- Przewidzieć od zaraz zasady przedłużenia programu "Marco Polo" o 2 lub 3 lata w celu zapewnienia jego kontynuacji do 2010 r. (uniknąć przerwy takiej, jak między PACT a "Marco Polo").
- Maksymalnie wykorzystać doświadczenia programu PACT kończąc jego zewnętrzną ocenę, gdyż ocena skutków pozytywnych pozostaje niepełna.
- Ustalić kalendarz środków, które należy podjąć dla wdrożenia działań przewidzianych w programie "Marco Polo".
- Powierzyć stały nadzór nad podejmowanymi działaniami komitetowi zarządzającemu, aby w połowie realizacji programu "Marco Polo" nanieść niezbędne poprawki.
- Przewidzieć możliwość uwzględniania w projektach odpowiadających kryteriom programu "Marco Polo" działań włączających dodatkowo transport powietrzny oraz transport rurociągowy, jeśli są one połączone z innymi środkami transportu.
- Zezwolić na finansowanie projektów zawierających działania prowadzone na obszarze jednego tylko Państwa Członkowskiego, jeśli z ich oddziaływania skorzystają wszyscy uczestnicy transportu międzynarodowego przejeżdżający przez ten obszar.
- Opracować dla wszystkich uczestników transportu "przewodnik europejski" zawierający wszystkie platformy multimodalne istniejące w UE z ich opisem, ustanawiając jednocześnie minimalne normy.
2.1.3 W tej samej opinii 842/2002, Komitet dodawał, że jedynie globalna polityka transportowa zmieniająca niektóre praktyki i opierająca się na wiążących zobowiązaniach do realizacji nowej lub uzupełniającej infrastruktury transportowej może pozwolić na osiągnięcie wytyczonych celów.
2.1.4 W szczególności w odniesieniu do dużych ilości towarów przewożonych na długich trasach, w przypadku których dostawa nie jest pilna, ale musi zostać zrealizowana w określonym terminie, Komitet proponował, aby Komisja podjęła refleksję nad stopniowym przechodzeniem od praktyki "zero zapasów" do dowartościowania pojęcia "ruchomych zapasów".
Perspektywa ta pozwoliłaby zrelatywizować pojęcie pilności dostaw oraz uczynić alternatywne sposoby transportu autentycznie konkurencyjnymi co do kosztów i terminów, przy jednoczesnym zagwarantowaniu terminowości dostaw.
Zrozumiałe są ekonomiczne przesłanki, leżące u podstaw rozpowszechnienia praktyki "zero zapasów", która pozwala na maksymalne skrócenie terminów dostaw sprawiając, że aspekt pilności stał się nadrzędnym czynnikiem w funkcjonowaniu wymiany handlowej.
Uwzględnienie koncepcji trwałego rozwoju wykazuje dziś jasno, że praktyka ta oraz konsekwencje jej stosowania są bardzo kosztowne w sensie stopnia zanieczyszczenia i nadmiernego zużycia energii. Kwestia ta wymaga więc przemyślenia i Komitet zwraca się ponownie do Komisji o włączenie jej do dyskusji.
Uważa on, że mimo, iż transport drogowy pozostaje niezastąpiony na krótkich dystansach, szczególnie na końcowym etapie realizacji dostaw, to praktyka "zero zapasów" posunięta do skrajności oraz pilność dostaw traktowana jako zasada bezwzględna są źródłem trudności w przenoszeniu części drogowych przewozów towarowych na inne środki transportu, lepiej odpowiadające ambicjom trwałego rozwoju.
2.1.5 Nie uprzedzając wyników dyskusji, Komitet sądzi, iż celem zaprowadzenia zmian w zachowaniach podmiotów gospodarczych, trzeba dopuścić możliwość zakwestionowania praktyk, które mogły być skuteczne w przeszłości, ale które zdają się nie przystawać do dzisiejszych celów.
2.1.6 Komitet stwierdza, iż uwzględniona została tylko część sugerowanych przez niego działań zachęcających.
Uznając, że w 2004 r. sytuacja nie uległa zasadniczej zmianie w porównaniu z 2002 r., Komitet formułuje w niniejszej opinii identyczne propozycje uzupełniając je o kilka szczegółowych punktów.
2.2 Ocena pierwszych wyników programu "Marco Polo I" 2003-2006
2.2.1 W ocenie Komisji, program "Marco Polo I" z budżetem 100 mln EUR przynosi już pierwsze zachęcające wyniki.
Komitet zauważa, że pierwsze wybrane projekty ruszyły w październiku 2003 r., czyli zaledwie rok temu, i że w chwili obecnej brakuje dystansu do oceny rzeczywistej skuteczności działań podjętych w celu zróżnicowania metod transportowych.
Ponadto Komitet zauważa, że:
- w Białej księdze z dnia 12 września 2001 r. w sprawie "polityki transportowej w perspektywie 2010 r.: czas wyboru", dla potrzeb programu "Marco Polo I" przewidywano 120 mln EUR na 4 lata, czyli 30 mln EUR rocznie;
- w projekcie rozporządzenia w sprawie programu "Marco Polo I", w początkach 2002 r., Komisja przewidywała budżet 115 mln EUR na 5 lat, czyli 23 mln EUR rocznie;
- ostatecznie programowi "Marco Polo I" został przyznany budżet w wysokości jedynie 100 mln EUR na 5 lat, czyli 20 mln EUR rocznie;
- w pierwszym roku działania programu "Marco Polo I", budżet Wspólnoty przekazał mu jedynie 15 mln EUR.
2.2.2 Komitet wyraża zdziwienie tym stopniowym spadkiem wysokości budżetu i zastanawia się nad wiarygodnością przewidywań w sytuacji, gdy przypuszczalne zapotrzebowanie na fundusze będzie prawdopodobnie wzrastało, a środki — malały.
2.2.3 W opisanych warunkach i z braku innych informacji, Komitet nie rozumie uwagi Komisji, która mówi: "Można więc wysnuć wniosek, że środki budżetowe są mocno niewystarczające dla finansowania wszystkich dobrych propozycji…" i nie rozumie dlaczego w programie budżetowym nie zostało spożytkowanych 20 mln EUR płatności.
2.3 Wstępna ocena oraz konsultacje stron
2.3.1 W rozdziale III uzasadnienia propozycji, punkt 12, wspomina się o dokumencie finansowym ważnym z uwagi na to iż "potwierdza on, że projekt rozporządzenia w pełni uwzględnia ocenę oraz zalecenia niezależnych ekspertów wynikające z przeprowadzonej przez nich wstępnej oceny propozycji przedłużenia programu "Marco Polo" na okres 2007–2013".
Ten 19-stronicowy dokument sporządzony w języku angielskim nie został przetłumaczony.
Został natomiast streszczony w 15 liniach w punkcie 13 wspomnianego rozdziału III przedstawiającym wnioski, jakie z ocen ekspertów wyciąga Komisja.
2.3.2 Komitet przypomina, że aby dokumenty były dostępne muszą być tłumaczone, oraz że w przypadku braku tłumaczenia całości tekstu sprawozdania ekspertów, należy ich poprosić o sporządzenie syntezy, której tłumaczenie umożliwiłoby wszystkim zainteresowanym stronom bezpośredni dostęp do najważniejszych wniosków opatrzonych odpowiednim uzasadnieniem.
2.3.3 Komitet przypomina, że w opinii 842/2002 dotyczącej rozporządzenia w sprawie "Marco Polo I" odnotowywał z zadowoleniem, że Komisja "zasięga opinii zainteresowanych stron zanim wystąpi z własnymi propozycjami" ale jednocześnie "żałował, iż tak późno został włączony do procesu konsultacji".
(Art. 2.5)
2.3.4 Komitet nie jest więc w stanie odnieść się do wniosków omawianej oceny poza uwagą, że Komisja oczekuje odpowiedniego zwiększenia przedstawionego budżetu, czyniąc to decydującym warunkiem efektywności programu.
2.3.5 Komitet zauważa, iż Komisja przedstawiła mu bilans trzech zrealizowanych projektów:
- stworzenie przewozów kolejowych "Intermodal Rail" pomiędzy Niemcami i Włochami, przez Austrię, obsługiwanych przez prywatną firmę;
- projekt IKEA-RAIL, zapoczątkowany w roku 2002, polegający na stworzeniu platformy w Duisburgu (Niemcy), do której dostarczane są koleją (1044 km) produkty z Almhut (Szwecja) celem dystrybucji w Europie.
W latach 2002 i 2003 około 400 pociągów przebyło tę trasę, wożąc jedynie towary firmy IKEA;
- utworzenie regularnych linii morskich do przewozu ciężarówek pomiędzy wieloma portami Włoch i Hiszpanii.
2.3.6 Te trzy projekty ilustrują możliwości systemu wspomagania wdrożonego przez UE.
Komitet odnotowuje jednakże, że projekty te zostały zrealizowane w ramach programu PACT, poprzedzającego "Marco Polo I".
2.3.7 Projekty te, szczególnie interesujące w swych założeniach; wykazują słuszny kierunek obecnych działań i Komitet jest żywo zainteresowany uzyskaniem we właściwym czasie informacji o konkretnych i wymiernych wynikach aktualnego programu "Marco Polo I".
2.4 Program "Marco Polo II" (2007-2013)
2.4.1 Propozycja "Marco Polo II" nie zmienia prowadzonych obecnie 3 rodzajów działań:
- zmiana sposobów transportu (pomoc początkowa),
- działania będące katalizatorem zmian,
- wspólne zdobywanie doświadczeń.
2.4.2 Dodaje ona szerszy zasięg geograficzny uwzględniając Europę obejmującą 25 państw, pozostałe państwa kandydujące oraz państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA).
Komitet popiera takie podejście i podziela oczywiste stwierdzenie Komisji, że: "Produkcja i cechy charakterystyczne łańcucha dystrybucji nie zatrzymują się na granicach UE 25", zaznaczając jednak, że życzyłby sobie, aby Komisja na początku tego zdania po słowie "produkcja" dodała słowo "wymiana".
2.4.3 Komitet sugeruje, aby Komisja zacytowała jako przykład program Dunaj — Korytarz VII, charakterystyczny dla tej "wielkiej Europy", gdyż posiada on wyjątkową postać kombinowanej infrastruktury transportowej wykorzystującej wszystkie sposoby transportu, mianowicie:
- transport rzeczny, zapewniający nieprzerwaną komunikację pomiędzy Morzem Północnym a Morzem Czarnym, z punktem ośrodkowym w Austrii w odległości ok. 1.500 km od każdego końca;
- transport drogowy i kolejowy, który dzięki platformom przeładunkowym pozwoli na zaopatrzenie dużych obszarów po obu stronach rzeki;
- transport morski i rzeczno-morski, który dzięki połączeniu Ren-Men-Dunaj przedłuża rzekę na zachodzie do Wysp Normandzkich i Morza Północnego, a na wschodzie do Rosji (Wołga), Ukrainy i Turcji dzięki Morzu Czarnemu.
2.4.4 Propozycja "Marco Polo II" przewiduje dwa nowe rodzaje działań:
- Autostrady morskie — koncepcję, co do której Komitet niejednokrotnie wyrażał już swoją dużą przychylność.
"Wielka Europa" dysponuje w sposób "naturalny" tysiącami kilometrów wybrzeża morskiego, setkami portów, ujść rzecznych i rzek, które są potencjalnymi drogami dostępu do obszarów położonych w głębi kontynentu.
Wszędzie należy więc wspierać i zachęcać do tworzenia projektów w zakresie transportu i dystrybucji towarów, pod warunkiem zwiększenia liczby multimodalnych platform przeładunkowych na wybrzeżu oraz w ujściach rzek.
- Działania ograniczające ruch — narzucającą się koncepcję pozwalającą na racjonalizację produkcji, dystrybucji i podziału oraz na wyeliminowanie zbędnych przejazdów.
Na przykład:
- przewóz towarów odwodnionych, co pozwala na nie przewożenie wody, która zostanie dodana na miejscu,
- lokalizowanie zakładów produkujących komponenty w pobliżu zakładów montażowych, co eliminuje potrzebę przewozów na duże odległości.
Komitet przychylny jest doświadczeniom i projektom, które będą szły w tym kierunku.
2.4.5 Komisja chciałaby osiągnąć zwiększoną synergię w transporcie kolejowym i zaleca na przykład wykorzystanie torów przeznaczonych dla szybkich pociągów do ekspresowego transportu towarów i poczty.
Komitet popiera takie propozycje, mimo że w odniesieniu do poczty ekspresowej uważa on, że przekazywanie informacji drogą elektroniczną już teraz pozwala i pozwalać będzie w przyszłości na prowadzenie większości wymiany pocztowej.
2.4.6 Jednakże, wraz z koniecznością utworzenia ekspresowych linii towarowych, należałoby w sposób nieodwracalny zapewnić wzajemną zgodność sprzętu, wyposażenia i przepisów kolejowych.
Poza tym, nie czekając na budowę nowych linii trzeba optymalnie wykorzystać infrastrukturę istniejącą oraz rozważyć wykorzystanie linii porzuconych lub odciążonych w następstwie przeniesienia ruchu pasażerskiego na inne środki transportu, zawłaszcza na linie ekspresowe.
2.4.7 Komitet domaga się więc od Komisji ponownego wezwania Państw Członkowskich do sporządzenia wykazu wszystkich możliwości rewitalizacji sieci istniejących, porzuconych oraz tych, w których ruch został ograniczony, aby wykorzystać je do transportu towarów.
Żądanie to dotyczy w szczególności infrastruktury kolejowej, ale również dróg wodnych, aby w miarę możliwości wdrożyć rozwiązania szybsze i korzystniejsze dla trwałego rozwoju niż transport drogowy.
2.4.8 Wreszcie, aby dodać wiarygodności kolejowemu transportowi towarowemu, jak również i innym sposobom transportu alternatywnym wobec drogowego, Komitet ponownie stwierdza, iż nadszedł czas na przełożenie zamiarów na czyny poprzez zabezpieczenie, lub narzucenie, infrastrukturze kolejowej, morskiej i rzecznej większych niż obecnie środków, zwłaszcza w finansowaniu projektów RTE-T i tych, które zostały przyznane nowym Państwom Członkowskim i obszarowi Bałkanów.
2.4.9 Komitet z satysfakcją zauważa, że Komisja podkreśla "znaczące" zainteresowanie przemysłu dla finansowania infrastruktury koniecznej i wystarczającej do realizacji celów związanych z działalnością usługową w ramach programu "Marco Polo".
Co do finansowania infrastruktury pomocniczej, Komitet przypomina, że chodzi o życzenie wyrażone w opinii 842/2002 w sprawie "Marco Polo I".
3.
Uwagi szczegółowe dotyczące propozycji rozporządzenia "Marco Polo II"
3.1 Artykuł 1: Przedmiot
3.1.1 Komitet zauważa, że Komisja. przedstawia w 2004 r propozycję rozporządzenia na okres 2007-2013.
Powinno to umożliwić zapewnienie ciągłości programu "Marco Polo" i unikniecie opóźnień, jakie wystąpiły w latach 2001-2002 w początkowej fazie "Marco Polo I".
Tak więc, wobec obecnej sytuacji, w której Komisja nie ma rzeczywistego obrazu wdrażania programu "Marco Polo I", to wyprzedzenie czasowe pozwoli na dysponowanie komitetem zarządzającym, któremu powierzone zostanie monitorowanie podejmowanych działań tak, aby na półmetku programu "Marco Polo I" wnieść użyteczne korekty do "Marco Polo II", jak domagał się tego Komitet w opinii 842/2002.
3.2 Artykuł 2: Definicja
3.2.1 Komitet zauważa w definicji "konsorcjum" przedsiębiorstw, istnienie wymogu co najmniej dwóch przedsiębiorstw.
Komitet powtarza uprzednie żądanie, aby "konsorcjum" było "grupą dwóch lub większej liczby przedsiębiorstw, nie należących do jednej grupy, ani nie będących swoimi filiami, które zawarły porozumienie dla wspólnego wykonania…"..
3.3 Artykuł 3: Zakres stosowania
3.3.1 Komitet podtrzymuje żądanie zawarte w opinii 842/2002 uważając, że ustanowione zasady są zbyt restrykcyjne, ponieważ zakładają, że działania powinny dotyczyć przynajmniej dwóch Państw Członkowskich lub jednego Państwa Członkowskiego i jednego obszaru sąsiedniego państwa trzeciego.
Komitet uważa, że istnieją zlokalizowane działania dotyczące tylko jednego Państwa Członkowskiego, których oddziaływanie przyniesie korzyść wszystkim użytkownikom danego sposobu transportu przejeżdżającym przez terytorium tego Państwa.
(Przykład: działania dotyczące wykorzystania i rozbudowy platform multimodalnych zlokalizowanych w węźle transportowym na obszarze jednego z Państw).
3.3.2 Komitet docenia otwarcie zakresu stosowania na państwa trzecie (kandydujące i nie kandydujące do przystąpienia do Unii) i przyjmuje do wiadomości, że koszty działań prowadzonych na tych obszarach nie są pokrywane przez program, z wyjątkiem sytuacji, o których mowa w ust. 3 i 4 niniejszego artykułu.
3.3.3 Komitet chciałby jednak, w trosce o spójność, aby rozporządzenie precyzowało, że w przypadku finansowania działań prowadzonych na obszarze państw trzecich, miały one na celu w miarę możliwości rozwój środków transportu innych niż drogowy lub sprzyjały różnicowaniu sposobów transportu.
3.4 Artykuł 4: Uprawnieni kandydaci i beneficjenci
3.4.1 Z zastrzeżeniem uwzględnienia uwagi dotyczącej składu "konsorcjum", Komitet zatwierdza art. 4, precyzuje jednak, jak uczynił to już w opinii 842/2002, że w przypadkach wyjątkowych działań na obszarze jednego państwa, zobowiązanie przedsiębiorstw do prowadzenia działalności w co najmniej dwóch Państwach Członkowskich bądź jednym Państwie Członkowskim i w jednym państwie trzecim nie stosuje się.
3.5 Artykuł 5: Uprawnione działania i warunki finansowe
3.5.1 W opinii 842/2002 dotyczącej rozporządzenia w sprawie Marco Polo 1 — art. 3.5, 3.6 i 3.7 -, Komitet podkreślał już, iż minimalne progi interwencji dla poszczególnych działań są zbyt wysokie.
Domagał się, aby proponowane przez Komisję minimalne progi interwencji zostały ograniczone:
- dla działań w zakresie zmiany sposobu transportu z 1 mln EUR do 500.000 EUR,
- dla działań będących katalizatorem zmian z 3 mln EUR do 1,5 mln EUR,
- dla działań koordynacyjnych z 500000 EUR do 250.000 EUR.
3.5.2 Komitet stwierdza, że dla "Marco Polo II", Komisja (w załączniku określającym warunki finansowe, o których mowa w art. 5 propozycji) ustala orientacyjne progi minimalne subwencji, których wysokość jest zbyt wygórowana (z wyjątkiem wspólnych doświadczeń, dla których próg został obniżony zgodnie z życzeniem Komitetu do 250.000 EUR).
Komitet uznaje za niezbędne ustalenie progów niższych, a przez to bardziej zachęcających, aby spowodować pojawienie się projektów być może skromniejszych, ale często efektywniejszych na szczeblu lokalnym.
3.5.3 W rezultacie Komitet domaga się, by:
- minimalne progi interwencji zostały obniżone o połowę:
- dla działań w zakresie zmiany sposobu transportu z 1 mln EUR do 500.000 EUR,
- dla działań będących katalizatorem zmian z 3 mln EUR do 1,5 mln EUR,
- dla działań w zakresie autostrad morskich z 4 mln do 2 mln EUR,
- dla działań w zakresie ograniczenia ruchu z 1 mln EUR do 500.000 EUR;
dla działań koordynacyjnych minimalny próg subwencji został utrzymany na niezmienionym poziomie 250.000 EUR, jak zostało to zapisane w propozycji;
przewidziana została konkretna kategoria dla transportu rzeczno-morskiego i transportu rzecznego, dla której próg minimalny wyniósłby 500.000 EUR.
Jeśli bowiem próg minimalny w wys. 4 mln EUR (zmniejszony do 2 mln EUR zgodnie z wnioskiem Komitetu) dla autostrad morskich jest do zaakceptowania dla transportu morskiego, przy uwzględnieniu wielkości statków oraz ilości transportowanych towarów, nie jest on dostosowany do potrzeb żeglugi śródlądowej.
3.5.4 Komitet popiera wreszcie ustalenie maksymalnych terminów dla realizacji różnych działań ze wskazaniem daty końcowej, umożliwiającej danemu projektowi na dostęp do programu.
Uważa jednakże, że okres 36 miesięcy na działania w zakresie zmiany sposobu transportu jest zbyt krótki i powinien wynosić, jak w przypadku innych działań, 60 miesięcy.
3.6 Artykuł 11: Budżet
3.6.1 Komitet wskazał już, że nie posiada stosownych informacji, aby móc ocenić sumę 740 mln EUR, którą Komisja chce przeznaczyć na program "Marco Polo II".
Przyjmuje jedynie do wiadomości ocenę Komisji, iż środki w wysokości 740 mln EUR powinny pozwolić na osiągnięcie oszczędności w wys. 5 mld EUR w formie korzyści środowiskowych i społecznych, o których mowa wyżej w punkcie 1.4.
3.6.2 Komitet wyraża życzenie, aby Komisja opublikowała w ciągu 2005 r., na półmetku realizacji programu "Marco Polo I", ocenę projektów zakończonych sukcesem oraz rzeczywiście osiągniętych oszczędności.
3.6.3 Jak Komitet wskazywał już w opinii 842/2002, Komisja powinna zaproponować w trakcie programu zwiększenie budżetu tak, aby dysponować dodatkowymi środkami finansowania, jeśli odpowiednie projekty działań okażą się liczniejsze niż przewidywano.
3.7 Artykuł 14: Ocena
3.7.1 Komitet z satysfakcją przyjmuje do wiadomości, że Komisja przedstawi mu do dnia 30 czerwca 2007 r., równocześnie z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów, sprawozdanie z oceny wyników programu "Marco Polo I w okresie 2003-2006, co stanowiło jeden z wniosków Komitetu zawartych w opinii 842/200"2.
3.7.2 Komitet chciałby dysponować wystarczającymi informacjami, aby wydać opinię i wystąpić z ewentualnymi propozycjami wprowadzenia, w razie konieczności, odpowiednich korekt do programu "Marco Polo II", mającego się rozpocząć dnia 1 stycznia 2007 r. i będącego wtedy w początkowej fazie realizacji.
4.
Wnioski
4.1 Podobnie jak wcześniej w przypadku PACT i programu "Marco Polo I", Komitet popiera program "Marco Polo II".
Te trzy programy pozwalają na realizację inicjatyw służących dostosowaniu systemów transportu towarów i ulepszeniu ich pod względem wpływu na środowisko naturalne.
Zwiększenie planowanego wkładu finansowego ze 100 mln EUR dla "Marco Polo I" do 740 mln EUR dla "Marco Polo II" odzwierciedli wolę stworzenia przez UE lepszej formy długoterminowego zarządzania transportem towarów.
4.2 Dla osiągnięcia celów w zakresie przewozu towarów ustalonych przez Komisję, Komitet pragnie przypomnieć niektóre z działań zaproponowanych w opinii CES 842/2002 z 17 i 18 lipca 2002 r. w sprawie programu "Marco Polo I":
- celem zapewnienia uczciwej konkurencji pomiędzy różnymi środkami transportu, należy wzmocnić system kontroli oraz zwiększyć kary w przypadku naruszenia praw socjalnych;
- podmioty korzystające z programów "Marco Polo" muszą zobowiązywać się do stałego świadczenia usług użyteczności publicznej celem zabezpieczenia trwałości zmiany sposobu transportu;
- "Marco Polo" musi stwarzać możliwość finansowania projektów, w ramach których podejmowane są działania nawet tylko w jednym Państwie Członkowskim, pod warunkiem, iż oddziaływanie takich projektów przyniesie korzyści użytkownikom transportu międzynarodowego tranzytującego przez ten obszar;
- opracować "przewodnik europejski" dla wszystkich użytkowników, zawierający wszystkie platformy multimodalne istniejące w UE z ich opisem;
- uwzględnić w projektach kwalifikujących się do finansowania z programu "Marco Polo II" działania zawierające transport substancji płynnych przez rurociągi lub transport gazociągiem z terminalem dystrybucyjnym zlokalizowanym na platformie multimodalnej.
4.3 Celem umożliwienia transportowi rzecznemu i rzeczno-morskiemu korzystania z programu "Marco Polo", Komitet wzywa do stworzenia specjalnej kategorii o minimalnym progu subsydiów zmniejszonym do 500.000 EUR.
Transport rzeczny nie może być porównywany z transportem morskim, w przypadku którego konieczne inwestycje są proporcjonalne do wielkości statków.
4.4 Komitet pragnie uczestniczyć we wspólnej z Komisją refleksji celem przejścia od praktyki "zero zapasów" do "ruchomych zapasów" w odniesieniu do dostaw, które nie są pilne (w przypadku niektórych towarów ciężkich konieczne jest jedynie przestrzeganie terminu dostawy). Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1868/94 ustanawiające system kwot na produkcję skrobi ziemniaczanej
COM(2004) 772 końcowy — 2004/0269 (CNS)
(2005/C 234/06)
Dnia 20 stycznia 2005 r. Rada, zgodnie z art.37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 17 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Kostakis KONSTANTINIDIS.
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9 i 10 marca 2005r. (posiedzenie z dn. 9 marca 2005 r.) Komitet 127 głosami przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Istota wniosku Komisji
1.1 Celem niniejszego wniosku jest rozdzielenie kwoty na lata gospodarcze 2005/2006 i 2006/2007 pomiędzy państwa członkowskie będące producentami skrobi ziemniaczanej na podstawie sprawozdania Komisji dla Rady w sprawie systemu kwot na produkcję skrobi ziemniaczanej, zmieniając tym samym rozporządzenie (WE) nr 1868/94.
1.2 Proponuje się utrzymanie obecnych kwot w okresie następnych dwóch lat.
1.3 Powodem, dla którego Komisja proponuje pozostawienie w następnych dwóch latach kwot na produkcję skrobi ziemniaczanej na niezmienionym poziomie jest fakt, iż za wcześnie jest jeszcze na ocenę skutków reformy WPR (tzn. "płatności niepowiązanych") oraz rozszerzenia UE dla sektora produkcji skrobi ziemniaczanej.
W kilku państwach członkowskich produkujących skrobię ziemniaczaną reforma WPR zostanie faktycznie wprowadzona dopiero w 2006 r.(tzn. w roku gospodarczym 2006-2007).
1.4 Komisja przedstawi z tego względu do dnia 30 września 2006 r. nowe sprawozdanie wraz z nowym wnioskiem.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Według sprawozdania Komisji, produkcja skrobi ziemniaczanej w UE była zbliżona do poziomu ustalonej kwoty, zaś całkowity wywóz skrobi zbożowej i skrobi ziemniaczanej pozostawał względnie stabilny.
Udział skrobi ziemniaczanej w całkowitej produkcji skrobi zmniejszył się do ok. 20 %.
Jak już stwierdzono wcześniej, Komisja proponuje utrzymanie wysokości kwot przyznanych na rok 2004/2005.
Większość europejskich producentów skrobi ziemniaczanej (z wyjątkiem producentów polskich, litewskich i czeskich) popiera wniosek Komisji, jakkolwiek woleliby oni przedłużenie stosowania systemu kwotowego o zwykle przyjęty okres czasu (trzy lata).
2.2 Popierając wniosek Komisji, EKES podziela obawy producentów skrobi ziemniaczanej co do tego, że okres przeznaczony na omówienie i przyjęcie wniosku Komisji stał się dość krótki, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż rolnicy rozpoczną sadzenie ziemniaków w marcu 2005 r.
Komitet wzywa z tego względu Parlament Europejski i Radę, aby przy rozpatrywaniu wniosku uwzględniły wspomniane ograniczenia czasowe.
3.
Wnioski
3.1 EKES popiera propozycję Komisji odnośnie rozszerzenia obecnych kwot na lata gospodarcze 2005/2006 i 2006/2007 oraz zaleca ścisłe przestrzeganie terminu, w którym ma zostać dokonana ocena przyszłego wniosku. Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 999/2001 ustanawiające przepisy dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych encefalopatii gąbczastych
COM(2004) 775 końcowy– 2004/0270 (COD)
(2005/C 234/07)
Dnia 16 grudnia 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art.152 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 17 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Franco CHIRIACO.
Na 415 sesji plenarnej w dniu 9 marca 2005 r. Komitet stosunkiem głosów 130 do 0, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie wniosku Komisji
1.1 Do rozporządzenia w sprawie zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) wniesiono następujące zasadnicze poprawki:
- przedłużenie o kolejne dwa lata okresu obowiązywania środków przejściowych, który poprzednio został przedłużony w 2003 r. [1];
- wzmocnienie niektórych środków zaradczych (poprzez objęcie nimi jeleniowatych, popieranie selekcji owiec odpornych na TSE w ramach zharmonizowanego programu hodowlanego, dostosowanie wspomnianych środków do rozporządzenia 1774/2002 w sprawie przepisów sanitarnych dotyczących produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz zakazanie wprowadzania gazu do jamy czaszkowej jako metody uboju);
- rozszerzenie na owce i kozy przepisów ograniczających przemieszczenia zwierząt;
- ograniczenie wprowadzania na rynek surowca do produkcji fosforanu diwapniowego przy jednoczesnym objęciu mleka nie przeznaczonego do spożycia przez ludzi odstępstwami analogicznymi jak w przypadku mleka przeznaczonego do spożycia przez ludzi;
- konsolidacja podstaw prawnych kontroli przeprowadzanych w państwach trzecich.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Pomimo wyrażanych wcześniej zastrzeżeń odnośnie ponownego przedłużenia okresu obowiązywania środków przejściowych [2], EKES odnotowuje potrzebę harmonizacji przepisów na poziomie międzynarodowym w ramach Światowej Organizacji ds. Zdrowia Zwierząt (OIE), zgodnie z kryteriami oceny ryzyka określonymi przez samą Komisję.
2.2 Praktyka europejska wyraźnie wykazała, że obecny podział na pięć kategorii, dokonany raczej na podstawie zarejestrowanych przypadków niż ryzyka zachorowań, nagradza kraje przeprowadzające najmniej kontroli, zaś karze kraje, które za pomocą skutecznych kontroli wykrywają przypadki chorób.
W następstwie przypadków odnotowanych ostatnio w Japonii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych nastąpiło przyspieszenie prac nad zawarciem porozumienia w sprawie przyjęcia skuteczniejszej metodologii w ramach OIE; co prawdopodobnie nastąpi w maju 2005 r.
2.3 Komitet musi jednakże ponowić swoje wcześniejsze zalecenie: o ile porozumienie w sprawie wspólnych zasad kontroli ryzyka okaże się niemożliwe, UE będzie musiała wyciągnąć konsekwencje i samodzielnie wprowadzić niezbędne zasady bez względu na wynikające stąd komplikacje dla handlu z państwami trzecimi w ramach WTO.
Brak międzynarodowej akceptacji i czasochłonne negocjacje nie mogą opóźniać wprowadzenia tych przepisów uznanych za niezbędne dla unijnej współpracy.
2.4 Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt wykorzystania przez Komisję okazji, jaką stworzyło wydłużenie okresu obowiązywania środków przejściowych na wprowadzenie poprawek mających na celu zaostrzenie środków zapobiegawczych, popieranie programów selekcji i rozszerzenie przepisów dotyczących zarówno ograniczenia przemieszczeń zwierząt jak i kontroli, zwłaszcza w odniesieniu do państw trzecich.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Objęcie "jeleniowatych" środkami zaradczymi jest w pełni uzasadnione.
3.2 Konsolidacja podstaw prawnych zharmonizowanego programu hodowlanego, który już przynosi obiecujące wyniki, pozwoli rozszerzyć selekcję owiec odpornych na TSE.
3.3 Zgodność z rozporządzeniem 1774/2002 ma zasadnicze znaczenie dla spójności prawnej.
3.4 Wprowadzanie gazu do jamy czaszkowej, które już jest zakazane w odniesieniu do zwierząt z przywozu, jest wyraźnie zabronione jako metoda uboju praktykowana w UE, co daje oczywiste korzyści w postaci ochrony przed skażeniem.
3.5 Całkowicie słuszne jest rozszerzenie na zwierzęta dotknięte trzęsawką przepisów ograniczających przemieszczenia bydła.
3.6 Komitet przyjmuje z zadowoleniem rozszerzenie na inne gatunki zwierząt zakresu obecnych przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu i wywozu bydła, owiec i kóz, ich nasienia, zarodków i komórek jajowych, przy jednoczesnym stosowaniu ograniczeń odnośnie surowca do produkcji fosforanu diwapniowego, zgodnie z zaleceniami Naukowego Komitetu Sterującego (SSC).
3.7 Komitet wyraża opinię, że zasadnicze znaczenie ma skonsolidowanie podstaw prawnych ewentualnych kontroli w państwach trzecich, co pozwoliłoby w pełni wykorzystać doświadczenia zebrane w tej dziedzinie na poziomie europejskim, a jednocześnie zaleca przeznaczenie na ten cel niezbędnych zasobów finansowych i ludzkich. Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Sprawozdawca: Leif NIELSEN, Dz. U. C 208 z 3.9.2003 r. [2] ibidem. --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego
COM(2004) 493 końcowy
(2005/C 234/08)
Dnia 18 listopada 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 18 lutego 2005 r.
Sprawozdawca: Ursula ENGELEN-KEFER
na 415 sesji plenarnej w dn. 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 marca) przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W dniu 14 lipca 2004 r. Komisja uchwaliła wnioski dotyczące reformy polityki spójności na lata 2007-2013.
Propozycje te mają zastąpić obowiązujące do 31.12.2006 r. rozporządzenia o funduszach strukturalnych.
W uzasadnieniu propozycji rozporządzenia Komisja wskazuje na znacznie rosnące dysproporcje w rozszerzonej Unii oraz stojące przed nią wyzwania, które są spowodowane globalizacją, zmianą struktury gospodarczej i rozwojem demograficznym.
1.2 W związku z tym Komisja UE proponuje podwyższenie środków funduszy strukturalnych oraz jednoczesne skoncentrowanie się na celach priorytetowych.
Dzięki wyposażeniu w środki w wysokości 336,1 mld EUR, co odpowiada mniej więcej jednej trzeciej budżetu Wspólnoty, przyszłe wsparcie strukturalne powinno:
- być precyzyjniej ukierunkowane na strategiczne punkty ciężkości UE (cele z Lizbony i Goeteborga, strategie zatrudnienia UE);
- koncentrować się na ekonomicznie najsłabszych regionach;
- stać się bardziej zdecentralizowane, a jego wprowadzanie uproszczone, bardziej przejrzyste i efektywne.
1.3 Powinno się to dokonać poprzez nowe zdefiniowanie celów, a mianowicie konwergencję, regionalną konkurencyjność i zatrudnienie oraz współpracę terytorialną.
Pakiet rozporządzeń obejmuje:
- ogólne rozporządzenie zawierające wspólne przepisy odnośnie wszystkich trzech instrumentów finansowych (EFRR, EFS, Fundusz Spójności);
- po jednym osobnym rozporządzeniu odnośnie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności;
- nowe rozporządzenie w sprawie tworzenia europejskich grup współpracy transgranicznej (EGWT).
1.4 Niniejsza opinia poświęcona jest zasadniczo roli EFS w ramach europejskiego wsparcia strukturalnego.
Do oceny zostało włączone ogólne rozporządzenie, ponieważ zawiera ono zasadnicze podstawy dla sposobu funkcjonowania i ukierunkowania działań wspierających z EFS.
2.
Nowe cele funduszy strukturalnych UE
2.1 Zgodnie z propozycją wspieranie strukturalne UE od roku 2007 ma być ukierunkowane na trzy cele: konwergencję, regionalną konkurencyjność i zatrudnienie oraz współpracę terytorialną.
2.2 Konwergencja
2.2.1 Cel ten jest podobny do aktualnego celu nr 1 i jest realizowany poprzez wspieranie gospodarczej konwergencji najsłabiej rozwiniętych regionów poprzez inwestycje w kapitał i zasoby ludzkie, wspieranie innowacji i rozwój społeczeństwa wiedzy, wspieranie zmian strukturalnych, ochronę i oczyszczanie środowiska oraz bardziej wydajną administrację.
Dzięki środkom w wysokości 264 mld EUR (ok. 78,5 % całości środków) nowo ukierunkowane wsparcie regionalne stanowi punkt ciężkości wsparcia strukturalnego UE.
Do realizacji tego celu mają służyć EFRR, EFS i Fundusz Spójności.
2.3 Regionalna konkurencyjność i zatrudnienie
2.3.1 Cel ten łączy w sobie dotychczasowe cele nr 2 i 3.
Jest ukierunkowany na wspieranie konkurencyjności i zatrudnienia poza najbardziej potrzebującymi regionami i państwami członkowskimi.
Jest to przy tym cel dwojakiego rodzaju: z jednej strony (EFRR) dzięki regionalnym planom rozwoju będzie się wspomagać restrukturyzację obszarów przemysłowych, miejskich i wiejskich, szczególnie dotkniętych zmianami strukturalnymi poprzez wspieranie innowacji, społeczeństwa wiedzy, przedsiębiorczości i ochrony środowiska.
Z drugiej strony dzięki narodowym i regionalnym programom zasilanym z EFS będzie się wspierać integrację pracowników dotkniętych zmianami strukturalnymi na rynku pracy i generalnie zdolność ich zatrudnienia poprzez dokształcanie i polityczne działania na rynku pracy służące ich integracji.
Działania te powinny służyć osiągnięciu pełnego zatrudnienia, polepszeniu jakości i wydajności pracy, jak również integracji społecznej i ogólnie realizacji europejskiej strategii zatrudnienia.
Wyposażenie w środki ma wynieść 57,9 mld EUR (ok. 17,2 % łącznych środków) przy podziale środków w stosunku 50 do 50 pomiędzy EFRR i EFS.
2.4 Europejska współpraca terytorialna
2.4.1 Cel ten opiera się na aktualnych doświadczeniach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG i polega na wspieraniu współpracy w regionach nadgranicznych, w tym także na wewnątrzwspólnotowych granicach morskich oraz na określonych granicach zewnętrznych Unii poprzez wspólne programy, tworzenie sieci i wymianę doświadczeń (EFRR).
Wyposażenie w środki ma wynieść 13,2 mld EUR (ok. 3,9 % ogólnych środków).
3.
Szczególna rola Europejskiego Funduszu Społecznego
3.1 Zgodnie z przedmiotowym wnioskiem Europejski Fundusz Społeczny znajdzie zastosowanie w obydwu celach: "konwergencja" i "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie", przy czym największe znaczenie ma bez wątpienia wspieranie regionów zapóźnionych w rozwoju, co można stwierdzić w oparciu o zaproponowane rozdysponowanie środków.
Polityczne ramy interwencji EFS tworzą wytyczne UE w sprawie zatrudnienia oraz zalecenia, przy czym punkty ciężkości wspierania ze strony EFS mają spoczywać na czterech głównych obszarach:
- wspieranie zdolności adaptacyjnej pracowników i przedsiębiorstw;
- polepszenie dostępu do zatrudnienia, zapobieganie bezrobociu, wydłużenie okresu aktywności zawodowej i zwiększenie liczby zatrudnionych;
- społeczna integracja pokrzywdzonych grup rynku pracy i zwalczanie dyskryminacji;
- wspieranie partnerstwa reform w zakresie zatrudnienia i integracji społecznej.
3.2 W szczególności w najbardziej potrzebujących regionach, które podlegają pod cel "konwergencji", EFS ma również wspierać udoskonalanie systemu kształcenia i dokształcania oraz rozwijanie instytucjonalnej zdolności i polepszanie wydajności administracji publicznej na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, aby wdrażać dorobek legislacyjny UE.
Innowacyjne działania i współpraca ponadnarodowa wspierane dotychczas w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL mają zostać włączone w ramy wspierania regularnego.
Szczególną uwagę należy poświęcić wspieraniu równości szans w kontekście założenia "gender main-streaming" (perspektywa nakierowana na społeczno-kulturowe równouprawnienie płci) wraz z konkretnymi działaniami służącymi powiększeniu udziału kobiet w życiu zawodowym i polepszeniu ich możliwości rozwoju zawodowego.
3.3 EFS jest instrumentem finansowym służącym realizacji wytycznych UE odnośnie zatrudnienia, tzn. wspiera politykę rynku pracy i politykę społecznej integracji w państwach członkowskich w szczególności poprzez docelową integrację na rynku pracy, polepszenie jakości pracy i organizacji pracy oraz działania służące podnoszeniu kwalifikacji w celu zachowania zdolności zatrudnienia.
3.3.1 W zakresie interwencyjnym "wzrost zdolności adaptacyjnej pracowników i przedsiębiorstw" EFS wspiera działania, służące
- wspomaganiu inwestycji w zasoby ludzkie poprzez rozwój i wdrażanie systemów i strategii uczenia się przez całe życie, w szczególności dla osób o niskich kwalifikacjach;
- przezwyciężaniu gospodarczych zmian strukturalnych poprzez innowacyjne formy organizacji pracy oraz ustalanie przyszłego zapotrzebowania na kwalifikacje.
3.3.2 W zakresie interwencyjnym "polepszenie dostępu do rynku pracy i prewencyjna polityka rynku pracy" EFS wspiera
- działania służące unowocześnianiu i wzmacnianiu administracji pracy;
- aktywne i prewencyjne działania integracyjne i wsparcie dostosowane do indywidualnych potrzeb;
- szczególne działania służące trwałemu zwiększeniu liczby zatrudnionych kobiet, zniesieniu segregacji płci na rynku pracy i polepszeniu warunków do pogodzenia życia zawodowego z rodzinnym;
- szczególne działania służące społecznej integracji imigrantów.
3.3.3 W zakresie interwencyjnym "integracja poszkodowanych grup na rynku pracy i zwalczanie dyskryminacji" na pierwszym planie ma się znajdować wspieranie zdolności zatrudniania osób poszkodowanych i społecznie odseparowanych poprzez odpowiednie działania integracyjne, a w szczególności poprzez społeczne służby pomocy i opieki oraz uwrażliwienie na kwestie dyskryminacji w zakresie dostępu do rynku pracy.
3.3.4 Ponadto EFS wpiera w ramach celu "konwergencja" działania służące
- reformie ogólnego i zawodowego kształcenia w kontekście wymagań społeczeństwa opartego na wiedzy i polepszeniu ich znaczenia na rynku pracy;
- wspomaganiu uczenia się przez całe życie w szczególności w celu zmniejszenia liczby osób przerywających naukę i polepszeniu dostępu do kształcenia zawodowego i dokształcania;
- rozwijaniu potencjału ludzkiego w zakresie badań i rozwoju, jak również
- wzmocnieniu instytucjonalnej zdolności i wydajności administracji publicznej i usług w zakresie gospodarki, pracy, społeczeństwa, środowiska i prawa.
3.4 Odnośnie procesu programowania Komisja UE proponuje kilka zmian, które wynikają z ogólnych ustaleń w zakresie europejskich funduszy strukturalnych.
Nowa forma programowania, która obejmuje interwencje ze strony EFS, powinna zawierać przede wszystkim:
- przyjęcie strategicznych wytycznych odnośnie polityki spójności wraz ze strategicznymi celami poszczególnych funduszy przez Radę, w oparciu o główne założenia polityki gospodarczej i wytyczne UE w zakresie zatrudnienia;
- ramowy plan strategiczny poszczególnych państw, negocjowany z Komisją UE, jako dokument odniesienia do tworzenia programów operacyjnych dla poszczególnych funduszy z podziałem na cele: "konwergencja" i "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie";
- przedkładanie corocznych sprawozdań z realizacji zarówno w odniesieniu do strategicznego planu ramowego w poszczególnych państwach, jak również do każdego programu operacyjnego, który musi zostać zatwierdzony przez Komisję UE.
4.
Ocena
4.1 Proces rozszerzenia jest dla UE wielkim wyzwaniem ekonomicznym i społecznym, z którym musi sobie poradzić nie tylko polityka strukturalna UE.
EKES wspiera zaproponowaną przez Komisję UE koncentrację środków na ekonomicznie najsłabszych regionach, na czym miałyby skorzystać przede wszystkim nowe państwa członkowskie, gdzie koncentracja najsłabiej rozwiniętych regionów jest najwyższa.
Zaproponowane podwyższenia środków funduszy strukturalnych z 276 mld EUR na 336,1 mld EUR na lata 2007-2013, co odpowiada 0,41 % produktu krajowego brutto (PKB) Unii, jest zdaniem EKES odpowiednie, jeżeli wziąć pod uwagę, że obecnie muszą one zostać rozdzielone na 25 państw członkowskich.
Jednak EKES jest zdania, że interwencje strukturalne powinny nadal płynąć, nawet jeżeli w mniejszym zakresie, do starych państw członkowskich, przynajmniej do tych obszarów, które są szczególnie dotknięte przemysłowymi przemianami strukturalnymi i charakteryzujących się najwyższą liczbą bezrobotnych.
Równocześnie trzeba zagwarantować, by dla obszarów, które z powodu tzw. efektu statystycznego przestaną już być obszarami celu nr 1, zostały stworzone uczciwe rozwiązania przejściowe.
EKES wyraża swoje poparcie dla zamiaru Komisji, by faktycznie w pełni włączyć inicjatywę wspólnotową EQUAL do EFS i aby w pełni wykorzystane były jej dotychczasowe bezsporne zalety, jakimi są między innymi innowacyjność wspieranych projektów, wsparcie wymiany doświadczeń i przykładów dobrych praktyk w ramach EU, a także wspieranie zasady włączania różnych podmiotów do realizacji projektów na partnerskich warunkach.
Po integracji inicjatywy EQUAL Komisja Europejska mogłaby wezwać państwa członkowskie do włączenia środków podobnych do EQUAL do narodowych programów operacyjnych.
4.2 Nowy podział celów jest zdaniem EKES sensowny, w szczególności zintegrowanie celów polityki rynku pracy i polityki strukturalnej w nowym celu "konkurencyjność i zatrudnienie", do których należy zmierzać w jednakowym stopniu.
Na obszarach szczególnie dotkniętych przemianami strukturalnymi konieczne są skoordynowane działania służące wspieraniu inwestycji i innowacji (EFRR), jak również zwalczaniu następstw przemian strukturalnych (EFS).
Nowa struktura celów stwarza szanse, jeśli tylko zagwarantowane zostanie zintegrowane programowanie.
Co prawda integracja działań jest przewidziana w zakresie ramowych planów strategicznych poszczególnych państw, jednak dalsze planowanie programów następuje oddzielnie wg poszczególnych funduszy.
Z perspektywy EKES należy zapewnić, by programy operacyjne w ramach celów "konwergencja" i "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie" uzupełniały się wzajemnie.
W przypadku interwencji politycznych EFS na rynku pracy konieczna jest ponadto możliwość wyznaczania regionalnych punktów ciężkości, biorąc za punkt wyjścia strukturę bezrobocia.
W pierwszym rzędzie należy uwzględnić regiony o szczególnie wysokim bezrobociu, przy czym należy wspierać w szczególności lokalne inicjatywy zatrudnienia i terytorialne pakiety na rzecz zatrudnienia.
4.3 Punkty ciężkości, przewidziane dla zakresów interwencyjnych EFS, odpowiadają w zasadzie strategii zatrudnienia UE lub obowiązującym wytycznym o zatrudnieniu.
EKES jest zdania, że dla osiągnięcia celów z Lizbony konieczne jest położenie punktu ciężkości polityki rynku pracy na aktywnych działaniach prewencyjnych, służących unikaniu bezrobocia i integracji poszkodowanych grup na rynku pracy.
Zgodnie z propozycjami grupy ekspertów "Przyszłość polityki społecznej UE" szczególną uwagę należy przy tym zwrócić na wczesną i aktywną integrację młodzieży, podwyższenie liczby kobiet czynnych zawodowo i integrację osób starszych w życie zawodowe.
To ostatnie wymaga większego udziału w dokształcaniu zawodowym i polepszania jakości pracy poprzez odpowiednie działania z zakresu kształtowania i organizacji pracy.
Innowacyjny charakter działań w ramach narodowych planów działania na rzecz zatrudnienia powinien stać przy tym na pierwszym planie.
Podkreśla się to również w opinii Komitetu Europejskiego Funduszu Społecznego [1].
4.4 EFS powinien być wraz z innymi funduszami strukturalnymi UE postrzegany również jako instrument wspierający horyzontalny cel, jakim jest zwalczanie dyskryminacji, tak jak jest to w wielu działaniach na szczeblu europejskim.
Oprócz młodzieży, kobiet i osób starszych również niepełnosprawni, imigranci i mniejszości etniczne należą do grup o szczególnie niekorzystnym położeniu na rynku pracy.
Ludzie mogą być również dyskryminowani ze względu na swoją orientację seksualną.
Dlatego też integracji tych poszkodowanych grup należy poświęcić szczególną uwagę poprzez działania w zakresie wsparcia socjalnego, kwalifikacji i kształtowania pracy, np. poprzez tworzenie miejsc pracy przystosowanych do potrzeb niepełnosprawnych. Ponadto wskazane jest podjęcie odpowiednich działań edukacyjnych, szczególnie wśród imigrantów, na temat przysługujących im praw, w tym praw pracowniczych.
Interwencje z ESF powinny więc mieć odniesienie do narodowych planów działania na rzecz integracji społecznej i obejmować działania, które poprawiają szanse tych grup na rynku pracy.
Również w tym względzie EKES podziela opinię Komitetu Europejskiego Funduszu Społecznego.
Państwa członkowskie i władze zarządzające powinny również zapewnić, by działania wspierające finansowane z funduszy strukturalnych nie przyczyniały się w sposób niezamierzony do tworzenia barier dostępu dla grup znajdujących się w gorszym położeniu.
4.5 W ramach celu "konwergencja" EFS ma wspierać również działania, które są ukierunkowane na reformę systemów kształcenia ogólnego i zawodowego w kontekście wymagań społeczeństwa opartego na wiedzy oraz zwiększenia znaczenia przekazywanej wiedzy i umiejętności dla rynku pracy.
Wsparciu będzie mogło podlegać również odpowiedzialne administrowanie (governance), które polepsza zdolność i wydajność publicznej administracji i usług na płaszczyźnie krajowej, regionalnej i lokalnej.
Jako, że cel "konwergencja" dotyczy regionów zapóźnionych w rozwoju, interwencje te skierowane są przede wszystkim do nowych państw członkowskich.
EKES zwraca uwagę na to, że zapewnienie nowoczesnych systemów edukacji i kształcenia oraz zagwarantowanie wydajnej administracji jest zadaniem państwa.
Co prawda wytyczne UE o zatrudnieniu przewidują również cele z zakresu reformy edukacji ogólnej i zawodowej, jednak ich realizacja jest przede wszystkim zadaniem polityki państwa, a w niektórych państwach członkowskich, jak np. w Niemczech, kompetencje w tym zakresie znajdują się nawet na płaszczyźnie krajów związkowych.
EFS jest przede wszystkim instrumentem uzupełniającym narodową politykę rynku pracy poprzez innowacyjne działania, m.in. w celu podwyższania kwalifikacji, i na tym, zdaniem EKES, powinien skoncentrować swoje interwencje.
4.6 Zaproponowane przez Komisję UE zmiany w programowaniu pozwalają rozpoznać zamiar bardziej strategicznego postępowania w zakresie planowania programów.
Poprzez ogólne strategiczne europejskie wytyczne odnośnie polityki spójności i odpowiednie planowanie ram na płaszczyźnie krajowej ma się wzmocnić powiązanie między ogólnymi celami politycznymi z Lizbony i Göteborga a podstawowymi kierunkami polityki gospodarczej i wytycznych o zatrudnieniu.
W przypadku polityki zatrudnienia UE i interwencji EFS związek ten już istnieje poprzez tworzenie narodowych planów działania odnoszących się do szczególnego wkładu EFS we wdrażanie strategii zatrudnienia UE.
Ponadto w zakresie integracji społecznej w okresach dwuipółletnich tworzony jest narodowy plan działań, który obejmuje również działania z zakresu polityki rynku pracy.
Dlatego też EKES chciałby postawić pytanie, czy uzasadnionym interesom Komisji UE w zakresie kontroli wykorzystania środków rzeczywiście posłuży wymaganie corocznych sprawozdań z realizacji zarówno strategicznego planu ramowego poszczególnych państw, jak i programów operacyjnych, o ile wykraczają one poza udokumentowanie i wykorzystanie wydatkowanych środków.
Odnośnie Europejskiego Funduszu Społecznego EKES zaleca raczej rozważenie, czy narodowy plan działań służący wdrożeniu wytycznych UE o zatrudnieniu nie może być połączony z programowaniem interwencji z EFS.
Sprzyjałoby to pożądanemu uproszczeniu programowania.
Podobne obawy co do biurokratyzacji zamiast uproszczenia wyraża Komitet EFS.
W interesie skuteczności interwencji Europejskiego Funduszu Społecznego EKES wnosi o poważne potraktowanie tych obaw.
4.7 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że obowiązywać mają nadal dotychczasowe zasady wspierania strukturalnego UE: koncentracja, programowanie, dodatkowość i partnerstwo.
Jednak zdaniem EKES w interwencjach politycznych EFS na rynku pracy pożądane byłoby mocniejsze podkreślenie szczególnej roli partnerów społecznych oraz konieczności ich udziału zarówno na szczeblu centralnym jak i regionalnym.
Partnerzy społeczni są współodpowiedzialni zarówno w strukturach instytucjonalnych, jak i w praktycznej realizacji polityki rynku pracy w państwach członkowskich.
Dodatkowe interwencje EFS muszą być planowane i realizowane w powiązaniu z narodowymi strategiami polityki rynku pracy.
Wymaga to uczestnictwa partnerów społecznych w procesie programowania i realizacji programu zarówno na płaszczyźnie centralnej, jak i regionalnej.
Podzielając zdanie Komitetu EFS, EKES popiera propozycję, by w regionach objętych działaniami konwergencji przeznaczyć określoną część środków na wspieranie partnerów społecznych w realizacji strategii zatrudnienia UE.
4.8 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że państwa członkowskie i urzędy administracji danego programu operacyjnego powinny odpowiednio konsultować się z organizacjami pozarządowymi podczas planowania, realizacji i monitorowania wsparcia ze środków EFS.
Uważa, że niezbędne jest wyjaśnienie w artykule 5 ust. 2 projektu rozporządzenia, że konsultacje powinny odbywać się na szczeblu centralnym i regionalnym.
EKES wyraża poza tym swoje zadowolenie, że obok partnerów społecznych również organizacjom pozarządowym zostanie umożliwiony dostęp do działań objętych finansowaniem.
W ramach przewidzianego partnerstwa należy uwzględnić również znaczenie dla polityki rynku pracy podmiotów non-profit wykonujących usługi socjalne.
W tym duchu EKES zaleca silniejsze włączenie ich do procesów planowania, realizacji i monitorowania wsparcia z EFS.
4.9 EKES zaleca wykorzystywanie pomocy technicznej EFS w większym stopniu na finansowanie działań wszystkich podmiotów pozarządowych w zakresie edukacji, szkolenia i informowania, które przyczyniają się do realizacji celów EFS. Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] patrz strona Komisji Europejskiej (zatrudnienie i sprawy socjalne) --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
COM(2004) 490 końcowy — 2004/0161 CNS
(2005/C 234/09)
Dnia 10 listopada 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Również Parlament Europejski pismem z dnia 21 grudnia 2004 r. powiadomił o podjętej przez siebie 14 grudnia 2004 r. decyzji zasięgnięcia w tej kwestii opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 17 lutego 2005 r. Sprawozdawcą był Gilbert BROS.
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 125 do 6, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Agenda 2000, przyjęta przez Radę Europejską w Berlinie w marcu 1999 r., uznaje politykę rozwoju wsi za drugi filar Wspólnej Polityki Rolnej.
Ma ona na celu wspieranie reformy polityki rynków rolnych na całym obszarze Unii Europejskiej.
Nowa reforma wdrożona w czerwcu 2003 r. potwierdziła rolę drugiego filaru WPR, wprowadzając w życie nowe działania w zakresie promocji produktów, bezpieczeństwa żywności i warunków utrzymania zwierząt.
Logicznym następstwem tej decyzji winno być zwiększenie środków finansowych przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich.
1.2 Nawiązując do konkluzji konferencji salzburskiej (listopad 2003 r.), Komisja w komunikacie w sprawie perspektyw finansowych oraz we wniosku dotyczącym rozporządzenia stanowiącego przedmiot niniejszej opinii wskazuje trzy główne cele, które zamierza postawić przed przyszłą polityką rozwoju obszarów wiejskich:
- zwiększenie konkurencyjności sektora rolnego poprzez wspieranie jego restrukturyzacji;
- poprawa stanu środowiska i przestrzeni wiejskich poprzez wspieranie gospodarki gruntami;
- poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz promowanie dywersyfikacji działalności gospodarczej poprzez środki ukierunkowane na sektor gospodarstw rolnych oraz innych uczestników gospodarki wiejskiej.
1.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje te propozycje ze szczególnym zainteresowaniem.
W swej opinii z inicjatywy własnej "Drugi filar WPR: perspektywy zmian w polityce rozwoju obszarów wiejskich" [1] Komitet zauważa, że kwestia rozwoju wsi wpisuje się w następujące szersze zagadnienia:
- udane rozszerzenie Unii Europejskiej (ponad połowa ludności UE mieszka na obszarach wiejskich);
- utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa żywności, co związane jest z działaniami na rzecz rozwoju zrównoważonego;
- zachowanie europejskiego modelu rolnego, dopuszczającego wielofunkcyjność rolnictwa i umożliwiającego harmonijne rozmieszczenie działalności rolnej na całym obszarze Unii Europejskiej.
1.4 Dążąc do pełniejszego uwzględnienia całokształtu tej problematyki, Komitet w wyżej wspomnianej opinii wymienił zasady, które powinny w przyszłości kształtować politykę rozwoju wsi:
- rozwój obszarów wiejskich jest częścią spójności terytorialnej UE.
Dlatego też musi on stanowić integralną część priorytetów polityki regionalnej;
- zasadniczym celem drugiego filaru WPR musi pozostać wspieranie rolnictwa w zakresie dostosowania go do ewolucji strukturalnej i oczekiwań obywateli;
- środki finansowe przeznaczone na tę politykę muszą być wystarczające, jeżeli nie chcemy mieć do czynienia z wycofywaniem się Wspólnoty z działań na obszarach wiejskich;
- tylko wielofunkcyjność produkcji rolnej przyczynić się może pod wieloma aspektami do utrzymania rozwoju wsi;
- problematyka rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich powinna należeć do kompetencji jednego komisarza.
Nawiązując konsekwentnie do swych dotychczasowych stanowisk, Komitet pragnie przedstawić innym instytucjom swoją opinię o wniosku Komisji, który dotyczy w szczególności pomocy dla rozwoju obszarów wiejskich.
1.5 Komisja Europejska przeprowadziła szerokie konsultacje z zainteresowanymi podmiotami; Komitet miał kilkukrotnie okazję zgłosić swoje propozycje, m.in. na forum komitetów konsultacyjnych.
Tak szeroko zakrojone konsultacje dowodzą otwartości Komisji. Komitet życzyłby sobie zatem, aby treść zgłaszanych propozycji znalazła swoje odbicie w dalszym toku trwającego procesu legislacyjnego.
1.6 Komitet przedstawi opinię dotyczącą nowej podstawy prawnej finansowania różnych działań w ramach funduszy EFRROW i EFGR (COM(2004) 489 końcowy — 2004/0164 (CNS) [2]).
W niniejszej opinii omówione zostaną administracyjne aspekty wdrożenia programów rozwoju obszarów wiejskich.
2.
Wniosek Komisji
2.1 Wniosek Komisji ma na celu zwiększenie czytelności i przejrzystości wspólnotowej polityki rozwoju wsi.
Proponuje się w nim utworzenie odrębnego funduszu (Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich — EFRROW), który finansować ma działania na rzecz zrównoważonego rozwoju wsi w całej Wspólnocie, uzupełniając politykę kształtowania rynku i dochodów w ramach WPR, polityki spójności i wspólnej polityki rybołówstwa.
2.2 Dla zapewnienia lepszej spójności między celami przyjętymi na szczeblu europejskim a wdrażaniem programów rozwoju wsi Komisja proponuje ustanowienie wspólnotowego planu strategicznego rozwoju obszarów wiejskich.
Plan taki podlegałby zatwierdzeniu przez Radę, a zadaniem państw członkowskich miałoby być opracowanie własnych krajowych planów strategicznych uwzględniających przyjęte założenia.
Opracowanie tych planów i programów rozwoju wsi odbywałoby się w ścisłej koordynacji między Komisją, państwami członkowskimi i wyznaczonymi przez nie organami (władze regionalne, lokalne, partnerzy społeczno-gospodarczy i wszelkie inne reprezentatywne podmioty społeczeństwa obywatelskiego).
2.3 Komisja proponuje, aby w uzupełnieniu monitoringu programowania każde państwo członkowskie dokonywało corocznej, syntetycznej oceny realizacji programów rozwoju wsi na podstawie wskaźników ustalonych w narodowych planach strategicznych oraz wyników bieżącej oceny prowadzonej w ramach każdego programu.
Komisja ma przedstawiać coroczne raporty Radzie, Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.
2.4 Komisja proponuje uporządkowanie istniejących 26 działań oraz proponowanych nowych działań — jak finansowanie programu NATURA 2000, działania leśniczo-ekologiczne czy kształcenie przedstawicieli samorządów lokalnych w zakresie tworzenia programów terytorialnych — w ramach 3 osi priorytetowych o odrębnych celach oraz wyznaczenie dla nich następujących minimalnych budżetów:
- po 15 % dla osi "poprawa konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa" (oś I) oraz "poprawa jakości życia i dywersyfikacja gospodarki wiejskiej na obszarach wiejskich" (oś III),
- 25 % dla osi "ochrona środowiska i zarządzanie gruntami" (oś II).
2.4.1 Oś I koncentruje się na zwiększaniu konkurencyjności sektora rolnego i leśnego.
W jej ramach przewiduje się wdrożenie czterech grup działań:
- zwiększanie potencjału ludzkiego,
- odbudowa potencjału fizycznego,
- poprawa jakości produkcji i wyrobów,
- dwa działania przejściowe przeznaczone dla nowych państw członkowskich, mianowicie pomoc dla gospodarstw małorolnych i powoływanie grup producenckich.
2.4.2 Oś II "ochrona środowiska i zarządzanie gruntami" dotyczy zgodności gospodarowania gruntami rolnymi i leśnymi z wymogami rozwoju zrównoważonego.
Istniejący środek dotyczący "obszarów upośledzonych" zostaje na nowo zdefiniowany, jeśli chodzi o wyznaczenie granic stref przejściowych (wyłącznie w oparciu o kryteria naturalne).
Ponadto beneficjentom pomocy narzuca się ogólny warunek przestrzegania wymogów wspólnotowych i krajowych (por. warunkowość dopłat bezpośrednich z pierwszego filara WPR) w odniesieniu do rolnictwa i leśnictwa.
2.4.3 Oś III "Poprawa jakości życia i dywersyfikacja gospodarki wiejskiej" obejmuje działania w zakresie dywersyfikacji gospodarki wiejskiej poprzez wspieranie rolników i innych podmiotów rozpoczynających działalność pozarolniczą, poprawy jakości życia na wsi (podstawowe usługi dla ludności, infrastruktura) oraz działania na rzecz podnoszenia kompetencji przedstawicieli samorządów lokalnych i inspirowania ich do opracowywania i wdrażania lokalnych strategii rozwoju.
2.5 Program LEADER rozszerzony zostaje na wszystkie trzy osie; powinien on obejmować przynajmniej 7 % wszystkich programów i funduszy rozwoju obszarów wiejskich.
Komisja proponuje przeznaczenie na ten program rezerwy warunkowej (3 % EFRROW).
2.6 Komisja proponuje przeznaczyć na potrzeby tej polityki 88,75 miliardów euro na okres 2007-2013.
Fundusz zasilany będzie również corocznie wskutek modulacji; środki z tego tytułu przeznaczane będą na wszystkie osie (około 8 miliardów euro w omawianym okresie).
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet wyraża zadowolenie z wniosku Komisji, który zakłada powołanie odrębnego funduszu wspierającego rozwój wsi (EFRROW) obok funduszu przeznaczonego na finansowanie polityki rynku produktów rolnych i dopłat bezpośrednich (EFGR).
Komitet podkreśla również, że ta propozycja prawodawcza wpisuje się w kontekst wniosków konferencji salzburskiej w sprawie rozwoju wsi w rozszerzonej Unii Europejskiej.
Pragnie jednak pilnie zwrócić uwagę Parlamentu Europejskiego i Rady na szereg zmian, których przyjęcie jest konieczne dla zapewnienia zgodności aktu z zasadami polityki rozwoju wsi przypomnianymi przez Komitet w opinii z inicjatywy własnej.
3.2 Po pierwsze — nie sposób zrealizować propozycję utworzenia jednego funduszu na rzecz rozwoju wsi bez wpisania go w jedną z istniejących już gałęzi polityki Unii Europejskiej.
W konkluzjach konferencji salzburskiej, jak również w deklaracjach Rady z Luksemburga z czerwca 2003 r. [3] oraz w zaleceniach EKES podkreśla się, że polityka rozwoju wsi (drugi filar WPR) musi wspomagać dostosowanie rolnictwa (pierwszy filar WPR).
Dlatego też EKES życzyłby sobie ponownego wprowadzenia do art. 3 wniosku powołania na art. 33 Traktatu, określający ogólne założenia Wspólnej Polityki Rolnej.
3.2.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 3: Zadania
1.
Fundusz przyczynia się do promowania zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich na terenie całej Wspólnoty w sposób komplementarny względem oraz uzupełnia pozostałe narzędzia wspólnej polityki rolnej (polityki wsparcia rynku i dochodów realizowane w ramach wspólnej polityki rolnej), polityki spójności oraz wspólnej polityki rybołówstwa. służąc w ten sposób realizacji założeń określonych w art. 33 Traktatu.
2.
Fundusz działa również w sposób zbieżny z polityką spójności i wspólną polityką rybołówstwa."
3.3 Komitet jest zdania, że jednym z warunków rozwoju gospodarczego środowisk wiejskich jest wzajemne uzupełnianie się podmiotów rolniczych i nierolniczych.
Komitet z zadowoleniem odnotowuje proponowane działania na rzecz sektora pozarolniczego oraz środki wspierające mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa zgodnie z Europejską Kartą Małych Przedsiębiorstw; należy położyć szczególny akcent na znaczenie tego typu podmiotów dla tworzenia miejsc pracy na wsi.
3.4 Procesy oceny i dostosowania założeń omawianego funduszu nie uwzględniają kalendarza rozwoju Wspólnej Polityki Rolnej.
Komisja podkreśliła, że reforma WPR, o której przeprowadzeniu zdecydowano w czerwcu 2003 r., będzie różnie wyglądała na różnych obszarach i że okres 2008-2009 przyniesie z jednej strony zarzucenie przez nowe państwa członkowskie systemu uproszczonego, zaś z drugiej — dokonanie przez Komisję oceny różnych obowiązujących systemów oderwania płatności bezpośrednich od wielkości produkcji.
Konieczne wydaje się więc uwzględnienie kalendarza reformy pierwszego filaru WPR w monitoringu strategicznym polityki rozwoju wsi na szczeblu europejskim.
3.4.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 13: Coroczny raport Komisji
1.
Po raz pierwszy w roku 2009 i na początku każdego roku Komisja przedstawia coroczny raport podsumowujący główne postępy, trendy i wyzwania związane z wdrażaniem narodowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty, jak również z konsekwencjami zmian w WPR i głównych tendencji na międzynarodowych rynkach produktów rolnych na obszarach wiejskich."
3.5 W opinii z inicjatywy własnej z 1 lipca 2004 r. [4] Komitet uznał finansową propozycję Komisji za skromną w świetle zakładanych celów.
Całkowity budżet na rzecz rozwoju wsi dla UE-25 na okres 2007-2013 powinien bowiem wynosić niemal 96 mld euro w porównaniu z 65 mld euro na bieżący okres budżetowy (UE-15).
Komisja w preambule do dokumentu COM(2004) 490 końcowy przyznaje, że ponad 50 % ludności Unii Europejskiej mieszka na wsi; tymczasem budżet przeznaczony na EFRROW odpowiadać będzie 28 % wydatków przeznaczonych na politykę regionalną i 32,5 % wydatków na I filar WPR (łącznie z modulacją).
Nie można dopuścić do tego, by EFRROW stał się jedynym instrumentem finansowym na rzecz obszarów wiejskich.
Doprowadziłoby to bowiem do przekształcenia obszarów wiejskich w getta.
3.5.1 Koniecznością staje się więc zwiększenie komplementarności tej polityki z polityką regionalną i polityką rozwoju zasobów ludzkich (Europejski Fundusz Społeczny).
Dlatego też Komitet wyraża wątpliwości co do zasadności finansowania małej infrastruktury wiejskiej wyłącznie ze środków polityki rozwoju wsi oraz ustanawiania środków na kształcenie przedstawicieli samorządów lokalnych, co winno należeć do kompetencji EFS.
3.5.2 Komitet bez zastrzeżeń aprobuje zapewnienie minimalnego budżetu (31 mld euro) dla stref zapóźnionych strukturalnie pod względem rozwoju.
Suma ta będzie wyższa niż 21 mld euro przeznaczone na ten cel w obecnym okresie budżetowym.
3.5.3 Budżet programu LEADER zostanie zwiększony z 2,2 mld euro do 8,8 mld euro (7 % dla EFRROW + 3 % rezerwy wspólnotowej), co stanowi najwyższy procentowy wskaźnik wzrostu środków.
Komitet wyraża zadowolenie z włączenia programu LEADER do polityki rozwoju wsi w charakterze jednej z osi priorytetowych, umożliwiającej trwałe włączenie społeczeństwa obywatelskiego do rozwoju obszarów wiejskich.
Choć środki są równie ważne jak cel, Komitet stwierdza z ubolewaniem, iż nie kładzie się już akcentu na wdrażanie działań o charakterze innowacyjnym lub pilotażowym.
Komitet pragnie wreszcie zwrócić uwagę Komisji na realne zagrożenie, jakie może oznaczać podejmowanie zawyżonych zobowiązań finansowych.
W sytuacji napiętego budżetu wielce niepożądane byłoby niepełne wykonanie osi LEADER z przyczyn administracyjnych lub trudności w pozyskaniu lokalnych środków publicznych.
Komitet proponuje zatem obniżenie minimalnej stawki dla wszystkich państw członkowskich (jeśli wziąć pod uwagę bieżące programowanie, bardziej odpowiednia wydaje się stawka na poziomie 4 %).
Ustalona na takim poziomie stawka minimalna nie pozbawia bynajmniej państw członkowskich możliwości zwiększenia nakładów na program LEADER.
3.5.4 Na finansowanie "klasycznych działań" funduszu rozwoju wsi pozostałoby więc około 50 mld euro.
Suma ta powiększona zostanie tylko o 8 miliardów euro w drodze przesunięcia środków z I do II filaru WPR.
Komitet wnosi więc, by środki powstałe w wyniku modulacji przeznaczano jedynie na oś I i II, co umożliwi wypełnienie celu wspierania dostosowań w rolnictwie.
Takie przeznaczenie środków z funduszy nie przesądza bynajmniej o wielkości kwot, jakie poszczególne państwa członkowskie przeznaczą na poszczególne osie w momencie uchwalania programów rozwoju wsi.
Ponadto środki powstałe w wyniku modulacji powinny w założeniu spełniać kryteria warunkowości określonej w art. 10 rozporządzenia 1782/2003; tymczasem zasadę warunkowości stosować można tylko do działań należących do osi I i II.
Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 70: Środki finansowe oraz ich dystrybucja
[…]
6.
Poza kwotami wskazanymi w ust. 5 Państwa Członkowskie uwzględniają dla celów programowania kwoty wynikające z modulacji, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR].
Kwoty te zostaną przeznaczone na potrzeby osi I i II, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr .../..
[EFRROW]."
3.5.5 Komisja proponuje stosowanie w odniesieniu do działań osi II systemu sankcji wobec rolników na podstawie wymogów warunkowości pomocy obowiązujących w ramach 1 filaru WPR.
Ponieważ warunkowość ta obowiązywać ma wyłącznie rolników, Komitet nie może poprzeć takiej propozycji, gdyż ma ona na celu wprowadzenie rozróżnienia opartego wyłącznie na statusie zawodowym.
Komitet przypomina, że popiera zasadę równego traktowania beneficjentów pomocy publicznej.
3.5.6 Przedstawione przez Komisję szacunki finansowe oceniają koszty wdrożenia sieci NATURA 2000 na 6,1 mld euro rocznie; znaczną część tych środków zapewni UE na zasadzie współfinansowania.
Wkład wspólnotowy mógłby pokryć Fundusz Rozwoju Obszarów Wiejskich — chodzi np. o nakłady na odszkodowania dla właścicieli i użytkowników gruntów.
Komitet wydał opinię poświęconą w całości przedstawionej przez Komisję propozycji finansowania programu NATURA 2000 [5].
Stwierdził w niej, że finansowanie programu NATURA 2000 stanowi nowe, dodatkowe zadanie, dla którego przewidziano odrębny instrument finansowy; jednak — wbrew składanym uprzednio obietnicom politycznym — przeznaczone nań środki niemal w ogóle nie wzrosły.
Jasno również oświadcza, że wniosek Komisji uznać będzie mógł za możliwy do przyjęcia tylko pod warunkiem że:
- na realizację programu NATURA 2000 przydzielone zostaną dodatkowe środki poza kwotami przewidzianymi na rozwój obszarów wiejskich w perspektywach finansowych (nie będzie się ona odbywać kosztem istniejących programów);
- środki te zostaną następnie zastrzeżone na potrzeby programu NATURA 2000 (tak by można je było wykorzystywać wyłącznie na cele tej ważnej polityki).
3.5.6.1 Dlatego też Komitet proponuje utrzymanie dopłat, o których mowa w art. 36 i 43, służących rekompensowaniu przychodów utraconych w rezultacie ograniczeń nałożonych na tereny objęte programem Natura 2000; zaleca jednak wykreślenie z działania 53 części dotyczącej finansowania operacyjnego funkcjonowania sieci NATURA 2000, które powinno zostać objęte odrębnym programem.
Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 53: Ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iv), obejmuje działania na rzecz świadomości związanej ze środowiskiem naturalnym oraz, ulepszenia na rzecz turystyki oraz sporządzenie planów ochrony i zarządzania związanych z siedliskami objętymi programem NATURA 2000 i innymi miejscami o dużej wartości przyrodniczej."
3.6 Wyrażając zadowolenie z uznania przez Komisję konieczności rekompensowania trudnych warunków naturalnych panujących na obszarach górskich, Komitet powątpiewa w zasadność zaproponowanego przez Komisję rozwiązania w zakresie obszarów charakteryzujących się "zwykłymi" przeszkodami naturalnymi.
Oznacza ono bowiem zarówno ograniczenie stref uprawnionych do pomocy wspólnotowej, jak i osłabienie jej intensywności.
Dlatego też Komitet przypomina, że przy zaszeregowywaniu danego obszaru do obszarów charakteryzujących się zwykłymi przeszkodami naturalnymi należy rozpatrywać łącznie wszystkie czynniki naturalne (agronomiczne, klimatyczne czy hydrologiczne).
Kumulacja niewielkich ograniczeń naturalnych oznacza bowiem poważne utrudnienia w rozwoju obszarów wiejskich.
Ponadto dla stref, które nie będą już zaliczane do obszarów charakteryzujących się zwykłymi przeszkodami naturalnymi, Komitet proponuje stopniowe wycofywanie pomocy wspólnotowej zgodnie z zasadami obowiązującymi w polityce regionalnej.
Taki program "phasing out" pozwoliłby złagodzić zakłócenia gospodarcze w działalności rolnej.
3.6.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu (dodanie nowego ust. 5.): "Art. 37: Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt
[…]
5.
Przewiduje się pięcioletni okres wycofywania dopłat, polegającego na stopniowym zmniejszaniu płatności dla rolników pochodzących ze stref, którym wobec zmiany nomenklatury statystycznej nie będzie już przysługiwał status obszarów charakteryzujących się zwykłymi przeszkodami naturalnymi (art. 47 ust. 3 lit. a)."
3.7 Jednoczesne dążenie Komisji do tego, by nie zamrażać zasad wykonania rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich oraz by stosować nowe, bardziej elastyczne zasady planowania finansowego powinno przynieść istotną poprawę wdrażania nowego rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet popiera zasadę wyznaczania minimalnych stawek dla każdej osi, uważa jednak, że wniosek Komisji nie jest spójny z wytycznymi przyjętymi przez Komisję w tej dziedzinie.
Z przeprowadzonej analizy naukowej wynika bowiem, że obecne wykorzystanie funduszu rozporządzenia o rozwoju wsi jest silnie uzależnione od specyfiki środowiska rolnego oraz obszarów wiejskich poszczególnych państw i regionów UE.
Komisja podkreślała również, że reforma WPR z czerwca 2003 r. będzie miała różne oddziaływanie w obszarach wiejskich.
Dlatego też suma stawek minimalnych dla wszystkich osi powinna być niższa niż 50 %, co zapewni zgodność z zasadą pomocniczości i różnorodnością sytuacji obszarów wiejskich w Europie.
3.7.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 16: Równowaga pomiędzy priorytetami
Wkład finansowy Wspólnoty w każdy z trzech celów, o których mowa w art. 4, obejmuje przynajmniej 10 % 15 % całkowitego wkładu Funduszu w program dla osi priorytetowej I i III, o których mowa w sekcjach odpowiednio I i III w rozdziale I tytułu IV, oraz 20 % 25 % całkowitego wkładu Funduszu w program dla osi priorytetowej II, o której mowa w sekcji II rozdziału I."
3.8 Proces oceny programów rozwoju wsi przyczyni się do zapewnienia właściwego i bardziej efektywnego wykorzystania środków wspólnotowych.
Komitet pragnie jednak przypomnieć, że cele polityki publicznej ustanawiane są w oparciu o przyszłe wyzwania, nie zaś wyłącznie o wyniki procesu opracowywania różnych programów rozwoju wsi.
Dlatego też zaproponowane przez Komisję uproszczenie działań administracyjnych zostanie umniejszone poprzez dublowanie procesu oceny; dla odbiorcy końcowego będzie ono miało niewielkie znaczenie.
3.9 Komitet podkreśla ponadto, że kwestia uproszczenia działań administracyjnych nie jest w propozycji Komisji doprowadzona do poziomu ostatecznego beneficjenta.
Komitet zasadniczo porusza tę kwestię w swojej opinii w sprawie finansowania WPR [6], pragnie jednak niniejszym podkreślić swe zaniepokojenie niskim poziomem uproszczenia procedur obowiązujących beneficjenta.
Przykładowo Komisja zaproponowała w art. 25 uproszczenie wymogów dotyczących modernizacji gospodarstw, nie uzależniając już pomocy dla inwestycji w gospodarstwie rolnym od istnienia normalnego rynku zbytu (na dane produkty, rodzaj inwestycji i przewidzianą zdolność produkcyjną).
Tymczasem w razie istotnej zmiany inwestycji art. 73 ustala okres zwrotu należności na siedem lat.
Ta nowa zasada powoduje wzmożenie kontroli i w rezultacie nakłada nowe kryteria ekonomicznej wydajności projektów w fazie opracowywania programu.
Przewidziany okres wydaje się wreszcie zbyt długi, zważywszy na charakter i ambicje finansowanych projektów.
3.10 Komitet wyraża zadowolenie z faktu, że opracowywanie, zarządzanie i ocena programów rozwoju wsi będą odbywały się zgodnie z zasadą partnerstwa (art. 6), obejmując konsultacje z partnerami społeczno-gospodarczymi.
Komitet wnioskuje o nadanie temu przepisowi charakteru obowiązkowego oraz o zapewnienie pełnoprawnego uczestnictwa wszystkich reprezentatywnych wiejskich organizacji społeczno-gospodarczych w sieci na rzecz rozwoju wsi na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym.
Komitet pragnie także uczestniczyć w charakterze obserwatora w pracach Komitetu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich, o którym mowa w art. 95, zgodnie z art. 7 decyzji Rady (1999/468/WE); umożliwi to zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu uczestnictwo we wszystkich etapach wdrażania polityki wspólnotowej.
3.10.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 68: Europejska sieć na rzecz rozwoju obszarów wiejskich
Zgodnie z art. 67 ust. 1 zostanie stworzona Europejska sieć na rzecz rozwoju obszarów wiejskich celem objęcia w jedną sieć sieci krajowych, reprezentatywnych organizacji społeczno-gospodarczych, podmiotów administracyjnych działających w zakresie rozwoju obszarów wiejskich na poziomie Wspólnoty oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego."
3.10.2 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 69: Krajowa sieć obszarów wiejskich
Każde Państwo Członkowskie ustanawia krajową sieć obszarów wiejskich, która gromadzi wszystkie reprezentatywne organizacje społeczno-gospodarcze i podmioty administracyjne zaangażowane w sferze rozwoju obszarów wiejskich oraz instytucję reprezentującą zorganizowane społeczeństwo obywatelskie."
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Komitet podkreśla wysiłek, jaki włożono w bardziej przejrzyste pogrupowanie 26 działań na rzecz rozwoju wsi w trzy odrębne osie.
Wydaje się jednak, że niektóre działania byłyby bardziej na swoim miejscu w obrębie osi III, gdyż ich wdrożenie wiąże się coraz bardziej z kwestią zagospodarowania obszarów wiejskich w jej najszerszym znaczeniu.
Komitet proponuje więc przeniesienie działań opisanych w art. 28 (infrastruktura związana z ewolucją sektorów rolnego i leśnego), art. 38 (inwestycje pozaprodukcyjne w rolnictwie) oraz art. 46 (inwestycje pozaprodukcyjne w leśnictwie) do osi III.
4.2 W sporządzonym w roku 2001 raporcie na temat młodych rolników [7] Komitet podkreślał już znaczenie pomocy młodym rolnikom w rozpoczynaniu działalności oraz zapewnienia ciągłości w rolnictwie.
Zagadnienie to powinno należeć do priorytetów przyszłego strategicznego planu rozwoju obszarów wiejskich, a formy pomocy w rozpoczynaniu działalności nie powinny ograniczać się do jednorazowej dotacji, którą proponuje Komisja w art. 21 projektowanego rozporządzenia; należy przede wszystkim zadbać o to, by przeznaczone na ten cel środki nie uległy obniżeniu.
4.2.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 21: Pomoc młodym rolnikom w rozpoczęciu działalności
2.
Wsparcia udziela się w postaci:
- jednorazowej premii do maksymalnej wysokości kwoty ustanowionej w załączniku I;
- dopłaty do odsetek od kredytów zaciągniętych na pokrycie kosztów związanych z rozpoczęciem działalności.
Równowartość skapitalizowanej sumy tych dopłat nie może przewyższać kwoty jednorazowej premii."
4.2.2 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 23: Korzystanie z usług doradczych
c) pomocy przyszłym rolnikom i potencjalnym właścicielom lasów w sprostaniu kosztom sporządzenia biznes planu rozwoju ich działalności rolniczej lub leśnej."
4.3 Komitet zwraca uwagę na fakt, iż w wielu nowych krajach zachodzą złożone przemiany w rolnictwie. Proces ten jeszcze długo nie zostanie zamknięty.
Dlatego też warunkowanie przyznania wsparcia w celu przejścia na wcześniejszą emeryturę 10-letnią pracą w rolnictwie w przypadku tych krajów wydaje się nadmiernie rygorystyczne.
Komitet wnioskuje o ustalenie okresu przejściowego, w którym wystarczyłby krótszy okres pracy w gospodarstwie rolnym przy spełnieniu przez wnioskującego dodatkowego wymogu pracy w rolnictwie przez większą część życia zawodowego.
4.3.1 Poprawka do tekstu zaproponowana przez Komitet: Artykuł 22: Wcześniejsza emerytura, ustęp 2:Cedent — dodać nowy punkt d):
"d) Rolnicy z krajów, które weszły do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. skorzystają z dziesięcioletniego okresu przejściowego. Cedent powinien prowadzić gospodarstwo rolne przez pięć lat poprzedzających cesję oraz spędzić co najmniej połowę swojego życia zawodowego pracując w sektorze rolnym, jako rolnik, na przestrzeni 15 lat poprzedzających cesję".
4.4 Komisja proponuje, by wsparcie inwestycji służyło zwiększaniu konkurencyjności działalności rolnej lub jej dywersyfikacji. Komitet pragnie uściślić, że nie należy rozumieć inwestycji wyłącznie w sensie fizycznym. Każde z działań, o których mowa (art. 25, art. 27, art. 31, art. 50), powinno uwzględniać inwestycje niematerialne w postaci upowszechniania postępu technologicznego i jego wdrażania w gospodarstwach, zarówno pod względem jakościowym, jak i pod względem podnoszenia walorów lub ochrony środowiska naturalnego.
4.4.1 Jak wskazują dane Komisji, sektor rolniczy charakteryzuje się niewielkim udziałem kobiet.
Głównymi beneficjentami dopłat bezpośrednich i pomocy strukturalnej są więc mężczyźni.
Wykazuje to jasno potrzebę zwiększenia znaczenia kobiet w procesie podejmowania decyzji.
Dlatego też wskazane jest, aby Unia Europejska przedsięwzięła środki mające na celu zmianę tej sytuacji i służące tworzeniu gospodarstw prowadzonych przez kobiety.
Komitet zaleca, by sprawie tej poświęcono odrębny punkt wspólnotowego programu strategicznego.
4.5 Artykuł 27 dotyczy inwestycji służących podnoszeniu wzrost wartości dodanej pierwotnej produkcji rolnej i leśnej.
Uzależnia on uprawnienia do otrzymywania pomocy od rozmiarów przedsiębiorstwa.
Komitet pragnie podkreślić, że w warunkach koncentracji działalności gospodarczej na obszarach wiejskich proponowane ograniczenie jest zbyt restrykcyjne i nie daje rzeczywistej szansy rozwoju tej działalności.
Podmioty takie, jak spółdzielnie rolnicze czy przedsiębiorstwa rolno-spożywcze — których obroty wynoszą 10 mln euro i które zatrudniają 50 osób — niekoniecznie mają łatwiejszy dostęp do kredytów niż małe przedsiębiorstwa, a przecież stanowią istotne źródło zatrudnienia.
4.5.1 Pomoc udzielaną w ramach EFRROW na zwiększanie wartości dodanej pierwotnej produkcji rolnej zastrzec należy dla przetwórstwa naprawdę zwiększającego wartość pierwotnej produkcji rolnej lub lokalnej i umożliwiającego dochodowe wykorzystanie lokalnych technik, tradycji i walorów przyrodniczo-kulturowych oraz innowacji.
Zgodnie z tym postulatem EFRROW powinien również mieć za zadanie wspieranie współpracy i wzajemnych konsultacji między poszczególnymi podmiotami branży rolno-spożywczej i leśnej na szczeblu terytorialnym.
4.5.2 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: Art. 27: Dodawanie wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej
2.
"Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i oraz małych i średnich przedsiębiorstw w myśl zalecenia Komisji 2003/361/WE oraz do spółdzielni producenckich.
W przypadku produkcji leśnej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw."
4.6 Art. 28 w swym obecnym brzmieniu nie wydaje się obejmować wszystkich działań, na które przysługuje wsparcie w ramach obowiązującego obecnie rozporządzenia w sprawie rozwoju wsi.
Dlatego też Komitet proponuje wpisanie do tego artykułu wyraźnej wzmianki o scalaniu gruntów.
W praktyce scalania gruntów uwzględniać należy wymogi zachowania krajobrazu; nie powinno ono dotyczyć wyłącznie aspektów rolnych.
4.6.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 28: Infrastruktura związana z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa
Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iv), może obejmować szczególnie operacje związane ze scalaniem gruntów lub z dostępem do ziemi rolnej i leśnej, dostaw energii i gospodarki wodnej."
4.7 Komitet podkreśla, że sformułowania użyte we wniosku — szczególnie w jego wersji francuskiej — nie pozwalają ustalić w sposób jednoznaczny, czy działania w niej przewidziane mają charakter obowiązkowy czy fakultatywny.
Dlatego też Komitet proponuje zmienić brzmienie art. 37 dotyczącego działań agrośrodowiskowych oraz działań na rzecz dobrostanu zwierząt w taki sposób, by przypomnieć, że działania te pozostają obowiązkowe podobnie jak w obecnie obowiązującym rozporządzeniu.
4.7.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 37 — Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt
1.
Państwa Członkowskie obowiązane są udostępnić udostępnią wsparcie przewidziane w art. 34 lit. a) pkt. iv) na obszarze całego swojego terytorium zgodnie z ich szczegółowymi potrzebami."
4.8 Jak podkreśla się w punkcie 3.4, fundusz EFRROW nie powinien być wyłącznym instrumentem finansowania rozwoju wsi, ponoszącym konsekwencje braku dostosowania innych instrumentów finansowych do potrzeb obszarów wiejskich.
Dlatego też Komitet proponuje skreślić w art. 57 "Zdobywanie umiejętności oraz animacja" litery c) i d).
Kształcenie osób inicjujących działania oraz przedstawicieli samorządów lokalnych odpowiedzialnych za projekty rozwoju lokalnego powinien być w stanie wspierać Europejski Fundusz Społeczny.
Projekty spełniające kryteria programu LEADER będą miały skądinąd możliwość uzyskania finansowania części kosztów rozwoju aktywności na danym terytorium.
4.9 Komitet nie jest przychylnie nastawiony do koncepcji utworzenia rezerwy warunkowej na wzór polityki regionalnej oraz przeznaczenia jej na oś LEADER.
Doświadczenia wykorzystania rezerwy warunkowej w ramach polityki regionalnej pokazują bowiem, że państwa członkowskie częściej odbierają to działanie jako pozbawianie ich należnych kwot niż jako motywację.
Choć art. 91 w sposób zamierzony ustanawia szerokie kryteria oceny, Komisja nie wyjaśnia, na czym polega związek tej rezerwy z celami strategicznymi wypracowanymi na szczeblu wspólnotowym.
Wreszcie — podejmowanie decyzji o przeznaczeniu rezerwy na szczeblu lokalnych grup działań możliwe będzie dopiero w 2011 r.
Pozostaną wówczas jedynie dwa lata programu, przez które — aby wykorzystać znaczny budżet (2,6 mld euro) — trzeba będzie znaleźć nowe projekty oraz nowe źródła współfinansowania narodowego, nie zagwarantowane na początku cyklu programowego.
Dlatego też Komitet zaleca skreślenie art. 92 i zwraca się do Komisji o zwrócenie baczniejszej uwagi na działania LEADER w kontekście wspólnotowego planu strategicznego i fazy zatwierdzania programów rozwoju wsi.
4.10 Komitet wyraża zadowolenie z propozycji Komisji dotyczącej tworzenia usług zastępstwa dla prowadzących gospodarstwa rolne.
W przeszłości okazało się, że działanie to przyczynia się do zwiększania atrakcyjności obszaru wiejskiego i tworzenia miejsc pracy.
Niemniej jednak maksymalny okres pięciu lat począwszy od utworzenia tego typu usług wydaje się zbyt krótki aby zapewnić im trwałość.
4.10.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu: "Art. 24: Ustanowienie usług związanych z zarządzaniem, pomocą i doradztwem
Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt. v), udziela się w celu pokrycia kosztów wynikających z ustanowienia i rozwoju usług związanych z zarządzaniem, pomocą i doradztwem. i jest Jest ono degresywne przez okres maksymalnie 5 7 lat od momentu ustanowienia."
4.11 Wsparcie dla przedsiębiorczości i rozwijanie struktury gospodarczej, o których mowa w art. 49, nie powinny dotyczyć wyłącznie tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw, lecz również przejmowania istniejących przedsiębiorstw i pomocy dla przenoszenia ich własności.
Zgodnie ze stanowiskami zajmowanymi przez Komisję ds. polityki przedsiębiorczości, Komitet wnosi o nadanie art. 49 lit. a pkt. ii) następującego brzmienia: "wsparcie dla tworzenia, przejmowania i rozwoju mikroprzedsiębiorstw…".
4.12 Program agrośrodowiskowy przyczynia się do generowania pozytywnych z punktu widzenia ochrony środowiska skutków ubocznych — między innymi zmniejszenia erozji i pustynnienia, polepszenia jakości i oszczędnego gospodarowania wodą, zwiększenia różnorodności biologicznej poprzez ochronę gatunków. Dlatego też należy dostarczyć bodźca finansowego opartego na uwzględnieniu tych skutków ubocznych.
4.12.1 Proponowana przez Komitet zmiana tekstu art. 37 ust. 4
"4.
Dopłat udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i straty z tytułu rezygnacji z dochodów wynikające z podjętego zobowiązania; oraz bodziec oparty na rekompensacie za usługi ochrony środowiska powstałe przy zastosowaniu środków agrośrodowiskowych; w przypadkach, w których jest to konieczne, mogą one również obejmować koszty transakcyjne.
We właściwych przypadkach beneficjentów wybiera się na podstawie procedury przetargowej z zastosowaniem kryteriów wydajności ekonomicznej, środowiskowej oraz wydajności związanej z warunkami utrzymania zwierząt.
Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I."
4.13 Dążąc do wspierania i stymulowania przejmowania mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw na obszarach wiejskich, zgodnie z motywami decyzji Rady i Parlamentu z 12 lipca 2004 r. w sprawie programu wieloletniego, Komitet zwraca się do Komisji i do Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego o ustanowienie środków służących wspieraniu i rozwijaniu korzystania przez przedsiębiorstwa działające na obszarach wiejskich z instrumentów finansowych, w tym z gwarancji dla MSP.
Zwraca się ponadto do EFI i do Komisji o zbadanie możliwości wyzyskania komplementarności lub sumowania środków z EFRROW, EFS, EFRR i instrumentów EFI pod kątem zwiększenia i uproszczenia wsparcia dla inwestycji realizowanych przez podmioty zakładające lub przejmujące przedsiębiorstwa na obszarach wiejskich.
4.14 Komisja podkreśla w swym wniosku, że działania podejmowane w ramach osi "zarządzanie gruntami" winny w szczególności zachęcać rolników i właścicieli lasów do stosowania metod użytkowania ziemi zgodnych z wymogami ochrony krajobrazu.
Komitet zauważa, iż Komisja nie zaproponowała podwyższenia górnych limitów pomocy dla działań agrośrodowiskowych w porównaniu z wnioskiem z 1999 r.
4.15 "Komitet oczekuje, by w rozporządzeniu zostało zawarte stwierdzenie, że na bazie programu EFRROW będą mogły być wspierane działania państw członkowskich i regionów mające na celu utrzymanie i wykorzystanie zasobów genowych, w szczególności w dziedzinie on-farm conservation."
5.
Podsumowanie
5.1 Propozycja Komisji dotycząca wspierania rozwoju obszarów wiejskich w dużej mierze wpisuje się w kontekst konkluzji salzburskich.
Komitet przywiązuje do tego wielką wagę i pragnie podziękować Komisji za wykazaną dbałość o konsultacje z jego członkami.
W pierwszym rzędzie Komitet pragnie podkreślić, że EFRROW nie jest w stanie samodzielnie ogarnąć całej problematyki rozwoju obszarów wiejskich.
Konieczne jest dopracowanie komplementarności tego funduszu z Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskim Funduszem Społecznym (EFS).
5.2 Rozwój obszarów wiejskich wpisuje się w sposób oczywisty w problematykę spójności terytorialnej.
Komitet pragnie jednak podkreślić, że zapewnienie długofalowego rozwoju gospodarczego i społecznego tych obszarów wymaga uwzględnienia dorobku obu filarów wspólnej polityki rolnej w dziedzinie utrzymywania i zwiększania zatrudnienia na wszystkich terytoriach europejskich, w tym poprzez rozwój nowatorski, konkurencyjnych form działalności rolniczej i pozarolniczej.
Dlatego też Komitet zwraca się do Komisji i Rady o uwzględnienie nowych kierunków rozwoju wspólnej polityki rolnej w śródokresowej ocenie strategii lizbońskiej.
5.3 W centrum zainteresowania nadal pozostają kwestie budżetowe.
Komitet uznał budżetowe propozycje Komisji (1,24 % PKB) za skromne i stabilne.
Z oceny tej wynika krytyczne spojrzenie na koncepcję całkowitego włączenia programu Natura 2000 do EFRROW; program ten stanowiłby bowiem wówczas niemal połowę całego budżetu EFRROW.
Podobnie potrojenie budżetu osi LEADER wygląda paradoksalnie w zestawieniu z tendencjami współfinansowania krajowego.
Komitet pragnie również przypomnieć, że finansowa propozycja Komisji może co najwyżej stanowić punkt wyjściowy do dyskusji; w przeciwnym razie przyszła polityka rozwoju obszarów wiejskich nie będzie się w stanie wpisać ani w strategię rozwoju zrównoważonego, ani w zapisane w strategii lizbońskiej dążenie do konkurencyjności gospodarki europejskiej i pełnego zatrudnienia.
5.4 Niepokój Komitetu wzbudzają ponadto konsekwencje dyskusji budżetowej dla wdrażania polityki rozwoju wsi w przyszłości.
Komisja w swym kalendarzu prac przewidywała mianowicie, że programy rozwoju wsi zostaną przyjęte do końca 2006 r., jednak państwom członkowskim trudno będzie szybko osiągnąć porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie perspektyw finansowych.
Komitet życzyłby więc sobie, by Komisja możliwie najszybciej przedstawiła główne zarysy wspólnotowego planu strategicznego, nawet jeśli przyjęcie rozporządzeń miałoby nastąpić znacznie później.
5.5 Komitet pragnie również przedstawić Komisji, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie szereg sugestii zmian w kierunkach polityki ukształtowanych po konferencji salzburskiej, m.in. utrzymanie związku między pierwszym a drugim filarem WPR, zasada pomocniczości w programowaniu działań oraz dalsze uproszczenie formalności dla beneficjenta.
Dlatego właśnie Komitet zachęca Komisje do zwrócenia baczniejszej uwagi na ten temat, zwłaszcza w fazie zatwierdzania programów rozwoju wsi, oraz do domagania się od państw członkowskich wyjaśnień, w jaki sposób zamierzają przyczynić się do owego uproszczenia procedury.
5.6 Komitet wyraża życzenie, aby w przyszłości i w toku wdrażania tej polityki umożliwiono mu branie czynnego udziału w procesie decyzyjnym, wyrażanie swych poglądów na strategiczne kwestie wspólnotowe i czuwanie nad prawidłowym konsultowaniem się ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim przy kształtowaniu programów rozwoju obszarów wiejskich. Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomicznego-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Dz. U. C 302 z 07.12.2004, str. 53-59. [2] Opinia EKES 126/2005, sprawozdawca – Adalbert Kienle. [3] Dz. U. C 302 z 07.12.2004, str. 53-59. [4] Dz. U. C 302 z 07.12.2004, str. 53-59. [5] Opinia EKES 136/2005, sprawozdawca – Lutz RIBBE. [6] Opinia CESE 126/2005, sprawozdawca - Adalbert Kienle.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w rozszerzenie korzyści na wszystkich"
COM (2004) 383 końcowy
(2005/C 234/10)
Dnia 26 maja 2004 roku Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:"Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w rozszerzenie korzyści na wszystkich"
Sekcja ds. Stosunków Zagranicznych, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 15 lutego 2005 r.
Sprawozdawcami byli Thomas ETTY oraz Renate HORNUNG-DRAUS.
Na 415 sesji plenarnej (posiedzenia z dnia 9 i 10 marca 2005 r., Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię 59 głosami do 15, przy 2 głosach wstrzymujących się.
1.
Uwagi ogólne
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny:
1.1 z zadowoleniem przyjmuje Komunikat Komisji w sprawie społecznego wymiaru globalizacji COM (2004) 383 końcowy — wkładu polityki unijnej w rozszerzenie korzyści na wszystkich — określający szczególną rolę, jaką może odgrywać Unia Europejska w dążeniu do uczynienia globalizacji procesem sprawiedliwym dla wszystkich;
1.2 sądzi, że Unia Europejska może wnieść istotny wkład w proces kształtowania społecznego wymiaru globalizacji ze względu na własną historię i doświadczenia w zakresie znacznej i udanej integracji regionalnej, równocześnie nie sugerując, że ta ostania stanowi model do naśladowania pod wszystkimi względami w skali światowej;
1.3 bierze pod uwagę wynik specjalnego przesłuchania zorganizowanego w dniu 17 grudnia 2004 roku.
Eksperci z MOP, Banku Światowego i MFW byli obecni, aby przedstawić swoje punkty widzenia w sprawie roli ich poszczególnych organizacji w odniesieniu do społecznego wymiaru globalizacji [1].
Raport z tego specjalnego posiedzenia jak również prezentacje mówców zostaną opublikowane przez EKES;
1.4 podkreśla znaczenie opartego na wartościach podejścia do globalizacji w zakresie tych zagadnień, które stanowią istotę społecznej gospodarki rynkowej.
Do aspektów tych należą odpowiedzialność indywidualna, poszanowanie państwa prawa, poszanowanie jednostki i własności, przejrzystość, uczciwość, godność ludzka, równość i wolność, podstawowe prawa związków zawodowych i pracowników, zdrowe stosunki pracownicze, ogólny dostęp do edukacji i szkoleń, niezależnie od płci, oraz wysoki poziom ochrony socjalnej.
Pojęcia te są fundamentem dla kluczowych elementów stanowiska UE wobec globalizacji, jakimi są:
- solidne struktury instytucjonalne,
- skuteczne usługi publiczne i usługi interesu ogólnego,
- silny dialog społeczny i obywatelski,
- inwestycje w kapitał ludzki; oraz
- jakość zatrudnienia;
1.5 zgadza się z Komisją Europejską, że światowa gospodarka rynkowa przyniosła wiele znaczących korzyści i posiada ogromny potencjał wytwórczy w zakresie rozwoju gospodarczego, politycznego i społecznego oraz stworzyła większą liczbę lepszych miejsc pracy, akceptując również doniesienia Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji (WCSDG), że jak dotąd przeważały środki mające na celu otwarcie rynków oraz względy finansowe i gospodarcze, zaś konsekwencje społeczne zostały zaniedbane, jak również że te zasady i polityki są wynikiem globalnego systemu sprawowania rządów, w niewystarczającym stopniu wyczulonego na interesy i potrzeby słabszych graczy;
1.6 odnosi się do niedawno przeprowadzonej analizy Banku Światowego [2], które pokazuje, że otwarcie rynków i integracja gospodarcza przyczyniły się do znacznego postępu gospodarczego w państwach rozwijających się, które zdołały wejść na światowe rynki produkcji i usług.
W połączeniu z innym studium Banku Światowego z lutego 2003 r., które wiąże zmniejszenie nierówności w dochodach i dyskryminacji płacowej, jak również poprawę osiągnięć gospodarczych z wysokim stopniem organizowania się w związki oraz dobrymi stosunkami między pracodawcami i pracownikami [3], analiza ta podkreśla potrzebę równowagi między wartościami gospodarczymi a społecznymi, dostrzeganą również przez WCSDG przy okazji zajmowania się zagadnieniem ubóstwa w podlegającym globalizacji świecie;
1.7 stwierdza, że chociaż globalizacja przyniosła wiele pozytywnych efektów, ubóstwo, które można bezpośrednio powiązać ze wzrostem gospodarki nieformalnej zarówno jako przyczynę jak i rezultat, pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań w skali światowej;
1.8 stwierdza, że problemy związane z ubóstwem pozostają obecne zwłaszcza w państwach, które pozostają wyłączone z globalizacji: dwa miliardy ludzi, żyjących na świecie poniżej granicy ubóstwa, zamieszkuje głównie w krajach, które nie uczestniczą aktywnie w globalizacji i ryzykują pozostawanie na marginesie światowej gospodarki;
1.9 uznaje, że również kraje rozwijające się, które mogą zostać zaklasyfikowane jako wschodzące gospodarki rynkowe o wysokim wzroście gospodarczym mają problemy i że ubóstwo można zwalczyć jedynie wtedy, gdy zredukuje się nierówności oraz wdroży konkurencyjną gospodarkę formalną i skuteczne polityki społeczne;
1.10 popiera jedno z kluczowych przesłań zamieszczonych w raporcie WCSDG, że punktem wyjścia dla procesu zmian jest szczebel krajowy: rozwój społeczny musi być oparty na podejściu oddolnym i wszystkie instytucje — krajowe i lokalne — odgrywają bardzo ważną rolę w zakresie ułatwiania integracji i gwarantowania, aby coraz większa liczba ludzi mogła czerpać korzyści z globalizacji oraz podlegała ochronie przed jej negatywnymi skutkami.
Dla sprawiedliwego podziału owoców globalizacji kluczowe znaczenie ma również fakt, aby we wszystkich państwach i regionach rozwijany był dialog społeczny i obywatelski, w oparciu o silnych, reprezentatywnych, niezależnych i odpowiedzialnych uczestników;
1.11 dobre zarządzanie na szczeblu lokalnym, narodowym, regionalnym i globalnym, oparte o Powszechną Deklarację Praw Człowieka, minimalne standardy pracy MOP oraz deklarację MOP w sprawie podstawowych zasad i praw w pracy jest ważną podstawą dla liberalizacji handlu, światowego wzrostu i rozwoju.
EKES wspiera UE w zachęcaniu do dyskusji na poziomie międzynarodowym nad ustanowieniem podstawy dla obowiązujących na całym świecie standardów środowiskowych.
2.
Szczegółowe komentarze: wkład polityki UE
2.1 EKES sądzi, że UE może odgrywać kluczową rolę w procesie wspierania i promowania społecznego wymiaru globalizacji.
Może on aktywnie angażować się i realizować politykę zdolną przekonać rządy o potrzebie istnienia sprawiedliwej struktury prawnej i sądowniczej, poszanowania praw własności, efektywnego pod względem kosztów rozstrzygania sporów i egzekwowania umów, dostępu do edukacji i szkolenia, właściwie kontrolowanych instytucji finansowych i dostępu do nich, sprawiedliwego systemu podatkowego i uznania kluczowej roli rozwoju człowieka.
Dążenie do realizacji tych celów nie powinno jednak prowadzić do wzrostu handlu, który nie będzie wpływać (lub nawet będzie wpływać negatywnie) na zrównoważony rozwój, do liberalizacji rynków finansowych, której nie będą towarzyszyły wyważone regulacje podatkowe i społeczne, do niesprawiedliwych warunków dominujących w procesach dostosowania strukturalnego oraz restrukturyzacji zatrudnienia, edukacji i opieki zdrowotnej oraz do wzrostu nierówności we wszystkich krajach, w tym również w krajach uprzemysłowionych.
Jeżeli jednak UE chce skutecznie odgrywać tę rolę, zarówno Komisja jak i Państwa Członkowskie będą musiały uważnie przyjrzeć się spójności ich własnej polityki w odnośnych obszarach.
2.2 Komisja Europejska rozwinęła kilka narzędzi, które według EKES są odpowiednie w celu osiągnięcia postępu w zakresie społecznego wymiaru globalizacji.
Do narzędzi tych należą umowy dwustronne i regionalne, rozwój i współpraca zewnętrzna, polityka handlowa, dostęp do rynku dla państw rozwijających się, promowanie prywatnych inicjatyw w zakresie rozwoju społecznego oraz promowanie zarządzania na szczeblu globalnym.
Komitet odsyła tu do ostatnich opinii, jakie wydał w sprawie wszystkich tych instrumentów (patrz załącznik 2).
Jakkolwiek Komitet podziela poglądy Komisji w odniesieniu do potencjału tych instrumentów, chce jednak odnotować swoje preferencje w odniesieniu do umów wielostronnych.
EKES podkreśla, że UE powinna nadal motywować do dalszego promowania handlu między krajami rozwijającymi się (ang. south-south trade).
2.3 Umowy dwustronne i regionalne mogą pomóc we wspieraniu rozwoju w zakresie dobrego zarządzania, państwa prawa, praw człowieka i demokratyzacji.
EKES popiera prowadzenie negocjacji w zakresie umów dwustronnych/regionalnych pomiędzy UE a jej partnerami handlowymi pod warunkiem, że opierają się one na kwestiach politycznych i gospodarczych, społecznych i środowiskowych oraz że budują one i/lub uzupełniają system wielostronnej wymiany handlowej.
Pierwszeństwo powinny mieć umowy realistycznie osiągalne, które zapewnią duże obroty handlowe i znaczące korzyści w zakresie dostępu do rynku (towary, usługi i inwestycje).
Wszelkie tego typu umowy powinny być w pełni zgodne z postanowieniami WTO.
EKES podkreśla znaczenie przedyskutowania tych umów i ich monitorowania w odniesieniu do ich wpływu na wymiar społeczny i przychyla się do pomysłu zaproszenia do uczestnictwa w tym procesie organizacji międzynarodowych, takich jak MOP.
2.3.1 Ponadto w związku z tym zagadnieniem Komitet z zainteresowaniem odnosi się do intencji Komisji ustanowienia nowych wspólnych mechanizmów w umowach dwustronnych w celu przedyskutowania i monitorowania istotnych aspektów społecznego wymiaru globalizacji, do uczestnictwa w których można by zaprosić inne organizacje międzynarodowe ("wspólne obserwatoria dwustronne").
Tego typu instrumenty mogą w sposób skuteczny wykazać, że odpowiedzialną rolę w tym procesie mogą pełnić wolni i niezależni partnerzy społeczni, jak również inne odnośne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, jak na przykład organizacje rolników, stowarzyszenia konsumentów i zajmujące się ochroną środowiska itd. a EKES, w którego skład one wchodzą, widzi w nich rolę dla siebie, bazując na doświadczeniach zebranych w trakcie organizowania transgranicznych partnerstw społeczeństwa cywilnego w tym w państwach rozwijających się, zwłaszcza w kontekście Mercosur, AKP i Euromed [4].
2.4 EKES wyraża opinię, że należy szczególny nacisk położyć na "europejską politykę sąsiedztwa" — sądzi, że podejście to, mające na celu poprawę stosunków z państwami sąsiadującymi z UE od wschodu i południa, może znacznie przyczynić się do rozwoju społecznego tych krajów, jeżeli częścią tego typu współpracy jest rozwój regionalny, polityka zatrudnienia i polityka społeczna.
Doświadczenia ze współpracy z państwami kandydackimi z okresów przed rozszerzeniem UE wskazują na pewne pozytywne efekty w państwach przystępujących do UE.
2.5 Promowanie praw człowieka (w tym praw pracodawców, jak również praw pracowniczych i związkowych, zgodnie z zapisami Konwencji MOP nr 87 i 98) i demokratyzacji w państwach trzecich stanowi podstawowe zagadnienie, jeżeli chodzi o wspieranie rozwoju i demokracji.
Istnieje ścisły związek między dobrym zarządzaniem, łącznie z walką z korupcją, państwem prawa, ochroną praw człowieka oraz podstawowych wolności a jakością wymiaru sprawiedliwości.
W tym kontekście EKES przypomina, że traktaty w zakresie praw człowieka są umowami między państwami.
Zobowiązania, które generują, spoczywają w pierwszym rzędzie na państwach.
Komisja Europejska powinna zachęcić Państwa Członkowskie do pełnego respektowania tych zobowiązań oraz zaangażować się w dialog międzynarodowy, aby podnieść świadomość obowiązków spoczywających na państwach oraz przypomnieć im o odnośnych obowiązkach w zakresie rozwoju społecznego.
Normy międzynarodowe, w momencie ich włączenia do ustawodawstwa krajowego lub innych właściwych regulacji krajowych, stają się wiążące dla prywatnych podmiotów prawnych, tzn. dla obywateli i przedsiębiorstw.
2.6 Priorytety te powinny być stosowane również do współpracy zagranicznej i pomocy rozwojowej: hasło, że zmiany rozpoczynają się na szczeblu krajowym, jest jednym z głównych przesłań WCSDG.
EKES sądzi, że należy skupić się na pojedynczych zagadnieniach w ramach spójnej całościowej polityki rozwoju.
2.6.1 Wśród tych zagadnień priorytetowych znaleźć mogłaby się kwestia przyzwoitego zatrudnienia [5], która powinna obejmować rozwijanie zintegrowanej polityki zatrudnienia w celu wygenerowania efektywnego, trwałego zatrudnienia, dostosowania umiejętności pracobiorców do istniejących i mogących wystąpić w przyszłości wymagań zawodowych oraz poprawy warunków pracy i podniesienia poziomu życia.
Polityki tego typu powinny prowadzić do zwiększenia liczby bardziej produktywnych i lepszych jakościowo miejsc pracy w gospodarce, kreować zatrudnienie w miejsce bezrobocia, nakierowywać inwestycje prywatne i publiczne, jak również środki międzynarodowe na obszary o najwyższej wydajności.
2.6.2 Kolejną dziedziną o znaczeniu priorytetowym powinna być edukacja: dopasowywanie edukacji do potrzeb rynku pracy oraz zapewnienie ludziom niezbędnego podstawowego poziomu wiedzy oraz umiejętności.
Przedsiębiorstwa mają tu kluczową rolę do odegrania w zakresie pomocy przy kształtowaniu polityk poprzez udział w działaniach obejmujących partnerów społecznych i rządy i zapewnianiu niezbędnych informacji na temat krótko-, średnio- i długoterminowych oczekiwań co od umiejętności, na które prawdopodobnie będzie zapotrzebowanie w gospodarce.
2.6.3 Ponadto, ochrona gospodarki społecznej, organizacji takich jak np. spółdzielnie, które łączą podejście rynkowe i kwestie społeczne oraz działają jako twórcy dóbr zarówno ekonomicznych jak i społecznych, powinna być priorytetem przy współpracy i pomocy dla państw rozwijających się.
2.7 Należy stworzyć polityki migracyjne, dopasowujące się do zmieniających się tendencji i bieżących realiów na rynku pracy, wpisujące się w oparte na prawach wielostronne ramy, biorąc pod uwagę Międzynarodową Konwencje Narodów Zjednoczonych o ochronie praw wszystkich pracowników — migrantów i członków ich rodzin, a także związki między polityką gospodarczą, społeczną, polityczną, handlową, pracowniczą, zdrowotną, kulturową, bezpieczeństwa, zagraniczną i zagadnieniami rozwoju.
EKES podziela pogląd Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych, który na spotkaniu z Parlamentem Europejskim w styczniu 2004 r. stwierdził, iż tylko poprzez nawiązanie dwustronnej współpracy regionalnej i globalnej możemy budować partnerstwo między krajami goszczącymi a krajami wysyłającymi leżące w interesie obu stron; poszukiwać innowacji przekształcających imigrację w motor rozwoju; skutecznie zwalczać praktyki przemytu i nielegalnego przerzutu imigrantów oraz ustalić wspólne standardy traktowania imigrantów i zarządzania migracją.
2.8 Handel międzynarodowy ma coraz większe znaczenie dla wszystkich gospodarek i może być kluczem do łagodzenia problemu ubóstwa.
Jak pokazują doświadczenia niektórych państw rozwijających się, które podniosły konkurencyjność swojej produkcji, zapobiegawcza strategia rozwijania eksportu poprzez zwiększanie korzyści komparatywnych w oparciu o jakość a nie niskie płace, ma kluczowe znaczenie dla budowania nowych zdolności eksportowych.
Dla powodzenia tego przedsięwzięcia niezbędne jest jednak występowanie równolegle procesu strategicznej integracji z gospodarką światową, nastawionego na wspieranie krajowych priorytetów w zakresie rozwoju, włącznie z lokalnymi inicjatywami rozwoju, które są szczególnie ważne i które powinny w związku z tym być promowane.
Proces ten musi mieć wymiar społeczny.
W tym kontekście należy szczególną uwagę przywiązywać do przypadków wyzysku pracowników (kobiet) w większości Stref Przetwórstwa Wywozowego (EPZ).
EKES uważa, że należy poczynić skoordynowane wysiłki, aby odpowiednie organizacje międzynarodowe położyły kres łamaniu praw pracowniczych w tych EPZ.
Komisja Europejska jak i Państwa Członkowskie UE powinny aktywnie wspierać takie wysiłki.
2.9 Polityki handlowa/inwestycyjna i rozwojowa UE powinny w pełni wspierać cele polityki globalnej UE i łączyć się z nimi.
EKES popiera te cele ogólnego systemu preferencji (GSP), ale podnosi pytanie, czy rozwiązania zachęcające (ustalenia w zakresie ochrony środowiska, społecznym i zwalczania narkotyków) włączone do niego nie narzucają importerom zbyt wiele biurokracji i nie są w związku z tym powszechnie wykorzystywane przez te biedne kraje i niewielkie przedsiębiorstwa, które miały w założeniu być głównymi beneficjentami.
EKES zachęca Komisję Europejską do skoncentrowania się na promowaniu ratyfikacji, jak również wdrażania, na poziomie ustawodawstwa i w praktyce, podstawowych standardów pracy MOP przez kraje-beneficjentów oraz do włączenia do zrewidowanych w 2005 r. środków kwestii tego, w jaki sposób maksymalizować korzyści tych działań dla odbiorców.
Rewizji należy dokonać przy pełnym zaangażowaniu partnerów społecznych i innych właściwych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
2.10 EKES zaleca, w odniesieniu do Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych, aby Komisja Europejska zainicjowała kampanię podnoszenia świadomości, w celu zapoznania przedsiębiorstw oraz ich Europejskich Rad Zakładowych z tym ważnym i pożytecznym instrumentem.
Należy utrzymać niewiążący charakter tego instrumentu, ale rządy, które są jego stronami, powinny nadal promować te wytyczne oraz przestrzeganie ich przez międzynarodowe koncerny.
Należy podjąć wysiłki, mające na celu zapobieżenie sytuacji, w której powiązania między porozumieniami handlowymi z państwami trzecimi mogłyby być interpretowane jako nowa forma protekcjonizmu.
Komisja powinna wesprzeć wysiłki OECD mające na celu respektowanie wytycznych przez państwa, które nie są członkami OECD.
To samo ma zastosowanie do Trójstronnej Deklaracji Zasad dotyczących Przedsiębiorstw Wielonarodowych i Polityki Społecznej MOP.
2.11 W odniesieniu do propagowania prywatnych i dobrowolnych inicjatyw w zakresie rozwoju społecznego, EKES wierzy, że przedsiębiorstwa mogą być wsparciem dla procesu rozwoju społecznego.
Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw (CSR) jest pojęciem opisującym sposób, w jaki przedsiębiorstwa krajowe i wielonarodowe przenoszą pojęcie zrównoważonego rozwoju do praktyk biznesowych.
W tym kontekście EKES odsyła do swojej opinii w sprawie Zielonej Księgi w sprawie europejskiego ustroju odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw (CES 355/2002).
Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw nie dotyczy jedynie kreowania i zabezpieczania zatrudnienia, ale również zapewniania lepszych miejsc pracy odpowiadających warunkom bezpieczeństwa i higieny pracy, brania pod uwagę potrzeb osób niepełnosprawnych oraz propagowania kultury kształcenia ustawicznego.
Zachowanie społecznie odpowiedzialne oznacza, że przedsiębiorstwa stosują istniejące przepisy społeczne i dążą do budowania powszechnego poczucia partnerstwa z wszystkimi zainteresowanymi stronami.
2.12 Poprawa zarządzania na poziomie narodowym i na poziomie globalnym jest kolejnym istotnym przesłaniem raportu WCSDG.
Jeżeli chodzi o poziom globalny, EKES zgadza się, że kluczowe znaczenie ma wzmocnienie wielostronnego systemu organizacji międzynarodowych.
Kluczem do zarządzania na poziomie globalnym jest poszerzenie i zwiększenie zakresu koordynacji politycznej między organizacjami.
Musi ona być bardziej aktywna, dysponować lepszymi zasobami, posiadać lepsze zdolności reagowania i odpowiadania na potrzeby, unikać powieleń kompetencji i niewłaściwego zarządzania.
Państwa Członkowskie UE, w ramach organów decyzyjnych międzynarodowych organizacji, powinny nalegać, aby proces ten posuwał się do przodu.
Należy zauważyć, że w zakresie koordynacji i spójności rola Państw Członkowskich jest przynajmniej tak istotna, jak rola pełniona przez Komisję.
Mile widzianych byłoby więcej zaleceń w tym zakresie w Komunikacie.
Wzajemne oddziaływanie między Państwami Członkowskimi a Komisją powinno zyskać należną uwagę podczas opracowywania polityk na odnośnych forach międzynarodowych.
Jest niezwykle ważne, aby UE w pełni zaangażowała się w zarządzanie międzynarodowe.
Państwa Członkowskie muszą wzmocnić współpracę, poprawić przygotowywanie swoich wniosków i działań w instytucjach międzynarodowych oraz koordynować swoje stanowiska.
3.
Wnioski i zalecenia — przyszłe działania
3.1 EKES wierzy, że postęp procesu promowania społecznego wymiaru globalizacji ma dla UE aspekt zewnętrzny i wewnętrzny.
3.2 Wewnętrzny aspekt dotyczy zdolności UE do podjęcia reform strukturalnych: EKES sądzi, że sukces Strategii Lizbońskiej jest kluczem do powodzenia szczególnego wkładu polityki UE do społecznego wymiaru globalizacji.
Jedynie wtedy, gdy Państwa Członkowskie zdołają wdrożyć niezbędne reformy strukturalne poprzez wzajemne wzmacnianie rozwoju gospodarczego i polityki społecznej, jak również poprzez realizację spójności ekonomicznej i społecznej, będzie Unia Europejska mogła stać się wzorcem na poziomie globalnym.
UE musi kontynuować wysiłki w kierunku przezwyciężenia tendencji protekcjonistycznych w obecnej polityce handlowej UE zwłaszcza, choć nie tylko, w odniesieniu do uwagę rolnictwa, a w szczególności do produktów przetworzonych, i powinna ogólnie wytyczać szlaki dla polityki handlowej bez subsydiów wywozowych.
Ponadto Unia Europejska i Państwa Członkowskie muszą zająć aktywne stanowisko wobec trwałego wysokiego bezrobocia. W celu stawienia czoła wyzwaniu, jakim jest starzenie się społeczeństw, oraz w celu stymulowania stałego wzrostu poziomu zatrudnienia niezbędne jest podjęcie reform systemów ochrony socjalnej i ubezpieczeń, zwiększających motywację do podjęcia pracy i redukujących koszty pracy niezwiązane z wynagrodzeniem.
Elastyczne warunki zatrudnienia są równie ważne, jak odpowiednia ochrona dla pracowników zatrudnionych na tych warunkach oraz inwestycje w kapitał ludzki. Należy również opracować nowe, aktywne polityki w dziedzinie imigracji ze względów ekonomicznych, jak stwierdziła Rada Europejska w czasie szczytu w Salonikach.
W tym względzie zostały przedstawione różne propozycje zarówno przez Komisję jak i EKES.
Wszystkie te reformy muszą być starannie opracowywane, we współpracy z pracodawcami i związkami zawodowymi.
3.3 EKES odnosi się do ostatnio wydanego Globalnego Raportu na temat Konkurencyjności (Global Competitiveness Report) 2003–2004 Światowego Forum Ekonomicznego, w którym stwierdzono godne zauważenia pozytywne wyniki państw skandynawskich.
Kraje te z jednej strony posiadają silne tradycje społecznej gospodarki rynkowej, ale równocześnie udało im się wdrożyć reformy strukturalne, niezbędne dla zachowania podstawowych zasad społecznej gospodarki rynkowej.
Dowodzi to, że europejski model społeczny może stanowić podstawę dla udanych reform strukturalnych.
3.4 Zewnętrzny aspekt polega na tym, że UE powinna przodować w podkreślaniu znaczenia wielostronności i globalnego sprawowania rządów.
Kluczowymi zagadnieniami są wzmocnienie systemu organizacji międzynarodowych w zakresie systemu ONZ i podjęcie starań o zwiększenie spójności polityki między tymi organizacjami a instytucjami z Bretton Woods i WTO.
UE powinna zwłaszcza zaangażować się we wzmocnienie istniejących standardów rozwoju społecznego, takich jak podstawowe standardy pracy MOP, przyzwoita i godna praca jako cel światowy oraz Konwencje praw człowieka ONZ. Powinna dążyć do wdrożenia tych standardów w państwach należących do ONZ, zarówno w zakresie ustawodawstwa jak i w praktyce.
Powinna zatem zapewnić lepszą integrację wymiaru społecznego i pojęcia przyzwoitej i godnej pracy w swoich programach współpracy zewnętrznej.
Państwa Członkowskie UE powinny zwiększyć swoją pomoc rozwojową.
3.5 W tym kontekście UE ma do odegrania rolę w promowaniu form formalnej reprezentacji i konsultacji organizacji pracodawców, związków zawodowych oraz innych odnośnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w międzynarodowych organizacjach finansowych i handlowych, takich jak MFW, Bank Światowy i WTO.
OECD przez wiele lat działalności udowodniło swoją przydatność i może służyć jako przykład dla tych instytucji.
3.6 Komisja i Państwa Członkowskie powinny, w ścisłej współpracy, poważnie zastanowić się nad propozycją WCSDG ustanowienia Rady Społeczno-Gospodarczej.
Jest to jedna z głównych propozycji zapewnienia prawdziwego przywództwa na poziomie globalnym, ponieważ dostrzega ona potrzebę zrównoważenia polityki gospodarczej i społecznej w spójny sposób tak, aby osiągnąć uzgodnione cele.
Komisja i Państwa Członkowskie powinny także przykładać odpowiednią wagę do wszelkich poważnych wysiłków mających na celu zreformowanie i wzmocnienie potencjału UN ECOSOC i jego jeszcze nie zmaterializowanej roli w koordynowaniu światowej polityki w obszarze gospodarczym i społecznym.
Jeżeli pozycja ECOSOC naprawdę poprawiłaby się, EKES zbada możliwości i sposoby uczynienia głosu społeczeństwa obywatelskiego lepiej słyszalnym poprzez ECOSOC w systemie ONZ.
3.7 Komisja Europejska i Rada Ministrów powinny przyjąć przesłanie WCSDG, że przyzwoita i godna praca jest podstawowym instrumentem zwalczania biedy.
Powinny one promować przyzwoitą i godną pracę jako globalny cel, który Narody Zjednoczone powinny uwzględnić w swoim przeglądzie Deklaracji Milenijnej i Milenijnych Celów Rozwoju.
3.8 Jednym z najbardziej podkreślanych przesłań WCSDG jest pilny apel wystosowany do Rządów, wzywający do skoordynowania i sformułowania spójnych polityk w międzynarodowych instytucjach finansowych (IFI), WTO i MOP i pomiędzy nimi.
Warunkiem wstępnym tego typu współpracy i spójności jest podjęcie takich samych działań przez rządy na szczeblu krajowym.
Powinny one położyć kres bieżącym praktykom, polegającym na tym, że przedstawiciele w MFW otrzymują instrukcje przede wszystkim od ministrów finansów, zaś w WTO od ministrów handlu lub ministrów gospodarki, a w MOP od ministrów pracy, spraw społecznych i zatrudnienia.
EKES zdecydowanie sugeruje, aby Komisja, jak również Rada Ministrów rozważyły pomysł, aby rządy Państw Członkowskich, w których istnieje Rada Ekonomiczno-Społeczna zwracały się o opinię do tej rady w sprawie metod i środków realizacji owej współpracy i spójności na szczeblu krajowym.
Rządy Państw Członkowskich, w których nie ma Rady Ekonomiczno-Społecznej, mogłyby zabiegać o opinie najbardziej reprezentatywnych krajowych organizacji pracodawców i związków zawodowych lub posłużyć się istniejącym systemem konsultacji, w którym uczestniczyło społeczeństwo obywatelskie podczas przygotowań Szczytu Społecznego ONZ oraz Szczytu Społecznego +5.
3.9 Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, mogłaby pójść krok dalej w promowaniu bardziej efektywnego dialogu między MOP i WTO (oraz w tym wypadku MOP i MFW oraz MOP i Bankiem Światowym), niż proponuje w sekcji 5.5 Komunikatu.
WTO (która jak dotąd bardzo opierała się pomysłowi przykładania większej wagi do społecznego wymiaru polityk w ramach swojego mandatu), MFW i Bank Światowy mogłyby, na podstawie mandatu udzielonego przez ich Państwa Członkowskie, ustanowić organy koordynacyjne z MOP, które zajmowałyby się również społecznym wymiarem oraz monitorowaniem rozwoju.
Na przykład, wraz z wygaśnięciem Umowy WTO o Tekstyliach i Odzieży (ATC) pod koniec 2004 roku, wiele państw eksportujących tekstylia stanęło wobec poważnych problemów z dostosowaniem i drastycznego zmniejszenia się liczby miejsc pracy.
Biorąc pod uwagę przekrojowy charakter zagadnienia, wyraźnie jest ono obszarem, w którym można podjąć inicjatywę spójności polityki, która powinna zaangażować wszystkie zainteresowane instytucje — WTO, Bank Światowy, MFW, MOP i inne właściwe agencje ONZ — w przewidywanie społecznego i ekonomicznego wpływu i zalecanie środków, jakie powinny podjąć rządy, które mogą podlegać temu wpływowi, przy międzynarodowym wsparciu.
3.10 UE powinna nadal zachęcać do włączenia podstawowych standardów pracy jako głównego punktu odniesienia do okresowych przeglądów polityki handlowej WTO, w oparciu o swój własny przykład z października 2004 r.
EKES jest zdania, że stosowne byłoby, aby EKES był reprezentowany w delegacji Komisji podchodzącej w przyszłości do przeglądu polityki handlowej.
Komisja mogłaby także pobudzać swoich głównych partnerów handlowych do angażowania się w tego rodzaju przeglądy polityki handlowej.
3.11 EKES sądzi, że chociaż pomysł WCSDG ustanowienia Forum Politycznego ONZ ds. Globalizacji, grupującego agencje systemu wielostronnego oraz inne organizacje, grupy i poszczególne osoby zainteresowane społecznym wymiarem globalizacji, jest interesujący, projekt ten jest być może zbyt ambitny w obecnych warunkach. Kiedy rządy poważnie rozpoczną koordynację i zwiększą spójność polityk w zakresie IFI, WTO i MOP, oraz kiedy na podstawie tego rozpoczęta zostanie lepsza współpraca między tymi instytucjami międzynarodowymi, wtedy nadejdzie właściwy czas na poważne rozważenie tej propozycji.
Economic effects in a global environment, Bank Światowy, Waszyngton, 2003 [4] EKES posiada strukturę grup monitorujących, wspólne komitety konsultacyjne, okrągły stół oraz grupy kontaktowe z różnymi regionami geograficznymi świata.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "Młodzież w działaniu" na okres 2007-2013
(COM (2004) 471 końcowy -2004/0152 (COD))
(2005/C 234/11)
Procedura
Dnia 9 września 2004 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 18 lutego 2005 r. (sprawozdawca: Jose Isaías RODRIGUEZ GARCÍA-CARO).
Na 415. sesji plenarnej w dniach 9 — 10 marca 20005 r. (posiedzenie z dnia 10 marca), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 196 do 0, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Od 1988 r., realizując kolejne fazy programów "Młodzież dla Europy", "Europejski Wolontariat Młodych" oraz trwający obecnie program MŁODZIEŻ (obejmujący działania realizowane też w programach go poprzedzających), Unia Europejska zainicjowała działania mające na celu wdrożenie postanowień art. 149, ust. 2 TWE, który ustala, że celem wspólnotowego działania jest sprzyjanie rozwojowi wymiany młodzieży i wymiany instruktorów społeczno-oświatowych.
1.2 Rozmaite programy specjalne skierowane do młodzieży zawsze spotkały się — i nadal spotykają- z dużym uznaniem, zaś w działaniach prowadzonych w ich ramach licznie uczestniczą przedstawiciele wszystkich grup, do których są adresowane.
Programy te umożliwiły Państwom Członkowskim skupienie wysiłków na takich inicjatywach, które pozwalają ich młodym obywatelom na zacieśnianie więzi z rówieśnikami oraz nabywanie doświadczenia i wiedzy, w ramach wymian pomiędzy poszczególnymi państwami w nich uczestniczącymi; wymiany te nie są związane z kwestiami edukacji ani zatrudnienia.
1.3 Waga przywiązywana do obywatelstwa UE w art. 17 do 22 TWE uwypukla rolę, jaką ten program powinien odgrywać w najbliższej przyszłości.
Dotyczy to zwłaszcza promowania aktywnego obywatelstwa młodzieży i wzmacniania jej poczucia przynależności do Europy.
1.4 W pierwszych dwóch fazach programu "Młodzież dla Europy" podejmowano szczególnie dwa typy działań: bezpośrednie wsparcie dla projektów opracowywanych przez młodzież obejmujących wymiany i mobilność młodych w uczestniczących państwach oraz wymiany studenckie i staże dla młodych pracowników.
W fazie trzeciej, trwającej od 1995 do 1999 r., rozszerzono działania związane z wymianą i mobilnością na państwa trzecie, kontynuowano działania skierowane do instruktorów społeczno-oświatowych oraz wdrożono środki mające na celu promowanie działań na rzecz młodzieży, zacieśnianie współpracy między państwami w zakresie polityki młodzieżowej oraz kampanii informacyjnych dla młodych i promowania badań naukowych w zakresie kwestii związanych z młodzieżą.
1.5 Program "Europejski Wolontariat Młodych" (trwający od 1998 do 2002 r.) pozwolił włączyć do inicjatyw młodzieżowych działania specjalne związane z wolontariatem i solidarnością, wpisane w ramy polityki współpracy w kwestiach młodzieżowych; celem tego było pobudzenie uczestnictwa młodzieży, wspieranie jej przedsiębiorczości i inicjatyw oraz promowanie ideałów europejskich.
1.6 Wreszcie, program MŁODZIEŻ, który będzie prowadzony do 2006 r., obejmuje poprzednie programy na rzecz młodzieży, ożywiając je i uaktualniając w świetle nowych wyzwań.
Oprócz utrzymania inicjatyw związanych ze współpracą i mobilnością, obejmuje inne konkretne działania wspierające innowacyjne i twórcze projekty podejmowane przez młodych.
1.7 Ostatnio Rady Ministrów i Rady Europejskie kilkakrotnie podkreślały w sposób wyraźny potrzebę zapewnienia ciągłości bieżącego programu.
Parlament Europejski przyłączył się równie aktywnie, wzywając Komisję do opracowania programu zastępującego trwający obecnie, w celu sprostania rosnącym wymaganiom polityki młodzieżowej.
Podobnie, Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy dołącza się do postanowień art. 149 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, że działania Wspólnoty powinny koncentrować się na promowaniu uczestnictwa młodzieży w demokratycznym życiu Europy.
1.8 Poza powyższymi powodami (które same w sobie uzasadniają zakres działań skierowanych do młodzieży), zarówno średniookresowa ocena trwającego obecnie programu, jak i konsultacje publiczne rozpoczęte przez Komisję, wykazały istnienie potrzeby utrzymania programu specjalnego, gwarantującego kontynuację prowadzonych działań oraz promującego tożsamość europejską młodzieży i jej aktywne obywatelstwo.
1.9 Zebrane razem, wszystkie te aspekty doprowadziły do przedstawienia programu "Młodzież w działaniu" na lata 2007-2013; o którym, na podstawie art. 149 ust. 4 TWE, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny został poproszony o wydanie opinii.
2.
Treść wniosku
2.1 Ogólnymi założeniami programu są:
- promowanie aktywnego uczestnictwa młodzieży w społeczeństwie obywatelskim;
- promowanie wśród młodzieży takich wartości, jak tolerancja, solidarność i dialog międzykulturowy;
- wspieranie obywatelstwa europejskiego.
2.2 Ogólne cele programu, odpowiadające poszczególnym działaniom, to:
- ogólne promowanie aktywnego obywatelstwa młodzieży, a szczególnie jej obywatelstwa europejskiego;
- rozwijanie solidarności wśród młodzieży w celu wzmacniania społecznej spójności Unii Europejskiej;
- wspieranie wzajemnego zrozumienia pomiędzy narodami za pośrednictwem młodzieży;
- przyczynianie się do poprawienia jakości systemów wsparcia dla działań młodzieży oraz zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w kwestiach związanych z młodzieżą;
- promowanie europejskiej współpracy w zakresie polityki młodzieżowej.
2.3 Działania programu (odnoszące się wyraźnie do każdego z wyżej wymienionych ogólnych celów) oraz środki, które obejmuje to:
- "Młodzież dla Europy"
- wymiany młodzieżowe;
- wspieranie inicjatyw młodych;
- projekty uczestnictwa w życiu demokratycznym.
"Europejski wolontariat"
- indywidualny wolontariat europejski;
- interwencyjny wolontariat europejski;
- współpraca pomiędzy służbami cywilnymi a ochotniczymi.
Młodzież dla świata
- współpraca z sąsiadującymi państwami rozszerzonej Europy;
- współpraca z pozostałymi krajami.
Animatorzy społeczno-oświatowi i systemy wspierające
- wspieranie organizacji aktywnych na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie młodzieżowej;
- wsparcie dla Europejskiego Forum Młodzieży;
- szkolenie i zorganizowanie w sieć animatorów społeczno-oświatowych;
- projekty stymulujące innowacyjność i jakość;
- akcje informacyjne adresowane do młodzieży i animatorów społeczno-oświatowych;
- partnerstwo;
- wsparcie dla struktur programu;
- nadanie odpowiedniej rangi.
Wspieranie współpracy politycznej
- spotkania młodzieży i kierownictwa ds. polityki młodzieżowej;
- wsparcie dla działań mających na celu polepszenie znajomości dziedziny młodzieżowej;
- współpraca z organizacjami międzynarodowymi.
2.4 Program, przewidziany na lata 2007-2013 oraz dysponujący budżetem 915 mln EUR, skierowany jest do młodzieży pomiędzy 13 a 30 rokiem życia.
3.
Komentarze do wniosku
3.1 Konsekwentnie popierając programy skierowane specjalnie do młodzieży, Komitet z zadowoleniem przyjmuje w całości obecny projekt decyzji i wyraża satysfakcję, że działanie Wspólnoty w tym obszarze jest kontynuowane.
Od 1986 r., Komitet popierał ten rodzaj działań, przedstawiając opinie i obserwacje mające na celu poprawę treści podejmowanych działań.
Komitet wydał następujące opinie:
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej program "Młodzież dla Europy" [1];
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej program "Młodzież dla Europy" (faza 2) [2];
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej trzecią fazę programu "Młodzież dla Europy" [3];;
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "Europejski Wolontariat Młodych" [4];
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program MŁODZIEŻ [5];
- Opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program dla promowania organizacji działających na szczeblu europejskim w dziedzinach dotyczących młodzieży [6];
3.2 Komitet z satysfakcją odnotowuje, że treść obecnej propozycji uwzględnia zalecenia wyrażone w jego opinii z inicjatywy własnej w sprawie białej księgi dotyczącej polityki na korzyść młodzieży [7].
Jako integralny element europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, Komitet spełnia rolę kanału komunikacyjnego pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a instytucjami europejskimi, udostępniając swoje doświadczenia i wiedzę dla wspierania wszystkich działań przynoszących korzyści obywatelom UE.
3.3 Sam fakt kontynuowania działań ustanowionych w ramach poprzednich programów z dziedziny młodzieżowej świadczy wyraźnie, że, niezależnie od celów tych programów, działania te są ciągle pożyteczne i warte podtrzymywania.
Uznając samą potrzebę wystąpienia z wnioskiem oraz wszystkie jego pozytywne aspekty, Komitet uważa jednak, że w ujęciu globalnym, jest on raczej przedłużeniem działań prowadzonych w ramach dotychczasowych programów a nie inicjatywą zawierającą nowatorskie środki wspomagające osiągnięcie podstawowego celu programu, którym jest promowanie aktywnego obywatelstwa młodych i ich poczucia przynależności do Europy.
Komitet uważa, że należy wzmocnić nowe środki niektórych działań programu, takie jak promowanie projektów uczestnictwa w życiu demokratycznym (zawarte w działaniu 1), a konkretnie te związane z nawiązywaniem dialogu między decydentami i młodzieżą, czy tworzenie parlamentów młodzieżowych, czy projektów związanych ze zwiększaniem aktywnego obywatelstwa.
Niezależnie od przytaczanego poprzednio głównego celu, ważnym jest aby pogram ten pozostawał w zgodzie z koncepcją kształcenia ustawicznego i wszystkich jej aspektów.
Nieformalne kształcenie, które młodzież otrzyma za pośrednictwem programu, powinno mieć charakter uzupełniający w stosunku do innych form kształcenia i nauczania, którym patronują inne programy Unii Europejskiej.
3.4 Komitet wyraża pragnienie, by w działaniu "Wsparcie współpracy politycznej" dodać następujący instrument:
Seminaria tematyczne, konferencje, wizyty naukowe, wizyty, w czasie których dokonuje się oceny wykonalności, organizowane przez organizacje młodzieżowe, adresowane do młodzieży i dotyczące różnych kwestii związanych z Europą.
3.5 Wyznaczony w programie budżet na realizację działań wynosi 915 mln EUR, do rozdzielenia na przestrzeni siedmiu lat.
Suma ta bliska jest miliardowi euro, jaki Komitet uznał za niezbędny dla programu MŁODZIEŻ w latach 2000-2006.
Rzeczywiście budżet wzrośnie z około 657 mln EUR przeznaczonych na program MŁODZIEŻ do 915 mln EUR dla programu "Młodzież w działaniu".
Taki pozytywny rozwój sytuacji wymaga jednak dwóch komentarzy.
Po pierwsze, budżet programu MŁODZIEŻ obejmuje okres pięcioletni, natomiast program "Młodzież w działaniu" trwać będzie siedem lat.
Po drugie, grupa docelowa obecnego programu obejmuje 50 milionów młodzieży, a przyszły program skierowany zostanie do 75 milionów.
Oznacza to, że nadal na jedną młodą osobę przypada 12 EUR, co dalekie jest od sumy 20 EUR zalecanej przez Komitet w opinii na temat programu MŁODZIEŻ [8].
Tak więc podsumowując, należy przyznać, że wyasygnowane środki budżetowe nadal są niewystarczające.
3.6 Komitet chciałby podkreślić jedno z zaleceń zawartych we wniosku i wynikających ze średniookresowej oceny programu MŁODZIEŻ; mianowicie, Komitet w pełni zgadza się z uwagą, że nowy program, skierowany do młodzieży ze wszystkich środowisk, powinien koncentrować się zwłaszcza na młodzieży o mniejszych szansach, w jak najszerszym znaczeniu tego słowa.
W tym kontekście bardzo istotne jest również czuwanie nad tym, by środki były równomiernie rozdzielane pomiędzy dziewczęta i chłopców.
Tym samym Komitet ponownie deklaruje wsparcie dla tych grup młodzieży; wsparcie które zaczął wyrażać wraz z pierwszymi opiniami na temat polityki ds. młodzieży.
Dlatego też Komitet pragnie otrzymać szczegółowe informacje o rzeczywistym udziale w tym programie młodzieży najgorzej sytuowanej.
3.7 W tym samym duchu oraz w wyniku zaleceń poczynionych na podstawie średniookresowej oceny programu MŁODZIEŻ, Komitet wyraża przekonanie, że należy bardziej wyeksponować nowy program "Młodzież w działaniu", skutecznie informując możliwie największą liczbę młodzieży i stowarzyszeń o jego istnieniu i działaniach.
Aby tego dokonać, zdaniem Komitetu, należy udostępnić te informacje we wszystkich placówkach oświatowych, urzędach zatrudnienia, stowarzyszeniach i federacjach sportowych oraz wszelkich innych instytucjach i organizacjach, mających częsty kontakt z młodzieżą.
3.8 Promowanie koncepcji obywatelstwa europejskiego oraz propagowanie stale nabierającego treści poczucia przynależności do Unii Europejskiej są celami, które wszyscy popieramy.
Działanie Wspólnoty ukierunkowane jest ku osiągnięciu tego celu, zaś jeden z wymiarów aktywności wspólnotowej zawarty jest właśnie w omawianym wniosku.
W komunikacie pt. "Obywatelstwo w praktyce: promocja kultury i różnorodności europejskiej poprzez programy na rzecz młodzieży, kultury, sektora audiowizualnego i uczestnictwa obywatelskiego" [9], Komisja podkreśla potrzebę stworzenia obywatelom europejskim szansy na poczucie, że należą oni do UE, jednak stwierdza jednocześnie, że w rzeczywistości wielu obywateli postrzega Unię jako oddaloną i dziwną jednostkę polityczno-gospodarczą.
Komitet przekonany jest, że działania tego rodzaju potrzebne są dla wspierania poczucia obywatelstwa i przynależności do UE.
Jednakże, przekonany jest również, że instytucje i Państwa Członkowskie muszą zastanowić się w jakim stopniu są one odpowiedzialne za niepełną realizację tego celu oraz za fakt, iż część obywateli postrzega UE jako zespół państwowych interesów ekonomicznych, które bywają kwestionowane.
3.9 Promowanie wartości opartych na tolerancji, solidarności, wzajemnym zrozumieniu i dialogu międzykulturowym i międzypokoleniowym jest celem, do którego wszyscy powinniśmy dążyć i który powinniśmy zdecydowanie i bezwarunkowo popierać.
Wartości te są jednoznacznie zawarte w proponowanym wniosku, a Komitet opowiada się za kontynuowaniem ich realizacji.
Uwzględniając fakt, że program jest przede wszystkim skierowany do młodzieży, a w szczególności do nastolatków oraz do młodych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, Komitet jest zdania, że we wniosku należy położyć szczególny nacisk na pewne równie ważne wartości, nie ujęte w jego obecnej wersji.
Wartości te, niezbędne do wykształcenia u młodych ludzi osobowości aktywnej i spełnionej w poczuciu przynależności, związane są z poczuciem odpowiedzialności, zadowoleniem z dobrze wykonanej pracy, szacunkiem dla zasad współżycia społecznego itd.
W zaawansowanym społeczeństwie, w którym obywatele są dobrze poinformowani o przysługujących im prawach, równie ważne jest wykorzystanie każdej okazji dla wzmacniania w obywatelach, zwłaszcza młodych, poczucia tych wartości.
Program "Młodzież w działaniu" może stać się narzędziem ich promocji.
3.10 Zróżnicowanie językowe UE jest jeszcze jednym dowodem jej bogactwa kulturowego.
Komitet w dalszym ciągu podkreśla wagę jaką ma nauka języków dla lepszego poznania i zrozumienia obywateli Unii.
Komitet uważa, że program "Młodzież w działaniu" przyczyni się także do nauczania języków obcych, poprzez wyraźne nawiązanie w swoich celach ogólnych i szczegółowych do kształcenia językowego.
Komitet proponuje włączyć do ust. 3 art. 2 wniosku uznanie różnorodności lingwistycznej obok różnorodności kulturowej i wielokulturowej Europy.
Tym samym cel 1 d) art. 3 powinien zostać wyrażony w następujący sposób: "promowanie nauczania międzykulturowego i językowego wśród młodzieży".
3.11 Jednym z aspektów programu o największym potencjale przekazywania wartości młodzieży jest program "Europejski wolontariat", który od wprowadzenia w 1998 r. w postaci programu specjalnego, stał się cennym narzędziem promowania solidarności pośród młodzieży oraz wzbogacania rozwoju osobowego.
Dlatego też Komitet popiera szeroki zakres działań przewidywanych w ramach tej inicjatywy i ponownie z satysfakcją odnotowuje przychylność Komisji dla uprzednich zaleceń Komitetu w tej kwestii.
3.12 Odnośnie wyznaczonego we wniosku budżetu dla tych działań, zdaniem Komitetu środki wydają się bardzo wysokie, uwzględniając fakt, że docelowa liczba młodzieży uczestniczącej w tym programie jest relatywnie niska.
Z drugiej strony, z poszczególnych Państw Członkowskich napływają informacje, że organizatorzy nie są w stanie w pełni odpowiedzieć na zainteresowanie młodych pracą wolontariacką.
Można to zapewne wyjaśnić warunkami zgłoszenia i skutecznością tego działania.
Dlatego Komitet jest zdania, że działanie 1: "Młodzież dla Europy" przyciągnie więcej uczestników i będzie miało większe oddziaływanie na młodzież o mniejszych szansach; należy zatem, zdaniem Komitetu, sprawdzić, czy rozkład środków budżetowych na poszczególne działania odpowiada zapotrzebowaniu.
Trzeba przy tym uwzględnić możliwości zwiększenia skuteczności poszczególnych działań.
3.13 "Polityka młodzieżowa powinna mieć na celu włączanie młodych na wszystkich etapach procesu decyzyjnego, co zarówno przyniesie im korzyści doświadczenia z pierwszej ręki, jak i będzie stanowiło motywację do aktywnego i odpowiedzialnego obywatelstwa".
Zdanie to pochodzące z zaleceń opinii z inicjatywy własnej w sprawie białej księgi dotyczącej polityki na korzyść młodzieży [10], określa cele, jakie mogłyby posłużyć za punkt odniesienia dla omawianego programu.
O ile program realizować będzie powyższe wytyczne, połączy w sobie dwie podstawowe zasady zapisane w jego założenia: obywatelstwo i uczestnictwo.
3.14 Korzystanie ze źródeł zewnętrznych w dużej liczbie działań programu oznacza konieczność dołożenia dodatkowych starań dla zapewnienia jego spójności i przejrzystości.
Komitet docenia wagę przybliżenia obywatelom zarządzania programami. Uważa jednak, że Komisja powinna nadal brać udział w procesie decyzyjnym służącym selekcji organizacji kwalifikujących się do otrzymywania funduszy z programu.
3.15 Perspektywa decentralizacji programu na szeroką skalę na szczeblu narodowym oraz regionalnym i lokalnym, oraz szerokie uczestnictwo organizacji i poszczególnych osób w tym programie, wymagać będzie największej możliwej dyscypliny, przejrzystości i jawności, zapewniającej właściwe wykorzystanie funduszy publicznych.
3.16 W procesie doboru organizacji i przekazywania funduszy na proponowane przez nie projekty, wymagana jest czujność instytucji wspólnotowych i właściwych instytucji w państwach uczestniczących, aby zapewnić, że środki programu "Młodzież w Akcji" nie są używane do finansowania żadnych stowarzyszeń czy organizacji tolerujących lub przejawiających — celowo lub przez zaniechanie — jakiekolwiek zachowania nietolerancyjne, agresywne, rasistowskie lub ksenofobiczne.
W tym celu, organizacje odpowiedzialne za dobór i zatwierdzanie projektów, zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i w samych Państwach Członkowskich, powinny rejestrować historię tego typu organizacji, aby wyłączyć je z wszelkich procesów doboru.
W procesie doboru organizacji kwalifikujących się do dofinansowania należy także zagwarantować, aby organizacje zakwalifikowane do wspólnotowego finansowania były reprezentatywne i miały określoną liczbę członków.
3.17 Komitet zgadza się z zawartym w treści wniosku stwierdzeniem, że jego wartość dodana leży w samej jego naturze; mianowicie w tym, że zmierza do zacieśnienia współpracy między państwami, umożliwiającej młodzieży swobodne przekraczanie granic między różnymi krajami.
Państwa nie mogłyby osiągnąć tego pojedynczo.
Kluczowe znaczenie posiada wię fakt, by wszystkie państwa uczestniczące uwzględniały zapisy art. 6 ust. 5 wniosku i podjęły wszelkie możliwe działania w celu eliminacji pozostałych jeszcze przeszkód w przepływie młodzieży.
Swoje uwagi w tym względzie Komitet wyrażał przy licznych okazjach, zarówno w opiniach dotyczących poprzednich faz tego programu, jak i innych, dotyczących problemów związanych z mobilnością [11].
W opiniach tych Komitet uwypuklał potrzebę przyśpieszenia realizacji inicjatyw, aby umożliwić obywatelom, a w szczególności młodzieży, uczestnictwo w programie bez zbędnych biurokratycznych utrudnień ograniczających jego dostępność, które powinny być eliminowane przez państwa członkowskie.
3.18 Rozszerzenie przedziału wiekowego uczestników poprzez obniżenie dolnej granicy do poziomu 13 lat i podniesienie górnej do 30, jest osiągnięciem wartym odnotowania i zbieżnym z wcześniejszymi zaleceniami Komitetu.
Oznacza to włączenie do programu dużej część ludności i powiększenie liczby potencjalnych uczestników do 75 milionów obywateli.
W związku z tym, uważamy za konieczne przeprowadzenie analizy tej grupy wiekowej, która pozwoli lepiej ustalić jej różnorodność, ale także jej jedność, nie mającą precedensu w dziejach, oraz umocni ten program w UE, zwłaszcza jeśli zamierzeniem Unii ma być uwzględnienie zaleceń grupy wysokiego szczebla ds. przyszłości polityki społecznej zmierzającej do zmiany paktu międzypokoleniowego.
Niemniej jednak Komitet powtarza swoją sugestię obniżenia wieku uczestnictwa w inicjatywach wymiany młodzieży do 11 lat: choć ta grupa wiekowa może być uznawana za późnodziecięcą, nie ulega wątpliwości, że wiedza i wartości przekazane na wczesnym etapie łatwo się przyswajają.
Uczestnictwo, o którym mowa, zawsze powinno być częścią właściwie zorganizowanego projektu i nigdy nie powinno być indywidualne.
3.19 Artykuł 15 wniosku dotyczącego decyzji wzywa do prowadzenia obowiązkowej oceny średniookresowej i końcowej programu.
W odniesieniu do oceny średniookresowej, Komitet uważa, że jednym z istotnych aspektów, jakie należy poddać ocenie jest oddziaływanie programu w poszczególnych państwach uczestniczących.
Oceniwszy to oddziaływanie, możnaby skupić się na kształtowaniu świadomości na temat programu w tych państwach, gdzie uczestnictwo w inicjatywach programu "Młodzież w działaniu" jest najmniejsze.
Możnaby wówczas dostosować dystrybucję funduszy w taki sposób, aby nie zatrzymywały się one na obszarach mocnych strukturalnie o dużym doświadczeniu w prowadzeniu tego typu działań, pomagając jednocześnie w przenoszeniu tego rodzaju doświadczeń do regionów o niższym poziomie uczestnictwa w działaniach programu.
3.20 Jak już zostało to w niniejszej opinii odnotowane, program "Młodzież w działaniu" jest przedłużeniem działań prowadzonych przez poprzednie programy na rzecz młodzieży.
Dlatego też należy podkreślić, że partnerzy społeczni muszą być włączani do przygotowań oraz późniejszej oceny programów, jak też, że niezbędny jest udział organizacji młodzieżowych we wdrażaniu niektórych z tych działań, zwłaszcza tych, które wiążą się z pracą wolontariuszy; po to by uniknąć potencjalnych zakłóceń na rynku pracy i zapobiec wykorzystywaniu pracy wolontariuszy w charakterze substytutu pracy wynagradzanej. Należy również zapobiec zastępowaniu pracowników wykwalifikowanych wolontariuszami.
3.21 Ponadto Komitet podkreśla potrzebę zacieśnienia współpracy pomiędzy partnerami społecznymi a organizacjami młodzieżowymi i tymi, którzy pracują w dziedzinie dotyczącej młodzieży, w zakresie działań wspierających inicjatywy młodych w ramach programu "Młodzież w Działaniu".
Doświadczenie naszych organizacji może zostać wykorzystane jako silny impuls pobudzający inicjatywę i ducha przedsiębiorczości oraz kreatywność wśród młodych Europejczyków.
3.22 Komitet popiera uwzględnienie działań wspierających stowarzyszenia młodzieżowe, ponieważ stanowią one zachętę dla młodzieży do udziału w życiu społeczeństwa obywatelskiego.
Dlatego też uważa, że należy szczególnie uwypuklić promowanie stowarzyszeń w takich miejscach i wśród takich grup młodzieży, które są w sposób niedostateczny reprezentowane przez istniejące już organizacje.
Co za tym idzie, w odniesieniu do perspektyw finansowych zawartych w oświadczeniu dołączonym do wniosku, Komitet protestuje przesiw redukcji budżetu przeznaczonego na organizacje działające na szczeblu europejskim w dziedzinach związanych z młodzieżą.
Zakładamy, że aby pozostać w zgodzie z celami nowego programu, kwoty przeznaczone na to działanie nie mogą spaść poniżej poziomu, na jakim znajdowały się w programie MŁODZIEŻ.
3.23 Komitet pragnie wyrazić swoje poparcie dla nowej inicjatywy zapoczątkowanej przez szefów państw i rządów Francji, Niemiec, Hiszpanii i Szwecji mającej na celu sporządzenie paktu młodzieży europejskiej w ramach celów strategii lizbońskiej, aby rozwinąć nowe formy uczestnictwa młodzieży w działaniach politycznych.
Komitet uważa, że pakt ten powinien być postrzegany jako narzędzie, które zaowocuje dobrymi skutkami w takich dziedzinach jak zatrudnienie, zaangażowanie społeczne i edukacja, w polityce Unii Europejskiej wobec młodzieży, w programie "Młodzież w działaniu" oraz które stanie się nowym tematem nowej agendy polityki Unii Europejskiej wobec młodzieży.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającego ogólne zasady przyznawania wspólnotowej pomocy finansowej w dziedzinie transeuropejskich sieci transportowych i energetycznych i zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2236/95
COM(2004) 475 końcowy — 2004/0154 (COD)
(2005/C 234/14)
Dnia 9 marca 2005 r. Rada Unii Europejskiej postanowiła, działając na podstawie art. 156 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię dnia 21 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.
Na 415 sesji plenarnej w dniu 10 marca 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 112 do 8, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął niniejszą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W 2000 r. udział Unii Europejskiej w wielkości zużycia energii na poziomie ogólnoświatowym wyniósł 15 %. UE stała się zatem wiodącym na świecie importerem energii i była na drugim miejscu na świecie pod względem jej zużycia (po Stanach Zjednoczonych).
W latach 1990-2000 r. popyt UE na energię pierwotną wzrósł o 10 %.
W tym samym okresie dokonano zmian i restrukturyzacji systemów polityczno-gospodarczych w wielu z dziesięciu nowych państw członkowskich, co zaowocowało 17 % spadkiem ich zapotrzebowania na energię pierwotną.
W efekcie popyt na energię pierwotną w UE-25 wzrósł w przeciągu ww. dziesięciolecia średnio o 6 %.
1.2 Scenariusz zapotrzebowania na energię pierwotną w latach 2000-2030 przewiduje średni wzrost dla UE-25 o 19,3 %, przy czym w dziesięciu nowych państwach członkowskich będzie on szybszy (26 %), podczas gdy na obszarze UE-15 kształtować się będzie na poziomie18,4 %.
1.3 Usprawnienie systemów w dziesięciu nowych państwach członkowskich potwierdza się w tendencjach dotyczących energochłonności [1], która w przypadku 25 krajów Unii ma wzrosnąć o 1,7 % rocznie w okresie 2000-2030, czyli w takim samym tempie jak w ostatnim dziesięcioleciu (1990-2000).
Jednakże dla dziesięciu nowych państw przewiduje się jej roczny wzrost o 2,6 % (w porównaniu z 3,5 % w minionym dziesięcioleciu), zaś dla byłej Piętnastki spadek o 1,7 % rocznie.
1.4 Na koniec należy zaznaczyć, że scenariusz ten zakłada również na kolejne 25 lat utrzymujące się uzależnienie od paliw mineralnych, których zużycie w 2020 r. pozostanie na poziomie 90 %.
1.5 W kwestii transportu, podstawowego zagadnienia omawianego tutaj projektu rozporządzenia, należy pamiętać, że transport odpowiada za ok. 32 % zużycia energii, ale że generuje również 10 % europejskiego PKB, przy czym na przestrzeni ostatnich 30 lat zaobserwowano podwojenie liczby przewozów pasażerskich i towarowych.
W chwili obecnej sektor ten oferuje zatrudnienie 10 mln osób.
Oczekuje się, że globalna wielkość przewozów podwoi się do 2020 r. Ruch towarowy w EU-15 wzrośnie o 70 %, zaś w 10 nowych państwach członkowskich o ok.
100 %. Tymczasem już na przestrzeni ostatnich 30 lat zaobserwowano zwiększenie, odpowiednio o 185 % i 145 %, przewozów towarowych i pasażerskich.
Tak ogromny wzrost spowodował pewne negatywne skutki, w szczególności zatłoczenie dróg, generując koszty na poziomie 0,5 % PKB rocznie.
Oczekuje się, że do roku 2010 obciążenie to ulegnie podwojeniu, osiągając ok. 80 mld EUR.
Zatłoczenie dróg i zakłócenia ruchu dotyczą dziennie 7.500 km dróg.
Stanowi to 15 % transeuropejskiej sieci w UE-15 i około 20 % sieci kolejowej [2].
1.6 Realizacja Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T) oraz Transeuropejskiej Sieci Energetycznej (TEN-E), dysponujących wystarczającą infrastrukturą dla sprostania rosnącym potrzebom Unii Europejskiej, stanowi od ponad dziesięciu lat przedmiot strategii wspólnotowych.
Słusznie uznaje się ten projekt za zasadniczy etap umożliwiający po pierwsze sfinalizowanie jednolitego rynku, a następnie osiągnięcie celów strategii lizbońskiej.
W czasie spotkania Rady Europejskiej w Barcelonie w 2002 r. ponownie podkreślono znaczenie dokończenia realizacji istniejących sieci energetycznych oraz wyznaczono sobie za szczególny cel osiągnięcie poziomu transgranicznych połączeń międzysieciowych wynoszącego przynajmniej 10 % krajowej mocy zainstalowanej.
W grudniu 2003 r. Rada Europejska po raz kolejny umiejscowiła kwestię sieci TEN-T oraz TEN-E w centrum swoich działań na rzecz wzrostu.
2.
Bieżąca sytuacja
2.1 Pomimo wyraźnie określonych aktualnych problemów oraz przyszłych potrzeb, właściwe strony, zwłaszcza zaś państwa członkowskie, nie zdołały dotychczas podjąć stosownych działań.
Wystarczy wspomnieć, że spośród 14 najważniejszych projektów w dziedzinie transportu, do zakończenia których w horyzoncie 2010 r. państwa członkowskie zobowiązały się na spotkaniu Rady Europejskiej w Essen w 1994 r., jedynie trzy zostały zrealizowane do 2003 r.
Ponadto pozyskano mniej niż jedną czwartą finansowania wymaganego dla projektów transeuropejskich.
Przy obecnym tempie inwestycji, ukończenie tego programu może zabrać kolejne 20 lat.
2.2 Nie mniej istotny jest problem energii, choć potrzeby finansowego wsparcia ze strony UE są tu o wiele mniejsze, jak zobaczymy poniżej.
W istocie fizyczne zdolności sieci nie przystają do przepisów legislacyjnych.
Proces liberalizacji, który ma doprowadzić do stworzenia prawdziwego rynku energii elektrycznej do 2007 r., może przynieść w ostateczności pewne ograniczenia, o ile nie zostaną podjęte działania celem rozwoju niewystarczających na obecną chwilę lub przeciążonych sieci.
Zasadniczą kwestią jest usunięcie fizycznych przeszkód hamujących rozwój konkurencji w obszarach o wysokiej koncentracji rynkowej celem uniknięcia negatywnych konsekwencji dla wszystkich konsumentów, w tym gospodarstw domowych.
Nie powinno się również zapominać, że rozwój odnawialnych źródeł energii może pociągnąć za sobą inwestycje ad hoc w ramach istniejących systemów energetycznych i ich sieciach.
2.3 Powody rozczarowujących wyników w dziedzinie sieci TEN-T zostały określone i podsumowane w komunikacie Komisji Europejskiej [3] z 2003 r., są nimi mianowicie:
- brak woli politycznej po stronie decydentów w państwach członkowskich,
- nieodpowiednie środki finansowe przeznaczane na sieć transeuropejską,
- fragmentacja podmiotów odpowiedzialnych za projekty.
2.4 Powaga sytuacji potwierdzona została w sprawozdaniu Grupy Roboczej Wysokiego Szczebla kierowanej przez Karela Van Mierta (byłego komisarza ds. konkurencji) w czerwcu 2003 r.
Sprawozdanie to jednakże przedstawiło również kilka interesujących propozycji wyjścia z impasu.
Raport ten nie sprowadził się tylko do finansowego wymiaru problemu, lecz zwrócił również uwagę na wymogi organizacyjne i koordynacyjne wynikające z rozszerzenia UE.
2.5 Sprawozdanie pana Van Mierta posłużyło jako podstawa dla opracowania w październiku 2003 r. propozycji Komisji Europejskiej w sprawie zmiany wytycznych TEN-T i zwiększenia do trzydziestu liczby projektów priorytetowych, włączając 14 projektów z Essen.
Wniosek ten został ostatecznie rozpatrzony i przyjęty przez Parlament Europejski i Radę dnia 29 kwietnia 2004 r.
Aktualnie zatwierdzone zostały nowe wytyczne, priorytety i charakterystyka projektów pod względem przewidywanych kosztów.
3.
Propozycja Komisji
3.1 Omawiany projekt rozporządzenia potrzebny był dla wyposażenia Komisji w instrument prawny, który pozwalałby na zastosowanie zasad ogólnych przyznawania pomocy finansowej, uaktualnionych w świetle powyżej opisanej sytuacji, aby zapewnić bezpieczne i pewne finansowanie na okres 2007-2013.
3.2 Zaznaczyła się wyraźna potrzeba optymalizacji oddziaływania ilościowego współfinansowania wspólnotowego poprzez podniesienie bieżącego poziomu finansowania, oraz oddziaływania jakościowego poprzez przyjęcie nowych instrumentów finansowych.
Ogólnym celem było pobudzenie inwestycji sektora prywatnego w ramach zintensyfikowanych działań podejmowanych na rzecz tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych (PPP).
3.3 Warunkiem skorzystania z pomocy wspólnotowej jest zapewnienie, że projekty są przedsięwzięciami użyteczności publicznej, dotyczą międzysieciowych połączeń transgranicznych oraz przyczyniają się do integracji rynku w rozszerzonej Europie.
W dziedzinie transportu należy w szczególności uwzględnić wpływ na środowisko naturalne, jak również potrzebę szybkobieżnych linii kolejowych dla uwolnienia mocy w zakresie przewozu towarowego celem doprowadzenia do zrównoważenia środków transportu (ang. modal shift).
Z powyższych przyczyn, około 80 % finansowania zostanie przeznaczone na transport inny niż drogowy.
Priorytety sektora energetycznego obejmują ciągłość sieci oraz optymalizację jej mocy i integrację rynku wewnętrznego, włączenie nowych państw członkowskich na ten rynek a także połączenia z odnawialnymi źródłami energii.
3.4 Dla osiągnięcia tych celów, należy ustanowić jasne i obiektywne kryteria przyznawania środków i współfinansowania.
Kryteria takie obejmują: warunkowość, co oznacza, że pomoc kierowana będzie na podstawie kryteriów selekcji i koncentracji, przyznających priorytet tym połączeniom międzysieciowym, które przyniosą najwyższą wspólnotową wartość dodaną, a także proporcjonalność udziału współfinansowania, który będzie mógł osiągnąć 30 % kosztów projektu dla połączeń transgranicznych (lub w wyjątkowych przypadkach 50 %).
W zamian za to, państwa członkowskie będą musiały zapewnić odpowiednie gwarancje w oparciu o plan finansowy i jednoznaczne zobowiązanie do wdrożenia projektu w określonym terminie.
3.5 Poziom współfinansowania dla badań mógłby osiągnąć maksymalnie 50 % zarówno dla TEN-T jak i TEN-E.
Z drugiej strony, maksymalny poziom w przypadku budowy TEN-T wynosi 30 % dla niektórych części projektów priorytetowych (w szczególnych wypadkach 50 % dla części transgranicznych) oraz 15 % dla pozostałych projektów użyteczności publicznej.
Maksymalny poziom współfinansowania dla energii zostanie utrzymany na poziomie 10 %, co zostało zapisane w obecnym rozporządzeniu, ale może zostać zwiększony do 20 % w przypadkach wyjątkowych problemów dotyczących finansowania lub połączeń międzysieciowych z sąsiadującymi państwami.
Pokaźnie niższy poziom współfinansowania dla energii w porównaniu z transportem, a także znaczące różnice między budżetami przeznaczonymi na te poszczególne cele można uzasadnić tym, że energia korzysta już z innych instrumentów wspólnotowych (Fundusze Strukturalne, kredyty EBI), jak również większą konkurencją pomiędzy operatorami w sektorze, który wyraźnie rządzi się prawami gospodarki rynkowej.
Ponadto jedynie państwa członkowskie mogą składać wnioski dotyczące sieci transportowych, podczas gdy w dziedzinie energii do składania takich wniosków upoważnieni są również operatorzy prywatni.
3.6 W istniejącym rozporządzeniu, środki dostępne na lata 2000-2006 wynoszą nieco ponad 4,6 mld EUR, z czego 4,2 mld przeznaczono na transport i od 2004 r. zwiększono o 225 mln EUR w wyniku rozszerzenia.
W praktyce stanowi to około 600 mln EUR rocznie na wspomniany okres.
3.7 Omawiana tutaj propozycja zwiększyłaby środki przeznaczone dla TEN-T na okres 2007-2013 do 20,35 mld EUR, tj. 2,9 mld EUR rocznie, w porównaniu z 600 mln w poprzednim siedmioletnim okresie.
Kwota szczególnych środków przyznanych dla TEN-E wyniesie 340 mln EUR, co oznaczać będzie, że całkowity budżet Wspólnoty na rzecz TEN będzie kształtować się na poziomie 20,69 mld EUR.
3.8 Kolejnym nowym elementem, poza zwiększonym poziomem wsparcia wspólnotowego, jest możliwość wspólnotowego finansowania kosztów pokrycia ryzyk, które mogą wystąpić po zakończeniu realizacji prac i które mogłoby doprowadzić do mniejszego niż oczekiwany zwrotu z inwestycji.
Gwarancja ta ma na celu zwiększenie zaangażowania inwestorów prywatnych w projekty, jednakże ogranicza się tylko do fazy początkowej oraz wiąże się ze znacznym wsparciem ze strony zainteresowanych państw członkowskich.
3.9 Kolejne nowe rozwiązanie dotyczy zarządzania projektem.
Komisja proponuje przyznanie państwom członkowskim zasadniczej roli w zakresie wsparcia technicznego i certyfikacji, czy też kwalifikacji, kosztów.
Ponadto Komisja zastrzega sobie prawo zlecania zadań związanych z zarządzeniem obecnym programem transeuropejskiej sieci transportowej do agencji wykonawczej, przy zachowaniu własnych zobowiązań w dziedzinie planowania.
4.
Uwagi ogólne
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, która uwzględnia, chociaż nie w całości, uwagi i zalecenia, jakie EKES konsekwentnie wyrażał w poprzednich opiniach [4].
4.2 Rzeczywiście propozycja formalizuje zalecany wzrost finansowania wspólnotowego, co zapewnia państwom członkowskim i inwestorom prywatnym większe bezpieczeństwo w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.
W tym względzie EKES pragnie zaznaczyć, że przewidywany wzrost, choć znacząco wyższy niż w poprzednim okresie, powinien być analizowany w świetle wzrastających potrzeb, o których mowa powyżej.
Należy bowiem pamiętać, że potrzeby finansowe trzydziestu priorytetowych projektów w dziedzinie transportu oszacowano na 225 mld EUR, z czego 140 mld w okresie 2007-2014.
4.3 Ponadto EKES zgadza się z definicją ww. zasad regulujących przyznawanie wspólnotowej pomocy finansowej i z zadowoleniem odnosi się do koncepcji, według której procedura stosowania tych zasad będzie ustalana w oparciu o komitologię celem uproszczenia tego procesu.
4.4 EKES również z zadowoleniem odnosi się do koncepcji zapewnienia wsparcia, nie tylko na etapie wstępnych badań i analiz oraz na etapie realizacji, lecz również w wyjątkowych przypadkach, w pierwszych latach fazy operacyjnej projektu.
Trudno zlekceważyć złożoność sytuacji w sektorze transportowym, wraz z jej wszystkimi dobrze już znanymi implikacjami (wzmożony ruch, zanieczyszczenie, bezpieczeństwo itd.), co skądinąd było już wielokrotnie przedmiotem opinii EKES.
Równie trudno zlekceważyć jest ryzyko związane z zapotrzebowaniem energetycznym oraz potrzebę zapewnienia interoperacyjności sieci energetycznych.
5.
Uwagi szczegółowe i wnioski
5.1 Zdaniem EKES należy zastosować rygorystyczną politykę mającą na celu zagwarantowanie, że państwa członkowskie nie będą mieć zaległości w tworzeniu infrastruktury planowanej przez Unię Europejską.
Wypełnianie zobowiązań powinno mieć pierwszeństwo przed jakimikolwiek ewentualnymi narodowymi kwestiami natury politycznej lub gospodarczej, które mogą się zawsze pojawić.
W zależności od potrzeb, w przypadku braku reakcji na ponawiane żądania o udzielenie wyjaśnień i informacji, powinny zostać uchwalone przepisy, umożliwiające stosowanie kar, lub nawet, w odniesieniu do funduszy już uruchomionych przez Komisję, zwrot przeznaczonych środków i ich ponowne przekazanie na projekty infrastrukturalne realizowane w terminie.
5.2 Niemniej jednak EKES obawia się, że pomimo proponowanego zwiększenia finansowania, dostępne środki nie zawsze wystarczą do pobudzenia prywatnych inwestycji i zapewnienia nieodwołalności podjętych zobowiązań.
Z tego też względu EKES jest przekonany, że jego propozycja, przedstawiona w jednej z poprzednich opinii [5], dotycząca utworzenia europejskiego funduszu infrastruktury transportowej jest nadal warta rozważenia.
Fundusz ten byłby finansowany z ustalonego na rozsądnym poziomie podatku od zużycia paliwa w Europie 25 państw bez spowodowania wzrostu akcyzy.
Inną możliwością byłoby ograniczenie tej propozycji do tych państw członkowskich, które zaangażowane są w realizację projektów TEN-T.
5.3 Jako że omawiany projekt rozporządzenia dotyczy okresu 2007-2013, obecnie obowiązujące rozporządzenie pozostanie do tego momentu w mocy, wraz z ww. zabudżetowanymi kwotami finansowania.
Pociąga to za sobą ryzyko dalszych opóźnień oraz zmian decyzji podczas oczekiwania na wprowadzenie nowych warunków.
Lepiej byłoby maksymalnie przyśpieszyć wejście w życie rozporządzenia, tak by można było natychmiast rozpocząć prace.
Należy nadmienić, że z uwagi na okresy realizacji projektów, sektor transportowy bez wątpienia odczuje dalsze nasilenie ruchu drogowego zanim nowa infrastruktura, w tym infrastruktura przeznaczona dla innych form transportu, zostanie oddana do użytku.
Nie sprzyja to harmonijnemu i zrównoważonemu rozwojowi.
5.4 EKES z zadowoleniem odnosi się do proponowanego przez Komisję przyjęcia procedury komitologii zamiast współdecyzji przy określaniu zakresu stosowania zasad regulujących przyznawanie pomocy.
Przez dokonanie takich wyborów procedury zostaną usprawnione i uproszczone, co jest bardzo pożądane.
Jednak EKES niepokoi się, że proponowana agencja wykonawcza transeuropejskiej sieci transportowej może nie być w stanie wypełniać swojej roli i że bardziej prawdopodobne jest, iż będzie powielała pracę innych uczestniczących instytucji.
Odpowiednio wczesne sprecyzowanie przez Komisję przyszłych zadań takiej agencji pomogłoby rozwiać takie wątpliwości.
5.5 EKES w pełni zgadza się z kierunkami sugerowanymi przez propozycję Komisji i potwierdza istnienie potrzeby zwiększenia dostępnych funduszy.
Powstanie proponowanej infrastruktury przyczyni się do trwałego rozwoju, ponieważ 80 % projektów dotyczy alternatywnych rozwiązań dla transportu drogowego i dlatego też doprowadzi do ograniczenia poziomu emisji substancji szkodliwych i nadmiernego ruchu.
Należy również pamiętać, że projekty będą miały w średniej perspektywie pozytywny wpływ na poziom zatrudnienia, a długofalowo doprowadzą do nie mniej znaczącej poprawy warunków życia obywateli Europy, zwłaszcza mieszkających na obszarach intensywnego ruchu tranzytowego.
5.6 Na zakończenie Komitet potwierdza w pełni i całkowicie swoje przekonanie, że transeuropejska sieć energetyczna i transportowa jest strategiczną koniecznością i odgrywa podstawową rolę w tworzeniu warunków gwarantujących swobodny przepływ pasażerów, towarów i usług.
Stanowi to niezbędny cel, którego nie można pominąć, jeśli, zgodnie ze strategią lizbońską, chcemy zbudować zintegrowaną i konkurencyjną Unię Europejską, szanującą zasady rozwoju przyjaznego środowisku naturalnemu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Zwiększanie zaufania do elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami
COM(2004) 479 końcowy
(2005/C 255/04)
Dnia 14 lipca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Goran LAGERHOLM.
Na 416. sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 131 głosami za, przy 4 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Komisja przedstawiła komunikat dotyczący zwiększania zaufania do elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami (ang.
"B2B e-markets"). W opinii Komitetu:
- sprawozdanie omawia w sposób ogólny istotne kwestie dotyczące zwiększenia akceptacji rynków elektronicznych i czyni to w sposób rzetelny;
- Komitet pragnie jednakże podkreślić, że nie jest to jedyne potrzebne działanie.
Pewna ostrożność ze strony przedsiębiorców wydaje się, do określonego stopnia, zrozumiała.
Zwłaszcza bardziej zaawansowane formy rynków elektronicznych różnią się bowiem od tradycyjnych metod prowadzenia działalności gospodarczej przez MŚP;
- w przypadku handlu transgranicznego, istnieją inne, dużo bardziej istotne bariery;
2.
Komunikat Komisji
2.1 Komunikat Komisji w dużym stopniu opiera się na pracy grupy ekspertów, w której skład wchodzili przedstawiciele przemysłu oraz dostawcy działający na rynkach elektronicznych ("grupa ekspertów") [1].
Komunikat dotyczy potrzeby zwiększenia zaufania do elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami, w celu ograniczenia gospodarczego ryzyka wynikającego z nieuczciwych lub nielegalnych praktyk handlowych na takich rynkach.
Elektroniczne rynki wymiany między przedsiębiorstwami mogą potencjalnie zwiększyć efektywność tych ostatnich, dzięki obniżeniu kosztów transakcji oraz zwiększeniu konkurencji. Większa efektywność zależy jednak w przeważającej mierze od woli uczestnictwa przedsiębiorców w takich rynkach.
W celu usunięcia potencjalnych barier w wykorzystywaniu elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami wynikających z braku zaufania, Komisja przewiduje podjęcie następujących działań:
- Poddanie analizie, przy bliskiej współpracy Państw Członkowskich, obowiązujących przepisów krajowych dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych na rynkach wymiany między przedsiębiorstwami.
- Zachęcanie zainteresowanych stron do uzgodnienia lub przeglądu kodeksów postępowania, w celu dalszego wspierania zasad uczciwego handlu na elektronicznych rynkach wymiany między przedsiębiorstwami, zgodnie z treścią komunikatu.
- Zainicjowanie studium badawczego dotyczącego gospodarczego oddziaływania elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami na konkurencyjność i produktywność unijnych przedsiębiorstw, w ramach którego szczególnej analizie poddana zostanie kwestia bezpośrednich i pośrednich kosztów oraz korzyści po stronie uczestników rynków elektronicznych.
Wyniki studium zostaną omówione szerzej z udziałem zainteresowanych stron.
- Zapewnienie kompleksowej informacji dotyczącej stosowania obowiązujących przepisów w zakresie elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami, w celu ułatwienia orientacji, jakie zachowania sprzyjają konkurencji.
2.2 Komunikat zachęci uczestników elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami do prowadzenia bardziej intensywnego, wzajemnego dialogu odnośnie poszanowania zasad uczciwego handlu i wymogów bezpieczeństwa.
W konsekwencji można się spodziewać usunięcia potencjalnych barier dla uczestnictwa w podobnych, elektronicznych formach handlu.
Służby Komisji będą regularnie składać sprawozdania z postępów poczynionych w tym zakresie, na stronach internetowego portalu poświęconego europejskim, elektronicznym rynkom wymiany.
3.
Elektroniczne rynki wymiany między przedsiębiorstwami — definicja
3.1 Elektroniczne rynki wymiany między przedsiębiorstwami zdefiniować można jako oparte na wykorzystaniu internetu platformy handlowe, za pośrednictwem których przedsiębiorstwa prowadzą wymianę towarów i usług.
W oparciu o powyższą, raczej szeroką definicję, elektroniczne rynki wymiany między przedsiębiorstwami można podzielić na cztery kategorie, w zależności od typów oferowanych przez nie transakcji:
- Tablice ogłoszeń, stanowiące najprostszą formę elektronicznych rynków, które oferują tylko ograniczone możliwości zawierania transakcji.
Pozwalają one na przygotowanie transakcji, umożliwiając zamieszczenie informacji o chęci zakupu lub sprzedaży określonego dobra.
- Platformy wymiany, stanowiące rozbudowaną formę tablic ogłoszeń.
Oferują one zazwyczaj mechanizmy umożliwiające nawiązanie kontaktu pomiędzy nabywcami i sprzedawcami, kontrolują ich wzajemne relacje oraz umożliwiają prowadzenie negocjacji za pośrednictwem platformy.
- Elektroniczne rynki sprzedaży oparte na katalogach, proponujące zbiorczy katalog produktów dostępnych w ofercie różnych sprzedawców.
- Serwisy aukcyjne, umożliwiające formalną procedurę negocjacji ceny przy wykorzystaniu internetowej platformy handlowej, w ramach której zbywca inicjuje aukcję mającą na celu sprzedaż produktów lub usług po możliwie najwyższej cenie.
Natomiast aukcje odwrotne (zwane także "aukcjami holenderskimi") inicjowane są przez potencjalnego kupca, w celu nabycia produktów i usług po możliwie najniższej cenie.
Liczba aktywnych rynków elektronicznych zmienia się w czasie i nie ustabilizowała się jeszcze.
Szacuje się, że na całym świecie funkcjonuje obecnie około tysiąca rynków elektronicznych, co oznacza spadek o 20 % w stosunku do liczby sprzed dwóch lat [SEC (2004) 930].
4.
Uwagi ogólne
4.1 Komunikat Komisji dotyczy kwestii "Zwiększenia zaufania do elektronicznych rynków wymiany między przedsiębiorstwami".
Rynki elektroniczne stanowią istotną część ogólnej dziedziny elektronicznej przedsiębiorczości (ang. "e-business").
Poniżej przedstawiono szereg ogólnych uwag dotyczących tej właśnie części.
4.1.1 Dobrze funkcjonujące rynki elektroniczne z zasady przyczyniają się do usprawnienia środowiska biznesowego.
Przyniesie to długofalowe korzyści europejskiej przedsiębiorczości i rynkowi pracy.
Zaostrzenie konkurencji zmobilizuje europejskie przedsiębiorstwa do poprawy wydajności.
Dlatego też, EKES popiera działania korzystne dla rozwoju handlu elektronicznego.
Stanowisko to wyrażano także w poprzednich komentarzach.
4.1.2 W opinii dotyczącej projektu dyrektywy w sprawie niektórych prawnych aspektów handlu elektronicznego [2], Komitet stwierdził, że niejasność przepisów prawnych hamuje rozwój handlu elektronicznego.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że obecny komunikat ma na celu ich wyjaśnienie.
4.1.3 EKES w opiniach dotyczących komunikatów Komisji "Pomóc MŚP w komputeryzacji" [3] i "Stosowanie polityk dotyczących przedsiębiorczości elektronicznej w zmieniającym się środowisku: doświadczenia z inicjatywy" Go Digital "i przyszłe wyzwania" [4] wypowiadał się na temat starań Komisji dotyczących stymulowania rozwoju elektronicznej przedsiębiorczości.
Komentarze te pozostają zasadniczo aktualne.
4.1.4 Elektroniczna przedsiębiorczość ma ogromne znaczenie dla przedsiębiorstw i sektora publicznego.
Tworzy warunki dla większej konkurencyjności, handlu na całym rynku wewnętrznym oraz dla zapewnienia równych szans MŚP.
Istotne jest wspieranie wykorzystania tej nowej technologii, zwłaszcza przez MŚP.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem i popiera działania Komisji w tej dziedzinie.
4.1.5 Komitet popiera także ustalenia grupy ekspertów ds. internetowych platform wymiany między przedsiębiorstwami.
Dokonała ona gruntownej analizy w celu ustalenia występujących problemów.
Jednakże nie do końca jednoznaczne jest stanowisko ekspertów odnośnie tego, w jakim stopniu MŚP uświadamiają sobie korzyści płynących z handlu elektronicznego.
Na stronie 10 sprawozdania, eksperci stwierdzili bowiem, że "MŚP są ogólnie świadome i przekonane odnośnie korzyści płynących z handlu elektronicznego",. natomiast na stronie 11, że "MŚP nadal wahają się przed całkowitym zaangażowaniem w handel elektroniczny", co ma być spowodowane "brakiem świadomości odnośnie ryzyka i korzyści" Jednakże istotne jest odnotowanie różnicy zachodzącej pomiędzy elektroniczną przedsiębiorczością i handlem elektronicznym.
Można stwierdzić, że MŚP mają świadomość ogólnych możliwości w zakresie wykorzystania technologii informatycznych, natomiast kwestia konkretnego udziału w handlu elektronicznym wydaje się im perspektywą bardziej odległą.
4.1.6 Chociaż przedsiębiorstwa świadome są możliwości, jakie niesie ze sobą elektroniczna przedsiębiorczość, i wiele z nich należy do czołówki, jeżeli chodzi o wykorzystywanie handlu elektronicznego, określone problemy w dalszym ciągu uniemożliwiają większości MŚP pełne uczestnictwo w "społeczeństwie elektronicznej przedsiębiorczości".
Problemy te mają szerszy wymiar i nie ograniczają się wyłącznie do handlu elektronicznego.
Tym niemniej dotyczą one także tej dziedziny:
- MŚP koncentrują się zazwyczaj w szerszym zakresie na problemach bieżących.
Z rezerwą podchodzą do inwestowania w technologie i procedury, które nie zwracają się w krótkim okresie czasu.
- brak rozwiązań zaprojektowanych i stworzonych specjalnie na potrzeby MŚP.
MŚP mają odmienne potrzeby niż duże spółki, a co gorsza, zazwyczaj nie mogą sobie pozwolić na skorzystanie z usług konsultantów, co pozwoliłoby im z łatwością wykorzystywać istniejące rozwiązania;
- MŚP często nie posiadają specjalistów potrzebnych do obsługi wielu zestawów oprogramowania ani też potrafiących tworzyć indywidualne interfejsy w standardowym oprogramowaniu;
- wiele dużych spółek wymaga od swoich dostawców wdrożenia określonego oprogramowania jako warunku rozpoczęcia lub kontynuowania dostaw.
Stanowi to barierę dla MŚP, które nie dysponują dostatecznymi zasobami finansowymi i ludzkimi by sprostać skomplikowanej sytuacji technicznej powstałej, kiedy każdy z szeregu klientów wymaga wdrożenia odrębnych, specyficznych rozwiązań.
Także ta kwestia może być postrzegana jako problem, ze względu na brak ogólnych standardów;
- elektroniczna przedsiębiorczość oznacza możliwość wykorzystywania przez duże spółki efektu skali a nawet efektu regresji, jak zaznaczono powyżej.
MŚP nie mogą ustanawiać własnych zasad; koszty wdrożenia wsparcia technicznego są podobne niezależnie od wielkości.
Dlatego MŚP mogą się spotkać z koniecznością wdrożenia szeregu różnych rozwiązań, podczas gdy większa spółka korzysta tylko z jednego;
4.1.6.1 Komisja podjęła szereg inicjatyw na rzecz wsparcia wykorzystywania możliwości elektronicznej przedsiębiorczości przez MŚP.
Komitet popiera te inicjatywy i zachęca Komisję do stworzenia nowych lub poprawy istniejących inicjatyw służących zaspokajaniu specyficznego zapotrzebowania MŚP na oprogramowanie i normy dostosowane do ich potrzeb.
4.1.7 EKES pragnie również szczególnie podkreślić potrzebę wzbudzania w MŚP zainteresowania pozyskaniem wiedzy na temat udziału w przedsiębiorczości elektronicznej.
Obszary handlu i przedsiębiorczości elektronicznej rozwijają się w szybkim tempie.
Godnym uwagi wydaje się nakłonienie MŚP do stałego pogłębiania wiedzy na ten temat.
4.1.7.1 Powyższe uwagi są zgodne z zaleceniami przedstawionymi w niedawnej opinii Komitetu w sprawie kształcenia ustawicznego [5].
EKES zalecał tam rozbudowę programów kształcenia ustawicznego skierowanych do obecnie czynnych zawodowo obywateli oraz bezpośrednie skojarzenie tych programów z budowaniem gospodarki opartej na wiedzy.
EKES jest szczególnie zainteresowany umożliwieniem dostępu do programu małym i średnim przedsiębiorstwom.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Internetowe platformy wymiany między przedsiębiorstwami
5.1.1 W swoim końcowym sprawozdaniu grupa ekspertów dokonała podziału na różne formy platform wymiany.
Komitet popiera stanowisko ekspertów, że "niewłaściwe byłoby skoncentrowanie się wyłącznie na rynkach elektronicznych".
Istnieje szereg różnych metod uczestnictwa w "społeczeństwie elektronicznej przedsiębiorczości".
Poszczególne spółki mają odmienne potrzeby i zasady prowadzenia działalności.
Jak zauważa grupa ekspertów "problemy MŚP dotyczą najczęściej rynków elektronicznych, a w szczególności aukcji odwrotnych — ta specyficzna forma internetowej platformy wymiany między przedsiębiorstwami … przyciąga największą uwagę."
5.1.2 Jednakże w chwili obecnej Komitet chciałby również zwrócić uwagę na dwie dyrektywy dotyczące zamówień publicznych, przewidziane do wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego w najbliższym czasie.
Dyrektywy te wprowadzają nowe metody składania zamówień publicznych drogą elektroniczną. Fakt, iż procedury zamówień publicznych mogą stymulować użytkowanie nowych kanałów elektronicznych, mimo możliwych różnic we wdrożeniu dyrektyw w poszczególnych państwach, stanowi rzecz jasna dużą wartość dla przedsiębiorczości.
Komisja zainicjowała również "plan działania w celu wdrożenia ram prawnych dla elektronicznych zamówień publicznych", który odgrywa istotną rolę w zaznajamianiu MŚP z przedsiębiorczością elektroniczną.
5.1.3 Komitet zgadza się z opinią, że rynki elektroniczne kryją w sobie szczególny potencjał, dlatego racjonalne jest udzielanie im wsparcia.
Komitet przyjmuje komunikat z zadowoleniem.
Zarazem uznaje jednak, że brak dostatecznego zaufania, choć jest czynnikiem ważnym, nie stanowi jedynej przyczyny ostrożnej postawy MŚP odnośnie rynków elektronicznych oraz ogólnie, szerszej koncepcji internetowych platform wymiany między przedsiębiorstwami.
5.1.3.1 Jak stwierdza grupa ekspertów, "Polityka przedsiębiorczości może odegrać użyteczną rolę ułatwiając MŚP przygotowanie na nowe wyzwania związane z internetowymi platformami wymiany, poprzez wspieranie przejrzystości rynku, interoperacyjności oraz uczciwości. … władze publiczne nie powinny promować wybranych form handlu elektronicznego, lecz przyjąć postawę neutralną odnośnie różnych kanałów sprzedaży i funkcji internetowych platform wymiany. Stwierdzono, że niezbędne są dalsze działania, szczególnie w zakresie kształtowania świadomości, przejrzystości rynku, standaryzacji oraz budowania zaufania."
5.1.3.2 W ogólnym ujęciu, internetowe platformy wymiany między przedsiębiorstwami należy wzbogacić o informacje przekazywane przez MŚP.
Im bardziej zaawansowane są platformy, tym większa zachodzi potrzeba ustanowienia standardów.
Tymczasem proces ich tworzenia jest daleki od końca, a kiedy już zostaną stworzone, potrzebne będzie jeszcze odpowiednie oprogramowanie do ich wykorzystywania, dostosowane do potrzeb MŚP.
5.1.3.3 Brak standardów dotyczy nie tylko kwestii technicznych, lecz także interfejsu użytkownika.
Ze względu na ilość platform wymiany oraz mnogość wykorzystywanych w nich języków, nie może dziwić, że MŚP podchodzą do nich z rezerwą.
Dziedzina ta powinna zostać poddana gruntownej analizie przez organy odpowiedzialne za standaryzację oraz Komisję, zwłaszcza, jeśli ma służyć do wspierania handlu transgranicznego.
Dotyczy to również standaryzacji klasyfikacji i sformułowań produktów lub usług, w którym to obszarze stałe wysiłki Systemu Standaryzacji Społeczeństwa Informacyjnego (CEN/ISSS) są wspierane przez EKES.
5.1.3.4 MŚP mają do pewnego stopnia utrudniony dostęp do aukcji elektronicznych i innych rynków elektronicznych ze względu na skalę prowadzonych przetargów.
Przy dużych zamówieniach potencjał dostaw MŚP jest ograniczony.
Na ten aspekt należy zwrócić uwagę zwłaszcza w przypadku zamówień publicznych.
5.1.3.5 Inne kwestie, które mogą przeszkodzić w wykorzystywaniu internetowych platform wymiany to zróżnicowanie krajowych przepisów i metod wdrożenia dyrektyw UE.
Z punktu widzenia harmonizacji, godne ubolewania jest to, że wiele dyrektyw pozwala na wybór rozwiązań na szczeblu krajowym, co powoduje największe problemy w zakresie podpisu elektronicznego.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem i mocno popiera inicjatywę Komisji odnośnie poddania analizie obowiązujących przepisów.
5.2 Rynki elektroniczne, w tym aukcje elektroniczne
5.2.1 Poszczególne internetowe platformy wymiany między przedsiębiorstwami odpowiadają różnym potrzebom.
Rynki elektroniczne służą zazwyczaj osiąganiu "najniższych cen".
W wielu przypadkach nie jest to jednak czynnik najistotniejszy.
Dostawy just-in-time, koszty serwisu oraz koszty dostosowania do potrzeb klienta są często równie, jeżeli nie bardziej, istotne.
Czynniki te trudno uwzględnić w mniej lub bardziej zautomatyzowanych rynkach elektronicznych, co może po części tłumaczyć stosunkowo powolne rozpowszechnianie bardziej zautomatyzowanych wersji rynków elektronicznych.
5.2.2 MŚP nie konkurują często wyłącznie "najniższą ceną", lecz także elastycznością i zdolnością dostosowania do potrzeb klienta.
W przypadku MŚP, ważną rolę odgrywają relacje osobiste.
Wykorzystanie rynków elektronicznych oznacza przyjęcie nowej "kultury biznesowej", na co MŚP nie zawsze są przygotowane.
Anonimowość internetu może odstraszać MŚP.
Również opory natury psychologicznej mogą stanowić przyczynę podchodzenia z rezerwą do wykorzystywania bardziej zaawansowanych rynków elektronicznych.
Okoliczności te muszą znaleźć wyraz w kodeksach postępowania.
5.2.3 W trakcie dyskusji dotyczącej reguł konkurencji na elektronicznych rynkach wymiany między przedsiębiorstwami, zwraca się uwagę na problem tzw. "efektów sieci", które mogą pozwolić operatorowi sieci na uzyskanie pozycji dominującej.
Jest kwestią dyskusyjną, jaką wagę należy przywiązywać do tego problemu.
W większości wypadków, ryzyko nadużywania takiej dominującej pozycji wydaje się ograniczone.
Jednakże Komitet popiera analizowanie tej kwestii przez Komisję, co pozwoli na dostrzeżenie ewentualnych nadużyć związanych z silną pozycją. Równocześnie usilnie zaleca, by nie wprowadzać w tej dziedzinie szczegółowych regulacji dotyczących rynków elektronicznych.
Regulacje dotyczące rynków elektronicznych, powinny w możliwie najszerszym stopniu odpowiadać przepisom przyjętym dla rynków tradycyjnych.
Przepisy i zalecenia powinny pozostać neutralne z punktu widzenia technologii i mechanizmów świadczenia usługi.
5.3 Zaufanie
5.3.1 Komitet popiera Komisję odnośnie zachęcania zainteresowanych stron do uzgodnienia lub przeglądu kodeksów postępowania.
Pragnie także wyrazić poparcie dla koncepcji grupy ekspertów, dotyczącej wykorzystania list kontrolnych.
5.3.2 Komisja stwierdza w komunikacie (str. 4), że wiele przedsiębiorstw może "uznawać za trudne rozróżnienie, w jakim przypadku dochodzi do zmiany pozycji rynkowej, które należy z przyczyn gospodarczych zaakceptować, a kiedy w grę wchodzą nieuczciwe praktyki, niezgodne z przepisami prawnymi kodeksu postępowania".
Przy wprowadzaniu nowych modeli prowadzenia działalności gospodarczej, rynek często potrzebuje czasu by się do nich dostosować.
Uwaga Komisji jest niewątpliwie słuszna i należy w większym stopniu skoncentrować się na próbach objaśniania nowych mechanizmów rynkowych.
5.3.3 Nawet, jeżeli część dostawców może mieć negatywne podejście do aukcji odwrotnych, stanowią one niewątpliwie narzędzie o dużym potencjale w zakresie obrotu towarami niskoprzetworzonymi (bardzo dokładnie określonymi produktami, o niedużym udziale usług dodanych i trudnymi do przypisania konkretnej marce).
Komitet popiera stanowisko Komisji, że niezbędne są bardziej rygorystyczne przepisy odnośnie takich aukcji, niezależnie od tego czy prowadzone są elektroniczne czy też innymi metodami.
5.3.4 Kwestia zaufania może dotyczyć wielu aspektów:
- Zaufanie do koncepcji rynków, to znaczy przekonanie, że przynoszą one korzyści mojemu przedsiębiorstwu;
- Ufność, że określony rynek, jako taki najbardziej odpowiada moim potrzebom;
- Ufność, że żadne zasady nie zostały napisane "małą czcionką" (ukryte);
- Zaufanie do zasad rządzących rynkiem oraz tego, że są przestrzegane przez wszystkich uczestników;
- Zaufanie do wykorzystywanej na rynku technologii, w tym, że zapewnia bezpieczeństwo;
- Zaufanie, że posiada się dostęp do właściwych informacji dotyczących nabywcy lub sprzedawcy;
- Ufność, że właściwe aspekty są właśnie tymi, które określają wynik.
Należy uwzględnić zarówno powyższe jak i pozostałe aspekty zaufania.
5.4 Podsumowując, Komitet akceptuje wszystkie najważniejsze wnioski zawarte w komunikacie.
Jednakże uważa za istotne uznanie faktu, że wspieranie wykorzystania internetowych platform wymiany między przedsiębiorstwami a zwłaszcza rynków elektronicznych jest elementem istotnym, lub nawet niezbędnym, ale nie wyczerpuje wachlarza niezbędnych środków. Do pozostałych należą standardy, właściwe oprogramowanie, kształtowanie świadomości oraz przepisy na szczeblu krajowym i UE.
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej po raz dwudziesty dziewiąty dyrektywę Rady 76/769/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (substancje sklasyfikowane jako rakotwórcze, mutagenne lub substancje toksyczne ze względu na zagrożenie rozrodczości- c/m/r)
COM(2004) 638 końcowy — 2004/0225 (COD)
(2005/C 255/05)
Dnia 28 października 2004 r. Rada, zgodnie z art.95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był David SEARS..
Na 416 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 126 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wprowadzenie
1.1 Propozycje Wspólnoty Europejskiej odnośnie ochrony zdrowia publicznego i środowiska naturalnego koncentrują się obecnie wokół trzech istniejących od dawna instrumentów legislacyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych (dyrektywa Rady 67/548/EWG z dnia 27 czerwca 1967 r.), odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania preparatów niebezpiecznych (dyrektywa Rady 88/379/EWG z dnia 7 czerwca 1988 r. zastąpiona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 99/45/EWG z dnia 31 maja 1999 r.) oraz w sprawie wprowadzania do obrotu i stosowania niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (dyrektywa 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r).
1.2 W następnych latach zostały one utrzymane i rozszerzone kolejnymi dyrektywami EWG i WE zmieniającymi legislacyjną zawartość instrumentów oraz poprzez dostosowanie do postępu technicznego treści różnych załączników, które określały, oprócz innych wymagań technicznych, testy laboratoryjne, jakie należy przeprowadzić, szczegóły zagrożeń i środki bezpieczeństwa, jakich należy użyć, oraz właściwości chemiczne, numer WE, oznaczenie numeryczne CAS, numer indeksu i zastosowanie odnośnych substancji.
1.3 Dyrektywy te, z późniejszymi zmianami, maja także na celu utrzymanie wewnętrznego rynku odnośnych substancji i preparatów i dlatego muszą być zgodne ze sobą i z innymi instrumentami legislacyjnymi dotyczącymi poszczególnych sektorów (np. pestycydy lub kosmetyki) lub wspierającymi konkretne programy działania (np. plany działania Unii na rzecz walki z rakiem).
1.4 Obecny wniosek jest dwudziestą dziewiąta zmianą dyrektywy Rady 76/769/EWG.
Jest on realizacją i logiczną konsekwencją (przypadkowo także) dwudziestego dziewiątego dostosowania do postępu technicznego załącznika I do dyrektywy Rady 67/548/EWG dyrektywą Komisji 2004/73/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r.
1.5 Dostosowania do postępu technicznego ustanowione w dyrektywie Komisji 2004/73/WE obejmują aktualizacje załącznika I do dyrektywy Rady 67/548/EWG dla określonych substancji, odnosząc się do ich klasyfikacji, pakowania i etykietowania, tak aby odzwierciedlić najnowsze dane naukowe oraz załącznika V tej samej dyrektywy, tak aby zmienić metody ustalania właściwości fizykochemicznych, toksyczności i ekotoksyczności substancji i preparatów w celu ograniczenia do minimum liczby zwierząt użytych w celach eksperymentalnych.
1.6 Dyrektywa Komisji 2004/73/WE wprowadzająca te zmiany została opublikowana w kwietniu 2004 r. (Dz. U. L 152 1-311).
Kilka substancji zostało sklasyfikowanych lub na nowo sklasyfikowanych jako rakotwórcze, mutagenne lub substancje toksyczne ze względu na zagrożenie rozrodczości (tzw. CMR-y lub substancje c/m/r).
Stwierdzono, że przewidziane środki są zgodne z opinią Komitetu w sprawie dostosowania do postępu technicznego dyrektywy w sprawie zniesienia barier technicznych w handlu niebezpiecznymi substancjami i preparatami.
W takich przypadkach, nie ma wymogu wcześniejszego przedstawienia opinii w sprawie wniosku Komisji przez Parlament Europejski lub przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny.
1.7 Na podstawie innej dyrektywy Rady 94/60/WE (wcześniejsza, czternasta zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG), substancji c/m/r nie można stosować w substancjach lub preparatach wprowadzanych do sprzedaży w powszechnym obrocie.
Wynika stąd, że niezbędny jest środek wykonawczy, tzn. obecny wniosek w sprawie dodania tych substancji do załącznika 1 dyrektywy Rady 76/769/EWG.
Zgodnie z art. 95 Traktatu, w tym przypadku należy zastosować procedurę współdecydowania z udziałem Parlamentu Europejskiego i trzeba zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.
1.8 Na przestrzeni roku 2004 Komisja przeprowadziła konsultacje z kilkoma organizacjami reprezentującymi odpowiednie zainteresowane podmioty, w tym CEFIC, CONCAWE, Eurometaux i BLIC (reprezentujące przemysł chemiczny, naftowy, metalurgiczny i gumowy w Europie), a także BEUC (reprezentujący konsumentów w Europie) oraz z ekspertami z państw członkowskich.
2.
Streszczenie wniosku Komisji
2.1 Wniosek zakłada dodanie 346 pozycji zawierających substancje sklasyfikowane na nowo lub przeklasyfikowane na podstawie dyrektywy Komisji 2004/73/WE w dodatku do załącznika I do dyrektywy Rady 76/769/EWG.
Jednak 304 z nich już podlegają ograniczeniom sprzedaży w powszechnym obrocie z powodu ich wcześniejszego sklasyfikowania jako substancje c/m/r kategorii 1 lub 2.
A zatem, jedynie 42 substancje będą podlegały ograniczeniom sprzedaży w powszechnym obrocie po raz pierwszy.
2.2 Wiele spośród 42 substancji podlegających po raz pierwszy ograniczeniom, stosuje się jako surowce lub półprodukty w syntezie substancji organicznych lub znajdują one szczególne zastosowania profesjonalne.
W trakcie konsultacji nie przedstawiono dowodów na to, że są one stosowane w substancjach lub preparatach wprowadzonych na rynek z przeznaczeniem do sprzedaży w powszechnym obrocie ani też, że są tu potrzebne jakiekolwiek odstępstwa.
2.3 Spośród 304 obecnie przeklasyfikowanych substancji, 145 zostanie przesuniętych jako rakotwórcze z kategorii 2 do kategorii 1.
Będzie to wymagało dokonania dwóch poprawek dla każdej substancji, tzn. dodania substancji do jej nowej kategorii i usunięcie z obecnej kategorii.
"Uwagi" towarzyszące każdej pozycji także wymagają kilku zmian.
2.4 Wniosek ma także na celu utrzymanie wewnętrznego rynku a jednocześnie zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów i środowiska naturalnego.
Oczekuje się, że koszty będą niskie, w związku z ograniczonym używaniem tych substancji przez ogół społeczeństwa.
Jednakże z uwagi na to, że używania substancji c/m/r przez ogół społeczeństwa nie da się odpowiednio kontrolować innymi środkami, proponowane ograniczenie sprzedaży jest jedynym dostępnym rozwiązaniem.
2.5 Państwa członkowskie będą miały dwanaście miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy na przyjęcie i opublikowanie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych niezbędnych dla zastosowania się do tej dyrektywy.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Podobnie jak to miało miejsce w przypadku wcześniejszych zmian dyrektywy Rady 76/769/EWG, niniejszy wniosek dotyczy pewnej liczby, w tym przypadku bardzo dużej liczby nie powiązanych ze sobą substancji.
Obejmują one strumienie paliw węglowodorowych, pestycydy i fungicydy, chemikalia ogólnoprzemysłowe oraz surowce lub półprodukty chemii nieorganicznej i organicznej.
3.2 W przeciwieństwie do niedawnych zmian, to nie ustawodawstwo pierwotne oddziałuje na te produkty.
Niniejszy wniosek jest jedynie niezbędną konsekwencją zmian w ich klasyfikacji i etykietowaniu jakie zostały już zaproponowane i wprowadzone na podstawie dyrektywy Rady 2004/73/WE.
Dlatego też wszelkie problemy dotyczące ważności klasyfikacji powinny były zostać rozwiązane wcześniej i nie można do nich wracać na tym etapie.
3.3 Komisja dołożyła jednak, na ile było to możliwe, starań, aby ograniczenia sprzedaży w powszechnym obrocie w wyniku sklasyfikowania lub przeklasyfikowania substancji jako substancje c/m/r nie zwiększyły znacząco kosztów ponoszonych przez producentów.
Wniosek ten potwierdzają zapytania skierowane bezpośrednio do CONCAWE (organizacji firm przemysłu naftowego) w odniesieniu do strumieni paliw węglowodorowych umieszczonych w wykazie i do CEFIC (Europejskiej Rady Przemysłu Chemicznego) w odniesieniu do dwóch ftalanów umieszczonych w wykazie (ftalan butylobenzylu — BBP i ftalan diizopropylu — DIPP)
3.4 Potwierdzenie braku tego wpływu jest trudniejsze w przypadku pestycydów i fungicydów występujących pod nazwami handlowymi (Benomyl, Azafenidin, Dinocap, Linuron) lub jako chemikalia nieorganiczne (chlorek kadmu) z uwagi na brak informacji o obecnych producentach w Europie, o ile w ogóle producenci tacy istnieją.
Przeszukiwanie zasobów internetowch wskazuje, że w większości przypadków zagrożenia są już dobrze znane, a zatem znowu należy przyjąć, że produkty można wycofać ze sprzedaży w powszechnym obrocie bez wywierania niekorzystnego wpływu na użytkowników, to znaczy, że odpowiednie zamienniki są łatwo dostępne.
3.5 Wniosek podkreśla także pewne ogólne trudności ze zrozumieniem i stosowaniem obecnego prawa unijnego w odniesieniu do tzw. "substancji".
Wiele spośród "substancji" wymienionych w tym miejscu i ujętych w pierwotnym wykazie "substancji istniejących" EINECS, zostało sklasyfikowanych odpowiednio jako "substancje UVCB" tzn. złożone mieszaniny o znanym lub nieznanym składzie, zdefiniowane w opracowaniu naukowym opublikowanym w 1999 r. a następnie wspomniane w przypisie na str. 18 "Podręcznika decyzji w sprawie realizacji szóstej i siódmej zmiany dyrektywy 67/548/EWG" opublikowanego przez Europejskie Biuro Substancji Chemicznych w 2002 r. Oczywiście, nie są to proste substancje, jak się powszechnie uważa, a ponadto, w tym szczególnym przypadku, niewiele z nich znajduje się obecnie w obrocie.
Potwierdza to pogląd Komisji przedstawiony po pierwszej publikacji wykazu EINECS, że "EINECS zawyżył czterokrotnie liczbę substancji o znaczeniu handlowym", tzn., że na rynku występowało wówczas w znaczących ilościach ok. 25 tys. "substancji".
Przypuszczalnie niektóre z nich zostały obecnie zastąpione przez ok. 5 tys. "nowych substancji" umieszczonych na Europejskiej Liście Notyfikowanych Substancji Chemicznych (ELINCS) — czemu towarzyszą podobne problemy ze zdefiniowaniem i określeniem — co daje łącznie ok.
30 tys. substancji występujących na rynku w 2005 r. Liczba ta jest bardziej przystępna niż często cytowane 100 tysięcy, ale w przypadku przynajmniej połowy tych substancji nadal pozostaje zagadnienie dostępu szerokiego ogółu oraz specjalistów do danych już zebranych (lecz nie aktualizowanych regularnie) oraz problemy odpowiednich władz państw członkowskich z określeniem, czy dana substancja jest "istniejąca" czy "nowa", a jeśli tak, to którą procedurę regulacyjną należy wobec niej zastosować.
3.6 Biorąc pod uwagę fakt, iż propozycja znana jako REACH obejmuje istniejące ustawodawstwo, zależy od niego i ma z nim wspólne płaszczyzny, problemami tymi należy się zająć tak szybko, jak to możliwe.
Prawdopodobnie będą potrzebne dodatkowe środki a ich pozyskanie powinno nastąpić możliwie najwcześniej.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES popiera zawarte w tym wniosku ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji.
Są to niezbędne i pożądane następstwa decyzji w sprawie klasyfikacji, pakowania i etykietowania, które już zostały podjęte przez służby Komisji wspólnie z ekspertami z państw członkowskich i po ich przedyskutowaniu z dostawcami oraz innymi zainteresowanymi podmiotami.
4.2 Jednakże, tak jak w przypadku poprzednich zmian dyrektywy Rady 76/769/EWG, EKES żałuje, że umieszczono w jednym tekście nie powiązane ze sobą produkty, co w innych okolicznościach mogłoby wymagać szczególnych i ciągłych zmian, aby móc sprostać zewnętrznej rzeczywistości.
Nie sprzyja to dobremu, stosowanemu w odpowiednim czasie, skutecznemu a przede wszystkim przejrzystemu zarządzaniu.
4.3 Złożony i, jak się wydaje, przypadkowy charakter wykazów substancji zamieszczonych w załączniku do niniejszego wniosku i do dyrektywy Rady 2004/73/WE sugeruje, że obecnie należy zwrócić uwagę na poprawę jakości i dostępności aktualnie posiadanych danych, przed ich zapisaniem w istniejącej, rozbudowanej bazie.
Jeżeli uda się usprawnić system, przy zastosowaniu najlepszych współczesnych technologii i technik rozpowszechniania danych, wówczas korzyści z programu REACH w odniesieniu do gromadzenia i udostępniania danych ważnych dla ochrony ludzkiego zdrowia i środowiska naturalnego staną się bardziej oczywiste.
4.4 REACH ma także uprościć istniejący system, a przez to przynieść korzyści wszystkim zainteresowanym podmiotom. Z pewnością jest na to miejscu.
Przede wszystkim, system REACH, niezależnie od jego postaci, nie może przyczyniać się do zwiększenia już i tak znacznej złożoności a tym samym także pewnej nieprzejrzystości procesu. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zasady dotyczące nominalnej zawartości produktów w opakowaniach jednostkowych, uchylającej dyrektywy Rady 75/106/EWG i 80/232/EWG oraz nowelizującej dyrektywę Rady 76/211/EWG
COM(2004) 708 końcowy — 2004/0248 (COD)
(2005/C 255/06)
Dnia 20 grudnia 2004 r. Rada, działając zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą była Madi SHARMA.
Na 416 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 104 za do 1 przeciw przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Pierwsze regulacje wspólnotowe w zakresie rozmiarów opakowań jednostkowych [1] pochodzą z roku 1975.
Zawierają one przepisy dotyczące zarówno wymogów metrologicznych [2], jak i rozmiarów opakowań produktów płynnych.
Dwadzieścia lat później zespół powołany w ramach inicjatywy SLIM-IV (Simpler Legislation for the Internal Market — prostsze prawo na rynku wewnętrznym) i złożony z osób wyznaczonych przez państwa członkowskie oraz przedstawicieli interesariuszy wskazanych przez Komisję zalecił uregulowanie rozmiarów opakowań [3]:
"ze względu na skomplikowanie przepisów (około 40 produktów, złożoność niektórych szeregów rozmiarów itp.), zmiany zaszłe w zwyczajach i preferencjach konsumenckich w okresie przejściowym oraz wątpliwą zasadność dalszego utrzymywania tego typu legislacji.
Ponadto kolejne nowelizacje dyrektywy oraz rozszerzenie zakresu przedmiotowego dyrektywy z 1975r. w sprawie opakowań jednostkowych poważnie utrudniły stosowanie tego zestawu przepisów (…).
Stosowanie dyrektyw okazało się trudne, m.in. z powodu różnorodności zasad i praktyk w zakresie rozmiarów opakowań: niektórym z nich nadano moc obowiązkową (np. w przypadku wina), inne pozostały fakultatywne.
Ponadto, ze względu na fakultatywny charakter przepisów wspólnotowych, państwa członkowskie zachowały prawo do ustalania rozmiarów opakowań na szczeblu krajowym.
Różnorodność istniejących przepisów doprowadziła do rozczłonkowania rynku wspólnotowego na poszczególne rynki krajowe. Istniejące już zamieszanie pogłębiło dodatkowo pojawienie się nowych rodzajów i form opakowań oraz nowych produktów oraz trudności z ich wpasowaniem w istniejące szeregi rozmiarów opakowań".
2.
Informacje ogólne
2.1 U zarania Wspólnoty Europejskiej w latach sześćdziesiątych XX w. różnice w przepisach krajowych regulujących nomimalne ilości [4] produktów w opakowaniach jednostkowych (tj. rozmiary pudełek, paczek czy butelek) uznawano za poważną przeszkodę w swobodnym przepływie towarów pomiędzy państwami członkowskimi.
Doszło zatem do harmonizacji tych rozmiarów na mocy przepisów wspólnotowych.
2.2 Jednocześnie pojawiały się obawy, by nie narzucać nowych zasad wspólnotowych przedsiębiorstwom działającym wyłącznie na rynkach krajowych i nie zamierzającym eksportować swych wyrobów do innych państw członkowskich.
Harmonizacji nadano zatem charakter fakultatywny: państwa członkowskie przyjęły zasady wspólnotowe, zachowując jednak możliwość utrzymania w mocy swych obowiązujących przepisów na rynkach krajowych.
Swoboda obrotu przysługiwać miała tylko towarom spełniającym wymogi wspólnotowe.
2.3 Dla niektórych rodzajów produktów (np. wina i wódki) wprowadzono jednak całkowitą harmonizację.
Wszystkie podmioty działające w tych branżach zostały zobowiązane do przestrzegania ustalonych przez Wspólnotę rozmiarów opakowań, zniesiono natomiast krajowe przepisy regulujące te kwestie.
2.4 Na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci w branży opakowań zaszły poważne zmiany m.in. demograficzne, zmniejszyła się także liczebność gospodarstw domowych, wzrosło spożycie produktów porcjowanych, a wzrost zamożności i wyrafinowania konsumentów pociągnął za sobą zwiększony popyt na szeroki wybór produktów i opakowań.
Jednocześnie w sprzedaży detalicznej dla konsumentów dominację zdobyły super- i hipermarkety; zapotrzebowanie na zmiany ze strony konsumentów zmusza przemysł do zwiększania konkurencyjności i rozwiązań innowacyjnych w skali ogólnoświatowej.
2.5 Nowe akty prawne w dziedzinie ochrony konsumentów zbierają w jeden spójny korpus elementy dotychczasowych regulacji w zakresie rozmiarów opakowań jednostkowych.
Nowe prawo ochrony konsumentów opracowane jest z myślą o zakazaniu przedsiębiorstwom stosowania nieuczciwych praktyk w stosunkach z konsumentami; ustanawia ono również na ogół spójny i wyczerpujący system informacji konsumenckiej, obejmujący znakowanie produktów i porównywanie cen za jednostkę miary. W tym świetle obowiązujące przepisy w zakresie rozmiarów opakowań są postrzegane jako przynoszące efekt przeciwny do zamierzonego.
2.6 W ramach programu SLIM-IV zadanie przejrzenia przepisów regulujących rozmiary opakowań i sformułowanie zaleceń w tej dziedzinie powierzono zespołowi złożonemu z osób wyznaczonych przez państwa członkowskie oraz przedstawicieli zainteresowanych podmiotów wskazanych przez Komisję.
Potrzebę przeglądu tych przepisów uwydatnił wyrok w sprawie Cidrerie-Ruwet [5]; Europejski Trybunał Sprawiedliwości zastosował w nim zasadę wywiedzioną z orzecznictwa "Cassis de Dijon", orzekając, iż państwa członkowskie muszą dopuścić na swój rynek produkty, które zostały wytworzone i wprowadzone na rynek zgodnie z prawem w innym państwie członkowskim, o ile w grę nie wchodzą względy nadrzędnego interesu publicznego.
Trybunał zasugerował, iż trudno dopatrywać się takich względów w przypadku rozmiarów opakowań.
2.7 Zalecenia sformułowane w wyniku tego przeglądu zawarte zostały w opracowaniu roboczym, które w dniach 8 listopada 2002 r. — 31 stycznia 2003 r. DG ds. Przedsiębiorstw poddała publicznej konsultacji w internecie z konsumentami, producentami i detalistami (w 11 wersjach językowych).
Następnie powstała analiza oddziaływania, a w ślad za nią –projekt dyrektywy ustanawiającej zasady dotyczące nominalnej zawartości produktów w opakowaniach jednostkowych, uchylającej dyrektywy Rady 75/106/EWG [6] i 80/232/EWG [7] oraz nowelizującej dyrektywę Rady 76/211/EWG [8].
2.8 Do głównych instrumentów w dziedzinie ochrony konsumentów należą:
Dyrektywa 2000/13/WE w sprawie etykietowania i prezentacji środków spożywczych (art. 2), dyrektywa Rady 84/450/EWG w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd (zmieniona dyrektywą 97/55/WE w celu włączenia do niej reklamy porównawczej), zostanie znowelizowana przez COM(2003) 356 końcowy z 18.6.2003: wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w stosunkach przedsiębiorców z konsumentami na rynku wewnętrznym, dyrektywa 98/6WE w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (cena za kilogram/litr): ceny jednostkowe, których podawanie jest obowiązkowe dla wszystkich produktów w supermarketach.
3.
Cele projektowanej dyrektywy
3.1 Nowa dyrektywa uchyla przepisy dotyczące rozmiarów opakowań i zakazuje państwom członkowskim ustanawiania w tej dziedzinie własnych przepisów w obrębie rynków krajowych, odmiennych od przepisów wspólnotowych.
Utrzymane zostają wyłącznie (oprócz ilości bardzo małych oraz hurtowych) przepisy wspólnotowe obowiązujące obecnie w odniesieniu do win i wódek, cukru białego i kawy rozpuszczalnej.
Kolejnym wyjątkiem są aerozole, które będą nadal podlegać obowiązującym obecnie przepisom ochrony konsumentów w ramach norm bezpieczeństwa i higieny.
Tę dziedzinę ma jednak uregulować nowa dyrektywa, aktualnie w trakcie rozpatrywania; wraz z jej przyjęciem zostaną one wyłączone z zakresu przedmiotowego dyrektywy w sprawie opakowań jednostkowych.
3.2 Akt stanowiący przedmiot niniejszej opinii zajmuje się wyłącznie uregulowaniem rozmiarów opakowań i zawartości, a nie wymogami metrologicznymi, które zostaną objęte kolejnym projektem legislacyjnym.
3.3 Rozpatrywany wniosek ma na celu:
- sprzyjanie konkurencyjności, stymulującej przedsiębiorczość oraz nowatorstwo w kształtowaniu produktu i procesu produkcyjnego — zgodnie z aktualną polityką wobec przedsiębiorstw;
- ułatwienie dostępu do rynków, usuwając potencjalne przeszkody dla konkurencji w ramach rynku wewnętrznego;
- zlikwidowane dyskryminacji wynikającej z krajowych przepisów regulujących rozmiary opakowań; przedmiotem takiej dyskryminacji są w obecnym systemie krajowe przedsiębiorstwa, postawione w obliczu konkurencji na rynku krajowym ze strony firm używających innych rozmiarów opakowań, których one same nie mogą stosować;
- przyniesienie małym i średnim przedsiębiorstwom korzyści w postaci obniżenia kosztów dzięki oszczędnościom skali na etapie produkcji — zarówno przeznaczonej na rynek krajowy, jak i na eksport;
- utrzymanie obecnego wysokiego poziomu ochrony konsumentów, zakazując przedsiębiorcom stosowania nieuczciwych praktyk w stosunkach z konsumentami;
- zapewnienie konsumentom szerszego wyboru, gdyż producenci będą mogli natychmiast reagować na zmiany w gustach i życzeniach konsumentów, jednocześnie odpowiadając na zapotrzebowanie handlu detalicznego na optymalizację powierzchni sklepowej;
- ustanowienie spójnego i wyczerpującego systemu informacji konsumenckiej w postaci znakowania produktów.
Podawanie ceny za kilogram czy litr umożliwi konsumentom szybkie porównywanie produktów w opakowaniach o różnych rozmiarach.
Rozwiązanie to zgodne jest z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który przyjmuje za punkt odniesienia model przeciętnego konsumenta, dość dobrze poinformowanego i wykazującego się dostateczną spostrzegawczością i ostrożnością.
3.4 Obowiązujące przepisy z dziedziny ochrony środowiska nie mają większego znaczenia dla rozmiarów opakowań i odwrotnie — rozmiary opakowań nie mają większego znaczenia dla prawa ochrony środowiska.
Obowiązujące przepisy w dziedzinie ochrony środowiska powinny pozostać w mocy; projektowana dyrektywa nie powinna utrudnić pełnego, prawidłowego wdrożenia prawa ochrony środowiska, a w szczególności przepisów chroniących przed zwiększaniem się masy odpadów, nakazujących jak najoszczędniejsze używanie opakowań.
3.5 Dążąc do umożliwienia przedsiębiorstwom przystosowania się do deregulacji, a także biorąc pod uwagę przeciętną długość cyklu inwestycyjnego w przypadku urządzeń pakujących, termin wdrożenia deregulacji ustalono na 20 lat.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Nominalna zawartość ilościowa opakowań jednostkowych (mówiąc "nominalna" mamy na myśli zadeklarowaną zawartość, a "ilościowa" — rzeczywistą zawartość produktu w opakowaniu) wynika wyłącznie z rozmiarów pojemnika czy opakowania.
Komitet z zadowoleniem odnotowuje zapowiadaną korektę wymogów metrologicznych dotyczących ilości (kontroli ilościowej zawartości), uznając ją za istotny element ochrony konsumentów i przemysłu europejskiego.
4.2 Komitet z uznaniem przyjmuje postawę Komisji, która przeprowadziła publiczne konsultacje oraz dialog z interesariuszami; odnotowuje, że Komisja wzięła pod uwagę różne sektory — m.in. wina i wódki, cukru i kawy.
Zwiększenie konkurencyjności i rozwiązań innowacyjnych przemysłu europejskiego jest kluczowym warunkiem rozwoju, a program SLIM- IV sprzyja tym wysiłkom.
4.2.1. Europejska Organizacja Producentów Alkoholu (CEPS) sporządziła osobny komentarz dla Komisji i wskazuje na dalsze zagadnienia dotyczące ochrony konsumentów, cen jednostkowych i możliwości zniesienia obowiązkowego prawodawstwa dotyczącego napojów wysokoprocentowych w ciągu 20 lat, zauważając słusznie, że prawodawstwo ich dotyczące powinno być poddane przeglądowi przed upływem 20 lat.
4.3 Należy w dyrektywie zaznaczyć wyraźnie, że górną granicą pojemności opakowań wody mineralnej powinno być 10 litrów.
Są dowody na to, że powyżej tej granicy może dochodzić do pogorszenia jakości wody mineralnej i powstania zagrożenia zdrowia konsumentów.
4.4 Nowa dyrektywa stwarza szersze pole manewru dla innowacji, badań rynkowych oraz możliwości rozwoju, co sprzyja rozszerzaniu oferty dla konsumentów.
4.5 Należy jednak pamiętać, że oznaczanie ceny jednostkowej nie jest powszechnie stosowane w całej Europie, i że na półkach sklepowych ceny jednostkowe często bywają oznaczane drobnym drukiem.
Rozmiar czcionki w oznaczeniu ceny jednostkowej ustalany jest przepisami krajowymi i niejednokrotnie nie sprzyja on konsumentom.
Nie rozwiązuje to też problemów obywateli niewidomych, niedowidzących, słabo piśmiennych lub nie posługujących się językiem danego kraju, zwłaszcza zaś tych, którzy przywykli do kupowania produktów w tych samych opakowaniach o standardowych rozmiarach.
4.6 Organizacje konsumenckie zwracały uwagę na fakt, że nadmierne różnice w rozmiarach opakowań mogą dezorientować niektórych konsumentów. Niektóre opakowania wprawdzie nie wprowadzają umyślnie w błąd, lecz jednak sprawiają wrażenie większej pojemności.
Trudności te rozwiąże wyraźne i czytelne znakowanie opakowań, w tym oznaczenie ceny jednostkowej oraz rozmiaru opakowania w sklepie, wraz z dalszym ustawodawstwem kontrolującym opakowania wprowadzające w błąd.
Należy również położyć większy nacisk na natychmiastowe działania w obszarach, gdzie prawodawstwo chroniące konsumentów jest naruszane lub nie istnieje.
Należy mocniej podkreślić te kwestie w dyrektywie i rozważyć ją głębiej z metrologicznego punktu widzenia.
4.7 Organizacje konsumenckie wyrażają poważne obawy, że swoboda ustalania rozmiarów opakowań umożliwi podwyższanie cen sprzedaży produktów pod pretekstem zmiany wielkości opakowania; zjawisko to byłoby podobne do tych, z którymi miano do czynienia przy okazji wprowadzania euro (w strefie euro) oraz przejścia na rozmiary opakowań ustalane w systemie metrycznym (w Wielkiej Brytanii).
Komitet wnosi więc o to, by w ramach wewnętrznych procedur monitoringowych przy zbieraniu danych odnotowywano związek zmian rozmiarów opakowań z wszelkimi zmianami cen jednostkowych produktów.
4.8 Obowiązujące przepisy ochrony środowiska nie mają wpływu na dyrektywę; możliwe jest natomiast, że wzrost liczby małych opakowań spowoduje zwiększenie całkowitego wolumenu opakowań, a przez to wzrost ilości odpadów — zużytych opakowań.
4.9 Niezależnie od tego, czy rozmiary opakowań zostaną ostatecznie uregulowane, bezwzględnie konieczne jest osiągnięcie założonych celów dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych.
Należy ponownie przekazać to przesłanie wszystkim państwom członkowskim oraz przemysłowi, a także apelować bezpośrednio do konsumentów, by domagali się od sprzedawców detalicznych zmniejszenia ilości opakowań. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie realizacji programu wspierania europejskiego sektora audiowizualnego (MEDIA 2007)
COM(2004) 470 końcowy — 2004/0151 (COD)
(2005/C 255/07)
Dnia 9 września 2004 roku Rada, zgodnie z art. 157 ust. 3 i art. 150 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.
Na 416. sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 (posiedzenie z dn. 6 kwietnia), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię 133 głosami, przy 7 głosach wstrzymujących się:
1.
Wstęp: istota wniosku
1.1 Występując z niniejszym wnioskiem (COM(2004) 470 końcowy z dnia 14 lipca 2004 r.), Komisja dąży do zapewnienia kontynuacji programów Media Plus [1] i Media Training [2], uwzględniając wyniki ich oceny średniookresowej w połączeniu z działaniami przygotowawczymi "i2i audiovisual: rozwój a sektor audiowizualny" [3], wynikami szerokich konsultacji publicznych przeprowadzonych od maja do sierpnia 2003 r. oraz analizą wpływu zawierającą ocenę przeprowadzoną w lipcu 2004 r. przed rozpoczęciem realizacji programu [4].
1.2 Komisja uważa, że sektor audiowizualny jest niezwykle istotnym elementem przynależności i kultury europejskiej, i że może on odgrywać wyjątkową rolę w budowaniu europejskiej tożsamości kulturowej.
Stwierdza jednak, że sektor ten jest rozdrobniony i pomimo faktu, iż odzwierciedla to istotną różnorodność kulturową, stanowi to przeszkodę dla europejskiego przemysłu audiowizualnego w osiągnięciu rzeczywistej konkurencyjności wobec importowanej produkcji pozaeuropejskiej zarówno na wewnętrznym rynku unijnym, jak i na rynku światowym.
1.3 Za pomocą programu Media 2007, wykorzystując doświadczenia zdobyte w poprzednich programach, Komisja ma na celu ożywienie prywatnych inwestycji w sektorze audiowizualnym, by umożliwić przedsiębiorstwom działającym w tym sektorze, szczególnie MŚP, zwiększenie konkurencyjności i stabilności finansowej.
1.4 W celu osiągnięcia synergii oraz uniknięcia biurokratycznych przeszkód i powielania biurokratycznych procedur, Komisja pragnie prowadzić pojedynczy program obejmujący fazę przed- i poprodukcyjną, koncentrujący się w szczególności na dystrybucji na skalę europejską.
1.5 W skrócie, konkretne cele tego programu stanowią:
A) W fazie przedprodukcyjnej
I — nabycie i udoskonalenie umiejętności w dziedzinie audiowizualnej:
a) zwiększenie europejskich umiejętności zawodowych w sektorze audiowizualnym;
b) udoskonalenie europejskiej płaszczyzny działań z zakresu kształcenia.
II — w zakresie rozwoju:
a) wspieranie projektów niezależnych wytwórni;
b) pomoc w opracowywaniu planów finansowych dla europejskich wytwórni i projektów.
B) W fazie poprodukcyjnej
I — w zakresie dystrybucji i rozpowszechniania:
a) konsolidacja europejskiego systemu dystrybucji poprzez zachęcenie dystrybutorów (i) do inwestowania w koprodukcję oraz w zakup i promocję filmów europejskich nie będących produkcjami jednego kraju oraz (ii) poprzez zachęcenie do opracowywania skoordynowanych strategii marketingowych;
b) udoskonalenie obiegu filmów europejskich nie będących produkcjami jednego kraju na rynku europejskim i światowym;
c) promocja międzynarodowego pokazu europejskich obrazów audiowizualnych tworzonych przez niezależne wytwórnie;
d) promowanie przetwarzania danych analogowych na postać cyfrową w europejskich produkcjach audiowizualnych;
e) zachęcenie kin do wykorzystania możliwości stwarzanych przez dystrybucję cyfrową.
II — w zakresie promocji:
a) udoskonalenie obiegu europejskich produkcji audiowizualnych;
b) ułatwienie dostępu publiczności europejskiej i międzynarodowej do europejskich produkcji audiowizualnych;
c) zachęcenie do wspólnych działań organizacji promujących kino krajowe i program audiowizualny;
d) wspieranie promocji europejskiego dorobku kinematograficznego i audiowizualnego.
C) Wspieranie projektów pilotażowych w dziedzinach, na które wprowadzenie oraz stosowanie nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych będzie miało prawdopodobnie duży wpływ
1.6 W załączniku do wniosku Komisja opisuje szczegółowo każdy z celów operacyjnych, dokonuje ich podziału i omawia w przypadku każdego z nich działania, które należy podjąć, przygotowania do ich realizacji, wymagające zastosowania instrumenty oraz środki finansowe przeznaczone na każdy z nich.
Pośród wielu różnych form działań realizacyjnych, na szczególną uwagę zasługuje utworzenie według nowego schematu sieci MEDIA Desks i MEDIA Antennae, posiadających szeroki zakres możliwości i zadań.
1.7 Pod koniec wniosku znajduje się szczegółowy opis budżetu obejmującego siedmioletni okres trwania programu, wyszczególniający wszystkie środki finansowe przeznaczone na każde z planowanych działań. Budżet na zainicjowanie realizacji programu wynosi 1055 mln euro.
2.
Tło historyczne
2.1 Jak zaznaczono powyżej, niniejszy wniosek kontynuuje podejście przyjęte po raz pierwszy przez programy Media (1991/1995) [5], Media II — Rozwój i Dystrybucja (1996/2000) [6], Media Plus [7], Media Training [8] i Media Training (2001-2005) [9], które zostały zespolone w jeden program.
2.2 W tym kontekście warto przywołać główne wnioski płynące z opinii przyjętych przez EKES w sprawie tych programów.
2.2.1 Pod koniec opinii EKES-u w sprawie wniosków na temat MEDIA II — Training (1996/2000) oraz MEDIA II — Rozwój i Dystrybucja (1996/2000) [10] (COM(94) 523 końcowy), EKES zwrócił uwagę na konieczność "ograniczenia ryzyka nienależytego wykorzystania środków finansowych", potrzebę określenia z wyprzedzeniem kryteriów, "które zagwarantują jak największą możliwą efektywność programów i ich finansowania" oraz potrzebę lepszego zdefiniowania "kryteriów i instrumentów ułatwiających określenie podmiotów mogących skorzystać z finansowania i gwarantujących maksymalną przejrzystość".
2.2.2 W swej opinii na temat wniosków dotyczących MEDIA Training (2001/2005) oraz MEDIA PLUS — Rozwój, Dystrybucja i Promocja (2001/2005) [11] (COM(1999/658 końcowy), EKES, udzielając poparcia dla wniosków Komisji, jednocześnie z żalem stwierdzał, że "nie uwzględniały one faktu, iż znaczenie europejskiego przemysłu audiowizualnego nie wiąże się jedynie z jego płaszczyzną dotyczącą przedsiębiorczości, ale także z jego rolą jako środka promowania naszej kultury i wartości demokratycznych".
2.2.3 EKES podkreślił również potrzebę "dokonania oceny miejsc pracy, do których stworzenia mogłoby się przyczynić (...) zastosowanie" (zaproponowanych środków) i zalecił, by takie środki aktywnie promowały "większy udział kobiet, (...) gwarantujący, że (...) będą one lepiej reprezentowane w sektorze audiowizualnym".
2.2.4 EKES przyznał również, iż brakuje bodźców zachęcających "niezależne przedsiębiorstwa (europejskie) do dostępu do rynku" oraz do "publicznego dostępu do europejskiego dorobku audiowizualnego" poprzez jego przetworzenie na format cyfrowy. Wystąpił także z sugestią zainicjowania "projektów pilotażowych (...) w ramach inicjatywy e-Europa", manifestując tym samym swoje poparcie dla idei wspierania umieszczania napisów na filmach obcojęzycznych oraz, wyrażając żal z powodu skromności przyznanych środków, ponowił również propozycję powołania Europejskiej Agencji Społeczeństwa Informacyjnego, która "przyczyniałaby się do koordynowania różnych inicjatyw w dziedzinie konwergencji multimediów" i z zadowoleniem przyjął wiadomość o założeniu Funduszu Gwarancyjnego jako środka promocji sektora audiowizualnego [12].
2.2.5 Wreszcie, w opinii na temat wniosków dotyczących rozporządzenia i decyzji w sprawie przedłużenia do 2006 r. programów Media Training i Media Plus [13] (COM(2003) 188 końcowy i COM(2003) 191 końcowy), EKES, krytykując fakt, iż Komisja nie była w stanie przedstawić z wyprzedzeniem nowych wieloletnich programów dla sektora audiowizualnego:
i. podkreślił rażący niedobór środków przeznaczonych na proponowane cele, zwłaszcza w perspektywie rozszerzenia;
ii. zalecił, by pomoc w ramach programu, w tym mechanizmy finansowania prywatnego i finansowania z EBI, takie jak inicjatywa "i2i audiovisual: Rozwój a sektor audiowizualny", została bardziej efektywnie ukierunkowana na MŚP, w szczególności zaś na liczne bardzo małe firmy działające w tym sektorze;
iii. podkreślił znaczenie Media Desks jako łącznika z podmiotami korzystającymi z programu na szczeblu krajowym;
iv. potwierdził ponownie niektóre uwagi strategiczne przedstawione w opinii z dnia 27 kwietnia 2000 r.
2.3 Poddając rozwadze omawiany wniosek, Komitet przeanalizuje istotę dokonanych obserwacji oraz zaleceń w celu upewnienia się, w jakim stopniu zostały one uwzględnione i czy są nadal aktualne.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES wyraża zadowolenie z powodu inicjatywy Komisji, która w dużym stopniu uwzględnia różnorakie sugestie i zalecenia EKES-u omówione w poprzednich opiniach.
3.2 Za szczególny przykład może posłużyć fakt, iż nowy program MEDIA skonstruowany jest w sposób upraszczający strukturę działań wspólnotowych na rzecz sektora audiowizualnego poprzez wprowadzenie jednego zintegrowanego programu wdrażanego w fazie przed- i poprodukcyjnej (MEDIA 2007) zamiast dwóch obecnie prowadzonych programów (MEDIA Plus i MEDIA — Training).
3.3 Za kolejny przykład może posłużyć fakt, iż nowy program bierze pod uwagę również uprzednio podkreślane przez EKES priorytety horyzontalne, takie jak:
i. uwzględnienie w proponowanych działaniach wartości kulturowej europejskiego dorobku kinematograficznego i audiowizualnego;
ii. wzmocnienie struktur produkcyjnych MŚP;
iii. ograniczenie nierówności pomiędzy państwami posiadającymi dużą zdolność produkcyjną i państwami o małej zdolności produkcyjnej, bądź o ograniczonym obszarze językowym oraz wreszcie;
iv. uwzględnienie zmian rynkowych w odniesieniu do zastosowania technologii cyfrowych;
v. wspieranie dubbingu i umieszczania napisów w dystrybuowanych i rozpowszechnianych europejskich dziełach audiowizualnych.
3.4 EKES zauważa również i wyraża zadowolenie z powodu logicznego i usystematyzowanego opracowania programu wstępnego, w szczególności zaś ze sposobu przygotowania załącznika dotyczącego budżetu i wpływu finansowego.
3.5 Ponadto, EKES zauważa, że w uzasadnieniu Komisja nie była w stanie zgodnie ze swym zamierzeniem rozważyć bardziej szczegółowo roli, którą przemysł może odegrać w trwałym rozwoju europejskiego sektora audiowizualnego i kinematograficznego jako środka przekazu dla kultury europejskiej i obywatelskiego poczucia przynależności do Europy.
Dla EKES najważniejsze jest jednak, żeby europejskie wartości kulturowe zawsze były chronione oraz żeby różnorodność i pluralizm były zagwarantowane we wszystkich audiowizualnych środkach przekazu, a troska o to powinna być obecna we wszystkich inicjatywach Komisji w ramach niniejszego programu.
3.5.1 W tym kontekście EKES pragnie w szczególności zwrócić uwagę Komisji na konieczność wsparcia inicjatyw w celu zapobiegania zbyt dużej koncentracji w przemyśle, szkodzącej pluralizmowi i różnorodności, a potencjalnie wzmożonej w wypadku wprowadzania nowych technologii, gdyż mogłoby to mieć efekty negatywne dla produkcji i dystrybucji.
EKES pragnie również podkreślić konieczność zagwarantowania poszanowania praw autorskich i zwalczania piractwa przy równoczesnej konsolidacji środków przeciwdziałających pewnym praktykom antykonkurencyjnym.
3.5.2 Z tego samego powodu EKES bardzo pozytywnie odnosi się do Komunikatu Komisji dotyczącego kontynuacji jego komunikatu w sprawie pewnych aspektów prawnych związanych z produkcjami kinematograficznymi i innymi produkcjami audiowizualnymi [14] oraz popiera przyjęcie przez Parlament Europejski i Radę wniosku dotyczącego zalecenia w nim zawartego, jak zaznaczono we wcześniejszej opinii. [15]
3.6 EKES uważa, że zdefiniowanie w decyzji głównych koncepcji leżących u podstaw programu, w szczególności tych, które są szczególnie ważne w jego kontekście, takich jak koncepcja niezależnego producenta, ułatwiłoby zrozumienie programu MEDIA 2007, choć przyznaje także, że takie koncepcje pojawiają się również w innych dokumentach wspólnotowych, i że takie definicje są tradycyjnie objaśniane w "wytycznych" dotyczących wdrożenia programu.
3.7 Zauważywszy, że pomiędzy poszczególnymi wersjami językowymi wniosku dotyczącego decyzji przedstawionego przez Komisję występują różnice, EKES zdecydowanie zaleca, by te rozbieżności zostały zidentyfikowane i usunięte w ostatecznych wersjach tekstu.
3.8 Wreszcie EKES, przyznając z jednej strony, że środki przeznaczone na planowane działania i ich podział na przestrzeni lat raczej nie skłaniają do jakichkolwiek dodatkowych uwag, uważa również, że należy wziąć pod uwagę implikacje wynikające z uwag ujętych poniżej w "uwagach szczegółowych" i zaleca, by przy dokonywaniu oceny średniookresowej poddać pod należytą rozwagę, czy przyznane środki są wystarczająco duże, by zrealizować cele programu.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES przywołuje i potwierdza ponownie niektóre względy strategiczne wyszczególnione w swej opinii z dnia 24 września 2003 r. [16], ponieważ uważa, że wniosek dotyczący decyzji ze strony Komisji nadal nie zawiera wystarczającego omówienia niektórych aspektów związanych z potrzebą, by nowy program:
- gwarantował komplementarność i zgodność z innymi działaniami wspólnotowymi w celu stworzenia wspólnej strategii;
- przywiązywał szczególną wagę do rozwoju technologicznego, innowacji i przepływu transgranicznego;
- wspierał w znaczący sposób tworzenie i rozwój systemu dostarczającego informacji i monitorującego nowe potrzeby oraz zmiany na rynku audiowizualnym;
- doprowadził do stałego rozwoju w dostępie ludności do dorobku audiowizualnego Europy poprzez przetworzenie danych analogowych na postać cyfrową oraz poprzez utworzenie sieci europejskich, w szczególności dla celów kształcenia i szkolenia;
- zagwarantował regularne i systematyczne dokonywanie oceny realizacji programu, by zapewnić najlepsze wykorzystanie dostępnych środków finansowych i spełnić wymogi przemysłu audiowizualnego;
- konsekwentnie wspierał rozwój projektów pilotażowych odnoszących się do zagadnienia treści, a nie tylko aspektu technologicznego;
- i efektywnie promował w Europie oraz na całym świecie filmy europejskie poprzez systematyczne informowanie o festiwalach filmowych.
4.2 EKES przywołuje ponownie swoje zalecenie by, jak zaznaczono w opinii z dnia 15 września 2004 r. [17], większy nacisk położyć na szkolenia z zakresu nowych technologii i na nowe wymogi w zakresie gromadzenia, katalogowania, konserwacji oraz odnawiania produkcji filmowych i telewizyjnych, a także w zakresie zarządzania bazami danych i w zakresie ujednoliconych metod przechowywania produkcji w wysokiej jakości formacie cyfrowym.
4.3 EKES uważa, iż pomimo faktu, że wśród celów programu znajdują się konkretne bodźce dla MŚP, powinny się one bardziej przekładać na przyznane środki finansowe, tak by umożliwić bardziej efektywne i konsekwentne wsparcie; w równej mierze chodziłoby więc o wsparcie dla wprowadzania nowych technologii cyfrowych w kinach i w internecie oraz o wsparcie dla nowych inicjatyw z zakresu innowacji technologicznych.
4.4 W sprawie zarządzania programem MEDIA 2007, EKES zauważa, że Komisja założyła niedawno agencję wykonawczą zajmującą się zarządzaniem działaniami wspólnotowymi w dziedzinie edukacji oraz w sferze audiowizualnej i kulturalnej [18], na okres od 1 stycznia 2005r. do 31 grudnia 2008 r., z możliwością dokonania modyfikacji bądź poszerzenia zadań agencji w ramach programów nowej generacji, co także objęłoby zarządzanie programem MEDIA 2007.
4.4.1 Wziąwszy jednak pod uwagę, że zgodnie z warunkami zawartymi w ust. 7 uzasadnienia, Komisja "przekaże zarządzanie programem agencji wykonawczej" — co przywołują ponownie ust. 5.3 załącznika i ust. 6.1.1 "interwencja finansowa" wyszczególniający również środki finansowe, które mają zostać przyznane tej agencji wykonawczej — po rozważeniu celów i zadań tej agencji omówionych w art. 4 wcześniej wspomnianej decyzji, EKES usilnie nalega, by Komisja w szczegółowy i jasny sposób wskazała (a) konkretne zadania agencji w zakresie zarządzania programem Media 2007 zgodnie z postanowieniami art. 4 ust. 2, art. 4 ust. 3 oraz art. 4 ust. 4, a także (b) sposób podziału kompetencji z innymi organami wspólnotowymi odpowiadającymi za realizację, doradztwo oraz ocenę programu MEDIA 2007 i/lub sposób przejęcia tych kompetencji.
4.4.2 W szczególności rozważyć należy konieczność zapewnienia agencji wykonawczej zasobów ludzkich specjalizujących się w tej konkretnej dziedzinie sektora audiowizualnego, natomiast decyzja pomija ten temat.
4.4.3 Uwagę należy poświęcić zapewnieniu, by zintegrowane zarządzanie tym programem zostało odpowiednio zagwarantowane przez agencję, w tenże sposób unikając konfliktu kompetencji, pozytywnego bądź negatywnego, pomiędzy organami zaangażowanymi w definiowanie celów strategicznych programu i jego zarządzanie.
4.4.4 Powinno się również jasno określić, jaki organ bądź organy przejmą zadania agencji, jeżeli w trakcie trwania programu nic nie będzie wskazywało na to, że agencja może nadal zagwarantować skuteczne i pozbawione zakłóceń zarządzanie programem bez proponowania alternatywnych rozwiązań.
4.5 W kwestii wsparcia finansowego, a także wobec utrzymywania się rozdrobnienia europejskiego rynku audiowizualnego i wobec przekładania się heterogeniczności kulturowej na rozziew pomiędzy (a) krajami cechującymi się niewielką zdolnością produkcji audiowizualnej i/lub ograniczonym obszarem językowym lub geograficznym oraz (b) krajami cechującymi się większą zdolnością produkcyjną [19], EKES uważa, że bez względu na ograniczenia narzucone przez prawo konkurencji, przy definiowaniu wytycznych do programu Komisja mogłaby uwzględnić rzeczywistą sytuację panującą w niektórych państwach członkowskich i regionach, którym w widoczny sposób nie udało się rozwinąć pełnego potencjału przemysłu audiowizualnego.
4.6 W odniesieniu do działań informacyjnych, EKES w pełni popiera opcję strategiczną Komisji polegającą na wzmacnianiu istotnych kompetencji Media Desks i Media Antennae, jak zostało to omówione w ust. 2.2 "Media Desks i Media Antennae" rozdziału 2 załącznika do niniejszej decyzji.
EKES proponuje więc, by Komisja dostosowała brzmienie art. 12 do szerszego zakresu zadań wymienionych we wspomnianym już ustępie znajdującym się w załączniku [20] i zapewniła MEDIA Desks odpowiednie dofinansowanie, by mogły one właściwie wypełniać swoje zadania.
4.7 Komitet pragnie również podkreślić potrzebę, by art. 13 ust. 2 wniosku jasno wyrażał obowiązek zagwarantowania przez Komisję zgodności i komplementarności pomiędzy programem Media 2007, a programami i działaniami przedsięwziętymi w sektorze audiowizualnym jako część współpracy wspólnotowej z krajami trzecimi i z kompetentnymi organizacjami międzynarodowymi, jak postanowiono w art. 9 ust. 2 decyzji Rady z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie programu MEDIA Plus [21].
W ten sposób wnioski płynące z oceny mogłyby zostać także wykorzystane do ewentualnej modyfikacji celów operacyjnych i modyfikacji działań pozostających jeszcze do wykonania. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
[2] Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady 163/2001/WE z dnia 19.01.2001 r., Dz.U. L 26 z 27.01.2001. [3] COM (2003) 725 końcowy z dnia 24.11.2003 r. i COM (2003) 802 końcowy z dnia 18.12.2003 r.
[8] Decyzja Rady 95/564/WE z dnia 22.12.1995 r., Dz.U. L 321 z 30.12.1995. [9] Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady 163/2001/WE z dnia 19.01.2001r., Dz.U. L 26 z 27.01.2001.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie instrumentu finansowego na rzecz środowiska (LIFE+)
COM(2004) 621 końcowy — 2004/0218 COD
(2005/C 255/09)
Dnia 16 listopada 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Lutz RIBBE.
Na 416. sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 kwietnia 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 128 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi wstępne
1.1 Obecnie przygotowywane perspektywy finansowe UE na lata 2007-2013 przewidują wprowadzenie zmian również w zakresie wspierania środowiska naturalnego.
1.2 Zdecydowanie najważniejszym instrumentem finansowym UE na rzecz środowiska był dotychczas tzw. program LIFE, powołany do życia w maju 1992 r. rozporządzeniem (EWG) nr 1973/92 "Instrument finansowy na rzecz środowiska (LIFE)".
Celem LIFE było i jest wnoszenie wkładu w stosowanie i rozwijanie polityki i prawodawstwa Wspólnoty w zakresie ochrony środowiska.
1.3 LIFE I obejmował okres od 1992 do 1995 roku i był wyposażony w budżet o wysokości 400 mln € (rocznie 100 mln €). Ponieważ odniósł sukces, rozporządzeniem (WE) nr 1404/96 rozpoczęto drugą fazę programu (LIFE II), która trwała od 1996 do 1999 roku i na którą przeznaczono w sumie 450 mln € (rocznie 112,5 mln €). Aktualnie trwa LIFE III, którego okres obowiązywania został rozporządzeniem (WE) nr 1655/2000 ustalony na lata 2000-2004 (128 mln € rocznie) i który rozporządzeniem (WE) nr 1682/2004 został przedłużony do końca 2006 r.
1.4 LIFE składał się dotychczas z trzech części: LIFE-Środowisko, LIFE-Natura oraz LIFE-Kraje Trzecie.
Wspierano zarówno innowacyjne inwestycje, jak i rozwój oraz egzekwowanie unijnej polityki i prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska.
LIFE-Natura w sposób znaczący przyczynił się do stworzenia sieci NATURA 2000.
1.5 W przeszłości z budżetu Komisji na ochronę środowiska (linia budżetowa B 4-3, tytuł 07 od 2004 r.) finansowano jednak również inne istotne dla środowiska programy, np.: program zrównoważonego rozwoju miast, program wspierania organizacji pozarządowych, Forest Focus, ogólne ramy rozwoju i realizacji polityki (o wymiarze wewnętrznym i zewnętrznym) oraz przekazywanie środków budżetowych Europejskiej Agencji Środowiska.
1.6 Wraz z proponowanym nowym instrumentem finansowym na rzecz ochrony środowiska dotychczasowe wsparcie całkowicie zmieni swą strukturę: z jednej strony ma on łączyć elementy dotychczasowych programów wspierania w ramach tytułu budżetowego 07 (Forest Focus, wspieranie organizacji pozarządowych, URBAN, rozwijanie nowych inicjatyw politycznych, elementy "realizacji polityki w dziedzinie środowiska", elementy LIFE-Środowisko i LIFE-Natura), z drugiej zaś nie będą już wspierane klasyczne materialne inwestycje w środowisko; do tego celu ma w przyszłości służyć dział 1a w LIFE-Środowisko, zaś w LIFE-Natura dział 1b oraz części działu 2.
Dotychczasowe wspieranie działań międzynarodowych ma być w przyszłości finansowane z działu 4, ochrona cywilna z działów 3 i 4, a środowisko morskie z działu 3.
1.7 LIFE+ będzie się więc koncentrował na wspieraniu działań sprzyjających polityce ochrony środowiska (o wyłącznie europejskim wymiarze), takich jak np. wymiana najlepszych praktyk, budowanie potencjału instytucjonalnego władz lokalnych i regionalnych oraz wspieranie organizacji pozarządowych o ogólnoeuropejskim zasięgu działania.
1.8 Komisja przewiduje, że za działania inwestycyjne będą odpowiedzialne przede wszystkim nowe działy 1A, 1B, 2 i 4.
Argumentuje ona, że ochronę środowiska postanowiono włączyć do wszystkich zakresów polityki oraz że wobec tego w ramach wdrażania strategii zrównoważonego rozwoju oraz strategii lizbońskiej, ściśle związanej z ochroną środowiska, z wymienionych, zasobnych finansowo działów należy wspierać pomoc inwestycyjną skoordynowaną lub spójną z ochroną środowiska.
1.9 LIFE + w przyszłości powinien koncentrować się na dwóch aspektach:
a) LIFE+-Realizacja i Dobre Zarządzanie, których celem jest:
- przyczynianie się do rozwoju i demonstracji innowacyjnych strategii oraz instrumentów, w tym rozpowszechnianie pomyślnych wyników badań;
- przyczynianie się do konsolidacji bazy wiedzy w celu tworzenia, szacowania, monitorowania i oceny, w tym oceny ex post, polityki i prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska (między innymi poprzez analizy, modelowanie i opracowywanie scenariuszy);
- wspieranie projektowania i realizacji strategii monitorowania i oceny stanu środowiska, a także mających na niego wpływ czynników, obciążeń i reakcji;
- ułatwianie realizacji wspólnotowej polityki ochrony środowiska, ze szczególnym naciskiem na jej realizację na poziomie lokalnym i regionalnym, m.in. poprzez takie działania, jak budowanie potencjału instytucjonalnego, wymiana najlepszych praktyk, współpraca w ramach sieci, rozwój modułów i/lub programów szkoleniowych;
- wspieranie lepszego zarządzania środowiskiem, silniejsze zaangażowanie zainteresowanych stron, w tym ekologicznych organizacji pozarządowych, w proces konsultacji i realizacji polityki;
oraz
b) LIFE+-Informacja i Komunikacja, których celem jest:
- rozpowszechnianie informacji i rozwijanie świadomości w zakresie ochrony środowiska;
- wspieranie działań towarzyszących (publikacji, imprez, kampanii, konferencji itd.).
1.10 Na priorytet "Realizacja i dobre zarządzanie" ma być przeznaczonych 75-80 % zaplanowanych środków, natomiast na priorytet "Informacja i komunikacja" 20-25 % środków.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Dotychczasowe programy LIFE nie były obficie wyposażone pod względem finansowym.
Znaczenie programu dla sytuacji środowiska i kształtowania polityki w dziedzinie środowiska należy widzieć w kontekście tego stosunkowo skromnego wyposażenia w środki finansowe; dlatego też nie można go nie doceniać ani przeceniać.
Dzięki kwocie około 150 mln euro rocznie — dla obecnie już 25 państw członkowskich (po nieco ponad 71 mln euro w roku 2005 na filary "Środowisko" i "Natura" oraz ok.
7,5 mln euro na "LIFE-Kraje Trzecie") — możliwe było sfinansowanie przynajmniej kilku ważnych europejskich "projektów sztandarowych", które są istotne dla ochrony środowiska i przyrody w UE i przyczyniają się do jej rozwoju i promocji.
Oczywiście, należy przy tym szczególnie podkreślić koncentrację LIFE-Natura na tworzeniu sieci "NATURA 2000", która bez wsparcia ze strony LIFE miałaby jeszcze większe opóźnienie w stosunku do zakładanego w 1992 roku planu czasowego.
Stąd przywiązuje się dużą wagę do utrzymania możliwości częściowego finansowania sieci NATURA 2000 w ramach programu LIFE+.
Oprócz tego należy tu wspomnieć o działaniach mających na celu rozwój potencjału zarówno w dziedzinie ochrony środowiska, jak i ochrony przyrody.
2.2 Dotychczasowe programy LIFE można określić jednoznacznie jako bardzo skuteczne kierunkowe instrumenty polityczne Komisji.
Osiągnięcie godnych uwagi efektów przy pomocy skromnych środków było możliwe dzięki temu, że pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi doszło do pewnego rodzaju rywalizacji o środki z LIFE. Państwa członkowskie (a właściwie: prywatne i publiczne podmioty realizujące projekty w państwach członkowskich) musiały obmyślać i rozwijać innowacyjne projekty, które mieściły się w ramach programów LIFE.
Projekty te przed zatwierdzeniem były poddawane krytycznej ocenie w ramach ustalonych procedur wyboru bądź też były odrzucane z powodu nieodpowiedniej jakości lub niedostatecznej wysokości środków budżetowych.
Co się tyczy rozdysponowania środków, zapewniono w ten sposób należytą przejrzystość w skali europejskiej.
2.3 W przedłożonym projekcie Komisja chce w znacznym stopniu odstąpić od tych sprawdzonych procedur.
Tylko niewielka część przewidzianych środków ma być rozdzielana przy bezpośredniej kompetencji decyzyjnej Komisji (zwłaszcza w zakresach wspierania: Forest, URBAN, wspieranie organizacji pozarządowych), natomiast szczególnie w przypadku tematyki wynikającej z VI Programu Działań na rzecz Środowiska (klimat, bioróżnorodność, środowisko i zdrowie oraz odpady) przewidziane jest dokonanie podziału środków budżetowych pomiędzy państwa członkowskie, które będą następnie ponosić główną odpowiedzialność za wybór projektów i realizację programu LIFE+.
Jak dotychczas nie da się rozpoznać jasnych kryteriów podziału środków pomiędzy poszczególne kraje i ich rozdziału na priorytety programu.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Przede wszystkim propozycja zasadniczo wydaje się logiczna i spójna: włączenie polityki ochrony środowiska do wszystkich innych zakresów polityki oznacza, że np. środki na inwestycje w środowisko mogą być przeznaczane również z ogólnych tytułów, z budżetu na badania lub z działu "UE jako globalny partner".
EKES z zadowoleniem przyjmuje to podejście, ponieważ przy pomocy samych tylko skromnych środków z programu LIFE ochrona środowiska w UE nie mogłaby się rozwijać.
3.2 W projekcie Komisji i ogólnie w prowadzonej obecnie dyskusji na temat perspektyw finansowych na lata 2007-2013, w ramach których należy postrzegać propozycję Komisji, EKES widzi jednak bardzo duże potencjalne zagrożenia dla skuteczności programu LIFE w przyszłości.
3.2.1 Z jednej strony nie istnieje żadna "gwarancja", że np. działania finansowane dotychczas przykładowo z LIFE-Środowisko będą obecnie w istocie finansowane z działu 1a.
W tym przypadku inne urzędy decydują o rodzaju i zakresie wspierania, a motywacje wpływające na podejmowanie decyzji mogą być pod względem politycznym całkiem inne.
Jak wiadomo, wpływowe osoby i organizacje często reprezentują pogląd, że najpierw należy zająć się kwestią wzrostu gospodarczego, zanim będzie można ponownie poświęcić większą uwagę ochronie środowiska. Dotyczy to również dyskusji na temat skromnych dotychczas sukcesów strategii lizbońskiej.
Wszystkie dotąd wyrażane apele pod adresem pozostałych służb Komisji, aby w odpowiedni sposób uwzględnić ochronę środowiska, były co prawda życzliwe, jednak dotychczas odnosiły niewielki efekt.
To, czy w ogóle będą jeszcze uwzględniane innowacyjne, modelowe projekty ochrony środowiska, nie wchodzi już w zakres kompetencji decyzyjnych DG Środowisko, która, dysponując znajomością rzeczy i własną linią budżetową, dotychczas mogła wybierać modelowe projekty z całej Europy.
3.2.2 To samo dotyczy LIFE-Natura, przy czym EKES uznaje oczywiście konieczność, że znaczna część środków finansowych, które potrzebne są na realizację wszystkich istotnych unijnych dyrektyw w zakresie ochrony środowiska, musi pochodzić zarówno z samych państw członkowskich, jak i z innych źródeł finansowych UE, np. z drugiego filaru Wspólnej Polityki Rolnej i z funduszy strukturalnych.
EKES z dużym zatroskaniem zauważa, że już w projektach nowych funduszy strukturalnych nie zawarto koniecznych wskazówek odnośnie możliwości wspierania Natura-2000.
Jednak pewne działania, które w przeszłości były finansowane ze środków LIFE-Natura, w przyszłości nie będą już finansowane, np. działania podejmowane przez ludność nierolniczą.
Dla EKES jest to nie do przyjęcia.
3.2.3 W projekcie rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich należy wyraźnie zawrzeć odniesienie do programu NATURA-2000.
EKES zdecydowanie się za tym opowiada.
Tu istnieje jednak niebezpieczeństwo, że w ramach dyskusji nad pułapem finansowym 1,24 % zostaną poczynione oszczędności w przypadku tego tak niezwykle ważnego dla ochrony środowiska naturalnego — instrumentu politycznego. Gdy brak jest środków finansowych nawet najpiękniejsze polityczne odwołania na nic się nie zdadzą [1].
3.2.4 Jest do przewidzenia, że w wypadku działań, które w przyszłości będą finansowane przez państwa członkowskie ze środków na rozwój obszarów wiejskich, istotne będą przede wszystkim koszty bieżące (takie jak działania kompensacyjne).
EKES uważa takie wypłaty za niezbędne dla rozwoju obszarów wiejskich w ogólności, dla dochodów rolników, ale także dla sieci NATURA-2000 [2].
Ponadto program LIFE-Natura służył również wspieraniu wysoce innowacyjnych politycznych środków działania w zakresie ochrony środowiska, zaś np. w przypadku szczególnych projektów zbliżał do siebie rolników i działaczy ekologicznych.
Istnieje obawa, że te elementy programu LIFE-Natura zostaną teraz utracone.
3.2.5 Kolejną dziedziną, w której mogą wystąpić problemy związane ze zmianą miejsca kształtowania projektów i decydowania o nich, jest polityczny interes ochrony środowiska lub jego brak w poszczególnych państwach członkowskich.
Przykładowo w interesie unijnym może leżeć to, aby w państwie członkowskim X środki unijne były przeznaczane przede wszystkim na określone inicjatywy ochrony środowiska (jak np. NATURA 2000), ponieważ istnieją tam bogate zasoby przyrodnicze, które należy chronić.
Jednocześnie wszakże owo państwo członkowskie może wyznaczyć sobie inne priorytety polityczne (w zakresie środowiska). Może ono dążyć do rozwijania w pierwszej kolejności innych zakresów polityki czy w ramach ochrony środowiska zająć się raczej istotnymi kwestiami dotyczącymi klimatu lub gospodarki odpadami i finansować te działania w ramach LIFE+.
3.2.6 Niebezpieczeństwo, że państwa członkowskie będą wykorzystywać środki z programu LIFE+ będące w przyszłości do ich dyspozycji, aby zastąpić nimi własne wydatki, finansowane dotychczas ze środków własnych, w żadnym wypadku nie może być określone jako niewielkie, jeśli uwzględnić potrzeby budżetowe wielu państw członkowskich.
3.3 Właśnie w obecnej, niezwykle trudnej pod względem polityki ochrony środowiska fazie UE (dokonane i przyszłe rozszerzenie, problemy związane z polityką gospodarczą i z wdrażaniem procesu lizbońskiego, ostateczne ustanowienie sieci NATURA-2000), w której z jednej strony chodzi o wdrażanie wszystkich standardów ochrony środowiska, szczególnie w nowych państwach członkowskich, z drugiej zaś należy dążyć do oddzielenia wzrostu gospodarczego od zużycia zasobów i obciążania środowiska, Komisja musi zachować kontrolę nad wystarczającą liczbą własnych finansowych instrumentów kształtowania polityki.
3.4 Planowane przeniesienie kompetencji na szczebel państw członkowskich powoduje, że UE traci dotychczasowy, co prawda skromny, lecz niezwykle skuteczny instrument sterowania.
Instrument polityki zostaje zdegradowany do linii budżetowej, z której mają korzystać państwa członkowskie.
EKES jak dotąd nie rozumie, w jaki sposób Komisja może przy tym chronić europejskie interesy konieczne do tego, aby z budżetu unijnego mogły płynąć pieniądze.
Innymi słowy: należy nie dopuścić do tego, aby zaprzepaszczone zostały europejska wartość dodana i innowacyjny charakter, które dotychczas dawały się wyraźnie rozpoznać w programie LIFE.
Po lekturze ocenianego dokumentu EKES nie jest w stanie ustalić, jak Komisja chce tego dokonać.
Wzywa więc do tego, aby innowacyjne elementy programów LIFE-Środowisko i LIFE-Natura pozostały nadal w gestii funduszu prowadzonego samodzielnie przez Komisję. Komitet przyłącza się tutaj do odpowiedniego postulatu zgłoszonego tymczasem w Radzie przez kilka państw członkowskich.
3.5 Wspierane przez LIFE+ komunikowanie, wdrażanie i rozwijanie europejskiej polityki ochrony środowiska i polityki zrównoważonego rozwoju — jako integralnej części ogólnoeuropejskiej polityki wzrostu oraz polityki spójności ukierunkowanej na zagadnienia socjalne i zagadnienia ochrony środowiska — jest niezwykle istotne i znajduje uznanie EKES-u.
Należy tutaj również jednoznacznie wsparcie dla pozarządowych organizacji ekologicznych, które zorganizowały się na terenie całej Europy lub — i to powinno zostać wyraźniej podkreślone w dokumencie Komisji — zajmują się tematyką europejską.
Jeśli tylko to możliwe, finansowanie zawsze powinno dotyczyć konkretnego projektu.
4.
Podsumowanie
4.1 Zasadniczo EKES przyjmuje z zadowoleniem zamysł włączenia polityki ochrony środowiska do wszystkich innych obszarów polityki, ponieważ przy pomocy samych tylko skromnych środków z programu LIFE ochrona środowiska w UE nie mogłaby się rozwijać.
4.2 EKES widzi jednak w projekcie Komisji i w ogóle w prowadzonej obecnie dyskusji na temat perspektyw finansowych na lata 2007-2013 bardzo duże potencjalne zagrożenia dla sukcesu programu LIFE w przyszłości.
Z jednej strony nie istnieje żadna "gwarancja", że zagadnienia związane ze środowiskiem w innych działach budżetu zostaną rzeczywiście sfinansowane, a z drugiej strony planowane przeniesienie kompetencji na szczebel państw członkowskich powoduje, że UE traci dotychczasowy, co prawda skromny, lecz niezwykle skuteczny instrument sterowania. EKES domaga się zatem, aby innowacyjne elementy programów LIFE-Środowisko i LIFE-Natura pozostały nadal w gestii funduszu prowadzonego samodzielnie przez Komisję.
[1] Por. opinia EKES-u w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie finansowania programu NATURA 2000. [2] Por. opinia EKES-u w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń i zmieniającego dyrektywy Rady 91/689/EWG i 96/61/WE
COM(2004) 634 końcowy — 2004/0231 (COD)
(2005/C 255/10)
Dnia 4 lutego 2005 r. Rada, zgodnie z art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 17 marca 2005 r. Sprawozdawcą była María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005r. (posiedzenie z dn. 6 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 131 za, przy 11 głosach wstrzymujących się, bez żadnych głosów przeciw przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Konwencja z Aarhus [1], w której uznano prawo dostępu do informacji, prawo udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska naturalnego, otworzyła nowy etap dla UE, stanowiący próbę stworzenia instrumentów, które udostępniają społeczeństwu i innym zainteresowanym podmiotom w dziedzinie środowiska naturalnego środki niezbędne do tego, by uzyskać wiarygodne informacje pozwalające na podjęcie działań prewencyjnych, i które służą przede wszystkim osiągnięciu pozytywnych wyników w ograniczaniu zanieczyszczenia środowiska.
1.2 Art. 5 ust. 9 i art. 10 ust. 2 Konwencji z Aarhus przewidują stworzenie instrumentów ułatwiających publiczny dostęp do informacji i partycypację społeczeństwa. Rejestry należą do najbardziej użytecznych spośród tych instrumentów, ponieważ zawierają one wiarygodne dane, które można porównać z danymi udostępnionymi przez przedsiębiorstwa i właściwe władze.
Należy zauważyć, że w wielu innych politykach wspólnotowych wykorzystanie rejestrów danych przyczynia się do ulepszenia dostępu do informacji oraz zwiększa bezpieczeństwo prawne zawartych w nich danych.
1.3 W dziedzinie uwalniania i transferu zanieczyszczeń istnieją inne instrumenty międzynarodowe, w szczególności: Międzyrządowe Forum ds. Bezpieczeństwa Chemicznego w Bahía (2000 r.), na którym, jako sposób osiągnięcia wyznaczonych celów, przewidziano szereg priorytetowych działań do realizacji od 2000 r., Konwencja sztokholmska z 2001 r. na temat stałych zanieczyszczeń organicznych i kontroli transgranicznego przemieszczania oraz usuwania odpadów niebezpiecznych oraz opracowanie OECD z 2002 r. w sprawie analizy kosztów i korzyści wynikających z prowadzenia Rejestrów Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń.
1.4 Jednak najważniejszym międzynarodowym instrumentem w zakresie Rejestrów Odpadów i Transferu Zanieczyszczeń jest Protokół Narodów Zjednoczonych/Europejskiej Komisji Gospodarczej (UN/ECE), podpisany w Kijowie w 2003 r. [2] Jego głównym celem jest wspieranie dostępu do informacji w tej dziedzinie poprzez krajowe rejestry zawierające dane udostępnione przez zainteresowane strony, pomagające również w zapobieganiu i ograniczaniu zanieczyszczenia środowiska. Protokół zawiera zalecenie, by takie rejestry zostały także założone na szczeblu międzynarodowym, co ułatwi porównywanie danych gromadzonych na szczeblu ponad-krajowym.
1.5 Protokół kijowski może być także uznawany za wzór dla proponowanego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR), co dotyczy w szczególności treści załączników ułatwiających osiągnięcie wyznaczonego celu, jakim jest harmonizacja danych zawartych w rejestrach krajowych, europejskich czy międzynarodowych.
Proponowane rozporządzenie różni się jednak w dwóch aspektach: pierwszy dotyczy listy substancji priorytetowych zawartych w ramowej dyrektywie wodnej (WFD), która została poszerzona o nowe substancje [3], natomiast drugi to zalecenie odnośnie przeniesienia daty wejścia w życie na 2007 r., tak, aby zawiadomienie zgodnie z nową procedurą zbiegło się w czasie z końcowym sprawozdaniem Europejskiego Rejestru Emisji Zanieczyszczeń EPER.
1.6 Oprócz wymienionych umów międzynarodowych istnieją także obowiązujące obecnie przepisy unijne, które zawierają już wymóg prowadzenia Europejskiego Rejestru Emisji Zanieczyszczeń (EPER) [4], jak zostało to określone w art. 15 ust. 3 dyrektywy 96/61/WE (IPPC — Zintegrowane zapobieganie i kontrola zanieczyszczeń) [5]. Rejestr ten zaczął funkcjonować od dnia 23 lutego 2004 r.
Jak dotąd, państwa członkowskie sporządziły pierwsze sprawozdania obejmujące dane za rok 2001; sprawozdania z drugiego roku sprawozdawczego, którym jest rok 2004, powinny zostać przedstawione przez państwa członkowskie do czerwca 2006 r., zaś sprawozdania za trzeci rok raportowania, rok 2007, ogłoszone mają być w 2008 r.
Należy zauważyć, że EPER, którego zakres zostanie poszerzony w celu spełnienia wymogów Protokołu kijowskiego, stanowi podstawę przyszłego Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń (E-PRTR).
2.
Istota wniosku dotyczącego rozporządzenia
2.1 Celem rozporządzenia jest stworzenie Wspólnotowego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, co umożliwi spełnienie wymogów Protokołu kijowskiego.
W tym celu rozporządzenie wprowadza wyczerpującą listę definicji terminów, które w niektórych przypadkach mogą się różnić od definicji używanych w dyrektywie; lista obejmuje zarówno substancje zanieczyszczające, jak i działalność (przedsiębiorstwa), do których rozporządzenie będzie się stosować, czy to z sektora publicznego czy prywatnego i dokonuje uporządkowania informacji, które musi zawierać PRTR (art. 3), pod trzema nagłówkami:
- uwalnianie zanieczyszczeń, jak zostało to określone w art. 5 lit. a) z rodzajów działalności wymienionych w załączniku I;
- transfery zanieczyszczeń i nieoczyszczonej wody ściekowej poza teren przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b) i c) z rodzajów działalności wymienionych w załączniku I;
- uwalnianie zanieczyszczeń ze źródeł rozproszonych.
2.2 Struktura E-PRTR (art. 4 ust. 1) opiera się na obowiązku przekazywania danych przez przedsiębiorstwa, których substancje i odpady poddawane są monitoringowi ze względu na sferę działalności tych przedsiębiorstw (według istniejących norm europejskich, a przede wszystkim w dziedzinach, które zostały wymienione w załączniku I). Jeżeli dla potrzeb sprawozdawczości dokonuje się pomiarów, obliczeń lub szacunków substancji, należy podać przyjętą metodę analizy lub obliczeń, odnosząc się do wartości określonych w załączniku II.
2.3 Dane zostaną zebrane w państwach członkowskich i przekazane Komisji pocztą elektroniczną według kalendarza określonego w art. 7 (począwszy od 2007 r.).
Dane zostaną przekazane w podziale na dwie części — pierwsza dotyczyć będzie zanieczyszczenia gleby (art. 6), a druga danych odnoszących się do źródeł rozproszonych (art. 8).
2.4 Z wielką starannością opracowano przepisy niezbędne, by zagwarantować, że zawartość rejestrów spełni wymagania wszystkich publicznych systemów informacyjnych pod względem:
- jakości danych, których aktualność, kompletność, wiarygodność, porównywalność i przejrzystość zagwarantowane będą przez przedsiębiorstwo i oceniane będą przez właściwe władze;
- łatwości dostępu publicznego do informacji zawartych w rejestrach, zapewnionej przez Komisję, przy wsparciu w tym zakresie ze strony Europejskiej Agencji Środowiska;
- poufności, którą objęte będą dane zaklasyfikowane przez firmy jako poufne, przy uwzględnieniu w tym celu postanowień art. 4 dyrektywy 2003/4/WE.
2.5 Inne przepisy zawarte w rozporządzeniu w sprawie E-PRTR odnoszą się do udziału społeczeństwa (art. 12) oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości (art. 13), o których mówią Konwencja z Aarhus i dyrektywa 2003/4/WE.
Komisja musi wprowadzić w tej dziedzinie odpowiednie rozwiązania oraz przedstawić sprawozdania okresowe zawierające informacje o rezultatach partycypacji społeczeństwa (art. 12 ust. 2).
2.6 Po wejściu w życie rozporządzenia, państwa członkowskie będą miały obowiązek przekazywać co trzy lata (art. 16) dodatkowe informacje zawierające ocenę praktyk stosowanych na ich terytorium oraz ocenę stopnia wypełnienia obowiązku przekazywania danych przez odpowiednie firmy.
Ponadto, państwa członkowskie zobowiązane będą do ustanowienia efektywnych, proporcjonalnych i zniechęcających sankcji za nieprzestrzeganie wymogów (art. 20).
2.7 Na koniec należy zaznaczyć, że Komitet udzieli wsparcia Komisji, zgodnie z decyzją 1999/468/WE (art. 19).
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES może w zasadzie zaakceptować cel Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, który jest zgodny z międzynarodowymi porozumieniami podpisanymi przez Wspólnotę Europejską i zastąpi obecny EPER, o tyle, o ile nie oznacza to nałożenia na zainteresowane strony żadnych dodatkowych zobowiązań ponad te, które wynikają z obowiązujących przepisów wspólnotowych.
Harmonizacja procedury gromadzenia danych i przekazywania informacji zagwarantuje jakość i porównywalność tych informacji i tym samym zwiększy ich efektywność oraz przede wszystkim dostępność.
3.2 Podstawą prawną przyjętą przez Komisję do niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia jest art. 174 ust. 1 w połączeniu z art. 300 Traktatu WE, który upoważnia Komisję do występowania z wnioskiem o ustalenie przepisów mających na celu dostosowanie się do wymogów wynikających z umów międzynarodowych zawieranych przez WE z organizacjami międzynarodowymi.
W tym przypadku celem wspomnianych umów jest nie tylko ochrona środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniami, lecz także ułatwienie dostępu do informacji, udziału społeczeństwa oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
3.2.1 Komisja rozważyła szereg różnych możliwości wdrożenia protokołu UN/ECE. Po pierwsze, zbadano możliwość zmodyfikowania obecnego EPER bez konieczności proponowania nowego rozporządzenia, lecz ze względu na to, że i tak należy wprowadzić zmiany w dyrektywie IPPC, i to nie tylko tym razem, ale za każdym razem, kiedy modyfikuje się Protokół kijowski leżący u podstaw niniejszego wniosku, Komisja uznała, że właściwsze będzie zaproponowanie nowego instrumentu legislacyjnego w celu uniknięcia dalszej niepewności prawnej wśród stron dotkniętych stałymi zmianami.
Z tejże przyczyny oraz na podstawie art. 175 ust. 1 TWE, przedłożono niniejszy projekt rozporządzenia, jako instrument legislacyjny najlepiej odpowiadający wymogom zharmonizowanego wdrożenia porozumień międzynarodowych.
3.2.2 W wyniku tego wszystkie państwa członkowskie wdrożą Protokół kijowski za pomocą przepisów wspólnotowych, co zagwarantuje, że treść Protokołu będzie zgodna z obecnymi przepisami wspólnotowymi w tej dziedzinie, jak również to, że Protokół zacznie obowiązywać we wszystkich państwach członkowskich niezwłocznie, bez potrzeby oczekiwania na jego ratyfikację w późniejszym terminie, podtrzymując w ten sposób wspólne stanowisko przyjęte przez przedstawicieli narodowych podczas negocjacji i podpisania Protokołu.
3.3 Należy jednak mieć na uwadze, że obecna sytuacja w państwach członkowskich, także tych, które niedawno przystąpiły do UE, przedstawia się bardzo różnie pod względem stopnia realizacji zobowiązań wynikających z EPER.
Obecnie istnieje pod tym względem duża różnorodność, począwszy od państw takich jak Zjednoczone Królestwo, które prowadzą bardziej obszerny rejestr, po inne, takie jak Węgry, które dobrowolnie zgłosiły swój udział w projekcie jeszcze przed wstąpieniem do UE.
Stopień realizacji zobowiązań różni się także w zależności od zainteresowanych stron; podczas gdy największe korporacje i grupy przemysłowe oraz przedsiębiorstwa objęte dyrektywą IPPC w pełni stosują się do wymogów (sporządzając coroczne sprawozdania dotyczące środowiska naturalnego), MŚP i niektóre małe przedsiębiorstwa nie objęte IPPC oraz część lokalnych władz — w wypadku, gdy obsługują gminne oczyszczalnie wody — nie mają odpowiednich środków, by spełnić wszelkie biurokratyczne wymogi z tym związane.
3.4 EKES uważa, że podejście przyjęte w zakresie zarówno dostępu do informacji, jak i udziału społeczeństwa jest prawidłowe i realizuje cele określone w dyrektywie 2003/4/WE.
Ponadto, z zadowoleniem odnosi się do obowiązku informowania społeczeństwa o rezultatach jego udziału, tak by możliwe było ocenienie tegoż udziału.
Tym niemniej należy wskazać, że w celu zapewnienia możliwości dostępu do internetu jak najszerszej liczbie osób, należy zwiększyć ilość języków wykorzystywanych w procesie konsultacji aż pokryje się wszystkie języki urzędowe.
3.5 Niezwykle istotna kwestia, jaką jest wpływ ekonomiczny, została, jak się wydaje, poddana wnikliwej analizie przez Komisję [6].
Stwierdziła ona, że ponieważ na państwach członkowskich i zainteresowanych stronach ciąży już obowiązek wdrożenia EPER i co za tym idzie przekazywania wszelkich wymaganych danych, koszty związane byłyby jedynie z nowymi ustaleniami między Komisją a państwami członkowskimi odnośnie przesyłu zgromadzonych danych. Główną część kosztów będzie musiała ponieść Komisja, co dotyczy w szczególności środków na założenie i utrzymanie strony internetowej.
Tym samym każde z państw członkowskich będzie musiało pokryć tylko niewielką część wydatków. Należy jednak nadmienić, że dla przedsiębiorstw nie podlegających dyrektywie IPPC monitorowanie i składanie przez nie raportów z uwalniania i transferów zanieczyszczeń nakłada nowe koszty i obciążenia administracyjne.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES uważa, że przyjęcie rozporządzenia PRTR w znaczący sposób udoskonali podejście zainicjowane przez EPER, po pierwsze, ponieważ zapewnia ono uzyskiwanie szerszych informacji o uwalnianiu zanieczyszczeń do atmosfery i wód poprzez uwzględnienie uwalniania do gruntów i uwalniania zanieczyszczeń ze źródeł rozproszonych, a także ponieważ dostosowuje ono ustawodawstwo UE do ustawodawstwa międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem Konwencji z Aarhus, i, bardziej konkretnie, Konwencji kijowskiej UN/ECE.
4.2 Tym niemniej EKES pragnie zaznaczyć, że obecny EPER musi zostać skonsolidowany, aby w największym możliwym stopniu ułatwić zainteresowanym stronom dopełnienie obowiązków sprawozdawczych zgodnie z nowymi przepisami.
Zaplanowany termin wejścia w życie PRTR (rok 2007, chociaż pełną funkcjonalność osiągnie w 2009 r.) zapewni wystarczająco dużo czasu, by wprowadzić uzupełnienia i korekty w obecnym rejestrze i stopniowo włączyć nowe sprawozdania oraz nowe podmioty objęte obowiązkiem przekazywania danych.
Ostateczne ustalenie zawartości EPER i opublikowanie go na stronie internetowej doprowadzi do obniżenia kosztów oraz, przede wszystkim, zapobiegnie myleniu danych bieżących z nowymi.
4.3 W odniesieniu do poszerzenia listy zanieczyszczeń podlegających zgłaszaniu (36 dodatkowych substancji z protokołu UN-ECE), należy poczynić dwie następujące uwagi: a) wiele z tych substancji to pestycydy, które nie są już stosowane lub sprzedawane w UE, b) obowiązek przekazywania sprawozdań pojawia się po przekroczeniu odpowiednich progów, określonych w przypadku rodzajów działalności w załączniku I, a w przypadku zanieczyszczeń w załączniku II.
4.4 EKES uważa za wskazane, by treść sprawozdań przekazywanych przez zainteresowane strony była w najszerszym możliwym zakresie ujednolicona (załącznik III), a także by uprościć sposób wykonywania sprawozdań przez MŚP i rolników, tym samym zapobiegając obciążeniu ich dalszymi biurokratycznymi wymogami i kosztami.
Z tej właśnie przyczyny oraz dla zapewnienia możliwości porównywania danych zawartych w rejestrach, do obliczania rocznych obciążeń należy zastosować najlepsze dostępne technologie.
Spójność między poszczególnymi rejestrami krajowymi i rejestrem europejskim jest kolejnym warunkiem, który należy spełnić, by zagwarantować ujednolicenie i porównywalność rejestrów.
4.5 EKES szczególną wagę przywiązuje do kwestii poufności danych, które zainteresowane strony zobowiązane są zamieszczać w sprawozdaniach.
Zgodnie z art. 11 to państwa członkowskie decydować będą o zachowaniu poufności określonych danych na wniosek zainteresowanych stron, i zawsze w zgodzie z wyjątkami ujętymi w art. 4 dyrektywy 2003/4/WE. Jednakże ostatnie zdanie zaznacza, że podane zostaną powody nie ujawnienia informacji; podczas gdy pkt. 14 proponowanego rozporządzenia stwierdza, że Dostęp do informacji europejskiego PRTR powinien być nieograniczony, a wyjątki od tej zasady możliwe są wyłącznie w przypadkach wyraźnie przewidzianych przez obowiązujące prawo wspólnotowe.
Tę różnicę w treści obu przepisów należy wyjaśnić; zgodnie z ostatnim zdaniem art. 11, strony, które pragną, by pewne dane zachowały poufny charakter, powinny uzasadnić swój wniosek; w przeciwnym razie mogłoby to doprowadzić do błędnego założenia, że art. 4 dyrektywy 2003/4/WE nie obejmuje tych danych, ponieważ w przypadku przyszłej regulacji prawnej podanie przyczyny nie jest konieczne.
4.6 EKES docenia wysiłki uczynione w ramach propozycji E-PRTR w kierunku umieszczenia przekazywanych danych w rzeczywistym kontekście i stopniowego obniżania potencjalnego niebezpieczeństwa niewłaściwej interpretacji tych danych.
Wysoce pożądane byłyby dalsze ulepszenia w tym kierunku.
5.
Wnioski
Podsumowując, można stwierdzić, że przejrzystość w powiadamianiu o uwalnianiu i transferze zanieczyszczeń przez zainteresowane strony, tj. przedsiębiorstwa, rolników i władze publiczne w formie zaproponowanej przez E-PRTR, służy wypełnieniu zadania o dwojakim charakterze:
- upowszechnieniu, w ramach rynku wewnętrznego, informacji o praktykach w dziedzinie środowiska naturalnego stosowanych przez wszystkie wymienione strony oraz zgodności tych praktyk z właściwym europejskim ustawodawstwem, co pozwoli konkurencji, konsumentom i obywatelom na łatwą ocenę takich praktyk i podjęcie stosownych działań;
- zapewnieniu wartości dodanej w kontekście konkurencyjności europejskich firm, niezależnie od rodzaju ich działalności, zarówno na rynku europejskim, jak i międzynarodowym, pod warunkiem, że dane pozostaną ujednolicone i porównywalne, jak zostało to omówione w "Uwagach szczegółowych".
Sekcja uważa, że przejrzysta informacja, której może dostarczyć E-PRTR, pomoże w umocnieniu wspólnego stanowiska w sprawie dobrowolnych porozumień pomiędzy sektorami produkcyjnymi, ułatwi dostosowanie się do przepisów w dziedzinie ochrony środowiska oraz, poprzez nagłośnienie sprawy dzięki rejestrom, spowoduje zwiększenie wiedzy publicznej na ten temat oraz wiedzy o działających w danym sektorze przedsiębiorstwach, poprawę koncepcji odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz budowanie zaufania pomiędzy stronami społeczeństwa obywatelskiego. Bruksela, dnia 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 95/2/WE w sprawie dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące oraz dyrektywę 94/35/WE dotyczącą substancji słodzących używanych w środkach spożywczych
COM(2004) 650 końcowy — 2004/0237 COD
(2005/C 255/11)
Dnia 16 listopada 2004 roku Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 17 marca 2005 r. Sprawozdawcą była Ann DAVISON.
Na 416 sesji plenarnej, w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dn. 6 kwietnia 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 136 do 2, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Tło
1.1 Jest to szósta zmiana dotycząca dodatków do żywności innych niż barwniki i substancje słodzące w ciągu dziesięciu lat i trzecia zmiana dotycząca substancji słodzących.
1.2 Zmiany dyrektywy 95/2/WE, która opierała się na zasadzie pozytywnych list, dotyczą dodatków "innych niż barwniki i substancje słodzące".
Oznacza to, że skupiają się one głównie na emulgatorach i stabilizatorach oraz substancjach konserwujących.
1.3 Celem zmian było wycofanie, zmniejszenie, ponowna ocena, zatwierdzenie, poszerzenie, wyjaśnienie i zmiana nazwy pewnych dodatków do żywności w tych istotnych kategoriach.
Zmiany uwzględniają opinie Komitetu Naukowego ds. Żywności oraz Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności w odniesieniu do propozycji nowych dodatków i poszerzenia zastosowania niektórych istniejących dodatków do żywności.
Zmiany wprowadzą także zharmonizowaną kontrolę dodatków do żywności potrzebnych do przechowywania i zastosowania tych aromatów.
(Obecnie w poszczególnych państwach członkowskich są stosowane różne przepisy ustawowe.)
1.4 Nowe przepisy zapewnią, że dodatki do żywności będą dopuszczane dopiero po ocenie ich bezpieczeństwa, gdy zastosowanie technologiczne zostało uzasadnione i nie ma obaw co do ich spożycia.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet zaproponował utworzenie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i jest zadowolony z wynikłego stąd oddzielenia oceny ryzyka od zarządzania ryzykiem, a także z faktu, że EFSA wydaje się uwzględniać potrzebę wprowadzania nowych produktów.
Komitet ma nadzieję, że państwa członkowskie przeznaczą wystarczające środki na wdrożenie nowego podejścia ESFA.
EKES z zadowoleniem przyjmuje to uaktualnienie ustawodawstwa i przedstawia pewne uwagi szczegółowe.
3.
Uwagi szczegółowe
Tekst dyrektywy byłby jaśniejszy, gdyby Komisja podawała w swoich dokumentach określone na etykiecie "numery E" obok nazw dodatków.
3.1 Związki sodu
W tekście występuje kilka związków sodu.
EKES wyraża obawę, że konsumenci na podstawie etykiet nie są świadomi faktu, iż są to sole i mogą w związku z tym stanowić część ich całkowitej zalecanej dziennej dawki spożycia soli wynoszącej 6 g.
Konsumenci nie mogą zatem odpowiednio zareagować na zalecenie zmniejszenia spożycia soli.
3.2 Azotyny i azotany
Komisja pragnie, za poradą EFSA, obniżyć dopuszczalne poziomy tak bardzo jak jest to możliwe bez zagrażania bezpieczeństwu żywności.
Azotyny i azotany są użytecznymi substancjami konserwującymi, ale zbyt duże ich spożycie niesie ryzyko.
Komisja proponuje zatem strategię, która ustala dla nich poziom maksymalny.
W interesie bezpieczeństwa konsumentów, EKES chciałby ustanowienia jak najniższego poziomu podstawowego oraz jeżeli to konieczne różnych poziomów dla różnych produktów, aby umożliwić osiągnięcie tego celu.
3.3 Żywność podawana niemowlętom w czasie odstawiania od piersi, dodatki do żywności oraz żywność do specjalnych celów medycznych
EKES popiera propozycję Komisji, aby ujednolicić brzmienie tekstu poprzez zastąpienie terminu "żywność podawana niemowlętom w czasie odstawiania od piersi" we wszystkich tekstach ustawodawczych terminem "żywność na bazie przetworzonych zbóż i żywność dla niemowląt" oraz wyjaśnienie sformułowania dotyczącego dodatków do żywności oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia medycznego.
3.4 p-hydroksybenzoesany
3.4.1 Należało dokonać ich przeglądu i EFSA ustalił dla całej grupy dopuszczalne dawki dzienne (ADI) w wysokości 0-10 mg/kg m.c. dla sumy estrów metylowych i etylowych kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz ich soli sodowych.
Jednakże zalecane jest wycofanie akceptacji dla estru propylowego kwasu p-hydroksybenzoesowego, ponieważ substancja ta wpływała na hormony płciowe i organy rozrodcze u młodych szczurów.
Proponuje się także wycofanie użycia p-hydroksybenzoesanów w płynnych suplementach żywnościowych.
3.4.2 Komitet rozumie, że obliczenia EFSA odnośnie ADI (dziennej dawki spożycia) pozwalają na zachowanie marginesu bezpieczeństwa dla dzieci i innych wrażliwych grup.
Zgadza się, że wobec braku ustalonego poziomu, przy którym nie obserwuje się szkodliwych skutków, akceptacja powinna zostać wycofana.
3.5 Substancje żelujące w żelowych minikubeczkach
Z uwagi na dobrze udokumentowane ryzyko udławienia się, proponuje się wycofanie z użycia niektórych żelujących dodatków do żywności.
EKES zgadza się z tym zakazem, ale zwraca uwagę na fakt, iż to kształt, forma i konsystencja słodyczy tego rodzaju stanowią zagrożenie, a nie same dodatki.
Konieczny jest szerszy zakaz, aby zapobiec w ogóle wprowadzaniu ich na rynek.
Ponieważ ani w ogólnym prawodawstwie dotyczącym żywności ani w dyrektywie dotyczącej ogólnego bezpieczeństwa produktów nie ma przepisu pozwalającego na wprowadzenie zakazu na sam produkt, powinien on zostać zakazany za pośrednictwem dodatków do żywności, jakie zawiera.
Komitet uważa, że UE powinna mieć możliwość zakazania stosowania niebezpiecznych produktów żywnościowych.
3.6 Erytrytol
Jest to substancja słodząca występująca naturalnie w niektórych owocach, grzybach, sfermentowanej żywności oraz serze, ale jest także użyteczna do innych celów i proponuje się zezwolić na kilka jej zastosowań.
EKES zgadza się z tą decyzją, ale zastanawia się nad sformułowaniem "maskowanie niepożądanego smaku zepsucia", które brzmi jakby można było maskować żywność, która już nie jest świeża.
EKES zauważa zalety nowej substancji słodzącej dla szczególnych grup częstych użytkowników takich jak osoby chore na cukrzycę.
Nie tylko zwiększa to ich wybór produktów zawierających sztuczne substancje słodzące, ale erytrytol ma także mniejsze działanie przeczyszczające, o którym w tym przypadku nie ma obowiązku informowania na etykietach.
3.7 4-heksylorezorcynol
3.7.1 Proponowany jest jako alternatywa a nie zastępstwo dla siarczynów, które zapobiegają brązowieniu skorupiaków.
Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF) uznał stosowanie go za dopuszczalne o ile pozostałości w mięsie skorupiaków nie przekraczają 2 mg/kg.
3.7.2 EKES jest zaniepokojony o osoby, która spożywają szczególnie duże ilości skorupiaków — na przykład osoby mieszkające na wybrzeżu.
EFSA powinien ocenić, czy 4-heksylorezorcynol, czy też siarczyny, czy może ich mieszanka, jest bezpieczniejsza dla konsumentów.
3.8 Hemiceluloza sojowa
Pochodzi z włókien (tradycyjnej) soi i została zaakceptowana przez SCF.
Wszystkie produkty z soi, włącznie z hemicelulozą sojową, muszą być etykietowane, ponieważ są potencjalnymi alergenami.
3.8.1 EKES akceptuje tę zmianę dotyczącą użycia hemicelulozy sojowej ponieważ okazało się, że istnieje potrzeba ograniczeń w stosowaniu.
3.9 Etyloceluloza
Wytwarzana jest z miazgi drzewnej lub bawełny i jest powszechnie stosowana jako wypełniacz w tabletkach farmaceutycznych.
EFSA nie uważał ustalania ADI za konieczne.
EKES zgadza się z propozycją rozszerzenia jej stosowania w sposób, który odnosi się do innych rodzajów celulozy.
3.10 Poszerzanie wykorzystania już zatwierdzonych dodatków do żywności
Komisja proponuje poszerzyć wykorzystanie trzech dodatków, wodorowęglanów sodu, sorbinianów i benzoesanów oraz dwutlenku krzemu.
- Wodorowęglany sodu
Dodatek ten był początkowo określany jako substancja pomagająca w przetwarzaniu i w związku z tym nie znajdował się w zakresie kompetencji Wspólnoty.
Obecnie został ponownie zdefiniowany, ale jego użycie nie zostało zakwestionowane przez Komisję, ponieważ jest on już dozwolony w żywności ekologicznej.
- Sorbiniany i benzoesany w skorupiakach
Proponuje się poszerzyć ich zastosowanie w oparciu o założenie, że jest mało prawdopodobne, by konsumpcja znacznie wzrosła.
EKES uważa, że średnia wielkość konsumpcji może ukrywać znaczne zróżnicowanie i zastanawia się, czy konsumenci spożywający duże ilości skorupiaków są wystarczająco chronieni.
EKES z zadowoleniem odnosi się do faktu, iż Komisja zbiera dalsze informacje na temat benzoesanów.
- Dwutlenek krzemu
Komisja pragnie wskazać na fakt, że wyższe dawki dwutlenku krzemu byłyby korzystniejsze niż utrzymanie wysokiego spożycia barwników organicznych.
3.11 Czas działania
Zawieszenie wprowadzania na rynek słodyczy w żelowych kubeczkach musi zostać utrzymane do czasu, gdy nowe ustawodawstwo przejmie to zadanie z tym samym skutkiem. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r. Przewodnicząca
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS
COM(2004) 488 końcowy
(2005/C 255/13)
Dnia 9 września 2004 roku Rada, działając zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 15 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Wolfgang GREIF.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6 i 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dn. 6 kwietnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 127 do 2, przy 17 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Kontekst i podstawowe założenia wspólnotowego programu PROGRESS
1.1 W komunikacie [1] dotyczącym prognoz finansowych na lata 2007-2013 Komisja podkreśliła decydujące znaczenie unijnego planu polityki społecznej (Social Policy Agenda — SPA) dla urzeczywistnienia Strategii lizbońskiej.
W związku z tym, w lipcu 2004 roku Komisja przyjęła pakiet propozycji, które ukierunkowane są na uproszczenie i racjonalizację wydatków w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych w Unii Europejskiej, w szczególności pod względem postanowień dotyczących finansowania.
1.2 Zaproponowana racjonalizacja — zdaniem Komisji — powinna podwyższyć zakres zewnętrznego oddziaływania, jasność i spójność instrumentów, a tym samym przynieść korzyści przede wszystkim końcowym użytkownikom.
Powinno się to uzyskać w szczególności poprzez uproszczenie instrumentów z prawnego i techniczno-administracyjnego punktu widzenia, jak również poprzez zmiany struktury budżetu i unikanie pokrywania się jego elementów.
- W ten sposób, nowy Europejski Fundusz Społeczny (ESF) (2007-2013), dzięki zmniejszonym obciążeniom biurokratycznym, ograniczonej ilości uregulowań i większej decentralizacji, powinien być prostszy w zarządzaniu i lepiej wyposażony do tego, aby powiązać pomoc finansową ze strategią wspierania zatrudnienia oraz umocnieniem ekonomicznej i społecznej spójności w ramach Europejskiej Strategii na Rzecz Zatrudnienia (EBS) [2].
- Poza tym, opierając się o założenie ulepszonego podziału zasobów, Komisja zabiega o grupowanie istniejących programów w spójne programy ze zharmonizowanymi przepisami wykonawczymi.
Powinno być to osiągnięte w drodze redukcji zarządzanych bezpośrednio przez Komisję linii budżetowych (z 28 do 2) w obszarze zatrudnienia i spraw społecznych.
1.3 W przypadku jednego z tych nowych instrumentów chodzi o zaproponowany w komunikacie COM(2004) 488 końcowy wspólnotowy program PROGRESS [3], z którym ma być scalony "Program na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej", dzięki któremu zestawiona powinna być razem pomoc finansowa dla licznych przedsięwzięć, które wspierają politykę Komisji w zakresie zatrudnienia i problemów społecznych.
Z programu PROGRESS pozostaje wyłączone finansowanie zakresów tematycznych "Dialog społeczny" i "Swoboda przepływu pracowników" [4], jak również instytucje wspólnotowe związane z warunkami pracy [5] i nowotworzony Europejski Instytut ds. Równości Płci [6].
W przypadku programu PROGRESS chodzi zatem o skomasowanie następujących programów działania Wspólnoty: "Zwalczanie dyskryminacji", "Równouprawnienie kobiet i mężczyzn", "Współpraca w zakresie zwalczania podziałów społecznych" i "Bodźce sprzyjające wzrostowi zatrudnienia", jak również szeregu linii budżetowych, mających związek z warunkami pracy.
1.4 W ramach programu na lata 2007-2013, na realizację którego przeznaczono prawie 629 mln EUR, a który powinien uzupełnić przedsięwzięcia realizowane w ramach ESF, wspierane powinny być głównie trzy rodzaje przedsięwzięć (przy jednoczesnym różnicowaniu punktów ciężkości w obszarze poszczególnych sekcji programu):
- działania analityczne, jak gromadzenie i upowszechnianie danych, prac studyjnych, analiz, ocen skutków, jak również rozwój metod statystycznych i ocen, które podwyższają stopień zrozumienia problemu i efektywne wdrażanie w poszczególnych obszarach wsparcia, jak również ich powiązania z innymi obszarami polityki i strategii Unii Europejskiej;
- działania związane z wzajemnym uczeniem się, wymianą informacji, podnoszeniem świadomości, ustalaniem i rozpowszechnianiem sprawdzonych metod i przedsięwzięć w zakresie monitoringu i ewaluacji, jak ocena przez niezależnych ekspertów (peer-review), które między innymi pomagają zapoznać się z sytuacją istniejącą w poszczególnych państwach, a tym samym ukierunkowane są na lepsze stosowanie przepisów Unii Europejskiej;
- wspieranie najważniejszych podmiotów w zakresie wspierania wymiany dobrych praktyk, rozpowszechniania informacji, przedsięwzięć prewencyjnych i uświadamiających, jak również procesów dyskusyjnych, np. przez organizację grup roboczych składających się z urzędników krajowych, dalszy rozwój sieci na płaszczyźnie Unii Europejskiej lub finansowanie sieci ekspertów w poszczególnych obszarach działania.
1.5 Program powinien być podzielony na pięć sekcji:
- Zatrudnienie: wspieranie Europejskiej Strategii na Rzecz Zatrudnienia (EBS), przede wszystkim przy ocenie i nadzorowaniu realizacji wytycznych i zaleceń w zakresie zatrudnienia, poszukiwania interakcji pomiędzy EBS i innymi obszarami politycznymi, podnoszenia świadomości w zakresie polityki zatrudnienia podmiotów uczestniczących w życiu politycznym na szczeblu lokalnym i regionalnym, na problemy związane z zatrudnieniem.
- Ochrona socjalna i integracja społeczna: wspieranie otwartej metody koordynacji w tym obszarze, jak również pogłębianie zrozumienia wszystkich kwestii związanych z ubóstwem i analiza zależności tego celu z innymi obszarami polityki.
- Warunki pracy: wspieranie działań mających na celu poprawę środowiska i warunków pracy, włącznie z bezpieczeństwem i higieną pracy.
- Walka z dyskryminacją i różnorodność: wspieranie efektywnego przetransponowania i skutecznego stosowania zasady niedyskryminacji wynikającej z art. 13 Traktatu UE, jak również wdrożenia tej zasady do wszystkich strategii Unii Europejskiej.
- Równość płci: skuteczne wdrożenie zasady równości płci i wspieranie włączenia tematyki płci do strategii Unii.
1.6 Program jest otwarty dla instytucji i osób publicznych oraz prywatnych.
W szczególności odnosi się to do Państw Członkowskich, lokalnych i regionalnych władz terytorialnych, publicznych służb zatrudnienia oraz krajowych urzędów statystycznych.
Poza tym, do uczestnictwa w nim uprawnione są przewidziane przepisami Unii Europejskiej organizacje branżowe, uniwersytety i instytuty naukowo-badawcze, jak również partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe.
Dofinansowanie unijne następuje albo w formie zlecenia usługi w wyniku przetargu, albo udzielane jest jako subsydium (maksymalnie do 80 procent) do kosztów, w połączeniu z zaproszeniem do złożenia ofert projektowych.
Program PROGRESS powinien być pilotowany jedynie przez jeden komitet programowy, a nie jak ma to miejsce dotychczas, przez cztery (odpowiednio do czterech specyficznych programów działania).
1.7 Na 7-letni okres funkcjonowania programu przewidziano kwotę wynoszącą 628,8 mln EUR.
Na poszczególne sekcje programu przypadają następujące części z całości tej kwoty:
- Zatrudnienie: 21 %
- Ochrona socjalna i integracja społeczna: 28 %
- Warunki pracy: 8 % [7]
- Walka z dyskryminacją i różnorodność: 23 %
- Równość płci: 8 % [8]
Na wydatki administracyjne, a w szczególności na funkcjonowanie komitetu programowego programu PROGRESS, przewiduje się maksymalnie 2 % całości środków.
10 % całości środków (62,9 mln EUR, ok.
9,2 mln EUR rocznie) nie będzie przydzielone do żadnej z sekcji planu.
Będą one, z uwagi na występujące w trakcie trwania programu przyszłe potrzeby, stanowić roczne "środki manewrowe", przydzielane przez komitet programowy na poszczególne filary programu.
Przegląd ogólnych celów programu PROGRESS _BAR_
Poprawa wiedzy i rozumienia sytuacji panującej w Państwach Członkowskich w drodze analizy, oceny i ścisłego monitorowania realizowanych przedsięwzięć. _BAR_ Wspieranie rozwoju instrumentów, metod i wskaźników statystycznych _BAR_ Wspieranie i monitorowanie wdrażania przepisów i celów strategicznych Unii w Państwach Członkowskich, jak również ocena skutków ich działania. _BAR_ Promocja sieci, wzajemnego uczenia się oraz określania i upowszechniania dobrych praktyk na poziomie UE. _BAR_ Zwiększanie świadomości grup interesów oraz ogółu obywateli w zakresie strategii określonych w programie PROGRESS. _BAR_ Zwiększanie możliwości promowania i wspierania polityki UE przez najważniejsze sieci UE. _BAR_
2.
Ogólne i szczegółowe uwagi do przedłożonej propozycji
2.1 Jeżeli — jak zostało to postanowione w strategii lizbońskiej — w UE wzrostowi konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy ma faktycznie towarzyszyć trwały wzrost gospodarczy przyczyniający się do powstawania nowych miejsc pracy i ma to prowadzić do poprawy jakości pracy jak również do poprawy spójności społecznej, to decydujące znaczenie ma zapewnienie odpowiednich środków finansowych i instrumentów dla wszystkich istotnych obszarów polityki programu PROGRESS.
W związku z tym EKES z wyraźnym zadowoleniem przyjmuje przedłożoną propozycję Komisji dotyczącą programu PROGRESS 2007-2013 i poświęca tej inicjatywie, zwłaszcza na tle aktualnych wypowiedzi w sprawie przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej, dużą uwagę, ponieważ w przypadku tego ramowego programu, podobnie jak w przypadku EFS, chodzi o jeden z głównych finansowych instrumentów wsparcia społeczno-politycznej Agendy 2006-2010, która obecnie także znajduje się na etapie podejmowania ostatecznych ustaleń.
Mimo ogólnej pozytywnej oceny programu PROGRESS, Komitet oprócz paru ogólnych uwag do tego nowego wspólnotowego instrumentu, chciałby w kilku konkretnych punktach wyrazić swoje zastrzeżenia w stosunku do spraw zawartych w komunikacie Komisji, które jego zdaniem wymagają dalszego wyjaśnienia i doprecyzowania w projekcie.
2.2 Ogólne cele programu:
2.2.1 W świetle strategii lizbońskiej Komitet pozytywnie ocenia fakt, że propozycja (niezależnie od prowadzonych obecnie dyskusji wokół priorytetów oraz kształtu Prognozy Finansowej na lata 2007-2013) z całą stanowczością podkreśla konieczność kontynuacji finansowania przedsięwzięć realizowanych w obszarze zatrudnienia i problemów społecznych z istniejących funduszy wspólnotowych.
2.2.2 Ściślejsze połączenie w jeden program ramowy wszystkich wspólnotowych instrumentów finansowych w obszarze polityki zatrudnienia i problemów społecznych, będących w bezpośredniej kompetencji Komisji, można niewątpliwie uznać za zabezpieczenie odpowiednich środków finansowych na cel wzmocnienia społecznego wymiaru strategii lizbońskiej, a w szczególności również jako wkład do koordynacji społeczno-politycznych obszarów polityki w ramach planu społeczno-politycznego.
2.2.3 Komitet zasadniczo zgadza się z ogólnymi celami, jakie zostały ujęte w art. 2 projektu.
Byłoby jednakże pożądane, gdyby wspieranie wymiany międzynarodowej pomiędzy istotnymi podmiotami działającymi w obszarze polityki społecznej zostało wyraźnie określone jako cel, ponieważ dla wielu potencjalnych wnioskodawców stanowi to główny punkt odniesienia dla ich udziału w projektach UE.
2.2.4 Dla EKES nie jest w tym kontekście jasne, dlaczego w przedłożonym projekcie decyzji w art. 2 ust. 4 mowa jest jedynie o "promowaniu rozwiązań sieciowych na poziomie UE".
Lista ogólnych celów programu PROGRESS powinna zdaniem Komitetu zostać uzupełniona w celu zapewnienia, że wspierane przez program PROGRESS wzajemne uczenie się nie pozostanie ograniczone do podmiotów na poziomie UE, ale obejmie również wspieranie międzynarodowej wymiany pomiędzy zainteresowanymi podmiotami na poziomie dwu- i wielostronnym pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi.
Ponadto EKES uważa za konieczne wyraźne określenie w artykule 8 jako celu "lepszej wiedzy o wszystkich rodzajach dyskryminacji".
2.3 Spójność i komplementarność z innymi obszarami polityki
2.3.1 Nowy program należy postrzegać w kontekście optymalizacji ("streamliningu"), do której Komisja od 2003 roku zmierza w obszarze polityki ekonomiczno-społecznej, a w niej w szczególności w polityce zatrudnienia.
Na tym tle artykuł 15 przytaczanego projektu decyzji, w którym rozpatrywane są odpowiednie mechanizmy i działania Komisji oraz państw członkowskich zmierzające do koordynacji przedsięwzięć programu PROGRESS z innymi strategiami, instrumentami i działaniami Unii i Wspólnoty, wydaje się o tyle wadliwy, że poruszany jest tutaj jedynie jeden wąski obszar polityki.
Wprawdzie wraz z przedsięwzięciami realizowanymi w obszarach badań naukowych, sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, kultury, oświaty i młodzieży są wymienione ważne pola polityki, które niewątpliwie wymagają dopasowania do obszarów zatrudnienia, edukacji i dokształcania oraz bezpieczeństwa społecznego, jednakże inne obszary, jak np. polityka regionalna i spójności zostały tutaj całkowicie pominięte.
2.3.2 Z drugiej strony Komitet jest zdania, że program PROGRESS należy powiązać również z innymi obszarami polityki, które przynajmniej w takim wymiarze wpływają na sytuację w dziedzinie zatrudnienia, jak również na obraz reintegracji społecznej, równości szans itd.
W związku z tym ustalona powinna być oprócz priorytetu edukacji, dokształcania i kształcenia ustawicznego w szczególności koordynacja ze strategiami i działaniami w obszarze polityki gospodarczej, finansowej i konkurencji w celu zapewnienia, by na płaszczyźnie europejskiej i narodowej polityki te nie były sprzeczne z ogólnymi celami programu.
Dlatego też Komitet zaleca wprowadzenie odpowiednich uzupełnień do artykułu 15 ust. 1 oraz 15 ust. 2 projektu.
2.4 Finansowanie
2.4.1 Wraz z globalnymi ramami finansowymi w wysokości 628,8 mln EUR na realizację przedsięwzięć wspólnotowych w okresie 7-lat trwania programu Komisja określa również w art. 17 projektu decyzji minimalne udziały w środkach ogólnych przypadające na poszczególne sekcje programu.
Według EKES w komunikacie Komisji pominięte zostało również wyraźne wyjaśnienie, jak się ma budżet na cały program do aktualnej sytuacji w istniejących dotychczas programach działania.
W związku z tym dobrze byłoby dysponować porównawczymi danymi dotyczącymi bieżących programów działania, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, w jakim stopniu została uwzględniona postępująca inflacja oraz w jaki sposób i w jakim stopniu swoje odzwierciedlenie w budżecie znalazło dokonane i planowane rozszerzenie Unii Europejskiej (25 państw plus Bułgaria, Rumunia). — W tym względzie Komisja podała dotychczas jedynie niewiążące informacje.
2.4.2 Na tle aktualnej oceny śródokresowej strategii lizbońskiej i wobec szerokiego zakresu programu EKES poważnie kwestionuje proponowane przez Komisję utrzymanie budżetowego status quo w obszarach polityki programu PROGRESS.
W art. 2 ust. 3 uzasadnienia Komisji do programu PROGRESS mowa jest o "ograniczonych środkach finansowych", które powinny zostać udostępnione na wspieranie planu społeczno-politycznego.
Komitet nie może w żaden sposób zgodzić się z tą argumentacją, gdyż wielokrotnie podkreślał, że konieczne jest, by w ramach przeglądu finansowego o tyle uważać na "lizbonizację budżetu UE", że w każdym wypadku musi zostać jasno powiedziane, że zapewniona zostanie odpowiednia baza finansowa potrzebna do osiągnięcia celów zarówno europejskiej strategii zatrudnienia jak i planu społeczno-politycznego [9].
W tym kontekście EKES zdecydowanie wypowiada się za tym, aby zapisać w projekcie dla programu PROGRESS wystarczające środki budżetowe.
2.4.3 Ponadto art. 17 ustanawia 2 % całości środków programu PROGRESS jako górną granicę wydatków administracyjnych (12,6 mln EUR) oraz 10 % (62,9 mln EUR lub ok.
9,2 mln EUR rocznie) jako roczne "środki manewrowe" przydzielane przez komitet programowy w ramach poszczególnych filarów programu.
Mimo że dla Komitetu jest w związku z tym jasne, że przy planowaniu projektu obliczonego na siedem lat konieczna jest pewna elastyczność z uwagi na przyszłe wydarzenia, to jednak wydaje mu się ważne również dążenie do tego, by przy w ten sposób ustalonym, w dużym stopniu "autonomicznym" zarządzaniu zmiennymi środkami finansowymi przez Komisję i państwa członkowskie w każdym przypadku zapewniona była odpowiednia przejrzystość oraz współpraca Parlamentu Europejskiego w pełnym zakresie.
2.4.4 Ponadto Komitet jest zdania, że zaproponowany w projekcie podział środków finansowych na poszczególne sekcje programu PROGRESS wymaga dalszego doprecyzowania.
Tak na przykład w artykule 8 wytyczony cel "Równość płci" określony został jako jeden z tematycznych filarów programu PROGRESS.
Jednakże ta część programu jest wyraźnie słabiej dotowana w ramach finansowych (artykuł 17), aniżeli inne cele.
Czym jest to uzasadnione? — Wyjaśnienie, że budżet mającego powstać Europejskiego Instytutu ds. Równości Płci (52,7 mln EUR) został wyłączony w trakcie ustalania budżetu, wydaje się mało przekonywające, między innymi dlatego, że brak jest mandatu, struktury organizacyjnej i regulaminu pracy tego instytutu.
Lansowane w ten sposób zmniejszenie środków w obszarze polityki równouprawnienia i wyrównywania szans nie wydaje się Komitetowi w żaden sposób uzasadnione, między innymi również z uwagi na ustalenia z Lizbony w sprawie udziału kobiet w ogólnej liczbie zatrudnionych, dyskryminacji kobiet na rynku pracy, dyskryminacji pod względem płac i równouprawnienia płci.
W tej sytuacji EKES zachęca do tego, by nie zmniejszać środków przewidzianych dla Instytutu ds. Równości Płci przy tworzeniu globalnych ram finansowych programu PROGRESS — tak jak najwidoczniej miało to miejsce w przedłożonym projekcie, lecz by stworzyć dla niego niezależny budżet.
2.5 Racjonalizacja na poziomie Komisji
2.5.1 Co się tyczy takich zamierzonych celów jak uproszczenie i racjonalizacja, należy stwierdzić, że Komisja kontynuuje rozpoczęte w 2003 r. działania w obszarze ochrony społecznej i zatrudnienia również w obszarze polityki wsparcia.
Komitet uważa te uproszczenia i racjonalizacje za działania z zasady pozytywne, jeżeli skutkuje to obniżeniem kosztów, uniknięciem dwutorowości działania, jak również uproszczeniem postępowania administracyjnego oraz zwiększeniem jego przejrzystości.
2.5.2 W związku z powyższym Komitet chciałby wskazać na kilka trudności, które wynikają z dokonanej przemiany precyzyjnie zdefiniowanych, specyficznych programów w jeden program nieporównywalnie większy i ewentualnie trudniejszy do zarządzania.
Czy ze względu na znaczne merytoryczne rozszerzenie programu powodujące jego przeciążenie w ogóle możliwe i sensowne jest utrzymanie w każdej sekcji programu tych samych operacyjnych celów?
Czy proponowane środki finansowe są wystarczające?
Należy w każdym wypadku poczynić przygotowania, aby z uwagi na szeroki zakres programu wdrażaniu uproszczeń administracyjnych nie towarzyszyła utrata niezbędnego zogniskowania działań w różnych obszarach programu.
Trzeba zapewnić, by obwieszczane uproszczenia administracyjne nie tylko poprawiły techniczne zarządzanie programem, lecz również zaowocowały adekwatnym przyjaznym dla grup docelowych ustrukturyzowaniem treści.
2.6 Komitet programowy i rola państw członkowskich
2.6.1 Artykuł 13 propozycji Komisji mówi, że przy realizacji programu Komisja wspierana będzie przez jeden komitet programowy, a nie przez cztery, jak to było dotychczas (po jednym na każdy program działania).
Komitet programowy miałby zmienny skład i składałby się z odpowiednich przedstawicieli państw w zależności od charakteru omawianego problemu.
2.6.2 Powstaje pytanie, jak powinien funkcjonować taki komitet i jaki powinien być jego skład, by było zapewnione, że ogólne i szczególne cele każdej z pięciu sekcji zostaną uwzględnione w adekwatny sposób i w odpowiednim czasie. — Czy nie spowoduje to ogromnych dodatkowych nakładów administracyjnych, a w szczególności znacznego zapotrzebowania na międzyresortowe działania koordynacyjne na płaszczyźnie państw członkowskich? — Co oznacza to przede wszystkim dla małych, a zwłaszcza nowych państw członkowskich?
Ogólnie należałoby zwrócić uwagę na to, by z racjonalizacji na poziomie Komisji nie wynikły trudności administracyjne dla państw członkowskich, a partnerzy społeczni i inne organizacje reprezentujące społeczeństwo obywatelskie zostali w odpowiedni sposób uwzględnieni w zarządzaniu programem.
2.6.3 EKES wyraża w tej kwestii następujące przekonanie: racjonalizacja nie może doprowadzić do ograniczeń w realizacji programu, szczególnie jeśli chodzi o przejrzystość pracy Komitetu towarzyszącej programowi, jak również o wpływ Państw Członkowskich na procesy decyzyjne i wybór projektów.
W każdym razie administracja, osiąganie celów, partycypowanie w projektach, ale również adekwatne monitorowanie i działania następcze ze strony Komisji muszą być zapewnione w odpowiedniej jakości i w istniejącym wymiarze.
2.7 Ułatwienia dla użytkowników końcowych i dostęp do programu
2.7.1 Zdaniem Komisji zaproponowana racjonalizacja powinna poprawić takie aspekty, jak oddziaływanie na zewnątrz, jasność i spójność instrumentów, a tym samym przynieść korzyści użytkownikom końcowym.
Standaryzowane procesy i zharmonizowane przepisy wykonawcze mają potencjalnym odbiorcom pomocy finansowej ułatwić procedurę składania wniosków o przyznanie środków pochodzących z różnych sekcji nowego programu.
W ten sposób użytkownicy końcowi mają mieć dostęp do wszystkich możliwości w jednym miejscu ("one stop shop"), co między innymi ma znaczenie wówczas, gdy dany projekt jest ukierunkowany na osiągnięcie celów kilku sekcji programu.
2.7.2 W przypadku wielu z przytoczonych idei odnoszących się do racjonalizacji i lepszego podziału funduszy trudno jest jednak — bez znajomości konkretnych przepisów wykonawczych — oszacować, jak daleko różne sposoby ustalania celów są zbieżne ze sobą: (a) większa, zcentralizowana struktura programu; (b) "okrojona", skuteczna administracja na wszystkich poziomach (Komisji, państw członkowskich, projektodawców); (c) wymagania co do sprawozdawczości i bezpieczeństwa finansowo-technicznego; (d) możliwie najprostszy i otwarty dostęp do programu dla wszystkich grup docelowych.
Wymaga to aktywnej strategii pod względem zasad wdrażania, tak by można było zapobiec powstaniu przewidywalnych konfliktów celu.
Zdaniem Komitetu sukces nowego programu będzie zależał również od tego, czy proklamowane uproszczenie będzie również odczuwalne dla użytkowników.
Komitet uważa zatem, iż od wydawanych przepisów wykonawczych (por. "one stop shop") będzie w dużej mierze zależało, czy postulowane cele uproszczenia i racjonalizacji jako "wartości dodanej dla użytkownika" będą mogły być rzeczywiście osiągnięte.
2.7.3 "Bliskość do obywatela" w ramach wspólnotowego zaangażowania środków będzie można ocenić przede wszystkim w oparciu o potwierdzenie, w jakim stopniu dostęp do programu i projektów jest łatwiejszy dla awizowanych wnioskodawców, względnie w jakim zakresie można przeciwdziałać ograniczeniom w dostępności programu.
Z uwagi na nowy zakres programu doświadczenia z innymi programami działań i inicjatywami wspólnotowymi jak i aktualne doświadczenia w zakresie nowych przepisów finansowych Komisji, okazuje się, że: należy podjąć odpowiednie środki, aby przepisy wykonawcze nie działały odstraszająco na tak zwanych "małych wnioskodawców".
Powstaje tu zatem pytanie: jakie środki "kompensacyjne" należy w związku z powyższym podjąć, aby mimo rosnących wydatków administracyjnych (np. konieczność przedkładania gwarancji bankowych, ocen stanu finansowego przedsiębiorstwa, ocen biegłych rewidentów), program PROGRESS pozostał nie tylko przydatny, lecz także atrakcyjny i odpowiednio dostępny również dla podmiotów, które nie dysponują specjalistami ds. projektów i rozbudowaną infrastrukturą (w zakresie księgowości)?
2.8 Współpraca z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego
2.8.1 W artykule 9 ust. 2. — opis środków dla osiągnięcia celu — w odniesieniu do działań związanych z "wzajemnym uczeniem się, świadomością i upowszechnianiem" podaje się następujące kryteria: "wyraźny wymiar europejski", "właściwa skala", "rzeczywista wartość dodana na płaszczyźnie Unii Europejskiej", jak również ograniczony zakres podmiotów: "organy (sub)państwowe itd.". — Podane kryteria są niejasne i pozostawiają duże pole manewru.
Komitet zaleca zatem zapewnienie, że ścisłe stosowanie tych kryteriów przy rozpisaniu przetargu/składaniu wniosków, nie spowoduje wyraźnego zawężenia na przykład do dużych projektów i tym samym określonych grup docelowych i podmiotów?
2.8.2 W artykule 2 ust. 5. propozycji decyzji wskazuje się na "zwiększanie świadomości grup interesów oraz ogółu obywateli w zakresie polityki UE" jako na ogólny cel programu PROGRESS.
Może się to udać tylko wtedy, gdy całe spektrum podmiotów biorących udział w życiu politycznym na poziomie europejskim, krajowym i lokalnym w dziedzinie polityki społecznej będzie mogło nadal rozwijać swoją działalność.
W związku z tym Komitet może przyjąć uproszczenie i racjonalizację z zadowoleniem przede wszystkim wówczas, gdy ułatwi to również dostęp wszystkich grup interesów, w szczególności partnerów społecznych oraz innych organizacji reprezentujących społeczeństwo obywatelskie i nie spowoduje to ograniczenia w dostępie do środków wspólnotowych.
2.8.3 W związku z tym, Komitet wyraża swoje zaniepokojenie, że na liście wyróżnionych podmiotów posiadających dostęp do programu PROGRESS ograniczono się do organizacji pozarządowych działających na poziomie UE.
W artykule 10 ("Dostęp do programu") nie jest mowa o organizacjach pozarządowych działających na płaszczyźnie narodowej.
Komitet wyraża przekonanie, że choć podmioty funkcjonujące na poziomie unijnym odgrywają istotną rolę, rzetelny dialog, tworzenie sieci powiązań, identyfikacja i rozpowszechnianie dobrych praktyk, podobnie jak wzajemna nauka zaistnieć może przede wszystkim pomiędzy organizacjami dysponującymi odpowiednimi doświadczeniami w określonej dziedzinie, działającymi na płaszczyźnie krajowej, regionalnej bądź lokalnej.
Zdaniem Komitetu działania o charakterze transgranicznym oraz możliwość wymiany doświadczeń w ramach Unii Europejskiej są w tym kontekście równie istotne jak formalna współpraca takich podmiotów na poziomie europejskim.
Komitet proponowałby zatem przeformułować brzmienie artykułu wnioskowane przez Komisję, tak by znalazł się w nim zapis definiujący podmioty posiadające dostęp do programu po prostu jako organizacje pozarządowe prowadzące działalność w obszarze europejskim.
2.8.4 Komitet zachęca zatem do zawarcia odpowiednich uszczegółowień i uzgodnień w artykułach 2, 9 i 10 projektu decyzji, tak by zagwarantować osiągnięcie jednego z nadrzędnych, podanych przez Komisję celów, a mianowicie współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Podsumowanie
3.1 Ogólnie rzecz biorąc EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji dotyczący programu PROGRESS 2007-2013 i przykłada dużą uwagę do tej inicjatywy zwłaszcza w związku z aktualnymi pracami w zakresie oceny śródokresowej strategii lizbońskiej.
W przypadku tego programu ramowego chodzi o jeden z głównych instrumentów wsparcia w obszarze zagadnień społecznych i zatrudnienia, który czasowo wychodzi poza przyjętą już agendę społeczno-polityczną 2006-2010.
Już na podstawie wynikających stąd długookresowych ustaleń Komitet zgłasza w niektórych konkretnych punktach zastrzeżenia w odniesieniu do komunikatu Komisji, wymagające dalszych wyjaśnień i doprecyzowania we projekcie decyzji.
3.2 Chodzi tu przede wszystkim o kwestie dotyczące: a) spójności z innymi obszarami polityki Wspólnoty, b) wyposażenia w kapitał i podziału środków, c) szerokiego dostępu i przydatności dla użytkowników końcowych pomimo racjonalizacji na poziomie Komisji, d) przejrzystości i uczestnictwa w komitecie programowym, e) udziału społeczeństwa obywatelskiego;
3.3 EKES ma nadzieję, że w obliczu realizacji celów lizbońskich i w szczególności przewidzianych dla nich ram finansowych rozważania przedstawione dla tych punktów znajdą odzwierciedlenie w dalszym procesie decyzyjnym odnośnie programu PROGRESS. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym
(COM(2004) 642 końcowy — 2004/0239 (COD))
(2005/C 255/14)
Dnia 20 stycznia 2005 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 15 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Mário SOARES.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6 i 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 kwietnia), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął niniejszą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Art. 149 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, że "Wspólnota przyczynia się do rozwoju edukacji o wysokiej jakości, poprzez zachęcanie do współpracy między Państwami Członkowskimi oraz, jeśli jest to niezbędne, poprzez wspieranie i uzupełnianie ich działalności, w pełni szanując odpowiedzialność Państw Członkowskich za treść nauczania i organizację systemów edukacyjnych, jak również ich różnorodność kulturową i językową."
1.2 Dnia 24 września 1998 r. Rada Ministrów przyjęła zalecenie w sprawie współpracy europejskiej w zakresie zapewniania jakości w szkolnictwie, które "wzywa Państwa Członkowskie do wspierania lub stworzenia systemów zapewniania jakości i zachęcania instytucji szkolnictwa wyższego oraz właściwych władz do współpracy oraz wymiany doświadczeń".
Do Komisji należeć będzie "wspieranie takiej współpracy oraz sporządzanie sprawozdań na temat wdrażania celów zalecenia na poziomie europejskim, jak i Państw Członkowskich".
1.3 W sprawozdaniu swym [1] Komisja odnotowuje istotne postępy poczynione "w tworzeniu systemów zapewniania jakości oraz wspierania współpracy"; podkreśla jednakże, że osiągnięcia te są niewystarczające, wskazując iż "niezbędne jest podjęcie bardziej dalekosiężnych kroków, aby osiągnąć lepsze wyniki w europejskim szkolnictwie wyższym i aby stało się ono bardziej przejrzystą i godną zaufania marką dla naszych własnych obywateli oraz studentów i uczonych z innych kontynentów".
1.4 We wrześniu 2003 r. europejscy ministrowie edukacji spotkali się w Berlinie w ramach procesu bolońskiego oraz dążenia do stworzenia europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego. Uznali oni, iż systemy zapewniania jakości budowane w oparciu o szereg ważnych elementów — takich jak zewnętrzna lub wewnętrzna ocena programów lub uczelni, uczestnictwo studentów, publikacja wyników oraz udział jednostek międzynarodowych — zostały generalnie wdrożone we wszystkich państwach członkowskich.
1.5 Postanowili wówczas wezwać Europejską Sieć na Rzecz Zapewniania jakości Kształcenia w Szkolnictwie Wyższym (ENQA [2]) do opracowania uzgodnionego zbioru norm, procedur i wytycznych w zakresie zapewniania jakości oraz zbadania możliwości stworzenia odpowiedniego systemu dokonywania wzajemnych ocen agencji ds. zapewniania jakości i/lub akredytacji i przekazania na ten temat sprawozdania ministrom za pośrednictwem Grupy Wdrażającej w 2005 r.
1.6 Ministrowie zobowiązali się także udzielić wsparcia w tworzeniu mechanizmów zapewniania jakości na poziomie instytucjonalnym, krajowym i europejskim oraz zwrócili uwagę na potrzebę opracowania wspólnych kryteriów i metodologii w tej dziedzinie.
Podkreślili również, iż zgodnie z zasadą niezależności instytucjonalnej, obowiązek zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym spoczywa przede wszystkim na uczelniach, tworząc w ten sposób podstawy prawdziwej odpowiedzialności szkolnictwa wyższego w ramach krajowych systemów zapewniania jakości.
1.7 Ministrowie uzgodnili wreszcie, że od roku 2005 krajowe systemy zapewniania jakości mają obejmować:
- definicję obowiązków właściwych organów lub instytucji,
- ocenę programów lub instytucji, w tym oceny wewnętrzne, kontrole zewnętrzne, uczestnictwo studentów i publikację wyników,
- system akredytacji, certyfikacji lub porównywalne procedury,
- udział jednostek międzynarodowych, współpracę i tworzenie sieci.
1.8 Zgodnie z art. 149 ust. 4 Traktatu, Komisja przedstawiła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu omawiany tutaj wniosek dotyczący zalecenia [3]; przedłożyła go także Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu celem opracowania opinii w jego sprawie.
1.9 EKES rozumie uzasadnienie przedstawione przez Komisję tudzież popiera określone zasady dotyczące ustanowienia w szkolnictwie wyższym kultury jakości nauczania oraz jej doskonalenia poprzez instytucjonalizację dobrych praktyk oraz rozwój zarządzania jakością na szczeblu europejskim.
Konsekwentne stosowanie metodologii zapewniania jakości jako instrumentu ciągłego ulepszania jakości jest najlepszym sposobem zagwarantowania rzeczywiście wysokiej jakości szkolnictwa wyższego na uczelniach UE, służącym promocji wysokiej jakości kształcenia uniwersyteckiego w poszczególnych państwach członkowskich oraz większej porównywalności krajowych systemów kształcenia.
1.10 EKES ponownie wyraża opinię, iż niezmiernie ważne jest zajęcie się kwestią jakości kształcenia wyższego z perspektywy Wspólnoty; popiera również podejście przyjęte przez Komisję celem realizacji założeń wytyczonych w strategii lizbońskiej, a dokładniej — konkluzji Rady Europejskiej ze spotkania w Barcelonie w marcu 2002 r., zgodnie z którymi do roku 2010 europejskie systemy oświaty i szkoleń mają stać się wzorem jakości dla całego świata.
2.
Proponowane zalecenia
Wniosek Komisji, opracowany w oparciu o zalecenie z roku 1998, ma przyczynić się w konkretny sposób do osiągnięcia celu, jakim jest wzajemne uznawanie systemów zapewniania jakości i ocen w całej Europie.
2.1 Zalecenie zawiera pięć kroków mających na celu osiągnięcie wzajemnego uznawania; rekomenduje ono państwom członkowskim, aby:
2.1.1 "wymagały od wszystkich instytucji szkolnictwa wyższego działających na ich terenie wprowadzenia lub opracowania rygorystycznych wewnętrznych mechanizmów zapewniania jakości;
2.1.2 wymagały od wszystkich agencji ds. zapewniania jakości i akredytacji działających na ich terenie niezależności w ocenach i stosowania elementów zapewniania jakości określonych w zaleceniu Rady z września 1998 r. i stosowania wspólnego zbioru norm, procedur oraz wytycznych dla celów przeprowadzenia ocen;
2.1.3 zachęcały agencje ds. zapewniania jakości i akredytacji oraz organizacje reprezentujące szkolnictwo wyższe do założenia europejskiego rejestru agencji ds. zapewniania jakości i akredytacji, zgodnie z opisem w Załączniku, oraz zdefiniowania warunków rejestracji;
2.1.4 umożliwiały instytucjom szkolnictwa wyższego działającym na ich terenie dokonanie wyboru agencji ds. zapewniania jakości lub akredytacji znajdującej się w rejestrze, która będzie w stanie sprostać ich potrzebom i odpowiada ich profilowi;
2.1.5 akceptowały oceny dokonywane przez wszystkie agencje ds. zapewniania jakości i akredytacji wymienione w europejskim rejestrze, jako podstawę do podejmowania decyzji w sprawie licencjonowania i finansowania instytucji szkolnictwa wyższego, jak również kwalifikowania się studentów do otrzymania stypendiów i kredytów".
2.2 We wniosku wzywa się Komisję do:
- "kontynuowania w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, wspierania współpracy pomiędzy instytucjami szkolnictwa wyższego, agencjami ds. zapewniania jakości i akredytacji, właściwymi władzami i innymi urzędami/organami działającymi na tym polu;
- przedstawiania co trzy lata sprawozdań Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów w sprawie postępu w rozwoju systemów zapewniania jakości w różnych Państwach Członkowskich oraz w zakresie współpracy na poziomie europejskim, łącznie z postępem osiągniętym w realizacji powyższych celów".
3.
Uwagi EKES-u
3.1 Uwagi ogólne
3.1.1 Wymóg zapewnienia wysokiej jakości oświaty i kształcenia ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
W związku z tym EKES ponownie podkreśla znaczenie zwiększenia mobilności studentów oraz pracowników dla tworzenia europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy.
Mobilność ta może być kluczowym czynnikiem budowy ogólnoeuropejskiego rynku pracy oraz bardziej konkurencyjnego społeczeństwa opartego na wiedzy.
3.1.2 Wnioskowane zalecenie ma podobną wymowę, jako że dla osiągnięcia w pełni wspomnianej mobilności konieczne jest wzajemne uznawanie kwalifikacji i dyplomów, co z kolei wymaga w całej Europie zapewnienia efektywnych i spójnych mechanizmów, obejmujących wszystkie zainteresowane strony.
Szczególnie istotne jest tutaj opracowanie właściwych metod oceny jakości oraz akredytacji szkolnictwa wyższego w Europie.
3.1.3 EKES sądzi jednak, iż takie mechanizmy oceny, które są niewątpliwie ważne dla podniesienia jakości szkolnictwa wyższego oraz zapewnienia jego wiarygodności, nie mogą nazbyt zależeć od bieżących potrzeb rynkowych, ponieważ cele szkolnictwa wyższego mają charakter długofalowy — by wspomnieć choćby o badaniach podstawowych.
3.1.4 Ponadto EKES podkreśla, że finansowanie szkolnictwa wyższego jest nadal kluczowym czynnikiem determinującym realizację zasadniczych celów, o których tutaj mowa.
Niewłaściwe byłoby uniemożliwienie placówkom szkolnictwa wyższego dostępu do lepszych agencji oceny jakości i akredytacji z powodu ograniczeń finansowych.
3.1.5 Obecna inicjatywa Komisji zawarta w proponowanym zaleceniu Rady jest zgodna ze stanowiskiem przyjętym przez Komitet w opinii z roku 1997 [4]; Komitet stwierdził w niej m.in., że:
- konieczne jest podjęcie stanowczych kroków w kierunku przyjęcia systemów zapewniania jakości, obejmujących metody oceny nadające się do ujednolicenia oraz do stosowania przez wszystkich, którzy dobrowolnie zgodzą się na ocenę, traktując ją jako system służący doskonaleniu jakości, a nie jako wymóg narzucony z zewnątrz;
- zasada niezależności wyższych uczelni nie podlega dyskusji.
Jednakże ważne jest dla obywateli, by wiedzieli, które placówki edukacyjne w Europie wprowadziły w swych strukturach ocenę jako metodę systematycznego zapewniania jakości oraz które instytucje stosują standardowe metody oceny jakości;
- niezależnie od umożliwienia każdemu państwu członkowskiemu i uczelni stosowania własnych kryteriów, Komisja powinna jednocześnie zachęcać do wdrażania wspólnych kryteriów, na podstawie których można będzie ocenić poziom jakości nauczania w skali Wspólnoty.
3.1.6 EKES świadomy jest potrzeby informowania młodych Europejczyków oraz społeczeństwa w ogóle o jakości różnych placówek szkolnictwa wyższego.
Jednakże normy i kryteria stosowane przy ocenie czy też akredytacji uczelni europejskich muszą służyć za punkty odniesienia celem zwiększenia przejrzystości i ułatwienia porównań w skali europejskiej, sprzyjając jednocześnie różnorodności instytucji oraz ich dostosowywaniu się do potrzeb dzisiejszego społeczeństwa, a nie za narzędzie harmonizacji przepisów państw członkowskich, o której Traktat o Unii celowo nie wspomina.
3.1.7 W społeczeństwie opartym na wiedzy, która ma być podstawą stworzenia najbardziej zaawansowanego pod względem gospodarczym, społecznym, technologicznym i kulturalnym obszaru na świecie, systemy zapewniania jakości oraz procesy gwarantujące globalną jakość są niezbędnym warunkiem postępu i doskonalenia usług świadczonych klientom i użytkownikom.
Dlatego też państwa członkowskie powinny zapewnić wyższym uczelniom odpowiednie środki umożliwiające stworzenie procedur oceny jakości celem ulepszenia edukacji jako produktu.
Ponadto należałoby wzmocnić powiązania między uczelniami a społeczeństwem, tak by młodzi ludzie z wyższym wykształceniem mieli łatwiejszy dostęp do rynku pracy, co wymaga większego zaangażowania partnerów społecznych w systemy zapewniania jakości szkolnictwa wyższego oraz lepszej znajomości przyszłych potrzeb rynku pracy.
3.1.8 EKES ponownie podkreśla znaczenie dwóch kluczowych zasad, bez których nie sposób osiągnąć celów w zakresie wzajemnego uznawania; powinny one zostać wyraźnie wymienione w tekście zalecenia dla państw członkowskich:
- systemów zapewniania jakości nie należy narzucać z zewnątrz; muszą być one przyjęte przez zainteresowane strony, w szczególności wykładowców i władze uczelni, a celem ich musi być doskonalenie jakości szkolnictwa wyższego w państwach członkowskich;
- wyższe uczelnie muszą mieć dostęp do środków potrzebnych do sfinansowania struktur promocji, wsparcia i wdrażania metod i technik zapewniania jakości, zwłaszcza wobec konieczności zaangażowania w ten proces osób nauczających.
3.2 Uwagi szczegółowe
3.2.1 EKES podziela pogląd, iż kryteria oraz normy stosowane w każdej uczelni celem stworzenia metod wewnętrznej oceny jakości muszą być mocno ugruntowane w strukturach, w ramach których działa dana instytucja.
Zasadnicze elementy umożliwiające systematyczne wprowadzanie usprawnień opierać się muszą na wspomnianych wewnętrznych mechanizmach zapewniania jakości, przy wykorzystaniu efektów kształcenia i nabytych kompetencji.
Usprawnienia takie muszą przede wszystkim odzwierciedlać zmieniające się potrzeby społeczeństwa określone przez panele z udziałem zainteresowanych (wykładowców, specjalistów w danych branżach, absolwentów, ekspertów w określonych dziedzinach, studentów oraz partnerów społecznych).
3.2.2 EKES z zadowoleniem odnosi się do propozycji stworzenia podręcznika ENQA na temat procedur zapewniania jakości, zawierającego szereg powszechnie przyjętych modeli lub protokołów opracowanych w oparciu o sprawdzone praktyki państw członkowskich.
Podręcznik ten jednakże powinien maksymalnie skoncentrować się na propagowaniu zapewniania jakości na tych wyższych uczelniach, które jeszcze nie przyjęły takich praktyk, oraz zachęcaniu do ich szerszego stosowania w instytucjach już działających zgodnie z nimi.
Komitet zgadza się także z Komisją co do potrzeby określenia zasad zapewniania jakości na szczeblu ogólnoeuropejskim, w szczególności — niezależności uniwersytetów, odpowiedzialności wobec społeczeństwa oraz niezależności zewnętrznych agencji zajmujących się oceną oraz/lub akredytacją, jak również proporcjonalności i sprawiedliwości; są to zasady, które należałoby umieścić w podręczniku ENQA, a wszystkie strony powinny być w stanie im się podporządkować.
3.2.3 EKES uważa, iż istotne znaczenie ma zagwarantowanie, że agencje zewnętrzne przeprowadzające oceny zewnętrzne placówek kształcenia wyższego spełniać będą wysokie standardy niezależności i profesjonalizmu.
Należy jednak uściślić, co oznacza tutaj niezależność, oraz czy agencje takie powinny być organizacjami dochodowymi, lub też nie.
Podstawową sprawą jest zapewnienie, że takie agencje są naprawdę niezależne od organizacji podlegających ocenie, co prowadzi do drugiej kwestii, a mianowicie, czy powinny być one nastawione na zysk, czy też nie.
Oczywiste jest, że tego typu agencje powinny dysponować środkami na wykonywanie swojej działalności (w tym również pochodzącymi z odpłatnego świadczenia usług), jeżeli jednak miałyby one funkcjonować bardziej w charakterze przedsiębiorstwa, wykonując działalność wyraźnie zorientowaną na zysk, mogłoby to narazić na ryzyko ich niezależność.
3.2.4 Stworzenie europejskiego rejestru agencji ds. zapewniania jakości i akredytacji jest interesującą, opracowaną w drodze konsensusu koncepcją, jednakże zalecenie nie precyzuje w sposób zadowalający kwestii mechanizmów prowadzenia tego rejestru, które przecież wiążą się ściśle z oceną i zapewnieniem jakości samych agencji przeprowadzających ocenę jakości placówek szkolnictwa wyższego i od których w ostatecznym rozrachunku zależy akceptowanie i uznawanie kwalifikacji w Europie i poza nią.
3.2.4.1 EKES zaleca Komisji rozważenie możliwości zawarcia w rejestrze rubryk, które umożliwią wyróżnienie z jednej strony akredytacji ustanawiających wspólne europejskie podstawy w głównych dziedzinach zawodowych, z drugiej zaś — systemy kontroli jakości lub akredytacji obowiązujące w wysoko specjalistycznych lub szczególnych dziedzinach.
3.2.5 EKES pozytywnie odnosi się do koncepcji zwiększenia zakresu odpowiedzialności wyższych uczelni poprzez pozostawienie im swobody wyboru agencji zapewniania jakości lub akredytacji odpowiadającej ich potrzebom i profilowi — pod warunkiem, że agencja taka figurować będzie w rejestrze europejskim i zostanie uznana przez uczestniczące w nim państwa za niezależną, godną zaufania i reprezentującą wysoką jakość.
Możliwość opracowania przez uczelnie własnych strategii akredytacyjnych, odpowiadających ich profilowi zawodowemu i ich celom, nie powinna jednak prowadzić do sytuacji, w której klasyfikacja instytucji zależy od jakości wybranych agencji.
EKES przestrzega wszystkie zainteresowane strony przed istniejącym zagrożeniem, że zróżnicowanie poziomu jakości agencji ds. zapewniania jakości i akredytacji będzie wpływać na jakość samej oceny, a przez to doprowadzi do rozwarstwienia klasyfikacji instytucji kształcenia wyższego.
3.2.6 EKES uważa za istotne powiązanie obecnych krajowych systemów akredytacji jakości z europejskimi rozwiązaniami w zakresie akredytacji.
Za organizację krajowych systemów zapewniania jakości i akredytacji odpowiadają bowiem państwa członkowskie; one też muszą decydować na ich podstawie o udzieleniu bądź nie licencji oraz o przyznaniu uczelniom finansowania.
Jednakże kompetencje państw członkowskich powinny być spójne z europejskimi procedurami akredytacyjnymi celem usprawnienia wzajemnego uznawania kwalifikacji i dyplomów.
Kryteria akredytacyjne lub certyfikacja przez państwa spoza UE powinny stanowić narzędzie służące promocji wizerunku tych instytucji, które nie byłoby finansowane przez państwo.
Mimo że te alternatywne rozwiązania nie są identyczne pod względem zakresu decyzji i odpowiedzialności państw członkowskich w kwestii zapewnienia wysokiej jakości szkolnictwa, EKES pozytywnie odnosi się do faktu, że Komisja "wspiera fazę tworzenia oraz testowania ponadnarodowych ocen i akredytacji jednolitych i łączonych programów studiów", wraz z ustanowieniem "europejskiej akredytacji w dziedzinach takich jak medycyna czy technika", co mogłoby stanowić kluczowy krok w kierunku znalezienia rozwiązania dla często podnoszonego problemu "wzajemnego uznawania".
3.2.7 Jedną z zasad, na której zalecenie opiera systemy zapewniania jakości, jest zaangażowanie wszystkich właściwych stron.
EKES uważa, że podmioty społeczno-gospodarcze mogą w tym zakresie wnieść istotny wkład, uwzględniwszy ich doświadczenia, które mogłyby okazać się niezwykle cenne w aspekcie metodycznym.
Organizacje pracodawców i pracowników, jako rzecznicy interesów rynku pracy, a także inne strony, których bezpośrednio dotyczy ta kwestia, muszą być w stanie odgrywać istotną rolę w całym procesie systematycznego doskonalenia jakości szkolnictwa wyższego w Europie. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (EUWT)
COM(2004) 496 końcowy — 2004/0168 (COD)
(2005/C 255/15)
Dnia 8 listopada 2004 r., Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię 18 marca 2005 r. Sprawozdawcą był Michel NOLLET.
Na 416. sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 118 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Dzień 1 maja 2004 r. otworzył nową kartę w historii Europy.
1.2 Po długim okresie przygotowań, dziesięć nowych krajów dołączyło do piętnastu członków Unii Europejskiej.
Stwarza to nowe możliwości i perspektywy rozwoju.
Aby zyskać na skuteczności, instytucje Unii powinny być jak najbliżej obywateli, życia społeczności lokalnych i regionalnych oraz życia wspólnoty.
Wymaga to zwrócenia większej uwagi na jakość ustawodawstwa wspólnotowego.
1.3 Ustanowienie nowego instrumentu prawnego współpracy transgranicznej nabiera w związku z tym priorytetowego charakteru w ramach pogłębiania tego dialogu, stając się nowym wyzwaniem, któremu należy stawić czoła.
1.4 Dnia 14 lipca 2004 r. Komisja przyjęła projekty pięciu nowych rozporządzeń dotyczących uaktualnienia funduszy i instrumentów strukturalnych na okres 2007-2013, wśród których znajduje się projekt nowego rozporządzenia ustanawiającego europejskie ugrupowanie współpracy transgranicznej (EUWT).
1.5 Dla Komisji EUWT stanowi pragmatyczną odpowiedź na zapotrzebowanie ze strony państw członkowskich.
Proponuje ona fakultatywny i opcjonalny instrument w celu wprowadzenia w życie struktury zarządzania transgranicznego.
1.6 Zdaniem Komisji projekt nie podważa kompetencji zastrzeżonych dla państw członkowskich.
To państwa są odpowiedzialne za wykorzystanie funduszy strukturalnych.
1.7 Komisja rozmyślnie nie chciała wchodzić w szczegóły konwencji.
Pozostawia ona podmiotom prawo należytego przygotowania swoich własnych statutów.
1.8 Komisja uważa, że państwa członkowskie mogą pójść dalej.
EUWT ma charakter fakultatywny.
1.9 Komisja (w momencie redagowania niniejszego projektu opinii) ma jeszcze przekazać EKES notę uzupełniającą dotyczącą aspektów prawnych.
1.10 Komisja celowo nie próbowała przy użyciu tego instrumentu (EUWT) regulować innych aspektów fiskalnych.
EUWT wybierze system podatkowy wybranego przez siebie państwa członkowskiego.
1.11 Komisja nie dąży do harmonizacji i potwierdza w ten sposób, że nie chciała redagować bardziej szczegółowego rozporządzenia.
Co prawda problem harmonizacji podatkowej nie został poruszony w dyskusji grupy roboczej EKES; takie stanowisko Komisji nie odpowiada jednak na potrzebę uproszczenia zarządzania.
1.12 Komisja nie zamierza zastępować państw członkowskich; podkreśla więc, że EUWT jest i pozostanie instrumentem o charakterze pomocniczym.
1.13 Komisja na podstawie swojego doświadczenia uważa, że niemożliwe jest sporządzenie modelu szczegółowego.
1.14 Zdaniem Komisji, organizacje pozarządowe nie mają uprawnień władzy publicznej.
1.15 Komisja przewidziała więc ramy minimalne.
Tytułem przykładu, uniwersytety mogą być beneficjentami.
1.16 Komisja potwierdza, że można korzystać z funduszy strukturalnych, nie powołując EUWT.
1.17 Komisja uważa, że dużą zaletą projektowanego rozporządzenia dotyczącego ustanowienia europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej EUWT będzie możliwość jego stosowania od 2007 r., bez oczekiwania na ewentualne zmiany ustawodawcze w państwach członkowskich.
Komitet Regionów wydał zasadniczo pozytywną opinię, sugerując jednak kilka poprawek. Komitet Regionów proponuje między innymi zmianę nazwy nowego instrumentu prawnego przez zastąpienie nazwy Europejskie Ugrupowanie Współpracy Transgranicznej (EUWT) nazwą Europejskie Stowarzyszenie Współpracy Transeuropejskiej (ESWT).
Zdaniem Komitetu Regionów, zaletą tej nowej nazwy byłoby umożliwienie wykorzystania tego instrumentu prawnego do współpracy ponadnarodowej, międzyregionalnej w rozumieniu artykułu 1 projektowanego rozporządzenia.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES zapoznał się z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie ustanowienia europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (lub europejskiego stowarzyszenia współpracy transeuropejskiej (ESWT) — jak to proponuje Komitet Regionów).
2.2 EKES zasadniczo popiera projektowane rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące ustanowienia europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (EUWT) oraz cele, jakim ma ono służyć.
2.3 EKES przyjmuje do wiadomości argumentację Komisji, a w szczególności nieobowiązkowy charakter EUWT.
2.3.1 EUWT może ułatwić współpracę transgraniczną, na przykład w dziedzinie przepływów finansowych.
2.3.2 EUWT może dotyczyć różnych partnerów w wielu krajach.
Uwzględniając w szczególności zwiększenie się liczby granic lądowych i morskich Wspólnoty w związku z jej rozszerzeniem, konieczne jest ułatwianie umacniania współpracy międzyregionalnej we Wspólnocie.
2.3.3 EUWT nie ma charakteru ograniczającego i nie stanowi przeszkody dla bardziej rozbudowanych porozumień.
EUWT nie zastępuje euroregionu.
2.4 EKES popiera inicjatywę Komisji dotyczącą nowego instrumentu prawnego mającego ułatwić współpracę.
Te dodatkowe rozporządzenia mają na celu ułatwianie rzeczywistej współpracy, ale brakuje bardziej wyraźnego postanowienia dotyczącego udziału partnerów społecznych oraz innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w monitoringu.
2.5 Ponadto podstawa prawna tego przepisu jest niejasna.
Należałoby jasno określić związki pomiędzy EFRR (art. 18) i EUWT, w szczególności w przypadku gdy państwa członkowskie nadają EUWT uprawnienia w zakresie zarządzania.
2.6 EKES pragnie również zbadać, czy wymogi programowania zarządzania, kontroli i realizacji umożliwiają państwom członkowskim skuteczną współpracę i wyciągnięcie wniosków z doświadczeń programów Interreg.
Opracowane procedury programowania i dokumentowania (aby rozpocząć działalność w latach 2007-2013) powinny zostać wykorzystane w celu zwiększenia udziału obywateli i partnerów społecznych oraz innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Postanowienia wykonawcze dotyczące podawania programów operacyjnych do publicznej wiadomości (art. 12/6 d) powinny więc zostać zredagowane w terminie.
2.7 EKES uważa, że EUWT może być z pewnością interesującym narzędziem współpracy transgranicznej i rozwiązaniem wielu problemów krajowych.
2.8 EKES ma jednak pewne wątpliwości dotyczące uznania EUWT, w przypadku procedur finansowych i krajowych organów zarządzających.
2.9 Fundusze strukturalne są uznawane za narzędzie umożliwiające inicjatorom rozwoju kształtowanie i wdrażanie strategii rozwoju z jak najszerszym udziałem obywateli. Podmioty gospodarcze i społeczne, lokalne i regionalne, uznawane są za siłę napędową rozwoju. Dobrze byłoby, aby zostały one w wyraźny sposób uwzględnione w tworzeniu EUWT.
2.10 EKES uważa współpracę transgraniczną za współpracę o zasadniczym znaczeniu. Chociaż EUWT ma charakter fakultatywny, Komisja powinna zaproponować zainteresowanym podmiotom jakiś konkretny model.
Przy czym model ten nie powinien stanowić dodatkowego ograniczenia narzuconego przyszłym EUWT, ale powinien on być wzorem dobrej praktyki, ułatwiającym tworzenie EUWT.
2.11 EKES podkreśla, iż w projektowanym rozporządzeniu nie uregulowano kluczowej kwestii, jaką jest zarządzanie finansowe.
W rozporządzeniu dotyczącym EUWT powinny być jasno potraktowane aspekty zarządzania funduszami europejskimi.
2.12 Jasne przedstawienie nie oznacza zakwestionowania zasad już ustalonych w dziedzinie odpowiedzialności finansowej państw członkowskich. Skoro jednak celem EUWT jest uproszczenie, należy zaproponować bardziej elastyczne procedury w dziedzinie uzasadniania i zarządzania rozliczeniami finansowymi.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 W trosce o jasność EKES proponuje Komisji następujące poprawki:
3.1.1 Artykuł pierwszy ustęp 3:
Celem EUWT jest ułatwianie i promowanie współpracy transgranicznej państw członkowskich oraz społeczności regionalnych i lokalnych DODAĆ oraz podmiotów gospodarczych i społecznych i innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu zwiększenia spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej.
3.1.2 Artykuł 2:
EUWT może składać się z państw członkowskich oraz społeczności regionalnych i lokalnych lub innych lokalnych organizmów publicznych DODAĆ: oraz podmiotów gospodarczych i społecznych i innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, dalej zwanych "członkami".
3.1.3 Artykuł 4 ustęp 5:
Konwencja wskazuje stosowane prawo, które reguluje jej interpretację i stosowanie. DODAĆ: przy poszanowaniu rozporządzeń europejskich i dwustronnych umów podatkowych pomiędzy państwami członkowskimi, w oczekiwaniu na europejską harmonizację podatkową.
Komisja powinna to sprecyzować.
3.1.4 Artykuł 5:
DODAĆ: w zarządzaniu pracownikami należy uwzględnić, jak najściślej, poszanowanie miejsca (lub miejsc) działalności oraz przestrzeganie rozporządzeń europejskich i odpowiedniego ustawodawstwa socjalnego i podatkowego.
4.
Wnioski
4.1 EKES jest zdania, że EUWT jest instrumentem niezbędnym i że dla właściwej komunikacji i zrozumienia byłoby wskazane, aby Komisja zaproponowała wzorcowe rozwiązania techniczne i prawne.
Wskazane byłoby odróżnienie dwóch podstawowych pojęć: aspektów prawnych z jednej strony i strategicznych z drugiej.
4.2 EKES opowiada się za dążeniem do rzeczywistej spójności, która umożliwi przezwyciężenie dużych trudności, na jakie trafiają państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne w realizacji współpracy transgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej oraz w zarządzaniu nią wobec różnorodności praw i procedur krajowych. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady dotyczącego postanowień ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności
COM(2004) 492 końcowy -2004/0163 (AVC)
(2005/C 255/16)
Dnia 21 grudnia 2004 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 18 marca 2005 r. (sprawozdawca: Henri MALOSSE).
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6 i 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 126 do 3, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Preambuła
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny opowiadał się wielokrotnie i z całą mocą za europejską polityką "spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej", jak to zostało sformułowane w Traktacie konstytucyjnym.
W swojej opinii w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013 [1], EKES potwierdza to poparcie i w szczególności domaga się przeznaczenia większych środków budżetowych na politykę strukturalną i fundusz spójności, przede wszystkim w celu uwzględnienia wpływu nowych i przyszłych państw członkowskich bez karania mniej uprzywilejowanych państw i regionów Europy piętnastu.
1.2 Omawiany tu wniosek określa ducha i ramy programu, który mógłby być realizowany w okresie 2007-2013.
Pojawia się on w połowie okresu realizacji obecnego ciągu programów związanych z funduszami strukturalnymi, którego efekty nie zostały jeszcze w pełni poznane i ocenione ani przeanalizowane, szczególnie zaś dotyczy to przeprowadzania działań strukturalnych w nowych państwach członkowskich.
1.2.1 W tych warunkach stanowi on ogólne ramy techniczno-finansowe, w których podstawowe zasady wydają się określone, lecz których szczegółowe warunki zastosowania oraz implikacje budżetowe muszą jeszcze być przedmiotem poważnych dyskusji, zwłaszcza pomiędzy państwami członkowskimi.
Trzeba również podkreślić, że w okresie 2007-2013 dojdzie jeszcze do rozszerzenia Unii, szczególnie w 2007 r. o dwa państwa, Bułgarię i Rumunię, które z racji swojej sytuacji gospodarczej i społecznej powinny w pełni korzystać z polityki spójności.
1.3 W swoim wniosku Komisja wyraża pragnienie utrzymania kluczowych zasad polityki spójności, tj. programowania, partnerstwa, współfinansowania i ewaluacji, ale obwieszcza też zamiar wprowadzenia większej delegacji odpowiedzialności na państwa członkowskie i organy lokalne, uproszczenia procedury i wprowadzenia "jasnych i bardziej rygorystycznych" mechanizmów monitorowania.
1.4 Co się tyczy konkretnie przyszłości polityki spójności, EKES przez ostatnie cztery lata sformułował ponad 70 propozycji zawartych w przynajmniej 12 opiniach [2].
Komisja zwróciła się z wnioskiem o opinię rozpoznawczą w sprawie wdrażania partnerstwa [3]; także prezydencja Rady w 2003 r. wystąpiła o opinię EKES [4], mając na uwadze przygotowania do nieformalnego posiedzenia Rady Ministrów właściwych do spraw polityki spójności, które miało miejsce w Rzymie 20 października 2003 r.
W swoich licznych opiniach EKES sformułował — często bardzo nowatorskie — propozycje mające na celu poprawę funkcjonowania polityki spójności.
1.5 Ogólny bilans dalszych losów propozycji EKES w Komisji Europejskiej wypada raczej pozytywnie, jeśli pominąć kluczową kwestię partnerstwa.
Komisja uwzględniła większość propozycji EKES (39 z ogólnej liczby 70 konkretnych propozycji) i zmieniła zasady polityki spójności w duchu propozycji Komitetu (8 przypadków).
Oznacza to, że Komisja zastosowała się do znacznej większości propozycji EKES (47 przypadków z 72 ogółem).
2.
Polityka spójności wobec wyzwania rozszerzenia
2.1 Powstanie potężnego bloku państw
2.1.1 Unia powiększona o 10 nowych państw zajmuje trzecie miejsce na świecie pod względem liczby ludności z 455 milionami mieszkańców, daleko za Chinami i Indiami, ale przed Stanami Zjednoczonymi z 300 milionami mieszkańców czy Rosją i jej 140 milionami ludzi.
Przy PKB wynoszącym 10 bilionów Euro, UE dysponuje jedną trzecią bogactwa i jedną piątą wymiany handlowej świata, zyskując w ten sposób status potencjalnego mocarstwa we współczesnym kontekście globalnym.
2.1.2 Chociaż są słabiej rozwinięte niż obecne państwa członkowskie, nowe państwa wnoszą dynamikę gospodarczą (średnio 3,6 % wzrostu w 10 nowych państwach wobec 0,4 % w 2003 r. dla Europy 15), co może tylko przynieść głębokie i korzystne zmiany dla ogólnej koniunktury i dynamiki w UE.
2.2 W obliczu nowych wyzwań
2.2.1 Jak to ma miejsce w przypadku każdej wielkiej zmiany, także nowy wymiar Europy na pewno wymagać będzie dostosowania instytucji, polityki i budżetu.
Cztery dotychczasowe rozszerzenia UE -1973 (Zjednoczone Królestwo, Irlandia, Dania), 1981/1986 (Grecja, Hiszpania, Portugalia), 1989 (zjednoczenie Niemiec), 1995 (Szwecja, Finlandia, Austria) — również pociągnęły za sobą wymagania poważnych adaptacji.
2.2.2 Obecne rozszerzenie, wyjątkowe pod względem liczby państw przystępujących oraz niskiego poziomu ich rozwoju gospodarczego, stawia przed UE szereg konkretnych problemów.
2.3 Dynamiczne granice
Fakt, że pod znakiem zapytania stanęły punkty odniesienia UE w sensie geograficznym, kulturowym, religijnym i historycznym, nie pozwala już na ustalanie bezdyskusyjnych i nienaruszalnych granic Europy.
Przystąpienie nowych członków zostało już zaplanowane (Rumunia, Bułgaria) lub też trwa nad nim dyskusja (Turcja, Chorwacja), a można jeszcze przewidywać nowe wnioski o członkostwo.
Taka dynamika na pewno wzmocni zapotrzebowanie na większą spójność przy poszanowaniu tożsamości.
2.4 Różnice poziomów rozwoju gospodarczego
2.4.1 10 państw przystępujących w 2004 r. charakteryzuje się średnim dochodem na głowę mieszkańca na poziomie 76 % obecnej średniej wspólnotowej dla 15 państw zważonej siłą nabywczą. Obecne opóźnienie dwóch państw (Bułgaria i Rumunia), których przestąpienie przewidziano na 2007 r., jest nawet większe, gdyż oba państwa mieszczą się poniżej 30 % średniej wspólnotowej.
Niezbędne jest zatem, by Unia Europejska uwzględniła tę sytuację przy opracowywaniu budżetu, a szczególnie w dyskusji na temat uchwalenia perspektyw finansowych 2007-2013.
2.4.2 Nowa formuła funduszu musi łączyć w sobie powyżej opisane wymogi oraz wyposażać Komisję w instrumenty zrównoważonej polityki finansowej UE i państw członkowskich.
Pułap 4 % PKB ograniczający łączny dostęp do funduszy wspólnotowych jawi się w tym świetle jako warunek zarówno efektywności gospodarczej, jak i równości.
Jednak integracja nowych państw członkowskich nie spowoduje, że znikną różnice stopnia rozwoju, które istniały w dawnej UE 15.
Dlatego też polityka spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej obejmować musi całą Unię oraz dysponować koniecznymi do osiągnięcia tego celu środkami.
2.5 Zróżnicowany bilans
2.5.1 Unijne środki odegrały niezaprzeczalną rolę w zmniejszaniu różnic między państwami.
Jednak to ogólnie pozytywne oddziaływanie nie powinno przesłonić wielu niedociągnięć; analiza warunków wdrażania polityki spójności przemawia za głębokimi reformami:
- cel 1 przyczynił się w znacznym stopniu do zredukowania rozbieżności między państwami członkowskimi oraz między regionami, nawet jeśli brak przekonujących rezultatów w niwelowaniu różnic w obrębie niektórych dużych państw Unii dowodzi istnienia trudności z pomyślną realizacją polityki spójności terytorialnej w skali ogólnej.
Zresztą to zarówno efekty polityki makroekonomicznej, jak i interwencje strukturalne doprowadziły do zmniejszenia różnic między państwami.
Jeśli chodzi o rozbieżności między regionami, gdzie działania strukturalne mają wpływ decydujący, można stwierdzić, że interwencje unijne nie zawsze odnoszą się do działań o kluczowym znaczeniu, które miałyby prawdziwy efekt dźwigni.
Za zasadniczy powód tej względnej porażki często uznaje się brak praktyki konsultacji oraz skutecznego włączenia przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
Kwestia ta ma tym większe znaczenie, że owe braki są jeszcze bardziej widoczne w nowych państwach członkowskich;
- zaletą celu 2 było jego oddziaływanie w wielu regionach europejskich, co zapewniało Unii dużą zauważalność oraz dość ścisłe partnerstwo z siłami gospodarczymi i społecznymi, które jednak różniło się w zależności od państwa członkowskiego.
Cel 2 wszakże poddawany był krytyce zwłaszcza z uwagi na skromne środki nań przeznaczone;
- cel 3 często był wykorzystywany do współfinansowania krajowych środków działania pozbawionych wartości dodanej i zauważalności w skali europejskiej;
- programy inicjatyw wspólnotowych oraz działania innowacyjne, dzięki tworzeniu sieci oraz zapewnianiu pomocy technicznej, mogły wykazać rzeczywistą wartość dodaną, mimo nadmiernie rozbudowanych procedur biurokratycznych;
- uznaje się, że fundusz spójności, powiązany ze środkami celu 1, odgrywał rolę często decydującą w finansowaniu poważnych inwestycji.
2.6 Bilans, który przemawia za ambitną reformą polityki spójności
2.6.1 Z powyższego opisu wynika, że wpływ gospodarczy funduszy strukturalnych cechuje się dużym zróżnicowaniem w zależności od użytych środków działania, lecz w żadnym wypadku nie można utożsamiać tychże funduszy z cudowną receptą na rozwój gospodarczy regionów.
Nie są one "paszportem" do wzrostu gospodarczego dla kwalifikujących się państw czy regionów.
Wspierają wysiłki rozmaitych podmiotów w regionach i państwach najmniej rozwiniętych, istnieje jednak ryzyko, że jeśli nie omówi się dokładnie priorytetów ze wszystkimi podmiotami lokalnymi, przyniosą jedynie doraźne rozwiązania problemu niekorzystnych warunków naturalnych lub strukturalnych.
Wykorzystanie funduszy musi więc być postrzegane jako dźwignia służąca danej strategii wdrażanej przez aktorów rozwoju przy możliwie największym współudziale zainteresowanych obywateli.
Stąd znaczna część funduszy europejskich powinna zostać przeznaczona na działania innowacyjne zmierzające do wsparcia rozwoju potencjału lokalnego, żeby zwiększyć atrakcyjność i konkurencyjność regionów opóźnionych w rozwoju.
UE odgrywa kluczową rolę w umożliwianiu wymiany dobrych praktyk między zainteresowanymi podmiotami w tej dziedzinie.
2.6.2 Reforma polityki spójności powinna mieć na celu lepszą równowagę między inwestycjami w niezbędną infrastrukturę a inwestycjami w zasoby ludzkie, obecnie wspieranymi w niewystarczającym stopniu, a odgrywającymi zasadniczą rolę w zwiększaniu potencjału regionów opóźnionych w rozwoju.
2.6.3 Dążenie do większej efektywności i lepszej jakości jest więc konieczne, aby obywatele zaakceptowali i poparli ambitniejszą, lepiej dostosowaną do lokalnych i regionalnych problemów politykę spójności.
2.7 Profil nowej polityki spójności
2.7.1 W tym kontekście wniosek Komisji dotyczący polityki spójności powinien z jednej strony odpowiadać potrzebom spójności terytorialnej Unii rozszerzonej do 25 państw członkowskich, z drugiej zaś — przyczyniać się do realizacji głównych celów Unii, którymi są konkurencyjność w gospodarce opartej na wiedzy, dążenie do pełnego zatrudnienia i zrównoważony rozwój.
3.
Projekt rozporządzenia, który należy uczynić bardziej spójnym z celami ambitnej reformy
3.1 Nowe cele wniosku dotyczącego rozporządzenia
3.1.1 Nowy cel 1 "konwergencja", łączący w sobie obecny cel 1 "fundusze strukturalne" i fundusz spójności.
Środki odpowiadające statystycznemu stopniowemu wycofywaniu się (phasing out) również zostałyby włączone do tego celu.
3.1.1.1 Obszary zastosowania: regiony z PKB per capita < 75 % średniej wspólnotowej, państwa zwane "spójnościowymi", czyli mające DNB per capita < 90 % średniej wspólnotowej, regiony kwalifikujące się do obecnego celu 1, które jednak przestaną wchodzić w jego zakres wskutek efektu statystycznego rozszerzenia, regiony peryferyjne — z tytułu dodatkowych świadczeń.
3.1.1.2 Aspekty finansowe: łączna kwota — 78 % budżetu przeznaczonego na politykę spójności (zgodnie z założeniami perspektyw finansowych na okres 2007-2013); wsparcie programów nowego celu 1 z EFRR, EFS i Funduszu Spójności.
3.1.1.3 Główne dziedziny finansowania:
- ze środków EFRR: B&R, innowacje i duch przedsiębiorczości, społeczeństwo informacyjne: rozwój na szczeblu lokalnym treści, aplikacji i usług, środowisko naturalne, turystyka, energia, bezpośrednia pomoc na inwestycje dla MŚP przyczyniająca się do tworzenia i ochrony miejsc pracy;
- ze środków EFS: poprawa zdolności przystosowawczej przedsiębiorstw i pracowników, zwiększanie inwestycji w kapitał ludzki;
- ze środków Funduszu Spójności: transeuropejskie sieci transportowe, ochrona środowiska, dziedziny sprzyjające rozwojowi zrównoważonemu i zawierające wymiar ekologiczny.
3.1.2 Nowy cel 2 poświęcony konkurencyjności regionalnej i zatrudnieniu, łączący w sobie obecny cel 2 (regiony z problemami strukturalnymi) i cel 3 (zatrudnienie i kształcenie).
3.1.2.1 Utrzymane zostały dwa priorytety interwencji:
- konkurencyjność regionalna — poprzez programy regionalne finansowane wyłącznie ze środków EFRR.
Chodzi o to, by podjąć problemy, z którymi w dziedzinie restrukturyzacji gospodarczej borykają się strefy miejskie i wiejskie, jak i problemy regionów o niekorzystnych warunkach strukturalnych i naturalnych, w szczególności wysp i obszarów słabo zaludnionych;
- zatrudnienie — poprzez programy krajowe finansowane wyłącznie ze środków EFS.
Chodzi tu o wsparcie polityki mającej na celu pełne zatrudnienie, jakość i wydajność oraz integrację społeczną.
Cel ten pozostaje zgodny ze strategią ogłoszoną na szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie, polegającą na wspieraniu zatrudnienia, reformy gospodarczej i spójności społecznej w ramach gospodarki opartej na wiedzy i przy uwzględnieniu rozwoju zrównoważonego.
3.1.2.2 Obszary zastosowania: zasadniczo wszystkie regiony nieobjęte zakresem nowego celu 1.
3.1.2.3 Aspekty finansowe: łączna kwota — 18 % budżetu przeznaczonego na politykę spójności (zgodnie z założeniami perspektyw finansowych na okres 2007-2013).
Podzielona po połowie między oba priorytety interwencji.
3.1.2.4 Główne dziedziny finansowania:
- ze środków EFRR: z jednej strony, innowacje i gospodarka oparta na wiedzy, dostęp do usług transportowych i telekomunikacyjnych świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, wspieranie dostępu MŚP do technologii teleinformatycznych, z drugiej strony — środowisko naturalne i zapobieganie ryzyku;
- ze środków EFS: zwiększanie zdolności przystosowawczej przedsiębiorstw i pracowników.
3.1.3 Nowy cel 3 "europejska współpraca terytorialna", poświęcony współpracy międzyregionalnej i europejskiej i zastępujący obecny program inicjatywy wspólnotowej INTERREG.
3.1.3.1 Obszary zastosowania: państwa członkowskie i regiony zaproponują strefy współpracy ponadnarodowej w oparciu o 13 obecnych stref współpracy INTERREG III B; następnie Komisja w partnerstwie z państwami członkowskimi i regionami podejmie decyzję o strefach współpracy.
Środki działania: tego samego typu co w przypadku INTERREG III B, z naciskiem na priorytety z Lizbony i Göteborga.
Wsparcie sieci współpracy międzyregionalnej.
Dotyczy całego obszaru UE.
3.1.3.2 Aspekty finansowe: łączna kwota — 18 % budżetu przeznaczonego na politykę spójności (zgodnie z założeniami perspektyw finansowych na okres 2007-2013).
Fundusz: EFRR.
3.1.3.3 Główne dziedziny finansowania: Cel ten odnosi się do trzech typów współpracy terytorialnej:
- współpraca transgraniczna: rozwój MŚP i ducha przedsiębiorczości, rozwój turystyki, zmniejszenie izolacji dzięki lepszemu dostępowi do usług i sieci transportowych, informacyjnych i telekomunikacyjnych;
- współpraca ponadnarodowa: poprawa dostępności, rozwój technologiczny oraz B&R;
- wspieranie sieci współpracy międzyregionalnej: innowacje i gospodarka oparta na wiedzy, środowisko naturalne i zapobieganie ryzyku, wymiar miejski.
3.2 O całościowe podejście do polityki spójności
3.2.1 Polityka spójności, pełniąc m.in. funkcję pomocniczą we wspieraniu "harmonijnego ogólnego rozwoju całej Wspólnoty" zwłaszcza "poprzez dążenie do zmniejszenia różnic między poziomami rozwoju rozmaitych regionów", wykazuje szczególne cechy, które czynią ją priorytetowym tematem negocjacji przede wszystkim w ramach nowych negocjacji budżetowych.
3.2.2 W tym kontekście, polityka spójności ma do odegrania fundamentalną rolę w odniesieniu do nowych i przyszłych państw członkowskich.
Ich opóźnienie gospodarcze oraz przestarzała infrastruktura to dobrze znane fakty, które w pełni uzasadniają zastosowanie polityki spójności od samego momentu przystąpienia tych państw do Unii.
3.2.3 Z kolei dla obecnych państw członkowskich polityka spójności nadal odgrywa wielką rolę, co koniecznie trzeba wziąć pod uwagę.
Po pierwsze, fakt przywiązania regionów celu 1 do polityki spójności ma istotne znaczenie polityczne.
Ponadto, niektóre regiony korzystające obecnie z polityki spójności, a stojące przed ryzykiem, że w przyszłości zostaną z niej wyłączone, nadal doświadczają poważnych trudności wewnętrznych w zakresie spójności terytorialnej.
3.2.3.1 Trzeci raport na temat spójności słusznie pokazał, że o ile rozbieżności pomiędzy państwami mogły zostać częściowo zniwelowane, to różnice pomiędzy regionami tego samego państwa utrzymywały się, a nawet pogłębiały się w niektórych krajach, co uwydatnia realność niekorzystnych warunków strukturalnych i naturalnych.
Bez interwencji polityk strukturalnych i polityki spójności rozbieżności te byłyby jeszcze większe z powodu silnej tendencji do koncentracji rozwoju gospodarczego w strefach najbogatszych.
3.2.4 Wreszcie, wydaje się właściwe, by zaangażować regiony wszystkich państw członkowskich, mając na celu zapewnienie większego poparcia obywateli dla integracji europejskiej.
Wydaje się istotne, by położyć nacisk na polityczną wagę tych środków finansowych, które stanowią dla UE drogę komunikacji z obywatelami.
Zdaniem licznych obserwatorów, UE często jest postrzegana jako oddalona od obywatela i jako źródło przymusu; finansowanie z funduszy europejskich — przeciwnie — jest jej nośnikiem polityki sąsiedztwa.
3.2.5 Co więcej, zgodnie z Traktatem ustanawiającym Konstytucję dla Europy, spójność terytorialna stanowi fundamentalną zasadę działania Unii.
W rezultacie instrumenty strukturalne, pozostające w służbie tej polityki, mają za zadanie działać w imieniu Unii i muszą przeto w ten czy inny sposób mobilizować zasoby wszystkich państw UE, zarówno środki finansowe — w imię solidarności wspólnotowej, jak i zasoby intelektualne: pomysły, wiedzę i projekty.
Tak więc zasadnicze znaczenie ma zauważalność funduszy strukturalnych w skali europejskiej, jak również zapewnienie każdemu projektowi europejskiej wartości dodanej — nie za pomocą pieniędzy, lecz umożliwianych przez Unię wspólnych strategii, wymiany, współpracy i transferu doświadczenia.
3.3 Wzmocnienie uczestnictwa podmiotów gospodarczych i społecznych
3.3.1 Komisja nie zastosowała się do zaleceń, które EKES przedstawił jej w swojej opinii rozpoznawczej [5], a które miały na celu zwiększenie roli partnerów gospodarczych i społecznych poprzez prawo głosu w organach przygotowawczych i monitorujących, wsparcie techniczne, rygorystyczne procedury doboru partnerów, szczegółowe określenie roli komitetów monitorujących.
EKES wyraża zaskoczenie słabościami wniosku Komisji Europejskiej, która nie stanęła w tym przypadku na wysokości podjętych zobowiązań politycznych na rzecz wzmacniania partnerstwa.
EKES wyraża żal, iż Komisji Europejskiej brak jest odwagi politycznej w tym zakresie, podczas gdy efektywność polityki spójności zależy w znacznym stopniu od właściwego zaangażowania podmiotów gospodarczych i społecznych, jak również innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
To zaniedbanie wydaje się, zdaniem EKES, sprzeczne z zasadami demokracji uczestniczącej ustanowionymi w Traktacie konstytucyjnym.
Tymczasem zwiększanie partnerstwa stanowi konkretną okazję do tego, by lepiej odpowiedzieć na oczekiwania społeczeństwa obywatelskiego, zmniejszając tym samym przepaść dzielącą instytucje od obywateli.
Doświadczenie prawdziwego partnerstwa z kołami gospodarczymi i społecznymi (jak w Irlandii Północnej) dowiodło licznych pożytków w kategoriach jakości i skuteczności, zatem Komisja powinna aktywniej wspierać efektywną praktykę partnerstwa.
3.3.1.1 Pojawiają się coraz liczniejsze skargi na niedostateczne uczestnictwo w politykach strukturalnych, co negatywnie wpływa na zauważalność, przejrzystość i skuteczność polityki spójności.
EKES wyraża zaniepokojenie rosnącą liczba skarg dotyczących tego braku partnerstwa, które składane są przede wszystkim przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego nowych państw członkowskich.
W tej kwestii EKES zaleca utworzenie krajowych i regionalnych rad społeczno-gospodarczych lub równoważnych im organów, które mogłyby zatem w sposób niezależny zapewnić otwarty i przejrzysty proces konsultacji i monitorowania.
3.3.1.2 Należy odnotować brak ewaluacji oraz milczenie ze strony Komisji Unii Europejskiej w kwestii kluczowej zasady angażowania partnerów gospodarczych i społecznych.
Z powodu niedostatecznej definicji zasad i norm, zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym, obecność partnerów społecznych oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego nie jest zapewniona na wszystkich etapach wdrażania funduszy strukturalnych.
3.3.1.3 Komisja Europejska powinna kłaść nacisk na zwiększanie potencjału podmiotów lokalnych i regionalnych, samorządów terytorialnych oraz aktorów społeczeństwa obywatelskiego.
Zaskakujący jest fakt, że w rozporządzeniach dotyczących EFRR i FEADER wspomina się tylko o zwiększaniu potencjału administracyjnego na rzecz dobrego sprawowania rządów, choć Komisja w Białej księdze na temat sprawowania rządów w Europie [6] — podkreśliła, że społeczeństwo obywatelskie ma zasadnicze kompetencje w tym zakresie.
EKES domaga się konkretnie, aby działania mające na celu zwiększanie potencjału lokalnych i regionalnych podmiotów gospodarczych i społecznych zostały przewidziane dla każdego programu (jak ma to miejsce w projekcie regulaminu EFS, gdzie przewidziano na ten cel 2 % zasobów) i aby przyznano im bardziej znaczące kwoty (minimum 5 % dla każdego programu); domaga się także, aby organizacje gospodarcze i społeczne zostały uznane expressis verbis za kwalifikujące się do otrzymywania pomocy technicznej (artykuł 43).
3.3.1.4 Jakość partnerstwa stanowi fundamentalny dla EKES element oceny polityki spójności.
W rezultacie, EKES domaga się, aby Komisja przygotowała raport na temat wdrażania partnerstwa i oferuje swoje wsparcie w celu zebrania opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
EKES domaga się, aby Parlament Europejski oceniał wnioski dotyczące rozporządzeń miarą zawartych w nich postanowień w zakresie partnerstwa; słabość tego aspektu świadczy o braku zainteresowania ze strony władz wspólnotowych.
3.4 Priorytety wymagające ponownego określenia w skali europejskiej
3.4.1 EKES popiera wniosek Komisji, w którym proponuje się uzgodnienie polityki spójności z wielkimi celami strategicznymi Unii Europejskiej, zwłaszcza zaś z procesami zainicjowanymi w Cardiff, Luksemburgu, Lizbonie i Göteborgu.
Zobowiązania wynikające z Europejskiej karty małych przedsiębiorstw oraz uwagi o jakości usług użyteczności publicznych, podkreślone w Barcelonie, również muszą zostać uwzględnione w debacie na temat priorytetów.
EKES jest przychylny wiążącym wytycznym, uwzględniającym polityczne priorytety Unii i wypracowanym w partnerstwie z państwami członkowskimi, Komitetem Regionów oraz Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
3.4.2 EKES pragnąłby, aby owe główne wytyczne zostały lepiej skonkretyzowane w projekcie rozporządzenia.
W istocie, zasadniczym priorytetem okazuje się dokonanie przemyślanego wyboru na rzecz edukacji, kształcenia, instrumentów wspierających społeczeństwo oparte na wiedzy i zrównoważony rozwój.
3.4.3 Regionom najsłabiej rozwiniętym niezbędna jest podstawowa infrastruktura w celu zrekompensowania ich braków; dotyczy to zarówno transportu, jak i placówek oświatowych i naukowych, infrastruktury związanej z poprawą środowiska naturalnego.
3.4.4 Co się tyczy regionów o niekorzystnych warunkach naturalnych, należałoby ustanowić trwałe mechanizmy wsparcia mające na celu zapewnienie równości szans i ciągłości terytorium europejskiego.
3.4.5 Jeśli chodzi o środki pomocowe dla przedsiębiorstw, EKES uważa, że trzeba unikać zakłócenia konkurencji, i stwierdza, iż pomoc ta rzadko jest skuteczna z racji bardzo dużej zwłoki w jej przekazywaniu.
Zdaniem Komitetu, należy włożyć więcej wysiłku w tworzenie środowiska sprzyjającego zakładaniu i rozwojowi przedsiębiorstw (kształcenie, infrastruktura, wspólne działania).
Co się tyczy środków, EKES, wyraziwszy powyższe zastrzeżenia, pochwala fakt, że rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw nadano znaczenie priorytetowe i że ustalono siedmioletni okres, na jaki przedsiębiorstwo, które otrzymało pomoc, musi się zobowiązać do niezmieniania lokalizacji swoich inwestycji.
3.4.6 EKES podkreśla znaczenie wzmocnienia potencjału badawczego i innowacyjnego jako dźwigni rozwoju lokalnego i celu zgodnego ze strategią lizbońską, podobnie jak to czyni w odniesieniu do edukacji i kształcenia.
W istocie, konkluzje szczytu Rady Europejskiej w Lizbonie przewidują zwiększenie potencjału edukacyjnego, zarówno w ramach zasadniczej edukacji, jak i poprzez ustawiczne kształcenie zawodowe.
3.4.7 Polityka spójności powinna także wspierać wzmocnienie infrastruktury zdrowia w regionach najbardziej opóźnionych oraz uczestniczyć w zwalczaniu przyczyn wykluczenia społecznego.
W tym względzie upowszechnianie pozytywnych doświadczeń w całej Unii będzie mogło przynieść rzeczywistą wartość dodaną w skali wspólnotowej.
W tym kontekście należy zwrócić szczególną uwagę na los grup zmarginalizowanych, takich jak imigranci czy mniejszości etniczne pozostający bez pracy i dostępu do edukacji.
Zamiast rzadko prawdziwie skutecznych subsydiów należy raczej rozwijać transfer doświadczeń przy wykorzystaniu sprawdzonych metod i promować upowszechnianie pozytywnych doświadczeń.
3.4.8 Co się tyczy problematyki integracji społecznej, zdaniem EKES istotne jest, aby niedyskryminacja została powszechnie uznana za jedno z działań finansowanych z funduszy strukturalnych oraz aby fundusze te nie prowadziły do powstawania dodatkowych barier dostępu dla osób niepełnosprawnych.
Ponieważ fundusze strukturalne są zasadniczym narzędziem łagodzenia i zmniejszania wykluczenia społecznego oraz zwalczania dyskryminacji osób niepełnosprawnych, państwa członkowskie i Komisja powinny doprowadzić do tego, aby były one wykorzystywane w charakterze instrumentu gospodarczego wspierającego zatrudnienie takich osób. A to w celu:
- poprawienia dostępu do zatrudnienia dla bezrobotnych i zwiększenia udziału w rynku pracy;
- wzmocnienia integracji społecznej i zwalczania dyskryminacji;
- podejmowania reform w dziedzinie zatrudnienia, szczególnie na rzecz osób niepełnosprawnych.
3.4.8.1 W obecnych propozycjach Komisji składnik społeczny jest niedostatecznie wzięty pod uwagę.
Fundusze strukturalne, a w szczególności Europejski Fundusz Społeczny, muszą być instrumentem zatrudnienia, ale także europejskiej strategii na rzecz integracji społecznej ułatwiając rozwój rynkom pracy szczególnie zorientowanym na ten cel.
3.4.9 Do priorytetów należałoby więc włączyć koncepcję rozwoju wewnętrznego, wymagającą możliwie najlepszej znajomości danych obszarów, co zakłada istnienie instrumentów obserwacji angażujących wszystkie podmioty w ramach partnerstwa.
Należy zwrócić szczególną uwagę na sytuację wielkich obszarów metropolitalnych w rozumieniu przyjętej niedawno przez EKES opinii z inicjatywy własnej [7].
3.4.10 Istotne jest, by rozporządzenie przewidziało procedury zmierzające do wsparcia innowacji w działaniach — zarówno w zakresie metod, jak i typu planowanych operacji.
W tym względzie UE musi odgrywać zasadniczą rolę we wspieraniu i upowszechnianiu innowacji w dziedzinie polityki spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, wnosząc rzeczywistą wspólnotową wartość dodaną w działania podejmowane i realizowane na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i międzynarodowym.
3.5 Konieczność dostosowania metod do dynamiki Europy
3.5.1 Przez lata procedury europejskie były nadmiernie skomplikowane, przez co działania cechowały się ogromną złożonością — ze szkodą dla zauważalności i dostępności Unii.
Już teraz widoczne są te same błędy w państwach kandydujących, popełniane przy wdrażaniu pomocy przedakcesyjnej.
Prostota, poszukiwanie krótszych dróg urzędowych i terminów rozpatrywania zgodnych z wymogami projektu mają zasadnicze znaczenie w prezentacji, wdrażaniu funduszy strukturalnych oraz w ustaleniach dotyczących zarządzania nimi.
3.5.2 Narzucają się więc radykalne zmiany w dziedzinie upraszczania procedur.
Nierzadko przepisy krajowe nakładają się na wymogi rozporządzeń wspólnotowych, powodując problemy, które czasem tylko z trudem dają się przezwyciężyć w ramach działań transgranicznych i ponadnarodowych.
W związku z tym EKES z zaniepokojeniem przyjmuje wniosek Komisji — z wyjątkiem celu 3 i z zastrzeżeniem, że państwo członkowskie o niego wnioskuje- mający na celu przesunięcie na szczebel krajowy decyzji o wyborze kryteriów kwalifikowalności, jak również zastanawia się nad jego uzasadnieniem.
Komitet domaga się ustanowienia wspólnej podstawy kryteriów dopuszczalności w celu zachowania wewnętrznej spójności polityki strukturalnej.
3.5.3 Wybór kwalifikujących się regionów: EKES zasadniczo nie zgadza się z propozycją Komisji powierzenia państwom członkowskim decyzji o wyborze regionów kwalifikujących się do korzystania z funduszy strukturalnych.
Zdaniem EKES wybór ten powinien być dokonywany wspólnie przez Komisję i państwo członkowskie.
W tych ramach należy zwrócić szczególną uwagę na regiony o niekorzystnych warunkach strukturalnych i naturalnych, w przypadku których Komisja Europejska powinna być ściśle zaangażowana w przeprowadzanie selekcji — celem zapewnienia równość traktowania w skali europejskiej.
Nie byłoby na przykład normalne, gdyby jakaś wyspa została zakwalifikowana w jednym państwie, natomiast sąsiadująca z nią wyspa o takiej samej charakterystyce nie została zakwalifikowana w innym państwie członkowskim.
Obywatele mogliby wtedy słusznie się pytać, gdzie podziała się spójność i europejski wymiar tak dokonanych wyborów.
3.5.4 Określenie priorytetów: Należałoby także w tej dziedzinie zwiększyć rolę Unii Europejskiej, tak aby można było wykorzystywać fundusze jako dźwignię w celu nadania impetu działaniom wpisanym w priorytety UE, w szczególności w priorytety strategii lizbońskiej i wielkich sieci europejskich.
3.5.4.1 Ogólnie rzecz biorąc, należy wykazać jak najwyższą czujność, aby uniknąć ciągle istniejącego ryzyka ponownej nacjonalizacji polityki dotyczącej funduszy strukturalnych.
Metody wdrażające nie mogą w żadnym wypadku osłabić, a wręcz przeciwnie — powinny wzmocnić, wymiar europejski.
3.5.4.2 Dokument Komisji na temat reguł dotyczących wszystkich trzech funduszy jawi się ogólnie jako bardzo ambitny.
Jeśli wziąć pod uwagę wszystkie aspekty — badania, innowacyjność, inwestycje w dziedzinie edukacji, społeczeństwo informacyjne, inwestycje w transport, ochrona środowiska — bez wskazania priorytetów, istnieje ryzyko, że program nie będzie mógł być zrealizowany ze względu na środki, które mogą okazać się niewystarczające w stosunku do potrzeb.
3.5.4.3 Zdaniem EKES konieczne jest wzmocnienie w tekście odniesień do priorytetów, które powinny zostać przedstawione tak w formie argumentacji, jak i zawartości.
Zalecenie to zostanie powtórzone i rozwinięte w osobnych opiniach opracowanych w ramach każdego Funduszu.
3.5.5 Współpraca między państwami członkowskimi, regionami a podmiotami społeczeństwa obywatelskiego: EKES wyraża ubolewanie, że wprowadzone dyspozycje dokonują przesunięcia odpowiedzialności za strategie i środki działania na państwa członkowskie.
W niedostatecznym stopniu podkreśla się możliwości różnych form współpracy, które mogłyby zaangażować kilka państw członkowskich, a przedstawiają one główną stawkę strategii lizbońskiej (innowacje, edukacja, wielkie sieci, szerzenie wiedzy).
Należałoby zatem wspierać i uelastyczniać warunki dostępu do środków niezbędnych dla rozwoju współpracy transgranicznej i między państwami członkowskimi.
3.5.5.1 Biorąc pod uwagę pilny i niezbędny charakter utworzenia jednolitego europejskiego instrumentu współpracy między regionami i państwami członkowskimi, EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje instytucję Europejskiego Ugrupowania Współpracy Transgranicznej.
3.5.5.2 Można natomiast mieć wątpliwości, czy, w praktyce, instrument ten, przystosowany wyłącznie do współpracy transgranicznej, nie powinien stać się przedmiotem dokładniejszego opisu, szczególnie wobec wymagań zarządzania projektami stosowanych w każdym rodzaju współpracy.
O problemie tym wspomina, rozwijając go, osobna opinia na temat EUWT.
3.5.6 Partnerstwo publiczno-prywatne: W swojej opinii rozpoznawczej w sprawie partnerstwa na rzecz wdrażania funduszy strukturalnych, Komitet zaleca wzmocnienie partnerstwa publiczno-prywatnego jako czynnika powodzenia projektów — poprzez szereg środków działania przyczyniających się do większej legitymacji, koordynacji, skuteczności i przejrzystości.
W związku z tym Komitet zastanawia się nad skutkami przeprowadzanych przez Komisję zmian dotyczących wskaźnika współfinansowania, który mógłby się opierać wyłącznie na wydatkach publicznych.
Utrzymanie tego wymogu doprowadziłoby do ograniczenia, lub wręcz likwidacji, składowej prywatnej partnerstwa, co kłóci się z deklarowaną wolą zachęcania sektora prywatnego do wnoszenia własnego wkładu.
EKES domaga się, aby Komisja Europejska przeprowadziła wstępną analizę oddziaływania tego nowego środka działania.
Komitet domaga się również, żeby zasada ta w żadnym razie nie stosowała się do działań pomocy technicznej na rzecz podmiotów gospodarczych i społecznych, tak aby nie wiązać wsparcia unijnego z wsparciem pochodzącym od władz krajowych.
Fundusze własne organizacji powinny móc posłużyć za podstawę do interwencji europejskich funduszy strukturalnych.
3.5.7 Jeden fundusz: W wywodzie 35 wniosku dotyczącego rozporządzenia stwierdza się, że "programowania i zarządzanie Funduszami Strukturalnymi powinno być uproszczone, z uwzględnieniem ich specyficznych cech, poprzez zapewnienie finansowania programów operacyjnych ze środków EFRR lub EFS".
Ta nowość, choć upraszcza funkcjonowanie programów, musi wykazać swą użyteczność w udoskonalaniu koordynacji i zwiększaniu czytelności funduszy na szczeblu regionów.
EKES preferowałby jeden fundusz dla całej polityki spójności, jednak Komisja nie wybrała tej drogi.
3.5.8 Krajowe ramy strategiczne: Komisja proponuje, aby przed rozpoczęciem nowego okresu programowania Rada przyjęła, po zaopiniowaniu przez Parlament Europejski, całościowy dokument strategiczny dla polityki spójności.
Każde państwo członkowskie będzie więc musiało przygotować dokument polityczny na temat swojej strategii rozwoju, który będzie negocjowany z Komisją.
Komitet pragnąłby, żeby Komisja Europejska zapewniła koordynację po to, aby państwa doszły do porozumienia w kwestii celów tych dokumentów strategicznych, w trosce o rzeczywistą spójność wspólnych zagadnień.
W istocie, w tychże krajowych ramach strategicznych należy zachęcać do uwzględniania, w szczególności transgranicznych, rozważań i strategii dotyczących wymiaru europejskiego.
3.5.9 Komitet monitorujący: W tym sensie EKES nie popiera propozycji polegającej na tym, by obecność Komisji Europejskiej na posiedzeniach komitetów monitorujących była fakultatywna; przeciwnie — uważa, że należy bardziej wyeksponować działania UE na rzecz obywateli i wzmocnić rolę komitetów monitorujących, zamiast je osłabiać przez wprowadzenie dodatkowej procedury.
Nieobecność Komisji sprawi, że partnerzy gospodarczy i społeczni oraz inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego będą musiały same stawić czoło administracji, a ufają przecież, że Komisja jest strażniczką zasady partnerstwa.
3.5.10 Dodatkowość: EKES popiera zasadę dodatkowości: pod warunkiem, że jest ona stosowana w sposób elastyczny, tzn. w ramach celów i programów, a nie w zależności od projektu.
3.5.11 Dostosowywanie wskaźników: EKES popiera propozycje mające na celu dostosowanie wskaźników uczestnictwa w zależności od niekorzystnych warunków geograficznych danych regionów.
Sugeruje otwarcie możliwości kumulowania dodatków związanych z nakładaniem się trwale niekorzystnych warunków (na przykład słabo zaludnione wyspy będące strefami wiejskimi i/lub górskimi).
Komitet pragnie podkreślić, że regiony te, dotknięte słabą gęstością zaludnienia, stanowią ciągle, wobec ich trwale niekorzystnych warunków naturalnych, priorytetowe cele polityki strukturalnej.
"Polityka regionalna, podobnie jak polityka rozwoju obszarów wiejskich, powinny uwzględniać ten aspekt w swoich warunkach realizacji, w szczególności oferując wyższy współczynnik współfinansowania odpowiadający tym utrudnieniom." [8]
3.5.12 Zdecentralizowane zarządzanie, którego operacyjność należy usprawnić: EKES ocenia, że stałe przekazywanie kompetencji państwom członkowskim i organom lokalnym niesie ze sobą z jednej strony zbyt duże ryzyko, zaś z drugiej prowadzi do znacznej utraty czytelności działań UE.
Dlatego też proponuje powołanie agencji wykonawczych, prowadzących misje tymczasowe, zwłaszcza dla państw kandydujących.
Jednym z zadań takich agencji mogłoby być wspieranie standaryzacji najlepszych doświadczeń i sukcesów w celu ich popularyzacji.
W każdym razie działania UE powinny charakteryzować się większą widocznością oraz być rozpoznawalne przez obywatela.
Najbardziej namacalnym tego wyrazem byłaby obecność przedstawicieli UE czy organów lokalnych działających w ich imieniu, raczej niż instalacja tablic zawierających zazwyczaj zrozumiale jedynie dla wąskiego grona osób symbole bądź akronimy instrumentów europejskich.
3.5.13 Metoda subwencji ogólnych, którą trzeba promować: EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że projekt rozporządzenia zatwierdza tryb subwencji globalnych przyznawanych organom działającym w terenie Metoda ta jest w istocie doskonale dopasowana zwłaszcza do działań na rzecz mikroprzedsiębiorstw.
EKES wyraża zadowolenie, że Komisja uwzględniła jego wniosek zmierzający do uelastycznienia zasad przyznawania tych subwencji.
Żałuje jednak, że nie utrzymała ona proponowanego przez niego progu minimalnego 15 % dla sum przyznawanych w tej formie, chociaż udowodniono jego efektywność.
Komitet ponawia zatem swój wniosek.
3.5.14 Wszędzie tam gdzie to możliwe, UE musi zwiększać swoją zauważalność, aby nadać swoim interwencjom wymiar europejski.
Chodzi o to, by poprzez partnerstwo europejskie wypracować priorytety i metody, które powinny umożliwić większą skuteczność.
Powodzenie polityki spójności zależy nie tyle od wysokości przekazywanych funduszy, ile od określenia priorytetów i jakości metod pracy.
Solidarność ma sens jedynie wtedy, gdy towarzyszy jej współpraca.
3.5.15 Ocena: Co się tyczy ewaluacji programów, EKES podkreśla, że konieczna jest raczej jakościowa ocena oddziaływania programów niż ocena księgowa i administracyjna, jak to powszechnie ma miejsce obecnie.
Podmioty społeczeństwa obywatelskiego w pierwszym rzędzie uczestniczyć w takiej ocenie.
3.5.16 Według projektu rozporządzenia, do kompetencji państw członkowskich należy "zapewnienie zasobów ludzkich i finansowych niezbędnych do zrealizowania działań oceniających", ale muszą one również opracować "w ramach celu konwergencja, plan oceny dla udoskonalenia zarządzania programami operacyjnymi i ich zdolności oceny" (art. 46.1).
Przyznawanie przez Komisję państwom członkowskim kompetencji do sprawowania kontroli nad wykonywaniem programów to jedna sprawa.
Komisja powinna równocześnie zająć jednoznaczne stanowisko w kwestii swojego prawa do stałej kontroli wykorzystania funduszy strukturalnych oraz funduszy spójności w państwach członkowskich.
Uwzględniając często obserwowane braki funkcjonalne, EKES ocenia, że brak zaangażowania Komisji w ocenę może jedynie doprowadzić do sytuacji niekorzystnych z punktu widzenia interesu powszechnego.
3.5.17 Anulowanie kredytów nie przydzielonych: EKES wyraża wątpliwości co do przydatności reguły "N + 2" polegającej na likwidacji kredytów nie przydzielonych w dwa lata po przewidzianym okresie programowym.
Doświadczenie wykazuje, że, aby ominąć tę regułę, władze krajowe skłaniają się ku podejmowaniu pośpiesznych decyzji na temat wątpliwych projektów, czasami za milczącą zgodą Komisji Europejskiej.
EKES sądzi, że rygorystyczna ocena projektów UE na tle przyjętych założeń musi być regułą i to jedyną stałą regułą.
EKES potwierdza konieczność czuwania raczej nad ponownym użyciem sum nie wykorzystanych w wymaganych okresach, niż pośpiesznego i powierzchownego ich użycia pod groźbą wycofania finansowania z urzędu.
3.5.18 Ponadto wiele sprawozdań Trybunału Obrachunkowego mówi, iż państwa członkowskie nie są w stanie wykorzystać otrzymanych funduszy.
W przyszłości działania skoncentrują się na nowych państwach członkowskich.
Należy więc uwzględnić te dane i podjąć odpowiednie działania korygujące.
3.5.19 Nowy organ audytowy: Wraz z utworzeniem organu audytowego, wydaje się, że nastąpiło wzmocnienie struktur kontroli uzupełniających organy już istniejące: organ zarządzający (art. 59) i organ certyfikacyjny (art. 60).
Projekt rozporządzenia przewiduje, że trzeba będzie opracować strategię audytową (art. 61.1.c): "(Władza audytowa) będzie odpowiedzialna za przedstawienie Komisji, w ciągu sześciu miesięcy od zatwierdzenia programu operacyjnego, strategii audytu obejmującego organy wykonujące audyty (…), stosowanych metod, metod pobierania próbek (…)".
Ponadto konieczne będzie opracowanie, co roku i dla każdego programu operacyjnego, opinii o zawartości zbliżonej do ostatecznej deklaracji ważności.
Rzeczywiście, zgodnie z art. 61.1, "(władza audytowa) będzie odpowiedzialna za zapewnienie deklaracji podczas zamykania programu operacyjnego, oceniającej ważność żądania zapłaty rozliczenia końcowego (…), któremu towarzyszyć powinien raport końcowy kontroli".
EKES ponawia zalecenia zmierzające do wprowadzenia systemów audytowych i kontrolnych koncentrujących się na jakościowych, nie zaś jedynie ilościowych aspektach wykonania programów.
Ponadto, EKES ponownie wyraża żal z przekazania kompetencji narodowym organom audytowym, co jest kolejną oznaką wycofywania się Unii z jej zobowiązań.
EKES oczekuje opinii Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat tej propozycji i chciałby jednocześnie, aby Trybunał był włączony do ustanowionego systemu audytowego.
4.
Rezerwa jakościowa/rezerwa wydajności oraz rezerwa na cele nieprzewidziane
4.1 EKES popiera te propozycje, które znajdowały się w jego opinii rozpoznawczej na temat "Spójność gospodarcza i społeczna: konkurencyjność regionów, zarządzanie i współpraca" [9].
EKES ocenia jednak, że postanowienia te powinny zostać lepiej ujęte i zdefiniowane, zgodnie z propozycjami, które uprzednio przedstawił, a mianowicie:
- w odniesieniu do rezerwy jakościowej i rezerwy wydajności: rozszerzyć kryteria przyznawania o analizę oddziaływania gospodarczego i społecznego osiągniętych wyników nie poprzestając na analizie ilościowej czy administracyjnej.
W tym względzie, ważne byłoby użycie jako kryterium wdrożenie strategii lizbońskiej, zgodnie z zaleceniami Wima KOKA;
- w odniesieniu do rezerwy na cele nieprzewidziane, EKES popiera propozycje Komisji pod warunkiem, że rozporządzenia przewidywać będzie w sposób jednoznaczny włączenie partnerów gospodarczych i społecznych.
EKES nalega, aby nadać charakter priorytetowy uwzględnianiu przez fundusze strukturalne wyników gospodarczych i społecznych wielkich przemian (rozszerzenie Unii, globalizacja, wprowadzanie nowych technologii). Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego Fundusz Spójności
(COM (2004) 494 końcowy -2004/0166 (AVC))
(2005/C 255/17)
W dniu 1 grudnia 2004 r. Rada, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, odpowiedzialna za prace Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu ….
Sprawozdawcą był Francisco João SILVA.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6 i 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 121 do 0, przy 10 wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp — początki i podstawowe cele Funduszu Spójności
1.1 Jak to przewidziano w Traktacie z Maastricht, Fundusz Spójności utworzony został w 1993 r. jako "instrument spójności finansowej", który formalny status "funduszu" wspólnotowego zyskał na podstawie rozporządzenia 1164/94 z dnia 16 maja 1994 r.
[1], zmienionego od tego czasu przez rozporządzenia 1264/99 i 1265/99, oba z dnia 21 czerwca 1999 r. [2]
1.2 Fundusz Spójności został ustanowiony jako wsparcie dla państw członkowskich, których produkt krajowy brutto był niższy od 90 % średniej wspólnotowej (po zmianach z 1999 r. wartość tę szacowano na bazie okresów trzyletnich), co oznaczało, że już od początku jego zastosowanie ograniczało się do czterech państw członkowskich: trzech, które dołączyły w ramach drugiej fali poszerzenia UE — Hiszpanii, Grecji i Portugalii, oraz — Irlandii.
1.3 Zgodnie z rozporządzeniem 1164/94, Fundusz Spójności służył wzmocnieniu spójności gospodarczej i społecznej we Wspólnocie, dzięki wspieraniu projektów w następujących dziedzinach:
- środowisko naturalne;
- sieci transeuropejskie oraz infrastruktura transportowa; oraz
- analizy przygotowawcze i środki wsparcia technicznego dotyczące kwalifikujących się projektów.
2.
Oddziaływanie Funduszu Spójności od czasu powołania po dzień dzisiejszy
2.1 Udział, jaki miały Fundusze Strukturalne, a zwłaszcza Fundusz Spójności w postępach w realizacji celu "zbieżność" w czterech Państwach Członkowskich, które dotychczas korzystały z funduszy jest dostrzegalny i wymierny.
2.2 Na przykład gęstość sieci dróg w tych czterech państwach wzrosła z poziomu 20 % poniżej średniej wspólnotowej w 1991 r. do poziomu przekraczającego średnią o 10 % w 2001 r [3].
2.3 Równocześnie jednak w tej samej dziedzinie infrastruktury transportu nie odnotowano podobnej poprawy w zakresie modernizacji transportu kolejowego oraz gęstości linii kolejowych w czterech "państwach spójności", gdzie jej poziom wynosi 55 % średniej UE.
2.4 Odnotowano również, że inwestycje w infrastrukturę transportową wspierane przez Fundusz Spójności stanowią ważny czynnik zwiększania atrakcyjności wspieranego regionu i pobudzania działalności gospodarczej, ze wszystkimi korzyściami, jakie są z tym związane, takimi jak większa wydajność i podnoszenie realnych dochodów miejscowej ludności.
2.5 Niedawno przeprowadzone badania wskazują, że pomoc z Funduszy Strukturalnych w ogóle, a zwłaszcza z Funduszu Spójności, może mieć pozytywny wpływ na przyciągnięcie do danego regionu przedsiębiorstw działających głównie w sektorze badań i rozwoju (B&R), co zawsze stanowi czynnik napędzający zrównoważony wzrost na terytorium całej UE.
2.6 W latach 1994-2001 wzrost PKB per capita w wymienionych czterech państwach członkowskich, wynoszący realnie średnio 3 %, był o 1 % wyższy od średniego rocznego wzrostu w pozostałych państwach UE [4].
3.
Nowy wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie Funduszu Spójności, przedstawiony przez Komisję w 2004 r. — uwagi ogólne
3.1 Rozszerzenie Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. z 15 do 25 Państw Członkowskich (łączna liczba członków ma wkrótce wynosić 27, a zarówno Bułgaria jak i Rumunia będą otrzymywać wsparcie z Funduszu Spójności) zmusza do przeprowadzenia poważnej debaty na temat znaczenia, pod względem jakościowym (wybór priorytetów) oraz ilościowym (środki przekazane na fundusze wspólnotowe), metod realizacji trzech podstawowych celów Funduszy Strukturalnych, tj. "Konwergencji","Regionalnej konkurencyjności i zatrudnienia" oraz "Europejskiej współpracy terytorialnej".
3.2 Potrzeba przeprowadzenia podobnej debaty jest tym bardziej nagląca, że równoczesne przyjęcie 10 nowych Państw Członkowskich, o przeciętnym poziomie rozwoju poniżej średniej UE 15, sprawiło, że zwiększyły się wyzwania na drodze do realizacji celu "Konwergencja", której służyło utworzenie Funduszu Spójności oraz EFRR i EFS.
3.3 Stąd Komisja kieruje ok. 264 mld EUR (78 % ogólnego budżetu europejskich programów rozwojowych) na realizację celu "Konwergencja", z czego 63 mld EUR przeznaczonych jest na Fundusz Spójności.
Oznacza to istotne (o 18 mld EUR) zwiększenie budżetu Funduszu w porównaniu z okresem 2000-2006.
3.4 Mając to na uwadze, EKES pozytywnie ocenia inicjatywę Komisji w zakresie opracowania nowych zasad i regulacji funkcjonowania Funduszy Strukturalnych w latach 2007-2013, stanowiących nowe ramy prawne unijnej polityki spójności.
3.5 Najnowsze statystyki ukazują, że w perspektywie czasowej, której dotyczy obecna rewizja przepisów dotyczących Funduszy Strukturalnych, z Funduszu Spójności korzystać będzie Grecja, Portugalia, 10 nowych Państw Członkowskich przyjętych w ramach ostatniego poszerzenia oraz Bułgaria i Rumunia po ich przystąpieniu.
3.6 Odnosząc się do projektu rozporządzenia w sprawie Funduszu Spójności, które ma zastąpić rozporządzenie Rady (WE) 1194/94, EKES popiera przyjęte podejście zakładające skoncentrowanie się w rozporządzeniu jedynie na podstawowych celach oraz głównych wytycznych w zakresie stosowania i dostępu. Natomiast wszelkie kwestie dotyczące funkcjonowania funduszu — podstawowe zasady, określenie i podział zadań pomiędzy państwa członkowskie a Komisję, zasady zarządzania finansami, kontroli i monitoringu mają być uregulowane w rozporządzeniu ogólnym, dotyczącym wszystkich Funduszy Strukturalnych.
3.7 Wynika stąd, że Fundusz Spójności stanowić będzie element strategii zmierzającej do ponownej koncentracji wspólnotowej polityki spójności na ograniczonej liczbie wybranych priorytetów, wynikających ze zobowiązań i strategii przyjętych w Lizbonie w 2000 r. — bardziej konkurencyjnej gospodarce opartej na wiedzy i spójności społecznej — oraz celów określonych w Göteborgu w 2001 r. — większej koncentracji na potrzebach ochrony środowiska naturalnego oraz ustanowienia modelu zrównoważonego rozwoju.
4.
Nowy wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie Funduszu Spójności, przedstawiony przez Komisję w 2004 r. — uwagi szczegółowe
4.1 EKES uważa uniformizację przepisów i procedur Funduszy Strukturalnych za rozwiązanie sprzyjające właściwemu zarządzaniu. Przykładowo, za pozytywny krok należy uznać wytyczną stwierdzającą, że możliwe będzie wspólne programowanie środków z Funduszu Spójności i EFRR, co stanowi wyjątek od zasady stanowiącej, że każdy program będzie finansowany jedynie z jednego funduszu.
Równocześnie jednak Komitet pragnie zwrócić uwagę, że wskutek uniformizacji, w Funduszu Spójności zaczną obowiązywać pewne przepisy, których stosowanie w przypadku Funduszu budzi poważne zastrzeżenia.
4.2 Wątpliwości EKES dotyczą przykładowo zasadności stosowania w Funduszu Spójności zasady n+2.
Wątpliwości te zostały w sposób ogólny wyrażone w opinii EKES w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie Funduszy Strukturalnych [5].
4.3 Pozytywnym sygnałem jest natomiast to, że zgodnie z art. 1 ust. 1 Fundusz Spójności zmierza obecnie do wzmocnienia spójności terytorialnej, jak również gospodarczej i społecznej, wspierając regiony, w których PKB per capita wynosi poniżej 75 % średniej wspólnotowej (w UE 25).
4.4 Łatwo dostrzec znaczenie tej zmiany, jeżeli uwzględnimy, że poszerzenie Unii Europejskiej z 15 do 25 państw doprowadziło nie tylko do obniżenia o ok. 12,5 % średniego dochodu na mieszkańca, lecz również do wzrostu udziału ludności zamieszkującej obszary opóźnione w rozwoju z 20 % do 25 %.
4.5 W dziesięciu Państwach Członkowskich, które przystąpiły od UE w 2004 r. ok. 92 % ludności zamieszkuje regiony, w których PKB per capita jest niższy od 75 % średniej wspólnotowej (w UE 25 [6]).
4.6 W projekcie rozporządzenia, środki służące umocnieniu spójności Wspólnoty stanowią element kompleksowej strategii wspierania zrównoważonego rozwoju.
4.6.1 Dowodzi tego treść art. 2 ust. 3, który określa potencjalne dziedziny rozwoju:
- wydajność energetyczna i odnawialne źródła energii, jako elementy działań w zakresie ochrony środowiska;
- transport kolejowy, rzeczny i morski, systemy transportu intermodalnego i ekologiczna komunikacja miejska jako elementy działań w dziedzinie transportu.
4.7 Chociaż aspekt ten nie jest wyraźnie wspomniany, to EKES jest zdania, iż skuteczne zastosowanie środków z Funduszu Spójności do inwestycji w działania na rzecz poprawy wykorzystania tradycyjnych źródeł energii oraz zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii pomoże obniżyć zależność energetyczną państw spójności. Państwa te importują obecnie ok. 80 % konsumowanej przez nie energii, mimo iż 10 nowych państw członkowskich jest znacznie mniej zależnych od zewnętrznych dostaw energii.
4.8 Powyższe przykłady nie oznaczają jednakże, że zapomina się o tym, że wspieranie zrównoważonego rozwoju w Unii Europejskiej wymaga pilnego wdrożenia polityk spójności na obszarach wiejskich.
Stąd ta dziedzina działalności musi zostać uwzględniona w Funduszu Spójności, przy czym nie może to oznaczać zmniejszenia środków przeznaczanych na cele Wspólnej Polityki Rolnej w ramach pozostałych Funduszy Strukturalnych.
4.9 Będąc świadomym, że równowaga budżetowa jest jednym z najważniejszych filarów zbieżności i skonsolidowanego wzrostu gospodarki UE, EKES wyraża jednakże pewne obawy odnośnie możliwości rygorystycznego stosowania warunku o nieudzielaniu wsparcia w przypadku "nadmiernego deficytu budżetowego" w przypadku głównych celów Funduszu Spójności, zgodnie z art. 4 omawianego projektu.
4.10 Podobna rygorystyczność mogłaby mieć przeciwstawny do zakładanego wpływ na efektywne wykorzystanie środków Funduszu Spójności: przyznanie środków jest uzależnione od tego, czy nadmierny deficyt został zlikwidowany; jednak jedną z przyczyn nadmiernego deficytu mogą być działania podejmowane przez rząd centralny mające na celu zwalczanie nierówności gospodarczych, społecznych i terytorialnych.
4.11 Należy mieć na uwadze, że fakt, iż niektóre państwa członkowskie utrzymały deficyt w dopuszczalnych granicach nie oznacza, że zdołały także zlikwidować gospodarcze, społeczne i terytorialne nierówności.
5.
Wnioski i zalecenia
5.1 Ogólnie EKES popiera proponowane rozporządzenie Rady w sprawie Funduszu Spójności, w tym rozwiązanie zakładające uzgodnienie procedur stosowanych w Funduszu Spójności z ogólnymi przepisami ustanowionymi dla pozostałych Funduszy Strukturalnych.
5.2 Jako pozytywne rozwiązanie należy także wskazać decyzję o poszerzeniu zakresu Funduszu Spójności o polityki rozwoju infrastruktury, stanowiące odpowiedź na najpoważniejsze problemy ochrony środowiska, czego przykładem jest dofinansowanie ekologicznej komunikacji miejskiej.
5.3 W imię bardziej efektywnej i przyśpieszonej realizacji celu "Konwergencja", EKES zaleca Komisji współpracę z państwami członkowskimi na rzecz zapewnienia, że programy operacyjne realizowane w tych państwach gwarantują efektywne i zharmonizowane wykorzystanie środków EFRR i Funduszu Spójności, tak, aby w państwach członkowskich otrzymujących wsparcie, osiąganiu spójności krajowej towarzyszyło zapewnianie spójności na poziomie regionów.
5.4 Na podstawie przeprowadzonej analizy zalet i potencjalnych wad Paktu na rzecz stabilizacji i spójności, EKES wzywa Komisję do należytego rozważenia zasadności zastosowania warunku dotyczącego "nadmiernego deficytu budżetowego" w odniesieniu do celów Państw Członkowskich uzyskujących pomoc z Funduszu Spójności. Należy pamiętać o tym, by przepis ten nie był stosowany w sposób, który uniemożliwiłby wykorzystanie środków z Funduszu Spójności na realizację celu "Konwergencja".
5.5 Wreszcie, podtrzymując stanowisko wyrażone w opinii dotyczącej projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie Funduszy Strukturalnych [7], EKES opowiada się za przydzieleniem większych środków na Funduszu Spójności, mając na uwadze fakt, że efekt przewidywanego powiększenia środków będzie całkowicie niedostrzegalny w warunkach zwiększonej liczby Państw Członkowskich, które, w konsekwencji najnowszej fali poszerzenia UE, będą korzystały z Funduszu. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Dz. U. L 130 z 25.05.1994, s. 1. [2] Dz. U. L 161 z 26.06.1999, s. 57. [3] Komunikat Komisji w sprawie "Trzeciego raportu o spójności społeczno-gospodarczej", COM (2004) 107 końcowy. [4] Komunikat Komisji w sprawie "Trzeciego raportu o spójności społeczno-gospodarczej", COM (2004) 107 końcowy. [5] CESE 389/2005. [6] Komunikat Komisji w sprawie Trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej; COM(2004)107 końcowy. [7] CESE 389/2005. --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
COM(2004) 495 końcowy — 2004/0167 (COD)
(2005/C 255/18)
Dnia 21 grudnia 2004 roku Rada, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej (ECO), której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 18 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Vladimir MATOUSEK.
Na 416 sesji plenarnej, w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dn. 6 kwietnia 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 123 do 1, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Niniejsza opinia została opracowana w kontekście ogólnej dyskusji, której przedmiotem jest opinia Komitetu w sprawie przepisów ogólnych [1]. Odnosi się ona także innych opinii Komitetu w sprawie przepisów dotyczących Funduszu Spójności [2], europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (EUWT), Europejskiego Funduszu Społecznego [3] oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich [4].
1.2 Opinia odzwierciedla konsekwencje zmian, którym podlega światowa gospodarka, rosnącej gwałtownie konkurencji na rynkach światowych oraz związane z tym wyzwania dla Unii Europejskiej.
Punktem wyjścia jest zwrócenie uwagi na naglącą potrzebę wykorzystania wszystkich dostępnych środków, aby UE mogła uzyskać na świecie pozycję odpowiadającą europejskiemu potencjałowi.
Opinia wskazuje także na konieczność mobilizacji wszystkich znaczących zasobów w krótkiej i średniookresowej perspektywie, w celu zwiększenia potencjału nowych państw członkowskich stanowiących integralną część gospodarki i społeczeństwa UE, w tym potencjału drzemiącego w strukturach regionalnych.
Oznacza to przyspieszenie postępu w kierunku zwiększenia rzeczywistej zbieżności gospodarek, która pozwoli uzyskać efekt synergii w skali całej gospodarki unijnej.
Dlatego też wzrasta znaczenie polityki spójności i jej instrumentów aktywnie wspierających realizację podstawowych celów rozwojowych UE w oparciu o zasadę zrównoważonego rozwoju i europejski model społeczny.
2.
Streszczenie
2.1 Niniejszy dokument zawiera krótki opis wyzwań stojących przed europejską polityką spójności i polityką strukturalną oraz przedstawia uwagi ogólne i streszczenie proponowanego rozporządzenia.
2.2 W części poświęconej podsumowaniu, Komitet przedstawia bardziej szczegółowe uwagi na temat poszczególnych artykułów proponowanego rozporządzenia.
Komitet ogólnie popiera szerokie podejście przyjęte przez Komisję przy opracowywaniu przedmiotowych rozporządzeń.
W szczególności Komitet stwierdza, że:
2.2.1 Z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż działania wspierane przez Fundusz koncentrować się będą na priorytetowych celach Wspólnoty określonych na szczytach w Lizbonie i w Göteborgu.
2.2.2 Należy dopuścić możliwość dokonywania wydatków na budownictwo mieszkaniowe oraz remonty, o ile ma to związek z rewaloryzacją i rozwojem.
2.2.3 Wysoki priorytet należy przyznać badaniom i rozwojowi technologicznemu, innowacjom i przedsiębiorczości, przede wszystkim, by wspierać rozwój małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).
2.2.4 Istotne znaczenie mają także turystyka zrównoważona, transport publiczny i odnawialne źródła energii.
2.2.5 Innowacyjność należy postrzegać w szerokim tego słowa znaczeniu jako czynnik wspierający rozwój i upowszechnianie technologii informacyjno-komunikacyjnych.
2.2.6 Propozycje wspierania europejskiej współpracy terytorialnej mają poparcie Komitetu i należy rozszerzać ich zakres.
2.2.7 Przepisy dotyczące obszarów miejskich oraz konurbacji powinny wyraźnie ułatwić wzmożoną współpracę pomiędzy miastami a Wspólnotą.
2.2.8 Należy wspierać obszary wiejskie, sprzyjając w ten sposób zwiększaniu dywersyfikacji.
2.2.9 Rozporządzenia powinny przewidywać wprost możliwość wdrożenia kompleksowych programów na rzecz zbieżności na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych oraz w regionach peryferyjnych i na wyspach stojących w obliczu szczególnych problemów (w tym także w małych państwach wyspiarskich).
3.
Uwagi ogólne
3.1 W Trzecim raporcie na temat spójności gospodarczej i społecznej [5] Komisja wskazała na wyzwania stojące przed Unią w zakresie zmniejszania nierówności i w związku z rozszerzeniem.
W szczególności Komisja odnotowała:
- niski poziom uczestnictwa w programach kształcenia ustawicznego w mniej zamożnych regionach, który w nowych państwach członkowskich był znacznie niższy;
- istotne różnice w wydatkach na badania i rozwój (B+R);
- utrzymujące się nierówności w zakresie dostępu regionów do technologii informacyjno-komunikacyjnych;
- potrzebę trwałego, wysokiego poziomu wzrostu, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich;
- nieproporcjonalnie wysoki udział bezpośrednich inwestycji zagranicznych, lokowanych w silniejszych gospodarczo regionach;
- poziom zatrudnienia znacznie poniżej celów wyznaczonych przez strategię lizbońską.
3.2 Komitet z zadowoleniem przyjął zarówno raport, jak i pozytywny wkład Funduszy Strukturalnych, równocześnie stwierdzając jednak, że "różnice w zakresie zamożności i wydajności gospodarczej pozostają bardzo znaczące".
Komitet uznał także, że "rozszerzenie doprowadzi do znacznego powiększenia wspólnotowego rynku wewnętrznego, otwierając nowe możliwości", niemniej oznacza ono także zwiększenie nierówności [6].
3.3 Dlatego konieczne są reformy na rzecz likwidacji powyższych nierówności, odpowiedzi na swoiste wyzwania, jakie niesie ze sobą rozszerzenie oraz realizacji celów określonych w agendzie lizbońskiej, tj. zwiększonej konkurencyjności, większej ilości lepszych miejsc pracy, integracji społecznej oraz równowagi ekologicznej.
Komitet pragnie podkreślić, że rozporządzenie powinno wyraźnie wskazywać na ten obszar zainteresowań, a szereg priorytetów opisanych w ramach poszczególnych działań postrzegać należy jako swoiste menu lub zbiór narzędzi, z których regiony lub państwa członkowskie korzystać będą przy opracowywaniu programów zwiększania długookresowego tempa wzrostu oraz wspierania konkurencyjności.
3.4 Jak już wspomniano we wstępie, niniejsza opinia sporządzona została w kontekście opinii Komitetu w sprawie przepisów ogólnych [7].
W przedmiotowej opinii zawarto szczegółowe uwagi odnośnie kontekstu oraz potrzeby większego zaangażowania partnerów społecznych i gospodarczych [8].
Partnerzy społeczni powinni uczestniczyć na wszystkich etapach opracowywania i wdrażania programów oraz dysponować pełnią praw w komitetach monitorujących.
Wspomniana opinia stwierdza również, że Komisja powinna promować skuteczną współpracę partnerską.
Zdaniem Komitetu dla zapewnienia maksymalnej skuteczności należy uwzględniać decyzje podejmowane w ramach owej współpracy.
Przedstawiono w niej także stanowisko Komitetu odnośnie nowych priorytetów [9], jakie należy przyjąć w odpowiedzi na wyzwania związane z rozszerzeniem.
Niniejsza opinia odzwierciedla wspomniane priorytety, jako że odnoszą się one do konkretnych przepisów dotyczących Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Komitet wyraził już swoje ogólne stanowisko, że na politykę spójności należy przeznaczyć odpowiednie środki, wystarczające na realizację jej celów.
Ponadto, w grę wchodzą kwestie dotyczące zarówno "starych", jak i "nowych" państw członkowskich.
3.4.1 Należy do nich, po pierwsze, problem ograniczonych zasobów oraz ich optymalnej alokacji przy uwzględnieniu potencjału absorpcyjnego (współfinansowanie) nowych członków oraz najuboższych regionów i obszarów.
3.4.2 Po drugie, istnieje problem tzw. "efektu statystycznego" i stopniowego zmniejszenia pomocy, który stanowi wyzwanie dla "starych" państw członkowskich, ale będzie miał konsekwencje także dla niedawno przyjętych państw, po kolejnym rozszerzeniu UE w 2007 r., kiedy to niektóre regiony mogą przestać kwalifikować się do otrzymywania pomocy.
3.4.3 Ze wspomnianą kwestią wiąże się jeszcze sprawa metod stosowanych do wyliczenia wskaźników gospodarczych (produkt krajowy brutto — PKB), jako że także nowi członkowie mogą przestać kwalifikować się do otrzymywania pomocy, zwłaszcza w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).
Chociaż Eurostat dysponuje penymi danymi dla regionów jedynie z lat 2000 — 2002, mogą wystąpić trudności w przypadku regionów, których udział w dochodzie narodowym brutto (PNB) Wspólnoty wykazuje spadek.
3.5 Komitet przedstawił już lub aktualnie opracowuje wiele opinii omawiających z perspektywy regionów i spójności kwestie strategii politycznych i gospodarczych UE, przemian strukturalnych i w przemyśle, B+R oraz innowacji, rozwoju turystyki, problemów aglomeracji miejskich, infrastruktury, regionów mniej uprzywilejowanych i peryferyjnych, itp.
W konsekwencji rozszerzenia niektóre z nich wymagają rewizji.
Rozszerzenie na wschód niesie ze sobą możliwości i wyzwania zasadniczo odmiennej natury w porównaniu z poprzednimi etapami poszerzenia UE.
4.
Streszczenie wniosku w sprawie rozporządzenia
4.1 Proponowane rozporządzenie określa "zadania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego".
4.2 Celem Funduszu ma być udział w finansowym wspieraniu działań służących ograniczaniu nierówności między regionami i tym samym przyczynianie się do realizacji celów Wspólnoty w zakresie wzmocnienia konkurencyjności, tworzenia stanowisk pracy i wspierania zrównoważonego rozwoju.
Zakres interwencji Funduszu obejmuje wspieranie inwestycji produkcyjnych, rozbudowy infrastruktury, innych inicjatyw rozwojowych oraz pomocy technologicznej.
Pomoc świadczona w ramach funduszu służyć ma przede wszystkim realizacji priorytetów tematycznych: "konwergencja", "konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" oraz "europejska współpraca terytorialna".
4.2.1 W zakresie "konwergencji", proponowane rozporządzenie przewiduje, że pomoc EFRR przeznaczana będzie przede wszystkim na wspieranie zrównoważonego rozwoju oraz uaktywnienie i wzmocnienie lokalnego potencjału.
Rozporządzenie wyznacza także zakres działań, jakie mają uzyskać wsparcie, do których zaliczono: badania i rozwój technologiczny, propagowanie idei społeczeństwa informacyjnego, zrównoważonej produkcji i środowiska, wspieranie turystyki, inwestycje w transporcie, poprawę bezpieczeństwa i efektywności dostaw energii, inwestycje w edukację podnoszące atrakcyjność regionów, poprawę stanu zdrowia służącą rozwojowi gospodarczemu oraz pomoc dla MŚP, której konsekwencją mają być nowe miejsca pracy.
4.2.2 W odniesieniu do "konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia", proponowane rozporządzenie przewiduje wspieranie przede wszystkim innowacji i gospodarki opartej na wiedzy.
Oznacza to zwiększenie potencjału w zakresie badań i rozwoju technologicznego (B+RT) oraz innowacji bezpośrednio związanych z celami rozwoju regionalnego, wzmocnienie innowacyjności wśród MŚP, wspieranie gospodarczego wykorzystywania nowych koncepcji oraz tworzenie nowych instrumentów finansowych i odpowiednich warunków dla rozwoju firm prowadzących działalność opartą na wiedzy.
Po drugie, rozporządzenie przewiduje działania dotyczące zagrożeń ekologicznych i ich zapobiegania, w tym pobudzanie inwestycji służących rekultywacji obszarów zanieczyszczonych, efektywności energetycznej, ekologicznemu transportowi publicznemu i zapobieganiu zagrożeniom.
Wreszcie, w przedmiotowej dziedzinie fundusz wspierał będzie także inwestycje zlokalizowane poza głównymi centrami miejskimi, a służące polepszeniu dostępu do sieci transportowej oraz upowszechnianiu wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych.
4.2.3 Działania w ramach priorytetu tematycznego "europejska współpraca terytorialna" skupiać się mają przede wszystkim na opracowywaniu strategii współpracy transgranicznej służącej zrównoważonemu rozwojowi terytorialnemu.
Mają one w szczególności pobudzać przedsiębiorczość i rozwój MŚP oraz wspierać rozwój turystyki, kultury i transgranicznej wymiany handlowej.
Ponadto proponowane są działania mające poprawić dostęp do sieci transportowych i technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz wspierać transgraniczne sieci wodociągowe i energetyczne, a także współpracę w dziedzinie zdrowia i edukacji.
EFRR może także finansować wspieranie transgranicznych inicjatyw na rynku pracy.
W ramach tego obszaru mają być również realizowane działania wspierające ponadnarodową współpracę, w tym dwustronną kooperację między regionami nadmorskimi służącą promowaniu odpowiednich strategii w zakresie zarządzania odpadami i zasobami wodnymi, dostępności transeuropejskich sieci transportowych i zaawansowanych systemów technologii informacyjno-komunikacyjnych, zapobieganiu zagrożeniom ekologicznym oraz rozwojowi sieci naukowych i technologicznych.
Wreszcie, w tych samych ramach mają być realizowane działania służące poprawie efektywności polityki regionalnej dzięki wspieraniu tworzenia sieci kontaktów i wymiany doświadczeń, szczególnie w zakresie innowacji, ochrony środowiska i zapobiegania zagrożeniom oraz rewaloryzacji miast.
4.3 Wniosek dotyczący rozporządzenia określa, jakie wydatki uznawane są za kwalifikujące się do wsparcia oraz zawiera szczegółowe przepisy odnoszące się do następujących kwestii:
4.3.1 Obszary miejskie: EFRR wspierał będzie rozwój zintegrowanych strategii opartych na partnerstwie, a służących rozwiązywaniu wielu nagromadzonych problemów natury gospodarczej, ekologicznej i społecznej, dotykających aglomeracje miejskie.
Przedmiotowy artykuł dopuszcza również wykorzystanie ograniczonych środków EFRR na wspieranie działań wchodzących w zakres kompetencji Europejskiego Funduszu Społecznego.
4.3.2 Obszary wiejskie: Proponuje się, by interwencja EFRR na tych obszarach służyła przede wszystkim dywersyfikacji gospodarczej, stanowiąc dopełnienie środków wspieranych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EAFRD) oraz Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (EFF).
4.3.3 Obszary o niekorzystnych warunkach naturalnych: W przypadku programów regionalnych obejmujących obszary o niekorzystnych warunkach naturalnych środki z EFRR służyć będą przede wszystkim poprawie dostępności, wspieraniu kulturowego dziedzictwa, zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych oraz turystyki.
4.3.4 Regiony peryferyjne: EFRR wspierał będzie usługi w zakresie transportu towarów oraz zapewniał będzie finansowanie dodatkowych kosztów składowania, konserwacji i siły roboczej.
4.3.5 Proponowane rozporządzenie zawiera także szczegółowe przepisy dotyczące "europejskiej współpracy terytorialnej".
Określają one obligatoryjne elementy programów operacyjnych, takie jak analizę problemów i uzasadnienie priorytetów, zestawienia finansowe oraz zasady realizacji.
Przewidują one także możliwe formy zarządzania programem, w tym specjalny instrument prawny pozwalający na ustanowienie specjalnej organizacji działającej na rzecz współpracy transgranicznej.
4.3.6 Postanowienia końcowe: Potwierdzają one przepisy przejściowe zamieszczone w obecnie obowiązującym rozporządzeniu — (WE) nr 1783/99 oraz oficjalnie wyznaczają proponowaną datę rozpoczęcia stosowania rozporządzenia ( 1 stycznia 2007 r.) i jego rewizji (do 31 grudnia 2013 r.).
5.
Opinia Komitetu
5.1 Wstęp, zakres przepisów i wydatki kwalifikujące się do wsparcia (art. 1, 2, 3, 7 i 13)
5.1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wyraźne powiązanie w art. 2 celów funduszu z celami Wspólnoty, zwłaszcza z przewidzianymi w agendzie lizbońskiej.
Podobnie Komitet zaaprobowałby koncentrację pomocy na przejrzystych priorytetach tematycznych.
Wśród celów nowych programów znaleźć się muszą nowe cele strategii lizbońskiej przewidujące zwiększenie w długim okresie tempa wzrostu gospodarczego w najsłabszych regionach oraz wzmacnianie konkurencyjności w całej Unii Europejskiej.
Rozporządzenie musi zatem określać pewien zestaw działań, z którego można by dobierać elementy do konkretnych programów, które z kolei odpowiadać będą specyficznym warunkom w poszczególnych regionach, przyczyniając się jednocześnie do realizacji ogólnych celów obejmujących przyspieszenie wzrostu i poprawę konkurencyjności.
W procesie opracowywania wytycznych o zasięgu ogólnounijnym oraz strategii narodowych należy koncentrować się na realizacji nowej strategii lizbońskiej.
Przy przygotowywaniu wspomnianych dokumentów konieczna jest także ścisła współpraca z partnerami społecznymi.
W wydanej opinii [10] Komitet przedstawił tezę, że odnowa zasobów mieszkaniowych i zapewnienie najważniejszym kategoriom pracowników mieszkań po przystępnych cenach, stanowią integralny element programu rewaloryzacji i dlatego mają one do odegrania szczególną rolę w ramach polityki rozwoju obszarów miejskich oraz wiejskich. Dlatego też Komitet wyraża rozczarowanie, że wydatki na budownictwo mieszkaniowe zostały expressis verbis wykluczone w art. 7 rozporządzenia.
Zdaniem Komitetu wydatki na budownictwo mieszkaniowe służące rewaloryzacji i rozwojowi, powinny zostać dopuszczone, podobnie jak należałoby włączyć nakłady na budownictwo mieszkaniowe ponoszone w ramach programów odnowy starszych obszarów miejskich i przemysłowych.
5.2 Działania służące wspieraniu "konwergencji" (art. 4)
5.2.1 Komitet podkreślił znaczenie B+RT oraz innowacyjności i przedsiębiorczości.
Analiza trzeciego raportu na temat spójności wskazała na znaczne różnice w inwestycjach na B+RT oraz pozwoliła stwierdzić, że innowacje i przedsiębiorczość mają kluczowe znaczenie dla podtrzymania wysokiego poziomu wzrostu gospodarczego w biedniejszych regionach Wspólnoty.
Komitet podtrzymuje swoje stanowisko odnośnie wagi tych działań.
Stwierdza także, że w niektórych nowych państwach członkowskich wsparcie uzyskiwane w ramach EFRR będzie miało szczególne znaczenie dla rozwoju niezbędnych sieci centrów B+RT, łączących regionalne uczelnie wyższe z przedsiębiorstwami (gdzie szczególnym wyzwaniem będzie wspieranie MŚP), co pozwoli na wydźwignięcie tych regionów do poziomu bliższego reprezentowanemu przez rozwinięte obszary UE.
5.2.2 Komitet wskazał także, iż ogromne znaczenie dla zapóźnionych regionów ma również zapewnienie dostępu do szerokopasmowych sieci komunikacyjnych oraz wspieranie MŚP w korzystaniu z technologii informacyjno-komunikacyjnych.
5.2.3 W przepisach dotyczących środowiska naturalnego przewidziano szereg działań, ale wskazane byłoby sprecyzowanie w omawianym artykule, że główne znaczenie ma wpływ tych inwestycji na wspieranie zrównoważonego rozwoju i odnawialnych źródeł energii.
5.2.4 Należy poprzeć ideę wspierania turystyki zrównoważonej o wysokiej wartości dodanej, jako że w istotny sposób przyczynia się ona do rozwoju regionalnych gospodarek i ma znaczenie zarówno dla obszarów wiejskich, jak i miejskich.
Rola turystyki w transporcie transeuropejskim pozostaje niedoceniona, a przecież wywiera ona pozytywny wpływ na świadomość obywateli.
Ponadto, inwestycje w odpowiednią infrastrukturę, usługi i środowisko naturalne mogą zwiększyć atrakcyjność regionów, które nie są obecnie postrzegane jako cele wypraw turystycznych.
5.2.5 Potencjał w zakresie infrastruktury transportowej jest jednym z najważniejszych czynników wzrostu.
Należy popierać inwestycje, dzięki którym regiony łączone są z głównymi europejskimi sieciami i rynkami.
Odpowiednie, ekologiczne, zintegrowane systemy transportu publicznego w miastach i miasteczkach pomagają zmniejszyć zatory komunikacyjne oraz sprzyjają ograniczaniu zjawiska wykluczenia społecznego zarówno na obszarach wiejskich, jak i miejskich.
5.2.6 Rozwój transeuropejskich sieci energetycznych przyczyni się do zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw i ściślejszej integracji państw członkowskich.
Także wydajność energetyczna i odnawialne źródła energii oznaczają szanse na nowe przedsięwzięcia gospodarcze, które przyczynią się do wzrostu gospodarczego i poprawy konkurencyjności regionów zapóźnionych.
5.2.7 Inwestycje w edukację także przynoszą bezpośrednie korzyści dla innowacji i konkurencyjności oraz rozwoju kapitału ludzkiego.
Jak już wspomniano powyżej, w zapóźnionych regionach częściej istnieją mniejsze możliwości w zakresie kształcenia kontynuowanego przez całe życie oraz kształcenia ustawicznego.
Natomiast rozporządzenie w swoim obecnym kształcie odnosi się tylko do inwestycji "przyczyniających się do wzrostu atrakcyjności i jakości życia w regionach".
Komitet uznaje potrzebę koncentracji oraz rolę Europejskiego Funduszu Społecznego, jednak ze względu na wagę edukacji, pragnie rozszerzenia zakresu przedmiotowego analizowanego artykułu oraz lepszej koordynacji pomiędzy EFRR a EFS [11].
Komitet wskazuje także na znaczenie, jakie ma wspieranie nowych rozwiązań w zakresie problemów związanych z komunikowaniem się w wielojęzycznej Unii.
Mimo szerokiej oferty w zakresie nauczania języków, sytuacja w tej dziedzinie jest nadal niezadowalająca, choć dostrzegalny jest pewien postęp.
5.2.8 Artykuł przewiduje inwestycje w system ochrony zdrowia przyczyniający się do rozwoju regionu i jakości życia, dlatego też Komitet przyjmuje go z zadowoleniem.
5.2.9 Wsparcie dla MŚP ma istotne znaczenie, a odpowiednia regionalna polityka przedsiębiorczości może przyciągnąć inwestycje do regionów dotkniętych problemami strukturalnymi lub słabych gospodarczo.
Należy umożliwić wykorzystanie systemu bodźców i innych środków systemowych w gospodarce na rzecz przyciągnięcia zagranicznych inwestorów do regionów wymagających inwestycji, wspierania sektorów o strategicznym znaczeniu z punktu widzenia UE oraz pomocy dla innowacyjnych klastrów przedsiębiorstw i organizacji.
5.3 Działania służące wspieraniu "konkurencyjności regionalnej" (art. 5)
5.3.1 W odniesieniu do innowacji, Komitet chciałby zaproponować szerokie ujęcie procesu ich wprowadzania.
Niejednokrotnie nowe metody pracy oraz rozwiązania z zakresu zarządzania i stosunków międzyludzkich mogą w równej mierze przyczynić się do sukcesu i konkurencyjności przedsiębiorstw, co zupełnie nowe technologie, produkty lub procesy.
W dodatku, bardziej nowoczesne relacje w danym sektorze stanowić mogą warunek wstępny dla pomyślnego wdrożenia technologii i jako takie mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
Rozporządzenie powinno uwzględniać powyższe czynniki i uznając nadrzędną rolę EFS w tych dziedzinach, przewidywać wspieranie sieci kontaktów służących promowaniu najlepszych praktyk w zakresie szeroko pojętej innowacji.
5.3.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje dążenie do zapewnienia zrównoważonego rozwoju, wydajności energetycznej i wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, które same w sobie stanowią pożądane cele.
Należy jednak zaznaczyć, że również stworzenie specjalnych możliwości dla projektantów i producentów technologii ekologicznych może się przyczynić do gospodarczego rozwoju regionu.
Komitet popiera także zamieszczenie w proponowanej treści rozporządzenia odniesienia do ekologicznego transportu publicznego oraz wyraża przekonanie, że odpowiednio wspierane i zintegrowane systemy transportu publicznego stanowić mogą kluczowy wkład z gospodarczego punktu widzenia w łagodzenie trudności związanych z zatorami komunikacyjnymi na obszarach miejskich oraz zwalczanie wykluczenia społecznego, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich.
5.3.3 Udoskonalenie podstawowych środków transportu i innych połączeń uznaje się za istotny warunek rozwoju.
Obszary wiejskie mogą się znajdować w niekorzystnej sytuacji, ponieważ lokalny rynek nie jest na tyle rozbudowany, by zapewnić pożądaną infrastrukturę.
Istotne znaczenie mieć będzie tutaj interakcja pomiędzy poszczególnymi politykami wspólnotowymi, a Komitet pragnie upewnić się, że działania wspierane w ramach przedmiotowego zagadnienia nie będą napotykać na niepotrzebne utrudnienia.
Niezbędne jest również zapewnienie dostępu do technologii informacyjno-komunikacyjnych poza największymi ośrodkami miejskimi, jednak znaczenie ma nie tylko fizyczny dostęp i łączność, lecz także doradztwo, wsparcie biznesowe i rozwój umiejętności, by MŚP potrafiły należycie korzystać z technologii informacyjno-komunikacyjnych.
Komitet uważa też za konieczne zapewnienie dostępu do technologii informacyjno-komunikacyjnych wszystkim obywatelom, tak by zapobiec tworzeniu "cyfrowej przepaści" przyczyniającej się do społecznego wykluczenia.
Te ostatnie problemy dotyczą w dużym stopniu także największych aglomeracji miejskich.
5.4 Działania służące wspieraniu europejskiej współpracy terytorialnej (art. 6)
5.4.1 Komitet z zadowoleniem przyjął propozycje Komisji dotyczące wspierania transgranicznej, ponadnarodowej i międzyregionalnej współpracy na bazie doświadczeń zdobytych w ramach Interreg [12].
Jednakże propozycje Komisji przewidujące szereg zestawów działań, w projektach transgranicznych lub ponadnarodowych oraz obecna wersja rozporządzenia zdają się pomijać szereg istotnych obszarów działalności z zakresu sieci międzyregionalnych wspieranych w ramach programu Interreg, na przykład działania służące wspieraniu zbieżności oraz specjalne działania na obszarach o niekorzystnych warunkach naturalnych, peryferyjnych i wiejskich.
5.4.2 Komitet wyraźnie popiera środki służące intensyfikacji wewnątrzunijnej współpracy transgranicznej pomiędzy państwami UE-15 oraz nowymi państwami członkowskimi.
Za cel należy uznać faktyczne ustanowienie nowych, dynamicznych i aktywnych regionów o wspólnej lub wspólnie użytkowanej infrastrukturze (w tym w zakresie ochrony zdrowia i edukacji) oraz stosunkach międzyludzkich, gdzie podejmowane będą działania zmierzające do przezwyciężania problemów językowych oraz korzystania z najlepszych elementów kultur narodowych.
Fundusze strukturalne dopomogą w rozwiązywaniu problemów wynikających z różnic dochodów i poziomu cen oraz we wspieraniu rozwoju gospodarczego.
Komitet z zadowoleniem przyjął nową politykę sąsiedztwa Unii [13] oraz jej nowe instrumenty — także w możliwym odniesieniu do państw trzecich — i pragnie jej ugruntowania w następnym okresie programowym, jak również, wsparcia tych działań przez EFRR.
5.4.3 Komitet odnotowuje postanowienia dotyczące inicjatyw w zakresie transgranicznego rynku pracy oraz sugeruje, by przepisy zawierały wyraźną deklarację poparcia dla realizacji zobowiązań dotyczących standardów rynku pracy zawartych w traktatach akcesyjnych oraz strategii lizbońskiej.
Komitet wskazał także [14], iż programy te powinny uwzględniać również potrzebę zwalczania różnorodnych form dyskryminacji społecznej.
Komitet pragnie, by kwestia ta została wyjaśniona i wzywa do zagwarantowania, że wszelkie działania wspierane w ramach EFRR kwalifikowały się będą do realizacji w ramach sieci międzyregionalnych.
Komitet wzywa w szczególności do ustanowienia specjalnego programu dla regionów graniczących z nowymi państwami członkowskimi. Ponieważ wniosek dotyczący rozporządzenia nie przewiduje takiego rozwiązania, a Komitet pragnie, by wspierało ono podobną działalność, za wskazane należy uznać wprowadzenie do rozporządzenia specjalnego odniesienia w tym przedmiocie.
5.4.4 Wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje utworzenie europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej.
Komitet przedstawił w tej sprawie osobną opinię [15], której konkluzje powinny również zostać zawarte w regulacjach.
5.4.5 Kwestia kwalifikowania się wydatków ma być zasadniczo rozstrzygana na szczeblu krajowym, z pewnymi wyjątkami, które należy szczegółowo ustanowić w przepisach.
Należy w sposób przejrzysty uregulować, że w przypadku podatku od wartości dodanej (VAT), do kosztów kwalifikujących się do finansowania zaliczyć można podatek niepodlegający zwrotowi, jako że stanowi on rzeczywisty koszt projektu.
5.5 Specjalne przepisy dotyczące poszczególnych rodzajów obszarów
5.5.1 Obszary miejskie (art. 8)
5.5.1.1 Komitet zaproponował ustanowienie specjalnego programu na rzecz obszarów miejskich.
Działania określone w art. 8 ust. 1 powinny zawierać wszelkie elementy inicjatywy wspólnotowej Urban, a Komitet pragnie ustanowienia wyraźnych podstaw prawnych umożliwiających miastom wspólnotowym współpracę.
5.5.1.2 W omawianym artykule znajduje się także zapis przewidujący możliwość finansowania działań w ramach rozporządzenia (WE) nr 1784/1999 ustanawiającego Europejski Fundusz Społeczny [16].
Rozporządzenie ogranicza zakres tego odstępstwa do działań w ramach celu "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie" oraz do 10 % w ramach "rozpatrywanego priorytetu [17]".
Komitet, uwzględniając potrzebę przestrzegania zasady realizacji każdego programu tylko z jednego funduszu, przyjmuje stanowisko, że potrzebny jest szerszy zakres możliwości finansowania działań w dziedzinie rynku pracy i kapitału ludzkiego w ramach tych programów.
Być może należałoby rozciągnąć zakres odstępstwa na wszystkie programy finansowane z EFRR — a nie tylko obejmujące obszary miejskie — oraz na wszystkie trzy priorytety tematyczne.
Dlatego pułap 10 % powinien obowiązywać w stosunku do programu jako całości lub — jak zaproponowano — danego priorytetu, co zapewni odpowiednią elastyczność.
5.6 Obszary wiejskie i obszary zależne od rybołówstwa (art. 9)
5.6.1 Komitet zwrócił szczególną uwagę na potrzebę zapewnienia, by opisywane działania nie ograniczały się do projektów rolniczych i z zadowoleniem przyjął koncentrację na infrastrukturze, telekomunikacji, nowych rodzajach działalności gospodarczej, związkach pomiędzy obszarami miejskimi i wiejskimi oraz promocji turystyki.
Powyższa lista powinna jednak obejmować także dostęp do usług użyteczności publicznej, innowacje oraz współdziałanie ze szkołami wyższymi, które to elementy, jak ustalono, mają znaczenie dla dywersyfikacji obszarów wiejskich.
Komitet wyraził również poparcie dla deklaracji złożonej przez Komisję, iż nowe instrumenty zostaną "włączone do wspólnej polityki rolnej" [18].
Omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje obowiązek przedstawienia przez państwa członkowskie "jasnych kryteriów rozgraniczających" środki finansowane z EFRR oraz EFRROW i EFR oraz wykazania, że działania finansowane z tych funduszy są spójne i wzajemnie się uzupełniają.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje wspomniane zapisy i pragnie zwrócić uwagę na swoją szczegółową opinię sprawie EFRROW.
5.7 Obszary o niekorzystnych warunkach naturalnych i obszary peryferyjne (art. 10 i 11)
5.7.1 Komitet opowiedział się za dalszą realizacją zasady solidarności z regionami zmagającymi się ze szczególnego rodzaju problemami i wyraża szerokie poparcie dla propozycji zawartych w proponowanym rozporządzeniu.
W odrębnej opinii [19] Komitet ocenił potrzeby regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych oraz zwrócił szczególną uwagę na szeroko zakrojone propozycje Komisji przedstawione w Trzecim raporcie na temat spójności gospodarczej i społecznej.
Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie EFRR obejmuje wiele punktów omawianych we wspomnianej opinii, a Komitet z zadowoleniem przyjmuje terytorialny wymiar kryteriów kwalifikujących do finansowania ze środków Funduszu.
Art. 10 zawiera wyrażenie "bez uszczerbku dla art. 3 i 4", co wskazuje, iż omawiane regiony kwalifikują się także do pomocy przewidzianej w tych artykułach. Wskazane byłoby uzupełnienie rozporządzenia o zapis stwierdzający expressis verbis, że rzeczywiście tak jest.
Podobnie w art. 11 zawarto klauzulę umożliwiającą finansowanie dodatkowych kosztów działań określonych w art. 4. Komitet wyraża poparcie dla takiego rozwiązania.
Ponownie jednak wskazane byłoby wyjaśnienie, że wspomniane regiony kwalifikowałyby się do otrzymania pomocy w ramach innych celów.
5.8 Szczegółowe przepisy dotyczące celu "współpraca terytorialna" (art. 12 oraz art. 14-22)
5.8.1 Komitet przyjął z zadowoleniem projekt nowego instrumentu prawnego ułatwiającego współpracę.
Te dodatkowe przepisy służyć mają ułatwianiu efektywnej współpracy, niemniej brakuje wyraźnych wytycznych odnośnie udziału partnerów społecznych w komitetach monitorujących a także udziału innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ustaleniach dotyczących monitorowania.
Należy wyjaśnić wzajemny stosunek pomiędzy EFRR (art. 18) a nowym europejskim ugrupowaniem współpracy transgranicznej (EUWT), co dotyczy w szczególności możliwości przekazywania przez państwa członkowskie odpowiedzialności spoczywającej na władzy zarządzającej EUWT.
5.8.2 Powyższe kwestie zostały już poddane bardziej szczegółowej analizie i Komitet przedstawił swoją opinię na temat ustanowienia europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej [20].
5.9 Przepisy końcowe (art. 22-26)
[10] Programowanie funduszy strukturalnych w latach 2000-2006 - wstępna ocena inicjatywy URBAN, Dz.U. C 133 z 6.06.2003, s. 53, pkt. 3.3 i 4.7.1. [11] Komitet wyraźnie stwierdził, iż wolałby utworzenie jednego funduszu dla całej polityki spójności, co rozwiązałoby tego rodzaju problemy (COM (2004) 492 końcowy – 2004/0163 (AVC), CESE 389/2005.
Opinia w sprawie Trzeciego raportu na temat spójności gospodarczej i społecznej. [19] Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Jak osiągnąć lepszą integrację regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych", CESE 140/2005.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii oraz zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 1768/92, dyrektywę 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004
(COM(2004) 599 końcowy — 2004/0217 COD
(2005/C 267/01)
Dnia 12 listopada 2004 roku Rada, zgodnie z art. 251. Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 417. sesji plenarnej w dniu 11 maja 2005 r. Komitet przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Podsumowanie zaleceń Komitetu
1.1 EKES uważa za sprawę priorytetową ochronę populacji dziecięcej*, jako że jest to wrażliwa grupa wyróżniająca się pod względem swych szczególnych cech fizjologicznych, psychologicznych i rozwojowych.
Uważa zatem, że decyzja o przeprowadzeniu badań w dziedzinie pediatrii powinna być oparta na wyraźnie zidentyfikowanych i umotywowanych potrzebach badawczych, i że zagwarantowane powinno być poszanowanie norm etycznych badań klinicznych.
1.2 EKES zgadza się, iż stosowne jest ustanowienie wewnątrz EMEA (Europejskiej Agencji ds. Leków, ang. European Medicines Agency) Komitetu Pediatrycznego, uważając go za narzędzie gwarantujące wysokiej jakości badania oparte na naukowych i etycznych podstawach.
EKES zaleca, by Komitet został w szerszym zakresie wyposażony w specyficzne kompetencje w dziedzinie pediatrii, odnośnie do opracowywania i zastosowania leków pediatrycznych, i aby powiększono grono ekspertów mianowanych przez Komisję.
1.3 EKES uważa za stosowne, by zadania wspomnianego Komitetu Pediatrycznego zostały poszerzone.
Zaleca w szczególności, by większe znaczenie nadano jego roli w dziedzinie europejskich sieci badaczy naukowych i ośrodków badań nad populacją dziecięcą oraz by przyznano mu kierownictwo naukowe nad programem badań w dziedzinie pediatrii noszącym nazwę MICE (Medicines Investigation for the Children in Europe), który Komisja zobowiązała się zaproponować w ramach odpowiedniej inicjatywy.
1.4 EKES popiera zaproponowane procedury udzielania pozwoleń na dopuszczenie leków do obrotu, w szczególności nową procedurę PUMA (tj. Dopuszczenie do Obrotu i Zastosowania Pediatrycznego, ang. Paediatric Use Marketing Authorisation) przewidzianą dla leków dopuszczonych już do sprzedaży.
Proponuje poza tym zastosować skróconą, scentralizowaną procedurę, o ile usprawiedliwiają to dane dotyczące bezpieczeństwa zgromadzone zwłaszcza poprzez okresowe sprawozdania uaktualniające na temat bezpieczeństwa.
Ponadto proponuje wyszczególnić, że przypadkach, w których dla konkretnej podkategorii populacji dziecięcej istnieją podstawy do zastosowania procedur dotyczących sierocych produktów leczniczych, posiadacz pozwolenia na wprowadzenie do obrotu może wybrać jedną z dwóch procedur.
1.5 Wziąwszy pod uwagę nakłady czasowe i zasoby niezbędne do realizacji badań w dziedzinie pediatrii, jak również delikatne kwestie etyki i zgodności związane z pacjentami pediatrycznymi, EKES zgadza się, że stosowne jest ustanowienie systemu nagród i zachęt opisanych we wniosku, lecz zaleca ich wzmocnienie w pewnych szczególnych przypadkach.
1.6 EKES popiera propozycję polegającą na zwiększeniu dostępności informacji na temat leków i badań klinicznych — dla lekarzy i innych pracowników służby zdrowia, między innymi dzięki szerszemu wykorzystaniu wspólnotowej bazy danych EudraCT [1].
Zaleca ponadto opracowanie obszerniejszej strategii komunikacyjnej, służącej promowaniu bezpiecznego i efektywnego zastosowania leków u dzieci.
1.7 EKES uważa za konieczne przeprowadzenie szczegółowej analizy sytuacji epidemiologicznej wśród dzieci, metod leczniczych oraz aktualnych niedostatków w dostępności leków pediatrycznych, a także zjawiska przepisywania leków pediatrycznych niezgodnie z zatwierdzonymi zaleceniami.
1.8 EKES zaleca zatem, by Komisja aktywnie uczestniczyła w procesie tworzenia sieci między właściwymi organami a wyspecjalizowanymi ośrodkami badawczymi w celu powiększenia wiedzy na temat mechanizmów rządzących zapotrzebowaniem na leki i na temat lepszych praktyk terapeutycznych.
1.9 Wreszcie EKES pragnie, by pogłębiono współpracę z WHO i dialog z właściwymi organami międzynarodowymi w celu przyśpieszenia procesu zatwierdzania leków pediatrycznych oraz uniknięcia dublowania i niepotrzebnego powtarzania badań klinicznych.
2.
Wstęp
2.1 Populacja dziecięca stanowi wrażliwą grupę różniącą się od dorosłej populacji ze względu na swoje szczególne cechy fizjologiczne, psychologiczne i rozwojowe, co nadaje duże znaczenie badaniom leków uwzględniającym wiek i rozwój.
Inaczej niż w przypadku dorosłych, ponad 50 % leków stosowanych przy leczeniu dzieci w Europie nie zostało przetestowanych i dopuszczonych do stosowania u dzieci: zdrowie i — co za tym idzie — jakość życia dzieci w Europie mogą ucierpieć z powodu tego, że w niewystarczającym stopniu testuje się i dopuszcza do obrotu leki na ich użytek.
2.2 Chociaż kwestia prowadzenia badań na populacji dziecięcej może budzić liczne obawy, należy przeciwstawić im argumenty etyczne związane z podawaniem leków populacji, na której nie zostały one przetestowane, w związku z czym ich skutki, pozytywne czy negatywne, pozostają nieznane.
W celu odpowiedzenia na obawy związane z przeprowadzaniem badań na dzieciach, dyrektywa wspólnotowa w sprawie badań klinicznych [2], ustanawia określone wymagania mające na celu ochronę dzieci biorących udział w badaniach klinicznych w UE.
2.3 Ogólne cele wniosku to:
- wzrost wytwarzania leków stosowanych w leczeniu dzieci;
- zadbanie o to, by leki stosowane w leczeniu dzieci były przedmiotem wysokiej jakości badań;
- zadbanie o to, by leki stosowane w leczeniu dzieci były dopuszczane do użytku konkretnie w pediatrii;
- poprawa dostępności informacji o stosowaniu leków u dzieci oraz
- osiągnięcie powyższych celów bez poddawania dzieci niepotrzebnym badaniom klinicznym i przy pełnym poszanowaniu dyrektywy UE w sprawie badań klinicznych.
2.4 Wniosek przewiduje szereg środków mających służyć realizacji powyższych celów. Najważniejsze z nich to:
2.4.1 Ustanowienie Komitetu Pediatrycznego przy Europejskiej Agencji ds. Leków (EMEA).
Komitet Pediatryczny powinien odpowiadać za ocenę i akceptację planów badań pediatrycznych oraz właściwy system zwolnień i odroczeń.
Powinien również odpowiadać za ocenę zgodności dokumentacji z przyjętymi planami badań pediatrycznych oraz obowiązującymi przepisami wspólnotowymi, przyjęcie wykazu potrzeb terapeutycznych dzieci oraz ulepszenie informacji dostępnych na temat bezpiecznego stosowania leków w poszczególnych dziedzinach pediatrii, w celu, między innymi, zapobieżenia powielaniu badań lub prowadzeniu badań niepotrzebnych.
2.4.2 Badania na dzieciach mają opierać się na planach badań pediatrycznych zatwierdzanych przez Komitet Pediatryczny. Przy ocenie takich planów, Komitet Pediatryczny będzie uwzględniał dwie nadrzędne zasady: badania powinny być prowadzone jedynie w przypadku, gdy w grę wchodzą potencjalne korzyści terapeutyczne dla dzieci, unikając jednocześnie ich dublowania oraz nie powinny one opóźniać dopuszczania do obrotu leków przeznaczonych dla innych grup.
2.4.3 Wyniki wszystkich badań przeprowadzonych zgodnie z przygotowanym i zatwierdzonym planem badań pediatrycznych mają być przedstawiane w momencie składania wniosku o zatwierdzenie nowych substancji czynnych, a także nowych zaleceń, składu i nowych sposobów podawania leków dopuszczonych do obrotu, chyba że Komitet Pediatryczny udzieli zwolnienia bądź odroczenia.
2.4.4 W celu stworzenia narzędzia stanowiącego zachętę do wprowadzania leków nieobjętych patentem, proponuje się nowy rodzaj pozwolenia na dopuszczenie do obrotu — PUMA, które opierać się będzie na istniejących procedurach dopuszczania do obrotu, przy czym przeznaczone będzie w szczególności dla produktów leczniczych opracowywanych wyłącznie w celu stosowania u dzieci.
2.4.5 Aby zwiększyć dostępność produktów leczniczych dla dzieci na terytorium Wspólnoty, jako że wymagania zawarte we wnioskach wiążą się z korzyściami dla całej Wspólnoty, a także by zapobiec zakłóceniom swobodnej wymiany handlowej w jej granicach, proponuje się, by wniosek o dopuszczenie do obrotu produktu obejmujący przynajmniej jedno zalecenie pediatryczne na podstawie wyników zatwierdzonego planu badań pediatrycznych rozpatrywany był w ramach scentralizowanej procedury wspólnotowej.
2.4.6 W przypadku nowych leków oraz produktów objętych patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym (ang. Supplementary Protection Certificate, w skr. SPC), jeśli przestrzegane są wszystkie kroki zawarte w uzgodnionym planie badań pediatrycznych, jeśli produkt jest dopuszczony we wszystkich Państwach Członkowskich oraz jeśli informacja o produkcie zawiera istotne dane o wynikach badań, dodatkowe świadectwo ochronne przedłużone zostanie o sześć miesięcy.
2.4.7 Podobne zachęty proponuje się w przypadku sierocych produktów leczniczych, w odniesieniu do których przyznawany normalnie dziesięcioletni okres wyłączności rynkowej ulega przedłużeniu o dwa dodatkowe lata, jeżeli spełnione zostaną wszystkie wymogi dotyczące danych o stosowaniu produktu u dzieci.
2.4.8 Produkty dopuszczone już do obrotu skorzystają na ochronie danych związanej z nowym pozwoleniem (PUMA).
2.5 Dyrektywa dotycząca badań klinicznych ustanawia wspólnotową bazę danych na temat badań klinicznych (EudraCT).
Proponuje się wykorzystać tę bazę jako punkt wyjścia dla potrzeb wykazu wszystkich obecnie trwających i zakończonych badań pediatrycznych prowadzonych zarówno we Wspólnocie, jak i w krajach trzecich.
2.6 Komisja zamierza zbadać możliwość stworzenia programu badań pediatrycznych: Badanie Leków dla Dzieci Europy (ang. Medicines Investigation for the Children of Europe, w skr. MICE), biorąc pod uwagę istniejące programy wspólnotowe.
2.7 Zaproponowano również utworzenie wspólnotowej sieci, łączącej sieci krajowe i ośrodki badań klinicznych w celu zapewnienia odpowiednich kompetencji w skali UE oraz ułatwienia realizacji badań, zwiększenia współpracy i zapobiegania powielaniu badań.
2.8 Wniosek opiera się na art. 95 Traktatu WE.
Artykuł ten, określający procedurę współdecydowania opisaną w art. 251, stanowi podstawę prawną realizacji celów określonych w art. 14 Traktatu, obejmujących zapewnienie swobodnego przepływu towarów (art. 14 ust. 2), w tym przypadku produktów leczniczych dla ludzi.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Ochrona zdrowia dzieci a badania kliniczne na dzieciach
3.1.1 Komitet uznaje ochronę populacji dziecięcej za najwyższy priorytet, ponieważ stanowi ona wrażliwą grupę, różniącą się pod względem rozwoju, fizjologii i psychiki.
Aby zapewnić realizację tego pierwszorzędnego celu w dziedzinie produktów leczniczych przeznaczonych dla dzieci, konieczne jest spełnienie następujących warunków:
- badania kliniczne na dzieciach należy przeprowadzać tylko w niezbędnych przypadkach i należy unikać bezużytecznego powielania badań;
- badania kliniczne muszą być poddane odpowiedniej kontroli i monitoringowi oraz muszą być prowadzone zgodnie z zasadami etyki w celu zapewnienia maksymalnej ochrony pacjentów pediatrycznych;
- odpowiednie procesy informacyjne i komunikacyjne muszą gwarantować bardziej dogłębne zrozumienie zalecanych metod terapeutycznych dla tej grupy;
- mechanizmy aktywnego nadzoru farmaceutycznego powinny ułatwiać stałe i oparte na wynikach badań naukowych aktualizowanie praktyki terapii pediatrycznej.
3.1.2 Dlatego EKES uważa, że decyzja o wymaganiu lub prowadzeniu badań klinicznych powinna mieć uzasadnienie w wypadku jasno określonych potrzeb, popartych wynikami badań naukowych.
Stąd należy zweryfikować czy:
- istniejące informacje o danym produkcie farmaceutycznym nie dają dostatecznej pewności, że produkt może być bezpiecznie i efektywnie stosowany u dzieci [3];
- stopień zastosowania produktu u dzieci (obecny lub potencjalny) jest znaczący [4];
- lek najprawdopodobniej będzie miał pozytywne skutki;
- dodatkowe informacje naukowe i medyczne pozyskane w trakcie stosowania leku już dopuszczonego do obrotu sugerują znaczne korzyści wynikające z zastosowania w pediatrii.
3.1.3 W świetle powyższych faktów, EKES uważa za stosowne, by także artykuły, a nie tylko motywy, odwołały się do norm etycznych i określonych przepisów chroniących nieletnich, zawartych w dyrektywie w sprawie wdrożenia zasady dobrej praktyki klinicznej w prowadzeniu badań klinicznych [5].
Stosowne jest, by ogólne kryteria, jakimi powinien kierować się Komitet Pediatryczny przy zatwierdzaniu planów badań pediatrycznych (ang. PIP) brały pod uwagę zalecenia Międzynarodowej Konferencji w sprawie Harmonizacji (ang. International Conference on Harmonisation) [6] w tej dziedzinie i uwzględniały zgodność z dyrektywą 2001/20/WE na temat badań klinicznych, by zapewnić poszanowanie wymogów etycznych związanych z takimi badaniami.
3.1.4 Dlatego też EKES nalega, by wniosek koncentrował się przede wszystkim na pacjentach pediatrycznych i na ich potrzebach zdrowotnych. To właśnie z tej perspektywy powinniśmy rozważać kwestie dotyczące metod medycznych, a tym samym informacji o praktyce klinicznej i terapeutycznej, jakie należy udostępnić personelowi medycznemu oraz innym pracownikom służby zdrowia w zakresie ich kompetencji, by umożliwić im leczenie konkretnego pacjenta wymagającego ich opieki.
3.2 Podstawowe luki informacyjne w stosowaniu leków
3.2.1 EKES uważa analizę obecnej sytuacji, przyczyn i zagrożeń za niedostateczną.
W poszerzonej analizie wpływu (ang. EIA) kwestiom tym poświęcono zaledwie kilka stron, a uzasadnienie dołączone do wniosku w ogóle nie zawiera o nich wzmianki.
3.2.1.1 Stosownym byłoby sporządzenie opracowania na temat sytuacji epidemiologicznej wśród dzieci oraz na temat niedostatków w dostępnym obecnie arsenale środków terapeutycznych, co pozwoliłoby ukształtować odpowiednie tendencje badawcze, wyłaniając priorytety, jakie należy wspierać z dofinansowania wspólnotowego (także w zakresie obecnych dyskusji na temat VII Ramowego Programu Badań).
Takie opracowanie pozwoliłoby również właściwie ocenić działania już przedsięwzięte przez Grupę Ekspertów Pediatrycznych przy Komitecie ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP Paediatric Expert Group), która przygotowała listę 65 substancji czynnych nieobjętych patentem, mających być badawczo-rozwojowymi priorytetami w dziedzinie pediatrii, a także wspierać oraz przyśpieszać prace prowadzone obecnie w celu realizacji wspomnianego już programu badań pediatrycznych MICE.
3.2.1.2 Rynek dla leków na choroby o dużej zapadalności w wieku dziecięcym jest wystarczająco duży i dzięki prawdopodobnemu zwrotowi inwestycji stanowi odpowiednio dużą motywację dla przemysłu farmaceutycznego, by opracowywać nowe zalecenia pediatryczne i nowe produkty lepiej dostosowane do populacji dziecięcej. Jednakże w przypadku opracowywania produktów stosowanych do leczenia chorób rzadszych lub dotykających tylko określone podgrupy wiekowe, koszty inwestycji przewyższają zysk.
Przemysł farmaceutyczny (a zwłaszcza małe i średnie firmy farmaceutyczne w UE) nie mogą sobie pozwolić na poniesienie takich kosztów, chyba, że stworzy się im właściwe zachęty lub udostępni fundusze na badania. Szczególnie na potrzeby zwalczania rzadkich chorób w określonych podgrupach wiekowych należy zapewnić dodatkowe narzędzia pozwalające wyrównać wysokie koszty w zakresie zasobów ludzkich i finansowych oraz czasu, związane z inwestycjami w badania pediatryczne.
3.2.2 Równie stosownym byłoby przeprowadzenie bardziej szczegółowej analizy na temat zjawiska przepisywania leków pediatrycznych niezgodnie z zaleceniami.
Podobna analiza pozwoliłaby określić częstotliwość takiej praktyki oraz precyzyjnie ustalić negatywne skutki związane z nieodpowiednim użyciem produktów leczniczych.
Bliższe zapoznanie się z sytuacją panującą w tej dziedzinie mogłoby ułatwić przeprowadzenie szerszej analizy potencjalnych środków zaradczych i zachęt, jakie należy zastosować.
3.2.2.1 EKES zdaje sobie sprawę, że informacje na ten temat mają niejednorodny charakter, że zostały one zebrane w poszczególnych Państwach Członkowskich przez różne organy stosujące skrajnie odmienne procedury operacyjne, i że dane te są niekompletne i zniekształcone, więc należy wątpić, czy mogą one służyć jako materiał dla porównań lub poczynienia ogólnych spostrzeżeń, które miałyby wartość naukową.
Niezależnie od wymienionych zastrzeżeń, opracowanie dotyczące przepisywania i stosowania leków powinno umożliwić uzyskanie wstępnego, choć niekompletnego, wglądu w oczywiste rozbieżności pod względem zakresu i zastosowania kategorii terapeutycznych oraz substancji czynnych, niekiedy bez naukowego uzasadnienia terapeutycznego.
3.2.2.2 Innym widocznym niedociągnięciem jest brak analizy różnic w praktyce medycznej w Państwach Członkowskich, które z pewnością są istotne, co można stwierdzić chociażby na podstawie zebranych informacji o kategoriach leków przepisywanych na poszczególne choroby.
EKES nie tylko uważa, że podobnej analizy nie można dłużej odkładać, lecz ponadto wyraża przekonanie, że mogłaby ona okazać się szczególnie pomocna w ochronie zdrowia publicznego, będącego dobrem najwyższej wagi.
Mając na uwadze fakt, że kształcenie zawodowe, procedury służby zdrowia oraz dystrybucja zabiegów leczniczych i leków leżą w zakresie kompetencji Państw Członkowskich, EKES wyraża nadzieję, że otwarta metoda koordynacji znajdzie również zastosowanie w dziedzinie produktów leczniczych.
Podobnie Komitet wyraża nadzieję, że w interesie zdrowia publicznego, przy aktywnym wsparciu ze strony organizacji służb zdrowia i pacjentów, opracowany zostanie na czas zestaw przejrzystych i spójnych wytycznych w sprawie najlepszych praktyk medycznych w różnych dziedzinach terapii oraz wobec poszczególnych grup populacji, w tym populacji dziecięcej.
3.2.3 Równolegle należało przeprowadzić analizę informacji zebranych w ramach monitoringu i mechanizmów nadzoru farmaceutycznego — dziedzinie, w której unijne przepisy znajdują się niewątpliwie w czołówce.
Sieci nadzoru farmaceutycznego powinny były już ustalić ewentualne przypadki niewłaściwego wykorzystywania leków oraz, pośrednio, niedostatki w leczeniu, w odpowiedzi na które władze UE we współpracy z właściwymi władzami krajowymi mogły już ustanowić odpowiednią politykę informacyjną.
3.2.4 Ze względu na to, że zjawisko przepisywania leków niezgodnie z zaleceniami dotyczącymi użycia występuje na szeroką skalę, nasuwa się pytanie o relatywną skuteczność podejścia opartego na procedurze dopuszczenia do obrotu (zgodnie z zaleceniem zawartym w rozważanym wniosku).
Komitet wyraża przekonanie, że należałoby podjąć także inne, równoległe działania, aby zachęcić do korzystania z dobrych praktyk w zastosowaniu leków pediatrycznych przez lekarzy, przez pracowników służby zdrowia w ogóle oraz rodziców, którym zrozumiałe pragnienie ulżenia cierpieniom odczuwanym przez dziecko, każe wywierać presję na lekarza, by przepisywał leki szybko przynoszące ulgę, które jednak nie zawsze odpowiadają faktycznym potrzebom małego pacjenta.
3.2.5 Inną kwestią, która nie została należycie uwzględniona, jest znaczenie roli farmaceuty w wyborze kupowanych leków oraz udzielaniu porad na temat właściwego ich stosowania.
Ta kategoria specjalistów mogłaby wnieść cenny wkład w aktywną edukację i politykę nadzoru farmaceutycznego.
3.2.6 Stosowne byłoby również dokonanie głębszej analizy danych dostępnych na temat bezpieczeństwa stosowania leków, w szczególności nadzoru farmaceutycznego, w celu ocenienia, czy różne podejścia do wypisywania recept (przepisywania leków) w poszczególnych Państwach Członkowskich UE i różne klasyfikacje leków mogą w różnym stopniu wpływać na niewłaściwe użycie leków i występowanie niepożądanych reakcji.
3.2.7 EKES ma świadomość, że te aspekty nie są związane z głównym celem niniejszego wniosku, lecz zaleca, by Komisja wzięła aktywny udział w tworzeniu sieci między władzami i wyspecjalizowanymi ośrodkami badawczymi w celu lepszego poznania mechanizmów kierujących zapotrzebowaniem na leki, ich racjonalnym zastosowaniem, lepszymi praktykami terapeutycznymi i innymi podobnymi aspektami, promując w ten sposób harmonizację rynku wewnętrznego także w dziedzinie farmaceutycznej.
3.3 Komitet Pediatryczny i badania kliniczne
3.3.1 EKES popiera propozycję powołania Komitetu Pediatrycznego w ramach Europejskiej Agencji ds. Leków.
(EMEA). Zadania tego Komitetu są niezwykle zróżnicowane i mają obejmować: ocenę treści i form wszystkich planów badań pediatrycznych oraz prewencyjną ocenę potencjalnych korzyści dla populacji dziecięcej, udzielanie wsparcia naukowego w sporządzaniu takich planów pod kątem zgodności z dobrymi praktykami w zakresie badań klinicznych, udostępnianie spisu potrzeb leczniczych oraz zapewnienie wsparcia i doradztwa koniecznych do utworzenia europejskiej sieci naukowców i ośrodków badawczych wyposażonych w szczególne uprawnienia do prowadzenia badań dotyczących populacji dziecięcej.
Wreszcie, do tych zadań należy dodać odpowiedzialność za zapobieganie powielaniu badań.
3.3.2 EKES uważa, że w świetle szerokiego zakresu zadań Komitetu Pediatrycznego, kompetencje przyznane mu w art. 4 ust. 1 nie są wystarczające, co dotyczy w szczególności metodologii badań klinicznych i przed klinicznych (zwłaszcza w przypadku specjalistów w dziedzinie farmakologii, toksykologii, farmakokinetyki, biometrii i biostatystyki), specjalistów (w tym neonatologów) w dziedzinach pediatrii odpowiadających najważniejszym grupom terapeutycznym oraz specjalistów w dziedzinie farmakoepidemiologii.
EKES zaleca ponadto, by zespół ekspertów wyznaczanych przez Komisję został powiększony, i by wśród nich znaleźli się przedstawiciele placówek służby zdrowia zajmujących się dziećmi.
3.3.3 EKES przyjmuje do wiadomości definicję populacji dziecięcej jako "części populacji w wieku od urodzenia do 18 lat" (art. 2), będąc jednocześnie świadomym, że do tej pory nie udało się uzgodnić jednoznacznej definicji nawet w zakresie ICH (Międzynarodowa Konferencja ds. Harmonizacji).
Ma jednak nadzieję, że przy prowadzeniu odrębnych badań każdej podgrupy wiekowej, Komitet Pediatryczny unikał będzie niepotrzebnych badań populacji, w której rozwój organizmu i wiek nie stanowią już czynnika ryzyka.
3.3.4 EKES aprobuje zasadę, że plany badań pediatrycznych powinny być składane na etapie opracowywania nowego produktu farmaceutycznego i popiera możliwość prowadzenia stałego dialogu pomiędzy autorem propozycji a Komitetem Pediatrycznym.
Tym niemniej zastrzeżenia EKES-u budzi żądanie, by składać je "za wyjątkiem usprawiedliwionych przypadków, najpóźniej w momencie ukończenia badań farmakokinetycznych na ludziach" (art. 17 ust. 1).
W rzeczywistości na tym etapie nie są jeszcze ukończone próby bezpieczeństwa na dorosłych pacjentach i tym samym, brakuje przejrzystego określenia profilu bezpieczeństwa.
Zatem na tym etapie nie można opracować kompleksowego, dobrze sformułowanego planu badań pediatrycznych (szczególnie dla różnych podkategorii populacji dziecięcej).
Niosłoby to ze sobą ryzyko rozpoczynania niepotrzebnych badań lub powtarzania badań z użyciem innych dawek niż te, które przewidziano pierwotnie.
3.3.5 EKES wyraża również zaniepokojenie z powodu faktu, że podobny wymóg opóźni opracowywanie nowych leków dla populacji dorosłej, podczas gdy na bardziej zaawansowanym etapie opracowywania leku łatwiejsze jest ustalenie populacji narażonych na jego negatywne działanie, w tym populacji dziecięcej, a także skoncentrowanie wysiłków badawczych na ważnych lukach informacyjnych oraz przedstawienie lepiej dopasowanych planów aktywnego nadzoru farmakologicznego.
3.3.6 EKES wyraża również zastrzeżenia odnośnie propozycji przewidującej, że "badania ukończone przed przyjęciem proponowanego ustawodawstwa nie mogą się kwalifikować do nagród i zachęt oferowanych przez UE.
Takie badania będą jednak brane pod uwagę przy ocenie spełniania wymogów związanych z przedstawionymi propozycjami, a firmy te będą miały obowiązek ich przedstawienia właściwym władzom po przyjęciu proponowanego ustawodawstwa" [7]. Przyjęcie takiego rozwiązania grozi spowolnieniem i ograniczeniem liczby projektów badawczych realizowanych lub planowanych przez firmy, do czasu wdrożenia ostatecznej wersji rozporządzenia na terytorium całej Unii Europejskiej.
3.4 Instrumenty zachęty
3.4.1 EKES zgadza się, że zachodzi potrzeba stworzenia właściwych zachęt służących zapewnieniu, że pediatryczne badania kliniczne będą prowadzone zgodnie z zasadami najlepszych praktyk i normami etycznymi, a pediatrzy, pediatryczne placówki kliniczne i oddziały szpitalne zostaną wyposażone w rozbudowany arsenał leczniczy, w tym bezpieczne, efektywne, wysokiej jakości leki, stworzone i opracowane na potrzeby populacji dziecięcej, w myśl zaleceń rezolucji Rady z dn. 14 grudnia 2000 r. oraz przy uwzględnieniu doświadczenia Stanów Zjednoczonych uzyskanego w następstwie przyjęcia w tym kraju specjalnych przepisów w omawianej dziedzinie. [8]
3.4.2 Czas i zasoby niezbędne do realizacji badań tego rodzaju, jak również delikatne kwestie etyki i zgodności związane z pacjentami pediatrycznymi, tłumaczą, dlaczego mechanizmy rynkowe nie wystarczyły dla opracowania produktów leczniczych, które by można konkretnie zaklasyfikować jako "pediatryczne".
Z tego też względu EKES uważa, że zachęty i nagrody przyznawane w niektórych sytuacjach nie zawsze są dostateczne.
3.4.2.1 W szczególności, sześciomiesięczne przedłużenie dodatkowego świadectwa ochronnego nie wydaje się dostatecznie równoważyć wyższych kosztów, ryzyka i opóźnień w skompletowaniu dokumentacji oraz uzyskaniu pozwolenia, jakie mogłyby za sobą pociągać badania pediatryczne dla nowego produktu.
Trzeba natomiast przyznać, że przewidziano właściwe przypadki odstępstw i odroczeń.
Tym niemniej, jeżeli badania pediatryczne stałyby się obligatoryjne, wynikające z tego zobowiązania byłyby szczególnie kosztowne i czasochłonne.
3.4.2.2 EKES z niepokojem postrzega obecną tendencję do koncentrowania wysiłków badawczych i rozwojowych na substancjach czynnych posiadających duży potencjał rynkowy, które pochłaniają coraz większą część środków przeznaczanych na badania i rozwój, podczas gdy substancje przeznaczone dla bardziej ograniczonych segmentów lub nisz rynkowych mają drugorzędne znaczenie.
Gdyby taki mechanizm zastosować dla nowych leków pediatrycznych, należałoby porzucić dążenie do pozyskania w odpowiednim czasie prawdziwie innowacyjnego i odpowiednio różnorodnego arsenału leków pediatrycznych.
EKES zaleca, by takie ryzyko było starannie monitorowane i poddane szczególnej analizie w zakresie proponowanego ogólnego sprawozdania na temat doświadczeń pozyskanych w trakcie stosowania rozporządzenia.
3.4.3 Nowa procedura zarysowana w tytule III, rozdziale II projektu (PUMA) dotycząca leków dopuszczonych do obrotu, które nie są chronione patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym, stanowi istotną i użyteczną innowację w zakresie obowiązujących procedur dopuszczania na rynek leków przeznaczonych do stosowania u dzieci.
Możliwość zastosowania scentralizowanych procedur, pomimo, że początkowe pozwolenie na produkt farmaceutyczny dla osób dorosłych zostało uzyskane w ramach procedur krajowych, stanowi wyjątkową sytuację, którą należy wykorzystać.
3.4.4 Z uznaniem należy również ocenić postępy w zakresie elastyczności procedur, w szczególności możliwość powołania się na istniejące już dane zawarte w dossier leku dopuszczonego do obrotu (art. 31 ust. 4) oraz możliwość pozostania przy znanej marce leku poprzez dodanie litery "P" w górnym indeksie (art. 31 ust. 5).
EKES zaleca, by w takich przypadkach na opakowaniu zamieszczono również wyraźnie informacje o składzie i dawkowaniu leku, jeżeli zostały one przystosowane do przyjmowania przez dzieci.
3.4.5 Tym niemniej, EKES odnotowuje, że elastyczności tej towarzyszy niekiedy pewien rygoryzm, który może zniechęcać do badań pediatrycznych, czego przykładem jest obowiązek uzyskania pozwolenia we wszystkich Państwach Członkowskich w celu przedłużenia ważności dodatkowego certyfikatu ochronnego.
Komitet uważa ten przepis za nadmiernie rygorystyczny, zwłaszcza w warunkach poszerzonej Unii.
Zdaniem Komitetu, skorzystają na nim jedynie wielkie, międzynarodowe firmy produkujące leki o zagwarantowanym sukcesie rynkowym.
3.4.6 Stwierdzenie, że wszelkie dane dotyczące opracowywania leku powinny zostać ujawnione, budzi także pewne zastrzeżenia, ponieważ prowadzi ono do zmiany obowiązujących przepisów w sprawie ujawniania informacji i danych dotyczących akt w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu.
Podejście to zdaje się także zniechęcać do inicjowania badań mających na celu opracowanie nowych rodzajów leków lub ustalenia właściwych z punktu widzenia pediatrii dawek znanych leków znajdujących się w obrocie.
3.5 Informacje dotyczące stosowania leków dla dzieci
3.5.1 Jednym z celów wniosku jest zwiększenie dostępności informacji o stosowaniu leków w pediatrii.
EKES zgadza się, że większa dostępność informacji mogłaby ułatwić bezpieczne i skuteczne stosowanie leków u dzieci, wspierając tym samym zdrowie publiczne. Ponadto, dostępność informacji służyłaby unikaniu powielania badań lub prowadzeniu niepotrzebnych badań na dzieciach.
3.5.2 Z tej przyczyny EKES popiera również propozycję wykorzystania wspólnotowej bazy danych o badaniach klinicznych (EudraCT), ustanowionej na mocy dyrektywy w sprawie badań klinicznych, jako podstawy stworzenia źródła informacji o wszelkich prowadzonych i zakończonych badaniach pediatrycznych we Wspólnocie i państwach trzecich.
3.5.2.1 Tym niemniej, zasady wykorzystywania bazy danych nie są dostatecznie przejrzyste i nie jest dokładnie wiadomo: kto powinien mieć do niej dostęp, jakie dane powinny zostać ujawnione, a jakie powinny pozostać poufne ze względu na ochronę prywatności lub wymóg ochrony wrażliwych, bądź poufnych informacji przemysłowych.
3.5.2.2 Podobnie, nie dokonano wyraźnego podziału na dane techniczne udostępniane przedstawicielom zawodów medycznych oraz informacje, które przekazywane są ogółowi społeczeństwa w ulotce informacyjnej w opakowaniu.
W omawianym segmencie rynku pediatrycznego, zrozumiałe i przejrzyste ulotki w opakowaniach odgrywają szczególnie istotną rolę w zapobieganiu zachowaniom mogącym stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia pacjentów pediatrycznych.
3.5.3 Tytuł VI poświęcony komunikacji i koordynacji nakreśla szereg działań i obowiązków w tej dziedzinie (na przykład art. 41 przewiduje, że dostępne dane o wszystkich zastosowaniach produktów leczniczych w populacji dziecięcej muszą zostać zebrane i przekazane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch lat od wejścia w życie rozporządzenia). Natomiast nierozstrzygnięta pozostaje w nim kwestia zrozumienia właściwego stosowania produktów farmaceutycznych w pediatrii oraz polityk, jakie należy przyjąć wobec przedstawicieli zawodów medycznych oraz ogółu społeczeństwa.
4.
Uwagi końcowe
4.1 EKES ponownie wyraża swoje ogólne poparcie dla proponowanego rozporządzenia, lecz zastanawia się, czy podstawa prawna projektu, to znaczy art. 95 Traktatu WE dla realizacji celów określonych w art. 14 ust. 2 (swobodny przepływ towarów) jest rzeczywiście najbardziej odpowiednia w zakresie stosowania mającym istotne znaczenie dla zdrowia publicznego.
Nawet jeżeli prawdą jest, że wszystkie przepisy dotyczące sektora farmaceutycznego opierają się na wyżej wymienionym artykule, należy pamiętać, że w tym przypadku podstawowym celem są zdrowie i ochrona populacji dziecięcej.
4.2 EKES ma nadzieję, że Komisja wkrótce przedstawi kolejną propozycję dotyczącą w szczególności popytu na leki, a nie podaży.
Celem byłoby stworzenie skutecznego narzędzia ułatwiającego i zachęcającego do gromadzenia i rozpowszechniania danych dotyczących dostępności i używania leków; stworzenia bazy danych na temat aspektów epidemiologicznych, jak również bazy danych o praktykach stosowanych w zakresie leków na receptę; ustalenia wytycznych poprzez zwiększone zaangażowanie przedstawicieli zawodów medycznych i organizacji zrzeszających pacjentów, promując tym samym także w tym sektorze zastosowanie otwartej metody koordynacji.
4.3 Proces komunikacji i koordynacji z tytułu VI wydaje się nieco restrykcyjny.
EKES zaleca, by przygotowano i wdrożono szerszą strategię komunikacyjną, która zaowocuje bardziej racjonalnym zastosowaniem leków w pediatrii. Ponadto, lekarze i inni przedstawiciele zawodów medycznych powinni uzyskać wszelkie niezbędne im narzędzia informacyjne.
W myśl tej samej koncepcji, należałoby rozważyć ponownie, czy i w ramach jakich procedur, badacze naukowi i lekarze powinni mieć dostęp do danych dotyczących badań klinicznych, dostępnych w europejskiej bazie danych o badaniach klinicznych (EudraCT).
4.4 EKES popiera propozycję ustanowienia programu badań pediatrycznych nazywanego MICE (Badanie Leków dla Dzieci Europy), w ramach którego wspólnotowe fundusze będą wspierać badania prowadzone przez grupy, przedsiębiorstwa i sieci szpitali pediatrycznych w dziedzinie stosowania w pediatrii leków nieopatentowanych albo badań obserwacyjnych lub kohortowych prowadzonych już po rejestracji leku.
EKES zatem wolałby bardziej dokładne zalecenia i bardziej precyzyjną definicję roli Komitetu Pediatrycznego w tym względzie, w celu uniknięcia długich dyskusji na temat tego, kto powinien wyłonić priorytetowe dziedziny leczenia wymagające większej ilości informacji na temat zastosowania w pediatrii oraz na temat oceny priorytetowych potrzeb i konkretnych badań, które należy przeprowadzić, wziąwszy pod uwagę, że obecna praktyka medyczna bardzo się różni w poszczególnych Państwach Członkowskich.
4.5 EKES zaleca zatem, by kompetencje te zostały w sposób wyraźny przyznane Komitetowi Pediatrycznemu zgodnie z art. 7 rozporządzenia, co ułatwi szybkie wdrożenie i zapewni lepszą koordynację wszystkich urzędowych działań Komitetu.
4.6 Równocześnie EKES wyraża nadzieję, że w ramach ustanowienia i realizacji działania europejskiej sieci naukowców i ośrodków badawczych odgrywających szczególną rolę w prowadzeniu badań dotyczących populacji dziecięcej zgodnie z art. 43, rola Komitetu nie ograniczy się wyłącznie do wspierania i doradzania agencji. Komitet powinien odgrywać aktywną rolę, przy ewentualnym wsparciu forum skupiającego specjalistów ze wszystkich Państw Członkowskich, zarówno badaczy uniwersyteckich, jak i przedstawicieli podspecjalizacji pediatrycznych.
EKES zaleca także, gdy konieczne jest zdefiniowanie specyficznych programów badań naukowych, by włączyć do udziału naukowców pracujących w firmach, których produkty mają być przedmiotem badań, jako że to właśnie oni posiadają największą wiedzę na temat szczególnych cech tych produktów.
4.7 Fakt, że podstawowym zadaniem Komitetu Pediatrycznego jest zatwierdzanie planów badań pediatrycznych (PIP), co stanowi podstawę rozwiązań przyjętych we wniosku, wywołuje obawy EKES, że tendencja w kierunku nadania klinicznym badaniom pediatrycznym formalnego wymiaru okaże się bardziej istotna niż realizacja niektórych celów, w tym wspomnianych powyżej celów etycznych, takich jak unikanie niepotrzebnego powielania badań lub prowadzenia badań pediatrycznych, które tak naprawdę nie są niezbędne.
4.8 EKES sugeruje, by w zakresie zadań Komitetu Pediatrycznego wyraźnie uwzględniono potrzebę analizowania informacji o bazie danych EudraCT oraz dokonywania dokładnej oceny okresowych sprawozdań aktualizujących poświęconych kwestiom bezpieczeństwa (ustanowionych zgodnie z ostatnio wprowadzonymi zmianami prawnymi).
Sprawozdania te obejmują dane epidemiologiczne, badania na temat wypisywania recept oraz wyniki opublikowanych badań, co ogranicza zakres i skraca czas badań klinicznych, a w niektórych przypadkach sprawia, że stają się niepotrzebne.
4.9 Z proceduralnego punktu widzenia należy przyjąć, że jeśli podobna dokumentacja pozwala na ocenę danych dotyczących bezpieczeństwa w wykorzystywanych już lekach (uzyskanych w ramach nadzoru farmaceutycznego, sprawozdań informacyjnych oraz okresowych sprawozdań aktualizacyjnych dotyczących bezpieczeństwa) w odniesieniu do składu i dawkowania pod kątem stosowania w pediatrii, możliwe byłoby skorzystanie nie tyle z procedury PUMA, która pozostaje długa i kosztowna, ale z krótszej i prostszej scentralizowanej procedury wprowadzającej odpowiednie zmiany w danych zawartych w ulotce informacyjnej w opakowaniu [9].
4.10 Również z proceduralnego punktu widzenia EKES uważa, że niezbędne jest wyszczególnienie, że w przypadkach, w których istnieją podstawy do zastosowania procedur dotyczących sierocych produktów leczniczych dla podkategorii populacji dziecięcej, posiadacz pozwolenia na wprowadzenie do obrotu może wybrać jedną z dwóch procedur.
4.11 EKES podkreśla znaczenie, jakie ma opublikowanie wyników badań i zatwierdzonych zmian ulotki informacyjnej w opakowaniu oraz zamieszczenie informacji o zastosowaniu pediatrycznym wszystkich nieopatentowanych leków posiadających te same substancje czynne.
4.12 UE stanowi już organ nadzorujący rejestrację leków w krajach rozwijających się, a organizacja WHO konsultuje się z nią przy dokonywaniu oceny leków, które mogą zostać zarejestrowane w takich krajach.
Należy mieć nadzieję, że szybkie wprowadzenie rozporządzenia w UE będzie miało również pozytywny wpływ na terapie pediatryczne dostępne w najmniej rozwiniętych krajach.
EKES ma nadzieję, że konstruktywna współpraca z WHO zostanie pogłębiona, i że Komisja prowadzić będzie systematyczny dialog ze wszystkimi organami międzynarodowymi w celu przyśpieszenia procedur zatwierdzania nowych składników i zaleceń, dawkowania i składu, które są bardziej odpowiednie dla zastosowania w pediatrii, tym samym unikając niepotrzebnego powielania badań klinicznych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy
COM(2004) 607 końcowy 2004/0209 (COD)
(2005/C 267/03)
Dnia 20 października 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 21 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą była Ursula ENGELEN-KEFER.
Na 417. sesji plenarnej w dniach 11 i 12 maja 2005 r. (posiedzenie z dnia 11 maja 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 160 do 101, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Dnia 22 września 2004 r. Komisja Europejska przedłożyła wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/88/WE dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy. [1]
1.2 Uzasadnia ona swoje propozycje zmian tym, że konieczność rewizji wynika z samej dyrektywy.
Dwa przepisy w dyrektywie przewidują mianowicie poddanie jej rewizji przed 23 listopada 2003 r.
Dotyczą one odstępstwa od okresu rozliczeniowego w celu stosowania art. 6 (maksymalny tygodniowy wymiar czasu pracy) oraz prawa wyboru niestosowania art. 6, jeżeli pracownik wyraził na to zgodę (art. 22 opcja indywidualnej rezygnacji).
Poza tym Komisja stwierdza, że na pojęcie "czasu pracy", a tym samym na zasadnicze przepisy dyrektywy, które z tego względu powinny zostać zweryfikowane, ma wpływ interpretacja dyrektywy przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości.
1.3 Przewidziana przepisami dwustopniowa konsultacja z partnerami społecznymi wykazała, że partnerzy społeczni nie poszli za wezwaniem Komisji do podjęcia negocjacji w tej sprawie.
Zamiast tego zwrócili się do Komisji z wnioskiem o przedłożenie projektu dyrektywy.
1.4 Komisja zwraca poza tym uwagę na to, że potrzebne jest wyważone rozwiązanie obejmujące główne problemy przedstawione partnerom społecznym do omówienia i że musi ono spełniać określone kryteria.
Rozwiązanie to musi:
- "zapewniać wysoki poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników w odniesieniu do czasu pracy;
- zapewniać przedsiębiorstwom i Państwom Członkowskim większą elastyczność w zarządzaniu czasem pracy;
- umożliwiać lepsze pogodzenie życia zawodowego i rodzinnego;
- unikać nakładania nieracjonalnych ograniczeń na przedsiębiorstwa, w szczególności na MŚP" [2].
1.5 Komisja jest zdania, że w niniejszym wniosku Komisji kryteria te są spełnione.
2.
Zasadnicza treść wniosku Komisji
2.1 Definicje (art. 2) [3]
2.1.1 Definicja czasu pracy pozostaje niezmieniona.
Wprowadza się dwa nowe terminy, mianowicie "czas dyżurowania" i "nieaktywny okres czasu dyżurowania".
Ten ostatni definiowany jest jako okres, podczas którego pracownik ma dyżur, "ale nie jest wzywany przez swojego pracodawcę do wykonywania swoich działań lub spełnienia obowiązków" (art. 2 b).
2.1.2 Jednocześnie ustalone zostało, że nieaktywny okres czasu dyżurowania "nie jest uważany za czas pracy, chyba że prawo krajowe, ustawodawstwo i/lub praktyki krajowe, układ zbiorowy lub umowa między partnerami społecznymi stanowią inaczej" (art. 2 a).
2.2 Okresy rozliczeniowe (art. 16 i 19), okres wyrównawczy (art. 17)
2.2.1 Okres rozliczeniowy dla maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy wg art. 6 pozostaje zasadniczo ograniczony do czterech miesięcy.
Proponowane jest uzupełnienie mówiące o tym, że państwa członkowskie "mogą, na mocy ustawodawstwa lub regulacji, z powodów obiektywnych lub technicznych lub z powodów mających wpływ na organizację pracy, wydłużyć wymieniony okres rozliczeniowy do dwunastu miesięcy" (art. 16 lit. b).
Należy przy tym przestrzegać ogólnych zasad odnoszących się do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników oraz konsultacji z partnerami społecznymi, jak również wspierać dialog społeczny.
2.2.2 W przypadku odstępstw od maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy ze względu na układy zbiorowe dotychczasowe ograniczenie w wysokości sześciu miesięcy nie ma zastosowania.
Państwa Członkowskie mogą jednak z przyczyn obiektywnych lub technicznych lub przyczyn dotyczących organizacji pracy zezwolić, "by układy zbiorowe lub umowy zawierane między partnerami społecznymi ustanawiały dłuższe okresy rozliczeniowe, dotyczące tygodniowego maksymalnego wymiaru czasu pracy, nie przekraczające w żadnym przypadku 12 miesięcy" (art. 19).
Należy przy tym stosować się do ogólnych zasad odnoszących się do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
2.2.3 Art. 3 i 5 dyrektywy ustanawiają okresy odpoczynku dziennego i tygodniowego wynoszące odpowiednio 11 kolejnych godzin na okres 24 godzin oraz 24 godziny łącznie z 11 godzinami odpoczynku dziennego dla każdego okresu wynoszącego siedem dni.
W przypadku odstępstwa pracownikom należy zasadniczo przyznać wyrównawczy okres odpoczynku.
W związku z możliwościami odstępstwa od minimalnych uregulowań dyrektywy dla określonych czynności i grup pracowników, np. sektora służby zdrowia, rozsądny termin dla przyznania odpowiednich wyrównawczych okresów odpoczynku precyzuje się w ten sposób, że "nie może on przekraczać 72 godzin" (art. 17 ust. 2).
2.3 Opcja indywidualnej rezygnacji (art. 22)
2.3.1 Państwa członkowskie mają według obowiązującej dyrektywy w określonych warunkach możliwość niestosowania art. 6 dotyczącego maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, o ile pracownik wyrazi na to swoją zgodę.
Projekt nowelizacji utrzymuje tę możliwość indywidualnej rezygnacji z zastosowania, uzależnia ją jednak wyraźnie od tego, że musi ją przewidywać układ zbiorowy.
Jeżeli brak jest obowiązującego układu zbiorowego i nie ma żadnej zakładowej reprezentacji interesów, to niestosowanie art. 6 dotyczącego maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy ma być nadal możliwe w drodze indywidualnego uzgodnienia z pracownikiem.
Należy stosować się do ogólnych zasad odnoszących się do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
2.3.2 W porównaniu z obowiązującą obecnie dyrektywą nowość stanowią następujące warunki dla skorzystania z opcji indywidualnej rezygnacji:
- Ważność niezbędnej zgody pracownika nie może przekraczać jednego roku i można tę zgodę odnowić.
Jeżeli zgoda została wyrażona w momencie podpisywania indywidualnej umowy o pracę lub podczas okresu próbnego, to jest ona nieważna.
- Państwa członkowskie muszą zapewnić, by żaden pracownik nie świadczył więcej niż 65 godzin pracy tygodniowo, chyba że układ zbiorowy bądź uzgodnienia z partnerami społecznymi stanowią inaczej.
- Listy prowadzone przez pracodawcę muszą rejestrować liczbę faktycznie przepracowanych godzin, a pracodawca ma obowiązek udostępnić je właściwemu urzędowi na żądanie.
2.3.3 Projekt nowelizacji przewiduje poza tym, że Komisja Europejska najpóźniej pięć lat po wejściu w życie dyrektywy przedłoży raport z wykonania, w szczególności w zakresie opcji indywidualnej rezygnacji.
3.
Ocena ogólna
3.1 Europejscy partnerzy społeczni nie skorzystali z przewidzianej w art. 139 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską możliwości zawarcia porozumienia, gdyż stanowiska w sprawie przeglądu dyrektywy bardzo od siebie odbiegają.
Rozbieżne stanowiska, jakie powstały w wyniku drugiej konsultacji w Komisji Europejskiej, są przedstawione w uzasadnieniu do wniosku przedłożonego przez Komisję Europejską.
O ile Europejska Federacja Związków Zawodowych była gotowa do podjęcia negocjacji, to UNICE "w świetle reakcji ETUC na dokumenty konsultacyjne Komisji nie widziała perspektywy osiągnięcia porozumienia w sprawie rewizji dyrektywy w drodze negocjacji w ramach dialogu społecznego" [4]. EKES ubolewa, że nie doszło do negocjacji między partnerami społecznymi.
Jest jednak zdania, że jego rola nie polega na zastępowaniu takowych negocjacji.
Co więcej, zwraca raz jeszcze uwagę na to, że akurat w kwestii czasu pracy partnerzy społeczni mają do odegrania bardzo ważną rolę [5].
Zdaniem EKES-u Komisja i Rada powinny wraz z Parlamentem Europejskim poszukać kompromisu, który w sposób zrównoważony będzie uwzględniał interesy obu partnerów społecznych.
Dlatego też Komitet skoncentruje się w swojej opinii na ogólnych rozważaniach i ocenach odnośnie projektu nowelizacji przedłożonego przez Komisję Europejską.
3.2 Globalizacja rynków i stosunków produkcji oraz związane z tym pogłębienie międzynarodowego podziału pracy stawia przedsiębiorstwa i ogólnie gospodarkę europejską przed nowymi wyzwaniami.
Globalizacja prowadzi niewątpliwie do zaostrzenia konkurencji międzynarodowej i konieczności dostosowania się do zmieniających się warunków rynkowych.
Tendencja ta stawia także pod presją europejski model społeczny charakteryzujący się tym, że potencjał gospodarczy idzie w parze z postępem społecznym.
Europejski model rozwoju określony w strategii lizbońskiej opiera się na zintegrowanej strategii wspierania potencjału gospodarczego, inwestycji w ludzi, spójności społecznej, jakości pracy, wysokiego poziomu ochrony oraz uznania znaczenia dialogu społecznego.
Minimalne standardy socjalne jako istotny instrument europejskiej polityki społecznej powinny prowadzić do poprawy poziomu ochrony, by ograniczyć tym samym konkurencję w zakresie standardów socjalnych i jednocześnie uniknąć zniekształcenia warunków konkurencji.
Należy w związku z tym zbadać rewizję dyrektywy dotyczącej czasu pracy pod kątem tego, czy jest ona zgodna z tym właśnie celem.
3.3 Dyrektywa UE w sprawie organizacji czasu pracy stanowi przepis minimalny w myśl Traktatu, jeśli chodzi o osiągnięcie celów społecznych Wspólnoty.
W postanowieniach Traktatu dotyczących zagadnień społecznych jako cel zapisano "poprawę warunków życia i pracy, tak aby umożliwić ich wyrównanie z jednoczesnym zachowaniem postępu" (art. 136 TWE).
Wskazuje się przy tym jednoznacznie na Europejską Kartę Społeczną z 1961 roku oraz na Wspólnotową Kartę Socjalnych Praw Podstawowych Pracowników z 1989 roku. Zgodnie ze Wspólnotową Kartą Socjalnych Praw Podstawowych Pracowników z 1989 roku każdy pracownik "powinien mieć zapewnione w miejscu pracy zadowalające warunki ochrony zdrowia i bezpieczeństwa" oraz należy podjąć działania "zmierzające do zbliżania poziomu warunków istniejących w tej dziedzinie, przy systematycznym podnoszeniu ich standardu" [6].
W Europejskiej Karcie Społecznej Rady Europy z 1961 roku (uaktualnionej w 1996 roku), którą uznały wszystkie państwa członkowskie UE, zapisano społeczne prawo do odpowiednich warunków pracy.
Państwa-sygnatariusze zobowiązały się w niej "określić rozsądny dzienny i tygodniowy czas pracy, stopniowo skracać tygodniowy czas pracy" oraz "zapewnić tygodniowy wypoczynek" (art. 2).
Z idei przewodnich obu Kart wynika, że ograniczenie i stopniowe skracanie czasu pracy stanowi socjalne prawo podstawowe oraz że harmonizacja poprzez przepisy minimalne na szczeblu europejskim musi prowadzić do postępu socjalnego.
3.4 Przy pomocy Karty Praw Podstawowych UE będącej częścią przyszłej Konstytucji UE prawo do ograniczania maksymalnego wymiaru czasu pracy staje się wiążącym dla Unii socjalnym prawem podstawowym.
Podstawowe prawo do odpowiednich i godziwych warunków pracy precyzuje się w sposób następujący: "Każdy pracownik ma prawo do ograniczenia maksymalnego wymiaru czasu pracy, okresów dziennego i tygodniowego odpoczynku oraz do corocznego płatnego urlopu" [7]. EKES jest zdania, że podstawą i tłem do oceny projektu nowelizacji przedłożonego przez Komisję Europejską musi być właśnie ta tendencja na szczeblu europejskim zmierzająca w kierunku socjalnego prawa podstawowego.
Nasuwa się przy tym pytanie: Czy projekt zmiany dyrektywy przyczynia się do przeforsowania tego socjalnego prawa podstawowego przy pomocy minimalnych uregulowań na szczeblu europejskim, czy też raczej rozszerza on margines elastycznego działania na korzyść interesów gospodarczych, nie uwzględniając przy tym potrzeb ochrony pracowników?
W takim razie daleko nam do stosownej reakcji na konieczność innowacji w sensie elastyczności w dziedzinie przedsiębiorczości i gwarancji bezpieczeństwa dla pracowników wymaganych przez społeczeństwo usług i wiedzy.
Dotyczy to wszystkich przedsiębiorstw, a w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw gospodarki społecznej.
3.5 Oprócz tego projekt zmiany dyrektywy można zmierzyć tym, w jakim stopniu przyczynia się on do osiągnięcia celów postawionych przez samą Komisję Europejską.
Polegają one na połączeniu poprawy warunków pracy i ochrony zdrowia z większą elastycznością w organizacji czasu pracy, w szczególności również pod kątem możliwości lepszego pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego, przy jednoczesnym unikaniu niewspółmiernie dużych obciążeń dla MSP.
W swojej opinii w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej w sprawie zmiany dyrektywy dotyczącej organizacji czasu pracy [8] EKES zajął się już tymi celami stwierdzając, że "dyrektywa ta wprowadza w jakimś stopniu elastyczność pod względem negocjacyjnym" [9].
Jednocześnie stwierdził, że "ustawodawstwo krajowe dotyczące czasu pracy jest zasadniczo oparte na wspólnej odpowiedzialności, zarówno pracodawców i pracowników, za zapewnienie, że czas pracy będzie należycie organizowany.
W gestii partnerów społecznych na różnych poziomach w Państwach Członkowskich leży rozwiązywanie wszelkich problemów w zakresie czasu pracy, które pojawią się w miejscu pracy; decyzje ich oparte są na przepisach regulujących czas pracy oraz stanowią część układów zbiorowych" [10].
EKES jest zdania, że to przede wszystkim zadaniem Państw Członkowskich jest to, by zadbać o ogólne bezpieczeństwo pracy i ochronę zdrowia poprzez ustawowe ograniczenie tygodniowego maksymalnego wymiaru czasu pracy.
Natomiast strony układu zbiorowego mogą w ramach górnych limitów nakreślonych przez ustawy i układy zbiorowe uzgodnić elastyczne formy organizacji czasu pracy, odpowiadające szczególnym potrzebom danej branży i jednocześnie gwarantujące ochronę zdrowia w miejscu pracy, by tym samym pogodzić ze sobą elastyczność i bezpieczeństwo socjalne.
Zdaniem EKES-u chodzi o zrównoważoną proporcję między elastycznością a ochroną socjalną, co można najlepiej zapewnić przy pomocy uregulowań w układach zbiorowych.
3.6 Obowiązująca dyrektywa dopuszcza wydłużanie okresów rozliczeniowych w przypadku nadgodzin na ponad cztery miesiące wyłącznie przy pomocy układu zbiorowego.
Projekt zmiany dyrektywy po raz pierwszy pozwoli Państwom Członkowskim na wydłużenie okresu rozliczeniowego generalnie na dwanaście miesięcy przy pomocy przepisów ustawowych i administracyjnych.
W swojej wcześniejszej opinii EKES zajął się już tą kwestią i stwierdził: "Ponieważ 12 miesięczny okres odniesienia stosowany jest w wielu Państwach Członkowskich na mocy układów zbiorowych, EKES uważa, biorąc pod uwagę aktualne przepisy zawierające możliwość wydłużenia okresu odniesienia w układach zbiorowych, że partnerzy społeczni wykazują tę niezbędną elastyczność do dostosowania czasu pracy do różnych sytuacji w Państwach Członkowskich, sektorach i zakładach pracy.
Zatem postanowienia takie należałoby zachować" [11].
Zdaniem EKES-u elastyczne modele organizacji czasu pracy w granicach obowiązującej dyrektywy i na bazie układów zbiorowych wychodzą również naprzeciw interesom pracowników w zakresie swobody dysponowania czasem, a szczególnie polepszenia warunków do pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego.
3.7 Według propozycji Komisji Europejskiej tak zwany nieaktywny okres czasu dyżurowania ma nie być uważany za czas pracy, przy czym kryterium granicznym jest wezwanie ze strony pracodawcy.
Przyjęcie definicji czasu dyżurowania, a przede wszystkim nieaktywnego okresu czasu dyżurowania jest niezgodne z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach Simap, Sergas, Jaeger, Pfeiffer, w których zostało stwierdzone, że "bycie do dyspozycji w miejscu pracy" jest samo w sobie świadczeniem pracy i tym samym musi być zaliczane do czasu pracy [12].
Orzecznictwo to nie opiera się tylko na interpretacji zapisów obowiązującej dyrektywy, lecz również na jej zamierzeniu i celu oraz na międzynarodowych podstawach prawnych jak np. konwencjach MOP — konwencji nr 1 (zakłady przemysłowe) oraz konwencji nr 30 (handel i biura) — oraz Europejskiej Karcie Socjalnej.
Oznacza to, że Państwa Członkowskie powinny były w stanowieniu swojego krajowego prawa regulującego czas pracy zastosować się do tej poczynionej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości interpretacji definicji czasu pracy obowiązującej dyrektywy.
3.7.1 Powiązanie z wezwaniem ze strony pracodawcy skutkuje natomiast tym, że "bycie do dyspozycji" w miejscu pracy nie stanowi już świadczenia pracy.
Takie podejście nie uwzględnia tego, że pracownicy nie mają w czasie dyżurowania swobody, jeśli chodzi o czynności, które mogą wykonywać w miejscu pracy, nie jest to ich czas wolny i nie mogą skorzystać z odpoczynku.
W naturze czasu dyżurowania leży, iż pracownik nie dysponuje swobodnie swoim czasem, lecz musi być gotowy do natychmiastowego podjęcia pracy w swoim miejscu pracy, a więc musi stać do dyspozycji.
Stawianie tej szczególnej sytuacji na równi z "czasem odpoczynku" prowadziłoby do nadmiernie długich czasów pracy oraz znacznie zagrażałoby bezpieczeństwu pracy i ochronie zdrowia zainteresowanych pracowników.
Oprócz tego w praktyce wydaje się prawie niemożliwe, by można było powiązać zaistnienie nieaktywnego okresu czasu dyżurowania z brakiem wyraźnego wezwania ze strony pracodawcy.
Podjęcie konkretnej czynności wynika bowiem z aktualnych potrzeb w miejscu pracy, a nie z wezwania ze strony pracodawcy, jak to w łatwy sposób można sobie uzmysłowić w przypadku pracy w szpitalu czy też akcji straży pożarnej.
3.7.2 W swojej wcześniejszej opinii EKES stwierdził już, że "ustalenie zasad regulujących czas pracy w układach zbiorowych jest bardzo istotne dla partnerów społecznych, którzy w tych sprawach mają ogromną wiedzę fachową i doświadczenie" [13].
Dotyczy to zdaniem EKES-u w szczególności uregulowania organizacji czasu pracy w pogotowiach.
Dlatego też uregulowanie to powinno być zastrzeżone dla stron układu zbiorowego, zgodnie z podstawowymi tekstami wymienionymi w punkcie 3.7, które są zobligowane przestrzegać.
3.7.3 EKES jest świadom, iż w różnych branżach, zawodach i zakładach istnieją różne warunki, jeśli chodzi o obciążenie pracownika w czasie dyżurowania.
Wniosek Komisji mówiący o generalnym rozróżnianiu pomiędzy aktywnym i nieaktywnym okresem czasu dyżurowania nie przyczynia się jednak, zdaniem EKES-u, do rozwiązania tych problemów w praktyce.
Czas dyżurowania jako szczególna forma czasu pracy wymaga szczególnych uregulowań dostosowanych do potrzeb danej branży bądź czynności i uregulowania takie muszą zostać uzgodnione przez strony układów zbiorowych.
W dotychczasowej praktyce w zakresie układów zbiorowych są na to liczne przykłady.
3.8 Obowiązująca dyrektywa nie przewiduje żadnych terminów, jeśli chodzi o zapewnienie równoważnych okresów odpoczynku wyrównawczego w przypadku odstępstw od przepisów minimalnych w zakresie okresów odpoczynku.
Zapisane we wniosku Komisji sformułowanie oznacza więc doprecyzowanie, które jednak nie jest zgodne z odpowiednim orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
W orzeczeniu w sprawie Jaegera Europejski Trybunał Sprawiedliwości zdecydował mianowicie, że odpoczynku wyrównawczego należy udzielić niezwłocznie.
EKES jest zdania, że ograniczony stopień elastyczności przy udzielaniu czasu odpoczynku wyrównawczego, jak to jest zamierzone we wniosku Komisji, może leżeć w interesie zarówno przedsiębiorstwa, jak i zainteresowanego pracownika, pod warunkiem że jednocześnie zadba się o względy bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia.
Również w tym przypadku poszukiwanie rozwiązań dostosowanych do wymogów danego zakładu pracy powinno być zadaniem stron układu zbiorowego na odpowiednim szczeblu, w zależności od zwyczajów danego kraju.
3.9 Opcja indywidualnej rezygnacji stanowi generalny wyjątek w przepisach minimalnych dyrektywy w sprawie maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy.
Co prawda w projekcie zmian sformułowano kilka dodatkowych warunków mogących ograniczyć nadużycia.
Jednakże fakt, że opcja indywidualnej rezygnacji jest zasadniczo zastrzeżona dla uregulowań w układach zbiorowych, nie może przesłaniać tego, że w ten sposób odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy i ochronę zdrowia poprzez ustawowe ograniczenie maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy jest przeniesiona z Państw Członkowskich na strony układów zbiorowych.
Poza tym z wyjątku tego można korzystać nadal w przypadku, gdy nie ma obowiązującego układu zbiorowego i brak jest reprezentacji interesów w zakładzie bądź przedsiębiorstwie.
3.9.1 W swojej wcześniejszej opinii EKES zajął się już możliwymi konsekwencjami tego wyjątku dla bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia oraz zwrócił uwagę, że wyjątek ten może być stosowany "tylko wówczas, jeżeli Państwo Członkowskie postępuje w poszanowaniu ogólnych zasad ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników" [14].
EKES docenia, iż Komisja Europejska przy pomocy projektu nowelizacji podejmuje próbę ograniczenia nadużyć.
Wątpi jednakże, by zaproponowane dodatkowe warunki były do tego celu odpowiednie.
EKES pragnie zauważyć, że utrzymanie opcji indywidualnej rezygnacji jest generalnie sprzeczne z celem samej dyrektywy będącej europejskim uregulowaniem minimalnym, którego zadaniem jest ochrona zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Fakt, że Komisja podziela te wątpliwości, wynika z samego jej komunikatu w ramach pierwszej fazy konsultacji z partnerami społecznymi, w którym jest napisane: "Przepisy zawarte w art. 18.1 b) i) dające możliwość pracowania na bazie dobrowolnej i indywidualnej więcej niż 48 godzin tygodniowo w ramach okresu rozliczeniowego, mogłyby stawiać pod znakiem zapytania cel dyrektywy, jakim jest ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracowników" [15].
Dalej czytamy: "Poza tym da się zauważyć niezamierzony skutek: w przypadku pracowników, którzy podpisali porozumienie o rezygnacji trudno jest mianowicie zagwarantować (bądź przynajmniej kontrolować) przestrzeganie pozostałych przepisów wynikających z dyrektywy" [16].
Dlatego też EKES chciałby postawić pytanie, dlaczego Komisja nie skorzystała z opcji, o której wspomina w swoim dokumencie konsultacyjnym w ramach drugiej fazy przesłuchań partnerów socjalnych, a mianowicie opcji podjęcia propozycji Parlamentu Europejskiego i "jak najszybszego opracowania opcji indywidualnej rezygnacji oraz omówienia w międzyczasie działań w celu zwalczania nadużyć" jak również "zapewnienia dobrowolności jej uzgodnienia" [17].
3.10 Generalnym celem wniosku Komisji jest również przyczynienie się do lepszego pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego.
Komisja zwraca w tym względzie uwagę na zmiany zaproponowane do art. 22 ust. 1 (opcja indywidualnej rezygnacji) oraz na motyw 6, który zachęca partnerów społecznych do zawierania odpowiednich porozumień.
EKES jest zdania, że Komisja za bardzo sobie tym ułatwia sprawę.
Lepsze pogodzenie pracy i życia rodzinnego wymaga najpierw możliwych do zaplanowania i przewidywalnych godzin pracy, tzn. elastyczności, która nie będzie ukierunkowana tylko jednostronnie na potrzeby zakładu pracy, lecz da rodzicom możliwość podziału czasu pracy według potrzeb rodzinnych.
Opcja indywidualnej rezygnacji akurat nie za bardzo się do tego przyczynia, gdyż umożliwia wydłużenie dziennego i tygodniowego czasu pracy ponad minimalne uregulowanie dyrektywy.
EKES stwierdził już w swojej wcześniejszej opinii: "Prawo wyboru wydaje się zatem mieć negatywny wpływ na równość szans kobiet i mężczyzn" [18]. Zdaniem EKES-u obowiązująca dyrektywa ma w sobie wystarczająco elastyczności, by uwzględniać szczególne potrzeby rodzin, przy czym opcja indywidualnej rezygnacji działa tu raczej utrudniająco niż ułatwiająco.
4.
Wnioski
4.1 Z rozważań na temat ogólnej oceny projektu Komisji wynikają zdaniem EKES-u uzasadnione wątpliwości, czy jest on właściwy do tego, by rzeczywiście móc osiągnąć postawione cele.
Wątpliwości te dotyczą w szczególności pożądanej równowagi między elastycznością a bezpieczeństwem pracy i ochroną zdrowia, a tym samym lepszego pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego.
Jeśli dojdzie się do wniosku, że projekt Komisji nie obejmuje tych celów w zrównoważony sposób, to logiczną konsekwencją pozostaje już tylko jego zmiana.
EKES uważa, że w tej chwili zadaniem Parlamentu Europejskiego będzie przygotowanie niezbędnych propozycji zmian w ramach procedury legislacyjnej.
W związku z tym EKES jest zdania, że zasadne jest raczej postawienie sobie pytania, czy opcja indywidualnej rezygnacji, otwierająca przecież możliwość nieobowiązywania centralnego przepisu minimalnego dyrektywy dotyczącego maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, jest zgodna z celami dotyczącymi praw podstawowych zapisanymi w nowej Konstytucji UE.
4.2 EKES chciałby przy tym raz jeszcze podkreślić, że podstawowym zadaniem stron układów zbiorowych na płaszczyźnie krajowej jest uzgadnianie elastycznych modeli czasu pracy uwzględniających specyficzne potrzeby danej branży, przestrzegając podstawowych praw.
Dotyczy to między innymi również uregulowania czasu dyżurowania jako szczególnej formy czasu pracy.
4.3 Dlatego też EKES zwraca się do Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i do Rady UE z prośbą, by przy rewizji dyrektywy kierować się następującymi aspektami:
- pierwszoplanowa rola stron układów zbiorowych w przypadku analizy okresu rozliczeniowego służącego do obliczania i przestrzegania maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy w ramach obecnych granic dyrektywy;
- zapewnienie takiej definicji czasu dyżurowania, która byłaby zgodna z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz dawała pierwszeństwo rozwiązaniom opartym na układach zbiorowych;
- odpowiednie działania w zakresie organizacji czasu pracy mające na celu lepsze pogodzenie życia zawodowego i rodzinnego;
- zweryfikowanie opcji indywidualnej rezygnacji pod kątem tego, czy jej utrzymanie nie jest sprzeczne z duchem i celami samej dyrektywy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli rozwoju zrównoważonego w ramach przyszłych perspektyw finansowych
(2005/C 267/04)
Dnia 29 listopada 2004 r. przyszła luksemburska prezydencja Rady Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli rozwoju zrównoważonego w ramach przyszłych perspektyw finansowych
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 18 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą była Ulla Brigitta SIRKEINEN, współsprawozdawcami byli Ernst Erik EHNMARK i Lutz RIBBE.
Na 417. sesji plenarnej w dniach 11 i 12 maja 2005 r. (posiedzenie z dn. 11 maja 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 151 do 1, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 EKES już wcześniej przyjął opinie wszechstronnie omawiające strategię rozwoju zrównoważonego UE.
W niniejszej opinii rozpoznawczej EKES omawia, zgodnie z życzeniem prezydencji luksemburskiej, relacje pomiędzy rozwojem zrównoważonym a perspektywami finansowymi; czyli wyzwania, które polityka budżetowa może i musi podjąć, aby zintegrować i wzmocnić rozwój zrównoważony.
Niniejsza opinia jest zbudowana wokół działów — obszarów priorytetowych — komunikatu w sprawie perspektyw finansowych.
1.2 Relacja pomiędzy budżetem UE a celem zrównoważonego rozwoju jest złożona.
W niniejszej opinii EKES próbuje zwrócić na to uwagę, nie może jednak szczegółowo zająć się wszystkimi aspektami.
Jest zatem bardzo ważne, by na większą skalę analizować te zagadnienia i poszerzać wiedzę na ich temat.
1.3 EKES jest chętny i gotowy do odegrania aktywnej roli w dalszych działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Prace Komitetu mogą stanowić istotny wkład w realizowanie strategii lizbońskiej w ramach mandatu, jaki Rada UE powierzyła mu w marcu 2005 r.
Interaktywna sieć obejmująca społeczeństwo obywatelskie i zainteresowane podmioty, którą ma on stworzyć, jest odpowiednią platformą dla wypracowania oceny miarodajnej, wielostronnej (gospodarczej, społecznej, ekologicznej) i przejrzystej, wzmacniającą jednocześnie proces przyswajania polityk wspólnotowych przez podmioty działające w terenie.
2.
Komunikat Komisji w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013
2.1 W swoim komunikacie "Budowanie wspólnej przyszłości — wyzwania dla polityki i środki budżetowe rozszerzonej Unii na lata 2007-2013" [1] z dnia 10 lutego 2004 r., Komisja przedstawia swoje priorytety dla rozszerzonej Unii i swoje propozycje potrzeb finansowych, instrumentów, zarządzania i nowych ram finansowych, jak również systemu finansowania.
Trzy priorytety przyszłych perspektyw finansowych to:
- ukończenie budowy wspólnego rynku wewnętrznego, będącego celem pośrednim dla rozwoju zrównoważonego,
- polityczna idea obywatelstwa europejskiego, opierającego się na przestrzeni wolności, sprawiedliwości, bezpieczeństwa i dostępu do dóbr publicznych, oraz
- Europa jako partner na skalę światową, wspierający zrównoważony rozwój i przyczyniający się do poprawy bezpieczeństwa.
2.1.1 Propozycja nowych ram finansowych podzielona jest na następujące elementy (tabela w załączniku):
1.
Zrównoważony wzrost
1a.
Konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia
1b.
Spójność na rzecz wzrostu i zatrudnienia
2.
Zrównoważone zagospodarowanie i ochrona zasobów naturalnych łącznie z rolnictwem
3.
Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość
4.
UE jako partner globalny
5.
Administracja.
2.1.2 Komisja proponuje większy wzrost wydatków na priorytet 1.
Proponuje się, by całkowite środki przeznaczone na zobowiązania zwiększyć z 120,7 mln euro w 2006 r. do 158,4 mln euro w 2013 r.
Powinno to zostać pokryte płatnościami w wysokości 1,24 % DNB, włączając margines 0,10 %.
2.1.3 W swojej opinii w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013, EKES zasadniczo popiera komunikat ze względu na jego spójność, solidne dalekowzroczne założenia polityczne, jasne i konsekwentne praktyczne priorytety i kierunki polityki, jak również jego zrównoważenie.
Jeśli chodzi o środki własne budżetu Wspólnoty, EKES jest zdania, że konieczne jest "opowiedzenie się za zwiększeniem własnych środków w budżecie wspólnotowym na nowy okres programowania 2007-2013 ponad obowiązujące aktualnie ramy budżetowe, do maksymalnej wysokości 1,30 % DNB".
3.
Uwagi ogólne
3.1 Niezmiernie ważne jest, by nowe perspektywy finansowe — ramy dla budżetów UE na lata 2007-2013 — wyraźnie odzwierciedlały priorytety Unii, a zwłaszcza cele strategii lizbońskiej i zrównoważonego rozwoju.
W tym celu konieczna jest radykalna restrukturyzacja wydatków.
Jeżeli perspektywy finansowe, biorąc pod uwagę ich długoterminowy charakter, nie nakierują właściwie rozwoju UE, to istnieje niewielkie prawdopodobieństwo, że uda się to dzięki innym politykom i późniejszym dostosowaniom finansowym.
3.2 EKES w niniejszej opinii nie zajmuje się szczegółowo kwestią poziomu środków własnych, ponieważ zagadnienie to zostało dokładnie omówione we wcześniejszej opinii, o której mowa w punkcie 2.1.
Należy jednak podkreślić, że Europa nie będzie mogła ani właściwie realizować swoich priorytetów, ani spełniać potrzeb i oczekiwań swoich obywateli, jeżeli nie będzie dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi.
Finansowanie określonych celów ze środków wspólnotowych może przynieść znaczący efekt mnożnikowy i ten potencjał należy w pełni wykorzystać.
Obecnie można zaobserwować napięcia na czterech płaszczyznach: pomiędzy Państwami Członkowskimi będącymi płatnikami netto, po drugie, pomiędzy opiniami państw będących obecnie głównymi beneficjentami, po trzecie, pomiędzy politycznymi zobowiązaniami wobec nowych Państw Członkowskich i ich obywateli oraz po czwarte, pomiędzy potrzebami ponownego przypisania wydatków do nowych priorytetów UE.
Komitet podkreśla, że restrukturyzacja wydatków, tak by były one przeznaczane na realizację priorytetów Unii, musi nastąpić niezależnie od ostatecznie przyjętego poziomu środków własnych.
4.
Pojęcie zrównoważonego rozwoju
4.1 Strategia stałego i zrównoważonego rozwoju UE oparta jest na przenikaniu się, wzajemnej zależności i spójności pomiędzy "trzema filarami", czyli względami ekonomicznymi, społecznymi i środowiskowymi.
Rozwój zrównoważony obejmuje aspekty zarówno ilościowe jak i jakościowe.
Decyzje dotyczące polityki powinny uwzględniać jednocześnie wszystkie trzy aspekty.
Polityki skierowane głównie na jedną z tych dziedzin lub inne dziedziny, muszą być spójne z celami z innych obszarów.
4.2 Zrównoważony rozwój ma aspekt długoterminowy i globalny.
Sprawiedliwość międzypokoleniowa oznacza, że obecne pokolenia nie powinny żyć kosztem przyszłych.
Z kolei globalna sprawiedliwość dystrybucji dóbr nie pozwala na życie kosztem innych społeczeństw, tłumienie ich rozwoju dążącego do dobrobytu oraz na osłabianie walki z ubóstwem na świecie.
4.3 Strategia zrównoważonego rozwoju różni się od tego, co zwykle postrzegamy jako strategię, ponieważ nie określa celu ani programu działań zmierzających do jego osiągnięcia, tylko wskazuje zrównoważenie i trwałość rozwoju jako główny kierunek.
W przypadku zrównoważonego rozwoju nie ma ostatecznego celu, gdyż zrównoważony rozwój jest nie tyle celem, co procesem.
Ważne jest, aby dalekosiężne zmiany były rzeczywiście spójne i wyraźnie dążyły do wypełnienia wyżej wspomnianych kryteriów (punkty 4.1 i 4.2).
Jest to prawdziwe wyzwanie zrównoważonego rozwoju, gdyż nie da się go osiągnąć drogą pojedynczych celów i działań, nawet jeśli radykalne zmiany trendów (np. postępy w realizacji milenijnych celów rozwoju) powinny być wymierne.
4.4 Zrównoważony rozwój wymaga wysokiego poziomu spójności polityki, na poziomie wspólnotowym i narodowym.
Ogólny wysiłek jest w dużym stopniu połączeniem działań na dużą i małą skalę, wraz z budowaniem procesu, który przeciwdziała niezrównoważonemu rozwojowi i promuje zmiany, które są zgodne z nadrzędnymi celami.
Jednym z najtrudniejszych wyzwań w tym podejściu jest opracowanie wskaźników, które odpowiednio odzwierciedlają rozwój sytuacji.
4.5 Strategia zrównoważonego rozwoju UE koncentruje się obecnie na kilku najważniejszych nietrwałych tendencjach pojawiających się w naszych społeczeństwach — zmianach klimatu, transporcie, służbie zdrowia i zasobach naturalnych.
Inne, takie jak walka z ubóstwem i starzenie się społeczeństwa, zostały odłożone na bok, jednak zostaną uwzględnione w strategii w późniejszym terminie.
4.6 W swoich wcześniejszych opiniach w sprawie zrównoważonego rozwoju EKES wzywał do działania w określonych obszarach polityki.
Są to: wsparcie dla prywatnych i państwowych inwestycji w nowe i czyste technologie, nowe działania mające na celu poprawę jakości pracy, ustanawianie cen wykorzystania zasobów naturalnych, jak również strategie zmniejszania zależności od paliw kopalnych.
4.7 Chociaż polityki obejmujące te obszary są bardzo ważne, to same w sobie nie wystarczają do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.
Cel i kryteria zrównoważonego rozwoju powinny znajdować odzwierciedlenie we wszystkich politykach, a ramy poszczególnych polityk UE powinny być bardziej spójne.
4.8 Być może już czas ponownie rozważyć podejście UE do zrównoważonego rozwoju.
Przy najbliższej rewizji strategii zrównoważonego rozwoju konieczna będzie refleksja nad najlepszym sposobem wdrożenia nadrzędnej zasady zrównoważonego rozwoju.
5.
Perspektywy finansowe a zrównoważony rozwój
5.1 Struktura i szczegółowa treść budżetu ma zasadniczy wpływ na kierunek rozwoju i zmian w UE.
Odnowienie struktury budżetu, ustalenie nowych priorytetowych linii budżetowych pokazuje uznanie wagi zrównoważonego rozwoju.
EKES oczekuje, że znajdzie to prawdziwe odzwierciedlenie we wdrażaniu budżetu, a nie będzie oznaczało jedynie wykonywania tych samych czynności w ramach nowych linii budżetowych.
5.2 EKES podziela opinię Komisji odnośnie nadania rangi priorytetu wzrostowi i zatrudnieniu w perspektywie lizbońskiej na okres do roku 2010.
Wzrost należy rozumieć jako wzrost gospodarczy uwzględniający kluczowe europejskie wartości integracji społecznej, zdrowia i ochrony środowiska.
Konkurencyjność i rozwój gospodarczy nie są celami samymi w sobie, lecz narzędziami promowania celów społecznych i środowiskowych.
Problemem jest jednak to, że coraz wolniejszy wzrost i coraz mniejsza konkurencyjność UE w porównaniu z innymi ważnymi obszarami gospodarczymi może stanowić ryzyko dla europejskiego modelu społecznego i wartości związanych ze środowiskiem naturalnym.
5.3 Decyzje budżetowe powinny również brać pod uwagę fakt, że rozwój społeczny i środowiskowy także przyczynia się do wzrostu gospodarczego.
5.4 Poszczególne Państwa Członkowskie UE nie mają takich samych osiągnięć w zakresie zrównoważonego rozwoju, sytuacja może więc znacząco się różnić.
Niewielu z nich udało się połączyć dość szybki wzrost gospodarczy z wysokim poziomem zabezpieczenia społecznego i ochrony środowiska.
Wydaje się, że zmiany na poszczególnych obszarach korzystnie ze sobą współdziałają.
Natomiast inne Państwa Członkowskie borykają się z zupełnie odwrotną sytuacją — połączeniem bardzo powolnego wzrostu, problemów społecznych oraz opóźnień w kwestiach związanych z ochroną środowiska.
Nowe Państwa Członkowskie są w innej sytuacji niż "stare" — cechują się one szybkim wzrostem i wyraźnym rozwojem w porównaniu do niełatwego punktu wyjścia w pozostałych "filarach".
5.5 Rozszerzenie to czynnik, który najbardziej przyczynił się do zmian w UE w ostatnich latach i nadal nim prawdopodobnie będzie w latach perspektyw finansowych 2007-2013.
Ma to oczywiście znaczny wpływ na budżet, zwłaszcza na wydatki przeznaczone na cel spójności.
EKES rozpatrywał zagadnienia rozszerzenia, spójności i finansowania w innych kontekstach.
Jeżeli chodzi o zrównoważony rozwój, oczywiste jest, że przystąpienie do UE stanowi znaczne wyzwanie w odniesieniu do opracowywania polityk krajowych z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju oraz udziału w ogólnowspólnotowych działaniach i rozważaniach.
Dorobek prawny Wspólnot (acquis communautaire) kieruje rozwój nowych Państw Członkowskich w zakresie ochrony środowiska naturalnego, ochrony zdrowia, polityki społecznej i w innych dziedzinach tak, by był on trwały i zrównoważony, na tyle na ile zrównoważony rozwój (nie włączony wyraźnie do acquis) promowany jest przez acquis.
Jednak większość wysiłków w tym kierunku nadal pozostaje w sferze planów.
Programy wsparcia, zarówno materialnego jak i merytorycznego, mogą i powinny pomóc społeczeństwom w wejściu na ścieżkę trwałego i zrównoważonego rozwoju.
5.6 Priorytetowe obszary strategii zrównoważonego rozwoju jak i inne obszary, w których widoczne są trendy nie będące zrównoważonymi — wspomniane w punktach 4.4 i 4.5 — muszą być traktowane priorytetowo również w politykach budżetowych.
5.7 Pozycja budżetowa jako taka nie jest ani "zrównoważona" ani "nie-zrównoważona".
Skutki dla zrównoważonego rozwoju zależą od szczegółowego sposobu opracowania programów, celów i kryteriów, na podstawie których projekty mają być finansowane.
5.8 Ważnym instrumentem zapewnienia spójności polityki ze strategia lizbońską i z celami zrównoważonego rozwoju jest ocena wpływu.
Uznają ten fakt wszystkie zaangażowane podmioty, w tym również Komisja, ale działania w kierunku systematycznej, niezależnej i rzeczowej oceny wszystkich ważniejszych propozycji są opieszałe.
EKES uważa, że przygotowanie i wdrażanie nowych perspektyw finansowych otwiera możliwość wprowadzenia w życie systematycznej oceny.
5.9 Oceny wpływu powinno się dokonywać w przypadku każdego programu w budżecie i jego celów.
W tym kontekście należy zakończyć zwłaszcza udzielanie wsparcia dla działań niezgodnych z rozwojem zrównoważonym, powiązanych z obszarami zidentyfikowanymi w strategii rozwoju zrównoważonego i m.in. w opiniach EKES.
Ocena wpływu w odniesieniu do skutków dla długotrwałego rozwoju zrównoważonego powinna być wprowadzona także w strategii lizbońskiej, zgodnie z tym, co EKES zalecał już wcześniej.
5.10 Jasne i przejrzyste kryteria należy stosować podczas selekcji projektów, które mają być finansowane z różnych budżetowych pozycji i programów.
Powinny się wśród nich znaleźć kryteria związane ze zrównoważonym rozwojem, takie jak wpływ projektu na środowisko naturalne, zdrowie, tworzenie lub utratę nowych miejsc pracy oraz konkurencyjność unijnej gospodarki.
5.11 Szczególną uwagę należy zwracać na wykorzystanie zasobów funduszy strukturalnych, funduszu spójności oraz wydatków na rolnictwo, jak również programów sieci transeuropejskich (TEN).
Działania UE, na które przeznaczanych jest większość wydatków UE, powinny być systematycznie kierowane tak, by maksymalnie spełniały kryteria zrównoważenia.
5.12 W przypadku tych działań, konieczne jest lepsze monitorowanie ich wyników oraz efektów poniesionych wydatków.
Nie wystarcza tu monitorowanie wydawanych kwot ani zgodności z przepisami administracyjnymi.
Aby działania mogły rozwijać się we właściwym kierunku, potrzebne są kompleksowe badania relacji pomiędzy ich wpływem a kryteriami zrównoważonego rozwoju.
5.13 Sama ocena wpływu zaproponowanych polityk nie jest wystarczającą podstawą do podejmowania decyzji.
W niektórych przypadkach także wpływ braku działań powinien być analizowany i oceniany w porównaniu do wpływu różnych możliwych działań.
6.
Uwagi dotyczące priorytetowych obszarów perspektyw finansowych
6.1 A) Zrównoważony wzrost — konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia
6.1.1 EKES zgadza się z głównymi celami wniosku Komisji dotyczącego konkurencyjności na rzecz wzrostu i zatrudnienia: promowanie konkurencyjności przedsiębiorstw na w pełni zintegrowanym jednolitym rynku, wzmocnienie zaangażowania UE w badania, rozwój i technologię, tworzenie sieci obejmujących całą UE, podnoszenie jakości kształcenia ogólnego i zawodowego oraz strategia polityki społecznej, pozwalająca społeczności Europy zawczasu przewidzieć zmiany i poradzić sobie z nimi.
6.1.2 W tej dziedzinie, EKES chciałby szczególnie podkreślić kluczową rolę wiedzy, badań i rozwoju oraz najnowszych technologii.
Podkreślając znaczenie tych celów, a także przeznaczając na nie znaczące środki, Europa ma niezwykłą szansę na zwiększenie produktywności, konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia w obliczu zażartej konkurencji z innych stron globu, a także na zmniejszenie obciążenia dla środowiska i eksploatacji zasobów naturalnych poprzez wykorzystywanie bardziej ekologicznie wydajnych technologicznych sposobów zaspokojenia potrzeb społeczeństwa, które zapewniają zdrowie i bezpieczeństwo.
6.1.3 Jak podkreślono na ostatnim Forum Interesariuszy Zrównoważonego Rozwoju w UE, zorganizowanym w dniach 14-15 lipca przez EKES przy współpracy z Komisją, rozwój zrównoważony stanowi nadrzędny cel polityki Unii Europejskiej. Wymaga on systematycznych i długoterminowych działań na rzecz badań i rozwoju, obejmujących trzy kluczowe aspekty: postęp ekonomiczny, społeczny i ekologiczny.
Liczne uniwersytety i instytuty naukowe w UE utworzyły sieci dla koordynacji badań dotyczących zrównoważonego rozwoju.
Perspektywy finansowe dają cenną możliwość, aby wesprzeć te oraz inne inicjatywy.
6.1.4 Wzrost światowej konkurencji w odniesieniu do surowców mineralnych i ropy naftowej — aby podać tylko dwa przykłady — oraz jego wpływ na koszty produkcji ilustrują potrzebę opracowania nowych materiałów, nowych procesów produkcyjnych oraz ogólnie technologii bardziej wydajnych pod względem zużycia zasobów.
6.1.4.1 EKES konsekwentnie ponawia swoje wcześniejsze poparcie dla wniosków Komisji dotyczących Europejskiego Obszaru Badawczego, podwojenia nakładów finansowych na 7. Program Ramowy oraz uruchomienia planu działania na rzecz ekotechnologii.
EKES uwzględni aspekt zrównoważonego rozwoju także w opiniach w sprawie 7. Programu Ramowego oraz szczegółowych programów, które wkrótce zostaną wydane.
6.1.5 W tym aspekcie perspektyw finansowych, dotyczących oprócz badań, rozwoju i innowacji również sieci transeuropejskich, powinno się położyć szczególny nacisk na energię i transport.
Wsparcie dla rozwoju technologii i wprowadzania na rynek energii odnawialnych, dla efektywności energetycznej oraz rozwiązań czystej energii musi mieć najwyższy priorytet.
Projekty dotyczące transeuropejskich sieci transportowych (TEN-T), których skutkiem jest tylko zwiększenie transportu, nie są zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju.
6.1.6 EKES podkreśla w wielu opiniach, że zwłaszcza w obszarze transportu i energii konieczne są dodatkowe wysiłki, aby nakierować rozwój na drogę rozwoju zrównoważonego.
Komitet zaproponował także odpowiednią politykę dla osiągnięcia tego celu.
Komunikat w sprawie perspektyw finansowych nie wyjaśnia dokładnie, czy istnieje zamiar udostępnienia wystarczających środków na ten cel.
6.1.7 Przygotowując UE do uczestnictwa w wysoce konkurencyjnej światowej wspólnocie, perspektywy finansowe będą musiały sprostać dwóm diametralnie różnym wyzwaniom, jakimi są: po pierwsze, wysoki wskaźnik bezrobocia w większości Państw Członkowskich UE, a z drugiej strony dającą się przewidzieć malejącą podaż pracy.
W związku z tym Komitet poczynił już odpowiednie zalecenia w ostatnich opiniach w sprawach: "Polityka zatrudnienia: rola EKES po rozszerzeniu UE i w kontekście procesu lizbońskiego", "Konkurencyjność przedsiębiorstw" oraz "Skuteczniejsze wdrażanie strategii lizbońskiej".
6.1.8 EKES oczekuje zwłaszcza nowego podejścia do kwestii kształcenia ustawicznego, ponieważ jest to instrument umożliwiający zarówno poprawę zatrudnienia jak i kształtowanie lepszej świadomości zagadnień pojawiających się w perspektywie zrównoważonego rozwoju.
Kształcenie ustawiczne jest jednym z najważniejszych elementów, których nie uwzględniono podczas wdrażania strategii lizbońskiej.
Zaangażowanie w zrównoważony rozwój wymaga, w tym obszarze, współpracy pomiędzy partnerami społecznymi, jak również dodatkowych nakładów finansowych ze strony Państw Członkowskich.
6.2 B) Spójność na rzecz wzrostu i zatrudnienia
6.2.1 Spójność jest konieczna dla pogłębienia procesu integracji.
EKES uznaje próbę Komisji skoncentrowania się w działaniach dotyczących spójności na celach zrównoważonego rozwoju.
6.2.2 Polityka spójności powinna zmierzać do polepszenia wyników gospodarczych oraz stworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy poprzez mobilizację niewykorzystanych zasobów.
Fundusze UE nie powinny być wykorzystywane na wspieranie nierentownych przedsiębiorstw, ponieważ zakłóca to konkurencję lub jedynie przenosi miejsca pracy z jednego miejsca w UE na inne.
Działania powinny przede wszystkim koncentrować się na wspieraniu nowych, trwałych miejsc pracy, zwiększaniu konkurencyjności, kapitale ludzkim i fizycznym, konsolidacji rynku wewnętrznego oraz poprawie mobilności siły roboczej.
6.2.3 Należy wspierać koncentrację zasobów w regionach zacofanych gospodarczo (cel 1) i lepsze dopasowanie do ogólnych celów strategicznych UE w ramach zrównoważonego rozwoju.
Zwiększenie nacisku na współpracę transgraniczną jest również niezmiernie istotne w celu głębszej integracji rynku wewnętrznego.
6.2.4 Konieczny jest okres przejściowy dla regionów, w których PKB na osobę jest wyższy niż 75 % średniego PKB we Wspólnocie wskutek efektu statystycznego rozszerzenia.
Subwencje jednak powinny być stopniowo redukowane.
6.2.5 Także w tym przypadku powinny zostać wdrożone testy jakościowe.
Ze względu na dostępność finansowania "z Brukseli", znaczną ilość zasobów przeznaczono na planowanie, a mogły one zostać wykorzystane w znacznie bardziej efektywny sposób.
Wsparcie regionalne również nie zawsze tworzyło w Europie ogółem nowe miejsca pracy, a często prowadziło jedynie do ich przeniesienia z jednego regionu do drugiego..
6.2.6 Należy dążyć do rozbudzenia na poziomie lokalnym i regionalnym większego poczucia odpowiedzialności za konkretne działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
EKES zaleca, by projekty związane ze spójnością były oceniane nie tylko pod względem wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, ale także z uwagi na ich skutki dla zrównoważonego długoterminowego rozwoju regionu.
6.3 Ochrona i zrównoważone zagospodarowanie zasobów naturalnych
Wspólna Polityka Rolna (WPR)
6.3.1 W swojej opinii w sprawie przyszłości WPR [2] EKES wyczerpująco opisał i przeanalizował różne kroki UE w kierunku reformy polityki w zakresie rolnictwa, zwracając uwagę na trudną sytuację zrównoważonego rolnictwa w Europie w kontekście globalizacji rynków.
Stwierdził przy tym, że w zakresie wszelkich reform nadal pojawiały się krytyczne uwagi i dyskusje o społecznej słuszności oraz wyważeniu wydatków na rolnictwo oraz o ich ekologicznym oddziaływaniu.
Reforma luksemburska nie rozwiązała tych kontrowersji.
6.3.2 Skłoniło to Komisję do opracowania propozycji lepszego dostosowania wydatków na rolnictwo do potrzeb zrównoważonego rozwoju.
Przykładowo, w celu bardziej sprawiedliwego podziału środków wsparcia ówczesny komisarz ds. rolnictwa Franz Fischler zaproponował początkowo wprowadzenie górnej granicy dopłat, których wysokość następnie malałaby.
Komisarze McSherry i Fischler dyskutowali też wielokrotnie nad obowiązkowym uzależnieniem przekazywanych środków pomocowych od nakładów na cele ochrony środowiska naturalnego przekraczających ustawowy poziom, tak aby można było także ocenić wpływ tego finansowania na środowisko.
Propozycje te jednak nie znalazły większościowego poparcia w Radzie.
6.3.3 Przyjęta latem 2003 roku reforma polityki rolnej daje Państwom Członkowskim zasadniczo dwie możliwości wspomagania producentów rolnych poprzez wprowadzenie nowych dopłat bezpośrednich, tzn. dopłat, których wysokość zależałaby od dotychczasowych płatności, ewentualnie płatności wyliczonych w całości lub częściowo na podstawie powierzchni gospodarstwa (tzw. "regionalizacja").
6.3.4 Uzależnienie przyszłych dopłat od utrzymania i/lub tworzenia nowych miejsc pracy w dalszym ciągu nie zostało zapisane jako obowiązujące dla żadnego z przewidzianych rozwiązań.
Fakt ten mógłby w świetle dyskusji o zrównoważonym rozwoju również wywołać nową dyskusję społeczną, podobnie jak kwestia aspektów ekologicznych, która jest powiązana z płatnościami.
6.3.5 Tzw. standardy współzależności (Cross Compliance Standards), które muszą zostać spełnione przez gospodarstwa rolne, nie wychodzą poza zgodność z istniejącymi ustawami, co już podczas transpozycji reformy do polityki krajowej w niektórych Państwach Członkowskich doprowadziło do poważnych nieporozumień.
6.3.6 Dla EKES jest jasne, że transfer środków rządowych zawsze będzie musiał być uzależniony od przyniesienia wspólnego pożytku.
Dopłaty muszą być uzasadnione, usankcjonowane i mieć społeczną aprobatę.
Wiele dałoby przejrzyste powiązanie Wspólnej Polityki Rolnej z celami zrównoważonego rozwoju w ramach strategii göteborskiej i lizbońskiej (tworzenie miejsc pracy, promowanie sprawiedliwości społecznej, ochrona środowiska), jednak do tej pory przynajmniej większość społeczeństwa nie dostrzega tego powiązania.
Mogłoby to wywołać dalsze dyskusje, czy dopłaty mają w ogóle sens i jak rolnicy mają te cele realizować.
Aby dać reformie WPR, wprowadzonej wbrew woli większości przedstawicieli rolników i hodowców bydła, społeczne uzasadnienie, należy w śródokresowej ocenie jej realizacji na pierwszy plan wysunąć wzmocnienie rodzinnych zakładów rolnych i ich wkładu w rozwój zrównoważony w Europie.
6.3.7 Płatności z pierwszego filaru Wspólnej Polityki Rolnej, zwłaszcza dopłaty bezpośrednie, mają bez wątpienia kluczowe bytowe znaczenie dla wielu rolników.
Ukierunkowanie polityczne na zrównoważoną produkcję nie będzie miało miejsca, jeżeli udzielane będą dopłaty bezpośrednie uniezależnione od uprawy określonych roślin; stanowią one w znacznym stopniu politykę zabezpieczania dochodów, która ponadto może nie dla wszystkich rolników być równie korzystna.
6.3.8 W drugim filarze — "wsparcie rozwoju regionów wiejskich" — pieniądze przeznaczane są wyłącznie na jasno określone "świadczenia wzajemne", które zostały rozwinięte we wspólnie opracowanych programach.
Są to między innymi programy agrośrodowiskowe, wspieranie gospodarstw ekologicznych, dywersyfikacja gospodarstw wiejskich (np. bardziej intensywne przetwórstwo i wprowadzanie na rynek produktów nie przetworzonych), a także małe i mikroprzedsiębiorstwa wiejskie.
6.3.9 Istotna jest w tym kontekście wypowiedź nowej komisarz ds. rolnictwa Mariann Fischer- Boel, która podkreśliła w swoim przemówieniu z okazji otwarcia Zielonego Tygodnia w Berlinie w dniu 20 stycznia 2005 r., że "rozwój obszarów wiejskich powinien stać się jednym z najważniejszych elementów strategii lizbońskiej".
Równie istotne są wypowiedzi na ten temat ze strony gabinetu pani komisarz, zgodnie z którymi nie należy oczekiwać utworzenia znacznych ilości miejsc pracy w odniesieniu do pierwszego filaru, niemniej w polityce rozwoju obszarów wiejskich tkwi duży potencjał.
EKES uważa, że byłoby bardzo wskazane, gdyby Komisja możliwie szybko podparła badaniami oczekiwany wpływ obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej na zatrudnienie, środowisko i kwestie społeczne.
6.3.10 Dyskutowany obecnie projekt nowego rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich przewiduje przyporządkowanie dalszych zadań w tej dziedzinie (między innymi finansowanie obszarów NATURA-2000, wdrażanie ramowej dyrektywy wodnej).
Rozwój obszarów wiejskich staje się coraz ważniejszym elementem nakierowania polityki na rozwój zrównoważony i EKES wita tę tendencję z zadowoleniem.
6.3.11 Jednak plany Komisji, na lata 2007-2013 przewidują utrzymanie budżetu przeznaczonego na rozwój obszarów wiejskich na dotychczasowym poziomie.
Dla EKES oznacza to, że już w perspektywach finansowych UE rozwój obszarów wiejskich będzie niedofinansowany, biorąc pod uwagę ilość powierzonych zadań.
6.3.12 Uwzględniając zasadnicze znaczenie działań na rzecz "rozwoju obszarów wiejskich" dla debaty na temat zrównoważonego rozwoju, prowadzona obecnie w Radzie dyskusja, zapoczątkowana przez sześciu płatników netto, na temat ewentualnych drastycznych cięć tej linii budżetowej, jest dla EKES zupełnie niezrozumiała.
6.4 Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość
6.4.1 Aby zapewnić prawdziwy obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla Europejczyków, konieczne jest podjęcie działania na poziomie UE, zarówno w celu osiągnięcia skuteczności, jak i podzielenia się obciążeniami finansowymi.
Pomyślna integracja imigrantów jest zarówno zagadnieniem spójności społecznej jak również warunkiem efektywności gospodarczej.
EKES wspiera utworzenie Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach, wspólną politykę azylową i imigracyjną, działania dotyczące osób legalnie przebywających w Państwach Członkowskich lub niedawno przybyłych obywateli państw trzecich, jak również zapobieganie nielegalnemu pobytowi i powracaniu osób nielegalnie przebywających w Państwach Członkowskich.
6.4.2 Zapobieganie i zwalczanie przestępczości i terroryzmu jest kluczowym wyzwaniem dla Unii.
Środki wystarczające do zapewnienia bezpieczeństwa są warunkiem stabilności administracyjnej, społecznej i gospodarczej naszych społeczeństw.
6.4.3 Bezpieczeństwo życia codziennego, łącznie z codziennymi potrzebami, jest priorytetem dla Europejczyków.
Obywatele oczekują od Unii wysokiego poziomu ochrony przed zagrożeniem klęskami żywiołowymi, kryzysami zdrowotnymi i środowiskowymi, jak również innymi katastrofami o dużej skali.
Zagrożenia dla zdrowia wynikające z kontaktu z substancjami niebezpiecznymi znajdującymi się w środowisku lub żywności, jak również standardy bezpieczeństwa, zwłaszcza w zakresie energii i transportu, wymagają ciągłej uwagi i działań na poziomie Unii.
6.4.4 Należy zapewnić odpowiedni poziom podstawowych świadczeń takich jak ochrona zdrowia, edukacja, energetyka, transport czy usługi telekomunikacyjne.
Fizyczne bezpieczeństwo dostaw w niektórych obszarach, takich jak energia i transport, jest ważnym czynnikiem rozwoju rynku wewnętrznego, jak również dwu- i wielostronnego handlu i innych stosunków zewnętrznych.
6.4.5 Idea zrównoważonego rozwoju przyjmuje się stopniowo dzięki świadomości, postawie i działaniu poszczególnych obywateli i grup społecznych, czego już nie można zastąpić tylko i wyłącznie odgórnymi działaniami organizacji i instytucji.
Europa może się poszczycić dobrze zorganizowanymi i dobrze funkcjonującymi społeczeństwami, jak również dobrze wykształconymi i uczestniczącymi w życiu publicznym obywatelami oraz wysoce rozwiniętą strukturą organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Jest to najlepsza możliwa kulturalna podstawa dla dalszego zrównoważonego rozwoju.
6.4.6 Rozszerzenie jeszcze bardziej zwiększyło różnorodność kultur w Europie.
Może to wzbogacić życie wszystkich obywateli, ale potrzebne są starania promujące wzajemne zrozumienie.
Wsparcie potrzebne jest także dla dzielenia się wiedzą i doświadczeniami życia codziennego, gospodarczego i politycznego, łącznie z wiedzą o tym, jak zmierzać w kierunku zrównoważonego rozwoju.
Skorzystają na tym nie tylko nowe Państwa Członkowskie, ale również cała Europa i jej obywatele.
6.5 UE jako partner globalny
6.5.1 Na Światowym Szczycie Zrównoważonego Rozwoju zorganizowanym przez ONZ w Johannesburgu, UE zaprezentowała się jako uczestnik dynamiczny i nastawiony na efekty.
Zainicjowanie takich projektów jak Woda i Energia (na zasadzie "partnerstwa dobrej woli") przysporzyło Unii dobrej reputacji.
6.5.2 Na poziomie ONZ wdrażany jest 52-stronicowy plan działania opracowany w Johannesburgu.
Jest to proces długotrwały, wymagający od państw w nim uczestniczących przezwyciężenia wielu trudności związanych z realizacją zobowiązań i planów.
6.5.3 UE musi wypełnić zobowiązania i odegrać wiodącą rolę, jakiej się podjęła na Światowym Szczycie.
Musi to znaleźć odzwierciedlenie w przydzielaniu środków w ramach perspektyw finansowych.
6.5.4 UE będzie musiała w szczególności zintensyfikować wysiłki podejmowane w najsłabiej rozwiniętych państwach, skupiając się na podstawowych potrzebach takich jak woda, energia, ochrona zdrowia, bezpieczna żywność, edukacja na poziomie podstawowym i kształcenie zawodowe, jak i rozwój rolnictwa.
6.5.5 Poszczególne kraje UE opracowały ambitne programy wsparcia dla najsłabiej rozwiniętych państw, a zwłaszcza dla Afryki.
Istnieje potrzeba lepszej koordynacji pomiędzy poziomem UE a poziomem krajowym w odniesieniu do projektowania i wdrażania tych programów rozwoju.
Program nawiązujący do porozumienia z Cotonou okazał się być wartościowym narzędziem dla zaangażowania również partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w krajach AKP (Afryki, Karaibów, Pacyfiku).
6.5.6 Rozwój zrównoważony jest do pewnego stopnia włączony w te programy rozwoju.
Musi on zająć miejsce centralne, zgodnie z planem działania przyjętym w Johannesburgu.
6.5.7 W celu zwiększenia koordynacji wysiłków oraz wzmocnienia wymiarów rozwoju zrównoważonego, EKES zaleca dalsze inicjatywy ze strony UE, przede wszystkim w formie budowania "koalicji woli" dla konkretnych zagadnień rozwoju, takich jak woda, energia, bezpieczna żywność i ochrona zdrowia.
7.
Podsumowanie
7.1 Odnowienie struktury budżetu, ustalające nowe, priorytetowe działy budżetowe, pokazuje uznanie wagi zrównoważonego rozwoju.
EKES oczekuje, że znajdzie to prawdziwe odzwierciedlenie we wdrażaniu budżetu, a nie będzie to jedynie wykonywanie tych samych czynności w ramach nowych działów budżetowych.
Komitet podkreśla, że restrukturyzacja wydatków, tak by były one przeznaczane na spełnienie priorytetów Unii, musi nastąpić niezależnie od ostatecznie przyjętego poziomu środków własnych.
7.2 Niezmiernie ważne jest, aby nowe perspektywy finansowe, ramy dla budżetów UE na lata 2007-2013, wyraźnie odzwierciedlały priorytety Unii, a zwłaszcza cele strategii lizbońskiej i zrównoważonego rozwoju.
W tym celu konieczna jest znaczna restrukturyzacja wydatków.
Jeżeli perspektywy finansowe, biorąc pod uwagę ich długoterminowy charakter, nie nakierują właściwie rozwoju UE, to małe jest prawdopodobieństwo, że uda się to dzięki innym politykom i późniejszym dostosowaniom finansowym.
7.3 EKES podziela opinię Komisji odnośnie nadawania rangi priorytetu wzrostowi i zatrudnieniu w perspektywie lizbońskiej na okres do roku 2010.
Wzrost należy rozumieć jako wzrost gospodarczy uwzględniający kluczowe europejskie wartości integracji społecznej, zdrowia i ochrony środowiska.
Konkurencyjność i rozwój gospodarczy nie są celami samymi w sobie, lecz narzędziami promowania celów społecznych i środowiskowych.
Problemem jest jednak to, że coraz wolniejszy wzrost i coraz mniejsza konkurencyjność UE w porównaniu z innymi ważnymi obszarami gospodarczymi może stanowić zagrożenie dla europejskiego modelu społecznego i wartości związanych ze środowiskiem naturalnym.
7.4 Priorytetowe obszary strategii zrównoważonego rozwoju jak i inne obszary, w których widoczne są trendy nie będące zrównoważonymi — zmiany klimatu, transport, zdrowie publiczne, zasoby naturalne, zwalczanie ubóstwa, starzenie się społeczeństwa oraz zależność od paliw kopalnych — muszą być traktowane priorytetowo również w politykach budżetowych.
7.5 Pozycja budżetowa jako taka nie jest ani "zrównoważona" ani "nie-zrównoważona".
Skutki dla zrównoważonego rozwoju zależą od szczegółowego sposobu opracowania programów, celów i kryteriów, na podstawie których projekty mają być finansowane.
7.6 Kluczowym instrumentem zapewniania spójności polityki ze zrównoważonym rozwojem jest ocena wpływu.
Oceny wpływu powinno się dokonywać w przypadku każdego programu w budżecie i jego celów.
W tym kontekście powinno się zaprzestać wspierania działań niezgodnych z zasadami rozwoju zrównoważonego.
7.7 Podczas selekcji projektów, które mają być finansowane z różnych budżetowych linii i programów powinno się stosować jasne i przejrzyste kryteria.
Powinny się wśród nich znaleźć kryteria związane ze zrównoważonym rozwojem, takie jak wpływ na środowisko naturalne, zdrowie, tworzenie lub utratę miejsc pracy oraz konkurencyjność gospodarki unijnej.
7.8 Szczególną uwagę należy zwracać na wykorzystanie zasobów funduszy strukturalnych, funduszu spójności oraz wydatków na rolnictwo, jak również programów sieci transeuropejskich (TEN).
Działania UE, na które przeznaczanych jest większość wydatków UE, powinny być kierowane tak, by maksymalnie spełniały kryteria rozwoju zrównoważonego.
7.9 W tej dziedzinie, EKES chciałby szczególnie podkreślić kluczową rolę wiedzy, badań i rozwoju oraz najnowszych technologii.
Podkreślając ich znaczenie, a także przeznaczając na nie odpowiednie środki, Europa ma niezwykłą szansę na zwiększenie produktywności, konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia w obliczu zażartej konkurencji z innych stron globu, ale także na zmniejszenie obciążenia dla środowiska i eksploatacji zasobów naturalnych poprzez wykorzystanie bardziej ekologicznie wydajnych technologicznych sposobów zaspokojenia potrzeb społeczeństwa, które zapewniają zdrowie i bezpieczeństwo.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy, włącznie z finansowaniem terrorystów
COM(2004) 448 wersja ostateczna
(2005/C 267/05)
Dnia 21 października 2004 r. Rada postanowiła, na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą był John SIMPSON.
Na 417. sesji plenarnej w dniach 11 i 12 maja 2005 r. (posiedzenie z dnia 11 maja 2005 r.), Komitet Ekonomiczno-Społeczny 107 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Omawiana dyrektywa będzie trzecią w kolejności dyrektywą dotyczącą uniemożliwienia prania pieniędzy, po pierwszej z 1991 r. (91/308/EWG) i drugiej z 2001 r. (2001/97/WE).
1.2 U podstaw projektu dyrektywy leżą następujące cele: 1) zawarcie odniesienia do finansowania terrorystów, chociaż w warunkach obowiązywania poprzedniej dyrektywy Państwa Członkowskie uzgodniły, że odniesienie to mieści się w pojęciu poważnych przestępstw oraz 2) potrzeba uwzględnienia zrewidowanych czterdziestu zaleceń grupy zadaniowej ds. działań finansowych przeciwko praniu pieniędzy (FATF) [1], opublikowanych w czerwcu 2003 r.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Obowiązki wynikające z projektu dyrektywy wpłynęłyby przede wszystkim na następujące grupy:
a) przedsiębiorstwa w sektorach, które obowiązane są działać zgodnie z postanowieniami dyrektywy ("sektor regulowany");
b) podmioty korzystające z usług świadczonych przez sektor regulowany (tj. ich klientów);
c) osoby zgłaszające wystąpienie lub podejrzenie wystąpienia przypadków prania pieniędzy;
d) organy ścigania oraz jednostki wywiadu finansowego (FIU), które otrzymują i korzystają z informacji zawartych w zgłoszeniach dotyczących prania pieniędzy; oraz
e) przedstawiciele świata przestępczego popełniający "poważne przestępstwa" (określone w art. 3 ust. 7 projektu dyrektywy), które prowadzą do uzyskania dochodów lub pociągają za sobą wykorzystanie środków finansowych związanych z działalnością przestępczą.
2.2 Projekt dyrektywy ma zastąpić dyrektywy obowiązujące obecnie, które w konsekwencji zostaną uchylone.
2.3 W porównaniu z pierwszą i drugą dyrektywą projekt dyrektywy wprowadza następujące kluczowe zmiany:
i) Zawarcie odniesienia do finansowania terrorystów oraz dalsze sprecyzowanie pojęcia "poważnych przestępstw".
ii) Szersze omówienie trustów i spółek usługowych oraz handlowców uczestniczących w obrocie towarami i usługami znacznej wartości.
iii) Znaczne doprecyzowanie zasad należytej staranności wobec klienta i weryfikacji tożsamości, w tym wobec użytkowników majątku.
iv) Postanowienie dotyczące ochrony pracowników zgłaszających pranie pieniędzy.
v) Zakaz informowania klienta o tym, że dokonano zgłoszenia.
vi) Wymóg stosowania standardów UE w oddziałach i spółkach zależnych zlokalizowanych poza terytorium UE.
2.4 Projekt dyrektywy uwzględnia większą zbieżność z państwami, w których stosowane są lub będą stosowane zalecenia grupy zadaniowej ds. działań finansowych przeciwko praniu pieniędzy (FATF) przy Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
2.5 Łączne ujęcie w nowej dyrektywie wymogów wynikających z pierwszej i drugiej dyrektywy przyczyni się także do przejrzystości przepisów.
2.6 Jednakże trzecia dyrektywa opiera się w dużym stopniu na założeniach zbliżonych do drugiej dyrektywy, która przecież znacznie rozszerzyła zakres postanowień mających zapobiegać praniu pieniędzy oraz sektorów nimi objętych.
Tymczasem okres przeznaczony na ocenę oddziaływania dyrektywy z 2001 r. był krótki i Komitet odnotowuje, że nie sporządzono jak dotąd kompleksowej analizy odnośnie efektywności obowiązującego systemu lub jego proporcjonalności, w tym kwestii, czy inwestycje rządów Państw Członkowskich pozostają w równowadze z inwestycjami sektora regulowanego.
2.7 EKES z zadowoleniem przyjmuje działania mające na celu utrudnienie prania pieniędzy i finansowania terrorystów.
Wyrażając swoje poparcie dla zastosowania na całym terytorium UE działań prewencyjnych, EKES przyznaje, że osoby zajmujące się praniem pieniędzy podejmą próbę wykorzystania słabości systemów monitoringu, i że pieniądze zostaną przeniesione do najsłabszych punktów systemu kontroli.
Z tej też przyczyny, Państwa Członkowskie muszą ustanowić rygorystyczne normy na całym terytorium UE i zachęcić do ich ustanowienia także inne kraje.
2.8 Niniejsza opinia przedstawia bardziej szczegółowe uwagi na temat niektórych aspektów projektu dyrektywy.
3.
Uwagi na temat dziedzin, w których nastąpiły najważniejsze zmiany
3.1 Terroryzm i poważne przestępstwa
3.1.1 EKES popiera zawarcie w projekcie dyrektywy odniesienia do finansowania terrorystów.
3.1.2 W odniesieniu do definicji poważnych przestępstw i prania pieniędzy dalsze wyjaśnienie pomogłoby osobom zainteresowanym lepiej zrozumieć dokładne założenia dyrektywy i tym samym zapewnić spójne i efektywne wdrożenie przepisów.
3.1.3 Niezbędne jest jednoznaczne określenie stopnia znajomości prawa karnego faktycznie wymaganego od osób pracujących w sektorze regulowanym, z których większość nie posiada w tej dziedzinie żadnej wiedzy lub jest ona bardzo ograniczona.
Art. 3 ust. 7 projektu dyrektywy zawiera szczegółową definicję "poważnych przestępstw", Komitet zaleca jednakże, by zawierała ona zastrzeżenie, że odnośnie obowiązku zgłaszania prania pieniędzy, od osoby działającej w sektorze regulowanym wymagać można jedynie takiej wiedzy i umiejętności w zakresie prawa karnego, jakiej można wymagać od osoby pełniącej tę funkcję.
W przeciwnym przypadku, powyższe postanowienie oznaczałoby wprowadzenie dysproporcjonalnych obciążeń w sektorze regulowanym (zarówno pod względem przeszkolenia personelu, jak i kontrolowania jego działań) oraz związane z tym ryzyko zwiększonych kosztów i nadmiernych utrudnień dla klientów.
Mogłoby to również doprowadzić do powstania niepotrzebnego ryzyka dla osób pracujących w sektorze regulowanym.
3.1.4 "Poważne przestępstwa", (które zgodnie z definicją, obejmują "co najmniej" działania wyszczególnione w art. 3 ust. 7) wydają się mieć z założenia charakter minimalnego standardu.
Dotychczasowe doświadczenia we wdrażaniu obecnie obowiązujących dyrektyw wskazują, że Państwa Członkowskie przyjęły różne strategie, ustanawiając bądź systemy obejmujące wszelkie przestępstwa, bądź też wyłącznie przestępstwa poważne.
3.1.5 Należy rozważyć możliwość ograniczenia swobody Państw Członkowskich w tym zakresie, co miałoby służyć jednolitemu stosowaniu regulacji dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy i tym samym zapewniło takie same warunki działania przedstawicielom sektora regulowanego w całej UE.
W przypadku, gdyby Państwa Członkowskie chciały stosować projekt dyrektywy w szerszym zakresie, EKES zaleca rozważenie możliwości wprowadzenia systemu, w którym dokonywanie zgłoszenia miałoby charakter obligatoryjny tylko odnośnie poważnych przestępstw (minimalny standard), z możliwością dokonywania dobrowolnych zgłoszeń pozostałych przestępstw, przy zapewnieniu takiej samej ochrony prawnej jak w przypadku obowiązkowych zgłoszeń.
3.1.6 Obligatoryjny system zgłaszania wszystkich przestępstw, zwłaszcza jeżeli obowiązek ten ma charakter eksterytorialny, grozi marnotrawieniem cennych zasobów sektora prywatnego i organów ścigania.
Konieczność wprowadzenia w Zjednoczonym Królestwie systemu zgłaszania "o ograniczonej wartości wywiadowczej", stworzonego w celu zminimalizowania nakładów ponoszonych zarówno przez sektor regulowany, jak i organy ścigania w przypadkach o niewielkiej wartości lub przypadkach dla organów ścigania pozbawionych wartości (oraz przypadkach, które zostały już wcześniej zgłoszone w właściwemu organowi), dobrze ilustruje niektóre wady obligatoryjnego systemu zgłaszania wszystkich przestępstw.
3.1.7 Komitet uważa, że wprowadzenie sztywnego progu kwotowego (wartość de minimis), ustalonego w art. 6 lit. b) projektu (15.000 euro) jest rozsądne, biorąc pod uwagę, że taki limit można osiągnąć w jednej operacji lub kilku operacjach, które sprawiają wrażenie wzajemnie ze sobą powiązanych.
3.1.8 Dla celów spójności warto byłoby również jasno stwierdzić, że definicja prania pieniędzy zawarta w art. 1 ust. 1 lit. c) drugiej dyrektywy (powtórzona w art. 1 ust. 2 lit. c) projektu dyrektywy), obejmuje posiadanie dochodów pochodzących z przestępstwa popełnionego przez przestępcę osobiście, nawet, jeśli nie dokonał on dalszych transakcji.
3.1.9 Art. 2.1 ust. 3 lit. b) określa pięć kategorii transakcji wykonywanych przez niezależnych przedstawicieli zawodów prawniczych, do których miałaby zastosowanie dyrektywa.
Komitet zaleca dodanie szóstej kategorii: (vi) doradztwo podatkowe.
3.2 Trusty i spółki usługowe oraz handlowcy obracający znacznymi kwotami
3.2.1 W art. 3 ust. 9 zdefiniowano "trusty i spółki usługowe", natomiast w art. 2.1 ust. 3 lit. f) "handlowców obracających znacznymi kwotami". Mile widziana byłaby większa przejrzystość definicji, a w szczególności uwzględnienie "usług" w treści art. 2.1 ust. 3 lit. f). Pranie pieniędzy może przybrać formę realizowania dużych transakcji na usługi rozliczane w gotówce, podobnie jak ma to miejsce w przypadku transakcji gotówkowych dotyczących towarów.
3.3 Zachowanie należytej staranności wobec klienta (w tym użytkownika majątku) oraz weryfikacja jego tożsamości
3.3.1 Artykuły dotyczące powyższych kwestii muszą być przejrzyste i możliwe do wykorzystania w ramach systemu opartego na czynniku ryzyka.
Realizacja przedmiotowych aspektów regulacji dotyczących prania pieniędzy ma decydujący wpływ na koszty wykonania tych ostatnich oraz wpływa bezpośrednio na klientów.
3.3.2 Definicja użytkownika majątku
3.3.2.1 Zgodnie z art. 3 ust. 8, użytkownikiem majątku jest osoba fizyczna, która ostatecznie, bezpośrednio lub pośrednio, posiada na własność lub kontroluje co najmniej 10 % udziałów lub praw głosu osoby prawnej, fundacji, trustu lub podmiotu o podobnej formie prawnej albo w inny sposób wywiera znaczący wpływ, np. na zarządzanie. Komitet uważa, że próg ten jest zbyt niski, jeśli uwzględnimy treść art. 7 ust. 1 lit. b) oraz odniesienie do środków opartych na ryzyku w art. 7 ust. 2.
3.3.2.2 Projekt dyrektywy powinien zawierać odniesienie do zasad dotyczących identyfikacji oraz nakładać na Państwa Członkowskie obowiązek wydania, bezpośrednio, lub upoważniając do tego reprezentatywne organizacje zawodowe, zaleceń dotyczących opartego na ryzyku systemu identyfikacji, umożliwiającego przyjęcie różnych poziomów identyfikacji użytkowników majątku, stosownie do okoliczności.
3.3.2.3 Jakkolwiek Komitet wyraża zrozumienie dla motywów wprowadzenia rygorystycznych wymogów, ich powszechne zastosowanie bez uwzględniania czynnika ryzyka, w praktyce niesie ze sobą obciążenia dla prawowitych klientów w formie dodatkowych kosztów, wysiłków oraz potencjalnego ryzyka naruszenia tajemnicy handlowej w zakresie planowanych transakcji, natomiast na nielegalne działania nie mają wpływu lub jest on niewielki.
3.3.2.4 Komitet zaleca, by minimalny wymóg identyfikacji własności lub kontroli wynosił 25 %, zarówno w przypadku jednostki, jak i grupy działającej w porozumieniu.
3.3.3 Osoby na eksponowanych stanowiskach politycznych
3.3.3.1 Zdaniem Komitetu zaproponowana definicja osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, tak jak w art. 3 ust. 10, niepotrzebnie obejmuje tak szeroki zakres i dlatego też powinna zostać poprawiona poprzez wprowadzenie po słowach "osoby fizyczne" sformułowania "nie będące obywatelami UE". Osoby zajmujące eksponowane stanowiska polityczne wewnątrz UE (chociaż nie są one koniecznie odporne na pokusy korupcji) podlegają zagwarantowanym mechanizmom kontroli demokratycznej, które sprawiają, że wymogi odnośnie zwiększonej, należytej staranności przewidziane w art. 11.1 stają się niepotrzebne.
3.3.4 Należyta staranność wobec klienta i jego identyfikacja
3.3.4.1 W części projektu dyrektywy poświęconemu "należytej staranności wobec klienta" w imię przejrzystości przepisów niezbędne są bardziej precyzyjne definicje terminów.
Pojęcia takie, jak "należyta staranność", "skrupulatne badanie" oraz "weryfikacja" mogą być różnie interpretowane przez poszczególne grupy sektora regulowanego i Państwa Członkowskie, dlatego też, by umożliwić ich jednolite zrozumienie, należy im nadać bardziej precyzyjne definicje.
3.3.4.2 W odniesieniu do identyfikacji, Komitet zaleca, by proponowana dyrektywa nakładała na Państwa Członkowskie obowiązek wydania na ich terytorium przejrzystych, opartych na ryzyku wytycznych.
3.3.4.3 W art. 6 lit. c) ustanowiono obowiązek stosowania procedur należytej staranności wobec klienta w przypadku podejrzenia odnośnie prania pieniędzy, niezależnie od wszelkich odstępstw, zwolnień lub progów.
Rozwiązanie takie może okazać się niemożliwe, ponieważ zastosowanie podobnych procedur w przypadku powzięcia podejrzenia może stanowić ostrzeżenie dla podejrzanego/podejrzanych.
W postanowieniach art. 6 lit. c) należy wprowadzić zastrzeżenie, że podobne procedury mogą zostać zrealizowane wyłącznie w zakresie pozwalającym uniknąć ostrzeżenia podejrzanych.
3.3.4.4 W odniesieniu do uproszczonych procedur należytej staranności wobec klienta, określonych w art. 10 ust. 3 lit. c), Komitet zaleca, by przepis ten został zmieniony w sposób określony poniżej, poprzez dodanie słów napisanych kursywą: "fundusze emerytalne, fundusze emerytalne (odliczane od podatku bez prawa zamiany na wypłatę jednorazową) oraz podobne fundusze, które oferują pracownikom świadczenia emerytalne, gdzie składki wnosi się w drodze odliczenia od wynagrodzenia i/lub przez pracodawców...".
3.3.4.4.1 Art. 11 ust. 2 proponuje, by zabronić instytucjom kredytowym nawiązywania stosunków z bankiem korespondentem, który pozwala bankom wirtualnym na korzystanie ze swoich rachunków.
Wykrycie takiej sytuacji może być trudne dla instytucji kredytowej.
Powinno się jasno zaznaczyć, że instytucje kredytowe będą musiały przedsięwziąć rozsądne środki ostrożności tylko w stosunku do swoich banków korespondentów w celu oszacowania ich polityki odnośnie banków wirtualnych.
3.3.4.5 W art. 11 ust. 1 lit. a) w odniesieniu do dokumentacji dowodowej niepotrzebnie użyto zastrzeżenia, że jest ona "dodatkowa"; należy rozważyć jego usunięcie.
3.3.4.6 W art. 12 zezwala się na powierzenie osobom trzecim realizacji procedur należytej staranności wobec klienta, zastrzegając zarazem, że ostateczna odpowiedzialność za ich przeprowadzenie spoczywa na instytucjach lub osobach objętych przez proponowaną dyrektywę.
Komitet sugeruje usunięcie części art. 12 mówiącej, że "ostateczna odpowiedzialność pozostaje po stronie instytucji i osoby objętej niniejszą dyrektywą, która polega na osobie trzeciej" i zastąpienie jej zasadą określoną w motywie 20 na stronie 11 dyrektywy (zapobieganie powielaniu działań poprzez poleganie na procedurach realizowanych przez regulowane strony trzecie).
Jeżeli oparcie się na procedurach nie jest dozwolone, po przedsięwzięciu racjonalnych środków na rzecz potwierdzenia, że strona trzecia działa w dobrej wierze, postanowienie to nie doprowadzi do zapobieżenia powielaniu prac.
3.3.4.7 Za użyteczne należałoby uznać dodanie w art. 13 ust. 2 dotyczącym zgłaszania podejrzeń następującego zdania: "Komisja powinna zbadać takie informacje oraz poinformować Państwa Członkowskie o wynikach badania.".
3.3.4.8 W celu usunięcia wątpliwości odnośnie zgodności przepisów art. 14 z regulacjami dotyczącymi prawa do prywatności w niektórych Państwach Członkowskich, należy usunąć z art. 14 słowo "niezwłocznie" a strona trzecia musi mieć możliwość wystąpienia o zgodę osób, których dane mają zostać ujawnione.
Słowo "niezwłocznie" mogłoby zostać zastąpione przez "w krótkim terminie".
3.4 Zakaz informowania
3.4.1 Komitet zaleca, by bardziej precyzyjnie zdefiniować "zakaz" w odniesieniu do pierwszej części art. 25.
W niektórych Państwach personel zatrudniony w sektorze regulowanym ma obowiązek zawiadamiania określonych organów regulacyjnych lub sądowych, jak również jednostek wywiadu finansowego. Także w praktyce, ostrożna wymiana informacji pomiędzy stronami nie biorącymi udziału w praniu pieniędzy może ułatwiać jego zwalczanie.
Aby umożliwić podobne, użyteczne formy ujawniania informacji, Komitet zaleca zmianę brzmienia artykułu, tak, aby wyrażał expressis verbis, że zakaz ujawniania obowiązuje tylko w przypadku, gdy może ono doprowadzić do ostrzeżenia podejrzanego lub przynieść szkodę dochodzeniu w sprawie prania pieniędzy.
3.5 Uczciwa konkurencja za granicą
3.5.1 W motywie 23 na stronie 11, jak również w art. 27 zawarta jest sugestia, by standardy wspólnotowe były stosowane w państwach trzecich, w których instytucje kredytowe i finansowe Wspólnoty posiadają swoje oddziały lub spółki zależne, w których posiadają udział większościowy, i gdzie występują w tej dziedzinie luki prawodawcze.
3.5.2 Komitet wyraża zaniepokojenie, że takie zastosowanie może uniemożliwić oddziałom instytucji kredytowych i finansowych Wspólnoty oraz spółkom zależnym, w których posiadają udział większościowy, prowadzenie efektywnej i konkurencyjnej działalności w krajach, w których brakuje przepisów dotyczących prania pieniędzy na poziomie porównywalnym z UE.
Dlatego też należy zachęcać do stosowania standardów unijnych bądź porównywalnych z tymi, które obowiązują w UE, jednak nakładanie bezwzględnego obowiązku ich stosowania za granicą może okazać się przedwczesne.
W tego rodzaju sytuacjach lepszym rozwiązaniem byłoby informowanie przez instytucje kompetentnych organów władzy w innych krajach w celu uzyskania pomocy w udoskonaleniu systemu kontroli prania pieniędzy i finansowania terrorystów.
3.5.3 UE powinna raczej zwiększać zastosowanie dobrych i właściwych, uznanych w skali globalnej standardów poprzez zastąpienie odniesień do zastosowania wymogów unijnych zastosowaniem zaleceń FATF 40.
To pozwoliłoby na uniknięcie konotacji, że UE stara się narzucić swoje wymagania w sposób eksterytorialny, gdy istnieją przecież standardy o charakterze globalnym o zasadniczo takiej samej skuteczności.
3.6 Ochrona pracowników
3.6.1 Komitet wyraża aprobatę dla zamieszczenia w art. 24 postanowień dotyczących powyższej ochrony oraz wzywa Komisję do jej poszerzenia przez zawarcie odniesienia do postępowań sądowych oraz roli organów policji w zapewnianiu ochrony.
Jasne zasady zapewniania poufności osobom zgłaszającym przypadki prania pieniędzy są kluczowe dla sprawnego i całościowego funkcjonowania systemu zgłoszeń.
Ochroną przewidzianą w art. 24 należy obok samych pracowników objąć także organizacje ich zrzeszające. Wymieniony artykuł powinien zawierać także odniesienie do obowiązku Państw Członkowskich do zachowania tajemnicy danych osób dokonujących zgłoszenia w najszerszym zakresie, na jaki zezwala prawo cywilne i karne danego Państwa Członkowskiego.
Dyrektywa powinna przewidywać, że tożsamość osób zgłaszających powinna być zachowana w ścisłej tajemnicy, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy udzieliły one zgody na ujawnienie informacji lub jest to konieczne dla sprawiedliwego przeprowadzenia postępowania karnego.
3.6.2 Kolejną zmianą w art. 24 powinno być rozszerzenie zakresu przewidzianej w nim ochrony na podmioty prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą i na małe przedsiębiorstwa.
3.7 Pozostałe uwagi
3.7.1 Sektorowe stosowanie zaproponowanej dyrektywy
3.7.1.1 W przypadku braku odmiennych przepisów, wszelkie wymogi systemowe zawarte w projekcie dyrektywy stosowane będą do wszystkich instytucji i osób określonych w art. 2.
Ponieważ jednak sektor regulowany jest obecnie zróżnicowany, należy rozważyć status tych instytucji czy przedstawicieli tych zawodów, których działalność jedynie częściowo objęta jest proponowaną dyrektywą, ponieważ potrzebne jest im objaśnienie, w jaki sposób powinni stosować postanowienia jedynie w odniesieniu do właściwych dziedzin swojej działalności.
3.7.1.2 Niejasne jest, dlaczego art. 2 ogranicza zastosowanie projektu dyrektywy do notariuszy i innych przedstawicieli wolnych zawodów prawniczych tylko w przypadku, kiedy realizują niektóre z usług, natomiast w przypadku pozostałych wolnych zawodów, w których członkostwo podlega równie wysokim normom etycznym i zawodowym, dyrektywą objęto wszystkie świadczone usługi.
Komitet ma świadomość, że istnieją pewne obszary działalności zastrzeżone dla notariuszy i innych przedstawicieli zawodów prawniczych w niektórych Państwach Członkowskich (zazwyczaj związane z rolą adwokatów w formalnym postępowaniu sądowym), i że w tych dziedzinach przedstawicieli zawodów prawniczych da się w wiarygodny sposób odróżnić od przedstawicieli innych wolnych zawodów, więc przemawia to za ich wyłączeniem z zakresu tej dyrektywy.
Niemniej, Komitet uważa, że zakres dyrektywy powinien obejmować przedstawicieli zawodów prawniczych zawsze wtedy, gdy zajmują się oni działalnością nie zastrzeżoną tylko dla nich, a zakres dyrektywy obejmowałby te usługi, jeżeli byłyby one realizowane przez jakąkolwiek inną odpowiednio regulowaną profesjonalną firmę.
3.7.2 Obowiązek zgłaszania
3.7.2.1 W art. 17 przewidziano, że instytucje i osoby objęte zakresem projektu dyrektywy obowiązane są do badania ze szczególną uwagą każdej działalności, która prawdopodobnie związana jest z praniem pieniędzy.
3.7.2.2 Powyższy obowiązek może doprowadzić do tego, że osoby i instytucje objęte projektem dyrektywy będą podejmować dodatkowe działania, co wiąże się z większym ryzykiem wzbudzenia czujności u podejrzanego, który jest poddawany specjalnym procedurom.
3.7.2.3 Komitet uważa, że do zadań przedstawicieli sektora regulowanego nie należy prowadzenie dochodzeń, jak zdaje się wynikać z art. 17, lecz świadomość potrzeby powzięcia podejrzeń na podstawie informacji, do jakich mają dostęp w związku z własną działalnością, i do zgłaszania ich organom ścigania prowadzącym dochodzenie.
3.7.3 Opowiedzenie się Państw Członkowskich za bardziej rygorystycznymi przepisami
3.7.3.1 Na podstawie art. 4, Państwa Członkowskie zachowują prawo do przyjęcia lub utrzymania w mocy bardziej rygorystycznych przepisów w porównaniu z postanowieniami proponowanej dyrektywy.
3.7.3.2 Istotne różnice w rygorze przepisów obowiązujących w poszczególnych Państwach Członkowskich mogą naruszać zasadę jednolitego rynku, zakłócać uczciwą konkurencję oraz zachęcać przestępców do przenoszenia działalności związanej z praniem pieniędzy do bardziej liberalnych Państw Członkowskich.
3.7.3.3 Komitet zaleca, by przepisy zezwalające na lokalne odstępstwa ograniczały się do tych dziedzin, gdzie podobne zróżnicowanie (jeżeli ma być wprowadzane przez Państwa Członkowskie obligatoryjnie, a nie fakultatywnie) jest niezbędne dla uwzględnienia specyficznych warunków lokalnych.
3.7.4 Uwagi dotyczące konkretnych ustępów
3.7.4.1 Komitet popiera nałożenie na Państwa Członkowskie obowiązku przedstawiania informacji zwrotnych (art. 31 ust. 3) oraz zaleca, by obowiązek taki spoczywał przede wszystkim na jednostkach wywiadu finansowego.
Użyteczność informacji zwrotnych polega na tym, że służą one lepszemu i bardziej efektywnemu stosowaniu przepisów w przyszłości.
3.7.4.2 W art. 19 ust. 1 lit. b) przewidziano, że instytucje i osoby objęte zakresem projektu dyrektywy zobowiązane są dostarczać jednostce wywiadu finansowego wszelkich niezbędnych informacji zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Komitet pragnie zaznaczyć, że interpretacja pojęcia "wszelkich niezbędnych dalszych informacji" przez organy ścigania może być bardzo daleko idąca i dlatego przedstawiciele sektora regulowanego mogą mieć trudności z dopełnieniem podobnego obowiązku.
Komitet sugeruje zatem, by wyrażenie "wszelkich niezbędnych" zastąpić sformułowaniem pozwalającym Państwom Członkowskim uzgodnić z przedstawicielami sektora regulowanego zakres dodatkowych koniecznych informacji, bez narzucania niepotrzebnych obciążeń, a także gwarantującym, że jednostka wywiadu finansowego nie dokona zbyt daleko idącej interpretacji.
3.7.4.3 Art. 20 ust. 2 powinien stanowić, że podejrzenia powzięte w trakcie udzielania porady prawnej (przez notariuszy, niezależnych radców prawnych, rewidentów księgowych, niezależnych księgowych lub doradców podatkowych) powinny być wyłączone z wymogów zgłaszania podejrzeń.
Obecne brzmienie tego ustępu jest bardziej restrykcyjne i sugeruje, że wyłączenie może być ograniczone tylko do porad udzielanych przy stwierdzaniu pozycji prawnej klienta przed rozpoczęciem postępowania sądowego.
Stanowiłoby to nieuzasadnione ograniczenie prawa klientów do otrzymania porady prawnej w tajemnicy.
3.7.4.4 W postanowieniach art. 23, według którego ujawnienie informacji zgodnie z projektem dyrektywy nie stanowi naruszenia żadnych ograniczeń w zakresie ujawniania informacji, brakuje zastrzeżenia, że przedmiotowa ochrona udzielana jest jedynie w przypadku ujawnienia "w dobrej wierze".
Podobny zapis zawarty jest w drugiej dyrektywie.
Należy go przywrócić, by zaznaczyć, że warunkiem korzystania przez przedstawicieli sektora regulowanego z tak, siłą rzeczy, szerokiej ochrony jest działanie w sposób odpowiedzialny i w dobrej wierze.
W przeciwnym wypadku zachodziłoby ryzyko naruszenia równowagi praw osób i ich dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
4.
Wnioski
4.1 Pomimo faktu, że Komitet popiera dwojaki cel zagwarantowania powszechnego zastosowania przez UE standardów globalnych, tak jak określają to zalecenia FATF 40, i jasnego odniesienia do finansowania terrorystów, Komitet żałuje, że trzecia dyrektywa dotycząca prania pieniędzy została przygotowana przed pojawieniem się możliwości dokonania pełnej oceny zalet drugiej dyrektywy przyjętej w 2001 r.
Podjęcie prac nad trzecią dyrektywą w tak krótkim odstępie czasu od przyjęcia drugiej dyrektywy, zanim minął odpowiedni okres pozwalający na rozważenie wniosków wynikających z jej stosowania, może być nieco przedwczesne.
4.1.1 By uzasadnić przygotowanie w tak krótkim odstępie czasu trzeciej dyrektywy, musi ona stanowić dalsze udoskonalenie drugiej dyrektywy i jej zastosowania.
Z aprobatą przyjmujemy zwłaszcza niektóre dodatkowe postanowienia:
- usunięcie z drugiej dyrektywy niepotrzebnych obciążeń, które nie przynosiły proporcjonalnych korzyści w zakresie egzekucji prawa i zwalczania przestępczości;
- ograniczenie niespójności w wymogach i praktykach dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy, zarówno na terytorium UE (tj. w poszczególnych Państwach Członkowskich, jak i w określonych obszarach sektora regulowanego oraz w innych sektorach narażonych na pranie pieniędzy), a także, pomiędzy UE a państwami trzecimi (to z zasady sugeruje ograniczenie swobody wyboru Państw Członkowskich w ramach dyrektywy); oraz
- wprowadzenie bardziej przejrzystej ochrony dla pracowników zatrudnionych w instytucjach zgłaszających.
4.2 Zalecenia przedstawione w niniejszej opinii mają na celu udoskonalenie dyrektywy poprzez osiągniecie tych uzupełniających, ale nie sprzecznych z sobą celów.
Wszelkie zmiany wprowadzone na końcowym etapie negocjacji treści dyrektywy powinny uwzględniać powyższe, nadrzędne zasady.
4.3 W związku z tym, że w wielu Państwach Członkowskich od wprowadzenia w życie drugiej dyrektywy upłynęło niewiele czasu, na wprowadzenie w życie trzeciej dyrektywy należy przeznaczyć stosunkowo dużo czasu.
4.4 Wraz z większym doświadczeniem w zakresie zastosowania dyrektyw mających na celu zapobieżenie praniu pieniędzy i finansowaniu terrorystów, Unia Europejska będzie musiała zapewne rozważyć niektóre powiązania i synergie polityk z innymi aspektami przestępczości i ze sposobami zapobiegania im. Komitet ma następujące sugestie:
- porównanie projektu dyrektywy z pracą Rady Europy w zakresie prawa karnego;
- objaśnienie sposobu konfiskowania środków finansowych pochodzących z działalności przestępczej;
- podanie państwom trzecim bardziej szczegółowych informacji o pomocy w zakresie problemów z przestępczością zorganizowaną;
- konkretne wskazanie obszarów szczególnie podatnych na działania przestępcze, takich jak transgraniczne uchylanie się od płacenia podatków.
4.5 Komitet z zadowoleniem przyjmuje dalsze opracowywanie przepisów mających na celu zapobieganie praniu pieniędzy i finansowaniu terrorystów, widząc w tym symbol Unii Europejskiej gwarantującej wysokie standardy uczciwości i postępowania w sferze publicznej i prywatnej.
Dyrektywa stanowi zarówno praktyczny krok w zarządzaniu sprawami finansowymi, jak i sposób na wzmocnienie Unii Europejskiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa
COM (2004) 497 końcowy — 2004/0169 (CNS)
(2005/C 267/08)
Dnia 1 grudnia 2004 roku Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 18 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.
Na 417. sesji plenarnej w dniach 11 i 12 maja 2005 r. (posiedzenie z dn. 11 maja), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 84 za do 1 przeciw, przy 5 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię
1.
Wprowadzenie
1.1 Reforma wspólnej polityki rybołówstwa (WPR) weszła w życie dnia 1 stycznia 2003 r.
Jej celem była zrównoważona eksploatacja zwierzęcych zasobów wodnych i akwakultury w kontekście zrównoważonego rozwoju, przy jednoczesnym uwzględnieniu wymiaru gospodarczego, społecznego i ekologicznego tej eksploatacji.
1.1.1 Uprzednio Rada przyjęła rozporządzenie (WE) 2371/2002 z 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów w ramach wspólnej polityki rybołówstwa [1].
1.2 Działania, jakie Wspólnota podejmuje w ramach wspólnej polityki rybołówstwa, opierają się na tytule II Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwłaszcza zaś na jego art. 37.
Od samego początku, działania te mają znaczący wymiar strukturalny, co przyczyniło się w ostatnich dwudziestu latach do unowocześnienia całego sektora rybołówstwa.
1.3 Dążąc do osiągnięcia celów wspólnej polityki rybołówstwa, Wspólnota musi zapewnić zarówno ciągłość działalności rybackiej, jak i rozwój sektora akwakultury zapewniający zrównoważoną eksploatację zasobów i jej ograniczony wpływ na środowisko naturalne dzięki wprowadzeniu dostosowań strukturalnych zapewniających rozsądną równowagę między zasobami i zdolnościami połowowymi.
1.4 Dostosowania strukturalne pociągają znaczące zmiany w sektorze połowów, co wymaga podjęcia działań mających na celu zachowanie kapitału ludzkiego w przemyśle połowowym, umożliwienie mu nabywania nowoczesnej wiedzy technicznej niezbędnej dla zrównoważonej eksploatacji zasobów morskich i dla rozwoju akwakultury, a także ochronę tkanki społeczno-gospodarczej stref przybrzeżnych dzięki działaniom towarzyszącym, które ukierunkowane są na zmianę profilu regionów dotkniętych restrukturyzacją sektora rybołówstwa.
1.5 Wspólna polityka rybołówstwa i związane z nią reformy strukturalne były finansowane do 31 grudnia 2002 r. w ramach wieloletnich programów orientacyjnych. Natomiast do 31 grudnia 2006 r. ich finansowanie będzie zapewnione w ramach instrumentu finansowego orientacji rybołówstwa (IFOR).
1.5.1 Odnośne ramy prawne zostaną w sposób znaczny uproszczone, ponieważ wniosek dotyczący rozporządzenia zastępuje lub zmienia postanowienia istniejących rozporządzeń, czyli (WE) 1260/1999 [2], (WE) 1263/1999 [3], (WE) 2792/1999 [4] i (WE) 366/2001 [5].
2.
Uwagi ogólne
2.1 Zgodnie z powyższym, EKES uznaje przydatność omawianego wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (EFR), ponieważ pozwala ono na kontynuację IFOR po 1 stycznia 2007 r. (co do którego ostatnie rozporządzenie wygasa 31 grudnia 2006 r.) poprzez utworzenie nowych ram finansowych na okres 1 stycznia 2007 r.– 31 grudnia 2013 r.
2.2 Zwięźle rzecz ujmując, wniosek dotyczący rozporządzenia dąży do osiągnięcia przez EFR podwójnego celu.
Z jednej strony, jako instrument finansowy będący integralną częścią wspólnej polityki rybołówstwa, ma on wspierać działania z zakresu zarządzania zasobami i przyczyniać się do dostosowywania struktur produkcyjnych sektora tak, aby zapewnić zrównoważoną eksploatację zasobów morskich, tworząc jednocześnie warunki konieczne do uzyskania równowagi gospodarczej, społecznej i ekologicznej sektora.
Z drugiej strony, stanowić on będzie element spójności względem ludności i obszarów, których podstawowym zajęciem jest rybołówstwo.
2.3 EKES ocenia, że EFR powinien kłaść szczególny nacisk na realizację celu spójności gospodarczej, czyli na promocję wzrostu i dopasowania strukturalnego regionów opóźnionych w rozwoju, w oparciu o harmonijny, zrównoważony i trwały rozwój działań gospodarczych, zatrudnienie i zasoby ludzkie oraz o ochronę i poprawę stanu środowiska naturalnego.
2.4 Komitet uznaje za konieczne przedstawienie Komisji szeregu uwag i zaleceń dotyczących tekstu wniosku dotyczącego rozporządzenia.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EFR opiera się na uproszczonym instrumencie, obejmującym rozporządzenie i Fundusz, przeznaczonym dla celów pomocy wspólnotowej. Zdaniem EKES jest to odpowiednia struktura, ponieważ bez wątpienia będzie miała pozytywny wpływ na skuteczność Funduszu.
3.2 W trosce o tę skuteczność, wniosek dotyczący rozporządzenia skupia programy operacyjne wokół pięciu osi priorytetowych, pomijając wszystkie szczegóły techniczne, które mogłyby okazać się przeszkodą dla wdrażania i realizacji tych programów.
Procedury opracowywania programów są ograniczone, uzupełnienia do programów wyszczególniające precyzyjne działania zostały usunięte, a system wypłat — uproszczony.
Państwom Członkowskim umożliwiono branie odpowiedzialności za realizację budżetu wspólnotowego, zaś normy dotyczące uprawnień do korzystania z subwencji będą określane, poza nielicznymi wyjątkami, na szczeblu krajowym.
3.2.1 Jak zostało to już uprzednio zaznaczone, sam fakt, że wniosek dotyczący rozporządzenia zastępuje lub zmienia postanowienia czterech obowiązujących obecnie rozporządzeń daje pojęcie o zakresie uproszczenia ram prawnych.
3.2.2 Komitet popiera te rozwiązania prawne, uważając za korzystne uproszczenie działań, pod warunkiem, że zagwarantowane zostanie poszanowanie zasad subsydiarności poprzez pozostawienie w gestii Państw Członkowskich określenia konkretnych działań, na których skupią one wysiłki ekonomiczne.
3.2.3 Pięć priorytetowych osi wniosku przedstawia się następująco:
a) działania na rzecz adaptacji floty rybackiej Wspólnoty;
b) akwakultura, przetwarzanie i obrót produktami rybołówstwa oraz akwakultury;
c) działania służące wspólnemu interesowi;
d) trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego;
e) pomoc techniczna.
3.3 Tytuł I rozpatruje "cele i ogólne zasady pomocy" zawarte we wniosku rozporządzenia.
Podzielając generalnie tok myślenia Komisji, Komitet chciałby sformułować jednak następujące uwagi.
3.3.1 EKES uważa, że w art. 3 powinno zostać sprecyzowane rozróżnienie między "armatorem-rybakiem-właścicielem" i "rybakiem-pracownikiem".
3.3.2 Komitet sugeruje, aby wśród celów pomocy w ramach Funduszu umieścić "utrzymanie dobrej jakości stanowisk pracy i poprawę warunków życia, bezpieczeństwa i higieny w pracy".
3.3.3 EKES podpisuje się pod zasadami subsydiarności, wspólnego zarządzania i równości mężczyzn i kobiet wyrażonymi w projekcie rozporządzenia. Nalega jednak, aby zasady te były stosowane w sposób poprawny i pozostawiały Państwom Członkowskim swobodę decyzji co do koniecznych konkretnych działań.
3.3.4 W odniesieniu do środków finansowych, Komisja proponuje przeznaczyć na okres 2007-2013 4.963 mld euro, wyrażonych w cenach z 2004 r. 0,8 % tych środków zostanie przeznaczone na wsparcie techniczne bezpośredniego wdrażania przez Komisję całości działań przewidzianych w omawianym rozporządzeniu.
3.3.4.1 75 % kredytów możliwych do wykorzystania przez EFR zostanie przeznaczone dla regionów objętych celem konwergencji, a 25 % dla pozostałych regionów.
Jak wskazuje załącznik I do wniosku dotyczącego rozporządzenia, z tych 75 %, 1.702 mld euro zostanie rozdzielone pomiędzy regiony nowych państw członkowskich objęte celem konwergencji, a 2.015 mld euro przekazane zostanie pozostałym regionom objętym tym celem.
1.246 mld euro trafi zaś do innych regionów UE.
3.3.4.2 EKES obawia się, że przewidywane środki są niewystarczające i nie pozwolą na sfinansowanie wszystkich zobowiązań objętych wnioskiem.
3.3.5 Komitet uważa za odpowiednie kryteria podziału środków pomiędzy Państwa Członkowskie określone w art. 13 wniosku dotyczącego rozporządzenia, ponieważ dostępne kredyty mają zostać przyznane według: wielkości sektora rybołówstwa w danym Państwie Członkowskim, skali dopasowań wymaganych w zakresie nakładu połowowego, poziomu zatrudnienia w sektorze rybołówstwa oraz zapewnienia ciągłości dotychczasowych działań. Niemniej jednak, EKES chciałby podkreślić, że "ciągłość dotychczasowych działań" powinna rozważyć sytuację Państw Członkowskich stosujących prawo wspólnotowe, zwłaszcza zaś wieloletnie programy orientacyjne.
3.4 Tytuł II "Wytyczne strategiczne" oraz tytuł III "Programowanie" przewidują w pierwszej kolejności przyjęcie wspólnotowych kierunków strategicznych, opracowanie przez każde z uczestniczących Państw Członkowskich narodowego planu strategicznego obejmującego sektor rybołówstwa i uwzględniającego strategię wspólnotową oraz, zgodnie z nim, opracowanie przez każde Państwo Członkowskie programu operacyjnego, obejmującego okres między 1 stycznia 2007 r. a 31 grudnia 2013 r.
Te programy operacyjne, które muszą być zbieżne ze strategią wspólnotową, z poszczególnymi celami wspólnej polityki rybołówstwa oraz pozostałymi gałęziami polityk wspólnotowych, zostaną ustalone w zgodzie z szeregiem wytycznych zamieszczonych w projekcie rozporządzenia i zostaną przedstawione do zatwierdzenia przez Komisję.
3.4.1 Po ich zatwierdzeniu przez Komisję, programy operacyjne zostaną wdrożone i będą mogły zostać poddane powtórnej analizie w razie ewentualnych trudności z ich realizacją, znaczących zmian na poziomie strategicznym lub też w trosce o dobre zarządzanie.
3.4.2 Rozporządzenie przewiduje, że przed 30 kwietnia 2011 r. każde Państwo Członkowskie przedstawi Komisji sprawozdanie na temat wdrażania narodowego planu strategicznego, oraz że przed 31 października 2011 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów sprawozdanie na temat realizacji narodowych planów strategicznych i wytycznych strategicznych Wspólnoty.
3.4.3 EKES uważa za spójny rozdział poświęcony wytycznym strategicznym, poczynając od wspólnotowych wytycznych strategicznych, poprzez narodowe plany strategiczne, po związane z nimi programy operacyjne.
Niemniej jednak, Komitet ma wątpliwości, czy wystarczające są trzy miesiące przeznaczone na opracowanie narodowego planu strategicznego, biorąc pod uwagę jego zakres, trudności w jego opracowaniu związane z zasadą podejścia partnerskiego oraz liczbę zainteresowanych regionów w niektórych państwach przybrzeżnych.
3.5 Tytuł IV dotyczy współfinansowania przez EFR działań według pięciu priorytetowych osi wspomnianych w ust. 3.2.3.
3.5.1 W odniesieniu do pierwszej z osi priorytetowych –działania na rzecz adaptacji na rzecz floty rybackiej Wspólnoty — Komisja Europejska proponuje, biorąc pod uwagę rozporządzenie (WE) nr 2371/2002, trzy zasadnicze wektory finansowania:
a) pomoc publiczna dla armatorów i załóg dotkniętych niedogodnościami wynikającymi z narodowych planów dostosowawczych w dziedzinie nakładu połowowego;
b) inwestycje na kutrach mających powyżej pięciu lat w celu modernizacji wyłącznie pokładu głównego dla poprawienia bezpieczeństwa na pokładzie, warunków pracy i jakości produkcji, pod warunkiem, że modernizacja taka nie prowadzi do zwiększenia zdolności połowowych kutra;
c) rekompensaty społeczno-ekonomiczne wspomagające zarządzanie flotą, czyli promocja zróżnicowania źródeł utrzymania rybaków, kształcenie w celu podjęcia przez rybaków działalności zawodowej w sektorach innych niż rybołówstwo i świadczenia przedemerytalne.
Ten wektor działania przewiduje również udział Funduszu w finansowaniu działań i zachęt edukacyjnych skierowanych do młodych rybaków, chcących po raz pierwszy w życiu zostać właścicielami kutra rybackiego.
3.5.1.1 Pierwszy z wektorów działania, omawiany w pkt. 3.5.1, którego finansowanie planuje Komisja, dotyczy pomocy publicznej dla armatorów i załóg dotkniętych niedogodnościami wynikającymi z narodowych planów dostosowawczych w dziedzinie nakładu połowowego w następujących przypadkach:
- plany odbudowy;
- środki nadzwyczajne;
- nieodnowienie umów o połowach z państwami trzecimi;
- plany zarządzania;
- narodowe plany wycofania się z floty obejmujące maksymalnie do 2 lat.
3.5.1.1.1 Art. 24 wniosku dotyczącego rozporządzenia stanowi, że okres trwania narodowych planów dostosowania w dziedzinie nakładu połowowego nie może przekraczać 2 lat.
3.5.1.1.1.1 Rozporządzenie (WE) nr 2371/2002 zapowiada, że plany odbudowy i plany zarządzania będą miały charakter wieloletni.
3.5.1.1.1.2 Zdaniem EKES konieczność realizacji planów dostosowania floty w przeciągu dwóch pierwszych lat może postawić Państwa Członkowskie przed poważnymi problemami, wynikającymi ze znacznego wysiłku, jaki będą musiały podjąć w tak krótkim okresie, zważywszy na wieloletni charakter planów odbudowy.
W ocenie Komitetu, czas trwania wsparcia narodowych planów dostosowawczych w dziedzinie nakładów połowowych w rozumieniu art. 23 lit. a) wniosku powinien wynosić przynajmniej 4 lata.
3.5.1.1.2 Komisja proponuje, aby w ramach pierwszej osi priorytetowej narodowe plany dostosowawcze w dziedzinie nakładu połowowego objęły działania z zakresu zaprzestania i zawieszenia działalności rybackiej.
3.5.1.1.2.1 Wniosek dotyczący rozporządzenia określa, że zaprzestanie działalności rybackiej kutra może zostać przeprowadzone jedynie poprzez jego złomowanie lub przystosowanie do działalności niekomercyjnej.
Zdaniem EKES, takie przystosowanie powinno mieć na celu wyłączenie kutra z działalności rybackiej, niezależnie od tego czy jego nowa działalność będzie miała charakter komercyjny, czy nie, tym bardziej, że Komisja sama zachęca do prowadzenia niektórych rodzajów działalności komercyjnej (turystyka rybacka).
Podobnie, zdaniem Komitetu, koncepcja przystosowania kutra mogłaby obejmować również ostateczny wywóz kutra do państwa trzeciego lub jego przejęcie przez spółkę joint-venture, pod warunkiem że badania naukowe wykażą istnienie nadwyżek możliwości połowowych, wystarczających do trwałego rozwinięcia rybołówstwa na wodach danego państwa.
3.5.1.1.2.2 W tym sensie, Komitet podtrzymuje swoje stanowisko i potwierdza, zgodnie z opinią, jaką przyjął w odniesieniu do reformy wspólnej polityki rybołówstwa [6], że "spółki joint-venture są jednym z możliwych instrumentów reorientacji floty wspólnotowej oraz współpracy z państwami trzecimi w ramach polityki współpracy i rozwoju".
3.5.1.1.2.3 EKES wyraża wreszcie zaniepokojenie kryteriami proponowanymi przez Komisję Europejską w art. 25 dla określenia poziomu pomocy publicznej, jaką otrzymają armatorzy w przypadku złomowania kutrów, ponieważ artykuł ten przewiduje wypłacanie kwot zróżnicowanych zależnie od wartości kutra na rynku krajowym, jego wartości ubezpieczeniowej, generowanej przezeń wysokości obrotów, wieku i tonażu.
Zdaniem Komitetu, kryteria te mogą prowadzić do powstania pewnych problemów w sektorze rybołówstwa, w tym dyskryminacji wynikającej z wartości, na jaką każde państwo szacuje dane kutry.
Dlatego też wzywa Komisję do poszukiwania nowych, sprawiedliwszych dla wszystkich państw członkowskich kryteriów.
3.5.1.1.3 Poza pomocą finansową Funduszu na zawieszenie działalności rybackiej, wynikającej z dostosowania nakładu połowowego, wniosek dotyczący rozporządzenia Komisji przewiduje, że EFR będzie mógł uczestniczyć w finansowaniu odszkodowań dla rybaków i właścicieli kutrów z tytułu zawieszenia działalności przez okres nie przekraczający sześciu miesięcy w przypadku katastrofy naturalnej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń, nie związanych z działaniami na rzecz zachowania zasobów.
3.5.1.1.3.1 EKES ocenia, że powyższa, przewidziana przez Komisję możliwość, ma istotne znaczenie w przypadku katastrofy naturalnej lub nadzwyczajnego zdarzenia.
3.5.1.2 Inwestycje w kutry sprowadzają się, w przypadku kutrów mających powyżej pięciu lat, do modernizacji głównego pokładu, mającej na celu poprawę bezpieczeństwa na pokładzie.
3.5.1.2.1 Tak więc wniosek dotyczący rozporządzenia wyklucza możliwość współfinansowania wymiany głównego silnika na kutrze.
3.5.1.2.2 Zdaniem EKES, poza sprzętem ratunkowym i komunikacyjnym, który zazwyczaj znajduje się na głównym pokładzie, bezpieczeństwo kutra zależy od tego, co znajduje się pod pokładem.
3.5.1.2.3 Biorąc pod uwagę, że konieczność wymiany głównego silnika jest w sposób jednoznaczny związana z bezpieczeństwem, że wymiana ta nie ma na celu zwiększenia mocy, ani, co za tym idzie, zdolności połowowej kutra, Komitet zwraca się do Komisji o rozważenie, pomimo zapisów rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 ograniczających modernizację do wyposażenia znajdującego się na pokładzie głównym, włączenia wymiany głównego silnika do dopuszczalnych inwestycji w kutry pod warunkiem, że jest to podyktowane wyłącznie względami bezpieczeństwa.
3.5.1.2.4 Występując z taką propozycją, Komitet ma również na celu długoterminowe utrzymanie floty rybackiej po wdrożeniu reformy wspólnej polityki rybołówstwa.
3.5.1.2.5 Poza inwestycjami na pokładzie związanymi z kwestiami bezpieczeństwa, wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje finansowanie wyposażenia pozwalającego na przechowywanie na pokładzie połowów, wyposażenia związanego z realizacją określonych programów pilotażowych oraz sprzętu służącego do ograniczania wpływu połowów na siedliska naturalne lub na dno morskie.
EKES popiera te propozycje.
3.5.1.3 Wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje — i Komitet zgadza się z tą propozycją -, że pomoc polegająca na współfinansowaniu sprzętu, o której mowa powyżej, zostanie powiększona o 20 % w przypadku kutrów prowadzących "rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę".
3.5.1.4 EKES przyjmuje wreszcie z zadowoleniem działania społeczno-gospodarcze przewidziane w projekcie rozporządzenia, dotyczące głównie rybaków, którzy w wyniku reformy wspólnej polityki rybołówstwa będą zmuszeni do zaprzestania działalności zawodowej.
Komitet uważa jednak, że działania te powinny obejmować wspieranie szkoleń i przekwalifikowania zawodowego rybaków pozostających w rybołówstwie morskim.
3.5.1.4.1 Komitet uważa, że poza rybakami, ze wspomnianych powyżej rekompensat społeczno-gospodarczych korzystać powinny również stowarzyszenia zawodowe.
3.5.1.4.2 Komitet żałuje, że pomoc finansowa dla młodych rybaków, chcących po raz pierwszy zostać właścicielami kutra, dotyczy wyłącznie szkoleń z zakresu nawigacji i rybołówstwa, nie zaś współfinansowania budowy kutra, które mogłoby zostać obwarowane ograniczeniami dotyczącymi na przykład rozmiaru kutrów.
EKES zwraca się do Komisji o przeanalizowanie takiej możliwości.
3.5.1.5 EKES jest świadom, że kierunki finansowania odpowiadają wiernie literze rozporządzenia (WE) 2371/2002.
Jednakże, Komitet jest równocześnie świadomy zobowiązań wynikających z jego roli gwaranta wobec Państw Członkowskich i, co za tym idzie, wobec obywateli europejskich, wysokiej jakości społeczno-gospodarczej projektów Komisji.
Dlatego też uważa on za swój obowiązek zwrócenie uwagi na to, że proponowane przez Komisję działania spowodują przyśpieszenie odchodzenia rybaków wspólnotowych z rybołówstwa w kierunku innych sektorów, osłabienie wspólnotowej floty rybackiej i, w rezultacie, wzrastające uzależnienie Unii Europejskiej od importu ryb z państw trzecich.
3.5.1.6 W związku z tym, uwzględniając fakt, iż sektor rybołówstwa — zaliczający się do najniebezpieczniejszych sektorów zawodowych w Europie i na świecie — odnotowuje największą liczbę wypadków przy pracy, Komitet powtarza zalecenia wyrażone już w swoich opiniach [7] na temat "Zielonej księgi w sprawie przyszłości wspólnej polityki rybołówstwa" oraz na temat "komunikatu Komisji dotyczącego reformy wspólnej polityki rybołówstwa", gdzie oceniał, że "dążąc do stopniowej redukcji floty wspólnotowej nie powinno zaniedbywać się konieczności nieustannej renowacji i modernizacji tej floty, mającej jednoznacznie na celu jakość warunków przetwórstwa surowców, lepsze warunki życia na pokładzie i większe bezpieczeństwo załóg".
Komitet zwraca się do Komisji o ponowne rozważenie sugestii wyrażonej we wnioskach opinii na temat reformy wspólnej polityki rybołówstwa podkreślających konieczność "utrzymania pomocy dla renowacji i modernizacji floty rybackiej", pod warunkiem, że pozwala na to stan zasobów morskich.
3.5.2 Druga z osi priorytetowych dotyczy możliwości finansowania z Funduszu inwestycji w dziedzinie akwakultury, przetwarzania i obrotu produktami rybołówstwa oraz akwakultury.
Wniosek dotyczący rozporządzenia definiuje na początku w sposób wyraźny inwestycje w dziedzinie akwakultury, przetwarzania i obrotu uprawnione do otrzymania finansowania, a także uprawnione do otrzymania pomocy działania, które tekst ogranicza następnie do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.
3.5.2.1 Jedynym przedstawionym przez Komisję uzasadnieniem tych ograniczeń jest fakt, że mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa stanowią 90 % producentów w sektorze akwakultury.
Zdaniem EKES, w wypadku omawianej osi należy w sposób jednoznaczny stosować zasadę subsydiarności.
Przy opracowywaniu narodowego planu strategicznego i określaniu konkretnych założeń jedynym kryterium, jakie Państwo Członkowskie winno brać pod uwagę w finansowaniu przedstawianych mu projektów musi być ich opłacalność ekonomiczna i handlowa tak, aby zwiększać konkurencyjność przedsiębiorstw.
W związku z tym, Komitet uważa, że współfinansowanie EFR powinno trafiać do przedsiębiorstw rentownych — przede wszystkim mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw — opartych na rygorystycznym modelu eksploatacji.
Jedynie takie przedsiębiorstwa pozwolą na utrzymanie tkanki ekonomicznej i społecznej koniecznej do poprawy warunków życia i do zachowania środowiska naturalnego.
Dlatego też, chociaż współfinansowanie powinno dotyczyć w pierwszym rzędzie mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, Komitet pragnąłby, aby nie wykluczano z niego innych rodzajów rentownych przedsiębiorstw.
3.5.2.2 Biorąc pod uwagę fakt, że działalność statków pomocniczych przeznaczonych do wspierania akwakultury nie zwiększa nakładów połowowych w stosunku do stanu zasobów, Komitet jest zdania, że wniosek dotyczący rozporządzenia powinien przewidywać możliwość współfinansowania przez Fundusz budowy nowych statków tego typu.
3.5.2.3 EKES uważa, że pośród uprawnionych działań, wniosek powinien przewidywać możliwość udzielania pomocy na finansowanie inwestycji mających na celu poprawę biologicznej i ekonomicznej wydajności obecnych systemów produkcji. Pozwoliłoby to na zastosowanie nowych technologii, które, przy poszanowaniu środowiska naturalnego, zaowocowałyby zwiększeniem rentowności produkcji.
3.5.2.4 W odniesieniu do akwakultury, wniosek przyjmuje innowacyjne podejście, które EKES uznaje za szczególnie ważne.
Chodzi o wypłacanie, na pewnych warunkach, rekompensat pieniężnych za stosowanie w akwakulturze metod produkcji przyczyniających się do poprawy stanu środowiska i ochrony przyrody, w celu osiągnięcia założeń wspólnotowych w dziedzinie rybołówstwa i środowiska naturalnego.
3.5.2.5 Niemniej jednak, zdaniem EKES, w praktyce niemożliwe jest spełnienie wymagań wymienionych w art. 31 ust. 4 wniosku Państwo Członkowskie nie może bowiem przewidzieć w swoim programie operacyjnym na 2006 r. ani stopnia utraty dochodów, ani dodatkowych kosztów, ani potrzeb w zakresie pomocy finansowej na realizację projektów w siedmiu następnych latach.
Dlatego też EKES postuluje wykreślenie art. 31 ust. 4.
3.5.2.6 Zdaniem EKES, finansowy wkład Funduszu w działania na rzecz zdrowia publicznego i stanu weterynaryjnego jest pożądany, tak w zakresie odszkodowań za zawieszenie zbiorów mięczaków hodowlanych wypłacanych ich hodowcom w przypadku wystąpienia skażeń, jak i w zakresie finansowania zwalczania ryzyka patologii w akwakulturze.
3.5.2.7 Podobnie Komitet za słuszne uznaje dopuszczane przez wniosek dotyczący rozporządzenia działania w dziedzinie przetwarzania i obrotu, pod warunkiem, że, jak sygnalizowano to już powyżej, nie ograniczą się one do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.
3.5.2.8 EKES uważa, że ta oś działania powinna również obejmować w sposób wyraźny pomoc finansową dla działalności rybackiej prowadzonej na wodach wewnętrznych lub kontynentalnych, kluczowej w przypadku niektórych Państw Członkowskich Unii Europejskiej.
3.5.3 Oś priorytetowa 3 wniosku dotyczącego rozporządzenia dotyczy "działań służących wspólnemu interesowi".
Przewiduje ona, że Fundusz będzie mógł finansować działania wspólne o ograniczonym zasięgu czasowym, które będą mogły zostać przeprowadzone przy czynnym udziale samych przedsiębiorców, przez organizacje działające w imieniu producentów czy przez inne organizacje uznane przez organ zarządzający, i które przyczynią się do realizacji założeń wspólnej polityki rybołówstwa.
Niemniej jednak, o chociaż w zasadach interwencji mówi się, że działania te będą mogły zostać przeprowadzone przez "samych przedsiębiorców", to precyzują one również, że Fundusz może finansować działania wspólne o ograniczonym zasięgu czasowym "spoza sfery, która odnosi się normalnie do przedsiębiorstwa prywatnego".
Poza tym, załącznik II do wniosku dotyczącego rozporządzenia nie przewiduje uczestnictwa finansowego prywatnych odbiorców pomocy w inwestycjach pozaprodukcyjnych należących do grupy I, obejmującej wszystkie inwestycje wymienione w osi 3.
Dlatego też Komitet wnioskuje, aby Fundusz miał możliwość finansowania działań wspólnych o ograniczonym zasięgu czasowym prowadzonych na wniosek przedsiębiorstw prywatnych.
3.5.3.1 Komitet uznaje za adekwatne wsparcie Funduszu dla działań wspólnych z zakresu art. 36 wniosku rozporządzenia.
Ich podział na cztery bardzo ogólne wektory działania pozwala na dobór ważnych dla sektora rybołówstwa i akwakultury zadań.
3.5.3.2 W odniesieniu do "działań mających na celu ochronę i rozwój fauny wodnej" wspomnianych w art. 37, EKES zauważa z obawą, iż mają one charakter czysto mechaniczny — jak instalacja urządzeń czynnych lub biernych mających na celu ochronę i rozwój fauny wodnej bądź rekultywację wód śródlądowych, w tym terenów tarła i tras migracyjnych gatunków migrujących — bez odniesienia do konieczności nadzoru naukowego i wykluczających bezpośrednie zwiększanie liczby osobników.
EKES domaga się od Komisji, aby uczestnictwo EFR w tym rodzaju działań było wyraźnie związane z nadzorem naukowym oraz zwraca się do niej o rozważenie konieczności wspierania działań mających na celu zwiększenie liczby osobników niektórych gatunków migrujących.
Komitet domaga się też, aby do grupy organizmów uprawnionych do realizacji tego typu działań włączone zostały zainteresowane podmioty prywatne zdolne do realizacji przewidywanych założeń.
3.5.3.3 Współfinansowanie inwestycji w porty rybackie jest jasno określone.
EKES uważa, że do przewidzianych pięciu linii działań należy dodać budowę i utrzymanie infrastruktury przeznaczonej do przyjmowania rybaków wspólnotowych, dla których dany port nie jest portem macierzystym.
3.5.3.4 EKES wspiera podejście przyjęte w ramach "promocji i rozwoju nowych rynków", pod warunkiem, że pomoc EFR będzie zasadniczo przeznaczona na działania wspólne mające między innymi na celu eksploatację gatunków zbyt rozpowszechnionych lub niedostatecznie eksploatowanych, poprawę jakości produkcji, promowanie produktów otrzymanych metodami przyjaznymi dla środowiska naturalnego i wdrażanie kampanii poprawy wizerunku sektora rybołówstwa.
3.5.3.5 W odniesieniu do "projektów pilotażowych", o których mowa w art. 40, EKES uważa, że należałoby dodać ustęp przewidujący możliwość wypłacania subwencji projektom rybołówstwa eksperymentalnego– traktowanym jako projekty pilotażowe -, o ile odpowiadają one celowi zachowania zasobów i przewidują stosowanie bardziej selektywnych technik, jak to przewiduje obecnie Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa (IFOR).
3.5.3.6 Poza tym, EKES sądzi, że Komisja Europejska powinna włączyć do omawianej osi działania środki konieczne dla poprawy doradztwa naukowego, zgodnie z tym, co proponuje w komunikacie na temat "poprawy doradztwa naukowego i technicznego w dziedzinie zarządzania wspólnotowym sektorem rybołówstwa" [8].
Z tej perspektywy, Komitet ocenia, że należy udzielić wsparcia finansowego morskim kampaniom badawczym, badaniom socjoekonomicznym na temat oddziaływania radykalnych środków rekonstrukcji zasobów morskich, doradztwu naukowemu oraz funkcjonowaniu regionalnych rad konsultacyjnych, finansując prace naukowców na tych samych zasadach, jakie stosuje się w przypadku formalnych członków.
3.5.3.7 Komitet uważa także, że powinna zostać utrzymana przewidziana w IFOR pomoc w tworzeniu i funkcjonowaniu organizacji producentów.
3.5.4 Definicja zakresu interwencji osi priorytetowej 4 "trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego" wskazuje, że Fundusz będzie interweniował, uzupełniając inne instrumenty wspólnotowe, na rzecz trwałego rozwoju i poprawy jakości życia na uprawnionych obszarach rybołówstwa przybrzeżnego.
Precyzuje również, że finansowanie to wejdzie w ramy całościowej strategii wspierania realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa, uwzględniając zwłaszcza skutki społeczno-gospodarcze.
3.5.4.1 Większość działań tej osi priorytetowej ukierunkowana jest na adaptację tych obszarów rybołówstwa przybrzeżnego, których rozwój nie będzie mógł pozostać związany z tą działalnością.
EKES uważa, że przed wdrożeniem na tych obszarach działań z zakresu zrównoważonego rozwoju, obliczonych na promowanie działalności innej niż rybołówstwo, przeprowadzona powinna zostać, we współpracy z naukowcami i lokalnymi pracownikami omawianego sektora, poważna analiza naukowa działalności rybackiej.
3.5.4.2 Wniosek dotyczący rozporządzenia przewiduje, że każde z Państw Członkowskich zawrze w swoim programie operacyjnym wykaz obszarów uprawnionych do wsparcia ze strony Funduszu z tytułu zrównoważonego rozwoju obszarów przybrzeżnych.
3.5.4.3 Podejście to zgodne jest z zasadą subsydiarności, nieustannie przywoływaną przez Komisję jako podstawowy czynnik właściwego stosowania proponowanego rozporządzenia.
Komisja narusza jednak sama tę zasadę, zmuszając Państwa Członkowskie do określenia ich obszarów uprawnionych na podstawie pewnych parametrów, czasami odległych od rzeczywistości, jak na przykład zakaz uwzględniania stref miejskich powyżej 100.000 mieszkańców.
EKES wnioskuje o zniesienie tego wymogu przy określaniu stref uprawnionych.
3.5.4.4 Komitet uważa, że po ustaleniu uprawnionych działań przez Komisję zastosowanie zasady subsydiarności ma znaczenie fundamentalne.
EKES domaga się od Komisji, aby tekst wniosku przyznawał Państwom Członkowskim prawo sporządzenia wykazu uprawnionych obszarów przybrzeżnych według ich własnych kryteriów.
3.5.4.5 Omawiana oś priorytetowa przewiduje wreszcie, że działania sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi obszarów rybołówstwa przybrzeżnego będą realizowane, na danym terytorium przez "przybrzeżne grupy działania" (PGD), skupiające publicznych lub prywatnych partnerów lokalnych.
3.5.4.6 Zadaniem PGD jest zarządzanie pomocą, a ich działania podporządkowane są zasadom zapewniającym pełną przejrzystość ich możliwości administracyjnych i finansowych koniecznych do przeprowadzenia interwencji.
3.5.4.7 EKES uważa za pożądane, aby ustalanie składu PGD było poprzedzane rozpoznaniem partnerów społecznych.
3.5.5 Piąta i ostatnia oś priorytetowa działań EFR dotyczy pomocy technicznej.
Celem tej osi, zarówno w odniesieniu do inicjatyw, jak i bezpośrednich działań Komisji, jest finansowanie przygotowania, monitorowania, pomocy technicznej i administracyjnej, oceny, audytu i kontroli Funduszu, jak również podobnych działań, które Państwa Członkowskie mogą proponować w programach operacyjnych.
3.5.5.1 Wniosek dotyczący rozporządzenia ogranicza budżet odnoszący się do pomocy technicznej do 0,8 % rocznej dotacji, zaś budżet pomocy dla Państw Członkowskich do 5 % każdego z programów operacyjnych.
3.5.5.2 Komitet popiera proponowany dobór działań uprawnionych i ustalone limity finansowe.
4.
Uwagi ogólne
4.1 Wniosek zawiera szereg postanowień ogólnych dotyczących: "skuteczności i promocji" interwencji, "wkładu finansowego Funduszu", "zarządzania, monitorowania i kontroli", "zarządzania finansami" i "Komitetu Europejskiego Funduszu Rybołówstwa".
4.1.1 Komitet popiera wszystkie te postanowienia, ponieważ zapewniają one poprawne funkcjonowanie, zarządzanie, kontrolę i przejrzystość Funduszu.
5.
Wnioski
5.1 Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa jest instrumentem finansowym towarzyszącym działaniom z zakresu zarządzania zasobami i dostosowującym struktury produkcyjne sektora do wspólnej polityki rybołówstwa.
W związku z tym, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera, w wymiarze ogólnym, wniosek przedstawiony przez Komisję.
5.2 Komitet przychyla się do okresu obowiązywania rozporządzenia — od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r. — oraz do daty przeglądu rozporządzenia przez Radę, ustalonej na nie później niż 31 grudnia 2013 r.
5.3 Ponadto, Komitet uważa za odpowiednie przewidywane ogólne normy i założenia interwencji, ale wzywa Komisję do możliwie najszerszego stosowania zasady subsydiarności, poprzez pozostawienie Państwom Członkowskim decyzji co do konkretnych działań, na których powinien przede wszystkim skupić się wysiłek ekonomiczny.
Komitet proponuje również, aby wśród celów pomocy w ramach Funduszu umieścić "utrzymanie dobrej jakości stanowisk pracy i poprawę warunków życia, bezpieczeństwa i higieny w pracy".
5.4 EKES uznaje za niewystarczający termin trzech miesięcy przewidziany na opracowanie narodowego planu strategicznego, biorąc pod uwagę jego zakres, trudności w jego opracowaniu związane z zasadą podejścia partnerskiego oraz liczbę zainteresowanych regionów w niektórych państwach przybrzeżnych.
5.5 W odniesieniu do osi priorytetowej 1 — "działania na rzecz adaptacji floty rybackiej Wspólnoty" — działania Funduszu wynikają z tekstu dotyczącego reformy wspólnej polityki rybołówstwa zatwierdzonego przez Radę.
Komitet uważa jednak, że Unia Europejska musi nieustannie utrzymywać sprawną i konkurencyjną flotę rybacką, zarówno wewnątrz jak i poza swoją wyłączną strefą ekonomiczną (EEZ), oraz że odpowiedzialność za to spoczywa na Komisji.
W rezultacie, EKES domaga się od Komisji przewidzenia następujących zmian w ramach osi 1:
- Pomoc dla narodowych planów dostosowawczych w dziedzinie nakładów połowowych powinna trwać przynajmniej cztery lata.
- Pomoc w związku z zaprzestaniem działalności rybackiej nie powinna ograniczać się do złomowania kutrów, ale dotyczyć również ich przeznaczania do działalności pozarybackiej, eksportu do państw trzecich czy przekazywania spółkom joint-venture.
- Należy zastosować sprawiedliwsze kryteria obliczania poziomu pomocy publicznej na złomowanie kutrów.
- Ze względów bezpieczeństwa, należy uznać wymianę silnika głównego jako inwestycję na pokładzie kutra uprawnioną do finansowania.
- Działania społeczno-ekonomiczne powinny obejmować wspieranie szkoleń i adaptacji zawodowej rybaków pozostających w strefach rybołówstwa morskiego.
- Utrzymywanie sprawnej floty rybackiej powinno odbywać się w drodze renowacji i modernizacji kutrów, o ile pozwala na to stan zasobów morskich.
5.6 W odniesieniu do osi priorytetowej 2 — "akwakultura, przetwarzanie i obrót produktami rybołówstwa oraz akwakultury" — EKES jest zdania, że jej wdrażanie powinno być regulowane przez zasadę subsydiarności, pozwalającą Państwu Członkowskiemu na samodzielne decydowanie o najskuteczniejszym wykorzystaniu środków ekonomicznych Funduszu.
Pierwszeństwo powinny mieć inwestycje mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, a jedynym kryterium winna być ekonomiczna i komercyjna opłacalność prezentowanych projektów tak, aby poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw.
5.7 W odniesieniu do osi priorytetowej 3 — "działania służące wspólnemu interesowi" — Komitet domaga się, aby z Funduszu można było finansować działania wspólne o ograniczonym zasięgu czasowym, o które wnioskują przedsiębiorstwa prywatne, a także inwestycje na rzecz doradztwa naukowego i technicznego w celu zarządzania rybołówstwem na szczeblu wspólnotowym.
5.8 Oś priorytetowa 4 — "Trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego" — przewiduje, że uprawnione obszary nie mogą obejmować gmin miejskich o liczbie ludności przekraczającej 100.000 mieszkańców.
Zdaniem Komitetu, należy znieść ten wymóg i zastosować zasadę subsydiarności, przyznając każdemu Państwu Członkowskiemu prawo do ustanowienia, według jego własnych kryteriów, wykazu uprawnionych obszarów przybrzeżnych.
5.9 Uznając za uzasadniony proponowany wybór działań, jak i ustalone granice finansowania, Komitet wyraża poparcie dla osi 5 "Pomoc techniczna".
5.10 EKES uważa, że EFR powinien również obejmować w sposób wyraźny pomoc w finansowaniu działalności rybackiej na wodach wewnętrznych lub kontynentalnych, kluczowej w przypadku niektórych Państw Członkowskich Unii Europejskiej. Komitet zaleca, aby w tytule I rozdział II art. 4 lit. e) oraz w innych artykułach wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady słowo "przyjeziornych" zastąpić słowami "wód wewnętrznych".
5.11 W odniesieniu do systemów zarządzania, monitorowania i kontroli Funduszu, EKES sądzi, że są one odpowiednie i niezbędne dla efektywności, jakiej się oczekuje od EFR; w rezultacie, mają one całkowite poparcie Komitetu.
5.12 Wobec powyższego, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa przedłożony przez Komisję, jednocześnie apelując o uwzględnienie uwag zawartych w niniejszej opinii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich
COM(2004) 501 końcowy — 2004/0170 (CNS)
(2005/C 267/09)
Dnia 22 października 2004 r. Rada, zgodnie z art. 262. Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 kwietnia 2005 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 417. sesji plenarnej dnia 12 maja 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 118 do 2, przy 15 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Artykuł 9 decyzji Rady w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich [1] stanowi, iż Komisja powinna przystąpić do ogólnej rewizji systemu środków własnych Wspólnot Europejskich na okres 2007-2013 przed 1 stycznia 2006 r. W razie konieczności rewizji takiej winny towarzyszyć odpowiednie propozycje.
Parlament Europejski, ze swojej strony, zwrócił się z wyraźną prośbą o rewizję kryteriów dotyczących wkładów finansowych.
W konsekwencji Komisja, w porozumieniu z Radą, przedłożyła wniosek będący przedmiotem niniejszej opinii.
Zadanie Komisji w tej kwestii było trudne i technicznie skomplikowane. Ponadto było ono delikatne z politycznego punktu widzenia, gdyż dotyczyło stosunków pomiędzy Państwami Członkowskimi, a także pomiędzy Państwami Członkowskimi a ich obywatelami.
1.2 Techniczna strona dokumentu stanowi trudną lekturę, nawet dla osób zaznajomionych z zasadami finansów publicznych.
Tym niemniej, Komisję należy docenić za dołożenie wszelkich możliwych starań, by zapewnić, iż dokument co najmniej ułatwi dyskusję wśród specjalistów i że zostanie on zrozumiany przez decydentów.
Wnioskowi towarzyszy sprawozdanie [2], nakreślające obecną sytuację i dokonujące oceny zalet i wad możliwych alternatyw. Załącznik techniczny [3] zajmuje się aspektami ekonometrycznymi, przedstawiając stosowne szczegółowe dane rachunkowe, matematyczne i ekonomiczne.
1.3 Komisja zamierza zatem skupić uwagę na aspektach, które bezpośrednio dotyczą sprawiedliwości systemu wkładów finansowych oraz mechanizmów podziału korzyści i obciążeń między Państwa Członkowskie.
Wybór dokonywany jest ze świadomością faktu, iż niejasne szczegóły techniczne mogą czasami przesłaniać gospodarcze i polityczne znaczenie ich implikacji.
Co więcej, pojęcie "sprawiedliwego" mechanizmu środków własnych jest trudne do zdefiniowania w sposób jednoznaczny, gdyż łączy w sobie czynniki subiektywne i obiektywne.
Dla przykładu, poziomy dobrobytu można zmierzyć, podczas gdy pośrednie korzyści płynące z członkostwa w UE nie.
Tym niemniej, ostateczny rezultat zależeć będzie od równowagi osiągniętej po zamknięciu negocjacji w Radzie, co może okazać się wyzwaniem.
1.3.1 Jakość rozwiązań będzie dowodem na to, iż osiągnięto sprawiedliwą równowagę między dwoma zasadami. Pierwsza z nich dotyczy "sprawiedliwego zwrotu", tzn., że każde Państwo Członkowskie oczekuje, iż jego własny wkład będzie proporcjonalny do sumy korzyści: nie wszystkie takie korzyści są wymierne, gdyż wynikają bezpośrednio z przystąpienia danego kraju do UE.
Druga zasada dotyczy solidarności, która implikuje pewną dozę elastyczności w robieniu większych lub mniejszych ustępstw zależnie od potrzeb wspólnoty jako całości.
Należy również mieć na uwadze, że zasady te są ogólnie akceptowane, lecz każdy interpretuje je zależnie od własnej oceny.
Każdy rząd dąży do ochrony własnych finansów i wie, że zdanie opinii publicznej często odgrywa zasadniczą rolę w jego decyzjach.
Osiągnięcie poziomu konsensusu, który byłby satysfakcjonujący dla wszystkich i każdej ze stron, zależy od przyjęcia rozwiązań podyktowanych prawdziwym duchem "finansowego federalizmu".
2.
Obecna sytuacja
2.1 Środki własne są szczególną cechą Unii Europejskiej, zaś jedną z ich funkcji jest podkreślanie autonomiczności Wspólnoty, co sugeruje, iż Wspólnota musi posiadać własne środki finansowe, niezależne od jej Państw Członkowskich.
Dlatego też można je zdefiniować jako dochody przekazane Wspólnocie na finansowanie jej własnego budżetu, do których jest ona automatycznie uprawniona bez dalszych decyzji władz poszczególnych państw.
2.2 Zgodnie z zasadami leżącymi u podstaw systemu środków własnych Wspólnoty, wyrażonymi w konkluzjach ze szczytu Rady Europejskiej w Berlinie w dniach 24 i 25 marca 1999 r., "winien on być sprawiedliwy, przejrzysty i opłacalny ... oparty na kryteriach, które najlepiej wyrażają zdolność każdego Państwa Członkowskiego do wniesienia własnego wkładu."
Deklaracja ta, sama w sobie nie wymagająca dalszego wyjaśnienia, bywa lekceważona pod różnymi względami i przy różnych okazjach.
2.3 Decyzja Rady w sprawie ustanowienia środków własnych została podjęta dnia 21 kwietnia 1970 r. Została ona następnie uzupełniona i zmieniona decyzją z dnia 24 czerwca 1988 r. i ostatecznie poprawiona na szczycie Rady w Berlinie w 1999 r.
W chwili obecnej środki własne podzielić można na następujące trzy kategorie:
- Tradycyjne środki własne (TOR): pochodzące głównie z ceł i opłat rolnych;
- Środki z tytułu VAT: wpłata, początkowo ustalona na poziomie 1 % i kolejno zmieniana, od krajowych dochodów z tytułu VAT, obliczonych na "teoretycznej", zharmonizowanej podstawie statystycznej, która nie powinna jednak przekraczać 50 % dochodu narodowego brutto (DNB);
- Środki powiązane z DNB: wpłata proporcjonalna do DNB każdego Państwa Członkowskiego.
Dla poszczególnych Państw Członkowskich dla tej wpłaty nie ma ograniczeń, ale istnieje pułap ograniczający całkowite środki własne Wspólnoty do poziomu 1,24 % DNB UE.
2.3.1 W roku 1996 całkowite tradycyjne środki własne i z tytułu VAT stanowiły 70 % dochodów. W roku 2003 odsetek ten wyniósł 38 %.
Według szacunków Komisji, wartość ta dalej zmniejszy się do 26 % zarówno za rok 2004 jak i za rok bieżący. Taki stopniowy trend spadkowy wyjaśnia odpowiadający mu wzrost znaczenia środków powiązanych z DNB (tzw. środków z czwartego źródła).
2.4 Mechanizm "czwartego źródła" został zmodyfikowany decyzją Rady z dnia 7 maja 1985 r., która uznała, iż wpłaty do budżetu Zjednoczonego Królestwa przekraczały jego możliwości finansowania takiego wkładu. Uzgodniono, iż Zjednoczone Królestwo otrzyma rabat odpowiadający dwóm trzecim jego wkładów netto.
Decyzja ta poddana została następnie różnym zmianom. Komisja jest zdania, iż mechanizm ten stał się coraz bardziej skomplikowany i coraz mniej przejrzysty.
2.4.1 Decyzja o skorygowaniu mechanizmu została podjęta już na szczycie Rady w Fontainebleau w 1984 r., nadano jednak jej brzmieniu charakter ogólny, który zdawał się implikować ustanowienie ogólnej zasady, zgodnie z którą "… każde Państwo Członkowskie utrzymujące obciążenie budżetowe, które jest nadmierne w stosunku do jego względnej zamożności będzie mogło w odpowiednim czasie skorzystać z korekty".
Zjednoczone Królestwo było i nadal jest jedynym beneficjantem tej korekty, począwszy od kolejnego roku po podjęciu decyzji w Fontainebleau. Średni roczny rabat dla Zjednoczonego Królestwa za okres 1997-2003 r. wyniósł ok.
Komitet zastanawia się nad znaczeniem wyrażenia "w odpowiednim czasie", które zdaje się sugerować postanowienie o charakterze tymczasowym, podlegającym okresowej rewizji (co nie ma miejsca). Komitet zadaje sobie również pytanie, czy inne Państwa Członkowskie w owym czasie mogły być uprawnione do skorzystania z podobnych korekt.
2.4.2 Pojęcie "nadmiernego obciążenia" można częściowo wytłumaczyć faktem, iż w tamtym czasie Zjednoczone Królestwo cechował najniższy poziom dochodu narodowego brutto (DNB) na mieszkańca w Unii Europejskiej [4]. Średnia europejska wynosiła 100, podczas gdy DNB Zjednoczonego Królestwa kształtował się na poziomie 90,6, w porównaniu do 92,6 w przypadku Włoch, 104 — Francji, oraz 109,6 — Niemiec.
Obecnie sytuacja ta odwróciła się (dane z 2003 r.): Zjednoczone Królestwo wraz z Danią zajmuje de facto najwyższe miejsce osiągając 111,2, podczas gdy Francja — 104,2, Niemcy- 98,6 i Włochy — 97,3.
Inną kwestią, jaką uwzględniono, był fakt, iż Zjednoczone Królestwo zobowiązane było dokonywać wpłat w oparciu o bardzo wysoką podstawę VAT, natomiast w stosunkowo niewielkim stopniu korzystało z wypłat w ramach polityki rolnej i regionalnej.
W wyniku tego Zjednoczone Królestwo stało się największym płatnikiem netto do budżetu Wspólnoty. Spowodowana tym nierównowaga uzasadniała mechanizm korekty, który został w rzeczywistości zastosowany.
2.4.3 Rabat na rzecz Zjednoczonego Królestwa był i nadal jest finansowany przez inne Państwa Członkowskie, proporcjonalnie do ich poszczególnych PNB. Zjednoczone Królestwo wyłączono oczywiście z tego rachunku.
Mechanizm wyrównania PNB uległ kolejnej znaczącej modyfikacji w 1999 r., kiedy to czterem z największych płatników netto (w kategoriach względnych) do budżetu (Niemcy, Holandia, Austria i Szwecja) przyznano 75 % redukcji wpłat na rzecz korekty.
W wyniku nowego systemu wpłat Francja i Włochy finansują 52 % rabatu Zjednoczonego Królestwa.
2.4.4 Gdyby obecny system miał być zachowany, przewidywany rozwój zdarzeń w latach 2007-2013 doprowadziłby do paradoksalnej sytuacji, tzn. wzrostu kwoty rabatu na rzecz Zjednoczonego Królestwa średnio o 50 %, co uczyniłoby z niego najniższego płatnika netto i znacząco zwiększyło obciążenia innych Państw Członkowskich, w tym nowych członków [5]. EKES uważa również, że proponowane rozszerzenie tego mechanizmu na inne państwa (patrz: pkt 3.6) sprawia, że koniecznym staje się dokonanie zmian w obowiązujących zasadach.
Jest więc jasne, że jeśli mechanizm korekty okaże się konieczny (patrz: pkt 3.6.4), trzeba go będzie ponownie poddać reformie, skądinąd zgodnie z intencją Komisji, i zastąpić sprawiedliwymi i przejrzystymi rozwiązaniami, zgodnymi z kryteriami z Fontainebleau.
3.
Wniosek Komisji: uwagi na temat głównych artykułów
3.1 Artykuł 2: środki własne (ust. 1 lit. a)) zachowuje obecny system, wprowadzając pewne zmiany.
Dochody pierwszego rodzaju (tradycyjne źródła dochodu) — patrz pkt 2.3 — to głównie wpłaty, składki, kwoty dodatkowe lub wyrównawcze, cła związane z handlem z krajami nie-członkowskimi oraz inne opłaty dotyczące rynku cukru.
Państwa Członkowskie mają prawo do pozostawienia sobie 25 % należnych kwot, na pokrycie "kosztów ich poboru": potrącenie tego rzędu wymaga wyjaśnienia.
Wartość ta została początkowo ustalona na poziomie 10 %, a następnie w 1999 r. podwyższono ją do 25 %, po raz pierwszy definiując ją wtedy jako "koszty poboru".
Była to oczywiście nietypowa korekta, z której skorzystały przede wszystkim Holandia i Zjednoczone Królestwo, i która stanowi przykład braku przejrzystości procedur.
3.1.1 Środki pochodzące z tradycyjnych źródeł (TOR) jako odsetek całkowitych dochodów Wspólnoty stale zmniejszają się; w efekcie spadły one z 19 % w 1996 r. do 11,4 % w 2003 r. (dane dotyczące niniejszego punktu jak i cytowane poniżej opierają się na raporcie Komisji zatytułowanym "Finansowanie Unii Europejskiej" [6]).
Nawet przy niższych cłach nadal wymagane byłyby znaczne środki — w tym finansowe — celem uzyskania koniecznych statystyk, w oparciu o które zostałyby obliczone należne kwoty.
3.1.1.1 EKES zastanawia się, czy rzeczywiście celowe jest utrzymywanie takiego systemu składek i czy nie lepiej byłoby go radykalnie ograniczyć i zastąpić poprzez korektę poziomu DNB.
EKES zauważa ponadto, iż Komisja przyjęła odwrotne podejście, opierając się na założeniu, iż wpływy z tytułu podatków z definicji należą do Unii Europejskiej i że nie zamierza zmienić tego podejścia tym bardziej, że większość Państw Członkowskich zdaje się je podzielać.
3.2 Art. 2 ust. 1 lit. b), mówi, że jednolita stawka obowiązująca wszystkie Państwa Członkowskie ma być stosowana do zharmonizowanych podstaw naliczania VAT.
W przypadku każdego Państwa Członkowskiego podstawa opodatkowania nie może przekraczać pułapu wynoszącego 50 % DNB.
Jednolita stawka ustalona została na poziomie 0,30 %, zgodnie z art. 2 ust. 4.
Spadek znaczenia tego źródła dochodów w budżecie Wspólnoty jest znaczący — z 51,3 % w 1996 r. do 14 % (przewidywania) w 2004 i 2005 r.
3.2.1 EKES często poddawał krytyce system podatku VAT, który pociąga za sobą o wiele większe koszty poboru, koszty administracyjne i koszty monitorowania niż ma to miejsce w przypadku tradycyjnych źródeł finansowania budżetu.
Według OLAF, VAT jest również najczęściej unikanym podatkiem, co ma negatywne skutki na budżet Wspólnoty (zmniejszone wpływy z tytułu VAT są kompensowane poprzez podniesienie wpłat związanych z DNB).
3.2.2 Także w tym przypadku, EKES zastanawia się nad racjonalnością utrzymania tego źródła dochodów (VAT), który Komisja wydaje się preferować, mimo iż zamierza przekształcić go w rzeczywiste źródło środków fiskalnych, jak początkowo przewidywano.
Powinno być możliwe takie skorygowanie wielkości procentowej wpłaty powiązanej z DNB, aby dochód oparty o DNB całkowicie zastąpił środki własne uzyskane z tytułu VAT.
Uwzględniając ścisłą współzależność pomiędzy dochodami z tytułu VAT i wielkością DNB, nie powinno to doprowadzić do znaczącej zmiany w podziale wpłat do budżetu dokonywanych przez poszczególne Państwa Członkowskie. Jednakże zaprzestano by obliczania statystyk i poboru dochodów z tytułu VAT na rzecz środków własnych Wspólnoty.
W cytowanym powyżej sprawozdaniu na temat finansowania Unii Europejskiej (patrz: pkt 3.1.2), Komisja rzeczywiście rozważała zrezygnowanie ze środków z tytułu VAT, podjęła jednak decyzję przeciwną.
3.2.2.1 EKES świadomy zawiłości tego problemu, utrzymuje jednak, iż przed podjęciem ostatecznej decyzji warto byłoby bliżej przyjrzeć się charakterowi i licznym wadom tego podatku, którym poświęcił już wiele analiz.
Obok uwag zawartych w poprzednim punkcie, wspomnieć należy również o tym, iż VAT przez dziesięciolecia stanowił "system tymczasowy".
3.3 Art. 2 ust. 1 lit. c) jest najbardziej znaczącym elementem wniosku, ponieważ przewiduje on zastosowanie stawki "określanej stosownie do procedury budżetowej", do sumy DNB wszystkich Państw Członkowskich.
Procedura ta jest specjalistyczną kwestią, której Komitet nie zamierza komentować.
Ponadto, pragnie on podkreślić, iż wpłaty z tego tytułu przewyższają pozostałe środki i są zdecydowanie najtańszym do administrowania źródłem dochodów.
Komisja powtarza w swoim raporcie, iż koszty administracyjne stanowią jedno z kryteriów branych pod uwagę, lecz nie są kryterium jedynym i niekoniecznie głównym.
EKES przyjmuje to do wiadomości i pragnie podkreślić, iż w kwestiach dotyczących wpłat do budżetu zasady często ustąpić muszą względom ekonomicznym.
3.4 Cytowane powyżej trzy źródła (art. 2 ust. 1 lit. a), b) i c)) stanowią kombinację (uzupełniane "dochodami pochodzącymi z wszelkich nowych obciążeń" zgodnie z art. 2 ust. 2), która z roku na rok może podlegać znacznym zróżnicowaniom.
Rada i Komisja od pewnego czasu dyskutują nad tym, czy system ten należy zachować, czy też nie.
Wspomniany powyżej raport Komisji [7] w sprawie finansowania Unii Europejskiej analizuje sposoby znalezienia optymalnej struktury. Bada on trzy opcje: zachowanie obecnego systemu, przyjęcie systemu finansowania opartego wyłącznie o DNB oraz przyjęcie systemu opartego głównie na wpływach podatkowych.
Prawdopodobnie kwestia ta omawiana będzie, a ostateczne wnioski wyciągnięte, w ciągu nadchodzącego roku.
EKES ma nadzieję być informowany na bieżąco o postępach w tej sprawie, ostrzega jednak przed pojawiającą się w ostatnich analizach tendencją, tzn. przesadnie technicznym i opartym na rachunkowości podejściu, które zaniedbuje polityczne aspekty decyzji.
3.4.1 Pośród "dochodów pochodzących z wszelkich nowych obciążeń", o których mowa w poprzednim ustępie, a nawet w zastępstwie środków z tytułu VAT, pojawił się również pomysł podatku od źródeł energii powodujących emisję zanieczyszczeń, który zasiliłby budżet wspólnotowy, a konkretnie byłby przeznaczony na poprawę stanu środowiska naturalnego.
EKES przeciwny jest takiemu rozwiązaniu, jako że nie istnieją żadne zasady pozwalające na przeznaczenie części wpłat na konkretne cele.
Oprócz tego sytuacja międzynarodowa nie pozwala na podejmowanie decyzji, które mogłyby wpłynąć na rozwój przyszłej sytuacji.
3.5 Artykuł 3: środki i zobowiązania.
Artykuł ten określa pułap płatności i zobowiązań. Pułap dla środków własnych ustalono na poziomie 1,24 % całkowitych DNB Państw Członkowskich, natomiast pułap odnoszący się do funduszy przeznaczanych na zobowiązania ustalono na 1,31 % całkowitych DNB Państw Członkowskich.
Równowagę zapewnić należy innymi formami płatności.
Jeśli chodzi o zobowiązania, dyskusje pomiędzy Państwami Członkowskimi wskazują na istnienie różnic co do metody obliczania maksymalnego pułapu przewidzianego w perspektywach finansowych.
Wynik zależy od równowagi między tymi członkami, którzy pragną silniejszej Komisji oraz ambitnych programów na rzecz postępu społeczno-gospodarczego, dla realizacji których potrzebne będą nowe i znaczne środki, a tymi, którzy popierają większą autonomię Państw Członkowskich i politykę konsolidacji, tzn. popierają status quo, a nawet (co jest mało prawdopodobne) redukcję obecnych środków. Tym niemniej, szczególną uwagę należy zwrócić na problemy i wyzwania stojące przed nowymi Państwami Członkowskimi.
Przyszłe tendencje w dużym stopniu zdeterminowane będą przez dwie koncepcje, które można by zdefiniować jako globalną solidarność i globalny rozwój.
Koncepcje te są łatwe do opisania, lecz trudne do przełożenia na kategorie budżetowe.
3.6 Art. 4 ust. 1: uogólniony mechanizm korekty (UMK).
Art. 4 ust. 1 określa decyzję z Fontainebleau dotyczącą Zjednoczonego Królestwa jako postanowienie ogólne, zgodnie z którym UMK rozszerzony jest na wszystkie Państwa Członkowskie w celu skorygowania negatywnej nierównowagi budżetowej przekraczającej pewną wartość procentową ich DNB.
We wniosku nie określono progu, jednak dołączone do niego uzasadnienie wspomina o kwocie -0,35 % DNB.
Co więcej, całkowita korekta nie powinna przekraczać maksymalnej dostępnej wielkości zwrotu.
Rada określi przepisy wykonawcze dotyczące obliczania korekt oraz dostępnych funduszy zgodnie z procedurami ustanowionymi przez art. 279 ust. 2 Traktatu WE.
Wysokość korekty ustalana jest dla każdego zainteresowanego Państwa Członkowskiego poprzez obliczenie różnicy między całkowitymi płatnościami a całkowitymi kwotami otrzymanymi i pomnożenie tej różnicy przez sumę przeznaczonych wydatków.
Wynik (jeśli jest dodatni) mnożony jest przez stopę zwrotu równą maksymalnie 66 % całkowitych płatności, a jeśli jest to konieczne, proporcjonalnie zmniejszony w celu uwzględnienia maksymalnej dostępnej wielkości zwrotu.
W ostatecznym rozrachunku, metoda ta jest trudna do zrozumienia, a jej wynik jeszcze trudniejszy do skontrolowania.
Stanowi to kolejny przykład, jeżeli nie braku przejrzystości, to na pewno potrzeby uproszczenia.
3.6.1 EKES zauważa, iż kwestiami podjętymi w punkcie 2.4.1 i propozycjami sformułowanymi w punkcie 2.4.4 zajmowano się rzeczywiście w stopniu rozszerzonym na wszystkie Państwa Członkowskie, chociaż działanie to aczkolwiek uzasadnione, miało zastosowanie tylko do jednego Państwa Członkowskiego bez określonej daty wygaśnięcia.
Co więcej, UMK przekształcił koncepcję "nadmiernego obciążenia" w podejście matematyczno-rachunkowe, które, choć posiada zaletę eliminowania subiektywnych interpretacji, nie bierze pod uwagę względów, które opisać można jako "quasi-jakościowe", takich jak konkurencyjność, poziom ochrony socjalnej i szara strefa gospodarki, obok dochodu per capita.
Prawdą jest, iż same cyfry nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji w danym kraju, jednak uogólniony mechanizm uwzględniający zewnętrzne czynniki oceny mógłby grozić wprowadzeniem subiektywnych kryteriów niezgodnych z wymogami przejrzystości.
Dlatego też nie ma alternatywy dla zastosowania UMK w obecnej formie, wiedząc, że nie zawsze prowadzić będzie do optymalnych rezultatów.
3.6.2 Zaletą art. 4 ust. 1 jest zniesienie wpłat bezpośrednich Państw Członkowskich na sfinansowanie "korekt"; środki te przechodzić będą bowiem przez budżet Wspólnoty.
Oznaczać to będzie koniec funkcjonowania systemu mającego niewiele wspólnego z logiką czy też przejrzystością.
Uzasadnienie Komisji zawiera dużo obliczeń, nie zawsze łatwych do zrozumienia, a także uwag, których lektura pomaga wyjaśnić zakres wniosku dotyczącego decyzji.
Wyjaśnienia te odnoszą się m.in. do tego, w jaki sposób zastosowanie progu –0,35 % DNB przyniesie szacowaną średnią kwotę korekt brutto w wysokości około 7 miliardów EUR.
Komisja jest przekonana, iż zastosowanie UMK w powiązaniu ze zmianą postanowień dotyczących finansowania oznaczać będzie, iż poziom korekt w ramach obecnego systemu nie będzie wcale jasny.
Jeżeli system i proponowane parametry zostaną przyjęte, obliczenia Komisji przyniosą wyniki ilościowe zawarte w tabelach porównawczych przedstawiających różne alternatywy, które przekazane zostaną do oceny i decyzji Państw Członkowskich.
EKES nie posiada środków koniecznych do omówienia tej skomplikowanej kwestii.
3.6.3 EKES pragnie zwrócić uwagę na dwie kwestie, które mogą poddać w wątpliwość sam mechanizm UMK.
Po pierwsze, mechanizm okazuje się nieelastyczny i nieograniczony czasowo.
W tym względzie należy przypomnieć niebezpieczeństwa związane z ustanawianiem zasad w oparciu o bieżącą sytuację, która w przyszłości może ulec drastycznym zmianom: Pakt Stabilności i Wzrostu jest tu trafnym przykładem.
Po drugie, nie wydaje się wykonalnym wprowadzenie wpłat obowiązkowych, które zostaną następnie skorygowane przez "korekty", ze względu na przejrzystość lepiej określane jako "zwroty".
3.6.4 Wreszcie, EKES przywołuje jedną ze swych niedawnych opinii [8], w której wyraża poważne zastrzeżenia co do instytucjonalizacji UMK i zastanawia się, czy nie byłoby bardziej odpowiednie radykalnie zmienić koncepcję "korekty", czyniąc z UMK integralną część kryteriów odnoszących się do wpłat.
Dokładniej rzecz ujmując, te same parametry UMK powinny stanowić integralny element kryteriów służących do obliczania wpłat. Komisja wdrożyła już tę procedurę w praktyce i powinna ją sformalizować, dodając do niej klauzulę dotyczącą okresowej rewizji, przeprowadzanej na przykład co siedem lat.
3.7 Art. 4 ust. 2 lit. a): korekta dotycząca Zjednoczonego Królestwa.
Ustęp ten ustanawia środki przejściowe, dzięki którym Zjednoczone Królestwo, obok korekt wynikających ze stosowania art. 4 ust. 1, zachowa swe prawa zapewnione decyzją z Fontainebleau do roku 2011, w skali malejącej: 2 miliardy EUR w 2008 r., 1,5 miliarda EUR w 2009 r., 1 miliard EUR w 2010 r. i 0,5 miliarda w 2011 r.
Płatności te byłyby wyłączone z UMK i w praktyce nadal byłyby finansowane zgodnie z obecnymi zasadami finansowania, tzn. Zjednoczone Królestwo nie partycypuje w finansowaniu, zaś udział Niemiec, Holandii, Austrii i Szwecji ograniczony jest do 25 % ich normalnego udziału (patrz punkty 2.4.3 i 2.4.4).
Komisja uważa, iż wprowadzanie tych nowych środków stopniowo w czterech etapach załagodzi finansowy wpływ UMK na Zjednoczone Królestwo.
W ostatnich latach (1997-2003) Zjednoczone Królestwo otrzymało korektę netto średnio w wysokości 4,5 miliarda EUR rocznie, podczas w ramach UMK powinno ono otrzymać średnio 2,1 miliarda EUR rocznie.
Środki przejściowe zwiększą tę średnią kwotę roczną do 3,1 miliarda EUR (Fontainebleau i UMK).
3.7.1 Proponowane postanowienie jest wyraźnym połączeniem różnych elementów: uznania dotychczasowego rozwoju sytuacji, potrzeby przejrzystości i względów politycznych.
Nie po raz pierwszy wprowadzono odstępstwa od wspólnych zasad. Traktaty akcesyjne, zarówno stare, jak i nowe, są na to dowodem.
Zewnętrzni obserwatorzy oraz strony bezpośrednio niezaangażowane mogą mieć pewne trudności z zaakceptowaniem rozpatrywanych zasad. Jednak sytuacja, z którą musimy się skonfrontować być może skłoni decydentów do przedłożenia zrównoważonych rozwiązań, które przede wszystkim będą przejrzyste i dobrze uzasadnione.
W tym wypadku negocjatorzy będą musieli nie tylko znaleźć kompromis między sprawiedliwym zwrotem a solidarnością wspomnianymi w punkcie 1.4, ale także wykazać szczególną wrażliwość polityczną, biorąc pod uwagę opinię publiczną w Europie, szczególnie w nowych Państwach Członkowskich.
3.8 Art. 4 ust. 2 lit. b): stopniowe wprowadzenie UMK.
Zasady ustanawiające UMK powinny być wprowadzane stopniowo. Maksymalna stopa zwrotu w wysokości 66 %, o której mowa w art. 4 ust. 1 (patrz: pkt 3.6) zacznie być stosowana w 2011 r.
Stopa zwrotu w 2008 r. wynosić będzie 33 %, wzrośnie do 50 % w 2009 r. i 2010 r., a maksymalną wartość osiągnie w roku kolejnym.
Komisja uważa to działanie za niezbędne, "aby zrekompensować zwiększone koszty wywołane proponowanymi płatnościami uzupełniającymi na rzecz Zjednoczonego Królestwa, w celu ograniczenia ogólnych kosztów finansowania w okresie przejściowym".
Jest to wyraźna oznaka trudnych okoliczności, w jakich toczy się europejska debata, byłoby więc poważnym błędem ukrywać je przed obywatelami Europy.
Dlatego też EKES zmuszony jest po raz kolejny, i z większym naciskiem, powtórzyć swe uwagi zawarte w punkcie 3.7.1.
3.9 Artykuł 5: rachunkowe procedury korekty.
Koszty korekty należy rozłożyć na Państwa Członkowskie zgodnie z udziałem każdego z nich w całkowitym DNB UE.
Korekta zostanie przyznana każdemu uprawnionemu Państwu Członkowskiemu poprzez pomniejszenie jego płatności. Koszty poniesione przez wszystkie Państwa Członkowskie zostaną dodane do ich płatności wynikających z zastosowania stawki opartej na sumie DNB wszystkich Państw Członkowskich.
EKES nie ma żadnych uwag w tym względzie: po przyjęciu tego mechanizmu, jego wdrożenie nie może być inne.
3.10 Artykuły 6, 7 i 8: nierachunkowe procedury dotyczące środków własnych.
Podobnie jak powyżej, zasady te nie wymagają uwag, o ile są zgodne z ogólnymi zasadami rachunkowości w sektorze finansów publicznych: przeznaczanie dochodów na konkretne wydatki jest niedopuszczalne, nadwyżka przenoszona jest na kolejny rok, ustalenia dotyczące poboru środków własnych.
3.11 Artykuł 9: modyfikacja struktury środków własnych.
W razie zatwierdzenia tego artykułu, Komisja zobowiązuje się do przedstawienia środka własnego opartego rzeczywiście na opodatkowaniu, który powinien wejść w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.
3.11.1 Wspomniane powyżej sprawozdanie na temat finansowania Unii Europejskiej [9] dostarcza szczegółowej analizy tego zagadnienia.
Pokrótce, Komisja proponuje radykalnie ograniczyć środki z tytułu wpłat powiązanych z DNB, zastępując go odpowiednim zwiększeniem środków własnych opartych na podatkach.
Uwzględniono w nim trzy opcje, które można w sposób ogólny i, co za tym idzie, uproszczony przedstawić następująco: podatek od zużycia energii, wpłaty z tytułu VAT od wpływów rzeczywistych, nie statystycznych, a także podatek od dochodów przedsiębiorstw.
Częściowe zastąpienie czwartego źródła środków systemem "fiskalnym" przyniosłoby, według Komisji (punkt 4.1.3 raportu), korzyść w postaci zwiększenia "rozpoznawalności" UE dla jej obywateli i stworzenia z nimi bardziej bezpośredniej relacji.
W obecnym systemie, opartym głównie na czwartym źródle dochodów, Państwa Członkowskie, a w szczególności płatnicy netto, mają tendencje do oceny kierunków polityki i inicjatyw europejskich wyłącznie przez pryzmat alokacji krajowych, zwracając niewielką uwagę na założenia i istotę polityk wspólnotowych, co powoduje ryzyko przesłonięcia "wartości dodanej" tych polityk.
3.11.2 EKES powtarza swe wcześniejsze spostrzeżenia dotyczące tego sprawozdania, który wymaga szczególnej uwagi.
EKES uważa jednak, iż jest to jeszcze dokument tymczasowy i konieczna jest w związku z nim dalsza dyskusja.
Bez omawiania trzech propozycji opodatkowania wspomnianych w uprzednim punkcie (z których pierwsza ma być najwyraźniej odrzucona już na wstępie [10]), Komitet pragnie zwrócić uwagę na spostrzeżenie Komisji wyrażone w poprzednim punkcie, będące szczególną przesłanką dla art. 9. Zdaniem Komisji wprowadzenie bezpośredniego podatku "europejskiego" dla obywateli zbliżyłoby ich do Europy, zaś Europa zyskałaby na "rozpoznawalności".
Mogłaby też powstać sytuacja odwrotna. Zatem krytyka ze strony Komisji, podzielana przez EKES, dotycząca podejścia Państw Członkowskich mogłaby również mieć zastosowanie na zasadzie analogii do obywateli UE.
3.11.3 EKES odnotowuje, że Komisja nie dąży do podniesienia podatków, ale raczej do wyraźnego wskazania podatnikom, jaki odsetek podatków należy do krajowych systemów podatkowych, a jaki należy zarezerwować na finansowanie UE.
Tym niemniej, uwaga ta nie rozwiewa obaw EKES.
Podczas gdy, z jednej strony, wyraźne odniesienie do "podatku europejskiego" może przynieść większą przejrzystość bez zwiększania całkowitego ciężaru ponoszonego przez podatnika, z drugiej strony niemożliwe jest zignorowanie faktu, iż część obywateli w różnych krajach nadal sprzeciwia się "europejskiemu ideałowi" lub w najlepszym razie jest na jego temat niedoinformowana. "Podatek europejski" mógłby, aczkolwiek niewłaściwie, stać się kolejnym argumentem przeciw.
3.12 Poprzedni ustęp stanowi konkluzję uwag EKES na temat dokumentu Komisji. Niemniej, EKES pragnie przyczynić się do jakiejkolwiek przyszłej, ponownej analizy tego tematu przez zwrócenie uwagi organów decyzyjnych na dalsze względy.
W opinii EKES przejrzyste i gotowe do zastosowania rozwiązania polegałyby na:
- wpłacie brutto opartej o DNB na mieszkańca: EKES wspomniał już tę kwestię w swej opinii w sprawie komunikatu z Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego — "Budowanie wspólnej przyszłości; wyzwania dla polityki i środki budżetowe rozszerzonej Unii na lata 2007-2013" [11];
- wpłacie netto obliczonej na podstawie wpłaty brutto i skorygowanej zgodnie z UMK, która stałaby się integralną częścią mechanizmu wpłat, tym samym umożliwiając uniknięcie kolejnych zwrotów i wyrównań.
Podejście tego typu, mimo iż w przyszłości niewątpliwie podlegać będzie dostosowaniom i korektom, przyniosłoby korzyść polegającą na odzwierciedleniu sytuacji bieżącej danego kraju, bez konieczności dokonywania rewizji struktury wpłat.
4.
Uwagi końcowe
4.1 EKES zdaje sobie sprawę z faktu, iż ostateczna decyzja, na którą niewątpliwie będą miały wpływ względy polityczne, należy do Państw Członkowskich.
Jako przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego lub, innymi słowy, tych, którzy w ostatecznym rozrachunku poniosą ciężar wpłat do budżetu europejskiego, EKES przedstawia niniejsze zalecenia i propozycje, mając nadzieję, iż mogą one zostać wzięte pod uwagę.
4.2 Społeczeństwo obywatelskie, a w efekcie końcowym obywatel Europy, zwróci uwagę na to, iż mechanizmy wpłat na rzecz środków własnych UE są słabo znane, a co więcej, brakuje im przejrzystości.
UMK, mający na celu zwrot wpłat już dokonanych, kosztem innych Państw Członkowskich, a nie budżetu wspólnotowego, okazuje się jeszcze mniej przejrzysty.
Jeśli rzeczywiście zamierzamy "zbliżyć obywatela do Europy", Państwa Członkowskie muszą być świadome swych obowiązków w odniesieniu do tego stale powtarzanego i spotykającego się z uznaniem celu: komunikacja musi opierać się na przejrzystości i zrozumiałym języku.
Obowiązek ten spoczywa przede wszystkim na rządach poszczególnych krajów, nie zaś na Komisji.
Należy zaznaczyć, że tylko rządy krajowe są w stanie komunikować się ze swoimi obywatelami, gdyż rozumieją ich mentalność i potrzeby.
Ostatecznie wiarygodność Unii Europejskiej jest szczególnym obowiązkiem władz poszczególnych państw.
4.3 Jeśli spełnione zostaną powyższe warunki, projekt stworzenia systemu wpłat opartego na "europejskim" opodatkowaniu może mieć racjonalne podstawy.
Jednak w przeciwnym razie proponowany mechanizm wydaje się co najmniej przedwczesny.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (zgodnie z art. 128 Traktatu WE)"
COM(2005) 141 końcowy — 2005/0057 (CNS)
(2005/C 286/08)
Dnia 22 kwietnia 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 128 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię w dniu 24 maja 2005 r. (sprawozdawca: Henri MALOSSE).
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny dnia 31 maja, zgodnie z procedurą pisemną (art. 58 regulaminu wewnętrznego), większością głosów, przy jednym głosie "przeciw", przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
Na posiedzeniu w dniach 22- 23 marca 2005 r. Rada Europejska potwierdziła konieczność nadania nowego impulsu strategii lizbońskiej oraz przesunięcia akcentu na rozwój gospodarczy i zatrudnienie.
Rada wezwała Komisję do wyrażenia priorytetowego znaczenia tych dwóch zagadnień w nowych ogólnych wytycznych polityki gospodarczej oraz nowych wytycznych polityki zatrudnienia.
Te dwa teksty zostały połączone w jednym dokumencie, który przedstawia pierwsze kompleksowe wytyczne w zakresie wzrostu i zatrudnienia na okres 2005-2008.
Niniejsza opinia odnosi się do zawartego w tym dokumencie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (zgodnie z art. 128 Traktatu WE).
Komitet ubolewa, że bardzo napięty harmonogram uchwalania wytycznych uniemożliwia przeprowadzenie prawdziwej dyskusji ze społeczeństwem obywatelskim w sprawie o tak podstawowym znaczeniu dla obywateli UE.
Taka praktyka jest sprzeczna ze sformułowaną w Traktacie konstytucyjnym zasadą demokracji uczestniczącej.
W związku z tym, Komitet zwraca się do Rady o ustalanie na przyszłość harmonogramów stwarzających możliwość prowadzenia demokratycznej debaty i dialogu obywatelskiego w należytych warunkach, zarówno na szczeblu europejskim jak i krajowym.
Tylko w ten sposób można dla większej skuteczności zagwarantować wszystkim zainteresowanym podmiotom społecznym pełny udział w każdej z faz wdrażania strategii na rzecz zatrudnienia, co z takim naciskiem postulowano przy okazji śródokresowej oceny realizacji celów lizbońskich.
Jednocześnie Komitet wyraża ubolewanie, iż procedura konsultacji pozwala jedynie na częściowe wyrażenie zdania na temat tego, co w zasadzie jest integralnym projektem w sprawie wzrostu i zatrudnienia.
Należałoby połączyć wytyczne polityki zatrudnienia i główne wytyczne polityki ekonomicznej Państw Członkowskich w jednym dokumencie, co pozwoliłoby wypracować wspólne rozwiązanie polityczne charakteryzujące się lepszą równowagą między aspektami koniunkturalnymi a strukturalnymi.
Ponadto, Komitet uważa że Komisja powinna opracować bardziej konsekwentną strategię, zapewniając wsparcie i pomoc w prowadzeniu polityki zatrudnienia, która odpowiadałaby lepiej oczekiwaniom obywateli i pozwoliłaby osiągnąć cele pełnego zatrudnienia zawarte w strategii lizbońskiej.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Ogólna spójność polityk
Dążąc do nadania konkretnego kształtu przesunięciu akcentów na rozwój gospodarczy i zatrudnienie, Rada Europejska postanowiła wzmocnić spójność i komplementarność istniejących mechanizmów poprzez rozpoczęcie nowego cyklu zarządzania.
EKES ocenia to nowe podejście pozytywnie, pod warunkiem, iż nie będzie ono miało tylko formalnego charakteru, jak to niestety w dalszym ciągu ma miejsce, lecz przełoży się na rzeczywistość.
Ważne jest również, by zasada spójności znalazła zastosowanie na etapie oceny realizacji.
W trosce o zachowanie ciągłości, wytyczne w sprawie zatrudnienia i OWPG powinny podlegać pełnemu przeglądowi co trzy lata, umożliwiając prawdziwie demokratyczną debatę.
Priorytety
Dla osiągnięcia wyznaczonych celów pełnego zatrudnienia, jakości miejsc pracy, wydajności pracy i spójności społecznej ustalono następujące priorytety:
- zaangażowanie i zatrzymanie w aktywności zawodowej większej liczby osób oraz modernizacja systemów zabezpieczenia socjalnego;
- zwiększenie zdolności dostosowawczej pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczności rynków pracy;
- zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę kwalifikacji.
2.2 Komitet ubolewa jednak, że nie zbadano dostatecznie dokładnie innych opcji oraz że ograniczono się do wymienienia niektórych z nich, nie uznając ich za priorytety.
2.2.1 Polityka ułatwiania dostępu młodzieży do rynku pracy, m.in. po to, by umożliwić jej zdobycie pierwszej pracy z perspektywami na przyszłość.
Utrzymywanie się (a w niektórych krajach wręcz pogłębianie się) bezrobocia wśród młodych ludzi, w tym i absolwentów, stanowi dla Europy ważne wyzwanie, trudno bowiem wierzyć w przyszłość społeczeństwa, które nie zapewnia perspektyw swojej młodzieży.
2.2.2 Działania na rzecz rozwoju w kierunku gospodarki opartej na wiedzy, w tym m.in. na rzecz poprawy jakości miejsc pracy i wydajności pracy.
Komitet jest przekonany, iż nie doceniono w pełni rozpoczęcia nowej ery w gospodarce (rozwój sektora usług, zmiany w przemyśle itp.), i że mała skuteczność polityk zatrudnienia wynika z faktu, iż w niewystarczającym stopniu uwzględniają one przemiany, które dzieją się na naszych oczach.
Przechodzenie do gospodarki opartej na wiedzy wiąże się z koniecznością organizowania bardziej precyzyjnych i lepiej zorientowanych szkoleń zawodowych i kształcenia ustawicznego, jak również wspomagania procesów zapoznawania się z nowymi technologiami.
W tej perspektywie, należy zweryfikować klasyczne rozróżnienie między sektorami zatrudnienia i stanowiskami pracy wymagającymi niskich i wysokich kwalifikacji, które wywodzi się z epoki industrialnej, a które w społeczeństwie opartym na wiedzy straciło aktualność.
2.2.3 Komitet wyraża ubolewanie, iż wytyczne odnośnie innowacyjności i badań dotyczą wyłącznie OWPG i nie przekładają się na sferę zatrudnienia, podczas gdy Unia Europejska, zwiększając inwestycje w tych sektorach, przyczyniłaby się do tworzenia nowych miejsc pracy, zwłaszcza dla młodych ludzi.
Brak ten unaocznia jak niespójne są OWPG i wytyczne w sprawie zatrudnienia.
2.2.4 Zadziwiającym jest fakt, iż mimo umieszczenia problemu równouprawnienia płci w dziedzinie zatrudnienia wśród kluczowych zagadnień strategii lizbońskiej i konieczności kontynuacji działań na rzecz pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego, brak odrębnych zintegrowanych wytycznych dotyczących równouprawnienia kobiet i mężczyzn.
Jednocześnie, zaskakującym dla Komitetu jest fakt, iż nie położono w wytycznych większego nacisku na wyzwanie związane ze starzeniem się osób aktywnych zawodowo oraz potrzebą lepszego zwalczania dyskryminacji na rynku pracy ze względu na wiek, niepełnosprawność lub pochodzenie etniczne.
2.2.5 Wspólne zarządzanie polityką imigracji i rozwiązywanie zagadnień niekorzystnej dynamiki demograficznej w Europie.
W swym komunikacie w sprawie zarządzania napływem imigrantów [1] Komisja Europejska podkreśliła, że wskutek spadku liczby urodzeń Unia może do 2030 r. stracić ponad 20 mln osób w wieku produkcyjnym.
Nawet jeśli migracja sama w sobie nie jest rozwiązaniem sytuacji demograficznej państw UE, konieczne jest, aby Unia posiadała aktywną politykę obejmującą kwestie przyjmowania imigracji ze względów ekonomicznych [2], tak aby napływ imigrantów pomógł zaspokoić potrzeby na rynku pracy i przyczynił się w ten sposób do dobrobytu w UE.
Restrykcyjna i dyskryminująca polityka prowadzona przez część Państw Członkowskich w stosunku do pracowników migrujących ma również efekt zniechęcający, ze szkodą dla potrzeb rynku pracy.
Koniecznym jest nawiązanie ścisłej współpracy zarówno na szczeblu krajowym jak i wspólnotowym.
Zagrożenia związane z przemianami demograficznymi powinny jednak prowokować do refleksji na szczeblu europejskim nad polityką rozwoju rodziny i przyrostu naturalnego.
2.2.6 Działania na rzecz inicjatyw lokalnych i rozwoju wszelkich form przedsiębiorczości.
Demografia przedsiębiorstw w Unii Europejskiej (z wyjątkiem niektórych nowych Państw Członkowskich) jest słaba, co wskazuje na klimat niesprzyjający przedsiębiorczości.
Odnotowuje się również bardzo wysoki odsetek liczby zamykanych przedsiębiorstw wśród małych firm, z których wiele nie potrafi dojrzeć i pomyślnie się rozwijać.
Środki zaradcze są znane: usuwanie biurokratycznych przeszkód w zakładaniu przedsiębiorstw, reforma opodatkowania przenoszenia własności przedsiębiorstw, walka z monopolami i zakłócaniem konkurencji, z opóźnieniami w płatnościach i nadmiernym wydłużaniem terminów płatności, brak europejskich narzędzi ułatwiających wkroczenie na jednolity rynek itp.; rzadko jednak bywają one wprowadzane w życie.
Komitet podkreśla wagę sprawy i życzyłby sobie, by aktualnie realizowane programy polityki unijnej były spójne z wytycznymi w zakresie wzrostu i zatrudnienia.
2.3 Ocena osiągniętych wyników
2.3.1 EKES przyznaje, że nowe wytyczne wynikają z ilościowej oceny dotychczasowych osiągnięć w ramach realizacji strategii lizbońskiej; wyniki te wskazują na niewielką poprawę (podniesienie stopy zatrudnienia z 61,9 % ludności w 1999 r. do 62,9 % w 2003 r.)
Nie powinno to jednak przesłaniać ogólnego podsumowania polityk zatrudnienia w UE, które obecnie nie napawa optymizmem i znacznie odbiega od celu wytyczonego na rok 2010.
EKES życzyłby sobie, aby ocena ta była bardziej szczegółowa i uwzględniała z jednej strony dodatkowe parametry (zatrudnienie młodzieży, stopa zatrudnienia kobiet i pracowników w podeszłym wieku itp.), z drugiej zaś — zróżnicowanie wyników osiąganych przez poszczególne Państwa Członkowskie, a w szczególnie znaczących przypadkach — również w poszczególnych regionach i branżach.
EKES mógłby w przyszłości, we współpracy z krajowymi Radami Społeczno-Gospodarczymi i równoważnymi im organami, podjąć się oceny porównawczej osiągniętych wyników w oparciu o obserwacje poczynione przez społeczeństwo obywatelskie.
Zadanie to w bezpośredni sposób wynika z zaleceń Rady Europejskiej z marca 2005 r., w których wzywa się EKES, wraz z Radami Społeczno-Gospodarczymi i równoważnymi im organami, do pełnego udziału we wprowadzaniu strategii lizbońskiej.
2.4 Środki wykonawcze
2.4.1 EKES stwierdza, że generalnie zintegrowane wytyczne pozostawiają Państwom Członkowskim dostatecznie dużo swobody w ustalaniu, jakie rozwiązania funkcjonujące w terenie najlepiej spełniają wymogi reformy.
Jeśli jednak pominąć polityki krajowe, należy zauważyć, że problemy zatrudnienia, z jakimi borykają się organy polityczne, partnerzy społeczni, organizacje gospodarcze i inne podmioty społeczeństwa obywatelskiego, dotyczą w coraz większym stopniu szczebla regionalnego lub lokalnego i że to na tym właśnie szczeblu podejmowane są konkretne inicjatywy.
W ostatnim raporcie Unii Europejskiej na temat spójności podkreślono zresztą różnorodność strategii na rzecz zatrudnienia stosowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
2.4.2 Komitet wyraża głęboki żal, że nowe wytyczne nie odnoszą się w sposób bezpośredni do konkretnych celów w dziedzinie zatrudnienia i rynków pracy, lecz oddalają się od poprzedniego stanowiska, w którym proponowano ramy i jasne zobowiązania dla wszystkich Państw Członkowskich w perspektywie aktywnej polityki zatrudnienia.
Tak więc nowe wytyczne nie stanowią już podstawy, na której mogłyby się oprzeć Państwa Członkowskie.
Z drugiej strony nie sposób już, jak poprzednio, oceniać realizacji polityki zatrudnienia w poszczególnych Państwach Członkowskich według konkretnych i w wielu dziedzinach skwantyfikowanych unijnych wartości docelowych.
2.4.3 Niemniej jednak, Komitet wyraża zadowolenie z propozycji Komisji, by każde Państwo Członkowskie ustaliło własne cele ilościowe, po konsultacjach z parlamentami narodowymi i partnerami społecznymi.
Istotnie, to na poziomie krajowym należy wprowadzać wytyczne.
Dobrze byłoby, gdyby cele krajowe uwzględniały realistyczne perspektywy rozwoju w każdym kraju, aby wzmacniać wspólną dynamikę rozwoju.
Należy więc życzyć sobie, by państwa które już osiągnęły pewne cele lizbońskie w dziedzinie wskaźników zatrudnienia, kontynuowały rozwój.
3.
Uwagi szczegółowe
ZAANGAŻOWANIE I ZATRZYMANIE W AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ WIĘKSZEJ LICZBY OSÓB ORAZ MODERNIZACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SOCJALNEGO.
3.1 Wytyczna.
Konieczne jest wdrażanie polityk zatrudnienia ukierunkowanych na: osiągnięcie poziomu pełnego zatrudnienia, poprawę jakości i wydajności pracy, a także na wzmacnianie spójności społecznej i terytorialnej.
Polityki te powinny przyczyniać się do osiągnięcia 70 % średniej stopy zatrudnienia ogółem dla całej Unii Europejskiej, co najmniej 60 % dla kobiet oraz 50 % dla starszych pracowników (55-64 lata), a także do zmniejszenia bezrobocia i nieaktywności zawodowej.
Państwa Członkowskie powinny określić docelowe krajowe stopy zatrudnienia na rok 2008 i 2010.
(Zintegrowana wytyczna nr 16).
3.1.1 W swej opinii pt. "Polityka zatrudnienia: Rola EKES po rozszerzeniu UE i w kontekście procesu lizbońskiego" [3] EKES zwrócił uwagę na następujące aspekty:
Jasne jest, iż cele polityki zatrudnienia można osiągnąć tylko wówczas, kiedy uda się wprowadzić trwałe ożywienie koniunktury.
W celu zwiększenia potencjału wzrostu i osiągnięcia pełnego zatrudnienia należy stworzyć odpowiednie warunki ramowe, sprzyjające zarówno popytowi zewnętrznemu, jak i wewnętrznemu.
W związku z tym EKES zwrócił uwagę na potrzebę utworzenia "zdrowego kontekstu makroekonomicznego" na szczeblu europejskim.
Zalicza się do niego przede wszystkim polityka w skali makro, która w okresie stagnacji wzrostu gospodarczego pozwala Państwom Członkowskim na swobodę okresowych działań w dziedzinie polityki gospodarczej i finansowej, a w czasach wzrostu gospodarczego daje im odpowiednie pole manewru.
3.1.2 W europejskiej debacie dotyczącej zatrudnienia wskazuje się obecnie przede wszystkim na konieczność podniesienia wskaźników zatrudnienia.
Strategiczny cel lizboński polega na wspieraniu zatrudnienia jako najlepszego sposobu zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, a tym samym dotyczy poprawy jakości zatrudnienia, a nie tylko zwiększenia ich liczby.
W tym sensie droga wiodąca do pełnego zatrudnienia musi być powiązana z adekwatnymi płacami, podnoszeniem kwalifikacji (zwłaszcza poprzez kształcenie ustawiczne), bezpieczeństwem socjalnym i wysokimi standardami prawa pracy.
EKES wzywa do przyznania większego znaczenia jakości pracy, niezależnie od sektora działalności, w ramach kształtowania społeczeństwa opartego na wiedzy.
3.1.3 Zdolność innowacji różnego rodzaju przedsiębiorstw jest decydująca dla europejskiej dynamiki gospodarczej.
Bez nowych i ulepszonych produktów i usług, bez wzrostu wydajności Europa zostanie zepchnięta na margines zarówno z punktu widzenia polityki gospodarczej, jak i polityki zatrudnienia.
Postępy w dziedzinie wydajności oznaczają również przemiany w świecie pracy, które nie zawsze mają pozytywne skutki.
Właśnie poprzez poprawę jakości wszystkich rodzajów stanowisk pracy przedsiębiorstwa będą w stanie rozwijać innowacyjność i podnosić wydajność.
3.1.4 Należytą uwagę poświęcić należy również zwalczaniu dyskryminacji i wspieraniu równości szans kobiet i mężczyzn.
W dziedzinie zatrudnienia i integracji społecznej należy zachęcać Państwa Członkowskie do zawarcia w swych krajowych planach działania odpowiednich narzędzi do zwalczania wszelkich form dyskryminacji, zwłaszcza w poziomie wynagrodzeń, i do znaczącego wzrostu wskaźnika zatrudnienia wśród kobiet.
3.2 Wytyczna.
Konieczne jest promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu poprzez: ponowienie wysiłków zmierzających do tworzenia ścieżek zatrudnienia dla młodzieży oraz zmniejszenia bezrobocia wśród młodzieży; podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do wyeliminowania istniejących między kobietami a mężczyznami różnic w zatrudnieniu, strukturze bezrobocia i wynagrodzenia; ułatwianie godzenia życia prywatnego z zawodowym, co obejmuje tworzenie łatwo dostępnych i przystępnych cenowo struktur opieki nad dziećmi oraz innymi osobami zależnymi; przeprowadzenie modernizacji systemów emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby, tak aby wspierać aktywność zawodową i wydłużać okres życia zawodowego, uwzględniając odpowiednie zachęty do podejmowania pracy i do zaniechania wczesnego przechodzenia na emeryturę; wspieranie warunków pracy zachęcających do aktywnego starzenia się (Zintegrowana wytyczna nr 17).
Zob. również zintegrowana wytyczna "Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego" (nr 2).
3.2.1 EKES popiera przedstawione propozycje.
3.2.2 Komitet w pełni popiera Europejski Pakt na rzecz Młodzieży, przyjęty przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniach 22- 23 marca 2005 r. i mający na celu wdrożenie w ramach zamierzeń strategii lizbońskiej szeregu polityk i działań w interesie europejskiej młodzieży.
W swej opinii z inicjatywy własnej w sprawie białej księgi na temat polityki wobec młodzieży [4] Komitet stwierdził, iż Państwa Członkowskie powinny wyznaczyć sobie, z pomocą Wspólnoty, konkretne cele ilościowe w zakresie ograniczania bezrobocia wśród młodzieży.
3.2.2.1 Komitet wnosi więc o sformułowanie odrębnej wytycznej dotyczącej zatrudnienia młodzieży; mogłaby ona obejmować mechanizmy pomocy w poszukiwaniu pierwszej pracy, zatrudnianie absolwentów na stanowiskach z perspektywami na przyszłość, rozwój form przyuczania do zawodu, bardziej rozwinięte programy europejskie na rzecz ułatwiania przemieszczania się młodych pracowników, usuwanie przeszkód utrudniających przemieszczanie się (w tym dla osób przyuczanych do zawodu, praktykantów i poszukujących pierwszej pracy) i zachęty do zakładania firm i podejmowania nowej działalności.
3.2.3 EKES nie przestaje nawoływać Państw Członkowskich do wspierania wysiłków w celu dostosowania świata pracy do życia rodzinnego.
Stanowi to zadanie dla całości społeczeństwa; szczególnie udostępnianie ośrodków zapewniających opiekę nad dziećmi pozwala pogodzić obowiązki zawodowe i rodzinne, umożliwiając kobietom kontynuowanie pracy zawodowej lub szybki do niej powrót.
3.2.4 EKES jest zdania, iż aby faktycznie wspierać "aktywne starzenie się", należałoby stworzyć warunki gospodarcze i polityczne, które wzmocniłyby motywację do dłuższej pracy, oraz promować działania społeczne i zaangażowanie obywatelskie.
3.2.5 Co się tyczy systemów zabezpieczenia społecznego, należy dziś rozważnie łączyć ich modernizację i doskonalenie, tak by dopasować je do aktualnych okoliczności (np. zmian demograficznych) przy zachowaniu ich ochronnej funkcji socjalnej [5].
Zabezpieczenie długotrwałej możliwości finansowania musi uwzględniać kryteria społecznej adekwatności, ogólnej dostępności i wysokiej jakości usług.
3.2.6 Mnożenie bezpośrednich subwencji związanych z miejscami pracy Komitet uważa za groźne, gdyż prowadzi ono do zakłóceń konkurencji oraz do nierówności, a w przypadku subwencji do stanowisk nie wymagających kwalifikacji, obniża poziom zarobków, a w związku z tym jakość zatrudnienia.
Komitet zaleca więc aktywne sposoby oddziaływania ramowego poprzez tworzenie struktur ułatwiających integrację społeczną, godzenie życia zawodowego z rodzinnym i wyrównywanie szans.
W kwestii tej należy wziąć pod uwagę specyficzne potrzeby każdego Państwa Członkowskiego, ze względu przede wszystkim na problem bezrobocia na poziomie regionalnym.
3.3 Wytyczna.
Konieczne jest zapewnianie rynków pracy sprzyjających integracji osób poszukujących pracy, jak również osób znajdujących się w gorszym położeniu, poprzez: stosowanie na rynku pracy aktywnych i zapobiegawczych środków obejmujących wczesną identyfikację potrzeb, pomoc dla szukających pracy, poradnictwo i kształcenie będące częścią zindywidualizowanych programów działań, świadczenie niezbędnych usług społecznych wspierających dostęp do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz przyczyniających się do spójności społecznej i terytorialnej oraz zwalczania ubóstwa, ciągły przegląd systemów podatkowych i świadczeń, w tym w zakresie zarządzania i kryteriów kwalifikowalności do otrzymania świadczeń, zmniejszenie wysokich skutecznych marginalnych stawek podatkowych, z zamiarem uczynienia pracy opłacalną oraz zapewnienia odpowiedniego poziomu opieki społecznej.
(Zintegrowana wytyczna nr 18).
3.3.1 EKES podkreśla, tak jak to robił już w swojej opinii w sprawie wytycznych polityki zatrudnienia w 2003 r. [6], że pojęcie "osób znajdujących się w gorszym położeniu" obejmuje liczne grupy osób, które znajdują się w różnych sytuacjach pod względem szans zatrudnienia.
W przypadku osób niepełnosprawnych, należy bardziej precyzyjnie stosować terminologię i pojęcia związane z tymi osobami i pracą dla nich.
Wiele mężczyzn i kobiet zaliczających się do tej kategorii, a czasem też do innych, nie poszukują nawet miejsca dla siebie rynku pracy.
Rzeczywistość ta z pewnością nie powinna jednak odbierać im możliwości podjęcia dodatkowego kształcenia lub zdobywania doświadczenia zawodowego w ramach planów działania na rzecz zatrudnienia.
3.3.2 Jeśli chodzi o osoby niepełnosprawne, EKES podkreślał już w poprzednich opiniach potrzebę stworzenia bodźców zachęcających do zatrudniania niepełnosprawnych oraz potrzebę stworzenia warunków umożliwiających osobom niepełnosprawnym zapoznanie się z nowoczesnymi technologiami.
Komitet podkreśla kluczowe znaczenie gospodarki społecznej i sektora usług w dziedzinie innowacji i zatrudnienia, szczególnie dla wprowadzania na rynek pracy osób znajdujących się w gorszym położeniu, tak jak przypomniano na marcowym posiedzeniu Rady Europejskiej.
3.3.3 Podtrzymując swoje stanowisko w tej kwestii, Komitet podkreśla znaczenie wytycznych dotyczących poradnictwa i kształcenia w ramach zindywidualizowanych planów działania.
3.3.4 Ponadto EKES przypomina, że dostęp do rynku pracy na zasadach równouprawnienia jest podstawowym warunkiem osiągnięcia integracji społecznej imigrantów i uchodźców, nie tylko ze względu na ich niezależność finansową, ale także ze względu na wzmocnienie ich godności osobistej i zwiększenie ich uczestnictwa w życiu społecznym.
Należy zlikwidować przeszkody instytucjonalne i strukturalne, które utrudniają wolny dostęp do rynku pracy [7].
3.3.5 Komitet podkreśla także konieczność oddzielenia kwestii pomocy społecznej, do której posiada się prawo jako takie, od podejmowania zatrudnienia.
W niektórych państwach wiele osób faktycznie rezygnuje z możliwości zatrudnienia, jeśli oznacza to utratę świadczeń społecznych, które stanowią istotną część ich dochodów.
Dla osób, które podejmują zatrudnienie, sytuacja materialna może się w rzeczywistości pogorszyć (ponieważ motywy otrzymywania pomocy społecznej pozostają, np. liczna rodzina lub niepełnosprawność); ludzie ci powiększają w ten sposób grupę tzw. "ubogich pracujących". Podobnie, Komitet podkreśla, że kwestia walki z ubóstwem powinna zostać oddzielona od kwestii zatrudnienia i być przedmiotem bardziej dobrowolnych skoordynowanych polityk prowadzonych przez Państwa Członkowskie UE, tak jak to zostało zapisane w strategii lizbońskiej.
3.4 Wytyczna.
Konieczne jest lepsze dostosowywanie się do potrzeb rynku pracy poprzez: modernizację i wzmocnienie roli instytucji działających na rynku pracy, w szczególności służb odpowiedzialnych za zatrudnienie, większa przejrzystość perspektyw zatrudnienia i kształcenia na poziomie krajowym i europejskim w celu ułatwienia mobilności na terytorium Europy, lepsze przewidywanie zapotrzebowania na umiejętności, niedoborów i wąskich gardeł na rynku pracy, odpowiednie zarządzanie migracją zarobkową (Zintegrowana wytyczna nr 19).
3.4.1 EKES podkreśla, jak już robił kilkukrotnie, znaczenie mobilności w dziedzinie zatrudnienia.
Mobilność ta wymaga zapewnienia odpowiedniej infrastruktury i komunikacji publicznej pomiędzy rejonami zamieszkania i pracy, a także istnienia innych służb publicznych w dostatecznej ilości.
Poza mobilnością geograficzną należy promować "wertykalną" mobilność socjalną, która pozwoli na zmianę zawodu w ramach jednej firmy, również w firmach nie związanych bezpośrednio z gospodarką opartą na wiedzy.
3.4.2 EKES podkreśla rolę jaką imigranci mogą odgrywać w zaspokajaniu potrzeb rynku pracy i stymulowaniu wzrostu gospodarczego w Unii Europejskiej.
Komitet uważa również za niezbędne prowadzenie polityki nie dyskryminującej w stosunku do migrujących pracowników, oraz wdrażanie środków ułatwiających przyjęcie i integrację tych pracowników wraz z rodzinami.
ZWIĘKSZENIE ZDOLNOŚCI DOSTOSOWAWCZEJ PRACOWNIKÓW I PRZEDSIĘBIORSTW ORAZ ELASTYCZNOŚCI RYNKÓW PRACY
3.5 Wytyczna.
Konieczne jest promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy poprzez: dostosowanie prawodawstwa w zakresie zatrudnienia i sprawdzenie, tam gdzie okaże się to konieczne, poziomu elastyczności zapewnianego przez stałe i czasowe kontrakty; skuteczniejsze przewidywanie i pomyślne zarządzanie zmianami, w tym restrukturyzacją gospodarczą, a w szczególności zmianami wynikającymi z otwarcia rynków, tak aby zredukować ich koszty społeczne i ułatwić dostosowanie się; wspieranie zmian statusu zawodowego, obejmujące szkolenia, pracę na własny rachunek, podejmowanie działalności gospodarczej i mobilność geograficzną; promowanie i rozpowszechnianie innowacyjnych i elastycznych form organizacji pracy, co obejmuje wyższy poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa oraz różnorodność ustaleń dotyczących kontraktów i czasu pracy, zmierzających do podniesienia jakości i wydajności pracy; wykorzystywanie w miejscu pracy nowych technologii, zdecydowane działania zmierzające do przekształcenia nielegalnej pracy w oficjalne zatrudnienie (Zintegrowana wytyczna nr 20).
Zob. także zintegrowana wytyczna "propagowanie większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi" (nr 4).
3.5.1 Zdaniem Komitetu, należy ustalić równowagę pomiędzy elastycznością a zabezpieczeniami na rynku pracy, tak aby przedsiębiorstwa miały możliwość zaoferowania większej ilości miejsc pracy, a jednocześnie aby pracownicy mogli korzystać z odpowiednich zabezpieczeń.
EKES popiera zrównoważone podejście, przedstawione przez grupę zadaniową w rozdziale zatytułowanym "Wspieranie elastyczności na rynku pracy w powiązaniu z zabezpieczeniami dla pracowników".
Chociaż między Państwami Członkowskimi występują różnice w zakresie warunków społecznych i strukturalnych, można odnaleźć elementy wspólne, którym należy, zdaniem Komitetu, nadąć szczególne znaczenie.
3.5.1.1. Komitet pragnie jednak zwrócić uwagę Komisji i Rady na niebezpieczeństwo pogłębiającej się destabilizacji młodych i nie tylko młodych ludzi, która skutkuje osłabieniem ich pozycji w zbiorowych negocjacjach dotyczących zarobków, warunków pracy, zabezpieczenia społecznego (zwłaszcza prawa do emerytury), a w efekcie osłabia poziom standardów socjalnych i "europejski model społeczny" promowany przez instytucje europejskie, również w przypadku negocjacji i umów międzynarodowych.
3.5.1.2 Należałoby spróbować oddzielić kwestie zarządzania "zmianami związanymi z otwarciem rynków" od stałego pogarszania się warunków pracy, zarobków i warunków życia setek tysięcy pracowników i obywateli Unii Europejskiej.
Komitet podkreśla również, że wskaźniki makroekonomiczne wymagane dla wytycznej nr 4 i wymienione w wytycznej nr 20 wiążą się z wysokim kosztem społecznym i ekonomicznym, który powinien być w lepszym stopniu oszacowany przez Komisję w ramach analizy oddziaływania sporządzanej przed wprowadzeniem wytycznych.
Jak wspomniano powyżej, Komitet podejmie się krzyżowej oceny doświadczeń związanych z wprowadzaniem wytycznych w każdym Państwie Członkowskim.
3.5.2 Komitet podkreśla, iż nie należy łączyć elastyczności zatrudnienia z pracą nielegalną, mimo iż oba zjawiska omawiane są w tej samej wytycznej.
Samo preferowanie elastyczności umów o pracę i zarobków nie rozwiąże problemu pracy nielegalnej; tą kwestia należy zająć się oddzielnie.
3.5.2.1 Komitet kładzie nacisk na szczegółowy cel walki z nielegalnym zatrudnieniem.
W jednej z opinii z inicjatywy własnej (CESE 325/2004), Komitet jasno wskazał kilka zagadnień, które mogłyby pozwolić odnaleźć odpowiednie podejście do problemu:
3.5.2.2 Konieczność polepszenia bodźców do uregulowania sytuacji osób pracujących nielegalnie.
3.5.2.3 Bardzo często to przede wszystkim kobiety i inne defaworyzowane kategorie społeczne są nielegalnie zatrudniane i źle wynagradzane.
Chodzi więc o dokładniejsze określenie ich sytuacji, aby móc podjąć odpowiednie działania.
3.5.2.4 Przepisy dotyczące przedsiębiorstw powinny ulec zmianie w celu zmniejszenia biurokratycznych ograniczeń, szczególnie w przypadku tworzenia nowych przedsiębiorstw.
3.5.2.5 Praca nielegalna nie powinna być traktowana jako wykroczenie pozbawione większej wagi.
Należy więc zwiększyć egzekwowalność nakładanych sankcji, tak aby zatrudnianie pracowników "na czarno" przestało być opłacalne.
3.5.2.6 W planowanej ocenie rozwiązań przejściowych w dziedzinie "swobody przepływu pracowników" — czy raczej braku tej swobody — dla obywateli państw, które przystąpiły do UE z dniem 1 maja 2004 r., należy zdać sprawę z trudności, z jakimi borykali się pracodawcy i pracownicy, uwzględniając zmiany demograficzne i kulturalne oraz zmiany w zapotrzebowaniu na kwalifikacje i mobilność pracowników.
Trzeba będzie sprawdzić, czy środki te rzeczywiście zahamowały mobilność w Unii Europejskiej i czy wpłynęły na wzrost nielegalnego zatrudniania pracowników pochodzących z tych państw.
3.5.3 Komitet ze zdziwieniem przyjmuje do wiadomości, że w związku z restrukturyzacją gospodarczą w ramach realizacji tych wytycznych, Komisja ani słowem nie wspomina znaczenia udziału podmiotów bezpośrednio zainteresowanych, a zwłaszcza pracowników oraz ich przedstawicieli.
Jest to tym bardziej zastanawiające, że w przedłożonym niedawno komunikacie Komisji "Restrukturyzacje i zatrudnienie" kwestia ta została potraktowana wyczerpująco i położono na nią duży nacisk, co spotkało się z bardzo pozytywnym przyjęciem ze strony Komitetu i wkrótce zostanie omówione w odrębnej opinii.
3.6 Wytyczna.
Konieczne jest zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy poprzez wspieranie powstawania odpowiednich ram dla systemów negocjacji płacowych przy pełnym poszanowaniu roli poszczególnych partnerów społecznych, aby odzwierciedlać różnice w wydajności i tendencje na rynku pracy zarówno w poszczególnych sektorach, jak i regionach; monitorowanie oraz tam, gdzie zajdzie taka potrzeba, poddawanie przeglądowi struktury i poziomu kosztów innych niż wynagrodzenia oraz ich wpływ na zatrudnienie, w szczególności dla słabo opłacanych pracowników oraz dla tych, którzy po raz pierwszy weszli na rynek pracy.
(Zintegrowana wytyczna nr 21).
Zob. także zintegrowana wytyczna "zapewnienie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego" (nr 5).
3.6.1 W opinii przyjętej w 2003 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na okres 2003-2005 [8], EKES wyraził następujące zdanie:
Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że "Ogólne wytyczne polityki" wymagają pewnej spójności między rozwojem płac nominalnych a korzyściami wynikającymi z wydajności i inflacji w średnim terminie.
Komitet nie zgadza się jednak z tym, że wielokrotnie wyrażane wymaganie dotyczące układów o płacach umiarkowanych, racjonalnych, powściągliwych itp. może być interpretowane w taki sposób, że wzrost płac ma być niższy od wzrostu wydajności, co grozi zaburzeniem równowagi czynników związanych z popytem i podażą.
Jeśli rozumuje się wyłącznie z perspektywy podaży, to skutkiem bardziej umiarkowanych podwyżek płac jest obniżenie realnych kosztów czynnika pracy, co może mieć pozytywny wpływ na zatrudnienie.
Rozumując w ten sposób, zapomina się jednak, że pracownicy nie są jedynie źródłem kosztów, z perspektywy podaży, lecz mają oni jednak też decydujący wpływ na poziom popytu krajowego.
Zahamowanie wzrostu płac osłabia więc poziom popytu, co osłabia z kolei wzrost gospodarczy i poziom zatrudnienia
3.6.2 Komitet ponownie wyraża swoje poparcie dla zasady swobody zawierania umów między partnerami.
3.6.3 Komitet uważa również, że poza kwestią samych płac należy troszczyć się o poziom siły nabywczej gospodarstw domowych, który od dwudziestu lat w niektórych Państwach Członkowskich ma tendencję do stagnacji lub nawet spadku.
Obciążenie opodatkowaniem (często lokalnym), silny wzrost cen nieruchomości i podwyżki cen energii zrównoważyły podwyżki płac, zmniejszając ich efekt.
Skutki tego można było odnotować obserwując poziom konsumpcji i wzrostu.
Komitet wnioskuje, aby Unia zastanowiła się nad tym zjawiskiem mającym miejsce w UE i jest gotowy włączyć się w te rozważania.
ZWIĘKSZENIE INWESTYCJI W KAPITAŁ LUDZKI POPRZEZ LEPSZĄ EDUKACJĘ I POPRAWĘ UMIEJĘTNOŚCI
3.7 Wytyczna.
Konieczne jest rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez: opracowanie skutecznych strategii ustawicznego kształcenia, zgodnie z podjętymi zobowiązaniami europejskimi, co obejmuje odpowiednie zachęty i mechanizmy podziału kosztów skierowane do przedsiębiorstw, władz państwowych i jednostek, w szczególności w celu ograniczenia w znacznym stopniu liczby uczniów porzucających wcześnie szkołę; zwiększenie dostępu do początkowego kształcenia zawodowego, szkolnictwa średniego i wyższego, co obejmuje praktyki zawodowe i kształcenie w przedsiębiorstwie; zwiększenie udziału w kształceniu ustawicznym i szkoleniach w miejscu pracy przez cały okres życia, w szczególności słabo wykwalifikowanych i starszych pracowników.
(Zintegrowana wytyczna nr 22).
Zob. także zintegrowana wytyczna "Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój" (nr 12)
3.7.1 EKES przyjmuje i popiera propozycje Komisji, które są zgodne z zaleceniami wyrażonymi w wielu opiniach Komitetu.
Życzyłby sobie jednak, by zaleceniom tym towarzyszyły wyraźne cele ilościowe.
Pragnie w związku z tym podkreślić wspólną odpowiedzialność ogółu uczestników życia społecznego (obywateli, władz i wszelkiego rodzaju przedsiębiorstw) zapewnienia odpowiedniej jakości i finansowania wyżej wymienionych form kształcenia.
3.8 Wytyczna.
Konieczne jest dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów nowych umiejętności poprzez lepszą identyfikację potrzeb zawodowych i podstawowych kompetencji, przewidywanie umiejętności wymaganych w przyszłości; coraz szersze rozpowszechnianie narzędzi edukacyjnych i kształcenia; rozwijanie ram pozwalających na zapewnienie przejrzystości kwalifikacji, ich rzeczywiste uznawanie oraz zatwierdzanie kształcenia nieformalnego; zapewnianie atrakcyjności, otwartości i wysokiej jakości standardów systemów edukacyjnych i kształcenia.
(Zintegrowana wytyczna nr 23).
3.8.1 EKES zgadza się także z tymi propozycjami i przypomina, że od długiego już czasu wzywa do wzmożenia wysiłków w celu stworzenia "europejskiego obszaru kształcenia" [9].
Ponownie nalega w sprawie konieczności rozwijania kształcenia ustawicznego oraz wzrostu roli partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tej dziedzinie.
Komitet podkreśla także, że ważne jest aby kwalifikacje zawodowe były jasno zdefiniowane i zharmonizowane w całej Europie oraz na poziomie międzynarodowym.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady na temat niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych"
(COM (2004) 718 końcowy — 2004/0152 (COD))
(2005/C 286/01)
Dnia 16 listopada 2004 r. Rada, działając zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię dnia 23 maja 2005 r.
Sprawozdawcą była María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.
Na 418. sesji plenarnej w dniach 8- 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 czerwca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 157 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Od czasu szczytu Rady w Tampere w dniach 15- 16 października 1999 r., Komisja Europejska uczestniczy w procesie mającym na celu stworzenie i harmonizację instrumentów prawnych umożliwiających rozwinięcie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w ramach którego gwarantuje się swobodny przepływ osób wewnątrz Unii Europejskiej.
Wcześniej Rada przedstawiła odpowiednie postanowienia mające na celu ułatwienie obsługi dokumentów sądowych i pozasądowych pomiędzy Państwami Członkowskimi, co zostało ocenione pozytywnie, ponieważ umożliwia lepsze informowanie obywateli [1].
1.2 W wyniku szczytu Rady w Tampere Komisja zaapelowała do Państw Członkowskich, by wdrożyły procedury uznawania i wykonywania orzeczeń, wraz z alternatywnymi procedurami pozasądowymi rozwiązywania sporów w sprawach cywilnych i handlowych. Poprawiłoby to działanie systemów sądowniczych we wszystkich Państwach Członkowskich, wzmacniając jednocześnie systemy gromadzenia danych i systemy sieci informacyjnych poprzez zastosowanie nowych technologii udostępnionych obywatelom UE.
1.3 W odniesieniu do pierwszej kwestii, przedłożone zostało rozporządzenie Rady dotyczące sądownictwa i uznawania oraz wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych [2].
Rozporządzenie przewiduje między innymi uproszczenie procedury exequatur, dostosowanie środków zabezpieczających w celu wykonywania orzeczeń, a także uznawanie środków zabezpieczających w całej Europie.
1.4 W podobnym kierunku zmierza wniosek Komisji dotyczący decyzji odnoszącej się do utworzenia Europejskiej Sieci Sądowniczej w sprawach cywilnych i handlowych [3], której celem jest stworzenie europejskiego instrumentu współpracy sądowej służącego informowaniu osób prywatnych, specjalistów różnych zawodów, a także instytucji oraz organów administracyjnych o prawach i procedurach stosowanych w każdym Państwie Członkowskim w zakresie kwestii cywilnych i handlowych. Byłoby to szczególnie przydatne w rozstrzyganiu sporów transgranicznych.
1.5 Po przedłożeniu przez Komisję w 2002 r. Zielonej księgi w sprawie alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów w UE oraz po przeprowadzeniu szerokich konsultacji zarówno wśród Państw Członkowskich, jak i zainteresowanych stron, sporządzony został wniosek dotyczący omawianej dyrektywy, która ma być użytecznym instrumentem mającym prowadzić do osiągnięcia widocznych rezultatów, przy jednoczesnej ochronie cech charakterystycznych prawa narodowego w kwestiach rozstrzygania sporów cywilnych i handlowych.
1.6 W nawiązaniu do powyższego punktu można wskazać, jako przydatny precedens, na praktykę mediacji w sprawach konsumenckich [4], o długiej tradycji, która swą znaczną przydatność zawdzięcza częściowo włączeniu do przepisów dotyczących ochrony konsumenta.
System ten dobrze przystosował się do nowych przyzwyczajeń konsumenckich, tak więc może być zastosowany w różnych obszarach związanych zarówno z usługami, jak i towarami.
1.7 Mediacja w sprawach cywilnych i handlowych w obszarze postępowania sądowego posiada pewne istotne cechy charakterystyczne w porównaniu z innymi formami mediacji.
Przede wszystkim należy przypomnieć, że organizacja systemu sądowego leży w wyłącznej kompetencji każdego państwa. Po drugie, mediacja jest wartościową metodą rozwiązywania sporów tylko wtedy, gdy strony sporu wyrażają na nią zgodę.
Obie te cechy ograniczają uprawnienia Komisji co do sformułowań dyrektywy.
Niemniej jednak, celem jest zapewnienie alternatywnych praktyk rozstrzygania sporów. Jak zauważa Komisja, Państwa Członkowskie muszą równocześnie zagwarantować i utrzymać "skuteczny i sprawiedliwy system prawny" spełniający podstawowe wymogi odnośnie ochrony praw człowieka.
2.
Treść wniosku
2.1 Celem niniejszego wniosku dotyczącego dyrektywy jest ułatwienie, poprzez mediację, rozstrzygania sporów w dziedzinie prawa cywilnego i handlowego, do których dochodzi na rynku wewnętrznym.
W tym celu sprecyzowane zostało pojęcie mediacji oraz mediatora. Jednocześnie w gestii poszczególnych Państw Członkowskich pozostawiono poczynienie szczegółowych ustaleń prawnych, a zwłaszcza ustalenie cech, które muszą posiadać mediatorzy.
2.2 Mediację można przeprowadzić albo na życzenie stron sporu, albo w ramach już rozpoczętego postępowania sądowego.
Z propozycją mediacji mogą więc występować strony lub sądy.
W obu przypadkach mediacja stanowi sposób uniknięcia postępowania sądowego lub, jeśli zostało ono już wszczęte, sposób jego przyspieszenia poprzez akceptację wyników mediacji. W obu przypadkach strony mogą domagać się wprowadzenia w życie osiągniętych porozumień na drodze orzeczenia lub wyroku, bądź poprzez wydanie odpowiedniego dokumentu.
2.3 Treść czynności mediacyjnych nie może zostać wykorzystana jako dowód w postępowaniu sądowym w przypadkach wymienionych w art. 6 ust. 1, co stanowi ochronę poufności stron i podmiotów uczestniczących w procesie mediacyjnym.
Jednakże można ją wykorzystać, jeżeli strony i mediator wyrażą na to zgodę i, w szczególności, jeżeli służy to ochronie niepełnoletnich bądź jest sposobem na zapobieżenie powstaniu szkód dla zdrowia fizycznego lub psychicznego osób.
2.4 Okresy przedawnienia lub inne ograniczenia stosujące się do działań wynikających z wszczętego postępowania są zawieszane w czasie mediacji od momentu zgody stron na mediację, bądź zarządzenia jej przez sąd.
3.
Uwagi na temat wniosku dotyczącego dyrektywy
3.1 EKES uważa, że inicjatywa Komisji jest użytecznym instrumentem, stanowiącym rozwinięcie działań podjętych na szczycie w Tampere i zmierzających do zwiększenia pewności prawnej w UE.
Europejskie ramy prawne mediacji cywilnej i handlowej wymagają wprowadzenia do postępowania sądowego instrumentu, który jest już wykorzystywany, chociaż głównie w sferze rozstrzygania sporów prywatnych, w niektórych Państwach Członkowskich.
Dzięki temu powstanie system umożliwiający organom sądowym zaproponowanie mediatora spoza postępowania sądowego, ułatwiając tym samym rozstrzyganie sporów poprzez porozumienie między stronami.
3.2 Celem wniosku jest zwiększenie zastosowania mediacji w sferze sądowej wewnątrz UE.
Przyniesie to nie tylko korzyści ekonomiczne, dzięki zmniejszeniu kosztów postępowania, ale także społeczne, dzięki skróceniu długiego procesu postępowania cywilnego, który, szczególnie w przypadku prawa rodzinnego, może mieć negatywne konsekwencje społeczne dla stron.
W żadnym razie nie należy mylić mediacji z postępowaniem pojednawczym powszechnie stosowanym w większości Państw Członkowskich przed rozpoczęciem postępowania sądowego. W omawianym wypadku strony i ich adwokaci, pod zwierzchnictwem sędziego, będą się starać osiągnąć porozumienie w celu uniknięcia postępowania.
3.3 Należy podkreślić istotną rolę, jaką odgrywa mediator w osiągnięciu dobrego wyniku mediacji.
Solidny i sprawiedliwy sposób potraktowania przez mediatora danej sprawy, a w szczególności jego niezależność wobec stron uczestniczących w sporze oraz dyskrecja w procesie mediacji, zwiększają efektywność mediacji oraz prawdopodobieństwo uzyskania pozytywnego wyniku.
Bez wątpienia określenie warunków i wymagań, które musi spełnić mediator należy do kompetencji Państw Członkowskich, w zgodzie z art. 4 wniosku, przy czym sam wniosek zmierza w kierunku ustanawiania przepisów samoregulujących na szczeblu wspólnotowym, a zwłaszcza europejskich kodeksów postępowania.
Chociaż wniosek dotyczący dyrektywy nie jest ukierunkowany wyłącznie na mediację w sporach transgranicznych, konieczne będzie przeszkolenie osób mianowanych na mediatorów w zakresie prawa wspólnotowego i przede wszystkim stworzenie ram prawnych gwarantujących dostępność tej usługi we wszystkich Państwach Członkowskich.
3.4 W mediacji podstawową kwestią jest zagwarantowanie jakości świadczonej usługi.
Zatem wniosek powinien zawierać wytyczne służące minimalnej harmonizacji wymogów dotyczących sprawowania funkcji mediatora.
Wymóg kompetencji oraz niezależności mediatora, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi mediacji w sprawach konsumenckich, jest jednym z koniecznych warunków, który można by spełnić dzięki szerszej współpracy europejskiej. Służyłoby to stworzeniu bardziej ujednoliconych systemów szkolenia i mianowania mediatorów.
3.5 Zakres spraw objętych mediacją w ramach prawa cywilnego i handlowego jest ograniczony przez sformułowanie punktu ósmego.
Mediacja nie obejmuje "postępowania orzekającego, np. arbitrażu, postępowania u rzecznika praw obywatelskich, skarg konsumenckich, rozstrzygnięcia przez biegłego lub też postępowania prowadzonego przez organy wydające oficjalne zalecenia służące rozwiązaniu konfliktu, bez względu na ich prawną moc wiążącą".
Jest to prawdopodobnie spowodowane istnieniem konkretnej procedury mediacyjnej dla każdego z wymienionych przypadków.
Powinno się jednakże uwzględnić możliwość podjęcia mediacji w sprawach cywilnych wynikających z dochodzenia karnego bądź karno-skarbowego [5]. Pomimo tego, iż takie postępowania byłyby w zasadzie wykluczone z mediacji, mogłaby ona pomóc w rozstrzyganiu sporów cywilnych.
3.6 EKES zgadza się z zasadą zachowania najwyższego stopnia poufności danych, zarówno cywilnych, jak i handlowych, wykorzystywanych w postępowaniach mediacyjnych (art. 6 ust. 1) w odniesieniu nie tylko do danych osobowych, ale także aspektów związanych z poufnością stosunków międzyludzkich. Jednakże w żadnym wypadku nie należy uciekać się do pominięcia takich danych, jeżeli miałoby to stanowić zagrożenie dla praw nieletnich lub dla zdrowia fizycznego bądź psychicznego osób związanych ze sporem.
4.
Uwagi szczegółowe
Wziąwszy pod uwagę, iż mediacja jest dobrowolną procedurą rozstrzygania sporów, która będzie skuteczna tylko wtedy, gdy obie strony wyrażą na nią zgodę i zaakceptują jej wynik, przyszła dyrektywa powinna wyjaśnić pewne istotne aspekty, jeśli ma stać się użytecznym instrumentem wzbudzając zaufanie w społeczeństwach UE.
W związku z tym EKES uważa, iż należy uwzględnić co następuje.
4.1 Zaproponowane ramy prawne mediacji ograniczają się do spraw cywilnych i handlowych [6]. Pomimo istnienia szerokiego spektrum orzecznictwa w sprawach objętych przez prawo cywilne i handlowe, art. 1 ust. 2 powinien ustanowić zakres tych ram prawnych zamiast negatywnej metody zawartej w motywie 8.
Ponadto należy wziąć pod uwagę powództwo cywilne i handlowe wynikające z innych obszarów, takich jak sprawy podatkowe i administracyjne, a nawet powództwo cywilne wynikające z postępowania karnego. [7]
4.1.1 W przyszłości można by rozważyć rozszerzenie obszaru zastosowania mediacji na procedury administracyjne oraz podatkowe. Zależałoby to od wyników, które przyniesie zastosowanie mediacji proponowanej we wniosku.
4.2 Ewentualne problemy mogą wyniknąć z różnic pomiędzy poszczególnymi wersjami językowymi wniosku, co mogłoby skomplikować jego transpozycję [8].
Należy wziąć pod uwagę fakt, iż organizacja systemu sądowego leży w wyłącznej kompetencji każdego z Państw Członkowskich, i że w wyniku tego praktyka prawna może się różnić w zależności od Państwa Członkowskiego.
Należałoby wyjaśnić, iż mediację mogą zalecać nie tylko sądy, lecz także organy sądowe. Poza tym nie powinny być one jedynymi organami uprawnionymi do zapewnienia poszanowania wyników porozumienia mediacyjnego.
Prawo do tego ma każdy organ publiczny uprawniony do podjęcia takiego działania przez ustawodawstwo narodowe.
4.3 EKES pragnie podkreślić znaczenie mediatora dla zapewnienia wykonania postanowień oraz zagwarantowania efektywności systemu.
Komitet uważa zatem, iż Komisja powinna zaproponować wytyczne pozwalające zagwarantować zarówno osiągnięcie pewnego stopnia harmonizacji pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak i autorytetu oraz jakości usług mediacyjnych.
Wśród podstawowych wymogów, które muszą spełnić mediatorzy, i które powinny stanowić część art. 4 znajdują się:
- posiadanie odpowiedniego tytułu oraz wykształcenia w kwestiach będących przedmiotem mediacji;
- niezależność i bezstronność w stosunku do stron sporu;
- przejrzystość działania i odpowiedzialność za swoje działania.
W szczególności zagwarantować należy swobodę świadczenia usług pomiędzy wszystkimi Państwami Członkowskimi, co w mniejszych krajach zapewniłoby niezależność mediatora w stosunku do stron procesu.
4.3.1 Propozycja wykorzystania europejskiego kodeksu postępowania jako podstawy ustalania zasad obowiązujących mediatorów pozostaje aktualna, chociaż w tym wypadku Komisja musiałaby wziąć pod uwagę fakt, że zawsze należy zagwarantować profesjonalizm, niezależność i odpowiedzialność osób, czy to fizycznych, czy prawnych, pełniących funkcję mediatorów, jak proponuje się to w art. 4.
4.4 W zależności od szczególnych cech każdego z Państw, problem wynikający z kosztów mediacji nie może być rozwiązany jedynie poprzez ich włączenie do ogólnych kosztów procesu. Powinien istnieć wymóg ustanowienia taryf proporcjonalnych do danej kwestii i jej skali lub obowiązek uiszczenia zaliczki, co umożliwiłoby stronom ocenienie sensowności przeprowadzenia postępowania.
W każdym razie procedura mediacyjna nie powinna być dla stron bardziej kosztowna niż postępowanie sądowe. Bruksela, 9 czerwca 2005 r.
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznawania licencji przymusowych na patenty dotyczące wytwarzania produktów farmaceutycznych przeznaczonych na wywóz do krajów, w których występują problemy związane ze zdrowiem publicznym"
COM(2004) 737 końcowy — 2004/0258 (COD)
(2005/C 286/02)
Dnia 15 grudnia 2004 r. Rada, zgodnie z art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sesja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 23 maja 2005 r.
Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 418. sesji plenarnej w dniu 8 czerwca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 64 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się przyjął następującą opinię.
1.
Streszczenie opinii
1.1 EKES popiera wniosek dotyczący rozporządzenia Komisji Europejskiej mający na celu wdrożenie decyzji przyjętej przez Radę Ogólną WTO w dniu 30 sierpnia 2003 r.
Docenia również aktywną rolę, jaką Komisja, wspólnie z organizacjami międzynarodowymi i zainteresowanymi stronami, odgrywa w poszukiwaniu odpowiednich rozwiązań dla poważnych problemów zdrowotnych dotykających kraje rozwijające się pozbawione zdolności produkcyjnych w sektorze farmaceutycznym i o nieodpowiednich strukturach sanitarnych.
1.2 EKES popiera zarówno procedurę przydzielania licencji przymusowych dla opatentowanych produktów farmaceutycznych czy uzupełniających świadectw ochronnych, jak i wyodrębnione mechanizmy kontrolne.
1.3 Ponadto, EKES zaleca doprecyzowanie tekstu w celu zapewnienia:
- całkowitej zbieżności z obowiązującym prawodawstwem, szczególnie dotyczącym kontroli jakości produkcji;
- zaostrzenia warunków przyznawania licencji przymusowych (artykuł 8), szczególnie w odniesieniu do mechanizmów odróżniania produktów farmaceutycznych wyprodukowanych na licencji od produktów oryginalnych, w celu uniknięcia nielegalnego ponownego wwozu do UE czy krajów trzecich;
- koordynacji starań z władzami krajów importujących w celu uniknięcia oszustwa, podrabiania oraz użycia innego niż początkowo przewidziane;
- ścisłego monitorowania wdrażania przez Państwa Członkowskie przepisów celnych i mechanizmów sankcji w celu uniknięcia działań nielegalnych;
- szerszego ujawniania przyznawania przymusowych licencji w celu bardziej skutecznej ochrony praw własności intelektualnej.
1.4 EKES żywi nadzieję, że zakres niniejszej opinii zostanie rozszerzony na lecznicze produkty weterynaryjne, zważywszy na możliwość powstania nagłego zagrożenia zdrowia w wyniku zakaźnych chorób zwierzęcych oraz zakażenia produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego.
1.5 Poza tym EKES ma nadzieję, że Komisja Europejska będzie kontynuować swe wysiłki na skalę międzynarodową, w celu zapewnienia krajom słabiej rozwiniętym, nie należącym do WTO dostępu do leków pierwszej potrzeby i odpowiednich struktur ochrony zdrowia.
2.
Wprowadzenie
2.1 W wielu częściach świata brak jest odpowiednich struktur ochrony zdrowia i metod leczenia, sytuacja sanitarna jest wysoce krytyczna i występuje stałe ryzyko epidemii oraz wysoka zachorowalność i śmiertelność.
Jest to wyzwanie na skalę światową, wymagające zatroszczenia się o lepsze świadczenia zdrowotne i socjalne nie tylko w krajach słabiej rozwiniętych, lecz nawet w tych względnie rozwiniętych, które nie przeznaczają wystarczających środków na rozwiązywanie problemów zdrowotnych i społecznych.
2.2 Pomoc medyczna, dostarczana przez bardziej rozwinięte kraje, nie jest wystarczająca, by rozwiązać te problemy, pojawia się więc konieczność znalezienia nowych instrumentów.
Nie wystarczy zapewnienie lekarstw w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowia, jak to ma zazwyczaj miejsce w przypadku pomocy dla krajów rozwijających się.
Powinniśmy dążyć do poprawienia ogólnej sprawności systemu, co oznacza skierowanie dostępnych nam skąpych środków na rzeczywiste priorytety, zapewnienie zarządzania tymi środkami i ich kontroli w sposób korzystny dla tych, którzy w danym momencie ich potrzebują, znajdując rozwiązania dla braków występujących w produkcji farmaceutycznej i świadczeniach oraz upewniając się, że te ostatnie są zorganizowane w skuteczny sposób.
2.3 Komisja okazała szczególne zainteresowanie tym zagadnieniem, podejmując różnorodne działania w wielu dziedzinach związanych z ochroną zdrowia i szukając odpowiednich form współpracy i pomocy.
Jednym z przykładów jest program działania dotyczący trzech chorób, które mają największy wpływ na wysoką śmiertelność w krajach słabiej rozwiniętych czy rozwijających się (HIV/AIDS, gruźlica i malaria) [1].
Program ma również na celu umocnienie lokalnych systemów świadczeń zdrowotnych, poprawę dostępu do niezbędnych lekarstw po przystępnych cenach oraz promowanie badań nad lekarstwami i szczepionkami zwalczającymi te choroby.
2.4 Komisja przyjęła również aktywną i pozytywną postawę wobec organizacji międzynarodowych i innych zainteresowanych stron, podejmując działania mające na celu uczulenie ich na te zagadnienia oraz poszukiwanie wspólnych rozwiązań.
Celem jest zwiększenie dostępności podstawowych leków oraz zapewnienie równego dostępu do nich najbiedniejszej ludności, równocześnie chroniąc prawa do własności intelektualnej gwarantowane przez międzynarodowe porozumienia handlowe i wykluczając ryzyko spekulacji poprzez ponowny przywóz czy sprzedaż do krajów trzecich.
2.5 Prace Komisji miały decydujące znaczenie dla postępu rozmów prowadzonych, by osiągnąć te cele podczas debat Międzynarodowej Organizacji Handlu (WTO) na temat Porozumień TRIPS [2].
Państwa członkowskie WTO przyjęły deklarację dotyczącą Porozumienia TRIPS i Zdrowia Publicznego [3] na Konferencji Ministerialnej w Doha w 2001 r. Deklaracja ta wyjaśniła kwestię stopnia elastyczności dopuszczalnego we wdrażaniu porozumienia w narodowych systemach polityki zdrowotnej oraz ustaliła podstawowe zasady zapewnienia krajom słabiej rozwiniętym o ograniczonych lub nieistniejących zdolnościach produkcyjnych w sektorze farmaceutycznym możliwości korzystania z licencji przymusowych, co jest zagadnieniem pozostającym przede wszystkim w gestii władz krajowych.
2.6 Deklaracja z Doha w sprawie zdrowia publicznego potwierdziła zasadę, że porozumienia TRIPS mają być interpretowane i wdrażane w sposób zapewniający prawo do ochrony zdrowia publicznego i umożliwiający wszystkim dostęp do lekarstw, a w szczególności prawo każdego Państwa Członkowskiego WTO do ustalenia, co jest "stanem katastrofy naturalnej w kraju" czy "sytuacją skrajnie nagłą" w celu uzasadnienia przyznania licencji przymusowych.
Ponadto, wziąwszy pod uwagę problemy, na jakie napotykają kraje o ograniczonej lub nieistniejącej zdolności produkcyjnej w sektorze farmaceutycznym, deklaracja zaleciła Radzie Ogólnej znalezienie szybkiego rozwiązania tej kwestii.
2.7 Rada Ogólna WTO znalazła rozwiązanie przyjmując decyzję dnia 30 sierpnia 2003 r. [4] Decyzja ta jasno określa zasady i zobowiązania różnych zaangażowanych stron w celu zapewnienia, że produkty wwiezione w ramach tego systemu są rzeczywiście wykorzystane zgodnie z potrzebami zdrowia publicznego, i że nie wystąpi przekierowanie handlu.
Ponadto uznaje ona możliwość współpracy Państw Członkowskich WTO, by w ten sposób zachęcić do transferu technologii oraz tworzenia zdolności produkcyjnych w sektorze farmaceutycznym, zgodnie z art. 66 ust. 2 Porozumienia TRIPS.
2.8 Dość znaczące jest oficjalne oświadczenie, które przewodniczący Rady Ogólnej [5] przedstawił w chwili przyjęcia decyzji. Wymienia ono przeszkody napotykane podczas organizowania szeroko zakrojonych działań na poziomie krajowym czy międzynarodowym mających na celu rozwiązanie tego problemu oraz wyjaśnia sens oraz słuszność przyjętych środków, pogłębiając w ten sposób znaczenie decyzji.
Oświadczenie stwierdza również, że niektórzy członkowie WTO, w tym Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, postanowiły nie odwoływać się do tego specyficznego mechanizmu licencji przymusowych przy imporcie leków patentowych.
2.9 Decyzja Rady Ogólnej stanowi, że jej moc wygaśnie, kiedy brzmienie Porozumienia TRIPS zostanie dostosowane do postanowień decyzji.
Pomimo naglących terminów inicjatywa Rady Ogólnej nie doprowadziła jeszcze do takiego rozwiązania.
Wobec powyższego, niektóre Państwa Członkowskie WTO samodzielnie podjęły inicjatywę wprowadzenia decyzji w życie, a wniosek dotyczący rozporządzenia przedstawiony przez Komisję zmierza w tym samym kierunku.
3.
Treść wniosku dotyczącego rozporządzenia
3.1 Celem wniosku dotyczącego rozporządzenia jest wdrożenie na szczeblu wspólnotowym decyzji Rady Ogólnej WTO z dnia 30 sierpnia 2003 r. w sprawie wykonania ustępu 6 deklaracji w sprawie Porozumienia TRIPS i Zdrowia Publicznego.
Zwalniając członków WTO z zobowiązań wynikających z art. 31 lit. f) Porozumienia WTO w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (Porozumienie TRIPS), decyzja ta zezwala członkom WTO na przyznawanie licencji przymusowych na produkcję i sprzedaż opatentowanych produktów farmaceutycznych przeznaczonych na wywóz do krajów trzecich, które o to poprosiły i które nie posiadają wystarczających lub żadnych zdolności produkcyjnych w sektorze farmaceutycznym.
3.2 Niniejsze rozporządzenie wpisuje się w kontekst szerszych działań podejmowanych w skali europejskiej i międzynarodowej w celu rozwiązania problemów dotyczących zdrowia publicznego doświadczanych przez kraje słabiej rozwinięte i inne kraje rozwijające się, a w szczególności w celu poprawy dostępu do leków po przystępnych cenach dla Państw Członkowskich WTO w przypadku wystąpienia sytuacji krytycznej w kraju lub okoliczności wymagających podjęcia pilnych działań.
3.3 Decyzja obejmuje istotne środki zabezpieczające przed przekierowaniem handlu oraz przepisy zapewniające przejrzystość, a także tworzy podwaliny pod zastąpienie tej decyzji w przyszłości zmianą do Porozumienia TRIPS
3.4 Komisja uważa, iż ważnym jest, aby Wspólnota miała swój wkład do systemu ustanowionego decyzją poprzez włączenie jej do ustawodawstwa wspólnotowego ze względu na aktywną rolę odgrywaną przez Wspólnoty Europejskie i ich Państwa Członkowskie w przyjęciu decyzji, na ich zobowiązanie się na forum WTO do pełnego uczestniczenia w wykonywaniu decyzji, jak również na ich wezwanie, skierowane do wszystkich członków WTO, do zapewnienia odpowiednich warunków umożliwiających skuteczne działanie systemu ustanowionego na mocy decyzji.
3.5 Jednolite wdrożenie decyzji w obrębie Wspólnoty jest potrzebne, aby zapewnić we wszystkich Państwach Członkowskich UE takie same warunki przyznawania licencji przymusowych na wywóz, w celu uniknięcia zniekształcenia konkurencji między podmiotami gospodarczymi działającymi na jednolitym rynku UE i stosowania jednolitych zasad zapobiegających ponownemu przywozowi na terytorium Unii Europejskiej produktów farmaceutycznych wytwarzanych na podstawie licencji przymusowych.
3.6 Z uwagi na bardzo specyficzny charakter postanowień decyzji, fakt, że na poziomie krajowym wprowadzono już uzgodnienia dotyczące przyznawania licencji przymusowych, jak również na potrzebę pilnych działań umożliwiających wywóz leków do krajów borykających się z problemami zdrowia publicznego, Komisja proponuje wprowadzenie w życie decyzji w formie rozporządzenia w oparciu o art. 95 i 133 Traktatu.
4.
Uwagi
4.1 EKES w pełni zgadza się, że należy podjąć działania w celu zapewnienia dostępu do podstawowych produktów farmaceutycznych krajom o ograniczonych zasobach gospodarczych i mocach produkcyjnych, które z tego powodu nie dysponują koniecznymi instrumentami, by zwalczać choroby endemiczne oraz by opanować kryzysy epidemiologiczne.
Proponowane rozporządzenie, zgodnie z systemem patentowym, umożliwia dostarczenie opatentowanych produktów farmaceutycznych pod pewnymi szczególnymi warunkami.
Nie uwzględnia jednak problemu braku leków bezpatentowych w krajach rozwijających się, ponieważ nie jest on objęty postanowieniami decyzji WHO.
4.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji mającą na celu wspieranie pełnego ujednoliconego wdrażania procedury przyznawania licencji przymusowych w stosunku do patentów i uzupełniających świadectw ochronnych dotyczących produkcji i sprzedaży produktów farmaceutycznych do krajów, które o nie poprosiły, aby rozwiązać poważny problem sanitarno-epidemiologiczny i uważa, że przyjęte uzgodnienia są zasadniczo odpowiednie.
Tym niemniej uważa, że pewne specyficzne punkty mogą zostać lepiej sformułowane, jak na to wskazują poniższe uwagi.
4.3 Definicja "produktu farmaceutycznego" wyraźnie odnosi się do dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu i Rady [6] odnośnie do produktów leczniczych stosowanych u ludzi.
Rada Ogólna WTO nie wspomina o weterynaryjnych produktach farmaceutycznych.
Tym niemniej, w celu przeciwdziałania zagrożeniu zdrowia w wyniku zakaźnych chorób zwierzęcych przenoszonych na ludzi czy skażenia produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego, EKES ma nadzieję, że zasięg dyrektywy zostanie rozszerzony o weterynaryjne produkty lecznicze poprzez przyjęcie odpowiedniej decyzji przez Radę Ogólną WTO, jeśli będzie to konieczne.
4.4 Rozporządzenie to stanowi instrument wdrażania wewnętrznej decyzji tejże organizacji międzynarodowej, wobec czego odnosi się w sposób logiczny do członków WTO (art. 4).
EKES wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do kontynuowania rozmów międzynarodowych i poszukiwania globalnych rozwiązań zgodnych z postanowieniami praw własności intelektualnej i porozumień międzynarodowych.
4.5 Art. 5 stanowi, że "dowolna osoba ma prawo złożyć wniosek o licencję przymusową".
EKES uważa, że ogólnikowy termin "osoba" użyty do określenia zgłaszających prośbę wynika z pragnienia stworzenia jak największych możliwości produkcji.
Sądzi on jednak, że wskazane by było sprecyzować, że zgłaszający wniosek musi sprostać wymaganiom przepisów unijnych dotyczących produktów farmaceutycznych, tak aby przestrzegane były przepisy ochrony zdrowia obowiązujące w UE, nawet jeśli w tym konkretnych przypadku produkt przeznaczony jest jedynie na eksport.
4.6 EKES sądzi, że wszelkie odnośne władze powinny czuwać nad przestrzeganiem zgodności ze standardami jakości produktów, które powinny być takie same dla rynku wewnętrznego jak przy wywozie do krajów nie posiadających odpowiednich struktur kontroli zdrowia.
Przy wdrażaniu rozporządzenia, należy wprowadzić odpowiedni system nadzorowania mechanizmu kontroli w kraju importującym. Szczególnie konieczna jest koordynacja działań mających na celu zapobieganie oszustwom i podrabianiu, w ten sposób zapewniając ochronę pacjentów na terytorium ich kraju, jak również zapobieganie przekierowaniu do innego kraju leku podlegającemu przymusowej licencji oraz innemu nielegalnemu ponownemu importowi.
4.7 W delikatnej sprawie dozwolonej ilości produkcji, EKES zauważa rozbieżność między artykułem 6 ustęp 2, który stwierdza, że "całkowita ilość produktu zatwierdzonego do produkcji znacząco nie przekracza ilości zgłoszonej WTO" i artykułem 8 ustęp 2, który stypuluje, że "ilość … produktów wytworzonych zgodnie z licencją nie przekroczy ilości niezbędnej do spełnienia potrzeb".
Celem usunięcia tej niezgodności, EKES proponuje zmienić tekst artykułu 6 ustęp 2 wyjaśniając, że produkcja nie powinna przekroczyć ilości koniecznych i zgłoszonych.
4.8 Zważywszy, że system ten pociąga za sobą ograniczenie praw własności, rozporządzenie słusznie stypuluje, że powinno się z niego korzystać w dobrej wierze (motyw 6) oraz, że produkty wytwarzane na mocy niniejszego rozporządzenia powinny dotrzeć do tych, którzy ich potrzebują, a nie zostać skierowane do innego odbiorcy niż zamierzony (motyw 7).
Byłoby wskazane, aby stwierdzenia te, z którymi EKES w pełni się zgadza, zostały uwzględnione w artykułach dotyczących szczegółowych ustaleń mechanizmów wdrażania np. art. 5 i 6, albo w tych określających procedury zawieszenia czy wygaśnięcia licencji przymusowych (art. 12 i 14)
4.9 EKES popiera środki zapobiegawcze przewidziane w celu uniknięcia niewłaściwego użycia licencji przymusowych.
Poza tym pragnąłby on również, by dla właściciela patentu czy uzupełniającego świadectwa ochronnego została przewidziana możliwość sygnalizowania czy sprzeciwu wobec jakiegokolwiek przypadku niedotrzymania warunków, szczególnie jeśli chodzi o dostarczenie dowodu odbycia negocjacji czy przeprowadzenia odpowiedniej kontroli produkcji, jak to stypuluje art. 8 (w szczególności ust. 4, 5 i 8).
4.10 Art. 8 ust. 1 zawiera prawdopodobnie błąd, ponieważ odnosi się on jedynie do punktów 1 do 8, a powinien również włączyć punkt 9, który tak samo dotyczy spraw licencjobiorcy.
4.11 Artykuł 8 ustęp 4 określa przepisy dotyczące etykietowania, oznaczania i pakowania produktów wytwarzanych na mocy niniejszego rozporządzenia w celu zapewnienia, że produkty te będą eksportowane i sprzedawane wyłącznie w kraju wnioskującym o import.
EKES proponuje wprowadzenie specyficznych znaków towarowych, znaków graficznych i kolorów opakowań w celu zapobieżenia ich nielegalnemu ponownemu wwozowi na teren UE i krajów trzecich.
4.12 Art. 10 nakładający obowiązek powiadomienia Komisji o przydzieleniu licencji przymusowej przez Państwa Członkowskie UE zdaje się nie zawierać odpowiednich dyspozycji pozwalających na ujawnienie, kto jest posiadaczem licencji i jakie podmioty są obecne w danym sektorze.
EKES ma nadzieję, że przy właściwym zapewnieniu ochrony danych, można będzie osiągnąć odpowiednie porozumienia zezwalające zainteresowanym stronom na dostęp do potrzebnych informacji.
4.13 Brzmienie art. 11 ust. 2 zdaje się być niewystarczająco jasne i nie dość stanowcze, by zapobiec nieuczciwym praktykom, szczególnie w przypadku leków produkowanych poza granicami UE, które przechodzą tranzytem przez jej terytorium.
EKES wzywa, by Komisja nadzorowała mechanizmy kontrolne i zastosowanie sankcji przyjęte przez Państwa Członkowskie, zgodnie z rozporządzeniem celnym [7], w celu zapewnienia ich skuteczności, proporcjonalności i zniechęcania do oszustwa i podrabiania
4.14 W końcu, EKES zachęca Komisję Europejską do rozważenia najlepszego sposobu wprowadzenia rozwiązań takich jak porozumienia dwustronne, co pozwoliłoby zastosować podobne rozwiązania dla krajów rozwijających się nie będących członkami WTO. Bruksela, 8 czerwca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Dz.U. C 133 z 6.6.2003 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 98/71/WE w sprawie prawnej ochrony wzorów"
COM(2004) 582 końcowy — 2004/0203 (COD)
(2005/C 286/03)
Dnia 6 grudnia 2004 r. Rada, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Prezydium Komitetu powierzyło Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie. Na posiedzeniu w dniu 20 kwietnia 2005 r.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji odrzuciła projekt opinii przygotowany przez Virgilia RANOCCHIARIEGO.
Mając na względzie pilny charakter prac, na 418. sesji plenarnej w dniach 8- 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dn. 8 czerwca), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Virgilia RANOCCHIARIEGO na sprawozdawcę generalnego.
Projekt opinii został odrzucony na korzyść niniejszej kontropinii przedstawionej przez Jorge PEGADO LIZA i Heiko STEFFENSA.
Kontropinia uzyskała 107 głosów za, przy 71 przeciw i 22 wstrzymujących się.
1.
Wprowadzenie — kontekst
1.1 Opiniowany wniosek dotyczący dyrektywy zmierza do zmiany dyrektywy 98/71/WE.
Zmiana ta ma na celu wyeliminowanie we wszystkich Państwach Członkowskich możliwości ochrony wzorów części produktów złożonych w odniesieniu do osób trzecich (niezależnych dostawców) produkujących, używających i/lub sprzedających te części w celu naprawy produktu złożonego, z zamiarem przywrócenia mu początkowego wyglądu.
1.2 Pośród sektorów zainteresowanych wnioskiem (sprzęt elektryczny gospodarstwa domowego, motocykle, zegary, itp.) miałby on, co wydaje się oczywiste, największy wpływ na przemysł samochodowy.
1.3 Przypomina się, że przed wydaniem dyrektywy 98/71/WE ("dyrektywa") Komisja opublikowała Zieloną księgę w sprawie ochrony prawnej wzorów przemysłowych, która prócz wyników obszernych badań przeprowadzonych w tej kwestii, zawiera również projekt wstępny wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie zbliżenia systemów prawnych Państw Członkowskich oraz wstępny projekt wniosku dotyczącego rozporządzenia.
1.4 Zielona księga omawiała również możliwość ochrony części produktów złożonych, w szczególności części łączących jeden produkt z drugim.
Stwierdzała, że części, które spełniają jako takie warunki konieczne do ochrony, powinny jej podlegać, dodając także, że należy wyłączyć spod ochrony te niezbędne elementy (tzw. "interfejsy" lub "złączki"), "które muszą być odtwarzane w ich dokładnej formie i wymiarach, tak aby część składowa pasowała do produktu złożonego, do którego jest przeznaczona".
1.5 Wniosek dotyczący dyrektywy [1] przedstawiony oficjalnie przez Komisję w grudniu 1993 r. potwierdzał, że ochronie mogłyby również podlegać części produktu złożonego, o ile "jako takie" spełniają one warunki ochrony, czyli wymogi "nowości" i "indywidualnego charakteru" (art. 3), a także podkreślał, że "interfejsy" i "złączki" nie mogą zostać objęte ochroną (art. 7 ust. 2).
1.6 Wniosek ten zawierał także inne ważne postanowienie, zgodnie z którym prawa wyłączności do wzorów objętych ochroną nie mogły być wykorzystywane przeciw stronom trzecim, które po trzech latach od pierwszego wprowadzenia na rynek "złożonego" produktu obejmującego wzór, użyły (kopiowały) go, pod warunkiem, że wzór ten został wyprodukowany na podobieństwo produktu złożonego i że jego użycie miało na celu "umożliwienie naprawy produktu złożonego w taki sposób, by przywrócić mu jego wygląd początkowy" (art. 14).
W praktyce przepisy te przewidywały znaczne odstępstwo od zasad ochrony wzorów części zamiennych lub przeznaczonych do naprawy ("wyjątek odnoszący się do części zamiennych" lub "klauzula napraw").
1.6.1 W odniesieniu do tego aspektu wniosku dotyczącego dyrektywy z 1993 roku, w swojej opinii sygn. IND/504 z 6 lipca 1994 r. (sprawozdawcą był p. Pardon) EKES dowodził:
1.6.1.1 Podobnie jak inne prawa własności przemysłowej, ochrona prawna wzorów pociąga za sobą uznanie wyłącznych praw (prawa do monopolu).
Jednakże uzyskany przez właściciela wzoru monopol odnosi się jedynie do wyglądu ("wzoru") produktu, a nie do produktu jako takiego.
1.6.1.2 Zatem prawa ochrony wzorów wiążą się z nadaniem prawa do monopolu w odniesieniu do formy, ale nie do produktu.
"Ochrona wzoru zegarka nie stanowi przeszkody dla konkurencji na rynku zegarków" (punkt 9.2 uzasadnienia poprzedzającego wniosek dotyczący rozporządzenia przedstawiony przez Komisję).
1.6.1.3 W przypadku części zamiennych (np. błotnika albo przedniej lampy samochodowej) objętych klauzulą dotyczącą naprawy, sytuacja wygląda inaczej.
Wygląd, "wzór" takich części nie może różnić się od oryginalnych elementów, które mają być wymienione.
1.6.1.4 Wobec tego, rozszerzenie ochrony wzoru na takie części oznaczałoby powstanie monopolu na rynku części zamiennych; prawa ochrony wzorów dotyczące błotnika lub lampy jako części zamiennych całkowicie eliminowałyby konkurencję w tej dziedzinie.
1.6.1.5 Jest to sprzeczne z podstawowym celem ochrony prawnej wzorów, który ustawodawca ma prawo szczegółowo określić, zależnie od okoliczności.
1.6.1.6 Klauzula dotycząca napraw pozwala na nabywanie i egzekwowanie praw ochrony wzorów, w przypadkach gdy prawa te są stosowane tak, jak powinny; ogranicza ona jedynie egzekwowanie takich praw w sytuacjach — jak ma to miejsce w przypadku sektora napraw — w których nie są one stosowane tak, jak powinny.
W ten sposób klauzula o naprawach zapobiega powstawaniu monopoli, eliminowaniu konkurencji z rynku oraz podporządkowaniu klientów cenom dyktowanym arbitralnie przez jedynego dostawcę.
1.6.1.7 Jednocześnie zapobiega powstawaniu premii monopolistów, jako że podstawowy warunek istnienia premii związanej ze wzorem — a mianowicie funkcjonowanie rynku oraz możliwość konsumentów do dokonywania wyborów według preferencji — nie ma zastosowania, jeżeli ochrona prawna wzoru jest rozszerzona na części zamienne objęte klauzulą dotyczącą naprawy.
1.6.1.8 EKES popiera zatem klauzulę dotyczącą naprawy zaproponowaną przez Komisję.
1.7 Wyjątek ten, czyli klauzula napraw, w pewnym stopniu spełnił żądania niektórych sektorów przemysłowych, między innymi producentów zajmujących się kopiowaniem części samochodowych, a szczególnie producentów "części z samochodów po wypadkach".
Owi "niezależni dostawcy" starali się już uzyskać prawo do odstępstwa od zasad ochrony wzorów na podstawie obowiązujących przepisów, zwracając się, acz nieskutecznie, do Trybunału Sprawiedliwości (patrz: sprawy CICRA przeciw Renault [2] oraz Volvo przeciw Veng [3]).
1.8 Klauzula napraw zamieszczona we wniosku dotyczącym dyrektywy z 1993 r. została poddana krytyce przez sektory przemysłowe, których interesy różniły się od, bądź były sprzeczne z interesami niezależnych producentów części, czyli przez producentów samochodów.
Komisja podjęła więc próbę zastosowania innego podejścia, wydając wersję poprawioną wniosku [4].
W skrócie rzecz ujmując, nowy wniosek postanawiał, że strony trzecie pragnące odtworzyć wzór danego produktu złożonego dla celów naprawy, mogą to zrobić bezzwłocznie (bez konieczności czekania przez okres trzech lat od czasu pierwszego wprowadzenia tegoż produktu złożonego na rynek), pod warunkiem zapłacenia "sprawiedliwego i uzasadnionego wynagrodzenia" (art. 14).
1.9 Rozwiązanie polegające na "sprawiedliwym i uzasadnionym wynagrodzeniu" nie zostało jednakże uznane za akceptowalne ani przez niezależnych producentów [5] ani przez producentów samochodów posiadających prawa do wzorów [6].
1.10 Poważne różnice pojawiły się także w trakcie realizacji procedury współdecydowania w Radzie i Parlamencie Europejskim, czyniąc koniecznym zastosowanie procedury pojednawczej. W wyniku zastosowania tej procedury we wrześniu 1998 r. zarzucono próby harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w tej dziedzinie, zastosowano "zamrożenie" ("freeze-plus" w żargonie specjalistycznym) obowiązujących regulacji krajowych i odłożono rozwiązanie tej kwestii na później.
2.
Postanowienia dyrektywy 98/71/WE [7] w sprawie części
2.1 Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, wzór mogący podlegać ochronie może dotyczyć wyglądu całego produktu lub jego części (art. 1 lit. a).
2.2 Wzory części mogą również podlegać ochronie, jeżeli spełniają one warunki ochrony przewidziane dla każdego typu "produktu", czyli muszą one być "nowe" i posiadać "indywidualny charakter" (art. 3 ust. 2).
Niemniej wzór części produktu może podlegać ochronie tylko:
a) jeśli część po zamontowaniu w produkcie złożonym pozostaje widoczna w trakcie normalnego użytkowania produktu, oraz
b) w stopniu, w którym te widoczne cechy części spełniają jako takie warunki nowości i indywidualnego charakteru (art. 3 ust. 3).
Poprzez "normalne użytkowanie" w znaczeniu ust. 3 lit. a rozumie się użytkowanie przez użytkownika końcowego, z pominięciem konserwacji, serwisu czy naprawy (art. 3 ust. 4).
W praktyce konsekwencją zastosowania tych postanowień do sektora samochodowego jest fakt, że żadna z części składowych znajdujących się "pod maską", a więc niewidocznych w trakcie normalnego użytkowania pojazdu (na przykład wygląd głowicy silnika) nie może być objęta ochroną prawną wzorów.
2.3 W odniesieniu do wzorów części postanowiono, że ochrona nie dotyczy cech produktu podyktowanych jedynie jego funkcją techniczną (art. 7 ust. 1).
Elementy wyglądu (części), których forma i wymiary muszą być dokładnie odtworzone, aby produkt mógł zostać połączony lub przyłączony do innego produktu (lub części), nie mogą być również objęte ochroną (art. 7 ust. 2).
W konsekwencji, podczas gdy kształt zderzaka czy tylnego lusterka może być objęty ochroną prawną wzoru, ochronie nie podlega konfiguracja "złączy" służących do przymocowania tej części do pojazdu.
2.4 Na koniec należy przypomnieć, że:
2.4.1 Zgodnie z art. 18 dyrektywy, trzy lata po ostatecznym terminie jej wdrożenia (w praktyce do października 2004 r.), Komisja musi przedstawić analizę skutków dyrektywy dla przemysłu UE, szczególnie dla producentów produktów złożonych i części składowych, konsumentów, konkurencji oraz funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Najpóźniej po upływie roku od tego terminu (w praktyce do października 2005 r.), Komisja musi zaproponować Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wszelkie zmiany dyrektywy konieczne, by zakończyć prace nad rynkiem wewnętrznym w kwestii części składowych produktów złożonych i wszelkie inne zmiany uznane za konieczne (art. 18).
2.4.2 Aż do daty przyjęcia wyżej wymienionych poprawek, Państwa Członkowskie muszą utrzymać własne obowiązujące przepisy prawne odnośnie użycia chronionych wzorów części składowych wykorzystywanych w celu naprawy produktu złożonego, tak aby nadać mu wygląd początkowy. Obecnie wszystkie Państwa Członkowskie wprowadziły już w życie dyrektywę.
Spośród 25 Państw Członkowskich UE dziewięć (Belgia, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Łotwa, Węgry, Wielka Brytania i Włochy) wprowadziło pewien rodzaj klauzuli napraw, realizując tym samym "liberalizację", ale większość (16 Państw Członkowskich) obejmuje ochroną również elementy części zamiennych lub części, przy pomocy których wykonuje się naprawę.
2.4.3 W związku z liberalizacją rynku wtórnego, art. 110 ust. 1 rozporządzenia CE 6/2002 z 12 grudnia 2001 r. ustala w odniesieniu do wzorów wspólnotowych, iż: ochroną prawną z tytułu wzoru wspólnotowego nie zostaną objęte wzory, które tworzą część kompleksowych produktów, i które są użyte w celu umożliwienia ich naprawy, tak aby nadać im pierwotny kształt.
2.4.4 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1400/2002 z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie kategorii porozumień pionowych i uzgodnionych praktyk w sektorze motoryzacyjnym zmierza w tym samym kierunku, chociaż nie eliminuje potrzeby opracowania niniejszego wniosku Komisji.
3.
Tekst wniosku dotyczącego dyrektywy
3.1 "Obligatoryjna" zawartość wniosku jest łatwa do zrozumienia.
Stanowi ona, że artykuł 14 (przepisy przejściowe) dyrektywy 98/71/WE ma zostać zmieniony, przewidując w praktyce, że ochrona nie może obejmować wzorów części składowych produktu złożonego używanych do naprawy części złożonych w celu przywrócenia im początkowego wyglądu.
W zasadzie chodzi więc o "klauzulę gwarantująca natychmiastową swobodę napraw", której, jak pokazano powyżej, od lat domagały się niektóre spośród zainteresowanych stron.
3.2 W motywach wniosku zawarte są podstawowe argumenty za wprowadzeniem systemu pełnej, natychmiastowej i nieodpłatnej "liberalizacji":
- jedynym celem ochrony wzorów jest przyznanie wyłącznych praw do wyglądu produktu, ale nie "monopolu na dany produkt";
- ochrona wzorów, dla których nie ma praktycznej alternatywy doprowadziłaby do faktycznego monopolu na produkt. Podobna ochrona "zbliżyłaby się do nadużycia systemu wzorów";
- fakt przyzwolenia podmiotom trzecim na produkcję i dystrybucję części zamiennych daje gwarancję zachowania konkurencji;
- jeżeli ochrona wzorów zostanie rozszerzona na części zamienne, takie strony trzecie będą naruszać prawa do wzorów, konkurencja zostanie wyeliminowana, a posiadacz prawa do wzoru uzyska de facto monopol na dany produkt.
3.3 Podkreśla się również fakt, że obecnie przepisy prawne w zakresie wzorów różnią się pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi, tym samym narażając funkcjonowanie rynku wewnętrznego i być może zakłócając konkurencję.
3.4 Inne, bardziej szczegółowe powody zawarte są w uzasadnieniu, w zasadzie powtarzającym lub dokonującym podsumowania wniosków EIA oraz, tylko częściowo, raportu EPEC.
W skrócie rzecz ujmując, spośród wielu omawianych opcji jedynie "liberalizacja" zdaje się oferować różnorodne korzyści i jest jednocześnie pozbawiona poważnych wad.
"Przyczyniłaby się ona do poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego, pozwoliła na większy rozwój konkurencji na rynku wtórnym, obniżyła ceny dla konsumentów oraz stworzyła możliwości i miejsca pracy dla małych i średnich przedsiębiorstw".
3.5 Nie zaleca się natomiast stosowania pozostałych opcji, głównie z następujących powodów:
- utrzymanie obecnego status quo, przy rozbieżnościach zachodzących pomiędzy przepisami poszczególnych krajów, zahamowałoby tworzenie rynku wewnętrznego;
- krótkoterminowa ochrona mogłaby pozwolić posiadaczom praw na podniesienie cen w okresie nią objętym (brak konkretnych informacji potwierdzających ten fakt);
- system pozwalający stronom trzecim na odpłatne wykorzystanie wzorów, do których prawa posiadają inni, wiązałby się z problemami weryfikacji prawa do własności, odpowiedniej wysokości wynagrodzenia i wreszcie gotowości stron trzecich do dokonania zapłaty;
- połączenie dwóch wymienionych powyżej systemów, czyli ochrony krótkoterminowej oraz systemu wynagrodzenia za dany okres czasu, niosłoby ze sobą stosunkowo wysokie koszty i prawdopodobnie niewielu niezależnych producentów dokonałoby koniecznych inwestycji (patrz: Ustawodawczy raport finansowy, pkt 5.1.2, str. 17).
4.
Uwagi na temat aspektów technicznych
4.1 Wielokrotnie już wspominany raport EPEC uznaje, że części nieoryginalne nie gwarantują równie wysokiego poziomu jakości jak części oryginalne (ust. 3.7).
Jest to spowodowane faktem, że niezależni dostawcy częstokroć nie posiadają takiej fachowej wiedzy w dziedzinie produkcji, jakości i technologii, jak producenci pojazdów.
4.2 Nowoczesne samochody stanowią złożony wynik połączenia odrębnych, zaawansowanych technologicznie części składowych (na przykład stal o wysokiej odporności), których specyfika nie obejmuje wyłącznie kształtu i rozmiaru, ale także jakość materiałów i ich złożenia (zastosowane techniki spawania i spajania).
Możliwe jest zatem, że części nieoryginalne nie będą posiadały wszystkich cech oryginału.
4.3 Przed uzyskaniem homologacji każdy pojazd samochodowy musi przejść serię testów wypadkowych na zderzenia czołowe i boczne w celu sprawdzenia, czy odpowiada on wymogom dyrektyw w sprawie ochrony pasażerów na wypadek kolizji.
Dyrektywy te zostały niedawno uzupełnione przez nową dyrektywę dotyczącą ochrony pieszych, której celem jest ograniczenie skutków zderzenia pojazdu z pieszymi.
Dyrektywa ta zobowiązuje producentów samochodów do zaprojektowania przedniej części pojazdów zgodnie ze szczegółowymi wymogami bezpieczeństwa i do wykonania konkretnych testów wypadkowych.
4.4 Niezależni dostawcy części zamiennych nie są natomiast zobowiązani do poddawania części wprowadzanych na rynek testom technicznym, ponieważ nie istnieje żadna procedura homologacji dla poszczególnych części pojazdów, za wyjątkiem "oddzielnych zespołów technicznych".
W przypadku samochodów dotyczy to szyb, tylnych lusterek, świateł przednich i tylnych.
Inne części (maska, zderzaki, itp.) nie podlegają testom technicznym przed wprowadzeniem na rynek, czyli nie ma pewności, że części te posiadają te same cechy, co oryginalne części danego urządzenia.
Niezależni dostawcy muszą spełniać jedynie ogólne zasady bezpieczeństwa produktu i odpowiadają za szkody powstałe wskutek wad produktu.
4.5 Wniosek zdaje się być również sprzeczny z posiadającą istotne znaczenie dyrektywą w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (PWE).
Dyrektywa ta zobowiązuje producentów do usuwania metali ciężkich z części składowych pojazdów i do informowania o zawartych substancjach w celu ułatwienia recyklingu.
Producenci są również zobowiązani do zaprojektowania pojazdu w taki sposób, by ułatwić jego demontaż po wycofaniu z eksploatacji, a następnie jego recykling.
Ponieważ zobowiązania te nie dotyczą niezależnych dostawców, istnieje potencjalne ryzyko zaburzenia cyklu przetwarzania po wycofaniu z eksploatacji takich części jak przykładowo zderzaki, których skład nie jest znany, co może mieć następstwa dla środowiska naturalnego i spowodować dalszy wzrost kosztów.
4.6 Komisja ma rację stwierdzając, że ochrona wzorów ma za zadanie wynagrodzić wysiłek intelektualny twórcy wzoru, a nie chronić funkcje techniczne czy jakość wzoru (patrz uzasadnienie, str. 10 wniosku).
Jest jednak oczywiste, że z praktycznego punktu widzenia liberalizacja zaproponowana przez Komisję mogłaby zwiększyć występowanie na rynku części, które nie zostały odpowiednio przetestowane zgodnie z procedurami opisanymi w powyższym punkcie 4.3 i nie spełniają wymogów dyrektywy w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Tak więc korzyści związane ze zwiększoną konkurencją, jakie zdaniem Komisji przyniesie konsumentom liberalizacja, powinny być rozważane również przez pryzmat zwiększonego ryzyka, na jakie mogą zostać oni narażeni.
5.
Wnioski końcowe i zalecenia
5.1 Komitet ponownie przedstawia swoje stanowisko, wyrażone w poprzednich opiniach, zmierzające do uznania rosnącego znaczenia praw własności intelektualnej w obrocie handlowym, w tym ochrony prawnej wzorów przemysłowych, jako zasadniczego elementu innowacji technicznej i wynikającej z niej potrzeby walki z podrabianiem towarów.
5.2 Komitet jednakże jeszcze raz potwierdza swój punkt widzenia, zgodnie z którym udzielenie praw do monopolu właścicielowi wzoru odnosi się jedynie do zewnętrznej formy produktu, a nie do produktu jako takiego.
5.3 Komitet potwierdza zatem swoje stanowisko, wyrażone w poprzednich opiniach, zgodnie z którym zastosowanie w stosunku do części zamiennych objętych klauzulą dotyczącą naprawy przepisów z zakresu ochrony wzorów mogłoby spowodować powstanie monopolu w odniesieniu do produktów na rynku wtórnym, co jest sprzeczne z samą naturą ochrony prawnej wzorów.
5.4 Ponadto przepisy wprowadzone dyrektywą 98/71/WE umożliwiły przetrwanie różniących się, a nawet sprzecznych procedur krajowych, a także, po ostatnim rozszerzeniu UE, pozwoliły na zwiększenie ich liczby w niezwykle ważnej dziedzinie dla sektora, który ma istotne znaczenie na rynku europejskim.
5.5 Wniosek Komisji dąży zatem do stworzenia wewnętrznego rynku w tej dziedzinie poprzez zbliżenie do siebie systemów krajowych, w oparciu o liberalizację wykorzystania wzorów chronionych dla celów naprawy złożonych produktów, tak aby przywrócić im pierwotny wygląd (rynek wtórny).
5.6 Komitet popiera wniosek Komisji, który idzie śladem poprzednich inicjatyw Komisji popartych przez Komitet i który może przyczynić się do zwiększenia konkurencji, obniżenia cen oraz stworzenia nowych miejsc pracy, szczególnie w sektorze MŚP.
5.7 Niemniej jednak Komitet uważa, że korzystnym dla wniosku byłoby szersze oparcie jego uzasadnienia o wyraźne pokazanie jego zgodności z umową TRIPS, o lepsze ukazanie jego wpływu na zatrudnienie oraz, w szczególności, o gwarancje, iż — poza prawem do informacji, które zdaje się być już zapewnione — nie przyniesie on żadnych skutków dla dokonywanych przez konsumentów wyborów, zarówno bezpośrednich — związanych z bezpieczeństwem i niezawodnością produktów pochodzących od niezależnych dostawców, jak też pośrednich — związanych z konsekwencjami wykorzystania takich części przy naprawach złożonych produktów (zasadniczo pojazdów silnikowych), dla ich rynkowej wartości rezydualnej lub kosztów pośrednich (np. ubezpieczenie). Bruksela, 8 czerwca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Dz. U. C 345 z 23.12.1993 r. [2] Sprawa 53/87, orzeczenie z dnia 5 października 1988 r. [3] Sprawa 238/87, orzeczenie z dnia 5 października 1988 r. [4] Dz. U. C 142 z dnia 14.5.1996 r. [5] R. Hughes, doradca prawny ECAR "Ochrona prawna wzorów",1996 r.; i instrukcje (1-6) "Europejskiej kampanii na rzecz wolności rynku części zamiennych i napraw samochodowych", 1996 r. [6] Uwagi ACEA na temat projektu dyrektywy dotyczącej ochrony wzorów przemysłowych, sygn. 9700022 i "Kluczowe zagadnienia odnośnie ochrony wzorów części samochodowych", sygn. 97000517. [7] Dz. U. L 289 z 28.10.1998 r. --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Zielonej księgi w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną"
COM(2004) 811 końcowy
(2005/C 286/05)
11 stycznia 2005 r. Komisja przyjęła komunikat skierowany do Rady, Parlamentu, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów zatytułowany: "Zielona księga w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną".
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 24 maja 2005 r. Sprawozdawcą był Luis Miguel PARIZA CASTANOS.
Na 418. sesji plenarnej w dniach 8- 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 czerwca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Pomimo tego, że minęło już pięć lat od czasu, gdy Rada Europejska w Tampere podjęła działania na podstawie Traktatu z Amsterdamu, nie osiągnięto zaplanowanego celu, którym było stworzenie wspólnej polityki imigracyjnej i azylowej.
Uczyniono jedynie niewielki postęp, a Komisja wysunęła liczne wnioski polityczne i legislacyjne, które nie zostały jednak należycie rozpatrzone przez Radę.
Także EKES, współpracując w tym zakresie z Komisją, wydał liczne już opinie mające na celu wyposażenie UE we wspólną politykę oraz zharmonizowane ustawodawstwo w zakresie imigracji.
1.2 Obecnie sytuacja uległa zmianie. Program haski, przyjęty w listopadzie 2004 r., ma na celu rozwinięcie w najbliższych latach polityk w zakresie imigracji oraz azylu.
Z drugiej strony, program ten wpisuje się w perspektywę Traktatu konstytucyjnego, który wzmacnia postanowienie stworzenia w przyszłości wspólnej polityki imigracyjnej [1].
1.3 Zielona księga przedstawiona przez Komisję odnosi się do centralnej kwestii w polityce imigracyjnej, tj. warunków przyjmowania imigrantów zarobkowych oraz sposobu zarządzania falami migracyjnymi.
Ustawodawstwo w sprawie przyjmowania imigrantów stanowi trzon polityki imigracyjnej. W rzeczywistości dysponujemy jedynie przepisami krajowymi, które znacznie się od siebie różnią i są, w większości przypadków, restrykcyjne.
1.4 Ponad 3 lata temu Komisja sporządziła "wniosek w sprawie dyrektywy dotyczącej warunków wjazdu oraz pobytu obywateli państw trzecich w celach podjęcia płatnej pracy lub pracy na własny rachunek" [2].
EKES oraz Parlament Europejski wydały opinie [3] pozytywne w tej sprawie.
Jednakże wniosek ten został odrzucony po pierwszym czytaniu w Radzie.
Od tego czasu niektóre Państwa Członkowskie sporządziły nowe przepisy dotyczące imigrantów zarobkowych, a kwestie związane z imigracją pozostają drażliwym tematem programów politycznych.
1.5 Rada Europejska w Salonikach w czerwcu 2003 r. podkreśliła "potrzebę zbadania legalnych środków migracji do UE obywateli państw trzecich, biorąc pod uwagę możliwości Państw Członkowskich" [4].
EKES w swojej opinii "Imigracja, integracja a zatrudnienie" [5] podkreślił także konieczność posiadania przez UE zharmonizowanego ustawodawstwa oraz aktywnej polityki obejmującej kwestie migracji ze względów ekonomicznych.
Ewolucja demograficzna zachodząca w UE [6] oraz strategia lizbońska wskazują na konieczność dysponowania przez Unię aktywnymi politykami w zakresie przyjmowania imigrantów zarobkowych, zarówno tych wysoko, jak i słabo wykwalifikowanych.
Pomimo, że każdy kraj ma własne potrzeby oraz cechy charakterystyczne, wspólną cechą wszystkich Państw Członkowskich jest otwarcie dróg dla migracji zarobkowej.
1.6 Z drugiej strony, należy także pamiętać, iż dla obywateli nowych Państw Członkowskich wprowadzono czasowe ograniczenia swobody osiedlania się oraz zatrudnienia, co stanowi nieprawidłowość.
EKES ma nadzieję, że ograniczenie to zostanie wkrótce zniesione.
Podczas okresu przejściowego obywatele z nowych Państw Członkowskich powinni mieć prawo do preferencyjnego traktowania.
1.7 EKES jest zaniepokojony istniejącymi trudnościami politycznymi w odniesieniu do polityki imigracyjnej, a także negatywną reakcją części opinii publicznej i mediów. Liderzy polityczni oraz liderzy opinii publicznej powinni przestać wykorzystywać w debatach rasistowski i ksenofobiczny język oraz zacząć postępować odpowiedzialnie i według zasad pedagogiki politycznej.
1.8 Podczas debaty nad Zieloną księgą wszystkie strony muszą postarać się odłożyć na bok liczne uprzedzenia oraz obawy, które wzbudza obecnie kwestia migracji zarobkowej.
EKES pragnie włączyć się w sposób świadomy do tej debaty oraz wnieść do niej racjonalne argumenty.
2.
Uwagi dotyczące kwestii poruszonych w Zielonej księdze
2.1 Poziom harmonizacji, do którego powinna dążyć UE
- Do jakiego stopnia powinno się rozwinąć europejską politykę w zakresie migracji zarobkowej?
Jaki powinien być stopień interwencji wspólnotowej w tej materii?
- Czy prawo europejskie w tym zakresie powinno dążyć do ustanowienia ram prawnych, które obejmą prawie wszystkich obywateli państw trzecich, którzy wjeżdżają do Unii, czy też skupić się na określonych grupach imigrantów?
- Jeśli przyjęte zostałoby podejście sektorowe, to jakie grupy imigrantów należałoby traktować priorytetowo i dlaczego?
- Czy uważają Państwo, że należy rozważyć inne podejścia, np. przyspieszoną procedurę europejską?
Czy mogą państwo zaproponować inne rozwiązania?
2.1.1 EKES stwierdza, iż rzeczywiście konieczne jest, aby kwestia migracji zarobkowej została uregulowana na poziomie UE.
W tym celu konieczne jest osiągnięcie wysokiego stopnia harmonizacji ustawodawstwa, zgodnie z założeniami Traktatu konstytucyjnego.
We wcześniejszych opiniach EKES nawoływał już do szybkiego stworzenia przez UE wspólnej polityki imigracyjnej oraz do harmonizacji ustawodawstwa w tej dziedzinie [7].
Unia Europejska oraz Państwa Członkowskie muszą dysponować otwartym ustawodawstwem, które stworzy legalne i przejrzyste możliwości dla imigracji zarobkowej, zarówno w przypadku pracowników wysoko wykwalifikowanych, jak i tych, którzy pracują w zawodach wymagających niższych kwalifikacji.
2.1.2 Traktat konstytucyjny ustanawia granice wspólnej polityki imigracyjnej: "prawo Państw Członkowskich do ustalania wielkości napływu obywateli państw trzecich na ich terytorium w poszukiwaniu pracy najemnej lub prowadzonej na własny rachunek" [8].
EKES uważa, że ograniczenie to nie stanowi przeszkody w osiągnięciu przez UE wysokiego stopnia harmonizacji ustawodawstwa w kwestii napływu imigrantów zarobkowych, która może być przeprowadzana stopniowo, aby zostawić Państwom Członkowskim czas na adaptację.
2.1.3 EKES uważa, w zgodzie z wnioskiem Komisji, który spotkał się z przychylną oceną Komitetu, iż lepiej stworzyć ogólne (horyzontalne) ramy ustawodawcze, niż opierać się na propozycjach sektorowych. Wniosek określał warunki wjazdu i pobytu imigrantów wykonujących na terytorium Państwa Członkowskiego: płatną pracę, pracę na własny rachunek lub inną działalność gospodarczą przez okres ponad 3 miesięcy.
Specyficzne normy dotyczące szczególnych warunków, np. w przypadku pracowników sezonowych, pracowników przeniesionych w ramach tego samego przedsiębiorstwa czy usługodawców, mogą zostać dodatkowo wypracowane.
2.1.4 Jeśli Rada Europejska opowie się za podejściem sektorowym (imigranci wysoko wykwalifikowani), będzie miało to charakter dyskryminacji.
Krok ten może okazać się łatwiejszy dla Rady, ale będzie oznaczał oddalenie się od postanowień Traktatu konstytucyjnego.
2.1.5 Z drugiej strony, warto wspomnieć, iż większość narodowych przepisów ustawodawczych zamyka drogę dla wysoko i słabo wykwalifikowanych pracowników [9].
Jak stwierdził EKES w swojej opinii [10], w niektórych Państwach Członkowskich istnieje widoczny związek między brakiem legalnych dróg migracji zarobkowej a wzrostem imigracji nieuregulowanej.
2.2 Pierwszeństwo dla krajowego rynku pracy
- Jak można zagwarantować efektywne stosowania zasady "preferencji wspólnotowej"?
- Czy definicja preferencji wspólnotowej jest nadal aktualna?
Jeśli nie, jak można zdefiniować to pojęcie?
- Do jakiego rodzaju imigrantów zarobkowych (oprócz pracowników przeniesionych w ramach tego samego przedsiębiorstwa) nie można zastosować logiki preferencji wspólnotowej?
- Którym kategoriom obywateli państw trzecich, poza rezydentami długoterminowymi, należy przyznać, tam, gdzie to stosowne, pierwszeństwo w stosunku do nowo przybyłych pracowników z państw trzecich?
- Czy obywatele państw trzecich, którzy wyjechali tymczasowo z UE po pewnym okresie wykonywania pracy na jej terytorium, powinni mieć, pod pewnymi warunkami, prawo pierwszeństwa?
- Czy stymulowanie mobilności pracowników z państw trzecich między Państwami Członkowskimi byłoby korzystne dla gospodarki UE i krajowych rynków pracy?
Jak można by to skutecznie zastosować w praktyce?
Jakie wprowadzić ograniczenia i ułatwienia?
- W jaki sposób Europejskie Służby Zatrudnienia oraz Europejski Portal Mobilności Zawodowej EURES mogą przysłużyć się ułatwieniu migracji siły roboczej w przypadku pracowników z państw trzecich?
2.2.1 W nowym ustawodawstwie europejskim dotyczącym imigracji należy uwzględnić dyrektywy zwalczające dyskryminację na rynku pracy.
2.2.2 Zasada preferencji wspólnotowej powinna obejmować wszystkie osoby, które są częścią unijnego rynku pracy, a nie tylko pracowników będących obywatelami danego państwa lub innych państw Wspólnoty [11]. EKES uważa, że zasada ta powinna zostać rozciągnięta na:
- obywateli Państw Członkowskich,
- obywateli państw trzecich posiadających status rezydenta długoterminowego [12],
- obywateli państw trzecich legalnie przebywających i pracujących w Państwie Członkowskim [13],
- obywateli państw trzecich, którzy legalnie przebywali oraz pracowali na terenie UE (chociaż chwilowo zamieszkują w kraju pochodzenia).
2.2.3 Pobudzanie mobilności imigrantów między krajem pochodzenia a państwem goszczącym ma pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy i społeczny w kraju pochodzenia. Pomogłoby także uchronić niektórych imigrantów od znalezienia się w sytuacji prawnie nieuregulowanej. Dlatego też EKES uważa, że, o ile prawo preferencyjnego traktowania zostanie ustanowione i wprowadzone w życie, powinno ono być rozszerzone na obywateli państw trzecich, którzy wyjechali tymczasowo z UE po pewnym okresie wykonywania pracy na jej terytorium.
2.2.4 We wszystkich sprawozdaniach analizujących problemy rynku pracy w Europie zwraca się uwagę na znikomą mobilność pracowników.
Pobudzenie jej jest jednym z celów europejskiej strategii zatrudnienia.
Bez wątpienia, imigranci mogą przysłużyć się w dużym stopniu do poprawy poziomu mobilności między rynkami pracy w Europie.
Zarówno to, jak i zarządzanie napływem imigrantów stanie się łatwiejsze, kiedy osiągnięty zostanie wyższy stopień harmonizacji ustawodawstwa imigracyjnego.
2.2.5 Sieć Europejskich Służb Zatrudnienia (EURES) koordynuje publiczne służby zatrudnienia w Państwach Członkowskich, mając na celu obsadzenie istniejących miejsc pracy dzięki mobilności pracowników europejskich.
EURES jest bardzo ważnym instrumentem właściwego zarządzania wspólnotowym rynkiem pracy oraz nowymi falami migracyjnymi.
W tym celu konieczne jest powiązanie popytu i podaży na rynku zatrudnienia w Państwach Członkowskich oraz włączenie do systemu pracowników-imigrantów, jako że jest to grupa o większych predyspozycjach do mobilności.
2.2.6 EURES może także w przyszłości odegrać ważną rolę pomagając służbom konsularnym Państw Członkowskich w krajach pochodzenia imigrantów w zarządzaniu nową migracją.
Można by stworzyć system, za pośrednictwem którego oferta pracy, jeśli nie została podjęta w ciągu maksimum 60 dni na wspólnotowym rynku pracy, może zostać przedstawiona przez służby konsularne kandydatom w ich krajach pochodzenia. Służby konsularne powinny dysponować funkcjonariuszami wyspecjalizowanymi w dziedzinie rynku pracy oraz imigracji pracowniczej.
Przedstawicielstwa UE także mogłyby informować zainteresowanych o możliwościach istniejących w sieci EURES.
2.3 Systemy zezwoleń na wjazd
- Czy wjazd obywateli państw trzecich powinien być warunkowany istnieniem konkretnego wakatu?
Czy też Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość przyjmowania obywateli państw trzecich bez spełnienia tego warunku?
- Jaką procedurę należałoby zastosować w przypadku imigrantów zarobkowych, którzy nie włączają się w rynek pracy?
2.3.1 EKES w swojej opinii [14] w sprawie wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej przyjmowania obywateli państw trzecich wskazał, iż powinny istnieć dwa systemy zezwoleń na legalny wjazd imigrantów.
2.3.2 Jeśli osoby zainteresowane dysponowałyby ofertami pracy w kraju pochodzenia, pozwoliłoby to uregulować większą część migracji z przyczyn ekonomicznych.
System ten jest najbardziej odpowiedni dla pracowników wyspecjalizowanych oraz sezonowych.
Używają go wielkie przedsiębiorstwa i stowarzyszenia mające możliwość rekrutacji pracowników w krajach pochodzenia.
2.3.3 Jednakże małe przedsiębiorstwa, rzemiosło, usługi domowe oraz opieka nad osobami niesamodzielnymi są tą częścią rynku, w której ciągle pracuje najwięcej imigrantów.
W tych przypadkach niemożliwe jest wcześniejsze zapoznanie się pracodawcy i pracobiorcy-imigranta kraju pochodzenia tego drugiego.
W niektórych krajach zatrudnienie w tych obszarach odbywa się w ramach szarej strefy oraz imigracji nieuregulowanej.
W przytoczonej już opinii EKES-u [15] Komitet zaproponował, aby w ustawodawstwie wspólnotowym dotyczącym zezwolenia na wjazd zawrzeć także pozwolenie na tymczasowy pobyt w celach szukania zatrudnienia. Takie pozwolenie miałoby ważność 6 miesięcy i byłoby zarządzane przez każde z Państw Członkowskich przy współudziale partnerów społecznych.
- Czy uważają Państwo, że analiza potrzeb gospodarczych jest systemem wykonalnym?
Czy powinno się je stosować w sposób elastyczny, tzn. mając na uwadze cechy charakterystyczne regionów i sektorów lub wielkość przedsiębiorstwa?
- Czy powinien istnieć wymóg publikacji informacji o wakacie w pewnym minimalnym okresie, czasu zanim skieruje się ofertę do kandydatów z państw trzecich?
- W jaki inny sposób można sprawnie udowodnić, że istnieje potrzeba zatrudnienia pracownika z państwa trzeciego?
- Czy należy powtórzyć analizę potrzeb po wygaśnięciu pozwolenia na pracę, jeśli umowa o pracę, na podstawie której pracownik z państwa trzeciego dostał pozwolenie na wjazd, został lub zostanie odnowiona?
2.3.4 Analiza potrzeb gospodarczych oraz istnienie wakatu na określonej posadzie są elementami potrzebnymi do zarządzania nową migracją.
System ten umożliwiłby przedstawianie ofert zatrudnienia w kraju pochodzenia imigrantów, co doprowadziłoby do uregulowania dużego odsetka migracji.
2.3.5 System ten wymaga zadowalającego funkcjonowania sieci EURES oraz dysponowania przez służby konsularne wyspecjalizowanymi funkcjonariuszami.
Okres czasu, po którym wakat ogłoszony na terenie UE może zostać zaoferowany nowym imigrantom powinien być nie dłuższy niż 1-2 miesiące.
Jeśli trwałby dłużej, pracodawcy mogliby postrzegać system jako nieskuteczny.
2.3.6 System ten powinien być zarządzany elastycznie, jako że europejskie rynki pracy wykazują się niewielką mobilnością.
Jest ona większa w przypadku posad wymagających większych kwalifikacji i oferujących wyższe wynagrodzenie.
Dla większości miejsc pracy mobilność jest jednakże ograniczona, nawet wewnątrz jednego państwa.
W rzeczywistości można zaobserwować, że w przypadku wielu rodzajów działalności gospodarczej i wielu zawodów rynek pracy jest silnie podzielony, przez co powstają liczne, zróżnicowane rynki.
2.3.7 Po wygaśnięciu pozwolenia na pracę, na podstawie którego imigrant legalnie wjechał do kraju, jeśli umowa o pracę zostanie odnowiona, nie należy stosować na powrót analizy potrzeb gospodarczych.
Obejmuje to także sytuację, w której imigrant jest zarejestrowany w publicznych służbach zatrudnienia kraju zamieszkania jako osoba poszukująca pracy.
- Jakie inne alternatywne systemy można by wprowadzić?
- Czy system selekcji może stanowić ogólną regułę stosowaną w UE w celach dopuszczenia imigrantów zarobkowych do rynku pracy?
Jakie kryteria należałoby zastosować?
- Jakie warunki są konieczne, aby pracodawcy mieli dostęp do CV kandydatów z całej UE?
Jak w tym kontekście należałoby wzmocnić sieć EURES?
- Czy należałoby przewidzieć możliwość udzielenia "pozwolenia na szukanie pracy"?
2.3.8 Władze Państw Członkowskich, we współpracy z partnerami społecznymi, mogą zadecydować, że w przypadku niektórych zawodów, sektorów czy określonych regionów konieczne jest otwarcie rynku pracy bez zastosowania analizy potrzeb.
Dla tych elastycznych systemów można by zastosować różne procedury, np. tymczasowe zezwolenie na szukanie pracy, zielone karty lub kontyngenty, jeśli zostały one wcześniej ustalone z państwami trzecimi.
2.3.9 Imigranci mający pozwolenie na szukanie pracy będą mieli na to określony czas.
EKES zaproponował okres 6 miesięcy, w przypadku zaś systemu brytyjskiego jest to okres 12 miesięcy.
Osoby te muszą posiadać ubezpieczenie zdrowotne oraz wystarczające środki finansowe.
2.3.10 W celu stworzenia szybkiego i elastycznego systemu selekcji przyjmowania imigrantów zarobkowych za pośrednictwem przyspieszonej procedury, można by zastosować formularz, w którym kandydaci udzielaliby informacji wg takich kryteriów jak: lata doświadczenia zawodowego, poziom wykształcenia, znajomość języków, krewni na terenie UE, itp.
Każde Państwo Członkowskie mogłoby korzystać z tego systemu według potrzeb, a pracodawcy, za pomocą sieci EURES, mogliby przeglądać CV kandydatów.
Kryteria przyjmowania imigrantów musiałyby być oparte na wymienionych kryteriach, aby uniknąć jakiegokolwiek rodzaju dyskryminacji.
2.3.11 Przyjmowanie imigrantów posiadających tymczasowe zezwolenie na poszukiwanie pracy byłoby decyzją Państw Członkowskich, podejmowaną we współpracy z partnerami społecznymi.
Publiczne służby zatrudnienia pomagałyby kandydatom w szukaniu pracy.
2.4 Procedury wjazdu w celach podjęcia pracy na własny rachunek (samozatrudnienia)
- Czy UE powinna dysponować wspólnymi normami w zakresie przyjmowanie obywateli państw trzecich pragnących pracować na własny rachunek?
Jakie warunki musiałyby zostać spełnione?
- Czy należałoby ustalić bardziej elastyczne procedury (jeśli tak, to jakie?) w przypadku pracowników z państw trzecich, którzy wjeżdżają do UE na okres krótszy niż rok, aby wykonać konkretną pracę na zlecenie klienta z UE?
2.4.1 EKES zgadza się, że Unia powinna dysponować wspólnym i ujednoliconym ustawodawstwem regulującym procesy przyjmowania obywateli państw trzecich pragnących pracować na własny rachunek.
W opinii [16] na temat wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej warunków wjazdu, EKES opowiedział się już pozytywnie w tej kwestii oraz uczynił kilka propozycji ulepszenia systemu.
2.4.2 Możliwe jest albo sporządzenie nowych, konkretnych przepisów, albo włączenie do tej samej dyrektywy zarówno pracowników działających na własny rachunek, jak i wykonujących płatną pracę, jak zaproponowała już wcześniej Komisja.
2.5 Wnioski o pozwolenie na pobyt i pracę
- Czy powinno istnieć na poziomie europejskim połączone pozwolenie na pobyt i pracę?
Jakie byłyby jego zalety, a jakie wady?
- Czy może jednak powinno się występować oddzielnie o pozwolenie na pracę i pozwolenie na pobyt?
- Czy istnieją inne opcje?
2.5.1 Ustawodawstwa poszczególnych Państw Członkowskich różnią się znacznie, jeśli chodzi o związek między pozwoleniem na pobyt a pozwoleniem na pracę.
EKES uważa, iż konieczna jest harmonizacja przepisów w całej Unii.
Za wystawienie pozwoleń odpowiedzialność ponosiłyby władze każdego Państwa Członkowskiego, a pozwolenia te uznawane byłyby na całym obszarze UE.
2.5.2 EKES pragnie, aby ustawodawstwo to możliwie jak najbardziej zmniejszyło procedury biurokratyczne i ułatwiło załatwianie formalności osobom zainteresowanym: imigrantom, pracodawcom oraz władzom.
Pożądane jest istnienie jednego pozwolenia: pozwolenia na pobyt, któremu towarzyszyłoby zezwolenie na podjęcie pracy.
2.5.3 System "załatwiania wszystkiego w jednym miejscu" uprościłby istniejące procedury.
2.6 Możliwość zmiany pracodawcy lub sektora
- Czy powinny istnieć ograniczenia mobilności pracownika z państwa trzeciego na rynku pracy Państwa Członkowskiego, w którym przebywa?
Jeśli tak, to jakie — dotyczące pracodawcy, sektora czy regionu oraz w jakich okolicznościach i w jakim okresie?
- Kto powinien być posiadaczem pozwolenia — pracodawca, pracownik czy obydwaj?
2.6.1 Posiadaczem pozwolenia zawsze musi być pracownik.
2.6.2 Państwo Członkowskie powinno zagwarantować wypełnienie przez firmę obowiązku rejestracji pracownika oraz włączenia go do systemu opieki społecznej, jeśli otrzymał on pozwolenie na pobyt na bazie oferty zatrudnienia przedstawionej przez firmę.
Pierwsze kroki w życiu zawodowym pracownika, który uzyskał od Państwa Członkowskiego prawo pobytu, muszą być uczynione w ramach firmy, która zaoferowała mu posadę.
Jednakże później powinien mieć prawo do zmiany pracodawcy, bez ograniczeń sektorowych czy regionalnych.
2.6.3 Wymagane jest jednak poinformowanie o zmianie miejsca zatrudnienia władz, które wystawiły pozwolenie, przynajmniej w okresie pierwszego roku jego ważności.
Służyłoby to ustaleniu środków kontroli, które pozwoliłyby na wykrycie ewentualnych oszustw ze strony nieuczciwych firm zajmujących się ułatwianiem imigracji.
2.6.4 Pracownik z państwa trzeciego powinien powiadomić wcześniej pracodawcę swoim odejściu z miejsca zatrudnienia, zgodnie z ustawodawstwem pracowniczym danego kraju.
2.7 Prawa
- Jakie szczególne prawa powinno się przyznać obywatelem państw trzecich pracującym czasowo w UE?
- Czy korzystanie z określonych praw powinno być warunkowane minimalnym okresem pobytu?
Jeśli tak, to jakie obejmowałoby to prawa i jak długi miałby być to okres?
- Czy powinny istnieć bodźce w postaci np. lepszych warunków dla łączenia rodzin czy uzyskania statusu rezydenta długoterminowego w celu przyciągnięcia niektórych kategorii pracowników z państw trzecich?
Jeśli tak, to w jakiej postaci i jakie byłoby ich uzasadnienie?
2.7.1 Punktem wyjścia w tej debacie musi być zasada niedyskryminacji.
Pracownik z państwa trzeciego, bez względu na okres, w którym ma prawo do przebywania i pracowania na terenie Państwa Członkowskiego, musi mieć te same prawa ekonomiczne, pracownicze i społeczne, jakie posiadają inni pracownicy.
2.7.2 Prawo do łączenia rodzin jest prawem podstawowym, które nie jest jednak wystarczająco chronione ani dyrektywą unijną, ani ustawodawstwem krajowym [17].
EKES wzywa Komisję do podjęcia nowej inicjatywy w oparciu o wysunięte przez niego propozycje oraz propozycje Parlamentu [18].
Prawo do łączenia rodzin, które jest podstawowym prawem człowieka, powinno być również stosowane do wszystkich osób pochodzących z krajów trzecich, bez uprzywilejowania jednej grupy imigrantów w stosunku do innych grup.
2.7.3 Zielona księga Komisji nie rozważa obowiązków, które muszą spełnić imigranci.
EKES uważa, że wszystkie osoby, zarówno obywatele UE, jak i rezydenci spoza Wspólnoty, mają obowiązek stosowania się do prawa kraju, w którym przebywają.
2.7.4 Karta praw podstawowych Traktatu konstytucyjnego musi być poszanowana przez ustawodawstwo wspólnotowe w zakresie imigracji, ponieważ różnorodne przepisy krajowe, które nadal obowiązują, zawierają postanowienia niezgodne z zasadami znajdującymi się w Karcie.
2.7.5 EKES zgadza się z Komisją, że niektóre prawa powinny być uzależnione od długości pobytu.
Prawa te będą różne w przypadku osób przebywających w danym państwie tymczasowo oraz osób o statusie rezydenta długoterminowego.
EKES proponuje rozważenie następującego zestawu praw, które należy przyznać obywatelom państw trzecich legalnie zamieszkującym i pracującym tymczasowo na terenie UE:
- prawo do ubezpieczeń społecznych, włącznie z opieką zdrowotną;
- prawo dostępu do dóbr i usług, włączając w to zamieszkanie, na takich samych warunkach, jak dla obywateli danego Państwa;
- dostęp do edukacji oraz szkolenia zawodowego;
- uznawanie dyplomów, certyfikatów oraz tytułów w ramach ustawodawstwa wspólnotowego;
- prawo do oświaty dla niepełnoletnich, wraz z pomocami i stypendiami;
- prawo do nauczania oraz przeprowadzania badań naukowych według wniosku dotyczącego dyrektywy [19];
- prawo do bezpłatnej pomocy prawnej w nagłych przypadkach;
- prawo dostępu do bezpłatnego poradnictwa pracy;
- prawo do uczenia się języka kraju przyjmującego;
- szanowanie różnorodności kulturowej;
- prawo do swobody poruszania się oraz pobytu wewnątrz Państwa Członkowskiego.
2.7.6 Dyrektywa dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi zawiera pewne szczegółowe przepisy, zwłaszcza w odniesieniu do zagwarantowania prawa pobytu oraz możliwości przemieszczania się i zamieszkania na terenie innych Państw Członkowskich.
EKES wypowiedział się już w jednej ze swoich opinii [20] na temat nowych praw, z których najważniejsze są prawa obywatelskie oraz polityczne.
W cytowanej opinii EKES zaproponował przyznanie rezydentom długoterminowym prawa głosu w wyborach do władz samorządowych miast oraz w wyborach europejskich, tak jak przysługuje ono obywatelom Wspólnoty.
EKES przyjął także opinię z inicjatywy własnej [21] wzywającą Konwencję do "wprowadzenia nowego kryterium przyznawania obywatelstwa Unii; obywatelstwo nie powinno być powiązane jedynie z obywatelstwem Państwa Członkowskiego, lecz także ze stałym zamieszkaniem na terenie UE" oraz do "objęcia obywatelstwem UE (...) wszystkich osób, które są rezydentami długoterminowymi lub zamieszkują na stałe w UE."
EKES proponuje, aby Komisja przyjęła nowe inicjatywy zmierzające w tym kierunku.
2.7.7 EKES przyjął także w 2004 r. opinię z inicjatywy własnej [22], w której sugeruje UE oraz Państwom Członkowskim ratyfikowanie Międzynarodowej konwencji o ochronie praw wszystkich pracowników-migrantów i członków ich rodzin przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1990 r. [23].
Służyłoby to promowaniu uniwersalizacji podstawowych praw pracowników-migrantów także poza Europą. EKES proponuje, aby Komisja przyjęła nowe inicjatywy zmierzające do ratyfikacji Konwencji.
2.7.8 Unia Europejska powinna zagwarantować, że ustawodawstwo dotyczące imigrantów będzie zgodne z normami Międzynarodowej Organizacji Pracy.
2.7.9 Równość między kobietami i mężczyznami, która jest częścią acquis wspólnotowego, powinna zostać zagwarantowana w ustawodawstwie imigracyjnym.
Należy również zagwarantować ustawodawstwo zabraniające dyskryminacji.
2.7.10 EKES nie uważa za wskazane wprowadzenie do praw fundamentalnych kryteriów dyskryminacyjnych w celu przyciągnięcia pewnych określonych kategorii imigrantów.
2.8 Integracja, repatriacja oraz współpraca z państwami trzecimi
- Jakiego rodzaju środki uzupełniające należy przyjąć w celu ułatwienia wjazdu oraz integracji imigrantów zarobkowych, zarówno w UE, jak i w krajach pochodzenia?
- Jakie kroki mogłaby podjąć UE, w zgodzie z polityką rozwoju, w celu stymulacji przepływu wiedzy oraz przeciwdziałania potencjalnym negatywnym skutkom "drenażu mózgów"?
- Czy kraje rozwijające się powinny mieć prawo do rekompensaty (jeśli tak, to z czyjej strony i w jaki sposób?) za inwestycje włożone w kapitał ludzki, który następnie przeniesiony został do UE?
Jak można uniknąć negatywnych skutków?
- Czy kraje goszczące oraz kraje pochodzenia powinny gwarantować repatriację tymczasowych imigrantów zarobkowych?
Jeśli tak, to w jakich okolicznościach?
- Jak zarządzać repatriacją w sposób pozytywny zarówno dla kraju goszczącego, jak i kraju pochodzenia?
- Czy, i w jakiej formie, należy przyznać preferencje w przyjmowaniu imigrantów z określonych państw?
- Czy takie preferencje dałoby się powiązać z określonymi ramami strategii przedakcesyjnych, np. z europejską polityką sąsiedztwa?
2.8.1 Współpraca z krajami pochodzenia musi być fundamentalną zasadą europejskiej polityki przyjmowania imigrantów zarobkowych oraz zarządzania napływem migrantów.
Należy wziąć pod uwagę interesy tych krajów, a nie tylko interesy europejskie.
Unia nie może przyczyniać się do stwarzania nowych przeszkód dla rozwoju, dlatego też imigracja do Europy osób pochodzących z krajów rozwijających się powinna przyczyniać się do rozwoju gospodarczego oraz społecznego tych krajów.
2.8.2 Niektóre rządy europejskie są zainteresowane udziałem krajów pochodzenia imigrantów w walce z nielegalną imigracją oraz współpracą w zakresie kontroli granic oraz odsyłania osób wydalonych.
EKES wskazał już w swojej opinii [24], że współpraca taka powinna być szersza oraz powinna rozciągać się na całość kwestii związanych z zarządzaniem napływem migracji.
2.8.3 Jak sygnalizuje Zielona księga, drenaż mózgów jest istotnym czynnikiem mającym negatywny wpływ na kraje pochodzenia imigrantów, ponieważ nakłady włożone przez nie w kształcenie obywateli nie zwracają się.
Obecna europejska praktyka rekrutacji pracowników wykwalifikowanych może znacznie zaostrzyć ten problem.
Dlatego też ważne jest ustanowienie polityk służących kompensacie strat ponoszonych przez te kraje.
Unia powinna zwiększyć w widoczny sposób nakłady na programy współpracy oraz rozwoju, które wspierałyby kształcenie, szkolenia oraz badania w krajach pochodzenia.
Na przykład, celem Unii Europejskiej powinno być realizowanie inwestycji w sposób praktyczny tak, by ułatwić rozwój gospodarczy i społeczny poprzez zwiększenie w krajach trzecich ilości miejsc w placówkach kształcących wykwalifikowanych pracowników potrzebnych w UE, takich jak nauczyciele, pielęgniarki i lekarze.
Wiele krajów trzecich ogranicza ilość miejsc w placówkach oświatowych z powodu braku środków, w rezultacie więc wielu obywateli spełniających kryteria przyjęcia musi czekać co najmniej rok na wolne miejsce.
Zwiększenie ilości miejsc w placówkach oświatowych powinno ograniczyć wpływ drenażu mózgów.
Konieczne jest także, aby Europa była bardziej "łaskawa" podczas negocjacji handlowych z tymi krajami.
2.8.4 Należy także ułatwić powrót do kraju pracownikom, którzy dzięki swoim umiejętnościom zawodowym czy przedsiębiorczości mogą przyczynić się do rozwoju w swoim kraju.
W tym kontekście byłoby wskazane usprawnienie możliwości tymczasowego powrotu do kraju pochodzenia, przewidzianych już przez dyrektywę dotyczącą praw rezydentów długoterminowych.
Jeśli obywatel państwa trzeciego pragnie wrócić do kraju pochodzenia w celach zawodowych lub inwestycyjnych, nie powinien utracić prawa pobytu.
Przepływ wiedzy między krajem pochodzenia imigrantów a państwami europejskimi możliwy będzie jedynie, jeśli Europa wypracuje elastyczne ustawodawstwo.
2.8.5 Przepływ wiedzy można by również ułatwić poprzez zachęcenie obywateli Państw Członkowskich posiadających podwójne dziedzictwo do powrotu do kraju pochodzenia ich rodzica/dziadka z projektem prac lub inwestycji zaplanowanym na czas określony.
2.8.6 W europejskich programach współpracy powinno się dawać pierwszeństwo projektom inwestycyjnym, w których uczestniczą fachowcy lub inwestorzy z kraju pochodzenia, a zwłaszcza ci, którzy do niego wrócili.
Należy także wspierać projekty inwestycyjne przedstawiane przez osoby zamieszkujące w UE, lecz pragnące powrócić, choćby tymczasowo, do swojego kraju.
2.8.7 W opinii dotyczącej wspólnotowej polityki dotyczącej odsyłania nielegalnych rezydentów [25] oraz we wcześniejszej opinii na temat Zielonej księgi [26], Komitet wypowiedział się w sprawie wpływu dobrowolnego powrotu na rozwój gospodarczy i społeczny kraju pochodzenia.
2.8.8 Należy polepszyć współpracę z krajami pochodzenia w zarządzaniu imigracją.
W krajach, w których ilość imigrantów jest znaczna, służby konsularne Państw Członkowskich powinny posiadać wyspecjalizowanych funkcjonariuszy.
Także przedstawicielstwa UE w tych krajach mogłyby współpracować w sposób bardziej aktywny.
2.8.9 Unia mogłaby sporządzić umowy preferencyjne z krajami kandydującymi.
2.8.10 Ponadto w umowach o współpracy, podpisanych przez UE z innymi krajami lub ugrupowaniami regionalnymi, można by zawrzeć warunki preferencyjnego dostępu dla imigrantów, unikając jakiegokolwiek rodzaju dyskryminacji z powodów etnicznych czy kulturowych.
2.8.11 EKES proponuje także raz jeszcze, aby integracja była częścią europejskich polityk w zakresie imigracji. Komitet przedstawił liczne propozycje w różnych opiniach [27] oraz na konferencji, która odbyła się w 2002 r.
[28] EKES będzie współpracował z Komisją w opracowaniu europejskiego programu na rzecz integracji, który powinien dysponować wystarczającymi środkami w ramach nowych perspektyw finansowych. Zielona księga powinna odwoływać się do wszystkich odpowiednich międzynarodowych i europejskich traktatów i konwencji [29].
[6] Zob. komunikat Komisji COM(2005) 94 z 16.3.2005 r. w sprawie ewolucji demograficznej. [7] Dz. U. C 260 z 17.09.2001 r. (sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTANOS) oraz opinia EKES w sprawie komunikatu na temat imigracji nieuregulowanej (Dz. U. C 149 z 21.06.2002 r. (sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTANOS).
[9] Zob. opinia w sprawie: "Rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w walce z pracą nielegalną" (SOC/172), przyjęta na sesji plenarnej w dniach 6/ 7.4.2005 r. ( sprawozdawca: Erik HAHR). [10] Zob. opinia w sprawie komunikatu Komisji na temat: "Badanie powiązań między migracją legalną a nielegalną" (COM(2004) 412 końcowy), przyjęta na sesji plenarnej w dn. 15.12.2004 r. ( sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTANOS).
[25] Zob. opinia EKES-u na temat komunikatu w sprawie wspólnotowej polityki dotyczącej odsyłania nielegalnych rezydentów, Dz. U. C 85 z 8.4.2003 r. (sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTANOS). [26] Zob. opinia EKES na temat Zielonej księgi w sprawie wspólnotowej polityki dotyczącej odsyłania nielegalnych rezydentów, Dz. U. C 61 z 14.3.2003 r. (sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych oraz wypalonego paliwa jądrowego"
COM(2004) 716 końcowy — 2004/0249 (CNS)
(2005/C 286/07)
Dnia 12 listopada 2004 r., działając na podstawie art. 31 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, wydała swoją opinię w dniu 19 maja 2005 r. (Sprawozdawca: Stéphane BUFFETAUT).
Na 418. sesji plenarnej w dniach 8 i 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 czerwca 2005r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 120 głosami za, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Kwestia nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych między Państwami Członkowskimi regulowana jest dyrektywą Rady 92/3 z 3 lutego 1992 r.
1.2 Tekst ten dotyczy zarówno przesyłania odpadów radioaktywnych między Państwami Członkowskimi, jak i ich przywozu i wywozu.
Ma on na celu zagwarantowanie Państwom Członkowskim będącym krajami tranzytu i przeznaczenia informacji o przesyłaniu odpadów radioaktywnych, które są dla nich przeznaczone, lub które są przewożone przez ich terytorium.
Mają one możliwość ich przyjęcia lub odrzucenia.
1.3 Jeśli chodzi o wywóz, władze docelowych państw trzecich są o nim informowane.
1.4 Po przeszło dziesięciu latach ogólnie zadowalającego stosowania wspomnianej dyrektywy, Komisja uznała, że konieczne jest przeprowadzenie kilku dostosowań uzasadnionych powodami praktycznymi i prawnymi.
1.5 Proces ten wpisuje się w piątą fazę inicjatywy mającej na celu uproszczenie prawodawstwa rynku wewnętrznego (SLIM — Simple Legislation for Internal Market).
1.5.1 Jego celem było zastanowienie się nad użytecznością następujących działań:
- wprowadzenie nowych przepisów technicznych,
- dostosowanie dyrektywy do nowych dyrektyw Euratomu i niektórych umów międzynarodowych,
- wyjaśnienie lub usunięcie niespójności co do prawa państw trzecich do konsultacji w sprawie planowanego przewozu odpadów radioaktywnych,
- rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy tak, aby włączyć doń wypalone paliwo przeznaczone do ponownego przetworzenia,
- przegląd i wyjaśnienie zasad dyrektywy co do odmowy autoryzacji na przesyłanie odpadów radioaktywnych,
- uproszczenie standardowego dokumentu zawiadomienia,
- rozważenie zastąpienia dyrektywy rozporządzeniem.
1.5.2 Po zakończeniu przeglądu, sformułowanych zostało 14 zaleceń, które stały się podstawą refleksji nad zmianą dyrektywy.
2.
Nowy wniosek dotyczący dyrektywy
2.1 Komisja Europejska podaje cztery powody dla zmiany dyrektywy 92/3:
- kwestia spójności z ostatnimi dyrektywami Euratomu,
- kwestia spójności z konwencjami międzynarodowymi,
- jaśniejsze określenie procedury w praktyce: chodzi o wyjaśnienie pewnych pojęć, o zmianę obecnych definicji lub o dodanie nowych, o usunięcie niespójności i uproszczenie procedury,
- poszerzenie zakresu stosowania o wypalone paliwo: według dyrektywy 92/3, wypalone paliwo, dla którego nie przewidziano żadnej utylizacji jest traktowane jako odpad radioaktywny i podlega w związku z tym procedurze kontroli określonej w dyrektywie.
Natomiast przesyłanie wypalonego paliwa w celu jego ponownego przetworzenia procedurze tej nie podlega.
Komisja chce objąć zakresem stosowania dyrektywy wypalone paliwo przeznaczone do ponownego przetworzenia, ponieważ uważa za nielogiczne stosowanie lub niestosowanie ustawodawstwa w zależności od przeznaczenia wypalonego paliwa, podczas gdy jego charakter jest taki sam.
2.2 Poza tym, Komisja postanowiła poprawić strukturę tekstu z punktu widzenia techniki prawodawczej.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Jak zauważyła Komisja, wdrożenie tekstu napotkało pewne problemy praktyczne związane z jego zastosowaniem.
Przemysł jądrowy, do którego zwrócono się w ramach procedury SLIM, przedstawił zalecenia idące w kierunku sprecyzowania i uproszczenia istniejących procedur, aby poprawić skuteczność systemu, zapewnić lepszą przewidywalność i oszczędność czasu.
3.2 Uzasadnione jest dążenie Komisji do uproszczenia dyrektywy i jej nowelizacji tak, aby była ona zgodna z ostatnimi dyrektywami Euratomu i spójna z konwencjami międzynarodowymi — w szczególności ze Wspólną konwencją bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi.
3.3 Wysiłki zmierzające do uproszczenia istniejących procedur, jak na przykład upowszechnienie automatycznej procedury przyjęcia (art. 6), wprowadzenie poświadczenia otrzymania przesyłki (art. 8), dostosowanie systemu językowego standardowego dokumentu (art. 13), zasługują na podkreślenie i aprobatę.
Być może należało posunąć się jeszcze dalej w duchu procedury SLIM, bowiem wiele trudności stwierdzonych w praktyce pozostaje nierozwiązanych.
Niektóre sugerowane zmiany wzbudzają ponadto wątpliwości co do ich praktycznego stosowania.
Inne zmiany mogą przeszkodzić we właściwym przebiegu przesyłu odpadów radioaktywnych i wypalonego paliwa.
Wreszcie środowiska przemysłowe są zaniepokojone rozszerzeniem zakresu stosowania dyrektywy 92/3/Euratom na wypalone paliwo przeznaczone do ponownego przetworzenia, co może utrudnić przesyłanie odpadów i rozbudować procedury administracyjne, nie zwiększając stopnia ochrony ludności i pracowników zabezpieczonych już dzięki innym instrumentom prawnym, a głównie dzięki Wspólnej konwencji bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi oraz dzięki obowiązującym zasadom przewozu materiałów radioaktywnych.
4.
Uwagi szczegółowe
Tekst wniosku podnosi kilka ważnych kwestii zasadniczych.
4.1 Nowa dyrektywa a wolny przepływ wypalonego paliwa przeznaczonego do ponownego przetworzenia
4.1.1 Jedną z najważniejszych zmian w nowej propozycji jest rozszerzenie zakresu dyrektywy na wszystkie rodzaje wypalonego paliwa, bez rozróżnienia na paliwo przeznaczone do utylizacji i to, które ma być składowane w sposób ostateczny.
Obecnie, wypalone paliwo przeznaczone do utylizacji, które — w odróżnieniu od odpadów radioaktywnych — jest traktowane jako towar oczekujący na wykorzystanie, nie jest objęte zakresem stosowania dyrektywy 92/3.
4.1.2 To rozróżnienie pomiędzy wypalonym paliwem przeznaczonym do ostatecznego składowania, traktowanym jako odpady radioaktywne i wypalonym paliwem przeznaczonym do ponownego przetworzenia zostało wielokrotnie jasno sformułowane przez Komisję (odpowiedzi na pisemne interpelacje parlamentarne E-1734/97 i P-1702/02). Wyraża ono poza tym prawo każdego Państwa Członkowskiego do określania i wdrażania własnej polityki zarządzania wypalonym paliwem oraz różnice w stosowanej w tej dziedzinie strategii.
4.1.3 Aby rozszerzyć zakres stosowania o wypalone paliwo przeznaczone do ponownego przetworzenia, Komisja przywołuje jako argument ochronę radiologiczną oraz logikę (chodzi o te same materiały, zmienia się jedynie ich przeznaczenie).
Jeśli materiały radioaktywne mają podlegać tym samym zasadom, niezależnie od przeznaczenia, głównym celem będzie unikanie sytuacji, w której nowo proponowane przepisy byłyby — wbrew założeniom — wykorzystywane do tworzenia barier w przesyłaniu wypalonego paliwa.
Dlatego też mechanizm zwany automatycznym przyjęciem stanowi element zapewniający równowagę tekstu i powinien zostać zachowany.
Innym sposobem zapewnienia dokumentowi równowagi byłoby precyzyjniejsze zdefiniowanie podstaw do odrzucenia przez państwo tranzytu autoryzacji przesyłu.
4.2 Problematyka państw tranzytu
4.2.1 Nowy wniosek daje następującą definicję kraju tranzytu: "każdy kraj inny niż kraj pochodzenia lub kraj przeznaczenia, przez którego terytorium przesyłka odbywa się lub jest planowana".
Co należy rozumieć przez terytorium?
Czy zawiera on obszar lądowy, wody terytorialne, wyłączne strefy ekonomiczne i obszar powietrzny?
4.2.2 Konieczne wydaje się doprecyzowanie tych pojęć, ponieważ skutki przepisów mogą znacznie się różnić w zależności od tego, czy na przykład wyłączna strefa ekonomiczna jest traktowana jako integralna część obszaru, czy też nie.
Należy pamiętać, że w prawie międzynarodowym kompetencje państwa zmieniają się w zależności od części obszaru branej pod uwagę.
4.2.3 Międzynarodowe prawo publiczne uznaje pełną suwerenność państw w stosunku do mórz terytorialnych, ale nie w stosunku do wyłącznych stref ekonomicznych i szelfu kontynentalnego, gdzie ich prawa są ograniczone. W związku z tym EKES uważa, że przez terytorium państwa tranzytu należy rozumieć jego obszar lądowy i powietrzny oraz jego morze terytorialne, nie zaliczając doń wyłącznej strefy ekonomicznej.
4.2.4 Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że na przykład na Morzu Śródziemnym nie ma wyłącznych stref ekonomicznych, gdyż jego basen nie jest na to wystarczająco rozległy.
A przecież do Unii Europejskiej należy wiele państw śródziemnomorskich, które w tym przypadku nie mogłyby korzystać z tych samych praw, co inne Państwa Członkowskie.
EKES zaleca ponadto, by tę precyzyjniejszą definicję terytorium państwa tranzytu stosować w świetle uznawanych przez prawo międzynarodowe praw i wolności żeglugi, a w szczególności prawa do nieszkodliwego przepływu przez morze terytorialne, zgodnie ze szczególnymi postanowieniami art. 27 ust. 3 lit. (i) Wspólnej konwencji.
4.3 Definicja praw państwa tranzytu
4.3.1 Należy zastanowić się nad zakresem uznanych praw państw tranzytu w ramach tej dyrektywy.
4.3.2 Wniosek przewiduje uprzednią zgodę państw tranzytu zarówno w przypadku Państw Członkowskich Wspólnoty jak i państw trzecich.
4.3.3 W przypadku gdy Państwa Członkowskie mają zwrócić się o uprzednią autoryzację na tranzyt przez terytorium państwa trzeciego, winny one upewnić się, że państwo to respektuje normy bezpieczeństwa zawarte w konwencjach.
4.4 Warunki wykonywania przez państwo tranzytowe przyznanych mu praw
4.4.1 Art. 27 ust. 3 lit. (i) Wspólnej konwencji IAEA (Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej) stanowi, że żadne z postanowień konwencji nie narusza ani nie wpływa na korzystanie przez okręty i samoloty wszystkich państw z praw i wolności ruchu morskiego, rzecznego i powietrznego, gwarantowanych przez prawo międzynarodowe.
4.4.2 Zespół SLIM sugerował dodanie podobnego przepisu w dyrektywie, co rzeczywiście byłoby wskazane.
4.4.3 Poza tym konieczne jest dokładniejsze określenie powodów, które mogą być przywoływane przez tranzytowe Państwo Członkowskie w wypadku odmowy zezwolenia na przesył.
Dyrektywa 92/3 stworzyła system odstępstw od zasad wspólnego rynku nuklearnego i, jako taki, system ten musi być ściśle stosowany.
Tak więc na mocy tej dyrektywy, państwa tranzytu mogą przeciwstawić się przesyłowi tylko w wypadku nieprzestrzegania przepisów międzynarodowych lub wspólnotowych dotyczących transportu. Natomiast obecna propozycja Komisji ogranicza się do przywołania "odpowiedniego obowiązującego ustawodawstwa", co jest nieprecyzyjne.
4.4.4 Byłoby więc stosowne i jaśniejsze wprowadzenie rozróżnienia między Państwem Członkowskim tranzytu a Państwem Członkowskim przeznaczenia.
Dla tranzytowego Państwa Członkowskiego podstawowym problemem jest zapewnienie, by planowana operacja przesyłu spełniała wymogi międzynarodowych i wspólnotowych przepisów odnośnie transportu materiałów radioaktywnych.
Dla docelowego Państwa Członkowskiego problematyka jest szersza i dotyczy nie tylko zagadnień transportu, ale także zarządzania materiałami radioaktywnymi.
4.4.5 Art. 6 ust. 3 mógłby więc mieć następującą postać:
"Odmowa udzielenia zgody lub narzucenie warunków na wyrażenie zgody muszą być odpowiednio umotywowane:
i) w przypadku Państw Członkowskich będących krajami tranzytu, w oparciu o przepisy międzynarodowe, wspólnotowe i krajowe dotyczące transportu materiałów radioaktywnych;
ii) w przypadku Państw Członkowskich będących krajami przeznaczenia, w oparciu o odpowiednie obowiązujące prawodawstwo w dziedzinie zarządzania materiałami radioaktywnymi i zarządzania wypalonym paliwem jądrowym lub przepisy międzynarodowe, wspólnotowe i krajowe dotyczące transportu materiałów radioaktywnych."
4.4.6 Wreszcie mechanizm zwany automatycznym przyjęciem, uniemożliwiający państwom uciekanie się do środków opóźniających lub przeciąganie procedur, jest niezwykle użyteczny i nie powinien być kwestionowany (art. 6 ust. 2 wniosku dotyczącego dyrektywy).
4.5 Praktyczne trudności w stosowaniu niektórych procedur
4.5.1 Wniosek dotyczący dyrektywy zawiera rzeczywiste uproszczenia istniejących procedur i wypada wyrazić z tego zadowolenie.
Pozostają jednakże pewne trudności i wątpliwości co do praktycznego wprowadzenia niektórych zmian.
4.6 Uściślenie zasad kontroli przywozu i wywozu (art. 10, 11 i 12)
4.6.1 Struktura dyrektywy została zmieniona tak, aby poszczególne etapy procedury były łatwiejsze do zidentyfikowania.
Specjalne przepisy dotyczą przywozu i wywozu, ale ich związek z ogólnymi zasadami określającymi poszczególne etapy procedury powinien zostać sprecyzowany.
4.6.2 I tak, równoczesna lektura art. 10 ust. 1 i ogólnych zasad zawartych we wniosku może prowadzić do sytuacji, w której Państwo Członkowskie będące krajem przeznaczenia przedkłada samo sobie wniosek o zgodę na przesyłkę, co wydaje się dziwne.
4.6.3 W art. 10 ust. 2 pojęcie "osoby odpowiedzialnej za kierowanie przesyłką" nie jest zbyt jasne i może dotyczyć wielu podmiotów.
Jeśli chodzi o odpowiedzialność prawną: czy ma być ona określana na podstawie umowy i/lub na drodze przepisów lub ustaw?
4.6.4 Wątpliwości budzi związek art. 10 ust. 2 z art. 12 określającym okoliczności, w jakich wywóz jest zabroniony.
I tak, czy tranzytowe Państwo Członkowskie musi, oprócz innych kwestii, ocenić zdolność docelowego państwa trzeciego do bezpiecznego zarządzania odpadami radioaktywnymi (art. 12 ust. 1 lit. c)?
Co stanie się, jeśli państwo tranzytu oceni, że docelowe państwo trzecie nie jest do takiego zarządzania zdolne?
4.6.5 W celu precyzyjnego określenia zasad wywozu odpadów radioaktywnych i zużytego paliwa poza granice UE proponuje się weryfikację art. 12 ust. 1 lit. c) dyrektywy poprzez zapis, że odpowiednie organy Państw Członkowskich nie autoryzują przesyłek do kraju trzeciego, w którym środki techniczne, prawne, administracyjne oraz zasady udziału społecznego w podejmowaniu decyzji nie gwarantują bezpiecznego zarządzania odpadami radioaktywnymi na poziomie co najmniej obowiązującym w krajach UE.
4.6.6 Art. 11 odnoszący się do kontroli wywozu poza Wspólnotę nie określa w jaki sposób wystosować wniosek i/lub otrzymać zgodę władz państwa trzeciego będącego krajem przeznaczenia.
Co więcej, stosowanie ogólnych zasad zawartych we wnioskowanej dyrektywie rozbija się o eksterytorialność docelowych państw trzecich, które nie należą do wspólnotowego porządku prawnego.
4.6.7 Jeśli chodzi o odmowę zgody na przesył ze strony państwa docelowego, to — podobnie, jak w przypadku państw tranzytu — wskazane byłoby lepsze zdefiniowanie i określenie motywów, które mogą być przywołane dla usprawiedliwienia odmowy zgody na przesyłkę (art.. 6 ust. 3 dotyczy obu kategorii państw).
4.7 Uściślenie lub harmonizacja pewnych pojęć
4.7.1 "Odpad radioaktywny": art. 3 ust. 1 daje nową definicję odpadów radioaktywnych przedstawianą jako kalka z definicji Wspólnej konwencji, chociaż istnieje między nimi kilka różnic; szczególnie przy ustalaniu, który kraj decyduje o kategoryzacji odpadów radioaktywnych.
Pożądane byłoby więc trzymanie się definicji Wspólnej konwencji.
4.7.2 "Specyfikacje techniczne": art. 9 odnosi się do pojęcia specyfikacji technicznych, "na których podstawie zezwolono na przesyłkę", nie precyzując sensu tego terminu.
Pojęcie to jest często stosowane w przepisach o transporcie odpadów radioaktywnych i wypalonego paliwa. Aby więc uniknąć nieporozumień, należałoby jasno zdefiniować znaczenie tego terminu.
4.7.3 "Autoryzacja", "pozwolenie", "zgoda" (fr. autorisation, approbation, acceptation, accord): wiele artykułów (art. 4-7 i art. 10, 11 i 13) odwołuje się bez rozróżnienia do tych pojęć.
Harmonizacja terminologii ułatwiłaby lekturę i interpretację tekstu.
EKES proponuje zachowanie dwóch terminów: autoryzacja i zezwolenie.
Termin "autoryzacja" odnosiłby się do zgody państwa pochodzenia.
Termin "zezwolenie" dotyczyłby zgody udzielonej przez państwo przeznaczenia i/lub tranzytu.
Rozróżnienie to powinno pozwolić na oddanie różnicy między dwoma etapami w procedurze kontroli określonej w dyrektywie.
5.
Wnioski
5.1 EKES popiera nowelizację dyrektywy mającą na celu dostosowanie jej do ostatnich dyrektyw Euratomu i konwencji międzynarodowych oraz uproszczenie i jaśniejsze określenie istniejących procedur.
Wyraża też zadowolenie z wprowadzenia do wniosku mechanizmu automatycznego przyjęcia umożliwiającego zapobieżenie stosowania taktyk opóźniających.
5.2 Komitet zwraca jednak uwagę na konieczność właściwego ponownego zdefiniowania zasad dotyczących tranzytu, aby nie stworzyły one niepotrzebnych przeszkód w przesyle wypalonego paliwa przeznaczonego do ponownego przetworzenia we Wspólnocie, co byłoby sprzeczne z zasadami wspólnego rynku nuklearnego.
5.3 Wreszcie konieczne byłoby jaśniejsze określenie zasad dotyczących przywozu i wywozu oraz ściślejsze zdefiniowanie powodów, które mogą usprawiedliwić odmowę wydania zezwolenia ze strony państwa tranzytu lub przeznaczenia. Bruksela, 9 czerwca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 77/91/EWG w sprawie tworzenia spółek akcyjnych i utrzymywania oraz zmian wysokości ich kapitału
COM(2004) 730 końcowy — 2004/0256 (COD)
(2005/C 294/01)
Dnia 13 stycznia 2005 r.
Rada, działając na podstawie art. 44 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 czerwca 2005 r.
Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 419. sesji plenarnej w dniu 13 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednogłośnie przyjął następującą opinię:
Wprowadzenie
1.
Kontekst
1.1 We wrześniu 1999 r., w kontekście procesu upraszczania ustawodawstwa w dziedzinie rynku wewnętrznego (SLIM), Komisja opublikowała opracowanie sporządzone przez grupę roboczą ds. prawa spółek, którego celem było przede wszystkim uproszczenie pierwszej i drugiej dyrektywy.
W sprawozdaniu pod tytułem "Nowoczesne ramy regulacyjne dla europejskiego prawa spółek" wydanym w listopadzie 2002 r. Grupa Wysokiego Szczebla skupiająca ekspertów z zakresu prawa spółek podkreśliła, że większość sugestii SLIM jest zdecydowanie warta realizacji w postaci dyrektywy.
1.2 Omawiany wniosek dotyczący dyrektywy ma na celu uproszczenie pewnych aspektów drugiej dyrektywy, która obecnie określa następujące wymagania:
- akcje nie mogą być emitowane po cenie niższej niż ich wartość nominalna, a w przypadku braku wartości nominalnej, po cenie niższej niż ich wartość księgowa.
Zakaz ten stosuje się do wszystkich emisji akcji bez wyjątku, a nie tylko do pierwotnej emisji akcji dokonywanej przy zakładaniu spółki.
Nie oznacza to, że kolejnych emisji akcji nie można dokonywać według wartości nominalnej lub wartości księgowej niższej niż wartość poprzedniej emisji pod warunkiem, że cena emisyjna nowych akcji spełnia wspomniany wyżej warunek;
- emisja akcji w zamian za wkład inny niż pieniężny musi zostać wyceniona przez jednego lub więcej niezależnych ekspertów;
- uproszczenie struktury własności kapitału akcyjnego, o ile w ogóle jest możliwe, podlega z zasady wstępnemu zatwierdzeniu w ramach statutu, aktu założycielskiego spółki bądź zatwierdzeniu przez walne zgromadzenie;
- nabywanie własnych akcji przez spółkę podlega z zasady zatwierdzeniu przez walne zgromadzenie jedynie na określony czas i tylko w odniesieniu do określonej części kapitału spółki;
- pomoc finansowa ze strony spółki na nabycie jej akcji przez osobę trzecią jest możliwa jedynie w bardzo ograniczonych przypadkach i jedynie w określonym zakresie;
- wyłączenie praw pierwokupu przy podwyższeniu kapitału w zamian za wkłady pieniężne podlega zatwierdzeniu przez walne zgromadzenie oraz wymaga sporządzenia pisemnego sprawozdania przez organ administrujący lub zarządzający;
- w przypadku obniżenia kapitału Państwa Członkowskie określają warunki wykonania prawa wierzyciela do uzyskania odpowiednich zabezpieczeń.
2.
Treść wniosku dotyczącego dyrektywy
2.1 Wniosek dotyczący dyrektywy opiera się na założeniu, że uproszczenie drugiej dyrektywy przyczyniłoby się w znacznym stopniu do promowania skuteczności i konkurencyjności przedsiębiorstw bez ograniczania ochrony oferowanej akcjonariuszom i wierzycielom.
2.2 W świetle powyższego, poszczególne artykuły wniosku dotyczącego dyrektywy mają na celu, bezpośrednio lub pośrednio:
- umożliwić spółkom przyciągnięcie wkładów innych niż pieniężne, bez konieczności uciekania się przez spółki do specjalnych wycen dokonywanych przez ekspertów, pod warunkiem, że nie ma sprzeciwu co do takiego działania;
- dać spółkom możliwość nabywania akcji własnych do poziomu kapitału rezerwowego spółki przeznaczonego do podziału;
- dać spółkom możliwość udzielania pomocy finansowej mając na względzie nabywanie ich akcji przez osobę trzecią do poziomu kapitału rezerwowego spółki przeznaczonego do podziału;
- dać spółkom możliwość, pod pewnymi warunkami, podwyższania swojego kapitału bez konieczności spełniania wymogów sprawozdawczych związanych z ograniczeniem lub wycofaniem prawa akcjonariuszy do pierwokupu;
- zapewnić wierzycielom możliwości skorzystania z postępowania sądowego lub administracyjnego, w przypadku gdy uważają, że ich roszczenia są zagrożone;
- przyznać akcjonariuszom posiadającym istotny udział większościowy (90 %) w kapitale spółki notowanej na giełdzie prawo do nabycia pozostałych udziałów.
2.3 Aby zapobiegać nadużyciom rynkowym, Państwa Członkowskie powinny uwzględnić, w celu wprowadzenia w życie niniejszej dyrektywy, przepisy dyrektyw 2003/6/WE oraz 2004/72/WE w zakresie dopuszczalnych praktyk rynkowych oraz szeregu środków mających na celu zapewnienie przejrzystości zarządzania oraz odpowiedzialności organów zarządzających.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet akceptuje cele wyznaczone we wniosku dotyczącym dyrektywy oraz, w ujęciu ogólnym, środki, przy pomocy których Komisja zamierza je osiągnąć.
Jednakże, należy odróżnić uproszczenie rzeczywiste, które nie zmienia znaczenia ani zakresu istniejących już przepisów, od uproszczenia modyfikującego, które w wyniku usunięcia określonych procedur przewidzianych pierwotnie jako gwarancje dla osób trzecich, rynku lub samych spółek, może zmienić, czy to w sposób istotny, czy drugorzędny, "ochronny" charakter poprzednich dyrektyw.
3.2 Uproszczenie modyfikujące niekoniecznie musi zostać odrzucone; może okazać się wręcz użyteczne, jeśli w jego wyniku przepisy zostają dostosowane do realiów rynku lub spółki.
Jednakże stosując je, Komisja nie może przekroczyć granic wynikających z uprawnień, które zostały jej przyznane, polegających na uproszczeniu, a nie modyfikacji obowiązującego ustawodawstwa.
Innymi słowy, przyjęta może zostać każda taka modyfikacja, w stosunku do której można wykazać, iż przyczynia się ona do uproszczenia zarządzania spółkami oraz jednocześnie wpływa na poprawę konkurencyjności i obniża koszty spółek. Natomiast modyfikacja, która wiąże się ze zmniejszeniem praw osób trzecich, szczególnie akcjonariuszy mniejszościowych i wierzycieli, nie może zostać zaakceptowana.
EKES pragnie zwrócić uwagę Parlamentu i Rady na ten aspekt, ponieważ ma on zasadnicze znaczenie dla uniknięcia wśród obywateli wrażenia, że proces uproszczenia jest wykorzystywany w celu wprowadzenia poważnych modyfikacji nie mających nic wspólnego z uproszczeniem.
W takim właśnie duchu EKES zamierza wyrazić swoją opinię, komentując jedynie kwestie wymagające uwagi, przy czym należy rozumieć, że kwestie, o których się nie wspomina, zostały przez Komitet zaakceptowane.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Zgodnie z art. 10a ust. 1 Państwa Członkowskie mogą zadecydować o niestosowaniu przepisów ochronnych przewidzianych w art. 10 ust. 1, 2 i 3 dyrektywy 77/91/WE, jeżeli nowy wkład do kapitału spółki jest niepieniężny, a w praktyce, jeśli wkład stanowią papiery wartościowe notowane na giełdzie.
W tym wypadku wycena eksperta może zostać zastąpiona wyceną według ich średniej ceny ważonej w ciągu trzech poprzedzających miesięcy.
4.1.1 Komitet akceptuje ten fakt, ale zwraca uwagę, że wycena na postawie średniej ceny ważonej w ciągu trzech poprzedzających miesięcy jest oparta na przeszłych wartościach, które nie uwzględniają przyszłych zmian w postaci wzrostu lub spadku.
Należałoby uzupełnić tę zasadę w ten sposób, by umożliwić traktowanie ceny średniej ważonej jako maksymalnej, dając organom decyzyjnym możliwość wybrania innej uzasadnionej wartości.
4.1.2 Ułatwienia przyznane w ust. 1 powinny zostać wprowadzone na terenie całej UE.
Jeśli ich wdrożenie pozostawiono by Państwom Członkowskim, zaistniałoby ryzyko, że w niektórych krajach oczekiwany efekt deregulacji w ogóle by nie nastąpił.
4.2 Art. 10a ust. 2 przewiduje, że przepisy ochronne wspomniane w pkt 4.1 nie stosują się także w przypadku, gdy nowy wkład kapitału składa się z papierów innych niż papiery wartościowe notowane na giełdzie (papiery nienotowane na giełdzie, nieruchomości etc.).
W takim wypadku wycena powinna była zostać dokonana uprzednio przez niezależnego eksperta, który powinien posiadać odpowiednie wykształcenie i doświadczenie.
4.2.1 Zdaniem Komitetu należy usunąć lit. a), dotyczącą eksperta, ponieważ pojęcia "dostateczne kwalifikacje i doświadczenie" są zbyt ogólne.
Wystarczy, jeśli w dyrektywie jest mowa o niezależnym ekspercie uprawnionym przez odpowiednie władze.
4.2.1.1 W ust. 2 lit. b), dotyczącej okresu referencyjnego dla wyceny wkładu, 3-miesięczny termin powinno się przedłużyć do przynajmniej 6 miesięcy.
4.2.2 Druga uwaga dotyczy lit. c), która mówi, iż ekspert musi dokonać wyceny "zgodnie z ogólnie przyjętymi standardami i zasadami wyceny obowiązującymi w Państwie Członkowskim". EKES proponuje, aby wyraźnie przytoczyć zasady rachunkowości uznane przez prawo lub oficjalne przepisy.
4.2.3 Ust. 3 przewiduje możliwość niestosowania przepisów dotyczących wyceny, jeśli wkład niepieniężny pochodzi z wyliczeń poprzedniego roku budżetowego.
Pojęcie "poszczególne składniki aktywów" wymaga wyjaśnienia; niejasne jest, czy chodzi tu o wartości z bilansu, czy nie.
4.3 W art. 10b ust. 2 jest mowa, iż "każde Państwo Członkowskie wyznaczy niezależny organ administracyjny lub sądowy odpowiedzialny za badanie legalności wkładów innych niż pieniężne".
W samej tylko kwestii sformułowania, EKES pragnie zauważyć, że organ sądowy jest zawsze niezależny i proponuje drobną zmianę brzmienia tekstu.
Co ważniejsze, o tych organach mówi się wielokrotnie w tekście dyrektywy, za każdym razem w odniesieniu do innych funkcji, nigdy nie podając definicji ich konkretnej roli lub listy zadań.
4.3.1 Wiadomo, że w każdym Państwie Członkowskim istnieją organy administracyjne lub sądowe posiadające funkcje notarialne, zezwalające lub regulujące i wydaje się, iż nadszedł czas, by, przynajmniej wewnątrz każdego Państwa Członkowskiego, wprowadzić przejrzystość i wyznaczyć definicję pojedynczego organu (na zasadzie "pojedynczych punktów" zgodnie z dyrektywą dotyczącą usług) odpowiedzialnego za regulowanie i kontrolę spółek. Byłby to faktyczny krok naprzód, nie tylko w kierunku uproszczenia, ale przede wszystkim na drodze do realizacji wspólnego rynku.
4.4 Art. 19 ust. 1 przewiduje, iż w państwach, w których spółki mogą nabywać akcje własne, walne zgromadzenie musi udzielić upoważnienia na okres maksymalnie pięciu lat.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że ten okres jest zbyt długi. Sytuacja na rynku oraz w spółce może się radykalnie zmienić, zmuszając organy decyzyjne do cofnięcia swoich decyzji.
Zlecenia kupna akcji nie są zazwyczaj ważne przez pięć lat.
W celu zachowania ostrożności oraz zapewnienia walnemu zgromadzeniu pewnego stopnia swobody, lepiej byłoby skrócić ten okres do dwóch lat, pozwalając na przedłużenie okresu ważności o rok lub dwa lata.
4.4.1 W art. 23 ust. 1 powinno się zrezygnować ze sformułowania "z inicjatywy" organu administrującego lub zarządzającego.
Pojecie to jest mało precyzyjne i może być rozumiane tylko przykładowo.
5-letni okres analizy przepływu środków pieniężnych w drugim akapicie jest za długi i powinien zostać skrócony do 2 lat.
4.5 Art. 23a ustanawia prawo akcjonariuszy do zakwestionowania wydanej przez walne zgromadzenie akceptacji transakcji wniesienia wkładu innego niż pieniężny, zwracając się do odpowiedniego organu administracyjnego lub sądowego o podjęcie decyzji w sprawie legalności danej transakcji.
EKES zauważa, że decyzje podejmowane przez zgromadzenie akcjonariuszy mają moc prawną i organowi posiadającemu wyłącznie uprawnienia administracyjne trudno byłoby zdecydować o ich unieważnieniu lub zmianie.
To jeszcze bardziej uwidacznia potrzebę zdefiniowania roli organów odpowiedzialnych (patrz punkt 4.3 powyżej) oraz ustanowienia jednego organu wykonującego też funkcje sądowe (trybunał administracyjny).
4.6 W art. 29 dodany jest ustęp zwalniający organ administrujący lub zarządzający z obowiązku przedstawienia pisemnego sprawozdania odnośnie do ograniczenia lub cofnięcia prawa do pierwokupu w przypadku podwyższenia kapitału.
EKES nie widzi logiki w tym przepisie, który zdaje się być sprzeczny z zasadami przejrzystości i nie upraszcza w znaczący sposób procedur.
Należy także zauważyć, że akcjonariusze mogą "zażądać od organu administrującego lub zarządzającego wskazania powodów takiego ograniczenia lub wycofania prawa pierwokupu". Jednakże nie ma przepisu dotyczącego odmowy podania informacji lub zakwestionowania przez akcjonariuszy podanych im informacji.
Punktem odniesienia powinny być tu ogólne zasady prawa spółek: walne zgromadzenie jest suwerenne w zakresie uprawnień przekazanych organom spółki i zawsze, we wszelkich przypadkach, ma prawo być informowane o tym, co zostało zrobione oraz otrzymać rozliczenie każdej pozycji budżetu, dotyczącej zarówno przychodów, jak i rozchodów.
Dlatego też Komitet proponuje usunięcie tego ustępu.
4.7 Art. 39a jako taki nie wprowadza uproszczenia, ale próbuje dokonać kodyfikacji (odzwierciedlając art. 15 dyrektywy w sprawie ofert przejęcia) zasady, która obowiązuje tylko w niektórych państwach: "akcjonariusz większościowy" (tzn. taki, który posiada co najmniej 90 % subskrybowanego kapitału spółki notowanej na giełdzie) może zobowiązać "akcjonariuszy mniejszościowych" do sprzedania mu swoich akcji po "godziwej cenie".
Państwa Członkowskie mogą ustalić wyższy próg, pod warunkiem, że nie przekroczy on 95 % subskrybowanego kapitału spółki.
Preambuła do wniosku dotyczącego dyrektywy mówi o "akcjonariuszu większościowym" także w przypadku większej ilości akcjonariuszy, podczas gdy sposób sformułowania artykułu przywodzi na myśl jednego akcjonariusza, konieczne jest więc, by tekst końcowy rozwiał te wątpliwości.
4.7.1 Zasada tego rodzaju została skodyfikowana w dyrektywie w sprawie ofert przejęcia, o czym wspomniano powyżej, ale tutaj sytuacja jest inna: brak jest gwarancji przejrzystości związanych z ofertą przejęcia, jak również warunków, które do niej doprowadziły.
O ile w interesie akcjonariusza większościowego bez wątpienia leży kontrolowanie spółki w 100 % — szczególnie w obecności obstrukcyjnej bądź skłonnej do kłótni mniejszości — akcjonariusze mniejszościowi mogą postrzegać tę kwestię zupełnie inaczej, w zależności od okoliczności i indywidualnej sytuacji.
Akcjonariusz, który nie ma wpływu na prowadzenie spółki może w pozytywnym świetle postrzegać sprzedaż swojego udziału po cenie godziwej, pod warunkiem, że jest ona wyższa od ceny, jaką mógłby uzyskać w wyniku sprzedaży akcji na giełdzie.
Jednakże jeśli akcje zapewniają dobry zysk lub prawdopodobny jest wzrost ich wartości, inwestor/akcjonariusz może chcieć je zatrzymać. W takich okolicznościach nie jest jasne, dlaczego miałby być zobowiązany do sprzedaży.
Podsumowując, z jednej strony akcjonariusze mniejszościowi posiadający 10 % akcji nie mogą zazwyczaj utrudnić zarządzania spółką, z drugiej strony natomiast istnieje potrzeba uznania pełnej swobody wyboru, do której ma prawo każdy akcjonariusz.
Niemniej nie można wykluczyć marginalnych przypadków, w których zarządzanie wymaga kontroli całości akcji, tylko wtedy właśnie i przy autoryzacji ze strony organów kontrolnych omawiany przepis miałby rację bytu.
4.8 Art. 39b (wzorowany na art. 16 dyrektywy w sprawie przejęć) jest lustrzanym odbiciem poprzedniego punktu: akcjonariusze mniejszościowi mogą, indywidualnie lub wspólnie, zobowiązać akcjonariusza większościowego do zakupu ich akcji, także i tym razem "po godziwej cenie".
Uwagi poczynione w poprzednim akapicie mają zastosowanie mutatis mutandis; także i w tym wypadku zezwolenie kompetentnych władz na obowiązek sprzedaży powinno zostać przewidziane tylko w razie wystąpienia udowodnionej konieczności, co nie dotyczy potrzeby odsprzedania udziału w akcjach w przypadku przewidywań związanych z pogorszeniem się funkcjonowania spółki.
4.8.1 Podstawę wniosków Komitetu w dwóch wyżej wspomnianych przypadkach stanowi pojęcie równości i poszanowania ogólnych zasad prawnych: swoboda wyboru ze strony akcjonariuszy powinna zostać w całości zachowana i nie mogą jej ograniczać czynniki niepowiązane z ich interesami, za wyjątkiem uzasadnionych wymogów o innym charakterze.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych
COM(2004) 725 końcowy — 2004/0250 (COD)
(2005/C 294/02)
Dnia 3 lutego 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 44 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 czerwca 2005 r.
Sprawozdawcą był Harry BYRNE.
Na 419. sesji plenarnej w dniach 13- 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 lipca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął jednomyślnie następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Wniosek dotyczący zmiany dyrektyw o rachunkowości jest uzupełnieniem do Planu działań w sprawie modernizacji prawa spółek i umacniania nadzoru właścicielskiego na szczeblu UE, przyjętego przez Komisję dnia 21 maja 2003 r.
1.2 Projekt ma na celu dalsze umocnienie zaufania publicznego w stosunku do treści sprawozdań finansowych i raportów rocznych publikowanych przez spółki europejskie. W związku z powyższym założeniem niezbędne jest zapewnienie akcjonariuszom oraz pozostałym zainteresowanym stronom (tzn. pracownikom i dostawcom) rzetelnych, pełnych i łatwo dostępnych informacji.
1.3 EKES zgłosił szczegółowe uwagi do niektórych punktów tego dokumentu, jednak zasadniczo popiera sformułowane w nim cele i wyraża przekonanie, że działanie to jest niezbędne, aby chronić interesy wszystkich zainteresowanych stron.
2.
Szczegóły projektu Komisji
2.1 Projekt wymaga, aby do dyrektyw o rachunkowości (78/660/EWG i 83/349/EWG) wprowadzono następujące zmiany:
(a) ustanowienie odpowiedzialności zbiorowej członków zarządu, tj. uczynienie wszystkich członków władz spółki (członków jednostek administracyjnych, zarządu oraz rady nadzorczej) odpowiedzialnymi zbiorowo za sporządzanie sprawozdania finansowego;
(b) zwiększenie przejrzystości transakcji z udziałem jednostek powiązanych: transakcje pomiędzy spółkami a ich kierownictwem, pomiędzy spółkami a członkami rodzin kadry kierowniczej spółek lub innymi podmiotami powiązanymi przeprowadzane są często w warunkach odbiegających od przyjętych warunków handlowych;
(c) zwiększenie przejrzystości operacji pozabilansowych poprzez dodanie do dyrektyw o rachunkowości nowych wymogów odnoszących się np. do tzw. funduszy SPE;
(d) wprowadzenie sprawozdania na temat nadzoru właścicielskiego, tak aby każda spółka giełdowa zobowiązana była ujawnić w oddzielnej sekcji raportu rocznego informacje dotyczące swych praktyk w zakresie nadzoru właścicielskiego.
2.2 Komisja podkreśla, że jej podejście ma na celu zachowanie zasady proporcjonalności i zapewnienie elastyczności.
2.3 Komisja uznaje, że projekt nie podlega wyłącznie kompetencjom Wspólnoty, jednocześnie wskazuje jednak na fakt, że niezbędnym warunkiem dla zwiększenia zaufania publicznego wobec sprawozdań finansowych jest ich porównywalność we wszystkich krajach UE.
3.
Uwagi ogólne
3.1 W kontekście ostatnich skandali gospodarczych w Europie i na świecie EKES uznaje potrzebę zwiększenia zaufania publicznego w stosunku do sprawozdań finansowych firm europejskich.
Dlatego też zdecydowanie popiera tę inicjatywę.
3.2 EKES popiera podejście oparte na szeregu podstawowych zasad, jako że podziela on stanowisko, iż szczegółowe przepisy można obejść, bądź też mogą się one zdezaktualizować.
3.3 Zważywszy na potrzebę krzewienia przedsiębiorczości i zwiększanie zatrudnienia w UE, ważne jest, aby wymogi dotyczące sprawozdawczości finansowej nie były nadmierne.
Przerost wymagań mógłby mieć dodatkowo ujemny wpływ, gdyż ograniczałby koncentrację na kwestiach naprawdę istotnych.
Z tego powodu EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że projekt przewiduje kryterium "istotności" transakcji. Co więcej, zasadne jest pytanie, czy właśnie to kryterium nie powinno być nadrzędną cechą obu dyrektyw.
3.4 [1].
3.5 EKES jest świadom faktu, że Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Board — IASB) opracowuje obecnie standardy sprawozdawczości przeznaczone właśnie dla MŚP i z zadowoleniem przyjmuje te inicjatywę.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Odpowiedzialność członków zarządu
4.1.1 EKES popiera wniosek ustanawiający odpowiedzialność zbiorową członków zarządu za roczne raporty i sprawozdania finansowe, co jest już powszechnie akceptowane w UE.
Jednakże tam, gdzie funkcjonuje struktura dwuszczeblowa, ważne jest, aby odpowiedzialność nakładać na członków każdego szczebla (jednostek administracyjnych, zarządu oraz rady nadzorczej) proporcjonalnie do ich kompetencji. Odpowiedzialność członków nie powinna przekraczać ich kompetencji wynikających z przepisów prawa narodowego.
4.1.2 EKES sugeruje, aby zobowiązać członków zarządu, by w dobrej wierze i z własnej inicjatywy przekazywali audytorowi wszelkie informacje, które mogłyby być istotne dla raportu i sprawozdania finansowego przedsiębiorstwa.
4.2 Transakcje z udziałem jednostek powiązanych
4.2.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje wytyczony przez Komisję cel zwiększenia przejrzystości w transakcjach z udziałem nienotowanych na giełdzie spółek powiązanych, co ma przyczynić się do odbudowy zaufania publicznego wobec sprawozdań finansowych przedsiębiorstw.
Transakcje z udziałem jednostek powiązanych mają szczególne znaczenie w firmach prywatnych, w tym i w MŚP.
4.2.2 W treści art. 1 zmieniającego czwartą dyrektywę w art. 43 pkt 7 (b) wymaga się ujawnienia "charakteru, celu biznesowego oraz wielkości" transakcji z jednostkami powiązanymi, jeżeli transakcja taka została przeprowadzona w warunkach odbiegających od "przyjętych obyczajów handlowych".
Przekracza to wymogi Międzynarodowych Standardów Rachunkowości nr 24 (IAS), zwłaszcza jeśli chodzi o ujawnianie "celu biznesowego" takich transakcji.
EKES wyraża obawę, czy takie wyjście poza wymogi IAS 24 nie spowoduje raczej u spółek nienotowanych na giełdzie dodatkowych kosztów, które przeważyłyby nad pożytkiem dla osób korzystających ze sprawozdań finansowych.
4.3 Operacje pozabilansowe, w tym wykorzystanie tzw. funduszy SPE
4.3.1 Komisja proponuje zwiększyć stopień jawności informacji poprzez obowiązkowe umieszczanie danych dotyczących istotnych "operacji" pozabilansowych, w tym SPE, w informacjach dodatkowych do sprawozdania finansowego. EKES popiera ten wymóg, zwracając jednocześnie uwagę, że pojęcie "operacja" (arrangement) nie zostało zdefiniowane i pozostaje przez to raczej niejasne.
Komitet wskazuje tym samym na potrzebę uściślenia i jasnych wskazań, najlepiej przy użyciu właściwych przykładów.
4.3.2 W celu ograniczenia niekorzystnych skutków dla małych i średnich przedsiębiorstw EKES proponuje, by Państwa Członkowskie mogły ograniczać zakres wymaganych informacji do rzeczywiście niezbędnych dla oceny sytuacji finansowej danej firmy.
4.4 Sprawozdanie na temat nadzoru właścicielskiego
4.4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje nałożenie na spółki giełdowe wymogu ujawniania istotnych dla inwestorów informacji na temat struktury nadzoru.
Gdy sprawozdanie na temat nadzoru właścicielskiego będzie stanowić część raportu rocznego, audytorzy będą zobowiązani ocenić, czy jest ono zgodne z raportem rocznym, tak jak zgodnie z art. 51 pkt 1 czwartej dyrektywy ocenia się już zgodność raportu rocznego ze sprawozdaniem finansowym na ten sam rok.
4.4.2 Problem może się jednak pojawić w momencie, gdy któreś z Państw Członkowskich pójdzie dalej niż jest to przewidziane w czwartej i siódmej dyrektywie i wprowadzi wymóg pełnego audytu raportów rocznych, które w przyszłości zawierać będą także sprawozdanie na temat nadzoru właścicielskiego.
EKES wyraża przekonanie, że nie wszystkie elementy sprawozdania na temat nadzoru właścicielskiego nadają się do pełnego audytu.
Rozwiązaniem mogłoby być zobowiązanie spółek giełdowych do przedstawiania sprawozdań na temat nadzoru właścicielskiego "razem z raportem rocznym i sprawozdaniem finansowym", przy czym sprawozdanie na temat nadzoru nadal powinno podlegać kontroli zgodności, jak to podkreślono powyżej w punkcie 4.4.1.
4.4.3 EKES uważa, że punkt 3 w art. 46a jest zbyt ogólny i sugeruje raczej następujące sformułowanie: "opis głównych elementów kontroli wewnętrznej firmy i systemu zarządzania ryzykiem w związku z procesem sprawozdawczości".
4.5 Inne punkty
4.5.1 Sformułowanie użyte w Artykule 2: "bezpośrednio dotyczy podmiotów oraz pozwala na zbadanie sytuacji finansowej" zmieniające siódmą dyrektywę różni się od sformułowania użytego w czwartej dyrektywie: "ma istotne znaczenie i pozwala na zbadanie sytuacji finansowej spółki".
Ta oczywista niezgodność wydaje się nie mieć żadnego uzasadnienia.
Dlatego też EKES sugeruje, aby w obu przypadkach stosować to drugie sformułowanie zawierające ważne pojęcie "istotne znaczenie".
4.5.2 Sformułowanie "w warunkach odbiegających od przyjętych warunków handlowych" użyte zostało w Artykule 1 zmieniającym art. 43 ust. 1 w punkcie 7b czwartej dyrektywy.
Podobne sformułowanie w związku z siódmą dyrektywą pojawiło się w art. 34 7b.
W memorandum wyjaśniającym do sformułowania "w warunkach odbiegających od przyjętych warunków handlowych" dodano: "tzn. nie na zasadach rynkowych".
Ponieważ to drugie określenie jest powszechnie stosowane, sugeruje się, aby to właśnie jego użyć w zmienionych dyrektywach.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotycząca komunikatu Komisji w sprawie Agendy Społecznej
COM(2005) 33 końcowy
(2005/C 294/04)
Dnia 9 lutego 2005 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczącej: komunikatu Komisji w sprawie Agendy Społecznej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 21 czerwca 2005 r.
Sprawozdawcą była Ursula ENGELEN-KEFER.
Na 419. sesji plenarnej w dniach 13 i 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 lipca) Komitet stosunkiem głosów 60 do 1 przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Z nową agendą społeczną na lata 2006-2010 wiąże się szczególne oczekiwania.
W czasie, gdy strategia lizbońska poddawana jest ocenie średniookresowej, dla osiągnięcia celów z Lizbony na pierwszym planie musi się znaleźć polityka społeczna.
Chodzi tu o osiągnięcie ambitnego celu strategii lizbońskiej, polegającego na powiązaniu poprawy konkurencyjności i zwiększenia wzrostu z tworzeniem większej liczby lepszych miejsc pracy przy większej spójności społecznej.
Do tego niezbędna jest polityka europejska, która na równi realizuje te cele i dzięki temu wprowadza równowagę do strategii lizbońskiej.
Akcenty polityki gospodarczej, socjalnej, polityki zatrudnienia oraz polityki ochrony środowiska powinny być tak wyważone, aby zapewniać trwałe istnienie europejskiego modelu społecznego.
1.2 Na zorganizowanym w dniach 22- 23 marca 2005 r. szczycie poświęconym ożywieniu strategii lizbońskiej Rada Europejska ustaliła, że sprawą priorytetową powinno być działanie na rzecz wzrostu i zatrudnienia, zwracając przy tym uwagę na decydującą rolę polityki makroekonomicznej [1].
Takie rozłożenie akcentów wydaje się absolutnie konieczne ze względu na utrzymującą się słabą koniunkturę oraz długotrwałe wysokie bezrobocie.
Założeniem Rady jest wzajemne oddziaływanie polityki gospodarczej, polityki zatrudnienia i polityki socjalnej: "W tym celu, Unia musi w większym stopniu mobilizować wszystkie odpowiednie zasoby krajowe i wspólnotowe (...) w trzech wymiarach strategii — ekonomicznym, społecznym i środowiskowym, aby lepiej wykorzystać ich synergie w ogólnym kontekście zrównoważonego rozwoju" [2].
Jednak EKES jest zdania, że skoncentrowanie się przede wszystkim na problemie wzrostu i zatrudnienia nie doprowadzi automatycznie do poprawy sytuacji społecznej, nawet jeśli większa dynamika wzrostu jest niezbędnym warunkiem dla zwalczania bezrobocia i polepszenia sytuacji społecznej.
Polityka społeczna powinna być raczej postrzegana jako czynnik produktywny, który także może sprzyjać zwiększeniu wzrostu i zatrudnienia.
Agenda Społeczna tym samym "przyczynia się do realizacji celów strategii lizbońskiej, wzmacniając europejski model społeczny oparty na dążeniu do pełnego zatrudnienia i większej spójności społecznej" [3].
1.3 "Europejski model społeczny opiera się na dobrych wynikach gospodarczych, wysokim poziomie ochrony socjalnej, oraz edukacji i dialogu społecznym" [4]. U jego podstaw leżą wartości wspólne dla wszystkich Państw Członkowskich — demokracja, wolność i sprawiedliwość społeczna.
Odwołanie się do tych wartości oraz do społecznej gospodarki rynkowej po raz pierwszy dla całej Europy zostało zapisane w przyszłej konstytucji UE, a w szczególności w Karcie Praw Podstawowych UE.
Pomimo różnego rozłożenia akcentów wszystkie Państwa Członkowskie posiadają cechy państwa socjalnego, które w sumie tworzą europejski model społeczny.
Są to:
- systemy zabezpieczeń społecznych na wypadek ciężkich zdarzeń losowych, oparte trwale na zasadzie solidarności;
- warunki pracy chroniące pracownika i sprzyjające zatrudnieniu, uregulowane ustawowo bądź poprzez zbiorowe układy pracy;
- prawo pracowników i ich przedstawicieli do uczestnictwa i współdecydowania w kwestiach ich dotyczących;
- systemy stosunków pracy oraz niezależny dialog pomiędzy grupami społecznymi;
- usługi użyteczności publicznej.
Zadanie polityki społecznej Europy polega na utrzymaniu tego europejskiego modelu społecznego i dalszym jego rozwoju przy wykorzystaniu skutecznych instrumentów na szczeblu unijnym.
Szczególnie istotną rolę w polityce społecznej odgrywają: europejska strategia zatrudnienia, koordynacja działań w obszarze integracji społecznej i reformy systemów zabezpieczeń społecznych oraz dostosowanie warunków życia i pracy w drodze postępu poprzez zapewnienie minimalnych standardów socjalnych.
1.4 Dla osiągnięcia celów z Lizbony konieczne jest wzmocnienie polityki społecznej na szczeblu europejskim jako szczególnego obszaru działań poprzez aktywną politykę
- zapobiegania bezrobociu i politykę reintegracji grup społecznych znajdujących się w szczególnie złym położeniu;
- zwalczania biedy i wykluczenia społecznego, ze szczególnym uwzględnieniem nowych grup społecznych narażonych na ubóstwo, np. pracujących ubogich (tzw. "working poor");
- zwalczania wszelkiego rodzaju dyskryminacji i wprowadzania równych szans dla kobiet;
- pogłębiania wymiany doświadczeń na temat strategii reform świadczeń socjalnych w celu utrzymania funkcji społecznej tych świadczeń i zapewnienia im wystarczających podstaw finansowania;
- wprowadzenia minimalnych standardów socjalnych chroniących pracowników i zagwarantowania im i ich przedstawicielom prawa do uczestnictwa i współdecydowania w kwestiach ich dotyczących.
EKES zdecydowanie popiera nowe zasady postępowania przyjęte przez Komisję UE, zgodnie z którym każda propozycja aktu prawnego, oprócz oceny pod kątem wzrostu i zatrudnienia, ma podlegać również ocenie zgodności z kartą Praw Podstawowych UE.
1.5 Grupa wysokiego szczebla w sprawie przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii, która w maju 2004 r. przedstawiła swój raport, wniosła istotny wkład w przygotowanie nowej agendy społecznej.
Wnioski i propozycje tej grupy powinny zdaniem EKES-u być w większym stopniu brane pod uwagę w nowej agendzie społecznej [5].
2.
Główne punkty propozycji Komisji
2.1 W swoim komunikacie Komisja podkreśla w pierwszej kolejności zaangażowanie na rzecz odnowy i rozwoju europejskiego modelu społecznego oraz spójności społecznej jako elementu strategii lizbońskiej.
Agenda społeczna określa priorytety, którymi powinna się kierować Unia Europejska w swoich działaniach.
Działania te powinny się opierać na następujących zasadach:
- pozytywne interakcje pomiędzy działaniami z zakresu gospodarki, polityki społecznej i polityki zatrudnienia;
- działanie na rzecz jakości w miejscu pracy, w ramach stosunków pracy i polityki społecznej prowadzące do poprawy "kapitału ludzkiego i społecznego";
- unowocześnianie systemów zabezpieczeń społecznych poprzez dostosowanie ich do obecnych potrzeb społeczeństwa w oparciu o zasadę solidarności i poprzez wzmocnienie ich roli jako czynnika produktywnego;
- uwzględnienie kosztów braku polityki społecznej [6].
2.2 W związku z powyższym zaleca się strategię składającą się z dwóch elementów:
- zwiększenie zaufania obywateli do przemian społecznych poprzez politykę adresowaną do wszystkich pokoleń, partnerstwa na rzecz przemian i poprzez wykorzystanie szans globalizacji;
- ustalenie priorytetów według celów strategicznych Komisji UE na lata 2005-2009 w następujących obszarach: wspieranie zatrudnienia i rozwiązanie problemu przemian strukturalnych, społeczeństwo solidarne i równość szans.
3.
Zdobycie zaufania — warunki osiągnięcia sukcesu
3.1 W celu zwiększenia zaufania wobec przemian społecznych ogłoszono trzy konkretne działania:
- Zielona księga w sprawie przemian demograficznych i wkładu w europejską inicjatywę na rzecz młodzieży;
- partnerstwo na rzecz przemian poprzez coroczne forum organizowane w celu oceny agendy społecznej;
- wdrażanie europejskiego modelu społecznego do międzynarodowych stosunków pracy oraz zaangażowanie na rzecz idei godnej pracy na całym świecie.
3.2 Także EKES uważa, że niezbędne jest zwiększenie zaufania obywateli w stosunku do integracji europejskiej i rozwoju społecznego ogółem.
Jednak może się to udać tylko wtedy, kiedy polityka europejska faktycznie będzie prowadzić do poprawy położenia społecznego ludności.
EKES wyraża pogląd, że równie ważna jest pogłębiona analiza społecznych konsekwencji przemian demograficznych i z zadowoleniem przyjmuje zapowiedzianą Zieloną księgę [7], która umożliwi szeroko zakrojoną europejską debatę.
Jeśli chodzi o politykę adresowaną do wszystkich pokoleń, to szczególną uwagę należy zwrócić na jej efekty wśród młodych ludzi.
Tymczasem propozycja Komisji nie wyjaśnia, co ma ona na myśli przy wkładzie w europejską inicjatywę na rzecz młodzieży i jak wyobraża ona sobie w tym swoją własną rolę.
Rządy Niemiec, Hiszpanii, Francji i Szwecji przedstawiły niedawno Radzie Europejskiej wspólny dokument poświęcony europejskiemu paktowi na rzecz młodzieży.
Zawiera on propozycje działań w obszarze zatrudnienia i integracji społecznej, kształcenia ogólnego i zawodowego oraz mobilności i wymiany młodzieży. Dokument ten został przyjęty na wiosennym szczycie [8].
Propozycja ta w wyraźnie odwołuje się do zapowiedzianej Zielonej księgi w sprawie przemian demograficznych.
EKES wyraża ubolewanie, że Komisja UE w swoim komunikacie nie wnika głębiej w propozycję rządów [9].
3.3 EKES uważa, że organizowanie corocznego forum dla oceny postępów realizacji agendy społecznej jest generalnie słuszne.
Zdaniem EKES-u, forum takie powinno zajmować się perspektywami dla europejskiego modelu społecznego i być tak przygotowane, aby objąć wszystkie zainteresowane grupy społeczne i umożliwić dyskusję miedzy uczestnikami.
3.4 EKES wytrwale popiera dążenia Komisji na rzecz czynnego wdrażania europejskiego modelu społecznego do międzynarodowych stosunków pracy oraz zaangażowania się w walkę o godne warunki pracy na całym świecie, zgodnie z normami Międzynarodowej Organizacji Pracy.
W tej dziedzinie Unia tylko wtedy może być wiarygodna, gdy mimo zmieniającej się ogólnej sytuacji gospodarczej utrzyma i będzie rozwijać europejski model społeczny oraz gdy z przekonaniem będzie głosić, że postęp gospodarczy i społeczny są nierozłącznie ze sobą związane.
Komisja powinna przy tej okazji jednoznacznie nawiązać do uaktualnionej Europejskiej Karty Społecznej oraz Karty Praw Podstawowych UE.
4.
Zatrudnienie i jakość pracy, rozwiązanie problemu przemian strukturalnych
4.1 Europejska strategia zatrudnienia
4.1.1 W związku z europejską strategią zatrudnienia Komisja UE ogłasza na rok 2005 nowy kierunek, który szczególnie uwzględnia priorytety zdefiniowane w 2003 r. przez grupę zadaniową ds. zatrudnienia pod przewodnictwem Wima Koka, czyli: wspieranie elastyczności, lepszą integrację z rynkiem pracy, więcej inwestycji w rozwój zasobów ludzkich, większy wpływ na realizację.
Powinno to nastąpić wraz z kierunkami polityki gospodarczej.
EKES zwraca uwagę, że grupa wysokiego szczebla ds. przyszłości polityki społecznej UE w nowych wytycznych na temat zatrudnienia zaproponowała konkretne rozwiązania tych priorytetowych kwestii.
Zgodnie z nimi, działania powinny koncentrować wokół wczesnej i lepszej integracji młodzieży na rynku pracy, przejścia od nauki do pracy oraz wokół integracji na rynku pracy kobiet i osób starszych.
Poza tym, zgodnie z propozycją grupy ekspertów, powinno się położyć nacisk na jakość pracy poprzez jej organizację i bezpieczeństwo, co także sprzyjałoby integrowaniu osób starszych na rynku pracy.
Grupa przedstawiła również szereg działań z zakresu kształcenia ustawicznego, które powinny się znaleźć w wytycznych w sprawie zatrudnienia.
Więcej uwagi w wytycznych w sprawie zatrudnienia w UE należy także poświęcić skutkom społecznych przemian strukturalnych, wsparciu tych przemian i rozwiązywaniu problemów z nich wynikających, zwłaszcza w nowych Państwach Członkowskich.
W przedstawionych w międzyczasie uzupełnionych wytycznych na temat wzrostu i zatrudniania propozycje te zostały uwzględnione tylko częściowo [10].
EKES uważa, że przy nowym ukierunkowaniu wytycznych w sprawie zatrudnienia konieczne jest silniejsze zaakcentowanie jakości pracy oraz zapobieganie przy tym ubóstwu przy pracy.
4.1.2 Przy poparciu dla europejskiej strategii zatrudnienia wspomniano jedynie Europejski Fundusz Społeczny (EFS) w związku z polepszeniem mechanizmów sterowania realizacją i zapowiedziano strategię komunikacji.
EKES negatywnie ocenia fakt, że Komisja pomija funkcję EFS-u jako ważnego instrumentu wsparcia dla rozwoju zasobów ludzkich oraz jako instrumentu kształcenia i doskonalenia zawodowego odpowiadającego na potrzeby rynku pracy.
Zdaniem EKES-u niedostatecznie wskazano na funkcję, jaką pełni EFS w zakresie kształcenia ustawicznego.
A przecież umiejętności i kwalifikacje są podstawową przewagą konkurencyjną Unii Europejskiej [11].
4.1.3 Ogólnie rzecz biorąc, EKES pozytywnie ocenia wnioski zawarte w agendzie społecznej dotyczące ekonomicznych aspektów przemian strukturalnych, które najwyraźniej wynikają ze spostrzeżeń grupy ekspertów "Przyszłość polityki społecznej".
Nie sposób jednak nie zauważyć, że Komisja pomija społeczne konsekwencje restrukturyzacji przedsiębiorstw.
Tymczasem to właśnie problemom społecznym powinno się stawić czoła i to w taki sposób, aby sprawiedliwie wypośrodkować cele ekonomiczne i interesy pracowników.
Komisja zgłasza propozycje działań i instrumentów, np. zorganizowanie forum wysokiego szczebla poświęconego problemom restrukturyzacji z udziałem wszystkich zainteresowanych stron.
Nie ma natomiast ani słowa o tym, kto miałby uczestniczyć w takim forum, jaki byłby jego cel i jakie tematy byłyby na nim omawiane.
Komisja nie wspomina również znaczenia praw pracowniczych i europejskiego prawodawstwa w zakresie polityki społecznej dla złagodzenia skutków przemian strukturalnych.
Jednak zdaniem EKES-u dyrektywy w sprawie osłon socjalnych przy zwolnieniach grupowych i przy przejęciach przedsiębiorstw oraz w sprawie informowania pracowników i konsultowania się z nimi, jak i dyrektywa w sprawie europejskich rad zakładowych są istotnymi instrumentami rozwiązywania problemów społecznych wynikających z przemian strukturalnych przy udziale pracowników i ich reprezentantów.
4.1.4 EKES z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie drugiego etapu konsultacji z partnerami społecznymi na temat problemów związanych z restrukturyzacją przedsiębiorstw i na temat zmiany dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych.
EKES uważa jednak, że obie kwestie powinny być omawiane osobno.
Bowiem dyrektywa w sprawie europejskich rad zakładowych już od dawna powinna być poprawiona, niezależnie od faktu, że rady te odgrywają istotną rolę przy restrukturyzacji.
EKES zajmował się już tą kwestią i stwierdził, że "ten (...) instrument w dużym stopniu przyczynił się do stworzenia relacji pracownik — pracodawca w wymiarze europejskim" [12].
4.1.5 EKES popiera także zamierzenie, aby wzmocnić synergię działań politycznych i instrumentów finansowych, a w szczególności EFS-u.
Niejasne jest jednak, co Komisja dokładnie ma na myśli.
Niewyjaśnione jest również, jak Komisja wyobraża sobie silniejsze powiązanie europejskiej strategii zatrudnienia ze stworzeniem prawnych warunków ramowych i z umowami pomiędzy partnerami społecznymi.
4.2 Nowa dynamika relacji pracownik — pracodawca
4.2.1 Komisja dąży do tego, aby rozwój stosunków pomiędzy pracownikami i pracodawcami nabrał nowej dynamiki dzięki dalszemu rozwojowi prawa socjalnego, intensywniejszemu dialogowi społecznemu i krzewieniu odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
W związku z tym Komisja zamierza przedłożyć Zieloną księgę na temat rozwoju prawa pracy, analizującą aktualne trendy w relacjach pomiędzy pracownikiem i pracodawcą oraz badającą znaczenie prawa pracy w tworzeniu bezpiecznego otoczenia i w dostosowywaniu do ostatnich tendencji.
Zdaniem Komisji kwestie poruszone w Zielonej księdze mogłyby doprowadzić do unowocześnienia i uproszczenia istniejącego prawa.
EKES uważa, że opracowanie Zielonej księgi jest dobrą inicjatywą.
Jednocześnie zaznacza też, że formułowanie jakichkolwiek wniosków, nawet wstępnych, z tej debaty jest przedwczesne.
EKES generalnie stoi na stanowisku, że przy przeglądzie prawa pracy — przy udziale partnerów społecznych — wskazówką dla działania musi być zapis w traktacie mówiący, że ustalenie minimalnych wymagań powinno prowadzić do zbliżania warunków pracy i życia (por. art. 136 TWE).
4.2.2 Komisja zapowiada na rok 2005 następujące działania: podjęcie inicjatywy na rzecz ochrony danych osobowych pracowników, zbadanie dyrektyw w sprawie przejęć przedsiębiorstw i zwolnień zbiorowych, kodyfikacja wielu przepisów prawnych dotyczących informowania pracowników i konsultowania się z nimi.
EKES zwraca uwagę, że najwyższy czas zająć się realizacją tych zamierzeń.
Rewizje dyrektyw, zgodnie z traktatem, powinny mieć na celu "poprawę warunków życia i pracy, tak aby umożliwić ich wyrównanie..." (art. 136 TWE).
Co się zaś tyczy kodyfikacji przepisów prawnych dotyczących informowania pracowników i konsultowania się z nimi, to EKES jest zdania, że należy wzorować się na dyrektywie w sprawie europejskiej spółki akcyjnej.
4.2.3 EKES zgadza się z propozycjami Komisji w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, a zwłaszcza ze szczególnym zaakcentowaniem zagadnienia prewencji w odniesieniu do zapowiedzianych inicjatyw.
Komunikat w sprawie nowej strategii na rzecz ochrony pracy i zdrowia na lata 2007-2012 powinien przede wszystkim zanalizować nowe zagrożenia dla zdrowia, uwzględnić potrzebę ochrony pomijanych dotąd grup pracowników i rozważyć, w jaki sposób można wesprzeć i poprawić wdrażanie istniejących już przepisów w tym zakresie w nowych Państwach Członkowskich.
4.2.4 EKES z zadowoleniem przyjmuje także zamiar Komisji, aby w dalszym ciągu rozwijać dialog społeczny zarówno na szczeblu ponadsektorowym jak i w poszczególnych branżach. Zapewnienie europejskim partnerom większego wsparcia technicznego i logistycznego jest w tym kontekście szczególnie cenne.
Zdaniem EKES-u pomoc ta przyda się zwłaszcza w nowych Państwach Członkowskich, gdzie struktury dialogu społecznego dopiero się rozwijają i nie są jeszcze utrwalone.
Dwustronny dialog społeczny jest istotnym elementem europejskiego modelu społecznego.
Jak stwierdzili partnerzy społeczni we wspólnym oświadczeniu na szczycie w Laeken, szczególna rola dialogu społecznego polega na tym, że każda ze stron ma mandat grupy, którą reprezentuje i że mogą podjąć decyzje wiążące na poziomie europejskim [13].
Równie ważny jest dialog w ramach społeczeństwa obywatelskiego, mający swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w konsultacjach EKES-u [14] jako forum zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Szczególnie w nowych Państwach Członkowskich potrzebne jest wsparcie Komisji UE dla tworzenia dialogu w ramach społeczeństwa obywatelskiego oraz dla rozwoju stabilnych relacji przemysłowych pomiędzy partnerami społecznymi.
4.2.5 Komisja UE zamierza podejmować kolejne inicjatywy w zakresie zwiększenia odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, przyczyniając się do zdefiniowania jej podstawowych zasad.
EKES uważa, że dobrym wzorcem są tu liczne, przedstawione na europejskim Forum Interesariuszy przykłady kodeksów postępowania i innych dobrowolnych działań mających na celu przyjmowanie przez przedsiębiorstwa odpowiedzialności społecznej.
Powinno się w to włączyć także inicjatywy na rzecz kształcenia ustawicznego.
Dlatego też EKES popiera inicjatywy Komisji dla wsparcia rozwoju i przejrzystości ustanawiania zasad odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw na szczeblu europejskim.
4.3 Europejski rynek pracy
4.3.1 Komisja zamierza podjąć wielorakie inicjatywy, aby zlikwidować istniejące przeszkody dla mobilności transgranicznej i przyczynić się do stworzenia prawdziwie europejskiego rynku pracy.
Jedną z nich jest propozycja dyrektywy w sprawie przenoszenia praw do świadczeń z pracowniczych programów emerytalnych.
Zdaniem EKES-u konieczne jest jak najszybsze rozpowszechnienie tej propozycji, po tym jak wskutek różnic zdań na temat zasięgu tych regulacji nie doszło do negocjacji z partnerami społecznymi.
4.3.2 Kolejną propozycją Komisji UE jest utworzenie opcjonalnych ram dla transgranicznych negocjacji zbiorowych na poziomie przedsiębiorstw lub branż.
Zdaniem Komisji takie ramy mogą, w duchu partnerstwa na rzecz przemian, być wykorzystane dla ponadnarodowego uregulowania kwestii dotyczących organizacji pracy, zatrudnienia, warunków pracy oraz doskonalenia zawodowego.
Słowo "opcjonalne" oznacza tu, że partnerzy społeczni sami decydowaliby, czy chcą skorzystać z takich ram prawnych, czy też nie.
Doświadczenie europejskich rad zakładowych pokazuje, że nie tylko wielokrotnie korzystały one ze swego prawa do informacji i konsultacji, ale także dobrowolnie zawierały porozumienia, również dotyczące wymienionych tu tematów.
Z podobnymi przykładami można się zetknąć również w ramach dialogu społecznego na poziomie branż.
EKES popiera przyświecający tej inicjatywie cel wzmacniania dialogu społecznego na szczeblu przedsiębiorstw i branż oraz podkreślenia faktu, że przedsiębiorstwa prowadzą działalność transgraniczną i w konsekwencji dobrowolnie zawierane porozumienia mają znaczenie ponadnarodowe.
EKES zaleca Komisji, aby w sprawie propozycji dla takiej regulacji prawnej w jak najwcześniejszym stadium prac zasięgnęła opinii europejskich partnerów społecznych i ją uwzględniła.
4.3.3 Jak wspomina Komisja, swoboda przemieszczania się jest jedną z podstawowych swobód w Europie.
Z tego też powodu istniejące instrumenty, takie jak sieć EURES i koordynacja systemów ubezpieczeń społecznych pracowników migrujących powinny być, zdaniem EKES-u, ciągle udoskonalane.
W związku z tym EKES uważa, że zasadne byłoby powołanie jeszcze w 2005 r. grupy wysokiego szczebla, która zajęłaby się oddziaływaniem rozszerzenia UE na mobilność oraz funkcjonowaniem okresów przejściowych i przedstawiła raport na ten temat w roku 2006.
EKES zwraca uwagę, że partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe mają w tej dziedzinie ogromne doświadczenie.
I dlatego apeluje do Komisji, aby w składzie takiej grupy ekspertów znaleźli się przedstawiciele partnerów społecznych i organizacji pozarządowych.
5.
Solidarne społeczeństwo: równe szanse dla wszystkich
5.1 W odniesieniu do tego zagadnienia Komisja UE kładzie większy nacisk na intensywniejszą wymianę doświadczeń w zakresie reform zabezpieczeń społecznych, zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, działań przeciw dyskryminacji oraz roli usług socjalnych.
5.2 Komisja ponawia swoją propozycję racjonalizacji i uproszczenia koordynacji w dziedzinie integracji społecznej, emerytur i opieki zdrowotnej.
EKES podejmował te kwestie już we wcześniejszej opinii [15].
Komitet uważa, że wykorzystanie otwartej metody koordynacji powinno uwzględniać specyfikę każdej z dziedzin.
Komitet jest zdania, że w szczególności bardzo już zaawansowane wykorzystanie otwartej koordynacji w dziedzinie integracji społecznej powinno być kontynuowane w rytmie dwuletnim wraz z działaniami narodowymi i raportami.
Jest to konieczne choćby dlatego, że mimo wspólnych wysiłków nie udało się w stopniu znaczącym ograniczyć ubóstwa. Ok.
15 % ludności UE żyje w ubóstwie, przy czym udział ten w niektórych krajach wynosi ponad 20 %.
Jest to przede wszystkim skutkiem wysokiego bezrobocia, przy czym szczególnie dotyka to rodziny wielodzietne i rodziców samotnie wychowujących dzieci [16].
Także samo zatrudnienie nie chroni przed biedą, o czym świadczy coraz liczniejsza grupa pracujących ubogich (tzw. "working poor") [17].
Dlatego nieodzowne są zwiększone wysiłki dla zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego.
5.3 Komisja chce w związku z tym kontynuować debatę o narodowych uregulowaniach dotyczących płac minimalnych i w 2005 r. rozpocząć konsultacje na ten temat.
EKES zastanawia się, gdzie odbyła się ta debata i kto w niej uczestniczył.
EKES jest zdania, że to Państwom Członkowskim należy pozostawić zadanie udzielenia każdemu obywatelowi w potrzebie pomocy w postaci minimalnej płacy, która umożliwiałaby godna egzystencję.
Z wyjaśnień Komisji nie wynika, w jakim celu debata o narodowych ustaleniach w zakresie płac minimalnych ma się odbywać na szczeblu europejskim.
EKES stawia sobie również pytanie, czy nie byłoby lepiej ogłosić Europejskiego Roku Zwalczania Ubóstwa i Wykluczenia Społecznego wcześniej niż w roku 2010, jako że problem ten jest tak palący.
5.4 Generalnie EKES popiera działania Komisji na rzecz równego traktowania kobiet i mężczyzn i przeciw dyskryminacji.
Komisja ogłasza nowy komunikat na rok 2005, w którym zamierza przedstawić swą polityczną koncepcję i dokonać analizy działań uzupełniających istniejące ramy prawne.
EKES wskazuje na fakt, że dyrektywy przeciw dyskryminacji w wielu Państwach Członkowskich dopiero niedawno zostały transponowane do prawa krajowego lub że proces ten nadal trwa.
Jest zatem zdania, że przydatne byłoby sporządzenie raportu o postępach w realizacji tych dyrektyw i podejmowanie dalszych działań na tej podstawie.
Zapowiedziane działania w zakresie równego traktowania kobiet i mężczyzn, a w szczególności stworzenie europejskiego instytutu ds. społeczno-kulturowej tożsamości płci oraz zapoczątkowanie planu działań na rzecz równości szans dla osób niepełnosprawnych cieszą się poparciem Komitetu.
5.5 W dalszej kolejności Komisja planuje na rok 2005 przedłożenie komunikatu na temat roli usług socjalnych.
EKES z zadowoleniem przyjmuje to zamierzenie, mając nadzieję, że komunikat wywrze wpływ na niedawną burzliwą debatę wokół dyrektywy o usługach na wspólnym rynku i przyczyni się do jej wyjaśnienia.
W swojej Białej księdze w sprawie usług użyteczności publicznej Komisja wskazała już na specyfikę usług socjalnych, których nadrzędnym celem jest dobro ogółu i odniesienie się do jednostki.
Usługi socjalne, świadczone przez podmioty prywatne bądź publiczne, zdecydowanie różnią się od innych usług na wspólnym rynku, gdyż opierają się na zasadzie solidarności, są odpowiedzią na specyficzne potrzeby jednostki i przyczyniają się z jednej strony do zaspokojenia podstawowego prawa do ochrony społecznej i a z drugiej strony do tworzenia spójnego społeczeństwa.
Dlatego też zdaniem EKES-u usługi socjalne, a zwłaszcza opieka zdrowotna, z zasady powinny być traktowane inaczej niż usługi opierające się wyłącznie na prawach rynku.
5.6 EKES z żalem zauważa, że Komisja nie uwzględnia roli usług socjalnych dla dobra publicznego w dziedzinie zatrudnienia i spójności społecznej.
EKES podejmował już ten temat w opinii w sprawie śródokresowego przeglądu agendy społecznej i stwierdził, że "wkład społecznych usług socjalnych w tworzenie zatrudnienia i w sferę socjalną cieszy się coraz większym uznaniem i jest coraz częściej wykorzystywany, co znacznie podnosi poziom wsparcia i ochrony praw osób w gorszym położeniu.
Usługi socjalne pozwalają zaspokoić potrzeby w zakresie edukacji, opieki społecznej i zdrowotnej, integracji społecznej oraz zmniejszają różnice w społeczeństwie.
Organizacje nienastawione na zysk przyczyniają się do rozpoznania i wyraźnego zdefiniowania potrzeb socjalnych przede wszystkim tych najbardziej poszkodowanych warstw społecznych.
Odbudowują one pożyteczną lecz uszkodzoną tkankę w strukturze społecznej.
Mobilizują solidarność obywatelską, zaangażowanie w życie społeczne, co jest niezbędnym warunkiem dla kultywowania demokracji, także na tych obszarach, gdzie sytuacja jest najcięższa" [18].
6.
Wnioski
6.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie Agendy Społecznej oraz widzi w nim próbę podkreślenia znaczenia polityki społecznej dla osiągnięcia celów z Lizbony.
Jest jednak zdania, że pomimo swych strategicznych zamierzeń nie oddaje on odpowiednio szczególnych oczekiwań związanych z średniookresowym przeglądem strategii lizbońskiej.
Podczas gdy Komisja UE w poprzedniej agendzie społecznej wychodziła jeszcze od roli polityki społecznej jako czynnika zwiększania produktywności, w nowym projekcie nie ma to już miejsca.
EKES jest raczej zdania, że polityka społeczna nie powinna być podporządkowana polityce gospodarczej, lecz stać z nią na równi.
Wspieranie spójności społecznej oraz budowa aktywnego państwa dobrobytu również należą do celów strategii lizbońskiej, tak jak ją przyjęto na szczycie w marcu 2000 r., podobnie jak poprawa konkurencyjności i trwały wzrost gospodarczy.
Wysoki poziom zabezpieczenia społecznego należy do głównych elementów europejskiego modelu społecznego i zdecydowanie przyczynia się do spójności społecznej.
6.2 W przeciwieństwie do często prezentowanego poglądu, że wysokie wydatki socjalne stoją na przeszkodzie celom polityki gospodarczej, empiryczne dane z różnych krajów europejskich wydają się temu przeczyć.
Zwróciła na to uwagę grupa wysokiego szczebla w swoim raporcie na temat "Przyszłości polityki społecznej".
Zgodnie z analizą europejskiego centrum politycznego z 2004 r. państwa takie jak Szwecja, Dania, Austria, Luksemburg i Holandia wykazują zarówno dobre wyniki gospodarcze jak i wysoki poziom zabezpieczenia społecznego.
A te państwa, które zgodnie z międzynarodowym rankingiem Światowego Forum Ekonomicznego mają najlepsze wyniki w odniesieniu do konkurencyjności, również czynią znaczne inwestycje w politykę społeczną i system zabezpieczenia społecznego, a jednocześnie mają wysoki wskaźniki zatrudnienia i niskie wskaźniki ubóstwa, jeżeli bierzemy pod uwagę transfery społeczne [19].
6.3 EKES zauważa z dezaprobatą, że nowa agenda społeczna zawiera mniej konkretnych środków niż poprzednie.
To utrudnia ewaluację, ponieważ nie zawsze można ocenić, w jakim kierunku politycznym idą propozycje.
Dotyczy to zwłaszcza prawodawstwa w zakresie społecznym, gdzie Komisja ogranicza się do przeglądu obowiązujących dyrektyw i nie czyni właściwie nowych propozycji.
EKES oczekuje zatem, że strategiczne ramy zostaną wypełnione konkretnymi działaniami.
Jest zdania, że nowa agenda społeczna powinna zostać powiązana z programem działań na najbliższe pięć lat.
Jako punkt orientacyjny powinny tu służyć zapisane w przyszłej konstytucji podstawowe prawa społeczne.
Wychodząc z tego założenia, program działań agendy społecznej powinien zawierać zarówno propozycje przeglądu obowiązujących dyrektyw jak i propozycje nowych oraz jednocześnie obejmować planowane debaty i środki koordynujące dla dalszego rozwoju europejskiej polityki społecznej.
Według stanowiska EKES-u właśnie w ramach przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej można bardziej uwidocznić europejską politykę społeczną i jej produktywną rolę dla wspierania wzrostu i zatrudnienia.
6.4 W tym kontekście EKES chciałby poruszyć również zagadnienie finansowania polityki społecznej: jakkolwiek Komisja już w momencie przedstawiania perspektyw finansowych wskazała na fakt, że przyszły budżet UE w swojej strukturze i sposobie rozłożenia środków musi odzwierciedlać i wspierać strategię lizbońską, istnieje obawa, że propozycja nie dotrzymuje kroku tym wymaganiom.
6.5 Odpowiednia pozycja perspektyw finansowych "Konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia" [20] obejmuje wprawdzie podwyższone kwoty, jednak dotyczą one przede wszystkim środków mających na celu zwiększanie konkurencyjności i wspieranie przedsiębiorczości.
Porównanie z obecnymi wydatkami w obszarze społecznym i zatrudnienia pokazuje, że w tym przypadku nie zostało przewidziane w przyszłej polityce społecznej żadne realne zwiększenie środków.
Komisja proponuje tu zasadniczo niezmieniony budżet.
6.6 W stosunku do tego zagadnienia EKES już w ramach swojej opinii w sprawie programu ramowego PROGRESS [21] wyraźnie stwierdził, że zwłaszcza wobec niepokojących wyników przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej nie jest w stanie zrozumieć wytycznej "neutralności budżetowej" w obszarze zatrudnienia i polityki społecznej.
EKES żąda zatem, by odpowiednio zwiększyć środki proponowane dla polityki społecznej, analogicznie do pozostałych środków w ramach tytułu wzrost i zatrudnienie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi"
COM(2004) 343 wersja ostateczna
(2005/C 294/05)
Dnia 27 maja 2004 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 czerwca 2005 r. Sprawozdawcą była Margarita LÓPEZ ALMENDÁRIZ.
Na 419 sesji plenarnej w dniach 13 i 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 lipca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 62 do 1, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W odpowiedzi na wezwanie Rady Europejskiej z Sewilli z czerwca 2002 r. do przedstawienia globalnego i spójnego podejścia do szczególnej sytuacji regionów peryferyjnych oraz proponowanych sposobów postępowania, Komisja Europejska przyjęła dnia 26 maja 2004 r. komunikat zatytułowany "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi" [1].
1.2 To wezwanie Rady Europejskiej, wystosowane w przeddzień rozszerzenia UE oraz w kontekście rozwoju światowego, stanowiło decydującą inicjatywę w procesie opracowywania ogólnej strategii rozwoju regionów peryferyjnych, opartej na pogłębieniu wdrażania art. 299 ust. 2 Traktatu.
1.3 Dnia 29 maja 2002 r., tuż przed Radą Europejską w Sewilli, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię z inicjatywy własnej na temat: "Strategia przyszłości dla peryferyjnych regionów Unii Europejskiej" [2], gdzie proponował wdrożenie globalnej strategii dla obszarów peryferyjnych, zawierającej definicję zasad, celów, katalog dostępnych środków i terminarz podejmowania działań.
1.4 W celu nadania dynamiki globalnej i spójnej polityce na rzecz regionów peryferyjnych, odnośne samorządy regionalne i ich Państwa przedstawiły w czerwcu 2003 r. memoranda podkreślające znaczenie odmienności regionów peryferyjnych w porównaniu z innymi regionami europejskimi.
1.5 Traktat konstytucyjny, w art. III-424 i IV-440.2, potwierdza odrębne uznanie prawne regionów peryferyjnych i uzupełnia cele spójności gospodarczej i społecznej o nowy cel spójności terytorialnej.
2.
Streszczenie dokumentu Komisji
2.1 Komisja Europejska wnioskuje o bliższą współpracę z regionami peryferyjnymi Unii.
Nowa strategia wpisuje się w ramy reformy europejskiej polityki spójności na okres 2007-2013.
Komunikat przedstawia trzy osie priorytetowe:
- Konkurencyjność. Celem jest poprawienie konkurencyjności regionów peryferyjnych poprzez tworzenie i rozwój środowiska gospodarczego sprzyjającego zakładaniu firm.
Należy zwiększyć wysiłki w zakresie spójności na korzyść regionów peryferyjnych, aby zmniejszyć utrudnienia wynikające z ich oddalenia. Do utrudnień takich należą rozdrobnienie, w przypadku grup wysp, a także odgrodzenie, w przypadku regionów trudno dostępnych.
Zmniejszenie tych niedogodności oraz dodatkowych kosztów produkcji w regionach peryferyjnych jest jednym z priorytetów działalności Unii dotyczącej tychże regionów.
- Integracja regionów. Regiony peryferyjne i sąsiadujące z nimi państwa trzecie znajdują się we wspólnym środowisku regionalnym, które działa korzystnie na rozwój wymiany towarowo-usługowej pomiędzy nimi.
Dlatego też należy sprzyjać integracji regionów peryferyjnych w ramach ich najbliższego środowiska geograficznego.
2.2 Komisja przedstawia dwa rozwiązania szczegółowe, mające służyć pełnemu rozwojowi regionów peryferyjnych:
- Specjalny program mający na celu kompensację utrudnień, finansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w latach 2007-2013.
Ma on za zadanie zmniejszanie specyficznych utrudnień, które dotykają gospodarki regionów peryferyjnych i które są wymienione w art. 299 ust. 2 Traktatu WE. Należą do nich: oddalenie, charakter wyspiarski, niewielkie rozmiary, trudna topografia i klimat oraz zależność gospodarcza od niewielkiej liczby produktów.
- Plan działania na rzecz szerszego sąsiedztwa: celem jest rozszerzenie naturalnego obszaru wpływu regionów peryferyjnych w dziedzinie kulturowej i społeczno-gospodarczej (włączając w to aspekty związane z migracją).
Dotyczy to zmniejszenia barier ograniczających możliwości wymiany z centrum geograficznym tych regionów, którym bardzo daleko do kontynentu europejskiego, ale bardzo blisko do geograficznych rynków krajów Karaibów, Ameryki i Afryki.
Plan ten łączy nie tylko środki handlowe i celne, ale również środki z dziedziny współpracy ponadnarodowej i ponadgranicznej.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje odrębne uznanie prawne regionów peryferyjnych na najwyższym poziomie ustawodawczym, zawarte w art. III-424 i IV-440.2 projektu Traktatu konstytucyjnego, co stanowi uznanie ich specyficznego charakteru i zapewnia przepisy ustawowe i wykonawcze konieczne dla stosowania tych postanowień jako horyzontalnych instrumentów kształtowania wspólnych polityk w tych regionach.
3.2 Komitet wyraża zadowolenie ze zdolności Unii do reagowania na konkretne potrzeby regionalne, szczególnie zaś z uznania specyficznej sytuacji regionów peryferyjnych w Unii i ich odrębności w stosunku do innych obszarów cechujących się trudnościami geograficznymi czy demograficznymi.
3.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska uwzględniła jego zalecenie wyrażone w opinii "Strategia przyszłości dla peryferyjnych regionów Unii Europejskiej" dotyczące wzmocnienia Grupy międzyresortowej na rzecz regionów peryferyjnych, poprzez zapewnienie jej dodatkowych zasobów ludzkich, w drodze powołania odrębnej jednostki w ramach DG Regio; ma także nadzieję, iż funkcjonowanie współpracy międzyresortowej nie zostanie utrudnione.
3.4 Komitet z satysfakcją przyjmuje uznanie w komunikacie Komisji faktu, że podstawą odrębnego statusu regionów peryferyjnych są zasady równości i proporcjonalności.
Pozwala to na traktowanie ich sytuacji w zróżnicowany sposób tak, aby zamieszkujący w nich obywatele europejscy dysponowali tymi samymi szansami, co obywatele innych regionów.
3.5 Komitet wyraża zadowolenie z uznania przez Komisję faktu, iż trwałe i połączone ze sobą ograniczenia regionów peryferyjnych pociągają za sobą dodatkowe koszty (ogólnie, w zakresie dostarczania energii, a przede wszystkim w odniesieniu do produktów rolnych przeznaczonych na konsumpcję lokalną), wynikające m.in. z następujących trudności:
- niewielkie rozmiary rynków;
- izolacja od głównych rynków;
- brak korzyści skali w produkcji i konieczność dysponowania przez przedsiębiorstwa znacznymi zapasami;
- krótki okres amortyzacji dóbr, co wymaga wypełnienia surowszych norm bezpieczeństwa co do sprzętu i urządzeń, lub też ich częstszej wymiany (trudności spowodowane klimatem i ciężkimi warunkami terenowymi);
- problemy przerostu instrumentów produkcji powiązanych z technologiczną organizacją produkcji i dystrybucji;
- niedobór wykwalifikowanej siły roboczej związany z małym rynkiem pracy i trudnościami w dostępie do rynku pracy kontynentu europejskiego;
- dodatkowe koszty dostaw energii i produktów rolnych przeznaczonych na konsumpcję lokalną;
- braki w dostępie do szerokopasmowych łącz i do sieci telekomunikacyjnych, a także dodatkowe koszty usług z zakresu komunikacji elektronicznej;
- trudności organizacyjne w promowaniu produkcji lokalnej poza regionem;
- przeszkody związane z przestrzeganiem norm ekologicznych;
- zjawisko podwójnej izolacji, w znaczeniu rozdrobnienia terytorialnego niektórych regionów peryferyjnych, które, ze swojej strony, złożone są z wielu wysp.
3.6 Komitet podziela troskę Komisji o wpisanie regionów peryferyjnych do strategii lizbońskiej i goeteborskiej w celu zwiększenia zatrudnienia, nasilenia reform gospodarczych i wzmocnienia spójności społecznej i dlatego też proponuje wykorzystanie ich potencjału w dziedzinie społeczeństwa wiedzy.
3.7 Zdaniem Komitetu dynamika sektora turystycznego stanowi znaczącą wartość dodaną, przyczyniającą się do zwiększania konkurencyjności gospodarki w regionach peryferyjnych.
Niemniej jednak nie należy sprzyjać nadmiernemu wzrostowi tego sektora, gdyż może to doprowadzić do zachwiania równowagi i mieć negatywny wpływ na zrównoważony rozwój tych regionów z punktu widzenia środowiska naturalnego.
4.
Szczegółowe uwagi dotyczące komunikatu Komisji
4.1 Komitet z satysfakcją zauważa, że Komisja uwzględniła w komunikacie szereg zaleceń, jakie sformułował w opinii z inicjatywy własnej [3]; żałuje jednak, że pozostałe nie znalazły w nim należytego odzwierciedlenia.
4.2 Komitet pragnie podkreślić, że wspólne stanowisko regionów peryferyjnych i zainteresowanych Państw Członkowskich, dotyczące włączenia tych regionów do przyszłej polityki spójności, mówiło o automatycznym nabyciu prawa do dawnego celu 1 — obecnie celu "konwergencja" — jako o najlepszym sposobie uwzględnienia specyficznej sytuacji regionów peryferyjnych, gwarantującym im jednakowe traktowanie oraz środki finansowe konieczne do stawienia czoła ich trwałym ograniczeniom.
4.3 Komitet stwierdza, że Komisja wybrała alternatywną propozycję, łączącą zastosowanie wobec regionów peryferyjnych ogólnych ram polityki spójności oraz stworzenie dwóch specjalnych instrumentów: programu kompensowania specyficznych ograniczeń regionów peryferyjnych i planu działania na rzecz szerszego sąsiedztwa.
4.4 Komitet zauważa brak jednoznacznego odniesienia do prawnego wydźwięku nowego art. III-424 [4] projektu Traktatu konstytucyjnego UE.
4.5 Komitet wyraża żal, że strategia Komisji na rzecz peryferii powierza polityce spójności rolę centralną i prawie niepodzielną, ponieważ konsekwencją tego jest praktycznie całkowity brak postanowień dotyczących innych działań sektorowych.
4.6 Komitet ma nadzieję, że postęp, jakim było uznanie odrębnego charakteru tych regionów i stwierdzenie niedostatków niektórych dziedzin polityki sektorowej, przełoży się na strategię horyzontalną dla peryferii, która uwzględniałaby istnienie specyficznej i odmiennej rzeczywistości na terytorium Wspólnoty.
4.7 Zdaniem Komitetu, w związku z tym, iż niewiele miejsca poświęcono innym gałęziom polityki wspólnotowej, nie można mówić o rzeczywistej globalnej i spójnej strategii na rzecz regionów peryferyjnych, jakiej domagała się Rada Europejska z Sewilli.
4.8 Komitet z żalem przyjmuje ten brak treści, szczególnie w rozdziale poświęconym rolnictwu: wiele kwestii podnoszonych przez regiony peryferyjne pozostaje bez odpowiedzi i wymaga bezzwłocznego poszukiwania rozwiązań.
4.9 Komitet żałuje też, że brak jest postanowień w zakresie polityki imigracyjnej mających na celu rozwiązanie poważnych problemów, z którymi nieustannie borykają się niektóre regiony peryferyjne; apeluje więc o uwzględnienie specyfiki regionów peryferyjnych w przyszłej polityce imigracyjnej.
4.10 Komitet zgłasza zastrzeżenia co do stosowności i adekwatności zastosowania wobec regionów peryferyjnych ogólnych kryteriów polityki spójności i jest zdania, że regiony peryferyjne cierpią na brak podstawowej infrastruktury. Nie cieszą się też one warunkami konkurencji niezbędnymi do realizacji założeń strategii lizbońskiej i goeteborskiej.
4.11 Komitet zauważa, że strategia zaproponowana przez Komisję dla peryferii opiera się prawie wyłącznie na dwóch specjalnych instrumentach, a mianowicie na programie kompensowania trwałych ograniczeń regionów peryferyjnych i planie działania na rzecz szerszego sąsiedztwa [5].
4.12 Komitet z satysfakcją zauważa, że w ramach celu 3 Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego — "europejska współpraca terytorialna" — regiony peryferyjne są uprawnione do pomocy zarówno w dziedzinie współpracy międzynarodowej, jak i współpracy transgranicznej. EKES uważa ich włączenie do takiej współpracy za kwestię kluczową dla integracji tych regionów z ich otoczeniem geograficznym.
5.
Zalecenia
5.1 Zdaniem Komitetu, Komisja Europejska powinna opracować globalną strategię dla peryferii, przyznając środki niezbędne do jej wdrożenia oraz wypełniając zobowiązania podjęte w swoim sprawozdaniu z marca 2000 r. i sformułowane w konkluzjach Rady z Sewilli z czerwca 2002 r. Należy tu podkreślić, że obecny art. 299 ust. 2 Traktatu — przyszły art. III-424 Konstytucji — stanowi wyłączną i wspólną podstawę prawną wszystkich działań dotyczących regionów peryferyjnych, niezależnie od tego, czy zakładają one derogację od Traktatu czy wymagają zmian lub dostosowań w prawie wtórnym.
5.2 Dlatego też Komitet uznaje za stosowne i konieczne sformułowanie szeregu zaleceń. Zwraca się on zatem do Komisji Europejskiej o:
5.2.1 Rozważenie możliwości nie zastosowania w przypadku regionów peryferyjnych ogólnych kryteriów kwalifikacyjnych dotyczących polityki spójności, co byłoby najodpowiedniejszym rozwiązaniem, pozwalającym im stawić czoła trwałym ograniczeniom oraz zapewniającym ich jednolite traktowanie.
5.2.2 Zapewnienie obydwu proponowanym przez nią instrumentom wystarczających środków finansowych tak, aby były w stanie odpowiedzieć na potrzeby i problemy wszystkich regionów peryferyjnych.
5.2.3 Nieszczędzenie wysiłków ani środków dla nadania treści planowi działania na rzecz szerszego sąsiedztwa, dzięki efektywnej i spójnej koordynacji z polityką rozwojową UE i, w szczególności, z postanowieniami porozumienia z Cotonou, programami MEDA (obszar na południe od Morza Śródziemnego oraz Środkowy Wschód) i ALA (Ameryka Łacińska oraz Azja) oraz innymi wspólnotowymi programami i działaniami, które zostaną w przyszłości podjęte z różnymi regionami na świecie.
5.2.4 Ochrona interesów całego wspólnotowego sektora bananów przed zmianą systemu, zarysowującą się w ramach WTO i dotyczącą bananów, przy poprawieniu obecnej równowagi rynku, tak aby pogodzić dostęp producentów z krajów mniej rozwiniętych do rynku wspólnotowego i światowego z utrzymaniem przychodów producentów wspólnotowych oraz zatrudnienia, poprzez ustanowienie odpowiedniej taryfy celnej na wystarczająco wysokim poziomie, zapewniającym przyszłość wspólnotowemu sektorowi bananów.
5.2.5 Uwzględnienie końcowego rezultatu negocjacji WTO dotyczących ustanowienia jednolitej taryfy celnej, aby zaproponować, jeśli zajdzie taka potrzeba, odpowiednie działania dla zagwarantowania zatrudnienia i dochodów wspólnotowym producentom w sektorze bananów.
Poprawa mechanizmów systemu pomocy wewnętrznej mogłaby być jednym z takich działań.
5.2.6 Poszanowanie, w ramach modyfikowania programów rolnych POSEI, potencjału tych instrumentów, które nie zostały w pełni wykorzystane, głównie ze względu na ich niedawne wprowadzenie. Dlatego też należałoby przestrzegać ustanowionych pułapów i przyznać tym programom środki ekonomiczne wystarczające dla osiągnięcia przyjętych założeń.
5.2.7 Uwzględnienie szczególnych potrzeb regionów peryferyjnych w kontekście polityki rozwoju wsi, a mianowicie usunięcie przepisów ograniczających lub przekreślających ich dostęp do pomocy strukturalnej, kompensację dodatkowych kosztów ponoszonych przez rolników i hodowców, określenie poziomu pomocy odpowiedniego do potrzeb tych regionów i rozszerzenie pomocy wspólnotowej o działania towarzyszące, między innymi w następujących dziedzinach: specyficzne systemy produkcji — promocja dostosowanej mechanizacji — systemy ubezpieczeń rolnych, promowanie tworzenia stowarzyszeń i programy zwalczania szkodników.
5.2.8 Podjęcie nowych działań sprzyjających konkurencyjności produkcji rolnej, jak produkcja pomidorów i innych owoców, roślin i kwiatów. Produkty te muszą konkurować na tych samych rynkach z podobnymi produktami pochodzącymi z innych państw korzystających z porozumień stowarzyszeniowych z UE (np. Maroko) czy z systemów preferencyjnych (jak państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku).
5.2.9 Podjęcie koniecznych działań w celu utrzymania, zarówno przez przyszły Fundusz Rozwoju Wsi, jak i przyszły Europejski Fundusz Rybołówstwa, obecnego poziomu finansowania i intensywności pomocy dla wszystkich regionów peryferyjnych.
5.2.10 Wzmocnienie roli Europejskiego Funduszu Społecznego w odniesieniu do regionów peryferyjnych, przede wszystkim w celu zmniejszenia poziomu bezrobocia, który jest wyjątkowo wysoki w większości tych regionów oraz wspierania równości szans ich obywateli wobec pozostałych obywateli Unii.
5.2.11 Wsparcie dla tworzenia lub wzmocnienie istniejących rad gospodarczych i społecznych tak, aby lepiej poznać opinię partnerów ekonomicznych i społecznych oraz ogólnie organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
5.2.12 Rewizję propozycji dotyczącej pomocy państwowej w świetle postanowień projektu Traktatu konstytucyjnego oraz kontynuowanie i rozwijanie zasady szczególnego traktowania regionów peryferyjnych w zakresie pomocy państwowej w sektorach rolnictwa i rybołówstwa oraz w sektorze transportu towarowego.
5.2.13 Ustanowienie odpowiednich działań mających na celu skuteczne włączenie regionów peryferyjnych do wszystkich instrumentów wspólnej polityki transportowej, mających znaczenie dla rozwoju tych regionów, a także branie pod uwagę specyfiki tych regionów w prawodawstwie unijnym odnoszącym się do obowiązków służby publicznej tak, aby zapewnić poziom jakości i cen na poziomie odpowiadającym potrzebom ich społeczności.
5.2.14 Uzupełnienie i ulepszenie systemu konkurencji w dziedzinie transportu morskiego i powietrznego w stosunku do regionów peryferyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem regionów dotkniętych problemem "podwójnej izolacji".
5.2.15 Nadanie konkretnej treści określonym odnośnikom dotyczącym regionów peryferyjnych, które znajdują się we wniosku Komisji dotyczącym VII ramowego programu badań i rozwoju technologicznego tak, aby ułatwić uczestnictwo regionów peryferyjnych w działaniach wspólnotowych w zakresie badań i rozwoju, między innymi w następujących dziedzinach: klimatologia, wulkanologia, oceanografia, różnorodność biologiczna oraz zagrożenia naturalne.
5.2.16 Uznanie specjalnej sytuacji regionów peryferyjnych w procesie liberalizacji wewnętrznego rynku gazu i elektryczności, aby nie działać na niekorzyść konsumentów w tych regionach, jeśli chodzi o regularność dostaw, jakość usług oraz stosowane ceny. Obejmuje to elastyczność w ustanawianiu zobowiązań służb publicznych oraz pomocy państwowej.
5.2.17 Bezzwłoczne ustanowienie działań gwarantujących regionom peryferyjnym zrównoważony rozwój, zwłaszcza zaś w zakresie ochrony różnorodności biologicznej, sieci Natura 2000 i zarządzania odpadami.
5.2.18 Wykazanie się wyobraźnią przy wdrażaniu mechanizmów i procedur przeznaczonych specjalnie dla regionów peryferyjnych, aby uniknąć ich marginalizacji w korzystaniu z dobrodziejstw dużego rynku wewnętrznego, sprzyjając np. wykorzystaniu odnawialnej energii oraz dostępowi do sieci szerokopasmowych.
5.2.19 Zagwarantowanie ciągłości specjalnych systemów fiskalnych regionów peryferyjnych, będących kluczowymi instrumentami rozwoju ekonomicznego tych regionów.
5.2.20 Uwzględnienie aktywnego uczestnictwa regionów peryferyjnych w negocjacjach umów o partnerstwie gospodarczym z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku poprzez stworzenie mechanizmu płynnego i nieustannego dialogu między władzami regionalnymi i/lub krajowymi a ciałami regionalnymi, z którymi UE negocjuje umowy o partnerstwie gospodarczym, aby zagwarantować tym samym większą efektywność, komplementarność i spójność tych umów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych
COM(2004) 654 końcowy -2004/0240 (COD)
(2005/C 294/06)
Dnia 2 grudnia 2004 r., działając na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada Unii Europejskiej postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, wydała swoją opinię w dniu 19 maja 2005 r. (Sprawozdawca: Daniel RETUREAU).
Na 419 sesji plenarnej w dniach 13- 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dn. 13 lipca), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 91 do 49, przy 17 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W czasie, gdy Biała księga na temat wspólnej polityki transportowej była jeszcze w fazie przygotowań, Komisja — w ślad za Zieloną księgą w sprawie portów morskich i infrastruktury morskiej z 1997 r. — przypomniała w pierwszym projekcie dyrektywy w sprawie dostępu do rynku usług portowych z 2001 r. o następujących kluczowych tematach "pakietu portowego":
- integracja transportu morskiego w ramach TEN-T,
- ustalenie zasad dostępu do usług portowych,
- finansowanie publiczne portów morskich i infrastruktury portowej.
1.2 Tematy "pakietu portowego" zostały skądinąd szeroko omówione we wstępie do pierwszego projektu dyrektywy [1] dotyczącej drugiego kluczowego tematu — dostępu do rynku, który ostatecznie został odrzucony przez Parlament w trzecim czytaniu.
1.3 Jako jedyna instytucja posiadająca prawo do inicjatywy ustawodawczej, Komisja powraca do tematu, występując z nową propozycją dyrektywy [2] w sprawie dostępu do rynku usług portowych. Uznaje ona bowiem, że zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską jej prawem i obowiązkiem jest stanowienie w tej dziedzinie prawa.
1.4 Zapewnia ona in limine, że zamysł, ogólne zasady i cele sformułowane w 2001 r. pozostały niezmienione, uwzględniono jednak niektóre z zaproponowanych poprawek, jako że wzbogacają one pierwotną wersję dokumentu.
1.5 Zanim przejdziemy do analizy natury i zakresu zmian zaproponowanych w nowym projekcie dyrektywy, przypomnieć wypada niektóre z podstawowych przeszkód, na jakie natrafiła początkowa propozycja:
- poddano w wątpliwość samą potrzebę takiej dyrektywy;
- podniesiono zarzut, i to w przypadku Komitetu [3] już na poziomie Zielonej księgi z 1997 r. oraz ponownie przy okazji propozycji dyrektywy z 2001 r., braku rzeczywistego uwzględnienia społecznego wymiaru sektora usług portowych;
- uznano, że niewystarczająco uwzględnione zostały wymogi bezpieczeństwa i ochrony środowiska, oraz pojęcie świadczenia usług użyteczności publicznej (art. 86 TWE);
- postulowano, by kwestia pilotażu została wyłączona z obszaru zastosowania dyrektywy (sprawozdawca w Parlamencie proponował także wyłączenie przeładunku, ale nie uzyskał co do tego większości w komisji parlamentarnej);
- zasada lub zakres samodzielnej obsługi, a szczególnie — w ramach przeładunku — automatyczny wymóg co najmniej dwóch dostawców usług na port, wywołały wiele krytyk, a nawet doprowadziły do europejskiego strajku dokerów;
- okres ważności zezwoleń, a także rekompensata przeznaczona dla poprzednich dostawców usług ze strony nowych dostawców, wywołały długotrwałe debaty: chodziło o to, by nie hamować inwestycji, nawet pod koniec okresu zezwolenia, oraz o ochronę interesów ekonomicznych dostawców usług;
- dostępność dla możliwie jak największej liczby dostawców, krytykowana była z punktu widzenia warunków skuteczności ekonomicznej i rentowności inwestycji, w zależności od rzeczywistych rozmiarów rynku i z innych względów, takich jak na przykład strategia rozwoju czy specjalizacja portów.
2.
Nowy wniosek Komisji
2.1 Rozpatrywany projekt zawiera solidne uzasadnienie i liczne wywody.
Komisja zapewnia, że podjęła na nowo początkowy projekt z 2001 r., uwzględniając przy tym własny, zmodyfikowany wniosek z 2002 r. oraz stanowisko wspólne Rady, a także teksty będące wynikiem kompromisu osiągniętego po drugim czytaniu w Parlamencie.
2.2 Główne motywy uzasadniające tę europejską inicjatywę są następujące:
- cztery podstawowe wolności wynikające z Traktatu,
- wnioski ze strony Rady,
- wzrastające potrzeby w dziedzinie transportu (Biała księga z 2001 r.) oraz konieczność przeniesienia znacznej części tego wzrostu na transport morski,
- potrzeba zakończenia prac nad rynkiem wewnętrznym oraz konieczność przejrzystej konkurencji w portach i pomiędzy portami, opartej o ujednolicone zasady,
- tworzenie miejsc pracy oraz poszanowanie praw socjalnych pracowników.
2.3 Założenia, ogólne zasady oraz wiele punktów pozostało jednak bez zmian w stosunku do początkowego projektu z 2001 r.
2.4 Zmiany nie dotyczą zwłaszcza:
- zakresu zastosowania,
- kryteriów udzielania zezwoleń,
- pilotażu, uznawanego za usługę komercyjną,
- przejrzystości księgowości organu zarządzającego portem lub systemem portowym (kwestia ta, w odróżnieniu od poprzednich, nie była podważana; jest ona przedmiotem dyrektywy dotyczącej przejrzystości finansowej oraz wytycznych odnośnie pomocy państwowej).
2.5 Główne nowe elementy wprowadzone przez Komisję to:
- operacje dokonywane samodzielnie, związane z obsługą towarową i pasażerską, za pośrednictwem personelu lądowego, ale także w pewnych warunkach pokładowego,
- zezwolenia stają się obowiązkowe dla dostawców usług, jak i w odniesieniu do samodzielnej obsługi; obecni dostawcy będą musieli uzyskać nowe zezwolenia w "rozsądnym terminie" w celu dostosowania się do dyrektywy, z uwzględnieniem zasadnych oczekiwań dostawców już działających na rynku, najpóźniej rok po ostatecznym terminie transpozycji dyrektywy,
- główną zasadą jest dostęp możliwie jak największej liczby dostawców do szeroko rozumianego rynku usług portowych, a wyjątkiem ograniczanie ich liczby (art. 9),
- okres ważności zezwoleń został ostatecznie uzależniony od inwestycji dokonywanych przez dostawcę oraz zasad odnośnie spadku wartości ruchomości i nieruchomości,
- kwestia konkurencji pomiędzy portami została rozwiązana poprzez zastosowanie dyrektywy w sprawie przejrzystości (art. 16) oraz wytycznych odnośnie pomocy państwowej (art. 17).
3.
Uwagi wstępne
3.1 Pewna liczba portów morskich należy i/lub jest zarządzanych przez władze publiczne (gminy lub inne jednostki samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwa państwowe itp.).
Zarządzający portami są więc poddani w całości lub częściowo zasadom księgowości publicznej i stosują księgowość analityczną.
Stosowane praktyki i księgowość portów morskich powinny być weryfikowane przez krajowe organy do spraw konkurencji i, zależnie od sytuacji, krajowe lub regionalne trybunały obrachunkowe, a sprawozdania tych instytucji powinny być przekazywane Komisji, a konkretnie DG ds. Konkurencji.
3.2 W ostatnich latach w większości nowych i starych Państw Członkowskich widoczne były przemiany zmierzające w kierunku prywatyzacji portów morskich; wiele portów przekształciło się w spółki akcyjne.
3.3 Najważniejsze porty europejskie są otwarte na Morze Północne i Kanał La Manche; tonaż towarów i liczba przeładowywanych kontenerów różnią się znacznie w zależności od położenia geograficznego portów na wybrzeżach różnych mórz europejskich.
W zakresie zastosowania projektu dyrektywy, rozpiętość ta wynosi od 1,5 mln do dziesiątków, a nawet setek mln ton; jeśli chodzi o kontenery, ich liczba sięga wielu milionów rocznie (np. Rotterdam, Antwerpia).
Komitet uważa, że stosowanie jednakowych reguł co do portów morskich znacznie różniących się wielkością, działalnością, formą własności i zarządzania może nie odpowiadać realiom i faktycznym potrzebom tych portów.
Konkurencja między portami jest od dawna rzeczywistością.
Uwzględnić tu należy zasady pomocniczości i proporcjonalności.
3.4 Wiele portów dostarcza samodzielnie część infrastruktury oraz usług zasadniczych dla ruchu morskiego i nie uważa, że ich kompetencje powinny się ograniczać do administrowania przestrzenią morską i lądową portu, do jej utrzymania i do utrzymania nabrzeży.
Oferowanie pewnych usług może odpowiadać wymaganiom interesu ogólnego lub też poszukiwaniu przez władze portowe ogólnej równowagi finansowej, a nawet zysku dzielonego wśród akcjonariuszy portów prywatnych.
Zakaz "dublowania subwencji" osłabiłby zdolności inwestycyjne portów.
3.5 Komitet żałuje, że ważne przemiany, które zaszły od opublikowania Zielonej księgi i pierwszego projektu portowego nie zostały wzięte pod uwagę i zwraca się do Komisji o poprawienie projektu na podstawie obiektywnej analizy oddziaływania, uwzględniającej obecne realia portów europejskich i ich niezaprzeczalną międzynarodową konkurencyjność. Komitet przyjmuje do wiadomości zapowiedź Komisji, złożoną w czasie przesłuchania zorganizowanego przez Komitet 31 stycznia 2005 r., że analiza taka zostanie opublikowana pod koniec czerwca 2005 r.
Jako że nie istnieje odpowiedni komitet dialogu społecznego, Komitet uważa, że należy również przeprowadzić konsultacje z partnerami społecznymi.
Głębokie zmiany w projekcie powinny wynikać z przestrzegania standardowych procedur w zakresie lepszego ustawodawstwa (szczególnie co do udziału, konsultacji i analizy oddziaływania), bowiem drugi projekt złożony został krótko po pierwszym, bez przeprowadzenia wystarczających prac przygotowawczych.
3.6 Port stanowi złożoną platformę logistyczną, powiązaną z zapleczem lądowym o różnym poziomie rozwoju gospodarczego i zasięgu geograficznym, regionalnym, krajowym, czy nawet międzynarodowym; platformą powiązaną z sieciami żeglugi śródlądowej, kolei, autostrad, rurociągów i żeglugi przybrzeżnej. Jako taki musi opracowywać strategie związane z rozwojem obszaru geograficznego, na którego gospodarkę wpływa, z jego potencjałem zatrudnienia, z potrzebami gospodarczymi, które się na tym obszarze pojawiają i podlegają przemianom.
Zdaniem Komitetu należy wspierać transport multimodalny z naciskiem na transport morski, a zwłaszcza kabotaż; jednak projekt dyrektywy w swej obecnej formie nie dotyczy bezpośrednio tej bezwzględnej potrzeby.
3.7 Rola portów handlowych, wyspecjalizowanych czy ogólnych, publicznych czy prywatnych, nie ogranicza się do zapewniania materialnej infrastruktury (dostęp do portu, baseny portowe, nabrzeża i przestrzeń lądowa) platformy multimodalnej.
Ich rola organizatora, przydzielającego przestrzeń i zapewniającego rozwój infrastruktury, powinna również przynosić ekonomiczne rezultaty. Porty muszą też wyrównywać ewentualne słabe strony prywatnych operatorów w niektórych dziedzinach tak, aby platforma utrzymywała swą funkcjonalność.
3.8 Należy uszanować projekty rozwoju oraz specjalizację portów.
Oprócz takich ograniczeń jak dostępna przestrzeń i fizyczne trudności związane z dostępem, możliwe powinno być także ograniczenie ilości dostawców usług ze względu na wydajność ekonomiczną i rentowność usług dostawców, bezpieczeństwo operacji, organizację portu, gwarancje środowiskowe i społeczne, zabezpieczenie miejsc pracy.
Wynika to przede wszystkim z zasady pomocniczości.
Poza tym przesadna konkurencja może prowadzić do rozproszenia środków oraz wiedzy i umiejętności, ze szkodą dla interesów użytkowników portów.
3.9 Komitet przyznaje, że nowy projekt Komisji pozostawia władzom portowym więcej swobody w ustalaniu limitów liczby operatorów w każdej kategorii usług, zależnie od rodzaju portu i warunków lokalnych.
3.10 Koncesje i licencje udzielone przez właściwą władzę dostawcom usług lub umowy handlowe pomiędzy właściwą władzą a dostawcami usług muszą być zawarte na okres odpowiadający rodzajowi i wysokości inwestycji zrealizowanych przez dostawców usług, umożliwiając normalny okres amortyzacji i dochodowość poczynionych inwestycji, tak aby sprostać warunkom koncesji, licencji czy kontraktu (np. 10 lat w przypadku niewielkich inwestycji, 15 lat w przypadku znacznych inwestycji dotyczących aktywów ruchomych i szkolenia, 45 lat w przypadku znacznych inwestycji dotyczących nieruchomości i ruchomości).
3.11 Prawa i warunki działalności zarządzającego portem, który zawarł umowy dzierżawy obszaru portowego czy uzyskał pozwolenie na dostarczanie usług portowych, nie powinny się zmienić w wyniku wejścia w życie dyrektywy, ponieważ oznaczałoby to niedotrzymanie ze strony zarządu portu zobowiązań zawartych w umowie i pociągałoby za sobą odpowiedzialność państwa.
3.12 Komitet zauważa, że zmiany dotyczące przeładunków i pilotażu nie odpowiadają oczekiwaniom dotychczas wyrażonym przez Komitet, wiele państw oraz Parlament [4].
3.13 Liczba miejsc pracy w usługach portowych nie jest związana, jak twierdzi Komisja, z liczbą dostawców, ale z rzeczywistym ruchem w porcie i/lub ze zróżnicowaniem usług.
Mnożenie dostawców nie pomnoży stanowisk pracy.
Tylko wzrost ruchu i pojawienie się nietradycyjnych usług mogłyby pociągnąć za sobą utworzenie nowych stanowisk pracy.
3.14 Przepisy dotyczące przeładunku i samodzielnej obsługi przeładunku, planowane dla morskich autostrad i kabotażu na rynku wewnętrznym, zakwestionowałyby podstawy układów zbiorowych w większości krajów. Układy te, w świetle projektu dyrektywy, w niektórych przypadkach mogłyby być uznane za niezgodne ze wspólnotowym prawem o konkurencji, zachowując jednocześnie ważność w prawie socjalnym i w prawie pracy na płaszczyźnie krajowej.
Trybunał Sprawiedliwości przyznaje, że poszanowanie układów zbiorowych może ograniczać stosowanie prawa o konkurencji.
Na szczeblu międzynarodowym, wiele Państw Członkowskich ratyfikowało konwencje morskie MOP dotyczące przeładunku w portach [5] oraz warunków pracy i bezpieczeństwa załóg.
Komitet stwierdza, że przepisy przewidziane przez Komisję nie biorą pod uwagę uregulowań wynegocjowanych na płaszczyźnie trójstronnej.
3.15 Komitet przywiązuje wagę do silnej konkurencji na rynku usług oraz do jakości, bezpieczeństwa i ciągłości przeładunku w portach.
Jednak zezwolenie na samodzielną obsługę przeładunku doprowadziłoby do nierównej konkurencji pomiędzy istniejącymi firmami przeładunkowymi a podmiotami dokonującymi przeładunku samodzielnie.
Przedsiębiorstwa przeładunkowe umocniły swą pozycję w portach dzięki prywatyzacji lub przetargom i zainwestowały w infrastruktury i suprastruktury portowe.
Tymczasem firmy samodzielnie obsługujące przeładunek mogłyby wejść na rynek usług portowych bez przechodzenia procedury przetargowej ani zobowiązań inwestycyjnych i, w przeciwieństwie do firm przeładunkowych, za darmo korzystać z infrastruktury stworzonej już przez innych oraz działać bez jakichkolwiek ograniczeń czasowych.
Ryzyko wypadku jest w portach wysokie, dlatego też niezbędne jest w nich surowe kontrolowanie przestrzegania wymogów bezpieczeństwa pracy.
W przypadku zezwolenia na samodzielny przeładunek należy liczyć się ze wzrostem liczby wypadków.
Pomimo deklaracji o wymiarze społecznym projektu dyrektywy, przepisy te byłyby w rzeczywistości odrzuceniem oczekiwań dokerów, obawiających się utraty uznanych i kwalifikowanych stanowisk pracy o wynegocjowanym poziomie wynagrodzeń, na rzecz niepewnego zatrudnienia, zindywidualizowanych umów oraz utraty gwarancji socjalnych i płacowych w ramach wymuszonej konkurencji między usługodawcami.
Samodzielna obsługa przeładunku prowadziłaby do zwiększenia ilości zadań personelu pokładowego i zagrożenia wypadkowego, jako że skład załogi jest często ograniczany do minimum.
Wiązałoby się to również z dodatkowymi obowiązkami i zwiększeniem odpowiedzialności kapitanów.
3.16 Komitet uważa, że pilotażu nie można traktować jako zwykłej usługi handlowej. Wymaga on złożonych kompetencji technicznych, wiedzy o lokalnych, czasem zmiennych, warunkach, która jest potrzebna by zapewnić bezpieczeństwo transportu, okolicznej ludności oraz środowiska, w zależności od transportowanych towarów.
Chodzi tu więc o usługę użyteczności publicznej, która ze swej natury nie jest usługą handlową, mimo iż często jest powierzana przedsiębiorstwom prywatnym kontrolowanym przez władze portowe, i która z tego względu powinna zostać wyłączona z proponowanego obszaru zastosowania.
Nic nie stoi na przeszkodzie, aby porty, jak ma to już miejsce, udzielały zezwoleń na pilotaż kapitanom, którym doświadczenie i znajomość warunków lokalnych pozwalają na doprowadzenie ich statku do nabrzeża bez pomocy.
Trzeba jednak pamiętać, że wiele statków przewozi substancje niebezpieczne, mogące być zagrożeniem dla innych statków, instalacji, osób pracujących w porcie i okolicznej ludności.
3.17 Komitet zauważa, że porty są również obszarami podlegającymi suwerennej kompetencji państwa, do którego należą. Kompetencja ta nie powinna być naruszana przez dyrektywę; niektóre funkcje (udział w walce z terroryzmem, zorganizowaną przestępczością i nielegalną imigracją, które niejednokrotnie wymagają wydatków i inwestycji pozostawionych w gestii portu) mogą zostać przekazane władzom portowym.
3.18 Nowe postanowienia w kwestii zezwoleń mieszczą się w kategoriach oczywistości i zdrowego rozsądku, choć określanie wymagań powinno uwzględniać warunki i specyfikę lokalną; stosowanie wobec portów morskich zasad przejrzystości i rozdziału rachunkowości nie jest kwestionowane. Komitet uznaje konieczność ich poszanowania jako konsekwencję dyrektywy o przejrzystości.
3.19 Należy sprecyzować w dyrektywie ciążące na usługodawcach portowych zobowiązania, od których wypełnienia zależy przedłużanie zezwoleń po ośmiu, dwunastu lub trzydziestu latach.
3.20 Wydaje się, ze zasadniczym celem wniosku jest obniżenie kosztów usług portowych, ale w opinii Komitetu przestrzeganie norm bezpieczeństwa i środowiska, a także prawa socjalne to równie ważne kryteria skutecznego działania platform portowych w interesie gospodarki transportowej oraz bezpieczeństwa i regularności transportu.
3.21 Skrajna różnorodność sytuacji, zasad i praktyk krajowych lub lokalnych, a także zobowiązań organów zarządzających i władz publicznych sprawiają, że wprowadzane zasady powinny w pełni brać pod uwagę te szczególne uwarunkowania, właściwe dla każdego portu.
Każdy port przez lata dokonywał dostosowań i pracuje w warunkach dla niego optymalnych w danym kontekście terytorialnym; staranie o ujednolicenie warunków działalności może mieć negatywny wpływ na pracę w portach i ich właściwe funkcjonowanie.
3.22 Biorąc pod uwagę poważne różnice w wielkości i rodzaju portów, stosowanie zasady pomocniczości w projektowanym ustawodawstwie i lokalna spójność polityk rozwoju portów wydają się Komitetowi korzystniejsze niż proponowane w projekcie dyrektywy ujednolicone przepisy.
Nadmierna konkurencja między dostawcami usług w danym porcie mogłaby doprowadzić do przeinwestowania i marnotrawstwa oraz uwstecznienia w sferze socjalnej.
3.23 Zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, krajowe instytucje antymonopolowe i nadzorcze mogłyby posiadać kompetencje do interweniowania, gdyby władze portowe, bez ekonomicznego uzasadnienia lub konieczności zapewnienia usług użyteczności publicznej, skupiały usługi portowe pod własną kontrolą lub nie przestrzegały zasady przejrzystości czy przepisów rachunkowości. Interwencja wspólnotowa w dziedzinie konkurencji lub pomocy państwowej mogłaby bardziej koncentrować się na wyjątkach, na przykład w wypadkach, gdy krajowe organy kontroli konkurencji i regionalne lub krajowe trybunały obrachunkowe nie prowadziłyby kontroli w sposób satysfakcjonujący z punktu widzenia obowiązującego prawa wspólnotowego.
3.24 W odniesieniu do pomocy państwowej, kwestia przeniesienia pewnych kosztów na miejscowych lub krajowych podatników — w związku z niektórymi pracami nad drogami dostępu oraz pewnymi operacjami — jest przedmiotem obecnego orzecznictwa Komisji w dziedzinie pomocy państwowej (pogłębianie i budowa kanałów i basenów portowych).
3.25 Zbiorowość lokalna może zostać opodatkowana jedynie na potrzeby dobra ogólnego, a nie w celu obniżenia kosztów ponoszonych wyłącznie przez użytkowników, szczególnie tych największych (krajowych i międzynarodowych), portów morskich; określenie, co jest interesem ogółu mieści się w kompetencjach demokracji, a nie rynku.
4.
Podsumowanie
4.1 Dyrektywa ramowa, zawierająca mniej szczegółów i pozostawiająca dość miejsca na stosowanie zasady pomocniczości wydaje się lepszą formą niż obecne brzmienie projektu dyrektywy; wystarczyłoby wspomnieć raczej o zastosowaniu odnośnych przepisów dotyczących przejrzystości i zamówień publicznych, niż wchodzić w szczegóły wykonawcze dotyczące usług portowych; ramy wspólnotowe nie powinny ograniczać prerogatyw zarządu portu w dziedzinie ochrony interesu ogólnego.
4.1.1 Taka dyrektywa ramowa nie powinna w niczym ograniczać praw i obowiązków Państw Członkowskich wynikających z ich ustawodawstwa socjalnego, dotyczącego pracy, zdrowia publicznego, środowiska naturalnego, bezpieczeństwa i porządku publicznego czy usług użyteczności publicznej ani też wpłynąć na kształt układów zbiorowych zawartych zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym; powinna ona również uwzględnić zobowiązania międzynarodowe Państw Członkowskich, jak również konwencje morskie MOP.
4.1.2 Komitet wyraża również ubolewanie, że nie nastąpiła właściwa ocena oddziaływania projektu tej dyrektywy, co sprzeczne jest z zobowiązaniem Komisji do lepszego stanowienia prawa podjętym po opublikowaniu Białej księgi na temat sprawowania rządów; wszystkie projekty ustawodawstwa podlegające procedurze współdecydowania powinny podlegać podobnej ocenie jak również zawierać informację o konsultacjach przeprowadzonych z partnerami społecznymi.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG dotyczącą wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, w kwestii okresu stosowania minimalnej stawki standardowej
(COM(2005) 136 końcowy — 2005/0051 (CNS))
(2005/C 294/10)
Dnia 27 kwietnia 2005 r. Rada, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 czerwca 2005 r. Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 419 sesji plenarnej w dniu 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 91 głosami, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Zgodnie z art. 12 ust. 3 lit. a) akapit drugi dyrektywy 77/388/EWG Rada, na wniosek Komisji oraz po konsultacji z Parlamentem Europejskim i Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, stanowi jednomyślnie na temat poziomu standardowej stawki podatku od wartości dodanej. W styczniu 1993 r.
Komisja przedstawiła wnioski zmierzające do stworzenia definitywnego systemu harmonizacji podatków, lecz Rada nie mogła ich przyjąć ze względu na brak wymaganej jednomyślności.
1.2 Osiągnięto niemniej porozumienie w sprawie zbliżenia stawek: dyrektywa 92/77/EWG ustanowiła minimalną stawkę w wysokości 15 %.
Okres obowiązywania tej decyzji, którego upłynięcie wyznaczono początkowo na 31 grudnia 1996 r., był trzykrotnie przedłużany. Decyzja ma zastosowanie do dnia 31 grudnia 2005 r.
2.
Wniosek Komisji
2.1 W związku z faktem, że okres stosowania dyrektywy wkrótce upływa, Komisja przedstawiła wniosek w sprawie przedłużenia go do dn. 31 grudnia 2010 r.
Obowiązujące przepisy pozostają natomiast niezmienione: stawka standardowa nie może być niższa od 15 %, a podstawa opodatkowania jest jednakowa w przypadku dostawy towarów i świadczenia usług.
3.
Spostrzeżenia Komitetu
3.1 Wziąwszy pod uwagę obecną sytuację w zakresie polityki podatkowej Państw Członkowskich, a zwłaszcza w zakresie podatku VAT, Komitet może tylko zgodzić się z inicjatywą Komisji, która jest w praktyce konieczna.
3.2 Komitet pragnie niemniej skorzystać z okazji, by sformułować pewne dodatkowe spostrzeżenia w nadziei, że zwrócą one uwagę Państw Członkowskich.
3.3 Brak wśród Państw Członkowskich jedności celów w zakresie podatków, a zwłaszcza w zakresie podatku VAT, nie stanowi z pewnością nowości: sytuacja na tym polu nie zmieniła się od czasu utworzenia Unii Europejskiej, a kolejne rozszerzenia z początkowych 6 Państw do obecnych 25 jedynie pogłębiły ten rozdźwięk.
Na przestrzeni lat nie udało się nawet przyjąć propozycji Komisji przewidujących przynajmniej zastosowanie przedziału pomiędzy minimalną i maksymalną stawką podatkową od 15 % do 25 % (chociaż w praktyce taki przedział istnieje).
Tym bardziej więc nie osiągnięto porozumienia w sprawie jednolitego zastosowania zasady dotyczącej opłaty VAT w kraju pochodzenia i nigdy w poważny sposób nie podjęto tematu zniesienia licznych zwolnień i odstępstw przyznawanych wszystkim Państwom Członkowskim z różnie czasami uzasadnianych powodów i przy prawie nigdy — w przypadku, gdy zostały one wyznaczone — nie dotrzymywanych terminach.
3.4 W tej sytuacji, mówienie o systemie "tymczasowym" VAT-u w odniesieniu do systemu istniejącego od dziesiątków lat w oczekiwaniu na bardzo problematyczny, "definitywny system", jest mistyfikacją, której EKES nie jest już skłonny akceptować.
Rada powinna zadeklarować, że — w imię przejrzystości wobec obywateli, na którą się powoływano wielokrotnie — nadal będzie dążyć do celu strategicznego harmonizacji VAT-u, którego, realistycznie rzecz biorąc, nie można osiągnąć w krótkiej i średniookresowej perspektywie.
W ten sposób uniknie się marnotrawienia energii i środków, podejmując próżne wysiłki w celu uzyskania jednomyślności w obrębie obszarów o zasadniczym znaczeniu dla polityki podatkowej i społecznej każdego z Państw Członkowskich, które z kolei mają zamiar je zachować/ utrzymać/ pozostawić bez dokonywania ustępstw.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zawierającej sprostowanie do dyrektywy 2004/18/WE w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi
COM(2005) 214 końcowy — 2005/0100 (COD)
(2006/C 24/02)
Dnia 8 czerwca 2005 r. Rada, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 lipca 2005 r.
Samodzielnym sprawozdawcą był Francesco PETRINGA.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dn. 28 września 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię 161 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się:
1.
Wstęp
1.1 Dyrektywa 2004/18/WE z dn. 31 marca 2004 r. reguluje i gwarantuje koordynację procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi.
Dyrektywa ta łączy w sobie poprzednie dyrektywy dotyczące tej kwestii, wprowadzając zmiany do ich treści i tworząc uproszczone ramy prawne.
1.2 Określając swój zakres, dyrektywa przewiduje szereg progów, poniżej których nie ma zastosowania. Ponadto przewiduje konkretną procedurę, za pomocą której można dokonywać okresowej korekty progów.
1.3 Progi ujęte w dyrektywie są wyrażone w euro, a te, które określają zobowiązania międzynarodowe Unii w ramach Porozumienia WTO w sprawie zamówień publicznych są wyrażone w Specjalnych Prawach Ciągnienia (Special Drawing Rights, SDR).
W art. 78 dyrektywa przewiduje procedurę umożliwiającą Komisji dokonywanie weryfikacji i korekty progów, jeżeli wymaga tego ewolucja kursu SDR do euro.
Nawet jeżeli ma miejsce korekta, poziom progów powinien zostać zasadniczo zachowany.
1.4 Komisja zdecydowała się zachować na niezmienionym poziomie szczególnie progi w wysokości 249000 euro stosujące się do zamówień publicznych na usługi, subsydiowanych w ponad 50 % przez instytucje zamawiające (art. 8 lit. b) i do zamówień publicznych na dostawy udzielane przez instytucje zamawiające, o których nie wspomina załącznik IV (czyli instytucje zamawiające inne niż centralne organy rządowe).
1.5 Jednakże błąd urzędniczy spowodował, że art. 78 przewiduje, iż zamówienia subsydiowane w ponad 50 % przez instytucje zamawiające omówione w art. 8 lit. b, są dostosowywane do innej wartości, co prowadzi w rzeczywistości do obniżenia ich poziomu.
2.
Wnioski
2.1 We wniosku dotyczącym dyrektywy zawarty jest po prostu postulat skorygowania tego błędu urzędniczego.
Dokonując sprostowania art. 78, przywraca się spójność między progiem ustalonym w art. 8, który reguluje zakres stosowania dyrektywy, a mechanizmem korygowania progów przewidzianym w art. 78.
2.2 EKES może się tylko odnieść pozytywnie do zmiany przywracającej spójność temu tekstowi normatywnemu.
2.3 Powyższe spostrzeżenia nabierają szczególnej wagi w świetle zbliżającego się terminu korekty progów zgodnie z art. 78 ust. 4, która powinna zostać przeprowadzona w listopadzie 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą
COM(2005) 47 końcowy — 07/2005 (COD)
(2006/C 24/03)
W dniu 8 kwietnia 2005 r. zgodnie z art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 1 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Miguel Ángel CABRA DE LUNA.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 160 do 2, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia dotyczącego prawa osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą, w celu zagwarantowania osobom niepełnosprawnym i o ograniczonej możliwości poruszania się takich samych szans odbycia podróży lotniczej, jakie posiada reszta ludności.
1.2 Komisja uważa, że podróże drogą lotniczą są jednym z instrumentów integracji i aktywnego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w życiu gospodarczym i społecznym.
1.3 Komisja wpisuje tę inicjatywę w kontekst polityki niedyskryminacji, wyraźnie uznanej za ogólną zasadę w art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
Ponadto art. 13 Traktatu WE umożliwia Wspólnocie Europejskiej walkę z dyskryminacją ze względu na m.in. niepełnosprawność.
1.4 Rozporządzenie ma na celu zagwarantowanie wszystkim pasażerom, że będą mieli jednakowe możliwości korzystania z ofert, jakie daje stworzenie jednolitego rynku dla transportu lotniczego.
1.5 Wniosek Komisji stanowi pierwszy akt prawny w prawodawstwie wspólnotowym dotyczący osób niepełnosprawnych, choć głównie będzie miał on pozytywny skutek w odniesieniu do osób starszych i do pasażerów o czasowo ograniczonej możliwości poruszania się.
1.6 Wniosek mający na celu zapobieżenie niesprawiedliwemu traktowaniu opiera się na następujących podstawowych zasadach:
- zakaz odmawiania przewozu pasażerom o ograniczonej możliwości poruszania się, poza przypadkami, kiedy odmowa przyjęcia na pokład wynika ze względów bezpieczeństwa;
- zapewnienie odpowiedniej pomocy bez bezpośredniego obciążania pełnym kosztem tej pomocy pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się;
- zapewnienie ciągłej pomocy wysokiej jakości z wyznaczonych punktów przylotu do wyznaczonych punktów odlotu pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się;
- scentralizowany system organizowania pomocy;
- skuteczne sankcje w przypadku niestosowania się do rozporządzenia.
1.7 Dobrowolne porozumienia między przewoźnikami lotniczymi i portami lotniczymi w ostatnich latach uważane są za pierwszy pozytywny krok w stronę zapobiegania niesprawiedliwemu traktowaniu i zapewnienia wysokiej jakości pomocy dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się.
Tym niemniej porozumienia te okazują się być niewystarczające i istnieje potrzeba jasnego określenia zakresu odpowiedzialności i zasad obowiązujących w tej kluczowej dziedzinie.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji i w pełni popiera podstawowe zasady tego wniosku.
2.2 Rozporządzenie przyczynia się w oczywisty sposób do usunięcia barier w transporcie drogą lotniczą dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się.
Pozostaje ono również w związku z ostatnim rozporządzeniem przyjętym przez Unię Europejską dotyczącym odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na podkład, odwołania lub dużego opóźnienia lotów [1], co przyczynia się do wzmocnienia praw pasażerów.
2.3 Ponadto EKES wskazywał w swych ostatnich opiniach [2] na konieczność ustanowienia prawodawstwa wychodzącego poza zagadnienia zatrudnienia, biorącego pod uwagę przeszkody, jakie napotykają osoby niepełnosprawne w innych dziedzinach życia.
Mobilność jest zagadnieniem kluczowym dla integracji społecznej osób niepełnosprawnych.
2.4 EKES wyraża ubolewanie, że prawodawstwo nie zawiera przepisów dotyczących dostępności infrastruktury lotniskowej, pojazdów używanych do przewozu pasażerów oraz samolotów dla osób niepełnosprawnych.
EKES zauważa, że jedynie takie środki zagwarantują równe szanse w dziedzinie transportu lotniczego.
EKES zachęca Komisję Europejską do zaproponowania dalszego prawodawstwa w celu zapewnienia dostępności całej nowej infrastruktury oraz do zagwarantowania, że istniejące obecnie przeszkody będą stopniowo usuwane.
2.5 Komitet popiera ogólne założenia rozporządzenia, a szczególnie postanowienia w sprawie jednego scentralizowanego ośrodka kierującego tą usługą w portach lotniczych, ponieważ najlepiej zagwarantowałoby to rzetelność, wysoką jakość i spójność pomocy udzielanej pasażerom o ograniczonej możliwości poruszania się.
2.6 Komitet uważa jednak, że niektóre postanowienia powinny zostać wzmocnione, by lepiej osiągnąć wyznaczony cel.
2.7 Komitet nalega na konieczność przeprowadzenia szerokiej konsultacji z przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego w celu zapewnienia, że prawa wszystkich obywateli, również tych o ograniczonej możliwości poruszania się, będą poszanowane w sektorze przewozu lotniczego.
Ponadto w celu zapewnienia najlepszego wdrożenia rozporządzenia ważne jest w ramach działalności Komitetu Użytkowników Portów Lotniczych zadbanie o nawiązanie dialogu — obejmującego standardy bezpieczeństwa — pomiędzy portami lotniczymi, dostawcami usług, liniami lotniczymi i przedstawicielami organizacji osób niepełnosprawnych, w tym osób o ograniczonej możliwości poruszania się.
Komitet z zadowoleniem odnotowuje fakt, że pomoc ta nie będzie płatna dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się, lecz nie zgadza się z propozycją finansowania pomocy poprzez równomierne rozłożenie ciężaru na wszystkich pasażerów, jak przedstawia to motyw 7 projektu rozporządzenia WE.
Komitet stwierdza ponownie, że opłata musi być dzielona między przewoźników korzystających z lotniska, proporcjonalnie do liczby pasażerów, którą każdy z nich przewozi z portu lotniczego i do niego, i że w żadnym wypadku nie powinno to doprowadzić do wzrostu opłat lotniczych ponoszonych przez pasażerów.
2.8 Komitet zauważa, że odstępstwo od głównej zasady art. 3 — zakaz odmowy przewozu — w art. 4 stanowiącym, że można odmówić wejścia na pokład w celu spełnienia wymogów bezpieczeństwa, powinno zostać doprecyzowane w celu uniknięcia arbitralnej odmowy.
Należy określić na poziomie UE ramy pozwalające zdefiniować i sprecyzować wymogi bezpieczeństwa w załączniku do tego rozporządzenia bądź w rozporządzeniach wykonawczych.
Obecnie przepisy tego typu są określone przez samych przewoźników lub przez prawodawstwo, z czego wynika ich duża różnorodność, a czasem nawet sprzeczność.
Wniosek Komisji Europejskiej, by zasady bezpieczeństwa zostały określone w ustawodawstwie krajowym, nie rozwiąże tego problemu.
Poza tym informacje w sprawie wymagań dotyczących bezpieczeństwa powinny być powszechnie dostępne dla wszystkich pasażerów, a nie tylko na żądanie.
2.9 Komitet zauważa również brak jasnego postanowienia zobowiązującego linię lotniczą do zwrotu kosztów lub zmiany trasy i opieki nad osobą, której odmówiono wejścia na pokład, stosownie do rozporządzenia i w podobny sposób do postanowienia zawartego w rozporządzeniu w sprawie odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.
2.10 Komitet podkreśla również potrzebę wzmocnienia postanowień w sprawie obowiązku zapewnienia pomocy wspomnianej w artykule 5.
Odpowiedzialność organu zarządzającego portem lotniczym powinna się rozciągać na wszystkich pasażerów przemieszczających się tranzytem w porcie lotniczym, bądź którzy zmienili przewoźnika, o ile powiadomili o tym z 24-godzinnym wyprzedzeniem.
Obecne brzmienie wniosku ("podejmuje wszelkie możliwe starania") nie jest zadowalające.
Jednakże wyjątkowe okoliczności, niezależne od organu zarządzającego, mogą być wzięte pod uwagę.
2.11 Komitet jest zdania, że wszystkie europejskie porty lotnicze powinny ustanowić wysokiej jakości, jednolite standardy dla pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się — oprócz tych standardów, o jakich mowa w załączniku 1 do rozporządzenia.
Próg dwóch milionów pasażerów ustanowiony w obecnym wniosku zwolni znaczną liczbę europejskich portów lotniczych z tego podstawowego zobowiązania.
Ponadto Komitet uważa, że w wypadku małych lotnisk obsługujących mniej niż milion pasażerów rocznie standardy jakości — dostosowane do rozmiarów tych portów — powinny zostać również ustalone na szczeblu lokalnym w ścisłej współpracy z organizacjami osób niepełnosprawnych, w tym osób o ograniczonej możliwości poruszania się.
2.12 EKES wskazuje również na fakt, że szkolenie odpowiedniego personelu w zakresie niepełnosprawności jest konieczne, by zapewnić odpowiednią pomoc oraz jej jakość osobom jej potrzebującym.
Zastosowanie nowych technologii takich jak krótka wiadomość tekstowa (SMS) czy pager może ułatwić przemieszczanie się pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się (np. osoby niedosłyszące czy niedowidzące).
2.13 Należy też rozważyć konieczność wprowadzenia prostej, również bezpłatnej procedury zawiadamiania o zapotrzebowaniu na pomoc.
Zawiadomienia te na ogół towarzyszą rezerwacji biletów i przekazywane są liniom lotniczym.
Wobec powyższego niezawodne przekazanie informacji przez linie lotnicze portom lotniczym jest sprawą podstawową dla zapewnienia najlepszej jakości usług.
Pasażer zgłaszający potrzebę pomocy powinien otrzymać kod potwierdzenia.
Ponadto w przypadkach spornych ciężar dowodu w odniesieniu do braku zawiadomienia o potrzebie pomocy powinien spoczywać na przewoźniku lub na osobie odpowiedzialnej za rezerwację.
2.14 Ponadto w procedurze zawiadamiania należy również uwzględniać wymagania odnośnie dostępności.
Inne sposoby komunikowania, takie jak telefon i internet powinny być do dyspozycji, zawiadamianie telefoniczne — bezpłatne, a strony internetowe — spełniać wymogi WAI [3].
2.15 EKES jest również zdania, że w celu zapewnienia poszanowania prywatności do tekstu rozporządzenia należy wprowadzić odesłanie do dyrektywy 95/46/WE w sprawie ochrony osób w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu takich danych, stanowiące, że wymagane informacje będą się ograniczały do celów wywiązania się z obowiązku świadczenia pomocy, o którym mowa w rozporządzeniu i że nie będą wykorzystane przeciwko pasażerowi wymagającemu pomocy.
2.16 Komitet wyraża obawy, że wyznaczenie na poziomie Państw Członkowskich różnych organów odpowiedzialnych za zażalenia może mieć negatywny wpływ na dostępność usługi dla pasażerów oraz na skuteczność procedur w odniesieniu do naruszania zasad.
EKES podkreśla konieczność utworzenia łatwo dostępnego organu, który przyjmowałby zażalenia, monitorował wdrażanie i egzekwowanie rozporządzenia.
EKES uważa, że tylko jeden organ w każdym Państwie Członkowskim powinien być odpowiedzialny za te zagadnienia, co byłoby systemem prostszym od wnioskowanego.
Zważywszy, że podróże drogą lotniczą nabierają zasięgu międzynarodowego, oraz że coraz większa liczba pasażerów podróżuje między krajami innymi niż ich kraj pobytu, EKES uznaje za stosowne ustanowienie organu na poziomie europejskim.
2.17 EKES opowiada się za koniecznością wypłaty pełnych rekompensat osobom o ograniczonej możliwości poruszania się w przypadku uszkodzenia lub zagubienia sprzętu koniecznego im do poruszania się.
Należy dokładnie wziąć pod uwagę ważne konsekwencje dla mobilności, autonomii i bezpieczeństwa pasażerów.
EKES jest zdania, że to na przewoźnikach lotniczych powinna spoczywać odpowiedzialność za obsługę lądową sprzętu do poruszania się, w celu zapewnienia spójności z międzynarodowymi ramami prawnymi określającymi odpowiedzialność przewoźnika powietrznego, ustanowionymi na mocy Konwencji montrealskiej.
2.18 Komitet chciałby również zwrócić uwagę na potrzebę jasnego ustalenia w rozporządzeniu zakresu odpowiedzialności w razie wypadku lub niewłaściwego potraktowania pasażerów wymagających pomocy, czy ma to miejsce na lotnisku, czy też przy wchodzeniu na pokład samolotu, zgodnie z Konwencją warszawską z późniejszymi zmianami wprowadzonymi przez Konwencję haską i montrealską [4].
2.19 EKES pragnąłby również zająć się niektórymi zagadnieniami dotyczącymi pomocy na pokładzie samolotów.
EKES proponuje usunąć wnioskowane ograniczenie przewozu psów-przewodników do pięciu godzin.
Rozporządzenie powinno również stawiać wymóg, by przewoźnicy informowali o ograniczeniu możliwości przewozu na pokładzie sprzętu do poruszania się. Postanowienie w sprawie dostępności informacji dotyczącej lotów powinno zostać rozszerzone na środki bezpieczeństwa.
Postanowienie w sprawie dostępności informacji dotyczącej lotów powinno zostać rozszerzone na środki bezpieczeństwa.
2.20 EKES jest zaniepokojony faktem, że rozporządzenie nie uwzględnia wszystkich przeszkód w podróżach drogą lotniczą.
W szczególności niezmiernie ważne jest, by wszystkie nowe porty lotnicze były dostępne dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się i żeby istniejące już porty lotnicze stopniowo wyeliminowały przeszkody w równym dostępie dla wszystkich podróżnych.
2.21 Ponadto EKES pragnąłby zalecić przewoźnikom powietrznym kupującym lub czarterującym nowe samoloty dokonywanie wyboru takich typów maszyn, które odpowiadają kryterium dostępności.
3.
Podsumowanie
3.1 EKES gorąco popiera wniosek, jednak, wobec potrzeby zapewnienia jednakowych warunków podróży drogą powietrzną pasażerom niepełnosprawnym lub o ograniczonej możliwości poruszania się, zaleca pewną liczbę zmian, przedstawionych w części 2, mających na celu doprowadzenie do większej spójności i skuteczności.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informowania pasażerów korzystających z transportu lotniczego o tożsamości obsługującego przewoźnika i przekazywania przez Państwa Członkowskie informacji dotyczących bezpieczeństwa
COM (2005) 48 końcowy — 08/2005 (COD)
(2006/C 24/04)
Dnia 30 marca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 80 (2) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 1 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 września (posiedzenie z dn. 28 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 161 głosami za, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Nadzór nad bezpieczeństwem na całym świecie reguluje Konwencja chicagowska z 1944 r. o międzynarodowym lotnictwie cywilnym. Opiera się on na standardach opracowanych przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego (ICAO), utworzoną na mocy powyższej konwencji.
Zasadniczo nadzór nad przewoźnikami, zwłaszcza w zakresie zgodności z wymogami bezpieczeństwa, sprawuje ich kraj macierzysty.
1.2 Poza terenem UE poziomy bezpieczeństwa zależą od skuteczności procedur nadzoru mających zastosowanie w krajach trzecich.
Aby zagwarantować wysoki poziom bezpieczeństwa lotniczego wszystkich statków powietrznych przylatujących, odlatujących lub przelatujących w obrębie Wspólnoty, Parlament Europejski i Rada przyjęły ostatnio dyrektywę 2004/36/WE [1] w sprawie bezpieczeństwa statków powietrznych państwa trzeciego korzystających z portów lotniczych Wspólnoty, która ustanawia zharmonizowany system inspekcji zagranicznych statków powietrznych korzystających z europejskich portów lotniczych.
Ponadto dyrektywa ta przewiduje wymianę informacji między Państwami Członkowskimi oraz możliwość rozszerzenia na całą Wspólnotę środków podejmowanych przez jedno Państwo Członkowskie przeciwko statkowi powietrznemu lub przewoźnikowi lotniczemu z kraju trzeciego, który narusza międzynarodowe normy bezpieczeństwa.
1.3 Podsumowując, dyrektywa "SAFA" zobowiązuje Państwa Członkowskie do utworzenia mechanizmu zbierania informacji, które umożliwią im identyfikację potencjalnie niebezpiecznych przewoźników lotniczych.
1.4 Katastrofa w Sharm-el-Sheikh, oraz inne wypadki lotnicze, które miały miejsce w roku 2005, dowodzą, że konieczne są rygorystyczne przepisy.
1.5 "Kontrole na ziemi" mają stać się obowiązkowe, a Państwa Członkowskie muszą zostać zobowiązane do uczestnictwa w szerszej wymianie informacji i zastosowania wspólnych środków podjętych w oparciu o wyniki tych kontroli.
Komisja powinna dostarczyć listę linii lotniczych, w których występują problemy dotyczące bezpieczeństwa.
1.6 Należy przeprowadzać w symulatorze losowe kontrole załogi lotu latającej w europejskiej przestrzeni powietrznej, aby sprawdzić jej kompetencje w lotach w warunkach zatłoczenia przestrzeni.
1.7 Pasażerowie muszą mieć możliwość otrzymania informacji o nazwie obsługującego lot przewoźnika w chwili dokonywania rezerwacji na stronie internetowej linii lotniczych lub w biurze podróży, a jeśli następuje zmiana przewoźnika, np. podnajęcie statku powietrznego, powinni być o tym informowani przed rozpoczęciem podróży.
Jeżeli nie byliby zadowoleni z takiej zmiany, powinni mieć prawo do pełnego zwrotu kosztów.
1.8 Pasażerowie powinni na życzenie mieć możliwość otrzymania informacji na temat typu, modelu i wieku samolotu, jak również kraju jego rejestracji.
1.9 Należy kłaść nacisk na odpowiedni czas odpoczynku między lotami dla załogi.
1.10 Znajomość angielskiego lub innego języka europejskiego (w zależności od miejsca docelowego lotu) przez członków załogi powinna być obowiązkowa, gdyż umożliwiłaby ona kontakt z pasażerami i odpowiednią reakcję w warunkach zagrożenia.
1.11 Statki powietrzne, które mają zakaz lotów ze względów bezpieczeństwa w jednym państwie UE, powinny być objęte takim zakazem we wszystkich państwach UE.
2.
Wnioski
Komitet zgadza się z większością treści dokumentu Komisji, ale uważa, że nie rozwija on wystarczająco tematu.
W przyszłości, wraz ze wzrostem natężenia ruchu lotniczego i coraz większym zatłoczeniem, zachowanie bezpieczeństwa w powietrzu w nadchodzących latach będzie narastającym problemem.
Z tego względu okres poprzedzający kolejny przegląd tego dokumentu może być krótszy niż pięć lat.
Należy również zaostrzyć środki bezpieczeństwa na liniach powietrznych UE, tj. dopuszczalną ilość bagażu, którą można wnieść na pokład.
Konieczne jest również położenie większego nacisku na znajomość języka angielskiego u kontrolerów ruchu lotniczego, właściwe określenie czasu na odpoczynek dla załogi itd.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie wspólnotowych środków zwalczania ptasiej grypy" oraz "Wniosek dotyczący decyzji Rady zmieniającej decyzję Rady 90/424/EWG w sprawie wydatków w dziedzinie weterynarii"
COM(2005) 171 końcowy — 2005/0062 i 0063 CNS
(2006/C 24/05)
Dnia 14 czerwca 2005 roku Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 września 2005 r.
Sprawozdawcą był John DONNELLY.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 160 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Ptasia grypa to wysoce zaraźliwa wirusowa choroba drobiu, która może również przechodzić na inne zwierzęta, a niekiedy także na ludzi.
W ostatnich miesiącach Chiny przeprowadziły szeroką akcję szczepień po znalezieniu w prowincji Qinghai na zachodzie kraju dzikich gęsi wędrownych, które padły w wyniku zarażenia tym wirusem.
1.2 W ostatnim czasie w kilku częściach świata, w tym w kilku Państwach Członkowskich UE, odnotowano ogniska wysoce zjadliwej ptasiej grypy, które spowodowały śmierć lub zabicie w celu zwalczenia choroby ponad 200 milionów sztuk drobiu.
To masowe zabijanie i niszczenie zwierząt wywołało, szczególnie wśród obywateli UE, poważne zaniepokojenie ze względu na dobrostan zwierząt, a także z powodów etycznych, społecznych, ekonomicznych i związanych z ochroną środowiska.
1.3 Zdolność wirusa grypy do przechodzenia szybkich mutacji i dostosowań stwarza szczególne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt.
Jakkolwiek aktualny stan wiedzy wskazuje, że ryzyko dla zdrowia, jakie stwarzają wirusy tak zwanej grypy ptaków o niskiej zjadliwości (LPAI) jest niewielkie w porównaniu z wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), te ostatnie wywodzą się z mutacji pewnych wirusów grypy ptaków o niskiej zjadliwości, mianowicie wirusów typów H5 i H7, które mogą prowadzić do choroby drobiu o bardzo wysokim poziomie śmiertelności.
Dostępne dane wskazują, że wirusy wysoce zjadliwej grypy ptaków typów H5 i H7 odpowiadają za przeważającą większość przypadków ptasiej grypy odnotowanych u ludzi i za wszystkie przypadki śmierci człowieka z powodu wirusów tej choroby.
Jakkolwiek istnieją dowody przenoszenia się wirusa grypy ptaków o niskiej zjadliwości typu H9 ze świń i drobiu na ludzi, rzeczywiste zagrożenie dla zdrowia ludzkiego pozostaje nieznane.
1.4 Niekontrolowane ogniska ptasiej grypy mogą ostatecznie doprowadzić do pojawienia się wirusa w pełni przystosowanego do organizmów ludzkich i zdolnego wywołać pandemię grypy o niezwykle poważnych skutkach dla zdrowia i konsekwencjach społeczno-ekonomicznych na całym świecie.
2.
Istota wniosku Komisji
2.1 Pierwszy wniosek zmierza do uchylenia dyrektywy 92/40/EWG w sprawie ptasiej grypy i zastąpienia jej nową dyrektywą aktualizującą istniejące przepisy.
2.2 Wniosek przewiduje zmianę definicji ptasiej grypy, tak aby objęła ona zarówno wirusy grypy ptaków o niskiej zjadliwości, jak i wirusy wysoce zjadliwej grypy ptaków.
Środki zwalczania choroby będą się jednak różniły w zależności od zagrożeń stwarzanych przez wirusy grypy ptaków o niskiej zjadliwości i wirusy wysoce zjadliwej grypy ptaków.
2.3 Wniosek wprowadza obowiązkowe środki nadzoru i zwalczania grypy ptaków o niskiej zjadliwości.
Proponuje się, aby Państwa Członkowskie miały obowiązek przedłożenia Komisji do zatwierdzenia planów wczesnego wykrycia grypy ptaków o niskiej zjadliwości, tak aby można było natychmiast zastosować środki zwalczania choroby i udało się uniknąć mutacji grypy ptaków o niskiej zjadliwości w wysoce zjadliwą grypę ptaków.
2.4 Proponuje się, by w przypadku stwierdzenia grypy ptaków o niskiej zjadliwości można było uruchomić środki zwalczania, które przewidywałyby opcję kontrolowanego uboju, jeśli zagrożenie ocenia się jako niewielkie.
Likwidacji nie można jednak wykluczyć jako środka zwalczania grypy, o ile uzna się to za stosowne.
2.5 Przewidziano nowe i elastyczne przepisy odnośnie szczepień drobiu i innych ptaków.
Obejmują one możliwość stosowania zarówno szczepienia "interwencyjnego" jak i szczepienia "ochronnego".
2.6 Proponuje się objęcie ptaków domowych innych niż drób, jak np. ptaki trzymane w ogrodach zoologicznych, przepisami o zwalczaniu zarówno grypy ptaków o niskiej zjadliwości, jak też wysoce zjadliwej grypy ptaków.
Proponuje się jednak pozostawienie Państwom Członkowskim podjęcia, na podstawie analizy ryzyka, decyzji o tym, czy zastosowane zostaną szczepienia, czy też likwidacja.
2.7 Proponuje się, aby przepisy dotyczące współpracy pomiędzy władzami weterynaryjnymi i władzami ds. zdrowia publicznego były uznane za środek ochrony zdrowia publicznego w przypadku wykrycia ptasiej grypy.
2.8 Proponuje się przyjęcie przepisu wprowadzającego proces szybkiego podejmowania decyzji przy użyciu procedur komitologii.
2.9 Proponuje się, poprzez zmianę w drugim wniosku, objęcie wspólnotową pomocą finansową środków eliminowania grypy ptaków o niskiej zjadliwości, stosowanych przez Państwa Członkowskie.
2.10 Proponuje się także, Komisja zbadała możliwości ustanowienia banku szczepionek przeciwko ptasiej grypie.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje niniejszy wniosek jako ważną odpowiedź na wzrost liczby ognisk ptasiej grypy, obecność wirusa u dzikich ptaków, doświadczenia zdobyte w walce z ogniskami choroby oraz nową wiedzę na temat zdolności mutacyjnej wirusa grypy, także wirusa grypy ptaków o niskiej zjadliwości.
3.2 EKES ma także pełną świadomość potencjalnego zagrożenia dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, o ile nie zostaną przyjęte nowe środki zwalczania choroby.
3.3 EKES uważa nową definicję ptasiej grypy i wymóg nadzorowania i zwalczania grypy ptaków o niskiej zjadliwości za ważny krok w walce przeciwko wirusowi i jego potencjalnemu ujemnemu wpływowi.
3.4 EKES podziela negatywny stosunek opinii publicznej do polityki masowego uboju ptaków jako jedynego środka zwalczania ptasiej grypy.
3.5 EKES docenia wiedzę nabytą w odniesieniu do szczepień i przyjmuje z zadowoleniem wprowadzenie polityki szczepienia interwencyjnego i ochronnego jako dodatkowego instrumentu stosowanego w zwalczaniu ptasiej grypy.
3.6 EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję obowiązkowego powiadamiania władz ds. zdrowia publicznego o ptasiej grypie.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES dostrzega potencjalne zagrożenia w dziedzinie zdrowia zwierząt, zwłaszcza jako następstwo nowych granic UE w wyniku rozszerzeniu.
W związku z tym EKES zaleca wyasygnowanie przez Komisję odpowiednich środków na kontrolę oraz audyt wdrożenia i transpozycji przedmiotowych dyrektyw.
4.2 EKES rozumie międzynarodowy wymiar ptasiej grypy i wzywa Komisję do starań o wprowadzenie ekwiwalentnych środków zwalczania ptasiej grypy w skali światowej.
4.3 EKES, przyjmując z zadowoleniem pakiet finansowy i wkład UE w zwalczanie grypy ptaków o niskiej zjadliwości, jednocześnie proponuje zwiększenie rekompensaty kosztów ponoszonych w przypadku wybijania zwierząt z 30 % do 50 %.
5.
Wnioski
5.1 EKES popiera wniosek Komisji służący interesom ochrony zdrowia ludzi i zwierząt w obliczu bardzo szybkich mutacji i dostosowań wirusa ptasiej grypy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2075/92 w sprawie wspólnej organizacji rynku surowca tytoniowego
COM(2005) 235 końcowy — 2005/0105 (CNS)
(2006/C 24/06)
Dnia 14 czerwca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 7 września 2005 r.
Samodzielnym sprawozdawcą był Christos FAKAS.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 151 do 3, przy 14 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
Rozporządzenie (EWG) nr 2075/92 w sprawie wspólnej organizacji rynku surowca tytoniowego przewiduje systemy premii i kwot produkcyjnych; mowa o nich odpowiednio w tytułach I i II.
Ten system wsparcia zostanie zastosowany po raz ostatni podczas zbiorów w 2005 r.
Zgodnie z przyjętym w kwietniu 2004 r. drugim pakietem reformy WPR, dotyczącym produktów śródziemnomorskich, systemy premii i kwot produkcyjnych mają zostać zniesione począwszy od zbiorów w roku 2006.
Ponadto nie ma już potrzeby utrzymywania przepisu dotyczącego programu wykupu kwot w odniesieniu do zbiorów w 2005 r.
W związku z tym niektóre artykuły rozporządzenia (EWG) nr 2075/92 oraz załącznik do tego rozporządzenia zdezaktualizują się i należy je skreślić dla zachowania jasności i przejrzystości prawnej.
Dlatego też Komisja dnia 3 czerwca 2005 r. przedstawiła Radzie wniosek dotyczący rozporządzenia dostosowującego rozporządzenie (EWG) nr 2075/92 do reformy z 2004 r.
[1] w sektorze tytoniu.
2.
Uwagi
2.1 EKES jest zdania, że wniosek Komisji stanowi logiczną konsekwencję uzgodnionej w kwietniu 2004 r. reformy w sektorze tytoniu, zakładającej odejście od systemu premii i kwot produkcyjnych oraz ustanowienie nowego systemu pomocy, niezwiązanej z wielkością produkcji.
2.2 Kierując się względami upraszczania przepisów po reformie z 2004 r. oraz nawiązując do dyskusji w Komitecie ds. dopłat bezpośrednich, EKES uważa, że bardziej celowe i praktyczne byłoby przedstawienie przez Komisję wniosku dotyczącego skonsolidowanej wersji rozporządzenia (EWG) nr 2075/92 zamiast proponowania zmian lub skreśleń określonych artykułów.
2.3 Zdaniem EKES-u wniosek ma charakter formalny; przedkładany jest w trosce o jasność i przejrzystość prawną, stanowi krok we właściwym kierunku i może zostać pozytywnie zaopiniowany przez EKES.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 3317/94 w sprawie przekazania wniosków o licencje połowowe krajom trzecim"
COM(2005) 238 końcowy — 2005/0110 (CNS)
(2006/C 24/07)
Dnia 16 czerwca 2005 roku Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 września 2005 roku.
Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 162 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wspólnotowe umowy połowowe zostają odnowione z krajami trzecimi z odpowiednim wyprzedzeniem przed wygaśnięciem protokołu do umowy połowowej poprzez podjęcie negocjacji w sprawie nowego protokołu, aby nie było przerwy w działalności floty połowowej.
2.
Po zakończeniu procesu negocjacji, Wspólnota i kraj trzeci podpisują również, oprócz nowego tekstu protokołu i jego załącznika, wymianę listów na temat tymczasowego stosowania nowego protokołu od określonej daty. W większości przypadków data tymczasowego stosowania wyznaczana jest na następny dzień po dniu wygaśnięcia poprzedniego protokołu.
3.
Aby zatwierdzić podpisanie wszystkich tych dokumentów, służby Komisji rozpoczynają procedurę konieczną do wysunięcia oficjalnego wniosku Komisji, który następnie przekazywany jest Radzie do zatwierdzenia.
4.
Procedura ta składa się z dwóch części:
- rozporządzenia Rady wraz z opinią Parlamentu Europejskiego;
- decyzji Rady, która:
- ustala podział wielkości dopuszczalnych połowów między Państwami Członkowskimi
- zatwierdza wymianę listów na temat tymczasowego stosowania nowego protokołu.
5.
Przyjęcie oficjalnego wniosku przez Radę może potrwać kilka miesięcy, zaś decyzja może zapaść kilka miesięcy po dacie tymczasowego stosowania, wyznaczonej w drodze wymiany listów, ponieważ data zakończenia negocjacji zależy od kraju trzeciego.
6.
W takich przypadkach, w okresie od daty tymczasowego stosowania, dopuszczalne wielkości połowów ustalone w nowym protokole nie będą mogły być wykorzystywane.
7.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 3317/94 z dnia 22 grudnia 1994 r. [1] ustanawia procedury i przepisy wykonawcze, którymi Komisja i Państwo Członkowskie danej bandery mają się kierować w odniesieniu do połowów prowadzonych przez statki wspólnotowe na podstawie umów połowowych oraz w odniesieniu do licencji połowowych wydanych przez kraje trzecie.
8.
Obecny wniosek ma na celu dodanie nowego akapitu do art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 3317/94, który dotyczy nadsyłania wniosków o licencje połowowe.
Nowy akapit pozwoliłby Komisji na natychmiastowe rozpatrywanie wniosków Państw Członkowskich o licencje połowowe i ich przekazywanie krajom trzecim, bez konieczności oczekiwania na przyjęcie przez Radę decyzji w sprawie tymczasowego stosowania nowego protokołu.
9.
Komitet popiera wniosek Komisji, mając na uwadze fakt, że ważną sprawą jest uniknięcie jakiegokolwiek zawieszenia działalności połowowej oraz, że metoda podziału licencji połowowych stosowana w poprzednim protokole byłaby nadal wykorzystywana, przy zachowaniu zasady względnej równowagi oraz zapewnieniu, iż odbywałoby się to bez uszczerbku dla przepisów przyjętych następnie przez Radę.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi dotyczącej prawa właściwego i właściwości sądów w sprawach rozwodowych
COM(2005) 82 końcowy
(2006/C 24/08)
Dnia 14 marca 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi dotyczącej prawa właściwego i właściwości sądów w sprawach rozwodowych
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 5 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28 i 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 161 do 4, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Omówienie wniosku Komisji
1.1 Komisja opublikowała Zieloną księgę celem otwarcia konsultacji na temat właściwości sądów, prawa kolizyjnego oraz wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach rozwodowych w przypadku małżonków o różnym obywatelstwie; proponowany zakres obowiązywania ograniczałby się jednakże do Państw Członkowskich Unii Europejskiej (należy zauważyć, że Zielona księga w sprawie prawa spadkowego i testamentów proponuje podejście stosujące się również do osób i mienia w krajach trzecich).
1.2 Do kwestii tej odnosi się w sposób pośredni lub bezpośredni szereg uregulowań międzynarodowych, a mianowicie:
- Pakt Narodów Zjednoczonych z 1966 r. oraz konwencje europejskie dotyczące praw człowieka, które uznają wolność małżeństwa oraz konieczność swobodnie wyrażonej i pełnej zgody na zawarcie małżeństwa pod rygorem nieważności;
- Konwencja haska z 1970 r. w sprawie właściwości sądów (jurysdykcji), kryteriów właściwości oraz wzajemnego uznawania orzeczeń w przedmiocie rozwodu i separacji, której stronami są następujące Państwa Członkowskie: Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa i Luksemburg;
- Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003, tzw. II rozporządzenie brukselskie, dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, które nie stosuje się do Danii; rozporządzenie to w stosunkach pomiędzy Państwami Członkowskimi — z wyjątkiem Danii — dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, które nie stosuje się do Danii, zastępuje wyżej wspomnianą Konwencję haską;
- umowy zawarte między Watykanem a odpowiednio Portugalią, Hiszpanią, Maltą i Włochami dotyczące małżeństwa kanonicznego, jego rozwiązania, uznawania orzeczeń trybunałów watykańskich (właściwości Roty Rzymskiej w przedmiocie unieważnienia małżeństwa kanonicznego — w zasadzie nierozwiązywalnego — z powodów, które dopuszcza prawo kanoniczne) [1];
- umowy dwustronne, szczególnie umowa pomiędzy Finlandią a Szwecją, która będzie mieć nadal zastosowanie w stosunkach między tymi dwoma krajami.
Niektóre Państwa Członkowskie zawarły również z krajami trzecimi porozumienia dotyczące prawa stosowanego w sprawach rodzinnych, szczególnie w odniesieniu do uznawania małżeństw i rozwodów zagranicznych,
- protokoły typu "opt in" oraz "opt out" załączone do traktatów, które wyłączają Danię i które dają Zjednoczonemu Królestwu oraz Irlandii możliwość zdecydowania, czy chcą one być związane przepisami prawa cywilnego, czy też nie.
1.3 Nie miałoby sensu negowanie złożoności kwestii wiążącej się z partykularyzmami cechującymi poszczególne religie i kultury, które są mocno zakorzenione w świadomości zbiorowej, lecz jednocześnie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat doznały, jak zresztą w ogóle prawo rodzinne, głębokich zmian.
Niemniej, w ramach europejskiej przestrzeni prawa i wolności oraz uwzględniwszy wolny przepływ osób, władze stanowiące prawo europejskie nie mogą bagatelizować faktu, iż znaczna liczba małżeństw kończy się rozwodem, oraz że coraz więcej z nich stanowią pary międzynarodowe.
1.4 Obecne zmiany krajowych praw rodzinnych opierają się zasadniczo na pojęciach demokracji (uprawnieniach zgromadzeń ustawodawczych do stanowienia prawa), a także wolności jednostek i równości osób, które są sprawami dotyczącymi porządku publicznego zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i każdego Państwa Członkowskiego.
W prawie rodzinnym odnotowuje się zatem tendencję w kierunku stosowania kontraktów (małżeństwo albo umowa cywilna pomiędzy osobami tej samej płci, rozwód na zgodny wniosek, umowy spadkowe itd.).
1.5 Zmiany te wydają się nieodwracalne, choć zachodzą w różnym tempie.
Oddziaływanie bardziej lub mniej zakorzenionych koncepcji religijnych na kulturę wydaje się wpływać na szybkość i charakter zmian, które mogą wchodzić w konflikt z koncepcjami i zasadami mającymi źródło w długich tradycjach, jak również z koncepcjami i pojęciami prawnymi i społecznymi, które je odzwierciedlają.
1.6 W każdym razie obserwujemy duże zróżnicowanie w prawie krajowym poszczególnych Państw Członkowskich w kwestii prawa dotyczącego rozwodu, separacji lub też warunków i skutków unieważnienia małżeństwa. Jedno Państwo Członkowskie nie uznaje rozwodu (Malta).
Z tego też względu Zielona księga nie proponuje (słusznie zresztą) harmonizacji prawa materialnego.
1.7 Zamiast tego proponuje ustanowić przepisy w przedmiocie rozwodów dotyczących małżonków o różnym obywatelstwie (europejskich), idące w dwóch kierunkach:
- właściwości sądów (ustalenie właściwego sądu oraz uznanie jego orzeczeń we wszystkich Państwach Członkowskich),
- ustalenie właściwego prawa stosowanego przez właściwy sąd.
1.8 Zapisy II rozporządzenia brukselskiego dotyczące wyboru właściwej jurysdykcji krajowej oraz wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych bez procedury exequatur są już dziś stosowane w przedmiocie rozwodów; powstaje pytanie, czy w obecnym kształcie zapisy te są wystarczające, czy też nie, oraz w jakim zakresie dane państwo mogłoby przeciwstawić swoje krajowe przepisy dotyczące porządku publicznego wykonaniu postanowienia wydanego przez właściwy sąd innego Państwa Członkowskiego, stosującego w danym przypadku inne prawo materialne (i niekoniecznie swoje zwykłe prawo krajowe).
1.9 Ze względu na głębokie różnice pomiędzy krajowymi zasadami dopuszczalności pozwów rozwodowych w przypadku małżonków o różnym obywatelstwie powstaje poważny problem; w niektórych przypadkach możliwe jest, że pozew rozwodowy nie może zostać uwzględniony przez żaden sąd danego Państwa Członkowskiego.
Sytuacja taka pozbawia strony ich prawa dostępu do sądu, co jest sprzeczne z podstawowym prawem, zatem jest niedopuszczalne.
1.10 Należałoby ustanowić zasadę oznaczania właściwości w celu uniknięcia takiej odmowy prawa dostępu do sądu; ale jaka byłaby jej forma?
1.11 W kwestii stosowanego prawa, może ono czasami ułatwić procedurę rozwodową lub może sprawić, że będzie ona długa, skomplikowana, czy też ograniczająca co do motywów lub przesłanek, na które można się powołać.
Jeżeli właściwe byłoby jedynie prawo miejsca procesu (lex fori), mogłoby to doprowadzić do "pędu do sądu", gdyby osoba jako pierwsza wszczynająca powództwo mogła wybrać sąd i prawo krajowe najbardziej sprzyjające dla jej pozwu; druga strona jednak mogłaby uważać się za poszkodowaną, ponieważ prawo to niekoniecznie odpowiadałoby jej oczekiwaniu, jeżeli na przykład nie istniałby lub istniałby słaby związek z prawem małżeńskim i obywatelstwem małżonków.
1.12 Czy należałoby zatem pozwolić na przeniesienie sprawy do innej właściwej jurysdykcji, jeżeli strona pozwana stwierdzi, że istnieje silniejszy lub równie ważny łącznik z innym sądem lub jeżeli jurysdykcja, w której wszczęto sprawę oraz przepisy dot. prawa materialnego, jakie stosuje do takiego powództwa, nie miałyby lub miałyby słaby obiektywny łącznik?
1.13 Możliwość "odesłania" należy dopuścić (choć trzeba unikać ewentualności "przerzucania" sprawy tam i z powrotem pomiędzy jurysdykcjami), należy zapewnić również rozpatrzenie odesłania w wystarczająco krótkim terminie (tryb pilny), aby uniknąć stosowania taktyk odwlekających w czasie rozpatrzenie sprawy.
Strony mają przecież prawo do uzyskania ostatecznego wyroku w rozsądnym terminie — także w spornych sprawach rozwodowych.
1.14 Co się tyczy prawa stosowanego przez jurysdykcję krajową, w zależności od sprawy stosuje ona swoje krajowe prawo powszechne lub krajowe zasady międzynarodowego prawa prywatnego.
Niemniej ważna jest (nie poruszona w Zielonej księdze) kwestia stosowania zasad kraju trzeciego (np. prawa osobistego współmałżonków) w przypadku, gdy jeden ze współmałżonków lub oboje posiadają obywatelstwo kraju trzeciego, co jest dosyć często spotykane w Europie.
1.15 Komitet popiera wytyczne dla przyszłych prac zaproponowane w Zielonej księdze oraz proponuje, by procedura przeniesienia postępowania sądowego do kraju trzeciego nie była stosowana w przypadku, gdy jeden z współmałżonków posiada obywatelstwo jednego z Państw Członkowskich, niezależnie od prawa stosującego się do umowy małżeńskiej.
1.16 Obok zagadnień związanych z uznawaniem rozwodów, należałoby rozważyć także kwestię unieważnienia małżeństwa oraz separacji.
Prawo krajowe w poszczególnych państwach różni się co do warunków i skutków unieważnienia (szczególnie problem domniemanego małżeństwa).
Z drugiej strony, nawet jeżeli prawo krajowe nie przewidywałoby rozwodu, każde Państwo Członkowskie powinno uznawać na swoim terytorium nie tylko ważność rozwodu uzyskanego w innym Państwie Członkowskim, ale także wszystkie jego skutki prawne, majątkowe oraz skutki związane ze stanem osobowym.
1.17 Kryteria oznaczania właściwości sądu określone konwencją haską, w kolejności odzwierciedlającej ich znaczenie, są następujące: miejsce stałego pobytu (miejsce stałego zamieszkania — domicile — w prawie zwyczajowym) powoda, lub przynajmniej jeden rok nieprzerwanego pobytu w kraju, w którym wszczynane jest przez niego powództwo [2], ostatnie wspólne miejsce stałego pobytu współmałżonków przed wniesieniem powództwa, obywatelstwo jednego lub obojga współmałżonków.
1.18 Rozporządzenie nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. (ósmy motyw preambuły) stanowi: "w zakresie orzeczeń dotyczących rozwodu, separacji czy unieważnienia małżeństwa, niniejsze rozporządzenie stosuje się wyłącznie do rozwiązania więzów małżeńskich i nie powinno dotyczyć zagadnień takich jak przyczyny rozwodu, skutki w zakresie prawa własności wynikające z małżeństwa czy wszelkie inne środki dodatkowe" (niemniej nie można zaprzeczyć, że skutki ekonomiczne oraz inne konsekwencje rozwodu mogą się różnić w zależności od właściwego sądu, właściwego prawa, i że współmałżonkowie będą musieli brać to pod uwagę przy wyborze sądu).
1.19 Ponadto ostateczne orzeczenia jurysdykcji krajowych powinny być automatycznie uznawane na całym obszarze Unii Europejskiej, bez stosowania procedury uznania ważności ani też odwoływania się do podstaw odmowy wykonania [3].
Przeciwko wydaniu świadectwa celem wykonania orzeczenia nie powinny zatem przysługiwać żadne środki odwoławcze.
1.20 Właściwość ogólna oznaczana jest według terytorium (Państwo Członkowskie lub część Państwa Członkowskiego w przypadku Zjednoczonego Królestwa, gdzie stosowane są różne prawa w Anglii i Walii, Szkocji, Irlandii Północnej i Gibraltarze).
Rozporządzenie uwzględnia kryteria haskie praktycznie w tej samej kolejności, dodając do nich, w przypadku wspólnego wniosku, miejsce stałego zamieszkania jednego z małżonków.
W kwestii obywatelstwa, musi być ono takie same dla obu małżonków, jeżeli powództwo wytacza się w kraju pochodzenia, niezależnie od tego jakie jest rzeczywiste miejsce stałego pobytu lub zamieszkania każdego z nich.
Wymagany okres pobytu powoda skraca się do sześciu miesięcy, jeżeli ma on obywatelstwo kraju, w którym przebywa.
1.21 Art. 7 ust. 2, dotyczący pozostałej jurysdykcji, pozwala małżonkowi posiadającemu obywatelstwo Państwa Członkowskiego na złożenie pozwu w Państwie Członkowskim, w którym zamieszkuje, zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami właściwości sądów, jeżeli jego współmałżonek posiada obywatelstwo kraju trzeciego lub nie zamieszkuje (nie ma "miejsca stałego zamieszkania" w rozumieniu prawa zwyczajowego) w jednym z Państw Członkowskich.
Jednakże mógłby powstać problem pozytywnego sporu o właściwość z sądem w kraju trzecim, w którym wytoczył powództwo drugi małżonek.
Ponadto — w sytuacji, gdy dla rozpatrzenia sporu nie byłby właściwy żaden sąd żadnego Państwa Członkowskiego, właściwy byłby natomiast sąd kraju trzeciego, a co najmniej jeden ze współmałżonków — będąc obywatelem Państwa Członkowskiego lub stale w nim zamieszkując — dążyłby do uznania orzeczenia sądu państwa trzeciego przez wszystkie Państwa Członkowskie lub przynajmniej przez państwa, których współmałżonkowie są obywatelami lub w których zamieszkują, w państwach tych współmałżonkowie podlegaliby prawu mającemu zastosowanie do orzeczeń sądów państw obcych lub przepisom dotyczącym wzajemnego uznawania ewentualnych umów międzynarodowych. Czy należy w tym względzie zmienić II rozporządzenie brukselskie w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich?
1.22 W porównaniu z przepisami konwencji haskiej, w rozpatrywanym rozporządzeniu kryteria oznaczania właściwości są bardziej liczne i wyraźne i powinny one służyć jako podstawa dla kryteriów w rozporządzeniu dotyczącym spraw rozwodowych (np. odesłanie do tych przepisów, a także do zapisów odnoszących się do wzajemnego uznawania orzeczeń).
1.23 Jednak ani konwencja haska ani cytowane II rozporządzenie brukselskie nie zwierają zapisów dotyczących prawa stosowanego w sprawach rozwodowych, a rozporządzenie ogranicza swój zakres obowiązywania do rozwodu, separacji i unieważnienia w ich ścisłym znaczeniu, i nie ma zastosowania do przyczyn ani następstw rozwiązania małżeństwa; kwestie te odsyła się do właściwego prawa krajowego.
1.24 Należy na przykład zauważyć, że w Niemczech ok. 15 % wniosków o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa dotyczy małżonków posiadających różne obywatelstwa.
Brak danych z Państw Członkowskich o liczbie spraw rozwodowych, w których jedno ze współmałżonków jest obywatelem innego Państwa Członkowskiego.
2.
Aspekty uzupełniające i propozycje Komitetu
2.1 Obecnie właściwe przepisy prawa kolizyjnego to przepisy krajowe Państwa Członkowskiego tego sądu, przed którym wytoczono powództwo; może to prowadzić do bardzo istotnych różnic co do prawa stosowanego w tej samej sytuacji, zależnie od kraju, w którym złożono pozew.
2.2 W Zielonej księdze znajduje się szereg dobrych przykładów dotyczących tej tematyki, odnoszących się zarówno do kwestii właściwości — która może spowodować negatywny spór i doprowadzić do odmowy dostępu do sądu — jak i do różnych przyjętych rozwiązań.
Rozwiązanie mogłoby zatem nie odpowiadać oczekiwaniom jednego z małżonków, a nawet obojga.
W każdym razie może to prowadzić do pewnej niepewności oraz braku przewidywalności prawnej, a w niektórych przypadkach może spowodować ryzyko "szukania najbardziej dogodnego sądu" oraz "pędu do sądu", ze względu na przyjętą w II rozporządzeniu brukselskim zasadę lis pendens (pierwszy sąd, przed którym wytoczono powództwo będzie uważany za właściwy, jeżeli istnieje czynnik wiążący, tj. łącznik).
2.3 Problem powstaje szczególnie w przypadku, gdy małżonkowie nie mają ani wspólnego obywatelstwa, ani takiego samego stałego miejsca zamieszkania, lub jeżeli posiadając to samo obywatelstwo mieszkają w innym kraju niż państwo, którego są obywatelami.
2.4 W takich sytuacjach Komitet podziela opinię, że należałoby pozostawić stronom pewną swobodę wyboru właściwego prawa lub, w przypadku strony pozwanej, umożliwić jej powołanie się na swoje oczekiwania w przedmiocie właściwego prawa albo też zażądanie odesłania sprawy do sądu w innej jurysdykcji, z którą małżeństwo miałoby najbardziej obiektywne powiązania.
W sytuacjach, gdy powód domaga się rozpatrzenia sprawy przez określony sąd w świetle zwykle przez niego stosowanego prawa krajowego, natomiast pozwany żąda jej rozpatrzenia przez inny właściwy sąd z zastosowaniem innego właściwego prawa, wydanie wstępnego orzeczenia o właściwym prawie i sądzie powinno należeć do sądu pierwszej instancji, do którego wystąpił na początku powód; sąd ten powinien wówczas wydać je w trybie pilnym.
2.5 Jeżeli jedynym czynnikiem wiążącym byłoby obywatelstwo jednej ze stron, rozporządzenie zobowiązuje do odwołania się do właściwości sądu w miejscu, w którym strony zwykle mieszkają; jednakże właściwe prawo mogłoby tam nie odpowiadać ich wspólnym oczekiwaniom (np. małżeństwo mogłoby zażyczyć sobie zastosowania prawa państwa, z którym posiada "najbliższy związek").
2.6 Zamiast zadowalać się rozwiązaniem polegającym wyłącznie na mechanicznym stosowaniu czynników wiążących (tj. łączników), należałoby pozwolić, by autonomia woli stron mogła odgrywać pewną rolę.
Na przykład poprzez umożliwienie wyboru pomiędzy prawem kraju, którego obywatelstwo się posiada, a prawem kraju miejsca procesu (lex fori), jednakże bez możliwości odesłania sprawy.
2.7 W kwestii unieważnienia małżeństwa wg przepisów prawa kanonicznego przez sąd kościelny, niektóre państwa oświadczyły, iż przedkładają takie orzeczenia swoim sądom cywilnym celem ich uznania, zgodnie z konkordatem lub umową zawartą ze Stolicą Apostolską (jest tak w przypadku Włoch, Portugalii, Hiszpanii i Malty [4]); unieważnienie małżeństwa zgodnie z prawem kanonicznym mogłoby stworzyć problem kolizji z prawami krajowymi innych Państw Członkowskich ze względu na brak uznania przez nie podstaw orzeczenia unieważnienia małżeństwa wg prawa kanonicznego lub też z przyczyn proceduralnych [5].
2.8 W przypadku kolizji takich orzeczeń nieważności, na gruncie merytorycznym lub proceduralnym, z porządkiem publicznym danego państwa lub z europejską Konwencją ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, państwo, w którym wszczęto postępowanie musi odmówić exequatur lub uznania decyzji sądu kościelnego.
Zatem powód powinien mieć możliwość wszczęcia normalnego postępowania cywilnego w celu unieważnienia małżeństwa, uzyskania separacji lub rozwodu.
W przeciwnym razie strony powodowe nie mogłyby skorzystać z innego rozwiązania, jak tylko z odwołania się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, co mogłoby nadmiernie wydłużyć czas trwania procedury.
2.9 Nawet jeżeli liczba przypadków negatywnego sporu o właściwość może okazać się stosunkowo ograniczona, Komitet uważa, iż inicjatywa wspólnotowa jest uzasadniona, gdyż taka sytuacja prowadzi do naruszenia podstawowego prawa, a mianowicie prawa dostępu do sądu właściwego do stanowienia i rozstrzygania w sprawach rozwodowych, o separację lub unieważnienie.
2.10 Powinno to zatem prowadzić do uznania potrzeby harmonizacji prawa kolizyjnego oraz zasad dotyczących właściwości celem uniknięcia takiej odmowy dostępu do sądu.
2.11 Jednakże takie zharmonizowane zasady powinny zawierać zastrzeżenie w dziedzinie porządku publicznego dotyczące uznania lub exequatur orzeczenia wydanego w kraju trzecim w sprawie, w której jedna ze stron ma obywatelstwo innego Państwa Członkowskiego, jeżeli orzeczenie takie podważałoby uznane w Europie podstawowe prawo jednej ze stron lub inne bezwzględnie obowiązujące przepisy porządku publicznego danego państwa, na które sąd jest zobowiązany powołać się z urzędu.
2.12 Ponadto prawo wspólnotowe nie powinno dopuszczać obowiązku uznawania przez wszystkie Państwa Członkowskie — bez uprzedniego przeprowadzenia procedury exequatur — orzeczenia w sprawie rozwodu, unieważnienia lub separacji wydanego w kraju trzecim w odniesieniu do osób mających miejsce stałego zamieszkania w Unii, nie będących jednak obywatelami jednego z Państw Członkowskich, jeżeli inne Państwo Członkowskie wcześniej uznało takie orzeczenie na mocy umowy dwustronnej zawartej z takim krajem trzecim [6].
2.13 Komitet uważa, iż prorogacja właściwości powinna zostać dopuszczona w przypadku wspólnego pozwu rozwodowego, pod warunkiem, że istnieje łącznik z wybraną jurysdykcją.
W przypadku wspólnego wniosku o prorogację mógłby być wymagany akt notarialny.
2.14 Komitet jest zdania, że należy przeprowadzić analizę porównawczą faktycznych konsekwencji rozwodu w dziedzinie praw rodzicielskich i opieki nad dziećmi niepełnoletnimi oraz praw majątkowych w poszczególnych krajach.
W obliczu możliwości "pędu do sądu" czynników tych nie sposób lekceważyć.
W każdym razie, byłoby trudne zajmowanie się kwestią rozwodu w całkowitym oderwaniu od jego następstw rodzinnych i majątkowych, niekiedy różniących się w poszczególnych krajach w zależności od stosowanego prawa lub też obecnego orzecznictwa jurysdykcji krajowych (na przykład w zakresie opieki i władzy rodzicielskiej), jak czyni to Zielona księga.
2.15 Należy zwrócić się do Państw Członkowskich, jeżeli do tej pory tak nie zrobiły, z propozycją rozważenia wszystkich dostępnych im możliwości wprowadzenia alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów, takich jak mediacja [7], w przedmiocie rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa w przypadku par o różnej narodowości.
Ułatwiłoby to stronom dostęp do wymiaru sprawiedliwości i skróciłoby czas trwania postępowania.
2.16 Komitet zachowuje otwartość w tym tak ważnym dla obywateli i ich mobilności zagadnieniu; z uwagą będzie śledził wyniki rozpoczętych przez Komisję konsultacji i zapozna się z bardziej szczegółowymi propozycjami przepisów, jakie powstać mogą w wyniku tej konsultacji.
Można tu brać pod uwagę nowelizację II rozporządzenia brukselskiego lub wydanie odrębnego rozporządzenia dotyczącego rozwodów.
Komitet życzyłby sobie ponadto uzyskać dokładniejsze dane z poszczególnych krajów o liczbie spraw rozwodowych z udziałem stron mających obywatelstwo innego Państwa Członkowskiego oraz o liczbie negatywnych sporów o właściwość, jak również inne istotne dla sprawy informacje.
Otrzymanie ich umożliwi mu rozważenie zagadnienia w sposób bardziej konkretny w perspektywie ewentualnego wniosku legislacyjnego w dziedzinie właściwości sądów i prawa właściwego w sprawach rozwodowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się po Wspólnocie oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 określające procedurę wdrażania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71
COM(2004) 830 wersja ostateczna — 2004/0284 (COD)
(2006/C 24/09)
14 stycznia 2005 r., zgodnie z art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Socjalnych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 5 września 2005 r. (sprawozdawca: José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO).
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.), stosunkiem głosów 171 do 0, przy 4 głosach wstrzymujących się, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię.
1.
Wprowadzenie
1.1 Od czasu ich przyjęcia, rozporządzenia nr 1408/71 i nr 574/72 dotyczące stosowania systemów zabezpieczenia społecznego wobec pracowników i członków ich rodzin przemieszczających się w granicach Unii Europejskiej uległy stopniowym zmianom dostosowującym je do ewolucji w czasie tych systemów i świadczeń zawartych w ich ramach.
1.2 Ogólnie chodzi o dostosowanie rozporządzeń do zmian legislacyjnych w Państwach Członkowskich oraz do wyroków Trybunału Sprawiedliwości.
W związku z tym wniosek dotyczący rozporządzenia przedłożony Komitetowi do zaopiniowania ma w założeniu odzwierciedlać zmiany, jakie nastąpiły głównie w prawodawstwie nowych Państw Członkowskich oraz uzupełnić uproszczenie procedur otrzymywania pomocy lekarskiej za granicą, rozszerzając jednocześnie te zmiany na procedury związane ze świadczeniami z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
1.3 Ostatnia zmiana w obu rozporządzeniach została wprowadzona rozporządzeniem nr 631/2004 [1], które zawiera komentowane wcześniej zmiany odnośnie procedur otrzymywania pomocy lekarskiej w innym Państwie Członkowskim.
Odnośnie wniosku w sprawie tego rozporządzenia Komitet wydał odpowiednią opinię [2].
1.4 Jednakże największą zmianę, wprowadzoną w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej, przyniosło rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 [3], które po sześcioletniej procedurze w instytucjach Unii zostało przyjęte i opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Rozporządzenie to, zastępujące rozporządzenie nr 1408/71, jeszcze nie weszło w życie, w oczekiwaniu na przyjęcie rozporządzenia wykonawczego, które zastąpi z kolei obecne rozporządzenie nr 574/72.
Odnośnie rozporządzenia koordynującego systemy zabezpieczeń społecznych, EKES wydał opinię [4] w sprawie wniosku przedłożonego swego czasu przez Komisję.
2.
Treść wniosku
2.1 Wniosek zawiera zmiany do rozporządzenia nr 1408/71 oraz do rozporządzenia nr 574/72, które określa zasady jego stosowania. Obie zmiany nie mają ze sobą związku, ponieważ u ich źródła leżą różne aspekty prawne, jak zostało to wspomniane w punkcie 1.2 niniejszej opinii.
2.1.1 Odnośnie rozporządzenia nr 1408/71, zmiany dotyczą różnych uzupełniających je załączników.
Załączniki te wymieniają szczególne sytuacje w Państwach Członkowskich, które muszą być wyraźnie wspomniane w załącznikach, aby wywołać odpowiednie skutki dla obywateli.
2.1.2 Odnośnie rozporządzenia nr 574/72, zmiany upraszczają tekst i ograniczają formalności administracyjne, istniejące obecnie w przypadku otrzymania pomocy lekarskiej w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w innym Państwie Członkowskim. Celem uproszczenia procedur stosuje się te same kryteria, co w przypadku pomocy lekarskiej o charakterze ogólnym, wprowadzone rozporządzeniem nr 631/2004.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet odnosi się przychylnie do treści wniosku, ponieważ wpisuje się on w proces poprawy i uproszczenia procedur ustanowionych celem lepszej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej.
Każda zmiana przynosząca korzyści obywatelom Unii i ułatwiająca kontakty z urzędami administracji publicznej Państw Członkowskich będzie zawsze dobrze przyjęta przez Komitet.
3.2 Komitet pozytywnie ocenia wniosek w sprawie rozporządzenia, również dlatego, że wyraźnie wspiera on jedną z czterech swobód, na których opiera się od zarania Unia Europejska — swobodny przepływ osób, co w tym wypadku oznacza rozszerzenie tego prawa na osoby, których dotyczy rozpatrywane rozporządzenie.
W związku z tym, Komitet raz jeszcze musi powtórzyć swe wezwanie, by poszczególne instancje Unii i Państw Członkowskich dążyły do zniesienia wszelkich istniejących barier celem stworzenia autentycznej przestrzeni swobody przepływu osób w granicach Unii oraz rzeczywistego prawa społecznego.
EKES wyraża zadowolenie z treści wniosku, gdyż wnosi on nowy element wzmacniający podstawowe prawa obywateli.
3.3 Długość trwania procedury współdecydowania może prowadzić do pojawienia się istotnych zmian w zawartości wniosków.
W jednej z poprzednich opinii Komitetu [5] w sprawie wniosku dotyczącego częściowej zmiany obu rozporządzeń wypowiedzieliśmy się na temat konieczności uczestniczenia i wyrażania opinii na bieżąco, szczególnie gdy chodzi o tego typu wnioski związane ze zmianami w przepisach socjalno-pracowniczych.
Stanowisko to zostało potwierdzone w późniejszej opinii EKES-u [6], w której podkreślono możliwość wypowiedzenia się Komitetu na temat każdej zmiany wprowadzonej do tekstów w czasie trwania procedury decyzyjnej.
W związku z powyższym EKES raz jeszcze przypomina o konieczności uwzględnienia jego roli w tego typu procedurze.
3.4 Sytuacja opisana w punkcie 3.3 staje się jeszcze bardziej oczywista po przyjęciu i ogłoszeniu rozporządzenia 883/2004 [7] dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W opinii [8] wydanej swego czasu, Komitet wyraził konieczność zakończenia monitoringu zmian w tym wniosku, w związku ze złożonym i nieuniknionym charakterem licznych modyfikacji, do których doszło w trakcie procesu decyzyjnego.
Rozporządzenie zostało przyjęte cztery lata po wydaniu opinii przez EKES, który nie wypowiadał się już więcej na temat tego tekstu.
Ze względu na wagę tego typu aktów i zakładając, że istotną sprawą jest wysłuchanie opinii EKES-u w najwłaściwszym momencie, Komitet wnosi, by procedura zasięgania opinii została dostosowana tak, by rola odgrywana przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego w unijnym procesie legislacyjnym była jak najbardziej efektywna.
Również celem nadania sensu stanowisku wyrażonemu przez EKES we wcześniej wspomnianej opinii, Komitet uważa za konieczne opracowanie opinii z inicjatywy własnej w sprawie nowego rozporządzenia nr 883/2004 dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które zastąpi w przyszłości obecne rozporządzenie nr 1408/71.
3.5 Komitet uważa również, że istotne jest ścisłe i zgodne z przepisami rozporządzenia nr 1408/71 wypełnianie funkcji opiniodawczej przez Komitet Doradczy ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących, powołany na mocy tytułu V tegoż rozporządzenia.
Komitet ten, złożony głównie z przedstawicieli związków zawodowych i przedsiębiorców, jest bezpośrednim forum, dzięki któremu podmioty społeczno-gospodarcze przekazują swe stanowisko instytucjom w formie opinii lub propozycji dotyczących zmian w dziedzinie zabezpieczenia społecznego na szczeblu wspólnotowym.
3.6 Art. 90 rozporządzenia nr 883/2004 określa, z wyjątkiem szczególnych wypadków, odstępstwa od rozporządzenia nr 1408/71, zaś art. 91 mówi, że wejście w życie nastąpi w dwadzieścia dni po ogłoszeniu. Jednakże drugi akapit wspomnianego artykułu stanowi, że będzie on stosowany od daty wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego.
W związku z tym, przed rozpoczęciem 2006 r., roku poświęconego europejskiej mobilności pracowników, Komitet nalega na instytucje unijne i na Państwa Członkowskie, aby w procesie opracowania i przyjęcia przyszłego rozporządzenia wykonawczego użyto w jak największym stopniu szybkich i skutecznych środków celem możliwie szybkiego pełnego wejścia w życie nowego rozporządzenia koordynacyjnego i, tym samym, jak najszybszego zastąpienia złożonych przepisów obecnego rozporządzenia nr 1408/71.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Rozporządzenie Rady nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się po Wspólnocie.
4.1.1 Art. 1 wniosku zmienia załączniki I, II, IIa, III, IV i VI rozporządzenia.
4.1.2 Celem uwzględnienia zmian w ustawodawstwie Słowacji zmienia się rozdział II załącznika I, który odnosi się do aspektu indywidualnego stosowania rozporządzenia w zakresie dotyczącym "członków rodziny".
4.1.3 W związku ze zmianami w ustawodawstwie Francji zmienia się rozdział I załącznika II, który odnosi się do szczególnego systemu stosowanego wobec osób prowadzących działalność na własny rachunek, wykluczonych z zakresu stosowania rozporządzenia.
4.1.4 Wskutek odnośnych zmian prawnych wprowadzonych do ustawodawstwa Estonii, Łotwy i Polski, zmienia się rozdział II załącznika II dotyczący specjalnych zasiłków z tytułu urodzenia dziecka i zasiłków adopcyjnych, które są wykluczone z zakresu stosowania rozporządzenia.
Zmienia się również wspomniany załącznik w części dotyczącej Luksemburga w wyniku wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym specjalny zasiłek z tytułu urodzenia dziecka i zasiłek adopcyjny nie mogą być wykluczone z rozporządzenia, gdyż są świadczeniami możliwymi do wyeksportowania.
4.1.5 W wyniku różnych aktualizacji i dostosowań w ustawodawstwach Niemiec, Słowacji, Łotwy i Polski zmienia się załącznik IIa rozporządzenia dotyczący specjalnych świadczeń socjalnych niewynikających z uiszczania składek.
4.1.6 Aby usunąć zbędne punkty i tym samym uprościć treść, zmienia się część A załącznika III dotyczącą przepisów konwencji na temat zabezpieczeń społecznych, które nadal będą obowiązywały pomimo zapisów rozporządzenia co do ich skreślenia.
W tym samym celu zmienia się część B załącznika III dotycząca przepisów konwencji o zabezpieczeniu społecznym, które nie obejmują wszystkich osób, których dotyczy rozporządzenie.
Numeracja zostaje odpowiednio dostosowana i do treści włącza się konwencje i umowy dwustronne, spełniające warunki niezbędne do ich odzwierciedlenia w załączniku.
4.1.7 Ze względu na ustawodawstwo Republiki Czeskiej zmienia się rozdział A załącznika IV dotyczącego przepisów krajowych, według których wysokość świadczenia inwalidzkiego jest niezależna od długości okresu ubezpieczenia.
Z tego samego powodu, odnośnie Republiki Czeskiej i Estonii, zmienia się rozdział C załącznika IV dotyczący przypadków, w których można zrezygnować z podwójnego naliczania świadczeń, jeśli nie spowoduje to zwiększenia rezultatu.
W wyniku zmian w ustawodawstwie Słowacji zmienia się rozdział D załącznika IV odnośnie świadczeń i umów dotyczących kumulowania świadczeń o tej samej naturze, do których dana osoba ma prawo na mocy ustawodawstwa dwóch lub większej liczby Państw.
4.1.8 Z powodu zmian w ustawodawstwie niderlandzkim, zmienia się załącznik VI dotyczący specjalnych zasad stosowania ustawodawstwa niektórych Państw Członkowskich.
4.1.9 Zmiany wprowadzone do różnych załączników do rozporządzenia nr 1408/71 spełniają różne funkcje, które Komitet pragnie zaznaczyć.
Po pierwsze, podkreślamy, że wspomniane zmiany wprowadzają do tekstu serię uproszczeń, które poprawiają jego stosowanie i zrozumiałość.
W tym sensie stanowi to postęp w kierunku wskazanym w rozporządzeniu nr 883/2004 dotyczącym koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych, którego celem jest uproszczenie i unowocześnienie tej koordynacji, jednakże z poszanowaniem ustawodawstwa krajowego w dziedzinie zabezpieczeń społecznych.
W związku z tym Komitet popiera wnioskowane zmiany.
Po drugie, w niektórych przepisach krajowych stwierdzić można wprowadzenie nowych świadczeń w określonych przypadkach, co stanowi postęp w ustawodawstwie socjalnym danych Państw.
Komitet wyraża zadowolenie z postępów, jakie w dziedzinie praw socjalnych dokonują się w poszczególnych Państwach Członkowskich, ale jednocześnie żałuje, że obywatele państw, które przystąpiły do Unii w ramach ostatniego rozszerzenia, mają do czynienia ze szczególnymi barierami administracyjnymi.
4.1.10.
Komitet uważa wreszcie, że rozdział II załącznika II rozporządzenia powinien zostać usunięty.
Państwa Członkowskie powinny wziąć pod uwagę orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości dotyczący tego, że zasiłki z tytułu urodzenia dziecka i z tytułu adopcji nie są zasiłkami specjalnymi, lecz zasiłkami rodzinnymi i w związku z tym mogą być eksportowane.
Oczekujemy, że Państwa Członkowskie wyciągną wnioski z tej rzeczywistości prawnej, zanim Trybunał Sprawiedliwości rozciągnie jej działanie za pośrednictwem wyroków na całą Unię.
4.2 Rozporządzenie Rady nr 574/72, określające zasady stosowania rozporządzenia nr 1408/71.
4.2.1 Art. 2 wniosku zmienia cztery artykuły rozporządzenia; wszystkie one odnoszą się do pomocy lekarskiej w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
4.2.2 Z art. 60 usunięte zostają ust. 5 i 6 odnoszące się do świadczeń w naturze w wypadku, gdy dana osoba rezyduje w Państwie Członkowskim, które nie jest państwem właściwym.
Zniesione zostają formalności związane z powiadomieniem, które w praktyce nie są dopełniane.
Komitet popiera wszystkie te środki oznaczające uproszczenie i wyeliminowanie bezproduktywnych procedur biurokratycznych.
4.2.3 Zmieniony zostaje art. 62 (świadczenia w naturze w razie pobytu w innym państwie niż państwo właściwe).
Dzięki wprowadzeniu karty zdrowia zlikwidowane zostają zbędne formalności, które w każdym przypadku będą dopełniane przez właściwe instytucje Państw, a nie przez zainteresowane osoby.
Sformułowania tego artykułu są takie, jak art. 21 rozporządzenia po zmianie wprowadzonej rozporządzeniem nr 631/2004.
Komitet popiera każdą zmianę oznaczającą ułatwienie dostępu obywateli do świadczeń, do których mają prawo.
4.2.4 W art. 63 zmieniony zostaje ust. 2 odnoszący się do świadczeń w naturze dla pracowników w wypadku przeniesienia miejsca zamieszkania lub powrotu do kraju zamieszkania oraz dla pracowników uprawnionych do przeniesienia się do innego Państwa Członkowskiego celem otrzymania pomocy lekarskiej.
Zmiana wynika z odniesienia w tym artykule do art. 60 ust. 5 i 6, które zostały usunięte w omawianym wniosku.
4.2.5 W art. 66 zmieniony zostaje ust. 1 odnoszący się do podawania w wątpliwość zawodowego charakteru wypadku lub choroby. Chodzi o usunięcie odniesienia zawartego w art. 20 rozporządzenia, który został usunięty na mocy rozporządzenia nr 631/2004.
4.2.6 Komitet wyraża poparcie dla wszystkich wprowadzonych zmian, ponieważ poprawiają one rozporządzenie w sensie jego uproszczenia i likwidacji biurokracji, co ułatwia kontakty obywateli z administracją.
5.
Wnioski
5.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem wniosek rozporządzenia, z zastrzeżeniem uwag zawartych w niniejszej opinii.
Pozytywne jest uproszczenie i poprawienie treści rozporządzeń nr 1408/71 i nr 574/72 tak, aby ułatwić swobodny przepływ obywateli Unii.
Uważamy jednak, że byłoby bardziej wskazane, by w pierwszej kolejności wprowadzono w życie rozporządzenie nr 883/2004, które już samo w sobie przynosi uproszczenia i ma duże znaczenie w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych.
5.2 Mając na uwadze, iż Komitet nie mógł wypowiedzieć się w sprawie ostatecznej treści wspomnianego rozporządzenia nr 883/2004 będącego wynikiem długiej procedury legislacyjnej, uważamy, iż powinna niezwłocznie powstać opinia z inicjatywy własnej w tej sprawie, zanim zacznie się proces legislacyjny dotyczący nowego rozporządzenia wykonawczego, nad którym kończy prace Komisja.
5.3 Komitet nalega na Komisję, by zakończyła nieco wcześniej prace nad rozporządzeniem wykonawczym oraz na Radę i Parlament Europejski, by działały sprawnie w czasie procesu legislacyjnego prowadzącego do jego przyjęcia, tak aby nie powtórzyła się sytuacja spowolnionej procedury, do której doszło w przypadku rozporządzenia nr 883/2004, szczególnie w kontekście roku mobilności pracowników, jakim będzie rok 2006.
5.4 Co do reform zawartych w załącznikach do rozporządzenia nr 1408/71, Komitet wyraża życzenie, by odniesienia do rozdziału II załącznika II, dotyczące zasiłków specjalnych z tytułu urodzenia dziecka i z tytułu adopcji, zostały jak najszybciej usunięte dzięki działaniom samych Państw Członkowskich, w których jeszcze istnieją w tej dziedzinie wyjątki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Instytut ds. Równości Mężczyzn i Kobiet
COM (2005) 81 końcowy — 2005/0017 (COD)
(2006/C 24/10)
Dnia 22 marca 2005 roku Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 5 września 2005 r.
Sprawozdawcą była Dana ŠTECHOVÁ.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 166 do 5, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia Komitetu [1]
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny ponownie potwierdza swoje żywe zainteresowanie tym, by we wdrażaniu równości kobiet i mężczyzn osiągnięto znacznie bardziej wymierne postępy, co też wielokrotnie podkreślał w swoich niedawnych opiniach związanych z tą problematyką [2].
Równość mężczyzn i kobiet (równość płci) jest i musi pozostać priorytetem w politykach Unii Europejskiej.
Mimo że w ostatnich latach poczyniono większe wysiłki w promowaniu równości kobiet i mężczyzn w UE, kobiety pozostają w większości sfer działalności w gorszej sytuacji [3], co musi ulec zmianie.
Istnieją również sytuacje, jakkolwiek mają one znacznie mniejszy zasięg, w których z punktu widzenia równości płci poszkodowani są mężczyźni — ten problem także należy rozwiązać.
Dziedzina równości płci obejmuje również zagadnienia rozwiązywania problemów, których podstawą jest dyskryminacja (ze względu na orientację seksualną, wiek, stan zdrowia, niepełnosprawność, pochodzenie etniczne), a które pogłębia jeszcze kwestia płci.
1.1.1 Istnieje wiele różnych rodzajów nierówności płci występujących w całej UE. Konieczne jest ich poznawanie, dokumentowanie, gromadzenie i analizowanie informacji na ich temat oraz wyciąganie z nich wniosków na szczeblu wspólnotowym, a także poszukiwanie rozwiązań.
1.1.2 EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem każde skuteczne narzędzie, dzięki któremu uda się przyspieszyć proces urzeczywistniania równości mężczyzn i kobiet.
1.1.3 EKES popiera propozycję utworzenia Europejskiego Instytutu ds. Równości Mężczyzn i Kobiet [4] (zwanego dalej "Instytutem"), ponieważ wierzy, że stanie się on skutecznym narzędziem — o wielkim potencjale — wspierania wysiłków czynionych przez UE i Państwa Członkowskie, mających na celu osiągnięcie postępu w promowaniu równości kobiet i mężczyzn, zarówno pod względem prawnym, jak i w praktyce.
1.2 EKES zgadza się z motywami utworzenia niezależnej instytucji oraz z decyzją, że Instytut nie może zastępować czy osłabiać już istniejących i wypróbowanych wyspecjalizowanych agencji czy też tych, których utworzenie jest przygotowywane na szczeblu wspólnotowym [5] Utworzenie Instytutu nie może również osłabić stosowania zasady włączania problematyki płci (gender mainstreaming) do działalności instytucji i do wszystkich polityk i programów Wspólnot; EKES jest przekonany, że wzmocni to wręcz tę zasadę.
1.3 EKES jest zdania, że Instytut zdobędzie autorytet oparty na obiektywności, neutralności, niezależności, specjalistycznej wiedzy i możliwości gromadzenia odpowiednich informacji w jednym miejscu i że może stać się ważnym instrumentem dla szerokiego spektrum użytkowników.
Przy konsekwentnym stosowaniu zasady włączania tematyki płci Instytut będzie służyć najróżniejszym "klientom" — od najszerszych warstw społeczeństwa obywatelskiego po organy decyzyjne UE.
1.3.1 Ponadto, Instytut będzie działać nie tylko wewnątrz UE, ale także w szerszym kontekście europejskim, włącznie z udziałem w przygotowaniach do dalszego rozszerzenia UE, oraz na polu międzynarodowym.
Będzie zatem działał również na rzecz kultywowania międzynarodowych powiązań i wymiany międzynarodowej.
1.4 EKES sądzi, że przy tak ambitnych celach i zadaniach stojących przed Instytutem, dobrze byłoby w dokładniejszy sposób, niż to czyni Komisja, zdefiniować jego kompetencje i obowiązki w zakresie badań, szerzenia informacji, oświaty itd.
Konieczne jest dokładniejsze określenie celów gromadzenia i przetwarzania danych, aby Instytut mógł w pełni spełniać swoją rolę w europejskim procesie decyzyjnym.
Należy przypomnieć, że wszystkie struktury Wspólnoty muszą polegać na narzędziach statystycznych poszczególnych Państw Członkowskich.
Instytut powinien mieć możliwość objaśniania przygotowywanych projektów ze swojego punktu widzenia.
Instytut powinien także pełnić rolę edukacyjną w odniesieniu do zagadnień włączania problematyki płci oraz mieć możliwość przedstawiania swoich poglądów co do inicjatyw i działań wspólnotowych w dziedzinie równości płci.
1.4.1 EKES stoi na stanowisku, że dokładniejsze określenie celów i zadań Instytutu jasno pokaże jego znaczenie oraz udowodni konieczność dysponowania przez niego odpowiednimi środkami do wypełniania tych celów.
1.5 Instytut musi posiadać duży autorytet moralny. Jest absolutnie konieczne, by jego działalność była przejrzysta, by zapewnione było istnienie faktycznie skutecznych powiązań z właściwymi grupami społeczeństwa obywatelskiego, wymienionymi w art. 10 ust. 1 lit. a) — c), które dysponują bogatym doświadczeniem analitycznym i specjalistycznym, jeżeli chodzi o równość mężczyzn i kobiet, a jednocześnie mogą bardziej bezpośrednio odzwierciedlać potrzeby obywateli UE.
EKES zdecydowanie zaleca, by przedstawiciele tych grup społeczeństwa obywatelskiego zasiadali bardziej licznie w Zarządzie Instytutu (patrz dalej pkt 3.7.2, 3.7.3).
W tym kontekście, EKES zwraca ponownie uwagę na znaczącą rolę partnerów społecznych na różnych szczeblach przy rozwiązywaniu problemów równości mężczyzn i kobiet na rynku pracy.
1.6 Jednocześnie EKES nalega, by przedstawiciele europejskich partnerów społecznych oraz właściwe reprezentatywne organizacje pozarządowe miały taką samą pozycję w Zarządzie jak pozostali członkowie, tzn. aby mieli prawo do głosowania (patrz dalej pkt 3.7.4).
1.7 EKES jest zdania, że podstawowe znaczenie ma fakt, aby środki finansowe przeznaczone dla Instytutu umożliwiały mu pełne wykonywanie jego misji obok innych wspólnotowych agencji czy programów, które także zajmują się problematyką równości mężczyzn i kobiet, a w żadnym wypadku nie ich kosztem.
1.8 Wniosek dotyczący rozporządzenia nie stanowi, gdzie znajdować się będzie siedziba Instytutu, EKES jest jednak za tym, by został on utworzony w jednym z państw, które przystąpiły do UE w 2004 roku.
Argumentem za tym jest już okazane zainteresowanie ze strony niektórych z tych państw, potrzeba zrównoważonej decentralizacji instytucji w UE, możliwość bardziej bezpośredniego kontaktu z obywatelami i obywatelkami wybranego spośród tych państw kraju oraz lepszego zapoznania się z ich doświadczeniami w dziedzinie równości szans mężczyzn i kobiet.
1.9 EKES jest przekonany, że ścisła współpraca z Instytutem będzie korzystna dla obu stron, i podkreśla swoją gotowość do współpracy z Instytutem w ramach zasad wspólnotowych.
2.
Wstęp — uwagi ogólne
2.1 8 marca 2005 r. Komisja Europejska wydała wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Instytut ds. Równości Mężczyzn i Kobiet [6], a w swoim komunikacie prasowym [7] stwierdziła m.in., że:
"Instytut będzie niezależnym centrum doskonałości na szczeblu europejskim.
Będzie gromadzić, analizować i rozpowszechniać wyniki badań oraz wiarygodne i porównywalne informacje potrzebne decydentom w Brukseli i w Państwach Członkowskich.
Będzie posiadał ośrodek dokumentacji oraz bibliotekę, które będą dostępne dla ogółu ludności.
Instytut będzie dawał inicjatywę do badań i wymiany doświadczeń poprzez organizowanie spotkań decydentów, ekspertów i zainteresowanych stron oraz będzie zwracał uwagę na środki korzystne dla równości mężczyzn i kobiet poprzez działania takie jak konferencje, kampanie i seminaria.
Inną jego funkcją będzie opracowanie instrumentów lepszego włączania zagadnień równości płci we wszystkie polityki wspólnotowe".
2.2 Długi okres czasu, jaki minął od pierwszej inicjatywy utworzenia Europejskiego Instytutu w 1995 r.
[8] do wydania wniosku dotyczącego rozporządzenia w marcu 2005 r., wypełniony był badaniami specjalistycznymi oraz konsultacjami politycznymi, co umożliwiło przygotowanie przemyślanej decyzji.
2.3 Rada ds. Zatrudnienia, Polityki Socjalnej, Zdrowia i Konsumpcji na swym posiedzeniu w dniach 1- 2 czerwca 2004 r. jednomyślnie udzieliła wsparcia dla idei utworzenia Instytutu [9]:
"Delegacje bez zastrzeżeń zgodziły się na utworzenie Instytutu i przypomniały, że ważne jest ustanowienie struktury, która przyniesie wartość dodaną i nie będzie prowadziła działalności pokrywającej się z działaniami już podejmowanymi na tym obszarze.
Wspomniały także, że konieczne jest zachowanie neutralności budżetowej".
Rada powierzyła Instytutowi:
- zagadnienia koordynacji;
- gromadzenie i rozpowszechnianie informacji;
- zapewnianie widoczności zagadnień związanych z równością kobiet i mężczyzn; oraz
- tworzenie narzędzi włączania problematyki równości płci do głównego nurtu polityki.
2.3.1 Następnie Rada Europejska wezwała Komisję do przedstawienia swojego wniosku [10].
2.4 Do podjęcia decyzji o utworzeniu Instytutu doszło po rozszerzeniu UE o dziesięć nowych państw i EKES jest zdania, że jest ważne, iż będzie on od samego początku działać w rozszerzonej UE, co umożliwi mu wykorzystanie różnorodnych doświadczeń, sytuacji i ekspertyzy.
2.5 EKES w swej niedawnej opinii w sprawie: "Pekin, dziesięć lat później: Przegląd postępów w zakresie zapewnienia równości płci w Europie i krajach rozwijających się" [11] dokonał podsumowania rozwoju i zakresu działań w UE w obszarze równości mężczyzn i kobiet.
Komitet zwraca uwagę na tę opinię i podkreśla konieczność uświadomienia sobie faktu, że zapotrzebowanie na ekspertyzy, analizy i informacje oraz wymagania co do ich jakości rosną dzięki rozszerzaniu zastosowania zasady włączania tematyki równości płci do głównego nurtu polityki, co EKES przyjmuje z zadowoleniem.
2.6 Praktyka odsłania nadal istniejące i nowe problemy, przed którymi stoją UE i jej Państwa Członkowskie, i które wymagają pilnego rozwiązania.
Zagadnienia bezpośrednio związane z problematyką płci, którymi Instytut będzie się musiał zajmować, to:
- nierówności na rynku pracy, zwłaszcza w odniesieniu do segregacji zawodowej, różnic w wynagrodzeniu, ryzyka na rynku pracy;
- postęp kariery kobiet i dostęp do stanowisk kierowniczych lub nadzorczych, obserwacja sytuacji kobiet sprawujących funkcje kierownicze lub nadzorcze;
- godzenie życia zawodowego i prywatnego;
- dostęp do kształcenia przez całe życie, monitorowanie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez kobiety;
- rozwój demograficzny w UE;
- handel kobietami (i dziećmi) oraz wykorzystywanie seksualne;
- wszelkie formy przemocy wobec płci przeciwnej;
- deficyt udziału kobiet w procesie decyzyjnym;
- powszechny niedostatek zrozumienia problemów związanych z płcią oraz stale niedostateczne zastosowanie zasady włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki;
- stereotypowe prezentowanie ról mężczyzn i kobiet (w szkolnictwie, mediach, życiu publicznym, pracy zawodowej);
- niedostateczne uświadamianie sobie przez kobiety miejsca, jakie mogą zajmować w społeczeństwie;
- problemy międzykulturowe;
- równość płci w różnych instytucjach, organach i organizacjach, włącznie z organizacjami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego;
- itd.
2.6.1 EKES bardziej szczegółowo wskazał na szereg obszarów, w których należałoby podjąć działania, w swojej opinii "Pekin, dziesięć lat później:...", do której tutaj odsyła [12].
2.7 Jak podkreślono powyżej, EKES jest świadomy tego, że stosowanie zasady włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki rozszerza się i rozwija.
EKES zgadza się zatem, że zadanie skupienia wysiłków Państw Członkowskich i zainteresowanych stron społeczeństwa obywatelskiego w celu dostarczenia pomocy w tej kwestii organom Wspólnoty musi zostać powierzone niezależnej instytucji, co spotęguje efekt synergii.
EKES jest jednocześnie zdania, że należy zapewnić, by Instytut i agencje wspólnotowe wzajemnie się uzupełniały oraz by zasada włączania tematyki płci była dalej rozwijana w ramach różnych agencji, przy pomyślnej współpracy z przyszłym Instytutem.
Podobnie zasadą musi być współpraca z instytucjonalnymi mechanizmami zapewniania równości kobiet i mężczyzn.
2.8 EKES przypomina, że utworzenie Instytutu to krok naprzód, co jednak nie oznacza, że nie są potrzebne dalsze środki dla osiągnięcia postępu we wdrażaniu równości szans oraz dla spełnienia wszystkich celów przyjętych w dokumentach Wspólnoty.
Będzie więc bardzo ważne, aby Instytut aktywnie włączył się do wypełniania celów lizbońskich związanych ze wspieraniem wzrostu i tworzeniem nowych miejsc pracy.
2.9 EKES jest pozytywnie nastawiony do idei utworzenia Instytutu; uważa jednak za konieczne zapewnienie jak najprzychylniejszych reakcji społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim, narodowym i lokalnym; bez takiego wsparcia Instytut nie będzie mógł dobrze rozpocząć swojej pracy.
Konieczne jest zatem przeznaczenie na tę nową instytucję odpowiednich środków, co umożliwi jej uzyskanie wiarygodności i zaufania.
Pozwoli to pomyślnie rozwijać wszelkie formy działalności oraz wywołać zainteresowanie, na jakie zasługuje.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EKES zgadza się z podstawą prawną utworzenia Instytutu, tzn. art. 141 ust. 3 i art. 13 ust. 2 Traktatu ustanawiającego WE oraz z powodami podanymi w preambule, które wyjaśniają także zastosowanie art. 5 Traktatu.
3.2 Ponadto Komitet uważa, że współpraca z istniejącymi strukturami — fundacjami i innymi organami — jest zgodna z pragnieniem Rady, aby nie dopuszczać do powielania się działań.
EKES sądzi, że motyw 12 preambuły domyślnie obejmuje także inne instytucje oraz ciała, które działają w ramach UE, jak np. Eurostat.
EKES zwraca uwagę na komunikat Komisji w sprawie ram działania europejskich agencji regulacyjnych [13] i projekt porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie utworzenia ram prawnych dla europejskich agencji regulacyjnych [14] oraz jest świadomy faktu, że miejsce Instytutu wśród istniejących instytucji będzie również określone w tym kontekście.
3.3 EKES wskazuje na fakt, że nazwa Instytutu (art. 1) w języku angielskim "European Institute for Gender Equality" jednoznacznie oddaje jego posłanie i umożliwia jak najszersze konotacje (etyczne, moralne, estetyczne, seksualne itd.).
Jak pokazuje doświadczenie, słowo "gender" nie ma dokładnego odpowiednika w wielu językach UE.
Dlatego też jego tłumaczenia powinny być jak najbliższe znaczeniu oryginalnemu.
3.4 Jeżeli chodzi o cele Instytutu, EKES jest zdania, że art. 2 powinien jasno wskazywać na wdrażanie zasady włączania tematyki równości płci do głównego nurtu polityki.
3.4.1 Ponadto EKES jest zdania, że Instytutowi należy przekazać zadanie wspierania organizacji pracodawców i pracowników oraz innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ich pracy związanej z równością mężczyzn i kobiet; cel ten powinien zostać jasno zapisany i być brany pod uwagę.
3.5 EKES uważa, że zadania zapisane w art. 3 są równie istotne jak cele.
Zadania te powinny zostać uzupełnione, jak wskazano w punkcie 1.4 niniejszej opinii.
3.5.1 EKES żąda, by w art. 3 ust. 1 lit. a) zostali wyraźnie wymienieni partnerzy społeczni.
Przypomina w tym kontekście, że europejscy partnerzy społeczni przyjęli niedawno Strategię ramową na rzecz równości płci.
3.5.2 EKES podkreśla, że tworzenie wartości dodanej przez Instytut będzie bardziej widoczne, jeżeli będzie on regularnie przedstawiać sprawozdania, także wykraczające poza ramy corocznych raportów; będzie to przyczyniać się do wypełniania zadań płynących np. ze Strategii ramowej na rzecz równości płci.
Oprócz rocznego raportu Instytut powinien publikować również swój program prac (art. 3 ust. 1 lit. e)).
3.5.3 Zagadnienia, którymi będzie się zajmować Instytut, będą wymagać odpowiednich metod pracy.
Powinny one oferować rozwiązania dla różnych rodzajów nierówności płci i dyskryminacji, a zatem powinny wykorzystywać m.in. metody porównawcze (benchmarking), studia przypadku, wertykalne (sektorowe) gromadzenie informacji, budżetowanie pod kątem płci, monitorowanie itp.
Jest oczywiste, że w zakresie tych zagadnień Instytut musi również współpracować z wyspecjalizowanymi agencjami i instytucjami.
3.5.4 EKES zauważa, że w tym samym artykule, w ust. 1 lit. d), jest zapisane, że Instytut prowadzi badania w "Europie", co pokazuje jego szerszą działalność w ramach EOG, w ramach przyszłego rozszerzenia i w kontekście państw Rady Europy.
3.5.5 EKES chciałby wprowadzić do art. 3 ust. 1 lit. g) poziom krajowy bądź regionalny, co umożliwi otworzenie się na kolejne podmioty, np. samorządy, które odgrywają istotną rolę w szerzeniu świadomości zagadnień równości płci wśród ogółu społeczeństwa, zgodnie z celami zapisanymi w art. 2 i zgodnie z preambułą.
3.6 EKES zgadza się z tym, by Instytut był niezależny (art. 5) od władz krajowych i społeczeństwa obywatelskiego.
Sądzi jednak, że powinien być niezależny również od instytucji wspólnotowych, co umożliwiłoby mu przyjęcie bardziej obiektywnego podejścia w stosunku do nich.
Proponuje zatem rozszerzenie liczby przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w Zarządzie tak, by zapewnić większą niezależność Instytutu.
3.6.1 EKES podziela i wspiera zasadę, że Instytut swobodnie i niezależnie współpracuje z instytucjami Państw Członkowskich.
Sądzi, że właściwe byłoby powierzenie członkom Forum Doradczego odpowiedzialności za uzyskiwanie i dostarczanie informacji, gdy są one potrzebne (patrz dalej pkt 3.8.2).
W tym kontekście istotną rolę mogłyby odegrać instytucje, które mają działać w Państwach Członkowskich w ramach wdrażania dyrektywy w sprawie ujednolicenia dyrektyw dotyczących równości płci [15].
3.7 Jeżeli chodzi o organy Instytutu, EKES z zadowoleniem przyjmuje starania o to, by Zarząd był organem wykonawczym, zdolnym do skutecznego zarządzania Instytutem tak, aby był on w stanie reagować na zmiany i zapotrzebowanie.
3.7.1 EKES sądzi jednak, że Komisja powinna mianować członków Zarządu, którzy mają reprezentować wspomniane grupy, wyłącznie na wniosek organizacji wymienionych we wniosku.
Powinno to być wskazane w art. 10.
3.7.2 EKES podkreśla, że aby Zarząd był w stanie odpowiednio reagować na potrzeby, tzn. aby wypełniał swe zobowiązania wobec Komisji Europejskiej i Państw Członkowskich, a jednocześnie otrzymywał informacje zwrotne od społeczeństwa obywatelskiego, konieczna jest skuteczne i wyraźne reprezentowanie europejskich partnerów społecznych i odpowiednich organizacji pozarządowych na szczeblu wspólnotowym, co słusznie ma na celu — zgodnie z brzmieniem rozporządzenia — udział w zwalczaniu dyskryminacji ze względu na płeć i wspieranie równości płci.
Ponadto nie ma żadnego powodu, dla którego nie można by zaproponować takiego właśnie zaangażowania przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
Inaczej niż w trójstronnych organach Wspólnoty, nie będzie tu reprezentowany krajowy szczebel partnerów społecznych, zatem jest pożądane, by przynajmniej w ten sposób zagwarantować aktywny udział partnerów społecznych i właściwych organizacji pozarządowych.
3.7.3 EKES nalega zatem na rozszerzenie liczby członków Zarządu.
Uważa za właściwe zwiększenie liczby przedstawicieli, tak by każda strona miała ich sześciu (Rada, Komisja, partnerzy społeczni oraz właściwe organizacje pozarządowe szczebla wspólnotowego); umożliwiłoby to jednocześnie organizacjom wymienionym w art. 10 ust. 1 lit. a)-c) taki wybór kandydatów, aby zapewnić równą reprezentację mężczyzn i kobiet.
Oznacza to, że każda z wymienionych organizacji miałaby po dwa miejsca.
3.7.4 Nie jest również uzasadnione, by przedstawiciele partnerów społecznych i organizacji pozarządowych nie mieli prawa do głosowania.
W celu lepszego zapewnienia niezależności, autonomii i obiektywności działań, EKES zwraca się do Komisji o dołączenie zapisu, że każdy przedstawiciel organizacji pracodawców, pracowników i odpowiednich organizacji pozarządowych posiada pełne prawo do głosowania.
Jest to zgodne z ust. 4, który mówi, że "każdy członek Zarządu, a w razie jego nieobecności osoba zastępująca członka, posiada jeden głos".
3.7.5 EKES jest zdania, że dyrektorzy Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego oraz Agencji Praw Podstawowych powinni mieć, w stosownych przypadkach, bezpośrednią możliwość uczestniczenia w posiedzeniach Zarządu Instytutu w charakterze obserwatorów (art. 10 ust.11); Dyrektor Instytutu powinien także mieć możliwość (w imieniu Zarządu i/lub na podstawie "protokołu ustaleń") uczestniczenia w pracach tych instytucji.
3.8 EKES przyjmuje do wiadomości fakt, że zadaniem Forum Doradczego będzie umożliwienie Państwom Członkowskim zaangażowania właściwych organów i utworzenia sieci specjalistów.
Organ ten nie będzie miał kompetencji decyzyjnych w ramach Instytutu, zgodnie z art. 12, zbyteczne jest zatem wspominanie, że trzej członkowie, reprezentujący zainteresowane strony ze szczebla europejskiego, nie posiadają prawa do głosowania.
Zastanawiające jest, dlaczego są oni nominowani przez Komisję; byłoby pożądane, aby byli mianowani bezpośrednio przez organizacje wymienione w art. 10 ust. 1 lit. a)-c).
3.8.1 Konieczne jest znalezienie sposobu zapewnienia równowagi w reprezentacji kobiet i mężczyzn w Forum Doradczym.
3.8.2 Jak powiedziano powyżej w punkcie 3.6.1, byłoby wskazane, aby członkowie Forum Doradczego było odpowiedzialni za zapewnianie współpracy pomiędzy Instytutem a właściwymi organami w Państwach Członkowskich. (art. 12, ust. 4).
3.9 EKES ma zastrzeżenia co do rozważanego finansowania Instytutu.
W komunikacie prasowym Rady (wspomnianym w punkcie 2.3 niniejszej opinii) dostrzega sprzeczne zalecenia: wypełnianie zadania tworzenia wartości dodanej, czyli wypełnianie wymagających zadań, przy zachowaniu neutralności budżetowej.
3.9.1 Zakłada się, że finansowanie Instytutu będzie częściowo pochodziło ze środków programu PROGRESS.
Punkt 3.6. uzasadnienia do wniosku dotyczącego rozporządzenia mówi, że "działania Instytutu będą różnić się od tych, które proponuje program PROGRESS (2007-2013) w ramach komponentu dotyczącego równości płci".
EKES widzi w tym argument przemawiający za swoim stanowiskiem, które przedstawił w opinii w sprawie programu PROGRESS:
"W tej sytuacji EKES zachęca do tego, by nie zmniejszać środków przewidzianych dla Instytutu ds. Równości Płci przy tworzeniu globalnych ram finansowych programu PROGRESS — tak jak najwidoczniej miało to miejsce w przedłożonym projekcie, lecz by stworzyć dla niego niezależny budżet. [16]"
3.9.2 EKES zaleca zatem, aby środki finansowe niezbędne do działania i dobrego funkcjonowania Instytutu zostały wzięte pod uwagę przy dyskusjach w sprawie perspektyw finansowych UE oraz zostały alokowane tak, by Instytut był w stanie spełniać zadania, które będą na nim spoczywać, przy zachowaniu bezpieczeństwa prawnego i finansowego.
3.9.3 EKES sądzi, że skupienie pracy nad równością płci w jednym miejscu przyniesie oszczędności na szczeblu wspólnotowym i krajowym.
Zakładany budżet dla programu PROGRESS nie powinien zatem zostać pomniejszony o tę kwotę, lecz wręcz przeciwnie, powiększony w przypadku, gdy nie zostanie podjęta decyzja o samodzielności finansowej Instytutu.
3.9.4 W żadnym wypadku utworzenie Instytutu nie może być pretekstem do obniżenia finansowania innych instytucji, jak np. Fundacji Dublińskiej, które w swoich działaniach także zajmują się m.in. problemami związanymi z równością szans.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie lepszego stanowienia prawa
(2006/C 24/12)
Dnia 7 lutego 2005 r. Denis McShane, minister ds. europejskich Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii, w imieniu Prezydencji brytyjskiej Rady Europejskiej, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie lepszego stanowienia prawa.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 27 lipca 2005 r.
Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28-29 września (posiedzenie z dnia 28 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 105 do 3, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii
1.1 Co oznaczają słowa "lepsze stanowienie prawa"?
1.1.1 Konieczność lepszego stanowienia prawa odzwierciedla rzeczywiste zapotrzebowanie społeczne, które EKES zasygnalizuje instytucjom europejskim i rządom, uwzględniając potrzeby społeczeństwa obywatelskiego i użytkowników prawa.
1.1.2 Lepiej stanowić prawo znaczy przede wszystkim postawić się w sytuacji użytkownika normy prawnej.
Stąd konieczność podejścia partycypacyjnego, obejmującego wcześniejszą konsultację uwzględniającą charakter przedstawicielski organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych, których prawodawstwo bezpośrednio dotyczy oraz wykorzystującego w sposób konstruktywny zasoby i kompetencje instytucji o charakterze konsultacyjnym.
1.1.3 Pojęcie to znaczy również przyjmowanie mniejszej ilości przepisów, walkę z inflacją legislacyjną i uproszczenie dorobku legislacyjnego, gdyż nadmierna ilość przepisów prawnych prowadzi do braku przejrzystości prawnej, będącego źródłem barier hamujących wymiany; a także upewnienie się, że wprowadzenie danej normy będzie proste i skuteczne.
1.1.4 Lepsze stanowienie prawa oznacza przywrócenie prawodawstwu jego zasadniczej roli i priorytetowe potraktowanie celów do osiągnięcia.
Chodzi przy tym o stanowienie prawodawstwa elastycznego, dającego się dostosować, wykazującego jednocześnie dostateczną trwałość, co oznacza rzetelność, a przede wszystkim spójność, od momentu powstania pomysłu do jego zastosowania w praktyce.
1.1.5 Uproszczenie jest równoważne ze zmniejszeniem w miarę możliwości złożoności prawa, co nie oznacza, że koniecznie należy w sposób drastyczny ograniczyć wspólnotową działalność legislacyjną lub znieść uregulowania prawne, gdyż byłoby to niekorzystne dla poczucia bezpieczeństwa społeczeństwa obywatelskiego oraz dla bezpieczeństwa prawnego i stabilności oczekiwanych przez przedsiębiorstwa, szczególnie małe i średnie firmy (MŚP).
1.1.6 Należy wyraźnie uchylić wszelkie przestarzałe już akty prawne lub ich elementy.
1.2 Jak poprawić jakość prawa wspólnotowego?
1.2.1 Każda Dyrekcja Generalna (DG) Komisji — proporcjonalnie do liczby tekstów, które podlegają jej kompetencji, oraz do ich złożoności (przejawiającej się na przykład w całkowitej liczbie wierszy i odniesień wewnętrznych do wcześniejszych aktów prawnych oraz związanych z nimi zobowiązań administracyjnych) — powinna zaproponować odpowiednio dostosowany program uproszczenia, który zostanie włączony do ogólnego programu Komisji, precyzując jego konieczność i przewidywany wpływ na adresata propozycji prawodawstwa zgłoszonego do uproszczenia.
Program ten powinien także określać proponowane środki w odniesieniu do każdej wybranej grupy tekstów (uchylenie, nowelizacja, kodyfikacja itp.) oraz szacowane środki niezbędne do jego realizacji.
1.2.2 Roczne skonsolidowane sprawozdanie Komisji w sprawie uproszczenia dorobku prawnego i stanowienia lepszego prawa przedstawi program wybrany na dany rok oraz skuteczną realizację programu z poprzedniego roku, a także przełożenie na bieżący program uproszczenia w ujęciu średnioterminowym oraz program działań.
Wspólnotowe oraz krajowe działania w dziedzinie uproszczenia i lepszego stanowienia prawa będą analizowane w sprawozdaniu, a w razie potrzeby będą im towarzyszyły nowe propozycje i zalecenia.
Należałoby uniknąć mnożenia sprawozdań i komunikatów o powielającej się treści.
1.2.3 Prawo inicjatywy nie jest neutralne; ma ono determinujący wpływ na wybór priorytetów i celów prawodawstwa, jego przygotowanie, sformułowanie, przeredagowanie w wypadku poprawek prawodawcy.
Jakość i trafność propozycji legislacyjnych ma bezpośredni wpływ na czas trwania i wynik procedury przyjmowania tekstu.
Tymczasem złe przygotowanie inicjatywy prowadzi do znacznej straty czasu i zasobów przez wszystkie zaangażowane instytucje i organizacje, z którymi przeprowadzono konsultacje.
1.2.4 Jakość tekstu przyjętego w wyniku procedury legislacyjnej oraz jakość transpozycji dyrektyw mają konsekwencje w postaci sporów i interwencji krajowych lub wspólnotowych organów sądowniczych, nadmiernych kosztów dla krajowych organów administracji i osób podlegających sądownictwu, jeśli nie są one dostateczne i pociągają za sobą trudności w interpretacji.
1.2.5 Komisja i prawodawca nie są wszechwiedzący, rzeczywistość społeczna, gospodarcza i technologiczna jest jednocześnie złożona i zmienna.
Podobnie dogłębna zmiana lub złagodzenie przepisów prawnych, których skutki praktyczne odbiegają od realizowanych celów lub których koszty wykonania są zbyt wysokie dla administracji lub użytkowników, nie jest przejawem osłabienia władzy prawodawcy, a wręcz przeciwnie, wyrazem inteligencji politycznej, która może wzmocnić zaufanie odbiorców i przestrzeganie prawa.
1.2.6 Ocena rozpoczęta już na wstępnym etapie procesu prawodawczego musi zakończyć się na analizie (lub ocenie) oddziaływania (impact assessment) oceniającej, jak dane przepisy prawne mogą rzeczywiście zostać przyjęte i jak się wpiszą w istniejący korpus prawny, oraz przedstawiającej ewentualne problemy z ich wdrażaniem.
1.2.7 W razie wycofania przez Komisję wniosków legislacyjnych będących już przedmiotem dyskusji, Komisja powinna uzasadnić swoją decyzję o przerwaniu procedury legislacyjnej oraz zasięgnąć opinii instytucji legislacyjnych i opiniodawczych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, do których zwrócono się o wydanie opinii, lub których interesy wchodzą w grę w związku z wycofaniem wniosku.
1.2.8 Ocena legislacyjna, ex-ante oraz ex-post, może jedynie przybrać kształt praktyki o charakterze pluralistycznym i partycypacyjnym, aby nadać jej niepodważalną zasadność polityczną i praktyczną.
Podczas gdy ocena ex ante poprzedza, a następnie towarzyszy procesowi tworzenia prawa, ocena ex post przebiega w dwóch etapach: najpierw, podczas etapu transpozycji dyrektyw lub wykonywania rozporządzeń, który może wykazać pierwsze trudności w odbiorze i wykonaniu, a następnie na etapie właściwej oceny oddziaływania, który następuje po wcześniej wyznaczonym okresie wdrażania lokalnego, kiedy można uwidocznić nieprzewidziane, a nawet niepożądane skutki.
Ocena oddziaływania może wiązać się z informacją zwrotną (feed back) dotyczącą prawodawstwa lub zasad jego wdrażania [1].
1.2.9 Negatywne lub nieprzewidziane konsekwencje mogą mieć bardzo różny charakter: ocena stwierdzająca zbyt wysokie koszty dla administracji lub użytkowników musi zostać uzupełniona analizą oddziaływania społecznego, gospodarczego, oddziaływania na środowisko lub w odniesieniu do praw podstawowych.
1.2.10 Należy poddawać ocenie wywiązywanie się z funkcji wykonawczych, zarówno na poziomie wspólnotowym (bezpośrednie wykonanie, komitologia wykonawcza, organa regulacyjne), jak i krajowym (ministerstwa, organa zdecentralizowane, niezależne organa administracyjne), ich oddziaływanie (procedury administracyjne narzucane odbiorcom, koszt, kompleksowość) i skuteczność kontroli i ewentualnych sankcji.
Prawodawca musi mieć możliwość sprawowania nadzoru nad wywiązywaniem się w tej funkcji łączącej elementy regulacyjne i wykonawcze.
1.2.11 Państwa Członkowskie muszą również opracować i udoskonalać własne instrumenty oceny a następnie złożyć Komisji i prawodawcy krajowemu sprawozdania przedstawiające osiągnięte sukcesy i napotkane problemy.
1.2.12 Polityka koordynacji, informacji i wymiany w zakresie praktyk krajowych i ich skuteczności, regularne publikowanie tabel transpozycji, przewidziane w decyzji Komisji, a także program prac w zakresie ustanawiania rynku wewnętrznego pozwolą na skuteczne nadzorowanie i korygowanie usterek.
1.2.13 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z zobowiązaniem przyjętym w październiku 2000 r. (Kodeks postępowania), nadal będzie wydawać dla Komisji coroczną opinię dotyczącą ogólnego sprawozdania w sprawie upraszczania wspólnotowego dorobku prawnego i lepszego stanowienia prawa, a także w sprawie informacji i różnych sprawozdań sektorowych przedstawianych przez nią w dziedzinie uproszczenia dorobku i jakości prawodawstwa.
1.3 Wniosek
1.3.1 EKES uważa, że zadanie uczynienia wspólnotowego korpusu prawnego bardziej prostym, spójnym i trafnym nie jest wyłącznie kwestią metod i technik, lecz problemem o głębokim podłożu politycznym, który wymaga intensywnej mobilizacji międzyinstytucjonalnej, przy równie silnym wsparciu partycypacyjnym ze strony zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
OPINIA
2.
Wstęp
2.1 Prezydencja brytyjska zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u) z wnioskiem o wydanie opinii w sprawie lepszego stanowienia prawa; Komitet otrzymał również XII sprawozdanie Komisji na temat uproszczenia prawa wspólnotowego i uwzględnił jej komunikat zatytułowany "Stanowienie lepszego prawa, wzrost i zatrudnienie" przyjęty w następstwie Rady Europejskiej w sprawie rewizji strategii lizbońskiej, a także niedawną decyzję Komisji w sprawie transpozycji dyrektyw.
2.2 Wskazówki Komitetu nie podważają metody wspólnotowej, opartej na rządach prawa potwierdzonej i skonsolidowanej w Traktacie konstytucyjnym, jak również uzupełnionej przez dodanie procedury interwencji bezpośredniej społeczeństwa obywatelskiego u instancji posiadającej inicjatywę prawną.
Opierają się one przede wszystkim na konkluzjach Rady Europejskiej z Edynburga w 1992 r., Białej księdze na temat zarządzania i strategii lizbońskiej (2000-2001), porozumieniu międzyinstytucjonalnym z 16 grudnia 2003 r. oraz uwzględniają prace podjęte z inicjatywy sześciu prezydencji i Rady.
2.3 Niemniej jednak podkreślają one potrzebę uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego w procesie przygotowywania, oceny i późniejszej nowelizacji prawodawstwa.
Jego opinie i propozycje w zakresie przedmiotu i jakości projektów prawodawstwa mają na celu konstruktywnie przyczynić się do poprawy otoczenia prawnego i administracyjnego dla przedsiębiorstw i obywateli.
2.4 EKES uznaje potrzebę lepszego stanowienia prawa i z zadowoleniem przyjmuje każdą inicjatywę idącą w tym kierunku.
Podkreśla jednakże, że nie należy traktować każdej regulacji prawnej jako zbędnej lub utrudniającej przystosowanie się UE do stojących przed nią wyzwań.
Nie mógłby też poprzeć procesu prowadzącego Komisję, będącą strażnikiem interesu wspólnotowego i siłą napędową integracji europejskiej, do rezygnacji z wykonywania przez nią prawa inicjatywy, a przez to udziału w tworzeniu "coraz ściślejszej Unii między narodami".
I. LEPIEJ STANOWIĆ PRAWO — SEDNO PROBLEMU
3.
Lepsze stanowienie prawa: priorytetowa strategia wspólnotowa
3.1 Lepsze stanowienie prawa przyczynia się do lepszego zarządzania, oraz prostszego i bardziej zrozumiałego prawodawstwa, a także może kształtować w oczach społeczeństwa obywatelskiego pozytywny wizerunek instytucji europejskich, pod względem ich zdolności do sprawnego działania; przyczynia się ono zatem do przywrócenia zaufania społeczeństwa obywatelskiego do instytucji wydających normy.
3.2 Obecnie zasada równości wobec prawa została podana w wątpliwość poprzez złożoność i liczbę obowiązujących norm, trudności w dostępie do stosowanego i przygotowywanego prawa; natomiast zadanie zarówno uproszczenia dorobku, jak i przygotowywania nowych projektów prawodawczych powinno być podporządkowane wymogowi zrozumiałości i dostępności prawodawstwa.
3.3 Karta praw podstawowych Unii Europejskiej uroczyście ogłoszona w Nicei w 2000 r., potwierdza prawo obywateli europejskich do dobrej administracji; informowanie adresatów prawodawstwa i ich udział, potrzeba powstania danej propozycji legislacyjnej, opieranie się na niezależnych i wiarygodnych ekspertyzach, wdrażanie zasady proporcjonalności i pomocniczości, jakość prawodawstwa, jego transpozycji lub jego stosowania oraz uproszczenie administracji stanowią zasadnicze warunki skuteczności prawa z punktu widzenia jego użytkowników.
3.4 Priorytety "Upraszczania dorobku" i "Lepszego stanowienia prawa", którym towarzyszą działania wspólnotowe zmierzające w tym kierunku, wpisują się w ten sam cel zapewnienia dobrego zarządzania i wymagają przeznaczenia na nie dostatecznych środków; muszą one stanowić element procesu opracowywania i stosowania prawodawstwa.
Ustanowiony już proces musi uzyskać polityczne wsparcie w perspektywie czasu poprzez przyznanie odpowiednich środków.
3.5 Uproszczenie wspólnotowego dorobku prawnego oraz poprawa jakości i skuteczności prawodawstwa stały się bezwzględnym priorytetem wspólnotowym w odniesieniu do konkurencyjności, wzrostu i zatrudnienia, zrównoważonego rozwoju, jakości życia obywateli Unii, między innymi aby ułatwić przedsiębiorstwom europejskim prowadzenie działalności gospodarczej na rynku wewnętrznym i w wymianie handlowej z krajami trzecimi.
3.6 Jednakże potrzeba jeszcze dużo czasu, by podjęte działania i inicjatywy przyniosły zamierzone rezultaty; stwierdzenia i propozycje raportu Wima Koka, obecny brak powodzenia strategii lizbońskiej i wola Rady Europejskiej ożywienia jej nieuchronnie prowadzą do ponownej oceny strategii stosowanej od 1992 r., zresztą znacznie wzmocnionej od 2001 r., przez instytucje i Państwa Członkowskie w celu osiągnięcia poprawy prawodawstwa i jego stosowania.
3.7 EKES podziela punkt widzenia Komisji, zgodnie z którym konieczna jest ogólna ponowna ocena potrzeb i dostępnych środków.
Dotyczy to również szczebla krajowego.
3.8 Tymczasem trudności, jakie odnotowuje Europa na płaszczyźnie konkurencyjności i wdrażania gospodarki opartej na wiedzy, a także na płaszczyźnie politycznej w zakresie przejrzystości, uczestnictwa, skuteczności i akceptacji prawodawstwa przez obywateli i przedsiębiorstwa, wymagają zdecydowanego wzmocnienia, a nawet w pewnych aspektach ponownego określenia metod, czemu ma towarzyszyć nowy przydział środków, aby stanowić lepsze prawo w Europie liczącej 25 państw i która zresztą w przyszłości będzie się jeszcze powiększać.
3.9 Obecna strategia Komisji, która wyraźnie się rysuje w dwóch komunikatach opublikowanych w marcu 2005 r. [2], powinna być uzupełniona propozycją ram operacyjnych dla agencji jeszcze w ciągu bieżącego roku.
Według EKES-u ramy te powinny ograniczać się do wytycznych, bez naruszania autonomii agencji, które są kontrolowane przez Trybunał Obrachunkowy w zakresie wykonania budżetu oraz przez organ sądowniczy w przypadku spraw spornych.
[3] przypominane zostały: plan działania Komisji zatytułowany "Uproszczenie i poprawa otoczenia prawnego", porozumienie międzyinstytucjonalne z grudnia 2003 r. [4] oraz strategia Państw Członkowskich przedstawiona w międzyrządowym programie działań przyjętym w maju 2002 r. przez ministrów ds. administracji publicznej.
W XI sprawozdaniu na temat lepszego stanowienia prawa w 2003 r. [5] Komisja przypomniała swoje cele, które zostały między innymi szczegółowo omówione w ośmiu komunikatach tematycznych [6].
3.11 Plan działania Komisji wynika z prac przygotowawczych ekspertów, Białej księgi w sprawie zarządzania Europą z 2001 r. i prac grupy ds. jakości przepisów powołanej w 2000 r. przez ministrów ds. administracji publicznej; obecnie istnieje dość szerokie porozumienie w tej dziedzinie.
3.12 Poprawa dorobku wspólnotowego poprzez uproszczenie stanowi zasadniczy cel dla Komisji, która przyjęła metodologię i przyznała sobie środki, aby go osiągnąć.
3.13 Komisja przyjęła również przepisy ramowe w zakresie zasad przeprowadzania uprzednich konsultacji, prowadzenia ocen oddziaływania, jakości i zasad redagowania nowych przepisów prawnych od momentu, w którym proces został zapoczątkowany przez edynburską Radę Europejską w 1992 r. w dziedzinie uproszczenia i przestrzegania zasad proporcjonalności i pomocniczości.
Dwanaście sprawozdań rocznych opisuje nadzór i postępy, jednak te ostatnie, choć rzeczywiste, wciąż nie są jeszcze w pełni przekonujące dla użytkowników prawa.
3.14 Inicjatywa podjęta od czasu prezydencji irlandzkiej przez Radę w celu stanowienia lepszego prawa była przedmiotem deklaracji w sprawie lepszego stanowienia prawa przyjętej w 2004 r. przez sześć prezydencji [7].
Rada ds. konkurencji z listopada 2004 r. określiła około dwudziestu aktów prawnych (w podziale na 15 priorytetów), które należy uprościć, i kontynuowała działania w tym celu w lutym 2005 r.; Komisja postanowiła skonkretyzować kierunki swoich działań, a nadrzędnym celem stało się powodzenie operacji.
3.15 W komunikacie zatytułowanym "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej" [8] Komisja ponownie określiła swoje podejście z 2002 r. w ramach rewizji strategii lizbońskiej.
3.16 EKES, jako instytucjonalny przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, jest również gotowy już od wstępnego etapu oraz w sposób zdecydowanie bardziej aktywny wnieść wkład do inicjatywy zmierzającej do zapewnienia Europie lepszego, bardziej przejrzystego i bardziej spójnego prawodawstwa, aby odpowiedzieć na uzasadnione oczekiwania obywateli i przedsiębiorstw.
Protokół [9] zawarty z Komisją pozwala mu odbywać konsultacje w zakresie propozycji prawodawczych.
Jego opinie muszą być w tym względzie bardziej krytyczne i przede wszystkim przyjmować punkt widzenia adresatów aktów prawnych.
4.
Podstawy strategii na rzecz stanowienia lepszego prawa w Europie
4.1 Prawodawstwo stanowi uprzywilejowany sposób działania wspólnotowego na mocy ram prawnych wyznaczonych w Traktatach, w odróżnieniu od Państw Członkowskich, które mogą stosować różnorodne instrumenty.
4.2 Poprawa prawodawstwa (istniejącego i przyszłego) powinna mieć na celu nie tylko uproszczenie, lecz również spójne użycie pojęć prawnych i jasność sformułowań przede wszystkim w dziedzinach, w których przepisy prawne zmieniają się najczęściej, są najobszerniejsze i najbardziej złożone.
Można tu przytoczyć jako przykład przepisy dotyczące rynku wewnętrznego i środowiska, politykę transportową lub statystyki.
4.3 Strategia lizbońska, w szczególności konieczność poprawy konkurencyjności i cel lepszego zarządzania Europą [10] wymagają przede wszystkim przeprowadzenia analizy funkcji regulacyjnej oraz warunków w jakich jest ona sprawowana, przy jednoczesnym sprawdzeniu odzewu, z jakim spotyka się prawodawstwo europejskie w Państwach Członkowskich (ustawodawstwo, administracja), tak aby zapewnić bardziej jednolite stosowanie prawa i spójność legislacyjną w ramach jednakowych warunków ("level playing field") na rynku wewnętrznym.
W tym celu transpozycje nie powinny dodawać niepotrzebnych przepisów lub komplikować dyrektyw.
4.4 Rada Europejska w Lizbonie zwróciła się do Komisji, Rady i Państw Członkowskich o określenie na 2001 r. strategii zmierzającej do uproszczenia otoczenia regulacyjnego [11] w ramach skoordynowanego działania.
Podkreśliła również konieczność ukierunkowania się na nowe, bardziej elastyczne tryby regulacyjne.
4.5 EKES uważa, że wspomniane nowe tryby regulacyjne, które wspiera [12], wymagają bardziej bezpośredniego i stałego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w działalność prawodawczą poprzez współpracę z instytucjami lub w bardziej autonomiczny sposób (współregulacja lub samoregulacja), zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z grudnia 2003 r.
4.6 Należy utworzyć nowe partnerstwa z udziałem podmiotów społeczno-gospodarczych (lepiej zmobilizować komitety ds. zatrudnienia, ds. dialogu społecznego, lecz również ewentualnie utworzyć komitety sektorowe albo np. tematyczne grupy robocze), ponieważ gospodarka się globalizuje i dematerializuje (gospodarka cyfrowa i społeczeństwo oparte na wiedzy, kwestie własności przemysłowej i praw autorskich, audyt przedsiębiorstw oraz nowe instrumenty i usługi finansowe) [13], co pociąga za sobą ewentualnie podanie w wątpliwość procedur i instrumentów tradycyjnych lub w każdym razie zakłada pokonanie trudności w dostosowaniu się do szybkich zmian rynku oraz w zaspokajaniu potrzeb w dziedzinie innowacji, inwestycji lub szkoleń i badań naukowych.
4.7 Ze swej strony Komisja już teraz stosuje procedury konsultacji i oceny oddziaływania (w odniesieniu do których mapa działania jest publikowana co roku), odwołując się szczególnie do metody analizy porównawczej kosztów i korzyści, którą uzupełniają inne narzędzia, takie jak analiza wielokryteriowa.
Sam bilans kosztów i korzyści w opinii EKES-u nie stanowi narzędzia całkowicie stosownego dla wszystkich dziedzin i wszystkich skutków prawodawstwa (na przykład zdrowia publicznego, środowiska naturalnego).
W rzeczy samej, do analizy należy włączyć aspekty dotyczące wprowadzenia w życie praw podstawowych czy uwzględniania interesu ogólnego, które z definicji trudno jest określić w kategoriach stosunku kosztów do korzyści.
4.8 Oprócz komunikatu zatytułowanego "Aktualizacja i uproszczenie dorobku wspólnotowego" [14], który wyznacza ramy działania, podjęto dwie bardziej specyficzne inicjatywy, po pierwsze w zakresie prawodawstwa rolnego [15] i prawodawstwa z dziedziny rybołówstwa [16] w 2004 r., które są wyjątkowo zagmatwane i szybko ulegają zmianom, a po drugie inicjatywę uproszczenia rynku wewnętrznego (SLIM), która była wprowadzona od 1996 r. i dała częściowe lecz zachęcające rezultaty, choć Rada i Parlament w tak niewielkim stopniu się nią zajęły, że zdaje się ona obecnie być zarzucona [17].
4.9 Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2003 r. między Komisją, Parlamentem Europejskim a Radą [18] zmierza do wprowadzenia na poziomie instytucji nowego podejścia do funkcji prawodawczej, które otwiera większe możliwości w dziedzinie umowy, współregulacji i samoregulacji.
W wyniku tego porozumienia EKES przyjął opinię w sprawie uproszczenia [19] oraz wymieniony wyżej raport informacyjny o alternatywnych formach regulacji [20].
Uprzednio EKES skoncentrował całą swoją uwagę na działaniach w zakresie SLIM.
Wprowadzenie w życie porozumienia międzyinstytucjonalnego powinno się odbyć, według Komitetu, przy szczególnym uwzględnieniu MŚP oraz stosowaniu Europejskiej karty małych przedsiębiorstw.
4.10 Istnieje pogląd, że ponad połowa prawodawstwa stosowanego w Państwach Członkowskich ma pochodzenie wspólnotowe; dane przedstawione w 2000 r. podczas prac przygotowawczych w sprawie zarządzania mówiły o 80000 stron dorobku wspólnotowego; obecnie inne badania wykazują skromniejszy rozwój, rzędu 10 % nowego prawodawstwa wewnętrznego.
4.11 W każdym przypadku stosowaniu prawodawstwa odpowiadają koszty w zakresie przygotowania, transpozycji i stosowania nie tylko w odniesieniu do Unii i Państw Członkowskich, lecz również dla przedsiębiorstw i osób indywidualnych, które są zobowiązane znać przepisy, przestrzegać ich i stosować specjalne procedury administracyjne (compliance costs — koszty wprowadzania w życie).
4.12 Koszty wydania prawodawstwa, jego przestrzegania i jego następstw administracyjnych i biurokratycznych są trudne do oszacowania, lecz wzrastająca liczba krytycznych opinii, w szczególności ze strony przedsiębiorstw, podkreśla wynikające z niego trudności, przeszkody i procedury — w pewnych przypadkach zbędne — które zdaniem niektórych są na tyle uciążliwe, że stanowią istotną barierę dla konkurencyjności europejskiej, co budzi niepokój Rady i Komisji.
Wspomniane koszty muszą zostać oszacowane, by umożliwić obiektywne podejście do zagadnienia jakości prawodawstwa.
OECD ocenia, że koszt wprowadzenia w życie rozporządzeń wynosi 3-4 % europejskiego PKB [21].
4.13 Niemniej podejście od strony kosztów osiągnięcia zgodności i wpływu na konkurencyjność obejmuje wyłącznie jeden aspekt, który z pewnością jest istotny, lecz nie jedyny ani uprzywilejowany dla tej kwestii [22].
Można by tymczasem przyjąć podejście od strony końcowego etapu procesu wydawania najlepszego prawodawstwa; polegałoby ono na osiąganiu celów przy minimalnych kosztach wdrażania i przestrzegania prawa; EKES pragnąłby wypróbować ten pomysł zawarty w sprawozdaniu Mandelkerna, tytułem eksperymentu, w odniesieniu do propozycji mających wpływ na przedsiębiorstwa, zwłaszcza na MŚP.
W swoim podejściu Komisja już teraz uwzględnia kwestię kosztów administracyjnych i obecnie zajmuje się pilotażowym projektem celem opracowania modeli tychże kosztów (EU Net Admin.
Cost model).
4.14 Stanowienie prawa jest aktem politycznym, który poza instytucjami wspólnotowymi i rządami obejmuje zorganizowane społeczeństwo obywatelskie oraz wszystkich obywateli europejskich.
Wiele krytycznych uwag dotyczy braku czytelności, złożoności procedur przygotowywania prawa europejskiego i ich niewystarczającej przejrzystości, zbędnego wprowadzania wymogów lub procedur przy okazji transpozycji dyrektywy, podczas gdy ta ostatnia nawet tego nie wymaga (gold-plating).
Znajdują się tu również arkana procedur administracyjnych mnożących przeszkody, ilość dokumentów i koszta dla użytkowników prawa (red tape).
Zresztą organizacje pozarządowe skarżą się często na formalny charakter i niedostatki procedur uprzedniej konsultacji, które tymczasem wymagają od nich zarówno znacznego jak i kosztownego nakładu czasu i wiedzy specjalistycznej.
4.15 Chodzi o problemy zauważalności instytucji oraz zarządzania i demokracji, zarówno w odniesieniu do instytucji, jak i Państw Członkowskich; dotyczy to wizerunku Europy i jej instytucji, które są obecnie zmuszone znaleźć szybkie i skuteczne rozwiązania; a równocześnie chodzi o możliwość lepszego odpowiedzenia na wyzwania, jakimi są wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność w Europie.
Państwa Członkowskie muszą również przewidzieć reformę państwa i jego administracji, gdyż są one bezpośrednim przedmiotem krytyki, zaś ich aktywny udział w lepszym ogólnie zarządzaniu jest niezbędny.
4.16 Ma to bezpośredni wpływ na postęp idei europejskiej i budowania Unii, w szczególności w momencie, w którym debata polityczna na temat Traktatu konstytucyjnego znajduje się w centrum zainteresowania obywateli.
Należy odpowiedzieć na oczekiwania obywateli i społeczeństwa obywatelskiego dotyczące poprawy jakości i czytelności prawodawstwa wspólnotowego oraz działać na rzecz jego uproszczenia, oceniając jednocześnie obciążenie biurokratyczne związane ze stosowaniem prawa, spoczywające na zarówno na administracji, jak i na przedsiębiorstwach.
II.
JAK POPRAWIĆ JAKOŚĆ PRAWA WSPÓLNOTOWEGO?
5.
Uprościć wspólny dorobek prawny
5.1 W lutym 2003 r. Komisja wprowadziła ramy działania celem zmniejszenia wielkości dorobku prawnego, ulepszenia dostępu do prawodawstwa oraz uproszczenia istniejącego prawodawstwa.
Na tej podstawie Komisja przygotowała program odnawialny (rolling programme) w zakresie uproszczenia legislacji oraz przygotowała trzydzieści inicjatyw mających na celu dokonanie uproszczeń dla podmiotów gospodarczych, obywateli i administracji krajowych.
Na dzień dzisiejszy prawodawca rozpatruje 15 propozycji aktów prawnych celem ich uchwalenia.
5.2 EKES oczekuje na prezentację, w październiku 2005 r., nowej fazy programu Komisji w zakresie upraszczania prawodawstwa.
Ta nowa faza powinna w szczególności uwzględnić opinie zainteresowanych stron (patrz: konsultacje publiczne otwarte 1 czerwca 2005 r. na stronie EUROPA) oraz obejmować podejście sektorowe.
5.3 EKES przypomina o znaczeniu wprowadzenia w życie międzyinstytucjonalnej umowy dotyczącej lepszego stanowienia prawa, przyjętej w grudniu 2003 r., a w szczególności jej ust. 35, odnoszącego się do metod pracy Rady i Parlamentu Europejskiego celem rozpatrywania propozycji uproszczeń.
5.4 Kodyfikacja, zasadniczy instrument uproszczenia, musi z prawnego punktu widzenia zastąpić rozproszone prawo, harmonizując go i grupując.
Wcześniejsze akty prawne muszą zostać wyraźnie uchylone, aby kodeks uzyskał bezpieczeństwo prawne, którego oczekują odbiorcy i użytkownicy prawa.
Oznacza to formalne przyjęcie kodeksów przez prawodawcę, w odróżnieniu od wersji skonsolidowanych przygotowywanych przez Urząd Oficjalnych Publikacji, posiadających charakter techniczny, który nie daje takich samych gwarancji bezpieczeństwa prawnego, chociaż ułatwia znajomość prawa.
Konsolidacja jest w rzeczywistości przygotowaniem do kodyfikacji.
5.5 Skodyfikowana dziedzina musi oferować dostateczną kompletność lub określony poziom stabilności prawa, jeżeli kodyfikacja jest przeprowadzana bez zasadniczej zmiany przepisów; zawsze istnieje możliwość przeprowadzania w niektórych dziedzinach innej formy kodyfikacji, jeżeli konieczna okaże się częściowa nowelizacja obowiązujących przepisów.
5.6 Jeżeli dany przepis może zostać umieszczony w więcej niż jednym kodeksie, w jednym z nich musi zostać on zawarty jako pierwotny, natomiast w innych kodeksach w specjalnej postaci typograficznej wraz z odniesieniem do kodeksu, w którym figuruje jako przepis pierwotny.
5.7 Jeżeli konsolidacja prowadzi do stwierdzenia wewnętrznych sprzeczności, na przykład rozbieżnych definicji lub terminów w różnych tekstach, należy wówczas jak najszybciej przedstawić prawodawcy ogólny przeredagowany tekst zastępujący tekst skonsolidowany.
5.8 Ewentualne błędy związane z uchyleniem lub kodyfikacją należy jak najszybciej skorygować i opublikować.
5.9 Systematyczne odwoływanie się do metody konsolidacji jest stałym i skutecznym sposobem upraszczania, który może uwidocznić potrzebę kodyfikacji czy nowelizacji prawodawstwa, by stało się ono jaśniejsze i bardziej spójne; ułatwia to bardzo dostęp do obowiązującego prawa.
5.10 Portal EURlex powinien umożliwiać dostęp do wszelkich stosowanych przepisów prawa; wszelkie skodyfikowane i skonsolidowane teksty obowiązującego prawa powinny być umieszczone na stałe w portalu EURlex.
5.11 Jednak po pewnym czasie trudno jest dotrzeć do obowiązujących tekstów, by szukać w nich wskazówek, z powodu metody korzystania z Dzienników Urzędowych, co stanowi przeszkodę dla pełnego poznania dorobku prawnego — ten problem techniczny musi zostać rozwiązany.
6.
Propozycje EKES dotyczące metod lepszego stanowienia prawa
6.1 Portal PRElex powinien umożliwiać dostęp do prawa będącego w przygotowaniu przedstawiając je w jego otoczeniu (tekstowi powinny towarzyszyć takie dokumenty, jak ocena, konsultacje, analizy i wyjaśnienia); jeżeli prawodawstwo w przygotowaniu odsyła do innych dyrektyw lub rozporządzeń, łącze hipertekstu powinno umożliwić bezpośredni dostęp do takich dokumentów, bez względu na datę publikacji w Dzienniku Urzędowym.
6.2 Wyraźne uchylenie albo zmiana wcześniejszej normy sprzecznej z nowym prawodawstwem.
6.3 Większość metod już istnieje i jest stosowana, niemniej jednak niektóre wymagają udoskonaleń.
Można uwzględnić inne metody lub rozwiązania, lecz całość procesu ich wdrożenia nie powinna nadmiernie obciążać lub opóźniać i tak złożonych procedur przygotowywania aktów prawnych, tym bardziej że Traktat konstytucyjny nada procedurze współdecydowania charakter zwykłej procedury legislacyjnej.
6.4 Komisja proponuje (COM 2005/097) ustanowienie przy niej dwóch zespołów roboczych: - grupy ekspertów krajowych wysokiego szczebla do spraw regulacji, pomagających w realizowaniu procesu "lepszego stanowienia prawa"; - sieci ekspertów naukowych prowadzących doradztwo w odniesieniu do wybranej metodologii (zwłaszcza oceny wpływu), w każdym indywidualnym przypadku.
6.5 Komisja już odwołuje się do podobnych orzeczeń specjalistów w zależności od projektu prawodawczego; doświadczenie pokaże, czy owa formalizacja powoływania ekspertów będzie stanowiła wartość dodaną w porównaniu z bieżącą praktyką.
7.
Na wstępnym etapie projektu legislacyjnego
a) Określenie celów, które mają zostać osiągnięte przez prawodawstwo w zależności od prawa pierwotnego i istniejących już aktów, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w przedmiotowej dziedzinie; analiza możliwości jak najlepszego osiągnięcia zamierzonych lub realizowanych celów przy jednoczesnym unikaniu inflacji legislacyjnej;
b) hierarchizacja celów i określenie priorytetów w drodze działań sektorowych lub horyzontalnych; rola Rady w tym procesie; analiza konieczności stanowienia prawodawstwa, o ile nie istnieją już środki w Traktatach lub prawodawstwie wtórnym pozwalające na osiągnięcie tych samych celów;
c) planowanie średnioterminowe (kalendarium, plan prac) w celu osiągnięcia określonych celów, przy jednoczesnym włączeniu nowych partnerstw w osiąganie tych celów;
d) określenie aktu lub aktów prawnych, które najlepiej odpowiadają zamierzonym celom: dyrektywa (prawo ramowe), rozporządzenie (prawo), uproszczenie (łączenie nowych przepisów z już istniejącymi, przy jednoczesnej unifikacji pojęć prawnych i definicji, systematycznej konsolidacji zmian z wcześniejszym tekstem, kodyfikacji, zbieraniu praw — restatement, tj. łączeniu rozproszonych przepisów w jednym zweryfikowanym i uproszczonym instrumencie) lub inna forma regulacji za pomocą metod alternatywnych (współdecydowanie, współregulacja, samoregulacja nadzorowana bądź nie, zawieranie umów); uwzględnienie celu uproszczenia i przejrzystości we wszystkich nowych procedurach legislacyjnych;
e) wstępne analizy oddziaływania wykraczające poza metodę opartą na porównywaniu kosztów z korzyściami w ujęciu czysto finansowym, w szczególności w dziedzinach, w których takie ujęcie ilościowe jest trudne (na przykład działania z zakresu środowiska naturalnego: wpływ na zdrowie publiczne, różnorodność biologiczna, jakość powietrza lub wody; działania społeczne: uczestnictwo, warunki życia i pracy oraz ich przewidywany wpływ na produkcyjność i wydajność gospodarczą lub dobrobyt społeczny); ogólny bilans musi być pozytywny z punktu widzenia interesu publicznego lub interesu ogólnego (na przykład skuteczność przepisów społeczno-gospodarczych), natomiast przepisy wykonawcze muszą unikać w jak największym stopniu zbyt dużych ograniczeń, nieproporcjonalnych kosztów dostosowania (compliance costs) lub zbędnych kontroli i przepisów w stosunku do zamierzonych celów; o ile rachunek finansowy jest konieczny, jego znaczenie musi w niektórych przypadkach zostać zrelatywizowane w kontekście pewnych priorytetowych celów politycznych;
f) demokracja uczestnicząca: alternatywne formy regulacji angażujące w sposób bezpośredni adresata prawodawstwa; w przypadku instrumentów legislacyjnych, konsultacja angażująca w sposób priorytetowy, dostateczny i skuteczny najbardziej bezpośrednio zainteresowanych uczestników społeczeństwa obywatelskiego, w sposób bezpośredni i za pośrednictwem organizacji przedstawicielskich, ewentualny wniosek o wydanie opinii rozpoznawczych przez Komitet Ekonomiczno-Społeczny i/lub Komitet Regionów; wykorzystanie zielonych i białych ksiąg jako narzędzi przygotowawczych oraz szeroki zakres konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim i instytucjami; nawiązywanie partnerstw z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego; wykorzystanie środków komunikacji w celu wyjaśnienia celów i treści przewidywanych instrumentów.
8.
Przygotowanie projektu legislacyjnego według EKES
8.1 Analizy oddziaływania:
8.1.1 EKES przyjmuje do wiadomości przyjęcie w Komisji nowych wewnętrznych wytycznych w zakresie analizy oddziaływania, które zaczęły obowiązywać od 15 czerwca 2005 r.
8.1.2 Wstępne oceny oddziaływania, dostosowane do zakresu i złożoności celów do osiągnięcia, powinny być inicjowane przy wykorzystaniu zasobów ludzkich i kompetencji posiadanych przez DG, które chcą wprowadzić inicjatywę prawodawczą od momentu, gdy cele do osiągnięcia przez przewidziane przepisy zostaną określone na płaszczyźnie politycznej.
Chodziłoby zatem o pierwsze podejście do oceny.
8.1.3 Kryteria i metodologia mogą odpowiadać z góry określonym standardom dostosowanym następnie dla każdej DG i w miarę potrzeby dla analizowanego projektu.
Na tym etapie można przewidzieć nieformalne konsultacje w zakresie stosowania, celów, rodzaju instrumentu i jego przewidywanego wpływu z pewnymi najbardziej reprezentatywnymi lub najbardziej zainteresowanymi organizacjami, ekspertami krajowymi, jednocześnie nie podając w wątpliwość zasady konsultacji otwartej.
8.1.4 To, co EKES określa jako "wstępna analiza oddziaływania" [23] mogłaby być wówczas udoskonalona w procedurze wewnętrznej albo, w zależności od potrzeb, odwołując się do niezależnej ekspertyzy zewnętrznej lub do ekspertów krajowych zgodnie z modelem zaproponowanym przez Komisję [24].
8.1.5 Komitet nalega, by analizy oddziaływania uwzględniały w zrównoważony sposób wszystkie trzy wymiary — gospodarczy, społeczny i środowiskowy — strategii lizbońskiej.
8.1.6 EKES sądzi, iż ważne jest, by analiza oddziaływania znalazła się w centrum procesu opracowania i stosowania prawodawstwa; badania te nie powinny być postrzegane jako obowiązkowe ćwiczenia dla administracji czy też jako nie przedstawiające wartości dodanej.
8.1.7 Nalega na konieczność przeprowadzenia analizy oddziaływania przynajmniej w odniesieniu do każdego projektu prawodawczego mającego znaczenie dla przedsiębiorstw i pracowników różnych sektorów gospodarczych oraz w odniesieniu do każdego wniosku podlegającego procedurze współdecyzji.
Należy uzasadnić, dlaczego wybrano dany instrument prawodawczy bądź alternatywne rozwiązanie (współregulacja, umowy, samoregulacja), zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z grudnia 2003 r. w sprawie "lepszego stanowienia prawa" i z punktu widzenia jego wkładu w uproszczenie prawne i administracyjne dla adresatów.
Jednakże wyniki analizy oddziaływania nie mogą być wystarczające, by uzasadnić złożenie wniosku legislacyjnego.
8.2 Konsultacje i redagowanie treści:
8.2.1 Następny etap, którym jest właściwe redagowanie treści prawodawstwa, przebiegałby najpierw wewnętrznie, zgodnie z metodami pracy Komisji, w szczególności Przewodnika redakcyjnego, który może być udoskonalany przez komitety prawników i ekspertów w Komisji; etap redagowania treści powinien pozostawić niektóre opcje otwarte; w rzeczywistości etap konsultacji nie powinien proponować tekstu "dopracowanego" w najdrobniejszych szczegółach, lecz należy przeprowadzić konsultacje z zainteresowanymi stronami w sprawie różnych opcji politycznych.
8.2.2 Już na tym etapie należy zwracać się również do wspólnotowych organów doradczych w przypadku projektów o pewnym znaczeniu lub też one same mogą zająć się takim projektem; na przykład poza przypadkami zielonych i białych ksiąg, Komitet Regionów, reprezentujący administrację i władze lokalne, oraz EKES, jako przedstawiciel zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, powinny móc być proszone o wydanie doradczej opinii rozpoznawczej w sprawie propozycji legislacyjnych dotyczących przede wszystkim rynku wewnętrznego, gospodarki, przedsiębiorstw, handlu międzynarodowego, stosunków zewnętrznych, środowiska naturalnego, spraw socjalnych i imigracji, konsumentów, reform prawodawstwa rolnego.
Opinia powinna skupić się zarówno na uprzedniej analizie oddziaływania jak i na poszukiwanych celach i środkach ich realizowania.
8.2.3 W rzeczywistości opinie wydawane w sprawie szczegółowo opracowanych tekstów legislacyjnych, które były już przedmiotem pierwszych rozstrzygnięć, stanowią zbyt późny etap, aby mogły znacząco wpłynąć na ich ogólny kształt; wiedza Komitetów mogłaby zatem już od początkowego etapu w o wiele bardziej konstruktywny sposób przyczyniać się do lepszej jakości prawodawstwa, jego zrozumienia i akceptacji przez odbiorców.
8.2.4 W ramach tego etapu należy przeprowadzić bezpośrednie konsultacje z zainteresowanymi osobami i instytucjami lub organizacjami i instytucjami krajowymi i lokalnymi w ramach połączenia klasycznych środków (przesłuchania, seminaria, wnioski o opinie konsultacyjne) oraz środków elektronicznych (poczta elektroniczna, kwestionariusze na stronie internetowej DG, która jest głównie odpowiedzialna za projekt).
Protokoły zawarte z organami doradczymi nadają im prawo do przeprowadzania niektórych procedur konsultacyjnych. Należy w większym stopniu korzystać z tej możliwości.
8.2.5 Rozpoczęcie procedury otwartej konsultacji za pośrednictwem wspólnotowej strony internetowej zakłada wykorzystanie odpowiednich środków komunikacji i informowania opinii publicznej, tak aby charakter, treść w skrócie i sama strona dotarły do jak największej liczby osób, podmiotów społeczno-gospodarczych, przedsiębiorstw lub administracji lokalnych, których dotyczy projekt legislacyjny; można by opracować rejestr organizacji europejskich i krajowych, administracji lokalnych, krajowych i regionalnych rad gospodarczo-społecznych, co pozwoliłoby uprzedzać pocztą elektroniczną o rozpoczęciu konsultacji; odpowiednie organy komunikacyjne mogłyby również zostać powiadomione (prasa ogólna i specjalistyczna, zawodowa...) w celu rozpowszechniania informacji.
8.2.6 Obiektywne podsumowanie ewentualnych odpowiedzi na konsultacje musi zostać opublikowane na zakończenie procedury w portalu Komisji.
Podsumowanie powinno być wolne od wszelkich uprzedzeń lub tendencji do priorytetowego traktowania tego, co stanowiłoby kierunek pierwotnie pożądany przez Komisję, oraz odcinać się od nacisków lobbystów, tak aby przyznać uprzywilejowaną pozycję interesowi ogólnemu ponad interesami indywidualnymi lub rzeczywistej sytuacji na miejscu w stosunku do podejścia ideologicznego.
8.2.7 W przeciwnym razie mogłyby z niego wynikać problemy trudne do pokonania na kolejnym etapie, jak to miało miejsce w przypadku dwóch projektów "pakietów portowych" (brak analizy oddziaływania, brak odniesień do międzynarodowych konwencji morskich MOP ratyfikowanych przez Państwa Członkowskie), projektu dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym (rezygnacja z harmonizacji ustawodawstwa) lub wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie patentowalności wynalazków wdrażanych z wykorzystaniem komputera (która wprowadziła poważne zamieszanie oraz niepewność prawną, wobec czego EKES wyraził swoje mocne zastrzeżenia, i która została ostatecznie odrzucona przez Parlament w drugim czytaniu) [25].
8.2.8 Jeżeli chodzi o oddziaływanie na administracje krajowe, które są głównymi wykonawcami prawodawstwa wspólnotowego, należy wprowadzić metody, stosowane już w wielu krajach, polegające na ustanowieniu powiązań między właściwymi DG a stosownymi wydziałami w administracji krajowej, w odnośnych dyrekcjach prawnych, jak również w dyrekcjach technicznych.
Należy przewidzieć współpracę i ocenę procedur wewnętrznych w zakresie analizy oddziaływania (benchmarking) w celu ustanowienia porównywalnych kryteriów przy uwzględnieniu końcowych adresatów prawodawstwa.
8.2.9 Kryteria ustalania jakości i wpływu prawodawstwa winny być proste, na wzór proponowanych w sprawozdaniu Mandelkerna [26], oraz powinny w jak najlepszy sposób wykorzystywać europejskie i krajowe zasoby statystyczne oraz doświadczenia służb kontrolnych i inspekcyjnych.
Nie powinny one pomijać konsultacji z personelem wykonawczym i nadzorującym, który będzie je wdrażać w praktyce.
Przewidywać będą one również zapotrzebowanie na dodatkowe informacje, bądź też ewentualne szkolenia lub rekrutację/rozwój struktury w celu zapewnienia skutecznego wdrażania w praktyce.
8.2.10 Będzie tu chodzić o ustalenie kosztów wdrażania oraz wstępnych wymogów technicznych w jak najbardziej precyzyjny sposób, na każdym właściwym poziomie, przy uwzględnieniu prawodawstwa istniejącego w danej dziedzinie.
W ten sposób można będzie osiągnąć cele lepszego poznania aspektów oddziaływania przewidywanych przepisów oraz zmniejszyć koszty ich wdrażania.
8.2.11 Sieć ekspertów naukowych ustanowiona przez Komisję mogłaby zajmować się udoskonalaniem metod obecnie stosowanych w Komisji, aby wzmocnić ich skuteczność.
Będzie musiała również przestudiować poszczególne analizy oddziaływania związane z projektem lub zmianami, które zostaną jej przedłożone.
8.2.12 Niezbędne jest programowanie, aby określić etapy i poznać ograniczenia czasowe, które muszą zostać uwzględnione podczas planowania racjonalnego czasu na przygotowanie przepisów przy uwzględnieniu ewentualnych implikacji i nadzwyczajnych sytuacji.
8.2.13 Analizy oddziaływania uznane za niekompletne lub niedostateczne powinny być weryfikowane, włącznie ze stosowaniem — w razie potrzeby — ekspertyz zewnętrznych.
Parlament otworzył nową zakładkę na swojej stronie OEIL [27], która dotyczy badania analiz oddziaływania i która mogłaby stanowić uzupełnienie, być może krytyczne, istniejących publikacji Komisji (poszczególne plany działania i oceny w odniesieniu do wszystkich projektów objętych procedurą współdecydowania, które Komisja zobowiązała się realizować od 2005 r.).
8.2.14 Po przebyciu tych etapów, możliwa byłaby finalizacja propozycji legislacyjnych, analizy oddziaływania [28] i kosztorysu, a także wyjaśnień mających na celu umożliwić jak najlepsze zrozumienie wśród użytkowników, osób zajmujących się prawem oraz legislatorów wspólnotowych i krajowych– celów, zakresu i praktycznych skutków proponowanego prawodawstwa.
"Kontrola jakości" prawodawstwa powinna zostać przeprowadzona właśnie na tym etapie; należy jedynie określić sposób jej przeprowadzania.
8.2.15 Komunikat Komisji, skierowany do legislatorów oraz wspólnotowych i krajowych organów doradczych, a także władz lokalnych zapewniających stosowanie i kontrolę, powinien zawierać wszystkie te elementy.
8.2.16 Po dokonaniu wyboru instrumentu trzeba będzie precyzyjnie określić zakres jego stosowania, rozróżniając to, co wybrany instrument obejmuje (dyrektywa), od tego, co mogłoby należeć do innego instrumentu (rozporządzenie) lub podlegać alternatywnej metodzie regulacyjnej.
8.2.17 Brzmienie powinno być precyzyjne, jednoznaczne, wyraźnie odwoływać się, oprócz wybranej podstawy prawnej, do innych stosownych artykułów Traktatów i wcześniejszego prawodawstwa (zwykłe odniesienie techniczne do wydania Dz.U. UE nie będzie wystarczające, trzeba będzie wręcz przeciwnie sprecyzować pełną nazwę i krótko opisać treść i zakres instrumentów odniesienia, aby sprzyjać zrozumieniu przez użytkowników prawa, nie tylko przez wyspecjalizowanych prawników).
Motywy będą posiadać szczególne znaczenie dla zapewnienia czytelności celów i treści właściwych przepisów i będą musiały być jasno zredagowane oraz unikać wszelkich zbędnych elementów.
8.2.18 Rozwój lub późniejsze zmiany prawodawstwa mogłyby zostać włączone do prawodawstwa (sprawozdanie Komisji po określonym czasie stosowania, które można już znaleźć, a jeszcze lepiej wzorcowa klauzula rewizyjna — sunset clause — po określonym czasie, na przykład trzech latach) [29]; co będzie zakładać system informacji, informacji zwrotnych (feed back), w oparciu o prośby o informacje i sugestie przekazane przez społeczeństwo obywatelskie, które w tym celu powinno posiadać rozmówcę na szczeblu wspólnotowym (jeden punkt kontaktowy na poziomie reprezentacji wspólnotowych w Państwach Członkowskich lub określone służby Komisji wskazane w prawodawstwie).
8.2.19 Komisja powinna wówczas, stosując klauzulę rewizyjną, zaproponować w określonym terminie zmiany lub podjęcie określonej inicjatywy, lub w takim samym terminie przedstawić wyjaśnienia, dlaczego jej zdaniem zmiany nie są konieczne.
8.2.20 Niektóre zespoły ekspertów zalecają utworzenie europejskiej agencji kontroli jakości lub słuszności prawodawstwa.
Utworzenie takiej wyższej instancji nadzoru prawodawstwa, posiadającej prawo wprowadzania zmian, byłoby jednak niewspółmierne i sprzeczne z literą i duchem Traktatów.
Podważyłoby to prawo — i obowiązek — inicjatywy Komisji.
W każdym wypadku Komitet nie popiera utworzenia takiej "nadrzędnej agencji" kontrolującej korzystanie z prawa inicjatywy przez Komisję.
Woli on rozbudować procedury konsultacji ex ante oraz położyć nacisk na jakość analiz oddziaływania i konsultacji ex post.
8.2.21 Niezależne lub oddelegowane władze regulacyjne muszą również podlegać ocenie, gdyż praca komitetów legislacyjnych i agencji regulacyjnych charakteryzuje się brakiem przejrzystości w stosunku do zwyczajnych procedur legislacyjnych.
Legislator musi mieć możliwość przeprowadzenia kontroli korzystania z tych uprawnień.
W składzie zarządów agencji powinni zasiadać przedstawiciele partnerów społecznych według zasady parytetu.
8.2.22 Jakość tłumaczenia na języki wspólnotowe stanowi niekiedy problem. Należy zwiększyć liczbę i kompetencje prawników lingwistów w Komisji, aby uwzględnić kolejne rozszerzenia.
Trzeba będzie wewnętrznie rozwinąć ekspertyzę z zakresu formalnej techniki legislacyjnej i oceny legislacyjnej dostępną dla urzędników zaangażowanych w redagowanie propozycji legislacyjnych oraz wkładających wysiłek w uproszczenie, a także zwiększyć zakres jej nauczania na krajowych uniwersyteckich kierunkach prawniczych, aby móc w przyszłości zatrudnić wykwalifikowanych krajowych i europejskich urzędników.
Niektóre uniwersytety już zapewniają taki rodzaj kształcenia i prowadzą badania w tych dziedzinach, a ich wiedza specjalistyczna może być wykorzystywana.
8.2.23 Działające przy lub w Komisji komitety ekspertów ad hoc przed opublikowaniem danej inicjatywy powinny przedstawiać propozycje kierując się zasadą precyzyjności, spójności i słuszności treści i formy, a także jednolitości pojęć i terminów prawnych stosowanych w różnych projektach instrumentów, na wzór obowiązującego już prawodawstwa.
Komisja przygotowała już wspólny praktyczny poradnik skierowany do osób, które zajmują się redagowaniem projektów legislacyjnych, w trosce o jednolitość używanych pojęć prawnych i spójność prawa; należy zatem zapewnić prawidłowe wdrożenie tych norm redakcyjnych.
8.2.24 Jakość prawodawstwa będzie więc ściśle uzależniona od analiz wpływu i procedur konsultacji wstępnych, które będą miały na celu zapobieganie zbyt licznym i obszernym poprawkom w stosunku do projektu początkowego. Jakość poprawek może mieć również wpływ na jakość tekstu końcowego.
Jeżeli poprawki w wyniku dochodzenia do konsensusu są niezbyt jasne lub sformułowane w nieprecyzyjny sposób, tak by zadowolić wszystkich, to będą one mogły być niekorzystne dla skuteczności i precyzji prawnej.
Komitet terminologiczny (złożony z prawników lingwistów i ekspertów) mógłby pomagać Komisji w formułowaniu proponowanych zmian, aby zachować jasność i spójność zmian, które będzie mógł przyjąć w następnym czytaniu.
8.2.25 Komitet zauważa z zainteresowaniem, że Komisja poddaje przeglądowi swe wytyczne w sprawie oceny oddziaływania ustalając jaśniejsze kierunki w odniesieniu do gospodarki i konkurencyjności oraz przewiduje również analizę zgodności z Kartą praw podstawowych [30].
To zaktualizowane podejście uwzględnia pewną liczbę sugestii zawartych w niniejszej opinii i Komitet będzie śledził jego realizowanie.
8.2.26 Analizy oddziaływania dotyczące poprawek przedłożonych przez europejskiego prawodawcę powinny być przewidziane w przypadku, gdy poprawki takie mają charakter merytoryczny, przy wykorzystaniu metody stworzonej przez Komisję, jednakże bez zbędnego przedłużania procedur wprowadzania zmian.
W tym względzie EKES ma nadzieję, że trzy zainteresowane instytucje będą mogły opracować wspólne podejście w kwestii analiz oddziaływania w związku z realizacją umowy międzyinstytucjonalnej dotyczącej lepszego stanowienia prawa.
9.
Wkład sędziów wspólnotowych
9.1 Trzeba będzie w jak największym stopniu ograniczyć obowiązek odwoływania się do interpretacji, aby zrozumieć prawodawstwo, chociaż wykładnia przedstawiona przez sędziego, uzupełniona interpretacją doktryny i praktyków, nadal jest niezbędna do stosowania prawa w odniesieniu do odrębnych przypadków.
Nieprecyzyjne lub niepewne prawodawstwo narusza bezpieczeństwo prawne, zwiększa koszty jego wdrażania ze względu na obowiązek ciągłego odwoływania się do ekspertów prawnych i technicznych oraz ewentualnie do sędziego, pociąga za sobą wydłużone terminy wdrożenia lub niewłaściwe transpozycje.
Sędzia jest wówczas zmuszony do przyjęcia roli legislatora, natomiast liczba spraw może wzrastać w takim stopniu, że zaszkodzi skuteczności prawa dostępu do sędziów i co najmniej do sprawiedliwego procesu w racjonalnym terminie.
9.2 Swoimi odpowiedziami na wnioski o orzeczenie wstępne sędzia wspólnotowy przyczynia się do unifikacji praw krajowych.
Jednakże zła jakość prawodawstwa zmusza go do wyjaśniania znaczenia i zakresu prawnego rozporządzeń o niepewnej interpretacji, by uzupełnić w ten sposób braki prawodawcy.
9.3 Wreszcie, możliwości w zakresie tworzenia specjalnych izb pierwszej instancji powinny zostać wykorzystane w optymalny sposób, co umożliwiłoby Trybunałowi rozstrzyganie na pierwszym poziomie w jak najkrótszym terminie oraz jak najlepsze i szybkie wypełnianie funkcji uniformizacji orzecznictwa oraz precyzowania pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego w drugiej instancji.
10.
Rola Państw Członkowskich
10.1 Rządy i ich przedstawiciele w COREPER, różne formacje Rady i komitetów legislacyjnych pełnią szczególną rolę w przygotowaniu i stosowaniu prawodawstwa, zarówno w zakresie jakości uprawnień legislacyjnych, jak i władzy wykonawczej sprawowanej wspólnie z Komisją.
10.2 Lepsza współpraca negocjatorów, służb oraz ministerstw, których dotyczy transpozycja i stosowanie prawodawstwa, powinna rozpoczynać się na etapie analizy projektów, aby antycypować i lepiej przygotować przepisy wykonawcze i skrócić termin wykonania.
10.3 Oprócz jego włączenia do wspólnotowego systemu instytucjonalnego oraz przeniesienia kompetencji lub trybów wspólnego ich wykonywania, Państwo Członkowskie ewoluowało również na płaszczyźnie wewnętrznej; powstały różne ośrodki decyzyjne poprzez decentralizację lub dekoncentrację administracji i służb państwowych, przeniesienie kompetencji na władze terytorialne lub niezależne organy administracyjne i agencje posiadające uprawnienia regulacyjne i administracyjne wraz z przewidywanymi skutkami dla budżetu.
Poza Unią Europejską podlega ono również porządkom prawnym o charakterze ponadnarodowym (przyjętym i stąd również obowiązującym zgodnie z zasadą pacta sunt servanda), zaś jego prerogatywy w zakresie zarządzania gospodarczego znacznie osłabły w niektórych dziedzinach (globalizacja i WTO, jednolity rynek, prywatyzacje).
10.4 Poza tym reforma państwa i administracji nie zawsze postępuje w pożądanym tempie, zaś nakładanie się na siebie kompetencji stwarza brak pewności lub trudności prawne niekorzystne dla przedsiębiorstw i służb państwowych lub samorządów terytorialnych odpowiedzialnych za realizację.
10.5 Państwo nie jest już jedynym źródłem prawa, transponuje ono prawo wspólnotowe według swoich zasad wykonania i kontroli, nie zawsze dzieląc się nimi w sposób jasny z władzami lokalnymi lub organami zdecentralizowanymi.
Prowadzi to niekiedy do znacznych rozbieżności między różnymi krajami w stosowaniu prawa i szczególnych wymogów administracyjnych pochodzenia wspólnotowego na niekorzyść niezbędnej harmonizacji w ramach wewnętrznego rynku, co może stanowić czynnik zakłócający konkurencję.
10.6 Bez aktywnego i zdecydowanego udziału Państw Członkowskich — na płaszczyźnie politycznej i praktycznej — w procesie uproszczenia i poprawy prawodawstwa europejskiego, nie będzie ono przedstawiać wartości dla obywateli, a podejmowane wysiłki okażą się zbędne.
Zasada "jednego okienka", administracja elektroniczna, uproszczenie i ujednolicanie formularzy są stopniowo wdrażane, na przykład w dziedzinie ceł, lecz następuje to zbyt wolno.
Należy również uwzględnić "lukę cyfrową" w sposobie rozpowszechniania informacji wśród użytkowników normy prawnej.
10.7 Jednakże znaczna liczba rządów i parlamentów krajowych ma świadomość konieczności stanowienia lepszego prawa i lepszego zarządzania, w licznych wypadkach tworząc specjalne organy do spraw kontaktów z niektórymi sektorami społeczeństwa obywatelskiego, odpowiedzialne za czuwanie nad jakością przygotowywanego prawodawstwa lub jego transpozycji.
Należy sporządzić bilans tych doświadczeń, który musi prowadzić do wymiany doświadczeń i lepszej harmonizacji kryteriów i stosowanych metod.
10.8 Należy również uwzględnić rolę sędziów krajowych i właściwe stosowanie przez nich wniosków o orzeczenia wstępne; standardy służby publicznej wymiaru sprawiedliwości muszą zostać poprawione w ujęciu ogólnym z punktu widzenia czasu trwania procedur i w niektórych przypadkach z punktu widzenia kosztów ponoszonych przez osoby poszukujące dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
10.9 Kompetencje ekspertów (lub zespołu ekspertów krajowych i drugiej sieci ekspertów niezależnych proponowanych przez Komisję) [31] wykorzystywane jako wsparcie dla Komisji celem przyczynienia się do zapewnienia jakości prawodawstwa, mogłyby zostać rozszerzone, w ramach konsultacji, o weryfikację jakości transpozycji.
Można ustanowić system ostrzegania uruchamiany przez organizacje krajowe społeczeństwa obywatelskiego i adresatów prawodawstwa (specyficzne punkty kontaktowe, Info-Eurocentra...).
10.10 EKES mógłby również rozważyć wprowadzenie systemu połączeń organizacji społeczeństwa obywatelskiego przy sekcjach Komitetu, w szczególności Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego oraz Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, wraz z Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku i bazą danych PRISM.
W ten sposób mógłby przeprowadzać ocenę sprawozdań Komisji w dziedzinie uproszczenia i stanowienia lepszego prawa na potrzebach wyrażonych przez adresatów oraz bardziej skutecznie formułować propozycje udoskonaleń.
11.
Uwagi końcowe
11.1 Państwa Członkowskie będą również zaangażowane w działania na rzecz poprawy prawodawstwa w celu zapewnienia lepszej konkurencyjności w ramach OECD.
Różne raporty OECD wykazują w większości przypadków ograniczone wyniki takich działań w stosunku do realizowanych celów, jednakże niektóre pokrywają się z oczekiwaniami wspólnotowymi (jakość przepisów, uproszczenie stosunków z administracją i procedur (zasada jednego okienka), stworzenie nowych narzędzi wsparcia przy podejmowaniu decyzji, bardziej otwarte procedury podejmowania decyzji (przejrzystość, uczestnictwo), e-administracja, decentralizacja itp.).
11.2 OECD zachęca do utworzenia w każdym kraju jednostki odpowiedzialnej za ocenę kosztów, jakości i wpływu nowych przepisów.
Chociaż inicjatywy i kryteria, które należy promować w zakresie prawodawstwa wspólnotowego, nie pokrywają się całkowicie z inicjatywami i kryteriami OECD z powodu różnorodności kompetencji dzielonych w Unii przez 25 państw i różnorodności celów prawodawstwa wspólnotowego, istnieje jednak pewien rodzaj synergii między obydwoma podejściami [32].
11.2.1 Ponadto przygotowywany jest projekt UE-OECD w zakresie wprowadzania prawodawstwa wspólnotowego w dziesięciu nowych Państwach Członkowskich.
Warto by zatem przewidzieć większą synergię między UE i OECD.
11.3 Problemy z transpozycją dotyczą przede wszystkim rządów krajowych i ich administracji centralnej.
W tej dziedzinie jakość powinna stanowić zasadniczy priorytet.
Istotne wydaje się również przestrzeganie terminów w celu uniknięcia czasowego podziału rynku wewnętrznego.
11.4 Rozszerzenie procedury współdecydowania przewidzianej w Traktacie konstytucyjnym jest istotne z punktu widzenia demokracji; w powiązaniu z procedurami konsultacji i oceny na różnych etapach i poziomach, procedury mogą ulec wydłużeniu i stać się bardziej złożone.
Również początkowa jakość propozycji i jakość transpozycji dyrektyw może zrównoważyć ryzyko przedłużenia terminów.
Opracowanie wskaźników jakości przepisów ma zatem zasadnicze znaczenie [33].
11.5 Najtrudniejszy problem dotyczy uproszczenia dorobku legislacyjnego.
Zadanie jest poważne, a EKES wyraża wątpliwości, czy można na nie przeznaczyć niezbędne środki bez pełnego poparcia decyzji politycznych i ich konsekwencji finansowych przez Państwa Członkowskie.
EKES wystosowuje zatem apel w tym względzie.
11.6 Należy podkreślić, że podejście partycypacyjne stawia poważne wymagania przed organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, instytucjami i ich pracownikami oraz rządami i ich administracją.
Same rozwiązania formalne lub technokratyczne nie będą mogły zapewnić powodzenia przedsięwzięcia, pomimo wysokiego poziomu instrumentów technicznych procedur legislacyjnych lub wskaźników oceny oddziaływania.
11.7 W przypadku, kiedy Komisja jest upoważniona do zawierania traktatów międzynarodowych w imieniu Wspólnoty (WTO, ...), udział organizacji podmiotów społeczno-gospodarczych i innych uczestników społeczeństwa obywatelskiego oraz konsultacja z nimi powinny również być możliwe zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym.
Należy rozważyć zasady i metody takiego działania.
11.8 Uproszczenie przepisów oraz lepsza jakość prawodawstwa nie łączą się z jakąkolwiek ideologią deregulacji społeczno-gospodarczej; wynikają one z inicjatywy ulepszania zarządzania, celem lepszego opanowania, z technicznego i politycznego punktu widzenia, złożoności prawodawstwa tworzonego przez Unię Państw, zgodnie z demokratycznymi, partycypacyjnymi i racjonalnymi procedurami.
11.9 Ostatecznie problemy i perspektywy rozwiązań zostały jasno przedstawione; podjęte wysiłki są na miarę wyznaczonych celów.
Dlaczego więc dokonany postęp jest wciąż skromny?
Czy istnieją czynniki oporu, a jeśli tak, to jakie?
Czy przeznaczone środki są dostateczne, czy też trzeba przyznać następne?
Czy istnieje wystarczająca wola polityczna odniesienia sukcesu u wszystkich zainteresowanych uczestników?
Czy można pokonać przeszkody?
Odpowiedzi na te pytania pozostają otwarte, jednak silna wola polityczna i prowadzenie działań w perspektywie długoterminowej wydają się mieć podstawowe znaczenie dla osiągnięcia ogólnego celu przedsięwzięcia uproszczenia dorobku prawnego i lepszego stanowienia prawa w Europie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego Wspólnej deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski"
(COM(2005) 311 końcowy)
(2006/C 24/16)
Dnia 29 lipca 2005 r., Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 września 2005 r. (sprawozdawca: José María ZUFIAUR).
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z 29 września 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 84 do 5, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Inicjatywa Komisji i Rady, aby zmodyfikować deklarację w sprawie unijnej polityki rozwojowej z 2000 r. i, ogólnie rzecz biorąc, określić przyszłość tej polityki, jest ze wszech miar słuszna.
Zmiany na scenie międzynarodowej, nowe postawy i uzgodnienia wspólnoty międzynarodowej dotyczące polityki rozwojowej oraz przemiany w samej Unii wydają się uzasadniać taką aktualizację.
Jednocześnie, pogorszenie problemów niedorozwoju, szczególnie na kontynencie afrykańskim, oraz zwiększenie się różnic pomiędzy krajami powodowanych przez globalizację podkreślają potrzebę aktualizacji wspólnotowej polityki rozwojowej.
1.2 Wśród przemian na scenie międzynarodowej, które wpłynęły w jakimś stopniu na polityki rozwojowe, można wymienić: zwiększoną troskę o bezpieczeństwo po 11 września; skutki szczytu WTO w Doha w 2001 r. i proces nim zapoczątkowany w tzw. Agendzie Rozwoju; nowy konsensus międzynarodowy w dziedzinie rozwoju osiągnięty na Szczycie Milenijnym ONZ, czego wyrazem były m. in. konferencje w Monterrey, Johannesburgu i Kairze dotyczące finansowania, środowiska naturalnego, równouprawnienia płci lub AIDS; proces harmonizacji polityk rozwojowych dawców pomocy zainicjowany przez Komitet ds. Wspierania Rozwoju (DAC — Development Assistance Committee) przy OECD i konsolidacja pewnych nowych programowych i wykonawczych instrumentów pomocy, jak dokumenty strategii ograniczenia ubóstwa (PRSP — Poverty Reduction Strategy Papers), program wsparcia sektorowego (SWAp — Sector Wide Approaches) lub wsparcie budżetowe.
Ostatnio, forum wysokiego szczebla poświęcone skuteczności pomocy, które odbyło się w marcu 2005 r. w Paryżu, stanowiło postęp w tej dziedzinie, gdyż podjęto tam pewne zobowiązania co do zasad przyjmowania odpowiedzialności przez państwa-beneficjentów, harmonizacji oraz zarządzania opartego na wynikach i dzielonej odpowiedzialności.
1.3 Wpływ na te zmiany mają także skromne rezultaty osiągnięte, dla większości wskaźników, w ramach celów zaznaczonych przed pięciu laty w Milenijnych Celach Rozwoju.
Aby uniknąć niepowodzenia podobnych celów w ustalonym na rok 2015 horyzoncie czasowym, konieczne staje się zmodyfikowanie polityk oraz stworzenie przez wspólnotę międzynarodową prawdziwego planu uderzeniowego.
Powinien on być w stanie wygenerować dodatkowe środki pomocy publicznej na rzecz rozwoju i obejmować zarówno pomoc gospodarczą, jak i politykę handlową, kwestie zadłużenia, własności intelektualnej, uwzględnienie skutków imigracji i wzmocnienie organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
1.4 Na płaszczyźnie UE pojawiły się w międzyczasie ważne zagadnienia, które mają także wpływ na współpracę w dziedzinie rozwoju: proces reform pomocy zewnętrznej, zapoczątkowany w 2000 r. konsolidacją EuropeAid i procesami decentralizacyjnymi na rzecz przedstawicielstw Komisji; wejście w życie porozumienia z Cotonou w 2003 r. (dopiero co podpisano zmodyfikowaną wersję porozumienia, zgodnie z którym kraje AKP będą korzystać z gwarantowanej sumy minimalnej, bez względu na wynik negocjacji w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013) oraz proces rozpoczęty na rzecz włączenia Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) do budżetu.
W ogólniejszej perspektywie, rozszerzenie UE do 25 członków; rozpoczęcie realizacji Europejskiej strategii bezpieczeństwa i Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (CFSP) oraz debata wokół Traktatu konstytucyjnego, wraz z włączeniem polityki rozwojowej na zasadzie "policy mix" w zakres stosunków zewnętrznych UE, nadają nowy wymiar pomocy rozwojowej, co wymaga nowego jej ujęcia.
Wreszcie dyskusje nad perspektywami finansowymi 2007-2013 być może pozwolą na skonkretyzowanie i przekształcenie w konkretne zobowiązania wniosków wynikających ze wszystkich wcześniejszych zagadnień.
1.5 Proces konsultacji zapoczątkowany celem przeprowadzenia modyfikacji polityki rozwojowej jest również bardzo pozytywny, gdyż umożliwia demokratyczny udział wszystkich zainteresowanych stron.
1.6 Kiedy w styczniu 2005 r. rozpoczynał się ten proces refleksji, publikacja komunikatu Komisji przewidywana była na pierwszy kwartał tego roku.
Ostatecznie, komunikat został opublikowany w lipcu br., a Komisja zwróciła się do EKES-u o opinię na jego temat.
Niniejsza opinia stanowi odpowiedź na ten wniosek.
Zważywszy na to, że we wrześniu odbędzie się konferencja ONZ na temat stanu wykonania Milenijnych Celów Rozwoju, EKES uważa, iż byłoby wskazane, aby Komisja, po zapoznaniu się z konkluzjami konferencji, wznowiła proces konsultacji przed sporządzeniem ostatecznej wersji deklaracji, która ma zostać przedstawiona Radzie w listopadzie.
Fakt, że proces ten zbiega się z opracowaniem innych stanowisk instytucji wspólnotowych (EKES wniósł ze swojej strony wkład w opracowanie niniejszej opinii) na temat Milenijnych Celów Rozwoju (tzw. pakiet MCR [1], którego przyspieszenie zaproponowała Komisja) może przyczynić się do większego zaangażowania całej Unii Europejskiej w problematykę rozwoju i jest okazją do konsolidacji wiodącej roli UE jako uczestnika działań na rzecz rozwoju na świecie.
EKES podkreśla istotne znaczenie porozumienia wszystkich instytucji wspólnotowych w sprawie głównych zarysów polityki rozwojowej.
1.7 Deklaracja w sprawie polityki rozwoju przyjęta w 2000 r. jest owocem współpracy Komisji i Rady, co wskazuje na jej silne poparcie i zgodność co do jej założeń.
Obecnie zamiarem Komisji jest włączenie Parlamentu do prac w tej dziedzinie.
EKES uczestniczy z wielkim zainteresowaniem w tym procesie, rozumiejąc że polityka rozwojowa powinna otrzymać jak najsilniejsze poparcie obywateli i instytucji reprezentujących społeczeństwo obywatelskie.
1.8 EKES ocenia, że dobrze by było, gdyby dokument Komisji dyskusja nad przyszłością polityki rozwoju Unii Europejskiej, który połączył ostatnio konsultację i debatę w tej materii, poświęcił więcej miejsca analizie skuteczności pomocy wspólnotowej od czasu jej utworzenia oraz bardziej szczegółowej analizie zjawisk "wąskiego gardła" i problemów, które wpływały na jej skuteczność w okresie jej stosowania [2].
Naszym zdaniem, należały do nich, między innymi, powolność implementacji programów, wysokie koszty administracyjne i inne w porównaniu z funduszami na rzecz projektów, łączenie pomocy, niewielki udział państw-beneficjentów oraz nieprzewidywalność i niestabilność przepływów środków pomocowych.
Pożądane byłoby poznanie, choćby skrótowo, jak Komisja ocenia oddziaływanie deklaracji z 2000 r. oraz różnego rodzaju trudności, na jakie natrafiły działania wspólnotowe w dziedzinie rozwoju, a także zapoznanie się z otrzymanymi wynikami i wnioskami wyciągniętymi w tym okresie.
Istnieją inne niedawne analizy [3], przeprowadzone przy wsparciu Komisji Europejskiej, które stanowią użyteczny punkt odniesienia w tym zakresie.
Zdaniem EKES-u, ograniczona skuteczność pomocy na rzecz rozwoju w dziedzinie walki z ubóstwem wymaga pewnej samokrytyki i zmodyfikowania w przyszłości polityki rozwojowej, a także kontynuacji wysiłków rozpoczętych przez Komisję w dziedzinie poprawy jakości i skuteczności pomocy wspólnotowej.
2.
Cele polityki rozwoju UE
2.1 Zarówno komunikaty zawarte w pakiecie MCR, jak i zobowiązania podjęte w 2002 r. w Barcelonie, odnoszące się do wypełnienia celów z Monterrey, obejmują dwa podstawowe aspekty polityki w zakresie pomocy: wielkość wkładu środków publicznych oraz ich skuteczność.
Istnieje w tym względzie znaczny międzynarodowy konsensus, manifestujący się w postaci MCR zaaprobowanych przez 189 krajów [4].
Redukcja, a w dalszej perspektywie likwidacja ubóstwa, powinna być linią przewodnią wszelkich polityk na rzecz rozwoju.
Niekiedy ten konsensus dotyczący MCR jest tylko retoryczny; zapomina się, że MCR zawierają osiem celów dotyczących rozwoju społecznego, gospodarczego i rozwoju w dziedzinie ochrony środowiska, podporządkowanych głównemu celowi, jakim jest obniżenie poziomu skrajnego ubóstwa o 50 % do roku 2015, oraz że cele te przekładają się na 18 wymiernych zadań, z których każde zawiera jeden lub wiele konkretnych wskaźników.
Zaangażowanie europejskie w realizację każdego z MCR musi uwzględniać ich konkretny i funkcjonalny wymiar.
Poza tym, istnienie tych zadań i wskaźników może się przyczynić do lepszego wypełniania obowiązku zdawania sprawy i poprawy przejrzystości całej współpracy na rzecz rozwoju, a pomocy europejskiej w szczególności [5].
2.2 Po raz pierwszy od wielu dziesięcioleci kraje rozwinięte i kraje ubogie posiadają wspólną agendę rozwoju, służącą do sterowania globalizacją poprzez dążenie do tego, by była ona bardziej otwarta i prowadziła do spójności społecznej.
W każdym wypadku podejście do rozwoju powinno być globalne i zintegrowane, z uwzględnieniem wpływu na walkę z ubóstwem różnych polityk, począwszy od tych, które dotyczą handlu, poprzez polityki w zakresie migracji i bezpieczeństwa, a skończywszy na politykach związanych ze środowiskiem naturalnym.
Wszelkie działania w walce przeciwko ubóstwu muszą być koniecznie oparte na podejściu obejmującym kwestie płci.
3.
Wytyczne i kierunki europejskiej polityki rozwojowej
3.1 Przyczyny leżące u podstaw ubóstwa są liczne i wielorakie, przy czym różnią się w zależności od kontekstu.
Co więcej, nie da się zdefiniować ubóstwa jedynie określonym poziomem dochodów.
Ubóstwo to sytuacja skrajnej bezradności, spowodowanej brakiem środków fizycznych, finansowych i ludzkich.
Aby przeciwstawić się ubóstwu, nie wystarczy zwiększyć całkowitą wielkość pomocy; konieczne będzie też stworzenie warunków dla wzrostu bogactwa, jak i dla prawidłowego jego rozdziału, zmodyfikowanie polityki handlowej i finansowej przez kraje rozwinięte, powiększenie rynków lokalnych w krajach ubogich, wspieranie instytucji demokratycznych oraz wzmocnienie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także wprowadzenie skutecznej i sprawiedliwej współzależności pomiędzy rolą państwa a rolą rynku.
Doświadczenie ostatnich dziesięcioleci pokazało, że niemożliwe jest stymulowanie rozwoju bez istnienia państw, które są w stanie zapewnić infrastrukturę materialną i niematerialną.
3.2 Doświadczenia związane z nadaniem formalnego charakteru prawom własności najuboższych warstw społecznych (także w przypadku własności pozornie bezwartościowej, jak ubogie dzielnice favelas w niektórych krajach Ameryki Łacińskiej) pokazały, że prawa te mogą wywierać pozytywny wpływ na rozwój. Dlatego też EKES uważa, że powinny one zostać uwzględnione w europejskiej polityce rozwojowej.
3.3 EKES pragnie również podkreślić znaczenie edukacji i szkolenia jako dobra publicznego.
Wykształcenie przynosi korzyści całemu społeczeństwu, a nie tylko osobie, która je otrzymuje.
Edukacja, we wszystkich odmianach, oznacza wzrost kapitału ludzkiego, który sprzyja poprawie rozwoju, zatrudnienia i dochodów.
Po osiągnięciu powszechnej edukacji na poziomie podstawowym, jak głosi punkt 2 MCR, należy jak najprędzej przejść do upowszechnienia edukacji na poziomie średnim i zawodowym.
Należy podwoić wysiłki współpracujących w tym zakresie instytucji wspólnotowych i instytucji państw członkowskich.
3.4 Wzrost gospodarczy i wzrost zatrudnienia w krajach ubogich są zasadniczym warunkiem dla zapewnienia rozwoju.
Nie ma jednak wzrostu bez istnienia minimalnej infrastruktury, bez systemów dystrybucji dochodów, dostępu do edukacji i służby zdrowia, dobrze działających instytucji i konsensusu społecznego.
W przypadku braku tego kapitału społecznego, niemożliwy staje się rozwój gospodarczy połączony ze spójnością społeczną.
Z drugiej strony, ubóstwo jest przeszkodą nie do pokonania dla wzrostu.
EKES uważa, że stworzenie tkanki produkcyjnej, działania na rzecz zalegalizowania gospodarki nieformalnej (wspieranie samozatrudnienia i gospodarki społecznej, rozwój MŚP, odpowiednie systemy opieki socjalnej) oraz rozwój rynków lokalnych i regionalnych o poważnym znaczeniu to niektóre z działań, które są w stanie przyczynić się do rozwoju krajów ubogich.
3.5 Otwarcie handlu międzynarodowego niesie ze sobą sporo możliwości w zakresie pomocy krajom słabiej rozwiniętym na rzecz pokonania ubóstwa i niedorozwoju gospodarczego.
Jednakże obecne zasady handlu światowego sprzyjają krajom rozwiniętym, działając na niekorzyść krajów ubogich.
EKES podkreślał to wielokrotnie w swoich opiniach, a ostatnio w opinii dotyczącej społecznego wymiaru globalizacji [6].
Dlatego też dobrze by było, w ramach bieżącej rundy negocjacji WTO, gdzie kolejne posiedzenie ministrów odbędzie się w grudniu w Hong Kongu, jak również w ramach dwustronnych negocjacji z Unią Europejską, ułatwić krajom rozwijającym się dostęp do rynków krajów rozwiniętych, zmniejszyć lub wyeliminować wszystkie te subwencje, włącznie z rolnymi, które zniekształcają wymianę handlową, poważnie ograniczyć bariery dla importu z krajów rozwijających się oraz wprowadzić zmiany do Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS).
Należy w tym przypadku unikać uzależniania pomocy UE w zakresie rozwoju od postawy przyjętej przez kraje rozwijające się podczas negocjacji wielostronnych, aby uniknąć naśladowania sposobu postępowania niektórych międzynarodowych instytucji finansowych.
3.6 Kraje najuboższe i najsłabiej rozwinięte są, z drugiej strony, bardzo wrażliwe na procesy integracji zachodzące na rynkach zewnętrznych i nie dysponują środkami, dzięki którym mogłyby stawić czoła kolejnym fazom transformacji gospodarczej.
Dlatego też polityki rozwojowe powinny być ukierunkowane na stopniową integrację tych krajów w ramy rynków światowych, wspierając inwestycje w infrastrukturę, edukację i służbę zdrowia, rozwój instytucji demokratycznych, wyłonienie się ich własnych skutecznie funkcjonujących rynków wewnętrznych, a także rynków regionalnych.
3.7 EKES wielokrotnie wyrażał swoje poparcie dla włączenia wymiaru społecznego do europejskich umów o stowarzyszeniu w zakresie handlu, polityki i współpracy [7]. Ten minimalny wymiar społeczny powinien obejmować wspieranie godziwej pracy, rozwój prywatnych i publicznych systemów opieki socjalnej i skuteczne poszanowanie praw pracowniczych (osiem podstawowych konwencji MOP [8] oraz konwencja nr 168 o promocji zatrudnienia, konwencja nr 183 o ochronie macierzyństwa oraz konwencja nr 155 dotycząca bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy).
3.8 Biorąc pod uwagę to, jak godziwa praca (tzn. praca na godziwych warunkach, tak odnośnie warunków kontraktu, jak i warunków, w których praca jest wykonywana) jest ważna dla zapewnienia rozwoju, EKES ocenia, że w celu zapewnienia skuteczności praw człowieka w miejscu pracy, należałoby dodać rozdział dotyczący kwestii społecznych do norm WTO.
3.9 Zdaniem EKES-u Milenijne Cele Rozwoju nie biorą w wystarczającym stopniu pod uwagę tego zasadniczego wymiaru, w kontekście, w którym oczywisty jest wpływ globalizacji na warunki socjalne w ogóle, a na warunki pracy w szczególności.
EKES proponuje włączenie do obecnego śródokresowego przeglądu MCR analizy sytuacji związanej z prawami gospodarczymi, socjalnymi i pracowniczymi oraz przekształcenie w przyszłości godziwej pracy w dziewiąty milenijny cel rozwoju.
3.10 Rozwój i bezpieczeństwo ludzkie powinny stanowić kwestie uzupełniające i wzmacniające politykę rozwoju UE.
Bezpieczeństwo i zapewnienie warunków pokojowych są z pewnością warunkami koniecznymi w przypadku strategii rozwoju koncentrującej się na wyeliminowaniu ubóstwa.
Z drugiej strony, rozwój gospodarczy i społeczny stanowią niezbędną gwarancję bezpieczeństwa.
Zdaniem EKES-u, kwestia praw człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia praw kobiet w walce z ubóstwem, musi być jednym z priorytetów polityki rozwoju UE.
Przyczyniłoby się to w znacznym stopniu do zmniejszenia ubóstwa i zwiększenia bezpieczeństwa na świecie.
3.11 EKES ponownie podkreśla [9] w tym kontekście, jak istotne jest włączenie do polityki rozwoju UE środków skierowanych na ochronę osób broniących praw człowieka (w tym praw człowieka w miejscu pracy [10]) w różnych regionach świata.
3.12 Nadmierna bezbronność licznych grup ludności oraz istnienie nowych i starych zagrożeń zwiększyły ryzyko wystąpienia zarówno klęsk naturalnych, jak i tych spowodowanych przez człowieka.
Polityka rozwojowa musi zdawać sobie z tego sprawę i przyjąć postawę bardziej prewencyjną.
Na obszarach bardziej narażonych na przemoc, należy włączyć do planowania działań polityki rozwojowej dokładną analizę czynników konfliktogennych, a także skierować większość tych działań na wspieranie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ich wysiłkach zmierzających do zapewnienia pokoju oraz naprawienia skutków konfliktów i zagrożeń, a także zapobiegania występowaniu nowych.
3.13 EKES uważa, że skoro ochrona środowiska naturalnego jest jednym z trzech filarów rozwoju zrównoważonego, powinna mieć takie samo znaczenie jak wymiar gospodarczy lub społeczny.
EKES podkreśla więc potrzebę włączenia wymiaru środowiskowego do wskaźników skuteczności implementacji strategii rozwoju.
Ponadto, przeprowadzanie badań wpływu na środowisko naturalne powinno być obowiązkowym warunkiem wstępnym wdrażania projektów czy działań na znaczną skalę.
3.14 EKES uważa jednak, że niemożliwe będzie sprostanie globalnym wyzwaniom w zakresie środowiska naturalnego jedynie przy użyciu strategii krajowych państw-beneficjentów.
Kraje rozwinięte powinny wziąć na siebie odpowiedzialność i przejąć większą część kosztów nierozerwalnie związanych z rozwiązaniem światowych problemów w zakresie środowiska.
UE powinna udostępnić dodatkowe środki finansowe na rzecz programów skierowanych na ich rozwiązywanie.
3.15 Zwykłe włączenie krajów rozwijających się w system handlu międzynarodowego nie będzie zapewne wystarczające dla zaradzenia ubóstwu i nierówności.
W tym celu konieczne byłoby, z jednej strony, stworzenie w tych krajach warunków rozwoju, dokonując postępu gospodarczego i politycznego oraz zbudowanie polityki redystrybucji bogactwa z krajów bogatych do krajów ubogich, z drugiej zaś, uświadomienie państwom-dawcom, że pomoc rozwojowa ma na celu nie tylko korzyści dla krajów ubogich, ale jest równie istotna dla przyszłości krajów bogatych, gdyż ubóstwo i nierówność są zagrożeniem dla ich bezpieczeństwa i potencjału rozwojowego.
Ta ostatnia kwestia jest, zdaniem Komitetu, jednym z zadań, które może zostać najlepiej wykonane przez zorganizowane społeczeństwo obywatelskie.
3.16 Polityka rozwoju UE może także przyczynić się w sposób pozytywny do integracji napływu imigrantów, jak również do wypracowania polityki współrozwoju [11] z ich krajami pochodzenia.
Współpraca z krajami pochodzenia jest niezbędnym warunkiem zarządzania napływem imigrantów na uregulowanych warunkach oraz zapewnienia przestrzegania wszystkich praw imigrantów w tym samym zakresie, co pełnoprawnych obywateli danego kraju [12].
Z drugiej strony, migracja powinna przyczyniać się do rozwoju krajów pochodzenia imigrantów [13].
Konieczne jest więc w tym celu ustanowienie polityk rekompensujących "drenaż mózgów", niedopuszczanie do pobierania nadmiernych opłat za przekazy finansowe, które imigranci przesyłają rodzinom do miejsc pochodzenia oraz ułatwienie imigrantom powrotu do swoich krajów, w celu wspierania jego rozwoju, na przykład poprzez założenie działalności gospodarczej.
4.
Kryteria działania europejskiej polityki rozwojowej
4.1 Kwestia spójności polityk — często podnoszona w kontekście pomocy wspólnotowej i znajdująca oparcie prawne w Traktatach — nabiera nowej wagi w nowym kontekście międzynarodowym, naznaczonym zagadnieniami bezpieczeństwa i oddziaływaniem globalizacji m. in. na handel, rolnictwo, zatrudnienie czy migracje.
Niedawny komunikat Komisji dobrze ilustruje wagę tego tematu i wolę UE do odpowiedniego zajęcia się tą kwestią.
Inicjatywa "wszystko oprócz broni" pozwoliła na nowe określenie spójności w aspekcie polityki handlowej na korzyść krajów ubogich.
4.2 Polityka rozwoju UE nie jest instrumentem naprawczym, który ma zmniejszyć potencjalne szkody dla rozwoju krajów ubogich spowodowane przez inne polityki, na przykład politykę handlową czy bezpieczeństwa.
W celu zwiększenia skuteczności tego podejścia należałoby, zdaniem Komitetu, doprowadzić do lepszej koordynacji pomiędzy różnymi Dyrekcjami Generalnymi Komisji (na przykład między DG ds. Handlu a DG ds. Zatrudnienia) oraz przeprowadzać okresową ocenę wpływu polityk wspólnotowych na spójność społeczną krajów rozwijających się; w przeprowadzeniu tej oceny znaczący udział powinno mieć zorganizowane społeczeństwo obywatelskie.
4.3 Spójność ta, pożądana w każdej z polityk UE, nie może jednak pomniejszyć zawartości polityki rozwojowej, podporządkowując ją innym działaniom wspólnotowym, i zapominając o cechach charakterystycznych oraz celach planów rozwoju.
W Unii, której działania zewnętrzne rozwijają się i ewoluują, polityka rozwojowa powinna zachować pewną niezależność wobec innych działań zewnętrznych, aby móc sprostać swym zadaniom i celom.
4.4 Zdaniem EKES-u, należy pogłębić harmonizację polityki rozwoju Wspólnoty i polityk 25 państw członkowskich.
Ich poparcie dla MCR i dla stanowiska DAC/OECD powinno ten proces ułatwić.
Niezbędny jest większy stopień harmonizacji często sprzecznych ze sobą polityk państw-dawców pomocy.
Trzeba także zapewnić między nimi spójność, której brak jest przyczyną wysokich "kosztów transakcji": marnotrawstwa, dublowania wysiłków, niespójności podejścia oraz sporych komplikacji dla państw otrzymujących pomoc.
Podczas szczytu w Barcelonie w marcu 2002 r. Unia zobowiązała się do przyjęcia do roku 2004 konkretnych środków odnoszących się do koordynacji polityk i harmonizacji postępowania, zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i poszczególnych państw członkowskich.
Jednakże zalecenia wynikające z tego zobowiązania zostały zaledwie w niewielkim stopniu wprowadzone w życie.
EKES uważa, że efektywna harmonizacja pomiędzy politykami rozwojowymi państw członkowskich a polityką rozwoju UE jest niezbędna dla przyszłości wspólnotowej polityki rozwojowej.
EKES, w ramach swoich możliwości, będzie pobudzał debatę z organizacjami europejskiego społeczeństwa obywatelskiego na rzecz wspólnej europejskiej platformy dla polityki rozwoju.
EKES popiera również stanowisko Komisji dotyczące celowości istnienia polityki rozwojowej na szczeblu europejskim, która angażowałaby państwa członkowskie i samą Komisję.
4.5 Głównym elementem wartości dodanej wspólnotowej polityki rozwojowej powinno być wzmocnienie koordynacji i komplementarności z polityką poszczególnych państw członkowskich.
Unia ma w niektórych aspektach przewagę komparatywną — np. jej wielkość, wizerunek neutralności czy wkład w światowe fundusze — i musi ją wykorzystać.
4.6 Jednocześnie, EKES popiera ideę intensywniejszego uczestnictwa UE i przemawiania własnym głosem na wszystkich forach międzynarodowych dotyczących rozwoju.
UE powinna, zajmując wspólne stanowisko, aktywnie uczestniczyć w reformie systemu międzynarodowego.
Powinno to dotyczyć zarówno Narodów Zjednoczonych — w ramach procesu zainicjowanego przez Sekretarza Generalnego tej organizacji — jak i międzynarodowych instytucji finansowych i innych organizacji międzynarodowych, np. DAC, klubu paryskiego, G-8 czy WTO.
Wpływ UE jako podmiotu międzynarodowego o realnej sile zależy od jej zdolności do zajmowania jednolitego stanowiska w organizacjach międzynarodowych.
UE powinna również wzmocnić mechanizmy konsultacji i koordynacji w terenie z wyspecjalizowanymi agencjami ONZ i innymi dawcami pomocy.
4.7 Wymiar instytucjonalny rozwoju i wzmacnianie potencjału instytucji lokalnych w tej dziedzinie w krajach otrzymujących pomoc jest sprawą podstawową.
Wzmocnienie instytucji to kwestia kluczowa, aby osiągnąć dobre sprawowanie rządów pozwalające na przyznawanie środków i zarządzanie nimi. Chodzi o podejście do problemów z zastosowaniem kryteriów współudziału, przejrzystości, obowiązku odpowiedzialności, walki z korupcją, równego traktowania i państwa prawa.
Wzmocnienie potencjału organizacji społeczeństwa obywatelskiego i środków, którymi dysponują, jest w tym wypadku równie istotne, aby kraje te mogły same kierować procesem rozwoju.
4.8 UE powinna gromadzić informacje i wyciągać wnioski z programów współpracy z nowymi państwami członkowskimi, które w krótkim czasie z odbiorców pomocy przekształciły się w członków wspólnoty dawców.
Ich wrażliwość i doświadczenie z punktu widzenia odbiorców mogą być bardzo użyteczne we wdrażaniu innowacyjnych metod zarządzania pomocą.
4.9 Wysoki stopień decentralizacji krajów, które są odbiorcami pomocy wspólnotowej, wymaga usprawnienia mechanizmów udziału różnych partnerów i ustanowienia form koordynacji w terenie uwzględniających oddolne podejście do zagadnień współpracy na rzecz rozwoju.
4.10 Usprawnienie mechanizmów koordynacji powinno doprowadzić do poprawy skuteczności i efektywności pomocy, dzięki obniżeniu kosztów transakcji.
Skuteczność zależy jednak również od wielu innych czynników i nadzór nad pomocą winien być integralną częścią wszystkich wspólnotowych działań na rzecz rozwoju.
Komisja opracowała wymagające systemy oceny i kontroli jakości pomocy, które powinno się upowszechnić i które powinny służyć nie tylko do koniecznych rozliczeń i podsumowań lecz przede wszystkim do celów dydaktycznych.
Inne, bardziej ogólne kwestie, jak analiza zamienności [14] pomocy, powinny zostać włączone do analizy pomocy, jakiej dokonują instytucje wspólnotowe.
4.11 Zasadę przyjmowania odpowiedzialności przez beneficjentów, która była dotąd stosowana w sposób zróżnicowany w zależności od kontekstu geograficznego, należy stopniowo zharmonizować korzystając z pozytywnych doświadczeń i wyciągając wnioski z wyników ich wdrażania.
Współudział i odpowiedzialność beneficjentów powinny być uwzględniane na wszystkich etapach planowania działań, programów i projektów: od dyskusji nad krajowymi programami ramowymi po ocenę ex-post zrealizowanych projektów.
5.
Podmioty polityki rozwojowej
5.1 Wspólnotowa polityka rozwojowa jest polityką publiczną, w której uczestniczą liczne podmioty.
Ta różnorodność powinna być w większym stopniu doceniana przez instytucje wspólnotowe, ułatwiając udział w polityce rozwojowej rozmaitym organizacjom europejskim.
Współpraca między różnymi podmiotami, zarówno publicznymi, jak i prywatnymi, jest warunkiem skuteczności i spójności tej polityki.
5.2 Wdrażanie zasad stowarzyszenia, współudziału i odpowiedzialności państw-beneficjentów przyniosło poprawę współpracy na rzecz rozwoju.
Proces ten należy kontynuować i pogłębiać, włączając doń odważniej, obok podmiotów rządowych, także podmioty społeczne, takie jak związki zawodowe, stowarzyszenia przedsiębiorców czy organizacje z sektora gospodarki społecznej.
5.3 Sporządzenie długoterminowych polityk eliminowania ubóstwa oraz lepsze wykorzystanie przekazów pomocy wymagają skutecznego porozumienia między demokratycznymi władzami krajów-odbiorców a siłami gospodarczymi i społecznymi w tych krajach.
5.4 Zdaniem EKES-u, wzmocnienie organizacji społeczeństwa obywatelskiego (m.in. organizacji reprezentujących pracowników, pracodawców, konsumentów oraz organizacji zajmujących się obrona praw człowieka) w krajach Południa powinno stać się kluczowym priorytetem polityki rozwoju UE.
Zmniejszanie ubóstwa i nierówności odbywa się w dużym stopniu poprzez zwiększanie możliwości organizacji społeczeństwa obywatelskiego na polu prezentowania żądań, negocjowania, osiągania kompromisów oraz współudziału.
W związku z tym, polityka rozwoju UE powinna nie tylko stymulować rzeczywisty ich udział w działaniach wynikających z pomocy w zakresie rozwoju, lecz także wzmacniać autentyczne organizacje społeczeństwa obywatelskiego i sprzyjać uznaniu ich za podstawowe podmioty rozwoju wewnątrz ich własnych społeczeństw [15].
W tym celu należy ustanowić jasno określone wytyczne finansowania.
5.5 Z drugiej strony, polityka rozwoju UE powinna wspierać w państwach otrzymujących pomoc stworzenie ram prawnych pozwalających na udział miejscowych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w rozwoju swojego kraju. Należy więc udostępnić środki gospodarcze do przygotowania i rozbudowania pomocy, skonsolidować struktury, które ułatwiają ciągły udział i dialog, ustanowić metody konsultacji z organizacjami na wszystkich etapach programów krajowych i regionalnych, a także doprowadzić do rozprzestrzenienia się dobrych praktyk.
Analogicznie, należy także konsultować się z organizacjami europejskimi co do działań podejmowanych przez Unię.
5.6 Do tej pory jedynie w krajach AKP uznaje się formalne zaangażowanie podmiotów społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich etapach współpracy na rzecz rozwoju.
Zobowiązanie to, przewidziane w Porozumieniu z Cotonou, nie istnieje w przypadku współpracy z innymi regionami, gdzie jedynie przeprowadza się konsultacje o charakterze nieformalnym [16].
EKES opowiada się za przeniesieniem, w ramach przyszłej polityki rozwojowej, tych doświadczeń na inne regiony, ustanawiając formalne mechanizmy w celu włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w planowanie, wdrażanie i ocenę polityk rozwojowych.
5.7 Ponadto, Porozumienie z Cotonou umożliwia podmiotom niepaństwowym dostęp do części funduszy UE przyznawanych każdemu krajowi (środki z funduszu EFR przeznaczone na narodowe i regionalne programy orientacyjne).
Celem tych środków jest wzmocnienie potencjału społeczeństwa obywatelskiego i umożliwienie jego aktywnego udziału we wdrażaniu regionalnych lub narodowych strategii eliminowania ubóstwa.
EKES wzywa do zastosowania wspomnianego modelu konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim w stosunkach UE z innymi regionami, np. z krajami Ameryki Łacińskiej czy krajami Partnerstwa Euro-śródziemnomorskiego.
5.8 Co więcej, podczas modyfikacji polityki rozwoju UE należy starać się zapewnić przestrzeganie praw udziału tych organizacji, zwłaszcza tam, gdzie są one już uznane.
W praktyce bowiem istnieją poważne luki w stosowaniu uzgodnionych zasad, co utrudnia przedstawicielom organizacji wystarczające zapoznanie się z porozumieniami i odbycie autentycznej konsultacji.
Brakuje też definicji kryteriów reprezentatywności organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a ponadto istnieją przeszkody w dostępie do finansowania wspólnotowego.
5.9 Powstanie stabilnych i demokratycznych ram dla stosunków pracowniczych jest warunkiem koniecznym do propagowania celu godziwej pracy.
Jest to także niezbędna podstawa dla rozwoju gospodarczego.
EKES uważa, że stymulowanie zrównoważonego dialogu społecznego powinno być jednym z celów europejskiej polityki rozwojowej.
Mając na uwadze bogate doświadczenia w tej materii w Europie, EKES uważa za konieczne włączenie w tę pracę europejskich związków zawodowych i organizacji przedsiębiorców.
5.10 Przedsiębiorstwa powinny odgrywać coraz większą pozytywną rolę w urzeczywistnianiu celu, którym jest zrównoważony rozwój.
Stwierdza to też OECD w swoich kodeksach postępowania dla przedsiębiorstw międzynarodowych [17].
Polityka rozwoju UE, zdaniem Komitetu, powinna wzmacniać odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw, zwłaszcza przedsiębiorstw europejskich w krajach, do których skierowana jest pomoc.
EKES uważa, zgodnie ze swoimi wcześniejszymi wypowiedziami [18], że jeśli przedsiębiorstwa w krajach otrzymujących pomoc będą przynajmniej funkcjonowały w ten sam sposób, stosując te same kryteria społeczne oraz kryteria w zakresie pracy i środowiska, jakie stosuje się ogólnie w całej Europie, przyczyni się to w ogromnym stopniu do rozwoju gospodarczego i społecznego tych krajów.
5.11 Polityka rozwojowa może funkcjonować i ewoluować jedynie, jeśli będzie miała odpowiednie wsparcie społeczne.
EKES uważa, że konieczne jest uwrażliwienie obywateli na kwestie pomocy w zakresie rozwoju.
Pewnego rodzaju "światowa świadomość obywatelska", która przejawia się obecnie przede wszystkim w związku z problemami ze środowiskiem naturalnym, powinna ulec skonsolidowaniu i rozszerzeniu na tematy dotyczące ubóstwa, nierówności oraz światowych dóbr publicznych.
EKES zdaje sobie sprawę, że konieczne jest włączenie do tego zadania szkół, mediów oraz, oczywiście, organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet pragnie pełnić funkcję instrumentu tejże polityki, we współpracy z instytucjami europejskimi.
6.
Priorytety, koncentracja i zróżnicowanie w polityce rozwoju UE
6.1 W celu poprawy skuteczności i oddziaływania pomocy, logiczne wydaje się skoncentrowanie się na dziedzinach, w których UE może wnieść istotną wartość dodaną lub szczególny element w stosunku do innych dawców pomocy.
Jednakże, jak uczy doświadczenie, trudne jest ustalanie tych priorytetów lub określanie z góry, jaka ma być ta wspólnotowa wartość dodana.
Planowanie na szczeblu krajowym powinno być narzędziem negocjacji między partnerami, a strategiczne dokumenty ograniczenia ubóstwa (PRSP, Poverty Reduction Strategy Papers) dla danego kraju — podstawową osią tych działań.
6.2 Zdaniem Komitetu, w polityce rozwojowej liczą się nie tylko motywacje etyczne, ale także polityczne; globalizacja nie może funkcjonować bez skorygowania istniejących obecnie nierówności.
Uważamy więc, że nie wystarczy, aby polityka rozwoju UE kierowana była jedynie na korygowanie problemów wynikających z zacofania.
Jednym z elementów wartości dodanej Unii powinny być działania na rzecz światowych celów strategicznych o charakterze wielosektorowym, takich jak m.in. zdrowie (w tym zdrowie reprodukcyjne), edukacja, równouprawnienie płci, ochrona środowiska, tworzenie produktywnych przedsiębiorstw i miejsc pracy oraz godziwa praca.
W tym celu niezbędne jest uzupełnienie środków finansowych przeznaczonych na współpracę w zakresie rozwoju przez dodatkowe środki pochodzące z nowych instrumentów finansowania.
6.3 Wspólnotowa współpraca na rzecz rozwoju jest od początku skoncentrowana geograficznie, osiągając jednocześnie znaczny stopień złożoności w przypadku krajów AKP (Afryka, Karaiby i Pacyfik) wyrażony w porozumieniu z Cotonou.
Doświadczenia związane z kolejnymi porozumieniami z Lomé i z Cotonou powinny posłużyć innym regionom (w szczególności azjatyckim) i krajom zaangażowanym w realizację MCR.
W przypadku innych regionów na świecie, które otrzymują pomoc wspólnotową, należy stymulować wdrażanie bardziej elastycznych, stałych i zorganizowanych mechanizmów, wychodzących poza tradycyjną formę szczytów i układów i nadać tej współpracy wymiar bardziej strategiczny.
Co więcej, pomoc wspólnotowa powinna objąć wszystkie kraje ubogie.
6.4 EKES popiera pragnienie ustanowienia Afryki subsaharyjskiej jako strefy priorytetowej w ramach pomocy UE w zakresie rozwoju.
Jednakże, projekt ten, aby był skuteczny, musi iść w parze z lepszym sprawowaniem rządów w Afryce, zarówno na poziomie państwowym, jak i regionalnym, co wymaga zaangażowania afrykańskich organizacji międzyrządowych, państw oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Te ostatnie, dzięki swojej niezależności, bliskości do obywateli i zdolności reakcji, mogą przyczynić się do tego, aby obywatele rzeczywiście stali się odpowiedzialni za te polityki rozwoju, które bezpośrednio ich dotyczą.
6.5 Zgodnie z powyższym, EKES proponuje ułatwienie dostępu afrykańskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego do finansowania wspólnotowego, gwarantując im bezpośredni dostęp do niego na poziomie krajowym.
W podobnym duchu należałoby uruchomić program horyzontalny w celu finansowania podmiotów niepaństwowych.
Ponadto powinien zostać zwiększony i usystematyzowany udział społeczeństwa obywatelskiego w definiowaniu i wdrażaniu polityk i strategii w zakresie współpracy.
6.6 Aby rozwój gospodarczy był korzystny dla jak największej ilości osób i nie prowokował nadużyć, Komitet pragnąłby, aby działania UE na rzecz pomocy w zakresie rozwoju w Afryce brały pod uwagę zasady spójności społecznej i godziwej pracy dla wszystkich obywateli.
Zasady te byłyby lepiej zagwarantowane, jeśli istniałby rzeczywisty dialog społeczny i, ogólnie rzecz ujmując, dialog z organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie.
W tym celu, jak też przewiduje komunikat Komisji [19], EKES będzie współpracował z Afrykańskim Komitetem Ekonomicznym, Społecznym i Kulturalnym w ramach wymiany doświadczeń i wiedzy w stosownych obszarach.
6.7 Wspólnotowa polityka rozwojowa musi zwracać większą uwagę na państwa o średnim dochodzie, lecz borykających się z poważnymi problemami wewnętrznymi dotyczącymi ubóstwa i nierówności.
Komitet zwraca tutaj uwagę na fakt ciągłego zmniejszania pomocy UE dla Ameryki Łacińskiej, która jest regionem o największych poziomach nierówności i gdzie państwa o średnim dochodzie, jak Brazylia, Urugwaj czy Meksyk, posiadają olbrzymie enklawy ubóstwa.
Należy ustanowić system wskaźników umożliwiający monitorowanie rozwoju sytuacji w tego typu krajach.
EKES wzywa do nadania większej wartości priorytetowej Ameryce Łacińskiej w polityce rozwoju UE.
6.8 Stosowna, a także zgodna z zasadą koniecznego zróżnicowania, wydaje się propozycja Komisji utworzenia specjalnych środków dla sytuacji przejściowych, umożliwiających pogłębienie współzależności między pomocą, odnową i rozwojem oraz dostosowujących się do zmiennych sytuacji i niestabilnych państw.
W kontekście pracy na rzecz rozwoju należałoby także wzmocnić systemy zapobiegania i wczesnego ostrzegania.
7.
Finansowanie
7.1 Unia podjęła się wypełnienia co najmniej zobowiązań z Monterrey. Wszystko jednak wskazuje na to, że, aby osiągnąć MCR, konieczne będzie wyjście ponad te zobowiązania.
Rada Europejska w Barcelonie w marcu 2002 r. postanowiła zwiększyć zakres pomocy na rzecz rozwoju do 0,39 % PKB w 2006 r., co mimo iż wydaje się znaczną sumą w porównaniu z obecnym poziomem 0,22 %, jest jednak odległe od wkładu członków UE w roku 1990, który wynosił 0,44 % PKB.
Podczas szczytu Rady Europejskiej w dn. 23- 24 maja 2005 r. postawiono bardziej wymagające cele, zobowiązując się do osiągnięcia średniej unijnej na poziomie 0,56 % PKB w roku 2010 i ustanawiając zróżnicowanie między 15 dawnymi i 10 nowymi państwami członkowskimi.
Jest więc oczywiste, że konieczne będzie poważne zobowiązanie w celu osiągnięcia MCR.
7.2 Kompromis osiągnięty w lipcu 2005 r. przez państwa grupy G-8 w sprawie zniesienia 100 % długu wielostronnego 18 najuboższych krajów stanowi znaczący krok naprzód i dobrze by było kontynuować obrany kierunek.
Musimy poczekać na ostateczne potwierdzenie tego kroku i wtedy zobaczyć, czy, zgodnie z zapowiedziami, kolejne 20 państw skorzysta z podobnych środków.
EKES uważa, że środki te powinny objąć wszystkie kraje słabiej rozwinięte i muszą być finansowane z prawdziwie dodatkowych źródeł, a nie tylko w formie prostego dopasowania funduszy przeznaczonych na pomoc publiczną na rzecz rozwoju.
7.3 W związku z powyższym, perspektywy finansowe na lata 2007-2013 powinny zawierać jaśniej i bardziej szczegółowo określone zobowiązania finansowe, konieczne do osiągnięcia MCR.
7.4 Formy finansowania rozwoju zmieniły się, dostosowując się stopniowo do wymogu przyjęcia odpowiedzialności przez partnerów.
Wspólnotowa współpraca na rzecz rozwoju musi poczynić postępy w dziedzinie przewidywalności długoterminowej i stosować lepsze wieloletnie mechanizmy planowania, aby zmniejszyć ewentualne negatywne skutki, które mogą być spowodowane przez zmiany w przyznanych budżetach i tzw. niestabilność pomocy.
7.5 Potrzeba istnienia przewidywalnej i stabilnej pomocy zderza się z zasadą corocznego dopasowywania budżetów narodowych.
Jest to jeden z powodów, które przemawiają na rzecz dodatkowych źródeł finansowania.
Drugim — i to zasadniczym — powodem jest konieczność uzyskania dodatkowych środków dla potrzeb rozwoju, które uzupełniają tradycyjne metody finansowania.
Brak porozumienia między państwami członkowskimi co do nowych źródeł finansowania — jako uzupełnienie oficjalnej pomocy na rzecz rozwoju i sposób na znalezienie nowych środków na wypełnienie MCR — opóźnia ich realizację.
Jeśli chodzi o dodatkowe mechanizmy finansowania pomocy w zakresie rozwoju, to istnieją właściwie dwa możliwe innowacyjne rozwiązania.
Z jednej strony jest to International Finance Facility (IFF), czyli międzynarodowe ułatwienia dla kredytobiorców, z drugiej zaś wprowadzenie podatków międzynarodowych.
Pomijając już trudności wynikające z uzyskania politycznej woli wdrożenia tych instrumentów, w pierwszym przypadku pozostaje pytanie co do zarządzania i użycia funduszy, w drugim zaś kwestia osiągnięcia międzynarodowego porozumienia co do sugerowanego podejścia.
EKES uważa, że oba mechanizmy mogą być wykonalne i mogą się wzajemnie dopełniać; Komitet uważa też że należy pilnie je uruchomić, przy jednoczesnym zachowaniu ich czysto uzupełniającego charakteru.
7.6 Osiągnięcie całkowitego uniezależnienia pomocy powinno być nadal jednym z głównych celów polityki rozwojowej w najbliższych latach.
Po wielu propozycjach idących w tym kierunku [20], EKES wzywa Radę do doprowadzenia do szybkiego przyjęcia wniosku w sprawie rozporządzenia dotyczącego uniezależnienia pomocy oraz o monitorowanie tej sprawy w państwach członkowskich, idąc nawet dalej niż zalecenia DAC.
7.7 Obecnie, postawa państw-dawców ogólnie, a polityka UE w szczególności, zmierzają w kierunku zmniejszenia pomocy dla projektów i w kierunku finansowania budżetów rządowych państw-beneficjentów, aby wyposażyć je w środki mogące służyć do rozwoju ich własnych polityk.
EKES uważa, że nie powinno to nigdy powodować pogorszenia realizacji celów, które mają być osiągane dzięki pomocy uzyskanej od UE.
Z drugiej strony, taka forma finansowania może sprzyjać zasadzie przyjmowania odpowiedzialności przez beneficjentów, pod warunkiem że nie zastąpi się wcześniejszej kontroli projektów nowym warunkiem politycznym, tj. wytyczaniem kierunków polityki gospodarczej i społecznej tych państw.
7.8 Instrumenty finansowania rozwoju powinny być zgodne z celami, które mają osiągnąć.
Uwzględniając obecne długie terminy w zarządzaniu cyklami projektów lub działań w ramach pomocy europejskiej, konieczne zdaje się poprawienie elastyczności i zdolności adaptacyjnych europejskiej współpracy na rzecz rozwoju.
Z drugiej strony nie wydaje się stosowne mieszanie instrumentów ogólnej współpracy gospodarczej z instrumentami współpracy na rzecz rozwoju.
Polityka rozwojowa posiada pewne niezależne cele wymagające specyficznych instrumentów, tak podczas planowania jak i w mechanizmach dostarczania pomocy.
7.9 Elastyczność jest jeszcze bardziej potrzebna w kontekście odbudowy po katastrofie wojennej czy naturalnej lub w sytuacjach kryzysowych, w których opóźnienia i sztywne reguły całkowicie uniemożliwiają działanie.
Inicjatywy takie jak Fundusz na rzecz pokoju w Afryce idą w kierunku dostosowania się do realiów danej sytuacji.
7.10 UE jako całość dość dobrze zastosowała się do wzmocnionej inicjatywy HICP, mającej na celu redukcję zadłużenia zagranicznego najbardziej zadłużonych biednych krajów świata.
Inicjatywa ta nie może jednak rozwiązać w krótkim terminie długoterminowych problemów zadłużenia i jego obsługi, dlatego też należy przyjrzeć się pozostałym alternatywom.
Komisja zaproponowała środki koniunkturalne dla krajów podnoszących się z wojny lub przeżywających poważne wstrząsy, jednak problem pozostaje nierozwiązany na dłuższą metę.
EKES proponuje środki bardziej aktywne w dziedzinie zadłużenia, np. zamianę długu na środki przeznaczone na edukację lub inwestycje socjalne lub przeanalizowanie umorzenia długu regionom dotkniętym szczególnie poważnymi katastrofami.
7.11 Coraz większa troska o tzw. międzynarodowe dobra publiczne powinna pozwolić na specjalne finansowanie ich ochrony.
W tym celu UE winna opracować plan działania uwzględniający wagę tej ochrony i jej finansowanie oraz przeznaczyć, na zasadzie elastyczności, środki na ten cel.
Globalne fundusze i inicjatywy stworzone w ostatnich latach w konkretnych przypadkach (AIDS, zasoby wodne, szczepionki itd.) zdają się odpowiadać temu wymogowi elastyczności. UE powinna więc nadal wspierać tego typu inicjatywy, które już były podejmowane przez niektóre państwa członkowskie [21].
7.12 Jak już zostało wspomniane, Komitet proponuje włączenie do europejskiej strategii rozwoju specyficznych problemów państw o średnim dochodzie, lecz z dużymi enklawami ubóstwa i licznymi grupami ludności żyjącymi poniżej progu ubóstwa.
Odpowiednie środki pomocy w tym przypadku nie powinny dotyczyć jedynie pomocy bezzwrotnej, lecz także uwzględniać pożyczki oraz inne, łączone formy pomocy.
W takich wypadkach, parametry powinny uzupełniać Milenijne Cele Rozwoju, ustanawiając jako cel spójność społeczną [22], na wzór postanowień przyjętych podczas szczytu UE-Ameryka Łacińska-Karaiby w Guadalajarze w 2004 roku.
Spójność społeczna zakłada, między innymi, reformy zarządzania budżetem oraz progresywny system opodatkowania.
8.
Propozycje
8.1 Zdaniem EKES-u, zwalczanie ubóstwa powinno stanowić zasadniczy motyw działań UE na rzecz bardziej sprawiedliwej, bezpiecznej i ekologicznie odpowiedzialnej globalizacji; powinno ono też być logiczną kontynuacją na zewnątrz, poza granicami UE, jej własnego modelu rozwoju gospodarczego i harmonijnego współżycia społecznego [23].
8.2 EKES uważa, że europejska polityka rozwojowa ma do wypełnienia zasadniczą rolę tak w rozpowszechnianiu podstawowych wartości Unii, jak i w zapobieganiu negatywnym zjawiskom wynikającym z ubóstwa i nierówności (brak poczucia bezpieczeństwa, rabunkowa gospodarka zasobami naturalnymi, niekontrolowane migracje).
Dlatego Komitet proponuje, aby nadać europejskiej polityce rozwojowej rangę równorzędną do rangi polityki bezpieczeństwa.
8.3 W związku z tym EKES proponuje, aby w nowym kontekście globalizacji gospodarczej, propagowanie europejskiego modelu społecznego (opartego na uregulowaniach socjalnych, systemie porozumień między uczestnikami dialogu społecznego, ogólnodostępnym systemie osłon socjalnych) stanowiło główny filar polityki rozwoju UE.
8.4 EKES sądzi, że ograniczenie barier celnych dla importu z krajów rozwijających się i zmniejszenie subwencji, m.in. rolnych, związanych z cenami eksportowymi mogłoby się przyczynić [24] do zmniejszenia ubóstwa, jakkolwiek krótkoterminowe skutki mogłyby być ambiwalentne (jako że kraje rozwijające będące importerami netto mogłyby ucierpieć w wyniku podwyżki cen).
Analogicznie, Komitet wzywa do wprowadzenia zmian do Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej.
Ponadto EKES apeluje o to, by procesy handlowego otwarcia krajów rozwijających się zostały nakierowane na stopniową integrację z rynkami światowymi i by towarzyszyły im programy wzmocnienia strukturalnego tych państw.
8.5 EKES proponuje, aby do Układów stowarzyszeniowych Unii Europejskiej z różnymi krajami i regionami świata włączyć wymiar socjalny, który obejmowałby przynajmniej: wsparcie dla godziwej pracy, rozwijanie publicznych i prywatnych systemów osłon socjalnych oraz faktyczne poszanowanie praw pracowniczych zawartych w podstawowych konwencjach MOP.
EKES proponuje także, aby we wspomnianych układach zawarto zasady zaangażowania zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
8.6 Godziwa praca, tak jak definiuje ją Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP), jest niezbędnym składnikiem procesu eliminowania ubóstwa i zwiększania spójności społecznej.
EKES proponuje w związku z tym, aby godziwa praca stała się 9-ym milenijnym celem rozwoju.
8.7 Obrona praw człowieka jest jedną z podstaw polityki rozwoju UE, dlatego też EKES proponuje, by w regionach, z którymi prowadzi się współpracę, w ramach tej polityki znalazły się środki mające na celu skuteczną ochronę działaczy praw człowieka, w tym działaczy na rzecz praw człowieka w miejscu pracy.
8.8 EKES proponuje włączenie wymiaru środowiskowego do wskaźników skuteczności wdrażania strategii na rzecz rozwoju.
Uważa też, że przeprowadzenie analiz wpływu, jaki mają na środowisko naturalne działania na dużą skalę, powinno być obowiązkowym warunkiem rozpoczęcia takich działań.
8.9 EKES jest zdania, że polityka rozwoju UE powinna przyczynić się do uregulowanej integracji imigrantów, z zapewnieniem im pełnych praw.
Powinna także wspierać politykę współrozwoju z krajami pochodzenia imigrantów, za pomocą środków rekompensujących utratę osób wykształconych ("drenaż mózgów"), a także poprzez likwidację utrudnień w przesyłaniu przekazów finansowych imigrantów dla ich rodzin oraz ułatwienie imigrantom powrotu do swoich krajów, w celu założenia działalności gospodarczej.
W żadnym razie polityki migracyjne nie mogą stać się nowymi uwarunkowaniami polityki rozwojowej.
8.10 EKES apeluje o spójność całości polityk UE ze strategią na rzecz rozwoju, a także o konieczną niezależność i szczególny charakter polityki rozwojowej w stosunku do innych polityk.
Zdaniem EKES-u, coraz ważniejsza staje się harmonizacja polityk rozwoju państw członkowskich z polityką wspólnotową w tej materii.
Dlatego konieczne jest ustanowienie wspólnej europejskiej platformy lub agendy na rzecz europejskiej polityki rozwojowej, w ramach której ustalano by terminarz i sposoby jej monitorowania przez państwa.
EKES popiera poza tym to, aby państwa członkowskie i UE występowały na forach międzynarodowych ze wspólnymi stanowiskami.
EKES popiera stanowisko Komisji dotyczące celowości istnienia polityki rozwojowej na szczeblu europejskim, która angażowałaby państwa członkowskie i samą Komisję.
8.11 Eliminacja ubóstwa wymaga, między innymi, odmiennego rozdziału dostępu do władzy i możliwości.
Podstawowym etapem w dążeniu do osiągnięcia tego celu jest wzmocnienie instytucji socjalnego i demokratycznego państwa prawa.
Droga do tego prowadzi również w znacznym stopniu przez umocnienie pozycji organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zatem EKES proponuje ustanowienie linii budżetowych przeznaczonych na ten cel.
8.12 Biorąc pod uwagę przykład ustalonych już stosunków między UE a krajami AKP, Komitet wzywa Komisję Europejską, Radę Europejską i Parlament Europejski do udzielenia swego poparcia dla rozszerzenia roli EKES-u w stosunku do środowisk gospodarczych i społecznych innych regionów świata, m.in. Ameryki Łacińskiej i regionu euro-śródziemnomorskiego.
EKES apeluje o wsparcie instancji politycznych dla mandatu politycznego i przyznania funduszy umożliwiających zaangażowanie środowisk gospodarczych i społecznych; instytucjonalnego uznania dialogu ze społeczeństwem obywatelskim oraz jego formalnego i regularnego włączania w monitorowanie umów stowarzyszeniowych, szczyty, wspólne komisje parlamentarne i w polityki istotne z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego, jak np. polityka na rzecz spójności społecznej i godziwej pracy; wysiłków EKES-u na rzecz propagowania zarówno funkcji konsultacyjnej, jak i dialogu społecznego, we współpracy z MOP i innymi organizacjami międzynarodowymi.
W związku z powyższym, EKES uprasza Komisję Europejską, Radę Europejską i Parlament Europejski o poparcie dla włączenia w treść punktu 2.2 ich wspólnej deklaracji w sprawie polityki rozwoju UE wyraźnej wzmianki o roli EKES-u jako koniecznego i skutecznego pośrednika w dialogu ze środowiskami gospodarczymi i społecznymi.
8.13 EKES proponuje, aby propagowanie stałych i demokratycznych ram prowadzenia dialogu społecznego i relacji pracowników z pracodawcami oraz stymulowanie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw stanowiły znaczące cele europejskiej polityki rozwojowej.
8.14 EKES jest zdania, że wartość dodana działań wspólnotowych powinna być nakierowana na światowe cele strategiczne o charakterze wielosektorowym.
Z drugiej strony podziela chęć nadania pierwszeństwa wsparciu dla Afryki subsaharyjskiej pod warunkiem, że stworzy się tam warunki dla lepszego sprawowania władzy.
EKES apeluje jednocześnie o kierowanie pomocy wspólnotowej do wszystkich krajów ubogich.
8.15 EKES uważa, że europejska polityka rozwojowa powinna poświęcać więcej uwagi państwom o średnim dochodzie, które borykają się z poważnymi problemami wewnętrznymi dotyczącymi ubóstwa i nierówności.
Do kategorii tej zaliczają się niektóre kraje Ameryki Łacińskiej — regionu, z którym UE zamierza ustanowić stowarzyszenie strategiczne — a także niektóre kraje azjatyckie.
8.16 EKES proponuje, aby środki umorzenia długu, przyjęte przez państwa grupy G-8, zostały rozszerzone na wszystkie państwa ubogie i były finansowane ze źródeł autentycznie dodatkowych.
8.17 EKES wskazuje na potrzebę instrumentalizacji dodatkowych źródeł finansowania, co pomogłoby osiągnąć cele rozwoju i zachować światowe dobra publiczne.
Uważa, że zarówno inicjatywa IFF, jak i wprowadzenie podatków międzynarodowych — które, aby mogły być skuteczne, będą musiały uzyskać szerokie poparcie polityczne — przeznaczonych na ten cel, mogą być wykonalne i że oba te mechanizmy mogą się wzajemnie uzupełniać.
8.18 EKES jest zdania, że całkowite uniezależnienie pomocy musi być jednym z nadrzędnych celów europejskiej strategii rozwoju i wzywa Radę do kontynuowania modyfikacji rozporządzenia dotyczącego uniezależnienia pomocy, idąc nawet dalej niż zalecenia Komitetu ds. Wspierania Rozwoju (DAC).
8.19 EKES proponuje zastosowanie nowych form zamiany długu, np. na środki przeznaczone na edukację lub na cele socjalne (jak powrót emigrantów, wzmocnienie instytucji społecznych itp.).
8.20 Nadal wielkim wyzwaniem dla wszystkich zaangażowanych podmiotów pozostaje kwestia skuteczności pomocy.
EKES uważa, że należy kontynuować i zwiększyć wysiłki na rzecz skuteczniejszego wypełniania celów rozwoju.
8.21 EKES jest zdania, że absolutną koniecznością jest prowadzenie polityki mającej na celu zwiększenie poparcia społecznego dla polityki rozwojowej oraz rozbudowywanie światowej świadomości obywatelskiej.
EKES oferuje się działać, we współpracy z instytucjami wspólnotowymi, jako instrument tej polityki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ubóstwa kobiet w Europie
(2006/C 24/18)
Dnia 28 kwietnia, Parlament Europejski, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ubóstwa kobiet w Europie.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Socjalnych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 5 września 2005 r.
Sprawozdawcą była Brenda KING.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 29 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 79 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Kontekst
1.1 Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem
Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło 17 października Międzynarodowym Dniem Walki z Ubóstwem, w celu szerzenia świadomości potrzeby wyeliminowania ubóstwa i nędzy we wszystkich krajach.
1.2 Kobiety a ubóstwo w UE
Komitet Regionów, EKES oraz Parlament pracują nad oddzielnymi dokumentami, które mają zbiec się w czasie z Dniem Walki z Ubóstwem i przyczynić się do szerszej debaty na temat przyczyn ubóstwa w dzisiejszej Unii.
Choć każdy z dokumentów pisany jest z innej perspektywy, poziom koordynacji pomiędzy tymi instytucjami jest znaczący.
1.3 Definicja narażenia na ubóstwo
Pojęcie to definiuje się jako udział osób z dochodami poniżej 60 % średniego dochodu w kraju.
Dochód zdefiniowany jest jako całkowity dochód rozporządzalny gospodarstwa domowego podzielony i przydzielony każdemu z jego członków.
1.4 Ramy zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego w UE
W 2000 r. Państwa Członkowskie zgodziły się na ustanowienie strategii europejskiej zwalczania wykluczenia społecznego i ubóstwa (2000), przy zastosowaniu otwartej metody koordynacji.
Strategia ta obejmuje uzgodnione cele oraz zobowiązanie każdego z Państw Członkowskich przedstawiania w zgodzie z nimi dwuletnich krajowych planów działania.
Wskaźniki obejmują cztery wymiary integracji społecznej: ubóstwo finansowe, zatrudnienie, kwestie zdrowia i edukacji.
Równość kobiet i mężczyzn nie została włączona w nadrzędny cel tejże strategii unijnej.
W 1999 r. Rada przyjęła wspólną strategię unowocześnienia opieki socjalnej.
Opieka ta jest jednym z ważnych środków zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego w Państwach Członkowskich UE.
Strategia koncentruje się na trzech zagadnieniach: polityka integracji społecznej, reforma systemu emerytur oraz reforma systemu opieki zdrowotnej.
Równość płci nie została do nich włączona.
Pod wpływem wyników ostatnich referendów w sprawie konstytucji unijnej, Prezydencja Wielkiej Brytanii zapowiedziała wydanie komunikatu w sprawie systemów opieki socjalnej na październik 2005 roku.
1.5 Ramy prawne
Większość polityk dotyczących ubóstwa i wykluczenia społecznego pozostaje w gestii każdego z Państw Członkowskich.
Jednakże, zgodnie z art. 136 i 137 Traktatu, UE pełni aktywną rolę we wspieraniu i uzupełnianiu działalności Państw Członkowskich w celu zwalczania wykluczenia społecznego.
Artykuł 13 Traktatu przyznaje Unii kompetencje do podjęcia działań, włącznie ze środkami legislacyjnymi, w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
1.6 Poziom ubóstwa w UE
W 2001 r. liczba osób dotkniętych przez relatywne ubóstwo mierzone dochodem była niezwykle znacząca i obejmowała ponad 55 milionów ludzi (15 % ludności UE) narażonych na ubóstwo [1].
Ponad połowa z nich długotrwale utrzymywała się z dochodu relatywnego na niskim poziomie.
Stosunek ten różni się zasadniczo w poszczególnych Państwach Członkowskich, oscylując pomiędzy 9 % w Szwecji a 21 % w Irlandii.
Generalnie w wyraźnie większym stopniu dotyka to kobiety.
1.7 Poziom wykluczenia społecznego
Im dłuższy okres egzystowania przy dochodzie na niskim poziomie, tym większe ryzyko nędzy oraz wykluczenia z aktywności społecznej, kulturalnej oraz gospodarczej.
We wszystkich Państwach Członkowskich połowa lub więcej z osób narażonych na ubóstwo w 2001 r. utrzymywała się z niskiego dochodu przez długi okres czasu, tj. w danym roku i co najmniej w dwóch z trzech poprzedzających lat (np. 1998-2000) dysponowała zrównanym dochodem niższym niż próg 60 %.
W 2001 roku średnio 9 % ludności UE żyło w długotrwałym ubóstwie.
Także i w tym przypadku kobiety są grupą znacznie bardziej dotkniętą.
1.8 Kontekst demograficzny i społeczny w UE
Kontekst demograficzny w UE zmienia się szybko, jako że trwający od stulecia przyrost ludności czynnej zawodowo w Europie wkrótce zacznie się zmniejszać.
Osoby mające 65 i więcej lat stanowią 16 % całkowitej populacji, podczas gdy osoby mające mniej niż 15 lat stanowią 17 %, przy czym długość życia stale się zwiększa.
Na przestrzeni najbliższych 15 lat liczba osób w wieku ponad 80 lat wzrośnie o prawie 50 % [2].
Jednocześnie zmienia się struktura gospodarstw domowych.
Małżeństwa zawierane są rzadziej lub później, częściej się rozpadają, spada także liczba par posiadających dzieci.
Zmiany stworzyły tendencję do tworzenia mniejszych gospodarstw we wszystkich grupach wiekowych.
Laureat nagrody Nobla, ekonomista Gary Becker oraz jego współpracownik, sędzia Richard Posner stwierdzili, iż zmiany te można w dużym stopniu wyjaśnić stosując kryteria ekonomiczne [3].
Twierdzą oni, iż wzrost finansowej niezależności kobiet dzięki możliwościom pracy poza domem oznacza, że nastąpiło przejście z "małżeństwa patriarchalnego" — gdzie mężczyzna zarabiał, kobieta zaś była od niego zależna — do "małżeństwa partnerskiego".
Nastąpił także wzrost kosztów alternatywnych w przypadku urodzenia dziecka. Im większy jest dochód kobiety oraz wyższy jej status, tym więcej musi ona poświęcić pod względem potencjalnego rozwoju jej kariery i dochodu, jeśli zdecyduje się urodzić dzieci i przestać pracować tymczasowo lub na stałe.
Drugą wielką zmianą jest wyjątkowy wzrost liczby dzieci mieszkających z jednym dorosłym.
W 2000 roku 10 % dzieci w wieku 0-14 lat żyło pod opieką samotnego dorosłego, w porównaniu z 6 % w roku 1990.
Jest to spowodowane częstszym rozpadaniem się małżeństw i związków oraz wzrostem nieplanowanych ciąż.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje okazję przedstawienia swojego stanowiska w tej sprawie, lecz uważa, że nacisk należałoby położyć na "płeć a ubóstwo" zamiast "kobiety a ubóstwo", gdyż wówczas uwaga skupiłaby się na związku oraz różnicach pomiędzy mężczyznami a kobietami w odniesieniu do przyczyn ubóstwa.
Komitet usilnie zaleca, aby Komisja ponownie rozważyła definicję ubóstwa, gdyż podkreśla ona jedynie widoczne jego przyczyny i nie docenia poziomu ubóstwa wśród kobiet oraz jego wpływu.
Zgodnie z definicją zasoby gospodarstw domowych są w rodzinie dzielone po równo, lecz można przytoczyć argumenty za tym, że ubóstwo jest odczuwane indywidualnie i powinno być analizowane właśnie na tym poziomie dla lepszego zrozumienia wymiaru wynikającego z różnic płci.
2.2 EKES z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Prezydencji brytyjskiej dotyczącą ponownego przeprowadzenia debaty w sprawie systemów opieki socjalnej oraz usilnie zaleca zanalizowanie, jak różne systemy oddziałują na sytuację danej płci, aby zapewnić lepsze uwzględnienie potrzeb kobiet i mężczyzn.
Niemal automatycznie zakłada się, że kobiety mogą skorzystać z dochodu mężczyzny.
Założenie to, oderwane od rzeczywistości dzisiejszego społeczeństwa, jest kluczowym powodem większego narażenia kobiet na ubóstwo.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Zasięg narażenia na ubóstwo
Kobiety są z reguły bardziej narażone na egzystencję w ubóstwie. W 2001 r. 16 % dorosłych kobiet (w wieku powyżej 16 lat) dysponowało dochodem poniżej określonego progu, przy czym wśród mężczyzn w tym samym przedziale wiekowym odsetek ten wynosił 14 % [4].
Wzorzec ten jest zgodny we wszystkich Państwach Członkowskich.
Narażenie na ubóstwo jest największe wśród niepełnych gospodarstw (35 % średniej UE). 85 % takich gospodarstw prowadzą kobiety.
Kobiety w wieku poniżej 18 lat, prowadzące gospodarstwo domowe, są szczególnie narażone na ubóstwo.
Osoby powyżej 65 roku życia są w dość dużym stopniu narażone na ubóstwo.
Dwie trzecie tej grupy stanowią kobiety.
Odsetek ubóstwa jest znacznie większy wśród samotnych kobiet na emeryturze, zwłaszcza tych, które mają ponad 80 lat lub nie dysponują emeryturą z zakładowego funduszu.
Podstawową tego przyczyną jest fakt, iż wraz z wiekiem emeryta wzrastają jego lub jej wydatki, związane głównie z rosnącymi kosztami ochrony zdrowia wynikającymi z inwalidztwa lub ograniczenia zdolności poruszania się.
Badania pokazują, że kobiety będące przedmiotem wielorakiej dyskryminacji — np. kobiety w starszym wieku, kobiety należące do mniejszości etnicznych lub do grupy imigrantów, kobiety niepełnosprawne, lesbijki — są nawet bardziej narażone na ryzyko wykluczenia społecznego i ubóstwa.
3.2 Ubóstwo i wykluczenie społeczne wśród kobiet a rynek pracy
Zatrudnienie jest postrzegane jako kluczowy czynnik integracji społecznej i uważane za najskuteczniejszą drogę do wydostania się z ubóstwa i to nie tylko dlatego, że generuje dochód, lecz także ponieważ jest w stanie promować udział w społeczeństwie oraz osobisty rozwój.
Znajduje to odzwierciedlenie w celach strategii lizbońskiej, w której stwierdza się, że do 2010 r. "gospodarka europejska będzie najbardziej konkurencyjną i dynamiczną ze wszystkich gospodarek na świecie opartych na wiedzy, dysponującą zdolnością zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większą ilością miejsc pracy o lepszej jakości oraz większą spójnością społeczną". W związku z tym, udział kobiet na rynku pracy będzie konieczny i niezbędny w celu zapewnienia realizacji konkretnego celu w 2010 r.: wskaźnika zatrudnienia wśród kobiet sięgającego 60 %.
Pomimo iż poziom udziału kobiet na rynku pracy zbliża się do poziomu udziału mężczyzn, kobiety wykonujące pracę zarobkową nie są wolne od narażenia na ubóstwo.
Dzieje się tak, ponieważ udziałowi temu towarzyszą istotne utrudnienia, jak na przykład wysoka stopa bezrobocia wśród kobiet w 25 państwach UE [5] oraz trudność w znalezieniu równowagi między obowiązkami domowymi a obowiązkami w pracy, tendencje do segregacji oraz podziału sektorowego kobiecego zatrudnienia, szeroko rozpowszechnione niepewne formy zatrudnienia o mniejszym zabezpieczeniu społecznym, a także przepaść płacowa między mężczyznami a kobietami, która istnieje we wszystkich krajach europejskich.
3.2.1 Przepaść płacowa
Mimo że 30 lat upłynęło od wydania dyrektywy z 1975 r. dotyczącej równego wynagradzania za pracę o tej samej wartości, według europejskiej średniej, kobiety nadal zarabiają jedynie 85 % tego, co mężczyźni, biorąc pod uwagę ilość godzin pracy [6].
W wielu krajach dysproporcja ta jest jeszcze większa i sięga nawet 33 %.
EKES podziela oburzenie komitetu FEMM w Parlamencie Europejskim wynikające z faktu, że przepaść ta nadal istnieje i zgadza się z jego zaleceniem, aby Rada i Komisja podjęły odpowiednie kroki w celu "położenia kresu tej nierówności".
3.2.1.1 Koszty alternatywne w przypadku urodzenia dzieci
Wiele badań przyczynę tego problemu widzi w tym, że to kobiety rodzą dzieci i spędzają nieproporcjonalnie więcej czasu zajmując się nimi niż mężczyźni.
Większość kobiet przestaje być czynna zawodowo na co najmniej pewien czas.
Natomiast wzorzec męski to zasadniczo ciągła obecność na rynku pracy w pełnym wymiarze godzin, od czasu zakończenia nauki do przejścia na emeryturę.
Przerwa na rynku pracy może mieć negatywny wpływ na zarobki.
Zajmowanie się dzieckiem może oznaczać krótszy stały etat, mniej doświadczenia i mniejszy dostęp do szkoleń.
Dzieje się tak, ponieważ podwyżki trafiają często do osób, które mają ciągłość zatrudnienia przez wiele lat.
W rzeczywistości, im dłuższa przerwa, tym większe straty w wymiarze pieniężnym.
3.2.2 Poziom wykształcenia matki
Profil kariery zawodowej z długą przerwą na opiekę nad dzieckiem jest częstszy w przypadku matek z wykształceniem na niższym poziomie.
O ile matki z wyższym wykształceniem skróciły okres przerwy w pracy zawodowej, o tyle u kobiet o niskich kwalifikacjach nic się nie zmieniło.
Zwykle pozostają one poza obrębem rynku pracy do czasu, aż dziecko pójdzie do szkoły. Kobiety z wyższym wykształceniem biorą raczej urlop macierzyński, a następnie płacą komuś za opiekowanie się dzieckiem.
Dlatego też kobiety gorzej wykształcone, które zazwyczaj mają dłuższą przerwę w pracy (i których potencjał zarobkowy przed posiadaniem dzieci jest także najniższy) ponoszą największe straty finansowe.
3.2.3 Samotne rodzicielstwo
Jak wspomniano w punkcie 1.8, liczba rodziców samotnie wychowujących dzieci ciągle wzrasta, przy czym dane wskazują, iż są oni szczególnie narażeni na ubóstwo.
Ponieważ 85 % z nich to kobiety, narażenie na ubóstwo jest zależne od płci.
Większą jego część można przypisać ich niewielkiemu udziałowi wśród osób czynnych zawodowo. Jedynie 50 % z nich ma pracę, w porównaniu z 68 % wśród kobiet zamężnych [7].
Wprawdzie stopa zatrudnienia wśród matek zwiększa się, jednak tendencja ta prawie w ogóle nie dotyczy samotnych matek.
Badania sugerują, że brak dostępnej opieki przedszkolnej nie jest jedyną przeszkodą do pracy dla samotnych rodziców.
Pozostałe to między innymi:
- samotni rodzice bez pracy zazwyczaj nie posiadają poszukiwanych kwalifikacji [8].
Ich szanse na rynku pracy są tym mniejsze, im gorzej są wykształceni.
A to zależy głównie od istnienia dostępnych cenowo możliwości doskonalenia zawodowego w czasie przerwy na opiekę nad dzieckiem;
- samotni rodzice zazwyczaj zamieszkują te obszary geograficzne, w których brak popytu na siłę roboczą;
- samotni rodzice pozostający bez pracy częściej mają słabe zdrowie i bardziej prawdopodobne jest, że posiadają dziecko lub inną osobę w domu, których choroba bądź niepełnosprawność ogranicza możliwości pracy (sytuacja ta ma miejsce w jednym na dziesięć przypadków);
- nastawienie psychiczne samotnych rodziców znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji jest częściej negatywne, co z kolei może stać się przeszkodą na drodze do znalezienia pracy.
Ponadto wielu samotnych rodziców musi często samodzielnie zajmować się dziećmi i szukać prac zarobkowych o takim wymiarze godzin, który umożliwi im spędzanie z nimi jak największej ilości czasu, a zatem połączenie wychowywania dzieci z życiem zawodowym.
Dlatego też wielu z nich jest zmuszonych podjąć niepewną i niskopłatną pracę, o niższym poziomie zabezpieczenia społecznego.
3.2.3.1 Ciąże wśród nastolatek
Kobiety mające poniżej 18 lat i prowadzące gospodarstwo domowe są szczególnie narażone na ubóstwo.
W Unii 6 % młodych kobiet zostało matkami przed osiemnastym rokiem życia, choć odsetek ten waha się od 3 % we Włoszech, Królestwie Niderlandów, Hiszpanii i Szwecji do 12 % na Węgrzech i Słowacji i 13 % w Wielkiej Brytanii [9].
Nastoletni rodzice częściej niż ich rówieśnicy żyją w ubóstwie i nie posiadają pracy, a także mają problemy z wydostaniem się z tej sytuacji, co wynika z braku wykształcenia i innych wyżej wymienionych przyczyn.
Dla przykładu, 45 % kobiet w 15 krajach UE, które zostały nastoletnimi matkami, zamieszkuje w gospodarstwach o dochodzie w najniższym przedziale 20 %, podczas gdy jedynie 21 % kobiet, które urodziły pierwsze dziecko w wieku dwudziestu kilku lat, znajduje się w tej grupie dochodu.
90 % nastoletnich rodziców otrzymuje zasiłek z opieki socjalnej, a nastoletnie matki częściej niż pozostałe samotne matki korzystają jedynie z dodatków i pozostają na zasiłku przez dłuższy okres czasu.
Dla Państw Członkowskich ograniczenie rodzicielstwa wśród nastolatków jest sprawą priorytetową, ponieważ zmniejsza to prawdopodobieństwo występowania ubóstwa oraz jego trwania z pokolenia na pokolenie.
Działania zmierzające do obniżenia odsetka porodów wśród nastolatek są przedmiotem wielu debat i proponuje się szerokie spektrum rozwiązań — od zmniejszenia do zwiększenia ilości zajęć z dziedziny edukacji seksualnej; od promowania wstrzemięźliwości do udostępniania w szkołach bezpłatnie środków antykoncepcyjnych; od rozdawania pigułek "po" do zmiany w przyznawaniu zasiłków socjalnych w taki sposób, aby zachęcać nastoletnich rodziców do wspólnego zamieszkania i małżeństwa.
Cztery Państwa Członkowskie UE o najniższych stopach urodzeń wśród nastolatek mogłyby być przykładem dla pozostałych Państw Członkowskich zajmujących się tą kwestią.
3.2.4 Ubóstwo mimo zatrudnienia
Wzrost udziału kobiet w rynku pracy to efekt większej liczby niestandardowych rodzajów zatrudnienia, takich jak na przykład praca w niepełnym wymiarze godzin, elastyczne godziny pracy, praca w systemie zmianowym oraz praca czasowa.
Praca w niepełnym wymiarze godzin wśród kobiet stanowi przeciętnie 27 % w porównaniu do zaledwie 4 % w przypadku mężczyzn [10].
W rzeczywistości rozpiętość płac w przypadku pracy w niepełnym wymiarze są większa niż w przypadku pracy na pełen etat: kobiety pracujące w niepełnym wymiarze zarabiają przeciętnie na godzinę 60 % tego, co dostają mężczyźni. W przypadku kobiet pracujących na pełen etat wielkość ta kształtuje się na poziomie 82 %.
Osoby o niższym poziomie wykształcenia, osoby pracujące nielegalnie, mniejszości lub imigranci, którzy nie posiadają niezależnego legalnego statusu lub jest on niewystarczający, są szczególnie narażeni na ubóstwo, gdyż ich praca jest zazwyczaj słabo opłacana ma niski status, nie gwarantujący pewności pracy.
Badania pokazują, że w skrajnych przypadkach kobiety w takiej sytuacji są narażone na handel ludźmi, prostytucję czy przemoc.
3.2.5 Praca bez wynagrodzenia
Kobiety nie otrzymują wynagrodzenia za pracę w domu.
Nawet w odniesieniu do znacznej liczby kobiet mających płatną pracę, robienie zakupów, opieka nad osobami starszymi i dziećmi są nadal postrzegane jako obowiązki kobiet, gdyż mężczyźni wykonują mniej niż 40 % wszystkich prac w gospodarstwie domowym i jedynie 25-35 % prac związanych z opieką nad dzieckiem [11].
Praca ta nie jest systematycznie notowana w statystykach krajowych, co oznacza, że pozostaje ona niezauważalna dla decydentów.
Należy podkreślić, iż znalezienie równowagi pomiędzy życiem rodzinnym a obowiązkami zawodowymi jest prawdziwym wyzwaniem zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet.
Poziom zatrudnienia w przypadku kobiet z dziećmi poniżej 12 roku życia jest niższy o ponad 15 punktów procentowych od poziomu reprezentowanego przez kobiety bezdzietne i wynosi 60 % (w porównaniu z 75 % w przypadku drugiej grupy).
Z kolei wśród mężczyzn posiadających dzieci poniżej 12 roku życia odsetek ten kształtuje się na poziomie 91 %, a więc nawet pięć punktów procentowych powyżej poziomu reprezentowanego przez mężczyzn bezdzietnych.
3.2.6 Długotrwałe bezrobocie
Bardzo często łączy się je z przygnębieniem społecznym, jako że osoby, które nie posiadały pracy przez długi okres czasu na ogół tracą umiejętności oraz poczucie własnej wartości, konieczne do odzyskania punktu oparcia na rynku pracy, chyba że dostaną na czas odpowiednie wsparcie.
Dla całości UE poziom bezrobocia długotrwałego jest wyższy dla kobiet (4.5 %) niż dla mężczyzn (3.6 %) [12].
Pomimo tego, programy zmierzające do zmiany bezrobocia długotrwałego na płatne zatrudnienie przynoszą z reguły więcej korzyści mężczyznom, jako że kobietom oferuje się bardziej ograniczone szkolenia oraz posady przypisane stereotypowo do płci, a więc gorzej płatne.
3.2.7 Emerytury
3.2.7.1 Upośledzenie kobiet na rynku pracy oraz wynikająca z niego przepaść płacowa rozciągają się na okres emerytalny.
Dzieje się tak, ponieważ model emerytalny w wielu Państwach Członkowskich rozwinięty został z perspektywy męskiej, dyskryminując kobiety, jako że wiele z nich przerywa karierę, pracuje dorywczo lub okresowo pracuje bez wynagrodzenia.
W rezultacie, wiele z nich znajduje się w niekorzystnej sytuacji, jeśli chodzi o nabywanie niezbędnych praw i gromadzenie oszczędności, aby móc cieszyć się poczuciem bezpieczeństwa w starszym wieku.
Dwie trzecie emerytów to kobiety. Ich przeciętny dochód kształtuje się na poziomie 53 % dochodu mężczyzn, co może mieć wpływ na ich zdrowie, warunki mieszkaniowe oraz jakość życia.
Kobiety stanowią 75 % emerytów otrzymujących zasiłki z opieki socjalnej oparte na kalkulacji dochodów.
Prowadzi to do tego, że starsze kobiety, włączając wdowy oraz rozwódki, stanowią najbiedniejszy odsetek emerytów. Jeśli niczego się w tym kierunku nie uczyni, tendencja ta będzie wzrastać, biorąc pod uwagę długotrwałe konsekwencje społeczne starzenia się ludności UE.
We wcześniejszej opinii [13] EKES zalecał przyjęcie systemów emerytalnych w celu zapewnienia równości płci, mając na uwadze długofalowy cel, jakim jest zindywidualizowanie emerytur.
EKES zalecał także Państwom Członkowskim wspólne korzystanie ze swoich doświadczeń, tak aby niektóre kobiety, tzn. te, które przerywają na jakiś czas pracę, nie zostały pozostawione z niewystarczającą emeryturą.
Ta wcześniejsza opinia zwracała także uwagę na to, iż niektóre Państwa Członkowskie pomagają starszym ludziom w inny sposób niż tylko poprzez system emerytalny.
Środki te obejmują na przykład korzystniejsze opodatkowanie, bezpłatny prąd, bezpłatne lub tańsze przejazdy transportem publicznym oraz ulgi podatkowe w przypadku wynajmu.
Zalecenie to jest dobrze widziane, gdyż średnio kobiety są starsze od mężczyzn (ponieważ dłużej żyją) oraz zazwyczaj zamieszkują same (przeżywają partnerów). Oznacza to, że bardziej prawdopodobne jest, iż to one będą musiały stawić czoła problemom napotykanym przez starszych emerytów.
Ogólnie rzecz biorąc, dochody emerytów z zarobków oraz inwestycji są niższe, gdy tymczasem mogą oni być zmuszeni do dokonania większych wydatków związanych z inwalidztwem, potrzebami w zakresie poruszania się oraz spadkiem wartości majątku.
3.2.7.2 Kobiety, w tym należące do mniejszości oraz legalnie przebywające lecz niezarejestrowane imigrantki, mające wykonujące prace dorywcze, są w większym stopniu pokrzywdzone, gdyż istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że będą ujęte w zawodowych planach emerytalnych.
Ponieważ mężczyźni w ciągu całego życia zawodowego dorabiają się większego dochodu niż kobiety, ich emerytury będą wyższe.
Co więcej, majątek emerytalny był wcześniej łączony z głównym żywicielem rodziny, czyli osobą, która go zebrała na przestrzeni lat, a którą był zazwyczaj mężczyzna.
Coraz częstsze rozwody przyczyniły się do zwrócenia uwagi na tę kwestię, gdyż to zazwyczaj kobieta zostawała postawiona w niekorzystnej sytuacji w przypadku rozpadu związku.
Jednakże wiele Państw Członkowskich wprowadziło przepisy ustawodawcze, które umożliwiają sądom podział majątku w razie rozwodu w sposób, jaki uznają za wskazany.
3.3 Wymiar ubóstwa i wykluczenia społecznego wśród kobiet w związku z do wykształceniem
3.3.1 Szanse na znalezienie oraz rozpoczęcie pracy zależą od kwalifikacji.
Dane wykazują, że ma to miejsce szczególnie w przypadku kobiet.
Kobiety lepiej wykształcone (posiadające wykształcenie na poziomie 5 i 6 według ISCED, tj. Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Kształcenia) częściej posiadają pracę niż kobiety o niższych kwalifikacjach (na poziomie ISCED niższym niż 2) [14].
W 25 państwach UE pracę posiada 49 % kobiet o niższym wykształceniu w przedziale wiekowym 20-49 lat, w porównaniu z 84 % kobiet lepiej wykształconych.
Należy zaznaczyć, że różnica ta, wynosząca 30 punktów procentowych, w przypadku mężczyzn wynosi jedynie 10 punktów (83 % w porównaniu z 93 %).
Kobiety lepiej wykształcone, które posiadają dzieci, zazwyczaj nadal pracują.
W 25 państwach UE porównanie między tymi dwiema grupami kobiet wygląda następująco: kobiety bezdzietne (88 % w przeciwieństwie do 57 %); jedno lub dwoje dzieci (80 % do 43 %); troje dzieci lub więcej (63 % do 22 %).
3.3.2 Program nauczania sprzyja wyborowi przedmiotów, które są w dużym stopniu charakterystyczne z punktu widzenia płci, przy czym dziewczynki wybierają zajęcia oraz kariery słabo opłacane, a nauczyciele oraz doradcy zawodowi nie są przeszkoleni w zakresie rozważania spraw związanych z płcią i uznania ich ważności.
Najbardziej narażone na segregację są dziewczynki z domów, które już narażone są na ubóstwo, jako że badania pokazują, iż grupa ta ma nieproporcjonalny udział w pracach o niskim statusie, co spowodowane jest ich niewielkimi osiągnięciami w zakresie wykształcenia [15].
Praca fizyczna w niepełnym wymiarze godzin jest najbardziej niekorzystną kategorią zatrudnienia dla kobiet, nawet w większym stopniu niż inne posady o niepełnym wymiarze godzin czy praca fizyczna na pełny etat, gdyż kobiety te mają bardzo niski poziom wykształcenia.
Kobiety te mają do wyboru ograniczoną ilość posad z powodu interakcji ubóstwa i płci w okresie pobierania nauki, co nie tylko wpływa na ich życie zawodowe oraz emeryturę, lecz także może doprowadzić do powstania cyklicznego procesu ubóstwa międzypokoleniowego.
3.3.3 EKES z zadowoleniem przyjmuje skupienie się w ramach celów strategii lizbońskiej na kwestii miejsc pracy, a w szczególności zatrudnienia kobiet, lecz zauważa, że w przypadku kobiet narażonych na ubóstwo nie jest to wystarczające.
Państwa Członkowskie mają możliwość współpracy ze społeczeństwem obywatelskim oraz organizacjami pozarządowymi, zwłaszcza tymi, które działają w obszarze równości płci oraz likwidacji ubóstwa, w celu przełamania ustawicznego i międzypokoleniowego ubóstwa poprzez zajęcie się stereotypami w instytucjach szkolnych (w odniesieniu do wyborów dokonywanych przez chłopców i dziewczynki) oraz poprzez rozwijanie skutecznych kursów dla dorosłych, które byłyby dostępne, rozwijałyby poszukiwane umiejętności oraz wychodziły naprzeciw potrzebom tychże kobiet.
3.4 Przestępczość a ubóstwo i wykluczenie społeczne kobiet
3.4.1 Kobiety stanowią mniejszość wśród osób oskarżonych o przestępstwa i skazanych za nie — liczba kobiet wśród przestępców wynosi 20 %, a w grupie osób odbywających karę więzienia zaledwie 6 %.
Jednakże w ciągu ostatnich 10 lat obserwuje się gwałtowny wzrost liczby kobiet przebywających w więzieniach, mimo że liczba kobiet popełniających przestępstwa nie wzrosła [16].
Większość z nich skazana została na kary poniżej jednego roku z powodu przestępstw bez użycia przemocy.
Prawie jedna czwarta z nich przebywa w areszcie śledczym bez wyroku.
3.4.2 Te same badania wskazują, że znaczna część kobiet odbywających karę więzienia nie miała wcześniej żadnego zabezpieczenia finansowego, nigdy nie pracowała, bądź wykonywała prace źle płatne, bez pewności zatrudnienia, nie miała pewnego miejsca zamieszkania, była słabo wykształcona i padła ofiarą fizycznej i/lub seksualnej przemocy ze strony członka rodziny bądź innego mężczyzny nie należącego do rodziny.
W rezultacie kara więzienia tylko pogłębia izolację kobiet, które już wcześniej były wykluczone społecznie.
3.4.3 Znaczny wzrost liczby kobiet przebywających w więzieniach można wyjaśnić na podstawie przeprowadzonych w niektórych Państwach Członkowskich badań dotyczących wymierzanych wyroków, które sugerują, że kobiety często wysyła się do więzienia właśnie dlatego, że już są wykluczone społecznie (tzn. kobiety bezdomne, bezrobotne, narkomanki). Sędziowie wychodzą z założenia, że wykluczenie społeczne zwiększa ryzyko, iż kobiety te popełnią przestępstwo w przyszłości oraz, że po odbyciu kary więzienia, dzięki dyscyplinie i programom resocjalizacji, będą mniej podatne na powrót na drogę przestępstwa (lub narkotyków).
3.4.4 Badania pokazują, że więzienie w żaden sposób nie może prowadzić do resocjalizacji ani do reintegracji kobiet wykluczonych społecznie, jeśli wziąć pod uwagę ich niekorzystną sytuację na rynku pracy i braki w wykształceniu. Dodatkowym negatywnym czynnikiem jest wysoki odsetek chorych psychiczne (50 % w Anglii i Walii) [17] wśród kobiet przebywających w więzieniach oraz stosunkowo krótkie wyroki.
Generalnie kwestią sporną jest, czy więzienia wypełniają swoją funkcję resocjalizacyjną, ale nawet jeśli tak jest, to wnioski z tych badań pokazują przede wszystkim, na jakie trudności napotykają więzienia tylko jeśli chodzi o zapewnienie większości więźniom dobrych szkoleń, skutecznego leczenia odwykowego, psychicznego wsparcia i kwalifikacji poszukiwanych na rynku pracy już po odbyciu kary.
3.4.5 W więzieniach przede wszystkim odbywa się karę.
Badania pokazują, że więzienie nie tylko pogłębia wykluczenie społeczne, ale że powoduje je także u tych kobiet, które wcześniej nie były wyizolowane.
Jeśli wziąć pod uwagę konsekwencje ponoszone przez dzieci, których matka jest w więzieniu, to więzienie jest dla kobiet karą bardziej bolesną niż dla mężczyzn.
Dla przykładu, w Wielkiej Brytanii tylko 25 % kobiet odbywających karę więzienia podało, że ich mąż lub partner opiekuje się ich dziećmi.
Tymczasem w przypadku mężczyzn stosunek ten wzrastał do 92 %.
Ten fakt przeważa nad jakimikolwiek korzyściami wynikającymi z wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, z działania odstraszającego, czy ze zmniejszenia ewentualnego ryzyka.
3.4.5 Cudzoziemki i przedstawicielki mniejszości narodowych są podwójnie dyskryminowane, w związku z czym są one nieproporcjonalnie częściej notowane w wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych.
3.4.7 EKES popiera zalecenia tego raportu, aby podjąć kroki na rzecz znacznego zmniejszenia liczby kobiet przebywających w więzieniach. Jest to ważne tym bardziej, że wiele z nich przebywa w areszcie śledczym, nie będąc skazaną za żadne przestępstwo, a nawet jeśli przestępstwo faktycznie zostało popełnione, to zwykle bez użycia przemocy.
Niektóre spośród Państw Członkowskich wprowadziły kary alternatywne, mniej szkodliwe niż więzienie, z właściwym wsparciem i opieką, dzięki czemu kobiety z problemami, które złamały prawo, otrzymują prawdziwą szansę na resocjalizację i reintegrację ze społeczeństwem.
3.5 Zwalczanie handlu kobietami i dziećmi
Handel kobietami i dziećmi jest następstwem strukturalnej nierówności płci oraz formą przemocy.
Handel ten prosperuje dzięki ubóstwu, a jego ofiary cierpią z powodu różnorodnych form ubóstwa, czego wynikiem jest m. in. przymusowa praca, niewolnictwo seksualne, problemy ze zdrowiem fizycznym i psychicznym oraz wykluczenie społeczne.
Strategie zapobiegawcze krajów pochodzenia muszą zarówno odzwierciedlać, jak i znajdować odzwierciedlenie w strategiach zmniejszenia ubóstwa i rozwoju społecznego ze szczególnym uwzględnieniem ekonomicznych szans kobiet.
Długookresowe strategie zapobiegawcze muszą zająć się podstawowymi przyczynami handlu kobietami, takimi jak ubóstwo, dyskryminacja, rasizm, struktury patriarchalne, przemoc wobec kobiet, fundamentalizmy, brak równouprawnienia płci, brak sieci bezpieczeństwa socjalnego, pranie brudnych pieniędzy, korupcja, brak stabilności politycznej, konflikty i strefy pozostające poza kontrolą, bariery i dysproporcje pomiędzy krajami.
Wszystkie rządy muszą wprowadzić środki uwzględniające nierówny układ sił w stosunkach pomiędzy kobietami a mężczyznami oraz wprowadzić pozytywne środki przyczyniające się do wzmocnienia pozycji kobiet we wszystkich sferach życia.
4.
Zalecenia
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje Wspólny raport Komisji i Rady na temat integracji społecznej z 5 marca 2004 roku.
Opowiada się on za sześcioma głównymi priorytetami polityki, na które, zgodnie z zaleceniem tych instytucji, Państwa Członkowskie powinny zwrócić szczególną uwagę w swoich narodowych planach działania (patrz załącznik).
Jednakże EKES jest zdania, że w politykach tych zostało pominięte fundamentalne zagadnienie, jakim jest identyfikacja i monitorowanie wskaźników oddających specyfikę płci.
EKES zdecydowanie zaleca, by kwestie te zostały uwzględnione, jako że istnieją znaczące różnice pomiędzy mężczyznami i kobietami, jeżeli chodzi o ubóstwo i jeżeli nie zostaną odpowiednio uwzględnione zróżnicowane w zależności od płci cechy ubóstwa oraz jeżeli nie będzie się monitorować wpływu polityk na zarówno kobiety, jak i na mężczyzn, możliwe jest, że wiele polityk mających na celu zmniejszenie ubóstwa przyniesie jedynie częściowe sukcesy.
Rozwiązywanie kwestii ubóstwa z perspektywy płci będzie w zgodzie ze zobowiązaniem do wyeliminowania ubóstwa, poczynionym w trakcie Światowego Szczytu Rozwoju Społecznego, który odbył się w Kopenhadze w roku 1995, gdzie uzgodniono nadanie głównego znaczenia potrzebom i prawom kobiet i dzieci, które w największym stopniu niosą ciężar ubóstwa.
4.2 Wiele Państw Członkowskich znacząco wzmocniło swoje rozwiązania instytucjonalne służące włączaniu problematyki ubóstwa i integracji społecznej przy kształtowaniu głównych polityk krajowych.
Jednakże należy zrobić więcej na przykład poprzez włączenie partnerów społecznych, także organizacji pozarządowych, na szczeblu lokalnym, krajowym i regionalnym do opracowywania i wdrażania polityki, zwłaszcza na obszarze edukacji, zatrudnienia i systemu emerytalnego.
4.3 EKES zdecydowanie zaleca, by celom strategii lizbońskiej dotyczącym zwiększania poziomu zatrudnienia kobiet towarzyszyły strategie zapewniające, by kobiety zagrożone ubóstwem nabywały kwalifikacje poszukiwane na rynku pracy, co pomoże im osiągnąć niezależność finansową.
Ponadto trzeba wyraźniejszych inicjatyw i działań dla zapewnienia egzystencji kobiet na wszystkich etapach życia. Działania te powinny koncentrować się na poprawie jakości zatrudnienia oraz na zmniejszaniu różnicy pomiędzy płacami mężczyzn i kobiet.
EKES wyraził niedawno w opinii w sprawie zintegrowanych wytycznych na rzecz wzrostu i zatrudnienia swoje zdumienie, że w obecnym pakiecie wytycznych w zakresie polityki zatrudnienia nie ma ani jednej wytycznej poświęconej zatrudnieniu kobiet.
4.4 EKES jest zdania, że znaczne korzyści może przynieść dzielenie się doświadczeniami przez Państwa Członkowskie w dziedzinach, które mają wpływ na kobiety i ubóstwo, takich jak: system emerytalny, systemy ochrony socjalnej, ciąże wśród nastolatek, walka z przemocą wobec kobiet, w tym także z handlem nimi oraz kary więzienia dla kobiet.
4.5 Wiele Państw Członkowskich podpisało się pod Pekińską platformą działania (wrzesień 1995 r.), która wzywała rządy do oceny ekonomicznej wartości nieodpłatnej pracy.
Jednakże 10 lat później Państwa Członkowskie nadal nie opracowały odpowiednich systemów pomiaru i monitorowania.
Należy je do tego zachęcać i zaliczyć te działania do prowadzonych przez nie krajowych statystyk.
4.6 Europejski Instytut ds. Równości Płci ma zostać otwarty w roku 2007.
Ponieważ zagadnienia płci zaniedbywane są w politykach mających na celu walkę z ubóstwem w UE, wynik jest taki, że związki pomiędzy płcią a ubóstwem są również stosunkowo zaniedbywane w sferze badań i literaturze z dziedziny statystyki.
Aby to zmienić, Instytut musi dysponować właściwymi środkami budżetowymi.
EKES w swojej opinii dotyczącej tego instytutu wyraził swoje zaniepokojenie, że w dotychczasowym projekcie rozporządzenia nie jest to jeszcze w pełni zagwarantowane.
4.7 EKES sugeruje zatem ustanowienie kilku obszarów priorytetowych.
Nowy instytut powinien przeprowadzić dogłębną analizę istniejących danych z perspektywy płci.
4.8 Innym obszarem związanym z płcią i ubóstwem, który wymaga szczególnej uwagi jest zagadnienie wpływu ubóstwa na zdrowie fizyczne i psychiczne kobiet.
4.9 Po trzecie wydaje się również, że istnieje mało badań dotyczących tego, co kobiety myślą i czują w stosunku do własnego ubóstwa oraz tego, czy doświadczają ubóstwa w inny sposób niż mężczyźni.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi nt. prawa spadkowego i testamentów
COM(2005) 65 końcowy
(2006/C 28/01)
Dnia 1 marca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zielonej księgi nt. prawa spadkowego i testamentów
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 118 głosami, przy 2 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Propozycje Komisji
1.1 Zgodnie z Programem Haskim (2001 r.) Komisja przedstawia Zieloną księgę o charakterze doradczym na temat prawa spadkowego i testamentów w aspekcie międzynarodowym, dotyczącą całości problematyki:
- prawa właściwego;
- jurysdykcji i wzajemnego uznawania aktów i decyzji sądowych;
- środków administracyjnych, aktów notarialnych lub administracyjnych i ich wzajemnego uznawania;
- środków upraszczających formalności na szczeblu europejskim: świadectw spadkowych i rejestracji testamentów.
1.2 Dziedziczenie transnarodowe stwarza dla spadkobierców szczególne trudności i przeszkody ze względu na różnorodność prawa rzeczowego oraz norm proceduralnych i kolizyjnych obowiązujących w poszczególnych Państwach Członkowskich.
1.3 Zielona księga proponuje zatem wziąć pod uwagę możliwość przyjęcia w Unii Europejskiej przepisów rzeczowych i przepisów regulujących jurysdykcję, prawo właściwe oraz uznawanie nie tylko decyzji sądowych, ale także decyzji i aktów administracyjnych dotyczących testamentów i dziedziczenia, również w wypadku międzynarodowego zasięgu postępowania spadkowego obejmującego kraj trzeci.
2.
Ogólne uwagi Komitetu
2.1 Na szczeblu międzynarodowym zagadnienie to było przedmiotem trzech Konwencji haskich na temat spraw spadkowych i testamentów oraz jednej Konwencji w sprawie tzw. trustów:
- Konwencja o kolizji przepisów prawnych w kwestii formy rozporządzeń testamentowych (zawarta dn. 5 października 1961 r., weszła w życie dn. 5 stycznia 1964 r.)
Strony: Niemcy, Austria, Belgia, Dania, Hiszpania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Luksemburg.
Konwencja ta weszła w życie również w innych Państwach Członkowskich, a mianowicie w Niderlandach, Zjednoczonym Królestwie i Szwecji (ratyfikacja), Irlandii i Polsce (przystąpienie); oraz w Słowenii (następstwo prawne po Jugosławii).
- Konwencja o międzynarodowym zarządzaniu spadkami (zawarta dn. 2 października 1973 r., weszła w życie dn. 1 lipca 1993 r.) weszła w życie w niektórych Państwach Członkowskich, a mianowicie w Portugalii (ratyfikacja), Republice Słowackiej i w Republice Czeskiej (następstwo prawne po Czechosłowacji).
- Konwencja o prawie właściwym dla dziedziczenia w wyniku śmierci (zawarta dn. 1 sierpnia 1989 r.) jeszcze nie weszła w życie, ale została już ratyfikowana przez jedno Państwo Członkowskie (Niderlandy).
- Konwencja o prawie właściwym dla trustów i ich uznawania (zawarta dn. 1 lipca 1985 r., weszła w życie dn. 1 stycznia 1992 r.).
Strony: Włochy, Luksemburg.
Konwencja ta weszła w życie również w innych Państwach Członkowskich, np. Niderlandach i Zjednoczonym Królestwie (ratyfikacja) i Malcie (przystąpienie).
2.2 Konwencja UNIDROIT, w której dokonano ujednolicenia prawa regulującego formę testamentu międzynarodowego, została zawarta dn. 26 października 1973 r. w Waszyngtonie i weszła w życie dn. 9 lutego 1978 r.
Państwa Członkowskie będące stronami tej konwencji to: Belgia, Cypr, (Czechosłowacja), Francja, (Stolica Apostolska), Włochy, Zjednoczone Królestwo, Słowenia i szereg krajów trzecich, m.in. Stany Zjednoczone i Federacja Rosyjska.
Konwencja ta przewiduje międzynarodowy system rejestracji oraz jednolity formularz do realizacji tejże procedury.
2.2.1 Państwa Członkowskie będące stroną Konwencji bazylejskiej z 1972 r. dotyczącej ustanowienia systemu rejestracji testamentów, zawartej pod auspicjami Rady Europy, lecz otwartej na przystąpienie krajów trzecich, to: Belgia, Cypr, Hiszpania, Estonia, Francja, Włochy, Litwa, Luksemburg, Niderlandy i Portugalia.
2.3 Konwencje haskie dotyczą jurysdykcji i prawa właściwego, natomiast Konwencje UNIDROIT dotyczą prawa rzeczowego dla spraw posiadających wymiar międzynarodowy.
Jedynie w wypadku międzynarodowych przepisów dotyczących formy testamentu i jego zapisania w rejestrze międzynarodowym obecna liczba stron ratyfikujących lub przystępujących jest wystarczająca.
2.4 Omawiana kwestia dotyczy szczególnej formy przeniesienia — w wyniku śmierci — prawa własności, które stanowi podstawowe ludzkie prawo.
Unijny akt prawny w zakresie jurysdykcji, prawa właściwego i wzajemnego uznawania w odniesieniu do postępowań spadkowych o zasięgu międzynarodowym powinien przyjąć formę rozporządzenia.
2.5 W świetle złożoności tego zagadnienia cele i propozycje Komisji uznać należy za ambitne, ale również stosowne i istotne dla rynku wewnętrznego, który dotyczy wielu obywateli.
Mając na celu lepszą skuteczność rozporządzenia i uniknięcie sprzeczności pomiędzy aktami prawnymi czy niespójności decyzji podjętych przez różne Państwa, należałoby objąć zakresem przepisów prawa kolizyjnego jak największą liczbę zagadnień, podporządkowując je funkcjonalnie i zasadniczo kwestiom spadkowym (np. warto uniknąć włączenia tu zagadnień podlegających głównie prawu rzeczywistemu).
2.6 Ekonomiczne znaczenie uregulowań na szczeblu wspólnotowym jest niezaprzeczalne, szczególnie w zakresie przenoszenia aktywów MŚP na terenie Europy w wyniku śmierci przedsiębiorcy w celu zapewnienia ciągłości, co stanowi kwestię istotną dla zatrudnienia i konkurencyjności w Europie.
2.7 Należy rozważyć wprowadzenie zmian prawa w pewnych krajach, gdzie przepisy zakazują zawierania umów w sprawie przyszłego spadku lub przeznaczenia części spadku na konkretny cel, a także promowanie takich zmian na szczeblu europejskim. Zapewniłoby to lepszą harmonizację prawa materialnego i ciągłość prowadzenia przedsiębiorstw lub gospodarstw rolnych, które w przeciwnym wypadku mogłyby zostać zlikwidowane w momencie działu spadku pomiędzy kilku spadkobierców.
2.8 Ze względu na znaczne różnice między aktualnie obowiązującymi przepisami krajowymi, pomimo pewnych zmian, które ostatnio zaszły, a także mając na uwadze ograniczoną liczbę krajów, które ratyfikowały stosowne konwencje międzynarodowe, Komitet podziela opinię Komisji, że obecnie niemożliwe byłoby opracowanie ujednoliconego prawa rzeczowego obowiązującego we wszystkich państwach Unii w zakresie międzynarodowych testamentów i spadków. Zaproponowane tematy prac i priorytety są trafne, ponieważ postępy w tej dziedzinie rozwiązałyby liczne trudności praktyczne napotykane przez spadkobierców, notariuszy, urzędy, sędziów oraz przedstawicieli zawodów prawniczych.
2.8.1 Można by rozważyć inne zagadnienia w aspekcie prawa międzynarodowego, a Państwa Członkowskie zachęcić do wzięcia ich pod uwagę w perspektywie ratyfikacji pewnych konwencji czy przystąpienia do nich (forma testamentu, prawo właściwe, testament międzynarodowy, rejestracja krajowa i międzynarodowa).
2.8.2 Prawo spadkowe i testamentowe w krajach o rzymsko-germańskim systemie prawnym charakteryzuje się już od długiego czasu przestarzałą pod wieloma względami koncepcją dziedziczenia.
Uważano, że majątek "de cujus" [1] stanowi sposób kontynuacji jego osoby w osobach spadkobierców, obecnie natomiast prawo spadkowe w coraz większym stopniu ewoluuje w kierunku kontraktualizacji. Po Niemczech i Szwajcarii również Francja przystąpiła do reformy prawa spadkowego, która pozwoli na zwiększenie znaczenia woli spadkodawcy i spadkobierców w zakresie regulowania działu spadku, w tym na lepsze zagwarantowanie ciągłości przedsiębiorstw.
2.8.3 Z drugiej strony bardzo liberalne systemy pozwalające testatorowi na wydziedziczenie bez umotywowania niektórych ze swych potomków są w coraz większym stopniu kwestionowane, o czym świadczy rosnąca liczba sporów w tym zakresie.
2.8.4 Możliwe jest, że bez naruszania pewnych specyficznych cech historycznych i socjologicznych charakteryzujących poszczególne systemy prawne, w dłuższej perspektywie zaistnieje w Europie większa harmonizacja bądź przynajmniej większa zbieżność, ułatwiająca wykonywanie testamentów i regulowanie spadków o charakterze międzynarodowym. Proces ten mogłoby przyspieszyć stworzenie testamentu europejskiego oraz wystarczająco otwartego i liberalnego instrumentu regulującego problem prawa właściwego.
Można by również rozważyć hipotezę stworzenia wspólnotowych przepisów rzeczowych w kontekście przyjęcia "professio juris [2]" jako alternatywy wobec stosowania prawa właściwego jednego lub wielu krajów.
2.9 Komitet zauważa, że źródło inspiracji stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dn. 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji, uznawania i wykonywania decyzji w sprawach małżeńskich, a także w sprawach odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000,.
W szczególności art. 21 ust. 3 i art. 46 rozporządzenia 2201/2003 stanowią istotne źródło i stwarzają co najmniej precedens w dziedzinie prawa rodzinnego, pomagając tym samym w określeniu treści niektórych z zaproponowanych przepisów ustawodawczych. [3]
2.10 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zatem Zieloną księgę i uważa poruszone w niej kwestie za fundamentalne i niecierpiące zwłoki.
EKES dołoży starań, by znaleźć odpowiedź na postawione pytania, mając na uwadze interes i potrzeby obywateli europejskich oraz ich rosnącą mobilność, jak również znaczne migracje ludności, które miały już miejsce w przeszłości.
2.11 Stosownym byłoby zacząć od kwestii, w zakresie których stworzono już precedens w prawie europejskim i międzynarodowym, czyli od formy testamentów, międzynarodowej jurysdykcji i rozstrzygania kolizji przepisów prawnych w dziedzinie prawa właściwego, rejestrowania testamentów, a także od wzajemnego uznawania decyzji organów sądowych i innych właściwych organów oraz jednolitego poświadczania (tzw. apostille).
2.12 Komitet uważa, że bardziej pożądany jest system jednolity (jednolite prawo spadkowe i jednolita dyscyplina odnośnie do dziedzicznej masy spadkowej), niż rozproszenie przepisów spadkowych. Jednakże, ze względów praktycznych, w pewnych przypadkach, zwłaszcza w stosunku do nieruchomości i określonych ruchomości (statki, samoloty, aktywa handlowe/firmy handlowe) znajdujących się za granicą należy przyjąć wyjątki od tej zasady.
2.13 Niektóre zagadnienia, takie jak umowy w sprawie przyszłego spadku czy trusty, pozostają w kompetencji krajowej [4], inne jednak, jak uznawanie bez exequatur spornych albo niespornych orzeczeń sądowych w postępowaniach spadkowych, pozostała właściwość, uznawanie decyzji i dokumentów wydanych przez publiczne lub niepubliczne organy pozasądowe oraz rejestracja w krajowych księgach wieczystych w oparciu o europejskie świadectwo spadkowe powinny stać się częścią przewidywanych przepisów europejskich.
3.
Uwagi dotyczące konkretnych zagadnień poruszonych w Zielonej księdze
3.1 Rozporządzenie podobne do wyżej wspomnianego rozporządzenia Rady nr 2201/2003, lecz stosujące się do spadków, nie wystarczyłoby do rozwiązania problemów, które stwarza dziedziczenie transnarodowe.
W zasadzie większość spraw spadkowych nie ma charakteru spornego, należy więc również rozwiązać problemy powstające w wypadku braku jakiegokolwiek sporu. Co więcej, w niektórych krajach lub w pewnych wypadkach interwencja sędziego jest czasami konieczna w celu rozstrzygnięcia spraw niespornych.
3.2 Instrument wspólnotowy powinien z pewnością regulować problemy wspomniane wcześniej związane z ustalaniem właściwego sądu oraz z uznawaniem decyzji sądowych, należałoby jednak uwzględnić również możliwość rozstrzygania takich zagadnień jak:
- dziedziczenie testamentowe: warunki ważności testamentu (forma i treść, zdolność testowania, ograniczenia autonomii woli spadkodawcy), zachowki, dziedziczenie nietypowe, umowy w sprawie przyszłego spadku (dozwolone bądź zabronione), zachowki, trusty spadkowe, status spadkobiercy.
- dziedziczenie ab intestato i dziedziczenie testamentowe: status spadkobiercy, części spadku, przepisy rządzące wspólnością majątku spadkowego, likwidacją i działem spadku itp.
- oprócz uznawania decyzji sądowych (i ewentualnych wyjątków wynikających z porządku publicznego), uznawanie dokumentów pozasądowych związanych z rozstrzyganiem niespornych spraw spadkowych: testamentów, aktów notarialnych i innych dokumentów administracyjnych lub międzynarodowej kompetencji odpowiednich urzędników państwowych i przedstawicieli zawodów prawniczych.
- w odniesieniu do łączników, które należy zastosować w kwestii wyboru jurysdykcji, pewien stopień elastyczności wydaje się konieczny, by zapewnić zarówno ich zgodność z prawem, którego zastosowanie leżało w intencji testatora, jak i ewentualnie z prawem, którego zastosowania mogliby prawowicie oczekiwać spadkobiercy (obywatelstwo testatora, miejsce stałego zamieszkania, zgonu, sporządzenia i złożenia testamentu, miejsce, gdzie znajduje się znaczna część majątku itp.).
3.3 Komitet popiera wspólnotowy program haski, ponieważ przewiduje on stworzenie "europejskiego świadectwa spadkowego" i systemu rejestracji testamentów.
Państwa Członkowskie będą musiały wyznaczyć organy uprawnione do wydawania takich świadectw i ustanowić centralne rejestry krajowe, jeżeli takowe jeszcze nie istnieją. Należy stworzyć centralny rejestr unijny (europejski w znaczeniu Rady Europy, jeśli Państwa Członkowskie, które jeszcze nie ratyfikowały konwencji bazylejskiej, zostałyby poproszone o zrobienie tego), a do informacji w nim zawartych powinni mieć dostęp sędziowie, notariusze i inni urzędnicy upoważnieni na mocy krajowego prawa właściwego (przynajmniej tak, by móc sprawdzić — na podstawie nazwiska spadkodawcy i daty jego urodzenia — w jakim Państwie Członkowskim bądź ewentualnie kraju trzecim, w jakim dniu i w obecności jakich organów złożono testament, w celu wystąpienia z prośbą o kopię od wyżej wspomnianego organu władzy krajowej).
3.3.1 Europejski system rejestracji musi w każdym razie być zgodny z systemem ustanowionym w Konwencji bazylejskiej i w Konwencji waszyngtońskiej, ponieważ kilka Państw Członkowskich jest już stroną tych konwencji, a projekt prawodawstwa wspólnotowego dotyczyć będzie także spadków, w które zaangażowany jest kraj trzeci.
3.4 Po uznaniu statusu spadkobiercy oraz przeprowadzeniu likwidacji i działu spadku, formalności administracyjne powinny zostać jak najbardziej uproszczone. Komitet opowiada się za obustronnym uznawaniem aktów i dokumentów wydawanych przez urzędników, uznanych przez prawo miejscowe oraz za bezpośrednią rejestracją w księdze wieczystej (lub w uprawnionych organach w celu dokonania rejestracji praw do nieruchomości) prawa do własności, a także jakichkolwiek służebności, hipotek bądź ewentualnych podziałów, które mogą obciążać dany majątek zgodnie z właściwym prawem krajowym .
3.5 Komitet pragnie zwrócić uwagę Komisji na problemy fiskalne, które mogą dotyczyć spadkobierców majątku znajdującego się w dwóch bądź więcej krajach. Należy uniknąć ewentualnych problemów wynikających z podwójnego opodatkowania całości bądź części majątku, które w wypadku niektórych spadków mogłoby oznaczać de facto konfiskatę lub mogłoby stworzyć nierówności między spadkobiercami w zależności od natury dóbr im przyznanych.
Należy przeprowadzić bilans w zakresie przepisów podatkowych właściwych dla spadków międzynarodowych w Państwach Członkowskich w celu wskazania tych spośród nich, które usiłują nakładać podatek na dobra i aktywa położone poza ich terytorium, porównania stawek i opracowania sprawiedliwych rozwiązań, które mogłyby zostać przedłożone danym Państwom.
Ewentualnie Komisja mogłaby zaproponować Państwom Członkowskim wzór specjalnej konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w odniesieniu do spadków międzynarodowych.
3.6 Czy należy opracować "testament europejski" w oparciu o zawarty w Konwencji waszyngtońskiej model "testamentu międzynarodowego" i czy oprócz jego rejestracji europejskiej w formie przewidzianej przez Konwencję bazylejską należy również zaplanować rejestrację międzynarodową?
Mogłoby to zachęcić więcej krajów do ratyfikacji Konwencji waszyngtońskiej i bazylejskiej oraz dać większe gwarancje spadkobiercom międzynarodowym, nie tylko w Państwach Członkowskich, ale również w krajach trzecich.
Komitet proponuje Komisji taki kierunek pracy, ponieważ Państwa Członkowskie znają już te konwencje ze względu na to, że albo je ratyfikowały, albo też ich urzędnicy publiczni i sędziowie zetknęli się już z testamentami lub rejestracjami podlegającymi tym systemom prawnym.
3.7 Jeżeli koncepcja ta zostałaby wcielona w życie, testament europejski zostałby przyjęty w swej formie przez wszystkie krajowe systemy prawne. Prawo europejskie nie powinno bowiem pozwalać na to, by proste zagadnienia związane z formą podważyły powszechnie uznaną zasadę poszanowania woli testatora (favor testamenti) w granicach dozwolonych przez prawo właściwe.
3.8 Konieczne staje się opracowanie odrębnego wspólnotowego aktu prawnego, aby prawo to stosowało się do wszystkich przypadków spraw spadkowych dotyczących dwóch czy większej liczby Państw Członkowskich lub nawet krajów trzecich, łącznie z krajami stronami konwencji międzynarodowych, w celu zagwarantowania stosowania prawa wspólnotowego we wszystkich okolicznościach ("specjalne prawo" unijne miałoby pierwszeństwo przed prawem międzynarodowym).
4.
Inne poruszone zagadnienia
4.1 Zielona księga zawiera 39 głównych pytań podzielonych na pod-pytania.
EKES nie podejmie na tym wstępnym etapie próby udzielenia odpowiedzi na wszystkie z zadanych pod-pytań, lecz proponuje, by Komisja skonsultowała się indywidualnie z organizacjami przedstawicielskimi zawodów prawniczych, których dotyczy każdy z tematów poruszonych w Zielonej Księdze.
4.2 Komitet ograniczy się do zaproponowania odpowiedzi na pytania, które jego zdaniem mają szczególną wagę. Ogólnym przyjętym kierunkiem będzie zgodność z Konwencjami haską, bazylejską i waszyngtońską tak, by przepisy europejskie były w jak największym stopniu zharmonizowane w perspektywie osiągnięcia przyszłego konsensusu prawnego, który byłby do przyjęcia przez jak największą liczbę Państw Członkowskich oraz krajów trzecich.
4.3 Należy zachować przynajmniej czynniki łączące przewidziane przez Konwencję haską z 1961 r. w sprawie kolizji przepisów prawnych związanych z formą rozporządzeń testamentowych, ponieważ są one wystarczająco zróżnicowane, co umożliwia w większości przypadków uzasadnienie właściwości prawa, pod rządami którego sporządzono testament.
4.4 Zgodnie z logiką niedawno przeprowadzonych bądź obecnie przeprowadzanych w Europie kontynentalnej reform szczególną ochroną powinni zostać objęci spadkobiercy pozbawieni zdolności prawnej (niepełnoletni lub dorośli) bądź spadkobiercy głęboko upośledzeni, jeżeli możliwości rozszerzenia zastosowania kontraktów w zakresie spadków bądź wybór prawa właściwego dokonany przez spadkobierców miałyby prowadzić do zmiany systemu zachowków lub stworzenia nierówności między spadkobiercami. Większa swoboda dla testatora lub spadkobierców nie powinna podważać przepisów gwarantujących tej grupie spadkobierców największą ochronę w jakimkolwiek z praw właściwych (patrz .pytanie 5 i 10 Zielonej Księgi).
4.5 Działania w zakresie zarządzania spadkiem podejmowane przez jednego ze spadkobierców lub jego pełnomocnika w kraju, w którym nie trzeba wyznaczać zarządcy masy spadkowej, nie powinny być uznawane za dorozumianą zgodę na przyjęcie spadku bez dobrodziejstwa inwentarza.
4.6 Należy rozważyć możliwość przyjęcia spadku przez spadkobierców w granicach długu ciążącego na spuściźnie, jak również umowy spadkobierców czy kontraktu spadkowego przewidujących nierówny podział w uzasadnionych celach (dalsze prowadzenie gospodarstwa czy przedsiębiorstwa, korzystniejsze warunki dziedziczenia dla spadkobiercy nieposiadającego zdolności prawnej bądź upośledzonego) oraz równy podział spadku między dzieci z różnych związków lub spoza związku małżeńskiego, o ile prawo właściwe nie przewiduje równouprawnienia w tym zakresie, lub też zrzeczenie się przez spadkobiercę na rzecz swych potomków, zważywszy na podniesienie się średniej długości życia.
4.7 Słusznym byłoby też zezwolić testatorowi, w ściśle ograniczonych ramach, na wybór prawa właściwego dla jego spadku, np. między prawem państwa, którego posiada obywatelstwo (lub jednego z państw, których obywatelstwo posiada) a prawem kraju będącego jego miejscem zamieszkania.
4.8 Komitet uważa wreszcie, że należy kontynuować i rozwijać doskonale prowadzone prace porównawcze podjęte przez Komisję, regularnie aktualizować informacje o nich na stronie internetowej Wspólnoty, jak również tłumaczyć je na wystarczającą ilość języków, by zapewnić ich ogólną przydatność dla przedstawicieli zawodów prawniczych, urzędników publicznych, administratorów i sędziów zajmujących się spadkami międzynarodowymi. Informacje te powinny być ujęte w taki sposób, by podsumowania poszczególnych rozdziałów pozwalały na zrozumienie ogólnych zasad przez obywateli europejskich pragnących sporządzić testament o zasięgu międzynarodowym lub przez ich spadkobierców.
4.9 Komitet oczekuje z zainteresowaniem wyników konsultacji prowadzonych obecnie lub w przyszłości przez Komisję. Ma on nadzieję, że przekazane mu zostaną ogólne kierunki i konkretne propozycje prawodawcze w celu wydania opinii i zamierza szczegółowo przestudiować te dokumenty, gdyż uznaje, że testamenty i dziedziczenie są zagadnieniami o podstawowym znaczeniu dla obywateli europejskich. Nie można zawieść ich oczekiwania na inicjatywę unijną mającą na celu uproszczenie formalności oraz większe bezpieczeństwo prawne i podatkowe, jak również szybsze rozstrzyganie spraw spadkowych o charakterze międzynarodowym zarówno jeśli chodzi o osoby prywatne, jak i przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolne i inne rodzaje działalności gospodarczej, których ciągłość właściciele pragnęliby zapewnić po swym zgonie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wieloletniego finansowania działań Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa na Morzu w zakresie działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia powodowane przez statki i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1406/2002"
COM(2005) 210 końcowy — 2005/0098 (COD)
(2006/C 28/03)
Dnia 7 czerwca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel CHAGAS.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 124, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Wraz z przyjęciem rozporządzenia (WE) nr 724/2004 z dnia 31 marca 2004 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1406/2002 ustanawiające Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa na Morzu (EMSA), Agencji przydzielono nowe zadania w dziedzinie działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia olejami.
1.2 Przedmiotowy wniosek ustanawia procedury dla finansowania nowych zadań Agencji z funduszy wspólnotowych, na podstawie wieloletniego zobowiązania rozłożonego na okres siedmiu lat — od roku 2007 do 2013.
Komisja proponuje sumę 154 mln euro na finansowanie tego siedmioletniego okresu.
1.3 Po przydzieleniu nowych zadań Rada Administracyjna Agencji przyjęła w październiku 2004 roku plan działań w zakresie gotowości do zwalczania zanieczyszczeń olejami oraz do działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia.
Plan określa działania, jakie Agencja zamierza podjąć w kontekście rozporządzenia, zarówno w zakresie reagowania na wycieki oleju, przy wykorzystaniu wyspecjalizowanych statków usuwających zanieczyszczenia, jak również w zakresie gotowości do prowadzenia skutecznych operacji w odpowiedzi na zanieczyszczenia.
1.4 EMSA określiła cztery priorytetowe obszary działań: Morze Bałtyckie, zachodnie podejścia do Kanału la Manche, wybrzeże Atlantyku oraz Morze Śródziemne (zwłaszcza obszar położony wzdłuż trasy handlowej tankowców płynących od strony Morza Czarnego), gdzie Agencja zamierza rozmieścić wyczarterowane statki usuwające zanieczyszczenia, gotowe do działania na wezwanie jednego lub więcej Państw Członkowskich.
Należy zauważyć, że rolą EMSA na tym polu będzie uzupełnienie (a nie zastąpienie) narodowych mechanizmów działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia.
Plan działań mówi także o dodatkowych zdolnościach reagowania na wypadki powodujące skażenie niebezpiecznymi i trującymi substancjami.
1.5 Rozporządzenie zmienione w 2004 roku wymaga od EMSA zapewniania Komisji i Państwom Członkowskim pomocy naukowej i technicznej w zakresie działań w odpowiedzi na zanieczyszczenie, którą można podzielić na trzy kategorie: informacja, współpraca i koordynacja oraz pomoc operacyjna.
1.6 Pomoc operacyjna będzie wymagała największych inwestycji finansowych, jako że plan działań obejmuje utworzenie sieci pozostających w gotowości statków do usuwania skutków zanieczyszczeń olejami oraz Centrum Obrazowania Satelitarnego.
Umowy, jakie zostaną zawarte przez EMSA w celu zapewnienia pomocy w zakresie usuwania zanieczyszczeń olejami, będą obejmowały wszystkie działania i ich konsekwencje finansowe do czasu rozpoczęcia interwencji będącej reakcją na wyciek oleju.
Koszty interwencji statku usuwającego zanieczyszczenia olejami poniesie Państwo Członkowskie, które zwróciło się z prośbą o taką interwencję.
1.7 Ponieważ te nowe obowiązki mają charakter długoterminowy, Komisja proponuje wieloletni budżet, który może zarówno zapewnić długoterminowe inwestycje, jak i dostarczyć odpowiedniego zabezpieczenia finansowego, redukując wydatki poprzez możliwość negocjowania kontraktów zawieranych na dłuższe terminy.
2.
Uwagi ogólne
2.1 W swojej opinii w sprawie wniosku przydzielającego EMSA nowe zadania na polu reagowania na zanieczyszczenia [1], EKES z zadowoleniem przyjął wniosek Komisji i podkreślił kluczową rolę EMSA w poprawianiu bezpieczeństwa morskiego w Państwach Członkowskich.
Z przykrością zauważył jednak fakt, że wiele Państw Członkowskich nadal nie jest odpowiednio przygotowanych na większe wypadki, takie jak te z udziałem tankowców "Erika" i "Prestige".
2.2 Pomimo osiągniętych postępów, w niektórych przypadkach nadal można mieć zastrzeżenia do obecnego stanu rzeczy.
Wraz z planem działania Agencja przedstawiła przegląd zdolności Państw Członkowskich w zakresie reagowania na zanieczyszczenia olejem, gdzie stwierdzono, że zdolności reagowania w niektórych regionach wymagają uzupełnienia dodatkowymi statkami i sprzętem do usuwania zanieczyszczeń.
2.3 Nie można oczekiwać od wszystkich państw nadbrzeżnych stałego wyposażenia we wszystkie środki potrzebne do samodzielnego działania w odpowiedzi na poważne wypadki morskie, a zwłaszcza wycieki oleju na dużą skalę.
Jednakże obecny brak zasobów spowodował szkody środowiskowe, które będą miały długoterminowe konsekwencje.
2.4 EKES popiera zatem propozycję przyznania EMSA koniecznych środków dla uzupełniania, na żądanie, mechanizmów Państw Członkowskich w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniom i reagowania na ich powstanie.
EKES podkreśla jednakże, że środki te mogą jedynie odgrywać rolę dodatkową.
W żadnym wypadku powyższe środki finansowe nie powinny zastępować środków zapobiegania zanieczyszczeniom, które ustanowić powinny Państwa Członkowskie.
2.5 EKES podkreśla w szczególności potrzebę wieloletniego programu finansowania tych mechanizmów.
Jest to jedyny sposób zabezpieczenia spójnego programowania działań EMSA w tej dziedzinie oraz optymalizacji wykorzystania zasobów poprzez zawieranie minimum trzyletnich kontraktów na zapewnienie statków szybkiego reagowania [2].
2.6 EKES powtarza swój komentarz z opinii wspomnianej w pkt. 2.1 dotyczący potrzeby zapewnienia, by właściciel(e) czarterowanych statków wykonujący te zadania przestrzegał(li) odnośnego prawodawstwa wspólnotowego i międzynarodowego, a w szczególności przepisów i postanowień dotyczących warunków bezpieczeństwa na statkach oraz warunków życia i pracy członków załogi.
2.7 Ponieważ plan działania przyjęty przez Agencję identyfikuje priorytety na podstawie ograniczonych funduszy, które będą dostępne, EKES wyraża obawę, że z uwagi na obecne trudności z osiągnięciem porozumienia co do budżetu Wspólnoty ostatecznie może się okazać, że fundusze będą niższe niż zapisane w proponowanym budżecie.
Oznaczałoby to wybranie pewnych środków zamiast innych oraz czynienie postępów w niektórych dziedzinach kosztem pozostałych.
EKES nie może poprzeć takiego podejścia, ponieważ decyzja Państw Członkowskich o przyznaniu Agencji dodatkowych kompetencji oznacza potrzebę zapewnienia koniecznych funduszy w celu umożliwienia jej realizacji celów w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniom mórz.
Konieczne jest, by do zapobiegania zanieczyszczeniom mórz i reagowania w przypadku wystąpienia takiego zanieczyszczenia przywiązano odpowiednią wagę także na szczeblu wspólnotowym oraz by nie było to postrzegane wyłącznie z gospodarczego punktu widzenia.
2.8 EKES jest zaniepokojony opóźnieniami niektórych Państw Członkowskich w zakresie wdrażania pewnych już przyjętych środków w dziedzinie zapobiegania i działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia mórz, w szczególności w zakresie wyznaczania miejsc schronienia i obszarów chronionych, zapewniania infrastruktury odbioru oraz wzmacniania środków skutecznej państwowej kontroli portów.
Opóźnienia te powodują wątpliwości co do faktycznego zaangażowania tych państw w zapobieganie i reagowanie na zanieczyszczenia mórz, pomimo regularnie wyrażanych, zwłaszcza po pojawieniu się nowego poważnego wypadku morskiego, dobrych intencji.
2.9 Potrzebne są także inwestycje w środki i sprzęt nadzoru powietrznego dla celów wykrywania i zwalczania zanieczyszczeń oraz zapobiegania naruszeniom przepisów w zakresie przeciwdziałania zanieczyszczeniom.
2.10 W celu uzupełnienia działań związanych z nadzorem i monitorowaniem wykorzystać można także obrazowanie satelitarne.
EKES wspiera plan Komisji w zakresie utworzenia Centrum Obrazowania Satelitarnego w celu wsparcia Państw Członkowskich w wykrywaniu, monitorowaniu i zarządzaniu nielegalnymi zrzutami i przypadkowymi wyciekami oleju.
2.11 Z uwagi na wysokie koszty [3] związane z wykonywaniem zdjęć satelitarnych EKES jest zdania, że konieczna jest optymalizacja potrzebnych zasobów, a zwłaszcza Państwa Członkowskie muszą koordynować między sobą wykorzystanie zdjęć, co mogłoby prowadzić do znacznych oszczędności.
Jednocześnie istnieją powody do inwestowania w poprawę obrazowania we wszystkich europejskich obszarach morskich, jako że jego obecny zasięg nie jest zbyt rozległy, zwłaszcza w obszarze śródziemnomorskim.
2.12 Zdaniem EKES-u bardzo istotne są także planowane środki informacji, współpracy i koordynacji.
Zapewnią one bardziej racjonalne wykorzystanie istniejących zasobów, a Agencja ma tu do odegrania podstawową rolę.
3.
Wnioski
3.1 EKES popiera propozycję przyznania EMSA koniecznych środków umożliwiających jej uzupełnianie, na żądanie, mechanizmów Państw Członkowskich w zakresie zapobiegania i działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia.
3.2 Komitet z żalem zauważa jednak, że wiele Państw Członkowskich nie przeznaczyło jeszcze na ten cel odpowiednich środków lub nie utworzyło jeszcze własnych mechanizmów i zwraca się do Komisji z prośbą o wezwanie ich do przyspieszenia tego procesu.
3.3 EKES wyraża obawę, że z uwagi na obecne trudności z przyjęciem budżetu wspólnotowego, ostatecznie przyznane fundusze mogą być niższe niż przewidziano w proponowanym budżecie.
Decyzja Państw Członkowskich o przyznaniu Agencji dodatkowych kompetencji oznacza potrzebę zapewnienia koniecznych funduszy w celu umożliwienia jej realizacji celów w zakresie zapobiegania zanieczyszczeniom mórz.
Konieczne jest, by do zapobiegania zanieczyszczeniom mórz i działania w odpowiedzi na zanieczyszczenia przywiązano odpowiednią wagę także na szczeblu wspólnotowym oraz by nie postrzegano tych działań wyłącznie z gospodarczego punktu widzenia.
3.4 Rola Agencji w promowaniu współpracy i koordynacji zasobów i działań Państw Członkowskich ma podstawowe znaczenie dla utworzenia racjonalnej i wydajnej kosztowo strategii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady w sprawie zarządzania ryzykiem i w sytuacjach kryzysowych w rolnictwie
COM(2005) 74 końcowy
(2006/C 28/04)
Dnia 20 kwietnia 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady w sprawie zarządzania ryzykiem i w sytuacjach kryzysowych w rolnictwie
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 7 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Gilbert BROS.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 122 do 1 przy 3 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Omawiany komunikat Komisji Europejskiej nawiązuje do szeregu działań zrealizowanych na szczeblu unijnym — od raportu Komisji na temat zarządzania ryzykiem ze stycznia 2001 r. poprzez debatę Rady podczas prezydencji szwedzkiej wiosną 2001 r., memorandum hiszpańskie i zorganizowaną w Madrycie na początku 2002 r. międzynarodową konferencję pt. "Ubezpieczenia rolne i dochody gwarantowane", memorandum greckie i seminarium na temat klęsk żywiołowych w Salonikach w 2003 r., po konferencję zorganizowaną w grudniu 2004 r. przez prezydencję niderlandzką na temat "Koszty materialne i niematerialne zwalczania chorób u zwierząt".
1.2 Konkretnie komunikatem tym wypełnia Komisja zobowiązanie, jakie podjęła w ramach reformy WPR w czerwcu 2003 r. w Luksemburgu w postaci deklaracji:
"Komisja zbada specjalne środki umożliwiające stawienie czoła ryzyku, sytuacjom kryzysowym oraz klęskom żywiołowym o zasięgu ogólnokrajowym w rolnictwie i do końca 2004 r. przedstawi Radzie raport wraz z odpowiednimi wnioskami.
Komisja zbada w szczególności możliwość finansowania tych działań z kwoty jednego punktu procentowego z modulacji, którą bezpośrednio rozdzielano by pomiędzy Państwa Członkowskie, oraz włączenia do każdej wspólnej organizacji rynku artykułu upoważniającego Komisję w sytuacjach kryzysowych do podejmowania działań na szczeblu Wspólnoty zgodnie z zasadami ustalonymi dla tego typu przypadków we wspólnej organizacji rynku wołowiny" [1].
1.3 Komunikat stanowi również odpowiedź na konkluzje Rady z grudnia 2003 r., apelujące o kontynuowanie dyskusji i o sporządzenie wykazu dostępnych narzędzi zarządzania ryzykiem, o przeanalizowanie różnych wariantów zarządzania ryzykiem i ewentualnych nowych instrumentów (wspólna organizacja rynku, zobowiązania finansowe, reguły konkurencji) i wreszcie — o ocenę i odpowiednią zmianę wytycznych dotyczących pomocy publicznej w rolnictwie.
1.4 W przeszłości WPR zapewniała ochronę poprzez polityki wsparcia dla rynków i cen, lecz w konsekwencji ostatniej reformy rolnicy są w bardziej bezpośredni sposób narażeni na cały szereg czynników ryzyka.
Dlatego też Komisja pragnie wypróbować w ramach WPR nowe instrumenty, których celem jest wspomożenie rolników w rozwijaniu zdolności zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi.
1.5 W swych dokumentach roboczych Komisja sporządziła wykaz istniejących czynników ryzyka w rolnictwie: czynnik ludzki (osobowy), ryzyko majątkowe (budynki itp.), ryzyko finansowe, ryzyko odpowiedzialności cywilnej (biotechnologia itp.), ryzyko produkcyjne (warunki pogodowe) oraz ryzyko cenowe.
Sporządziła również wykaz dostępnych narzędzi zarządzania ryzykiem, obejmujący zadłużenie i inwestycje (oszczędności po opodatkowaniu), odpowiednią zmianę technik produkcji, dywersyfikację, techniki kształtowania zaopatrzenia i zbytu (kontrakty, integracja pionowa), rynek terminowy, fundusze wzajemnego inwestowania oraz ubezpieczenia.
1.6 Jak najlepsze sprostanie oczekiwaniom oraz ograniczenie negatywnych skutków kryzysów w branży rolnej wymaga pogłębienia tej szeroko zakrojonej refleksji.
2.
Wniosek Komisji
2.1 Na trzech pierwszych stronach komunikatu Komisja przedstawia tło problematyki zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi.
Szereg zagadnień poruszono w materiałach roboczych dołączonych do komunikatu.
Następnie Komisja odpowiada w swych wnioskach na sformułowane w konkluzjach Rady życzenia dotyczące rozszerzenia mechanizmu sieci zabezpieczeń oraz finansowania środków zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi dzięki modulacji w trzech wariantach: ubezpieczenie od klęsk żywiołowych, wspieranie funduszy wzajemnego inwestowania i zagwarantowanie podstawowego ubezpieczenia dochodu na wypadek sytuacji kryzysowych.
2.2 Wykorzystanie środków pochodzących z modulacji narzuca posługiwanie się narzędziami z dziedziny rozwoju obszarów wiejskich.
W związku z tym planowane nowe działania muszą podnosić konkurencyjność gospodarstw rolnych (obszar priorytetowy 1) i zachować zgodność z budżetową zasadą jednoroczności, z zasadami pomocy publicznej oraz tzw. kategorii zielonej WTO.
2.3 Wariant pierwszy to ubezpieczenia od klęsk żywiołowych.
Zdaniem Komisji ubezpieczenia te mogą się przyczynić do obniżenia wydatków ponoszonych w takich razach przez Państwa Członkowskie.
Składka opłacana przez rolnika byłaby dotowana do wysokości 50 %.
Wypłata odszkodowania przysługiwałaby w razie, gdyby straty przekroczyły 30 % średniej produkcji z trzech ostatnich lat lub średniej produkcji z ostatnich pięciu lat (przy odrzuceniu w obliczeniach najgorszego i najlepszego wyniku z tych pięciu lat).
Kwota odszkodowania nie może przewyższyć 100 % poniesionych strat.
Nie może ono być uzależnione od rodzaju ani wielkości przyszłej produkcji.
Rozwiązaniem alternatywnym dla dopłat do składek ubezpieczeniowych jest reasekuracja prywatnych towarzystw ubezpieczeniowych.
2.4 Wariant drugi dotyczy funduszy wzajemnego inwestowania.
Jego założeniem jest zachęcanie rolników do dzielenia się ryzykiem.
Zakłada on możliwość udzielania ograniczonej w czasie, degresywnej pomocy finansowej w postaci np. pokrywania kosztów administracyjnych.
Subwencja naliczana byłaby zależnie od liczby uczestniczących w funduszu rolników.
Wymagane jest uznanie funduszu przez Państwo Członkowskie.
W każdym indywidualnym przypadku wymagana jest analiza zgodności z kategorią zieloną WTO.
2.5 Wariant trzeci to podstawowe ubezpieczenie dochodu.
Zainspirowany jest on modelem kanadyjskim oraz kryteriami kategorii zielonej.
Celem jego jest zwiększenie zasobów gotówki w razie kryzysu (zwiększenie dochodu).
Dostęp do systemu musi być otwarty dla wszystkich rolników.
Mechanizm rekompensat uruchamiałby się w razie strat przekraczających 30 % wyniku w okresie odniesienia (tak samo jak w wariancie 1).
Do ustalenia pozostaje wskaźnik dochodu.
Odszkodowanie musi być niższe niż 70 % utraconego dochodu i nie może być uzależnione od rodzaju ani wielkości przyszłej produkcji.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, otwiera on bowiem dyskusję na temat o pierwszorzędnym znaczeniu dla przyszłości rolnictwa.
Komisja opracowała komunikat w odpowiedzi na konkretne życzenia, wyznaczające ściśle zakres przedmiotowy.
Komitet uznaje, że komunikat zawiera zaledwie wstępne refleksje, które należy pogłębić, aby w pełni odpowiedzieć na opisane we wstępie czynniki ryzyka i sytuacje kryzysowe.
3.2 W rozdziale 1 i 2 komunikatu ("Wprowadzenie" i "Tło") Komisja zamieszcza zwięzły opis nowych warunków, jakie zapanowały po reformie WPR z 2003 r. (wprowadzenie systemu jednolitych płatności), oraz przedstawia różnorodne środki podjęte przez Radę i zadania przez nią wyznaczone w dziedzinie zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi w rolnictwie.
Ani w komunikacie Komisji, ani w materiale roboczym DG ds. Rolnictwa nie odniesiono się w sposób wyraźny do zmian, które zaszły w elementach ryzyka, na jakie wystawione jest europejskie rolnictwo.
3.3 Komitet zauważa, że reforma z czerwca 2003 r. powoduje duży wzrost wahań cen produktów rolnych, co wraz z istniejącymi wahaniami cen czynników produkcji przyczynia się do wzrostu prawdopodobieństwa wystąpienia kryzysów gospodarczych szkodliwie oddziałujących na sytuację gospodarstw rolnych.
Ponadto, zdaniem wielu naukowców, nasila się zmienność warunków pogodowych.
W razie jakiegokolwiek kryzysu rolnicy okazują się zawsze najsłabszym ogniwem łańcucha produkcyjnego.
Potrzebują zatem wydajnych narzędzi umożliwiających im stawianie czoła ryzyku i kryzysom.
W związku z tym Komitet pragnie wypowiedzieć swe uwagi na temat szeregu zagadnień poruszonych przez Komisję.
3.4 Zaletą dokumentu Komisji jest to, że proponuje ona w nim trzy wariantowe rozwiązania.
Owe trzy warianty miałyby charakter fakultatywny z punktu widzenia Państw Członkowskich i uzupełniałyby się nawzajem.
Same przez się są interesujące i żadnego z nich nie wolno z góry odrzucać.
Trzeba natomiast pogłębić ich analizę.
3.5 Co się tyczy finansowania tych wariantów, Komisja rozważyła możliwość przeznaczenia na ten cel jednego punktu procentowego z modulacji.
Powinna była jednak uprzednio ocenić potrzeby finansowe związane z proponowanymi środkami.
Komitet pragnie podkreślić, że wniosek Komisji jest neutralny dla budżetu, ma jednak wątpliwości co do tego, czy przewidziane środki wystarczą na pokrycie potrzeb.
3.6 Środki finansowe z pierwszego filara WPR służą utrzymaniu stabilności rynków i dochodów, którą to stabilność zagwarantowano rolnikom do 2013 roku.
Są one niezbędne dla przetrwania wielu gospodarstw rolnych, trzeba więc zadbać o to, by nie zwiększać modulacji dopłat bezpośrednich.
3.7 Kwoty generowane przez modulację znacznie różnią się pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi; w przypadku nowych Państw Członkowskich produkt modulacji jest wręcz zerowy.
Komitet proponuje zatem rozwiązanie alternatywne dla modulacji — mianowicie aby każde Państwo Członkowskie mogło przeznaczyć na zarządzanie ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi część przysługujących mu środków z EFFROW nie przekraczającą 0,1 % jego krajowej produkcji rolnej.
3.8 W związku z faktem, iż finansowanie oparte miało być na środkach pochodzących z modulacji, Komisja ograniczyła swe poszukiwania do dziedziny rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet jest zdania, iż trzeba tu przyjąć szersze podejście i rozważyć również inne możliwości działania, m.in. w ramach wspólnej organizacji rynków (WOR), polityki konkurencji, handlu itp.
3.9 Niezbędne jest rozważenie szeregu czynników ryzyka i sytuacji kryzysowych, nie zawsze jednak zarządzanie nimi leży w zakresie wspólnej polityki rolnej.
Ryzyko związane z nieprzewidywalnymi — a zatem i nie podlegającymi ubezpieczeniu — klęskami żywiołowymi czy z epidemiami w rodzaju ostatniej epidemii pryszczycy nie może wchodzić w zakres WPR.
Na te szczególne sytuacje należy reagować, wykorzystując inne istniejące narzędzia, takie jak Fundusz Weterynaryjny czy Fundusz Solidarności.
Trwają skądinąd prace koncepcyjne nad systemem zwalczania skutków klęsk żywiołowych na szczeblu europejskim [2]; system ten ma również uwzględniać te zagrożenia dla rolnictwa.
3.10 Komitet pragnie podkreślić, że wszystkie te rozwiązania mogą funkcjonować wyłącznie na zasadzie uzupełnienia istniejących mechanizmów sterowania rynkiem w ramach WOR; mechanizmy te zawierają najefektywniejsze narzędzia, dostosowane do specyfiki poszczególnych branż.
Podobnie też w dziedzinie handlu UE musi absolutnie bronić zasady preferencji wspólnotowej w negocjacjach rundy z Doha.
3.11 Uwagi co do wniosku Komisji w kontekście rozwoju obszarów wiejskich
3.11.1 Ubezpieczenia rolne
3.11.1.1 Komitet pragnie przypomnieć swą opinię w sprawie wspólnotowego systemu ubezpieczeń rolnych [3].
Wiele z wymienionych w tej opinii postulatów wciąż zachowuje aktualność.
Ubezpieczenia rolne stanowią właściwe zabezpieczenie przed niektórymi określonymi rodzajami ryzyka.
Nie powinny jednak zwalniać organów publicznych od obowiązku podejmowania działań w przypadkach nadzwyczajnych zagrożeń.
3.11.1.2 Zgodnie z wytycznymi w sprawie pomocy publicznej w branży rolnej dopuszcza się dziś dopłaty sięgające 80 % kosztu składki na ubezpieczenie od strat będących konsekwencją klęsk żywiołowych, takich jak trzęsienia ziemi i inne nadzwyczajne zdarzenia.
Straty spowodowane złymi warunkami pogodowymi lub chorobami roślin i zwierząt traktuje się na równi ze stratami wynikłymi z klęsk żywiołowych tylko wówczas, gdy szkoda osiągnie określony próg, ustalony na 20 % normalnej produkcji dla regionów o trudnych warunkach gospodarowania oraz na 30 % dla pozostałych regionów.
3.11.1.3 Na ubezpieczenia obejmujące poza klęskami żywiołowymi również straty spowodowane złymi warunkami pogodowymi lub chorobami roślin i zwierząt, nieprzekraczające powyższych progów, może przysługiwać pomoc w kwocie do 50 % kosztu składki.
3.11.1.4 Propozycje wysunięte w tej dziedzinie we wniosku Komisji stanowią zatem krok w tył w stosunku do narzędzi już dozwolonych w ramach pomocy państwa.
Aby rzeczywiście zachęcić jak największą liczbę rolników do skorzystania z tych rozwiązań, trzeba zapewnić beneficjentom korzystniejsze warunki.
3.11.1.5 W niektórych Państwach Członkowskich funkcjonują sprawdzone mechanizmy zarządzania pewnymi kategoriami ryzyka (np. w postaci polis od wszelkiego ryzyka).
EKES popiera rozwiązanie zaproponowane przez Komisję, by stworzyć nowe, uzupełniające narzędzie w zakresie ubezpieczeń rolnych.
Wprowadzenie nowych przepisów na szczeblu UE nie powinno bowiem podważać funkcjonujących już systemów, których skuteczność na szczeblu krajowym została dowiedziona.
3.11.1.6 Choć system ubezpieczeń rolnych ma charakter działania przekrojowego w ramach rozwoju obszarów wiejskich, powinna istnieć możliwość wdrażania go na różne sposoby, zależnie od branży, tak by uwzględnić potrzeby poszczególnych regionów Unii Europejskiej.
3.11.1.7 Wiele nieopublikowanych prac poświęcono możliwości reasekuracji.
Można by rozważyć utworzenie funduszu reasekuracji na zasadach solidarności między towarzystwami ubezpieczeń wzajemnych i prywatnymi towarzystwami ubezpieczeniowymi. Ustanowienie reasekuracji na szczeblu wspólnotowym może przynieść realne korzyści.
3.11.2 Fundusze wzajemnego inwestowania
3.11.2.1 Pomoc przewidziana przez Komisję nie jest dostatecznie atrakcyjna.
Należałoby zapewnić co najmniej dofinansowanie kapitału początkowego tych funduszy w chwili ich uruchamiania, by zapewnić im środki na działalność w pierwszym okresie.
Aby to rozwiązanie mogło funkcjonować, należy w jego wprowadzaniu w życie oprzeć się na organizacjach producentów.
3.11.2.2 Jak trudno wdrożyć takie rozwiązanie, dowodzi brak porozumienia w Radzie w toku prac nad utworzeniem takiego funduszu w branży hodowli trzody chlewnej.
W razie poważnego kryzysu w danej branży środki zgromadzone tylko ze składek podmiotów w niej działających nie zaspokoją potrzeb.
W wielu jednak wypadkach fundusze ubezpieczeń wzajemnych umożliwiają przetrwanie kryzysu gospodarstwom o solidnych podstawach ekonomicznych.
3.11.2.3 Silnym bodźcem do zrzeszania się producentów i wszystkich podmiotów działających w branży byłoby bezpośrednie zarządzanie przez fundusze wzajemnego inwestowania działaniami na rynkach — np. promocją, przetwórstwem, przechowywaniem lub sprzedażą do krajów trzecich.
Oznaczałoby to przyznanie większej odpowiedzialności podmiotom działającym w branży i zwiększenie ich roli na rynkach, zgodnie zresztą z kierunkami reformy z 2003 r.
Ponadto wdrażanie tych mechanizmów na szczeblu bliskim podmiotów gospodarczych często zapewnia lepsze ich funkcjonowanie niż na szczeblu władz publicznych.
3.11.2.4 Jeżeli fundusze wzajemnego inwestowania zostały wprowadzone wcześniej, to nowe narzędzie nie powinno stanowić dla nich konkurencji, lecz być dla nich korzystne.
3.11.3 Podstawowe ubezpieczenie dochodu
3.11.3.1 Warto wypróbować to rozwiązanie i należy kontynuować prace nad nim.
W Unii Europejskiej funkcję wspierania dochodów w wielu branżach spełnia system dopłat bezpośrednich.
Proponowany system nie może więc dziś w żadnym wypadku zastąpić dopłat bezpośrednich dla rolników.
Nie powinno to jednak uniemożliwiać Komisji badania innych rozwiązań na przyszłość.
Z analizy wdrożonego w Kanadzie systemu tego typu [4] wynika, że może się on okazać bardzo interesującym narzędziem dla Unii Europejskiej w perspektywie średnio- i długofalowej.
Jest to bowiem ważne narzędzie dla niektórych z naszych partnerów handlowych, jak Stany Zjednoczone czy Kanada.
Jednak w postaci funkcjonującej w Kanadzie mechanizm ten stanowi jeden z głównych środków stosowanej w tym kraju polityki wspierania dochodowości rolnictwa, a jego wprowadzenie wymaga zaangażowania poważnych środków publicznych, którymi UE w chwili obecnej nie dysponuje.
3.11.4 Informacje na temat istniejących rozwiązań w zakresie zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi
3.11.4.1 Komitet podziela zdanie Komisji w kwestii potrzeby propagowania rozwoju instrumentów zarządzania ryzykiem opartych na mechanizmach rynkowych (ubezpieczenia, rynek kontraktów terminowych, rolnictwo oparte na kontraktach).
3.11.4.2 Przypominając swą opinię na temat rozwoju obszarów wiejskich [5], Komitet domaga się, by działania z zakresu kształcenia i informacji finansowane były z Europejskiego Funduszu Społecznego, a nie ze środków na rozwój obszarów wiejskich, którego cele są inne.
3.11.5 Zharmonizowane narzędzia
3.11.5.1 Zgodnie z zasadą pomocniczości politykę rozwoju obszarów wiejskich wdraża się na szczeblu Państw Członkowskich.
W związku z tym obowiązkowy charakter mają jedynie programy rolno-środowiskowe.
Komitet uznaje pożyteczność tego rozwiązania, które umożliwia dostosowanie polityki do faktycznych potrzeb poszczególnych regionów UE.
Zagrożenie różnorodnymi czynnikami ryzyka oraz sytuacjami kryzysowymi wzrosło jednak w całej Unii Europejskiej.
Po to więc, by rolnicy z całej Unii Europejskiej byli sprawiedliwie traktowani i by mogli korzystać z narzędzi zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi, konieczna jest tu pewna harmonizacja.
3.12 Propozycje w kontekście wspólnej organizacji rynków
Poza trzema wariantami przedstawionymi przez Komisję, EKES pragnie poczynić dalsze propozycje.
W trosce o lepszą skuteczność i niższy koszt działań Komisja powinna przewidzieć środki interwencyjne "wczesnego reagowania", działające na odpowiednim szczeblu — np. promocję, prywatne magazyny, ograniczanie produkcji itp. — które umożliwią szybką interwencję w razie kryzysu.
W wielu branżach metody analizowania rynków umożliwiają dziś przewidzenie nadchodzącego kryzysu koniunktury.
Przyczyną takich kryzysów bywa często przejściowa nierównowaga między podażą a popytem w określonym regionie.
Szybkie podjęcie działań, ewentualnie o charakterze regionalnym, może zapobiec utrwaleniu się kryzysu i rozprzestrzenieniu się go na szerszy obszar.
3.12.1 Promocja produktów rolno-spożywczych
3.12.1.1 Na szczeblu unijnym działania promocyjne można finansować z różnych źródeł — takich jak polityka rozwoju obszarów wiejskich, rynek wewnętrzny czy rynek krajów trzecich.
Jak już powyżej wspomniano, szybkie podjęcie działań promocyjnych to bardzo skuteczny sposób uniknięcia pogłębienia się kryzysu.
Komisja powinna uprościć w poszczególnych rozporządzeniach wprowadzanie tych działań w życie, tak by umożliwić ich szybkie uruchamianie.
3.12.2 Pomoc dla magazynowania produktów
3.12.2.1 W razie kryzysu o charakterze branżowym w niektórych systemach WOR funkcjonują sprawdzone systemy dopłat do składowania produktów. Umożliwiają one zapobieganie kryzysom nadprodukcji o charakterze koniunkturalnym poprzez rozłożenie zbytu produkcji na dłuższy okres.
Unia Europejska powinna umożliwić organizacjom producenckim wprowadzanie takich rozwiązań w ramach funduszy wzajemnego inwestowania.
Jest to ponadto skuteczna zachęta sprzyjająca samoorganizowaniu się producentów.
3.12.3 Rozszerzenie sieci zabezpieczeń na wypadek kryzysu rynkowego
3.12.3.1 W razie poważnych kryzysów na skalę wspólnotową w WOR wołowiny Komisja może podjąć działania na podstawie art. 38 rozporządzenia w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny [6], który to artykuł stanowi: "W przypadku znacznej podwyżki lub spadku cen notowanego na rynku Wspólnoty oraz jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że taka sytuacja będzie się utrzymywać, tym samym zakłócając lub grożąc zakłóceniem funkcjonowania rynku, mogą zostać podjęte konieczne środki zaradcze".
3.12.3.2 EKES żałuje, że Komisja uznała, iż upowszechnienie tego rozwiązania nie jest celowe, skoro nie funkcjonuje ono w żadnej innej WOR.
Rada Ministrów poszła w tej dziedzinie tropem rozumowania Komisji.
3.12.3.3 Komitet przypomina, że od czasu reformy z 2003 r. sytuacja uległa zmianie.
Co więcej, niektóre WOR nie mają własnej sieci zabezpieczeń.
W branży hodowli trzody chlewnej lub ptactwa kryzys zaufania konsumentów, skutkujący nagłym spadkiem konsumpcji, mógłby doprowadzić do upadku wielu gospodarstw.
3.12.3.4 W trosce o zagwarantowanie równego traktowania wszystkich branż — skoro problem dotyczy tylko wyposażenia Komisji w podstawę prawną do działania w sytuacjach, gdy uzna to za stosowne — Komitet wnosi o rozszerzenie klauzuli "sieci zabezpieczeń" na wszystkie WOR i zwraca się zatem do Komisji i Rady o zmianę stanowiska.
3.12.4 Wspieranie przetwórstwa
3.12.4.1 W branżach, których produkty nadają się do spożycia w stanie świeżym lub przetworzonym, wspieranie przetwórstwa może zapobiec kryzysowi na rynku produktów świeżych poprzez dopuszczenie przejściowej nadprodukcji w przetwórstwie; rynek produktów przetworzonych nie podlega bowiem tak wielkim wahaniom i jest mniej wrażliwy na zmiany wielkości produkcji.
Działania takie podejmować mogłyby Państwa Członkowskie lub organizacje producenckie.
3.12.5 Wspieranie dobrowolnego ograniczania produkcji
3.12.5.1 Narzędzia ograniczania produkcji są jednym z najskuteczniejszych mechanizmów.
Jeśli perspektywy rynkowe wskazują na powstanie nadwyżki podaży nad popytem, wprowadzenie dobrowolnych lub obowiązkowych środków ograniczania produkcji przed zbiorami pozwala uniknąć kryzysu.
Działania takie podejmować mogłyby Państwa Członkowskie lub organizacje producenckie.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Należy zdefiniować pojęcie kryzysów w rolnictwie
4.1.1 Komisja Europejska definiuje sytuację kryzysową jako "nieprzewidywalną sytuację zagrażającą zdolności gospodarstw rolnych do sprostania konkurencji na poziomie lokalnym lub w całym sektorze produkcji" [7]. Komitet jest zdania, iż należy jasno odróżnić kryzysy gospodarcze od innych i zdefiniować te pierwsze z użyciem obiektywnych i przejrzystych kryteriów.
4.1.2 W odniesieniu do kryzysów gospodarczych Komisja powinna ściśle zdefiniować, na czym polegają kryzysy regionalne, ogólnokrajowe i wspólnotowe.
Punktem wyjścia do tej definicji powinna być dobra znajomość rynku, umożliwiająca ustalenie średniej ceny za ostatnie 3 lata lub średniej za ostatnie 5 lat (z pominięciem wyniku z najgorszego i najlepszego roku).
W razie spadku cen danego produktu o X % w ciągu Y dni ogłaszano by kryzys na danym rynku.
Wielkości X i Y powinny być określone na różnych poziomach zależnie od branży, Państwa Członkowskiego czy wręcz od regionu produkcji.
Umożliwiłoby to organom publicznym ustalenie dat rozpoczęcia i zakończenia kryzysu.
4.1.3 Jeśli idzie o pozostałe rodzaje kryzysów, wszystkie Państwa Członkowskie dysponują definicjami umożliwiającymi im rozwiązywanie powstających problemów zależnie od konkretnych okoliczności.
4.2 Należy odpowiednio dostosować zasady konkurencji w razie kryzysu
4.2.1 W razie wystąpienia kryzysu spadek ceny płaconej producentowi nie zawsze znajduje odbicie w cenie dla konsumenta [8], co utrudnia optymalne funkcjonowanie rynku.
Rada powinna zmienić rozporządzenie z roku 1962 dotyczące stosowania niektórych reguł konkurencji w odniesieniu do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi [9], rozszerzając zadania DG ds. Konkurencji, aby zobowiązać ją do zapewniania prawidłowego działania rynku w razie kryzysu poprzez odstąpienie od zwykłych zasad.
4.2.2 Można pod tym kątem ustanowić mechanizmy specjalne, w szczególności na rynku warzyw i owoców.
Komisja powinna zaakceptować tego typu interwencję organów publicznych w funkcjonowanie rynku na zasadach zgodnych z przepisami nadzwyczajnymi istniejącymi dla niektórych branż, takich jak ubezpieczenia.
Takie odstępstwo od reguł konkurencji na czas kryzysu miałoby charakter przejściowy i podlegałoby nadzorowi organów publicznych.
4.2.3 Można też rozważyć międzybranżowe porozumienia cenowe; podobne rozwiązania stosują już firmy obejmujące całość łańcucha produkcyjnego lub dystrybutorzy mający wspólne centra zaopatrzenia.
4.2.4 W przypadku towarów nieprzetworzonych można również ograniczyć różnicę między ceną zakupu od producenta a ceną sprzedaży konsumentowi.
4.3 Trzeba lepiej kontrolować obrót towarowy
4.3.1 Umowa ramowa WTO z sierpnia 2004 r. w sprawie liberalizacji handlu produktami rolno-spożywczymi stanowi o całkowitej likwidacji refundacji wywozowych pod warunkiem równoległego odstąpienia od innych istniejących narzędzi.
Pozostaje jeszcze ustalić termin i tempo ich likwidacji.
4.3.2 Im bardziej jednak otwierany będzie rynek Unii Europejskiej, tym bardziej producenci będą wystawieni na ryzyko kryzysu.
Należy więc w aktualnych negocjacjach zachować preferencję wspólnotową.
Nie można pozwolić, by społeczny i środowiskowy dumping tanich produktów z importu osłabił społeczne, cenowe i ekologiczne standardy UE.
Należy wziąć pod uwagę kryteria niezależności żywnościowej.
Z powyższych względów należy ustalić i rozwijać system kwalifikowanej ochrony zewnętrznej bądź dostępu do rynku.
4.3.3 W razie wystąpienia kryzysu Unia Europejska powinna ograniczać import i wykorzystywać wszelkie możliwości manewru dostępne w okresie wdrażania przyszłego porozumienia WTO dla wspierania własnego eksportu.
4.3.4 Komisja mogłaby rozważyć utrzymanie pewnej części praw notyfikowanych w Genewie w celu utworzenia nowego narzędzia zarządzania obrotem towarowym.
4.3.5 Utrzymanie tego prawa w ramach WTO nie służyłoby wypłacaniu refundacji na zasadzie branżowej, lecz utworzeniu w porozumieniu z krajami trzecimi mechanizmu (podobnego do powołanego wspólnie z Egiptem), który uruchamiano by w sytuacjach kryzysowych o wymiarze ogólnowspólnotowym, aby ułatwić zaopatrzenie rynków zagranicznych, nie eksportując przy tym kryzysu.
4.3.6 Uzgodnienia z właściwymi organami krajów trzecich umożliwiałyby bowiem ustalenie dla kraju-beneficjenta takiej ceny, która nie powodowałaby zakłóceń na jego rynku wewnętrznym.
Pomoc wspólnotowa mogłaby być przeznaczana na pokrycie kosztów transportu, kosztów administracyjnych lub kosztu towaru (w przypadku pomocy żywnościowej).
4.4 Trzeba odejść od jednoroczności budżetowej
4.4.1 W obecnie obowiązującym systemie budżetu, opartym na zasobach własnych Unii Europejskiej i na zasadzie rocznych wydatków, nie sposób tę zasadę odrzucić.
Pociąga ona jednak za sobą szereg niekorzystnych konsekwencji i docelowo należałoby ją zmienić, aby udoskonalić funkcjonowanie UE.
4.4.2 Doraźnie istnieje jednak możliwość omijania tego ograniczenia.
Można np. uznawać za wydatki kwoty inwestowane w fundusze stabilizacyjne.
Z funduszy tych korzystano by tylko w razie potrzeby w sytuacjach kryzysowych.
4.5 Trzeba oprzeć się na organizacjach producentów
4.5.1 Dobrym narzędziem zarządzania ryzykiem handlowym jest organizowanie producentów, tak by zdobyli oni istotną siłę przetargową w negocjacjach handlowych.
Komisja Europejska powinna dalej działać w tym kierunku, wprowadzając bodźce zachęcające producentów do organizowania się.
4.5.2 Co się tyczy zarządzania sytuacjami kryzysowymi, Komitet opowiada się za zrzeszaniem się organizacji producentów i podmiotów działających w danej branży, na szczeblu odpowiadającym zadaniom, które można by im powierzać.
5.
Podsumowanie
5.1 Propozycje Komisji stanowią krok w dobrym kierunku, jeśli chodzi o rozwiązywanie problemów zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi.
Jest to jednak dopiero pierwszy krok.
5.2 Propozycje te stanowią tylko uzupełnienie narzędzi sterowania rynkami rolnymi na szczeblu europejskim w ramach WOR — i przepisów regulujących handel.
Skuteczność tych narzędzi jest sprawdzona, w żadnym wypadku nie należy więc ich podważać.
5.3 Koniecznie należy zadbać o skoordynowanie istniejących już narzędzi pozwalających na reagowanie na określone rodzaje ryzyka lub sytuacje kryzysowe.
Należy np. utrzymać i udoskonalić Fundusz Weterynaryjny i Fundusz Solidarności Unii Europejskiej jako narzędzia reagowania na czynniki ryzyka i kryzysy w rolnictwie o charakterze uzupełniającym w stosunku do propozycji opisanych w raporcie.
5.4 Reforma WPR z 2003 r. oraz narastająca niestabilność klimatu będą pociągać za sobą poważne konsekwencje dla warunków prowadzenia gospodarstw rolnych, które będą coraz mniej odporne na ryzyko i coraz bardziej podatne na kryzysy.
Niezbędne jest w związku z tym zachowanie preferencji wspólnotowej w ramach trwającego cyklu liberalizacji handlu światowego z Doha.
5.5 Wszystkie trzy warianty przedstawione przez Komisję zasługują na głębszą analizę i na wdrożenie w krótkiej lub średniej perspektywie czasowej.
Nie są one jednak wystarczające wobec sytuacji, jakiej należy oczekiwać w przyszłości.
Należy kontynuować prace nad tym tematem — na szczeblu branżowym w ramach kolejnych reform WOR, ale również i w perspektywie rozporządzenia o charakterze horyzontalnym.
5.6 Jeśli chodzi o finansowanie, niewątpliwie przeznaczenie na ten cel jednego punktu procentowego z modulacji jest dobrym posunięciem, należy jednak zadbać o równe traktowanie wszystkich rolników w UE, np. poprzez przeznaczenie 0,1 % krajowej produkcji rolnej.
W przyszłości należy znaleźć inne źródła finansowania.
5.7 EKES nalega, by przeprowadzono analizy ex ante i ex post, z jednej strony w celu oceny nowego poziomu ryzyka w rolnictwie i potrzeb budżetowych, szczególnie w obliczu konsekwencji reformy WPR, narastającej niestabilności klimatu oraz efektów negocjacji WTO, a z drugiej strony w celu dokonania analizy zasadności proponowanych sposobów rozwiązania tych problemów.
5.8 Organizacje producentów i łańcucha produkcyjno-dystrybucyjnego to przyszłość europejskiego rolnictwa.
Komisja musi zwiększyć skalę swych działań, by spopularyzować tę formę organizacji.
5.9 Zaletą dokumentu Komisji jest to, że zaproponowała ona w nim trzy wariantowe rozwiązania.
Nie trzeba dokonywać między nimi ostatecznego wyboru; należy zachować je jako otwarte opcje i pogłębić ich analizę.
5.10 Kwestia zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi ma dla EKES-u fundamentalne znaczenie.
Celowe byłoby, aby Komisja — na podstawie analiz wykonanych w dziedzinie zarządzania ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi — przedstawiła w nieodległej przyszłości wniosek legislacyjny umożliwiający przeniesienie poszczególnych rozwiązań w sferę praktyki; EKES życzyłby sobie, aby zasięgnięto jego opinii w sprawie tego wniosku.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie ustanowienia minimalnych zasad dotyczących ochrony kurcząt chowanych z przeznaczeniem na produkcję mięsa
COM(2005) 221 końcowy — 2005/0099 (CNS)
(2006/C 28/05)
W dniu 13 czerwca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 7 października 2005 r. (sprawozdawca: Leif E. Nielsen).
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 października (posiedzenie z dnia 26 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 123 do 3, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Intensywny chów kurcząt z przeznaczeniem na produkcję mięsa jest źródłem problemów, jeżeli chodzi o dobrostan i zdrowie tych zwierząt.
W raporcie Komitetu Naukowego stwierdza się, że większość problemów związanych z dobrostanem kurcząt jest bezpośrednio związanych z selekcją inwentarza o wysokim wskaźniku wzrostu i lepszym wskaźniku spożycia. której nie towarzyszy lepszy poziom dobrostanu i zdrowia zwierząt.
Pewna liczba cech metabolicznych i behawioralnych została zmieniona przez selekcję genetyczną. Występowanie zaburzeń metabolicznych objawia się schorzeniami nóg, puchlinami brzusznymi, syndromu nagłej śmierci oraz innymi problemami zdrowotnymi zwierząt.
Komitet Naukowy stwierdził również, że negatywne efekty wysokiego zagęszczenia hodowli są zmniejszone w budynkach, wewnątrz których dobre warunki klimatyczne mogą zostać podtrzymane [1].
1.2 UE nakłada jedynie ogólne wymogi w zakresie ochrony zwierząt hodowlanych [2].
Niektóre Państwa Członkowskie przyjęły tymczasem przepisy krajowe dotyczące ochrony kurcząt przeznaczonych do produkcji mięsa; istnieją również dobrowolne systemy zapewniania jakości, które uwzględniają też aspekty związane z dobrostanem.
W opinii Komisji minimalne wspólne zasady pozwoliłyby rozwiązać problemy z dobrostanem, zagwarantować bardziej sprawiedliwe warunki konkurencji i lepsze funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Takie stanowisko odpowiada ponadto rosnącemu uznaniu przez społeczeństwo obywatelskie konieczności stosowania racjonalnych norm ochrony zwierząt i wpisuje się w plan działania Komisji dotyczący dobrostanu zwierząt.
1.3 Komisja proponuje, aby wyznaczyć maksymalne zagęszczenie kurcząt na metrze kwadratowym powierzchni użytkowej (zwane dalej "zagęszczeniem hodowli") na 30 kilogramów żywej wagi.
Państwa Członkowskie mogą jednakże zezwolić, aby kurczęta były chowane w warunkach zagęszczenia hodowli nie przekraczającego 38 kilogramów żywej masy/ m2 w zakładach lub w pojedynczych jednostkach zakładu pod warunkiem, że właściciel lub opiekun będzie przestrzegał określonych wymogów dotyczących, inspekcji, kontroli i nadzoru, przeprowadzanych przez właściwe władze Państwa Członkowskiego.
Projekt zawiera ponadto szereg wymogów minimalnych mających zastosowanie do wszystkich zakładów. Dotyczą one monitoringu, kontroli, poideł, karmienia, ściółki, poziomu hałasu, oświetlenia, czyszczenia, dezynfekcji, informowania i dokumentacji, interwencji chirurgicznych, szkoleń i wytycznych.
Zakłady o wyższym maksymalnym zagęszczeniu hodowli muszą dostosować się do maksymalnych wymogów dodatkowych dotyczących informowania i dokumentacji, stężenia NH3 i CO2, temperatury i wilgotności, zagospodarowania i prowadzenia kontroli systemów wentylacji, schładzania i ogrzewania, a także oceny wskaźników dobrostanu zwierząt podczas badań poubojowych i procedur w przypadku niedopełnienia wymienionych wymogów.
Komisja proponuje również procedurę wykonawczą, aby zapewnić jednolite stosowanie i ciągłe dostosowywanie przepisów znajdujących się w załącznikach, przy współpracy Stałego Komitetu ds. Łańcucha Pokarmowego i Zdrowia Zwierząt.
1.4 Zintegrowane podejście w stosunku do zakładów i poszczególnych jednostek zakładów o wyższym maksymalnym zagęszczeniu hodowli opiera się na zwiększonym przepływie informacji między producentem, właściwym organem a rzeźnią, na podstawie kontroli poubojowych.
W opinii Komisji gromadzenie informacji na temat parametrów produkcji do celów handlowych i kontroli, by móc stwierdzić, w jakim stopniu są przestrzegane przepisy w sprawie substancji i środków spożywczych oraz wymogi dotyczące higieny [3], powinno również być używane do celów poprawy norm dobrostanu zwierząt.
Takie zintegrowane podejście stanowi ponadto podstawę dla nowych przepisów dotyczących higieny żywności i kontroli weterynaryjnych [4].
1.5 Nie później niż dwa lata licząc od daty przyjęcia niniejszej dyrektywy i w świetle doświadczeń zdobytych dzięki stosowaniu dobrowolnych systemów etykietowania Komisja zamierza również przedstawić raport z możliwego wprowadzenia na poziomie Wspólnoty szczególnego, obowiązkowego i zharmonizowanego systemu etykietowania mięsa kurcząt, produktów mięsnych i wyrobów mięsnych z drobiu, opartego na przestrzeganiu standardów dobrostanu zwierząt, a także zbadać zgodność takiego systemu z zasadami stosowanymi przez Światową Organizację Handlu.
Komisja zamierza ponadto, w oparciu o opinię naukową, przedstawić sprawozdanie, a w razie potrzeby także właściwe propozycje legislacyjne, na temat wpływu parametrów genetycznych na stwierdzone braki mające negatywny wpływ na dobrostan kurcząt.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Zgodnie z opinią Komisji aspekty związane z dobrostanem zwierząt w systemach intensywnej hodowli są przedmiotem rosnącego zaniepokojenia ze strony opinii publicznej w Unii Europejskiej.
Znalazło ono odzwierciedlenie w ostatnim badaniu z 2005 r. przeprowadzonym przez Eurobarometr [5].
Należy zatem rozważyć problem dobrostanu zwierząt wraz z innymi czynnikami, na przykład elementem "europejskiego modelu społecznego", aby zniwelować negatywne konsekwencje liberalizacji wymiany handlowej i natężenia konkurencji, zarówno w UE, jak na świecie.
2.2 Nie można obarczać odpowiedzialnością za wszystkie problemy z dobrostanem zwierząt jednego etapu produkcji i sprzedaży kurcząt przeznaczonych na produkcję mięsa w UE. Należy również wziąć pod uwagę selekcję genetyczną w ośrodkach hodowlanych działających na poziomie międzynarodowym, powstawanie stad hodowlanych kurcząt, wylęgarni, etap produkcji sam w sobie, rzeźnie, wprowadzanie do obrotu i konsumentów.
W każdej kategorii istnieją ponadto rozbieżności dotyczące jednocześnie problemów związanych z dobrostanem zwierząt, aspektami gospodarczymi i aspektami związanymi z konkurencją.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, jako przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego, który odzwierciedla jego różnorodność, ma oczywiście za zadanie współpracować przy opracowywaniu minimalnych norm dobrostanu zwierząt w UE, na poziomie, który byłby jednocześnie racjonalny i dopuszczalny.
2.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny docenia znaczenie prac przygotowawczych przeprowadzonych przez Komisję i popiera zaproponowane podejście.
Przepisy ogólne, które mają zastosowanie do wszystkich stad, stanowią wymogi opierające się na zwiększonej kontroli w zakładach i w większości przypadków nie budzą sprzeciwu.
Ponadto EKES pochwala zasadniczo wymogi zawarte w zintegrowanym podejściu dotyczącym stad o dużym zagęszczeniu hodowli kurcząt, które opiera się na systemie oceny punktowej uszkodzeń opuszki podeszwowej, śmiertelności i innych ewentualnych oznakach złego stanu higieny, a także w odniesieniu do interwencji i zmiany warunków w danym zakładzie.
2.4 Zasadnicza kwestia dotyczy zagęszczenia hodowli.
Normy w tej dziedzinie muszą obrać za punkt wyjścia najlepsze dostępne dane naukowe i opierać się na równowadze między różnymi wskaźnikami dotyczącymi stanu fizjologicznego, zachowania i zdrowia.
Na podstawie sprawozdania Komitetu Naukowego EKES uznaje za uzasadnione i dopuszczalne, aby ustanowić ogólny maksymalny limit 30 kg/m2 w stadach ogólnie i limit 38 kg/m2 w stadach, gdzie negatywne konsekwencje są niwelowane szczególnymi wymogami dotyczącymi warunków klimatycznych w pomieszczeniach.
2.5 Jednocześnie należy uznać, że zagęszczenie hodowli jest czynnikiem decyzyjnym, jeżeli chodzi o koszty produkcji i konkurencyjność.
Według badania przeprowadzonego w Niderlandach w marcu 2005 r. zaproponowane maksymalne zagęszczenie hodowli będzie miało niekorzystny wpływ praktycznie na wszystkie hodowle w kraju.
W Niderlandach średnie zyski z przeciętnego chowu kurcząt mięsnych, po odliczeniu kosztów zmiennych i stałych, wynoszą zaledwie 1,89 euro centa na każdego kurczaka [6].
Ukazuje to zawężenie pola manewru dla produkcji.
Aby utrzymać ten sam poziom dochodów przy wskaźniku zagęszczenia hodowli odpowiednio 30 i 38 kg/m2, cena kurczęcia mięsnego, zgodnie z powyższą kalkulacją, powinna wzrosnąć odpowiednio o 8,0 i 2,5 centa, co wydaje się stanowić nieznaczną kwotę z punktu widzenia konsumenta.
Jednakże na szczeblu europejskim specjaliści z sektora są zdania, że maksymalne zagęszczenie hodowli poniżej 42 kg/m2 nieuchronnie doprowadzi do stopniowej marginalizacji sprzedaży UE zarówno na rynku wspólnotowym, jak i na rynkach krajów trzecich w wyniku konkurencji głównych krajów eksportujących spoza UE.
2.6 Stanowi to przyczynę, dla której wymogowi dotyczącemu zmniejszenia zagęszczenia hodowli w UE musi towarzyszyć dostosowanie zasad handlu międzynarodowego, aby identyczne lub równoważne wymogi były stosowane również odnośnie do importu z krajów trzecich.
EKES przyznaje, że trudno będzie poruszyć tę kwestię podczas obecnej rundy negocjacyjnej Światowej Organizacji Handlu.
Jednakże, jeżeli UE zdecyduje się na przyjęcie norm w kwestii dobrostanu zwierząt na racjonalnym i uzasadnionym poziomie, zarówno w przedmiotowym sektorze, jak i w każdym innym, musi również mieć możliwość narzucenia wspólnocie międzynarodowej, jako jeden z głównych partnerów w handlu światowym, ustanowienia klauzuli umożliwiającej utrzymanie tego poziomu [7].
2.7 Państwa trzecie, które dysponują porównywalną przewagą konkurencyjną i dopuszczalnymi warunkami w dziedzinie dobrostanu zwierząt, mają z natury rzeczy możliwość zwiększenia udziału w rynku UE. Można przypuszczać zatem, że poprą one wprowadzenie norm międzynarodowych.
Byłoby natomiast paradoksalne i niedopuszczalne, aby państwa trzecie stosujące mniej rygorystyczne normy, w rezultacie wyższych standardów obowiązujących UE przejęły stopniowo kontrolę nad produkcją europejską i rynkami zbytu, nie tylko na rynku europejskim, lecz również w państwach trzecich, bądź też aby UE, pod pretekstem złych warunków u niektórych jej głównych partnerów handlowych oraz zagrożenia przeniesieniem produkcji do tych krajów, nie mogła uczynić nic dla poprawy dobrostanu zwierząt.
2.8 Z tego względu konieczne jest, by przy imporcie z krajów trzecich UE wymagała — za wcześniejszym poparciem na szczeblu międzynarodowym bądź bez takowego poparcia –stosowania równoważnych przepisów.
W przypadku braku międzynarodowej akceptacji niezbędna może okazać się pewnego rodzaju prowokacja, aby zwrócić uwagę na tę kwestię i pozwolić lepiej zrozumieć konieczność zmiany przepisów prawnych.
W każdym wypadku w celu przedstawienia przeglądu sytuacji, Komisja musi przygotować pogłębioną analizę ekonomiczną stanu konkurencji po upływie dwóch lat od wejścia w życie dyrektywy w Państwach Członkowskich.
2.9 Międzynarodowe Biuro Epizootii (OIE) przyjęło niedawno zalecenia dotyczące niektórych innych aspektów dobrostanu zwierząt, co wskazuje na wzrost świadomości na szczeblu międzynarodowym, że konieczne jest ustanowienie minimalnych norm w tym zakresie.
OIE opiera swoje zalecenia na wnioskach konferencji, która odbyła się w 2004 r. i umożliwiła nawiązanie konstruktywnego dialogu między instytucjami, ekspertami naukowymi, grupami interesów i organizacjami pozarządowymi z całego świata, w tym z licznych krajów rozwijających się.
Na konferencji podkreślono konieczność stworzenia podstaw naukowych do opracowania międzynarodowych norm dobrostanu zwierząt.
W opinii EKES-u WTO powinna podjąć się tego zadania, aby minimalne normy opracowane pod nadzorem OIE mogły być również stosowane w ramach WTO.
2.10 Biorąc pod uwagę negatywne doświadczenia, na przykład niedociągnięcia we wdrażaniu lub stosowaniu bardziej rygorystycznych wymogów na poziomie krajowym, co prowadzi do zakłócania konkurencji, przedsiębiorcy z sektora uważają, że na szczeblu UE zasady należy ustalać za pomocą rozporządzeń.
EKES uznaje zalety rozporządzenia, niemniej jednak stwierdza, że Państwa Członkowskie wolą dyrektywy, które pozwalają stosować przepisy przy uwzględnieniu specyfiki krajowej.
Dyrektywa jest ponadto postrzegana jako bardziej odpowiedni instrument do wprowadzenia proponowanego zintegrowanego podejścia. Dodatkowo wspólne przepisy w sprawie szczegółów technicznych dotyczących metod chowu nie będą posiadały niezbędnej elastyczności, jeżeli chodzi o stosowane systemy, i zahamują zmiany techniczne w odniesieniu do metod hodowli charakteryzujących się wyższą wydajnością i większym ukierunkowaniem na dobrostan zwierząt.
Należy jednakże przekazać Komisji wyraźne przesłanie, że zaniechanie stosowania lub nieprawidłowe wdrażanie nie mogą być tolerowane.
2.11 Paradoksalny jest jednak fakt, że Komisja uzasadnia swój wniosek, a także konieczność wprowadzenia wspólnych przepisów dotyczących zniekształcenia konkurencji brakiem jednorodności przepisów krajowych, podczas gdy w tym samym czasie projekt pozwala na przyjęcie bardziej rygorystycznych zasad krajowych w Państwach Członkowskich.
Występowanie wspólnych zasad w UE stanowi zasadniczy punkt wyjścia dla działania UE zmierzającego do osiągnięcia wspólnych zasad na szczeblu międzynarodowym.
Jeżeli chodzi o niedociągnięcia Państw Członkowskich lub braki we wdrażaniu dyrektyw, Komisja musi w przyszłości poważnie potraktować zadanie, które nakłada na nią Traktat, i czuwać nad prawidłowym stosowaniem zasad w terminach wyznaczonych przez same Państwa Członkowskie.
2.12 EKES w pełni popiera rozszerzenie dobrowolnych systemów w postaci "kodeksów praktyk" i z zadowoleniem przyjąłby ich zastąpienie wspólnym europejskim systemem, w duchu prawodawstwa w sprawie produktów ekologicznych.
W ten sposób konsumenci otrzymaliby możliwość wyboru, a rynek mógłby wykazać, jakie jest zainteresowanie dobrostanem zwierząt na poziomie wyższym niż minimalne wymogi, które obecnie obowiązują.
EKES popiera ponadto obowiązkowy system etykietowania produktów UE, w zakresie w jakim będzie on zgodny z zasadami WTO.
Oznacza to oczywiście, że istniejące przepisy prawa wspólnotowego muszą być przestrzegane niezależnie od konieczności etykietowania.
W wypadku pakowanych kurcząt należy również rozważyć zaznaczanie metody produkcji na opakowaniu, tak, jak to obecnie ma miejsce w wypadku jaj.
2.13 Komisja, zgodnie z tym, co ogłosiła, powinna przedstawić sprawozdanie oparte na nowych dostępnych danych naukowych, które uwzględniałoby nowe badania i doświadczenia praktyczne, w celu dalszej poprawy dobrostanu kurcząt chowanych z przeznaczeniem na produkcję mięsa. Sprawozdanie powinno również poruszać kwestię wpływu parametrów genetycznych na stwierdzone niedociągnięcia.
Wniosek musi już teraz uwzględniać konsekwencje selekcji genetycznej. Należy również wprowadzić przepisy dotyczące dobrostanu stad rodzicielskich.
Prace powinny rozpocząć się jak najszybciej i — w miarę potrzeby — być poddawane przeglądom w świetle danych dotyczących uboju.
W przeciwnym przypadku prace Komisji w tej dziedzinie będą mogły rozpocząć się dopiero 5 lat po przyjęciu dyrektywy, w momencie gdy dane te staną się dostępne.
2.14 EKES przyznaje, że badania stanowią proces długoterminowy, a obowiązujące zasady muszą być dostosowywane do nowych zdobyczy nauki i wiedzy i rozwoju techniki.
Dlatego też w przypadku stwierdzenia braków należy zintensyfikować badania w przedmiotowej dziedzinie, a także w innych dziedzinach, w celu powiększenia zakresu i urozmaicenia naszej wiedzy.
Dotyczy to zwłaszcza spójności między wskaźnikiem zagęszczenia hodowli a warunkami klimatycznymi i środowiskiem [8].
Należy również położyć większy nacisk na bezpieczeństwo biologiczne ze względu na ścisłą interakcję między zdrowiem zwierząt, dobrostanem i środowiskiem, np. w związku z ptasią grypą [9].
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Bez względu na systemy produkcji, zagęszczenie hodowli, wyposażenie techniczne, itp. zarządzanie stadami i dobre praktyki rolne mają decydujący wpływ na dobrostan i zdrowie zwierząt.
Z natury rzeczy przepisy prawne i kontrole nie mogą ich zagwarantować ani uwzględnić ich znaczenia w codziennych kontaktach ze zwierzętami, a także w opiece nad nimi.
W tym kontekście podstawowe znaczenie mają przepisy analizowanego projektu dyrektywy odnoszące się do instrukcji i wytycznych, kursów i szkoleń oraz inspekcji przeprowadzanych co najmniej dwa razy w roku.
EKES wyraża jednakże zaniepokojenie brakiem jakichkolwiek wymogów dotyczących kompetencji i faktem, że doświadczenie może zastępować szkolenia, bez względu na charakter doświadczenia.
3.2 Należy zapewnić niezależność oceny dobrostanu zwierząt i dopilnować, aby ocena była dokonywana przez dostatecznie przeszkolonych kontrolerów posiadających doświadczenie w ocenie warunków ochrony zwierząt.
Tym samym Komitet popiera opracowywanie jednolitych sprawozdań w Państwach Członkowskich.
3.3 Do celów większej przejrzystości należy ponadto sprecyzować, że zakłady, w których wskaźnik zagęszczenia hodowli nie jest zbyt wysoki, będą podlegały kontroli wyłącznie w ramach "pakietu higieny".
Jednocześnie należy nałożyć wymóg prowadzenia uznanych programów szkoleń oraz dokumentowania szkoleń obejmujący wszystkie zakłady powyżej określonej wielkości.
3.4 Wymogi dotyczące maksymalnego stężenia NH3 i CO2 muszą zostać sformułowane w taki sposób, aby w normalnych warunkach limity nie były przekraczane.
W przypadku nietypowej sytuacji klimatycznej przekroczenie tych progów w większości dobrze zorganizowanych systemów produkcji będzie niemożliwe.
3.5 Projekt dyrektywy przewiduje, że "wszystkie budynki powinny posiadać oświetlenie o minimalnej intensywności 20 luksów przy włączonym świetle, mierzone na poziomie oka ptaka" a "oświetlenie powinno być dostosowane do 24-godzinnego rytmu z okresami zaciemnienia trwającego co najmniej w sumie 8 godzin, z czego co najmniej 4 godziny nieprzerwanego zaciemnienia".
Przepis ten jest zgodny z zaleceniem Rady Europy [10].
Natomiast specjaliści z sektora, na podstawie raportów naukowych i doświadczenia praktycznego, za wystarczające uznają oświetlenie minimalne o sile 15 luksów przez pierwszych 14 dni a po ich upływie oświetlenie o minimalnej intensywności 5 luksów, przy nieprzerwanym okresie zaciemnienia wynoszącym co najmniej cztery godziny.
Podkreślają przy tym, że próby oświetlania pomieszczeń światłem o większym natężeniu i dłuższe okresy zaciemnienia przekładały się na wzrost uszkodzeń opuszki podeszwowej i odrzucania zwierząt ze względu na uszkodzenia skóry.
EKES uważa, że należy znaleźć optymalne rozwiązanie, zaś polityka w tej dziedzinie musi opierać się na najbardziej relewantnych odkryciach naukowych i praktycznych doświadczeniach.
W przypadku wątpliwości lub niewystarczającej dokumentacji należy przeprowadzić dodatkowe badania, aby obowiązujące przepisy mogły zostać dostosowane i w każdym momencie były odzwierciedleniem najlepszych dokonań w przedmiotowej dziedzinie.
3.6 Analizowany projekt dyrektywy przewiduje możliwość interwencji w zakładach, gdzie zagęszczenie hodowli jest największe, w przypadku przekroczenia współczynnika śmiertelności wynoszącego 1 % plus 0,06 % pomnożone przez wiek stada przy uboju w dniach, co daje wskaźnik około 3,5 %.
Specjaliści z sektora za uzasadniony uważają maksymalny próg śmiertelności wynoszący 0,12 % dziennie i są zdania, że pomimo braku związku między dobrostanem a śmiertelnością w ciągu pierwszych siedmiu dni, limit może zostać racjonalnie wyznaczony na 1,5 %, jeżeli pojawi się taka potrzeba.
W opinii EKES-u w tej dziedzinie, jak i w pozostałych dziedzinach, należy wyznaczyć limit na poziomie odzwierciedlającym praktyczne możliwości prawidłowo funkcjonującej hodowli.
W hodowlach, w których stwierdzono poważne nieprawidłowości, należy ponadto przewidzieć zastąpienie rejestracji współczynnika śmiertelności i zapalenia skóry w okolicach opuszki podeszwowej rejestracją na przykład schorzeń i zapalenia otrzewnej.
3.7 Komisja przedstawić powinna wyczerpujące opisy wraz ze zdjęciami opuszek podeszwowych w różnych grupach w celu standaryzacji klasyfikacji.
4.
Wniosek
4.1 Z zastrzeżeniem uwag przedstawionych powyżej, EKES zasadniczo popiera podejście Komisji i szczegółowe przepisy projektu dyrektywy.
Wyznaczenie różnych progów w odniesieniu do natężenia oświetlenia, maksymalnego stężenia NH3 i CO2, wskaźnika śmiertelności i uszkodzeń opuszki podeszwowej musi odzwierciedlać praktyczne możliwości zakładów w normalnych warunkach funkcjonowania.
4.2 Jakiemukolwiek zmniejszeniu zagęszczenia hodowli w stosunku do obowiązujących praktyk musi bezwzględnie towarzyszyć klauzula w sprawie dobrostanu w zasadach handlu międzynarodowego. Pozwoli to UE na opracowanie zasad równoważnych z zasadami stosowanymi w odniesieniu do importu z krajów trzecich, tak aby stwierdzone niedociągnięcia w głównych państwach eksportujących spoza UE nie przeszkodziły w przyjęciu racjonalnej i uzasadnionej normy wewnątrz UE.
W przypadku braku akceptacji na szczeblu międzynarodowym UE zmuszona będzie do podjęcia jednostronnych działań, aby zwrócić należytą uwagę na potrzebę zmiany sytuacji prawnej i pozwolić lepiej zrozumieć konieczność takowej zmiany.
W przeciwnym wypadku należy oczekiwać, że produkcja w znacznym stopniu przeniesiona zostanie do krajów, w których obowiązują mniej surowe normy.
Komisja powinna jednocześnie przeprowadzić szczegółową analizę ekonomiczną rozwoju sytuacji dwa lata po wejściu w życie dyrektywy w Państwach Członkowskich.
4.3 Ponieważ badania naukowe są procesem długotrwałym, zasady powinny być dostosowywane do nowych zdobyczy wiedzy i nauki oraz rozwoju techniki.
Jednocześnie należy zintensyfikować badania w celu dostarczenia bardziej kompletnych danych w dziedzinach, w których odnotowano niedociągnięcia.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu "Obywatele dla Europy" na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego na okres od 2007 do 2013 r.
COM (2005) 116 wersja ostateczna — 2005/0041 (COD)
(2006/C 28/06)
Dnia 11 maja 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 151, 305, 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 5 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Daniel LE SCORNET.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 125 głosami za, przy 6 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Program niniejszy ma na celu wspieranie współpracy między obywatelami i ich organizacjami z różnych krajów, umożliwiając spotkania, wspólne działania i kształtowanie własnych poglądów w kontekście europejskim, który wykracza poza wizje narodowe, w poszanowaniu dla ich różnorodności.
Wzajemne zrozumienie, solidarność i poczucie przynależności do Europy mają fundamentalne znaczenie dla zaangażowania obywateli.
1.2 Proponowany program zapewnia ciągłość obecnego programu na rzecz udziału społeczeństwa obywatelskiego i stwarza możliwości nowych działań, jednocześnie zapewniając pewien stopień elastyczności, który pozwoli na dostosowanie się do przyszłego rozwoju sytuacji.
1.3 Ogólnym celem programu, którego dotyczy wniosek, jest przyczynienie się do, cytując treść wniosku:
- stworzenia obywatelom możliwości współpracy i udziału w tworzeniu Europy, która byłaby im coraz bliższa, zjednoczona w swojej różnorodności kulturowej i wzbogacona przez nią;
- tworzenia tożsamości europejskiej w oparciu o uznane wspólne wartości, historię i kulturę;
- poprawę wzajemnego zrozumienia między obywatelami Europy w duchu poszanowania i uznania różnorodności przyczyniając się do rozwoju dialogu międzykulturowego.
1.4 Biorąc pod uwagę obecną sytuację oraz wyżej określone potrzeby, najbardziej odpowiednimi szczegółowymi celami, które powinny być realizowane na poziomie ponadnarodowym są:
- umożliwienie zbliżenia na poziomie indywidualnym społeczności lokalnych z całej Europy w celu wymiany doświadczeń, opinii i wartości, wyciągnięcia wniosków z historii oraz budowania przyszłości;
- wspieranie działań, debat i refleksji związanych z obywatelstwem europejskim poprzez współpracę organizacji społeczeństwa obywatelskiego na poziomie europejskim;
- sprecyzowanie idei Europy dla jej obywateli poprzez wspieranie i waloryzowanie europejskich wartości i osiągnięć, przy równoczesnym zachowaniu pamięci o przeszłości Europy;
- wspieranie zrównoważonej integracji obywateli i organizacji społeczeństwa obywatelskiego ze wszystkich Państw Członkowskich, co przyczyni się do dialogu międzykulturowego i ukaże zarówno różnorodność, jak i jedność Europy, ze szczególnym uwzględnieniem działań z udziałem Państw Członkowskich, które niedawno przystąpiły do Unii Europejskiej.
1.5 Do osiągnięcia tych celów dąży się poprzez następujące trzy typy działań: Działanie 1: Aktywni obywatele dla Europy (projekty miast partnerskich, projekty obywatelskie i środki wsparcia); Działanie 2: Aktywne społeczeństwo obywatelskie w Europie (strukturalne wsparcie dla organizacji badających europejską politykę publiczną, strukturalne wsparcie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego na poziomie europejskim, wsparcie dla projektów inicjowanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego; Działanie 3: Razem dla Europy (wydarzenia medialne, badania, narzędzia informacji i rozpowszechniania).
2.
Kontekst wniosku
2.1 Komisja proponuje podnieść kwestię rozwoju obywatelstwa europejskiego do rangi podstawowego priorytetu w działaniach Unii [1].
To "nadanie rangi podstawowego priorytetu" wydaje się EKES-owi nie tylko sprawą słuszną, lecz również pilną o znaczeniu decydującym dla dalszej integracji europejskiej.
Niska frekwencja podczas ostatnich wyborów do Parlamentu Europejskiego, o której wspomina uzasadnienie programu, nie jest jedynym czynnikiem wskazującym na pilność tej sprawy.
Kolejne metamorfozy europejskiego Traktatu konstytucyjnego wskazują, że brak zaangażowania i uczestnictwa obywateli europejskich w proces integracji europejskiej pociąga za sobą nieufność wobec instytucji unijnych i może prowadzić do braku akceptacji dla integracji.
2.2 Sytuacja ta jest wspólna, naturalnie w różnym stopniu, dla wszystkich państw członkowskich i dotyczy lub będzie dotyczyć państw kandydujących.
Z tego punktu widzenia, pozytywnym jest fakt, że program w równym stopniu kierowany jest do państw członkowskich i kandydujących.
2.3 Ów niski poziom przyswojenia sobie istniejących już obecnie realiów integracji europejskiej, choć nie wyraża się tak samo w każdym kraju, ze względu na różne sposoby ratyfikacji wybrane w każdym państwie i choć zjawisko to nie występuje wszędzie w jednakowym natężeniu, wydaje się dotyczyć w różnym stopniu wszystkich Państw Członkowskich.
2.4 Nawet jeśli debata europejska ma miejsce — i jest ona bardzo intensywna i bezprecedensowa, jak na przykład w krajach, które zechciały i mogły wybrać ratyfikację Traktatu konstytucyjnego drogą referendum — debata ta dotyczy raczej tożsamości narodowej i obywatelstwa własnego kraju (oraz ich ochrony, i to często w perspektywie obronnej czy wręcz "nacjonalistycznej") niż rzeczywistego dorobku wspólnotowego, zdobyczy jaką jest Traktat konstytucyjny, szczególnie w odniesieniu do polityki socjalnej (temat słusznie uważany za główny wykładnik obywatelstwa), polityk demokratycznych (obciążonych nieomal powszechnymi i najczęściej bezpodstawnymi zarzutami Europy a-demokratycznej, technokratycznej, nieomal celowo odsuwającej obywateli od udziału w podejmowaniu decyzji).
2.5 Choć program obejmuje lata 2007 — 2013 i wybiega więc poza okres, kiedy wszystkie Państwa Członkowskie przejdą już przez taką czy inną procedurę ratyfikacyjną Traktatu konstytucyjnego, propozycja ta, dyskusja na jej temat oraz jej przyjęcie w obecnym kontekście, natychmiast wywrą wpływ na centralną kwestię obywatelstwa europejskiego, takim jakim nam ono jest "tu i teraz".
Tymczasem program obejmujący lata 2007/2013 w zbyt wielkim stopniu kopiuje decyzję Rady z roku 2004 [2].
Przyznane mu są niewielkie środki, a metody, za którymi się opowiada, choć sprawdzone, nie wnoszą innowacji w wystarczającym stopniu w obliczu wyzwań, które dziś stawiane są w jeszcze wyraźniejszy sposób.
Tymczasem problem występuje już obecnie, a rodzące się dziś dzieci będą miały w 2013 roku 8 lat i mentalność tych przyszłych obywateli Europy będzie już w swym zarysie częściowo ukształtowana.
2.6 EKES jest przekonany, że obecny kontekst oraz przeprowadzona w nim debata nad nowym programem "Obywatele dla Europy" na okres od 2007 do 2013 r. paradoksalnie sprzyjają postawieniu wreszcie ważnych pytań odnośnie obywatelstwa europejskiego.
Mając na celu przekroczenie ram nieco konwencjonalnych wystąpień na temat jedności w różnorodności, w których, jeśli nie zachowa się uwagi, podkreślana jest jedynie różnorodność, a wręcz heterogeniczność.
Popiera więc on wniosek, by przedłużyć program na okres od 2004 do 2006 r., nie czekając nawet na zewnętrzne sprawozdanie oceniające przewidziane najpóźniej na koniec 2006 r. (ważkość oceny zostaje utrzymana).
EKES pragnie odegrać istotną rolę scalającą w nadawaniu znaczenia temu programowi.
Wyobraża sobie również, że taki program powinien zapewnić ciągłość z realizowanym w tym samym momencie programem uczestnictwa obywatelskiego, choć w dużym stopniu podziela surowe krytyki braku ambicji, jakie Parlament Europejski i niektóre organizacje społeczeństwa obywatelskiego wysunęły pod adresem bieżącego programu.
Jego propozycje zmierzają więc do tego, by program na okres od 2007 do 2013 r. nie był tylko przeróbką obecnego programu.
2.7 Jest oczywiste, że niniejszy program nie obejmuje całości problematyki obywatelstwa europejskiego, zważywszy na nadzwyczaj skromne środki do jego dyspozycji, nieproporcjonalne do tego, co sugeruje wielość jego celów i dziedzin, jakie obejmuje.
Tymczasem jest on jej głównym ogniwem, gdyż "aktywne obywatelstwo europejskie" określane jest jako zdolność obywateli do organizowania się w sposób autonomiczny, by podjąć się odpowiedzialności i skorzystać z uprawnień w odniesieniu do polityk publicznych w celu ochrony i zapewnienia rozwoju dóbr publicznych [3].
Wobec tego EKES stanowczo wnosi o ustalenie nienaruszalności przyznanego budżetu (235 mln euro na 7 lat!) bez względu na ostateczne postanowienia wynikłe z dyskusji na temat perspektyw finansowych Unii Europejskiej.
2.8 Jeśli kontekst będzie wymagał przeskoku jakościowego, EKES również się do tego przychyla.
W tej perspektywie EKES pragnąłby, żeby przyspieszyć badanie kontekstowe obecnego poczucia przynależności obywateli do Unii Europejskiej, bądź też choćby stworzenie wspólnej bazy przeprowadzonych już badań umożliwiającej wystawienie wystarczająco dogłębnej diagnozy.
2.9 Stwierdzenie, że "obywatele Europy odnoszą się z pewnym dystansem do instytucji europejskich i z trudnością identyfikują się z procesem integracji europejskiej [4]" w oczach EKES-u wydaje się być paradoksalnym efektem, z jednej strony nieznajomości i niezrozumienia rzeczywistych "artykulacji mechanizmu" wspólnotowego, jego własnej logiki, niezaprzeczalnej tendencji do zamykania się w swym własnym kręgu czy to z przyczyn nacjonalistycznych, czy też w odruchu obronnym, co jest skutkiem występowania różnych niebezpieczeństw oraz obiektywnych lub subiektywnych obaw mających swe źródło w globalizacji, a z drugiej strony — braku uznania obywatelstwa europejskiego w jego obecnym kształcie, a zwłaszcza w jego przejawach najbardziej aktywnych i najlepiej zorganizowanych.
2.10 Z tego punktu widzenia można byłoby wnosić, że znaczne przybliżenie, różnorakie możliwości przemieszczania się (nawet jeśli mobilność ta jest niewystarczająca w porównaniu z możliwościami jakie oferuje integracja europejska), fizyczne i materialne zniesienie granic, wspólna waluta, jednolity rynek, są nie dość często wymieniane: "wspólna tożsamość Europejczyków nie jest dostrzegana, gdyż nie jest nazwana" [5].
Tymczasem, a jest to tym bardziej widoczne w spojrzeniu na Europę z zewnątrz, podczas podróży czy życia poza jej granicami, "European way of life" jest rozpoznawalny wszędzie, atrakcyjny dla wszystkich.
2.11 Obecny powrót do zacieśnionego poczucia tożsamości narodowej nie może przesłaniać zaawansowanego już poziomu spójności i jakości życia europejskiego, istniejących form demokracji i uczestnictwa.
Bardziej ambitny program "aktywnego obywatelstwa europejskiego" może osłabić, złagodzić, przekształcić owe zacieśnione poglądy.
2.12 Tak czy inaczej, i to bez względu na trudności, bądź wręcz chwilowe zastoje, jakie mogą wystąpić w czasie obecnych debat nad ratyfikacją Traktatu konstytucyjnego oraz oczywiście burzliwy okres, jaki potem nastąpi w procesie integracji europejskiej, EKES uważa, że sytuacja jest nadzwyczaj korzystna dla podniesienia problematyki czynnego obywatelstwa europejskiego.
Odnośny program na okres 2007 — 2013 r. musi zostać zanalizowany i jeśli to możliwe pogłębiony, szczególnie uwzględniając kontekst, w którym obywatele, bez względu na ich opinie, ponownie zainteresują się Europą, możliwością bezpośredniego, czy za pośrednictwem organizacji celowo przez nich ku temu powołanych, wywierania przez nich wpływu na europejski proces decyzyjny.
2.13 EKES proponuje więc zorganizować otwarte sympozjum, które pozwoli całościowo omówić problematykę obywatelstwa europejskiego w tym nowym kontekście, dogłębnie przemyśleć to pojęcie, a nie ograniczyć się do udzielenia osobno odpowiedzi w wielu różnych programach, nie dość czytelnych i niezbyt skutecznych.
EKES mógłby podjąć się zorganizowania takiego sympozjum.
Cieszy go fakt, że Komisja pozytywnie wyraża się o takiej inicjatywie [6].
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES, europejska instytucja zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, wpisana w traktaty na równi z innymi instytucjami europejskimi — mimo iż docenia, że przedstawiono jej do zaopiniowania taki program — bez formalnego wymogu — sądzi, że propozycja przedstawiona Radzie i Parlamentowi Europejskiemu mogłaby zyskać więcej, jeśli zostałaby przedstawiona Komitetowi jeszcze wcześniej.
Rzeczywiście program ten był przedmiotem szerokiej konsultacji w sieci od grudnia 2004 do lutego 2005 r. (około tysiąca odpowiedzi) i forum konsultacyjnego (zebrało się 350 uczestników) 3 — 4 lutego 2005 r.
Jednak korzystanie w większym zakresie z roli EKES-u jako organu konsultacyjnego pierwszej instancji, a nie tylko wydającego "opinie ex ante" mogłoby stanowić jeden ze sposobów przeciwdziałania wielu przyczynom rezerwy, z jaką obywatele europejscy odnoszą się do możliwości, poprzez organizacje lub też indywidualnie, rzeczywistego wpływania na decyzje Unii.
3.2 EKES żałuje, że program odnoszący się do trzech typów rozwiązań, jakie proponuje Komisja w kwestii rezerwy obywateli wobec instytucji europejskich, nie pozwala na całościowe ujęcie problematyki.
Choć EKES przywiązany jest do metody szeregowania rozwiązań ze względu na tematykę i sugeruje, aby te trzy typy rozwiązań zostały również zebrane w programie zbiorczym.
Program zbiorczy pozwoliłby na ujęcie wszystkich elementów problematyki, na pracę nad ich wspólnymi celami, ich spójnością i komplementarnością.
3.3 Informowanie obywateli na temat instytucji europejskich, polityka komunikowania o kwestiach europejskich, świadomość praw jakie wypływają z posiadania obywatelstwa europejskiego i poczucie przynależności, tożsamość europejska, wszystkie te zagadnienia stanowią całość.
Tymczasem o ile program przedstawiony przez Komisję wspomina o komplementarności wobec innych programów i instrumentów wspólnotowych, brak mu jasności w tej podstawowej kwestii i nic nie mówi o sposobie, w jaki można by zapewnić spójność celów i działań.
Nieodpowiednie rozgraniczenie tych trzech zagadnień nie będzie sprzyjało odwróceniu niekorzystnej tendencji charakteryzującej obecnie poczucie przynależności czy tożsamości europejskiej.
3.4 EKES chciałby mieć pewność, że obecny program będzie jednocześnie ożywiającym bodźcem do zorganizowania kampanii informowania i komunikowania na temat instytucji europejskich i praw obywateli europejskich.
Informacja ta powinna dotyczyć też istnienia i roli EKES-u, co nie jest dostatecznie uwypuklane w komunikatach europejskich rozpowszechnianych przez inne instytucje europejskie.
Sam EKES powinien ponownie zastanowić się nad swoją strategią informacyjną, niedostateczną w porównaniu z rolą, jaką pragnie on odegrać jako instytucja par exellence do tego powołana, w kształtowaniu się aktywnego obywatelstwa europejskiego.
3.5 Choć przedstawiony program zdaje się przedstawiać prawidłową ocenę dystansu obywateli wobec instytucji europejskich i ich trudności w znalezieniu sobie miejsca w procesie integracji europejskiej, nie zdaje się on wyciągać z tego wszystkich wniosków.
Widać to już w zastosowaniu słów i wyrażeń, podczas gdy wiadomo, że wybór nazwy dla tego kryzysu tożsamości, udziału, może odegrać ważną rolę w procesie przezwyciężania go.
Wydaje się mało prawdopodobne, żeby można było przedstawić program, dysponujący skromnymi środkami w porównaniu do jego wyzwań, który pozwoli "przyznać obywatelom główne miejsce" w integracji europejskiej.
Kto w to uwierzy?
Tak samo, poza znacznymi zmianami jak np. przygotowanie projektów wieloletnich, wspólne opracowanie i wymiana doświadczeń, rozszerzenie kręgu partnerów projektów, zmniejszenie ograniczeń wobec beneficjentów, wspieranie imprez na dużą skalę, szczególnie w kontekście dialogu międzykulturowego, trudno jest dopatrzyć się decydujących innowacji, które mogłyby przyczynić się do rzeczywistej zmiany w obecnym układzie, wziąwszy pod uwagę o jaką stawkę toczy się gra (prawidłowo ocenioną w uzasadnieniu programu).
3.6 Odnosi się ogólne wrażenie nadmiernej ciągłości wobec programu na okres 2004 — 2006 r.
Należałoby zaniechać udzielania wsparcia strukturalnego ponownie przyznanego pewnej liczbie organizacji, wyraźnie określonych w programie jako organizacje realizujące a priori cele zgodne z europejskim interesem ogólnym i zastąpić je procedurą nieograniczoną w dostępie do funduszy, opartą na jasnych i przejrzystych kryteriach.
Samo pojęcie "ogólnego interesu europejskiego" powinno zostać uściślone, by można było się nim posługiwać.
3.7 EKES jest całkowicie świadomy faktu, że program ten jest szczególnie otwarty na stowarzyszenia i organizacje pozarządowe, które nie korzystają w takim stopniu jak inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza partnerzy społeczni, z dostępu do innych programów i sposobów pozwalających w dużym stopniu uczestniczyć w propagowaniu aktywnego obywatelstwa europejskiego.
Niemniej, w trosce o prawidłowe rozpoznanie woli wyrażanej przez partnerów społecznych i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego, towarzystwa wzajemnej pomocy, spółdzielnie do widocznej współpracy konkretnie na rzecz owego propagowania, program powinien być otwarty również dla nich, pod względem formalnym i praktycznym.
Licząc się zarazem z tym, że w zamian, w innych pozycjach budżetowych, partnerzy społeczni będą musieli zwrócić większą uwagę na współistnienie ze stowarzyszeniami i organizacjami pozarządowymi.
3.8 EKES ponownie nalega, jak już to wielokrotnie czynił, na pilną konieczność określenia otwartego obywatelstwa europejskiego związanego ze specyficznymi prawami i dostępnego dla każdej osoby mieszkającej na stałe i legalnie lub od dłuższego czasu na terytorium Unii Europejskiej [7].
Włączenie do Traktatu konstytucyjnego Karty Praw Podstawowych oraz przystąpienie Unii Europejskiej do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności pociągają za sobą uznanie obywatelstwa, które można by nazwać "cywilnym", względnie niezależnego od obywatelstwa krajowego państwa członkowskiego.
Należałoby "zalegalizować" ten pierwszy krok w stronę obywatelstwa uczestniczącego dla wszystkich osób zamieszkujących w sposób trwały terytorium Unii Europejskiej, jeśli chcemy rzeczywiście ustanowić własną tożsamość, własne obywatelstwo europejskie. Jeżeli naprawdę nie chcemy, aby abstrakcyjne obywatelstwo europejskie nakładało się po prostu na obywatelstwo krajowe Państw Członkowskich.
3.9 Z punktu widzenia EKES-u wciąż jest, i nadal będzie, trudno dokonać postępów w tej podstawowej dziedzinie obywatelstwa europejskiego, jeśli stopniowo nie wypracujemy konkretnych jego przejawów, nie dających się sprowadzić do obywatelstwa krajowego. Bez określenia pewnej liczby obowiązków w powiązaniu z prawami wynikającymi z jednolitego i jednoczącego nas obywatelstwa europejskiego.
Z tego powodu, niezastosowanie aktu prawnego, co może być zrozumiałe zważywszy na brak odpowiednich konkretnych przejawów tego konceptu, w celu promowania szerszego uczestnictwa obywateli, jest sporne jeśli zmierzamy, choćby stopniowo, w stronę ustanowienia praw i obowiązków wynikających z obywatelstwa europejskiego.
EKES uważa, że należałoby dążyć do postępu w tych dziedzinach, bez względu na rodzaj konkretnego przejawu czy wybraną symbolikę: np., wykraczając poza wprowadzenie europejskiej służby cywilnej dla młodzieży, która już została zaproponowana przez Komisję, (z jednej strony osobisty, choćby minimalny, wkład do zasobów europejskich, nawet jeśli chodzi o trudny do podjęcia temat lub o wybory przedstawicieli ludności tego samego dnia we wszystkich państwach) wybory dotyczące wszystkich państw Unii.
4.
Uwagi szczegółowe dotyczące programu działań
4.1 Działanie 1: Aktywni obywatele dla Europy
Oczywiście EKES popiera i zachęca do bliźniaczego partnerstwa miast o tyle, o ile przyczynia się ono do wzajemnego poznania i przemieszczania się obywateli w Europie.
Trzeba jednak przyznać, że mobilność ta jest bardzo ograniczona.
Jednym z priorytetów tego typu działania powinno być zachęcanie do angażowania się w oryginalne działania na szczeblu lokalnym oraz wymiana tych doświadczeń w ramach programów twinningowych Niejasne sformułowania tekstu w stosunku do projektów obywatelskich utrudnia jasne zrozumienie możliwości, jakie one stwarzają.
Należałoby również zastanowić się nad faktem, że aż 40 % bardzo ograniczonego budżetu przeznacza się na działania typu 1, a zwłaszcza na projekty miast partnerskich, podczas gdy instrument ten nie wydaje się najlepiej przystosowany do realizacji celów programu.
Tym bardziej, że program ten w niewielkim stopniu zachęca do realizacji rozwiązań innowacyjnych w tej dziedzinie, zwłaszcza programów partnerskich "na trzy nogi", w których dwa europejskie samorządy terytorialne wspólnie prowadzą działania w ramach rozwoju zrównoważonego z innymi społecznościami na świecie.
Tymczasem innowacje tego typu oznaczają otwarcie się na świat, które można uznać za jedną z cech obywatelstwa europejskiego, szczególnie dla i poprzez młodzież.
W każdym razie, w jakimkolwiek typie bliźniaczego partnerstwa miast, istotnym wydaje się informowanie obywateli o bezpośrednim wsparciu Unii Europejskiej dla tego typu promocji aktywnego obywatelstwa, wsparcia o którym nie wiedzą ci, których to dotyczy.
4.2 Działanie 2: Aktywne społeczeństwo obywatelskie w Europie
4.2.1 Zdaniem EKES-u ta część programu mogłaby zostać wyraźnie uwypuklona.
Wspólne przedsięwzięcia i spotkania na poziomie ponadnarodowym są podstawą obywatelstwa europejskiego.
EKES sądzi, że chcąc podkreślić aspekt solidarności i wzajemności, zwłaszcza w ramach działań wolontariackich, program powinien być powiązany z kwestią możliwości ostatecznego uregulowania sprawy statusu prawnego Europejskiego Stowarzyszenia, Europejskich Towarzystw Wspólnych Ubezpieczeń czy fundacji europejskich, choć nie jest ona jego częścią.
4.2.2 Zdaniem EKES-u i zgodnie z programem, umocnienie sieci europejskich jest tu elementem decydującym.
Tym niemniej EKES ponownie podkreśla, że wszystkie sieci europejskie powinny mieć jednakową możliwość dostępu do tego wsparcia strukturalnego, a żadna organizacja nie powinna być finansowana a priori, nawet jeśli Komisja czuwa nad tym, by finansowanie nie było "automatyczne", a odnosiło się do wartościowych projektów.
Zresztą finansowanie projektów, nawet na niewielką skalę, jest kwestią o znaczeniu podstawowym, gdyż pozwala ono organizacjom krajowym i lokalnym, pozostającym w bezpośrednim kontakcie z obywatelami, na osiągnięcie wymiaru europejskiego i przyczynienie się do zmniejszenia dystansu dzielącego obywateli od instytucji europejskich.
EKES wyraża skądinąd zadowolenie z faktu, że program ten pozwala, dotując niewielkie projekty, na pojawianie się inicjatyw ponadnarodowych autorstwa sieci krajowych, nawet jeśli nie obejmują one wszystkich państw członkowskich.
4.2.3 EKES z wielkim niepokojem odbiera wszelkie propozycje Komisji, takie jak DG ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa [8], które w imię bezpieczeństwa, w imię walki z terroryzmem, prowadzą do rzucania podejrzeń na ogół stowarzyszeń i organizacji pozarządowych, jako że ze swojej natury mogą być one podatne na przenikanie tego typu zjawisk do ich struktur.
Efektem czego, w obliczu przeładowanych biurokratycznych przepisów, to na stowarzyszeniach spoczywać będzie ciężar dowodu w tej kwestii.
Jeśli działanie to miałoby się skonkretyzować, prowadziłoby pod względem merytorycznym i ideowym w dokładnie przeciwną stronę niż omawiany program.
4.2.4 EKES uważa, że w tym celu i zgodnie z opinią Parlamentu Europejskiego, zarówno jemu jak i Komitetowi Regionów powinna zostać wyraźnie powierzona odpowiedzialność za koordynowanie działań konsultacyjnych z organizacjami społecznymi i samorządami terytorialnymi, za opracowanie syntez opinii i zadbanie o to, by zostały one przekazane innym instytucjom wspólnotowym. jak również za zapewnienie właściwego przekazywania informacji na wyższe szczeble.
Należy zalecić, by Parlament Europejski konsultował się systematycznie i formalnie na ten temat z EKES-em i KR-em.
4.2.5 Cel partnerstwa formalnego [9], a nie doraźnego, opartego na równorzędności przy zachowaniu różnorodności funkcji, między Parlamentem i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, partnerstwa, któremu instytucje europejskie nadałyby odpowiednią strukturę, staje się elementem decydującym, tymczasem zamiar ten jest obecnie daleki od urzeczywistnienia, a wręcz nie jest nawet przedmiotem przemyśleń.
Program na rzecz aktywnego obywatelstwa europejskiego powinien dążyć do wyeliminowania wszelkich śladów zhierarchizowanej wizji instancji europejskich, jako że kultura europejska jest również kulturą współudziału we władzy i funkcjach.
4.3 Działanie 3: Razem dla Europy
4.3.1 Zdaniem EKES-u podstawowym celem tego programu powinno być skupienie się na dialogu międzykulturowym i wewnątrzeuropejskim.
Obecna debata na temat Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy ukazuje, że zbagatelizowano nieznajomość wewnątrzeuropejskich różnic kulturowych, inercję stereotypów, antytetyczną czasem naturę podstawowych źródeł, szczególnie prawa i konstytucji, które określają wizję świata w każdym Państwie Członkowskim.
Tak samo nie doceniono zbieżności sposobu życia, wartości, sposobu postrzegania świata, zapewnienia że pojęcie "homo europeus" wyraźnie odróżnia Europejczyka od wszystkich innych obywateli naszej planety.
Ów "homo europeus" jest owocem rzeczywistego wdrożenia duchowego i moralnego dziedzictwa Unii Europejskiej, które opiera się na niepodzielnych i uniwersalnych wartościach godności ludzkiej, wolności, równości i solidarności; bazuje na zasadzie demokracji i państwa prawa.
Umieszcza osobę ludzką w centrum swoich działań ustanawiając obywatelstwo UE i tworząc przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Należy więc intensywnie promować wydarzenia medialne, narzędzia informacji i rozpowszechniania, badania nie tylko nad rzeczywistą różnorodnością (a nie nad stereotypowymi różnicami), lecz również, a może przede wszystkim, nad ową "European way of life".
Kultura europejska nie opiera się jedynie na odziedziczonych wartościach, lecz jest owocem samej integracji europejskiej, jednolitego rynku, wspólnej waluty, zjednoczenia Europy z samą sobą (po rozszerzeniu na kraje Europy Wschodniej).
Jednak w trosce o to, by te wydarzenia medialne umacniały poczucie przynależności i tożsamości europejskiej, jest rzeczą podstawową, by obywatele i ich organizacje zostali włączeni w proces kształtowania i realizacji tego konceptu, albo wręcz, by byli jego pomysłodawcami, gdyż to właśnie oni są najlepiej w stanie określić podstawowe elementy i symbole składające się na tę tożsamość, która towarzyszy im w życiu codziennym.
4.3.2 Ze swej strony i w ramach swych kompetencji, EKES uważa, że jego wkład w promowanie wymiaru społecznego kultury, w organizowanie trwałego, dzięki odpowiednim instrumentom, sprawnego partnerstwa z Parlamentem Europejskim w tej dziedzinie, stanowi podstawowy warunek określenia i stałego kształtowania wspólnej tożsamości kulturowej obywatela Europy.
Tożsamość kulturowa, której nie można osiągnąć jedynie poprzez zachowanie dziedzictwa kulturowego, często w o wiele mniejszym stopniu wspólnego niż chciałoby się to przyznać.
Wspólne obywatelstwo europejskie ma wyraźny wymiar współczesny.
Powstaje ono w wyniku decyzji coraz większego jednoczenia Państw Europy, całej Europy, poprzez trudną, choć zasadniczą kwestię dzielenia się swą suwerennością.
Bo, jak to ujął Claude Lévi-Strauss "żyłem w epoce, kiedy tożsamość narodowa była jedyną możliwą do pomyślenia podstawą stosunków między państwami.
Wiadomo do jakich katastrof to doprowadziło."
Kultura dzielenia się suwerennością, a nie porzucenie suwerenności, oto obecna, a zatem i przyszła kultura i tożsamość obywatela Europy.
5.
Wnioski i propozycje
5.1 Kwestia obywatelstwa europejskiego jest sednem kryzysu, który powstał po odrzuceniu przez niektóre państwa europejskiego Traktatu konstytucyjnego.
Przybliżenie instytucji europejskich obywatelom bardziej niż kiedykolwiek musi stać się centralnym zagadnieniem w działaniach i w polityce Komisji szczególnie poprzez promowanie aktywnego obywatelstwa europejskiego.
Koniecznym jest więc dogłębne przemyślenie tego zagadnienia przez wszystkie podmioty tego sektora, zanim zostanie przyjęty nowy program na lata 2007 — 2013.
Okazją do takiej refleksji mogłoby być sympozjum opisane w punkcie 2.11 niniejszej opinii, którego organizacji mógłby się podjąć EKES.
5.2 Na jego forum można by otwarcie dyskutować o aktywnym obywatelstwie europejskim, określając prawa i obowiązki obywateli europejskich, różne od tych, które pociąga za sobą obywatelstwo państw członkowskich.
Należałoby umożliwić zanalizowanie definicji i sposobów korzystania z praw gospodarczych, społecznych, politycznych itp. oraz w odniesieniu do środowiska naturalnego właściwych aktywnemu obywatelstwu europejskiemu, zwłaszcza w kwestiach solidarności i bezpieczeństwa (natychmiast nasuwa się tu na myśl bezpieczeństwo cywilne), które następnie zostałyby przedłożone do przyjęcia we wspólnym europejskim głosowaniu powszechnym.
5.3 EKES uważa, że konkretyzacja europejskiego statutu Stowarzyszenia stanowi na obecnym stadium, mimo rzeczywistych trudności w jej osiągnięciu, palącą konieczność, jeśli pragniemy nadać aktywnemu obywatelstwu europejskiemu właściwe ramy wykraczające poza prosty i dyskusyjny, "bezpiecznościowy" kodeks postępowania.
5.4 W każdym razie, jakikolwiek byłby wynik negocjacji budżetu europejskiego, EKES domaga się, by budżet bieżącego programu był rzeczą świętą, jako że stanowi minimalną kwotę na rzecz kluczowego elementu rozwoju obywatelstwa europejskiego, którą Komisja słusznie podnosi do rangi "zasadniczego priorytetu" unijnych działań.
Jednocześnie EKES proponuje nie ograniczać się do zapowiedzianego budżetu wynoszącego 0,55 euro na mieszkańca na sześć lat, lecz zgromadzić wszystkie możliwe synergie pomiędzy różnymi Dyrekcjami Generalnymi Komisji, by zebrać wspólne cele i środki przynależące do tej sprawy, która jako kwestia centralna o dużym znaczeniu dla przyszłości dotyczy wszystkich instytucji europejskich.
Dlatego też polityka unijna dotycząca aktywnego obywatelstwa powinna zostać opracowana przez stały zespół międzyinstytucjonalny gromadzący przedstawicieli wszystkich Dyrekcji Generalnych Komisji zainteresowanych tą kwestią oraz wszystkich innych instytucji unijnych.
5.5 EKES sugeruje, by cykl nauczania podstawowego, a nie tylko programy związane z uczeniem się przez całe życie, stał się miejscem i chwilą, w których kształtuje się obywatelstwo europejskie poprzez nauczanie go i gdzie nie jest on jedynie poddawany zabiegom kosmetycznym (ubarwianie, nalepki, kaszkiety, imprezy itp.).
Obywatelstwo nie dotyczy wyłącznie osób w aktywnych przedziałach wiekowych.
Również Komisja mogłaby zaproponować Państwom Członkowskim zapisanie w ich programach szkolnych modułu oraz określenie zakresu wiedzy o Unii Europejskiej oraz zagadnień dotyczących obywatelstwa europejskiego.
Należałoby przewidzieć stworzenie programu typu "Erasmus" dla nauczania podstawowego dostosowanego do tej grupy wiekowej i wykraczającego poza tradycyjny model wymiany językowej.
Należy wykorzystać wszystkie możliwości, jakie stwarzają nowe technologie informacyjne i komunikacyjne, zwłaszcza dzięki informowaniu i nauczaniu w sposób interaktywny, poprzez zabawę i aktywne uczestnictwo (dla każdego nowego nośnika tego typu można by powołać komisję oceniającą złożoną z psychologów) wykraczając poza charakter statyczny i mało atrakcyjny obecnych stron internetowych instytucji europejskich.
Takie sugestie i propozycję są koherentne z programem Comenius, którego cele to:
1) pozwolić młodzieży i personelowi uczącemu lepiej zrozumieć różnorodność kulturową Europy i jej wartość;
2) pomóc młodzieży w zdobywaniu podstawowych życiowych umiejętności i kompetencji, które są konieczne do rozwoju osobowości, do przyszłej działalności zawodowej i do aktywnego obywatelstwa europejskiego.
5.6 W odniesieniu do poszczególnych działań należy promować równomiernie działania na wszystkich szczeblach, zwracając uwagę na to, by mikroprojekty, których podmiotami są obywatele i które przyczyniają się równocześnie do propagowania tożsamości europejskiej na poziomie lokalnym i krajowym, nie zostały wyeliminowane na korzyść poparcia udzielanego sieciom europejskim.
Środki przyznawane różnym rodzajom działania należy rozdzielić jedynie według kryterium ich wpływu na aktywne obywatelstwo europejskie i na udział obywateli w procesie integracji europejskiej i w określaniu i wdrażaniu polityk Unii Europejskiej.
5.7 EKES pragnie z całą mocą poprzeć projekt Komisji zmierzający, na płaszczyźnie technicznej, do znacznego uproszczenia procedur w jednej dziedzinie (bezpośredni i aktywny udział samych obywateli), która w mniejszym niż gdzie indziej stopniu cierpi w wyniku napotykania na biurokratyczne przeszkody.
5.8 EKES jest przekonany, że "stworzenie" cech właściwych pojęciu obywatelstwa europejskiego, nie dających się sprowadzić do sumy obywatelstw narodowych (bez względu na to, czy dotyczyć one będą symboli, wymiaru gospodarczego, społeczno-politycznego, kulturalnego, prawnego) jest obecnie absolutnym priorytetem Unii Europejskiej, oraz że promowanie obywatelstwa aktywnego może znacznie się do tego przyczynić.
Komitet jest gotów uczestniczyć w tym projekcie koordynując konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i ułatwiając zrozumienie stanowiska i jego uwzględnienie przez inne instytucje europejskie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady w sprawie polityk europejskich dotyczących młodzieży. Wychodzenie naprzeciw obawom młodych ludzi w Europie — wprowadzanie w życie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży i wspieranie aktywnego obywatelstwa
COM(2005) 206 wersja ostateczna
(2006/C 28/07)
Dnia 30 maja 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię w dniu 5 października 2005 r.
Sprawozdawcą była Jillian van TURNHOUT.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, 126 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje do wiadomości przyjęcie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży i jego rozwinięcie w omawianym komunikacie Komisji w sprawie europejskich polityk dotyczących młodzieży.
Komunikat ten tworzy podstawy, które mogą służyć za punkt wyjścia do opracowywania polityk w dziedzinach dotyczących młodzieży w Unii Europejskiej.
1.2 Los Europy zależy coraz bardziej od jej zdolności do wspierania społeczeństw otwartych na dzieci i młodzież.
Przyjęcie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży w r. 2005 na wiosennej sesji Rady Europejskiej w ramach zrewidowanej strategii lizbońskiej skoncentrowanej na wzroście i zatrudnieniu jest uznaniem faktu, że integracja młodzieży w społeczeństwie i życiu zawodowym oraz lepsze wykorzystanie jej potencjału są niezbędne do zapewnienia ponownego trwałego i zrównoważonego wzrostu w Europie.
1.3 Biorąc pod uwagę mnogość wyzwań stojących przed młodymi ludźmi we współczesnym społeczeństwie, EKES już od ponad dziesięciu lat regularnie przyczynia się do rozwoju polityki wobec młodzieży na szczeblu wspólnotowym [1].
Komitet zainicjował istotną debatę w kluczowych dziedzinach, jak np. zatrudnienie młodzieży, integracja społeczna, mobilność, zaangażowanie młodzieży oraz rola organizacji pozarządowych.
EKES jest także świadomy wyzwań stojących obecnie przed Unią Europejską i potrzeby odzyskania zaufania.
1.4 EKES zaleca, aby młodzi ludzi znaleźli się w punkcie wyjścia działań oraz aby zachęcić ich do aktywnego uczestnictwa w opracowywaniu polityk.
Główną motywacją zaangażowania się młodych ludzi jest możliwość wpływu na zmianę sytuacji.
Państwa Członkowskie i instytucje europejskie muszą zapewnić niezbędne środki, instrumenty wsparcia oraz mechanizmy ułatwiające młodym ludziom na wszystkich szczeblach zaangażowanie się w podejmowanie decyzji i działań wpływających na ich życie.
Tylko wywieranie autentycznego wpływu doprowadzić może do prawdziwej odpowiedzialności.
1.5 Europa potrzebuje bardziej niż kiedykolwiek trwałego zaangażowania młodych ludzi, które pomoże zbudować Europę zintegrowaną, konkurencyjną, bezpieczną i dającą szanse integracji społecznej.
Jeżeli Unia Europejska ma cokolwiek znaczyć dla młodych ludzi, musi ona odgrywać istotną rolę w ich życiu i wyraźnie interesować się ich potrzebami oraz w sposób widoczny i twórczy odpowiadać na nie.
Podobnie, sukces tej inicjatywy zależy od zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron, w pierwszym rzędzie organizacji młodzieżowych, jak również władz regionalnych i lokalnych oraz partnerów społecznych.
EKES traktuje jako własną "ideę wyłaniającą się" z raportu grupy wysokiego szczebla w sprawie przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii: dotyczącą przejścia "od paktu skupiającego się na osobach starszych i zasadzającego się na lęku […] do nowego paktu skupiającego się na młodych i zasadzającego się na zaufaniu […], aby przekształcić te wszystkie lęki w proces, w którym wygrywają wszyscy, oparty na pozytywnym postrzeganiu przyszłości i na nowej równowadze międzypokoleniowej".
1.6 W związku z tym EKES wyraża nadzieję, że omawiany komunikat będzie stanowić podstawę do zwiększenia partnerskiej współpracy między decydentami a młodzieżą, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym.
Prawdziwe i trwałe zaangażowanie młodzieży i organizacji młodzieżowych w opracowywanie i wprowadzanie w życie polityk zapewni odpowiednie ujęcie w nich faktycznych potrzeb młodych ludzi oraz to, że poczują się oni odpowiedzialni za proces wdrażania strategii lizbońskiej.
2.
Kontekst
2.1 Na wiosennej sesji Rady Europejskiej w dniach 22 — 23 marca br. szefowie państw i rządów UE przyjęli Europejski Pakt na rzecz Młodzieży [2].
Proponując ten Pakt, szefowie państw lub rządów Francji, Niemiec, Hiszpanii i Szwecji wskazali cztery zasadnicze kwestie, tj.: podatność młodzieży na zagrożenia; potrzebę budowania solidarności międzypokoleniowej w kontekście starzejących się społeczeństw, potrzebę wyposażenia młodych ludzi poprzez zapewnienie im kształcenia i szkolenia zawodowego, potrzebę większej spójności wszystkich dziedzin polityk mających odniesienie do młodzieży.
2.2 Komunikat porusza szereg zagadnień i obszarów polityki, które mają istotne znaczenie dla młodych ludzi w Europie i zostały w ten sposób określone w Białej księdze Komisji nt. nowych impulsów dla młodzieży europejskiej, a następnie w rezolucji Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. ustanawiającej ramy polityki wobec młodzieży w Europie.
2.3 W odpowiedzi na konkluzje wiosennej Rady, Komisja Europejska przyjęła zintegrowane wytyczne w dniu 12 kwietnia [3].
Ten pakiet wytycznych, obejmujący z jednej strony zalecenie odnośnie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej, a z drugiej strony przyjęty wniosek w sprawie decyzji Rady w sprawie wytycznych odnośnie zatrudnienia, powinien stanowić podstawę krajowych programów reform na najbliższe trzy lata, jakie mają sporządzić Państwa Członkowskie.
2.4 We wstępie do wytycznych podkreśla się wagę udziału odpowiednich zainteresowanych podmiotów w strategii lizbońskiej oraz stwierdza się, że Państwa Członkowskie, jak również UE, powinny wykorzystać każdą okazję do zapewnienia udziału samorządów regionalnych i lokalnych, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego we wdrażaniu zintegrowanych wytycznych.
2.5 Podczas gdy ogólne wytyczne polityki gospodarczej koncentrują się na wkładzie polityki gospodarczej w realizację celów strategii lizbońskiej, wytyczne odnośnie zatrudnienia odnoszą się szczególnie do europejskiej strategii zatrudnienia i mają na celu skoordynowanie polityk zatrudnienia Państw Członkowskich.
To właśnie w wytycznych odnośnie zatrudnienia, nawiązujących szczególnie do Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży, zawarte są niektóre kierunki działania Paktu w postaci zintegrowanych wytycznych.
Dwie wytyczne w szczególności odzwierciedlają treść Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży.
Wytyczna nr 18 obejmuje wysiłki na rzecz budowy ścieżek zatrudnienia dla młodych ludzi i zmniejszenia bezrobocia młodzieży, lepsze godzenie życia zawodowego i prywatnego oraz zapewnienie instytucji opieki nad dziećmi.
Wytyczna nr 23 obejmuje zmniejszenie liczby uczniów przedwcześnie kończących szkołę i zwiększenie dostępu do początkowego kształcenia zawodowego oraz szkolnictwa średniego i wyższego, włączając w to praktyki zawodowe i szkolenia w zakresie przedsiębiorczości.
Ponadto, wytyczna nr 24 obejmuje rozszerzenie podaży narzędzi edukacyjnych i szkoleniowych, opracowywanie ram działań w celu wspomagania przejrzystości kwalifikacji, ich skutecznego uznawania i zatwierdzania edukacji niesformalizowanej i nieformalnej.
Na koniec wytycznych odnośnie zatrudnienia zwraca się ponownie uwagę, że Państwa Członkowskie powinny ustanowić szerokie partnerstwo na rzecz zmian poprzez zaangażowanie organów parlamentarnych i zainteresowanych podmiotów, w tym także podmiotów szczebla regionalnego i lokalnego.
2.6 Inicjatywa ta uwypukla problematykę młodzieży w kluczowych obszarach partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu i zatrudnienia, w szczególności poprzez europejską strategię zatrudnienia i strategię integracji społecznej oraz program prac Edukacja i Szkolenia 2010 oraz wzywa do spójności inicjatyw podejmowanych w ramach tych strategii.
2.7 Przyjęcie Paktu zbiega się z zakończeniem pierwszego cyklu wdrażania Białej księgi nt. nowych impulsów dla młodzieży europejskiej z 2001 r., rozwiniętej następnie w rezolucji Rady z czerwca 2002 r.
W ten sposób ustanowiono ramy współpracy europejskiej w sprawach związanych z młodzieżą w celu wspierania aktywnego obywatelstwa młodzieży, stosowania otwartej metody koordynacji (OMK) oraz wprowadzenia wymiaru młodzieżowego do innych polityk.
2.8 Europejski Pakt na rzecz Młodzieży w formie ostatecznie przyjętej na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej podkreśla potrzebę skorzystania przez młodych Europejczyków z zestawu polityk i środków stanowiących w pełni zintegrowaną część strategii lizbońskiej i ma na celu poprawę edukacji, kształcenia i mobilności, integracji zawodowej i społecznej młodych ludzi oraz ułatwienie pogodzenie życia zawodowego z życiem rodzinnym.
Europejski Pakt na rzecz Młodzieży ma także ambicję zapewnienia ogólnej spójności inicjatyw w tych dziedzinach oraz ma stanowić punkt wyjściowy dla silnej, stałej mobilizacji w interesie młodych ludzi.
Zauważa on ponadto, że powodzenie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży zależy od zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron, przede wszystkim krajowych, regionalnych i lokalnych organizacji młodzieżowych, a także europejskich władz regionalnych i lokalnych oraz partnerów społecznych.
Państwom Członkowskim proponuje się kierunki działania w trzech dziedzinach: 1) zatrudnienia, integracji i postępu społecznego; 2) edukacji, kształcenia i mobilności; oraz 3) godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym.
3.
Zaangażowanie młodzieży
3.1 Opracowując niniejszą opinię EKES zorganizował 6 września 2005 r. konsultacje z przedstawicielami organizacji grupujących młodych ludzi.
Wyniki tych konsultacji przedstawiono w niniejszej opinii.
3.2 Zaangażowanie młodzieży musi być punktem wyjścia wszelkich działań.
Każda polityka dotycząca młodzieży musi wyróżniać się zasadą zaangażowania młodych — zasadą stale podkreślaną na szczeblu europejskim i międzynarodowym [4].
EKES przyjmuje z zadowoleniem rozwiązania mające na celu konsultacje z młodzieżą na szczeblu europejskim, zwłaszcza poprzez zorganizowanie młodzieżowych "Stanów Generalnych" (parlamentów młodzieży) w 2005 r., ale żałuje przy tym, że komunikat nie przedstawia konkretnych zaleceń dotyczących metod zaangażowania i uczestnictwa młodzieży i organizacji młodzieżowych na szczeblu poszczególnych Państw Członkowskich.
EKES wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zastosowania bardziej kreatywnych metod zaangażowania młodzieży.
3.3 EKES podkreśla znaczenie aktywnego udziału i niezależności młodych ludzi, nie tylko na rynku pracy, ale w życiu społecznym w ogóle.
Aktywny udział młodych ludzi w życiu społecznym oraz ich niezależność powinny być celem, ale jednocześnie też środkiem służącym rozwojowi osobistemu młodych ludzi, rozwojowi ich poczucia inicjatywy i ich integracji społecznej oraz ogólnemu zwiększeniu spójności społecznej.
3.4 Komitet stwierdza z ubolewaniem, że w omawianym komunikacie nie określono jasno sposobów zaangażowania młodzieży i jej organizacji.
W czasie przesłuchania 6 września 2005 r., o którym wspomina się w punkcie 3.1, organizacje studenckie podkreśliły m.in., w jak wielkim stopniu fakt, że widzi się młodych kierujących z upoważnienia instytucjami publicznymi — w danym wypadku zaś obowiązkowym systemem ochrony socjalnej studentów — pozwala młodzieży w ogóle, a nie tylko tej zorganizowanej, podejmować odpowiedzialność i reprezentować samą siebie.
EKES wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do opracowania i wdrożenia swoich polityk we współpracy z młodzieżą i jej organizacjami i do dalszego angażowania ich na wszystkich etapach.
Należy zasięgać opinii młodzieży i jej organizacji oraz partnerów społecznych w trakcie przygotowywania środków w odniesieniu do tej inicjatywy w ramach krajowych programów reform lizbońskich i ich dalszego wdrażania.
3.5 EKES oczekuje na raport podsumowujący [5] Komisji, który ma dokumentować dotychczasowe prace Państw Członkowskich w dziedzinie udziału młodzieży jako części procesu stosowania OMK [6].
Wyraża się nadzieję, że wspomniany raport podsumowujący przedstawi przykłady dobrej praktyki, które można byłoby powtórzyć w pozostałych Państwach Członkowskich.
3.6 EKES oczekuje wyjaśnienia roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza organizacji młodzieżowych, w cyklu otwartej metody koordynacji.
Należy przypomnieć, że art. 38 Konkluzji z sesji Rady Europejskiej w Lizbonie zawiera opis roli organizacji pozarządowych w otwartej metodzie koordynacji (OMK) [7].
EKES, dzięki swej wiedzy i doświadczeniu, może odgrywać aktywną rolę w tej dziedzinie i przyczynić się do stworzenia i uruchomienia w ramach swojej działalności mechanizmu na rzecz zaangażowania młodzieży i organizacji młodzieżowych.
4.
Młodzież w partnerstwie lizbońskim na rzecz wzrostu i zatrudnienia
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Pakt kieruje szczególną uwagę na kwestię zatrudnienia młodych ludzi.
Jednakże Europejski Pakt na rzecz Młodzieży powinien zostać rozwinięty i wdrożony z perspektywy, która widzi w nim cel ważny sam w sobie, a nie jedynie element strategii lizbońskiej.
Ponadto, o ile powodzenie strategii lizbońskiej jest ważne dla młodych ludzi, tak samo młodzi ludzie są ważni dla powodzenia strategii lizbońskiej.
Inwestowanie w młodzież jest niezbędnym elementem osiągnięcia wyższego wzrostu i poziomu zatrudnienia, trwałej innowacyjności i większej przedsiębiorczości.
Zaangażowanie młodych ludzi w strategię lizbońską oraz ich poczucie współodpowiedzialności za nią i za osiągnięcie jej celów są warunkiem jej powodzenia.
4.2 Tak samo kwestia zatrudnienia jest jedną z największych trosk obywateli Europy i należy poczynić wszelkie wysiłki na rzecz zwalczania bezrobocia, gdyż jego niedopuszczalnie wysoki poziom stanowi realne zagrożenie dla spójności naszych społeczeństw [8].
Stopa bezrobocia wśród młodzieży w Europie jest średnio dwa razy wyższa od ogólnej stopy bezrobocia.
Wielu młodych ludzi stoi przed bardzo realną perspektywą braku pracy lub niełatwego życia przy niskim poziomie dochodów.
Ryzyko wykluczenia społecznego jest jeszcze wyższe dla młodzieży pochodzącej ze środowisk o gorszym położeniu i z mniejszości narodowych, dla młodych imigrantów, niepełnosprawnych i kobiet.
Zasadniczo to właśnie ogół młodzieży najbardziej dotykają zjawiska braku stabilności, pauperyzacji i trudności usamodzielnienia się, co stanowi zarazem niesłychany dramat historii i nową możliwość solidaryzowania się ludzi młodych i społeczeństwa w celu wyjścia z tej nowej dla Europy sytuacji.
4.3 Młodzi ludzie są bardziej zagrożeni bezrobociem, a jeśli już mają pracę, istnieje niebezpieczeństwo, że będzie ona gorzej opłacana [9].
Aby dostęp do rynku pracy stał się realną możliwością dla każdego młodego człowieka, należy położyć większy nacisk na odpowiednie kształcenie zawodowe, edukację, praktyki zawodowe i stworzenie młodym ludziom możliwości spełnienia się w życiu zawodowym i osobistym oraz zdobycia umiejętności przydatnych w życiu.
Ważne jest ponadto, aby otrzymane wykształcenie umożliwiało im dobre zarządzanie swoim życiem zawodowym i skuteczne korzystanie z mechanizmów uczenia się przez całe życie.
4.4 EKES zwraca uwagę na podjęcie kwestii zmian demograficznych w komunikacie oraz jego powiązania z Zieloną księgą Komisji poświęconą zmianom demograficznym [10].
Przykładowo, liczba osób w wieku od 0 do 14 lat spadnie o 11 % w latach 2000 — 2015, zaś do roku 2030 spadnie ona o kolejne 6 %.
EKES pragnie zwrócić uwagę na kwestie zmian społecznych, kulturowych i politycznych w Europie.
Zmiany demograficzne to nie tylko statystyka i dane liczbowe; przy rozważaniu odpowiednich polityk i działań należy koniecznie brać pod uwagę szerszą perspektywę.
Jak to sygnalizuje grupa wysokiego szczebla ds. przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej, ta sytuacja demograficzna, w której względny statystyczny udział grupy ludzi młodych w społeczeństwie będzie znacznie malał co najmniej do 2025 r., stanowi — jeśli się z niej skorzysta — pewną szansę, jako że pociąga ona za sobą "ograniczony popyt na zasoby socjalne" i możliwość wprowadzenia przy nie zmienionych kosztach znaczących udoskonaleń w tych dziedzinach.
4.5 EKES uważa w związku z tym, że Europejski Pakt na rzecz młodzieży, ale i z młodzieżą niósłby ze sobą potencjał znacznej poprawy warunków życia i perspektyw młodych Europejczyków na przyszłość, a jednocześnie mógłby wzmocnić skuteczne wdrażanie strategii lizbońskiej.
5.
Europejski Pakt na rzecz Młodzieży
5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady Europejskiej, zgodnie z którymi młodzi ludzie skorzystaliby z zestawu polityk i środków w pełni zintegrowanych w nowej strategii lizbońskiej.
5.2 W Komunikacie następujące aspekty zintegrowanych wytycznych określono jako istotne dla maksymalizacji wpływu Paktu na rzecz Młodzieży:
(i) Środki na rzecz zatrudnienia, integracji i postępu społecznego młodych ludzi.
Zintegrowane wytyczne koncentrują się na wkładzie polityk zatrudnienia w tworzenie większej liczby oraz lepszych miejsc pracy.
(ii) Środki na rzecz edukacji, kształcenia i mobilności.
Zintegrowane wytyczne podkreślają potrzebę rozszerzenia Europy i poprawy inwestowania w kapitał ludzki oraz przyjęcia systemów edukacji i szkolenia.
Ponadto, zachęca się Państwa Członkowskie do ułatwiania mobilności, w tym stworzenia młodym ludziom większych możliwości pracy i studiów za granicą.
(iv) Środki na rzecz pogodzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym.
Zintegrowane wytyczne zajmują się potrzebą osiągnięcia lepszej równowagi pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym, zajmując się takimi zagadnieniami jak opieka nad dzieckiem, formy pracy zawodowej przyjazne rodzinie oraz równość.
5.3 EKES stwierdza z rozczarowaniem, że chociaż ustalono działania w każdej z wymienionych dziedzin, w Komunikacie brakuje jasno określonych środków i wartości docelowych dla Państw Członkowskich lub dla Komisji.
W momencie gdy obywatele kwestionują wartość Unii Europejskiej, trzeba dążyć do uwidocznienia im, że Europa podejmuje skuteczne działania.
Do osiągnięcia tego niezbędne są jednoznaczne cele nastawione na przynoszenie rezultatów.
5.4 Należy zmobilizować rządy Państw Członkowskich, aby przełożyły cele na wymierne liczby i wyznaczyły wartości docelowe w krajowych programach reform.
Te cele i wartości docelowe muszą odnosić się nie tylko do wyzwań, jakie stoją przed młodymi ludźmi w określonych dziedzinach, lecz dotyczyć także innych kwestii, które mają istotny, choć niebezpośredni wpływ na osiągnięcie tych celów. Główne miejsce zajmują tu zagadnienia mieszkaniowe oraz polityka rodzinna wobec młodych rodziców.
Te cele i wartości docelowe muszą odnosić się nie tylko do wyzwań, jakie stoją przed młodymi ludźmi w określonych dziedzinach, lecz dotyczyć także innych kwestii, np. mieszkaniowych.
Bardzo ważne jest też uruchomienie skutecznych mechanizmów koordynacji, tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, aby osiągnąć spójność podejścia we wszystkich dziedzinach.
5.5 EKES prosi Państwa Członkowskie o rozpatrzenie włączenia do krajowych programów reform strategii lizbońskiej następujących zadań:
- Wyznaczenie dla każdego Państwa Członkowskiego celów związanych z ograniczeniem liczby bezrobotnych młodych ludzi o co najmniej 50 % w okresie 2006 — 2010 (obecnie w Unii Europejskiej bezrobotnych jest 17.9 % młodzieży w wieku poniżej 25 lat) [11].
- Opracowanie systemów opieki socjalnej, które umożliwiają młodym ludziom dokonywanie wyborów w celu określenia swojej własnej przyszłości.
- Wprowadzenie środków mających na celu integrację społeczną młodzieży, a zwłaszcza rozwiązanie problemu młodych ludzi, którzy się nie kształcą, nie pracują i nie są zarejestrowani jako bezrobotni.
- Wyznaczenie celu zmniejszenia różnic dostępu do kształcenia zawodowego i technicznego pomiędzy dziewczętami i chłopcami oraz zmniejszenia różnic w wysokości uposażenia w chwili przyjęcia do pracy.
- Zmniejszenie o połowę liczby osób przedwcześnie opuszczających szkołę w latach 2006 — 2010 i propagowanie staży zawodowych w przedsiębiorstwach.
- Promowanie znajomości języków obcych jako środka do poprawy szans edukacyjnych i na rynku pracy, a także mobilności młodych ludzi.
- Wspieranie przedsiębiorczości młodych poprzez udzielanie wsparcia technicznego i finansowego oraz ograniczanie do minimum wymogów biurokratycznych dotyczących zakładania własnych przedsiębiorstw, przejmowania ich lub przekazywania.
- Wspieranie powszechnego regulowanego i kontrolowanego systemu edukacji małych dzieci i opieki nad nimi, zgodnego z przyjętymi standardami.
- Zapewnianie dodatkowego wsparcia rodzinom znajdującym się w gorszym położeniu.
5.6 EKES zachęca Komisję do dalszych prac nad instrumentem uznawania pracy wykonywanej przez młodzież i z niecierpliwością oczekuje na włączenie inicjatyw dotyczących "paszportu młodzieżowego Youthpass".
Jednakże EKES jest zdania, że sam "Youthpass" nie stanowi wystarczającego działania w uznaniu pracy wykonywanej przez młodzież.
Zaleca więc, aby Komisja wraz z organizacjami pracodawców, pracowników, przedstawicieli systemu edukacji formalnej i odpowiednimi organizacjami pozarządowymi opracowała zróżnicowaną metodologię, które podniesie świadomość znaczenia pracy młodych dla ich rozwoju oraz dla ich umiejętności, wartości i postaw, jakie zyskują poprzez aktywne działanie w organizacjach młodzieżowych i w pracy.
EKES może się przyczynić do realizacji tego celu.
5.7 Wszystkie kraje europejskie zajmujące czołowe pozycje w rankingu konkurencyjności sporządzanym przez Światowe Forum Ekonomiczne wykazują wysoki poziom inwestowania w politykę społeczna i opiekę socjalną, a także wysokie stopy zatrudnienia i niski poziom ubóstwa po dokonaniu transferów społecznych [12].
Podstawą powodzenia są zrównoważone systemy zabezpieczenia społecznego, oparte na zasadzie solidarności, zaprojektowane w sposób zapewniający ochronę przeciwko głównym zagrożeniom spotykanym w życiu człowieka.
5.8 EKES wzywa, aby bardziej uwzględnić sytuację młodzieży mieszkającej na obszarach wiejskich i w ubogich rejonach miejskich.
Młodzi ludzie znajdują się często w gorszym położeniu z powodu miejsca zamieszkania.
W wielu obszarach wiejskich i ubogich obszarach miejskich młodzi ludzie nie mają dostępu do wysokiej jakości szkół i ośrodków szkoleniowych, ośrodków zdrowia, kultury i rozrywki, do szans zatrudnienia i mobilności czy też nie mają możliwości uczestnictwa w społeczeństwie obywatelskim.
Należy wprowadzić specjalne rozwiązania mające na celu zapewnienie młodym ludziom z pewnych obszarów możliwości pełnego korzystania z szans i podejmowania własnych wyborów w życiu.
Oddalenie wielu obszarów wiejskich sprawia, że młodzi ludzie nie mają dobrego dostępu do informacji, zwłaszcza dotyczących szans i możliwości.
5.9 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję przeprowadzenia w 2005 r. badań nt. społecznej integracji młodzieży znajdującej się w bardzo niekorzystnym położeniu.
Państwa Członkowskie muszą zwiększyć wysiłki na rzecz zwalczania problemu ubóstwa dzieci i ustalić listę celów do niezwłocznego osiągnięcia.
Podjęcie tego wyzwania będzie wymagało szeroko zakrojonego, trwałego programu działań, dysponującego wszystkimi koniecznymi środkami i dostosowanego do wielowymiarowego charakteru ubóstwa dzieci.
Ubóstwo ma silny wpływ na dzieci w wielu kwestiach, jak np. zdrowie, edukacja, czy nawet przyszłe "życiowe szanse" na wyrwanie się z zaklętego kręgu biedy.
Państwa Członkowskie powinny jak najszybciej wdrożyć odpowiednie polityki dotyczące pełnego zakresu tych kwestii.
5.10 Komisja jest zobowiązana do włączenia spraw niepełnosprawności do głównego nurtu działalności, co znajduje od 2003 r. wyraźne potwierdzenie w Europejskim Planie Działania na rzecz równych szans dla osób niepełnosprawnych [13].
Dlatego też Komisja ma obowiązek zwalczania dyskryminacji we wszystkich swoich działaniach.
Włączenie kwestii niepełnosprawności do głównego nurtu polityki wspólnotowej jest konieczne dla zapewnienia pełnego i równego uczestnictwa i integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie.
W celu pełnego objęcia niepełnosprawnej młodzieży polityką wobec młodzieży EKES podkreśla, że w Komunikacie powinny się znaleźć następujące punkty: równe uczestnictwo w działaniach w ramach Programu na rzecz Młodzieży, równy dostęp do informacji na temat polityki wobec młodzieży i projektów poświęconych młodzieży oraz środki na rzecz podniesienia świadomości.
5.11 Młodzi ludzie nie są jednorodną grupą.
EKES zaleca zatem, aby polityki tworzone na szczeblu krajowym były wystarczająco zróżnicowane i respektowały zarówno potrzeby rynku pracy, jak i potrzeby indywidualnych osób.
Komitet poleca jednocześnie KE opracowanie analizy sytuacji i potrzeb młodych ludzi w Europie
6.
Aktywne obywatelstwo młodzieży
6.1 EKES pochwala włączenie przez Komisję celu aktywnego obywatelstwa młodzieży do tej inicjatywy, mimo że został on wykluczony z Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży.
EKES przyznaje słuszność Komisji, która w swoim wniosku proponuje utrzymanie i konsolidację czterech obecnych celów, tj.: uczestnictwo; informacja; działania w ramach wolontariatu i znajomość zagadnień młodzieży.
Komitet podkreśla jednak, że bardzo ważne jest teraz skoncentrowanie uwagi w otwartej metodzie koordynacji (OMK) na osiąganiu konkretnych wyników.
Dlatego też, gdy zauważone zostaną mankamenty systemu i procesu OMK, należy je odnotować i szukać dla nich rozwiązań.
6.2 EKES jest świadomy faktu, że Państwa Członkowskie mają złożyć sprawozdania z realizacji wspólnych celów dotyczących uczestnictwa i informacji do końca 2005 r., a następnie, w 2006 r., sprawozdania z działań wolontariatu i lepszej znajomości zagadnień młodzieżowych.
EKES wzywa jednak do wzmożonej współpracy i podkreśla wartość włączenia wszystkich zainteresowanych stron, a zwłaszcza młodzieży i jej organizacji, w proces tworzenia krajowych sprawozdań z postępów.
Ważne jest też, aby, w trosce o przejrzystość, sprawozdania te były tworzone publicznie lub przynajmniej były dostępne publicznie w momencie złożenia.
Także organizacje pozarządowe powinny otrzymać zachętę oraz wsparcie finansowe do stworzenia własnej oceny procesu OMK.
6.3 Organizacje społeczeństwa obywatelskiego i partnerzy społeczni są integralną częścią każdej demokracji pluralistycznej.
W tym kontekście organizacje młodzieżowe odgrywają cenną rolę w promowaniu aktywnego obywatelstwa i uczestnictwa.
Czynią to one pracując bezpośrednio z młodymi ludźmi i dla nich w kształtowaniu ich osobistych umiejętności i wiary w siebie, co ma im pozwolić na rozwinięcie swojego potencjału i uzyskanie optymalnego standardu i jakości życia.
Organizacje te działają na poziomie oddolnym, zajmując się kwestami lokalnymi przy wsparciu ze strony osób i grup na swoim terenie.
Pracują one także na rzecz promocji i rozwijania zdolności młodych ludzi do występowania w obronie swoich interesów.
Młodzieżowe organizacje pozarządowe powinny otrzymywać odpowiednie wsparcie finansowe, uznanie i środki umożliwiające im autentyczne uczestnictwo w procesach decyzyjnych i w życiu społecznym na wszystkich szczeblach.
6.4 W swoich dyskusjach na temat reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dialogu obywatelskim EKES podkreślił już przy kilku okazjach [14], że tylko wyraźnie ustanowiona reprezentatywność może dać podmiotom społeczeństwa obywatelskiego prawo skutecznego uczestniczenia w procesie kształtowania i przygotowywania decyzji Wspólnoty, jak to ma miejsce w przypadku partnerów społecznych uczestniczących w europejskim dialogu społecznym.
6.5 EKES stwierdza z rozczarowaniem, że Komisja wyróżniła jako główną rolę wolontariuszy w społeczeństwie ich działalność podczas klęsk żywiołowych.
Choć jest to cenna działalność, EKES sądzi, że Komisja i Państwa Członkowskie powinny jednak docenić i podkreślić trwałą rolę codziennej działalności wolontariuszy w różnych organizacjach pozarządowych na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim.
W szczególności Komitet wzywa Państwa Członkowskie do wspierania działalności wolontariuszy, zwłaszcza poprzez odpowiednie polityki fiskalne, wiedząc, że działalność w ramach wolontariatu nie tylko spełnia potrzeby psychologiczne i etyczne młodych ludzi, ale umożliwia też prowadzenie niezliczonych działań w ramach opieki i pomocy społecznej, bądź też obniżenie kosztów tych działań.
6.6 EKES wyraża ubolewanie, że proponowane działania w tym obszarze są bardzo skromne i nie mają ani jasno określonych celów, ani nie zawierają konkretnych zadań.
Stracono tutaj okazję do rozwinięcia tego kluczowego elementu.
6.7 Programy europejskie odgrywają ważną rolę przyczyniając się do realizacji celów otwartej metody koordynacji i Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży, a także w wzmacnianiu zaangażowania młodych ludzi w inne dotyczące ich polityki.
EKES wspiera pogląd Komisji, zgodnie z którym projekty zachęcające młodych ludzi do aktywności i obywatelskiego zaangażowania, których celem jest pomoc w rozwoju ich zdolności, powinno się opracowywać na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim w ramach różnych programów europejskich.
Jednakże, podczas gdy wiele programów można byłoby rzeczywiście wykorzystać do tego celu, istnieje potrzeba promowania wykorzystania tych programów przez i dla młodych ludzi i organizacji młodzieżowych i uczynienia tychże programów bardziej przyjaznymi dla młodzieży.
Wykorzystanie innych programów, zwłaszcza Europejskiego Funduszu Społecznego i funduszy strukturalnych, stwarza świetną okazję, aby przejść w polityce wobec młodzieży od słów do czynu.
Różne projekty realizowane w celu poprawy warunków życia lub zatrudnienia młodych ludzi są często zbyt małe, aby mogły otrzymać wsparcie z tych środków.
Dlatego też Komisja i Państwa Członkowskie powinny współpracować z organizacjami młodzieżowymi na rzecz ułatwienia skorzystania ze wspólnotowych programów finansowania w interesie młodych ludzi w Europie.
6.8 EKES jest przekonany, że programem o największych możliwościach wzmocnienia osobowego i społecznego rozwoju młodych ludzi i promowania aktywnego obywatelstwa jest Europejski Program na rzecz Młodzieży.
Przyjmujemy z zadowoleniem inicjatywę nowego programu "Aktywna Młodzież" w latach 2007 — 2013 i będziemy nadal angażować się aktywnie w proces jego przygotowania.
Mając na uwadze rozszerzenie programu i wzrost liczby młodych ludzi pragnących z niego skorzystać, zdecydowanie domagamy się od Rady wsparcia wniosku o umiarkowany wzrost finansowania tego programu do wysokości 1,2 mld euro.
Ponadto uważamy, że w sprawie wdrażania programu należy regularnie zasięgać opinii młodych ludzi, europejskich organizacji młodzieżowych i Europejskiego Forum Młodzieży.
EKES wzywa krajowe rady społeczno-gospodarcze do podjęcia nowatorskich inicjatyw, by ułatwić młodzieży uczestniczenie w krajowych procedurach konsultacyjnych i w wymianie dobrych praktyk w odniesieniu do miejsca młodzieży w ich organizacjach.
7.
Włączanie wymiaru młodzieżowego do innych polityk
7.1 EKES popiera wniosek Komisji, aby skoncentrować się na obszarach polityk określonych w Europejskim Pakcie na rzecz Młodzieży.
Niemniej jednak Komitet podkreśla znaczenie zintegrowanej i międzysektorowej polityki wobec młodzieży przy opracowywaniu polityk w dziedzinach dotyczących młodzieży.
7.2 Opracowywanie polityki z zastosowaniem koncepcji horyzontalnej zapewni lepiej skoordynowaną i skuteczną strategię.
Państwa Członkowskie regularnie konsultują się ze związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców podczas opracowywania takich polityk, jak np. wytycznych dotyczących zatrudnienia.
W analogiczny sposób powinny konsultować się one z młodzieżą i jej organizacjami podczas opracowywania polityk jej dotyczących.
7.3 EKES zauważa w swojej opinii z inicjatywy własnej "Otyłość w Europie — Rola i zadania podmiotów społeczeństwa obywatelskiego" [15], że w Europie 14 mln dzieci ma nadwagę, z czego 3 mln cierpi na otyłość.
Co jest jeszcze bardziej niepokojące, liczba ta wzrasta rocznie o ponad 400 tys.
EKES wzywa wszystkie zainteresowane podmioty, w tym młodych ludzi, do wspólnego zaangażowania się w rozwiązanie tego problemu.
7.4 Komitet podziela stanowisko Komisji co do priorytetowego traktowania działań na rzecz zdrowia dzieci i młodzieży, a szczególnie tych mających na celu promowanie zdrowego stylu życia.
Uważa, że działania takie mają szczególny wpływ na obywateli i są pilnie potrzebne. Dlatego wzywa, aby przedstawienie wniosku legislacyjnego w tej sprawie, przewidziane na rok 2006, miało miejsce jeszcze w roku 2005, przy uwzględnieniu bieżących konsultacji i inicjatyw.
7.5 EKES zaleca, aby w ramach VII Ramowego Programu Badań podjęto badania nad skutkami uczestnictwa młodzieży w demokracji przedstawicielskiej i wolontariacie.
Badania takie pozwoliłyby poznać wpływ i skutki uczestnictwa.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską"
(2006/C 28/08)
Dnia 6 września 2005 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską".
Zgodnie z art. 19 ust. 1 regulaminu wewnętrznego Komitet postanowił ustanowić podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.
Podkomitet ds. opinii "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską", któremu powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swą opinię 13 października 2005 r.
Sprawozdawcą była Jillian VAN TURNHOUT.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 130 do 3, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Przesłanki i analizy pozostają aktualne
1.1 Przesłanki i analizy stanowiące podstawę przyjęcia przez EKES zdecydowaną większością głosów opinii opowiadającej się za Traktatem Konstytucyjnym ( 28 października 2005 r.) nie uległy zmianie, dlatego też niezmienne pozostały zawarte w nich argumenty i zalecenia.
Co więcej, Komitet uważa, że przeszkody napotkane w procesie ratyfikacji Traktatu Konstytucyjnego potwierdzają słuszność jego stanowiska.
1.2 Przykładowo, wyniki referendum we Francji i w Holandii — poza tym, że stanowią dowód na niewydolność Państw Członkowskich i instytucji europejskich w kwestii informowania o tym czym jest Europa, w jaki sposób osiąga ona kompromisy — świadczy o przepaści pomiędzy obywatelami a projektem europejskim.
Przepaść ta z pewnością nie jest wyłącznie cechą tylko tych państw, nie sprowadza się też do problemów komunikacji i koniunktury, ale kwestionuje charakter kompromisu jako takiego, a zatem również sposobu jego osiągania.
1.3 Warto tutaj przypomnieć o "czytelnym przesłaniu", które zgodnie ze stanowiskiem Komitetu wyrażonym w opinii z października 2004 r. należy przekazać społeczeństwu obywatelskiemu, a które powinno dotyczyć:
- wykorzystania metody działania konwentu jako kroku naprzód w demokratyzacji integracji europejskiej;
- pokazania Konstytucji jako rewolucyjnego kroku w dziejach integracji europejskiej;
- stworzenia bardziej demokratycznej Unii, która dostrzegałaby jak ważne są interesy obywateli w budowaniu Europy;
- utworzenia Unii zdolnej lepiej chronić podstawowe prawa obywateli Europy;
- utworzenia Unii zdolnej spełniać aspiracje obywateli dzięki metodzie wspólnotowej i wspólnym politykom.
1.4 Pomimo szeregu niedociągnięć Traktatu Konstytucyjnego, na które Komitet również zwracał uwagę, opowiedział się on zdecydowanie za mobilizacją poparcia społeczeństwa obywatelskiego dla osiągnięć Traktatu Konstytucyjnego w celu przezwyciężenia tych mankamentów.
1.5 Komitet wymienił tu m.in. następujące kwestie:
- brak odpowiednich postanowień operacyjnych służących wprowadzaniu w życie zasady demokracji uczestniczącej;
- brak postanowień uznających rolę zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we wprowadzaniu w życie zasady pomocniczości;
- słabość zasad wspólnotowego sprawowania rządów w dziedzinie polityki gospodarczej i zatrudnienia oraz brak zasad przewidujących zasięganie opinii Parlamentu Europejskiego i EKES-u w tych dziedzinach, które dotyczą w pierwszym rzędzie podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
1.6 Zdaniem Komitetu wszystkie powyższe uwagi są nadal aktualne i istotne.
W opinii z października 2004 r. Komitet opowiedział się zdecydowanie nie tylko za ratyfikacją Traktatu Konstytucyjnego, lecz także za koniecznością uświadomienia obywatelom Unii, jakie demokratyczne osiągnięcia oraz korzyści niesie ze sobą projekt Konstytucji.
1.7 Debaty, które przeprowadzono w związku z procesem ratyfikacji, udowodniły raz jeszcze, że jednym z zasadniczych wyzwań stojących przed Unią Europejską jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób utrzymać i zagwarantować wzrost gospodarczy, miejsca pracy i dobrobyt dla obecnych i przyszłych pokoleń.
Jak pokazuje najnowsze badanie Eurobarometru (Eurobarometer 63, wrzesień 2005 r.) zagadnienie to jest głównym przedmiotem troski obywateli Europy.
1.8 Podstawowych elementów, od których zależy sprostanie powyższemu wyzwaniu, należy poszukiwać w obrębie celów określonych w strategii lizbońskiej, przedstawionej przez szefów państw i rządów w roku 2000. Strategia ta zawiera konkretną wizję przyszłości społeczeństwa europejskiego.
1.9 Należy jednak przyznać, że pomimo pięciu lat gorących dyskusji i intensywnych działań na szczeblu europejskim dotychczasowe rezultaty są rozczarowujące, zaś sposób realizacji strategii okazał się niewłaściwy.
1.10 W marcu 2005 r. Rada Europejska stwierdziła, że "obok niewątpliwych postępów, są również niedociągnięcia i oczywiste opóźnienia".
Przyczyn tych niedociągnięć i opóźnień może być wiele, przeważnie wymienia się jednak dwie kwestie:
- Strategia jest zbyt abstrakcyjna.
Nie pociąga za sobą widocznych konsekwencji dla obywateli i przedsiębiorstw.
Opinia publiczna nie jest w stanie stwierdzić, jakie czynniki wpływające na warunki życia i pracy ludzi są wynikiem globalizacji, polityki UE czy polityki krajowej;
- Strategia zachowała charakter procesu odgórnego.
Ze strony zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego nie było widoczne wystarczające zaangażowanie.
W niektórych Państwach Członkowskich strategia jest w dużym stopniu nieznana wielu podmiotom, których dotyczy.
Wydaje się, że nie przeprowadzono żadnych prawdziwych konsultacji, zwłaszcza z wykorzystaniem otwartej metody koordynacji w dziedzinie badań i edukacji.
1.11 Dlatego w marcu 2005 r. Rada Europejska w sposób szczególny podkreśliła konieczność przyjęcia przez społeczeństwo obywatelskie celów strategii lizbońskiej i aktywnego uczestniczenia w ich realizacji.
1.12 W tym kontekście wyraźnie widać, że przyszłość europejskiego modelu społeczeństwa, w tym modelu socjalnego, który stanowi podstawowy element tożsamości zbiorowej europejskich obywateli i z którym obywatele ci silnie się identyfikują, zależeć będzie od realizacji celów strategii lizbońskiej.
Dlatego wyzwanie dotyczy nie tyle przyszłości Traktatu Konstytucyjnego, mimo niewątpliwej wagi tego dokumentu, co stworzenia takich warunków, w których obywatele Europy będą mogli nadać europejskiemu projektowi nowy kształt w oparciu o całościową, wspólną wizję społeczeństwa, odpowiadającą ich oczekiwaniom.
1.13 Dlatego też w swojej opinii z października 2004 r. Komitet powiązał ze sobą kwestie Traktatu Konstytucyjnego i strategii lizbońskiej, stwierdzając:
"Strategia ta powinna zostać zaprezentowana w debatach, ponieważ wnosi ona wizję przyszłości dla wszystkich obywateli Europy — konkurencyjność, pełne zatrudnienie, dzielenie się wiedzą, inwestowanie w kapitał ludzki, wzrost gospodarczy, ale również ochrona warunków i jakości życia dzięki rozwojowi zrównoważonemu ..."
2.
Powrót na właściwe tory — wspólna wizja oparta na zasadach demokracji uczestniczącej
2.1 Warunkiem sprostania wyzwaniom stojącym przed Unią Europejską jest nadanie procesowi integracji europejskiej "ponownej legitymacji" w oparciu o nową koncepcję demokratycznych działań, w myśl której podstawowa rola przyznana zostanie społeczeństwu obywatelskiemu i reprezentującym je instytucjom.
2.2 W tym kontekście zasadniczym instrumentem umocnienia legitymacji instytucji europejskich i działań podejmowanych przez Unię jest zapewnienie społeczeństwu obywatelskiemu udziału w publicznym procesie decyzyjnym.
Jeszcze większe jest jego znaczenie dla kształtowania wspólnego stanowiska na temat celu i kierunku ewolucji "Europy", a tym samym nowego konsensu, który może stanowić fundament dla dalszych działań integracyjnych w Europie oraz dla opracowania i realizacji projektu Europy jutra, w większym stopniu odpowiadającej oczekiwaniom obywateli.
2.3 Instytucje Unii Europejskiej i rządy Państw Członkowskich muszą propagować prawdziwą kulturę pomocniczości, która obejmuje nie tylko różne szczeble władzy, ale także różne elementy społeczeństwa, w taki sposób, by pokazać obywatelom Europy, że UE będzie działać tylko wtedy, gdy przyniesie to wyraźną wartość dodaną oraz przy poszanowaniu zasady lepszego stanowienia prawa.
2.4 Zgodnie z wynikami najnowszych sondaży Eurobarometru, 53 % respondentów uznało, że ich głos nie liczy się w Unii Europejskiej.
Przeciwnego zdania było jedynie 38 % badanych.
2.5 Wyniki te świadczą o potrzebie opracowania i stosowania instrumentów, dzięki którym europejscy obywatele będą mogli faktycznie stać się uczestnikami procesu opracowywania projektu dla rozszerzonej Europy, któremu należy nadać prawdziwą treść i który zachęci ich do wspierania procesu integracji europejskiej i identyfikowania się z nim.
2.6 W tym kontekście należy podkreślić, że podstawą demokratycznej legitymacji Unii Europejskiej jest nie tylko wyraźne określenie zakresu kompetencji i obowiązków unijnych instytucji.
Zakłada ona także, że:
- instytucje te cieszą się publicznym zaufaniem i mogą dodatkowo polegać na silnym zaangażowaniu obywateli w realizację europejskiego projektu;
- w pełni zagwarantowany jest aktywny udział wszystkich obywateli w demokratycznym życiu Unii Europejskiej;
- dążyć się będzie do wyposażenia obywatelstwa europejskiego w cechy wyjątkowe, które nie będą prostą sumą obywatelstw krajowych [1].
2.7 Zdaniem Komitetu prawdziwa ironia sytuacji związana z zawieszeniem czy też odroczeniem procesu ratyfikacji Konstytucji Europejskiej polega na tym, że brak Konstytucji, a w szczególności postanowień tytułu VI dotyczącego życia demokratycznego Unii Europejskiej, uwydatnia potrzebę uchwalenia Konstytucji.
Dlatego najważniejsze wyzwanie stojące przez Unią polega na znalezieniu sposobu, aby ta podstawowa informacja dotarła do wszystkich.
2.8 Zdaniem Komitetu przesłanki, które spowodowały wprowadzenie do Konstytucji postanowień dotyczących demokracji uczestniczącej i dialogu obywatelskiego, pozostają w pełni uzasadnione.
Dlatego instytucje europejskie muszą całkowicie zaangażować się w realizację zasad wynikających z Traktatu Konstytucyjnego i ustanowić prawdziwą demokrację uczestniczącą.
2.9 Potrzeba zwiększenia udziału obywateli staje się coraz bardziej nagląca z uwagi na fakt, że niezależnie od ostatnich wydarzeń obywatele Unii Europejskiej mają w stosunku do niej duże oczekiwania.
W cytowanym już sondażu Eurobarometru ok. 60 % obywateli Unii Europejskiej opowiedziało się za większą integracją w ramach Unii (w różnych innych badaniach opinii publicznej otrzymuje się podobne wyniki).
Wyniki sondażu wskazują także, że w obliczu pilnych potrzeb, takich jak przeciwdziałanie bezrobociu, ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, obywatele europejscy pragnęliby wzmocnienia roli Unii.
2.10 Już w październiku 2004 r. Komitet twierdził, że metodą wyeliminowania niedociągnięć Traktatu, jak również zapewnienia jego ratyfikacji dzięki mobilizacji poparcia społeczeństwa obywatelskiego może być podjęcie szeregu środków w oparciu o zaproponowane ramy ustrojowe i udoskonalenie ich przez działania operacyjne.
Komitet podkreślił w szczególności, że:
- postanowienia dotyczące demokracji uczestniczącej powinny stać się przedmiotem serii komunikatów, określających metody konsultacji i rolę EKES-u;
- treść ustawy europejskiej definiującej procedury wprowadzania w życie prawa inicjatywy obywatelskiej należy skonsultować ze społeczeństwem obywatelskim. Można byłoby zwrócić się do EKES-u o opracowanie opinii rozpoznawczej;
- zasadę demokracji uczestniczącej należy stosować do ogólnych strategii Unii na rzecz wzrostu, zatrudnienia i zrównoważonego rozwoju.
2.11 W ten sposób Komitet próbował przekonać rządy i instytucje UE, że zmobilizowanie poparcia społeczeństwa obywatelskiego i jego organizacji dla ducha i litery Konstytucji ma zasadnicze znaczenie.
2.12 Komitet zwraca uwagę, że "szeroka debata" zakładana przez szefów państw i rządów w ich czerwcowej deklaracji nie jest obecnie prowadzona.
Tymczasem zdaniem Komitetu należy ją ponownie zainicjować tak szybko, jak to będzie możliwe.
Zarazem jednak Komitet uważa, że debata ta będzie bezproduktywna, jeżeli opinia publiczna nie zostanie uspokojona co do prawdziwego oblicza integracji europejskiej, a w szczególności demokratycznych aspektów tego procesu.
2.13 Okres refleksji wyznaczony w czerwcu przez szefów państw i rządów powinien zostać wykorzystany na rozważenie możliwych metod przezwyciężenia politycznego i ustrojowego impasu wywołanego wynikami referendum we Francji i Holandii.
2.14 Jednak zdaniem Komitetu okres refleksji należy przeznaczyć przede wszystkim na przyczynienie się do ukształtowania podstaw powszechnej, wspólnej wizji przyszłości Europy oraz nowej umowy społecznej pomiędzy Europą i jej obywatelami, czyli nowego konsensu, na mocy którego stworzono by także ramy realizacji polityk niezbędnych do zagwarantowania wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i dobrobytu.
W tym kontekście rządy Państw Członkowskich powinny "przenieść UE na grunt lokalny".
2.15 Należy koniecznie udowodnić, że demokracja uczestnicząca i dialog obywatelski nie są pustymi sloganami, lecz stanowią podstawowe zasady, od których realizacji zależy powodzenie polityk Unii Europejskiej, a tym samym jej przyszłość.
2.16 Dlatego niezbędne jest jak najszersze zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym we wszystkie przyszłe debaty i dyskusje, aby zachęcić obywateli Unii do wyrażenia swoich konkretnych oczekiwań. Warunkiem osiągnięcia tego celu jest realizacja prawdziwej strategii wsłuchiwania się w poglądy obywateli i prowadzenia z nimi dialogu na temat polityk Unii oraz ich wizji wspólnej przyszłości.
2.17 W tym kontekście Komitet uważnie zbada "plan D" Komisji Europejskiej — tym bardziej, że żywi przekonanie, iż do chwili obecnej nie doszło do prawdziwej debaty, a metody, terminy i środki, które będą angażowane w pobudzenie debaty w każdym z państw przystępujących, jak również na poziomie wewnątrzwspólnotowym, będą miały decydujące znaczenie.
EKES zgadza się ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym przez wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej Margot Wallström, zgodnie z którym komunikacja jest procesem dwustronnym, a "Europa" musi w większym stopniu nastawić się na słuchanie.
W rozumieniu Komitetu słuchanie poglądów nie oznacza konieczności zgodnego z nimi postępowania, na pewno jednak oznacza zaangażowanie i powinno oznaczać zrozumienie.
3.
"Informowanie o Europie"
3.1 W szerszym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjął coraz powszechniejszą świadomość, że Unia Europejska potrzebuje prawdziwej strategii komunikacyjnej oraz odnowienia i udoskonalenia instrumentów komunikacji.
Komitet z zadowoleniem przyjął sprawozdanie Parlamentu Europejskiego z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie wdrażania strategii informacyjnej i komunikacyjnej Unii Europejskiej, jak również przyjęcie przez Komisję w dniu 20 lipca 2005 r. planu działania na rzecz poprawy informowania o Europie przez Komisję Europejską.
3.2 Komitet ze swej strony przyjął i regularnie weryfikował strategiczny plan komunikacji.
Oprócz tego w grudniu 2004 r. Prezydium Komitetu zatwierdziło ogólne podejście strategiczne do wyzwania dotyczącego "informowania o Europie".
W obu przypadkach Komitet dążył do zapewnienia, by jego członkowie i organizacje, które reprezentują, w pełniejszy sposób wypełniali powierzoną im rolę łącznika.
W 2004 r. Komitet aktywnie uczestniczył w tzw. "inicjatywie z Wicklow", m.in. przedłożył na nieformalnym posiedzeniu ministerialnym w Amsterdamie dokument strategiczny zatytułowany "Bridging the Gap" [Pokonywanie barier], omawiający zalecane metody pełniejszego zaangażowania całego społeczeństwa obywatelskiego, a w szczególności Komitetu, w proces komunikacji.
3.3 Komitet z zadowoleniem przyjął skierowany w listopadzie 2004 r. do Komisji Europejskiej wniosek Rady Europejskiej o opracowanie spójnej strategii komunikacyjnej dla Unii.
W ścisłej współpracy z Komisją Europejską Komitet organizuje dla zainteresowanych podmiotów forum poświęcone wyzwaniom komunikacyjnym, które ma być dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego okazją do przedstawienia swojego stanowiska jako wkładu w realizowany obecnie etap refleksji. Dorobek forum może zostać wykorzystany przez Komisję podczas przygotowywania oczekiwanej konsultacyjnej Białej księgi nt. wyzwań komunikacyjnych.
3.4 Komitet, który w kwietniu 2005 r. był organizatorem podobnego forum zainteresowanych podmiotów poświęconego polityce zrównoważonego rozwoju, wyraża gotowość i chęć organizowania podobnych spotkań umożliwiających konsultację i wysłuchanie opinii na temat najważniejszych problemów politycznych, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i ułatwienia "Brukseli" lepszego wsłuchiwania się w jego poglądy.
3.5 W związku z tym Komitet podkreśla swoje oczekiwania, że Parlament Europejski będzie w dalszym ciągu odgrywał główną rolę, jako pierwszy i najbardziej podstawowy element w procesie demokratycznego "pokonywania barier".
Komitet jest gotowy do pełnienia roli partnera Parlamentu Europejskiego, jak miało to miejsce w trakcie obrad Konwentu, organizując posiedzenia i fora z własnej inicjatywy lub na tematy, co do których Parlamentowi w sposób szczególny zależy na poznaniu poglądów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
3.6 Rozważania te doprowadziły Komitet do podkreślenia dwóch podstawowych kwestii.
Po pierwsze, chociaż Komitet z zadowoleniem przyjmuje rosnące znaczenie strategii i instrumentów komunikacyjnych, należy przypomnieć, że miarą wartości wszelkich metod komunikacji jest przesłanie, którego przekazaniu służą.
Dlatego też komunikacja jest mechanizmem uzupełniającym, a nie celem samym w sobie.
Po drugie, chociaż Komitet w pełni popiera podwójny proces opracowywania strategii komunikacyjnej na szczeblu europejskim i udoskonalania instrumentów komunikacyjnych, działania na szczeblu unijnym muszą być traktowane jako uzupełnienie procesów komunikacyjnych zachodzących w Państwach Członkowskich.
Zatem opracowanie takiej strategii na szczeblu europejskim należy uznać za krok niezwykle potrzebny, lecz w znacznym stopniu niewystarczający.
3.7 W tym kontekście należy podkreślić rolę, jaka przypada instytucjom przedstawicielskim i opiniodawczym w Państwach Członkowskich, a w wśród nich zwłaszcza parlamentom krajowym oraz krajowym radom gospodarczo-społecznym, jak również ich odpowiednikom na szczeblu regionalnym i lokalnym.
4.
Zalecenia
Czas zacząć wcielać w życie zasady demokracji uczestniczącej!
4.1 Niezmienione pozostają powody i przesłanki, dla których Komitet tak zdecydowaną większością głosów opowiedział się za Traktatem Konstytucyjnym, a szczególnie za jego postanowieniami dotyczącymi życia demokratycznego Unii.
Komitet zdecydowanie podtrzymuje stanowisko, że najlepszym sposobem na zagwarantowanie demokratycznego życia Unii jest zapisanie takich postanowień w trwałej umowie konstytucyjnej.
Jednak nawet obecny okres niepewności nie powinien stanowić dla wszystkich podmiotów Unii Europejskiej przeszkody w podejmowaniu już teraz działań służących wcielaniu w życie zasad demokracji uczestniczącej.
Dlatego wszystkie instytucje Unii powinny aktywnie przeanalizować, w jaki sposób mogą:
- stworzyć obywatelom i organizacjom przedstawicielskim możliwość przedstawiania i publicznej wymiany opinii na temat wszystkich dziedzin działalności Unii;
- prowadzić otwarty, przejrzysty i systematyczny dialog z organizacjami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim;
- prowadzić szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami, aby zapewnić spójność i przejrzystość działań Unii.
Oprócz tego Komisja Europejska powinna rozważyć możliwość skorzystania już teraz z zasady ujętej w art. I-47 ust. 4 Traktatu Konstytucyjnego poprzez skonsultowanie ze społeczeństwem obywatelskim treści europejskiej ustawy określającej tryb wprowadzania w życie prawa inicjatywy obywatelskiej (EKES mógłby zostać poproszony o przedstawienie opinii rozpoznawczej w tej sprawie).
4.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny ze swej strony potwierdza, że zdecydowany jest pełnić istotną, nawet jeśli tylko pomocniczą, rolę w rozszerzaniu dialogu obywatelskiego, nie tylko za pośrednictwem tradycyjnych mechanizmów konsultacyjnych, lecz także wykorzystując swoją rolę łącznika między Europą a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
W tym kontekście Komitet zwraca uwagę na potrzebę przyjęcia innowacyjnego podejścia do kwestii metod współpracy ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
Komitet wyraża gotowość, chęć i zdolność do występowania w roli pełnoprawnego partnera przy okazji wszelkich działań służących wzmacnianiu dialogu obywatelskiego.
Trzeba pozyskać uwagę społeczeństwa i zrealizować strategię lizbońską!
4.3 Stan europejskiej gospodarki ma decydujący wpływ na stanowisko społeczeństwa wobec procesu integracji europejskiej.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny potwierdza swoje poparcie dla strategii lizbońskiej, jednak nalega, by Unia i jej Państwa Członkowskie realizowały swoje zobowiązania w sposób dostrzegalny dla społeczeństwa.
Komitet jest przekonany, że strategia lizbońska stanowi najlepszą z możliwych gwarancji zapewnienia przyszłego dobrobytu gospodarczego i społecznego UE, pomyślnego rozwoju w zakresie środowiska naturalnego i kultury, jednakże cieszy się ona wyjątkowo małym zainteresowaniem ze strony społeczeństwa, jeżeli porównać je np. z zainteresowaniem, które towarzyszyło kampanii z 1992 r. związanej z utworzeniem jednolitego rynku.
Państwa Członkowskie muszą przyjąć do wiadomości i realizować obowiązki ciążące na nich w tym zakresie.
Należy nadać strategii mniej abstrakcyjny charakter, a jej cele (jeśli już nie nazwę) należy wprowadzić do języka krajowej debaty politycznej.
Należy także zaangażować społeczeństwo obywatelskie oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
4.4 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny będzie ze swej strony kontynuował działania na podstawie mandatu udzielonego mu przez Radę Europejską w dniach 22-23 marca, która wezwała go do "utworzenia wraz z komitetami ekonomiczno-społecznymi w Państwach Członkowskich i innymi organizacjami partnerskimi interaktywnej sieci inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego przeznaczonej do wspierania wdrażania strategii" (dokument Rady nr 7619/1/05 rev.
1, ust. 9).
Pokonywanie barier — poprawa komunikacji
4.5 Komitet stale podkreśla potrzebę poprawy komunikacji między Unią Europejską a jej obywatelami, w imieniu których ma ona działać.
Komitet przyznaje, że instytucje UE podjęły ostatnio szereg indywidualnych, jak i zbiorowych działań w tym kierunku, takich jak całkowite przebudowanie strony internetowej Parlamentu Europejskiego oraz serwisu Europe Direct Komisji Europejskiej.
Komitet opowiada się za bliższą współpracą międzyinstytucjonalną w dziedzinie komunikacji.
Zwraca uwagę na "plan D" Komisji, jak również na jej zamiar rozpoczęcia w bliskiej przyszłości prac nad białą księgą.
Komitet wyraża pełną gotowość do pełnienia roli wspierającej w każdym przypadku, w którym może przyczynić się do zbliżenia, czego przykładem jest zorganizowane przez Komitet w dniach 7-8 listopada forum zainteresowanych stron na ten temat.
4.6 Komitet uważa jednak, że miarą wartości komunikacji jest przesłanie, którego przekazaniu ona służy.
W nawiązaniu do swojego stanowiska w kwestii strategii lizbońskiej Komitet uważa, że instytucje europejskie, a przede wszystkim Państwa Członkowskie, powinny głębiej przeanalizować sposób, w jaki przekazują informacje o Europie.
Wiele już powiedziano na temat konieczności zaprzestania praktyki wzajemnego obwiniania się o wszelkie niepowodzenia, wyraźnie jednak widać, że Europa jest zbyt często postrzegana negatywnie lub jako organizacja defensywna, a nie podejmuje się dostatecznych wysiłków na rzecz wypromowania pozytywnych aspektów procesu integracji.
4.7 W związku z potrzebą zwiększenia koordynacji Komitet wezwał do ponownego uruchomienia tzw. "inicjatywy z Wicklow" (nieformalne posiedzenia ministrów ds. europejskich), przy czym powinna ona tym razem uzyskać szczególny i trwały mandat na analizowanie metod zapewniających lepsze informowanie o Europie. Realizacja tej inicjatywy pozwoli również Państwom Członkowskim na ocenę bieżącego stanu opinii publicznej oraz wymianę najlepszych praktyk na nieoficjalnym forum.
W odniesieniu do szczebla międzyinstytucjonalnego Komitet wzywa do powierzenia podobnych kompetencji grupie międzyinstytucjonalnej, tak aby mogła ona odbywać bardziej regularne i częstsze posiedzenia dla omawiania zagadnień związanych z komunikacją.
Mechanizmy te mają szczególne znaczenie ze względu na szybkie tempo rozwoju technologicznego (np. telefony komórkowe, łącza szerokopasmowe) oraz nowych technik komunikacyjnych służących wykorzystaniu tych technologii.
4.8 Komitet podkreśla, że jego zdaniem komunikacja jest dziedziną, którą należy mieć na uwadze stale, nie zaś tylko przy okazji kampanii dotyczących konkretnych spraw.
Przyjęcie do wiadomości, na kim spoczywa podstawowa odpowiedzialność
4.9 Instytucje Unii Europejskiej muszą obalać fałszywe, nawet jeśli wynikające z dobrych intencji, przekonanie, że obecne problemy z komunikacją mogą zostać rozwiązane na szczeblu centralnym — w "Brukseli".
W rzeczywistości działania instytucji europejskich w dziedzinie komunikacji mogą mieć jedynie charakter uzupełniający.
Główna odpowiedzialność spoczywa gdzie indziej.
Wynik wyborów do Parlamentu Europejskiego oraz wyniki referendum we Francji i Holandii w sprawie Traktatu Konstytucyjnego pokazują wyraźnie, że wielu obywateli Europy patrzy na nią sceptycznie.
Dotyczy to przede wszystkim wpływu europejskiego prawodawstwa na warunki ich życia i pracy.
Do Państw Członkowskich należy objaśnienie ich obywatelom znaczenia UE oraz konieczności istnienia specyficznego europejskiego prawodawstwa, jak również informowanie o jego wpływie na poszczególne dziedziny życia w danym kraju.
4.10 Opinia publiczna, w tym społeczeństwo obywatelskie, będzie przekonana o legitymacji i wspólnej przyszłości Unii Europejskiej wyłącznie wtedy, gdy w publicznym odbiorze zapewniona zostanie wiarygodność, zaufanie, przejrzystość procesu legislacyjnego oraz właściwe funkcjonowanie państwa prawa.
Obowiązek zapewnienia takich warunków spoczywa w pierwszej kolejności na Państwach Członkowskich.
Rządy muszą zachowywać się jak prawdziwi współwłaściciele Unii oraz powstrzymać się przed stosowaniem modelu opartego na przeciwstawieniu "my-oni" i unikać pustosłowia trwale towarzyszącego takiemu modelowi.
4.11 Jak pokazał przykład Irlandzkiego Forum Narodowego w sprawie Europy, wkład organizacji społeczeństwa obywatelskiego może niekiedy okazać się niezwykle istotny.
Należy udoskonalić komunikację na odpowiednim szczeblu (lokalnym, branżowym itp.) oraz wyjaśniać sukcesy odniesione w europejskiej polityce lub procesie legislacyjnym w sposób właściwy i przystępny dla danego szczebla.
Dużym potencjałem w tym zakresie dysponują organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
Dlatego EKES zdecydowany jest wspierać i zachęcać organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Państwach Członkowskich, zwłaszcza w ramach powierzonej jego członkom misji łącznikowej.
Ponadto, jeżeli szeroko zakrojona debata poświęcona europejskiemu projektowi i europejskiej polityce ma rzeczywiście się rozpocząć, powinna ona zostać zainicjowana na najniższych szczeblach społeczeństwa obywatelskiego w Państwach Członkowskich.
Funkcjonowanie forum ogólnoeuropejskiego będzie miało sens jedynie wtedy, gdy umożliwi ono wyrażenie tych poglądów oraz ich przepływ zarówno do wyższych szczebli, jak i ponownie do niższych.
Potrzebna jest bowiem nie tyle strategia odgórna czy oddolna, ile prowadzona w całości na najniższych szczeblach (ang. bottom-down).
4.12 W niniejszej opinii celowo wystrzegano się analizowania w szerszym zakresie przyszłości Traktatu Konstytucyjnego oraz możliwości, którymi dysponuje Unia Europejska.
Wydaje się jasne, że trwały powrót do status quo Traktatu Nicejskiego nie może być rozpatrywany jako jedna z takich opcji.
Być może jednak szeroko zakrojona debata przewidziana przez szefów państw i rządów pozwoli znaleźć najlepsze rozwiązanie.
Tymczasem jednak Komitet stwierdza z pewnym zaniepokojeniem, że w większości Państw Członkowskich debata ta nie jest prowadzona, bez niej zaś trudno oczekiwać rzeczywistych postępów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
- wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru
- wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników
- wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego tymczasowy plan restrukturyzacji przemysłu cukrowniczego we Wspólnocie Europejskiej i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 258/1999 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej
COM(2005) 263 końcowy — 2005/0118-0119-0120 CNS
(2006/C 28/10)
W dniu 25 lipca 2005 r. Rada, zgodnie z art. 36 i 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, wydała opinię w dniu 7 października 2005 r. (sprawozdawca: Jean-Paul BASTIAN).
Na 421 sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął niniejszą opinię 103 głosami za, przy 22 głosach przeciw i 18 głosach wstrzymujących się.
1.
Wstęp
1.1 Dwadzieścia jeden krajów Unii Europejskiej produkuje cukier z buraków.
Niewielką część produkcji francuskich departamentów zamorskich oraz Hiszpanii stanowi także cukier z trzciny cukrowej (280000 ton).
Ogółem europejska produkcja cukru waha się w granicach 17 — 20 milionów ton rocznie przy szacowanej konsumpcji cukru w Europie wynoszącej 16 milionów ton.
1.2 Buraki cukrowe są uprawiane w systemie płodozmianu na powierzchni 2,2 milionów hektarów przez 320000 rolników (na jednego plantatora przypada średnio prawie 7 ha powierzchni uprawnej buraków).
Buraki są przetwarzane w 236 cukrowniach bezpośrednio zatrudniających blisko 75000 pracowników stałych i sezonowych.
Łącznie w europejskim sektorze uprawy buraków/cukrownictwa pośrednio lub bezpośrednio zatrudnionych jest 500000 osób.
1.3 W Unii Europejskiej produkuje się również 500000 ton izoglukozy i 250000 ton syropu inulinowego; istnieje tu także sektor rafinacji surowego cukru trzcinowego (który jest w głównej mierze — 1,6 miliona ton — importowany z krajów AKP [1]).
1.4 W sektorze cukru, izoglukozy i syropu inulinowego ostatnie odnowienie systemu kwot nastąpiło w 2001 r.
1.5 W dniu 14 lipca 2004 r. Komisja wydała komunikat w sprawie reformy sektora cukru [2], w którego sprawie EKES przyjął opinię 15.12.2004 r. [3]
1.6 W dniu 22 czerwca 2005 r. Komisja przedstawiła trzy wnioski legislacyjne [4], które stanowią przedmiot niniejszej opinii.
Równocześnie Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego środki towarzyszące dla krajów objętych Protokołem w sprawie cukru poszkodowanych w wyniku reformy systemu cukrowego UE [5].
1.7 Różnice pomiędzy wnioskiem legislacyjnym Komisji a komunikatem z dnia 14 lipca 2004 r. obejmują następujące elementy:
- okres obowiązywania do roku gospodarczego 2014/2015 włącznie;
- cenę minimalną buraków obniżoną o 42,6 % w ciągu dwóch lat gospodarczych (do wysokości 25,05 euro/t), z ewentualną dodatkową obniżką o 10 % w wyniku porozumienia branżowego;
- cenę referencyjną cukru obniżoną o 39 % w ciągu czterech lat gospodarczych (do wysokości 385,5 euro/t) i cenę referencyjną netto — w ciągu dwóch lat gospodarczych (różnicę stanowi kwota płacona na fundusz restrukturyzacyjny);
- opłatę produkcyjną w wysokości 12 euro/t cukru w ramach kwoty, uiszczaną po połowie przez plantatora i producenta;
- kwotami A i B połączonymi w jedną kwotę i dodatkową kwotą w wysokości 1 miliona ton podzieloną między Państwa Członkowskie produkujące cukier C w zamian za płatność w wysokości 730 euro/t w ramach kwoty dodatkowej;
- czteroletnim systemem restrukturyzacji, po którego upływie wprowadzona zostanie ewentualnie liniowa redukcja kwoty;
- kwotami izoglukozy zwiększonymi o 100000 ton rocznie na okres trzech lat;
- postanowieniami dotyczącymi zarządzania rynkiem obejmującymi przeniesienie cukru poza kwotę, ewentualne wycofanie z kwoty cukru przekraczającego zapotrzebowanie na rynku oraz ewentualną pomoc udzielaną w odniesieniu do prywatnego składowania, jeżeli cena rynkowa osiągnie niższy poziom niż cena referencyjna;
- tym, że sektor chemiczny i farmaceutyczny może nadal zaopatrywać się również w cukier nie objęty kwotą, tak jak sektor produkcji drożdży i alkoholu, a w przypadku trudności z zaopatrzeniem może uzyskać specjalny kontyngent taryfowy;
- gwarancją dostawy do roku gospodarczego 2009/2010 dla rafinerii zgodnie ze zwykłym zapotrzebowaniem;
- tym, że projekt nie ogranicza importu cukru z krajów najsłabiej rozwiniętych począwszy od roku 2009/2010;
- jeżeli chodzi o eksport, projekt wprowadza zakaz eksportu cukru nieobjętego kwotą i nie przewiduje eksportu cukru w ramach kwoty bez refundacji;
- możliwość przenoszenia kwot na poziomie europejskim została zarzucona przez Komisję. Dotyczy to również liniowej redukcji kwot o 2800000 ton w ciągu czterech lat.
Wprowadzony zostanie plan restrukturyzacji.
Będzie on finansowany z opłat za kwoty cukru, izoglukozy i inuliny.
Przeszło 50 % składek na kwoty cukrowe jest finansowane przez rolników poprzez obniżkę cen buraków;
- z funduszu restrukturyzacyjnego będzie przyznawana pomoc dla producentów cukru, izoglukozy i inuliny, którzy zrezygnują z kwot, wstrzymają produkcję i rozmontują urządzenia. Kwota pomocy będzie zmienna i degresywna w zależności od roku wstrzymania produkcji;
- Komisja przewiduje, że fundusz restrukturyzacyjny obejmie nawet 6,160 milionów ton cukru w ramach kwoty przy całkowitym budżecie wynoszącym 4,2 miliarda euro;
- pomoc kompensacyjna w wysokości 60 % utraty dochodów w wyniku obniżki cen buraków będzie przyznawana plantatorom buraków i cykorii, przy czym pomoc jest oddzielona od produkcji z zastosowaniem kwot na hektar wykorzystany do produkcji cukru A i B oraz pułapu dla każdego Państwa Członkowskiego;
- wybór okresu referencyjnego, który należy stosować do celów podziału, pozostawia się Państwu Członkowskiemu;
- kwota puli finansowej przeznaczonej na pomoc bezpośrednią dla rolników wynosi 907 milionów euro w roku gospodarczym 2006/2007 i 1542 milionów euro od roku gospodarczego 2007/2008.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES uważa, że reforma wspólnej organizacji rynku w sektorze cukru jest niezbędna.
Przypomina w tym kontekście swoją opinię z 15.12.2004 r. [6], a zwłaszcza jej punkty 2.1, 2.4, 2.6, 2.7, 2.8, 2.9, 2.10.
2.2 Niemniej EKES stwierdza, że projekt reformy ma o wiele szerszy zakres niż to zapowiedziano w komunikacie z dnia 14 lipca 2004 r.
Obniżka cen i zmniejszenie produkcji są o wiele większe, przewiduje się szybsze zniesienie eksportu.
Projekt ten stanowi zatem zły sygnał dla naszych konkurentów w negocjacjach w ramach WTO.
Poza tym, nie popiera celu jakim jest europejska produkcja cukru dająca gwarancję zaopatrzenia rynku, zwłaszcza w tych regionach, gdzie konwersja jest utrudniona.
2.3 EKES niepokoi się o wpływ proponowanych obniżek cen i kwot na poziom dochodów w rolnictwie i zatrudnienia.
Podkreśla w tym względzie istotną rolę jaką odgrywa gałąź cukrownictwa w wielu regionach.
EKES uważa, że projekt nie został sporządzony z poszanowaniem europejskiego modelu rolnictwa, wielokrotnie powtarzaną przez Radę wolą podtrzymywania tradycyjnej produkcji rolnej również w mniej faworyzowanych regionach lub państwach członkowskich; nie idzie też w parze z zasadą wielofunkcyjności, trwałości i strategią lizbońską.
Projekt reformy prowadzi de facto do bezpośredniej lub pośredniej likwidacji 150 tys. miejsc pracy.
2.4 EKES nie uważa, że opcja reformy przyjęta przez Komisję, polegająca na szukaniu równowagi rynku na drodze obniżania cen, może doprowadzić do osiągnięcia pożądanego celu, utrzymać w długim terminie europejską uprawę buraków i przemysł cukrowniczy na solidnym poziomie z poszanowaniem dla krajów rozwijających się, będących uprzywilejowanymi dostawcami cukru.
EKES uważa, że należy uczynić wszystko by uniknąć tego, by za pośrednictwem techniki SWAP (handel trójstronny) cukru, która nie przynosi korzyści dla rozwoju krajów najsłabiej rozwiniętych, otworzyć nowe udziały w rynku światowym, zwłaszcza dla Brazylii.
W tym kontekście Komitet podkreśla, że brazylijska produkcja cukru, szeroko wspierana polityką wobec bioetanolu i polityką monetarną, odbywa się w warunkach nie do zaakceptowania z punktu widzenia społecznego, środowiskowego i stosunków własności ziem; co z kolei wyjaśnia ekstremalnie niskie koszty produkcji, wzrost produkcji w ostatnich latach prowadzący do zwiększenia zapasów na rynkach światowych i w konsekwencji osłabienie cen rynkowych.
EKES uważa, że dostęp do rynku Wspólnoty powinien zostać uzależniony od respektowania określonych norm społecznych, takich jak te rozpatrywane w Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy z 1988 r.
2.5 EKES [7]"uważa, że proponowane obniżenie cen i zmniejszenie kwot znacznie wychodzą poza uprawnienia WTO i są ważnym krokiem w kierunku pełnej liberalizacji rynku cukru.
Sytuacja taka nie daje trwałych perspektyw plantatorom buraków, pracownikom sektora cukrowniczego oraz konsumentom krajów europejskich".
2.6 EKES [8]"nie rozumie, dlaczego Komisja nie wykorzystała możliwości negocjacji preferencyjnych kwot importowych z najsłabiej rozwiniętymi krajami, jak zresztą proszą o to one same.
Pozwoliłoby to spełnić, w sposób lepiej ukierunkowany, interesy najbiedniejszych, rozwijających się krajów, oraz uzyskać zrównoważone dostawy na rynek i poziom cen znośny dla Europy.
EKES zwraca uwagę na zasadniczą sprzeczność w stanowisku Komisji, która z jednej strony uzasadnia radykalną reformę WOR w zakresie cukru poprzez inicjatywę "Wszystko oprócz broni", a z drugiej strony nie daje dalszego biegu wyraźnym prośbom formułowanym przez najsłabiej rozwinięte kraje świata, pragnące wejść do systemu kwot preferencyjnych".
2.7 EKES [9] nie wierzy, że znaczna obniżka cen cukru będzie korzystna dla konsumentów. 70 % cukru zostaje użyte w produktach przetworzonych, gdzie niełatwo o spadki cen konsumpcyjnych.
Należy do tego dodać, że w krajach gdzie nastąpiła liberalizacja rynku cukru, nie nastąpiły żadne obniżki cen konsumpcyjnych.
2.8 EKES nie rozumie, dlaczego Komisja proponuje szybkie zarzucenie eksportu cukru w stanie nieprzetworzonym.
Nawet jeżeli Unia Europejska przegrała z panelem WTO, nadal posiada prawo do subwencjonowanego eksportu 1273000 ton cukru w stanie nieprzetworzonym, bez względu na to, czy chodzi o cukier w ramach kwoty objętej refundacją lub cukier spoza kwoty bez refundacji.
Ponadto uprawa buraków charakteryzuje się pewną zmiennością plonów, a rynek podlega zmienności importu.
Dlatego też warto zapewnić sobie elastyczność w zarządzaniu wahaniami dostępności cukru w ramach kwoty lub spoza niej za pomocą eksportu.
Taka elastyczność jest niezbędna do zapewnienia trwałości produkcji i racjonalnego zatrudnienia pracowników i wykorzystania urządzeń.
2.9 EKES popiera projekt Komisji dotyczący planu dobrowolnej restrukturyzacji, który zapewni znaczną poprawę warunków przeprowadzania restrukturyzacji.
Domaga się jednak, aby plan został odpowiednio uzupełniony przy uwzględnieniu interesów plantatorów buraków i pracowników przemysłu cukrowniczego.
2.10 EKES [10]"ogólnie ocenia, że Komisja nie oceniła odpowiednio wpływu swojej propozycji, prowadzącej do masowego przeniesienia zasobów z sektora rolnego (wiejskiego i przetwórstwa pierwotnego) Europy i krajów rozwijających się, w kierunku wielkich firm międzynarodowych zajmujących się zaopatrzeniem i dystrybucją. Propozycja oznaczałby redukcję znaczącej części przemysłu cukrowniczego Europy i krajów AKP z korzyścią praktycznie jedynie dla brazylijskiej produkcji cukru [11]".
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EKES wyraża zadowolenie z faktu, iż Komisja — zgodnie z jego wnioskiem — wystąpiła z inicjatywą dotyczącą rozporządzenia mającego obowiązywać od 01.07.2006 do 30.09.2015 r.
3.2 EKES uważa, że proponowane obniżki cen są zbyt duże i nie będą miały żadnego wpływu na import cukru realizowany w ramach trójstronnych operacji handlowych (rynek światowy, kraje najsłabiej rozwinięte, UE), a ich kwota będzie ulegać zmianie w zależności od wahań ceny na rynku światowym i kursów wymiany walut.
EKES wzywa zatem do tego, by obniżka cen ograniczała się do niezbędnego poziomu, zważywszy na negocjacje w ramach WTO, oraz by została rozłożona w czasie, jak w przypadku obniżek taryf, w szczególności po to, by dać nowym Państwom Członkowskim czas konieczny na dostosowanie się.
EKES domaga się również, by Rada zwróciła szczególną uwagę na problemy rolników w regionach z trudnościami lub takich, które nie oferują wielu rentownych alternatyw do uprawy buraków.
3.3 EKES wyraża zdziwienie, że projekt przewiduje pobieranie podatku od produkcji od plantatorów i producentów, podczas gdy poziom kwot będzie zdecydowanie niższy od poziomu konsumpcji, zaś logika, którą kieruje się Komisja, jest logiką konkurencji produkcji europejskiej z cukrem pochodzącym z importu.
Podatek jest w tym względzie dyskryminujący w stosunku do unijnych plantatorów i producentów cukru.
EKES wzywa zatem do jego zniesienia lub w ostateczności rozszerzenia na całość importowanego cukru.
3.4 EKES uważa, że wspólna organizacja rynków w sektorze cukru nie może skutecznie funkcjonować bez możliwości kontrolowania importu, bez względu na sposób przeprowadzania kontroli.
Komitet zaleca zatem włączenie przepisów zakazujących transakcji SWAP w sektorze cukru z krajami najsłabiej rozwiniętymi i, w przypadku gdy Komisja zdecyduje o wycofaniu z rynku określonego tonażu cukru objętego kwotą (procedura wycofania) lub w wypadku zastosowania pomocy przeznaczonej na składowanie prywatne (cena rynkowa niższa od referencyjnej), automatyczne umieszczanie klauzuli zabezpieczenia ilościowego wobec importu z krajów najsłabiej rozwiniętych.
3.5 EKES uważa, że projekt rozporządzenia jest zbyt restrykcyjny, jeżeli chodzi o eksport.
Komitet jest zdania, że rozporządzenie powinno zezwalać na wszelkie możliwości eksportu dopuszczone przez WTO, w szczególności jeżeli chodzi o eksport dodatkowej ilości cukru poza kwotą, jeżeli limity ilościowe i budżetowe dozwolone przez WTO w odniesieniu do eksportu subwencjonowanego nie zostały wyczerpane w ramach eksportu cukru z kwoty, objętego refundacjami.
Ponadto rozporządzenie powinno zezwalać na swobodny eksport bez refundacji cukru, który jest objęty kwotą.
3.6 EKES zwraca uwagę na słabość instrumentów zarządzania rynkiem zaproponowanych przez Komisję w miejsce interwencji.
Przewiduje się, że wobec braku regularności i przewidywalności importu prowadzących do stałej presji rynku, składowanie prywatne i obowiązkowe wycofywanie nie będą stanowiły gwarancji, że cena rynkowa będzie uwzględniała cenę referencyjną.
EKES wzywa zatem do utrzymania systemu interwencji.
3.7 EKES zapoznał się z propozycją Komisji, aby w 60 % kompensować utratę dochodów związaną z obniżką cen.
Uważa, że rekompensaty powinny być sprawiedliwe, procentowo na poziomie analogicznym do rekompensat przy innych uprawach.
Komitet stwierdza, że rzeczywista obniżka cen buraków, z uwzględnieniem opłaty produkcyjnej i ryzyka dodatkowej obniżki o 10 %, może osiągnąć 50 %.
W takich warunkach rekompensata powinna wynosić jedynie 51 %.
EKES zaleca zatem mniejszą obniżkę cen i większą kwotę rekompensaty w ramach proponowanych limitów budżetowych.
EKES podkreśla więc fakt, że przyznanie rekompensaty za obniżkę cen nie niweluje potrzeby wprowadzenia trwałych i skutecznych instrumentów zarządzania, jeśli pragniemy uniknąć załamania rynku i gwarantować dochody rolnikom.
3.8 EKES stwierdza, że propozycja rekompensaty przewiduje pomoc oddzieloną od produkcji, w podziale na hektar uprawy buraków lub cykorii, które były objęte umową produkcyjną cukru A i B lub syropu inulinowego.
EKES uważa, że Państwa Członkowskie muszą w ramach dostosowanych przepisów posiadać wszelką swobodę w przyznawaniu plantatorom buraków i cykorii całej kwoty pomocy w granicach pułapów krajowych przewidzianych w projekcie.
EKES zaleca, by Komisja przeprowadziła ocenę długoterminowych skutków oddzielenia.
3.9 EKES nie uważa za właściwe, aby propozycja przewidywała nieodpłatne zwiększenie kwot izoglukozy o 300000 ton, podczas gdy wdrażany jest kosztowny program restrukturyzacji zmierzający do znacznego zmniejszenia kwot na cukier a milion ton cukru objętego dodatkową kwotą, którą można będzie rozdysponować, będzie odpłatne.
3.10 EKES zauważa decyzję Komisji o uwzględnieniu jego propozycji wdrożenia programu dobrowolnej restrukturyzacji objętej odszkodowaniami na początku rozliczenia. Program zastępowałby mechanizm obowiązkowego zmniejszenia kwot i możliwości przenoszenia kwot na poziomie europejskim.
EKES nalega, by kwestie związane z restrukturyzacją były objęte procedurą współdecyzji, w której uczestniczyliby zarówno plantatorzy, jak i producenci, a także o przyznanie odpowiedniego odszkodowania z tytułu restrukturyzacji plantatorom, których ona dotyczy.
EKES stwierdza w tym względzie, że dodatkowe odszkodowanie w wysokości 4,68 euro za tonę buraków A i B przyznane w roku gospodarczym 2006/2007 plantatorom objętym restrukturyzacją to nic innego jak wcześniejsze przyznanie pomocy kompensacyjnej dla tych plantatorów z tytułu utraty dochodów w związku z obniżką cen obowiązującą od roku gospodarczego 2007/2008.
Nie jest to zatem odszkodowanie z tytułu restrukturyzacji.
3.11 EKES uważa, że Rada powinna przywiązywać większą wagę do projektu Komisji w kwestii zatrudnienia w różnych regionach dotkniętych restrukturyzacją przemysłu cukrowniczego.
Komitet zwraca się do Państw Członkowskich i do Komisji o ułatwienie dostępu do europejskich funduszy strukturalnych i do europejskiego funduszu społecznego, zwłaszcza dla regionów najbardziej dotkniętych restrukturyzacją i dla nowych Państw Członkowskich, aby złagodzić negatywne skutki reformy zatrudnienia poprzez plany społeczne znacznie wykraczające poza obowiązkowe ramy określone prawem.
W rzeczywistości należy ułatwić utworzenie nowych miejsc pracy, dywersyfikację i przekwalifikowanie.
3.12 EKES uważa, że w tym względzie niezbędne jest, by Komisja i Państwa Członkowskie pilnie wsparły za pomocą odpowiednich środków prawodawczych i finansowych woluntarystyczną politykę używania biopaliw, w której uprawa buraków może odegrać istotną rolę.
EKES uważa, że pilnie potrzebne jest dalsze opracowanie metod wykorzystywania cukru spoza kwoty w sektorze innym niż spożywczy.
3.13 EKES zwraca uwagę Komisji i Rady na bardzo destabilizujący wpływ importu cukru z Bałkanów na rynki krajów ościennych.
Zaleca zdefiniowanie i zastosowanie koniecznych środków ochrony rynku (szczególnie, stosowanie cen interwencyjnych lub referencyjnych) i nalega również na szybkie ustalenie kwoty dla Chorwacji.
4.
Wnioski
4.1 EKES uznaje konieczność dostosowania wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru, lecz uważa, że propozycje reformy są zbyt śmiałe, jeżeli chodzi o redukcję cen.
Wprowadzenie proponowanych reform wpłynęłoby negatywnie na sektor cukrownictwa europejskiego, w szczególności doprowadziłoby do utraty co najmniej 150000 miejsc pracy, często w regionach już dotkniętych bezrobociem, które nie mają zyskownych alternatyw dla tej uprawy.
4.2 EKES zwraca się do Rady z apelem o przyjęcie bardziej ambitnego podejścia w dziedzinie europejskiej produkcji buraków i cukru niż Komisja. Taka postawa znalazłaby wyraz w ilościowej kontroli importu i zezwoleniu na stosowanie wszelkich możliwości eksportu dopuszczonych przez WTO.
Cel osiągnięcia poziomu produkcji przekraczającego o 2 — 3 miliony ton poziom zaproponowany przez Komisję jest jak najbardziej realny, zwłaszcza poprzez kontrolę importu.
Pozwoliłby on na zachowanie 50000 — 75000 miejsc pracy i około 50000 gospodarstw rolnych uprawiających buraki w wielu regionach Wspólnoty.
4.3 EKES obawia się, że cele inicjatywy "Wszystko oprócz broni" i reformy WOR cukru w zakresie polityki rozwojowej nie zostaną osiągnięte, dlatego też popiera wniosek krajów najsłabiej rozwiniętych o negocjowanie z Unią kwot na import cukru.
W każdym wypadku należy zabronić praktyki SWAP i ustanowić automatyczne kryteria ochrony oraz kodeks zachowania wraz z kryteriami trwałości społecznej i trwałości środowiska, a także suwerenności żywnościowej, które powinny być warunkiem wejścia na rynek wspólnotowy.
4.4 EKES zaleca utrzymanie bieżącej tendencji w eksporcie cukru w ramach kwoty lub poza nią, jeżeli odpowiada on tonażowi dopuszczonemu przez WTO, aby kontynuować obsługę naszych najbliższych tradycyjnych klientów.
4.5 EKES nalega, aby obniżki cen zostały rozłożone w czasie i ściśle ograniczone do zobowiązań międzynarodowych, a także aby cukier był traktowany, jeśli zachodzi taka konieczność, jako produkt wrażliwy w ramach negocjacji Agendy z Doha na rzecz rozwoju.
4.6 Komitet zaleca utrzymanie systemu interwencji i trwałe stosowanie skutecznych instrumentów zarządzania rynkiem.
4.7 EKES domaga się, aby rekompensaty częściowe dla plantatorów z tytułu utraty dochodów w wyniku obniżki cen buraków zostały w miarę możliwości zwiększone i były przyznawane w całości.
Nalega również na konieczność zapewnienia trwałego charakteru tego rodzaju pomocy i zachowania poziomu budżetu przeznaczonego na rynek cukru.
4.8 Komitet wspiera projekt Komisji dotyczący programu restrukturyzacji, lecz domaga się prawa współdecyzji dla plantatorów i przyznania pomocy tym plantatorom, których dotyczy zamknięcie przetwórni, aby umożliwić im restrukturyzację gospodarstw.
4.9 EKES nalega, by uruchomić europejskie fundusze strukturalne i społeczne, aby oprócz koniecznych odszkodowań stworzyć lepsze szanse przekwalifikowania dla pracowników dotkniętych restrukturyzacją europejskiego sektora cukrownictwa.
4.10 EKES uważa za niezbędne i pilne by sektor cukrownictwa został włączony do debaty w sprawie energii (polityka biopaliw), co przyczyniłoby się do skompensowania negatywnych skutków reformy.
4.11 Komitet nalega, by pilnie skorygować destabilizujący wpływ importu z Bałkanów.
4.12 EKES domaga się, by Rada zwróciła szczególną uwagę na sytuację w regionach z trudnościami lub takich, które nie oferują wielu rentownych alternatyw w rolnictwie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego — "Sprawozdanie z realizacji strategii leśnej UE"
COM(2005) 84 końcowy
(2006/C 28/11)
Dnia 17 marca 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 7 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Seppo KALLIO, a współsprawozdawcą Hans Joachim WILMS.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 97 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Ani Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ani projekt traktatu konstytucyjnego nie przewidują wspólnej polityki leśnej.
1.2 18 listopada 1998 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat dotyczący strategii leśnej UE.
15 grudnia 1998 r. Rada Ministrów UE przyjęła opartą na komunikacie Komisji rezolucję dotyczącą strategii leśnej Unii.
1.3 Rada określiła zrównoważoną gospodarkę leśną i zrównoważone korzystanie z lasów (według uzgodnień ministerialnej konferencji na temat leśnictwa, która odbyła się w Helsinkach w 1993 r.) oraz wielofunkcyjną ich rolę jako kluczowe elementy wspólnej strategii leśnej, będące ogólną podstawą do działania.
1.4 Do pozostałych istotnych elementów strategii leśnej należą: zasada pomocniczości, według której odpowiedzialność za politykę leśną leży w gestii Państw Członkowskich; oraz możliwość przyczynienia się przez Wspólnotę do osiągnięcia zarówno zrównoważonej gospodarki leśnej i zrównoważonego korzystania z lasów, jak i ich wielofunkcyjnej roli tam, gdzie działania na szczeblu unijnym mogą wnieść wartość dodaną.
1.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał 9 grudnia 1999 r. dodatkową opinię z inicjatywy własnej w sprawie polityki leśnej UE.
1.6 Rada zaś wezwała w rezolucji Komisję do przedstawienia w ciągu pięciu lat raportu na temat wdrażania strategii leśnej UE.
1.7 10 marca 2005 r. Komisja wydała komunikat dotyczący realizacji strategii leśnej UE.
Dokument roboczy Komisji, załączony do niniejszego komunikatu, zawiera dokładny opis działań i przedsięwzięć wprowadzonych w życie w kontekście strategii leśnej UE w latach 1999 — 2004.
1.8 Komitet popiera zasadniczą myśl komunikatu, zwłaszcza w odniesieniu do wzmocnienia realizacji strategii oraz poprawy jej koordynacji.
EKES uważa, że istotne jest natychmiastowe wdrożenie zaproponowanego przez Komisję planu działań dotyczącego zrównoważonej gospodarki leśnej.
2.
Realizacja strategii leśnej UE
2.1 Zmiany w otoczeniu
2.1.1 Na wyzwania stojące przed sektorem leśnym oraz polityką leśną UE wpływ miały od 1998 r. wielorakie zmiany, które zaszły w kontekście politycznym; komunikat zwraca uwagę na rozszerzenie, przyjęcie strategicznych celów politycznych UE, a także na rozwój sytuacji w ramach międzynarodowej polityki leśnej oraz polityki ochrony środowiska.
2.1.2 Wraz z rozszerzeniem, obszar leśny UE wzrósł o około 20 %, zasoby leśne o około 30 % a liczba właścicieli lasów zwiększyła się z 12 na 16 milionów.
Konieczne jest wzmocnienie potencjału instytucjonalnego w celu promowania zrównoważonego leśnictwa w nowych Państwach Członkowskich — szczególnym wyzwaniem jest tu rozwój struktur własności prywatnej oraz ram instytucjonalnych.
2.1.3 Na światowym szczycie w sprawie zrównoważonego rozwoju (WSSD), który odbył się w Johannesburgu w 2002 r., podkreślono fakt, iż zrównoważone leśnictwo jest podstawą zrównoważonego rozwoju i, ogólnie rzecz biorąc, sposobem osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju.
Przyjęto wówczas także plan działań, wiążący dla rządów i zawierający liczne decyzje dotyczące lasów.
2.1.4 Sektor leśny UE musiał zmierzyć się z coraz bardziej zglobalizowanym rynkiem produktów leśnych oraz wysoce skoncentrowanym przemysłem leśnym, który wymaga sprawniejszej niż dotychczas produkcji drewna.
2.1.5 Lasy odgrywają znaczącą rolę oraz dostarczają społeczeństwu wielu korzyści.
Jednocześnie zrównoważone korzystanie z lasów oraz korzyści dla środowiska naturalnego płynące z lasów stają się coraz ważniejsze.
Zwłaszcza międzynarodowe porozumienia dotyczące środowiska naturalnego, podpisane przez UE i jej Państwa Członkowskie, przyniosły ze sobą nowe wyzwania dla leśnictwa.
2.1.6 Rada Europejska z Lizbony (marzec 2000 r.) przyjęła nowy cel strategiczny dla UE — przekształcenie Unii w najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarkę, zdolną do zapewnienia zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzenia większej ilości miejsc pracy o lepszej jakości oraz większej spójności społecznej.
Rada Europejska z Göteborga (czerwiec 2001 r.) zatwierdziła strategię zrównoważonego rozwoju UE, która uzupełnia strategię lizbońską i wymaga zsynchronizowanego podejścia do polityki gospodarczej, społecznej i polityki ochrony środowiska naturalnego.
2.1.7 Wiele polityk, przepisów oraz działań UE ma bezpośredni lub pośredni wpływ na leśnictwo.
Nie oszacowano jeszcze ich dopełniającego charakteru oraz zgodności ze strategią leśną UE i jej realizacją.
2.2 Unia Europejska a międzynarodowa polityka leśna
2.2.1 W swojej rezolucji Rada stwierdziła, że w odniesieniu do strategii leśnej Wspólnota powinna aktywnie uczestniczyć we wdrażaniu postanowień końcowych ministerialnej konferencji na temat leśnictwa oraz w międzynarodowych debatach i negocjacjach związanych z leśnictwem, zwłaszcza w Międzyrządowym Forum Leśnym Narodów Zjednoczonych.
2.2.2 W swojej opinii z 1999 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zauważył, że UE powinna udzielić silnego poparcia stworzeniu międzynarodowego, prawnie wiążącego instrumentu ochrony i zrównoważonego rozwoju wszystkich rodzajów lasów oraz zarządzania nimi, który byłby zgodny z zasadami leśnymi uzgodnionymi w Rio.
Cel ten jest nadal aktualny, biorąc pod uwagę umiędzynarodowienie handlu produktami leśnymi, globalizację przemysłu leśnego, postępujące zanikanie lasów oraz potrzebę ochrony praw społeczności lokalnych zależnych od leśnictwa.
2.2.3 W celu zapobiegania nielegalnemu wyrębowi lasów oraz nielegalnej sprzedaży drewna, Komisja przyjęła plan działania FLEGT (w sprawie stosowania przepisów prawa leśnego, zarządzania i handlu) oraz wniosek w sprawie aktu prawnego ustanawiającego system zezwoleń FLEGT.
Komitet uważa zapobieganie nielegalnemu wyrębowi lasów oraz nielegalnej sprzedaży drewna za kwestię o pierwszorzędnym znaczeniu.
Nielegalny wyręb wyrządza poważne szkody ekologiczne, gospodarcze i społeczne, a pochodzące z niego drewno zakłóca równowagę w handlu produktami drzewnymi.
Jednakże, w ramach działań zapobiegawczych, powinno się położyć nacisk przede wszystkim na środki, które podjąć można we współpracy z krajami produkującymi drewno w celu obostrzenia procesów administracyjnych i poprawy wprowadzania w życie prawa.
Jest to najlepszy sposób uwzględnienia krajowych czynników i wpływów społecznych na przykład na warunki życia i dobrobyt społeczności zależnych od leśnictwa.
Szczególną uwagę należy zwrócić na ochronę naturalnych lasów pierwotnych oraz ich różnorodności.
Wyjaśnienie kwestii praw korzystania z ziemi jest zasadniczą częścią wysiłków zmierzających do zmniejszenia nielegalnego wyrębu.
Proponowany system zezwoleń nie likwiduje bynajmniej potrzeby zaostrzenia tychże działań.
2.2.4 Międzynarodowa polityka gospodarcza, społeczna i polityka ochrony środowiska naturalnego, a także porozumienia ONZ dotyczące ochrony środowiska naturalnego wywierają coraz większy wpływ na lasy w Unii Europejskiej oraz ramy działalności leśnej.
W 2002 r., w ramach konwencji ONZ na rzecz Bioróżnorodności, przyjęto rozszerzony program działania w sprawie zróżnicowania biologicznego lasów.
Konwencja ONZ w sprawie zmian klimatu doprowadziła zaś do uznania roli lasów (jako zbiorników węgla) w zapobieganiu zmianom klimatu.
Zwłaszcza Protokół z Kioto postawił przed sektorem leśnym nowe wyzwania, ale też i nowe możliwości.
Zrównoważone leśnictwo może w znaczny sposób wpłynąć na wypełnienie zobowiązań nałożonych przez międzynarodowe porozumienia dotyczące ochrony środowiska naturalnego.
Wymaga to od Unii Europejskiej przyjęcia skoordynowanego i zbieżnego podejścia w ramach międzynarodowej polityki gospodarczej, społecznej i polityki ochrony środowiska naturalnego oraz w obszarze własnych polityk. Podejście to powinno zachować równowagę pomiędzy wielorakimi wymiarami zrównoważonego leśnictwa oraz dbać o wszechstronne wykorzystanie lasów.
2.2.5 Na szczeblu ogólnoeuropejskim, ministerialna konferencja na temat ochrony lasów w Europie (MCPFE) stanowi najważniejsze forum dyskusji nad polityką leśną. Była ona w stanie stworzyć skuteczne ramy wspierania zrównoważonej pod względem gospodarczym, ekologicznym, społecznym i kulturowym gospodarki leśnej.
2.3 Strategia leśna UE oraz krajowe polityki leśne Państw Członkowskich
2.3.1 Czwarta ministerialna konferencja na temat ochrony lasów w Europie (Wiedeń, 28 — 30 kwietnia 2003 r.) podkreśliła znaczenie krajowych programów leśnych w rozwoju współpracy między sektorem leśnym a pozostałymi sektorami.
Podczas konferencji uzgodniono, że krajowy program leśny stanowi bezpośredni, holistyczny, międzysektorowy oraz wielokrotny proces planowania, wdrażania, monitorowania i oceny polityki na szczeblu krajowym i/lub subnarodowym w celu dalszej poprawy zrównoważonej gospodarki leśnej, określonej w Helsinkach, oraz wniesienia wkładu w rozwój zrównoważony.
2.3.2 Zgodnie z zasadą pomocniczości, krajowe programy leśne są kluczowym sposobem realizacji celów strategii leśnej UE.
Stanowią one holistyczne i wielosektorowe programy ramowe, uwzględniające wzajemne oddziaływanie sektora leśnego i pozostałych sektorów.
Są one w stanie wziąć pod uwagę i zrównoważyć wielorakie sposoby wykorzystania lasów oraz oczekiwania społeczeństwa, mając wzgląd na charakterystyczne cechy krajowe.
Zapewniają spójność i konsekwencję między politykami krajowymi, a także w stosunku do zobowiązań międzynarodowych.
Powinny być więc oceniane pod kątem wypełniania ustalonych celów.
2.3.3 Podjęte przez UE i Państwa Członkowskie międzynarodowe zobowiązania w obszarze polityki dotyczącej środowiska naturalnego i polityki leśnej mogą zostać w najlepszy sposób wypełnione w sektorze leśnym poprzez ich włączenie w krajowe programy leśne.
2.3.4 UE powinna wspierać sporządzanie krajowych programów leśnych, zaleconych przez MCPFE, w celu wspomagania zrównoważonego leśnictwa oraz osiągnięcia holistycznego podejścia do rozwoju leśnictwa i polityki leśnej w Państwach Członkowskich oraz we Wspólnocie.
2.4 Rozwój obszarów wiejskich a leśnictwo
2.4.1 Głównym instrumentem wdrażania strategii leśnej na szczeblu wspólnotowym była polityka rozwoju obszarów wiejskich.
W jej ramach, w latach 2000 — 2006 przydzielono 4,8 miliarda euro na działania związane z leśnictwem.
Połowa z tej sumy przeznaczona została na zalesianie terenów rolnych a połowa na pozostałe środki.
2.4.2 Specjalny raport Trybunału Obrachunkowego nr 9/2004 w sprawie działań związanych z leśnictwem w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich wykazał, że ani Komisja, ani Państwa Członkowskie nie przyjęły odpowiedzialności za oszacowanie, czy dany projekt przyczynia się do osiągnięcia założeń strategii leśnej UE.
2.4.3 Rozporządzenie ogólne w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich (nr 1257/1999, art. 29) określa, że wsparcie dla leśnictwa, udzielane przez Państwa Członkowskie w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich, musi być oparte na krajowych lub subnarodowych programach leśnych lub podobnych instrumentach.
Krajowe programy leśne są realizowane jedynie w niewielu Państwach Członkowskich; w niektórych znajdują się zaledwie w stadium tworzenia.
2.4.4 Ocena realizowanych w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich działań związanych z leśnictwem napotyka na trudności z powodu niedysponowania przez Komisję danymi na temat tych działań podejmowanych w Państwach Członkowskich.
Nie istnieje bowiem żaden skuteczny system monitorowania działań związanych z leśnictwem wspieranych przez fundusze unijne.
2.4.5 Choć znaczna część funduszy przeznaczona jest na zalesianie, nie istnieje jasny cel operacyjny dotyczący ich rozlokowania w ramach strategii leśnej, zwłaszcza biorąc pod uwagę cele związane z ochroną środowiska naturalnego.
2.4.6 Wiele dyrekcji generalnych i komórek Komisji zaangażowanych jest w procedurę zatwierdzania planów rozwoju obszarów wiejskich oraz programów operacyjnych, a także działań związanych z leśnictwem.
Złożoność procesu decyzyjnego ograniczyła zasięg wykorzystania polityki rozwoju obszarów wiejskich we wdrażaniu strategii leśnej UE.
2.4.7 Należy także wyjaśnić, czy nie lepiej by było skoncentrować zasoby UE nie na subsydiowaniu zalesiania, lecz na promocji rynku drzewnego, na systemach wynagrodzeń za uwzględnianie kwestii ekologicznych, na badaniach, szkoleniu oraz informacji, a także na środkach rozwoju obszarów wiejskich w celu zagwarantowania długofalowej poprawy warunków i zatrudnienia w sektorze leśnym oraz w ramach dostarczanych przez lasy korzyści związanych ze środowiskiem naturalnym.
2.4.8 Nie wolno zapominać, iż leśnictwo oraz produkcja drewna są przemysłem opartym na prawach rynku i stanowią część otwartego sektora gospodarki.
Rynek wewnętrzny UE będzie funkcjonował sprawnie jedynie, jeśli konkurencja na rynku drzewnym nie zostanie zniekształcona przez politykę pomocy.
2.5 Ochrona lasów oraz zabezpieczenie dostarczanych przez lasy korzyści związanych ze środowiskiem naturalnym
2.5.1 Leśnictwo musi być zrównoważone pod względem gospodarczym, ekologicznym, społecznym i kulturowym.
Ochrona lasów, monitorowanie ich stanu, naprawianie szkód i zabezpieczenie dostarczanych przez lasy korzyści związanych ze środowiskiem naturalnym są istotnymi aspektami zrównoważonego leśnictwa.
Zrównoważone korzystanie z lasów powinno być chronione poprzez zapewnienie ich wystarczającego odnawiania.
2.5.2 W zakresie dotyczącym lasów UE kluczowymi celami są zachowanie ich zdrowia i witalności poprzez ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza, pożarami oraz innymi szkodliwymi czynnikami, zarówno organicznymi (choroby, owady), jak i nieorganicznymi (erozja).
2.5.3 Około 0,4 miliona hektarów lasów UE dotkniętych jest co roku pożarami.
Są one poważnym problemem szczególnie na południu Unii.
Wspólnota, oprócz kroków zapobiegawczych, zebrała także dane na ich temat oraz monitorowała ich zasięg i przyczyny, ustanawiając ramy systematycznego gromadzenia danych w tych dziedzinach.
System ten wykorzystywany był do szacowania i monitorowania działań podejmowanych przez Państwa Członkowskie oraz Komisję na rzecz zapobiegania pożarom lasów.
Bez skutecznego podejścia do monitorowania i zapobiegania pożarom lasów, ochrona lasów i środowiska naturalnego UE nie może się powieść.
2.5.4 Główne przepisy dotyczące zachowania zdrowia i witalności lasów to dyrektywa w sprawie ochrony roślin, dyrektywa w sprawie obrotu leśnym materiałem rozmnożeniowym oraz rozporządzenie ramowe dotyczące monitorowania wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska naturalnego (Forest Focus).
2.5.5 Rozporządzenie Forest Focus ustanawia ramy wspólnotowego programu dalszego monitorowania zdrowia lasów oraz programów zapobiegania pożarom lasów, a także rozwoju i dywersyfikacji systemów monitorowania.
Celem jest uzyskanie wiarygodnych i porównywalnych danych dotyczących stanu lasów i szkodliwych czynników wpływających na ekosystemy leśne Wspólnoty.
2.5.6 W ramach międzynarodowych porozumień (Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa — FAO, Komitet Drzewny UN/ECE, EUROSTAT i MCPFE) zbierane są dane dotyczące zróżnicowania biologicznego lasów, zasobów leśnych, wychwytywania dwutlenku węgla i jego obiegu oraz produktów leśnych i skutków ochronnych.
Przy opracowywaniu wspólnotowych programów monitorowania należy oprzeć się na krajowych, ogólnoeuropejskich i światowych programach monitorowania, które już istnieją lub są w fazie przygotowawczej oraz zapewnić ochronę prywatności właścicieli ziemskich w odniesieniu do przetwarzania i ujawniania danych.
2.5.7 Wspólnotowa dyrektywa dotycząca ochrony roślin zawiera postanowienia w kwestii kontroli szkodników oraz ochrony roślin lub produktów pochodzenia roślinnego przed szkodliwymi substancjami.
Ustanawia ona także standardy handlu międzynarodowego produktami drzewnymi i materiałem siewnym.
Zmiany klimatu zwiększają ryzyko rozprzestrzeniania się i rozmnażania szkodników roślinnych.
W celu ochrony zdrowia lasów i zapobiegania rozprzestrzenianiu się najpoważniejszych szkodników leśnych na terytorium UE konieczne jest zapewnienie wystarczająco zaostrzonych przepisów ochrony roślin oraz skutecznego nadzoru.
Jednakże środki te nie powinny prowadzić do zakłócania handlu poprzez wykorzystanie dyrektywy jako pozataryfowej bariery dla handlu.
2.5.8 Lasy i ich zróżnicowanie biologiczne stanowią ważną część środowiska naturalnego Europy, a ochrona bioróżnorodności jest kluczowym aspektem wspólnotowej polityki ochrony środowiska.
Strategia leśna zwraca uwagę, że ochrona zróżnicowania biologicznego lasów może zostać zapewniona w UE w dużym stopniu poprzez stosowne działania w ramach gospodarki leśnej lub w ramach zrównoważonego leśnictwa poprzez tworzenie rezerwatów leśnych.
Państwa Członkowskie odpowiedzialne są, zgodnie z zasadą pomocniczości, za stosowne włączenie kwestii bioróżnorodności do krajowych programów leśnych lub do podobnych instrumentów.
2.5.9 Najważniejszymi instrumentami prawnymi dotyczącymi ochrony bioróżnorodności lasów są dyrektywa siedliskowa (92/43/EWG) i dyrektywa ptasia (79/409/EWG).
Ochronę gatunków chronionych i siedlisk zapewniono na szczeblu wspólnotowym w wyniku utworzenia sieci specjalnych rezerwatów, tzw. sieci Natura 2000.
Przy zarządzaniu należącymi do niej obszarami oraz ich kontroli należy wziąć pod uwagę wstępne warunki społeczne, gospodarcze oraz informacyjne, skutki finansowe, a także charakterystykę lokalną i regionalną.
2.5.10 Włączenie ochrony bioróżnorodności lasów w realizację idei zrównoważonego wykorzystania zasobów leśnych na całej zalesionej powierzchni i w sieć Natura 2000 jest podstawowym warunkiem osiągnięcia celów ochrony zróżnicowania biologicznego oraz wypełnienia wiążących zobowiązań międzynarodowych.
2.5.11 Na szczeblu wspólnotowym ochroną bioróżnorodności lasów kieruje również wspólnotowa strategia różnorodności biologicznej (COM(1998) 42).
Komunikat dotyczący strategii różnorodności biologicznej podkreśla znaczenie wyważonego uwzględnienia potrzeby zapewnienia ochrony i odpowiedniego wspierania bioróżnorodności lasów, potrzeby utrzymania zdrowia lasów i równowagi ekologicznej oraz zrównoważonej produkcji surowców dla dóbr i usług potrzebnych przemysłowi leśnemu i społeczeństwu.
Działania na rzecz wspierania i ochrony bioróżnorodności lasów powinny stanowić część strategii leśnej UE.
2.5.12 W ostatnim czasie wzrosły oczekiwania i zapotrzebowanie społeczeństwa na dostarczane przez lasy korzyści związane ze środowiskiem naturalnym.
Podtrzymanie i rozwijanie społecznych i związanych z odpoczynkiem zadań pełnionych przez lasy to istotne aspekty zrównoważonego leśnictwa.
Powinno się także zintensyfikować współpracę z organizacjami pozarządowymi i organizacjami konsumentów, tak aby leśnictwo było w stanie dostarczyć produkty, usługi oraz zastosowania spełniające potrzeby obywateli.
Należy informować społeczeństwo i właścicieli lasów o wpływie ich działalności na środowisko naturalne oraz o dostępnych zrównoważonych praktykach.
Aby można było przedstawić gospodarcze i społeczne znaczenie korzyści przynoszonych przez lasy, we wszystkich Państwach Członkowskich należy sporządzać ogólne raporty dotyczące tych korzyści.
2.5.13 Gospodarka leśna i korzystanie z lasów w państwach UE od dawna regulowane są przez różne metody polityki leśnej.
Zasadniczą kwestię stanowi poszanowanie prawa właścicieli lasów do określenia przeznaczenia lasów oraz wykorzystania zasobów leśnych w zgodzie z prawem i zasadami zrównoważonego wykorzystania lasów.
Jeśli tworzenie korzyści społecznych i ekologicznych wykracza poza prawne wymogi gospodarki leśnej i odbija się negatywnie na rentowności leśnictwa oraz prawie właścicieli lasu do decydowania o sprawach dotyczących ich zasobów leśnych, należy wtedy ustanowić odpowiednie systemy nagród i rekompensat.
2.5.14 Usługi związane ze środowiskiem naturalnym oraz inne korzyści uzyskiwane z lasów są produktami właścicieli lasów i powinny być oszacowane jako takie.
Dostarczane przez lasy korzyści związane ze środowiskiem naturalnym powinny zostać oszacowane, a w celu zachęcenia do ich tworzenia na zasadzie dobrowolności i podejścia rynkowego należy opracować modele operacyjne.
2.6 Lasy a zmiany klimatu
2.6.1 Lasy (włącznie z glebą, na której rosną) są ważnymi zbiornikami dwutlenku węgla i rezerwuarami węgla.
Wiążąc węgiel, lasy spowalniają efekt cieplarniany i proces globalnego ocieplenia.
Zabezpieczenie tej roli możliwe jest poprzez zapewnienie odnawiania lasów i utrzymanie ich produkcyjności.
2.6.2 Produkty drzewne mogą zastępować produkty bardziej szkodliwe ze względu na ich negatywny wpływ na zmiany klimatu, a częstsze użycie drewna może pomóc zwiększyć ilość zgromadzonego w produktach węgla.
Dzięki większemu wykorzystaniu energii uzyskiwanej z drewna zrównoważyć można zużycie paliwa kopalnego, co ogranicza szkody wyrządzane w atmosferze.
2.6.3 Zmiany klimatu wpływają także na ekosystemy oraz na podstawowe warunki działalności leśnej.
Sprawnie zarządzane zasoby leśne stanowią podstawę procesu adaptacji do zmian klimatu.
Zważywszy na długi okres czasu potrzebny na adaptację leśnictwa, musi ona zacząć się odpowiednio wcześniej.
Leśnictwo może także wykorzystać zmiany klimatu i stworzyć pozytywny efekt domina dla społeczeństwa oraz w ramach zapobiegania zmianom klimatu.
Z powodu sporych różnic w ekosystemach i działalności leśnej na terenie UE najrozsądniej jest kierować procesem adaptacji na szczeblu krajowym.
Na szczeblu Wspólnoty wsparcie można przeznaczyć na badania dotyczące przystosowania do zmian klimatu oraz rozwój systemów informacyjnych.
2.7 Konkurencyjność sektora leśnego UE i wspieranie zatrudnienia w leśnictwie
2.7.1 Sektor leśny jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarczych UE.
Wymaga on, a zwłaszcza leśnictwo, dużego nakładu siły roboczej, przez co stanowi istotne źródło miejsc pracy.
MŚP działające w obszarze leśnictwa są szczególnie ważne dla żywotności obszarów wiejskich oraz ich poziomu zatrudnienia.
Leśnictwo i związany z nim przemysł zatrudniają około 3,4 miliona osób w UE, a wartość rocznej produkcji sięga około 356 miliardów euro.
2.7.2 Związana z zatrudnieniem rola leśnictwa nie ogranicza się do sektora przetwórczego drewna, lecz rozciąga się także na produkty nie zawierające drewna i produkty biologiczne pochodzące z lasów.
Produkty nie oparte na drewnie, takie jak korkowina, grzyby i jagody oraz agroturystyka i działalność związana z łowiectwem są znaczącymi źródłami dochodu.
Stworzenie nowych miejsc pracy i źródeł dochodu możliwe jest także poprzez rozwój dostarczanych przez lasy korzyści związanych ze środowiskiem naturalnym i wypoczynkiem.
2.7.3 Podczas wdrażania strategii leśnej możliwe było efektywne promowanie kwestii związanych ze środowiskiem naturalnym.
Rozwój działań na rzecz ochrony środowiska wspierany był przez mocną politykę UE w tej dziedzinie.
W zgodzie ze strategią lizbońską i strategią zrównoważonego rozwoju UE przyjętą przez Radę z Göteborga, sektor leśny UE i przemysł oparty na leśnictwie powinny zostać rozwinięte w taki sposób, aby odgrywały pełną rolę w realizowaniu celów wyznaczonych dla konkurencyjności, wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i spójności społecznej.
2.7.4 Jakkolwiek daje się zaobserwować znaczne różnice między poszczególnymi formami użytkowania w zależności od kraju czy regionu, produkcja drewna pozostaje najważniejszą działalnością leśną, chociaż wycina się zaledwie ok. 60 % rocznego przyrostu.
Wykorzystanie zasobów drzewnych w UE można zintensyfikować bez naruszania zasad zrównoważonej produkcji drewna i pozostałych zastosowań lasów.
Bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów UE umożliwiłoby zwiększenie ilości miejsc pracy w sektorze leśnym, zdolności produkcyjnej przemysłu leśnego i samowystarczalności UE w obszarze produktów leśnych.
2.7.5 Specjalny komunikat i jego ocena zajęły się kwestią konkurencyjności przemysłu leśnego UE.
Niemniej jednak istotne jest, aby leśnictwo, i oparte na nim gałęzie przemysłu, koordynowały swoją działalność w sektorze leśnym.
2.7.6 Unia Europejska potrzebuje korzystnego przemysłu drzewnego.
Wymaga to współpracy między sektorem leśnym a społecznościami lokalnymi w celu wzmocnienia poziomu umiejętności w sektorze.
Niezbędnym wymogiem dla produkcji w przemyśle leśnym jest zachowanie zasad rozwoju zrównoważonego oraz podaży surowców wytwarzanych przez lasy.
2.7.7 Zrównoważona gospodarka leśna powinna służyć jako podstawa konkurencyjnego europejskiego przemysłu leśnego i dlatego trzeba znaleźć sposoby na uczynienie z niej opłacalnej gospodarczo działalności.
2.7.8 Wydajność, rentowność i konkurencyjność leśnictwa oraz produkcji drewna UE powinny być także rozważane w oderwaniu od konkurencyjności przemysłu leśnego.
Strategia leśna nie podkreśla wystarczająco znaczenia gospodarczego lasów ani, na przykład, funkcjonowania rynku drzewnego.
Zachowanie oraz podniesienie konkurencyjności oznacza wzmocnienie opłacalności leśnictwa, a także stworzenie sprzyjających warunków działania w celu racjonalnego wykorzystania lasów użytkowych i rozwoju metod produkcji drewna.
Rentowna produkcja drewna umożliwia inwestowanie w zachowanie i rozwój ekologicznego oraz gospodarczego wymiaru rozwoju zrównoważonego.
Nie może to jednak wpływać negatywnie na zrównoważone wykorzystywanie lasów z ekologicznego i społecznego punktu widzenia.
Dlatego też istnieje w tej dziedzinie duże zapotrzebowanie na badania mające na celu wyjaśnienie wpływu rosnącej mechanizacji gospodarki leśnej na aspekty ekologiczne i społeczne oraz uniknięcie wszelkich negatywnych skutków.
2.7.9 Maksymalizacja wielofunkcyjnego użytkowania lasów generuje wartość dodaną i zwiększa wymiar rozwoju zrównoważonego zarówno w wypadku gospodarki sektora prywatnego, jak i gospodarki w ujęciu ogólnym.
Zasoby, zwłaszcza dla obszaru badań i rozwoju, powinny zostać skoncentrowane na rozwoju nowych sposobów wykorzystania lasów i ich surowców oraz na stworzeniu sprawnie funkcjonujących rynków dla ich produktów i usług.
2.8 Promowanie wykorzystania drewna
2.8.1 Drewno jest surowcem odnawialnym, nadającym się do ponownego wykorzystania, a wytwarzane z niego produkty przechowują znaczne ilości węgla, co spowalnia ocieplanie się klimatu.
Energia pochodząca z lasów może być wykorzystywana zamiast niszczącej środowisko energii wytwarzanej z nieodnawialnych źródeł energii.
2.8.2 W celu promowania wykorzystania drewna należy stworzyć długofalową strategię, skupiającą się między innymi na przeszkodach w wykorzystaniu drewna w prawodawstwie i normach, na działaniach w zakresie badań i rozwoju, innowacyjnym wykorzystaniu drewna, ulepszaniu umiejętności oraz komunikacji i informacji.
2.8.3 Jako część unijnej strategii wspierania innowacyjnych form energii i planu działania na rzecz wykorzystania biomasy, należy promować energię, której źródłem jest drewno.
Rynek energii opartej na drewnie należy rozwijać odpowiednio do zapotrzebowania.
Promowanie energii opartej na drewnie powinno brać pod uwagę potrzeby surowcowe przemysłu drzewnego.
2.8.4 Ważne jest także, by w trakcie definiowania roli leśnictwa i warunków jego działania dostrzegać, że zrównoważone wykorzystanie odnawialnych surowców naturalnych ma kluczowe znaczenie dla konkurencyjności i zrównoważenia rozwoju gospodarczego.
Strategia zrównoważonego rozwoju oraz polityka ochrony środowiska UE, a zwłaszcza strategia na rzecz zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych, muszą uwzględniać szczególną rolę odnawialnych surowców naturalnych w budowaniu bardziej zrównoważonego społeczeństwa.
2.9 Rozwój zdolności i umiejętności w sektorze leśnym
2.9.1 Własność leśna jest w Europie bardzo rozpowszechniona.
Przedsiębiorstwa państwowe i duże przedsiębiorstwa posiadają pokaźne obszary lasów, podczas gdy przedsiębiorstwa należące do pojedynczych rodzin mają niewielkie rozmiary.
Leśnictwo państwowe może odgrywać ważną rolę zarówno w produkcji drewna, jak i w działaniach na rzecz ludności i ochrony środowiska.
2.9.2 Ważne jest rozwijanie umiejętności wszystkich poszczególnych podmiotów związanych z sektorem leśnym (np. pracowników, przemysłu, właścicieli lasów, organizacji doradczych i usługowych, państwowych władz leśnych) oraz ich zdolności stawiania czoła przyszłym wyzwaniom.
Jednym z aspektów tych wysiłków jest poprawianie warunków i zdolności organizacji zainteresowanych podmiotów oraz opracowywanie praktycznych rozwiązań.
Konieczne jest wzmocnienie współpracy pomiędzy sektorem leśnym a społeczeństwem obywatelskim w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju leśnictwa.
2.9.3 Około 60 % lasów UE jest własnością prywatną i należy do około 16 milionów prywatnych właścicieli Należy zapewnić równe szanse dla rodzinnych przedsiębiorstw leśnych w odniesieniu do zrównoważonego leśnictwa, produkcji drewna i dostępu do rynku.
Stowarzyszenia właścicieli lasów okazały się być także skutecznym narzędziem zapewniania informacji dotyczących zrównoważonego leśnictwa oraz podstawą wprowadzania go w życie.
Rozwój stowarzyszeń właścicieli lasów umożliwił również zwalczanie fragmentaryzacji struktury własności lasów.
2.10 Certyfikacja lasów
2.10.1 Certyfikacja lasów to oparta na zasadzie dobrowolności procedura rynkowa mająca na celu promowanie zrównoważonego leśnictwa oraz informowanie klientów i innych grup zainteresowanych podmiotów o zaangażowaniu w zrównoważony rozwój leśnictwa.
Certyfikacja lasów może być wykorzystywana jako działanie wspierające inne działania promujące zrównoważone leśnictwo.
Systemy certyfikacji lasów muszą być zgodne z zasadą dobrowolności oraz z zasadami wiarygodności, otwartości, opłacalności i niedyskryminacji, a także zapewniać różnym podmiotom możliwość uczestnictwa.
2.10.2 Ważne jest, by certyfikacja lasów pozostała instrumentem dobrowolnym.
Na szczeblu wspólnotowym nie powinno się wprowadzać przepisów, które skutecznie zniosłyby dobrowolny charakter certyfikacji i nałożyły na właścicieli lasów oraz inne podmioty związane z leśnictwem obowiązkowe wymagania w zakresie zarządzania lasem, wychodzące poza te zapisane w istniejącym prawie.
2.10.3 Ponieważ certyfikacja lasów jest instrumentem rynkowym, rola UE czy rządów krajowych ogranicza się do wspierania inicjatyw sektora prywatnego i organizacji pozarządowych, które mają na celu jej promowanie.
Rządy nie mogą jednakże odgrywać wiodącej roli w procesie certyfikacji.
2.10.4 UE musi zapewnić, by rynek wewnętrzny funkcjonował bez ograniczeń.
Z perspektywy sektora leśnego ważne jest, by rząd poprzez swoje działania nie wspierał jednego określonego systemu certyfikacji lasów.
Rynek musi oferować inne możliwości i musi istnieć wolna konkurencja.
Zadaniem rządu jest zapewnienie, by nie pojawiały się sztuczne utrudnienia dla handlu.
2.11 UE i badania w dziedzinie leśnictwa
2.11.1 Sektor leśny może stawić czoła tym wyzwaniom, np. w odniesieniu do konkurencyjności i rozwoju zrównoważonego, jedynie poprzez wypracowanie nowych i innowacyjnych procedur, metod produkcji i produktów.
Należy wzmocnić rolę badań oraz działań rozwojowych związanych z dziedziną leśnictwa w obecnych i przyszłych ramowych programach badań UE.
2.11.2 Siódmy program ramowy w dziedzinie badań UE obejmuje lata 2007 — 2013.
Europejskie Platformy Technologiczne są nowym instrumentem przygotowywania i wdrażania programu ramowego.
Europejski przemysł papierniczy (CEPI), przemysł drzewny (Cei-Bois) oraz rodziny będące właścicielami lasów (CEPF) przedstawili Komisji wspólną inicjatywę platformy technologicznej sektora leśnego ("Innowacyjne i zrównoważone wykorzystanie zasobów leśnych").
2.11.3 Należy koniecznie zwiększyć udział projektów badawczych poświęconych oddziaływaniom zmian klimatu, kondycji zdrowotnej lasów oraz odpowiednich systemów monitorowania.
Poprzez działalność badawczą i wynikającą z niej wymianę informacji Unia powinna pogłębiać wiedzę i zachęcać właścicieli lasów do dostosowywania należących do nich lasów do zmian klimatu.
2.12 Koordynacja zagadnień związanych z leśnictwem
2.12.1 Warunkiem wstępnym dla zarządzania sprawami leśnictwa i wdrażania środków z nim związanych jest skuteczna koordynacja pomiędzy tymi obszarami polityki, które mają wpływ na lasy a leśnictwem.
Powinno się dążyć do tego, by Wspólnota w większym stopniu brała pod uwagę wpływ, jaki na leśnictwo mają decyzje podejmowane w różnych obszarach polityki.
2.12.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pochwala pracę zespołu do spraw leśnictwa, złożonego z przedstawicieli różnych służb Komisji (Inter-Service Group on Forestry), w odniesieniu do poprawy koordynacji kwestii związanych z lasami i leśnictwem.
Jednakże poprawa koordynacji i wyjaśnienie zakresów odpowiedzialności wymaga istnienia jednego organu, który byłby odpowiedzialny za koordynację wdrażania, wymianę informacji oraz interakcje pomiędzy różnymi dyrekcjami generalnymi, jak również za komunikację i informowanie władz leśnych Państw Członkowskich oraz właściwych grup zainteresowanych podmiotów.
Należy zapewnić, by koordynacja taka miała miejsce na wystarczająco wysokim szczeblu.
Konieczne jest zapewnienie wystarczającego personelu oraz innych zasobów dla wspólnotowych środków wspierania rozwoju zrównoważonego.
2.12.3 Zarówno Stały Komitet ds. Leśnictwa, jak i Komitet Doradczy ds. Leśnictwa i Korku muszą mieć zapewnione odpowiednie zasoby, aby mogły wykonywać swoją pracę.
Należy zwiększyć możliwości angażowania się grup zainteresowanych podmiotów w podejmowanie decyzji na regularnych posiedzeniach komitetów doradczych.
Należy pogłębić wiedzę specjalistyczną w zakresie leśnictwa dostępną w Państwach Członkowskich w innych grupach roboczych Rady, a w szczególności w Komitecie STAR, gdzie omawiane są zagadnienia związane z leśnictwem.
Koordynacja działań komitetów i grup roboczych zajmujących się zagadnieniami związanymi z leśnictwem powinna być skuteczna, zarówno w odniesieniu do wewnątrzunijnych, jak i międzynarodowych kwestii dotyczących leśnictwa.
Posiedzenia komitetów doradczych i grup roboczych powinny być organizowane w taki sposób, by dyrekcje generalne zajmujące się zagadnieniami istotnymi dla leśnictwa (rolnictwo, energia, środowisko, przedsiębiorstwa, badania) odbywały dyskusje z grupami kluczowych zainteresowanych podmiotów (właściciele lasów i ziemi, przemysł leśny, organizacje pozarządowe i inne zainteresowane strony).
2.12.4 Przy wdrażaniu międzynarodowych zobowiązań ważne jest wyjaśnienie podziału kompetencji pomiędzy Wspólnotę a Państwa Członkowskie oraz respektowanie zasady pomocniczości.
Państwa Członkowskie i Komisja koordynują swoje stanowiska wobec zagadnień o skali międzynarodowej w grupie roboczej ds. leśnictwa Rady.
Należy wzmocnić pozycję tej grupy roboczej oraz przyznać jej formalną i spójną rolę.
3.
Plan działania na rzecz wzmocnienia wdrażania strategii leśnej
3.1.1 Potrzebny jest skuteczny sposób rozwijania zrównoważonego leśnictwa oraz wykorzystania potencjału lasów w celu promowania zrównoważonego rozwoju.
Komitet popiera proponowany przez Komisję plan działania, który może posłużyć jako instrument koordynacji oraz ramy odniesienia dla wdrażania środków w sektorze leśnym.
3.1.2 EKES zaleca, by Komisja wraz z Państwami Członkowskimi sformułowała jasną wizję i strategiczne cele dla lasów UE w ramach europejskiego modelu leśnictwa.
Powinny one być oparte na i zgodne z dotyczącymi lasów decyzjami Deklaracji z Rio i Agendy 21, uprawomocnionymi przez światowy szczyt w sprawie zrównoważonego rozwoju (WSSD) w Johannesburgu.
Został tam potwierdzony fakt, że zrównoważona gospodarka leśna jest jednym z aspektów rozwoju zrównoważonego.
Ponadto, działania Wspólnoty powiązane z leśnictwem powinny zwiększać wkład lasów w tworzenie zrównoważonego społeczeństwa oraz w realizację ogólnych celów rozwojowych, włącznie ze strategią lizbońską, strategią z Göteborga oraz Milenijnymi Celami Rozwoju.
3.1.3 Bazując na zaleceniach zawartych w niniejszej opinii, pożądana wizja powinna obejmować przynajmniej opisane poniżej zagadnienia.
Europejskie lasy oraz leśnictwo i przemysł drzewny będą kluczowym czynnikiem przyczyniającym się do budowania zrównoważonego europejskiego społeczeństwa.
Zorientowane na rynek, realne z gospodarczego punktu widzenia i konkurencyjne leśnictwo, produkcja drewna i przemysł leśny wzmacniające regionalne sieci gospodarcze zapewniają miejsca pracy i środki do życia oraz mogą mieć szczególny wpływ na gospodarkę i rozwój regionów.
Lasy stanowią zasadniczą podstawę usług użyteczności publicznej i odgrywają także ważną rolę poprzez swoje wartości rekreacyjne i kulturowe oraz ekologiczne.
Europejski sektor leśny zapewnia innowacyjne know-how oraz wysoko rozwinięte technologie.
UE powinna aktywnie uczestniczyć w międzynarodowych procesach dotyczących leśnictwa, zgodnie z decyzjami WSSD i Forum Leśnego ONZ (UNFF).
3.1.4 Strategiczne cele zawarte w planie działania powinny opierać się na zasadzie koordynacji i wnoszenia wartości dodanej do istniejącej polityki leśnej.
Sektor leśny powinien być uznawany za niezależny i powinno się zatem przeprowadzać ocenę ex-ante wszystkich związanych z nim, znajdujących się w przygotowaniu polityk i środków.
3.1.5 Plan działania UE na rzecz zrównoważonej gospodarki leśnej powinien obejmować wszystkie aspekty zrównoważonego leśnictwa oraz całość łańcucha produkcji w leśnictwie.
Jednak w celu zapewnienia skutecznego wykorzystania zasobów wspólnotowych w ramach planu działania, musi być możliwe wyznaczenie działań i środków, na które w pierwszej kolejności należy przyznać środki.
3.1.6 Ważne jest, by plan działania zapewniał uwzględnienie perspektywy leśnictwa przy wdrażaniu innych polityk wspólnotowych, np. polityki w zakresie ochrony środowiska, energii, rozwoju obszarów wiejskich oraz przemysłu, tak by promować leśnictwo w sposób, który w równym stopniu uwzględnia gospodarczy, ekologiczny, społeczny i kulturowy wymiar zrównoważonego rozwoju.
3.1.7 W ramach planu działania należy opracować metody gromadzenia i oceny informacji o usługach w zakresie ochrony środowiska.
Plan ten powinien wspierać przygotowywanie innowacyjnych i opartych na potrzebach rynku modeli operacyjnych dla pełnienia przez lasy ich funkcji ekologicznych.
Należy zbadać możliwości wykorzystania opartych na mechanizmach rynkowych systemów płatności dla celów rekompensowania właścicielom lasów świadczenia usług na rzecz środowiska, niezwiązanych z wykorzystaniem drewna (np. ochrona zasobów wodnych, wychwytywanie dwutlenku węgla).
3.1.8 Priorytetem powinno być stworzenie optymalnego środowiska dla zapewnienia konkurencyjności i rentowności sektora leśnego.
Plan działania powinien określać sposoby wspierania opracowywania innowacyjnych modeli operacyjnych, które wniosą wartość dodaną w leśnictwie oraz promowania inicjatyw gospodarczych w sektorze leśnym.
Powinno to obejmować przepisy dla ustanowienia wizualnej europejskiej giełdy drewna, która dawałaby natychmiastowy, globalny i przejrzysty obraz trendów gospodarczych (popytu i podaży) w odniesieniu do typów drewna i do której właściciele lasów mieliby stały dostęp (za pośrednictwem internetu).
3.1.9 Kluczowym elementem planu działania musi być promowanie wykorzystania drewna i innych produktów leśnych jako materiałów odnawialnych i przyjaznych dla środowiska.
W ramach planu działaniu musi zostać sporządzony i wdrożony program komunikacji i informowania o drewnie i innych produktach leśnych.
Plan działania musi także brać pod uwagę wykorzystanie drewna jako odnawialnego źródła energii.
3.1.10 Ponadto plan działania musi wspierać promocję badania i rozwoju w dziedzinie lasów.
Jednym z aspektów takich działań byłoby włączenie głównych projektów badawczych dotyczących leśnictwa do siódmego ramowego programu w dziedzinie badań UE oraz wspieranie inicjatywy utworzenia platformy technologicznej sektora leśnego.
Badania naukowe (kontrakty badawcze) przeprowadzane wspólnie z odpowiednimi wydziałami leśnymi europejskich uniwersytetów powinny pozwolić na ustalenie, ilu pracowników potrzebuje europejski przemysł leśny oraz jakie powinni oni mieć kwalifikacje, tak by sektor mógł działać efektywnie w sposób zrównoważony i przyjazny dla środowiska, zgodnie z prawem, uregulowaniami i wymogami procesów certyfikacji.
Powinny także zostać przeprowadzone badania klastrów leśnych.
3.1.11 Plan działania powinien także usiłować ustalić, jak własne wysiłki UE mogą wspierać proces europejskiej konferencji ministrów ds. leśnictwa oraz wdrażanie decyzji tam podjętych.
Powinien w szczególności wzmacniać realizację krajowych programów leśnych zgodnie z ogólnym podejściem przyjętym na europejskiej konferencji ministrów ds. leśnictwa.
3.1.12 Plan działania powinien przewidywać międzypaństwowe programy wymiany pracowników leśnictwa, tak by mogli oni poznać silne i słabe strony systemów krajowych i dzięki temu wypracować nowe podejścia do pracy w swoich ojczystych krajach.
3.1.13 Jednym z aspektów planu działania powinno być określenie praktycznych sposobów poprawy koordynacji i komunikacji w odniesieniu do podejmowania decyzji dotyczących lasów na szczeblu unijnym.
Europejska platforma informacji i komunikacji, zaprojektowana tak, by przybliżyć społeczeństwo do Europy, powinna połączyć różnorodne i interesujące działania europejskiego sektora leśnego oraz bezpośrednio informować o nich poszczególne zainteresowane strony sektora w poszczególnych krajach i regionach.
3.1.14 Wdrażanie planu działania wymaga także rozdzielenia odpowiedzialności oraz przyznania odpowiednich środków.
3.1.15 Istotnym elementem planu działania muszą być środki na rzecz zwiększenia i ochrony bioróżnorodności w lasach.
Ponadto należy zwiększać bioróżnorodność na obszarach chronionych poprzez specjalne programy promocji (np. nagroda Natura 2000) oraz poprzez podnoszenie świadomości i akceptacji dla tych działań wśród społeczeństwa, właścicieli lasów i odpowiednich stowarzyszeń.
Aby zapewnić bioróżnorodność na pozostałych obszarach leśnych, należy rozbudować instrumentarium gwarantujące zachowanie i poprawę typowej dla lasów różnorodności gatunkowej.
Trzeba także wspierać tworzenie obszarów objętych całkowitą ochroną.
Z uwagi na szczególne zobowiązania, lasy państwowe powinny stanowić centralny punkt tych działań, natomiast dla lasów prywatnych należy stworzyć odpowiednie systemy gratyfikacji.
3.1.16 Aby móc ocenić skuteczność przyjętych środków i instrumentów, niezbędne jest rozbudowanie w planie działania rożnych systemów monitorowania i włączenie ich do ogólnej koncepcji.
Dlatego też niezbędne jest objęcie leśnej bioróżnorodności dokumentacją kartograficzną, tak wewnątrz, jak i na zewnątrz obszarów chronionych oraz jej badanie i monitorowanie.
Tak samo niezbędne są regularne i szeroko zakrojone badania stanu lasów.
Badania i monitoring mają służyć sprawdzeniu, w jakim stopniu środki odnoszące się do lasów mogą przyczynić się do zachowania bioróżnorodności.
4.
Wnioski
4.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) jest zdania, że strategia leśna i jej wdrażanie nadal powinny być oparte na zasadzie pomocniczości oraz na idei leśnictwa zrównoważonego pod względem gospodarczym, ekologicznym, społecznym i kulturowym.
4.2 EKES podkreśla, że przy wdrażaniu strategii leśnej należy zwrócić uwagę na dostosowanie jej celów do strategii lizbońskiej i strategii z Göteborga.
4.3 EKES sądzi, że Unia Europejska powinna konsekwentnie dążyć do wypracowania światowego, prawnie wiążącego porozumienia dotyczącego zarządzania, ochrony i zrównoważonego rozwoju wszystkich rodzajów lasów, które byłoby zgodne z zasadami leśnictwa przyjętymi na konferencji ONZ dotyczącej środowiska naturalnego i rozwoju w 1992 roku oraz stanowiłoby podstawę wdrażania propozycji środków przyjętych przez Międzyrządowy Zespół Leśny oraz Międzyrządowe Forum Leśne.
EKES podkreśla także, że Unia Europejska musi podjąć kroki w celu zapewnienia, by istniejące procesy i instrumenty mające promować zrównoważone leśnictwo były w pełni brane pod uwagę w międzynarodowych porozumieniach dotyczących środowiska naturalnego.
4.4 EKES zauważa, że konferencje ministerialne, na których omawia się zagadnienia ochrony europejskich lasów, mają do odegrania ważną rolę na polu współpracy państw europejskich dotyczącej lasów, a decyzje podejmowane na takich konferencjach powinny być, gdy jest to konieczne, włączane do europejskiej strategii leśnej.
4.5 EKES wskazuje na pozytywny wpływ sektora leśnego na zatrudnienie i żywotność obszarów wiejskich oraz na rozwój działalności gospodarczej na terenach wiejskich.
Środki dotyczące leśnictwa realizowane w kontekście polityki rozwoju obszarów wiejskich powinny opierać się na krajowych programach leśnych, które powinny promować osiąganie celów strategii leśnej UE.
EKES wzywa także do utworzenia systemów monitorowania środków Państw Członkowskich dotyczących leśnictwa, wprowadzonych w ramach dyrektywy w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, współfinansowanych przez UE oraz ich wpływu.
EKES podkreśla, że wsparcie dla leśnictwa w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich nie powinno zakłócać konkurencji na rynku drewna i innych produktów leśnych.
4.6 EKES podkreśla pozytywny wpływ lasów na zdrowie człowieka, jego stan ducha i regenerację sił.
Dlatego też wzywa on Państwa Członkowskie do przestrzegania zasady możliwości dostępu ogółu do zasobów przyrodniczych, zapewniając wolny wstęp do lasów wszystkim obywatelom, ustalając jednocześnie zakres ich odpowiedzialności odnośnie do przestrzegania prawa, zasad wstępu do lasów wyznaczonych przez ich właścicieli, jak i przepisów ochrony przyrody.
4.7 Zdaniem EKES-u wyważone wdrażanie strategii leśnej wymaga, by decyzje podejmowane w ramach polityki ochrony środowiska Unii Europejskiej oraz cele rozwoju leśnictwa UE były spójne i wzajemnie się uzupełniały.
4.8 EKES zauważa, że ochrona lasów i płynących z nich korzyści dla środowiska i społeczeństwa jest ważnym aspektem zrównoważonego leśnictwa oraz że przy ochronie lasów i świadczeniu usług w zakresie ochrony środowiska należy przeznaczyć środki na opracowanie modeli operacyjnych, które zachęcają do podejścia dobrowolnego i zorientowanego na potrzeby rynku.
Zapewnianie korzyści społecznych i środowiskowych potrzebnych społeczeństwu nie może ograniczać niepotrzebnie praw własności i praw decyzyjnych właścicieli czy zagrażać opłacalności leśnictwa prowadzonego zgodnie z prawodawstwem i zasadami zrównoważonego leśnictwa.
4.9 EKES sądzi, że istotne jest dostrzeżenie znaczenia lasów i produktów z nich uzyskiwanych dla kontroli zmian klimatu oraz że UE powinna promować działalność badawczą i wymianę informacji dotyczących dostosowania do zmian klimatu.
4.10 EKES jest zdania, że Komisja Europejska powinna zwrócić szczególną uwagę na zagadnienia, które mogą wzmocnić wysiłki Wspólnoty w zakresie tworzenia środowiska sprzyjającego zrównoważonemu leśnictwu.
EKES wierzy, że wyważone wdrażanie strategii leśnej, jak i strategii lizbońskiej i strategii z Göteborga, wymaga zwrócenia większej uwagi na promowanie komercyjnego wykorzystania lasów oraz na rentowność, konkurencyjność i zatrudnienie w sektorze leśnym.
4.11 EKES mniema, że konieczne jest promowanie wykorzystania drewna i innych produktów leśnych jako odnawialnych i przyjaznych dla środowiska surowców i źródeł energii oraz że należałoby na tym polu sporządzić długookresową strategię.
4.12 EKES uważa za ważne promowanie zdolności odpowiednich podmiotów do przyczyniania się do rozwoju zrównoważonego leśnictwa.
EKES uważa za ważne także, by właściciele małych obszarów leśnych mieli możliwość rozwinięcia leśnictwa w sposób zrównoważony dzięki wzmacnianiu organizacji reprezentujących prywatnych właścicieli lasów.
Konieczne jest zwiększenie zdolności instytucjonalnych w zakresie promowania zrównoważonego leśnictwa w nowych Państwach Członkowskich; szczególnym wyzwaniem jest rozwój struktur własności prywatnej i struktur instytucjonalnych dla prywatnej własności lasów.
4.13 EKES wskazuje na fakt, że certyfikacja lasów jest dobrowolnym, zorientowanym na potrzeby rynku narzędziem promowania zrównoważonego leśnictwa.
EKES uznaje za istotne, by UE przyjęła odpowiedzialność za sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego i zapewniła, by certyfikacja lasów nie stała się sztucznym utrudnieniem w handlu.
4.14 EKES jest zdania, że ważne jest wzmacnianie zgodności z zasadami rozwoju zrównoważonego, wydajności oraz konkurencyjności sektora leśnego poprzez badania i rozwój.
4.15 EKES uważa za konieczne dalsze pogłębienie koordynacji pomiędzy głównymi zagadnieniami polityki oraz lepsze odzwierciedlanie w procesach decyzyjnych różnych polityk sektorowych ich wpływu na sektor leśny.
W celu poprawy koordynacji powinien zostać wyznaczony jeden organ odpowiedzialny za wdrażanie strategii leśnej oraz za komunikację z poszczególnymi dyrekcjami generalnymi, Państwami Członkowskimi, władzami leśnymi i grupami zainteresowanych podmiotów.
4.16 EKES wspiera propozycje Komisji w zakresie wdrożenia specjalnego planu działania dla realizacji strategii leśnej.
EKES jest zdania, że jest istotne, by plan ten określał priorytety i kompetencje oraz by zapewnione zostały odpowiednie środki na wprowadzenie go w życie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze nasion
COM(2005) 384 końcowy — 2005/0164 (CNS)
(2006/C 28/12)
Dnia 21 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 36 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
27 września 2005 r. Prezydium Komitetu powierzyło Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego opracowanie opinii w tej sprawie.
Ze względu na pilny charakter prac Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podjął na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) decyzję o powołaniu Gilberta BROSA na sprawozdawcę generalnego i przyjął następującą opinię 61 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się.
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że powstało nowe rozporządzenie zawierające liczne zmiany w stosunku do rozporządzenia nr 2358/71.
Wniosek Komisji ma jednak charakter zawężający i należałoby go zmienić.
W szczególności klauzula ochronna nie może ograniczać się do państw niebędących członkami Światowej Organizacji Handlu, lecz powinna obejmować wszystkie kraje trzecie.
1.2 Komitet proponuje, by przywrócić w tekście motyw 2 rozporządzenia (EWG) nr 2358/71:
"sytuację na rynku nasion charakteryzuje potrzeba utrzymania cen konkurencyjnych dla cen na rynku światowym dla tych produktów; w związku z tym należy podjąć odpowiednie środki w celu ustabilizowania rynku, a także zapewnienia odpowiednich dochodów producentom;"
1.3 Komitet proponuje, by przywrócić w tekście motyw 6 rozporządzenia (EWG) nr 2358/71, rozszerzając jego zakres, tak aby objął wszystkie produkty wrażliwe:
"odnośnie do krzyżówki kukurydzy przeznaczonej na siew produkcji nasion wrażliwych, konieczne jest uniknięcie zakłóceń na rynku Wspólnoty spowodowanych ofertami złożonymi na rynku światowym po nienormalnie niskich cenach; w tym celu powinny zostać ustalone ceny referencyjne dla tychego produktówu oraz opłata wyrównawcza powinna być dodana do opłat celnych tam, gdzie ceny oferty franko granica łącznie z cłami są niższe od cen referencyjnych".
1.4 Komitet proponuje następującą zmianę artykułu 7 ustęp 1:
Jeżeli w związku z przywozem lub wywozem funkcjonowanie rynku Wspólnoty jednego lub kilku produktów wymienionych w art. 1 zostanie poważnie zakłócone lub jeżeli zaistnieje poważne ryzyko wystąpienia takich zakłóceń, które mogą przeszkodzić w realizacji celów wyznaczonych w art. 33 Traktatu, w handlu z krajami trzecimi państwami, które nie należą do Światowej Organizacji Handlu, można zastosować właściwe środki do momentu ustąpienia tych zakłóceń lub ryzyka ich wystąpienia.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Celem wniosku Komisji Europejskiej dotyczącego rewizji WOR w sektorze nasion jest zasadniczo konsolidacja rozporządzenia (EWG) nr 2358/71 wskutek licznych modyfikacji i reformy WPR.
Ogranicza on jednak politykę rolną w dziedzinie nasion do jej najprostszej postaci, tj. do utrzymania klauzuli ochronnej i do postulatu wymiany informacji statystycznych między Państwami Członkowskimi.
2.2 Nie można traktować nasion jako prostego surowca rolnego.
Stanowią one strategiczny czynnik produkcji ze względu na ich rolę nie tylko w procesie adaptacji łańcucha produkcyjno-dystrybucyjnego w sektorze rolnym i rolno-spożywczym, lecz także w ciągłym odpowiadaniu na oczekiwania konsumentów (np. w przypadku produkcji nieopartej na organizmach zmodyfikowanych genetycznie).
Nasiona są bowiem, dzięki swojej charakterystyce genetycznej i właściwościom, pierwszym ogniwem, za pomocą którego można odpowiadać na wymogi rynku i na oczekiwania obywateli dotyczące bezpieczeństwa żywności i poszanowania środowiska naturalnego.
WOR w sektorze nasion musi określić bardziej ambitne środki ochrony, wsparcia i ukierunkowania europejskiej produkcji rolnej.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Przy ponownej analizie rozporządzenia konieczne jest rzeczywiste uwzględnienie artykułów 33 i 34 Traktatu.
Mianowicie należy przynajmniej przywrócić w tekście motywy 2 i 6 rozporządzenia (EWG) nr 2358/71: Chodzi o to, by nadać Komisji Europejskiej zdolność działania w wypadku zaistnienia trudności na rynkach nasion, tak aby przestrzegano traktatów i spełniano wymagania konsumentów europejskich.
3.2 Lista produktów objętych tą WOR (art. 1) będzie — z punktu widzenia prawodawcy — bardziej spójna, jeśli odniesieniem dla ich uporządkowania staną się — obok nomenklatury celnej — dyrektywy nr 66/401 i 66/402 [1] z 1966 r. dotyczące zbytu nasion.
3.3 W omawianym wniosku klauzula ochronna uprawniająca Komisję do przedsięwzięcia środków w wypadku poważnych zakłóceń mogących zagrozić realizacji celów artykułu 33 Traktatu została znacząco ograniczona do państw niebędących członkami WTO.
Wszyscy obecni konkurenci Unii Europejskiej w dziedzinie produktów wytwarzanych przy użyciu zaawansowanej technologii, takich jak nasiona, to kraje rozwinięte (Stany Zjednoczone, Chile, Australia, Nowa Zelandia…).
Wszystkie one są, rzecz jasna, członkami WTO.
Nie jest więc właściwe ograniczenie zastosowania klauzuli ochronnej do państw niebędących członkami WOR.
3.4 Jakość nasion oraz jej kontrole regulowane są w Państwach Członkowskich przez dyrektywy 66/401, 66/402, 2002/54 i 2002/57.
W krajach trzecich trzeba zapewnić ten sam poziom jakości nasion.
Ponieważ ten ostatni punkt wchodzi w zakres negocjacji na temat wzajemnego uznawania między Unią Europejską a krajami trzecimi, WOR powinna obejmować wspomniany wymóg jakości (np. można go zawrzeć w motywach).
3.5 WOR powinna określić rzeczywistą politykę wsparcia dla samoorganizacji producentów.
Produkcja nasion przebiega w ramach obowiązkowego kontraktu zawartego między przedsiębiorstwem nasiennym a rolnikiem.
Rolnik-producent nasion jest bowiem obowiązany do dostarczenia całości swoich zbiorów przedsiębiorstwu, z którym zawarł kontrakt na mocy rozporządzenia z 1994 r.
[2] w sprawie ochrony nowych gatunków roślin. W takiej sytuacji byłoby interesujące, gdyby WOR wsparła samoorganizację rolników, często bezsilnych w obliczu przedsiębiorstw, i zdefiniowała minimalne zasady kontraktacji.
3.6 Powinna ona określić środki umożliwiające lepsze gromadzenie informacji statystycznych, zgodnie z celami motywu 8 wniosku.
3.7 Komisja powinna stworzyć sprawną procedurę wdrażania klauzul ochronnych.
Bardzo trudno jest bowiem dowieść, że odosobnione przypadki importu po niskich cenach "zagrażają realizacji celów artykułu 33 Traktatu", jak to zostało ujęte we wniosku Komisji, lub że nie respektują one oczekiwań konsumentów europejskich.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina
COM (2005) 395 końcowy — 2005/0160 (CNS)
(2006/C 28/13)
Dnia 21 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
27 września 2005 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego przygotowanie prac w tej sprawie.
Biorąc pod uwagę naglący charakter prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na 421. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) mianował sprawozdawcę generalnego Pedro Mauricio BARATO TRIGUERO oraz, stosunkiem głosów 88 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje zmiany zaproponowane przez Komisję do postanowień rozporządzenia Rady 1493/1999 oraz do jego załączników [1].
Wspomniane modyfikacje przynoszą konieczne zmiany w celu dostosowania rozporządzenia do realiów sektora wina.
Jednakże EKES proponuje, aby węgiel drzewny dla celów enologicznych był także używany w przypadku win niemusujących, z braku powodów usprawiedliwiających jego wyłączenie z akceptowanych praktyk.
1.2 W zgodzie z kryteriami technicznymi, wspomniane zastosowanie stanowi jedyny możliwy do kontrolowania i nie wykazujący przeciwwskazań sposób usuwania ochratoksyny z czerwonych win, w których jej zawartość jest zbyt wysoka.
1.3 W opinii Komitetu propozycja Komisji zastąpienia podpunktu i) w punkcie 1 aneksu IV następującym tekstem: "obróbka moszczu oraz nowego wina w czasie fermentacji węglem drzewnym dla celów enologicznych, w ramach pewnych ograniczeń" powinna zostać zmieniona w taki sposób, aby dopuścić obróbkę węglem drzewnym win niemusujących.
1.4 Wniosek Komisji powinien więc brzmieć: "obróbka moszczu, nowego wina w czasie fermentacji oraz win niemusujących węglem drzewnym dla celów enologicznych, w ramach pewnych ograniczeń".
2.
Uzasadnienie
2.1 Komisja Europejska proponuje zmienić rozporządzenia Rady nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina.
2.2 EKES jest zdania, że wniosek Komisji stanowi logiczne następstwo koniecznego dostosowania prawodawstwa wspólnotowego w obliczu przystąpienia nowych państw oraz zmian, które zaszły w europejskim sektorze wina.
Wniosek niesie ze sobą większą przejrzystość i jasność, zapewniając ramy prawne dla praktyk enologicznych uznanych i zaakceptowanych przez Międzynarodową Organizację Winorośli i Wina.
2.3 EKES zgadza się z wprowadzeniem dwuwęglanu dimetylu (DMDC) jako nowej praktyki enologicznej, lecz podkreśla, że sektor wina byłby pozbawiony alternatywnych technik w przypadku, gdyby Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów zdecydowała się zmniejszyć maksymalną zawartość siarczynów oraz zredukować lub wyeliminować DMDC, biorąc pod uwagę to, że zwiększa on zawartość metanolu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Solidarności Unii Europejskiej
COM(2005) 108 wersja ostateczna — 2005/0033 (COD)
(2006/C 28/14)
Dnia 27 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 3 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Paulo BARROS VALE.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 74 głosami za, bez głosów przeciw i przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (FSUE) został utworzony w 2002 r.; jego celem jest udzielanie pomocy regionom Państw Członkowskich lub państw kandydujących, które dotknęła poważna klęska.
1.2 Fundusz Solidarności UE powinien być możliwie jak najbardziej elastyczny i podlegać ograniczonym do minimum procedurom administracyjnym, tak aby można było natychmiastowo skierować pomoc do dotkniętych regionów.
1.3 Budżet FSUE na lata 2002 — 2006 wynosi około 1 mld euro rocznie.
1.4 Rada ma dokonać przeglądu i aktualizacji rozporządzenia dotyczącego FSUE przed końcem 2006 r., a niniejsza opinia dotyczy właśnie tej aktualizacji.
1.5 FSUE w obecnej postaci ogranicza się do klęsk żywiołowych, przez co bardzo trudno wykorzystać jego środki w przypadku katastrof przemysłowych, zamachów terrorystycznych czy nawet poważnego zagrożenia zdrowia publicznego.
1.6 Obecny próg finansowy wymagany do uruchomienia środków z FSUE jest bardzo wysoki (3 mld euro dla kosztów wynikających ze szkód bezpośrednich lub ponad 0,6 % DNB), w związku z czym ponad 2/3 pomocy udzielono w ramach klauzuli o okolicznościach wyjątkowych, której budżet wynosi jedynie 75 mln euro.
2.
Nowy wniosek Komisji
2.1 Kwestie ogólne
2.1.1 Zakres terytorialny FSUE pozostaje niezmieniony, tzn. nadal obejmuje obecne Państwa Członkowskie i państwa przystępujące do UE.
2.1.2 Zakres tematyczny został poszerzony i zawiera teraz, poza klęskami naturalnymi, także klęski technologiczne lub przemysłowe, zamachy terrorystyczne i sytuacje zagrożenia zdrowia publicznego.
2.1.3 "Poważna klęska", w rozumieniu zasad przyznawania pomocy z funduszu FSUE, może być definiowana na dwa sposoby, tj. według kryterium ilościowego lub politycznego:
2.1.3.1 Kryterium ilościowe: próg finansowy pozwalający na uruchomienie środków z FSUE został obniżony z 3 mld do 1 mld euro, lub z 0,6 % na 0,5 % DNB; pozwoli to na uruchomienie Funduszu w większej ilości przypadków.
2.1.3.2 Kryterium polityczne: w pewnych ściśle określonych okolicznościach (a szczególnie wtedy, gdy pełna skala szkód nie jest znana w momencie podejmowania decyzji), Komisja może uruchomić Fundusz, nawet jeśli kryterium ilościowe nie zostało spełnione.
2.1.4 Państwa sąsiadujące z państwem dotkniętym klęską mogą także uzyskać pomoc, jeśli również odczuwają skutki klęski.
2.1.5 Także w przypadku FSUE należy zapewnić przestrzeganie zasady pomocniczości.
2.1.6 We wniosku Komisji proponuje się również taką opcję, aby państwo dotknięte klęską mogło wnioskować o zaliczkę (ok. 5 % całości przewidywanych kosztów działań podlegających finansowaniu, maksymalnie do 5 mln EUR), którą dostawałoby natychmiast po złożeniu wniosku o pomoc.
Suma ta musi być zwrócona przez dane państwo, jeśli okaże się, że wniosek nie kwalifikuje się do dotacji w ramach Funduszu.
2.1.7 Przy przyznawaniu pomocy musi być zachowana zasada proporcjonalności, w zależności od rozmiaru szkód, wielkości kraju i powagi przyszłych reperkusji klęski.
2.1.8 Odpowiedzialność za zastosowanie dotacji leży po stronie państwa-beneficjenta, zgodnie z warunkami rozporządzenia; państwo to musi przedstawić szczegółowe sprawozdanie dotyczące finansowej realizacji dotacji wraz z uzasadnieniem wydatków.
2.1.9 We wniosku Komisji zaproponowano utrzymanie budżetu FSUE na poziomie 1 mld euro rocznie.
2.1.10 Ogólny budżet Unii Europejskiej nie przewiduje środków na potrzeby FSUE.
Kiedy Fundusz jest uruchamiany, środki kierowane są z budżetu korygującego.
2.1.11 Jeśli roczna kwota środków pomocy przekroczy pułap budżetowy, można wykorzystać środki Funduszu na rok następny, co zapewni przyznanie pomocy, o ile jest to uzasadnione.
3.
Uwagi ogólne i szczegółowe
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji, aby rozszerzyć zakres Funduszu Solidarności i wyposażyć go w możliwość szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych.
3.2 EKES uważa jednak, że należy dopracować kilka kwestii we wniosku Komisji, aby go ulepszyć i nadać mu większą skuteczność; w ten sposób Fundusz stałby się silnym i elastycznym instrumentem do dyspozycji UE, który pozwoliłby mieszkańcom terenów nim objętych skorzystać z solidarnego wsparcia unijnego.
Fundusz ten musi być wolny od biurokracji i wyposażony w reguły pozwalające na podjęcie działań pomocowych w obliczu różnego rodzaju klęsk, niezależnie od ich przyczyny, w najbardziej krytycznych chwilach dla społeczności, którym ma służyć.
Powinien nie tylko dawać wartościowe wsparcie przy odbudowie infrastruktury i normalizacji życia gospodarczego i społecznego, ale także stanowić wyraźny sygnał polityczny kierowany przez Europę do jej obywateli dotkniętych katastrofą.
3.3 Chociaż wielkość proponowanych środków finansowych wydaje się dopasowana do potrzeb wniosków otrzymanych w ubiegłych latach, EKES wątpi, czy byłaby wystarczająca na pokrycie potrzeb w wypadku poważnej katastrofy, jak np. trzęsienie ziemi, fala tsunami, ogólnoeuropejska pandemia czy zamach lub wypadek z bronią masowego rażenia.
Choć sytuacje takie są naprawdę wyjątkowe, należy je przewidzieć i uwzględnić w odpowiednim mechanizmie, także natury wyjątkowej, z którego Unia mogłaby skorzystać, gdyby kiedyś zdarzyła się klęska takich rozmiarów.
3.4 Reguły określające dostęp do Funduszu Solidarności muszą być, zdaniem EKES-u, proste i jasne, a jego procedury administracyjne muszą być ograniczone do minimum; reguły te muszą ponadto zawierać mechanizmy zapewniające przejrzystość oraz mechanizmy oceny i monitorowania wykorzystania środków udostępnionych państwu-beneficjentowi.
3.5 Biorąc pod uwagę aktualną koniunkturę budżetową UE i obecną sytuację gospodarczą w Europie, EKES nie sprzeciwia się proponowanej zmiennej formie budżetu o ustalanym z góry pułapie.
Komitet uważa jednak, że FSUE powinien jak najszybciej zyskać status "stałego funduszu autonomicznego" o własnym stałym budżecie rocznym, z którego "pozostałości" niewykorzystane w danym roku tworzyłyby rezerwę na wielkie katastrofy.
3.6 Odnośnie przepisów dotyczących terminu wykorzystania pomocy, EKES uważa, że wniosek Komisji jest krokiem w dobrym kierunku, i przyjmuje z zadowoleniem planowany mechanizm szybkiego reagowania, który pozwoli na zapewnienie pomocy natychmiast po stwierdzeniu faktów, co jest głównym celem uruchamiania FSUE.
3.7 Co się tyczy szacowania szkód, Komitet uważa, że jest to postępowanie nie tylko skomplikowane, ze względu na skalę sytuacji objętych proponowanym rozporządzeniem, ale też może być bardzo niedoskonałe, ze względu na szeroki zakres kosztów i zaangażowanych podmiotów oraz to, że dotyczy ono szkód własności tak publicznej, jak i prywatnej.
Ze względu na krótki termin składania wniosków do Komisji oraz zróżnicowanie interesów i typu dóbr materialnych dotkniętych szkodami, koszty usuwania skutków klęski mogą być oszacowane zbyt nisko lub zbyt wysoko.
Dlatego też wnioski składane przez państwa muszą być oceniane bardzo skrupulatnie, z odwołaniem się do specjalistów, danych historycznych i zgromadzonych danych statystycznych i z uwzględnieniem wskaźników gospodarczych, zgodnie z poziomem cen w państwie otrzymującym pomoc.
3.8 Odnośnie do rodzajów kosztów pokrywanych przez Fundusz, EKES uznaje za odpowiednią listę działań kwalifikujących się do dotacji, zamieszczoną w art. 4 proponowanego rozporządzenia, ale życzyłby sobie, aby wprowadzić dodatkową kategorię o następującej treści: "inne działania w interesie publicznym mające na celu normalizację życia społecznego i gospodarczego społeczności i obszarów dotkniętych klęską, przy jednoczesnym otwarciu dostępu do FSUE dla wszystkich podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z postanowieniami i gwarancjami, które pozostają do określenia".
Celem wprowadzenia tego nowego punktu jest uelastycznienie procesu decyzyjnego w sytuacjach wyjątkowych i uwzględnienie w ten sposób nieprzewidywalnego charakteru zdarzeń należących do zakresu działania FSUE; chodzi o sytuacje, w których struktury społeczne i produkcyjne byłyby zagrożone, gdyby nie istniała możliwość udzielania pomocy w wypadku szkód własności prywatnej.
3.8.1 Co się tyczy owego otwarcia dostępu do Funduszu, należy zauważyć, że dostępne środki były wykorzystywane w niewielkim stopniu, zwłaszcza z powodu klauzuli ograniczającej wykorzystanie funduszy tylko do wydatków publicznych.
Uniemożliwia to uwzględnienie sytuacji, które w istocie wpisują się w filozofię działania FSUE.
3.8.2 Tym samym, należy także przeanalizować wysokość progu, tak aby dostosować potencjał interwencji w ramach Funduszu do lokalnych potrzeb i regionalnej skali niektórych zjawisk naturalnych.
3.9 EKES uważa, że ostatecznymi beneficjentami działań Funduszu muszą być obywatele Unii Europejskiej.
Tylko ze względów organizacyjnych i logistycznych beneficjentami pośrednimi są państwa, ponieważ to one otrzymują odpowiednie środki z budżetu FSUE.
Jednak także z tego względu organizacje państwowe nie powinny być jedynymi odbiorcami środków publicznych przeznaczonych na interwencje Funduszu; organizacje społeczeństwa obywatelskiego zaangażowane w dotowane działania powinny również otrzymywać te środki, gdyż bez ich pomocy państwa zazwyczaj nie są w stanie przeprowadzić działań interwencyjnych w obliczu klęski.
Straż pożarna, wolontariackie organizacje społeczeństwa obywatelskiego zajmujące się ochroną zdrowia i opieką społeczną oraz inne podmioty społeczeństwa obywatelskiego powinny otrzymywać należną rekompensatę za swoje oddanie, wysiłek i poniesione koszty, ponieważ ich budżety zwykle nie są przygotowane na wydarzenia o tak wielkiej skali.
3.10 EKES uważa, że należy także zrewidować zakres terytorialny FSUE, tak aby w przypadku klęski można było zapewnić wsparcie również państwom niegraniczącym bezpośrednio z państwem dotkniętym klęską.
Katastrofy na dużą skalę (np. katastrofy nuklearne) mogą dotknąć także inne kraje, niegraniczące bezpośrednio z państwem, gdzie wydarzyła się katastrofa. Kraje te również powinny kwalifikować się do otrzymania pomocy z Funduszu.
W sytuacji, gdy inne kraje zostały dotknięte skutkami klęski i skoro pomoc z Funduszu została już uruchomiona, musi być ona zastosowana we wszystkich dotkniętych państwach, nawet jeśli część z nich nie spełnia wymogu progu finansowego określonego w art. 2 wniosku Komisji.
3.11 Zdaniem EKES-u, kwestia sąsiedztwa dotyczy także państw, które nie są ani państwami członkowskimi UE ani kandydującymi do niej, gdyby zostały one dotknięte wydarzeniem mającym początek w państwie członkowskim lub kandydującym.
Jeśli FSUE miałby zostać uruchomiony ze względu na wydarzenie mające początek lub spowodowane na obszarze należącym do jego zakresu terytorialnego, inne państwa ościenne także zasługują na solidarność UE, czy to za pośrednictwem FSUE, czy też innych instrumentów współpracy międzynarodowej, o ile nie zakłóci to i nie pomniejszy innych działających już programów współpracy.
3.12 EKES uważa za konieczne, aby Fundusz był uruchamiany także w przypadku klęsk wynikających z nagromadzenia się lub długiego trwania sytuacji nie od razu uznanych za szczególnie poważne (np. przedłużający się stan suszy). Konieczne jest także jasne ustalenie momentu uznania ich za godne uwagi.
Mające obecnie miejsce zmiany klimatyczne, spowodowane po części przez globalne ocieplenie — za które UE jako całość także ponosi pewną odpowiedzialność — dotykają jedne państwa bardziej niż inne; nie byłoby to więc rozsądne ani solidarne ze strony Unii Europejskiej, gdyby unikała swoich zobowiązań dotyczących zarówno przyczyn, jak i skutków zmian klimatycznych.
3.12.1 Obserwacje poczynione na miejscu podczas wizyty rozpoznawczej EKES-u w Hiszpanii i Portugalii w dniach 14- 16 września 2005 r. ukazały w wielu wypadkach konieczność dostosowania sposobu wykorzystania:
- FSUE (co się tyczy jego zdolności szybkiego reagowania), tak aby zapewniał natychmiastowe rozwiązanie w wypadku pilnych potrzeb, zarówno w zakresie pomocy dotkniętym społecznościom, jak i dostarczania pomocy materialnej;
- Funduszy oferujących pomoc o bardziej strukturalnym charakterze, tak aby zapewniły długofalowe rozwiązania bardziej zasadniczych problemów, np. poprzez utworzenie infrastruktury pozwalającej na walkę z suszą czy ponowne zalesianie, a także poprzez rozwijanie alternatywnych rodzajów działalności na obszarach zbyt mocno zniszczonych przez pożary.
3.12.2 Włączenie pomocy z FSUE w szerszy kontekst długofalowych działań na wielką skalę powinno stanowić istotne kryterium dla Komisji, kiedy dokonuje ona wyboru projektów.
Poprawiłoby to ogólną skuteczność FSUE i funduszy strukturalnych.
3.12.3 Kwestie zaopatrzenia w wodę i funkcjonowania infrastruktury w regionach dotkniętych niespodziewaną klęską suszy lub falą gorąca oraz kwestie socjalnego lub zdrowotnego wsparcia dla ich mieszkańców nie mogą pozostać poza listą zjawisk, w wypadku których uruchamia się FSUE, podobnie jak do zakresu Funduszu należą takie zjawiska, jak powodzie, trąby powietrzne i nawałnice.
W rozporządzeniu również należy ująć tego typu sytuacje i jasno określić moment, od którego kwalifikują się one do przyznania pomocy, skoro nie są spowodowane przez nagłe i natychmiast rozpoznawalne wydarzenie, lecz przez trwające pogorszenie się pewnego stanu (klimatycznego lub innego).
3.13 W tym celu można by wprowadzić obowiązek dla krajowego organu odpowiedzialnego za gospodarkę wodną polegający na wydaniu "oficjalnego oświadczenia o poważnym stanie suszy" w oparciu o jednolite, obiektywne kryteria, które byłyby stosowane przez organy ds. gospodarki wodnej we wszystkich Państwach Członkowskich.
3.14 EKES uważa także, że Państwa Członkowskie i Unia muszą ustalić jasne zasady dotyczące zobowiązania systemu ubezpieczeniowego UE do pokrywania pewnych rodzajów ryzyka, czego firmy ubezpieczeniowe zwykle starają się unikać.
Jest to o tyle istotne, że FSUE i państwowe fundusze pomocy z zasady nie obejmują szkód poniesionych przez osoby prywatne, a koszty naprawy tych szkód są często znacznie wyższe od kosztów interwencji publicznej, którą władze publiczne czują się zobowiązane przeprowadzić w celu rozwiązania lub zmniejszenia problemów dotykających całą społeczność.
3.15 Ponadto EKES uważa, że wysiłki w dziedzinie zapobiegania ryzyka powinny być pobudzane na wszystkich możliwych płaszczyznach, aby zminimalizować, częściowo lub zupełnie, skutki niebezpiecznych sytuacji poprzez prognozowanie zdarzeń, zapobieganie katastrofom oraz przygotowanie i uruchomianie mechanizmów szybkiego reagowania w celu ochrony życia i zdrowia ludzi oraz zapobiegania zniszczeniu infrastruktury oraz dóbr materialnych i niematerialnych.
Komitet nie zgłaszałby w związku z tym sprzeciwu wobec włączenia do rozporządzenia restrykcyjnej klauzuli, która zachęcając w ten sposób do działań zapobiegawczych ograniczałaby, zmniejszała lub anulowała wsparcie z funduszu FSUE w przypadku udowodnionego zaniedbania ze strony władz publicznych danego państwa, pod warunkiem że byłoby ono w stanie poradzić sobie finansowo ze skalą skutków danego wydarzenia.
Mimo to, można by w takich przypadkach skierować środki z funduszu FSUE do państwa, które dopuściło się zaniedbania, ale w formie pożyczki, a nie dotacji, biorąc pod uwagę, że beneficjentami tych środków są obywatele dotknięci klęską.
Przyznawanie dotacji unijnych państwom, które zaniedbały swoje obowiązki, stwarza atmosferę bierności i nieodpowiedzialności i zwiększa ryzyko wystąpienia pewnych rodzajów klęsk, którym można by w niektórych przypadkach zapobiec.
4.
Wnioski
4.1 EKES ponownie potwierdza swoje niezmienne przekonanie o potrzebie zapobiegania i prognozowania poważnych klęsk oraz odpowiedzialności za podejmowane działania.
Uważa przy tym także za bardzo istotne funkcjonowanie takiego mechanizmu, jak FSUE, pod warunkiem uwzględnienia w nim uwag krytycznych i sugestii wyrażonych powyżej w punkcie 3.
4.2 EKES z zadowoleniem przyjmuje ulepszenia wprowadzane we wniosku dotyczącym rozporządzenia, ale uważa, że są one niewystarczające, aby umożliwić FSUE osiągnięcie pełnego potencjału i rozmiarów do prowadzenia odpowiednich działań.
4.3 Komitet uważa, że wniosek Komisji należy poprawić trojako, tak aby dostosować go do praktycznych potrzeb:
a) rozszerzyć jego zakres, tak aby objął inne postaci klęsk, zwłaszcza susze;
b) obniżyć wartości progowe służące określeniu skali szkód (które są zbyt wysokie i powodują wykluczenie większości klęsk, które miały ostatnio miejsce) i/lub nadać Komisji większą elastyczność decyzyjną, tak aby mogła uznać klęski o poważnych skutkach na skalę regionalną;
c) bardziej elastycznie potraktować typy kwalifikujących się wydatków, poprzez wprowadzenie nowej, bardziej kompleksowej klauzuli uwzględniającej inne znaczne koszty, które nie zostały włączone do sporządzonej przez Komisję listy "kwalifikujących się działań".
4.4 Opinia z inicjatywy własnej w sprawie oceny zasad i sposobu działania Funduszu Solidarności oraz stopnia, w jakim odpowiada on na potrzeby Państw Członkowskich i regionów UE mogłaby zostać sporządzona możliwie szybko, tak aby mogła pomóc w rozwiązaniu już zidentyfikowanych problemów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie etycznego handlu i systemów gwarancji konsumenckiej
(2006/C 28/15)
Dnia 8 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z wnioskiem otrzymanym w lutym 2005 r. od przyszłej prezydencji Zjednoczonego Królestwa w UE, sporządzić opinię w sprawie etycznego handlu i systemów gwarancji konsumenckiej.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 10 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Richard ADAMS.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 75 do 12, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Podsumowanie wykonawcze
1.
Etyczny handel (w swoich wielu formach zdefiniowanych w niniejszej opinii) [1] może wnieść znaczący wkład w rozwój zrównoważony oraz w bezpośrednie angażowanie konsumentów w pozytywne i mocne reakcje na globalizację.
2.
Wykorzystując oparty na wiedzy zestaw systemów etyczny handel może informować zarówno dostawcę jak i producenta towarów i usług oraz stymulować skupione wokół rynku działania i reakcje konsumentów.
Europa jest światowym liderem na tym polu.
Taka działalność powiązana jest ze strategią lizbońską i jednocześnie przyczynia się do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju.
3.
Mnożące się systemy gwarancji konsumenckich mają na celu oferowanie szerokiego zakresu gwarancji dotyczących aspektów etycznych, społecznych i związanych z ochroną środowiska.
Większość z nich zajmuje się jednym lub kilkoma zagadnieniami charakterystycznymi dla danego produktu, takimi jak sprawiedliwy handel, produkcja ekologiczna, zrównoważone leśnictwo, wpływ na środowisko naturalne, praca dzieci czy dobrostan zwierząt.
4.
Niniejsza opinia krytycznym okiem przegląda konieczne wymagania dla skuteczności takich systemów, adekwatność definicji polityki w ramach UE oraz potrzebę jej pilnego wyjaśnienia i koordynacji.
Sugeruje, jakie praktyczne działania mogą podjąć instytucje UE, Państwa Członkowskie oraz społeczności i władze regionalne/lokalne w celu skonsolidowania, wsparcia i wzmocnienia tych inicjatyw.
5.
Niniejsza opinia sugeruje też, jakie ramy polityczne mogłyby pomóc poszczególnym instytucjom UE oraz szerokiemu zakresowi inicjatyw etycznego handlu zadawać te same pytania o zapewnianie i wykazywanie rezultatów oraz dzielić się umiejętnością odpowiadania na nie.
Dopomoże to wzmocnić skuteczność i zminimalizować pokrywanie się i marnotrawienie wysiłków związanych z monitorowaniem.
6.
Takie ramy powinny stanowić inteligentną bazę dla porównywania systemów gwarancji konsumenckich z innymi instrumentami mającymi na celu osiągnięcie podobnych celów oraz zapewnić instytucjom i Państwom Członkowskim UE wskazówki co do zbieżności polityk oraz praktyczne narzędzie oceny wykorzystania zainwestowanych zasobów.
7.
Proces opracowywania niniejszej opinii zaowocował daleko idącym zainteresowaniem i chęcią uczestnictwa przedstawicieli Komisji, głównych grup interesów sektora handlu oraz organizacji pozarządowych.
EKES poprzez dalsze praktyczne prace będzie zachęcał do:
- praktycznego ułatwiania dialogu zainteresowanych stron w roku 2006 w celu wypracowania wspólnych ram gwarancji etycznego handlu dla oceny wpływu/jakości;
- praktycznego ułatwiania dialogu zainteresowanych stron w roku 2006 w celu przygotowania udziału UE w pracach nad ISO 26000 oraz udziału EKES-u w rozwijaniu standardu ISO 26000 w zakresie odpowiedzialności społecznej;
- stworzenia programu podnoszenia świadomości konsumentów, począwszy od wczesnych lat edukacji szkolnej, poprzez zasadniczą edukację i dalej kształcenie przez całe życie, w zakresie możliwości wpływania przez nie na dynamikę zagadnień społecznych i ochrony środowiska poprzez świadome zakupy.
1.
Wprowadzenie
1.1 W lutym 2005 roku rząd Zjednoczonego Królestwa zwrócił się do EKES-u o sporządzenie opinii rozpoznawczej w sprawie etycznego handlu i systemów gwarancji konsumenckiej, w kontekście jego przewodnictwa w Radzie od lipca do grudnia 2005 roku oraz jako wkład w inicjatywy rozwoju zrównoważonego.
Etyczny handel, w swoich różnorodnych formach, był elementem wielu niedawnych opinii EKES-u, zwłaszcza w obszarze zrównoważonego rozwoju (CESE 661/2004) oraz społecznej odpowiedzialności biznesu (CESE 355/2002).
Problematyką handlu etycznego EKES interesuje się już od dłuższego czasu, począwszy od jego opinii z 1996 r.
[2] Z zadowoleniem przyjmujemy zatem jeszcze jedną okazję, by dokładniej przyjrzeć się temu zagadnieniu.
1.2 Handel zazwyczaj jest motorem dodatniego wzrostu gospodarczego, tworzenia dobrobytu oraz możliwości społecznych, może jednak powodować wyzysk ludzi i nadmierne wykorzystywanie zasobów oraz niekorzystny wpływ na środowisko naturalne.
"Etyczny handel" może pozwolić na rozwiązanie niektórych ze wspomnianych problemów.
Konsumenci mogą kierować natężeniem swojej konsumpcji ze znaczącymi skutkami, firmy natomiast w wysokim stopniu reagują na trendy w zachowaniach konsumentów oraz starają się minimalizować ryzyko dla swojej reputacji.
Potencjał oddziaływania "etycznego handlu" jest znaczący.
Ze 100 największych gospodarek świata, 51 to korporacje, a 49 to państwa [3].
W roku 2003 światowe przepływy handlowe pomiędzy narodami przekroczyły 9,1 biliona dolarów — ok. 25 % światowego PKB — i rosły w średnim tempie przekraczającym 6 % rocznie przez ponad 20 lat [4].
Trudno jest zmierzyć bezwzględną wielkość przepływów z tytułu "handlu etycznego", niemniej można pokusić się o dokonanie pewnych szacunków w oparciu o towary i usługi sprzedawane przez firmy uczestniczące w systemach audytu społeczno-ekologicznego.
Daje to w przybliżeniu kwotę sięgającą 5 — 7 % wartości handlu światowego.
1.3 Globalizacja gospodarki, kształtowanie świata poprzez społeczeństwo konsumenckie oraz rosnące znaczenie korporacji ponadnarodowych roznieciło dyskusję na temat "etycznego handlu".
Doprowadziło do żądań większej odpowiedzialności w zakresie zagadnień społecznych i ekologicznych ze strony uczestników łańcucha sprzedaży oraz poprzez bardziej spójne narodowe i międzynarodowe ramy regulacyjne.
Towarzyszyło temu gwałtowne nasilenie prób pomiaru "etycznego handlu" podejmowanych przy pomocy różnorakich procedur oceny.
1.4 "Etyczny handel" ma bezpośrednie znaczenie dla strategicznych interesów UE.
Ważnym aspektem strategii lizbońskiej jest skupienie się na gospodarce opartej na wiedzy w celu zapewnienia silnej bazy konkurencyjnej.
"Etyczny handel" bazuje na systemach opartych na wiedzy, mających informować zarówno dostawcę, jak i producenta towarów i usług oraz stymulować działania skupione wokół rynku i reakcje konsumentów.
Europa jest liderem pod względem inicjatyw "etycznego handlu", a umacniając tę pozycję, przyczyni się jednocześnie do realizacji Milenijnych Celów Rozwoju.
Ponadto rola produktów i usług wpisujących się w określone cele dotyczące minimalizacji niekorzystnego oddziaływania na środowisko naturalne wskazana została w szóstym oraz obecnym wspólnotowym programie działań na rzecz środowiska naturalnego [5].
1.5 Różnorodne pojawiające się strategie i inicjatywy mające na celu propagowanie "etycznego handlu" opierają się na podejściu nienarzuconym przez prawo i na uznaniu siły konsumentów bądź inwestorów. Uzupełniają się one nawzajem i korzystają w znacznej części ze wspólnych metodologii oraz analiz mających na celu zwiększenie społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR).
Komisja Europejska przyjęła nowe wytyczne w zakresie promowania społecznej odpowiedzialności biznesu w lipcu 2002 roku oraz opublikuje niedługo "Strategię promowania i rozwijania społecznej odpowiedzialności biznesu w Unii Europejskiej".
1.6 Ta konkretna dziedzina została dogłębnie opisana w niedawnej opinii z inicjatywy własnej EKES-u "Instrumenty pomiaru i informacji na temat odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w zglobalizowanej gospodarce" [6].
1.7 Niniejsza opinia przedstawia podejście uzupełniające, wykorzystując wspólne podstawy.
Uwzględnia ona istniejące oraz opracowywane obecnie powszechnie akceptowane międzynarodowe ramy i konwencje w zakresie problematyki przedsiębiorstw ponadnarodowych, rozwoju międzynarodowego, ochrony środowiska, korupcji, spraw zagranicznych, pracy oraz praw człowieka.
Ich fundamentem są etyka humanistyczna i prawo międzynarodowe.
1.8 Znajdują one wyraz w standardach, które stanowią punkt odniesienia na szczeblu międzynarodowym, takich jak na przykład Trójstronna deklaracja zasad dotyczących międzynarodowych przedsiębiorstw i polityki społecznej MOP, Deklaracja MOP dotycząca podstawowych zasad i praw w pracy oraz konwencje dotyczące warunków pracy i praw pracowniczych, wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych, Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ oraz konwencje wymienione w związku z nowymi środkami systemu GSP+ (patrz załącznik 1).
1.9 Propagowanie społecznej odpowiedzialności biznesu poprzez na przykład Europejskie forum interesariuszy pod patronatem Komisji Europejskiej [7] oraz brytyjską Inicjatywę na rzecz Etycznego Handlu [8] przyczyniło się do dalszego umocnienia ram rynkowych dla zaangażowania konsumentów.
Idee i narzędzia opracowywane przez te i podobne inicjatywy zaczynają dostarczać praktycznego konsensusu w zakresie łańcuchów produkcji i dostaw.
1.10 Społeczna odpowiedzialność biznesu skupia się na procesach napędzanych przez dostawców, podczas gdy "etyczny handel" dotyczy szerszego zakresu i obejmuje inicjatywy konsumenckie.
Zwłaszcza wśród sprzedawców detalicznych powstały programy audytu łańcucha dostaw [9], z których niektóre uzyskały poparcie organizacji pozarządowych i związków zawodowych.
Niektóre organizacje pozarządowe udzieliły również swego poparcia niezależnym etykietom i oznaczeniom produktów.
Inicjatywy te dają producentom i/lub konsumentom świadomość społecznego wymiaru rynku oraz mogą dostarczać sposobów wywierania moralnego i społecznego wpływu za pomocą posiadanej siły nabywczej.
1.11 Niniejsza opinia uznaje fakt, że ze względów ekonomicznych nie wszyscy konsumenci mogą pozwolić sobie na wybieranie "etycznych" produktów, ale skupia się na sposobie, w jaki konsumenci pragnący wspierać "etyczne" przedsięwzięcia mogą uzyskać gwarancję, że przedsięwzięcia te (oraz firmy) rzeczywiście przynoszą obiecywane skutki i że nie obiecuje się w nich więcej niż faktycznie będzie miało miejsce.
Opinia ta zajmie się również stosownością definicji polityki UE na tym obszarze, zakresem i rozmieszczeniem odpowiedzialności, stopniem niezbędnej koordynacji oraz proponuje kroki, które mogą podjąć instytucje UE, Państwa Członkowskie oraz władze i społeczności lokalne i regionalne.
1.12 Z rezultatów tej inicjatywy skorzystają również inne zainteresowane podmioty.
Związki zawodowe i ich członkowie będą miały szczególny interes, by systemy gwarancji, które zwracają uwagę na godność pracy, poprawiają warunki ich własnym członkom oraz innym pracownikom znajdującym się w gorszej sytuacji, odróżnić od takich, które takowej poprawy nie przynoszą.
Analogicznie, przedsiębiorstwa zainteresowane będą poprawą zaufania konsumentów przy pomocy publicznego wsparcia dla systemów zapewniania jakości.
Władze państwowe, jakkolwiek ograniczone przepisami UE dotyczącymi zamówień publicznych, także mogą przewidywać w swoich strategiach zamówień standardy jakości oparte na "etycznym handlu" i tym samym wspierać osiąganie swoich celów politycznych.
1.13 Tym samym opinia ta przyczyni się do rozwoju systemów gwarancji, które oferują pozytywny stosunek kosztów do korzyści, przynoszą prawdziwe usprawnienia społeczne i ekologiczne, jak również zadowolenie konsumentów oraz umożliwiają odpowiedzialnym pracodawcom obiektywne odróżnienie się od innych, których głównym celem jest zdobycie przewagi rynkowej.
2.
Zakres
2.1 "Etyczny handel" obejmuje szereg podejść pozwalających konsumentom odpowiedzieć na niektóre społeczne i środowiskowe koszty produkcji.
Z uwagi na fakt, że w poszczególnych Państwach Członkowskich do kwestii tych przywiązuje się różną wagę, należy wyraźnie określić zakres niniejszej opinii.
2.2 Podczas gdy społeczna odpowiedzialność biznesu odnosi się do zarządzania i minimalizowania negatywnych konsekwencji całej działalności firmy, pojawił się szereg inicjatyw polegających na monitorowaniu, zarządzaniu i minimalizowaniu negatywnych skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych prowadzonej przez nią działalności zaopatrzeniowej.
Chodzi tutaj zwykle o środki, jakimi firma podnosi społeczną i ekologiczną efektywność swoich dostawców, które określa się mianem Etycznego Handlu bądź Etycznego Handlowania.
2.3 W obrębie tej szerokiej kategorii rozróżnić można pomiędzy inicjatywami skupiającymi się na zarządzaniu ryzykiem a takimi, które podejmowane są z myślą o kształtowaniu reputacji przedsiębiorstwa bądź uzyskaniu przewagi konkurencyjnej za pomocą publicznych zapewnień.
Większość inicjatyw z zakresu Etycznego Handlu ma zasadniczo charakter defensywny: są to metody umożliwiające firmom obronę przed negatywną obecnością w mediach i/lub przygotowanie wiarygodnej reakcji obronnej na takowe zdarzenie.
Inne natomiast bardziej otwarcie zmierzają do poprawy rynkowych perspektyw przedsiębiorstwa poprzez oferowanie gwarancji społeczeństwu bądź innym firmom będącym ich klientami.
2.4 Ponadto rozróżnić można inicjatywy skupiające się zasadniczo na gwarantowaniu oraz takie, których rezultaty obejmują zamiar poprawy danej sytuacji.
W wielu przypadkach systemy mające na celu wyłącznie gwarantowanie skłaniać się będą ku "mentalności dyscypliny" z zastosowaniem sankcji.
Natomiast inicjatywy zmierzające do poprawy sytuacji zorientowane będą mniej na dyscyplinę, koncentrując się raczej na przyczynach leżących u podstaw jej braku.
Zależeć im będzie bardziej na zarządzaniu i relacjach o charakterze długookresowym niż na potrzebie kontroli.
2.5 Wreszcie wśród istniejących systemów wyróżnić można takie, które zaliczają się do "głównego nurtu" oraz takie, które opierają się na mniejszości konsumentów poszukujących już sposobów wyrażenia wyznawanych przez siebie wartości społecznych lub ekologicznych poprzez swoje zachowania nabywcze.
Systemy, których celem jest poprawa sytuacji bądź zapewnienie przewagi rynkowej często opierać się będą na gotowości konsumentów do zapłacenia za produkt wyższej ceny — albo przynajmniej do zademonstrowania swoich preferencji.
Inne systemy są często tańsze, a dodatkowe koszty absorbowane są w ramach łańcucha dostaw, co uzasadnione jest płynącym stąd zwiększonym bezpieczeństwem reputacji przedsiębiorstwa.
2.6 Niniejsza opinia zajmuje się wyłącznie inicjatywami propagowanymi wśród konsumentów celem zapewnienia ich, że z ich zakupu wynikają określone korzyści społeczno-ekologiczne.
W niektórych przypadkach systemy te są znane i oznaczane na etykietach produktów, a przeważnie odnoszą się do jednego lub zaledwie kilku zagadnień związanych z danym produktem.
Najbardziej znane przykłady to Fairtrade (znak sprawiedliwego handlu), Organic (rolnictwo ekologiczne), Forest Stewardship (dobra gospodarka leśna), Marine Stewardship (dobra gospodarka morska), Eko-etykieta (europejski znak ekologiczny), Child Labour (praca dzieci).
Inne systemy mogą być promowane przez pojedynczą firmę lub stowarzyszenie handlu i nie musi towarzyszyć im nadawanie obcej "etykiety", zamiast której polegać mogą na docieraniu do klienta poprzez opakowanie, punkt sprzedaży czy materiały PR.
2.7 Wszystkie tego rodzaju systemy wiążą się z pewnym ryzykiem — jeżeli niektóre z nich wyolbrzymiają oddziaływanie/korzyści bądź wprowadzają konsumentów w błąd, spowodowana przez nie utrata zaufania dotyczyć będzie wszystkich.
Dlatego też potrzeba wiarygodnej oceny jakości proponowanych systemów gwarancji konsumenckich.
Jako że poszczególne systemy reprezentować będą szeroki wachlarz celów, nie jest ani możliwe ani pożądane, by posługiwać się jedną uniwersalną definicją "etycznego handlu".
Zamiast tego, określić można ogólne ramy wskazujące, w jaki sposób należy zadbać o zapewnienie jakości.
Ramy te definiować powinien podmiot wolny od nacisków komercyjnych/operacyjnych, np. grupa różnych interesariuszy.
2.8 Nie wszystkie inicjatywy polegają na uzyskiwaniu konkretnych rezultatów.
Na przykład w ramach brytyjskiej Inicjatywy Etycznego Handlu (Ethical Trade Initiative) organizacje społeczeństwa obywatelskiego wspólnie zastanawiają się, jak zapewnić skuteczność tego rodzaju programom oraz w jaki sposób osiągać oczekiwane rezultaty.
Chociaż w tym sensie Inicjatywa Handlu Etycznego nie jest "systemem", płynącą z niej wiedzę spożytkować można w systemach stosowanych w szeregu kategorii, a zaliczane do nich podmioty gospodarcze z czasem mogą zostać dostawcami dla takich systemów bądź przyłączyć się do nich.
2.9 W praktyce nie ma wyraźnych linii podziału pomiędzy poszczególnymi kategoriami, a większość systemów głosić będzie, iż wnoszą wkład w świadomość i praktykę rozwoju zrównoważonego.
Niniejsza opinia koncentruje się na systemach, w których osiągnięcie postawionych celów zależy od świadomego zachowania konsumenta.
3.
Znaczenie "etycznego handlu" dla UE
3.1 Obywatele Europy korzystają z protekcyjnej i wspomagającej sieci socjalnej, finansowanej przez podatki, których poziom wynosi średnio 40 % PKB.
Produkcja i świadczenie usług w ramach UE osadzone są w ramach regulacji prawa pracy, ochrony środowiska i zagadnień socjalnych, których koszty producenci wliczają w cenę, a ponoszą konsumenci.
3.2 Jednakże jakkolwiek ten europejski model przyczynił się do powszechnego spełniania dobrych standardów w wielu obszarach, na poziomie globalnym rynek ma ogromny wpływ na rozpowszechnianie dobrych praktyk.
Cena i jakość pozostają najważniejszymi czynnikami, ale niektórzy konsumenci wykazują rosnącą skłonność do wybierania produktów i usług firm twierdzących, iż wnoszą największy wkład w postęp społeczny i ekologiczny zarówno w UE, jak i poza nią — a zwłaszcza w państwach mniej rozwiniętych.
Godne zaufania, przejrzyste i skuteczne systemy gwarancji mogą uzupełniać ustawodawstwo poprzez nagradzanie dobrych praktyk.
Konsumenci kierujący się wartościami społecznymi stają się znaczącą siłą w świecie handlowym, nagradzającą przedsiębiorstwa, które podzielają troski konsumentów i umożliwiającą firmom, by ich działania odzwierciedlały zmieniające się wartości społeczno-ekologiczne, które oczywiście różnią się do pewnego stopnia w poszczególnych Państwach Członkowskich zależnie od ich możliwości i priorytetów gospodarczych.
3.3 Nienarzucony przez prawo charakter takich systemów gwarancji konsumenckiej wymaga, by koszty wdrażania ponoszone były przez konsumentów, a zatem to właśnie popyt konsumencki — przejawiający się w działaniu rynku — zachęca lub zniechęca do wzrostu.
Oznacza to, że wysiłki promowania dobrych praktyk nie wpływają negatywnie na stosowanie się do zasad konkurencji i handlu WTO.
Z drugiej strony, systemy dobrowolne nie zastępują koniecznych odpowiednich ram regulacyjnych WTO zapewniających spełnienie minimalnych podstawowych standardów we wszystkich stosunkach handlowych pomiędzy państwami.
3.4 Zarówno poszczególne Państwa Członkowskie, jak i Komisja wspierały finansowo opracowywanie różnych systemów gwarancji istniejących obecnie na rynku, wyrażając tym samym nie tylko uznanie dla ich potencjalnego wpływu w zakresie ochrony środowiska i zagadnień społecznych, ale także dla roli, jaką mogą odgrywać w poprawianiu świadomości konsumentów i rozwijaniu postaw konsumenckich.
Ważne jest by oceniać wartość takowych systemów — zarówno pod względem realizacji postulowanych celów, jak i pod kątem efektywności kosztowej.
3.5 Podobnie UE i jej Państwa Członkowskie wspierają, poprzez pomoc finansową i prawodawstwo, systemy produkcyjne zaopatrujące takie systemy gwarancji.
Ustanawianie standardów i wsparcie dla producentów w ich osiąganiu uznane zostało za ważny aspekt utrzymania charakterystycznego europejskiego podejścia.
Przykłady odpowiedniego pakowania, wydajności energetycznej, właściwego usuwania produktów oraz rolnictwa ekologicznego są dobrze ugruntowane.
Należy również zwrócić uwagę, iż uregulowania prawne w zakresie takich systemów opierały się zawsze na rozległych doświadczeniach praktycznych w prowadzeniu dobrze zdefiniowanych programów o charakterze dobrowolnym.
3.6 Znaczną uwagę przykłada się do konsekwencji gospodarki opartej na wiedzy dla wyposażenia strony podażowej europejskiego przemysłu wytwórczego i usługowego (technologia, kształcenie ustawiczne, badania itd.), ale mniej uwagi poświęcono temu, co to oznacza dla popytowej strony gospodarki.
Jeżeli europejscy konsumenci są najlepiej poinformowani na świecie, z pewnością będą też najbardziej wybredni — jest bardziej prawdopodobne, że dokonają wyboru w oparciu o szereg czynników społecznych i związanych z ochroną środowiska oprócz tradycyjnych elementów, takich jak cena i jakość.
Oznaczanie produktów to prosta metoda na przekazanie złożonych treści.
Niemniej jednak złożoność zagadnień "etycznego handlu" wymaga nowego podejścia do edukacji i informowania konsumentów zgodnie z zasadami rozwoju zrównoważonego.
3.7 Rozwój międzynarodowej gospodarki — zglobalizowana, zróżnicowana produkcja oraz coraz większa wiedza porównawcza dostępna dla konsumenta — powoduje powstawanie nowych typów rynku.
Konsumenci w coraz większym stopniu mogą wymagać i otrzymywać produkty i usługi dostosowane do ich osobistych preferencji.
Te preferencje zostały poszerzone poza tradycyjne preferencje dotyczące ceny, stylu oraz jakości i obejmują teraz szereg społecznych i ekologicznych wartości, gdzie liczą się kolejne etapy łańcucha dostaw, a także przyszłe implikacje w odniesieniu do wpływu wykorzystania i usuwania produktów.
Zachęcanie do takiego wyrafinowanego podejścia jest jak najbardziej w interesie europejskich przedsiębiorstw i pracowników, którzy powinni być w stanie odpowiedzieć na nie we właściwy sposób.
Jest to w zupełności zgodne z potrzebami wydajnego wolnego rynku, na którym konsumenci posiadają informacje i zrozumienie potrzebne do stawiania efektywnych żądań.
Wobec braku tej wiedzy pojawiają się zakłócenia rynku, przy których koszty społeczne i ochrony środowiska nie są efektywnie przydzielane i ponoszone.
3.8 Niemniej jednak uznaje się, że konsumenci we wszystkich 25 Państwach Członkowskich stoją w obliczu całego szeregu różnych problemów i priorytetów.
Zwłaszcza w nowych Państwach Członkowskich konsumenci troszczą się bardzo o jakość, bezpieczeństwo i wartość produktów, i słusznie, jako że pewne podstawowe gwarancje w tym zakresie nie zostały jeszcze zrealizowane w wielu z tych państw.
Komitet jeszcze raz pragnie zwrócić uwagę na nienarzucony prawem charakter systemów gwarancji etycznych pozwalający na dopasowanie popytu do priorytetów konsumentów.
4.
Inicjatywy na rzecz "etycznego handlu" w Europie
4.1 Wymienić można szereg systemów (przykłady — patrz pkt 2.6) dających gwarancję konsumentom w Europie oraz na świecie poprzez poprawianie reputacji przedsiębiorstwa, kontrole w miejscu produkcji oraz certyfikację, czy też szczególne etykietowanie produktów.
Wszystkie one wiążą się ze znacznymi nakładami niezbędnymi zarówno do spełnienia wymaganych standardów, jak i przy dokumentowaniu i zapewnianiu zgodności. Koszty te zasadniczo ponoszone są w formie płaconych cen poprzez konsumentów pragnących przyczynić się do postępu społecznego i środowiskowego.
Trudno jest uzyskać pełne informacje na temat systemów tego rodzaju, jako że obecnie nie ma żadnej izby rozliczeniowej, stowarzyszenia handlu czy przyjętego powszechnie punktu odniesienia.
Można jednak stwierdzić, że na rynku wszystkich 25 Państw Członkowskich funkcjonuje ponad 100 systemów gwarancji opartych na różnego rodzaju oznaczeniach, generujących przychody ze sprzedaży przekraczające 20 miliardów euro.
4.2 Każdy system posiada własne mechanizmy zapewniające faktyczne przestrzeganie norm.
Stale istnieją inicjatywy opracowania wspólnych podejść do tego poziomu gwarancji wśród różnych systemów.
Taka spójność podejść może i powinna prowadzić do powstania porównywalnych systemów zarządzania jakością, jak również zwiększenia wydajności i oszczędności, co będzie korzystne dla wszystkich partnerów.
4.3 Istnieje podobna potrzeba opracowania i przyjęcia wspólnych podejść do monitorowania oddziaływania, ponieważ zapewnienie norm nie gwarantuje samo w sobie, że nastąpi poprawa, czy to w określonych miejscach czy ogólnie.
Na przykład minimalne standardy pracy z łatwością można osiągnąć poprzez preselekcję dostawców, którzy już postępują zgodnie ze standardami, czy też poprzez wycofywanie certyfikacji dla tych, którzy nie spełniają norm.
Choć w ten sposób technicznie rzecz biorąc standardy zostaną zachowane, a konsumenci uzyskają gwarancje, postępowanie takie może faktycznie doprowadzić do obniżenia ogólnych standardów poprzez dalsze pogorszenie pozycji słabych producentów.
4.4 W wielu niezależnie monitorowanych systemach gwarancji (choć nie wszystkich) przyjmuje się wspólne podejście do demonstrowania faktu spełniania określonych standardów.
Na przykład International Social and Environmental Accreditation and Labelling Alliance (ISEAL) opracowuje dla swoich członków wspólne podejście do zagadnień jakości.
Istnieje potrzeba podobnych, spójnych metod pracy w całym spektrum systemów gwarancji dla zapewnienia, iż standardy przynoszą pożądane skutki.
Metody te powinny przyjąć formę oceny oddziaływania.
Wspólne podejście do oceny oddziaływania oraz stopnia, w jakim systemy odzwierciedlają zrozumienie konsumentów i uzasadniają ponoszone koszty pozwoli na bardziej otwartą ocenę samych systemów.
Prowadzić będzie ono również do zdefiniowania cech, jakie systemy takie posiadać muszą, aby kwalifikować się do wsparcia ze strony Komisji, które z kolei jeżeli przyczyniać się ma do realizacji uzgodnionych celów prowadzonej polityki, opierać się musi na udokumentowanych rezultatach.
System mający na celu zapewnienie lepszych warunków dla pracowników w państwach rozwijających się może po prostu spowodować przeniesienie produkcji w strefę, gdzie nie wprowadzono regulacji. System mający zmniejszyć wpływ na środowisko może wymagać wyższych niż byłoby zasadne kosztów kontroli lub powodować istotną niewydajność.
Standardy ekologicznej hodowli zwierząt mogą zmniejszyć dobrobyt zwierząt, jeśli będą stosowane mechanistycznie. Inicjatywa mająca na celu uspokojenie konsumentów w kwestii pracy dzieci może spowodować przesunięcie ich do bardziej szkodliwych zawodów lub uniemożliwić im opłacenie edukacji w niepełnym wymiarze godzin.
4.6 Ponieważ niektórzy producenci i usługodawcy głównego nurtu postrzegają "etyczny handel" za znaczący trend rynkowy, odgrywają oni istotną rolę w przekładaniu idealistycznych oczekiwań konsumentów na praktyczne, sprawne systemy.
Nieunikniona rozbieżność pomiędzy oczekiwaniami a rzeczywistością oznacza, że ruchowi"etycznego handlu" (w jego wielu formach) może zostać zarzucona naiwność.
W korporacyjnym świecie podejścia różnią się w zależności od wrażliwości na naciski konsumentów i relatywnej siły w łańcuchu handlowym.
Niektóre reakcje wywołane są troską o wizerunek (ochrona wartości marki), inne wywołuje rynek (opracowywanie produktów dla nowych obszarów zainteresowań), a jeszcze inne zamówienia (kultura należytej staranności i zarządzania ryzykiem).
Wszystkie podejścia mogą mieć wartość, ale różna motywacja firm sugeruje, że konieczne są wspólne ramy analityczne.
5.
Wspólne ramy
5.1 Napięcia są nieodłączną częścią każdego systemu "etycznego handlu", którego zasadniczym elementem są gwarancje konsumenckie.
Z jednej strony system taki stara się realizować cele społeczno-ekologiczne w ramach łańcucha dostaw, z drugiej natomiast próbuje dać konsumentom pewne gwarancje.
Sytuacja taka rodzi szereg potencjalnych problemów:
5.2 Środki, jakie należy przedsięwziąć dla zaoferowania gwarancji mogą okazać się nieproporcjonalne w stosunku do rzeczywistego oddziaływania na założone cele — na przykład kontrole mogą być kosztowne, zmiany administracyjne wymagane dla zapewnienia przejrzystości mogą być kosztowne i złożone.
5.3 Co bardziej problematyczne, wymagania w zakresie gwarancji w rzeczywistości mogą negatywnie oddziaływać na cele systemu — na przykład koncentracja na elementach mierzalnych i dających się kontrolować prowadzić może do pomieszania priorytetów, a wymagania w zakresie kontroli i kosztów mogą skutkować wykluczeniem producentów, którym najbardziej potrzeba poprawy.
5.4 Ponadto w wielu przypadkach niewystarczające zrozumienie problemu oraz wynikające stąd priorytety konsumentów prowadzić mogą do wypaczenia systemu — na przykład zasadniczo konsumenci przedkładać będą raczej "czysty" łańcuch dostaw (bez zatrudniania dzieci, brak pozostałości pestycydów) nad efektywny postęp na miejscu (lepsze płace, większa dostępność szkół, lepsze zarządzanie środowiskiem).
5.5 Już samo w sobie może to skłaniać firmy do wyboru nowych dostawców, którzy spełniają już określone standardy zamiast angażować się w długookresową poprawę posiadanego łańcucha dostaw, co w ostatecznym rozrachunku może nie przynosić żadnych korzyści z perspektywy szerszych celów.
5.6 Wreszcie system gwarancji pozbawiony wszelkiej niezależnej kontroli w swych twierdzeniach może wyolbrzymiać lub nadmiernie upraszczać swoje oddziaływanie (a nawet zgoła fałszować rzeczywistość!), co w krótkim okresie oznaczać będzie zakwestionowanie celów, a w dłuższej perspektywie prowadzić będzie do osłabienia zaufania konsumentów do systemów gwarancji jako takich.
5.7 W przypadku systemów finansowanych przez kilku głównych fundatorów problemy te rozwiązać można przy pomocy dobrego zarządzania, natomiast system finansowany głównie z części dodatkowych środków pozyskiwanych w wyniku wyborów dokonywanych przez indywidualnych konsumentów w momencie zakupu niekoniecznie musi dysponować odpowiednimi gotowymi procedurami zarządzania, a sami konsumenci nie są w stanie ocenić jakości czy efektywności kosztowej określonego systemu gwarancji.
5.8 Powszechną krytykę systemów gwarancji dla konsumentów budzi fakt, że ponieważ w większym czy mniejszym stopniu zależne są one od nastawienia konsumentów, a poziom zrozumienia problemu wśród konsumentów jest ograniczony, istnieje tendencja oferowania prostszych i pełniejszych gwarancji niż ma to uzasadnienie w rzeczywistości.
Jedynie bardziej otwarta i merytoryczna debata może rozwiązać ten problem oraz pozwolić na powstanie otwartego i świadomego (opartego na wiedzy) rynku.
5.9 Niemniej jednak nie wydaje się stosowne, by UE bądź Państwa Członkowskie miały próbować narzucić odgórnie jakiekolwiek definicje bądź ostateczne standardy dla różnych wariantów "etycznego handlu" — takowej odgórnej kontroli brak będzie odpowiedniej elastyczności, by mogła ona uwzględnić poprawę efektywności czy zmieniające się okoliczności.
Postępowanie takie narusza również prawo konsumentów do dokonywania wyborów zgodnie z własnymi, zmieniającymi się wartościami.
Odgórnie natomiast można — i należy — ustalić kryteria, na podstawie których konsumenci będą mogli się upewnić, że takowe systemy realizują swoje obietnice.
5.10 Niniejsza opinia pragnie stworzyć ramy, w których wiele różnych inicjatyw może zacząć zadawać te same pytania o zapewnianie i wykazywanie rezultatów oraz dzielić się umiejętnością odpowiadania na nie.
Dynamikę tę przedstawia diagram w załączniku 2.
Różnorakie systemy gwarancji mają różne cele, zatem zwykła analiza kosztów i korzyści byłaby trudna i ostatecznie najprawdopodobniej nie byłaby skuteczna, biorąc pod uwagę trudności oceny tak różnorodnych i subiektywnych "towarów".
Jednakże możliwe jest opracowanie wspólnych ram, w których możemy zadawać te same pytania dotyczące jakości w odniesieniu do wszystkich systemów i otrzymywać porównywalne odpowiedzi.
Ostatecznie to konsumenci i organizacje konsumenckie zastosują swoje osobiste wartości do wynikłych z tego informacji.
5.11 O ile szczegółowe warunki i mierniki efektywności różnić się będą zależnie od zakresu i celów danego systemu, to występuje szereg kryteriów jakościowych leżących u podstaw różnego rodzaju rozwiązań.
W oparciu o dalsze badania i konsultacje można będzie określić zestaw kluczowych pytań, na które da się udzielić odpowiedzi w kontekście każdego systemu, uzyskując tym samym dowód jego jakości.
Najważniejsze będzie zidentyfikowanie ambitnych celów społecznych, gospodarczych i w zakresie ochrony środowiska, do osiągnięcia których systemy te mają się przyczynić: to one właśnie określą podstawowe elementy systemów, takie jak zainteresowane strony, zakres i wpływ środków.
5.12 Jako punkt wyjścia proponuje się następujące pytania (zaleca się jednak, by podczas dalszych konsultacji usiłować osiągnąć zbieżność z istniejącymi, wiarygodnymi ramami zapewniania jakości):
a) Zasady zarządzania systemem
Kto sprawuje nadrzędną kontrolę nad systemem?
Czy jest to system z udziałem wielu zainteresowanych stron, w którym organy decyzyjne tworzy proporcjonalna reprezentacja uczestników?
Czy system kontrolowany jest przez niezależną i niezaangażowaną grupę "powierników", do których zainteresowane strony mogą się odwoływać?
b) Cele systemu
Czy cele systemu zostały jasno zdefiniowane?
Czy cele systemu odpowiadają potrzebom zainteresowanych podmiotów postawionych przez system handlu w najgorszej sytuacji?
Czy cele systemu odpowiadają troskom konsumentów oraz "wizji" propagowanej przez ów system?
- Czy zainteresowane strony, na które oddziałuje ów system, (włącznie z podmiotami z krajów rozwijających się) uczestniczyły w wyjaśnianiu i ustalaniu celów?
- Czy cele systemu są publicznie dostępne?
c) Zakres systemu
Czy system dostarcza rozwiązań "problemu", zgodnie z tym jak go się zazwyczaj definiuje?
- Czy założenia systemu odpowiadają w rozsądny sposób zakresowi "problemu", czy też koncentrują się one wyłącznie na mniej istotnych, łatwo osiągalnych aspektach?
- Czy profile certyfikowanych zakładów (producentów) odpowiadają propagowanej wizji oraz celom?
- Czy zakłady spełniają już wymagane standardy czy też zasadniczym elementem systemu jest ciągła poprawa?
d) Standardy i warunki systemu
Czy standardy ustanawiane i monitorowane przez system wyrażają cele?
- Czy zainteresowane strony (włącznie z podmiotami z krajów rozwijających się) uczestniczą w procesie definiowania standardów?
- Czy istnieje wiarygodny mechanizm gwarantujący, iż przyjęcie systemu przyczyni się do realizacji celów?
- Czy warunki systemu lub standardy są dostępne publicznie?
e) Ocena oddziaływania
Czy występuje wiarygodna ocena oddziaływania systemu na cele?
- Czy monitorowane są skutki dla branży w szerszym zakresie i w dłuższej perspektywie oraz czy zmiany (rezultaty) odpowiadają celom systemu?
- Czy zainteresowane podmioty lokalne uczestniczą aktywnie i świadomie w określaniu warunków oceny oddziaływania oraz w jej realizacji?
- Czy istnieje procedura umożliwiająca zidentyfikowanie i należyte zajęcie się ewentualnym oddziaływaniem negatywnym?
f) Niezależny przegląd
Czy dokonuje się niezależnych przeglądów funkcjonowania systemu?
- Czy zainteresowane strony (włącznie z podmiotami z krajów rozwijających się) uczestniczą w definiowaniu warunków przeglądu oraz w jego realizacji?
- Czy wyniki przeglądu są publicznie dostępne?
g) Analiza kosztów i korzyści
Czy istnieje procedura umożliwiająca monitorowanie i ocenę kosztów systemu ponoszonych przez dostawców, pośredników i konsumentów w porównaniu do postępów na drodze do realizacji założonych celów?
h) Publiczne zapewnienia
Czy publiczne zapewnienia certyfikowanych firm i dostawców są odpowiednie w stosunku do celów, standardów i rezultatów systemu?
- Czy publiczne zapewnienia firm uczestniczących w systemie podlegają przeglądom dokonywanym przez niezależne podmioty/zainteresowane strony?
5.13 Standardy jakości podobne do przedstawionych powyżej (które wymagają jeszcze dopracowania i przetestowania) spełniać powinien każdy system usiłujący zdobyć zaufanie konsumentów bądź uzyskać wsparcie Komisji lub Państw Członkowskich.
Systemy niespełniające wymaganych norm uznać można za oferujące znikome korzyści w stosunku do kosztów.
5.14 Dla wiarygodności procesu opracowywania i propagowania wspomnianych standardów konieczne będzie zaangażowanie weń różnych zainteresowanych stron oraz wsparcie ze strony władz publicznych na szczeblu europejskim.
5.15 Oczywiście wyzwaniem jest opracowanie jakiejkolwiek metody porównawczej oceny kosztów i korzyści w tej dziedzinie, jednak powinna ona dać inteligentną podstawę do porównań systemów gwarancji konsumenckich z innymi instrumentami zmierzającymi do realizacji podobnych celów.
6.
Ramy polityki i odpowiedzialność
6.1 W tym dynamicznie rozwijającym się obszarze oraz z punktu widzenia praktycznych propozycji przedstawionych w punkcie 7 kluczowe znaczenie mają spójne przesłanki polityczne.
Unia Europejska i poszczególne Państwa Członkowskie wierzą, że wysokie standardy etyczne i humanitarne powinny być integralnym elementem globalnego handlu i dyplomacji.
Nie dość, że "lepszy" świat sam w sobie jest pożądanym celem, ale taka wspólna sprawa pomaga w dalszym rozwijaniu ogólnoeuropejskiej kultury opartej na wartościach.
Ponadto w sferze bardziej praktycznej, stymulowanie zachowania i świadomości konsumentów w kierunku "etyczności" może być dobrą okazją dla europejskiego przemysłu, ponieważ może się to wiązać z możliwościami handlowymi.
Unia Europejska oraz Państwa Członkowskie nie powinny popierać żadnej konkretnej marki, powinny natomiast służyć swoim autorytetem systemowi gwarancji, do którego mogłyby się przyłączyć wszystkie cieszące się dobrą reputacją inicjatywy gwarancji konsumenckich.
6.2 Spójna polityka jest zatem nadrzędnym celem.
Przy opracowywaniu niniejszej opinii miała już miejsce intensywna i cenna wymiana informacji, poglądów oraz zapatrywań politycznych.
W ramach dalszych działań w związku z opinią proponuje się zapoczątkować formalnie pod auspicjami EKES sterowany, aktywny dialog pomiędzy zainteresowanymi podmiotami, poświęcony zagadnieniom "etycznego handlu" oraz systemów gwarancji dla konsumentów.
6.3 W dialogu takim chodziłoby o ustalenie:
- kluczowych elementów skoordynowanej polityki w zakresie zagadnień z dziedziny społeczno-ekologicznych gwarancji dla konsumentów;
- działań wymaganych do wprowadzenia takowej polityki w UE;
- sposobów na zachęcenie Państw Członkowskich do rozważań nad taką polityką.
7.
Praktyczne działania
7.1 Opinia bada spójność procesów zachęcających do przedstawiania konsumentom systemów gwarancji etycznych.
Dostarcza ona wskazówek i narzędzi polityki umożliwiających UE podjęcie decyzji, czy zapewniać dalsze wsparcie w tej dziedzinie oraz jak to robić racjonalnie i efektywnie pod względem kosztów.
Jest niewiele praktycznych działań, jakie UE może podjąć celem zachęcania do i wspierania ciągłego rozwoju "etycznego handlu" (zgodnie z definicją dla potrzeb niniejszej opinii) w sposób zapewniający spójność z szerszymi celami polityki UE.
7.2 Przyjmuje się, że UE oraz poszczególne Państwa Członkowskie mogą nadal chcieć wspierać rozwój konkretnych inicjatyw w tej dziedzinie.
Zaleca się, by wsparcie takie koncentrowało się na programach, które zarówno zapewniają konsumentom określone gwarancje, jak i są w stanie wykazać w obiektywny sposób, iż przyczyniają się do konkretnej poprawy warunków społeczno-gospodarczych oraz ekologicznych w społecznościach, na które oddziałują dane łańcuchy dostaw.
Mile widziane z pewnością powinny być systemy zachęcające do rozbudowy możliwości produkcyjnych w krajach południowych.
7.3 Dla ułatwienia zaleca się, by UE zleciła przeprowadzenie badań rozpoznawczych, które ustalą jasne i uniwersalne kryteria jakościowej oceny tego rodzaju systemów gwarancji dla konsumentów.
W badaniach tych, oprócz organizacji konsumenckich, uczestniczyć powinien szereg organizacji nadających znaki ekologiczne i społeczne, jak również przedstawiciele innych systemów, a także inne zainteresowane strony reprezentujące cały łańcuch dostaw, tak by zapewnić jak największą uniwersalność oraz ułatwić opracowanie spójnych branżowych narzędzi oceny jakości.
7.4 Pytania zaproponowane w punkcie 5 mogą być użytecznym punktem wyjścia dla opracowania ram bardziej wszechstronnej oceny.
EKES pragnie podkreślić, że intencją nie jest stworzenie kolejnego szczebla biurokracji czy kolejnej bariery w handlu dla przedsiębiorstw czy systemów gwarancji.
Sądzi, że każdy system musi być w stanie zademonstrować wpływ, jakość, wydajność pod względem kosztów oraz wspólne ramy, które pomogą w zminimalizowaniu pokrywania się wysiłków.
7.5 Badania takie będą również pomocne jako podstawa dla zaufania konsumentów do tego rodzaju systemów gwarancji, umożliwiając organizacjom społeczeństwa zorganizowanego zalecanie swoim członkom i sympatykom, by popierali systemy odnoszące się do ich własnego obszaru zainteresowań społeczno-ekologicznych.
Jako że zagadnienie to powoduje pewne implikacje dla szeregu dyrekcji generalnych, potrzebny będzie punkt koordynacyjny, gdzie koncentrowałyby się informacje oraz prace nad rozwojem spójnej polityki.
7.6 Biorąc pod uwagę fakt, iż obecnie na podstawie odpowiednich oznaczeń konsumenci identyfikują produkty wytwarzane i sprzedawane zgodnie z określonymi standardami społecznymi, ekologicznymi oraz z zakresu dobrostanu zwierząt, rośnie prawdopodobieństwo dezorientacji wśród konsumentów i braku skuteczności, w miarę jak produkty opatrywane są wieloma oznaczeniami.
Dlatego proponuje się, by UE zleciła badania w zakresie alternatywnych metod, jakimi społeczno-ekologiczną wartość produktów można by niezawodnie mierzyć oraz podawać do wiadomości konsumentów.
7.7 Strategiczny program edukacji konsumenckiej w Państwach Członkowskich koncentrować się powinien na podnoszeniu wśród konsumentów świadomości potencjału oraz środków, dzięki którym swoje decyzje zakupowe wykorzystać mogą do realizacji celów o charakterze społeczno-ekologicznym, zależnie od wyznawanych przez siebie wartości.
7.8 Wraz z gwałtownym rozwojem systemów informacji produktowej dostępnych w punktach sprzedaży, poprzez internet oraz za pośrednictwem innych kanałów, w ciągu najbliższych kilku lat coraz łatwiej będzie tworzyć bazy danych na temat pochodzenia i jakości produktów.
Oprócz kwestii o charakterze społeczno-ekologicznym, o których mowa w niniejszej opinii, będzie tam można zawrzeć szersze informacje na temat jakości i bezpieczeństwa, jak np. szczególne czynniki żywieniowe, umożliwiając konsumentom ustalenie określonych priorytetów zależnie od wartości lub potrzeb.
7.9 Opracowanie wspólnych ram oceny jakości i oddziaływania systemów gwarancji "etycznego handlu" ułatwi stworzenie bardziej obiektywnych i zrównoważonych etycznych polityk w zakresie zamówień w Komisji i być może w Państwach Członkowskich.
7.10 Dalszy bodziec dla popytu na produkty stanowić mogą zamówienia publiczne.
W ciągu ostatnich pięciu lat nastąpiła znaczna konsolidacja oraz zwiększenie świadomości roli zamówień publicznych przyjaznych dla społeczeństwa, a propozycje przedstawiane powyżej zagwarantują, iż jeżeli zamawiający zdecydują się, w ramach wspólnotowych regulacji prawnych, wybrać produkty, z którymi wiążą się określone korzyści społeczno-ekologiczne, prowadzić to będzie do namacalnych rezultatów.
8.
Dalsze kroki
8.1 Opracowanie tej opinii stanowi okazję dla wszystkich najważniejszych zainteresowanych podmiotów do zareagowania i włączenia się w dialog, choćby w skromny sposób.
W rezultacie tejże konsultacji EKES zyskał sposobność stymulowania prac w zakresie pięciu nowych inicjatyw:
- Dalszego dialogu pomiędzy najważniejszymi spośród zainteresowanych podmiotów, w tym federacji konsumentów, w całej UE (oraz w razie potrzeby na całym świecie) zmierzającego do uzyskania spójnej polityki w zakresie "etycznego handlu" i systemów gwarancji dla konsumentów.
EKES proponuje, że podejmie się w roku 2006 przewodnictwa w tworzeniu szczególnego forum zainteresowanych stron, podobne fora już okazały się być wartościową inicjatywą.
Może się to wiązać z określeniem możliwości stworzenia wszechstronnej bazy danych o produktach, w której będzie można gromadzić, obiektywnie potwierdzać za pomocą jasnych mechanizmów oceny oraz udostępniać informacje na temat społecznych, ekologicznych i innego rodzaju czynników wpływających na jakość produktów i wydajność.
DG ds. Rozwoju zasygnalizowała już swoje zainteresowanie udostępnieniem krytycznych, oceniających danych dotyczących systemów "etycznego handlu", aby pomóc producentom i eksporterom w wejściu na europejski rynek [10].
- Opracowania, poprzez szerzej zakrojone i bardziej szczegółowe konsultacje z zainteresowanymi podmiotami w Państwach Członkowskich oraz na całym świecie, wspólnych ram oceny oddziaływania/środków zapewniania jakości w zakresie gwarancji "etycznego handlu".
Umożliwi to UE oraz Państwom Członkowskim bardziej obiektywne odróżnianie inicjatyw rzeczywiście przynoszących pewną wartość dodaną od takich, które oferują jedynie zapewnienia.
Taka praca będzie wspierać polityczne cele Dyrekcji Generalnej ds. Rozwoju poprzez zachęcanie do utrzymywania trwałych powiązań handlowych oraz działania Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów w zakresie zapewniania konsumentom wiarygodnych informacji.
- Zaangażowanie w rozwijanie standardu ISO 26000, który ma na celu dostarczenie praktycznych wytycznych w zakresie odpowiedzialności społecznej, na rzecz ustalenia i skontaktowania się ze stronami zainteresowanymi oraz poprawy wiarygodności raportów i roszczeń wysuwanych wobec odpowiedzialności społecznej.
Choć celem tego jest głównie rozwijanie standardu odpowiedzialności społecznej, to może służyć ona za punkt odniesienia przy ocenie wyników poszczególnych systemów etycznego handlu.
- Programu podnoszenia świadomości konsumentów, począwszy od wczesnych lat edukacji szkolnej, poprzez zasadniczą edukację i dalej kształcenie przez całe życie, w zakresie możliwości wpływania przez konsumentów na dynamikę zagadnień społecznych i ochrony środowiska poprzez świadome zakupy.
DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów zasygnalizowała już swoje zainteresowanie wspieraniem informowania konsumentów o sprawiedliwym handlu, a cel lepiej poinformowanego i mającego silniejszą pozycję społeczeństwa konsumenckiego będącego w stanie podejmować skuteczne decyzje na rynku jest kluczem do jej roli.
- Propozycji powołania międzynarodowego centrum badawczego jako ośrodka skupiającego badania rynku i dostawców, informacje handlowe i techniczne, inicjatywy w zakresie edukacji i rozwoju polityki, które to centrum wspierane by było jako wspólny projekt przez Komisję, Państwa Członkowskie oraz wszystkie najważniejsze zainteresowane podmioty.
9.
Uwaga końcowa: definicje terminów wykorzystanych w opinii
Ogólny wpływ działalności handlowej na społeczeństwo i na środowisko doprowadził do powstania wielu nowych terminów i pojęć.
Kluczowe terminy i pojęcia użyte w tej opinii zdefiniowane są poniżej.
Ponieważ terminy i definicje używane w tej dziedzinie różnią się w zależności od kraju oraz w celu uniknięcia problemów translatorycznych, konieczne jest konsekwentne stosowanie się do poniższego glosariusza.
Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) — ten termin jest już powszechnie stosowany.
Przyjmuje się, że tworzenie bogactwa zgodnie z krajowymi ustawowymi zasadami działania jest nierozerwalnie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w sposób odpowiedzialny.
Zatem CSR oznacza w szczególności ... dobrowolną politykę i działania podejmowane przez przedsiębiorstwo w celu utrzymania i poprawy konsekwencji społecznych i ekologicznych, jakie pociąga za sobą całą działalność tego przedsiębiorstwa.
Może tutaj chodzić o ocenę dokonywaną przez zarząd i wewnętrzne systemy oceny, jak i o audyt zewnętrzny.
Etyczny handel — jest to pojęcie będące częścią składową (i nowsze niż) CSR i używa się go w dwóch głównych znaczeniach.
W użyciu ogólnym wyrażenie to oznacza ... świadomą próbę dostosowania działalności handlowej (produkcji, sprzedaży bądź kupna) danego przedsiębiorstwa, organizacji lub jednostki do określonego zestawu wartości etycznych.
Etyka to gałąź filozofii zajmująca się ludzkim charakterem i postępowaniem.
W tym sensie etyczny handel może odzwierciedlać bardzo szeroki wachlarz wartości; w jego zakres może wchodzić szeroka gama produktów i usług (włącznie z usługami finansowymi i turystyką) umiejscowionych w jakimkolwiek kraju, włącznie z Państwami Członkowskimi UE.
W wypadku tego znaczenia w opinii używane będzie wyrażenie "etyczny handel".
Właśnie w tym sensie pojawia się ono w tytule opinii.
Inne, odrębne, znaczenie, spotykane jest w Komisji oraz w pewnych projektach europejskich, np. Inicjatywa Etycznego Handlu (Ethical Trade Initiative, ETI) w Wielkiej Brytanii, Inicjatywa Klauzuli Socjalnej (Initiative Clause Sociale, ICS) we Francji i Inicjatywa Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (Business Social Compliance Initiative (BSCI)), członkostwo w której jest międzynarodowe.
W tym wypadku zwykle chodzi o ... politykę i działania podejmowane przez przedsiębiorstwo w trosce o konsekwencje społeczne i odnoszące się do ochrony środowiska, jakie pociąga za sobą działalność zaopatrzeniowa tego przedsiębiorstwa, a w szczególności warunki pracy dostawców.
W wypadku tego znaczenia w opinii używane będzie wyrażenie Etyczny Handel.
Sprawiedliwy handel
Może być uznawany za część składową etycznego handlu; w użyciu ogólnym wyrażenie to oznacza ... handel, którego uczestnicy — producenci, konsumenci, kupujący bądź sprzedający — nie znajdują się w gorszej pozycji i odnotowują rozsądny i proporcjonalny zysk.
W wypadku tego znaczenia w opinii używane będzie wyrażenie "sprawiedliwy handel".
Drugie, odrębne, znaczenie definiuje to wyrażenia jako ... partnerstwo handlowe, oparte na dialogu, przejrzystości i szacunku, które ma na celu osiągnięcie większej równości w międzynarodowym handlu.
Przyczynia się do zrównoważonego rozwoju poprzez oferowanie lepszych warunków handlu i zabezpieczenie praw marginalizowanych producentów i pracowników — zwłaszcza z półkuli południowej.
Definicję tę przyjmują np. organizacje reprezentowane przez Europejskie Stowarzyszenie Sprawiedliwego Handlu.
W wypadku tego znaczenia w opinii używane będzie wyrażenie Sprawiedliwy Handel.
Systemy gwarancji konsumenckiej
W tej opinii należy zwrócić uwagę na jeden specyficzny aspekt "etycznego handlu" i "sprawiedliwego handlu": gdy nacisk ze strony konsumentów jest głównym czynnikiem, a wybór konsumenta i jego gotowość do zapłacenia wyższej ceny za produkt są głównym impulsem do zmiany.
Dla celów tej opinii systemy gwarancji konsumenckiej zdefiniowane są jako ... system, który pozwala konsumentom i zachęca ich do kupowania dóbr i usług wytwarzanych w sposób prowadzący do osiągnięcia do założonych celów społecznych i ekologicznych i przynoszący korzyść konkretnym społecznościom lub całemu społeczeństwu.
Należy zauważyć, że termin "system" obejmuje podejścia o charakterze społeczno-ekologicznym przyjmowane przez pojedyncze przedsiębiorstwa i grupy przedsiębiorstw, jak również koncepcje niezależnych osób trzecich i różnych zainteresowanych stron.
Rozwój zrównoważony
"Rozwój zrównoważony to rozwój zaspokajający obecne potrzeby bez uszczerbku dla możliwości przyszłych pokoleń zaspokajania swych własnych potrzeb." [11]
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze chmielu
COM(2005) 386 końcowy — 2005/0162 (CNS)
(2006/C 28/16)
Dnia 21 września 2005 r.
Rada, działając na podstawie art. 36 ust. 37 pkt 2 ppkt 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
27 września 2005 r. Prezydium Komitetu powierzyło sporządzenie tej opinii Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego.
Ze względu na pilny charakter prac Komitet na swojej 421. sesji plenarnej dnia 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2005 r.) wyznaczył Adalberta KIENLE na sprawozdawcę głównego i 63 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie stanowiska EKES-u
1.1 EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej, aby zastąpić różne rozporządzenia w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze chmielu jednym nowym rozporządzeniem.
2.
Uwagi
2.1 Rozporządzenie Rady (EWG) 1696/71 z dnia 26 lipca 1971 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze chmielu zostało od tego czasu poddane licznym i znaczącym modyfikacjom.
Rozporządzenia, które stały się bezprzedmiotowe, są znoszone, a w ich miejsce, na podstawie ich skonsolidowanego streszczenia, opracowywane są nowe rozporządzenia. Służy to jasności i zrozumiałości postanowień wspólnotowych.
2.2 EKES publikował ostatnio wiele opinii dotyczących regulacji rynku chmielu [1].
26 lutego 2004 r. Komitet uznał za "konsekwentne i spójne" stanowisko, że po reformie WPR (postanowienia luksemburskie) z 2003 r. do zakresu przedmiotowego ogólnego rozporządzenia w sprawie płatności bezpośrednich włączone będą teraz również płatności bezpośrednie za chmiel.
2.3 EKES chciałby również w niniejszej opinii zwrócić uwagę na to, że chmiel (humulus lupulus) jest niezbędnym surowcem do produkcji piwa i jest uprawiany w 8 Państwach Członkowskich, przede wszystkim w małych, wyspecjalizowanych gospodarstwach rodzinnych, przeciętnie o powierzchni 8 ha.
Europejskim producentom chmielu udało się utrzymać wiodącą pozycję na rynku.
Wspólna organizacja rynków w sektorze chmielu towarzyszyła w ostatnich latach wielkim dostosowaniom rynkowym, co przyniosło pozytywne skutki.
Dzięki niej zaakceptowany i promowany był wszechstronny system zapewniania jakości i kontraktów, który jest niezbędnym warunkiem powodzenia upraw, i który uważany jest przez stowarzyszenia producentów za "duszę" regulacji rynku chmielu.
Zasady te powinny być zachowane również w nowych regulacjach rynku.
2.4 EKES zwraca uwagę na to, że wydatki na sektor chmielu od lat pozostawały na niezmienionym poziomie ok. 13 milionów euro.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich
COM(2005) 181 wersja ostateczna — 2005/0090 (CNS)
(2006/C 28/17)
W dniu 15 lipca 2005 r. na mocy art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Zważywszy na pilny charakter tych prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, na 421. sesji plenarnej odbytej w dn. 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.), wyznaczył Umberto BURANIEGO na sprawozdawcę generalnego oraz 82 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się uchwalił poniższą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Nowa wersja rozporządzenia finansowego (RF) została przyjęta przez Radę w czerwcu 2002 r., a przepisy wykonawcze do niego zatwierdzono w grudniu 2002 r.
W momencie przyjęcia przepisów wykonawczych, Komisja zobowiązała się sporządzić dla Rady do dnia 1 stycznia 2006 r. sprawozdanie na temat stosowania postanowień rozporządzenia i przedłożyć ewentualne propozycje zmian.
Stanowi to cel rozpatrywanego tutaj dokumentu, będącego aktualnie przedmiotem konsultacji z Radą i Trybunałem Obrachunkowym.
Niemniej, przy uwzględnieniu czasu koniecznego dla spełnienia wymogów proceduralnych, wdrożenie rozporządzenia nie będzie, w najlepszym razie, możliwe przed 1 stycznia 2007 r.
Komisja Budżetowa Rady ogłosi swoje stanowisko wobec poszczególnych krajów pod koniec bieżącego roku, i dopiero wtedy rozpocznie się procedura konsultacji — oraz ewentualna procedura pojednawcza — z Parlamentem Europejskim.
1.2 W niniejszej opinii w sprawie wniosku Komisji, EKES zamierza skupić się głównie na tych aspektach rozporządzenia, które mają bezpośrednio lub pośrednio znaczenie dla stosunków z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet jest zdania, że w zasadzie powinien powstrzymać się od wypowiadania się na temat przepisów określających ściślej aspekty techniczne i "wewnętrzne", co do których zgłoszone już zostały uwagi i wnioski przez organy UE kompetentne w kwestiach technicznych i posiadające bezpośrednie doświadczenia w tej dziedzinie, a mianowicie sieć działów finansowych Komisji (RUF), administrację Rady, Trybunał Sprawiedliwości, Trybunał Obrachunkowy, departamenty księgowości Parlamentu Europejskiego, EKES-u i Komitetu Regionów.
1.3 EKES zwraca uwagę na pogląd powszechnie wyrażany przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, a w szczególności organizacje pozarządowe, że obecne rozporządzenie finansowe oraz wdrażanie jego przepisów są zbyt skomplikowane, co utrudnia im efektywną współpracę i szkodzi stosunkom między tymi organizacjami a Komisją.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego uskarżały się również, że Komisja nie zasięga ich opinii, ani nie prowadzi z nimi dyskusji w wystarczającym zakresie, co doprowadziło do poczucia ogólnego zamieszania, frustracji i rozczarowania.
1.4 Ze swojej strony EKES oczekiwałby dalszego zacieśnienia współpracy, w formie sformalizowanych konsultacji, między instytucjami UE a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego. Niemniej nie zapomina, że instytucje mają obowiązki i prerogatywy, które należy wypełniać i chronić, nawet jeżeli oznacza to brak możliwości spełnienia wszystkich żądań.
W każdym razie strony muszą ustanowić stosunki oparte na zrozumieniu i wzajemnym poszanowaniu własnych stanowisk.
Między innymi, w rozporządzeniu finansowym lub też w innym dokumencie, powinno być wyraźnie określone, że należy powiadomić zainteresowane strony w sytuacji, gdy zgłoszony przez nie wniosek nie zostanie zrealizowany, oraz przedstawić im uzasadnienie takiej decyzji.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Nowe postanowienia zawarte w rozporządzeniu finansowym oraz w przepisach wykonawczych wprowadzone w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. oparte są na pewnych ogólnych zasadach.
Najważniejszą z nich jest koncepcja zniesienia scentralizowanych kontroli ex-ante, która zwiększa zakres uprawnień i odpowiedzialności intendentów, zakładająca szereg kontroli weryfikacyjnych przeprowadzanych przez kontrolerów finansowych i księgowych.
Taki system wydaje się działać efektywnie, nawet jeżeli istnieje konieczność wprowadzenia kilku zmian w świetle dotychczasowych doświadczeń.
2.2 Organy techniczne wspomniane w pkt 1.2 wraz z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego powszechnie zwracały uwagę na potrzebę ustanowienia lepszej równowagi między wymogami kontrolnymi a większą "elastycznością" zasad, szczególnie gdy w grę wchodzą mniejsze kwoty.
Komisja zdaje się być przychylna temu wnioskowi, niemniej EKES chciałby zwrócić uwagę na fakt, że mniejsze kwoty oznaczają coś innego dla instytucji wspólnotowych — które razem zarządzają ogromnymi kwotami — niż dla stosunkowo małych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego (dostawców, konsultantów, organizacji pozarządowych itd.).
10 tys. euro może być niewielką sumą dla UE, natomiast stanowi ona całkiem znaczącą kwotę dla podmiotu małej lub średniej wielkości.
2.3 W związku z powyższym należy zauważyć, iż w uzasadnieniu towarzyszącym wnioskowi, Komisja stwierdza, że "każda zaproponowana zmiana powinna ... zwiększyć ochronę interesów finansowych UE przed nadużyciami i wszelkimi działaniami niezgodnymi z prawem".
Innymi słowy, i z innego punktu widzenia, zasady księgowe UE muszą (lub powinny) zachęcać do stosowania dobrych praktyk rynkowych, działając demobilizująco wobec łatwej pokusy wykorzystania "elastycznych" zasad.
EKES zdaje sobie sprawę, że skrupulatne i skomplikowane kontrole są uciążliwe dla UE, uważa jednak, iż uzasadniony cel ograniczenia biurokracji nie powinien prowadzić do przyjmowania niedopracowanych lub nazbyt uproszczonych rozwiązań.
Jak wskazują raporty OLAF-u, nadużycia szerzą się na każdym szczeblu.
W tym miejscu Komitet zauważa, że być może Komisja wyciągnęłaby cenne wnioski — i przełożyłaby je na właściwe zasady — gdyby w czasie prac na projektem rozporządzenia finansowego konsultowała się z OLAF-em.
2.3.1 W świetle powyższego, Komitet wskazuje na potrzebę, sygnalizowaną przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, znalezienia równowagi między skutecznością, efektywnością a odpowiedzialnością, tak by nie narażać na szwank zasady partnerstwa pomiędzy udzielającymi finansowania, a tymi, którzy go otrzymują, nie tworząc przy tym przeszkód ani dla rozwijania innowacyjnych rozwiązań, ani dla rozsądnego zarządzania funduszami publicznymi.
Komitet zgadza się z tą potrzebą, niemniej podkreśla, że w żadnym wypadku nie mogą zostać naruszone zasady regulujące korzystanie z funduszy publicznych, a mianowicie przejrzystości, efektywności wykorzystania i obowiązku sprawozdawczego.
2.4 Innym stwierdzeniem wartym komentarza jest: "Zbyt częste lub niedostatecznie uzasadnione zmiany przepisów mogą negatywnie oddziaływać na wspomnianych beneficjentów, a także podważać autorytet Unii Europejskiej".
Oczywiście Komitet zgadza się z tym stanowiskiem, ale wymaga ono uściślenia poprzez uwzględnienie, że nowe zasady mogą być uzasadnione w tych sektorach, w których najczęściej występują nadużycia.
Także w tym przypadku, konsultacja raportów OLAF-u mogłaby przynieść pożyteczne sugestie.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 W odniesieniu do windykacji roszczeń (art. 72-73 a) nowe RF stanowi, że do roszczeń Wspólnoty mają także zastosowanie środki z zakresu współpracy sądowej przyjęte przez odnośne dyrektywy, oraz wymaga, aby Państwa Członkowskie traktowały roszczenia Wspólnoty tak samo jak krajowe roszczenia finansowe.
EKES jest świadomy faktu, że rozporządzenie ma bezpośrednie zastosowanie w każdym Państwie Członkowskim, zastanawia się jednak, czy zasada ta nie wymagałaby zmiany w ustawodawstwie krajowym, szczególnie w zakresie prawa upadłościowego, które zwykle przyznaje prawo pierwszeństwa w zaspokajaniu roszczeń (krajowym) roszczeniom finansowym, ale nie wspomina o wierzytelnościach wobec UE.
Celem zapewnienia mocy obowiązującej wobec stron trzecich, każda forma prawa pierwszeństwa w zaspokajaniu roszczeń powinna być przewidziana w prawie krajowym.
3.2 Przyjęcie w 2004 r. dyrektywy UE w sprawie zamówień publicznych oznacza, że wniosek dotyczący nowego rozporządzenia finansowego musi być dostosowany do nowych zasad; już w 2002 r.
Unia przyjęła dyrektywę w sprawie zamówień publicznych, tak by miały zastosowanie standardy identyczne z normami obowiązującymi w Państwach Członkowskich.
EKES nie widzi żadnej potrzeby wypowiadania się na temat już przyjętych zasad, które można ocenić, i w razie konieczności zmienić, tylko na podstawie zebranych doświadczeń.
3.2.1 Komitet zwraca uwagę na ustęp dodany do art. 95. Stwierdza on, że może zostać utworzona "wspólna baza danych" przez "dwie lub więcej instytucje" celem ustalenia, którzy kandydaci znajdują się w sytuacji wyłączenia (art. 93 i 94).
Utworzenie scentralizowanej bazy danych (tzn. nie ograniczonej do jednej instytucji) jest dobrym pomysłem, jednak Komisja mówi tylko, że powinno się przewidzieć możliwość wzajemnej wymiany swoich danych przez dwie lub więcej instytucje.
EKES zgadza się co do użyteczności bazy danych w ogóle, lecz zastanawia się, czy w tym szczególnym przypadku koszty integracji uzasadniałyby wynikające z niej korzyści: systemy poszczególnych instytucji są całkiem różne, a kryteria gromadzenia danych nie są zawsze takie same.
3.3 Komitet wyraża także zaniepokojenie odnośnie do powodów wykluczenia (art. 93), które obejmują (w art. 91 ust. 1 lit.a)) wyroki wydane prawomocnie (res judicata).
Postanowienie to jest zgodne z prawem i zasadami zapisanymi w konstytucjach większości Państw Członkowskich, i jako takie jest ono bez zarzutu; niemniej EKES zauważa, że w niektórych Państwach Członkowskich procedury apelacyjne od wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji mogą być przeprowadzane na dwóch kolejnych szczeblach systemu sądowego (sąd apelacyjny i sąd kasacyjny) oraz, że wyrok nie jest uznany za ostateczny dopóty, dopóki nie wyczerpane zostaną wszystkie możliwości odwołania.
Przy przechodzeniu sprawy z jednego na kolejny szczebel systemu sądowego mogą wystąpić długie okresy, w czasie których wyrok pierwszej lub drugiej instancji, nawet jeżeli jest on jasno i dobrze uzasadniony, nie może być uważany za prawnie wiążący powód wykluczenia.
Z praktycznego punktu widzenia, to od osób odpowiedzialnych zależeć będzie, czy zachowana zostanie najwyższa ostrożność przy przyznawaniu zamówienia, jednak nie zawsze będzie łatwe — szczególnie w pewnych przypadkach — podejmowanie decyzji z poszanowaniem prawa i przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że są one należycie rozważne.
3.3.1 Mimo że bezsporny, ww. przypis zostawia zatem szeroki margines niepewności. Wydaje się także być niespójny z artykułem 93 ust. 1 lit. b), który przewiduje wykluczenie z procedury przetargowej w odniesieniu do tych kandydatów, którzy "według obecnych przepisów podlegają karze administracyjnej, o której mowa w art. 96." Nadal dopuszcza się możliwość odwołania się na drodze administracyjnej lub sądowej od zastosowania kary administracyjnej, jednakże proponowany tekst zdaje się implikować, że kara administracyjna ma charakter definitywny, nawet jeżeli kandydat "podlega" jej tylko według obecnych przepisów. Porównanie tych dwóch przepisów budzi wątpliwości co do logicznych i prawnych kryteriów, na których się opierają: z drugiej strony art. 93 ust. 1 lit. a) pozwala domniemanym sprawcom poważnych przestępstw na skorzystanie z prawa domniemanej niewinności aż do wydania ostatecznego wyroku, podczas gdy zgodnie z art. 93 ust. 1 lit b) kary administracyjne, którym podlega kandydat według obecnych przepisów (a zatem od których może się odwołać) stanowią powód natychmiastowego wykluczenia. EKES nie wnioskuje o nadanie większej "elastyczności" art. 93 ust. 1 lit. b), ale raczej o dodanie kryterium, ograniczającego możliwość dowolnej interpretacji art. 93 ust. 1 lit. a).
3.4 Szczególnej uwagi wymaga część poświęcona dotacjom (art. 108 i kolejne), nie tylko ze względu na fakt, że jest to delikatna kwestia, ale także dlatego, że przekazywanie funduszy publicznych dużej liczbie różnych beneficjentów, jest z różnych powodów narażone na krytykę opinii publicznej.
Taka krytyka może być mniej lub bardziej uzasadniona, niemniej często spowodowana jest rzeczywistym lub rzekomym brakiem przejrzystości, co oznacza także trudności ze zrozumieniem zasad i kryteriów ich stosowania.
Rzeczywiście niełatwe jest stworzenie przepisów celem objęcia tak zróżnicowanego i różnorodnego zakresu przypadków, których nie da się prosto ująć w dokładnie zdefiniowane schematy.
Przejrzystość (rozumiana przede wszystkim jako klarowność pojęć i języka) stanowi zatem najlepszą gwarancję, że administracja będzie korzystać ze swoich szerokich dyskrecjonalnych uprawnień w sposób odpowiedzialny.
3.4.1 Art. 109 jest doskonałym przykładem trudności ze zrozumieniem: ust. 2 stwierdza, że "celem ani też skutkiem dotacji nie może być osiąganie korzyści", natomiast ust. 3 lit. c) stanowi, że ust. 2 nie ma zastosowania do "środków mających na celu wzmocnienie potencjału finansowego beneficjenta lub uzyskanie przez niego dochodu"; Nie jest oczywiste na czym w praktyce polega różnica pomiędzy "korzyścią" a "dochodem": EKES chciałby, aby brzmienie tej zasady zostało doprecyzowane zarówno pod względem formy jak i treści.
3.4.2 Zgodnie z art. 109 ust. 3 lit. d) wyłączenie z wymogu polegającego na tym, że skutkiem dotacji nie może być osiągnięcie korzyści, także stosuje się do dotacji o niskiej wartości, przyznawanych w formie płatności ryczałtowych albo stawek ryczałtowych (art. 113 ust. 1 lit c) i d)). EKES chciałby zgłosić taką samą uwagę jak w punkcie 2.2 powyżej dotyczącą pojęć "niska wartość" i "niewielki", a mianowicie, że należy znaleźć równowagę pomiędzy tym co oznacza pojęcie "niska wartość" dla UE a tym co oznacza "niewielki" dla beneficjentów dotacji. W każdym razie kwestia ta powinna zostać rozwiązana, a zmiany powinny zostać wprowadzone do RF a nie PW.
3.4.3 Rozważając nadal sprawę dotacji, a szczególnie dotacji o niskiej wartości, RF nigdzie nie wspomina o wymogu odpowiedzialności, ani żadnym obowiązku przedstawiania sprawozdań na temat tego, jak właściwie wykorzystywane są uzyskane fundusze.
EKES przyjął do wiadomości wolę Komisji co do ograniczenia kosztów administracyjnych, ale nie może zaakceptować tego, że publiczne pieniądze są uruchamiane bez żadnego pomysłu na ich późniejsze wykorzystanie.
Należałoby przewidzieć wprowadzenie wyrywkowych kontroli dokumentów księgowych, jak również powinny zostać ustanowione kary za nieprzestrzeganie reguł, choćby nawet tylko ze względu na poszanowanie dla zasady rozsądnej administracji publicznej.
3.4.4 Art. 114 także wymaga komentarza. Ust.
4 stwierdza: "Intendent może nakładać na wnioskodawców kary administracyjne i finansowe o charakterze skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym ...".
Jednakże wydaje się stosowne postawić pytanie, jakich gwarancji udzielają beneficjenci (którzy w wielu przypadkach różnią się od podmiotów, którym udzielono zamówienia lub stron umów, także pod względem swojej sytuacji finansowej), pod warunkiem, że są oni w stanie, lub wyrażają wolę, wykonania swoich obowiązków wynikających z kar.
W opinii EKES-u konieczne jest — w przypadku wnioskodawców mających siedzibę na obszarze Państw Członkowskich — aby samo Państwo Członkowskie pośredniczyło w obsłudze wniosków i gwarantowało, że zobowiązania wynikające z ewentualnych kar administracyjnych lub finansowych będą zaspokojone.
4.
Wnioski
4.1 EKES popiera podejście przyjęte przez Komisję w swoim wniosku, szczególnie w odniesieniu do zniesienia scentralizowanych kontroli ex-ante oraz przeprowadzania w ich miejsce kontroli przed autoryzacją płatności na rzecz już zatwierdzonych projektów.
4.2 Z drugiej strony EKES zaleca ostrożność co do spełnienia żądań zgłaszanych przez departamenty finansowe wielu instytucji, które domagają się uproszczenia lub wyeliminowania różnych formalności i kontroli w przypadku kontraktów i dotacji "skromnych rozmiarów".
EKES zgadza się, że kontrole są kosztowne i czasochłonne, niemniej uważa, iż ta słuszna intencja ograniczenia kosztów powinna zostać pohamowana ze względu na następującą troskę po przeciwległej stronie: nie można dopuścić, aby obywatele Europy i podmioty zainteresowane miały wrażenie, że "niewielkie" kwoty traktowane są w sposób zbyt uproszczony i powierzchowny.
4.3 Organizacje społeczeństwa obywatelskiego domagają się, aby jakakolwiek rewizja rozporządzenia finansowego była przeprowadzana w konsultacji z Komisją w duchu wzajemnego zrozumienia i przy uwzględnieniu potrzeby należytego zarządzania finansami przez obie strony.
Komitet popiera ten wniosek, niemniej przypomina, że wszystkie przyjmowane decyzje muszą być zgodne z potrzebą należytego i przejrzystego zarządzania funduszami publicznymi.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady określającej szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewidzianego w dyrektywie 77/388/EWG, podatnikom niemającym siedziby na terytorium kraju, lecz mającym siedzibę w innym Państwie Członkowskim
COM(2004) 728 końcowy — 2005/0807 (CNS)
(2006/C 28/18)
Dnia 20 lipca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Zważywszy na pilny charakter prac, na 421. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył sprawozdawcę generalnego Umberto BURANIEGO i 79 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp: dokument Komisji
1.1 W październiku 2003 r. Komisja przedstawiła dokument [1] będący streszczeniem nakreślonej już w czerwcu 2000 r. strategii w zakresie podatku VAT.
Jednym z celów tejże strategii było uproszczenie procedur; w związku z nim w kolejnym dokumencie Komisji, z października 2004 r. [2] zaproponowano trzy praktyczne inicjatywy: dwie z nich [3] stanowiły już przedmiot opinii EKES-u [4], a trzecia omówiona została w niniejszym dokumencie.
1.2 Celem wniosku Komisji jest przyspieszenie i uproszczenie sposobu dokonywania zwrotu podatku VAT podatnikom niemającym siedziby na terytorium kraju, w związku z podatkiem naliczonym im za towary lub usługi wykonane przez innego podatnika na terytorium kraju lub w związku z importem towarów do kraju.
1.3 Ogólne zasady regulujące tę dziedzinę pozostają w istocie niezmienne: prawdziwym postępem jest natomiast propozycja poważnego uproszczenia obowiązków administracyjnych spoczywających na podatnikach uprawnionych do zwrotu, przy jednoczesnym ustanowieniu ich prawa do odszkodowania w wypadku, gdy administracja podatkowa nie dokonuje płatności w określonym terminie.
1.4 Uproszczenie wymogów administracyjnych zostało zatwierdzone w art. 5 wniosku dotyczącego dyrektywy: przewiduje on, że w celu otrzymania zwrotu, zamiast wniosku na standardowym formularzu wraz z dołączonymi oryginałami faktur i dokumentacji celnej, zainteresowany musi jedynie złożyć wniosek drogą elektroniczną.
Wniosek powinien oczywiście zawierać szereg wskazówek, wyszczególnionych w artykule, które pozwolą administracji podatkowej na stwierdzenie i kontrolę prawidłowości operacji.
1.5 Zasadniczo wniosek powinien dotyczyć zakupu zafakturowanych towarów i usług bądź importu przeprowadzonego w okresie nie krótszym niż trzy miesiące i nieprzekraczającym roku kalendarzowego, jak też musi zostać złożony w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności podatku.
W takich okolicznościach można niemniej jednak dokonać modyfikacji zarówno okresu odniesienia, jak i terminów złożenia wniosku.
1.6 Administracja podatkowa Państwa Członkowskiego, w którym VAT podlega płatności, musi podać swą decyzję w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia wniosku o refundację, a płatność musi zostać dokonana przed upływem tego samego terminu.
Każda odpowiedź odmowna musi zostać usprawiedliwiona.
Odwołania przyjmowane są w tym samym terminie i pod tymi samymi warunkami, które przewidziano dla podatników mających siedzibę w Państwie Członkowskim.
Żądanie o dodatkowe informacje może zostać wystosowane jedynie w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia wniosku, niemniej jednak w takim wypadku termin płatności wyznacza się od daty jego wystosowania.
Każdy wniosek należy uważać za przyjęty, jeżeli przed upływem odpowiedniego terminu nie nastąpi jego jednoznaczne odrzucenie.
1.7 Zgodnie z poprzednim punktem 1.6, płatność należnych kwot musi zostać dokonana w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia wniosku: za każdą zwłokę Państwo Członkowskie musi wypłacić wnioskodawcy miesięczne odsetki w wysokości 1 % należnej sumy.
2.
Uwagi EKES-u
2.1 Każda propozycja zmierzająca do uproszczenia obowiązków administracyjnych spoczywających na petentach może się jedynie spotkać z aprobatą EKES-u, szczególnie jeżeli, tak jak w omawianym przypadku, uproszczenie przekłada się również na usprawnienie praktyk administracji państwowej i zachętę dla niej do lepszej organizacji pracy.
Niemniej jednak w wypadku omawianego wniosku uproszczenie odpowiada raczej realnej potrzebie niż zwykłej chęci uproszczenia procedur: w istocie przypomnieć należy, że, tak jak podkreślał już EKES [5], w uzasadnieniu wprowadzającym do tych trzech wniosków [6] Komisja stwierdza, że "[…] obecna procedura zwrotu podatku […] wydaje się stanowić tak wielkie obciążenie, że więcej niż szacowane 53,5 % dużych firm nie zwróciło się o przysługujące im zwroty w związku z tymi problemami".
2.2 Dyrektywa stosuje się, tak jak mówi jej tytuł, do "podatników niemających siedziby na terytorium kraju, lecz mających siedzibę w innym Państwie Członkowskim", zgodnie z przepisami i dla operacji przewidzianych w ramach obecnie obowiązujących postanowień.
2.3 Art. 5 wniosku dotyczącego dyrektywy przewiduje bardzo istotną innowację, polegającą na tym, że zamiast wniosku o refundację w formie papierowej, wraz z dołączonymi fakturami, oryginalnymi świadectwami celnymi i innymi dokumentami uzasadniającymi, przyjmowany będzie wniosek przesłany drogą elektroniczną, zawierający wszystkie odniesienia pozwalające na znalezienie potrzebnej dokumentacji, znajdującej się już w posiadaniu administracji.
EKES zgadza się oczywiście z tą propozycją, lecz nie może nie zauważyć, że już teraz — także bez pomocy poczty elektronicznej — administracja mogłaby postępować zgodnie z tą samą procedurą, gdyby była lepiej i skuteczniej zorganizowana.
2.4 Ta ostatnia uwaga jest mniej banalna, niż mogłoby się zdawać i zawiera praktyczne przesłanie: gdyby okres potrzebny na wdrożenie dyrektywy za bardzo się przedłużał, byłoby pożądane, żeby w międzyczasie administracje podatkowa i celna podjęły działania w celu udoskonalenia swych metod, czy to w zakresie wersji "papierowej", czy też komunikacji elektronicznej, tak aby umożliwić petentowi przekazanie uproszczonej dokumentacji.
2.5 EKES w pełni zgadza się z treścią art. 6 zawartego we wniosku [7] i z satysfakcją podkreśla starania podjęte przez Komisję w celu narzucenia Państwom Członkowskim zasady, która musi zawsze leżeć u podstaw ich kontaktów z obywatelami, czy to z podmiotami gospodarczymi, czy też nie: administracja publiczna ma zawsze obowiązek odpowiadać w jak najkrótszym terminie na wnioski, które są do niej kierowane.
Ustalone terminy udzielania odpowiedzi, w tym zwłaszcza obowiązujący administrację publiczną trzymiesięczny termin na dokonanie refundacji bądź udzielenie odpowiedzi odmownej, zdają się być stosowne i rozsądne.
Niemniej jednak powstaje pytanie, czy są one realistyczne dla wszystkich 25 Państw Członkowskich: w niektórych państwach opóźnienia w dokonywaniu refundacji są tak duże, że budzi to przypuszczenia co do podstawowego braku wydajności, który byłby trudny do wyeliminowania w krótkim czasie.
2.6 Również art. 8 odnosi się do zasady słuszności, która musi być zawsze przestrzegana w kontaktach administracji publicznej z podatnikami.
Artykuł ten w istocie postanawia, że gdy refundacja nie zostanie dokonana w ciągu trzech miesięcy od daty złożenia wniosku lub wysłania wymaganych wyjaśnień, administracja publiczna musi za zwłokę wypłacić wnioskodawcy odsetki w wysokości 1 % miesięcznie.
EKES zasadniczo się z tym zgadza, lecz uważa, że ustalony środek nie będzie łatwy do zastosowania.
EKES pragnie w istocie przypomnieć, że stopa procentowa w wysokości 1 % miesięcznie odpowiada odsetkom składanym w wysokości 12,68 % rocznie: wziąwszy pod uwagę, że w pewnych krajach prawa ochrony konsumentów narzucają limity, po przekroczeniu których dana stopa procentowa uważana jest za lichwiarstwo, w wypadku, gdy 12,68 % okazałoby się przewyższać ten limit, wysokość stopy procentowej obowiązującej administrację publiczną byłaby ustalona przez jeden z przepisów na poziomie uznawanym w świetle innego przepisu za nielegalny.
EKES proponuje zatem modyfikację art. 8 w następujący sposób: odsetki za zwłokę powinny być w każdym kraju naliczane na podstawie wysokości odsetek stosowanej w prawie krajowym w odniesieniu do podatników zwlekających z zapłatą.
2.7 Konkludując, EKES zgadza się co do zasad przedstawionych we wniosku dotyczącym dyrektywy, w tym szczególnie tych, które odnoszą się do praw wnioskodawców do refundacji i do zachęt — pośrednich, lecz skutecznych — do ulepszenia sposobu funkcjonowania administracji publicznej.
Zaleca jedynie, by przepisy formułowane były w bardziej realistyczny sposób, mając na uwadze fakt, że w 25 Państwach Członkowskich występują jeszcze bardzo się od siebie różniące standardy w zakresie ochrony konsumenta, wydajności i zasobów technologicznych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady uchylającej dyrektywę 90/544/EWG w sprawie pasm częstotliwości wyznaczonych dla skoordynowanego wprowadzenia paneuropejskiego naziemnego publicznego radiowego systemu przywoławczego we Wspólnocie"
COM(2005) 361 wersja ostateczna — 2005/0147 (COD)
(2006/C 28/19)
Dnia 15 września 2005 roku Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Dnia 27 września 2005 r. Prezydium Komitetu powierzyło przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie Sekcji ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego.
Z uwagi na pilny charakter prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podjął na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października) decyzję o powołaniu Daniela RETUREAU na sprawozdawcę generalnego i przyjął 66 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, następującą opinię.
1.
Wniosek Komisji
1.1 Wniosek [1] zmierza do uchylenia dyrektywy ERMES z 1990 r. [2], która rezerwowała pasmo częstotliwości 169.4 do 169.8 MHz dla paneuropejskiego naziemnego publicznego radiowego systemu przywoławczego.
Aby uchylić wcześniejszą dyrektywę konieczna jest dyrektywa uchylająca (zasada paralelności form).
1.2 Podstawa prawna: art. 95 TWE (Rynek wewnętrzny, zastosowanie art. 14 TWE); procedura koordynacji (art. 251 TWE).
1.3 Uzasadnienie: odchodzi się od użytkowania tego pasma przez naziemny publiczny system przywoławczy, a ten zakres częstotliwości jest coraz rzadziej wykorzystywany; istnieją już inne rozwiązania (SMS w systemie GSM).
W ramach decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady o "spektrum radiowym" z 2002 r. [3], Komisja pragnie wprowadzić inne usługi za pomocą zharmonizowanego planu użytkowania, przygotowanego wspólnie z CEPT [4], który będzie przedmiotem kolejnej decyzji Komisji.
1.4 Główne zastosowania wspólnotowe przewidziane dla pasma częstotliwości 169.4 do 169.8 MHz obejmują polepszenie integracji społecznej i mobilności osób z upośledzeniem słuchu oraz osób starszych we WE [5], poprawę ochrony przed kradzieżą, wzrost bezpieczeństwa poprzez lepsze możliwości monitoringu stosowane przez przedsiębiorstwa użyteczności publicznej oraz udostępnienie narzędzi łączności elektronicznej; podkreśla się pozytywny wpływ działania na przedsiębiorstwa z branży usług telekomunikacyjnych.
1.5 Państwa Członkowskie będą mogły na poziomie krajowym przydzielić te częstotliwości z omawianego pasma, które nie zostaną zagospodarowane w planie wspólnotowym przez Komisję i CEPT.
2.
Spostrzeżenia Komitetu
2.1 Potrzeby w zakresie spektrum radiowego dla rozwoju nowych usług stale rosną, a wniosek o uchylenie dyrektywy ERMES zmierza do otwarcia części spektrum, obecnie niewykorzystywanej w wystarczającym stopniu, na nowe zastosowania, szczególnie z korzyścią dla osób upośledzonych, starszych, dla poprawy bezpieczeństwa, dla teleusług itp.
2.2 Co za tym idzie, Komitet popiera niniejszy wniosek, mając nadzieję, że zwłaszcza usługi związane z integracją społeczną zostaną rozwinięte w pierwszym rzędzie i że doprowadzi to do powstania przedsiębiorstw i miejsc pracy w branżach niezbędnych dla obywateli europejskich.
Komitet nawołuje również Państwa Członkowskie, by podczas przyznawania częstotliwości nowym teleusługom nadawały uprzywilejowaną pozycję integracji społecznej i zatrudnieniu w społeczeństwie informacyjnym.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 2256/2003/WE celem przedłużenia na rok 2006 programu rozpowszechniania dobrych praktyk i monitorowania wdrażania technologii teleinformatycznych
COM(2005) 347 wersja ostateczna — 2005/0144 (COD)
(2006/C 28/20)
Dnia 10 października 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 157 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Dnia 27 września 2005 r. Prezydium Komitetu powierzyło przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie Sekcji ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego.
Z uwagi na pilny charakter prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podjął na 421. sesji plenarnej w dniach 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października) decyzję o powołaniu Daniela RETUREAU na sprawozdawcę generalnego i stosunkiem głosów 79 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wstęp
1.1 Program MODINIS [1] wpisuje się w realizację celów wyznaczonych na posiedzeniach Rady w Lizbonie w dniach 23 — 24 marca 2000 r. (uczynienie z gospodarki UE gospodarki opartej na wiedzy i najbardziej konkurencyjnej gospodarki na świecie) i w Feirze w dniach 19 — 20 czerwca 2000 r., gdzie przyjęto plan działań eEurope 2005 oraz perspektywy długofalowego wspierania gospodarki opartej na wiedzy przyczyniającej się do udostępniania wszystkim obywatelkom i obywatelom Unii nowych technologii teleinformatycznych.
1.2 Jest to wieloletni program finansowania społeczeństwa informacyjnego na lata 2003 — 2005 w ramach realizacji planu eEurope, który wygasa z końcem bieżącego roku. Komisja proponuje przedłużenie programu MODINIS na rok 2006 w odniesieniu do współpracy i promowania dobrych praktyk w dziedzinie technologii teleinformatycznych i analizy społeczeństwa informacyjnego za pomocą otwartej metody koordynacji (kwestie dotyczące bezpieczeństwa sieci i informacji, pierwotnie uwzględnione w programie, zostały przekazane ENISA — Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji — i nie są już obecnie finansowane przez MODINIS).
1.3 Konieczne jest zapewnienie ciągłości działań pomiędzy zakończeniem planu eEurope z końcem 2005 r. a podjęciem inicjatywy i2010 w 2006 r. oraz rozpoczęciem, z wyprzedzeniem, programu wsparcia strategicznego w dziedzinie technologii teleinformatycznych w 2007 r.
Przedłużenie programu MODINIS na okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2006 r. pozwala na uniknięcie poszukiwania innych rozwiązań dla zachowania ciągłości. Jego koszt jest szacowany na 7,72 milionów euro.
W najbliższym czasie opublikowany zostanie szczegółowy program prac zawierający priorytety i działania na rok 2006.
Decyzja będąca przedmiotem wniosku ma znaczenie dla EOG.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet wielokrotnie wyrażał w swoich opiniach poparcie i aprobatę dla wszelkich inicjatyw służących promowaniu społeczeństwa informacyjnego, takich jak plan eEurope, a wkrótce zajmie stanowisko w sprawie i2010. Uważa on, że wymiana doświadczeń i dobrych praktyk, ustanowienie wskaźników dla analizy społeczeństwa informacyjnego są niezbędne i wnoszą wartość dodaną w ramach promowania konkurencyjności gospodarki europejskiej opartej na wiedzy, spójności i integracji społecznej, a także zatrudnienia na stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji i trwałego wzrostu.
2.2 Komitet szczególnie domagał się, by Państwa Członkowskie były zachęcane do wprowadzania procedur konsultacyjnych odnośnie tematów objętych programem, aby jak najlepiej uwzględnione zostały propozycje i potrzeby sformułowane przez użytkowników i ekspertów oraz podmioty gospodarki elektronicznej.
Jest to również pożądane w kontekście programu ramowego, który zastąpi eEurope, i w którym kwestie kwalifikacji i zatrudnienia w społeczeństwie informacyjnym powinny być przedmiotem dogłębnych konsultacji z partnerami społecznymi.
2.3 Komitet popiera wniosek dotyczący decyzji przedstawiony przez Komisję mający na celu przedłużenie o rok programu MODINIS.
Wyraża życzenie, by poinformowano go wkrótce o programie prac przygotowanym przez Komisję na 2006 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "Dialog na temat społeczeństwa obywatelskiego między UE a krajami kandydującymi"
COM (2005) 290 końcowy
(2006/C 28/22)
Dnia 29 czerwca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 10 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 99 do 5, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie komunikatu
1.1 Doświadczenie wyniesione z przeprowadzonych do tej pory rozszerzeń mówi nam, że obywatele byli niedoinformowani i źle przygotowani w okresie je poprzedzającym.
W świetle przyszłych działań Unii Europejskiej należy rozwinąć dialog ze społeczeństwem obywatelskim, czyli tzw. trzeci filar [1].
1.2 Rozwijanie dialogu między społeczeństwami obywatelskimi musi wiązać się z dążeniem do następujących celów:
- do wzmocnienia kontaktów i wymiany doświadczeń między wszystkimi sektorami społeczeństwa obywatelskiego Państw Członkowskich i krajów kandydujących;
- do pogłębienia w Unii Europejskiej wiedzy na temat krajów kandydujących i zrozumienia zwłaszcza ich kultury i historii w celu nadania przejrzystości możliwościom i wyzwaniom związanym z przyszłymi rozszerzeniami;
- do pogłębienia w krajach kandydujących wiedzy na temat Unii Europejskiej i zrozumienia zwłaszcza wartości, na których się ona opiera, jej funkcjonowania i polityk;
- pojęcie społeczeństwa obywatelskiego zostało zdefiniowane na różne sposoby.
Komisja opowiada się za najszerszą i najbardziej otwartą definicją, przywołując w tym kontekście definicję zaproponowaną przez EKES: "wszelkie struktury organizacyjne, których członkowie mają cele i obowiązki leżące w ogólnym interesie wszystkich i działają jako mediatorzy między władzami publicznymi i obywatelami" [2].
1.3 Komisja przedstawia w zarysie ramy strategiczne, które przewidują wzmocnienie obecnych działań, m.in. dziesięcioletniego doświadczenia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, oraz nowe działania wzmacniające i pogłębiające obecny proces.
1.3.1 Wśród działań, które należy rozwinąć w Chorwacji i Turcji, wymienia się następujące programy: Sokrates, Leonardo, Młodzież, jak też akcje Jean Monnet, Marie Curie oraz Kultura i Media.
Oczekuje się również na wprowadzenie programu skierowanego do organizacji pozarządowych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
1.3.2 Co się tyczy przyszłych działań, chociaż w komunikacie podkreśla się, że to społeczeństwo obywatelskie w oparciu o swoje doświadczenie będzie opracowywać nowe programy, to przedstawia się szeroki wachlarz propozycji i zaleca realizować:
- długoterminowe partnerstwo między organizacjami pozarządowymi, partnerami społecznymi a organizacjami zawodowymi, które będzie mogło skorzystać z funduszy wspólnotowych;
- ścisłe kontakty między organizacjami zajmującymi się obroną praw kobiet,
- utworzenie rady ds. przedsiębiorczości UE-Turcja,
- nowe projekty twinningu między społecznościami lokalnymi,
- wymianę młodzieży, wymiany uniwersyteckie i zawodowe,
- wymianę kulturalną,
- większy udział we wspólnotowych programach z dziedziny kultury i mediów,
- lepsze kształcenie językowe,
- zachęcanie do debat publicznych, zwłaszcza internetowych,
- wymiany doświadczeń i działania podnoszące świadomość dziennikarzy,
- dialog między kościołami i religiami.
1.3.3 Tam, gdzie stosuje się procedury wizowe, należy je uprościć i przyznawać wizy w krótszym terminie.
1.4 W celu realizacji przewidzianych działań w dziedzinie dialogu społecznego przewiduje się zainwestowanie ok.
40 mln euro.
Kwota ta, zdaniem EKES-u, jest raczej skromna.
2.
Uwagi
2.1 Tytuł dokumentu Komisji pozwala domyślać się, że chodzi o dialog z wszystkimi krajami kandydackimi, jednak faktycznie, z wyjątkiem pobieżnej wzmianki o Chorwacji, treść komunikatu dotyczy niemal wyłącznie Turcji.
2.2 Zdaniem EKES-u byłoby użyteczne rozwinąć ten temat także w odniesieniu do Chorwacji, Serbii i Bałkanów Zachodnich [3].
2.3 Turcja zajmuje ważne miejsce na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, wchodzi zatem w zakres polityki eurośródziemnomorskiej.
Byłoby stosowne, gdyby Komisja wyjaśniła charakterystykę i specyfikę tej podwójnej roli.
2.4 Od lat 90. pracownicy i przedsiębiorcy z krajów kandydackich byli stowarzyszeni z europejskimi organami przedstawicielskimi (ETUC; UNICE; UEAPME, EUROCHAMBRE) i uczestniczyli w różnych fazach dialogu społecznego; Turcja wyróżniła się w szczególności swoim zaangażowaniem i obecnością.
Zdaniem EKES-u należałoby przeprowadzić refleksję nad reperkusjami, jakie zaangażowanie to i doświadczenia miały na związki zawodowe i przedsiębiorców działających w Turcji.
2.5 Dialog społeczny, pomyślany jako dialog prowadzący do przygotowania negocjacji akcesyjnych, odgrywa znaczącą rolę w prawnym dorobku wspólnotowym i strategiach wspólnotowych i nie może podlegać improwizacji.
Zdaniem EKES-u Komisja powinna na to zwrócić szczególną uwagę, tak aby nieustannie włączane były wszystkie organy przedstawicielskie.
2.5.1 W Turcji istnieje wiele fundacji i organizacji kulturalnych, w których działaniach w dużym stopniu uczestniczy młodzież.
Według EKES-u, te stowarzyszenia kulturalne mogłyby stanowić idealną okazję do zgłębienia wspólnej problematyki i wskazania najbardziej właściwych instrumentów pobudzających rozwój społeczeństwa.
2.5.2 Należałoby również promować i wspierać twinning pomiędzy społecznościami lokalnymi, uniwersytetami i ośrodkami kształcenia, jako że ich zaletą jest to, że pozwalają dzielić się doświadczeniami i zachęcają uczestników społeczeństwa obywatelskiego do oceny różnych sposobów interpretacji i rozwiązywania problemów kulturowych, społecznych i gospodarczych.
2.6 Żeby móc uzyskać konkretne rezultaty, należałoby za pomocą odpowiednich instrumentów zachęcić przedstawicieli krajów kandydackich do udziału w pracach DG ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych i organizacji przedstawicielskich działających na szczeblu unijnym.
2.7 Należałoby także sprzyjać i wspierać współpracę między różnymi kościołami, zwłaszcza chrześcijańskimi i islamskimi.
2.8 Tak samo należałoby na wszelkie sposoby pogłębić dialog na temat różnych form kultury.
2.9 Jeśli chodzi o program dotyczący organizacji pozarządowych, który wkrótce ma zostać opublikowany przez Komisję, EKES życzyłby sobie, aby zawarte w nim zostały konkretne i użyteczne propozycje konstruktywnej wymiany doświadczeń.
3.
Działania podjęte przez EKES
3.1 W ścisłej współpracy z Komisją, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny utworzył od 1995 r. szereg wspólnych komitetów konsultacyjnych (WKK) ze wszystkimi krajami kandydującymi, w tym z Turcją.
3.2 Powołano do życia także WKK z krajami AKP (Afryka, Karaiby i Pacyfik). Stanowi on dziś punkt odniesienia dla Komisji, jeśli chodzi o zastosowanie porozumienia z Cotonou i administrowanie umowami o partnerstwie gospodarczym.
3.3 EKES założył również Komitet Monitorujący ds. Ameryki Łacińskiej odpowiedzialny za wspieranie rozwoju organizacji społeczno-gospodarczych w krajach Ameryki Łacińskiej, ułatwianie udziału tych organizacji w bieżących procesach integracji regionalnej (w Ameryce Środkowej, Wspólnocie Andyjskiej i Mercosurze) i dbanie o to, by obecnie obowiązujące bądź właśnie negocjowane porozumienia o stowarzyszeniu podlegały monitoringowi.
3.4 By wspomóc Komisję w realizacji polityki społecznej i gospodarczej ukierunkowanej na południowe wybrzeże Morza Śródziemnego, w drugiej połowie lat 90. powołano wewnątrz EKES-u Komitet ds. Euromedu.
3.4.1 Obrady okrągłego stołu UE-Indie oraz agenda transatlantycka umożliwiły Unii Europejskiej zwiększenie na świecie swej zauważalności jako organizacji społeczno-kulturalnej.
3.5 W roku 2004 utworzono grupę kontaktową ds. Bałkanów Zachodnich, której zadaniem jest wspieranie współpracy między EKES-em a organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, w tym z krajowymi radami ekonomiczno-społecznymi [4], tak aby pomóc społeczeństwu obywatelskiemu krajów Bałkanów Zachodnich w umacnianiu integracji z Unią Europejską, a w końcu także członkostwa w Unii.
3.5.1 EKES zainteresował się południowo-wschodnią Europą, przygotowując:
- raport informacyjny w sprawie stosunków między Unią a niektórymi krajami południowo-wschodniej Europy [5];
- opinię z inicjatywy własnej w sprawie rozwoju zasobów ludzkich na Bałkanach Zachodnich [6];
- opinię z inicjatywy własnej w sprawie: "O większe uczestnictwo organizacji społeczeństwa obywatelskiego południowo-wschodniej Europy. Minione doświadczenia i przyszłe wyzwania" [7];
- opinię rozpoznawczą w sprawie roli społeczeństwa obywatelskiego w ramach nowej strategii na rzecz Bałkanów Zachodnich [8];
- kandydaturę Chorwacji do członkostwa w Unii [9].
3.5.2 Komitet przyjął także opinie z inicjatywy własnej w sprawie Bułgarii, Rumunii i Chorwacji.
3.5.3 EKES wydał już dwie częściowe oceny europejskiej polityki sąsiedztwa [10], obecnie zaś opracowuje opinię rozpoznawczą na ten sam temat [11].
3.6 W przeciwieństwie do innych komitetów, które przewidywały uczestnictwo 6 lub 9 członków EKES-u (2 lub 3 z każdej grupy), Wspólny Komitet Konsultacyjny UE-Turcja powstał przy udziale 18 członków EKES-u i 18 członków tureckich.
Podwójna liczba członków uzasadniona była wielkością tego kraju oraz złożonością problemów, które mogą wyniknąć z faktu, że jest to pierwszy kraj muzułmański składający wniosek o przyłączenie się do Unii Europejskiej.
3.6.1 Wspólny Komitet Konsultacyjny UE-Turcja to organ parytetowy, skupiający przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego UE oraz Turcji.
Jego członkowie pochodzą z różnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego: z izb handlowych, sektora przemysłu i rzemiosła, handlu, organizacji pracodawców, związków zawodowych, spółdzielni, organizacji skupiających rolników, organizacji konsumenckich i pozarządowych, przedstawicieli sektora usług itp.
3.6.2 Posiedzenia Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego UE-Turcja [12] odbywają się na zmianę w Brukseli i w miejscowościach tureckich: na każdym z posiedzeń omawiane są zagadnienia społeczne i gospodarcze.
19. posiedzenie Komitetu odbyło się w Stambule w dn. 7- 8 lipca 2005 r. [13]
3.6.3 Do bardziej interesujących tematów rozważanych na posiedzeniach należały:
- stosunki Turcja-UE w dziedzinie energetyki (1996),
- współpraca między UE a Turcją w zakresie małych i średnich przedsiębiorstw oraz kształcenia zawodowego (1996),
- produkty rolne w kontekście unii celnej zawartej między WE a Turcją (1997),
- oddziaływanie społeczne unii celnej (1998),
- rola kobiet w rozwoju i procesie decyzyjnym (1999),
- migracje (2000),
- badania naukowe i rozwój (2000),
- liberalizacja usług (2000),
- dialog społeczny i prawa gospodarcze oraz społeczne w Turcji (2001),
- wpływ kryzysu gospodarczego w Turcji (2002),
- zróżnicowanie regionalne w Turcji (2002),
- rozwój rolnictwa w Turcji (2002),
- postępy Turcji na drodze do UE (2003),
- integracja społeczna osób niepełnosprawnych (2004),
- mikroprzedsiębiorstwa i procesy standaryzacji (2004),
- rozwój stosunków między UE a Turcją, włączenie społeczeństwa obywatelskiego w proces negocjacji akcesyjnych (2005).
3.7 Jak można zobaczyć, podczas spotkań z organizacjami tureckiego społeczeństwa obywatelskiego podjęto wiele tematów wchodzących w zakres acquis communautaire.
Należy podkreślić, że w posiedzeniach (zwłaszcza tych, które odbywały się w Turcji [14]) licznie brali udział przedstawiciele najbardziej reprezentatywnych organizacji społeczeństwa tureckiego.
3.8 Zwłaszcza na posiedzeniach odbywających się w Turcji obecni byli, poza członkami Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego, liczni przedstawiciele różnych tureckich organizacji, które istotnie przyczyniły się do lepszego wzajemnego zrozumienia.
3.9 Wśród inicjatyw rozwijanych przez WKK należy podkreślić zobowiązanie do utworzenia także w Turcji Rady Ekonomiczno-Społecznej, opartej na modelu tej europejskiej i innych istniejących w wielu krajach europejskich [15].
3.10 Komisja w swoim komunikacie uznaje czynną rolę, jaką w ostatnich dziesięciu latach odegrał EKES w rozwoju stosunków z Turcją [16].
Komisja żywi nadzieję, że Komitet Regionów będzie mógł odegrać podobną rolę w stosunkach z regionami Turcji.
4.
Realizacja trzeciego filaru i demokracja oddolna
4.1 Pośród tendencji ostatnich lat kultura demokracji oddolnej, obok umocnienia zasady pomocniczości, zyskuje na znaczeniu i staje się postawą kulturową, poprzez którą obywatel wyraża pragnienie bycia głównym aktorem w procesie podejmowania decyzji w dziedzinie społecznej.
4.2 Równocześnie z rozwojem demokracji oddolnej pojawiły się dwa istotne zjawiska:
- nowe funkcje parlamentów krajowych,
- umocnienie zasady pomocniczości.
4.3 Parlament często jest postrzegany jako zbyt powolny i źle zorganizowany w podejmowaniu decyzji.
Należy zatem podjąć wysiłki w celu określenia jego nowego składu i nowej roli [17].
4.3.1 Kultura pomocniczości upowszechniła się głównie dzięki impulsowi danemu przez Unię Europejską i opiera się na zasadzie, że decyzje podejmowane są na różnych szczeblach.
Sztuka polega na określeniu najwłaściwszego szczebla.
Nie jest celowe robić w Brukseli to, co można zrobić lepiej na szczeblu krajowym czy lokalnym, i na odwrót.
4.4 Dzięki nowym technologiom wiedza rozprzestrzenia się z prędkością i na skalę, które były nie do pomyślenia wcześniej.
Wielu obywateli, swego czasu odciętych od źródeł informacji, ma dziś lepsze przygotowanie, jest lepiej zorientowanych i czuje, że ich opinie mogą wnieść wkład w proces podejmowania decyzji [18].
4.4.1 Na takie wymagania, będące wyrazem społeczeństwa, którego kultura wzrasta także dzięki doświadczeniom dzielonym z innymi państwami europejskimi, najlepiej może odpowiedzieć demokracja stosowana zgodnie z zasadami sąsiedztwa.
4.4.2 Zaledwie zakończył się proces akcesji nowych członków, a już przyszłe rozszerzenie o Turcję i Chorwację narzuca nam wspólne doświadczanie modeli kulturowych i społecznych tych państw.
4.5 Ich celem jest włączenie różnych wymiarów (gospodarczego, przemysłowego, związkowego, zawodowego…) w ten sam system zorganizowanego konsensusu.
4.5.1 Integrowanie różnych kultur.
Przedstawiciele różnych kategorii zawodowych często stosują odmienne sposoby podejmowania problemów.
Nawet jeśli dzięki ewolucji kulturalnej wiele wymogów wydaje się dziś podobnych, to wciąż jeszcze różne są środki zaspokajania potrzeb i coraz bardziej rozwiniętych aspiracji.
Zgodnie z używanymi obecnie modelami, synteza stanowisk dokonuje się na najwyższym szczeblu, za pomocą politycznej mediacji.
4.5.2 Proces ten wszakże rodzi coraz więcej niezadowolenia i niechęci do klasy politycznej i stowarzyszeń zawodowych.
Należy zatem podjąć znaczne i zróżnicowane wysiłki, aby na najniższych szczeblach lepiej scalić odmienne wizje problemów.
Nie chodzi o ujednolicanie kultur, lecz o wspólne określenie kierunków rozwoju, które mogą uzyskać największą aprobatę.
4.5.3 W tym samym systemie.
Proces integracji może zostać uruchomiony, i już się uruchamia, na różne sposoby.
Trzeba jednak, by był on zorganizowany w sposób systematyczny i metodyczny.
Systemy, które odniosły największy sukces na szczeblu organów europejskich i państw członkowskich, organizują społeczeństwo obywatelskie w trzy grupy [19], w których reprezentowani są przedsiębiorcy; pracownicy; przedstawiciele wolnych zawodów, organizacji pozarządowych, komitetów ds. równych szans, grup zajmujących się obroną praw konsumentów i organizacji obywatelskich.
4.6 Na różnych szczeblach.
Zadaniem tego typu organizacji jest podejmowanie określonych problemów, często bardzo złożonych, na szczeblu regionalnym, krajowym lub europejskim.
Dlatego w Traktacie rzymskim z 1957 r., który dał początek Unii, stosownie przewidziano pośród różnych organów utworzenie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.
4.6.1 Określenie najwłaściwszych szczebli, na których należy organizować poszukiwanie wspólnych rozwiązań, jest częścią wzrostu kulturalnego i dążenia w kierunku demokracji oddolnej.
4.7 Metoda czynnego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim i w jego obrębie.
Stały dialog ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim i w jego obrębie pojawia się i rozwija w dojrzałej demokracji, gdzie wiedza i informacja docierają do wszystkich obywateli i pozwalają podejmować problemy, także te bardziej złożone, w sposób wolny od uwarunkowań ideologicznych i ograniczeń, jakie niesie z sobą ignorancja.
4.7.1 Ciągłość dialogu.
Istotnym elementem jest ciągłość dialogu, która pozwala przezwyciężyć ograniczenia związane z okazjonalnym charakterem działań.
Zwłaszcza w odniesieniu do najbardziej złożonych problemów nieprzerwane, zorganizowane metodologicznie podejście może przynieść niespodziewane rezultaty.
4.8 Interakcja [20] jako metoda dochodzenia do szybkich i powszechnie akceptowalnych rozwiązań.
Interakcja jest zwykłą konsekwencją wspólnej pracy prowadzonej bez przerwy i w sposób metodyczny. Dzięki zgodnemu postępowaniu rezultaty nabiorą wartości i będą trwały w czasie.
W fazie przygotowywania opinii wiele początkowo rozbieżnych stanowisk zbliży się do siebie i uzyska szerszą aprobatę.
4.9 Procesy te mają normalnie zastosowanie w parlamentach, lecz zasadniczo nie dotyczą organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Upowszechnienie tych modeli na szczeblach regionalnych w sposób zorganizowany, kontrolowany i metodyczny oznacza wejście w demokrację bardziej dojrzałą, prowadzącą do demokracji oddolnej.
5.
Negocjacje akcesyjne a społeczeństwo obywatelskie
5.1 Ogólnie wiadomo, że kryteria kopenhaskie, ustalając zasady postępowania w procesach akcesyjnych, narzuciły nowym Państwom Członkowskim obowiązek włączenia całości dorobku prawnego Wspólnoty do swojej polityki i działania.
Również dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje i w pełni podziela treść komunikatu Komisji z dnia 29 czerwca w sprawie dialogu między społeczeństwem obywatelskim UE a społeczeństwem obywatelskim Turcji.
5.2 Zdaniem Komitetu konieczne jest odsunięcie na bok stereotypów i przedstawienie UE i Turcji takimi, jakimi są teraz, przy jednoczesnym określeniu najwłaściwszych dróg prowadzących do lepszego wzajemnego zrozumienia i skuteczniejszego wprowadzania w życie demokracji oddolnej.
5.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowy projekt aktu prawnego dotyczącego reformy tureckiej Rady Ekonomiczno-Społecznej został przygotowany wspólnie z grupą przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, wśród których znaleźli się różni członkowie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego.
5.3.1 Projekt ten przyznaje z jednej strony bardziej centralną rolę przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Radzie i zwiększa ich reprezentatywność, z drugiej zaś zmniejsza udział rządu.
5.4 EKES postuluje, by projekt taki został przyjęty i wszedł w życie jak najprędzej oraz podkreśla z całą mocą zasadę, zgodnie z którą nowa turecka Rada Ekonomiczno-Społeczna jest w stanie działać w pełni niezależnie, dysponując niezbędnymi zasobami finansowymi i ludzkimi.
5.5 Jest bardzo ważne, by stosunki między UE a Turcją charakteryzowały się przejrzystością, zaangażowaniem i odpowiedzialnością.
5.6 Mając na uwadze charakterystykę stosunków między UE a Turcją oraz doświadczeń krajów uczestniczących w ostatnim rozszerzeniu, Komitet dzięki pracy członków WKK zaproponował różne środki działania zmierzające do włączenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego w negocjacje akcesyjne.
5.6.1 Konieczne jest rozwinięcie kompetencji, żeby umożliwić organizacjom społeczeństwa obywatelskiego udział w konsultacjach dotyczących akcesji.
Aby mogły zrealizować ten cel, potrzeba im będzie jednak pomocy i środków finansowych.
5.6.2 Tego rodzaju wsparcie powinno pochodzić zasadniczo z rządu tureckiego uzupełnianego przez instytucje unijne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego obecnych Państw Członkowskich.
5.7 Zacieśnienie kontaktów z organizacjami europejskimi i uczestnictwo w ponadnarodowych programach europejskich stanowiłoby użyteczne sposoby rozwoju kompetencji organizacji tureckich.
5.7.1 Również członkowie WKK mogą wnieść przydatny wkład w tej dziedzinie; zachęca się ich własne organizacje do inicjowania programów dialogu ze społeczeństwem obywatelskim.
Projekty takie powinny zmierzać do zwiększenia wzajemnego zrozumienia i zapewnienia współpracy, w szczególności poprzez wymianę najlepszych praktyk.
5.8 Przedstawiciele organizacji tureckich mogliby stale uczestniczyć w pracach grup analitycznych, które są prowadzone na szczeblu unijnym i mają na celu realizację polityk europejskich, jak to ma miejsce np. w wypadku procesu luksemburskiego.
5.9 Zgodnie z uwagami przedstawionymi przez WKK, procedury wizowe w Państwach Członkowskich stanowią przeszkodę dla rozwoju stosunków w społeczeństwie obywatelskim.
EKES zachęca wszakże rządy do uproszczenia tych procedur celem:
- umacniania dialogu między przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego,
- zacieśnienia współpracy między związkami zawodowymi,
- umożliwiania kontaktów między przedsiębiorcami a biznesmenami,
- ułatwiania stosunków handlowych i gospodarczych,
- utworzenia platformy organizacji pozarządowych.
5.10 Należy przyspieszyć utworzenie tureckiej Rady Ekonomiczno-Społecznej, charakteryzującej się wspomnianą powyżej autonomią, ponieważ będzie to stanowiło właściwy instrument prowadzenia stałego dialogu między rządem a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, angażującego wszystkich partnerów społecznych.
5.10.1 Organ ten, który pozwoli lepiej realizować demokrację oddolną, powinien odpowiadać uzasadnionym aspiracjom całego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i odzwierciedlać jego potrzeby i możliwości podczas włączania się Turcji w życie Unii.
5.10.2 Aby oprzeć ją na szerszych podstawach, byłoby stosowne, aby turecka Rada Ekonomiczno-Społeczna miała strukturę regionalną i uczestniczyła w konsultacjach w sprawie wszystkich rozdziałów dotyczących acquis communautaire.
Konsultacje w sprawie rozdziałów negocjacji powinny mieć charakter stały i odbywać się w odpowiednim czasie.
5.11 Żeby negocjacje dały spodziewany efekt, niezbędne jest promowanie zarówno w Turcji, jak i w UE, świadomości i zrozumienia odpowiednich modeli i tradycji kulturowych.
W szczególności należy zadbać o to, by społeczne postrzeganie UE przez Turcję, i odwrotnie, odpowiadało rzeczywistości.
5.11.1 Najlepszą drogą do osiągnięcia tego rezultatu jest stworzenie szansy organizacjom społeczeństwa obywatelskiego zarówno w UE, jak i w Turcji, na przeprowadzenie stosownych kampanii informacyjnych.
5.12 EKES, również poprzez stałe i szeroko zakrojone działania WKK, zawsze angażował się:
- we wspieranie uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego w negocjacjach dotyczących każdego z omawianych rozdziałów;
- w uważne analizowanie społeczno-gospodarczych następstw przyjęcia acquis przez Turcję;
- do aktywizowania i umacniania dialogu i współpracy między przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w Państwach Członkowskich i w Turcji.
5.12.1 W ten sposób EKES i WKK mogą skorzystać z doświadczeń członków pochodzących z nowych Państw Członkowskich, a przeto z ich sposobów rozwiązywania problemów napotkanych podczas negocjacji.
5.12.2 Celem jest uwydatnienie i maksymalne wykorzystanie walorów wszystkich lokalnych i regionalnych organizacji poprzez proces demokracji oddolnej, którego sama klasa polityczna nie byłaby nigdy w stanie zrealizować.
5.13 W szczególnym przypadku Turcji, zważywszy na rozpiętość regionu i złożoność problemów, spotkania i wymiana doświadczeń były intensywniejsze i częstsze.
To wszystko jednak jeszcze nie wystarcza.
5.14 Konieczne są większe fundusze, trzeba pogłębić zaangażowanie, częściej organizować spotkania i wymianę doświadczeń i wreszcie, jaśniej określić kategorie społeczne i zawodowe, które miałyby zostać włączone w omawiany proces.
6.
Wnioski
6.1 EKES uważa, że należałoby utworzyć, w porozumieniu z turecką Radą Ekonomiczno-Społeczną i przy jej faktycznym wkładzie, stałą strukturę złożoną z przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, której zadaniem byłoby monitorowanie negocjacji akcesyjnych [21], aby zaowocowały one faktycznym i całościowym wprowadzeniem dorobku prawnego Wspólnoty.
6.1.1 Zważywszy na rozpiętość terytorium i wielość kultur, stosowne jest, aby struktura ta miała możliwość działania, poza szczeblem krajowym, także na szczeblu regionalnym.
6.2 Jest bardzo istotne, aby wymiana między kulturami i korzyści acquis nie pozostały monopolem Stambułu, Ankary i głównych miast Turcji, lecz aby objęte nimi zostały także prowincje i obszary wiejskie.
6.3 Aspiracje, obawy, oczekiwania narodów znajdują oddźwięk i konkretyzują się w organach społeczeństwa obywatelskiego.
Organom tym należy przyznać fundamentalną rolę w programowaniu i realizacji kampanii informacyjnej związanej z przystąpieniem Turcji do UE.
6.3.1 Zdaniem EKES-u, jest również bardzo ważne, aby utworzona została wspólna platforma komunikacyjna [22] lub forum, na którym stowarzyszenia i organizacje pozarządowe miały możliwość wykrycia głównych problemów, konkretnych i w terenie oraz znalezienia wspólnie akceptowalnych rozwiązań.
6.4 Procesowi przedakcesyjnemu towarzyszą zawsze programy wsparcia i pomoc finansowa. Często jedynie wąskie grono osób (tzn. określeni specjaliści) zna procedury, terminy i możliwości finansowe.
Konieczne jest przygotowanie klarownych materiałów informacyjnych, tak aby zostały one rozpowszechnione wśród wszystkich organizacji i stały się przedmiotem projektów i propozycji.
6.4.1 Również procedury uzyskiwania funduszy należy w miarę możliwości uprościć i stosownie objaśnić organom przedstawicielskim społeczeństwa.
6.5 Delegacja Komisji w Turcji, także dzięki wsparciu i doświadczeniu WKK, EKES-u i KR-u, ma możliwość wniesienia znaczącego wkładu w zainicjowanie rzeczowego i zorganizowanego dialogu między różnymi przedstawicielami sektorów społeczeństwa obywatelskiego, w tym uczestników dialogu społecznego, w Turcji oraz między Turcją a UE [23].
Bardzo ważne jest umożliwienie partnerom społecznym z Turcji i UE, dzięki środkom zaangażowanym w umacnianie społeczeństwa obywatelskiego, opracowanie wspólnych projektów szkoleniowych w licznych dziedzinach wymienionych w 31 rozdziałach acquis communautaire.
6.6 Zdaniem EKES-u ważne jest, aby jak najprędzej wzmocnić budowanie potencjału (capacity building) organizacji tureckich, stwarzając im możliwość powiększania wiedzy na temat ich odpowiedników w Europie, zwłaszcza zaś na temat ich funkcji i roli przedstawicielskiej w demokracji oddolnej.
6.6.1 Zarazem w związku z procesem przyjmowania przez Turcję acquis communautaire, nabiera znaczenia konieczność opracowania ustawodawstwa dotyczącego stowarzyszeń, które byłoby zgodne z tym, które już istnieje na szczeblu europejskim.
6.7 Rząd turecki, zgodnie z przepisami zawartymi w dorobku prawnym Wspólnoty, powinien udoskonalić ustawodawstwo w kwestii organizacji i usunąć przeszkody, które ograniczają rozwój organizacji pozarządowych.
6.8 Jeśli chodzi o kwestie płci, Komitet zachęca Komisję do zadbania o to, by kobiety były w wystarczającym stopniu angażowane we wszystkie działania współpracy i miały odpowiednią reprezentację w organach dialogu i w programowanych działaniach.
6.9 EKES uważa, że należy wspierać różne tureckie organizacje, tak aby w niedługim czasie mogły zostać członkami instytucji europejskich i międzynarodowych działających w odpowiednich sektorach.
6.10 Należy na wszelkie sposoby zachęcać Turcję do udziału w programach dotyczących edukacji i kształcenia; w tym celu można by także tworzyć ad hoc nowe programy, które towarzyszyłyby istniejącym.
6.10.1 Doświadczenia stażów uniwersyteckich odbywanych w ramach programu Erasmus, odpowiednio rozwiniętego, mogłyby stanowić doskonałą okazję do tego, by wielu studentom różnych narodowości umożliwić spotkanie się i wzajemne docenienie.
6.11 Komitet jest przekonany, że można by ograniczyć lub wyeliminować liczne formalności, których wymagają tureckie ministerstwa, kiedy tureccy przedsiębiorcy i podmioty gospodarcze zamierzają rozpocząć działalność w krajach europejskich.
6.12 Należy podtrzymywać więzi między przedstawicielami podobnych organizacji, między Turcją a UE, oraz zachęcać do ich zadzierzgania, ponieważ ułatwiają one i przyspieszają wymianę doświadczeń i homogenizację kultur.
6.13 W istocie wszystkie wysiłki należałoby skoncentrować na umożliwianiu jak największej liczbie Europejczyków poznania Turcji, a społeczeństwu tureckiemu — poznania Europy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2000/14/WE w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do emisji hałasu do środowiska przez urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń
COM(2005) 370 końcowy — 2005/0149 (COD)
(2006/C 28/23)
Dnia 16 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Prezydium Komitetu powierzyło przygotowanie prac w tej sprawie Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego w dn. 27 września 2005 r.
Wziąwszy pod uwagę pilny charakter prac, na 421. sesji plenarnej w dniach 26 — 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył na sprawozdawcę generalnego Antonello PEZZINIEGO i stosunkiem głosów 81 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) pozytywnie odnosi się do wniosku Komisji w sprawie zmiany dyrektywy 2000/14/WE ("dyrektywy w sprawie hałasu") [1].
1.2 EKES pragnie skorzystać ze sposobności, by podkreślić, że głównymi źródłami hałasu w budownictwie, ogrodnictwie i leśnictwie są istotnie narzędzia i urządzenia wymienione w dyrektywie 2000/14/WE i że informacje techniczne oraz gwarancje udzielone przez producentów tych maszyn mają fundamentalne znaczenie dla właściwego zarządzania hałasem przez pracodawców.
1.3 EKES pragnie ponadto zasygnalizować znaczenie, jakie dla ograniczenia emisji hałasu do środowiska, może mieć pełne wdrożenie dyrektywy 2000/14/WE, gdy publiczni i prywatni zleceniodawcy włączą do warunków przetargu wymogi odnoszące się do maszyn o niskim poziomie emisji hałasu.
1.4 EKES przypomina również, że istnieją zharmonizowane normy odnośnie do mierzenia emisji hałasu.
Dyrektywa w sprawie hałasu (2000/14/WE) opiera się na zasadach i koncepcjach nowej strategii w zakresie harmonizacji technicznej i normalizacji, wskazanych w rozporządzeniu Rady z dnia 7 maja 1985 [2] i w dyrektywie Rady 93/465/EWG z dnia 22 lipca 1993 r. [3]
2.
Uzasadnienie
2.1 Wniosek Komisji przewiduje poprawkę do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/14/WE z dnia 8 maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do emisji hałasu do środowiska przez urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń ("dyrektywa w sprawie hałasu").
2.2 Od 3 stycznia 2002 r. pięćdziesiąt siedem typów urządzeń będących przedmiotem dyrektywy w sprawie hałasu, musi spełniać wymogi tej dyrektywy zanim zostaną one wprowadzone do obrotu lub oddane do użytku we Wspólnocie Europejskiej.
2.3 Dyrektywa ustanowiła maksymalne dopuszczalne poziomy mocy akustycznej i obowiązkowe etykietowanie emisji hałasu dla dwudziestu dwóch typów urządzeń oraz obowiązkowe etykietowanie emisji hałasu dla pozostałych trzydziestu pięciu typów urządzeń.
2.3.1 Dla tych dwudziestu dwóch typów urządzeń objętych dopuszczalnymi poziomami mocy akustycznej przewidziano dwa etapy wdrażania.
Pierwszy wszedł w życie z dniem 3 stycznia 2002 r ("etap I"); druga seria zredukowanych dopuszczalnych poziomów mocy akustycznej wejdzie w życie dnia 3 stycznia 2006 r. ("etap II").
2.3.2 Grupa robocza GR7 [4], mianowana przez Komisję, uznała, że dla pewnych typów urządzeń zmierzony poziom mocy akustycznej do stosowania w etapie II nie będzie technicznie możliwy do osiągnięcia.
2.3.3 Z tego też powodu Komisja proponuje uznać, że dopuszczalne poziomy mocy akustycznej z etapu II dla wspomnianych powyżej urządzeń mają jedynie charakter orientacyjny.
Ostateczne dane będą zależały od zmiany dyrektywy w sprawie hałasu wynikającej ze sprawozdania przewidzianego w art. 20.
2.4 W wypadku braku jakiejkolwiek zmiany, dane dla etapu I będą stosowane także dla etapu II.
3.
Ogólne uwagi
3.1 By wyrazić pozytywną opinię na temat wniosku w sprawie zmiany dyrektywy 2000/14/WE, należy zaakcentować dwa istotne aspekty:
3.2 Pierwszy aspekt dotyczy zachowania i potwierdzenia wytycznych zawartych w dyrektywie 2000/14/WE, jako że obecny wniosek w sprawie zmiany dyrektywy powinien stanowić uzupełnienie szeregu środków wspólnotowych związanych z emisją hałasu wywoływanego przez główne źródła hałasu (zwłaszcza pojazdy drogowe i szynowe oraz związaną z nimi infrastrukturę, statki powietrzne, urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń, urządzenia przemysłowe i maszyny samobieżne) oraz stanowić podstawę opracowania środków uzupełniających w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej.
3.2.1 Dyrektywa ta znajduje w istocie potwierdzenie w przepisach dotyczących emisji hałasu przez pewne kategorie maszyn:
- Dyrektywa Rady 70/157/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do dopuszczalnego poziomu hałasu i układu wydechowego pojazdów silnikowych;
- Dyrektywa Rady 77/311/EWG Rady z dnia 29 marca 1977 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do poziomu hałasu odczuwanego przez kierującego kołowymi ciągnikami rolniczymi lub leśnymi;
- Dyrektywa Rady 80/51/EWG z dnia 20 grudnia 1979 r. w sprawie ograniczenia emisji hałasu z poddźwiękowych statków powietrznych oraz dyrektywy ją uzupełniające;
- Dyrektywa Rady 92/61/EWG z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie homologacji typu dwu- lub trzykołowych pojazdów silnikowych;
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/14/WE z dnia 8 maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do emisji hałasu do środowiska przez urządzenia używane na zewnątrz pomieszczeń.
3.2.2 Przed ustanowieniem polityki w zakresie ochrony środowiska, inicjatywy w dziedzinie ochrony przed hałasem były ukierunkowane nie tylko na środowisko, lecz przede wszystkim na realizację zasad wolnej konkurencji i wolnego przepływu towarów [5].
3.2.3 W obecnym wniosku wymogi ochrony środowiska wydają się być dobrze dopasowane do potrzeby zagwarantowania wolnego rynku.
3.3 Drugim aspektem jest spójność wniosku z programami, działaniami i celami przyjętymi przez UE w zakresie ochrony środowiska i zdrowia/ochrony przed hałasem.
3.3.1 W polityce wspólnotowej powinno dążyć się do wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska, a jednym z jej celów powinna być ochrona przed hałasem.
3.3.2 W Zielonej księdze w sprawie przyszłej polityki dotyczącej hałasu, Komisja definiuje hałas jako jeden z głównych problemów środowiskowych w Europie.
3.4 Wniosek Komisji wiąże się bezpośrednio z działaniami przyjętymi podczas realizacji programów działań i strategii europejskiej w zakresie środowiska i zdrowia wskazanej w konkluzjach Rady Unii Europejskiej z dnia 27 października 2003 r.
3.4.1 Należy w tym kontekście przypomnieć, że Wspólnota podjęła interwencję mającą na celu zwalczenie hałasu, wydając dyrektywę 2002/49, która jest aktem o fundamentalnym znaczeniu, regulującym i precyzującym kryteria ustalania dopuszczalnego progu emisji hałasu do środowiska.
3.5 Instytucje wspólnotowe ustanowiły wspólne metody dokonywania oceny, wprowadzając pojęcie progów poziomu hałasu.
W gestii Państw Członkowskich leży zatem ustalenie progów odnoszących się do różnych stref miejskich i ich koordynacja z ustawodawstwem krajowym.
3.5.1 Przyjęcie wspólnych kryteriów monitoringu było niezbędne, ponieważ w przeciwnym razie wyniki w zakresie dopuszczalnego progu hałasu mogłyby się różnić w zależności od Państwa Członkowskiego i uniemożliwić na przykład przemieszczanie się niektórych pojazdów samochodowych bądź powietrznych oraz spowodować różne ograniczenia w zakresie stosowania środków transportu na terytorium danego kraju.
3.6 Dyrektywa 2002/49 ma na celu zwalczanie zanieczyszczenia hałasem, a jej priorytetem jest wyeliminowanie szkodliwego wpływu hałasu w środowisku na człowieka.
3.6.1 W odniesieniu do narażenia na wysoki poziom hałasu w miejscu pracy, który może nieodwracalnie uszkodzić słuch i być zatem powodem nieszczęśliwych wypadków przy pracy, należy wskazać dyrektywy przewidujące minimalne wymogi w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa:
- Dyrektywa Rady 89/391/EWG z dnia 12 grudnia 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy;
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/10/WE z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem);
- Dyrektywa Rady 89/655/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. w sprawie minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników korzystających z wyposażenia ochrony osobistej.
W wypadku wszystkich rodzajów pracy, w których powstaje hałas, dyrektywy te przewidują, że pracodawca musi zaplanować pracę w sposób ograniczający do minimum narażenie na hałas, przede wszystkim poprzez zastosowanie maszyn emitujących niski poziom hałasu, prowadzenie kontroli źródeł hałasu i zaangażowanie pracowników.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005 – 2009"
COM(2005) 107 końcowy - SEC(2005) 795
(2006/C 65/01)
Dnia 8 czerwca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 11 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 422. sesji plenarnej w dniu 14 grudnia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 117 do 2, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wielokrotnie podkreślał znaczenie kontroli pomocy publicznej jako kluczowego czynnika:
- zdrowej polityki konkurencji rozumianej również jako instrument konwergencji gospodarek Państw Członkowskich,
- wzmocnienia innowacji i konkurencyjności UE,
- spójności i zrównoważonego wzrostu wszystkich regionów Wspólnoty.
1.2 Zasady udzielania pomocy przez państwo znajdują oparcie w traktatach założycielskich Wspólnoty – Traktacie EWWiS i Traktacie EWG.
W przeciwieństwie do Traktatu EWWiS, którego ważność już wygasła, Traktat ustanawiający WE nie nakłada bezwzględnego zakazu pomocy państwa. Przewiduje on odstępstwa [1] i pewne wyjątki [2]od zakazu, dając Komisji – a wyjątkowo także Radzie – szerokie uprawnienia uznaniowe w zakresie udzielania zgody na pomoc, jako wyjątku od zasady ogólnej.
1.3 Ponadto, artykuły 87, 88 i 89, które regulują to złożone zagadnienie, są zawarte w Sekcji II Tytułu VI ustanawiającego wspólne zasady konkurencji, opodatkowania i zbliżania ustawodawstw, właśnie w celu podkreślenia faktu, że kwestia pomocy państwa powinna być rozpatrywana w kategoriach wpływu, jaki może ona wywierać na konkurencyjny rynek.
1.3.1 EKES podkreślał już tym kontekście, że każdy nowy plan działania w zakresie pomocy państwa powinien być zgodny z celami ustanowionymi w art. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w celu zapewnienia m.in. prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, wdrożenia niedyskryminujących przepisów, harmonijnego, zrównoważonego i stałego rozwoju działalności gospodarczej, stałego i nieinflacyjnego wzrostu, wysokiego stopnia konkurencyjności i konwergencji, podwyższania jakości życia, spójności gospodarczej i społecznej oraz solidarności między Państwami Członkowskimi.
1.4 Jak stwierdza sama Komisja, pomoc państwa jest istotnie: "formą interwencji państwa stosowaną w celu wspierania pewnych rodzajów działalności gospodarczej.
Oznacza to, że pewne sektory gospodarki lub rodzaje działalności gospodarczej są traktowane bardziej preferencyjnie niż pozostałe, co zniekształca konkurencję, ponieważ wprowadza podział pomiędzy firmy, które otrzymują pomoc i pozostałe, które jej nie otrzymują" [3] [tłum. własne].
1.4.1 Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu, pojęcie pomocy państwa obejmuje nie tylko pomoc przyznawaną przez władze publiczne lub przy użyciu zasobów państwowych, ale także interwencje mające zmniejszyć koszty, które zwykle stanowią część wydatków przedsiębiorstwa.
1.5 Na szczycie w marcu 2005 r. Rada Europejska potwierdziła, że celem jest kontynuowanie prac na rzecz zmniejszenia ogólnego poziomu pomocy państwa, przyznając jednocześnie odstępstwa w przypadku jakichkolwiek niepowodzeń rynkowych.
Jest to zgodne z zaleceniami szczytu lizbońskiego z 2000 r. i szczytu sztokholmskiego z 2001 r. i odpowiada potrzebie skierowania pomocy na cele horyzontalne, będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, w tym cele związane ze spójnością.
1.5.1 Ponadto, w swoim niedawnym komunikacie w sprawie przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej, Komisja zajęła się celem ograniczenia pomocy państwa i przeznaczenia jej na przeciwdziałanie niepowodzeniom rynkowym, szczególnie w sektorach o wysokim potencjale wzrostu oraz na pobudzenie innowacji [4].
1.6 Parlament Europejski również wyraził ostatnio swoje poglądy na temat pomocy państwa [5] podkreślając, że musi ona być wykorzystywana w sposób odpowiedzialny i efektywny, gdyż:
- stanowi ponad 50 % rocznego budżetu UE,
- ma reperkusje dla finansów publicznych, dla konkurencji i dla zdolności przedsiębiorstw prywatnych do inwestowania w zglobalizowanym środowisku ekonomicznym,
- jest finansowania przez europejskich podatników.
1.6.1 Z drugiej strony, 12 maja 2005 r., Parlament Europejski przyjął rezolucję pt. "Wzmocnienie europejskiej konkurencyjności – konsekwencje przemian w przemyśle dla polityki i roli MŚP" [6], w której poparł cel ograniczenia globalnej wielkości pomocy dla przedsiębiorstw, lecz wskazał na użyteczność w łagodzeniu niedoskonałości rynku pewnych typów pomocy, takich jak pomoc dla badań i rozwoju, dla szkoleń i usług doradczych dla przedsiębiorstw.
1.6.2 Uznając znaczenie pomocy publicznej dla MŚP w Państwach Członkowskich Parlament Europejski wezwał Komisję do utrzymania w ramach funduszy strukturalnych wszystkich instrumentów pomocy dla rekonwersji ekonomicznej i społeczno-ekonomicznej regionów dotkniętych delokalizacją przemysłu i wezwał do większego uwzględnienia potrzeb małych i mikroprzedsiębiorstw [7] w tych regionach, a bardziej ogólnie w dziedzinie polityki spójności.
1.6.3 W dziedzinie planów zreformowania systemów pomocy państwa Parlament Europejski zaproponował przyjęcie wyraźnej linii działania promującej innowacje we wszystkich sektorach w kontekście celów lizbońskich.
1.7 Ze swej strony, na przestrzeni wielu lat także Trybunał Sprawiedliwości przy wielu okazjach wyrażał swoje poglądy w sprawie pomocy państwa, tworząc autentyczne prawo precedensowe i ustanawiając orzecznictwo charakteryzujące się spójnymi i wyjątkowo szczegółowymi wytycznymi, czego najnowszym przykładem jest orzeczenie w sprawie usług użyteczności publicznej i orzeczenie w sprawie Altmark z dnia 24 lipca 2003 r. [8]
1.8 W swoim Raporcie w sprawie tabeli pomocy państwa z kwietnia 2005 r. [9] Komisja przedstawia pozytywny obraz reakcji Państw Członkowskich na strategię lizbońską, odnotowując niewielki spodek poziomu pomocy w stosunku do PKB i jeszcze bardziej pozytywne reakcje odnośnie do zmiany kierunków udzielanej pomocy zgodnie z sugestiami przedstawionymi na kolejnych posiedzeniach Rady Europejskiej. Tym niemniej pozostaje jeszcze wiele do zrobienia.
1.8.1 W 2001 r. Komisja utworzyła rejestr pomocy państwa oraz odnośne ramy dokonywania oceny jako podstawy do dyskusji na temat strategii ograniczania ogólnego poziomu pomocy państwa i skierowania jej na cele horyzontalne, zaś dalsze rozwinięcie tych instrumentów nastąpiło w 2002 r.
EKES wyraził już uznanie dla wysiłków Komisji na rzecz osiągnięcia większej przejrzystości w dziedzinie pomocy państwa, co wydaje się być istotne zwłaszcza w odniesieniu do Państw Członkowskich, które ostatnio przystąpiły do UE.
1.9 EKES z zadowoleniem odnotowuje, że w 2003 r. całkowita roczna wartość pomocy publicznej spadła o 3,6 % w porównaniu z 1999 r. i o prawie 30 % w porównaniu z 1996 r., ale jednocześnie zauważa, że suma 53 mld euro [10], ponad 60 % której jest przeznaczone dla przemysłu przetwórczego i usług, nadal pozostaje wysoka.
Wyraża on także zaniepokojenie możliwością zniekształcenia konkurencji, jaką mogłyby wywołać różnice w pomocy państwa pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy różnymi regionami wewnątrz każdego z nich.
1.9.1 W swojej wcześniejszej opinii [11] EKES z zadowoleniem przyjął stałe działania Komisji wyjaśniające i precyzujące przepisy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów o wykluczeniach grupowych oraz pomocy dla zatrudnienia, mającej na celu ułatwienie Państwom Członkowskim tworzenia miejsc pracy.
1.9.2 EKES w pełni zgadza się z Komisją, że zasady pomocy publicznej muszą wraz z upływem czasu podlegać dostosowaniom i dlatego powinny brać pod uwagę wydarzenia polityczne, gospodarcze i prawne.
To dlatego właśnie "przeprowadza się okresowe przeglądy instrumentów oceny pomocy publicznej, których okres stosowania jest zatem często ograniczony" [12].
1.10 EKES z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji w sprawie generalnej reformy w tej dziedzinie [13], opartej na zintegrowanym podejściu, które w należyty sposób uwzględnia "niedoskonałości rynku".
1.10.1 EKES uważa, że przyjęcie nowych ram, które w należyty sposób uwzględniają równowagę potrzebną między polityką pomocy a koniecznością rozwoju, powinno zostać poddane rewizji ukierunkowanej na uproszczenie i wyczerpującej analizie oddziaływania.
1.10.2 Rewizja taka powinna opierać się na przejrzystych celach, szerokich konsultacjach i pełnych informacjach.
Oprócz jasnego systemu kontroli, nowe ramy powinny zapewnić spójność polityk, koncentrację działań oraz, ostatecznie, większe uproszczenie, przejrzystość i pewność prawną.
1.10.3 Proponowane ramy powinny być zgodne z:
- imperatywami zintegrowanego podejścia do konkurencyjności, o których zadecydowano na posiedzeniu Rady Europejskiej w listopadzie 2004 r. w celu ożywienia strategii lizbońskiej w kategoriach rozwoju gospodarczego, wzrostu zatrudnienia i konsolidacji przedsiębiorstw,
- potrzebą uproszczenia wspólnotowej polityki pomocy państwa, która stopniowo stawała się coraz bardziej złożona w wyniku dodawania do niej kolejnych elementów, co także zwiększyło obciążenia administracyjne zarówno wobec Państw Członkowskich, jak i beneficjentów,
- potrzebą zapewnienia pewności prawnej i administracyjnej przejrzystości, co oznacza jasne, proste, określone z góry przepisy, które są łatwe do zrozumienia i zastosowania przez przedsiębiorstwa i ich konsultantów,
- zasadą ekonomicznej skuteczności pomocy ukierunkowanej na zaradzenie niepowodzeniom rynkowym, przy jednoczesnym zmniejszeniu niepewności i zapewnieniu wystarczającego stopnia przewidywalności dla podmiotów,
- mechanizmami i procedurami określania i notyfikacji środków niezgodnych z jednolitym rynkiem 25 krajów UE; muszą one zapewniać praktyczne sposoby aktywnego zaangażowania zainteresowanych podmiotów, sądownictwa, środowisk akademickich, przedsiębiorców oraz społeczeństwa obywatelskiego.
1.10.4 Szczególną uwagę należy także poświęcić następującym zagadnieniom:
- wielkości i umiejscowieniu beneficjentów oraz wielkości przyznanej pomocy (por. rozporządzenie o pomocy "de minimis"),
- zgodności nowych ram z polityką środowiskową Wspólnoty (nowe przepisy w sprawie Systemu Handlu Emisjami - Emission Trading Scheme);
- polityce innowacji (Vademecum z listopada 2004 r. i nowy komunikat z 2005 r.), badaniom i rozwojowi technologicznemu (nowe ramy pomocy dla B+R w 2006 r.),
- sektorowej polityce przemysłowej,
- polityce spójności (rewizja wytycznych w sprawie pomocy regionalnej (RAG 2006),
- polityce wobec przedsiębiorstw (rozporządzenie o pomocy "de minimis" i rewizja przepisów w sprawie kapitału wysokiego ryzyka),
- zapatrywaniom konsumentów i korzyściom dla obywateli europejskich.
1.11 Zdaniem EKES-u, przy określaniu wspólnych ram pomocy państwa najważniejszą sprawą jest jednak zainicjowanie nowoczesnej polityki, mogącej zyskać jednomyślne poparcie wszystkich Państw Członkowskich, ponieważ globalizacja wymusza procesy transformacji i restrukturyzacji wszystkich gospodarek Unii.
1.12 Jako konkurenci i ostateczni odbiorcy pomocy państwa, przedsiębiorstwa, razem z sektorem publicznym, są w uprzywilejowanej pozycji, by ocenić skuteczność stworzonych instrumentów.
Mogą one wnieść praktyczny wkład w monitorowanie rozwiązań odpowiednich dla nowoczesnej europejskiej polityki pomocy państwa, a także mogą przedstawić przydatne sugestie dla opracowania nowych wytycznych.
1.12.1 Ponadto, przedsiębiorstwa są bezpośrednio narażone zarówno na niepewność prawną i długie okresy zatwierdzania systemów pomocy, jak i na poważne konsekwencje zwrotu pomocy uznanej za bezprawną.
Dlatego też znajdują się one wśród podmiotów najbardziej zainteresowanych rozpowszechnieniem jednolitego zrozumienia prawodawstwa Wspólnoty i wyeliminowaniem trudności i rozbieżności w jego interpretacji oraz wdrażaniu.
2.
W kierunku zrównoważonych ram reformowania pomocy państwa
2.1 EKES zdecydowanie uważa, że propozycje Komisji odnośnie do reform mogłyby być cenną okazją do połączenia ze sobą w ramach zrównoważonej syntezy:
- potrzeb rozwojowych wszystkich Państw Członkowskich w warunkach zrównoważonej gospodarki opartej na wiedzy i zapewniającej więcej miejsc pracy wyższej jakości oraz wysoki standard życia,
- ograniczeń związanych z globalizacją, również w kategoriach pełnego poszanowania zasad WTO,
- równych warunków na wielkim jednolitym rynku rozszerzonej Europy – dla przedsiębiorstw, konsumentów, podatników i społeczeństwa obywatelskiego jako całości.
2.2 EKES w pełni popiera podstawową zasadę reformy "mniejszej i lepiej ukierunkowanej" pomocy państwa, która stara się uczynić przedsiębiorstwa bardziej konkurencyjnymi na rynkach krajowych i międzynarodowych oraz stworzyć właściwe warunki umożliwiające nagradzanie najbardziej efektywnych przedsiębiorstw.
2.3 EKES w pełni podziela podejście przedstawione przez Komisję, które przewiduje uproszczenie przepisów w celu dania podmiotom gospodarczym większej pewności i zmniejszenia obciążeń administracyjnych nałożonych na Państwa Członkowskie.
EKES jest głęboko przekonany, że niepewność odnośnie do tego, co jest legalną pomocą państwa, a co nią nie jest, może poddać w wątpliwość zasadność kontroli pomocy państwa przeprowadzanych przez Komisję.
2.4 Zdaniem Komitetu proponowana reforma zasad wspólnotowej pomocy państwa powinna zasadniczo pozwolić na:
- większe zaangażowanie instytucjonalne rożnych zainteresowanych podmiotów, szczególnie przedsiębiorstw, w procesy decyzyjne, w tym zwłaszcza we wdrażanie polityk,
- dostosowanie istniejących przepisów do nowych wyzwań z zamiarem wspierania celów strategii lizbońskiej i zwiększenia korzyści dla społeczeństwa,
- tworzenie szczególnych instrumentów mających zachęcić przedsiębiorstwa do rozwoju poprzez dostarczanie odpowiednich bodźców,
- przyjęcie nowych reguł udzielania pomocy państwa dla innowacji i B+R,
- jaśniejsze warunki przyznawania pomocy podatkowej, poprzez zmianę ram odnoszących się do środków pomocowych i korzyści podatkowe, by zagwarantować równe szanse obszarom pokrzywdzonym, dzięki atrakcyjnemu, prostemu instrumentowi, który wywiera ograniczony wpływ na konkurencję,
- wprowadzenie mechanizmów oceny ex-post i monitorowania efektywności ekonomicznej środków, które brałyby pod uwagę ich znaczenie w odniesieniu do funkcjonowania rynku wewnętrznego,
- większą międzynarodową współpracę na rzecz koordynacji polityki wspólnotowej z politykami krajów trzecich, szczególnie tych, których ustawodawstwo nie przewiduje żadnych ograniczeń pomocy państwa.
2.5 Polityka pomocy państwa jest integralną częścią polityki konkurencji i jako taka wchodzi w skład polityk Wspólnoty, które w największym stopniu wpływają na koniunkturę gospodarczą.
Dlatego też EKES uważa, że polityka pomocy państwa powinna być wykorzystywana w sposób bardziej konkretny, gwarantujący wysoką jakość rozwoju i zgodność z celami lizbońskimi, tak aby mogła ona odgrywać wiodącą rolę w zapewnianiu właściwej dynamiki rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia.
2.6 Konkurencyjność jest miarą zdolności rynku do efektywnego wytwarzania wartościowych dóbr i usług w zglobalizowanym świecie w celu podniesienia standardu życia i zapewnienia wysokiej stopy zatrudnienia.
Trzeba jednakże przyznać, że Unii nie powiodła się próba pobudzenia wzrostu przedsiębiorstw europejskich i zasobów ludzkich ani też osiągnięcia wyższego poziomu badań technologicznych, innowacji, szkoleń i umiędzynarodowienia, tak jak to przewidywała strategia lizbońska.
3.
Reforma a strategia lizbońska (mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc państwa)
3.1 EKES popiera nowe ogólne wspólnotowe ramy pomocy publicznej, wzorowane na polityce pomocy, która:
- jest lepiej ukierunkowana i selektywna,
- jest spójna i doskonale zintegrowana ze strategią lizbońską, z urzeczywistnieniem jednolitego rynku i z innymi politykami wspólnotowymi,
- opiera się na uproszczeniu, przejrzystości i pewności prawnej procedur i przepisów,
- charakteryzuje się większym zaangażowaniem instytucjonalnym przedsiębiorstw i pracowników w procesy podejmowania i wdrażania decyzji oraz na etapie dokonywania oceny i monitorowania skuteczności pomocy,
- opiera się na wspólnej odpowiedzialności dzięki uruchomieniu krajowych organów koordynujących,
- jest zgodna z politykami organów międzynarodowych i głównych partnerów europejskich na rynkach globalnych,
- szanuje reguły rynku wewnętrznego;
- zapewnia kompatybilność pomocy państwa w Unii Europejskiej.
3.2 EKES uważa, że polityka pomocy państwa we Wspólnocie powinna odgrywać aktywną rolę w zwiększaniu atrakcyjności Europy dla inwestorów i pracodawców, we wzmacnianiu konkurencyjnego wymiaru przedsiębiorstw i spójności społecznej, w zachęcaniu do przedsięwzięć w dziedzinie badań i innowacji, a także w promowaniu rozwijania i upowszechniania nowych umiejętności oraz szkolenia zasobów ludzkich.
3.3 Zdaniem EKES-u powinno się wprowadzić ogólne przepisy o wykluczeniach grupowych w celu rozszerzenia i uproszczenia wspólnotowych ram wyłączeń dotyczących pomocy dla szkoleń i zatrudnienia, preferując środki pomocy, które są najbardziej przejrzyste i najlepiej ukierunkowane na konkretne cele, jakie należy określić w ścisłym porozumieniu z przedsiębiorstwami, które jako beneficjenci systemów pomocy są w stanie najlepiej ocenić skuteczność proponowanych instrumentów.
3.4 W odniesieniu do regionalnego systemu pomocy w nowych ramach programowych na lata 2007 – 2013, EKES popiera zamiar stymulowania rozwoju regionów o trudnych warunkach gospodarowania (NUTS poziom II – regiony dotknięte "efektem statystycznym", NUTS II regiony "rozwoju ekonomicznego" i NUTS poziom III – regiony "o niskiej gęstości zaludnienia") oraz odległych wysp i obszarów górzystych, przezwyciężając schematy myślowe uzależnione od pomocy, ograniczając maksymalną intensywność pomocy, zmniejszając do 10 % zróżnicowanie pomocy pomiędzy słabiej rozwiniętymi regionami i zwalczając potencjalną delokalizację spowodowaną nieproporcjonalnym zróżnicowaniem pomocy (nie więcej niż 20 % dla regionów NUTS poziom III) pomiędzy regionami transgranicznymi.
3.4.1 EKES podziela stanowisko Komisji w sprawie intensywności pomocy regionalnej dla różnych typów przedsiębiorstw, lecz uważa, że należy unikać niebezpieczeństwa spowolnienia rozwoju mniejszych przedsiębiorstw poprzez wprowadzenie jednolitego dodatku (20 %) zarówno dla małych, jak i średnich przedsiębiorstw.
Proponowane ograniczenia pomocy dla inwestycji dużych przedsiębiorstw w regionach objętych nowymi odstępstwami powinny brać pod uwagę nową klasyfikację przedsiębiorstw ustanowioną w zaleceniu Komisji z 2003 r [14].
3.5 W odniesieniu do pomocy w ograniczonych rozmiarach, EKES opowiada się za zwiększeniem pułapu pomocy "de minimis", również w celu zapewnienia lepiej ukierunkowanych i uproszczonych działań Wspólnoty.
3.6 EKES uważa, że Komisja powinna raczej skoncentrować się na analizie pomocy państwa, która wywiera istotny wpływ na handel, niż marnować swoje zasoby na analizowanie dużej liczby przypadków o znaczeniu głównie lokalnym, a także powinna wyjaśnić znaczenie i interpretację koncepcji "względów lokalnych" (ang. "local concern").
3.7 EKES uważa, że kontrola pomocy państwa powinna być proporcjonalna i skuteczna oraz że powinno się unikać skomplikowanych procedur notyfikacji w przypadkach, które mają niewielkie znaczenie dla konkurencji wspólnotowej.
3.8 EKES zdecydowanie popiera wniosek przedłożony przez Komisję w lutym 2004 r. w sprawie pomocy państwa w ograniczonych rozmiarach, w celu zapewnienia Państwom Członkowskim większej elastyczności, prostszych procedur i wystarczającej przestrzeni dla wprowadzania środków pomocowych ułatwiających realizację celów lizbońskich, przy jednoczesnym zachowaniu przez Komisję odpowiedniego zakresu kontroli.
3.9 Jeśli chodzi o pomoc sektorową, należy zapewnić spójność pomiędzy politykami sektorowymi UE a systemami pomocy w sektorach transportu, energetyki, informacji i komunikacji z uwzględnieniem zaleceń Komisji w sprawie wykluczeń grupowych.
Dla sektorów kultury, środków audiowizualnych, kinematografii i sportu, w których istnieje wielki potencjał dla innowacji, wzrostu i tworzenia miejsc pracy, strategia lizbońska ustanawia konkretne cele.
3.10 Wspólnotowe ramy pomocy publicznej dla ochrony środowiska pozostaną w mocy do 2007 r.
Także w tym przypadku ważne jest realizowanie celów strategii lizbońskiej i ułatwianie wprowadzenia Systemu Handlu Emisjami CO2 (ETS National Allocation Plans) w ramach celów zawartych w Protokole z Kioto.
3.11 Pomoc dla innowacji (zgodnie z definicją podaną w Zielonej księdze [15]): EKES uważa, że powinno się rozszerzyć istniejące ramy dla typów pomocy udzielanej działaniom o charakterze innowacyjnym, których nie obejmują obecne wytyczne oraz, że należy zdefiniować wyraźne ogólne kryteria zgodności, które pozostawiają Państwom Członkowskim większe pole do interwencji bez obowiązku notyfikacji.
3.11.1 W celu uzyskania poprawy w tej dziedzinie EKES wzywa Komisję do bardziej szczegółowego określenia, z pomocą Eurostatu, które rodzaje działalności produkcyjnej i usługowej można obecnie określić jako innowacyjne.
Bardzo przydatne byłyby wytyczne w tej delikatnej dziedzinie.
3.11.2 W tym kontekście EKES przyjmuje z zadowoleniem wydanie w dniu 21 września 2005 r. komunikatu w sprawie systemu pomocy państwa i innowacji, którego celem jest stworzenie ram wspólnotowych w tym kluczowym sektorze i określenie zarówno najbardziej oczywistych niedoskonałości rynkowych, jak i właściwych środków dla tych przypadków, które mogłyby zostać ulepszone.
3.12 Należy ponadto opracować jasne, z góry ustalone kryteria pozwalające stwierdzić, które niedoskonałości rynkowe mogłyby przeszkodzić optymalizacji środków i instrumentów innowacyjnych wykorzystywanych w realizacji strategii lizbońskiej.
Jednocześnie jednak, Państwa Członkowskie i ich regiony będą musiały mieć odpowiednie pole do manewru w celu modyfikowania interwencji w sposób sprawiający, że będą one proporcjonalne i skuteczne i będą w stanie przekształcić badania konkurencyjności w innowacje handlowe i rynkowe.
3.13 Pomoc państwa ułatwiająca MŚP inwestowanie w projekty innowacyjne powinna zachęcać przedsiębiorstwa do zwiększania swoich rozmiarów i powinna w szczególności obejmować:
- wsparcie dla regionalnych i transregionalnych sieci innowacyjnych,
- promocję polityki okręgów i przemysłowych parków technologicznych,
- wprowadzenie instytucji "aniołów biznesu" (business angels) i pośredników w usługach, takich jak specjaliści w zakresie kapitału wysokiego ryzyka (venture technologists), brokerzy oraz doradcy patentowi,
- ustanowienie ośrodków transferu technologii i kapitału wysokiego ryzyka (venture capital),
- szkolenia i zatrudnianie wykwalifikowanego personelu technicznego.
3.14 EKES uważa, że nowe ramy powinny także brać pod uwagę wszystkie czynniki zewnętrzne, które wpływają na proces innowacyjny, a mianowicie:
- Kulturę przedsiębiorstwa opartego na innowacjach,
- sieć związków i współzależności z innymi przedsiębiorstwami, organizacjami i organami publicznymi, które mają zasadnicze znaczenie dla tworzenia i upowszechniania wiedzy i innowacji,
- ramy referencyjne aktów normatywnych i przepisów, szczególnie w dziedzinie własności intelektualnej,
- dostęp do rynku kapitałowego, szczególnie w odniesieniu do kapitału ryzyka i kapitału początkowego (start-up capital) (rewizja komunikatu w sprawie kapitału inwestycyjnego),
- usługi edukacyjne i szkoleniowe oraz stosunki pomiędzy środowiskiem akademickim i naukowym a przedsiębiorstwem,
- struktury wspomagające innowacje (inkubatory, sieci okręgowe, przemysłowe parki technologiczne) i usługi pośrednictwa.
3.14.1 W sensie bardziej ogólnym, Komitet uważa że, przy przeglądzie wytycznych w sprawie pomocy horyzontalnej, takich jak pomoc na rzecz badań, innowacji, środowiska i kapitału ludzkiego:
- powinno się zwiększyć intensywność przewidzianą obecnie dla pomocy horyzontalnej;
- powinno się utrzymać premie regionalne dla interwencji na obszarach słabiej rozwiniętych;
- powinno się wprowadzić "premie za spójność" dla interwencji częściowo finansowanych z funduszy strukturalnych dla obszarów nie kwalifikujących się, lub obszarów, które przestały się kwalifikować do jej uzyskania na podstawie art. 83 lit (c).
3.15 W odniesieniu do pomocy dla usług użyteczności publicznej, powinno się podkreślić, że usługi te są podstawowym elementem spójności społecznej i regionalnej.
Dlatego też należy wyjaśnić odniesienie do koncepcji "typowego, dobrze prowadzonego przedsiębiorstwa", zgodnie z kryteriami ustanowionymi w orzeczeniu w sprawie Altmark [16] i w odnośnej decyzji Komisji z dnia 13 lipca 2005 r.
Należy też zagwarantować pewność prawną w odniesieniu do rekompensaty za świadczenie usług użyteczności publicznej, która jest zgodną z Traktatem formą pomocy państwa.
3.16 EKES uważa, że przyszłe prawodawstwo powinno brać pod uwagę fakt, że odpowiedzialność za określenie usług użyteczności publicznej leży w gestii instytucji krajowych, regionalnych i lokalnych, posiadających demokratyczną legitymację w danej dziedzinie [17].
4.
Uproszczenie i przejrzystość procedur
4.1 EKES uważa, że można podjąć istotne kroki w kierunku większego uproszczenia i przejrzystości, wzmacniając działania podjęte przez Komisję w celu zwiększenia koncentracji polityki pomocowej UE na elementach mogących wywołać znaczące zakłócenia konkurencji.
4.2 Należy także zaradzić opóźnieniom w rozpatrywaniu spraw, ulepszając i usprawniając praktyki administracyjne, a także pobudzając Państwa Członkowskie do przyjęcia odpowiedzialności, by zapewnić przejrzystość i skuteczność.
4.3 Zdaniem Komitetu, wielce stosowne byłoby również opracowanie kodeksów dobrych praktyk przy pełnym udziale wszystkich zainteresowanych podmiotów, w tym szczególnie przedsiębiorstw jako beneficjentów środków pomocy publicznej.
5.
Reforma i 25 krajów UE
5.1 Nowa sytuacja wynikająca z rozszerzenia wymaga, by zmiany polityki pomocy publicznej pozwoliły wszystkim regionom europejskim być równie atrakcyjnymi dla nowych lokalizacji i inwestycji, a także by zapewnić uczciwą konkurencję między sąsiadującymi ze sobą regionami.
5.2 Obecnie tytułem pomocy państwa 10 nowych Państw Członkowskich UE przeznacza na przedsiębiorstwa o wiele większe kwoty – w stosunku do PKB – niż pozostałe 15 Państw, chociaż widoczna jest tendencja do stopniowego wyrównywania się tych różnic.
W okresie 2000 – 2003 w nowych Państwach Członkowskich pomoc państwa wynosiła w istocie średnio 1,42 % PKB, w porównaniu ze średnią wartością 0,4 % w krajach UE-15.
5.3 Strategia lizbońska przewidywała wykorzystanie pomocy dla osiągnięcia celów horyzontalnych.
W 2002 r. w krajach 15 na te cele przeznaczono 73 % pomocy, w porównaniu z 22 % w nowych Państwach Członkowskich [18].
5.4 Z drugiej strony, należy przyznać, że nowe Państwa bardzo dobrze dostosowały się do gospodarki rynkowej, chociaż rozszerzona Europa musi jeszcze podjąć istotne kroki w celu ograniczenia ogólnego poziomu pomocy oraz promowania konkurencyjności, zrównoważonego i spójnego rozwoju oraz nowej gospodarki europejskiej opartej na wiedzy.
6.
Zaangażowanie zainteresowanych podmiotów: przedsiębiorstwa i społeczeństwo obywatelskie
6.1 EKES uważa, że należy ulepszyć zarządzanie praktykami i procedurami w sektorze pomocy państwa, angażując w większym stopniu podmioty bezpośrednio zainteresowane.
Chodzi szczególnie o przedsiębiorstwa i społeczeństwo obywatelskie, ponieważ są one bezpośrednio narażone zarówno na niepewność prawną i długi okres oczekiwania na zatwierdzenie przez Wspólnotę systemów pomocy, jak i na poważne konsekwencje odzyskiwania niedopuszczalnych bądź nielegalnych środków pomocowych.
6.2 Jako beneficjenci pomocy państwa i zarazem "konkurenci", przedsiębiorstwa są w uprzywilejowanej pozycji, by:
- dzięki swym umiejętnościom i bezpośrednim doświadczeniom, ocenić skuteczność wdrożonych instrumentów, monitorować przyjęte rozwiązania i zdefiniować najlepsze możliwe praktyki,
- wesprzeć lepsze rozpowszechnienie prawodawstwa wspólnotowego, w formie jasnej, przejrzystej i bezpośrednio dostępnej dla użytkowników – zarówno dawców, jak i beneficjentów pomocy,
- przyczynić się do pokonania trudności i rozwiania wątpliwości w zakresie interpretacji i wdrażania przepisów, jako że mogą one zakwestionować zasadność kontrolowania pomocy państwa,
- wprowadzić formy egzekwowania prawa przez osoby prywatne ("private enforcement"), ułatwiając poszanowanie i pełne wdrożenie prawodawstwa europejskiego.
6.3 Zdaniem EKES-u potrzebne są zatem:
- większe zaangażowanie przedsiębiorstw przez instytucje w procesy decyzyjne i wdrażanie polityk,
- wprowadzenie mechanizmów oceny ex-post i monitorowania efektywności gospodarczej środków,
- pełne udostępnienie decyzji Komisji w internecie, nie tylko w języku zainteresowanego Państwa Członkowskiego, ale także w jednym z języków roboczych Komisji,
- regularne informowanie przedsiębiorstw na temat bieżących procesów notyfikacji, by umożliwić im kontrolę zgodności ulg przyznanych na szczeblu krajowym czy lokalnym z przepisami dotyczącymi prawa materialnego i procedurami UE w zakresie pomocy oraz współdziałanie z władzami na różnych szczeblach w celu lepszego wdrożenia polityki pomocowej UE,
- proaktywna kontrola wdrażania prawodawstwa, przy włączeniu przedsiębiorstw i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w analizę ekonomiczną niepowodzeń rynkowych i słabych wyników w danym sektorze bądź przemyśle,
- wprowadzenie systematycznych, wspólnych mechanizmów stwierdzania niepowodzeń rynkowych ("market failure watch"), opartych na określonych i przejrzystych kryteriach, a także wprowadzenie środków pomocowych nie wywierających znaczącego wpływu na konkurencję na rynku wewnętrznym, zgodnych ze strategią lizbońską.
7.
W kierunku polityki pomocowej rozumianej jako instrument wzrostu i część wspólnej wizji kompleksowego oraz spójnego rozwoju gospodarczego w 25 – 27 Państwach Członkowskich, tworzącego nowe miejsca pracy i nowe przedsiębiorstwa
7.1 Zdaniem EKES-u należy przedstawić jasną wizję wartości dodanej, którą dla przyszłości Unii Europejskiej stanowi pomoc państwa w ramach celów konkurencyjnego, zrównoważonego i spójnego rozwoju Państw Członkowskich, zatwierdzonych w Lizbonie i podkreślanych wielokrotnie na różnych szczytach europejskich od 2000 r.
7.1.1 Kluczowe sektory wyodrębnione przez strategię lizbońską wymagają znacznych i ukierunkowanych nakładów finansowych, które muszą znaleźć swe pełne odzwierciedlenie w politykach budżetowych i strukturalnych Państw Członkowskich: potrzebne są uprzednio ustalone, spójne i zgodne ramy, do których wszystkie polityki, w tym wspólnotowa polityka konkurencji, powinny się odnosić i dostosować.
7.2 Pełne urzeczywistnienie jednolitego rynku europejskiego, mogącego na równych zasadach współzawodniczyć z innymi partnerami na rynku globalnym, wymaga, zdaniem EKES-u, znacznej modernizacji zarówno we wdrażaniu, jak i przy opracowywaniu polityk europejskich w dziedzinie gospodarki, a szczególnie pomocy państwa.
Jest to również konieczne, by umożliwić realizację dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych i dużych inwestycji niematerialnych potrzebnych dla funkcjonowania skutecznego, zaawansowanego technologicznie i konkurencyjnego rynku.
7.3 Zdaniem EKES-u należy nakłonić Państwa Członkowskie i regiony, poprzez ustalenie kryteriów ogólnej zgodności, do realizacji polityk wsparcia ukierunkowanych na konkurencyjną gospodarkę szanującą zasady wolnej konkurencji.
7.4 Gdy rynek nie przyczynia się do konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw i okazuje się niezdolny do wzmocnienia ich zdolności w zakresie innowacji technologicznych, szkolenia i internacjonalizacji, europejska polityka pomocy państwa powinna ułatwiać, a nie hamować, polityki i działania na rzecz pobudzenia wzrostu przedsiębiorstw oraz zwiększenia ich zdolności przyciągania do Europy nowych inwestycji, wiedzy i kapitału.
8.
Zalecenia końcowe
8.1 EKES popiera modernizację europejskiej polityki pomocy państwa, opartą na nowym, proaktywnym podejściu i na nowych ogólnych ramach wspólnotowych.
W związku z tym zaleca szczególnie:
- politykę mogącą dostarczyć właściwych odpowiedzi i zaradzić nieprawidłowościom na rynku bądź je wyeliminować,
- politykę przyczyniającą się w znaczący sposób do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego, bez wywoływania zakłóceń konkurencji,
- bardziej spójną i kompleksową politykę, która stymulowałaby do realizacji różnych aspektów strategii lizbońskiej, by zwiększyć globalną konkurencyjność i innowacyjność przedsiębiorstw, a także podnieść jakość pracy oraz życia obywateli,
- wzmocnienie przemysłu i usług poprzez rozwój przedsiębiorstw i dostosowanie przemysłu oraz rynku pracy do nowych celów polityki przemysłowej i nowych wymogów narzuconych przez globalizację,
- mocne wsparcie dla innowacji produktów i procesów we wszystkich jej aspektach [19],
- proaktywne podejście, by zwiększyć atrakcyjność Europy dla inwestorów i jej zdolność tworzenia miejsc pracy, wzmocnić konkurencyjność przedsiębiorstw, pobudzić do badań naukowych i innowacji, a także wesprzeć rozwój i rozpowszechnienie nowych umiejętności oraz kształcenie zasobów ludzkich,
- większe skupienie się na czynnikach, które istotnie zakłócają konkurencję na rynku wewnętrznym i rynkach międzynarodowych, bez tworzenia bezużytecznych i kosztownych procedur biurokratycznych w wypadku zjawisk lokalnych, występujących na ograniczoną skalę i nie wywołujących poważnych zakłóceń,
- podejście oparte na uproszczeniu, przejrzystości oraz klarowności procedur i przepisów, wraz z działaniem opartym na jasnych i określonych kryteriach, zgodnych z agendą lizbońską w odniesieniu do harmonijnego, spójnego i konkurencyjnego rozwoju globalnego,
- większe zaangażowanie instytucjonalne przedsiębiorstw w egzekwowanie przepisów oraz w procesy decyzyjne i procesy wdrażania, także na etapie oceniania i monitorowania skuteczności,
- bardziej ścisły związek między przepisami i prawodawstwem UE a przepisami i prawodawstwem międzynarodowych organów WTO oraz głównych partnerów europejskich na rynkach globalnych,
- określenie wspólnej wizji poprzez realizację partycypacyjnej, patrzącej w przyszłość praktyki, w której mogłyby uczestniczyć wszystkie podmioty oraz szczeble polityczno-decyzyjne i społeczno-ekonomiczne, w celu uprzedniej kontroli faktycznej zgodności interwencji z rozwojem.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) oraz wniosku dotyczącego decyzji Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) badań jądrowych i działań szkoleniowych (2007-2011)
COM(2005) 119 końcowy/2 - 2005/0043 (COD) - 2005/0044 (CNS)
(2006/C 65/02)
Dnia 25 kwietnia 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspompowyżej.nianej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Gerd WOLF, a Współsprawozdawcą – Antonello PEZZINI.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia) Europejski Komitet Społeczno-Ekonomiczny 123 głosami, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Spis treści:
1.
Streszczenie i zalecenia
2.
Wprowadzenie
3.
Treść wniosku Komisji
4.
Uwagi ogólne
5.
Uwagi szczegółowe
6.
Program EURATOM
1.
Streszczenie i zalecenia
1.1 Cele strategii lizbońskiej [1] odnoszą się do pozycji Europy w realiach globalnej konkurencji, której charakterystyczną cechą jest globalny wyścig w dziedzinie zwiększania inwestycji w badania i rozwój, zarówno ze strony tradycyjnych już krajów uprzemysłowionych (np. USA, UE, Japonii), jak i ze strony szybko rosnących w siłę nowych potęg gospodarczych (np. Chin, Indii, Brazylii czy Korei), dysponujących znacznie tańszą siłą roboczą.
1.2 Wspierane w dostatecznym stopniu, efektywne i wysokiej jakości badania i rozwój są mianowicie decydującym czynnikiem oraz warunkiem koniecznym innowacji, konkurencyjności i dobrobytu, a zarazem różnorodności kulturowej i świadczeń socjalnych. Inwestycje w badania i rozwój przekładają się w zwielokrotniony sposób na wzrost potencjału gospodarczego.
Odpowiada temu określony w 2002 roku w Barcelonie [2] cel 3 %, który z uwagi na globalny wyścig stał się jednak "celem ruchomym".
1.3 Badania i rozwój wspierane przez Wspólnotę Europejską tworzą istotną wartość dodaną Europy.
Uwalniają one potencjał znacznie przewyższający możliwości pojedynczych Państw Członkowskich i umożliwiły już dokonania liczące się na świecie.
Mają one decydujący i symulujący wpływ, wzmacniając i integrując niezbędne, szeroko zakrojone krajowe programy badawcze poszczególnych Państw Członkowskich, co prowadzi również do kumulowania zasobów.
Łączą elity badaczy, europejski przemysł i decydentów w Europie.
Badania i rozwój stanowią katalizator europejskiej integracji, spójności i tożsamości.
Są one centralnym elementem Europejskiej Przestrzeni Badawczej.
1.4 Wniosek Komisji, aby zwiększyć dotychczasowe nakłady i przeznaczyć na te cele prawie 8 % ogólnego budżetu Wspólnoty jest pożądanym i bezwarunkowo koniecznym pierwszym krokiem we właściwym kierunku.
Jest to minimalna kwota, którą w dłuższej perspektywie należy jeszcze podnieść, by nie wystawiać na próbę pozycji Europy, będącej kolebką nowoczesnej nauki i techniki, lecz by utrzymać ją i wzmacniać.
Bez takiego podejścia cele strategii lizbońskiej będą niemożliwe do zrealizowania nawet w dłuższej perspektywie.
1.5 Jednak od kompetencji naukowo-technicznych zależy nie tylko makroekonomiczna konkurencyjność i wynikająca z niej siła przyciągania inwestorów, naukowców i inżynierów (drenaż mózgów!), ale także uznanie i wpływy kulturowe i polityczne.
UE musi pozostać znaczącym, poszukiwanym partnerem do współpracy i nie może utracić w globalnej sieci swego geopolitycznego znaczenia.
1.6 W związku z tym Komitet apeluje do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej i przede wszystkim do szefów Państw Członkowskich i ich rządów, by w pełnym zakresie udostępnili zaproponowane przez Komisję i pilnie potrzebne inwestycje w badania i rozwój oraz nie pozwolili, aby stały się kartą przetargową i padły ofiarą negocjacji w sprawie przyszłego budżetu UE.
Decyzja ta będzie ważnym sprawdzianem skuteczności polityki europejskiej w wytyczaniu kierunków na przyszłość.
1.7 Komitet apeluje ponadto do głów Państw Członkowskich oraz szefów rządów, jak również do przemysłu europejskiego, by przyczynili się – w tym także poprzez krajowe programy badawcze i działania badawcze podejmowane przez przemysł – do jak najszybszego osiągnięcia docelowych nakładów w wysokości 3 %.
1.8 Komitet popiera zasadniczą koncepcję obu zaproponowanych przez Komisję programów ramowych (VII PR oraz VII PR-Euratom).
Odnosi się to nie tylko do zawartości tematycznej i podziału strukturalnego, lecz także w znacznej mierze do równowagi pomiędzy poszczególnymi celami i elementami programu.
1.9 Komitet z zadowoleniem przyjmuje ponowne podjęcie podprogramów "Energia", "Bezpieczeństwo" oraz "Astronautyka".
Zapewnienie wystarczającego, taniego i długofalowego zaopatrzenia w energię w UE jest jednym z najważniejszych i priorytetowych problemów w kontekście zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska i konkurencyjności, którego rozwiązanie zależy od badań i rozwoju.
Godne potępienia ataki terrorystyczne pokazały w ostatnim czasie duże znaczenie kwestii bezpieczeństwa.
1.10 Wiele problemów, wymagających rozwiązania, stanowi kwestie przekrojowe, które obejmują jednocześnie więcej niż jeden podprogram – w tym nauki humanistyczne i ekonomiczne.
W odniesieniu do takich problemów Komitet zaleca zapewnienie w każdym przypadku wspólnej koordynacji i koniecznych powiązań.
Może to mieć jeszcze wpływ na aktualne przyporządkowanie budżetowe do poszczególnych podprogramów.
Dotyczy to także prawdopodobnie niewystarczającej części budżetu na badania w dziedzinie ekonomii.
1.11 Komitet z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji do uproszczenia procedur administracyjnych, do zmniejszenia niezbędnych nakładów administracyjnych i tym samym do zwiększenia efektywności europejskich programów na rzecz badań.
Obecny nakład pracy i kosztów związany z procedurą składania i przyjmowania wniosków jest za duży i nastręcza trudności uczestnikom z kręgów nauki i przemysłu.
Udział w Europejskim Programie Badawczym musi opłacać się uczestnikom, również po uwzględnieniu ryzyka związanego ze składaniem wniosku.
Ma to znaczenie szczególnie dla mniejszych podmiotów, takich jak MŚP, czy niewielkie grupy badawcze z uniwersytetów i ośrodków badawczych.
1.12 Ważnym aspektem jest dostateczna ciągłość procedur składania wniosków i uzyskiwania wsparcia, jak również struktur współpracy i form organizacyjnych (instrumentów).
Nowe instrumenty, na przykład Wspólne Inicjatywy Technologiczne, powinny być wprowadzane w sposób przemyślany i wstępnie jedynie na okres próbny.
1.13 W związku z decydującą rolą małych i średnich przedsiębiorstw dla procesu lizbońskiego, Komitet z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji do jeszcze silniejszego włączenia MŚP w procesy badawcze, rozwojowe i innowacyjne.
Dlatego zaleca, aby w razie konieczności zwiększyć budżet na ten cel, o ile środki z nieomawianego tutaj programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013), pełniącego ważną funkcję wspierającą i pośredniczącą, miałyby się okazać niedostateczne.
1.14 MŚP, które zostały założone dla rozwinięcia i wprowadzenia na rynek nowych produktów zaawansowanych technologii, potrzebują przede wszystkim wystarczającego kapitału na start oraz "venture capital", aby przetrwać pierwsze 5-10 lat działalności.
1.15 Komitet popiera rolę Wspólnego Centrum Badawczego i jego istotnego zakresu zadań w wielu dziedzinach, łącznie z analizą przyszłych trendów na płaszczyźnie naukowo-technologicznej, gospodarczej i społecznej oraz jego znaczenie w doradztwie politycznym.
1.16 W odniesieniu do kolejnych, bardziej szczegółowych uwag i zaleceń Komitet odsyła do obszernych rozdziałów 4 i 5 niniejszej opinii.
2.
Wprowadzenie
2.1 Gospodarcza, społeczna i kulturalna przyszłość Europy.
Konkurencja na rynku światowym, przy zmieniającej się strukturze przemysłu i gospodarki, sytuacji na rynku pracy i zasobach surowcowych, decyduje o przyszłym rozwoju Europy i jej pozycji w globalnej równowadze sił.
Z tego względu wzrost, sukces i siła gospodarki, jak również wynikające z nich zdolność do zapewnienia świadczeń socjalnych i różnorodność kulturowa, są zależne od dostępnej wiedzy, a zatem od inwestycji w badania i rozwój technologii; inwestycje w badania i rozwój prowadzą do znacznego zwiększenia potencjału gospodarczego.
2.2 Konkurencja globalna.
W tym kontekście Europa z jednej strony konkuruje z krajami tradycyjnie uważanymi za przemysłowe, takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, czy Rosja; przy czym w szczególności w Stanach Zjednoczonych [3] inwestycje we wszystkie sektory powiązane z badaniami i rozwojem znacznie przewyższają analogiczne inwestycje w UE, co stale powiększa istniejącą przewagę Stanów Zjednoczonych.
Z drugiej strony Europa konkuruje z szybko rosnącymi w siłę potęgami gospodarczymi: Chinami, Indiami, Brazylią, Koreą itp.
2.3 Globalny wyścig badań.
W porównaniu do Europy kraje te dysponują nie tylko o wiele tańszą siłą roboczą, ale w międzyczasie wyróżniają się także szybko wzrastającym wysokim standardem naukowo-technicznym, jak również znacznymi inwestycjami w edukację, badania i rozwój.
Z tego względu coraz trudniejsze dla UE będzie zrównoważenie jej o wiele wyższych płac oraz standardów socjalnych i ekologicznych dalszą przewagą naukowo-techniczną i opracowanymi na jej podstawie lepszymi produktami i procesami.
Europa musi więc poczynić wszelkie wysiłki, by nie przegrać w tym decydującym o przyszłości globalnym wyścigu rosnących inwestycji w badania i rozwój.
2.4 Ogólne uznanie i atrakcyjność – współpraca międzynarodowa.
Jednakże od kompetencji naukowo-technicznych zależy nie tylko makroekonomiczna konkurencyjność i wynikająca z niej siła przyciągania inwestorów, naukowców i inżynierów (drenaż mózgów!), ale także uznanie i wpływy kulturowe i polityczne.
UE musi pozostać znaczącym, poszukiwanym partnerem do współpracy i nie może utracić w globalnej sieci swego geopolitycznego znaczenia.
2.5 Strategia lizbońska.
Z tego względu w marcu 2000 r. w Lizbonie Rada Europejska postanowiła uczynić z Unii Europejskiej najbardziej konkurencyjny i dynamiczny obszar gospodarczy świata, oparty na wiedzy [4].
Od tego momentu realizacja strategii lizbońskiej i powiązane z nią utworzenie silnej Europejskiej Przestrzeni Badawczej stały się jasno określonym, najważniejszym celem polityki europejskiej.
Ponadto Rada Europejska określiła w Barcelonie, wiosną 2002 r., ilościowe cele wspierania badań. Do 2010 r. ogólne wydatki w UE powinny wzrosnąć do 3 % PKB, z czego udział sektora prywatnego powinien wynieść (cel 3 %).
Jednakże Komitet zwraca uwagę, iż wobec globalnego wyścigu inwestycji jest to "cel ruchomy" ("moving target") – kto się spóźni w jego realizacji, ten coraz bardziej pozostawać będzie w tyle.
2.6 Konieczność silnego wspólnotowego programu badawczego.
Badania i rozwój wspierane przez Wspólnotę Europejską nie tylko uzupełniają programy badawcze Państw Członkowskich, ale też tworzą istotną wartość dodaną Europy.
Uwalniają one potencjał znacznie przewyższający możliwości pojedynczych krajów i umożliwiły już dokonania liczące się na świecie [5].
Mają one decydujący i stymulujący wpływ, wzmacniając i integrując niezbędne, szeroko zakrojone krajowe programy badawcze poszczególnych Państw Członkowskich.
Odpowiadają one międzynarodowemu charakterowi nauki, badań, produkcji i koniecznemu przy tym międzynarodowemu rynkowi pracy.
2.7 Katalizator integracji i spójności europejskiej.
Ponadto wspólne badania i rozwój łączą także europejskie elity badawcze oraz europejski przemysł, będąc znaczącym katalizatorem integracji i spójności europejskiej, jak również budowania europejskiej tożsamości.
2.8 Wnioski Komisji.
Wnioski Komisji dotyczą środków merytorycznych i finansowych, które z punktu widzenia Wspólnoty są konieczne dla wspierania badań i rozwoju, a więc dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
Mimo wzrostu, obejmują one nadal jedynie relatywnie małą część zaproponowanego na lata 2007-2013 ogólnego budżetu UE, czyli obecnie niecałe 8 %.
2.9 Ponadto propozycje Komisji są powiązane z nieomawianym tutaj wnioskiem dotyczącym sporządzenia programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013).
Mógłby on odegrać rolę etapu pośredniego między niniejszym programem ramowym a koniecznymi procesami innowacyjnymi w MŚP.
2.10 Określanie priorytetów jako probierz.
Z tego względu decydującym miernikiem roli, wydajności i wiarygodności polityki europejskiej jest to, czy zaproponowane środki zostaną zatwierdzone przez Parlament, Radę i – w odniesieniu do perspektyw finansowych – w szczególności przez Państwa Członkowskie oraz czy zostanie im przyznany konieczny priorytet (więcej na ten temat patrz także: punkty 4.2 do 4.6).
3.
Treść wniosków Komisji
3.1 Siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013), zwany dalej VII PR, odróżnia się od swojego poprzednika następującymi cechami:
- od początku obejmuje 25 Państw Członkowskich;
- dotyczy okresu o dwa lata dłuższego;
- przewiduje znaczny wzrost budżetu ogólnego, jak również budżetów rocznych;
- ma jasny i czytelny podział oferowanych programów i części programów;
- wyodrębnia jako nowe osobne części programu takie tematy, jak badania z dziedziny energetyki, bezpieczeństwa i astronautyki.
3.2 Jednakże czas trwania siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) badań jądrowych i działań szkoleniowych (2007-2011), zwanego dalej VII PR -Euratom, nie zmienia się, choć oczywiście też obejmuje 25 państw UE.
3.3 VII PR składa się z czterech szczegółowych programów, odpowiadających czterem głównym celom europejskiej polityki badawczej:
- Współpraca
Ta część programu jest największą częścią VII PR, obejmującą około 61 % środków budżetowych; wspiera ona tym samym współpracę transgraniczną w odniesieniu do działań badawczych, w tym współpracę między UE a krajami trzecimi.
- Pomysły
Wspierane będą przeprowadzane w ramach rywalizacji na poziomie europejskim "badania odkrywcze", kierowane przez autonomiczną Europejską Radę ds. Badań Naukowych; badania mogą dotyczyć wszystkich dziedzin nauki (w tym nauk humanistycznych) i technologii.
- Ludzie
Należy zwiększyć i poszerzyć wsparcie dla działań w zakresie edukacji i rozwoju kariery naukowców, określanych mianem działań "Marie Curie"; należy w tym zintensyfikować powiązania z systemami krajowymi.
- Możliwości
W ramach tego programu zostanie udzielone wsparcie następującym aspektom europejskich możliwości w dziedzinie badań i innowacji: budowa i rozbudowa infrastruktury badawczej, badania na rzecz MŚP, regionalne zespoły projektów badawczych, uwolnienie pełnego potencjału badawczego w regionach "konwergencji" UE, zagadnienia dziedziny "nauka a społeczeństwo" oraz "horyzontalne" działania w ramach współpracy międzynarodowej.
- Wspólne Centrum Badawcze
Ponadto powstanie szczegółowy program dla tych działań Wspólnego Centrum Badawczego, które nie należą do dziedziny badań jądrowych.
3.4 Zaproponowany udział finansowy Wspólnoty w VII PR wynosi 72.726 milionów EUR.
Ta kwota procentowo zostanie rozdzielona na działania określone w art. 2 ust. 2-6 w następujący sposób:
Współpraca _BAR_ 61,1% _BAR_
Pomysły _BAR_ 16,3% _BAR_
Ludzie _BAR_ 9,8% _BAR_
Możliwości _BAR_ 10,3% _BAR_
Działania Wspólnego Centrum Badawczego z wyłączeniem dziedziny badań jądrowych _BAR_ 2,5% _BAR_
3.5 Program "Współpraca" z całkowitym budżetem wynoszącym 44.432 mln EUR został podzielony na priorytetowe podprogramy tematyczne.
Przy tym należy zapewnić przeniesienie pomiędzy częściami programu i umożliwić podejście interdyscyplinarne.
Program obejmuje dziewięć poniższych tematów badań, które powinny być przedmiotem współpracy międzynarodowej w ramach UE.
Zaproponowano również następujący procentowy podział budżetu.
—Zdrowie _BAR_ 18,7% _BAR_
—Żywność, rolnictwo i biotechnologia _BAR_ 5,5% _BAR_
—Technologie informacyjne i komunikacyjne _BAR_ 28,5% _BAR_
—Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne _BAR_ 10,9% _BAR_
—Energia _BAR_ 6,6% _BAR_
—Środowisko (w tym zmiany klimatyczne) _BAR_ 5,7% _BAR_
—Transport (w tym aeronautyka) _BAR_ 13,3% _BAR_
—Nauki społeczne, ekonomiczne i humanistyczne _BAR_ 1,8% _BAR_
—Bezpieczeństwo, przestrzeń kosmiczna _BAR_ 8,9% _BAR_
3.6 VII PR-Euratom obejmuje dwa szczegółowe programy.
3.6.1 Jeden z nich dotyczy następujących zagadnień:
- Badanie energii syntezy jądrowej: rozwój technologii na rzecz bezpiecznego, zrównoważonego, przyjaznego dla środowiska i ekonomicznie opłacalnego źródła energii, oraz
- Rozszczepienie jądrowe i ochrona przed promieniowaniem: promowanie bezpiecznego wykorzystania procesu rozszczepienia jądrowego i innych zastosowań napromieniowania w przemyśle i medycynie.
3.6.2 Drugi program obejmuje działania Wspólnego Centrum Badawczego w zakresie energii jądrowej.
3.6.3 Budżet na realizację VII PR-Euratom w okresie 2007-2011 wyniesie 3.092 milionów EUR.
Ta kwota zostanie rozdzielona procentowo w następujący sposób:
(a)Badania energii syntezy jądrowej _BAR_ 69,8% _BAR_
(b)Rozszczepienie jądrowe i ochrona przed promieniowaniem _BAR_ 12,8% _BAR_
(c)Działania Wspólnego Centrum Badawczego w zakresie energii jądrowej _BAR_ 17,4% _BAR_
3.7 Ponadto załączono obszerną prezentację i wyjaśnienie zaproponowanych zasad i instrumentów wsparcia.
Zapowiadano je już we wcześniejszym komunikacie Komisji [6], do którego Komitet sporządził obszerną opinię [7].
4.
Uwagi ogólne
4.1 Przedłożony wniosek Komisji jest bardzo obszernym dokumentem, zawierającym znaczący program badań i rozwoju, który uwzględnia wiele szczegółów, płaszczyzn i powiązań.
Z tego względu w niniejszej opinii nie jest możliwe ani szczegółowe przedstawienie, ani też skomentowanie wszystkich proponowanych elementów programu i procedur.
Dlatego szczegółowe uwagi ograniczają się do aspektów, które Komitet uważa za szczególnie godne uwagi.
Komitet przypomina o swoich wcześniejszych zaleceniach [8] do poszczególnych problemów i podkreśla ich aktualność także w odniesieniu do VII PR.
Dalsze uwagi pojawią się w kolejnych opiniach Komitetu w sprawie komunikatów Komisji poświęconych programom szczegółowym [9] oraz zasadom dostępu [10].
4.2 Komitet uważa obydwa zaproponowane przez Komisję budżety za minimum, które w dłuższej perspektywie należy jeszcze podnieść, by nie wystawiać na próbę pozycji Europy, będącej kolebką nowoczesnej nauki i techniki, lecz by utrzymać ją i wzmacniać.
Jest to pożądany i bezwarunkowo konieczny pierwszy krok, by przynajmniej Wspólnota zbliżała się do politycznego celu 3 % [11], przyjętego na szczycie w Barcelonie przez szefów państw i rządów.
4.3 Realizacja zadań wyznaczonych programom VII PR i VII PR-Euratom w ramach strategii lizbońskiej nie jest możliwa bez właściwych środków finansowych.
Istnieje wręcz niebezpieczeństwo, że w globalnym wyścigu Europa pozostanie jeszcze bardziej w tyle.
Badania i rozwój są punktem wyjścia i motorem procesu innowacyjnego prowadzącego do konkurencyjnych produktów i technologii.
Dzięki nim wywołać można efekt domina, który przełoży się następnie na dynamikę gospodarczą i zatrudnienie.
4.4 Wniosek Komisji jest ponadto wyraźnym sygnałem dla Państw Członkowskich, by ze swej strony podążyły za jej przykładem i zrobiły wszystko, aby również za pośrednictwem krajowych budżetów na badania naukowe jak najszybciej uczynić cel 3 % możliwym do zrealizowania.
4.5 Komitet uznaje zatem całkowitą wysokość budżetu, oczekującego na zatwierdzenie, za decydujący probierz polityki europejskiej, jej wiarygodności i skuteczności.
Właśnie to będzie sygnałem, czy w ramach polityki europejskiej wyznacza się właściwe priorytety i wskazuje odpowiednio kierunki, aby zapobiec zapóźnieniu UE w globalnym wyścigu oraz spełnić obietnice zawarte w strategii lizbońskiej.
4.6 Apel.
W tym celu Komitet apeluje do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, a zwłaszcza do szefów państw i rządów Państw Członkowskich, by zapewnili zaproponowane przez Komisję i pilnie potrzebne środki na inwestycje w badania i rozwój i nie pozwolili, aby stały się kartą przetargową i padły ofiarą negocjacji w sprawie przyszłego budżetu UE.
W przeciwnym razie doprowadzi to nie tylko do powstania znacznych przeszkód, ale również uniemożliwi realizację celów strategii lizbońskiej, pogarszając opinię i wiarygodność polityki europejskiej.
4.7 Komitet apeluje ponadto do głów Państw Członkowskich oraz szefów rządów, jak również do przemysłu europejskiego, by w istotnym stopniu przyczynili się – w tym także poprzez krajowe programy badawcze i działania badawcze podejmowane przez przemysł – do jak najszybszego osiągnięcia docelowych nakładów w wysokości 3 %.
4.8 Komitet popiera zasadniczą koncepcję obu zaproponowanych przez Komisję programów ramowych (VII PR oraz VII PR-Euratom).
Odnosi się to zarówno do zawartości tematycznej i podziału strukturalnego, jak i w znacznej mierze do równowagi pomiędzy poszczególnymi celami i elementami programu.
4.9 Komitet z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie, przyjęcie i uwypuklenie we wniosku Komisji wielu zaleceń Komitetu.
W odniesieniu do tematów badań przewidzianych w szczegółowym programie "Współpraca" dotyczy to np. jego opinii w sprawie nanotechnologii [12], biotechnologii [13], badań w zakresie ochrony zdrowia [14], technologii informacyjnych [15], badań w zakresie energii [16] (w tym badań w zakresie syntezy jądrowej [17]), astronautyki [18] oraz badań w zakresie bezpieczeństwa [19].
W tym dokumencie Komitet ponownie podkreśla ogromną wagę wszystkich tych dziedzin i przez to gorąco popiera ich badanie.
Braki dostrzeżone przez Komitet i pojedyncze aspekty zostaną omówione później.
4.10 Komitet zalecał i uzasadnił wyłączenie z zakresu VII PR wspierania i rozliczania astronautyki i badań w zakresie bezpieczeństwa.
Z drugiej strony jednak Komitet widzi również zalety włączenia tych dziedzin do VII PR, np. łatwiejsze zarządzanie i lepszą spójność i synergię z innymi podprogramami.
Z tego względu opowiada się on obecnie za próbnym włączeniem tych podprogramów do VII PR, oraz, o ile to konieczne, wyciągnięciem wniosków ze zdobytych doświadczeń w trakcie oceny w połowie okresu lub w VIII PR.
4.10.1 Zagadnienie "Zastosowania oparte na badaniach przestrzeni kosmicznej w służbie społeczeństwa Europy", będące częścią podprogramu Astronautyka, jest powiązane, jako typowe zagadnienie przekrojowe (patrz rozdział 5), z dziedzinami bezpieczeństwa, środowiska i technologii informacyjnych.
4.10.2 Badania w zakresie bezpieczeństwa, np. takie zagadnienia jak: ochrona przed terroryzmem i przestępczością, bezpieczeństwo infrastruktury i instalacji zaopatrzeniowych, ochrona granic, bezpieczeństwo i społeczeństwo itp., niestety szczególnie aktualne w ostatnim okresie, są zagadnieniami przekrojowymi. Dla zbadania przyczyn powstawania konfliktów i możliwości ich uniknięcia lub zapobiegania im powinny one zostać uzupełnione przez zagadnienia należące do zakresu badań humanistycznych i społecznych, np. badania nad konfliktami i pokojem oraz badania kulturowe.
Należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwdziałanie terroryzmowi i kontrolę (patrz także punkt 6.4.3) niebezpiecznej broni masowej zagłady.
4.11 W odniesieniu do szczegółowego programu "Pomysły" Komitet z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie także swoich zaleceń [20].
Chodzi zwłaszcza o to, by tym programem kierowała autonomiczna Europejska Rada ds. Badań Naukowych, składająca się wybitnych, uznanych na arenie międzynarodowej, naukowców; Komitet ponawia swoje zalecenie, by w Radzie członkami byli także wybitni badacze dziedzin związanych z przemysłem.
Dlatego Komitet tym bardziej zaleca Parlamentowi i Radzie zatwierdzenie tej nowej metody wspierania badań naukowych, którymi powinno się zarządzać analogicznie do Rady Badań Medycznych (Medical Research Council – Wielka Brytania) lub Niemieckiego Towarzystwa Badań Naukowych (Deutsche Forschungsgemeinschaft – Niemcy).
4.11.1 Celem tego programu jest wspieranie wybitnych osiągnięć naukowych we wszystkich dziedzinach nauki i technologii, co doprowadzi do powstania europejskiej wartości dodanej i przyczyni się do wzrostu konkurencyjności UE w kontekście globalnym.
Komitet szczególnie podkreśla, iż [21] "jedynie wolne i niezależne podstawowe badania naukowe, nieskrępowane, choć nie pozbawione granic, mogą dostarczyć ważny surowiec dla przyszłego dobrobytu: nową wiedzę".
Również przemysł [22] rozumie znaczenie badań podstawowych i wspiera je.
4.11.2 Odpowiada to wielokrotnym zaleceniom Komitetu, by w trójkącie innowacji, na który składają się badania podstawowe, badania stosowane i rozwój (rozwój produktów i procesów) przypisać wszystkim trzem niezbędnym filarom właściwe im znaczenie, tworząc w ten sposób optymalne warunki dla całościowego sukcesu.
Z drugiej strony jest to konieczne ze względu na zaproponowaną przez Komisję wielodyscyplinarność.
Jednocześnie Komitet ponownie podkreśla, iż granice między pojęciami badań podstawowych, badań stosowanych i rozwoju są od początku płynne i ustalane arbitralnie. Z tego względu pod żadnym pozorem nie powinno się ich sztucznie wyznaczać przy użyciu środków administracyjnych.
4.12 Komitet przyjmuje także z zadowoleniem wzmocnienie działań w zakresie "Ludzie" i w przynależącym do niego Programie Marie Curie.
Program ten okazał się nadzwyczaj udanym i ważnym instrumentem kształcenia i wspierania "naukowców europejskich" oraz zwiększania atrakcyjności Europejskiej Przestrzeni Badawczej dla naukowców z całego świata.
Komitet przypomina, iż naukowcy nie tylko tworzą nową wiedzę, ale również ją rozpowszechniają pomiędzy krajami i kontynentami oraz między organizacjami badawczymi a gospodarką, a zatem również między badaniami a zastosowaniem.
4.12.1 Należy podkreślić, iż częściami tego programu są cele ustawicznego kształcenia i rozwoju kariery, jak również kontakty i partnerstwo między gospodarką a uniwersytetami.
O ile pierwszy z tych celów służy podnoszeniu kwalifikacji młodych naukowców, a w szczególności ich dalszemu rozwojowi zawodowemu, w tym dokształcaniu doświadczonych naukowców (patrz również kolejny punkt), o tyle drugi cel spełnia ważne zadanie tworzenia i wspierania programów długoterminowej współpracy między instytutami, szkołami wyższymi i przemysłem, zwłaszcza małymi i średnimi przedsiębiorstwami, a więc wspiera wyżej wymieniony trójkąt innowacji.
Z tego względu należy w szczególności wspierać mobilność między sektorem prywatnym i publicznym.
Powinno się w to włączać także mobilność i partnerstwa np. rolnictwa lub instytucji politycznych.
4.12.2 Tym samym Komitet odwołuje się do kluczowej roli uniwersytetów, które mają stanowić instytucje badawcze i kształcące.
Aby jednak mogły one dobrze te funkcje wypełniać, muszą one być właściwie wyposażone w materiały i oprzyrządowanie, dysponować odpowiednim budżetem na kadrę i strukturą organizacyjną (patrz także: punkt 4.15.4).
W tym zakresie jednak – zwłaszcza w porównaniu z najlepszymi uniwersytetami np. w USA – istnieją jeszcze ogromne braki.
Dlatego Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja przygotowuje odrębny komunikat poświęcony tej ważnej kwestii, odnośnie której Komitet przedstawi swoje stanowisko.
W niniejszym dokumencie należy jedynie zwrócić uwagę na pewien ważny dla VII PR aspekt, że instrumenty wsparcia muszą być dostosowane do wielkości projektów typowych dla uniwersyteckich grup badawczych.
4.13 Ponadto Komitet z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji do stworzenia spójnego zawodowego wizerunku "naukowca europejskiego", rozwinięcia w tym celu stabilnej ścieżki kariery i dostosowania do niej uregulowań jednolitego rynku.
Komitet zwracał już uwagę na fakt, że kapitał ludzki jest najbardziej wrażliwym i cennym zasobem w badaniach i rozwoju [23] oraz że wspiera wysiłki Komisji na rzecz rozwijania i utrzymania kapitału ludzkiego.
Komitet zgadza się z Komisją, że sytuację naukowców należy poprawić zarówno pod względem zawierania umów, jak i w ważnym dla mobilności aspekcie dostosowania/przenoszenia wszystkich elementów zabezpieczeń społecznych oraz praw emerytalnych.
4.13.1 Jeśli nie uda się zaoferować zdolnym młodym naukowcom atrakcyjnej i przewidywalnej ścieżki kariery (USA: tenure-track), wówczas będą oni prowadzić swe badania poza Europą lub poświęcą się innym zajęciom.
Mobilność naukowców jest konieczna i pożądana nie tylko w obrębie Europy, ale także pomiędzy Europą a wieloma innymi krajami.
Nie może to jednak prowadzić do utraty tych najzdolniejszych (drenaż mózgów).
Wobec znaczenia integracji rodzin, szczególnym aspektem jest opcja "par podwójnej kariery".
4.13.2 Komitet jednocześnie zwraca uwagę także na zalecenie Komisji z 11 marca 2005 r. dotyczące Europejskiej Karty dla Naukowców [24] i kodeksu postępowania przy ich zatrudnianiu, mające służyć wyżej wymienionym celom.
Komitet zdecydowanie popiera zawarty w tym dokumencie zamysł i wiele związanych z tym szczegółowych ustaleń.
Dlatego wyraża ubolewanie, iż zalecane uregulowania są w niektórych punktach zbyt daleko idące, co może utrudnić przyjęcie tych generalnie słusznych zasad w kręgach naukowych.
Komitet uważa niektóre wybrane sformułowania i zalecenia nawet za mylące, a co najmniej niejasne lub błędne [25].
Może to m.in. utrudnić uproszczenie procedur (patrz kolejny punkt) lub prowadzić do podejmowania złych decyzji.
Z tego powodu Komitet zaleca, aby przy okazji odpowiednio zmienić ten ważny dokument.
4.14 Z tego względu Komitet z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie przez Komisję pod hasłem "ułatwienia" dążenia do uproszczenia działań i przepisów odnoszących się do procedur związanych z wnioskami i procesami decyzyjnymi, a dzięki temu do wyraźnego ułatwienia składania wniosków.
Wszak obecny znaczny nakład pracy i kosztów, związany z procedurą składania wniosków i uzyskiwania zezwoleń, stanowi jedną z głównych przeszkód dla beneficjentów z sektora naukowego i gospodarczego.
To ostatnie odnosi się zwłaszcza do małych i średnich przedsiębiorstw i ich znacznego potencjału innowacyjnego oraz niewielkich uniwersyteckich grup badawczych.
Procedury, które byłyby korzystniejsze dla badań, znacznie zwiększyłyby skuteczność europejskiej promocji badań, jak również przyczyniłyby się do poprawy w oczach mieszkańców Europy wizerunku "Brukseli", obecnie kojarzącego się niestety głównie z pojęciami "biurokracja" i "przeregulowanie".
Komitet przypomina o swoich wcześniejszych zaleceniach odnoszących się do tego zagadnienia i o swoim poparciu dla raportu Marimona [26].
Uwzględniając koszty i ryzyko składania wniosku, udział w Europejskim Programie Badawczym musi się uczestnikom opłacać!
4.14.1 Komitet zdaje sobie sprawę, że taki postulat wpływa na niełatwy kompromis pomiędzy wymogiem przejrzystości, przepisami Europejskiego Trybunału Obrachunkowego i polem manewru wszystkich decydentów.
To może i powinno prowadzić do większej odpowiedzialności własnej uczestników ze strony Komisji (jednakże należy tu również rozważyć ryzyko odpowiedzialności osobistej) lub upoważnionych przez nią agencji.
Wynikają z tego jednocześnie bardzo wysokie wymogi w odniesieniu do odpowiedniej dla danej sprawy wiedzy specjalistycznej uczestników.
Komitet ponownie sugeruje więc, że w tym celu konieczni będą specjaliści z wieloletnim doświadczeniem i przypomina o swoich wcześniejszych zaleceniach [27] na ten temat.
4.14.2 Szczególnie ważnym aspektem dla innowacji i wykraczania ponad przeciętność jest niezbędna gotowość zaakceptowania niepewności i ryzyka braku sukcesu.
Nie sposób tak zaplanować i przedstawić badań z zupełnie nowej dziedziny nauki i techniki oraz poszukiwań nieznanych rozwiązań, aby sukces był gwarantowany. Wręcz przeciwnie – jeśli wszystko z góry jest wiadome, nie ma mowy o jakimkolwiek nowym odkryciu.
Tak więc "braku sukcesu" nie należy uznawać za porażkę, tylko za przydatną informację w procesie prób i błędów.
Szansa i ryzyko to dwie strony tego samego medalu.
4.14.3 Tworzenie agencji zewnętrznych zaleca się jedynie w takich przypadkach, kiedy będzie się to wiązało ze znaczną poprawą procedur zarządzania i gdy będzie można dowieść wyraźnego spadku kosztów.
Ewentualne dodatkowe lub zewnętrzne koszty administracyjne w żadnym wypadku nie mogą ograniczyć budżetu przeznaczonego na same badania.
4.15 Komitet ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje znaczące podprogramy programu szczegółowego "Możliwości", obejmujące zagadnienia infrastruktury badawczej, badań na rzecz MŚP, regionów zorientowanych na wiedzę, potencjału badawczego, nauki i społeczeństwa oraz działania w ramach współpracy międzynarodowej.
4.15.1 Podkreślenia wymaga cel, jakim jest silniejsze włączenie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w procesy badawcze i innowacyjne poprzez tworzenie właściwych ram i instrumentów.
4.15.2 Pomoc finansowa z programu innowacyjnego może stać się kolejnym dobrym instrumentem wsparcia MŚP [28], jednakże i tu procedury powinny być dostosowane do wielkości i możliwości MŚP.
W zależności od powodzenia programu innowacyjnego, Komitet radzi rozważyć, czy w przyszłości nie rozszerzyć zakresu wsparcia przeznaczonego tylko dla MŚP z obecnych 15 %, mając na uwadze potrzeby szczególnie nowych Państw Członkowskich.
Komitet przypomina przy okazji o swoich wcześniejszych wypowiedziach, iż dla zwiększenia szans sukcesu MŚP założonych wyłącznie w celu tworzenia i sprzedaży nowoczesnych produktów zaawansowanych technologii, konieczne jest w szczególności dostateczne wyposażenie w kapitał początkowy i "venture capital", aby umożliwić im przetrwanie pierwszych 5-10 lat działalności.
Badania nad gospodarką i polityka gospodarcza mogą wnieść w tym zakresie istotny wkład.
4.15.3 Równie ważne są cele optymalizacji i rozwoju infrastruktury badawczej, rozwój regionalnych zespołów projektów badawczych oraz wspierania i uwalniania potencjału badawczego w regionach konwergencji oraz regionach peryferyjnych UE.
Rozbudowa istniejącej i tworzenie nowej infrastruktury badawczej ułatwi i przyśpieszy tworzenie regionalnych zespołów projektów badawczych.
Jednakże również w tym przypadku istnieje przede wszystkim potrzeba dostatecznego wyposażenia w "venture capital", który jest jednym z elementów decydujących o sukcesie.
4.15.4 Komitet podkreśla przede wszystkim znaczenie wystarczających środków na infrastrukturę dla poprawy sytuacji na uniwersytetach (więcej na ten temat patrz: punkt 4.12.2).
W tym kontekście Komitet zwraca uwagę na fakt, że w UE z powodzeniem funkcjonują już klastry firm zaawansowanych technologii, skupionych wokół uniwersytetów i/lub ośrodków badań. Napędzają one wzrost i innowacyjność także w najbliższym obszarze gospodarczym (poles of economic growth).
Więcej na ten temat także w punkcie 4.16.2.
4.15.5 W dalszej części omówione zostanie znaczenie europejskich centrów obliczeniowych najwyższej klasy jako kolejnych bardzo ważnych działań z dziedziny infrastruktury (patrz: punkt 5.8).
4.15.6 Z drugiej strony Komitet zaleca, by przenieść dziedzinę "Nauka i społeczeństwo", zaliczoną obecnie do "Możliwości" [29], do priorytetowego podprogramu "Nauki społeczne, ekonomiczne i humanistyczne", należącego do programu "Współpraca", z zastrzeżeniem udziału również w programie "Pomysły".
Dzięki temu będzie możliwe stworzenie koniecznych powiązań i lepsze wykorzystanie potencjalnych efektów synergii w ramach tych zagadnień.
Ponadto stałoby się widoczne, iż budżet tych powiązanych zagadnień wynosi ogółem 3 % priorytetowych programów tematycznych.
4.15.7 Dobra i owocna współpraca międzynarodowa w zakresie badań i kształcenia jest zasadniczym elementem globalnego partnerstwa oraz podstawą badań naukowych i rozwoju.
Działania w zakresie współpracy międzynarodowej [30], będącej częścią programu "Możliwości", służą istotnemu celowi kooperacji (patrz także: punkt 4.13.1) z krajami kandydującymi, sąsiadami UE, krajami rozwijającymi się oraz krajami nowo uprzemysłowionymi.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że podprogramy "Współpraca" oraz "Ludzie" umożliwiają co najmniej równie ważną współpracę z takimi krajami o szczególnie wysoko rozwiniętej nauce i technice, jak Stany Zjednoczone czy Japonia. W pojedynczych przypadkach, dzięki specjalnym układom bilateralnym, współpraca ta może uzyskać nawet ramy instytucjonalne.
Komitet zdaje sobie sprawę, że współpraca taka musi wyrosnąć na gruncie konkretnych naukowych potrzeb, ale mimo to zaleca zaakcentowanie tych ważnych elementów.
4.16 Ciągłość a instrumenty wsparcia badań naukowych (formy wsparcia).
Komitet już w swojej poprzedniej opinii przedstawił zalecenia dla obu aspektów, które obecnie z naciskiem potwierdza.
Wobec pilnej potrzeby większej ciągłości Komitet zwraca uwagę, iż ważnym elementem jest zachowanie sprawdzonych instrumentów, zaś wnioskodawcom należy zapewnić elastyczność przy ich wyborze.
Jednakże w procedurze oceny nie można zatwierdzić wyboru danego instrumentu, który nie jest preferowany przez Komisję; nie można również sporządzać rankingu instrumentów w procedurze oceny.
Zdaniem Komitetu także przedłużony okres trwania VII PR przyczynia się do zwiększonej ciągłości, jednakże tylko przy zapewnieniu właściwych środków finansowych.
4.16.1 Niektóre instrumenty mają nowe oznaczenia lub są całkowicie nowe.
W tym miejscu Komitet przypomina swoje ogólne zalecenie, by z jednej strony ze względu na wymaganą ciągłość w bardzo rozważny sposób wprowadzać nowe instrumenty lub nadawać nowe nazwy istniejącym, zaś z drugiej strony przy koniecznych próbach stosowania nowych instrumentów wyraźnie informować, iż mają one początkowo wyłącznie charakter pilotażowy.
4.16.2 Wspólne Inicjatywy Technologiczne są – poza omówionymi wcześniej platformami technologicznymi – nowym instrumentem, który powinien przyczynić się do tworzenia długoterminowych partnerstw publiczno-prywatnych. Chociaż zdaniem Komitetu wciąż brakuje jasnych deklaracji Komisji w tym zakresie, m.in. na temat różnic w porównaniu do platform technologicznych, istnieją duże oczekiwania w związku z tym instrumentem ze strony przemysłu, szczególnie MŚP.
Mogłyby one m. in. prowadzić do sieci współpracy pomiędzy dużymi firmami a MŚP, ale także pomiędzy uniwersytetami a ośrodkami badawczymi oraz generalnie do większych inwestycji w badania i rozwój w sektorze prywatnym.
(Patrz także: punkt 4.15.4). Z tego względu należy nie tylko wypracować bardziej klarowne ramy i sposoby funkcjonowania takich Wspólnych Inicjatyw Technologicznych, ale również sprawdzić po wyznaczonym okresie, czy oczekiwania związane z tym instrumentem zostały spełnione.
4.16.3 Komisja powinna zwrócić uwagę, by przy wprowadzaniu nowych instrumentów nie powtórzyć błędów, które popełniono przy wprowadzaniu "sieci doskonałości" (w VI PR).
Prowadzona tam błędna polityka informacyjna doprowadziła do zamieszania i różnic w rozumieniu tematu przez poszczególnych uczestników, nawet wewnątrz Komisji.
Komitet zakłada, iż będzie miał możliwość omówienia szczegółów tego zagadnienia w późniejszej opinii.
Z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by do form wsparcia zaliczyć także art. 169 i 171 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Uwagi szczegółowe odnoszą się przede wszystkim do podprogramów tematycznych programu "Współpraca", będącego zasadniczą częścią programu ramowego.
Niniejszym należy powtórzyć, iż Komitet ogólnie z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji i zaleca ich realizację.
5.2 Komitet odnosi się na początku do ważnego problemu zagadnień przekrojowych, obejmujących więcej niż jedną dziedzinę, które ze względu na swój charakter wymagają nadrzędnej koordynacji i zarządzania oraz obejmują często także podprogram Nauki społeczne, ekonomiczne i humanistyczne (patrz również punkt 5.8).
Z tego względu należy, mimo rozdrobnionej struktury poszczególnych programów, nieuniknionej m.in. ze względów administracyjnych, zapewnić zbadanie, opracowanie i wykorzystanie nadrzędnych powiązań wielu problemów wymagających rozwiązania.
Dlatego zaleceniem Komitetu jest stworzenie nadrzędnej koordynacji i niezbędnych połączeń horyzontalnych.
5.2.1 Należące do tego zakresu badania nad bezpieczeństwem i przeciwdziałania terroryzmowi zostały już omówione w rozdziale 4.
5.2.2 Kolejnym przykładem jest rozwój demograficzny [31].
Konieczne w tym zakresie badania rozciągają się od analizy danych, przyczyn i trendów demograficznych, przez niepokojąco niski wskaźnik urodzeń w wielu Państwach Członkowskich, aż po skutki ciągłej tendencji wzrostu średniej długości życia.
Do ostatniej kwestii należą zarówno konieczne badania geriatryczne i medyczne oraz techniki opieki pielęgniarskiej [32].
Szczególnie ważnym aspektem są związane z tą złożoną problematyką zagadnienia społeczno-ekonomiczne.
5.2.3 W ostatnim okresie również kwestia zdrowia (patrz również punkt 5.9) jest zagadnieniem przekrojowym, ponieważ wpływ na nią mają: sposób życia, warunki pracy, czynniki środowiskowe, odżywianie się, szczepienie się, nałogi, itp.
5.3 Jednocześnie również niektóre podprogramy są w pewnym stopniu same w sobie programami przekrojowymi, ponieważ ich wyniki służą nie tylko bezpośrednio europejskiej gospodarce, ale również – ze względu na ich tematyczne powiązanie – innym podprogramom (patrz ponownie: punkt 5.2).
5.4 Odnosi się to w szczególności do podprogramów: Technologie informacyjne i komunikacyjne (TIK), Biotechnologia oraz Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne.
Również podprogram Energia jest ściśle powiązany z podprogramami Środowisko i Transport.
Z tego względu możliwa jest wyłącznie jakościowa ocena zrównoważenia poszczególnych podprogramów, dlatego poniższe uwagi należy rozumieć z uwzględnieniem tego ograniczenia.
5.5 Technologie informacyjne i komunikacyjne (TIK) są w rzeczywistości technologiami kluczowymi dla wszystkich dziedzin przemysłu, gospodarki, usług, nauki i techniki, również dla bezpieczeństwa i obrony.
Stanowią one decydujący element globalnej konkurencji.
Także wobec roli najwyższej klasy komputerów dla wielu ważnych zagadnień – od badań w zakresie klimatu, bezpieczeństwa, materiałów, aż po np. syntezę nowych produktów leczniczych – istnieje potrzeba nadrobienia w Europie zaległości, w szczególności w porównaniu do Japonii i Stanów Zjednoczonych.
Dotyczy to zarówno utworzenia europejskich centrów obliczeniowych najwyższej klasy, co jest zadaniem raczej dla programu "Możliwości" lub "Infrastruktura", jak również samodzielnego europejskiego rozwoju przynależnego sprzętu komputerowego i oprogramowania.
5.5.1 Jednakże należy zauważyć, iż podobnie jak w VI PR, również teraz zdecydowanie największa część budżetu została przeznaczona na podprogram TIK.
Wobec znaczenia, również makroekonomicznego, innych zagadnień, w szczególności energii lub np. zdrowia, powstaje pytanie, czy pozostawić opcję przesunięcia akcentów w znaczeniu możliwości przeniesienia pomiędzy podprogramami.
Odpowiedź na te pytania uzależniona jest między innymi od tego, w jakim zakresie program TIK działa na rzecz innych programów, na przykład badań nad bezpieczeństwem lub badań przestrzeni kosmicznej.
5.5.2 Ze względu na powyższy przykład Komitet zaleca generalnie, by przy rozliczaniu VII PR zezwolić na dostateczną elastyczność w przyporządkowywaniu do części budżetu poszczególnych podprogramów lub wykorzystanie planowanej możliwości przeniesienia, np. poprzez wspólne przetargi między podprogramami.
Uwaga Komitetu, odnosząca się do TIK, ma zastosowanie w analogiczny sposób również do podprogramów Transport i Astronautyka (np. Aeronautyka).
5.5.3 Komitet ponownie wyraża zadowolenie z rozpoczęcia budowy Projektu GALILEO, będącego wzorcowym przykładem zastosowania zasady pomocniczości.
Jego technologie, a w szczególności zastosowanie, są zdaniem Komitetu również typowymi cechami charakterystycznymi dla interdyscyplinarnego zadania przekrojowego, mającego jednocześnie wysoką techniczną wartość innowacyjną.
5.6 Komitet jeszcze raz podkreśla swoje zadowolenie z ustanowienia ważnego podprogramu Energia w ramach VII PR, co odpowiada wszak wielokrotnie wyrażanym przez niego zaleceniom.
Jednakże wobec faktu, że również VII PR-Euratom koncentruje się w dużym stopniu na badaniach w zakresie energii, Komitet jest przekonany, że tej ważnej – i bardzo aktualnej dziedzinie powinno się przyznać jeszcze większą rolę.
Energia jest podstawowym surowcem konkurencyjnej gospodarki, a obecna zależność UE od jej importu oraz przewidywane średniookresowe ograniczenie zasobów budzą szczególny niepokój.
Kluczem do rozwiązania problemów energetycznych są badania i rozwój.
5.6.1 Z tego względu Komitet z zadowoleniem przyjmuje nadanie dużego znaczenia rozwojowi odnawialnych źródeł energii.
Odgrywają one decydującą rolę w całej problematyce zaopatrzenia w energię i ochrony środowiska (globalne ocieplenie).
Komitet pragnie tutaj wskazać na swoje liczne opinie [33] obejmujące całe spektrum potrzeb badawczych w dziedzinie odnawialnych źródeł energii – począwszy od energii geotermalnej, poprzez biomasę, energię słoneczną i energię wiatru, aż po technologie magazynowania energii.
VII PR będzie kolejnym ważnym elementem promocji odnawialnych źródeł energii, stanowiącym uzupełnienie różnych środków wsparcia służących wprowadzeniu na rynek (np. ustawy o zasilaniu energią elektryczną), dzięki którym z kolei energia ze źródeł odnawialnych ma się stać zbywalnym produktem.
Komitet zaleca również podjęcie badań dokładniej sprawdzających bilans energetyczny systemów odnawialnych, ponieważ w ostatnim okresie np. wyrażano wątpliwości dotyczące dodatniego bilansu energetycznego niektórych biopaliw [34].
5.6.2 Jednakże Komitet zwraca również szczególną uwagę na to, iż stosowanie "klasycznych" kopalnych surowców energetycznych: węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego [35] będzie nadal, również w najbliższych dziesięcioleciach, podstawą europejskiego i światowego zaopatrzenia w energię.
Z tego względu największe znaczenie dla ekonomii i ochrony środowiska mają wszystkie działania w zakresie badań i rozwoju prowadzące do wzrostu wydajności pozyskiwania, transportu i wykorzystania tych surowców energetycznych, zarazem bezpośrednio lub pośrednio przyczyniające się do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych.
Te punkty zostały wprawdzie uwzględnione jako "zmniejszenie emisji CO2" (w tym sekwestracja i składowanie CO2) i "zwiększenie wydajności" w podprogramie Energia, jednakże konieczne jest zapewnienie potrzebnych środków na ich realizację.
Ponadto podkreślić należy również synergiczne powiązanie z podprogramami "Materiały" oraz "Transport".
Komitet z zadowoleniem przyjmuje także powiązany z tym zagadnieniem program badawczy "Węgiel i stal" [36].
5.6.3 Z tego względu Komitet zaleca, by – obok działań w zakresie badań i rozwoju odnawialnych źródeł energii – również technologiom energetycznym wykorzystującym kopalne surowce nadać wysoki priorytet, odpowiadający ich znaczeniu.
Jest to tym ważniejsze, że w najbliższych dwóch dziesięcioleciach należy dokonać wymiany większości istniejących elektrowni korzystających ze spalania kopalnych surowców energetycznych oraz uzupełnić je o dodatkowe nowe elektrownie (kilkaset w skali UE).
Jest ogromnie ważne z punktu widzenia gospodarki i ekologii, aby wykorzystać przy tym najnowocześniejsze zdobycze techniki.
Wreszcie w związku z wysokimi cenami ropy naftowej pojawia się pytanie, kiedy technologie pozyskiwania paliw z węgla staną się ekonomicznie konkurencyjną alternatywą.
5.6.4 Odnośnie dalszych szczegółów Komitet odsyła do swoich wcześniejszych i ostatnich opinii [37] dotyczących badań w zakresie energii i energetyki w ogóle.
5.7 Wreszcie, poprawa techniki w zakresie energii jest również jednym z najważniejszych środków przeciwdziałania zmianom klimatycznym i innym niepożądanym oddziaływaniom w odniesieniu do środowiska [38].
5.7.1 Z tego względu należy wykorzystać merytoryczne powiązanie obu tych dziedzin dla ich optymalizacji.
Podczas gdy badania w zakresie podprogramu Środowisko (uwzględniając zmiany klimatyczne) powinny przede wszystkim przyczynić się do postawienia diagnozy, podprogram Energia służy w szczególności znalezieniu sposobów terapii.
5.7.2 Jednakże nawet w ramach podprogramu Środowisko należy opracować i wykorzystać ważne powiązania i synergie między analizą/diagnozą (np. "geologia dna morskiego") a możliwą terapią (np. "ochrona dna morskiego").
5.8 Również podprogram Nauki społeczne, ekonomiczne i humanistyczne, poszerzony zgodnie z zaleceniem z punktu 4.15.5 o program "Nauka i społeczeństwo", powinno się uznać za zagadnienie przekrojowe.
Ponadto Komitet przypomina o swoim wcześniejszym zaleceniu, mówiącym o silniejszym powiązaniu między naukami przyrodniczymi a humanistycznymi (w tym naukami społecznymi), zajmującymi się nimi podmiotami, ale również metodami i kryteriami [39].
Nauki społeczne i humanistyczne powinno się uwzględniać przy badaniach nad kwestiami przyczyn w zakresie bezpieczeństwa.
5.8.1 Z tego względu Komitet z zadowoleniem przyjmuje istotne znaczenie badań makroekonomicznych, aby w dobie konkurencji globalnej i innych skutków globalizacji opracować najlepsze procedury dla rynku wewnętrznego i strategii lizbońskiej.
Podkreśla, iż należy pilnie podjąć badania i doradztwo polityczne (więcej na ten temat patrz także: program Wspólnego Centrum Badawczego, punkt 5.10.1) w zakresie przyczyn bezrobocia, wad i zalet poszczególnych systemów gospodarczych oraz przyczyn, skutków i możliwych zmian polityki rozwoju demograficznego.
Na koniec Komitet podkreśla również konieczność prowadzenia pogłębionych analiz przyczynowych powiązań między badaniami naukowymi, innowacjami a dobrobytem.
5.8.2 Wreszcie, w oparciu o nauki prawne, należy stworzyć naukowe podstawy wszystkich obszarów polityki UE, np. polityki społecznej, polityki stanowienia prawa, polityki gospodarczej (walutowej i monetarnej, podatkowej, innowacji, itp.) oraz polityki bezpieczeństwa.
W szczególności konieczne jest rozważenie polityczno-ekonomiczno-prawnych zagadnień dalszego rozwoju wewnętrznego UE, z uwzględnieniem jednolitego rynku, spójności, integracji oraz zarządzania.
5.8.3 Komitet podkreśla jednocześnie szczególnie aktualne zagadnienie politycznej i kulturowej samoświadomości Unii Europejskiej i jej granic.
W tym celu należy opracować wspólne cechy "kultury europejskiej" w sztuce, nauce, architekturze, technice i modzie, ale również w historii idei, prawa, hierarchii wartości oraz władzy państwowej.
Nowoczesna koncepcja państwa powstała w Europie (i po raz pierwszy została zrealizowana w Stanach Zjednoczonych).
Oznacza to również pogłębione studia nad definicją kultury, jej płaszczyznami, niuansami, hierarchią wartości oraz nieporozumieniami.
5.8.4 Wobec różnorodności ważnych pojedynczych zagadnień, budżet przewidziany na podprogram Nauki społeczne, ekonomiczne i humanistyczne, mimo proponowanego powiązania z budżetem na "naukę i społeczeństwo", może się okazać ledwo wystarczający.
Aby ostatecznie to ocenić, trzeba uwzględnić te częściowe zagadnienia nauk humanistycznych, które przewidziano w innych podprogramach, np. dotyczących energetyki.
5.8.5 Na koniec Komitet podkreśla wszystkie zagadnienia etyczne na styku nauki, badań i ich zastosowania, konieczność wyważenia ryzyka i możliwości.
Ważną kwestią, także w kontekście strategii lizbońskiej, są powiązania i przeciwieństwa między stanowiskami ideologiczno-dogmatycznymi, skłonnością do ryzyka a postępem.
5.8.6 W ten sposób raz jeszcze Komitet odnosi się do dziedziny Nauka i społeczeństwo.
Komitet opracował już bardzo obszerną opinię [40] dotyczącą tego zagadnienia.
Także w kontekście tej wcześniejszej opinii Komitet z zadowoleniem przyjmuje zaproponowany przez Komisję zakres zagadnień.
Należy do nich przybliżenie obywatelom badań i zdobyczy naukowych, wzmocnienie obopólnego zrozumienia oraz zachęcenie w szczególności młodych ludzi do zajmowania się nauką.
Rolę taką mogłoby pełnić forum, przybliżające obywatelom i konsumentom naukę i badania oraz kształtujące ich poglądy.
5.8.6.1 W tym celu Komitet uznaje za ważne wszelkie środki, które umożliwiają bezpośrednie kontakty, lub nawet wspólne działania: dobre muzea techniki, specjalne laboratoria, "dni wspólnej pracy", itp.
Przede wszystkim jednak w planach zajęć szkół wyższych istotną rolę znów powinny odgrywać przystępne i na dobrym poziomie zajęcia z nauk przyrodniczych.
Powinno się przy tym szczególnie pobudzać zainteresowanie naukami przyrodniczymi i techniką oraz pogłębiać ich zrozumienie.
Wszak dopiero dzięki wystarczającej wiedzy możliwy jest właściwy osąd.
5.8.6.2 Wiedza przyrodnicza jest konieczna również dla nauczania myślenia i stworzenia klarownego obrazu świata.
5.8.6.3 Jednak w tym programie równie konieczne jest także silniejsze włączenie naukowców i ich sposobu myślenia w dyskusje i procesy decyzyjne.
5.9 Szczególnie ważny podprogram dotyczy bardzo obszernej i wielokrotnie omawianej przez Komitet dziedziny zdrowia.
Obejmuje on wszystkie prace badawczo-rozwojowe dotyczące zapobiegania chorobom i ich diagnozowania, terapii oraz łagodzenia objawów.
5.9.1 Jednocześnie priorytetowe znaczenie należy przyznać leczeniu i zapobieganiu takim chorobom, które charakteryzują się szczególnie wysoką stopą śmiertelności i zachorowań – wśród dzieci, dorosłych i osób w podeszłym wieku, lub które mogą powodować bardzo wysoką śmiertelność w razie wystąpienia niekontrolowanej epidemii.
5.9.2 Ciągłe zwiększanie się średniej długości życia zawdzięczamy zarówno sukcesom związanym z dotychczasowym postępem w medycynie, jak i lepszej i zdrowszej diecie.
Jednakże coraz ważniejszym zagadnieniem stają się jednocześnie choroby związane ze stylem życia (np. z otyłością [41], paleniem), jak i z wykonywanym zawodem i wiekiem starczym.
Znaczenie tego drugiego zagadnienia było już wcześniej wielokrotnie podkreślane [42], obejmuje ono bowiem nie tylko aspekty medyczne i humanitarne, ale – w odniesieniu do zdolności do świadczenia pracy czy nakładów na opiekę – również aspekty makroekonomiczne; dotyczy także szeroko pojętej organizacji i finansowania systemów opieki zdrowotnej i wykorzystania postępu w medycynie.
Odnosi się to również do prac badawczych w zakresie łagodzenia niepełnosprawności, a więc podnoszenia jakości życia osób niepełnosprawnych i ich ewentualnego włączenia w procesy zatrudnienia.
5.9.3 Jednakże problematyka niepełnosprawności i kwestie zdrowia nie są całkowicie zbieżne i dlatego niepełnosprawność należy uwzględnić we wszystkich właściwych częściach programu.
5.9.4 Komitet zwraca jednocześnie uwagę na międzynarodowy wymiar problemu zdrowia: z jednej strony na współpracę z krajami prowadzącymi intensywne i efektywne badania, z drugiej zaś – na aspekty zdrowotnej pomocy dla krajów rozwijających się.
W tym kontekście szczególne znaczenie ma współpraca ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO).
5.9.5 Zagadnieniem międzynarodowym jest również globalne rozprzestrzenianie się nowych drobnoustrojów chorobotwórczych, dlatego i w tej dziedzinie ważna jest współpraca z WHO.
5.9.6 Poza tym współpraca międzynarodowa umożliwia pogłębione badania kliniczne nie tylko populacji ogólnie, ale także z uwzględnieniem wieku – dzieci, dorosłych i osób starszych.
5.9.7 Prace badawczo-rozwojowe prowadzone przez sektor prywatny (przemysł farmaceutyczny i producentów urządzeń medycznych) w dziedzinie zdrowia są dobrym przykładem zastosowania artykułu 169 na rzecz partnerstw między sektorem prywatnym a badaniami wspieranymi ze środków publicznych (także ze strony Państw Członkowskich).
5.10 Wspólne Centrum Badawcze WCB (z wyjątkiem badań jądrowych)
5.10.1 WCB zajmuje się dziedzinami, które mogą wesprzeć politykę UE w zakresie naukowo-technicznym.
Należą do nich m.in. dziedziny zrównoważonego rozwoju, ochrony klimatu, żywności, energii, transportu, chemikaliów, alternatyw dla doświadczeń na zwierzętach, polityki badawczej, technologii informacyjnych, procedur i materiałów referencyjnych, jak również ryzyka, zagrożeń i społeczno-ekonomicznych skutków biotechnologii, ale także ekonometryczne techniki modelowania i analizy.
Kolejnym zadaniem jest rozwój naukowo-technologicznych danych referencyjnych dla różnych dziedzin monitoringu środowiska i żywności.
To także stanowi cenny wkład do wypracowania przepisów prawnych Wspólnoty.
5.10.2 Zdaniem Komitetu, do zadań Wspólnoty należy dodatkowo zaliczyć koordynację podziału pracy pomiędzy krajowymi instytucjami pomiarowymi i normalizacyjnymi oraz uczestnictwo w ich programach.
Mając na uwadze wspólny rynek i ogólną integrację europejską, powinno się rozważyć stworzenie, przy udziale właściwych instytucji krajowych, właściwych sektorów przemysłu i WCB, "Europejskiego Biura Norm".
Dotychczasowa różnorodność dawałaby szansę na prowadzenie metod równoległych, porównań metod, jak również nowych badań z wykorzystaniem szczególnie niezawodnego wyposażenia oraz koordynacji.
5.10.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości włączenie działalności WCB w międzynarodową wspólnotę badawczą.
Komitet uważa takie włączenie za szczególnie ważne, również dla omówionych w pkt. 5.8 nauk społecznych, ekonomicznych i humanistycznych.
6.
Siódmy program ramowy Euratom (VII PR-Euratom)
6.1 Kontrolowana energia syntezy jądrowej.
Komitet przypomina o swoim stanowisku przedstawionym niedawno w opinii [43]"Energia termojądrowa", w którym stwierdzono, iż pokojowe wykorzystanie energii syntezy jądrowej może znacznie przyczynić się do długoterminowego rozwiązania problemu zaopatrzenia w energię, zapewniając długą perspektywę, brak zanieczyszczeń dla środowiska oraz konkurencyjność.
Synteza jądrowa, podobnie jak rozszczepienie jądrowe, nie powodowałaby emisji gazów cieplarnianych, ale poza tym miałaby również inne ważne zalety.
6.1.1 Komitet gratuluje Komisji oraz innym zaangażowanym uczestnikom sukcesu w trakcie negocjacji, wspieranych również przez Komitet, dzięki którym do Europy został przeniesiony ważny międzynarodowy projekt ITER.
ITER [44] jest decydującym krokiem w stronę późniejszego wprowadzenia reaktora demonstracyjnego DEMO.
Jednakże wiąże się z tym również zobowiązanie do określonego w umowie finansowania ITER oraz programów przygotowawczych i towarzyszących, jak również programów przygotowawczych dla projektu DEMO.
6.1.2 W związku z tym Komitet apeluje również do Państw Członkowskich o odpowiednie włączenie się do europejskiego programu syntezy jądrowej i właściwe wsparcie krajowych laboratoriów uczestniczących w programie.
Komitet jest świadomy, iż w ten sposób program syntezy jądrowej wkroczył w fazę, której realizacja wymaga znaczących, większych niż wcześniej planowano środków; jednakże wobec potencjału tego źródła energii i powagi problemu energetyki uznaje je za konieczne i uzasadnione.
6.1.3 W odniesieniu do innych szczegółów Komitet odsyła do swojej niedawnej opinii [45] dotyczącej tego zagadnienia.
Jednocześnie Komitet zwraca uwagę na prace rozwojowe dla przygotowania DEMO (opracowanie materiałów i formularzy, koncepcja systemu itp.) oraz badań nad lepszą koncepcją włączenia.
6.2 Rozszczepienie jądrowe i ochrona przed promieniowaniem.
Energia jądrowa jest najważniejszym obecnie dostępnym źródłem wytwarzania podstawowej energii elektrycznej bez udziału węgla.
Jednakże część społeczeństwa obawia się ryzyka związanego z wykorzystywaniem takich instalacji oraz bezpiecznego składowania zużytego paliwa jądrowego.
Komitet przypomina o swoich opiniach dotyczących energii jądrowej [46] (rozszczepienia jądrowego) oraz tzw. pakietu nuklearnego [47].
Już w drugiej z nich Komitet stwierdzał, iż "popiera dążenie Komisji do intensywnego wspierania w przyszłości i koordynowania na poziomie wspólnotowym badań odnoszących się do bezpieczeństwa instalacji nuklearnych oraz składowania odpadów radioaktywnych".
Zaproponowane w tym celu przez Komisję środki służą również niniejszemu zadaniu i Komitet z zadowoleniem przyjmuje ich treść.
6.2.1 Systemy reaktorów.
Jednocześnie konieczne jest prowadzenie badań naukowych dla wsparcia dalszego bezpiecznego wykorzystywania istniejących reaktorów (łącznie z instalacjami służącymi krążeniu paliwa), jak również dla oceny potencjału i aspektów bezpieczeństwa przyszłych projektów reaktorów.
6.2.1.1 Komitet uważa ten ostatni problem za szczególnie ważny. Powinien on prowadzić do rozwoju innowacyjnych systemów reaktorów.
Historia techniki dowiodła, iż największy postęp można osiągnąć przez innowacyjny rozwój lub następstwo generacji systemów i koncepcji.
Wobec znaczenia energii jądrowej dla polityki energetycznej należy zbadać i wykorzystać istniejący jeszcze potencjał w zakresie zwiększenia bezpieczeństwa, eliminacji odpadów radioaktywnych (o szczególnie długim okresie neutralizacji), efektywniejszego wykorzystania istniejących i poszukiwania nowych zasobów.
6.2.2 Ochrona przed promieniowaniem.
Celem jest pogłębienie podstaw naukowych ochrony ludności przed promieniowaniem jonizacyjnym, występującym przy wykorzystaniu radioaktywności lub innych źródeł promieniowania w medycynie, badaniach naukowych i przemyśle (łącznie z wytwarzaniem energii jądrowej).
Szczególnie ważnym obszarem badań jest wpływ bardzo małych dawek promieniowania, którego ocena statystyczna jest trudna i który z tego względu wciąż wywołuje kontrowersyjne opinie.
6.2.3 Szczególnie ważne są również badania służące kontroli technicznej i monitoringowi wszystkich działań zmierzających do nierozprzestrzeniania broni i techniki jądrowej.
6.3 Zarówno dla badań nad elektrownią opartą na syntezie jądrowej, jak i dla bezpiecznego wykorzystania i dalszego rozwoju elektrowni opartych na rozszczepieniu jądrowym pilnie konieczne jest kształcenie dostatecznie wysoko wykwalifikowanych następców i szkolenie ich na odpowiednich instalacjach próbnych.
Jest to możliwe tylko poprzez zwiększenie roli technologii jądrowych w Europie, co przyciągnie młodych naukowców.
Również w tym przypadku konieczna jest sprawdzona metoda symbiozy badań i szkolenia.
6.3.1 Odnośnie dalszych szczegółów Komitet odsyła do swoich wcześniejszych opinii [48] dotyczących tych zagadnień.
6.4 Wspólne Centrum Badawcze – Program Euratom
6.4.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wsparcie przez Wspólne Centrum Badawcze (WCB) politycznego procesu decyzyjnego w zakresie energii jądrowej, w tym dostosowania istniejących strategii i reaktorów do nowych wymogów oraz ich monitorowania.
6.4.2 Komitet za właściwą uznaje hierarchię ważności przyjętą dla programu "nuklearnego" WCB, obejmującą główne zagadnienia usuwania odpadów, bezpieczeństwa oraz monitoringu, ponieważ wiążą się z nimi zarówno obawy społeczne, jak i potrzeba tworzenia niezawodnych rozwiązań.
Komitet wychodzi z założenia, że również te działania powinny zostać powiązane i koordynowane między wszystkimi Państwami Członkowskimi.
6.4.3 Zdaniem Komitetu ważnym zadaniem jest również (dalszy) rozwój procedur umożliwiających lepsze monitorowanie nierozprzestrzeniania materiałów i technik do produkcji broni jądrowej (patrz również punkt 4.9.2.).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 — 2013)
COM(2005) 121 końcowy — 2005/0050 (COD)
(2006/C 65/03)
Rada, działając na podstawie art. 56, art. 157 ust. 3 oraz art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła 25 kwietnia 2005 r. zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Bernhard WELSCHKE, współsprawozdawcą Lucia FUSCO.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno Społeczny stosunkiem głosów 125 do 2, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi wstępne
1.1 Wiele wskaźników wzrostu, zatrudnienia i innowacyjności wskazuje na fakt, że w ostatnich latach Unia Europejska nie nadąża za światową konkurencją i że tendencja ta się utrzymuje.
Dla UE jednym z największych wyzwań ekonomicznych i społecznych jest walka z bezrobociem, tworzenie nowych miejsc pracy oraz konieczne w tym celu trwałe utrzymanie wzrostu gospodarczego.
1.2 Tym wyzwaniom muszą wyjść naprzeciw przede wszystkim przedsiębiorstwa.
98 % firm europejskich to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP).
W sektorze prywatnym tworzą one 55 % miejsc pracy.
Potencjał MŚP w zakresie innowacji procesu produkcyjnego oraz w zakresie produktów i usług jest ogromny.
1.3 Wiele przedsiębiorstw wykorzystuje korzyści płynące z europejskiego rynku wewnętrznego.
Niestety, często z powodu nadal istniejących barier, ograniczonych zasobów personalnych i finansowych oraz braku informacji nie mogą one w pełni wykorzystać jego potencjału.
Sposobem na to może być konsekwentna realizacja strategii lizbońskiej, zintegrowanie rynku wewnętrznego oraz dalsze jego otwarcie, lepsze stanowienie prawa oraz programy pomocowe stymulujące tworzenie europejskiej wartości dodanej.
1.4 Także nowoczesna struktura administracyjna oraz sprawne służby publiczne mogą wnieść istotny wkład w krzewienie konkurencyjności i innowacji w Europie.
Transgraniczne partnerstwa władz wszystkich szczebli to szansa na wyraźną poprawę niezbędnej współpracy administracji, ułatwienie wymiany doświadczeń oraz wzajemne korzystanie z przykładów najlepszych rozwiązań.
2.
Zasadnicze punkty wniosku Komisji
2.1 Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (zwany dalej programem ramowym) na lata 2007 — 2013 ma przyczynić się realizacji zdefiniowanej na nowo strategii lizbońskiej oraz strategii Wspólnoty na rzecz zrównoważonego rozwoju.
2.2 Program ramowy przewiduje kontynuację wielu sprawdzonych już programów pomocowych Wspólnoty w różnych obszarach polityki i łączy je jedną spójną podstawą prawną.
Komisja proponuje budżet ramowy wysokości 4.212,6 mln euro.
2.3 Program ten jest skierowany do wszystkich Państw Członkowskich, państw kandydujących, krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz krajów Bałkanów Zachodnich.
Także inne państwa trzecie mogą uczestniczyć w programie, o ile jest to przewidziane w umowie dwustronnej.
2.4 Celem programu ramowego jest sprzyjanie konkurencyjności przedsiębiorstw — zwłaszcza małych i średnich, wspieranie innowacji i ułatwienie wprowadzania ich na rynek, przyspieszenie rozwoju społeczeństwa informacyjnego, jak i zwiększenie efektywności energetycznej oraz lepsze wykorzystanie nowych i odnawialnych źródeł energii.
2.5 Zgodnie z art. 156, 157 ust. 3 oraz art. 175 ust. 1 TWE należy stworzyć szeroką i spójną podstawę prawną dla konkretnych wspólnotowych programów pomocowych oraz dla odpowiednich części innych programów wspólnotowych w obszarach zasadniczych dla zwiększania produktywności, innowacji i zrównoważonego wzrostu w Europie. Jednocześnie należy rozpatrzyć dodatkowe aspekty związane z ochroną środowiska. Program ramowy składa się z trzech konkretnych podprogramów.
2.6 "Program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji" obejmuje działania na rzecz przedsiębiorczości, innowacji i konkurencyjności.
Jest skierowany do przedsiębiorstw wszystkich branż — zarówno tych bardzo zaawansowanych technologicznie, jak i tych tradycyjnych.
Należy poprawić finansowanie MŚP na etapie początkowym i na etapie wzrostu firmy.
Inne akcenty to współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami, wspieranie innowacji oraz wspieranie technologii środowiskowych.
Przewidziany budżet wynosi 2.631 mln euro.
2.7 "Program wsparcia polityki w zakresie ICT" ma przyczynić się do wprowadzenia technologii informacyjnych i komunikacyjnych do przedsiębiorstw, administracji i publicznych przedsiębiorstw usługowych.
Zaproponowane działania konkretyzują i stanowią oparcie dla nowej inicjatywy UE "i2010", która w najbliższych latach będzie stanowiła platformę dla stworzenia jednorodnego europejskiego obszaru informacyjnego i dla wzmocnienia wspólnego rynku wewnętrznego produktów i usług informacyjnych.
Na ten program przewidziano 801,6 mln euro.
2.8 Celem"Programu na rzecz Inteligentnej Energii dla Europy" jest wspieranie zrównoważonego rozwoju w dziedzinie energetyki, poprawa bezpieczeństwa dostaw i efektywności energetycznej, zmniejszenie uzależnienia od importu energii i zwiększenie udziału energii odnawialnych w krajowej konsumpcji energii brutto (do 12 %).
Główny nacisk położony jest na wspieranie i upowszechnianie zrównoważonych technologii energetycznych, lepsze struktury administracyjne, gęstszą sieć oraz ogólne uwrażliwienie na problem zrównoważonego wykorzystania energii.
Agencja wykonawcza ds. inteligentnej energii, powołana do życia przez Komisję, powinna w dalszym ciągu funkcjonować.
Budżet przewidziany na ten program wynosi 780 mln euro.
2.9 Wdrożenie programu ramowego ma przebiegać w oparciu o roczne programy robocze, których realizację chce zapewnić Komisja.
Komitety administracyjne mają monitorować działania na szczeblu poszczególnych Państw Członkowskich i zapewnić tym samym ich spójność.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Wniosek dotyczący programu ramowego jest bardzo obszerny i obejmuje wiele działań i programów.
Uwagi te ograniczają się więc tylko do tych aspektów, które zdaniem Komitetu są szczególnie ważne lub które Komitet pragnie rozważyć w jeszcze innym kontekście.
3.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje program ramowy jako ważny krok w kierunku stworzenia synergii przy wspieraniu konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw oraz zrównoważonego rozwoju.
Zaproponowane działania i instrumenty mogą wnieść istotny wkład w zwiększenie spójności społecznej, krzewienie zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz w osiągnięcie celów strategii lizbońskiej w zakresie wzrostu i zatrudnienia.
Logiczne więc, że Komisja także w zaproponowanym planie działań dla ożywienia strategii lizbońskiej na szczeblu Wspólnoty (COM(2005) 330) wskazuje na program ramowy jako na istotny element polityki unijnej.
3.3 W raporcie Wima Koka z 2004 r. przedstawiono zasadnicze warunki, decydujące o konkurencyjności europejskiej gospodarki.
Słusznie zalecano więc dalszy rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy, pełną realizację jednolitego rynku, poprawę klimatu gospodarczego, modernizację rynku pracy — także poprzez strategie "kształcenia przez całe życie" i "aktywnego starzenia się" oraz wspieranie zrównoważenia w dziedzinie ekologii.
To Państwa Członkowskie, zdaniem Komitetu, są szczególnie zobowiązane, aby stworzyć właściwe uwarunkowania dla zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw.
Komitet uważa, że unijne programy pomocowe stanowią tu cenne i skuteczne uzupełnienie.
Poza programem ramowym, jako szczególnie ważne wymienić warto ramowy program badań, strategię na rzecz "kształcenia przez całe życie" oraz fundusze strukturalne.
3.4 Przedsiębiorstwa zwiększają swoją innowacyjność nie tylko poprzez wykorzystanie postępu technologicznego.
Do innowacji przyczynia się także przedsiębiorczość głęboko zakorzeniona w społeczeństwie i kulturze danego kraju, rozległa wiedza o zarządzaniu, odpowiedzialne zarządzanie przedsiębiorstwem oraz aktywność międzynarodowa.
Przy ustalaniu celów programu ramowego błędem byłoby zbyt wąskie potraktowanie pojęcia innowacji i zmarnowanie w ten sposób szansy na większy wzrost, zatrudnienie i spójność społeczną.
Przedsiębiorstwa są kluczowymi podmiotami w procesie innowacji, w którym powinni zostać zaangażowani w odpowiedni sposób partnerzy społeczni.
3.5 Innowacje rodzą się w ludzkich umysłach.
Dlatego wysoki poziom edukacji i kształcenia zawodowego jest warunkiem dla długofalowego zwiększania potencjału innowacyjności w Unii Europejskiej.
Zarówno pracodawcy, jak i pracownicy, rządy, uczelnie, szkoły oraz wszystkie inne związane z tym instytucje stoją na równi przed zadaniem dalszego zwiększenia potencjału innowacyjnego naszych społeczeństw.
Także projekty transgraniczne świetnie mogą uzupełniać działania na szczeblu krajowym na rzecz społeczeństwa opartego na wiedzy.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że UE w sposób celowy wspiera edukację i kształcenie zawodowe, m. in. w ramach odrębnych programów wspólnotowych "Sokrates" (kształcenie ogólne), "Tempus" (szkolnictwo wyższe) oraz "Leonardo da Vinci" (kształcenie zawodowe).
Zintegrowany program działań na rzecz edukacji, kształcenia zawodowego i kształcenia przez całe życie na lata 2007 — 2013 może również w istotny sposób przyczynić się do wzmocnienia innowacyjności w przedsiębiorstwach i do sukcesu programu ramowego.
3.6 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zamierzenie Komisji, aby poprzez lepsze stanowienie prawa i jego regularne kontrolowanie pod kątem nadmiernych obciążeń wzmocnić innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw.
Szczególnie ważna jest skuteczna analiza następstw nowych regulacji.
Przy analizie następstw Komisja powinna intensywnie współpracować z Radą ds. konkurencyjności i z Parlamentem Europejskim.
3.7 Komitet podziela pogląd Komisji, że unijne działania horyzontalne i koordynujące mogą przynieść znaczącą wartość dodaną.
Istotne będzie zwłaszcza dostarczenie przedsiębiorstwom możliwie konkretnych informacji i umożliwienie im łatwego dostępu do działań i instrumentów programu ramowego.
3.8 Komitet popiera cel Komisji, aby program ramowy wspierał nie tylko technologicznie bardzo zaawansowane gałęzie gospodarki, ale także te tradycyjne.
To właśnie te sektory, o ile będą miały możliwość rozwinięcia konkurencyjności i innowacyjności, mogą wnieść znaczący wkład w zwiększenie zatrudnienia oraz spójności społecznej.
Także w sektorze usług i logistyki drzemie niemały potencjał innowacyjności.
3.9 Komitet zwraca się do Komisji z apelem, by w programie ramowym zanadto nie zawężała definicji grup docelowych, aby wynikające z niego korzyści były jak największe i szeroko dostępne, zarówno pod względem regionalnym, jak i sektorowym.
Także spółdzielnie, przedsiębiorstwa stowarzyszone i towarzystwa świadczeń wzajemnych (mutuals) oraz innowacyjne nowo założone firmy i mikroprzedsiębiorstwa mogą przyczynić się do wzmocnienia konkurencyjności i innowacyjności w UE.
W ten sposób, np. dzięki spółdzielniom, można wykorzystać te atuty wynikające z wielkości, które oddziaływałyby pozytywnie na dostęp do rynku (włączając w to udział w zamówieniach publicznych o większej skali), na pozycję na rynku, na rozwój potencjału kadry kierowniczej, na doskonalenie zawodowe i potencjał badawczy.
O dostępie do projektów programu ramowego powinien decydować zakres, w jakim grupy docelowe opracowały realne koncepcje, które zwiększają konkurencyjność i innowacyjność oraz zasługują na wsparcie.
Fundacje, stowarzyszenia i izby przemysłowo-handlowe odgrywają ważną rolę w upowszechnianiu programu ramowego.
3.10 W związku z napiętymi budżetami Państw Członkowskich i na szczeblu europejskim ograniczono środki finansowe programu ramowego.
Komitet oczekuje, że mimo nie zatwierdzonych jeszcze przyszłych perspektyw finansowych, zostaną zapewnione wystarczające środki na program.
Należy przy tym zagwarantować, aby środki dla grup docelowych były wydawane możliwie planowo, rozsądnie i w zależności od rezultatów.
Komisja powinna sprawdzić, jaka część środków, przewidzianych obecnie na administrację programu, może być wykorzystana w projektach.
3.11 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zamierzenie Komisji, aby ocenić doświadczenia zebrane przy funkcjonujących już programach i skorygować ewentualne błędy oraz aby przy wdrażaniu programu ramowego stosować sprawdzone mechanizmy.
Czytelny dla wszystkich stron "monitoring" i "benchmarking" zwiększyłby sukces programu ramowego.
Wiedzę, mogącą zoptymalizować program ramowy, należy zawczasu uwzględnić w planowaniu na kolejny rok.
Komisja oraz instytucje zajmujące się wdrażaniem programu powinny uważnie rozpatrzyć, czy z oceny śródokresowej nie wynika potrzeba pewnych dostosowań.
Należy przy tym wziąć pod uwagę doświadczenia przedsiębiorstw i innych grup docelowych.
Jednakże w nie wolno dopuścić do tego, by w jakimkolwiek momencie uczestnikom projektu utrudnić proces planowania.
3.12 Komitet dużą wagę przykłada do faktu, by Państwa Członkowskie pamiętały o zasadzie współfinansowania.
Tym samym apeluje się do nich, by utrzymały krajowe wsparcie w planowanym zakresie niezależnie od dotacji unijnych.
Komitet nadmienia także, że Państwa Członkowskie zobowiązały się do przeznaczania 3 % PKB na badania i rozwój.
Realizacja programu ramowego w żadnym wypadku nie może doprowadzić do tego, że Państwa Członkowskie ograniczą swe wysiłki dla osiągnięcia tego celu.
3.13 Komisja słusznie zauważa, że konieczne jest ścisłe powiązanie instrumentów i działań programu ramowego z innymi programami i inicjatywami UE.
Najbardziej odpowiednie punkty styczności to strategia "kształcenia przez całe życie", VII ramowy program badań oraz programy w zakresie polityki strukturalnej.
Komisja powinna dbać o to, by cele wszystkich zaangażowanych dyrekcji generalnych były ze sobą spójne.
Należy również zapewnić przejrzystość działań i decyzji wszystkich zaangażowanych zespołów.
Tylko dzięki właściwemu wyważeniu akcentów pod względem treści i organizacji tych programów, uda się w pełni osiągnąć synergie horyzontalne i wertykalne pomiędzy UE a Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy gospodarką, środowiskiem naukowym i administracją.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Przy wdrażaniu programu ramowego grupy docelowe powinny mieć łatwy dostęp do przewidzianych programów.
Dotąd nie zawsze udawało się to w pełni zagwarantować.
Przydzielanie środków musi być efektywne i odpowiadać na praktyczne potrzeby przy możliwie jak najmniejszej biurokracji (także jeśli chodzi o sprawozdawczość i dokumentację).
4.2 Komisja, poprzez spójne podejście, powinna zarządzać programem ramowym skutecznie i w sposób przyjazny dla użytkownika.
Wszystkim podmiotom zaangażowanym we wdrażanie programu ramowego zależy na bezpieczeństwie planowania oraz na przejrzystości.
Zewnętrzna jednostka, administrująca realizacją programu, spełni swą rolę wtedy, gdy dzięki jej działaniu wyraźnie uprości się procedury i zmniejszy koszty.
4.3 Wdrażaniu programu ramowego jeszcze intensywniej powinny towarzyszyć działania "Centrum monitorowania MŚP" Komisji.
Może to w jeszcze większym stopniu poprawić wymianę wiedzy i doświadczeń pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy gospodarką, środowiskiem naukowym i administracją.
Raporty sporządzane przez centrum monitorowania należałoby sprawdzać pod kątem praktycznego wykorzystania oraz dostosowania do grup docelowych.
Pomocne byłoby także takie określenie podziału zadań centrum monitorowania, aby wkład każdej z grup (wymienionych w punkcie 3.9) był jednoznaczny.
4.4 "Program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji"
4.4.1 Mimo że problem ten jest znany od lat, to MŚP oraz mikroprzedsiębiorstwa nadal mają bardzo ograniczony dostęp do kapitału.
W tej dziedzinie trzeba działać naprawdę szybko.
Instrumenty finansowe przewidziane w tym programie mają decydujące znaczenie dla powodzenia europejskiej polityki dotyczącej przedsiębiorstw.
Komitet zakłada, że spowoduje to dużą mobilizację i wywoła efekt dźwigni.
4.4.2 Komitet popiera przeznaczenie środków na odpowiednie ogniwa finansowania, aby obniżyć koszty (w tym i koszty personelu i administracji) i zmniejszyć ryzyko finansowania.
Instrument na rzecz wysokiego wzrostu i innowacji w MŚP — GIF (High Growth and Innovative SME Facility), system poręczeń dla MŚP — SMEG (Guarantee (SMEG) Facility) oraz system rozwijania zdolności MŚP — CBS (Capacity Building Scheme) mają przyczynić się do łatwiejszego dostępu przedsiębiorstw do kredytów i do kapitału ryzyka.
Udzielanie innowacyjnym MŚP i mikroprzedsiębiorstwom kredytów na mniejsze kwoty, zwłaszcza na rozpoczęcie i rozwój działalności, poprawi ich potencjał wzrostu i zatrudnienia.
Dla odpowiednich projektów dostępne powinny być także mikrokredyty i kredyty na mniejsze kwoty.
4.4.3 Komitet zaleca, aby tworzenie i rozbudowę międzynarodowej aktywności pojmować jako integralny element polityki europejskiej oraz jako ważną strategię MŚP na rzecz zwiększenia konkurencyjności i innowacyjności.
Wszystkie środki i instrumenty przewidziane w programie powinny być podporządkowane temu celowi.
Komisja powinna aktywnie towarzyszyć przedsiębiorstwom poprzez organizację giełd kooperacji, rozpowszechnianie praktycznych informacji i inne pomocne działania.
4.4.4 Złożoność unijnych programów wsparcia i ram prawnych sprawia, że niezbędne jest informowanie i doradztwo skierowane bezpośrednio do przedsiębiorstw i innych grup docelowych.
Najlepiej sprawdziłaby się tu rozbudowana w całej Europie i dobrze współpracująca sieć informatorów.
W ten sposób obywatele i przedsiębiorstwa mieliby jeszcze lepszy dostęp do wartości dodanej, wynikającej z programów i projektów europejskich, co jest zgodne z unijną strategią komunikacji.
4.4.5 Komitet przywiązuje dużą wagę do tego, aby planowany przetarg, mający wyłonić "partnerów świadczących usługi dla wsparcia przedsiębiorstw i innowacyjności", odbył się według jasnych zasad. Wszystkie organizacje działające regionalnie i sektorowo, mogące dzięki swej strukturze i ofercie usług służyć interesom przedsiębiorstw, powinny mieć nieograniczony dostęp do udziału w przetargu.
Zaleca się Komisji rozważenie rekomendacji poszczególnych istniejących centrów biznesu i innowacji (Business & Innovation Centres, BIC), Euro Info Centres (EIC) oraz ośrodków przekazu innowacji (Innovation Relay Centre, IRC).
4.5 Program wsparcia polityki w zakresie ICT
4.5.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje ukierunkowanie programu wsparcia w zakresie polityki w zakresie ICT.
Sektor ten jest siłą napędową dla koniecznego podniesienia wydajności we wszystkich gałęziach gospodarki.
Można się spodziewać, że zaproponowane działania stworzą w Europie znaczącą wartość dodaną.
4.5.2 Wspieranie europejskiego społeczeństwa informacyjnego przyczyni się do szybszego rozwoju gospodarczego, do wzmocnienia integracji społecznej Europy i do poprawy jakości życia obywateli.
Przy realizacji programu należy zwrócić szczególną uwagę na to, by był on dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw, także tych reprezentujących tradycyjne gałęzie gospodarki.
4.5.3 Jasno ukierunkowane projekty, zintegrowane działania oraz budowa i rozwijanie sieci transgranicznych oraz klastrów mogą posunąć naprzód zarówno transfer technologii jak i praktyczne zastosowanie innowacyjnych i odpowiadających na potrzeby rynku rozwiązań w zakresie ITC.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje zamierzenie opracowania wspólnych specyfikacji technicznych oraz planów działania, mających na celu łatwiejsze udzielanie zamówień publicznych w tym sektorze.
4.5.4 Strukturalnie i merytorycznie program wsparcia polityki w zakresie ICT powinien być jak najściślej dostosowany do inicjatywy "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia" (COM(2005) 229 końcowy).
Komitet przygotowuje osobną opinię na temat inicjatywy "i2010".
4.6 Program "Inteligentna energia dla Europy"
4.6.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje cel programu.
Efektywność energetyczna, wspieranie energii odnawialnych oraz dywersyfikacja dostaw energii to kwestie zasadnicze dla zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz dla ochrony środowiska w Europie.
Program ma przyczynić się do pełnego wykorzystania potencjału innowacyjności w sektorze energetycznym, który można odnaleźć także w technologii systemów oraz w przemianie energii.
4.6.2 Technologie rynkowe oraz konkurencyjne produkty zadecydują o tym, czy uda się osiągnąć cele programu.
Dlatego Komitet z zadowoleniem przyjmuje wspieranie projektów, które ułatwiają wprowadzanie na rynek innowacji i gotowych do sprzedaży produktów.
Pewne działania warto jednak podejmować tylko na wczesnym etapie procesu innowacji.
Generalnie najlepsze technologie i konkurencyjne produkty czy usługi można rozwijać tylko w warunkach konkurencji.
4.6.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zamierzenie Komisji, aby promować oszczędne wykorzystywanie zasobów energetycznych i udzielać informacji na ten temat.
Działania te powinny być adresowane nie tylko do kręgów specjalistów, ale także do szerokiej społeczności.
Obecna kampania na rzecz zrównoważonej energetyki dla Europy stanowi tu znaczący wkład.
Ma ona na celu upowszechnianie sprawdzonych praktyk oraz większe uwrażliwienie obywateli na problematykę efektywności energetycznej i ochrony środowiska.
Komitet ma nadzieję, że kampania ta będzie dobrym uzupełnieniem dla programu "Inteligentna Energia dla Europy".
5.
Zalecenia końcowe
5.1 Komitet wzywa Komisję do jeszcze bardziej przejrzystego przedstawienia celów i struktury programu ramowego.
Jako wzorzec może służyć wyliczenie w artykule 6 programu ramowego planowanych działań wdrażających.
Podobnie usystematyzować można także pojedyncze programy i instrumenty.
Dzięki temu grupy docelowe miałyby łatwiejszy dostęp do programu ramowego.
Przy tym należy zaangażować także organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
5.2 Komitet oczekuje, że poprzez połączenie wielu programów i pojedynczych środków uzyska się wartość dodaną.
Może się to udać jednak tylko wtedy, gdy zapewnione będą: optymalna koordynacja, spójność poszczególnych środków i dostosowanie do pozostałych właściwych programów unijnych.
Odpowiedzialność za to spoczywa w szczególnym stopniu na Komisji i na organach zarządzających.
5.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje ukierunkowanie programu ramowego na główne cele UE w zakresie polityki gospodarczej, społecznej, ekologicznej i energetycznej.
Ważne jest, aby przy wdrażaniu realistycznie i z wyraźnym odniesieniem do grup docelowych określić roczne programy robocze, zwłaszcza dla innowacyjnych przedsiębiorstw.
A można tego dokonać tylko poprzez odpowiedni udział grup docelowych już na etapie planowania.
5.4 Dla celów lepszego wdrażania i ciągłości polityki, Komitet wzywa Komisję do wyjaśnienia powiązań pomiędzy programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji a innymi istniejącymi i przyszłymi inicjatywami, a w szczególności Europejską Kartą Małych Przedsiębiorstw z 2000 r., planem działania na rzecz przedsiębiorczości w Europie z 2003 r. oraz komunikatem w sprawie polityki dotyczącej MŚP.
Miałoby to znaczną wartość dla przedstawicieli biznesu i twórców polityki na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu służb odpowiedzialnych w Państwach Członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów do Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II)
COM(2005) 237 wersja ostateczna — 2005/0104 (COD)
(2006/C 65/04)
Dnia 16 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 123 głosami, przy 2 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Konwencja z Schengen, która ma umożliwić swobodny przepływ ludzi i towarów, została podpisana w 1990 r. i weszła w życie w 1995 r.
Konwencja z Schengen przewiduje, które organy mają dostęp do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), jak też określa cele, do jakich takie dane mogą zostać wykorzystane.
Ten pierwszy tekst konwencji nie przyznawał dostępu do SIS organom zajmującym się rejestracją pojazdów.
1.2 Dnia 21 sierpnia 2003 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego Konwencję wykonawczą do Układu z Schengen w zakresie dostępu służb odpowiedzialnych w Państwach Członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) [1].
Zamierzeniem było stworzenie dostępu do danych SIS dotyczących skradzionych pojazdów i przyczep, skradzionych czystych blankietów dokumentów urzędowych i wydanych dowodów tożsamości (paszportów, dowodów osobistych, prawa jazdy) — w celu sprawdzenia, czy zgłoszone do drugiej rejestracji pojazdy zostały skradzione, przywłaszczone bądź utracone oraz czy osoby ubiegające się o świadectwo rejestracji pojazdu posługują się w tym celu skradzionymi dowodami tożsamości lub skradzionymi dokumentami rejestracji pojazdu.
1.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wydał opinię w sprawie tego wniosku 25 lutego 2004 r [2].
EKES zgodził się z Komisją, że dostęp do SIS powinien zostać rozszerzony, tak aby obejmował krajowe organy odpowiedzialne za wydawanie i sprawdzanie świadectw rejestracji pojazdów.
EKES wyraził zadowolenie, że, uwzględniwszy fakt istnienia w różnych Państwach Członkowskich prywatnych służb odpowiedzialnych za rejestrację pojazdów, sugeruje się we wniosku, że służby te mogą uzyskać informacje niezbędne do właściwego wykonywania przez nie swej pracy, pośrednio poprzez jeden z organów publicznych dysponujących dostępem do SIS, z zastrzeżeniem, że zagwarantowana zostanie ochrona danych.
1.4 Następnie po rozszerzeniu stało się jasne, że istotne będzie rozwinięcie drugiej generacji SIS (tj. SIS II), tak aby nowe Państwa Członkowskie mogły przyłączyć się do systemu, a obszar Schengen mógł zostać rozszerzony na terytorium tych Państw Członkowskich.
1.5 Zważywszy, że SIS II wymaga odpowiednich ram prawnych i dotyczy różnych polityk, Komisja Europejska musiała sporządzić trzy wnioski: pierwszy dotyczy swobodnego przepływu osób, drugi — współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, podczas gdy trzeci uzupełnia dwa pozostałe i ma na celu zapewnienie organom rejestracji pojazdów dostępu do SIS II.
1.6 EKES pracuje właśnie nad swoją opinią w sprawie tego trzeciego wniosku, który stanowi niezbędną kontynuację wcześniejszego, wyżej wspomnianego rozporządzenia [3], które zostało ostatnio przyjęte przez Radę 6 lipca 2005 r.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Nowy wniosek Komisji ma na celu zapewnienie spójności z nowymi instrumentami prawnymi dotyczącymi utworzenia, działania i wykorzystania drugiej generacji Systemu Informacyjnego Schengen (SIS II).
Komisja stwierdza, że główny cel obecnego wniosku jest taki sam, jak cel wniosku zgłoszonego w sierpniu 2003 r., tj. wzmocnienie współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi opartej na skutecznej wymianie informacji w celu zwalczania oszustw i nielegalnego handlu skradzionymi pojazdami.
Dalej Komisja zauważa, że celem tych zmian jest zagwarantowanie, aby w nowych ramach prawnych dla SIS II służby odpowiedzialne za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów miały dostęp do takich samych danych SIS, jak to ma miejsce od czerwca 2005 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie objęte wnioskiem z 2003 r.
2.2 Kwestia ta wciąż jest ważna, ponieważ obecnie w Unii Europejskiej kradzione jest 1,3 mln pojazdów rocznie, zaś w przybliżeniu 500 tys. pojazdów przepada na zawsze [4].
Przestępczość związana z pojazdami wiąże się z innymi rodzajami przestępczości, takimi jak handel ludźmi, przemyt i terroryzm (samochody-pułapki).
2.3 EKES potwierdza, że zgadza się z Komisją, iż dostęp do SIS II powinien zostać rozszerzony, tak aby obejmował krajowe organy odpowiedzialne za wydawanie i sprawdzanie wyżej wymienionych dokumentów (por. punkt 1.2).
Ponadto prywatne służby odpowiedzialne za rejestrację pojazdów powinny uzyskiwać informacje pośrednio poprzez jeden z organów publicznych dysponujących dostępem do SIS II, przy zastrzeżeniu, że zostanie zagwarantowana ochrona danych.
Szczególnie ważne jest, aby zapewnić mechanizmy ograniczania dostępu do innych informacji znajdujących się w systemie, zastrzeżonych dla organów wyszczególnionych w artykule 101 konwencji z Schengen.
2.4 Nadal należy uwzględniać uwagi ogólne i inne komentarze, które EKES zamieścił w swej opinii z 25 lutego 2004 r.
Niektóre z nich mogą zostać przedstawione ponownie.
Przykładowo EKES uważa, że wniosek powinien wzmocnić bezpieczeństwo i przyspieszyć procedury wymiaru sprawiedliwości.
Będzie on także działał jako zachęta do tego, by Państwa Członkowskie umożliwiały bardziej swobodny przepływ pojazdów wewnątrz Unii.
Jest jednak ważne, aby wniosek był zgodny z wewnętrznymi przepisami i regulacjami Państw Członkowskich.
Istotne jest również, aby stworzyć dostęp Państwom Członkowskim, które nie są sygnatariuszami konwencji z Schengen, oraz zwiększyć współpracę z Interpolem i Europolem w celu zwalczania handlu pojazdami skradzionymi lub przywłaszczonymi poza krajami, które mają dostęp do SIS II.
EKES wskazuje także na znaczenie kompilacji, przetwarzania i publikowania danych statystycznych dotyczących tego rodzaju przestępstw, aby udoskonalić podejście pozwalające stawić czoło temu problemowi.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Wniosek Komisji jest w znacznej mierze zgodny z decyzją Rady z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie zwalczania przestępczości transgranicznej związanej z pojazdami (2004/919/WE) [5].
Decyzja stanowi, że "szczególne znaczenie ma współpraca między organami ścigania a organami rejestrującymi pojazdy, tak samo jak przekazywanie informacji odpowiednim stronom".
Artykuł 7 decyzji stwierdza, że organy ścigania informują krajowe organy rejestracji pojazdów o tym, czy pojazd będący w trakcie rejestracji został zgłoszony jako skradziony oraz, że dostęp do baz danych w wyżej wymienionym celu odbywa się z należytym poszanowaniem przepisów prawa wspólnotowego.
EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, iż przemyślenia zawarte w decyzji Rady zostały obecnie włączone do wniosku Komisji.
3.2 Jakkolwiek wniosek Komisji dotyczy jedynie dostępu organów rejestrujących pojazdy do pewnych informacji w ramach systemu SIS II, EKES chciałby podkreślić potrzebę ściślejszej współpracy w celu zwalczania przestępstw dotyczących pojazdów.
Jak to zostało określone w art. 4 decyzji Rady, "Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki w celu zorganizowania konsultacji okresowych, odpowiednio, między właściwymi organami krajowymi, zgodnie z prawem krajowym, a także mogą objąć takimi konsultacjami przedstawicieli sektora prywatnego (takich jak posiadacze prywatnych rejestrów zaginionych pojazdów, ubezpieczyciele oraz podmioty prowadzące handel samochodami), mając na uwadze koordynację przepływu informacji oraz wzajemną zgodność działań w tym obszarze".
EKES uważa, że Komisja musi także uwzględnić te uwagi w przyszłej pracy na rzecz zwalczania przestępstw dotyczących pojazdów.
3.3 Jako przykład EKES mógłby wymienić wcześniejszy projekt Interpolu pod nazwą: Stop Register Stolen Cars — StoreSto Car (Zatrzymać rejestrację skradzionych samochodów), przemianowany następnie na Vehicle Identification, Research and Analysis — VIRA 17 (Identyfikacja, badanie i analiza pojazdów).
Celem tego projektu było zebranie wszystkich informacji o samochodach w jednej bazie danych, tzn. informacji dostarczonych przez numer identyfikacyjny pojazdu (Vehicle Indentification Number — VIN) mówiących o tym, czy zgłoszono kradzież samochodu i czy został on zarejestrowany, wywieziony lub przywieziony, wyprodukowany lub też złomowany.
Taka baza danych stanowi podstawę współpracy pomiędzy organami ścigania, organami rejestracji pojazdów, władzami celnymi, producentami samochodów i firmami ubezpieczeniowymi.
3.4 Odnośnie do obecnego wniosku EKES pragnie także zaznaczyć, że ogółem istnieje niewiele możliwości przeprowadzenia fizycznej kontroli pojazdu w celu ustalenia jego oznaczeń i sprawdzenia, czy nie zgłoszono jego kradzieży.
W wielu krajach rejestracja pojazdu wiąże się z jego badaniem technicznym.
Tak więc przy rejestracji pojazdu pojawia się okazja sprawdzenia, czy nie został on skradziony.
Dlatego też ważne jest wyposażenie organów dokonujących rejestracji w środki pozwalające na wykrycie pojazdów skradzionych, przywłaszczonych lub zaginionych.
3.5 Jak zauważono w punkcie 3.2, zachodzi potrzeba ściślejszej współpracy na rzecz zwalczania przestępstw dotyczących pojazdów.
Inna możliwość przeprowadzenia fizycznej kontroli pojazdu powstaje, gdy jest on wywożony lub przywożony.
EKES zaleca władzom celnym zarówno w wypadku wywozu, jak i przywozu pojazdu korzystanie z tej samej bazy danych SIS II, która jest wykorzystywana przez organy rejestracji pojazdów.
3.6 Przy sprawdzaniu pojazdu w celu ustalenia, czy nie zgłoszono jego kradzieży, musi także istnieć możliwość ustalenia oznaczeń pojazdu.
Służy temu często numer identyfikacyjny pojazdu (VIN).
Zdarza się często, że numer indentyfikacyjny skradzionego pojazdu zostaje sfałszowany lub przebity.
EKES podkreśla znaczenie, jakie w przyszłości będzie miało zwiększenie możliwości ustalenia oznaczeń pojazdu.
Należy starannie przeanalizować i ocenić propozycje, takie jak elektroniczna identyfikacja pojazdu (EVI) lub lepsze oznakowanie części zamiennych.
3.7 Na koniec EKES wskazuje dalszy krok, jaki należy uczynić w najbliższej przyszłości dla rozszerzenia zakresu tego rozporządzenia.
Obecny wniosek Komisji, którego celem jest sprawdzenie, czy pojazdy nie zostały skradzione, przywłaszczone lub zaginione powinno się w zasadzie połączyć z możliwością przeprowadzenia repatriacji pojazdów.
Możliwości te różnią się znacznie w zależności od Państwa Członkowskiego i wynikają z obowiązujących uregulowań odnośnie działania w dobrej wierze (bona fide).
W niektórych krajach możliwe jest uzyskanie prawa własności skradzionego pojazdu, gdy pojazd ten został nabyty w dobrej wierze, natomiast w innych krajach sytuacja taka nie występuje.
W przyszłości należy ponadto zbadać i ocenić możliwości repatriacji pojazdu, który okazał się kradziony.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającego dyrektywę 69/169/EWG w zakresie tymczasowych ograniczeń ilościowych na przywóz piwa do Finlandii
COM(2005) 427 końcowy — 2005/0175 (CNS)
(2006/C 65/05)
Dnia 30 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 11 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Harry BYRNE.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 115 do 3, przy 14 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Finlandia wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie istniejącego ograniczenia na przywóz piwa przez podróżnych z państw innych niż Państwa Członkowskie po terminie 1 stycznia 2006 r.
Wniosek jest umotywowany potrzebą rozwiązania problemów o charakterze fiskalnym, gospodarczym, społecznym, zdrowotnym i związanych z porządkiem publicznym.
1.2 Wnioskowana modyfikacja zezwalałaby Finlandii przedłużyć ograniczenia do 31 grudnia 2006 r.
Podniesiono niemniej maksymalny limit sześciu litrów do szesnastu litrów, który jest obecnie używanym limitem w Finlandii.
1.3 EKES popiera tę modyfikację.
2.
Kontekst opinii
2.1 W 2000 r. Finlandii przyznano odstępstwo do dnia 31 grudnia 2005 r., mające na celu ograniczenie przywozu na użytek osobisty piwa przez osoby z państw innych niż Państwa Członkowskie do ilości nie przekraczającej 6 litrów.
Chodzi zwłaszcza o granicę z Rosją, w której alkohol jest znacznie tańszy, zatem gdyby zastosować normalne ograniczenia finansowe, osoby prywatne mogłyby przywozić po ok. 200 litrów piwa.
2.2 Ze względu na znaczną rozbieżność cenową, wpływ nieograniczonego importu na fiński handel detaliczny, przychody państwa z tytułu podatków oraz na problemy społeczne i zdrowotne byłby poważny.
2.3 Finlandia dokonała już jednak znacznych obniżek podatków w 2004 r. i stosuje także wyższy limit szesnastu litrów zamiast sześciu.
Finlandia stara się zatem podążać w stronę długoterminowego rozwiązania.
3.
Ogólne uwagi
3.1 Komitet odnotowuje kroki poczynione już przez Finlandię w celu rozwiązania problemu i dlatego też uważa, że stosowne jest przedłużenie odstępstwa do dnia 31 grudnia 2006 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie bezpieczeństwa w gałęziach transportu
(2006/C 65/06)
Pismem z dnia 2 czerwca 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie bezpieczeństwa w gałęziach transportu
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 24 listopada 2005 r. (sprawozdawca: Jan SIMONS).
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 124 głosami za, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Po zamachach terrorystycznych 11 września 2001 r. w Nowym Jorku, w listopadzie 2003 r. w Stambule, 11 marca 2004 r. w Madrycie, 7 lipca 2005 r. w Londynie i wszystkich dokonanych gdzie indziej, znacznie bardziej zwraca się uwagę na kwestie bezpieczeństwa.
Każdy stara się podjąć działania zmierzające do jak najlepszej ochrony ludzi, środków transportu i towarów, zarówno prewencyjnie, jak i na płaszczyźnie operacyjnej.
Na poziomie politycznym, bezpieczeństwo stało się gorącym tematem.
1.2 Przez "bezpieczeństwo" należy rozumieć zarówno środki prewencyjne wobec ataków terrorystycznych, jak i wobec przestępczości, zwłaszcza kradzieży.
1.3 Komitet również nie pozostaje pasywny.
Przyjął w tej materii różne opinie, wśród których opinia rozpoznawcza z 24 października 2002 r [1]. (sprawozdawca: Anna BREDIMA-SAVOPOULOU) posiada wielkie znaczenie, ponieważ w dogłębny sposób analizuje bezpieczeństwo w żegludze i lotnictwie cywilnym.
1.4 23 grudnia 2003 r. Komisja Europejska opublikowała dokument konsultacyjny w sprawie bezpieczeństwa transportu towarów, w którym nawołuje zainteresowane strony do przedstawienia swoich poglądów w kwestii bezpieczeństwa.
W komunikacie do Rady i Parlamentu Europejskiego [2] Komisja również proponuje utworzenie programu ramowego na rzecz bezpieczeństwa, a 12 sierpnia 2005 r. w Dzienniku Urzędowym UE [3] został opublikowany program prac w zakresie środków bezpieczeństwa wobec terroryzmu.
Liczne elementy zawarte w tych publikacjach okazały się użyteczne przy opracowaniu niniejszej opinii rozpoznawczej.
1.5 Podstawowym celem niniejszej opinii rozpoznawczej jest sprecyzować rolę i odpowiedzialność — zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym — poszczególnych podmiotów działalności w zakresie bezpieczeństwa:
- osób (podróżnych i personelu sieci transportowych),
- wykorzystywanych środków transportu, towarów i infrastruktur, w ostatecznym celu poprawy bezpieczeństwa osób, towarów, środków transportu i infrastruktur.
1.6 Niniejsza opinia dotyczy wyłącznie bezpieczeństwa w gałęziach transportu (security), a nie bezpieczeństwa środków transportu i infrastruktur jako takich (safety).
Źródłem nieporozumień jest brak językowego rozróżnienia tych dwóch terminów w wielu językach Unii Europejskiej.
1.7 Odnośnie do bezpieczeństwa infrastruktur wykorzystywanych w transporcie lądowym, należy rozróżnić korytarze sieci transeuropejskich (TEN) wraz z przejściami granicznymi, od infrastruktur krajowych.
W gałęziach transportu lądowego nie zawsze z łatwością można określić, gdzie zaczyna się lub kończy pomocniczość.
Mówiąc o środkach bezpieczeństwa w transporcie lądowym, należy mieć świadomość faktu, że w sieciach logistycznych istnieje bardzo silna współzależność pomiędzy wszystkimi rodzajami transportu, lądowego czy innego, co pociąga za sobą konieczność osiągnięcia ścisłego porozumienia co do stosowanych środków bezpieczeństwa.
Podejście intermodalne do środków bezpieczeństwa jest również niezbędne w celu uniknięcia zakłócenia konkurencji pomiędzy różnymi rodzajami transportu.
W tym względzie należy zdawać sobie sprawę, że koszty związane z bezpieczeństwem mogą znacznie się różnić od siebie w zależności od rodzaju transportu.
Należy również położyć nacisk na te aspekty, które w bezpośredni sposób wynikną ze wzrostu środków bezpieczeństwa.
Można w tym zakresie przeanalizować następujące kwestie:
- Jaki wpływ mają stosowane środki bezpieczeństwa na pracowników?
- Czy programy kształcenia w zakresie technik zarządzania powinny obejmować dział poświęcony "zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi"?
- Kto pokryje koszty środków bezpieczeństwa?
- Jaka jest rola towarzystw ubezpieczeniowych?
Zważywszy na rozmiary zagadnienia, praktycznie będzie przywołać i przedstawić porządek, według którego stworzono niniejszą opinię rozpoznawczą.
Rozdział 2 — "Uwagi ogólne" — poświęcony jest kwestiom ogólnym dotyczącym zagadnienia bezpieczeństwa.
Omówiony tu został podział kompetencji i odpowiedzialności Unii Europejskiej, władz krajowych, poszczególnych gałęzi transportu, pasażerów, personelu i kierownictwa przedsiębiorstw.
Następnie omówione zostały prawne aspekty zagadnienia.
Rozdział 3 — "Uwagi szczegółowe" — rozpoczyna się przeglądem inicjatyw podejmowanych na różnych szczeblach w celu poprawy bezpieczeństwa.
Dalej porusza się w nim bardziej szczegółowo kwestię bezpieczeństwa w samych gałęziach transportu.
Rozdział 4 dotyczy kosztów związanych z bezpieczeństwem oraz kwestii, kto powinien je ponieść.
Naświetlona tu została również rola towarzystw ubezpieczeniowych.
Wreszcie rozdział 5 zawiera streszczenie uprzednich rozdziałów i ostateczne wnioski.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Bezpieczeństwo: rozważania ogólne
2.1.1 Zapewnienie bezpieczeństwa osobom i towarom we wszystkich gałęziach transportu stanowi obecnie priorytetowe zadanie dla polityków, decydentów i przedsiębiorstw.
Przez zapewnienie bezpieczeństwa należy rozumieć zastosowanie środków bezpieczeństwa przeciw terroryzmowi i przestępczości.
Niemniej odnosi się wrażenie, że daleko jeszcze do stosowania skoordynowanego podejścia.
Tymczasem jest ono pilnie potrzebne, jako że siła całego łańcucha zależy od wytrzymałości jego najsłabszego ogniwa.
2.1.2 Należy również zauważyć, że zagadnienie bezpieczeństwa w gałęziach transportu, ze względu na swą złożoność, nie podlega łatwemu i przejrzystemu zdefiniowaniu.
W kontekście bezpieczeństwa w gałęziach transportu, kwestia pomocniczości pojawia się w całej rozciągłości.
Dotyczy ona zarówno podziału kompetencji Unii i władz krajowych w zakresie podejmowanych środków, jak i sposobów ich finansowania. Jednak dotyczy również odpowiedzialności i kompetencji w gałęziach transportu, spoczywających na pasażerach, pracownikach i kierownictwie.
2.2 Bezpieczeństwo w transporcie morskim i lotniczym
2.2.1 Od 11 listopada 2001 r. poczyniono postępy w dziedzinie bezpieczeństwa w transporcie morskim i lotniczym.
Rada Europejska przedsięwzięła środki, m.in. w oparciu o raport EKES-u z 24 października 2002 r., w którym proponowane środki bezpieczeństwa dotyczyły głównie żeglugi morskiej i lotnictwa.
Przytoczyć tu należy rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 ustanawiające wspólne zasady w dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, rozporządzenie (WE) nr 725/2004 w sprawie poprawy ochrony statków i obiektów portowych i dyrektywę w sprawie poprawy ochrony portów (COM(2004) 76 końcowy).
Wszystkie te regulacje zawierają przepisy w sprawie inspekcji unijnych.
Dotyczą one sprawdzania jakości w branży.
Zasady dotyczące transportu morskiego zostały określone w dyrektywie z 10 maja 2005 r.
2.3 Bezpieczeństwo w gałęziach transportu lądowego
2.3.1 W zakresie gałęzi transportu lądowego sytuacja w państwach członkowskich UE jest dość zróżnicowana.
W wielkich miastach, jak Madryt czy Londyn, lecz także Paryż, przedsięwzięto środki bezpieczeństwa, częściowo w wyniku zamachów terrorystycznych, które uderzyły w transport publiczny.
W innych miastach i krajach nie podjęto jeszcze takich kroków, jednak skala niedawnych zamachów obudziła świadomość znaczenia takich środków bezpieczeństwa [4].
2.3.2 W pierwszym rzędzie rodzi się następujące pytanie: kto powinien podejmować środki bezpieczeństwa dotyczące więcej niż jednej gałęzi transportu lądowego — Unia Europejska czy rządy krajowe, a jeśli te ostatnie, to jaka jest rola tej pierwszej?
2.3.3 Komitet uważa, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo spoczywa wspólnie na Państwach Członkowskich i Unii Europejskiej oraz że same Państwa Członkowskie powinny czuwać nad zastosowaniem środków bezpieczeństwa przez różne gałęzie transportu lądowego.
Powinny one w tym celu określić ramy zawierające normy minimalne, jakie mają być przestrzegane przez poszczególne gałęzie transportu lądowego jako próg podejmowanych środków.
Nie wchodzi więc w grę swobodna interpretacja.
W celu harmonizacji podejmowanych środków w różnych gałęziach transportu lądowego, rządy krajowe powinny powołać wyspecjalizowany organ, który miałby za zadanie koordynować środki wprowadzane przez gałęzie transportu lądowego i samorządy lokalne.
Instytucja ta powinna również czuwać nad skutecznym wprowadzeniem wszystkich planowanych środków.
2.3.4 Zdaniem Komitetu, rola Unii Europejskiej sprowadza się zasadniczo do koordynacji środków na szczeblu międzynarodowym.
Poza tym Unia powinna zachęcać Państwa Członkowskie do wypracowania wspólnego dla wszystkich, jednolitego podejścia.
Zważywszy na transgraniczny charakter transportu osób i towarów oraz konieczność koordynacji krajowych środków bezpieczeństwa, niezbędna jest ścisła współpraca pomiędzy rządami krajowymi a Unią Europejską.
2.3.5 Władze krajowe powinny zdać sobie sprawę, że pozostało jeszcze dużo do zrobienia w gałęziach transportu lądowego.
Powinno pojawić się "poczucie pilnego charakteru" zadań.
Władze krajowe powinny zmobilizować poszczególne gałęzie transportu do rozważenia i wprowadzenia środków bezpieczeństwa.
Pierwszym etapem mobilizacji mogłoby być ustalenie na szczeblu europejskim minimalnych norm bezpieczeństwa, ustanawiających poziom podstawowy dla gałęzi transportu lądowego.
W każdej gałęzi transportu powinna istnieć świadomość, że bez środków bezpieczeństwa jest ona niezwykle podatna na zagrożenia.
2.3.6 Jednocześnie powinna się zakorzenić w świadomości konieczność współpracy między różnymi gałęziami transportu.
Przykładowo, należałoby ujednolicić środki stosowane w pociągach, metrze i autobusach.
Należałoby również ujednolicić kampanie informacyjne skierowane do pasażerów i personelu na temat zachowania się w wypadku katastrofy.
2.3.7 Odnośnie do transportu towarów, należałoby dużą uwagę poświęcić podatnym na zagrożenia węzłom, takim jak terminale i stacje rozrządowe.
Należy nawiązać współpracę pomiędzy władzami krajowymi i lokalnymi, różnymi gałęziami transportu i zarządami punktów przeładunkowych i terminali.
2.4 Rola poszczególnych podmiotów
2.4.1 Komitet uważa, że ochrona fizycznych infrastruktur również należy do zadań władz krajowych, regionalnych lub gminnych.
2.4.2 Wyspecjalizowanemu organowi, o którym mowa w punkcie 2.3.3, powierzyłby rolę organu koordynującego.
Powinien on jednocześnie unikać rozczłonkowania na szczeblu krajowym i propagować politykę na szczeblu międzynarodowym, aby ułatwiać współpracę na szczeblu unijnym.
2.4.3 Poza zadaniem koordynacji pełnionym przez UE, Komitet z zadowoleniem odnotował fakt przeznaczenia kwoty 3,5 mln euro na poziomie unijnym, z tytułu 6. programu ramowego, na środki bezpieczeństwa w transporcie osób, towarów i w energetyce.
2.4.4 Jako że gałęzie transportu są pojęciem abstrakcyjnym, którego funkcjonowanie zapewniają wyłącznie osoby, które z nich korzystają (podróżni, klienci) lub w nich pracują (pracownicy), niezbędne jest prowadzenie działań skoncentrowanych na interesie tych grup.
W przypadku podróżnych i klientów należy przez to rozumieć przede wszystkim stałą akcję informacyjną.
Ich podejście musi się zmienić z biernego użytkowania gałęzi transportu na postawę aktywną i świadomą.
Pracownicy gałęzi transportu odgrywają kluczową rolę w przygotowaniu i wprowadzeniu środków bezpieczeństwa.
Komitet uważa, że aby mogli oni lepiej odgrywać tę rolę, należy umożliwić im przejście specjalnego szkolenia ukierunkowanego na ich misję w dziedzinie bezpieczeństwa.
2.4.5 Rola kierownictwa przedsiębiorstw obejmuje włączenie pojęć z zakresu bezpieczeństwa do filozofii i kultury przedsiębiorstwa.
Poza tym kierownictwo powinno umożliwić pracownikom odbycie specjalistycznych szkoleń w tej dziedzinie.
Jeśli chodzi o kadrę kierowniczą, zdaniem Komitetu szkolenia z zakresu technik zarządzania powinny zawierać część poświęconą "zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi", tak aby kadra mogła stanąć na wysokości zadania w przypadku katastrofy.
2.5 Jaką formę powinny przyjmować środki bezpieczeństwa?
2.5.1 W kwestii tego, czy środki bezpieczeństwa w gałęziach transportu lądowego powinny mieć formę bardziej zobowiązującą, przykładowo formę przepisów prawa, czy też bardziej nieformalną, jak świadectwa czy znaki jakości, Komitet uważa, że jest to zbyt poważny temat, by traktować go w sposób nieformalny.
2.5.2 W każdym przypadku Komitet uważa, że należy ustalić normy minimalne dla środków bezpieczeństwa na szczeblu krajowym, zalecając jednocześnie dalsze kroki.
Należałoby również narzucić obowiązek gwarantowania wymiany informacji w sprawie podjętych lub planowanych środków bezpieczeństwa.
Na szczeblu międzynarodowym należałoby zobligować państwa do harmonizacji środków i przekazywania informacji organom koordynacji międzynarodowej.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Zanim zbadamy, jakie środki bezpieczeństwa zostały lub powinny zostać podjęte w poszczególnych gałęziach transportu lądowego, stosownie będzie zrobić przegląd środków, które zostały przyjęte na szczeblu międzynarodowym przez organizacje koordynujące.
3.1.1 Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO)
Wymienia się tu IMO, ponieważ w sektorze żeglugi morskiej wprowadzono już szereg środków, które mogą służyć jako przykład dla gałęzi transportu lądowego.
a. IMO wprowadziła kodeks ISPS (International Ship and Port Facility Security — Międzynarodowy kodeks ochrony statków i obiektów portowych).
Kodeks ten ustanawia międzynarodowe ramy współpracy między władzami publicznymi, władzami lokalnymi, związkami armatorów i władzami portów, w celu identyfikacji zagrożeń bezpieczeństwa i podejmowania odpowiednich środków.
Chodzi o wymagania w dziedzinie bezpieczeństwa statków i obiektów portowych.
Kodeks wszedł w życie z dniem 1 lipca 2004 r.
b. Zmiany w konwencji SOLAS (Safety of Life at Sea — Bezpieczeństwo życia na morzu) pociągnęły za sobą między innymi zmiany w obowiązkowym kodeksie IMDG (International Maritime Dangerous Goods — Międzynarodowy Morski Kodeks Towarów Niebezpiecznych).
Kodeks ten zawiera szczegółowe zalecenia w kwestii pakowania, znakowania i magazynowania materiałów niebezpiecznych.
Zmiany weszły w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.
3.1.2 Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO)
Już od 1971 r. zawierane są wiążące umowy w dziedzinie lotnictwa na szczeblu międzynarodowym na rzecz zwalczania przestępczości i terroryzmu.
Po serii uprowadzeń samolotów pod koniec lat 60., ICAO zdecydowała się sporządzić podstawową konwencję regulującą lotnictwo cywilne.
W konsekwencji załącznik 17 do Konwencji Chicagowskiej przewiduje systematyczną kontrolę wszystkich pasażerów cywilnych lotów komercyjnych.
Środek ten stosuje się od 1972 r. i trudno sobie wyobrazić, że kiedyś sytuacja była inna.
Po atakach na wieżowce WTC (Twin Towers) w 2001 r., załącznik 17 poddano gruntownej adaptacji.
Wprowadzono nowe obowiązkowe standardy, zwłaszcza odnośnie do wzmocnienia i zamknięcia drzwi do kabiny pilotów oraz transportu lotniczego towarów.
Zaostrzono również wymagania w dziedzinie szkolenia i jakości kontroli.
3.1.3 Europejska Konferencja Lotnictwa Cywilnego (ECAC)
Również na szczeblu europejskim rozwinięto i opracowano politykę w dziedzinie bezpieczeństwa w lotnictwie (w ramach Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego — ECAC), która naturalnie opiera się na międzynarodowych standardach wytyczonych przez ICAO.
Zaowocowało to powstaniem europejskiego podręcznika bezpieczeństwa w lotnictwie, znanego pod nazwą "Dokument 30", który zawiera zalecenia w dziedzinie bezpieczeństwa. Niestety, ze względu na statut ECAC, mimo iż zyskują one poszanowanie, nie posiadają charakteru wiążącego.
Dlatego też 14 września 2001 r., trzy dni po zamachach w Nowym Jorku, Rada Europejska zdecydowała się nadać UE kompetencje w dziedzinie bezpieczeństwa w lotnictwie.
Decyzja ta doprowadziła do przyjęcia rozporządzenia nr 2320/2002 ustanawiającego wspólne zasady w dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, które weszło w życie 19 stycznia 2003 r.
Podczas tej samej Rady Ministrów 14 września 2001 r. zdecydowano, że Komisja będzie mogła przeprowadzać kontrole jakości bezpośrednio w państwach członkowskich.
3.1.4 Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO)
Chodzi o poprawioną Konwencję dotyczącą dowodów tożsamości marynarzy.
Celem poprawionej Konwencji jest udoskonalenie systemu identyfikacji marynarzy, tak aby w większym stopniu zapewnić bezpieczeństwo pasażerów i załóg oraz zwiększyć bezpieczeństwo statków.
Jednocześnie nie ogranicza się swobody przemieszczania się marynarzy, by umożliwić im schodzenie na ląd bez przeszkód.
Poprawiona Konwencja dotyczy w szczególności wytycznych w sprawie wystawiania i wydawania dokumentów tożsamości marynarzom.
ILO i Konwencja mogłyby służyć za przykład dla transportu lądowego.
Dlatego też zostały tutaj wymienione.
3.1.5 Światowa Organizacja Ceł (WCO)
a. Zmieniona Konwencja WCO z Kioto
W czerwcu 1999 r. Rada WCO przyjęła poprawioną Konwencję WCO z 1974 r., znaną jako Konwencja z Kioto, która dotyczy uproszczenia i harmonizacji systemów celnych.
Ważnym aspektem poprawionej konwencji jest nacisk położony na poprawę przejrzystości i przewidywalności łańcucha.
Kluczowe elementy poprawionej konwencji obejmują:
- korzystanie z dostępnych informacji przed przybyciem towarów, aby dokonać wstępnej selekcji,
- wdrożenie technik zarządzania ryzykiem,
- maksymalne wykorzystanie systemów informatycznych,
- prowadzenie interwencji skoordynowanych z innymi urzędami,
- zapewnienie wszystkim osobom stałego dostępu do informacji dotyczących wymagań celnych, prawodawstwa i
- wytycznych.
b. Model danych celnych WCO
Model ten zawiera zestaw znormalizowanych danych międzynarodowych, które odpowiadają wymaganiom stawianym przez władze publiczne w dziedzinie transportu międzynarodowego.
Stanowi krok naprzód w stronę zharmonizowanego zbioru informacji celnych, który byłby użyteczny dla celów bezpieczeństwa.
Model ten powstał z myślą o pracy w środowisku całkowicie zautomatyzowanym.
c. Jednoznaczny numer przesyłki (UCR) WCO
Zaletą tego rozwiązania jest przypisanie każdej przesyłce unikatowego numeru, który ułatwia jej identyfikację i gromadzenie związanych z nią danych.
d. Wytyczne ACIS (Advanced Cargo Information System — System Awizowanych Informacji o Towarach) mają na celu, zgodnie z poprawioną Konwencją z Kioto, śledzenie informacji związanych z bezpieczeństwem i pomoc organom celnym w szybkim zbieraniu tych informacji.
e. Konwencja Celna o Kontenerach zawiera techniczne specyfikacje wykorzystywanych w transporcie międzynarodowym kontenerów, na które nakłada się zamknięcie celne, jak również procedury certyfikowania takich kontenerów.
Konwencja ta z 1972 r. jest obecnie rewidowana w świetle wzmożonej wagi przykładanej do bezpieczeństwa.
Zawarte w niniejszym punkcie informacje o Światowej Organizacji Ceł należy traktować jako przydatne do wykorzystania w gałęziach transportu lądowego. Należałoby z nich wydobyć elementy nadające się do zastosowania w gałęziach transportu lądowego.
3.1.6 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO)
Organizacja ta przyjęła w 2003 r. wytyczne określające standardy mechanicznego zamknięcia kontenerów przeznaczonych do transportu towarów.
Jednocześnie opracowano normę stosowania etykiet do identyfikacji radiowej na kontenerach przeznaczonych do transportu towarów, a także wspólny protokół komunikacji dla zamknięć cyfrowych.
3.1.7 Unia Europejska (UE)
a. Inicjatywy podejmowane przez UE odnoszą się zasadniczo do bezpieczeństwa w żegludze morskiej, portach i lotnictwie.
Niektóre przykłady podano w punkcie 2.3.
W dziedzinie transportu intermodalnego Komisja Europejska opublikowała w grudniu 2003 r. dokument konsultacyjny w sprawie bezpieczeństwa transportu towarów.
Wymienia w nim możliwe zagrożenia i potencjalne środki zabezpieczające łańcuch transportowy.
Komisja stwierdza w tym dokumencie, że należy przeprowadzić analizę ryzyka dla wszystkich proponowanych środków, zarówno dla poszczególnych gałęzi transportu, jak i dla całego łańcucha łącznie.
W dokumencie konsultacyjnym proponuje się następujące środki:
- zabezpieczenie infrastruktur o znaczeniu ogólnoeuropejskim poprzez działania prowadzone przez państwa członkowskie (opracowanie planu bezpieczeństwa, który powinien być aktualizowany co roku, identyfikacja ryzyka, wyznaczenie punktów kontaktowych i osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo infrastruktur, wyznaczenie organu publicznego odpowiedzialnego za przeprowadzenie audytu całości działań);
- opracowanie standardów bezpieczeństwa dla dostawców usług (na poziomie wspólnotowym — opracowanie minimalnych standardów bezpieczeństwa dla dostawców usług międzynarodowych, wprowadzenie w lądowym łańcuchu transportowym pojęć "zarejestrowany agent" i "znany nadawca");
- zastosowanie pojęcia "awizowanych informacji" w formie elektronicznej: w zależności od analizy ryzyka, mogłyby one być obowiązkowe dla niektórych szlaków lub przesyłek;
- wprowadzenie pieczętowania i specjalnego zamykania przesyłek wrażliwych ze względu na ryzyko i bezpieczeństwo;
- nadzór nad tym, by Państwa Członkowskie nie wprowadzały innych standardów, które utrudniłyby prawidłowe funkcjonowanie rynku; Komisja zaproponowała w swoim dokumencie szereg środków zmierzających do tego celu.
b. Komunikat Komisji z 24 lipca 2003 r. i wniosek dotyczący rozporządzenia z tego samego dnia, w którym Komisja proponuje przyjęcie wspólnotowego kodeksu celnego.
Wniosek ma na celu zdefiniowanie roli organów celnych na zewnętrznych granicach UE, tak aby można było sprostać podwyższonym standardom bezpieczeństwa dla przywozu i wywozu towarów.
3.1.8 Europejska Komisja Gospodarcza Narodów Zjednoczonych (UNECE)
W lutym 2003 r. grupa robocza UNECE ds. celnych dotyczących transportu (WP30) i Komitet Administracyjny TIR (Międzynarodowego Transportu Drogowego) postanowiły stopniowo informatyzować system TIR, który obecnie istnieje zasadniczo w formie papierowej.
Jako że karnet TIR jest uznawanym międzynarodowo dokumentem celnym, towary nim objęte mogą być wywożone do krajów poza Wspólnotą z minimalnym czasem oczekiwania na granicach.
Informacje te dotyczą bezpieczeństwa w drogowym transporcie towarów.
Komitet zaleca zbadanie, czy tego typu środki nie mogłyby zostać wykorzystane w innych gałęziach transportu.
3.1.9 Środki przedsięwzięte przez USA
Rozumie się samo przez się, że po atakach z 11 września 2001 r. Stany Zjednoczone wskazują drogę postępowania, jeśli chodzi o stosowanie środków bezpieczeństwa.
Mianowicie w 2002 r. przyjęto ustawę o bioterroryzmie (Bioterrorism Act).
Ustawa ta wprowadza obowiązek przekazywania pewnych informacji odnośnie do artykułów żywnościowych przed ich przywozem na teren USA.
Poza tym zobowiązuje producentów żywności i punkty jej magazynowania do rejestrowania się w federalnej Agencji ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration — FDA) oraz wyznaczania lokalnego przedstawiciela na terenie USA.
3.1.10 Aby zachować przejrzystość niniejszej opinii rozpoznawczej, o niektórych z przedsięwziętych środków zaledwie się wspomina, nie wchodząc w szczegóły.
Uchwalając środki w Europie, dobrze byłoby rzecz jasna zapoznać się i uwzględnić doświadczenia zdobyte w USA.
Należy tu przede wszystkim wymienić:
a. Inicjatywę na rzecz bezpieczeństwa kontenerów (Container Security Initiative — CSI),
b. Partnerstwo branży handlowej i celnej przeciw terroryzmowi (Customs-Trade Partnership against Terrorism — C-TPAT),
c. Manifest ładunkowy z 24-godzinną awizacją (24 Hour Advance Manifest),
d. Ustawę o bioterroryzmie (Bioterrorism Act).
3.2 Inicjatywy podejmowane przez przedsiębiorstwa samodzielnie lub wspólnie z władzami publicznymi
a. program Business Anti-Smuggling Coalition — BASC,
b. Memorandum of Understanding on Electronic Business,
c. rezolucja Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU) w sprawie bezpieczeństwa w transporcie drogowym,
d. wytyczne IRU w kwestii bezpieczeństwa,
e. opracowywany właśnie standardowy plan bezpieczeństwa IRU,
f. program Operation Safe Commerce — OSC,
g. inicjatywa Smart and Secure Tradelanes.
3.3 Większość z przedstawionych powyżej inicjatyw dotyczy środków bezpieczeństwa w transporcie towarów w ogóle, w szczególności zaś w transporcie kontenerów.
Według Komitetu niektóre z tych środków można by również zastosować w transporcie pasażerów.
3.4 Środki bezpieczeństwa podejmowane w różnych gałęziach transportu są dość zróżnicowane.
Jak już wspomniano, sektory żeglugi morskiej, w tym portów oraz lotnictwa, są najbardziej zaawansowane w kwestii wdrażania środków.
Ten stan rzeczy został w znakomity sposób opisany w opinii Komitetu z 24 października 2002 r. [5], której sprawozdawcą była Anna BREDIMA-SAVOPOULOU.
Dlatego też w dalszym ciągu niniejszej opinii rozpoznawczej nie analizuje się sytuacji w tych gałęziach transportu.
3.5 Szczególnej uwagi wymagają podatne na ataki terminale i naziemne punkty magazynowania i przeładunku.
Jako szczególną gałąź transportu można również wymienić rurociągi.
O ile prawdą jest, że właściciele terminali poświęcają dużo energii na zabezpieczenie swoich terenów, Komitet odnosi jednak wrażenie, że niewystarczająca jest świadomość, że to właśnie punkty magazynowania i przeładunku są bardzo podatne na ataki oraz że niezmiernie konieczna jest współpraca między gałęziami transportu korzystającymi z instalacji przeładunkowych.
3.6 Komitet uważa również, że "poczucie pilnego charakteru" działań wobec niebezpieczeństw związanych z transportem i przepompowaniem za pomocą rurociągów nie jest rozwinięte w wystarczającym stopniu.
Nalega na konieczność niezwłocznego zaistnienia tej świadomości i przedsięwzięcia przez odpowiednie władze środków bezpieczeństwa zarówno wobec personelu, jak i infrastruktur.
3.7 W transporcie kolejowym rozwinięta jest kultura polegająca na przykładaniu największej wagi do bezpieczeństwa tak personelu i podróżnych, jak i sprzętu (safety).
Należy mieć nadzieję, że kultura ta pozwoli osiągnąć równie wysoki poziom w dziedzinie bezpieczeństwa w tej gałęzi transportu w ogóle (security).
Szczególną uwagę należy zwrócić na wrażliwe punkty, takie jak dworce i stacje rozrządowe.
Jednocześnie Międzynarodowa Unia Kolejowa (UIC) powinna sformułować zalecenia odnośnie do zagwarantowania koniecznej koordynacji na poziomie międzynarodowym.
Krajowe przedsiębiorstwa kolejowe powinny opracować zaplecze informacyjne, by pasażerowie i personel wiedzieli, jak reagować w przypadku katastrofy.
Przekazywanie tych informacji powinno odtąd stanowić integralną część szkolenia personelu.
3.8 Sektor żeglugi śródlądowej korzysta generalnie z portów morskich do załadunków i rozładunków.
W takim przypadku również w tym sektorze należy stosować kodeks ISPS.
Zdaniem Komitetu, ścisłe przestrzeganie tego kodeksu nie może doprowadzić do zaburzenia łańcucha logistycznego.
Do obowiązków portów, związków armatorów i organów kontroli należy czuwanie nad przestrzeganiem kodeksu ISPS.
W kwestii szkolenia załóg statków żeglugi śródlądowej Komitet również uważa, że sprawa bezpieczeństwa powinna stanowić jego integralną część.
3.9 Po atakach terrorystycznych w Madrycie i Londynie sektor transportu publicznego zdał sobie sprawę z własnej bezbronności.
Wprowadzono środki nadzoru i kontroli, by odczuwalnie zwiększyć poziom bezpieczeństwa i poczucia bezpieczeństwa wśród pasażerów i personelu.
3.10 Sektor zawodowego transportu drogowego jest, ze względu na liczbę firm autokarowych i przewozowych (mowa o setkach tysięcy niezwykle mobilnych firm), niezwykle narażony na ryzyko.
Sektor ten od długiego czasu boryka się ze zjawiskiem przestępczości.
Kradzieże pojazdów, z ładunkiem czy bez, są na porządku dziennym i często pociągają za sobą następstwa natury psychicznej u kierowców.
IRU również wszelkimi sposobami stara się pobudzać świadomość władz publicznych i podmiotów rynkowych, a także mobilizować do podejmowania środków bezpieczeństwa.
Przykładowym działaniem może być apel w sprawie zwiększenia liczby bezpiecznych parkingów strzeżonych.
Jako że sektor ten jest tak bardzo narażony na ryzyko, IRU opracowała, jak wspomniano w punkcie 3.2, wytyczne w kwestii bezpieczeństwa obejmujące szereg zaleceń pod adresem kierownictwa, kierowców i nadawców.
Należy również odnotować, że opracowano ramy dla sporządzania umów o dobrowolnej współpracy z organami celnymi.
3.11 Punktem wyjścia do opracowania wytycznych, wspomnianych w punkcie 3.10, były następujące założenia:
- środki bezpieczeństwa nie mogą być na tyle obostrzone, by zagrażać prawidłowemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa;
- nowe środki bezpieczeństwa muszą współgrać z celem, jaki przyświeca ich wprowadzeniu, kosztami, jakie generują, i konsekwencjami, jakie z sobą niosą dla ruchu;
- nie do przyjęcia są środki wprowadzane jednostronnie przez poszczególne państwa;
- środki bezpieczeństwa muszą być zrozumiałe i akceptowalne;
- mając na względzie międzynarodowy charakter transportu, należy wprowadzać środki bezpieczeństwa w sposób jednolity, proporcjonalny i niedyskryminujący oraz tak, by nie tamowały w ogóle lub w jak najmniejszym stopniu najbardziej wydajnych potoków wymiany handlowej.
Ogólnie rzecz biorąc niezbędne jest, by zanim środki bezpieczeństwa zostaną podjęte, grupa docelowa była świadoma konieczności ich wprowadzenia.
Co za tym idzie, nie należy podejmować żadnych środków bezpieczeństwa bez uprzedniego poinformowania grupy docelowej.
Komitet nalega więc, by przekazywano te informacje na czas.
3.12 W odniesieniu do sektora transportu prywatnego, Komitet zaleca, niezależnie od gałęzi transportu, by odpowiedzialni za przedsiębiorstwo podejmowali stosowne środki bezpieczeństwa wobec personelu, środków transportu i infrastruktur.
3.13 Komitet stwierdza, że wśród władz publicznych i w gałęziach transportu lądowego rośnie świadomość konieczności włączania środków bezpieczeństwa w codzienną działalność.
Nie można jednakże jeszcze mówić o spójności.
Badając sytuację w poszczególnych gałęziach transportu, stwierdza się, że dużo zostało zrobione w sektorze żeglugi morskiej i lotnictwa, ze względu na ich międzynarodowy charakter.
O ile sektor transportu publicznego wykazuje większą czujność, inicjatywy podejmowane w sektorze transportu towarów ograniczają się przede wszystkim do środków dotyczących samego transportu.
Nie podjęto jeszcze środków obejmujących cały łańcuch logistyczny, a tymczasem najbardziej zagrożone ryzykiem są właśnie punkty przeładunku na inny rodzaj transportu.
Komitet zaleca więc, by władze publiczne wyznaczyły na szczeblu krajowym organ koordynacji w całym łańcuchu transportowym.
4.
Koszty środków bezpieczeństwa
4.1 Konieczność podjęcia środków zabezpieczających pasażerów, personel, środki transportu i ładunki wobec rosnącej liczby aktów terrorystycznych i przestępstw jest dla wszystkich oczywista.
Mniej oczywista jest odpowiedź na pytanie, kto pokryje koszty związane ze środkami bezpieczeństwa, które jak wiadomo, są wysokie.
Przykładowo, dla morskiego transportu jednego kontenera koszt ten szacuje się na 30 — 40 USD.
4.2 Aby móc jasno określić, kogo należy tymi kosztami obciążyć, należy rozważyć, o jakich kategoriach kosztów mowa.
Koszty można przypisać do następujących kategorii:
a. koszty związane z opracowaniem przepisów i kontrolą ich przestrzegania;
b. koszty związane z inwentaryzacją i analizą stopnia ryzyka i wydatków na pomoc krajom nienależącym do UE, w celu umożliwienia im osiągnięcia takiego poziomu bezpieczeństwa jak ten obowiązujący w państwach członkowskich;
c. koszty mające charakter kosztów inwestycyjnych, jak koszty selekcji i szkolenia personelu w dziedzinie bezpieczeństwa oraz zakup sprzętu i wyposażenia koniecznego do zapewnienia bezpieczeństwa;
d. koszty bieżące związane z bezpieczeństwem, jak wydatki na służby ochrony, koszty konserwacji wyposażenia, koszty informowania o bezpieczeństwie, koszty ubezpieczenia, koszty środków porządku publicznego zapewniających poszanowanie prawa.
Poza tym należy uwzględnić koszty związane ze środkami podejmowanymi przed lub po nadzwyczajnych wypadkach, takich jak zamach terrorystyczny.
Dla rozliczenia tych kosztów należałoby znaleźć oddzielne rozwiązanie.
Według Komitetu kosztami tymi należałoby wstępnie obciążać władze publiczne.
4.3 W kwestii tego, kto lub która instancja w pierwszym rzędzie powinna ponosić koszty, wydaje się logiczne, odnośnie do dwóch pierwszych kategorii, optować za władzami krajowymi lub lokalnymi, a odnośnie do dwóch pozostałych kategorii, raczej za przedsiębiorstwami.
4.4 Z ekonomicznego punktu widzenia, ostatecznie koszty te powinny być ponoszone tam, gdzie są generowane, tak by mogły znaleźć odbicie w cenie (tj. cenie biletu w transporcie publicznym lub stawce za usługę w transporcie towarów).
Ceny towarów i usług powinny zawsze, o ile to możliwe, pokrywać marginalne koszty społeczne, w tym koszty związane z bezpieczeństwem.
Niemniej jednak niektóre środki mogą czasem mieć takie znaczenie dla interesu ogólnego, że ich koszty powinny być ponoszone przez całą społeczność.
4.5 Jeśli wziąć pod uwagę taki odcień znaczeniowy, okazałoby się, że koszty związane z bezpieczeństwem poniosą ostatecznie konsumenci, którzy zapłacą je w formie wyższych cen produktów końcowych, lub obywatele — w formie wydatków publicznych które ponoszą podatnicy, jeśli to władze publiczne finansują środki bezpieczeństwa w interesie ogółu.
4.6 Komitet uważa, że towarzystwa ubezpieczeniowe odgrywają drugorzędną rolę.
Faktycznie, o ile warunki polisy ubezpieczeniowej nie wyłączają aktów terrorystycznych, ewentualne świadczenia powinny być zawsze pokrywane przez ubezpieczającego w formie podwyższonych stawek.
Istnieje oczywiście związek przyczynowy pomiędzy stopniem bezpieczeństwa a kwotą stawki.
Im wyższy poziom środków bezpieczeństwa, tym niższa powinna być stawka.
4.7 Z punktu widzenia zadań i kompetencji, których się podejmuje, Unia Europejska może pełnić jedynie funkcje koordynujące i kontrolne.
Ponadto może zadysponować środki finansowe na kampanie informacyjne i komunikacyjne.
Mianowicie z tytułu 6. programu ramowego na bezpieczeństwo przeznaczono kwotę 3,5 mln euro.
5.
Streszczenie i zalecenia
5.1 Komitet stwierdza, że ataki terrorystyczne ostatnich lat wzbudziły na wszystkich szczeblach ponowne zainteresowanie kwestią bezpieczeństwa.
5.2 Szczególnie w żegludze morskiej i lotnictwie dokonano koniecznych uzgodnień, dla których podstawę prawną stanowi międzynarodowe prawodawstwo.
Ich stosowanie nadzorowane jest przez inspekcje UE.
5.3 W zakresie bezpieczeństwa w gałęziach transportu lądowego, zdaniem Komitetu, konieczne prace pozostały jeszcze do wykonania, zwłaszcza odnośnie do wysokiego stopnia współzależności pomiędzy różnymi gałęziami transportu i wrażliwości multimodalnych punktów magazynowania i przeładunku.
Pilne przyjęcie skoordynowanego podejścia jest o tyle konieczne, że najsłabsze ogniwo stanowi o sile całego łańcucha.
5.4 Komitet zauważa, że w wielu językach Unii Europejskiej nie istnieje rozróżnienie pomiędzy bezpieczeństwem w transporcie (security) a bezpieczeństwem środków i infrastruktur transportowych jako takich (safety).
Jako że brak rozróżnienia może prowadzić do nieporozumień, Komitet zaleca stosowanie jednoznacznej terminologii.
5.5 Zdaniem Komitetu, odpowiedzialność za przedsięwzięcie środków bezpieczeństwa spoczywa na państwach członkowskich.
Powinny one określić ramowe normy minimalne, jakie mają być stosowane w poszczególnych gałęziach transportu jako dolny próg podejmowanych środków.
Władze publiczne powinny ustanowić specjalny organ dla zapewnienia ujednolicenia tych środków i zagwarantowania ich stosowania.
5.6 Komitet uważa, że rola Unii Europejskiej polega głównie na koordynacji środków na szczeblu unijnym i międzynarodowym, zaś rola władz krajowych i lokalnych polega raczej na podejmowaniu konkretnych środków, kontrolowaniu ich wdrażania, na informowaniu oraz promowaniu na wszystkich poziomach świadomości kwestii związanych z terroryzmem i przestępczością.
Władze krajowe i lokalne powinny ponadto czuwać nad zacieśnianiem współpracy między gałęziami transportu.
Wreszcie, Komitet uważa, że ochrona fizycznych infrastruktur również należy do ich zadań.
5.7 Użytkownicy transportu odgrywają w kwestii bezpieczeństwa kluczową rolę.
Należy zachęcać pasażerów i klientów, za pomocą kampanii informacyjnych, do zwiększenia czujności i aktywności, a pracownicy transportu lądowego powinni przechodzić specjalne szkolenie pod kątem ich roli w zapewnianiu bezpieczeństwa w danej gałęzi transportu.
W oczach Komitetu, rola kierownictwa przedsiębiorstw obejmuje przede wszystkim włączenie pojęć z zakresu bezpieczeństwa do filozofii i kultury przedsiębiorstwa, umożliwienie pracownikom odbycia szkolenia w tej dziedzinie oraz dopilnowanie, by w szkoleniach z zakresu technik zarządzania znalazła się część poświęcona "zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi".
5.8 W odczuciu Komitetu sytuacja w różnych gałęziach transportu lądowego przedstawia się dość różnie.
Wśród władz publicznych i w gałęziach transportu rośnie świadomość konieczności włączania środków bezpieczeństwa w codzienną działalność.
Należy jednakże stwierdzić, że daleko jeszcze do osiągnięcia spójności.
Sytuację w transporcie publicznym można określić jako lepszą niż w transporcie towarów.
Inicjatywy podejmowane przez ten ostatni ograniczają się wciąż przede wszystkim do środków bezpieczeństwa w samym transporcie.
Komitet zaleca więc, by władze publiczne wyznaczyły nadrzędny organ koordynacji w całym łańcuchu transportowym.
5.9 Odnośnie do sektora transportu prywatnego, Komitet zaleca, niezależnie od gałęzi transportu, by odpowiedzialni za przedsiębiorstwa podejmowali konieczne środki bezpieczeństwa wobec personelu, środków transportu i infrastruktur.
5.10 Komitet uważa, że koszty związane z bezpieczeństwem powinny znaleźć odbicie w końcowej cenie towaru, tak by poniósł je konsument lub za pośrednictwem budżetu krajowego ostatecznie obywatel — w formie podatku, jeśli środki bezpieczeństwa podejmowane są przez władze publiczne.
5.11 Komitet uważa, że towarzystwa ubezpieczeniowe odgrywają drugorzędną rolę.
Ewentualne świadczenia powinny być definitywnie pokrywane przez ubezpieczających w formie podwyższonych stawek.
Opłacana stawka powinna być tym niższa, im bardziej zaawansowane środki bezpieczeństwa są stosowane.
Należy czuwać nad tym, by poziom stawek odzwierciedlał ryzyko rynkowe.
5.12 Rola Unii Europejskiej jako instancji finansującej powinna przede wszystkim sprowadzać się do finansowania programów badawczych, informacyjnych i uświadamiających w omawianej dziedzinie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania Wspólnej Polityki Rybołówstwa i w obszarze prawa morza
COM(2005) 117 wersja ostateczna — 2005/0045 (CNS)
(2006/C 65/07)
Dnia 19 maja 2005 r., Rada postanowiła, zgodnie z art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię w dniu 9 listopada 2005 r.
(Sprawozdawca: Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE).
Na 422.o sesji plenarnej w dniach 14 i 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 122 głosami, przy 4 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Komisja Europejska zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z prośbą o przygotowanie opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego ramy interwencji finansowych koniecznych do wdrażania Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPRyb), w wysokości 2583 mln euro; wniosek ten uzupełnia wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa [1] (EFR), o budżecie w wysokości 4963 mln euro.
1.2 Jednym z celów WPRyb jest osiągnięcie skuteczności w dziedzinie interwencji finansowej.
Celem projektowanego rozporządzenia jest przyczynienie się do poprawy warunków wdrażania interwencji finansowych w każdym z wyznaczonych obszarów poprzez ustalenie szczegółowych celów dla każdego z nich.
1.3 Obecnie Komitet pragnie wyrazić głębokie zaniepokojenie brakiem decyzji w sprawie zatwierdzenia budżetu na lata 2007 — 2013.
EKES uważa, że UE stoi przed poważnym wyzwaniem, którego rozwiązanie wymaga największych wysiłków politycznych.
Finansowanie WPRyb nie będzie wykonalne, jeśli nie zostaną utrzymane środki budżetowe na potrzeby omawianego projektowanego rozporządzenia oraz Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
EKES zwraca się do Rady, aby przyjęte przez nią decyzje polityczne nie miały negatywnego wpływu na finansowanie WPRyb, czyli aby gwarantowały zrównoważone korzystanie żywych zasobów akwakultury, zapewniające zrównoważone warunki gospodarcze, ekologiczne i społeczne.
W tym kontekście EKES wyraża także ubolewanie, że do chwili obecnej Rada nie podjęła żadnej decyzji w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
1.4 We wniosku omawia się cztery obszary działania, w których zostaną zastosowane wspólnotowe środki finansowe:
- kontrola i egzekwowanie norm WPRyb;
- środki ochronne, gromadzenie danych i rozwój doradztwa naukowego, związanych ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami rybołówstwa, zgodnie z założeniami WPRyb;
- zarządzanie Wspólną Polityką Rybołówstwa;
- stosunki międzynarodowe w dziedzinie WPRyb i prawa morza.
1.5 Komitet uznaje omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia za potrzebny i akceptuje wymienione w nim obszary zastosowania.
2.
Wspólnotowe środki finansowe w czterech obszarach zastosowania
2.1 Kontrola i egzekwowanie norm WPRyb
2.1.1 W obszarze kontroli i egzekwowania WPRyb środki finansowe zostaną zastosowane w celu poprawy kontroli działalności połowowej Państw Członkowskich oraz kontroli działań związanych z oceną i kontrolą przeprowadzanymi przez służby Komisji.
Do wspólnotowych środków finansowych kwalifikować się będą następujące wydatki poniesione przez Państwa Członkowskie: wydatki związane z wdrażaniem nowych technologii w zakresie kontroli oraz związane z programami szkoleniowymi, programami pilotażowymi w dziedzinie inspekcji i obserwacji, przeprowadzanymi audytami oraz seminariami informacyjnymi.
2.1.2 Ponadto, finansowane będą też wydatki poniesione przez Komisję Europejską związane z administracyjnymi ustaleniami ze Wspólnym Centrum Badawczym, wydatki operacyjne związane z inspekcjami przeprowadzanymi przez inspektorów Komisji oraz koszty funkcjonowania Europejskiej Agencji Kontroli Rybołówstwa.
2.1.3 Komitet zgadza się z propozycjami dotyczącymi środków w dziedzinie kontroli i egzekwowania norm.
2.2 Środki ochronne, gromadzenie danych i rozwój doradztwa naukowego, związane ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami rybołówstwa w obszarze stosowania WPRyb
2.2.1 W drugim obszarze zastosowania planowanego rozporządzenia jest mowa o wsparciu finansowym dla Państw Członkowskich, które umożliwiłoby im stworzenie wieloletnich sumarycznych zbiorów danych naukowych, obejmujących informacje biologiczne, techniczne, środowiskowe i gospodarcze. Celem tego jest ocena stanu zasobów, poziomu połowów, wpływu rybołówstwa na zasoby i ekosystem morski oraz rentowności rybołówstwa, na wodach wspólnotowych i poza nimi.
2.2.2 Informacje te uzyska się poprzez gromadzenie danych podstawowych przez Państwa Członkowskie; dane dodatkowe będą gromadzone przez Komisję.
2.2.3 Mając na uwadze, że zarządzanie rybołówstwem zależy od istnienia danych na temat stanu biologicznego populacji ryb i wpływu działalności połowowej, EKES wyraża aprobatę dla proponowanych środków finansowych związanych z gromadzeniem przez Państwa Członkowskie podstawowych danych.
Podobnie popiera zbieranie przez Komisję danych dodatkowych, mając na uwadze, że rolą tych drugich jest optymalizacja i standaryzacja metod gromadzenia danych podstawowych z Państw Członkowskich.
Niemniej jednak EKES uważa, że w celu usprawnienia zarządzania rybołówstwem powinna także powstać możliwość finansowania, za pośrednictwem Państw Członkowskich, kosztów poniesionych przez sektor rybołówstwa na wykonanie niezbędnych analiz sytuacji społeczno-gospodarczej w sektorze oraz analiz wpływu działalności połowowej na środowisko naturalne.
2.2.4 Reforma WPRyb odnowiła zapotrzebowanie na doradztwo naukowe, zwłaszcza w odniesieniu do przyjęcia podejścia opartego na ekosystemach i zarządzaniu mieszanymi zasobami rybnymi.
Dlatego też Komitet uznaje za odpowiednie koszty kwalifikujące się do pokrycia ze wspólnotowych środków finansowych w dziedzinie doradztwa naukowego.
2.2.5 Jednakże EKES powtarza, jak już apelował w swojej opinii w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa [2], że wsparcie finansowe powinno obejmować także doradztwo naukowe dla sektora rybołówstwa.
Do osiągnięcia odpowiedniego wypełnienia norm WPRyb konieczne są wysiłki finansowe w tej dziedzinie.
2.3 Zarządzanie Wspólną Polityką Rybołówstwa
2.3.1 Wspólnotowe środki finansowe w tym trzecim obszarze zastosowania mają ułatwić zaangażowanie zainteresowanych stron na wszystkich etapach WPRyb, a także informowanie ich o celach Wspólnej Polityki Rybołówstwa i związanych z nią środkach.
Środki wsparcia finansowego będą przekazywane za pośrednictwem Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury (ACFA) i Regionalnych Komitetów Doradczych (RAC) oraz poprzez organizowane przez Komisję Europejską seminaria informacyjne i szkolenia.
2.3.2 Komitet wyraża swoją aprobatę dla tych rozwiązań, uważając przy tym, odnośnie do Regionalnych Komitetów Doradczych, że, jak sugeruje się w punkcie 5.3 "Legislacyjnego zestawienia finansowego" załączonego do wniosku dotyczącego rozporządzenia, Komisja powinna rozważyć możliwość rozszerzenia okresu finansowania kosztów działalności tychże Regionalnych Komitetów Doradczych.
2.4 Stosunki międzynarodowe w dziedzinie WPRyb i prawa morza
2.4.1 W obszarze współpracy międzynarodowej finansowanie wspólnotowe pokryje wydatki związane z umowami połowowymi, włącznie z umowami o współpracy połowowej, a także koszty wynikające z przynależności Wspólnoty Europejskiej do organizacji międzynarodowych.
EKES jest zdania, że spośród konkretnych celów w dziedzinie stosunków międzynarodowych, najważniejsze są działania na rzecz ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w wodach przynależących do państw trzecich i w wodach międzynarodowych oraz utrzymanie zatrudnienia w regionach zależnych od rybołówstwa.
2.4.2 Komitet podkreśla istotne znaczenie — dla całości polityk wspólnotowych — przynależności Unii Europejskiej do wszystkich organizacji międzynarodowych związanych z rybołówstwem oraz z prawem morza, ponieważ przyszłość międzynarodowych zasobów połowowych zależy od odpowiedzialnego zarządzania przez organizacje międzynarodowe.
Dlatego też wyraża swoją aprobatę dla wspólnotowych środków finansowych przewidzianych w tej dziedzinie stosunków międzynarodowych.
2.4.3 EKES uważa, że koszty udziału przedstawicieli sektora rybołówstwa w posiedzeniach organizacji międzynarodowych, na wniosek Państw Członkowskich lub Komisji, powinny także być objęte finansowaniem ze środków finansowych w tej dziedzinie.
2.5 Pomoc techniczna
2.5.1 Komitet wyraża aprobatę dla finansowania ze środków wspólnotowych kosztów związanych z przygotowaniem, nadzorem, monitorowaniem, audytem i oceną niezbędnych do osiągnięcia celów proponowanego rozporządzenia.
3.
Poziom współfinansowania, procedury finansowe, przyznawanie funduszy oraz kontrola i ocena
3.1 We wniosku dotyczącym rozporządzenia ustala się procentowy udział współfinansowania przez państwa członkowskie środków finansowych, odpowiednich dla różnego rodzaju wydatków w każdym z obszarów zastosowania.
EKES nie ma żadnych obiekcji do przewidzianych limitów.
3.2 We wniosku dotyczącym rozporządzenia zabrania się łączenia pomocy wspólnotowej, ustalając że działania finansowane według reguł tego rozporządzenia nie mogą być dofinansowywane z innych wspólnotowych środków wsparcia.
Komitet uważa, że środki finansowe innych polityk wspólnotowych, takich jak polityka badań naukowych, rozwoju, handlu zagranicznego i środowiska naturalnego, powinny być także wykorzystane w działaniach w obszarze stosunków międzynarodowych wymienionych w omawianym wniosku.
Komisja Europejska sama jasno wskazuje, w swoim "Komunikacie w sprawie zintegrowanych ram zawierania umów o współpracy w dziedzinie rybołówstwa z krajami trzecimi", że głównym celem Unii Europejskiej są działania na rzecz zrównoważonego rybołówstwa za pośrednictwem WPRyb i instrumentów innych polityk wspólnotowych, np. europejskiej polityki badań naukowych, rozwoju, handlu zagranicznego i środowiska naturalnego.
3.3 Ponadto, we wniosku określa się procedury finansowe w każdym z obszarów zastosowania.
Podany jest tam termin i zasady składania wniosków o przyznanie wspólnotowych środków finansowych przez Państwa Członkowskie, a także procedura rozpatrywania wniosków przez Komisję, która określa całkowitą wysokość pomocy finansowej, poziom wkładu finansowego na rzecz danego Państwa Członkowskiego oraz wszelkie inne warunki związane z tym wkładem.
Biorąc pod uwagę, że w rozporządzeniu przewiduje się także ochronę interesów finansowych Wspólnoty za pomocą środków mających na celu zapobieganie nieprawidłowościom finansowym, korupcji oraz wszelkim innym działaniom niezgodnym z prawem, poprzez inspekcje, kontrole i audyt wykorzystania przyznanej pomocy finansowej, Komitet uznaje za odpowiedni system finansowania i kontroli przewidziany w projektowanym rozporządzeniu.
4.
Podsumowanie
4.1 EKES popiera wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania Wspólnej Polityki Rybołówstwa i w obszarze prawa morza; apeluje jednak do Komisji o uwzględnienie następujących uwag:
4.2 Komitet uznaje za potrzebny omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego wspólnotowe środki finansowe na rzecz wdrażania Wspólnej Polityki Rybołówstwa i w obszarze prawa morza, ponieważ uzupełnia on rozporządzenie Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
4.3 Komitet głęboko ubolewa, że w momencie przygotowywania niniejszej opinii nie podjęto jeszcze decyzji co do przyjęcia budżetu na okres 2007 — 2013, który jest okresem pełnego wdrożenia środków finansowych przewidzianych w niniejszej opinii, oraz że Rada nie podjęła jeszcze żadnej decyzji w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
4.4 EKES apeluje do Komisji, aby jakiekolwiek zmiany budżetowe w ramach perspektyw finansowych nie dotknęły procentowo budżetu WPRyb, gdyż w przeciwnym razie niemożliwe będzie osiągnięcie celów wyznaczonych w reformie WPRyb.
4.5 Proponowane obszary zastosowania są konieczne i wystarczające, jako że projektowane rozporządzenie wyposaża Państwa Członkowskie i Komisję Europejską w odpowiednie środki do skuteczniejszej interwencji finansowej WPRyb.
4.6 Spośród obszarów zastosowania proponowanych w rozporządzeniu, EKES pragnie zwrócić uwagę Komisji na szczególne znaczenie rozwijania doradztwa naukowego.
Zrównoważony rozwój zasobów połowowych — i w związku z tym sukces WPRyb — zależy od bogatej, rzetelnej i aktualnej wiedzy naukowej na temat sytuacji poszczególnych gatunków połowowych.
Ogromny wysiłek, jaki podejmują wspólnotowe i państwowe organy administracji odpowiedzialne za rybołówstwo oraz sektor rybołówstwa, zobowiązuje do tego, by Unia Europejska posiadała najlepsze doradztwo naukowe na temat zasobów połowowych w wodach własnych i międzynarodowych.
4.7 W tym kontekście, i w celu rozwoju doradztwa naukowego, Komitet uważa, że powinna także istnieć możliwość finansowania kosztów, za pośrednictwem Państw Członkowskich, poniesionych przez sektor rybołówstwa na wykonanie analiz oceniających sytuację społeczno-gospodarczą w sektorze oraz wpływ działalności połowowej na środowisko naturalne.
Dlatego też uważa, że ze środków pomocy finansowej należy także pokrywać koszty doradztwa naukowego poniesione prze sektor rybołówstwa.
4.8 Komitet wyraża aprobatę dla środków finansowych przewidzianych w dziedzinie zarządzania WPRyb, gdyż przyczynią się one do uczestnictwa zainteresowanych stron na wszystkich etapach polityki rybnej i jednocześnie do informowania ich o osiąganiu wyznaczonych przez nią celów.
4.9 W odniesieniu do Regionalnych Komitetów Doradczych (RAC) EKES sądzi, że należy rozszerzyć okres finansowania kosztów ich działalności.
4.10 Przynależność Unii Europejskiej do organizacji międzynarodowych związanych z rybołówstwem oraz z prawem morza jest, zdaniem EKES-u, bardzo istotna i dlatego EKES zgadza się na przyznanie pomocy finansowej w tej dziedzinie, a także na rzecz umów połowowych, łącznie z umowami o współpracy w sektorze rybołówstwa z krajami trzecimi, ponieważ ma to istotne znaczenie dla działań mających na celu ochronę i zrównoważoną eksploatację zasobów rybołówstwa w wodach przynależących do państw trzecich i w wodach międzynarodowych oraz dla działań na rzecz utrzymania zatrudnienia w regionach zależnych od rybołówstwa.
4.11 Ponadto, Komitet uważa, że koszty udziału przedstawicieli sektora rybołówstwa w posiedzeniach organizacji międzynarodowych, na wniosek Państw Członkowskich lub Komisji, powinny także być objęte finansowaniem ze środków w obszarze stosunków międzynarodowych.
4.12 Komitet uważa, że środki finansowe innych polityk wspólnotowych, takich jak polityka badań naukowych, rozwoju, handlu zagranicznego i środowiska naturalnego, powinny także mieć wkład w działania w obszarze stosunków międzynarodowych Wspólnej Polityki Rybołówstwa.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Usprawnienie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności
COM(2005) 137 końcowy
(2006/C 65/08)
Dnia 3 czerwca 2005 r., Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 9 listopada 2005 r. (sprawozdawca: María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL).
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 133 do 1 przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Coraz częściej dochodzi do klęsk na terytorium UE i na całym świecie. Niektóre z nich spowodowane są zjawiskami naturalnymi: na przykład powodzie, trzęsienia ziemi, pożary, susze czy huragany, inne zaś działalnością ugrupowań terrorystycznych, która szerzy strach wśród niewinnej ludności.
Można powiedzieć, że w obydwu wypadkach czynnikiem sprawczym jest, w mniejszym lub większym stopniu, zachowanie ludzkie, choć zupełnie inna jest celowość postępowania.
Unia podjęła się realizacji działań prewencyjnych wobec zmian klimatu i to nie tylko poprzez zobowiązania podjęte w Protokole z Kioto, lecz także poprzez liczne rozporządzenia dotyczące sposobów ochrony jakości gleby, zasobów wodnych i powietrza.
Jest to przedsięwzięcie o charakterze prewencyjnym, które może posłużyć do zachowania i odnowienia stanu naszych ziem, mórz i atmosfery, jednocześnie przyczyniając się do upowszechnienia tego podejścia na całej planecie.
Z drugiej strony, wysiłki czynione w obliczu działalności terrorystycznej [1] stanowią podstawę wielorakich instrumentów koordynacji, zarówno na szczeblu policyjnym, jak i wymiaru sprawiedliwości, które pozwoliły na udoskonalenie współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi.
1.2 Oprócz powyższego, Unia Europejska musiała stworzyć wspólnotowy system udzielania pomocy w wypadku różnego rodzaju klęsk mających miejsce na jej terytorium.
System ten to nic innego niż system ochrony ludności, który wspiera i ułatwia zaangażowanie pomocy niezbędnej do sprostania najpilniejszym potrzebom na obszarach dotkniętych klęskami, włączając w to terytoria spoza Wspólnoty.
Niniejszy komunikat ma na celu ulepszenie mechanizmu ochrony ludności, utworzonego w 2001 r. [2], a także uzupełnienie programu działań w zakresie ochrony ludności [3] poprzez wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiający instrument gotowości i szybkiego reagowania w poważnych sytuacjach kryzysowych [4].
1.3 Warto podkreślić potrzebę zdefiniowania tego, co rozumie się pod pojęciem ochrona ludności, jako że pokrywa się ono często z pojęciem pomocy humanitarnej. Pod tym względem Komisja dokładnie rozróżnia zawartość obu pojęć, skoro ich cele są zbieżne — ratować życie i łagodzić skutki klęski w ciągu pierwszych dni.
W tym celu, Komisja ustala, jakie są między nimi różnice. Po pierwsze, ochrona ludności może łagodzić skutki klęsk dotykających nie tylko ludności, lecz także środowiska naturalnego.
Po drugie, przeprowadzana jest za pomocą środków i wyposażenia Państw Członkowskich, nie zaś instytucji humanitarnych czy organizacji pozarządowych (NGO). I wreszcie po trzecie, może być zastosowana zarówno wewnątrz UE, jak i poza Wspólnotą, choć postępowanie przybiera inną postać, jeśli dotyczy państw trzecich [5].
1.4 Konkretną funkcją mechanizmu jest podejmowanie działań na obszarze wspólnotowym, co następuje zawsze na wniosek Państwa Członkowskiego, w którym doszło do klęski.
Jednakże należy podkreślić, że działania te rozciągają się na skalę międzynarodową, we współpracy z innymi podmiotami międzynarodowymi, zwłaszcza z Biurem Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej — OCHA, z którym ustanowiono pewne procedury operacyjne, a także w oparciu o Czerwony Krzyż oraz działające na miejscu organizacje pozarządowe.
1.5 Zajęcie stanowiska przez UE wobec klęsk, które ostatnio wystąpiły i które, niestety, wydają się nie mieć końca, doprowadziło do zaproponowania przez Radę ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych, na posiedzeniu nadzwyczajnym z 7 stycznia 2005 r., ulepszenia mechanizmu wspólnotowego i rozwinięcia środków szybkiego reagowania w zakresie pomocy.
Kilka dni później, 13 stycznia, Parlament Europejski przyjął Rezolucję w sprawie niedawnego kataklizmu tsunami na Ocenie Indyjskim, w której to wzywa do stworzenia zasobów ludzkich, materialnych i szkoleniowych, dostępnych w razie zaistnienia jakiejkolwiek klęski.
1.6 Ramy prawne, które regulują obecnie działania w zakresie ochrony ludności, składają się z dwóch wspomnianych instrumentów: mechanizmu wspólnotowego ochrony ludności oraz programu działań w zakresie ochrony ludności. Pierwszy z nich jest przedmiotem omawianego komunikatu.
Operacyjną centralą mechanizmu jest ośrodek monitoringu i informacji (MIC) przy Komisji Europejskiej, działający 24 godziny na dobę.
Dysponuje on bazą danych zawierającą informacje na temat krajowych zasobów w zakresie ochrony ludności, a także korzysta z danych pochodzących z wojskowej bazy danych.
2.
Treść wniosku Komisji
2.1 Usprawnienie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności.
Ostatnie wydarzenia uświadomiły konieczność usprawnienia mechanizmu ochrony ludności, a także potrzebę lepszej koordynacji między Państwami Członkowskimi oraz pozostałymi podmiotami zaangażowanymi w te kwestie.
Komunikat proponuje cztery podejścia mające na celu usprawnienie mechanizmu:
2.1.1 Zwiększenie stopnia przygotowania poprzez tworzenie zespołów i przeprowadzanie ćwiczeń w zakresie gotowości. Należy w tym celu po pierwsze oszacować istniejące obecnie zasoby, po drugie ustanowić plan modułowy, który określi serię modułów, które można szybko zastosować, po trzecie zaś przeprowadzić kursy szkoleniowe i wspólne ćwiczenia, które przyczynią się do zwiększenia operacyjności i stworzą wspólną kulturę interwencji.
2.1.2 Analiza i ocena potrzeb za pomocą systemu ostrzegania, który korzystałby ze środków ośrodku monitoringu i informacji (MIC) i skupiałby wszystkie informacje pozwalające mu interweniować w sposób skoordynowany z innymi podmiotami, zwłaszcza z ONZ.
Poprawa oceny potrzeb na miejscu klęski pozwala na ocenę potrzeb w każdym z wypadków, dzięki czemu interwencja będzie skuteczniejsza.
Proponuje się powiększenie grupy osób wchodzących w skład ośrodka monitoringu i informacji, a także przegląd standardów i metodologii oceny.
2.1.3 Zwiększona koordynacja jest jednym z usprawnień na wielką skalę.
Chodzi o koordynowanie sprawniejszego udziału Państw Członkowskich, które umożliwi skoordynowanie pomocy europejskiej oraz lepszą komplementarność i koordynację z ONZ, innymi organizacjami niosącymi pomoc humanitarną oraz z wojskiem.
Powinno to usprawnić zdolność planowania operacyjnego w terenie, włączając w to różne służby Komisji.
2.1.4 Lepsza pomoc dla obywateli UE.
Przykład tsunami pokazał, iż ochrona obywateli europejskich odbywa się poprzez współpracę między ochroną ludności a władzami konsularnymi krajów dotkniętych klęską. Należy wzmocnić współpracę między krajami dotkniętymi klęską a Państwami Członkowskimi.
2.2 Zaproponowanym przez Komisję metodom usprawniającym powinna towarzyszyć rozbudowa zdolności ochrony ludności.
W tym celu Rada zwróciła się o przedstawienie wniosków mających na celu rozbudowę obecnych zasobów.
Plan działań UE z 31 stycznia 2005 r. wskazuje na najważniejsze aspekty, nad którymi należy pracować.
2.2.1 Po pierwsze, proponuje się łączenie zasobów w zakresie ochrony ludności w taki sposób, aby, w wypadku, gdy zasoby i kompetencja poszczególnych krajów nie są wystarczające, można było podjąć środki na skalę europejską w celu większej skuteczności działań.
2.2.2 Wzmocnienie możliwości analitycznych MIC może pozwolić na aktywniejsze podejście samego ośrodka, zwłaszcza w zakresie informowania państw trzecich.
Konieczne w tym przypadku jest istnienie elastycznych stosunków, które pozwolą na dynamiczne użycie dostępnych zasobów, na prośbę poszkodowanego kraju.
2.2.3 Moduły awaryjne spełniają ważną funkcję interwencyjną w razie klęsk na wielką skalę lub na wniosek innego Państwa Członkowskiego lub państwa trzeciego.
Stąd tak ważne jest wdrożenie systemu zaproponowanego w tym komunikacie, gdyż możliwe będzie dysponowanie w każdym z krajów kluczowymi modułami, znajdującymi się w ciągłym stanie gotowości do działań w razie interwencji w krajach europejskich lub w innych krajach.
2.2.4 Kolejna kwestia to wzmacnianie bazy logistycznej oraz istnienie wystarczających zasobów, które umożliwią ośrodkowi szybkie i skuteczne działanie.
Finansowanie kosztów wynajęcia sprzętu do interwencji będzie zapewniane ze środków europejskich [6]. Należy przeanalizować kwestię współpracy na tym polu z ONZ w sytuacji, gdy działania dotyczą państw trzecich.
2.2.5 Na koniec należy wspomnieć, iż koordynacja międzynarodowa jest jednym z podstawowych elementów szybkiego reagowania na klęski.
Mechanizm wspólnotowy dysponuje zasobami, które, skoordynowane z zasobami innych organów, prowadzą do zapewnienia szybszej reakcji.
Należy wziąć pod uwagę zarówno agendy ONZ, jak i różne organizacje udzielające pomocy humanitarnej.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje zawartość wniosku w sprawie usprawnienia mechanizmu wspólnotowego ochrony ludności. Konieczne jest wzmocnienie i usprawnienie wszystkich środków dostępnych w razie klęski na terytorium UE i poza nim.
Zgromadzone poprzez lata doświadczenie pokazuje, że istnieje wiele punktów, które można by ulepszyć, jeśli chodzi o funkcjonowanie ochrony ludności na poziomie wspólnotowym. Naszym zdaniem, należy poczynić zawczasu pewne uwagi, aby urzeczywistnić skuteczność środków zaproponowanych w celu usprawnienia mechanizmu wspólnotowego.
3.2 Konieczne jest przede wszystkim zwiększenie zdolności reagowania UE opartego na krajowych systemach ochrony ludności, w poniższych aspektach:
3.2.1 Terytorialne systemy łączności i informacji
3.2.1.1 Należałoby wzmocnić system CECIS [7], poprzez przejście na strukturę opartą na połączeniach satelitarnych z możliwością przekazu obrazu, głosu i danych, zabezpieczoną i połączoną za pośrednictwem MIC [8] ze strukturami lub ośrodkami posiadającymi szczegółową wiedzę, aby umożliwić dysponowanie danymi, ekspertami i modelami (na przykład dotyczącymi przewidywanych skutków) odpowiednimi do okoliczności określonej sytuacji kryzysowej.
Prostymi przykładami ośrodków aktualizowania map państw trzecich, szacowania szkód lub dopasowywania na bieżąco map do sytuacji po klęskach (na przykład trzęsieniach ziemi i powodziach), które mogą uniemożliwić korzystanie z sieci infrastruktury dla celów przekazywania pomocy, są Europejska Agencja Kosmiczna i Wspólne Centrum Badawcze.
Sieć ta opierałaby się na punktach kontaktowych każdego z Państw Członkowskich, które mogłyby wnieść własny wkład w rozwiązanie sytuacji kryzysowej.
3.2.1.2 Przepływ informacji między jednostkami wsparcia UE a MIC powinien być stały, zabezpieczony i wolny od zakłóceń:
- łączność ze strefami dotkniętymi klęską jest w dużym stopniu niewystarczająca albo z powodu zniszczenia infrastruktury (sieci konwencjonalne i przenośne), albo z powodu przeładowania sieci;
- z drugiej strony, nie można odrzucić interwencji rządów, które skłaniają się ku kontroli informacji wychodzących z kraju, w wypadku klęski mającej miejsce na jego terytorium, podobnie jak kontroluje się rozmieszczenie jednostek wsparcia.
3.2.1.3 Oczywistym rozwiązaniem wydaje się być użycie łączności satelitarnej.
Doświadczenie istotnie pokazuje, iż:
- jest ona dość odporna na zniszczenia otoczenia (w celu emisji wystarczy walizka i możliwość samodzielnego generowania prądu elektrycznego);
- wykazuje niezawodność w stosunku do kontroli informacyjnych i nadzorowania informacji przez strony trzecie.
3.2.1.4 Bez wątpienia, ma ona ograniczoną zdolność przekazu danych i w niektórych wypadkach jest przesycona innymi potrzebami lub użytkownikami (na przykład środkami masowego przekazu).
Dlatego też należy zapewnić drogą satelitarną wyznaczone, tj. stałe, częstotliwości, które pozwolą na zadowalającą łączność pomiędzy strefami dotkniętymi klęską a MIC, a także między różnymi obszarami działań.
3.2.1.5 Jeśli chodzi o zasięg, wydawać by się mogło, że wystarczyłby ograniczony obszar geograficzny (UE i najbliższe strefy), jednakże rzeczywistość ukazuje, iż należy dążyć do zasięgu na poziomie światowym.
Przypadek tsunami pokazuje wyraźnie, że pierwsze rozwiązanie jest niewystarczające: konieczne było objęcie zasięgiem nie tylko łączności z MIC, lecz także łączności między tak odległymi strefami operacyjnymi jak Malediwy, Sri Lanka, Tajlandia oraz Indonezja.
3.2.1.6 W celu zapewnienia skutecznej łączności konieczne jest więc dysponowanie przez UE satelitarnym systemem transmisji, który byłby wyznaczony (tj. wyłączny), zabezpieczony (niepodatny na zakłócenia), niezawodny i o zasięgu globalnym.
System taki musi być w stanie przyjmować łączność za pomocą głosu, danych (faks, poczta elektroniczna oraz obrazy o wysokiej rozdzielczości) i konferencji video.
3.2.1.7 Wspólne Centrum Badawcze, Europejska Agencja Kosmiczna i Komisja (DG ds. społeczeństwa informacyjnego) dysponują wystarczającymi możliwościami w celu sprostania potrzebom wyrażonym przez komitet zarządzający planem działań i wspólnotowym mechanizmem, który podlega DG zajmującej się ochroną ludności (DG ds. środowiska naturalnego).
3.2.2 Potrzeba zapewnienia minimalnych środków działania
3.2.2.1 Podczas interwencji zespołów wsparcia:
- zespoły wyposażane są przez Państwa Członkowskie w środki, które zapewnią im wystarczającą niezależność oraz w odpowiednie systemy łączności w terenie;
- koordynacja odbywa się za pośrednictwem koordynatora UE, do którego należą między innymi następujące zadania: koordynowanie różnych zespołów wysyłanych przez Państwa Członkowskie, kontakt z władzami państwa dotkniętego klęską, koordynacja działań z Biurem ONZ ds. Humanitarnych;
- dotychczas UE nie wyposażyła koordynatora w żadne środki. Dysponuje on jedynie sprzętem służącym do łączności.
Unia powinna zaopatrzyć się w odpowiednie środki i sprzęt w celu ułatwienia pracy koordynatora i jego zespołu pomocniczego; środki te powinny obejmować wszystko — od sprzętu służącego do łączności po namioty — co niezbędne jest tak do koordynacji z pozostałymi zespołami i władzami kraju poszkodowanego, jak i do zagwarantowania skuteczności działań koordynatora w nierzadko trudnych warunkach;
- z drugiej strony, to wyposażenie i środki, które powinny być łatwo rozpoznawalne za pomocą symboli UE, będą wskazywać w oczywisty sposób na obecność i zaangażowanie UE na rzecz poszkodowanej ludności.
Na terytorium Unii stanowi to przesłanie solidarności wewnątrzterytorialnej, na zewnątrz zaś wzmacnia pozycję UE na scenie międzynarodowej.
3.2.2.2 Podczas udzielania wsparcia Państwom Członkowskim w wypadku sytuacji kryzysowej:
- w określonych przypadkach Państwa Członkowskie nie są w stanie udzielić koniecznego wsparcia z dwóch powodów: państwa, które dysponują koniecznymi środkami i zespołami potrzebują ich do sprostania przewidzianej lub ogłoszonej sytuacji kryzysowej lub ponieważ wyposażenie to używane jest jedynie w pewnych wyjątkowych przypadkach, które nie uzasadniają jego nabycia;
- pożary lasów są typowym przykładem pierwszego z przypadków, gdyż państwa dysponujące sprzętem powietrznym znajdują się w tej samej sytuacji w tym samym czasie i zazwyczaj wysłanie pomocy do innego kraju jest sprawą delikatną, ze względu na niebezpieczeństwo istniejące na własnym terytorium.
Solidarność między państwami basenu Morza Śródziemnego w UE jest znaczna i w bardzo poważnych przypadkach środki są zazwyczaj przerzucane na czas z jednej strefy do drugiej;
- przykład poważnych powodzi, kiedy to potrzebne są pompy o dużej przepustowości, należy do drugiego z wymienionych przypadków, gdyż pompy te w większości państw UE nie należą zazwyczaj do wyposażenia zespołów interwencyjnych;
- jeśli chodzi o inne sytuacje związane z terroryzmem w nowej postaci, możliwe jest, że niezbędne będą środki i sprzęt do radzenia sobie z pewnymi wypadkami, które, choć wyjątkowe, nie przestają być potencjalnie poważne;
- z tych powodów Unia będzie musiała być w stanie zaopatrzyć się w środki i sprzęt, na zasadzie własności lub kontraktów, które umożliwią jej wsparcie zdolności reagowania Państw Członkowskich.
3.2.3 Centralizacja baz operacyjnych:
3.2.3.1 Obecne struktury mechanizmu opierają się na udostępnianiu na poziomie wspólnotowym niektórych zespołów interwencyjnych, środków i zespołów ds. oceny.
Stanowi to postęp w obliczu próżni, która istniała dotychczasowo, nie oznacza jednakże, iż system ten jest całkowicie zadowalający.
3.2.3.2 Rozległość geograficzna Unii i zróżnicowanie zagrożeń, na które jest narażona, otwierają możliwość rozważenia wewnątrz samego mechanizmu struktur wsparcia na poziomie regionalnym, gdzie rozmieszczono by wstępnie niektóre zespoły i środki, dzięki czemu byłyby one dostępne w krótszym czasie i byłyby lepiej dopasowane do charakterystyki zagrożeń w skali regionalnej wewnątrz UE.
3.2.3.3 Środki te mogłyby być sezonowe (przypadek samolotów do gaszenia pożarów lasów) lub stałe.
3.2.3.4 Inną możliwość usprawnienia stanowiłaby dystrybucja przez kraje sąsiadujące ze sobą znacznej ilości środków, które byłyby do dyspozycji wszystkich państw regionu.
UE mogłaby na przykład sprzyjać nabywaniu środków dzielonych przez kraje o średnich rozmiarach lub kraje stojące w obliczu wspólnego zagrożenia (powodzie w dorzeczu danej rzeki, trzęsienia ziemi itp.).
3.2.4 Utworzenie scentralizowanego organu technicznego działającego 24 godziny na dobę
3.2.4.1 W rzeczywistości MIC, choć jest w gotowości 24 godziny na dobę, nie posiada wystarczających zasobów, zarówno ludzkich, jak i technicznych, jakie posiadają sztaby antykryzysowe w większości Państw Członkowskich.
Komisja powinna zobowiązać się do zmiany tej sytuacji.
3.2.4.2 Obecnie nacisk kładziony przez Komisję ogranicza się do uzyskania określonych środków w zależności od sytuacji kryzysowej, z którą ma się do czynienia.
Należy się zastanowić, czy podejście to jest wystarczająco ambitne.
3.2.4.3 MIC, z definicji, nie jest ośrodkiem decydowania ani koordynacji działań operacyjnych w razie sytuacji kryzysowej — podejście to nie ulega wątpliwości.
Jednak w wypadku pomocy w podejmowaniu określonych decyzji czy wysłania wsparcia, konieczne jest unikanie improwizowania i dysponowanie zdecydowanym planem postępowania, który w dodatku różnić się będzie w zależności od okoliczności danej sytuacji.
Nie podejmuje się takich samych działań na wypadek powodzi, obsunięcia się terenu, wstrząsów sejsmicznych czy wybuchu wulkanu.
Różnią się także środki.
3.2.4.4 Dlatego też konieczne jest, aby MIC, obok dysponowania najsolidniejszymi danymi w razie sytuacji kryzysowej (Komisja przewidziała w tym celu kontakty z wyspecjalizowanymi organami wewnątrz Unii i spoza niej), posiadał też z góry określone plany wsparcia, które, biorąc pod uwagę rodzaj sytuacji kryzysowej, jej powagę, kraj, w którym do niej doszło itp., służyłyby do tego, aby skutecznie i szybko zareagować na wyzwanie.
Bez wątpienia należałoby włączyć w to dostępne moduły istniejące w każdym z krajów.
3.2.4.5 Należałoby się zastanowić, czy MIC, obok przydzielonej mu funkcji monitorowania, mógłby podjąć się zadania koordynowania organów krajowych, organizacji wyspecjalizowanych w pomocy humanitarnej, a zwłaszcza ochotników przychodzących z pomocą w razie jakiejkolwiek klęski.
Koordynacja jest niezbędnym zadaniem, które wykonywać powinny podmioty dysponujące wszelkimi informacjami oraz odpowiednimi środkami.
3.2.5 Szkolenia zespołów interwencyjnych
3.2.5.1 Nie ulega wątpliwości, że wstępnie wybrane przez Państwa Członkowskie zespoły wiedzą, jak się zachować w obliczu sytuacji kryzysowej.
Obecny program szkoleń daje dobre rezultaty, jeśli chodzi o zdolność wspólnego działania.
Należałoby zwiększyć ilość kursów i pomyśleć o przeprowadzaniu ich w innych językach niż angielski, biorąc pod uwagę działania w krajach kulturowo bliskich innym językom, np. francuskiemu czy hiszpańskiemu.
3.2.5.2 Stworzone wstępne plany wsparcia powinny być znane zespołom interwencyjnym, dlatego też należy włączyć je w programy szkoleń.
3.2.5.3 Należy rozważyć możliwość zastosowania nowych technik nauczania na odległość podczas prowadzenia nowych kursów.
4.
Uwagi szczegółowe dotyczące wniosku Komisji
4.1 Omawiany wniosek bez wątpienia stanowi pozytywną inicjatywę, lecz można go ulepszyć, mając na uwadze, że mechanizm jest przede wszystkim instrumentem do użytku wewnątrz Unii i w związku z tym jest obecnie jednym z instrumentów (żeby nie powiedzieć: głównym instrumentem) solidarności międzyregionalnej.
4.2 Dlatego też Unia nie powinna żałować środków w celu zapewnienia jak najszybszej i najskuteczniejszej reakcji w obliczu różnych rodzajów sytuacji kryzysowych.
W tym celu niezbędne są z góry określone sposoby postępowania lub plany wsparcia, które należy przetestować symulując sytuacje zagrożenia i zmodyfikować wraz z nabywaniem doświadczenia podczas ćwiczeń lub w sytuacjach rzeczywistych.
4.3 W ramach planów trzeba dysponować środkami łączności, aktualnymi mapami i odpowiednimi środkami, aby zapewnić zadowalającą koordynację.
Środki te muszą być także własnością Unii.
Europejskie plany interwencji stanowić będą wyznacznik na skalę międzynarodową, który wzmocni wizerunek i wpływ Unii na poziomie międzynarodowym.
4.4 Z drugiej strony, opinia zespołów ds. oceny oraz koordynatorów unijnych powinna zostać uwzględniona w kwestiach odbudowy stref poszkodowanych i na temat ewentualnych późniejszych planów działań.
4.5 EKES uważa, że wszystkie działania podejmowane przez wspólnotowy mechanizm powinny dysponować wystarczającymi funduszami budżetowymi zapewniającymi istnienie zarówno niezbędnego personelu technicznego, jak i własnych środków, które usprawnią interwencję europejską i zwiększą jej widoczność, zwłaszcza w przypadku klęsk poza terytorium UE.
Szczególny nacisk należy tu położyć na dysponowanie środkami transportu umożliwiającymi szybką reakcję, która zminimalizowałaby skutki klęski.
4.6 W wypadku interwencji w państwach trzecich należy rozważyć interwencje w ramach mechanizmu jako integralną część polityki zewnętrznej Unii. Powinno się je traktować z uwagą, na jaką zasługują, jako wyraz bezpośredniej solidarności UE z krajami dotkniętymi klęskami.
5.
Wnioski
5.1 EKES popiera komunikat Komisji Usprawnienie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności, jednakże uważa, że niektóre konkretne aspekty można by ulepszyć. Wskazuje także, że niektóre z uwag są rezultatem oceny dokonanej przez przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, którzy zasiadają w Komitecie.
5.2 Mając na uwadze konieczność obowiązkowego stosowania się do zaproponowanych środków, za punkt wyjścia należy wziąć odpowiedni instrument prawny.
Uważamy, że rozporządzenie [9] jest takim instrumentem, pełniącym funkcję harmonizującą i obligującą we wszystkich Państwach Członkowskich UE.
5.3 Inną kwestią, którą należy podkreślić, są środki budżetowe przeznaczone na wspólnotowy mechanizm, który powinien dysponować funduszami wystarczającymi na pokrycie zwiększonego zatrudnienia oraz zakup środków własnych.
Poza tym, pomimo że w komunikacie nie sprecyzowano pomocy finansowej przyznanej Państwom Członkowskim, w nowym wniosku dotyczącym Funduszu Solidarności [10] należy uwzględnić, i włączyć do niego, wszystkie rodzaje klęsk naturalnych, w tym susze.
5.4 Jeśli chodzi o usprawnienia zaproponowane przez Komitet i przedstawione w niniejszej opinii, należałoby szczególnie podkreślić następujące punkty:
- stworzenie systemu łączności satelitarnej,
- wyposażenie mechanizmu we własne zespoły wsparcia,
- identyfikacja osób i zespołów z UE, zwłaszcza w przypadku działań poza terytorium Wspólnoty,
- regionalizacja baz operacyjnych i koordynacja między nimi,
- szkolenia techniczne zespołów, z uwzględnieniem kwestii językowych.
5.5 EKES, jako przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego, pragnąłby publicznie wyrazić swoje poparcie dla ochotników, którzy pracują w miejscach dotkniętych klęskami, bez wynagrodzenia i często w pełnym wymiarze.
Stanowi to dowód solidarności, lecz także niezbędny wkład w aktywne likwidowanie szkód wyrządzonych zarówno ludziom, jak i dobrom materialnym w strefach dotkniętych klęskami.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustalającego wspólnotową skalę klasyfikacji tusz dorosłego bydła
COM(2005) 402 wersja ostateczna — 2005/0171 CNS
(2006/C 65/10)
Dnia 7 października 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 9 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Frank ALLEN.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 127 głosami za, przy 5 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Celem niniejszego wniosku jest skodyfikowanie rozporządzenia Rady (EWG) nr 1208/81 z dnia 28 kwietnia 1981 r. ustalającego wspólnotową skalę klasyfikacji tusz dorosłego bydła [1].
Nowe rozporządzenie zastąpi włączone do niego akty [2]; niniejszy wniosek całkowicie zachowuje treść kodyfikowanych aktów, zbiera je więc jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet uważa za bardzo przydatne zintegrowanie wszystkich tekstów prawnych w jedno rozporządzenie.
W kontekście Europy obywateli, Komitet, podobnie jak Komisja, przywiązuje ogromną wagę do upraszczania i precyzowania prawa wspólnotowego, tak aby uczynić je bardziej przejrzystym i dostępniejszym dla zwykłych obywateli, dając im tym samym nowe możliwości i szansę wykorzystania szczególnych uprawnień, jakie prawo to im przyznaje.
2.2 Upewniono się, iż taka kompilacja przepisów nie zawiera żadnych zmian treści, służąc jedynie prezentacji prawa wspólnotowego w sposób jasny i przejrzysty.
Komitet wyraża swoje pełne poparcie dla tego celu i w świetle tychże zapewnień z zadowoleniem przyjmuje przedłożony wniosek.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji w sprawie "Restrukturyzacja i zatrudnienie — Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej"
COM(2005) 120 końcowy
(2006/C 65/12)
Dnia 28 kwietnia 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 23 listopada 2005 r. Sprawozdawcą był Gustav ZÖHRER, zaś współsprawozdawcą Daniel SOURY LAVERGNE.
Na 422 sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) stosunkiem głosów 121 do 1, przy 9 głosach wstrzymujących się, Komitet przyjął następującą opinię:
Streszczenie
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje dogłębne, wieloaspektowe podejście Komisji.
W komunikacie zajmuje się ona kwestią ważną zarówno dla przedsiębiorstw, jak i pracowników.
Przekształcenia w przemyśle oraz zdolność zainteresowanych podmiotów do przystosowania się do tych zmian stanowią zasadnicze czynniki utrzymania konkurencyjności.
Powodzenie tego procesu zależy jednak od tego, jak w wymiarze społecznym zarządza się tymi przemianami.
Komitet generalnie zgadza się z dokonaną przez Komisję analizą tego zjawiska, jednak oczekuje jeszcze bardziej pogłębionej analizy.
Restrukturyzacje budzą, przede wszystkim wśród pracowników, obawę przed negatywnymi skutkami.
Jednakże właściwie przeprowadzona restrukturyzacja stwarza także nowe wyzwania i szanse.
Najważniejsze jest, w jaki sposób przedsiębiorstwa radzą sobie z taką sytuacją, jak przeprowadza się kolejne etapy oraz jak poszczególni uczestnicy współpracują ze sobą i razem tworzą atmosferę, w której możliwe jest dostrzeżenie nowych możliwości.
Komitet podziela opinię, że działania podejmowane w odpowiedzi na restrukturyzacje powinny wpisywać się w bardziej ogólne ramy strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia.
Komitet z zadowoleniem odnosi się do koncepcji ściślejszej współpracy w ramach Komisji poprzez stworzenie wewnętrznego zespołu zadaniowego, jak również prowadzenia regularnego dialogu z Parlamentem Europejskim i Radą.
Komitet w zasadzie zgadza się z priorytetami ustalonymi przez Komisję dotyczącymi przeglądu strategii zatrudnienia.
Jednocześnie strategii tej nie można rozpatrywać w oderwaniu od uwarunkowań makroekonomicznych i polityki przemysłowej.
Jeśli chodzi o reformę instrumentów finansowych, to Komitet przychyla się do tego, by w większym stopniu przeznaczać je na antycypowanie restrukturyzacji i zarządzanie nimi.
Z punktu widzenia Komitetu polityka przemysłowa ma przede wszystkim za zadanie pogłębić podejście sektorowe, pozwalające na znalezienie rozwiązań dostosowanych do konkretnych branż.
Udoskonalenie przepisów prawnych dla przedsiębiorstw jest wprawdzie istotnym punktem, jednak wymaga on jeszcze bardziej konkretnego i precyzyjnego opracowania.
Komitet uważa, że inicjatywy dotyczące technologii, a zwłaszcza platformy technologiczne, stanowią jeden z głównych sposobów poprawy sytuacji.
Należy także pamiętać o stworzeniu środowiska sprzyjającego innowacjom.
W odniesieniu zaś do polityki konkurencji, pojawia się pytanie o to, czy obecnie dostępne instrumenty są wystarczające.
W związku z państwowymi dotacjami Komitet podkreśla, że trzeba w większym stopniu zwracać uwagę na ich powiązanie z restrukturyzacjami i przenoszeniem produkcji.
Ponadto Komitet jest zdania, że Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (EMCC) z siedzibą w Dublinie powinno odgrywać znaczącą rolę.
Szczególną uwagę należy skierować na rozwijanie dialogu społecznego.
Komitet podziela stanowisko Komisji, że partnerzy społeczni, dzięki ich znajomości branż, mogą pełnić funkcję 'ostrzegawczą'.
Sektorowy dialog społeczny nie może być jednak narzędziem, po które sięga się dopiero w sytuacjach kryzysowych.
Komitet z zainteresowaniem oczekuje zapowiedzianego komunikatu w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
Komitet zasadniczo wyraża zadowolenie ze stworzenia "Forum Restrukturyzacji".
Jego celem powinno być zaprezentowanie najlepszych praktyk oraz analizą przeszkód na szczeblu lokalnym (przepisy) utrudniających wprowadzanie tych praktyk w życie.
Poza modernizacją i uproszczeniem przepisów, przewidzianymi w lizbońskim programie działania, odnośnie których Komitet wyraził swoje zadowolenie, Komisja zapowiada opracowanie Zielonej księgi w sprawie ewolucji prawa pracy.
Zwłaszcza w kontekście restrukturyzacji wspomniana ewolucja prawa pracy powinna mieć na celu równowagę pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem.
W odniesieniu do promowania mobilności pracowników wewnątrz Unii Europejskiej, jedyna propozycja sformułowana przez Komisję, a mianowicie przedstawienie wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie ulepszenia możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent, jest niewystarczająca.
Należy rozważyć pakiet zachęt na rzecz mobilności, np. w dziedzinie kwalifikacji, rynku pracy, przepisów socjalnych lub podatkowych, w tym zniesienie administracyjnych barier swobodnego przepływu pracowników.
Komitet z nadzieją oczekuje, że partnerzy społeczni w dalszym ciągu i bardziej szczegółowo będą zajmować się kwestiami restrukturyzacji.
Europejskie rady zakładowe odgrywają główną rolę w restrukturyzacjach.
Komitet uważa, że trzeba wziąć pod uwagę przeprowadzenie konsultacji w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej europejskich rad zakładowych, skupiając się na restrukturyzacjach; konsultacje takie powinny jednak objąć szerszy kontekst.
Komitet podziela przekonanie Komisji, że restrukturyzacji nie wolno utożsamiać z regresem społecznym i stratach w substancji gospodarczej.
Oczywiście nie sposób całkowicie uniknąć negatywnych konsekwencji dla pracowników, dlatego działania podejmowane na szczeblu Wspólnoty, oprócz wymienionych przez Komisję postulatów, powinny mieć także na celu zapewnienie pracownikom niezbędnej ochrony w okresach przejściowych.
1.
Wstęp
1.1 Agenda Społeczna, przyjęta 9 lutego 2005 r., w tym samym czasie co komunikat w sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju [1], przewiduje, że Komisja opracuje strategię zarządzania procesami restrukturyzacji, opartą na lepszej interakcji odnośnych polityk europejskich, większym zaangażowaniu partnerów społecznych, wyższym poziomie synergii pomiędzy prowadzonymi politykami a wspierającymi instrumentami finansowymi, jak również na dostosowaniu ram legislacyjnych i umownych.
1.2 W komunikacie "Restrukturyzacje i zatrudnienie" [2], przedłożonym 31 marca 2005 r., Komisja przedstawia kroki, jakie UE powinna podjąć lub zintensyfikować, aby zmobilizować posiadany potencjał. Przyjmuje ona zarówno perspektywę horyzontalną, jak i sektorową oraz proponuje szereg środków w różnych obszarach działań wspólnotowych.
1.3 Komunikat Komisji jest adresowany do szerokiego grona odbiorców, zatem jego tekst zawiera uwagi ogólne, zwłaszcza na temat restrukturyzacji, będącej wyzwaniem dla przedsiębiorstw, które muszą się przystosować.
2.
Streszczenie dokumentu Komisji
2.1 Komisja jest przekonana, że restrukturyzacje nie muszą być synonimem regresu społecznego ani utraty tkanki gospodarczej.
Przeciwnie, mogą one przyczyniać się do osiągania postępów gospodarczych i społecznych, pod warunkiem jednak, że będą one odpowiednio antycypowane, że przedsiębiorstwa będą w stanie skutecznie i szybko je przeprowadzać oraz że towarzyszyć im będą odpowiednie działania władz publicznych.
2.2 Z restrukturyzacjami przedsiębiorstw często wiążą się koszty, które mogą być bardzo wysokie nie tylko dla dotkniętych zmianami pracowników, ale również dla gospodarki lokalnej lub regionalnej.
Utrzymanie spójności społecznej, charakterystycznej dla europejskiego modelu społecznego, wymaga działań towarzyszących, mających na celu minimalizację kosztów społecznych, jak również pomoc w poszukiwaniach alternatywnych źródeł zatrudnienia i dochodów.
2.3 Odpowiedzi wypracowane na szczeblu wspólnotowym muszą więc uwzględniać cztery następujące wymogi:
- Wymóg spójności pomiędzy wszystkimi wdrażanymi politykami, tak aby wzrost gospodarczy i związane z nim restrukturyzacje nie niszczyły potencjału kapitału ludzkiego.
- Wymóg długoterminowej perspektywy, w którą powinny wpisywać się poszczególne polityki wspólnotowe.
Podmioty gospodarcze i społeczne potrzebują przewidywalnych ram, by móc podejmować stosowne działania;
- Wymóg udziału wszystkich zainteresowanych podmiotów, w pierwszej kolejności partnerów społecznych;
- Wymóg uwzględnienia wymiaru terytorialnego, ponieważ antycypacja zmian jest najskuteczniejsza na poziomie lokalnym.
Z tego punktu widzenia, polityka regionalna i polityka spójności Unii Europejskiej powinny pełnić rolę katalizatora.
2.4 Komunikat wymienia działania, które należy podjąć lub wzmocnić w oparciu o różne środki unijne, zarówno w wymiarze horyzontalnym, jak i sektorowym.
Podczas realizacji tych działań niezbędne jest maksymalne ograniczenie obciążeń nakładanych na przedsiębiorstwa, przy jednoczesnym ulepszeniu antycypacji i zarządzania procesem restrukturyzacji.
2.5 Konkretnie w 1. załączniku do komunikatu zaproponowano 12 środków, spośród których można wymienić:
- rewizję europejskiej strategii zatrudnienia,
- zreformowanie instrumentów finansowych oraz utworzenie funduszu dostosowania do wzrostu,
- utworzenie "Forum Restrukturyzacyjnego",
- wzmocniony monitoring sektorów najbardziej narażonych w krótkim horyzoncie czasowym na restrukturyzacje.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet wyraża zadowolenie, że Komisja wybrała podejście globalne i horyzontalne.
W komunikacie zajmuje się ona kwestią ważną zarówno dla przedsiębiorstw, jak i pracowników.
Komitet wypowiadał się już na ten temat w kilku swoich opiniach.
Przekształcenia w przemyśle oraz zdolność zainteresowanych podmiotów do przystosowania się do tych zmian stanowią zasadnicze czynniki utrzymania konkurencyjności.
Powodzenie tego procesu zależy jednak od tego, jak w wymiarze społecznym zarządza się tymi przemianami.
3.2 Kiedy w komunikacie Komisja mówi o restrukturyzacji, naturalnie nasuwa się pytanie o to, jak to pojęcie zdefiniować.
W kilku poprzednich opiniach EKES stosował rozróżnienie pomiędzy "przemianami w przemyśle", które stanowią ciągły proces rozwoju danego przedsiębiorstwa lub branży, a "restrukturyzacją", która jest szczególną formą przemian w przemyśle i w zasadzie nagłym dostosowaniem się (często wymuszonym) przedsiębiorstwa do wymogów narzuconych przez uwarunkowania gospodarcze celem odzyskania konkurencyjności.
3.2.1 Nawet jeżeli Komisja nie dokonuje takiego rozróżnienia pomiędzy tymi dwoma określeniami, co ułatwiłoby zrozumienie tekstu, Komitet zaleca przyjęcie bardziej zróżnicowanego podejścia.
Powodzenie przemian w przemyśle zależy niewątpliwie od zdolności antycypowania zmian i przyjęcia wobec nich postawy proaktywnej; niemniej w kontekście globalizacji restrukturyzacje stanowią coraz większe wyzwanie, o coraz bardziej złożonych aspektach.
Obie te kwestie wymagają innego podejścia i różnych środków.
3.2.2 Zachęcanie do przeprowadzania zmian nie może stanowić celu samego w sobie.
Jasno określona, długookresowa i nastawiona na przyszłość polityka przemysłowa może w taki sposób pozytywnie wpływać na przebieg tych zmian, że dzięki nim powstają nowe możliwości.
Biorąc to pod uwagę, Komitet zamierza dokonać analizy nowego komunikatu Komisji, zatytułowanego "Nowa polityka przemysłowa..." (COM 2005 ...).
3.3 Komitet generalnie zgadza się z analizą tego zjawiska, przeprowadzoną przez Komisję.
Komisja wymienia cztery zasadnicze przyczyny restrukturyzacji:
- rozwój europejskiego rynku wewnętrznego i otwarcie się gospodarek narodowych na handel międzynarodowy,
- innowacje technologiczne,
- rozwój uwarunkowań regulacyjnych,
- zmiany popytu konsumentów.
3.3.1 Tym samym Komisja ogranicza swoją analizę do powszechnie znanych ogólnych czynników.
Decydująca jest także kwestia, czy restrukturyzacje są planowane długoterminowo, aby wyjść naprzeciw pewnym zmianom, czy też są one jedynie pospieszną reakcją na presję z zewnątrz lub błędy w zarządzaniu.
Jednym z przykładów jest rozwój relacji potencjału rynku do mocy produkcyjnych — gdy się ten wskaźnik lekceważy, powstaje nadmiar mocy produkcyjnych, prowadzących prędzej, czy później do restrukturyzacji.
Komitet oczekiwałby pogłębionej analizy, gdyż każda z tych sytuacji implikuje inne podejście i rozwiązania.
3.3.2 Restrukturyzacje budzą, przede wszystkim wśród pracowników, obawę przed negatywnymi skutkami.
Jednakże właściwie przeprowadzona restrukturyzacja stwarza także nowe wyzwania i szanse.
Można wymienić wiele przykładów udanych i mniej udanych restrukturyzacji.
Najważniejsze jest, w jaki sposób przedsiębiorstwa radzą sobie z taką sytuacją, jak przeprowadza się kolejne etapy oraz jak poszczególni uczestnicy współpracują ze sobą i razem tworzą atmosferę, w której możliwe jest dostrzeżenie nowych możliwości.
3.4 W komunikacie nie ma wielu propozycji konkretnych środków; niektóre są jedynie zapowiedziane.
Komitet jest świadomy faktu, że w obecnym stanie rzeczy Komisja nie może posunąć się dalej.
Uważa jednak, że komunikat jest dobrą podstawą dla opracowania polityki wspólnotowej dotyczącej tej problematyki, polityki wymagającej koordynacji odpowiednich dyrekcji generalnych i Państw Członkowskich.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Komitet podziela opinię, że działania podejmowane w odpowiedzi na restrukturyzacje powinny wpisywać się w bardziej ogólne ramy strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia.
Zarządzanie zmianami może znacznie przyczynić się do realizacji celów strategii lizbońskiej.
4.1.1 W tym względzie UE powinna zastanowić się nad tym, jaki wkład może ona wnieść poza środkami zastosowanymi na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym.
Może ona odgrywać zasadniczą rolę, wpływając na szybszy przebieg dyskusji w Państwach Członkowskich oraz przyczyniając się do zwiększenia świadomości w tej kwestii.
Może ona również zastosować wszelkie dostępne instrumenty, aby antycypować zmiany i towarzyszyć przekształceniom.
4.2 Mobilizacja wspólnotowych środków horyzontalnych
4.2.1 Komitet z zadowoleniem odnosi się do koncepcji ściślejszej współpracy w ramach Komisji poprzez stworzenie wewnętrznego zespołu zadaniowego, jak również prowadzenia regularnego dialogu z Parlamentem Europejskim i Radą.
Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych dyrekcji generalnych może przyczynić się do powstania synergii pomiędzy różnymi obszarami działania, których wspólnym celem jest antycypowanie i zarządzanie zmianami.
Uważa jednak, że należy zagwarantować, by zespół zadaniowy koncentrował się na swojej roli koordynacyjnej, oraz by Komisja zachowała swoje wyraźne kompetencje w dziedzinie prawodawstwa i implementacji środków wspólnotowych.
4.2.2 Komitet w zasadzie zgadza się z priorytetami ustalonymi przez Komisję dotyczącymi przeglądu strategii zatrudnienia.
W tym względzie przedmiotem szczególnej uwagi powinno być kształcenie, uczenie się przez całe życie oraz jakość organizacji pracy, w tym i dobre zarządzanie zasobami ludzkimi.
Strategii zatrudnienia nie można oddzielać od kontekstu makroekonomicznego oraz polityki przemysłowej.
Koordynacja polityki gospodarczej i polityki przemysłowej powinna umożliwić lepsze zarządzanie zmianami.
Stabilne, przewidywalne i skoordynowane uwarunkowania makroekonomiczne w Europie są istotną podstawą dla owocnego zarządzania procesem restrukturyzacyjnym.
Lokalne uwarunkowania, w których dokonują się restrukturyzacje, determinują je i dlatego muszą być zintegrowane w całościowej polityce.
4.2.3 W odniesieniu do przeglądu instrumentów finansowych, Komitet zgadza się, że powinny być one bardziej ukierunkowane na antycypację i zarządzanie restrukturyzacją, jednocześnie podkreślając, że należy zachować ogólne cele istniejących funduszy.
4.2.4 Instrumenty finansowe proponowane przez Komisję pod nazwą "wspólnotowa zdolność interwencyjna na wypadek sytuacji kryzysowych" zostały początkowo przyjęte przez Radę ze sceptycyzmem.
Komitet jest jednak zdania, że nie należy rezygnować z debaty merytorycznej na temat możliwości interwencji finansowej celem ułatwienia przekształceń na wypadek nieprzewidzianych wydarzeń, mających silne reperkusje na szczeblu lokalnym lub w wymiarze sektorowym i społecznym.
Komitet popiera zatem wysiłki Komisji zmierzające do stworzenia takich instrumentów.
4.2.5 Komitet wypowiedział się na temat polityki przemysłowej w swojej opinii uchwalonej w grudniu 2004 r [3].
Komitet uważa, że teraz ważne jest przede wszystkim pogłębienie podejścia sektorowego, co pozwoli na znalezienie rozwiązań dostosowanych do poszczególnych branż.
Nie należy przy tym ograniczać się do sektorów gospodarki dotkniętych kryzysem, ale trzeba również dokonać analiz w jak największej liczbie branż znaczących dla Europy, aby zawczasu stawić czoła zmianom i zarządzać nimi w sposób proaktywny.
Decydującą rolę powinien przy tym odgrywać dialog społeczny.
Podstawową kwestią jest poprawa przepisów dotyczących przedsiębiorstw, jednakże kwestia ta powinna zostać dokładniej zbadana i doprecyzowana.
Chodzi o to, by wprowadzić uproszczenia dla przedsiębiorstw, ale nie kosztem norm socjalnych i środowiskowych.
4.2.6 Komitet uważa, że inicjatywy dotyczące technologii, a zwłaszcza platformy technologiczne, stanowią jeden z głównych sposobów poprawy sytuacji.
Innowacyjne rozwiązania technologiczne są sposobem na przezwyciężenie pozornie utrwalonych już tradycją modeli, szczególnie w odniesieniu do energetyki, emisji zanieczyszczeń, recyklingu produktów.
Tym samym takie innowacje mogłyby umożliwić przeprowadzenie zmian technologicznych, przywracając konkurencyjność danym branżom przemysłowym.
4.2.6.1 W tym względzie należy zapewnić stworzenie otoczenia sprzyjającego innowacjom.
Zachęty podatkowe oraz ochrona własności intelektualnej są tutaj podstawowymi warunkami.
Ale także w kwestii zarządzania procesem restrukturyzacji należy starać się uwzględnić konieczność dokonania innowacji organizacyjnej i socjalnej.
4.2.7 W odniesieniu zaś do polityki konkurencji, pojawia się pytanie o to, czy obecnie dostępne instrumenty są wystarczające.
Coraz więcej jest czynników wpływających na konkurencyjność, które odgrywają pierwszoplanową rolę, a którymi nie zajmuje się polityka konkurencji; dzieje się tak choćby w przypadku opodatkowania przedsiębiorstw.
Co się tyczy pomocy publicznej państwa, daleko nam jeszcze do reformy, która skierowałaby tę pomoc do tych dziedzin, które najbardziej przyczyniają się do wzrostu i zatrudnienia.
W związku z tym Komitet podkreśla, że należy zwracać większą uwagę na powiązanie pomocy publicznej z restrukturyzacją i delokalizacją produkcji.
Ponadto zasady udzielania pomocy publicznej nie mogą być dyskryminujące i powinny sprzyjać spójności społecznej.
Dlatego Komitet podkreśla, że należy zwracać pilniejszą uwagę na praktyki poza Unią Europejską.
4.2.8 Komitet już wyraził swoje stanowisko na temat polityki zewnętrznej w kilku swoich opiniach.
4.2.9 Komitet podziela pogląd, że Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (EMCC) z siedzibą w Dublinie powinno odgrywać ważną rolę w opracowywaniu koniecznych narządzi analizy i monitorowania procesu restrukturyzacji.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle powinna w dalszym ciągu pogłębiać swą współpracę z Centrum Monitorowania Zmian.
4.3 Wzmocnienie partnerstwa na rzecz zmian
4.3.1 Szczególną uwagę należy skierować na rozwijanie dialogu społecznego.
Komitet podziela stanowisko Komisji, że partnerzy społeczni, dzięki ich znajomości branż, mogą pełnić funkcję 'ostrzegawczą'.
Instrument ten powinien sprawdzać się zawsze wtedy, kiedy partnerzy społeczni uważają, że trzeba działać, a nie tylko w sytuacjach kryzysowych, gdy "rozwój wydarzeń budzi już ich niepokój".
Umożliwiłoby to większą zbieżność z wymogami antycypacji i towarzyszenia procesowi restrukturyzacji.
4.3.2 Komitet z zainteresowaniem oczekuje również zapowiedzianego komunikatu w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, który powinien w szczególności dotyczyć pozytywnych inicjatyw podejmowanych przez restrukturyzujące się przedsiębiorstwa w uzgodnieniu z innymi zainteresowanymi stronami.
Poza dalszym tworzeniem podstaw prawnych należy także upowszechniać i wspierać dobre praktyki w zakresie zarządzania zmianami.
Komitet zwraca w szczególności uwagę na fakt, że w tych procesach należy uwzględnić również podmioty pośrednio dotknięte restrukturyzacją zachodzącą w innych przedsiębiorstwach (np. dostawcy, usługodawcy, itd.).
Komitet już wypowiadał się na temat odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw w jednej ze swoich poprzednich opinii.
4.3.3 Komitet zasadniczo wyraża zadowolenie ze stworzenia "Forum Restrukturyzacji".
Jego celem powinno być zaprezentowanie najlepszych praktyk oraz analiza przeszkód na szczeblu lokalnym (przepisy) utrudniających wprowadzanie tych praktyk w życie.
Nie czas jeszcze na ocenę wyników.
Komitet jednak, dzieląc się swą wiedzą i doświadczeniem, chętnie wniesie swój wkład w prace forum, aby stanowiło ono dodatkową wartość dla polityki europejskiej.
Zasadniczym warunkiem są takie działania, które nie tworzą większej biurokracji i koncentrują się na kwestiach dotąd zaniedbywanych.
Zainteresowane organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą mieć możliwość uczestniczenia w tych pracach.
4.4 Dostosowanie ram regulacyjnych i umownych
4.4.1 Poza modernizacją i uproszczeniem przepisów, przewidzianymi w lizbońskim programie działania, odnośnie których Komitet wyraził swoje zadowolenie, Komisja zapowiada opracowanie Zielonej księgi w sprawie ewolucji prawa pracy.
Zwłaszcza w kontekście restrukturyzacji wspomniana ewolucja prawa pracy powinna mieć na celu równowagę pomiędzy elastycznością a bezpieczeństwem.
4.4.2 W odniesieniu do promowania mobilności pracowników wewnątrz Unii Europejskiej, jedyna propozycja sformułowana przez Komisję, a mianowicie przedstawienie wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie ulepszenia możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent, jest niewystarczająca.
Mobilność pracowników w kontekście restrukturyzacji jest tematem zdecydowanie bardziej złożonym.
Mobilność transgraniczna jest jedynie niewielkim jego aspektem.
Pracownicy powinni umieć dostosować się do nowych warunków wynikających z restrukturyzacji.
Może to nawet oznaczać konieczność zawodowego przeorientowania się lub szukania nowej pracy.
Dlatego trzeba zbadać, jakie działania powinny być podjęte na szczeblu wspólnotowym, krajowym lub regionalnym, aby pracownikom to przejście ułatwić.
Należy rozważyć pakiet zachęt na rzecz mobilności, np. w dziedzinie kwalifikacji, rynku pracy, przepisów socjalnych lub podatkowych, w tym zniesienie administracyjnych barier swobodnego przepływu pracowników.
4.5 Drugi etap konsultacji europejskich partnerów społecznych w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw i europejskich rad zakładowych
4.5.1 W komunikacie adresowanym do szerokiego grona odbiorców, Komisja po raz pierwszy podejmuje konsultacje z partnerami społecznymi w sprawie dwóch różnych kwestii.
Decyzja ta jest dość kontrowersyjna i należy sprawdzić, czy została zachowana odpowiednia procedura.
4.5.2 Niezależnie od tych zagadnień formalnych, Komitet również przychylnie odnosi się do koncepcji umożliwienia partnerom społecznym realizacji i konkretyzacji swoich prac w zakresie restrukturyzacji.
4.5.3 Europejskie rady zakładowe odgrywają główną rolę w restrukturyzacjach.
Komitet uważa, że trzeba wziąć pod uwagę przeprowadzenie konsultacji w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej europejskich rad zakładowych, skupiając się na restrukturyzacjach; konsultacje takie powinny jednak objąć szerszy kontekst.
Wszak w rzeczywistości prawo do informacji i konsultacji pracowników, zapewnione w dyrektywie dotyczącej europejskich rad zakładowych, nie ogranicza się jedynie do restrukturyzacji.
4.6 Wnioski Komisji
4.6.1 Komitet podziela przekonanie Komisji, że restrukturyzacji nie wolno utożsamiać z regresem społecznym i stratami w substancji gospodarczej.
Restrukturyzacje mogą w znacznym stopniu przyczynić się do postępu gospodarczego i społecznego.
Jednak jak słusznie zauważyła Komisja, decydujące znaczenie mają warunki, w jakich dana restrukturyzacja się dokonuje.
4.6.2 Mimo to nie sposób całkowicie uniknąć negatywnych konsekwencji dla pracowników, dlatego działania podejmowane na szczeblu Wspólnoty, oprócz wymienionych przez Komisję postulatów, powinny mieć także na celu zapewnienie pracownikom niezbędnej ochrony w okresach przejściowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy "Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami" na okres 2007-2013 — Program ogólny "Bezpieczeństwo i ochrona wolności"
COM (2005) 124 końcowy -2005/0034 (CNS)
(2006/C 65/13)
Dnia 25 lipca 2005 r., Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 14 listopada 2005 roku.
Sprawozdawcą był Miguel CABRA de LUNA.
Na 442. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dn. 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 126 głosami za, przy 10 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Komisja przedstawia Radzie oraz Parlamentowi Europejskiemu wniosek dotyczący decyzji Rady ustanawiającej program ramowy Bezpieczeństwo i ochrona wolności, składający się z dwóch instrumentów na lata 2007-2013: programu ramowego "Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami" oraz "Zapobieganie i zwalczanie przestępczości". Obydwa programy ramowe stanowią odpowiedź na zamiar Komisji wspierania rozwoju przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w ramach perspektyw finansowych na lata 2007-2013.
Poszerzają jednocześnie definicję o dział dotyczący "Obywatelstwa, wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości" i tym samym konsekwentnie rozciągają tradycyjne rozumienie kwestii związanych z polityką wewnętrzną i sprawiedliwości na szerszy kontekst obejmujący obywatelstwo (zgodnie z ostatnim podejściem ONZ w sprawie Bezpieczeństwa ludzkiego i Szerszego rozumienia bezpieczeństwa [1]).
To innowacyjne podejście ma kluczowe znaczenie i stanowi istotny krok naprzód w kierunku stworzenia pojęcia bezpieczeństwa podzielanego przez wszystkie podmioty w społeczeństwie.
Wartość dodana tego programu ramowego opiera się na jego wymiarze europejskim, co pozwala mu na tworzenie synergii między europejskim a krajowym obszarem działania.
1.2 Komisja stwierdza, że w ramach przestrzeni europejskiej elementy obywatelstwa, wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości powinny rozwijać się równolegle i z jednakową intensywnością, zachowując równowagę pomiędzy zasadami demokracji, poszanowaniem praw człowieka, podstawowymi wolnościami a państwem prawa.
Unia Europejska zwiększa stopniowo działania w tej dziedzinie; począwszy od planu działania z Wiednia [2], Unia, podążając za wytycznymi Rady Europejskiej z Tampere z 1999 r., formułuje odpowiedzi o znaczeniu legislacyjnym, a także programy wsparcia finansowego.
Poza tym, cytowane wytyczne działania objaśnione są w Traktacie o Unii Europejskiej oraz w Programie haskim, przyjętym przez Radę Europejską w listopadzie 2004 roku.
Europejska polityka bezpieczeństwa i obrony oraz plan działania UE na rzecz zwalczania terroryzmu także wskazują na kierunek walki z terroryzmem na terytorium UE.
1.3 W kontekście zaproponowanych i przyjętych przez UE polityk, z punktu widzenia zachowania i zagwarantowania wolności, konieczne jest większe zaangażowanie Parlamentu Europejskiego oraz Trybunału Sprawiedliwości we wszystkich tych obszarach.
1.4 Jednakże UE skupiała się dotychczas w ramach rozwoju przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na działaniach prawodawczych, przy stosunkowo niewielkim poziomie finansowania.
Dlatego też obecnie wysiłki Unii powinny koncentrować się na aspektach operacyjnych, zwłaszcza w kontekście walki z terroryzmem, który stanowi przejaw wyjątkowo podstępnej przestępczości i wymaga pilnego podjęcia działań [3].
1.5 Terroryzm, jako wyraz przestępczości, stanowi jedno z największych zagrożeń, przed którymi stoi obecnie społeczeństwo.
Program ramowy opiera się na założeniu, iż działania przestępcze zagrażają wolnościom i prawom jednostek, społeczeństwom demokratycznym oraz państwu prawa, gdyż wolność możliwa jest jedynie w ramach bezpieczeństwa i gwarancji prawnych.
Organy publiczne oraz społeczeństwo obywatelskie muszą nabyć umiejętność nadążania za coraz większym wyrafinowaniem metod stosowanych przez terrorystów oraz przestępców, którzy działają w sposób zorganizowany i na szczeblu ponadnarodowym. W rezultacie możliwe będzie współfinansowanie projektów dwustronnych oraz krajowych w celu stymulowania innowacji i przeniesienia powstałych doświadczeń na szczebel ponadnarodowy lub wspólnotowy.
1.6 Przestępczość zorganizowana stanowi poważną groźbę w Unii Europejskiej.
Według Europolu, połowa grup zajmujących się przestępczością zorganizowaną w UE składa się z obywateli Państw Członkowskich. Wielu z nich ma powiązania z państwami trzecimi, w których mają miejsce różnorodne przestępstwa, na przykład handel narkotykami, nielegalna imigracja oraz handel ludźmi, przestępstwa finansowe, przemyt oraz wielorakie rodzaje przestępstw przeciwko mieniu.
1.7 Walka z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną nie powinna kwestionować osobistych wolności i państwa prawa, a wręcz przeciwnie — powinna zachowywać obie wartości.
Konstytucja demokratyczna, ewolucja pojęcia osobistych wolności oraz domniemanie niewinności nie mogą ani stracić na ważności, ani być poddawane w wątpliwość przez polityki zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.
1.8 Fakt, że wzrasta współpraca ponadgraniczna między tymi grupami jest powodem do niepokoju, nie tylko dlatego, że stwarza im to większe możliwości popełnienia przestępstwa, lecz także ponieważ utrudnia działania jednostek policyjnych i sądowych.
Nie da się walczyć z międzynarodową przestępczością, jeśli jednostki policyjne nie są w stanie działać poza granicami swoich państw.
Przestępczość zorganizowana wykorzystuje tę słabość, osiedlając się w jednym Państwie Członkowskim, a działając w innych.
Wolność przepływu dóbr, osób, kapitału oraz usług miała wiele pozytywnych aspektów, lecz przestępczość zorganizowana potrafiła obrócić na własną korzyść oferowane wolności oraz luki w przestrzeni prawnej niedostosowanej do powstrzymania jej działań.
1.9 Obecnie, według Europolu, na terytorium Unii działa około 3000 grup przestępczości zorganizowanej, w których znajduje się około 30.000 osób.
Wielkości te oparte są na danych dostarczonych przez Państwa Członkowskie i służą jedynie do zilustrowania problemu, gdyż w rzeczywistości liczby te są znacznie większe.
Wielkość, struktura, organizacja oraz inne cechy przestępczości zorganizowanej różnią się zarówno wewnątrz Państw Członkowskich, jak i między nimi.
Grupy te zajmują się w Unii wszelkiego rodzaju działalnością przestępczą, zwłaszcza handlem narkotykami, nielegalną imigracją, handlem ludźmi, przemytem, kradzieżą dzieł sztuki w muzeach i kościołach, oszustwami oraz przestępstwami finansowymi.
1.10 EKES wypowiedział się wcześniej w tej kwestii w opinii [4] w sprawie: "Dokument roboczy Komisji — związek między zachowaniem bezpieczeństwa wewnętrznego a spełnieniem zobowiązań oraz instrumenty międzynarodowe w zakresie ochrony" [5].
Należy wskazać przy tym na następujące wnioski końcowe cytowanej opinii:
a) Komitet w pełni popiera zorganizowane działania podejmowane przeciwko terroryzmowi na szczeblu wspólnotowym oraz otwartą metodę koordynacji zalecaną przez Komisję; wzywa jednakże do zachowania ostrożności i głębokiej refleksji w stosunku do metod zapobiegania i karania terroryzmu. Nie należy przy tym zapomnieć o prawdziwych i uzasadnionych uczuciach wywołanych przez straszne ataki z 11 września 2001 r. w Stanach Zjednoczonych oraz pozostałe zbrodnie terrorystyczne popełnione w różnych krajach europejskich i państwach trzecich.
b) Komitet podkreśla nadrzędność przestrzegania praw człowieka oraz międzynarodowych instrumentów ochrony, jest jednak świadomy, że należałoby usprawnić wspólną politykę bezpieczeństwa wewnętrznego i zwalczania terroryzmu, bez narażania tych zasad oraz etyki politycznej i humanistycznej. Jednocześnie należy zagwarantować rzeczywistą ochronę osób i dóbr.
W tym celu konieczne jest znalezienie równowagi pomiędzy różnorodnymi wymaganiami stwarzanymi przez kwestię ochrony wielorakich praw i wolności.
2.
Streszczenie wniosku Komisji
W celu lepszego zarządzania problemami bezpieczeństwa dotykającymi obywateli UE, przy zagwarantowaniu ich praw i wolności, należy:
1) promować i rozwijać koordynację, współpracę i wzajemne zrozumienie między jednostkami policyjnymi, władzami państwowymi oraz pozostałymi właściwymi podmiotami;
2) pobudzać, promować i rozwijać metody oraz narzędzia horyzontalne służące stworzeniu strategicznych działań w zakresie zwalczania terroryzmu oraz przestępczości, na przykład partnerstw publiczno-prywatnych, kodeksów postępowania oraz dobrych praktyk, statystyk porównawczych czy technik kryminologicznych;
3) przeprowadzać wymianę informacji, know-how i standardów w zakresie ochrony krytycznej infrastruktury oraz zarządzania skutkami terroryzmu i przestępczości, zarówno na szczeblu ochrony cywilnej, jak i w zakresie ochrony ofiar terroryzmu oraz ochrony świadków.
2.1 Rodzaje zaproponowanych działań
- projekty o znaczeniu europejskim zainicjowane i zarządzane przez Komisję, mechanizmy współpracy i sieci, między innymi działania analityczne, takie jak badania i działania mające na celu opracowanie rozwiązań związanych z konkretnymi politykami, kształceniem i wymianą personelu;
- projekty transnarodowe zainicjowane i zarządzane przez co najmniej dwa Państwa Członkowskie (lub jedno Państwo Członkowskie i jeden kraj kandydujący);
- projekty krajowe rozwinięte wraz z Państwami Członkowskimi;
- dotacje dla organizacji pozarządowych realizujących zadania o znaczeniu europejskim.
2.2 W szczególności wsparte zostaną:
- działania dotyczące współpracy operacyjnej oraz koordynacji (wzmocnienie networking — połączeń oraz związków, wzajemnego zaufania i zrozumienia, wymiany i rozpowszechniania informacji, doświadczenia i najlepszych praktyk);
- działania analityczne o charakterze monitorowania i oceny;
- rozwój i przekazywanie technologii oraz metodologii;
- kształcenie, wymiana personelu oraz ekspertów;
- działania rozpowszechniające oraz uświadamiające.
2.3 Poszanowanie zasad pomocniczości oraz proporcjonalności
W odniesieniu do zasady pomocniczości, program ramowy nie zamierza interweniować w obszarach objętych programami zarządzanymi przez władze krajowe każdego z Państw Członkowskich. Koncentruje się on na dziedzinach, w których stworzyć można wartość dodaną na szczeblu europejskim i w ten sposób uzupełnia programy krajowe oraz zwiększa synergię działań dwu- lub wielostronnych.
W odniesieniu zaś do zasady proporcjonalności, działania definiowane są w sposób jak najbardziej ogólny, przy jednoczesnym maksymalnym uproszczeniu wymagań administracyjnych i finansowych, które zostaną zastosowane przy ich wdrażaniu.
2.4 Uproszczenie i racjonalizacja
Dąży się do uproszczenia formy prawnej oraz zarządzania zaproponowanymi instrumentami, prowadząc w ten sposób do racjonalizacji finansowania, zwiększając przejrzystość oraz elastyczność w przyznawaniu zadań.
Potencjalni beneficjenci będą mogli składać prośby w systemie standardowym.
2.5 Kwota budżetowa
Propozycja programu ramowego sięga całkowitej kwoty 735 milionów euro, z czego 137,4 milionów zostanie przeznaczonych na instrument "Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami", a 597,6 milionów euro na instrument "Zapobieganie i zwalczanie przestępczości".
2.6 Rodzaje interwencji oraz metody wdrażania
- dotacje po ogłoszeniu zaproszenia do składania wniosków,
- kontrakty na zamówienia publiczne świadczenia usług.
3.
Obserwacje ogólne — wymiar przestępczości i terroryzmu jako zagrożeń dobrobytu obywateli UE
3.1 Według Europolu, organizacje przestępczości zorganizowanej wykorzystują niestabilność polityczną i gospodarczą w państwach nie należących do UE w celu ułatwienia sobie prowadzenia nielegalnej działalności, zwłaszcza w krajach pochodzenia i krajach tranzytowych.
Korupcja lub obietnica lepszej przyszłości mogą przyciągnąć ludzi do świata przestępczego, w którym będą aktywnymi lub pasywnymi uczestnikami.
Ten wzrost przestępczości utrwala niektóre ze strukturalnych niedociągnięć ułatwiających działalność przestępczą w fazie początkowej, na przykład poprzez opóźnienia we wdrażaniu reform demokratycznych czy gospodarczych.
3.2 Terroryzm ze swej strony stanowi bezpośredni zamach na godność ludzką i najbardziej podstawowe zasady prawa międzynarodowego oraz zagrożenie dla wszystkich państw i społeczności i, będąc w stanie pojawić się w każdym momencie w jakimkolwiek miejscu, uderza bezpośrednio w podstawowe wartości społeczności wchodzących w skład UE oraz innych organizacji międzynarodowych [6]: państwo prawa, bezpieczeństwo obywateli, szacunek i tolerancję.
Zbrodnie terroryzmu są zbrodniami przeciwko ludzkości, demokracji i prawom człowieka. Stwarzają nienawiść i strach oraz podsycają podziały religijne, ideologiczne i etniczne.
3.3 Fenomen ten od dziesięcioleci nęka obywateli na całym świecie. Miasta wszystkich kontynentów stanowią geograficzne punkty dotknięte przez terrorystyczne ataki o różnej skali, które mają jeden i ten sam cel: świadome zabicie lub skrzywdzenie w największym możliwym stopniu ludzi, zniszczenie infrastruktury i dóbr, zrujnowanie przedsiębiorstw i gospodarki, aby zastraszyć społeczeństwo lub grupę osób oraz wywrzeć wpływ na rządy czy organizacje międzynarodowe.
3.4 Upadek World Trade Center w Nowym Jorku we wrześniu 2001 r. był punktem kulminacyjnym nowego typu terroryzmu światowego, który narodził się wraz z wcześniejszą próbą wysadzenia obu wież w 1993 roku.
Terroryzm, przed którym obecnie stoimy, jest bezprecedensowy, jeśli chodzi o zasięg czy możliwość doprowadzenia do poważnego konfliktu [7] oraz w swoim postanowieniu użycia przeciwko ludności cywilnej wszelkich metod ataku na olbrzymią skalę.
Lotnictwo cywilne, podstawowa infrastruktura oraz systemy komputerowe, które zarządzają większością procesów nadających naszemu życiu normalności i nowoczesności, stanowią cele podatne na działania grup terrorystycznych. Grupy te kierują się absolutnym postanowieniem wyrządzenia jak największych szkód w naszych społeczeństwach, uderzając w najbardziej bezbronnych: ludność.
3.5 Europa przeżyła poważne ataki terrorystyczne, włącznie z ostatnim przejawem kampanii globalnego terroru w Londynie, 21 lipca 2005 roku.
Możliwość wystąpienia nowych ataków jest realna i stale obecna, dlatego też musimy być na nie przygotowani — po pierwsze, aby im zapobiec; po drugie, aby poradzić sobie z konsekwencjami ataków, których nie jesteśmy w stanie uniknąć, we wszystkich ich aspektach.
Przyzwyczajamy się do zamachów bombowych, które powodują chaos i zostawiają dziesiątki lub setki ofiar. Jednakże grupy terrorystyczne odpowiedzialne za te ataki mają wolę, cierpliwość oraz środki niezbędne do przeprowadzenia działań na olbrzymią skalę, jak na przykład zniszczenie samolotu pasażerskiego czy wypuszczenie substancji chemicznych, biologicznych lub radiologicznych na gęsto zaludnionych obszarach.
3.6 Wspomniane wcześniej kwestie nie mogą stać w konflikcie z integralnością państwa prawa i konstytucjonalnymi gwarancjami przynależnymi każdej jednostce ludzkiej.
Władze, poddane oglądowi i sankcji prawnej, nie mogą w żaden sposób przekroczyć swoich uprawnień w działaniach zapobiegania i karania terroryzmu.
3.7 Środki polityki społecznej i gospodarczej mogą przyczynić się do łagodzenia wykluczenia oraz negatywnego wpływu gwałtownych zmian społeczno-gospodarczych powodujących urazę — uczucie eksploatowane często przez terrorystów.
Dlatego też konieczne jest:
- przyjęcie długofalowych polityk handlowych, subwencyjnych oraz inwestycyjnych, które przyczynią się do włączenia grup odizolowanych oraz zwiększą ich udział w społeczeństwie;
- podjęcie nowych wysiłków w celu zmniejszenia nierówności strukturalnych w społeczeństwach, poprzez wyeliminowanie dyskryminacji niektórych grup;
- stymulowanie programów skupiających się na promowaniu edukacji dzieci i kobiet, zatrudnienia oraz reprezentacji grup wykluczonych;
- spełnienie Milenijnych Celów Rozwoju na rok 2015.
3.8 Zapobieganie atakom terrorystycznym zajmuje czołową pozycję w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości UE. Według badania Eurobarometru, ośmiu na dziesięciu obywateli europejskich obawia się terroryzmu a 83 % społeczeństwa Unii domaga się działań UE przeciw terroryzmowi, wierząc w wartość dodaną, którą wnoszą.
Najważniejszy dokument stanowiący zebranie punktów strategii antyterrorystycznej UE to "Plan działania UE w sprawie zwalczania terroryzmu" [8].
Jego główne wektory działania to:
1. pogłębienie konsensusu międzynarodowego i zwiększenie międzynarodowych wysiłków na rzecz zwalczania terroryzmu;
2. podjęcie działań w ramach polityki zewnętrznej UE na rzecz krajów trzecich o priorytetowym znaczeniu, w których konieczne jest wzmocnienie zdolności lub zobowiązania do zwalczania terroryzmu;
3. zajęcie się czynnikami, które przyczyniają się do popierania terroryzmu i rekrutacji do grup terrorystycznych;
4. zmniejszenie dostępu terrorystów do środków finansowych i gospodarczych;
5. maksymalizacja zdolności jednostek UE oraz Państw Członkowskich do wykrywania i ścigania terrorystów, przeprowadzania przeciw nim dochodzenia, a także do zapobiegania atakom terrorystycznym;
6. ochrona bezpieczeństwa transportu międzynarodowego oraz zagwarantowanie istnienia skutecznych systemów kontroli granicznej;
7. zwiększenie zdolności UE oraz Państw Członkowskich do zarządzania skutkami ataku terrorystycznego.
3.9 Jako że terroryzm stanowi fenomen o zasięgu światowym, odpowiedź na jego wyzwania musi mieć także zasięg globalny i to nie tylko w sensie niezbędnej współpracy międzynarodowej (między państwami, organizacjami i organami międzynarodowymi), lecz także w formie zaangażowania wszystkich sektorów społeczeństwa: zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego (włącznie z podmiotami gospodarczymi i społecznymi, a także organizacjami użyteczności publicznej lub organizacjami prowadzącymi różną działalność), wszelkiego rodzaju instytucji rządowych oraz ogólnie społeczeństwa.
Proces dialogu politycznego i obywatelskiego w tym obszarze powinien odbywać się w ogólnych ramach bezpieczeństwa i ochrony wolności.
3.10 W tym celu zorganizowane społeczeństwo obywatelskie ma możliwość i wyjątkowe zobowiązanie do odegrania centralnej roli w przygotowaniu zintegrowanej odpowiedzi na wyzwanie terroryzmu.
Fakt, że zorganizowane społeczeństwo obywatelskie ma swoje podstawy w aktywnych obywatelach stwarza mu najbardziej elastyczne, kreatywne i zróżnicowane warunki do rozwinięcia skuteczniejszych zadań prewencyjnych niż może to zrobić administracja publiczna.
Jest ono także w stanie pobudzać poznawanie i zrozumienie zarówno horyzontalnie, jak i przez podejście oddolne. Jest to niezbędne dla budowania zintegrowanych społeczeństw, które pozwalają na udział wszystkich osób poprzez współpracę obywatelską, działalność gospodarczą i edukację.
Właściwe władze państwowe powinny także uwzględniać propozycje zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego dotyczące zapewnienia niezbędnej równowagi pomiędzy środkami bezpieczeństwa a środkami ochrony wolności.
3.11 Podmioty niepaństwowe w całej swojej różnorodności — ruchy i podmioty gospodarcze i społeczne, środki masowego przekazu, organizacje różnych interesów, społeczność naukowa, liderzy religijni, świat sztuki i kultury, światowa opinia publiczna — wszyscy mogą i powinni odegrać aktywniejszą rolę w tych kwestiach.
3.12 Dynamiczne społeczeństwo obywatelskie może odgrywać strategiczną rolę w ochronie wspólnot lokalnych, stawiając czoła ekstremistycznym ideologiom i zajmując się kwestią przemocy politycznej.
Społeczeństwo obywatelskie stanowi wolną przestrzeń, w której obywatele mogą kształtować swój los; jest także formą oporu i walki, źródłem wiedzy, publicznej debaty i społecznych rozważań oraz mechanizmem mediacji, pojednania i kompromisu.
Daje ono wyraz różnym grupom i sprawom o podłożu społecznym, stanowi środek wyrazu dla mniejszości i osób o innych poglądach oraz krzewi, dzięki własnej różnorodności, kulturę tolerancji i pluralizmu.
W społeczeństwie obywatelskim znajdują się zarówno radykałowie, jak i osoby o umiarkowanych poglądach, zarówno osoby będące częścią systemu, jak i znajdujące się poza nim, osoby stawiające opór, jak i prowadzące negocjacje.
3.13 Społeczeństwo obywatelskie może odgrywać kluczową rolę w budowaniu nowej perspektywy dla globalnej i skoordynowanej działalności, która ostatnio utrudniona była poprzez jednostronne działania i niezgodność polityczną panującą na arenie międzynarodowej.
W przeciągu ostatnich dziesięcioleci różni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, angażując ludzi i organizacje z całego świata, zawiązali dynamiczną współpracę w celu wspierania takich kwestii o zasięgu światowym, jak: równość płci, pokój i prawa człowieka, walka z AIDS, środowisko naturalne czy ruchy na rzecz sprawiedliwego handlu i sprawiedliwości na świecie.
3.14 Coraz powszechniejsze jest przekonanie, że w walce z terroryzmem działania państwa są niewystarczające, jeśli nie idzie z nimi w parze zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i jego podmiotów.
Komitet, jako forum zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, ma przed sobą możliwość i obowiązek działania we właściwych mu obszarach, w ramach działań przeciw terroryzmowi podejmowanych na terenie UE oraz na pozostałych istotnych forach.
Wysiłki w tej dziedzinie powinny pozwolić Komitetowi, w ramach roli zapobiegania, koordynacji i dialogu, uczestniczyć w naturalny sposób w tworzeniu polityk antyterrorystycznych, które dotyczą jego obszarów działania.
Wniosek dotyczący decyzji Rady ustanawiającej program szczegółowy "Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami" oraz wniosek dotyczący zapobiegania przestępczości stanowią rozległe i elastyczne ramy dla wszelkiego rodzaju inicjatyw.
3.15 Ogólnie należałoby uczynić następujące obserwacje:
3.15.1 EKES jednoznacznie potępia jakikolwiek rodzaj terroryzmu i zabiera głos w tej sprawie.
3.15.2 EKES z całej siły popiera walkę z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną oraz podkreśla pozytywny wymiar mianowania koordynatora UE ds. zwalczania terroryzmu, p. Gijsa de Vries.
3.15.3 Należy przyspieszyć proces konsolidacji w walce przeciw terroryzmowi i przestępczości w UE.
3.15.4 Powinno się także osiągnąć prawdziwie skuteczny poziom współpracy i koordynacji pomiędzy Państwami Członkowskimi w sprawach policyjnych, informacyjnych (ze szczególnym naciskiem na zasadę dostępności odpowiednich informacji) oraz sądowych, a także skuteczny i stały poziom współpracy z państwami trzecimi.
3.15.5 W ramach wniosku Komisji istotne są także strategiczne partnerstwa publiczno-prywatne.
3.16 Rolę zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego można opisać na dwóch poziomach: zapobieganie atakom i zarządzanie ich skutkami, czy to fizycznymi, psychologicznymi, czy też gospodarczymi.
Komitet może, w zgodzie z rodzajami działań zdefiniowanymi we wniosku i przy wykorzystaniu ogólności definicji, wspierać w dziedzinach podlegających jego kompetencji różnorodne inicjatywy, które w sposób ogólny i pobieżny mogą zacząć kształtować się wokół tych samych obszarów, wokół których koncentrowała się debata podczas Międzynarodowego Szczytu w sprawie Demokracji, Terroryzmu i Bezpieczeństwa zakończonego 11 marca 2005 roku.
Przygotowano wówczas plan działania nazwany Agendą Madrycką, który dostarcza ram wdrażania różnorodnych zaleceń [9].
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Wniosek dotyczący decyzji Rady 2005/0034 (CNS) ustanawiającej program szczegółowy "Zapobieganie aktom terrorystycznym, gotowość i zarządzanie skutkami" na okres 2007-2013.
4.1.1 EKES popiera ogólne cele zawarte w art. 3 i 4 wniosku Komisji.
4.1.2 W odniesieniu do działań kwalifikowalnych wymienionych w art. 5 wniosku, EKES uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie:
4.1.2.1 "Działania w zakresie analizy, monitorowania i oceny" [art. 5.2 (b)]; choć podstawowe badania w tym obszarze odbywać się będą w ramach VII programu ramowego, który w zgodzie z najnowszym wnioskiem Komisji przeznacza na ten cel miliard euro, program ten powinien wspierać badania stosowane odnoszące się do debaty oraz rozpowszechniania wiedzy, rozwijanego przez zespoły doradców, instytucje akademickie oraz wielorakie fora i organizacje, które służą za centra badań i źródła propozycji politycznych wzmacniających formalne i nieformalne związki między badaczami, analitykami i intelektualistami z jednej strony a decydentami z drugiej.
4.1.2.2 "Działania w zakresie szkoleń, wymiany pracowników i ekspertów" [5.2(d)] związane ze wspomnianymi powyżej, lecz przede wszystkim z tymi, które pozwalają na inicjowanie, rozwój i zachowanie wysokiej jakości programów kształcenia i specjalizacji lingwistów, tłumaczy pisemnych i ustnych w językach, w których nie ma obecnie wielu ekspertów, i które służą przekazywaniu wiadomości związanych z popełnianiem zbrodni i aktów terroryzmu, a także propagandy, która je usprawiedliwia i przyciąga nowe osoby.
4.1.2.3 "Działania związane z podnoszeniem świadomości i rozpowszechnianiem informacji" [5.2(e)], włącznie ze wspomnianymi w punkcie 4.2.2.1, przy szczególnym uwzględnieniu roli środków masowego przekazu, które mogą być narzędziem dyskredytowania przemocy, lecz w niektórych wypadkach pozwalają na nieskrępowane rozpowszechnianie się propagandy znanych grup terrorystycznych i przestępczych, myląc niezbywalne prawo do przekazywania informacji z nieocenzurowanym rozpowszechnianiem informacji, i w ten sposób nieopatrznie służąc za wyraziciela poglądów grup terrorystycznych: przekazując na żywo obrazy ataków, porwań i zamachów na sterroryzowanych zakładników.
4.1.3 W art. 6 dobrze by było jaśniej i wyraźniej sprecyzować, kto może składać wnioski, jak ma to miejsce w wypadku art. 5 drugiego programu.
Ponieważ dotyczą one szczególnie newralgicznych obszarów, Komisja będzie co roku publikować listę beneficjentów dotacji.
4.1.4 Art. 14.3 stanowi, że Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie śródokresowe sprawozdanie oceniające oraz komunikat w sprawie wdrażania programu.
EKES powinien także zostać uwzględniony jako zainteresowana strona w całym procesie oceny.
4.2 Wniosek Rady 2005/0035 (CNS) w sprawie programu szczegółowego: "Zapobieganie i zwalczanie przestępczości" na lata 2007-2013.
4.2.1 EKES podziela cele ogólne i szczegółowe programu [Art. 2 i 3].
4.2.2 Choć wsparcie socjalne i prawne dla ofiar przewidziane jest w programie: "Prawa podstawowe i sprawiedliwość", EKES zwraca szczególną uwagę na aspekty ochrony ofiar i świadków oraz krzewienia i rozwoju najlepszych praktyk w obszarze ich ochrony, z punktu widzenia służb policyjnych [Art. (3.1(c) i 3.2(c)], jak również na aspekty związane z kryminologią stosowaną w celu zapobiegania przestępczości i opracowania horyzontalnych narzędzi niezbędnych do strategicznych działań związanych z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości [Art. 3.1(b) i 3.2(b)]: w tym celu EKES wspiera prace Komisji dotyczące projektów pilotażowych zwalczania terroryzmu, przemytu ludźmi oraz wsparcia finansowego dla ofiar terroryzmu. Na podstawie oceny tychże projektów, już po ich wprowadzeniu w życie, należałoby, według EKES-u, utworzyć stały fundusz kompensacyjny dla ofiar terroryzmu.
4.2.2.1 Jeśli chodzi o wszelkie przejawy ochrony ofiar terroryzmu, ich rodzin i osób znajdujących się na ich utrzymaniu, należy włączyć "wymiar ludzki" walki z terroryzmem, oscylujący wokół wspierania i ochrony roli ofiar oraz społeczeństwa obywatelskiego, jako integralną część jakiejkolwiek strategii zwalczania terroryzmu.
Ofiary osobiście doświadczają przemocy, zwróconej przeciwko całemu społeczeństwu i reprezentowanym przez nie wartościom, przez co niezbędne staje się uznanie przez społeczeństwo wagi problemu i udzielenie stosownej odpowiedzi, co stanowi jego moralny i polityczny obowiązek.
Każde państwo zobowiązane jest do ochrony praw i wolności swoich obywateli i do zapewnienia swobodnego z nich korzystania, począwszy od prawa do życia i do egzystencji wolnej od strachu w obliczu jakichkolwiek zagrożeń.
Ofiary stanowią rzeczywistość i prawdziwy przejaw terroryzmu, są głosem społeczeństwa i stoją na pierwszej linii walki prowadzonej z terroryzmem.
Są najbardziej rzucającym się w oczy świadectwem terroryzmu, służąc obudzeniu świadomości i wytworzeniu koniecznego zaangażowania społeczeństwa oraz wyartykułowania obywatelskiej reakcji w obliczu terroryzmu.
Stanowią także najlepszy sposób dyskredytacji oraz politycznego i moralnego wyizolowania terroryzmu.
Dlatego też konieczne są:
- uznanie i solidarność ze strony społeczności międzynarodowej, stanowiące jasne przesłanie dotyczące centralnej roli poszanowania praw człowieka w walce z terroryzmem;
- międzynarodowe środki i mechanizmy ochrony i wsparcia dla ofiar terroryzmu;
- debata dotycząca ofiar wywiera daleko sięgający wpływ na debatę dotyczącą praw człowieka, wymagając rozszerzenia dyskusji w kwestiach poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności jednostki w walce z terroryzmem, co godzi ze sobą i łączy dwa uzupełniające się wymiary: zobowiązanie państw do przestrzegania praw człowieka w walce z terroryzmem oraz ich zobowiązanie do przyjęcia wszelkich niezbędnych środków w celu ochrony w obliczu terroryzmu praw człowieka przynależnych jednostkom.
Niestety, w analizowanym dokumencie Komisji debata ta jest nieobecna;
- sprzyjanie środkom wspierania zobowiązania społeczeństwa obywatelskiego w obliczu zwalczania terroryzmu, dzięki którym uaktywni się na arenie międzynarodowej głos i udział podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza ofiar.
4.2.2.2 Jeśli chodzi o zapobieganie przestępczości, największym problemem przestępczości ponadgranicznej w UE jest handel narkotykami. Grupy przestępcze, które są już silnie zakorzenione w Państwach Członkowskich zapewniają dystrybucję narkotyków na ogromną skalę na całym terytorium Unii.
Co więcej, wzrasta tendencja do handlowania więcej niż jedną substancją.
Handel ludźmi stanowi wzrastający problem w całej Unii Europejskiej. Korzyści ekonomiczne płynące z tej działalności są olbrzymie.
UE musi zwiększyć swą zdolność operacyjną w celu inicjowania i wspierania dochodzeń w sprawie handlu ludźmi i wszystkich związanych z tym kwestii, jak na przykład wykorzystywanie seksualne dzieci czy prostytucja w najszerszym znaczeniu.
Dlatego też EKES uważa za niezwykle ważne takie inicjatywy jak "Wniosek w sprawie dyrektywy Rady dotyczącej krótkoterminowego dokumentu pobytowego wydawanego ofiarom działań ułatwiających nielegalną imigrację lub handlu ludźmi, którzy współpracują z właściwymi władzami [10]". Służy on wzmocnieniu instrumentów zwalczania nielegalnej imigracji, tworząc dokument pobytowy przeznaczony dla ofiar działań ułatwiających nielegalną imigrację lub handel ludźmi [11].
Korupcja, pranie brudnych pieniędzy, przestępstwa finansowe oraz fałszowanie pieniędzy stanowią powód do niepokoju dla Unii Europejskiej.
Pranie brudnych pieniędzy jest główną działalnością grup przestępczości zorganizowanej funkcjonujących na terenie UE, gdyż służy im jako źródło finansowania.
Wszystko to (różnorakie przejawy przestępczości i finansowania terroryzmu) prowadzi jedynie do synergicznego wzmocnienia wykorzystywania i maltretowania osób [12].
Konieczne jest przede wszystkim:
- zwiększenie współpracy i strategicznych sojuszy pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym, zwłaszcza w ramach rozwoju najlepszych praktyk, jak i w walce z praniem brudnych pieniędzy i finansowaniem terroryzmu oraz w spełnianiu standardów przejrzystości i integralności zawodowej w sektorze finansowym i w organizacjach non-profit, w zgodzie z zaleceniami FATF [13] (głównego organu międzynarodowego ochrony systemu finansowego i przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu) i planem działania UE [14];
- zwiększenie ram porównawczych dla statystyk i kryminologii stosowanej, a także ich zastosowanie do rzeczywistych środków i polityk.
4.3 Jeśli chodzi o art. 4.2 (rodzaje działań podlegających finansowaniu):
4.3.1 Należy szczególnie zwrócić uwagę na znaczenie dialogu między wyznaniami i między pokoleniami, identyfikując fundamentalistyczne przekonania oraz wskazując na najlepsze praktyki, które wzmacniają wzajemne zrozumienie, umiar i demokratyczną tolerancję, zmniejszając w ten sposób proces radykalizacji i rekrutacji nowych członków.
Walka z terroryzmem wymaga pozbawienia go moralnej legitymacji, co osiągnąć można jedynie poprzez dialog i zrozumienie tego drugiego.
Należy wspierać działania pozwalające grupom o różnych wyznaniach i ich liderom budować pomosty zrozumienia i porozumienia, które pogłębią zgodę i tolerancję oraz przyczynią się do tworzenia wiedzy umożliwiającej nam poznanie przyczyn nienawiści i sposobów, w jakie można sobie z nią poradzić.
Różne społeczności religijne muszą się lepiej poznać a najlepiej służą temu środki pozwalające na tworzenie sieci pomiędzy ich członkami.
4.3.2 Mimo iż program przepływów migracyjnych zawiera środki interwencji w materii społecznej i zawodowej integracji osób należących do grup mniejszości o charakterze etnicznym, religijnym, kulturowym czy migracyjnym, zwłaszcza w przypadku ludzi młodych, także omawiany tu program powinien rozwinąć najlepsze praktyki na bazie metodologii istniejącej w tym obszarze, przede wszystkim w odniesieniu do szkoleń, wymiany pracowników i ekspertów (art. 4.2).
4.3.3 Jeśli chodzi o organizacje społeczeństwa obywatelskiego, należy skrytykować jeden aspekt niedawnego wstępnego wniosku Komisji dotyczącego kodeksu postępowania odnośnie zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności finansowej organizacji non-profit.
Chodzi o propozycje, która pociąga za sobą ryzyko wywołania negatywnych skutków dla wszystkich europejskich organizacji pozarządowych i ich zdyskredytowania, podważając w ten sposób ich najcenniejszy kapitał — zaufanie opinii publicznej oraz instytucji lokalnych, krajowych i europejskich.
EKES rozumie chęć zapobiegnięcia ewentualnemu wykorzystaniu organizacji non-profit do finansowania terroryzmu i innej działalności przestępczej.
Jednakże wszystko to powinno mieć miejsce przy użyciu zwykłych instrumentów zapobiegania i karania dostępnych władzom w różnych Państwach Członkowskich.
Przede wszystkim jednak pożądane byłoby kontynuowanie zawieszonych niestety prac nad przyjęciem statutów stowarzyszenia europejskiego i europejskiej spółki wzajemnej.
4.3.4 W odniesieniu do "działań w zakresie szkoleń, wymiany pracowników i ekspertów" oraz "działań związanych z podnoszeniem świadomości i rozpowszechnianiem informacji" zostają powtórzone tu punkty 4.1.2.2 i 4.1.2.3.
4.3.5 Sztuka i kultura także powinny zajmować nadrzędne miejsce w tworzeniu struktury, w ramach której dochodzi do reakcji społeczeństwa obywatelskiego na przestępczość i terroryzm. Powinny jednak oprócz tego stanowić środek wyrazu i zrozumienia dla innych punktów widzenia, różniących się od poglądów dominujących w naszych społeczeństwach.
4.4 W odniesieniu do art. 14 (ocena) powtórzony zostaje punkt 4.1.4.
5.
Wnioski
5.1 EKES uważa, że oba wnioski programu ramowego są niezbędne i powinny zostać im przyznane większe fundusze, jeśli śródokresowe sprawozdanie oceniające wykaże, że uczyniony został właściwy postęp.
5.2 Konieczne jest także, aby EKES, w ramach swoich kompetencji, był częścią procesu dialogu z Komisją i Parlamentem w celu skonkretyzowania rocznych planów programu i przeprowadzenia odpowiedniego procesu oceny.
5.3 Z drugiej strony, EKES chciałby przypomnieć, że środki użyte w obecnych programach europejskich dla bezpieczeństwa i ochrony wolności powinny pozostawać w równowadze z ochroną wolności zgodnie z tym, jak to zostało wyrażone w opinii Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat. Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (COM[2005] 184 końcowy) (SOC/209).
5.4 Ochrona praw podstawowych, wolności i bezpieczeństwa stanowi wspólną odpowiedzialność. Powinna się zaczynać ona od wpajania wspólnych wartości począwszy od szkoły podstawowej i być realizowana poprzez ciągłe dążenie do osiągnięcia równowagi pomiędzy trzema podstawowymi elementami: wolnością, demokracją i bezpieczeństwem.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie włączenia aspektów społecznych do negocjacji porozumień o partnerstwie gospodarczym
(2006/C 65/15)
Komisja Europejska, w liście komisarz Loyoli de PALACIO z dnia 2 lipca 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z wnioskiem o sporządzenie opinii w sprawie włączenia aspektów społecznych do negocjacji porozumień o partnerstwie gospodarczym
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 10 listopada 2005 r. Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI, a współsprawozdawcą Gérard DANTIN.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 125 do 2, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Ramy opinii
1.1.1 Niniejsza opinia stanowi odpowiedź na wniosek komisarz Loyoli de Palacio.
W swoim liście z dnia 2 lipca 2004 r., mającym na celu zasięgnięcie opinii Komitetu, zaznaczywszy, że"Komisja docenia aktywną rolę Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w promowaniu otwartego dialogu pomiędzy podmiotami niepaństwowymi w AKP i w Unii Europejskiej", wezwała ona Komitet do przygotowania "opinii rozpoznawczej w sprawie sposobu włączenia aspektów społecznych do negocjacji porozumień o partnerstwie gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zatrudnienia, norm pracy, opieki społecznej i kwestii płci".
1.1.2 Podstawę prawną porozumień o partnerstwie gospodarczym (EPA) stanowi art. 37 porozumienia z Kotonu. Porozumienia te mają być zawarte do 31 grudnia 2007 r.
Ich celem jest wspieranie "stopniowej i harmonijnej integracji państw AKP z gospodarką światową, z należytym uwzględnieniem ich wyborów politycznych i priorytetów rozwoju, a tym samym promowanie ich zrównoważonego rozwoju i przyczynienie się do zwalczania ubóstwa w krajach AKP" (art. 34 ust. 1).
Bardziej ogólnie rzecz ujmując, porozumienia te stanowią część procesu wdrażania "strategii rozwojowej" określonej w art. 19-27 (tytuł I) porozumienia z Kotonu.
1.1.3 Wniosek Komisji o sporządzenie opinii zgodny jest z art. 37 i tytułem I porozumienia z Kotonu, które stanowi ramy niniejszej opinii rozpoznawczej.
1.2 Wniosek ten wskazuje, jak duże znaczenie ma dla Komisji uwzględnienie wymiaru społecznego w negocjacjach porozumień o partnerstwie gospodarczym.
1.2.1 Komitet wyraża zadowolenie, że Komisja zainteresowała się tym zagadnieniem i postanowiła zasięgnąć jego opinii.
1.2.2 Nie może bowiem być optymalnego rozwoju gospodarczego, jeśli równolegle nie będzie mu towarzyszył rozwój społeczny.
Pojęcia te muszą iść z sobą w parze, jeśli postęp gospodarczy ma zyskać swą pełną skuteczność, i doprowadzić w ten sposób do poprawy stylu życia i zwiększenia dobrobytu społeczeństw.
1.2.3 Ponadto wdrożenie EPA doprowadzi nieuchronnie do niezbędnych reform strukturalnych, powodując burzliwe zmiany w obecnym sposobie życia społeczeństw krajów AKP.
Reformom tym, które często są trudnym doświadczeniem, powinien równolegle towarzyszyć postęp społeczny, w przeciwnym bowiem razie istnieje ryzyko, że społeczeństwa odrzucą porozumienia o partnerstwie gospodarczym.
1.2.4 Z tego punktu widzenia kluczowy jest udział społeczeństwa obywatelskiego w różnych fazach procesu, opierającego się na porozumieniach o partnerstwie gospodarczym.
1.3 Porozumienie z Kotonu przewiduje stopniowe znoszenie barier handlowych pomiędzy dwiema stronami i traktuje okres negocjacji jako stosownie zaplanowany w czasie i przydatny dla rozwoju potencjału w sektorach publicznym i prywatnym.
1.3.1 Cele negocjacji w sprawie związanych z EPA elementów wdrażania porozumienia z Kotonu obejmują zasadniczo następujące aspekty: wyeliminowanie ubóstwa, zrównoważony rozwój, faktyczne uczestnictwo kobiet, udział podmiotów niepaństwowych, zobowiązanie do utrzymania wystarczającego poziomu wydatków publicznych w sektorach społecznych [1].
1.3.2 Porozumienie z Kotonu przewiduje, że EPA obejmą szeroki zakres dziedzin, takich jak polityka konkurencji [2], prawa własności intelektualnej [3], środki sanitarne i fitosanitarne [4], kwestie handlu i środowiska naturalnego [5], normy handlowe i normy pracy [6], ochronę konsumentów [7], bezpieczeństwo żywności [8] oraz inwestycje [9].
1.4 EPA — których ramy obejmują wiele aspektów (zob. załącznik II) — uważane są za porozumienia o wolnym handlu oparte na zasadzie wzajemności, które mają być negocjowane dwustronnie pomiędzy UE a krajami lub regionami AKP.
W związku z tym należy podkreślić zasadę, zgodnie z którą postanowienia EPA powinny być zgodne z regułami WTO.
1.4.1 Kraje AKP i UE są przekonane, że aby tak się stało, konieczne jest ustanowienie w ramach WTO sprawiedliwszego i bardziej zrównoważonego wielostronnego systemu handlu, opartego na oczywistym związku między handlem a rozwojem, proponującego faktycznie indywidualne traktowanie krajów rozwijających się — zwłaszcza KSR i małych krajów wyspiarskich — oraz cechującego się przejrzystością i rzeczywistym zaangażowaniem w proces decyzyjny.
1.5 Dotychczasowe negocjacje (zob. załącznik II) wykazały istnienie pewnych poważnych różnic zapatrywań pomiędzy krajami AKP a Unią Europejską, jak to podkreśliło Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE.
1.5.1 Nie należy zapominać, że dług zagraniczny stanowi dla wielu krajów AKP nieprzebytą przeszkodę w rozwoju gospodarczym i społecznym [10].
Jest to zresztą jedna z przyczyn faktu, że pierwszy etap negocjacji EPA nie został zakończony zawarciem wiążącej umowy ramowej, jak tego pragnęły AKP.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Wiele krajów AKP, zwłaszcza południowoafrykańskich, ocenia, że perspektywa integracji regionalnej doprowadzi początkowo do spadku dochodów, głównie wskutek obniżenia taryf celnych.
Wydaje się zatem, że należy w tym okresie przewidzieć większe zobowiązanie finansowe w oparciu o różne stawki składek.
Następnie, jako że wpływy z ceł stanowią dużą część dochodów publicznych w wielu krajach AKP, należy stworzyć w możliwie jak najkrótszym terminie systemy podatkowe, które stanowiłyby ich rekompensatę.
Przy opracowywaniu skutecznych systemów podatkowych kraje te potrzebują wsparcia.
Ponadto kraje AKP wykazały tylko nieznaczny postęp na drodze do stworzenia konkretnych form regionalnej współpracy handlowej.
Obowiązujące lub dopiero negocjowane porozumienia, poza tym, że ograniczają się tylko do niektórych regionów, zasadniczo nie osiągnęły celu ożywienia regionalnej wymiany handlowej.
Tylko w niewielu z obecnych dziedzin integracji daje się bowiem zauważyć znaczący wolumen handlu wewnątrzregionalnego.
2.1.1 Bieżące negocjacje we wszystkich sześciu regionach okazały się długie i złożone.
Z pewnością nie uda się dotrzymać przewidzianego na rok 2007 terminu.
Okres przejściowy potrwa dłużej i znacznie wykroczy poza rok 2008.
Największe trudności występują szczególnie w południowej i wschodniej Afryce.
Państwa afrykańskie wykazują w istocie znacznie większe zainteresowanie problemami infrastrukturalnymi (drogi, szpitale, ośrodki kształcenia, rozwój rolnictwa itd.) niż tymi dotyczącymi aspektów społeczeństwa obywatelskiego [11].
2.1.2 Każdy region dysponuje grupą zadaniową, która stale śledzi negocjacje handlowe [12]. Grupy zadaniowe powinny koniecznie konsultować się z organizacjami przedstawicielskimi społeczeństwa obywatelskiego w celu zapoznania się z ich analizami i propozycjami w zakresie aspektów społecznych oraz, bardziej ogólnie rzecz ujmując, w zakresie całokształtu problematyki związanej z rozwojem.
W tym celu przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego muszą nadać sobie strukturę na szczeblu regionalnym i zorganizować się tak, aby mogli wspólnie wypracować swoje stanowiska.
Unia Europejska musi wnieść swój finansowy i techniczny wkład w praktyczną realizację tej inicjatywy.
2.1.3 Już wcześniej Komitet opowiadał się za większym uczestnictwem społeczeństwa obywatelskiego [13], mając także na uwadze fakt, iż w porozumieniu z Kotonu postanowienia w zakresie udziału podmiotów niepaństwowych występują w ponad 30 artykułach, w deklaracji końcowej i w załączniku IV dotyczącym procedur wdrożeniowych i procedur zarządzania.
Twierdzenia, które najlepiej wyrażają to podejście, znajdują się w "Zasadach podstawowych" (art. 2) i w rozdziale 2, który jest w całości poświęcony "uczestnikom partnerstwa".
2.1.4 EKES uważa za istotne rozpowszechnienie w regionach AKP bogatych doświadczeń Europy (zwłaszcza regionów objętych celem 1) w zakresie korzystania z funduszy strukturalnych [14].
2.2 Społeczeństwo obywatelskie, jego udział w realizacji porozumień o partnerstwie gospodarczym, jest jednym z podstawowych warunków skuteczności ich efektów.
2.2.1 Art. 6 porozumienia z Kotonu w następujący sposób określa podmioty niepaństwowe: sektor prywatny, partnerzy gospodarczy i społeczni, w tym organizacje związkowe, społeczeństwo obywatelskie we wszystkich jego przejawach w zależności od specyfiki danego kraju [15].
2.2.2 W porozumieniu pojawiają się często odwołania do społeczeństwa obywatelskiego [16]: zwłaszcza art. 4 określa sposób jego zaangażowania [17].
2.2.3 W większości krajów AKP społeczeństwo obywatelskie jest zorganizowane w niewielkim stopniu.
Z tego też względu negocjacje w sprawie EPA stanowią szansę na zwiększenie stopnia jego organizacji, a tym samym na rozwinięcie jego zdolności wnoszenia propozycji.
Tylko pod tym warunkiem może ono odgrywać na szczeblu lokalnym i regionalnym większą rolę w trakcie realizacji przyjętych wytycznych i przyczynić się do wzrostu poprzez rozwój konkurencyjności oraz poprawę aspektów społecznych.
2.2.4 Pod tym względem istotne jest ustalenie pewnych kryteriów obowiązujących wszystkie kraje AKP, które obejmowałyby, oprócz racjonalnej integracji z gospodarką światową, rozwój handlu w połączeniu z odpowiednimi prawami społecznymi, zmniejszenie ubóstwa i poszanowanie praw pracowników [18].
Kryteria te powinny wytyczać kierunek negocjacji regionalnych.
2.2.5 Należy podkreślić, że wiele aspektów dotyczących zatrudnienia, opieki społecznej i kwestii płci, takich jak ścisły związek między rozwojem handlu a normami pracy, zostało ujętych w sposób raczej ogólny i to jedynie w preambule mandatu negocjacyjnego, udzielonego Komisji w odniesieniu do EPA.
2.2.6 Przygotowane przez Komisję dokumenty przedstawiające wyniki pierwszego etapu negocjacji między UE a różnymi regionami AKP podejmują tylko w pobieżny sposób kwestię rozwinięcia zagadnień społecznych i problemy płci.
2.2.7 Kłóci się to z zasadą mówiącą, że EPA stanowią wymiar gospodarczy porozumienia z Kotonu, a zatem że wartości odnoszące się do człowieka we wszystkich jego wymiarach, silnie zaakcentowane w porozumieniu, powinny również zostać uwzględnione i poparte w negocjacjach w sprawie EPA.
2.3 W celu osiągnięcia skutecznych efektów porozumień o partnerstwie gospodarczym należałoby utworzyć dla podmiotów społeczno-zawodowych ramy zapewniające jedność miejsca i czasu.
2.3.1 W celu uzyskania zadowalających rezultatów zarówno negocjacji, jak i procesu wdrażania ich postanowień, ramy te sprzyjałyby stworzeniu efektywnej metodologii uczestnictwa, pociągającej za sobą zaangażowanie podmiotów gospodarczych i społecznych już na etapie opracowywania działań.
2.3.2 Niemniej jednak trwające negocjacje opierają się obecnie na poważnych i pogłębiających się różnicach między obiema stronami, czy to w kategoriach rozwoju, jakości życia i praw społecznych, czy to w kategoriach handlu, a jeszcze bardziej — niezależnej zdolności zgłaszania propozycji, zarządzania i kontroli.
Te różnice i nierównowaga sprawiają, że negocjacje w sprawie EPA są złożone i delikatne.
Złożoność ta nie może jednak stanąć na przeszkodzie niezbędnemu uwzględnieniu aspektów społecznych w negocjacjach — uwzględnieniu czy to bezpośrednio, czy to w wyniku wyrazistego i klarownego określenia tychże aspektów w ramach wybranych opcji gospodarczych i/lub handlowych. Należy w szczególności położyć nacisk na zatrudnienie, przedsiębiorczość, normy pracy, opiekę społeczną i kwestie płci [19].
2.3.3 Na szczeblu regionalnym niektóre "mapy drogowe" przewidują obecność społeczeństwa obywatelskiego na kolejnych etapach negocjacji oraz w komitetach krajowych i regionalnych.
Nie wiadomo jednak jeszcze, jaki jest poziom zaangażowania i stopień zadowolenia przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w procesie partnerstwa.
2.3.4 Dzięki okresowym spotkaniom z przedstawicielami środowisk społeczno-gospodarczych krajów AKP, EKES jest wszakże w stanie ocenić stopień ich zaangażowania na różnych etapach procesu.
3.
Udział społeczeństwa obywatelskiego
3.1 W większości krajów AKP społeczeństwo obywatelskie jest zorganizowane źle lub w niewielkim stopniu.
W konsekwencji, negocjacje w sprawie porozumień EPA mogą stanowić szansę na zwiększenie jego stopnia organizacji, a tym samym na rozwinięcie jego zdolności wnoszenia propozycji.
Jest to jeden z warunków, którego spełnienie pozwoli mu odgrywać główną rolę w terenie w trakcie realizacji przyjętych wytycznych, przyczyniając się tym samym do wzrostu poprzez rozwój konkurencyjności i aspektów społecznych.
Udoskonalenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego i tym samym jego zdolności działania może nastąpić jedynie dzięki determinacji Komisji i woli poszczególnych państw.
3.1.1 Okresowa, ciągła ocena udziału podmiotów społeczno-gospodarczych we wszystkich etapach realizacji porozumień EPA może zainicjować pozytywne procesy prowadzące do stałego ulepszenia.
Ocena ta musiałaby być przeprowadzana przez negocjatorów z instytucji.
3.1.2 Konsultacje z różnymi sektorami społeczeństwa obywatelskiego oraz ich udział na różnych etapach procesu pozwoliłyby między innymi nadać kierunek i widoczność przeprowadzanym działaniom, których celem, poprzez EPA i zgodnie z zasadami z Kotonu, jest podniesienie jakości życia całego społeczeństwa.
Informacje zawierające przykłady dobrych praktyk powinny zostać przełożone na języki lokalne i szeroko rozpropagowane.
3.2 By wdrożyć i optymalnie wykorzystać skuteczną metodologię partycypacji, która stanowi niezbędny warunek efektywności i dobrej jakości uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego, należy stworzyć warunki umożliwiające podmiotom niepaństwowym spotkanie, debatę, wspólne wyznaczenie celów i ich zaproponowanie w czasie negocjacji EPA, a także monitorowanie ich rozwoju, w tym zwłaszcza zapewnienie i monitorowanie ich realizacji w terenie oraz ocenienie ich oddziaływania.
3.2.1 Połączenie takich warunków podkreśla konieczność stworzenia dla podmiotów społeczno-zawodowych przestrzeni, która gwarantowałaby zarówno harmonizację czasu, jak i miejsca.
3.2.2 W tym celu, tak jak wskazano w końcowej deklaracji na XXIV Spotkaniach Środowisk Społeczno-Gospodarczych AKP-UE pod koniec czerwca w Brukseli, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje utworzenie komitetów regionalnych ds. dialogu społecznego skupiających podmioty społeczno-zawodowe, tak aby mogły one wnieść swój wkład w opracowanie, formułowanie propozycji oraz zapewnienie realizacji i monitorowania programów rozwoju społecznego.
3.2.3 Ogólnie rzecz ujmując, upoważnienia komitetów regionalnych ds. dialogu społecznego powinny dotyczyć przede wszystkim:
- stosowania i monitorowania konwencji MOP, zwłaszcza tych, które wiążą się z podstawowymi prawami społecznymi;
- promocji godziwych miejsc pracy i rozwoju społecznego;
- społeczno-gospodarczego wpływu EPA w skali regionów oraz społeczno-gospodarczego oddziaływania integracji regionalnej.
3.2.3.1 Bardziej precyzyjnie rzecz ujmując, komitety regionalne mogłyby się skoncentrować, przy ewentualnej pomocy grup specjalistycznych, na opracowaniu propozycji dotyczących:
- promowania zatrudnienia: celów i metod, godziwych miejsc pracy (wynagrodzenia, warunków pracy itp.);
- edukacji;
- kształcenia zawodowego i ustawicznego;
- programów opieki socjalnej;
- wynegocjowanych zmian sektorów "nieformalnych";
- równości płci;
- zrównoważonego rozwoju, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska;
- infrastruktur i inwestycji.
3.2.4 MBP (Międzynarodowe Biuro Pracy) mogłoby współpracować, z punktu widzenia metodologii organizacyjnej i funkcjonowania, nad utworzeniem komitetów regionalnych ds. dialogu społecznego.
W istocie, MBP zdobyło duże doświadczenie w ramach swego programu PRODIAF (Regionalnego Programu Promocji Dialogu Społecznego w Afryce Francuskojęzycznej), które mogłoby zostać spożytkowane do zwiększenia skuteczności działania komitetów.
3.2.5 Co się tyczy składu komitetu regionalnego, kryteria kwalifikacji jego członków mogłyby opierać się na porozumieniu między państwami AKP a Radą Unii Europejskiej dotyczącym dostępu do środków Europejskiego Funduszu Rozwoju (EDF).
3.2.6 O ile w już utworzonych, jednorodnych regionach (Karaiby itp.) istnieją platformy, forum czy inne zorganizowane zgrupowania pomiotów niepaństwowych, stworzone w odpowiedzi na potrzeby wynikające z opracowania orientacyjnych programów krajowych i regionalnych, należy również zanalizować możliwość ich modyfikacji zmierzającej do realizacji celów komitetów regionalnych ds. dialogu społecznego.
3.2.7 W trosce o skuteczność, komitety regionalne ds. dialogu społecznego mogłyby być od czasu do czasu włączane w prace grup zadaniowych ds. przygotowań w regionie (ang. RPTF).
W istocie grupy te odgrywają kluczową rolę, zapewniając, że planowana pomoc odpowiada potrzebom wyrażonym na różnych etapach negocjacji.
3.2.7.1 Zaangażowanie komitetów pozwoliłoby zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu zwiększyć swą rolę i monitorować zrównoważony rozwój w obrębie negocjacji oraz na poszczególnych etapach konkretnych inicjatyw na szczeblu regionalnym.
3.2.7.2 Jak już wielokrotnie podkreślano, problemy związane z rolnictwem i różne aspekty ochrony środowiska są szczególnie ważne w krajach AKP i istotne jest również, żeby były one w sposób ciągły uwzględniane na poszczególnych etapach negocjacji, także poprzez bezpośredni udział lokalnych przedstawicieli sektora.
3.2.7.3 Komitety regionalne ds. dialogu społecznego będą mogły odgrywać coraz bardziej praktyczną i proaktywną rolę, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, że po rozwiązaniu problemów finansowych i organizacyjnych będą w stanie podjąć dialog z Komitetem Monitorującym AKP/UE i skorzystać z wymiany doświadczeń z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
4.
Rozwój zatrudnienia
4.1 Godziwe miejsca pracy to niezbędne narzędzie walki z ubóstwem, ponieważ:
- wytwarzają one dochód i tym samym siłę nabywczą oraz rynki zbytu;
- wydobywają jednostki i grupy z sytuacji zależności od pomocy;
- prowadzą do wytwarzania towarów i usług dostępnych dla ogółu społeczeństwa i koniecznych, by spełnić jego potrzeby;
- pomagają w finansowaniu świadczeń socjalnych: edukacji i kształcenia, emerytur, zasiłków dla bezrobotnych, służby zdrowia, czyli tego, co definiuje się jako "opiekę socjalną".
4.1.1 Polityki zatrudnienia muszą pobudzać do działania, łącząc wkład sektorów publicznego i prywatnego oraz osiągnięcia gospodarki społecznej i gospodarki opartej na solidarności.
4.1.2 Programy rozwoju zatrudnienia powinny przewidywać: stopniowe, wynegocjowane włączenie szarej strefy gospodarki do sektora prywatnego lub publicznego, m.in. poprzez promowanie międzynarodowych norm pracy (zwłaszcza praw podstawowych), zobowiązanie przedsiębiorstw, które korzystają ze środków publicznych w wyniku przetargów (inwestycje, różne roboty publiczne), do respektowania międzynarodowych norm pracy i norm w zakresie ochrony środowiska naturalnego (klimat, różnorodność biologiczna, protokół z Kioto, ochrona lasów itp.).
Wszystkie wymienione powyżej elementy należą po części do sfery odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
4.1.3 Programy te powinny również zarysować wytyczne w zakresie niezbędnych reform gospodarczych, podatkowych i administracyjnych, walki z korupcją, wprowadzenia na przykład ulg podatkowych oraz innych usług przeznaczonych zwłaszcza dla MŚP oraz sektora rzemieślniczego.
4.1.4 Jak dobrze wiadomo, celem partnerstwa jest promowanie i przyspieszenie rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego państw AKP.
Głównym celem jest zmniejszenie i, ostatecznie, eliminacja ubóstwa.
Porozumienia EPA powinny wzbogacić to partnerstwo, pomagając gospodarkom otworzyć się przede wszystkim w wymiarze Południe-Południe oraz osiągnąć większą liberalizację wraz z jasnymi i atrakcyjnymi dla inwestorów krajowych i zagranicznych przepisami.
4.1.5 Należy dołożyć usilnych starań, by umożliwić krajom AKP otworzenie się w sferze kultury i gospodarki, przede wszystkim korzystając z EPA, dzięki którym można stworzyć unię celną zgodną z obustronnymi interesami i promującą coraz większą integrację regionalną.
4.2 Niestety na początku negocjacji nie przeprowadzono analizy oddziaływania w dziedzinie zatrudnienia, która stanowiłaby odzwierciedlenie sytuacji "ab origine".
Analiza taka pozwoliłaby lepiej ocenić dokonane postępy.
4.2.1 Celem współpracy jest wspieranie reform oraz polityk gospodarczych i instytucjonalnych, które są potrzebne do tworzenia kontekstu sprzyjającego inwestycjom prywatnym oraz rozwojowi dynamicznego, wydajnego i konkurencyjnego sektora prywatnego.
Równolegle należy wzmacniać także szczególnie sektor publiczny — między innymi poprzez środki w obszarze kształcenia, zdrowia i usług socjalnych, które ze swej strony służą wzmocnieniu sektora prywatnego.
4.2.2 Współpraca ma również za zadanie wspierać:
- promowanie dialogu między sektorem publicznym a prywatnym;
- rozwój umiejętności w dziedzinie przedsiębiorczości i rozwój kultury biznesu;
- eliminację szarej strefy, przy jednoczesnym poszanowaniu praworządności.
4.2.3 Działania podjęte w ramach poprzednich porozumień [20] przyniosły pewne efekty, ale niewątpliwie nie wszystkie z pożądanych, przede wszystkim na polu promowania sektora prywatnego i jego roli w pobudzaniu wzrostu i dywersyfikacji gospodarki.
4.2.4 Opracowując program rozwoju, podmioty społeczno-zawodowe powinny przeprowadzić szczegółowe analizy trudności napotykanych w trakcie promocji, ochrony i wspierania działań ukierunkowanych na mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa.
4.3 Podstawowe warianty rozwoju, zwłaszcza w Afryce, opierają się na rolnictwie, które przez długi czas pozostanie główną osią, wokół której kształtowane będą działania mogące doprowadzić do:
- rozwoju tradycyjnych praktyk rolniczych i do ich skuteczności;
- stworzenia infrastruktury i powszechnych usług socjalnych;
- rozwoju drobnego rzemiosła i małej przedsiębiorczości, często powiązanych z sektorem rolno-spożywczym.
4.3.1 By umożliwić rozwój i konsolidację sektora rolniczego, handel między AKP a UE musi odbywać się, zwłaszcza w ciągu najbliższych lat, według elastycznych zasad pozwalających na wdrożenie przepisów sanitarnych i fitosanitarnych oraz przepisów umożliwiających powstanie, wzmocnienie i dywersyfikację nowych, małych przedsiębiorstw przy poszanowaniu stosownych klauzul ochronnych.
4.3.2 Działania w sektorze rolniczym powinny z czasem przynieść następujące rezultaty:
- rozwój norm bezpieczeństwa w dziedzinie rolno-spożywczej dla eksportowych rynków zbytu;
- polepszenie dostępu do rynku rolnego, także poprzez marketing;
- usunięcie przeszkód biurokratycznych i udoskonalenie logistyki;
- promocję kształcenia w zakresie usług i badań naukowych;
- rozwój instytucji udzielających kredytu rolnego i spółdzielczego;
- przyjęcie jasnych i cieszących się powszechnym poparciem przepisów w dziedzinie własności ziemskiej;
- promowanie stopniowego przechodzenia od zatrudnienia w rolnictwie do rozwoju usług wiejskich.
4.3.2.1 Powyższe cele zrealizować można poprzez współpracę, po części w ramach porozumień EPA, a po części w ramach projektów pomocowych, koncentrującą się na:
- zintegrowanych projektach rozwoju obszarów wiejskich;
- tworzeniu i wzmacnianiu organizacji skupiających rolników i pracowników oraz kobiety zatrudnione w rolnictwie, przemyśle rolnym i sektorach kredytu rolnego;
- tworzeniu rejestrów własności rolnej;
- ustawodawstwie w dziedzinie certyfikacji żywności, uzupełnionej przez instytuty certyfikacji, poprzez opracowanie norm fitosanitarnych i badanie gruntów, które przyczyniają się do ochrony środowiska;
- działaniach w zakresie wody pitnej i wody służącej do nawadniania;
- rozwoju potencjału wśród publicznych i prywatnych organizacji oraz instytucji.
4.3.3 Ogromne obszary rolnicze są nadal narażone na suszę, nawet jeśli leżą w pobliżu jezior lub słodkiej wody, co jest spowodowane nie tylko brakiem infrastruktury irygacyjnej, ale również brakiem fachowców zdolnych zorganizować dostawę wody przy użyciu pomp.
4.3.4 Systemy hydrauliczne, nabyte za środki na rzecz współpracy, często pozostają niewykorzystane wskutek braku fachowców umiejących je uruchomić lub — w większości przypadków — dokonać ich naprawy.
4.3.4.1 W innych przypadkach przeszkodę w rozwoju małych przedsiębiorstw stanowią powolność możliwych zmian technologicznych oraz bariery o charakterze kulturowym [21] i instytucjonalnym.
4.3.5 W jeszcze innych przypadkach połączenie dużej nierównowagi w dystrybucji środków ze słabością modeli organizacyjnych ogranicza wyniki i może jeszcze przez długi czas stwarzać dla wielu społeczności sytuację niepewności i rosnącej presji migracyjnej.
4.4 Etapy negocjowania EPA powinny służyć rozwojowi umiejętności analizowania realiów przez sektor prywatny.
Niemniej jednak poza negocjacjami umiejętność działania sektora prywatnego należy także rozwijać poprzez zdecentralizowaną współpracę, w której muszą zawsze bezpośrednio uczestniczyć przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego.
4.4.1 Proces kształcenia nowych przedsiębiorców, tworzenia przedsiębiorstw, optymalnego wykorzystania czynnika związanego z płcią, podnoszenia kwalifikacji i optymalnego wykorzystania zasobów ludzkich był przedmiotem raportów informacyjnych i opinii EKES-u, w tym sporządzonych niedawno.
4.5 W krajach AKP przemysł, zwłaszcza przemysł przetwórczy, rozwinięty jest w niewielkim bądź zerowym stopniu.
70 % miejsc pracy w sektorze produkcyjnym zależnych jest zasadniczo od sektora nieformalnego lub sektora MŚP zajmujących się rzemiosłem.
Ze względu na swe znaczenie, te dwa sektory zasługują na szczególną uwagę i wymagają polityk promujących właściwe formy rozwoju oraz pomocy.
4.5.1 Wiele tradycyjnych problemów dotykających MŚP, tzn. brak środków finansowych, trudności w eksploatacji technologii, ograniczone umiejętności zarządzania, niska wydajność i ograniczenia regulacyjne, ulega pogłębieniu w zglobalizowanym systemie zdominowanym przez technologię, zwłaszcza w kontekście charakteryzującym się poważnymi niedociągnięciami strukturalnymi i infrastrukturalnymi, występującym w krajach AKP.
4.5.2 Celem integracji regionalnej za pośrednictwem porozumień o partnerstwie gospodarczym powinno być zachęcanie do tworzenia i konsolidacji pewnych struktur, odgrywających kluczową rolę w promowaniu dostępu małych i bardzo małych firm do finansowania, informacji, rynków, kształcenia i nowości technologicznych.
Niemniej jednak w zarządzaniu tymi strukturami uczestniczą przedstawiciele organizacji społeczno-zawodowych, którzy powinni mieć możliwość kształcenia, rozwoju i powiększania zakresu doświadczeń w kontaktach z innymi, do czego mogą się także przyczynić porozumienia EPA.
4.5.3 Organizacje branżowe stanowią jeden z kluczowych elementów.
Produktywność pracy rośnie proporcjonalnie do rozwoju jakości obecności związków zawodowych, w podobny sposób wydajność małych i bardzo małych firm może się zwiększyć tylko wtedy, gdy w odpowiednim stopniu rozwiną się również organy przedstawicielskie.
4.5.4 Organizacje branżowe umożliwiają zewnętrzną obronę wartości firmy i kultury przedsiębiorczości oraz wewnętrzne wzmocnienie umiejętności zarządzania, modernizacji oraz poszanowania wszystkich, którzy wnoszą wkład w rozwój przedsiębiorstwa i społeczeństwa.
4.5.5 Zasadniczo, w odpowiednim czasie kraje AKP mogą również korzystać z wartości właściwych dla odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, ale wyłącznie pod warunkiem, że porozumienia o partnerstwie gospodarczym będą zawierać elementy, które czynią z Europy przykład społecznej gospodarki rynkowej.
Ten rodzaj gospodarki zakłada istnienie silnych i dojrzałych organizacji reprezentujących zarówno pracowników, jak i pracodawców.
4.6 Ze względu na skalę wyżej wymienionych nierówności, niektóre tematy negocjacji w sprawie EPA mają szczególne znaczenie strategiczne.
Należy podkreślić, że handel i integracja gospodarcza, jako siły napędowe konkurencyjności i rozwoju, muszą umożliwić podniesienie standardów życia, ulepszenie warunków pracy i praw społecznych, a nie ich pogorszenie.
4.6.1 Z tego punktu widzenia istnieje duża potrzeba przeprowadzenia analiz oddziaływania ekonomiczno-społecznego (ex-ante i ex-post) wspólnie z podmiotami społeczno-gospodarczymi z danego regionu [22].
4.7 Prymat praw człowieka, zwłaszcza praw pracowników.
EPA muszą gwarantować prymat praw człowieka, zwłaszcza praw społecznych (w rozumieniu MOP), we wszystkich aspektach handlu i finansów.
Prawa te muszą być w sposób systematyczny wcielane do wszystkich negocjacji w sprawie EPA odbywających się na szczeblu regionalnym.
4.7.1 Należy wprowadzić wyraźne powiązania między redukcją długu zagranicznego a większymi inwestycjami w dziedzinie opieki socjalnej. Osiągnąć można to za pomocą zasobów publicznych, które zostaną uwolnione po zmniejszeniu odsetek ciążących na długu.
4.7.2 W istocie wysoko zadłużone kraje mają małe pole manewru, jeżeli chodzi o inicjowanie działań w celu walki z ubóstwem [23].
Należy zalecić podjęcie nowych starań w celu zmniejszenia długu większości zadłużonych krajów.
Niemniej jednak zastosowaniu takiego środka powinno towarzyszyć zaangażowanie rządów w realizację celów krajowych.
4.7.3 Praktyczny plan rozwoju społecznego.
Okres negocjacji musi być wykorzystany do wdrożenia praktycznego programu rozwoju społecznego, realizującego cele rozwojowe określone w porozumieniu z Kotonu [24] oraz angażującego siły gospodarcze i społeczne.
Program ten powinien stanowić integralną część EPA w odniesieniu do wyboru kierunków, celów, strategii wdrożenia i analiz oddziaływania.
Musi on być ponadto wynikiem, ale i koniecznym uzupełnieniem potencjalnego wzrostu konkurencyjności i rozwoju wynikającego z liberalizacji handlu.
4.8 Program ten musi być kompleksowy i wielowymiarowy. Może on obejmować zwłaszcza: podwyższenie kwalifikacji zawodowych służb oświaty i służby zdrowia, środki gwarantujące uzyskanie dochodu małym producentom wiejskim i rybakom dokonującym połowu na małą skalę, aktywne polityki promocji ochrony i rozwoju godziwych miejsc pracy [25] i wreszcie prawdziwie partycypacyjne podejście otwarte na zorganizowane społeczeństwo obywatelskie.
4.8.1 Program ten, zorientowany na zasoby ludzkie, może się wzorować na przykładzie oraz doświadczeniu zdobytym w UE przy zarządzaniu Europejskim Funduszem Społecznym (EFS).
Działania ukierunkowane na zdobycie i podwyższenie kwalifikacji zawodowych, służące tworzeniu bardziej otwartej kultury handlu, powinny zostać uzgodnione z przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
5.
Prawa osobiste i społeczne
5.1 W wielu krajach AKP sytuacja w zakresie podstawowych wskaźników społecznych i działalności gospodarczej jest nadal trudna.
Obecne negocjacje w sprawie EPA stanowią zatem dla krajów AKP ogromną szansę, a czynnikiem decydującym o przyszłym rozwoju będzie jakość tych porozumień.
5.1.1 Ważne jest również, aby na tym etapie pamiętać, że głównymi celami negocjacji w sprawie porozumień EPA, podobnie jak w przypadku negocjacji dotyczących pomocy humanitarnej, są rozwój krajów AKP i zmniejszenie ubóstwa.
Obydwie strony negocjacji muszą ze sobą harmonijnie współdziałać i dołożyć starań, by ich stanowiska faktycznie odzwierciedlały te priorytety, co się wiąże z koniecznością stałej koordynacji.
5.2 Historia cywilizacji pokazuje, że u podstaw rozwoju leżą edukacja i kształcenie zawodowe.
Edukacja pozwala człowiekowi czytać, rozumieć i widzieć swe miejsce w historii, natomiast kształcenie zawodowe umożliwia zabezpieczenie bytu oraz przekształcanie materii, w tenże sposób przyczyniając się do kontynuacji działań mających na celu stałe tworzenie świata [26].
5.2.1 Doświadczenie z zakresu współpracy ukazało, że wśród głównych czynników prowadzących do niepowodzenia inicjatyw znajdują się często:
- pominięcie kształcenia na liście priorytetów polityk rozwojowych;
- trudności krajów-beneficjentów z wdrożeniem reform pozwalających im na racjonalne wykorzystanie zarówno krajowych, jak i międzynarodowych środków;
- małe zaangażowanie podmiotów bezpośrednio zainteresowanych, przede wszystkim w zakresie przekazywania technologii, innowacyjnej techniki i ducha przedsiębiorczości.
5.2.2 Kształcenie na etapie przygotowania i wdrażania porozumień EPA jest konieczne, by inicjatywy w zakresie współpracy przyniosły rezultaty.
Przyczyną niepowodzenia projektów współpracy jest często nieprzekazywanie umiejętności praktycznych, technik zarządzania oraz szeregu elementów, które są potrzebne potencjalnym lokalnym podmiotom gospodarczym do dokonywania oceny, podejmowania decyzji operacyjnych lub korzystania z możliwości włączenia się do ulegających stałym zmianom rynków regionalnych.
5.2.3 Wybory w zakresie modernizacji, konsolidacji rynku, zwiększania konkurencyjności, rozwoju formalnych struktur ekonomicznych, modernizacji rolnictwa i integracji rolnictwa z przemysłem, utrudniane są nie tyle przez czynniki gospodarcze, co przez brak zasobów ludzkich i kulturowych.
5.3 Należy wpłynąć na słabe struktury produkcyjne poprzez zaplanowane w ramach długofalowego podejścia działania w zakresie kształcenia.
Zasadniczo chodzi o zintegrowanie trzech linii działania: polityk sektoralnych — zwłaszcza w rolnictwie, działań w zakresie systemu produkcyjnego oraz działań ukierunkowanych na dystrybucję.
5.3.1 Konieczna jest inicjatywa ukierunkowana na ożywienie sektora prywatnego przy pomocy:
- inwestycji w zasoby ludzkie i badania naukowe, służących wprowadzeniu umiejętności mogących zainicjować procesy przemian akceptowalnych społecznie i możliwych do utrzymania w dłuższej perspektywie;
- rozwoju potencjału organizacyjnego i instytucjonalnego, w tym rozwoju potencjału instytucjonalnego w centralnej i terytorialnej administracji publicznej i wśród podmiotów gospodarczych, a szczególnie w stowarzyszeniach skupiających przedsiębiorców i pracowników;
- rozwoju i propagowania "pakietów technologicznych" [27];
- kursów praktycznych przyczyniających się do udoskonalenia sposobu funkcjonowania rynku, poprzez informacje na temat składowania, transportu i przetwarzania produktów.
Istotny wkład w tej dziedzinie może wnieść przede wszystkim rozwój form stowarzyszeń, czerpiących doświadczenie z licznych dziedzin rzeczywistości europejskiej, podtrzymywanych przez system zachęt dla sektora prywatnego umożliwiający, oprócz wprowadzenia nowych procesów, redukcję kosztów transportu i przetwarzania.
5.3.2 Inwestycje w zasoby ludzkie stanowią najważniejszy czynnik procesów rozwoju i powinny być punktem odniesienia w negocjacjach przewidzianych w ramach EPA.
Podstawowe szkolenia pozwalają na przyswojenie i rozpropagowanie informacji w różnych sektorach, promują tworzenie stowarzyszeń i umożliwiają aktualizację technologii.
5.3.3 Dobry poziom wykształcenia jest również bardzo przydatny dla kobiet, ponieważ odgrywają one ważną pod względem społecznym i ekonomicznym rolę.
W większości krajów AKP na obszarach wiejskich kobiety częstokroć jako jedyne dostarczają pewnych i stałych dochodów.
Ze względu na ten fakt cała gospodarka może czerpać korzyści z kształcenia ukierunkowanego na kobiety [28].
5.3.4 Porozumienia EPA powinny móc zagwarantować i ulepszyć we wszystkich regionach:
- dostęp do szkolnictwa bez dyskryminacji;
- rozwój i upowszechnianie kształcenia zawodowego w zakresie przedmiotów technicznych;
- ścisłą współpracę między podmiotami niepaństwowymi a organizacjami pozarządowymi w celu zwiększenia i ulepszenia dystrybucji możliwości kształcenia;
- wymianę doświadczeń między organizacjami europejskimi [29] a organizacjami krajów AKP [30].
5.3.5 Poziom wykształcenia i możliwości znalezienia stałego zatrudnienia są ze sobą ściśle powiązane.
Niemniej jednak istotne jest również stworzenie środowiska zachęcającego wykształconych młodych ludzi do tego, by poprzez swe umiejętności przynieśli korzyści swemu krajowi pochodzenia bądź regionowi [31].
5.3.6 Praktyka odbywania staży w firmach prywatnych i instytucjach publicznych przez ludzi młodych, która przyniosła świetne rezultaty w krajach europejskich, powinna zostać rozszerzona na AKP i wejść w zakres negocjacji EPA.
5.3.7 Zasadniczo, obszerny temat edukacji i kształcenia powinien stać się kluczowym elementem procesu negocjacji.
5.4 W okresie charakteryzującym się dobrze znanymi zjawiskami globalizacji, kultura wytworzona przez społeczeństwo obywatelskie opiera się na wartościach i koncepcjach, którymi cechuje się społeczna gospodarka rynkowa, tzn. na odpowiedzialności jednostki, uznaniu praworządności, poszanowaniu osób i własności, przejrzystości, godności człowieka, równości i wolności, uznaniu podstawowych praw związków zawodowych i pracowników, zdrowych stosunkach pracy, dostępie do edukacji i wreszcie kształceniu dla wszystkich niezależnie od płci oraz na wysokim poziomie ochrony socjalnej.
Takie wartości i koncepcje stanowią podstawę podejścia przyjętego przez UE w zakresie globalizacji.
5.4.1 Na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci zachodzący w Europie od czasu II wojny światowej proces regionalizacji potwierdza i konsoliduje te wartości.
Leżą one nie tylko u podłoża pokoju i postępu, ale stanowią też platformę konkretnych doświadczeń, na podstawie których należy rozwijać proces EPA z krajami AKP.
5.4.2 Wymiana pomiędzy rządem a społeczeństwem obywatelskim w krajach rozwijających się, oprócz dużych korzyści pod względem konsensusu politycznego, posiada również szczególną wartość, jako że dzięki niej ośrodki decyzyjne mogą lepiej zrozumieć wymagania wynikające z wielorakich realiów kraju.
5.4.3 Praktykowanie takiego partnerstwa znacząco zwiększa szanse na to, by polityka kraju reagowała na potrzebę upowszechnienia na jak największą skalę korzyści płynących z demokracji społecznej i gospodarczej wśród ludności miejscowej, przyczyniając się zatem w zauważalny sposób do zmniejszenia ubóstwa, a w konsekwencji do efektywności polityk społecznych.
5.4.4 Jednakże rozwój społeczeństwa obywatelskiego i praktykowanie demokracji oddolnej nie następują samorzutnie.
Są owocem kultury partycypacyjnej, powstałej w wyniku skonsolidowanych praktyk i modeli, charakteryzujących się niemniej stałą tendencją do poprawy.
Wysoka jakość i użyteczność tych modeli oraz ich zastosowanie w życiu codziennym to ważne przesłanie, które powinno się znaleźć w porozumieniach o partnerstwie.
5.4.5 Gdyby kraje AKP miały możliwość, poprzez głębokie procesy kulturowe i stałą wymianę z organizacjami europejskiego społeczeństwa obywatelskiego, przyswojenia sobie tych modeli i zaszczepienia ich we własnej rzeczywistości społecznej, prawdopodobnie udałoby im się o wiele szybciej pokonać poważne istniejące braki równowagi.
5.4.6 Z tego punktu widzenia, jako organ UE reprezentujący zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, EKES potwierdza "fundamentalną rolę kobiet jako głównych uczestników rozwoju oraz podkreśla potrzebę promowania ich organizacji i zapewnienia ich godziwego uczestnictwa w organach doradczych i decyzyjnych" [32].
5.4.6.1 Celem nie jest jedynie lepsza integracja kobiet ze społeczeństwem obywatelskim, lecz również stworzenie podstawowych warunków do ich rzeczywistej partycypacji, uznania ich wartości i wsparcia tak, by korzystały z równouprawnienia [33], wnosząc w rozwój swego kraju wkład wynikający ze specyfiki ich roli społecznej.
5.5 W analizie z lutego 2003 r. Bank Światowy stwierdza, że zmniejszenie rozbieżności w dochodach, ograniczenie dyskryminacji pod względem płac i poprawa wyników gospodarczych są uzależnione od wysokiego stopnia uczestnictwa w związkach zawodowych oraz od zdrowych stosunków pracy [34]. Podkreśla również potrzebę działania w celu uzyskania większej równowagi pomiędzy wartościami ekonomicznymi a społecznymi [35].
5.6 Wymiar społeczny porozumienia z Kotonu i jego wpływ na EPA muszą się opierać na konwencjach podstawowych MOP, zwłaszcza tych, które dotyczą:
- wolności stowarzyszania się, działania i negocjacji;
- zakazu pracy przymusowej;
- eliminacji pracy wśród dzieci;
- zakazu dyskryminacji oraz równouprawnienia.
5.6.1 Do powyższego można dodać:
- konwencję nr 183 (2000) w sprawie ochrony macierzyństwa;
- konwencję nr 102 (1952) w sprawie podstawowych zasad opieki socjalnej;
- konwencję nr 122 (1964) w sprawie promocji zatrudnienia;
- konwencję nr 142 (1975): zalecenie w sprawie optymalnego wykorzystania zasobów ludzkich;
- konwencję nr 81 (sektory przemysłowe) i konwencję nr 129 (rolnictwo) w sprawie inspekcji pracy;
- konwencję nr 97 w sprawie robotników sezonowych.
5.6.2 Kryterium społecznych korzyści (zobowiązanie się do zagwarantowania przynajmniej ośmiu konwencji MOP dotyczących praw podstawowych) powinno stanowić obowiązkowy warunek wszelkich inwestycji w krajach AKP.
To samo dotyczy przetargów publicznych w sektorze usług finansowanych z EFR lub z innych funduszy objętych porozumieniem z Kotonu.
5.6.3 Niektóre działania finansowe ukierunkowane na promowanie ducha przedsiębiorczości oraz tworzenie i rozwój przedsiębiorstw powinny łączyć się z konkretnymi działaniami w dziedzinie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
Na przykład, można by wprowadzić bodźce zarówno dla tych przedsiębiorstw, które organizują wśród personelu kursy doskonalenia kwalifikacji, jak i dla małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw, których właściciele dowiodą, że znają i stosują w miejscu pracy zasady BHP.
6.
Kwestie płci
6.1 Kwestie płci [36] powinny być zawsze brane pod uwagę w dziedzinie pomocy rozwojowej i w negocjacjach EPA.
6.1.1 Wykonane dotychczas analizy i konkretne doświadczenia zebrane w krajach AKP wskazują na:
- ograniczony dostęp dziewcząt i kobiet do edukacji i kształcenia [37];
- ograniczony dostęp do środków finansowych, szczególnie do mikrokredytów [38];
- przeszkody w posiadaniu własności ziemskiej przez kobiety;
- nierówność dostępu do uregulowanego rynku pracy;
- różnice w wynagrodzeniu między kobietami a mężczyznami;
- wzrost wskaźnika zachorowań na HIV wśród dziewcząt i kobiet;
- zbyt częstą przemoc i arogancję wobec kobiet.
6.2 W ramach negocjacji przewidzianych przez EPA, należy przeprowadzić badania ukierunkowane, zlecone i monitorowane przez delegacje Komisji w regionach i krajach AKP, w celu wyodrębnienia organizacji kobiecych i ocenienia ich działalności oraz oddziaływania.
6.2.1 W debacie dotyczącej kultury i kwestii płci powinni stale uczestniczyć funkcjonariusze z delegacji Komisji.
Delegacjom tym powinno zostać powierzone konkretne zadanie promowania działań na rzecz uwzględniania kwestii płci [39] i opracowania strategii rozwijającej potencjał (ang. "capacity building") ukierunkowanej na kobiety [40].
6.2.2 Wziąwszy pod uwagę, że zaplanowane uczestnictwo przedstawicielstw UE i grup zadaniowych ds. przygotowań w regionie śledzących prace w zakresie EPA oraz działania przewidziane w ramach współpracy na rzecz rozwoju muszą się opierać na wspólnotowym dorobku prawnym [41], EKES domaga się, by analizy oddziaływania zawierały statystyki podzielone według płci, tak aby móc lepiej ocenić wpływ różnych działań handlowych na mężczyzn i kobiety w krajach i regionach AKP.
6.3 Jeżeli w porozumieniach o partnerstwie ekonomicznym pragniemy podjąć kwestie płci, musimy wziąć pod uwagę, że przejście do wolnego handlu z Unią Europejską będzie miało szczególny wpływ na kobiety pełniące rolę producentów i konsumentów, które stanowią zatem istotny aspekt tego procesu [42]. Dzięki analizie oddziaływania będzie można określić, w którym sektorze gospodarczym wprowadzenie wolnego handlu przyniesie korzyści kobietom jako konsumentom i nie pokrzywdzi ich jako producentów.
6.3.1 Jak powszechnie wiadomo, w większości krajów AKP, a zwłaszcza w Afryce, kobiety odgrywają w rolnictwie kluczową rolę, byłyby więc bardziej narażone, jeżeli zwiększyłby się eksport rolny Wspólnoty na rynki lokalne i regionalne.
6.3.2 Wziąwszy pod uwagę, że reguły WTO w zakresie liberalizacji rolnictwa [43] są de facto krzywdzące dla kobiet, przydatna może być analiza sektorów o szczególnym dla nich znaczeniu, tak aby:
- wprowadzić ewentualnie proste i skuteczne środki protekcjonistyczne;
- jeżeli to konieczne wyłączyć te sektory z zakresu produktów objętych przewidywaną liberalizacją handlu;
- przewidzieć pewne szczególne postanowienia odpowiadające specyficznym interesom niektórych regionów.
6.3.3 W analizie problemów związanych z rozwojem, rozpatrywanych w ramach EPA z punktu widzenia płci, powinno się dążyć do wyłonienia tych sektorów, w których kobiety są szczególnie pokrzywdzone pod względem dostępu do zasobów produkcyjnych, a także do określenia sposobu ułatwienia tego dostępu, tak by kobiety były lepiej przygotowane do konfrontacji z wolnym handlem z UE.
6.3.4 Inny istotny aspekt tej analizy polega na tym, by podkreślić, w jaki sposób kobiety już korzystają z programów rządowych i unijnych, mających na celu poprawę warunków ich dostępu do zasobów.
6.3.5 Jakiekolwiek przyszłe badania muszą umożliwić zdefiniowanie takich rodzajów pomocy, których kobiety najbardziej potrzebują w celu podjęcia wyzwania wolnego handlu.
6.4 Kwestie płci dotyczą, oprócz kobiet i osób najbardziej potrzebujących, także drobnych producentów, którzy stanowią najsłabszy punkt negocjacji w sprawie EPA.
W zakresie problemów gospodarczych i budżetowych, dla kobiet i drobnych producentów znaczenie mają dwa sektory, które muszą być zatem uwzględnione w porozumieniach:
- usługi socjalne, takie jak na przykład oświata, zdrowie, użycie wody, opieka położnicza;
- usługi gospodarcze, przede wszystkim: rolnictwo, infrastruktura, drogi wiejskie, polityki finansowe, dostęp do mikrokredytów, innowacje.
6.4.1 Ogólnie rzecz ujmując, budżet przewidziany przez EPA na usługi socjalne i gospodarcze jest raczej skromny, jeżeli chodzi o ochronę regionalnych rynków wewnętrznych i zaoferowanie alternatywnej pomocy w zakresie ograniczeń związanych z podażą.
Dogłębna analiza oddziaływania powinna wskazać, na jakim poziomie powinno się ustalić wysokość pomocy ze względu na zmniejszenie dochodów dla AKP, spowodowane przejściem do wolnego handlu z UE.
6.5 Aby umożliwić lepszą integrację i większy udział kobiet w życiu społecznym i gospodarczym w krajach AKP, należy również zaplanować konkretne działania, na przykład:
- stworzenie uprzywilejowanych kanałów umożliwiających tylko kobietom dostęp do funduszy europejskich przeznaczonych na różne projekty (rozwój potencjału, przedsiębiorczość, mikrokredyty, stowarzyszenia kobiece, kształcenie itp.) [44];
- większe wsparcie dla programów kształcenia przeznaczonych dla kobiet;
- rozwój działań mających na celu ożywienie przedsiębiorczości wśród kobiet.
6.6 Niemniej jednak najważniejszym aspektem jest podkreślenie równych praw kobiet do korzystania z edukacji i kształcenia, tak jak to przewiduje również trzeci punkt Milenijnych Celów Rozwoju.
7.
Wnioski i zalecenia
7.1 W chwili obecnej wszystkie kraje rozwinięte doświadczają trudności w zarządzaniu różnymi aspektami globalizacji.
Skutki stopniowej liberalizacji rynków leżącej u podstaw tego procesu będą się niewątpliwie różnić w zależności od kraju.
7.1.1 W zglobalizowanym systemie kraje z dobrze rozwiniętym systemem usług i gospodarką, w której wartość dodana [45] sektora wytwórczego (WDB 2) uległa obniżeniu, są w korzystnej sytuacji, ponieważ na tym etapie historycznym, bardziej niż w przeszłości, do sukcesu gospodarki przyczynia się zdolność świadczenia zaawansowanych usług.
7.1.2 Jak wiadomo, struktury produkcyjne krajów AKP są słabe lub w ogóle nie istnieją, a ich system usługowy znajduje się w jeszcze gorszym stanie.
Chodzi więc o udzielenie tym krajom pomocy mającej na celu uzyskanie, poprzez szersze wykorzystanie handlu i produkcji, instrumentów służących do zmniejszenia głodu i ubóstwa.
Oznacza to niemniej, że procesy liberalizacji i obniżenia taryf celnych potrwają długo i będą musiały się przedłużyć nawet bardziej, niż to przewidywano.
7.1.3 Oznacza to również, że obecny proces może się powieść jedynie pod warunkiem, że zachęci on do uczestnictwa i zmotywuje społeczeństwo.
Niemniej jednak wyrazicielami odpowiedzi na niego oraz konsensusu są bardzo słabe organizacje i stowarzyszenia, których działanie pozostaje w wielu państwach utrudnione.
7.1.4 Pierwszym i podstawowym zobowiązaniem, którego trzeba dotrzymać za pośrednictwem porozumień o partnerstwie, jest wzmocnienie w różnych regionach stowarzyszeń skupiających pracowników, przedsiębiorców i konsumentów, a także organizacji równych szans i wielu innych, które przyczyniają się do tworzenia kultury i uzyskania konsensusu w sprawie środków mających na celu przyspieszenie postępu w sferze humanitarnej, społecznej i gospodarczej.
7.2 Kraje AKP różnią się między sobą w dużym stopniu pod względem języka, kultury i religii, dlatego też praktyki poszczególnych społeczeństw obywatelskich są również bardzo zróżnicowane.
Rozmaite badania [46] na temat tych różnic mogą się okazać ważne w trakcie negocjacji w sprawie partnerstwa.
7.2.1 Różnice między krajami powinny doprowadzić do powstania EPA różniących się między sobą pod względem treści.
7.2.2 Z jednej strony, podział krajów AKP na sześć makroregionów umożliwia rozwój stosunków Południe–Południe, a więc rozpowszechnienie realizowanego dotychczas przez UE pozytywnego eksperymentu, z drugiej strony jednak trzeba podkreślić, że stopień rozwoju osiągnięty przez różne państwa AKP powołane do nawiązania między sobą stosunków gospodarczych i społecznych różni się w zależności od kraju.
Zjawisko to stwarza konieczność dołożenia usilnych starań ze strony Komisji w celu znalezienia pewnych specyficznych cech określających tożsamość poszczególnych regionów, wokół których powinny się koncentrować uwaga i interes społeczeństwa obywatelskiego.
7.2.3 Zakrojone na szeroką skalę projekty omówione w Johannesburgu, stanowiące również podstawę planu działania na nowe tysiąclecie, tzn. usługi zdrowotne, dostęp do wody, ograniczenie głodu, zrównoważony rozwój, rozwój potencjału itp., to główne zagadnienia, na które należy zwrócić uwagę społeczeństwa obywatelskiego, tak by postrzegało siebie jako aktywnego uczestnika procesów zmian.
7.2.4 Podejście przyjęte zarówno w trakcie negocjacji, jak i na poszczególnych etapach realizacji projektów, musi polegać przede wszystkim na słuchaniu i opierać się na wrażliwości.
Jednym z celów wymagających szczególnego wysiłku jest połączenie różnych aspektów społecznych z aspektami ekonomicznymi, kulturowymi i ekologicznymi.
7.3 Zgodnie z tym, co utrzymuje komisarz Peter Mandelson, handel musi być wykorzystany w trakcie negocjacji w sprawie EPA jako jeden z czynników rozwoju.
Chociaż wolny handel sam w sobie nie stanowi niewątpliwie panaceum na głód i ubóstwo i nie jest optymalnym instrumentem osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, należy go postrzegać w ramach projektu partnerstwa jako jeden z czynników mogących wspierać konkurencyjność.
7.3.1 EKES wzywa, by odpowiednia ilość subwencji przeznaczona została na wzmocnienie reprezentacji społeczeństwa obywatelskiego w sześciu obszarach krajów AKP oraz w już nawiązanych kontaktach między zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim krajów UE a krajów AKP.
7.3.2 Z tego też względu, wszystkie złożone etapy odnoszące się do przepisów handlowych powinny zostać omówione i rozstrzygnięte przy udziale przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, ponieważ to właśnie ono poniesie konsekwencje tych decyzji.
7.3.3 Komisja Europejska powinna przede wszystkim bezzwłocznie udzielić wsparcia dla finansowania struktur współpracy regionalnej podmiotów społeczeństwa obywatelskiego krajów AKP, w tym szczególnie partnerów społecznych, by wesprzeć ich stowarzyszanie się i ich bezpośrednie włączenie do procesu integracji regionalnej AKP oraz do przygotowania EPA.
Ze swej strony Komitet Monitorujący AKP/UE EKES-u zgodził się przyznać priorytetowe znaczenie stymulacji rozwoju tych sieci współpracy regionalnej społeczeństwa obywatelskiego w powiązaniu z przygotowaniem EPA.
7.4 Porozumienia o partnerstwie gospodarczym będą w pełni skuteczne i przyniosą pozytywne wyniki jedynie w takim stopniu, w jakim udział podmiotów społeczno-gospodarczych zostanie zagwarantowany na etapie planowania, przygotowania i realizacji porozumień, w szczególności na etapie sporządzania analiz oddziaływania, jak również w trakcie negocjowania i definiowania aspektów społecznych wynikających z treści EPA.
7.4.1 Pozytywne aspekty EPA (rozwój regionalny, tworzenie krajowych i regionalnych rynków wewnętrznych itp.) mogą zostać przesłonięte przez:
- znaczne różnice w poziomie rozwoju między UE a krajami AKP;
- nierówności między partnerami pod względem kontroli technicznej i finansowej rynków.
7.5 Na podstawie wyników analiz oddziaływania będzie można zdecydować o tym, czy kontynuować proces integracji, zmodyfikować go, czy też opóźnić, z zastosowaniem klauzul ochronnych lub moratoriów umożliwiających regularne przeglądy.
7.6 Analizy oddziaływania będą mogły zasugerować korektę przepisów WTO, tak by można było dostosować EPA do potrzeb KSR.
7.6.1 Oczywiste jest, że KSR będą musiały ponieść wysokie koszty społeczne i gospodarcze na etapie przejścia do wolnego handlu.
Większość zysków pochodzących z EPA będzie trudna do kwantyfikacji.
W interesie Komisji leży więc oszacowanie, przy współudziale przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego krajów AKP, faktycznych kosztów i korzyści wynikających z zawarcia porozumień EPA z UE.
7.7 W każdym razie powodzenie porozumień w sprawie EPA jest ściśle powiązane z zaangażowaniem społeczeństwa na wszystkich etapach negocjacji.
7.8 EKES, podobnie jak czynił to do tej pory, gotów jest pogłębić współpracę z Komisją i udostępnić swe doświadczenie, by zintensyfikować dialog i wymianę dobrych praktyk z przedstawicielami regionów AKP, planując spotkania, seminaria robocze i organizując staże dla osób o wyraźnym profilu zawodowym, działających w stowarzyszeniach społeczeństwa obywatelskiego.
7.9 Niektórzy przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego krajów AKP (przede wszystkim reprezentujący świat przedsiębiorczości i związki zawodowe) powinni zostać wcieleni do grup zadaniowych ds. przygotowań w regionie, działających w każdym regionie.
7.10 Zgodnie z zaleceniami XXIV Spotkań Środowisk Społeczno-Gospodarczych AKP-UE, EKES, po uzyskaniu podczas nich zgody Komisarza Mandelsona, proponuje "utworzenie komitetów regionalnych ds. dialogu społecznego" obejmujących podmioty społeczno-zawodowe, które wniosłyby wkład w opracowanie i proponowanie programu rozwoju społecznego oraz zapewnienie jego monitorowania i wdrażania.
Upoważnienia tych komitetów mogłyby dotyczyć wpływu gospodarczego, społecznego i regionalnego EPA, zastosowania i kontroli konwencji MOP o podstawowych prawach społecznych, promowania zatrudnienia i rozwoju społecznego, rozwoju edukacji i kształcenia zawodowego, programów ochrony socjalnej i wynegocjowanych zmian gospodarki nieformalnej.
7.11 EKES jest również przekonany, że na podstawie upoważnienia związanego z porozumieniem z Kotonu, główne aspekty społeczne, aspekty płci, rozwój możliwości w zakresie zatrudnienia oraz gwarancje ochrony socjalnej powinny zostać włączone do negocjacji i urzeczywistnić się później w działaniach z nich wynikających.
7.12 W ramach polityki rozwoju, która powinna towarzyszyć negocjacjom EPA i stanowić ich uzupełnienie, należy zastanowić się poważnie nad powyżej wymienionymi aspektami, mającymi kluczowe znaczenie dla odpowiedniego rozwoju społeczno-gospodarczego.
7.13 Proces globalizacji osiągnął prawdopodobnie etap rozwoju wymagający zwrócenia większej uwagi na "zbiorowe preferencje i odczucia" artykułowane przez obywateli, tak by móc zredukować wewnętrzne i międzynarodowe napięcia oraz uniknąć wciąż pogłębiających się "ideologicznych" konfliktów handlowych, których, jak się wydaje, nie można rozstrzygnąć za pomocą mechanizmów i zasad narzuconych z zewnątrz lub dzięki pomocy samych specjalistów.
7.14 Zasadniczo, co wyrażono już w poprzednich opiniach, EKES uważa, że EPA stanowią bardzo trudne wyzwanie dla UE i gospodarki światowej.
Zostaną one zawarte później, niż to przewidywano [47], i przyniosą sukces jedynie wtedy, gdy uda im się zaangażować społeczeństwo obywatelskie i zwiększyć w nim rolę kobiet w procesach decyzyjnych oraz w realizacji konkretnych inicjatyw.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Dokument konsultacyjny w sprawie pomocy państwa na rzecz innowacji"
COM(2005) 436 końcowy
(2006/C 65/16)
Dnia 21 września 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Dokument konsultacyjny w sprawie pomocy państwa na rzecz innowacji"
Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło przygotowanie opinii w tej sprawie Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.
Mając na względzie pilny charakter prac, na 422. sesji plenarnej w dniu 14 grudnia 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Antonellego PEZZINI na sprawozdawcę generalnego oraz 80 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie i zalecenia
1.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem dokument konsultacyjny w sprawie pomocy państwa na rzecz innowacji, przy pomocy którego Komisja pragnie stworzyć stabilne ramy prawne, sformułować kryteria dla udzielania pomocy lepiej nakierowanej na konkretne cele, jak również uprościć przepisy prawne.
1.1.1 EKES stwierdza, że dokument ten po raz pierwszy otwiera szeroko zakrojoną debatę dotyczącą szeregu bardzo aktualnych zagadnień:
- Co należy rozumieć poprzez innowacje?
- Gdzie leży granica pomiędzy etapem innowacyjnym kwalifikującym się do otrzymania wsparcia a etapem komercyjnym?
- Jakie działania należy podjąć, aby MŚP mogły pokonać ograniczenia, które jak wiadomo negatywnie wpływają na ich rozwój?
- Na tle aktualnych procesów globalizacji: Jakie działania w dziedzinie innowacji podejmują najwięksi partnerzy Europy i jakie ograniczenia nałożyła UE sama na siebie, aby zaakceptować reguły WTO?
1.2 Odpowiedzi na te pytania będą miały wpływ także na nowe ramy prawne, które zaproponuje Komisja i do których Państwa Członkowskie będą musiały dostosować swoje wysiłki, aby pogodzić rozwój i postęp ze spełnianiem przepisów, a zwłaszcza reguł konkurencji.
1.3 Niewystarczającą konkurencyjność UE powoduje w dużej mierze słabo ukształtowany proces innowacji, co często wiąże się z niedoskonałościami rynku.
W tym przypadku pomoc państwa może tworzyć zachętę do zwiększenia inwestycji uczestników rynku w innowacyjne produkty i procesy [1].
1.4 Przy braku innowacji Unii Europejskiej grozi upadek kulturalny i gospodarczy.
EKES jest świadomy tego faktu i postanawia — przy wsparciu swoich członków reprezentujących poszczególne sektory zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego — dążyć do osiągnięcia, w razie potrzeby także przy włączeniu nakierowanej na cel pomocy państwa, następujących celów:
- przezwyciężenie zewnętrznych wpływów rynku lub sterowanie nimi;
- wzmocnienie przedsiębiorczości;
- ustalenie właściwych środków w poszczególnych sektorach, mających na celu pomoc mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom w zwiększaniu innowacyjności;
- wspieranie przedsiębiorstw oraz podmiotów działających w sektorze socjalnym, aby mogły one lepiej rozumieć i wykorzystywać innowacje stale powstające w wyniku globalizacji rynków;
- urzeczywistnienie form egzekwowania prawa przez osoby prywatne ("private enforcement"), aby ułatwić poszanowanie i pełne wdrożenie przepisów prawa [2];
- nadanie konkretnej formy Europejskiej Przestrzeni Badawczej poprzez skoordynowane działania centrów technologicznych i szkół wyższych w celu rozpowszechniania i konkretnego zastosowania wyników badań [3];
- realizacja środków w obszarze kształcenia i kształcenia zawodowego przy zastosowaniu odpowiednich instrumentów, w celu dostosowania umiejętności zawodowych do coraz to nowszych wymogów rynku, aby pomóc społeczeństwu w zrozumieniu nieprzerwanych zmian i umocnić zasady odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw [4].
1.5 Komisja nie przedstawiła dotychczas żadnych konkretnych przepisów dotyczących pomocy państwa na rzecz innowacji.
Pomoc na rzecz innowacji postrzegano zgodnie z art. 87 i art. 88 Traktatu w kontekście innych rodzajów pomocy jak pomoc regionalna, pomoc w zakresie kształcenia, udział w kapitale inwestycyjnym, pomoc w zakresie zatrudnienia, pomoc dla MŚP.
1.5.1 Innowacje do pewnego stopnia podlegały regulacjom dotyczącym pomocy państwa na rzecz badań i rozwoju [5], która została przedłużona od 30 czerwca 2002 r. do 31 grudnia 2005 r [6].
1.6 W odniesieniu do wielu poruszonych przez Komisję zagadnień EKES wypowiedział się już we wcześniejszych opiniach, przyjętych jednomyślnie lub znaczną większością głosów:
- dopuszczalność subwencji państwowych w sytuacji niedoskonałości rynku;
- środki mające na celu zrównoważenie ograniczonych wpływów zewnętrznych;
- ustalenie wspólnych kryteriów dla oceny ex-ante, w szczególności w obszarze MŚP;
- uwzględnianie innowacyjnych procesów nie tylko na polu techniki, ale także usług, handlu i administracji; innowacje w zakresie produktów i procesów;
- większa pomoc na rzecz innowacji w regionach objętych celem spójności lub o trudnych warunkach geograficznych (obszary górskie i wyspy, jak również oddalone obszary wiejskie), między innymi poprzez przyznanie odpowiednich ułatwień podatkowych (niższe opodatkowanie) na szczeblu regionalnym [7];
- tworzenie i popieranie nowych form wsparcia finansowego dla MŚP, takiego jak mikrokredyty i wsparcie dla kredytów obrotowych, dodatkowo do gwarancji kredytowych oraz poręczeń dla małych i mikroprzedsiębiorstw, które ze względu na swoją formę prawną — zazwyczaj są to spółki osobowe — praktycznie nie mają dostępu do kapitału wysokiego ryzyka;
- wspieranie instytucji, które wspomagają innowacyjną działalność w mikroprzedsiębiorstwach oraz małych i średnich przedsiębiorstwach poprzez doradztwo i konkretne działania;
- kształcenie specjalistów w różnych dziedzinach wiedzy (także przy wsparciu ze strony państwa), którzy doradzają i towarzyszą małym i mikroprzedsiębiorstwom w przechodzeniu na procesy innowacyjne;
- wzmacnianie centrów doskonałości poprzez publiczne i prywatne inwestycje oraz wspieranie powiązań tych centrów z uniwersytetami i szkołami wyższymi.
1.7 Komitet już przy wcześniejszych okazjach podkreślał, że w związku z pomocą państwa na rzecz wspierania inwestycji w innowacyjne projekty MŚP uwzględniany musi być także wzrost przedsiębiorstw oraz następujące aspekty:
- wspieranie regionalnych i ponadregionalnych sieci innowacji;
- wspieranie polityki korzystnej dla tworzenia klastrów oraz parków przemysłowo-technologicznych;
- mobilizowanie tzw. aniołów biznesu i pośredników w usługach, takich jak specjaliści w zakresie kapitału wysokiego ryzyka (venture technologists), brokerzy oraz doradcy patentowi;
- tworzenie ośrodków transferu technologii i kapitału wysokiego ryzyka;
- szkolenia i zatrudnianie wykwalifikowanego personelu technicznego [8].
2.
Uzasadnienie
2.1 Streszczenie opinii
2.1.1 Komisja pragnie zainicjować debatę w celu poprawy przepisów wspólnotowych dotyczących pomocy państwa na rzecz innowacji.
2.1.2 Komisja z góry określa swoje stanowisko w odniesieniu do sześciu ogólnych zagadnień:
- wsparcie dla tworzenia innowacyjnych przedsiębiorstw oraz wczesnych etapów ich rozwoju,
- wykorzystanie kapitału ryzyka,
- sposoby włączenia innowacji w istniejący system pomocy w ramach projektów dotyczących badań i rozwoju,
- pomoc dla MŚP, która umożliwi im nabycie usług pośredników w innowacji,
- pomoc dla MŚP, która umożliwi im współpracę z wysoko wykwalifikowanymi badaczami i inżynierami oraz przeprowadzanie pomyślnej wymiany z uniwersytetami i dużymi przedsiębiorstwami,
- wspieranie i rozwój biegunów doskonałości, z których korzystają wszystkie przedsiębiorstwa i które są interesujące także dla inwestorów prywatnych.
2.1.3 Spełnione muszą zostać następujące warunki:
- pomoc służy pokonywaniu określonych niepowodzeń rynkowych;
- pomoc to najwłaściwszy instrument;
- pomoc skłania jej beneficjenta do działań innowacyjnych i jest proporcjonalna do zamierzonego celu,
- warunki konkurencji nie zostają nadmiernie naruszone.
2.2 Aktualna sytuacja
2.2.1 EKES w swoich wcześniejszych opiniach stale podkreślał znaczenie kontroli pomocy państwa dla osiągnięcia następujących celów UE:
- polityka konkurencji prowadząca do zbieżności pomiędzy gospodarkami narodowymi poszczególnych Państw Członkowskich,
- przedsiębiorczość oparta na innowacjach i inicjatywie,
- polityka spójności, gdzie regiony znajdujące się w najgorszej sytuacji są należycie uwzględniane,
- trwały wzrost, który może sprostać wymaganiom w zakresie poprawy warunków pracy, otoczenia przedsiębiorstw i ochrony środowiska.
2.2.2 Polityka konkurencji [9] ma wprawdzie decydujące znaczenie dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego, gwarantując, by mógł się on rozwijać bez ograniczeń wprowadzanych przez dyskryminujące regulacje, jednak z drugiej strony ingerencja państwa może być wskazana i konieczna dla zrekompensowania ograniczeń i deficytów rynku.
2.2.2.1 Strategia lizbońska, przekształcona i uzupełniona o aspekty praktyczne w czasie wiosennego szczytu Rady Europejskiej w 2005 r. [10], żąda skierowania szczególnej uwagi na następujące zagadnienia:
- niedoskonałości rynku,
- spójność gospodarcza i społeczna,
- rozwój zrównoważony,
- innowacje.
2.2.3 W ostatnich latach wysokość pomocy państwa trochę się zmniejszyła [11] i co ważniejsze kierowana jest przede wszystkim na cele horyzontalne.
W roku 2003 pomoc na cele horyzontalne stanowiła 79 % całkowitej sumy pomocy, z czego 14 % przeznaczono na badania i rozwój [12].
Wzięła to pod uwagę Rada Europejska na swoim posiedzeniu w marcu 2005 roku. Podkreśliła, że w przypadkach, gdy pomoc okazuje się konieczna jako korekta dla niedoskonałości rynku, odpowiednie wyjątki muszą być dopuszczone.
2.2.3.1 Także Parlament Europejski w swojej rezolucji w sprawie "Wzmacniania konkurencyjności europejskiej: konsekwencji przemian w przemyśle na politykę i rolę MŚP" [13] wspiera cel zmniejszenia ogólnej wielkości pomocy i podkreśla przydatność pomocy w zakresie badań i rozwoju, szkoleń zawodowych oraz usług doradczych dla małych przedsiębiorstw.
2.2.4 Jeżeli chodzi o reformę regulacji dotyczących pomocy państwa [14], o której wypowiadał się także EKES [15], Parlament Europejski podkreśla konieczność określenia, w zakresie reformy pomocy państwa na rzecz innowacji — innowacji w szerszym znaczeniu, nie tylko dotyczących czysto technologicznych aspektów [16] — wyraźnej linii działań, która dotyczy horyzontalnie wszystkich sektorów, włącznie z sektorem handlu i usług, które mogłyby wnieść wkład w strategię lizbońską.
2.2.5 EKES podkreśla, że w 2004 r. Komisja przedstawiła kilka uporządkowanych propozycji odnośnie ogólnej reformy pomocy państwa, w których uwzględnione zostały niedoskonałości rynków.
Wdrażanie tych propozycji, które również EKES przyjął z zadowoleniem, rozpoczęło się już w formie komunikatów.
2.2.6 Z drugiej strony EKES jest całkowicie świadomy faktu, że sytuacja na tym obszarze, z uwagi na zmieniające się polityczne, społeczne, gospodarcze i prawne warunki ramowe oraz z uwagi na przyspieszenie się procesu globalizacji rynków, cechuje się znaczną dynamiką.
Konieczne są zatem odpowiednie regularne dostosowania [17], przy czym musi jednak zostać zagwarantowana jasność i przejrzystość ram odniesienia.
2.2.7 W związku z globalizacją rynków szczególną uwagę należy zwrócić z jednej strony na multilateralne ramy odniesienia, jakie stanowią porozumienia w ramach WTO, a z drugiej strony na ramy prawne najważniejszych partnerów handlowych UE.
2.2.8 W Stanach Zjednoczonych United States Small Business Administration (SBA) zapewnia małym i średnim przedsiębiorstwom w ramach wielu publicznych, przyjętych na szczeblu federalnym programów różnego rodzaju pomoc na rzecz innowacji; do tego dochodzi jeszcze, oprócz inicjatywy federalnej Small Business Innovation Research Program (SBIR), pomoc udzielana przez poszczególne stany.
2.2.8.1 SBA posiada szereg programów:
- Basic Loan Program zapewnia poręczenia (do 75 %) dla kredytów w wysokości do dwóch milionów dolarów na przedsiębiorstwo,
- SBA Investment Program dla inwestycji "aniołów biznesu" i kapitału wysokiego ryzyka,
- Certified Development Company "504" Loan Program obejmujący środki wspierania innowacji i modernizacji w wysokości do czterech milionów dolarów,
- Microloan Program obejmuje pomoc krótkoterminową w wysokości do 35000 dolarów (udzielaną poprzez pośredników),
- Prequalification Loan Program obejmuje środki w wysokości do 250000 dolarów (udzielane poprzez pośredników),
- Export Working Capital Program zapewnia poręczenia w wysokości do 90 %, do maksymalnej wysokości 1,5 mln dolarów,
- SBA Express obejmuje środki w wysokości do 350000 dolarów i poręczenia do 50 %,
- SBA Community Express obejmuje środki w wysokości do 250000 dolarów, poręczane do wysokości 75 %,
- SBA Secondary Market Program i SBA Asset Sales Program dla wspierania łatwiejszego wejścia na rynek akcji,
- SBA Women's Network for Entrepreneurial Training Initiative wspiera przedsiębiorczość kobiet.
2.2.8.2 W ramach inicjatywy SBIR, która udostępnia pomoc państwa na rzecz innowacji i badań mniejszym przedsiębiorstwom, przewidziane są nakłady na kapitał wyjściowy na studia wykonalności w wysokości do 100000 dolarów na pierwszym etapie oraz w wysokości do 750000 dolarów na drugim etapie (opracowywanie prototypów).
Wprawdzie nie przewiduje się środków z funduszy SBIR na trzeci etap (wprowadzanie produktów na rynek), ale zapewnione jest wsparcie w poszukiwaniu środków publicznych lub prywatnych.
2.2.9 W najnowszych zaleceniach EURAB (organu doradczego Komisji, w którym reprezentowana jest europejska nauka i przemysł) podkreśla się, że podobny mechanizm musi zostać wprowadzony jako uzupełnienie środków programu ramowego badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i na szczeblu krajowym, przy czym wskazuje się na fakt, że może to wymagać zmiany postanowień dotyczących pomocy państwa [18].
2.2.10 W Japonii agencja ds. małych i średnich przedsiębiorstw oferuje różnorodne formy publicznego wsparcia dla inwestycji:
- w ramach programu "Start Up" udostępniana jest część środków na praktyczne zastosowania B+R, na ocenę techniczną oraz na uzyskanie patentów (obniżenie kosztów rejestracji o 50 % oraz przedłużenie na trzy kolejne lata),
- program B+R w dziedzinie kreatywnych technologii,
- program dla nowych impulsów dla B+R na szczeblu lokalnym,
- program wspierania współpracy pomiędzy przemysłem, nauką, podmiotami publicznymi i administracją rządową,
- Small Business Innovation Research System (japoński odpowiednik SBIR) ma na celu wspieranie rozwoju zdolności technologicznych MŚP, zapewnianie pomocy publicznej dla ich kreatywnej działalności oraz finansowanie gospodarczego wykorzystania wyników badań,
- program finansowego wsparcia dla wprowadzania i rozwoju technologii informacyjnych w przedsiębiorstwach (przy pomocy środków publicznych),
- program Subsidies for SMEs Business Innovation,
- program Subsidies for Strengthening SMEs Business Resource,
- program "uwolnienia od obowiązku przedstawiania poręczeń kredytowych",
- środki obniżania stóp oprocentowania kredytów w Japan Finance Corporation for Small and Medium Enterprise (JASME), National Life Finance Corporation (NLFC) oraz Shoko Chukin Bank,
- plan udogodnień podatkowych dla MŚP,
- plan dla inwestycji w wysokości do 300000 jenów ze strony "Small and Medium Business Investment and Consultation Companies",
- mechanizm zachęt w ramach ustawy o wspieraniu lepszego zarządzania zatrudnieniem w MŚP, mający na celu utrzymanie miejsc pracy oraz tworzenie lepszych jakościowo miejsc pracy.
2.2.11 W wielostronnych porozumieniach w ramach WTO "specyficzna pomoc państwa" definiowana jest jako dotacja, która udzielana jest tylko jednemu przedsiębiorstwu, jednej gałęzi przemysłu lub jednej grupie powiązanych ze sobą gałęzi przemysłu, które znajdują się na terenie państwa udzielającego dotacji.
Reguły WTO mają zastosowanie jedynie do tego rodzaju pomocy państwa (z wyjątkiem rolnictwa). Istnieją przy tym dwie różne kategorie: pomoc zabroniona i zaskarżalna.
2.2.12 Zabroniona jest bezpośrednia pomoc wspierająca eksport czy preferowanie produktów krajowych w stosunku do produktów importowanych, ponieważ zniekształca to międzynarodową wymianę handlową i utrudnia handel innych państw.
WTO w przyspieszonym postępowaniu kontroluje taką pomoc i sprawdza, czy należy znieść odpowiednie środki lub czy poszkodowany kraj bądź kraje mogą podjąć środki zaradcze w formie ceł.
2.2.13 W odniesieniu do pomocy zaskarżalnej kraj podnoszący sprzeciw wobec przyznanej w innym kraju przez państwo pomocy musi udowodnić, że pomoc ta negatywnie wpływa na jego uzasadnione interesy. Odbywa się to na podstawie trzech typów "szkód" [19].
W przeciwnym wypadku pomoc państwa jest uprawniona.
W przypadku udowodnionej i uznanej przez organ rozjemczy szkody dany kraj musi cofnąć przyznaną pomoc. W przeciwnym razie poszkodowany kraj może nałożyć cła wyrównawcze.
2.3 Uwagi ogólne
2.3.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, w której naświetlone zostały istniejące (i możliwe do ulepszenia) związki pomiędzy pomocą państwa a innowacjami w Europie.
Przyczyną niewystarczającej konkurencyjności UE w porównaniu do innych obszarów gospodarczych jest w znacznym stopniu mało rozpowszechniony proces innowacji, który jeszcze bardziej osłabiły procesy globalizacji.
2.3.1.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem także to, że problematyka związków pomiędzy pomocą państwa a innowacjami jest przedmiotem publicznego przesłuchania, w czasie którego możliwe jest poznanie opinii bezpośrednio zainteresowanych podmiotów na ten delikatny temat.
2.3.1.2 Poruszone w komunikacie zagadnienia są szerokie, ale precyzyjnie sformułowane; dotyczą praktycznie wszystkich problemów — począwszy od niedoskonałości rynku aż po możliwość uproszczenia postępowania.
Z uwagi na brak czasu i możliwości dyskusji w grupach analitycznych sprawozdawca nie jest w stanie zająć się oddzielnie każdym zagadnieniem ani przedstawić uzasadnionych odpowiedzi na każde poszczególne pytanie.
2.3.2 Komitet jest świadomy, że problemu konkurencyjności UE nie da się rozwiązać wyłącznie dzięki pomocy państwa na rzecz innowacji.
W licznych dokumentach wspólnotowych oraz w różnorodnych opiniach EKES-u wskazane zostały granice, na jakie napotyka Unia Europejska przy wdrażaniu swoich środków:
- niewystarczający poziom innowacji, nie tylko w dziedzinie technologii,
- niewystarczające wspólne reguły i środki,
- słabe, nadal zbyt rozdrobnione rynki finansowe,
- niewystarczająco wysoki wskaźnik zatrudnienia,
- wadliwe funkcjonowanie rynków towarowych,
- niewystarczająca koordynacja polityki,
- trudności w dostępie do usług rynkowych,
- niewystarczające wspieranie nowej produkcji czy kombinacji produkcyjnych, które mogą przynieść wartość dodaną, tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy i zapewnić Europie przewagę konkurencyjną [20].
2.3.3 Doprowadziło to do pewnego braku bezpieczeństwa prawnego, który można usunąć jedynie dzięki gruntownej analizie granic i możliwości pomocy państwa w tym sektorze.
2.3.4 Innowacje dotyczące produktów i procesów [21] wpływają ostatecznie poprzez wszystkie swoje aspekty na rynek i mogą zatem mieć wpływ na działalność, która może mieć znaczny wpływ na konkurencyjność i wymianę handlową.
2.3.5 Zatem, aby możliwe było udzielanie upoważnień z wyprzedzeniem, w ramach partnerstwa i aktywnej współpracy pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi muszą zostać utworzone specyficzne, przejrzyste i akceptowane przez wszystkich ramy odniesienia.
2.3.6 Definicja innowacji i procesu innowacyjnego
2.3.6.1 Komitet jest świadomy, że definicja innowacji, która swojego czasu została zwarta w zielonej księdze, powinna zostać uaktualniona pod kątem zmian, jakie zaszły w ostatnich dziesięciu latach.
Z drugiej strony należy także w sposób bardziej szczegółowy zająć się etapami pomiędzy procesem innowacyjnym a rozpoczęciem gospodarczego wykorzystania, aby zapobiegać nadmiernemu zakłóceniu reguł konkurencji.
2.3.6.2 Dawniej rozwój społeczeństwa był zbyt powolny, aby można było go odczuć za życia jednej generacji.
Dziś jest tak szybki, że trudno jest go zrozumieć.
We wszystkich społeczeństwach, a szczególnie w przedsiębiorstwach, administracji i usługach zachodzą dziś ogromne zmiany, co często prowadzi do tego, że nabyta wiedza poddawana jest w wątpliwość.
2.3.6.3 Innowacje stają się zatem procesem społecznym, gdzie ci obywatele, podmioty i organy, które dysponują największą wiedzą, ponieważ zajmują się jej badaniem, pomagają "innym" w korzystaniu z odpowiednich ich wpływów i przenoszeniu ich do działalności zawodowej i wzajemnych relacji.
2.3.6.4 Jeżeli utopia jest czymś, co w przyszłości stanie się rzeczywistością, to "postęp to urzeczywistnienie utopii." [22]
2.3.6.5 W Zielonej księdze Komisja właściwie zdefiniowała innowacje jako pomyślne tworzenie, integrację i wykorzystanie nowości w gospodarce i społeczeństwie [23].
2.3.6.6 Innowacja to skomplikowany proces.
Oprócz rozwoju działalności badawczej i lepszego zastosowania technologii do powstawania innowacji może się przyczyniać także współdziałanie wielu innych, czasami zmiennych czynników i warunków.
Należą do nich między innymi:
- nastawiona na innowacje kultura przedsiębiorczości;
- sieć relacji i współzależności z innymi przedsiębiorstwami, organizacjami i organami publicznymi, które mają zasadnicze znaczenie dla powstawania i upowszechniania wiedzy i innowacji;
- ramy referencyjne aktów normatywnych i przepisów, szczególnie w dziedzinie własności intelektualnej;
- dostęp do rynku kapitałowego, w szczególności z uwagi na kapitał wysokiego ryzyka i kapitał wyjściowy;
- usługi edukacyjne i szkoleniowe oraz stosunki pomiędzy środowiskiem akademickim i naukowym a przedsiębiorstwem,
- struktury wspomagające innowacje (np. inkubatory, sieci klastrów, parki przemysłowe i technologiczne) oraz usługi pośrednictwa.
2.3.6.7 Komitet wskazywał już na fakt, że innowacje są procesem społecznym [24], który bazuje na badaniach i który w warunkach konkurencji oraz przy panującym pozytywnym nastawieniu przynosi zmiany i gotowość do podejmowania ryzyka.
W wyniku otrzymujemy ogromną konkurencyjność, silną spójność oraz lepszą jakość życia pod względem gospodarczym i społecznym.
2.3.6.8 Aby móc się oprzeć na obiektywnych kryteriach, Komitet wzywa Komisję do sprecyzowania, przy wsparciu organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz koordynacji ze strony Eurostatu, jaka działalność produkcyjna i usługowa może być dziś określana jako innowacyjna.
Faktycznie bardzo przydatne byłyby wytyczne w tej skomplikowanej i stale rozwijającej się dziedzinie.
2.3.6.9 Pomoc na rzecz innowacji (zgodnie z definicją podaną w Zielonej księdze [25]): Jak zostało już podkreślone [26], zdaniem Komitetu istniejące ramy powinny zostać poszerzone o nowe rodzaje pomocy, których nie obejmują obecnie wiążące wytyczne. Ponadto powinny zostać ustanowione dalsze kryteria zgodności, dające Państwom Członkowskim większą możliwość stosowania środków bez obowiązku ich zgłaszania.
2.3.6.10 W komunikacie punkt ciężkości spoczywa na specyficznych potrzebach MŚP, które były już omawiane w dokumentach Parlamentu Europejskiego, Rady, EKES-u i Komisji.
Także EKES jest przekonany, że w szczególności innowacyjne, konkretne i nastawione na cel środki, skierowane do mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, mogą zapewnić prawdziwy impuls dla konkurencyjności.
2.3.6.11 Procesy innowacyjne zakładają zarówno w małych jak i w dużych przedsiębiorstwach udział wszystkich współpracowników oraz zaangażowanie na różnych szczeblach.
Można to osiągnąć jedynie w otoczeniu podatnym na współpracę, w którym istnieje gotowość do akceptowania z zainteresowaniem zachęt do innowacji.
Szczególne znaczenie ma w tym kontekście kształcenie przez całe życie.
2.3.6.12 Zdaniem EKES-u Państwa Członkowskie muszą w większym stopniu starać się o uczynienie nauki łatwiej zrozumiałą oraz o zainteresowanie nią większej ilości młodych ludzi [27].
Programy telewizyjne także mogą znacznie przyczynić się do kultury innowacyjności [28].
Przy pomocy szkoleń (także z użyciem telewizji) możliwa jest poprawa zdolności komunikacyjnych, co prowadzi do zwiększenia informacji, innowacji i konkurencyjności.
Konkretne, zrozumiałe informacje przyczyniają się do znacznego uwrażliwienia obywateli na naukę oraz do powstawania innowacji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty"
COM(2005) 494 końcowy
(2006/C 65/17)
Dnia 13 października 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty
Zgodnie z art. 19, ust. 1 regulaminu wewnętrznego Komitet, na 421. sesji plenarnej w dn. 26 — 27 października 2005 r., postanowił ustanowić podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.
Podkomitet zajmujący się dokumentem: "Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty", odpowiedzialny za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjął swoją opinię 1 grudnia 2005 r.
Sprawozdawcą była Jillian VAN TURNHOUT.
Na 422. sesji plenarnej w dn. 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 83 do 7, przy 13 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
Komitet celowo zdecydował się na krótką i w pełni praktyczną odpowiedź na komunikat Komisji Europejskiej.
Przedstawia ona kilka konkretnych działań w obszarach, w których Komitet, sam bądź we współpracy z innymi instytucjami, mógłby wnieść znaczący wkład do szerokiej dyskusji w okresie refleksji i później.
Oto jej dwa podstawowe przesłania: antycypowanie przepisów Traktatu konstytucyjnego odnoszących się do życia demokratycznego Unii, poprzez urzeczywistnianie już teraz demokracji uczestniczącej za pomocą dwóch filarów, a mianowicie dialogu obywatelskiego i wzmocnionego europejskiego dialogu społecznego; oraz zapewnienie, by w tej szerokiej debacie był słyszalny głos zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i jego przedstawicieli.
2.
Wstęp
Mając na uwadze
- bardzo krótki termin, w którym niniejsza opinia została przygotowana,
- bardzo wnikliwe podejście przedstawione przez Komitet w swojej opinii z dn. 26 października 2005 r. do Parlamentu Europejskiego w sprawie okresu refleksji [1],
- rychłe przyjęcie przez Komisję Europejską Białej księgi w sprawie strategii na rzecz komunikacji,
- zamiar Rady Europejskiej wyrażony w jej konkluzjach [2] ze szczytu 16- 17 czerwca 2005 r., dotyczący sporządzenia bilansu sytuacji w pierwszej połowie 2006 r., a zatem pilną konieczność pobudzenia jak najszerszej debaty w Unii i Państwach Członkowskich, obejmującej zorganizowane społeczeństwo obywatelskie,
celem przyczynienia się do ustanowienia tej możliwie najszerszej debaty mającej w założeniu wspierać demokrację uczestniczącą na poziomie lokalnym, regionalnym, krajowym i Unii Europejskiej, Komitet postanowił ograniczyć się w niniejszej opinii do sformułowania kilku praktycznych zaleceń, poprzez które Komitet mógłby nadać impuls wspomnianej debacie i umocnić swoją rolę łącznika między Europą a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
Komitet odnosi się z zadowoleniem do inicjatywy Komisji Europejskiej przedstawionej w formie komunikatu dotyczącego "Planu D".
Niemniej Komitet uważa, że chociaż plan ten jest z konieczności ambitny co do swoich celów, można by poddać w wątpliwość faktyczne oddziaływanie przedstawionych propozycji, szczególnie mając na względzie brak konkretnych wskazówek mówiących, jak można byłoby wdrożyć proponowane działania.
Komitet liczy zatem na to, że w odpowiednim czasie zostaną zbadane konkretne propozycje, których oczekuje od Komisji.
Ze swojej strony Komitet deklaruje zamiar przyczynienia się do zwiększenia skuteczności propozycji Komisji, szczególnie w tych obszarach, które dotyczą udziału zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Zalecenia
3.1 W oparciu o sukces planu pilotażowego, Komitet podejmuje się wprowadzenia do powszechnego użycia przez jego członków "elektronicznego systemu kart odwiedzin", za pomocą którego dostosowane tematycznie do zainteresowań odbiorców biuletyny przesyłane są na osobiste listy adresowe, co wzmacnia rolę członków Komitetu jako pośredników.
3.2 W oparciu o sukces dwóch edycji forum zainteresowanych stron w Brukseli w kwietniu i listopadzie 2005 r., poświęconym odpowiednio zrównoważonemu rozwojowi oraz "eliminowaniu barier", a zwłaszcza o efektywne wykorzystanie odpowiednio dostosowanej wersji metody "open space", Komitet zobowiązuje się pomagać jego członkom oraz krajowym radom społeczno-gospodarczym w organizowaniu podobnych forów zainteresowanych stron na szczeblu Państw Członkowskich.
Komitet mógłby zaoferować wsparcie poprzez:
- włączenie swoich różnych sieci członków i ich organizacji, a przez to wykorzystanie potencjalnych efektów mnożnikowych;
- dostarczenie wiedzy na temat prowadzenia dyskusji przy zastosowaniu metody "open space";
- opracowanie podręcznika, na bazie dotychczasowego doświadczenia Komitetu, na temat najlepszego sposobu organizowania takich forów;
- dążenie do zaangażowania instytucji, szczególnie Komisji Europejskiej, w charakterze zarówno współorganizatora jak i uczestnika.
Takie fora nie mogą same w sobie rozwiązać problemów komunikacyjnych Unii Europejskiej, ale mogą, przy jednoczesnym usprawnieniu mechanizmów konsultacyjnych, przyczynić się do zwiększenia uczestnictwa społeczeństwa obywatelskiego w debacie nad Europą.
3.3 Opierając się o zalecenia zawarte w swojej opinii do Parlamentu Europejskiego w sprawie okresu refleksji, Komitet będzie nadal zachęcał instytucje do antycypowania przepisów Traktatu konstytucyjnego dotyczących demokracji uczestniczącej.
EKES w szczególności:
- wzywa Komisję Europejską do wyjścia z jedną lub więcej propozycjami prezentującymi nowe sposoby i procesy zachęcające zorganizowane społeczeństwo obywatelskie do udziału w procesie kształtowania polityki i prawodawstwa Unii Europejskiej w duchu art. I-47 Traktatu konstytucyjnego;
- wzywa Komisję do podjęcia konkretnych kroków celem zwiększenia bezpośredniego udziału obywateli w procesie politycznym na szczeblu UE poprzez rozważenie wyjścia z propozycją nadania mocy prawnej inicjatywom obywateli europejskich, jak przewiduje art. I-47(4) Traktatu konstytucyjnego;
- wzywa Komisję Europejską do rozważenia możliwości przedstawienia propozycji na rzecz prawdziwej polityki komunikacji;
- liczy na pełne wdrożenie i poszanowanie nowego protokołu o współpracy między Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym [3], który przewiduje "bardziej dynamiczną kulturę dialogu i konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim i jego instytucją przedstawicielską w pracach przygotowawczych i wdrażaniu polityki i decyzji Unii".
3.4 W odpowiedzi na "Plan D" Komisji Europejskiej, Komitet wzywa Komisję Europejską, a w szczególności jej przedstawicielstwa w Państwach Członkowskich, do pełnego zaangażowania członków Komitetu we wszystkie inicjatywy mające na celu pobudzenie debaty w Państwach Członkowskich, tym samym zapewniając, że stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego będzie systematycznie i właściwie prezentowane.
3.5 W tym kontekście zwraca uwagę na różne konkretne działania zaproponowane przez Komisję Europejską celem pobudzenia szerszej publicznej debaty i promowania udziału obywateli w procesie demokratycznym i wzywa ją do zaangażowania w pełni Komitetu i jego członków, przede wszystkim wtedy, gdy zorganizowane społeczeństwo obywatelskie powinno wyrazić swoje stanowisko.
3.6 Również w tym kontekście, Komitet zwraca uwagę na punkt 5 omawianego komunikatu dotyczący finansowania, a w szczególności na pogląd Komisji, że "pozostałe zasoby należy wykorzystać w celu wsparcia inicjatyw ze strony Państw Członkowskich i społeczeństwa obywatelskiego".
Jak powiedziano wyżej, Komitet jest gotowy dokonać decentralizacji zastosowanego z powodzeniem formatu forum zainteresowanych stron, zatem byłby gotowy uczestniczyć w podobnych wspólnych działaniach z Komisją Europejską, w tym poprzez wspólne finansowanie, w Państwach Członkowskich.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "W kierunku europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy — udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w realizacji strategii lizbońskiej"
(2006/C 65/18)
Dnia 22 kwietnia 2005 r. przyszła austriacka prezydencja UE, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "W kierunku europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy — udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w realizacji strategii lizbońskiej"
Zgodnie z art. 19 ust. 1 regulaminu wewnętrznego Komitet postanowił utworzyć podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.
Podkomitet przyjął swój projekt opinii dnia 9 listopada.
Sprawozdawcą był Jan OLSSON, współsprawozdawcami byli Eva BELABED i Joost VAN IERSEL.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 127 za, 1 przeciw, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Zalecenia i wnioski
1.
EKES sugeruje, by Państwa Członkowskie i instytucje UE zobowiązały się, w perspektywie czasowej wychodzącej poza rok 2010, do utworzenia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy, w oparciu o zintensyfikowaną współpracę w zakresie polityki dotyczącej kształcenia, innowacji i badań.
Będzie to ważny krok w ramach ponownego podejścia do realizacji celów strategii lizbońskiej, jak również wzmocni europejski model społeczeństwa, eliminując tym samym barierę pomiędzy Europą a jej obywatelami.
2.
To ponowne podejście wymaga od władz publicznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w każdym państwie mobilizacji dla osiągnięcia tego celu, poprzez zdefiniowanie kluczowych priorytetów oraz zaproponowanie i wdrożenie działań, indywidualnie i we współpracy z pozostałymi, czego odzwierciedleniem powinny być również krajowe programy reform.
3.
Państwa Członkowskie, Komisja Europejska, Parlament Europejski i parlamenty krajowe, przedsiębiorstwa, instytucje finansowe, jak również społeczeństwo obywatelskie muszą zaangażować się we Wspólny Europejski Obszar Wiedzy ukierunkowany na wszystkich obywateli, organizacje i przedsiębiorstwa w oparciu o jasno sformułowane cele, standardy porównawcze, harmonogramy oraz jasne określenie zakresów odpowiedzialności.
4.
Rynek wewnętrzny pozostaje kamieniem węgielnym procesu integracji, prowadząc do poprawy wyników gospodarczych, większej ilości lepszych miejsc pracy, postępu społecznego i zrównoważonego rozwoju.
Interakcja pomiędzy Wspólnym Europejskim Obszarem Wiedzy a rynkiem wewnętrznym spowoduje wyzwolenie się nowego potencjału wzrostu.
Konieczne jest zatem jak najszybsze usunięcie przeszkód na rynku wewnętrznym, które utrudniają przejście do gospodarki opartej na wiedzy.
5.
Wszyscy obywatele, wszystkie sektory i wszystkie regiony muszą być zachęcane do uczestnictwa i być w stanie ciągnąć korzyści ze społeczeństwa wiedzy, które dostarcza unikalnych możliwości dla niwelowania istniejących podziałów.
6.
Mobilność jest sposobem nabywania i przekazywania umiejętności.
Należy stymulować swobodny przepływ pracowników, badaczy i studentów, któremu towarzyszą godne wynagrodzenia i warunki pracy.
7.
UE, Państwa Członkowskie i regiony muszą przekierować swoje wydatki publiczne na inwestycje wzmacniające wzrost gospodarczy.
Państwa Członkowskie we współpracy z pomiotami prywatnymi powinny zobowiązać się do wprowadzania w życie krajowego programu promowania wiedzy przy wsparciu finansowym ze strony UE.
8.
EKES wzywa do tego, by propozycje Komisji Europejskiej dotyczące perspektyw finansowych na lata 2007-2013 w zakresie finansowania badań, innowacji i kształcenia zostały podtrzymane.
Proponowany siódmy program ramowy badań musi zostać w pełni zrealizowany i nakierowany na wniesienie wkładu do europejskiego potencjału innowacyjności.
9.
EKES zachęca przedsiębiorstwa, instytucje finansowe i prywatne fundacje do zwiększenia inwestycji w gospodarkę opartą na wiedzy oraz wzywa, by towarzyszyły temu zachęty podatkowe.
10.
Komisja Europejska powinna mieć większe uprawnienia do nadawania kierunku polityce i monitorowania postępów.
Powinna publikować roczny raport o postępach, nad którym dyskutowałaby Rada, Parlament Europejski i parlamenty krajowe, jak również inne zainteresowane strony i społeczeństwo.
11.
EKES sugeruje zainicjowanie stałej i uporządkowanej debaty w celu motywowania decydentów na wszystkich szczeblach oraz promowania dialogu ze społeczeństwem.
12.
Parlamenty krajowe jak i krajowe komitety ekonomiczno-społeczne mają do odegrania kluczową rolę i muszą brać udział w debacie.
Zaangażować powinny się także podmioty lokalne i regionalne.
13.
Zainteresowane podmioty prywatne powinny działać i brać na siebie odpowiedzialność poprzez prawdziwy współudział.
Dialog społeczny i obywatelski to ważne narzędzia promowania polityk dotyczących kształcenia przez całe życie, innowacji i technologii.
14.
Solidna polityka makroekonomiczna skupiająca się na wzroście i zatrudnieniu powinna stwarzać warunki dla tworzenia społeczeństwa wiedzy, jak również priorytetowo traktować politykę wpływania na nowe technologie poprzez popyt.
15.
Uczenie się przez całe życie to klucz do społeczeństwa opartego na wiedzy.
EKES powtarza swoje wezwanie do wdrożenia na wszystkich szczeblach karty kształcenia przez całe życie.
Powinno to być wspierane przez inwestycje publiczne i prywatne, jak również z funduszy strukturalnych.
Polityka zatrudnienia i nowe formy ochrony socjalnej powinny tworzyć korzystne warunki, umożliwiające pracownikom pełne uczestnictwo w kształceniu przez całe życie.
Inspirującym przykładem może być duńskie podejście oparte na elastyczności i pewności zatrudnienia (flexicurity).
16.
Wysokie ambicje wspierania zdrowia, zrównoważonego rozwoju, wysokiej jakości infrastruktury wiejskiej i miejskiej, inteligentnych rozwiązań dla transportu, bezpiecznych i zreorganizowanych miejsc pracy oraz dziedzictwa kulturalnego przyniosą ze sobą nowe technologie i nowe innowacyjne produkty i usługi, a wspierać je powinny zdrowe warunki wprowadzania innowacji i tworzenia miejsc pracy w przedsiębiorstwach.
17.
Rozpowszechnianie wiedzy jest krytycznym czynnikiem dla wzmacniania innowacyjności i konkurencyjności.
Należy promować regiony przemysłowe, parki technologiczne i inne innowacyjne środowiska.
1.
Wstęp
1.1 Niniejsza opinia EKES-u dotyczy tego, jak zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może przyczynić się do budowania społeczeństwa wiedzy.
Skupia się na roli, jaką partnerzy społeczni i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą odegrać w tworzeniu Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy jako głównego filara strategii lizbońskiej.
Podkreśla odpowiedzialność organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Państwach Członkowskich za mobilizowanie wysiłków dla osiągnięcia tego celu.
Opinia bazuje na innych opiniach EKES-u dotyczących powiązanych tematów i na raporcie podsumowującym sporządzonym we współpracy z krajowymi radami ekonomiczno-społecznymi.
2.
Tło i analizy
2.1 Europa to projekt ludzi dla ludzi.
Obecny rozwój wydarzeń spowodował jednakże powstanie luki pomiędzy Europą a jej obywatelami.
Jednocześnie trwałości naszego jedynego w swoim rodzaju modelu społeczeństwa, opartego na demokracji, dialogu społecznym i obywatelskim, społecznej gospodarce rynkowej i spójności zagraża rosnąca konkurencja światowa, starzenie się społeczeństwa i kwestie środowiskowe.
Za obecnym kryzysem UE kryją się różne stanowiska, co do tego w jakim kierunku powinna podążać polityka.
Aby przywrócić wiarę w projekt integracji europejskiej, polityka musi przede wszystkim ponownie skupić się na pierwotnym celu postępu gospodarczego i społecznego oraz poprawy warunków życia i pracy wszystkich obywateli.
Zaistniały kryzys daje niezwykłą okazję do ponownego rozważenia kierunku działań.
2.2 Dla takiej zmiany kierunku kluczowe są polityki mające na celu osiągnięcie trwałego wzrostu, stworzenie większej ilości lepszych miejsc pracy oraz podniesienie dochodów realnych poprzez urzeczywistnienie społeczeństwa opartego na wiedzy, bazującego na zasobach ludzkich, kształceniu, badaniach i innowacjach.
Przedsiębiorstwa zajmują kluczową pozycję w procesie zmiany kierunku.
Powinny one odpowiednio ukierunkować swe inwestycje, lecz do tego potrzebne im są warunki ramowe wspierające ich potencjał innowacji, wzrostu i tworzenia miejsc pracy.
2.3 Społeczeństwo wiedzy, oparte na odpowiedzialności podmiotów prywatnych i publicznych, musi podążać w kierunku bardziej spójnego społeczeństwa, zwalczającego wszelkie formy nierówności.
Z kolei spójność społeczna jest podstawowym warunkiem płynnego przejścia do społeczeństwa opartego na wiedzy.
2.4 Perspektywy są raczej alarmujące [1].
Od roku 2000 maleje ilość badań finansowanych przez przedsiębiorstwa.
Całkowite wydatki UE na badania i rozwój pozostają na stałym poziomie i nie sięgają zamierzonych 3 %.
Utrzymują się na poziomie 2 % w porównaniu do 2,7 % w USA i ponad 3 % w Japonii.
Bardzo niepokojące jest zjawisko drenażu mózgów.
Ponadto, duże gospodarki wschodzące, takie jak Chiny, doganiają UE pod względem wydatków na badania.
European Innovation Scoreboard (Europejski raport o innowacyjności) pokazuje, że Europa pozostaje w tyle za USA w odniesieniu do 10 spośród 11 wskaźników.
Jest to wynikiem aktywnej polityki Stanów Zjednoczonych w zakresie wspierania badań i innowacji poprzez m.in. zamówienia publiczne, obniżanie podatków, gwarancje dla funduszy podwyższonego ryzyka oraz pożyczki dla MŚP.
2.5 Jednakże, ocena wydatków na badania i wyników Europy w zakresie innowacyjności w porównaniu do USA wymaga głębszej analizy.
Europa posiada swoje silne strony zarówno na poziomie Państw Członkowskich jak i sektorów.
Jako przykład można podać europejską współpracę w lotnictwie oraz projekt Galileo, jak również fakt, że liczba studentów inżynierii jest wyższa w Europie niż w USA.
Aby wzmocnić swoje zdolności w zakresie innowacji Europa potrzebuje zwiększonych inwestycji w kształcenie przez całe życie, potrzebuje dodatkowo 700000 badaczy, więcej biegunów i klastrów technologicznych, wsparcia dla MŚP oraz lepszych metod rozpowszechniania wiedzy.
2.6 Publiczne inwestycje w edukację nie rosną tak szybko jak powinny.
Badania Programu Międzynarodowej Oceny Uczniów (PISA) pokazują niektóre niewydolności systemu edukacji. Liczba osób korzystających z kształcenia dorosłych osiągnęła jedynie 65 % wartości zamierzonej na rok 2010.
Zjawisko przedwczesnego zakańczania nauki szkolnej utrzymuje się na niezmiennym poziomie.
Studenci po zakończeniu nauki na uniwersytetach borykają się z problemem bezrobocia.
Ponadto, do 2015 roku konieczne będzie zatrudnienie ponad miliona nauczycieli szkół podstawowych i średnich [2].
W kwestii nauczania podstawowego, Komisja mogłaby przeprowadzić badania w celu ustalenia czynników sukcesu państw, które plasują się w czołówce międzynarodowych badań PISA.
Zainteresowane podmioty prywatne i publiczne muszą dostrzec, że potrzebna jest reforma całego systemu edukacji w celu poprawy wyników i zapewnienia wszystkim osobom, począwszy od wczesnego dzieciństwa aż po starość, możliwości aktywnego uczestniczenia w społeczeństwie wiedzy.
Powinny one z całą mocą wspierać tę reformę, która wymaga także nowych pojęć pedagogicznych oraz wykwalifikowanego personelu pedagogicznego.
2.7 Przejście do społeczeństwa wiedzy zmienia charakter i organizację pracy oraz strukturę przedsiębiorstw.
Społeczeństwo oparte na wiedzy i nowe technologie oferują ogromne możliwości, ale także generują nowe ryzyka oraz powodują zanikanie innych.
Miejsca pracy są restrukturyzowane a zadania określane na nowo.
Istnieje także ryzyko przenoszenia siedzib przedsiębiorstw, badań i produkcji poza Europę.
Konieczne jest tworzenie nowych i lepszych miejsc pracy poprzez zwiększone inwestycje w kształcenie, innowacje i technologię.
Należy przeciwdziałać drenażowi mózgów poprzez znajdowanie nowych atrakcyjnych źródeł zatrudnienia dla absolwentów uniwersytetów we wszystkich Państwach Członkowskich.
2.8 Społeczeństwo oparte na wiedzy jest podstawowym wyborem dla sprostania wyzwaniom i wpływa na wiele dziedzin tworzenia polityki.
Jego realizacja wymaga wszechstronnego podejścia.
Droga do osiągnięcia społeczeństwa wiedzy musi być postrzegana w dłuższej perspektywie wychodzącej poza rok 2010.
Politykę należy prowadzić w zdecydowany sposób.
2.9 Zwiększanie globalnej przewagi konkurencyjnej Europy poprzez poleganie na zdolności do wykorzystywania know-how oraz kreatywności obywateli w celu wytworzenia produktów i usług o wysokiej wartości dodanej stanowi zarówno wyzwanie jak i szansę.
Zasoby należy przekierować na technologie przyczyniające się do wzrostu gospodarczego i systemy innowacyjne, zabezpieczając i dostosowując w razie potrzeby podstawowe elementy europejskiego modelu gospodarczego i społecznego w szerszym kontekście rozwoju zrównoważonego.
2.10 Tworzenie, zastosowanie i rozpowszechnianie wiedzy musi odpowiadać potrzebom społecznym.
Każdy ma prawo do korzystania z zysków przynoszonych przez społeczeństwo oparte na wiedzy, każdy jest odpowiedzialny za uczestniczenie i wnoszenie wkładu w budowanie takiego społeczeństwa, jeżeli otrzyma odpowiednie wsparcie.
2.11 Stawianie ludzi na pierwszym miejscu oznacza skupienie się na kształceniu, zrozumieniu, cywilizacji i wzorcach kulturowych, aby promować środowisko, które stymuluje wiedzę w jej najszerszym znaczeniu.
Chodzi o ludzką chęć wiedzy, gdzie nie przeważają natychmiastowe korzyści, wiedzy, która stanowi podstawę dla połączenia umiejętności teoretycznych, społecznych i praktycznych potrzebnych z punktu widzenia przyszłości.
2.12 Uczenie się przez całe życie to klucz do stworzenia społeczeństwa wiedzy.
Wysokiej jakości kształcenie przez całe życie oparte na modelach, które sprawiają, że kształcenie i kształcenie zawodowe są dostępne dla wszystkich, daje ludziom możliwość odświeżania posiadanej wiedzy, stałego ulepszania swoich umiejętności oraz pełnego zaangażowania się w życie społeczności, rodziny, sąsiedztwa i miejsca pracy.
Jest podstawą innowacji, mobilności siły roboczej i wzrostu wydajności.
Motywowanie do uczenia się przez całe życie zaczyna się od wzmacniania chęci wiedzy we wczesnym dzieciństwie.
2.13 Podstawowe znaczenie ma wzmocnienie i skoordynowanie powiązań w łańcuchu wiedzy.
Należy umocnić trójstronne powiązania pomiędzy prywatnymi i publicznymi instytucjami badawczymi, uniwersytetami i przedsiębiorstwami (zwłaszcza MŚP).
Krajowe i transgraniczne wymiany wykwalifikowanego personelu pomiędzy przemysłem i uniwersytetami mogą być bardzo pomocne.
Kształcenie początkowe — od opieki przedszkolnej po szkoły średnie — i kształcenie przez całe życie muszą utrzymywać związki z uniwersytetami, aby podnieść jakość pracy nauczycieli i szkoleniowców oraz umożliwić im odnawianie wiedzy.
3.
Niedociągnięcia strategii lizbońskiej
3.1 W marcu 2005 r. Rada Europejska stwierdziła w odniesieniu do wdrażania strategii lizbońskiej, że "obok niewątpliwych postępów, są również niedociągnięcia i oczywiste opóźnienia" [3].
3.2 Istnieje wiele przyczyn tych niedociągnięć i opóźnień.
3.2.1 Brak jest zaangażowania w strategię.
Należy przypomnieć, że strategia lizbońska została wprowadzona przez Radę Europejską bez określenia wyraźnej roli Komisji Europejskiej.
Podstawowym problemem jest niekonsekwencja strategii europejskiej, która musi zostać wdrożona przede wszystkim na szczeblu krajowym.
Państwa Członkowskie nie wykazały prawdziwego zaangażowania na rzecz uzgodnionych celów i działań.
Otwarta metoda koordynacji nie przyniosła oczekiwanych rezultatów.
Krajowe plany działania dotyczące zatrudnienia, integracji społecznej i innych dziedzin zostały przekształcone w sprawozdania z działalności biurokratycznej, a zamierzenia strategii zostały zrealizowane jedynie częściowo.
Utrzymuje się stan fragmentacji dziedzin polityki.
Jest zbyt mało wsparcia ze strony budżetu UE.
Dobre praktyki z innych Państw Członkowskich nie są uwzględniane.
Państwa Członkowskie nie biorą również pod uwagę społecznych i gospodarczych wpływów ich polityk na inne Państwa Członkowskie.
3.2.2 Komisja Europejska odgrywa w strategii jedynie pomniejszą rolę.
Nie ma ona wystarczających efektywnych uprawnień do nadawania kierunku polityce i śledzenia postępów.
Na przykład otwarta metoda koordynacji nie przewiduje systemu alarmowego, który umożliwiałby wydawanie ostrzeżeń.
3.2.3 Strategia jest zbyt abstrakcyjna.
Strategia lizbońska nie jest rzeczywistością ani w świadomości ludzi, ani w mediach, ani w debacie politycznej.
Nie widać jej efektów.
W powszechnym postrzeganiu nie ma różnicy między wpływem globalizacji, polityki UE i polityki krajowej na warunki życia i pracy obywateli.
Należy podkreślić różnice i wzajemne powiązania między różnymi szczeblami polityki, tak, aby rola i znaczenie UE były jaśniejsze.
3.2.4 Strategia jest procesem odgórnym.
Nawet jeżeli od czasu do czasu miały miejsce dość zadowalające konsultacje, w szczególności w państwach o silnej tradycji dialogu społecznego i obywatelskiego, nadal obserwuje się zbyt małe zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Z pewnością jest tak w przypadku otwartej metody koordynacji w zakresie badań i edukacji.
Konsultacje często są formalne i ograniczają się do szczebla krajowego nie dając zainteresowanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich szczeblach wystarczających możliwości uczestnictwa.
Konieczne jest sprawienie, by pracodawcy i związki zawodowe, jak również inne zainteresowane strony były w większym stopniu świadome swojej odpowiedzialności i roli.
Ich małe zaangażowanie oznacza także, że podejmowane reformy mogą nie osiągnąć zamierzonych celów oraz mają negatywne konsekwencje społeczne i gospodarcze dla osób, których dotykają.
UE zbytnio skupia się na reformach strukturalnych, a nadal brakuje jej polityk, które wzmacniają pozycję obywateli i ich organizacji w zakresie podejmowania wyzwań zmieniającego się świata.
4.
Ponowne wprowadzenie strategii lizbońskiej — Rada Europejska z marca 2005 r.
4.1. Te niedociągnięcia i opóźnienia skłoniły Radę Europejską do ponownego wprowadzenia strategii lizbońskiej ze szczególnym naciskiem na wzrost i zatrudnienie.
"Europa musi odnowić podstawy swej konkurencyjności, zwiększyć swój potencjał wzrostu i wydajność oraz wzmocnić spójność społeczną, kładąc szczególny nacisk na wiedzę, innowacje i lepsze wykorzystanie kapitału ludzkiego" [4].
Następnie Rada stwierdza:
"Należy zachęcać do prawdziwego dialogu między zainteresowanymi stronami z sektora publicznego i prywatnego w społeczeństwie opartym na wiedzy" [5].
Rada Europejska wyznaczyła jasno określone cele i zaproponowała kilka działań mających na celu podniesienie poziomu wiedzy i innowacji [6].
Ustanowione zostały dwadzieścia cztery zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008 wskazujące trzy obszary reform: makroekonomia, mikroekonomia i zatrudnienie [7].
4.2.
Aby zapewnić skuteczną odnowę strategii lizbońskiej, Rada Europejska wezwała do poprawy zarządzania w oparciu o zwiększone zaangażowanie Państw Członkowskich [8].
Państwa Członkowskie zobowiązane były sporządzić do dn. 15 października krajowe programy reform w oparciu o konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, które określą kluczowe priorytety działania.
Konieczne jest podkreślenie wkładu i zakresu odpowiedzialności głównych zainteresowanych podmiotów.
Niemniej jednak, zmieniająca się sytuacja polityczna w niektórych krajach spowodowała opóźnienia.
W niektórych obszarach wykorzystana zostanie otwarta metoda koordynacji.
5.
Wspólny Europejski Obszar Wiedzy
5.1 EKES proponuje Wspólny Europejski Obszar Wiedzy, do realizacji którego poza rok 2010 powinny zobowiązać się Państwa Członkowskie i instytucje UE, aby zrealizować cele strategii lizbońskiej poprzez zwiększenie europejskiej współpracy w zakresie kształcenia, innowacji i badań.
Propozycja ta została uzgodniona z krajowymi radami ekonomiczno-społecznymi w deklaracji z Luksemburga [9].
5.2 Współpraca powinna opierać się na jasno wytyczonych celach uzupełnianych przez odpowiednie środki legislacyjne i inne.
Kluczowym czynnikiem będzie opracowanie skutecznych systemów przekazywania wiedzy i wykorzystywania najlepszych praktyk.
5.3 EKES zauważa fakt, że podstawa traktatowa dla Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy nie jest taka sama jak dla WPR, UGW czy rynku wewnętrznego.
Jednak w celu osiągnięcia postępu należy w pełni wykorzystać wszystkie relewantne postanowienia Traktatu.
Państwa Członkowskie powinny zrekompensować brak kompetencji wynikających z Traktatu poprzez wykazanie determinacji politycznej i wprowadzić w życie wspólne europejskie polityki poprzez lepszą i skuteczniejszą współpracę w celu urzeczywistnienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy.
Konieczne byłoby wzmocnienie roli Komisji, tak by mogła ona przewodzić temu procesowi.
5.4 Organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Państwach Członkowskich także są odpowiedzialne za postępy na drodze do urzeczywistnienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy.
Należy zmobilizować do działania główne zainteresowane podmioty prywatne w każdym państwie.
Dzięki temu mogą się one stać protagonistami "prawdziwego dialogu", do którego wzywała Komisja Europejska i który może częściowo zrekompensować brak woli politycznej.
Muszą one określić kluczowe priorytety oraz zaproponować i wdrożyć działania samodzielnie i we współpracy z władzami publicznymi.
Ponadto należy zająć się zagadnieniem środków finansowych.
Partnerzy społeczni powinni próbować osiągnąć porozumienia mające na celu promowanie społeczeństwa wiedzy.
Inne sektory zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, włącznie z kształceniem wyższym i dziedziną badań, muszą wnosić swój wkład i opracować swoją własną platformę dla reform.
5.5 Rynek wewnętrzny pozostaje kamieniem węgielnym procesu integracji, prowadząc do poprawy wyników gospodarczych, postępu społecznego i zrównoważonego rozwoju.
Interakcja pomiędzy Wspólnym Europejskim Obszarem Wiedzy a rynkiem wewnętrznym zakłada powstanie efektów synergii, które spowodują wyzwolenie się nowego potencjału wzrostu.
Środki mające na celu pobudzenie kształcenia, innowacji i badań prowadzić będą do większej konkurencyjności.
Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny pozwoli na swobodny przepływ nie tylko towarów, pracowników, usług i kapitału, ale także wiedzy i pomysłów.
5.5.1 Konieczne jest zatem jak najszybsze usunięcie pewnych nadal istniejących przeszkód na rynku wewnętrznym, które utrudniają przejście do gospodarki opartej na wiedzy.
Aby wykorzystać te synergie i potencjał, należy przyjąć prawodawstwo odnośnie do patentu wspólnotowego oraz systemu praw własności intelektualnej.
5.5.2 Należy ułatwiać inwestycje przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron w naukę, innowację i badania, włączając w to systemy pomocy państwowej i zamówienia publiczne, w ramach zasad konkurencji.
5.5.3 Zmodernizowana polityka przemysłowa UE charakteryzująca się podejściem sektorowym jest fundamentalną częścią składową społeczeństwa wiedzy mobilizującą tworzenie doskonałości i zapewniającą stałe i przewidywalne warunki ramowe dla rozwoju przemysłu.
5.5.4 Ważne jest także pozwolenie na większą ogólną mobilność siły roboczej pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz stymulowanie swobodnego przemieszczania się badaczy i studentów.
Mobilność jest naturalnym sposobem zdobywania i przekazywania umiejętności, ale muszą jej towarzyszyć przyzwoite wynagrodzenia i warunki pracy.
5.5.5 Uniwersytety i instytucje kształcenia zawodowego muszą wspierać Wspólny Europejski Obszar Wiedzy poprzez przyjęcie europejskiego podejścia do swoich działań.
Należy promować istniejące instrumenty uznawania kwalifikacji [10].
5.6 Wspólny Europejski Obszar Wiedzy opiera się na fundamentalnym prawie każdego człowieka do czerpania korzyści ze zdobyczy badań, nowych technologii, innowacji i kształcenia.
Wszyscy ludzie, wszystkie sektory i wszystkie regiony muszą być w stanie w tym uczestniczyć.
Muszą istnieć odpowiednie warunki dla kształcenia przez całe życie, dające każdej osobie możliwość uczestnictwa.
Kształcenie i kształcenie zawodowe są niezbędnymi warunkami dla stworzenia społeczeństwa wiedzy i jako dobra publiczne muszą być zarządzane przez władze publiczne, tak by zagwarantować dostęp do nich dla wszystkich, z tymi samymi prawami i możliwościami.
5.6.1 Społeczeństwo wiedzy nie powinno być projektem dla elity przekonanej o korzyściach przynoszonych przez nowe technologie.
Należy je raczej postrzegać jako część ogólnego projektu i prezentować razem z innymi politykami skierowanymi do wszystkich obywateli.
Obejmuje ono rozwój osobisty, edukację obywatelską oraz kształcenie przez całe życie współmierne do wyzwań XXI wieku.
Jest to niepowtarzalna szansa na zniwelowanie istniejących luk i podziałów.
W tym celu konieczne jest, by nowe technologie były dostępne także dla grup społecznych w trudniejszej sytuacji, takich jak imigranci czy osoby niepełnosprawne.
Nowe technologie i innowacje muszą być zatem w większym stopniu generowane przez inicjatywy i popyt ze strony użytkowników.
5.6.2 Fundamentalne znaczenie ma wysokiej jakości edukacja podstawowa.
Dla osiągnięcia celu zdobywania wykształcenia przez wszystkich niezbędne jest, by każdy posiadał podstawowe umiejętności.
Podstawą są tu wysokiej jakości instytucje opieki nad dziećmi zapewniające wszystkim dzieciom, niezależnie od ich pochodzenia społecznego, podobne możliwości w zakresie nauki w najwcześniejszym okresie życia.
6.
Dla osiągnięcia społeczeństwa wiedzy potrzeba zwiększonych środków finansowych
6.1 W celu urzeczywistnienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy UE, Państwa Członkowskie i regiony muszą przekierować swoje wydatki publiczne na wzmacniające wzrost gospodarczy inwestycje w kształcenie, innowacje i badania.
EKES proponuje, by Państwa Członkowskie, we współpracy z zainteresowanymi podmiotami z sektora prywatnego, zobowiązały się do realizacji "narodowego programu promowania wiedzy" w celu zwiększenia inwestycji w infrastrukturę wiedzy oraz możliwości kształcenia dostępne dla wszystkich.
6.2 Dzięki temu Państwa Członkowskie i regiony będą mogły uzyskać wsparcie w postaci środków finansowych UE z funduszy strukturalnych i funduszu spójności.
Siódmy program ramowy badań i rozwoju także odegra kluczową rolę.
Program na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP), program na rzecz uczenia się przez całe życie oraz program PROGRESS to ważne instrumenty wspierające.
6.3 EKES wzywa do tego, by propozycje Komisji Europejskiej dotyczące perspektyw finansowych na lata 2007-2013 w zakresie finansowania badań, innowacji i kształcenia zostały podtrzymane.
6.4 Siódmy program ramowy w zakresie badań i rozwoju ma precedensowe znaczenie.
Komisja Europejska zaproponowała podwojenie zasobów do wysokości 72 miliardów euro.
Komitet wzywa do utrzymania tej kwoty.
W przeciwnym wypadku zagrożone zostanie osiągnięcie celu 3 % przeznaczonych na wydatki związane z działalnością badawczą.
Jeżeli Państwa Członkowskie zdecydują się obniżyć pierwotnie proponowany poziom wydatków UE, będą musiały zrekompensować to poprzez zapewnienie dodatkowych funduszy na poziomie krajowym.
6.5 EKES wzywa przedsiębiorstwa, instytucje finansowe i prywatne fundacje do wzięcia na siebie odpowiedzialności za zwiększenie inwestycji w gospodarkę opartą na wiedzy.
Opowiadałby się za publiczno-prywatnymi rozwiązaniami na szczeblu europejskim, narodowym i regionalnym jako metodą finansowania inwestycji.
EKES sugeruje, że zachęty podatkowe mające wzmacniać badania i rozwój poprzez subwencje, ulgi podatkowe i gwarancje kredytowe powinny zostać wprowadzone w całej UE, pod warunkiem udostępniania wytworzonej wiedzy.
Specjalna pomoc finansowa i pomoc innego rodzaju powinna zostać skierowana do MŚP, włącznie z instytucjami gospodarki społecznej, tak by mogły w pełni uczestniczyć we Wspólnym Europejskim Obszarze Wiedzy.
Musi zostać zapewnione także odpowiednie finansowanie i zachęty do aktywnego uczestnictwa dla obywateli i ich organizacji.
7.
Poprawa zarządzania
7.1 EKES popiera konkluzje ze szczytu dotyczące poprawy zarządzania, jako że odpowiadają one jego uporczywym żądaniom zaangażowania rządów Państw Członkowskich i wszystkich zainteresowanych stron na szczeblu regionalnym i krajowym włącznie z organami parlamentarnymi.
Komitet wierzy, że narodowe programy reform zostaną sporządzone w konsultacji ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, a także przy udziale komitetów społeczno-ekonomicznych w państwach, w których takowe istnieją.
Komitet będzie się uważnie przyglądał tej procedurze konsultacji.
7.2 Zintegrowane wytyczne przyjęte przez Radę faktycznie nie odzwierciedlają potrzeby spójności pomiędzy różnymi obszarami reform, ale pozostają fragmentaryczne.
Przykładem jest fakt, że około dziesięć wytycznych dotyczy społeczeństwa opartego na wiedzy.
Rada powinna rozważyć przeformułowanie ich w celu zintegrowania różnych inicjatyw politycznych, które mogą prowadzić do ustanowienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy.
7.3 Komitet podkreśla wagę zarządzania i skutecznej realizacji jako ważnych elementów tego procesu.
Wymaga to, z jednej strony, określenia celów, punktów odniesienia i harmonogramów, a z drugiej strony, jasnego podziału odpowiedzialności w zakresie opracowywania, realizacji i monitorowania działań.
7.4 Mimo, że za realizację strategii lizbońskiej odpowiedzialne są Państwa Członkowskie, należałoby wzmocnić uprawnienia Komisji w zakresie nadawania kierunku polityce, monitorowania postępów i wysyłania zdecydowanych ostrzeżeń państwom nie przestrzegającym NPR na przykład poprzez:
- koordynowanie odpowiednich wspólnotowych zasobów finansowych, programów i agencji w zintegrowanym programie UE dotyczącym Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy;
- przeglądanie i w razie potrzeby dostosowywanie istniejących raportów dotyczących postępów, tak by mierzyć postępy na drodze do urzeczywistnienia Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy — raportów skupiających się w szczególności na celach, terminach i ocenie wysiłków podejmowanych przez Państwa Członkowskie;
- ocenę faktycznego zaangażowania zainteresowanych podmiotów w opracowywanie krajowych programów reform;
- utworzenie ram zgodności ze szczegółowym kalendarium i zapewnienie prawdziwego udziału zainteresowanych stron w metodzie otwartej koordynacji, w szczególności w zakresie badań, kształcenia/kształcenia zawodowego i zatrudnienia;
- opracowywanie wskaźników, punktów odniesienia i danych, które odzwierciedlają niepokoje i aspiracje obywateli;
- podsumowanie postępów na drodze urzeczywistniania społeczeństwa wiedzy w rocznym raporcie.
7.5 Rada ds. Konkurencyjności, Rada ds. Zatrudnienia, jak również Parlament Europejski oraz parlamenty krajowe powinny omawiać roczny raport, a także angażować odpowiednie zainteresowane podmioty i społeczeństwo.
7.6 EKES sugeruje zainicjowanie stałej i ustrukturyzowanej debaty motywującej decydentów na wszystkich szczeblach oraz dalsze rozwijanie dialogu publicznego w celu uwzględnienia aspiracji oraz obaw obywateli i tym samym zwalczenia rosnącego sceptycyzmu i braku zaangażowania.
Debata musi także uwzględniać szczebel lokalny, regionalny i europejski, a także posługiwać się innowacyjnymi metodami.
Powinna zająć się przyszłymi wyzwaniami i strategicznymi wyborami.
7.7 Parlamenty krajowe mają do odegrania kluczową rolę i muszą brać udział.
EKES zaleca także, by debaty dotyczące krajowych programów reform były organizowane w każdym parlamencie przed debatą w Radzie, w tym samym miesiącu i — o ile to możliwe — tygodniu.
Krajowe rady ekonomiczno-społeczne oraz podobne organy mają w tym względzie obowiązek, a w krajach, w których takie rady nie istnieją, partnerzy społeczni oraz inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego muszą pobudzać do debaty.
7.8 Innowacje i kształcenie mają bazę lokalną.
EKES podkreśla zaangażowanie podmiotów regionalnych i lokalnych w tworzenie Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy oraz ich odpowiedzialność za udział w realizacji strategii lizbońskiej.
W szczególności, regiony miejskie i wielkomiejskie są ważne pod tym względem, ale należy także promować udział wszystkich pozostałych regionów.
EKES z całego serca popiera, by jednym z trzech priorytetów przyszłej polityki spójności było wspieranie innowacji, przedsiębiorczości i gospodarki opartej na wiedzy.
8.
Udział zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego — jaki wkład mogą wnieść główne zainteresowane strony
8.1 Rada Europejska wezwała EKES do utworzenia wraz z komitetami ekonomiczno-społecznymi Państw Członkowskich i innymi organizacjami partnerskimi interaktywnej sieci inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego mającej na celu promowanie wdrażania strategii [11].
Proces ten właśnie się odbywa.
Współpraca przy powstawaniu niniejszej opinii oraz raportu podsumowującego jest ważnym krokiem w tym kierunku.
Podkreślone zostaną najlepsze praktyki i doświadczenie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w zakresie udziału w działaniach i politykach mających na celu osiągnięcie społeczeństwa opartego na wiedzy [12].
8.2 Istnieje pilna potrzeba wypełnienia obecnego deficytu informacji pomiędzy obywatelami a Europą.
Należy skupić się na ich aspiracjach i obawach.
Potrzebne jest nowoczesne podejście do komunikacji i podnoszenia świadomości w celu zaangażowania, zmotywowania i być może przekonania opinii publicznej oraz sprawienia, by obywatele również poczuli się współodpowiedzialni.
Prasa i media także muszą w większym stopniu zaangażować się w debatę nad przyszłością Europy.
Komitet odsyła tu do planu działań Komisji zaproponowanego przez Panią Wallström, opartego na trzech zasadach: "Słuchać, informować, działać lokalnie" [13].
Należy podjąć działania w oparciu o wnioski z forum zainteresowanych stron zorganizowanego przez Komitet we współpracy z Komisją w dniach 7-8 listopada.
8.3 Uczestnictwo oznacza także, iż zainteresowane podmioty prywatne muszą działać i brać na siebie odpowiedzialność poprzez konkretny wkład i działania.
Prywatne inicjatywy przyczyniające się do realizacji Wspólnego Europejskiego Obszaru Wiedzy muszą być witane z zadowoleniem i wspierane przez władze publiczne.
8.4 EKES chciałby podkreślić potencjalny wkład niektórych głównych zainteresowanych podmiotów:
- Dialog społeczny jest ważnym instrumentem budowania społeczeństwa opartego na wiedzy.
Ważne jest, by obejmował on także MŚP.
Kształcenie przez całe życie, innowacje i dodatkowa ochrona socjalna to ważne zagadnienia, którymi może zająć się dialog społeczny.
- Partnerzy społeczni w wielu Państwach Członkowskich wnieśli ważny wkład, w szczególności poprzez wspólne deklaracje oraz umowy zbiorowe dotyczące kształcenia przez całe życie.
Jednakże takie umowy obejmują jedynie niewielką część pracowników.
Jakkolwiek działania te mają bardzo różnorodny charakter, mają także wspólne aspekty, takie jak prawo wszystkich pracowników do ciągłego szkolenia się oraz tworzenie planów rozwoju kariery i ram oceny kwalifikacji.
Na ocenę zasługuje wdrażanie na poziomie krajowym przyjętej w 2002 r. umowy ramowej pomiędzy europejskimi partnerami społecznymi.
- Negocjacje zbiorowe pozwalają na korygowanie niepowodzeń rynkowych firm, które nie dokonują wystarczających inwestycji w szkolenia [14].
Poprzez sektorowe i ogólnonarodowe umowy zbiorowe tworzy się równe warunki konkurencji, co pozwala przedsiębiorstwom na zwiększenie inwestycji w szkolenia również dla mniej wykwalifikowanych pracowników.
Zwiększyła się dostępność kształcenia przez całe życie dzięki wprowadzeniu współudziału w finansowaniu inwestycji w zasoby ludzkie.
- Przedsiębiorstwa odgrywają kluczową rolę w tworzeniu większej ilości lepszych miejsc pracy we Wspólnym Europejskim Obszarze Wiedzy.
Powinny one przewidywać i zarządzać zmianami poprzez dokonywanie strategicznych inwestycji w tworzenie i zastosowanie wiedzy oraz otwarcie informować o swoich działaniach w zakresie kształcenia przez całe życie, innowacji i badań, jak również restrukturyzacji w ramach odpowiedzialności społecznej biznesu.
- Instytucje finansowe i typu venture capital mogą dostarczać funduszy private equity i venture capital dla innowacyjnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, oraz wraz z władzami publicznymi opracować zintegrowane pakiety wsparcia.
Powinny one wykorzystywać nowe udogodnienia oferowane przez program na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) [15] i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) oraz znaleźć nowe rozwiązania finansowe.
- Organizacje gospodarki społecznej oparte na solidarności mogą promować innowacje zarówno gospodarcze jak i społeczne w celu tworzenia zatrudnienia i zwalczania wykluczenia społecznego poprzez integrację grup znajdujących się w gorszej sytuacji.
- Nieformalne organizacje edukacyjne spoza publicznego systemu edukacji — na przykład te prowadzone przez partnerów społecznych czy stowarzyszenia — wykazały się wysoką efektywnością w zapewnianiu i dostosowywaniu struktur i metod kształcenia przez całe życie, tak by umożliwić wszystkim grupom społecznym uczestniczenie w społeczeństwie wiedzy.
- Konsumenci mogą preferować i stymulować innowacje i technologie mające na celu poprawę jakości życia w odpowiednim stopniu uwzględniając konsekwencje społeczne i etyczne.
- Młodzi ludzie mogą odnieść szczególne korzyści, ponieważ są otwarci na nową wiedzę i nowe technologie.
W odniesieniu do strategii lizbońskiej mogą wnieść wkład w ramach Paktu na rzecz młodzieży [16].
Ważne obszary działań to tworzenie możliwości zatrudnienia dla studentów szkół wyższych oraz środki zapobiegające przedwczesnemu porzucaniu nauki szkolnej.
- Wolne zawody i osoby pracujące na własny rachunek także mają do odegrania rolę w społeczeństwie wiedzy dzięki wprowadzeniu dostępu do zdobywania kwalifikacji i kształcenia przez całe życie w ich dziedzinach pracy.
- Uniwersytety i wyższe uczelnie muszą odgrywać aktywną rolę, jako że są instytucjami kluczowymi dla postępów na drodze do społeczeństwa wiedzy.
Ważne jest zachęcanie do współpracy pomiędzy przemysłem a środowiskiem naukowym w celu przekazywania wyników badań stosowanych, jak również promowanie międzynarodowej mobilności studentów.
- Świat nauki może wraz z Państwami Członkowskimi wzmocnić wartość pracy badawczej jako zawodu oraz zaangażować badaczy we współpracę ponad granicami narodowymi, zgodnie z Europejską Kartą Naukowca i Kodeksem postępowania przy rekrutacji pracowników naukowych, tym samym sprawiając, by kariera naukowa stała się bardziej atrakcyjna.
9.
Propozycja czterech priorytetów
9.1 Stworzenie pozytywnych ram polityki makroekonomicznej dla społeczeństwa opartego na wiedzy
9.1.1 Rada Europejska na swoim posiedzeniu udzieliła poparcia dla reformy wprowadzanej do Paktu Stabilności i Wzrostu.
Zgodnie z tą reformą stabilność makroekonomiczna oraz zgodność z zasadami pozostają w centrum zainteresowania [17].
Jednakże przekierowanie wydatków publicznych na badania i rozwój oraz innowacje jest jednym z istotnych czynników, które UE powinna wziąć pod uwagę przy ocenie tymczasowych deficytów finansów publicznych, które przekraczają 3 % czy przy określaniu przebiegu dostosowań.
9.1.2 Potrzebny jest wzrost gospodarczy i zatrudnienie, jako że ułatwiają one osiągnięcie większości innych celów polityki i osłabiają negatywne wpływy reform.
Jednakże, obecna polityka UE niedostatecznie skupia się na wzroście i zatrudnieniu.
Mieszanka polityk przedstawiona w Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej jest niezrównoważona, ponieważ opiera się na osiąganiu stabilności kosztem wzrostu oraz skupia się głównie na środkach dotyczących strony podażowej.
Pomija ona fakt, że reformy mające na celu zwiększenie potencjału wzrostu uzupełnić trzeba środkami stymulującymi efektywny popyt.
9.1.3 Ważna w tym kontekście jest również silniejsza koordynacja polityk ekonomicznych pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak również połączenie dialogu makroekonomicznego z trójstronnym szczytem partnerów społecznych oraz rozpoczęcie szczegółowych dyskusji z EBC.
9.1.4 Na tym tle polityki makroekonomiczne, a mianowicie polityki budżetowe i podatkowe, powinny promować społeczeństwo oparte na wiedzy, w szczególności poprzez nadanie priorytetu wpływowi popytu na nowe technologie.
9.2 Zapewnienie ram i środków dla kształcenia przez całe życie
9.2.1 Na wiosennym szczycie powiedziane zostało, że "uczenie się przez całe życie stanowi niezbędny warunek osiągnięcia celów lizbońskich" [18].
9.2.2 Należy zauważyć, że najlepsze wyniki gospodarcze i społeczne osiągają te państwa, w których największy odsetek dorosłej populacji korzysta z edukacji i szkoleń, podczas gdy w państwach o najgorszych wynikach sytuacja jest odwrotna.
Należy uznać zasadę "nowej szansy" i zaproponować pakt tym wszystkim, którzy nie mieli szansy uzyskać podstawowego wykształcenia.
Pomysł ten można realizować przy pomocy różnych metod, na przykład w formie oferty szkoleniowej lub kuponów — dostępnych w każdym momencie życia, by umożliwić uzyskanie podstawowej wiedzy.
9.2.3 Konieczne jest wprowadzenie w życie wniosków ze szczytu.
EKES powtarza swoje nawoływanie do uchwalenia ogólnoeuropejskiej karty kształcenia ustawicznego [19].
UE i Państwa Członkowskie wraz z głównymi zainteresowanymi podmiotami muszą ustalić kluczowe priorytety i działania, zapewniając im podstawę prawną i wystarczające środki finansowe.
Państwa Członkowskie powinny zobowiązać się do wdrażania karty na wszystkich poziomach poprzez "pakty kształcenia przez całe życie" lub podobne rozwiązania.
Rola i zakres odpowiedzialności sektora publicznego i prywatnego powinny zostać zdefiniowane w kontekście uznania kształcenia przez całe życie za usługę użyteczności publicznej.
9.2.4 Istnieje potrzeba znacznych inwestycji we wszystkie etapy kształcenia przez całe życie, włącznie z wczesnym dzieciństwem.
Państwa Członkowskie powinny uzgodnić ilościowy cel wyrażony jako odsetek dla inwestycji w kształcenie włącznie z kształceniem przez całe życie.
Jednakże sam budżet publiczny nie pokryje wydatków na kształcenie i kształcenie zawodowe i powinny go uzupełniać umowy zbiorowe i inne porozumienia pomiędzy pracodawcami i pracownikami, a także przedsiębiorstwa i pojedyncze jednostki odpowiednio do swoich możliwości.
Zainteresowane strony z sektora prywatnego i publicznego mają za zadanie motywowanie i uprawnianie ludzi do uczestniczenia oraz czynienie ich odpowiedzialnymi za dostosowywanie się do zmieniających się okoliczności.
9.2.5 UE i Państwa Członkowskie powinny także uzgodnić minimalny poziom środków przeznaczonych na kształcenie przez całe życie w ramach funduszy strukturalnych, na przykład przynajmniej jedną trzecią całości środków [20].
Fundusze powinny skupiać się na i wspierać "pakty kształcenia przez całe życie", które zwiększają dostęp wszystkich pracowników do kształcenia zawodowego, jak również inicjatywy skierowane do grup społecznych znajdujących się w najgorszej sytuacji.
Każde Państwo Członkowskie powinno dokumentować, że wykorzystanie EFS przyczynia się do realizacji NPR.
9.2.6 Na poziomie lokalnym w ramach szerokiego partnerstwa można ustanowić otwarte ośrodki kształcenia, pakty uczenia się przez całe życie lub podobne programy szkoleniowe.
Uniwersytety także muszą odgrywać większą rolę w kształceniu przez całe życie.
9.3 Przyjazne dla użytkownika polityki dotyczące innowacji i technologii
9.3.1 EKES zdecydowanie popiera konkluzje z wiosennego szczytu, jeżeli chodzi o nawoływanie, by 7. program ramowy na rzecz badań i rozwoju wypełnił lukę technologiczną oraz potrzebę opracowania przez Państwa Członkowskie wszechstronnych polityk w zakresie innowacji, które byłyby wspierane przez program CIP w celu promowania zwłaszcza konkurencyjności MŚP.
Popiera także wniosek, że Europa potrzebuje aktywnej polityki przemysłowej wyrażającej się poprzez różne inicjatywy technologiczne [21].
9.3.2 Programy badawcze wymagają ściślejszego monitorowania i oceny w celu zapewnienia, że zasoby są nakierowane na przyczynianie się do innowacyjnych możliwości Europy.
Innowacje muszą być uznawane za uniwersalne pojęcie i skupiać się nie tylko na procesach, produktach i technologiach, ale także na zarządzaniu, rozwoju zrównoważonym i gospodarczych reakcjach na kwestie społeczne, tak by wspierać europejski model społeczeństwa.
Innowacje powinny przenikać wszystkie procesy społeczne.
Dialog społeczny i obywatelski to ważne środki towarzyszące dla dalszego rozwoju innowacji.
Włączenie pracowników i innych zainteresowanych stron w tworzenie pomysłów na nowe produkty i technologie złagodzi efekty restrukturyzacji.
9.3.3 Wysokie ambicje wspierania zdrowia, zrównoważonego rozwoju, wysokiej jakości infrastruktury wiejskiej i miejskiej, inteligentnych rozwiązań dla transportu, bezpiecznych i zreorganizowanych miejsc pracy oraz dziedzictwa kulturalnego przyniosą ze sobą nowe technologie i nowe innowacyjne produkty i usługi.
Nowe technologie i innowacje mogą tym samym sprzyjać podnoszeniu jakości życia i pracy odpowiadając zarówno na potrzeby społeczeństwa jak i rynku, przy uwzględnieniu także konsekwencji społecznych i etycznych.
9.3.4 Aby zwiększyć swoją konkurencyjność, Europa musi położyć większy nacisk na transfer technologii wykorzystując wyniki 7. programu ramowego i promując przyjazny innowacjom rynek.
Priorytetem powinny stać się narodowe i unijne mechanizmy rozpowszechniania wiedzy — czy to odnośnie wyników badań, nowych technologii, innowacyjnych systemów, czy metod nauczania, a także powinno się przeznaczyć na nie więcej środków.
Nowa generacja partnerstw publiczno-prywatnych może zostać wypracowana jako model dla promowania rozpowszechniania wiedzy.
Więcej wysiłku należy włożyć w szybsze przekształcanie nowości technologicznych na komercyjne produkty i usługi.
9.3.5 EKES wzywa do bardziej regularnego i systematycznego dialogu z głównymi zainteresowanymi podmiotami na wszystkich szczeblach w celu prowadzenia i monitorowania przyjaznych dla użytkowników polityk w zakresie innowacji i technologii.
Komisja Europejska powinna wspierać takie podejście poprzez wydawanie wytycznych i zaleceń oraz ustalanie przykładów dobrych praktyk.
W tym kontekście ważne jest promowanie regionów przemysłowych, parków technologicznych i innych innowacyjnych środowisk.
9.3.6 Szczególną uwagę należy poświęcić zwiększaniu udziału MŚP oraz przedsiębiorstw gospodarki społecznej i reagowaniu na ich potrzeby, zapewnianiu im dostępu do badań naukowych i rozwoju technologicznego oraz usług w zakresie badań, jak również angażowaniu ich w działania związane z badaniami i rozwojem.
MŚP mają do odegrania ważną rolę w zakresie tworzenia regionalnych klastrów doskonałości.
Należy także rozważyć wprowadzenie środków mających na celu zwiększenie udziału MŚP w rynku publicznym, a jako model mogą tu posłużyć pomyślne doświadczenia USA w zapewnianiu wsparcia dla nowych małych przedsiębiorstw wykorzystujących zaawansowane technologie.
9.3.7 Kierowane przez przemysł platformy technologiczne zapoczątkowane w 2003 roku przez zainteresowane podmioty przy wsparciu Komisji z pewnością staną się ważnymi podmiotami unijnej polityki badawczej oraz bazą dla jej polityki przemysłowej.
EKES sugeruje, że przemysł powinien pozytywnie zareagować na żądanie Komisji Europejskiej, by odgrywał jeszcze bardziej aktywną rolę w platformach technologicznych.
Jednakże EKES sugeruje także, by platformy te były otwarte dla partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, tak by także one mogły uczestniczyć w określaniu programu badań.
9.4 Ochrona socjalna musi ułatwiać przejście do społeczeństwa wiedzy
9.4.1 Silne poczucie bezpieczeństwa zatrudnienia jest konieczne, by zmotywować pracowników do aktywnego uczestniczenia w przechodzeniu do społeczeństwa opartego na wiedzy.
Elastyczności musi towarzyszyć aktywna polityka dotycząca rynku pracy zachęcająca pracowników do udziału w kształceniu przez całe życie.
Inspirującym przykładem mogą być duńskie doświadczenia związane z elastycznością i pewnością zatrudnienia (flexicurity).
9.4.2 Należy określić nowe formy ochrony socjalnej w celu ułatwienia podnoszenia umiejętności i mobilności zawodowej pracowników, dokonywania przez nich wyborów pomiędzy pracą, kształceniem zawodowym i życiem rodzinnym, a także dla nowych sposobów organizacji pracy i przechodzenia pomiędzy różnymi statusami.
W ten sposób, można uniknąć umów i warunków rynku pracy, które zagrażają prawom pracowników i mają negatywny wpływ ma ich zdolność do uczestniczenia w społeczeństwie opartym na wiedzy.
9.4.3 Pierwszy raport Koka [22] sugerował, że systemy ubezpieczeń i ochrony socjalnej pracowników muszą wspierać elastyczność poprzez ułatwianie takich zmian w cyklu życia każdej pojedynczej osoby.
Na przykład można ustanowić nowe formy ubezpieczenia na okres cyklu życia zawodowego, choćby poprzez utworzenie osobistych "kont przeznaczonych na kształcenie" zasilanych częściowo ze składek na ubezpieczenie społeczne.
9.4.4 EKES sugeruje, by Komitet ds. Ochrony Socjalnej zajął się tym zagadnieniem i między innymi zidentyfikował przykłady dobrych praktyk oraz zaproponował wskazówki dla takich nowych form ochrony.
Komitet także wniesie swój wkład poprzez opinię w sprawie elastyczności i pewności zatrudnienia (flexicurity) [23].
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w odniesieniu do niektórych środków w celu uproszczenia procedury obciążania podatkiem od wartości dodanej i pomocy w zapobieganiu uchylaniu się od płacenia podatków i unikaniu zobowiązań podatkowych i uchylającej niektóre decyzje przyznające odstępstwa
COM(2005) 89 końcowy — 2005/0019 (CNS)
(2006/C 65/19)
Dnia 14 kwietnia 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 8 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Viliam PÁLENÍK.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 i 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 69 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W marcu 2005 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący dyrektywy Rady [1] zmieniający szóstą dyrektywę w sprawie podatku VAT (77/388/EWG), aby uprościć ściąganie podatku VAT i ułatwić zwalczanie uchylania się od płacenia podatków i unikania zobowiązań podatkowych.
1.2 Zgodnie z art. 27 szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT Rada może na wniosek Komisji zezwolić Państwom Członkowskim na wprowadzenie specjalnych odstępstw od przepisów szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, aby uprościć ściąganie podatku VAT lub zapobiegać uchylaniu się od płacenia podatków.
Przepis ten stosowano bardzo często i obecnie Państwa Członkowskie wykorzystują ponad 140 odstępstw.
Komisja przewiduje, że liczba udzielanych odstępstw w najbliższej przyszłości wzrośnie jeszcze bardziej w związku z rozszerzeniem o nowe Państwa Członkowskie.
2.
Wniosek Komisji — COM(2005) 89 końcowy
2.1 W ramach strategii na rzecz lepszego działania systemu VAT na rynku wewnętrznym [2], Komisja podjęła się racjonalizacji wielu przepisów stanowiących szczególne odstępstwa.
Wiele z nich rzeczywiście sprawdziło się i jest wykorzystywanych w więcej niż jednym Państwie Członkowskim.
Nie mniej jednak Rada osobno bada każde zastosowanie tych odstępstw, co czyni ów proces bardzo czasochłonnym.
Dlatego też Komisja w swoim dokumencie proponuje, aby poprzez zmianę szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, odstępstwa częściej wykorzystywane mogły być stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
2.2 Dokument Komisji przewiduje uzupełnienie szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT o następujące elementy:
- zmianę zasad "uznawania za jednego podatnika" oraz "przejęcia jako działającego przedsięwzięcia", aby zapobiec nieuzasadnionym korzyściom bądź stratom zaangażowanych podmiotów,
- środki zapobiegające unikaniu płacenia podatku VAT od złota inwestycyjnego używanego następnie jako surowiec do wyrobu dóbr konsumpcyjnych,
- ponowną wycenę, w szczególnych przypadkach, podlegającej opodatkowaniu wartości dóbr bądź usług na podstawie ich wartości rynkowej,
- uściślenie i podkreślenie statusu usług kapitałowych,
- zmianę w zasadach samonaliczania podatku w niektórych sektorach przemysłu.
2.3 W przypadku, gdy przedsiębiorstwa stosują uznawanie za jednego podatnika (ang. grouping) lub przejęcie jako działające przedsięwzięcie (ang. transfers of going concerns), Komisja może zwiększyć kompetencje Państw Członkowskich w dziedzinach narażonych na unikanie zobowiązań podatkowych i uchylanie się od płacenia podatków.
Jednakże w swojej propozycji Komisja zezwala Państwom Członkowskim na podjęcie kroków, dzięki którym stosowane przepisy zapewnią większą sprawiedliwość, tzn. uniemożliwią nieuzasadnione osiąganie korzyści bądź ponoszenie strat przez podmioty.
2.4 Złoto inwestycyjne, np. w formie sztabek lub płytek, jest zwolnione z podatku VAT.
Podatek VAT jest jednak naliczany w przypadku, gdy złoto to zostanie sprzedane w formie, która nie pozwala na zakwalifikowanie go jako złoto inwestycyjne, np. jako biżuteria.
Jeśli klient przeznacza posiadane własne złoto do obróbki, wówczas tylko usługa, czyli obróbka złota, podlega opodatkowaniu.
Złoto samo w sobie nie podlega opodatkowaniu, nawet jeśli utraciło status złota inwestycyjnego i nie kwalifikuje się do zwolnienia.
To nadużycie próbuje się zwalczać, przyznając liczne odstępstwa. Dlatego Komisja proponuje opcjonalną zasadę, zgodnie z którą Państwa Członkowskie mogłyby ustalić, że do podstawy wymiaru podatku doliczyć należy także rynkową wartość złota zawartego w produkcie.
2.5 Aby przeciwdziałać uchylaniu się od płacenia podatków i unikaniu zobowiązań podatkowych, propozycja Komisji umożliwia Państwom Członkowskim ponowną wycenę dostaw, o ile spełnione będą dalsze warunki.
Ponownej wyceny można dokonać tylko w trzech wyraźnie zdefiniowanych przypadkach i tylko wtedy, gdy między zainteresowanymi stronami istnieją określone powiązania.
W celu zastosowania tego przepisu Państwa Członkowskie muszą zdefiniować wspomniane powiązania zgodnie z kategoriami ustalonymi w dyrektywie.
Projekt dyrektywy przewiduje ponowną wycenę opartą na wartości rynkowej jako podstawę wymiaru podatku. Wartość rynkowa to kwota, którą klient uiściłby, aby nabyć produkt lub usługę, na tym etapie zbytu i w tym czasie, kiedy nastąpiłby zakup oraz w warunkach uczciwej konkurencji.
Projekt wyraźnie stwierdza, że wartość rynkowa nie powinna być niższa niż koszt dostawy ponoszony przez dostawcę produktu bądź usługi, chyba że jest to uzasadnione warunkami panującymi na rynku.
2.6 Komisja zaznacza, że korekta odliczeń naliczonego podatku VAT od dóbr inwestycyjnych, zgodnie z art. 20 szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, może być również stosowana wobec usług o naturze dóbr inwestycyjnych, traktowanych jako majątek o ciągłej wartości księgowej.
2.7 Jednocześnie Komisja rozszerza stosowanie nieobowiązkowego mechanizmu samonaliczania podatku (ang. reverse charges) na określone dostawy dla osób podlegających opodatkowaniu w tych obszarach gospodarki, w których kontrola podatkowa nastręcza szczególnych trudności.
Przy zastosowaniu mechanizmu samonaliczania podatku to odbiorca dostawy jest zobowiązany do jego uiszczenia.
Przepis ten dotyczy usług branży budowlanej, udostępniania pracowników świadczących usługi budowlane, udostępniania gruntów i budynków wymienionych w art. 13B lit. g) i h), kiedy dostawca wybrał opodatkowanie dostawy zgodnie z pkt C lit. b) tego artykułu, oraz dostaw odpadów, złomu i materiałów nadających się do recyklingu, wraz z produktami pochodzącymi z ich obróbki i związanych z nią usług.
Państwa Członkowskie mogą stosować samonaliczanie podatku również w szczególnych przypadkach, gdy sprzedający dokonujący dostawy znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie pokryć swych zobowiązań, włącznie ze zobowiązaniami wobec urzędu podatkowego.
Zastosowanie mechanizmu samonaliczania w Państwach Członkowskich jest konsultowane z Komitetem ds. VAT.
2.8 Zdaniem Komisji, dziesięć decyzji dotyczących art. 27 szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT będzie objętych wnioskiem dotyczącym dyrektywy i w związku z tym zostanie przez dyrektywę uchylonych.
Natomiast siedem decyzji będzie objętych przez ten wniosek, jednak nie ma potrzeby ich uchylania.
3.
Uwagi EKES-u dotyczące wniosku
3.1 EKES popiera uproszczenie systemu VAT w ramach rynku wewnętrznego zgodnie z postanowieniami komunikatu Komisji COM(2000) 348 wersja ostateczna.
3.2 EKES zgadza się z Komisją, że należy zmniejszyć liczbę specjalnych odstępstw od przepisów szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, gdyż utrudniają one interpretację systemu podatkowego podmiotom zajmującym się handlem zagranicznym.
EKES popiera zamierzenie zmiany i uzupełnienia szóstej dyrektywy w prawie podatku VAT, dzięki czemu wszystkim Państwom Członkowskim udostępni się odstępstwa częściej stosowane.
3.3 EKES jest zdania, że wspomniane zmiany i uzupełnienie szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, o ile zostaną właściwie wdrożone w Państwach Członkowskich, mogą stanowić skuteczny instrument w walce z uchylaniem się od płacenia podatków i z unikaniem zobowiązań podatkowych.
3.4 EKES nie ma żadnych zastrzeżeń do wniosku Komisji, jeśli chodzi o procedury uznawania za jednego podatnika, przejęcia jako działające przedsięwzięcie oraz opodatkowania złota inwestycyjnego wykorzystywanego np. dla wytwarzania biżuterii. Zaproponowane środki Komitet ocenia jako słuszną odpowiedź na istniejące braki.
3.5 EKES uważa, że w niektórych przypadkach, kiedy istnieje podejrzenie uchylania się od płacenia podatków poprzez przeszacowanie bądź niedoszacowanie transakcji, kwota podlegająca opodatkowaniu powinna być ustalona na poziomie wartości rynkowej.
W praktyce określenie "znacznej różnicy" pomiędzy wartością transakcji a wartością rynkową może być jednak niełatwe, ponieważ nie zdefiniowano jednoznacznie ani pojęcia wartości rynkowej, wynikającej z wyceny podmiotów zainteresowanych, ani pojęcia "znacznej różnicy w wartości".
EKES wyraża zaniepokojenie, że tego typu brak precyzji może stać się przyczyną niepewności w środowisku biznesowym.
Dlatego też wykorzystanie tego instrumentu w ustawodawstwie Państw Członkowskich powinno być uzależnione od jasnej definicji pojęcia "wartość rynkowa" oraz dokładnego określenia tego, co uważa się za "znaczną różnicę".
3.6 EKES podziela stanowisko Komisji co do konieczności wyjaśnienia, że korekta odliczeń naliczonego podatku VAT od dóbr inwestycyjnych odnosi się także do usług o charakterze inwestycyjnym.
3.7 EKES uważa, że mechanizm samonaliczania podatku jest instrumentem, który może być konieczny do walki z uchylaniem się od płacenia podatków i z unikaniem zobowiązań podatkowych.
Mechanizm ten sprawdza się szczególnie w przypadkach, kiedy sprzedający znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i z dużym prawdopodobieństwem nie będzie w stanie pokryć swoich zobowiązań podatkowych.
Jak pokazuje doświadczenie, także w innych obszarach warto rozważyć opcjonalne wykorzystanie samonaliczania podatku.
4.
Ogólne uwagi Komitetu
4.1 Wniosek dotyczący dyrektywy Rady jest realistyczny pod względem wdrożenia i zbieżny z celem Komisji wyrażonym w komunikacie dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 7 czerwca 2000 r. dotyczącym racjonalizacji niektórych z wielu obowiązujących obecnie odstępstw od szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT.
EKES zwraca jednak uwagę, że to bardziej rozległa rewizja przepisów dotyczących podatku VAT oraz dalsza harmonizacja prawa podatkowego uczyniłaby wspólny system VAT o wiele prostszym i efektywniejszym.
4.2 Należy także zauważyć, że przesadna zawiłość unijnych dyrektyw i innych aktów prawnych generalnie utrudnia ich właściwe i szybkie wdrożenie oraz skuteczne wprowadzenie w życie w Państwach Członkowskich.
W tym kontekście wniosek Komisji jest krokiem we właściwym kierunku, zakładając oczywiście, że zostanie on szybko i właściwie wdrożony przez Państwa Członkowskie.
Zdaniem EKES-u, powinny iść za tym dalsze działania na rzecz uproszczenia wspólnego systemu VAT.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Zielona księga: kredyt hipoteczny w UE"
COM(2005) 327 końcowy
(2006/C 65/21)
Dnia 19 lipca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Zielona księga: kredyt hipoteczny w UE"
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 11 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 422. sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2005 r. ) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 97 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, następującą opinię:
1.
Synteza przyjętego stanowiska
1.1 Zielona księga nt. hipotecznych kredytów mieszkaniowych w UE wpisuje się w ramy polityki integracji usług finansowych na szczeblu europejskim.
Omawiana zielona księga jest obecnie rozpatrywana przez zainteresowane sektory.
1.2 Komitet, popierając cele proponowane przez Komisję, uważa, że pełna integracja będzie trudna do osiągnięcia w krótkim okresie czasu.
Należy pamiętać, że rynki kredytów hipotecznych w UE różnią się w dużym stopniu między sobą i każdy z nich posiada własne cechy.
1.3 W zielonej księdze Komisja stawia szereg pytań, na które Komitet stara się odpowiedzieć.
Pierwsza seria pytań dotyczy ochrony konsumentów. W tej kwestii EKES wnioskuje, by kodeksy postępowania były sporządzane przez stowarzyszenia europejskich instytucji finansowych w konsultacji ze stowarzyszeniami konsumentów, sprawdzane przez krajowego rzecznika praw obywatelskich i zarejestrowane przez sądy lub izby handlowe.
Proponuje także obowiązek przekazywania zrozumiałych i przejrzystych informacji (w tym informacji przez zawarciem umowy), który dotyczyłby także, być może nawet bardziej rygorystycznie, pośredników kredytowych.
W kwestii przedterminowej spłaty, EKES uważa, że kalkulacja powinna opierać się na matematyce finansowej, uwzględniającej również faktyczny ciężar ponoszony przez kredytodawcę.
W odniesieniu do pytania, czy powinien istnieć europejski standard obejmujący zarówno metodę kalkulacji jak i składniki kosztów, EKES utrzymuje, że najniższy wspólny mianownik powinien obejmować koszt przygotowania dokumentacji kredytowej, koszt ustanowienia hipoteki, możliwe do ustalenia w oczywisty sposób koszty administracyjne oraz koszty ubezpieczenia.
Jednakże wskazuje, że propozycja ujednolicenia umów o kredyt hipoteczny nie może być przeszkodą dla oferowania nowych produktów, gdyż oznaczałoby to hamulec dla innowacji.
EKES popiera stworzenie struktur mediacyjnych, ale nie struktur arbitrażu, gdyż te ostanie nie wchodzą w zakres ochrony konsumentów.
1.4 Druga seria pytań dotyczy kwestii prawnych.
EKES ogranicza się tutaj do kilku uwag.
Po pierwsze wskazuje, że zasada dotycząca jurysdykcji kraju zamieszkania konsumenta znacznie ogranicza ofertę kredytową. ponadto wskazuje na potrzebę ustalenia w jasny sposób języka używanego w umowie, kontaktach i dla celów korespondencji.
1.5 Trzecia grupa pytań dotyczy zabezpieczenia hipotecznego.
EKES wyraża pogląd, że Komisja powinna dalej promować współpracę między właścicielami nieruchomości a kontrolerami rejestrów gruntów (także sporządzając sprawozdanie roczne z osiągniętych rezultatów).
Ogólnie EKES uważa, że koncepcja "eurohipoteki" zasługuje na dalsze rozwinięcie.
1.6 Ostanie pytanie dotyczy finansowania kredytów hipotecznych.
W tej kwestii EKES zgadza się z koncepcją ogólnoeuropejskiego systemu finansowania zaproponowanego przez Komisję, jednak myśli, że taki cel można osiągnąć tylko w dłużej perspektywie i zamierza sprecyzować swoje stanowisko w tej sprawie w późniejszym czasie.
2.
Uzasadnienie
2.1 W ramach swojej polityki integracji usług finansowych, Komisja podejmuje kwestię hipotecznych kredytów mieszkaniowych w UE, proponując przejście do konkretnych działań regulacyjnych w przypadku, gdy bieżące analizy i kontakty wskażą, że takie działania doprowadziłyby do stworzenia zintegrowanego rynku o zwiększonej "wydajności i konkurencyjności dla dobra ogółu".
Omawiana tutaj zielona księga została opracowana w oparciu o analizę ("Integracja rynków kredytów hipotecznych") przygotowaną dla Komisji przez zespół Forum Group on Mortgage Credit (FGMC), choć niekoniecznie we wszystkich punktach trzyma się ściśle jej treści.
2.2 Oczekuje się, że uwagi zainteresowanych sektorów dotyczące zielonej księgi zostaną przesłane do końca listopada 2005 r., po czym w grudniu zaplanowane jest zorganizowanie przesłuchania.
Komisja oceni wtedy jakie działania, i czy w ogóle jakiekolwiek, będą konieczne z jej strony.
3.
Zielona księga (ZK): uwagi Komitetu
3.1 Ocena potrzeby podjęcia działań przez Komisję (pkt I ZK)
3.1.1 Komisja podkreśla, że rynki kredytów hipotecznych zaliczają się do najbardziej złożonych rynków finansowych, zarówno ze względu na liczbę zaangażowanych podmiotów jak i różnorodność form technicznych, jakie mogą przyjmować.
Istnieje także bezpośredni związek między rynkiem kredytów hipotecznych a sytuacją makroekonomiczną w tym sensie, że jakakolwiek zmiana cyklów gospodarczych i stóp procentowych wpływa na kwotę udzielonych kredytów hipotecznych i tendencję ich rozwoju.
Praktycznie rzecz biorąc, na wzrost wielkości kredytów w Unii Europejskiej miały wpływ czynniki makroekonomiczne (obniżenie stóp procentowych i szybki wzrost cen nieruchomości w wielu krajach), jak również czynniki strukturalne (rosnąca liberalizacja i integracja rynków finansowych).
3.1.2 Niezależnie od tych wspólnych tendencji, rynki kredytów hipotecznych w UE nadal są głęboko zróżnicowane: każdy z tych rynków charakteryzują swoiste dla nich cechy pod względem produktów, profilu kredytodawców, struktur dystrybucyjnych, okresów kredytowania, podatków od nieruchomości i mechanizmów refinansowania.
Rozbieżności te są wynikiem różnych podejść przyjętych przez Państwa Członkowskie w zakresie regulacji prawnych, jak również czynników historycznych, gospodarczych i społecznych. Czynniki te posiadają czasami cechy, których nie da się łatwo sprowadzić do wspólnego mianownika.
Sytuacja ta jeszcze bardziej się komplikuje ze względu na interwencje rządów w zakresie budownictwa miejskiego, systemy podatkowe, zasady ostrożnościowe, poziom konkurencji oraz ryzyka niewypłacalności, które odbiegają od siebie w poszczególnych krajach.
3.1.3 Mając na uwadze tę sytuację, nie jest żadnym zaskoczeniem, że rynki nie są bardzo zintegrowane, niemniej konieczne jest uwzględnienie faktu, że transgraniczna sprzedaż nieruchomości stanowi zaledwie 1 % całego rynku budownictwa mieszkalnego.
Komisja zajmuje stanowisko, zgodnie z którym teoretycznie korzyści z integracji polegałyby na obniżeniu kosztów kredytów hipotecznych, zwiększeniu gwarantowanej prawem ochrony konsumenta oraz liczby potencjalnych korzystających z takich kredytów, dzięki objęciu obsługą kredytową tych osób, które posiadają niski lub niekompletny profil kredytowy.
3.1.4 Komitet zgadza się z celami zaproponowanymi przez Komisję, jednakże uważa, że liczba i charakter różnic rysujących się pomiędzy poszczególnymi rynkami wymienionymi przez Komisję (i inne różnice, które zostaną wspomniane w tym dokumencie) pozwala zakładać, że w krótkim okresie czasu całkowita integracja będzie trudna do osiągnięcia.
Na razie konieczne będzie podjęcie działań w tych sektorach, w których harmonizacja nie sprawia nadmiernych trudności, za każdym razem zadając sobie pytanie, czy gra jest warta świeczki, i bez kierowania się ambicją, żeby dyktować zasady, lub je zmieniać jedynie dla satysfakcji zastosowania się do nakazów programowych bądź ideologicznych.
3.1.5 Należy pamiętać o jednej rzeczy.
Jak już wspomniano powyżej, transgraniczne transakcje zakupu nieruchomości stanowią zaledwie 1 % rynku i dotyczą prawie wyłącznie domów wakacyjnych i nieruchomości w regionach przygranicznych.
Zatem nie wydaje się prawdopodobne, aby ten niewielki segment rynku stanowił główny cel Komisji, ale raczej jest to cel strategiczny, o którym mowa w pkt. 3.1.3 powyżej.
Innymi słowy Komisja planuje integrację jako taką celem umożliwienia każdemu obywatelowi Unii nabywanie nieruchomości w jego własnym państwie lub w innym, korzystając z usług pośrednika finansowego w jego własnym państwie, kraju, gdzie znajduje się taka nieruchomość lub w kraju trzecim.
3.2 Ochrona konsumentów (pkt II ZK)
3.2.1 W zakresie informacji, Komisja zadaje cztery pytania.
W odniesieniu do pierwszego z nich, dotyczącego kodeksów postępowania [1], EKES zaznacza, że są one z definicji dobrowolne; problem powstaje co do ich treści, która powinna być opracowana przez związki europejskich instytucji finansowych w konsultacji ze stowarzyszeniami konsumenckimi, tak by albo bezpośrednio zawierała mechanizmy sankcji, albo była sprawdzana przez krajowego rzecznika praw obywatelskich, a same kodeksy podlegały rejestracji przez sądy lub izby handlowe.
Kodeksy takie powinny być podpisane przez wszystkich stowarzyszonych w danej kategorii branżowej, a umowy i dokumenty informacyjne powinny w wyraźny sposób wskazywać, że usługodawca podpisał kodeks postępowania.
3.2.2 Drugie pytanie dotyczy zakresu udzielanej informacji, co jest zasadniczym elementem. Wszystkie aspekty umowy — prawne, finansowe i księgowe — muszą być przejrzyste dla konsumenta, ale nieproste jest znalezienie zadowalającego kompromisu pomiędzy przejrzystością, precyzją a łatwością zrozumienia.
Konieczność wyjaśnienia terminów technicznych wydłuża tekst i niekoniecznie zwiększa jego przejrzystość.
W informacji powinno się również zawrzeć analizę przypadków niewykonania zobowiązań umownych oraz konsekwencje takiego braku wykonania. EKES sugeruje, aby w kodeksach postępowania znalazły się informacje nt. najczęstszych aspektów w formie standardowego tekstu.
3.2.3 Trzecie pytanie: powyższe uwagi także stosują się, przynajmniej po części, do informacji udzielanej przed zawarciem umowy.
Taka informacja mogłaby pozwolić na porównanie z innymi ofertami, a zatem przyczynić się do podjęcia uzasadnionego wyboru z perspektywy danego kraju, jednak na obecnym etapie jest raczej mało prawdopodobne, aby przy dokonywaniu porównań pomocne były kredyty oferowane przez inne państwa.
W odniesieniu to tego zagadnienia warto wspomnieć także o inicjatywie europejskiej, promowanej przez federacje branżowe, które przyjęły tzw. europejski arkusz informacyjny (European Information Sheet), opracowany z pomocą stowarzyszeń konsumenckich.
Mimo że inicjatywa ta została poparta przez większość instytucji finansowych, wydawałoby się, jak sądzą niektórzy, że w niektórych krajach jest ona realizowana w praktyce bez większego przekonania.
Komisja aktualnie bada tę sprawę i mogłaby w razie konieczności przyjąć środki przymusu, które mogłyby zakładać, że wspomniana umowa uzyskałaby status przepisów.
3.2.4 Czwarte pytanie: nie ma wątpliwości, że postanowienie dotyczące informowania musi być stosowane, nawet bardziej rygorystycznie, do pośredników kredytowych (brokerów i innych).
3.2.5 W zakresie doradztwa dla kredytobiorców, Komisja stawia dwa pytania.
Pierwsze z nich było długo przedmiotem dyskusji: czy powinien istnieć obowiązek wobec kredytodawcy świadczenia doradztwa co do najlepszej formy kredytu, czasu kredytowania, ceny itd.?
Komisja wskazuje, że doradztwo pisemne — wnioskowane przez konsumentów — naraża kredytodawcę na ryzyko prawne i roszczenia odszkodowawcze.
Mało prawdopodobne jest, aby kredytodawca był gotów wziąć na siebie taki obowiązek, przede wszystkich wobec faktu, że miałby on trudności z późniejszym wykazaniem, że nie miał on do swojej dyspozycji wszystkich koniecznych czynników lub że uwzględnił możliwe ewentualności w przyszłości.
Wprowadzenie obowiązku doradztwa znacznie ograniczyłoby ofertę kredytową, a zatem nie jest ono wskazane.
Jednakże nie można wykluczyć, że pod naciskiem konkurencji niektórzy kredytodawcy lub pośrednicy mogą zdecydować się na świadczenie takiej usługi, nieodpłatnie lub za opłatą.
3.2.6 Co się tyczy drugiego pytania, a mianowicie odpowiedzialności za wszelkie formy doradztwa lub wszelkie informacje udzielone na piśmie, czy to dobrowolnie czy obowiązkowo, konieczne jest dokonanie rozróżnienia pomiędzy doradztwem a informacją. W przypadku doradztwa, odpowiedź na to pytanie znajduje się w drugiej części poprzedniego punktu.
Z drugiej strony, jakakolwiek informacja niepoprawna lub zatajona — czy to umyślnie czy przez zaniedbanie — implikuje odpowiedzialność kredytobiorcy.
Niemniej zakres informacji musi być jasno zrozumiany. Nie może ona ograniczać się do przedstawienia aspektów technicznych, ale musi — lub powinna — zagwarantować, że konsument ma do swojej dyspozycji jakikolwiek inny element użyteczny przy dokonywaniu niezależnego, przemyślanego, ostatecznego wyboru.
Kodeks postępowania, lub w razie konieczności kodeks cywilny, powinien zawierać wskazówki co do rozwiązywania jakichkolwiek sporów.
3.2.7 W odniesieniu do przedterminowej spłaty, Komisja zadaje trzy pytania.
Z pierwszym z nich powraca na nowo od dawna dyskutowana kwestia: czy przedterminowa spłata powinna być wynikającym z przepisów prawem konsumenta czy też wyborem dla obu stron?
Ogólnie rzecz biorąc o spłatę przedterminową wnioskuje konsument w przypadku niekorzystnych dla niego zmian oprocentowania, w odniesieniu do kredytów o stałym i zmiennym oprocentowaniu, takich jak zmiany stóp procentowych spowodowane w przeszłości inflacją w niektórych krajach.
W każdym razie o przedterminową spłatę zawsze wnioskuje konsument, a kredytodawca bardzo rzadko jej odmawia, niezależnie od tego, czy jest ona przewidziana umową.
Kwestia nie polega raczej na tym, czy spłata przedterminowa jest możliwa, czy też nie, ale wiąże się z kolejnym pytaniem.
3.2.8 Jak powinno obliczać się opłaty za przedterminową spłatę?
Sposoby finansowania kredytów hipotecznych różnią się w zależności od kraju, ale ogólna zasada jest taka, że kredytodawca uzyskuje fundusze poprzez emisję obligacji (bonds) zabezpieczonych hipoteką na nieruchomości, które sprzedaje na pierwotnym lub wtórnym rynku.
Techniki I produkty, obejmujące całkowicie nowy instrument — equity release — różnią się znacznie w zależności od okresu kredytowania, czy to w przypadku stałego czy zmiennego oprocentowania, spłat, technik i procedur rynkowych.
Przedterminowa spłata wiąże się, obok korzyści dla konsumenta, z obciążeniem dla kredytodawcy, który musi — mówiąc w dużym przybliżeniu i w uproszczony sposób — ponownie wykorzystać otrzymaną z wyprzedzeniem sumę celem wykupu obligacji, które zostały pozbawione gwarancji.
Matematyka finansowa dysponuje wzorami na obliczenie obciążenia dla kredytodawcy, które to obciążenie jest różne w zależności od okresu pozostającego do dnia wymagalności, kształtowania się stóp procentowych i sytuacji rynkowej.
EKES uważa, że jedną z odpowiedzi na to pytanie byłoby zastosowanie zasady sprawiedliwości: obok korzyści dla konsumenta konieczne jest obliczenie faktycznego obciążenia dla kredytodawcy w wyniku przedterminowej spłaty.
3.2.9 Zasady obliczania powinny znaleźć się w kodeksie postępowania lub, co byłoby lepszym rozwiązaniem, w każdej pojedynczej umowie.
Jedynymi możliwymi, standardowymi zasadami w tym względzie są zasady matematyki finansowej. Nie jest szczególnie trudne obliczenie korzyści i strat na podstawie okresu, jaki upłynął i okresu pozostającego do daty wymagalności kredytu, przyjętej stopy oprocentowania i obecnych stawek.
Wynik, oparty o zasady czystej matematyki finansowej, należy uzupełnić poprzez obliczenie zysków lub strat dla instytucji finansowej wynikających, w danym okresie, z ponownego zainwestowania uzyskanych zawczasu płynnych środków.
We wszystkich przypadkach należałoby wykluczyć płacenie kar.
3.2.10 Na trzecie pytanie, a mianowicie w jaki sposób należy informować konsumenta o możliwości spłaty przedterminowej, odpowiedź już została udzielona w ostatniej części poprzedniego punktu: nie ma powodu, dla którego możliwość przedterminowej spłaty nie powinna być zawarta we wcześniejszej lub bieżącej informacji, lub nawet lepiej, także w umowie.
3.2.11 Cztery pytania odnoszą się do rocznej stopy procentowej (APR).
Pierwsze z nich dotyczy pytania już w pełni omówionego na wstępnych etapach, które doprowadziły do przyjęcia odnośnej dyrektywy, a mianowicie czy celem rzeczywistej rocznej stopy procentowej (APR) jest informowanie, czy też dokonywanie porównań, a może służy ona obydwu celom.
Fakt, że po kilku latach Komisja ponownie zadaje takie pytanie wydaje się wskazywać na wątpliwości, jakie nadal istnieją w tym przedmiocie.
Przyjęty wzór obliczania APR odpowiada precyzyjnej logice matematyczno-ekonomicznej i miał w zamyśle prawodawcy spełniać także kryteria informowania, przejrzystości i możliwości dokonywania porównań.
W praktyce jednak konsument, który nie jest ekspertem w matematyce finansowej, nie jest w stanie zrobić nic ponad przyjęcie do wiadomości podanej mu liczby. Zatem wymogi dotyczące informacji i przejrzystości przestrzegane są jedynie dla zadośćuczynienia formalności.
W odniesieniu do porównań z innymi ofertami, są one możliwe, pod warunkiem że różne podmioty oferują dokładnie ten sam produkt i stosują one te same metody kalkulacji oraz że zostały wyszczególnione dane wykorzystane w obliczeniach.
3.2.12 Drugie pytanie — czy należy normalizować na poziomie UE zarówno metodę obliczania jak i składniki kosztu — powinno niewątpliwie uzyskać odpowiedź twierdzącą co do zasady.
W praktyce natomiast nie będzie możliwe określenie takiego standardu do chwili ujednolicenia systemów, wprowadzenia dokładnie porównywalnych produktów i standardowych procedur administracyjnych: jest to cel, który nie będzie łatwo osiągnąć w krótkim okresie czasu.
3.2.13 Co się tyczy trzeciego pytania — jakie składniki kosztu powinna uwzględniać taka unijna norma — EKES wyraża opinię, że najniższy wspólny mianownik powinien obejmować koszt przygotowania dokumentacji kredytowej, koszt ustanowienia hipoteki, możliwe do ustalenia w oczywisty sposób koszty administracyjne oraz koszty ubezpieczenia.
Ta orientacyjna informacja powinna wystarczyć klientowi do dokonania porównania różnych ofert.
Każdy kredytodawca winien jednakże wyraźnie ostrzec konsumentów przed zbyt łatwym wyborem w oparciu tylko o APR obliczonej w powyższy sposób.
3.2.14 Ostatnie pytanie, a mianowicie czy wskazane jest, aby kredytodawca dostarczał osobno informacje na temat wszelkich kosztów nieuwzględnionych w APR, oraz co do skutków APR w takich kategoriach jak koszt miesięczny czy całkowity koszt kredytu, pozwala na sformułowanie dwóch niezależnych od siebie odpowiedzi.
Na pierwszą część pytania EKES odpowiedziałby twierdząco, częściowo dlatego że, między innymi przedstawienie kosztów nieuwzględnionych w APR pozwoliłoby rozwiać wątpliwości co do porównywania warunków, o czym mowa w poprzednim punkcie.
Co do informowania o skutkach APR w konkretnych kategoriach w znaczeniu wskazanym przez Komisję, EKES twierdzi, że niewątpliwie istnieje możliwość oraz programy komputerowe zdolne do spełnienia tego wymogu — jeżeli chodzi tu rzeczywiście o wymóg.
Wątpliwość rodzi się co do uzasadnienia zawartego w pkt 3.2.11. Konsument ryzykuje tym, że zostanie bardziej zdezorientowany, jeżeli przedstawi mu się jednocześnie finansowy plan spłaty — który jest dla niego faktycznie użyteczny — i inny plan, prawidłowy z punktu widzenia matematyki finansowej, niemniej odbiegający od pierwszego.
3.2.15 Komisja zadaje cztery pytania w zakresie przypisów skierowanych przeciwko lichwie i zmienności stóp procentowych.
Co do pierwszego z nich, a więc konsekwencji, w aspekcie integracji rynków, przepisów skierowanych przeciwko lichwie (istniejących w pewnych Państwach Członkowskich), konieczne jest sformułowanie wstępnie następującego stwierdzenia: w Państwach Członkowskich, gdzie prawo narzuca obowiązujące limity w odniesieniu do stóp procentowych, wydaje się, że takie ograniczenia zostały ustanowione, mając na względzie kredyt konsumencki, kredyty w rachunku bieżącym (overdraft) oraz kredyty osobiste, ale nie — jak sądzi EKES — kredyty hipoteczne.
W każdym razie to problem delikatnej natury. Państwo Członkowskie, które ustanowiło limity mogłoby zechcieć podjąć działania przeciwko kredytodawcy w innym państwie, który dopuścił się złamania zasady, której nie podlega, ale która dotyczy umowy ważnej na jego terytorium.
Zasady krajowe wymierzone przeciwko lichwie w każdym razie stanowią przeszkodę do integracji rynków.
3.2.16 Drugie pytanie odnosi się do możliwości dokonania analizy stóp lichwy w szerszym kontekście, który nie jest konkretnie związany z kredytami hipotecznymi.
Odpowiedź EKES-u na to pytanie jest twierdząca; jeżeli dalsze analizy wykazałyby taką konieczność — prawodawstwo wspólnotowe mogłoby z pożytkiem zastąpić rożne, obecnie obowiązujące przepisy krajowe.
EKES przestrzega jednak przed stosowaniem uproszczonych rozwiązań. Jednolita stopa lichwy powodowałaby ryzyko nieuwzględnienia indywidualnych cech rynków.
W szczególności ustalanie jednolitej stawki nie miałoby sensu i zadanie to należałoby pozostawić poszczególnym Państwom Członkowskim w momencie rozwiązania problemu, o którym mowa w ostatniej części pkt 3.2.15.
3.2.17 Trzecie pytanie dotyczy tego, czy ograniczenia narzucone przez niektóre Państwa Członkowskie na stopy oprocentowania złożonego stanowią przeszkodę na drodze do integracji rynków.
Odpowiedź EKES-u może być tylko identyczna do tej, jaką udzielił odnośnie do stóp lichwy w poprzednim punkcie.
Ponadto Komisja powinna sprawdzić poziom stawek prostego oprocentowania w krajach, które nie stosują oprocentowania składanego: jeżeli byłyby one średnio wyższe niż stopy stosowane w innych państwach dla porównywalnych transakcji, mogłoby to wzbudzić podejrzenie, że strata oprocentowania złożonego została skompensowana poprzez wyższe oprocentowanie proste, zgodnie logiką rynku, która nie jest przejrzysta i w żaden sposób korzystna dla konsumenta.
3.2.18 Czwarte pytanie dotyczy produktu equity realease — jaki wpływ na rozwój takich produktów mogą mieć ograniczenia na stopy oprocentowania składanego.
Jako że jest to nowy produkt, a zatem brak jest dostatecznego doświadczenia z jego funkcjonowaniem, EKES nie zajmuje w tej kwestii stanowiska i pozostawia sformułowanie odpowiedzi specjalistom posiadających konkretne doświadczenie związane z tym rynkiem.
3.2.19 W odniesieniu do normalizacji warunków umów, Komisja wskazuje, że zagadnienie to mieści się w szerszych ramach inicjatywy na rzecz europejskiego prawa umów.
Normalizacja zostałaby osiągnięta albo w drodze klasycznej harmonizacji albo za pomocą tak zwanej "regulacji nr 26", instrumentu prawnego funkcjonującego równolegle do przepisów krajowych, który można wykorzystać, za zgodą stron, jako alternatywę dla takiego prawodawstwa.
EKES uważa, że pierwsza alternatywa jest na obecną chwilę przedwczesna i że druga z nich byłaby uzasadnioną opcją w momencie stwierdzenia, po dokładnym zbadaniu przepisów i umów wszystkich 25 Państw Członkowskich, że "równoległy" instrument nie narusza zasad i ustawodawstwa żadnego z nich.
W każdym razie rysuje się konieczność zagwarantowania, aby zasady normalizacji nie utrudniały wprowadzania nowej oferty produktowej, a zatem by nie stały się hamulcem dla innowacji.
Niemniej, w oczekiwaniu na rozwiązanie tych rozmaitych problemów, nie powinno być trudne osiągnięcie porozumienia między instytucjami finansowymi, konsumentami i Komisją co do bazowego projektu umowy, która zawierałaby przynajmniej klauzule najbardziej powszechnie stosowane i wspólne dla wszystkich rodzajów umów.
3.2.20 Dwa ostatnie pytania dotyczą struktur prawnych ochrony praw konsumentów.
W każdym państwie istnieją struktury umożliwiające mediację lub arbitraż, będące alternatywą dla rozwiązań dostępnych na drodze sądowej, które często okazują się zbyt wolne i kosztowne dla konsumenta.
Komisja w pierwszym rzędzie wzywa do składania opinii na temat możliwości narzucenia Państwom Członkowskim obowiązku do ustanowienia struktur mediacji i arbitrażu specjalnie dla kredytów hipotecznych.
EKES w zasadzie przychylnie odnosi się do koncepcji struktur mediacyjnych ale nie struktur arbitrażu, ponieważ te ostatnie wychodzą poza zakres ochrony konsumentów.
Odnotowuje ponadto, że przepisy dotyczące kredytów hipotecznych są przez sam swój charakter powiązane z szeregiem innych zasad prawnych i administracyjnych: kodeksem postępowania cywilnego, w przedmiocie spraw spadkowych, upadłości, własności, zasadami dotyczącymi rejestrów gruntów i zasadami podatkowymi.
Alternatywną strukturę dla struktur sądowych, władną do podejmowania decyzji, których nie dałoby się łatwo zaskarżyć, można byłoby odnaleźć w konieczności stworzenia struktur i zasobów analogicznych do tych, jak w przypadku samych sądów.
Niemniej biorąc pod uwagę fakt, ze Państwa Członkowskie wydają się być otwarte na taką możliwość, mogłyby one, po odpowiednim okresie próbnym przygotować w tej sprawie raport celem dostarczenia użytecznych wskazówek i wniosków z myślą o ewentualnym powszechnym przyjęciu.
3.2.21 Komisja prosi o sugestie dotyczące możliwości wzmocnienia wiarygodności istniejących alternatywnych systemów odwoławczych, zwłaszcza w dziedzinie kredytów hipotecznych.
EKES jest świadomy faktu, że istniejące systemy przynoszą dość dobre rezultaty, które w wielu przypadkach mogłyby zostać ulepszone poprzez przyspieszenie procedur decyzyjnych.
Ściśle w odniesieniu do kredytów hipotecznych, oraz w świetle poprzedniego punktu, należy wskazać, że struktury mediacji czy arbitrażu powinny być wiarygodne dla obu stron a nie jedynie dla konsumenta.
Ze względu na wysoką średnią wartość każdego sporu trzeba, aby orzeczenia były sprawiedliwe i nie do zakwestionowania nawet z prawnego punktu widzenia celem uniknięcia późniejszych apelacji w sądach.
3.3 Zagadnienia prawne (pkt III ZK)
3.3.1 Komisja uważa za właściwe przeanalizowanie aspektów prawnych kredytów hipotecznych w świetle bieżącego procesu rewizji Konwencji Rzymskiej z 1980 r., która zostanie przekształcona w rozporządzenie UE.
W przedmiocie właściwego prawa na dzień dzisiejszy rozpatrywane są trzy rozwiązania:
- ustanowienie szczegółowych regulacji celem ustalenia prawa właściwego w przedmiocie umów o kredyty hipoteczne: prawo stosujące się do takich kredytów mogłoby być dostosowane do prawa państwa, w którym zlokalizowana jest nieruchomość;
- stosowanie w dalszym ciągu ogólnych zasad do umów o kredyt hipoteczny zgodnie z Konwencją Rzymską, pozostawiając stronom swobodę wyboru właściwego prawa, pod warunkiem uwzględnienia przepisów obowiązkowych w państwie zamieszkania konsumenta;
- wykluczenie ze stosowania wobec umów o kredyt hipoteczny obowiązkowych przepisów ochrony konsumentów obowiązujących w kraju zamieszkania konsumenta pod warunkiem, że istnieje wysoki poziom ochrony konsumentów w UE;
- w odniesieniu do zabezpieczeń, tzn. collateral (nieruchomości obciążonej hipoteką), Komisja nie widzi powodu do odstąpienia od ugruntowanej zasady — którą EKES w pełni popiera — stosowania prawa kraju, w którym znajduje się nieruchomość.
3.3.1.1 Uzasadnione byłoby przedyskutowanie tych trzech rozwiązań w osobnej opinii. Temat ten jest złożony, a każde z tych rozwiązań posiada zalety i wady.
W niniejszym dokumencie EKES ograniczy się do kilku podstawowych uwag.
a) żadnego z tych trzech rozwiązań nie da się zastosować bez uniknięcia niegodności dla hipotetycznego konsumenta zamieszkującego w kraju A, kredytodawcy w kraju B i nieruchomości zlokalizowanej w kraju C (które może równie dobrze leżeć poza UE);
b) przepisy kraju zamieszkania konsumenta mocno ograniczają ofertę — lub też lepiej rzecz ujmując — możliwość dostępu konsumenta do usług świadczonych przez kredytodawcę w innym kraju: kredytodawcy zwykle niechętnie zawierają umowę podlegającą prawom, których nie znają, wiedząc, że w przypadku powstania jakiegokolwiek sporu, byliby oni zmuszeni szukać pomocy prawnej za granicą i używać innego języka niż ich własny;
c) konieczne jest ustalenie w sposób jasny języka, w jakim sporządzana jest umowa, dla potrzeb kontaktów i dla celów prowadzenia korespondencji: jeżeli wybrany zostanie język konsumenta, byłby to kolejny czynnik odstraszający dla kredytodawcy, dodatkowo to aspektu, o którym mowa w pkt b) powyżej.
3.3.2 Komisja odniosła się do szeregu kwestii związanych z wiarygodnością kredytową klienta, które były już rozpatrywane w związku z analogicznym sektorem (kredytami konsumenckimi) i uważa, że najbardziej palącą sprawą jest zapewnienie transgranicznego dostępu do baz danych w oparciu o niedyskryminujące zasady.
W opinii EKES-u, prawo dostępu jest konieczne, ale należy ustanowić właściwe zasady mówiące, kto może skorzystać z tego prawa, na jakich warunkach i przy zapewnieniu jakich gwarancji dla konsumenta. Ponadto EKES chciałby zwrócić uwagę na kwestię, której wcześniej nie poruszono.
Często nabywca nieruchomości, niezależnie od tego, czy nabywana nieruchomość jest właściwym domem, czy też domem wakacyjnym, często nie figuruje w żadnej bazie danych, ze względu na fakt, że osoba taka nigdy wcześniej nie zaciągała kredytu. W takim przypadku poszukiwanie informacji nastręczałoby problemów, byłoby czasochłonne i kosztowne.
3.3.3 Komisja zatem podejmuje kwestię wyceny nieruchomości, zadając pytanie, czy można byłoby założyć wprowadzenie ujednoliconego standardu unijnego, czy też konieczne jest podjęcie działań celem zapewnienia wzajemnego uznawania krajowych standardów wyceny.
EKES jest zdania, że tą pierwszą alternatywę należy odrzucić już na wstępie, bez wdawania się w dalsze dyskusje na ten temat.
Co do drugiej alternatywy, eksperci wskazują, że krajowe a nawet regionalne standardy są utopią, której powinniśmy się wystrzegać; rynek nieruchomości tworzy zbyt wiele zmiennych, którego cechy mają przede wszystkim charakter lokalny.
Jakakolwiek próba ujednolicania mogłaby prowadzić do wypaczeń.
EKES zgadza się z tym poglądem.
3.3.4 Inną ważną kwestią omówioną w dalszej kolejności jest wymuszona sprzedaż nieruchomości obarczonej hipoteką.
ZK zaznacza, że obszar ten charakteryzuje duża liczba procedur, okresów i kosztów i stanowiłoby to przeszkodę dla transgranicznej działalności kredytowej.
Sugeruje zatem zastosowanie stopniowego podejścia do sprowokowania poprawy w zakresie procedur wymuszonej sprzedaży. Najpierw należy zebrać informacje na temat kosztów i czasu trwania tych procedur celem późniejszego ich przedstawienia w regularnie aktualizowanej "tabeli wyników".
Jeżeli takie działanie nie będzie skuteczne, ZK sugeruje rozważenie zastosowania bardziej zdecydowanych środków. EKES jest zdania, że zbieranie informacji i sporządzanie tabeli wyników byłoby pewnego rodzaju perswazją moralną (moral suasion) wobec tych Państw Członkowskich, które posiadają względnie mało efektywne lub kosztowne procedury.
Dla kredytodawców i stowarzyszeń konsumenckich byłby to dobry powód do wywierania nacisku na ich władze krajowe, zanim nie zostaną zastosowane odpowiednie środki zaradcze.
Nierealne wydaje się podejmowanie działań wychodzących poza ten zakres, grożąc zastosowaniem "bardziej stanowczych" środków; istnieją niewielkie szanse, że działania tego typu zyskają zgodną aprobatę Państw Członkowskich.
Ponadto założenie zniesienia całych systemów sądowych jedynie celem wsparcia rozwoju transgranicznych kredytów hipotecznych (które obecnie stanowią zaledwie 1.1 % całego takiego kredytowania w UE i w przypadku których najbardziej optymistyczne hipotezy zakładają wzrost do poziomu nie wyższego niż 5 %) wydaje się być pozbawione zwykłego poczucia proporcji.
3.3.5 Kolejną — do tej pory nie usuniętą przeszkodą dla pełnej integracji jest kwestia podatków.
Komisja, wykazując się w tym przypadku realizmem, nie planuje harmonizacji w tym obszarze.
Jednakże istnieją inne przeszkody, które można pokonać.
Kilka Państw Członkowskich nie zgodziło się na odliczanie od podatku płatności odsetkowych z tytułu kredytów hipotecznych wykonywanych na rzecz zagranicznych kredytobiorców.
W innych przypadkach odsetki uzyskiwane przez kredytodawców krajowych podlegają opodatkowaniu po odliczeniu odsetek zapłaconych z tytułu refinansowania kredytów, podczas gdy kredytodawcy zagraniczni podlegają opodatkowaniu od kwoty brutto odsetek płaconych przez krajowych dłużników.
Oba przypadki stanowią naruszenie przepisów traktatowych i prawodawstwa wspólnotowego: pierwszy z nich narusza art. 49 i 56 Traktatu, jak zostało stwierdzone w dwóch orzeczeniach wydanych przez Trybunał Sprawiedliwości; drugi zaś będzie przedmiotem bezpośrednich działań Komisji, przy pełnym poparciu ze strony EKES-u.
3.4 Zabezpieczenie hipoteczne (pkt IV ZK)
3.4.1 Rejestr gruntów stanowi zasadniczy element dla ustalenia praw własności nieruchomości; nadto zachodzą obawy, że rejestry te nie zawsze prawidłowo odzwierciedlają prawa własności stron trzecich.
Dla zapewnienia poprawnego funkcjonowania transgranicznych kredytów hipotecznych (w tym finansowania) istotne jest zrozumienie informacji zawartych w rejestrach gruntów oraz sposobu ich prowadzenia.
Komisja sfinansowała projekt pilotażowy (EULIS), który ma służyć wzmocnieniu współpracy między właścicielami nieruchomości a kontrolerami rejestrów. Projekt ten mógłby między innymi być bardzo użyteczny dla wielu nowych Państw Członkowskich.
Komisja zastanawia się, czy powinna dalej odrywać aktywną rolę w tej inicjatywie oraz czy, mając na względzie wykorzystanie takich rejestrów przez kredytobiorców i inwestorów, ci ostatni mogliby zostać zobowiązani do zaangażowania się i inwestowania w takie inicjatywy.
Według EKES-u Komisja powinna nadal odrywać tę ważną rolę w promowaniu tego typu współpracy oraz powinna ponadto sporządzić roczny raport z uzyskanych wyników.
Nie uważa jednak, że wspólne projekty powinny być finansowane przez jedną kategorię użytkowników (nawet jeżeli jest to główny użytkownik) ze względu na fakt, iż i) to w interesie państwa i społeczności leży prowadzenie rejestrów gruntów oraz że II) obecnie zarówno rejestracja, jak i dostęp do danych podlegają opłacie.
3.4.2 Koncepcja eurohipoteki (Euromortgage) nie jest nowa, ale nie została jeszcze sprawdzona w warunkach rynkowych, nawet w formie projektu pilotażowego.
W zasadzie celem Euromortgage byłoby osłabienie związku między kredytem hipotecznym a zabezpieczeniem hipotecznym (mortgage collateral): to ostatnie byłoby częścią europejskiej puli gwarancji zabezpieczających papiery wartościowe wyemitowane na rynku.
Pomysł ten wydaje się atrakcyjny i odpowiadałby koncepcji zintegrowanego europejskiego rynku nieruchomości.
EKES uważa, że należy zachęcać do prac nad tym projektem.
Jeżeli zostanie zrealizowany, byłby to pierwszy krok w kierunku integracji rynków, zainicjowany przez sam rynek a nie presję przepisów.
3.5 Finansowanie kredytu hipotecznego (pkt V ZK)
3.5.1 Poszczególne kraje posiadają różne systemy finansowania, które zasadniczo opierają się na obligacjach, których zabezpieczeniem dla inwestora jest nieruchomość obciążona hipoteką.
W zainteresowanych sektorach koncepcja zakładająca, że integracja rynków zostałaby pogłębiona poprzez stworzenie takiego ogólnoeuropejskiego rynku papierów wartościowych zyskuje na popularności.
Komisja podziela to stanowisko, jednak zauważa, że kwestia ta wymaga dalszej analizy.
Komisja sądzi, że zaletą ogólnoeuropejskiego systemu finansowania byłoby zwiększenie źródeł finansowania, płynności rynku i bardziej ogólnie umożliwienie dywersyfikacji ryzyka.
Ponadto system taki służyłby integracji rynków wtórnych, która w każdym razie zależy od integracji rynków pierwotnych.
EKES popiera to stanowisko, jednak podziela zdanie tych, którzy traktują to jako cel długoterminowy.
3.5.2 Zasadniczym aspektem jest możliwość przenoszenia kredytów hipotecznych.
Komisja planuje utworzyć grupę roboczą ad-hoc zainteresowanych stron dla zbadania potrzeby podjęcia działań i ich charakteru w odniesieniu do aspektów finansowania i wyraża zainteresowanie oceną, w jakim zakresie ogólnoeuropejski rynek finansowania hipotecznego może zostać pobudzony dzięki rynkowo kierowanym inicjatywom (np. poprzez ustanowienie standardów dokumentacji i wzorców definicji używanych w finansowaniu transgranicznym).
EKES uważa, że to od pomiotów działających na rynku zależy zareagowanie na powyższe kwestie, gdyż jedynie oni posiadają konieczne doświadczenie pozwalające na dokonanie kompetentnej oceny.
3.5.3 W swoich końcowych uwagach Komisja podnosi kwestię o kapitalnym znaczeniu dla przyszłości rynków, a mianowicie pyta, czy kredytowanie hipoteczne powinno być koniecznie ograniczone do instytucji kredytowych, czy też i na jakich warunkach kredyty takie mogłyby być udzielane przez instytucje, które nie przyjmują środków pieniężnych ani w formie lokat ani w inny sposób i dlatego nie podlegają zakresowi definicji UE instytucji kredytowej i tym samym przepisom ostrożnościowym.
EKES wstępnie zauważa, że dla zagwarantowania stabilnych i silnych rynków nie wystarcza obecność organu kontrolnego monitorującego rynki nieruchomości i że potrzebny jest skuteczny monitoring wszystkich zaangażowanych instytucji, niezależnie od ich rodzaju.
Ochrona konsumentów zainspirowała opracowanie zasad ostrożnościowych i każda nowa propozycja wymaga przedyskutowania w tym kontekście.
3.5.4 Instytucje wymienione w powyższym akapicie powinny być w pełni samofinansujące się. Jest to trudne do urzeczywistnienia, a ponadto wymagałoby ciągłego monitorowania celem zagwarantowania, że początkowe warunki zachowane są w miarę upływu czasu.
W każdym innym przypadku, skorzystanie z finansowania zewnętrznego — niezależnie od jego formy — jest nieuniknione.
EKES dochodzi do wniosku, że instytucje reprezentujące typ opisany przez Komisję muszą podlegać kontrolom ostrożnościowym, niezależnie od tego, czy są one narzucone przez banki, czy też innego rodzaju instytucje; pod drugie należy utrzymać jednakowe zasady w zakresie konkurencji, a normy stosując do instytucji kredytowych — szczególnie dotyczące wypłacalności i płynności — muszą obowiązywać także te ewentualne inne instytucje.
Jeżeli zasady przewodnie nadzoru ostrożnościowego do dzisiaj zachowały swój sens, nie powinno być miejsca na wyjątki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
COM(2005) 184 końcowy
(2006/C 65/22)
Dnia 10 maja 2005 r. Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Socjalnych i Obywatelstwa odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię w dniu 14 listopada 2005 r.
(Sprawozdawca: Luis Miguel PARIZA CASTAÑOS).
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 98 do 2, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 4- 5 listopada 2004 r. zatwierdzono drugi wieloletni program tworzenia wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej, zwany programem haskim [1].
Program ten ustanawia ogólne i szczegółowe wytyczne dotyczące polityk tworzenia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (PWBS) na następnych pięć lat (2005-2009).
1.2 Rada Europejska zaprosiła Komisję do przedstawienia "planu działań", który przekładałby cele programu haskiego na konkretne działania. W związku z tym, 10 maja 2005 r.
Komisja Europejska wydała komunikat zatytułowany "Program haski: dziesięć priorytetów na najbliższe pięć lat — Partnerstwo na rzecz odnowy europejskiej w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości" [2] w którym przedstawiono dziesięć priorytetów strategicznych na najbliższych pięć lat oraz zamieszczono harmonogram wdrażania pakietu polityk i inicjatyw legislacyjnych w tych dziedzinach.
2.
Wnioski
2.1 Pięć lat po stworzeniu programu z Tampere nie osiągnięto jeszcze zaplanowanych celów; Unia Europejska nie jest wspólną przestrzenią wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Chociaż program haski jest mniej ambitny, jego cele są bardziej znaczące.
2.2 Tworzenie wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości wymaga zachowania odpowiedniej równowagi między tymi trzema wymiarami.
Program haski nie zachowuje tej równowagi w wystarczającym stopniu.
Polityki, które mają zostać przyjęte w dziedzinie bezpieczeństwa, powinny chronić wartości wolności i sprawiedliwości.
EKES jest zdania, że podstawą tych polityk powinna być ochrona praw podstawowych gwarantowanych przez Europejską Konwencję Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Kartę Praw Podstawowych UE.
2.3 EKES pragnie, aby polityka bezpieczeństwa była skuteczna i chroniła obywateli żyjących w społeczeństwie wolnym i otwartym, pod ochroną sprawiedliwości, w ramach Państwa prawa.
W momencie, gdy w imię walki z terroryzmem zostaną przyjęte niewspółmierne przepisy poświęcające prawa człowieka na ołtarzu bezpieczeństwa, przyznamy terrorystom ich pierwsze zwycięstwo.
Europejskie społeczeństwo obywatelskie musi grać aktywną i krytyczną rolę w tym względzie.
2.4 EKES pragnie, aby nadal rozwijać aktywne obywatelstwo Unii Europejskiej.
Wnioskujemy o obywatelstwo o wyższej jakości, bardziej otwarte i egalitarne, integrujące wszystkich, pozbawione dyskryminacji.
2.5 Unia Europejska musi dysponować wspólną procedurą azylową i jednolitym statusem uchodźcy, opartymi na przestrzeganiu Konwencji genewskiej.
2.6 UE potrzebuje wspólnej polityki imigracyjnej, o zharmonizowanym prawodawstwie, nie tylko w celu zapobiegania imigracji nieuregulowanej i zwalczania przestępczych sieci przemytu ludzi, ale też w celu przyjmowania nowych imigrantów na podstawie prawnych, przejrzystych i elastycznych procedur.
2.7 Imigrantom i osobom ubiegającym się o azyl należy zapewnić sprawiedliwe traktowanie, w poszanowaniu praw człowieka, karty praw podstawowych i prawodawstwa antydyskryminacyjnego.
Konieczne jest rozwinięcie polityk przyjmowania i integracji nowo przybyłych.
2.8 Program haski powinien wzmacniać wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość, umacniając skuteczność, legalizm, wzajemne zaufanie, równość i proporcjonalność.
W tym celu należy wykorzystać wspólnotowy dorobek prawny i wszystkie dostępne mechanizmy instytucjonalne.
2.9 Należy rozwiązać aktualny problem skomplikowania prawnego i instytucjonalnego tych polityk.
Fakt, że wiele spraw nadal prowadzonych jest na szczeblu międzyrządowym (trzeci filar UE), utrudnia skuteczność rozwiązań i ogranicza możliwości działań metodą wspólnotową.
Projekt Traktatu konstytucyjnego zapewnia skuteczne i spójne odpowiedzi na wiele problemów istniejących na polu współpracy w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
2.10 Mimo że projekt Traktatu konstytucyjnego zawiera nowe podstawy prawne dla rozwijania tych polityk, to obecnie obowiązujący Traktat także zawiera użyteczne instrumenty, które należy wykorzystać.
2.11 Europejska przestrzeń sprawiedliwości musi opierać się na wzajemnym zaufaniu i wspólnym uznawaniu orzeczeń sądowych.
Potrzebne są ponadto nowe instrumenty prawne.
2.12 Należy zagwarantować, aby wszystkie środki polityki związane z bezpieczeństwem były przedmiotem regularnej i dokładnej oceny oraz objęte właściwą kontrolą demokratyczną ze strony Parlamentu Europejskiego i Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
Jedynie w ten sposób można osiągnąć prawdziwą przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej.
2.13 Żaden z celów sformułowanych w programie haskim i w planie działań nie może zostać osiągnięty bez odpowiednich środków finansowych.
Komisja Europejska przedstawiła trzy programy ramowe (w kwietniu 2005 r.), które są przedmiotem odpowiednich opinii EKES-u [3].
3.
Uwagi ogólne
3.1 Po uwspólnotowieniu kwestii Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych wraz z wejściem w życie Traktatu Amsterdamskiego w 1999 r., Rada Europejska zatwierdziła na posiedzeniu w Tampere ( 15- 16 października 1999 r.) pierwszy wieloletni program w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (Program z Tampere).
3.2 Pięć lat później poczynione postępy na drodze do stworzenia wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości są, zdaniem Rady, znaczne: "stworzone zostały podwaliny wspólnej polityki azylowej i imigracyjnej, przygotowana została harmonizacja kontroli granicznej, usprawniona została współpraca policyjna, a prace leżące u podstaw współpracy sądowej na podstawie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i wyroków są dosyć zaawansowane" [4].
3.3 Niemniej jednak, z ostatniego, wydawanego dwa razy do roku sprawozdania Komisji Europejskiej (tzw. "tabeli wyników") służącego do określania postępów dokonanych do połowy 2004 r [5], wynika, że oczekiwany poziom zbieżności w różnych dziedzinach polityki nie został osiągnięty.
3.4 Trzeba mieć na uwadze, że na drodze do przyjęcia wspólnych polityk i zharmonizowanych przepisów w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości leżą spore przeszkody w postaci różnic między systemami prawnymi, orientacjami politycznymi, a czasem też między interesami narodowymi.
Z doświadczeń integracji europejskiej w innych politykach wynika, że przeszkody można pokonać dzięki silnej woli politycznej Państw Członkowskich i wyraźnej roli przywódczej Komisji Europejskiej.
3.5 Zdaniem EKES-u, ogólny bilans jest niezadowalający.
Wiele uzgodnionych w Tampere celów szczegółowych nie zostało osiągniętych, a jakość wielu z przyjętych polityk nie jest zgodna z oczekiwaniami.
3.6 Program haski przejął teraz trudne zadanie wzmacniania i przyspieszania procesu tworzenia wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Są z tym związane różnorodne i skomplikowane wyzwania [6].
3.7 W przeciwieństwie do programu z Tampere, program haski nie zawiera innowacyjnych polityk.
Ma on mało ambitne podejście, oparte na konieczności skuteczniejszego zastosowania i oceny istniejących już polityk w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
3.8 Program ten nie przewiduje też odpowiednich instrumentów koniecznych do przezwyciężenia przeszkód utrudniających większą zbieżność polityk.
EKES jest zdania, że mało ambitny charakter programu haskiego uniemożliwi stworzenie spójnych, globalnych, skutecznych ram prawnych o wysokiej jakości, które gwarantowałyby "właściwą równowagę między wolnością, bezpieczeństwem a sprawiedliwością".
3.9 Wspomniane przeszkody mają swoje źródło w polityce Państw Członkowskich, w której brak jest skuteczności, solidarności, przejrzystości, wzajemnego zaufania, proporcjonalności i równowagi między wolnością, bezpieczeństwem a sprawiedliwością.
3.10 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska zamieściła w swoim Planie działań "ochronę i poszanowanie praw podstawowych i obywatelstwa" jako pierwszy z dziesięciu priorytetów rozwijania obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w ciągu najbliższych pięciu lat.
3.11 Warto podkreślić, jako aspekt pozytywny, fakt, że równocześnie z przyjęciem programu haskiego przyjęto postanowienie o zastosowaniu procedury współdecydowania i procedury głosowania większością kwalifikowaną w odniesieniu do wszystkich środków tytułu IV, co oznacza, co najmniej, zlikwidowanie jednej z najważniejszych przeszkód istniejących do tej pory.
Żałujemy jednak, że z procedur tych wyłączono imigrację nieuregulowaną.
3.12 W stanowisku dot. wytycznych szczegółowych programu haskiego pomieszane zostały aspekty przynależne do wymiaru "bezpieczeństwa" z aspektami należącymi do wymiaru "wolności".
Polityki odnoszące się bezpośrednio do bezpieczeństwa zyskują wyraźną pozycję priorytetową i przenikają też do zagadnień związanych z wolnością i sprawiedliwością.
Dzieje się tak na przykład w przypadku inicjatyw polegających na wprowadzaniu systemów biometrycznych i nowych technologii, interoperacyjności baz danych, wzmocnionych kontroli na granicach wewnętrznych i zewnętrznych oraz skuteczniejszego zwalczania nieuregulowanej imigracji. Inicjatywy te paradoksalnie zostały ujęte w rozdziale pt.
3.13 Pełne wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości musi być związane ze ścisłym poszanowaniem potrzeby odpowiedniego i sprawiedliwego wyważenia tych trzech wymiarów, aby nie naruszać wartości podstawowych (praw człowieka i wolności obywatelskich) oraz zasad demokratycznych (Państwo prawa), wspólnych dla wszystkich członków UE.
Dążenie do bezpieczeństwa nie może pomniejszać znaczenia wolności.
Niektóre propozycje polityczne powtarzają błąd, który popełniano już dawniej, polegający na poświęcaniu wolności dla poprawy bezpieczeństwa.
Historia wykazuje, że społeczeństwa otwarte i wolne z większym powodzeniem bronią swego bezpieczeństwa.
Podstawą wspólnych wartości wszystkich Europejczyków jest obecnie ochrona podstawowych praw człowieka.
W momencie, gdy w imię walki z terroryzmem zostaną przyjęte niewspółmierne przepisy poświęcające prawa człowieka na ołtarzu bezpieczeństwa, przyznamy terrorystom ich pierwsze zwycięstwo.
Wartościami, które dają nam silną pozycję wobec terrorystów, są właśnie wartości wolnościowe.
Polityki europejskie muszą być skuteczne w zapewnianiu bezpieczeństwa i ochrony praw podstawowych i wolności.
3.14 To zaburzenie równowagi między politykami wspólnotowymi można także zaobserwować w perspektywach finansowych, gdyż największą część budżetu przeznaczono na potrzeby bezpieczeństwa [7].
3.15 Program haski powinien pobudzać, wspierać i wzmacniać skuteczność, legalizm, wzajemne zaufanie, równość, proporcjonalność i wyważenie między wolnością, bezpieczeństwem a sprawiedliwością.
Należy przezwyciężyć obecny problem skomplikowania prawnego i instytucjonalnego oraz koniecznie zagwarantować, aby polityki związane z bezpieczeństwem były objęte właściwą kontrolą demokratyczną ze strony Parlamentu Europejskiego oraz nadzorem sądowniczym ze strony Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w Luksemburgu.
3.16 Promowanie i ścisła ochrona "wolności" stanowi najskuteczniejszy sposób na stawianie czoła wyzwaniom stojącymi przez Unią Europejską w XXI wieku; także aby stawiać czoła zagrożeniom terrorystycznym.
3.17 Organizacje praw człowieka i ogół organizacji społeczeństwa obywatelskiego maja bardzo ważną funkcję w rozwijaniu polityk wywodzących się z programu haskiego.
3.18 EKES będzie nadal promował politykę współpracy z partnerami społecznymi i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w celu zapewnienia w Unii Europejskiej odpowiedniej równowagi podczas tworzenia programu haskiego, z tego względu, że wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość leżą w ogólnym interesie społecznym, który podzielają przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni i organizacje pozarządowe.
3.19 Okres niepewności, jaki nastąpił po referendach we Francji i Niderlandach stanowi nowe wyzwanie dla rozwijania polityki imigracyjnej i azylowej i dla wszystkich zagadnień zawartych w planie działań programu haskiego.
Mimo że projekt Traktatu konstytucyjnego zawiera nowe podstawy prawne dla rozwijania tych polityk, to obecnie obowiązujący Traktat także zawiera użyteczne instrumenty, które należy wykorzystać.
4.
Uwagi szczegółowe na temat wzmacniania wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
4.1 Wzmacnianie wolności
4.1.1 Poszanowanie dla praw podstawowych i wolności obywatelskich stanowi jeden z najważniejszych filarów projektu integracji europejskiej i jeden z głównych celów UE.
Tworzenie wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości musi opierać się na całkowitym poszanowaniu wolności, którą określają m.in. takie zasadnicze instrumenty jak: Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców.
4.1.2 Program haski odnotowuje przyjęcie z zadowoleniem przez Radę przekształcenia Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii w Europejską Agencję Praw Podstawowych, której zadaniem jest ochrona i krzewienie praw podstawowych. Pod koniec czerwca 2005 r.
Komisja Europejska wydała wniosek dotyczący rozporządzenia [8] w sprawie utworzenia Agencji.
Agencja ta będzie grała istotna rolę w zakresie wymiaru wolności, udostępniając instytucjom wspólnotowym i Państwom Członkowskim środki do wypełniania obowiązku przestrzegania praw podstawowych w tworzeniu i stosowaniu polityk wspólnotowych.
Agencja będzie też stanowić wspaniałe miejsce kontaktu ze społeczeństwem obywatelskim.
4.1.3 Obywatelstwo UE
4.1.3.1 Powstanie obywatelstwa europejskiego o wyższej jakości, obywatelstwa aktywnego, bardziej otwartego i egalitarnego, wymaga likwidacji utrudnień, które wciąż istnieją w wykonywaniu określonych już praw, a jednocześnie poszerzenia zakresu tych praw w niektórych aspektach.
4.1.3.2 W wykonywaniu niektórych praw wynikających z obywatelstwa europejskiego istnieją jeszcze utrudnienia, np. jeśli chodzi o swobodny przepływ osób lub czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach lokalnych i do Parlamentu Europejskiego.
Należy wypracować środki umożliwiające zlikwidowanie tych utrudnień.
Ponadto, dyrektywy antydyskryminacyjne nie zostały należycie transponowane do ustawodawstwa krajowego niektórych Państw Członkowskich.
4.1.3.3 Obywatele nowych Państw Członkowskich powinni móc korzystać z całości praw obywatelskich UE bez większych opóźnień.
Czasowe ograniczenie ich praw jest anomalią, której trzeba się jak najszybciej pozbyć.
Ograniczenia te nastręczają tym obywatelom wiele kłopotów związanych z zatrudnieniem oraz trudności społecznych a także, poprzez traktowanie ich jako "obywateli drugiej kategorii", są przejawem niedopuszczalnej dyskryminacji.
4.1.3.4 EKES proponował już [9], aby obywatelstwo UE miało nowe kryterium przyznawania: obywatelstwo UE powinno być przyznawane także obywatelom krajów trzecich, którzy przebywają na stałe w UE i dysponują długoterminowym prawem pobytu.
Prawa związane z obywatelstwem UE, a w szczególności prawa polityczne w wyborach lokalnych, są zasadniczym instrumentem integracji imigrantów.
4.1.3.5 Integracja imigrantów jest bardzo istotna dla spójności społecznej w Państwach Członkowskich.
W przeciwnym wypadku pojawia się niebezpieczeństwo wykluczenia społecznego tych imigrantów, którzy urodzili się i wychowali w UE oraz ich dzieci i wnuków.
4.1.4 Wspólny obszar azylowy [10]
4.1.4.1 Unia Europejska wyznacza sobie znowu pięcioletni termin na osiągnięcie celu, który postawiono już pięć lat temu: stworzenie wspólnej procedury azylowej i jednolitego statusu osób, którym przyznano azyl lub inny rodzaj ochrony.
Wydaje się, że w nowym pięcioletnim terminie uda się osiągnąć ten cel; oczywiste jest jednak, że aby móc wykonać wszystkie konieczne kroki, muszą osłabnąć istniejące obecnie opory.
Z drugiej strony, równie ważne jak postępy bez opóźnień jest oparcie tych postępów na treściach zgodnych z prawami podstawowymi związanymi z azylem.
System decydowania większością kwalifikowaną oraz procedura współdecydowania z Parlamentem umożliwią wysoką jakość przyjętych przepisów.
4.1.4.2 W planie działań przewidziano przeprowadzenie w 2007 r. oceny transpozycji i zastosowania istniejących już instrumentów związanych z azylem.
Ocena taka jest z pewnością niezbędna, biorąc pod uwagę zróżnicowanie powstające podczas transpozycji i wdrażania obowiązujących dyrektyw (w sprawie ochrony tymczasowej, minimalnych standardów dotyczących przyjmowania osób poszukujących azylu, a także rozporządzenia Dublin II itp.).
Ocena ta powinna skupiać się na zgodności zastosowania obowiązujących instrumentów ze zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych dotyczących praw człowieka i Konwencji genewskiej z 1951 r.
4.1.4.3 Co się tyczy planowanych nowych instrumentów, EKES uznaje za pozytywne wszelkie postępy w koordynacji praktyk azylowych między Państwami Członkowskimi, a także wprowadzanie statusu rezydenta długoterminowego dla uchodźców, ocenę wykorzystania Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców itp.
4.1.4.4 Niemniej jednak, niesłuszne jest dążenie do tego, by wnioski o azyl były rozpatrywane poza granicami UE.
EKES popiera fakt, że UE działa na rzecz poprawiania standardów ochrony humanitarnej w krajach trzecich; nie wolno jednak ograniczać lub znosić międzynarodowo uznanego prawa, pozwalającego osobom potrzebującym ochrony na wjazd na terytorium UE aby złożyć wniosek o azyl.
4.1.5 Legalna imigracja i procedury przyjmowania imigrantów
4.1.5.1 Pomimo że od Rady Europejskiej w Tampere minęło już pięć lat, nie osiągnięto w tym czasie zaplanowanego celu, którym było wyposażenie Unii Europejskiej we wspólną politykę imigracyjną.
Poczyniono pewne postępy, Komisja opracowała wiele inicjatyw politycznych i legislacyjnych, Parlament także przyjął wiele rezolucji i inicjatyw, ale nie zostały one jednak należycie rozpatrzone przez Radę.
Także EKES aktywnie współpracował z Komisją i Parlamentem, tworząc wiele opinii dotyczących wyposażenia UE w autentyczną wspólną politykę w tej dziedzinie i zharmonizowane prawodawstwo.
4.1.5.2 Wspólna polityka imigracyjna Unii Europejskiej musi być korzystna dla wszystkich:
- dla osób przybywających, aby mogły znaleźć szanse dla siebie i były traktowane sprawiedliwie;
- dla społeczeństw przyjmujących;
- a także dla rozwoju państw pochodzenia.
4.1.5.3 W ciągu nadchodzących lat będziemy potrzebować w Europie nowych imigrantów zarobkowych, którzy przyczynią się do rozwoju gospodarczego i społecznego [11].
Sytuacja demograficzna wskazuje, że strategia lizbońska może się nie powieść, jeśli nie zmodyfikujemy polityk imigracyjnych.
Potrzeba więc aktywnych polityk przyjmowania zagranicznych pracowników o bardzo wysokich kwalifikacjach, jak i słabo wykwalifikowanych.
Mimo że każde Państwo Członkowskie ma własną, odmienną sytuację i potrzeby, we wszystkich brak jest instrumentów politycznych i prawnych umożliwiających legalny przyjazd nowych imigrantów, przy utrzymaniu równowagi na rynkach pracy.
4.1.5.4 Trudno zrozumieć, dlaczego niektóre rządy zawetowały wnioski legislacyjne Komisji w Radzie UE i utrzymują stare restrykcyjne polityki z minionych czasów.
Tymczasem rośnie szara strefa gospodarki i nielegalne zatrudnienie, co stanowi prawdziwy "czynnik przyciągający" dla nielegalnych imigrantów.
Podczas gdy wciąż brak jest wspólnej polityki europejskiej, Państwa Członkowskie zatwierdzają własne przepisy prawne, bardzo różniące się od siebie pod względem koncepcji politycznej, co stanowi dodatkowy problem dla harmonizacji.
Ta różnorodność koncepcji politycznych i form prawnych wywołuje zagubienie i niepewność obywateli.
4.1.5.5 Rada UE powinna odrzucić zasadę jednomyślności i przyjmować decyzje kwalifikowaną większością głosów i za pomocą procedury współdecydowania z Parlamentem.
Tylko w ten sposób można stworzyć ustawodawstwo wysokiej jakości.
Zmiana ta musi mieć miejsce bardzo szybko, jeszcze przed rozpatrzeniem nowych wniosków legislacyjnych.
Przyjęte prawodawstwo musi mieć wysoki stopień zharmonizowania.
W przeciwnym wypadku, prawodawstwo europejskie o charakterze minimalistycznym, oddające najistotniejsze aspekty do decyzji przepisów krajowych, przyczyni się tylko do kontynuacji obecnych problemów w przyszłości.
4.1.5.6 W nowym prawodawstwie dotyczącym przyjmowania imigrantów, lepiej stworzyć ogólne (horyzontalne) ramy ustawodawcze, niż opierać się na przepisach sektorowych [12].
Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie przyjmowania imigrantów, przygotowany przez Komisję i poparty przez EKES, z pewnymi modyfikacjami [13], stanowi nadal dobry wniosek legislacyjny.
Dodatkowo można wypracować specjalne przepisy dotyczące zagadnień sektorowych i sytuacji szczególnych.
Jeśli Rada UE zadecydowałaby o zastosowaniu podejścia sektorowego, czyli o przyjmowaniu jedynie imigrantów o wysokich kwalifikacjach, nie posłużyłoby to do uregulowania znacznej części imigracji, a na dodatek decyzja ta miałaby charakter dyskryminujący.
Opcja taka może okazać się łatwiejsza w Radzie, ale nie odzwierciedla ona potrzeb UE.
4.1.5.7 Projekt Traktatu konstytucyjnego ustanawia ograniczenia prawodawstwa wspólnotowego, w postaci prawa każdego Państwa Członkowskiego do określania liczby imigrantów, którzy mają być przyjęci na jego terytorium.
Ograniczenie to nie jest przeszkodą na drodze osiągnięcia wysokiego stopnia harmonizacji prawnej.
Jest to raczej bodziec zachęcający do wprowadzenia przejrzystych procedur do krajowego zarządzania imigracją ekonomiczną.
Organami odpowiedzialnymi za wydawanie pozwoleń na pobyt i pracę będą organy każdego z Państw Członkowskich, w ramach prawodawstwa wspólnotowego.
W ten sposób, każde państwo będzie mogło ustalić, we współpracy z partnerami społecznymi, kategorie imigrantów, jakich potrzebuje, np. imigrantów o wysokich lub niskich kwalifikacjach zawodowych, potrzebnych do pracy w przemyśle, rolnictwie, budownictwie czy w usługach; albo we wszystkich tych sektorach.
4.1.5.8 Imigracja ekonomiczna jest silnie związana z rynkiem pracy, dlatego też konieczne jest odpowiednie zaangażowanie partnerów społecznych w tworzenie tych polityk i zarządzanie nimi.
4.1.5.9 Dopiero kiedy będziemy dysponować w Unii Europejskiej wspólną polityką przyjmowania obywateli państw trzecich w celach zatrudnienia, będzie mogła zaistnieć ściślejsza współpraca między wszystkimi Państwami Członkowskimi w zarządzaniu napływem imigrantów, a procedury staną się bardziej przejrzyste.
4.1.5.10 Procedury przyjmowania powinny zawierać dwa elementy: analizę potrzeb gospodarczych oraz pozwolenie na pobyt tymczasowy w celach szukania zatrudnienia, ważne od sześciu miesięcy do roku i które byłoby zarządzane przez każde z Państw Członkowskich przy współudziale partnerów społecznych.
4.1.5.11 Osobom przybywającym do Europy należy zapewnić sprawiedliwe traktowanie.
Wspólnotowe prawodawstwo dotyczące przyjmowania imigrantów powinno zawierać także prawa imigrantów.
Prawodawstwo imigracyjne musi szanować międzynarodowe konwencje praw człowieka, normy MOP i Kartę Praw Podstawowych UE.
Zgodnie z dyrektywami antydyskryminacyjnymi, pracownicy-imigranci powinni mieć takie same prawa ekonomiczne, pracownicze i socjalne (włącznie z prawem do ubezpieczeń społecznych), co pracownicy pochodzący z krajów UE.
4.1.5.12 W dyrektywie dotyczącej statusu rezydentów długoterminowych zawartych jest wiele praw dotyczących bezpieczeństwa ich statusu oraz ich mobilności na terenie UE.
EKES zaproponował, aby osoby te mogły uzyskać także prawa obywatelskie.
Komitet opracował opinię z inicjatywy własnej, skierowaną do Konwentu, w której zaproponował przyznawanie obywatelstwa UE obywatelom krajów trzecich, którzy zamieszkują na stałe w UE i posiadają status rezydenta długoterminowego.
4.1.5.13 Konieczna jest poprawa współpracy z krajami pochodzenia imigrantów, nie tylko w celu zapobiegania nielegalnej imigracji, ale także po to, by uczynić z imigracji czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego tych krajów.
EKES popiera stanowisko Sekretarza Generalnego ONZ Kofiego Annana, które wyraził rok temu na forum Parlamentu Europejskiego, proponując, aby kwestia migracji pojawiła się w programie politycznym wspólnoty międzynarodowej, stosującej podejście wielostronne.
4.1.5.14 EKES opracował opinię z inicjatywy własnej [14], proponującą Państwom Członkowskim, aby podpisały "Międzynarodową konwencję o ochronie praw wszystkich pracowników-migrantów i członków ich rodzin", która została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1990 r. i weszła w życie w r. 2003, ale nie została ratyfikowana przez Państwa Członkowskie UE.
4.1.5.15 Wspólna polityka imigracyjna, jakiej chce EKES, jest bardziej rozbudowana niż samo prawodawstwo dotyczące przyjmowania imigrantów.
Należy uruchomić wspólnotową metodę koordynacji, w celu poprawienia:
- walki z szarą strefą gospodarki i nieuregulowanym zatrudnieniem;
- kontroli granic i zwalczania sieci przestępczych zajmujących się przemytem ludźmi;
- polityk integracyjnych, na temat których EKES stworzył już kilka propozycji.
4.1.5.16 Mylne jest zakładanie, że imigranci pozostaną w Europie jako tymczasowi goście.
Część powróci dobrowolnie do krajów pochodzenia, ale inni pozostaną na długie okresy lub zupełnie na stałe.
EKES zorganizował w 2002 r. konferencję, której celem było podkreślenie integracji jako zasadniczego aspektu nowej europejskiej polityki imigracyjnej.
W konferencji tej uczestniczyło wielu ekspertów, partnerów społecznych i najważniejsze organizacje pozarządowe z 25 Państw Członkowskich.
W konkluzjach z konferencji zaproponowano Komisji Europejskiej ustanowienie Programu na rzecz Integracji.
4.1.5.17 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja Europejska zaproponowała ustalenie europejskich ram dotyczących integracji, oraz że w programie haskim zawarto kilka celów dotyczących integracji.
EKES popiera także uwzględnienie znacznych środków budżetowych na potrzeby polityk integracyjnych w Perspektywach finansowych na lata 2007-2013.
4.1.5.18 Integracja [15] jest procesem dwukierunkowym, w którym uczestniczy społeczeństwo przyjmujące oraz imigranci.
Jednak środki polityczne i budżetowe są w gestii rządów, władz lokalnych i regionalnych, a także Unii Europejskiej.
4.1.5.19 Program na rzecz integracji powinien obejmować, m.in., następujące kwestie:
- pierwszy kontakt po przyjeździe: informowanie i doradztwo; nauczanie języka i obyczajów;
- integracja zawodowa w warunkach sprawiedliwego traktowania. Zasadnicza jest tu rola partnerów społecznych, dlatego też poradziłem europejskim partnerom społecznym, aby ujęli tę kwestię w programie dialogu społecznego;
- dostęp do edukacji bez dyskryminacji;
- integracja miejska, zapobieganie tworzenia się ubogich gett o charakterze segregacyjnym. Potrzebne są tu nowe zobowiązania polityczne władz lokalnych i regionalnych;
- dostęp do opieki zdrowotnej i innych usług użyteczności publicznej na zasadach równości;
- nowe społeczeństwo europejskie jest wielokulturowe; nie należy więc stosować tożsamości kulturowych do celów segregacyjnych i ksenofobicznych.
4.1.5.20 Przyjęte dyrektywy antydyskryminacyjne są wspaniałym instrumentem prawnym, ale nie rozwiązują wszystkich problemów.
Potrzebne są aktywne polityki oraz nowe zobowiązania ze strony społeczeństwa obywatelskiego, które powinno promować postawy społeczne wspierające integrację.
EKES będzie nadal wspierał dialog miedzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego; w tym celu w najbliższych miesiącach opracowana zostanie nowa opinia z inicjatywy własnej, mająca na celu wspieranie nowych zobowiązań na rzecz integracji ze strony władz regionalnych i lokalnych.
4.1.6 Walka z nielegalną imigracją
4.1.6.1 Program haski włączył zagadnienia walki z imigracją nieuregulowaną do rozdziału dotyczącego kontroli granic.
EKES wyrażał już swoje pozytywne zdanie na temat ustanowienia Agencji Zarządzania Granicami [16], utworzenia europejskiego systemu służb granicznych w średnim terminie oraz poprawy koordynacji między krajowymi organami zarządzania granicami.
Cel tego powinien być podwójny: większa skuteczność w walce z przestępczymi sieciami zajmującymi się przemytem i handlem ludźmi oraz zapewnianie ludziom pomocy humanitarnej i sprawiedliwego traktowania, na jakie zasługują.
4.1.6.2 EKES wyraża poparcie dla instrumentów, jakie Unia Europejska wprowadza w życie w celu walki z przemytem i handlem ludźmi.
Wyróżniamy w tym kontekście: dyrektywę definiującą umożliwianie nielegalnego wjazdu, tranzytu i pobytu [17], decyzję ramową w sprawie zwalczania handlu ludźmi [18] oraz dyrektywę w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub podlegali działaniom ułatwiającym nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi władzami [19].
EKES miał krytyczne uwagi co do pewnych aspektów wymienionych instrumentów, ale poparł ich ogólną koncepcję.
4.1.6.3 Jednak aby zapobiegać nielegalnej imigracji, trzeba działać także na innych polach.
Należy koniecznie udostępnić imigrantom prawne, przejrzyste i elastyczne procedury przyjmowania.
Ponadto należy walczyć z szarą strefą gospodarki i nieuregulowanym zatrudnieniem, uniemożliwiając w ten sposób wyzysk pracowników, któremu podlega większość imigrantów o nieuregulowanej sytuacji.
4.1.6.4 Ponadto należy poprawić współpracę z państwami ościennymi i państwami tranzytowymi w dziedzinie zapobiegania nielegalnej imigracji i walki z przemytem ludzi.
4.2 Wzmacnianie bezpieczeństwa
4.2.1 W programie haskim stwierdzono, że "w zakresie bezpieczeństwa Unii Europejskiej i jej Państw Członkowskich odnotowano nową pilną potrzebę", szczególnie w świetle ataków terrorystycznych w Stanach Zjednoczonych dnia 11 września 2001 r. oraz w Hiszpanii dnia 11 marca 2004 r.
Program proponuje podjęcie skuteczniejszych skoordynowanych działań wobec najczęstszych problemów transgranicznych, ze szczególnym uwzględnieniem dziedziny bezpieczeństwa.
4.2.2 W Europejskiej strategii bezpieczeństwa, dokumencie z 12 grudnia 2003 r. [20] definiującym rolę i odpowiedzialność UE w nowym kontekście bezpieczeństwa światowego, uznano terroryzm za jedno z największych zagrożeń w naszym stuleciu.
W strategii tej podkreślono również nierozerwalny związek między wewnętrznymi i zewnętrznymi aspektami bezpieczeństwa w Europie o wspólnych granicach zewnętrznych i zniesionych granicach wewnętrznych, a swobodnym przepływem osób.
4.2.3 Terroryzm atakuje podstawy demokracji i Państwa Prawa, jakie stanowią prawa człowieka i wolności obywatelskie mieszkańców, w tym prawo do życia.
Zgodne działanie europejskie jest doprawdy niezbędne.
Aby można było korzystać w pełni z wolności i praw, Unia powinna zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa.
Zgodnie z art. 29 TUE, obowiązkiem Unii jest "zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa osobistego w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości".
Żadne państwo nie może indywidualnie stawić czoła zjawisku określanemu jako "terroryzm".
Współpraca i koordynacja wysiłków na szczeblu europejskim w walce z przestępczością i międzynarodowymi siatkami przestępczymi musi być wzmocniona poprzez ustanowienie wspólnej strategii.
4.2.4 Zamachy w Londynie w lipcu 2005 r. po raz kolejny wskazały na jedno z największych wyzwań naszych czasów: jak skutecznie zapobiegać terroryzmowi i zwalczać go, przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych i wolności obywatelskich i wzmacnianiu demokracji i Państwa Prawa.
4.2.5 Na swoim nadzwyczajnym posiedzeniu w dniu 13 lipca 2005 r. Rada Europejska przyjęła Deklarację dotyczącą reakcji Unii Europejskiej na zamachy w Londynie, w której podkreślono pilną potrzebę przyspieszenia zastosowania Planu działań UE wobec terroryzmu, przyjętego 21 września 2001 r.
Wiele z inicjatyw legislacyjnych zawartych w tej Deklaracji spotkało się z krytyką ze strony Parlamentu Europejskiego, organizacji pozarządowych i społeczeństwa obywatelskiego.
Krytyka ta opiera się na wątpliwościach co do ich zgodności z zasadami legalizmu, proporcjonalności i skuteczności [21].
4.2.6 Istnieje wiele czynników utrudniających skuteczne działanie wspólnej strategii bezpieczeństwa na szczeblu europejskim: brak efektywnych ram prawnych od których zależy rozwój tych polityk; wyłączenie udziału Parlamentu Europejskiego i Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich; skomplikowanie źródeł, przyczyn i sposobów działania terroryzmu międzynarodowego i przestępczości zorganizowanej; niechęć niektórych Państw Członkowskich do uznania i zbadania sytuacji szczególnych; brak wspólnej, europejskiej i międzynarodowej definicji pojęcia terroryzmu i tego, co go stanowi; brak zaufania między organami policyjnymi i sądowniczymi Państw Członkowskich.
4.2.7 Błędem, który osłabia skuteczność walki z terroryzmem, jest wdrażanie polityk bezpieczeństwa, które nie zachowują odpowiedniego wyważenia wobec praw człowieka.
4.2.8 Jedną z największych słabości współpracy europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa jest fakt, że polityki te są nadal prowadzone poza ramami wspólnotowymi, tzn. są rozwijane głównie metodą międzyrządową (trzeci filar UE).
W związku z tym rola Unii Europejskiej jest tu bardzo ograniczona.
Wynika z tego szereg negatywnych skutków, na przykład brak zarówno skuteczności (głównie ze względu na stosowanie zasady jednomyślności), jak i przejrzystości procesu decyzyjnego oraz wyłączenie udziału Parlamentu Europejskiego i Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
Co się tyczy kompetencji Trybunału Sprawiedliwości w trzecim filarze, Państwa Członkowskie powinny uznać je w odpowiedniej deklaracji [22].
4.2.9 Wyraźnym przykładem tendencji do dalszego rozwijania wymiarów "wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości" metodami czysto międzyrządowymi jest Układ z Prüm (Schengen III) z 27 maja 2005 r., dotyczący pogłębienia współpracy transgranicznej, szczególnie w dziedzinie walki z terroryzmem, przestępczością międzynarodową i nielegalną imigracją.
Układ ten był negocjowany i przyjęty jedynie przez siedem Państw Członkowskich [23].
Proces decyzyjny prowadzony był w sposób mało przejrzysty, pomimo wielkiego znaczenia tych polityk i podjętych tematów [24].
4.2.10 Taki rodzaj współpracy, ograniczający się do szczebla międzyrządowego, osłabia integrację europejską i całość przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz oznacza "mniej Europy".
Należy propagować i zapewniać "więcej Europy" w tych obszarach polityki, działając z zastosowaniem metody wspólnotowej i w odpowiednich ramach instytucjonalnych.
Mechanizmy wspólnotowe zapewniają bardziej ujednolicony, skuteczny, szeroki i spójny system rozwiązywania problemów naszych czasów.
4.2.11 Udział Parlamentu Europejskiego w procesie decyzyjnym i przyznanie Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich ogólnej jurysdykcji nad tymi politykami miałyby istotne znaczenie dla poszanowania wartości demokratycznych i Państwa Prawa.
Konieczna jest kontrola parlamentarna i sądownicza nad wszystkimi aktami prawnymi dotyczącymi bezpieczeństwa, proponowanymi i przyjętymi w ramach trzeciego filaru UE, a także nad działaniami i operacjami agencji europejskich, takich jak: Europol, Eurojust, Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL), Grupa Zadaniowa Szefów Policji, Europejska Agencja Zarządzania Granicami itp.
4.2.12 Bezpieczeństwo jest zasadniczą kwestią w programie haskim i stanowi główny cel strategiczny w Przestrzeni WBS na następnych pięć lat.
Wymiar bezpieczeństwa został włączony także do działów programu dotyczących wolności i sprawiedliwości.
Tak więc w rozdziale pt. "Wzmacnianie wolności" błędnie ujęto takie kwestie jak: zwalczanie nielegalnej imigracji, systemy biometryczne i informacyjne (rozwój i współdziałanie baz danych), polityka repatriacji i readmisji, wzmocnione kontrole na granicach, polityka wizowa itp.
4.2.13 Ponadto, program haski traktuje priorytetowo potrzebę zastosowania i oceny, w sposób bardziej skuteczny i odpowiedni, istniejących już środków w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości [25].
Przed podjęciem opracowania i promowania polityki dotyczącej którejkolwiek z tych dziedzin należy przeprowadzić dokładne badanie skuteczności, proporcjonalności i legalizmu tych środków, ponieważ potrzebne jest prawodawstwo wysokiej jakości.
4.2.14 Spójne i jasne ramy prawne są konieczne do zapewnienia pełnej ochrony danych osobowych oraz kontroli sądowniczej i parlamentarnej.
Bardzo pozytywna jest propozycja Komisji Europejskiej, aby umożliwić służbom Komisji przeprowadzanie systematycznej, regularnej i gruntownej oceny (oceny wpływu), czy w pracach nad wnioskami legislacyjnymi były przestrzegane wszystkie prawa podstawowe [26].
Powinno to jednak być przeprowadzane także wobec ostatecznej wersji aktów przyjętych przez Radę.
Na wszystkich etapach procesu decyzyjnego i praktycznego wdrażania postanowień należy zachowywać równowagę między poszanowaniem prawa prywatności czy ochrony danych osobowych (wolności) — jak np. w art. 8 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i w dyrektywie 95/46/CE [27] — a bezpieczeństwem przy wymianie informacji przez organy policyjne czy inne służby bezpieczeństwa.
4.2.15 Rozszerzenie kompetencji Europejskiej Agencji Praw Podstawowych o kwestie dotyczące trzeciego filaru UE (wymienione w Tytule VI TUE) stanowiłoby kluczowy element zachowywania właściwej równowagi między wolnością, bezpieczeństwem i sprawiedliwością w politykach opracowywanych przez UE [28].
4.2.16 Program haski przykłada dużą wagę do szeregu środków dotyczących terroryzmu, mających na celu przede wszystkim: wzmocnienie wymiany informacji o istniejących zagrożeniach bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego między służbami wywiadowczymi i służbami bezpieczeństwa Państw Członkowskich, zwalczanie finansowania terroryzmu, analizę strategiczną zagrożenia terrorystycznego wykonywaną przez służby wywiadowcze i bezpieczeństwa oraz Europol oraz ochronę krytycznej infrastruktury i zarządzanie następstwami.
4.2.17 Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów wprowadzonych przez program haski jest, opisana w dziale pt. "Wzmacnianie bezpieczeństwa", zasada dostępności informacji.
Zasada ta stanowi nową koncepcję poprawiania transgranicznej wymiany informacji policyjnej w UE, opartą na umożliwieniu funkcjonariuszowi policji jednego Państwa Członkowskiego otrzymanie z innego Państwa Członkowskiego wszelkich informacji koniecznych do przeprowadzenia danego śledztwa [29].
Dokładna treść, faktyczny wpływ i zakres zastosowania, a także warunki stosowania, jakie ma mieć ta rewolucyjna zasada, nie są jeszcze jasne.
Aby zasada ta dobrze funkcjonowała, konieczny będzie wysoki stopień zaufania między organami policji z różnych Państw Członkowskich.
Brak tego zaufania jest jak dotychczas jedną z głównych przeszkód we współpracy na szczeblu europejskim.
Należy wzmocnić współpracę pomiędzy agencjami, instytucjami i podmiotami Unii Europejskiej, które zajmują się kwestiami "bezpieczeństwa, wolności i sprawiedliwości".
Ponadto, należy zagwarantować kontrolę sądowniczą nad działaniami wynikającymi w praktyce z zasady dostępności informacji.
EKES popiera wniosek Komisji dotyczący decyzji ramowej w sprawie ochrony danych osobowych, przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowniczej w sprawach karnych [30].
4.2.18 EKES pragnie, aby między agencjami europejskimi działającymi na polu wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości zaistniała właściwa współpraca.
Program haski wzywa do zwiększenia współpracy i praktycznej koordynacji między organami policyjnymi, sądowniczymi i celnymi na szczeblu krajowym, i jednocześnie ich współpracy z Europolem.
Państwa Członkowskie powinny wspierać Europol w jego roli agencji europejskiej i umożliwić mu granie decydującej roli, razem z Eurojustem, w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem.
Żenujący jest fakt, że protokoły zmieniające Konwencję o Europolu nie zostały jeszcze ratyfikowane i zastosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Jest to szczególnie ważne, jeśli faktycznie pragnie się przyznać Europolowi wsparcie i środki konieczne do skutecznego funkcjonowania jako podstawa współpracy policyjnej w Europie.
Zanim kompetencje Europolu zostaną określone na nowo, Państwa Członkowskie muszą być przekonane co do jego wartości i potrzeby pełnej współpracy z nim.
Ponadto, w programie zaznaczono, że od 1 stycznia 2006 r. Europol ma zastąpić swoje raporty roczne na temat przestępczości w Unii Europejskiej "ocenami zagrożenia", odnoszącymi się do najbardziej niebezpiecznych form przestępczości zorganizowanej.
To zwiększenie znaczenia praktycznego roli Europolu powinno iść w parze z dokładną, demokratyczną oceną jego działalności.
Kluczową rolę w demokratycznym monitorowaniu i kontroli sądowniczej tej działalności muszą grać Parlament Europejski i parlamenty krajowe, a także Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
4.2.19 Inna grupa kwestii, która została potraktowana wyraźnie priorytetowo w programie politycznym, to kwestie związane z systemami biometrycznymi i informacyjnymi.
Niezgodność większości tych środków z zasadami legalizmu, proporcjonalności i skuteczności była regularnie krytykowana przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych Parlamentu Europejskiego [31] oraz przez organizacje ochrony praw człowieka.
Argumenty te wzmacnia brak odpowiednich gwarancji i skutecznych prawnych środków odwoławczych.
Pomimo głosów krytyki dotyczących tych instrumentów, Deklaracja przyjęta na nadzwyczajnym posiedzeniu w dniu 13 lipca 2005 r., dotycząca reakcji Unii Europejskiej na zamachy w Londynie, podkreśliła potrzebę zatwierdzenia ich w trybie pilnym [32].
4.2.20 Program haski nadaje wyraźnie priorytetowy charakter ustanowieniu mechanizmów oceny istniejących polityk.
Przed zatwierdzeniem tych inicjatyw należy przeprowadzić dokładną analizę ich skuteczności, wartości dodanej, proporcjonalności i legalizmu (poszanowania praw człowieka i wolności obywatelskich).
Nawet w imię walki z terroryzmem nie można tworzyć polityki, która może wyrządzić nieodwracalne szkody dla ochrony wolności i demokracji i ostatecznie przyczynić się do zmniejszenia bezpieczeństwa wszystkich.
4.2.21 Co się tyczy środków mających na celu zwalczanie finansowania terroryzmu i prania pieniędzy przez organizacje przestępcze, to potrzebne jest odpowiednie podejście oraz transpozycja aktów prawnych umożliwiających skuteczniejsze nadzorowanie przepływów finansowych, co do których istnieją podejrzenia, że służą do finansowania działalności przestępczej, szczególnie w ramach walki z praniem pieniędzy [33].
4.2.22 Komisja Europejska zaproponowała ostatnio kodeks dobrych praktyk zapobiegających wykorzystaniu organizacji pozarządowych do finansowania ugrupowań terrorystycznych.
EKES wyraża zadowolenie z otwarcia przez Komisję procesu konsultacji na ten temat ze społeczeństwem obywatelskim i organizacjami pozarządowymi oraz wyraża zaniepokojenie z powodu wskazywania przez Komisję na rzekomo istniejące związki między organizacjami pozarządowymi a terroryzmem, ponieważ stanowi to niesprawiedliwe domniemanie i powoduje zamęt.
Organizacje pozarządowe i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie grają bardzo ważną rolę w walce z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością [34].
4.2.23 Zgodnie z Europejską strategią bezpieczeństwa i priorytetem rozwoju spójnego zewnętrznego wymiaru polityki bezpieczeństwa, za ważne uzupełnienie tej strategii uznano w programie haskim rozwinięcie do 1 lipca 2006 r. mechanizmu zintegrowanego i skoordynowanego zarządzania kryzysami w Unii Europejskiej mającymi skutki transgraniczne.
Mechanizm ten powinien zawierać ocenę potencjału każdego Państwa Członkowskiego, składowania, szkoleń, wspólnych ćwiczeń i planów operacyjnych zarządzania kryzysami cywilnymi.
Przed zakończeniem 2005 r. Komisja Europejska przedstawi decyzję dotyczącą stworzenia ogólnego systemu wczesnego ostrzegania (ARGUS) i Centrum Antykryzysowego w celu koordynacji istniejących systemów ostrzegania; ponadto przedstawi wniosek dotyczący stworzenia sieci informacji i ostrzegania dla obiektów infrastruktury krytycznej.
4.2.24 EKES jest zdania, że UE potrzebuje nowego podejścia do wspólnej strategii bezpieczeństwa, które byłoby sprawne i skuteczne, zgodne z zasadami legalizmu i proporcjonalności.
Różne formy terroryzmu wymagają różnych rozwiązań i różnych instrumentów, w zależności od cech charakterystycznych aktu przestępczego.
4.2.25 Równie konieczne jest dobre zbadanie źródeł gwałtownej radykalizacji podatnych na nią grup i metod rekrutacji ugrupowań terrorystycznych, aby móc zapobiegać tym procesom.
Ponadto, powinno to iść w parze z zachętą i politycznym zobowiązaniem do wspierania trwałego i otwartego dialogu między religiami i kulturami oraz do walki z nietolerancją, rasizmem, ksenofobią i stosującym przemoc ekstremizmem.
4.2.26 Komisja powinna zbadać możliwość włączenia terroryzmu do listy zbrodni, które leżą w zakresie kompetencji Międzynarodowego Trybunału Karnego.
4.3 Wzmacnianie sprawiedliwości
4.3.1 Zgodnie z założeniami zawartymi w konkluzjach z posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere w 1999 r., program haski daje priorytet utworzeniu wspólnego europejskiego obszaru sprawiedliwości, którego kamieniem węgielnym jest zasada wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i dostęp do wymiaru sprawiedliwości.
4.3.2 W różnych dziedzinach [35] okazało się konieczne wzmocnienie wzajemnego zaufania między poszczególnymi organami władzy sądowniczej i systemami prawnymi.
Jest to jeden z podstawowych warunków dla rozwoju współpracy sądowniczej w dziedzinie prawa karnego i cywilnego.
Władze sądownicze i, ogólnie, wszystkie organa biorące udział w procesie wymierzania sprawiedliwości, powinny traktować decyzje organów innych Państw Członkowskich jako równoważne z własnymi decyzjami.
Nie powinny być kwestionowane kompetencje i status sądu, ani poszanowanie prawa do sprawiedliwego procesu.
Jednakże brak zaufania, różnice pomiędzy systemami prawnymi poszczególnych Państw Członkowskich, tak w dziedzinie prawa karnego, jak i cywilnego, oraz brak pełnej i wzajemnej znajomości innych systemów prawnych hamuje obecnie realizację transgranicznej wizji w zakresie tych polityk i zacieśnienie współpracy sądowniczej na szczeblu europejskim.
4.3.3 Program haski zachęca do rozwoju "europejskiej kultury prawnej" opartej na naturalnej różnorodności poszczególnych krajowych systemów i tradycji prawnych.
Program wymaga także większego wysiłku celem ułatwienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości i współpracy organów sądowniczych.
Poza tym podkreśla się w nim, że wzajemne zaufanie [36] powinno opierać się na pewności, że wszyscy obywatele europejscy mają dostęp do systemu sądowego wysokiej jakości [37].
4.3.4 W odróżnieniu od wieloletniego programu opracowanego w Tampere, program haski jest, ogólnie rzecz biorąc, mniej ambitny.
Nie zawiera on dużej liczby nowych środków i propozycji prawnych, lecz kładzie większy nacisk na ustanowienie obiektywnego i bezstronnego systemu oceny oraz na stosowanie istniejących już środków w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, z poszanowaniem niezawisłości władzy sądowniczej.
4.3.5 Poza brakiem wzajemnego zaufania między organami sądowymi Państw Członkowskich, inną ze znacznych słabości współpracy w dziedzinie sądownictwa karnego jest jego umieszczenie w ramach trzeciego filaru UE, a więc poza kompetencją wspólnotową (metoda wspólnotowa).
Rola UE jest w związku z tym stosunkowo ograniczona, co powoduje całą serię negatywnych skutków, jak na przykład brak skuteczności, przejrzystości i włączenia Parlamentu Europejskiego do procesu legislacyjnego, a także ogólny brak kompetencji ze strony Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
W ramach trzeciego filaru Państwa Członkowskie powinny uznać kompetencję Trybunału w kwestii interpretacji i stosowności prowadzonej polityki poprzez przyjęcie odpowiedniej deklaracji.
4.3.6 Co do współpracy w dziedzinie sądownictwa karnego, za wyraźny priorytet uznano środki przeznaczone do osiągnięcia wskazanego celu (bezpieczeństwo) kosztem całkowitego braku ochrony minimalnych praw procesowych na szczeblu europejskim (wolność).
Dobrym przykładem tego braku równowagi między wolnością a bezpieczeństwem jest europejski nakaz aresztowania stanowiący pierwszy konkretny krok w kierunku wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych w dziedzinie prawa karnego [38]. Poza bezpośrednimi skutkami tego "euronakazu" dla praw osób, trzy lata po jego wprowadzeniu nadal brak jest równoległych ram prawnych chroniących prawa procesowe podejrzanych i oskarżonych w procesach karnych w UE.
4.3.7 Uwzględniając istniejącą lukę, w kwietniu 2004 r. Komisja Europejska przekazała Radzie wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie niektórych praw proceduralnych w postępowaniu karnym w Unii Europejskiej (2004/328).
Decyzja ta określa minimalne wspólne zasady dotyczące praw procesowych odnoszące się do wszystkich procesów w UE, których celem jest określenie winy lub niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, albo też zdecydowanie o konsekwencjach przyznania się do zarzucanej winy.
Odnosi się to również do wszystkich odwołań będących skutkiem tych procesów [39].
Pomimo wszystkich krytycznych uwag związanych z ograniczonym zakresem tej decyzji w stosunku do praw procesowych, jej przyjęcie wzmocniłoby wzajemne zaufanie i ochronę praw podstawowych obywateli, w tym prawa do sprawiedliwego procesu.
Trudności z osiągnięciem porozumienia politycznego na łonie Rady są olbrzymie.
Niedopuszczalne jest, by przedstawiciele Państw Członkowskich nie doszli do kompromisu w sprawie tej inicjatywy [40].
Z drugiej strony należy szczególnie zadbać o to, by pilna konieczność osiągnięcia porozumienia nie usprawiedliwiła obniżenia jeszcze bardziej poziomu ochrony praw podejrzanych i oskarżonych w procesach karnych zawartego we wniosku.
4.3.8 Europejski nakaz aresztowania dostarcza również dobrego przykładu na brak wzajemnego zaufania i skomplikowaną sytuację prawną, jakie często mają miejsce w UE w chwili, gdy konieczna jest współpraca w dziedzinie sądownictwa karnego i bezpieczeństwa.
Równolegle do mozolnego procesu transpozycji decyzji ramowej w większości Państw Członkowskich, akty prawne transponujące "euronakaz" do prawa krajowego stały się w Niemczech i w Polsce przedmiotem odwołań do Trybunałów Konstytucyjnych w związku z jego domniemaną niezgodnością z konstytucjami tych krajów. Trybunał Konstytucyjny Republiki Federalnej Niemiec (Bundesverfassungsgericht) stwierdził ostatecznie w orzeczeniu z 18 lipca 2005 r.
[41], że ustawa transponująca europejski nakaz aresztowania do niemieckiego systemu prawnego jest nieważna, gdyż narusza niemieckie gwarancje konstytucyjne. Uniemożliwia ona bowiem odwołanie się od decyzji o ekstradycji przed organem sądowniczym, który ją wydał.
4.3.9 Wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie europejskiego wniosku o udostępnienie dowodów przygotowana przez Komisję Europejską również jest częścią złożonego problemu, jaki stanowi system współpracy w dziedzinie sądownictwa w UE [42].
Celem tej decyzji miałoby być zastąpienie obecnych mechanizmów pomocy prawnej zasadą wzajemnego uznawania.
Inicjatywa ta przewiduje możliwość wystąpienia z "europejskim wnioskiem" o udostępnienie przedmiotów, dokumentów i innych danych celem wykorzystania ich w sądowych procedurach karnych.
Propozycja ta została otwarcie skrytykowana i uznana za przedwczesną z powodu braku równoległych ram prawnych zapewniających rzeczywistą ochronę praw podstawowych.
4.3.10 Brak ambicji widoczny w programie haskim w odniesieniu do wymiaru sprawiedliwości mógłby zostać zrównoważony uznaniem ogólnej kompetencji Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich we wspomnianych dziedzinach, tak delikatnych dla Państw Członkowskich.
Trybunał Sprawiedliwości zajmuje zasadniczo innowacyjne i aktywne stanowisko w swych interpretacjach, także w stosunku do polityk europejskich.
W szczególnym przypadku współpracy policyjnej i sądowniczej w dziedzinie prawa karnego należy wspomnieć o jednym z najnowszych istotnych orzeczeń Trybunału w sprawie Pupino C-105/03 z 16 czerwca 2005 r. [43]
4.3.11 Co do współpracy sądowniczej w dziedzinę prawa cywilnego, program haski przypomina, że granice między Państwami Członkowskimi nie powinny być przeszkodą w rozwiązywaniu kwestii prawa cywilnego lub we wnoszeniu powództwa i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych.
Konieczne jest usunięcie przeszkód prawnych i sądowych w procesach w sprawach cywilnych i rodzinnych o zasięgu ponadnarodowym, aby zapewnić obywatelom ochronę i możliwość wykonywania swoich praw.
Program stwierdza, że powinny trwać prace w dziedzinie konfliktów związanych z prawem stosowanym w przypadku zobowiązań pozakontraktowych (Rzym II) i zobowiązań kontraktowych (Rzym I), nakazu zapłaty, instrumentów stosowanych w alternatywnych formach rozwiązywania konfliktów, a także procesów w sprawach o drobne roszczenia.
4.3.12 Skonsolidowanie i zacieśnienie współpracy w dziedzinie wzajemnego uznawania orzeczeń w prawie procesowym, rodzinnym i spadkowym jest również jednym z priorytetów na najbliższych pięć lat.
Jednakże jest to dziedzina, w której różnorodność tradycji i kultury prawnej utrudnia osiąganie rzeczywistych i trwałych postępów na drodze do wspólnego obszaru sprawiedliwości.
Z tego też powodu jest szczególnie istotne, by wnikliwie rozważyć różne środki wzmacniające wzajemne zaufanie i pojęcie wspólnej kultury prawnej w UE [44].
4.3.13 Program haski stwierdza, że "zwalczanie przestępczości zorganizowanej wymaga ulepszenia współpracy pomiędzy organami ścigania (policją, wymiarem sprawiedliwości, urzędem celnym) oraz pełnego wykorzystywania i dalszego rozwoju Europolu i Eurojustu".
Rada powinna przyjąć w odniesieniu do Eurojustu "prawo europejskie" zawierające wszystkie powierzone mu funkcje.
Poza tym należy wyjaśnić relacje (współpracę) między Eurojustem a Europolem.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi w sprawie Polityki Usług Finansowych (2005-2010)
COM(2005) 177 końcowy
(2006/C 65/24)
Dnia 3 maja 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi w sprawie Polityki Usług Finansowych (2005-2010)
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Guido RAVOET.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 115 głosami, przy 1 głosie wstrzymującym się, następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Zielona księga opublikowana przez Komisję Europejską w sprawie Polityki Usług Finansowych przedstawia koncepcje dalszej integracji rynków finansowych.
Koncentruje się ona przede wszystkim na wdrażaniu istniejących zasad uzgodnionych w planie działania w zakresie usług finansowych (FSAP) oraz współpracy, raczej niż na proponowaniu nowych przepisów.
Bada ona sposoby ulepszenia dostępu do transgranicznych, detalicznych usług finansowych i w zakresie zarządzania finansami.
1.2 Zielona księga kładzie nacisk na konieczność zamknięcia w krótkiej perspektywie niedokończonych spraw i sfinalizowania przepisów będących aktualnie na etapie uzgodnień w Parlamencie Europejskim i Radzie.
Podkreśla również potrzebą skutecznego wprowadzania w życie istniejącego prawodawstwa w trzech fazach, obejmujących: efektywną transpozycję zasad UE do prawa krajowego, bardziej rygorystyczne egzekwowanie prawa przez organy nadzoru oraz systematyczną ocenę ex-post.
Komisja stwierdza, że na wszystkich etapach procesu stanowienia prawa będzie rygorystycznie stosować zasadę wysokiej jakości tworzonych regulacji prawnych, przeprowadzając również pogłębione oceny wpływu oraz szerokie konsultacje.
1.3 W kilku obszarach Komisja może proponować nowe inicjatywy.
Osobne zielone księgi w sprawie zarządzania aktywami i kredytami hipotecznymi zostały opublikowane w lipcu 2005 r.
1.4 Komisja wskazuje na fakt, że rynek usług finansowych UE dla klientów indywidualnych jest nadal rozdrobniony.
Podjęła się zatem zbadania m.in. sposobów wprowadzenia większych udogodnień dla korzystających z rachunków bankowych w wymiarze transgranicznym oraz wyeliminowania barier, celem zapewnienia konsumentom możliwości poszukiwania na obszarze UE jak najlepszych ofert w zakresie planów oszczędnościowych, kredytów hipotecznych, ubezpieczeń i funduszy emerytalnych, przy zapewnieniu przejrzystości informacji pozwalającej na łatwiejsze porównanie produktów.
1.5 Inne kwestie poruszone w Zielonej księdze obejmują zagwarantowanie zbieżności praktyk i standardów nadzorczych w całej Europie, pobudzanie inwestycji transgranicznych oraz wykorzystanie strategicznej możliwości, jaką posiada UE, wywarcia wpływu na parametry regulacyjne powstającego globalnego rynku finansowego.
Komisja proponuje wzmocnienie stosunków finansowych z USA, Japonią i Chinami.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wyraża zadowolenie z możliwości przedstawienia swojej opinii w sprawie priorytetów Komisji Europejskiej w zakresie polityki usług finansowych na okres 2005-2010.
Obecnie jesteśmy na etapie przechodzenia do uwarunkowań ukształtowanych w wyniku realizacji planu działania w zakresie usług finansowych (FSAP), zatem uzasadnione jest dokonanie przez Komisję podsumowania tego, co zostało osiągnięte oraz tego, jakie powinny być jej przyszłe priorytety.
2.2 Komisja słusznie uważa, że FSAP był jednym z sukcesów pierwszej fazy strategii lizbońskiej.
W determinującej drugiej i końcowej fazie strategii do roku 2010, bardziej istotne niż kiedykolwiek wcześniej będzie zagwarantowanie, że polityka w zakresie usług finansowych przyczyni się do realizacji celów strategii lizbońskiej polegających na osiąganiu wzrostu i zwiększaniu zatrudnienia.
2.3 EKES zatem popiera cel Komisji zakładający pogłębienie i zwiększenie płynności oraz dynamiki rynków finansowych celem umożliwienia skutecznego kierowania kapitału i usług finansowych do wszystkich obszarów gospodarki.
Koniecznym warunkiem rozwoju gospodarki UE jest stabilny, zintegrowany oraz konkurencyjny sektor finansowy, do którego konsumenci mają duże zaufanie dzięki stosowaniu skutecznych środków ochrony konsumenta.
2.4 EKES popiera także propozycje Komisji zmiany ukierunkowania swoich wysiłków i skoncentrowania się na urzeczywistnianiu już podjętych inicjatyw.
Na tym etapie należy monitorować i oceniać inicjatywy podjęte w przeszłości, a każda nowa inicjatywa powinna być wprowadzania z ostrożnością i należytym uwzględnieniem interesów konsumentów.
Analiza kosztów i korzyści powinna automatycznie stać się integralnym elementem nowych przepisów; stanowione prawodawstwo musi być przejrzyste celem uniknięcia późniejszego "pozłacania" (ang. gold plating) przez Państwa Członkowskie.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EKES wyraża uznanie wobec Komisji za zapewnienie wysokiej jakości propozycji zawartych w Zielonej księdze i wyraża szerokie poparcie dla większości z nich.
W niniejszej opinii w sprawie Zielonej księgi EKES stara się zwrócić uwagę na te obszary, które według niego mają szczególne znaczenie dla zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego UE, jednocześnie zwracając się do Komisji o doprecyzowanie planowanych przez nią propozycji dotyczących szeregu kluczowych kwestii.
3.2 Zasadnicze ukierunkowanie polityczne Zielonej księgi
3.2.1 EKES zgadza się z ogólnymi celami polityki Komisji na kolejnych pięć lat oraz z proponowanym, zasadniczym ukierunkowaniem politycznym.
3.2.2 EKES popiera ogólny cel Komisji Europejskiej stworzenia otwartego i efektywnego gospodarczo europejskiego rynku finansowego, regulowanego przez odpowiednie przepisy nadzorcze gwarantujące wystarczająco wysoki poziom ochrony konsumentów.
Komisja musi pamiętać, że istnieje związek między ochroną konsumentów a ich zaufaniem.
Toteż, będąc zdania, że cele Komisji zmierzają w kierunku znalezienia właściwej równowagi między rolą pracodawców i pracowników, czy też instytucji finansowych i konsumentów, w zorganizowanym społeczeństwie obywatelskim, uważamy, iż należałoby również uznać, że skuteczna polityka ochrony konsumentów także zajmuje kluczowe miejsce.
Kompetentny i wystarczająco liczny personel ma do odegrania kluczową rolę w tworzeniu zaufania konsumentów oraz w zapewnieniu ich edukacji.
3.2.3 EKES podziela stanowisko Komisji, że hasła przewodnie, którymi są ponadgraniczna konkurencja, większa przejrzystość, integralność rynku, stabilność finansowa, międzynarodowa konkurencyjność sektora finansowego UE oraz skuteczność, są nadal aktualne.
Niemniej Komisja powinna także uznać, że potrzeby konsumentów również należy traktować jako decydujące kryterium w przypadku każdej proponowanej przez nią inicjatywy.
Zaufanie konsumentów do usług finansowych byłoby dobrą miarą tego, w jakim stopniu udało jej się zaspokoić potrzeby konsumentów.
3.2.4 Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) są katalizatorami rozwoju gospodarczego, których potrzeby powinny leżeć u podstaw założeń politycznych UE.
EKES mocno popiera koncepcję, zgodnie z którą uwarunkowania sprzyjające przedsiębiorczości, wspierane przez dobrze funkcjonujący rynek zarządzania ryzykiem, mają zasadnicze znaczenie dla promowania nowych i innowacyjnych firm, tym samym zwiększając wydajność i zrównoważone tempo wzrostu gospodarczego w UE.
Polityka UE w zakresie usług finansowych usprawniła przepisy prawne w zakresie pozyskiwania kapitału przez MSP, na przykład dzięki dyrektywie w sprawie prospektów [1].
Celowe mogą być także inicjatywy niewchodzące w zakres stanowienia przepisów.
3.2.5 Mając na uwadze zobowiązanie EKES do działania na rzecz globalnej konkurencyjności EU i konkurencji, zgadzamy się z Komisją, że zasada wysokiej jakości tworzonych regulacji prawnych musi być ściśle przestrzegana w odniesieniu do wszystkich jej inicjatyw.
Niemniej EKES zdecydowanie opowiada się za uwzględnieniem szeregu czynników, zanim zacznie być stosowana ww. zasada.
Po pierwsze EKES oczekuje, że zostaną wykonane oceny wpływu przez niezależne i kompetentne organizacje.
Nie powinno się przesadnie naciskać na integrację usług finansowych per se, bez wzięcia pod uwagę interesów konsumentów: należy uwzględnić obie strony monety.
Aspekty społeczne i aspekty związane z zatrudnieniem muszą zostać włączone do wszystkich przeprowadzanych ocen.
Przed zakończeniem prac na ocenami wpływu, konieczne jest przeprowadzenie szerokich konsultacji, jak również przyjęcie wyważonego i opartego na faktach podejścia.
Należy pamiętać, że grupy konsumenckie mają zwykle bardziej ograniczone środki niż sektor finansowy.
Na przykład uczestniczenie w grupach dyskusyjnych zajmujących się konkretnymi produktami detalicznymi może być poważnym obciążeniem dla organizacji konsumenckich pod względem dyspozycyjności ich personelu.
3.2.6 EKES jest zdania, że wspomniane podejście zakładające kształtowanie polityki w oparciu o fakty jest słuszne, pod warunkiem, że należycie zostaną uwzględnione kwestie związane z konsumentami.
Zwraca się także do Komisji o wyraźne stwierdzenie, że to zobowiązanie dotyczy nie tylko przepisów, których inicjatorem jest DG ds. Rynku Wewnętrznego i Usług, ale także uregulowań proponowanych przez inne dyrekcje generalne.
EKES wyraża także zdecydowane poparcie dla Komisji w związku z wezwaniem przez nią Parlamentu Europejskiego i, w naszym przekonaniu, szczególnie Rady, do stosowania tych samych zasad tworzenia wysokiej jakości prawa, które w zarysie opisano powyżej, co gwarantowałoby, że wnioski Komisji po uzgodnieniach w ramach procedury współdecydowania, nie będą zbyt skomplikowanymi wersjami jej pierwotnych tekstów.
Wreszcie EKES zwraca uwagę na fakt, że zasada tworzenia lepszych przepisów musi być także stosowana przez komitety tzw. poziomu 3 [2] oraz podmioty ustanawiające standardy globalne. [3]
3.2.7 EKES zauważa, że bez stosowania testu konkurencyjności wobec proponowanych przepisów i standardów, znacznie zmniejszą się perspektywy na zrealizowanie kiedykolwiek celów strategii lizbońskiej przez UE.
Osłabiłoby to globalną konkurencyjność UE, jej stabilność finansową oraz jej zdolności zwiększania zatrudnienia.
EKES uważa, że jest to zbyt duża szansa, aby można było ją zaprzepaścić.
Wraz z badaniem wpływu nowych inicjatyw na konkurencyjność, Komisja musi także sprawdzać swoją zdolność rozwiązywania problemów, z jakimi mogą się spotkać konsumenci i usługodawcy na rynku.
3.2.8 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja chce w większym stopniu wykorzystać swoje uprawnienia w zakresie polityki konkurencji celem zapewnienia, że antykonkurencyjne działania nie będą utrudniać realizacji szerokich celów FSAP polegających na pogłębianiu integracji.
Niemniej wzywa Komisję do zapewnienia pewności prawnej, na przykład poprzez stworzenie "bezpiecznego schronienia" w odniesieniu do uwarunkowań, w których samoregulacja nie ma naruszać prawa konkurencji.
3.2.9 EKES popiera dalsze stosowanie podejścia Lamfalussy'ego.
Zatem na poziomie 2 procesu Lamfalussy'ego, EKES wzywa instytucje UE do osiągnięcia porozumienia (międzyinstytucjonalnego) celem przyznania Parlamentowi Europejskiemu takiej samej roli "współ-prawodawcy", jaką zapewniłby mu art. I-36 Traktatu konstytucyjnego.
Zapobiegłoby to między innymi wejściu w życie klauzul wygaśnięcia (tzw. sunset clauses) w kwietniu 2007 r. (tak jak stałoby się w przypadku dyrektywy w sprawie nadużyć rynkowych) [4].
3.2.10 Niemniej, pomimo stwierdzenia Komisji, że "w następstwie tzw. "procesu Lamfalussy'ego" nastąpiła racjonalizacja i usprawnienie europejskich struktur decyzyjnych i regulacyjnych", pojawiły się pytania co do skuteczności i tempa tego procesu.
Stanowienie prawa nie może odbywać się szybciej i bardziej skutecznie, ponieważ wymagane konsultacje dotyczące środków wykonawczych mają wpływ na czas potrzebny do uzgodnienia ostatecznego pakietu.
Zatem od wszystkich stron zależy znalezienie właściwej równowagi między dostatecznym zakresem konsultacji a względami praktycznymi.
Ponadto EKES waha się, czy wyrazić swoje poparcie dla stosowania procesu Lamfalussy'ego w kwestiach związanych z detalicznymi usługami finansowymi, jeżeli pociągnęłoby to za sobą zakwestionowanie dyskrecjonalnych uprawnień Państw Członkowskich w obszarze ochrony konsumentów.
3.3 Wyższa jakość uregulowań, transpozycji, egzekwowania i systematycznej oceny
3.3.1 EKES w zasadzie zgadza się z priorytetowymi środkami określonymi przez Komisję.
W tej chwili równie ważne dla Komisji jest wyraźne stwierdzenie przez nią, jak zamierza przełożyć ten pełen dobrych intencji język na praktyczne i konkretne działania celem urzeczywistnienia własnych celów.
Szczególnie ważne jest, aby Komisja informowała o tych koncepcjach w jasny sposób, tak by zainteresowane strony miały bardzo realne pojęcie o tym, jak Komisja planuje zrealizować swoje cele oraz w jaki sposób zainteresowane strony mogą uczestniczyć w tym procesie.
3.3.2 UE potrzebuje bardziej efektywnej strategii celem pobudzenia wzrostu i tworzenia zatrudnienia z korzyścią dla całego społeczeństwa.
Nadmiernie uciążliwe i nieodpowiednie przepisy są tylko utrudnieniem dla wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy.
Dlatego też EKES z zainteresowaniem zwraca uwagę na propozycję przeprowadzania oceny tego, czy istniejące dyrektywy i przepisy przynoszą oczekiwane korzyści gospodarcze.
Z zadowoleniem odnosi się do zobowiązania Komisji do zmiany lub zniesienia tych środków, które w oczywisty sposób nie przynoszą takich korzyści oraz liczy, że słowa będą konsekwentnie przekładane na czyny.
Niemniej EKES sądzi, że w każdej takiej ocenie wysoki priorytet należy przyznać interesom konsumentów.
Należy więc uwzględnić nie tylko korzyści gospodarcze jako takie, ale w szczególnie korzyści ekonomiczne dla konsumentów, w tym także ewentualne szkody, jakie mogą ponieść.
3.3.3 EKES pozytywnie odnosi się do faktu, że Komisja kładzie duży nacisk na właściwą transpozycję i egzekwowanie stosowania środków przewidzianych w FSAP i traktuje to jako warunek sine qua non dla pomyślnej realizacji zakładanych celów FSAP.
EKES zauważa jednak, że zasadnicze znaczenie dla tego procesu ma wspólne działanie Państw Członkowskich i komisji Lumfalussy'ego na poziomie 3, jako że bez bezwarunkowego i zdecydowanego zaangażowania po ich stronie nic nie uda się osiągnąć, niezależnie od tego jak dobre intencje i jak wielką determinację posiada Komisja.
3.3.4 Zatem EKES nalega, aby Komisja utrzymała obecną dynamikę i rozmach, jak również zobowiązanie szefów państw i rządów, członków ECOFIN oraz komisji poziomu 3, gdyż istotne jest wzięcie przez nich odpowiedzialności za sprawy związane z jednolitym rynkiem.
Ponadto EKES jest zdania, że w obecnym klimacie, w jakim odbywa się refleksja nad rolą i losem Unii Europejskiej, Komisja musi naciskać na Państwa Członkowskie o jasne informowanie obywateli na temat celów decyzji podejmowanych na szczeblu europejskim, jak również motywów leżących u ich podstaw.
Przede wszystkim należy uświadamiać społeczeństwo, w jaki sposób może i powinno uczestniczyć w kształtowaniu polityki europejskiej w ogóle oraz w tworzeniu jednolitego rynku w szczególności.
3.3.5 Celem osiągnięcia globalnej konkurencyjności oraz stabilności finansowej, które miał stworzyć w założeniu jednolity rynek EKES w szczególności popiera zalecenie 6 Komisji [5].
W odniesieniu do tego, co powszechnie nazywa się "pozłacaniem", wspomniane zalecenie stwierdza, że Państwa Członkowskie powinny "unikać wprowadzania do krajowych przepisów wykonawczych warunków lub wymogów, które nie są konieczne dla dokonania transpozycji danej dyrektywy w sytuacji, gdy takie warunki lub wymogi mogą utrudnić realizację celów, jakie mają zostać osiągnięte przez wdrożenie tej dyrektywy".
3.3.6 W świetle powyższego, EKES zachęca Komisję do zagwarantowania, aby język używany w prawodawstwie UE był wystarczająco jasny.
W rzeczy samej EKES zauważa, że to, co czasami określa się jako "pozłacanie" może być po prostu próbą wyjaśnienia tekstów UE przez Państwa Członkowskie, które w ten sposób chronią przedsiębiorstwa przed dodatkowym ciężarem raczej niż nakładają go.
Obojętnie czy mamy do czynienia z poszukiwaniem przez Państwa Członkowskie UE "super równoważności" z prawodawstwem wspólnotowym, czy też z próbą wyjaśnienia tekstów prawnych, ciężar i tak się zwiększa.
Ponieważ obciążenia takie mają często niewspółmiernie duży wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa, Komisja musi pamiętać, że biurokracja i przepisy nie mogą zniszczyć w społeczeństwie przedsiębiorczości i innowacji.
3.3.7 Ponadto jednolity rynek nie może zwiększać ryzyka konsumentów poprzez eliminowanie istniejącej ochrony na poziomie krajowym.
Zasady i regulacje krajowe w zakresie ochrony konsumentów powstały w odpowiedzi na problemy występujące na rynkach krajowych i nie powinny być zatem koniecznie traktowane jako bariery dla jednolitego rynku.
EKES nie jest przekonany, że obecne postanowienia prawa krajowego w dziedzinie ochrony konsumentów zazwyczaj prowadzą do zburzenia równowagi konkurencyjnej i szkodzą innowacyjności jako takiej lub też ograniczają rozwój rynku transgranicznego.
Nie wystarczy założyć, że usunięcie dostrzeganych barier z pewnością zagwarantuje działanie efektywnego transgranicznego rynku konsumentów.
Niemniej Państwa Członkowskie muszą pamiętać o tym, by nie wprowadzać dodatkowych środków ochrony konsumentów prowadzących do pojawienia się jakieś formy ochrony swoich lokalnych rynków przed konkurencją ze strony innych europejskich rynków.
EKES stoi na stanowisku, że pełna harmonizacja kluczowych elementów bankowości detalicznej (takich jak informacje dotyczące umów, roczna stopa procentowa, stawki opłat itd.), tzn. "pełna, ukierunkowana harmonizacja", jest najbardziej skutecznym sposobem stworzenia prawdziwego, europejskiego rynku wewnętrznego usług bankowości detalicznej, przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającego poziomu ochrony konsumentów.
3.4 Konsolidacja ustawodawstwa z zakresu usług finansowych w okresie 2005-2010
3.4.1 Środki w przygotowaniu
3.4.1.1 Logiczne jest, że przed przystąpieniem do realizacji nowych przedsięwzięć należy dokończyć i pogłębić prace nad obecnie wdrażanymi inicjatywami.
EKES zgadza się zatem z Komisją, że naczelnym priorytetem na kolejne 12 miesięcy musi być ostateczne opracowanie tych elementów FSAP, które nie zostały jeszcze ukończone.
Oznacza to zakończenie uzgodnień z Parlamentem Europejskim i Radą, dokończenie prac nad środkami wykonawczymi, które są obecnie w fazie przygotowawczej w Komisji, z zastrzeżeniem przeprowadzenia ostatecznej i pogłębionej oceny wpływu, jak również przedłożenie dyrektywy ramowej w sprawie clearingu i rozliczeń papierów wartościowych.
3.4.2 Efektywny i skuteczny nadzór
3.4.2.1 EKES z zadowoleniem odnosi się do ewolucyjnego podejścia zalecanego przez Komisję, niemniej zdecydowanie stwierdza, że w Zielonej księdze nie skorzystano z możliwości ustanowienia jasnych i ambitnych celów politycznych w zakresie nadzoru bankowego.
Uważamy za istotne wytyczenie "krytycznej ścieżki", a mianowicie pokazanie, jak w perspektywie kolejnych lat rozwiązywanych będzie wiele oddzielnych, niemniej odnoszących się wzajemnie do siebie kwestii.
EKES wyraża zatem nadzieje, że w Białej księdze pojawi się więcej konkretnych propozycji.
Propozycje przedstawione w odniesieniu do nadzoru bankowego powinny także dotyczyć sektora ubezpieczeń.
3.4.2.2 W odniesieniu do działań na rzecz rozwoju właściwej kultury ochrony konsumentów, w której najbardziej narażonym na ryzyko konsumentom zapewnia się większą ochronę niż doświadczonym inwestorom, umożliwiając przez to UE konkurowanie w kontekście globalnym i utrzymanie wzrostu, EKES zidentyfikował szereg kwestii, którymi należy się zająć w taki sposób, aby fundamentalne znaczenie miały interesy konsumentów:
- wyeliminowanie dublującego się nadzoru;
- usunięcie rozbieżności pomiędzy dyrektywami a nieaktualnymi wyjątkami stosowanymi do zasady państwa pochodzenia;
- przegląd sieci zabezpieczeń i ewentualne badanie modeli nadzorczych;
- zbieżność standardów nadzoru w oparciu o najlepsze praktyki;
- współpraca między komitetami na poziomie 3 (CESR, CEBS i CEIOPS);
- współpraca pomiędzy zainteresowanymi stronami.
3.4.2.3 Zgodnie z opinią z 9 marca 2005 r. [6] w sprawie proponowanej dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych, EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt uznania przez Komisję, że nadzór skonsolidowany stanowi uzasadnione żądanie ze strony sektora finansowego.
Zakładając, że nadzór skonsolidowany w żaden sposób nie wpływa na możliwość podjęcia przez Państwa Członkowskie działań w przypadku naruszenia zasad przez przedsiębiorstwa ze szkodą dla konsumentów aktywnych na ich rynku, EKES uważa, że taki nadzór zapewniłby wystarczający poziom ochrony konsumentów, ograniczając do minimum dublowanie się wymogów regulacyjnych.
To z kolei wzmocniłoby skuteczność sektora finansowego UE.
Niemniej EKES sądzi, że dokument Komisji nie wyraża się jasno co do tego, czy konieczna jest zbieżność standardów nadzoru przed tym, jak stanie się możliwy nadzór skonsolidowany.
Według EKES cel i ewentualne wdrożenie nadzoru skonsolidowanego, w krótkim okresie czasu, stanowić będzie czynnik przyspieszający konwergencję w dziedzinie nadzoru.
3.4.3 Umożliwienie inwestycji transgranicznych i transgranicznej konkurencji
3.4.3.1 Usunięcie nieuzasadnionych barier utrudniających konsolidację rzeczywiście przyniesie korzyści gospodarcze.
Korzyści takie przełożą się na zwiększenie dynamiki gospodarki europejskiej, co oznaczać będzie, że UE będzie mogła tworzyć więcej miejsc pracy i podwyższyć poziom życia dla swoich obywateli.
EKES popiera zatem cel Komisji polegający na eliminowaniu lub ograniczaniu nieuzasadnionych barier dla transakcji transgranicznych, takich jak konsolidacja w drodze fuzji i przejęć (M&A).
W ostatnich latach byliśmy świadkami znacznego wzrostu działalności transgranicznej, jednak w sektorze bankowym UE obserwowany poziom M&A był stosunkowo niski, mimo że w przeciągu ostatnich miesięcy szereg takich transakcji zostało sfinalizowanych, albo są one aktualnie planowane.
Przyczyną takiego stanu rzeczy są częściowo utrudnienia na europejskim rynku bankowym, przy czym wielu z nich nie da się uzasadnić takimi względami jak zwiększenie wartości dla klienta albo stabilność finansowa i można je usunąć bądź zmniejszyć wprowadzając instrumenty w zakresie polityki.
Restrukturyzacja przemysłu doprowadzi do poważnych zmian dla wszystkich zainteresowanych stron — pracowników, firm i klientów.
Potrzebna jest całościowa strategia podejścia do skutków powodowanych przez te zmiany.
3.4.3.2 EKES podziela pogląd wyrażony w Zielonej księdze, że konsolidacja nie jest celem samym w sobie, ale środkiem do uzyskania korzyści skali lub zakresu działalności.
One to z kolei umożliwiają bankom oferowanie klientom, indywidualnym, MSP, czy też większym podmiotom, szerokiej gamy usług po lepszej cenie.
Należy także zwrócić uwagę na fakt, że konsolidacja oraz osiąganie synergii nie pociąga za sobą automatycznie redukcji zatrudnienia w ramach grupy połączonych ze sobą banków. W rzeczywistości bowiem często ma miejsce odwrotna sytuacja.
EKES uważa zatem, że jest to istotny czynnik dla zatrudnienia, ponieważ sektor finansowy już teraz jest znaczącym pracodawcą w Europie.
Banki nie będą brały na siebie kosztów i ryzyka związanego z M&A, chyba że dostrzegą możliwość uzyskania takich korzyści ekonomicznych lub synergii.
W tym kontekście EKES oczekuje na mającą zostać wkrótce udostępnioną przez Komisję analizę barier dla działalności transgranicznej w zakresie przejęć i fuzji w Europie.
3.4.3.3 Logiczne jest wobec tego, aby EKES wezwał Komisję do opublikowania "mapy drogowej" planowanych środków w tym obszarze, z konkretnym ustaleniem ram czasowych, w jakich takie działania mają być podjęte.
3.4.4 Wymiar zewnętrzny
3.4.4.1 EKES wyraża ogólną aprobatę dla tej części dokumentu i w pełni zgadza się z Komisją, że sektor finansowy UE musi być konkurencyjny na rynkach globalnych.
EKES pozytywnie odnosi się zwłaszcza do inicjatyw Komisji zakładających pogłębienie dialogu w zakresie rynków finansowych między UE a USA, wzmocnienie stosunków finansowych z Japonią, Chinami, Indiami oraz poszerzenie zakresu zagadnień będących przedmiotem wspomnianego dialogu.
EKES uważa, że ma to podstawowe znaczenie, zwłaszcza biorąc pod uwagę wiodącą rolę Chin i Indii w gospodarce światowej.
3.4.4.2 Globalizacja rynków kapitałowych i usług finansowych a także brak prawdziwie międzynarodowych organów decyzyjnych doprowadził do sytuacji, w której bardzo duże znaczenie w kształtowaniu polityki odgrywają podmioty stanowiące globalne standardy.
EKES stwierdza, że na niektórych z tych forów UE nie wyraża wystarczająco jednolitego stanowiska.
W niektórych przypadkach może mieć to wpływ na zdolność UE wywierania wpływu na kształt tych standardów, działając w ten sposób sprzecznie z interesami europejskimi.
3.4.4.3 Z uwagi na różny charakter i różne role tych gremiów należy preferować rozwiązania doraźne, a nie podejście uniwersalne, zapewniając, by Europa mówiła jednym silnym głosem w kontekście ustanawiania międzynarodowych standardów.
EKES podkreśla, że celem na tej arenie jest wypracowanie jednego zestawu globalnych standardów, w szczególności dotyczących księgowości, w których stanowisko Europy byłoby dobrze reprezentowane, a nie stworzenie oddzielnych europejskich standardów, sprzecznych z normą światową.
Podejście takie nie tylko sprawiłoby, by europejski sektor usług finansowych i europejscy konsumenci w tym sektorze mówili jednym silnym głosem, ale także pomogłoby utworzyć równe warunki konkurencji przy zachowaniu wszystkich korzyści ekonomicznych, jakie zakładałby taki rozwój wydarzeń.
3.5 Możliwe nowe inicjatywy celowe
3.5.1 W odniesieniu do możliwych nowych inicjatyw celowych EKES chciałby zwrócić szczególną uwagę na inicjatywy w dziedzinie usług finansowych dla klientów indywidualnych, ponieważ jest przekonany, że dla konsumentów jakość wyboru jest równie ważna — o ile nie ważniejsza — co ilość możliwości wyboru.
EKES sądzi zatem, że dostosowanie do rynków lokalnych jest kluczowym czynnikiem dla dostawców usług dla klientów indywidualnych, niezależnie od przyjętej metody dystrybucji.
3.5.2 W odniesieniu do zaleceń przedstawionych przez grupę dyskusyjną na temat kredytów hipotecznych EKES jest zdania, że zamiast harmonizowania kredytów hipotecznych bardziej odpowiednie byłoby podejście oparte na konkurencji, ponieważ prowadziłoby do powstania większych możliwości wyboru oraz produktów o lepszej jakości.
EKES zauważa także solidne prace przygotowawcze przeprowadzone przez Komisję w celu dokonania przeglądu istniejącego ustawodawstwa dotyczącego zarządzania aktywami.
Odnośnie tego, czy prace te powinny zaowocować konkretnymi inicjatywami w zakresie kredytów hipotecznych i/lub zarządzania aktywami w roku 2006, w następstwie konsultacji przeprowadzonych przez Komisję wcześniej w tym roku, EKES jest zdania, że istnieje potrzeba dokonania uprzednio znaczącej oceny wpływu, włącznie z analizą kosztów/korzyści.
3.5.3 EKES jest nadal przekonany o zaletach tak zwanej regulacji nr 26, przede wszystkim dla konsumentów.
Zgadza się z Komisją, że korzyści z takiej regulacji nr 26 nadal wymagają udowodnienia i że trudno będzie uzgodnić fakultatywne europejskie standardy opracowane jedynie dla niektórych produktów.
Konsumenci mogą także poczuć się zdezorientowani przez krajowe normy i regulacje dotyczące informacji różniące się w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Wprowadzenie regulacji nr 26 będzie prawdopodobnie równie skomplikowane co wprowadzenie wspólnego europejskiego prawa cywilnego, włącznie z prawem procesowym, ustrojem sądów itd.
Niemniej pomysł wprowadzenia regulacji nr 26 stanowi wyzwanie i wart jest zbadania.
3.5.4 Jest jednak jasne, że jakakolwiek dodatkowa, alternatywna lub fakultatywna regulacja nie powinna prowadzić do czy nieść ze sobą nałożenia na dostawców kaftana bezpieczeństwa w postaci standaryzacji produktów, jako że byłoby to ze szkodą dla konkurencyjności i możliwości innowacyjnych sektora usług finansowych w zakresie spełniania zmieniających się potrzeb konsumentów.
3.5.5 Z uwagi na trwającą debatę EKES przyjąłby zatem z zadowoleniem wszelkie dalsze wyjaśnienia Komisji, które mogłyby przynieść lepsze zrozumienie regulacji nr 26.
EKES z zadowoleniem przyjmuje planowane studium wykonalności.
3.5.6 Ogólnie pozytywne jest większe wykorzystanie grup dyskusyjnych.
Jednakże, jak zauważono wcześniej, utworzenie grup dyskusyjnych dla poszczególnych produktów detalicznych może stanowić znaczne obciążenie dla zasobów organizacji konsumenckich.
3.5.7 Obszary, w których możliwe jest podjęcie działań w przyszłości
3.5.7.1 EKES wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja Europejska jest skłonna do skodyfikowania i być może uproszczenia istniejących przepisów odnośnie wymogów związanych z informacjami.
Bardziej opowiadałby się jednak za uproszeniem niż kodyfikacją.
EKES przyjmuje odniesienie do uproszczenia jako wskazanie na zamiar Komisji poprawy jakości a nie zwiększenia ilości informacji dostarczanych konsumentom.
Aby poprawić wymagania odnośnie jakości, EKES zwróciłby się do Komisji o przyjrzenie się obecnym wymogom prawnym (zarówno na szczeblu UE jak i na szczeblu krajowym) w celu ujednolicenia odnośnych zobowiązań w zakresie informacji oraz ustandaryzowania sposobów dostarczania informacji (nawet poprzez kodyfikację) mając na uwadze środek przekazu wybrany przez konsumenta.
3.5.7.2 EKES uważa, że konsumenci mogliby odnieść korzyści z lepszych standardów dostarczania informacji w postaci, na przykład, zrozumiałych, ustrukturyzowanych, porównywalnych danych dotyczących wszystkich kluczowych aspektów umów.
Należy zatem zagwarantować wysoki poziom ochrony konsumenta w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony prawnej oraz zapewnienia, by informacje były właściwe i pełne.
3.5.7.3 Jeżeli chodzi o pośrednictwo finansowe i relacje pomiędzy instytucjami finansowymi i konsumentami a pośrednikami, EKES zauważa, że pośrednictwo finansowe jest przede wszystkim w różnym stopniu regulowane na szczeblu UE.
Dyrektywa w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowego [7] oraz dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych [8] określają różne pojęcia i różne poziomy regulacji dla pośrednictwa w zakresie usług i produktów finansowych.
Należy zachęcać do większej spójności i zbieżności na tym polu, ale EKES wierzy, że należy pozostawić pewien czas na sprawdzenie efektywności rozwiązań zawartych w dyrektywie w sprawie rynków instrumentów finansowych, której podejście jest bardziej wszechstronne, zanim wyciągnie się nowe wnioski co do potencjalnej potrzeby dalszej regulacji pośrednictwa kredytowego.
3.5.7.4 Z uwagi na potrzebę dalszego dostosowania przepisów w sprawie prowadzenia działalności gospodarczej i doradztwa w zakresie sprzedaży należy wziąć pod uwagę stworzenie równych warunków konkurencji dla wszystkich dostawców usług finansowych dla klientów indywidualnych, uwzględniając jednocześnie różnorodne warunki krajowe.
Korzystniejsze byłoby jednak zapewnienie zbieżności lub harmonizacji krajowych regulacji dotyczących marketingu i dystrybucji niż podejmowanie nowych inicjatyw w zakresie zasad prowadzenia działalności gospodarczej.
3.5.7.5 W odniesieniu do profesjonalnego i niezależnego doradztwa Komitet sądzi, że należy poczynić wyraźne rozróżnienie pomiędzy (i) doradztwem jako oddzielną, płatną usługą na życzenie klienta a (ii) doradztwem, jakiego konsument potrzebuje, aby dokonać świadomego wyboru.
3.5.7.6 Ogromne znaczenie ma przede wszystkim wytyczenie jasnych zasad i standardów dla pośredników finansowych, którzy odgrywają kluczową rolę w szczególności w odniesieniu do produktów inwestycyjnych, ale także pośrednictwa kredytowego.
Pośrednicy muszą także udowodnić, że posiadają gruntowną wiedzę o swoim sektorze I produktach.
Maklerzy i niezależni agenci powinni odpowiadać za dostarczanie klientom odpowiednich, uczciwych i wiarygodnych porad.
Należy także wprowadzić ustalenia dla szybkiego i efektywnego rozwiązywania sporów.
Specjalistyczna wiedza musi być konkretnie określona — tzn. można by ją podzielić na sekcje: oszczędzanie, inwestycje, ubezpieczenia, kredyty hipoteczne/pożyczki.
Działania dotyczące tych zagadnień byłyby także zgodne z rozwojem sytuacji na szczeblu krajowym.
3.5.7.7 EKES z zainteresowaniem zauważa pragnienie Komisji dokładniejszego przeanalizowania dostrzeganych przeszkód w otwieraniu rachunków bankowych za granicą oraz zagadnień związanych z prowadzeniem, przenoszeniem, i zamykaniem rachunków.
W odniesieniu do tych ostatnich nie można przeoczyć wpływu istniejących systemów elektronicznych i informatycznych.
3.5.7.8 EKES jest przekonany, że zielona księga Komisji powinna była wyraźnie dotyczyć zagadnień podatkowych.
Od czasu przyjęcia szóstej dyrektywy VAT [9], a w szczególności w ostatnich dziesięciu latach, coraz bardziej problematyczny staje się brak neutralności w zakresie obciążenia usług finansowych podatkiem VAT oraz brak pewności prawnej w ramach obecnego systemu.
3.5.7.9 W swoim raporcie w sprawie stanu integracji finansowej w UE Grupa Ekspertów ds. Bankowości [10] wskazuje na fakt, że "mniej karzące zastosowanie VAT w stosunku do outsourcingu jest kluczowym warunkiem dla dalszej integracji funkcji w centrach doskonałości, które będą dostarczać usługi dla różnych części grup bankowych UE."
Należy oficjalnie przyznać, że obecny system podatku VAT od usług finansowych uniemożliwia skuteczne wdrożenie europejskiego wspólnego rynku.
Agenda Komisji po wykonaniu planu działań w zakresie usług finansowych (FSAP) powinna stanowić ramy dla takiego oficjalnego stwierdzenia.
EKES wzywa zatem Komisję do przedstawienia agendy na przyszłość w tej dziedzinie.
3.5.7.10 Wreszcie, EKES chciałby podkreślić, że konsumenci będą mogli lepiej radzić sobie z produktami finansowymi, jeżeli otrzymają więcej profesjonalnych i niezależnych, wysokiej jakości porad.
Powinni oni otrzymywać najlepsze możliwe porady dotyczące produktów i usług, najlepiej dostosowane do ich potrzeb i sytuacji (finansowej).
Jednakże konsumenci nie mogą całkowicie uniknąć odpowiedzialności, jaką niesie ze sobą możliwość wyboru (czy to cech produktu czy eksperta doradzającego w sprawie tych cech).
Powinni mieć zatem możliwość dokonywania świadomego wyboru i dostrzegania jego konsekwencji.
3.5.7.11 EKES wspiera zatem zasadę edukowania konsumentów i podnoszenia standardów znajomości zagadnień finansowych w całej UE.
EKES uważa w szczególności, że pojęcie ryzyka i zysku z inwestycji musi być kluczowym tematem edukacji inwestorów.
Opowiada się także za zobowiązaniem pośredników do dostarczania właściwych, uczciwych I wiarygodnych porad.
Jest to tym bardziej konieczne, że pracownicy będą w coraz większym stopniu musieli organizować znaczną część swoich dochodów w okresie emerytalnym.
Konsumenci muszą dysponować wystarczającymi informacjami, aby móc porównać różne produkty i dokonywać świadomego wyboru spośród konkurujących ze sobą produktów niosących ze sobą różny stopień ryzyka.
4.
Wniosek
4.1 EKES sądzi, że działanie dokonywania bilansu tego, co zostało osiągnięte oraz co pozostaje do zrobienia w dziedzinie usług finansowych jest dla UE okazją do poczynienia znacznych postępów w kierunku ożywienia gospodarki UE, zmniejszenia biurokracji, stworzenia miejsc pracy oraz zwiększenia nie tylko dobrobytu, ale także zaufania wszystkich Europejczyków do systemu finansowego.
Innymi słowy, jest to szansa na prawdziwy postęp w kierunku wypełnienia celów, jakie UE wyznaczyła sobie w strategii lizbońskiej.
4.2 W zakresie usług finansowych UE może poczynić znaczące kroki w kierunku realizacji celów z Lizbony poprzez zajęcie się szeregiem zagadnień.
EKES jest zdania, że obejmuje to m.in.:
- rygorystyczne stosowanie ram lepszego stanowienia prawa dla całości nowego i istniejącego prawodawstwa;
- mierzenie zaufania konsumentów poprzez ich gotowość do zaakceptowania danej propozycji;
- sprawienie, by instytucje UE i Państwa Członkowskie współpracowały nad transponowaniem i wdrażaniem prawodawstwa w wyznaczonym czasie i przy zachowaniu ducha, w jakim ono powstawało;
- skupienie się na zakończeniu realizacji pozostałych środków planu działań w zakresie usług finansowych (FSAP), przy zastosowaniu w razie potrzeby celowych, w pełni zharmonizowanych środków;
- pracę nad usunięciem przeszkód dla optymalnych ram nadzoru dla Europy: nadzór skonsolidowany;
- usunięcie nieuzasadnionych utrudnień dla zwiększenia działalności w zakresie przejęć i fuzji (M&A) w Europie, w szczególności w sektorze bankowym; oraz
- uznanie faktu, że dla konsumentów jakość produktów na rynku jest równie ważna — jeżeli nie ważniejsza — co ich ilość.
4.3 Zewnętrzny wymiar polityki usług finansowych UE na najbliższe pięć lat ma również ogromne znaczenie dla jej długookresowej światowej konkurencyjności.
EKES żywo popiera zatem wysiłki w zakresie wzmocnienia i pogłębienia dialogu ustawodawczego ze światowymi konkurentami UE, takimi jak Stany Zjednoczone, Japonia, Chiny i Indie.
4.4 Proces rozważań nad przyszłymi priorytetami dla usług finansowych w roku 2005 daje zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu jako całości możliwość uczestniczenia w wysiłkach osiągnięcia celów z Lizbony.
Gra toczy się o zbyt wielką stawkę zarówno dla gospodarki Europy, jak i, co ważne, dla konsumentów usług dostarczanych przez tę gospodarkę, by nie próbować wykorzystać tej możliwości.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego europejskiej strategii w dziedzinie nanotechnologii
COM(2004) 338 końcowy
(2005/C 157/03)
Dnia 12 maja 2004 roku Komisja Europejska postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego europejskiej strategii w dziedzinie nanotechnologii
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 10 listopada 2004 r. Sprawozdawcą był Antonello Pezzini.
Na 413. sesji plenarnej w dniu 15 grudnia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, przy 151 głosach za i 1 wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Tło zagadnienia
1.1 Komitet jest świadomy faktu, że niniejsza opinia dotyczy po części nowego zagadnienia, którego słownictwo jest wciąż mało znane, a w każdym razie mało używane.
Z tego względu uznano za przydatne przedstawienie szeregu zwięzłych definicji oraz omówienie stanu zaawansowania badań i wdrożeń w dziedzinie nanotechnologii w Stanach Zjednoczonych i w Azji.
1.2 Spis treści
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Wnioski
2.
Definicje
2.1 Nano — przedrostek oznaczający jedną miliardową część całości.
W tym przypadku przedrostek nano używany jest do określania jednej miliardowej części metra.
2.2 Mikro — przedrostek oznaczający jedną milionową część całości.
W tym przypadku oznacza on jedną milionową część metra.
2.3 Nanonauki — Nanonauki to nowy sposób podejścia do tradycyjnych nauk (chemii, fizyki, biologii molekularnej itp.) oraz badania podstawowej struktury i zachowania się różnych materiałów na poziomie atomowym i molekularnym.
Nanonauki zajmują się w istocie badaniem potencjału atomów w różnych dyscyplinach naukowych [1].
2.4 Nanotechnologie — Są to technologie umożliwiające manipulowanie atomami i cząsteczkami w celu tworzenia nowych powierzchni i obiektów, które — ze względu na różną budowę i ułożenie atomów — charakteryzują się własnościami nadającymi się do zastosowania w codziennym życiu [2].
Są to technologie operujące w zakresie miliardowych części metra.
2.5 W uzupełnieniu do powyższej definicji na uwagę zasługuje bardziej szczegółowe zagłębienie się w ten temat z naukowego punktu widzenia.
Terminem nanotechnologia określa się wielokierunkowy sposób podejścia do tworzenia różnorodnych materiałów, mechanizmów i formacji przez sprawowanie nad nimi kontroli w skali nanometrycznej.
2.6 Nanomechanika — Wymiary obiektu zaczynają mieć znaczenie przy określaniu jego własności w sytuacji, gdy skala tych wymiarów jest rzędu kilkunastu lub kilkudziesięciu nanometrów (obiekty składające się z kilkudziesięciu lub kilku tysięcy atomów).
W tym zakresie wymiarów własności fizyczne i chemiczne obiektu zbudowanego ze 100 atomów żelaza różnią się zasadniczo od własności obiektu zbudowanego z 200 atomów, nawet w przypadku gdy oba te obiekty są zbudowane z takich samych atomów.
Jednocześnie mechaniczne i elektromagnetyczne własności ciała stałego zbudowanego z nanocząsteczek różnią się zasadniczo od własności tradycyjnego ciała stałego o takim samym składzie chemicznym, przy czym na te własności mają wpływ cechy poszczególnych cząstek składowych.
2.7 Jest to fundamentalna nowość naukowa i technologiczna, zmieniająca sposób podejścia do wytwarzania i manipulowania budową materiałów we wszystkich dziedzinach nauki i techniki.
Nanotechnologia nie jest zatem nową nauką, stojącą w jednym szeregu z chemią, fizyką i biologią, lecz raczej nowym sposobem traktowania chemii, fizyki i biologii.
2.8 Wynika z tego, że materiał lub formacja o budowie nanocząsteczkowej jest zbudowana z zespołów o rozmiarach nanometrycznych (struktury zbudowane z poszczególnych atomów, do których jesteśmy przyzwyczajeni, nie mają już obecnie znaczenia) i w związku z tym posiada pewne własności, które mogą być wbudowane w bardziej złożone struktury.
Najwyraźniej zatem modele produkcyjne, zbudowane w oparciu o zespół jednakowych atomów i cząsteczek, powinny zostać zmienione i zastąpione nowym sposobem podejścia, w którym zasadniczym parametrem są wymiary.
2.9 Rewolucyjny wpływ nanotechnologii można przyrównać do odkrycia nowego układu okresowego pierwiastków, znacznie większego i bardziej skomplikowanego od znanego dotychczas, oraz do stwierdzenia, że można pokonać ograniczenia narzucane przez wykresy równowagi faz (na przykład możliwości mieszania dwóch różnych materiałów).
2.10 Są to zatem technologie "wstępujące", w których nacisk został przesunięty z poszczególnych funkcji na pewien zespół funkcji.
Technologie te znajdują coraz więcej zastosowań w wielu dziedzinach, takich jak na przykład: zdrowie, technika informacyjna, materiałoznawstwo, produkcja, wytwarzanie energii, bezpieczeństwo, przemysł lotniczy i kosmiczny, optyka, akustyka, przemysł chemiczny, przemysł spożywczy i ochrona środowiska.
2.11 Dzięki tym zastosowaniom, z których kilka znalazło się już w powszechnym użytku [3], można realnie stwierdzić, że nanotechnologie mogą w znacznym stopniu poprawić jakość życia i konkurencyjność przemysłu wytwórczego oraz przyczynić się do zrównoważonego rozwoju [4].
2.12 Mikroelektronika — Jest to dział elektroniki zajmujący się opracowywaniem układów scalonych, budowanych w pojedynczych obszarach półprzewodnikowych z zachowaniem mikroskopijnej dokładności wymiarów.
Mikroelektronika jest obecnie w stanie tworzyć pojedyncze elementy o wymiarach rzędu 0,1 mikrometra lub 100 nanometrów [5].
2.13 Nanoelektronika — Jest to nauka zajmująca się badaniem i produkcją układów tworzonych przy użyciu technologii i materiałów innych niż krzemowe i wykorzystująca do tego celu znacznie różniący się zbiór zasad [6].
2.13.1 Nanoelektronika ma wszelkie dane, aby stać się jednym z kamieni węgielnych nanotechnologii, podobnie jak ma to obecnie miejsce z elektroniką w dziedzinach naukowych i procesach przemysłowych [7].
2.13.2 Notuje się bardzo szybki rozwój w dziedzinie podzespołów elektronicznych i elektrycznych.
Na przestrzeni kilku dekad zawory ustąpiły miejsca półprzewodnikom, procesorom, mikroprocesorom, a obecnie nanoprocesorom, montowanym przy użyciu elementów zbudowanych z kilkuset atomów.
Nanoprocesor może przechowywać tyle informacji, ile mieści się w 25 tomach Encyklopedii Britanniki [8].
2.13.3 Naukowcy i producenci podzespołów elektronicznych szybko zdali sobie sprawę z faktu, że im mniejszy procesor, tym szybszy przepływ informacji [9].
Nanoelektronika umożliwia zatem znacznie szybsze przetwarzanie informacji i magazynowanie ich na niezmiernie małych przestrzeniach.
2.14 Skaningowy mikroskop tunelowy — To urządzenie, którego wynalazcy zostali laureatami Nagrody Nobla, określane jest również mianem "soczewki XXI wieku".
Mikroskop ten umożliwia uzyskiwanie obrazu powierzchni materiałów przewodzących ze zdolnością rozdzielczą rzędu pojedynczego atomu.
Podczas pracy końcówka sondy mikroskopu porusza się równolegle nad powierzchnią badanej próbki.
Tzw. zjawisko tunelowe powoduje, że elektrony powierzchniowe (a nie atomy) przemieszczają się z powierzchni próbki do końcówki sondy.
W wyniku tego ma miejsce przepływ prądu, który wzrasta wraz ze zmniejszaniem się odległości pomiędzy powierzchnią badanej próbki i końcówką sondy.
Powstający w ten sposób prąd przekształcany jest za pomocą obliczania wysokości, w wyniku czego uzyskuje się przedstawioną w nanometrycznej skali topografię powierzchni badanego materiału.
2.14.1 Zjawisko tunelowe — W mechanice tradycyjnej cząsteczka posiadająca pewną ilość energii nie może wydostać się z dziury, o ile nie ma dostatecznie dużej energii, aby z niej wyskoczyć.
Jednak w mechanice kwantowej, ze względu na zasadę nieoznaczoności, sytuacja jest całkiem odmienna.
Gdy cząsteczka jest uwięziona w dziurze, stopień niepewności co do jej położenia jest niski i w rezultacie niepewność dotycząca jej prędkości jest bardzo duża.
Istnieje zatem pewne prawdopodobieństwo, że cząsteczka może mieć dość energii, aby uciec z dziury, pomimo faktu, że jej średnia energia byłaby zbyt mała, aby tak się mogło stać [10].
2.15 Nanorurki węglowe — Jest to produkt specjalnego sposobu składania atomów węgla.
Nanorurki węglowe należą do najbardziej wytrzymałych i najlżejszych spośród znanych obecnie materiałów.
Są one sześciokrotnie lżejsze i stukrotnie bardziej wytrzymałe od stali.
Ich średnica wynosi kilka nanometrów, długość zaś może znacznie przekraczać kilka mikronów [11].
2.16 Samogromadzenie się makrocząsteczek — Jest to procedura stosowana w laboratoriach w celu naśladowania natury: "wszystko co żyje powstało przez samogromadzenie się".
Procedura samogromadzenia się tworzy obszary wzajemnego oddziaływania pomiędzy układami elektronicznymi i tkankami biologicznymi oraz stanowi łącznik pomiędzy informatyką i biologią.
Celem, który jak uważają naukowcy, nie jest zbyt odległy, jest przywrócenie słuchu niesłyszącym i wzroku niewidomym [12].
2.17 Biomimetyka [13]— Jest to nauka badająca prawa stanowiące podwaliny budowy cząsteczek występujących w naturze.
Znajomość tych praw mogłaby umożliwić tworzenie sztucznych nanosilników, zbudowanych na takich samych zasadach jak te, które istnieją w naturze [14].
3.
Wprowadzenie
3.1 EKES docenia klarowność, z jaką naszkicowano komunikat dotyczący nanotechnologii, i podziela punkt widzenia Komisji, iż należy bezzwłocznie wnieść znaczący wkład w przedmiotową debatę.
EKES przyjmuje również z zadowoleniem fakt opublikowania wielu tekstów, w tym również na płytach CD-ROM, skierowanych zarówno do ekspertów, jak też do młodzieży.
3.1.1 W szczególności edukacyjne płyty CD-ROM są wyjątkowo użytecznym środkiem rozpowszechniania niezbędnych informacji na temat nanotechnologii wśród szerokiej, niejednokrotnie niedoinformowanej, młodej publiczności.
3.2 EKES uważa, że informacje na ten temat, mogące zapoczątkować nowe i owocne odkrycia w wielu dziedzinach codziennego życia, powinny być upowszechniane z użyciem najpowszechniej stosowanego i najbardziej przystępnego słownictwa.
Ponadto badania nad nowymi produktami muszą być dostosowane do potrzeb i wymagań konsumentów, z jednoczesnym uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju.
3.2.1 Szczególną rolę mają tu do odegrania dziennikarze i wydawcy mediów, gdyż to oni właśnie jako pierwsi rozpowszechniają wiadomości dotyczące wielkich sukcesów, podczas gdy naukowcy rzucają wyzwania nauce w celu uzyskania rzeczywistych wyników prowadzonych badań.
3.2.2 Bieżące wskaźniki postępu w dziedzinie nanotechnologii skupiają się na czterech głównych wątkach: 1) publikacjach [15]; 2) patentach; 3) uruchamianiu nowej działalności gospodarczej; 4) obrocie.
UE prowadzi w dziedzinie publikacji z wynikiem 33 %, na drugim zaś miejscu znajduje się USA z wynikiem 28 %.
Brak jest dokładnych danych liczbowych dotyczących Chin, wydaje się jednak, iż liczba publikacji w tym kraju stale rośnie.
Stany Zjednoczone zajmują pierwsze miejsce w dziedzinie patentów z wynikiem 42 %, na drugim miejscu plasuje się UE z wynikiem 36 %.
Jeśli chodzi o uruchamianie nowych przedsiębiorstw, to na każde 1000 firm zajmujących się rzeczywistą działalnością nanontechniczną, 600 zostaje powołanych do życia w USA, 250 zaś w Unii Europejskiej.
W ogólnym ujęciu dane dotyczące obrotów wskazują na możliwość wzrostu z obecnego poziomu 50 miliardów euro do poziomu około 350 miliardów euro w 2010 roku, aby w 2015 roku osiągnąć poziom jednego biliona euro [16].
3.3 Nanotechnologia i nanonauka wyznaczają nie tylko nowy sposób podejścia do materiałoznawstwa i inżynierii, są one przede wszystkim najbardziej obiecującymi i najważniejszymi wielokierunkowymi narzędziami, oferującymi systemy produkcyjne, wysoce nowatorskie rozwiązania i dalekosiężne zastosowania dla różnych sfer społecznych.
3.3.1 W skali nanometrycznej konwencjonalne materiały uzyskują cechy różniące je od ich odpowiedników w skali makroskopowej, umożliwiając w ten sposób tworzenie systemów charakteryzujących się lepszym funkcjonowaniem i lepszymi osiągami eksploatacyjnymi.
Zasadnicze nowatorstwo nanotechnologii polega na fakcie, że przez zmniejszanie skali materiału uzyskuje się zmianę jego własności fizycznych i chemicznych.
Umożliwia to wprowadzanie w życie strategii produkcyjnych podobnych do metod stosowanych przez naturę w celu tworzenia złożonych systemów; strategii charakteryzujących się racjonalnym wykorzystaniem energii i minimalizacją zapotrzebowania na surowce oraz zmniejszeniem do minimum odpadów poprodukcyjnych [17].
3.3.2 Procesy produkcyjne związane z nanotechnologią powinny zatem cechować się nowym sposobem podejścia, w pełni uwzględniającym te nowe własności, tak aby zapewnić czerpanie maksymalnych korzyści przez europejski system gospodarczy i społeczny.
3.4 Nanotechnologiczny sposób podejścia przenika do każdego sektora produkcyjnego.
Do sektorów, które aktualnie stosują nanotechnologię w pewnych procesach produkcyjnych, należą: elektronika [18], chemia [19], farmaceutyka [20], mechanika [21] oraz sektor motoryzacyjny, lotniczy i kosmiczny [22], wytwórczy [23] i kosmetyczny.
3.5 Nanotechnologie mogłyby w dużym stopniu ułatwić Unii Europejskiej osiągnięcie celów wyznaczonych przez Radę Europejską w Strategii Lizbońskiej — dzięki rozwojowi społeczeństwa opartego na wiedzy — i przekształcić się w najbardziej dynamiczną i konkurencyjną siłę napędową światowego przemysłu, z jednoczesnym uwzględnieniem ochrony środowiska, promowania spójności oraz tworzenia nowych firm, miejsc pracy wymagających wyższych kwalifikacji i nowych profili zawodowych i szkoleniowych.
3.6 Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europa miałaby szanse znalezienia się w korzystnej sytuacji, musi jednak najpierw doprowadzić do zdobycia przez europejski przemysł i społeczeństwo rzeczywistej przewagi konkurencyjnej oraz zapewnić uzyskiwanie wystarczającej stopy zwrotu z niezbędnych wysokich inwestycji w badania naukowe.
3.6.1 Prawdziwym problemem jest konieczność zrozumienia strategicznej ważności tych technologii, dotyczących rozległych sektorów gospodarki i społeczeństwa.
Zasadnicze znaczenie w dziedzinie nanotechnologii i nanonauk ma również stosowanie odpowiednio skojarzonych zasad postępowania, przy jednoczesnym przekazaniu znacznych środków finansowych i zapewnieniu wsparcia ze strony sektora prywatnego, przemysłowego, finansowego i szkoleniowego.
4.
Istota wniosku Komisji
4.1 Zamiarem Komisji, przedstawionym w przedmiotowym komunikacie, było zapoczątkowanie na poziomie instytucjonalnym debaty na temat podjęcia spójnej inicjatywy, mającej na celu:
- zwiększenie inwestycji i poprawę koordynacji B&R w celu lepszego przemysłowego wykorzystania nanotechnologii, przy jednoczesnym utrzymaniu naukowej doskonałości i konkurencyjności;
- rozwój światowej klasy, nastawionej na rywalizację infrastruktury B&R (tzw. "biegunów doskonałości"), uwzględniającej potrzeby zarówno przemysłu, jak też organizacji prowadzących badania naukowe;
- promowanie interdyscyplinarnego kształcenia i szkolenia personelu zajmującego się badaniami naukowymi, z jednoczesnym położeniem nacisku na bardziej przedsiębiorczy sposób myślenia;
- zapewnienie korzystnych warunków transferu technologii i nowości, tak aby europejska doskonałość w dziedzinie B&R przekładała się na przynoszące zyski produkty i procesy;
- włączenie względów społecznych do procesu B&R na wczesnym etapie działalności;
- poświęcenie zawczasu należytej uwagi wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa, środowiska naturalnego i konsumenta przez generowanie danych potrzebnych do oceny ryzyka, przeprowadzanie oceny ryzyka na każdym etapie cyklu życia produktów wytwarzanych w oparciu o nanotechnologię oraz dostosowywanie istniejących metodologii i w razie potrzeby opracowywanie nowatorskich rozwiązań;
- uzupełnianie wyżej wymienionych działań o właściwą współpracę i podejmowanie inicjatyw na poziomie międzynarodowym.
4.2 W bardziej szczegółowym ujęciu Komisja proponuje:
- ustanowienie Europejskiej Strefy Badawczej w dziedzinie nanotechnologii;
- budowę podstawowych i specjalistycznych obiektów badawczych oraz wysokiej jakości obiektów uniwersyteckich dostępnych dla przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MSP);
- dokonanie poważnych inwestycji w zasoby ludzkie na poziomie UE/Państwo Członkowskie;
- udzielanie wsparcia przemysłowym systemom innowacji, uzyskiwania patentów, metrologii i normalizacji, tworzeniu uregulowań prawnych dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa, zdrowia publicznego, ochrony środowiska naturalnego oraz konsumentów i inwestorów w celu zapewnienia właściwego rozwoju;
- konsolidacja dialogu pomiędzy środowiskiem naukowym i społeczeństwem, w oparciu o wzajemne zaufanie i trwałe prowadzenie otwartych rozmów;
- utrzymywanie i rozszerzanie dobrej i właściwie zorganizowanej międzynarodowej współpracy, z zastosowaniem wspólnej nomenklatury i kodeksów postępowania oraz uzgodnionych działań, których celem byłoby niedopuszczenie do wyłączenia kogokolwiek z procesu rozwoju nanotechnologii;
- koordynowanie na poziomie wspólnotowym stosowanych strategii i środków mających na celu prowadzenie wspólnej polityki, wsparte odpowiednimi środkami finansowymi i zasobami ludzkimi.
5.
Najważniejsze prace badawczo-rozwojowe w USA, Azji i Oceanii
5.1 W USA, w celu koordynacji działań pewnej liczby amerykańskich agencji pracujących w dziedzinie nanotechnologii, wprowadzono w życie w 2001 roku program dotyczący badań podstawowych i stosowanych, noszący nazwę National Nanotechnology Initiative (NNI).
Środki finansowe przekazane na rozwój tego programu w roku budżetowym 2005 sięgnęły kwoty ponad miliarda dolarów, co stanowi podwojenie początkowego budżetu z 2001 roku.
Główne cele tego finansowania są następujące: prowadzenie podstawowych i stosowanych badań naukowych, rozwój centrów doskonałości i infrastruktury oraz ocena i weryfikacja wynikających stąd konsekwencji dla społeczeństwa, szczególnie z punktu widzenia etyki, norm prawnych oraz zdrowia i bezpieczeństwa publicznego, w uzupełnieniu do rozwoju zasobów ludzkich.
5.1.1 Program NNI finansuje bezpośrednio 10 agencji federalnych i koordynuje działania różnych innych agencji.
Narodowa Fundacja Naukowa (NSF), Biuro ds. Nauk o Podstawowych Energiach przy Departamencie Energii (DOE), Departament Obrony (DoD) oraz Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH) dysponują obecnie znacznie większymi budżetami, przeznaczonymi głównie na nanotechnologię.
Szczególnie wielkie sumy zainwestował Departament Energii, który wzniósł pięć ważnych obiektów, tzn. ośrodków naukowo-badawczych zajmujących się nanotechnologią, otwartych dla naukowców spośród całej społeczności naukowej.
W międzyczasie realizowany przez Departament Obrony program w dziedzinie nanotechnologii znacznie rozrósł się w ciągu ostatnich lat, na przykład w wyniku realizowania usług zlecanych przez amerykańskie siły zbrojne.
5.1.2 Realizacja tych poważnych osiągnięć stała się możliwa dzięki przyjęciu w grudniu 2003 roku podstawowej ustawy dotyczącej amerykańskiej polityki w dziedzinie nanotechnologii, znanej pod nazwą "21st Century Nanotechnology Research and Development Act".
Na mocy tego prawa założono między innymi Krajowe Biuro Koordynacyjne ds. Nanotechnologii, któremu powierzono następujące zadania:
- ponowne zdefiniowanie celów, priorytetów i parametrów podlegających ocenie;
- koordynacja działań agencji i innej działalności na szczeblu federalnym;
- inwestowanie w programy B&R w dziedzinie nanotechnologii i nauk pokrewnych;
- zorganizowanie, na zasadach konkurencyjności, interdyscyplinarnych ośrodków naukowo-badawczych prowadzących prace w dziedzinie nanotechnologii, zlokalizowanych w różnych miejscach geograficznych, bez wykluczania możliwości udziału sektora państwowego i przemysłowego;
- spowodowanie wzrostu zastosowań w sektorze prywatnym, z uwzględnieniem działań prowadzących od uruchamiania nowych przedsiębiorstw;
- zapewnienie środków na rozwój edukacji i autoryzowanych szkoleń, przyczyniających się do tworzenia i konsolidacji technicznej i inżynieryjnej kultury w nanonaukach;
- przestrzeganie aspektów etycznych, prawnych i środowiskowych w odniesieniu do rozwoju nanotechnologii oraz organizowanie konferencji i debat, mających na celu osiągnięcie jednomyślnego stanowiska z opinią publiczną i społeczeństwem obywatelskim;
- promowanie wspólnego wykorzystywania informacji przez środowisko akademickie i przemysł, państwo, administrację centralną i władze regionalne;
- opracowanie planu korzystania z programów federalnych, takich jak "Small Business Innovation Research Program" oraz "Small Business Technology Transfer Research Program" w celu utrzymania wszechogarniającego rozprzestrzeniania się nanotechnologii w obrębie całej tkanki przemysłowej i inwestycyjnej, niezależnie od wielkości przedsiębiorstw biorących udział w tych programach.
5.1.3 W celu wzmocnienia wspomnianego wyżej ustawodawstwa Narodowy Instytut Norm i Technologii (NIST) zapoczątkował specjalny program, mający na celu rozwój wytwórczości w sektorze nanotechnologii i skupiający się na: metrologii, niezawodności i normach jakościowych, kontroli procesu technologicznego i najlepszych praktykach wytwarzania.
Projekt o nazwie "Manufacturing Extension Partnership" (partnerstwo na rzecz rozwoju wytwórczości) również przyczyni się do upowszechniania wyników tego programu wśród MSP.
5.1.4 Wspomniane wyżej prawo uwzględnia również ustanowienie informacyjnej izby rozrachunkowej, której zadaniem jest:
- zarządzanie komercjalizacją nanotechnologii oraz transfer technologii i nowych koncepcji do produktów komercyjnych i militarnych,
- prezentowanie najlepszych praktyk uniwersytetów oraz laboratoriów sektora państwowego i prywatnego, z zamiarem ich przekazania do użytku komercyjnego.
5.1.5 Istnieją również plany dotyczące utworzenia amerykańskiego ośrodka gotowości nanotechnologicznej (American Nanotechnology Preparedness Center), którego celem byłoby prowadzenie i koordynacja badań oraz gromadzenie i rozpowszechnianie wyników badań dotyczących etycznych, prawnych, edukacyjnych i środowiskowych implikacji rozwoju nanotechnologii oraz jego wpływu na zatrudnienie, a także podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie możliwości wystąpienia negatywnych skutków.
5.1.6 Wreszcie, ustanowiona prawnie struktura organizacyjna uzupełniona jest przez założenie ośrodka ds. wytwórczości nanometeriałów (Center for Nanomaterials Manufacturing), mającego na celu wspieranie, prowadzenie i koordynację badań naukowych dotyczących nowych technologii wytwarzania oraz gromadzenie i rozpowszechnianie wyników tych badań w celu umożliwienia ich transferu do amerykańskich ośrodków przemysłowych.
(a) Narodowa Fundacja Naukowa (NSF)
(1) 385000000 USD na rok 2005
(2) 424000000 USD na rok 2006
(3) 449000000 USD na rok 2007
(4) 476000000 USD na rok 2008
(b) Departament Energii (DOE)
(1) 317000000 USD w roku budżetowym 2005
(2) 347000000 USD w roku budżetowym 2006
(3) 380000000 USD w roku budżetowym 2007
(4) 415000000 USD w roku budżetowym 2008
(c) Narodowa Agencja ds. Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA)
(1) 34100000 USD na rok 2005
(2) 37500000 USD na rok 2006
(3) 40000000 USD na rok 2007
(4) 42300000 USD na rok 2008
(d) Narodowy Instytut Norm i Technologii (NIST)
(1) 68200000 USD na rok 2005
(2) 75000000 USD na rok 2006
(3) 80000000 USD na rok 2007
(4) 84000000 USD na rok 2008
(e) Agencja Ochrony Środowiska (EPA)
(1) 5500000 USD w roku budżetowym 2005
(2) 6050000 USD w roku budżetowym 2006
(3) 6413000 USD w roku budżetowym 2007
(4) 6800000 USD w roku budżetowym 2008
[24].
5.2 Po ogłoszeniu amerykańskiego programu NNI nastąpiły istotne zmiany w polityce dotyczącej badań naukowych i rozwoju technologicznego w krajach Azji i Pacyfiku; podjęte zostały decyzje mające na celu umożliwienie temu regionowi zajęcie silniej pozycji w rozwoju nanotechnologii.
Nanotechnologii przyznano najwyższy priorytet w kilku krajach regionu Azji i Pacyfiku, przy czym ogólne wydatki przeznaczone na ten cel przekroczyły w 2003 roku kwotę 1,4 miliarda USD.
70 % tej kwoty dotyczy Japonii, ale znaczące inwestycje poczyniono również w Chinach, Południowej Korei, Tajwanie, Hong Kongu, Indii, Tajlandii, Wietnamie i Singapurze, nie mówiąc już o Australii i Nowej Zelandii.
5.3 Już w połowie lat 80. Japonia uruchomiła pewną liczbę programów o czasie trwania od 5 do 10 lat w dziedzinie nanonauki i nanotechnologii.
W 2003 roku budżet przeznaczony na program badawczo-rozwojowy w dziedzinie nanotechnologii i materiałów wynosił 900 milionów USD, ale tematy związane z nanotechnologią obecne są również w naukach biologicznych oraz w programach dotyczących ochrony środowiska naturalnego i społeczeństwa informacyjnego.
W związku z tym całkowity budżet przeznaczony dla tego sektora w 2003 roku sięgnął niemal 1,5 miliarda USD, przy wzroście o około 20 % w 2004 roku.
Silną obecność na tym polu zaznacza również japoński sektor prywatny, reprezentowany przez dwa główne przedsiębiorstwa handlowe: Mitsui & Co oraz Mitsubishi Corporation.
Większość ważniejszych japońskich firm, takich jak NEC, Hitachi, Fujitsu, NTT, Toshiba, Sony, Sumitomo Electric, Fuji Xerox itp., poczyniła duże inwestycje w dziedzinie nanotechnologii.
5.3.1 W ramach bieżącego planu 5-letniego, obejmującego lata od 2001 do 2005, Chiny zarezerwowały na nanotechnologię budżet sięgający około 300 milionów USD.
Według słów chińskiego ministra nauki i techniki w tym sektorze aktywnych jest około 50 uniwersytetów, 20 instytutów i ponad 100 przedsiębiorstw.
W celu zapewnienia odpowiedniej platformy dla nanotechnologii nastawionej na produkcję rynkową, pomiędzy Pekinem i Szanghajem założono ośrodek techniczny i bazę przemysłu nanotechnicznego.
Ponadto rząd chiński zarezerwował kwotę 33 milionów USD na założenie krajowego centrum badawczego ds. nanonauk i nanotechnologii w celu zapewnienia lepszej koordynacji badań naukowych prowadzonych w tym sektorze.
5.3.2 W 2002 roku Chińska Akademia Nauk (CAS) założyła ośrodek o nazwie Casnec (Ośrodek Techniczny ds. Nanotechnologii przy CAS), z ogólnym budżetem 6 milionów USD, pełniący rolę platformy służącej do przyspieszania komercjalizacji nanonauki i nanotechnologii.
Dwa główne źródła finansowania nanotechnologii w Hong Kongu to Grant Research Council oraz Innovation and Technology Fund, których ogólny budżet w okresie od 1998 do 2002 roku wyniósł 20,6 miliona USD.
W latach 2003 i 2004 Uniwersytet Nauki i Techniki w Hong Kongu oraz Uniwersytet Politechniczny w Hong Kongu przyznały swoim własnym ośrodkom ds. nanotechnologii blisko 9 milionów USD.
5.3.3 Tymczasem w Australii i Nowej Zelandii Australijska Rada Badań Naukowych (ARC) podwoiła w ciągu ostatnich pięciu lat swoje środki finansowe przeznaczone na opracowywanie konkurencyjnych projektów i planuje założenie w różnych miejscach ośmiu centrów doskonałości z zamiarem prowadzenia bardziej dogłębnych badań nad takimi tematami, jak kwantowa technika komputerowa, optyka kwantowa, fotowoltaika, zaawansowana fotonika i zaawansowane systemy optyczne.
5.3.4 Nowozelandzki instytut MacDiarmid Institute for Advanced Materials and Nanotechnology pełni rolę krajowego koordynatora ds. wysokopoziomowych badań i szkoleń dotyczących materiałoznawstwa i nanotechnologii, działając w oparciu o ścisłą współpracę między uniwersytetami i różnymi partnerami, w tym również takimi partnerami jak Industry Research Ltd (IRL) oraz Instytut Nauk Geologicznych i Nuklearnych (IGNS).
5.3.5 Instytut MacDiarmid skupia się w szczególności na następujących sektorach: nanoinżynieria materiałowa, optoelektronika [25], nadprzewodniki, nanorurki węglowe, materiały lekkie i ciecze nienewtonowskie, systemy sensoryczne i obrazowe oraz nowe materiały do magazynowania energii.
6.
Uwagi ogólne
6.1 Nagły wzrost zainteresowania zagadnieniami nanotechnologii na całym świecie, w takim samym stopniu w Ameryce, Azji i Oceanii, stanowi dowód na to, że jest już najwyższy czas, aby Europa podjęła systematyczne i skoordynowane działania, których celem będzie zapewnienie środków wspólnotowego i krajowego finansowania podstawowych i stosowanych badań naukowych oraz szybkiego transferu wyników tych badań do nowych produktów, procesów i usług.
6.2 Wspólna europejska strategia powinna opierać się na:
- spotęgowaniu wspólnych badań naukowych i rozwoju technologicznego BRT, organizowaniu prezentacji i szkoleń, jako części inicjatywy zmierzającej do ustanowienia Europejskiej Strefy Innowacyjności i Badań Naukowych;
- maksymalizacji wzajemnego oddziaływania na siebie przemysłu i środowiska akademickiego (badania naukowe, kształcenie i zaawansowane szkolenia);
- przyspieszeniu rozwoju zastosowań przemysłowych i wielosektorowych, a także gospodarczego, społecznego, prawnego, regulacyjnego, fiskalnego i finansowego kontekstu, do którego muszą być odpowiednio dopasowane działania nowatorskich przedsiębiorstw oraz profile zawodowe;
- ochronie interesów etycznych, środowiskowych, zdrowotnych i dotyczących bezpieczeństwa przez cały okres życia zastosowań naukowych; promowaniu relacji ze społeczeństwem obywatelskim i regulacji kwestii dotyczących metrologii i opracowania norm technicznych;
- rozszerzeniu europejskiej koordynacji polityki, środków, struktur i sieci w celu utrzymania i dalszego doskonalenia aktualnych konkurencyjnych poziomów rozwoju w dziedzinie nauki, techniki i wdrażania gotowych opracowań;
- bezzwłocznym zaangażowaniu nowych Państw Członkowskich w proces badania i stosowania nanonauki, za pomocą ukierunkowanych działań, przy wykorzystaniu środków finansowych zapewnianych przez EFRR i EFS [26] oraz wspólne programy, zarządzane przez istniejące akredytowane ośrodki badawcze działające w UE [27].
6.3 Osiągnięcie dużej masy krytycznej i wysokiej wartości dodanej powinno utorować drogę do ustanowienia i rozwoju wspólnej strategii.
Przedsiębiorstwa produkcyjne i usługowe, szczególnie niewielkie, powinny umieć wykorzystywać rezultaty takiej strategii dla swojego własnego nowatorskiego i konkurencyjnego rozwoju, z jednoczesnym wnoszeniem własnego wkładu przez przyczynianie się do powstawania ponadeuropejskich sieci doskonałości wraz z uniwersytetami, państwowymi i prywatnymi ośrodkami badawczymi oraz organami finansowymi.
6.4 Rozwój tej strategii musi być silnie połączony z rozwojem społeczeństwa.
Oznacza to, że stosowana strategia musi być solidnie uzasadniona ważnym wkładem, wnoszonym nie tylko w konkurencyjność opartej na wiedzy gospodarki europejskiej, ale również i nade wszystko wkładem wnoszonym w zdrowie, ochronę środowiska naturalnego, bezpieczeństwo i jakość życia społeczeństwa europejskiego.
Oznacza to również konieczność określenia zapotrzebowania na nanotechnologie, których zadaniem byłoby rozwiązanie problemów społeczeństwa, przedsiębiorstw i organizacji, ponieważ te właśnie obszary najbardziej potrzebują rzeczywistych rozwiązań.
6.5 Niezbędne jest uzyskanie zaangażowania się całego społeczeństwa.
Będzie to wymagało zapewnienia przejrzystości i bezpieczeństwa w prowadzonym procesie wdrażania nanotechnologii, poczynając od podstawowych badań, aż do zastosowania uzyskanych wyników oraz ich prezentacji i wdrożenia w nowatorskich produktach i usługach rynkowych.
Będzie to również wymagało osiągnięcia klarownych i zrozumiałych uzgodnień z ogółem społeczeństwa, gwarantujących, że cały cykl życia produktów wytwarzanych w oparciu o nanotechnologię, łącznie z ich utylizacją, podlegać będzie kontroli i ciągłej ocenie ryzyka.
6.6 Niezbędne będzie wypracowanie w tym sektorze pozytywnych stosunków między środowiskiem naukowym i społeczeństwem, aby uniknąć możliwości powstawania barier lub stagnacji w rozwoju nanotechnologii, w odróżnieniu od tego, co miało miejsce ostatnio podczas rozwoju innych nowych technologii.
6.7 Zasadnicze znaczenie ma również utworzenie europejskich placówek i nowych wielokierunkowych profili naukowych i akademickich.
Będzie to również oznaczało zdobycie pełnego zaufania kontrybutorów i twórców linii postępowania, którzy muszą mieć świadomość pozytywnego wpływu rewolucji nanotechnicznej.
6.8 Rozwój nanotechnologii stanowi zatem nie tylko poważne wyzwanie w kategoriach intelektualnych i naukowych, lecz jest przede wszystkim wyzwaniem dla ogółu społeczeństwa.
Zjawiska, na podstawie których opracowano naukowe zasady, na poziomie nano ulegają zmianie, zwiększeniu, zmniejszeniu lub wyeliminowaniu, z konsekwencjami, które mogą mieć — niekiedy zasadniczy — wpływ na zastosowania.
Opracowywane są nowe techniki produkcyjne, nowe podejścia, odmienne rodzaje usług i nowe zawody związane z nanotechnologią.
6.8.1 Ta szybka transformacja wymaga opracowania pewnej strategii wykształcenia i/lub doskonalenia zawodowego kierownictwa najwyższego szczebla, tak aby osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji potrafiły właściwie zarządzać w tym okresie przejściowym, ustanawiać nowe formy zarządzania całym procesem, tworzyć nowe profile zawodowe i przyciągać najlepsze umysły, na światowym poziomie.
6.9 W świetle wyzwań stawianych przez tę nową rewolucję techniczną, finansowe perspektywy Wspólnoty w latach 2007-2013, opublikowane niedawno przez Komisję, powinny zostać poddane ponownej ocenie i odpowiednio skorygowane.
Wystarczy powiedzieć, że Kongres Amerykański zatwierdził przeznaczony na rozwój nanotechnologii budżet w wysokości ponad 700 milionów euro na sam tylko rok budżetowy 2004.
Według szacunków amerykańskiej Narodowej Fundacji Naukowej (NSF) cywilne inwestycje, poczynione w tym sektorze w 2003 roku przez różne organizacje rządowe na całym świecie, przekroczyły kwotę 2700 milionów euro i były rozłożone w następujący sposób:
- około 700 milionów euro w Stanach Zjednoczonych (uzupełnionych o dalsze 250 milionów euro przekazanych do dyspozycji Departamentu Obrony, DoD);
- 720 milionów euro w Japonii;
- poniżej 600 milionów euro w Europie, wliczając w to Szwajcarię;
- około 720 milionów euro w pozostałych krajach świata.
6.10 Jeśli chodzi o przyszłość, to wzrost światowej produkcji przemysłowej w tym sektorze szacuje się na około 1000 miliardów euro w okresie od 10 do 15 lat, zaś wymagane dodatkowe wykwalifikowane zasoby ludzkie w tym sektorze szacuje się na ponad dwa miliony ludzi.
6.10.1 Stanowi to potwierdzenie zasady głoszącej, że nanotechnologia = rozwój strategii na rzecz zatrudnienia [28].
Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy oceniany będzie w stosunku do jego zdolności do szybkiego i inteligentnego wykorzystywania nowych źródeł zatrudnienia i postępu.
6.11 Aby zatem strategia UE mogła odnieść na tym polu sukces, niezbędne jest zbudowanie odpowiednich zasobów finansowych i ludzkich oraz ich właściwa koordynacja na poziomie wspólnotowym.
6.12 Zarówno w Azji, jak i w Stanach Zjednoczonych nieodzowne okazało się zastosowanie połączonego podejścia do różnych sposobów postępowania, mających bezpośredni lub pośredni wpływ na rozwój tego sektora, aby aktywnie zaspokoić potrzeby tej nowej przedsiębiorczości, nowego szkolenia i nowych ram regulacyjnych i techniczno-prawnych.
6.13 Jak wykazały liczne przeprowadzone dotąd badania [29], nanotechnologia umożliwia produkcję, manipulowanie i pozycjonowanie obiektów, zapewniając również proaktywne techniczne podejście na wielką skalę, przy konkurencyjnych kosztach przetwarzania i produkcji.
6.14 W dalszej perspektywie nauka będzie w stanie zapewnić instrumenty umożliwiające składanie nanoobiektów, tak że będą one mogły tworzyć złożone systemy, zdolne do wykonywania funkcji, których nie mogłyby wykonać ich indywidualne części składowe.
Czas zrealizowania i wprowadzenia na rynek tego docelowego zadania trudno jeszcze ocenić, cel ten musi jednak zostać osiągnięty przy zastosowaniu odpowiednich instrumentów wspierających.
6.15 Wyprodukowano szereg "inteligentnych" materiałów [30], które są już dostępne dla konsumentów:
- wysokowytrzymałe materiały przeznaczone dla sektora motoryzacyjnego oraz lotniczego i kosmicznego;
- wysokosprawne środki smarne;
- nanocząstki zmniejszające tarcie;
- obróbka powierzchniowa części mechanicznych;
- niezmiernie małe moduły pamięci Intelligent Stick o pojemności 1000 MB [31];
- elastyczne płyty kompaktowe, na których można zapisać ponad 20 godzin muzyki;
- samoczyszczące się powierzchnie tkanin, ceramiki i szkła [32];
- szkło o elektrycznie regulowanej przezroczystości;
- szkło żaroodporne, które może być stosowane nawet w niezmiernie wysokich temperaturach;
- odporne na porysowania i korozję blachy nanostrukturalne;
- systemy diagnostyczne;
- specjalne farby do ochrony ścian i budynków;
- odporne na graffiti farby do malowania ścian, pasażerskich wagonów kolejowych i innych obiektów.
6.15.1 Oprócz opisanych powyżej, w użytku jest już wiele innych nowych zastosowań, inne zaś znajdują się na etapie "dostrajania" i wkrótce staną się częścią codziennego życia.
Zmierzają one w kierunku znacznego postępu lub nawet rewolucji w "domotyce" [33] i przyczynią się do poprawy jakości życia.
6.16 Dzięki biomimetyce, zajmującej się badaniem możliwości kontaktowania się układów elektronicznych z tkankami biologicznymi, w niedalekiej przyszłości możliwe będzie przywracanie słuchu osobom niedosłyszącym i wzroku osobom niedowidzącym.
6.16.1 Już obecnie wiele rodzajów mikrosilników [34] znajduje się na etapie badań laboratoryjnych.
Są one w stanie osiągnąć z góry ustalony cel, taki jak zainfekowana komórka, i zniszczyć go, aby zapobiec zakażeniu innych komórek.
Jednakże na obecnym etapie badań działania podejmowane w stosunku do zainfekowanych komórek mają również wpływ na zdrowe komórki, powodując często znaczne uszkodzenia organów.
6.16.2 Naukowe zastosowania tej techniki umożliwiają już uzyskanie pewnej liczby praktycznych rezultatów, które mogą mieć bezpośrednie zastosowanie w codziennym życiu.
Niestety, koszty są wciąż zbyt wysokie.
Aby powyższe koszty znalazły się w granicach możliwości finansowych, niezbędne jest rozwijanie powszechnej świadomości społecznej, dotyczącej istnienia tych nowych możliwości, tak aby zmienić głęboko zakorzenione sposoby postępowania i przyzwyczajenia, które jakże często utrudniają i opóźniają wprowadzanie zmian.
6.17 Tradycyjny sektor tekstylny/odzieżowy/obuwniczy przeżywa kryzys w obrębie całej Unii Europejskiej, zwłaszcza ze względu na istnienie konkurencji ze strony produktów pochodzących z krajów, które nie przestrzegają podstawowych norm pracy ani nie biorą pod uwagę kosztu ochrony środowiska naturalnego, czy też bezpieczeństwa i higieny pracy.
6.17.1 W wielu krajach Europy rośnie produkcja inteligentnych i/lub technicznych tkanin, w tym również tkanin zaprojektowanych z użyciem nanoproszków, przy czym wzrost ten sięga 30 % w skali roku.
Szczególnie ważne są tkaniny zaprojektowane w celu zwiększenia bezpieczeństwa dotyczącego wszystkich aspektów codziennego życia: od bezpieczeństwa na drogach po ochronę przed zanieczyszczeniami, środkami chemicznymi, produktami alergennymi, czynnikami atmosferycznymi itp.
[35].
6.18 Nanotechnologia wprowadza również rewolucyjne zmiany w medycynie, szczególnie w odniesieniu do wczesnego diagnozowania i leczenia poważnych nowotworów i schorzeń neurodegeneratywnych związanych z podeszłym wiekiem.
Specjalnie zaprojektowane nanocząsteczki można stosować jako markery do wysokoskutecznego diagnozowania czynników zakaźnych lub własności metabolitów, bądź jako nośniki leków, które powinny zostać umieszczone w pewnych obszarach lub organach dotkniętych ściśle zlokalizowanymi chorobami.
Tego rodzaju systemy są już obecnie stosowane w różnych doświadczeniach.
7.
Uwagi szczegółowe
7.1 Nanotechniczny sposób podejścia do nowych materiałów oznacza tworzenie nowych funkcji przy użyciu nanoskalowych komponentów.
Dobry przykład stanowią technologie produkcji i przetwarzania wytrzymałych i wydajnych materiałów przeznaczonych dla sektora motoryzacyjnego i lotniczego, a więc dla obszarów, w których Europa ma przewagę nad swoimi głównymi konkurentami.
Wykazano wyraźnie, że systemy nanostrukturalne mogą znacznie zmniejszyć tarcie występujące między dwiema stykającymi się powierzchniami, a tym samym przyczynić się do zmniejszenia normalnego zużycia eksploatacyjnego.
7.1.1 Jednym z wielu przykładów różnych komercyjnych zastosowań nanotechnologii jest opracowywanie nanostrukturalnych materiałów i powierzchni w celu zmniejszenia tarcia i normalnego zużycia eksploatacyjnego.
Systemy te odgrywają kluczową rolę w opracowywaniu nowych, wysokosprawnych procesów przemysłowych, charakteryzujących się małym wpływem na środowisko naturalne.
Około 25 % energii zużywanej w skali globalnej tracone jest w wyniku tarcia [36], zaś straty spowodowane zużywaniem się części mechanicznych szacowane są w zakresie od 1,3 % do 1,6 % PKB uprzemysłowionego kraju.
Koszty związane z problemami tarcia, zużycia eksploatacyjnego i smarowania szacuje się na kwotę około 350 miliardów euro w skali roku, podzieloną pomiędzy następujące sektory: transport lądowy (46,6 %), przetwórstwo przemysłowe (33 %), zaopatrzenie w energię (6,8 %), lotnictwo (2,8 %), konsumpcja krajowa (0,5 %), inne (10,3 %) [37].
7.1.2 Niezbędne jest zatem utworzenie nowych platform technologicznych w oparciu o sposoby podejścia uwzględniające wyjątkowe właściwości nanotechnik, w szczególności zaś fakt występowania koincydencji między funkcjami i wymiarami, tzn. że sprawowanie kontroli nad wymiarami pokrywa się ze sprawowaniem kontroli nad funkcjami.
Weźmy na przykład smarowanie: jeśli w pewną powierzchnię zostaną wbudowane nanometryczne cząsteczki o właściwych wymiarach, nie trzeba będzie już smarować tej powierzchni, gdyż czynność tę będą wykonywać nanocząsteczki, dzięki swoim wymiarom.
7.1.3 Nanostrukturalne materiały i powłoki, których składniki mają wymiary nanometryczne, mogą przyczynić się do znacznego zredukowania podanych wyżej wartości procentowych.
Na przykład zmniejszenie o 20 % współczynnika tarcia w samochodowej skrzyni biegów mogłoby zmniejszyć straty energii o wartość procentową wahającą się w zakresie od 0,64 % do 0,80 %, co odpowiada oszczędnościom rzędu 26 miliardów euro rocznie w samym tylko sektorze transportu.
7.1.4 Badanie i przemysłowe stosowanie powierzchni jest kluczową technologią w kategoriach zrównoważonego wzrostu gospodarczego.
Sprawozdanie brytyjskiego Departamentu Handlu i Przemysłu przedstawia stan przemysłu obróbki powierzchni w latach 1995-2005 i przewidywany stan w roku 2010 [38].
Z powyższego sprawozdania wynika, że w 1995 roku obroty angielskiego rynku w dziedzinie procesów związanych z modyfikacją powierzchni wyniosły ogółem około 15 miliardów euro, z czego 7 miliardów euro związanych było z rozwojem technologii dotyczących ochrony powierzchni przed zużyciem eksploatacyjnym.
Przewiduje się, że w 2005 roku wartość tego sektora wyniesie w Wielkiej Brytanii około 32 miliardy euro i obejmie procesy przemysłowe o wartości około 215 miliardów euro.
7.1.5 Przeniesienie tych liczb na rynek europejski daje 240 miliardów euro w odniesieniu do obróbki powierzchni i przekłada się na wartość około 1600 miliardów euro w innych sektorach produkcyjnych.
7.2 Aby możliwe było czerpanie korzyści ze stosowania nanotechnologii [39], rozwój przemysłowy musi opierać się na umiejętności łączenia tradycyjnych procesów i technologii produkcyjnych (od ogółu do szczegółu) z nowatorskimi procesami, zdolnymi tworzyć, manipulować i scalać nowe nanometryczne składniki, stosując do tego celu już istniejące lub nowe platformy.
7.2.1 Fundamentalne znaczenie ma podejście oparte na zarządzaniu.
Oprócz ogólnych inicjatyw, podejmowanych z myślą o konsumentach, należy opracować nowe inicjatywy, nakierowane na stowarzyszenia przemysłowe, lokalnych administratorów i organizacje nienastawione na przynoszenie dochodu, tak aby włączyć się w gospodarczą, polityczną i społeczną tkankę.
Ważną rolę mogłyby tu odgrywać centra kompetencyjne [40], kładące podwaliny pod lepszą koordynację lokalnych i europejskich inicjatyw i tworzące klimat sprzyjający wprowadzaniu innowacji z dziedziny nanotechnologii.
Niezbędne jest podjęcie w tym kontekście działań mających na celu ocenę oddziaływania nanotechnologii na zdrowie i środowisko, wszelkie zaś inicjatywy UE (inicjatywy odgórne) powinny łączyć się ściśle z działaniami ustalonymi i promowanymi na szczeblu lokalnym (działaniami oddolnymi).
7.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest świadom wielkiego potencjału kryjącego się w rozwoju nanonauki i nanotechnologii jako części urzeczywistniania Strategii Lizbońskiej.
Zjednoczenie tych dziedzin nauki wokół podejścia opartego na nanocząsteczkach położy nowe podwaliny pod integrację wiedzy, innowacji, techniki i rozwoju.
7.4 Koordynacja na poziomie Europy jest wciąż dość fragmentaryczna, pomimo wysiłków czynionych na mocy szóstego programu ramowego.
Wydaje się, iż cała uwaga skupia się na racjonalizacji wykorzystania zasobów.
Pomimo że istnieje silne poparcie dla badań podstawowych, a także dla rozwoju nowych procesów przemysłowych, to jednak brak jest jak dotąd ukierunkowania i wsparcia inicjatyw zmierzających do generowania rzeczywistego postępu w technologiach wykorzystywanych w produkcji masowej.
Wsparcie dla wysiłków zmierzających do przygotowania Europy do zarządzania na tym obszarze jest wciąż jeszcze w stadium embrionalnym.
7.5 W Państwach Członkowskich zasadnicze znaczenie ma osiągnięcie autentycznej koordynacji działań, ale jak dotąd brak jest takiej koordynacji, szczególnie jeśli chodzi o zastosowanie wyników prowadzonych badań.
W wielu europejskich krajach przedsiębiorstwa, szczególnie zaś MSP, napotykają na następujące trudności:
- brak podstawowej wiedzy na temat nanonauki i nanotechnologii,
- brak profesjonalistów potrafiących reagować na potrzeby przedsiębiorstw,
- nieumiejętność oceny wpływu nowych technologii na procesy technologiczne i rynkowe,
- trudności związane z lokalizacją i oceną surowców nanostrukturalnych,
- niemożność wprowadzenia procesów nanotechnologicznych do tradycyjnych procesów produkcyjnych,
- trudności w ocenie rozwoju rynku nanoproduktów,
- niedostateczne więzi pomiędzy uniwersytetami i ośrodkami innowacji.
7.6 EKES uważa, że korzystanie z wyników badań naukowych ma bardzo duże znaczenie dla konstruowania użytecznych systemów w dziedzinie zdrowia publicznego i życia codziennego, przy ścisłym przestrzeganiu zasady mimetyzmu, tj. naśladowania natury.
7.7 EKES z zadowoleniem przyjmuje narodziny sieci "Nanoforum" [41] i wyraża nadzieję, że publikacje tej sieci będą tłumaczone i rozpowszechniane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Język używany w publikacjach musi być, w miarę możliwości, nieskomplikowany i przystępny dla szerokiej rzeszy odbiorców.
Należy umożliwić uniwersytetom i ośrodkom badań naukowych korzystanie z ustaleń tego forum.
7.7.1 EKES jest również przekonany, że "europejska platforma technologiczna ds. nanoelektroniki", zaproponowana przez grupę wysokiego szczebla [42], odniesie jeszcze większy sukces, jeśli zdoła uniknąć zbytecznego i kosztownego pokrywania się prowadzonych badań, dzięki ścisłej współpracy z Komisją.
7.8 EKES wyraża również opinię, że do 2008 roku inwestycje dokonywane w UE w tych sektorach będą musiały wzrosnąć z obecnego poziomu 3 miliardów euro rocznie do poziomu 8 miliardów euro, przy czym Komisja przeprowadzać będzie okresowe kontrole w odniesieniu do następujących aspektów:
- wzrost kontyngentów rynkowych,
- publiczne i prywatne inwestycje w badania naukowe,
- wzrost liczby studentów kształcących się w dziedzinie nanotechnologii.
8.
Wnioski
8.1 EKES w pełni zgadza się z wnioskami Rady ds. Konkurencji z dnia 24 września 2004 roku, dotyczącymi ważnej roli i potencjału nanonauki i nanotechnologii.
Osiągnięte dotąd wyniki wskazują na doniosłość poprawy wiedzy specjalistycznej i tworzenia instrumentów umożliwiających prowadzenie prac nad atomami w celu produkowania nowych struktur i modyfikowania własności struktur już istniejących.
8.2 Mają to na względzie, EKES zaleca natychmiastowe uruchomienie wspólnej, zintegrowanej, odpowiedzialnej strategii na poziomie europejskim, zogniskowanej w szczególności na: rozwoju wspólnych wysiłków w dziedzinie BRT oraz organizowaniu naukowych i technicznych prezentacji i szkoleń; współdziałaniu pomiędzy przemysłem i środowiskiem akademickim; przyspieszonym opracowywaniu rozwiązań przemysłowych i wielosektorowych oraz lepszej europejskiej "otwartej koordynacji" sposobów postępowania, środków, struktur i sieci.
W ramach tej strategii niezbędne będzie położenie szczególnego nacisku — już od samego początku również na poziomie międzynarodowym — na ochronę interesów etycznych, środowiskowych, zdrowotnych i dotyczących bezpieczeństwa, przez cały okres życia zastosowań naukowych, oraz na promowanie opracowania odpowiednich norm technicznych.
8.3 EKES chciałby podkreślić konieczność silnego połączenia tej strategii z rozwojem społeczeństwa, co wpłynęłoby pozytywnie nie tylko na konkurencyjność gospodarki europejskiej, lecz również — i to przede wszystkim — na zdrowie ludzi, środowisko i bezpieczeństwo, nie wspominając o jakości życia.
8.3.1 EKES pragnie również położyć nacisk na doniosłość zapewnienia właściwego i zrównoważonego rozwoju nanotechnologii, od samego początku, w celu spełnienia uzasadnionych oczekiwań społeczeństwa obywatelskiego w odniesieniu do aspektów środowiskowych, zdrowotnych, etycznych, przemysłowych i gospodarczych.
8.3.2 EKES zaleca znaczące zwiększenie środków finansowych przeznaczonych na badania podstawowe, gdyż doskonałość techniczna i przemysłowa opiera się zawsze na doskonałości naukowej. Powinien zostać wdrożony cel trzech procent, ustalony w Barcelonie, z nadaniem priorytetu koncentracji środków w dziedzinie nanonauki, opracowywaniu nowych zastosowań oraz zapewnieniu zbieżności pomiędzy nano-, bio- i infotechnologią oraz technologią opartą na wiedzy.
8.3.3 Należy urzeczywistnić ustalony w Barcelonie cel 3 % [43], przy czym stosowną część tych środków należy przeznaczyć na dziedzinę nanonauki, na rozwój jej zastosowań oraz na konwergencję nanotechnologii, biotechnologii i technologii informacji i wiedzy.
8.3.4 W świetle wyzwań stawianych przez tę nową rewolucję nanotechniczną finansowe perspektywy Wspólnoty w latach 2007-2013, opublikowane niedawno przez Komisję, powinny zostać poddane ponownej ocenie i odpowiedniej korekcie.
8.3.5 Oczekiwany wzrost funduszy musi znaleźć swój wyraz w stosownych postanowieniach finansowych na mocy oferowanego siódmego programu ramowego.
Wielkość środków finansowych powinna odzwierciedlać tego typu środki przeznaczane na ten cel w innych krajach, takich jak Stany Zjednoczone.
8.4 EKES jest przekonany, że Europa powinna rozpocząć realizację planu działań wysokopoziomowych, z uwzględnieniem szczegółowo określonych zasad postępowania oraz harmonogramu realizacji poszczególnych zadań, a także wspólnego podejścia do przedmiotowego zagadnienia, przy zapewnieniu niezbędnej jednomyślności wszystkich członków społeczeństwa obywatelskiego w odniesieniu do wspólnej wizji.
Wizję tę należy przedstawić w kategoriach jasnych i przejrzystych celów, zmierzających do zaspokojenia wymagań postępu gospodarczego i społecznego, poprawy jakości życia oraz bezpieczeństwa i zdrowia wszystkich członków społeczeństwa.
8.5 Zdaniem Komitetu istnieje potrzeba ustanowienia platformy technologicznej o dużej masie krytycznej i wysokiej europejskiej wartości dodanej, umożliwiającej spotykanie się państwowych i prywatnych uczestników ze świata nauki, finansów i administracji, działających w różnych specyficznych dziedzinach zastosowań.
8.6 Komitet ponownie przedstawia swoje stanowisko w sprawie pilnej potrzeby ustanowienia wysokopoziomowych europejskich placówek oraz wzmocnienia centrów kompetencyjnych (CC).
Ich lokalizacja i specjalizacja określona zostałaby na podstawie ścisłej koordynacji pomiędzy europejskimi i lokalnymi organami, tak aby ustalić jednorodne obszary przemysłowe przeznaczone dla lokalnej specjalizacji produkcyjnej, na których już prawdopodobnie rozpoczęły się prace badawczo-rozwojowe.
8.6.1 Centra kompetencyjne powinny prowadzić i przekazywać wysokiej jakości badania naukowe, nakierowane na zastosowania i innowacyjność, wykorzystując do tego celu nanotechnikę, szczególnie w takich dziedzinach jak nanoelektronika, nanobiotechnologia i nanomedycyna.
8.7 Naukowcy muszą mieć pewność, że ich własność intelektualna podlega ochronie, szczególnie w tak wrażliwej dziedzinie.
EKES uważa, że w celu zapewnienia sukcesu badaniom naukowym prowadzonym na polu nanotechnologii, najwyższy priorytet należy nadać jasnemu i zadowalającemu rozwiązaniu sprawy uzyskiwania patentów. Nie wolno tracić czasu na ustanawianie działających na poziomie europejskim punktów informacyjnych udzielających pomocy w sprawie ochrony praw do własności intelektualnej w dziedzinie nanotechnologii (Nano-IPR) w celu zaspokojenia potrzeb naukowców, przedsiębiorstw i ośrodków badawczych.
8.8 Komisja, wspólnie z Państwami Członkowskimi, musi wzmóc wysiłki i promować prowadzenie dogłębnych badań na uniwersytetach i w ośrodkach badawczych, aby zapewnić, że proces uzyskiwania patentów będzie możliwy do przeprowadzenia i wiązać się będzie z prostymi i niedrogimi procedurami, szczególnie w tak innowacyjnym sektorze.
8.8.1 Jeśli chodzi o współpracę międzynarodową, niezbędne jest przyspieszenie tempa prac nad bezpieczeństwem i normalizacją środków i procesów, wspólnie z państwami nienależącymi do UE.
Szczególną uwagę należy poświęcić Chinom, które dokonują dużych inwestycji w dziedzinie nanotechnologii.
Stany Zjednoczone i Japonia prowadzą również bardzo agresywną politykę w tej dziedzinie (za przykład może tu posłużyć porozumienie między Chinami i stanem Kalifornia, dotyczące rozwoju centrów doskonałości dla potrzeb nanotechnologii biomedycznej).
8.8.2 EKES uważa, że niezbędne jest podjęcie dodatkowego wysiłku, szczególnie za pośrednictwem Europejskiej Inicjatywy na Rzecz Wzrostu Gospodarczego, zapoczątkowanej w grudniu 2003 roku, w celu zwiększenia liczby przedsiębiorstw stosujących nanotechnologię w UE.
W tym celu niezbędne jest ciągłe promowanie i doskonalenie powiązań pomiędzy uniwersytetami, nanotechnologicznymi centrami innowacyjnymi i przedsiębiorstwami.
8.8.3 Potrzebne są środki umożliwiające nakierowanie rozwoju opartych na nanotechnologii procesów przemysłowych (od nanontechnologii po nanoprodukcję) na duże i małe przedsiębiorstwa.
Europa powinna podążyć za przykładem Ameryki, która opracowała plan korzystania z programów federalnych, takich jak "Small Business Innovation Research Program" oraz "Small Business Technology Transfer Research Program", aby utrzymać wszechogarniające rozprzestrzenianie się nanotechnologii w obrębie całej tkanki przemysłowej i inwestycyjnej, niezależnie od wielkości przedsiębiorstw biorących udział w tych programach.
8.8.4 Stowarzyszenia przemysłowe mogą odgrywać ważną rolę, zarówno na szczeblu państwowym, jak też lokalnym.
Dotacje przeznaczone na rozwój badań i przedsiębiorczości mogłyby wspólnie promować pewną liczbę intensywnych kampanii podnoszących stopień świadomości, angażując wszystkich uczestników sektora gospodarczego i społecznego, na podstawie dodatnich wyników doświadczeń osiągniętych w Trieście [44].
8.8.5 Według EKES ustanowienie informacyjnej izby rozrachunkowej [45] byłoby bardzo ważnym mechanizmem ułatwiającym:
- komercjalizację nanotechnologii oraz transfer technologii i nowych koncepcji do produktów komercyjnych i militarnych,
- upowszechnianie najlepszych praktyk uniwersytetów oraz państwowych i prywatnych laboratoriów, z zamiarem ich przekazania do użytku komercyjnego.
8.9 Obok i w związku z europejskimi forami powinna istnieć pewna liczba forów ogólnoświatowych, otwartych dla krajów należących do ONZ i potrafiących radzić sobie ze sprawami wiążącymi się z:
- patentami,
- normami etycznymi,
- konsensusem społecznym,
- aspektami środowiskowymi,
- zrównoważonym rozwojem,
- bezpieczeństwem konsumentów.
8.10 Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), być może przy wsparciu Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), powinien ustanowić narzędzia kredytowe, zarządzane wspólnie z instytucjami kredytowymi, regionalnymi organami finansowania specjalizującymi się w pożyczkach udzielanych przedsiębiorstwom, spółkami kapitału podwyższonego ryzyka i spółdzielniami gwarancyjnymi, w celu umożliwienia powstawania i rozwoju przedsiębiorstw koncentrujących swoją produkcję na produktach nanotechnicznych.
8.10.1 Pozytywnym doświadczeniem, które przyniosło w przeszłości doskonałe rezultaty (chociaż głównie w sektorze ochrony środowiska), był program Wzrost i Środowisko.
Możliwe byłoby powtórzenie tego programu w celu poparcia rozwoju nowych rodzajów produkcji, opartych na nanotechnologii [46].
8.11 Badania naukowe i wynikające z nich konsekwencje dla produktów powinny być nakierowane na potrzeby społeczne i zrównoważony rozwój.
Niezbędne jest podjęcie w tym kontekście działań mających na celu ocenę oddziaływania nanotechnologii na zdrowie i środowisko, wszelkie zaś inicjatywy UE (inicjatywy odgórne) powinny łączyć się ściśle z działaniami ustalonymi i promowanymi na szczeblu lokalnym (działaniami oddolnymi).
8.12 Niezbędne jest prowadzenie na bieżąco dialogu ze społeczeństwem, popartego naukowymi uzasadnieniami.
Nowe technologie wyrastające ze stosowania atomów muszą być przejrzyste i dawać społeczeństwu gwarancję, że nie istnieją żadne ukryte zagrożenia dla zdrowia i środowiska.
Historia uczy nas, że bardzo często lęk i obawy związane z nowymi produktami wynikają bardziej z ignorancji niż z rzeczywistych przesłanek.
8.12.1 Jest to jedna z przyczyn, z powodu których EKES ma nadzieję, że zaistnieje nieustający i bezpośredni związek pomiędzy wynikami badań naukowych i powszechnie uznawanymi zasadami etycznymi, wymagającymi nawiązania międzynarodowego dialogu.
8.13 Ponieważ fora techniczne [47] są na etapie tworzenia się, należy poświęcić specjalną uwagę nowym członkom Unii Europejskiej, tak aby byli oni masowo reprezentowani oraz aby mieli bezpośrednie połączenie z europejskimi centrami doskonałości.
8.14 EKES uważa, że koordynacja badań naukowych w rozległym obszarze nanonauki — przy zastrzeżeniu, że badania podstawowe będą leżały w rękach powołanej w tym celu niezależnej Europejskiej Rady ds. Badań (ESR) — powinna nadal należeć do obowiązków Komisji, która w porozumieniu z Parlamentem i Radą może zapewnić najlepszą wartość dodaną oraz szersze i bardziej dalekosiężne i obiektywne zastosowanie wyników badań z korzyścią dla społeczeństwa europejskiego.
8.15 EKES chciałby prosić Komisję o dostarczenie dwuletniego sprawozdania dotyczącego rozwoju nanotechnologii w celu sprawdzenia postępów w przyjętym planie działań i zaproponowania ewentualnych zmian i uaktualnień.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 1/2005
przyjęte przez Radę dnia 19 lipca 2004 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr .../2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni i zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 25E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37 i art. 152 ust. 4 lit. b),
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa Rady 76/895/EWG z dnia 23 listopada 1976 r. odnosząca się do ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w owocach i warzywach oraz na ich powierzchni [3], dyrektywa Rady 86/362/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w zbożach i na ich powierzchni [4], dyrektywa Rady 86/363/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego i na ich powierzchni [5] oraz dyrektywa Rady 90/642/EWG z dnia 27 listopada 1990 r. w sprawie ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w niektórych produktach pochodzenia roślinnego, w tym w owocach i warzywach oraz na ich powierzchni [6], zostały wielokrotnie zmienione w istotny sposób.
Dla przejrzystości i zachowania prostoty wspomniane dyrektywy powinny zostać uchylone i zastąpione jednym aktem prawnym.
(2) Różnice dotyczące najwyższych dopuszczalnych krajowych poziomów pozostałości pestycydów mogą tworzyć bariery w handlu produktami wymienionymi w załączniku I do Traktatu i produktami pochodnymi pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy krajami trzecimi i Wspólnotą.
Odpowiednio, w interesie swobodnego przepływu towarów, zapewnienia jednakowych warunków konkurencji pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz w celu ochrony konsumentów, stosowne jest ustalenie na poziomie Wspólnoty najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) dla produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
(3) Rozporządzenie ustalające NDP nie wymaga transpozycji do prawa krajowego Państw Członkowskich.
Jest ono zatem najbardziej odpowiednim instrumentem prawnym do określenia NDP pestycydów w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego z tego względu, że jego dokładnie określone wymogi powinny być stosowane w tym samym czasie i w ten sam sposób w całej Wspólnocie oraz iż odpowiednio pozwala na bardziej skuteczne wykorzystywanie zasobów krajowych.
(4) Produkcja i konsumpcja produktów roślinnych i zwierzęcych odgrywa we Wspólnocie bardzo ważną rolę.
Wysokość plonów roślin jest stale zagrożona przez szkodliwe organizmy.
Ochrona roślin i produktów roślinnych przed tymi organizmami jest niezbędna nie tylko po to, aby zapobiegać spadkowi plonów lub ich zniszczeniu, lecz także aby zapewnić jakość zebranych produktów, zwiększyć wydajność rolnictwa i chronić środowisko naturalne poprzez ograniczanie powierzchni potrzebnej do produkcji rolniczej.
(5) Jedną z najważniejszych metod ochrony roślin i produktów roślinnych przed działaniem szkodliwych organizmów jest stosowanie substancji czynnych w środkach ochrony roślin.
Jednakże potencjalną konsekwencją ich stosowania może być obecność ich pozostałości w przetworzonych produktach, w zwierzętach karmionych tymi produktami oraz w miodzie wytwarzanym przez pszczoły narażone na działanie tych substancji.
Niezbędne jest zapewnienie, aby takie pozostałości nie występowały na poziomach stanowiących niedopuszczalne ryzyko dla ludzi i, w pewnych przypadkach, dla zwierząt.
(6) Dyrektywa Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. [7] dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin stanowi, że Państwa Członkowskie mają zalecać przy wydawaniu zezwoleń właściwe stosowanie środków ochrony roślin.
Właściwe stosowanie obejmuje przestrzeganie zasad dobrej praktyki w zakresie ochrony roślin, jak również zasady zintegrowanej kontroli.
Tam, gdzie NDP, wynikające z dozwolonego stosowania pestycydów zgodnie z dyrektywą 91/414/EWG, stanowią ryzyko dla konsumentów, takie stosowanie powinno być zweryfikowane w celu zmniejszenia poziomów pozostałości pestycydów.
Wspólnota powinna zachęcać do korzystania z metod lub produktów, które prowadzą do zmniejszenia ryzyka i zmniejszają ilość stosowanych pestycydów do poziomów umożliwiających skuteczne zwalczanie szkodników.
(7) Wiele substancji czynnych jest zabronionych na mocy dyrektywy Rady 79/117/EWG z dnia 21 grudnia 1978 r. zakazującej wprowadzania do obrotu i stosowania środków ochrony roślin zawierających niektóre substancje czynne [8].
Ponadto, wiele innych substancji czynnych nie jest obecnie dozwolonych na mocy dyrektywy 91/414/EWG.
Pozostałości substancji czynnych znajdujące się w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego w wyniku niedozwolonego stosowania lub zatrucia środowiska lub wynikające z ich stosowania w krajach trzecich powinny być dokładnie kontrolowane i monitorowane.
(8) Podstawowe zasady dotyczące prawa żywnościowego i paszowego zostały określone w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [9].
(9) Oprócz tych podstawowych zasad, niezbędne są bardziej szczegółowe zasady w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i handlu z krajami trzecimi w zakresie świeżych, przetworzonych i/lub złożonych produktów roślinnych i zwierzęcych przeznaczonych do spożycia przez ludzi i pasz zwierzęcych, w których mogą znajdować się pozostałości pestycydów, tworzące podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz interesów konsumentów.
Zasady te powinny zawierać określenie specyficznych NDP dla każdego pestycydu we wszystkich produktach żywnościowych i paszowych oraz jakości danych dotyczących tych NDP.
(10) Niezależnie od faktu, że ogólne zasady prawa żywnościowego ustanowione w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 mają zastosowanie tylko do pasz przeznaczonych do karmienia zwierząt hodowanych do produkcji żywności, mając na uwadze trudności w odróżnieniu ich od produktów stosowanych jako pasza przeznaczona dla zwierząt, które nie są przeznaczone do produkcji żywności, w celu ułatwienia kontroli i wdrażania przepisów tego rozporządzenia uważa się za właściwe stosowanie tych przepisów także do pasz, które nie są przeznaczone do karmienia zwierząt hodowanych do produkcji żywności.
Jednakże niniejsze rozporządzenie nie może stanowić przeszkody dla testów niezbędnych do oceny pestycydów.
(11) Dyrektywa 91/414/EWG ustanawia podstawowe zasady stosowania i wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin.
W szczególności stosowanie tych produktów nie może wywoływać szkodliwych skutków dla ludzi lub dla zwierząt.
Pozostałości pestycydów wynikające ze stosowania środków ochrony roślin mogą mieć szkodliwy wpływ na zdrowie konsumentów.
Zatem stosowne jest, aby zasady dotyczące NDP dla produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi były zdefiniowane w powiązaniu z zezwoleniem na stosowanie środków ochrony roślin, jak to określono w dyrektywie Rady 91/414/EWG.
Podobnie, należy dostosować tę dyrektywę w celu uwzględnienia wspólnotowej procedury dla ustalania NDP na mocy niniejszego rozporządzenia.
Zgodnie ze tą dyrektywą Państwo Członkowskie może zostać wyznaczone jako sprawozdawca w zakresie oceny substancji czynnej.
Do celów niniejszego rozporządzenia właściwe jest korzystanie z wiedzy fachowej w tym Państwie Członkowskim.
(12) Właściwe jest, aby szczegółowe zasady dotyczące kontroli pozostałości pestycydów zostały wprowadzone jako uzupełnienie ogólnych przepisów wspólnotowych dotyczących kontroli żywności i pasz.
(13) Szczegółowe uregulowania dla pasz zwierzęcych, włącznie z komercjalizacją, przechowywaniem pasz i żywieniem zwierząt zostały ustanowione dyrektywą 2002/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie niepożądanych substancji w paszach zwierzęcych [10].
Dla niektórych produktów nie ma możliwości ustalenia, czy będą one przetworzone na żywność czy na paszę dla zwierząt.
Zatem pozostałości pestycydów w takich produktach powinny być bezpieczne zarówno dla spożycia przez ludzi, jak i, w odpowiednich przypadkach, dla konsumpcji zwierząt.
W związku z powyższym stosowne jest, aby uregulowania określone w niniejszym rozporządzeniu stosowały się również do tych produktów w uzupełnieniu szczegółowych zasad dotyczących żywienia zwierząt.
(14) Niezbędne jest ustalenie, na poziomie Wspólnoty, pewnych warunków określania i kontroli NDP dla produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
(15) Dyrektywa 76/895/EWG przewiduje, że Państwa Członkowskie mogą zezwalać na wyższe poziomy NDP niż obecnie dopuszczalne na poziomie Wspólnoty.
Taka możliwość powinna zostać zniesiona, ponieważ z punktu widzenia rynku wewnętrznego może stwarzać przeszkody dla handlu wewnątrzwspólnotowego.
(16) Określenie NDP wymaga długotrwałych analiz technicznych, które dotyczą także oceny potencjalnego ryzyka dla konsumentów.
Z tego względu NDP nie mogą być natychmiast wprowadzone dla pozostałości pestycydów obecnie objętych dyrektywą 76/895/EWG lub dla pestycydów, dla których poziomy NDP nie zostały jeszcze określone.
(17) Właściwe jest, aby zostały ustalone na poziomie Wspólnoty minimalne wymogi w zakresie danych stosowane przy określaniu NDP dla pestycydów.
(18) W wyjątkowych okolicznościach, a zwłaszcza w przypadku niedozwolonych pestycydów, które mogą występować w środowisku, przy określaniu NDP na korzystanie z danych uzyskanych w wyniku badań monitoringowych.
(19) NDP pestycydów powinny być stale monitorowane i zmieniane w celu uwzględnienia nowych informacji i danych.
NDP powinny być ustalone na niższym analitycznie określonym poziomie w przypadkach, gdy dopuszczalne zastosowanie środków ochrony roślin nie powodują występowania pozostałości pestycydów na wykrywalnych poziomach.
W przypadkach gdy stosowanie pestycydów nie jest dozwolone na poziomie wspólnotowym, NDP powinny zostać ustalone na odpowiednio niskim poziomie w celu ochrony konsumentów przed spożyciem niedozwolonego lub nadmiernego poziomu pozostałości pestycydów.
W celu ułatwienia kontroli pozostałości pestycydów należy określić wartość wzorcową dla pozostałości pestycydów w produktach lub grupach produktów wymienionych w załączniku I, dla których nie określono NDP w załącznikach II lub III, o ile odnośna substancja czynna nie jest wymieniona w załączniku IV.
Należy ustalić wartość wzorcową na poziomie 0,01 mg/kg i zapewnić możliwość ustalenia jej na innym poziomie dla substancji czynnych wymienionych w załączniku V, biorąc pod uwagę dostępne rutynowe metody analityczne i/lub ochronę konsumentów.
(20) Dla żywności i paszy produkowanej poza Wspólnotą mogą być prawnie dopuszczalne różne praktyki rolnicze dotyczące stosowania środków ochrony roślin, co niekiedy może powodować występowanie pozostałości pestycydów w ilościach innych niż wynikające z zastosowań prawnie dopuszczalnych we Wspólnocie.
Z tego względu właściwe jest, aby NDP były określone dla produktów importowanych w taki sposób, aby uwzględniały te zastosowania i wynikające z nich pozostałości, z zastrzeżeniem, że bezpieczeństwo tych produktów może być wykazane przy użyciu tych samych kryteriów, co dla produkcji krajowej.
(21) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawia procedury dotyczące środków nadzwyczajnych w stosunku do żywności i pasz pochodzenia wspólnotowego lub importowanych z krajów trzecich.
Procedury te pozwalają Komisji na przyjęcie takich środków w sytuacjach, kiedy żywność może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi, zdrowia zwierząt lub środowiska, i tam, gdzie takie ryzyko nie może być uwzględnione w wystarczający sposób za pomocą środków podjętych przez dane Państwo lub Państwa Członkowskie.
Stosowne jest, aby te środki i ich skutki dla ludzi i, w odpowiednich przypadkach, dla zwierząt były oceniane przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (Urząd).
(22) Przewlekłe lub, w niektórych przypadkach, ostre narażenie konsumentów na pozostałości pestycydów pobierane z żywnością powinno być oszacowane zgodnie z procedurami i praktykami wspólnotowymi, z uwzględnieniem zaleceń opublikowanych przez Światową Organizację Zdrowia.
(23) Należy przeprowadzić konsultacje z partnerami handlowymi Wspólnoty, za pośrednictwem Światowej Organizacji Handlu, na temat proponowanych NDP, a ich uwagi powinny być uwzględnione przed ustaleniem tych NDP.
NDP ustalone na poziomie międzynarodowym przez Komisję Kodeksu Żywnościowego powinny być uwzględnione przy określaniu NDP.
(24) Konieczne jest, aby Urząd oszacowywał stosowanie NDP i sprawozdania oceniające sporządzone przez Państwa Członkowskie w celu określenia związanego z ich stosowaniem ryzyka dla konsumentów i, w odpowiednich przypadkach, dla zwierząt.
(25) Państwa Członkowskie powinny określić zasady dotyczące sankcji mających zastosowanie do naruszeń niniejszego rozporządzenia i zapewnić ich stosowanie.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(26) Opracowanie zharmonizowanego systemu wspólnotowego dla NDP zakłada opracowanie wytycznych, utworzenie baz danych i inne działania, z którymi wiążą się koszty.
Stosowne jest, aby Wspólnota w pewnych przypadkach uczestniczyła w tych kosztach.
(27) Z punktu widzenia dobrej praktyki administracyjnej i rozwiązań technicznych pożądane jest, aby decyzje dotyczące NDP dla substancji czynnych były skoordynowane w czasie z decyzjami podejmowanymi dla tych substancji na mocy dyrektywy 91/414/EWG.
Dla wielu substancji, dla których NDP na poziomie Wspólnoty nie zostały jeszcze określone, decyzje nie zostaną podjęte na mocy tej dyrektywy przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia.
(28) Konieczne jest zatem przyjęcie odrębnych uregulowań ustanawiających tymczasowe, lecz obowiązkowe zharmonizowane NDP w celu progresywnego ustalania NDP, w miarę jak będą podejmowane decyzje dotyczące poszczególnych substancji czynnych w ramach ocen dokonywanych na mocy dyrektywy 91/414/EWG.
Takie tymczasowe zharmonizowane NDP powinny opierać się, w szczególności, na istniejących krajowych NDP ustalonych przez Państwa Członkowskie i powinny uwzględniać krajowe rozwiązania, na których podstawie zostały one określone, z zastrzeżeniem, że takie NDP nie stanowią niedopuszczalnego ryzyka dla konsumentów.
(29) Po włączeniu istniejących substancji czynnych do załącznika I do dyrektywy 91/414/EWG Państwa Członkowskie ponownie powinny dokonać oceny każdego środka ochrony roślin zawierającego te substancje w ciągu czterech lat od dnia włączenia.
Rozpatrywane NDP powinny być zachowane przez okres czterech lat w celu zapewnienia ciągłości udzielonych zezwoleń, a po zakończeniu ponownej oceny powinny zostać uznane za ostateczne, jeżeli poparte będą odpowiednią dokumentacją, zgodną z wymaganiami załącznika III do dyrektywy 91/414/EWG, lub powinny być określone na poziomie wzorcowym, jeżeli nie są poparte taką dokumentacją.
(30) Niniejsze rozporządzenie ustala NDP do celów kontroli pozostałości pestycydów w żywności i paszach.
Stosowne jest zatem, aby Państwa Członkowskie opracowały krajowe programy kontroli tych pozostałości.
Wyniki krajowych programów kontroli należy przedstawić Komisji, Urzędowi i innym Państwom Członkowskim i włączyć do sprawozdania rocznego Wspólnoty.
(31) Środki konieczne do wdrożenia niniejszego rozporządzenia powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą procedury wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11].
(32) Zgodnie z zasadą proporcjonalności, dla osiągnięcia podstawowych celów dotyczących ułatwienia handlu przy jednoczesnej ochronie konsumenta konieczne i właściwe jest ustanowienie zasad dotyczących NDP dla produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego.
Niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza zakres tego, co jest niezbędne do osiągnięcia celów zgodnie z art. 5 ust. 3 Traktatu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT, ZAKRES I DEFINICJE
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia, zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002, zharmonizowane przepisy wspólnotowe dotyczące najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni.
Artykuł 2
Zakres
1.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się do produktów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego lub ich części wymienionych w załączniku I, spożywanych w stanie świeżym, przetworzonym i/lub wchodzących w skład żywności lub paszy, w których lub na powierzchni których mogą być obecne pozostałości pestycydów.
2.
Niniejsze rozporządzenie nie stosuje się do produktów wymienionych w załączniku I, jeżeli zostanie udowodnione, że są one przeznaczone do:
a) produkcji produktów innych niż żywność lub pasza; lub
b) wysiewu lub sadzenia; lub
c) działań, na które zezwala prawo krajowe dla badań substancji czynnych.
3.
Najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów ustalonych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem nie stosuje się do produktów wymienionych w załączniku I, przeznaczonych na wywóz do krajów trzecich i przetworzonych przed wywozem, jeżeli zostanie udowodnione, że kraj trzeci będący krajem przeznaczenia wymaga lub wyraża zgodę na szczególny sposób przetworzenia w celu zapobieżenia wprowadzeniu szkodliwych organizmów na swoje terytorium.
4.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla dyrektyw 98/8/WE [12] i 2002/32/WE oraz rozporządzenia (EWG) nr 2377/90 [13].
Artykuł 3
Definicje
1.
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicje rozporządzenia (WE) nr 178/2002 i definicje art. 2 pkt 1 i 4 dyrektywy 91/414/EWG.
2.
Stosuje się również następujące definicje:
a) "dobra praktyka rolnicza" (DPR) oznacza zalecane, dozwolone lub zarejestrowane w kraju bezpieczne stosowanie środków ochrony roślin w konkretnych warunkach na jakimkolwiek etapie produkcji, przechowywania, transportu, dystrybucji i przetwarzania żywności i pasz;
b) "krytyczna DPR" oznacza DPR, w przypadku gdy istnieje więcej niż jedna DPR dotycząca substancji czynnej/mieszanki środków, której wynikiem jest największy dopuszczalny poziom pozostałości pestycydów w zbiorach poddanych działaniu tego środka i która stanowi podstawę do ustalenia NDP;
c) "pozostałości pestycydów" oznaczają pozostałości, włącznie z substancjami czynnymi, ich metabolitami i/lub produktami powstałymi wskutek rozkładu lub reakcji substancji czynnych, obecnie lub w przeszłości wykorzystywanymi w środkach ochrony roślin wymienionych w art. 2 pkt 1 dyrektywy 91/414/EWG, które znajdują się w lub na powierzchni produktów wymienionych w załączniku I niniejszego rozporządzenia, zwłaszcza włącznie z tymi, które mogą powstać w wyniku ich stosowania w ochronie roślin, w weterynarii lub jako środek biobójczy;
d) "najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości" (NDP) oznacza najwyższy prawnie dopuszczalny poziom stężenia pozostałości pestycydów w żywności i paszy lub na ich powierzchni;
e) "CXL" oznacza NDP ustalony przez Komisję Kodeksu Żywnościowego;
f) "granica oznaczalności" (GO) oznacza zatwierdzone najniższe stężenie pozostałości, które można określić ilościowo i stwierdzić na podstawie rutynowych badań monitoringowych przeprowadzonych za pomocą zatwierdzonych metod kontroli;
g) "tolerancja importowa" oznacza NDP ustalone dla środków wwożonych, jeżeli:
- stosowanie danej substancji czynnej w środku ochrony roślin na danym produkcie jest niedozwolone we Wspólnocie, lub
- istniejący wspólnotowy NDP nie jest wystarczający, aby spełnić wymogi handlu międzynarodowego;
h) "badanie biegłości" oznacza badanie porównawcze, w którym kilka laboratoriów dokonuje analiz identycznych próbek, pozwalające na ocenę jakości analizy przeprowadzonej przez każde z tych laboratoriów;
i) "ostra dawka referencyjna" oznacza szacunkową ilość substancji w żywności, w przeliczeniu na masę ciała, która może być spożyta w krótkim okresie czasu, zwykle w trakcie jednego posiłku lub jednego dnia, bez zagrożenia dla zdrowia konsumenta, dającego się stwierdzić na podstawie wszystkich faktów znanych w momencie dokonywania oceny;
j) "akceptowane dzienne pobranie" oznacza szacunkową ilość substancji w żywności, w przeliczeniu na masę ciała, która może być spożywana dziennie w trakcie całego życia, bez znacznego zagrożenia dla zdrowia konsumenta, dającego się stwierdzić na podstawie wszystkich faktów znanych w momencie dokonywania oceny.
Artykuł 4
Wykaz grup produktów, do których stosuje się zharmonizowane NDP
1.
Produkty, grupy produktów i/lub ich części, wymienione w art. 2 ust. 1, do których stosuje się zharmonizowane NDP, muszą być zdefiniowane i wymienione w załączniku I zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2.
Załącznik I zawiera wszystkie produkty, dla których ustala się NDP, jak również inne produkty, dla których odpowiednie jest stosowanie zharmonizowanych NDP, w szczególności ze względu na ich miejsce w systemie żywieniowym konsumentów lub w handlu.
Produkty grupuje się w taki sposób, aby NDP były ustalone w miarę możliwości dla grupy produktów podobnych lub pokrewnych.
2.
Załącznik I zostanie po raz pierwszy ustalony w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, a następnie zostanie odpowiednio zweryfikowany, w szczególności na wniosek Państwa Członkowskiego.
Artykuł 5
Ustalenie wykazu substancji czynnych, dla których nie są wymagane NDP
1. Substancje czynne środków ochrony roślin ocenione na mocy dyrektywy 91/414/EWG, dla których NDP nie są wymagane, określa się zgodnie z procedurą wymienioną w art. 45 ust. 2 niniejszego rozporządzenia i umieszcza w jego załączniku IV, z uwzględnieniem zastosowań tych substancji czynnych i kwestii, o których mowa w art. 14 ust. 2 lit. a), c) i d) niniejszego rozporządzenia.
2.
Treść załącznika IV ustala się po raz pierwszy w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
ROZDZIAŁ II
PROCEDURA DOTYCZĄCA WNIOSKÓW W SPRAWIE NDP
SEKCJA 1
SKŁADANIE WNIOSKÓW W SPRAWIE NDP
Artykuł 6
Wnioski
1.
W sytuacjach, gdy Państwo Członkowskie przewiduje udzielenie zezwolenia lub tymczasowego zezwolenia na stosowanie środka ochrony roślin zgodnie z dyrektywą 91/414/EWG, Państwo Członkowskie rozważy czy w wyniku takiego stosowania istniejący NDP, określony w załączniku II lub III do niniejszego rozporządzenia, wymaga zmiany, czy niezbędne jest określenie nowego NDP lub czy dana substancja czynna powinna zostać włączona do załącznika IV.
Jeśli to niezbędne, może ono żądać od strony wnioskującej o zezwolenie, aby złożyła wniosek zgodnie z art. 7.
2.
Strony, które wykażą na podstawie odpowiednich dowodów uzasadnione zainteresowanie, włącznie z wytwórcami, hodowcami i producentami środków wymienionych w załączniku 1, mogą złożyć wniosek do Państwa Członkowskiego zgodnie z art. 7.
3.
W sytuacji, gdy Państwo Członkowskie uznaje za niezbędne ustalenie, zmianę lub usunięcie NDP, dane Państwo Członkowskie może również przygotować i ocenić wniosek o ustalenie, zmianę lub usunięcie NDP zgodnie z art. 7.
4.
Wnioski dotyczące tolerancji importowej składa się do Państwa Członkowskiego wyznaczonego jako sprawozdawca na mocy dyrektywy 91/414/EWG lub, jeśli taki sprawozdawca nie został wyznaczony, wnioski składa się do Państwa Członkowskiego wyznaczonego przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, na żądanie wnioskodawcy.
Wnioski takie przygotowuje się zgodnie z art. 7 niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 7
Wymagania dotyczące wniosków w sprawie NDP
1.
Wnioskodawca umieszcza we wniosku w sprawie NDP następujące informacje i dokumenty:
a) nazwę i adres wnioskodawcy;
b) dokumentację związaną z wnioskiem zawierającą:
i) streszczenie wniosku;
(ii) główne istotne twierdzenia;
(iii) wykaz dokumentów;
(iv) kopię odpowiedniej DPR dotyczącej określonego stosowania danej substancji czynnej.
c) w razie potrzeby, naukowo uzasadnione argumenty, które należy rozważyć;
d) dane wyszczególnione w załącznikach II i III do dyrektywy 91/414/EWG, dotyczące wymogów w zakresie danych do określenia NDP pestycydów, w razie potrzeby włącznie z danymi toksykologicznymi i danymi dotyczącymi rutynowych metod analitycznych stosowanych w laboratoriach kontrolnych, jak również danymi dotyczącymi metabolizmu roślin i zwierząt.
Jednakże jeżeli odpowiednie dane są powszechnie dostępne, zwłaszcza w przypadkach, gdy substancje czynne zostały już ocenione na mocy dyrektywy 91/414/EWG lub gdy CXL już istnieje i dane te zostały przedłożone przez wnioskodawcę, Państwo Członkowskie może korzystać z takich informacji przy ocenie wniosku.
W takich przypadkach, sprawozdanie oceniające powinno zawierać uzasadnienie określające powody, dla których takie dane zostały lub nie zostały wykorzystane.
2.
Państwo Członkowskie dokonujące oceny może, w razie potrzeby, żądać od wnioskodawcy przedstawienia dodatkowych informacji poza informacjami wymaganymi zgodnie z ust. 1, w terminie określonym przez to Państwo Członkowskie.
Artykuł 8
Ocena wniosków
1.
Państwo Członkowskie, do którego stosownie do art. 6 złożono wniosek zgodny z art. 7, natychmiast przekazuje kopię Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności ustanowionemu rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 ("Urząd") i Komisji oraz sporządza bezzwłocznie sprawozdanie oceniające.
2.
Wnioski powinny być ocenione zgodnie z odpowiednimi przepisami Jednolitych Zasad Oceny i Dopuszczenia Środków Ochrony Roślin zawartymi w załączniku VI do dyrektywy 91/414/EWG lub szczególnymi zasadami oceny, które zostaną ustanowione na mocy rozporządzenia Komisji zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
3.
Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i w drodze porozumienia zawartego pomiędzy zainteresowanymi Państwami Członkowskimi, ocena wniosku może być przeprowadzona przez Państwo Członkowskie-sprawozdawcę wyznaczone na mocy dyrektywy 91/414/EWG dla danej substancji czynnej.
4.
W przypadkach, gdy Państwo Członkowskie napotyka trudności w ocenie wniosku lub w celu uniknięcia powielania prac, może zostać podjęta decyzja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2, które Państwo Członkowskie powinno dokonać oceny poszczególnych wniosków.
Artykuł 9
Przedkładanie ocenionych wniosków Komisji i Urzędowi
1.
Po sporządzeniu sprawozdania oceniającego, Państwo Członkowskie przedkłada je Komisji.
Komisja bezzwłocznie informuje Państwa Członkowskie i przekazuje wniosek, sprawozdanie oceniające i odnośną dokumentację Urzędowi.
2.
Urząd bezzwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku wnioskodawcy, oceniającemu Państwu Członkowskiemu i Komisji.
Potwierdzenie zawiera datę otrzymania wniosku i załączonych dokumentów.
SEKCJA 2
ROZPATRYWANIE WNIOSKÓW DOTYCZĄCYCH NDP PRZEZ URZĄD
Artykuł 10
Opinia Urzędu w sprawie wniosków dotyczących NDP
1.
Urząd ocenia wnioski i sprawozdania oceniające oraz przedstawia uzasadnioną opinię, w szczególności w sprawie ryzyka dla konsumentów i, gdy zachodzi potrzeba, dla zwierząt, związanego z ustaleniem, zmianą lub usunięciem NDP.
Opinia taka powinna zawierać:
a) ocenę czy analityczna metoda rutynowego monitoringu zaproponowana we wniosku jest odpowiednia do zamierzonych celów kontroli;
b) zakładaną GO dla połączenia pestycyd/produkt;
c) ocenę ryzyka w przypadku przekroczenia akceptowanego dziennego pobrania lub ostrej dawki referencyjnej w wyniku zmiany NDP; udział w spożyciu spowodowany pozostałościami w produkcie, którego dotyczy wniosek o NDP;
d) inne elementy istotne dla oceny ryzyka.
2.
Urząd przekazuje uzasadnioną opinię wnioskodawcy, Komisji i Państwom Członkowskim.
Uzasadniona opinia wyraźnie określa, na jakiej podstawie wyciągnięto każdy z wniosków.
3.
Bez uszczerbku dla art. 39 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, Urząd podaje do publicznej wiadomości swoją uzasadnioną opinię.
Artykuł 11
Terminy wydawania opinii przez Urząd w sprawach wniosków dotyczących NDP
1.
Urząd przedstawi swoją uzasadnioną opinię zgodnie z art. 10 bezzwłocznie, ale nie później niż w ciągu trzech miesięcy od daty otrzymania wniosku;
2.
Jeżeli Urząd występuje o dodatkowe informacje, termin wymieniony w ust. 1 ulega zawieszeniu do czasu dostarczenia tych informacji.
Takie zawieszenia podlegają art. 13.
Artykuł 12
Ocena istniejących NDP dokonywana przez Urząd
1.
Urząd przedkłada Komisji i Państwom Członkowskim, w okresie 12 miesięcy od daty włączenia lub nie włączenia substancji czynnej do załącznika I do dyrektywy 91/414/EWG po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, uzasadnioną opinię opartą w szczególności na odpowiednim sprawozdaniu oceniającym przygotowanym zgodnie z dyrektywą 91/414/EWG, dotyczącą:
a) istniejących NDP dla tej substancji czynnej określonej w załączniku II lub III do niniejszego rozporządzenia;
b) konieczności określenia nowych NDP dla tej substancji czynnej lub jej włączenia do załącznika IV do niniejszego rozporządzenia;
c) szczególnych warunków przetwarzania, o których mowa w art. 20 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, które mogą być konieczne dla danej substancji czynnej;
d) NDP, których włączenie do załącznika II i/lub załącznika III do niniejszego rozporządzenia może rozważać Komisja, i tych NDP, które mogą zostać usunięte w stosunku do danej substancji czynnej.
2.
Dla substancji włączonych do załącznika I do dyrektywy 91/414/EWG przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, uzasadniona opinia, o której mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, powinna być wydana w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 13
Kontrola administracyjna
Każda podjęta decyzja lub niewykonanie kompetencji powierzonych Urzędowi na mocy niniejszego rozporządzenia może podlegać kontroli Komisji działającej z własnej inicjatywy lub na wniosek Państwa Członkowskiego lub każdej osoby, której to dotyczy bezpośrednio i indywidualnie.
W tym celu należy złożyć wniosek do Komisji w terminie dwóch miesięcy po dniu, w którym zainteresowana strona dowiedziała się o wspomnianym działaniu lub zaniechaniu działania.
Komisja podejmuje decyzję w terminie dwóch miesięcy żądając, gdy zachodzi potrzeba, cofnięcia decyzji przez Urząd lub podjęcia przez Urząd stosownego działania w wyznaczonym terminie.
SEKCJA 3
USTALANIE, ZMIANA I USUWANIE NDP
Artykuł 14
Decyzje w sprawie wniosków dotyczących NDP
1.
Po otrzymaniu opinii Urzędu i uwzględnieniu tej opinii Komisja przygotowuje bezzwłocznie i najpóźniej w terminie trzech miesięcy rozporządzenie w sprawie ustalania, zmiany lub usunięcia NDP lub decyzję o odrzuceniu wniosku i przedkłada je do przyjęcia zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2.
2.
W odniesieniu do aktów, o których mowa a paragrafie 1, uwzględnia się:
a) dostępną wiedzę naukową i techniczną;
b) potencjalną obecność pozostałości pestycydów pochodzących ze źródeł innych niż substancje czynne stosowane obecnie do ochrony roślin;
c) wyniki oceny potencjalnego ryzyka dla konsumentów i, w razie potrzeby, dla zwierząt;
d) wyniki innych ocen i decyzji wprowadzających zmiany w zakresie stosowania środków ochrony roślin;
e) CXL lub DPR stosowane w kraju trzecim dla zgodnego z prawem stosowania substancji czynnych w tym kraju;
f) inne uznawane za istotne czynniki właściwe dla rozpatrywanej sprawy.
3.
Komisja może w każdym czasie żądać od wnioskodawcy lub Urzędu dodatkowych informacji.
Komisja udostępnia otrzymane dodatkowe informacje Państwom Członkowskim i Urzędowi.
Artykuł 15
Włączenie nowych lub zmienionych NDP do załączników II i III
1.
Rozporządzenie, o którym mowa w art. 14 ust. 1:
a) określa nowe lub zmienione NDP i wyszczególnia je w wykazie w załączniku II do niniejszego rozporządzenia w przypadkach, gdy substancje czynne zostały umieszczone w załączniku I do dyrektywy 91/414/EWG; lub
b) w przypadkach, gdy substancje czynne nie zostały umieszczone w załączniku I do dyrektywy 91/414/EWG i nie są zamieszczone w załączniku II do niniejszego rozporządzenia, określa lub zmienia tymczasowe NDP i umieszcza je w załączniku III do niniejszego rozporządzenia; lub
c) w przypadkach wspomnianych w art. 16, określa tymczasowe NDP i wyszczególnia je w załączniku III do niniejszego rozporządzenia.
2.
Jeżeli tymczasowy NDP został określony w sposób przewidziany w ust. 1 lit. b), usuwa się go z załącznika III na mocy rozporządzenia w rok po dacie włączenia lub nie włączenia do załącznika I do dyrektywy 91/414/EWG danej substancji czynnej, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
Jednakże, jeżeli jedno lub więcej Państw Członkowskich tego zażąda, może on zostać utrzymany przez kolejny rok pod warunkiem potwierdzenia, że badania naukowe niezbędne do poparcia wniosku o ustalenie NDP zostały podjęte.
W przypadkach, gdy takie potwierdzenie zostało przedłożone, tymczasowy NDP zostanie utrzymany przez kolejne dwa lata, pod warunkiem, że nie zostaną stwierdzone żadne niedopuszczalne zagrożenia dla konsumentów.
Artykuł 16
Procedura określania tymczasowych NDP w określonych okolicznościach
1.
Rozporządzenie, o którym mowa w art. 14 ust. 1, może określać również tymczasowy NDP, który ma być umieszczony w załączniku III w następujących okolicznościach:
a) w wyjątkowych przypadkach, zwłaszcza wówczas, gdy pozostałości pestycydów mogą pojawić się w wyniku zanieczyszczenia środowiska lub innego zanieczyszczenia lub w wyniku stosowania środków ochrony roślin zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/414 EWG; lub
b) w przypadkach, gdy wspomniane środki stanowią nieistotny składnik wyżywienia konsumentów i, w razie potrzeby, zwierząt; lub
c) w przypadku miodu; lub
d) w przypadku, gdy główne zastosowanie środków ochrony roślin zostało na mocy decyzji wyłączone lub usunięte z załącznika I do dyrektywy 91/414/EWG.
2.
Włączenia tymczasowych NDP, stosownie do ust. 1 dokonuje się na podstawie opinii Urzędu, danych z monitoringu i oceny wykazującej, że nie istnieje niedopuszczalne ryzyko dla konsumentów lub zwierząt.
Ciągła ważność tymczasowych NDP, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c), podlega ponownej ocenie przynajmniej raz na 10 lat, a każde takie NDP odpowiednio zmienia się lub usuwa.
NDP, o których mowa w ust. 1 lit. d), podlegają ponownej ocenie w momencie upływu okresu, na który wydano zgodę na jego główne zastosowanie.
Artykuł 17
Zmiany NDP w następstwie unieważnienia zezwoleń na środki ochrony roślin
Zmiany załączników II lub III, niezbędne do usunięcia NDP w następstwie unieważnienia istniejącego zezwolenia na dany środek ochrony roślin, mogą być przyjęte bez zasięgania opinii Urzędu.
ROZDZIAŁ III
NDP MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO PRODUKTÓW POCHODZENIA ROŚLINNEGO I ZWIERZĘCEGO
Artykuł 18
Zgodność z NDP
1.
Produkty objęte załącznikiem I nie zawierają, w momencie wprowadzenia do obrotu jako żywność czy pasza lub w momencie podania zwierzętom, jakiejkolwiek pozostałości pestycydów przekraczającej:
a) NDP dla tych produktów określonych w załącznikach II i III;
b) 0,01 mg/kg dla tych produktów, dla których brak szczególnego NDP w załącznikach II lub III lub dla substancji czynnych nie wyszczególnionych w załączniku IV, o ile różne wartości wzorcowe nie zostały określone dla substancji czynnej zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2, z uwzględnieniem dostępnych rutynowych metod analitycznych.
Takie wartości wzorcowe są wyszczególnione w załączniku V.
2.
Państwa Członkowskie nie mogą zabronić lub utrudniać wprowadzania do obrotu lub stosowania w karmieniu zwierząt przeznaczonych do produkcji żywności na swoim terytorium produktów wyszczególnionych w załączniku I z powodu tego, że zawierają one pozostałości pestycydów, pod warunkiem, że:
a) takie produkty spełniają wymagania art. 18 ust. 1 i art. 20; lub
b) substancja czynna jest wyszczególniona w załączniku IV.
3.
Na zasadzie odstępstwa od ust. 1, Państwa Członkowskie mogą udzielić zezwolenia, po zastosowaniu fumigantów do produktów po zbiorach na ich własnym obszarze, na poziomy pozostałości dla substancji czynnej, które przekraczają poziomy wyszczególnione w załącznikach II i III dla środków wymienionych w załączniku I, jeżeli te mieszanki substancji aktywnej/produktu wyszczególnione są w załączniku VII, z zastrzeżeniem, że:
a) takie produkty nie są przeznaczone do natychmiastowej konsumpcji;
b) przeprowadza się odpowiednie kontrole w celu zapewnienia, że takie produkty nie mogą być udostępnione użytkownikowi lub konsumentowi końcowemu, jeżeli są mu one dostarczane bezpośrednio, chyba że pozostałości pestycydów nie przekraczają już najwyższych dopuszczalnych poziomów wyszczególnionych w załącznikach II lub III;
c) inne Państwa Członkowskie i Komisja zostały poinformowane o podjętych środkach.
Mieszkanki substancji aktywnej/produktu wyszczególnione w załączniku VII definiuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2.
4. W wyjątkowych przypadkach, a zwłaszcza w następstwie stosowania środków ochrony roślin zgodnie z art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/414/EWG lub zgodnie z wymogami dyrektywy 2000/29/WE [14], Państwo Członkowskie może wyrazić zgodę na dopuszczenie do obrotu i/lub karmienie zwierząt na swoim terytorium żywnością lub paszami poddanymi działaniu środków niezgodnie z ust. 1 pod warunkiem, że taka żywność lub pasza nie stanowi niedopuszczalnego ryzyka. Takie zezwolenia są natychmiast notyfikowane innym Państwom Członkowskim, Komisji i Urzędowi, łącznie z właściwą oceną ryzyka, do bezzwłocznego rozpatrzenia zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2, w celu określenia tymczasowego NDP na dany okres lub podjęcia wszelkich innych niezbędnych środków w stosunku do takich produktów.
Artykuł 19
Zakaz dotyczący produktów przetworzonych i/lub złożonych
Zabrania się przetwarzania i/lub mieszania celem rozcieńczenia, z tym samym lub innymi produktami, produktów wyszczególnionych w załączniku I nie spełniających wymagań art. 18 ust. 1 lub art. 20 w celu dopuszczenia ich do obrotu jako żywność lub pasza lub w celu karmienia nimi zwierząt.
Artykuł 20
NDP stosujące się do produktów przetworzonych i/lub złożonych
1.
W przypadkach, gdy NDP nie są określone w załącznikach II lub III dla produktów przetworzonych i/lub złożonych, stosuje się NDP określone w art. 18 ust. 1 dla danego produktu wyszczególnionego w załączniku I, z uwzględnieniem zmian w poziomach pozostałości pestycydów wynikających z przetwarzania i/lub mieszania.
2.
Poszczególne czynniki koncentracji lub rozcieńczenia dla pewnych operacji przetwarzania i/lub mieszania lub pewnych produktów przetworzonych i/lub złożonych mogą być umieszczone w załączniku VI zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2.
ROZDZIAŁ IV
PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE WŁĄCZENIA ISTNIEJĄCYCH NDP DO NINIEJSZEGO ROZPORZĄDZENIA
Artykuł 21
Pierwotne określanie NDP
1. NDP dla produktów wyszczególnionych w załączniku I po raz pierwszy są określane i wyszczególnione w załączniku II zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2, włączającą te NDP przewidziane na mocy dyrektyw 86/362/EWG, 86/363/EWG i 90/642/EWG, z uwzględnieniem kryteriów wymienionych art. 14 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
2.
Załącznik II opracowuje się w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 22
Pierwotne określanie tymczasowych NDP
1. Tymczasowe NDP dla substancji czynnych, dla których decyzja w sprawie umieszczenia lub nie umieszczenia w załączniku I do dyrektywy 91/414/EWG nie została jeszcze podjęta, określa się po raz pierwszy i wyszczególnia w załączniku III do niniejszego rozporządzenia, o ile nie zostały już wyszczególnione w jego załączniku II, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45. ust. 2, z uwzględnieniem informacji dostarczonych przez Państwa Członkowskie, w razie potrzeby uzasadnionej opinii, o której mowa w art. 24, czynników, o których mowa w art. 14 ust. 2 i następujących NDP:
a) NDP nadal figurujących w załączniku do dyrektywy 76/895/EWG; oraz
b) dotychczas niezharmonizowanych krajowych NDP.
2.
Załącznik III opracowuje się w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 23, 24 i 25.
Artykuł 23
Informacje dotyczące krajowych NDP, które mają zostać dostarczone przez Państwa Członkowskie
Jeżeli substancja czynna nie została jeszcze wyszczególniona w załączniku I do dyrektywy 91/414/EWG i w przypadkach, gdy Państwo Członkowskie określiło, najpóźniej do dnia wejścia w życie załącznika I do niniejszego rozporządzenia, krajowy NDP substancji czynnej dla produktu wyszczególnionego w załączniku I do niniejszego rozporządzenia lub podjęło decyzję, że NDP nie jest wymagany dla tej substancji czynnej, dane Państwo Członkowskie informuje Komisję w trybie i w terminie określonym zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2, o krajowym NDP lub o fakcie, że NDP nie jest wymagany dla substancji czynnej, a także gdy zachodzi taka potrzeba i na wniosek Komisji:
a) DPR;
b) danych zbiorczych z nadzorowanych doświadczeń i/lub danych monitoringowych, jeżeli w danym Państwie Członkowskim stosuje się krytyczną DPR i jeżeli są one dostępne;
c) o akceptowanym dziennym pobraniu, a w razie potrzeby również o ostrej dawce referencyjnej stosowanej w ramach krajowej oceny ryzyka, jak również o wynikach tej oceny.
Artykuł 24
Opinia Urzędu w sprawie danych leżących u podstaw NDP
1.
Na wniosek Komisji, Urząd przedkłada Komisji uzasadnioną opinię w sprawie potencjalnego ryzyka dla zdrowia konsumentów wynikającego z:
a) tymczasowych NDP, które mogą zostać włączone do załącznika III;
b) substancji czynnych, które mogą zostać włączone do załącznika IV.
2.
Przy przygotowywaniu uzasadnionej opinii, o której mowa w ust. 1, Urząd bierze pod uwagę dostępny stan wiedzy naukowej i technicznej, a zwłaszcza informacje dostarczone przez Państwa Członkowskie zgodnie z wymogami art. 23.
Artykuł 25
Ustalanie tymczasowych NDP
Z uwzględnieniem opinii Urzędu, jeżeli taka opinia jest wymagana, tymczasowe NDP dla substancji czynnych, o których mowa w art. 23, mogą zostać określone i wyszczególnione w załączniku III, zgodnie z art. 22 ust. 1 lub, w razie potrzeby, substancja czynna może zostać włączona do załącznika IV zgodnie z art. 5 ust. 1.
ROZDZIAŁ V
KONTROLE URZĘDOWE, SPRAWOZDANIA I SANKCJE
SEKCJA 1
KONTROLE URZĘDOWE NDP
Artykuł 26
Kontrole urzędowe
1.
Bez uszczerbku dla dyrektywy 96/23/WE [15], Państwa Członkowskie przeprowadzają kontrole urzędowe pozostałości pestycydów w celu doprowadzenia do zgodności z niniejszym rozporządzeniem, zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa wspólnotowego dotyczącymi urzędowych kontroli żywności i pasz.
2.
Takie kontrole pozostałości pestycydów polegają zwłaszcza na pobieraniu próbek i poddawaniu ich następnie analizie oraz na identyfikacji obecnych w nich pestycydów i poziomów ich pozostałości.
Artykuł 27
Pobieranie próbek
1.
Każde Państwo Członkowskie pobiera liczbę i rodzaj próbek wystarczającą dla zapewnienia wyników reprezentatywnych dla rynku, z uwzględnieniem wyników poprzednich programów kontroli.
Takie próbki pobierane są możliwie najbliżej punktu zaopatrzenia, w celu umożliwienia ewentualnego zastosowania środków przymusu.
2.
Metody pobierania próbek niezbędne do prowadzenia takich kontroli pozostałości pestycydów w produktach, inne niż ustanowione na mocy dyrektywy 2002/63/WE [16], określa się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 28
Metody analizy
1.
Metody analizy pozostałości pestycydów są zgodne z kryteriami określonymi w odpowiednich przepisach prawa wspólnotowego dotyczących urzędowych kontroli żywności i pasz.
2.
Wytyczne techniczne dotyczące specyficznych kryteriów zatwierdzania i procedury kontroli jakości w odniesieniu do metod analizy dla określenia pozostałości pestycydów mogą być przyjęte zgodnie z procedurą wspomnianą w art. 45 ust. 2.
3.
Wszystkie laboratoria analizujące próbki dla potrzeb urzędowych kontroli pozostałości pestycydów biorą udział we wspólnotowych badaniach biegłości dla pozostałości pestycydów, organizowanych przez Komisję.
SEKCJA 2
WSPÓLNOTOWY PROGRAM KONTROLI
Artykuł 29
Wspólnotowy program kontroli
1.
Komisja opracowuje skoordynowane wieloletnie wspólnotowe programy kontroli, określając specyficzne próbki, które mają zostać włączone do krajowych programów kontroli i uwzględniając problemy, które stwierdzono w odniesieniu do zgodności z NDP określonymi w niniejszym rozporządzeniu, w celu oceny narażenia konsumentów i stosowania obowiązujących przepisów prawnych.
2. Wspólnotowy program kontroli jest corocznie przyjmowany i uaktualniany zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2. Projekt wspólnotowego programu kontroli przedstawia się Komitetowi, o którym mowa w art. 45 ust. 1, nie później niż na sześć miesięcy przed końcem każdego roku kalendarzowego.
SEKCJA 3
KRAJOWE PROGRAMY KONTROLI
Artykuł 30
Krajowe programy kontroli pozostałości pestycydów
1.
Państwa Członkowskie ustanawiają krajowe wieloletnie programy kontroli pozostałości pestycydów.
Programy wieloletnie są przez nie corocznie uaktualniane.
Programy te opierają się na ocenie ryzyka i mają na celu w szczególności ocenę narażenia konsumenta i zgodności z obowiązującym prawem.
Zawierają one co najmniej następujące elementy:
a) produkty, których próbki należy pobrać;
b) liczbę próbek, które należy pobrać i analiz, które należy przeprowadzić;
c) pestycydy podlegające analizie;
d) kryteria stosowane przy opracowywaniu tych programów, włącznie z:
i) wyborem połączenia pestycydu i produktu;
ii) liczbą próbek, które należy pobrać odpowiednio dla produktów krajowych i zagranicznych;
iii) udziałem spożycia produktów w krajowym systemie żywienia;
iv) wspólnotowym programem kontroli; oraz
v) wynikami poprzednich programów kontroli.
2.
Państwa Członkowskie przedkładają swoje uaktualnione krajowe programy kontroli pozostałości pestycydów, o których mowa w ust. 1, Komisji i Urzędowi najpóźniej na trzy miesiące przed końcem każdego roku kalendarzowego.
3.
Państwa Członkowskie uczestniczą we wspólnotowym programie kontroli przewidzianym w art. 29.
SEKCJA 4
INFORMACJE DOSTARCZANE PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE I ROCZNE SPRAWOZDANIE
Artykuł 31
Informacje dostarczane przez Państwa Członkowskie
1.
Państwa Członkowskie przekazują następujące informacje dotyczące poprzedniego roku kalendarzowego Komisji, Urzędowi i innym Państwom Członkowskim do dnia 31 sierpnia każdego roku:
a) wyniki kontroli urzędowych przewidzianych w art. 26 ust. 1;
b) GO stosowane w krajowych programach kontroli, o których mowa w art. 30, i w ramach wspólnotowego programu kontroli, o których mowa w art. 29;
c) szczegółowe informacje dotyczące udziału laboratoriów analitycznych we wspólnotowych badaniach biegłości, o których mowa w art. 28 ust. 3, i w innych badaniach biegłości dotyczących połączeń pestycydów i produktów, których próbki są pobierane w ramach krajowych programów kontroli;
d) szczegółowe informacje dotyczące akredytacji laboratoriów analitycznych biorących udział w kontrolach, o których mowa w lit. a);
e) w przypadkach dopuszczalnych na podstawie ustawodawstwa krajowego, szczegółowe informacje dotyczące zastosowanych środków przymusu.
2.
Środki wykonawcze związane z dostarczaniem informacji przez Państwa Członkowskie mogą zostać ustalone zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2, po konsultacji z Urzędem.
Artykuł 32
Roczne sprawozdanie w sprawie pozostałości pestycydów
1.
Na podstawie informacji przedłożonych przez Państwa Członkowskie, zgodnie z art. 31 ust. 1, Urząd sporządza roczne sprawozdanie w sprawie pozostałości pestycydów.
2.
W rocznym sprawozdaniu Urząd zamieszcza co najmniej następujące informacje:
a) analizę wyników kontroli przewidzianą w art. 26 ust. 2;
b) wykaz możliwych powodów, dla których NDP zostały przekroczone, włącznie z odnośnymi uwagami dotyczącymi wariantów zarządzania ryzykiem;
c) analizę chronicznego i ostrego zagrożenia dla zdrowia konsumentów spowodowanego pozostałościami pestycydów;
d) ocenę narażenia konsumentów na pozostałości pestycydów opartą na informacjach dostarczonych na podstawie lit. a) lub na innych istotnych informacjach, włącznie ze sprawozdaniami złożonymi na mocy dyrektywy 96/23/WE.
3.
Jeżeli Państwo Członkowskie nie przedstawiło informacji zgodnie z art. 31, Urząd może pominąć informację dotyczącą Państwa Członkowskiego przy opracowywaniu rocznego sprawozdania.
4.
Format rocznego sprawozdania może zostać określony zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2.
5.
Urząd przedkłada Komisji roczne sprawozdanie do ostatniego dnia lutego każdego roku.
6.
Roczne sprawozdanie może zawierać opinię w sprawie pestycydów, które powinny być objęte programami w przyszłości.
7.
Urząd ma obowiązek publicznego udostępnienia sprawozdania rocznego wraz z uwagami Komisji i Państw Członkowskich.
Artykuł 33
Przedkładanie Komitetowi sprawozdania rocznego w sprawie pozostałości pestycydów
Komisja bezzwłocznie przedkłada sprawozdanie roczne w sprawie pozostałości pestycydów Komitetowi, o którym mowa w art. 45 ust. 1, w celu dokonania jego przeglądu i opracowania zaleceń co do wszelkich niezbędnych środków, które należy zastosować wobec zgłaszanych naruszeń NDP określonych w załącznikach II i III.
SEKCJA 5
SANKCJE
Artykuł 34
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji mających zastosowanie do naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia i zastosować niezbędne środki w celu zapewnienia ich stosowania.
Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie bezzwłocznie notyfikują te zasady i wszelkie późniejsze zmiany Komisji.
ROZDZIAŁ VI
ŚRODKI NADZWYCZAJNE
Artykuł 35
Środki nadzwyczajne
Artykuły 53 i 54 rozporządzenia (WE) 178/2002 mają zastosowanie wówczas, gdy w wyniku nowych informacji lub ponownej oceny istniejących informacji zostanie ustalone, że pozostałości pestycydów lub NDP objęte niniejszym rozporządzeniem mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi lub zwierząt, co wymaga natychmiastowego działania.
ROZDZIAŁ VII
ŚRODKI DOTYCZĄCE ZHARMONIZOWANYCH NDP PESTYCYDÓW
Artykuł 36
Środki wspierające dotyczące zharmonizowanych NDP pestycydów
1.
Środki wspierające dotyczące zharmonizowanych NDP pestycydów są określane na poziomie Wspólnoty i obejmują:
a) skonsolidowaną bazę prawodawstwa wspólnotowego w zakresie NDP pestycydów i publicznego udostępniania takich informacji;
b) wspólnotowe badania biegłości, o których mowa w art. 28 ust. 3;
c) badania i inne środki niezbędne dla przygotowania i opracowywania prawodawstwa i wytyczne techniczne w sprawie pozostałości pestycydów;
d) badania niezbędne dla oceny narażenia konsumentów i zwierząt na pozostałości pestycydów;
e) badania niezbędne dla wsparcia laboratoriów kontrolnych w przypadkach, gdy metody analityczne nie pozwalają na kontrolowanie ustalonych NDP.
2.
Wszelkie niezbędne przepisy wykonawcze dotyczące środków, o których mowa w ust. 1, mogą zostać przyjęte zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 45 ust. 2.
Artykuł 37
Wkład Wspólnoty w środki wspierające dla zharmonizowanych NDP pestycydów
1.
Wspólnota może dokonać wkładu finansowego w wysokości do 100 % kosztów środków przewidzianych w art. 36.
2.
Środki finansowe przydziela się na każdy rok finansowy w ramach procedury budżetowej.
ROZDZIAŁ VIII
KOORDYNACJA WNIOSKÓW DOTYCZĄCYCH NDP
Artykuł 38
Wyznaczanie organów krajowych
Każde z Państw Członkowskich wyznacza jeden lub więcej organów krajowych do koordynacji współpracy z Komisją, Urzędem, innymi Państwami Członkowskimi, wytwórcami, producentami i hodowcami do celów niniejszego rozporządzenia.
W przypadkach gdy więcej niż jeden organ został wyznaczony przez Państwo Członkowskie, wskazuje ono, który z wyznaczonych organów pełni rolę punktu kontaktowego.
Organy krajowe mogą delegować zadania innym organom.
Każde Państwo Członkowskie podaje Komisji i Urzędowi nazwy i adresy wyznaczonych organów krajowych.
Artykuł 39
Koordynacja informacji NDP przez Urząd
Urząd:
a) pełni rolę koordynatora z Państwem Członkowskim sprawozdawcą wyznaczonym zgodnie z dyrektywą 91/414/EWG dla substancji czynnej;
b) prowadzi koordynację z Państwami Członkowskimi i Komisją w zakresie NDP, zwłaszcza w celu spełniania wymogów art. 41.
Artykuł 40
Informacje, które mają być przedłożone przez Państwa Członkowskie
Państwa Członkowskie dostarczają Urzędowi, na jego wniosek, wszelkich dostępnych informacji niezbędnych do oceny bezpieczeństwa NDP.
Artykuł 41
Baza danych Urzędu dotycząca NDP
Bez uszczerbku dla obowiązujących przepisów prawa wspólnotowego i krajowego w sprawie dostępu do dokumentów, Urząd tworzy i prowadzi bazę danych, dostępną dla Komisji i dla właściwych organów Państw Członkowskich, zawierającą istotne informacje naukowe i DPR dotyczące NDP, substancji czynnych i czynników warunkujących przetwarzanie określonych w załącznikach II, III, IV i VII.
W szczególności powinna ona zawierać oceny dziennych dawek w pożywieniu, czynniki związane z przetwarzaniem i skutki toksykologiczne.
Artykuł 42
Państwa Członkowskie i opłaty
1.
Państwa Członkowskie mogą uzyskać zwrot kosztów prac związanych z ustalaniem, zmianą i usuwaniem NDP lub innych rodzajów prac wynikających z obowiązków zawartych w niniejszym rozporządzeniu, w postaci opłat i należności.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby opłata lub należność, o której mowa w ust. 1:
a) była ustalana w przejrzysty sposób; oraz
b) odpowiadała rzeczywistym kosztom wykonywanych prac.
Może to obejmować tabelę stałych stawek przewidzianych w oparciu o przeciętne koszty prac, o których mowa w ust. 1.
ROZDZIAŁ IX
WDRAŻANIE
Artykuł 43
Opinia naukowa Urzędu
Komisja lub Państwa Członkowskie mogą zwracać się do Urzędu o wydanie opinii naukowej w sprawie wszelkich środków dotyczących oceny ryzyka w ramach niniejszego rozporządzenia.
Komisja może określić termin, w jakim taka opinia ma być przedstawiona.
Artykuł 44
Procedura wydawania opinii przez Urząd
1.
Jeżeli opinie Urzędu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wymagają wyłącznie pracy naukowej i technicznej dotyczącej stosowania ustalonych zasad naukowych i technicznych, mogą one być wydane przez Urząd bez konsultacji z komitetem naukowym lub panelem naukowym, o których mowa w art. 28 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, o ile Komisja lub Państwa Członkowskie nie wyrażają sprzeciwu.
2. Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 178/2002 określają przypadki, w których stosuje się powyższy ust. 1.
Artykuł 45
Procedura dotycząca Komitetu
1.
Komisję wspiera Stały Komitet ds. Łańcucha Pokarmowego i Zdrowia Zwierząt utworzony na podstawie art. 58 rozporządzenia nr 178/2002 (dalej nazywany "Komitetem").
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE przy uwzględnieniu jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin.
Artykuł 46
Środki wykonawcze
Zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2, a w razie potrzeby uwzględniając opinię Urzędu, ustala się lub zmienia, co następuje:
a) środki wykonawcze dla zapewnienia jednolitego stosowania niniejszego rozporządzenia;
b) daty określone w art. 23, art. 29 ust. 2, art. 30 ust. 2, art. 31 ust. 1 oraz art. 32 ust. 5;
c) dokumenty zawierające wytyczne techniczne mające na celu wspieranie stosowania niniejszego rozporządzenia;
d) szczegółowe zasady dotyczące danych naukowych wymaganych dla ustalenia NDP.
Artykuł 47
Sprawozdanie dotyczące wykonania niniejszego rozporządzenia
Nie później niż 10 lat po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z jego wykonania wraz z odpowiednimi wnioskami.
ROZDZIAŁ X
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 48
Uchylenie i dostosowanie prawa
1.
Niniejszym uchyla się dyrektywy 76/895/EWG, 86/362/EWG, 86/363/EWG i 90/642/EWG ze skutkiem od daty określonej w drugim akapicie art. 50.
2.
Artykuł 4 ust. 1 lit. f) dyrektywy 91/414 EWG otrzymuje następujące brzmienie:
"f) w stosownych przypadkach, NDP dla produktów rolniczych, których dotyczy zastosowanie określone w zezwoleniu, zostały ustalone lub zmienione zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr XXX/2004. [17]"
Artykuł 49
Przepisy przejściowe
1.
Wymogi rozdziału III nie stosują się do produktów legalnie produkowanych lub przywożonych do Wspólnoty przed datą określoną w art. 50 ust. 2.
Jednakże, w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony konsumenta, odpowiednie środki dotyczące tych produktów mogą zostać podjęte zgodnie z procedurą określona w art. 45 ust. 2.
2.
Jeżeli jest to niezbędne w celu umożliwienia normalnej komercjalizacji, przetwarzania i konsumpcji produktów, dalsze środki przejściowe mogą być przyjęte dla wdrożenia wybranych NDP określonych w art. 15, 16, 21, 22 i 25.
Środki te zostaną przyjęte zgodnie z procedurą określoną w art. 45 ust. 2, nie uchybiając obowiązkowi zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumenta.
Artykuł 50
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Rozdziały II, III i V stosują się po sześciu miesiącach od publikacji ostatniego z rozporządzeń ustanawiających załączniki I, II, III i IV.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 2/2005
przyjęte przez Radę dnia 24 września 2004 r.
w celu przyjęcia decyzji.../2005/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wieloletni program wspólnotowy mający na celu zwiększenie dostępności, użyteczności i wykorzystania zasobów cyfrowych w Europie
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 25E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 157 ust. 3,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rozwój społeczeństwa informacyjnego oraz szerokopasmowego przesyłu danych wpłynie na życie każdego obywatela Unii Europejskiej poprzez, między innymi, stymulowanie dostępu do wiedzy oraz poprzez nowe sposoby przyswajania wiedzy, zwiększając tym samym zapotrzebowanie na nowe treści, zastosowania i usługi.
(2) Rozpowszechnienie Internetu we Wspólnocie nadal znacząco rośnie.
Należy wykorzystywać możliwości stwarzane przez Internet dla ułatwienia każdej jednostce i organizacji we Wspólnocie czerpania społecznych i ekonomicznych korzyści z dzielenia się informacją i wiedzą.
W Europie stworzono teraz podstawy do wykorzystywania potencjału zasobów cyfrowych.
(3) We wnioskach końcowych z posiedzenia Rady Europejskiej, które odbyło się w Lizbonie w dniach 23– 24 marca 2000 r., podkreślono, że przejście na gospodarkę elektroniczną, opartą na wiedzy, wzbogacaną nowymi towarami i usługami, stanowić będzie siłę napędową dla wzrostu, konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy.
W związku z tym ze szczególnym uznaniem spotkała się rola, jaką ten sektor gospodarki odgrywa w tworzeniu wartości poprzez wykorzystywanie i łączenie europejskiej różnorodności kulturowej.
(4) Plan działań eEuropa 2005, rozwijający strategię lizbońską, wzywa do podejmowania działań mających na celu stymulowanie powstawania bezpiecznych usług, zastosowań i zasobów w sieciach szerokopasmowych, zachęcając w ten sposób do zapewniania przyjaznego środowiska dla prywatnych inwestycji, tworzenia nowych miejsc pracy, pobudzania produktywności, modernizacji usług publicznych oraz stworzenia każdemu szansy uczestniczenia w globalnym społeczeństwie informacyjnym.
(5) W Europie coraz bardziej widoczne jest zapotrzebowanie na zasoby cyfrowe wysokiej jakości ze zrównoważonym dostępem oraz prawami użytkownika, ze strony szerokiej społeczności, obywateli funkcjonujących w społeczeństwie, studentów, naukowców, MŚP i innych użytkowników z grupy przedsiębiorców oraz ludzi ze szczególnymi potrzebami pragnących poszerzyć wiedzę lub też ze strony "kolejnych użytkowników" pragnących wykorzystywać zasoby cyfrowe do tworzenia usług.
(6) Podmiotami zainteresowanymi zasobami cyfrowymi są dostawcy tych zasobów (w tym organizacje i instytucje państwowe oraz prywatne tworzące, gromadzące lub posiadające zasoby cyfrowe) oraz użytkownicy tych zasobów (w tym organizacje i przedsiębiorstwa będące końcowymi użytkownikami wielokrotnie wykorzystującymi i/lub wzbogacającymi zasoby cyfrowe o nowe wartości).
Szczególna uwaga należy się udziałowi MŚP.
(7) Program eContent (2001–2004), przyjęty decyzją Rady 2001/48/WE z dnia 22 grudnia 2000 r. [3], sprzyjał rozwojowi i wykorzystaniu europejskich zasobów cyfrowych w Internecie oraz różnorodności językowej europejskich stron internetowych w społeczeństwie informacyjnym.
Komunikat Komisji z dnia 10 października 2003 r. dotyczący średnioterminowej oceny Programu eContent potwierdza znaczenie prowadzenia działań w tej dziedzinie.
(8) Rozwój technologiczny stwarza potencjał dla zwiększenia wartości zasobów w formie utrwalonej wiedzy oraz dla poprawienia interoperatywności na poziomie usług, co stanowi podstawę dla dostępu, ich użytkowania i rozpowszechniania.
Ma to szczególne znaczenie dla tych dziedzin interesu publicznego, do których program ten jest skierowany.
(9) Kształtowanie trwałych modeli w stosunkach handlowych zapewni ciągłość projektów zainicjowanych w ramach tego programu i w ten sposób poprawi warunki do zwiększenia zyskowności usług opartych na dostępie do zasobów cyfrowych i ich wielokrotnym wykorzystaniu.
(10) Określono ramy legislacyjne umożliwiające sprostanie wyzwaniom związanym z zasobami cyfrowymi w społeczeństwie informacyjnym [4] [5] [6].
(11) Różne praktyki stosowane wśród Państw Członkowskich nadal stwarzają przeszkody techniczne utrudniające szeroki dostęp, użytkowanie, wielokrotne użytkowanie i wykorzystanie informacji sektora publicznego we Wspólnocie.
(12) Tam, gdzie zasoby cyfrowe zawierają dane osobowe, muszą być zachowane wymogi dyrektyw 95/46/WE [7] i 2002/58/WE [8], a wykorzystywane technologie powinny respektować prawo do prywatności i w miarę możliwości zapewniać większą prywatność.
(13) Podjęte przez Wspólnotę działania dotyczące zawartości informacji powinny promować wielojęzyczny i wielokulturowy charakter Wspólnoty.
(14) Środki niezbędne do implementacji niniejszej decyzji są przyjmowane zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. określająca procedury wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [9].
(15) Komisja powinna zapewnić komplementarność i synergię między pokrewnymi inicjatywami i programami Wspólnoty, w szczególności tymi, które związane są z edukacją i kulturą oraz z Europejskimi Ramami Interoperatywności.
(16) Niniejsza decyzja ustanawia, na cały czas trwania programu, ramy finansowe, stanowiące główny punkt odniesienia, w rozumieniu pkt 33 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r., zawartego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, w sprawie dyscypliny budżetowej oraz poprawy procedury budżetowej [10], dla działań organu budżetowego w trakcie rocznej procedury budżetowej.
(17) Ponieważ Państwa Członkowskie nie mogą w dostatecznym zakresie osiągnąć celów proponowanych działań, to jest zwiększenia dostępności, użyteczności i wykorzystania zasobów cyfrowych, z powodu ponadnarodowego charakteru tych zagadnień, a cele te można lepiej osiągnąć na poziomie wspólnotowym ze względu na ich europejski zasięg oraz skutki działań, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne, aby osiągnąć te cele,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Cel programu
1.
Niniejsza decyzja ustanawia program wspólnotowy na okres 2005–2008 w celu zwiększenia dostępności, użyteczności i wykorzystania we Wspólnocie zasobów cyfrowych, ułatwiając tworzenie i rozpowszechnianie informacji – w zakresie interesu publicznego – na poziomie wspólnotowym.
Program (zwany dalej "Programem") otrzymuje nazwę "eContentplus".
2.
W celu osiągnięcia ogólnego celu Programu należy uwzględnić następujące kierunki działania:
a) ułatwienie na poziomie Wspólnoty dostępu do zasobów cyfrowych, ich użycia i wykorzystania;
b) ułatwienie poprawy jakości i rozpowszechnianie dobrych praktyk związanych z zasobami cyfrowymi, w stosunkach pomiędzy dostawcami a użytkownikami zasobów cyfrowych oraz pomiędzy sektorami;
c) wzmocnienie świadomości oraz współpracy pomiędzy podmiotami zainteresowanymi zasobami cyfrowymi.
Działania podejmowane w ramach powyższych kierunków dotyczą informacji z obszaru sektora publicznego, danych przestrzennych oraz treści edukacyjnych, kulturowych i naukowych, określonych w załączniku I. Program jest wprowadzany zgodnie z załącznikiem II.
Artykuł 2
Udział
1.
W Programie uczestniczą osoby prawne z siedzibą w Państwach Członkowskich.
Mogą w nim również uczestniczyć osoby prawne z siedzibą w państwach kandydujących, zgodnie z istniejącymi dwustronnymi porozumieniami oraz porozumieniami, które zostaną zawarte z tymi państwami.
2.
W Programie mogą uczestniczyć osoby prawne z siedzibą w państwach EFTA będących Stronami Porozumienia EOG, zgodnie z postanowieniami tego Porozumienia.
3.
Jeżeli udział osób prawnych z siedzibą w państwach trzecich oraz organizacji międzynarodowych skutecznie przyczyni się do wprowadzenia Programu, mogą one w nim uczestniczyć bez wsparcia finansowego ze strony Wspólnoty.
Decyzja zezwalająca na taki udział zostaje przyjęta zgodnie z procedurą określoną w art. 4 ust. 2.
Artykuł 3
Kompetencje Komisji
1.
Komisja jest odpowiedzialna za wprowadzenie Programu w życie.
2.
Komisja sporządza program prac na podstawie niniejszej decyzji.
3.
Podczas wprowadzania Programu w życie Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, zapewnia ogólną spójność i komplementarność z innymi stosownymi politykami wspólnotowymi, programami i działaniami, które wpływają na rozwój i wykorzystanie europejskich zasobów cyfrowych oraz na promowanie różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym, w szczególności ze wspólnotowymi programami badawczymi i dotyczącymi rozwoju technologicznego, IDA, eTEN, eInclusion, eLearning, MODINIS i Safer Internet.
4.
Komisja działa zgodnie z procedurą określoną w art. 4 ust. 2 w następujących przypadkach:
a) przyjęcie i zmiany programu prac;
b) określenie kryteriów i treści zaproszeń do składania wniosków zgodnie z celami określonymi w art. 1;
c) ocena projektów przestawionych w odpowiedzi na wezwanie do składania wniosków o przyznanie funduszy wspólnotowych, w których szacowany udział Wspólnoty wynosi co najmniej 1 milion EUR;
d) odstępstwa od zasad określonych w załączniku II.
5.
Komisja powiadamia komitet, o którym mowa w art. 4, o postępach we wprowadzaniu programu.
Artykuł 4
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez komitet.
2.
W przypadku dokonania odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 4 i art. 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem postanowień jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 5
Kontrola i ocena
1.
W celu zapewnienia efektywnego wykorzystania pomocy wspólnotowej Komisja zapewnia, aby działania podjęte w ramach niniejszej decyzji były oceniane przed ich podjęciem, w trakcie realizacji oraz po ich wykonaniu.
2.
Komisja kontroluje projekty realizowane w ramach Programu.
Komisja ocenia sposób, w jaki zrealizowano projekty, oraz efekty ich przeprowadzenia w celu oceny, czy osiągnięto zamierzone cele.
3.
Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów sprawozdanie z realizacji kierunków działania określonych w art. 1 ust. 2 do połowy 2006 roku.
Komisja informuje przy tym o zgodności kwot przeznaczonych na lata 2007–2008 z perspektywą finansową.
W razie potrzeby Komisja podejmuje niezbędne kroki w ramach procedur budżetowych na lata 2007–2008 w celu zapewnienia zgodności przyznanych rocznie środków z perspektywą finansową.
Po zakończeniu Programu Komisja składa sprawozdanie zawierające jego końcową ocenę.
4.
Komisja przekazuje wyniki ocen ilościowych i jakościowych Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w razie potrzeby wraz z wnioskami o zmianę niniejszej decyzji.
Wyniki ocen są przesyłane przed przedstawieniem projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej odpowiednio na lata 2007 i 2009.
Artykuł 6
Ramy finansowe
1.
Niniejszym ustala się ramy finansowe dla przeprowadzenia działań wspólnotowych na mocy niniejszej decyzji na okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w wysokości 135 milionów EUR, z czego 55,6 miliona EUR przypada na okres do dnia 31 grudnia 2006 r.
2.
Kwotę na okres rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2006 r. uważa się za potwierdzoną, jeżeli jest ona zgodna na tym etapie z perspektywą finansową obowiązującą od roku 2007.
3.
Roczne środki na okres 2005–2008 zatwierdza organ budżetowy w granicach określonych w perspektywie finansowej.
Załącznik III zawiera orientacyjny podział wydatków.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 3/2005
przyjęte przez Radę dnia 7 października 2004 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze statków oraz wprowadzenia sankcji w przypadku naruszenia prawa
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 25E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,
uwzględniając projekt Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wspólnotowa polityka bezpieczeństwa morskiego ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa oraz ochrony środowiska i opiera się na założeniu, że wszystkie strony uczestniczące w transporcie towarów drogą morską ponoszą odpowiedzialność za zagwarantowanie, iż statki pływające po wodach wspólnotowych spełniają wymogi odpowiednich przepisów i standardów.
(2) Podstawowe standardy obowiązujące we wszystkich Państwach Członkowskich, dotyczące zrzutów substancji zanieczyszczających ze statków, opierają się na Konwencji Marpol 73/78; jednakże przepisy te są każdego dnia ignorowane przez wiele statków pływających na wodach wspólnotowych, za co nie ponoszą one konsekwencji.
(3) Wdrażanie Konwencji Marpol 73/78 wykazuje rozbieżności pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi, a zatem zachodzi potrzeba ujednolicenia jej wdrażania na poziomie wspólnotowym; w szczególności występują znaczne różnice w praktykach Państw Członkowskich związanych z nakładaniem sankcji za zrzuty substancji zanieczyszczających ze statków.
(4) Środki o charakterze odstraszającym stanowią integralną część polityki Wspólnoty w zakresie bezpieczeństwa morskiego, ponieważ gwarantują powiązanie odpowiedzialności każdego z podmiotów transportujących drogą morską towary zanieczyszczające z możliwością nałożenia na nie sankcji; zachodzi zatem potrzeba wprowadzenia skutecznych, odstraszających i proporcjonalnych sankcji w celu zapewnienia skutecznej ochrony środowiska.
(5) W tym celu należy przede wszystkim ujednolicić istniejące przepisy prawne, w szczególności, z jednej strony, przyjąć precyzyjne definicje naruszeń prawa, o których mowa, oraz okoliczności wyłączających odpowiedzialność, co jest przedmiotem niniejszej dyrektywy, a z drugiej strony, określić podstawowe zasady wymierzania kar, odpowiedzialności i jurysdykcji, co stanowi przedmiot ramowej decyzji Rady 2005/…/WSiSW z dnia ….. odnośnie do wzmocnienia uregulowań prawnokarnych celem egzekwowania przestrzegania przepisów dotyczących zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym ze statków.
(6) Celem niniejszej dyrektywy jest, między innymi, określenie definicji zrzutów, a w rezultacie skuteczniejsze wprowadzenie w życie decyzji ramowej 2005/…/WSiSW w celu zapobiegnięcia takim naruszeniom.
(7) Ani międzynarodowy system odpowiedzialności cywilnej i odszkodowania za zanieczyszczenie olejami albo ropą naftową, ani system związany z zanieczyszczeniem innymi substancjami niebezpiecznymi lub trującymi nie zapewniają wystarczającego poziomu odstraszania, by odwieść podmioty transportujące niebezpieczne ładunki drogą morską od stosowania praktyk naruszających obowiązujące standardy; pożądane efekty odstraszania można osiągnąć tylko w drodze wprowadzenia sankcji stosowanych wobec wszystkich osób powodujących lub przyczyniających się do zanieczyszczania morza; sankcje należy stosować nie tylko wobec właściciela lub kapitana statku, ale również wobec właściciela ładunku, instytucji klasyfikacyjnej lub innych osób odpowiedzialnych.
(8) Zrzuty substancji zanieczyszczających ze statków powinno uznać się za naruszenie prawa, jeżeli zostały popełnione umyślnie, przez niedbalstwo lub na skutek poważnego zaniedbania.
(9) Sankcje za zrzuty substancji zanieczyszczających ze statków nie są związane z odpowiedzialnością cywilną podmiotów, których to dotyczy, nie podlegają zatem żadnym przepisom dotyczącym ograniczenia lub przypisania odpowiedzialności cywilnej ani też nie ograniczają one prawa dochodzenia odszkodowania przez poszkodowanych wskutek zanieczyszczenia.
(10) Zachodzi potrzeba dalszej skutecznej współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi w celu zapewnienia wykrywania na czas zrzutów substancji zanieczyszczających pochodzących ze statków oraz identyfikowania ich sprawców.
(11) W przypadku gdy istnieją niezbite dowody zrzutów powodujących znaczne szkody lub grożących znacznymi szkodami, Państwa Członkowskie powinny przekazać taką sprawę swoim właściwym organom z zamiarem wszczęcia postępowania na podstawie art. 220 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r.
(12) Dyrektywa ta jest zgodna z zasadami pomocniczości i proporcjonalności ustanowionymi w art. 5 Traktatu.
Włączenie międzynarodowych standardów dotyczących zanieczyszczeń pochodzących ze statków do prawa wspólnotowego i określenie sankcji za ich naruszenie, mogących przyjąć postać środków karnych lub administracyjnych, stanowi niezbędny środek do osiągnięcia wysokiego poziomu bezpieczeństwa i ochrony środowiska w transporcie morskim.
Wspólnota może skutecznie osiągnąć powyższe cele jedynie za pomocą ujednoliconych przepisów.
Dyrektywa ogranicza się do minimum wymaganego do osiągnięcia tych celów i nie wychodzi poza to, co jest niezbędne dla ich realizacji.
Nie stanowi ona przeszkody dla Państw Członkowskich w podejmowaniu, zgodnie z prawem międzynarodowym, bardziej rygorystycznych środków przeciwdziałania zanieczyszczeniom pochodzącym ze statków.
(13) Dyrektywa ta jest w pełni zgodna z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Cel
1.
Celem niniejszej dyrektywy jest zapewnienie, by osoby odpowiedzialne za zanieczyszczenia pochodzące ze statków podlegały odpowiednim sankcjom w celu poprawy bezpieczeństwa na morzu oraz wzmocnienia ochrony środowiska morskiego przed zanieczyszczeniami pochodzącymi ze statków.
2.
Niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla Państw Członkowskich w podejmowaniu, zgodnie z prawem międzynarodowym, bardziej rygorystycznych środków przeciwdziałania zanieczyszczeniom pochodzącym ze statków.
Artykuł 2
Definicje
Dla celów niniejszej dyrektywy:
1) "Marpol 73/78" oznacza podpisaną w roku 1973 Międzynarodową Konwencję o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki oraz odnoszący się do niej Protokół z roku 1978, w ich aktualnych wersjach;
2) "substancje zanieczyszczające" oznaczają substancje objęte załącznikami I (olej) i II (szkodliwe substancje ciekłe) do Konwencji Marpol 73/78;
3) "zrzut" oznacza każde usunięcie substancji ze statku, niezależnie od tego, z jakiej przyczyny następuje, zgodnie z art. 2 Konwencji Marpol 73/78;
4) "statek" oznacza jednostkę pływającą jakiegokolwiek typu, niezależnie od bandery, używaną w środowisku morskim, i obejmuje też wodoloty, poduszkowce, statki podwodne oraz urządzenia pływające.
Artykuł 3
Zakres zastosowania
1.
Niniejszą dyrektywę stosuje się, zgodnie z prawem międzynarodowym, do zrzutów substancji zanieczyszczających:
a) na wodach wewnętrznych, w tym w portach Państwa Członkowskiego, w zakresie obowiązywania postanowień Konwencji Marpol;
b) na morskich wodach terytorialnych Państwa Członkowskiego;
c) w cieśninach wykorzystywanych w żegludze międzynarodowej, podlegających przepisom dotyczącym tranzytu, zgodnie z postanowieniami części III sekcji 2 Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza z 1982 r., w zakresie, w jakim dane Państwo Członkowskie sprawuje jurysdykcję nad tymi cieśninami;
d) w wyłącznej strefie ekonomicznej lub równoważnej strefie Państwa Członkowskiego, ustanowionej zgodnie z prawem międzynarodowym; oraz
e) na otwartym morzu.
2.
Niniejszą dyrektywę stosuje się do zrzutów substancji zanieczyszczających pochodzących z jakiegokolwiek statku, niezależnie od jego bandery, za wyjątkiem okrętów wojennych, jednostek pomocniczych marynarki wojennej lub innych statków będących własnością państwa lub obsługiwanych przez państwo i wykorzystywanych w danym momencie wyłącznie w niekomercyjnej służbie państwowej.
Artykuł 4
Naruszenia
Państwa Członkowskie zapewnią uznanie zrzutów substancji zanieczyszczających ze statków na którymkolwiek z obszarów wymienionych w art. 3 ust. 1 za naruszenia, jeśli dokonano ich umyślnie, przez niedbalstwo lub na skutek poważnego zaniedbania.
Artykuł 5
Wyjątki
1.
Zrzut substancji zanieczyszczających na którymkolwiek z obszarów wymienionych w art. 3 ust. 1 nie jest uznawany za naruszenie, jeśli spełnia warunki wyszczególnione w prawidle 11 lit. a) lub c) załącznika I lub w prawidle 6 lit. a) lub c) załącznika II do Konwencji Marpol 73/78.
2.
Zrzut substancji zanieczyszczających na obszarach wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. c), d) i e) nie stanowi naruszenia ze strony właściciela, kapitana lub załogi działającej na odpowiedzialność kapitana, jeżeli zrzut spełnia warunki wyszczególnione w prawidle 11 lit. b załącznika I bądź w prawidle 6 lit. b) załącznika II do Konwencji Marpol 73/78.
3.
Zrzut substancji zanieczyszczających na którymkolwiek z obszarów wymienionych w art. 3 ust. 1 nie stanowi naruszenia, jeśli spełnione są warunki wyszczególnione w prawidle 9 lub 10 załącznika I lub w prawidle 5 załącznika II do Konwencji Marpol 73/78.
Artykuł 6
Egzekwowanie przepisów w stosunku do statków w obrębie portu Państwa Członkowskiego
1.
Jeśli zaistniałe nieprawidłowości lub otrzymane informacje powodują podejrzenie, że statek pozostający dobrowolnie w porcie lub przy terminalu morskim Państwa Członkowskiego dokonał lub dokonuje zrzutu substancji zanieczyszczających w którymkolwiek z obszarów wymienionych w art. 3 ust. 1, to Państwo Członkowskie spowoduje przeprowadzenie odpowiedniej inspekcji, z uwzględnieniem odpowiednich wytycznych przyjętych przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) i zgodnie ze swoim prawem krajowym.
2.
W przypadku gdy inspekcja, o której mowa w ust. 1, ujawni fakty mogące wskazywać na naruszenie w rozumieniu art. 4, powiadamia się o tym odpowiednie organy Państwa Członkowskiego oraz państwa bandery.
Artykuł 7
Egzekwowanie przepisów przez Państwa przybrzeżne w stosunku do statków w drodze
1.
Jeżeli podejrzewany zrzut substancji zanieczyszczających ma miejsce w obszarach wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. b), c), d) lub e), a statek podejrzewany o zrzut nie zawija do portu Państwa Członkowskiego posiadającego informacje o podejrzewanym zrzucie, stosuje się następujące reguły:
a) jeśli następnym portem, do którego zawija statek, jest inne Państwo Członkowskie, zainteresowane Państwo Członkowskie prowadzi ścisłą współpracę z tym państwem w zakresie inspekcji, o której mowa w art. 6 ust. 1, oraz przy podejmowaniu decyzji o odpowiednich środkach administracyjnych, jakie mają zostać podjęte odnośnie do tego zrzutu;
b) jeśli następnym portem, do którego zawija statek, jest port państwa znajdującego się poza obszarem Wspólnoty, Państwo Członkowskie podejmie niezbędne środki w celu poinformowania następnego portu zawinięcia statku o podejrzewanym zrzucie i wzywa państwo następnego portu do podjęcia odpowiednich środków w związku z tym zrzutem.
2. Gdy istnieją niepodważalne dowody na to, że statek pływający po obszarach wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. b) lub d) dokonał na tych obszarach naruszenia, którego wynikiem był zrzut powodujący poważne szkody lub niebezpieczeństwo poważnych szkód dla wybrzeża lub związanych z tym interesów zainteresowanego Państwa Członkowskiego, lub dla zasobów w obszarach wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. b) lub d), Państwo to, z zastrzeżeniem postanowień części XII sekcji 7 Konwencji ONZ o prawie morza z 1982 r., i o ile dowody na to pozwalają, przekaże sprawę odpowiednim organom w celu wszczęcia postępowania, w tym zatrzymania statku, zgodnie ze swoim prawem krajowym.
3.
Władze państwa bandery są informowane w każdym przypadku.
Artykuł 8
Sankcje
1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki w celu zapewnienia, by naruszenia w rozumieniu art. 4 podlegały skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom, które mogą obejmować sankcje karne lub administracyjne.
2.
Każde Państwo Członkowskie podejmuje środki niezbędne do zapewnienia, by sankcje wymienione w ust. 1 stosowane były wobec każdej osoby uznanej za odpowiedzialną za naruszenie w rozumieniu w art. 4.
Artykuł 9
Zgodność z prawem międzynarodowym
Państwa Członkowskie stosują przepisy niniejszej dyrektywy bez formalnej lub faktycznej dyskryminacji statków obcych i zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym, w tym postanowieniami sekcji 7 części XII Konwencji ONZ o prawie morza z 1982 r., oraz niezwłocznie powiadamiają państwo bandery statku oraz każde inne zainteresowane Państwo o środkach podjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą.
Artykuł 10
Środki dodatkowe
Do celów niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie i Komisja będą w miarę potrzeby prowadziły ścisłą współpracę z Europejską Agencją Bezpieczeństwa Morskiego oraz, w miarę potrzeby, w ramach programu działania mającego na celu reagowanie na przypadkowe lub umyślne zanieczyszczanie morza, wprowadzonego decyzją nr 2850/2000/WE [2] w celu:
a) rozwijania niezbędnych systemów informacyjnych wymaganych do skutecznego wprowadzania w życie niniejszej dyrektywy;
b) ustalenia, w oparciu o przyjęte międzynarodowe sposoby postępowania i wytyczne, wspólnych sposobów postępowania i wytycznych, w szczególności w celu:
- monitorowania i wczesnej identyfikacji statków zrzucających substancje zanieczyszczające z naruszeniem niniejszej dyrektywy, w tym, w miarę potrzeby, instalacji pokładowego sprzętu monitorującego,
- określenia niezawodnych metod prześledzenia pochodzenia substancji zanieczyszczających w morzu z konkretnego statku, i
- skutecznego egzekwowania niniejszej dyrektywy.
Artykuł 11
Sprawozdawczość
Co trzy lata Państwa Członkowskie składają Komisji sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy przez właściwe organy.
Na podstawie tych sprawozdań Komisja przedkłada sprawozdanie wspólnotowe Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
Artykuł 12
Komitet
1.
Komisja jest wspomagana przez Komitet ds. Bezpiecznych Mórz i Zapobiegania Zanieczyszczeniu Morza przez Statki (COSS) utworzony na mocy art. 3 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. ustanawiającego Komitet ds. Bezpiecznych Mórz i Zapobiegania Zanieczyszczeniu Morza przez Statki (COSS) [3].
2.
Komisja regularnie informuje Komitet utworzony w ramach decyzji 2850/2000/WE o wszelkich proponowanych środkach lub innych odpowiednich działaniach dotyczących reagowania na zanieczyszczenia morza.
Artykuł 13
Tryb zmian
Zmiany Konwencji Marpol 73/78, o której mowa w art. 2 pkt 1, mogą być wyłączone z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy, stosownie do art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002.
Artykuł 14
Implementacja
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie ustawy, rozporządzenia i przepisy administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy nie później niż …… [4] i niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Sposób dokonywania takiego odniesienia określają Państwa Członkowskie.
Artykuł 15
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 16 Adresaci
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 4/2005
przyjęte przez Radę dnia 20 października 2004 r.
w celu przyjęcia decyzji.../2005/WE Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję 1419/1999/WE ustanawiającą działanie Wspólnoty na rzecz obchodów Europejskiej Stolicy Kultury w latach 2005–2019
(2005/C 25E/04)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 151,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Decyzja 1419/1999/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. ustanawiająca działanie Wspólnoty na rzecz obchodów Europejskiej Stolicy Kultury w latach 2005–2019 [3] ma na celu podkreślenie bogactwa, różnorodności i wspólnych cech kultur europejskich oraz przyczynienie się do zwiększenia wiedzy obywateli europejskich o sobie nawzajem.
(2) Załącznik I do decyzji 1419/1999/WE ustanawia kolejność chronologiczną, według której Państwa Członkowskie mogą zgłaszać nominacje do tych obchodów.
Załącznik ten obejmuje tylko te państwa, które były Państwami Członkowskimi w dniu przyjęcia tej decyzji, tj. 25 maja 1999 r.
(3) Artykuł 6 decyzji 1419/1999/WE stanowi, że decyzja ta może zostać zmieniona, w szczególności w związku z przyszłym rozszerzeniem Unii Europejskiej.
(4) W świetle rozszerzenia z 2004 r. istotne staje się, aby również nowe Państwa Członkowskie miały w niedalekiej przyszłości możliwość zgłaszania nominacji w ramach obchodów Europejskiej Stolicy Kultury, bez zmieniania istniejącej kolejności innych Państw Członkowskich, tak aby od 2009 r. do końca bieżącego działania Wspólnoty można było wybierać każdego roku dwie stolice w Państwach Członkowskich.
(5) Decyzja 1419/1999/WE powinna zatem zostać zmieniona,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
W decyzji 1419/1999/WE wprowadza się następujące zmiany:
1) dodaje się następujący motyw 12a
"(12a) Należy uwzględnić finansowe konsekwencje niniejszej decyzji w taki sposób, aby zapewnić wystarczające i odpowiednie środki Wspólnoty na wyznaczenie dwóch "Europejskich Stolic Kultury".";
2) artykuł 2 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Miasta Państw Członkowskich wyznacza się na "Europejską Stolicę Kultury" według kolejności określonej w wykazie zawartym w załączniku I. Do 2008 r. włącznie wyznacza się jedno miasto Państwa Członkowskiego wymienionego w wykazie.
Od 2009 r. wyznacza się po jednym mieście z każdego z Państw Członkowskich wymienionych w wykazie.
Kolejność chronologiczna, określona w załączniku I, może być zmieniona w drodze wspólnego porozumienia między zainteresowanymi Państwami Członkowskimi.
Każde Państwo Członkowskie, według kolejności określonej w załączniku I, zgłasza nominację jednego lub kilku miast Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i Komitetowi Regionów.
Nominację zgłasza się nie później niż na cztery lata przed rozpoczęciem odnośnych obchodów, z ewentualnym załączeniem do niej rekomendacji zainteresowanego Państwa Członkowskiego.";
3) załącznik I zastępuje się tekstem Załącznika do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wspólne stanowisko (WE) nr 5/2005
przyjęte przez Radę dnia 12 listopada 2004 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr .../2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 25E/05)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [1],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego [2] wniosła istotny wkład w działania zmierzające do utworzenia wewnętrznego rynku gazu ziemnego.
Aby znieść pozostałe bariery uniemożliwiające zakończenie tworzenia wewnętrznego rynku, szczególnie w odniesieniu do handlu gazem, konieczne jest obecnie wprowadzenie strukturalnych zmian w ramach prawnych.
Niezbędne są dodatkowe, techniczne przepisy, szczególnie związane z dostępem stron trzecich, zasady dotyczące mechanizmów alokacji zdolności przesyłowej, procedur zarządzania ograniczeniami w przesyle oraz wymogów zachowania przejrzystości.
(2) Doświadczenie zdobyte w czasie wdrażania i monitorowania pierwszego zestawu "Wytycznych dotyczących dobrych praktyk", przyjętych przez Europejskie Forum Regulacji Gazu (Forum) w 2002 roku, pokazuje, że w celu zapewnienia pełnego wprowadzenia w życie zasad ustanowionych w "Wytycznych" we wszystkich Państwach Członkowskich oraz w celu zapewnienia minimalnej gwarancji warunków równego dostępu do rynku zasady te muszą mieć podstawę prawną ich stosowania.
(3) Drugi zbiór wspólnych zasad pt. "Drugie wytyczne dotyczące dobrych praktyk" został przyjęty na spotkaniu Forum, które odbyło się w dniach 24– 25 września 2003 r. i celem niniejszego rozporządzenia jest ustanowienie, na podstawie tych "Wytycznych", podstawowych zasad i reguł dotyczących dostępu do sieci, usług związanych z dostępem stron trzecich, procedur zarządzania ograniczeniami w przesyle, przejrzystości, bilansowania i handlu prawami dostępu do zdolności przesyłowych.
(4) Artykuł 15 dyrektywy 2003/55/WE zezwala na działalność operatora połączonych systemów przesyłu i dystrybucji.
Dlatego też zasady ustalone w niniejszym rozporządzeniu nie wymagają wprowadzania zmian w organizacji krajowych systemów przesyłu i dystrybucji, jeśli jest ona zgodna z odpowiednimi przepisami dyrektywy 2003/55/WE, a w szczególności jej art. 15.
(5) Zakres niniejszego rozporządzenia obejmuje gazociągi wysokociśnieniowe podłączające lokalnych dystrybutorów do sieci gazowych, które nie są przede wszystkim wykorzystywane do celów lokalnej dystrybucji.
(6) Należy określić kryteria, według których ustalane są taryfy za dostęp do sieci w celu zapewnienia, że kryteria te są w pełni zgodne z zasadą niedyskryminacyjnego dostępu do sieci i wymogami dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego oraz że w pełni uwzględniają one potrzebę zachowania integralności systemu i odzwierciedlają faktycznie poniesione koszty, zapewniając jednocześnie skuteczne, odpowiednie bodźce i odpowiedni zwrot nakładów inwestycyjnych, a w stosownych przypadkach uwzględniając analizy porównawcze taryf przeprowadzone przez urzędy regulacyjne.
(7) Przy obliczaniu taryf za dostęp do sieci należy uwzględnić faktycznie poniesione koszty, jak również potrzebę zapewnienia odpowiedniego zwrotu nakładów inwestycyjnych oraz bodźców zachęcających do budowania nowej infrastruktury.
W związku z tym, a w szczególności jeżeli istnieje rzeczywista konkurencja między gazociągami, właściwe będzie rozważenie przeprowadzenia analizy porównawczej taryf.
(8) Korzystanie z mechanizmów rynkowych, takich jak aukcje, w celu określenia taryf musi być zgodne z przepisami zawartymi w dyrektywie 2003/55/WE.
(9) W celu zapewnienia we Wspólnocie wspólnego minimalnego standardu usług związanych z dostępem stron trzecich oraz w celu zapewnienia, że usługi związane z dostępem stron trzecich są wystarczająco kompatybilne, jak również w celu czerpania korzyści wynikających z dobrze funkcjonującego wewnętrznego rynku gazu ziemnego potrzebny jest wspólny, minimalny pakiet usług związanych z dostępem stron trzecich.
(10) Odniesienia do zharmonizowanych umów przesyłowych w kontekście niedyskryminacyjnego dostępu do sieci operatorów systemu przesyłowego nie oznaczają, że warunki umów przesyłowych danego operatora systemu w Państwie Członkowskim muszą być takie same, jak warunki umów innego operatora systemu przesyłowego w tym lub w innym Państwie Członkowskim, chyba że zostaną ustalone minimalne wymogi, jakie muszą spełniać wszystkie umowy przesyłowe.
(11) Zarządzanie kontraktowymi ograniczeniami w przesyle sieci jest ważnym zagadnieniem w tworzeniu wewnętrznego rynku gazu ziemnego.
Należy stworzyć wspólne zasady, które równoważyłyby potrzebę udostępniania niewykorzystanej zdolności przesyłowej zgodnie z zasadą "wykorzystaj lub strać" (use-it-or-loose-it) z prawami posiadacza zdolności przesyłowej do jej wykorzystania w razie potrzeby, przy jednoczesnym zwiększeniu płynności zdolności przesyłowej.
(12) Mimo iż obecnie we Wspólnocie fizyczne ograniczenia w przesyle w sieci rzadko są problemem, w przyszłości mogą się nim stać.
Dlatego też ważne jest wprowadzenie podstawowych zasad dotyczących alokacji ograniczonej zdolności przesyłowej w takich okolicznościach.
(13) Aby uzyskać skuteczny dostęp do sieci gazowych oraz wykorzystać możliwości, jakie stwarza rynek wewnętrzny, użytkownicy sieci potrzebują informacji, szczególnie na temat wymogów technicznych i dostępnej przepustowości.
Konieczne są wspólne minimalne standardy dotyczące wymogów przejrzystości.
Informacje takie mogą być publikowane w różny sposób, w tym również za pomocą elektronicznych środków przekazu.
(14) Niedyskryminacyjne i przejrzyste systemy bilansowania gazu, stosowane przez operatorów systemów przesyłowych, stanowią ważne mechanizmy, szczególnie dla nowych uczestników rynku, którzy mogą napotykać na więcej trudności w bilansowaniu swojego portfela całkowitej sprzedaży niż firmy już istniejące na danym rynku.
Dlatego też niezbędne jest, aby ustanowić przepisy zmierzające do zapewnienia, że operatorzy systemów przesyłowych będą posługiwać się takimi mechanizmami w sposób zgodny z równymi, przejrzystymi i gwarantującymi skuteczny dostęp do sieci warunkami.
(15) Handel prawami do zdolności przesyłowej uzyskanymi na rynku pierwotnym stanowi ważny element rozwoju konkurencyjnego rynku i tworzenia jego płynności.
Dlatego też niniejsze rozporządzenie ustanawia podstawowe zasady dotyczące tej kwestii.
(16) Należy zapewnić, aby przedsiębiorstwa nabywające prawa do zdolności przesyłowej mogły ją odsprzedać innym koncesjonowanym przedsiębiorstwom w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu płynności na rynku zdolności przesyłowych.
Jednakże podejście to nie stanowi przeszkody dla istnienia systemu, w którym zdolność przesyłowa niewykorzystana przez dany okres, określony na poziomie krajowym, byłaby ponownie udostępniana na zasadach rynkowych według sprawiedliwych reguł.
(17) Krajowe urzędy regulacji powinny zapewnić przestrzeganie zasad zawartych w niniejszym rozporządzeniu i w wytycznych przyjętych na jego podstawie.
(18) W "Wytycznych" załączonych do niniejszego rozporządzenia określone są, na podstawie "Drugich wytycznych dotyczących dobrych praktyk", szczegółowe reguły dotyczące ich wdrażania.
W stosownych przypadkach reguły te będą z czasem doprecyzowywane z uwzględnieniem różnic pomiędzy krajowymi systemami gazowymi
(19) Proponując zmiany do "Wytycznych" zawartych w Załączniku do niniejszego rozporządzenia, Komisja powinna zapewnić przeprowadzenie wcześniejszych konsultacji ze wszystkimi właściwymi podmiotami, których te wytyczne dotyczą, reprezentowanymi przez organizacje branżowe, oraz z Państwami Członkowskimi uczestniczącymi w Forum, jak również powinna zwrócić się z prośbą o opinię do Europejskiej Grupy Regulatorów Energii Elektrycznej i Gazu.
(20) Państwa Członkowskie i właściwe władze krajowe powinny być zobowiązane do dostarczania Komisji odpowiednich informacji.
Takie informacje powinny być traktowane przez Komisję jako poufne.
(21) Niniejsze rozporządzenie i wytyczne przyjęte zgodnie z tym rozporządzeniem nie uchybiają stosowaniu wspólnotowych reguł konkurencji.
(22) Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [3].
(23) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie stworzenie uczciwych reguł dotyczących warunków dostępu do systemów przesyłowych gazu ziemnego, nie może być w wystarczający sposób osiągnięty przez Państwa Członkowskie, natomiast z uwagi na zakres i skutki działań może być lepiej zrealizowany na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może zastosować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza działania konieczne dla osiągnięcia powyższego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres
1.
Celem niniejszego rozporządzenia jest ustanowienie zasad dotyczących niedyskryminacyjnych warunków dostępu do systemów przesyłowych gazu ziemnego, z uwzględnieniem specyfiki rynków krajowych i regionalnych w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania wewnętrznego rynku gazu ziemnego.
Niniejszy cel obejmuje ustalenie zharmonizowanych zasad dotyczących taryf za dostęp do sieci lub metodologii ich obliczania, stworzenie usług związanych z dostępem stron trzecich i ustalenie zharmonizowanych zasad dotyczących alokacji zdolności przesyłowej i zarządzania ograniczeniami w przesyle, określenie wymogów zachowania przejrzystości, ustalenie zasad bilansowania i opłat za niezbilansowanie oraz ułatwienie handlu zdolnościami przesyłowymi.
2.
Państwa Członkowskie mogą utworzyć organ zgodnie z dyrektywą 2003/55/WE do celów wypełniania jednej lub więcej funkcji przypisanych zwykle operatorowi systemu przesyłowego, który podlegałby wymogom niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
Definicje
1.
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
1) "przesył" oznacza transport gazu ziemnego siecią składającą się głównie z gazociągów wysokociśnieniowych, inną niż sieć gazociągów kopalnianych i inną niż część wysokociśnieniowych gazociągów używanych głównie w ramach dystrybucji lokalnej gazu ziemnego, w celu dostarczenia go odbiorcom, z wyłączeniem dostawy;
2) "umowa przesyłowa" oznacza umowę, jaką operator systemu przesyłowego zawarł z użytkownikiem sieci w celu świadczenia usługi przesyłu;
3) "zdolność przesyłowa" oznacza maksymalny przepływ, wyrażony w normalnych metrach sześciennych na jednostkę czasu lub w jednostkach energii na jednostkę czasu, do którego użytkownik sieci jest uprawniony zgodnie z postanowieniami umowy przesyłowej;
4) "niewykorzystana zdolność przesyłowa" oznacza stałą zdolność przesyłową, jaką użytkownik sieci nabył zgodnie z umową przesyłową, ale na którą nie zgłosił zapotrzebowania;
5) "zarządzanie ograniczeniami w przesyle" oznacza zarządzanie portfelem zdolności przesyłowej operatora systemu przesyłowego w celu optymalnego i maksymalnego wykorzystania technicznej zdolności przesyłowej oraz określenie we właściwym czasie przyszłej przepustowości oraz wykrycie wąskich gardeł;
6) "rynek wtórny" oznacza rynek handlu zdolnością przesyłową inny niż rynek pierwotny;
7) "zgłoszenie zapotrzebowania" oznacza wcześniejsze powiadomienie operatora systemu przesyłowego przez użytkownika sieci o faktycznej ilości gazu, którą użytkownik chciałby wprowadzić do systemu lub z niego odebrać;
8) "ponowne zgłoszenie zapotrzebowania" oznacza powiadomienie operatora o skorygowanym zapotrzebowaniu;
9) "integralność systemu" w odniesieniu do sieci przesyłowej, włączając w to niezbędne urządzenia przesyłowe, oznacza każdą sytuację, w której ciśnienie i jakość gazu ziemnego pozostaje wewnątrz przedziału, którego dolną i górną granicę określi operator systemu przesyłowego, tak że przesyłanie gazu ziemnego będzie zapewnione z technicznego punktu widzenia;
10) "okres bilansowania" oznacza okres, w którym odbiór pewnej ilości gazu ziemnego z systemu, wyrażonej w jednostkach energii, musi być wyrównany przez każdego użytkownika sieci poprzez wprowadzenie tej samej objętości gazu do sieci przesyłowej zgodnie z umową przesyłową lub kodeksem sieci;
11) "użytkownicy sieci" oznaczają odbiorcę lub potencjalnego odbiorcę usług świadczonych przez operatora systemu przesyłowego, jak również samych operatorów systemu przesyłowego w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla wypełniania ich funkcji związanych z przesyłem;
12) "usługi przerywane" oznaczają usługi oferowane przez operatora systemu przesyłowego w odniesieniu do przerywanej zdolności przesyłowej;
13) "przerywana zdolność przesyłowa" oznacza zdolność przesyłową gazu, która może być przerwana przez operatora systemu przesyłowego zgodnie z warunkami określonymi w umowie przesyłowej;
14) "usługi długoterminowe" oznaczają usługi, które operator systemu przesyłowego oferuje na okres jednego roku lub dłużej;
15) "usługi krótkoterminowe" oznaczają usługi, które operator systemu przesyłowego oferuje na okres krótszy niż rok;
16) "ciągła zdolność przesyłowa" oznacza zdolność przesyłową gazu zagwarantowaną w umowie przez operatora systemu przesyłowego jako zdolność nieprzerywaną;
17) "usługi ciągłe" oznaczają usługi oferowane przez operatora systemu przesyłowego w odniesieniu do ciągłej zdolności przesyłowej;
18) "techniczna zdolność przesyłowa" oznacza maksymalną ciągłą zdolność przesyłową, jaką operator systemu przesyłowego może zaoferować użytkownikom sieci, biorąc pod uwagę integralność systemu i wymagania eksploatacyjne sieci przesyłowej;
19) "zakontraktowana zdolność przesyłowa" oznacza zdolność, jaką operator systemu przesyłowego przydzielił użytkownikowi sieci na podstawie umowy przesyłowej;
20) "dostępna zdolność przesyłowa" oznacza część technicznej zdolności przesyłowej, która nie została przydzielona i w danym momencie jest dostępna w ramach systemu;
21) "ograniczenia kontraktowe w przesyle" oznaczają sytuację, w której poziom zapotrzebowania na ciągłą zdolność przesyłową przekracza techniczną zdolność przesyłową;
22) "rynek pierwotny" oznacza rynek, na którym zdolność przesyłowa sprzedawana jest bezpośrednio przez operatora systemu przesyłowego;
23) "ograniczenia fizyczne w przesyle" oznaczają sytuację, w której poziom zapotrzebowania na faktyczne dostawy przekracza techniczną zdolność przesyłową w określonym punkcie i w określonym czasie.
2.
Stosuje się również definicje zawarte w art. 2 dyrektywy 2003/55/WE, odpowiednie dla stosowania niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem definicji przesyłu zawartej w art. 2 ust. 3 dyrektywy 2003/55/WE.
Artykuł 3
Taryfy za dostęp do sieci
1. Taryfy lub metodologie ich obliczania stosowane przez operatorów systemów przesyłowych i zatwierdzone przez urzędy regulacji zgodnie z art. 25 ust. 2 dyrektywy 2003/55/WE, jak również taryfy opublikowane zgodnie z art. 18 ust. 1 tej dyrektywy są przejrzyste, uwzględniają potrzebę zachowania integralności systemu oraz potrzebę jego udoskonalania, odzwierciedlają faktycznie poniesione koszty, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich bodźców zwiększających efektywność, w tym odpowiedni zwrot nakładów inwestycyjnych, a w uzasadnionych przypadkach uwzględniają wyniki analizy porównawczej taryf przeprowadzonej przez urzędy regulacji. Taryfy i metodologie wykorzystywane do ich obliczania stosowane są w sposób niedyskryminacyjny.
Państwa Członkowskie mogą podjąć decyzję o umożliwieniu ustalania taryf z wykorzystaniem mechanizmów rynkowych, takich jak aukcje, pod warunkiem że mechanizmy te i wynikające z nich dochody są zatwierdzone przez urzędy regulacji.
Taryfy lub metodologie stosowane do ich obliczania ułatwiają efektywny handel gazem oraz konkurencję, a zarazem pozwalają unikać subsydiowania skrośnego pomiędzy użytkownikami sieci oraz dostarczają bodźców dla inwestycji, jak również utrzymują lub zapewniają współdziałanie sieci przesyłowych.
2.
Taryfy za dostęp do sieci nie ograniczają płynności rynku oraz nie zakłócają transgranicznego handlu pomiędzy różnymi systemami przesyłowymi.
W wypadku gdy różnice w strukturach taryf lub mechanizmach bilansowania utrudniałyby handel pomiędzy systemami przesyłowymi, bez względu na art. 25 ust. 2 dyrektywy 2003/55/WE, operatorzy systemów przesyłowych powinni, w ścisłej współpracy z odpowiednimi władzami krajowymi, aktywnie dążyć do zachowania zbieżności struktur taryfowych i reguł dotyczących stosowania opłat, w tym odnoszących się do bilansowania.
Artykuł 4
Usługi związane z dostępem stron trzecich
1.
Operatorzy systemów przesyłowych są obowiązani:
a) oferować swoje usługi wszystkim użytkownikom sieci w sposób niedyskryminacyjny.
W szczególności jeżeli operator systemu przesyłowego oferuje te same usługi różnym odbiorcom, powinien oferować je na równoważnych warunkach umownych, wykorzystując do tego zharmonizowane umowy przesyłowe albo kodeks sieci, zatwierdzone przez właściwe władze zgodnie z procedurą określoną w art. 25 dyrektywy 2003/55/WE;
b) zapewniać zarówno ciągłe, jak i przerywane usługi związane z dostępem stron trzecich.
Cena przerywanej zdolności przesyłowej odzwierciedla prawdopodobieństwo wystąpienia przerw;
c) oferować użytkownikom sieci usługi zarówno długo-, jak i krótkoterminowe.
2.
Umowy przesyłowe podpisane z niestandardowymi datami rozpoczęcia lub z okresem trwania krótszym niż w przypadku standardowej rocznej umowy przesyłowej nie powinny powodować dowolnego stosowania wyższych lub niższych taryf nieodzwierciedlających wartości rynkowej usług, zgodnie z zasadami ustalonymi w art. 3 ust. 1.
3.
W stosownych przypadkach usługi związane z dostępem stron trzecich mogą być świadczone pod warunkiem przedstawienia odpowiednich gwarancji ze strony użytkowników sieci odnośnie do ich wiarygodności finansowej.
Gwarancje takie nie mogą stanowić zbytnich barier wobec wejścia na rynek, muszą być niedyskryminacyjne, przejrzyste i proporcjonalne.
Artykuł 5
Zasady dotyczące mechanizmów alokacji zdolności przesyłowej i procedur zarządzania ograniczeniami w przesyle
1.
Maksymalna zdolność przesyłowa we wszystkich odpowiednich punktach, o których mowa w art. 6 ust. 3, jest udostępniana uczestnikom rynku, z uwzględnieniem integralności systemu i skutecznego funkcjonowania sieci.
2.
Operatorzy systemu przesyłowego są obowiązani wprowadzać w życie i publikują niedyskryminacyjne i przejrzyste mechanizmy alokacji zdolności przesyłowej, które:
a) zapewniają właściwe bodźce ekonomiczne dla efektywnego i maksymalnego wykorzystania zdolności przesyłowej i ułatwiają inwestowanie w nową infrastrukturę;
b) są kompatybilne z mechanizmami rynkowymi, w tym z mechanizmami rynków umów natychmiastowych i węzłów wymiany handlowej, zarazem zachowując elastyczność i możliwość dostosowywania się do zmieniających się uwarunkowań rynkowych;
c) są zgodne z systemami dostępu do sieci w Państwach Członkowskich.
3.
Nowe umowy przesyłowe zawierane przez operatorów systemu przesyłowego lub istniejące umowy przesyłowe ponownie przez nich negocjowane uwzględniają następujące zasady:
a) w wypadku wystąpienia ograniczeń zdolności przesyłowej związanych z nadmierną zdolnością zakontraktowaną operator systemu przesyłowego powinien zaoferować zdolność przesyłową, na którą nie zgłoszono zapotrzebowania na rynku pierwotnym, z przynajmniej jednodniowym wyprzedzeniem i w ramach umowy przerywanej;
b) użytkownicy sieci, którzy chcą odsprzedać lub udostępnić swoją niewykorzystaną, zakontraktowaną zdolność przesyłową na rynku wtórnym, są do tego uprawnieni.
Państwa Członkowskie mogą wymagać, by w takim przypadku użytkownicy sieci zawiadamiali lub informowali o tym operatora systemu przesyłowego.
4.
Kiedy zdolność przesyłowa zakontraktowana w ramach istniejących umów przesyłowych pozostanie niewykorzystana i nastąpi ograniczenie zdolności przesyłowej związane z nadmiernymi kontraktowymi ograniczeniami w przesyle, operatorzy systemu przesyłowego stosują przepisy ust. 3, chyba że naruszałoby to wymagania istniejących umów przesyłowych.
W przypadkach gdy naruszałoby to istniejące umowy przesyłowe, operatorzy systemu przesyłowego, po konsultacji z właściwymi władzami, zwracają się z wnioskiem do użytkowników sieci o wykorzystanie na rynku wtórnym niewykorzystanej zdolności przesyłowej zgodnie z ust. 3.
5.
W wypadku wystąpienia fizycznych ograniczeń w przesyle operator systemu przesyłowego lub, w stosownych przypadkach, urzędy regulacji stosują niedyskryminacyjne, przejrzyste mechanizmy alokacji zdolności przesyłowej.
Artykuł 6
Wymogi przejrzystości
1.
Operatorzy systemu przesyłowego podają do wiadomości publicznej szczegółowe informacje dotyczące oferowanych przez nich usług, jak również stosowanych warunków, wraz z informacjami technicznymi potrzebnymi użytkownikom sieci do uzyskania skutecznego dostępu do sieci.
2.
W celu zapewnienia stosowania przejrzystych, obiektywnych i niedyskryminacyjnych taryf oraz w celu ułatwienia skutecznego wykorzystania sieci gazowej operatorzy systemów przesyłowych lub odpowiednie władze krajowe publikują odpowiednio szczegółowe informacje na temat ustalania, metodologii obliczania i struktury taryf.
3.
Każdy operator systemu przesyłowego w odniesieniu do świadczonych przez siebie usług podaje do wiadomości publicznej informacje liczbowe o technicznej, zakontraktowanej i dostępnej zdolności przesyłowej dla wszystkich właściwych punktów, łącznie z punktami wejścia i wyjścia. Informacje te powinny być podawane regularnie i z zachowaniem ciągłości, w formie znormalizowanej i przyjaznej dla użytkownika.
4.
Odpowiednie informacje na temat poszczególnych punktów systemu przesyłowego, należy podawać do wiadomości publicznej po zatwierdzeniu przez właściwe władze po konsultacji z użytkownikami sieci.
5.
W wypadkach gdy operator systemu przesyłowego uzna, że nie jest uprawniony, ze względu na poufny charakter informacji, do podania do wiadomości publicznej wszystkich wymaganych danych, powinien zwrócić się do właściwych władz o zezwolenie na ograniczenie zakresu publikacji w odniesieniu do danego punktu lub punktów.
Właściwe władze udzielają lub odmawiają zezwolenia po indywidualnym rozważeniu każdej sprawy, w szczególności uwzględniając potrzebę zachowania uzasadnionej poufności handlowej oraz cel utworzenia konkurencyjnego rynku wewnętrznego gazu.
Jeżeli zezwolenie zostanie udzielone, informacje o dostępnej zdolności przesyłowej są publikowane bez podawania danych liczbowych, których ujawnienie mogłyby naruszyć zasadę zachowania poufności.
W przypadku gdy trzech lub więcej użytkowników sieci zakontraktowało zdolność przesyłową w tym samym punkcie, zezwolenie, o którym mowa w niniejszym ustępie, nie zostanie udzielone.
6.
Informacje ujawniane przez operatorów systemów przesyłowych, wymagane na mocy niniejszego rozporządzenia, powinny być w każdym przypadku zrozumiałe, zawierać jasno przedstawione dane liczbowe, powinny być łatwo dostępne i podawane w sposób niedyskryminacyjny.
Artykuł 7
Zasady bilansowania i opłaty za niezbilansowanie
1.
Zasady bilansowania opracowywane są w sposób uczciwy, niedyskryminacyjny i przejrzysty oraz oparte są na obiektywnych kryteriach.
Zasady bilansowania odzwierciedlają prawdziwe potrzeby systemu, z uwzględnieniem środków, którymi dysponuje operator systemu przesyłowego.
2.
W przypadku nierynkowych systemów bilansowania poziomy tolerancji określane są w taki sposób, który odzwierciedla sezonowość lub powoduje, że poziom tolerancji jest wyższy niż ten wynikający z sezonowości, a także odzwierciedla faktyczne możliwości techniczne systemu przesyłowego.
Poziomy tolerancji odzwierciedlają prawdziwe potrzeby systemu, uwzględniając środki, którymi dysponuje operator systemu przesyłowego.
3.
Opłaty za niezbilansowanie odzwierciedlają koszty przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich środków zachęcających użytkowników sieci do bilansowania ilości gazu przez nich wprowadzanego do sieci i odbieranego z sieci.
Nie stanowią podstawy do subsydiowania skrośnego pomiędzy użytkownikami sieci i nie utrudniają wejścia na rynek nowym podmiotom.
Właściwe władze lub, w stosownych przypadkach, operatorzy systemu przesyłowego podają do wiadomości publicznej metodologię obliczania opłat za niezbilansowanie, jak również metodologię tworzenia taryf wynikowych.
4.
Operatorzy systemu przesyłowego mogą nakładać kary na użytkowników sieci, którzy nie zbilansowali swojego zapotrzebowania w ramach systemu przesyłowego według zasad bilansowania, o których mowa w ust. 1.
5.
Kary, które przewyższają faktyczne koszty bilansowania, są uwzględniane przy obliczaniu taryf w taki sposób, który nie spowoduje zmniejszenia zainteresowania użytkowników bilansowaniem, i są zatwierdzane przez właściwe władze.
6.
Aby umożliwić użytkownikom sieci podejmowanie środków zaradczych w odpowiednim czasie, operatorzy systemu przesyłowego przekazują on-line wystarczające, terminowe i wiarygodne informacje na temat statusu bilansowania użytkownika sieci.
Poziom przekazywanych informacji powinien odzwierciedlać poziom informacji, jakimi dysponuje operator systemu przesyłowego.
W przypadku istnienia opłat za udzielanie takich informacji opłaty te są zatwierdzane przez władze właściwe i są podawane do wiadomości publicznej przez operatora systemu przesyłowego.
7.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby w celu ułatwienia handlu gazem operatorzy systemu przesyłowego podejmowali wysiłki zmierzające do zharmonizowania systemów bilansowania oraz ujednolicenia struktur i poziomów opłat za bilansowanie.
Artykuł 8
Handel prawami do zdolności przesyłowej
Każdy operator systemu przesyłowego podejmie odpowiednie kroki mające na celu umożliwienie i ułatwienie wolnego handlu prawami do zdolności przesyłowej.
Każdy taki operator opracuje zharmonizowane umowy przesyłowe i procedury obowiązujące na rynku pierwotnym w celu ułatwienia handlu prawami do zdolności przesyłowej na rynku wtórnym oraz w celu uznania przeniesienia pierwotnych praw do korzystania ze zdolności przesyłowej, w przypadku gdy zostanie o tym powiadomiony przez użytkowników sieci.
Urzędy regulacji będą powiadamiane o zharmonizowanych umowach przesyłowych i procedurach.
Artykuł 9
Wytyczne
1.
W stosownych przypadkach Wytyczne zapewniające minimalny stopień harmonizacji wymaganej do realizacji celu niniejszego rozporządzenia określają:
a) szczegóły dotyczące usług związanych z dostępem stron trzecich, włączając w to charakter, czas trwania i inne wymagania dotyczące tych usług, zgodnie z art. 4;
b) szczegóły dotyczące zasad odnoszących się do mechanizmów alokacji zdolności przesyłowej i stosowania procedur zarządzania ograniczeniami w przesyle, w wypadku zaistnienia ograniczeń związanych z nadmierną, zakontraktowaną zdolnością przesyłową, zgodnie z art. 5;
c) szczegóły dotyczące informacji technicznych potrzebnych użytkownikom sieci do uzyskania efektywnego dostępu do systemu oraz szczegóły odnośnie do wszystkich właściwych punktów dotyczących wymogów przejrzystości, włączając w to informacje, które mają być opublikowane we wszystkich odpowiednich punktach i harmonogram, według którego informacje te powinny być opublikowane zgodnie z art. 6.
2.
Wytyczne dotyczące zagadnień wymienionych w ust. 1 zawarte są w Załączniku.
Komisja może wprowadzać do nich zmiany, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
3.
Stosowanie i wprowadzanie zmian w wytycznych, przyjętych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, odzwierciedla różnice pomiędzy krajowymi systemami gazu, dlatego też nie ma potrzeby tworzenia na poziomie Wspólnoty jednolitych, szczegółowych zasad i warunków dotyczących usług związanych z dostępem stron trzecich.
Wytyczne te mogą jednak ustalać minimalne wymagania, jakie należy spełnić w celu osiągnięcia niedyskryminacyjnych, przejrzystych warunków dostępu do sieci na wewnętrznym rynku gazu, które mogą być następnie stosowane z uwzględnieniem różnic pomiędzy krajowymi systemami gazu.
Artykuł 10
Urzędy regulacji
Wypełniając swoje obowiązki zgodnie z niniejszym rozporządzeniem urzędy regulacji Państw Członkowskich ustanowione zgodnie z art. 25 dyrektywy 2003/55/WE zapewniają przestrzeganie niniejszego rozporządzenia i Wytycznych przyjętych zgodnie z art. 9 niniejszego rozporządzenia.
W stosownych przypadkach urzędy współpracują między sobą oraz z Komisją.
Artykuł 11
Udzielanie informacji
Państwa Członkowskie oraz urzędy regulacji udzielają Komisji, na jej wniosek, wszelkich informacji niezbędnych do celów art. 9.
Komisja ustala odpowiedni termin, w jakim należy dostarczać informacje, uwzględniając stopień ich złożoności i pilności.
Artykuł 12
Prawo Państw Członkowskich do wprowadzania bardziej szczegółowych środków
Niniejsze rozporządzenie nie stanowi uszczerbku dla praw Państw Członkowskich w kwestii utrzymania lub wprowadzenia środków zawierających bardziej szczegółowe przepisy niż zawarte w niniejszym rozporządzeniu i w Wytycznych, o których mowa w art. 9.
Artykuł 13
Kary
1.
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady nakładania kar za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia stosowania tych kar.
Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadomią Komisję o ustanowionych przepisach najpóźniej do dnia 1 lipca 2006 r. Komisja zostanie również bezzwłocznie powiadomiona o wszystkich późniejszych zmianach tych przepisów.
2.
Kary przewidziane zgodnie z ust. 1 nie mają charakteru karnoprawnego.
Artykuł 14
Procedura komitetu
1.
Komisję wspiera komitet ustanowiony na mocy art. 30 dyrektywy 2003/55/WE.
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i art. 7 decyzji 1999/468/WE przy uwzględnieniu jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 15
Sprawozdanie Komisji
Komisja monitoruje wprowadzanie w życie niniejszego rozporządzenia.
Komisja w swoim sprawozdaniu, zgodnie z art. 31 ust. 3 dyrektywy 2003/55/WE, podaje informacje na temat doświadczeń zdobytych w czasie stosowania niniejszego rozporządzenia.
Sprawozdanie powinno w szczególności stwierdzać, w jakim stopniu dzięki rozporządzeniu zapewnione zostały niedyskryminacyjne i odzwierciedlające koszty warunki dostępu do sieci przesyłowych gazu w celu zapewnienia odbiorcom możliwości dokonania wyboru w ramach dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego oraz w celu zapewnienia długoterminowego bezpieczeństwa dostaw.
W razie potrzeby sprawozdanie zawiera właściwe wnioski i/lub zalecenia.
Artykuł 16
Odstępstwa i zwolnienia
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:
a) systemów przesyłowych gazu ziemnego znajdujących się w Państwach Członkowskich, na okres obowiązującego odstępstwa przyznanego zgodnie z art. 28 dyrektywy 2003/55/WE; Państwa Członkowskie, którym przyznano odstępstwo zgodnie z art. 28 dyrektywy 2003/55/WE, mogą złożyć do Komisji wniosek o tymczasowe odstępstwo od stosowania niniejszego rozporządzenia na okres do dwóch lat od daty wygaśnięcia odstępstwa, o którym mowa w lit. a);
b) gazociągów międzysystemowych pomiędzy Państwami Członkowskimi i znacznego zwiększenia zdolności przesyłowej w istniejącej infrastrukturze oraz modyfikacji takiej infrastruktury, umożliwiających rozwój nowych źródeł dostaw gazu określonych w art. 22 ust. 1 i 2 dyrektywy 2003/55/WE, które są wyłączone ze stosowania wymogów art. 18, 19, 20 oraz 25 ust. 2, 3 i 4 tej dyrektywy tak długo, jak są one wyłączone ze stosowania przepisów, o których mowa w niniejszej literze; lub
c) systemów przesyłowych gazu ziemnego, którym przyznano odstępstwo zgodnie z art. 27 dyrektywy 2003/55/WE.
Artykuł 17
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 6/2005
przyjęte przez Radę dnia 15 listopada 2004 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … dotyczącej nieuczciwych praktyk stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ("Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych")
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 38E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Artykuł 153 ust. 1 i ust. 3 lit. a) Traktatu stanowi, że Wspólnota ma przyczyniać się do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony konsumentów poprzez środki, które przyjmuje na podstawie jego art. 95.
(2) Zgodnie z art. 14 ust. 2 Traktatu, rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów i usług oraz swoboda przedsiębiorczości.
Rozwój uczciwych praktyk handlowych na obszarze bez granic wewnętrznych jest niezbędny dla wspierania rozwoju działalności transgranicznej.
(3) Przepisy prawne Państw Członkowskich w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych wykazują istotne różnice, które mogą powodować znaczne zakłócenia konkurencji oraz przeszkody dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
W dziedzinie reklamy dyrektywa Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej [3] ustanawia minimalne kryteria harmonizacyjne ustawodawstwa w zakresie reklamy wprowadzającej w błąd, ale nie uniemożliwia Państwom Członkowskim utrzymania lub przyjęcia środków zapewniających szerszą ochronę konsumentów.
W rezultacie, przepisy Państw Członkowskich w zakresie reklamy wprowadzającej w błąd znacznie się od siebie różnią.
(4) Rozbieżności te powodują niepewność co do tego, które z przepisów krajowych mają zastosowanie do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących interesom gospodarczym konsumentów oraz tworzą liczne bariery mające wpływ na sytuację przedsiębiorstw i konsumentów.
Bariery te zwiększają koszty ponoszone przez przedsiębiorstwa w związku z korzystaniem przez nie ze swobód na rynku wewnętrznym, w szczególności w przypadku prowadzenia przez przedsiębiorstwa działalności transgranicznej w dziedzinie, kampanii reklamowych i promocji sprzedaży.
Bariery te pozbawiają również konsumentów pewności co do ich praw i sprawiają, że tracą oni zaufanie do rynku wewnętrznego.
(5) Wobec braku jednolitych przepisów na poziomie wspólnotowym, przeszkody dla ponadgranicznego swobodnego przepływu usług i towarów oraz dla swobody przedsiębiorczości mogą znaleźć uzasadnienie w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, o ile służą ochronie ogólnie uznanych celów związanych z interesem publicznym i o ile są do tych celów proporcjonalne.
Zgodnie z celami Wspólnoty określonymi w postanowieniach Traktatu oraz w prawie wtórnym Wspólnoty odnoszącym się do swobodnego przepływu oraz zgodnie z polityką Komisji w zakresie komunikacji handlowej, o której mowa w komunikacie Komisji "Działania uzupełniające do Zielonej Księgi w sprawie komunikacji handlowej na rynku wewnętrznym", przeszkody takie należy zlikwidować.
Można tego dokonać jedynie poprzez ustanowienie na poziome Wspólnoty jednolitych zasad zapewniających wysoki poziom ochrony konsumentów oraz poprzez wyjaśnienie na poziomie Wspólnoty pewnych pojęć prawnych w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz w celu spełnienia wymogu pewności prawa.
(6) Niniejsza dyrektywa zbliża zatem przepisy prawne Państw Członkowskich w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych, w tym nieuczciwej reklamy, które bezpośrednio wyrządzają szkodę interesom gospodarczym konsumentów, a tym samym szkodzą pośrednio interesom gospodarczym konkurentów działających zgodnie z prawem.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, niniejsza dyrektywa chroni konsumentów przed konsekwencjami takich nieuczciwych praktyk handlowych w przypadku gdy konsekwencje te są istotne, ale uznaje, że w niektórych przypadkach skutki dla konsumentów mogą być znikome.
Niniejsza dyrektywa nie obejmuje przepisów prawa krajowego ani nie wpływa na nie w zakresie, w jakim odnoszą się one do nieuczciwych praktyk handlowych przynoszących szkodę jedynie interesom gospodarczym konkurentów lub dotyczących transakcji między przedsiębiorcami; uwzględniając w pełni zasadę pomocniczości, Państwa Członkowskie, jeżeli tak postanowią, nadal będą mogły regulować takie praktyki, w zgodzie z prawem wspólnotowym.
Niniejsza dyrektywa nie obejmuje również ani nie wpływa na przepisy dyrektywy 84/450/EWG dotyczącej reklamy wprowadzającej w błąd przedsiębiorstwa, ale która nie wprowadza w błąd konsumentów, oraz dotyczącej reklamy porównawczej.
Nie ma ona również wpływu na przyjęte praktyki związane z reklamą i wprowadzaniem produktów do obrotu, takie jak prawnie dozwolone lokowanie produktu (product placement), różnicowanie marki lub stosowanie zachęt, które mogą w sposób zgodny z prawem oddziaływać na postrzeganie produktów przez konsumentów i wpływać na ich zachowanie nie zakłócając ich zdolności do podejmowania świadomej decyzji.
(7) Niniejsza dyrektywa odnosi się do praktyk handlowych bezpośrednio związanych z wywieraniem wpływu na decyzje dotyczące transakcji podejmowane przez konsumentów względem produktów.
Nie odnosi się ona do praktyk handlowych stosowanych głównie w innych celach, w tym np. w celu komunikacji handlowej przeznaczonej dla inwestorów, takich jak roczne sprawozdania i materiały promocyjne dla przedsiębiorstw.
Nie odnosi się ona do wymogów prawnych związanych z poczuciem dobrego smaku i przyzwoitości, które różnią się znacznie między Państwami Członkowskimi.
Praktyki handlowe, takie jak np. namawianie do kupna produktów na ulicy, mogą być niepożądane w Państwach Członkowskich ze względów kulturowych.
Stosownie do tego, Państwa Członkowskie powinny nadal mieć możliwość zakazywania na swoim terytorium praktyk handlowych ze względu na poczucie dobrego smaku i przyzwoitości, w zgodzie z prawem wspólnotowym, nawet w przypadku, gdy takie praktyki nie ograniczają konsumentom swobody wyboru.
(8) Niniejsza dyrektywa chroni bezpośrednio interesy gospodarcze konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi wobec nich przez przedsiębiorstwa.
W związku z powyższym, chroni ona również pośrednio działające zgodnie z prawem przedsiębiorstwa przed konkurentami, którzy nie przestrzegają reguł wyznaczonych w dyrektywie i gwarantuje w ten sposób uczciwą konkurencję w dziedzinie przez nią koordynowanej.
Przyjmuje się, że istnieją inne praktyki handlowe, które, chociaż nie szkodzą konsumentom, mogą przynosić szkodę konkurentom i klientom będącym podmiotami gospodarczymi.
Komisja powinna uważnie zbadać potrzebę działań wspólnotowych w dziedzinie nieuczciwej konkurencji, wykraczających poza zakres niniejszej dyrektywy, i, o ile jest to konieczne, przedstawić wniosek dotyczący przyjęcia aktu prawnego obejmującego inne aspekty nieuczciwej konkurencji.
(9) Niniejsza dyrektywa nie stanowi uszczerbku dla indywidualnych skarg wnoszonych przez osoby, które ucierpiały na skutek nieuczciwej praktyki handlowej.
Nie stanowi również uszczerbku dla wspólnotowych i krajowych przepisów w zakresie prawa umów, praw własności intelektualnej, przepisów dotyczących aspektów zdrowia i bezpieczeństwa produktów, warunków przedsiębiorczości i regulacji dotyczących zezwoleń, w tym takich, które zgodnie z prawem wspólnotowym odnoszą się do organizacji gier losowych, wspólnotowych przepisów w dziedzinie konkurencji i wykonujących je przepisów prawa krajowego.
Państwa Członkowskie będą zatem mogły utrzymywać lub wprowadzać na swoim terytorium ograniczenia i zakazy praktyk handlowych w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, np. w odniesieniu do alkoholu, tytoniu lub produktów farmaceutycznych, bez względu na to, gdzie przedsiębiorca ma swoją siedzibę.
W zakresie usług finansowych i nieruchomości, ze względu na złożoność tych dziedzin i związanie z nimi poważne ryzyko, niezbędne jest ustanowienie szczegółowych wymogów, w tym nałożenie na przedsiębiorców pozytywnych zobowiązań.
Z tego względu, w dziedzinie usług finansowych i nieruchomości, niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do wyjścia poza przepisy niniejszej dyrektywy w celu ochrony interesów gospodarczych konsumentów.
Niniejsza dyrektywa nie jest właściwa do regulowania kwestii certyfikacji i oznaczania norm dotyczących prób wyrobów z metali szlachetnych.
(10) Należy zadbać o spójność pomiędzy niniejszą dyrektywą a istniejącym prawem wspólnotowym, w szczególności w tych przypadkach, w których szczegółowe postanowienia dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych mają zastosowanie do określonych sektorów.
Niniejsza dyrektywa zmienia zatem dyrektywę 84/450/EWG, dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość [4], dyrektywę 98/27/WE w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów [5] oraz dyrektywę 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotyczącą sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość [6].
Niniejszą dyrektywę stosuje się odpowiednio tylko w takim zakresie, w jakim nie istnieją szczególne przepisy prawa wspólnotowego regulujące szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, takie jak wymogi informacyjne i zasady dotyczące sposobu prezentowania informacji konsumentom.
Niniejsza dyrektywa zapewnia konsumentom ochronę w przypadkach gdy na poziomie wspólnotowym brak jest szczegółowych przepisów sektorowych, i zakazuje przedsiębiorcom stwarzania fałszywych wyobrażeń o charakterze produktu.
Jest to szczególnie ważne w przypadku produktów złożonych, z którymi wiąże się wysoki poziom ryzyka dla konsumentów, np. niektórych produktów finansowych.
W związku z tym, dyrektywa uzupełnia dorobek wspólnotowy, który ma zastosowanie do praktyk handlowych przynoszących szkody interesom gospodarczym konsumentów.
(11) Wysoki poziom konwergencji osiągnięty w wyniku zbliżenia krajowych przepisów prawnych poprzez niniejszą dyrektywę zapewnia wysoki wspólny poziom ochrony konsumentów.
Niniejsza dyrektywa ustanawia jeden ogólny zakaz stosowania tych spośród praktyk handlowych, które zakłócają zachowanie gospodarcze konsumentów.
Określa również zasady dotyczące agresywnych praktyk handlowych, które nie są obecnie uregulowane na poziomie wspólnotowym.
(12) Harmonizacja przepisów w istotny sposób zwiększy pewność prawną zarówno konsumentów, jak i przedsiębiorstw.
Zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorstwa będą mogli polegać na jednolitych ramach regulacyjnych, opartych na jasno zdefiniowanych pojęciach prawnych, regulujących wszystkie aspekty nieuczciwych praktyk handlowych w całej UE.
Efektem tych działań będzie wyeliminowanie barier wynikających z rozdrobnienia przepisów w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych przynoszących szkodę interesom gospodarczym konsumentów oraz umożliwienie powstania wewnętrznego rynku w tym obszarze.
(13) Aby osiągnąć cele Wspólnoty poprzez usunięcie barier na rynku wewnętrznym, należy zastąpić istniejące w Państwach Członkowskich rozbieżne klauzule generalne i zasady prawne.
Dlatego też jeden wspólny ogólny zakaz ustanowiony przez niniejszą dyrektywę obejmuje nieuczciwe praktyki handlowe, które zakłócają zachowanie gospodarcze konsumentów.
Aby utrzymać zaufanie konsumentów, ten ogólny zakaz powinien mieć również zastosowanie do nieuczciwych praktyk handlowych istniejących między przedsiębiorcą a konsumentem zarówno w stosunkach pozaumownych, jak i po zawarciu umowy oraz w trakcie jej wykonywania.
Ogólny zakaz jest skonkretyzowany przez przepisy w zakresie dwóch zdecydowanie najpowszechniejszych typów praktyk handlowych, mianowicie praktyk handlowych wprowadzających w błąd i agresywnych praktyk handlowych.
(14) Wskazane jest, aby pojęcie praktyk handlowych wprowadzających w błąd obejmowało te spośród praktyk, w tym reklamę wprowadzającą w błąd, które poprzez wprowadzanie w błąd konsumenta uniemożliwiają mu dokonanie świadomego, a zatem i efektywnego wyboru.
W zgodzie z przepisami i praktykami Państw Członkowskich w dziedzinie reklamy wprowadzającej w błąd, w niniejszej dyrektywie praktyki wprowadzające w błąd dzielą się na działania wprowadzające w błąd i zaniechania wprowadzające w błąd.
Odnośnie do zaniechań, niniejsza dyrektywa wyznacza ograniczony zakres podstawowych informacji, które są potrzebne konsumentowi do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej transakcji.
Informacje takie nie muszą być ujawniane we wszystkich ogłoszeniach reklamowych, ale tylko w tych przypadkach, gdy przedsiębiorca składa zaproszenie do dokonania zakupu, które jest pojęciem jasno zdefiniowanym w niniejszej dyrektywie.
Przewidziana w niniejszej dyrektywie pełna harmonizacja nie uniemożliwia Państwom Członkowskim określenia w prawie krajowym podstawowych cech określonych towarów, takich jak artykuły kolekcjonerskie czy wyroby elektryczne, których pominięcie byłoby istotne przy składaniu zaproszenia do dokonania zakupu.
Niniejsza dyrektywa nie zmierza do ograniczenia konsumentom wyboru poprzez zakaz promocji produktów, które przypominają wyglądem inne produkty, chyba że podobieństwo to utrudnia konsumentom ustalenie handlowego pochodzenia produktu, a zatem wprowadza ich w błąd.
Niniejsza dyrektywa powinna pozostać bez uszczerbku dla istniejącego prawa wspólnotowego, które wyraźnie przyznaje Państwom Członkowskim prawo wyboru między kilkoma opcjami uregulowania kwestii ochrony konsumentów w zakresie praktyk handlowych.
W szczególności, niniejsza dyrektywa powinna pozostać bez uszczerbku dla art. 13 ust. 3 dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej [7].
(15) W przypadku gdy prawo wspólnotowe określa wymogi informacyjne dotyczące komunikacji handlowej, reklamy i wprowadzania do obrotu, informacja taka jest uznawana za istotną w ramach niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie będą miały prawo utrzymania bądź poszerzania wymogów informacyjnych w odniesieniu do prawa umów lub wywołujących skutki w zakresie prawa umów w przypadku gdy zezwalają na to klauzule minimalne w istniejących aktach prawa wspólnotowego.
Niewyczerpujący wykaz takich wymogów informacyjnych zawartych w dorobku jest zawarty w załączniku II.
Ze względu na pełną harmonizację, którą wprowadza niniejsza dyrektywa, jedynie informacja wymagana prawem wspólnotowym jest uznawana za istotną do celów jej art. 7 ust. 5.
W przypadku wprowadzenia przez Państwa Członkowskie wymogów informacyjnych ponad te wyszczególnione w prawie wspólnotowym, na podstawie klauzul minimalnych w prawie wspólnotowym, zaniechanie tej dodatkowej informacji nie będzie stanowiło zaniechania wprowadzającego błąd w rozumieniu niniejszej dyrektywy.
Jednakże Państwa Członkowskie będą mogły, o ile pozwolą im na to klauzule minimalne w prawie wspólnotowym, utrzymać lub ustanowić w zgodzie z prawem wspólnotowym bardziej rygorystyczne przepisy w celu zapewnienia wyższego poziomu ochrony indywidualnych praw konsumentów wynikających z umów.
(16) Przepisy dotyczące agresywnych praktyk handlowych powinny obejmować te praktyki, które w istotny sposób ograniczają konsumentom swobodę wyboru.
Należą do nich praktyki posługujące się nękaniem, przymusem, w tym z użyciem siły fizycznej lub bezprawnym naciskiem.
(17) W celu zapewnienia większej pewności prawnej wskazane jest określenie tych praktyk handlowych, które są nieuczciwe w każdych okolicznościach.
W związku z tym, załącznik I zawiera pełen wykaz tego typu praktyk.
Są to jedyne praktyki handlowe, które można uznać za nieuczciwe bez konieczności oceniania poszczególnego przypadku w świetle przepisów art. 5–9.
(18) Właściwym jest zapewnienie ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi wszystkim konsumentom; jednakże od czasu wejścia w życie dyrektywy 84/450/EWG Trybunał Sprawiedliwości przy orzekaniu w sprawach dotyczących reklamy uznał konieczność badania jej oddziaływania na hipotetycznego typowego konsumenta.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz w celu umożliwienia skutecznego stosowania zawartych w niniejszej dyrektywie środków ochrony, niniejsza dyrektywa za punkt odniesienia uznaje przeciętnego konsumenta według wykładni Trybunału Sprawiedliwości, jednak zawiera również przepisy mające na celu ochronę konsumentów, których cechy czynią ich szczególnie podatnymi na nieuczciwe praktyki handlowe.
W przypadku gdy określona praktyka handlowa przeznaczona jest dla szczególnej grupy konsumentów, np. dzieci, oddziaływanie tej praktyki należy ocenić z perspektywy przeciętnego członka tej grupy.
Test przeciętnego konsumenta nie jest testem statystycznym.
W celu ustalenia typowej reakcji przeciętnego konsumenta w danym przypadku, krajowe sądy i organy administracyjne będą musiały polegać na własnej umiejętności oceny, z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości.
(19) W przypadku gdy niektóre cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa lub łatwowierność czynią konsumentów szczególnie podatnymi na praktykę handlową lub związany z nią produkt i jeżeli praktyka ta może zakłócić zachowanie gospodarcze jedynie tych konsumentów, w sposób racjonalnie możliwy do przewidzenia przez przedsiębiorcę, należy zadbać o odpowiednią ochronę tych konsumentów poprzez ocenę określonej praktyki z perspektywy przeciętnego członka tej grupy.
(20) Należy nadać odpowiednie znaczenie kodeksom postępowania, które umożliwiają przedsiębiorcom skuteczne stosowanie zasad niniejszej dyrektywy w poszczególnych dziedzinach gospodarki.
W sektorach, w których istnieją szczególne obowiązkowe wymogi regulujące zachowanie przedsiębiorców, powinny one również stanowić podstawę oceny rzetelności zawodowej w określonym sektorze.
Sprawowanie kontroli przez twórców kodeksów na poziomie krajowym i wspólnotowym w celu wyeliminowania nieuczciwych praktyk handlowych może zlikwidować konieczność odwoływania się do procedur administracyjnych lub sądowych i dlatego powinno być popierane.
W celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, możliwe jest informowanie organizacji konsumenckich o kodeksach postępowania i zapraszanie ich do udziału w opracowywaniu takich kodeksów.
(21) Osobom lub organizacjom uważanym na mocy prawa krajowego za mające uzasadniony interes w tej kwestii należy zapewnić środki prawne umożliwiające wszczynanie postępowania przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym przed sądem lub przed organem administracyjnym, który jest właściwy do rozpatrywania skarg lub wszczynania właściwego postępowania sądowego.
O ile prawo krajowe wskazuje, na kim spoczywa ciężar dowodu, należy umożliwić sądom i organom administracyjnym żądanie przedstawienia przez przedsiębiorców dowodów na zgodność wygłaszanych przez nich twierdzeń ze stanem faktycznym.
(22) Państwa Członkowskie mają obowiązek ustanowić sankcje za naruszenie przepisów niniejszej dyrektywy i zapewnić ich egzekwowanie.
Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(23) Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, tj. wyeliminowanie barier dla funkcjonowania rynku wewnętrznego w postaci przepisów prawa krajowego w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych oraz zapewnienie wysokiego wspólnego poziomu ochrony konsumentów poprzez zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości, ustanowioną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, ustanowioną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do wyeliminowania barier na rynku wewnętrznym i osiągnięcia wysokiego wspólnego poziomu ochrony konsumentów.
(24) Należy dokonać przeglądu niniejszej dyrektywy w celu upewnienia się, że zostały podjęte działania zmierzające do usunięcia barier na rynku wewnętrznym i że osiągnięto wysoki poziom ochrony konsumentów.
W wyniku takiego przeglądu Komisja może przedstawić wniosek w sprawie zmian do niniejszej dyrektywy, który może obejmować ograniczone przedłużenie derogacji z art. 3 ust. 5 i/lub zmiany do innych przepisów dotyczących ochrony konsumenta w myśl podjętego przez Komisję, w ramach strategii polityki ochrony konsumentów, zobowiązania do dokonywania przeglądu istniejącego dorobku w celu osiągnięcia wysokiego wspólnego poziomu ochrony konsumentów.
(25) Niniejsza dyrektywa uwzględnia prawa podstawowe i przestrzega zasad uznawanych w szczególności przez Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ 1
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel
Celem niniejszej dyrektywy jest przyczynienie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony konsumentów poprzez zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących interesom gospodarczym konsumentów.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy:
a) "konsument" oznacza każdą osobę fizyczną, która w ramach praktyk handlowych objętych niniejszą dyrektywą nie działa w celu wykonywania swojej działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej ani wolnego zawodu;
b) "przedsiębiorca" oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która w ramach praktyk handlowych objętych niniejszą dyrektywą działa w celu wykonywania swojej działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnego zawodu oraz każdą osobę działającą w imieniu lub na rzecz przedsiębiorcy;
c) "produkt" oznacza każdy towar lub usługę, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki;
d) "praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów" (zwane dalej również "praktykami handlowymi") oznaczają każde podejmowane przez przedsiębiorcę działanie, zaniechanie działania, sposób postępowania lub reprezentacji, informację handlową w tym reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów;
e) "w sposób istotny zakłócić zachowanie gospodarcze konsumentów" oznacza wykorzystanie praktyki handlowej w celu znacznego ograniczenia zdolności konsumenta do podjęcia świadomej decyzji i skłonienia go tym samym do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której nie podjąłby w innych okolicznościach;
f) "kodeks postępowania" oznacza umowę lub zbiór zasad niezawartych w przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych Państwa Członkowskiego, określających zachowanie przedsiębiorców, którzy zobowiązali się do przestrzegania kodeksu w odniesieniu do jednej lub większej liczby określonych praktyk handlowych lub sektorów działalności gospodarczej;
g) "twórca kodeksu" oznacza każdy podmiot, w tym przedsiębiorcę lub grupę przedsiębiorców, odpowiedzialny za formułowanie kodeksu postępowania, wprowadzanie do niego zmian i/lub nadzór nad jego przestrzeganiem przez tych, którzy się do tego zobowiązali;
h) "rzetelność zawodowa" oznacza standard odnoszący się do szczególnej umiejętności i staranności, której można w racjonalny sposób oczekiwać od przedsiębiorcy w jego relacjach z konsumentami i który jest współmierny do uczciwych praktyk rynkowych i/lub ogólnej zasady dobrej wiary w zakresie działalności przedsiębiorcy;
i) "zaproszenie do dokonania zakupu" oznacza komunikat handlowy, który określa cechy produktu i jego cenę w sposób odpowiedni dla użytego środka komunikacji handlowej i umożliwia w ten sposób konsumentowi dokonanie zakupu;
j) "bezprawny nacisk" oznacza wykorzystywanie pozycji przewagi względem konsumenta w celu wywarcia nacisku, także bez użycia lub groźby użycia siły fizycznej, w sposób znacznie ograniczający zdolność konsumenta do podjęcia świadomej decyzji;
k) "decyzja dotycząca transakcji" oznacza każdą podejmowaną przez konsumenta decyzję co do tego, czy, jak i na jakich warunkach dokona zakupu, zapłaci za produkt w całości lub w części, zatrzyma produkt, rozporządzi nim lub wykona uprawnienie umowne względem produktu, bez względu na to, czy konsument postanowi dokonać czynności czy też powstrzymać się od jej dokonania;
l) "zawód regulowany" oznacza działalność zawodową lub grupę działalności zawodowych, do których dostęp lub których wykonywanie bądź jeden ze sposobów wykonywania, uzależnione jest, bezpośrednio lub pośrednio, od posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych, na podstawie przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych.
Artykuł 3
Zakres zastosowania
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do określonych w art. 5 nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu.
2.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów dotyczących prawa umów, w szczególności dla przepisów dotyczących ważności, formy oraz skutków umów.
3.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów wspólnotowych i krajowych dotyczących aspektów produktów związanych z bezpieczeństwem i zdrowiem.
4.
W przypadku kolizji pomiędzy przepisami niniejszej dyrektywy a innymi przepisami wspólnotowymi regulującymi szczególne aspekty nieuczciwych praktyk handlowych, te ostatnie mają pierwszeństwo i mają zastosowanie do tychże szczególnych aspektów.
5.
Przez okres sześciu lat od … [8] Państwa Członkowskie będą mogły stosować w dziedzinie zbliżania ustawodawstw objętych niniejszą dyrektywą przepisy krajowe o charakterze bardziej restryktywnym lub nakazowym niż niniejsza dyrektywa i które służą wykonaniu dyrektyw zawierających klauzule minimalnej harmonizacji.
Środki te muszą być niezbędne w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi i muszą być proporcjonalne do tego celu.
Przegląd, o którym mowa w art. 18, może, w miarę potrzeb, zawierać wniosek o przedłużenie niniejszej derogacji na dalszy ograniczony okres.
6 Państwa Członkowskie niezwłocznie powiadomią Komisję o przepisach krajowych zastosowanych na podstawie ust. 5.
7.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów określających właściwość sądów.
8.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich warunków wykonywania działalności gospodarczej lub regulacjom dotyczącym udzielania zezwoleń ani deontologicznym kodeksom postępowania lub innym szczególnym przepisom dotyczącym zawodów regulowanych, tak aby możliwe było zapewnienie utrzymania wysokich standardów uczciwości, które Państwa Członkowskie mogą, w zgodzie z prawem wspólnotowym, nałożyć na osoby wykonujące wolny zawód.
9.
W odniesieniu do "usług finansowych" zdefiniowanych w dyrektywie 2002/65/WE oraz nieruchomości, Państwa Członkowskie mogą nakładać wymogi o charakterze bardziej nakazowym lub restrykcyjnym niż te nałożone przez niniejszą dyrektywę w objętej nią dziedzinie zbliżania ustawodawstw.
10.
Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do stosowania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich w dziedzinie certyfikacji i oznaczania norm dotyczących prób wyrobów z metali szlachetnych.
Artykuł 4
Rynek wewnętrzny
Państwa Członkowskie nie ograniczają swobody świadczenia usług ani swobodnego przepływu towarów z przyczyn związanych z obszarami zbliżonymi niniejszą dyrektywą.
ROZDZIAŁ 2
NIEUCZCIWE PRAKTYKI HANDLOWE
Artykuł 5
Zakaz stosowania nieuczciwych praktyk handlowych
1.
Zakazuje się stosowania nieuczciwych praktyk handlowych.
2.
Praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli:
a) jest sprzeczna z wymogami rzetelności zawodowej; i
b) w sposób istotny zakłóca lub mogłaby w sposób istotny zakłócić zachowanie gospodarcze względem produktu przeciętnego konsumenta, do którego dociera bądź do którego jest skierowana lub przeciętnego członka grupy, jeżeli praktyka handlowa skierowana jest do szczególnej grupy konsumentów.
3.
Praktyki handlowe docierające do ogółu konsumentów, które jednak mogą w sposób istotny zakłócić zachowanie gospodarcze jedynie pewnej grupy konsumentów szczególnie podatnej na tę praktykę lub związany z nią produkt ze względu na niepełnosprawność fizyczną lub umysłową, wiek lub łatwowierność w sposób racjonalnie możliwy do przewidzenia przez przedsiębiorcę, oceniane są z perspektywy przeciętnego członka tej grupy.
Pozostaje to bez uszczerbku dla powszechnej i zgodnej z prawem praktyce reklamowej polegającej na wygłaszaniu przesadzonych twierdzeń lub twierdzeń, których nie należy rozumieć dosłownie.
4.
Za nieuczciwe uznaje się w szczególności praktyki handlowe, które:
a) wprowadzają błąd, w rozumieniu art. 6 i 7; lub
b) są agresywne, w rozumieniu art. 8 i 9.
5.
Załącznik I zawiera wykaz praktyk handlowych, które uznaje się za nieuczciwe w każdych okolicznościach.
SEKCJA 1
PRAKTYKI HANDLOWE WPROWADZAJĄCE W BŁĄD
Artykuł 6
Działania wprowadzające w błąd
1.
Za wprowadzającą w błąd uznaje się praktykę handlową, jeżeli zawiera ona fałszywe informacje i w związku z tym jest niezgodna z prawdą lub w jakikolwiek sposób, w tym poprzez ogólny sposób jej prezentacji, wprowadza lub może wprowadzić w błąd przeciętnego konsumenta, nawet jeżeli informacje te w odniesieniu do jednego lub większej liczby wymienionych niżej elementów są zgodne z faktami, i która w obu przypadkach powoduje lub może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której nie podjąłby w innych okolicznościach:
a) istnienie lub rodzaj produktu;
b) główne cechy produktu, takie jak jego dostępność, związane z nim korzyści i ryzyko, wykonanie, skład, wyposażenie dodatkowe, usługi posprzedażne i procedura reklamacyjna, sposób i data produkcji lub wykonania, dostawa, przydatność do celu, zastosowanie, ilość, specyfikacja, pochodzenie geograficzne lub handlowe bądź spodziewane rezultaty jego zastosowania lub rezultaty i istotne cechy testów lub kontroli przeprowadzonych na produkcie;
c) zakres zobowiązań przedsiębiorcy, motywy stosowania praktyki handlowej i charakter procesu sprzedaży, wszelkie oświadczenia lub symbole dotyczące bezpośredniego lub pośredniego sponsorowania lub zezwolenia wydanego dla przedsiębiorcy lub produktu;
d) cena lub sposób naliczania ceny lub istnienie szczególnej korzyści cenowej;
e) konieczne serwisy, części, wymiany lub naprawy;
f) rodzaj, cechy i prawa przedsiębiorcy lub jego przedstawiciela, takich jak jego tożsamość i majątek, jego kwalifikacje, status, zezwolenie, członkostwo lub powiązania oraz prawa własności przemysłowej i intelektualnej lub jego nagrody i wyróżnienia;
g) prawa konsumenta lub potencjalne ryzyka dla konsumenta.
2.
Za wprowadzającą w błąd uznaje się również praktykę handlową, która w konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności, powoduje lub może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął i obejmuje:
a) każde wprowadzenie produktu na rynek, w tym reklamę porównawczą, które powoduje mylenie produktów, znaków towarowych, nazw handlowych i innych znaków rozpoznawczych przedsiębiorcy i jego konkurenta;
b) nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę obowiązków zawartych w kodeksach postępowania, do których przestrzegania się zobowiązał, jeżeli:
i) obowiązek taki nie opiera się na samym zamiarze jego wykonania, lecz jest wiążące i możliwe do sprawdzenia; i
ii) przedsiębiorca zaznacza w ramach praktyki handlowej, że jest związany kodeksem;
Artykuł 7
Zaniechania wprowadzające w błąd
1.
Za wprowadzającą w błąd uznaje się praktykę handlową, która w konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności oraz ograniczenia środka przekazu, pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi, stosownie do okoliczności, do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej transakcji i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej transakcji, której nie podjąłby w innych okolicznościach.
2.
Za wprowadzające w błąd uznaje się również zaniechanie w przypadku gdy przedsiębiorca ukrywa lub w sposób niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny lub z opóźnieniem przekazuje istotne informacje, o jakich mowa w ust. 1, lub nie ujawnia komercyjnego celu praktyki, jeżeli nie wynika on jasno z kontekstu.
3.
W przypadku gdy środek przekazu stosowany dla danej praktyki handlowej nakłada ograniczenia przestrzenne lub czasowe, ograniczenia te i wszystkie środki podjęte przez przedsiębiorcę w celu udostępnienia informacji konsumentom w inny sposób, zostaną uwzględnione przy rozstrzyganiu czy doszło do zaniechania informacji.
4.
W przypadku zaproszenia do dokonania zakupu za istotne uważa się następujące informacje, jeżeli nie wynikają one jasno z kontekstu:
a) główne cechy produktu, w takim zakresie, w jakim jest to właściwe dla danego środka przekazu i produktu;
b) adres i tożsamość przedsiębiorcy, np. nazwa firmy i, w stosownych przypadkach, adres i tożsamość przedsiębiorcy, na którego rzecz działa;
c) cena zawierająca podatki lub, w przypadku gdy charakter produktu nie pozwala na wcześniejsze racjonalne obliczenie ceny, sposób w jaki cena jest obliczana, jak również, w odpowiednich przypadkach, wszelkie dodatkowe opłaty za transport, dostawę lub usługi pocztowe lub, w przypadku gdy wcześniejsze racjonalne obliczenie tych opłat nie jest możliwe, informacja o możliwości obciążenia takimi dodatkowymi opłatami;
d) uzgodnienia dotyczące sposobu płatności, dostawy lub wykonania oraz procedury reklamacyjnej, jeżeli odbiegają one od wymogów rzetelności zawodowej;
e) w odniesieniu do produktów i transakcji obejmujących prawo do odstąpienia lub unieważnienia, istnienie takiego prawa.
5.
Wymogi informacyjne ustanowione w prawie wspólnotowym, dotyczące komunikacji handlowej, w tym reklamy i marketingu, których niewyczerpujący wykaz zamieszczono w załączniku II, uznaje się za istotne.
SEKCJA 2
AGRESYWNE PRAKTYKI HANDLOWE
Artykuł 8
Agresywne praktyki handlowe
Praktykę handlową uznaje się za agresywną, jeżeli w konkretnym przypadku, biorąc pod uwagę wszystkie jej cechy i okoliczności, poprzez nękanie, przymus, w tym z użyciem siły fizycznej, lub bezprawny nacisk, w znaczny sposób ogranicza lub może ograniczyć swobodę wyboru przeciętnego konsumenta lub jego zachowanie względem produktu i tym samym powoduje lub może spowodować podjęcie przez niego decyzji dotyczącej transakcji, której nie podjąłby w innych okolicznościach.
Artykuł 9
Nękanie, przymus i bezprawny nacisk
Przy ustalaniu, czy w ramach praktyki handlowej stosuje się nękanie, przymus, w tym z użyciem siły fizycznej, lub bezprawny nacisk, uwzględnia się:
a) jej czas, miejsce, rodzaj i uporczywość;
b) posługiwanie się językiem lub zachowanie z użyciem gróźb lub znieważania;
c) wykorzystanie przez przedsiębiorcę konkretnego nieszczęścia lub konkretnych okoliczności na tyle poważnych, że ograniczają one zdolność konsumenta do oceny, czego przedsiębiorca jest świadomy, w celu wywarcia wpływu na decyzję konsumenta względem produktu;
d) wszelkie uciążliwe lub niewspółmierne bariery pozaumowne nakładane przez przedsiębiorcę w przypadku gdy konsument chce wykonać swoje prawa umowne, w tym prawo do wypowiedzenia umowy lub do rezygnacji na rzecz innego produktu lub przedsiębiorcy;
e) wszelkie groźby podjęcia działania niezgodnego z prawem.
ROZDZIAŁ 3
KODEKSY POSTĘPOWANIA
Artykuł 10
Kodeksy postępowania
Niniejsza dyrektywa nie wyklucza kontroli nieuczciwych praktyk handlowych sprawowanej przez twórców kodeksów postępowania, do której mogą zachęcać Państwa Członkowskie, oraz odwoływania się do takich organów przez osoby lub organizacje określone w art. 11, jeżeli postępowanie przed takimi organami ma charakter dodatkowy w stosunku do postępowań sądowych lub administracyjnych określonych w tym artykule.
ROZDZIAŁ 4
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 11
Wykonanie
1.
Państwa Członkowskie zapewniają odpowiednie i skuteczne środki w celu zwalczania nieuczciwych praktyk handlowych oraz zapewnienia przestrzegania przepisów niniejszej dyrektywy w interesie konsumentów.
Środki takie zawierają przepisy prawne, zgodnie z którymi osoby lub organizacje uznawane na mocy prawa krajowego za mające uzasadniony interes w zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych, w tym konkurentów, mogą:
- wszcząć postępowanie sądowe przeciwko takim nieuczciwym praktykom handlowym, i/lub
- zaskarżyć takie nieuczciwe praktyki handlowe przed organem administracyjnym właściwym do rozpatrywania skarg lub do wszczynania właściwych postępowań sądowych.
Do każdego Państwa Członkowskiego należy decyzja, który z powyższych środków będzie dostępny oraz czy należy umożliwić sądom lub organom administracyjnym żądanie wcześniejszego skorzystania z innych istniejących sposobów rozpatrywania skarg, w tym tych, o których mowa w art. 10.
Środki te będą dostępne bez względu na to, czy poszkodowani konsumenci przebywają na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym przedsiębiorca ma swoją siedzibę, czy w innym Państwie Członkowskim.
Do każdego Państwa Członkowskiego należy decyzja:
- czy środki te mogą być skierowane oddzielnie lub łącznie przeciwko kilku przedsiębiorcom działającym w tym samym sektorze gospodarczym, oraz
- czy środki te mogą być skierowane przeciwko twórcy kodeksu postępowania w przypadku gdy dany kodeks zachęca do nieprzestrzegania wymogów prawnych.
2.
Zgodnie z przepisami prawnymi, o których mowa w ust. 1, Państwa Członkowskie przyznają sądom lub organom administracyjnym uprawnienia umożliwiające im, w przypadkach kiedy uznają takie środki za konieczne, biorąc pod uwagę interesy wszystkich zainteresowanych, w szczególności interes publiczny:
- nakazanie zaprzestania nieuczciwych praktyk handlowych lub wszczęcia właściwego postępowania sądowego lub administracyjnego w celu nakazania zaprzestania takich praktyk, lub
- jeżeli nieuczciwa praktyka handlowa nie została jeszcze zastosowana, ale jej zastosowanie jest bliskie, zakazanie takiej praktyki lub wszczęcie właściwego postępowania sądowego lub administracyjnego w celu wydania zakazu jej stosowania,
nawet w przypadku braku dowodu powstania straty lub szkody, względnie zamiaru lub niedbalstwa ze strony przedsiębiorcy.
Państwa Członkowskie zapewnią również możliwość podjęcia środków określonych w akapicie pierwszym w ramach procedury przyspieszonej:
- ze skutkiem tymczasowym, lub
- ze skutkiem ostatecznym,
przy czym każde Państwo Członkowskie będzie mogło zdecydować, którą z tych dwóch możliwości wybierze.
Ponadto Państwa Członkowskie mogą przyznać sądom lub organom administracyjnym uprawnienia umożliwiające im, w celu usunięcia trwałych skutków nieuczciwych praktyk handlowych, których zaprzestanie zostało nakazane w wyniku prawomocnego rozstrzygnięcia:
- nakazanie publikacji tego rozstrzygnięcia w całości lub w części i w takiej formie, którą uznają za właściwą,
- nakazanie dodatkowo publikacji sprostowania.
3.
Organy administracyjne określone w ust. 1 muszą:
a) posiadać taki skład, aby nie wzbudzać wątpliwości co do ich bezstronności;
b) posiadać odpowiednie uprawnienia pozwalające im, w trakcie orzekania w sprawie skargi, na skuteczną kontrolę i wyegzekwowanie wykonania ich decyzji;
c) co do zasady uzasadniać swoje decyzje.
Jeżeli uprawnienia, określone w ust. 2, są wykonywane wyłącznie przez organ administracyjny, jego rozstrzygnięcia muszą być uzasadnione we wszystkich przypadkach.
Ponadto w takim przypadku należy ustanowić procedury, zgodnie z którymi niewłaściwe albo nieuzasadnione wykonywanie tych uprawnień przez organy administracyjne lub niewłaściwe albo nieuzasadnione zaniechanie ich wykonywania może być przedmiotem kontroli sądowej.
Artykuł 12
Sądy i organy administracyjne: uzasadnianie twierdzeń
Państwa Członkowskie przyznają sądom lub organom administracyjnym uprawnienia umożliwiające im w postępowaniach cywilnych lub administracyjnych przewidzianych w art. 11:
a) żądanie, aby przedsiębiorca dostarczył dowód uzasadniający prawdziwość jego twierdzeń związanych z praktyką handlową, jeżeli biorąc pod uwagę uzasadniony interes przedsiębiorcy i innych uczestników postępowania, żądanie takie wydaje się właściwe z uwagi na okoliczności danej sprawy; oraz
b) uznanie twierdzeń za nieprawdziwe, jeżeli dowód zażądany zgodnie z lit. a) nie zostanie dostarczony lub zostanie uznany za niewystarczający przez sąd lub organ administracyjny.
Artykuł 13
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają sankcje za naruszenie przepisów krajowych przyjętych w zastosowaniu niniejszej dyrektywy i podejmują wszelkie niezbędne środki dla zapewnienia ich egzekwowania.
Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 14
Zmiany dyrektywy 84/450/EWG
W dyrektywie 84/450/EWG wprowadza się następujące zmiany:
1.
Artykuł 1 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 1
Celem niniejszej dyrektywy jest ochrona przedsiębiorców przed reklamą wprowadzającą w błąd i jej niesprawiedliwymi konsekwencjami oraz ustalenie warunków, w których reklama porównawcza jest dozwolona.".
2.
W art. 2:
- ustęp 3 otrzymuje brzmienie:
"3. "przedsiębiorca" oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która działa w celu związanym z wykonywaniem swojej działalności handlowej, rzemieślniczej, gospodarczej lub wykonywaniem wolnego zawodu oraz każdą osobę działającą w imieniu lub na rzecz przedsiębiorcy.",
- dodaje się ustęp w brzmieniu:
"4. "twórca kodeksu" oznacza każdy podmiot, w tym przedsiębiorcę lub grupę przedsiębiorców, odpowiedzialny za formułowanie kodeksu postępowania, wprowadzanie do niego zmian i/lub nadzór nad jego przestrzeganiem przez tych, którzy zobowiązali się do jego przestrzegania.".
3.
Artykuł 3a otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 3a
1.
W zakresie, w jakim dotyczy to porównania, reklama porównawcza jest dozwolona, jeżeli spełnione są następujące warunki:
a) nie wprowadza w błąd w rozumieniu art. 2 ust. 2, art. 3 i art. 7 ust. 1 niniejszej dyrektywy lub art. 6 i 7 dyrektywy 2005/…/WE [9] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia …… dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym [10];
b) dokonuje porównania towarów lub usług realizujących te same potrzeby lub mających te same cele;
c) porównuje w sposób obiektywny jedną lub kilka istotnych, odpowiednich, możliwych do zweryfikowania i reprezentatywnych cech tych towarów i usług, przy czym jedną z tych cech może być cena;
d) nie dyskredytuje ani nie oczernia znaków towarowych, nazw handlowych, innych znaków rozpoznawczych, towarów, usług, działalności lub sytuacji konkurenta;
e) w przypadku produktów posiadających oznaczenie pochodzenia, odnosi się w każdym przypadku do produktów o tym samym oznaczeniu;
f) nie korzysta w sposób nieuczciwy z reputacji znaku towarowego, nazwy handlowej lub innych znaków wyróżniających konkurenta lub oznaczenia pochodzenia konkurujących produktów;
g) nie przedstawia towaru bądź usługi jako imitacji lub repliki towaru bądź usługi noszącej zastrzeżony znak towarowy lub zastrzeżoną nazwę handlową;
h) nie prowadzi do pomylenia przez przedsiębiorców przedsiębiorcy reklamującego z jego konkurentem lub też pomylenia znaków towarowych, nazw handlowych, innych znaków rozpoznawczych, towarów lub usług przedsiębiorcy reklamującego i jego konkurenta."
4.
Artykuł 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Państwa Członkowskie zapewniają odpowiednie i skuteczne środki w celu zwalczania reklamy wprowadzającej w błąd oraz zapewnienia stosowania przepisów dotyczących reklamy porównawczej w interesie przedsiębiorców i konkurentów.
Takie środki zawierają przepisy prawne, zgodnie z którymi osoby lub organizacje, uznawane na mocy prawa krajowego za mające uzasadniony interes w zwalczaniu reklamy wprowadzającej w błąd lub w uregulowaniu reklamy porównawczej, mogą:
a) wszcząć postępowanie przeciwko takiej reklamie; lub
b) zaskarżyć taką reklamę przed organem administracyjnym właściwym zarówno do rozstrzygania skarg, jak i do wszczynania właściwych postępowań sądowych.
Do każdego Państwa Członkowskiego należy decyzja, która z tych procedur będzie dostępna oraz czy umożliwić sądom lub organom administracyjnym żądanie wcześniejszego skorzystania z innych istniejących środków rozstrzygania skarg, w tym tych wymienionych w art. 5.
Do każdego Państwa Członkowskiego należy decyzja:
a) czy środki te mogą być podejmowane oddzielnie lub łącznie przeciwko kilku przedsiębiorcom działającym w tym samym sektorze gospodarczym; oraz
b) czy środki te mogą być podejmowane przeciwko twórcy kodeksu w przypadku gdy określony kodeks zachęca do nieprzestrzegania wymogów prawnych.".
5.
Artykuł 7 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Niniejsza dyrektywa nie uniemożliwia Państwom Członkowskim utrzymania lub przyjęcia przepisów w celu zapewnienia szerszej ochrony przedsiębiorców i konkurentów w zakresie reklamy wprowadzającej w błąd.".
Artykuł 15
Zmiany dyrektywy 97/7/WE i dyrektywy 2002/65/WE
1.
Artykuł 9 dyrektywy 97/7/WE otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 9
Dostawa niezamówiona
Z uwagi na zakaz stosowania praktyk związanych z dostawami niezamówionymi, ustanowiony w dyrektywie 2005/…/WE [11] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym [12], Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zwolnienia konsumenta od jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego w przypadku niezamówionej dostawy, ze względu na to, że brak odpowiedzi nie może zostać uznany za zgodę."
2.
Artykuł 9 dyrektywy 2002/65/WE otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 9
Z uwagi na zakaz stosowania praktyk związanych z dostawami niezamówionymi, ustanowiony w dyrektywie 2005/…/WE [11] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia …… dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych na rynku wewnętrznym [13] i z zastrzeżeniem przepisów Państw Członkowskich dotyczących dorozumianego przedłużenia umów zawieranych na odległość, jeżeli takie przepisy pozwalają na dorozumiane przedłużenie umowy, Państwa Członkowskie podejmują środki w celu zwolnienia konsumenta od jakichkolwiek obowiązków w przypadku dostaw niezamówionych, ze względu na to, że brak odpowiedzi nie może zostać uznany za zgodę."
Artykuł 16
Zmiany dyrektywy 98/27/WE i rozporządzenia (WE) nr 2006/2004
1.
Punkt 1 załącznika do dyrektywy 1998/27/WE otrzymuje brzmienie:
"1.
Dyrektywa 2005/…/WE [11] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia …… dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dz.U. L....)".
2. W załączniku do rozporządzenia (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnym za wykonywanie przepisów ochrony konsumenta ("rozporządzenie dotyczące współpracy w zakresie ochrony konsumenta") [14] dodaje się następujący punkt:
"15.
Dyrektywa 2005/…./WE [15] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia …. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dz.U. L...., str....)".
Artykuł 17
Informacja
Państwa Członkowskie podejmują właściwe środki w celu powiadomienia konsumentów o przepisach krajowych stanowiących transpozycję niniejszej dyrektywy oraz, w stosownych przypadkach, zachęcają przedsiębiorców i twórców kodeksów do informowania konsumentów o swoich kodeksach postępowania.
Artykuł 18
Przegląd
1.
Nie później niż cztery lata od…….
[16] Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie obszerne sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszej dyrektywy, w szczególności jej art. 4 i załącznika I, zakresu zastosowania dalszej harmonizacji i uproszczenia prawa wspólnotowego w dziedzinie ochrony konsumentów oraz, mając na uwadze art. 3 ust. 5, wszelkich środków, które należy podjąć na poziomie wspólnotowym w celu zapewnienia utrzymania odpowiedniego poziomu ochrony konsumenta.
W razie potrzeby wraz ze sprawozdaniem zostanie przedstawiony wniosek dotyczący zmiany niniejszej dyrektywy lub innych odpowiednich części prawa wspólnotowego.
2.
Parlament Europejski i Rada dążą, zgodnie z Traktatem, do podjęcia odpowiednich środków w ciągu 2 lat od przedstawienia przez Komisję wniosku na podstawie ust. 1.
Artykuł 19
Transpozycja
Państwa Członkowskie przyjmą i opublikują przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy przed upływem…… [16].
Niezwłocznie powiadomią o tym, jak również o wszelkich późniejszych zmianach, Komisję.
Państwa Członkowskie zastosują te środki przed upływem…..
[17].
Środki przyjęte przez Państwa Członkowskie będą zawierały odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie będzie towarzyszyło ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
Artykuł 20
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 21
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 7/2005
przyjęte przez Radę dnia 15 listopada 2004 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin, przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenie (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71
(2005/C 38E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 42 oraz 308,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Należy dokonać określonych zmian w rozporządzeniach (EWG) nr 1408/71 [3] oraz (EWG) nr 574/72 [4], w celu uwzględnienia ostatnich zmian w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, ułatwienia stosowania tych rozporządzeń oraz odzwierciedlenia zmian w ustawodawstwach Państw Członkowskich dotyczących zabezpieczenia społecznego.
(2) W celu uwzględnienia ostatnich zmian w orzecznictwie, należy wyciągnąć wnioski z wyroków, w szczególności w sprawach: Johann Franz Duchon przeciwko Pensionsversicherungsanstalt der Angestellten [5] oraz Office national de l'emploi przeciwko Calogero Spataro [6].
(3) Wyroki w sprawach Friedrich Jauch przeciwko Pensionsversicherungsanstalt der Arbeiter oraz Ghislain Leclere i Alina Deaconescu przeciwko Caisse nationale des prestations familiales [7] dotyczące klasyfikacji specjalnych świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym wymagają, ze względów bezpieczeństwa prawnego, aby dwa kumulatywne kryteria, które bierze się pod uwagę, zostały określone w taki sposób, aby takie świadczenia mogły odpowiadać tym z załącznika IIa do rozporządzenia (EWG) nr 1408/71.
Stanowi to podstawę do wprowadzenia zmian w załączniku, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych dokonanych w Państwach Członkowskich mających wpływ na tego typu świadczenia, które podlegają szczególnej koordynacji z uwagi na ich mieszany charakter.
Ponadto ważne jest, aby określić przepisy przejściowe dotyczące świadczenia, które było przedmiotem wyroku w sprawie Jauch w celu ochrony praw beneficjentów.
(4) Na podstawie orzecznictwa dotyczącego związków pomiędzy rozporządzeniem (EWG) nr 1408/71 i przepisami porozumień dwustronnych w zakresie zabezpieczenia społecznego, konieczne jest dokonanie przeglądu załącznika III do tego rozporządzenia.
Pozycje w części A załącznika III znajdują uzasadnienie tylko w dwóch przypadkach: jeżeli są bardziej korzystne dla pracowników migrujących [8] lub jeżeli odnoszą się do szczególnych i wyjątkowych sytuacji, zwykle związanych z okolicznościami o charakterze historycznym.
Ponadto nie należy akceptować pozycji w części B, chyba że wyjątkowe i obiektywne sytuacje uzasadniają odstępstwo od art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia oraz art. 12, 39, i 42 Traktatu [9].
(5) W celu ułatwienia stosowania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 powinny istnieć określone przepisy odnoszące się, z jednej strony, do urzędników służby cywilnej i personelu równorzędnego oraz, z drugiej strony, członków personelu drogowego lub latającego przedsiębiorstwa dokonującego międzynarodowych przewozów osób lub towarów koleją, drogą lądową, powietrzną lub rzeczną, oraz również w celu zdefiniowania sposobów określania średniej kwoty branej pod uwagę w kontekście art. 23 tego rozporządzenia.
(6) Przegląd załącznika IIa do rozporządzenia (EWG) 1408/71 doprowadzi do usunięcia niektórych istniejących pozycji oraz, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych w niektórych Państwach Członkowskich, do wprowadzenia pewnych nowych pozycji.
W ostatnim przypadku dane Państwa Członkowskie rozważą potrzebę dokonania ustaleń przejściowych lub rozwiązań dwustronnych, tak aby uwzględnić sytuację osób, których prawa nabyte mogą zostać naruszone w konsekwencji tych działań,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (EWG) nr 1408/71 wprowadza się następujące zmiany:
1.
W art. 3 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 skreśla się wyrazy "zamieszkujące na terytorium jednego z Państw Członkowskich";
b) W ust. 3 skreśla się wyrazy "oraz postanowienia porozumień zawartych na podstawie art. 8 ust. 1".
2.
Artykuł 4 ust. 2a otrzymuje brzmienie:
"2a Niniejszy artykuł stosuje się do specjalnych świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym przewidzianych w ramach ustawodawstwa, które z uwagi na jego zakres podmiotowy, cele i/lub warunki nabycia uprawnienia posiada cechy zarówno ustawodawstwa dotyczącego zabezpieczenia społecznego, o którym mowa w ust. 1, jak również pomocy społecznej.".
"Specjalne świadczenia pieniężne o charakterze nieskładkowym" oznacza świadczenia, które:
a) są przeznaczone na zapewnienie:
i) uzupełniającego, zastępczego lub dodatkowego ubezpieczenia od ryzyk objętych działami zabezpieczenia społecznego, o których mowa w ust. 1, które zagwarantują zainteresowanym osobom dochód na poziomie minimum egzystencji uwzględniający sytuację gospodarczą i społeczną w zainteresowanym Państwie Członkowskim; albo
ii) wyłącznie szczególnej ochrony niepełnosprawnym, ściśle powiązanej z otoczeniem społecznym takiej osoby w zainteresowanym Państwie Członkowskim; oraz
b) jeżeli finansowanie pochodzi wyłącznie z obowiązkowego opodatkowania przeznaczonego na pokrycie ogólnych wydatków publicznych, a warunki przyznawania i ustalania wysokości świadczeń nie są uzależnione od jakiegokolwiek składki ze strony beneficjenta.
Jednakże świadczeń zapewnianych w celu uzupełnienia świadczenia składkowego nie uważa się wyłącznie z tego powodu za świadczenia składkowe; oraz
c) są wymienione w załączniku IIa.
3.
Artykuł 7 ust. 2 lit. c) otrzymuje brzmienie:
"c) określone postanowienia konwencji o zabezpieczeniu społecznym, do których Państwa Członkowskie przystąpiły przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia pod warunkiem, że są one korzystniejsze dla beneficjentów lub jeśli wynikają ze szczególnych okoliczności o charakterze historycznym, a ich skutek jest ograniczony w czasie, o ile postanowienia te są wymienione w załączniku III.".
4) Artykuł 9a otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 9a
Przedłużenie okresu referencyjnego
Jeżeli ustawodawstwo Państwa Członkowskiego uzależnia uznanie prawa do świadczenia od przebycia minimalnego okresu ubezpieczenia w określonym czasie poprzedzającym zdarzenie objęte ubezpieczeniem (okres referencyjny) oraz stanowi, że okresy wypłacania świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa Członkowskiego lub okresy poświęcone wychowywaniu dziecka na terytorium tego Państwa Członkowskiego przedłużają ten okres referencyjny, to okresy, w których renty inwalidzkie lub emerytury lub też świadczeniaz tytułu choroby, bezrobocia, wypadku przy pracy lub chorób zawodowych wypłacane były zgodnie z ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego oraz okresy poświęcone wychowywaniu dziecka na terytorium innego Państwa Członkowskiego, także przedłużają wymieniony okres referencyjny.".
5.
W art. 10a ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Przepisów art. 10 i tytułu III nie stosuje się do specjalnych świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym, o których mowa w art. 4 ust. 2a.
Osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, otrzymują te świadczenia wyłącznie na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym zamieszkują oraz zgodnie z ustawodawstwem tego Państwa, pod warunkiem że świadczenia te są wymienione w załączniku IIa.
Świadczenia wypłacane są przez instytucję miejsca zamieszkania oraz na jej koszt.".
6.
W art. 23 dodaje się ustęp w brzmieniu:
"2a.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również w przypadku, gdy ustawodawstwo stosowane przez właściwą instytucję przewiduje szczególny okres referencyjny i okres ten jest zbieżny, w odpowiednim przypadku, z okresami, w pełni lub częściowo, przebytymi przez osobę zainteresowaną zgodnie z ustawodawstwem jednego lub kilku Państw Członkowskich.".
7.
Skreśla się artykuł 35 ust. 2.
8.
Skreśla się artykuł 69 ust. 4.
9.
Dodaje się artykuły w brzmieniu:
"Artykuł 95f
Przepisy przejściowe dotyczące sekcji I załącznika II, w rubrykach "D. NIEMCY" i "R. AUSTRIA".
1. Sekcja I załącznika II, w rubrykach "D. NIEMCY" i "R. AUSTRIA", zmieniona rozporządzeniem (WE) nr…/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia...... zmieniającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 [10], nie powoduje nabycia uprawnienia za okres przed dniem 1 stycznia 2005 r.
2.
Każdy okres ubezpieczenia oraz, w odpowiednim przypadku, każdy okres zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub zamieszkania, przebyty zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego przed dniem 1 stycznia 2005 r. jest uwzględniany przy określaniu praw nabytych zgodnie z postanowieniami niniejszego rozporządzenia.
3.
Z zastrzeżeniem przepisów ust. 1, prawo nabywa się na mocy niniejszego rozporządzenia nawet jeśli odnosi się ono do zdarzenia, które nastąpiło przed dniem 1 stycznia 2005 r.
4.
Każde świadczenie, które nie zostało przyznane lub zostało zawieszone ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej zostaje przyznane lub przywrócone, na jej wniosek, od dnia 1 stycznia 2005 r., pod warunkiem, że prawa do świadczeń przyznanych uprzednio nie spowodowały wypłaty świadczeń w formie zryczałtowanej.
5.
Prawa osób, którym przyznano emeryturę lub rentę przed dniem 1 stycznia 2005 r., mogą, na ich wniosek, zostać ponownie rozpatrzone, z uwzględnieniem postanowień niniejszego rozporządzenia.
Przepis ten stosuje się również do innych świadczeń określonych w art. 78.
6.
Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 4 lub w ust. 5, zostaje przedłożony w terminie dwóch lat od dnia 1 stycznia 2005 r., prawa nabyte na mocy niniejszego rozporządzenia stają się skuteczne, począwszy od tej daty, i nie można powoływać się wobec osób zainteresowanych na przepisy ustawodawstw któregokolwiek Państwa Członkowskiego dotyczące utraty lub przedawnienia praw.
7.
Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 4 lub 5, zostaje złożony po upływie dwuletniego terminu rozpoczynającego się po dniu 1 stycznia 2005 r., prawa, które nie zostały utracone lub przedawnione, stają się skuteczne od daty złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji, gdy zastosowanie mają korzystniejsze przepisy ustawodawstwa któregokolwiek Państwa Członkowskiego.
Artykuł 95g
Przepisy przejściowe dotyczące usunięcia z załącznika IIa pozycji o austriackim zasiłku opiekuńczym (Pflegegeld).
W przypadku wniosków dotyczących zasiłków opiekuńczych zgodnie z austriacką ustawą federalną (Bundespflegegeldgesetz) złożonych nie później niż dnia 8 marca 2001 r. na podstawie art. 10a ust. 3 niniejszego rozporządzenia, przepis ten stosuje się dopóki beneficjent zasiłku opiekuńczego nadal zamieszkuje w Austrii po dniu 8 marca 2001 r."
10.
W załącznikach II, IIa, III, IV i VI wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem I do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
W rozporządzeniu (EWG) nr 574/72 wprowadza się następujące zmiany:
1.
W art. 4 skreśla się ust. 11.
2.
Dodaje się następujący artykuł w brzmieniu:
"Artykuł 10c
Formalności przewidziane w przypadku gdy art. 13 ust. 2 lit. d) tego rozporządzenia stosuje się do urzędników służby cywilnej i osób o równorzędnym statusie.
Do celów stosowania art. 13 ust. 2 lit. d), instytucja wyznaczona przez właściwe władze danego Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo stosuje się, wydają zaświadczenie stwierdzające, że urzędnik służby cywilnej lub członek personelu równorzędnego podlega jego ustawodawstwu.".
3.
W art. 12 lit. a wprowadza się następujące zmiany:
a) tytuł otrzymuje brzmienie:
"Zasady mające zastosowanie do osób, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3, art. 14a ust. 2–4 i art. 14 lit. c) rozporządzenia, które zwykle są zatrudnione lub prowadzą działalność na własny rachunek na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich.";
b) zdanie wprowadzające otrzymuje brzmienie:
"Do celów stosowania art. 14 ust. 2 i 3, art. 14 lit.a) ust. 2–4 oraz art. 14 lit. c) rozporządzenia, stosuje się następujące zasady:";
c) dodaje się ustęp w brzmieniu:
"1a.
Jeżeli, zgodnie z art. 14 ust. 2 lit. a) rozporządzenia, osoba, która należy do personelu drogowego lub latającego międzynarodowego przedsiębiorstwa przewozowego, podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium znajduje się zarejestrowana siedziba lub miejsce prowadzenia działalności lub oddział lub stałe miejsce prowadzenia działalności przedsiębiorstwa, które ją zatrudnia, lub tam gdzie zamieszkuje i jest przeważnie zatrudniona, instytucja wyznaczona przez właściwe władze tego Państwa Członkowskiego wydaje zainteresowanej osobie zaświadczenie stwierdzające, że podlega on jego ustawodawstwu.";
4) skreśla się art. 32a.
5.
W załącznikach wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem II do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 3
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po dniu jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 1 ust. 9, dotyczący art. 95f rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, załącznik I, punkty 1 lit. a) oraz 1 lit. b) i załącznik II, punkty 2 i 4 stosuje się od dnia 1 stycznia 2005 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 8/2005
przyjęte przez Radę dnia 29 listopada 2004 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny
(2005/C 38E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 26, art. 95, art.133 i art.135,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 [3] określa procedury celne w odniesieniu do towarów wwożonych i wywożonych.
(2) Należy ustanowić równoważny poziom ochrony przy kontroli celnej towarów przywożonych do lub wywożonych z obszaru celnego Wspólnoty.
Aby osiągnąć ten cel, należy ustanowić równoważny poziom kontroli celnej we Wspólnocie oraz zapewnić ujednolicone stosowanie kontroli celnej przez Państwa Członkowskie, głównie odpowiedzialne za stosowanie tej kontroli.
Kontrola ta powinna opierać się na wspólnie uzgodnionych normach i kryteriach ryzyka dla doboru towarów i podmiotów gospodarczych w celu zminimalizowania ryzyka dla Wspólnoty i jej obywateli oraz dla partnerów handlowych Wspólnoty.
Państwa Członkowskie i Komisja powinny zatem wprowadzić wspólnotowy ramowy system zarządzania ryzykiem w UE dla wspierania wspólnego podejścia, tak aby skutecznie określić priorytety i sprawnie przydzielić zasoby w celu zachowania właściwej równowagi pomiędzy kontrolą celną a ułatwianiem zgodnego z prawem obrotu.
System ten powinien również przewidywać wspólne kryteria i ujednolicone wymogi dla upoważnionych podmiotów gospodarczych oraz zapewniać ujednolicone stosowanie tych kryteriów i wymogów.
Ustanowienie ramowego systemu zarządzania ryzykiem wspólnego dla wszystkich Państw Członkowskich nie powinno uniemożliwiać Państwom Członkowskim wyrywkowych kontroli towarów.
(3) Państwo Członkowskie powinno przyznać status upoważnionego podmiotu gospodarczego każdemu podmiotowi gospodarczemu spełniającemu wspólne kryteria odnoszące się do systemów kontroli podmiotów, wypłacalności i przestrzegania wymogów celnych.
Status upoważnionego podmiotu gospodarczego przyznany przez jedno Państwo Członkowskie powinien być uznawany przez inne Państwa Członkowskie, ale nie przyznaje on prawa do automatycznego korzystania z uproszczeń przewidzianych w przepisach celnych innych Państw Członkowskich.
Jednakże, inne Państwa Członkowskie powinny zezwolić upoważnionym podmiotom gospodarczym na korzystanie z uproszczeń, o ile spełniają one wszystkie szczególne wymogi niezbędne do korzystania z poszczególnych uproszczeń.
Rozpatrując wniosek o korzystanie z uproszczeń, Państwo Członkowskie nie musi powtarzać oceny systemów kontroli podmiotu, wypłacalności lub przestrzegania wymogów celnych, która została dokonana przez Państwo Członkowskie, od którego podmiot otrzymał status upoważnionego podmiotu gospodarczego; powinno natomiast upewnić się, czy zostały spełnione wszelkie inne szczególne wymogi korzystania z konkretnych uproszczeń.
Korzystanie z uproszczeń w innych Państwach Członkowskich można również koordynować za pomocą porozumienia pomiędzy właściwymi organami celnymi.
(4) Uproszczenia w ramach przepisów celnych powinny nadal pozostawać bez uszczerbku dla kontroli celnych określonych we Wspólnotowym Kodeksie Celnym, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa.
Organy celne są odpowiedzialne za takie kontrole i powinny one zachować prawo do ich przeprowadzania, a jednocześnie powinny one brać pod uwagę status upoważnionego podmiotu gospodarczego jako element analizy ryzyka oraz przy przyznawaniu podmiotom gospodarczym ułatwień w zakresie odnoszącym się do bezpieczeństwa.
(5) Właściwe organy Państw Członkowskich i Komisja powinny informować się wzajemnie o ryzyku związanym z wwozem i wywozem towarów.
W tym celu należy ustanowić wspólny, bezpieczny system, umożliwiający właściwym organom dostęp, przekazywanie i wymianę tych informacji w efektywny sposób i w odpowiednim czasie.
We wzajemnym przekazywaniu informacji mogą również uczestniczyć państwa trzecie w przypadkach, gdy przewiduje to porozumienie międzynarodowe.
(6) Należy określić, na jakich warunkach można ujawniać innym organom w tym samym Państwie Członkowskim, innym Państwom Członkowskim, Komisji lub władzom w państwach trzecich informacje przekazane przez podmioty gospodarcze organom celnym.
W tym celu należy wyraźnie zaznaczyć, że dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [4] oraz rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych [5], mają zastosowanie w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych przez właściwe organy, jak również przez każdy inny organ otrzymujący dane na mocy Wspólnotowego Kodeksu Celnego.
(7) W celu umożliwienia odpowiednich kontroli opartych na ocenie ryzyka należy ustanowić wymóg dotyczący informacji poprzedzających przywóz lub wywóz wszystkich towarów sprowadzanych na obszar celny Wspólnoty i z niego wywożonych, z wyjątkiem towarów przewożonych drogą powietrzną lub morską bez postoju na tym obszarze.
Informacje takie powinny być dostępne zanim towary wjadą na obszar celny Wspólnoty lub go opuszczą.
Można ustalić różne ramy czasowe i przepisy stosownie do rodzajów towarów, rodzajów transportu lub rodzajów podmiotów gospodarczych lub w przypadku, gdy porozumienia międzynarodowe przewidują specjalne ustalenia dotyczące bezpieczeństwa.
Niniejszy wymóg należy również wprowadzić w odniesieniu do towarów wwiezionych do strefy wolnego handlu lub z niej wywiezionych w celu uniknięcia luk w systemie bezpieczeństwa.
(8) W związku z tym należy wprowadzić odpowiednie zmiany do rozporządzenia (EWG) nr 2913/92.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (EWG) nr 2913/92 wprowadza się następujące zmiany:
1.
W art. 4 wprowadza się następujące zmiany:
- dodaje się następujące punkty:
"4a) "Urząd celny wjazdu" oznacza urząd celny wyznaczony przez organy celne zgodnie z przepisami celnymi, do którego należy bezzwłocznie przewieźć towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty i w którym zostaną one poddane stosownym kontrolom wjazdowym opartym na ocenie ryzyka;
4b) "Urząd celny wwozu" oznacza urząd celny wyznaczony przez organy celne zgodnie z przepisami celnymi, gdzie mają zostać przeprowadzone formalności mające na celu nadanie wprowadzonym na obszar celny Wspólnoty towarom przeznaczenia celnego, w tym odpowiednie kontrole oparte na ocenie ryzyka;
4c) "Urząd celny wywozu" oznacza urząd celny wyznaczony przez organy celne zgodnie z przepisami celnymi, gdzie mają zostać dokonane formalności mające na celu nadanie wywożonym z obszaru celnego Wspólnoty towarom przeznaczenia celnego, w tym odpowiednie kontrole oparte na ocenie ryzyka;
4d) "Urząd celny wyjazdu" oznacza urząd celny wyznaczony przez organy celne zgodnie z przepisami celnymi, któremu należy przedstawić towary zanim opuszczą obszar celny Wspólnoty i w którym zostaną poddane kontroli celnej związanych z formalnościami wyjazdowymi oraz odpowiednim kontrolom opartym na ocenie ryzyka.",
- punkt 14 otrzymuje następujące brzmienie:
"14) "Kontrola celna" oznacza wykonywanie specjalnych czynności przez organy celne w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych i innych przepisów dotyczących wwozu, wywozu, tranzytu, przewozu i końcowego wykorzystania towarów w obrocie pomiędzy obszarem celnym Wspólnoty a państwami trzecimi oraz obecności towarów nie posiadających statusu wspólnotowego; takie działania mogą obejmować weryfikację towarów, sprawdzanie danych na zgłoszeniu oraz istnienia i autentyczności dokumentów elektronicznych lub sporządzonych w formie pisemnej, kontrolę księgowości i innych dokumentów przedsiębiorstw, kontrolę środków transportu, kontrolę bagaży i innych towarów przewożonych przez osoby oraz prowadzenie dochodzeń w postępowaniu administracyjnym i innych podobnych czynności.",
- dodaje się następujące punkty:
"25) "Ryzyko" oznacza prawdopodobieństwo zdarzenia odnoszącego się do wjazdu, wyjazdu, tranzytu, przewozu i końcowego wykorzystania towarów w obrocie pomiędzy obszarem celnym Wspólnoty a państwami trzecimi oraz obecności towarów nie posiadających statusu wspólnotowego, które
- uniemożliwia właściwe stosowanie środków wspólnotowych lub krajowych, lub
- naraża finansowe interesy Wspólnoty i jej Państw Członkowskich, lub
- stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa Wspólnoty, dla zdrowia publicznego, dla środowiska lub konsumentów.
26) "Zarządzanie ryzykiem" oznacza systematyczne rozpoznawanie ryzyka oraz wprowadzanie wszelkich środków niezbędnych, aby ograniczyć możliwość jego wystąpienia.
Obejmuje ono działania takie, jak zbieranie danych i informacji, analizę i ocenę ryzyka, zalecanie i podejmowanie działania oraz regularne monitorowanie i przegląd procesu oraz jego wyników, w oparciu o międzynarodowe, wspólnotowe i krajowe źródła i strategie.".
2.
Wprowadza się nową sekcję 1A i nowy art. 5a:
"Sekcja 1A
Upoważnione Podmioty Gospodarcze
Artykuł 5a
1.
Jeżeli zajdzie taka potrzeba, organy celne po zasięgnięciu opinii innych właściwych organów, przyznają, z uwzględnieniem kryteriów przewidzianych w ust. 2, status upoważnionego podmiotu gospodarczegopodmiotowi gospodarczemu ustanowionemu na obszarze celnym Wspólnoty.
Upoważniony podmiot gospodarczy korzysta z ułatwień odnoszących się do kontroli celnej dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony i/ lub z uproszczeń przewidzianych w ramach przepisów celnych.
Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w ust. 2, status upoważnionego podmiotu gospodarczego jest uznawany przez organy celne wszystkich Państw Członkowskich bez uszczerbku dla kontroli celnej.
Biorąc za podstawę uznanie statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego oraz, o ile spełniono wymogi związane z konkretnym rodzajem uproszczenia przewidzianego w ustawodawstwie celnym Wspólnoty, organy celne upoważniają podmiot do korzystania z tego uproszczenia.
2.
Kryteria przyznawania statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego obejmują:
- odpowiednie przestrzeganie wymogów celnych,
- odpowiedni system zarządzania ewidencjami handlowymi i, gdzie zachodzi taka potrzeba, ewidencjami transportowymi, który umożliwia właściwą kontrolę celną,
- w razie potrzeby, udokumentowaną wypłacalność, i
- gdzie ma to zastosowanie, odpowiednie standardy bezpieczeństwa i ochrony.
Określenie zasad:
- dotyczących przyznawania statusu upoważnionego podmiotu gospodarczego,
- dotyczących przyznawania upoważnień do korzystania z uproszczeń, określających, które organy celne są właściwe dla przyznawania takiego statusu i upoważnień,
- dotyczących rodzaju i zakresu ułatwień, które mogą zostać przyznane w odniesieniu do kontroli celnych związanych z bezpieczeństwem i ochroną, z uwzględnieniem przepisów odnoszących się do systemu wspólnego zarządzania ryzykiem,
- dotyczących zasięgania opinii i przekazywania informacji innym organom celnym,
- oraz warunków, w oparciu o które:
upoważnienie można ograniczyć do jednego lub więcej Państw Członkowskich,
- można zawiesić lub wycofać status upoważnionego podmiotu gospodarczego, i
- można wycofać wymóg prowadzenia działalności na terenie Wspólnoty dla konkretnych kategorii upoważnionych podmiotów gospodarczych, z uwzględnieniem, - w szczególności, porozumień międzynarodowych,następuje zgodnie z procedurą komitetu.".
3.
Artykuł 13 otrzymuje następujące brzmienie:
"Artykuł 13
1.
Zgodnie z warunkami określonymi obowiązującymi przepisami, organy celne mogą przeprowadzić wszystkie kontrole, które uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów celnych i innych przepisów dotyczących wjazdu, wyjazdu, tranzytu, przewozu i końcowego wykorzystania towarów w obrocie pomiędzy obszarem celnym Wspólnoty a państwami trzecimi oraz obecności towarów nie posiadających statusu wspólnotowego.
W przypadkach przewidzianych w porozumieniu międzynarodowym możliwe jest przeprowadzenie kontroli celnej w państwie trzecim w celu prawidłowego zastosowania przepisów wspólnotowych tam, gdzie przewiduje to porozumienie międzynarodowe.
2.
Kontrole celne inne niż kontrole wyrywkowe opierają się na analizie ryzyka z wykorzystaniem technologii automatycznego przetwarzania danych w celu rozpoznania i oszacowania wielkości ryzyka oraz ustalenia niezbędnych środków do oceny ryzyka w oparciu o kryteria ustalone na poziomie krajowym, wspólnotowym i, jeśli takie są dostępne, międzynarodowym.
Określenie systemu ramowego wspólnego zarządzania ryzykiem oraz do ustalania wspólnych kryteriów i obszarów kontroli priorytetowej następuje zgodnie z procedurą komitetu.
Państwa Członkowskie opracowują, we współpracy z Komisją, elektroniczny system do wdrożenia systemu zarządzania ryzykiem.
3.
W przypadku gdy kontrola przeprowadzana jest przez organy inne niż organy celne, kontrole takie powinny być wykonywane w ścisłej koordynacji z organami celnymi, a jeśli to możliwe, w tym samym czasie i miejscu.
4.
W ramach kontroli przewidzianych w niniejszym artykule, organy celne i inne właściwe organy, takie jak organy weterynaryjne i policyjne, mogą przekazywać otrzymane dane dotyczące wjazdu, wyjazdu, tranzytu, przepływu i końcowego wykorzystania towarów w obrocie pomiędzy obszarem celnym Wspólnoty a państwami trzecimi i obecności towarów nie posiadających statusu wspólnotowego, pomiędzy sobą, organom celnym w Państwach Członkowskich i Komisji tam, gdzie jest to wymagane w celu zminimalizowania ryzyka.
Przekazywanie poufnych danych administracji celnej i innym organom (np. agencjom bezpieczeństwa) państw trzecich jest dozwolone tylko w ramach porozumienia międzynarodowego, i o ile zapewnione jest przy tym przestrzeganie obowiązujących przepisów o ochronie danych, w szczególności dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [6] i rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych [7]."
4.
Artykuł 15 otrzymuje następujące brzmienie:
"Artykuł 15
Każda informacja o charakterze poufnym lub udzielona na zasadach poufności jest chroniona tajemnicą zawodową. Właściwe organy nie ujawniają jej bez wyraźnego pozwolenia osoby lub organu, które jej udzieliły.
Przekazywanie informacji jest jednak dozwolone w przypadku, gdy właściwe organy zostaną do tego zobowiązane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności w związku z procedurami prawnymi. Ujawnienie lub przekazanie informacji odbywa się z zachowaniem obowiązujących przepisów o ochronie danych, w szczególności dyrektywy 95/46/WE i rozporządzenia (WE) nr 45/2001.".
5.
Nie ma zastosowania do polskiej wersji językowej.
6.
Dodaje się następujące artykuły w rozdziale I Tytułu III:
"Artykuł 36a
1.
Towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty są objęte deklaracją skróconą, z wyjątkiem towarów przewożonych środkami transportu jedynie w tranzycie przez wody terytorialne lub przestrzeń powietrzną obszaru celnego bez postoju na tym obszarze.
2.
Deklaracja skrócona jest składana w urzędzie celnym wjazdu.
Organy celne mogą zezwolić na złożenie deklaracji skróconej w innym urzędzie celnym, o ile urząd ten natychmiast przekaże lub elektronicznie udostępni niezbędne dane urzędowi celnemu wjazdu.
Organy celne mogą zezwolić, aby złożenie deklaracji skróconej zostało zastąpione złożeniem powiadomienia i dostępem do danych ze deklaracji skróconej w systemie elektronicznym podmiotu gospodarczego.
3.
Deklarację skróconą składa się przed wprowadzeniem towarów na obszar celny Wspólnoty.
4.
Określenie:
- terminu, w którym powinna zostać złożona deklaracja skrócona przed wprowadzeniem towarów na obszar celny Wspólnoty,
- wyjątków i zmian w terminie, o którym mowa w tiret pierwszym; i
- warunków wyłączenia lub dostosowania wymogu złożenia deklaracji skróconej,
w stosunku do pewnych rodzajów obrotu, środków transportu lub podmiotów gospodarczych lub w przypadkach, gdy porozumienia międzynarodowe przewidują specjalne środki bezpieczeństwa następuje zgodnie z procedurą komitetu, z uwzględnieniem danych okoliczności.
Artykuł 36b
1.
Określenie wspólnego zestawu i formatu danych dla deklaracji skróconej, zawierającej dane niezbędne dla analizy ryzyka oraz właściwego stosowania kontroli celnej, przede wszystkim do celów bezpieczeństwa, następuje zgodnie z procedurą komitetu z wykorzystaniem, w razie potrzeby, międzynarodowych norm i praktyk handlowych.
2.
Deklarację skróconą sporządza się z wykorzystaniem technologii przetwarzania danych.
Informacje handlowe, portowe lub transportowe mogą zostać wykorzystane, o ile zawierają one niezbędne dane.
Organy celne mogą przyjmować deklaracje skrócone w formie pisemnej w wyjątkowych okolicznościach, o ile stosują one ten sam poziom zarządzania ryzykiem co poziom stosowany wobec deklaracji skróconych sporządzonych za pomocą technologii przetwarzania danych.
3.
Deklarację skróconą składa osoba przywożąca towary na obszar celny Wspólnoty lub przejmująca odpowiedzialność za przywóz towarów na obszar celny Wspólnoty.
4.
Nie naruszając zobowiązań osoby, o której mowa w ust. 3, deklarację skróconą zamiast niej może złożyć:
a) osoba, w której imieniu działa osoba, o której mowa w ust. 3; lub
b) każda osoba mogąca zgłosić dane towary lub na rzecz której zostaną one zgłoszone właściwym organom celnym; lub
c) przedstawiciel jednej z osób określonych w ust. 3 albo w lit. a) lub b).
5.
Osoba określona w ust. 3 i ust. 4 jest upoważniona, na własną prośbę, do zmiany jednego lub kilku szczegółów w deklaracji skróconej po jej złożeniu.
Jednakże, nie można wprowadzać żadnych zmian po tym jak organy celne:
a) powiadomiły osobę, która złożyła deklarację skróconą, że zamierzają skontrolować towary; lub
b) stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w deklaracji; lub
c) zezwoliły na podjęcie towarów.
Article 36c
1.
Urząd celny wjazdu może zwolnić ze składania deklaracji skróconej dla towarów, dla których, przed upływem terminu określonego w art. 36a ust. 3 lub ust. 4 złożona została deklaracja skrócona.
W takim przypadku deklaracja celna zawiera co najmniej takieszczegóły, jak deklaracja skrócona i, do czasu przyjęcia tej ostatniej zgodnie z art. 63, posiada ona status deklaracji skróconej.
Organy celne mogą zezwolić na złożenie deklaracji celnej w urzędzie celnym wwozu, który nie jest urzędem celnym wjazdu, o ile ten urząd bezzwłocznie przekaże lub udostępni drogą elektroniczną urzędowi celnemu wjazdu niezbędne dane.
2.
W przypadku gdy deklaracja celna jest złożona w inny sposób niż przy wykorzystaniu technologii przetwarzania danych, organy celne stosuja taki sam poziom oceny zarządzania ryzykiem, jak w przypadku deklaracji skróconych sporządzonych przy wykorzystaniu techniki przetwarzania danych.".
7. W art. 37 ust. 1 i art. 38 ust. 3 wyrażenie "kontrola organów celnych" otrzymuje brzmienie "kontrola celna".
8.
Artykuł 38 ust. 5 otrzymuje następujące brzmienie:
"5.
Przepisów ust. 1–4 i art. 36a–36c oraz art. 39–53 nie stosuje się do towarów, które czasowo opuściły obszar celny Wspólnoty podczas transportu drogą morską lub powietrzną pomiędzy dwoma miejscami znajdującymi się na tym obszarze, pod warunkiem że przewóz został dokonany drogą bezpośrednią samolotem rejsowym lub statkiem linii lotniczych bądź linii żeglugowych, bez postoju poza obszarem celnym Wspólnoty.".
9.
Artykuł 40 otrzymuje następujące brzmienie:
"Artykuł 40
Towary wprowadzone na obszar celny Wspólnoty zostają przedstawione organom celnym przez osobę, która wprowadziła je na ten obszar lub, w zależności od przypadku, przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu, z wyjątkiem towarów przewożonych środkami transportu będącymi jedynie w tranzycie przez wody terytorialne lub przestrzeń powietrzną obszaru celnego bez postoju na tym obszarze.
Osoba zgłaszająca towary powołuje się na deklarację skróconą lub deklarację celną uprzednio złożoną w odniesieniu do tych towarów.".
10.
Tytuł rozdziału 3 w Tytule III otrzymuje brzmienie "Rozładunek towarów przedstawianych organom celnym".
11.
Uchyla się art. 43–45.
12.
Artykuł 170 ust. 2 otrzymuje następujące brzmienie:
"2.
Organom celnym przedstawiane są i podlegają formalnościom celnym jedynie towary:
a) które są objęte procedurą celną i których wprowadzenie do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego powoduje zakończenie tej procedury; jednakże, o ile dana procedura dopuszcza taką możliwość, towary nie muszą zostać przedstawione;
b) w stosunku do których podjęto decyzję o zwrocie lub umorzeniu należności celnych przywozowych, zezwalającą na umieszczenie tych towarów w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym;
c) korzystające ze środków określonych w art. 166 lit. b),
d) wprowadzane do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego bezpośrednio spoza obszaru celnego Wspólnoty.".
13.
Artykuł 176 ust. 2 otrzymuje następujące brzmienie:
"2.
W przypadku przeładunku towarów w wolnym obszarze celnym dokumenty dotyczące tego przeładunku są przechowywane do dyspozycji organów celnych.
Krótkotrwałe składowanie towarów związane z takim przeładunkiem uważane jest za część przeładunku.
Dla towarów wprowadzonych do wolnego obszaru celnego bezpośrednio spoza obszaru celnego Wspólnoty lub wyprowadzanych z wolnego obszaru celnego, bezpośrednio opuszczających obszar celny Wspólnoty, deklarację skróconą składa się odpowiednio zgodnie z art. 36a–36c lub art. 182a–182d."
14.
Artykuł 181 otrzymuje następujące brzmienie:
"Artykuł 181
W przypadku gdy towary mają opuścić obszar celny Wspólnoty z wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego, organy celne zapewniają przestrzeganie przepisów dotyczących wywozu, uszlachetnienia biernego, powrotnego wywozu, procedur zawieszających lub procedury tranzytu wewnętrznego, jak również przepisów Tytułu V.".
15.
W pierwszym zdaniu art. 182 ust. 3 skreśla się słowa "powrotnym wywozie lub".
16.
Dodaje się następujące artykuły w Tytule V (Towary wyprowadzane z obszaru celnego Wspólnoty):
"Artykuł 182a
1.
Towary opuszczające obszar celny Wspólnoty, z wyjątkiem towarów przewożonych środkami transportu jedynie w tranzycie przez wody terytorialne lub przestrzeń powietrzną obszaru celnego bez postoju na tym obszarze, są objęte deklaracją celną lub w przypadku gdy deklaracja celna nie jest wymagana, deklaracją skróconą.
2.
Określenie:
- terminu, w którym należy złożyć deklarację celną lub deklarację skróconą w urzędzie celnym wywozu zanim towary zostaną wywiezione z obszaru celnego Wspólnoty,
- wyjątków od terminu, o którym mowa w pierwszym tiret, i jego zmian, oraz warunków wyłączenia lub dostosowania wymogu złożenia deklaracji skróconej,
- przypadków, w których deklaracja celna ani deklaracja skrócona w odniesieniu do towarów opuszczających obszar celny Wspólnoty oraz warunków takiego wyłączenia,
w stosunku do pewnych rodzajów obrotu, środków transportu lub podmiotów gospodarczych lub w przypadkach, gdy porozumienia międzynarodowe przewidują specjalne środki bezpieczeństwa następuje zgodnie z procedurą komitetu, z uwzględnieniem danych okoliczności
Artykuł 182b
1.
W przypadku gdy towarom opuszczającym obszar celny Wspólnoty nadaje się przeznaczenie celne lub wykorzystuje się je do celów dla których wymagana jest deklaracja celna w ramach przepisów celnych, taką deklarację celną składa się w urzędzie celnym wywozu przed wywiezieniem towarów z obszaru celnego Wspólnoty.
2.
W przypadku gdy urząd celny wywozu jest inny niż urząd celny wyjazdu, urząd celny wywozu bezzwłocznie przekazuje lub udostępnia drogą elektroniczną niezbędne dane urzędowi celnemu wyjazdu.
3.
Deklaracja celna zawiera co najmniej dane, które są wymagane do deklaracji skróconej, określone w art. 182d ust. 1.
4.
W przypadku gdy deklaracja celna jest składana w inny sposób niż przy wykorzystaniu technologii przetwarzania danych, organy celne stosują wobec danych ten sam poziom zarządzania ryzykiem jak w przypadku deklaracji składanych w formie elektronicznej.
Artykuł 182c
1.
W przypadku gdy towarom opuszczającym obszar celny Wspólnoty nie nadaje się przeznaczenia celnego lub nie wykorzystuje się ich do celów, dla których wymagana jest deklaracja celna, deklarację skróconą składa się w urzędzie celnym wyjazdu przed wywiezieniem towarów z obszaru celnego Wspólnoty.
2.
Organy celne mogą zezwolić na złożenie deklaracji skróconej w innym urzędzie celnym, o ile urząd ten bezzwłocznie przekaże lub udostępni w drodze elektronicznej niezbędne dane urzędowi celnemu wyjazdu.
3.
Organy celne mogą zezwolić, aby złożenie deklaracji skróconej zostało zastąpione złożeniem powiadomienia i dostępem do danych ze deklaracji skróconej w systemie elektronicznym podmiotu gospodarczego.
Artykuł 182d
1.
Określenie wspólnego zestawu i formatu danych dla deklaracji skróconej, zawierającej dane niezbędne dla analizy ryzyka oraz właściwego stosowania kontroli celnej, przede wszystkim do celów bezpieczeństwa, następuje zgodnie z procedurą komitetu z wykorzystaniem, w razie potrzeby, międzynarodowych norm i praktyk handlowych.
2.
Deklarację skróconą składa się z wykorzystaniem technologii przetwarzania danych.
Informacje handlowe, portowe lub transportowe mogą zostać wykorzystane, o ile zawierają one niezbędne dane.
Organy celne mogą przyjmować deklaracje skrócone w formie pisemnej w wyjątkowych okolicznościach, o ile stosują one ten sam poziom zarządzania ryzykiem jaki jest stosowany wobec deklaracji skróconych składanych za pomocą technologii przetwarzania danych.
3.
Deklarację skróconą składa:
a) osoba wywożąca towary poza obszar celny Wspólnoty lub przejmująca odpowiedzialność za wywóz towarów poza obszar celny Wspólnoty; lub
b) każda osoba mogąca zgłosić dane towary lub na rzecz której zostaną one zgłoszone właściwym organom celnym; lub
c) przedstawiciel jednej z osób określonych w pkt a) lub b).
4.
Osoba określona w ust. 3 jest upoważniona, na własną prośbę, do zmiany jednego lub kilku szczegółów w deklaracji skróconej po jej złożeniu.
Jednakże nie można wprowadzać żadnych zmian po tym jak organy celne:
a) powiadomiły osobę, która złożyła deklarację skróconą, że zamierzają skontrolować towary; lub
b) stwierdziły nieprawidłowość danych zawartych w deklaracji; lub
c) zezwoliły na podjęcie towarów.".
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie siódmego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 5a ust. 2, art. 13 ust. 2 pkt 2, art. 36a ust. 4, art. 36b ust. 1, art. 182a ust. 2 i art. 182d ust. 1 będą miały zastosowanie od………… [8].
Wszelkie inne przepisy stosuje się po wejściu w życie przepisów wykonawczych na podstawie artykułów, o których mowa w akapicie drugim.
Jednakże, deklaracja elektroniczna i zautomatyzowane systemy do wprowadzania systemu zarządzania ryzykiem i do elektronicznej wymiany danych pomiędzy urzędami celnymi wjazdu, przywozu, wywozu i wyjazdu, o których mowa w art. 13, art. 36a, art. 36b, art. 36c, art. 182b, art. 182c i art. 182d, będą gotowe po upływie trzech lat od wejścia w życie tych artykułów.
Nie później niż w okresie dwóch lat po wejściu w życie tych artykułów Komisja dokona oceny każdego wniosku Państw Członkowskich dotyczącego przedłużenia trzyletniego okresu, o którym mowa w akapicie trzecim, w sprawie deklaracji elektronicznej i zautomatyzowanych systemów wprowadzania zarządzania ryzykiem i elektronicznej wymiany danych pomiędzy urzędami celnymi.
Komisja składa Radzie i Parlamentowi sprawozdanie oraz proponuje, w zależności od sytuacji, zmianę daty określonej w drugim zdaniu punktu 3.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 9/2005
przyjęte przez Radę dnia 29 listopada 2004 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie ustanowienia ram dla ustalenia wymogów projektowania ekologicznego produktów pobierających energię i zmieniającej dyrektywę Rady 92/42/EWG oraz dyrektywy 96/57/WE i 2000/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady
(2005/C 38E/04)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego artykuł 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
działając zgodnie z procedurą ustanowioną w artykule 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rozbieżności pomiędzy prawami lub środkami administracyjnymi przyjętymi przez Państwa Członkowskie w stosunku do ekoprojektu produktów wykorzystujących energię mogą stwarzać bariery w handlu i zniekształcać konkurencję we Wspólnocie i w związku z tym mogą mieć bezpośredni wpływ na ustanowienie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Harmonizacja praw krajowych jest jedynym środkiem zapobiegającym powstawaniu wspomnianych barier w handlu i nieuczciwej konkurencji.
(2) Produkty wykorzystujące energię ("PWE") mają duży udział w zużywaniu zasobów naturalnych i energii we Wspólnocie.
Wywierają one również innego rodzaju poważny wpływ na środowisko.
W przypadku przeważającej większości kategorii produktów dostępnych na rynku wspólnotowym można zaobserwować bardzo zróżnicowany stopień wpływu na środowisko, mimo iż mają one podobne parametry funkcjonalne.
W interesie zrównoważonego rozwoju jest zachęcanie do ciągłej poprawy ogólnego poziomu wpływu tych produktów na środowisko, szczególnie poprzez określenie głównych źródeł negatywnych wpływów na środowisko oraz unikanie przenoszenia zanieczyszczeń, o ile poprawa taka nie wiązałaby się z nadmiernymi kosztami.
(3) Ekoprojekt produktów jest podstawowym czynnikiem w strategii Wspólnoty dotyczącej Zintegrowanej Polityki Produktowej.
Jako podejście zapobiegawcze, mające na celu optymalizację oddziaływania produktów na środowisko przy zachowaniu ich cech funkcjonalnych, daje ono autentycznie nowe możliwości producentom, konsumentom oraz całemu społeczeństwu.
(4) Poprawa wydajności energetycznej – gdzie jedną z dostępnych opcji jest lepsze wykorzystanie energii elektrycznej przez końcowych użytkowników – uznawana jest za istotny wkład w osiągnięcie docelowych wartości emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie.
Zapotrzebowanie na energię elektryczną jest jedną z najszybciej rosnących kategorii zużycia końcowego energii i przewiduje się, że wzrośnie on w ciągu następnych 20 do 30 lat w razie braku jakiejkolwiek polityki działania, która zrównoważyłaby tą tendencję.
Znaczne obniżenie konsumpcji energii jest możliwe, zgodnie z sugestią Europejskiego Programu Ochrony Klimatu według raportu Komisji.
Zmiany klimatyczne są jednym z priorytetów Szóstego Wspólnotowego Programu Działania na rzecz Środowiska, ustanowionego decyzją nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r.
[3].
Oszczędność energii jest jednym z najefektywniejszych pod względem kosztów sposobów zwiększenia bezpieczeństwa dostaw i ograniczenia zależności od importu.
Dlatego też należy podjąć istotne kroki i ustalić cele po stronie zapotrzebowania.
(5) Należy podjąć działania podczas fazy projektowania PWE, ponieważ wydaje się, że o zanieczyszczeniu powstającym w cyklu życia produktu przesądza się na tym etapie, a także właśnie wtedy decyduje się o większości związanych z tym kosztów.
(6) Należy ustanowić spójne ramy zastosowania we Wspólnocie wymagań dotyczących eko-projektu dla PWE w celu zapewnienia swobodnego przepływu produktów, które spełniają te wymagania oraz w celu poprawy ogólnego poziomu wpływu, jaki wywierają na środowisko.
Takie wymagania wspólnotowe powinny uwzględniać zasady uczciwej konkurencji i obrotu międzynarodowego.
(7) Wymagania ekoprojektu powinny zostać ustalone z uwzględnieniem celów i priorytetów Szóstego Wspólnotowego Programu Działania na rzecz Środowiska, w tym odpowiednich, mających zastosowanie celów właściwych strategii tematycznych tego programu.
(8) Celem niniejszej dyrektywy jest osiągnięcie wysokiego poziomu ochrony środowiska przez redukcję potencjalnego wpływu PWE na środowisko, co będzie w efekcie korzystne dla konsumentów i innych użytkowników końcowych.
Zrównoważony rozwój wymaga również odpowiedniego uwzględnienia wpływu zdrowotnego, społecznego i ekonomicznego przewidywanych środków.
Poprawa wydajności energetycznej produktów przyczynia się do bezpieczeństwa dostaw energii, które stanowi podstawę zdrowej gospodarki, a tym samym zrównoważonego rozwoju.
(9) W celu zmaksymalizowania korzyści dla środowiska, wynikających z ulepszonych projektów, konieczne może być poinformowanie konsumentów o cechach środowiskowych i ekologiczności PWE oraz doradzanie im, jak używać takiego produktu w sposób przyjazny dla środowiska.
(10) Celem podejścia określonego w Zielonej Księdze na temat Zintegrowanej Polityki Produktowej, która jest głównym elementem innowacyjnym Szóstego Wspólnotowego Programu Działania na rzecz Środowiska, jest zmniejszenie oddziaływania produktów na środowisko w całym ich cyklu życia.
Uwzględnienie oddziaływania produktu na środowisko w całym jego cyklu życia już na etapie projektowania otwiera duże możliwości w zakresie ułatwienia naprawy środowiska w oszczędny sposób.
Podejście to powinno charakteryzować się wystarczającą elastycznością umożliwiającą uwzględnienie tego czynnika podczas projektowania produktu z uwzględnieniem aspektów technicznych, funkcjonalnych i ekonomicznych.
(11) Pomimo że pożądane jest wszechstronne podejście do ekologiczności produktów, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych poprzez zwiększoną efektywność energetyczną powinno być traktowane jako najważniejszy cel środowiskowy, do czasu przyjęcia planu roboczego.
(12) Konieczne i uzasadnione może okazać się ustanowienie określonych skwantyfikowanych wymagań dotyczących ekoprojektu dla niektórych produktów lub ich aspektów środowiskowych w celu zapewnienia zminimalizowania ich oddziaływania na środowisko.
Biorąc pod uwagę pilną potrzebę działania na rzecz realizacji zobowiązań objętych Protokołem z Kyoto do Konwencji Ramowej Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) oraz bez uszczerbku dla zintegrowanego podejścia promowanego w niniejszej dyrektywie, należy nadać pewien priorytet tym działaniom, które mogą znacząco wpłynąć na redukcję emisji gazów cieplarnianych przy niskich kosztach.
Działania takie mogą także przyczynić się do zrównoważonego wykorzystywania zasobów oraz stanowić znaczący wkład do 10-letnich ram programów zrównoważonej produkcji i konsumpcji uzgodnionych na Światowym Szczycie w sprawie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w roku 2002.
(13) Poziom wymagań dotyczących ekoprojektu powinien być zwykle ustalany na podstawie analizy technicznej, ekonomicznej i środowiskowej.
Elastyczność metody ustalania poziomu wymagań może ułatwić szybką poprawę działań w zakresie środowiska.
Zainteresowane zaangażowane strony powinny konsultować się i aktywnie współpracować przy tej analizie.
Ustanowienie obowiązkowych środków wymaga odpowiednich konsultacji zainteresowanych stron.
Konsultacje takie mogą uwypuklić potrzebę wprowadzania działań etapami lub podjęcia środków przejściowych.
Wprowadzenie celów pośrednich zwiększa przewidywalność polityki, pozwala na dostosowanie cyklu rozwoju produktów oraz usprawnia planowanie długoterminowe przez zainteresowane strony.
(14) Priorytet powinien zostać nadany działaniom alternatywnym, np. samoregulacjom ustalanym przez daną branżę, gdyż prawdopodobne jest, iż takie działania spowodują szybsze lub mniej kosztowne osiągnięcie celów polityki niż wprowadzenie wymagań obowiązkowych.
Środki legislacyjne mogą okazać się konieczne, jeżeli siły rynkowe nie będą ewoluować w odpowiednim kierunku lub z zadawalającą szybkością.
(15) Samoregulacja, w tym dobrowolne umowy jako jednostronne zobowiązania branży, może przyczynić się do szybkiego postępu ze względu na możliwość jej szybkiego i oszczędnego wdrożenia, a także umożliwić elastyczne i odpowiednie dostosowanie do opcji technologicznych i wrażliwości rynku.
(16) Rozdział 6 komunikatu Komisji: "Umowy dotyczące ochrony środowiska na poziomie Wspólnoty w ramach Planu Działań dotyczącego uproszczenia i ulepszenia środowiska regulacyjnego" może stanowić użyteczną wskazówkę podczas oceniania samoregulacji przez branżę w kontekście niniejszej dyrektywy.
(17) Niniejsza dyrektywa powinna także wspierać wdrażanie ekoprojektu w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP) oraz w bardzo małych firmach.
Takie wdrażanie można ułatwić poprzez powszechny i łatwy dostęp do informacji związanych z przyjaznym dla środowiska charakterem ich produktów.
(18) PWE spełniające wymagania dotyczące ekoprojektu, ustanowione w środkach wykonawczych do niniejszej dyrektywy, powinny posiadać oznakowanie "CE" i związane z nim informacje w celu umożliwienia wprowadzenia ich na rynek wewnętrzny oraz ich swobodnego przepływu.
Rygorystyczne egzekwowanie środków wykonawczych jest niezbędne w celu redukcji oddziaływania na środowisko PWE podlegających regulacji oraz zapewnienia uczciwej konkurencji.
(19) Podczas przygotowywania środków wykonawczych oraz swojego planu roboczego Komisja powinna skonsultować się z przedstawicielami Państw Członkowskich, a także z zainteresowanymi stronami związanymi z daną grupą produktów, jak przemysł, w tym MŚP oraz rzemiosło, związki zawodowe, handlowcy, detaliści, importerzy, organizacje ochrony środowiska oraz organizacje konsumenckie.
(20) Podczas przygotowywania środków wykonawczych Komisja powinna także należycie uwzględnić istniejące prawa krajowe w zakresie ochrony środowiska, w szczególności dotyczące substancji toksycznych, które zdaniem Państw Członkowskich należy zachować, nie obniżając przy tym istniejących i uzasadnionych poziomów ochrony w Państwach Członkowskich.
(21) Należy uwzględnić moduły i zasady planowane do wykorzystania w dyrektywach harmonizacji technicznej ustanowione w decyzji Rady 93/465/EWG z dnia 22 lipca 1993 r. dotyczącej modułów stosowanych w różnych fazach procedur oceny zgodności oraz zasad umieszczania i używania oznakowania zgodności CE [4].
(22) Organy nadzoru powinny wymieniać informacje dotyczące przewidywanych środków w zakresie objętym niniejszą dyrektywą w celu poprawy nadzoru rynku.
W takiej współpracy powinno się jak najlepiej wykorzystywać elektroniczne środki komunikacji oraz odpowiednie programy wspólnotowe.
Należy ułatwić wymianę informacji o ekologiczności produktu w trakcie cyklu jego życia oraz o osiągnięciach w rozwiązaniach projektowych.
Gromadzenie i rozpowszechnianie całości wiedzy zgromadzonej wskutek działań producentów w zakresie ekoprojektu stanowi jedną z podstawowych korzyści wynikających z niniejszej dyrektywy.
(23) W odniesieniu do szkolenia i informacji o ekoprojekcie dla MŚP, może okazać się stosowne rozważenie działań towarzyszących.
(24) W interesie funkcjonowania rynku wewnętrznego jest posiadanie norm zharmonizowanych na poziomie Wspólnoty.
Po opublikowaniu odniesienia do takiej normy w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgodność z nią powinna uzasadniać domniemanie zgodności z odpowiednimi wymaganiami określonymi w środku wykonawczym przyjętym na podstawie niniejszej dyrektywy, chociaż powinny zostać dopuszczone również inne środki wykazania takiej zgodności.
(25) Jedną z głównych ról zharmonizowanych norm powinna być pomoc producentom w zastosowaniu środków wykonawczych, przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy.
Normy takie mogłyby być istotne podczas ustalania metod pomiaru i testowania.
W przypadku ogólnych wymagań ekoprojektu zharmonizowane normy mogłyby być znacząco pomocne jako wytyczne dla producentów przy ustalaniu ekologicznego profilu ich produktu, zgodnie z wymaganiami odpowiedniego środka wykonawczego.
Normy te w wyraźny sposób wskazywałyby na związki pomiędzy ich postanowieniami a wymaganiami, których dotyczą.
Celem zharmonizowanych norm nie powinno być ustalanie limitów dla aspektów środowiskowych.
(26) Dla celów definicji używanych w niniejszej dyrektywie użyteczne będzie odwołanie się do odpowiednich norm międzynarodowych, takich jak ISO 14040.
(27) Niniejsza dyrektywa jest zgodna z niektórymi zasadami wdrażania nowego podejścia określonymi w rezolucji Rady z dnia 7 maja 1985 r. w sprawie nowego podejścia do harmonizacji technicznej i norm [5] oraz odniesień do zharmonizowanych norm europejskich.
Rezolucja Rady z dnia 28 października 1999 r. w sprawie roli normalizacji w Europie [6] zalecała, aby Komisja dokonała analizy, czy zasada nowego podejścia jako sposób poprawy i uproszczenia ustawodawstwa tam, gdzie to możliwe, może zostać rozszerzona na sektory dotychczas nią nieobjęte.
(28) Niniejsza dyrektywa uzupełnia istniejące instrumenty wspólnotowe, takie jak dyrektywa Rady 92/75/EWG z dnia 22 września 1992 r. w sprawie wskazania, poprzez etykietowanie oraz standardowe informacje o produkcie, zużycia energii oraz innych zasobów przez urządzenia gospodarstwa domowego [7], rozporządzenie (WE) nr 1980/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. w sprawie zrewidowanego programu przyznawania wspólnotowego oznakowania ekologicznego [8], rozporządzenie (WE) nr 2422/2001 z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych [9], dyrektywa 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego [10], dyrektywa 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym [11] oraz dyrektywa Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych [12].
Synergia pomiędzy niniejszą dyrektywą a istniejącymi instrumentami Wspólnoty powinny przyczynić się do zwiększenia ich wpływu na tworzenie spójnych wymagań dla producentów.
(29) Ponieważ dyrektywa Rady 92/42/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie wymogów sprawności dla nowych kotłów wody gorącej opalanych paliwem płynnym lub gazowym [13], dyrektywa 96/57/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 września 1996 r. w sprawie wymagań efektywności energetycznej chłodziarek, chłodziarko-zamrażarek i zamrażarek typu domowego [14] i dyrektywa 2000/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie wymogów efektywności energetycznej stateczników do oświetlenia fluorescencyjnego [15] zawierają już postanowienia służące rewizji wymagań dotyczących efektywności energetycznej, powinny one zostać zintegrowane z obecnymi uregulowaniami.
(30) Dyrektywa 92/42/EWG przewiduje system oceny charakterystyki energetycznej kotłów za pomocą gwiazdek.
Ponieważ Państwa Członkowskie i przedstawiciele branży zgadzają się, że system oceny za pomocą gwiazdek nie przyniósł spodziewanych wyników, dyrektywę 92/42/EWG należy zmienić, aby otworzyć drogę bardziej skutecznym systemom.
(31) Wymagania określone w dyrektywie Rady 78/170/EWG z dnia 13 lutego 1978 r. odnoszącej się do wysokiej jakości wytwornic ciepła używanych do ogrzewania pomieszczeń i wytwarzania ciepłej wody w budynkach nieprzemysłowych, nowych lub istniejących, a także do izolowania instalacji rozprowadzania ciepła i ciepłej wody sanitarnej w nowych budynkach nieprzemysłowych [16] zostały zastąpione postanowieniami dyrektywy 92/42/EWG, dyrektywy Rady 90/396/EWG z dnia 29 czerwca 1990 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do urządzeń spalania paliw gazowych [17] oraz dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków [18].
Dlatego dyrektywa 78/170/EWG powinna zostać uchylona.
(32) Dyrektywa Rady 86/594/EWG z dnia 1 grudnia 1986 r. w sprawie hałasu emitowanego przez urządzenia gospodarstwa domowego [19] określa warunki, na jakich publikacja informacji na temat hałasu emitowanego przez takie urządzenia może być wymagana przez Państwa Członkowskie, a także definiuje procedurę mającą na celu określenie poziomu hałasu.
Dla celów harmonizacji emisje hałasów powinny zostać włączone do zintegrowanej oceny działań w zakresie środowiska.
Ponieważ niniejsza dyrektywa zapewnia takie zintegrowane podejście, dyrektywa 86/594/EWG powinna zostać uchylona.
(33) Środki konieczne do wdrożenia niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [20].
(34) Państwa Członkowskie powinny ustalić kary nakładane w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą.
Kary takie powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(35) Należy mieć na uwadze ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [21], który stanowi, że "Rada będzie zachęcać Państwa Członkowskie do sporządzania dla siebie i w interesie Wspólnoty swoich własnych tabel, które będą, tak dalece jak to tylko możliwe, odzwierciedlać korelacje pomiędzy dyrektywą a środkami transpozycji, i do ich publikowania".
(36) Ponieważ Państwa Członkowskie nie mogą w zadowalającym stopniu osiągnąć celu proponowanego działania, a mianowicie zapewnić funkcjonowania rynku wewnętrznego przez wymaganie, aby produkty charakteryzowały się odpowiednim poziomem ekologiczności, a ze względu na skalę i osiągane efekty możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia wyżej wymienionego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres
1.
Niniejsza dyrektywa ustanawia ramy ustalania wymogów Wspólnoty dotyczących eko-projektu dla produktów wykorzystujących energię, mając na celu zapewnienie swobodnego przepływu tych produktów na rynku wewnętrznym.
2.
Niniejsza dyrektywa przewiduje ustalenie wymagań, jakie muszą spełniać produkty wykorzystujące energię objęte przez środki wykonawcze, aby mogły zostać wprowadzone na rynek i/lub do użytkowania.
Przyczynia się ona do zrównoważonego rozwoju poprzez zwiększenie efektywności energetycznej i poziomu ochrony środowiska przy jednoczesnym zwiększaniu bezpieczeństwa dostaw energii.
3.
Niniejszej dyrektywy nie stosuje się do środków transportu osób lub towarów.
4.
Niniejsza dyrektywa i środki wykonawcze przyjęte na jej podstawie nie stanowią uszczerbku dla prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego gospodarki odpadami oraz prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego chemikaliów, w tym prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego fluorowanych gazów cieplarnianych.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie będą miały następujące definicje:
1) "produkt wykorzystujący energię" lub "PWE" oznacza produkt, który po wprowadzeniu na rynek i/lub do użytkowania, jest uzależniony od poboru energii (elektryczność, paliwa kopalne i odnawialne źródła energii) dla działania zgodnego z przeznaczeniem lub produkt do wytwarzania, przesyłania i pomiaru wspomnianej energii, łącznie z częściami uzależnionymi od poboru energii, które mają zostać włączone do PWE objętych niniejszą dyrektywą, które są wprowadzane na rynek i/lub do użytkowania jako osobne części dla użytkowników końcowych, a których ekologiczność może być oceniana osobno;
2) "części i podzespoły" oznacza części, które mają zostać włączone do PWE oraz które nie są wprowadzane na rynek i/lub do użytkowania jako osobne części dla użytkowników końcowych lub których ekologiczność może być oceniana osobno;
3) "środki wykonawcze" oznaczają środki przyjmowane na podstawie niniejszej dyrektywy, ustanawiające wymagania dotyczące ekoprojektu w odniesieniu do zdefiniowanych PWE lub ich aspektów środowiskowych;
4) "wprowadzenie na rynek" oznacza udostępnienie PWE po raz pierwszy na rynku wspólnotowym z zamiarem jego dystrybucji lub używania na terytorium Wspólnoty za wynagrodzeniem lub bezpłatnie i niezależnie od techniki sprzedaży;
5) "wprowadzenie do użytkowania" oznacza pierwsze wykorzystanie PWE zgodnie z jego przeznaczeniem przez użytkownika końcowego we Wspólnocie;
6) "producent" oznacza osobę fizyczną lub prawną, która produkuje PWE objęte niniejszą dyrektywą i jest odpowiedzialna za ich zgodność z niniejszą dyrektywą, zamierzającą wprowadzić je na rynek i/lub do użytkowania pod własną nazwą producenta lub znakiem towarowym lub do własnego użytku producenta.
W razie braku producenta odpowiadającego definicji w pierwszym zdaniu, za producenta uważana będzie osoba fizyczna lub prawna, która wprowadza na rynek i/lub do użytkowania PWE objęte niniejszą dyrektywą.
7) "autoryzowany przedstawiciel" oznacza osobę fizyczną lub prawną ustanowioną we Wspólnocie, która otrzymała pisemne upoważnienie od producenta do wykonywania w jego imieniu wszelkich lub niektórych z jego zobowiązań oraz formalności wynikających z niniejszej dyrektywy;
8) "materiały" oznaczają wszelkie materiały wykorzystywane w cyklu życia danego PWE;
9) "projektowanie produktu" oznacza zbiór procesów, przekształcających wymagania prawne, techniczne, dotyczące bezpieczeństwa, funkcjonalne, rynkowe i inne wymagania, które mają być spełniane przez dany PWE, w specyfikację techniczną tego PWE;
10) "aspekt środowiskowy" oznacza element lub funkcję danego PWE, która może wchodzić we wzajemną reakcję ze środowiskiem podczas cyklu życia produktu;
11) "oddziaływanie na środowisko" oznacza wszelkie zmiany w środowisku, w całości lub częściowo wynikające z działania danego PWE podczas jegocyklu życia;
12) "cykl życia" oznacza kolejne i połączone ze sobą etapy istnienia PWE od wykorzystania surowca do ostatecznej likwidacji;
13) "ponowne wykorzystanie" oznacza działanie, dzięki któremu dany PWE lub jego części, które osiągnęły koniec pierwotnego użytkowania, są wykorzystywane w tym samym celu, dla którego zostały stworzone, łącznie z dalszym wykorzystaniem danego PWE, który jest zwracany do punktów skupu, dystrybutorów, placówek zajmujących się recyklingiem lub producentów, a także ponownym wykorzystaniem danego PWE po odnowieniu;
14) "recykling" oznacza ponowne przetworzenie w procesie produkcyjnym odpadów materiałowych do pierwotnego celu produktu lub do innych celów, jednak z wyłączeniem odzyskiwania energii;
15) "odzyskiwanie energii" oznacza wykorzystanie odpadów palnych jako sposobu wytwarzania energii w procesie bezpośredniego spalania z użyciem innych odpadów lub bez ich użycia, ale z odzyskiwaniem ciepła;
16) "odzyskiwanie" oznacza którąkolwiek z odpowiednich operacji określonych w załączniku II B do dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów [22];
17) "odpady" oznaczają jakąkolwiek substancję lub obiekt należący do kategorii określonych w załączniku I do dyrektywy 75/442/EWG, który właściciel wyrzuca, zamierza wyrzucić albo do wyrzucenia którego jest zobowiązany;
18) "niebezpieczne odpady" oznaczają wszelkie odpady objęte art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych [23];
19) "profil ekologiczny" oznacza opis, zgodnie ze środkiem wykonawczym mającym zastosowanie do PWE, elementów wejściowych i wyjściowych (jak materiały, emisje i odpady), związanych z danym PWE w całym jego cyklu życia, które są ważne z punktu widzenia oddziaływania przez niego na środowisko oraz są wyrażone w ilościach fizycznych, które można zmierzyć;
20) "ekologiczność" w stosunku do danego PWE oznacza wyniki zarządzania przez producenta aspektami środowiskowymi PWE, znajdującymi odzwierciedlenie w dokumentacji technicznej;
21) "poprawa ekologiczności" oznacza proces udoskonalania ekologiczności P danego WE w odniesieniu do kolejnych generacji produktu, chociaż niekoniecznie dotycząca wszystkich aspektów środowiskowych produktu jednocześnie;
22) "ekoprojekt" oznacza uwzględnienie aspektów środowiskowych przy projektowaniu produktu celem poprawy ekologiczności PWE podczas jego całego cyklu życia;
23) "wymaganie dotyczące eko-projektu" oznacza wszelkie wymagania związane z danym PWE lub projektem danego PWE, których celem jest poprawa jego ekologiczności lub wszelkie wymagania dotyczące dostarczania informacji odnoszących się do aspektów środowiskowych danego PWE;
24) "ogólne wymaganie dotyczące ekoprojektu" oznacza jakiekolwiek wymaganie dotyczące ekoprojektu w oparciu o całkowity profil danego PWE bez ustanowionych wartości granicznych w zakresie poszczególnych aspektów środowiskowych;
25) "szczególne wymaganie dotyczące ekoprojektu" oznacza skwantyfikowane i mierzalne wymaganie dotyczące ekoprojektu, odnoszące się do konkretnego aspektu środowiskowego danego PWE, np. zużycie energii podczas używania, obliczane dla danej jednostki parametrów wyjściowych;
(26) "zharmonizowana norma" oznacza specyfikację techniczną przyjętą przez uznany urząd normalizacyjny na podstawie upoważnienia uzyskanego od Komisji, zgodnie z procedurami ustanowionymi w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych [24] w celu ustalenia wymogu europejskiego, zgodność z którymi nie jest obowiązkowa.
Artykuł 3
Wprowadzenie na rynek i/lub wprowadzenie do użytkowania
1.
Państwa Członkowskie podejmą wszystkie odpowiednie środki w celu zapewnienia, że PWE objęte środkami wykonawczymi mogą zostać wprowadzone na rynek i/lub do użytkowania wyłącznie, jeżeli spełniają one te warunki określone w tych środkach i noszą oznaczenie CE, zgodnie z art. 4.
2.
Państwa Członkowskie wyznaczą organy odpowiedzialne za nadzór rynku.
Powinny zadbać, aby organy takie miały i wykorzystywały niezbędne uprawnienia do podejmowania odpowiednich kroków przyznanych ich na mocy niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie określą zadania, uprawnienia oraz uzgodnienia organizacyjne właściwych władz, które będą uprawnione do:
i) organizowania odpowiednich kontroli zgodności PWE na odpowiednią skalę oraz zobowiązywania producenta lub jego upoważnionych przedstawicieli do wycofania niezgodnych PWE z rynku, zgodnie z art. 6;
ii) żądania przedstawienia wszelkich niezbędnych informacji przez zaangażowane strony, jak to określono w środkach wykonawczych;
iii) pobierania próbek produktów i poddawania ich testom zgodności.
3.
Państwa Członkowskie będą informowały Komisję o wynikach nadzoru rynku, a w stosownych przypadkach, Komisja przekaże takie informacje innym Państwom Członkowskim.
4.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby konsumenci i inne zainteresowane strony miały możliwość przekazania właściwym władzom komentarzy na temat zgodności produktu.
Artykuł 4
Oznakowanie i deklaracja zgodności
1.
Zanim dany PWE objęty środkami wykonawczymi zostanie wprowadzony na rynek i/lub do użytkowania, zostanie na nim umieszczone oznakowanie zgodności CE i wydana deklaracja zgodności, jeżeli producent lub jego autoryzowany przedstawiciel zapewni i oświadczy, że PWE jest zgodny z wszystkimi odpowiednimi postanowieniami danego środka wykonawczego.
2.
Oznakowanie zgodności CE składa się z inicjałów "CE", jak pokazano w załączniku III.
3.
Deklaracja zgodności musi zawierać elementy określone w załączniku VI i odnosić się do odpowiedniego środka wykonawczego.
4.
Umieszczanie oznakowań na danym PWE, które mogą wprowadzić użytkowników w błąd co do znaczenia lub formy oznakowania CE, jest zakazane.
5.
Państwa Członkowskie mogą wymagać dostarczenia informacji na podstawie części 2 załącznika I w swoim urzędowym języku (językach), po dostarczeniu PWE do użytkownika końcowego.
Państwa Członkowskie również wyrażą zgodę, aby informacje takie były dostarczane w jednym lub w większej ilości innych urzędowych języków Wspólnoty.
Przy stosowaniu pierwszego akapitu Państwa Członkowskie będą brały pod uwagę w szczególności:
a) czy informacje mogą być dostarczane za pomocą zharmonizowanych symboli lub uznanych kodów lub innych środków;
b) rodzaj użytkownika przewidywany dla PWE oraz charakter informacji, które mają zostać przekazane.
Artykuł 5
Swobodny przepływ
1.
Państwa Członkowskie nie będą zabraniać, ograniczać ani utrudniać wprowadzania na rynek i/lub do użytkowania na swoich terytoriach PWE spełniającego wszystkie odpowiednie wymagania danego środka wykonawczego i posiadającego oznakowanie CE zgodnie z art. 4 ze względu na wymagania dotyczące ekoprojektu.
2.
Państwa Członkowskie nie będą zabraniać, ograniczać ani utrudniać wprowadzania na rynek i/lub do użytkowania na swoich terytoriach danego PWE noszącego oznaczenie CE zgodnie z art. 4 ze względu na wymagania ekoprojektu odnoszące się do tych jego parametrów, o których mowa w załączniku I część 1, i co do których obowiązujący środek wykonawczy stanowi, że wymagania ekoprojektu w stosunku do niego nie są konieczne.
3.
Państwa Członkowskie nie będą zabraniać wystawiania, na przykład podczas targów handlowych, wystaw i pokazów, PWE, które nie są zgodne z postanowieniami odpowiednich środków wykonawczych, pod warunkiem że zaopatrzone będą one w widoczne oznaczenia, iż nie zostaną wprowadzone na rynek i/lub do użytkowania przed zapewnieniem ich zgodności z postanowieniami.
Artykuł 6
Klauzula ochronna
1.
Jeżeli dane Państwo Członkowskie stwierdzi, iż dany PWE posiadający oznakowanie CE wymienione w art. 4 i używany zgodnie ze swoim przeznaczeniem nie spełnia wszystkich odpowiednich postanowień danego środka wykonawczego, producent lub jego autoryzowany przedstawiciel zostanie zobowiązany do spowodowania, aby PWE spełniał postanowienia danego środka wykonawczego i/lub był zgodny z oznakowaniem CE oraz do zaprzestania naruszeń zgodnie z warunkami ustalonymi przez Państwo Członkowskie.
Jeżeli brak zgodności trwa, Państwo Członkowskie podejmie decyzję ograniczającą lub wprowadzającą zakaz wprowadzania omawianego PWE na rynek i/lub do użytkowania lub zapewni jego wycofanie z rynku.
2.
Wszelkie decyzje przyjęte przez Państwo Członkowskie na podstawie niniejszej dyrektywy, ograniczające lub zabraniające wprowadzania danego PWE na rynek i/lub do użytkowania, będą wskazywać przyczyny, na których decyzje te się opierają.
O decyzji takiej zostanie niezwłocznie powiadomiona zainteresowana strona, która zostanie jednocześnie poinformowana o przysługujących jej środkach prawnych dostępnych w ramach praw obowiązujących w danym Państwie Członkowskim oraz o terminach, w jakich wspomniane środki prawne mogą zostać użyte.
3.
Państwo Członkowskie niezwłocznie poinformuje Komisję i inne Państwa Członkowskie o wszelkich decyzjach podjętych na podstawie ust. 1, wskazując ich przyczyny, a w szczególności czy niezgodność wynika z:
a) niespełnienia wymagań odpowiedniego środka wykonawczego;
b) nieprawidłowego zastosowania zharmonizowanych norm, o których mowa w art. 9 ust. 2;
c) usterek w zharmonizowanych normach, o których mowa w art. 9 ust. 2.
4.
Komisja niezwłocznie rozpocznie konsultacje z zainteresowanymi stronami i będzie mogła zasięgnąć porad technicznych od niezależnych ekspertów zewnętrznych.
Po takiej konsultacji Komisja natychmiast poinformuje Państwo Członkowskie, które podjęło inicjatywę oraz inne Państwa Członkowskie o swoim stanowisku.
Jeżeli Komisja uzna, że decyzja była nieuzasadniona, niezwłocznie poinformuje o tym Państwa Członkowskie.
5. Jeżeli decyzja, o której mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, opiera się na usterce w zharmonizowanych normach, Komisja niezwłocznie zainicjuje procedurę określoną w art. 9 ust. 2, 3 i 4. Jednocześnie Komisja poinformuje komitet, o którym mowa w art. 15 ust. 1.
6.
Państwa Członkowskie i Komisja podejmą wszystkie niezbędne środki w celu zagwarantowania poufności w odniesieniu do informacji dostarczonych w trakcie tej procedury, jeżeli będzie to uzasadnione.
7.
Decyzje podjęte przez Państwa Członkowskie na podstawie niniejszego artykułu zostaną podane do publicznej wiadomości w sposób przejrzysty.
8.
Opinia Komisji na temat tych decyzji zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 7
Ocena zgodności
1.
Przed wprowadzeniem na rynek i/lub do użytkowania takiego PWE objętego środkami wykonawczymi, producent lub autoryzowany przedstawiciel zapewni przeprowadzenie oceny zgodności PWE ze wszystkimi odpowiednimi wymaganiami mającego zastosowanie środka wykonawczego.
2.
Procedury oceny zgodności zostaną określone w środkach wykonawczych i pozostawią producentom wybór pomiędzy wewnętrzną kontrolą projektu opisaną w załączniku. IV a systemem zarządzania opisanym w załączniku V. Tam, gdzie zostanie to należycie uzasadnione i dostosowane do ryzyka, procedura oceny zgodności zostanie określona spośród właściwych modułów, opisanych w decyzji 93/465/EWG.
Jeżeli dany PWE objęty środkami wykonawczymi został zaprojektowany przez organizację zarejestrowaną zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 761/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. dopuszczającym dobrowolny udział organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS) [25], a funkcja projektowa mieści się w zakresie tej rejestracji, system zarządzania przyjęty przez tę organizację zostanie uznany za spełniający wymagania załącznika V do niniejszej dyrektywy.
Jeżeli dany PWE objęty środkami wykonawczymi został zaprojektowany przez organizację posiadającą system zarządzania obejmujący funkcję projektu produktu i został wdrożony zgodnie ze zharmonizowanymi normami, których numery referencyjne zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, taki system zarządzania zostanie uznany za spełniający odpowiednie wymagania załącznika V.
3.
Po wprowadzeniu na rynek lub do użytkowania danego PWE objętego środkami wykonawczymi, producent lub jego autoryzowany przedstawiciel będą przechowywać odpowiednie dokumenty, związane z przeprowadzoną oceną zgodności, oraz wydane deklaracje zgodności z możliwością udostępnienia ich Państwom Członkowskim w celu kontroli przez okres 10 lat od wyprodukowania ostatniego PWE tego typu.
Odpowiednie dokumenty zostaną udostępnione w ciągu 10 dni od otrzymania wniosku od właściwego organu Państwa Członkowskiego.
4.
Dokumenty związane z oceną zgodności i deklaracją zgodności, wymienione w art. 4, zostaną sporządzone w jednym z urzędowych języków Wspólnoty.
Artykuł 8
Domniemanie zgodności
1.
Państwa Członkowskie będą uważać dany PWE, który posiada oznakowanie CE określone w art. 4, za spełniający odpowiednie postanowienia danego środka wykonawczego.
2.
Państwa Członkowskie będą uważać dany PWE, do którego mają zastosowanie zharmonizowane normy, a którego numery referencyjne opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, za spełniający wszystkie odpowiednie postanowienia danego środka wykonawczego, z którym związane są te normy.
3.
Zakłada się, że PWE, którym przyznano wspólnotowe oznakowanie ekologiczne na mocy rozporządzenia (WE) nr 1980/2000, spełniają postanowienia dotyczące ekoprojektu odpowiedniego środka wykonawczego w takim stopniu, w jakim spełnia te postanowienia oznakowanie ekologiczne.
4.
Dla celów domniemania zgodności w kontekście niniejszej dyrektywy, Komisja, działając zgodnie z procedurą opisaną w art. 15 ust. 2, może zdecydować, że inne oznakowania ekologiczne spełniają warunki odpowiadające oznakowaniu ekologicznemu Wspólnoty, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1980/2000.
PWE, które uzyskały takie inne oznakowanie ekologiczne, uznane zostaną za spełniające wymagania dotyczące ekoprojektu odpowiedniego środka wykonawczego w stopniu, w jakim wymagania te spełniane są przez oznakowanie ekologiczne.
Artykuł 9
Zharmonizowane normy
1.
Państwa Członkowskie zapewnią w możliwym zakresie, że podjęto odpowiednie środki w celu umożliwienia zainteresowanym stronom konsultacji na szczeblu krajowym w zakresie procesu przygotowania i monitorowania zharmonizowanych norm.
2.
W przypadku gdy dane Państwo Członkowskie lub Komisja uzna, iż zharmonizowane normy, co do których zastosowania zakłada się, że spełniają szczególne postanowienia odpowiedniego środka wykonawczego, nie spełniają ich w pełni, zainteresowane Państwo Członkowskie lub Komisja poinformuje o tym Stały Komitet ustanowiony na mocy art. 5 dyrektywy 98/34/WE z podaniem przyczyn.
Komitet ten wyda opinię w trybie pilnym.
3.
W świetle opinii komitetu Komisja podejmie decyzję o tym, czy opublikować, nie opublikować, opublikować w ograniczonym zakresie, utrzymać lub wycofać odniesienia do rozpatrywanych zharmonizowanych norm w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
4.
Komisja poinformuje zainteresowaną europejską instytucję normalizacyjną oraz, jeżeli to konieczne, udzieli nowego upoważnienia w celu rewizji zharmonizowanych norm.
Artykuł 10
Wymagania dotyczące części i podzespołów
Środki wykonawcze mogą wymagać od producentów lub ich autoryzowanych przedstawicieli, wprowadzających na rynek części i podzespoły i/lub wprowadzających je do użytkowania, aby przekazywali producentowi danego PWE objętego przepisami wykonawczymi odpowiednie informacje o składzie materiałowym i zużyciu energii, materiałach i/lub zasobach części lub podzespołów.
Artykuł 11
Współpraca administracyjna i wymiana informacji
1.
Państwa Członkowskie zapewnią podjęcie odpowiednich środków zmierzających do zachęcenia władz odpowiedzialnych za wykonanie niniejszej dyrektywy do wzajemnej współpracy i do przekazywania sobie nawzajem oraz Komisji informacji w celu wspomagania funkcjonowania niniejszej dyrektywy, a w szczególności wspierania w wykonaniu art. 6.
Współpraca administracyjna i wymiana informacji będzie w najwyższym możliwym stopniu wykorzystywać elektroniczne środki łączności i może być wspierana za pomocą odpowiednich programów wspólnotowych.
Państwa Członkowskie poinformują Komisję o tym, które władze są odpowiedzialne za stosowanie niniejszej dyrektywy.
2.
Charakterystyka i struktura wymiany informacji pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi zostaną ustalone zgodnie z procedurą, o której mowa w artykule 15 ust. 2.
3.
Komisja podejmie odpowiednie kroki w celu zachęcenia i przyczynienia się do współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi, o której mowa w niniejszym artykule.
Artykuł 12
Środki wykonawcze
1.
Komisja, działając zgodnie z procedurą określoną w artykule 15, ust. 2, przyjmie środki wykonawcze.
2.
Dany PWE objęty środkiem wykonawczym spełnia następujące kryteria:
a) wysokość sprzedaży PWE we Wspólnocie wynosić będzie więcej niż 200000 sztuk w ciągu roku, według najnowszych dostępnych danych;
b) PWE, uwzględniając ilości wprowadzone na rynek i/lub do użytkowania, będzie miał znaczący wpływ na środowisko naturalne we Wspólnocie, jak to określono w strategicznych priorytetach Wspólnoty określonych w decyzji nr 1600/2002/WE;
c) PWE będzie posiadać znaczący potencjał w zakresie poprawy jego ekologiczności bez pociągania za sobą nadmiernych kosztów.
W celu określenia, czy kryterium to zostało spełnione, stosuje się następujące parametry:
- brak innego odpowiedniego prawodawstwa wspólnotowego,
- brak rozwiązania problemu przez siły rynkowe,
- duże rozbieżności w zakresie ekologiczności pomiędzy dostępnymi na rynku PWE o równorzędnej funkcjonalności.
3.
Rozważając przygotowanie projektu środka wykonawczego, Komisja weźmie pod uwagę wszelkie opinie wyrażone przez Komitet, o którym mowa w art. 15, a ponadto uwzględni:
a) priorytety ekologiczne Wspólnoty, jak te określone w decyzji nr 1600/2002/WE lub w programie Komisji dotyczącym Europejskiego Programu Ochrony Klimatu (ECCP);
b) odpowiednią samoregulację, jak dobrowolne umowy i inne środki podjęte przez przemysł.
4.
Przygotowując projekt środka wykonawczego, Komisja:
a) weźmie pod uwagę cykl życia PWE;
b) wykona ocenę, która określi wpływ na środowisko, konsumentów i producentów, w tym małe i średnie przedsiębiorstwa, z punktu widzenia konkurencyjności, innowacyjności, dostępu do rynku oraz kosztów i korzyści;
c) uwzględni istniejące krajowe ustawodawstwo w zakresie środowiska, które Państwa Członkowskie uważają za właściwe;
d) przeprowadzi odpowiednie konsultacje z zaangażowanymi stronami;
e) przygotuje memorandum wyjaśniające do projektu środka wykonawczego w oparciu o ocenę, o której mowa w lit. b);
f) ustali datę/daty wprowadzenia, wszelkie tymczasowe lub przejściowe środki lub okresy, uwzględniając w szczególności ewentualny wpływ na MŚP lub na poszczególne grupy produktów wytwarzanych przede wszystkim przez MŚP.
5.
Środki wykonawcze muszą spełniać następujące kryteria:
a) nie będą miały znacznego negatywnego wpływu na funkcjonalność produktu z punktu widzenia użytkownika;
b) nie będą miały negatywnego wpływu na zdrowie, bezpieczeństwo i środowisko naturalne;
c) nie będą miały znacznego negatywnego wpływu na konsumentów, w szczególności co do dostępności cenowej i kosztu cyklu życia produktu;
d) nie będą miały znacznego negatywnego wpływu na konkurencyjność producentów, w tym na rynkach poza Wspólnotą;
e) co do zasady, ustalenie wymagania dotyczącego ekoprojektu nie będzie skutkować narzuceniem technologii jednego producenta pozostałym producentom;
f) nie zostanie narzucone nadmierne obciążenie administracyjne na producentów.
6.
Środki wykonawcze określą podstawowe wymagania dotyczące ekoprojektu zgodnie z załącznikiem I i/lub załącznikiem II.
Szczególne wymagania dotyczące ekoprojektu zostaną wprowadzone dla wybranych aspektów środowiskowych, które w poważnym stopniu oddziałują na środowisko.
Środki wykonawcze mogą także stanowić, że żadne wymagania dotyczące ekoprojektu nie są niezbędne w odniesieniu do niektórych określonych parametrów ekoprojektu, o których mowa w załączniku I część 1.
7.
Wymagania sformułowane zostaną w taki sposób, aby zapewnić, że organy kontroli rynku będą mogły stwierdzić zgodność PWE z wymaganiami środka wykonawczego.
Środek wykonawczy będzie określał, czy procedura weryfikacji może zostać przeprowadzona bezpośrednio na PWE, czy też na podstawie dokumentacji technicznej.
8.
Środki wykonawcze będą obejmować elementy określone w załączniku VII.
9.
Odpowiednie badania i analizy przeprowadzone przez Komisję podczas opracowywania środków wykonawczych powinny zostać podane do publicznej wiadomości.
10.
W stosownych przypadkach, do środka wykonawczego określającego wymagania dotyczące ekoprojektu dołączone zostaną wytyczne dotyczące równoważenia różnych aspektów środowiskowych, które zostaną przyjęte przez Komisję zgodnie z art. 15 ust. 2.
Artykuł 13
Plan prac
1.
Zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 12 oraz po konsultacji z Forum Konsultacyjnym, o którym mowa w art. 14, Komisja, nie później niż ……… [26] określi plan prac, który zostanie podany do publicznej wiadomości.
Plan prac określać będzie na następujące trzy lata sugerowaną listę grup produktów, które będą traktowane priorytetowo przy wprowadzaniu środków wykonawczych.
Plan prac będzie okresowo zmieniany przez Komisję po konsultacji z Forum Konsultacyjnym.
2.
Jednakże w okresie przejściowym, kiedy pierwszy plan prac, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalany oraz zgodnie z procedurą określoną w artykule 15 ust. 2, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 12 i po konsultacji z Forum Konsultacyjnym, Komisja może przyjąć środki wykonawcze, poczynając od tych produktów, które zostały określone przez ECCP jako posiadające duży potencjał redukcji emisji gazów cieplarnianych w sposób oszczędny.
Artykuł 14
Forum konsultacyjne
Komisja zapewni, że podczas wykonywania swoich czynności przestrzegać będzie, w odniesieniu do każdego z środków wykonawczych, zrównoważonego udziału przedstawicieli Państw Członkowskich i wszystkich zainteresowanych stron, związanych z omawianym produktem/grupą produktów, jak przemysł w tym MŚP, rzemiosło, związki zawodowe, handlowcy, detaliści, importerzy, organizacje ochrony środowiska i organizacje konsumenckie.
Strony te spotkają się na Forum Konsultacyjnym.
Regulamin wewnętrzny forum określi Komisja.
Artykuł 15
Procedura komitetu
1.
Komisję wspomaga komitet.
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem postanowień jej art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 16
Kary
Państwa Członkowskie określą kary, jakie zostaną zastosowane w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy.
Kary te będą skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 17
Zmiany
1.
W dyrektywie 92/42/EWG wprowadza się następujące zmiany:
1) skreśla się artykuł 6;
2) dodaje się następujący artykuł:
"Artykuł 10a
Niniejsza dyrektywa stanowi środek wykonawczy, w rozumieniu w art. 12 dyrektywy 2005/…/WE z dnia … [27] [28], odnoszący się do efektywności energetycznej podczas użytkowania, zgodnie z powołaną dyrektywą, i może być zmieniana lub uchylana zgodnie z art. 15 ust. 2 dyrektywy 2005/…/WE [28]."
3) skreśla się załącznik I, sekcja 2;
4) skreśla się załącznik II.
2.
W dyrektywie 96/57/WE wprowadza się następujące zmiany:
Dodaje się następujący artykuł:
"Artykuł 9a
Niniejsza dyrektywa stanowi środek wykonawczy, w rozumieniu art. 12 dyrektywy 2005/…/WE z dnia … [29] [28], odnoszący się do efektywności energetycznej podczas użytkowania, zgodnie z powołaną dyrektywą i może być zmieniana lub uchylana zgodnie z art. 15 ust. 2 dyrektywy 2005/…/WE [28]."
3.
W dyrektywie 2000/55/WE wprowadza się następujące zmiany:
Dodaje się następujący artykuł:
"Artykuł 9a
Niniejsza dyrektywa stanowi środek wykonawczy, w rozumieniu art. 12 dyrektywy 2005/…/WE z dnia … [30] [31], odnoszący się do efektywności energetycznej podczas użytkowania, zgodnie z powołaną dyrektywą, i może być zmieniana lub uchylana zgodnie z art. 15 ust. 2 dyrektywy 2005/…/WE.
[31]"
Artykuł 18
Uchylenia
Dyrektywy 78/170/EWG i 86/594/EWG tracą moc.
Państwa Członkowskie mogą nadal stosować istniejące przepisy krajowe przyjęte na mocy dyrektywy 86/594/EWG do czasu, kiedy zostaną przyjęte środki wykonawcze dotyczące produktów zgodnie z niniejszą dyrektywą.
Artykuł 19
Ocena
Nie później niż ………… [32] Komisja dokona oceny skuteczności tej dyrektywy i jej środków wykonawczych, a także progu dla środków wykonawczych, mechanizmów nadzoru rynku oraz wszelkich właściwych samoregulacji spowodowanych jej wdrożeniem, po konsultacji z Forum Konsultacyjnym, o którym mowa w art. 14, a jeżeli okaże się to konieczne, przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zalecenia dotyczące zmiany niniejszej dyrektywy.
Artykuł 20
Poufność
Wymagania dotyczące przekazywania informacji, o których mowa w art. 10 oraz w załączniku I część 2, przez producenta i/lub jego autoryzowanego przedstawiciela będą wyważone i będą uwzględniać uzasadnioną poufność handlową istotnych informacji.
Artykuł 21
Wykonanie
1.
Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy przed … [33] i niezwłocznie poinformują o tym Komisję.
Środki przyjmowane przez Państwa Członkowskie powinny zawierać odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to musi towarzyszyć ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, jakie zostały przyjęte na podstawie niniejszej dyrektywy.
Artykuł 22
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wejdzie w życie dwudziestego dnia po opublikowaniu jej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 23
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 10/2005
przyjęte przez Radę dnia 21 grudnia 2004 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych
(Tekst mający znaczenia dla EOG)
(2005/C 58E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 40, art. 47 ust. 1, art. 47 ust. 2, zdanie pierwsze i trzecie oraz art. 55,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. c) Traktatu, jednym z celów Wspólnoty jest zniesienie przeszkód w swobodnym przepływie osób i usług między Państwami Członkowskimi. Dla obywateli Państw Członkowskich oznacza to w szczególności możliwość wykonywania zawodu jako osoba pracująca na własny rachunek lub jako pracownik najemny, w Państwie Członkowskim innym niż to, w którym zdobyli kwalifikacje zawodowe. Ponadto, art. 47 ust. 1 Traktatu przewiduje uchwalenie dyrektyw zmierzających do wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.
(2) Po posiedzeniu Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie "Strategii rynku wewnętrznego w dziedzinie usług", zakładającej w szczególności stworzenie takich warunków, by swobodne świadczenie usług na terytorium Wspólnoty było równie proste jak w przypadku usług świadczonych na terytorium pojedynczego Państwa Członkowskiego.
Nawiązując do komunikatu Komisji zatytułowanego "Nowe europejskie rynki pracy, otwarte i dostępne dla wszystkich", Rada Europejska na posiedzeniu w Sztokholmie w dniach 23 i 24 marca 2001 r. powierzyła Komisji zadanie przedstawienia wiosennej Radzie Europejskiej w 2002 r. szczegółowych propozycji dotyczących bardziej jednolitego, przejrzystego i elastycznego systemu uznawania kwalifikacji.
(3) Gwarancje przyznane w niniejszej dyrektywie osobom, które uzyskały kwalifikacje zawodowe w jednym z Państw Członkowskich, w zakresie dostępu do tego samego zawodu i jego wykonywania w innym Państwie Członkowskim na takich samych prawach jak obywatele tego drugiego Państwa Członkowskiego, nie zwalniają migrujących specjalistów z obowiązku wypełniania wszelkich niedyskryminujących warunków wykonywania zawodu, które mogą zostać ustanowione przez to drugie Państwo, o ile znajdują one obiektywne uzasadnienie i są proporcjonalne.
(4) W celu ułatwienia swobodnego świadczenia usług należy ustanowić szczegółowe przepisy zmierzające do poszerzenia możliwości prowadzenia działalności zawodowej pod tytułem zawodowym w oryginalnym brzmieniu.
W przypadku usług społeczeństwa informacyjnego świadczonych na odległość powinny obowiązywać także przepisy dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego, w ramach rynku wewnętrznego [4].
(5) Ze względu na obowiązywanie odrębnych systemów z jednej strony dla transgranicznego świadczenia usług o charakterze tymczasowym i okazjonalnym, a z drugiej strony dla podejmowania działalności gospodarczej, powinny zostać określone kryteria rozróżnienia tych dwóch form w przypadku, gdy usługodawca przenosi się na terytorium przyjmującego Państwa Członkowskiego.
(6) Wprowadzanie ułatwień w świadczeniu usług musi odbywać się przy pełnym poszanowaniu wymogów w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego oraz ochrony konsumentów.
Dlatego należy ustanowić szczególne przepisy dotyczące przedstawicieli zawodów regulowanych, związanych ze zdrowiem lub bezpieczeństwem publicznym, którzy świadczą usługi transgraniczne tymczasowo lub okazjonalnie.
(7) Przyjmujące Państwo Członkowskie może, w niezbędnych przypadkach i zgodnie z prawem wspólnotowym, ustanowić wymogi dokonywania odpowiednich zgłoszeń.
Wymogi te nie mogą skutkować nałożeniem na usługodawców nieproporcjonalnych ciężarów i uniemożliwiać im korzystania ze swobody świadczenia usług albo zmniejszać wynikające z niej korzyści.
Należy dokonywać okresowej oceny potrzeby dalszego utrzymywania takich wymogów w świetle postępu dokonywanego w tworzeniu wspólnotowych ram współpracy administracyjnej Państw Członkowskich.
(8) Usługodawca powinien podlegać obowiązującym w przyjmującym Państwie Członkowskim przepisom dyscyplinarnym, bezpośrednio związanym z kwalifikacjami zawodowymi, takim jak przepisy regulujące kwestie definicji zawodu, zakresu czynności należących do danego zawodu lub zastrzeżonych dla jego przedstawicieli, używania tytułów zawodowych oraz poważnych uchybień zawodowych, co bezpośrednio wiąże się z ochroną i bezpieczeństwem konsumentów.
(9) Przy zachowaniu, dla celów swobody przedsiębiorczości, zasad i gwarancji stanowiących podstawę obecnie obowiązujących, zróżnicowanych systemów uznawania kwalifikacji, należy poprawić odpowiednie przepisy opierając się na dotychczasowym doświadczeniu.
Dodatkowo, ze względu na to, że odpowiednie dyrektywy były kilkakrotnie zmieniane, należy zreorganizować i zracjonalizować ich przepisy poprzez ujednolicenie obowiązujących zasad.
W tym celu niezbędne jest zastąpienie dyrektyw Rady 89/48/EWG [5] i 92/51/EWG [6], jak również dyrektywy 1999/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [7], dotyczących ogólnego systemu uznawania kwalifikacji zawodowych oraz dyrektyw Rady 77/452/EWG [8], 77/453/EWG [9], 78/686/EWG [10], 78/687/EWG [11], 78/1026/EWG [12], 78/1027/EWG [13], 80/154/EWG [14], 80/155/EWG [15], 85/384/EWG [16], 85/432/EWG [17], 85/433/EWG [18] i 93/16/EWG [19], dotyczących zawodów: pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, architekta, farmaceuty i lekarza, poprzez połączenie ich w jednym tekście.
(10) Niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla uznawania przez Państwa Członkowskie, zgodnie z własnymi przepisami, kwalifikacji zawodowych zdobytych poza terytorium Unii Europejskiej przez obywateli państw trzecich.
Uznawanie kwalifikacji powinno być w każdym przypadku uzależnione od spełnienia minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia, przewidzianych dla danego zawodu.
(11) W przypadku zawodów objętych ogólnym systemem uznawania kwalifikacji, zwanym dalej "systemem ogólnym", Państwa Członkowskie powinny zachować prawo do określania minimalnego poziomu kwalifikacji wymaganego dla zagwarantowania właściwej jakości usług świadczonych na ich terytorium.
Jednakże, zgodnie z art. 10, 39 i 43 Traktatu, nie powinny one wymagać od obywatela jednego z Państw Członkowskich uzyskania kwalifikacji, określonych wyłącznie na podstawie odniesienia do dyplomów uzyskiwanych w ramach ich własnego systemu szkolnictwa w przypadku gdy obywatel ten uzyskał całość lub część tych kwalifikacji w innym Państwie Członkowskim.
W konsekwencji należy ustanowić zasadę, zgodnie z którą każde przyjmujące Państwo Członkowskie, w którym dany zawód jest zawodem regulowanym, powinno uwzględnić kwalifikacje zdobyte w innym Państwie Członkowskim oraz ustalić, czy kwalifikacje te odpowiadają kwalifikacjom, których ono wymaga.
(12) W przypadku braku harmonizacji minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia, wymaganego do dostępu do zawodów objętych systemem ogólnym, przyjmujące Państwo Członkowskie powinno mieć możliwość wprowadzenia środka wyrównawczego.
Środek ten powinien być proporcjonalny i uwzględniać, w szczególności, doświadczenie zawodowe wnioskodawcy.
Doświadczenie pokazuje, że pozostawienie migrantowi możliwości wyboru, zdania testu umiejętności bądź odbycia stażu adaptacyjnego stanowi wystarczającą gwarancję stwierdzenia poziomu jego kwalifikacji, dlatego odstąpienie od tego wyboru musi być w każdym przypadku uzasadnione istotnym wymogiem interesu publicznego.
(13) W celu wspierania swobodnego przepływu specjalistów, przy równoczesnym zapewnieniu właściwego poziomu kwalifikacji, poszczególne stowarzyszenia i organizacje zawodowe lub Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość zaproponowania stworzenia wspólnych platform na szczeblu europejskim. Niniejsza dyrektywa powinna, pod określonymi warunkami i zgodnie z uprawnieniami Państw Członkowskich w dziedzinie określania kwalifikacji niezbędnych dla wykonywania zawodu na ich terytorium, jak również istoty i organizacji ich systemów kształcenia zawodowego oraz zgodnie z prawem wspólnotowym, a w szczególności wspólnotowym prawem konkurencji, uwzględniać takie inicjatywy, równocześnie wspierając w tym kontekście nadanie bardziej automatycznego charakteru uznawaniu kwalifikacji w ramach systemu ogólnego.
Stowarzyszenia zawodowe zdolne do przedstawienia propozycji wspólnych platform, powinny być reprezentatywne na szczeblu krajowym lub europejskim.
Wspólną platformę stanowi zespół kryteriów umożliwiających złagodzenie w jak najszerszym zakresie skutków znaczących różnic w dziedzinie wymogów dotyczących wykształcenia, jakie stwierdzono, w co najmniej dwóch trzecich Państw Członkowskich, w tym we wszystkich Państwach Członkowskich, w których dany zawód jest regulowany.
Kryteria te mogłyby przykładowo obejmować wymogi takie jak: dodatkowe szkolenie, staż adaptacyjny odbywany w formie nadzorowanej praktyki, test umiejętności, wymóg posiadania minimalnego poziomu doświadczenia zawodowego albo też połączenie tych wymogów.
(14) W celu uwzględnienia wszystkich sytuacji, które w dalszym ciągu nie podlegają przepisom dotyczącym uznawania kwalifikacji zawodowych, system ogólny powinien zostać rozszerzony na te przypadki, które nie zostały objęte systemem szczególnym wskutek tego, że dany zawód nie został objęty żadnym systemem, bądź też w przypadku, gdy dany zawód wprawdzie został objęty takim szczególnym systemem, jednakże wnioskodawca z pewnych szczególnych i wyjątkowych przyczyn nie spełnia warunków koniecznych do skorzystania z tego systemu.
(15) Istnieje potrzeba uproszczenia warunków podejmowania szeregu rodzajów działalności przemysłowej, handlowej i rzemieślniczej w Państwach Członkowskich, w których zawody te są regulowane, przez osoby, które wykonywały daną działalność przez stosowny i wystarczająco długi okres w innym Państwie Członkowskim, z równoczesnym utrzymaniem co do tych rodzajów działalności systemu automatycznego uznawania kwalifikacji na podstawie doświadczenia zawodowego.
(16) Swoboda przemieszczania się i wzajemne uznawanie dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną (przy czym termin ten obejmuje również pielęgniarzy), lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów, muszą opierać się na ogólnej zasadzie automatycznego uznawania kwalifikacji na podstawie skoordynowanych, minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia.
Dodatkowo, warunkiem wykonywania w Państwach Członkowskich zawodu lekarza, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza weterynarii, położnej (przy czym termin ten obejmuje również położnego) i farmaceuty powinno być posiadanie przez osobę zainteresowaną kwalifikacji gwarantujących, że posiada ona wykształcenie spełniające ustanowione minimalne wymogi.
Powyższy system należy uzupełnić o szereg przepisów dotyczących ochrony praw nabytych, z których wykwalifikowani specjaliści będą mogli korzystać pod pewnymi warunkami.
(17) W celu uproszczenia systemu, w szczególności w świetle rozszerzenia Unii, zasada automatycznego uznawania kwalifikacji powinna obowiązywać tylko w przypadku tych specjalności medycznych i dentystycznych, które występują w przynajmniej dwóch piątych Państw Członkowskich.
Specjalności medyczne i dentystyczne występujące jedynie w ograniczonej liczbie Państw Członkowskich należy włączyć do ogólnego systemu uznawania kwalifikacji bez naruszania praw nabytych.
W praktyce zmiana ta powinna mieć ograniczone skutki dla migrantów, ze względu na to, że wymienione sytuacje nie powinny podlegać środkom wyrównawczym.
Ponadto, niniejsza dyrektywa nie narusza prawa Państw Członkowskich do ustanowienia między sobą na odrębnych zasadach systemu automatycznego uznawania kwalifikacji w określonych specjalnościach medycznych i stomatologicznych występujących w tych Państwach.
(18) Automatyczne uznawanie formalnych kwalifikacji lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego nie narusza uprawnienia Państw Członkowskich do decydowania, czy kwalifikacje te będą powiązane z czynnościami zawodowymi.
(19) Wszystkie Państwa Członkowskie powinny formalnie rozróżniać zawód lekarza dentysty od zawodu lekarza, niezależnie od posiadanej przez niego specjalizacji z odontostomatologii.
Państwa Członkowskie powinny zagwarantować, że kształcenie lekarzy dentystów zapewni im uzyskanie umiejętności niezbędnych dla zapobiegania, diagnozowania i leczenia nieprawidłowości i chorób zębów, jamy ustnej, szczęki, żuchwy oraz okolic przyległych.
Działalność zawodowa lekarza dentysty powinna być wykonywana przez osoby posiadające kwalifikacje lekarza dentysty określone w niniejszej dyrektywie.
(20) Nie wydaje się pożądane określanie jednolitych norm kształcenia położnych dla wszystkich Państw Członkowskich.
Powinno się raczej zapewnić im możliwie największą swobodę w organizowaniu swojego kształcenia.
(21) W celu uproszczenia niniejszej dyrektywy należy odnieść się do pojęcia "farmaceuta", aby wyznaczyć zakres stosowania przepisów dotyczących automatycznego uznawania kwalifikacji bez uszczerbku dla odrębności występujących w przepisach krajowych regulujących tą działalność.
(22) Osoby posiadające kwalifikacje farmaceuty są specjalistami w dziedzinie leków i z zasady powinny być uprawnione do wykonywania zawodu farmaceuty w jego podstawowym zakresie we wszystkich Państwach Członkowskich.
Określenie tego minimalnego zakresu w niniejszej dyrektywie nie powoduje ani ograniczenia zakresu uprawnień farmaceutów w Państwach Członkowskich, w szczególności dotyczących analiz biomedycznych, ani też stworzenia monopolu dla tych specjalistów, jako że pozostaje to wyłącznie w kompetencji Państw Członkowskich.
Przepisy niniejszej dyrektywy nie naruszają prawa Państw Członkowskich do wprowadzenia dodatkowych wymogów w zakresie kształcenia, warunkujących możliwość wykonywania czynności nie ujętych w skoordynowanym podstawowym zakresie czynności.
Oznacza to, że Państwo Członkowskie powinno mieć możliwość wprowadzania tych wymogów wobec obywateli posiadających kwalifikacje objęte automatycznym uznawaniem w rozumieniu niniejszej dyrektywy.
(23) Niniejsza dyrektywa nie zapewnia koordynacji wszystkich wymogów w zakresie podejmowania i wykonywania działalności w dziedzinie farmacji.
W szczególności kwestie rozmieszczenia geograficznego aptek i monopolu na wydawanie produktów leczniczych powinny pozostać w kompetencji Państw Członkowskich.
Dyrektywa nie wprowadza żadnych zmian w przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich wprowadzających zakaz wykonywania przez spółki niektórych czynności w dziedzinie farmacji lub uzależniających wykonywanie tych czynności od spełnienia określonych warunków.
(24) Projekt architektoniczny, jakość obiektów budowlanych, ich harmonijne wkomponowanie w otoczenie, poszanowanie charakteru krajobrazu naturalnego i miejskiego oraz zbiorowego i prywatnego dziedzictwa należą do kwestii o znaczeniu publicznym.
Dlatego też wzajemne uznawanie kwalifikacji powinno być oparte na kryteriach jakościowych i ilościowych gwarantujących, że osoby posiadające uznane kwalifikacje potrafią zrozumieć i wyrazić potrzeby jednostek, grup społecznych i władz w zakresie planowania przestrzennego, projektowania, organizacji i konstrukcji budynków, konserwacji i wykorzystywania dziedzictwa architektonicznego oraz ochrony naturalnej równowagi.
(25) Krajowe regulacje w dziedzinie architektury oraz podejmowania i wykonywania działalności zawodowej przez architektów mają bardzo zróżnicowany zakres.
W większości Państw Członkowskich działalność w dziedzinie architektury prowadzona jest de iure bądź de facto przez osoby posiadające wyłącznie tytuł architekta lub dodatkowo także inny tytuł, przy czym osoby te nie mają wyłączności na prowadzenie takiej działalności, chyba, że wynika to przepisów ustawowych.
Działalność ta, bądź tylko niektóre jej rodzaje, może być wykonywana także przez przedstawicieli innych zawodów, w szczególności przez inżynierów, którzy uzyskali specjalistyczne wykształcenie w dziedzinie budownictwa lub sztuki budowania.
W celu uproszczenia niniejszej dyrektywy należy odnieść się do pojęcia "architekt", aby wyznaczyć zakres stosowania przepisów dotyczących automatycznego uznawania kwalifikacji w dziedzinie architektury, bez uszczerbku dla odrębności występujących w przepisach krajowych regulujących tą działalność.
(26) Aby system uznawania kwalifikacji zawodowych był skuteczny, powinny zostać ustalone jednolite procedury i zasady postępowania w zakresie jego wprowadzenia w życie, jak również określone warunki wykonywania zawodu.
(27) Ponieważ współpraca między Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy Państwami Członkowskimi a Komisją powinna ułatwić wdrożenie niniejszej dyrektywy oraz realizację wynikających z niej zobowiązań, należy zapewnić warunki służące tej współpracy.
(28) Ustanowienie sieci ośrodków informacji mających za zadanie dostarczenie obywatelom Państw Członkowskich informacji i wsparcia zapewni przejrzystość systemowi uznawania kwalifikacji.
W ośrodkach informacji każdy zainteresowany obywatel oraz Komisja uzyskają wszelkie informacje i adresy istotne w procedurze uznawania.
Wyznaczenie przez każde Państwo Członkowskie pojedynczego ośrodka informacji w ramach tej sieci nie wpływa na ich organizację i uprawnienia na szczeblu krajowym.
W szczególności, nie stanowi to przeszkody dla wyznaczenia szeregu innych biur na szczeblu krajowym, przy czym ośrodek informacji wyznaczony w ramach wyżej wymienionej sieci będzie odpowiedzialny za koordynację działań z tymi biurami oraz kierowanie obywateli, w razie potrzeby, do właściwego biura.
(29) Zarządzanie różnorodnymi systemami uznawania kwalifikacji ustanowionymi w dyrektywach sektorowych oraz systemem ogólnym okazało się zadaniem uciążliwym i skomplikowanym.
Dlatego potrzebne jest uproszczenie zarządzania i dostosowania niniejszej dyrektywy do postępu naukowego i technicznego,w szczególności w przypadku koordynacji minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia dla potrzeb automatycznego uznawania kwalifikacji.
W tym celu powinien zostać powołany wspólny komitet ds. uznawania kwalifikacji zawodowych.
(30) Środki niezbędne dla wdrożenia niniejszej dyrektywy należy przyjąć zgodnie z procedurą określoną w decyzji Rady 1999/468/WE z 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [20].
(31) Sporządzanie przez Państwa Członkowskie sprawozdania okresowego z wdrożenia niniejszej dyrektywy zawierającego dane statystyczne, umożliwi ocenę oddziaływania systemu uznawania kwalifikacji zawodowych.
(32) Należy ustanowić odpowiednią procedurę przyjmowania środków tymczasowych, na wypadek, gdyby stosowanie przepisów niniejszej dyrektywy napotykało na istotne trudności w Państwie Członkowskim.
(33) Przepisy niniejszej dyrektywy nie wpływają na kompetencje Państw Członkowskich w zakresie organizacji ich krajowego systemu ubezpieczeń społecznych oraz określania działań, które należy w ramach tego systemu realizować.
(34) Wobec szybkości przemian technologicznych i postępu naukowego, ustawiczne kształcenie ma szczególne znaczenie w odniesieniu do znaczącej liczby zawodów.
W tym kontekście, rolą Państw Członkowskich jest przyjęcie szczegółowych przepisów dotyczących odpowiedniego dalszego kształcenia, które umożliwi przedstawicielom tych zawodów stałe zaznajamianie się ze zmianami, które przynosi postęp techniczny i naukowy.
(35) W związku z tym, że cele niniejszej dyrektywy, a mianowicie racjonalizacja, uproszczenie i poprawa regulacji dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych, nie mogą być w wystarczającym stopniu osiągnięte przez Państwa Członkowskie, a możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(36) Niniejsza dyrektywa nie dotyczy tych rodzajów działalności zawodowej, które wiążą się bezpośrednio, nawet okazjonalnie, z wykonywaniem zadań władzy publicznej.
(37) Niniejsza dyrektywa w zakresie dotyczącym swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług nie narusza innych, szczególnych przepisów prawnych dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych, takich jak przepisy obowiązujące w odniesieniu do transportu, pośredników ubezpieczeniowych oraz biegłych rewidentów.
Niniejsza dyrektywa nie wpływa na stosowanie dyrektywy Rady 77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mającej na celu ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody świadczenia usług [21] ani dyrektywy 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w Państwie Członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych [22].
Uznawanie kwalifikacji zawodowych prawników dla celów podejmowania przez nich bezpośredniej działalności w przyjmującym Państwie Członkowskim na podstawie tytułu zawodowego przyjmującego Państwa Członkowskiego powinno zostać objęte przepisami niniejszej dyrektywy.
(38) Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów niezbędnych dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia i konsumentów,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel
Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady, na podstawie których każde Państwo Członkowskie, które uzależnia dostęp do zawodu regulowanego lub jego wykonywanie na swoim terytorium od posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych (zwane dalej "przyjmującym Państwem Członkowskim") uznaje, dla celów dostępu do tego zawodu i jego wykonywania, kwalifikacje zawodowe uzyskane w innym lub innych Państwach Członkowskich (zwanych dalej "rodzimym Państwem Członkowskim"), które umożliwiają posiadaczowi wymienionych kwalifikacji wykonywanie w tych Państwach tego samego zawodu.
Artykuł 2
Zakres
1.
Niniejszą dyrektywę stosuje się wobec wszystkich obywateli Państw Członkowskich, zamierzających wykonywać zawód regulowany w Państwie Członkowskim innym niż to, w którym uzyskali kwalifikacje zawodowe, zarówno jako osoba pracująca na własny rachunek, jak też jako pracownik najemny.
2.
Każde Państwo Członkowskie może zezwolić obywatelom Państwa Członkowskiego posiadającym dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, który nie został uzyskany w jednym z Państw Członkowskich, na wykonywanie na swoim terytorium zawodu regulowanego w rozumieniu art. 3 ust.1 lit. a) zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym Państwie.
W przypadku zawodów określonych w przepisach tytułu III, rozdział III, wstępne uznanie jest uzależnione od spełnienia minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia ustanowionych w tym rozdziale.
3.
Jeżeli w odniesieniu do danego zawodu regulowanego obowiązują inne szczególne przepisy bezpośrednio dotyczące uznawania kwalifikacji zawodowych, ustanowione w odrębnym instrumencie prawa wspólnotowego, odpowiadających im przepisów niniejszej dyrektywy nie stosuje się.
Artykuł 3
Definicje
1.
Dla celów niniejszej dyrektywy stosuje się poniższe definicje:
a) "zawód regulowany": działalność zawodowa lub zespół działalności zawodowych, których podjęcie, wykonywanie, lub jeden ze sposobów wykonywania wymaga, bezpośrednio bądź pośrednio, na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, posiadania specjalnych kwalifikacji zawodowych; w szczególności używanie tytułu zawodowego zastrzeżonego na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dla osób posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe, stanowi sposób wykonywania działalności zawodowej.
W przypadkach, w których nie stosuje się pierwszego zdania niniejszej definicji, działalność zawodowa, o której mowa w ust. 2, traktowana jest jako zawód regulowany;
b) "kwalifikacje zawodowe": kwalifikacje potwierdzone dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, poświadczeniem kompetencji, o którym mowa w art. 11 ust. 2 lit. a) i/lub doświadczenia zawodowego;
c) "dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji": dyplomy, świadectwa lub inne dokumenty wydane przez organ Państwa Członkowskiego wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi tego Państwa, potwierdzające pomyślne ukończenie kształcenia zawodowego, odbywanego w przeważającej części na terytorium Wspólnoty.
W przypadkach, w których nie stosuje się zdania pierwszego niniejszej definicji, dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w ust. 3 traktowany jest jako dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji;
d) "kształcenie regulowane": każdy rodzaj kształcenia, które w szczególny sposób przystosowane jest na potrzeby wykonywania określonego zawodu oraz obejmuje kurs lub kursy uzupełnione, w stosownych przypadkach, kształceniem zawodowym albo praktyką w okresie próbnym lub praktyką zawodową.
Struktura i poziom kształcenia zawodowego oraz praktyk w okresie próbnym lub praktyk zawodowych określane są w ustawach, przepisach wykonawczych lub administracyjnych danego Państwa Członkowskiego albo są nadzorowane bądź zatwierdzane przez wyznaczony w tym celu organ;
e) "doświadczenie zawodowe": faktyczne i zgodne z prawem wykonywanie danego zawodu w Państwie Członkowskim;
f) "staż adaptacyjny": wykonywanie zawodu regulowanego w przyjmującym Państwie Członkowskim pod nadzorem wykwalifikowanego przedstawiciela tego zawodu, gdzie takiej praktyce odbywanej pod nadzorem powinno towarzyszyć dalsze kształcenie.
Powyższy okres nadzorowanej praktyki podlega ocenie.
Szczegółowe zasady regulujące kwestie stażu adaptacyjnego i jego oceny, jak również status migranta objętego nadzorem, określa właściwy organ przyjmującego Państwa Członkowskiego.
Status prawny osoby odbywającej nadzorowaną praktykę w przyjmującym Państwie Członkowskim, zwłaszcza w zakresie prawa pobytu, obowiązków, uprawnień i przywilejów socjalnych, świadczeń i wynagrodzenia, określany jest przez właściwe organy tego Państwa Członkowskiego zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi;
g) "test umiejętności": test ograniczony do sprawdzenia poziomu wiedzy zawodowej wnioskodawcy, przeprowadzony przez właściwe władze przyjmującego Państwa Członkowskiego w celu oceny zdolności wnioskodawcy do wykonywania zawodu regulowanego w tym Państwie Członkowskim.
Aby umożliwić przeprowadzenie powyższego testu, właściwe organy sporządzają listę zagadnień, ustaloną w wyniku porównania zakresu kształcenia wymaganego w danym Państwie Członkowskim z zakresem kształcenia odbytego przez wnioskodawcę, których nie obejmuje posiadane przez wnioskodawcę dyplom lub inny dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji.
Test umiejętności musi uwzględniać fakt, że wnioskodawca jest wykwalifikowanym specjalistą w rodzimym Państwie Członkowskim lub Państwie Członkowskim, z którego przybywa.
Test umiejętności obejmuje zagadnienia wybrane z listy, których znajomość jest niezbędna do wykonywania danego zawodu w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Test może sprawdzać również znajomość przepisów dotyczących wykonywania danego zawodu obowiązujących w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Szczegóły dotyczące przeprowadzania testu umiejętności oraz status prawny wnioskodawcy, który w przyjmującym Państwie Członkowskim pragnie przygotowywać się do testu umiejętności, określane są przez właściwe organy tego Państwa Członkowskiego.
h) "kierownik przedsiębiorstwa": każda osoba, która w przedsiębiorstwie działającym w danym sektorze zawodowym sprawowała funkcję:
i) kierownika przedsiębiorstwa lub oddziału przedsiębiorstwa; lub
ii) przedstawiciela właściciela lub zastępcy kierownika przedsiębiorstwa, przy czym stanowisko wiązało się z takimi samymi obowiązkami, jakie spoczywały na zastępowanym właścicielu albo kierowniku; lub
iii) na stanowisku kierowniczym z obowiązkami o charakterze handlowym i/lub technicznym, związanym z odpowiedzialnością za jeden lub kilka działów przedsiębiorstwa.
2.
Zawód wykonywany przez członków stowarzyszeń lub organizacji wyszczególnionych w załączniku I traktowany jest jako zawód regulowany.
Celem realizowanym przez stowarzyszenia i organizacje, o których mowa w akapicie pierwszym, jest w szczególności wspieranie i utrzymywanie wysokiego standardu w danej dziedzinie zawodowej.
W tym celu podlegają one specjalnej formie uznania przez Państwa Członkowskie, oraz wydają swoim członkom dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, zapewniają przestrzeganie przez członków przyjętych zasad wykonywania zawodu i przyznają im prawo używania tytułu bądź skrótu tytułu zawodowego lub prawo do korzystania ze statusu odpowiadającego temu wykształceniu.
Za każdym razem, gdy Państwo Członkowskie uzna stowarzyszenie lub organizację, o których mowa w akapicie pierwszym, powiadamia o tym Komisję, która opublikuje odpowiednie zawiadomienie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
3.
Potwierdzenie kwalifikacji zawodowych wydane przez państwo trzecie uznawane jest za dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, jeżeli jego posiadacz legitymuje się trzyletnim doświadczeniem zawodowym w danym zawodzie, zdobytym na terytorium Państwa Członkowskiego, które uznało to potwierdzenie kwalifikacji zawodowych zgodnie z przepisami art. 2 ust. 2 oraz państwo to potwierdziło uzyskane doświadczenie zawodowe.
Artykuł 4
Skutki uznania
1.
Uznanie kwalifikacji zawodowych przez przyjmujące Państwo Członkowskie pozwala beneficjentowi na podjęcie w tym Państwie Członkowskim zawodu, do którego posiada kwalifikacje w rodzimym Państwie Członkowskim, oraz wykonywanie tego zawodu w przyjmującym Państwie Członkowskim na tych samych warunkach, jakie obowiązują obywateli przyjmującego Państwa Członkowskiego.
2.
Dla celów niniejszej dyrektywy, zawód, który wnioskodawca pragnie wykonywać w przyjmującym Państwie Członkowskim uznaje się za ten sam, do którego wykonywania kwalifikacje wnioskodawca posiada w rodzimym Państwie Członkowskim, jeżeli w obu przypadkach chodzi o porównywalną działalność.
TYTUŁ II
SWOBODA ŚWIADCZENIA USŁUG
Artykuł 5
Zasada swobodnego świadczenia usług
1.
Bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawa wspólnotowego jak również przepisów art. 6 i 7 niniejszej dyrektywy, Państwa Członkowskie nie wprowadzają ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług w innym Państwie Członkowskim, które w jakikolwiek sposób byłyby związane z kwalifikacjami zawodowymi:
a) jeżeli usługodawca prowadzi zgodną z prawem działalność w zakresie tego samego zawodu w innym Państwie Członkowskim (zwanym dalej "Państwem Członkowskim siedziby"), oraz
b) w przypadku przeniesienia się usługodawcy, jeżeli wykonywał zawód w Państwie Członkowskim siedziby przez co najmniej dwa lata w okresie dziesięciu lat poprzedzających świadczenie usług, jeżeli dany zawód nie jest w tym Państwie Członkowskim regulowany.
Wymóg dotyczący wykonywania zawodu przez okres dwóch lat nie obowiązuje, jeżeli zawód lub kształcenie prowadzące do zdobycia zawodu są regulowane.
2.
Przepisy niniejszego tytułu obowiązują w przypadku przeniesienia się usługodawcy na terytorium przyjmującego Państwa Członkowskiego w celu tymczasowego i okazjonalnego wykonywania zawodu, o którym mowa w ust. 1.
Tymczasowy i okazjonalny charakter świadczenia usług podlega każdorazowo indywidualnej ocenie, przy uwzględnieniu przede wszystkim jego długości, częstotliwości, regularności i ciągłości.
3.
Usługodawca, który przeniósł się do innego Państwa Członkowskiego, podlega przepisom dyscyplinarnym o charakterze zawodowym lub administracyjnym regulującym kwestie bezpośrednio powiązane z kwalifikacjami zawodowymi, takimi jak definicja zawodu, używanie tytułów zawodowych i poważne uchybienia zawodowe, w sposób bezpośredni i szczególny związane z ochroną i bezpieczeństwem konsumentów, które obowiązują w przyjmującym Państwie Członkowskim osoby wykonujące ten sam zawód.
Artykuł 6
Wyłączenia
Zgodnie z art. 5 ust. 1, przyjmujące Państwo Członkowskie zwalnia usługodawców prowadzących działalność w innym Państwie Członkowskim z wymogów obowiązujących osoby wykonujące dany zawód, prowadzące działalność na jego terytorium, dotyczących:
a) uzyskania zezwolenia, rejestracji albo członkostwa w organizacji lub instytucji zawodowej. W celu ułatwienia stosowania, zgodnie z art. 5 ust. 3, przepisów dyscyplinarnych obowiązujących na ich terytorium, Państwa Członkowskie mogą wprowadzić automatyczną rejestrację tymczasową albo członkostwo pro forma w organizacji lub instytucji zawodowej, o ile taka rejestracja lub uzyskanie członkostwa nie spowoduje w żaden sposób opóźnienia ani utrudnienia w świadczeniu usług ani nie spowoduje obciążenia usługodawcy dodatkowymi kosztami. Odpis oświadczenia oraz, w stosownych przypadkach jego odnowionej wersji, o której mowa w art. 7 ust. 1, z załączonym, w przypadku określonych w art. 7 ust. 4 zawodów związanych ze zdrowiem lub bezpieczeństwem publicznym lub zawodów korzystających z automatycznego uznawania kwalifikacji na podstawie przepisów tytułu III rozdział III, kopią dokumentów, o których mowa w art. 7 ust. 2, jest przesyłany przez właściwy organ do odpowiedniej organizacji lub instytucji zawodowej i uznawany jest za automatyczną rejestrację tymczasową albo uzyskanie członkostwa pro forma w powyższym celu,
b) rejestracji w publicznej instytucji ubezpieczenia społecznego w celu dokonywania z ubezpieczycielem rozliczeń związanych ze świadczeniem usług na rzecz osób ubezpieczonych.
Jednakże usługodawca informuje instytucję, o której mowa w lit. b) o świadczonych usługach przed ich świadczeniem, albo, w nagłych wypadkach, po ich wykonaniu.
Artykuł 7
Uprzednie oświadczenie składane w przypadku przeniesienia się usługodawcy
1.
Państwa Członkowskie mogą wymagać od usługodawcy, który po raz pierwszy przenosi się z jednego Państwa Członkowskiego do innego w celu świadczenia usług, poinformowania o tym z wyprzedzeniem właściwego organu przyjmującego Państwa Członkowskiego w formie pisemnego oświadczenia obejmującego informacje o posiadanym ubezpieczeniu lub innych środkach indywidualnego lub zbiorowego zabezpieczenia w odniesieniu do odpowiedzialności zawodowej.
Oświadczenie takie składa się ponownie raz na rok, o ile usługodawca zamierza świadczyć w danym roku w tym Państwie Członkowskim usługi w sposób tymczasowy i okazjonalny.
Usługodawca może przekazać oświadczenie w dowolny sposób.
2.
Ponadto, w przypadku świadczenia usług po raz pierwszy lub w przypadku istotnej zmiany sytuacji potwierdzonej dokumentami, Państwo Członkowskie może wymagać dołączenia do oświadczenia następujących dokumentów:
a) dokumentu potwierdzającego obywatelstwo usługodawcy,
b) zaświadczenia potwierdzającego, że jego posiadacz prowadzi zgodnie z prawem działalność w Państwie Członkowskim,
c) potwierdzenia kwalifikacji zawodowych,
d) w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b), dowolnego dowodu potwierdzającego wykonywanie przez usługodawcę danej działalności przez co najmniej dwa lata w okresie ostatnich dziesięciu lat.
3.
Usługi świadczone są przy użyciu tytułu zawodowego Państwa Członkowskiego siedziby, o ile w tym Państwie Członkowskim istnieje taki tytuł dla danego rodzaju działalności zawodowej.
Tytuł ten podawany jest w języku urzędowym lub jednym z języków urzędowych Państwa Członkowskiego siedziby w sposób uniemożliwiający pomylenie go z tytułem zawodowym występującym w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Jeżeli w Państwie Członkowskim siedziby nie ma takiego tytułu, usługodawca podaje informacje o formalnie uzyskanych kwalifikacjach w języku urzędowym lub jednym z języków urzędowych tego Państwa Członkowskiego.
Świadczenie usług pod tytułem zawodowym występującym w przyjmującym Państwie Członkowskim jest możliwe, w drodze wyjątku, w przypadkach, o których mowa w przepisach tytułu III rozdział III.
4.
W przypadku świadczenia po raz pierwszy usług w ramach zawodów regulowanych, związanych ze zdrowiem lub bezpieczeństwem publicznym, co do których nie obowiązuje automatyczne uznawanie kwalifikacji na podstawie przepisów tytułu III rozdział III, właściwy organ przyjmującego Państwa Członkowskiego może sprawdzić kwalifikacje zawodowe usługodawcy przed rozpoczęciem świadczenia przez niego usług.
Taka wstępna kontrola możliwa jest jedynie wtedy, gdy jej celem jest zapobieżenie poważnym szkodom dla zdrowia lub bezpieczeństwa usługobiorcy, które mogłyby powstać wskutek braku kwalifikacji zawodowych usługodawcy i gdy nie wykracza poza zakres niezbędny dla osiągnięcia tego celu.
Właściwy organ zobowiązany jest dołożyć starań, by w terminie miesiąca od otrzymania oświadczenia wraz z załączonymi dokumentami poinformować usługodawcę o decyzji dotyczącej odstąpienia od kontroli jego kwalifikacji lub o wynikach takiej kontroli.
W przypadku zaistnienia trudności mogących skutkować opóźnieniem, właściwy organ powiadomi usługodawcę w ciągu pierwszego miesiąca o przyczynie opóźnienia oraz o przewidywanym terminie wydania decyzji, która musi zostać wydana w ciągu drugiego miesiąca od otrzymania kompletnej dokumentacji.
W przypadku, gdy pomiędzy kwalifikacjami zawodowymi usługodawcy oraz wykształceniem wymaganym w przyjmującym Państwie Członkowskim występują różnice na tyle istotne, że zagrażają zdrowiu lub bezpieczeństwu publicznemu, przyjmujące Państwo Członkowskie umożliwi usługodawcy wykazanie, w szczególności poprzez poddanie się testowi umiejętności, że uzyskał on brakującą wiedzę lub umiejętności.
W każdym przypadku świadczenie usług musi być możliwe w terminie miesiąca od wydania decyzji zgodnie z przepisami poprzedniego akapitu.
W przypadku bezczynności właściwego organu w terminach określonych w poprzednich akapitach, usługi mogą być świadczone.
W przypadkach, gdy kwalifikacje zostały sprawdzone zgodnie z przepisami niniejszego ustępu, usługi są świadczone przy użyciu tytułu zawodowego używanego w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Artykuł 8
Współpraca administracyjna
1.
Właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego mogą wezwać organy Państwa Członkowskiego siedziby, w odniesieniu do każdego świadczenia usług, do przedstawienia informacji potwierdzających, że usługodawca prowadzi działalność zgodnie z prawem, że wykonywał zawód w sposób należyty, jak również, że nie zostały na niego nałożone kary dyscyplinarne lub sankcje karne związane z wykonywaniem działalności zawodowej.
Właściwe organy Państwa Członkowskiego siedziby przekazują powyższe informacje zgodnie z przepisami art. 56.
2.
Właściwe organy zapewniają wymianę wszelkich informacji niezbędnych dla prawidłowego rozpatrywania skarg składanych przez usługobiorcę na usługodawcę.
Usługobiorcy informowani są o rezultatach złożonej skargi.
Artykuł 9
Informacje przekazywane usługobiorcom
W przypadkach, w których usługa świadczona jest przy użyciu tytułu zawodowego Państwa Członkowskiego siedziby lub na podstawie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji usługodawcy, obok innych wymogów dotyczących przekazania informacji wynikających z prawa wspólnotowego, właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego mogą wymagać od usługodawcy przekazania usługobiorcy wszystkich lub niektórych spośród następujących informacji:
a) w przypadku, gdy usługodawca wpisany jest do rejestru przedsiębiorców lub podobnego rejestru publicznego - wskazania rejestru, w którym jest on wpisany, numeru, pod jakim występuje w rejestrze lub innych danych pozwalających na identyfikację usługodawcy, zawartych w tym rejestrze;
b) w przypadku, gdy w Państwie Członkowskim siedziby dana działalność wymaga uzyskania zezwolenia - nazwy i adresy właściwego organu nadzoru;
c) wskazania stowarzyszenia zawodowego lub podobnej instytucji, w której zarejestrowany jest usługodawca;
d) tytułu zawodowego lub, w przypadku gdy taki tytuł nie istnieje - wskazania formalnych kwalifikacji zawodowych usługodawcy oraz nazwy Państwa Członkowskiego, w którym zostały one uzyskane;
e) w przypadku gdy usługodawca prowadzi działalność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT - numeru identyfikacji podatkowej VAT, o którym mowa w art. 22 ust. 1 Szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku [23],
f) szczegółów dotyczących polisy ubezpieczeniowej lub innych środków indywidualnego lub zbiorowego zabezpieczenia w odniesieniu do odpowiedzialności zawodowej.
TYTUŁ III
SWOBODA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI
ROZDZIAŁ I
OGÓLNY SYSTEM UZNAWANIA DOKUMENTÓW POTWIERDZAJĄCYCH POSIADANIE KWALIFIKACJI
Artykuł 10
Zakres
Przepisy niniejszego rozdziału mają zastosowanie do wszystkich zawodów, które nie są objęte przepisami rozdziałów II i III niniejszego tytułu oraz w następujących przypadkach, w których wnioskodawca, z przyczyn szczególnych i wyjątkowych nie spełnia warunków określonych w przepisach zawartych w tych rozdziałach:
a) w przypadku czynności wyszczególnionych w załączniku IV - jeżeli migrant nie spełnia wymogów określonych w art. 17, 18 oraz 19;
b) w przypadku lekarzy posiadających podstawowy poziom wykształcenia medycznego, lekarzy specjalistów, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, lekarzy dentystów, wyspecjalizowanych lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów - jeżeli migrant nie spełnia wymogów dotyczących odbycia faktycznej i zgodnej z prawem praktyki zawodowej, o których mowa w art. 23, 27, 33, 37, 39, 43 i 49;
c) w przypadku architektów - jeżeli migrant posiada dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji inny niż wyszczególnione w załączniku V, pkt. 5.7;
d) bez uszczerbku dla przepisów art. 21 ust. 1, art. 23 i 27, w przypadku lekarzy, pielęgniarek, lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji specjalisty, uzyskany w wyniku odbycia kształcenia prowadzącego do zdobycia jednego z tytułów wymienionych w załączniku V pkt. 5.1.1, 5.2.2, 5.3.2, 5.4.2, 5.5.2, 5.6.2 i 5.7.1, wyłącznie na potrzeby uznania właściwej specjalizacji;
e) w przypadku pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną i pielęgniarek wyspecjalizowanych posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji specjalistów, uzyskane po odbyciu kształcenia prowadzącego do zdobycia jednego z tytułów wyszczególnionych w załączniku V, pkt. 5.2 - jeżeli migrant wnosi o uznanie swoich kwalifikacji w innym Państwie Członkowskim, w którym właściwe rodzaje działalności zawodowej wykonywane są przez pielęgniarki wyspecjalizowanie, które nie odbyły kształcenia w dziedzinie pielęgniarstwa ogólnego;
f) w przypadku wyspecjalizowanych pielęgniarek, które nie odbyły kształcenia w dziedzinie pielęgniarstwa ogólnego- jeżeli migrant wnosi o uznanie swoich kwalifikacji w innym Państwie Członkowskim, w którym właściwe rodzaje działalności zawodowej wykonywane są przez pielęgniarki odpowiedzialne za opiekę ogólną, wyspecjalizowane pielęgniarki nie posiadające wykształcenia w dziedzinie pielęgniarstwa ogólnego lub wyspecjalizowane pielęgniarki posiadające dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji specjalistek, uzyskane po odbyciu kształcenia prowadzącego do zdobycia jednego tytułów wyszczególnionych w załączniku V, pkt. 5.2.2;
g) w przypadku migrantów spełniających wymogi określone w art. 3 ust. 3.
Artykuł 11
Poziomy kwalifikacji
1.
Dla potrzeb stosowania przepisów art. 13 ustanawia się cztery poziomy kwalifikacji zawodowych.
2.
Poziom A odpowiada poświadczeniu kompetencji wydawanemu przez właściwy organ w rodzimym Państwie Członkowskim, wyznaczony zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi Państwa Członkowskiego na podstawie:
a) ukończenia szkolenia nie stanowiącego elementu kształcenia prowadzącego do uzyskania świadectwa lub dyplomu w rozumieniu ust. 3, 4 i 5 lub specjalnego egzaminu nie poprzedzonego kształceniem lub wykonywania w Państwie Członkowskim zawodu w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres trzech kolejnych lat lub przez równoważny okres w niepełnym wymiarze czasu pracy w okresie ostatnich dziesięciu lat,
b) albo ogólnego wykształcenia podstawowego lub średniego, potwierdzającego, że jego posiadacz uzyskał wiedzę ogólną.
3.
Poziom B odpowiada świadectwu potwierdzającemu ukończenie kształcenia w szkole średniej:
a) o charakterze ogólnym, uzupełnionego o kurs lub szkolenie zawodowe inne niż te, o których mowa w ust. 4, i/lub praktykę w okresie próbnym lub praktykę zawodową wymaganą jako uzupełnienie tego kursu,
b) lub o charakterze technicznym lub zawodowym, uzupełnionego w stosownych przypadkach kursem lub szkoleniem zawodowym, o których mowa w pkt. a), i/lub praktyką w okresie próbnym lub praktyką zawodową wymaganą jako uzupełnienie tego kursu.
4.
Poziom C odpowiada dyplomowi poświadczającemu ukończenie:
a) kształcenia na poziomie pomaturalnym innego niż określone w ust. 5, trwającego przynajmniej rok, które generalnie można podjąć dopiero po uzyskaniu wykształcenia średniego wymaganego do przyjęcia na studia uniwersyteckie lub inne studia wyższe, jak również szkolenia zawodowego, które może być wymagane jako uzupełnienie tego kursu na poziomie pomaturalnym;
b) lub w przypadku zawodu regulowanego, kształcenia o specjalnym programie, wymienionego w załączniku II, równoważnego z kształceniem, o którym mowa w pkt. a), które zapewnia porównywalny poziom przygotowania zawodowego i przygotowuje do pełnienia porównywalnych obowiązków i funkcji.
Wykaz zawarty w załączniku II może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu uwzględnienia kursów kształcenia, spełniających wymogi przewidziane w zdaniu poprzedzającym.
5.
Poziom D odpowiada dyplomowi poświadczającemu ukończenie kształcenia na poziomie pomaturalnym, trwającego przynajmniej trzy lata, w ramach studiów uniwersyteckich lub innych studiów wyższych lub studiów w innej placówce prowadzącej kursy na równoważnym poziomie, jak również odbycie kształcenia zawodowego, które może być wymagane jako uzupełnienie tego kształcenia pomaturalnego.
Artykuł 12
Równe traktowanie kwalifikacji
Każdy dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lub zestaw dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji wydany przez właściwy organ Państwa Członkowskiego, potwierdzający ukończenie we Wspólnocie kształcenia, którego poziom został uznany przez Państwo Członkowskie za równoważny i przyznający posiadaczowi dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji lub zestawu dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji te same prawa w zakresie dostępu do zawodu lub jego wykonywania, albo które przygotowuje do wykonywania tego zawodu, jest traktowany jako dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji należący do rodzaju objętego art. 11, co dotyczy także odpowiedniego poziomu.
Wszelkie kwalifikacje zawodowe, które mimo iż nie spełniają wymogów dotyczących dostępu do zawodu lub jego wykonywania zawartych przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych obowiązujących w rodzimym Państwie Członkowskim, stanowią na mocy tych przepisów podstawę do przyznania ich posiadaczowi praw nabytych, traktowane są również jako kwalifikacje zawodowe na takich samych warunkach, jak określone w ustępie pierwszym.
Artykuł 13
Warunki uznania
1.
W przypadku, gdy w przyjmującym Państwie Członkowskim podjęcie lub wykonywanie zawodu regulowanego uzależnione jest od posiadania określonych kwalifikacji zawodowych, właściwy organ tego Państwa obowiązany jest zezwolić na podjęcie i wykonywanie tego zawodu na tych samych warunkach, które obowiązują własnych obywateli, przez wnioskodawców posiadających poświadczenie kompetencji lub dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wymagany w innym Państwie Członkowskim do dostępu do danego zawodu lub jego wykonywania na terytorium tego Państwa.
Poświadczenie kompetencji lub dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji musi spełniać następujące warunki:
a) muszą być wydane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego, wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi tego Państwa Członkowskiego;
b) muszą potwierdzać uzyskanie kwalifikacji zawodowych na poziomie co najmniej równoważnym z poziomem bezpośrednio poprzedzającym ten, jaki wymagany jest w przyjmującym Państwie Członkowskim, zgodnie z art. 11.
2.
Zezwolenie na dostęp do zawodu, o którym mowa w ust.1, lub jego wykonywanie udzielane jest także wnioskodawcom, którzy wykonywali zawód określony w tym ustępie w pełnym wymiarze czasu pracy przez dwa lata w okresie ostatnich dziesięciu lat w innym Państwie Członkowskim, które nie reguluje tego zawodu, o ile posiadają oni jedno lub więcej poświadczeń kompetencji lub dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji.
Poświadczenie kompetencji lub dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji musi spełniać następujące warunki:
a) musi być wydane przez właściwy organ Państwa Członkowskiego, wyznaczony zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi tego Państwa Członkowskiego;
b) musi potwierdzać uzyskanie kwalifikacji zawodowych na poziomie co najmniej równoważnym z poziomem bezpośrednio poprzedzającym ten, jaki wymagany jest w przyjmującym Państwie Członkowskim, określonym w art. 11.
c) musi poświadczać, że jego posiadacz jest przygotowany do wykonywania danego zawodu.
Jednakże nie można wymagać posiadania dwuletniego doświadczenia zawodowego, o którym mowa w ustępie pierwszym, jeżeli dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wnioskodawcy poświadcza ukończenie kształcenia regulowanego w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. d) na poziomie B, C lub D określonych w art. 11. Rodzaje kształcenia regulowanego wyszczególnione w załączniku III uznaje się za kształcenie regulowane na poziomie C. Wykaz w załączniku III może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu uwzględnienia kształcenia regulowanego, zapewniającego porównywalny poziom przygotowania zawodowego i przygotowującego do pełnienia porównywalnych obowiązków i funkcji.
3.
Przyjmujące Państwo Członkowskie nie jest zobowiązane do stosowania przepisów niniejszego artykułu, jeżeli dostęp do zawodu na jego terytorium uzależnione jest od posiadania kwalifikacji na poziomie D, potwierdzających ukończenie studiów uniwersyteckich lub innych studiów wyższych trwających dłużej niż cztery lata, a wnioskodawca posiada kwalifikacje na poziomie C.
Artykuł 14
Środki wyrównawcze
1.
Przepisy art. 13 nie stanowią przeszkody dla wymagania przez Państwo Członkowskie od wnioskodawcy odbycia stażu adaptacyjnego trwającego nie dłużej niż trzy lata lub przystąpienia do testu umiejętności, jeżeli:
a) okres kształcenia, wykazanego przez wnioskodawcę zgodnie z przepisami art. 13 ust. 1 lub 2, jest co najmniej o rok krótszy od okresu wymaganego w przyjmującym Państwie Członkowskim;
b) kształcenie, które wnioskodawca odbył, obejmuje materiał zasadniczo różniący się od tego, którego opanowanie jest podstawą uzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji w przyjmującym Państwie Członkowskim
c) na zawód regulowany w przyjmującym Państwie Członkowskim składają się jedna lub więcej regulowanych działalności zawodowych, które nie wchodzą w zakres odpowiadającego mu zawodu w rodzimym Państwie Członkowskim wnioskodawcy w rozumieniu art. 4 ust. 2, a różnica ta polega na specyficznym programie kształcenia wymaganym w przyjmującym Państwie Członkowskim, który obejmuje materiał zasadniczo różniący się od objętego kształceniem, którego ukończenie potwierdza poświadczenie kompetencji lub dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wnioskodawcy.
2.
Jeżeli przyjmujące Państwo Członkowskie korzysta z możliwości przewidzianej w ust. 1, musi umożliwić wnioskodawcy wybór między odbyciem stażu adaptacyjnego a zdaniem testu umiejętności.
Jeżeli w odniesieniu do określonego zawodu Państwo Członkowskie uzna za konieczne odstąpienie od wymogu określonego w akapicie poprzedzającym, dotyczącego umożliwienia wnioskodawcy wyboru pomiędzy odbyciem stażu adaptacyjnego a zdaniem testu umiejętności, obowiązane jest poinformować o tym z wyprzedzeniem pozostałe Państwa Członkowskie i Komisję, odpowiednio uzasadniając to odstępstwo.
Jeżeli, po otrzymaniu wszelkich niezbędnych informacji, Komisja uzna odstępstwo, o którym mowa w akapicie drugim, za niewłaściwe lub niezgodne z prawem wspólnotowym, wzywa dane Państwo Członkowskie w ciągu trzech miesięcy do zaniechania wprowadzenia planowanego środka.
W przypadku braku odpowiedzi ze strony Komisji w powyższym trzymiesięcznym terminie odstępstwo takie może zostać zastosowane.
3.
W drodze odstępstwa od określonej w ust. 2 zasady umożliwienia wnioskodawcy wyboru, w odniesieniu do zawodów, których wykonywanie wymaga dokładnej znajomości prawa krajowego i w odniesieniu do których udzielanie porad i/lub pomocy związanej z prawem krajowym jest zasadniczą i trwałą cechą działalności zawodowej, przyjmujące Państwo Członkowskie może samo wyznaczyć staż adaptacyjny lub test umiejętności.
Dotyczy to także przypadków przewidzianych w art. 10 lit. b) i c), art. 10 lit. d) w odniesieniu do lekarzy i lekarzy dentystów, w art. 10 lit. f) jeżeli migrant ubiega się o uznanie swoich kwalifikacji w innym Państwie Członkowskim, gdzie odpowiednia działalność zawodowa wykonywana jest przez pielęgniarki odpowiedzialne za opiekę ogólną lub pielęgniarki wyspecjalizowane posiadające dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji specjalisty, uzyskany po odbyciu kształcenia prowadzącego do zdobycia tytułów wyszczególnionych w załączniku V, pkt. 5.2.2, a także w art. 10 lit. g).
W przypadkach objętych art. 10 lit. a) przyjmujące Państwo Członkowskie może wymagać od migranta odbycia stażu adaptacyjnego lub zdania testu umiejętności, jeżeli migrant przewiduje możliwość wykonywania na własny rachunek lub w charakterze kierownika przedsiębiorstwa działalności zawodowej wymagającej znajomości i stosowania szczególnych przepisów krajowych, pod warunkiem, że znajomość i stosowanie tych przepisów wymagane jest przez właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego od własnych obywateli, podejmujących taką działalność.
4.
Do celów stosowania ust. 1 lit. b) i c) "zasadniczo różniący się materiał" oznacza materiał, którego znajomość jest niezbędna dla wykonywania zawodu, a w odniesieniu do którego kształcenie odbyte przez migranta wykazuje istotne różnice pod względem długości i treści w porównaniu z kształceniem wymaganym przez przyjmujące Państwo Członkowskie.
5.
Przepisy ust. 1 stosuje się z należytym uwzględnieniem zasady proporcjonalności.
W szczególności, jeżeli przyjmujące Państwo Członkowskie zamierza wymagać od wnioskodawcy odbycia stażu adaptacyjnego lub zdania testu umiejętności, musi najpierw upewnić się, że wiedza wnioskodawcy wynikająca z doświadczenia zawodowego zdobytego w jednym z Państw Członkowskich lub państwie trzecim może wyrównać w całości lub w części zasadnicze różnice w materiale, o których mowa w ust. 4.
Artykuł 15
Odstąpienie od środków wyrównawczych na podstawie wspólnych platform
1.
Do celów niniejszego artykułu "wspólne platformy" oznaczają zestaw kryteriów dotyczących kwalifikacji zawodowych, których spełnienie pozwala na wyrównanie ustalonych zasadniczych różnic występujących pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi odnośnie wymogów w zakresie kształcenia obowiązujących w danym zawodzie.
Wymienione zasadnicze różnice ustala się przez porównanie długości i programów kształcenia w przynajmniej dwóch trzecich Państw Członkowskich, w tym we wszystkich Państwach Członkowskich regulujących dany zawód.
Różnica w programie kształcenia może wynikać z zasadniczych różnić dotyczących zakresu działalności zawodowych.
2.
Propozycje wspólnych platform w rozumieniu ust. 1 mogą być przekazywane Komisji przez Państwa Członkowskie lub stowarzyszenia zawodowe, reprezentatywne na szczeblu krajowym lub europejskim.
Jeżeli Komisja, po konsultacji z Państwami Członkowskimi, uważa, że projektowana wspólna platforma ułatwi wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych, może przedstawić projekty środków w celu przyjęcia ich zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2.
3.
Jeżeli kwalifikacje zawodowe wnioskodawcy spełniają kryteria określone w środku przyjętym zgodnie z ust. 2, przyjmujące Państwo Członkowskie odstąpi od stosowania środków wyrównawczych na podstawie art. 14.
4.
Przepisy ust. 1-3 nie wpływają na uprawnienia Państw Członkowskich w zakresie określania kwalifikacji zawodowych niezbędnych dla wykonywania zawodów na ich terytorium ani na program i organizację ich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego.
5.
Jeżeli Państwo Członkowskie uzna, że kryteria ustanowione w środku przyjętym zgodnie z ust. 2 nie zapewniają dłużej odpowiednich gwarancji odnośnie kwalifikacji zawodowych, poinformuje o tym odpowiednio Komisję, która w stosownym przypadku przedstawi projekt środka zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2.
6.
Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w terminie do... [24] sprawozdanie w sprawie wykonywania przepisów niniejszego artykułu i w razie konieczności odpowiednie propozycje ich zmiany.
ROZDZIAŁ II
UZNAWANIE DOŚWIADCZENIA ZAWODOWEGO
Artykuł 16
Wymogi dotyczące doświadczenia zawodowego
Jeżeli podjęcie lub wykonywanie jednego z rodzajów działalności wymienionych w załączniku IV w danym Państwie Członkowskim zależy od posiadania wiedzy i umiejętności o charakterze ogólnym, handlowym lub zawodowym, to Państwo Członkowskie uzna za dowód posiadania takiej wiedzy i takich umiejętności fakt, że działalność taka była uprzednio wykonywana w innym Państwie Członkowskim.
W tym celu działalność taka musiała być prowadzona zgodnie z art. 17, 18 i 19.
Artykuł 17
Rodzaje działalności ujęte w wykazie I w załączniku IV
1.
W odniesieniu do rodzajów działalności ujętych w wykazie I w załączniku IV, przedmiotowa działalność musi być uprzednio prowadzona:
a) nieprzerwanie przez sześć lat na własny rachunek albo na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa; lub
b) nieprzerwanie przez trzy lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył przynajmniej trzyletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie warunki formalne; lub
c) nieprzerwanie przez cztery lata na własny rachunek lub na stanowisku dyrektora przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył przynajmniej dwuletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie warunki formalne; lub
d) lub nieprzerwanie przez trzy lata na własny rachunek, jeśli beneficjent wykaże, że, przez co najmniej pięć lat wykonywał przedmiotową działalność w charakterze pracownika najemnego; lub
e) nieprzerwanie przez pięć lat na stanowisku kierowniczym, przy czym przez co najmniej trzy lata sprawował obowiązki o charakterze technicznym i odpowiadał za przynajmniej jeden dział przedsiębiorstwa, jeżeli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył co najmniej trzyletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie warunki formalne.
2.
W przypadkach określonych w lit. a) i d) okres od zaprzestania wykonywania danej działalności do wystąpienia z kompletnym wnioskiem do właściwego organu, o którym mowa w art. 56, nie może przekraczać dziesięciu lat.
3.
Przepisów ust. 1 lit. e) nie stosuje się do rodzajów działalności z grupy Ex 855 w nomenklaturze ISIC - salony fryzjerskie.
Artykuł 18
Rodzaje działalności ujęte w wykazie II w załączniku IV
1.
W przypadku rodzajów działalności ujętych w wykazie II w załączniku IV, przedmiotowa działalność musi być uprzednio prowadzona:
a) nieprzerwanie przez pięć lat na własny rachunek albo na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa; lub
b) nieprzerwanie przez trzy lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył co najmniej trzyletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne; lub
c) nieprzerwanie przez cztery lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył co najmniej dwuletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne; lub
d) nieprzerwanie przez trzy lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że przez co najmniej pięć lat wykonywał przedmiotową działalność w charakterze pracownika najemnego, lub
e) nieprzerwanie przez pięć lat w charakterze pracownika najemnego, jeśli beneficjant wykaże, że uprzednio odbył co najmniej trzyletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne; lub
f) nieprzerwanie przez sześć lat w charakterze pracownika najemnego, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył co najmniej dwuletnie kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne.
2.
W przypadkach określonych w lit. a) i d) okres od zaprzestania danej działalności do wystąpienia z kompletnym wnioskiem do właściwego organu, o którym mowa w art. 56, nie może przekraczać dziesięciu lat.
Artykuł 19
Rodzaje działalności ujęte w wykazie III w załączniku IV
1.
W przypadku rodzajów działalności ujętych w wykazie III w załączniku IV przedmiotowa działalność musi być uprzednio prowadzona:
a) nieprzerwanie przez trzy lata na własny rachunek albo na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa; lub
b) nieprzerwanie przez dwa lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjant wykaże, że uprzednio odbył kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne; lub
c) nieprzerwanie przez dwa lata na własny rachunek lub na stanowisku kierownika przedsiębiorstwa, jeśli beneficjent wykaże, że przez co najmniej trzy lata wykonywał przedmiotową działalność w charakterze pracownika najemnego, lub
d) nieprzerwanie przez trzy lata w charakterze pracownika najemnego, jeśli beneficjent wykaże, że uprzednio odbył kształcenie przygotowujące do wykonywania tej działalności, co zostało potwierdzone świadectwem uznawanym przez Państwo Członkowskie lub uznanym przez właściwą instytucję zawodową za spełniające wszystkie wymogi formalne.
2.
W przypadkach określonych w lit. a) i c), okres od zaprzestania danej działalności do wystąpienia z kompletnym wnioskiem do właściwego organu, o którym mowa w art. 56, nie może przekraczać dziesięciu lat.
Artykuł 20
Zmiany wykazów działalności w załączniku IV
Zawarty w załączniku IV wykaz działalności, które podlegają systemowi uznawania kwalifikacji zawodowych zgodnie z art. 16, może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2 w celu jego aktualizacji lub wyjaśnienia nazewnictwa, o ile nie spowoduje to zmian w rodzajach działalności związanych z poszczególnymi kategoriami.
ROZDZIAŁ III
UZNAWANIE NA PODSTAWIE KOORDYNACJI MINIMALNYCH WYMOGÓW W ZAKRESIE KSZTAŁCENIA
SEKCJA 1
Przepisy ogólne
Artykuł 21
Zasada automatycznego uznawania
1.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy uprawniające do podejmowania działalności zawodowej w charakterze lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego lub lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty lub wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, farmaceuty oraz architekta wyszczególnione odpowiednio w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.6.2 i 5.7.1 spełniające minimalne wymogi w zakresie kształcenia, o których mowa odpowiednio w art. 24, 25, 31, 34, 35, 38, 44 oraz 46 i nadaje tym dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, na potrzeby podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej taką samą moc na swoim terytorium, jak dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, które samo wydaje.
Wymienione dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji muszą być wydane przez właściwe organy w Państwach Członkowskich i w stosownym przypadku muszą im towarzyszyć świadectwa wyszczególnione odpowiednio w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.6.2 oraz 5.7.1.
Przepisy akapitu pierwszego i drugiego nie wpływają na prawa nabyte, o których mowa w art. 23, 27, 33, 37, 39 i 49.
2.
Każde Państwo Członkowskie uznaje, w ramach własnego systemu zabezpieczenia społecznego, na potrzeby prowadzenia działalności w zakresie ogólnej praktyki medycznej dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wyszczególnione w załączniku V, pkt. 5.1.4 i wydane obywatelom Państw Członkowskich przez inne Państwa Członkowskie, zgodnie z minimalnymi wymogami w zakresie kształcenia określonymi w art. 28.
Przepisy akapitu poprzedzającego nie wpływają na prawa nabyte, o których mowa w art. 30.
3.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji położnych wydane obywatelom Państw Członkowskich przez inne Państwa Członkowskie i wyszczególnione w załączniku V, pkt. 5.5.2, które spełniają minimalne wymogi w zakresie kształcenia, o których mowa w art. 40, i kryteria określone w art. 41 oraz nadaje im na potrzeby podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej taką samą moc na swoim terytorium, jak dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, które samo wydaje.
Powyższy przepis nie narusza praw nabytych, o których mowa w art. 23 i 43.
4.
Państwa Członkowskie nie są zobowiązane do uznawania, że dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, o których mowa w załączniku V, pkt. 5.6.2, uprawniają do otwierania nowych, ogólnodostępnych aptek.
Do celów niniejszego ustępu, za nowe uważane będą także apteki działające krócej niż trzy lata.
5.
Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji architekta, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.7.1, który podlega zgodnie z ust. 1 automatycznemu uznaniu, stanowi dowód odbycia kształcenia, które rozpoczęło się nie wcześniej niż w akademickim roku odniesienia, o którym mowa w tym załączniku.
6. Każde Państwo Członkowskie uzależnia dostęp do zawodu lekarza, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej i farmaceuty, i jego wykonywanie od posiadania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa odpowiednio w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.1.4, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2 i 5.6.2, poświadczającego, że dana osoba uzyskała w trakcie kształcenia i w stosownych przypadkach wiedzę i umiejętności, o których mowa w art. 24 ust. 3, art. 31 ust. 6, art. 34 ust. 3, art. 38 ust. 3, art. 40 ust. 3 oraz art. 44 ust. 3.
Wykaz wiadomości i umiejętności, o których mowa w art. 24 ust. 3, art. 31 ust. 6, art. 34 ust. 3, art. 38 ust. 3, art. 40 ust. 3 oraz art. 44 ust. 3, może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2 w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach prawnych dotyczących struktury specjalności zawodowych w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
7.
Każde Państwo Członkowskie zawiadamia Komisję o wszelkich przyjmowanych przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących wydawania dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w dziedzinach objętych przez przepisy niniejszego rozdziału.
W przypadku dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w dziedzinie, o której mowa w sekcji 8, zawiadomienie to adresowane jest także do pozostałych Państw Członkowskich.
Komisja publikuje stosowny komunikat w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, podający tytuły przyporządkowane przez Państwa Członkowskie dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji oraz, w stosownych przypadkach, organ wydający dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, świadectwo, które mu towarzyszy oraz odpowiadający mu tytuł zawodowy, o którym mowa odpowiednio w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.1.4, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2, 5.6.2 oraz 5.7.1.
Artykuł 22
Wspólne przepisy w sprawie kształcenia
W odniesieniu do kształcenia, o którym mowa w art. 24, 25, 28, 31, 34, 35, 38, 40, 44 i 46:
a) Państwa Członkowskie mogą zezwolić na kształcenie w niepełnym wymiarze godzin na warunkach określonych przez właściwe organy, które zapewniają, by łączny czas trwania, poziom i jakość takiego kształcenia nie były niższe niż w przypadku ciągłego kształcenia w pełnym wymiarze godzin.
b) zgodnie z procedurami obowiązującymi w poszczególnych Państwach Członkowskich, prowadzone jest stałe dokształcanie gwarantujące, że osoby, które uzyskały wykształcenie, na bieżąco zaznajamiają się ze zmianami, które przynosi postęp techniczny i naukowy, w zakresie niezbędnym dla prowadzenia przez nie bezpiecznej i efektywnej praktyki zawodowej.
Artykuł 23
Prawa nabyte
1.
Bez uszczerbku dla szczególnych praw nabytych w odniesieniu do określonych zawodów, w przypadkach, w których dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawniający do podjęcia działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego lub lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty lub wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej lub farmaceuty, uzyskany przez obywatela Państwa Członkowskiego nie spełnia wszystkich wymogów w zakresie wykształcenia, o których mowa w art. 24, 25, 31, 34, 35, 38, 40 oraz 44, każde Państwo Członkowskie uznaje ten dokument za wystarczający dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wydany przez te Państwa Członkowskie, o ile dokument ten poświadcza ukończenie kształcenia, które rozpoczęło się przed datami odniesienia określonymi w załączniku V, pkt. 55.1.1, 5.1.2, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2 i 5.6.2 oraz załączone jest do niego zaświadczenie, stwierdzające, że posiadacz danego dokumentu faktycznie i zgodnie z prawem wykonywał przedmiotowe rodzaje działalności nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
2.
Te same przepisy obowiązują także w przypadku dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji uprawniającego do podejmowania działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej i farmaceuty, uzyskanych na terytorium byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej, który nie spełnia minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia określonych w art. 24, 25, 31, 34, 35, 38, 40 i 44, jeżeli taki dokument poświadcza ukończenie kształcenia rozpoczętego przed:
a) 3 października 1990 r., w przypadku lekarzy posiadających podstawowy poziom wykształcenia medycznego, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, lekarzy dentystów bez specjalizacji, wyspecjalizowanych lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych i farmaceutów, oraz
b) 3 kwietnia 1992 r., w przypadku lekarzy specjalistów.
Dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, o których mowa w akapicie pierwszym, uprawniają ich posiadacza do prowadzenia działalności zawodowej na terytorium Niemiec na tych samych warunkach, jak wydane przez właściwe organy niemieckie dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, określone w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2 i 5.6.2.
3. Bez uszczerbku dla przepisów art. 37 ust. 1, każde Państwo Członkowskie uznaje dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji uprawniający do podejmowania działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza weterynarii, położnej, farmaceuty i architekta, uzyskane przez obywateli Państw Członkowskich i wydane przez byłą Czechosłowację lub uzyskane przez obywateli, których kształcenie rozpoczęło się, w przypadku Republiki Czeskiej i Słowacji, przed 1 stycznia 1993 r. w przypadkach, gdy organy jednego z wyżej wymienionych Państw Członkowskich poświadczyły, że taki dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji ma taką samą moc prawną na ich terytorium, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wydawane przez te Państwa, a w stosunku do architektów, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji przyporządkowane tym Państwom Członkowskim w załączniku VI, pkt. 6.2, w odniesieniu do podejmowania i wykonywania działalności zawodowej w charakterze lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza weterynarii, położnej lub farmaceuty w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 45 ust. 2, oraz architekta w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 48.
Do takiego poświadczenia należy dołączyć zaświadczenie wydane przez te same organy, stwierdzające, że dane osoby faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały danego rodzaju działalność nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat przed wydaniem zaświadczenia.
4.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji uprawniające do podejmowania działalności zawodowej w charakterze lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, farmaceuty i architekta, posiadane przez obywateli Państw Członkowskich i wydane przez były Związek Radziecki, lub obywateli, których kształcenie rozpoczęło się:
a) w przypadku Estonii, przed 20 sierpnia 1991 r.,
b) w przypadku Łotwy, przed 21 sierpnia 1991 r.,
c) w przypadku Litwy, przed 11 marca 1990 r.,
jeżeli organy jednego z trzech wyżej wymienionych Państw Członkowskich poświadczą, że taki dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji ma taką samą moc prawną na ich terytorium, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji przez nie wydawane, a w stosunku do architektów, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji przyporządkowane tym Państwom Członkowskim w załączniku VI, pkt. 6.2, w odniesieniu do podejmowania i wykonywania działalności zawodowej w charakterze lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, farmaceuty, w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 45 ust. 2 oraz architekta w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 48.
Do takiego poświadczenia należy dołączyć zaświadczenie wydane przez te same organy, stwierdzające, że dane osoby faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały danego rodzaju działalność nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
W odniesieniu do dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarzy weterynarii, wydanych przez były Związek Radziecki lub w odniesieniu do kształcenia rozpoczętego w przypadku Estonii przed 20 października 1991 r., do zaświadczenia, o którym mowa w poprzednim akapicie, należy dołączyć zaświadczenie wydane przez organy estońskie, stwierdzające, że osoby te faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały danego rodzaju działalność na terytorium Estonii nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
5.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, uprawniający do podejmowania działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, wyspecjalizowanego lekarza dentysty, położnej, farmaceuty i architekta uzyskane przez obywateli Państw Członkowskich i wydane przez byłą Jugosławię, lub uzyskane przez obywateli, których kształcenie rozpoczęło się w przypadku Słowenii przed 25 czerwca 1991 r., jeżeli organy wymienionego Państwa Członkowskiego poświadczą, że taki dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji ma taką samą moc prawną na terytorium Słowenii, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wydawane przez te organy, a w stosunku do architektów, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji przyporządkowane tym Państwom Członkowskim w załączniku VI pkt. 6.2, w odniesieniu do podejmowania i wykonywania działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego i lekarza specjalisty, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, wyspecjalizowanego lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej, farmaceuty w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 45 ust. 2, oraz architekta w zakresie rodzajów działalności, o których mowa w art. 48.
Do takiego poświadczenia należy dołączyć zaświadczenie wydane przez te same organy, stwierdzające, że dane osoby faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały danego rodzaju działalność nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
6.
Każde Państwo Członkowskie uznaje za wystarczający dowód posiadania kwalifikacji przez obywateli Państw Członkowskich, których dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji: lekarza, pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, położnej i farmaceuty nie odpowiadają tytułom przyporządkowanym danemu Państwu Członkowskiemu w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.1.3, 5.1.4, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2 i 5.6.2, dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wydawane w tych Państwach Członkowskich, do których załączone będzie zaświadczenie wydane przez właściwe organy lub instytucje.
Zaświadczenie, o którym mowa w akapicie pierwszym stanowi potwierdzenie, że dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji stanowi dowód pomyślnego ukończenia kształcenia, zgodnie odpowiednio z art. 24, 25, 28, 31, 34, 35, 38, 40 i 44 niniejszej dyrektywy, i jest traktowany przez Państwo Członkowskie, w którym został on wydany, na równi z kwalifikacjami, których tytuły wyszczególniono w załączniku V, pkt. 5.1.1, 5.1.2, 5.1.3, 5.1.4, 5.2.2, 5.3.2, 5.3.3, 5.4.2, 5.5.2 i 5.6.2.
SEKCJA 2
Lekarze
Artykuł 24
Kształcenie medyczne na podstawowym poziomie
1.
Warunkiem podjęcia kształcenia medycznego na podstawowym poziomie jest posiadanie dyplomu lub świadectwa, uprawniającego do dostępu do studiów uniwersyteckich na danym kierunku.
2.
Kształcenie medyczne na podstawowym poziomie obejmuje co najmniej sześcioletni okres studiów lub 5500 godzin zajęć teoretycznych i praktycznych prowadzonych na uniwersytecie lub pod jego nadzorem.
W przypadku osób, które podjęły kształcenie przed dniem 1 stycznia 1972 r., kurs kształcenia, o którym mowa w akapicie pierwszym, może obejmować sześciomiesięczne szkolenie praktyczne odbywane w pełnym wymiarze godzin na poziomie uniwersyteckim, nadzorowane przez właściwe organy.
3.
Odbycie przez daną osobę kształcenia medycznego na poziomie podstawowym gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) odpowiednią wiedzę w zakresie nauk, na których opiera się medycyna i dobre zrozumienie metod naukowych, w tym zasad dokonywania pomiarów funkcji biologicznych, oceny naukowo ustalonych stanów faktycznych i analizy danych;
b) wystarczającą znajomość anatomii, fizjologii i zachowania osób zdrowych i chorych, a także zależności występujących pomiędzy stanem zdrowia a fizycznym i społecznym środowiskiem, w jakim przebywa istota ludzka;
c) odpowiednią wiedzę w zakresie dyscyplin i praktyki klinicznej, zapewniającą danej osobie kompleksowe postrzeganie chorób fizycznych i psychicznych oraz medycyny w aspekcie profilaktyki, diagnostyki i terapii oraz rozrodczości;
d) odpowiednie doświadczenie kliniczne zdobyte w szpitalach pod odpowiednim nadzorem.
Artykuł 25
Specjalistyczne kształcenie medyczne
1.
Warunkiem podjęcia specjalistycznego kształcenia medycznego jest potwierdzone ukończenie sześcioletnich studiów w ramach programu kształcenia, o którym mowa w art. 24, w trakcie których dana osoba uzyskała właściwą wiedzę w zakresie medycyny podstawowej.
2.
Specjalistyczne kształcenie medyczne obejmuje zajęcia teoretyczne i praktyczne na uniwersytecie lub w szpitalu uniwersyteckim albo, w stosownych przypadkach, w jednostce ochrony zdrowia, upoważnionej do jego prowadzenia przez właściwe organy lub instytucje.
Państwa Członkowskie zapewniają, że minimalny okres specjalistycznego kształcenia medycznego, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.1.3, jest nie krótszy od okresu przewidzianego w tym punkcie.
Kształcenie odbywa się pod nadzorem właściwych organów lub instytucji.
Obejmuje ono osobisty udział lekarza odbywającego specjalistyczne kształcenie w działalności i wypełnianiu obowiązków danej placówki.
3.
Kształcenie odbywa się w pełnym wymiarze godzin w placówkach uznanych przez właściwe organy.
Obejmuje ono udział w pełnym zakresie działalności medycznej prowadzonej przez placówkę, w której odbywa się kształcenie, w tym w pełnieniu dyżurów, tak aby kształcący się lekarz cały czas przeznaczony na pracę zawodową we wszystkich tygodniach roboczych w roku poświęcał na zajęcia praktyczne i teoretyczne, zgodnie z procedurami ustanowionymi przez właściwe organy.
W związku z tym kształcący się lekarze otrzymują odpowiednie wynagrodzenie.
4.
Państwa Członkowskie mogą uzależniać wydanie dokumentu potwierdzającego odbycie medycznego kształcenia specjalistycznego od posiadania dokumentu potwierdzającego odbycie kształcenia medycznego na podstawowym poziomie, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.1.1.
5.
Minimalne okresy kształcenia, o których mowa w załączniku V pkt. 5.1.3, mogą być zmieniane, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu dostosowania ich do postępu naukowego i technicznego.
Artykuł 26
Rodzaje specjalistycznego kształcenia medycznego
Dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji lekarza specjalisty jest, określony w art. 21 dokument wydawany przez właściwe organy lub instytucje, o których mowa w załączniku V pkt. 5.1.2 odpowiadający tytułowi używanemu w poszczególnych Państwach Członkowskich po ukończeniu danego kształcenia specjalistycznego, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.1.3.
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, możliwe jest poszerzenie wykazu w załączniku V, pkt. 5.1.3 o nowe specjalności medyczne, występujące w co najmniej dwóch piątych Państw Członkowskich, w celu dostosowania niniejszej dyrektywy do zmian wprowadzanych w ustawodawstwie krajowym.
Artykuł 27
Prawa nabyte lekarzy specjalistów
1.
Przyjmujące Państwo Członkowskie może wymagać od lekarzy specjalistów, których specjalistyczne kształcenie medyczne było prowadzone w niepełnym wymiarze godzin na podstawie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych obowiązujących w dniu 20 czerwca 1975 r., którzy rozpoczęli kształcenie specjalistyczne najpóźniej w dniu 31 grudnia 1983 r., przedstawienia obok dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zaświadczenia stwierdzającego, że przez nieprzerwany okres co najmniej trzech lat w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia, faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały danego rodzaju działalność.
2.
Każde Państwo Członkowskie uznaje kwalifikacje lekarzy specjalistów uzyskane w Hiszpanii przez lekarzy, którzy ukończyli kształcenie specjalistyczne przed dniem 1 stycznia 1995 r., nawet jeżeli nie spełnia ono minimalnych wymogów w zakresie kształcenia określonych w art. 25, o ile obok dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji przedstawione zostanie zaświadczenie, wydane przez właściwe organy hiszpańskie, stwierdzające, że dana osoba zdała egzamin specjalizacyjny w danej dziedzinie specjalizacji, przeprowadzony w ramach szczególnych środków w zakresie uznawania kwalifikacji, ustanowionych w dekrecie królewskim 1497/99, w celu potwierdzenia, że dana osoba dysponuje poziomem wiedzy i umiejętności porównywalnym z tym, jaki mają lekarze posiadający kwalifikacje lekarza specjalisty określony w przypadku Hiszpanii w załączniku V pkt. 5.1.2 i 5.1.3.
3.
Każde Państwo Członkowskie stosujące właściwe przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, uznaje za wystarczające dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy specjalistów wydane przez inne Państwa Członkowskie, które odpowiadają tytułowi używanemu w poszczególnych Państwach Członkowskich po ukończeniu danego kształcenia specjalistycznego, wymienionego w załączniku VI, pkt. 6.1, jeżeli poświadczają one odbycie kształcenia rozpoczętego przed datą odniesienia, o której mowa w załączniku VI, pkt. 5.1.2, i wraz z nimi przedstawione zostanie zaświadczenie stwierdzające, że posiadacz dokumentu faktycznie i w sposób zgodny z prawem wykonywał daną działalność przez nieprzerwany okres co najmniej trzech lat w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
Te same przepisy obowiązują w przypadku dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarza specjalisty, uzyskanych na terytorium byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej, jeżeli poświadczają one pomyślne ukończenie kształcenia rozpoczętego przed 3 kwietnia 1992 r. i przyznają posiadaczowi dokumentu prawo do wykonywania działalności zawodowej na terytorium Niemiec na tych samych warunkach, jak wydane przez właściwe niemieckie organy dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, o których mowa w załączniku VI, pkt. 6.1.
4.
Każde Państwo Członkowskie stosujące właściwe przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne, uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy specjalistów, które odpowiadają tytułom wymienionym w załączniku VI, pkt. 6.1, wydane przez Państwa Członkowskie wyszczególnione w tym punkcie i poświadczające odbycie kształcenia rozpoczętego po dacie odniesienia określonej w załączniku V, pkt. 5.1.2, ale przed … [25], i przyznaje takim dokumentom, na potrzeby podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej lekarza specjalisty, taką samą moc na swoim terytorium jak dokumentom, które same wydało.
5.
Każde Państwo Członkowskie, które uchyliło przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne dotyczące wydawania dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji lekarzy specjalistów, o których mowa w załączniku V pkt. 5.1.3 i załączniku VI, pkt. 6.1 i w związku z tym przyjęło środki dotyczące praw nabytych przysługujących jego obywatelom, przyznaje obywatelom pozostałych Państw Członkowskich prawo do korzystania z tych samych środków, jeżeli dany dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji został wydany przed datą, w której przyjmujące Państwo Członkowskie zaprzestało wydawania takich dokumentów w zakresie danej specjalności.
Daty uchylenia tych przepisów określone są w załączniku V, pkt. 5.1.3 i załączniku VI, pkt. 6.1.
Artykuł 28
Kształcenie specjalistyczne w zakresie ogólnej praktyki medycznej
1.
Warunkiem podjęcia kształcenia specjalistycznego w zakresie ogólnej praktyki medycznej jest potwierdzone ukończenie sześcioletnich studiów w ramach programu kształcenia, o którym mowa w art. 24.
2.
Kształcenie specjalistyczne w zakresie ogólnej praktyki medycznej prowadzące do uzyskania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, który zostanie wydany przed 1 stycznia 2006 r., musi trwać co najmniej dwa lata w pełnym wymiarze godzin.
W przypadku dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji wydawanych po tej dacie, kształcenie musi trwać co najmniej trzy lata w pełnym wymiarze godzin.
W przypadku, gdy program kształcenia, o którym mowa w art. 24, obejmuje szkolenie praktyczne w zatwierdzonym szpitalu wyposażonym w odpowiedni sprzęt i służby medyczne albo w zatwierdzonym gabinecie medycyny ogólnej lub w zatwierdzonej przychodni, w której lekarze świadczą podstawową opiekę medyczną, okres kształcenia praktycznego, w wymiarze nie większym niż rok, może zostać zaliczony do okresu przewidzianego w akapicie pierwszym w odniesieniu do świadectw odbycia kształcenia, wydawanych od dnia 1 stycznia 2006 r.
Możliwość przewidziana w drugim akapicie jest dostępna jedynie w Państwach Członkowskich, w których kształcenie specjalistyczne w zakresie ogólnej praktyki medycznej trwało na dzień 1 stycznia 2001 r. dwa lata.
3.
Kształcenie specjalistyczne w zakresie ogólnej praktyki medycznej prowadzone jest w pełnym wymiarze godzin, pod nadzorem właściwych organów lub instytucji.
Ma ono w większym stopniu charakter praktyczny niż teoretyczny.
Kształcenie praktyczne odbywa się z jednej strony co najmniej przez sześć miesięcy w zatwierdzonym szpitalu posiadającym właściwe wyposażenie i służby medyczne, z drugiej zaś strony co najmniej przez sześć miesięcy w zatwierdzonym gabinecie medycyny ogólnej lub w zatwierdzonej przychodni, w której lekarze świadczą podstawową opiekę medyczną.
Kształcenie praktyczne odbywa się w połączeniu z innymi jednostkami ochrony zdrowia lub placówkami odpowiedzialnymi za medycynę ogólną.
Jednakże, bez uszczerbku dla okresów minimalnych określonych w akapicie drugim, kształcenie praktyczne może być prowadzone przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy w innej zatwierdzonej jednostce lub placówkach zdrowotnych odpowiedzialnych za medycynę ogólną.
Kształcenie wymaga osobistego udziału kształcącego się lekarza w wykonywaniu działalności zawodowej i wypełnianiu obowiązków osób, z którymi pracuje.
4.
Państwa Członkowskie uzależniają wydanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji lekarza ogólnego od posiadania dokumentu potwierdzającego odbycie podstawowego kształcenia medycznego, wymienionego w załączniku V pkt. 5.1.1.
5.
Państwa Członkowskie mogą wydać dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.1.4 lekarzowi, który wprawdzie nie ukończył kształcenia, o którym mowa w niniejszym artykule, ale ukończył inne uzupełniające kształcenie, potwierdzone dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji wydanym przez właściwe organy Państwa Członkowskiego.
Nie mogą one jednakże wydać dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, jeżeli nie potwierdza on posiadania wiedzy na poziomie równoważnym z wiedzą zdobywaną w trakcie kształcenia, o którym mowa w niniejszym artykule.
Państwa Członkowskie określają między innymi zakres, w jakim kształcenie uzupełniające i doświadczenie zawodowe posiadane przez wnioskodawcę mogą zastąpić kształcenie, o którym mowa w niniejszym artykule.
Państwa Członkowskie mogą wydać dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.1.4, jeżeli wnioskodawca zdobył co najmniej sześciomiesięczne doświadczenie w zakresie medycyny ogólnej w gabinecie medycyny ogólnej lub w przychodni, w której lekarze świadczą podstawową opiekę zdrowotną należącego do rodzaju określonego w ust. 3 niniejszego artykułu.
Artykuł 29
Wykonywanie zawodu lekarza ogólnego
Każde Państwo Członkowskie, z zastrzeżeniem przepisów dotyczących ochrony praw nabytych, uzależnia wykonywanie zawodu lekarza ogólnego w ramach własnego systemu ubezpieczeń społecznych od posiadania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.1.4.
Państwa Członkowskie mogą zwolnić z tego warunku osoby, które odbywają obecnie specjalne kształcenie w zakresie ogólnej praktyki medycznej.
Artykuł 30
Prawa nabyte lekarzy ogólnych
1.
Każde Państwo Członkowskie samodzielnie określa prawa nabyte.
Jednakże każde Państwo Członkowskie uznaje prawo do wykonywania działalności lekarza ogólnego w ramach własnego, krajowego systemu zabezpieczeń społecznych, bez posiadania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.1.4, jako prawo nabyte wszystkich lekarzy, którzy w dniu określonym w wymienionym punkcie korzystają z tego prawa na podstawie przepisów dotyczących zawodów medycznych, uprawniających do wykonywania działalności zawodowej lekarza posiadającego podstawowy poziom wykształcenia medycznego, i który korzystając z przepisów art. 21 lub 23 podjęli działalność na terytorium danego Państwa Członkowskiego.
Właściwe organy każdego Państwa Członkowskiego wydają na wniosek lekarzy, którym, zgodnie z akapitem pierwszym przysługują prawa nabyte, zaświadczenie potwierdzające, że jego posiadacz ma prawo do wykonywania działalności lekarza ogólnego w ramach systemów ubezpieczeń społecznych tych Państw bez posiadania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.1.4.
2.
Każde Państwo Członkowskie uznaje zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 akapit drugi, wydane obywatelom Państw Członkowskich przez inne Państwa Członkowskie, i przyznają takim świadectwom taką samą moc na swoim terytorium, jak wydawanym przez siebie dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, które pozwalają na wykonywanie zawodu lekarza ogólnego w ramach krajowego systemu zabezpieczeń społecznych.
SEKCJA 3
Pielęgniarki odpowiedzialne za opiekę ogólną
Artykuł 31
Kształcenie pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną
1.
Warunkiem podjęcia kształcenia pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną jest ukończenie dziesięcioletniego kształcenia ogólnego, potwierdzonego dyplomem, świadectwem lub innym dokumentem wydanym przez właściwe organy lub instytucje Państwa Członkowskiego albo świadectwem potwierdzającym zdanie egzaminu wstępnego na równoważnym poziomie do szkoły pielęgniarskiej.
2.
Kształcenie pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną prowadzone jest w pełnym wymiarze godzin i obejmuje co najmniej program określony w załączniku V, pkt. 5.2.1.
Wykaz przedmiotów, wyszczególnionych w załączniku V pkt. 5.2.1 może być zmieniana zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2 w celu dostosowania jej do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach, określonych w przepisach dotyczących struktury specjalności zawodowych w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
3.
Kształcenie pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną obejmuje co najmniej trzy lata lub 4600 godzin kształcenia teoretycznego i klinicznego, przy czym kształcenie teoretyczne obejmuje co najmniej trzecią część, a kształcenie kliniczne co najmniej połowę minimalnego okresu kształcenia.
Państwa Członkowskie mogą w części zwolnić z powyższych wymogów osoby, które odbyły część kształcenia na kursach o poziomie co najmniej równoważnym.
Państwa Członkowskie gwarantują, że instytucje prowadzące kształcenie pielęgniarek odpowiadają za skoordynowanie elementów kształcenia teoretycznego i klinicznego w trakcie całego programu studiów.
4.
Kształcenie teoretyczne stanowi tą część kształcenia pielęgniarek, w trakcie której zdobywają one wiedzę zawodową, doświadczenie i umiejętności niezbędne do organizowania, udzielania i oceny sprawowanej opieki zdrowotnej.
Kształcenie prowadzone jest przez wykładowców pielęgniarstwa lub inne kompetentne osoby w szkołach pielęgniarskich lub innych placówkach nauczania wybranych przez instytucje edukacyjne.
5.
Kształcenie kliniczne stanowi tą część kształcenia pielęgniarek, w trakcie której kandydatka uczy się, jako członek zespołu i w bezpośrednim kontakcie z osobami zdrowymi lub chorymi i/lub z określoną społecznością, jak w oparciu o zdobytą wiedzę i umiejętności organizować, udzielać i dokonywać oceny wymaganej, kompleksowej opieki pielęgniarskiej.
Kandydatka na pielęgniarkę uczy się nie tylko pracy zespołowej, ale także umiejętności kierowania zespołem i organizowania ogólnej opieki pielęgniarskiej, w tym prowadzenia edukacji zdrowotnej na rzecz osób fizycznych i małych grup w placówkach zdrowotnych lub określonej społeczności.
Powyższe kształcenie odbywa się w szpitalach lub innych placówkach zdrowotnych oraz w określonej społeczności, pod nadzorem wykładowców pielęgniarstwa oraz przy współpracy i pomocy innych, wykwalifikowanych pielęgniarek.
Także inne osoby należącego do wykwalifikowanego personelu mogą wziąć udział w procesie nauczania.
Kandydatki na pielęgniarki biorą udział w tych czynnościach wykonywanych na danym oddziale, które są odpowiednie ze względu na cele kształcenia i uczą je podejmowania obowiązków związanych z pielęgniarstwem.
6.
Odbycie przez daną osobę kształcenia na pielęgniarkę odpowiedzialną za opiekę ogólną gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) odpowiednią wiedzę w zakresie nauk, na których opiera się pielęgniarstwo ogólne, łącznie z wystarczającym zrozumieniem budowy, funkcji fizjologicznych i zachowania osób zdrowych i chorych oraz zależności między stanem zdrowia a fizycznym i społecznym środowiskiem człowieka;
b) wystarczającą wiedzę o charakterze i etyce zawodu oraz ogólnych zasadach dotyczących zdrowia i pielęgniarstwa;
c) odpowiednie doświadczenie kliniczne; doświadczenie to, dobrane ze względu na jego wartości szkoleniowe, powinno zostać zdobyte pod nadzorem wykwalifikowanego personelu pielęgniarskiego w miejscu, w którym dzięki odpowiedniej liczbie wykwalifikowanego personelu i wyposażeniu istnieją odpowiednie warunki do świadczenia opieki pielęgniarskiej na rzecz pacjenta;
d) zdolność do brania udziału w praktycznym kształceniu personelu służby zdrowia oraz doświadczenie w pracy z tym personelem;
e) doświadczenie we współpracy z innymi zawodami w służbie zdrowia.
Artykuł 32
Wykonywanie zawodu pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną
Do celów niniejszej dyrektywy, do działalności zawodowej pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną należą rodzaje działalności wykonywane zawodowo, wyszczególnione w załączniku V pkt. 5.2.2.
Artykuł 33
Prawa nabyte pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną
1.
Aby ogólne zasady w zakresie praw nabytych mogły znaleźć zastosowanie wobec pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, rodzaje działalności, o których mowa w art. 23 muszą obejmować pełną odpowiedzialność za planowanie, organizowanie i zarządzanie opieką medyczną świadczoną pacjentowi.
2.
W odniesieniu do polskich kwalifikacji pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, uznaje się wyłącznie prawa nabyte, o których mowa poniżej.
W przypadku obywateli Państw Członkowskich, których dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną został wydany w Polsce, przed 1 maja 2004 r. i którzy nie spełniają minimalnych wymogów w zakresie kształcenia określonych w art. 31, Państwa Członkowskie uznają dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną określone poniżej, pod warunkiem dołączenia do nich zaświadczenia potwierdzającego, że dani obywatele Państw Członkowskich faktycznie i w sposób zgodny z prawem wykonywali działalność pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną w Polsce przez okres wyszczególniony poniżej:
a) w przypadku osób posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji pielęgniarki w stopniu licencjata (dyplom licencjata pielęgniarstwa): przez co najmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia,
b) w przypadku osób posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji pielęgniarki potwierdzający ukończenie kształcenia pomaturalnego w medycznych szkołach zawodowych (dyplom pielęgniarki albo pielęgniarki dyplomowanej): przez co najmniej pięć kolejnych lat w okresie siedmiu lat poprzedzających wydanie świadectwa.
Wymienione czynności muszą obejmować pełną odpowiedzialność za planowanie, organizowanie i sprawowanie opieki pielęgniarskiej pacjenta.
3. Państwa Członkowskie uznają dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji pielęgniarek wydane w Polsce pielęgniarkom, które ukończyły kształcenie przed 1 maja 2004 r. nawet, jeżeli dokumenty te nie spełniają minimalnych wymogów kształcenia określonych w art. 31, potwierdzonych uzyskaniem tytułu "licencjata", jeżeli zostały one uzyskane na podstawie specjalnego programu kształcenia, określonego w art. 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej oraz niektórych innych ustaw (Dziennik Ustaw z dnia 30 kwietnia 2004 r., nr 92, poz. 885) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia studiów zawodowych na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo przeznaczonych dla pielęgniarek i położnych posiadających świadectwo dojrzałości i będących absolwentami liceów medycznych oraz medycznych szkół zawodowych kształcących w zawodzie pielęgniarki i położnej (Dziennik Ustaw z dnia 13 maja 2004 r., nr 110, poz. 1170) w celu potwierdzenia, że dana osoba dysponuje wiedzą i umiejętnościami porównywalnymi z tymi, jakie posiadają pielęgniarki posiadające kwalifikacje, które w przypadku Polski określono w załączniku V pkt. 5.2.2.
SEKCJA 4
Lekarze dentyści
Artykuł 34
Podstawowe kształcenie lekarsko-dentystyczne
1.
Warunkiem podjęcia podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego jest posiadanie dyplomu lub świadectwa, uprawniającego do podjęcia przedmiotowych studiów na uniwersytetach lub w szkołach wyższych prowadzących kształcenie na poziomie uznanym w danym Państwie Członkowskim za równoważny.
2.
Podstawowe kształcenie lekarsko-dentystyczne obejmuje co najmniej pięcioletni okres studiów teoretycznych i praktycznych prowadzonych w pełnym wymiarze godzin, w trakcie których realizowany jest co najmniej program określony w załączniku V pkt. 5.3.1, odbywanych na uniwersytecie lub w szkole wyższej prowadzącej kształcenie na poziomie uznanym za równoważny albo też pod nadzorem uniwersytetu.
Wykaz przedmiotów, wyszczególnionych w załączniku V pkt. 5.3.1 może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach określonych w przepisach prawa, dotyczących struktury zawodów w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
3.
Odbycie przez daną osobę podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) odpowiednią wiedzę w zakresie nauk, na których opiera się stomatologia, i dobre zrozumienie metod naukowych, w tym zasad dokonywania pomiarów czynności biologicznych, oceny naukowo ustalonych stanów faktycznych i analizy danych;
b) odpowiednią wiedzę o organizmie, fizjologii i zachowaniu osób zdrowych i chorych, jak również oddziaływaniu środowiska naturalnego i społecznego na stan ludzkiego zdrowia, w zakresie, w jakim czynniki te dotyczą stomatologii;
c) odpowiednią wiedzę o strukturze i funkcji zębów, jamy ustnej, szczęki, żuchwy i okolic przyległych, zarówno zdrowych jak i chorych, jak również o ich związku z ogólnym stanem zdrowia oraz fizycznym i społecznym samopoczuciem pacjenta;
d) odpowiednią wiedzę w zakresie dyscyplin i metod klinicznych, zapewniającą lekarzowi dentyście kompleksowe postrzeganie nieprawidłowości, uszkodzeń i chorób zębów, jamy ustnej, szczęki, żuchwy i okolic przyległych oraz w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii stomatologicznej;
e) odpowiednie doświadczenie kliniczne zdobyte w szpitalach pod odpowiednim nadzorem.
Powyższe kształcenie zapewnia lekarzowi dentyście umiejętności niezbędne do wykonywania wszelkich czynności w zakresie profilaktyki, diagnostyki i leczenia nieprawidłowości oraz chorób zębów, jamy ustnej, szczęki, żuchwy i okolic przyległych.
Artykuł 35
Specjalistyczne kształcenie lekarsko-dentystyczne
1.
Warunkiem podjęcia specjalistycznego kształcenia lekarsko-dentystycznego jest potwierdzone ukończenie pięcioletniego szkolenia teoretycznego i praktycznego w ramach kształcenia, o którym mowa w art. 34, lub posiadanie dokumentów, o których mowa w art. 23 i 37.
2.
Specjalistyczne kształcenie lekarsko-dentystyczne obejmuje szkolenia teoretyczne i praktyczne w ośrodku uniwersyteckim, ośrodku leczniczym i badawczym, lub, w stosownych przypadkach, w placówce zdrowotnej upoważnionej do tego przez właściwe organy lub instytucje.
Specjalistyczne kursy lekarsko-dentystyczne w pełnym wymiarze godzin trwają co najmniej trzy lata i nadzorowane są przez właściwe organy i instytucje.
Obejmują one osobisty udział lekarza dentysty odbywającego specjalistyczne kształcenie w działalności i wypełnianiu obowiązków danej placówki zdrowotnej.
Minimalny okres kształcenia, o którym mowa w akapicie drugim, może być zmieniany, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust.2 w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
3.
Państwa Członkowskie uzależniają wydanie dokumentu potwierdzającego odbycie specjalistycznego od posiadania dokumentu potwierdzającego odbycie podstawowego kształcenia lekarsko-dentystycznego, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.3.2.
Artykuł 36
Wykonywanie zawodu lekarza dentysty
1.
Do celów niniejszej dyrektywy, działalność zawodowa lekarzy dentystów obejmuje rodzaje działalności określone w ust. 3, wykonywane na podstawie posiadania kwalifikacji zawodowych wyszczególnionych w załączniku V pkt. 5.3.2.
2.
Zawód lekarza dentysty opiera się na kształceniu lekarsko-dentystycznym, o którym mowa w art. 34, i stanowi osobny zawód, odmienny od innych zawodów medycznych o charakterze ogólnym lub specjalistycznym.
Warunkiem wykonywania zawodu lekarza dentysty jest posiadanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.3.2.
Posiadacze takich dokumentów traktowani są w taki sam sposób jak osoby, wobec których zastosowanie znajduje art. 23 lub art. 37.
3.
Państwa członkowskie zapewniają lekarzom dentystom powszechne prawo podejmowania i wykonywania czynności w zakresie profilaktyki, diagnozowania i leczenia nieprawidłowości i chorób zębów, jamy ustnej, szczęki, żuchwy i okolic przyległych, przy należytym uwzględnieniu odpowiednich przepisów i zasad etyki zawodowej obowiązujących w tej dziedzinie w dniach określonych w załączniku V pkt. 5.3.2.
Artykuł 37
Prawa nabyte lekarzy dentystów
1.
Każde Państwo Członkowskie uznaje, na potrzeby wykonywania działalności zawodowej w charakterze lekarza dentysty na podstawie kwalifikacji wyszczególnionych w załączniku V pkt. 5.3.2. dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy dentystów wydane we Włoszech, Hiszpanii, Austrii, Republice Czeskiej i Słowacji osobom, które rozpoczęły kształcenie medyczne najpóźniej w dniu określonym w tym załączniku dla danego Państwa Członkowskiego, któremu towarzyszyć będzie zaświadczenie wydane przez właściwe organy tego Państwa Członkowskiego.
Zaświadczenie musi potwierdzać spełnienie dwóch następujących warunków:
a) dane osoby faktycznie wykonywały w Państwach Członkowskich zgodnie z prawem i jako swoje główne zajęcie działalność określoną w art. 36 przez przynajmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia,
b) dane osoby są upoważnione do wykonywania działalności wymienionego rodzaju na takich samych warunkach jak posiadacze dokumentów wymienionych dla danego Państwa Członkowskiego w załączniku V pkt. 5.3.2.
Osoby, które pomyślnie ukończyły co najmniej trzyletnie studia, co do których właściwe organy w danym Państwie Członkowskim potwierdziły, że są one równoważne z kształceniem, o którym mowa w art. 34, są zwolnione z obowiązku posiadania trzyletniego doświadczenia zawodowego, o którym mowa w akapicie drugim pkt. a).
W przypadku Republiki Czeskiej i Słowacji, dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji uzyskane w byłej Czechosłowacji są dla potrzeb uznawania traktowane tak samo, jak czeskie i słowackie dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji i podlegają uznaniu na warunkach określonych w akapitach poprzedzających.
2.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy, wydane we Włoszech osobom, które rozpoczęły uniwersyteckie kształcenie medyczne po dniu 28 stycznia 1980 r., ale nie później niż dnia 31 grudnia 1984 r., którym towarzyszy zaświadczenie wydane przez właściwe organy włoskie.
Zaświadczenie musi potwierdzać spełnienie trzech następujących warunków:
a) dane osoby zdały odpowiedni test umiejętności przeprowadzony przez właściwe organy włoskie w celu wykazania, że osoby te posiadają poziom wiedzy i umiejętności porównywalny z osobami posiadającymi dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wyszczególnione dla Włoch w załączniku V, pkt. 5.3.2.
b) dane osoby faktycznie wykonywały we Włoszech zgodnie z prawem i jako swoje główne zajęcie działalność określoną w art. 36 przez co najmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia,
c) dane osoby są upoważnione do wykonywania działalności określonej w art. 36 na tych samych warunkach, co posiadacze dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, wyszczególnionych dla Włoch w załączniku V pkt. 5.3.2, albo faktycznie wykonują taką działalność zgodnie z prawem i jako swoje główne zajęcie.
Osoby, które ukończyły co najmniej trzyletnie studia, co do których właściwe organy w danym Państwie Członkowskim potwierdziły, że są one równoważne z kształceniem, o którym mowa w art. 34, są zwolnione z obowiązku zdania testu umiejętności, o którym mowa w akapicie drugim, pkt. a).
Osoby, które rozpoczęły uniwersyteckie kształcenie medyczne po dniu 31 grudnia 1984 r., traktowane są w ten sam sposób co osoby, o których mowa powyżej, o ile powyższy trzyletni okres studiów rozpoczął się przed dniem 31 grudnia 1994 r.
SEKCJA 5
Lekarze weterynarii
Artykuł 38
Kształcenie lekarzy weterynarii
1.
Kształcenie lekarzy weterynarii obejmuje co najmniej pięcioletni okres studiów teoretycznych i praktycznych prowadzonych w pełnym wymiarze godzin, w trakcie których realizowany jest co najmniej program określony w załączniku V, pkt. 5.4.1, odbywanych na uniwersytecie lub w szkole wyższej prowadzącej kształcenie na poziomie uznanym za równoważny albo też pod nadzorem uniwersytetu.
Wykaz przedmiotów, wymienionych w załączniku V pkt. 5.4.1, może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach określonych w przepisach, dotyczących struktury specjalności zawodowych w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
2.
Warunkiem podjęcia kształcenia w zakresie weterynarii jest posiadanie dyplomu lub świadectwa uprawniającego do podjęcia tego rodzaju studiów na uniwersytecie lub w szkołach wyższych, które dane Państwo Członkowskie uznaje za równoważne pod względem poziomu.
3.
Odbycie przez daną osobę kształcenia w zakresie weterynarii gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) odpowiednią wiedzę w zakresie nauk, na których opiera się weterynaria;
b) odpowiednią wiedzę na temat budowy i czynności zwierząt zdrowych, ich hodowli, reprodukcji, higieny ogólnej, a także żywienia, włącznie z technologią stosowaną podczas produkcji i konserwacji żywności odpowiadającej ich potrzebom;
c) odpowiednią wiedzę na temat zachowania i ochrony zwierząt;
d) odpowiednią wiedzę na temat przyczyn, natury, przebiegu, skutków, diagnozowania i leczenia chorób zwierzęcych, rozpatrywanych zarówno indywidualnie jak i grupowo, w tym specjalistyczną wiedzę o chorobach, które mogą się przenosić na człowieka;
e) dostateczną znajomość medycyny prewencyjnej;
f) dostateczną znajomość higieny i technologii produkcji, wytwarzania oraz wprowadzania do obrotu zwierzęcych artykułów spożywczych lub artykułów spożywczych pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi;
g) dostateczną znajomość przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do wyżej wymienionych dziedzin;
h) odpowiednie doświadczenie kliniczne i praktyczne uzyskane pod odpowiednim nadzorem.
Artykuł 39
Prawa nabyte lekarzy weterynarii
Bez uszczerbku dla art. 23 ust. 4, w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich, których dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji zostały wydane w Estonii przed 1 maja 2004 r., lub których kształcenie rozpoczęło się w Estonii przed 1 maja 2004 r., Państwa Członkowskie uznają wymienione dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy weterynarii w przypadku, gdy załączone do nich będzie zaświadczenie potwierdzające, że dane osoby faktycznie i w sposób zgodny z prawem wykonywały w Estonii działalność tego rodzaju przez co najmniej pięć kolejnych lat w okresie siedmiu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
SEKCJA 6
Położne
Artykuł 40
Kształcenie położnych
1.
Kształcenie położnych obejmuje co najmniej:
a) kurs położnictwa prowadzony w pełnym wymiarze godzin i obejmujący co najmniej trzy lata nauki teoretycznej i praktycznej (ścieżka I), w trakcie której realizowany jest co najmniej program określony w załączniku V, pkt. 5.5.1,
lub
b) kurs położnictwa trwający 18 miesięcy (ścieżka II) i obejmujący co najmniej program studiów określony w załączniku V pkt. 5.5.1, który nie został zrealizowany w ramach równoważnego kształcenia pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną.
Państwa Członkowskie gwarantują, że instytucje prowadzące kształcenie położnych odpowiadają za skoordynowanie teorii i praktyki w ramach programu kształcenia.
Wykaz przedmiotów wymienionych w załączniku V pkt. 5.5.1 może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach określonych w przepisach dotyczących struktury specjalności zawodowych w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
2.
Warunkiem podjęcia kształcenia w zakresie położnictwa jest spełnienie jednego z dwóch następujących warunków:
a) w przypadku ścieżki I - ukończenie co najmniej pierwszych dziesięciu lat kształcenia ogólnego, lub
b) w przypadku ścieżki II - posiadanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.2.2.
3.
Odbycie przez daną osobę kształcenia położniczego gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) dostateczną wiedzę w zakresie nauk, na których opiera się działalność położnych, a szczególnie położnictwa i ginekologii;
b) odpowiednią znajomość etyki zawodowej i przepisów prawa dotyczących wykonywania zawodu;
c) szczegółową znajomość czynności biologicznych, anatomii i fizjologii w dziedzinie położnictwa i noworodków, jak również wiedzę o związku zachodzącym pomiędzy stanem zdrowia a fizycznym i społecznym środowiskiem człowieka oraz o jego zachowaniu;
d) odpowiednie doświadczenie kliniczne zdobyte w zatwierdzonych instytucjach pod nadzorem personelu wykwalifikowanego w położnictwie;
e) odpowiednią znajomość procesu kształcenia personelu służby zdrowia i doświadczenie we współpracy z nim.
Artykuł 41
Procedury uznawania dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji położnych
1.
Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnej, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.5.2, podlega automatycznemu uznaniu zgodnie z art. 21, o ile potwierdza odbycie jednego z następujących rodzajów kształcenia:
a) kursu położnictwa prowadzonego przez co najmniej trzy lata w pełnym wymiarze godzin:
i) jeżeli warunkiem jego podjęcia jest posiadanie dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu uprawniającego do podjęcia nauki na uniwersytecie lub wyższej uczelni albo w inny sposób potwierdzającego posiadanie równoważnego poziomu wiedzy; lub
ii) po którym nastąpiła dwuletnia praktyka zawodowa, potwierdzona zaświadczeniem wydanym zgodnie z ust. 2.
b) kursu położnictwa prowadzonego w pełnym wymiarze godzin przez co najmniej dwa lata lub obejmującego 3600 godzin, jeżeli warunkiem jego podjęcia było posiadanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.2.2.
c) Kursu położnictwa prowadzonego w pełnym wymiarze godzin przez co najmniej 18 miesięcy lub obejmującego 3000 godzin, jeżeli warunkiem jego podjęcia było posiadanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, o którym mowa w załączniku V, pkt. 5.2.2, po którego zdobyciu nastąpiła roczna praktyka zawodowa, potwierdzona zaświadczeniem wydanym zgodnie z ust. 2.
2.
Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, wydawane jest przez właściwe organy rodzimego Państwa Członkowskiego.
Zaświadczenie potwierdza, że jego posiadacz, po zdobyciu dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji położnej, z powodzeniem wykonywał w danym okresie pełen zakres czynności położnej w szpitalu lub w upoważnionym zakładzie opieki zdrowotnej.
Artykuł 42
Wykonywanie zawodu położnej.
1.
Bez uszczerbku dla ust. 2, przepisy niniejszej sekcji stosuje się do działalności położnych określonej przez poszczególne Państwa Członkowskie i wykonywanej na podstawie tytułów zawodowych określonych w załączniku V pkt. 5.5.2.
2.
Państwa Członkowskie gwarantują położnym możliwość podjęcia i wykonywania przynajmniej następujących rodzajów działalności:
a) udzielanie wiarygodnych informacji i porad na temat planowania rodziny;
b) rozpoznawanie ciąży i nadzorowanie przebiegu ciąż normalnych; przeprowadzanie badań niezbędnych dla nadzorowania przebiegu ciąż normalnych;
c) kierowanie na badania konieczne do jak najwcześniejszego rozpoznania ciąży zagrożonej;
d) realizacja programu przygotowywania do rodzicielstwa oraz pełnego przygotowania do urodzenia dziecka, łącznie z poradnictwem na temat higieny i żywienia;
e) opieka nad rodzącą i pomoc podczas porodu oraz nadzorowanie stanu płodu w macicy za pomocą właściwych środków klinicznych i technicznych;
f) przyjmowanie porodów naturalnych, w razie konieczności także z nacięciem krocza, a w przypadkach nagłych - także porodu z położenia miednicowego;
g) rozpoznawanie u matki lub dziecka objawów nieprawidłowości wymagających skierowania do lekarza oraz, w miarę potrzeby, pomoc lekarzowi; podejmowanie koniecznych działań nagłych pod nieobecność lekarza, w szczególności ręcznego wydobycia łożyska, a następnie, w razie potrzeby, ręcznego zbadania macicy;
h) badanie noworodków i opieka nad nimi, podejmowanie w razie potrzeby wszelkich niezbędnych działań, w tym, w koniecznych przypadkach, natychmiastowej reanimacji;
i) opieka i czuwanie nad matką w okresie poporodowym oraz udzielanie matce wszelkich niezbędnych porad na temat opieki nad noworodkiem, aby umożliwić jej stworzenie optymalnych warunków dla rozwoju noworodka;
j) prowadzenie leczenia zaleconego przez lekarza;
k) sporządzanie koniecznych sprawozdań na piśmie.
Artykuł 43
Prawa nabyte położnych
1.
Każde Państwo Członkowskie, w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich, których dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnej spełnia minimalne wymogi w zakresie kształcenia określone w art. 40, który jednakże, na mocy art. 41 nie jest uznawany, o ile nie towarzyszy mu zaświadczenie o odbytej praktyce zawodowej, o którym mowa w art. 41 ust. 2, uznaje za wystarczający dowód kwalifikacji dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wydane przez dane Państwa Członkowskie przed datą, określoną w załączniku V pkt. 5.5.2, do których załączone jest zaświadczenie potwierdzające, że osoby te faktycznie i zgodnie z prawem wykonywały czynności danego rodzaju przez co najmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
2.
Przepisy ust. 1 stosuje się do obywateli Państw Członkowskich, których dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnej potwierdza odbycie kształcenia na terytorium byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz spełnia minimalne wymogi w zakresie kształcenia określone w art. 40, jednakże zgodnie z art. 41 warunkiem uznania dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji jest dołączenie zaświadczenia potwierdzającego posiadanie praktyki zawodowej, o którym mowa w art. 41 ust. 2, jeżeli dokument potwierdza ukończenie kształcenia rozpoczętego przed 3 października 1990 r.
3.
W odniesieniu do polskich dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji położnych uznaje się wyłącznie prawa nabyte określone poniżej.
W przypadku obywateli Państw Członkowskich, których dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji położnej zostały wydane w Polsce przed 1 maja 2004 r. i którzy nie spełniają minimalnych wymogów w zakresie kształcenia określonych w art. 40, lub których kształcenie rozpoczęło się w Polsce, przed 1 maja 2004 r. i którzy nie spełniają minimalnych wymogów w zakresie kształcenia określonych w art. 40, Państwa Członkowskie uznają dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji położnej określone poniżej pod warunkiem dołączenia do nich zaświadczenia potwierdzającego, że dane osoby faktycznie i w sposób zgodny z prawem wykonywały czynności położnych przez okres wyszczególniony poniżej:
a) w przypadku osób posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnej w stopniu licencjata (dyplom licencjata położnictwa): przez co najmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia,
b) w przypadku osób posiadających dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji położnej potwierdzający ukończenie pomaturalnego kursu kształcenia w medycznej szkole zawodowej (dyplom położnej): przez co najmniej pięć kolejnych lat w okresie siedmiu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
4. Państwa Członkowskie uznają dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji położnych wydane w Polsce położnym, które ukończyły kształcenie przed 1 maja 2004 r., nawet jeżeli dokumenty te nie spełniają minimalnych wymogów kształcenia określonych w art. 40, potwierdzonych nadaniem tytułu "licencjata", uzyskanego na podstawie specjalnego programu kształcenia, określonego w art. 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej oraz niektórych innych ustaw (Dziennik Ustaw z dnia 30 kwietnia 2004 r., nr 92, poz. 885) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków prowadzenia studiów zawodowych na kierunku pielęgniarstwo lub położnictwo przeznaczonych dla pielęgniarek i położnych posiadających świadectwo dojrzałości i będących absolwentami liceów medycznych oraz medycznych szkół zawodowych kształcących w zawodzie pielęgniarki i położnej (Dziennik Ustaw z dnia 13 maja 2004 r., nr 110, poz. 1170) w celu potwierdzenia, że dana osoba dysponuje wiedzą i umiejętnościami porównywalnymi z posiadanymi przez położne o kwalifikacjach, które w przypadku Polski określono w załączniku V, pkt. 5.5.2.
SEKCJA 7
Farmaceuci
Artykuł 44
Kształcenie farmaceutów
1.
Warunkiem podjęcia kształcenia farmaceutycznego jest posiadanie dyplomu lub świadectwa uprawniającego do podjęcia w Państwie Członkowskim studiów na danym kierunku na uniwersytecie lub w szkołach wyższych o statusie uznanym za równorzędny.
2.
Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji farmaceuty potwierdza odbycie kształcenia trwającego co najmniej pięć lat i obejmującego przynajmniej:
a) cztery lata kształcenia teoretycznego i praktycznego w pełnym wymiarze godzin na uniwersytecie, w szkole wyższej o statusie uznanym za równorzędny lub pod nadzorem uniwersytetu,
b) sześciomiesięczną praktykę w ogólnodostępnej aptece lub w szpitalu, pod nadzorem oddziału farmaceutycznego tego szpitala.
Cykl kształcenia obejmuje co najmniej program określony w załączniku V pkt. 5.6.1.
Wykaz przedmiotów wyszczególnionych w załączniku V pkt. 5.6.1 może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust.2, w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie pociągają za sobą żadnych zmian w istniejących w Państwach Członkowskich zasadach określonych w przepisach dotyczących struktury zawodów w zakresie dotyczącym kształcenia osób fizycznych i ich dostępu do zawodu.
3.
Odbycie przez daną osobę kształcenia farmaceutycznego gwarantuje, że uzyskała ona następującą wiedzę i umiejętności:
a) odpowiednią wiedzę o lekach i substancjach używanych do wytwarzania leków;
b) odpowiednią wiedzę o technologii farmaceutycznej oraz fizycznym, chemicznym, biologicznym i mikrobiologicznym testowaniu produktów leczniczych;
c) odpowiednią wiedzę o metabolizmie i skutkach działania produktów leczniczych oraz o działaniu substancji toksycznych, a także o używaniu produktów leczniczych;
d) odpowiednią wiedzę do oceny danych naukowych dotyczących leków, by w oparciu o nią móc udzielać właściwych informacji;
e) odpowiednią wiedzę o wymogach prawnych i innych wymogach związanych z wykonywaniem zawodu farmaceuty.
Artykuł 45
Wykonywanie zawodu farmaceuty
1.
Do celów niniejszej dyrektywy, do czynności zawodowych farmaceuty zalicza się te rodzaje działalności, których warunkiem wykonywania w jednym lub więcej Państw Członkowskich jest posiadanie kwalifikacji zawodowych i do których dostęp jest otwarty dla osób posiadających dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji wyszczególnione w załączniku V pkt. 5.6.2.
2.
Państwa Członkowskie gwarantują osobom posiadającym dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji farmaceuty na poziomie uniwersyteckim lub poziomie uznawanym za równoważny, spełniający warunki określone w art. 44 - w stosownych przypadkach pod warunkiem posiadania dodatkowego doświadczenia zawodowego - możliwość podejmowania i wykonywania co najmniej następujących czynności:
a) sporządzanie farmaceutycznej formy produktów leczniczych;
b) wytwarzanie i testowanie produktów leczniczych;
c) testowanie produktów leczniczych w laboratorium przeznaczonym do tego celu;
d) składowanie, przechowywanie i dystrybucja produktów leczniczych w obrocie hurtowym;
e) sporządzanie, testowanie, składowanie i wydawanie produktów leczniczych w ogólnie dostępnych aptekach;
f) sporządzanie, testowanie, składowanie i wydawanie produktów leczniczych w szpitalach;
g) udzielanie informacji i porad na temat produktów leczniczych;
3.
W przypadku, gdy w określonym Państwie Członkowskim dodatkowym warunkiem podejmowania lub wykonywania jednego z rodzajów działalności farmaceutycznej jest posiadanie dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w załączniku V pkt. 5.6.2, Państwo to uznaje za wystarczający dowód w tym zakresie zaświadczenie wydane przez właściwe organy w rodzimym Państwie Członkowskim danej osoby, potwierdzające, że przez podobny okres wykonywała ona tego rodzaju czynności w rodzimym Państwie Członkowskim.
4.
Uznanie, o którym mowa w ust. 3, nie dotyczy dwuletniego stażu zawodowego, który w Wielkim Księstwie Luksemburga jest warunkiem przyznania państwowej koncesji na prowadzenie ogólnodostępnej apteki.
5.
Jeżeli w dniu 16 września 1985 r. obowiązywał w określonym Państwie Członkowskim konkurs, przeprowadzany w celu wyłonienia spośród kandydatów posiadających dokumenty, o których mowa w ust. 2, osób, którym przyznane zostanie prawo otwarcia nowych aptek, przewidzianych w krajowym systemie geograficznego rozmieszczenia aptek, Państwo to może, na zasadzie odstępstwa od ust. 1, przeprowadzać powyższe konkursy w dalszym ciągu i wymagać od obywateli Państw Członkowskich posiadających dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji określone w załączniku V, pkt. 5.6.2 lub korzystających z przepisów art. 23, wzięcia w nich udziału.
SEKCJA 8
Architekci
Artykuł 46
Kształcenie architektów
1.
Kształcenie architekta obejmuje co najmniej czteroletnie studia w pełnym wymiarze godzin albo sześć lat studiów na uniwersytecie lub w porównywalnej instytucji oświatowej, z których co najmniej trzy lata prowadzone są w pełnym wymiarze godzin.
Powyższe kształcenie powinno być zakończone zdaniem egzaminu na poziomie szkoły wyższej.
Kształcenie musi odbywać się na poziomie studiów wyższych, których podstawowym przedmiotem jest architektura i których program w równoważnym stopniu uwzględnia teoretyczne i praktyczne aspekty kształcenia architekta oraz gwarantuje uzyskanie następującej wiedzy i umiejętności:
a) umiejętności tworzenia projektów architektonicznych spełniających wymogi zarówno estetyczne, jak i techniczne;
b) odpowiedniej znajomości historii i teorii architektury oraz sztuk pokrewnych, technologii i nauk humanistycznych;
c) wiedzy na temat sztuk pięknych w zakresie, w jakim wpływają one na jakość projektu architektonicznego;
d) odpowiedniej znajomości urbanistyki, planowania oraz umiejętności niezbędnych w procesie planowania;
e) rozumienia związków zachodzących pomiędzy ludźmi a budynkami oraz pomiędzy budynkami a środowiskiem je otaczającym, oraz potrzeby dostosowania budynków do ludzkich potrzeb i skali;
f) rozumienia charakteru zawodu architekta oraz jego roli w społeczeństwie, w szczególności w przygotowywaniu koncepcji projektów uwzględniających czynniki społeczne;
g) rozumienia metod gromadzenia informacji i przygotowywania koncepcji projektu;
h) rozumienia problemów konstrukcyjnych, budowlanych i inżynieryjnych związanych z projektowaniem budynków;
i) odpowiedniej wiedzy w zakresie problemów fizycznych i technologii oraz funkcji budynków, umożliwiającej zapewnienie im wygodnych wnętrz oraz zabezpieczenia przed niekorzystnym działaniem czynników atmosferycznych;
j) umiejętności koniecznych do projektowania budynków spełniających wymogi użytkowników w zakresie, w jakim umożliwiają to dostępne środki finansowe i przepisy budowlane;
k) odpowiedniej znajomości gałęzi przemysłu, organizacji, przepisów i procedur niezbędnych dla realizacji projektów budynków oraz integracji planów z ogólnym projektem planistycznym.
2.
Wykaz dziedzin wiedzy i umiejętności wymienionych w ust. 1 może być zmieniany zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 58 ust. 2, w celu dostosowania go do postępu naukowego i technicznego.
Takie aktualizacje nie mogą pociągać za sobą zmian w zasadach obowiązujących w Państwach Członkowskich dotyczących struktury zawodów w zakresie kształcenia osób fizycznych i warunków ich dostępu do zawodu.
Artykuł 47
Odstępstwa od warunków kształcenia architektów
1.
W drodze odstępstwa od art. 46, za spełniające wymogi określone w art. 21 uznaje się także kształcenie: w "Fachhochschulen" w Republice Federalnej Niemiec przez okres trzech lat w formie, w jakiej było prowadzone w dniu 5 sierpnia 1985 r., spełniające wymogi określone w art. 46 i umożliwiające w powyższym Państwie Członkowskim podejmowanie czynności określonych w art. 48 pod tytułem zawodowym "architekta", o ile kształcenie to zostało uzupełnione czteroletnim doświadczeniem zawodowym w zawodzie architekta w Republice Federalnej Niemiec, potwierdzonym przez świadectwo wydane przez stowarzyszenie zawodowe, do którego rejestru wpisany jest architekt pragnący skorzystać z przepisów niniejszej dyrektywy.
Przed wydaniem świadectwa stowarzyszenie zawodowe ustala, czy osiągnięcia danego architekta w dziedzinie architektury stanowią wystarczający dowód opanowania dziedzin wiedzy i umiejętności wyszczególnionych w art. 46 ust. 1.
Świadectwo wydawane jest zgodnie z procedurą stosowaną przy wpisie do rejestru architektów prowadzonego przez stowarzyszenie zawodowe.
2.
W drodze odstępstwa od art. 46, za spełniające wymogi określone w art. 21 uznaje się także kształcenie: odbywane w ramach programu rozwoju społecznego lub w formie studiów wyższych w niepełnym wymiarze godzin, spełniające wymogi określone w art. 46 i potwierdzone pomyślnym zaliczeniem egzaminem z architektury, pod warunkiem, że dana osoba pracowała w dziedzinie architektury przez co najmniej siedem lat, pod nadzorem architekta albo biura architektonicznego.
Egzamin musi być na poziomie szkoły wyższej i odpowiadać egzaminowi końcowemu określonemu w art. 46 ust. 1 akapit pierwszy.
Artykuł 48
Wykonywanie zawodu architekta
1.
Do celów niniejszej dyrektywy, do działalności zawodowej architekta należą rodzaje działalności zazwyczaj wykonywane pod tytułem zawodowym "architekta".
2.
Uznaje się, że obywatele Państwa Członkowskiego, którzy zostali upoważnieni do używania tytułu architekta zgodnie z przepisami przyznającymi właściwemu organowi Państwa Członkowskiego prawo przyznawania tego tytułu obywatelom Państw Członkowskim, wyróżniającym się ze względu na osiągnięcia w dziedzinie architektury, spełniają warunki konieczne do wykonywania działalności architekta pod tytułem zawodowym "architekta".
Dowodem na to, że dane osoby wykonują działalność w dziedzinie architektury, jest świadectwo wydawane przez ich rodzime Państwo Członkowskie.
Artykuł 49
Prawa nabyte architektów
1.
Każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji architektów wymienione w załączniku VI, pkt. 6.2, wydawane przez pozostałe Państwa Członkowskie i potwierdzające odbycie kształcenia, które rozpoczęło się nie później, niż w roku akademickim określonym w tym załączniku nawet, jeżeli nie spełniają one minimalnych wymogów określonych w art. 46, oraz traktuje takie dokumenty na swoim terytorium w zakresie dotyczącym podejmowania i wykonywania działalności zawodowej architekta, tak samo, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji architekta, które samo wydaje.
Na powyższej podstawie uznawane są zaświadczenia wydane przez właściwe organy Republiki Federalnej Niemiec, potwierdzające, że dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wydany po dniu 8 maja 1945 r. przez właściwe organy Niemieckiej Republiki Demokratycznej jest równoważny z dokumentami wyszczególnionymi w załączniku VI.
2.
Bez uszczerbku dla ust. 1, każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji określone poniżej i traktuje je na swoim terytorium, w zakresie dotyczącym podejmowania i wykonywania działalności zawodowej architekta, tak samo, jak dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji, które samo wydaje: świadectwa wydawane obywatelom Państw Członkowskich przez Państwa Członkowskie, w których na dzień określony poniżej obowiązywały przepisy regulujące dostęp do zawodu architekta i jego wykonywanie:
a) 1 stycznia 1995, w przypadku Austrii, Finlandii i Szwecji
b) 1 maja 2004 r., w przypadku Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji,
c) 5 sierpnia 1987 r., w przypadku pozostałych Państw Członkowskich.
Zaświadczenia określone w ust. 1 powinny potwierdzać, że dana osoba uzyskała, najpóźniej w dniu określonym odpowiednio powyżej, prawo do używania tytułu zawodowego architekta oraz w świetle danych przepisów faktycznie wykonywała przedmiotową działalność przez co najmniej trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających wydanie zaświadczenia.
ROZDZIAŁ IV
PRZEPISY WSPÓLNE W SPRAWIE PODEJMOWANIA DZIAŁALNOŚCI
Artykuł 50
Dokumentacja i formalności
1.
Właściwe organy Państwa Członkowskiego rozpatrujące wniosek o zezwolenie na wykonywanie określonego zawodu regulowanego na mocy niniejszego tytułu mogą żądać przedstawienia dokumentów i zaświadczeń wymienionych w załączniku VII.
Dokumenty określone w załączniku VII pkt. 1 lit. d), e) i f) są przedkładane przed upływem trzech miesięcy od daty ich wydania.
Państwa Członkowskie, instytucje i inne osoby prawne zapewniają poufność przekazywanych im informacji.
2.
W przypadku uzasadnionych wątpliwości, przyjmujące Państwo Członkowskie może zwrócić się do właściwych organów innego Państwa Członkowskiego o potwierdzenie autentyczności świadectw i dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, wydanych przez to drugie Państwo Członkowskie oraz, w stosownych przypadkach, potwierdzenie faktu, że dana osoba spełnia minimalne wymogi w zakresie kształcenia określone odpowiednio w art. 24, 25, 28, 31, 34, 35, 38, 40, 44 i 46 dla zawodów, o których mowa w rozdziale III niniejszego tytułu.
3.
W przypadku uzasadnionych wątpliwości, jeżeli dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 lit, c), został wydany przez właściwy organ w Państwie Członkowskim i potwierdza odbycie kształcenia w całości lub w części w placówce zarejestrowanej zgodnie z prawem na terytorium innego Państwa Członkowskiego, przyjmujące Państwo Członkowskie może sprawdzić, przy udziale właściwej instytucji Państwa Członkowskiego, w którym wydano dokument:
a) czy przebieg kształcenia w danej placówce został formalnie zatwierdzony przez instytucję edukacyjną mającą siedzibę w Państwie Członkowskim, w którym wydano dokument;
b) czy wydany dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji jest taki sam jak ten, który zostałby wydany w przypadku, gdyby kształcenie odbyło się w całości w Państwie Członkowskim, w którym wydano dokument; oraz
c) czy dany dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji przyznaje te same prawa zawodowe na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym wydano dokument.
4.
W przypadku, gdy przyjmujące Państwo Członkowskie wymaga od swoich obywateli, zamierzających podjąć zawód regulowany, złożenia ślubowania lub przysięgi, a formuła tego ślubowania lub przysięgi nie może być wykorzystana przez obywateli innych Państw Członkowskich, przyjmujące Państwo Członkowskie umożliwia takim osobom skorzystanie z odpowiedniej, równoważnej formuły.
Artykuł 51
Procedura wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych
1.
Właściwy organ przyjmującego Państwa Członkowskiego potwierdza otrzymanie wniosku w terminie miesiąca od jego otrzymania oraz zawiadamia wnioskodawcę, w stosownym przypadku, o konieczności dostarczenia brakujących dokumentów.
2.
Procedura rozpatrywania wniosku o zezwolenie na wykonywanie zawodu regulowanego powinna prowadzić do jak najszybszego wydania przez właściwy organ w przyjmującym Państwie Członkowskim należycie uzasadnionej decyzji, nie później niż w terminie trzech miesięcy od daty złożenia przez wnioskodawcę kompletu dokumentów.
Jednakże, powyższy termin może zostać przedłużony o miesiąc w sprawach uregulowanych w rozdziale I i II niniejszego tytułu.
3.
Od decyzji lub braku decyzji w przepisanym terminie przysługuje odwołanie zgodnie z prawem krajowym.
Artykuł 52
Używanie tytułów zawodowych
1.
Jeżeli w przyjmującym Państwie Członkowskim używanie tytułu zawodowego związanego z daną działalnością zawodową podlega prawnej regulacji, obywatele innych Państw Członkowskich, uprawnieni do wykonywania zawodu regulowanego na podstawie tytułu III, używają w przyjmującym Państwie Członkowskim tytułu zawodowego, który w Państwie tym odpowiada zawodowi danego rodzaju oraz wszelkich związanych z nim skrótów.
2.
W przypadku gdy dany zawód jest w przyjmującym Państwie Członkowskim regulowany przez stowarzyszenie lub organizację, o których mowa w art. 3 ust. 2, obywatele Państw Członkowskich mogą używać tytułu lub skrótu tytułu zawodowego przyznawanego przez daną organizację lub stowarzyszenie wyłącznie za okazaniem dowodu potwierdzającego przynależność do tych stowarzyszeń lub organizacji.
W przypadku, gdy warunkiem członkostwa w danym stowarzyszeniu lub organizacji jest posiadanie określonych kwalifikacji, warunek ten obowiązuje obywateli innych Państw Członkowskich posiadających kwalifikacje zawodowe wyłącznie na zasadach określonych w niniejszej dyrektywie.
TYTUŁ IV
SZCZEGÓŁOWE ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU
Artykuł 53
Znajomość języków
Osoby, których kwalifikacje podlegają uznaniu, powinny posiadać znajomość języków niezbędną do wykonywania danego zawodu w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Artykuł 54
Używanie tytułów określających wykształcenie
Bez uszczerbku dla art. 7 i 52, przyjmujące Państwo Członkowskie zapewnia osobom zainteresowanym prawo do używania tytułów, a także, w miarę możliwości, skróconej formy tytułów określających wykształcenie, uzyskanych w rodzimym Państwie Członkowskim w języku rodzimego Państwa Członkowskiego.
Przyjmujące Państwo Członkowskie może wymagać, aby tytuł ten był opatrzony informacją dotyczącą nazwy i siedziby instytucji albo komisji egzaminacyjnej, która go przyznała.
Jeżeli tytuł określający wykształcenie używany w rodzimym Państwie Członkowskim może być mylony w przyjmującym Państwie Członkowskim z tytułem, którego uzyskanie w tym drugim Państwie zależy od odbycia dodatkowego kształcenia a osoba zainteresowana takiego kształcenia nie zdobyła, przyjmujące Państwo Członkowskie może wymagać od tej osoby używania tytułu określającego wykształcenie obowiązującego w rodzimym Państwie Członkowskim w odpowiedniej formie, określanej przez przyjmujące Państwo Członkowskie.
Artykuł 55
Akceptacja przez fundusz ubezpieczeń zdrowotnych
Bez uszczerbku dla art. 5 ust. 1 i art. 6 akapit pierwszy, lit. b), Państwa Członkowskie wymagające od osób, które zdobyły kwalifikacje zawodowe na ich terytorium odbycia praktyk przygotowawczych lub zdobycia stażu zawodowego celem uzyskania akceptacji funduszu ubezpieczeń zdrowotnych, zwalniają z takiego obowiązku osoby posiadające dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lekarzy lub lekarzy dentystów uzyskane w innych Państwach Członkowskich.
TYTUŁ V
WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA I UPRAWNIENIA WYKONAWCZE
Artykuł 56
Właściwe organy
1.
Właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego i rodzimego Państwa Członkowskiego ściśle współpracują ze sobą i wzajemnie się wspierają w celu ułatwienia stosowania niniejszej dyrektywy.
Zapewniają one poufność wymienianych informacji.
2.
Właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego i rodzimego Państwa Członkowskiego wymieniają między sobą, przy poszanowaniu przepisów dotyczących ochrony danych osobowych przewidzianych w dyrektywach 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [26] i 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącej przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) [27], informacje dotyczące postępowań dyscyplinarnych lub nałożonych sankcji karnych albo innych, poważnych okoliczności szczególnych, które najprawdopodobniej mogą wywierać skutki na wykonywanie zawodu na podstawie niniejszej dyrektywy.
Rodzime Państwo Członkowskie sprawdza wiarygodność stanu faktycznego, a jego organy decydują o charakterze i zakresie dochodzenia, które należy przeprowadzić, a następnie zawiadamiają przyjmujące Państwo Członkowskie o własnych wnioskach wypływających z posiadanych informacji.
3.
Każde Państwo Członkowskie wyznacza do … [25] organy i instytucje właściwe do wydawania lub przyjmowania dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji oraz innych dokumentów i informacji, jak również organy odpowiedzialne za przyjmowanie wniosków i podejmowanie decyzji, o których mowa w niniejszej dyrektywie, oraz niezwłocznie zawiadamiają o nich pozostałe Państwa Członkowskie i Komisję.
4.
Każde Państwo Członkowskie wyznacza koordynatora działań organów określonych w ust. 1, o czym niezwłocznie zawiadamia pozostałe Państwa Członkowskie oraz Komisję.
Do zadań tych koordynatorów należy:
a) wspieranie jednolitego stosowania niniejszej dyrektywy;
b) gromadzenie wszelkich informacji przydatnych przy stosowaniu niniejszej dyrektywy, takich jak informacje dotyczące warunków dostępu do zawodów regulowanych w Państwach Członkowskich.
W celu realizacji zadań określonych w pkt. b), koordynatorzy mogą korzystać z pomocy ośrodków informacji, o których mowa w art. 57.
Artykuł 57
Ośrodki informacji
Każde Państwo Członkowskie wyznaczy do... [25] ośrodek informacji, do którego zadań należy:
a) dostarczanie obywatelom i ośrodkom informacji w pozostałych Państwach Członkowskich niezbędnych informacji dotyczących uznawania kwalifikacji zawodowych przewidzianego w niniejszej dyrektywie, takich jak informacje dotyczące ustawodawstwa krajowego regulującego dane zawody i ich wykonywanie, w tym ustawodawstwa socjalnego oraz, w stosownych przypadkach, zasad etyki zawodowej;
b) pomaganie obywatelom w realizacji praw przyznanych im w niniejszej dyrektywie, w stosownych przypadkach przy współdziałaniu innych ośrodków informacji i właściwych organów w przyjmującym Państwie Członkowskim.
Na wniosek Komisji ośrodki informacji dostarczają jej informacji o wynikach spraw prowadzonych zgodnie z przepisami pkt. b) w terminie dwóch miesięcy od ich podjęcia.
Artykuł 58
Komitet ds. uznawania kwalifikacji zawodowych
1.
Komisja wspierana jest przez Komitet ds. uznawania kwalifikacji zawodowych zwany dalej "Komitetem".
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie znajdują art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, przy uwzględnieniu art. 8 tej decyzji.
Termin ustanowiony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na dwa miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Tytuł VI
Inne przepisy
Artykuł 59
Sprawozdania
1.
Od dnia … [25] Państwa Członkowskie przekazują Komisji co dwa lata sprawozdanie ze stosowania wprowadzonego systemu.
Poza ogólnymi uwagami, sprawozdanie to zawiera statystyczne podsumowanie podjętych decyzji oraz opis podstawowych problemów wynikających ze stosowania niniejszej dyrektywy.
2.
Od dnia …. [25] Komisja co pięć lat sporządza raport w sprawie wdrożenia niniejszej dyrektywy.
Artykuł 60
Klauzula odstępstwa
W przypadku, gdy stosowanie jednego z przepisów niniejszej dyrektywy przez Państwo Członkowskie napotyka na poważne trudności w określonej dziedzinie, Komisja wraz z tym państwem dokonują wspólnej analizy tych trudności.
W stosownych przypadkach, Komisja zgodnie z procedurą określoną w art. 58 ust. 2 podejmuje decyzję o zezwoleniu temu Państwu Członkowskiemu na odstąpienie przez określony czas od stosowania określonego przepisu.
Artykuł 61
Uchylenie
Dyrektywy 77/452/EWG, 77/453/EWG, 78/686/EWG, 78/687/EWG, 78/1026/EWG, 78/1027/EWG, 80/154/EWG, 80/155/EWG, 85/384/EWG, 85/432/EWG, 85/433/EWG, 89/48/EWG, 92/51/EWG, 93/16/EWG i 1999/42/WE uchyla się ze skutkiem od dnia … [25].
Odesłania do uchylonych dyrektyw będą rozumie się odesłania do niniejszej dyrektywy, przy czym uchylenie nie wpływa na ważność aktów przyjętych na podstawie tych dyrektyw. Dwa lata od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
Artykuł 62
Transpozycja
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne konieczne dla wykonania niniejszej dyrektywy przed dniem … [25].
Niezwłocznie informują one o tym Komisję.
Środki przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odesłania określane są przez Państwa Członkowskie..
Artykuł 63
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 64
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko nr 19/2005
przyjęte przez Radę w dniu 17 lutego 2005 r.
w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty
(2005/C 144 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95 i 135,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Do zadań Wspólnoty należy popieranie w całej Wspólnocie harmonijnego, trwałego i zrównoważonego rozwoju działalności gospodarczej poprzez ustanowienie wspólnego rynku oraz unii gospodarczej i walutowej.
W tym celu, rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym zapewniony jest swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału.
(2) Wprowadzanie do systemu finansowego korzyści pochodzących z działań sprzecznych z prawem oraz ich inwestowanie po wypraniu jest szkodliwe dla zdrowego i trwałego rozwoju gospodarczego.
W związku z tym, dyrektywa Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy [3] wprowadziła wspólnotowy mechanizm zapobiegający praniu brudnych pieniędzy poprzez monitorowanie transakcji dokonywanych za pośrednictwem instytucji kredytowych i finansowych oraz w ramach określonych grup zawodowych.
Ponieważ istnieje ryzyko, że zastosowanie tego mechanizmu doprowadzi do zwiększonych przepływów środków pieniężnych w nielegalnych celach, dyrektywa 91/308/EWG powinna zostać uzupełniona o system kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty.
(3) Obecnie takie systemy kontroli stosowane są jedynie przez nieliczne Państwa Członkowskie działające na podstawie przepisów krajowych.
Rozbieżności w przepisach są niekorzystne dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Podstawowe elementy powinny zatem zostać zharmonizowane na poziomie Wspólnoty w celu zapewnienia równoważnego poziomu kontroli przepływów środków pieniężnych przez granice Wspólnoty.
Harmonizacja taka nie powinna jednak wpływać na możliwość stosowania przez Państwa Członkowskie krajowych systemów kontroli przepływów środków pieniężnych w obrębie Wspólnoty, zgodnie z istniejącymi postanowieniami Traktatu.
(4) Należy także wziąć pod uwagę uzupełniające działania innych gremiów międzynarodowych, w szczególności Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF), ustanowionej na szczycie G-7 w Paryżu w 1989 r.
IX zalecenie specjalne FATF z dnia 22 października 2004 r. wzywa rządy do podjęcia kroków w celu wykrycia fizycznych przepływów środków pieniężnych, w tym poprzez system deklaracji lub innych obowiązków ujawniania.
(5) Odpowiednio, środki pieniężne przewożone przez osoby fizyczne wjeżdżające do Wspólnoty lub wyjeżdżające ze Wspólnoty powinny podlegać zasadzie składania obowiązkowej deklaracji.
Zasada ta umożliwiłaby służbom celnym zebranie informacji o takich przepływach środków pieniężnych oraz, w miarę potrzeby, przekazanie tych informacji innym organom.
Służby celne są obecne na granicach Wspólnoty, gdzie kontrole są najskuteczniejsze, a niektóre z tych służb zgromadziły już praktyczne doświadczenie w tej dziedzinie.
Należy stosować rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi Państw Członkowskich i współpracy między Państwami Członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego [4].
Wzajemna pomoc powinna zapewnić zarówno prawidłowe kontrolowanie przepływów środków pieniężnych, jak i przekazywanie informacji, które mogą okazać się przydatne w osiąganiu celów dyrektywy 91/308/EWG.
(6) Z uwagi na prewencyjny cel i odstraszający charakter obowiązku złożenia deklaracji powinno się go dopełniać przy wjeździe do Wspólnoty lub przy wyjeździe ze Wspólnoty.
Jednakże w celu skoncentrowania działań organów na istotnych przepływach środków pieniężnych obowiązkowi temu powinny podlegać jedynie przepływy środków pieniężnych w kwocie 10000 EUR lub wyższej.
Należy także podkreślić, że obowiązek złożenia deklaracji dotyczy osoby fizycznej przewożącej środki pieniężne, bez względu na to, czy jest ona ich właścicielem czy nie.
(7) Należy stosować wspólny standard dla informacji podlegających przekazywaniu.
Ułatwi to właściwym organom wymianę informacji.
(8) Pożądane jest przyjęcie definicji niezbędnych do jednolitej interpretacji niniejszego rozporządzenia.
(9) Informacje zebrane przez właściwe organy w ramach niniejszego rozporządzenia powinny być przekazane organom, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 91/308/EWG.
(10) Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, że kwoty środków pieniężnych są związane z działaniami sprzecznymi z prawem powiązanymi z przepływem środków pieniężnych, o których mowa w dyrektywie 91/308/EWG, informacje zebrane przez właściwe organy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem mogą być przekazane właściwym organom innych Państw Członkowskich i/lub Komisji.
Podobnie, należy zapewnić możliwość przekazywania określonych informacji, gdy tylko istnieją przesłanki wskazujące na przepływy środków pieniężnych w kwotach poniżej progu określonego w niniejszym rozporządzeniu.
(11) Właściwym organom powinno się przyznać uprawnienia niezbędne do sprawowania skutecznej kontroli nad przepływami środków pieniężnych.
(12) Uprawnienia właściwych organów powinny być uzupełnione o obowiązek ustanowienia kar przez Państwa Członkowskie.
Jednakże kary powinny być nakładane jedynie za niezłożenie deklaracji zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
(13) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia nie może zostać osiągnięty w wystarczający sposób przez Państwa Członkowskie, a w związku z tym, z uwagi na transgraniczny wymiar zjawiska prania brudnych pieniędzy na rynku wewnętrznym, możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(14) Niniejsze rozporządzenie jest zgodne z prawami podstawowymi oraz zasadami określonymi w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cel
1.
Niniejsze rozporządzenie uzupełnia przepisy dyrektywy 91/308/EWG dotyczące transakcji dokonywanych przez instytucje finansowe i kredytowe oraz określone grupy zawodowe, poprzez ustanowienie zharmonizowanych przepisów dotyczących kontroli, przez właściwe organy, środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty.
2.
Niniejsze rozporządzenie nie uchybia działaniom krajowym podejmowanym w celu kontroli przepływów środków pieniężnych w obrębie Wspólnoty, jeżeli działania te podejmowane są zgodnie z art. 58 Traktatu.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje:
1) "właściwe organy" oznaczają organy celne Państw Członkowskich lub wszelkie inne organy uprawnione przez Państwa Członkowskie do stosowania niniejszego rozporządzenia;
2) "środki pieniężne" oznaczają:
a) zbywalne papiery na okaziciela, w tym instrumenty płatnicze na okaziciela, takie jak czeki podróżne, instrumenty zbywalne (w tym czeki, weksle i przekazy pieniężne) na okaziciela, indosowane bez ograniczeń, wystawione na fikcyjnego odbiorcę płatności lub występujące w innej formie, która powoduje przejście tytułu do nich przy ich przekazaniu, oraz instrumenty niekompletne (w tym czeki, weksle i przekazy pieniężne), które są podpisane, lecz nie zawierają nazwiska odbiorcy płatności;
b) gotówkę (banknoty i monety będące w obiegu jako środki płatnicze).
Artykuł 3
Obowiązek złożenia deklaracji
1.
Każda osoba fizyczna wjeżdżająca do Wspólnoty lub wyjeżdżająca ze Wspólnoty i przewożąca środki pieniężne o wartości 10000 EUR lub wyższej zobowiązana jest zgodnie z niniejszym rozporządzeniem do zgłoszenia tej kwoty właściwym organom Państwa Członkowskiego, przez które wjeżdża do Wspólnoty lub wyjeżdża ze Wspólnoty.
Obowiązek złożenia deklaracji nie jest spełniony, jeżeli przekazane informacje są nieprawdziwe lub niekompletne.
2.
Deklaracja, o której mowa w ust. 1, zawiera dane dotyczące:
a) składającego deklarację, w tym imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz obywatelstwo;
b) właściciela środków pieniężnych;
c) zamierzonego odbiorcy środków pieniężnych;
d) kwoty i rodzaju środków pieniężnych;
e) pochodzenia i zamierzonego celu przeznaczenia środków pieniężnych;
f) trasy przewozu;
g) środka transportu.
3.
Informacje przekazywane są, stosownie do ustaleń Państwa Członkowskiego, o którym mowa w ust. 1, na piśmie, ustnie lub drogą elektroniczną.
Jednakże składający deklarację może, na własne żądanie, przekazać informacje na piśmie.
Przy złożeniu deklaracji pisemnej składający deklarację otrzymuje, na żądanie, potwierdzoną kopię deklaracji.
Artykuł 4
Uprawnienia właściwych organów
1.
W celu sprawdzenia, czy dopełniono obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3, funkcjonariusze właściwych organów są uprawnieni, na warunkach określonych w przepisach krajowych, do kontrolowania osób fizycznych, ich bagażu oraz ich środków transportu.
2.
W przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3 środki pieniężne mogą zostać zatrzymane na mocy decyzji administracyjnej na warunkach określonych w przepisach krajowych.
Artykuł 5
Zapisywanie i przetwarzanie informacji
1. Informacje uzyskane zgodnie z art. 3 i/lub art. 4 są zapisywane i przetwarzane przez właściwe organy Państwa Członkowskiego, o którym mowa w art. 3 ust. 1, i udostępniane organom tego Państwa Członkowskiego, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 91/308/EWG.
2. Jeżeli w wyniku kontroli przewidzianych w art. 4 okaże się, że osoba fizyczna wjeżdża do Wspólnoty lub wyjeżdża ze Wspólnoty z kwotami pieniężnymi niższymi niż kwota progowa określona w art. 3 i gdy istnieją przesłanki wskazujące na działania sprzeczne z prawem, o których mowa w dyrektywie 91/308/EWG, związane z przepływem środków pieniężnych, właściwe organy Państwa Członkowskiego, o którym mowa w art. 3 ust. 1, mogą zapisywać i przetwarzać także taką informację oraz imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, jak również obywatelstwo tej osoby i dane dotyczące wykorzystywanego środka transportu oraz mogą udostępniać je organom tego Państwa Członkowskiego, o których mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy 91/308/EWG.
Artykuł 6
Wymiana informacji
1.
Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, że kwoty środków pieniężnych związane są z działaniami sprzecznymi z prawem, o których mowa w dyrektywie 91/308/EWG, powiązanymi z przepływem środków pieniężnych, informacje uzyskane na podstawie deklaracji przewidzianej w art. 3 lub w wyniku kontroli przewidzianych w art. 4 mogą zostać przekazane właściwym organom w innych Państwach Członkowskich.
Rozporządzenie (WE) nr 515/97 stosuje się odpowiednio.
2.
Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące, że kwoty środków pieniężnych są związane z korzyściami z oszustwa lub z jakimikolwiek innymi działaniami sprzecznymi z prawem mającymi niekorzystny wpływ na interesy finansowe Wspólnoty, informacje te przekazywane są także Komisji.
Artykuł 7
Wymiana informacji z państwami trzecimi
Państwa Członkowskie lub Komisja mogą w ramach wzajemnej pomocy administracyjnej przekazywać informacje uzyskane na podstawie niniejszego rozporządzenia państwu trzeciemu, pod warunkiem udzielenia zgody przez właściwe organy, które uzyskały te informacje zgodnie z art. 3 i/lub art. 4 oraz zgodnie z odpowiednimi przepisami krajowymi i wspólnotowymi dotyczącymi przekazywania danych osobowych państwom trzecim.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o takiej wymianie informacji, jeżeli są one szczególnie istotne dla wykonania niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 8
Kary
1.
Każde Państwo Członkowskie ustanawia kary, które stosuje się w przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji ustanowionego w art. 3.
Kary te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję najpóźniej do … [5] o karach grożących w przypadku niedopełnienia obowiązku złożenia deklaracji, ustanowionego w art. 3.
Artykuł 9
Ocena
Cztery lata po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z jego stosowania.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia … [6].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 20/2005
przyjęte przez Radę w dniu 7 marca 2005 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zdolności patentowej wynalazków realizowanych za pomocą komputera
(2005/C 144 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Urzeczywistnianie rynku wewnętrznego pociąga za sobą zniesienie ograniczeń swobodnego przepływu oraz eliminację zniekształceń konkurencji, tworząc jednocześnie otoczenie sprzyjające innowacjom i inwestycjom.
W tym kontekście ochrona wynalazków za pomocą patentów jest podstawowym elementem harmonijnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Skuteczna, przejrzysta i zharmonizowana ochrona wynalazków realizowanych za pomocą komputera we wszystkich Państwach Członkowskich ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania i wspierania inwestycji w tej dziedzinie.
(2) Istnieją różnice w ochronie wynalazków realizowanych za pomocą komputera w ramach praktyk administracyjnych oraz orzecznictwa różnych Państw Członkowskich.
Różnice takie mogą tworzyć bariery w handlu oraz stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.
(3) Różnice takie mogłyby się powiększyć z uwagi na to, że Państwa Członkowskie przyjmują nowe i różniące się praktyki administracyjne, lub tam, gdzie orzecznictwo krajowe stanowiące wykładnię bieżącego prawodawstwa rozwija się odmiennie.
(4) Stały wzrost dystrybucji i wykorzystywania programów komputerowych we wszystkich dziedzinach techniki oraz ich światowej dystrybucji poprzez Internet jest decydującym czynnikiem w zakresie innowacji technologicznej.
Dlatego też konieczne jest zapewnienie istnienia optymalnego otoczenia dla twórców i użytkowników programów komputerowych we Wspólnocie.
(5) W związku z tym przepisy prawne regulujące zdolność patentową wynalazków realizowanych za pomocą komputera powinny być zharmonizowane w taki sposób, aby zapewnić, że uzyskana pewność prawna oraz poziom warunków wymaganych dla zdolności patentowej umożliwią przedsiębiorstwom innowacyjnym czerpanie maksymalnych korzyści z ich procesu wynalazczego oraz będą stanowiły zachętę do dokonywania inwestycji i wdrażania innowacji.
Pewność prawna zostanie również zabezpieczona poprzez fakt, że w przypadku wątpliwości w zakresie wykładni niniejszej dyrektywy sądy krajowe mogą, a krajowe sądy orzekające w ostatniej instancji muszą zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości.
(6) Wspólnota oraz Państwa Członkowskie związane są Porozumieniem w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS), zatwierdzonym decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień będących wynikiem wielostronnych negocjacji w ramach Rundy Urugwajskiej (1986–1994) [3].
Artykuł 27 ust. 1 TRIPS stanowi, że patenty będą udzielane na wszystkie wynalazki, niezależnie od tego, czy dotyczą one produktu czy procesu, we wszystkich dziedzinach techniki, pod warunkiem że są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
Ponadto, zgodnie z tym artykułem, prawa patentowe powinny być dostępne, a uprawnienia patentowe wykorzystywane bez dyskryminacji ze względu na dziedzinę techniki.
Zasady te powinny stosować się odpowiednio do wynalazków realizowanych za pomocą komputera.
(7) Zgodnie z Konwencją o udzielaniu patentów europejskich (Konwencją o patencie europejskim) podpisaną w Monachium dnia 5 października 1973 r. oraz z prawem patentowym Państw Członkowskich programy komputerowe wraz z odkryciami, teoriami naukowymi, metodami matematycznymi, wytworami o charakterze estetycznym, schematami, zasadami metodami przeprowadzania procesów myślowych, rozgrywaniem gier albo prowadzeniem działalności gospodarczej oraz przedstawieniem informacji wyraźnie nie są uważane za wynalazki i dlatego też nie posiadają zdolności patentowej.
Wyjątek ten jednakże znajduje zastosowanie i jest uzasadniony wyłącznie wtedy, gdy zgłoszenie patentowe lub patent dotyczą wymienionego przedmiotu lub działalności jako takich, ponieważ wspomniany przedmiot oraz działalność jako takie nie mają charakteru technicznego.
(8) Celem niniejszej dyrektywy jest zapobieżenie różnej wykładni postanowień Konwencji o patencie europejskim dotyczących granic zdolności patentowej.
Wynikająca z tego pewność prawna powinna przyczynić się do stworzenia klimatu sprzyjającego inwestycjom i innowacjom w dziedzinie oprogramowania.
(9) Ochrona patentowa pozwala innowatorom czerpać korzyści z ich kreatywności.
Prawa patentowe chronią innowacje w interesie społeczeństwa jako całości i nie powinno się ich używać w sposób niezgodny z zasadami konkurencji.
(10) Zgodnie z dyrektywą Rady 91/250/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych [4] każda forma wyrażenia oryginalnego programu komputerowego jest chroniona prawem autorskim w taki sposób, jak dzieło literackie.
Jednakże koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu komputerowego, nie podlegają ochronie prawa autorskiego.
(11) Aby wynalazek mógł być uznany za posiadający zdolność patentową, powinien on mieć charakter techniczny i w związku z tym należeć do dziedziny technologii.
(12) Dla wszelkich wynalazków warunkiem spełnienia kryterium poziomu wynalazczego jest wniesienie wkładu technicznego do stanu techniki.
(13) Odpowiednio, mimo że wynalazek realizowany za pomocą komputera należy do dziedziny technologii, jeżeli nie wnosi wkładu technicznego do stanu techniki, ponieważ np. jego szczególny wkład nie ma charakteru technicznego, wówczas nie spełni on kryterium poziomu wynalazczego i dlatego nie będzie posiadał zdolności patentowej.
(14) Samo tylko wdrożenie nieposiadającej z innych względów zdolności patentowej metody do urządzenia takiego jak komputer nie jest wystarczającą podstawą ustalenia istnienia wkładu technicznego.
Odpowiednio, metoda prowadzenia działalności gospodarczej realizowana przy użyciu komputera, metoda przetwarzania danych lub inna metoda, w której jedyny wkład do stanu techniki nie ma charakteru technicznego, nie może stanowić wynalazku posiadającego zdolność patentową.
(15) Jeżeli wkład do stanu techniki odnosi się wyłącznie do dziedziny nieposiadającej zdolności patentowej, nie można uznać wynalazku za posiadający zdolność patentową, niezależnie od tego, w jaki sposób przedmiot wnioskowanej ochrony przedstawiany jest w zastrzeżeniach.
Na przykład wymóg wkładu technicznego nie może być obchodzony jedynie poprzez określenie środków technicznych w zastrzeżeniach patentowych.
(16) Ponadto algorytm sam w sobie nie posiada charakteru technicznego i dlatego też nie może stanowić wynalazku o charakterze technicznym.
Pomimo to metoda wykorzystująca użycie algorytmu może posiadać zdolność patentową, pod warunkiem że jest ona wykorzystywana do rozwiązania problemu technicznego.
Jednakże żaden patent udzielony na taką metodę nie powinien spowodować monopolizacji samego algorytmu ani jego wykorzystania w kontekście nieprzewidzianym patentem.
(17) Zakres praw wyłącznych przyznanych patentem określają zastrzeżenia patentowe, interpretowane na podstawie opisu i rysunków.
Wynalazki realizowane za pomocą komputera powinny zawierać zastrzeżenia w odniesieniu do produktu takiego jak zaprogramowane urządzenie lub do procesu dokonującego się w tym urządzeniu.
Odpowiednio, jeżeli poszczególne elementy oprogramowania wykorzystywane są w kontekstach, które nie obejmują wykonania żadnego ważnie zastrzeżonego produktu ani procesu, takie wykorzystanie nie będzie stanowiło naruszenia patentu.
(18) Ochrona prawna wynalazków realizowanych za pomocą komputera nie wymaga stworzenia osobnego zbioru prawa w miejsce przepisów krajowego prawa patentowego.
Przepisy krajowego prawa patentowego pozostają zasadniczą podstawą ochrony prawnej wynalazków realizowanych za pomocą komputera.
Niniejsza dyrektywa wyjaśnia jedynie obecny stan prawny z zamiarem zabezpieczenia pewności prawnej, przejrzystości i jasności prawa oraz uniknięcia zbaczania w kierunku zdolności patentowej metod, które jej nie posiadają, takich jak oczywiste lub nieposiadające charakteru technicznego procedury i metody prowadzenia działalności gospodarczej.
(19) Niniejsza dyrektywa ogranicza się do ustanowienia określonych zasad stosujących się do zdolności patentowej takich wynalazków; zasady te mają w szczególności na celu zapewnienie, aby wynalazki należące do dziedziny techniki i wnoszące wkład techniczny podlegały ochronie, i odwrotnie, do zapewnienia, aby te wynalazki, które nie wnoszą wkładu technicznego, nie podlegały ochronie.
(20) Konkurencyjna pozycja przemysłu wspólnotowego w stosunku do jego głównych partnerów handlowych ulegnie poprawie, jeżeli istniejące różnice w ochronie prawnej wynalazków realizowanych za pomocą komputera zostaną usunięte, a sytuacja prawna stanie się przejrzysta.
Przy obecnej tendencji tradycyjnych przemysłów produkcyjnych do przesuwania ich działalności do niskonakładowych gospodarek poza Wspólnotą, znaczenie ochrony własności intelektualnej, w szczególności ochrony patentowej jest oczywiste.
(21) Niniejsza dyrektywa powinna pozostać bez uszczerbku dla stosowania art. 81 i 82 Traktatu, w szczególności tam, gdzie dominujący dostawca odmawia zezwolenia na użycie opatentowanej techniki potrzebnej jedynie w celu zapewnienia konwersji reguł użytych w dwóch różnych systemach lub sieciach komputerowych, aby umożliwić łączność i wymianę treści danych pomiędzy nimi.
(22) Prawa przyznane patentami na wynalazki objęte zakresem niniejszej dyrektywy nie powinny wpływać na czynności dozwolone na mocy art. 5 i 6 dyrektywy 91/250/EWG, w szczególności na mocy jej przepisów dotyczących dekompilacji i interoperacyjności.
W szczególności czynności, które na mocy art. 5 i 6 dyrektywy 91/250/EWG nie wymagają zezwolenia uprawnionego w związku z jego prawami autorskimi do programu komputerowego lub dotyczącymi programu komputerowego, a które w braku tych artykułów wymagałyby takiego zezwolenia, nie wymagają zezwolenia uprawnionego w związku z jego prawami patentowymi do programu komputerowego lub dotyczącymi programu komputerowego.
(23) Jako że cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie harmonizacja przepisów krajowych dotyczących zdolności patentowej wynalazków realizowanych za pomocą komputera, nie może zostać w stopniu wystarczającym osiągnięty przez Państwa Członkowskie, natomiast możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zakres
Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady dotyczące zdolności patentowej wynalazków realizowanych za pomocą komputera.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a) "wynalazek realizowany za pomocą komputera" oznacza wynalazek, którego dokonanie wymaga użycia komputera, sieci komputerowej lub innego urządzenia dającego się zaprogramować, wynalazek posiadający jedną lub więcej cech realizowanych w całości lub w części za pomocą programu komputerowego lub programów komputerowych;
b) "wkład techniczny" oznacza wkład do stanu techniki w dziedzinie technologii, który jest nowy i nieoczywisty dla specjalisty z danej dziedziny.
Wkład o charakterze technicznym ocenia się poprzez rozważenie różnicy pomiędzy stanem techniki oraz zakresem zastrzeżenia patentowego jako całości, które musi zawierać cechy o charakterze technicznym, bez względu na to, czy towarzyszą mu cechy nieposiadające charakteru technicznego.
Artykuł 3
Warunki określające zdolność patentową
Wynalazek realizowany za pomocą komputera posiada zdolność patentową, jeżeli nadaje się do przemysłowego stosowania, jest nowy oraz posiada poziom wynalazczy.
Wynalazek realizowany za pomocą komputera posiada poziom wynalazczy, jeżeli wnosi wkład techniczny.
Artykuł 4
Wyjątki od zdolności patentowej
1.
Program komputerowy jako taki nie może stanowić wynalazku posiadającego zdolność patentową.
2.
Nie uznaje się wynalazku realizowanego za pomocą komputera za wnoszący wkład techniczny tylko ze względu na wykorzystanie komputera, sieci lub innego urządzenia dającego się zaprogramować.
Odpowiednio, nie posiadają zdolności patentowej wynalazki obejmujące programy komputerowe, wyrażone jako kod źródłowy, kod obiektu, czy w jakiejkolwiek innej formie, które wdrażają metody prowadzenia działalności gospodarczej, metody matematyczne lub inne metody i które nie przynoszą żadnych efektów technicznych wykraczających poza normalne fizyczne interakcje pomiędzy programem a komputerem, siecią lub innym urządzeniem dającym się zaprogramować, w którym jest on stosowany.
Artykuł 5
Forma zastrzeżeń
1.
Państwa Członkowskie zapewnią możliwość dokonania zastrzeżenia wynalazku realizowanego za pomocą komputera jako produktu w formie zaprogramowanego komputera, zaprogramowanej sieci komputerowej lub innych zaprogramowanych urządzeń, albo jako procesu przeprowadzanego przez taki komputer, sieć komputerową lub urządzenie poprzez wykonanie oprogramowania.
2.
Zastrzeżenie programu komputerowego, samego lub na nośniku, jest niedozwolone, chyba że program ten, w czasie ładowania i wykonywania na dającym się zaprogramować komputerze, dającej się zaprogramować sieci lub innym urządzeniu dającym się zaprogramować, uruchamia produkt lub proces zastrzeżony w tym samym wniosku patentowym zgodnie z ust. 1.
Artykuł 6
Związek z dyrektywą 91/250/EWG
Prawa przyznane patentami na wynalazki mieszczące się w zakresie niniejszej dyrektywy pozostają bez wpływu na czynności dozwolone na mocy art. 5 i 6 dyrektywy 91/250/EWG, w szczególności na mocy jej przepisów dotyczących dekompilacji i interoperacyjności.
Artykuł 7
Monitorowanie
Komisja monitoruje wpływ wynalazków realizowanych za pomocą komputera na innowacje i konkurencję, zarówno w Europie, jak i w skali międzynarodowej, na firmy wspólnotowe, szczególnie na małe i średnie przedsiębiorstwa, oraz na wolny dostęp do kodu źródłowego i na handel elektroniczny.
Artykuł 8
Sprawozdanie na temat skutków dyrektywy
Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do ...
[5] sprawozdanie na temat:
a) wpływu wynalazków realizowanych za pomocą komputera na czynniki, o których mowa w art. 7;
b) adekwatności przepisów regulujących czas trwania patentu oraz określenia wymogów zdolności patentowej, a dokładniej nowości, poziomu wynalazczego i właściwego zakresu zastrzeżeń, oraz celowości i możliwości prawnych wprowadzania zmian w tych przepisach, uwzględniając międzynarodowe zobowiązania Wspólnoty;
c) ewentualnych trudności w odniesieniu do Państw Członkowskich, w których wymogi nowości i poziomu wynalazczego nie są badane przed udzieleniem patentu, a jeśli występują, potrzeb podjęcia kroków w celu rozwiązania takich trudności;
d) ewentualnych trudności w odniesieniu do relacji między ochroną patentową wynalazków realizowanych za pomocą komputera i prawnoautorską ochroną programów komputerowych przewidzianą w dyrektywie 91/250/EWG oraz występowania ewentualnych nadużyć systemu patentowego w odniesieniu do wynalazków realizowanych za pomocą komputera;
e) zastosowania wymogów niniejszej dyrektywy w praktyce Europejskiego Urzędu Patentowego oraz jego wytycznych w zakresie badania;
f) aspektów, w odniesieniu do których może wystąpić konieczność przygotowania konferencji dyplomatycznej w celu dokonania rewizji Konwencji o patencie europejskim);
g) wpływu patentów udzielonych na wynalazki realizowane za pomocą komputera na rozwój i komercjalizację interoperacyjnych programów i systemów komputerowych.
Artykuł 9
Przegląd wpływu
W świetle monitorowania prowadzonego zgodnie z art. 7 oraz sprawozdania, które zostanie sporządzone zgodnie z art. 8, Komisja dokonuje przeglądu wpływu niniejszej dyrektywy oraz, jeżeli to konieczne, przedkłada Parlamentowi i Radzie propozycje zmian legislacyjnych.
Artykuł 10
Wykonanie
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy, najpóźniej do … [6].
Państwa Członkowskie bezzwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Środki przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach regulowanych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 11
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 12
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 21/2005
przyjęte przez Radę w dniu 8 marca 2005 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny
(2005/C 144 E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 285 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Plan działania w sprawie wymogów statystycznych Unii Gospodarczo-Walutowej (UGW), zaakceptowany przez Radę Ecofin we wrześniu 2000 r., określa, że pilnie potrzebny jest ograniczony zestaw kwartalnych sprawozdań sektorowych i że sprawozdania te powinny być dostępne w ciągu 90 dni od zakończenia danego kwartału.
(2) Wspólne sprawozdanie Rady Ecofin i Komisji dla Rady Europejskiej w sprawie statystyk i wskaźników strefy EUR, przyjęte przez Radę Ecofin w dniu 18 lutego 2003 r., podkreśla, że priorytetowe działania w kilku dziedzinach, w tym kwartalne sprawozdania krajowe sporządzane przez sektor instytucjonalny, powinny zostać w całości zrealizowane przed upływem 2005 r.
(3) Do analizy ruchów cyklicznych w gospodarce Unii Europejskiej i prowadzenia polityki monetarnej w ramach UGW niezbędne są statystyki makroekonomiczne dotyczące zachowań gospodarczych i wzajemnych stosunków poszczególnych sektorów instytucjonalnych, których nie można określić poprzez dane sporządzone na poziomie gospodarki jako całości.
Zachodzi zatem potrzeba sporządzania kwartalnych sprawozdań przez sektor instytucjonalny, dla całej Unii Europejskiej i dla strefy euro.
(4) Sporządzanie tych sprawozdań jest częścią kompleksowego celu stworzenia systemu rocznych i kwartalnych sprawozdań dla Unii Europejskiej i strefy euro.
System obejmuje główne agregaty makroekonomiczne oraz finansowe i niefinansowe sprawozdania sektorów instytucjonalnych.
Celem jest osiągnięcie spójności we wszystkich tych sprawozdaniach i, w odniesieniu do sprawozdań dotyczących reszty świata, pomiędzy bilansem płatniczym a danymi ze sprawozdań krajowych.
(5) Sporządzanie sprawozdań europejskich przez sektor instytucjonalny zgodnie z zasadami europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie, określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2223/96 [3], wymaga przekazywania przez Państwa Członkowskie kwartalnych sprawozdań krajowych sporządzanych przez sektor instytucjonalny.
Jednakże sprawozdania europejskie muszą odzwierciedlać gospodarkę obszaru europejskiego jako całości i mogą różnić się od prostej sumy sprawozdań Państw Członkowskich.
W szczególności celem jest uwzględnienie transakcji instytucji i organów Unii Europejskiej w sprawozdaniach z danego obszaru (odpowiednio Unii Europejskiej lub strefy euro).
(6) Sporządzanie szczególnych statystyk Wspólnoty podlega zasadom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 322/97 z dnia 17 lutego 1997 r. w sprawie statystyk wspólnotowych [4].
(7) Ze względu na fakt, że cel niniejszego rozporządzenia, to jest sporządzanie dla Unii Europejskiej i strefy euro kwartalnych sprawozdań niefinansowych przez sektor instytucjonalny, nie może być osiągnięty w zadowalający sposób przez Państwa Członkowskie, a ze względu na rozmiar i skutki działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości przewidzianą w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
W szczególności, w przypadku gdy Państwa Członkowskie mają nieznaczny udział w całości dochodów i wydatków europejskich, nie powinny być one zobowiązane do składania bardzo szczegółowych sprawozdań.
(8) Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [5].
(9) Zasięgnięto opinii Komitetu ds. Programu Statystycznego powołanego decyzją Rady 89/382/EWG, Euratom [6] oraz Komitetu ds. Statystyk Walutowych, Finansowych i Bilansu Płatniczego powołanego decyzją Rady 91/115/EWG [7],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cel
Niniejsze rozporządzenie określa wspólne ramy dla udziału Państw Członkowskich w sporządzaniu europejskich kwartalnych sprawozdań niefinansowych przez sektor instytucjonalny.
Artykuł 2
Przekazywanie kwartalnych sprawozdań niefinansowych przez sektor instytucjonalny
1.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji kwartalne sprawozdania niefinansowe sporządzane przez sektor instytucjonalny, określone w Załączniku, poza, przede wszystkim, sprawozdaniami dla punktów P.1, P.2, D.42, D.43, D.44, D.45 i B.4G.
2.
Harmonogram przekazywania sprawozdań dla punktów P.1, P.2, D.42, D.43, D.44, D.45 i B.4G oraz każda decyzja wymagająca wykazu transakcji określonych w Załączniku przez równoważny sektor zostają przyjęte zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 8 ust. 2.
Żadna taka decyzja nie zostaje przyjęta, zanim Komisja nie przekaże Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania dotyczącego wprowadzania w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 9.
3.
Dane kwartalne, o których mowa w ust. 1, przekazuje się Komisji najpóźniej 90 dni kalendarzowych od zakończenia kwartału, do którego odnoszą się dane.
Podczas trzyletniego okresu przejściowego od chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia dane kwartalne, o których mowa w ust. 1, są przekazywane Komisji najpóźniej 95 dni kalendarzowych od zakończenia kwartału, do którego odnoszą się dane.
Równocześnie przekazuje się wszelkie korekty danych za poprzednie kwartały.
4.
Termin przekazywania określony w ust. 3 może zostać skorygowany o maksymalnie pięć dni zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 2.
5.
Pierwsze przekazanie danych kwartalnych odnosi się do danych za trzeci kwartał 2005 r.
Państwa Członkowskie przekazują te dane nie później niż w dniu 3 stycznia 2006 r.
Pierwsze przekazanie obejmuje dane wsteczne za okresy od pierwszego kwartału 1999 r.
Artykuł 3
Zobowiązania dotyczące sprawozdań
1.
Wszystkie Państwa Członkowskie przekazują dane opisane w Załączniku w odniesieniu do sektora reszty świata (S.2) i ogólnego sektora instytucji rządowych (S.13).
Państwo Członkowskie, którego produkt krajowy brutto według cen bieżących wynosi zwykle ponad 1 % odpowiedniej kwoty dla całej Wspólnoty, przekazuje dane opisane w Załączniku, dotyczące wszystkich sektorów instytucjonalnych.
2.
Komisja określa normalny udział procentowy produktu krajowego brutto Państwa Członkowskiego według cen bieżących w produkcie krajowym brutto Wspólnoty, zgodnie z ust. 1, na podstawie średniej arytmetycznej danych rocznych z ostatnich trzech lat, przekazanych przez Państwa Członkowskie.
3.
Udział (1 %) w kwocie dla całej Wspólnoty określony w ust. 1 może zostać skorygowany zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 2.
4.
Komisja może przyjąć odstępstwa od niniejszego rozporządzenia, jeżeli krajowe systemy statystyczne będą wymagały znacznego przystosowania.
Takie odstępstwa trwają nie dłużej niż trzy lata od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub środków wykonawczych przyjętych zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 2.
Artykuł 4
Definicje i normy
Do danych przekazywanych do celów niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie normy, definicje, klasyfikacje i przepisy dotyczące sprawozdawczości określone w rozporządzeniu (WE) nr 2223/96 (zwanym dalej "rozporządzeniem ESA").
Artykuł 5
Źródła danych i wymogi zgodności
1.
Państwa Członkowskie gromadzą informacje wymagane w niniejszym rozporządzeniu z wykorzystaniem wszystkich źródeł, które uznają za stosowne, dając pierwszeństwo informacjom bezpośrednim, takim jak źródła administracyjne lub badania przedsiębiorstw i gospodarstw domowych.
W przypadku gdy nie można zebrać takich informacji bezpośrednich, w szczególności w odniesieniu do danych wstecznych wymaganych zgodnie z art. 2 ust. 5, istnieje możliwość przekazania jak najdokładniejszych danych szacunkowych.
2.
Dane przekazywane przez Państwa Członkowskie do celów niniejszego rozporządzenia są zgodne z kwartalnymi sprawozdaniami niefinansowymi administracji publicznej oraz kwartalnymi głównymi agregatami gospodarki ogółem, przekazywanymi Komisji w ramach programu przekazywania danych na podstawie rozporządzenia ESA.
3.
Kwartalne dane przekazywane przez Państwa Członkowskie do celów niniejszego rozporządzenia uzgadnia się z odpowiednimi danymi rocznymi przekazywanymi w ramach programu przekazywania danych na podstawie rozporządzenia ESA.
Artykuł 6
Normy jakości i sprawozdania
1.
Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby jakość przekazywanych danych poprawiała się z upływem czasu w celu spełniania wspólnych norm jakości, które zostaną określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 8 ust. 2.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji uaktualniony opis źródeł, metod i statystyk wykorzystywanych w okresie roku od pierwszego przekazania danych.
3.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o poważnych zmianach metodologicznych lub innych zmianach, które mogą mieć wpływ na przekazywane dane, nie później niż w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie takiej zmiany.
Artykuł 7
Środki wykonawcze
Środki wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą określoną w art. 8 ust. 2.
Środki te obejmują:
a) ustalenie harmonogramu przekazywania punktów P.1, P.2, D.42, D.43, D.44, D.45 i B.4G zgodnie z art. 2 ust. 2;
b) wymóg, aby transakcje określone w Załączniku zostały rozbite według odpowiednich sektorów zgodnie z art. 2 ust. 2;
c) korektę harmonogramu kwartalnych przekazów zgodnie z art. 2 ust. 4;
d) dostosowanie udziału (1 %) w kwocie dla całej Wspólnoty w celu określenia zobowiązania do przekazywania danych dotyczących wszystkich sektorów instytucjonalnych zgodnie z art. 3 ust. 3;
e) określenie norm jakości danych zgodnie z art. 6 ust. 1.
Artykuł 8
Procedura komitetu
1.
Komisję wspiera Komitet ds. Programów Statystycznych.
2.
W przypadku gdy dokonuje się odesłania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin.
Artykuł 9
Sprawozdanie z wprowadzenia w życie
W okresie pięciu lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja składa Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z jego wprowadzenia w życie.
Sprawozdanie to w szczególności:
a) przedstawia informacje odnośnie do jakości sporządzanych statystyk;
b) ocenia korzyści dla Wspólnoty, Państw Członkowskich oraz podmiotów dostarczających informacji statystycznych i korzystających z opracowanych informacji statystycznych w porównaniu z kosztami ich opracowania;
c) określa, w świetle uzyskanych wyników, obszary, w jakich niezbędne są ewentualne ulepszenia i zmiany.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 22/2005
przyjęte przez Radę w dniu 4 kwietnia 2005 r.
w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej po raz dwudziesty drugi dyrektywę Rady 76/769/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych (stosowanie ftalanów w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci)
(2005/C 144 E/04)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Artykuł 14 Traktatu ustanawia obszar bez granic wewnętrznych, w którym zapewniony jest swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału.
(2) Rozwój rynku wewnętrznego powinien przynieść poprawę jakości życia, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów.
Niniejsza dyrektywa jest zgodna z wymogiem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia i ochrony konsumentów przy definiowaniu i realizacji wszystkich polityk i działań Wspólnoty.
(3) Powinno się zabronić stosowania niektórych ftalanów w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci wykonanych z materiałów z dodatkiem plastyfikatorów lub zawierających części wykonane z materiałów z dodatkiem plastyfikatorów, jako że obecność niektórych ftalanów stanowi lub może potencjalnie stanowić ryzyko dla zdrowia dzieci.
(4) Komitet Naukowy ds. Toksyczności, Ekotoksyczności i Środowiska (SCTEE), z którym skonsultowała się Komisja, przedstawił opinie w sprawie ryzyka stwarzanego dla zdrowia przez takie ftalany.
(5) Zalecenie Komisji 98/485/WE z dnia 1 lipca 1998 r. w sprawie artykułów pielęgnacyjnych dla dzieci i zabawek przeznaczonych do brania do ust przez dzieci do lat trzech, wytworzonych z miękkiego PVC zawierającego niektóre ftalany [4], wezwało Państwa Członkowskie do podjęcia działań w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia dzieci w odniesieniu do tych produktów.
(6) Od 1999 r. stosowanie sześciu ftalanów w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci przeznaczonych do brania do ust przez dzieci do lat trzech podlega tymczasowemu zakazowi na poziomie Unii Europejskiej w następstwie przyjęcia decyzji Komisji 1999/815/WE [5] w ramach dyrektywy Rady 92/59/EWG z dnia 29 czerwca 1992 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów [6].
Okres obowiązywania tej decyzji jest regularnie przedłużany.
(7) Przyjęte już przez niektóre Państwa Członkowskie ograniczenia dotyczące wprowadzania do obrotu zabawek i artykułów pielęgnacyjnych dla dzieci ze względu na fakt, że zawierają one ftalany, bezpośrednio ograniczają możliwość stworzenia i funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Dlatego też konieczne jest zbliżenie przepisów ustawowych Państw Członkowskich w tej dziedzinie, a co za tym idzie — dokonanie zmiany załącznika I do dyrektywy 76/769/EWG [7].
(8) W przypadkach gdy ocena naukowa nie pozwala na określenie z wystarczającą pewnością zagrożenia, należy stosować zasadę ostrożności w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia, w szczególności w odniesieniu do dzieci.
(9) Dzieci, których organizm ciągle się rozwija, są szczególnie podatne na działanie substancji toksycznych działających szkodliwie na rozrodczość.
Dlatego też powinno się w możliwie najszerszym zakresie ograniczyć narażanie dzieci na działanie wszelkich dających się w praktyce uniknąć źródeł emisji tych substancji, pochodzących w szczególności z artykułów, które dzieci biorą do ust.
(10) Przy ocenie ryzyka i/lub w ramach dyrektywy Rady 67/548/EWG z dnia 27 czerwca 1967 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych [8] DEHP, DBP i BBP zostały uznane za substancje działające szkodliwie na rozrodczość i tym samym sklasyfikowane jako substancje działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 2.
(11) W odniesieniu do DINP, DIDP i DNOP albo brakuje informacji naukowych, albo są one sprzeczne, lecz nie można wykluczyć, że substancje te stanowią potencjalne ryzyko, jeżeli są stosowane w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci, które z definicji są produkowane dla dzieci.
(12) Niejasności w ocenie narażenia na działanie tych ftalanów, takie jak czas, przez jaki dzieci trzymają artykuły w ustach, oraz narażenie na działanie emisji pochodzących z innych źródeł, wymagają rozważenia podjęcia środków ostrożności.
Dlatego też powinno się wprowadzić ograniczenia w stosowaniu tych ftalanów w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci oraz we wprowadzaniu takich artykułów do obrotu.
Niemniej jednak, w celu zachowania proporcjonalności, ograniczenia w odniesieniu do DINP, DIDP i DNOP powinny być mniej surowe niż te wnioskowane w odniesieniu do DEHP, DBP i BBP.
(13) Zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zasady ostrożności środki stosowane na podstawie tej zasady powinny podlegać przeglądowi w świetle nowych informacji naukowych.
(14) Komisja we współpracy z organami Państw Członkowskich odpowiedzialnymi za nadzór nad rynkiem zabawek i artykułów pielęgnacyjnych dla dzieci oraz po zasięgnięciu opinii właściwych organizacji producentów i importerów powinna monitorować stosowanie ftalanów i innych substancji jako plastyfikatorów w zabawkach i artykułach pielęgnacyjnych dla dzieci.
(15) Do celów dyrektywy 76/769/EWG należy zdefiniować pojęcie "artykułów pielęgnacyjnych dla dzieci".
(16) Rada, zgodnie z pkt 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [9], powinna zachęcać Państwa Członkowskie do sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie odzwierciedlają korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji oraz do ich upowszechniania.
(17) Komisja dokona przeglądu stosowania ftalanów wymienionych w załączniku do dyrektywy 76/769/EWG w innych produktach, gdy zostanie zakończone przeprowadzanie oceny ryzyka zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 793/93 z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie oceny i kontroli ryzyk stwarzanych przez istniejące substancje [10].
(18) Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku dla prawodawstwa wspólnotowego ustanawiającego minimalne wymagania dla ochrony pracowników zawarte w dyrektywie Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy [11] oraz w poszczególnych opartych na niej dyrektywach, w szczególności w dyrektywie Rady 90/394/EWG z dnia 28 czerwca 1990 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych podczas pracy [12] i w dyrektywie Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym z czynnikami chemicznymi w miejscu pracy [13],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 76/769/EWG wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1 ust. 3 dodaje się lit. c) w brzmieniu:
"c) "artykuły pielęgnacyjne dla dzieci" oznaczają wszelkie produkty przeznaczone do ułatwienia snu, odpoczynku, karmienia dzieci lub ssania przez nie.";
2) w załączniku I wprowadza się zmiany zgodnie z Załącznikiem do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 2
Najpóźniej do ... [14] Komisja poddaje ponownej ocenie środki przewidziane w dyrektywie 76/769/EWG zmienionej niniejszą dyrektywą w świetle nowych informacji naukowych dotyczących substancji wymienionych w Załączniku do niniejszej dyrektywy i ich substytutów, oraz, jeżeli jest to uzasadnione, środki te zostają odpowiednio zmienione.
Artykuł 3
1.
Do … [15] Państwa Członkowskie przyjmują i publikują przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy i niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Państwa Członkowskie stosują te przepisy od … [16].
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odesłania określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 5
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 23/2005
przyjęte przez Radę dnia 12 kwietnia 2005 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia ….. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniającej dyrektywę 2004/35/WE
(2005/C 172 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Komunikat Komisji zatytułowany "Bezpieczne prowadzenie działalności górniczej: następstwa ostatnich wypadków górniczych" stwierdza, że jednym z jego działań priorytetowych jest inicjatywa uregulowania gospodarki odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego.
Działanie to stanowi uzupełnienie inicjatyw zgodnie z dyrektywą 2003/105/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2003 r. zmieniającą dyrektywę Rady 96/82/WE w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi [4] oraz związanych z opracowaniem dokumentu na temat najlepszych dostępnych technik obejmujących gospodarowanie skałą płonną oraz odpadami przeróbczymi pochodzącymi z działalności górniczej, zgodnie z dyrektywą Rady 96/61/WE z 24 września 1996 r. dotyczącą zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli [5].
(2) Parlament Europejski w rezolucji [6] z dnia 5 lipca 2001 r. dotyczącej tego komunikatu zdecydowanie poparł potrzebę przyjęcia dyrektywy w sprawie odpadów pochodzących z przemysłu wydobywczego.
(3) Celem decyzji nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. ustanawiającej szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego [7] w odniesieniu do odpadów, które są nadal wytwarzane, jest zmniejszenie poziomu ich niebezpieczeństwa oraz zapewnienie, że stanowią one możliwie najmniejsze zagrożenie, promowanie ich odzyskiwania, a w szczególności recyklingu, zminimalizowanie ilości odpadów do usunięcia i ich usuwanie w bezpieczny sposób, a w stosunku do odpadów przeznaczonych do usunięcia zapewnienie, aby były one przetwarzane tak blisko ich miejsca wytworzenia, jak to możliwe, w stopniu, który nie prowadzi do zmniejszenia skuteczności operacji przetwarzania odpadów.
Decyzja nr 1600/2002/WE zaleca również, jako działanie priorytetowe w odniesieniu do wypadków i katastrof, wypracowanie środków mających pomóc w zapobieganiu ryzyka poważnych wypadków, ze szczególnym uwzględnieniem tych wynikających z górnictwa oraz opracowanie środków dotyczących odpadów górnicznych.
Decyzja nr 1600/2002/WE zaleca również, jako działanie priorytetowe, promowanie zrównoważonego zarządzania przemysłem wydobywczym, mającego na względzie zmniejszanie jego wpływu na środowisko naturalne.
(4) Zgodnie z celami wspólnotowej polityki ochrony środowiska należy ustalić minimalne wymagania w celu zapobiegania lub zmniejszania w możliwie najszerszym zakresie, wszelkim niekorzystnym skutkom dla środowiska lub dla zdrowia ludzkiego, spowodowanych gospodarowaniem odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego, takimi jak: odpady przeróbcze (tzn. odpady w formie stałej lub szlamu, które pozostają po prowadzonej róznymi technologiami przeróbce surowców mineralnych), skała płonna i nadkład (tzn. materiał usuwany w czasie poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, w tym w przedprodukcyjnej fazie przygotowawczej), oraz warstwa uprawna gleby (tzn. górna warstwa gruntu), pod warunkiem że stanowią one odpady zgodnie z dyrektywą Rady 75/422/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów [8].
(5) Zgodnie z pkt 24 Planu działań w sprawie zrównoważonego rozwoju przyjętego w Johannesburgu w ramach Narodów Zjednoczonych na Światowym Szczycie na temat Zrównoważonego Rozwoju w 2002 r. należy chronić bazę zasobów naturalnych będących podstawą rozwoju gospodarczego i społecznego oraz zmienić obecny trend degradacji zasobów naturalnych poprzez zarządzanie bazą zasobów naturalnych w sposób zrównoważony i zintegrowany.
(6) Stosownie do tego, niniejsza dyrektywa powinna obejmować gospodarowanie odpadami z lądowego przemysłu wydobywczego, to znaczy odpadami pochodzącymi z poszukiwania, wydobywania (z uwzględnieniem przedprodukcyjnej fazy przygotowawczej), przetwarzania oraz magazynowania surowców mineralnych oraz z działalności odkrywkowej.
Jednakże takie gospodarowanie powinno odzwierciedlać zasady i priorytety określone w dyrektywie 75/442/EWG, która, zgodnie z jej art. 2 ust. 1 lit. b) pkt ii), jest nadal stosowana w odniesieniu do wszelkich aspektów gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego, które nie są objęte niniejszą dyrektywą.
(7) W celu uniknięcia powtarzających się i nieproporcjonalnych wymogów administracyjnych zakres niniejszej dyrektywy powinien być ograniczony do tych szczególnych działań, które uznawane są za priorytetowe dla osiągnięcia jej celów.
(8) Stosownie do tego, przepisy niniejszej dyrektywy nie powinny mieć zastosowania do tych strumieni odpadów, które, chociaż powstały w trakcie wydobycia lub przeróbki surowców mineralnych, nie są bezpośrednio związane z procesami wydobycia lub przeróbki, np.: odpady spożywcze, oleje odpadowe, złomowane pojazdy, zużyte baterie i akumulatory.
Gospodarowanie takimi odpadami powinno podlegać przepisom dyrektywy 75/442/EWG lub dyrektywy Rady 1999/31/WE z 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów [9], lub wszelkim innym właściwym przepisom wspólnotowym, tak jak ma to miejsce w przypadku odpadów powstałych na terenie poszukiwania, wydobywania lub przetwarzania, które przetransportowano do miejsca niebędącego obiektem unieszkodliwiania odpadów w rozumieniu niniejszej dyrektywy.
(9) Niniejsza dyrektywa nie powinna również mieć zastosowania do odpadów pochodzących z morskiego poszukiwania, wydobywania i przeróbki surowców mineralnych, ani do wtłaczania wody i powtórnego wtłaczania wypompowanych wód podziemnych, podczas gdy odpady obojętne, odpady inne niż niebezpieczne wytworzone w czasie prac poszukiwawczych, niezanieczyszczona gleba oraz odpady pochodzące z wydobywania, przeróbki i magazynowania torfu powinny być objęte jedynie niektórymi wymaganiami z powodu ich niższego ryzyka dla środowiska.
W odniesieniu do odpadów innych niż odpady niebezpieczne i obojętne, Państwa Członkowskie mogą obniżyć lub znieść niektóre wymagania.
Takie wyłączenia nie powinny mieć jednak zastosowania do obiektów unieszkodliwiania odpadów kategorii A.
(10) Ponadto pomimo tego, że niniejsza dyrektywa obejmuje gospodarowanie odpadami z przemysłu wydobywczego, które mogą być radioaktywne, nie powinna ona obejmować tych aspektów, które są typowe dla radioaktywności.
(11) Zgodnie z dyrektywą 75/442/EWG oraz art. 31 i 32 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom), celem gospodarowania odpadami, które powstały w wyniku wydobycia materiałów stosowanych ze względu na ich właściwości radioaktywne, jest zapewnienie ochrony pracowników, społeczeństwa i środowiska przed niebezpieczeństwami, jakie stwarza promieniowanie jonizujące.
Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do gospodarowania takimi odpadami w przypadkach, gdy są one już objęte przepisami opartymi na Traktacie Euratom.
(12) W celu pozostania wiernym zasadom i priorytetom określonym w dyrektywie 75/442/EWG, szczególnie w jej art. 3 i 4, Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że operatorzy zaangażowani w przemysł wydobywczy podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapobiegania lub zmniejszania, w możliwie najszerszym zakresie, wszelkich negatywnych skutków, rzeczywistych lub potencjalnych, dla środowiska lub zdrowia ludzkiego, które są spowodowane gospodarowaniem odpadami z przemysłu wydobywczego.
(13) Środki te powinny być oparte między innymi na koncepcji najlepszych dostępnych technik określonej w dyrektywie 96/61/WE, a w przypadku gdy takie techniki są stosowane, Państwa Członkowskie ustalą sposób, w jaki właściwości techniczne obiektu unieszkodliwiania odpadów, jego usytuowanie geograficzne oraz lokalne warunki środowiskowe mogą, tam, gdzie to stosowne, być wzięte pod uwagę.
(14) Państwa Członkowskie powinny zapewnić sporządzanie przez operatorów działających w przemyśle wydobywczym odpowiednich planów gospodarowania odpadami dla przeróbki, odzysku i unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.
Plany takie powinny być skonstruowane w taki sposób, aby zapewnić odpowiednie planowanie opcji gospodarowania odpadami, mając na względzie zminimalizowanie wytwarzania odpadów i ich szkodliwości oraz zachęcanie do odzyskiwania odpadów.
Ponadto odpady z przemysłu wydobywczego powinny być charakteryzowane według kryterium ich składu tak, aby zapewnić, w możliwie najszerszym zakresie, że takie odpady wchodzą w reakcje tylko w dający się przewidzieć sposób.
(15) W celu zmniejszenia ryzyka wypadków oraz zagwarantowania wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że każdy operator obiektu unieszkodliwiania odpadów kategorii A przyjmuje i stosuje politykę przeciwdziałania poważnym wypadkom w odniesieniu do odpadów.
W odniesieniu do środków zapobiegawczych, powinna ona obejmować zapewnienie systemu zarządzania bezpieczeństwem, planów awaryjnych do wykorzystania w razie wypadków oraz rozpowszechnienie informacji na temat bezpieczeństwa wśród osób, które mogą zostać dotknięte poważnym wypadkiem.
W razie wypadku, operatorzy powinni mieć obowiązek dostarczenia właściwym organom wszelkich odpowiednich informacji niezbędnych do ograniczenia rzeczywistych i potencjalnych szkód w środowisku naturalnym.
Te szczególne wymagania nie powinny mieć zastosowania do obiektów unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego, które są objęte dyrektywą Rady 96/82/WE [10].
(16) Obiekt unieszkodliwiania odpadów nie powinien być zaklasyfikowany do kategorii A wyłącznie na podstawie ryzyka związanego z bezpieczeństwem i ochroną zdrowia pracowników w przemyśle wydobywczym, objętych innymi przepisami wspólnotowymi, w szczególności dyrektywami Rady 92/91/EWG [11] i 92/104/EWG [12].
(17) Ze względu na szczególny charakter gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego, należy wprowadzić szczególne procedury składania wniosków i udzielania zezwoleń w odniesieniu do obiektów unieszkodliwiania odpadów wykorzystywanych do przyjmowania takich odpadów.
Dodatkowo, Państwa Członkowskie powinny podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że właściwe organy okresowo poddają warunki zezwolenia ponownemu rozpatrzeniu oraz, w miarę potrzeby, aktualizacji.
(18) Państwa Członkowskie powinny mieć obowiązek zapewnienia, że zgodnie z Konwencją ONZ/EKG o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska z dnia 25 czerwca 1988 r. (Konwencja z Aarhus) społeczeństwo jest informowane o złożeniu wniosku o zezwolenie na gospodarowanie odpadami, a zainteresowana społeczność jest konsultowana przed udzieleniem zezwolenia na gospodarowanie odpadami.
(19) Należy w jasny sposób określić wymagania, które powinien spełniać obiekt unieszkodliwiania odpadów służący przemysłowi wydobywczemu w zakresie lokalizacji, zarządzania, kontroli, zamknięcia oraz środków zapobiegawczych i ochronnych, które podejmuje się w przypadku jakiegokolwiek zagrożenia dla środowiska w perspektywie krótko- i długoterminowej, a w szczególności w przypadku zanieczyszczenia wód podziemnych poprzez przenikanie odcieku do gleby.
(20) Należy w jasny sposób zdefiniować obiekt unieszkodliwiania odpadów kategorii A dla odpadów z przemysłu wydobywczego, biorąc pod uwagę możliwe skutki jakiegokolwiek zanieczyszczenia, będącego efektem działalności takiego obiektu lub wypadku, w wyniku którego odpady wydostaną się z takiego obiektu.
(21) Odpady umieszczane z powrotem w wyrobiskach poeksploatacyjnychw celu rekultywacji lub w celach technologicznych związanych z procesem wydobywczym minerałów, takich jak budowanie lub utrzymywanie w wyrobiskach środków dostępu dla maszyn, ramp przewozowych, przegród, barier zabezpieczających lub obwałowań, powinny również podlegać pewnym wymaganiom w celu ochrony wód powierzchniowych lub podziemnych, zabezpieczenia stabilności takich odpadów oraz zapewnienia odpowiedniego monitorowania po zaprzestaniu takich czynności.
Stosownie do tego, takie odpady nie powinny podlegać wymogom niniejszej dyrektywy, które odnoszą się wyłącznie do "obiektów unieszkodliwiania odpadów", z wyjątkiem wymogów określonych w przepisie szczególnym dotyczącym wyrobisk poeksploatacyjnych.
(22) Mając na względzie zapewnienie właściwej konstrukcji i utrzymania obiektów unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego, Państwa Członkowskie powinny podjąć odpowiednie środki w celu zapewnienia, że projekt, lokalizacja i zarządzanie takimi obiektami są wykonywane przez osoby posiadające odpowiednie kompetencje techniczne.
Należy zapewnić, że szkolenia i wiedza uzyskana przez operatorów i personel zapewniają im niezbędne umiejętności.
Ponadto właściwe organy powinny upewnić się, że operatorzy stosują odpowiednie zasady dotyczące budowy i utrzymania nowego obiektu unieszkodliwiania odpadów lub każdego rozszerzenia, lub zmiany istniejącego obiektu unieszkodliwiania odpadów, w tym w fazie poeksploatacyjnej.
(23) Należy ustanowić procedury monitorowania obiektów unieszkodliwiania odpadów w czasie ich eksploatacji i nadzoru poeksploatacyjnego.
Należy określić czas monitorowania i kontroli obiektów unieszkodliwiania odpadów kategorii A po ich zamknięciu, proporcjonalnie do ryzyka wywoływanego przez dany obiekt unieszkodliwiania odpadów w sposób podobny do tego, który jest wymagany dyrektywą 1999/31/WE.
(24) Należy określić, kiedy i w jaki sposób obiekt unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego powinien zostać zamknięty, oraz wyznaczyć obowiązki i zakres odpowiedzialności operatora w fazie poeksploatacyjnej.
(25) Państwa Członkowskie powinny wymagać od operatorów działających w przemyśle wydobywczym stosowania kontroli monitorowania i zarządzania w celu zapobieżenia zanieczyszczeniu wody i gleby oraz w celu zidentyfikowania niekorzystnych skutków, które ich obiekt unieszkodliwiania odpadów może mieć dla środowiska lub zdrowia ludzkiego.
Dodatkowo, w celu zmniejszenia do minimum zanieczyszczenia wody, zrzut odpadów do wszelkich odbiorników wody powinien być zgodny z dyrektywą 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającą ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej [13].
Ponadto stężenie cyjanku i związków cyjanku w stawach osadowych odpadów przeróbczych, mając na względzie ich szkodliwe i toksyczne skutki, powinno być zmniejszone do najniższych możliwych poziomów przy wykorzystaniu najlepszych dostępnych technik.
Maksymalne progi stężenia powinny zostać odpowiednio ustalone i, w każdym przypadku, powinny odpowiadać szczególnym wymaganiom niniejszej dyrektywy w celu przeciwdziałania takim skutkom.
(26) Operator obiektu unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego powinnien mieć obowiązek złożenia gwarancji finansowej lub jej ekwiwalentu, zgodnie z procedurami, o których zdecydują Państwa Członkowskie, zapewniając, że wszystkie obowiązki wynikające z zezwolenia zostaną spełnione, w tym obowiązki związane z zamknięciem miejsca prowadzenia działalności i jego fazą poeksploatacyjną.
Gwarancja finansowa powinna wystarczać na pokrycie kosztów rekultywacji miejsca prowadzenia działalności przez odpowiednio wykwalifikowaną i niezależną osobę trzecią.
Konieczne jest także, aby taka gwarancja została złożona przed rozpoczęciem składowania odpadów w obiekcie unieszkodliwiania odpadów i była okresowo aktualizowana.
Dodatkowo, zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" oraz z dyrektywą 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu [14], istotne jest wyjaśnienie, że operator obiektu unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego ponosi właściwą odpowiedzialność za szkody wyrządzone środowisku spowodowane jego działaniem lub za bezpośrednie zagrożenie wystąpienia takiej szkody.
(27) W przypadku działalności obiektów unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego, która może mieć poważne niekorzystne skutki transgraniczne dla środowiska oraz wszelkie wynikające z tego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego na terytorium innego Państwa Członkowskiego, powinna zostać wprowadzona wspólna procedura w celu ułatwienia konsultacji między sąsiadującymi państwami.
Należy tego dokonać, mając na względzie zapewnienie odpowiedniej wymiany informacji między organami oraz należytego informowania społeczeństwa o wszelkich obiektach unieszkodliwiania odpadów, które mogłyby mieć niekorzystne skutki dla środowiska takiego innego Państwa Członkowskiego.
(28) Państwa Członkowskie powinny zapewnić zorganizowanie przez właściwe organy skutecznego systemu inspekcji lub środków równorzędnej kontroli w odniesieniu do obiektów unieszkodliwiania odpadów z przemysłu wydobywczego.
Bez uszczerbku dla obowiązków operatora wynikających z zezwolenia, przed rozpoczęciem działalności w zakresie składowania powinna zostać przeprowadzona inspekcja sprawdzająca, czy warunki zezwolenia zostały wypełnione.
Dodatkowo, Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że operatorzy i ich następcy prowadzą aktualną ewidencję obiektów unieszkodliwiania odpadów, oraz że operatorzy przekazują swoim następcom informacje dotyczące stanu obiektu unieszkodliwiania odpadów i jego działalności.
(29) Państwa Członkowskie powinny przesyłać Komisji regularne sprawozdania dotyczące wykonania niniejszej dyrektywy, wraz z informacjami dotyczącymi wypadków i sytuacji awaryjnych.
Na podstawie tych sprawozdań Komisja powinna złożyć sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(30) Państwa Członkowskie powinny ustalić zasady dotyczące sankcji za naruszenie niniejszej dyrektywy i zapewnić, że są one wykonywane.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(31) Państwa Członkowskie powinny zapewnić sporządzanie spisu zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów zlokalizowanych na ich terytorium, które wywierają poważny negatywny wpływ na środowisko lub mogą stać się w średnio- lub krótkoterminowej perspektywie poważnym zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego lub środowiska.
(32) Komisja powinna zapewnić właściwą wymianę informacji naukowo-technicznych, dotyczących sporządzania spisu zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów na poziomie Państw Członkowskich oraz dotyczących opracowywania metodologii w celu wsparcia Państw Członkowskich w przestrzeganiu niniejszej dyrektywy w trakcie rekultywacji zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów.
Ponadto powinna zostać zapewniona wymiana informacji dotyczących najlepszych dostępnych technik w ramach Państw Członkowskich i pomiędzy nimi.
(33) Niniejsza dyrektywa może być użytecznym instrumentem branym pod uwagę przy sprawdzaniu, czy projekty otrzymujące finansowanie ze Wspólnoty w kontekście pomocy rozwojowej obejmują niezbędne środki w celu zapobiegania lub zmniejszania, w możliwie najszerszym zakresie, negatywnych oddziaływań na środowisko.
Takie podejście jest zgodne z art. 6 Traktatu, szczególnie w odniesieniu do zintegrowania wymogów ochrony środowiska naturalnego z polityką Wspólnoty w sferze współpracy na rzecz rozwoju.
(34) Cel niniejszej dyrektywy, którym jest usprawnienie gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego, nie może zostać osiągnięty w dostatecznym stopniu przez Państwa Członkowskie działające samodzielnie, ponieważ niewłaściwe gospodarowanie takimi odpadami może spowodować zanieczyszczenie o charakterze transgranicznym.
Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" należy między innymi wziąć pod uwagę wszelkie szkody wyrządzone środowisku przez odpady z przemysłu wydobywczego, a różne krajowe zastosowania tej zasady mogą prowadzić do znacznych dysproporcji w obciążeniu finansowym podmiotów gospodarczych.
Ponadto istnienie różnych krajowych polityk dotyczących gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego hamuje osiągnięcie celu, jakim jest zapewnienie minimalnego poziomu bezpieczeństwa oraz odpowiedzialnego gospodarowania takimi odpadami, a także maksymalizacji ich odzyskiwania w całej Wspólnocie.
Zatem, ponieważ ze względu na zasięg i skutki niniejszej dyrektywy możliwe jest lepsze osiągnięcie jej celu na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(35) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji. [15]
(36) Działalność obiektów unieszkodliwiania odpadów istniejących w chwili transpozycji niniejszej dyrektywy powinna zostać uregulowana w celu podjęcia środków niezbędnych do ich dostosowania do wymagań niniejszej dyrektywy w określonych ramach czasowych.
(37) Zgodnie z ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [16] zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzania, dla własnych potrzeb i w interesie Wspólnoty, tabel, które w możliwie najszerszym zakresie będą ilustrować związek między niniejszą dyrektywą a środkami związanymi z transpozycją, oraz do podawania ich do wiadomości publicznej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsza dyrektywa określa środki, procedury i wskazówki mające na celu zapobieganie lub zmniejszanie, w najszerszym możliwym zakresie, wszelkich niekorzystnych skutków dla środowiska, w szczególności wody, powietrza, gleby, fauny i flory, oraz krajobrazu, oraz wszelkich wynikających z tego zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, spowodowanych gospodarowaniem odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego.
Artykuł 2
Zakres
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, niniejsza dyrektywa obejmuje gospodarowanie odpadami pochodzącymi z poszukiwania, wydobywania, przeróbki i magazynowania surowców mineralnych oraz z działalności odkrywkowej, zwanymi dalej "odpadami wydobywczymi".
2.
Z zakresu niniejszej dyrektywy są wyłączone:
a) odpady powstałe w wyniku poszukiwania, wydobywania i przeróbki surowców mineralnych oraz z działalności odkrywkowej, które nie pochodzą jednak bezpośrednio z takich prac;
b) odpady pochodzące z morskiego poszukiwania, wydobywania i przeróbki surowców mineralnych;
c) wtłaczanie wody i powtórne wtłaczanie wypompowanych wód podziemnych, zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. j) akapity pierwszy i drugi dyrektywy 2000/60/WE w zakresie dozwolonym przez powołany artykuł.
3. Odpady obojętne i niezanieczyszczona gleba pochodzące z poszukiwania, wydobywania, przeróbki i magazynowania surowców mineralnych oraz z działalności odkrywkowej, oraz odpady pochodzące z wydobywania, przeróbki i magazynowania torfu nie podlegają art. 7, 8, art. 11 ust. 1 i 3, art. 12, art. 13 ust. 5, art. 14 i 16, chyba że są one składowane w obiekcie unieszkodliwiania odpadów kategorii A.
Właściwy organ może zmniejszyć lub odstąpić od wymagań w odniesieniu do składowania odpadów innych niż niebezpieczne, pochodzących z poszukiwania surowców mineralnych, z wyjątkiem ropy naftowej i ewaporatów innych niż gips i anhydryt, jak również w odniesieniu do składowania niezanieczyszczonej gleby i odpadów pochodzących z wydobycia, przeróbki i magazynowania torfu tak długo, jak w jego opinii spełnione są wymagania art. 4.
Państwa Członkowskie mogą zmniejszyć lub odstąpić od wymagań art. 11 ust. 3, art. 12 ust. 5 i 6, art. 13 ust. 5, art. 14 i 16 w odniesieniu do odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, chyba że są one składowane w obiekcie unieszkodliwiania odpadów kategorii A.
4.
Bez uszczerbku dla innych aktów prawa wspólnotowego, odpady, które objęte są niniejszą dyrektywą, nie podlegają dyrektywie 1999/31/WE.
Artykuł 3
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy:
1) "odpady" mają znaczenie określone w art. 1 lit. a) dyrektywy 75/422/EWG;
2) "odpady niebezpieczne" mają znaczenie określone w art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych [17];
3) "odpady obojętne" oznaczają odpady, które nie ulegają jakimkolwiek istotnym przemianom fizycznym, chemicznym lub biologicznym.
Odpady obojętne są nierozpuszczalne, niepalne, nie wchodzą w inny sposób w reakcje fizyczne lub chemiczne, nie ulegają biodegradacji, nie wpływają niekorzystnie na inną materię, z którą wchodzą w kontakt w sposób, który mógłby spowodować zanieczyszczenie środowiska lub zaszkodzić zdrowiu ludzkiemu.
Całkowita zdolność do wymywania oraz zawartość substancji zanieczyszczających w odpadach oraz ekotoksyczność odcieku muszą być nieznaczne, a w szczególności nie mogą one stanowić zagrożenia dla jakości wód powierzchniowych lub podziemnych;
4) "niezanieczyszczona gleba" oznacza glebę, która została usunięta z górnej warstwy gruntu w trakcie działalności wydobywczej i która nie jest zanieczyszczona w rozumieniu prawa krajowego Państwa Członkowskiego, w którym zlokalizowane jest miejsce prowadzenia działalności, oraz w rozumieniu prawa wspólnotowego;
5) "surowce mineralne" lub "minerał" oznaczają naturalnie występujące w skorupie ziemi złoża substancji pochodzenia organicznego lub nieorganicznego, takich jak surowce energetyczne, rudy metali, surowce przemysłowe i budowlane, z wyłączeniem wody;
6) "przemysł wydobywczy" oznacza wszelkie podmioty i przedsiębiorstwa zaangażowane w odkrywkowe lub podziemne wydobycie surowców mineralnych dla celów gospodarczych, w tym wydobycie otworowe lub przeróbkę wydobytego materiału;
7) "morskie" oznacza obszar morza i dna morskiego rozciągający się od znaku wody niskiej zwykłych lub średnich pływów w kierunku na zewnątrz;
8) "przeróbka" oznacza procesy mechaniczne, fizyczne, biologiczne, termiczne lub chemiczne, lub połączenie tych procesów, którym poddane są surowce mineralne, w tym pochodzące z działalności odkrywkowej, prowadzone w celu wydobycia minerału, w tym zmiana jego objętości, klasyfikacja, rozdzielanie i ługowanie, a także ponowna przeróbka poprzednio odrzuconych odpadów, z wyłączeniem jednak procesów wytapiania, produkcyjnych procesów termicznych lub metalurgicznych;
9) "odpady przeróbcze" oznaczają odpady w formie stałej lub szlamu, które pozostają po przeróbce minerałów w drodze procesu separacji (np. kruszenia, mielenia, klasyfikacji ziarnowej, flotacji i innych procesów fizykochemicznych) w celu oddzielenia użytecznych minerałów od mniej użytecznych skał;
10) "hałda" oznacza obiekt inżynieryjny do składowania stałych odpadów na powierzchni ziemi;
11) "tama" oznacza konstrukcję inżynieryjną, przeznaczoną do zatrzymania lub zamknięcia wody i odpadów w stawie osadowym;
12) "staw osadowy" oznacza obiekt naturalny lub inżynieryjny przeznaczony do składowania odpadów droboziarnistych, zazwyczaj odpadów przeróbczych, wraz ze zmieniającą się ilością wody niezwiązanej, która pochodzi z przeróbki surowców mineralnych oraz z oczyszczania i recyklingu wody technologicznej;
13) "cyjanek dysocjujący w słabym kwasie" oznacza cyjanek i związki cyjanku, które ulegają dysocjacji w słabym kwasie o określonym pH;
14) "odciek" oznacza wodę przesączającą się przez składowane odpady i emitowaną z lub powstrzymywaną z obiektu unieszkodliwiania odpadów, w tym zanieczyszczoną wodę pochodzącą z drenażu, która może mieć niekorzystny skutek dla środowiska, jeżeli nie jest w odpowiedni sposób oczyszczona;
15) "obiekt unieszkodliwiania odpadów" oznacza teren przeznaczony do gromadzenia lub składowania odpadów wydobywczych, zarówno w formie stałej, jak i ciekłej, lub w roztworze lub zawiesinie, przez następujące okresy:
- bezterminowo dla obiektów unieszkodliwiania odpadów kategorii A i obiektów unieszkodliwiania odpadów określonych jako niebezpieczne w planie gospodarowania odpadami;
- na okres ponad sześciu miesięcy dla obiektów unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych, wytworzonych niespodziewanie;
- na okres ponad jednego roku dla obiektów unieszkodliwiania odpadów innych niż odpady niebezpieczne i obojętne;
- na okres ponad trzech lat w przypadku obiektów unieszkodliwiania odpadów niezanieczyszczonej gleby, odpadów innych niż niebezpieczne wytworzonych w czasie prac poszukiwawczych, odpadów pochodzących z wydobywania, przeróbki i magazynowania torfu i odpadów obojętnych.
Za takie obiekty uważa się także tamy lub inne konstrukcje służące do powstrzymywania, zatrzymywania, ograniczania lub umacniania takiego obiektu, jak również, w szczególności, hałdy i stawy, z wyłączeniem jednak wyrobisk poeksploatacyjnych, w których odpady są ponownie umieszczane po wydobyciu minerałów w celach rekultywacyjnych i technologicznych;
16) "poważny wypadek" oznacza zdarzenie w miejscu prowadzenia działalności w czasie wykonywania działalności obejmującej gospodarowanie odpadami wydobywczymi w dowolnej instalacji objętej niniejszą dyrektywą, prowadzące do natychmiastowego lub występującego po pewnym czasie poważnego niebezpieczeństwa dla zdrowia ludzkiego lub środowiska,, w miejscu prowadzenia działalności lub poza nim;
17) "substancja niebezpieczna" oznacza substancję, mieszaninę lub preparat, który jest niebezpieczny w rozumieniu dyrektywy 67/548/EWG [18] lub dyrektywy 1999/45/WE [19];
18) "najlepsze dostępne techniki" mają znaczenie określone w art. 2 ust. 11 dyrektywy 96/61/WE;
19) "odbiornik wodny" oznacza wody powierzchniowe, wody podziemne, wody przejściowe i wody przybrzeżne, określone odpowiednio w art. 2 ust. 1, 2, 6 i 7 dyrektywy 2000/60/WE;
20) "rekultywacja" oznacza oczyszczanie gruntu, na który wpływ miał obiekt unieszkodliwiania odpadów, w taki sposób, aby przywrócić go do satysfakcjonującego stanu, ze szczególnym uwzględnieniem jakości gleby, dzikiej fauny i flory, siedlisk naturalnych, systemów wody słodkiej, krajobrazu oraz odpowiednich celów użytkowych;
21) "poszukiwanie" oznacza poszukiwanie złóż minerałów o znaczeniu gospodarczym, w tym opróbowanie, pobieranie prób losowych, wiercenie i wykonywanie szurfów, z wyłączeniem wszelkich prac wymaganych dla udostępnienia takich złóż oraz wszelkich działań związanych bezpośrednio z czynną działalnością wydobywczą;
22) "społeczeństwo" oznacza jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych oraz, zgodnie z krajowymi przepisami prawa lub praktyką, ich stowarzyszenia, organizacje lub grupy;
23) "zainteresowana społeczność" oznacza część społeczeństwa, która jest lub może być dotknięta skutkami lub ma interes w procesie podejmowania decyzji w sprawie środowiska, zgodnie z art. 6 i 7 niniejszej dyrektywy; do celów niniejszej definicji organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska i spełniające wszelkie wymogi zgodnie z prawem krajowym uważa się za mające taki interes;
24) "operator" oznacza osobę fizyczną lub prawną odpowiedzialną za gospodarowanie odpadami wydobywczymi zgodnie z prawem krajowym Państwa Członkowskiego, w którym gospodarowanie odpadami ma miejsce, w tym za tymczasowe magazynowanie odpadów wydobywczych, jak również za fazę eksploatacyjną i poeksploatacyjną;
25) "posiadacz odpadów" oznacza wytwarzającego odpady wydobywcze lub osobę fizyczną lub prawną, która jest w ich posiadaniu;
26) "osoba kompetentna" oznacza osobę fizyczną, która posiada wiedzę techniczną i doświadczenie zgodnie z prawem krajowym Państwa Członkowskiego, w którym osoba ta prowadzi działalność, w celu wykonywania obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy;
27) "organ właściwy" oznacza organ lub organy, które Państwo Członkowskie wyznacza jako odpowiedzialne za wypełnianie obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy;
28) "miejsce prowadzenia działalności" oznacza cały obszar o wyznaczonej lokalizacji geograficznej będący pod kontrolą operatora;
29) "istotna zmiana" oznacza zmianę w strukturze lub eksploatacji obiektu unieszkodliwiania odpadów, która w opinii organu właściwego może mieć znaczące negatywne skutki dla zdrowia ludzkiego lub środowiska.
Artykuł 4
Ogólne wymagania
1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, że odpady wydobywcze są zagospodarowywane bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku, w szczególności bez ryzyka dla wody, powietrza, gleby oraz fauny i flory, bez powodowania immisji w postaci hałasu lub zapachów, a także bez niekorzystnych skutków dla krajobrazu lub miejsc o szczególnym znaczeniu.
Państwa Członkowskie podejmują również niezbędne środki w celu wprowadzenia zakazu porzucania, wyrzucania lub niekontrolowanego składowania odpadów wydobywczych.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że operator podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu zapobiegania lub zmniejszenia, w możliwie najszerszym zakresie, wszelkich niekorzystnych skutków dla środowiska i zdrowia ludzkiego, powstałych w wyniku gospodarowania odpadami wydobywczymi.
Obejmuje to zarządzanie jakimkolwiek obiektem unieszkodliwiania odpadów, również po jego zamknięciu, oraz zapobieganie poważnym wypadkom mającym związek z tym obiektem oraz ograniczanie ich konsekwencji dla środowiska i zdrowia ludzkiego.
3.
Środki, o których mowa w ust. 2, są oparte między innymi na najlepszych dostępnych technikach bez zalecania stosowania jakiejkolwiek techniki lub określonej technologii, lecz z uwzględnieniem cech technicznych obiektu unieszkodliwiania odpadów, jego lokalizacji geograficznej oraz lokalnych warunków środowiskowych.
Artykuł 5
Plan gospodarowania odpadami
1.
Państwa Członkowskie zapewniają sporządzenie przez operatora planu gospodarowania odpadami w celu zminimalizowania, przeróbki, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów wydobywczych.
2.
Celami planu gospodarowania odpadami są:
a) zapobieganie i zmniejszanie wytwarzania odpadów oraz ich szkodliwości, w szczególności poprzez rozważenie:
i) gospodarowania odpadami w fazie projektowania i przy wyborze metody wydobywania surowców mineralnych oraz ich przeróbki;
ii) zmian, którym mogą ulec odpady wydobywcze w związku ze zwiększeniem powierzchni oraz narażenia na warunki powyżej gruntu;
iii) umieszczenia odpadów wydobywczych z powrotem w wyrobiskach po wydobyciu minerału, w zakresie, w jakim jest to wykonalne pod względem technicznym i ekonomicznym oraz uzasadnione pod względem środowiskowym, a także zgodne z obowiązującymi normami środowiskowymi na poziomie wspólnotowym oraz, tam, gdzie to stosowne, z wymaganiami niniejszej dyrektywy;
iv) umieszczenia warstwy uprawnej gleby z powrotem na miejscu po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów lub, jeżeli nie jest to praktycznie wykonalne, ponownego użycia warstwy uprawnej gleby gdzie indziej;
v) stosowania mniej niebezpiecznych substancji do przeróbki surowców mineralnych;
b) zachęcania do odzysku odpadów wydobywczych za pomocą recyklingu, ponownego użycia lub regeneracji takich odpadów, tam gdzie jest to uzasadnione pod względem środowiskowym zgodnie z obowiązującymi normami środowiskowymi na poziomie wspólnotowym oraz, tam, gdzie to stosowne, z wymogami niniejszej dyrektywy;
c) zapewniania krótko- i długoterminowego bezpiecznego unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w szczególności poprzez rozważenie na etapie projektowania gospodarowania nimi w czasie eksploatacji i po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów oraz poprzez wybór projektu, który wymaga minimalnego, a jeżeli to możliwe, ostatecznie nie wymaga żadnego monitorowania, kontrolowania i zarządzania zamkniętym obiektem unieszkodliwiania odpadów.
3.
Plan gospodarowania odpadami zawiera przynajmniej następujące elementy:
a) tam, gdzie to stosowne, propozycję klasyfikacji obiektu unieszkodliwiania odpadów zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku III:
- w przypadku gdy uznaje się, że obiekt unieszkodliwiania odpadów należy do kategorii A, dokument wykazujący, że polityka zapobiegania poważnym wypadkom, wprowadzający ją w życie system zarządzania bezpieczeństwem oraz wewnętrzny plan awaryjny zostaną wprowadzone w życie zgodnie z art. 6 ust. 3;
- w przypadku gdy operator uzna, że obiekt unieszkodliwiania odpadów nie należy do kategorii A, wystarczające informacje dla uzasadnienia tej opinii, w tym wskazanie możliwych zagrożeń wystąpienia wypadków;
b) charakterystyka odpadów zgodnie z załącznikiem II oraz oświadczenie o przewidywanych łącznych ilościach odpadów wydobywczych, które będą wytwarzane w fazie operacyjnej;
c) opis procesów, w trakcie których wytwarzane są takie odpady, oraz wszelkich dalszych procesów przeróbki, którym są one poddane;
d) opis sposobu, w jaki mogą zostać wywarte niekorzystne skutki dla środowiska i zdrowia ludzkiego poprzez składowanie takich odpadów oraz środków zapobiegawczych, które należy podjąć w celu zmniejszenia wpływu na środowisko w czasie eksploatacji obiektu unieszkodliwiania odpadów i po jego zamknięciu, włącznie z aspektami, o których mowa w art. 11 ust. 2 lit. a), b), d) i e);
e) zaproponowane procedury kontroli i monitorowania zgodnie z art. 10, tam, gdzie ma ono zastosowanie, oraz art. 11 ust. 2 lit. c);
f) zaproponowany plan dotyczący zamknięcia, włącznie z rekultywacją, procedurami po zamknięciu oraz monitorowania zgodnie z art. 12;
g) środki mające na celu zapobieganie lub zminimalizowanie pogorszenia się stanu wody oraz zanieczyszczenia powietrza i gleby zgodnie z art. 13.
Plan gospodarowania odpadami zawiera wystarczające informacje, umożliwiające właściwemu organowi ocenę zdolności operatora do osiągnięcia celów planu gospodarowania odpadami, jak określono w ust. 2, oraz jego obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy.
4.
Plan gospodarowania odpadami podlega przeglądowi co pięć lat lub zmianie, o ile jest to właściwe, w przypadku istotnych zmian w działaniu obiektu unieszkodliwiania odpadów lub w odniesieniu do odpadów, które są składowane.
Właściwy organ jest informowany o wszelkich zmianach w planie gospodarowania odpadami.
5.
Plany sporządzone zgodnie z innymi przepisami krajowymi lub wspólnotowymi oraz zawierające informacje, o których mowa w ust. 3, mogą być stosowane w przypadku, gdy zapobiegają one niepotrzebnemu powielaniu informacji i powtórzeniu pracy operatora, pod warunkiem że wszystkie wymagania określone w ust. 1–4 są spełnione.
6.
Właściwy organ zatwierdza plan gospodarowania odpadami na podstawie procedur, o których zdecydują Państwa Członkowskie, i monitoruje jego wykonanie.
Artykuł 6
Informowanie o poważnych wypadkach i zapobieganie im
1.
Niniejszy artykuł ma zastosowanie do obiektów unieszkodliwiania odpadów kategorii A, z wyjątkiem obiektów unieszkodliwiania odpadów objętych dyrektywą 96/82/WE.
2.
Bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych, w szczególności dyrektyw 92/91/EWG i 92/104/EWG, Państwa Członkowskie zapewniają, że ryzyka wystąpienia poważnych wypadków są rozpoznane oraz że niezbędne elementy zostały wprowadzone do projektu, budowy, działania i konserwacji, zamknięcia i fazy po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów w celu zapobiegania takim wypadkom oraz w celu ograniczenia ich niekorzystnych konsekwencji dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, w tym wpływów transgranicznych.
3.
Do celów wymagań wynikających z ust. 2, każdy operator, przed rozpoczęciem eksploatacji, sporządza politykę zapobiegania poważnym wypadkom dla gospodarowania odpadami wydobywczymi oraz wdraża wprowadzający ją w życie system zarządzania bezpieczeństwem, zgodnie z elementami określonymi w sekcji 1 załącznika I, a także wdraża wewnętrzny plan awaryjny wyszczególniający środki, które należy podjąć w miejscu prowadzenia działalności w razie wypadku.
Jako część tej polityki, operator wyznacza kierownika ds. bezpieczeństwa odpowiedzialnego za wykonanie i okresowy nadzór nad polityką zapobiegania poważnym wypadkom.
Właściwy organ sporządza zewnętrzny plan awaryjny wyszczególniający środki, które należy podjąć poza miejscem prowadzenia działalności w razie wypadku.
Jako część wniosku o wydanie zezwolenia, operator dostarczy właściwemu organowi niezbędne informacje, które umożliwią organowi sporządzenie takiego planu.
4.
Plany awaryjne, o których mowa w ust. 3, mają następujące cele:
a) powstrzymywanie i kontrolowanie poważnych wypadków i innych awarii, tak aby zmniejszyć ich skutki oraz, w szczególności, ograniczyć szkody dla zdrowia ludzkiego i środowiska;
b) wprowadzenie w życie środków niezbędnych do ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska przed skutkami poważnych wypadków i innych awarii;
c) przekazanie niezbędnych informacji społeczeństwu oraz właściwym służbom lub organom na danym terenie,
d) zapewnienie rekultywacji, przywrócenia do stanu poprzedniego i oczyszczenia środowiska po poważnym wypadku.
Państwa Członkowskie zapewniają, że w razie poważnego wypadku operator niezwłocznie dostarcza właściwemu organowi wszystkie niezbędne informacje wymagane w celu pomocy w zmniejszeniu jego konsekwencji dla zdrowia ludzkiego oraz do przeprowadzenia oceny i zmniejszenia zakresu rzeczywistej lub potencjalnej szkody poniesionej przez środowisko.
5.
Państwa Członkowskie zapewniają, że zainteresowana społeczność ma zapewnioną z wyprzedzeniem skuteczną możliwość uczestnictwa w opracowywaniu lub przeglądzie zewnętrznego planu awaryjnego, który ma zostać sporządzony zgodnie z ust. 3.
W tym celu zainteresowana społeczność jest informowana o wszelkich takich propozycjach oraz udostępniane są jej odpowiednie informacje, w tym, między innymi, informacje o prawie uczestnictwa w procesie decyzyjnym oraz o właściwym organie, do którego mogą być zgłaszane uwagi i pytania.
Państwa Członkowskie zapewniają, że zainteresowana społeczność ma prawo w uzasadnionych ramach czasowych do wyrażania uwag, oraz że przy podejmowaniu decyzji w sprawie zewnętrznego planu awaryjnego uwagi te są w należyty sposób brane pod uwagę.
6.
Państwa Członkowskie zapewniają, że informacje w sprawie środków bezpieczeństwa oraz w sprawie działań wymaganych w razie wypadku, zawierające przynajmniej elementy wymienione w sekcji 2 załącznika I, są przekazywane zainteresowanej społeczności bezpłatnie i bez dodatkowych warunków.
Informacje takie podlegają przeglądowi co trzy lata oraz, jeżeli jest to konieczne, są uaktualniane.
Artykuł 7
Wniosek i zezwolenie
1.
Żaden obiekt unieszkodliwiania odpadów nie może działać bez zezwolenia udzielonego przez właściwy organ.
Zezwolenie zawiera elementy wyszczególnione w ust. 2 niniejszego artykułu i jasno wskazuje kategorię obiektu unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 9.
Pod warunkiem zastosowania się do wszystkich wymogów niniejszego artykułu, wszelkie zezwolenia wydawane na podstawie innych przepisów krajowych lub wspólnotowych mogą być połączone w jedno zezwolenie w przypadku, kiedy taki format zapobiega niepotrzebnemu powielaniu informacji i powtarzaniu pracy operatora lub właściwego organu.
Szczegóły określone w ust. 2 mogą być objęte jednym lub kilkoma zezwoleniami, pod warunkiem że spełnione są wszystkie wymogi określone w niniejszym artykule.
2.
Wniosek o udzielenie zezwolenia zawiera przynajmniej następujące szczegóły:
a) oznaczenie operatora;
b) proponowaną lokalizację obiektu unieszkodliwiania odpadów, włącznie ze wszelkimi możliwymi lokalizacjami alternatywnymi;
c) plan gospodarowania odpadami zgodnie z art. 5;
d) odpowiednie udokumentowanie gwarancji finansowej lub jej ekwiwalentu, zgodnie z wymogami art. 14;
e) informacje dostarczone przez operatora zgodnie z art. 5 dyrektywy 85/337/EWG [20], jeżeli zgodnie z tą dyrektywą wymagana jest ocena wpływu na środowisko.
3.
Właściwy organ udziela zezwolenia jedynie w przypadku, gdy w jego opinii:
a) operator spełnia odpowiednie wymagania niniejszej dyrektywy;
b) gospodarowanie odpadami nie pozostaje w bezpośredniej sprzeczności lub w inny sposób nie koliduje z wprowadzaniem w życie odpowiedniego planu gospodarowania odpadami lub planów, o których mowa w art. 7 dyrektywy 75/442/EWG.
4.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, że właściwe organy okresowo poddają warunki zezwolenia ponownemu rozpatrzeniu oraz, w miarę potrzeby, aktualizacji:
- w przypadku gdy następują istotne zmiany w eksploatacji obiektu unieszkodliwiania odpadów lub w odniesieniu do składowanych odpadów,
- na podstawie wyników monitorowania zgłoszonych przez operatora zgodnie z art. 11 ust. 3 lub kontroli przeprowadzonych zgodnie z art. 17,
- w świetle wymiany informacji dotyczących istotnych zmian w najlepszych dostępnych technikach, zgodnie z art. 21 ust. 3.
5.
Informacje zawarte w zezwoleniu udzielonym na podstawie niniejszego artykułu są udostępniane właściwym krajowym i wspólnotowym organom statystycznym, gdy zwrócą się one o takie informacje do celów statystycznych.
Informacje sensytywne o czysto handlowym charakterze, takie jak informacje dotyczące stosunków handlowych i elementów składowych kosztów oraz poziomu gospodarczych złoża zasobów mineralnych, nie są podawane do informacji publicznej.
Artykuł 8
Udział społeczeństwa
1.
Na wczesnym etapie procedury udzielania zezwolenia lub najpóźniej, kiedy tylko takie informacje mogą być w uzasadniony sposób dostarczone, społeczeństwo jest informowane za pomocą obwieszczeń lub innych odpowiednich środków, takich jak media elektroniczne, tam gdzie są one dostępne, o następujących kwestiach:
a) wniosku o udzielenie zezwolenia;
b) tam gdzie ma to zastosowanie, fakcie, że decyzja dotycząca wniosku o udzielenie zezwolenia podlega konsultacji pomiędzy Państwami Członkowskimi zgodnie z art. 16;
c) szczegółach dotyczących właściwych organów odpowiedzialnych za podjęcie decyzji, organów, od których można otrzymać odpowiednie informacje, organów, którym można przedstawiać uwagi lub pytania, oraz szczegółach harmonogramu przesyłania uwag lub pytań;
d) charakterze możliwych decyzji;
e) tam gdzie ma to zastosowanie, szczegółach dotyczących propozycji uaktualnienia zezwolenia lub warunków zezwolenia;
f) wskazaniu czasu i miejsca oraz środków, za pomocą których właściwe informacje zostaną udostępnione;
g) szczegółach ustaleń dotyczących udziału społeczeństwa zgodnie z ust. 7.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że w odpowiednich ramach czasowych, zainteresowanej społeczności są udostępniane:
a) zgodnie z prawem krajowym, główne sprawozdania i opinie przekazane właściwemu organowi w czasie, gdy społeczeństwo było informowane zgodnie z ust. 1;
b) zgodnie z przepisami dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającej dyrektywę Rady 90/313/EWG [21], oprócz informacji, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, wszelkie informacje, które mają znaczenie dla decyzji zgodnie z art. 7 niniejszej dyrektywy i które stają się dostępne dopiero po poinformowaniu społeczeństwa zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu.
3.
Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia, że społeczeństwo jest informowane, zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, o uaktualnieniu warunków zezwolenia zgodnie z art. 7 ust. 4.
4.
Zainteresowana społeczność ma prawo do wyrażania uwag i opinii właściwym organom przed podjęciem decyzji.
5.
Wyniki konsultacji przeprowadzonych zgodnie z niniejszym artykułem są należycie brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji.
6.
Kiedy decyzja zostaje podjęta, właściwy organ, zgodnie z odpowiednimi procedurami, informuje zainteresowaną społeczność i udostępnia jej następujące informacje:
a) treść decyzji, w tym kopię zezwolenia;
b) przesłanki i powody, na których oparto decyzję.
7.
Szczegółowe ustalenia dotyczące udziału społeczeństwa na podstawie niniejszego artykułu są określane przez Państwa Członkowskie tak, aby umożliwić zainteresowanej społeczności skuteczne przygotowanie się i udział.
Artykuł 9
System klasyfikacji obiektów unieszkodliwiania odpadów
Do celów niniejszej dyrektywy, właściwe organy klasyfikują obiekt unieszkodliwiania odpadów jako obiekt unieszkodliwiania odpadów kategorii A zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku III.
Artykuł 10
Wyrobiska poeksploatacyjne
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, że operator, umieszczając odpady wydobywcze z powrotem w wyrobiskach poeksploatacyjnych w celach rekultywacyjnych i technologicznych, niezależnie od tego, czy powstały wskutek wydobycia odkrywkowego czy podziemnego, podejmuje odpowiednie środki w celu:
1) zabezpieczenia stabilności odpadów wydobywczych, zgodnie z, mutatis mutandis, art. 11 ust. 2;
2) zapobieżenia zanieczyszczenia gleby, wód powierzchniowych i podziemnych, zgodnie z, mutatis mutandis, art. 13 ust. 1 i 3;
3) zapewnienia monitorowania odpadów wydobywczych, zgodnie z, mutatis mutandis, art. 12 ust. 4 i 5.
2.
Dyrektywa 1999/31/WE ma nadal zastosowanie w stosunku do odpadów innych niż odpady wydobywcze stosowane do wypełniania wyrobisk poeksploatacyjnych, tam, gdzie to stosowne.
Artykuł 11
Budowa i zarządzanie obiektami unieszkodliwiania odpadów
1.
Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia, że zarządzaniem obiektem unieszkodliwiania odpadów zajmują się kompetentne osoby oraz że zapewnione są rozwój techniczny i szkolenia personelu.
2.
Właściwy organ upewnia się, że przy budowie nowego obiektu unieszkodliwiania odpadów lub modyfikacji istniejącego obiektu unieszkodliwiania odpadów operator zapewnia, że:
a) obiekt unieszkodliwiania odpadów jest właściwie zlokalizowany, biorąc pod uwagę w szczególności czynniki geologiczne, hydrologiczne, hydrogeologiczne, sejsmiczne i geotechniczne, oraz że jest on zaprojektowany w taki sposób, aby spełniać, w perspektywie krótko- i długoterminowej, niezbędne warunki w zakresie zapobiegania zanieczyszczaniu gleby, powietrza, wód podziemnych lub powierzchniowych, ze szczególnym uwzględnieniem dyrektyw 76/464/EWG [22], 80/68/EWG [23] i 2000/60/WE, oraz zapewniając skuteczne odprowadzanie zanieczyszczonej wody i odcieku, w przypadku gdy jest to wymagane zezwoleniem i w sposób w nim wymagany, oraz zmniejszając erozję spowodowaną przez wodę lub wiatr w możliwie najszerszym zakresie z technicznego i gospodarczego punktu widzenia;
b) obiekt unieszkodliwiania odpadów jest odpowiednio wybudowany, zarządzany i utrzymywany w celu zapewnienia jego fizycznej stabilności oraz zapobiegania zanieczyszczeniu lub skażeniu gleby, powietrza, wód powierzchniowych lub podziemnych w perspektywie długo- i krótkoterminowej, jak również w celu zmniejszenia w możliwie najszerszym zakresie szkód wyrządzanych krajobrazowi;
c) istnieją odpowiednie plany i ustalenia dotyczące regularnego monitorowania i kontrolowania obiektu unieszkodliwiania odpadów przez kompetentne osoby oraz podejmowania działań w przypadku wyników wskazujących niestabilność, zanieczyszczenie wody lub skażenie gleby;
d) dokonano właściwych ustaleń odnoszących się do rekultywacji gruntu oraz zamknięcia obiektu unieszkodliwiania odpadów;
e) dokonano właściwych ustaleń dotyczących fazy po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów.
Dokumenty dotyczące monitorowania i kontroli, o których mowa w pkt c), wraz z dokumentacją dotyczącą zezwolenia, są przechowywane w celu zapewnienia odpowiedniego przekazywania informacji, szczególnie w przypadku zmiany operatora.
3.
Operator bez zbędnej zwłoki, a w każdym przypadku nie później niż w ciągu 48 godzin, zawiadamia właściwy organ o każdym wydarzeniu, które może mieć wpływ na stabilność obiektu unieszkodliwiania odpadów oraz o wszelkich istotnych niekorzystnych skutkach dla środowiska, ujawnionych w wyniku kontroli i monitorowania obiektu unieszkodliwiania odpadów.
Operator, tam, gdzie ma to zastosowanie, wprowadza w życie wewnętrzny plan awaryjny i postępuje zgodnie z wszelkimi instrukcjami właściwego organu dotyczącymi środków korygujących, które należy podjąć.
Operator pokrywa koszty środków, które mają zostać podjęte.
Z częstotliwością ustaloną przez właściwy organ, a w każdym przypadku co najmniej raz do roku, operator przedstawia właściwemu organowi na podstawie zgromadzonych danych sprawozdanie dotyczące wszystkich wyników monitorowania w celu wykazania przestrzegania warunków zezwolenia oraz zwiększania wiedzy na temat odpadów i funkcjonowania obiektów unieszkodliwiania odpadów.
Na podstawie tego sprawozdania właściwy organ może zdecydować, że niezbędne jest zatwierdzenie przez niezależnego eksperta.
Artykuł 12
Procedury zamknięcia i po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów
1.
Państwa Członkowskie podejmują środki w celu zapewnienia zgodności z ust. 2–5.
2.
Obiekt unieszkodliwiania odpadów rozpoczyna procedurę zamknięcia jedynie, jeżeli spełniony jest jeden z następujących warunków:
a) spełnione są odpowiednie warunki określone w zezwoleniu;
b) właściwy organ udzielił pozwolenia na wniosek operatora;
c) właściwy organ wydał w tym celu decyzję z uzasadnieniem.
3.
Obiekt unieszkodliwiania odpadów może zostać uznany za całkowicie zamknięty jedynie po dokonaniu przez właściwy organ bez zbędnej zwłoki następujących czynności: przeprowadzeniu końcowej inspekcji w miejscu prowadzenia działalności, ocenie wszelkich sprawozdań przedstawionych przez operatora, potwierdzeniu, że miejsce prowadzenia działalności zostało zrekultywowane i powiadomieniu operatora o swojej zgodzie na zamknięcie.
Zgoda ta w żaden sposób nie zmniejsza obowiązków operatora wynikających z warunków określonych w zezwoleniu lub z innych przepisów.
4.
Operator jest odpowiedzialny za utrzymanie, monitorowanie i kontrolę w fazie po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów tak długo, jak może być to wymagane przez właściwy organ, z uwzględnieniem charakteru i czasu trwania zagrożenia, z wyjątkiem przypadków, kiedy właściwy organ zdecyduje o przejęciu takich zadań od operatora, po ostatecznym zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów i bez uszczerbku dla jakichkolwiek przepisów krajowych lub wspólnotowych regulujących odpowiedzialność posiadacza odpadów.
5.
Jeżeli po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów właściwy organ uzna to za konieczne, operator w szczególności kontroluje fizyczną i chemiczną stabilność obiektu i zmniejsza wszelkie negatywne skutki dla środowiska, w szczególności w odniesieniu do wód powierzchniowych i podziemnych, poprzez zapewnienie, że:
a) wszystkie struktury należące do obiektu są monitorowane i konserwowane za pomocą zawsze gotowych do użycia aparatów kontrolnych i pomiarowych;
b) tam, gdzie ma to zastosowanie, kanały przelewowe i przelewy spływowe są utrzymywane w stanie czystym i dostępnym.
6.
Po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów operator bezzwłocznie informuje właściwy organ o wszelkich zdarzeniach lub zmianach, które mogą mieć wpływ na stabilność obiektu unieszkodliwiania odpadów, oraz o wszelkich istotnych niekorzystnych skutkach dla środowiska ujawnionych w wyniku odpowiednich procedur kontrolnych i monitorowania.
Operator, tam, gdzie ma to zastosowanie, wprowadza w życie wewnętrzny plan awaryjny i postępuje zgodnie z wszelkimi innymi instrukcjami właściwego organu w sprawie środków korygujących, które należy podjąć.
Operator pokrywa koszty środków, które mają zostać podjęte.
W przypadkach i z częstotliwością ustaloną przez właściwy organ, operator przedstawia właściwemu organowi, na podstawie zgromadzonych danych, sprawozdanie dotyczące wszystkich wyników monitorowania w celu wykazania przestrzegania warunków zezwolenia oraz zwiększenia wiedzy na temat odpadów i obiektów unieszkodliwiania odpadów.
Artykuł 13
Zapobieganie pogarszaniu się stanu wody oraz zanieczyszczaniu powietrza i gleby
1.
Właściwy organ upewnia się, że operator podjął niezbędne środki w celu:
a) oceny możliwości tworzenia się odcieku ze składowanych odpadów, włącznie z zawartością substancji zanieczyszczającej w odcieku, zarówno podczas fazy operacyjnej, jak i po zamknięciu obiektu unieszkodliwiania odpadów oraz ustaleniu bilansu wodnego obiektu unieszkodliwiania odpadów;
b) zapobiegania lub zmniejszania tworzenia się odcieku oraz skażenia wód powierzchniowych lub podziemnych przez odpady;
c) dokonywania oczyszczania skażonej wody i odcieku, zebranych z obiektu unieszkodliwiania odpadów aż do uzyskania standardu wymaganego do ich zrzutu.
2.
Właściwy organ upewnia się, że operator podjął odpowiednie środki w celu zapobiegania lub zmniejszania emisji pyłu i gazu.
3.
Jeżeli na podstawie oceny ryzyka dla środowiska, uwzględniając w szczególności dyrektywy 76/464/EWG, 80/68/EWG lub 2000/60/WE w zależności od przypadku, właściwy organ zdecydował, że zbieranie i oczyszczania odcieku nie jest konieczne, lub jeżeli ustalono, że obiekt unieszkodliwiania odpadów nie stanowi potencjalnego zagrożenia dla gleby, wód podziemnych lub powierzchniowych, można zmniejszyć lub odstąpić od wymagań określonych w ust. 1 lit. b) i c).
4.
Państwa Członkowskie dokonują zrzutu odpadów wydobywczych, w formie stałej, szlamu lub płynnej, do wszelkich odbiorników wodnych innych niż skonstruowany w celach zrzutu odpadów wydobywczych pod warunkiem spełnienia przez operatora odpowiednich wymagań dyrektyw 76/464/EWG, 80/68/EWG i 2000/60/WE.
5.
W przypadku stawu osadowego, w którym obecny jest cyjanek, operator upewnia się, że stężenie cyjanku dysocjującego w słabym kwasie w stawie jest zredukowane do najniższego możliwego poziomu za pomocą najlepszych dostępnych technik, a w każdym przypadku, w obiektach unieszkodliwiania odpadów, które uprzednio otrzymały zezwolenie lub które funkcjonowały już w dniu … [24], że stężenie cyjanku dysocjującego w słabym kwasie w miejscu zrzutu odpadów przeróbczych z zakładu przeróbczego do stawu osadowego nie przekracza 50 ppm od dnia … [24], 25 ppm od dnia … [25], 10 ppm od dnia … [26] oraz 10 ppm dla obiektów unieszkodliwiania odpadów, które otrzymały zezwolenie po dniu … [24].
Jeżeli właściwy organ tego wymaga, operator wykaże za pomocą oceny ryzyka, która uwzględnia szczególne warunki dla miejsca prowadzenia działalności, że te limity stężeń nie muszą być dalej obniżane.
Artykuł 14
Gwarancja finansowa
1.
Właściwy organ, przed rozpoczęciem jakichkolwiek operacji związanych z gromadzeniem lub składowaniem odpadów wydobywczych w obiekcie unieszkodliwiania odpadów, wymaga przedstawienia gwarancji finansowej (np. w formie depozytu pieniężnego, w tym sponsorowanych przez przemysł wzajemnych funduszy gwarancyjnych) lub jej ekwiwalentu, zgodnie z procedurami, o których zdecydują Państwa Członkowskie, tak aby:
a) wszystkie obowiązki wynikające z zezwolenia udzielonego na podstawie niniejszej dyrektywy, włącznie z przepisami dotyczącymi fazy po zamknięciu, zostały wypełnione;
b) w dowolnym czasie dostępne były fundusze na rekultywację miejsca prowadzenia działalności.
2.
Obliczenie gwarancji, o której mowa w ust. 1, jest dokonane na podstawie:
a) prawdopodobnego wpływu obiektu unieszkodliwiania odpadów na środowisko, biorąc pod uwagę w szczególności kategorię obiektu unieszkodliwiania odpadów, właściwości odpadów oraz przyszłe zastosowanie zrekultywowanego gruntu;
b) założenia, że niezależne i odpowiednio wykwalifikowane osoby trzecie ocenią i wykonają wszelkie niezbędne prace rekultywacyjne.
3.
Wielkość gwarancji jest odpowiednio dostosowana do zakresu niezbędnych prac rekultywacyjnych, które należy przeprowadzić w obiekcie unieszkodliwiania odpadów.
4. W przypadku gdy właściwy organ zatwierdzi zamknięcie zgodnie z art. 12 ust. 3, wystawi on operatorowi pisemne oświadczenie zwalniające go z obowiązku gwarancji, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, z wyjątkiem obowiązków związanych z fazą po zamknięciu, o których mowa w art. 12 ust. 4.
Artykuł 15
Odpowiedzialność za środowisko
Do załącznika III dyrektywy 2004/35/WE dodaje się następujący punkt:
"13.
Gospodarowanie odpadami wydobywczymi zgodnie z dyrektywą 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego [27]."
Artykuł 16
Skutki transgraniczne
1.
W przypadku gdy Państwo Członkowskie, na terytorium którego zlokalizowany jest obiekt unieszkodliwiania odpadów zdaje sobie sprawę, że działanie obiektu unieszkodliwiania odpadów kategorii A może wywierać istotne niekorzystne skutki dla środowiska innego Państwa Członkowskiego oraz powodować jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia ludzkiego w innym Państwie Członkowskim, lub w przypadku gdy Państwo Członkowskie, które może w taki sposób zostać dotknięte, tak zażąda, Państwo Członkowskie, na terytorium którego przedłożony został wniosek o zezwolenie na podstawie art. 7, przesyła informacje uzyskane na podstawie tego artykułu do tego innego Państwa Członkowskiego w tym samym czasie, gdy udostępnia te informacje swoim obywatelom.
Informacje takie stanowią podstawę wszelkich konsultacji, koniecznych w ramach dwustronnych stosunków pomiędzy tymi dwoma Państwami Członkowskimi, opartych na zasadzie wzajemności i równości.
2.
W ramach stosunków dwustronnych, Państwa Członkowskie zapewniają, że w przypadkach określonych w ust. 1 niniejszego artykułu wnioski są również udostępniane na odpowiedni okres zainteresowanej społeczności w Państwie Członkowskim, które może w taki sposób zostać dotknięte tak, aby miała ona prawo do przedstawienia swoich uwag na temat tych wniosków przed podjęciem decyzji przez właściwy organ.
3.
Państwa Członkowskie zapewniają, że w razie wypadku, obejmującego obiekt unieszkodliwiania odpadów, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, informacje dostarczone przez operatora właściwemu organowi na podstawie art. 6 ust. 4, są niezwłocznie przekazywane innemu Państwu Członkowskiemu w celu pomocy w zminimalizowaniu konsekwencji wypadku dla zdrowia ludzkiego oraz oceny i zminimalizowania rozmiaru rzeczywistych lub potencjalnych szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu.
Artykuł 17
Kontrole przeprowadzane przez właściwy organ
1.
Przed rozpoczęciem operacji składowania, a następnie w regularnych odstępach czasu, które mają być określone przez Państwa Członkowskie, w tym w fazie po zamknięciu, właściwy organ przeprowadzi kontrolę każdego obiektu unieszkodliwiania odpadów objętego art. 7, tak aby zapewnić, że przestrzega on odpowiednich warunków zezwolenia.
Pozytywne wyniki kontroli w żaden sposób nie ograniczają odpowiedzialności operatora wynikającej z warunków zezwolenia.
2.
Państwa Członkowskie wymagają od operatora prowadzenia aktualnej dokumentacji dotyczącej wszelkich działań związanych z gospodarowaniem odpadami oraz udostępniania jej do kontroli właściwego organu, oraz zapewnienia, że w przypadku zmiany operatora w czasie zarządzania obiektem unieszkodliwiania odpadów odpowiednie i aktualne informacje i dokumenty odnoszące się do obiektu unieszkodliwiania odpadów przekazywane są we właściwy sposób.
Artykuł 18
Obowiązek składania sprawozdania
1.
Co trzy lata Państwa Członkowskie przekazują Komisji sprawozdanie w sprawie wykonania niniejszej dyrektywy.
Sprawozdanie jest sporządzane na podstawie kwestionariusza lub wzoru, które mają być przyjęte przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 23 ust. 2.
Sprawozdanie jest przekazywane Komisji w ciągu dziewięciu miesięcy od końca trzyletniego terminu, którego dotyczy.
Komisja publikuje sprawozdanie w sprawie wykonania niniejszej dyrektywy w ciągu dziewięciu miesięcy od otrzymania sprawozdań od Państw Członkowskich.
2.
Co roku Państwa Członkowskie przekazują Komisji informacje dotyczące wydarzeń zgłaszanych przez operatorów zgodnie z art. 11 ust. 3 i art. 12 ust. 6.
Komisja udostępnia te informacje Państwom Członkowskim na wniosek.
Bez uszczerbku dla prawa wspólnotowego w zakresie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska, Państwa Członkowskie udostępniają z kolei, na wniosek, informacje członkom zainteresowanej społeczności.
Artykuł 19
Sankcje
Państwa Członkowskie ustalają zasady dotyczące sankcji za naruszenia przepisów prawa krajowego przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, że są one wykonywane.
Przewidziane sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 20
Spis zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów
Państwa Członkowskie zapewniają, że spis zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów, włącznie z opuszczonymi obiektami unieszkodliwiania odpadów, zlokalizowanych na ich terytorium, które wywierają poważny negatywny wpływ na środowisko lub mogą stać się w średnio- lub krótkoterminowej perspektywie poważnym zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego lub środowiska jest sporządzany i okresowo uaktualniany.
Taki spis, który zostanie udostępniony społeczeństwu, zostanie sporządzony w terminie czterech lat od dnia … [28], z uwzględnieniem metodologii, o których mowa w art. 21, jeżeli są one dostępne.
Artykuł 21
Wymiana informacji
1.
Komisja, wspierana przez Komitet, o którym mowa w art. 23, zapewnia, że między Państwami Członkowskimi istnieje odpowiednia wymiana informacji technicznych i naukowych, z uwzględnieniem rozwijających się metodologii odnoszących się do:
a) wykonania art. 20;
b) rekultywacji zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów określonych w art. 20 w celu spełnienia wymagań art. 4.
Takie metodologie umożliwią ustanowienie najbardziej odpowiednich procedur oceny ryzyka oraz działań naprawczych z uwzględnieniem różnic charakterystyki geologicznej, hydrogeologicznej i klimatologicznej w Europie.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że właściwy organ śledzi lub jest informowany o zmianach w zakresie najlepszych dostępnych technik.
3.
Komisja organizuje wymianę informacji między Państwami Członkowskimi a zainteresowanymi organizacjami na temat najlepszych dostępnych technik, związanego z nimi monitorowania oraz zmian w przedmiotowym zakresie.
Komisja publikuje wyniki wymiany informacji.
Artykuł 22
Środki służące wykonaniu i zmianom
1. Do dnia … [29] Komisja przyjmie, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 23 ust. 2, przepisy niezbędne do realizacji następujących zadań, z uwzględnieniem w pierwszej kolejności lit. e), f) i g):
a) harmonizacji i regularnego przekazywania informacji, o których mowa w art. 7 ust. 5 i art. 12 ust. 6;
b) wprowadzania w życie art. 13 ust. 5, włącznie z wymogami technicznymi odnoszącymi się do określenia cyjanku dysocjującego w słabym kwasie oraz metod jego pomiaru;
c) przygotowania technicznych wskazówek w celu ustanowienia gwarancji finansowej zgodnie z wymaganiami art. 14 ust. 2;
d) przygotowania technicznych wskazówek odnoszących się kontroli zgodnie z art. 17;
e) zakończenia formułowania wymagań technicznych odnoszących do charakterystyki odpadów zawartej w załączniku II;
f) interpretacji definicji zawartej w art. 3 pkt 3;
g) zdefiniowania kryteriów klasyfikacji obiektów unieszkodliwiania odpadów zgodnie z załącznikiem III;
h) ustalenia wszelkich zharmonizowanych norm odnoszących się do metod pobierania próbek i wykonywania analiz niezbędnych do technicznego wykonania niniejszej dyrektywy.
2.
Wszelkie kolejne zmiany niezbędne w celu dostosowania załączników do rozwoju naukowo-technicznego są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 23 ust. 2.
Zmiany te są dokonywane w celu osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska.
Artykuł 23
Komitet
1.
Komisja jest wspomagana przez komitet ustanowiony na mocy art. 18 dyrektywy 75/442/EWG, zwany dalej "Komitetem".
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu, mają zastosowanie art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres określony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 24
Przepisy przejściowe
1. Państwa Członkowskie zapewniają, że wszelkie obiekty unieszkodliwiania odpadów, które otrzymały zezwolenie lub które działają w dniu … [30], spełniają przepisy niniejszej dyrektywy do dnia … [31], z wyjątkiem obiektów określonych w art. 14 ust. 1, których przestrzeganie musi być zapewnione do dnia … [32], oraz określonych w art. 13 ust. 5, których przestrzeganie musi być zapewnione zgodnie z harmonogramem tam ustalonym.
2.
Ustęp 1 nie ma zastosowania do obiektów unieszkodliwiania odpadów zamkniętych na dzień … [31]
3. Artykuły 5–11, art. 12 ust. 1, 2, 5 i 6, art. 13 ust. 4 i 5, art. 14 ust. 1–3 nie mają zastosowania do obiektów unieszkodliwiania odpadów, które:
- zaprzestały przyjmowania odpadów przed dniem … [31],
- są na końcowym etapie realizacji procedury zamknięcia zgodnie z mającym zastosowanie prawem wspólnotowym lub krajowym lub programami zatwierdzonymi przez właściwy organ, i
- zostaną definitywnie zamknięte do dnia 31 grudnia 2010 r.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o takich przypadkach do dnia … [33] i zapewniają, że takie obiekty są zarządzane w sposób, który nie narusza osiągnięcia celów niniejszej dyrektywy i celów wszelkich innych aktów prawa wspólnotowego, w tym dyrektywy 2000/60/WE.
Artykuł 25
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do przestrzegania niniejszej dyrektywy przed dniem … [34].
Państwa Członkowskie bezzwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Gdy Państwa Członkowskie przyjmują te środki, powinny one zawierać odniesienie do niniejszej dyrektywy lub takie odniesienie powinno być zamieszczone w ich urzędowej publikacji.
Metody sporządzania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty przepisów prawa krajowego, które przyjmują w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 26
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 27
Adresaci
Niniejsza dyrektywa adresowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 80 z 30.3.2004, str. 35.
[2] Dz.U. C 109 z 30.4.2004, str. 33.
[3] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 31 marca 2004 r.
(OJ C 103 E, 29.4.2004, str. 634), wspólne stanowisko Rady z dnia 12 kwietnia 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia ……. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[4] Dz.U. L 345 z 31.12.2003, str. 97.
[5] Dz.U. L 257 z 10.10.1996, str. 26. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[6] Dz.U. C 65 E z 14.3.2002, str. 382.
[7] Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1.
[8] Dz.U. L 194 z 25.7.1975, str. 39. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[9] Dz.U. L 182 z 16.7.1999, str. 1. Dyrektywa zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[10] Dyrektywa Rady 96/82/WE z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie kontroli niebezpieczeństwa poważnych awarii związanych z substancjami niebezpiecznymi (Dz.U. L 10 z 14.1.1997, str. 13). Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[11] Dyrektywa Rady 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zakładów górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (jedenasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.U. L 348 z 28.11.1992, str. 9).
[12] Dyrektywa Rady 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.U. L 404 z 31.12.1992, str. 10).
[13] Dz.U. L 327 z 22.12.2000, str. 1. Dyrektywa zmieniona decyzją nr 2455/2001/WE (Dz.U. L 331 z 15.12.2001, str. 1).
[14] Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 56.
[15] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[16] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
[17] Dz.U. L 377 z 31.12.1991, str. 20. Dyrektywa zmieniona dyrektywą 94/31/WE (Dz.U. L 168 z 2.7.1994, str. 28).
[18] Dyrektywa Rady 67/548/EWG z dnia 27 czerwca 1967 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych (Dz.U. 196 z 16.8.1967, str. l). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2004/73/WE (Dz.U. L 152 z 30.4.2004, str. 1).
[19] Dyrektywa 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 maja 1999 r. odnosząca się do zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania preparatów niebezpiecznych (Dz.U. L 200 z 30.7.1999, str. 1). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Rady 2004/66/WE (Dz.U. L 168 z 1.5.2004, str. 35).
[20] Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. L 175 z 5.7.1985, str. 40). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 156 z 25.6.2003, str. 17).
[21] Dz.U. L 41 z 14.2.2003, str. 26.
[22] Dyrektywa Rady 76/464/EWG z dnia 4 maja 1976 r. w sprawie zanieczyszczenia spowodowanego przez niektóre substancje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty (Dz.U. L 129 z 18.5.1976, str. 23).
Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2000/60/WE.
[23] Dyrektywa Rady 80/68/EWG z dnia 17 grudnia 1979 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne (Dz.U. L 20 z 26.1.1980, str. 43). Dyrektywa zmieniona dyrektywą 91/692/EWG (Dz.U. L 377 z 31.12.1991, str. 48).
[24] Data określona w art. 25 ust. 1.
[25] Pięć lat po dacie określonej w art. 25 ust. 1.
[26] Dziesięć lat po dacie określonej w art. 25 ust. 1.
[27] Dz.U. L …
[28] Data określona w art. 25 ust. 1.
[29] Dwa lata po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.
[30] Data określona w art. 25 ust. 1.
[31] Cztery lata po dacie określonej w art. 25 ust. 1.
[32] Sześć lat po dacie określonej w art. 25. ust. 1.
[33] Trzy miesiące po dacie określonej w art. 25. ust. 1.
[34] 24 miesiące po wejściu w życie niniejszej dyrektywy.
--------------------------------------------------
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 24/2005
przyjęte przez Radę dnia 18 kwietnia 2005 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiego z dnia … w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (promieniowaniem optycznym) (dziewiętnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)
(2005/C 172 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 137 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji [1], przedłożony po konsultacji z Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno — Społecznego [2],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Zgodnie z Traktatem, Rada może w trybie dyrektyw przyjmować minimalne wymagania sprzyjające poprawie warunków, w szczególności w środowisku pracy, w celu zagwarantowania lepszego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników.
Takie dyrektywy powinny unikać nakładania ograniczeń administracyjnych, finansowych i prawnych w sposób, który wstrzymywałby tworzenie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw.
(2) Komunikat Komisji, dotyczący jej programu działań związanego z wprowadzeniem w życie Wspólnotowej Karty Socjalnych Praw Podstawowych Pracowników, przewiduje wprowadzenie minimalnych wymogów w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi. We wrześniu 1990 r.
Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie tego programu działań [4], w którym zwraca się do Komisji w szczególności o przygotowanie szczegółowej dyrektywy w sprawie ryzyka, spowodowanego hałasem i wibracjami, a także innymi czynnikami fizycznymi w miejscu pracy.
(3) Jako pierwszy krok, Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę 2002/44/WE z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracjami) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) [5]. Następnie, w dniu 6 lutego 2003 r., Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę 2003/10/WE w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (siedemnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) [6]. Następnie Parlament Europejski i Rada przyjęły w dniu 29 kwietnia 2004 r. dyrektywę 2004/40/WE w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (polem elektromagnetycznym) (osiemnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) [7].
(4) Obecnie uznaje się za niezbędne wprowadzenie środków ochrony pracowników przed ryzykiem spowodowanym promieniowaniem optycznym, w związku z jego wpływem na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, w szczególności w postaci uszkodzeń oczu i skóry.
Środki te mają nie tylko zapewnić ochronę zdrowia i bezpieczeństwo indywidualne każdego pracownika, lecz także stworzyć minimalne podstawy ochrony wszystkich pracowników we Wspólnocie w celu uniknięcia możliwych zakłóceń konkurencji.
(5) Niniejsza dyrektywa ustanawia minimalne wymagania, pozostawiając w ten sposób Państwom Członkowskim możliwość utrzymania lub przyjęcia bardziej rygorystycznych przepisów w zakresie ochrony pracowników, w szczególności poprzez ustanowienie niższych wartości granicznych ekspozycji.
Wprowadzenie w życie niniejszej dyrektywy nie powinno służyć uzasadnieniu regresu w stosunku do sytuacji już istniejącej w każdym Państwie Członkowskim.
(6) System ochrony przed zagrożeniem związanym z promieniowaniem optycznym powinien ograniczać się do zdefiniowania, w sposób nieobciążony nadmiernymi szczegółami, celów, do których się dąży, obowiązujących zasad i podstawowych wartości, które należy stosować, tak aby umożliwić Państwom Członkowskim stosowanie minimalnych wymagań w jednakowy sposób.
(7) Poziom narażenia na promieniowanie optyczne może być skutecznie obniżany poprzez uwzględnienie środków zapobiegawczych przy projektowaniu miejsc pracy oraz poprzez taki dobór sprzętu, procedur i metod pracy, który przyznaje pierwszeństwo ograniczeniu ryzyka u źródła.
W ten sposób przepisy dotyczące sprzętu i metod pracy przyczyniają się do ochrony pracowników, których to dotyczy.
Zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi zapobiegania określonymi w art. 6 ust. 2 dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy [8], środki ochrony zbiorowej mają pierwszeństwo przed środkami ochrony indywidualnej.
(8) W celu poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników pracodawcy powinni dokonać dostosowań w świetle postępu technicznego i wiedzy naukowej dotyczącej ryzyka związanego z narażeniem na promieniowanie optyczne.
(9) W związku z tym, że niniejsza dyrektywa jest dyrektywą szczegółową w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG, ta dyrektywa ma zastosowanie w zakresie narażenia pracowników na promieniowanie optyczne, bez uszczerbku dla bardziej rygorystycznych lub szczegółowych przepisów zawartych w niniejszej dyrektywie.
(10) Niniejsza dyrektywa stanowi praktyczny krok w kierunku tworzenia społecznego wymiaru rynku wewnętrznego.
(11) Podejście uzupełniające, które jednocześnie wspiera zasadę lepszego stanowienia prawa oraz zapewnia wysoki poziom ochrony, może zostać osiągnięte tam, gdzie produkty wytworzone przez producentów źródeł promieniowania optycznego i związanego z nimi sprzętu spełniają zharmonizowane normy opracowane w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa użytkowników przed zagrożeniami właściwymi dla takich produktów; odpowiednio, nie ma konieczności, aby pracodawcy powtarzali pomiary lub obliczenia wcześniej dokonane przez producenta w celu określenia zgodności z istotnymi wymogami bezpieczeństwa takiego sprzętu, określonymi w mających zastosowanie dyrektywach wspólnotowych.
(12) Środki niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [9],
(13) Przestrzeganie wartości granicznych ekspozycji powinno zapewnić wysoki poziom ochrony w odniesieniu do określonych skutków zdrowotnych, mogących być wynikiem narażenia na promieniowanie optyczne.
Jednakże w związku z tym, że stosowanie wartości granicznych ekspozycji i kontroli inżynieryjnej nie wydaje się być stosowne w przypadku narażenia na naturalne źródła promieniowania optycznego, w ocenie zagrożenia i ograniczaniu ryzyka związanego z narażeniem na światło słoneczne niezwykle istotne jest stosowanie środków zapobiegawczych, włącznie z informowaniem i szkoleniem pracowników.
(14) Zgodnie z ust. 34 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [10], zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzania, do celów własnych i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie zilustrują korelacje między niniejszą dyrektywą a przyjętymi przepisami krajowymi, oraz podania ich do wiadomości publicznej.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
SEKCJA I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel i zakres
1.
Niniejsza dyrektywa, będąca dziewiętnastą dyrektywą szczegółową w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG, ustanawia minimalne wymagania w zakresie ochrony pracowników przed ryzykiem dla ich zdrowia i bezpieczeństwa wynikającym lub mogącym wyniknąć z narażenia na promieniowanie optyczne w czasie pracy.
2.
Niniejsza dyrektywa dotyczy ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników z powodu niekorzystnych skutków dla oczu i skóry spowodowanych narażeniem na promieniowanie optyczne.
3.
Dyrektywa 89/391/EWG ma pełne zastosowanie do całego obszaru określonego w ust. 1, bez uszczerbku dla bardziej rygorystycznych lub szczegółowych przepisów zawartych w niniejszej dyrektywie.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a) promieniowanie optyczne: wszelkie promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali w zakresie od 100 nm do 1 mm.
Widmo promieniowania optycznego dzieli się na promieniowanie nadfioletowe, promieniowanie widzialne i promieniowanie podczerwone:
i) promieniowanie nadfioletowe: promieniowanie optyczne o długości fali w zakresie od 100 nm do 400 nm.
Zakres nadfioletu dzieli się na UVA (315–400 nm), UVB (280–315 nm) oraz UVC (100–280 nm);
ii) promieniowanie widzialne: promieniowanie optyczne o długości fali w zakresie od 380 nm do 780 nm.
iii) promieniowanie podczerwone: promieniowanie optyczne o długości fali w zakresie od 780 nm do 1 mm.
Zakres podczerwieni dzieli się na IRA (780–1400 nm), IRB (1400–3000 nm) oraz IRC (3000 nm–1 mm);
b) laser (wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania): każde urządzenie, które może wytwarzać lub wzmacniać promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie długości fal promieniowania optycznego, głównie w procesie kontrolowanej emisji wymuszonej;
c) promieniowanie laserowe: promieniowanie optyczne emitowane przez laser;
d) promieniowanie niekoherentne (nielaserowe): każde promieniowanie optyczne inne niż promieniowanie laserowe;
e) wartości graniczne ekspozycji: wartości graniczne ekspozycji na promieniowanie optyczne, które bezpośrednio opierają się na ustalonych skutkach zdrowotnych i względach biologicznych.
Zastosowanie się do tych wartości granicznych zapewni pracownikom, narażonym na promieniowanie optyczne emitowane przez sztuczne źródła, ochronę przed wszelkimi znanymi niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi;
f) natężenie napromienienia (E) lub gęstość mocy: strumień promienisty (energetyczny) padający na elementarną powierzchnię, wyrażone w watach na metr kwadratowy (W m-2);
g) napromienienie (H): całka natężenia napromienienia liczona dla danego czasu ekspozycji, wyrażone w dżulach na metr kwadratowy (J m-2);
h) luminancja energetyczna (L): strumień energetyczny (promienisty) lub moc wyjściowa (wypromieniowana) w jednostkowym kącie bryłowym przez elementarną powierzchnię, wyrażona w watach na metr kwadratowy na steradian (W m-2 sr-1);
i) poziom: kombinacja natężenia napromienienia, napromienienia i luminancji energetycznej, na które narażony jest pracownik.
Artykuł 3
Wartości graniczne ekspozycji
1.
Wartości graniczne ekspozycji dla promieniowania niekoherentnego (nielaserowego), innego niż emitowane przez naturalne źródła promieniowania optycznego, są określone w załączniku I.
2.
Wartości graniczne ekspozycji dla promieniowania laserowego są określone w załączniku II.
SEKCJA II
OBOWIĄZKI PRACODAWCÓW
Artykuł 4
Określenie ekspozycji i ocena ryzyka
1.
Wypełniając obowiązki określone w art. 6 ust. 3 i art. 9 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG, pracodawca, w przypadku pracowników narażonych na promieniowanie optyczne emitowane przez sztuczne źródła, ocenia i, jeżeli to konieczne, dokonuje pomiaru lub obliczeń poziomów ekspozycji na promieniowanie optyczne, na jakie mogą być narażeni pracownicy, tak aby środki niezbędne do ograniczenia ekspozycji do mających zastosowanie poziomów mogły zostać określone i wprowadzone w życie.
Metodologia stosowana do oceny, pomiaru lub obliczeń powinna być zgodna z normami Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej (IEC) w odniesieniu do promieniowania laserowego i zaleceń Międzynarodowej Komisji Oświetleniowej (CIE) oraz Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) w odniesieniu do promieniowania niekoherentnego (nielaserowego).
W przypadkach ekspozycji, które nie są objęte tymi normami i zaleceniami, i do czasu gdy odpowiednie normy lub zalecenia UE staną się dostępne, ocenę, pomiary lub obliczenia należy przeprowadzać, stosując dostępne wytyczne krajowe lub międzynarodowe oparte na naukowych podstawach.
W obydwu przypadkach ekspozycji ocena może uwzględniać dane dostarczone przez producentów sprzętu, w przypadkach objętych odpowiednią dyrektywą wspólnotową.
2. Wypełniając obowiązki określone w art. 6 ust. 3 i art. 9 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG, pracodawca, w przypadku pracowników narażonych na promieniowanie optyczne emitowane przez źródła naturalne, dokonuje oceny ryzyk dla zdrowia i bezpieczeństwa, tak aby środki niezbędne do zminimalizowania tego ryzyka mogły zostać określone i wprowadzone w życie.
3.
Ocenę, pomiar lub obliczenia, o których mowa w ust. 1, oraz ocenę, o której mowa w ust. 2, planują i przeprowadzają kompetentne służby lub osoby w odpowiednich przedziałach czasowych, uwzględniając w szczególności postanowienia art. 7 i 11 dyrektywy 89/391/EWG dotyczące niezbędnych kompetentnych służb lub osób oraz konsultacji i udziału pracowników.
Dane otrzymane z tych ocen, włącznie z danymi uzyskanymi z pomiaru lub obliczeń poziomu ekspozycji, o których mowa w ust. 1, przechowuje się w odpowiedniej postaci, umożliwiającej konsultację na późniejszym etapie.
4.
Zgodnie z art. 6 ust. 3 dyrektywy 89/391/EWG, dokonując oceny ryzyka, pracodawca jest obowiązany zwrócić szczególną uwagę na:
a) poziom, zakres długości fal oraz czas trwania ekspozycji na promieniowanie optyczne emitowane przez sztuczne źródła;
b) ekspozycję na promieniowanie optyczne emitowane przez naturalne źródła;
c) wartości graniczne ekspozycji określone w art. 3 niniejszej dyrektywy;
d) wszelkie skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników należących do grup ryzyka o szczególnej wrażliwości;
e) wszelkie możliwe skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, wynikające z interakcji w miejscu pracy między promieniowaniem optycznym a chemicznymi substancjami fotouczulającymi;
f) wszelkie pośrednie skutki, takie jak czasowe oślepienie, eksplozja lub pożar;
g) istnienie wyposażenia zastępczego, przeznaczonego do ograniczenia poziomów ekspozycji na promieniowanie optyczne;
h) odpowiednie informacje uzyskane w wyniku profilaktycznych badań lekarskich, w tym, w miarę możliwości, na informacje opublikowane;
i) wielorakie źródła narażenia na promieniowanie optyczne;
j) klasyfikację zastosowaną dla lasera, określoną zgodnie z odpowiednią normą IEC, oraz w odniesieniu do każdego sztucznego źródła, co do którego istnieje prawdopodobieństwo spowodowania uszkodzenia podobnego do tego, jakie może spowodować laser klasy 3B lub 4 — każdą podobną klasyfikację;
k) informacje dostarczone przez producentów źródeł promieniowania optycznego i związanego z nimi wyposażenia roboczego, zgodnie z odpowiednimi dyrektywami wspólnotowymi.
5.
Pracodawca jest zobowiązany posiadać ocenę ryzyka, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) dyrektywy 89/391/EWG, i określić, jakie środki należy podjąć zgodnie z art. 5 i 6 niniejszej dyrektywy.
Ocenę ryzyka zapisuje się na odpowiednim nośniku, zgodnie z krajowym prawem i praktyką; może ona zawierać uzasadnienie pracodawcy stwierdzające, że charakter i zakres ryzyka związanego z promieniowaniem optycznym powoduje, że dalsza szczegółowa ocena ryzyka jest zbędna.
Ocenę ryzyka należy systematycznie aktualizować, w szczególności, jeżeli nastąpiły istotne zmiany, które mogły spowodować, że ocena stała się nieaktualna, lub jeżeli wyniki badań lekarskich wskazują na konieczność aktualizacji.
Artykuł 5
Przepisy mające na celu unikanie lub ograniczanie ryzyka
1.
Uwzględniając postęp techniczny i dostępność środków kontroli ryzyka w miejscu jego powstawania (u źródła), należy eliminować lub ograniczać do minimum ryzyko wynikające z narażenia na promieniowanie optyczne.
Ograniczenie ryzyka związanego z narażeniem na promieniowanie optyczne opiera się na ogólnych zasadach dotyczących zapobiegania określonych w dyrektywie 89/391/EWG.
2.
W przypadku gdy ocena ryzyka przeprowadzona zgodnie z art. 4 ust. 1 w odniesieniu do pracowników narażonych na promieniowanie optyczne emitowane przez sztuczne źródła wykazuje, że wartości graniczne ekspozycji mogą zostać przekroczone, pracodawca opracowuje i wprowadza w życie plan działania obejmujący środki techniczne lub organizacyjne, uwzględniając w szczególności:
a) inne metody pracy, ograniczające ryzyko związane z promieniowaniem optycznym;
b) dobór sprzętu o niższym poziomie emisji promieniowania optycznego, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej pracy;
c) środki techniczne mające na celu redukcję emisji promieniowania optycznego, w tym, tam, gdzie jest to konieczne, zastosowanie blokad, ekranowania lub podobnych mechanizmów ochrony zdrowia;
d) właściwe programy konserwacji sprzętu roboczego, miejsc pracy i systemów stanowisk pracy;
e) projektowanie i rozmieszczenie miejsc pracy i stanowisk pracy;
f) ograniczenie czasu trwania i poziomu ekspozycji;
g) dostępność właściwie dobranych środków ochrony indywidualnej;
h) instrukcje producentów sprzętu, w przypadkach objętych odpowiednimi dyrektywami wspólnotowymi.
3.
W przypadku gdy ocena ryzyka przeprowadzona zgodnie z art. 4 ust. 2 wskazuje na ryzyko pracowników eksponowanych na promieniowanie optyczne emitowane przez źródła naturalne, pracodawca opracowuje i wprowadza w życie plan działania obejmujący środki techniczne lub organizacyjne w celu ograniczenia do minimum ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa.
4.
Na podstawie oceny ryzyka przeprowadzonej zgodnie z art. 4, miejsca pracy, w których pracownicy mogliby być narażeni na promieniowanie optyczne emitowane przez sztuczne źródła, którego poziomy przekraczają wartości graniczne ekspozycji, powinny zostać odpowiednio oznakowane zgodnie z dyrektywą Rady 92/58/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących znaków bezpieczeństwa i/lub zdrowia w pracy (dziewiąta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) [11].
Obszary, o których mowa, powinny zostać określone, a dostęp do nich ograniczony, tam, gdzie jest to technicznie możliwe i tam, gdzie istnieje ryzyko, że wartości graniczne ekspozycji mogą zostać przekroczone.
5.
Jeżeli, pomimo środków podjętych przez pracodawcę w stosunku do sztucznych źródeł promieniowania optycznego w celu zapewnienia zgodności z niniejszą dyrektywą, wartości graniczne ekspozycji zostaną przekroczone, pracodawca podejmuje natychmiastowe działanie w celu ograniczenia ekspozycji poniżej wartości granicznej ekspozycji.
Pracodawca ustala przyczyny przekroczenia wartości granicznych ekspozycji oraz dostosowuje środki ochrony i środki zapobiegawcze, tak aby zapobiec ich ponownemu przekroczeniu.
W żadnym przypadku ekspozycja pracowników nie przekroczy wartości granicznych ekspozycji.
6.
Zgodnie z art. 15 dyrektywy 89/391/EWG, pracodawca dostosowuje środki, określone w niniejszym artykule, do potrzeb pracowników należących do grup szczególnego ryzyka.
Artykuł 6
Informowanie i szkolenie pracowników
Bez uszczerbku dla art. 10 i 12 dyrektywy 89/391/EWG, pracodawca zapewnia pracownikom, narażonym w pracy na ryzyko związane z promieniowaniem optycznym, i/lub ich przedstawicielom uzyskanie wszelkich niezbędnych informacji i szkolenie dotyczące wyników oceny ryzyka, o której mowa w art. 4 niniejszej dyrektywy, w szczególności dotyczących:
a) środków podjętych w celu wprowadzenia w życie niniejszej dyrektywy;
b) wartości granicznych ekspozycji i związanego z nimi potencjalnego ryzyka;
c) wyników ocen, pomiarów lub obliczeń, dotyczących poziomów ekspozycji na promieniowanie optyczne, przeprowadzonych zgodnie z art. 4 niniejszej dyrektywy, wraz z wyjaśnieniem ich znaczenia oraz potencjalnego ryzyka;
d) sposobu wykrywania niekorzystnych skutków dla zdrowia wynikających z ekspozycji i sposobu ich zgłaszania;
e) okoliczności, w których pracownicy uprawnieni są do profilaktycznych badań lekarskich;
f) bezpiecznych sposobów wykonywania pracy, ograniczających do minimum ryzyko związane z ekspozycją;
g) właściwego stosowania odpowiednich środków ochrony indywidualnej.
Artykuł 7
Konsultacje i udział pracowników
Konsultacje i udział pracowników lub ich przedstawicieli w sprawach, których dotyczy niniejsza dyrektywa, odbywają się zgodnie z art. 11 dyrektywy 89/391/EWG.
SEKCJA III
PRZEPISY RÓŻNE
Artykuł 8
Profilaktyczne badania lekarskie
1.
Bez uszczerbku dla przepisów art. 14 dyrektywy 89/391/EWG, Państwa Członkowskie przyjmą przepisy w celu zapewnienia odpowiednich profilaktycznych badań lekarskich pracowników, w przypadku gdy wyniki oceny ryzyka przewidzianej w art. 4 niniejszej dyrektywy wskazują na znaczące ryzyko dla ich zdrowia.
Przepisy te, w tym wymagania określone w zakresie dokumentacji medycznej i jej dostępności, wprowadza się zgodnie z krajowym prawem lub praktyką.
2.
Państwa Członkowskie stwarzają warunki w celu zapewnienia sporządzania i aktualizacji indywidualnej dokumentacji medycznej każdego pracownika, który poddał się profilaktycznym badaniom lekarskim zgodnie z ust. 1.
Dokumentacja medyczna zawiera podsumowanie wyników przeprowadzonych profilaktycznych badań lekarskich.
Prowadzi się ją w odpowiedniej formie, umożliwiającej późniejsze konsultacje, z uwzględnieniem wymogów wszelkiej poufności.
Kopia odpowiedniej dokumentacji jest przekazywana właściwym organom na żądanie, z uwzględnieniem wymogów poufności.
Indywidualnym pracownikom udostępnia się na żądanie dokumentację medyczną dotyczącą ich stanu zdrowia.
3.
W przypadku gdy w wyniku profilaktycznych badań lekarskich stwierdzono, że pracownik zachorował na określoną chorobę lub poniósł uszczerbek na zdrowiu, które w opinii lekarza lub specjalisty medycyny pracy są wynikiem narażenia na promieniowanie optyczne w pracy:
a) lekarz lub inna osoba o odpowiednich kwalifikacjach zawiadamia pracownika o wynikach, które dotyczą go osobiście.
Pracownik powinien, w szczególności, otrzymać informację i poradę dotyczącą wszelkich badań lekarskich, którym powinien się poddać po ustaniu narażenia;
b) pracodawca jest informowany o wszelkich istotnych wynikach profilaktycznych badań lekarskich, z uwzględnieniem wymogów tajemnicy lekarskiej;
c) pracodawca:
- dokonuje przeglądu oceny ryzyka przeprowadzonej zgodnie z art. 4,
- dokonuje przeglądu środków podjętych w celu eliminacji lub zmniejszenia ryzyka zgodnie z art. 5,
- uwzględnia porady specjalisty medycyny pracy lub innej odpowiednio wykwalifikowanej osoby, lub właściwych organów, przy wprowadzaniu jakiegokolwiek środka wymaganego w celu eliminacji lub zmniejszenia ryzyka zgodnie z art. 5, włącznie z możliwością przeniesienia pracownika do innej pracy, gdzie nie występuje ryzyko ekspozycji na promieniowanie optyczne przekraczające odpowiednie wartości graniczne ekspozycji, oraz
- organizuje okresowe profilaktyczne badania lekarskie i zapewnia przegląd stanu zdrowia każdego innego pracownika, który jest podobnie narażony.
W takich przypadkach lekarz właściwej specjalności lub specjalista medycyny pracy, lub właściwe organy mogą zaproponować, aby narażone osoby poddały się badaniom lekarskim.
Artykuł 9
Sankcje
Państwa Członkowskie przewidują odpowiednie sankcje, które stosuje się w przypadku naruszenia ustawodawstwa krajowego, przyjętego zgodnie z niniejszą dyrektywą.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 10
Zmiany techniczne
1.
Wszelkie modyfikacje wartości granicznych ekspozycji określonych w załącznikach przyjmuje Parlament Europejski i Rada, zgodnie z procedurą określoną w art. 137 ust. 2 Traktatu.
2.
Zmiany załączników o ściśle technicznym charakterze, zgodne z:
a) przyjęciem dyrektyw w dziedzinie technicznej harmonizacji i normalizacji w odniesieniu do projektowania, budowy, wytwarzania lub konstrukcji sprzętu roboczego i/lub miejsc pracy;
b) postępem technicznym, zmianami w najbardziej odpowiednich zharmonizowanych normach europejskich lub specyfikacjach międzynarodowych i nowymi odkryciami naukowymi, dotyczącymi narażenia na promieniowanie optyczne w związku z wykonywanym zawodem,
są przyjmowane zgodnie z procedurą określoną w art. 11 ust. 2.
Artykuł 11
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet, określony w art. 17 dyrektywy 89/391/EWG.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem postanowień jej art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
SEKCJA IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 12
Sprawozdania
Co pięć lat Państwa Członkowskie przedkładają Komisji sprawozdania z praktycznego wdrażania niniejszej dyrektywy, wskazując stanowiska partnerów społecznych.
Co pięć lat Komisja informuje Parlament Europejski, Radę, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy o treści tych sprawozdań, o swojej ocenie rozwoju sytuacji w tej dziedzinie oraz o wszelkich działaniach, które mogą być uzasadnione w świetle nowej wiedzy naukowej.
Artykuł 13
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, niezbędne do stosowania niniejszej dyrektywy do … [12].
Państwa Członkowskie niezwłocznie powiadomią o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o przyjmowanych lub już przyjętych tekstach przepisów prawa krajowego w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 15
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 77 z 18.3.1993, str. 12 oraz Dz.U. C 230 z 19.8.1994, str. 3.
[2] Dz.U. C 249 z 13.9.1993, str. 28.
[3] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 20 kwietnia 1994 r. (Dz.U. C 128 z 9.5.1994, str. 146) potwierdzona w dniu 16 września 1999 r.
(Dz.U. C 54 z 25.2.2000, str. 75), wspólne stanowisko Rady z dnia 18 kwietnia 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia ...... (dotychczas niepublikowane w Dzienniku Urzędowym). [4] Dz.U. C 260 z 15.10.1990, str. 167.
[5] Dz.U. L 177 z 6.7.2002, str. 13.
[6] Dz.U. L 42 z 15.2.2003, str. 38. [7] Dz.U. L 159 z 30.4.2004, str.1, sprostowana w Dz.U. L 184 z 24.5.2004, str. 1.
Wspólne stanowisko nr 25/2005
przyjęte przez Radę w dniu 21 czerwca 2005 r.
w sprawie przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych
(2005/C 183 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1 oraz art. 95 w związku z art. 7, 8 i 9 niniejszego rozporządzenia,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Szósty wspólnotowy program działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego [3] określa zmiany klimatyczne jako działanie priorytetowe.
Program ten stwierdza, że Wspólnota ma na celu osiągnięcie w okresie od 2008 do 2012 r. 8 % redukcji emisji gazów cieplarnianych w porównaniu do poziomów z 1990 r. oraz że w perspektywie długoterminowej konieczna będzie redukcja emisji gazów cieplarnianych o około 70 % w porównaniu do poziomów z 1990 r.
(2) Podstawowym celem Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, która została zatwierdzona decyzją Rady 94/69/WE z dnia 15 grudnia 1993 r. dotyczącą zatwierdzenia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu [4], jest doprowadzenie do stabilizacji koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze na poziomie pozwalającym zapobiegać niebezpiecznemu antropogenicznemu oddziaływaniu człowieka na system klimatyczny.
(3) Decyzja Rady 2002/358/WE z dnia 25 kwietnia 2002 r. dotycząca zatwierdzenia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań [5] zobowiązuje Wspólnotę i jej Państwa Członkowskie do redukcji w latach 2008–2012 ich zagregowanych antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wymienionych w załączniku A do Protokołu z Kioto o 8 % w porównaniu z poziomami z 1990 r.
(4) Powinno się ustanowić przepisy dotyczące zapobiegania i minimalizacji emisji fluorowanych gazów cieplarnianych, bez uszczerbku dla dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów [6], dyrektywy Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli [7], dyrektywy 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji [8] oraz dyrektywy 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrotechnicznego i elektronicznego (WEEE) [9].
(5) Podstawowym celem niniejszego rozporządzenia jest redukcja emisji fluorowanych gazów cieplarnianych objętych Protokołem z Kioto, a tym samym ochrona środowiska.
W związku z tym podstawę prawną powinien stanowić art. 175 ust. 1 Traktatu.
(6) Niemniej jednak właściwym jest podjęcie środków na poziomie Wspólnoty na podstawie art. 95 Traktatu w celu zharmonizowania wymogów dotyczących stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych oraz wprowadzania do obrotu i etykietowania produktów i urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane.
Restrykcje dotyczące obrotu i stosowania w odniesieniu do niektórych zastosowań, w których wykorzystywane są fluorowane gazy cieplarniane uważa się za odpowiednie w przypadku istnienia możliwych do zastosowania alternatywnych rozwiązań, a podniesienie poziomu ograniczania i odzysku nie jest wykonalne.
Powinno sie również wziąć pod uwagę dobrowolne inicjatywy podejmowane przez niektóre sektory przemysłu, jak również fakt, że opracowywanie rozwiązań alternatywnych jest nadal w toku.
(7) Wprowadzanie do obrotu produktów i urządzeń, w których wykorzystywane są fluorowane gazy cieplarniane, wyszczególnionych w załączniku II jest szkodliwe dla celów i zobowiązań Wspólnoty i jej Państw Członkowskich w odniesieniu do zmian klimatu i dlatego też koniecznym jest ograniczenie wprowadzania do obrotu takich zastosowań.
To samo może również dotyczyć innych zastosowań, w których wykorzystywane są fluorowane gazy cieplarniane, i dlatego też powinno się ponownie rozważyć potrzebę rozszerzenia załącznika II, biorąc pod uwagę korzyści dla środowiska naturalnego, techniczną wykonalność oraz opłacalność.
(8) W celu wykonania zobowiązań Wspólnoty i jej Państw Członkowskich wynikających z Ramowej Konwencji NZ w sprawie zmian klimatu, Protokołu z Kioto i decyzji 2002/358/WE, powinno się przyjąć i opublikować w tym samym czasie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dyrektywę 2005/…/WE [10] oraz niniejsze rozporządzenie, które wspólnie przyczyniają się do zapobiegania i minimalizacji emisji fluorowanych gazów cieplarnianych.
(9) Powinno się ustanowić przepisy dotyczące monitorowania, oceny i przeglądu przepisów zawartych w niniejszym rozporządzeniu.
(10) Państwa Członkowskie powinny ustanowić przepisy w sprawie sankcji mających zastosowanie do naruszeń niniejszego rozporządzenia i zapewnić, że takie zasady są wprowadzane w życie.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(11) Niniejsze rozporządzenie szanuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
(12) Jako że cele niniejszego rozporządzenia, zmierzające do ochrony środowiska i utrzymania rynku wewnętrznego, a mianowicie ograniczanie i składanie sprawozdań dotyczących niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych oraz kontrola użytkowania i wprowadzania do obrotu produktów i urządzeń zawierających niektóre fluorowane gazy cieplarniane, nie mogą zostać osiągnięte w zadawalający sposób przez Państwa Członkowskie, a ze względu na skalę i skutki niniejszego rozporządzenia mogą zostać lepiej osiągnięte na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości, jak ustanowiono w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne, aby osiągnąć te cele.
(13) Środki potrzebne do realizacji niniejszego rozporządzenia powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Zakres
Celem niniejszego rozporządzenia jest redukcja emisji fluorowanych gazów cieplarnianych objętych Protokołem z Kioto.
Rozporządzenie stosuje się do fluorowanych gazów cieplarnianych wyszczególnionych w załączniku A do tego Protokołu.
Załącznik I do niniejszego rozporządzenia zawiera wykaz fluorowanych gazów cieplarnianych obecnie objętych niniejszym rozporządzeniem, wraz z ich współczynnikami ocieplenia globalnego.
W świetle weryfikacji przewidzianych w art. 5 ust. 3 Protokołu z Kioto i przyjętych przez Wspólnotę i jej Państwa Członkowskie, załącznik I może zostać poddany przeglądowi oraz, w stosownych przypadkach, może następnie zostać uaktualniony.
Niniejsze rozporządzenie dotyczy kwestii ograniczania, stosowania, odzysku i niszczenia fluorowanych gazów cieplarnianych wyszczególnionych w załączniku I; etykietowania i złomowania produktów i urządzeń zawierających te gazy; przekazywania informacji dotyczących tych gazów; sposobów ich wykorzystania, określonych w art. 8 i wprowadzania do obrotu produktów i urządzeń określonych w art. 9; oraz szkolenia i certyfikacji personelu zaangażowanego w działania przewidziane w niniejszym rozporządzeniu.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla dyrektyw 75/442/EWG, 96/61/WE, 2000/53/WE i 2002/96/WE.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
1. "fluorowane gazy cieplarniane" oznaczają wodorofluorowęglowodory (HFC), perfluorowęglowodory (PFC) i heksafluorek siarki (SF6), wyszczególnione w załączniku I, oraz preparaty zawierające te substancje, z wyłączeniem substancji kontrolowanych na mocy rozporządzenia (WE) nr 2037/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową [12];
2. "wodorofluorowęglowodór" oznacza związek organiczny złożony z węgla, wodoru i fluoru, którego cząsteczka zawiera nie więcej niż sześć atomów węgla;
3. "perfluorowęglowodór" oznacza związek organiczny składający się jedynie z węgla i fluoru, którego cząsteczka zawiera nie więcej niż sześć atomów węgla;
4. "współczynnik ocieplenia globalnego" oznacza wskaźnik porównujący siłę oddziaływania fluorowanego gazu cieplarnianego na ocieplenie klimatu do siły oddziaływania dwutlenku węgla.
Współczynnik ocieplenia globalnego (WOG) obliczany jest na podstawie skutków oddziaływania jednego kilograma danego gazu na ocieplenie klimatu w ciągu 100 lat w porównaniu do oddziaływania jednego kilograma CO2.
Wielkości WOG wyszczególnione w załączniku I są tymi opublikowanymi w trzecim sprawozdaniu z oceny (TAR) przyjętego przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu ("wartości WOG 2001, IPCC" [13]);
5. "preparat" oznacza do celów realizacji zobowiązań na mocy niniejszego rozporządzenia, z wyłączeniem niszczenia, mieszaninę złożoną z dwóch lub więcej substancji, z których przynajmniej jedna jest fluorowanym gazem cieplarnianym, z wyjątkiem przypadków, w których całkowity współczynnik ocieplenia globalnego preparatu wynosi mniej niż 150.
Całkowity współczynnik ocieplenia globalnego [14] dla danego preparatu określany jest zgodnie z częścią 2 załącznika I;
6. "operator" oznacza osobę fizyczną lub prawną sprawującą faktyczną kontrolę nad technicznym działaniem urządzeń i systemów objętych niniejszym rozporządzeniem; w ściśle określonych sytuacjach Państwo Członkowskie może wyznaczyć właściciela jako odpowiedzialnego za zobowiązania operatora;
7. "wprowadzanie do obrotu" oznacza dostarczanie lub udostępnianie przez producenta lub importera po raz pierwszy na terenie Unii Europejskiej osobom trzecim, za opłatą lub nieodpłatnie, produktów i urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane lub których działanie jest od nich uzależnione;
8. "stosowanie" oznacza wykorzystywanie fluorowanych gazów cieplarnianych w produkcji, ponownym napełnianiu, serwisowaniu lub konserwacji produktów i urządzeń objętych niniejszym rozporządzeniem;
9. "pompa ciepła" oznacza urządzenie lub instalację, która pobiera ciepło w niskiej temperaturze z powietrza, wody lub ziemi i oddaje ciepło;
10. "system wykrywania wycieków" oznacza skalibrowane mechaniczne, elektryczne lub elektroniczne urządzenia do wykrywania wycieków fluorowanych gazów cieplarnianych, które w momencie wykrycia alarmują operatora;
11. "hermetycznie zamknięty system" oznacza system, w którym wszystkie części zawierające czynnik chłodniczy są szczelnie zamknięte za pomocą spawania, lutowania twardego lub innej metody trwałego łączenia;
12. "pojemnik" oznacza produkt, który został zaprojektowany docelowo do transportowania lub magazynowania fluorowanych gazów cieplarnianych;
13. "pojemnik nienadający się do ponownego napełnienia" oznacza pojemnik, który został tak zaprojektowany, że nie może być ponownie napełniany i jest stosowany do: serwisowania, konserwacji lub napełniania urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych lub pomp ciepła, systemów ochrony przeciwpożarowej lub rozdzielnic wysokiego napięcia; lub do magazynowania lub transportowania rozpuszczalników na bazie fluorowanych gazów cieplarnianych;
14. "odzysk" oznacza zbiórkę i magazynowanie fluorowanych gazów cieplarnianych pochodzących, na przykład, z maszyn, urządzeń i pojemników;
15. "recykling" oznacza ponowne wykorzystanie odzyskanych fluorowanych gazów cieplarnianych po przeprowadzeniu podstawowego procesu oczyszczania;
16. "regeneracja" oznacza ponowne przetwarzanie odzyskanych fluorowanych gazów cieplarnianych w celu osiągnięcia określonych standardowych właściwości;
17. "zniszczenie" oznacza proces, za pomocą którego całość lub część fluorowanych gazów cieplarnianych zostaje trwale przekształcona lub rozłożona na jedną lub więcej stabilnych substancji, które nie są fluorowanymi gazami cieplarnianymi;
18. "nowatorski aerozol" oznacza generatory aerozolu znajdujące się w obrocie obrotu i przeznaczone do sprzedaży dla ogółu społeczeństwa do celów rozrywkowych i dekoracyjnych, jak wyszczególniono w załączniku do dyrektywy 94/48/WE [15].
Artykuł 3
Ograniczanie
1.
Operatorzy następujących stacjonarnych zastosowań: urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła oraz systemów ochrony przeciwpożarowej, w których są wykorzystywane fluorowane gazy cieplarniane wyszczególnione w załączniku I, z wykorzystaniem wszystkich środków, które są technicznie dostępne i nie powodują powstania nieproporcjonalnie wysokich kosztów:
a) zapobiegają wyciekom tych fluorowanych gazów cieplarnianych; i
b) dokonują tak szybko jak jest to możliwe naprawy wszelkich wykrytych wycieków.
2.
Operatorzy zastosowań, o których mowa w ust. 1, zapewniają, że są one kontrolowane pod względem wycieków przez personel posiadający odpowiednie certyfikaty, który spełnia wymogi art. 5, zgodnie z następującym harmonogramem:
a) zastosowania, w których jest wykorzystywane 3 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych, są kontrolowane przynajmniej raz na dwanaście miesięcy, przepis ten nie ma zastosowania do urządzeń z hermetycznie zamkniętymi systemami, które są oznakowane jako takie i zawierają mniej niż 6 kg fluorowanych gazów cieplarnianych;
b) zastosowania, w których jest wykorzystywane 30 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych, podlegają kontroli przynajmniej raz na sześć miesięcy;
c) zastosowania, w których jest wykorzystywane 300 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych, podlegają kontroli przynajmniej raz na trzy miesiące.
Zastosowania te są kontrolowane pod względem wycieków w terminie jednego miesiąca po tym jak wyciek został naprawiony w celu zapewnienia, że naprawa była skuteczna.
Do celów niniejszego ustępu "kontrolowane pod względem wycieków" oznacza, że urządzenie lub system zostały zbadane głównie w celu wykrycia wycieków z zastosowaniem bezpośrednich lub pośrednich metod pomiarowych, z położeniem największego nacisku na te części urządzenia lub systemu, w których występuje największe prawdopodobieństwo wystąpienia wycieku.
3.
Operatorzy zastosowań, o których mowa w ust. 1, w których jest wykorzystywane 300 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych instalują systemy wykrywania wycieków.
Takie systemy wykrywania wycieków są poddawane kontroli raz na dwanaście miesięcy do roku w celu zapewnienia ich właściwego działania.
4.
W przypadkach gdzie odpowiedni system wykrywania wycieków został zainstalowany i działa poprawnie, częstotliwość przeprowadzania kontroli na mocy ust. 2 lit. b) i c) zostaje zmniejszona o połowę.
5.
W przypadku systemów ochrony przeciwpożarowej, w odniesieniu do których ustanowiono system kontroli w celu spełnienia wymogów normy ISO 14520, kontrole te mogą także spełniać zobowiązania na mocy niniejszego rozporządzenia, pod warunkiem że przeprowadzane są przynajmniej z taką samą częstotliwością.
6.
Operatorzy zastosowań, o których mowa w ust. 1, w których jest wykorzystywane 3 kg lub więcej fluorowanych gazów cieplarnianych, prowadzą dokumentację dotyczącą ilości i typu zainstalowanych fluorowanych gazów cieplarnianych, wszelkich ilości dodanych i ilości odzyskanych podczas serwisowania, konserwacji i końcowego usunięcia.
Prowadzą oni również dokumentację innych istotnych informacji, zawierającą nazwę przedsiębiorstwa które przeprowadziło serwis lub konserwację lub konserwatora, który przeprowadził serwis lub konserwację; jak również daty i wyniki kontroli przeprowadzonych na mocy ust. 2, 3 i 4.
Dokumentacja ta zostaje udostępniona na wniosek właściwych władz i Komisji.
7. Do … [16] Komisja ustali, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11 ust. 2, standardowe wymagania dotyczące kontroli dla każdego z zastosowań, o których mowa ust. 1 niniejszego artykułu.
Artykuł 4
Odzysk
1.
Operatorzy następujących typów stacjonarnych urządzeń są odpowiedzialni za wprowadzanie w życie uzgodnień dotyczących właściwego odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych przez personel posiadający odpowiednie certyfikaty, który spełnia wymogi art. 5 w celu zapewnienia ich recyklingu, regeneracji lub niszczenia:
a) obiegi chłodzenia urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła;
b) urządzenia zawierające rozpuszczalniki na bazie fluorowanych gazów cieplarnianych;
c) systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice; oraz
d) rozdzielnice wysokiego napięcia.
2.
Kiedy życie użytkowe pojemnika zawierającego fluorowane gazy cieplarniane nadającego się lub nienadającego się do ponownego napełnienia dobiega końca, osoba wykorzystująca pojemnik do celów transportu lub magazynowania jest odpowiedzialna za wprowadzenie w życie uzgodnień w celu poprawnego odzyskania wszelkich pozostałości gazów, jakie on zawiera, w celu zapewnienia ich recyklingu, regeneracji lub niszczenia.
3.
Fluorowane gazy cieplarniane zawarte w innych produktach i urządzeniach, z uwzględnieniem sprzętu ruchomego, o ile nie służy on celom operacji wojskowych, w zakresie w jakim jest to technicznie wykonalne i nie powoduje nieproporcjonalnie wysokich kosztów są odzyskiwane przez właściwie wykwalifikowany personel, w celu zapewnienia ich recyklingu, regeneracji lub niszczenia.
4.
Odzysk, do celów recyklingu, regeneracji lub niszczenia fluorowanych gazów cieplarnianych, zgodnie z ust. 1–3, jest przeprowadzany przed końcowym złomowaniem takich urządzeń oraz, w stosownych przypadkach, podczas ich serwisowania i konserwacji.
Artykuł 5
Szkolenie i certyfikacja
1. Do … [17], na podstawie informacji otrzymanych od Państw Członkowskich oraz w porozumieniu z odpowiednimi sektorami, Komisja ustali zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11 ust. 2 minimalne wymogi i warunki wzajemnego uznawania w odniesieniu do programów szkoleniowych i certyfikacji dla odpowiedniego personelu oraz dla przedsiębiorstw i ich personelu zaangażowanego w działania, o których mowa w art. 3 i 4.
2.
Do … [18] Państwa Członkowskie ustalą lub dostosują swoje własne wymogi dotyczące szkoleń i certyfikacji, na podstawie minimalnych wymogów, o których mowa w ust. 1.
Państwa Członkowskie notyfikują Komisję o ich programach szkoleń i certyfikacji.
Państwa Członkowskie uznają certyfikaty wystawione w innym Państwie Członkowskim i nie ograniczają swobody świadczenia usług lub swobody przedsiębiorczości z powodów związanych z certyfikatami wystawionymi w innych Państwach Członkowskich.
3.
Operator odpowiedniego zastosowania zapewnia, że odpowiedni personel otrzymał niezbędne certyfikaty, o których mowa w ust. 2, z których wynika właściwa znajomość obowiązujących przepisów i norm, jak również niezbędne kwalifikacje dotyczące zapobiegania emisji i odzysku fluorowanych gazów cieplarnianych, jak również bezpiecznej obsługi odpowiedniego typu i wielkości urządzeń.
4.
Do … [19] Państwa Członkowskie zapewnią, że przedsiębiorstwa zaangażowane w realizację działań, o których mowa w art. 3 i 4, będą przyjmować dostawy fluorowanych gazów cieplarnianych tylko w przypadkach, gdy ich odpowiedni personel posiada certyfikaty, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu.
5. Do … [17] Komisja ustali, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11 ust. 2, format notyfikacji, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu.
Artykuł 6
Sprawozdawczość
1.
Do dnia 31 marca każdego roku, począwszy od pierwszego roku kalendarzowego po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, każdy producent, importer i eksporter fluorowanych gazów cieplarnianych przekazuje w formie sprawozdania do wiadomości Komisji, wysyłając te same informacje właściwym władzom w Państwie Członkowskim, którego to dotyczy, następujące dane w odniesieniu do poprzedniego roku kalendarzowego:
a) Każdy producent, który produkuje więcej niż jedną tonę fluorowanych gazów cieplarnianych rocznie, informuje o:
- jego całkowitej produkcji każdego fluorowanego gazu cieplarnianego we Wspólnocie, z określeniem głównych kategorii zastosowań (np. klimatyzacja ruchoma, chłodnictwo, klimatyzacja, pianki, aerozole, sprzęt elektryczny, produkcja półprzewodników), w których przewiduje się wykorzystanie tej substancji,
- ilości każdego fluorowanego gazu cieplarnianego wprowadzonego przez niego do obrotu we Wspólnocie,
- wszelkiej ilości fluorowanych gazów cieplarnianych poddanych recyklingowi, regeneracji lub niszczeniu.
b) Każdy importer, który przywiózł więcej niż jedną tonę fluorowanych gazów cieplarnianych rocznie, z uwzględnieniem wszelkich producentów, którzy zajmują się także przywozem, informuje o:
- ilości każdego fluorowanego gazu cieplarnianego przywiezionego lub wprowadzonego przez niego na rynek we Wspólnocie, oddzielnie określając główne kategorie zastosowań (np. klimatyzacja ruchoma, chłodnictwo, klimatyzacja, pianki, aerozole, sprzęt elektryczny, produkcja półprzewodników), w których przewiduje się wykorzystanie tej substancji,
- wszelkiej ilości pochodzącego z odzysku fluorowanego gazu cieplarnianego przywiezionego przez niego w celu recyklingu, regeneracji lub niszczenia.
c) Każdy eksporter, który wywiózł więcej niż jedną tonę fluorowanych gazów cieplarnianych rocznie, z uwzględnieniem wszelkich producentów, którzy także zajmują się wywozem, informuje o:
- ilości każdego fluorowanego gazu cieplarnianego wywiezionego przez niego ze Wspólnoty,
- wszelkiej ilości każdego pochodzącego z odzysku fluorowanego gazu cieplarnianego wywiezionego przez niego w celu recyklingu, regeneracji lub niszczenia.
2.
Komisja do ...
[20] ustala format sprawozdań, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11 ust. 2
3.
Komisja podejmuje właściwe działania w celu ochrony poufności przedłożonych jej informacji.
4.
Państwa Członkowskie ustalają system składania sprawozdań dla odpowiednich sektorów, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, w celu uzyskania, w możliwym zakresie, danych o emisji.
Artykuł 7
Etykietowanie
1.
Bez uszczerbku dla przepisów dyrektywy Rady 67/548/EWG [21] i dyrektywy 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [22] w odniesieniu do etykietowania niebezpiecznych substancji i preparatów, produkty i urządzenia wyszczególnione w ust. 2 zawierające fluorowane gazy cieplarnie nie są wprowadzane do obrotu, o ile nazwa chemiczna fluorowanych gazów cieplarnianych nie jest określona w formie etykiety z zastosowaniem przyjętej nomenklatury branżowej.
Taka etykieta wyraźnie wskazuje, że produkt lub urządzenie zawiera fluorowane gazy cieplarniane, co jest w widoczny i niemożliwy do usunięcia sposób oznaczone na produkcie lub urządzeniu, w pobliżu punktów serwisowych przeznaczonych do ładowania lub odzysku fluorowanego gazu cieplarnianego lub na tej części produktu lub urządzenia, która zawiera fluorowany gaz cieplarniany.
Hermetycznie zamknięte systemy są oznakowane jako takie.
2.
Ustęp 1 ma zastosowanie do następujących typów urządzeń i produktów:
a) produkty i urządzenia chłodnicze, które zawierają perfluorowęglowodory lub preparaty zawierające perfluorowęglowodory;
b) produkty i urządzenia chłodnicze i klimatyzacyjne (inne niż te w pojazdach silnikowych), pompy ciepła, systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice, jeżeli dany typ produktów lub urządzeń zawiera wodorofluorowęglowodory lub preparaty zawierające wodorofluorowęglowodory;
c) rozdzielnice, które zawierają heksafluorek siarki lub preparaty zawierające sześciofluorek siarki; oraz
d) wszystkie pojemniki fluorowanych gazów cieplarnianych.
3.
Komisja ustala, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11 ust. 2, formę etykiety, jaką należy stosować.
Artykuł 8
Kontrola stosowania
1.
Od dnia 1 stycznia 2008 r. stosowanie heksafluorku siarki lub jego preparatów w procesie odlewania magnezu jest zabronione, z wyjątkiem przypadków gdzie ilość zastosowanego heksafluorku siarki nie przekracza 850 kg rocznie.
2.
Stosowanie heksafluorku siarki lub jego preparatów do napełniania opon pojazdów jest zabronione od … [20].
Artykuł 9
Wprowadzenie do obrotu
1.
Wprowadzenie do obrotu produktów i urządzeń wyszczególnionych w załączniku II, zawierających fluorowane gazy cieplarniane lub których działanie opiera się na wykorzystaniu tych gazów, jest zabronione zgodnie z przepisami zawartymi w tym załączniku.
2.
Ustęp 1 nie ma zastosowania do produktów i urządzeń, co do których wykazano, że zostały wyprodukowane przed dniem wejścia w życie odpowiedniego zakazu dotyczącego wprowadzania do obrotu.
Artykuł 10
Przegląd
1.
Na podstawie postępów w potencjalnym ograniczaniu lub zastępowaniu fluorowanych gazów cieplarnianych w systemach klimatyzacji, innych niż te zainstalowane w pojazdach silnikowych, o których mowa w dyrektywie Rady 70/156/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep [23] oraz w systemach chłodniczych zawartych w środkach transportu, Komisja dokonuje przeglądu niniejszego rozporządzenia i publikuje sprawozdanie najpóźniej do dnia 31 grudnia 2007 r.
Jeżeli będzie to stosowne, Komisja przedstawia wnioski legislacyjne także w celu stosowania przepisów art. 3 do systemów klimatyzacji innych niż te zainstalowane w pojazdach silnikowych, o których mowa w dyrektywie Rady 70/156 EWG, oraz systemów chłodniczych zawartych w środkach transportu.
2.
Do … [24] Komisja publikuje sprawozdanie na podstawie doświadczeń w stosowaniu niniejszego rozporządzenia.
W szczególności sprawozdanie:
a) zawiera ocenę skutków odpowiednich przepisów dotyczących emisji i przewidywanych poziomów emisji fluorowanych gazów cieplarnianych i wyniki badania opłacalności tych przepisów;
b) w świetle przyszłych sprawozdań z oceny IPCC przedstawia ocenę tego, czy dodatkowe fluorowane gazy cieplarniane powinny zostać dodane do załącznika I;
c) przedstawia ocenę programów szkoleń i certyfikacji ustanowionych przez Państwa Członkowskie na mocy art. 5 ust. 2;
d) przedstawia ocenę potrzeby wprowadzenia norm na poziomie Wspólnoty Europejskiej dotyczących kontroli emisji fluorowanych gazów cieplarnianych z produktów i urządzeń, w szczególności w odniesieniu do pianek, z uwzględnieniem wymogów technicznych dotyczących projektowania produktów i urządzeń;
e) zawiera ocenę skuteczności środków związanych z ograniczaniem realizowanych przez operatorów na mocy art. 3, jak również ocenę możliwości ustanowienia maksymalnych poziomów wycieków dla instalacji;
f) zawiera ocenę oraz, w stosownych przypadkach, propozycje zmian w odniesieniu do wymogów dotyczących sprawozdań wyszczególnionych w art. 6 ust. 1, w szczególności ograniczenie ilościowe do jednej tony w celu usprawnienia praktycznego zastosowania tych wymogów dotyczących sprawozdań;
g) zawiera ocenę potrzeby opracowywania i upowszechniania materiałów określających najlepsze dostępne techniki oraz najlepsze praktyki w dziedzinie środowiska naturalnego dotyczące zapobiegania i minimalizowania emisji fluorowanych gazów cieplarnianych;
h) zawiera ogólne podsumowanie rozwoju technologii, w szczególności w odniesieniu do pianek, zarówno w ramach Wspólnoty, jak i na poziomie międzynarodowym, w zakresie zdobytego doświadczenia, wymogów środowiskowych i wszelkich oddziaływań na funkcjonowanie rynku wewnętrznego;
i) zawiera ocenę tego, czy zastąpienie heksafluorku siarki w procesach odlewania w formach piaskowych, odlewania kokilowego oraz odlewania wysokociśnieniowego jest technicznie wykonalne i opłacalne oraz, jeżeli będzie to stosowne, zawierać propozycję zmiany art. 8 ust. 1 do dnia 1 stycznia 2009 r. Zawiera również przegląd dotyczący zwolnienia zawartego w art. 8 ust. 1 w świetle dalszej oceny dostępnych rozwiązań alternatywnych do dnia 1 stycznia 2010 r.;
j) zawiera ocenę tego, czy uwzględnienie dalszych produktów i urządzeń zawierających fluorowane gazy cieplarniane w załączniku II jest technicznie wykonalne i opłacalne oraz, jeżeli będzie to stosowne, przedstawia wnioski dotyczące zmiany załącznika II w celu uwzględnienia takich dalszych produktów i urządzeń;
k) zawiera ocenę tego czy przepisy Wspólnoty dotyczące współczynnika ocieplenia globalnego fluorowanych gazów cieplarnianych powinny zostać zmienione; wszelkie zmiany powinny uwzględniać rozwój technologii i nauki oraz potrzebę przestrzegania ram czasowych planowania produkcji przemysłowej.
3.
Tam gdzie jest to konieczne Komisja przedstawia odpowiednie propozycje zmian odpowiednich przepisów niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 11
Komitet
1.
Komisję wspiera komitet utworzony na mocy art. 18 rozporządzenia (WE) nr 2037/2000.
2.
W przypadku odesłań do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art.8.
Okres ustalony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 12
Sankcje
1.
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie niezbędne środki, aby te zasady zostały wprowadzone w życie.
Przewidziane sankcje są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2.
Państwa Członkowskie notyfikują Komisji do … [25] zasady dotyczące sankcji oraz niezwłocznie notyfikują jej wszelkie późniejsze zmiany dotyczące tych zasad.
Artykuł 13
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwanaście miesięcy po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Wspólne stanowisko nr 26/2005
przyjęte przez Radę w dniu 21 czerwca 2005 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … odnoszącej się do emisji z systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 70/156/EWG
(2005/C 183 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym musi być zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału; w tym celu istnieje wspólnotowy system homologacji typu dla pojazdów silnikowych.
Wymogi techniczne dla homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do systemów klimatyzacji powinny zostać zharmonizowane w celu uniknięcia przyjmowania różnych wymogów w poszczególnych Państwach Członkowskich i zapewnienia poprawnego działania rynku wewnętrznego.
(2) Rosnąca liczba Państw Członkowskich zamierza uregulować kwestię stosowania systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych w wyniku decyzji Rady 2002/358/WE z dnia 25 kwietnia 2002 r. dotyczącej zatwierdzenia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań [3].
Decyzja ta zobowiązuje Wspólnotę i jej Państwa Członkowskie do zredukowania w latach 2008—2012 ich zagregowanych antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych wyszczególnionych w załączniku A do Protokołu z Kioto o 8 % w porównaniu do poziomów z 1990 r.
Nieskoordynowane wykonanie tych zobowiązań niesie ze sobą ryzyko stworzenia barier dla swobodnego przepływu pojazdów silnikowych we Wspólnocie.
Dlatego też właściwym jest ustalenie wymogów, jakie mają spełniać systemy klimatyzacji instalowane w pojazdach, aby mogły być wprowadzone do obrotu, oraz wprowadzenie od określonej daty zakazu dotyczącego systemów klimatyzacji zaprojektowanych w ten sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150.
(3) Emisje wodorofluorowęglowodoru-134a (HFC-134a), którego współczynnik ocieplenia globalnego wynosi 1300, z systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych stanowią coraz poważniejszy problem ze względu na ich wpływ na zmiany klimatyczne.
Przewiduje się, że opłacalne i bezpieczne alternatywy dla wodorufluorowęglowodoru-134a (HFC-134a) będą dostępne w niedalekiej przyszłości.
W świetle postępów w zakresie potencjalnego ograniczania emisji fluorowanych gazów cieplarnianych z takich systemów lub zastąpienia tych gazów powinno się dokonać przeglądu, czy zakres niniejszej dyrektywy powinien zostać rozszerzony na inne kategorie pojazdów silnikowych i czy powinny zostać zmienione przepisy dotyczące współczynnika ocieplenia globalnego tych gazów, biorąc pod uwagę rozwój technologiczny i naukowy oraz potrzebę przestrzegania ram czasowych planowania produkcji przemysłowej.
(4) W celu zapewnienia przestrzegania zakazu dotyczącego niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych istnieje potrzeba ograniczenia możliwości modernizowania pojazdów silnikowych z wykorzystaniem systemów klimatyzacji zaprojektowanych w ten sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150 oraz wprowadzenia zakazu napełniania systemów klimatyzacji takimi gazami.
(5) W celu ograniczenia emisji niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych konieczne jest ustalenie wartości granicznych wskaźnika wycieku i procedury diagnostycznej do oceny wycieku w systemach klimatyzacji zaprojektowanych w ten sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, które są instalowane w pojazdach silnikowych.
(6) W celu przyczynienia się do wykonania zobowiązań Wspólnoty i jej Państw Członkowskich wynikających z Ramowej Konwencji NZ w sprawie Zmian Klimatu, Protokołu z Kioto i decyzji 2002/358/WE, rozporządzenie (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady [4] oraz niniejsza dyrektywa, które wspólnie przyczyniają się do redukcji emisji fluorowanych gazów cieplarnianych, powinny być przyjęte i opublikowane w tym samym czasie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
(7) Każdy producent pojazdów powinien udostępnić organowi przyznającemu homologację wszystkie odpowiednie informacje techniczne dotyczące zainstalowanych systemów klimatyzacji i stosowanych w nich gazów.
W przypadku systemów klimatyzacji zaprojektowanych w ten sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, producent powinien udostępnić również informacje na temat wskaźnika wycieku w takich systemach.
(8) Środki konieczne do realizacji niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [5].
(9) Niniejsza dyrektywa jest jedną z osobnych dyrektyw dotyczących procedury homologacji typu WE, wprowadzonej dyrektywą Rady 70/156/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep [6].
Dlatego też należy odpowiednio zmienić dyrektywę 70/156/EWG.
(10) Ze względu na fakt, że cele niniejszej dyrektywy, mianowicie kontrola wycieków określonych fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji zainstalowanych w pojazdach oraz wprowadzenie od określonej daty zakazu dotyczącego systemów klimatyzacji zaprojektowanych w ten sposób, że będą zawierać do fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, nie mogą zostać osiągnięte w zadawalający sposób przez Państwa Członkowskie działające indywidualnie, a ze względu na skalę i skutki niniejszej dyrektywy możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości, przewidzianą w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych celów.
(11) Zgodnie z ust. 34 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [7] zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzenia, dla własnych potrzeb i w interesie Wspólnoty, ich własnych tabel, które będą odzwierciedlać w możliwie najszerszym zakresie związek między niniejszą dyrektywą a środkami transponującymi, oraz do podania ich do wiadomości publicznej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsza dyrektywa określa wymogi dla homologacji typu WE lub krajowej homologacji typu pojazdów w odniesieniu do emisji z systemów klimatyzacji instalowanych w pojazdach i ich bezpiecznego działania.
Ponadto określa ona przepisy dotyczące modernizowania pojazdów z zastosowaniem takich systemów i ich ponownego napełniania.
Artykuł 2
Zakres
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do pojazdów silnikowych kategorii M1 i N1, jak określono w załączniku II do dyrektywy 70/156/EWG.
Do celów niniejszej dyrektywy pojazdy kategorii N1 są ograniczone do pojazdów klasy I, jak określono w pierwszej tabeli w pkt 5.3.1.4 załącznika I do dyrektywy Rady 70/220/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez spaliny z pojazdów silnikowych [8], umieszczonej przez dyrektywę 98/69/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [9].
Artykuł 3
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1. "pojazd" oznacza każdy pojazd silnikowy objęty zakresem niniejszej dyrektywy;
2. "typ pojazdu" oznacza typ zdefiniowany w sekcji B załącznika II do dyrektywy 70/156/EWG;
3. "system klimatyzacji" oznacza każdy system, którego głównym celem jest obniżenie temperatury i wilgotności powietrza w kabinie pasażerskiej pojazdu;
4. "system podwójnego parownika" oznacza system, w którym jeden parownik jest zamontowany w komorze silnikowej, a drugi w innej komorze pojazdu, natomiast wszystkie inne systemy są uważane za "systemy pojedynczego parownika";
5. "fluorowane gazy cieplarniane" oznaczają wodorofluorowęglowodory (HFC), perfluorowęglowodory (PFC) i heksafluorek siarki (SF6), określone w załączniku A do Protokołu z Kioto oraz preparaty zawierające te substancje, ale nie obejmują substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 2037/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową [10];
6. "wodorofluorowęglowodór" oznacza zawiązek organiczny złożony z węgla, wodoru i fluoru, którego cząsteczka zawiera nie więcej niż sześć atomów węgla;
7. "perfluorowęglowodór" oznacza związek organiczny składający się jedynie z węgla i fluoru, którego cząsteczka zawiera nie więcej niż sześć atomów węgla;
8. "współczynnik ocieplenia globalnego" oznacza stosunek siły oddziaływania gazu cieplarnianego na ocieplenie klimatu do siły oddziaływania dwutlenku węgla.
Współczynnik ocieplenia globalnego (WOG) obliczany jest na podstawie skutków oddziaływania jednego kilograma danego gazu na ocieplenie klimatu w ciągu 100 lat w porównaniu do oddziaływania jednego kilograma CO2.
Odpowiednie wielkości WOG pochodzą z trzeciego sprawozdania z oceny (TAR) przyjętego przez Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu ("wartości WOG 2001, IPCC") [11];
9. "preparat" oznacza mieszaninę złożoną z dwóch lub więcej substancji, z których przynajmniej jedna jest fluorowanym gazem cieplarnianym.
Całkowity współczynnik ocieplenia globalnego [12] dla danego preparatu określany jest zgodnie z częścią 2 załącznika;
10. "modernizowanie" oznacza zainstalowanie systemu klimatyzacji w pojeździe po jego rejestracji.
Artykuł 4
Obowiązki Państw Członkowskich
1.
Państwa Członkowskie przyznają, w zależności od przypadku, homologację typu WE lub krajową homologację typu, w odniesieniu do emisji z systemów klimatyzacji wyłącznie typom pojazdów, które spełniają wymogi niniejszej dyrektywy.
2.
W celu przyznania homologacji typu dla całego pojazdu, zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 70/156/EWG, Państwa Członkowskie zapewniają przekazywanie przez producentów informacji dotyczących typu czynnika chłodniczego wykorzystywanego w systemach klimatyzacji instalowanych w nowych pojazdach silnikowych.
3.
W celu przyznania homologacji typu pojazdom wyposażonym w systemy klimatyzacji, zaprojektowane w ten sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150, Państwa Członkowskie zapewniają, że zgodnie ze zharmonizowanym testem wykrywania wycieków, o którym mowa w art. 7 ust. 1, wskaźnik wycieku takich gazów nie przekracza maksymalnych dozwolonych poziomów określonych w art. 5.
Artykuł 5
Homologacja typu
1.
Ze skutkiem od dnia upływu sześciu miesięcy od daty przyjęcia zharmonizowanego testu wykrywania wycieków Państwa Członkowskie, z powodów związanych z emisjami z systemów klimatyzacji, nie mogą:
a) odmówić, w odniesieniu do nowego typu pojazdu, przyznania homologacji typu WE lub krajowej homologacji typu; lub
b) zakazać rejestracji, sprzedaży lub dopuszczenia do ruchu nowych pojazdów,
jeżeli pojazd wyposażony w system klimatyzacji, zaprojektowany w ten sposób, że będzie zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, spełnia wymogi niniejszej dyrektywy.
2.
Ze skutkiem od dnia upływu 12 miesięcy od daty przyjęcia zharmonizowanego testu wykrywania wycieków lub od 1 stycznia 2007 r., w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później, Państwa Członkowskie zaprzestają przyznawania homologacji typu WE lub krajowej homologacji typu w odniesieniu do typu pojazdu wyposażonego w system klimatyzacji, zaprojektowany w ten sposób, że będzie zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, o ile wskaźnik wycieku z tego systemu nie przekroczy 40 gramów fluorowanych gazów cieplarnianych rocznie dla systemu pojedynczego parownika lub 60 gramów rocznie dla systemu podwójnego parownika.
3.
Ze skutkiem od dnia upływu 24 miesięcy od daty przyjęcia zharmonizowanego testu wykrywania wycieków lub od 1 stycznia 2008 r., w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później, w odniesieniu do nowych pojazdów wyposażonych w systemy klimatyzacji zaprojektowane w taki sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150, o ile wskaźnik wycieku z tego systemu nie przekroczy 40 gramów fluorowanych gazów cieplarnianych rocznie dla systemu pojedynczego parownika lub 60 gramów rocznie dla systemu podwójnego parownika, Państwa Członkowskie:
a) uznają świadectwa zgodności za nieważne do celów art. 7 ust. 1 dyrektywy 70/156/EWG; oraz
b) odmawiają rejestracji oraz zakazują sprzedaży i dopuszczenia do ruchu.
4.
Ze skutkiem od 1 stycznia 2011 r. Państwa Członkowskie nie przyznają dłużej homologacji typu WE lub krajowej homologacji typu dla typu pojazdu wyposażonego w system klimatyzacji, zaprojektowany w taki sposób, że będzie zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150.
5.
Ze skutkiem od 1 stycznia 2017 r. w odniesieniu do nowych pojazdów wyposażonych w systemy klimatyzacji, zaprojektowane w taki sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, Państwa Członkowskie:
a) uznają świadectwa zgodności za nieważne do celów art. 7 ust. 1 dyrektywy 70/156/EWG; oraz
b) odmawiają rejestracji oraz zakazują sprzedaży i dopuszczenia do ruchu.
Artykuł 6
Modernizowanie i ponowne napełnianie
1.
Ze skutkiem od 1 stycznia 2011 r. systemy klimatyzacji, zaprojektowane w taki sposób, że będą zawierać fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150, nie są instalowane w pojazdach, które otrzymały homologację typu po tej dacie.
Ze skutkiem od 1 stycznia 2017 r. żadne pojazdy nie są modernizowane z zastosowaniem takich systemów klimatyzacji.
2.
Systemy klimatyzacji zainstalowane w pojazdach, które otrzymały homologację typu w dniu 1 stycznia 2011 r. lub później, nie są napełniane fluorowanymi gazami cieplarnianymi o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150.
Ze skutkiem od 1 stycznia 2017 r. systemy klimatyzacji we wszystkich pojazdach nie są napełniane fluorowanymi gazami cieplarnianymi o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150, z wyjątkiem ponownego napełniania systemów klimatyzacji zawierających te gazy, które zostały zainstalowane w pojazdach przed tą datą.
3.
Zakłady usługowe oferujące usługi serwisowe i naprawcze systemów klimatyzacji nie napełniają tych systemów fluorowanymi gazami cieplarnianymi, jeżeli z systemu wyciekła odbiegająca od normalnej ilość czynnika chłodniczego, do momentu zakończenia koniecznej naprawy.
Artykuł 7
Środki wykonawcze
1.
Do … [13] Komisja przyjmuje środki w celu wykonania art. 4 i 5, a w szczególności:
a) przepisy administracyjne w odniesieniu do homologacji typu WE pojazdów; i
b) zharmonizowany test wykrywania wycieków w celu zmierzenia wskaźnika wycieku z systemów klimatyzacji fluorowanych gazów cieplarnianych o współczynniku globalnego ocieplenia wyższym niż 150.
2.
Komisja przyjmuje te środki zgodnie z procedurą zawartą w art. 13 dyrektywy 70/156/EWG.
3.
Komisja publikuje te środki w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
4.
Procedura, o której mowa w ust. 2, ma zastosowanie do przyjmowania, w stosownych przypadkach:
a) środków niezbędnych do zapewnienia bezpiecznego działania i właściwego serwisowania czynników chłodniczych w ruchomych systemach klimatyzacji;
b) środków odnoszących się do modernizowania już użytkowanych pojazdów w systemy klimatyzacji oraz do ponownego napełniania systemów klimatyzacji w zakresie nieobjętym art. 6;
c) dostosowywania metody określania odpowiedniego współczynnika ocieplenia globalnego preparatów.
Artykuł 8
Przegląd
1.
W świetle postępów w zakresie potencjalnego ograniczania emisji fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji zainstalowanych w pojazdach silnikowych lub zastępowania tych gazów, Komisja bada, czy:
- obecne prawodawstwo powinno zostać rozszerzone na inne kategorie pojazdów, w szczególności na kategorie M2 i M3, jak również klasy II i III kategorii N1, oraz
- przepisy Wspólnoty dotyczące współczynnika ocieplenia globalnego fluorowanych gazów cieplarnianych powinny zostać zmienione; wszelkie zmiany powinny uwzględniać rozwój technologii i nauki oraz potrzebę przestrzegania ram czasowych planowania produkcji przemysłowej,
oraz opublikuje sprawozdanie do … [14].
W stosownych przypadkach przedstawia odpowiednie wnioski legislacyjne.
2.
W przypadku gdy fluorowany gaz cieplarniany o współczynniku ocieplenia globalnego wyższym niż 150, który nie został jeszcze objęty sprawozdaniem IPCC, o którym mowa w art. 3 ust. 8, zostanie uwzględniony w przyszłym sprawozdaniu IPCC, Komisja dokona oceny, czy celowe jest dokonanie zmiany niniejszej dyrektywy w celu uwzględnienia takiego gazu.
Jeżeli Komisja uzna to za konieczne, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 13 dyrektywy 70/156/EWG:
- podejmie niezbędne środki, oraz
- określi okresy przejściowe dla stosowania tych środków.
Podejmując takie działanie, Komisja zapewnia zachowanie równowagi pomiędzy potrzebą zapewnienia odpowiedniego okresu wdrażania a zagrożeniem dla środowiska, jakie ten gaz stwarza.
Artykuł 9
Zmiany do dyrektywy 70/156/EWG
Dyrektywa 70/156/EWG zostaje zmieniona zgodnie z częścią 1 załącznika do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 10
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie przyjmują i publikują do … [15] przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie stosują te środki od … [16].
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 11
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 12
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) Nr 27/2005
przyjęte przez Radę dnia 21 czerwca 2005 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia Rady (WE) nr …/2005 z dnia … zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych
(2005/C 188 E/01)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 99 ust. 5,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 252 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu obejmował początkowo rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [3], rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu [4] oraz rezolucję Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu [5].
Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu dowiódł swojej przydatności jako narzędzie dyscypliny budżetowej, przyczyniając się w ten sposób do wysokiej stabilności makroekonomicznej z niską inflacją i niskimi stopami procentowymi, co stanowi niezbędny warunek pobudzenia zrównoważonego wzrostu i tworzenia miejsc pracy.
(2) W dniu 20 marca 2005 r. Rada przyjęła sprawozdanie zatytułowane "Poprawa wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu", którego celem jest wzmocnienie zarządzania i krajowej odpowiedzialności za ramy fiskalne poprzez umocnienie fundamentów ekonomicznych i skuteczności Paktu zarówno w sferze prewencyjnej, jak i korygującej, zabezpieczenie stabilności finansów publicznych w długim okresie, wspieranie wzrostu i unikanie nakładania nadmiernych obciążeń na przyszłe pokolenia.
Sprawozdanie to zostało zatwierdzone przez Radę Europejską w konkluzjach z dnia 23 marca 2005 r. [6], stwierdzających, że sprawozdanie aktualizuje i uzupełnia Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu, którego stanowi obecnie integralną część.
(3) Zgodnie ze sprawozdaniem Rady Ecofin z dnia 20 marca 2005 r. zatwierdzonym podczas wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej w 2005 r., Państwa Członkowskie, Rada i Komisja potwierdzają swoje zobowiązanie do wdrażania Traktatu i Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu w sposób skuteczny i w odpowiednim czasie, poprzez wzajemne wsparcie i wzajemną presję oraz zaangażowanie w bliską i konstruktywną współpracę w ramach procesu ekonomicznego i finansowego nadzoru mającego na celu zagwarantowanie pewności i skuteczności zasad Paktu.
(4) Rozporządzenie (WE) nr 1466/97 wymaga wprowadzenia zmian w celu umożliwienia pełnego zastosowania uzgodnionych usprawnień we wdrażaniu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu.
(5) Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek przestrzegania średniookresowego celu pozycji budżetowych "bliskich równowadze lub nadwyżce" (CTBOIS).
W świetle zróżnicowania gospodarczego i budżetowego w Unii, średniookresowy cel budżetowy powinien być zróżnicowany dla poszczególnych Państw Członkowskich w taki sposób, by uwzględniał różnorodność pozycji gospodarczych i budżetowych oraz jej zmiany, jak również ryzyko fiskalne dla stabilności finansów publicznych, także w obliczu przewidywanych zmian demograficznych.
Średniookresowy cel budżetowy może odbiegać od CTBOIS dla poszczególnych Państw Członkowskich.
Dla Państw Członkowskich należących do strefy euro i uczestniczących w ERM2 zostałby zatem zdefiniowany przedział średniookresowych celów budżetowych, różnych dla każdego kraju, w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe.
(6) Należy osiągnąć bardziej symetryczne podejście do polityki fiskalnej w ramach cyklu koniunkturalnego poprzez zwiększenie dyscypliny budżetowej w okresach dobrej koniunktury, mając na celu unikanie polityki procyklicznej i stopniowe osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego.
Przestrzeganie średniookresowego celu budżetowego powinno pozwolić Państwom Członkowskim na uporanie się ze zwykłymi wahaniami cyklicznymi koniunktury przy jednoczesnym utrzymaniu deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej wartości referencyjnej 3 % PKB oraz zapewnić szybki postęp na drodze ku stabilności finansów.
Biorąc pod uwagę powyższe założenia, podejście takie powinno pozostawić przestrzeń dla prowadzenia polityki budżetowej, w szczególności w zakresie inwestycji publicznych.
(7) Państwa Członkowskie, które nie osiągnęły jeszcze swojego średniookresowego celu budżetowego, powinny podjąć kroki pozwalające na jego osiągnięcie w ramach cyklu koniunkturalnego.
W celu osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego Państwa Członkowskie, należące do strefy euro lub uczestniczące w ERM2, powinny realizować coroczną minimalną korektę w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe.
(8) W celu wzmocnienia zorientowanej na wzrost natury Paktu, przy definiowaniu ścieżki dostosowania do średniookresowego celu budżetowego dla państw, które takiego celu jeszcze nie osiągnęły, i przy dopuszczaniu czasowego odstępstwa od tego celu w przypadku państw, które cel ten już osiągnęły, powinny zostać wzięte pod uwagę znaczące reformy strukturalne mające bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego, a w związku z tym mające możliwy do zweryfikowania wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych.
W celu uniknięcia zahamowania reform strukturalnych, które jednoznacznie poprawiają długookresową stabilność finansów publicznych, należy zwrócić szczególną uwagę na reformy emerytalne wprowadzające system obejmujący kilka filarów, w tym obowiązkowy filar kapitałowy, ponieważ reformy te w okresie ich wdrażania pociągają za sobą krótkookresowe pogorszenie sytuacji finansów publicznych.
(9) Ostateczne terminy badania programów stabilności i konwergencji przez Radę powinny zostać przedłużone w celu umożliwienia dogłębnej oceny tych programów,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (WE) nr 1466/97 wprowadza się następujące zmiany:
1.
Dodaje się następujący nagłówek i art. 2a w brzmieniu:
"SEKCJA 1 A
ŚREDNIOOKRESOWE CELE BUDŻETOWE"
"Artykuł 2a
Każde Państwo Członkowskie posiada zróżnicowany średniookresowy cel dotyczący jego pozycji budżetowej.
Te różne dla każdego kraju średniookresowe cele budżetowe mogą odbiegać od wymogu pozycji budżetowej bliskiej równowadze lub nadwyżce.
Cele te przewidują margines zabezpieczający przed przekroczeniem przez deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wskaźnika 3 % PKB; zapewniają szybki postęp w osiąganiu stabilności i biorąc powyższe pod uwagę, zapewniają przestrzeń dla prowadzenia polityki budżetowej, uwzględniając w szczególności potrzeby inwestycji publicznych.
Biorąc pod uwagę te czynniki, dla Państw Członkowskich, które przyjęły walutę euro oraz dla Państw Członkowskich uczestniczących w ERM2, średniookresowe cele budżetowe dla danego kraju ustalane są w ramach określonego przedziału pomiędzy -1 % PKB a równowagą lub nadwyżką, w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe.
Średniookresowy cel budżetowy Państwa Członkowskiego może zostać zrewidowany przy wprowadzaniu znaczącej reformy strukturalnej, a w każdym przypadku co cztery lata.".
2.
W art. 3 ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:
a) litera a) otrzymuje następujące brzmienie:
"a) średniookresowy cel budżetowy oraz ścieżkę dostosowania nadwyżki/deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do tego celu, oraz oczekiwany przebieg kształtowania się wskaźnika zadłużenia tego sektora;";
b) lit. c) otrzymuje następujące brzmienie:
"c) szczegółowa i ilościowa ocena środków polityki budżetowej i innych środków polityki gospodarczej podejmowanych lub proponowanych dla osiągnięcia celów programu, obejmująca szczegółową analizę kosztów i korzyści znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego;";
c) dodaje się lit. e) w następującym brzmieniu:
"e) jeżeli ma to zastosowanie, przyczyny odstępstwa od wymaganej ścieżki dostosowania do średniookresowego celu budżetowego.".
3.
W art. 5 wprowadza się następujące zmiany:
a) ustęp 1 akapit pierwszy zastępuje się akapitami:
"1.
W oparciu o oceny przeprowadzone przez Komisję i Komitet ustanowiony na mocy art. 114 Traktatu, Rada w ramach wielostronnego nadzoru na mocy art. 99 Traktatu bada średniookresowy cel budżetowy przedstawiony przez dane Państwo Członkowskie, ocenia, czy założenia ekonomiczne programu są wiarygodne, czy ścieżka dostosowania do średniookresowego celu budżetowego jest właściwa i czy środki podejmowane lub proponowane w ramach przestrzegania tej ścieżki są wystarczające do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w ramach cyklu koniunkturalnego.
Oceniając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego, Rada bada, czy dane Państwo Członkowskie realizuje wymaganą do osiągnięcia tego celu coroczną korektę salda, w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przyjmując 0,5 % PKB jako wartość odniesienia dla tej korekty.
Rada bierze pod uwagę, czy w okresach dobrej koniunktury podejmowany jest większy wysiłek dostosowawczy, podczas gdy wysiłek ten może być bardziej ograniczony w okresach złej koniunktury.
Przy definiowaniu ścieżki dostosowania do średniookresowego celu budżetowego dla Państw Członkowskich, które takiego celu jeszcze nie osiągnęły, i dopuszczeniu czasowego odstępstwa od tego celu w przypadku Państw Członkowskich, które cel ten już osiągnęły, Rada bierze pod uwagę wdrażanie znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego, a w związku z tym mających możliwy do zweryfikowania wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych, pod warunkiem że zachowany jest odpowiedni margines zabezpieczający zapewnienie przestrzegania wartości referencyjnej dla deficytu i pod warunkiem że oczekuje się powrotu pozycji budżetowej do średniookresowego celu budżetowego w okresie objętym programem.
Szczególna uwaga zwracana jest na reformy emerytalne wprowadzające system obejmujący kilka filarów, w tym obowiązkowy filar kapitałowy.
Państwom Członkowskim wdrażającym takie reformy zezwala się na odstępstwo od ścieżki dostosowania do ich średniookresowego celu budżetowego lub od samego celu, przy czym odstępstwo to odpowiada kosztowi netto reformy dla filaru publicznego, pod warunkiem że jest ono tymczasowe i że zachowany został odpowiedni margines zabezpieczający przestrzeganie wartości referencyjnej dla deficytu.";
b) w ust. 2 słowa "dwóch miesięcy" zastępuje się słowami "trzech miesięcy".
4.
W art. 7 ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:
a) litera a) otrzymuje następujące brzmienie:
"a) średniookresowy cel budżetowy oraz ścieżkę dostosowania nadwyżki/deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do tego celu, oraz oczekiwany przebieg kształtowania się wskaźnika zadłużenia tego sektora; średniookresowe cele polityki monetarnej; związek tych celów ze stabilnością cen i kursu walutowego;";
b) lit. c) otrzymuje następujące brzmienie:
"c) szczegółowa i ilościowa ocena środków polityki budżetowej i innych środków polityki gospodarczej podejmowanych lub proponowanych dla osiągnięcia celów programu, obejmująca szczegółową analizę kosztów i korzyści znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego;";
c) dodaje się lit. e) w następującym brzmieniu:
"e) jeżeli ma to zastosowanie, przyczyny odstępstwa od wymaganej ścieżki dostosowania do średniookresowego celu budżetowego.".
5.
W art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a) ustęp 1 akapit pierwszy zastępuje się akapitami:
"1.
W oparciu o oceny przeprowadzone przez Komisję i Komitet ustanowiony na mocy art. 114 Traktatu, Rada w ramach wielostronnego nadzoru na mocy art. 99 Traktatu bada średniookresowy cel budżetowy przedstawiony przez dane Państwo Członkowskie, ocenia, czy założenia ekonomiczne programu są wiarygodne, czy ścieżka dostosowania do średniookresowego celu budżetowego jest właściwa i czy środki podejmowane lub proponowane w ramach przestrzegania tej ścieżki są wystarczające do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w ramach cyklu koniunkturalnego.
Oceniając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego, Rada bierze pod uwagę, czy w okresach dobrej koniunktury podejmowany jest większy wysiłek dostosowawczy, podczas gdy wysiłek ten może być bardziej ograniczony w okresach złej koniunktury.
W odniesieniu do Państw Członkowskich uczestniczących w ERM2 Rada bada, czy dane Państwo Członkowskie realizuje wymaganą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego coroczną korektę salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przyjmując 0,5 % PKB jako wartość odniesienia.
Przy definiowaniu ścieżki dostosowania do średniookresowego celu budżetowego dla Państw Członkowskich, które takiego celu jeszcze nie osiągnęły, i dopuszczeniu czasowego odstępstwa od tego celu w przypadku Państw Członkowskich, które cel ten już osiągnęły, Rada bierze pod uwagę wdrażanie znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego, a w związku z tym mających możliwy do zweryfikowania wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych, pod warunkiem że zachowany jest odpowiedni margines zabezpieczający zapewnienie przestrzegania wartości referencyjnej dla deficytu i pod warunkiem że oczekuje się powrotu pozycji budżetowej do średniookresowego celu budżetowego w okresie objętym programem.
Szczególna uwaga zwracana jest na reformy emerytalne wprowadzające system obejmujący kilka filarów, w tym obowiązkowy filar kapitałowy.
Państwom Członkowskim wdrażającym takie reformy zezwala się na odstępstwo od ścieżki dostosowania do ich średniookresowego celu budżetowego lub od samego celu, przy czym odstępstwo to odpowiada kosztowi netto reformy dla filaru publicznego, pod warunkiem że jest ono tymczasowe i że zachowany został odpowiedni margines zabezpieczający przestrzeganie wartości referencyjnej dla deficytu.";
b) w ust. 2 słowa "dwa miesiące" zastępuje się słowami "trzy miesiące".
6.
Odwołania do art. 103 i art. 109c Traktatu zastępuje się w całym rozporządzeniu odwołaniami odpowiednio do art. 99 i 114.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Rady
...
[1] Dz.U. C 144 z 14.6.2005, str. 17.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 9 czerwca 2005 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym), wspólne stanowisko Rady z dnia 21 czerwca 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
[4] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 6.
[5] Dz.U. C 236 z 2.8.1997, str. 1.
[6] Załącznik 2 do konkluzji Rady Europejskiej z posiedzenia w dniach 22— 23 marca 2005 r.
--------------------------------------------------
UZASADNIENIE RADY
I. WPROWADZENIE
W dniu 20 marca 2005 r. Rada (ECOFIN) przyjęła sprawozdanie w sprawie "poprawy wdrażania Paktu Stabilności i Wzrostu".
Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 22–23 marca zatwierdziła sprawozdanie Rady i wezwała Komisję do złożenia wniosków dotyczących zmiany rozporządzeń (WE) nr 1466/97 i (WE) nr 1467/97.
Komisja przyjęła w dniu 20 kwietnia 2005 r. wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych.
Europejski Bank Centralny wydał swoją opinię w dniu 3 czerwca 2005 r. [1].
Parlament Europejski wydał opinię w dniu 9 czerwca 2005 r. [2].
W dniu 21 czerwca 2005 r. Rada przyjęła wspólne stanowisko zgodnie z art. 252 lit. a) Traktatu.
II.
CEL
Celem zmiany rozporządzenia jest przełożenie istotnych zmian zaistniałych w ramach prawnych, jak uzgodniono w sprawozdaniu Rady, na język prawodawstwa.
III.
ANALIZA WSPÓLNEGO STANOWISKA
Ogólne podejście przyjęte przez Radę przy analizie wniosku Komisji polegało na możliwie ścisłym oparciu się na sprawozdaniu Rady z 20 marca.
Pewne fragmenty sprawozdania powtórzono w rozporządzeniu, aby zapewnić odpowiedni poziom pewności prawnej, zaś inne nie wymagają powtórzenia, ponieważ jako takie mogą być uznane jako zobowiązania polityczne lub też zawarte są w zmienionym kodeksie postępowania w sprawie wdrażania Paktu jako całości.
Mając na uwadze ułatwienie pracy Parlamentu w celu szybkiego zakończenia drugiego czytania, Załącznik do niniejszej noty zawiera obszerne wyjaśnienie i uzasadnienie postępowania ze wszystkimi poprawkami do wniosku Komisji, zarówno przyjętymi przez Parlament, jak i wprowadzonymi przez Radę.
IV.
WNIOSKI
Podejście polegające na możliwie ścisłym oparciu się na tekście sprawozdania Rady daje, zdaniem Rady, największe szanse szybkiego osiągnięcia porozumienia co do poszczególnych tekstów, ponieważ odtwarza porozumienie już osiągnięte na szczeblu Rady Europejskiej.
Daje również najlepszą możliwość szybkiego i spójnego wprowadzenia w życie zmienionego Paktu Stabilności i Wzrostu.
[1] Dz.U. C 144 z 14.6.2005, str. 17.
[2] Dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym.
WSPÓLNE STANOWISKO (WE) NR 28/2005
przyjęte przez Radę dnia 24 czerwca 2005 r.
w sprawie przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie przemieszczania odpadów
(2005/C 206 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Głównym i najważniejszym celem i przedmiotem niniejszego rozporządzenia jest ochrona środowiska, a jego wpływ na handel międzynarodowy ma jedynie uboczny charakter.
(2) Rozporządzenie Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar [3] zostało już kilkakrotnie w znaczącym stopniu zmienione i wymaga dalszych zmian. Konieczne jest w szczególności włączenie do tego rozporządzenia treści decyzji Komisji 94/774/WE z dnia 24 listopada 1994 r. dotyczącej standardowego listu przewozowego określonego w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 259/93 w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar [4] oraz decyzji Komisji 1999/412/WE z dnia 3 czerwca 1999 r. dotyczącej kwestionariusza w związku z obowiązkiem sprawozdawczym Państw Członkowskich zgodnie z art. 41 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 [5]. Dlatego też dla zapewnienia większej jasności przepisów rozporządzenie (EWG) nr 259/93 powinno zostać zastąpione.
(3) Decyzja Rady 93/98/EWG [6] dotyczyła zawarcia, w imieniu Wspólnoty, Konwencji bazylejskiej z dnia 22 marca 1989 r. o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych [7], której Wspólnota jest stroną od 1994 r.
Poprzez dostosowanie rozporządzenia (EWG) nr 259/93, Rada przyjęła przepisy dotyczące ograniczania i kontroli takiego przemieszczania między innymi w celu dostosowania istniejącego wspólnotowego systemu nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów do wymogów Konwencji bazylejskiej.
(4) Decyzja Rady 97/640/WE [8] dotyczyła zatwierdzenia w imieniu Wspólnoty zmiany do Konwencji bazylejskiej, ustanowionej w decyzji III/1 Konferencji Stron.
Na mocy tej zmiany wszelki wywóz z państw wymienionych w aneksie VII do Konwencji odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do unieszkodliwiania do państw niewymienionych w tym aneksie został zakazany, podobnie jak, ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1998 r., wywóz odpadów niebezpiecznych określonych w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji, które są przeznaczone do odzysku.
Rozporządzenie (EWG) nr 259/93 zostało odpowiednio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 120/97 [9].
(5) Mając na względzie fakt, że Wspólnota zatwierdziła decyzję C(2001)107/Final Rady OECD dotyczącą zmiany decyzji OECD C(92)39/Final w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku (decyzja OECD), w celu ujednolicenia wykazów odpadów z Konwencją bazylejską i zmiany niektórych innych wymagań, konieczne jest włączenie treści tej decyzji do prawa wspólnotowego.
(6) Istotne jest zorganizowanie i uregulowanie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w sposób, który uwzględnia potrzebę zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska i zdrowia ludzi oraz który sprzyja bardziej jednolitemu stosowaniu tego rozporządzenia na całym obszarze Wspólnoty.
(7) Istotne jest również uwzględnienie wymogu określonego w art. 4 ust. 2 lit. d) Konwencji bazylejskiej stanowiącego, że przemieszczanie odpadów niebezpiecznych będzie ograniczone do minimum zgodnego z bezpieczną dla środowiska i skuteczną gospodarką takimi odpadami.
(8) Ponadto istotne jest uwzględnienie prawa każdej ze stron Konwencji bazylejskiej, wynikające z jej art. 4 ust. 1, do wprowadzenia zakazu przywozu odpadów niebezpiecznych lub odpadów wymienionych w aneksie II do tej Konwencji.
(9) Przemieszczanie odpadów wytworzonych przez siły zbrojne lub organizacje pomocowe powinno zostać wyłączone z zakresu niniejszego rozporządzenia w przypadku przywozu na obszar Wspólnoty w określonych sytuacjach (w tym w razie tranzytu wewnątrz Wspólnoty, kiedy odpady są wprowadzane do Wspólnoty).
W odniesieniu do przemieszczania takich odpadów powinny być przestrzegane wymogi wynikające z prawa międzynarodowego oraz z umów międzynarodowych.
W przypadkach tranzytu przemieszczanych odpadów przez obszar Państwa Członkowskiego w drodze do miejsca odzysku lub unieszkodliwiania w państwie przeznaczenia wewnątrz Wspólnoty, właściwy organ tranzytu i właściwy organ miejsca przeznaczenia powinny zostać z wyprzedzeniem poinformowane o przemieszczeniu odpadów i ich przeznaczeniu.
(10) Konieczne jest uniknięcie powielania rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi [10], które już zawiera przepisy dotyczące wszystkich aspektów dotyczących przesyłki, wyboru trasy i przesyłania (gromadzenia, transportu, przeładunku, przetwarzania, wykorzystywania, odzyskiwania i unieszkodliwiania, prowadzenia dokumentacji, dokumentów towarzyszących oraz możliwości śledzenia) produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w obrębie Wspólnoty, do Wspólnoty oraz poza jej obszar.
(11) Do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja powinna złożyć sprawozdanie na temat związku pomiędzy istniejącymi przepisami sektorowymi dotyczącymi zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego oraz przepisami niniejszego rozporządzenia oraz przedłożyć do tego dnia wszelkie propozycje konieczne w celu dostosowania tych przepisów do niniejszego rozporządzenia w celu osiągnięcia równoważnego poziomu kontroli.
(12) Pomimo iż nadzór i kontrola przemieszczania odpadów w obrębie Państwa Członkowskiego jest sprawą tego Państwa Członkowskiego, krajowe uregulowania dotyczące przemieszczania odpadów powinny uwzględniać potrzebę spójności z przepisami wspólnotowymi w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzi.
(13) W przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania oraz przeznaczonych do odzysku odpadów niewymienionych w załączniku III, IIIA lub IIIB, właściwe jest zapewnienie optymalnego nadzoru i kontroli poprzez wymóg uzyskania uprzedniej pisemnej zgody na takie przemieszczenie.
Taka procedura powinna z kolei wiązać się z uprzednim zgłoszeniem, które umożliwi właściwym organom uzyskanie odpowiednich informacji i podjęcie wszelkich koniecznych środków dla ochrony zdrowia ludzi i środowiska.
Powinno to również umożliwić tym organom wnoszenie uzasadnionych sprzeciwów wobec takiego przemieszczenia.
(14) W przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku wymienionych w załączniku III, IIIA lub IIIB, właściwe jest zapewnienie minimalnego poziomu nadzoru i kontroli poprzez wymóg, aby takim przemieszczeniom towarzyszyły określone informacje.
(15) Mając na względzie potrzebę jednolitego stosowania niniejszego rozporządzenia i prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, w celu zapewnienia skuteczności konieczne jest wymaganie, aby zgłoszenia były rozpatrywane przez właściwy organ przemieszczenia.
(16) Istotne jest również uproszczenie systemu gwarancji finansowych lub równoważnego ubezpieczenia.
(17) Uwzględniając odpowiedzialność wytwórców odpadów za racjonalne ekologicznie gospodarowanie odpadami, dokumenty zgłoszenia oraz przesyłania przy przemieszczaniu odpadów powinny być, jeśli to możliwe, wypełniane przez wytwórców odpadów.
(18) Konieczne jest stworzenie proceduralnych środków ochronnych dla zgłaszającego, zarówno w interesie pewności prawnej, jak i w celu zapewnienia jednolitego stosowania niniejszego rozporządzenia oraz prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
(19) W przypadku przemieszczeń odpadów do unieszkodliwienia, Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość stosowania zasad bliskości, priorytetu dla odzysku odpadów i samowystarczalności na poziomie wspólnotowym i krajowym, zgodnie z dyrektywą Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 w sprawie odpadów [11], poprzez stosowanie zgodnie z Traktatem środków polegających na całkowitym lub częściowym zakazie takiego przemieszczania odpadów albo systematycznym zgłaszaniu wobec niego sprzeciwu.
Należy również wziąć pod uwagę wymóg określony w dyrektywie 75/442/EWG, zgodnie z którą Państwa Członkowskie mają stworzyć odpowiednią zintegrowaną sieć instalacji unieszkodliwiania odpadów w celu umożliwienia Wspólnocie jako całości osiągnięcia samowystarczalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów, a Państwom Członkowskim indywidualne zmierzanie do tego celu, z uwzględnieniem warunków geograficznych lub potrzeby stworzenia specjalistycznych instalacji dla określonych rodzajów odpadów.
Państwa Członkowskie powinny być również w stanie zapewnić, by w instalacjach zagospodarowania odpadów objętych dyrektywą Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącą zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli [12] stosowane były najlepsze dostępne techniki określone w tej dyrektywie, zgodnie z warunkami pozwolenia dla instalacji, a odpady były przetwarzane zgodnie z obowiązującymi normami ochrony środowiska dotyczącymi unieszkodliwiania odpadów, określonymi w przepisach wspólnotowych.
(20) W przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku, Państwa Członkowskie powinny być w stanie zapewnić, by w instalacjach zagospodarowania odpadów objętych dyrektywą 96/61/WE stosowane były najlepsze dostępne techniki określone w tej dyrektywie, zgodnie z warunkami pozwolenia dla instalacji.
Państwa Członkowskie powinny również być w stanie zapewnić, by odpady były przetwarzane zgodnie z obowiązującymi normami ochrony środowiska dotyczącymi odzysku odpadów określonymi w przepisach wspólnotowych oraz by, przy uwzględnieniu art. 7 ust. 3 dyrektywy 75/442/EWG, odpady były przetwarzane zgodnie z planami gospodarki odpadami ustanowionymi zgodnie z tą dyrektywą w celu zapewnienia wykonania wiążących zobowiązań w zakresie odzysku lub recyklingu, przewidzianych w przepisach wspólnotowych.
(21) Opracowanie na poziomie Wspólnoty obowiązkowych wymogów dotyczących instalacji unieszkodliwiania lub odzysku odpadów oraz przetwarzania określonych materiałów odpadowych, w uzupełnieniu istniejących przepisów prawa wspólnotowego, może przyczynić się do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska w całej Wspólnocie, wspomóc tworzenie równych warunków prowadzenia działalności w zakresie recyklingu i pomóc w zapewnieniu, by rozwój żywotnego ekonomicznie rynku wewnętrznego w zakresie recyklingu nie był utrudniony.
Istnieje w związku z tym potrzeba opracowania wspólnotowych równych warunków prowadzenia działalności w zakresie recyklingu poprzez zastosowanie, w odpowiednich przypadkach, wspólnych norm w niektórych obszarach w tym w odniesieniu do surowców wtórnych, w celu poprawienia jakości recyklingu.
Komisja powinna przedstawić, w odpowiednich przypadkach, wnioski w sprawie takich norm dla niektórych rodzajów odpadów i niektórych instalacji prowadzących recykling, tak szybko, jak jest to wykonalne, w oparciu o dalszą analizę strategii gospodarowania odpadami oraz przy uwzględnieniu istniejących przepisów wspólnotowych oraz przepisów obowiązujących w Państwach Członkowskich.
W tym czasie powinno być możliwe, pod pewnymi warunkami, zgłaszanie sprzeciwów wobec planowanego przemieszczania odpadów, jeśli związany z nimi odzysk nie byłby zgodny z przepisami państwa wysyłki dotyczącymi odzysku odpadów.
W tym czasie Komisja powinna również monitorować sytuację zwracając uwagę na możliwe niepożądane przemieszczenia odpadów do nowych Państw Członkowskich oraz, w razie konieczności, zgłaszać odpowiednie wnioski dotyczące postępowania w takich sytuacjach.
(22) Należy ustanowić obowiązek, aby odpady, których przemieszczanie nie może zostać zakończone zgodnie z planem, były zabierane z powrotem do państwa przemieszczenia bądź odzyskiwane, albo unieszkodliwiane w inny sposób.
(23) Należy również wprowadzić obowiązek wobec osoby, której działanie leży u źródła nielegalnego przemieszczania odpadów, zapewnienia powrotu przedmiotowych odpadów lub dokonania innych uzgodnień w celu odzysku lub unieszkodliwienia tych odpadów.
W przypadku niedopełnienia tego obowiązku, odpowiednio właściwe organy wysyłki lub właściwe organy miejsca przeznaczenia powinny interweniować samodzielnie.
(24) W celu ochrony środowiska w objętych nim państwach, konieczne jest wyjaśnienie zakresu obowiązywania zakazu wywozu ze Wspólnoty wszelkich odpadów przeznaczonych do unieszkodliwiania w państwach trzecich innych niż państwa EFTA (Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu), ustanowionego zgodnie z Konwencją bazylejską.
(25) Państwa, które są stronami Umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, mogą przyjąć procedury kontrolne przewidziane w odniesieniu do przemieszczania odpadów w obrębie Wspólnoty.
(26) W celu ochrony środowiska w objętych nim państwach konieczne jest również wyjaśnienie zakresu obowiązywania zakazu wywozu ze Wspólnoty odpadów niebezpiecznych przeznaczonych do odzysku w państwie, którego nie obowiązuje decyzja OECD, ustanowionego zgodnie z Konwencją bazylejską.
W szczególności konieczne jest usunięcie wątpliwości dotyczących wykazu odpadów, do których ten zakaz ma zastosowanie oraz zapewnienie, że wykaz ten obejmuje również odpady wymienione w aneksie II do Konwencji bazylejskiej, to jest odpady z gospodarstw domowych oraz pozostałości ze spopielania odpadów z gospodarstw domowych.
(27) Szczególne uzgodnienia dotyczące wywozu odpadów innych niż odpady niebezpieczne przeznaczonych do odzysku w państwach, do których decyzja OECD nie ma zastosowania, powinny zostać utrzymane oraz powinny zostać uproszczone w późniejszym terminie.
(28) Przywóz do Wspólnoty odpadów do unieszkodliwienia powinien być dozwolony, jeśli państwo wywozu jest Stroną Konwencji bazylejskiej.
Przywóz do Wspólnoty odpadów do odzysku powinien być dozwolony, jeśli państwo wywozu jest jednym z państw, do których ma zastosowanie decyzja ODCE, lub jest Stroną Konwencji bazylejskiej.
W innych przypadkach przywóz powinien być jednak możliwy tylko wtedy, gdy państwo wywozu jest związane dwustronną lub wielostronną umową, albo porozumieniem zgodnym z przepisami wspólnotowymi oraz zgodnym z art. 11 Konwencji bazylejskiej, poza przypadkami, gdy nie jest to możliwe w sytuacjach kryzysów, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny.
(29) Niniejsze rozporządzenie powinno być stosowane zgodnie z międzynarodowym prawem morza.
(30) Niniejsze rozporządzenie powinno odzwierciedlać zasady dotyczące wywozu i przywozu odpadów z i do krajów i terytoriów zamorskich, określone w decyzji Rady 2001/822/WE z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich ze Wspólnotą Europejską ("Decyzja o Stowarzyszeniu Zamorskim") [13].
(31) Powinny zostać podjęte niezbędne kroki w celu zapewnienia, zgodnego z dyrektywą 75/442/EWG i innymi przepisami wspólnotowymi w sprawie odpadów, gospodarowania odpadami przesyłanymi w obrębie Wspólnoty oraz przywożonymi do Wspólnoty bez powodowania niebezpieczeństwa dla zdrowia ludzi i bez stosowania procesów albo metod, które mogą szkodzić środowisku przez cały okres przemieszczania, w tym odzysku lub unieszkodliwienia w państwie przeznaczenia.
W przypadku wywozu z obszaru Wspólnoty odpadów nie objętych zakazem, powinny zostać podjęte wysiłki w celu zapewnienia, by odpadami gospodarowano w sposób racjonalny ekologicznie przez cały okres przemieszczania, w tym odzysku lub unieszkodliwiania w państwie trzecim będącym państwem przeznaczenia.
Instalacje, do których kierowane są odpady, powinny działać zgodnie z normami ochrony zdrowia ludzi i środowiska, które w szerokim zakresie są równoważne z ustanowionymi w przepisach wspólnotowych.
Należy sporządzić wykaz niewiążących wytycznych zawierających wskazówki dotyczące racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami.
(32) Państwa Członkowskie powinny przekazywać Komisji informacje dotyczące wdrażania niniejszego rozporządzenia, zarówno w drodze sprawozdań składanych do Sekretariatu Konwencji bazylejskiej, jak i na podstawie oddzielnego kwestionariusza.
(33) Skuteczna współpraca międzynarodowa w zakresie kontroli przemieszczania odpadów ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, że takie przemieszczania odpadów niebezpiecznych podlegają kontroli.
Mając na celu zapewnienie racjonalnego ekologicznie gospodarowania odpadami należy promować wymianę informacji, wspólną odpowiedzialność oraz współdziałanie między Wspólnotą oraz jej Państwami Członkowskimi i państwami trzecimi.
(34) Niektóre załączniki do niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte przez Komisję zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG.
Procedura ta powinna również mieć zastosowanie w przypadku zmian załączników wynikających z postępu naukowo-technicznego, do zmian w odpowiednich przepisach wspólnotowych lub w przypadkach zdarzeń związanych z decyzją OECD lub Konwencją bazylejską oraz innymi podobnymi konwencjami i umowami międzynarodowymi.
(35) Przygotowując instrukcje dotyczące wypełniania dokumentów zgłoszenia oraz przesyłania, które zostaną określone w załączniku IC, Komisja, uwzględniając decyzję OECD i Konwencję bazylejską, powinna wskazać między innymi, że, o ile to możliwe, dokumenty zgłoszenia oraz przesyłania powinny liczyć dwie strony, oraz powinna wskazać dokładne terminy składania dokumentów zgłoszenia oraz przesyłania, określonych w załącznikach IA i IB, uwzględniając załącznik II.
Dodatkowo, jeśli terminologia i wymagania zawarte w decyzji OECD, Konwencji bazylejskiej oraz w niniejszym rozporządzeniu są różne, poszczególne wymagania należy wyjaśnić.
(36) Przy rozpatrywaniu, które mieszaniny odpadów należy dodać do załącznika IIIA, powinny zostać uwzględnione między innymi następujące informacje: właściwości odpadów, takie jak ewentualne cechy niebezpieczne, zdolność zanieczyszczania oraz ich stan skupienia; aspekty gospodarowania odpadami, takie jak technologiczne możliwości odzysku odpadów oraz korzyści środowiskowe wynikające z odzysku, w tym rozważenie, czy nie zostanie zagrożone racjonalne ekologiczne gospodarowanie odpadami.
Komisja podejmuje działania w celu zakończenia prac nad tym załącznikiem, o ile to możliwe przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia i wykona to zadanie najpóźniej w terminie sześciu miesięcy od tej daty.
(37) Dodatkowe środki związane z wdrożeniem niniejszego rozporządzenia powinny również zostać przyjęte przez Komisję zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG.
Powinny one obejmować sposób obliczania wysokości gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia, nad którym Komisja powinna zakończyć prace w miarę możliwości przed datą rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia.
(38) Środki konieczne do wdrożenia niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [14].
(39) Zważywszy, że cel niniejszego rozporządzenia, to jest zapewnienie ochrony środowiska podczas przemieszczania odpadów, nie może zostać w sposób wystarczający osiągnięty przez Państwa Członkowskie, natomiast z uwagi na jego rozmiary i skutki możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Zakres stosowania
1.
Niniejsze rozporządzenie określa procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia.
2.
Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do przemieszczania odpadów:
a) pomiędzy Państwami Członkowskimi, na terytorium Wspólnoty lub z tranzytem przez państwa trzecie;
b) przywożonych do Wspólnoty z państw trzecich;
c) wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich;
d) przewożonych w ramach tranzytu przez terytorium Wspólnoty, na trasie z oraz do państw trzecich;
3.
Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia wyłącza się:
a) wyładowywanie na wybrzeżu odpadów, w tym ścieków i pozostałości, wytworzonych w trakcie normalnej eksploatacji statków i platform przybrzeżnych, pod warunkiem że odpady te podlegają wymogom określonym w Międzynarodowej konwencji o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki z 1973 r., zmodyfikowanej przez protokół z 1978 r. do tej konwencji (Marpol 73/78) lub wymogom określonym w innych wiążących dokumentach międzynarodowych;
b) odpady wytwarzane na pokładach statków powietrznych, chyba że odpady takie są wyładowywane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia;
c) przemieszczanie odpadów radioaktywnych, określonych w art. 2 dyrektywy Rady 92/3/Euratom z 3 lutego 1992 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych między Państwami Członkowskimi oraz do Wspólnoty i poza jej obszar [15];
d) przemieszczenia, na które zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1774/2002 wymagane jest zezwolenie;
e) przemieszczanie odpadów, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 75/442/EWG, o ile przemieszczenia takie są już objęte innym wspólnotowym aktem prawnym zawierającym podobne przepisy;
f) przemieszczanie odpadów z Antarktydy do Wspólnoty zgodnie z wymogami Protokołu w sprawie ochrony środowiska naturalnego do Układu w sprawie Antarktydy z roku 1991;
g) przywóz do Wspólnoty odpadów wytwarzanych przez siły zbrojne lub organizacje pomocowe podczas sytuacji kryzysowych oraz operacji przywracania i utrzymywania pokoju, jeżeli odpady te przesyłane są przez dane siły zbrojne lub organizacje pomocowe lub w ich imieniu, bezpośrednio lub pośrednio do państwa przeznaczenia.
W przypadku gdy odpady przewożone są przez Państwo Członkowskie w tranzycie do miejsca ich odzysku lub unieszkodliwienia w państwie przeznaczenia, właściwe organy tranzytu oraz właściwe organy miejsca przeznaczenia zostaną z wyprzedzeniem zawiadomione o przemieszczaniu oraz o miejscu przeznaczenia odpadów;
4.
Przemieszczanie tranzytem przez obszar Wspólnoty odpadów z Antarktydy do państw nienależących do Wspólnoty podlega przepisom art. 35 i 48.
5.
Przemieszczanie odpadów wyłącznie w granicach Państwa Członkowskiego podlega jedynie przepisom art. 32.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia:
1) "odpady" są zdefiniowane zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442/EWG;
2) "odpady niebezpieczne" są zdefiniowane zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. w sprawie odpadów niebezpiecznych [16];
3) "mieszanina odpadów" oznacza odpady powstałe w wyniku celowego lub przypadkowego wymieszania dwóch lub więcej rodzajów odpadów, która to mieszanina nie została zaliczona do żadnej z kategorii w załącznikach III, IIIB, IV i IVA.
Odpady w pojedynczym przemieszczaniu obejmującym dwa lub więcej rodzajów odpadów transportowanych osobno, nie są uważane za mieszaninę odpadów;
4) "unieszkodliwianie" jest zdefiniowane zgodnie z art. 1 lit. e) dyrektywy 75/442/EWG;
5) "unieszkodliwianie przejściowe", oznacza procesy unieszkodliwiania D 13 do D 15 określone w załączniku IIA do dyrektywy 75/442/EWG;
6) "odzysk" jest zdefiniowany zgodnie z art. 1 lit. f) dyrektywy 75/442/EWG;
7) "odzysk przejściowy", oznacza procesy odzysku R 12 i R 13 określone w załączniku IIB do dyrektywy 75/442/EWG;
8) "racjonalne ekologicznie gospodarowanie" oznacza podejmowanie wszystkich racjonalnych działań w celu zapewnienia, że gospodarowanie odpadami odbywa się w sposób, który uchroni zdrowie ludzkie i środowisko przed niekorzystnym oddziaływaniem takich odpadów;
9) "wytwórca" oznacza każdy podmiot, którego działalność prowadzi do powstania odpadów (wytwórca pierwotny) lub zajmujący się wstępnym przetwarzaniem, mieszaniem odpadów lub innymi działaniami, w wyniku których zmienia się charakter lub skład tych odpadów (nowy wytwórca), (zgodnie z definicją zawartą w art. 1 lit. b) dyrektywy 75/442/EWG);
10) "posiadacz" oznacza producenta odpadów lub osobę fizyczną lub prawną, w której posiadaniu znajdują się odpady, zgodnie z definicją zawartą w art. 1 lit. c) dyrektywy 75/442/EWG;
11) "podmiot zbierający" oznacza każdego, kto zajmuje się zbieraniem odpadów, zdefiniowanym w art. 1 lit. g) dyrektywy 75/442/EWG;
12) "sprzedawca" oznacza każdego, kto kieruje nabywaniem a następnie sprzedażą odpadów, w tym także sprzedawców, którzy nie obejmują faktycznego władania odpadami, zgodnie z art. 12 dyrektywy 75/442/EWG;
13) "pośrednik" oznacza każdego, kto organizuje odzysk lub unieszkodliwianie odpadów w imieniu osób trzecich, w tym także pośredników, którzy nie obejmują faktycznego władania odpadami, zgodnie z art. 12 dyrektywy 75/442/EWG;
14) "odbiorca" oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia;
15) "zgłaszający" oznacza:
a) w przypadku przemieszczeń pochodzących z Państwa Członkowskiego — każdą osobę fizyczną lub prawną podlegającą jurysdykcji tego Państwa Członkowskiego, która zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczanie i na której ciąży obowiązek zgłoszenia.
Zgłaszającym jest jedna z osób lub jeden z podmiotów wyszczególnionych poniżej, w kolejności przyjętej w tym wykazie:
i) wytwórca pierwotny; lub
ii) posiadający zezwolenie nowy wytwórca, który wykonuje działania poprzedzające przemieszczanie; lub
iii) posiadający zezwolenie podmiot zbierający, który w wyniku połączenia niewielkich ilości jednego rodzaju odpadów zebranych z różnych źródeł utworzył wysyłkę, która ma się rozpocząć z jednego miejsca wskazanego w zgłoszeniu; lub
iv) zarejestrowany sprzedawca, który został upoważniony na piśmie przez wytwórcę pierwotnego, nowego wytwórcę lub posiadający zezwolenie podmiot zbierający, określonych w ppkt i), ii) oraz iii), do działania w ich imieniu w charakterze zgłaszającego;
v) zarejestrowany pośrednik, który został upoważniony na piśmie przez wytwórcę pierwotnego, nowego wytwórcę lub posiadający zezwolenie podmiot zbierający, określonych w ppkt i), ii) oraz iii) do działania w ich imieniu w charakterze zgłaszającego;
vi) posiadacz, jeżeli wszystkie osoby określone w ppkt i), ii), iii), iv) oraz w odpowiednich przypadkach v) są nieznane lub niewypłacalne.
W przypadku gdy zgłaszający określony w ppkt iv) lub v) nie dopełnia obowiązków w zakresie odbioru, określonych w art. 21–24, wytwórca pierwotny, nowy wytwórca lub upoważniony podmiot zbierający określeni odpowiednio w ppkt i), ii) lub iii), którzy upoważnili sprzedawcę lub pośrednika do działania w ich imieniu, są uznawani za zgłaszającego do celów wymienionych przepisów dotyczących obowiązku odbioru.
W przypadku nielegalnego przemieszczenia zgłoszonego przez sprzedawcę lub pośrednika określonych w ppkt iv) lub v), osobę określoną w ppkt i), ii) lub iii), która upoważniła tego sprzedawcę lub pośrednika do działania w jej imieniu, uznaje się do celów niniejszego rozporządzenia za zgłaszającego;
b) w przypadku przywozu do Wspólnoty lub tranzytu przez terytorium Wspólnoty odpadów niepochodzących z Państwa Członkowskiego, każdą spośród następujących osób fizycznych lub prawnych podlegających jurysdykcji państwa wysyłki odpadów, która zamierza zrealizować przemieszczanie odpadów albo doprowadziła do przemieszczenia odpadów:
i) osobę określoną w przepisach państwa wysyłki, albo też, gdy nie określają one takiej osoby;
ii) osobę będącą posiadaczem odpadów w momencie wywozu.
16) "Konwencja bazylejska" oznacza Konwencję z dnia 22 marca 1989 r. o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych;
17) "decyzja OECD" oznacza decyzję Rady OECD C(2001)107/Final w sprawie kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów przeznaczonych do odzysku, zmieniającą decyzję OECD C(92)39/Final;
18) "właściwy organ" oznacza:
a) w przypadku Państw Członkowskich — organ wyznaczony przez zainteresowane Państwo Członkowskie zgodnie z art. 52; lub
b) w przypadku państwa trzeciego będącego stroną Konwencji bazylejskiej — organ wyznaczony przez to państwo jako kompetentna władza do celów Konwencji, zgodnie z jej art. 5; lub
c) w przypadku państw innych niż określone pod lit. a) lub b) powyżej — organ, który został wyznaczony jako organ właściwy przez dane państwo lub region lub, w przypadku gdy nie dokonano wyznaczenia, organ odpowiednio państwa lub regionu, właściwy w sprawach przemieszczania odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia lub odzysku albo tranzytu, w zależności od sytuacji;
19) "właściwy organ wysyłki" oznacza właściwy organ dla obszaru, z którego przemieszczanie rozpoczęło się lub ma się rozpocząć;
20) "właściwy organ miejsca przeznaczenia" oznacza właściwy organ dla miejsca, do którego przemieszczanie jest planowane lub w którym się ono odbywa, albo dla miejsca, w którym dokonuje się załadunku odpadów przed ich odzyskiem lub unieszkodliwieniem na obszarze niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa;
21) "właściwy organ tranzytu" oznacza właściwy organ każdego państwa z wyjątkiem państwa właściwego organu wysyłki lub przeznaczenia, przez które następuje lub planowane jest dokonanie przemieszczenia;
22) "państwo wysyłki" oznacza każde państwo, z którego przemieszczanie rozpoczęło się lub ma się rozpocząć;
23) "państwo przeznaczenia" oznacza każde państwo, do którego planowane lub dokonywane jest przemieszczanie odpadów w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia albo w celu ich załadunku przed poddaniem ich odzyskowi lub unieszkodliwieniu na obszarze niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa;
24) "państwo tranzytu" oznacza każde państwo, inne niż państwo wysyłki lub przeznaczenia, przez które następuje lub planowane jest dokonanie przemieszczania odpadów;
25) "obszar objęty jurysdykcją państwa" oznacza wszystkie obszary lądowe lub obszary morskie, na których dane państwo sprawuje, zgodnie z prawem międzynarodowym, funkcje administracyjne i kontrolne w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska;
26) "kraje i terytoria zamorskie" oznaczają kraje i terytoria zamorskie wyszczególnione w załączniku IA do decyzji 2001/822/WE;
27) "urząd celny wywozu ze Wspólnoty" oznacza urząd celny określony w art. 161 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny [17];
28) "urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty" oznacza urząd celny określony w art. 793 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny [18];
29) "urząd celny wprowadzenia do Wspólnoty", oznacza urząd celny, przez który przewozi się odpady wprowadzone na obszar celny Wspólnoty, zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92;
30) "przywóz" oznacza każde wprowadzenie odpadów na terytorium Wspólnoty, z wyłączeniem tranzytu przez Wspólnotę;
31) "wywóz" oznacza wyprowadzenie odpadów poza terytorium Wspólnoty, z wyłączeniem tranzytu przez Wspólnotę;
32) "tranzyt" oznacza przemieszczenie odpadów lub planowane przemieszczanie odpadów przez jedno lub więcej państw innych niż państwo wysyłki lub przeznaczenia;
33) "transport" oznacza przewóz odpadów w transporcie drogowym, kolejowym, powietrznym, morskim lub wodnym śródlądowym;
34) "przemieszczanie" oznacza transport odpadów przeznaczonych do odzysku lub unieszkodliwienia, który jest planowany lub odbywa się:
a) z jednego państwa do drugiego; lub
b) z państwa do krajów i terytoriów zamorskich lub innych obszarów, podlegających ochronie tego państwa; lub
c) z państwa na dowolny obszar lądowy, który zgodnie z prawem międzynarodowym nie stanowi terytorium żadnego państwa, lub
d) z państwa na obszar Antarktydy; lub
e) z jednego państwa przez jeden z powyższych obszarów; lub
f) w obrębie państwa przez jeden z powyższych obszarów, który rozpoczyna się i kończy w tym samym państwie; albo
g) z obszaru geograficznego nie podlegającego jurysdykcji żadnego państwa, skierowany do jednego z państw;
35) "nielegalne przemieszczanie" oznacza przemieszczanie odpadów dokonane:
a) bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; lub
b) bez zgody zainteresowanych właściwych organów, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; lub
c) w przypadku gdy zgoda zainteresowanych właściwych organów została uzyskana w wyniku fałszerstwa, wprowadzenia w błąd albo oszustwa; lub
d) w sposób, który nie jest zgodny z określonym w dokumencie zgłoszeniowym lub w dokumentach przesyłania; lub
e) w sposób, który prowadzi do odzysku lub unieszkodliwiania niezgodnego z przepisami wspólnotowymi lub międzynarodowymi; lub
f) z naruszeniem art. 33, 35, 38, 39, 40 i 42; lub
g) zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4, w odniesieniu do którego stwierdzono, że
i) zawiera odpady, które nie zostały wyszczególnione w załącznikach III, IIIA lub IIIB; lub
ii) został naruszony art. 3 ust. 4;
iii) przemieszczanie jest realizowane w sposób, który nie został konkretnie określony w dokumencie określonym w załączniku VII.
TYTUŁ II
PRZEMIESZCZANIE ODPADÓW POMIĘDZY PAŃSTWAMI CZŁONKOWSKIMI NA TERYTORIUM WSPÓLNOTY LUB Z TRANZYTEM PRZEZ PAŃSTWA TRZECIE
Artykuł 3
Ogólne przepisy proceduralne
1.
Procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach niniejszego tytułu podlegają przemieszczenia następujących odpadów:
a) jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania:
wszystkich odpadów;
b) jeżeli mają być poddane procesom odzysku:
i) odpadów wyszczególnionych w załączniku IV;
ii) odpadów wyszczególnionych w załączniku IVA;
iii) odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA;
iv) mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba, że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA.
2.
Ogólnemu wymogowi dołączenia pewnych informacji, określonemu w art. 18, podlegają przemieszczenia następujących odpadów przeznaczonych do odzysku:
a) odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIB;
b) mieszanin, niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III lub składających się z dwóch lub więcej rodzajów odpadów wymienionych w załączniku III, jeżeli skład tych mieszanin nie utrudnia poddania ich racjonalnemu ekologicznie odzyskowi i mieszaniny te zostały wyszczególnione w załączniku IIIA, zgodnie z art. 57.
3.
Odpady wyszczególnione w załączniku III, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli wykazują one którekolwiek z niebezpiecznych właściwości określonych w załączniku III do dyrektywy 91/689/EWG, traktuje się tak jak odpady wyszczególnione w załączniku IV.
Przypadki te traktuje się zgodnie z art. 57.
4.
Przemieszczanie odpadów przeznaczonych wyraźnie do badań laboratoryjnych, służących ocenie właściwości fizycznych lub chemicznych tych odpadów albo ustaleniu, czy nadają się one do odzysku lub unieszkodliwienia, nie podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, o której mowa w ust. 1.
Zamiast tego obowiązują wymogi proceduralne określone w art. 18.
Ilość odpadów objętych wyłączeniem w przypadku wyraźnego przeznaczenia ich do badań laboratoryjnych odpowiada minimalnej ilości racjonalnie potrzebnej do prawidłowego przeprowadzenia badań w konkretnym przypadku i nie może przekraczać 25 kg.
5.
Przemieszczanie zmieszanych odpadów komunalnych (kod odpadów 20 03 01) zebranych z gospodarstw domowych, także gdy odpady te zebrano również od innych wytwórców, do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania podlega, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, tym samym przepisom co przemieszczanie odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia.
ROZDZIAŁ 1 —
Uprzednie pisemne zgłoszenie i zgoda
Artykuł 4
Zgłoszenie
Zgłaszający, który zamierza dokonać przemieszczenia odpadów określonego w art. 3 ust. 1 ust. lit. a) lub b), dokonuje uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki i za pośrednictwem tego organu, a w przypadku zgłoszenia ogólnego, postępuje zgodnie z postanowieniami art. 13.
Przy dokonywaniu zgłoszenia należy dopełnić następujących wymogów:
1) Dokumenty zgłoszeniowe i przesyłania:
Zgłoszenie dokonywane jest przy użyciu następujących dokumentów:
a) dokumentu zgłoszeniowego określonego w załączniku IA; oraz
b) dokumentu przesyłania określonego w załączniku IB.
Przy dokonywaniu zgłoszenia zgłaszający zobowiązany jest wypełnić dokument zgłoszeniowy oraz, w stosownych przypadkach, dokument przesyłania.
Jeśli zgłaszający nie jest wytwórcą pierwotnym w rozumieniu art. 2 pkt 15 lit. a) ppkt i), zobowiązany jest zapewnić, że wytwórca pierwotny lub jedna z osób wskazanych w art. 2 pkt 15 lit. a) ppkt ii) lub iii), jeżeli jest to możliwe, również podpisze dokument zgłoszeniowy określony w załączniku IA.
Właściwe organy wysyłki wydają zgłaszającemu formularze dokumentu zgłoszeniowego i dokumentu przesyłania.
2) Informacje i dokumentacja zawarte w dokumentach zgłoszeniowym i przesyłania:
Zgłaszający podaje w dokumencie zgłoszeniowym lub dołącza do niego informacje i dokumentację wyszczególnione w załączniku II, część 1. Zgłaszający podaje w dokumencie przesyłania lub dołącza do niego informacje i dokumentację wyszczególnione w załączniku II, część 2, w zakresie, w jakim jest to możliwe w momencie dokonywania zgłoszenia.
Uznaje się, że zgłoszenie zostało dokonane prawidłowo, jeżeli właściwy organ wysyłki stwierdzi, że dokumenty zgłoszenia i przesyłania zostały wypełnione zgodnie z akapitem pierwszym.
3) Dodatkowe informacje i dokumentacja:
Na żądanie każdego z zainteresowanych właściwych organów, zgłaszający dostarcza dodatkowe informacje i dokumentację.
Wykaz dodatkowych informacji i dokumentacji, które mogą być wymagane jest zawarty w załączniku II, część 3.
Zgłoszenie uznawane jest za dokonane prawidłowo, jeżeli właściwy organ miejsca przeznaczenia stwierdzi, że dokumenty zgłoszeniowy i przesyłania zostały wypełnione, a zgłaszający dostarczył informacje i dokumentację wyszczególnione w załączniku II, część 1 i 2, jak również wszelkie dodatkowe informacje i dokumentację wyszczególnione w załączniku II, część 3, do których dostarczenia został wezwany zgodnie z niniejszym ustępem.
4) Zawarcie umowy pomiędzy zgłaszającym a odbiorcą:
Zgłaszający zobowiązany jest do zawarcia z odbiorcą umowy, o której mowa w art. 5, w sprawie odzysku lub unieszkodliwienia zgłaszanych odpadów.
Dowód zawarcia powyższej umowy lub oświadczenie potwierdzające jej istnienie, zgodnie z załącznikiem IA, należy przedstawić zainteresowanym właściwym organom przy dokonywaniu zgłoszenia.
Na żądanie zainteresowanego właściwego organu zgłaszający lub odbiorca zobowiązany jest do dostarczenia odpisu umowy lub innego dowodu wymaganego przez właściwy organ.
5) Ustanowienie gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia:
Zgłaszający zobowiązany jest do ustanowienia gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia zgodnie z art. 6.
Zgłaszający zobowiązany jest do złożenia oświadczenia w tym zakresie poprzez wypełnienie odpowiedniej części dokumentu zgłoszenia określonego w załączniku IA.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie (lub, jeżeli właściwy organ na to zezwala — dowód ustanowienia gwarancji lub ubezpieczenia albo oświadczenie o ich ustanowieniu) przekazywane są jako element dokumentu zgłoszenia przy dokonywaniu zgłoszenia lub, jeżeli właściwy organ zezwolił na to na podstawie przepisów krajowych — w określonym terminie przed rozpoczęciem przemieszczenia.
6) Zakres zgłoszenia:
Zgłoszenie obejmuje przemieszczanie odpadów od pierwszego miejsca wysyłki, w tym ich przejściowy lub ostateczny odzysk albo unieszkodliwianie.
Jeżeli dalsze procesy przejściowe lub ostateczne mają miejsce w państwie innym niż pierwsze państwo przeznaczenia, ostateczny proces i miejsce, w którym się on odbędzie, wymieniane są w zgłoszeniu oraz stosuje się art. 15 lit. f).
Każde zgłoszenie obejmuje tylko jeden kod identyfikacyjny odpadów, z wyłączeniem:
a) odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA.
W takim przypadku podaje się tylko jeden rodzaj odpadów;
b) mieszaniny odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA.
W takim przypadku należy podać kod każdego ze zmieszanych rodzajów odpadów w kolejności odpowiadającej ich udziałowi.
Artykuł 5
Umowa
1.
W przypadku wszystkich przemieszczeń odpadów, które podlegają obowiązkowi zgłoszenia, konieczne jest zawarcie przez zgłaszającego i odbiorcę umowy w sprawie odzysku lub unieszkodliwiania zgłaszanych odpadów.
2. Umowa powinna być zawarta i obowiązywać od momentu zgłoszenia przez cały okres trwania przemieszczenia do wydania zaświadczenia zgodnie z art. 15 lit. e), art. 16 lit. e) lub, w odpowiednich przypadkach, art. 15 lit. d).
3.
Umowa zawiera:
a) zobowiązanie zgłaszającego do odebrania odpadów, zgodnie z art. 21 i art. 23 ust. 2, jeśli przemieszczanie, odzysk lub unieszkodliwienie odpadów nie zostaną zrealizowanie zgodnie z planem lub przemieszczanie będzie nielegalne; oraz
b) zobowiązanie odbiorcy do odzysku lub unieszkodliwienia odpadów, zgodnie z art. 23 ust. 3, jeżeli przemieszczanie będzie nielegalne; oraz
c) zobowiązanie odbiorcy lub prowadzącego instalację do wydania zgodnie z art. 16 lit. e) zaświadczenia potwierdzającego odzysk lub unieszkodliwienie odpadów zgodnie z treścią zgłoszenia i określonymi w nim warunkami oraz wymogami niniejszego rozporządzenia.
4.
Jeżeli przemieszczane odpady przeznaczone są do operacji przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania, umowa obejmuje następujące dodatkowe zobowiązania odbiorcy lub prowadzącego instalację przeznaczenia:
a) zobowiązanie do wydania, zgodnie z art. 15 lit. d) oraz w odpowiednich przypadkach art. 15 lit. e) zaświadczeń potwierdzających dokonanie odzysku lub unieszkodliwienia odpadów zgodnie ze zgłoszeniem i określonymi w nim warunkami oraz wymogami niniejszego rozporządzenia; oraz
b) zobowiązanie do przedstawienia, w odpowiednich przypadkach, zaświadczenia właściwemu organowi początkowego państwa wysyłki, zgodnie z art. 15 lit. f) ppkt ii).
5.
Jeśli odpady wysyłane są między dwoma zakładami kontrolowanymi przez tę samą osobę prawną, umowa może zostać zastąpiona oświadczeniem danego podmiotu o zobowiązaniu się do odzysku lub unieszkodliwienia zgłaszanych odpadów.
Artykuł 6
Gwarancja finansowa
1.
W przypadku wszystkich przemieszczeń odpadów, które wymagają zgłoszenia wymagane jest ustanowienie gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia pokrywającego:
a) koszty transportu;
b) koszty odzysku lub unieszkodliwienia, w tym koszty niezbędnych procesów przejściowych; oraz
c) koszty składowania przez okres 90 dni.
2.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie służy pokryciu kosztów powstałych w przypadku, gdy:
a) przemieszczanie, odzysk lub unieszkodliwienie odpadów nie mogą zostać zrealizowane zgodnie z planem, jak określono w art. 21; oraz
b) przemieszczanie albo odzysk lub unieszkodliwianie jest nielegalne, jak określono w art. 23.
3.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie jest ustanawiane przez zgłaszającego albo w jego imieniu przez inną osobę fizyczną lub prawną i obowiązuje w momencie dokonania zgłoszenia albo, jeżeli wyrazi na to zgodę właściwy organ zatwierdzający gwarancję finansową lub równoważne ubezpieczenie — najpóźniej w momencie rozpoczęcia przemieszczenia, oraz obowiązuje w stosunku do zgłaszanego przemieszczenia najpóźniej od momentu jego rozpoczęcia.
4.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie, ich forma, postanowienia oraz objęta nimi kwota podlegają zatwierdzeniu przez właściwy organ wysyłki.
W przypadku przywozu do Wspólnoty właściwy organ miejsca przeznaczenia we Wspólnocie dokonuje jednakże oceny wysokości kwoty zabezpieczenia oraz w razie potrzeby nakłada obowiązek ustanowienia dodatkowej gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia.
5.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie obowiązuje w stosunku do zgłoszonego przemieszczania oraz realizacji odzysku lub unieszkodliwienia zgłoszonych odpadów oraz zabezpiecza je.
Gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie podlegają zwolnieniu po przedstawieniu przez zgłaszającego dowodu, że odpady dotarły na miejsce przeznaczenia oraz zostały poddane odzyskowi lub unieszkodliwione w sposób racjonalny ekologicznie.
Dowód składany jest w formie zaświadczenia, o którym mowa w art. 16 lit. e) lub, w odpowiednich przypadkach, w art. 15 lit. e) w odniesieniu od operacji przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania.
6.
Na zasadzie odstępstwa od ust. 4, jeżeli przemieszczane odpady są przeznaczone do przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania, a dalszy odzysk lub unieszkodliwianie odbywa się w państwie przeznaczenia, gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie mogą zostać zwolnione po opuszczeniu przez odpady instalacji przejściowej i przedstawieniu przez zgłaszającego dowodu na to, że proces przejściowy został zrealizowany.
Powyższy dowód należy złożyć w formie zaświadczenia, o którym mowa w art. 15 lit. d).
W takim przypadku dalsze przemieszczanie do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania musi zostać zabezpieczone nową gwarancją finansową lub równoważnym ubezpieczeniem, chyba że właściwy organ miejsca przeznaczenia odstąpi od tego wymogu.
W takich okolicznościach właściwy organ miejsca przeznaczenia odpowiada za zobowiązania powstałe w przypadku nielegalnego przemieszczania lub za odbiór odpadów, jeżeli przemieszczanie albo proces odzysku lub unieszkodliwienia nie mogą zostać zrealizowane zgodnie z planem.
7.
Właściwy organ w obrębie Wspólnoty, który zatwierdził gwarancję finansową, lub równoważne ubezpieczenie posiada do nich dostęp i wykorzystuje ich środki na pokrycie zobowiązań powstałych zgodnie z art. 22 i 24, w tym na płatności na rzecz innych zainteresowanych organów.
8.
W przypadku zgłoszenia ogólnego, zgodnie z art. 13, możliwe jest ustanowienie gwarancji lub równoważnego ubezpieczenia obejmującego poszczególne części zgłoszenia ogólnego, w miejsce jednej, obejmującej całość zgłoszenia ogólnego. W takich przypadkach gwarancja lub równoważne ubezpieczenie obowiązuje w stosunku do przemieszczenia najpóźniej od momentu rozpoczęcia zgłoszonego przemieszczenia, którego dotyczy.
Gwarancja lub równoważne ubezpieczenie podlega zwolnieniu po przedstawieniu przez zgłaszającego dowodu potwierdzającego dotarcie odpadów na miejsce przeznaczenia oraz ich odzysk lub unieszkodliwienie w sposób racjonalny ekologicznie.
Ustęp 5 akapit drugi zdanie drugie oraz ust. 6 stosuje się odpowiednio.
9.
Państwa Członkowskie informują Komisję o przepisach prawa krajowego przyjętych na podstawie niniejszego artykułu.
Artykuł 7
Przekazanie zgłoszenia przez właściwy organ wysyłki
1.
Po otrzymaniu prawidłowo dokonanego zgłoszenia zgodnie z art. 4 akapit drugi pkt 2 właściwy organ wysyłki zachowuje jego kopię oraz przekazuje zgłoszenie właściwemu organowi miejsca przeznaczenia wraz z kopiami dla każdego właściwego organu tranzytu i powiadamia zgłaszającego, że dokonał przekazania. Przekazanie następuje w terminie trzech dni roboczych od otrzymania zgłoszenia.
2.
Jeżeli zgłoszenia nie dokonano prawidłowo, właściwy organ wysyłki wzywa zgłaszającego do dostarczenia informacji i dokumentacji, zgodnie z art. 4 akapit drugi pkt 2.
Wezwania należy dokonać w terminie trzech dni roboczych od otrzymania zgłoszenia.
W takich przypadkach właściwy organ wysyłki zobowiązany jest postąpić zgodnie z ust. 1 w terminie trzech dni roboczych od otrzymania żądanych informacji lub dokumentacji.
3.
W terminie trzech dni roboczych od prawidłowego dokonania zgłoszenia zgodnie z art. 4 akapit drugi pkt 2 właściwy organ wysyłki może podjąć decyzję o nienadawaniu zgłoszeniu dalszego biegu, jeżeli sprzeciwia się przemieszczeniu zgodnie z art. 11 i 12.
W takim przypadku niezwłocznie informuje on zgłaszającego o swojej decyzji i o przyczynach sprzeciwu.
4.
Jeżeli w terminie 30 dni od otrzymania zgłoszenia właściwy organ wysyłki nie przekaże zgłoszenia zgodnie z ust. 1, ma on obowiązek przedstawić zgłaszającemu na jego wniosek uzasadnione wyjaśnienie.
Przepis ten nie stosuje się w przypadkach, gdy zgłaszający nie zastosował się do wezwania o dostarczenie informacji, o którym mowa w ust. 2.
Artykuł 8
Wezwanie przez właściwe zainteresowane organy do dostarczenia informacji i dokumentacji oraz potwierdzenie przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia.
1.
Jeżeli po przekazaniu zgłoszenia przez właściwy organ wysyłki jeden z zainteresowanych organów uzna, że niezbędne są dodatkowe informacje i dokumentacja, o których mowa w art. 4 akapit drugi pkt 3, wzywa zgłaszającego do dostarczenia takich informacji i dokumentacji oraz informuje o tym inne właściwe organy.
Wezwania dokonuje się w terminie trzech dni roboczych od otrzymania zgłoszenia. W takich przypadkach zainteresowane właściwe organy zobowiązane są w terminie trzech dni roboczych od otrzymania żądanych informacji i dokumentacji poinformować o tym właściwy organ miejsca przeznaczenia.
2.
Jeżeli właściwy organ miejsca przeznaczenia uznaje, że zgłoszenie zostało dokonane prawidłowo, zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 3, przekazuje potwierdzenie przyjęcia zgłaszającemu oraz kopie pozostałym zainteresowanym właściwym organom. Przekazanie następuje w terminie trzech dni roboczych od otrzymania dokonanego prawidłowo zgłoszenia.
3.
Jeżeli w terminie 30 dni od otrzymania zgłoszenia właściwy organ miejsca przeznaczenia nie potwierdza zgłoszenia zgodnie z postanowieniami ust. 2, ma on obowiązek przedstawić zgłaszającemu na jego wniosek uzasadnione wyjaśnienie.
Artykuł 9
Wyrażenie zgody przez właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki i tranzytu oraz terminy dla transportu, odzysku lub unieszkodliwienia.
1.
Właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki i tranzytu mogą w terminie 30 dni od daty wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8 wydać w odniesieniu do zgłoszonego przemieszczenia jedną z następujących należycie uzasadnionych pisemnych decyzji:
a) o wyrażeniu bezwarunkowej zgody;
b) o wyrażeniu zgody z określonymi warunkami na podstawie art. 10; lub
c) o wyrażeniu sprzeciwu, zgodnie z art. 11 i 12.
Jeżeli w powyższym terminie 30 dni nie wyrażono sprzeciwu, możliwe jest przyjęcie, że właściwy organ tranzytu wydał zgodę milczącą.
2.
Właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu przekazują zgłaszającemu swoje decyzje wraz z uzasadnieniem na piśmie w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, oraz przekazują kopie decyzji pozostałym zainteresowanym właściwym organom.
3.
Właściwe organy miejsca przeznaczenia, wysyłki oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu, potwierdzają swoją pisemną zgodę poprzez opatrzenie dokumentu zgłoszenia lub jego kopii odpowiednimi pieczęciami, podpisami i datą.
4.
Pisemna zgoda na planowane przemieszczanie traci ważność po upływie roku kalendarzowego od jej wydania lub w terminie późniejszym wskazanym w dokumencie zgłoszenia.
Powyższy przepis nie obowiązuje w przypadku, gdy zainteresowane organy wyznaczyły krótszy okres ważności.
5.
Milcząca zgoda na planowane przemieszczanie traci ważność po upływie roku kalendarzowego od upływu trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w ust. 1.
6.
Planowane przemieszczanie może zostać zrealizowane wyłącznie po spełnieniu wymogów określonych w art. 16 lit. a) i b) oraz wyłącznie w okresie ważności milczących lub pisemnych zgód wyrażonych przez wszystkie właściwe organy.
7.
Odzysk lub unieszkodliwienie odpadów związane z planowanym przemieszczaniem muszą zostać zrealizowane w terminie roku kalendarzowego od otrzymania odpadów przez odbiorcę, chyba że zainteresowane właściwe organy wyznaczyły krótszy termin.
8.
Zainteresowane właściwe organy cofają zgodę w przypadku uzyskania informacji o tym, że:
a) skład odpadów jest niezgodny z określonym w zgłoszeniu; lub
b) nie spełniono warunków określonych w decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie; lub
c) odpady nie zostały poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu zgodnie z zezwoleniem wydanym dla instalacji, w której wykonywane są te operacje; lub
d) odpady mają zostać lub zostały wysłane, poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w sposób niezgodny z informacjami zawartymi w zgłoszeniu i dokumentach przesyłania lub dołączonymi do nich.
9.
W każdym przypadku wycofania zgody informacja o tym zostanie przekazana zgłaszającemu w drodze oficjalnego zawiadomienia, z przekazaniem kopii pozostałym zainteresowanym właściwym organom oraz odbiorcy.
Artykuł 10
Warunki dokonania przemieszczenia
1.
Właściwe organy wysyłki, miejsca przeznaczenia i tranzytu mogą, w terminie 30 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8, określić warunki, na jakich wyrażają zgodę na zgłaszane przemieszczanie.
Warunki takie mogą opierać się na jednej lub wielu podstawach określonych w art. 11 lub 12.
2.
Właściwe organy wysyłki, miejsca przeznaczenia i tranzytu mogą także, w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, określić warunki transportu odpadów przez obszar podlegający ich właściwości.
Warunki te nie mogą być bardziej rygorystyczne niż określone w stosunku do podobnych przemieszczeń odbywających się w całości na obszarze podlegającym ich właściwości oraz muszą należycie uwzględniać obowiązujące porozumienia, w szczególności właściwe umowy międzynarodowe.
3.
Właściwe organy wysyłki, miejsca przeznaczenia i tranzytu mogą także, w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, nałożyć warunek, że ich zgoda zostanie uznana za wycofaną, jeżeli najpóźniej do momentu rozpoczęcia zgłoszonego przemieszczenia wbrew postanowieniom art. 6 ust. 3 nie zostanie ustanowiona gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie.
4.
Właściwy organ zawiadamia zgłaszającego na piśmie o określonych przez niego warunkach oraz przekazuje kopie zawiadomienia zainteresowanym właściwym organom.
Odpowiedni właściwy organ odnotowuje zastrzeżone warunki w dokumencie zgłoszenia lub załącza je do niego.
Artykuł 11
Zgłoszenie sprzeciwu wobec przemieszczenia odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
1.
W przypadku zgłoszenia dotyczącego planowanego przemieszczenia odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia, właściwe organy miejsca przeznaczenia i wysyłki mogą, w terminie 30 dni od przekazania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8 oraz zgodnie z Traktatem, zgłosić sprzeciw wobec przemieszczenia, oparty na jednej lub kilku spośród następujących podstaw:
a) planowane przemieszczanie lub unieszkodliwienie nie byłyby zgodne ze środkami przyjętymi w celu realizacji zasad bliskości, priorytetu dla odzysku odpadów i samowystarczalności na poziomie wspólnotowym i krajowym, zgodnie z dyrektywą 75/442/EWG, w celu wprowadzenia całkowitego lub częściowego zakazu lub systematycznego sprzeciwiania się przemieszczeniom; lub
b) planowane przemieszczanie lub unieszkodliwienie odpadów nie byłyby zgodne z przepisami krajowymi w zakresie ochrony środowiska, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub ochrony zdrowia i dotyczącymi działań podejmowanych w państwie zgłaszającym sprzeciw; lub
c) zgłaszający lub odbiorca został uprzednio pociągnięty do odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie lub inne naruszenie przepisów w zakresie ochrony środowiska.
W powyższym przypadku właściwe organy wysyłki oraz miejsca przeznaczenia mogą, zgodnie z przepisami krajowymi, odrzucić wszelkie przemieszczenia, w które zaangażowana jest dana osoba; lub
d) zgłaszający lub odbiorca przy okazji poprzednich przemieszczeń wielokrotnie postępował w sposób niezgodny z art. 15 i 16; lub
e) Państwo Członkowskie zamierza skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 4 ust. 1 Konwencji bazylejskiej i zakazać przywozu odpadów niebezpiecznych lub opadów wyszczególnionych w aneksie II do tej Konwencji; lub
f) planowane przemieszczanie lub unieszkodliwienie stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych zawartych przez dane Państwo Członkowskie lub Państwa Członkowskie albo Wspólnotę; lub
g) planowane przemieszczanie lub unieszkodliwienie, uwzględniając czynniki geograficzne lub potrzebę zastosowania specjalistycznych instalacji do niektórych rodzajów odpadów, jest niezgodne z dyrektywą 75/442/EWG, w szczególności z jej art. 5 i 7:
i) ze względu na niezgodność z zasadą samowystarczalności na poziomie wspólnotowym i krajowym; lub
ii) w przypadkach gdy specjalistyczna instalacja powinna służyć unieszkodliwianiu odpadów z bliżej położonego źródła i właściwy organ daje pierwszeństwo tym odpadom; lub
iii) z uwagi na konieczność zapewnienia, by przemieszczenia były zgodne z planami zarządzania odpadami; lub
h) odpady będą przetwarzane w instalacji, która podlega dyrektywie 96/61/WE, lecz nie stosuje najlepszych dostępnych technik w rozumieniu art. 9 ust. 4 tej dyrektywy zgodnie z wydanym dla niej zezwoleniem; lub
i) dane odpady nie zostaną zagospodarowane zgodnie z obowiązującymi w zakresie procesów unieszkodliwiania odpadów normami ochrony środowiska określonymi w przepisach wspólnotowych (także w przypadku, gdy zezwolono na tymczasowe odstępstwa).
2.
Właściwy organ lub organy tranzytu mogą przed upływem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w ust. 1 zgłosić uzasadniony sprzeciw wyłącznie w oparciu o podstawy określone w ust. 1 lit. b), c) i f).
3.
Przepis ust. 1 lit. a) nie ma zastosowania do odpadów niebezpiecznych, których łączna produkcja roczna w Państwie Członkowskim wysyłki jest na tyle niewielka, że stworzenie nowych specjalistycznych instalacji unieszkodliwiania w tym Państwie Członkowskim byłoby nieopłacalne.
Właściwy organ miejsca przeznaczenia współpracuje z właściwym organem wysyłki, który uznaje, że przepis niniejszego ustępu stosuje się w miejsce ust. 1 lit. a), w celu wspólnego rozstrzygnięcia tej kwestii.
W przypadku niemożności znalezienia zadawalającego rozwiązania każde z Państw Członkowskich może skierować sprawę do Komisji.
Komisja rozstrzyga sprawę zgodnie z procedurą określoną w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG.
4.
Jeżeli w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, właściwe organy uznają, że przyczyny zgłoszenia przez nie sprzeciwu zostały usunięte, niezwłocznie informują o tym zgłaszającego na piśmie oraz przekazują kopie informacji odbiorcy oraz pozostałym zainteresowanym właściwym organom.
5.
Jeżeli przyczyny zgłoszenia sprzeciwu nie zostały usunięte w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, zgłoszenie traci ważność.
Jeżeli zgłaszający nadal zamierza zrealizować przemieszczanie, jest on zobowiązany do dokonania nowego zgłoszenia, chyba że wszystkie zainteresowane właściwe organy i zgłaszający uzgodnią inaczej.
6.
Środki podjęte przez Państwo Członkowskie zgodnie z ust. 1 lit. a) lub zgodnie z ust. 1 lit. e), przewidujące całkowity lub częściowy zakaz lub systematyczne sprzeciwianie się przemieszczeniom odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia są niezwłocznie zgłaszane Komisji, która zawiadamia o nich pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 12
Zgłoszenie sprzeciwu wobec przemieszczenia odpadów przeznaczonych do odzysku
1.
W przypadku zgłoszenia dotyczącego planowanego przemieszczenia odpadów przeznaczonych do odzysku, właściwe organy miejsca przeznaczenia i wysyłki mogą, w terminie 30 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8 oraz zgodnie z Traktatem, zgłosić sprzeciw wobec przemieszczenia oparty na jednej lub kilku spośród następujących podstaw:
a) planowane przemieszczanie lub odzysk byłyby niezgodne z dyrektywą 75/442/EWG, w szczególności z jej art. 3, 4, 7 i 10; lub
b) planowane przemieszczanie lub odzysk odpadów nie byłyby zgodne z przepisami krajowymi w zakresie ochrony środowiska, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub ochrony zdrowia i dotyczącymi działań podejmowanych w państwie zgłaszającym sprzeciw; lub
c) planowane przemieszczanie lub odzysk odpadów byłyby niezgodne z przepisami krajowymi obowiązującymi w państwie wysyłki w zakresie odzysku odpadów, co obejmuje przypadki, gdy planowane przemieszczanie obejmowałoby odpady przeznaczone do odzysku w instalacji, stosującej mniej rygorystyczne normy przetwarzania takich odpadów niż instalacja położona w państwie wysyłki, przy poszanowaniu potrzeby zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego;
powyższego przepisu nie stosuje się, jeżeli:
i) istnieją w tej dziedzinie przepisy wspólnotowe, w szczególności dotyczące odpadów i w przepisach krajowych przyjętych w celu transpozycji tych przepisów określono wymogi co najmniej równie rygorystyczne jak te, które zawarte są w przepisach wspólnotowych;
ii) operacja odzysku w państwie przeznaczenia jest przeprowadzana z zachowaniem wymogów w znacznym stopniu równoważnych z tymi, jakie określono w przepisach krajowych państwa wysyłki;
iii) przepisy krajowe państwa wysyłki, inne niż objęte zakresem ppkt i), nie zostały zgłoszone zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego [19], w przypadkach, w których dyrektywa ta nakłada taki obowiązek; lub
d) zgłaszający lub odbiorca został uprzednio pociągnięty do odpowiedzialności za nielegalne przemieszczanie lub inne naruszenie przepisów w zakresie ochrony środowiska.
W powyższym przypadku właściwe organy wysyłki oraz miejsca przeznaczenia mogą, zgodnie z przepisami krajowymi, odrzucić wszelkie przemieszczenia, w które zaangażowana jest dana osoba; lub
e) zgłaszający lub odbiorca przy okazji poprzednich przemieszczeń wielokrotnie postępował w sposób niezgodny z art. 15 i 16; lub
f) planowane przemieszczanie lub odzysk stoi w sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi z umów międzynarodowych zawartych przez dane Państwo Członkowskie lub Państwa Członkowskie albo Wspólnotę, lub
g) jeśli stosunek odpadów odzyskiwalnych i nieodzyskiwalnych, wartość szacunkowa uzyskanych w wyniku odzysku surowców lub koszt odzysku i unieszkodliwienia części nieodzyskiwalnej nie uzasadnia odzysku ze względów ekonomicznych lub środowiskowych; lub
h) przemieszczane odpady przeznaczone są do unieszkodliwienia, a nie do odzysku; lub
i) odpady będą przetwarzane w instalacji, która podlega dyrektywie 96/61/WE, lecz nie stosuje najlepszych dostępnych technik w rozumieniu art. 9 ust. 4 tej dyrektywy zgodnie z wydanym dla niej zezwoleniem; lub
j) dane odpady nie zostaną zagospodarowane zgodnie z obowiązującymi w zakresie unieszkodliwiania odpadów normami ochrony środowiska, określonymi w przepisach wspólnotowych (także w przypadku, gdy zezwolono na tymczasowe odstępstwa); lub
k) odpady nie zostaną zagospodarowane zgodnie z planami gospodarowania odpadami sporządzonymi zgodnie z art. 7 dyrektywy 75/442/EWG, w celu zapewnienia wykonania prawnie wiążących obowiązków w zakresie odzysku i recyklingu, określonych w przepisach wspólnotowych.
2.
Właściwy organ lub organy tranzytu mogą przed upływem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w ust. 1 zgłosić uzasadniony sprzeciw wobec planowanego przemieszczenia, wyłącznie w oparciu o podstawy określone w ust. 1 lit. b), d) i f).
3.
Jeżeli w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, właściwe organy uznają, że przyczyny zgłoszenia przez nie sprzeciwu zostały usunięte, niezwłocznie informują o tym zgłaszającego na piśmie oraz przekazują kopie informacji odbiorcy oraz pozostałym zainteresowanym właściwym organom.
4.
Jeżeli przyczyny zgłoszenia sprzeciwu nie zostały usunięte w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 1, zgłoszenie traci ważność.
Jeżeli zgłaszający nadal zamierza zrealizować przemieszczanie, jest on zobowiązany do dokonania nowego zgłoszenia, chyba że wszystkie zainteresowane właściwe organy i zgłaszający uzgodnią inaczej.
5.
O sprzeciwach zgłoszonych przez właściwe organy zgodnie z ust. 1 lit. c) Państwa Członkowskie zawiadamiają Komisję, zgodnie z art. 50.
6.
Państwo Członkowskie wysyłki zawiadamia Komisję i pozostałe Państwa Członkowskie o przepisach krajowych, na których mogą opierać się sprzeciwy zgłaszane przez właściwe organy zgodnie z ust. 1 lit. c), wskazując, do jakich rodzajów odpadów i operacji odzysku odpadów sprzeciwy te mają zastosowanie, przed powołaniem się na takie przepisy przy zgłaszaniu uzasadnionych sprzeciwów.
Artykuł 13
Zgłoszenie ogólne
1.
Zgłaszający może dokonać zgłoszenia ogólnego obejmującego więcej niż jedno przemieszczanie, jeżeli w przypadku każdego z nich:
a) odpady mają zasadniczo podobne właściwości fizyczne i chemiczne;
b) odpady przesyłane są do tego samego odbiorcy i do tej samej instalacji; oraz
c) trasa przemieszczania podana w zgłoszeniu jest taka sama.
2.
Jeżeli wskutek nieprzewidzianych okoliczności nie można wysłać odpadów tą samą trasą, zgłaszający zawiadamia o tym jak najszybciej zainteresowane właściwe organy, jeżeli to możliwe przed rozpoczęciem przemieszczania, o ile już wtedy wiadomo, że konieczna jest zmiana trasy.
Jeżeli konieczność zmiany trasy jest znana przed rozpoczęciem przemieszczenia i pociąga za sobą obowiązek uwzględnienia innych właściwych organów niż te, których dotyczy zgłoszenie ogólne, zgłoszenie to nie może zostać wykorzystane i należy dokonać nowego zgłoszenia.
3.
Zainteresowane właściwe organy mogą uzależnić swoją zgodę na skorzystanie z procedury zgłoszenia ogólnego od późniejszego dostarczenia im dodatkowych informacji i dokumentacji, zgodnie z art. 4 akapit drugi pkt 2 i 3.
Artykuł 14
Instalacje odzysku objęte zezwoleniami wstępnymi
1.
Właściwe organy miejsca przeznaczenia, których właściwości podlegają określone instalacje odzysku, mogą wydać takim instalacjom zezwolenia wstępne.
Zezwolenia takie wydawane są na czas określony i mogą zostać w dowolnym momencie cofnięte.
2.
W przypadku zgłoszenia ogólnego na podstawie art. 13, okres ważności zezwolenia, o którym mowa w art. 9 ust. 4 i 5, może zostać przedłużony do trzech lat przez właściwy organ miejsca przeznaczenia w porozumieniu z pozostałymi zainteresowanymi właściwymi organami.
3.
Właściwe organy, które podjęły decyzję o wydaniu zezwolenia wstępnego dla instalacji zgodnie z ust. 1 i 2, przekazują Komisji oraz, w odpowiednich przypadkach, sekretariatowi OECD:
a) nazwę, numer rejestracji i adres instalacji, w której prowadzony jest odzysk;
b) opis technologii wykorzystywanych w instalacji, w tym ich kod R;
c) rodzaje odpadów wyszczególnionych w załączniku IV i IVA lub rodzaje odpadów, których dotyczy decyzja;
d) łączną ilość, jaką obejmuje wstępne zezwolenie;
e) okres ważności;
f) wszelkie zmiany we zezwoleniu wstępnym;
g) wszelkie zmiany zgłaszanych danych; oraz
h) informację o cofnięciu zezwolenia wstępnego.
Powyższe informacje przekazywane są przy użyciu formularza określonego w załączniku VI.
4.
Na zasadzie odstępstwa od art. 9, 10 i 12, zezwolenia wydanie zgodnie z art. 9, określenie warunków zgodnie z art. 10 lub zgłoszenie sprzeciwu zgodnie z art. 12 przez zainteresowane właściwe organy następuje w terminie 7 dni roboczych od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia, zgodnie z art. 8.
5.
Niezależnie od postanowień ust. 4, właściwy organ wysyłki może zdecydować, że niezbędny jest dłuższy termin w celu uzyskania od zgłaszającego dalszych informacji lub dokumentacji.
W takim przypadku właściwy organ zawiadamia o tym na piśmie zgłaszającego w terminie 7 dni roboczych oraz przekazuje kopie tego zawiadomienia pozostałym zainteresowanym właściwym organom.
Łączny okres niezbędny do uzyskania informacji lub dokumentacji nie może przekroczyć 30 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8.
Artykuł 15
Dodatkowe przepisy dotyczące procesów przejściowego odzysku i unieszkodliwiania
Do przemieszczania odpadów przeznaczonych do procesów przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania stosuje następujące przepisy dodatkowe:
a) W przypadku przemieszczania odpadów przeznaczonych do przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania, obok początkowej operacji odzysku lub unieszkodliwiania, należy oznaczyć w dokumencie zgłoszenia wszystkie instalacje, w których przewidziane jest zrealizowane dalszych procesów przejściowego oraz ostatecznego odzysku lub unieszkodliwiania.
b) Właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia mogą wydać zgodę na przemieszczanie odpadów przeznaczonych do przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania tylko w przypadku, gdy brak jest podstaw do zgłoszenia zgodnie z art. 11 lub 12 sprzeciwu wobec przemieszczenia odpadów do instalacji realizujących dalsze operacje przejściowego lub ostatecznego odzysku albo unieszkodliwiania.
c) Prowadzący instalację, w której realizowana jest operacja przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania odpadów zobowiązany jest przekazać, w terminie trzech dni od otrzymania odpadów, pisemne potwierdzenie, że odpady zostały dostarczone.
Powyższe potwierdzenie jest wpisywane lub dołączane do dokumentu przesyłania.
Prowadzący wymienioną instalację przesyła podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierające powyższe potwierdzenie do zgłaszającego oraz zainteresowanych właściwych organów.
d) Najszybciej jak to możliwe i nie później niż w terminie 30 dni od zrealizowania operacji przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania oraz nie później niż w terminie jednego roku kalendarzowego od otrzymania odpadów lub w krótszym terminie, zgodnie z art. 9 ust. 7, odbiorca lub prowadzący instalację, w której przeprowadzono tę operację, wyda na własną odpowiedzialność zaświadczenie potwierdzające wykonanie operacji przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia.
Powyższe zaświadczenie jest wpisywane lub dołączane do dokumentu przesyłania.
Prowadzący wymienioną instalację prześle podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierające powyższe zaświadczenie do zgłaszającego oraz zainteresowanych właściwych organów.
e) Jeżeli prowadzący instalację odzysku lub unieszkodliwiania, w której zrealizowano operację przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia, dostarczy odpady w celu poddania ich dalszym przejściowym lub trwałym procesom odzysku lub unieszkodliwiania do instalacji zlokalizowanej w państwie przeznaczenia, jest on zobowiązany, najszybciej jak to możliwe, jednak nie później niż terminie jednego roku od dostarczenia odpadów lub w krótszym terminie zgodnie z art. 9 ust. 7, uzyskać zaświadczenie z tej instalacji, że dalsze procesy ostatecznego odzysku lub unieszkodliwienia zostały wykonane.
Prowadzący wymienioną instalację, w której realizowana jest operacja przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania niezwłocznie przesyła odpowiednie zaświadczenie zgłaszającemu i zainteresowanym właściwym organom, wskazując przemieszczanie, którego dotyczy zaświadczenie.
f) Jeżeli dostarczenie odpadów, o którym mowa w lit. e), następuje do instalacji zlokalizowanej odpowiednio:
i) w początkowym państwie wysyłki lub w innym Państwie Członkowskim, wymagane jest nowe zgłoszenie, zgodnie z przepisami niniejszego tytułu; lub
ii) w państwie trzecim, wymagane jest nowe zgłoszenie, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia, z zastrzeżeniem, że postanowienia dotyczące zainteresowanych właściwych organów stosuje się także do początkowego właściwego organu początkowego państwa wysyłki.
Artykuł 16
Wymogi mające zastosowanie po uzyskaniu zgody na przemieszczanie
Po wyrażeniu przez zainteresowane właściwe organy zgody na zgłoszone przemieszczanie, wszystkie uczestniczące w nim przedsiębiorstwa wypełniają dokument przesyłania lub w przypadku zgłoszenia ogólnego — dokumenty przesyłania, w odpowiednich punktach, podpisują i zachowują kopię lub kopie.
Należy dopełnić następujących obowiązków:
a) Wypełnienie dokumentu przesyłania przez zgłaszającego: po uzyskaniu przez zgłaszającego zgody od właściwych organów wysyłki miejsca przeznaczenia i tranzytu lub jeżeli, w odniesieniu do właściwego organu tranzytu, możliwe jest przyjęcie, że wyraził on zgodę milczącą, zgłaszający wpisuje faktyczną datę przemieszczenia oraz wypełnia w możliwym zakresie pozostałe punkty dokumentu przesyłania.
b) Uprzednie zawiadomienie o faktycznym rozpoczęciu przemieszczenia: zgłaszający przesyła podpisane kopie dokumentu przesyłania wypełnionego zgodnie z lit. a) zainteresowanym właściwym organom oraz odbiorcy przynajmniej na trzy dni robocze przed rozpoczęciem przemieszczenia.
c) Dokumenty dołączane do każdego transportu: zgłaszający zachowuje kopię dokumentu przesyłania.
Każdemu transportowi towarzyszy dokument przesyłania oraz dokument zgłoszeniowy zawierający pisemne zgody oraz warunki określone przez zainteresowane właściwe organy.
Dokument przesyłania zachowuje odbiorca.
d) Pisemne potwierdzenie otrzymania odpadów przez odbiorcę: odbiorca zobowiązany jest do przekazania pisemnego potwierdzenia otrzymania odpadów w terminie trzech dni od ich odbioru.
Powyższe potwierdzenie jest wpisywane lub dołączane do dokumentu przesyłania.
Odbiorca przesyła podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierające powyższe potwierdzenie zgłaszającemu oraz zainteresowanym właściwym organom.
e) Zaświadczenie odbiorcy o ostatecznym odzysku lub unieszkodliwieniu: najszybciej jak to możliwe, ale nie później niż w terminie 30 dni od zakończenia operacji ostatecznego odzysku lub unieszkodliwienia oraz nie później niż w terminie roku kalendarzowego od otrzymania odpadów lub w krótszym terminie zgodnie z art. 9 ust. 7, odbiorca albo prowadzący instalację, w której dokonano tej operacji, wystawia na własną odpowiedzialność zaświadczenie potwierdzające, że został wykonany ostateczny odzysk lub unieszkodliwienie odpadów.
Powyższe zaświadczenie zostanie wpisane lub dołączone do dokumentu przesyłania.
Odbiorca przesyła podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierające powyższe zaświadczenie zgłaszającemu oraz zainteresowanym właściwym organom.
Artykuł 17
Zmiany w przemieszczaniu po uzyskaniu zgody
1.
W przypadku gdy w przemieszczaniu, na które wydano zgodę, zaszły istotne zmiany w zakresie jego charakterystyki lub warunków, w tym planowanej ilości odpadów, trasy, środków transportu, daty przemieszczania lub przewoźnika, zgłaszający zobowiązany jest niezwłocznie, a w miarę możliwości przed rozpoczęciem przemieszczania, zawiadomić o tym zainteresowane właściwe organy i odbiorcę.
2.
W takich przypadkach wymagane jest dokonanie nowego zgłoszenia, chyba że zainteresowane właściwe organy uznają, że proponowane zmiany nie wymagają nowego zgłoszenia.
3.
Jeżeli wprowadzenie takich zmian pociąga za sobą obowiązek uwzględnienia innych właściwych organów niż te, które były objęte pierwotnym zgłoszeniem, wymagane jest dokonanie nowego zgłoszenia.
ROZDZIAŁ 2 —
Ogólne obowiązki w zakresie informowania
Artykuł 18
Odpady, do których dołączane są określone informacje
1.
W przypadku odpadów określonych w art. 3 ust. 2 i 4, które mają zostać przesłane z jednego Państwa Członkowskiego do innego lub w tranzycie przez jedno lub więcej innych Państw Członkowskich, należy dopełnić następujących wymogów proceduralnych:
a) Dla ułatwienia śledzenia przemieszczania takich odpadów osoba podlegająca jurysdykcji państwa wysyłki, która organizuje przemieszczanie, zobowiązana jest zapewnić, by do przemieszczenia dołączony był dokument określony w załączniku VII.
b) Dokument określony w załączniku VII jest podpisywany przed dokonaniem przemieszczenia przez osobę, która je organizuje, oraz przez prowadzącego instalację odzysku lub laboratorium i przez odbiorcę po otrzymaniu danych odpadów.
2.
Umowa, o której mowa w załączniku VII, zawarta pomiędzy osobą, która organizuje przemieszczanie, oraz odbiorcą odpadów przeznaczonych do odzysku musi obowiązywać w momencie rozpoczęcia przemieszczania odpadów i obejmować zobowiązanie, że, w przypadku gdy przemieszczanie odpadów lub ich odzysk nie zostaną zrealizowane zgodnie z planem albo też w przypadku gdy przemieszczanie będzie nielegalne, osoba, która organizuje przemieszczanie, lub odbiorca — w przypadku gdy osoba ta nie ma możliwości zakończenia przemieszczenia odpadów lub ich odzysku (np. z powodu niewypłacalności):
a) odbierze odpady z powrotem lub zapewni ich odzysk w inny sposób; oraz
b) w razie potrzeby zapewni ich składowanie w tym czasie.
Osoba, która organizuje przemieszczanie, lub odbiorca przedstawia kopię powyższej umowy na żądanie zainteresowanego właściwego organu.
3.
Na potrzeby kontroli, egzekwowania przepisów, planowania, i statystyki, Państwo Członkowskie może zgodnie z przepisami krajowymi żądać informacji, o których mowa w ust. 1, dotyczących przemieszczeń podlegających przepisom niniejszego artykułu.
4.
Informacje, o których mowa w ust. 1, są traktowane jako poufne zgodnie z przepisami wspólnotowymi i krajowymi.
ROZDZIAŁ 3 —
Wymogi ogólne
Artykuł 19
Zakaz mieszania odpadów podczas przemieszczania
W okresie od rozpoczęcia przemieszczania do dostarczenia odpadów do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania, odpady określone w dokumencie zgłoszeniowym lub w art. 18 nie mogą być mieszane z innymi odpadami.
Artykuł 20
Przechowywanie dokumentów i informacji
1.
Wszystkie dokumenty przesłane do właściwych organów lub przez te organy są przechowywane przez właściwe organy, zgłaszającego i odbiorcę na terytorium Wspólnoty przez okres przynajmniej trzech lat od daty rozpoczęcia przemieszczania.
2.
Osoba, która zorganizowała przemieszczanie, oraz odbiorca przechowują na terytorium Wspólnoty informacje przekazane zgodnie z art. 18 ust. 1 przez okres przynajmniej trzech lat od daty rozpoczęcia przemieszczania.
ROZDZIAŁ 4 —
Obowiązek odbioru odpadów
Artykuł 21
Odbiór w przypadku braku możliwości realizacji przemieszczenia zgodnie z planem
1.
Jeżeli którykolwiek z zainteresowanych właściwych organów uzyska informację, że przemieszczanie odpadów, w tym ich odzysk lub unieszkodliwienie, nie może zostać zrealizowane w zamierzony sposób, zgodnie z warunkami określonymi w dokumencie zgłoszenia i przesyłania oraz w umowie, o której mowa w art. 4 akapit drugi pkt 4 i art. 5, niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy organ wysyłki.
Jeżeli instalacja odzysku lub unieszkodliwiania odmawia przyjęcia przemieszczanych odpadów, prowadzący tę instalację zobowiązany jest niezwłocznie powiadomić o tym właściwy organ miejsca przeznaczenia.
2.
Właściwy organ wysyłki zapewnia, że z wyjątkiem przypadków, o których mowa w ust. 3, dane odpady zostaną przez zgłaszającego, określonego według kolejności przewidzianej w art. 2 pkt 15 lub, jeżeli nie jest to możliwe, przez sam właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, przetransportowane z powrotem na obszar podlegający jego właściwości lub na inny dowolny obszar na terytorium państwa wysyłki.
Powyższy obowiązek jest realizowany w terminie 90 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ wysyłki dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca przeznaczenia lub tranzytu, że przemieszczanie odpadów, na które wydano zgodę, albo ich odzysk lub unieszkodliwienie nie mogą zostać zrealizowane, z podaniem przyczyn takiej sytuacji lub innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy.
Podstawą powyższego zawiadomienia mogą być informacje przekazane właściwym organom miejsca przeznaczenia lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.
3.
Obowiązek odbioru określony w ust. 2 nie ma zastosowania, jeżeli właściwe organy wysyłki, tranzytu i miejsca przeznaczenia zainteresowane unieszkodliwieniem lub odzyskiem odpadów uznają, że odpady mogą zostać poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub w innym miejscu przez zgłaszającego lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ wysyłki albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.
Obowiązek odbioru określony w ust. 2 nie ma zastosowania, jeżeli przesłane odpady zostały w trakcie operacji realizowanych w danej instalacji nieodwracalnie zmieszane z innymi odpadami zanim właściwy organ uzyskał zgodnie z ust. 1 informację o tym, że zgłoszone przemieszczanie nie może zostać zrealizowane.
Powyższa mieszanina podlega odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób, zgodnie z akapitem pierwszym.
4.
W przypadku odbioru określonego w ust. 2 należy sporządzić nowe zgłoszenie, chyba że właściwe organy zgodnie uznają za wystarczający należycie uzasadniony wniosek początkowego właściwego organu wysyłki.
Nowe zgłoszenie, w odpowiednich przypadkach, jest dokonywane przez początkowego zgłaszającego lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez inną osobę fizyczną lub prawą określoną zgodnie z art. 2 pkt 15 lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez początkowy właściwy organ wysyłki albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.
Żaden właściwy organ nie może sprzeciwić się zwrotowi odpadów pochodzących z przemieszczenia, które nie może zostać zrealizowane albo związanym z tym operacjom odzysku i unieszkodliwienia.
5.
W przypadku realizacji określonych w ust. 3 rozwiązań alternatywnych poza początkowym państwem przeznaczenia, nowe zgłoszenie jest dokonywane w odpowiednich przypadkach przez początkowego zgłaszającego lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez inną osobę fizyczną lub prawną określoną zgodnie z art. 2 pkt 15 lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez początkowy właściwy organ wysyłki lub osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.
Jeżeli takie nowe zgłoszenie jest dokonywane przez zgłaszającego, należy złożyć je także we właściwym organie początkowego państwa wysyłki.
6.
W przypadku realizacji określonych w ust. 3 rozwiązań alternatywnych w początkowym państwie przeznaczenia, nowe zgłoszenie nie jest wymagane i wystarcza należycie uzasadniony wniosek.
Taki należycie uzasadniony wniosek o aprobatę realizacji rozwiązań alternatywnych jest przesyłany właściwemu organowi miejsca przeznaczenia i wysyłki przez początkowego zgłaszającego lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ wysyłki właściwemu organowi miejsca przeznaczenia.
7.
Jeżeli zgodnie z ust. 4 lub 6 nowe zgłoszenie nie jest wymagane, początkowy zgłaszający lub, jeżeli jest to niewykonalne, inna osoba fizyczna lub prawna określona zgodnie z art. 2 pkt 15 lub, jeżeli jest to niewykonalne, początkowy właściwy organ wysyłki albo osoba fizyczna lub prawna działająca w jego imieniu zobowiązana jest sporządzić nowy dokument przesyłania, zgodnie z art. 15 lub 16.
Jeżeli zgłoszenia zgodnie z ust. 4 lub 5 dokonuje początkowy właściwy organ wysyłki, nie zachodzi obowiązek ustanowienia gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia.
8. Obowiązek zgłaszającego oraz subsydiarny obowiązek państwa wysyłki dotyczący odbioru odpadów z powrotem lub zorganizowania alternatywnego odzysku lub unieszkodliwienia odpadów wygasa w momencie wystawienia przez odbiorcę zaświadczenia, o którym mowa w art. 16 lit. e) lub, w odpowiednich przypadkach, w art. 15 lit. e), potwierdzającego, że odpady zostały poddane ostatecznemu odzyskowi lub unieszkodliwieniu. W przypadku przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia, o których mowa w art. 6 ust. 6, subsydiarny obowiązek państwa wysyłki wygasa w momencie, w którym odbiorca wystawił zaświadczenie, o którym mowa w art. 15 lit. d).
Jeżeli odbiorca wystawił zaświadczenie o odzysku lub unieszkodliwieniu odpadów w sposób, który spowodował, że przemieszczanie zostało uznane za nielegalne, czego konsekwencją jest zwolnienie gwarancji finansowej, stosują się przepisy art. 23 ust. 3 i art. 24 ust. 2.
9.
Jeżeli odpady pochodzące z przemieszczenia, które nie mogło zostać zrealizowane, co obejmuje także ich odzysk lub unieszkodliwienie, zostaną ujawnione na terytorium jednego z Państw Członkowskich, właściwy organ, którego właściwości podlega obszar, na którym znaleziono odpady, odpowiada za zorganizowanie bezpiecznego składowania odpadów do czasu ich zwrotu albo ostatecznego odzysku lub unieszkodliwienia w alternatywny sposób.
Artykuł 22
Koszty odbioru odpadów w przypadku niemożności realizacji przemieszczenia
1. Koszty wynikające ze zwrotu odpadów pochodzących z przemieszczenia, które nie może zostać zrealizowane, co obejmuje koszty ich transportu, odzysku lub unieszkodliwienia zgodnie z art. 21 ust. 2 lub 3 oraz, od dnia, w którym właściwy organ wysyłki uzyskał informację o tym, że przemieszczanie odpadów albo ich odzysk lub unieszkodliwienie nie mogą zostać zrealizowane, koszty składowania na podstawie art. 21 ust. 9, są ponoszone:
a) przez zgłaszającego, określonego według kolejności przewidzianej w art. 2 pkt 15; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
b) przez inne odpowiednie osoby fizyczne lub prawne; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c) przez właściwy organ wysyłki; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
d) zgodnie z odmiennymi ustaleniami zainteresowanych właściwych organów.
2.
Niniejszy artykuł nie narusza przepisów wspólnotowych oraz krajowych dotyczących odpowiedzialności.
Artykuł 23
Odbiór, w przypadku gdy przemieszczanie jest nielegalne
1.
Jeżeli właściwy organ ujawnił przemieszczanie, które uważa za nielegalne, niezwłocznie powiadamia o tym pozostałe zainteresowane właściwe organy.
2.
Jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną:
a) odebrane przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia; lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia,
b) odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c) odebrane przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli to niewykonalne,
d) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w państwie przeznaczenia lub wysyłki przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
e) poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu w inny sposób w innym państwie przez właściwy organ wysyłki albo przez osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu, jeżeli wszystkie zainteresowane właściwe organy wyrażą na to zgodę.
Powyższy obowiązek odbioru, odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ wysyłki dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca przeznaczenia lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu oraz o przyczynach jego zaistnienia, lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy.
Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom miejsca przeznaczenia lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.
W przypadku odbioru określonego w lit. a), b) i c) należy sporządzić nowe zgłoszenie, chyba że właściwe organy zgodnie uznają za wystarczający uzasadniony wniosek początkowego właściwego organu wysyłki.
Nowe zgłoszenie sporządza podmiot lub organ określony w lit. a), b), c) według określonego tam porządku.
Żaden właściwy organ nie może zgłosić sprzeciwu wobec odbioru odpadów pochodzących z nielegalnego przemieszczania.
W przypadku przyjęcia przez właściwy organ wysyłki rozwiązań alternatywnych określonych w lit. d) i e), nowego zgłoszenia dokonuje początkowy właściwy organ wysyłki lub osoba fizyczna lub prawna działająca w jego imieniu, chyba że właściwe organy zgodnie uznają za wystarczający należycie uzasadniony wniosek tego organu.
3.
Jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie:
a) przez odbiorcę; lub, jeżeli jest to niewykonalne;
b) przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu.
Powyższy obowiązek odzysku lub unieszkodliwienia jest realizowany w terminie 30 dni od dnia, w którym zainteresowany właściwy organ miejsca przeznaczenia dowiedział się lub został powiadomiony na piśmie przez właściwe organy miejsca wysyłki lub tranzytu o nielegalnym przemieszczaniu i przyczynach jego zaistnienia lub w innym terminie uzgodnionym przez zainteresowane właściwe organy.
Podstawą powyższego zgłoszenia mogą być informacje przekazane właściwym organom wysyłki lub tranzytu między innymi przez inne właściwe organy.
W tym celu zainteresowane właściwe organy współpracują ze sobą w niezbędnym zakresie przy odzysku lub unieszkodliwianiu odpadów.
4.
Jeżeli nie jest wymagane nowe zgłoszenie, osoba odpowiedzialna za odbiór lub, jeżeli jest to niewykonalne, początkowy właściwy organ wysyłki zobowiązany jest sporządzić nowy dokument przesyłania, zgodnie z art. 15 lub 16.
W przypadku dokonania nowego zgłoszenia przez początkowy właściwy organ wysyłki nie zachodzi obowiązek ustanowienia nowej gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia.
5.
Jeżeli odpowiedzialnością za nielegalne przemieszczanie nie można obciążyć ani zgłaszającego, ani odbiorcy, zainteresowane właściwe organy współpracują w celu zapewnienia, by dane odpady zostały poddane odzyskowi lub unieszkodliwieniu.
6. W przypadkach przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia, o których mowa w art. 6 ust. 6, jeżeli nielegalne przemieszczanie zostało ujawnione po dokonaniu przejściowego odzysku lub unieszkodliwienia, ciążący na państwie wysyłki subsydiarny obowiązek odbioru odpadów lub zorganizowania ich innego odzysku lub unieszkodliwienia wygasa w momencie, w którym odbiorca wystawił zaświadczenie, o którym mowa w art. 15 lit. d).
Jeżeli odbiorca wystawił zaświadczenie o dokonaniu odzysku lub unieszkodliwienia odpadów w sposób, który spowodował, że przemieszczanie zostało uznane za nielegalne, czego konsekwencją było zwolnienie gwarancji finansowej, stosuje się postanowienia ust. 3 i art. 24 ust. 2.
7.
Jeżeli na terytorium jednego z Państw Członkowskich ujawnione zostanie nielegalne przemieszczanie, właściwy organ, którego właściwości podlega obszar, na którym odpady ujawniono, odpowiada za zorganizowanie bezpiecznego składowania odpadów do czasu ich zwrotu albo ostatecznego unieszkodliwienia lub odzysku w inny sposób.
8.
Przepisów art. 33 i 35 nie stosuje się, jeżeli nielegalne przemieszczane odpady zwracane są do państwa wysyłki, którego dotyczą zakazy zawarte w tych artykułach.
9.
W przypadku nielegalnego przemieszczania w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. g), osoba, która zorganizowała przemieszczanie, podlega takim samym obowiązkom określonym w niniejszym artykule, jakie dotyczą zgłaszającego.
10.
Niniejszy artykuł nie narusza przepisów wspólnotowych ani krajowych dotyczących odpowiedzialności.
Artykuł 24
Koszty zwrotu, w przypadku gdy przemieszczanie jest nielegalne
1. Koszty wynikające ze odbioru odpadów pochodzących z nielegalnego przemieszczania, obejmujące koszty ich transportu, odzysku lub unieszkodliwienia zgodnie z art. 23 ust. 2 oraz, od dnia, w którym właściwy organ wysyłki uzyskał informację o tym, że przemieszczanie jest nielegalne, także koszty składowania zgodnie z art. 23 ust. 5, są ponoszone przez:
a) podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia, określony według kolejności przewidzianej w art. 2 pkt 15; lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia,
b) podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia lub odpowiednio inne osoby fizyczne lub prawne; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c) właściwy organ wysyłki.
2. Koszty wynikające z odzysku lub unieszkodliwienia odpadów na podstawie art. 23 ust. 3, w tym ewentualne koszty transportu i składowania na podstawie art. 23 ust. 7 są ponoszone przez:
a) odbiorcę; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
b) właściwy organ miejsca przeznaczenia.
3. Koszty wynikające z odzysku lub unieszkodliwienia odpadów na podstawie art. 23 ust. 5, w tym ewentualne koszty transportu i składowania na podstawie art. 23 ust. 7 są ponoszone przez:
a) zgłaszającego, określonego według kolejności przewidzianej w art. 2 pkt 15, lub odbiorcę, w zależności od decyzji zainteresowanych właściwych organów; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
b) odpowiednio inne osoby fizyczne lub prawne; lub, jeżeli jest to niewykonalne,
c) właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia.
4.
W przypadku nielegalnego przemieszczania w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. g), osoba, która zorganizowała przemieszczanie, podlega takim samym obowiązkom określonym w niniejszym artykule, jakie dotyczą zgłaszającego.
5.
Niniejszy artykuł nie narusza przepisów wspólnotowych ani krajowych dotyczących odpowiedzialności.
ROZDZIAŁ 5 —
Ogólne przepisy administracyjne
Artykuł 25
Sposoby przekazywania korespondencji
1.
Następujące informacje i dokumenty mogą być przesyłane pocztą:
a) zgłoszenie planowanego przemieszczenia, zgodnie z art. 4 i 13;
b) wezwanie do dostarczenia informacji i dokumentacji, zgodnie z art. 4, 7 i 8;
c) dostarczenie informacji i dokumentacji, zgodnie z art. 4, 7 i 8;
d) pisemna zgoda na zgłoszone przemieszczanie, zgodnie z art. 9;
e) warunki dokonania przemieszczenia, zgodnie z art. 10;
f) sprzeciw wobec przemieszczenia, zgodnie z art. 11 i 12;
g) informacje o decyzjach dotyczących udzielenia zezwolenia wstępnego określonym zakładom odzysku, zgodnie z art. 14 ust. 3;
h) pisemne potwierdzenie odbioru odpadów zgodnie z art. 15 i 16;
i) zaświadczenie o dokonaniu odzysku lub unieszkodliwienia odpadów, zgodnie z art. 15 i 16;
j) uprzednie zawiadomienie o faktycznym rozpoczęciu przemieszczenia zgodnie z art. 16;
k) informacje o zmianach w przemieszczaniu po uzyskaniu zgody, zgodnie z art. 17; oraz
l) pisemne zgody i dokumenty przesyłania, wysyłane zgodnie z przepisami tytułów IV, V i VI.
2.
Zainteresowane organy i zgłaszający mogą także uzgodnić, że dokumenty wymienione w ust. 1 mogą również zostać przesyłane przy użyciu jednego z następujących środków komunikacji:
a) telefaksem; lub
b) telefaksem, a następnie przesyłką pocztową;
c) pocztą elektroniczną z podpisem elektronicznym.
Podpis elektroniczny zastępuje w tym przypadku wszelkie wymagane podpisy i pieczęci; lub
d) pocztą elektroniczną bez podpisu elektronicznego, a następnie przesyłką pocztową.
3.
Dokumenty, które zgodnie z art. 16 ust. 1 lit. c) i art. 18 mają towarzyszyć każdemu transportowi, mogą mieć formę elektroniczną z podpisami elektronicznymi, jeżeli możliwe jest ich odczytanie w każdym czasie w trakcie transportu oraz jeżeli taka forma jest akceptowana przez zainteresowane właściwe organy.
4.
Za porozumieniem zainteresowanych właściwych organów i zgłaszającego, wymiana informacji i dokumentów określonych w ust. 1 może następować w drodze elektronicznej wymiany danych opatrzonych podpisem elektronicznym lub elektronicznie uwierzytelnionych, zgodnie z dyrektywą 1999/93 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych [20], albo przy użyciu innego porównywalnego systemu autentyfikacji elektronicznej zapewniającego taki sam poziom bezpieczeństwa.
W takich przypadkach można dokonać ustaleń organizacyjnych dotyczących przepływu wymienianych danych elektronicznych.
Artykuł 26
Język
1.
Wszelkie zgłoszenia, informacje, dokumentacja i inna korespondencja przekazywana zgodnie z przepisami niniejszego tytułu przekazywane są w języku akceptowanym przez zainteresowane właściwe organy.
2.
Na żądanie zainteresowanych właściwych organów, zgłaszający przekazuje uwierzytelnione tłumaczenie lub tłumaczenia na język akceptowany przez te organy.
Artykuł 27
Spory dotyczące klasyfikacji
1.
Jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania przedmiotu przemieszczenia jako odpadów lub nie, traktuje się go tak, jakby stanowił odpady.
Przepis ten nie narusza uprawnień państwa przeznaczenia do traktowania przedmiotu przemieszczenia po jego dotarciu na miejsce zgodnie z przepisami krajowymi, pod warunkiem ich zgodności z prawem wspólnotowym i międzynarodowym.
2.
Jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania zgłoszonych odpadów do kategorii określonych w załączniku III, IIIA, IIIB lub IV, odpady traktuje się jako należące do kategorii określonych w załączniku IV.
3.
Jeżeli właściwe organy wysyłki i miejsca przeznaczenia nie mogą dojść do porozumienia w zakresie zaklasyfikowania zgłoszonej operacji przetwarzania odpadów jako odzysku lub unieszkodliwienia, stosuje się przepisy dotyczące unieszkodliwiania.
4.
Przepisy ust. 1 do 3 mają zastosowanie wyłącznie do celów niniejszego rozporządzenia i nie naruszają prawa zainteresowanych stron do rozstrzygania wszelkich sporów dotyczących powyższych kwestii przed sądami.
Artykuł 28
Koszty administracyjne
Zgłaszającego można obciążyć odpowiednimi i proporcjonalnymi kosztami administracyjnymi realizacji procedur związanych ze zgłoszeniem i nadzorem oraz zwykłymi kosztami odpowiednich analiz i inspekcji.
Artykuł 29
Porozumienia dotyczące obszarów przygranicznych
1.
W wyjątkowych przypadkach, jeżeli jest to uzasadnione szczególną sytuacją geograficzną lub demograficzną, Państwa Członkowskie mogą zawierać dwustronne umowy dotyczące złagodzenia procedury zgłaszania przemieszczania określonych strumieni odpadów, w odniesieniu do transgranicznych przemieszczeń kierowanych do najbliższej odpowiedniej instalacji położonej na obszarze przy granicy pomiędzy danymi Państwami Członkowskimi.
2.
Powyższe umowy dwustronne mogą być zawierane także w przypadku, gdy zarówno przemieszczanie jak przetwarzanie odpadów ma miejsce w państwie wysyłki, jednakże trasa ich transportu przebiega przez terytorium innego Państwa Członkowskiego.
3.
Państwa Członkowskie mogą zawierać takie umowy także z państwami, które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
4.
Umowy takie są notyfikowane Komisji przed ich wejściem w życie.
ROZDZIAŁ 6 —
Przemieszczenia wewnątrzwspólnotowe z tranzytem przez państwa trzecie
Artykuł 30
Przemieszczenia odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
Jeżeli przemieszczanie odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia ma miejsce w obrębie Wspólnoty, co obejmuje także przemieszczenia pomiędzy dwiema miejscowościami w tym samym Państwie Członkowskim, z tranzytem przez jedno lub kilka państw trzecich, właściwy organ wysyłki, obok realizacji innych obowiązków wynikających z niniejszego tytułu, zobowiązany jest skierować do właściwych organów w państwach trzecich zapytanie, czy zamierzają one przesłać swoją pisemną zgodę na planowane przemieszczanie:
a) w przypadku stron Konwencji bazylejskiej — w terminie 60 dni, chyba że dane państwo zrezygnowało z tego prawa zgodnie z postanowieniami Konwencji; lub
b) w przypadku państw nie będących stronami Konwencji bazylejskiej — w terminie uzgodnionym między właściwymi organami.
Artykuł 31
Przemieszczenia odpadów przeznaczonych do odzysku
1.
Jeżeli przemieszczanie odpadów przeznaczonych do odzysku ma miejsce w granicach Wspólnoty, co obejmuje także przemieszczenia pomiędzy dwiema miejscowościami w tym samym Państwie Członkowskim, z tranzytem przez jedno lub kilka państw trzecich, których nie obowiązuje decyzja OECD, stosuje się art. 30.
2.
Jeżeli przemieszczanie odpadów przeznaczonych do odzysku ma miejsce w granicach Wspólnoty, co obejmuje także przemieszczenia pomiędzy dwiema miejscowościami w tym samym Państwie Członkowskim, z tranzytem przez jedno lub kilka państw trzecich, które obowiązuje decyzja OECD, zgoda, o której mowa w art. 9, może być wyrażona w sposób milczący i, w przypadku gdy nie został zgłoszony sprzeciw ani zastrzeżone warunki, przemieszczanie może rozpocząć się po upływie 30 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia zgodnie z art. 8.
TYTUŁ III
PRZEMIESZCZENIA ODPADÓW WYŁĄCZNIE W OBRĘBIE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
Artykuł 32
Zastosowanie niniejszego rozporządzenia do przemieszczania odpadów odbywających się wyłącznie w obrębie Państw Członkowskich
1.
Państwa Członkowskie ustanawiają odpowiedni system nadzoru i kontroli przemieszczeń odpadów odbywających się wyłącznie w granicach ich jurysdykcji.
System ten uwzględnia potrzebę zapewnienia spójności z systemem wspólnotowym, ustanowionym w tytułach II i VII.
2.
Państwa Członkowskie zawiadamiają Komisję o przyjętym systemie nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów.
Komisja zawiadamia o powyższych systemach pozostałe Państwa Członkowskie.
3.
Państwa Członkowskie mogą stosować w granicach swojej jurysdykcji system przewidziany w tytułach II i VII.
TYTUŁ IV
WYWÓZ ODPADÓW ZE WSPÓLNOTY DO PAŃSTW TRZECICH
ROZDZIAŁ 1 —
Wywóz odpadów od unieszkodliwienia
Artykuł 33
Zakaz wywozu do państw trzecich, z wyjątkiem państw EFTA
1.
Wywóz ze Wspólnoty odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia jest zakazany.
2.
Zakaz określony w ust. 1 nie dotyczy wywozu odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia w państwach EFTA, będących równocześnie stronami Konwencji bazylejskiej.
3.
Jednakże wywóz odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia do państwa EFTA będącego stroną Konwencji bazylejskiej jest również zakazany, jeżeli:
a) dane państwo EFTA zakazuje przywozu takich odpadów; lub
b) właściwy organ wysyłki ma podstawy by przypuszczać, że odpady nie zostaną w danym państwie przeznaczenia zagospodarowane w sposób racjonalny ekologicznie, w rozumieniu art. 48.
4.
Powyższy przepis nie narusza obowiązków związanych z odbiorem odpadów, określonych w art. 21 i 23.
Artykuł 34
Procedury stosowane w przypadku wywozu do państw EFTA
1.
Jeżeli odpady są wywożone ze Wspólnoty z przeznaczeniem do unieszkodliwienia w państwach EFTA, które są stronami Konwencji bazylejskiej, przepisy tytułu II stosowane są odpowiednio, przy uwzględnieniu dostosowań i przepisów dodatkowych określonych w ust. 2 i 3.
2.
Stosuje się następujące dostosowania:
a) właściwy organ tranzytu poza Wspólnotą dysponuje terminem 60 dni od wysłania potwierdzenia otrzymania zgłoszenia na wezwanie do dostarczenia dodatkowych informacji dotyczących zgłoszonego przemieszczenia oraz wydanie milczącej lub pisemnej zgody, z ewentualnym zastrzeżeniem warunków, jeżeli dane państwo podjęło decyzję, że nie będzie wymagało uprzedniej pisemnej zgody oraz poinformowało o tym inne strony Konwencji bazylejskiej, zgodnie z jej art. 6 ust. 4; oraz
b) właściwy organ wysyłki we Wspólnocie podejmuje decyzję o wyrażeniu zgody na przemieszczanie zgodnie z art. 9 wyłącznie po otrzymaniu pisemnej zgody właściwego organu miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, milczącej lub pisemnej zgody właściwego organu tranzytu poza Wspólnotą i nie wcześniej niż po upływie 61 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ tranzytu.
Właściwy organ wysyłki może wydać decyzję przed upływem terminu 61 dni, jeżeli otrzymał pisemną zgodę pozostałych zainteresowanych właściwych organów.
3.
Stosuje się następujące przepisy dodatkowe:
a) właściwy organ tranzytu we Wspólnocie potwierdza zgłaszającemu otrzymanie zgłoszenia;
b) właściwe organy wysyłki oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu we Wspólnocie przesyłają do urzędu celnego wywozu i urzędu celnego wyprowadzenia ze Wspólnoty opieczętowane kopie decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie;
c) przewoźnik dostarcza kopię dokumentu przesyłania do urzędu celnego wywozu i urzędu celnego wyprowadzenia ze Wspólnoty;
d) niezwłocznie po opuszczeniu przez odpady terytorium Wspólnoty urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty przesyła opieczętowaną kopię dokumentu przesyłania właściwemu organowi przemieszczenia we Wspólnocie, zaznaczając, że odpady opuściły terytorium Wspólnoty;
e) jeżeli w terminie 42 dni od daty, w której odpady opuściły terytorium Wspólnoty, właściwy organ wysyłki we Wspólnocie nie otrzyma informacji od odbiorcy o przyjęciu odpadów, niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy organ miejsca przeznaczenia; oraz
f) umowa określona w art. 4 akapit drugi pkt 4 i w art. 5 stanowi, że:
i) jeżeli odbiorca wyda nieprawidłowe zaświadczenie o unieszkodliwieniu, którego skutkiem będzie zwolnienie gwarancji finansowej, poniesie on koszty wynikające z obowiązku zwrócenia odpadów na obszar podlegający właściwości właściwego organu wysyłki oraz ich odzysku lub unieszkodliwienia w inny, racjonalny ekologicznie sposób;
ii) w terminie trzech dni od przyjęcia odpadów do unieszkodliwienia odbiorca wysyła zgłaszającemu i zainteresowanym właściwym organom podpisane kopie wypełnionego dokumentu przesyłania, z wyjątkiem zaświadczenia o unieszkodliwieniu, określonego w ppkt iii); oraz
iii) możliwie najszybciej i przed upływem 30 dni od dokonania unieszkodliwienia oraz nie później niż w terminie roku kalendarzowego od przyjęcia odpadów odbiorca na własną odpowiedzialność zaświadcza o dokonaniu unieszkodliwienia i przesyła zgłaszającemu oraz zainteresowanym właściwym organom podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierającego to zaświadczenie.
4.
Przemieszczanie może nastąpić wyłącznie w przypadku gdy:
a) zgłaszający otrzymał pisemną zgodę właściwych organów wysyłki, miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, właściwych organów tranzytu poza Wspólnotą oraz zostały spełnione zastrzeżone warunki;
b) została zawarta i obowiązuje umowa pomiędzy zgłaszającym i odbiorcą, zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 4 i art. 5;
c) ustanowiona została i obowiązuje gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 5 i art. 6; oraz
d) zapewniono racjonalne ekologicznie gospodarowanie, zgodnie z art. 48.
5.
W przypadku wywozu odpadów są one kierowane w celu poddania ich unieszkodliwieniu do instalacji, która prowadzi działalność zgodnie z obowiązującym prawem krajowym lub dla której wydano pozwolenie na prowadzenie działalności w państwie przeznaczenia.
6.
Urząd celny wywozu lub urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty, który ujawnił nielegalne przemieszczanie, zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym właściwy organ w państwie urzędu celnego, który:
a) niezwłocznie zawiadamia właściwy organ wysyłki we Wspólnocie; oraz
b) zapewnia zatrzymanie odpadów do czasu podjęcia przez właściwy organ wysyłki innej decyzji i przekazania jej na piśmie właściwemu organowi w państwie urzędu celnego, w którym odpady zostały zatrzymane.
ROZDZIAŁ 2 —
Wywóz odpadów przeznaczonych do odzysku
Sekcja 1
Wywóz do państw, których nie obowiązuje decyzja OECD
Artykuł 35
Zakaz wywozu
1.
Zakazany jest wywóz ze Wspólnoty następujących rodzajów odpadów przeznaczonych do odzysku w państwach, których nie obowiązuje decyzja OECD:
a) odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V;
b) odpadów wyszczególnionych w załączniku V część 3;
c) odpadów niebezpiecznych, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku V;
d) mieszanin odpadów niebezpiecznych oraz mieszanin odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku V;
e) odpady, które państwo przeznaczenia notyfikowało jako niebezpieczne, zgodnie z art. 3 Konwencji bazylejskiej;
f) odpadów, których przywóz został zakazany przez państwo przeznaczenia; lub
g) odpadów, co do których właściwy organ wysyłki ma podstawy by przypuszczać, że nie zostaną one w danym państwie przeznaczenia zagospodarowane w sposób racjonalny ekologicznie w rozumieniu art. 48.
2.
Powyższy przepis nie narusza obowiązków związanych z odbiorem odpadów, określonych w art. 21 i 23.
3. Państwa Członkowskie mogą w przypadkach wyjątkowych przyjąć przepisy umożliwiające uznanie, na podstawie dokumentacji przedstawionej w odpowiedni sposób przez zgłaszającego, że w stosunku do określonych rodzajów odpadów niebezpiecznych wymienionych w załączniku V zakaz wywozu nie obowiązuje, jeżeli nie wykazują one żadnej z właściwości wyszczególnionych w załączniku III do dyrektywy 91/689/EWG, uwzględniając, w zakresie właściwości H3 do H8, H10 i H11 zdefiniowanych w tym załączniku, wartości dopuszczalne określone w decyzji Komisji 2000/532/EWG z dnia 3 maja 2000 r. zastępującej decyzję 94/3/WE ustanawiającą wykaz odpadów zgodnie z art. 1 lit. a) dyrektywy Rady 75/442/EWG w sprawie odpadów oraz decyzję Rady 94/904/WE ustanawiającą wykaz odpadów niebezpiecznych zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 91/689/EWG w sprawie odpadów niebezpiecznych [21].
4.
Okoliczność, że dane odpady nie zostały wyszczególnione jako niebezpieczne w załączniku V lub że zostały wyszczególnione w załączniku V, część 1, wykaz B, nie wyklucza zaliczenia takich odpadów, w sytuacjach wyjątkowych, do odpadów niebezpiecznych i tym samym objęcia ich zakazem wywozu, jeżeli wykazują one przynajmniej jedną z właściwości wyszczególnionych w załączniku III do dyrektywy 91/689/EWG, uwzględniając, w zakresie właściwości H3 do H8, H10 i H11 zdefiniowanych w tym załączniku, wartości dopuszczalne określone w decyzji Komisji 2000/532/EWG, zgodnie z art. 1 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 91/689/EWG oraz w ustępie wprowadzającym załącznika III do niniejszego rozporządzenia.
5.
W przypadkach określonych w ust. 3 i 4 zainteresowane Państwo Członkowskie zawiadamia państwo przeznaczenia przed podjęciem decyzji.
Państwa Członkowskie notyfikują powyższe przypadki Komisji przed końcem każdego roku kalendarzowego.
Komisja przekazuje otrzymane informacje wszystkim Państwom Członkowskim oraz sekretariatowi Konwencji bazylejskiej.
Komisja może na podstawie otrzymanych informacji, sformułować komentarze oraz, w odpowiednich przypadkach, dostosować załącznik V zgodnie z art. 57.
Artykuł 36
Procedury obowiązujące w przypadku wywozu odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIA
1.
W przypadku odpadów wyszczególnionych w załączniku III lub IIIA, których wywóz nie został objęty zakazem na podstawie art. 35, Komisja, w terminie 20 dni od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, prześle do każdego państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, pisemny wniosek o:
i) potwierdzenie na piśmie, że przedmiotowe odpady mogą być wywożone ze Wspólnoty w celu poddania ich odzyskowi w danym państwie; oraz
ii) informację, jakim ewentualnym procedurom kontrolnym zostaną one poddane w państwie przeznaczenia.
Każde państwo, którego nie obowiązuje decyzja OECD, ma następujące możliwości:
a) wprowadzenie zakazu; lub
b) stosowanie procedury uprzedniego zgłoszenia na piśmie i zgody określonej w art. 34; lub
c) odstąpienia od kontroli w państwie przeznaczenia.
2.
Przed datą rozpoczęcia obowiązywania niniejszego rozporządzenia, Komisja przyjmuje rozporządzenie uwzględniające treść odpowiedzi otrzymanych zgodnie z ust. 1 i zawiadamia komitet powołany zgodnie z art. 18 dyrektywy 75/442/EWG.
W przypadku gdy dane państwo nie przekazało potwierdzenia określonego w ust. 1 lub z jakichkolwiek przyczyn nie nawiązano z nim kontaktu, stosuje się ust. 1 lit. b).
Komisja regularnie aktualizuje przyjęte rozporządzenie.
3.
Jeżeli w odpowiedzi na pytanie Komisji dane państwo stwierdzi, że określone przemieszczenia odpadów nie podlegają jakiejkolwiek kontroli, do takich przemieszczeń stosuje się odpowiednio art. 18.
4.
W przypadku wywozu odpadów są one kierowane w celu poddania ich odzyskowi do instalacji, która prowadzi działalność zgodnie z obowiązującym prawem krajowym lub dla której wydano pozwolenie na prowadzenie działalności w państwie przeznaczenia.
5.
W przypadku przemieszczenia odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III, lub przemieszczenia mieszanin odpadów, które nie zostały zaliczone do żadnej z kategorii w załączniku III lub IIIA, albo przemieszczenia odpadów wyszczególnionych w załączniku IIIB, o ile wywóz nie jest zakazany na podstawie art. 35, stosuje się ust. 1 lit. b) niniejszego artykułu.
Sekcja 2
Wywóz do państw, które obowiązuje decyzja OECD
Artykuł 37
Wywóz odpadów wyszczególnionych w załącznikach III, IIIA, IIIB, IV i IVA
1.
Jeżeli odpady wyszczególnione w załącznikach III, IIIA, IIIB i IV A, odpady, które nie zostały sklasyfikowane, lub mieszaniny odpadów niezaliczone do żadnej z kategorii w załącznikach III, IV ani IVA są wywożone ze Wspólnoty z przeznaczeniem do odzysku w państwach, które obowiązuje decyzja OECD, z tranzytem lub bez tranzytu przez państwa, które obowiązuje decyzja OECD, przepisy tytułu II stosuje się odpowiednio, przy uwzględnieniu dostosowań i przepisów dodatkowych zawartych w ust. 2, 3 i 5.
2.
Stosuje się następujące dostosowania:
a) mieszaniny odpadów wyszczególnionych w załączniku IIIA przeznaczone do procesów przejściowych podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, jeżeli dalsze procesy przejściowego lub ostatecznego odzysku lub unieszkodliwiania mają być realizowane w państwie, którego nie obowiązuje decyzja OECD;
b) odpady wyszczególnione w załączniku IIIB podlegają procedurze uprzedniego, pisemnego zgłoszenia i zgody;
c) zgoda wymagana zgodnie z art. 9 może zostać wyrażona przez właściwy organ miejsca przeznaczenia spoza Wspólnoty w sposób milczący.
3.
W odniesieniu do wywozu odpadów wyszczególnionych w załączniku IV i IVA stosuje się następujące przepisy dodatkowe:
a) właściwe organy wysyłki oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu we Wspólnocie przesyłają do urzędu celnego wywozu i urzędu celnego wyprowadzenia ze Wspólnoty opieczętowane kopie ich decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie;
b) przewoźnik dostarcza kopię dokumentu przesyłania do urzędu celnego wywozu i urzędu celnego wyprowadzenia ze Wspólnoty;
c) niezwłocznie po tym, jak odpady opuszczą terytorium Wspólnoty, urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty przesyła opieczętowany kopię dokumentu przesyłania właściwemu organowi wysyłki we Wspólnocie, zaznaczając, że odpady opuściły terytorium Wspólnoty;
d) jeżeli w terminie 42 dni od daty, w której odpady opuściły terytorium Wspólnoty, właściwy organ wysyłki we Wspólnocie nie otrzyma informacji od odbiorcy o przyjęciu odpadów, niezwłocznie zawiadamia on o tym właściwy organ miejsca przeznaczenia; oraz
e) umowa określona w art. 4 akapit drugi pkt 4 i art. 5 stanowi, że:
i) jeżeli odbiorca wyda nieprawidłowe zaświadczenie o odzysku, którego skutkiem będzie zwolnienie gwarancji finansowej, ponosi on koszty wynikające z obowiązku zwrócenia odpadów na obszar podlegający właściwości właściwego organu wysyłki oraz koszty ich odzysku lub unieszkodliwienia w inny, racjonalny ekologicznie sposób;
ii) w terminie trzech dni od przyjęcia odpadów do odzysku odbiorca wysyła zgłaszającemu i zainteresowanym właściwym organom podpisane kopie wypełnionego dokumentu przesyłania, z wyjątkiem zaświadczenia o odzysku określonego w ppkt iii); oraz
iii) możliwie najszybciej, przed upływem 30 dni od dokonania odzysku i nie później niż w terminie roku kalendarzowego od przyjęcia odpadów, odbiorca na własną odpowiedzialność zaświadcza o dokonaniu odzysku i przesyła zgłaszającemu oraz zainteresowanym właściwym organom podpisane kopie dokumentu przesyłania zawierające to zaświadczenie.
4.
Przemieszczanie może nastąpić wyłącznie w przypadku gdy:
a) zgłaszający otrzymał pisemną zgodę właściwych organów wysyłki, miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu lub możliwe jest przyjęcie, że właściwe organy miejsca przeznaczenia i tranzytu wyraziły zgodę milczącą oraz zostały spełnione wszystkie zastrzeżone warunki;
b) spełnione są wymogi określone w art. 34 ust. 4 lit. b), c) i d).
5.
Jeżeli określony w ust. 1 wywóz odpadów wyszczególnionych w załącznikach IV i IVA odbywa się tranzytem przez państwo, którego nie obowiązuje decyzja OECD, stosuje się następujące dostosowania:
a) właściwy organ tranzytu, którego nie obowiązuje decyzja OECD, ma 60 dni od wysłania potwierdzenia otrzymania zgłoszenia na wezwanie do dostarczenia dodatkowych informacji dotyczących zgłoszonego przemieszczenia, wydanie milczącej lub pisemnej zgody, z ewentualnym zastrzeżeniem warunków, jeżeli dane państwo podjęło decyzję, że nie będzie wymagało uprzedniej pisemnej zgody oraz poinformowało o tym inne strony Konwencji bazylejskiej, zgodnie z jej art. 6 ust. 4; oraz
b) właściwy organ wysyłki we Wspólnocie podejmuje decyzję o wyrażeniu zgody na przemieszczanie zgodnie z art. 9 wyłącznie po otrzymaniu milczącej lub pisemnej zgody właściwego organu tranzytu, którego nie obowiązuje decyzja OECD i nie wcześniej niż po upływie 61 dni od wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ tranzytu.
Właściwy organ wysyłki może wydać decyzję przez upływem terminu 61 dni, jeżeli otrzymał pisemną zgodę pozostałych zainteresowanych właściwych organów.
6.
W przypadku wywozu odpadów są one kierowane w celu poddania ich odzyskowi do instalacji, która prowadzi działalność zgodnie z obowiązującym prawem krajowym lub dla której zostało wydane pozwolenie na prowadzenie działalności w państwie przeznaczenia.
7.
Urząd celny wywozu lub urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty, który ujawnił nielegalne przemieszczanie, zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym właściwy organ w państwie urzędu celnego, który:
a) niezwłocznie zawiadamia właściwy organ wysyłki we Wspólnocie; oraz
b) zapewnia zatrzymanie odpadów do czasu podjęcia przez właściwy organ wysyłki innej decyzji i przekazania jej na piśmie właściwemu organowi w państwie urzędu celnego, w którym odpady zostały zatrzymane.
ROZDZIAŁ 3 —
Przepisy ogólne
Artykuł 38
Wywóz na Antarktydę
Wywóz odpadów ze Wspólnoty na Antarktydę jest zakazany.
Artykuł 39
Wywóz do krajów lub terytoriów zamorskich
1.
Wywóz ze Wspólnoty odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia do krajów i terytoriów zamorskich jest zakazany.
2.
W odniesieniu do wywozu odpadów przeznaczonych do odzysku w krajach i terytoriach zamorskich, zakaz określony w art. 35 stosuje się odpowiednio.
3.
W odniesieniu do wywozu odpadów przeznaczonych do odzysku w krajach i terytoriach zamorskich, które nie są objęte zakazem, o którym mowa w ust. 2, przepisy tytułu II stosuje się odpowiednio.
TYTUŁ V
PRZYWÓZ DO WSPÓLNOTY ODPADÓW Z PAŃSTW TRZECICH
ROZDZIAŁ 1 —
Przywóz odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
Artykuł 40
Zakaz przywozu z wyjątkiem przemieszczania z państwa będącego stroną Konwencji bazylejskiej lub państwa, z którym została zawarta umowa albo z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny
1.
Przywóz do Wspólnoty odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia jest zakazany, z wyjątkiem przywozu z:
a) państw, które są stronami Konwencji bazylejskiej; lub
b) innych państw, z którymi Wspólnota albo Wspólnota i jej Państwa Członkowskie zawarły dwustronne lub wielostronne umowy lub porozumienia zgodne z przepisami wspólnotowymi i z art. 11 Konwencji bazylejskiej; lub
c) innych państw, z którymi dane Państwo Członkowskie zawarło dwustronne umowy lub porozumienia zgodnie z ust. 2; lub
d) innych obszarów, jeżeli ze względu na szczególne okoliczności w sytuacjach kryzysu, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny, nie jest możliwe zawarcie umów lub porozumień określonych w lit. b) lub c), albo w państwie wysyłki właściwy organ nie został wyznaczony lub jest niezdolny do działania.
2.
W wyjątkowych przypadkach poszczególne Państwa Członkowskie mogą zawierać dwustronne umowy lub porozumienia dotyczące unieszkodliwiania określonych odpadów w tych Państwach Członkowskich, jeżeli odpady te nie zostaną w państwie wysyłki zagospodarowane w sposób racjonalny ekologicznie określony w art. 48.
Powyższe umowy i porozumienia muszą być zgodne z przepisami wspólnotowym oraz art. 11 Konwencji bazylejskiej.
Wymienione umowy i porozumienia gwarantują, że operacje unieszkodliwiania odpadów zostaną przeprowadzone w instalacji, dla której zostało wydane pozwolenie, i będą zgodne z wymogami racjonalnego ekologicznie gospodarowania.
Wymienione umowy i porozumienia gwarantują także, że odpady są wytworzone wyłącznie w państwie wysyłki oraz że ich unieszkodliwianie zostanie przeprowadzone wyłącznie w Państwie Członkowskim, które zawarło daną umowę lub porozumienie.
Wymienione umowy i porozumienia notyfikowane są Komisji przed ich zawarciem.
Jednakże w sytuacjach kryzysowych notyfikacja może być dokonana w terminie miesiąca od ich zawarcia.
3.
Umowy lub porozumienia dwustronne albo wielostronne zawarte zgodnie z ust. 1 lit. b) i c) opierają się na wymogach proceduralnych określonych w art. 41.
4.
Państwa określone w ust. 1 lit. a), b) i c) zobowiązane są do uprzedniego złożenia właściwym organom Państwa Członkowskiego przeznaczenia należycie uzasadnionych wniosków stwierdzających, że nie posiadają one i nie mają realnych możliwości uzyskania potencjału technicznego oraz niezbędnych instalacji do unieszkodliwiania odpadów w sposób racjonalny ekologicznie.
Artykuł 41
Wymogi proceduralne w przypadku przywozu z państwa będącego stroną Konwencji bazylejskiej lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny
1.
Jeżeli odpady są przywożone do Wspólnoty z przeznaczeniem do unieszkodliwienia z państw, które są stronami Konwencji bazylejskiej, przepisy tytułu II stosuje się odpowiednio przy uwzględnieniu dostosowań i przepisów dodatkowych zawartych w ust. 2 i 3.
2.
Stosuje się następujące dostosowania:
a) właściwy organ tranzytu poza Wspólnotą ma 60 dni od wysłania potwierdzenia otrzymania zgłoszenia na wezwanie do dostarczenia dodatkowych informacji dotyczących zgłoszonego przemieszczenia oraz na wydanie milczącej lub pisemnej zgody, z ewentualnym zastrzeżeniem warunków, jeżeli dane państwo podjęło decyzję, że nie będzie wymagało uprzedniej pisemnej zgody, oraz poinformowało o tym inne strony Konwencji bazylejskiej, zgodnie z jej art. 6 ust. 4; oraz
b) w przypadkach, o których mowa w art. 40 ust. 1 lit. d), dotyczących sytuacji kryzysowych, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny, zgoda właściwych organów wysyłki nie jest wymagana.
3.
Stosuje się następujące przepisy dodatkowe:
a) właściwy organ tranzytu we Wspólnocie potwierdza zgłaszającemu otrzymanie zgłoszenia oraz przekazuje kopie zainteresowanym właściwym organom;
b) właściwe organy miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, tranzytu we Wspólnocie przesyłają do urzędu celnego wprowadzenia do Wspólnoty opieczętowane kopie decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie;
c) przewoźnik dostarcza kopię dokumentu przesyłania do urzędu celnego wprowadzenia do Wspólnoty; oraz
d) po dopełnieniu wymaganych formalności celnych, urząd celny wprowadzenia do Wspólnoty przesyła opieczętowane kopie dokumentu przesyłania do właściwych organów miejsca przeznaczenia oraz tranzytu we Wspólnocie, potwierdzając, że odpady zostały wprowadzone na terytorium Wspólnoty.
4.
Przemieszczanie może nastąpić wyłącznie w przypadku gdy:
a) zgłaszający otrzymał pisemną zgodę właściwych organów wysyłki, miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, właściwego organu tranzytu i zostały spełnione zastrzeżone warunki;
b) została zawarta i obowiązuje umowa pomiędzy zgłaszającym i odbiorcą, zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 4 i art. 5;
c) ustanowiona została i obowiązuje gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 5 i art. 6; oraz
d) zagwarantowano racjonalne ekologicznie gospodarowanie zgodnie z art. 48.
5.
Urząd celny wejścia do Wspólnoty, który ujawnił nielegalne przemieszczanie, zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym właściwy organ w państwie urzędu celnego, który:
a) zawiadamia niezwłocznie właściwy organ miejsca przeznaczenia we Wspólnocie, który zawiadamia właściwy organ wysyłki spoza Wspólnoty; oraz
b) zapewnia zatrzymanie odpadów do czasu podjęcia przez właściwy organ wysyłki spoza Wspólnoty innej decyzji i przekazania jej na piśmie właściwemu organowi w państwie urzędu celnego, w którym odpady zostały zatrzymane.
ROZDZIAŁ 2 —
Przywóz odpadów przeznaczonych do odzysku
Artykuł 42
Zakaz przywozu z wyjątkiem przemieszczania z państw, które obowiązuje decyzja OECD, państw będących stroną Konwencji bazylejskiej lub państw, z którymi została zawarta umowa, albo z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny
1.
Przywóz do Wspólnoty odpadów przeznaczonych do odzysku jest zakazany, z wyjątkiem przywozów z:
a) państw, które obowiązuje decyzja OECD; lub
b) innych państw, które są stronami Konwencji bazylejskiej; lub
c) innych państw, z którymi Wspólnota, lub Wspólnota i jej Państwa Członkowskie, zawarły dwustronne lub wielostronne umowy albo porozumienia zgodne z przepisami wspólnotowymi oraz z art. 11 Konwencji bazylejskiej; lub
d) innych państw, z którymi dane Państwo Członkowskie zawarło dwustronne umowy lub porozumienia zgodnie z ust. 2; lub
e) innych obszarów, jeżeli ze względu na szczególne okoliczności w sytuacjach kryzysowych, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny, nie jest możliwe zawarcie umów lub porozumień określonych w lit. b) lub c), albo właściwy organ w państwie wysyłki nie został wyznaczony lub jest niezdolny do działania.
2.
W wyjątkowych przypadkach poszczególne Państwa Członkowskie mogą zawierać dwustronne umowy lub porozumienia dotyczące odzysku w tych Państwach Członkowskich określonych odpadów, które w państwie wysyłki nie zostałyby zagospodarowane w sposób racjonalny ekologicznie określony w art. 48.
W powyższych przypadkach stosuje się art. 40 ust. 2.
3.
Umowy lub porozumienia dwustronne albo wielostronne zawarte zgodnie z ust. 1 lit. c) i d) są oparte na wymogach proceduralnych określonych w art. 41 w zakresie, w jakim mają one zastosowanie.
Artykuł 43
Wymogi proceduralne w przypadku przywozu z państwa, które obowiązuje decyzja OECD, lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny
1.
Jeżeli odpady przeznaczone do odzysku są przywożone do Wspólnoty z państw, które obowiązuje decyzja OECD, lub z tranzytem przez te państwa, przepisy tytułu II stosowane są odpowiednio, przy uwzględnieniu dostosowań i przepisów dodatkowych zawartych w ust. 2 i 3.
2.
Stosuje się następujące dostosowania:
a) zgoda wymagana zgodnie z art. 9 może zostać wyrażona przez właściwy organ wysyłki spoza Wspólnoty w sposób milczący;
b) uprzednie pisemne zgłoszenie określone w art. 4 może zostać dokonane przez zgłaszającego; oraz
c) w przypadkach, o których mowa w art. 42 ust. 1 lit. e) obejmujących sytuacje kryzysowe, przywracania pokoju, utrzymywania pokoju lub podczas wojny, zgoda właściwych organów wysyłki nie jest wymagana.
3.
Ponadto muszą być spełnione wymogi określone w art. 41 ust. 3 lit. b), c) i d).
4.
Przemieszczanie może nastąpić wyłącznie w przypadku gdy:
a) zgłaszający otrzymał pisemną zgodę właściwych organów wysyłki, miejsca przeznaczenia oraz, w odpowiednich przypadkach, właściwych organów tranzytu lub możliwe jest przyjęcie, że organ wysyłki spoza Wspólnoty wyraził zgodę milczącą i spełnione zostały zastrzeżone warunki;
b) została zawarta i obowiązuje umowa pomiędzy zgłaszającym i odbiorcą, zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 4 i art. 5;
c) została ustanowiona i obowiązuje gwarancja finansowa lub równoważne ubezpieczenie zgodnie z wymogami art. 4 akapit drugi pkt 5 i art. 6; oraz
d) zagwarantowano racjonalne ekologicznie gospodarowanie zgodnie z art. 48.
5.
Urząd celny wprowadzenia do Wspólnoty, który ujawnił nielegalne przemieszczanie, zobowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym właściwy organ w państwie urzędu celnego, który:
a) zawiadamia niezwłocznie właściwy organ miejsca przeznaczenia we Wspólnocie, który zawiadamia właściwy organ wysyłki spoza Wspólnoty; oraz
b) zapewnia zatrzymanie odpadów do czasu podjęcia przez właściwy organ wysyłki poza Wspólnotą innej decyzji i przekazania jej na piśmie właściwemu organowi w państwie urzędu celnego, w którym odpady zostały zatrzymane.
Artykuł 44
Wymogi proceduralne w przypadku przywozu z państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, będącego stroną Konwencji bazylejskiej lub z innych obszarów w sytuacjach kryzysowych lub podczas wojny
Jeżeli odpady są przywożone do Wspólnoty z przeznaczeniem od odzysku:
a) z państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD; lub
b) przez państwo, którego nie obowiązuje decyzja OECD, będące równocześnie stroną Konwencji bazylejskiej,
przepisy art. 41 stosuje się odpowiednio.
ROZDZIAŁ 3 —
Postanowienia ogólne
Artykuł 45
Przywóz z krajów lub terytoriów zamorskich
1.
Jeżeli odpady są przywożone do Wspólnoty z krajów lub terytoriów zamorskich, przepisy tytułu II stosuje się odpowiednio.
2.
Jedno lub więcej państw i terytoriów zamorskich oraz Państwo Członkowskie, z którym są one związane, mogą stosować do przemieszczania z krajów lub terytoriów zamorskich to tego Państwa Członkowskiego procedury krajowe.
3.
Państwa Członkowskie, które stosują ust. 2 notyfikują Komisji stosowane procedury krajowe.
TYTUŁ VI
TRANZYT PRZEZ WSPÓLNOTĘ PRZEMIESZCZEŃ Z PAŃSTW TRZECICH ORAZ DO PAŃSTW TRZECICH
ROZDZIAŁ 1 —
Tranzyt odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
Artykuł 46
Tranzyt przez Wspólnotę odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia
Jeżeli odpady przeznaczone do unieszkodliwienia przemieszczane z państw trzecich i przeznaczone do państw trzecich transportowane są przez terytorium Państw Członkowskich, przepisy art. 41 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem poniższych dostosowań i przepisów dodatkowych:
a) pierwszy i ostatni właściwy organ tranzytu we Wspólnocie przesyłają w odpowiednich przypadkach opieczętowane kopie decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie lub, jeżeli wyraziły zgodę w sposób milczący, kopię potwierdzenia otrzymania zgłoszenia, zgodnie z art. 41 ust. 3 lit. a), odpowiednio urzędom celnym wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty; oraz
b) niezwłocznie po tym, jak odpady opuszczą terytorium Wspólnoty, urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty przesyła opieczętowaną kopię dokumentu przesyłania właściwym organom tranzytu we Wspólnocie, zaznaczając, że odpady opuściły terytorium Wspólnoty.
ROZDZIAŁ 2 —
Tranzyt odpadów przeznaczonych do odzysku
Artykuł 47
Tranzyt przez Wspólnotę odpadów przeznaczonych do odzysku
1.
Jeżeli odpady przeznaczone do odzysku przesyłane są z państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, lub do takiego państwa przez terytorium Państw Członkowskich, przepisy art. 46 stosuje się odpowiednio.
2.
Jeżeli odpady przeznaczone do odzysku przesyłane są z państwa, które obowiązuje decyzja OECD, i do takiego państwa przez terytorium Państw Członkowskich, przepisy art. 43 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem poniższych dostosowań i przepisów dodatkowych:
a) pierwszy i ostatni właściwy organ tranzytu we Wspólnocie przesyłają w odpowiednich przypadkach opieczętowane kopie decyzji o wyrażeniu zgody na przemieszczanie lub, jeżeli wyraziły zgodę w sposób milczący, kopię potwierdzenia otrzymania zgłoszenia, zgodnie z art. 41 ust. 3 lit. a), odpowiednio urzędom celnym wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty; oraz
b) niezwłocznie po tym, jak odpady opuszczą terytorium Wspólnoty, urząd celny wyprowadzenia ze Wspólnoty przesyła opieczętowaną kopię dokumentu przesyłania właściwemu organowi tranzytu we Wspólnocie, zaznaczając, że odpady opuściły terytorium Wspólnoty.
3.
Jeżeli odpady przeznaczone do odzysku przesyłane są przez terytorium Państw Członkowskich z państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, do państwa, które decyzja ta obowiązuje, lub odwrotnie, ust. 1 stosuje się w odniesieniu do państwa, którego nie obowiązuje decyzja OECD, natomiast ust. 2 do państwa, które decyzja ta obowiązuje.
TYTUŁ VII
INNE PRZEPISY
ROZDZIAŁ 1 —
Obowiązki dodatkowe
Artykuł 48
Ochrona środowiska
1.
Wytwórca, zgłaszający i inne przedsiębiorstwa zaangażowane w przemieszczanie odpadów lub ich odzysk albo unieszkodliwienie podejmują działania niezbędne dla zapewnienia, że wszelkie odpady, które przesyłają, są zagospodarowane bez narażania zdrowia ludzkiego oraz w sposób racjonalny ekologicznie przez cały okres przemieszczania oraz odzysku i unieszkodliwiania.
Jeżeli przemieszczanie ma miejsce we Wspólnocie, spełnione powinny być wymogi określone w art. 4 dyrektywy 75/442/EWG oraz w innych przepisach wspólnotowych dotyczących odpadów.
2.
W przypadku wywozu ze Wspólnoty, właściwy organ miejsca przeznaczenia we Wspólnocie:
a) wymaga i podejmuje starania w celu zapewnienia, by wszelkie wywożone odpady były zagospodarowane w sposób racjonalny ekologicznie przez cały okres trwania przemieszczenia, w tym ich odzysku, określonego w art. 35 i 37 lub unieszkodliwienia, określonego w art. 33, w państwie trzecim miejsca przeznaczenia;
b) zakazuje wywozu odpadów do państw trzecich, jeżeli ma podstawy by przypuszczać, że nie zostaną one zagospodarowane z zachowaniem wymogów określonych w lit. a).
Dana operacja odzysku lub unieszkodliwiania odpadów może zostać uznana za dokonaną zgodnie z zasadami racjonalnego ekologicznie gospodarowania między innymi w przypadku, gdy zgłaszający lub właściwy organ w państwie przeznaczenia będą w stanie wykazać, że instalacja, która odbiera odpady, będzie zarządzana zgodnie z normami ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego, zasadniczo równoważnymi z normami określonymi w przepisach wspólnotowych.
Domniemanie to nie wpływa jednak na ogólną ocenę, czy zapewniono racjonalne ekologicznie gospodarowanie przez cały okres przemieszczania, w tym odzysku lub unieszkodliwiania w państwie trzecim przeznaczenia.
Jako wskazówki dotyczące gospodarowania racjonalnego ekologicznie mogą służyć wytyczne wyszczególnione w załączniku VIII.
3.
W przypadku przywozu do Wspólnoty, właściwy organ miejsca przeznaczenia we Wspólnocie:
a) wymaga i podejmuje niezbędne działania dla zapewnienia, by wszelkie odpady dostarczone na obszar podlegający jego właściwości zagospodarowywane były bez narażania zdrowia ludzkiego i bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby być szkodliwe dla środowiska oraz zgodnie z art. 4 dyrektywy 75/442/EWG i innymi przepisami wspólnotowymi dotyczącymi odpadów przez cały okres przemieszczania, w tym odzysku lub unieszkodliwienia odpadów w państwie miejsca przeznaczenia;
b) zakazuje przywozu odpadów z państw trzecich, jeżeli ma podstawy by przypuszczać, że nie zostaną one zagospodarowane z zachowaniem wymogów określonych w lit. a).
Artykuł 49
Egzekwowanie przepisów w Państwach Członkowskich
1.
Państwa Członkowskie ustanawiają przepisy przewidujące kary za naruszanie przepisów niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie niezbędne środki, by zapewnić ich stosowanie.
Ustanowione kary muszę być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie zawiadamiają Komisję o ich krajowych przepisach w zakresie zapobiegania nielegalnym przemieszczaniom i wykrywania ich, a także kar za nielegalne przemieszczenia.
2.
Państwa Członkowskie w ramach środków wykonawczych do niniejszego rozporządzenia mogą przewidzieć między innymi inspekcje w instalacjach i przedsiębiorstwach zgodnie z art. 13 dyrektywy 75/442/EWG oraz kontrole na miejscu w zakresie przemieszczania odpadów lub związanego z nim odzysku albo unieszkodliwiania.
3.
Kontrole przemieszczania mogą odbywać się w szczególności:
a) w miejscu pochodzenia, z udziałem wytwórcy, posiadacza lub zgłaszającego;
b) w miejscu przeznaczenia, z udziałem odbiorcy;
c) na granicach Wspólnoty; lub
d) podczas przemieszczania przez terytorium Wspólnoty.
4.
Kontrole mogą obejmować sprawdzanie dokumentów, potwierdzenie tożsamości oraz, w odpowiednich przypadkach, bezpośrednią kontrolę odpadów.
5.
Państwa Członkowskie mogą współpracować, na szczeblu bilateralnym lub multilateralnym, z innymi państwami w celu ułatwienia zapobiegania nielegalnym przemieszczeniom i wykrywania ich.
6.
Państwo Członkowskie może, na wniosek innego Państwa Członkowskiego, podjąć działania przeciwko przebywającym na terytorium tego Państwa Członkowskiego osobom podejrzanym o udział w nielegalnym przemieszczaniu odpadów.
Artykuł 50
Sprawozdania Państw Członkowskich
1.
Przed końcem każdego roku kalendarzowego każde Państwo Członkowskie przekazuje Komisji kopię sprawozdania za poprzedni rok kalendarzowy, które sporządziło i przesłało zgodnie z art. 13 ust. 3 Konwencji bazylejskiej do sekretariatu Konwencji.
2.
Przed końcem każdego roku kalendarzowego Państwa Członkowskie sporządzają także i przesyłają Komisji sprawozdanie za poprzedni rok, oparte na dodatkowym kwestionariuszu sprawozdawczym zawartym w załączniku IX.
3.
Sprawozdania sporządzone przez Państwa Członkowskie zgodnie z ust. 1 i 2 są przesyłane Komisji w wersji elektronicznej.
4.
W oparciu o powyższe sprawozdania, Komisja sporządza co trzy lata sprawozdanie dotyczące wykonywania niniejszego rozporządzenia przez Wspólnotę i jej Państwa Członkowskie.
Artykuł 51
Współpraca międzynarodowa
Państwa Członkowskie, w razie potrzeby przy współudziale Komisji, współpracują z innymi stronami Konwencji bazylejskiej i organizacjami międzypaństwowymi, między innymi poprzez wymianę informacji, wspieranie racjonalnych ekologicznie technologii i opracowanie właściwych kodeksów dobrej praktyki.
Artykuł 52
Wyznaczenie właściwych organów
Państwa Członkowskie wyznaczają właściwy organ lub organy odpowiedzialne za wykonywanie niniejszego rozporządzenia.
Każde Państwo Członkowskie wyznacza jeden właściwy organ tranzytu.
Artykuł 53
Wyznaczenie korespondentów
Państwa Członkowskie i Komisja wyznaczają jednego lub więcej korespondentów odpowiedzialnych za udzielanie informacji i wskazówek osobom lub przedsiębiorstwom zwracającym się z zapytaniami.
Korespondent Komisji przekazuje korespondentom Państw Członkowskich wszystkie przedstawione mu zapytania, które dotyczą Państw Członkowskich; to samo obowiązuje w drugą stronę.
Artykuł 54
Wyznaczenie urzędów celnych wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty
Państwa Członkowskie mogą wyznaczyć określone urzędy celne wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty dla przemieszczania odpadów przywożonych i wywożonych ze Wspólnoty.
W przypadku wyznaczenia takich urzędów celnych przez Państwa Członkowskie, żadne przemieszczanie odpadów nie może zostać zrealizowane przez inne punkty graniczne w obrębie danego Państwa Członkowskiego.
Artykuł 55
Zgłoszenia i informacje dotyczące wyznaczenia
1.
Państwa Członkowskie zgłaszają Komisji wyznaczenie:
a) właściwych organów zgodnie z art. 52;
b) korespondentów zgodnie z art. 53; oraz,
c) w odpowiednich przypadkach — urzędów celnych wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty zgodnie z art. 54.
2.
Państwa Członkowskie zgłaszają Komisji następujące informacje o wyznaczonych podmiotach:
a) nazwę (nazwy);
b) adres(-y) do korespondencji;
c) adres(-y) poczty elektronicznej;
d) numer(-y) telefonu;
e) numer(-y) telefaksu; oraz
f) języki akceptowane przez właściwe organy.
3.
Państwa Członkowskie niezwłocznie zgłaszają Komisji wszelkie zmiany powyższych danych.
4.
Powyższe dane oraz informacje o ich zmianie są przekazywane Komisji zarówno w wersji elektronicznej jak i papierowej, jeżeli istnieje taka potrzeba.
5.
Komisja publikuje na swojej stronie internetowej listy wyznaczonych właściwych organów, korespondentów oraz urzędów celnych wprowadzenia i wyprowadzenia ze Wspólnoty oraz w razie potrzeby aktualizuje je.
ROZDZIAŁ 2 —
Inne przepisy
Artykuł 56
Posiedzenia korespondentów
Na żądanie Państw Członkowskich lub w razie potrzeby Komisja odbywa okresowo spotkania z korespondentami w celu wspólnego przeanalizowania kwestii powstałych w związku ze stosowaniem niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 57
Zmiana załączników
1.
Komisja może wprowadzać zmiany w załącznikach w drodze rozporządzeń oraz zgodnie z procedurą określoną w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG, w celu uwzględnienia postępu naukowo-technicznego.
Ponadto:
a) załączniki I, II, III, IIIA, IV i V podlegają zmianom w celu uwzględnienia poprawek uzgodnionych w ramach Konwencji bazylejskiej i decyzji OECD; ponadto załącznik IC dotyczący szczegółowych wskazówek w zakresie wypełniania dokumentów zgłoszenia i przesyłania podlega uzupełnieniu do dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, przy uwzględnieniu wskazówek OECD;
b) niesklasyfikowane rodzaje odpadów mogą być na zasadach tymczasowych włączane do załączników IIIB, IV lub V do czasu podjęcia decyzji w sprawie włączenia ich do odpowiednich aneksów Konwencji bazylejskiej lub do decyzji OECD;
c) na wniosek Państwa Członkowskiego, w przypadkach, o których mowa w art. 3 ust. 2, możliwe jest rozważenie włączenia do załącznika IIIA na zasadach tymczasowych mieszaniny dwóch lub większej ilości rodzajów odpadów wyszczególnionych w załączniku III, do czasu wydania decyzji w sprawie włączenia ich do odpowiednich aneksów do Konwencji bazylejskiej lub do decyzji OECD.
Początkowe pozycje, które mają zostać włączone do załącznika IIIA, są zamieszczane, jeżeli jest to wykonalne, do daty rozpoczęcia obowiązywania niniejszego rozporządzenia i nie później niż w terminie sześciu miesięcy od tej daty.
Załącznik IIIA może zawierać zastrzeżenie, że w przypadku wywozu do państw, których nie obowiązuje decyzja OECD, nie uwzględnia się jednej lub kilku zawartych w nim pozycji;
d) określane są wyjątkowe przypadki, o których mowa w art. 3 ust. 3, oraz, w odpowiednich przypadkach, odpady takie są wykreślane z załącznika III i włączane do załączników IVA i V;
e) załącznik V podlega zmianom w celu uwzględnienia uzgodnionych zmian w wykazie odpadów niebezpiecznych przyjętym zgodnie z art. 1 ust. 4 dyrektywy 91/689/EWG;
f) załącznik VIII podlega zmianom w celu uwzględnienia odpowiednich umów i konwencji międzynarodowych.
2.
Komitet ustanowiony w dyrektywie Rady 91/692/EWG z dnia 23 grudnia 1991 r. normalizującej i racjonalizującej sprawozdania dotyczące wykonywania niektórych dyrektyw odnoszących się do środowiska [22] bierze pełny udział w debacie dotyczącej wprowadzania zmian w załączniku IX.
3.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, ustala się na trzy miesiące.
Artykuł 58
Środki dodatkowe
1.
W związku z wykonywaniem niniejszego rozporządzenia Komisja może przyjąć następujące środki dodatkowe:
a) metodę obliczania gwarancji finansowej lub równoważnego ubezpieczenia, przewidzianych w art. 6;
b) wytyczne dotyczące stosowania art. 12 ust. 1 lit. g);
c) dalsze warunki i wymogi dotyczące instalacji, dla których udzielane jest wstępne zezwolenie określone w art. 14;
d) wytyczne dotyczące stosowania art. 15 w zakresie identyfikacji i śledzenia odpadów podlegających poważnym zmianom w ramach operacji przejściowego odzysku lub unieszkodliwiania;
e) wytyczne dotyczące współpracy właściwych organów w zakresie nielegalnego przemieszczania zgodnie z art. 23;
f) wymogi techniczne i organizacyjne w zakresie praktycznego wprowadzenia w życie elektronicznej wymiany danych w celu przekazywania dokumentów i informacji zgodnie z art. 25 ust. 4;
g) dalsze wskazówki w zakresie używania języków, o którym mowa w art. 26;
h) dalsze wyjaśnienie wymogów proceduralnych określonych w przepisach tytułu II w zakresie ich stosowania do wywozu, przywozu i tranzytu odpadów ze Wspólnoty, do Wspólnoty i przez Wspólnotę;
i) dalsze wskazówki w zakresie niezdefiniowanych pojęć prawnych.
2.
Decyzja o przyjęciu powyższych środków podejmowana jest zgodnie z procedurą określoną w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG.
3.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
Artykuł 59
Przegląd
1.
Komisja zobowiązana jest zakończyć przed dniem … [23] przegląd związku obowiązujących przepisów sektorowych w dziedzinie zdrowia zwierząt i ludzi, w tym dotyczących przemieszczania odpadów podlegających rozporządzeniu (WE) nr 1774/2002 z przepisami niniejszego rozporządzenia.
W niezbędnych przypadkach, przeglądowi towarzyszy przedstawienie odpowiednich propozycji mających na celu zapewnienie równoważnego poziomu procedur i systemu kontroli w zakresie przemieszczeń takich odpadów.
2.
W terminie pięciu lat od dnia ...
[24] Komisja dokona przeglądu stosowania art. 12 ust. 1 lit. c), obejmującego jego wpływ na ochronę środowiska oraz funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
W razie potrzeby, przeglądowi towarzyszyć będzie przedstawienie odpowiednich propozycji zmiany tego przepisu.
Artykuł 60
Uchylenia
1.
Niniejszym uchyla się rozporządzenie (EWG) nr 259/93 oraz decyzję 94/774/WE ze skutkiem od dnia … [25].
2.
Odesłania do uchylonego rozporządzenia (EWG) nr 259/93 uważa się za odesłania do niniejszego rozporządzenia.
3.
Decyzja 1999/412/WE zostaje uchylona ze skutkiem od dnia 1 stycznia … [26].
Artykuł 61
Przepisy przejściowe
1.
Przemieszczenia odpadów, które zostały zgłoszone i których przyjęcie zostało potwierdzone przez właściwy organ miejsca przeznaczenia przed dniem … [25], podlegają przepisom rozporządzenia (EWG) nr 259/93.
2. Sprawozdania przekazywane zgodnie z art. 41 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 259/93 i art. 50 ust. 4 niniejszego rozporządzenia za rok … [27] będą oparte na kwestionariuszu zawartym w decyzji 1999/412/WE.
Artykuł 62
Przepisy przejściowe dotyczące niektórych Państw Członkowskich
1.
Do dnia 30 czerwca 2005 r. wszelkie przemieszczenia na Węgry odpadów przeznaczonych do odzysku wyszczególnionych w załącznikach III i IV oraz przemieszczenia odpadów przeznaczonych do odzysku niewyszczególnionych w tych załącznikach podlegają procedurze uprzedniego, pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, właściwe organy sprzeciwiają się przemieszczeniom wyszczególnionych w załącznikach III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczeniom niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowanym do instalacji, która korzysta z tymczasowego odstępstwa od określonych postanowień dyrektywy Rady 94/67/WE z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie spalania odpadów niebezpiecznych [28] oraz dyrektywy 2001/80/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania [29], przez okres stosowania tymczasowego odstępstwa wobec instalacji przeznaczenia.
2.
Do dnia 31 grudnia 2010 r. wszelkie przemieszczenia na Łotwę wyszczególnionych w załącznikach III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczenia niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, właściwe organy sprzeciwiają się przemieszczeniom wyszczególnionych w załącznikach III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczeniom niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowanym do instalacji, która korzysta z tymczasowego odstępstwa od określonych postanowień dyrektywy 96/61/WE, przez okres stosowania tymczasowego odstępstwa wobec instalacji przeznaczenia.
3.
Do dnia 31 grudnia 2005 r. wszelkie przemieszczenia na Maltę wyszczególnionych w załączniku III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczenia niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, właściwe organy sprzeciwiają się przemieszczeniom wyszczególnionych w załączniku III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczeniom niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowanym do instalacji, która korzysta z tymczasowego odstępstwa od określonych postanowień dyrektywy 2001/80/WE, przez okres stosowania tymczasowego odstępstwa wobec instalacji przeznaczenia.
4.
Do dnia 31 grudnia 2012 r. wszelkie przemieszczenia wyszczególnionych w załączniku III odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowane do Polski, podlegają procedurze uprzedniego, pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, do dnia 31 grudnia 2007 r. właściwe organy, w oparciu o podstawy określone w art. 11, mogą wnosić sprzeciw wobec przemieszczania do Polski w celu odzysku następujących rodzajów odpadów wyszczególnionych w załącznikach III i IV:
B2020 i GE 020 (odpady szkła)
B2070
B2080
B2100
B2120
B3010 i GH 013 (stałe odpady tworzyw sztucznych)
B3020 (odpady papieru)
B3140 (odpady opon pneumatycznych)
Y46
Y47
A1010 i A1030, (wyłącznie pozycje dotyczące arsenu i rtęci)
A1060
A1140
A2010
A2020
A2030
A2040
A3030
A3040
A3070
A3120
A3130
A3160
A3170
A3180 (ma zastosowanie wyłącznie wobec polichlorowanych naftalenów — PCN)
A4030
A4050
A4060
A4070
A4090
AB030
AB070
AB120
AB130
AB150
AC060
AC070
AC080
AC150
AC160
AC260
AD150
Z wyjątkiem odpadów szkła, papieru i opon, okres ten może zostać przedłużony zgodnie z procedurą określoną w art. 18 ust. 2 dyrektywy 75/442/EWG maksymalnie do dnia 31 grudnia 2012 r.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, do dnia 31 grudnia 2012 r. właściwe organy mogą zgłaszać sprzeciw w oparciu o podstawy sprzeciwu określone w art. 11 wobec przemieszczania do Polski:
a) następujących rodzajów odpadów przeznaczonych do odzysku, wyszczególnionych w załączniku IV:
A2050
A3030
A3180, z wyjątkiem polichlorowanych naftalenów — PCN
A3190
A4110
A4120
RB020,
jak również:
b) odpadów przeznaczonych do odzysku, niewyszczególnionych w załącznikach.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, właściwe organy sprzeciwiają się przemieszczeniom wyszczególnionych w załącznikach III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczeniom niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowanym do instalacji, która korzysta z tymczasowego odstępstwa od określonych postanowień dyrektywy 96/61/WE, przez okres stosowania tymczasowego odstępstwa wobec instalacji przeznaczenia.
5.
Do dnia 31 grudnia 2011 r. wszelkie przemieszczenia na Słowację wyszczególnionych w załączniku III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczenia niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, przewidzianej w przepisach tytułu II.
Na zasadzie odstępstwa od art. 12, właściwe organy sprzeciwiają się przemieszczeniom wyszczególnionych w załącznikach III i IV odpadów przeznaczonych do odzysku oraz przemieszczeniom niewyszczególnionych w tych załącznikach odpadów przeznaczonych do odzysku, kierowanym do instalacji, która korzysta z tymczasowego odstępstwa od określonych postanowień dyrektyw 94/67/WE i 96/61/WE, dyrektywy 2000/76/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2000 r. w sprawie spalania odpadów [30] oraz dyrektywy 2001/80/WE, przez okres stosowania tymczasowego odstępstwa wobec instalacji przeznaczenia.
6. W przypadku gdy niniejszy artykuł zawiera odesłanie do przepisów tytułu II w związku z odpadami wyszczególnionymi w załączniku III, nie stosuje się przepisów art. 3 ust. 2, art. 4 akapit drugi pkt 5 oraz art. 6, 11, 21, 22, 23, 24 i 30.
Artykuł 63
Wejście w życie i obowiązywanie
1.
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia … [31].
2.
Za porozumieniem zainteresowanych Państw Członkowskich, art. 25 ust. 4 może być stosowany przed dniem … [31].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w …,
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 108 z 30.4.2004, str. 58.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 19 listopada 2003 r.
(Dz.U. C 81 E z 7.4.2004, str. 281), wspólne stanowisko Rady z dnia 24 czerwca 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia …. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz. U. L 30 z 6.2.1993, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2557/2001 (Dz.U. L 349 z 31.12.2001, str. 1).
[4] Dz. U. L 310 z 3.12.1994, str. 70.
[5] Dz. U. L 156 z 23.6.1999, str. 37.
[6] Dz. U. L 39 z 16.2.1993, str. 1.
[7] Dz.U. L 39 z 16.2.1993, str. 3.
[8] Dz.U. L 272 z 4.10.1997, str. 45.
[9] Dz. U. L 22 z 24.1.1997, str. 14.
[10] Dz. U. L 273 z 10.10.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 668/2004 (Dz.U. L 112 z 19.4.2004, str. 1).
[11] Dz. U. L 194 z 25.7.1975, str. 39. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[12] Dz.U. L 257 z 10.10.1996, str. 26. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[13] Dz. U. L 314 z 30.11.2001, str. 1.
[14] Dz. U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[15] Dz.U. L 35 z 12.
2. 1992, str. 24.
[16] Dz.U. L 377 z 31.12.1991, str. 20. Dyrektywa zmieniona dyrektywą 94/31/WE (Dz.U. L 168 z 2.7.1994, str. 28).
[17] Dz.U L 302 z 19.10.1992, str. 1.
Rozporządzenie ostatnio zmienione Aktem Przystąpienia z 2003 r.
[18] Dz.U L 253 z 11.10.1993, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2286/2003 (Dz.U. L 343 z 31.12.2003, str. 1).
[19] Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37.
Dyrektywa ostatnio zmieniona Aktem Przystąpienia z 2003 r.
[20] Dz.U. L 13 z 19.1.2000, s. 12.
[21] Dz.U. L 226 z 6.9.2000, str. 3. Decyzja zmieniona decyzją Rady 2001/573/WE (Dz.U. L 203 z 28.7.2001, str. 18).
[22] Dz.U. L 377 z 31.12.1991, str. 48. Dyrektywa zmieniona dyrektywą (WE) nr 1882/2003.
[23] Data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[24] Data rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia.
[25] Data rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia (12 miesięcy po dacie publikacji).
[26] Rok następujący po roku rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia (drugi rok następujący po roku publikacji).
[27] Rok rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia (rok następujący po roku publikacji).
[28] Dz.U. L 365 z 31.12.1994, str. 34. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[29] Dz.U. L 309 z 27.11.2001, str. 1.
Dyrektywa zmieniona Aktem Przystąpienia z 2003 r.
[30] Dz.U. L 332 z 28.12.2000, str. 91.
[31] 12 miesięcy od daty opublikowania niniejszego rozporządzenia.
--------------------------------------------------
Wspólne stanowisko (WE) nr 29/2005
przyjęte przez Radę dnia 18 lipca 2005 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie maszyn zmieniającej dyrektywę 95/16/WE
(2005/C 251 E/01)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa 98/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do maszyn [4] skodyfikowała dyrektywę Rady 89/392/EWG z dnia 14 czerwca 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do maszyn [5].
Z uwagi na to, że obecnie wprowadzane są zasadnicze zmiany do dyrektywy 98/37/WE, wskazane jest jej przeredagowanie w celu nadania jej jasności.
(2) Sektor maszynowy jest ważną gałęzią przemysłu inżynieryjnego i stanowi jeden z przemysłowych filarów gospodarki Wspólnoty.
Koszty społeczne dużej liczby wypadków powodowanych bezpośrednio przez użytkowanie maszyn można zmniejszyć przez projektowanie i wykonanie maszyn bezpiecznych z samego założenia oraz przez właściwe ich instalowanie i konserwację.
(3) Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za zapewnienie na swoim terytorium ochrony zdrowia i bezpieczeństwa ludzi, w szczególności pracowników i konsumentów oraz, we właściwych przypadkach, zwierząt domowych i towarów, przede wszystkim w związku z ryzykiem wynikającym z użytkowania maszyn.
(4) W celu zapewnienia użytkownikom pewności prawnej zakres niniejszej dyrektywy i pojęcia dotyczące jej stosowania powinny zostać zdefiniowane w możliwie najbardziej precyzyjny sposób.
(5) Wiążące przepisy Państw Członkowskich regulujące konstrukcję dźwigów budowlanych przeznaczonych do podnoszenia osób lub osób i towarów, które są często uzupełniane przez faktycznie obowiązkowe specyfikacje techniczne lub nieobowiązkowe normy, niekoniecznie prowadzą do nierówności w poziomie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, jednakże niejednolitość tych przepisów powoduje powstawanie barier w handlu w ramach Wspólnoty.
Ponadto krajowe systemy oceny zgodności i certyfikacji tych maszyn różnią się w znacznym stopniu.
Dlatego wskazane jest niewyłączanie dźwigów budowlanych przeznaczonych do podnoszenia osób lub osób i towarów z zakresu niniejszej dyrektywy.
(6) Właściwe jest wyłączenie z zakresu niniejszej dyrektywy broni, w tym broni palnej, która objęta jest dyrektywą Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni [6]; wyłączenie broni palnej nie powinno mieć zastosowania do przenośnych maszyn montażowych i innych udarowych uruchamianych za pomocą nabojów, przeznaczonych wyłącznie do celów przemysłowych lub technicznych.
Należy przewidzieć ustalenia przejściowe, umożliwiające Państwom Członkowskim pozwolenie na wprowadzenie do obrotu i oddanie do użytku takich maszyn wyprodukowanych zgodnie z przepisami prawa krajowego obowiązującymi do czasu przyjęcia niniejszej dyrektywy, łącznie z przepisami wprowadzającymi w życie Konwencję z dnia 1 lipca 1969 r. dotyczącą wzajemnego uznawania znaków próbnych na broni strzeleckiej.
Takie ustalenia przejściowe umożliwią również europejskim organizacjom normalizacyjnym opracowanie norm zapewniających poziom bezpieczeństwa oparty na aktualnym stanie wiedzy technicznej.
(7) Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do podnoszenia osób za pomocą maszyn nieprzeznaczonych do podnoszenia osób.
Jednakże nie narusza to prawa Państw Członkowskich do podjęcia w odniesieniu do takich maszyn środków krajowych, zgodnie z Traktatem, mając na celu realizację dyrektywy Rady 89/655/EWG z dnia 30 listopada 1989 r. dotyczącej minimalnych wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy (druga dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) [7].
(8) Nadzór rynku jest instrumentem istotnym o tyle, że zapewnia on właściwe i jednolite stosowanie dyrektyw.
Dlatego właściwym jest stworzenie ram prawnych, w których nadzór rynku może być sprawowany w sposób harmonijny.
(9) W kontekście nadzoru rynku powinno zostać ustanowione wyraźne rozgraniczenie pomiędzy kwestionowaniem normy zharmonizowanej, przyznającej maszynie domniemanie zgodności, a klauzulą ochronną odnoszącą się do maszyny.
(10) Oddanie maszyny do użytku w rozumieniu niniejszej dyrektywy może odnosić się jedynie do używania samej maszyny zgodnie z jej przeznaczeniem lub zastosowania, które można w uzasadniony sposób przewidzieć.
Nie wyklucza to możliwości ustanawiania warunków użytkowania nie dotyczących samej maszyny, pod warunkiem że nie pociągają one za sobą modyfikacji maszyny w sposób, który nie został określony w niniejszej dyrektywie.
(11) Niezbędnym jest także określenie odpowiedniego mechanizmu pozwalającego na podejmowanie środków szczególnych na poziomie wspólnotowym, które wymagają od Państw Członkowskich wprowadzenia zakazu lub ograniczenia wprowadzania do obrotu niektórych rodzajów maszyn stwarzających takie samo ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa osób ze względu na braki w normie albo ze względu na ich właściwości techniczne, lub które wymagają od Państw Członkowskich poddania takich maszyn szczególnym warunkom.
W celu zapewnienia odpowiedniej oceny dotyczącej potrzeby podjęcia takich środków, powinny one być podejmowane przez Komisję, wspieraną przez komitet, w świetle konsultacji z Państwami Członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami.
W związku z tym, że środki takie nie są bezpośrednio stosowane do podmiotów gospodarczych, Państwa Członkowskie powinny podjąć wszelkie niezbędne środki dla ich realizacji.
(12) W celu zapewnienia, że maszyna jest bezpieczna, powinny być spełnione zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa; wymagania te powinny być stosowane z wnikliwością, tak aby uwzględnić stan wiedzy technicznej w momencie wykonania maszyny oraz wymagania techniczne i ekonomiczne.
(13) W przypadku maszyn, które mogą być użytkowane przez konsumentów, czyli operatorów nieprofesjonalnych, producent powinien uwzględnić to w projekcie i przy budowie maszyny.
Ma to zastosowanie także w przypadku gdy maszyna jest zazwyczaj użytkowana z przeznaczeniem do świadczenia usług konsumentom.
(14) Pomimo że wymagania niniejszej dyrektywy nie mają w całości zastosowania do maszyn nieukończonych, niemniej jednak ważne jest zagwarantowanie ich swobodnego przepływu w drodze określonej procedury.
(15) Powinna istnieć możliwość prezentowania maszyn, które nie spełniają wymagań niniejszej dyrektywy na targach, wystawach itp.
Jednakże strony zainteresowane powinny być właściwie poinformowane, że maszyny te nie spełniają wymagań i nie mogą być zakupione w takim stanie.
(16) Niniejsza dyrektywa określa jedynie wymagania zasadnicze w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa o powszechnym zastosowaniu, uzupełnione pewną ilością bardziej szczegółowych wymagań dla niektórych kategorii maszyn.
Aby pomóc producentom w udowodnieniu zgodności z tymi wymaganiami zasadniczymi oraz aby umożliwić kontrolowanie tej zgodności, wskazane jest posiadanie norm zharmonizowanych na poziomie wspólnotowym, w celu zapobieżenia powstawaniu ryzyka wynikającego z projektu i budowy maszyny.
Normy te są opracowywane przez podmioty prawa prywatnego i powinny utrzymać swój niewiążący status.
(17) Mając na uwadze charakter ryzyka dotyczącego używania maszyn objętych niniejszą dyrektywą, powinny zostać ustanowione procedury oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.
Takie procedury powinny być opracowane w świetle wielkości zagrożenia właściwego danej maszynie.
W rezultacie dla każdej kategorii maszyn powinna istnieć odpowiednia procedura, pozostająca w zgodności z decyzją Rady 93/465/EWG z dnia 22 lipca 1993 r. dotyczącą modułów stosowanych w różnych fazach procedur oceny zgodności oraz zasad umieszczania i używania oznakowania zgodności CE, które mają być stosowane w dyrektywach harmonizacji technicznej [8], uwzględniająca charakter weryfikacji wymagany dla takich maszyn.
(18) Producenci powinni pozostać w pełni odpowiedzialni za certyfikowanie zgodności wyprodukowanych przez nich maszyn z przepisami niniejszej dyrektywy.
Niemniej jednak, w stosunku do niektórych typów maszyn o wyższym współczynniku ryzyka, wskazane jest stworzenie surowszej procedury certyfikacyjnej.
(19) Oznakowanie CE powinno być w pełni uznawane jako jedyne oznakowanie gwarantujące, że maszyna odpowiada wymaganiom niniejszej dyrektywy.
Wszystkie inne oznakowania, które mogłyby wprowadzić strony trzecie w błąd co do znaczenia lub formy oznakowania CE, powinny być zakazane.
(20) W celu zapewnienia takiej samej jakości dla oznakowania CE i znaku producenta ważne jest, aby były one nanoszone za pomocą tej samej techniki.
Dla uniknięcia mylenia różnych oznakowań CE, które mogą pojawiać się na poszczególnych elementach i oznakowania CE odpowiadającego maszynie, ważne jest, aby to ostatnie było umieszczone obok nazwiska osoby, która wzięła za nie odpowiedzialność, tzn. producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela.
(21) Producent lub jego upoważniony przedstawiciel powinien także zapewnić przeprowadzenie oceny ryzyka dla maszyny, którą zamierza wprowadzić do obrotu.
W tym celu powinien on określić, które z wymagań są wymaganiami zasadniczymi w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa mającymi zastosowanie do jego maszyny i w odniesieniu do których musi on podjąć środki.
(22) Istotnym jest, aby przed sporządzeniem deklaracji zgodności WE, producent lub jego upoważniony przedstawiciel we Wspólnocie opracował dokumentację techniczno-konstrukcyjną.
Jednakże nie jest niezbędne, aby cała taka dokumentacja była stale dostępna w formie materialnej, z tym, że należy stworzyć możliwość udostępniania jej na życzenie.
Nie ma potrzeby włączania szczegółowych planów podzespołów użytych do produkcji maszyny, chyba że znajomość takich planów jest ważna dla zapewnienia zgodności z zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa.
(23) Adresaci wszelkich decyzji podjętych na podstawie niniejszej dyrektywy powinni być informowani o przyczynach podjęcia tych decyzji oraz o przysługujących im środkach prawnych.
(24) Państwa Członkowskie powinny określić sankcje stosowane w przypadku naruszeń przepisów niniejszej dyrektywy.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(25) Stosowanie niniejszej dyrektywy do wielu maszyn przeznaczonych do podnoszenia osób wymaga lepszego rozgraniczenia produktów objętych niniejszą dyrektywą od produktów objętych dyrektywą 95/16/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 1995 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących dźwigów [9].
Przedefiniowanie zakresu ostatniej z wymienionych dyrektyw uznaje się więc za niezbędne.
Dyrektywa 95/16/WE powinna w związku z tym zostać odpowiednio zmieniona.
(26) W związku z tym, że cel niniejszej dyrektywy, to znaczy ustanowienie zasadniczych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w odniesieniu do projektowania i produkcji w celu poprawy bezpieczeństwa maszyn wprowadzanych do obrotu, nie może zostać skutecznie osiągnięty przez Państwa Członkowskie, a może zostać lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu.
(27) Zgodnie z ust. 34 międzyinstytucjonalnego porozumienia w sprawie lepszego stanowienia prawa [10] Rada powinna zachęcać Państwa Członkowskie do sporządzania, dla celów własnych i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie będą ilustrować związek między niniejszą dyrektywą a środkami jej transpozycji i podawania ich do wiadomości publicznej.
(28) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zakres
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do następujących produktów:
a) maszyn;
b) wyposażenia wymiennego;
c) elementów bezpieczeństwa;
d) osprzętu do podnoszenia;
e) łańcuchów, lin i pasów;
f) odłączalnych urządzeń do mechanicznego przenoszenia napędu;
g) maszyn nieukończonych.
2.
Z zakresu niniejszej dyrektywy wyłączone są:
a) elementy bezpieczeństwa przeznaczone do użytku jako części zamienne identycznych elementów i dostarczone przez producenta oryginalnej maszyny;
b) urządzenia specjalne, przeznaczone do użytku na terenie wesołych miasteczek lub parków rozrywki;
c) maszyny specjalnie zaprojektowane lub oddane do użytku do celów jądrowych, które w przypadku uszkodzenia mogą spowodować emisję radioaktywną;
d) broń, w tym broń palna;
e) następujące środki transportu:
- ciągniki rolnicze i leśne w zakresie ryzyka objętego dyrektywą 2003/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie homologacji typu ciągników rolniczych lub leśnych, ich przyczep i wymiennych holowanych maszyn, łącznie z ich układami, częściami i oddzielnymi zespołami technicznymi, oraz zastępującą dyrektywę 74/150/EWG [12], z wyłączeniem maszyn zamocowanych na tych pojazdach,
- pojazdy silnikowe i ich przyczepy objęte dyrektywą Rady 70/156/EWG z dnia 6 lutego 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do homologacji typu pojazdów silnikowych i ich przyczep [13], z wyłączeniem maszyn zamocowanych na tych pojazdach,
- pojazdy objęte dyrektywą 2002/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 marca 2002 r. odnoszącą się do homologacji typu dwu- lub trzykołowych pojazdów silnikowych oraz zastępującą dyrektywę Rady 92/61/EWG [14], z wyłączeniem maszyn zamocowanych na tych pojazdach,
- pojazdy silnikowe przeznaczone wyłącznie do udziału w wyścigach, oraz
- środki transportu lotniczego, wodnego oraz kolejowego, z wyłączeniem maszyn zamocowanych na tych środkach transportu;
f) statki pełnomorskie i pływające jednostki przybrzeżne oraz maszyny zainstalowane na takich statkach lub jednostkach;
g) maszyny zaprojektowane i wykonane specjalnie do zastosowań w wojsku i policji;
h) maszyny zaprojektowane i wykonane specjalnie do celów badawczych, do doraźnego użytku w laboratoriach;
i) górnicze urządzenia wyciągowe;
j) maszyny przeznaczone do przemieszczania artystów podczas przedstawień artystycznych;
k) sprzęt elektryczny i elektroniczny w następujących dziedzinach, w stopniu, w jakim jest on objęty dyrektywą Rady 73/23/EWG z dnia 19 lutego 1973 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wyposażenia elektrycznego przewidzianego do stosowania w niektórych granicach napięcia [15]:
- urządzenia gospodarstwa domowego przeznaczone do użytku domowego,
- sprzęt audiowizualny,
- sprzęt informatyczny,
- maszyny biurowe powszechnego użytku,
- wyłączniki i łączniki;
l) następujące rodzaje sprzętu elektrycznego wysokiego napięcia:
- aparatura rozdzielcza i aparatura sterownicza,
- transformatory.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy termin "maszyna" określa produkty wymienione w art. 1 ust. 1 lit. a)–f).
Zastosowanie mają następujące definicje:
a) "maszyna" oznacza:
i) zespół wyposażony lub przeznaczony do wyposażenia w mechanizm napędowy inny niż bezpośrednio wykorzystujący siłę mięśni ludzkich lub zwierzęcych, składający się ze sprzężonych części lub elementów, z których przynajmniej jedna wykonuje ruch, połączonych w całość mającą konkretne zastosowanie;
ii) zespół określony w ppkt i), jedynie z pominięciem elementów przeznaczonych do jego podłączenia w miejscu pracy lub do podłączenia do źródeł energii i napędu;
iii) zespół określony w ppkt i) lub ii), gotowy do zainstalowania i zdolny do funkcjonowania w danym stanie jedynie w przypadku gdy jest zamontowany na środkach transportu lub zainstalowany w jakimś budynku lub na konstrukcji;
iv) zespoły maszyn określone w ppkt i), ii) lub iii), lub maszyny nieukończone określone w lit. g), które w celu osiągnięcia określonego efektu końcowego zostały zestawione i są sterowane w taki sposób, że działają jako zintegrowana całość;
v) zespół sprzężonych części lub elementów, z których przynajmniej jedna wykonuje ruch, połączonych w całość, przeznaczony do podnoszenia ładunków, a którego jedynym źródłem mocy jest bezpośrednie wykorzystanie siły ludzkich mięśni;
b) "wyposażenie wymienne" oznacza urządzenie, które po oddaniu do użytku maszyny lub ciągnika jest zamontowane do tej maszyny lub ciągnika przez samego operatora, w celu zmiany funkcji maszyny lub ciągnika lub przyporządkowania nowej funkcji, o ile wyposażenie to nie jest narzędziem;
c) "element bezpieczeństwa" oznacza element:
- który służy do spełnienia funkcji bezpieczeństwa, oraz
- który jest wprowadzany do obrotu niezależnie, oraz
- którego uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie zagraża bezpieczeństwu osób, oraz
- który nie jest niezbędny do działania maszyny lub który można zastąpić zwykłymi elementami, tak aby maszyna mogła działać.
Orientacyjny wykaz elementów bezpieczeństwa jest zawarty w załączniku V, który może być uaktualniany zgodnie z art. 8 ust. 1 lit. a);
d) "osprzęt do podnoszenia" oznacza element lub wyposażenie niezwiązane z maszyną podnoszącą, umożliwiające utrzymanie ładunku, umieszczone pomiędzy maszyną a ładunkiem lub na samym ładunku lub mogące stanowić integralną część ładunku i które jest wprowadzane do obrotu niezależnie; zawiesia i ich elementy również są uznawane za osprzęt do podnoszenia;
e) "łańcuchy, liny i pasy" oznaczają łańcuchy, liny i pasy zaprojektowane i wykonane do podnoszenia jako część maszyny podnoszącej lub osprzętu do podnoszenia;
f) "odłączalne urządzenie do mechanicznego przenoszenia napędu" oznacza odłączalny element do przenoszenia mocy pomiędzy maszynami samobieżnymi lub ciągnikami a innymi maszynami poprzez połączenie ich na pierwszym stałym łożysku.
W przypadku gdy urządzenie zostało wprowadzone do obrotu z osłoną, należy je traktować jako jeden produkt;
g) "maszyna nieukończona" oznacza zespół, który jest prawie maszyną, ale nie może samodzielnie służyć do konkretnego zastosowania.
Układ napędowy jest maszyną nieukończoną.
Jedynym przeznaczeniem maszyny nieukończonej jest włączenie do lub połączenie z inną maszyną lub inną maszyną nieukończoną lub wyposażeniem, tworząc w ten sposób maszynę, do której ma zastosowanie niniejsza dyrektywa;
h) "wprowadzenie do obrotu" oznacza udostępnienie maszyny lub maszyny nieukończonej po raz pierwszy we Wspólnocie z zamiarem jej dystrybucji lub użytkowania, za wynagrodzeniem lub bezpłatnie;
i) "producent" oznacza osobę fizyczną lub prawną, która projektuje lub produkuje maszyny lub maszyny nieukończone objęte niniejszą dyrektywą i jest odpowiedzialna za zgodność maszyny lub maszyny nieukończonej z niniejszą dyrektywą, mając na uwadze jej wprowadzenie do obrotu, pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub do własnego użytku.
W razie braku producenta odpowiadającego powyższej definicji, za producenta uważana jest osoba fizyczna lub prawna, która wprowadza do obrotu lub oddaje do użytku maszyny lub maszyny nieukończone objęte niniejszą dyrektywą;
j) "upoważniony przedstawiciel" oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę we Wspólnocie, która otrzymała pisemne upoważnienie od producenta do wykonywania w jego imieniu wszystkich lub niektórych jego zobowiązań oraz formalności związanych z niniejszą dyrektywą;
k) "oddanie do użytku" oznacza pierwsze wykorzystanie we Wspólnocie maszyny objętej niniejszą dyrektywą zgodnie z jej przeznaczeniem;
l) "norma zharmonizowana" oznacza niewiążącą specyfikację techniczną przyjętą przez organ normalizacyjny, to znaczy Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) lub Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI), na podstawie mandatu udzielonego przez Komisję, zgodnie z procedurami ustanowionymi w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego [16].
Artykuł 3
Dyrektywy szczegółowe
W przypadku maszyn, dla których zagrożenia określone w załączniku I są w całości lub częściowo objęte innymi dyrektywami wspólnotowymi w sposób bardziej szczegółowy, niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania lub przestaje mieć zastosowanie do tych maszyn w odniesieniu do takich zagrożeń od daty wprowadzenia w życie tych innych dyrektyw.
Artykuł 4
Nadzór rynku
1.
Państwa Członkowskie podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu zapewnienia, że maszyna może zostać wprowadzona do obrotu lub oddana do użytku jedynie w przypadku gdy spełnia ona odpowiednie przepisy niniejszej dyrektywy i nie zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu osób oraz, we właściwych przypadkach, zwierząt domowych lub mienia, kiedy jest odpowiednio zainstalowana, konserwowana i użytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem lub w warunkach, które można w sposób uzasadniony przewidzieć.
2.
Państwa Członkowskie podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu zapewnienia, że maszyna nieukończona może zostać wprowadzona do obrotu jedynie w przypadku gdy spełnia odpowiednie przepisy niniejszej dyrektywy.
3.
Państwa Członkowskie ustanawiają lub wyznaczają właściwe organy do monitorowania zgodności maszyn i maszyn nieukończonych z postanowieniami ust. 1 i 2.
4.
Państwa Członkowskie określają zadania, strukturę i uprawnienia właściwych organów określonych w ust. 3 i powiadamiają o tym Komisję i inne Państwa Członkowskie, jak również o wszystkich późniejszych zmianach.
Artykuł 5
Wprowadzenie do obrotu i oddanie do użytku
1.
Przed wprowadzeniem maszyny do obrotu lub oddaniem do użytku producent lub jego upoważniony przedstawiciel:
a) zapewnia, że maszyna spełnia odpowiednie zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określone w załączniku I;
b) zapewnia, że dostępna jest dokumentacja techniczna określona w załączniku VII sekcja A;
c) dostarcza, w szczególności, niezbędnych informacji, takich jak instrukcje;
d) przeprowadza właściwe procedury oceny zgodności zgodnie z art. 12;
e) sporządza deklarację zgodności WE zgodnie z załącznikiem II część 1 sekcja A i zapewnia, że została dołączona do maszyny;
f) umieszcza oznakowanie CE zgodnie z art. 16.
2.
Przed wprowadzeniem do obrotu maszyny nieukończonej producent lub jego upoważniony przedstawiciel zapewni, że zostały zakończone procedury określone w art. 13.
3.
Do celów procedur określonych w art. 12 producent lub jego upoważniony przedstawiciel posiada środki niezbędne do zapewnienia, że maszyna spełnia zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określone w załączniku I lub ma dostęp do takich środków.
4.
W przypadku gdy dana maszyna podlega także innym dyrektywom wspólnotowym dotyczącym innych aspektów i nakładającym wymóg umieszczenia oznakowania CE, oznakowanie to wskazuje, że dana maszyna spełnia także przepisy tych innych dyrektyw.
Jednakże jeżeli jedna lub więcej z tych dyrektyw pozwalają producentowi lub jego upoważnionemu przedstawicielowi wybrać, podczas okresu przejściowego, system, który zastosuje, oznakowanie CE oznacza zgodność jedynie z przepisami tych dyrektyw, które stosuje producent lub jego upoważniony przedstawiciel.
Szczegółowe informacje dotyczące zastosowanych dyrektyw, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, są podawane w deklaracji zgodności WE.
Artykuł 6
Swoboda przepływu
1.
Państwa Członkowskie nie zakazują, nie ograniczają ani nie utrudniają wprowadzania do obrotu lub oddania do użytku na ich terytoriach maszyn, które są zgodne z niniejszą dyrektywą.
2.
Państwa Członkowskie nie zakazują, nie ograniczają ani nie utrudniają wprowadzania do obrotu maszyny nieukończonej, w przypadku gdy producent lub jego upoważniony przedstawiciel złożą deklarację włączenia, o której mowa w załączniku II część 1 sekcja B, stwierdzając że maszyna nieukończona przeznaczona jest do włączenia do maszyny lub zmontowania z inną maszyną nieukończoną tak, aby utworzyć maszynę.
3.
Państwa Członkowskie nie zapobiegają prezentacji podczas targów, wystaw, demonstracji itp. maszyn lub maszyn nieukończonych, które nie są zgodne z niniejszą dyrektywą, pod warunkiem że widoczne oznaczenie wyraźnie wskazuje na ich niezgodność oraz że nie będa one udostepnione do chwili doprowadzenia ich do zgodności.
Ponadto podczas demonstrowania takiej niespełniającej wymagań maszyny lub maszyny nieukończonej należy podjąć odpowiednie środki bezpieczeństwa w celu zapewnienia ochrony osób.
Artykuł 7
Domniemanie zgodności i normy zharmonizowane
1.
Państwa Członkowskie uznają maszyny noszące oznakowanie CE, do których dołączono deklarację zgodności WE, której treść jest określona w załączniku II część 1 sekcja A, za spełniające przepisy niniejszej dyrektywy.
2.
Domniemywa się, że maszyny wyprodukowane zgodnie z normą zharmonizowaną, do której odniesienia zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, spełniają zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa objęte taką normą zharmonizowaną.
3.
Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej odniesienia do norm zharmonizowanych.
4.
Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu umożliwienia partnerom społecznym wpływu na szczeblu krajowym na proces opracowywania i monitorowania norm zharmonizowanych.
Artykuł 8
Środki szczególne
1.
Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 3, może podjąć wszelkie odpowiednie środki w celu wprowadzenia w życie przepisów dotyczących następujących punktów:
a) uaktualnienia orientacyjnego wykazu elementów bezpieczeństwa w załączniku V, o których mowa w art. 2 lit. c);
b) ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu maszyn, o których mowa w art. 9.
2. Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 2, może podjąć wszelkie odpowiednie środki związane z wprowadzeniem w życie i stosowaniem w praktyce niniejszej dyrektywy, w tym środki niezbędne do zapewnienia współpracy Państw Członkowskich między sobą oraz z Komisją zgodnie z art. 19 ust. 1.
Artykuł 9
Środki szczególne przewidziane w odniesieniu do maszyn potencjalnie niebezpiecznych
1.
Jeżeli zgodnie z procedurą określoną w art. 10 Komisja uznaje, że norma zharmonizowana nie spełnia całkowicie zasadniczych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które są nią objęte i które wymieniono w załączniku I, Komisja może, zgodnie z ust. 3, podjąć środki, żądając wprowadzenia przez Państwa Członkowskie zakazu lub ograniczenia wprowadzania do obrotu maszyn o właściwościach technicznych stwarzających ryzyko wskutek braków w normie lub żądając poddania takich maszyn szczególnym warunkom.
Jeżeli zgodnie z procedurą określoną w art. 11 Komisja uznaje, że środek podjęty przez Państwo Członkowskie jest uzasadniony, Komisja może, zgodnie z ust. 3, podjąć środki, żądając wprowadzenia przez Państwa Członkowskie zakazu lub ograniczenia wprowadzania do obrotu maszyn stwarzających takie samo ryzyko ze względu na ich właściwości techniczne lub żądając poddania takich maszyn szczególnym warunkom.
2.
Każde Państwo Członkowskie może żądać, aby Komisja zbadała potrzebę podjęcia środków, o których mowa w ust. 1.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, Komisja konsultuje się z Państwami Członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami, wskazując środki, jakie zamierza podjąć w celu zapewnienia na poziomie wspólnotowym wysokiego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa osób.
Działając z należytym uwzględnieniem wyników tych konsultacji, Komisja podejmuje niezbędne środki zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 3.
Artykuł 10
Procedura kwestionowania normy zharmonizowanej
W przypadku gdy Państwo Członkowskie lub Komisja uznaje, że norma zharmonizowana nie spełnia całkowicie zasadniczych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które są nią objęte i które wymieniono w załączniku I, Komisja lub Państwo Członkowskie przedkłada sprawę komitetowi ustanowionemu na mocy dyrektywy 98/34/WE, podając tego powody.
Komitet niezwłocznie wydaje swoją opinię.
W świetle opinii komitetu Komisja podejmuje decyzję o opublikowaniu, niepublikowaniu, opublikowaniu z ograniczeniem, utrzymaniu, utrzymaniu z ograniczeniem lub wycofaniu odniesienia do danej normy zharmonizowanej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 11
Klauzula ochronna
1.
W przypadku gdy Państwo Członkowskie stwierdza, że maszyny objęte niniejszą dyrektywą noszące oznakowanie CE, do których dołączono deklarację zgodności WE i które są używane zgodnie z przeznaczeniem lub w warunkach, które można w sposób uzasadniony przewidzieć, zagrażają zdrowiu i bezpieczeństwu osób oraz, we właściwych przypadkach, zwierząt domowych lub mienia, Państwo to podejmuje wszelkie odpowiednie środki w celu wycofania takich maszyn z obrotu, zakazania wprowadzania do obrotu lub oddania do użytku takich maszyn, lub ograniczenia ich swobodnego przepływu.
2.
Państwo Członkowskie niezwłocznie powiadamia Komisję i inne Państwa Członkowskie o każdym takim środku, wskazując powody swojej decyzji oraz wskazując, w szczególności, czy niezgodność jest wynikiem:
a) niespełnienia zasadniczych wymagań określonych w art. 5 ust. 1 lit a);
b) nieprawidłowego zastosowania norm zharmonizowanych, o których mowa w art. 7 ust. 2;
c) braków w samych normach zharmonizowanych, o których mowa w art. 7 ust. 2.
3.
Komisja niezwłocznie przystępuje do konsultacji z zainteresowanymi stronami.
Po konsultacjach Komisja rozważa, czy środki podjęte przez Państwo Członkowskie były uzasadnione i powiadamia o swojej decyzji Państwo Członkowskie, które podjęło inicjatywę, pozostałe Państwa Członkowskie oraz producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela.
4.
W przypadku gdy środki określone w ust. 1 są oparte na brakach w normach zharmonizowanych, a Państwo Członkowskie, które podjęło środki jako pierwsze, podtrzymuje swoje stanowisko, Komisja lub Państwo Członkowskie wszczyna procedurę, o której mowa w art. 10.
5.
W przypadku gdy maszyna nie jest zgodna z wymaganiami, a nosi oznakowanie CE, właściwe Państwo Członkowskie podejmuje odpowiednie działania przeciw temu, kto umieścił oznakowanie oraz informuje o tym Komisję.
Komisja informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
6.
Komisja zapewnia, aby Państwa Członkowskie były informowane o postępach i wyniku procedury.
Artykuł 12
Procedury oceny zgodności maszyn
1.
W celu poświadczenia zgodności maszyny z przepisami niniejszej dyrektywy, producent lub jego upoważniony przedstawiciel stosuje jedną z procedur oceny zgodności opisanych w ust. 2, 3 i 4.
2.
W przypadku gdy maszyna nie jest wymieniona w załączniku IV, producent lub jego upoważniony przedstawiciel stosuje procedurę oceny zgodności połączoną z kontrolą wewnętrzną wytwarzania maszyny, przewidzianą w załączniku VIII.
3.
W przypadku gdy maszyna jest wymieniona w załączniku IV i została wyprodukowana zgodnie z normami zharmonizowanymi, o których mowa w art. 7 ust. 2, oraz pod warunkiem że normy te obejmują wszystkie odpowiednie zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, producent lub jego upoważniony przedstawiciel stosuje jedną z następujących procedur:
a) procedurę oceny zgodności połączoną z kontrolą wewnętrzną wytwarzania maszyny przewidzianą w załączniku VIII;
b) procedurę badania typu WE przewidzianą w załączniku IX wraz z kontrolą wewnętrzną wytwarzania maszyny przewidzianą w załączniku VIII punkt 3;
c) procedurę pełnego zapewnienia jakości przewidzianą w załączniku X.
4.
W przypadku gdy maszyna jest wymieniona w załączniku IV i nie została wyprodukowana zgodnie z normami zharmonizowanymi, o których mowa w art. 7 ust. 2, lub została wyprodukowana jedynie częściowo zgodnie z takimi normami, lub jeżeli normy zharmonizowane nie obejmują wszystkich istotnych zasadniczych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, lub gdy nie istnieją normy zharmonizowane dla danej maszyny, producent lub jego upoważniony przedstawiciel stosuje jedną z następujących procedur:
a) procedurę badania typu WE przewidzianą w załączniku IX wraz z kontrolą wewnętrzną wytwarzania maszyny przewidzianą w załączniku VIII pkt 3;
b) procedurę pełnego zapewnienia jakości przewidzianą w załączniku X.
Artykuł 13
Procedura dotycząca maszyny nieukończonej
1.
Przed wprowadzeniem do obrotu maszyny nieukończonej jej producent lub jego upoważniony przedstawiciel zapewniają:
a) opracowanie odpowiedniej dokumentacji technicznej opisanej w załączniku VII część B;
b) opracowanie instrukcji montażu opisanej w załączniku VI;
c) sporządzenie deklaracji włączenia opisanej w załączniku II część 1 sekcja B.
2.
Instrukcja montażu i deklaracja włączenia pozostają dołączone do maszyny nieukończonej do momentu jej włączenia do maszyny finalnej, a następnie stanowią część dokumentacji technicznej tej maszyny.
Artykuł 14
Jednostki notyfikowane
1.
Państwa Członkowskie notyfikują Komisji i innym Państwom Członkowskim jednostki, które wyznaczyły do przeprowadzenia oceny zgodności w celu wprowadzenia do obrotu, o której mowa w art. 12 ust. 3 i 4, łącznie ze szczególnymi procedurami oceny zgodności i kategoriami maszyn, dla których jednostki te zostały wyznaczone oraz numerami identyfikacyjnymi nadanymi im uprzednio przez Komisję.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję i inne Państwa Członkowskie o wszelkich późniejszych zmianach.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że jednostki notyfikowane są regularnie monitorowane w celu sprawdzenia, czy spełniają one nieprzerwanie kryteria określone w załączniku XI.
Jednostka notyfikowana przedstawia na żądanie wszelkie istotne informacje, w tym dokumentację budżetową, umożliwiające Państwom Członkowskim zapewnienie spełnienia wymagań załącznika XI.
3.
Do oceny jednostek, które mają być notyfikowane i jednostek już notyfikowanych, Państwa Członkowskie stosują kryteria określone w załączniku XI.
4.
Komisja publikuje w celach informacyjnych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wykaz jednostek notyfikowanych i ich numery identyfikacyjne oraz zadania, do których zostały notyfikowane.
Komisja zapewnia aktualizację tego wykazu.
5.
Domniemywa się, że jednostki spełniające kryteria oceny ustanowione w odpowiednich normach zharmonizowanych, do których odniesienia publikowane są w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, spełniają odpowiednie kryteria.
6.
Jeżeli jednostka notyfikowana ustali, że producent nie spełnił lub nie spełnia już odpowiednich wymagań niniejszej dyrektywy lub że nie należało wydawać certyfikatu badania typu WE lub zatwierdzenia systemu zapewnienia jakości, jednostka ta, biorąc pod uwagę zasadę proporcjonalności, zawiesza lub wycofuje wydany certyfikat lub zatwierdzenie lub nakłada na nie ograniczenia, podając szczegółowe powody, chyba że producent zapewnia spełnienie takich wymagań przez wprowadzenie w życie właściwych środków korygujących.
W przypadku zawieszenia lub wycofania certyfikatu, lub zatwierdzenia, lub nałożenia na nie ograniczeń, lub w przypadkach, w których interwencja właściwych organów może się okazać niezbędna, jednostka notyfikowana informuje o tym właściwe organy zgodnie z art. 4.
Państwo Członkowskie niezwłocznie informuje o tym pozostałe Państwa Członkowskie i Komisję.
Przewidziana jest procedura odwoławcza.
7.
W celu koordynowania jednolitego zastosowania niniejszej dyrektywy Komisja zapewnia organizację wymiany doświadczeń pomiędzy organami odpowiedzialnymi za powołanie, notyfikację i monitorowanie jednostek notyfikowanych w Państwach Członkowskich a jednostkami notyfikowanymi.
8.
Państwo Członkowskie, które notyfikowało jednostkę, niezwłocznie wycofuje jej notyfikację w przypadku stwierdzenia:
a) że jednostka ta nie spełnia już kryteriów określonych w załączniku XI; lub
b) że jednostka ta dopuściła się poważnego niedopełnienia swoich obowiązków.
Państwo Członkowskie niezwłocznie powiadamia o tym Komisję oraz pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 15
Instalacja i używanie maszyny
Niniejsza dyrektywa nie wpływa na uprawnienie Państw Członkowskich, z poszanowaniem przepisów prawa wspólnotowego, do ustanawiania takich wymagań, jakie mogą one uznać za niezbędne w celu zapewnienia ochrony osób, w szczególności pracowników, podczas używania maszyny, z zastrzeżeniem, że nie oznacza to modyfikacji takiej maszyny w sposób, który nie jest określony w niniejszej dyrektywie.
Artykuł 16
Oznakowanie CE
1.
Oznakowanie zgodności CE składa się z liter "CE" pokazanych w załączniku III.
2.
Oznakowanie CE umieszcza się na maszynie w sposób widoczny, czytelny i trwały, zgodnie z załącznikiem III.
3.
Zakazane jest umieszczanie na maszynie oznakowań, znaków i napisów, które mogą wprowadzić strony trzecie w błąd co do znaczenia lub formy oznakowania CE.
Na maszynie można umieścić inne oznakowanie, pod warunkiem że nie ogranicza ono czytelności, widoczności i zrozumienia oznakowania CE.
Artykuł 17
Niezgodność oznakowania
1.
Państwa Członkowskie uznają za niezgodne następujące oznakowania:
a) umieszczenie oznakowania CE zgodnie z niniejszą dyrektywą na produktach nieobjętych niniejszą dyrektywą;
b) brak oznakowania CE lub brak deklaracji zgodności WE dla maszyny;
c) umieszczenie na maszynie oznakowania innego niż oznakowanie CE, które jest zakazane zgodnie z art. 16 ust. 3.
2.
W przypadku gdy Państwo Członkowskie stwierdza niezgodność oznakowania z odpowiednimi przepisami niniejszej dyrektywy, producent lub jego upoważniony przedstawiciel jest zobowiązany do doprowadzenia produktu do zgodności oraz do zaprzestania naruszenia zgodnie z warunkami ustalonymi przez to Państwo Członkowskie.
3.
W przypadku utrzymywania się niezgodności Państwo Członkowskie podejmuje wszelkie odpowiednie środki w celu ograniczenia lub wydania zakazu wprowadzania do obrotu danego produktu, lub zapewnienia wycofania go z obrotu zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 11.
Artykuł 18
Poufność
1.
Bez uszczerbku dla istniejących przepisów i procedur krajowych w zakresie poufności, Państwa Członkowskie zapewniają, że wszystkie strony zainteresowane stosowaniem niniejszej dyrektywy są zobowiązane do traktowania jako poufne informacji uzyskanych podczas wykonywania swoich zadań, które są objęte tajemnicą zawodową, chyba że ujawnienie takiej informacji jest niezbędne dla ochrony zdrowia i bezpieczeństwa osób.
2.
Postanowienia ust. 1 nie wpływają na zobowiązania Państw Członkowskich i jednostek notyfikowanych w odniesieniu do wzajemnej wymiany informacji i wydawania ostrzeżeń.
3.
Decyzje podejmowane przez Państwa Członkowskie i Komisję zgodnie z art. 9 i 11 są publikowane.
Artykuł 19
Współpraca między Państwami Członkowskimi
1.
Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia, że właściwe władze, o których mowa w art. 4 ust. 3, współpracują ze sobą i z Komisją, oraz przekazują sobie nawzajem informacje niezbędne do umożliwienia jednolitego stosowania niniejszej dyrektywy.
2.
Komisja zapewnia organizację wymiany doświadczeń pomiędzy właściwymi organami odpowiedzialnymi za nadzór rynku w celu koordynowania jednolitego stosowania niniejszej dyrektywy.
Artykuł 20
Środki odwoławcze
Każdy środek podjęty zgodnie z niniejszą dyrektywą, który ogranicza wprowadzanie do obrotu lub oddawanie do użytku maszyn objętych niniejszą dyrektywą, zawiera wskazanie dokładnych podstaw, na których jest oparty.
O takim środku powiadamia się zainteresowaną stronę tak szybko jak to możliwe, z jednoczesnym poinformowaniem jej o przysługujących na mocy przepisów prawnych obowiązujących w danym Państwie Członkowskim środkach odwoławczych, oraz o terminach, w jakich skorzystanie z tych środków jest możliwe.
Artykuł 21
Rozpowszechnianie informacji
Komisja podejmuje niezbędne środki w celu udostępnienia odpowiednich informacji dotyczących wprowadzania w życie niniejszej dyrektywy.
Artykuł 22
Komitet
1.
Komisję wspiera komitet, zwany dalej "Komitetem ds. Maszyn".
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 decyzji.
3.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 decyzji.
Okres określony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
4.
Komitet ds. Maszyn przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 23
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji mających zastosowanie do naruszeń przepisów prawa krajowego przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, że są one wykonywane.
Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach do … [17] oraz informują ją niezwłocznie o wszelkich kolejnych zmianach mających wpływ na te przepisy.
Artykuł 24
Zmiana dyrektywy 95/16/WE
W dyrektywie 95/16/WE niniejszym wprowadza się następujące zmiany:
1) artykuł 1 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:
"2.
Do celów niniejszej dyrektywy "dźwig" oznacza urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15o, przeznaczone do transportu:
- osób,
- osób i towarów,
- wyłącznie towarów, jeżeli podstawa ładunkowa jest dostępna, to znaczy, jeżeli osoba może wejść na nią bez trudności, i wyposażona w urządzenia sterujące umieszczone wewnątrz podstawy ładunkowej lub w zasięgu osoby będącej wewnątrz podstawy ładunkowej.
Urządzenia podnoszące poruszające się po określonym torze, nawet jeżeli nie poruszają się po sztywnych prowadnicach, uznaje się za dźwigi objęte zakresem niniejszej dyrektywy.
"Podstawa ładunkowa" oznacza część dźwigu, w której umieszcza się ludzi lub towary w celu ich podnoszenia lub opuszczania.
3.
Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
- urządzeń podnoszących, których prędkość nie jest większa niż 0,15 m/s,
- dźwigów budowlanych,
- urządzeń transportu linowego, w tym kolejek linowych,
- dźwigów specjalnie zaprojektowanych i wykonanych do zastosowań wojskowych lub policyjnych,
- urządzeń podnoszących, z których można prowadzić prace,
- górniczych urządzeń wyciągowych,
- urządzeń podnoszących przeznaczonych do podnoszenia artystów podczas występów artystycznych,
- urządzeń podnoszących stanowiących wyposażenie środków transportu,
- urządzeń podnoszących połączonych z maszynami i służących wyłącznie do dostępu do miejsc pracy, w tym punktów konserwacyjnych i kontrolnych maszyny,
- kolei zębatych,
- schodów i chodników ruchomych.";
2) załącznik I punkt 1.2 otrzymuje brzmienie:
"1.2 Podstawa ładunkowa
Podstawą ładunkową w każdym dźwigu musi być kabina.
Kabina ta musi być zaprojektowana i wykonana tak, aby zapewnić przestrzeń oraz wytrzymałość odpowiadającą dopuszczalnej liczbie osób i udźwigowi ustalonemu przez instalatora dźwigu.
W przypadku gdy dźwig jest przeznaczony do transportu osób i tam, gdzie jego wymiary na to pozwalają, kabina musi być zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby jej konstrukcja nie uniemożliwiała ani nie utrudniała osobom niepełnosprawnym dostępu do niej i użytkowania jej oraz aby umożliwić wszelkie odpowiednie przystosowanie kabiny w celu ułatwienia tym osobom korzystania z niej.".
Artykuł 25
Uchylenie
Dyrektywa 98/37/WE niniejszym traci moc.
Odniesienia do uchylonej dyrektywy interpretowane są jako odniesienia do niniejszej dyrektywy i powinny być odczytywane zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku XII.
Artykuł 26
Wprowadzanie w życie
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do przestrzegania niniejszej dyrektywy do … [18].
Państwa Członkowskie niezwłocznie poinformują o tym Komisję.
Państwa Członkowskie stosują te przepisy z mocą od … [19].
W przypadku przyjęcia przez Państwa Członkowskie tych środków, zawierają one odniesienie do niniejszej dyrektywy lub takie odniesienie powinno być zamieszczone w ich urzędowej publikacji.
Metody sporządzania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty przepisów prawa krajowego, które przyjmują w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą wraz z tabelą pokazującą sposób w jaki przepisy niniejszej dyrektywy odpowiadają przyjętym przepisom prawa krajowego.
Artykuł 27
Derogacja
Do … [20] Państwa Członkowskie mogą zezwolić na wprowadzenie do obrotu i oddanie do użytku przenośnych maszyn montażowych i innych udarowych uruchamianych za pomocą nabojów, które są zgodne z przepisami krajowymi obowiązującymi do czasu przyjęcia niniejszej dyrektywy.
Artykuł 28
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 29
Adresaci
Niniejsza dyrektywa adresowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 30/2005
przyjęte przez Radę w dniu 18 lipca 2005 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie baterii i akumulatorów oraz odpadów w postaci baterii i akumulatorów i uchylające dyrektywę 91/157/EWG
(2005/C 264 E/01)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1, jak również jego art. 95 ust. 1 w związku z art. 4, 5 i 18 niniejszej dyrektywy,
uwzględniając wniosek Komisji, [1]
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, [2]
uwzględniając opinię Komitetu Regionów, [3]
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu, [4]
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wskazane jest, aby zharmonizować środki krajowe dotyczące baterii i akumulatorów oraz odpadów w postaci baterii i akumulatorów.
Podstawowym celem niniejszej dyrektywy jest zminimalizowanie ujemnego wpływu baterii i akumulatorów oraz odpadów w postaci baterii i akumulatorów na środowisko, a tym samym przyczynienie się do ochrony, utrzymania i poprawy jakości środowiska.
Dlatego też podstawę prawną stanowi art. 175 ust. 1 Traktatu.
Jednakże właściwym jest również podjęcie środków na poziomie Wspólnoty na podstawie art. 95 ust. 1 Traktatu w celu zharmonizowania wymogów dotyczących zawartości metali ciężkich w bateriach i akumulatorach oraz wymogów dotyczących ich etykietowania, oraz w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego i uniknięcia zniekształcenia konkurencji w ramach Wspólnoty.
(2) Komunikat Komisji z dnia 30 lipca 1996 r. w sprawie przeglądu strategii wspólnotowej dotyczącej gospodarowania odpadami ustanowił wytyczne dla przyszłej wspólnotowej polityki w zakresie odpadów.
Komunikat ten podkreśla potrzebę redukcji ilości substancji niebezpiecznych w odpadach oraz wskazuje na potencjalne korzyści wynikające z obejmujących całą Wspólnotę przepisów ograniczających obecność takich substancji w produktach i w procesie produkcyjnym.
Komunikat stwierdza dalej, że w przypadku gdy nie można uniknąć powstawania odpadów, takie odpady powinny być, z uwagi na ich materiał lub energię, ponownie wykorzystane lub poddane procesowi odzysku.
(3) Dyrektywa Rady 91/157/EWG z dnia 18 marca 1991 r. w sprawie baterii i akumulatorów zawierających niektóre substancje niebezpieczne [5] spowodowała zbliżenie przepisów prawnych Państw Członkowskich w tej dziedzinie.
Jednakże cele tej dyrektywy nie zostały w pełni osiągnięte.
Decyzja nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. ustanawiająca szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego [6] oraz dyrektywa 2002/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r.w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE) [7] również podkreśliły potrzebę przeglądu dyrektywy 91/157/EWG.
Dlatego też, w celu uzyskania przejrzystości, należy dokonać przeglądu dyrektywy 91/157/EWG i nadać nowe brzmienie.
(4) W celu osiągnięcia swoich celów w zakresie środowiska, niniejsza dyrektywa zakazuje wprowadzania do obrotu niektórych baterii i akumulatorów zawierających rtęć lub kadm.
Promuje ona również wysoki poziom zbiórki i recyklingu odpadów w postaci baterii i akumulatorów, a także usprawnione działania na rzecz środowiska podejmowane przez wszystkie podmioty zaangażowane w cykl życia baterii i akumulatorów, np. producentów, dystrybutorów i użytkowników końcowych, a w szczególności podmioty bezpośrednio zaangażowane w przetwarzanie i recykling odpadów w postaci baterii i akumulatorów.
Niezbędne do osiągnięcia tego celu przepisy szczególne stanowią uzupełnienie istniejącego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie odpadów, w szczególności dyrektywy Rady 75/442/EWG z dnia 15 lipca 1975 r. w sprawie odpadów [8], dyrektywy Rady 1999/31/WE z 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów [9] oraz dyrektywy 2000/76/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2000 r. w sprawie spalania odpadów [10].
(5) W celu zapobieżenia usuwaniu odpadów po bateriach i akumulatorach w sposób zanieczyszczający środowisko oraz w celu uniknięcia dezorientacji użytkowników końcowych w zakresie różnych wymogów dotyczących gospodarowania odpadami dla różnych baterii i akumulatorów, niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do wszystkich baterii i akumulatorów wprowadzanych do obrotu na obszarze Wspólnoty.
Tak szeroko określony zakres zastosowania powinien również zapewnić korzyści skali przy zbiórce i recyklingu, jak również optymalną oszczędność zasobów.
(6) Niezawodne baterie i akumulatory mają podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa wielu produktów, urządzeń i usług, a także stanowią bardzo ważne źródło energii w naszym społeczeństwie.
(7) Właściwe jest dokonanie rozróżnienia pomiędzy bateriami i akumulatorami przenośnymi z jednej strony a bateriami i akumulatorami przemysłowymi i samochodowymi z drugiej.
Unieszkodliwianie baterii i akumulatorów przemysłowych i samochodowych w składowiskach ziemnych lub poprzez spalanie powinno być zabronione.
(8) Przykładami baterii i akumulatorów przemysłowych są wszystkie baterie i akumulatory przeznaczone wyłącznie do celów przemysłowych lub zawodowych. Zalicza się do nich również baterie i akumulatory wykorzystywane do awaryjnego lub rezerwowego zasilania energetycznego w szpitalach, na lotniskach lub w biurach, baterie i akumulatory używane w pociągach lub w samolotach oraz baterie i akumulatory używane na morskich platformach wiertniczych i w latarniach morskich.
Obejmuje to również baterie i akumulatory przeznaczone wyłącznie do podręcznych terminali płatniczych w sklepach i restauracjach, czytników kodów kreskowych w sklepach, profesjonalnego sprzętu wideo dla stacji telewizyjnych i profesjonalnych studiów, latarek górniczych i latarek dla nurków umieszczonych na hełmach górników i nurków, rezerwowe baterie i akumulatory do drzwi uruchamianych elektrycznie zapobiegające ich blokowaniu lub przytrzaśnięciu osób, baterie i akumulatory używane w oprzyrządowaniu lub w różnorodnych typach sprzętu pomiarowego i oprzyrządowania oraz baterii i akumulatorów używanych w powiązaniu z płytką ogniwa słonecznego, urządzeniami fotogalwanicznymi i innymi urządzeniami wykorzystującymi energię odnawialną.
Baterie i akumulatory przemysłowe obejmują również baterie i akumulatory używane w pojazdach z napędem elektrycznym, takich jak samochody, wózki inwalidzkie, rowery, pojazdy używane na lotnisku i pojazdy do przewozu automatycznego, z napędem elektrycznym.
Oprócz tej niewyczerpującej listy przykładów, za przemysłowe powinno się uznać wszystkie baterie lub akumulatory, które nie są szczelnie zamknięte ani nie są bateriami lub akumulatorami samochodowymi.
(9) Przykładami baterii lub akumulatorów przenośnych, do których należą wszystkie baterie i akumulatory szczelnie zamknięte, które przeciętna osoba może bez trudności przenosić ręcznie i które nie są bateriami lub akumulatorami ani samochodowymi, ani przemysłowymi są baterie jednoogniwowe (takie jak baterie typu AA i AAA) oraz baterie i akumulatory używane przez konsumentów lub zawodowo w telefonach przenośnych, komputerach przenośnych, elektronarzędziach bezprzewodowych, zabawkach i sprzęcie gospodarstwa domowego, takim jak elektryczne szczoteczki do zębów i golarki elektryczne oraz odkurzacze przenośne (w tym podobny sprzęt używany w szkołach, sklepach, restauracjach, na lotniskach, w urzędach czy szpitalach), a także każdą baterię, którą konsument może używać w gospodarstwie domowym do zwykłych celów.
(10) Komisja powinna ocenić potrzebę dostosowania niniejszej dyrektywy, uwzględniając dostępne informacje techniczne i naukowe.
W szczególności, Komisja powinna dokonać przeglądu wyłączenia spod zakazu dotyczącego kadmu dla baterii i akumulatorów przenośnych przeznaczonych do użytku w elektronarzędziach bezprzewodowych.
Przykładami elektronarzędzi bezprzewodowych są narzędzia używane przez konsumentów oraz zawodowo do toczenia, frezowania, szlifowania, rozdrabniania, piłowania, cięcia, ścinania, wiercenia, przebijania otworów, wykrawania, uderzania młotkiem, nitowania, śrubowania, polerowania lub podobnej obróbki drewna, metalu i innych materiałów, jak również do koszenia, cięcia i innych prac ogrodowych.
(11) Komisja powinna również monitorować, a Państwa Członkowskie powinny wspierać postęp technologiczny, który powoduje, że baterie i akumulatory są bardziej przyjazne dla środowiska przez cały cykl ich życia, w tym poprzez uczestnictwo w systemie zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego we Wspólnocie (EMAS).
(12) Aby chronić środowisko, powinno się zbierać odpady powstałe z baterii i akumulatorów.
Dla baterii i akumulatorów przenośnych powinno się stworzyć systemy zbiórki odpadów, tak aby zapewnić wysoki poziom zbiórki.
Oznacza to stworzenie systemów zbiórki odpadów, tak aby użytkownicy końcowi mogli usuwać odpady w postaci baterii i akumulatorów przenośnych w dogodny sposób i nieodpłatnie.
Dla różnych typów baterii i akumulatorów właściwe są różne systemy zbiórki i różne regulacje dotyczące ich finansowania.
(13) Wskazane jest, aby Państwa Członkowskie osiągnęły wysokie wskaźniki zbiórki i recyklingu dla odpadów w postaci baterii i akumulatorów w celu osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska i odzysku materiałowego na całym obszarze Wspólnoty.
Niniejsza dyrektywa powinna zatem wyznaczyć minimalne cele zbiórki i recyklingu dla Państw Członkowskich.
Właściwym jest obliczenie wskaźnika poziomu zbiórki na podstawie średniej rocznej sprzedaży w latach poprzednich, tak aby dla wszystkich Państw Członkowskich określić porównywalne cele, które są proporcjonalne w stosunku do krajowego poziomu zużycia baterii.
(14) Dla baterii i akumulatorów kadmowych i ołowiowych należy ustanowić szczegółowe wymogi w zakresie recyklingu w celu osiągnięcia na całym obszarze Wspólnoty wysokiego poziomu odzysku materiałowego oraz w celu zapobiegania rozbieżnościom pomiędzy Państwami Członkowskimi.
(15) Wszystkie zainteresowane strony powinny mieć możliwość uczestniczenia w systemach zbiórki, przetwarzania i recyklingu.
Systemy te powinny być tak zaprojektowane, aby uniknąć dyskryminacji produktów przywożonych, ograniczeń w handlu lub zniekształceń konkurencji.
(16) Systemy zbiórki i recyklingu powinny być zoptymalizowane, w szczególności w celu zminimalizowania kosztów oraz negatywnego wpływu transportu na środowisko.
Systemy przetwarzania i recyklingu powinny wykorzystywać najlepsze dostępne techniki w rozumieniu art. 2 ust. 11 dyrektywy Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli. [11]
(17) Podstawowe zasady finansowania gospodarowania odpadami w postaci baterii i akumulatorów powinny zostać określone na poziomie wspólnotowym.
Systemy finansowania powinny pomagać w osiągnięciu wysokich wskaźników poziomu zbiórki i recyklingu oraz wpływać na zasadę odpowiedzialności producenta.
Producenci powinni zatem ponosić koszty zbiórki, przetwarzania i recyklingu wszystkich zebranych baterii i akumulatorów po odliczeniu zysku ze sprzedaży odzyskanych materiałów.
Jednakże stosowanie, pod pewnymi warunkami, zasad de minimis do małych producentów mogłoby być uzasadnione.
(18) W celu osiągnięcia celów zbiórki konieczne jest dostarczenie użytkownikom końcowym informacji na temat zalet zbiórki selektywnej, dostępnych systemów zbiórki oraz roli użytkowników końcowych w gospodarowaniu odpadami w postaci baterii i akumulatorów.
Należy dokonać szczegółowych ustaleń w zakresie systemu etykietowania, który powinien zapewnić użytkownikom końcowym przejrzystą, rzetelną i zrozumiałą informację na temat baterii i akumulatorów oraz metali ciężkich, które zawierają.
(19) Jeżeli Państwa Członkowskie, w celu osiągnięcia celów niniejszej dyrektywy, a w szczególności wysokich wskaźników poziomu selektywnej zbiórki i recyklingu, używają instrumentów ekonomicznych, takich jak zróżnicowane stawki podatkowe, powinny odpowiednio poinformować o tym Komisję.
(20) Aby monitorować postępy w osiąganiu celów niniejszej dyrektywy, niezbędne są rzetelne i porównywalne dane na temat ilości baterii i akumulatorów wprowadzanych do obrotu, zbieranych i poddawanych recyklingowi.
(21) Państwa Członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia przepisów niniejszej dyrektywy oraz zapewnić, aby były one wykonywane.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(22) Rada, zgodnie z pkt 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [12], powinna zachęcać Państwa Członkowskie do sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie będą odzwierciedlały korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji oraz do udostępniania ich opinii publicznej.
(23) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [13].
(24) Z uwagi na fakt, że cele niniejszej dyrektywy, tj. ochrona środowiska i zapewnienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, a w związku z tym z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza ponad to, co jest konieczne dla osiągnięcia tych celów.
(25) Niniejszą dyrektywę stosuje się bez uszczerbku dla prawodawstwa wspólnotowego w zakresie wymogów bezpieczeństwa, jakości i zdrowia oraz szczególnych wspólnotowych przepisów prawnych w zakresie gospodarowania odpadami, w szczególności dyrektywy 2000/53/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji [14] oraz dyrektywy 2002/96/WE.
(26) Jeżeli chodzi o odpowiedzialność producenta, producenci baterii i akumulatorów, a także producenci innych produktów, których część składową stanowi bateria lub akumulator, są odpowiedzialni za gospodarowanie odpadami po bateriach i akumulatorach, które wprowadzają do obrotu.
Niezbędne jest elastyczne podejście w celu umożliwienia działania systemów finansowych, które uwzględniłyby różniące się między sobą uwarunkowania krajowe oraz istniejące systemy, w szczególności te stworzone w celu osiągnięcia zgodności z dyrektywą 2000/53/WE oraz z dyrektywą 2002/96/WE, i które nie skutkowałyby podwójnymi obciążeniami.
(27) Dyrektywa 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym [15] nie znajduje zastosowania do baterii i akumulatorów używanych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
(28) Baterie i akumulatory przemysłowe i samochodowe używane w pojazdach powinny spełniać wymogi określone w dyrektywie 2000/53/WE, w szczególności w jej art. 4.
Dlatego też powinno zakazać się używania kadmu w bateriach i akumulatorach przemysłowych w pojazdach o napędzie elektrycznym, o ile nie są one objęte wyłączeniem na podstawie załącznika II do tej dyrektywy.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsza dyrektywa ustanawia:
1) przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu baterii i akumulatorów; oraz
2) szczegółowe przepisy dotyczące zbiórki, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania odpadów w postaci baterii i akumulatorów w celu uzupełnienia odpowiednich przepisów prawnych Wspólnoty w zakresie odpadów.
Artykuł 2
Zakres zastosowania
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszelkiego typu baterii i akumulatorów, niezależnie od ich kształtu, pojemności, wagi, składu materiałowego czy użycia.
Stosuje się ją bez uszczerbku dla dyrektywy 2000/53/WE i dyrektywy 2002/96/WE.
2.
Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do baterii i akumulatorów używanych w:
a) sprzęcie związanym z ochroną podstawowych interesów bezpieczeństwa Państw Członkowskich, broni, amunicji i sprzęcie wojennym, z wyłączeniem produktów, które nie są przeznaczone specjalnie do celów wojskowych;
b) sprzęcie przeznaczonym do wysłania w przestrzeń kosmiczną.
Artykuł 3
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy, stosuje się następujące definicje:
1) "bateria" lub "akumulator" oznacza każde źródło energii elektrycznej wytwarzanej przez bezpośrednie przetwarzanie energii chemicznej, składające się z jednego lub kilku pierwotnych ogniw baterii (nienadających się do powtórnego naładowania) lub składające się z jednego lub kilku wtórnych ogniw baterii (nadających się do powtórnego naładowania);
2) "zestaw baterii" oznacza każdy zespół baterii lub akumulatorów połączonych ze sobą i/lub otoczonych zewnętrzną osłoną, tak aby tworzyły kompletną całość, która nie jest przeznaczona do dzielenia na części ani otwierania przez użytkownika końcowego;
3) "bateria lub akumulator przenośny" oznacza baterię lub akumulator, który:
a) jest szczelnie zamknięty; oraz
b) może być ręcznie przenoszony; oraz
c) nie jest ani baterią ani akumulatorem przemysłowym, ani też baterią ani akumulatorem samochodowym;
4) "ogniwo guzikowe" oznacza każdą małą, okrągłą przenośną baterię lub akumulator, których średnica jest większa niż wysokość oraz które wykorzystane są do specjalnych celów, takich jak aparaty słuchowe, zegarki, mały sprzęt przenośny lub do zasilania rezerwowego;
5) "bateria lub akumulator samochodowy" oznacza każdą baterię lub akumulator używany w rozrusznikach samochodowych, oświetleniu lub zapłonie samochodu;
6) "bateria lub akumulator przemysłowy" oznacza każdą baterię lub akumulator przeznaczony wyłącznie do celów przemysłowych lub zawodowych albo używany w jakimkolwiek typie pojazdu elektrycznego;
7) "odpady w postaci baterii lub akumulatorów" oznaczają każdą baterię lub akumulator, która(-y) stanowi odpad w rozumieniu art. 1 lit. a) dyrektywy 75/442/EWG;
8) "recykling" oznacza powtórne przetwarzanie materiałów odpadowych w procesie produkcyjnym w ich pierwotnym celu lub w innych celach, z wyjątkiem odzysku energii;
9) "unieszkodliwianie" oznacza każde z możliwych do zastosowania działań przewidzianych w załączniku II A do dyrektywy 75/442/EWG;
10) "przetwarzanie" oznacza każdą czynność przeprowadzoną na odpadach w postaci baterii i akumulatorów po przekazaniu ich do zakładu w celu posortowania, przygotowania do recyklingu lub przygotowania do unieszkodliwienia;
11) "urządzenie" oznacza każdy sprzęt elektryczny lub elektroniczny w rozumieniu dyrektywy 2002/96/WE, który jest w całości lub w części zasilany bateriami lub akumulatorami, albo jest przystosowany do tego rodzaju zasilania;
12) "producent" oznacza każdą osobę w Państwie Członkowskim, która bez względu na stosowaną technikę sprzedaży, w tym środki komunikacji na odległość w rozumieniu dyrektywy 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość [16], wprowadza po raz pierwszy do obrotu baterie lub akumulatory, w tym te wmontowane do urządzeń lub pojazdów, na terytorium tego Państwa Członkowskiego w ramach prowadzonej działalności zawodowej;
13) "dystrybutor" oznacza każdą osobę, która w ramach prowadzonej działalności zawodowej dostarcza baterie i akumulatory użytkownikowi końcowemu;
14) "wprowadzanie do obrotu" oznacza zaopatrywanie lub udostępnianie, odpłatnie lub nieodpłatnie, osobie trzeciej w obrębie Wspólnoty oraz obejmuje przywóz na obszar celny Wspólnoty;
15) "podmioty gospodarcze" oznaczają producentów, dystrybutorów, podmioty prowadzące działalność w zakresie zbiórki i recyklingu oraz inne podmioty prowadzące działalność w zakresie przetwarzania;
16) "elektronarzędzie bezprzewodowe" oznacza każde podręczne narzędzie zasilane baterią lub akumulatorem przeznaczone do wykorzystania w działalności serwisowej, budowlanej lub ogrodniczej.
Artykuł 4
Zakazy
1.
Bez uszczerbku dla dyrektywy 2000/53/WE Państwa Członkowskie zakazują wprowadzania do obrotu:
a) wszelkich baterii lub akumulatorów, które zawierają powyżej 0,0005 % wagowo rtęci, bez względu na to, czy są wmontowane do urządzeń; oraz
b) baterii lub akumulatorów przenośnych, które zawierają powyżej 0,002 % wagowo kadmu, w tym tych, które są wmontowane do urządzeń.
2.
Zakazu ustanowionego w ust. 1 lit. a) nie stosuje się do ogniw guzikowych z zawartością rtęci nie wyższą niż 2 % wagowo.
3.
Zakazu ustanowionego w ust. 1 lit. b) nie stosuje się do baterii i akumulatorów przenośnych przeznaczonych do użytku w:
a) systemach awaryjnych i alarmowych, w tym w oświetleniu awaryjnym;
b) sprzęcie medycznym; lub
c) elektronarzędziach bezprzewodowych.
4.
Komisja poddaje przeglądowi wyłączenie, o którym mowa w ust. 3 lit. c), i przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie do dnia … [17] wraz z, jeżeli uzna to za właściwe, odpowiednimi wnioskami, mającymi na względzie zakaz dotyczący kadmu w bateriach i akumulatorach.
Artykuł 5
Wprowadzanie do obrotu
1.
Państwa Członkowskie nie mogą utrudniać, zakazywać lub ograniczać wprowadzania do obrotu na ich terytorium baterii i akumulatorów spełniających wymagania wynikające z niniejszej dyrektywy, powołując się na jej przepisy.
2.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby baterie lub akumulatory niespełniające wymagań wynikających z niniejszej dyrektywy nie były wprowadzane do obrotu lub zostały z niego wycofywane.
Artykuł 6
Cel nadrzędny
Państwa Członkowskie dążą do zmaksymalizowania ilości selektywnie zbieranych odpadów w postaci baterii i akumulatorów, mając na względzie wpływ transportu na środowisko, oraz do zredukowania do minimum przypadków unieszkodliwiania baterii i akumulatorów w postaci niesegregowanych odpadów komunalnych.
Artykuł 7
Systemy zbiórki odpadów
1.
Państwa Członkowskie zapewniają działanie odpowiednich systemów zbiórki odpadów w postaci baterii i akumulatorów przenośnych.
Takie systemy muszą być tak opracowane, aby:
a) uwzględniając gęstość zaludnienia, umożliwiały użytkownikom końcowym usuwanie odpadów w postaci baterii lub akumulatorów przenośnych w łatwo dostępnym miejscu zbiórki położonym w ich najbliższej okolicy;
b) nie pociągały za sobą żadnych kosztów dla użytkowników końcowych za usuwanie odpadów w postaci baterii lub akumulatorów przenośnych, ani nie wprowadzały obowiązku zakupu nowej baterii czy akumulatora;
c) mogły być stosowane w powiązaniu z systemami, o których mowa w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2002/96/WE.
Artykułu 10 dyrektywy 75/442/EWG nie stosuje się do punktów zbiórki utworzonych w celu spełnienia wymogów określonych w lit. a) niniejszego ustępu.
2.
Jeżeli systemy spełniają kryteria określone w ust. 1, Państwa Członkowskie mogą:
a) zobowiązać producentów do stworzenia takich systemów;
b) zobowiązać inne podmioty gospodarcze do uczestniczenia w takich systemach;
c) utrzymać istniejące systemy.
3.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby producenci baterii i akumulatorów przemysłowych lub działające w ich imieniu osoby trzecie nie mogli odmówić odbioru odpadów w postaci baterii i akumulatorów przemysłowych od użytkowników końcowych, bez względu na ich skład chemiczny i pochodzenie.
Również niezależne osoby trzecie mogą zbierać baterie i akumulatory przemysłowe.
4.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby producenci baterii i akumulatorów samochodowych lub osoby trzecie stworzyli systemy zbiórki odpadów w postaci baterii i akumulatorów samochodowych od użytkowników końcowych lub z łatwo dostępnych miejsc zbiórki położonych w ich najbliższej okolicy, w przypadkach gdy zbiórka nie odbywa się w ramach systemów, o których mowa w art. 5 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE.
W przypadku baterii i akumulatorów samochodowych pochodzących z prywatnych pojazdów niewykorzystywanych do celów komercyjnych, systemy takie nie mogą pociągać za sobą żadnych kosztów dla użytkowników końcowych usuwających odpady w postaci baterii lub akumulatorów, ani obowiązku zakupu nowej baterii czy akumulatora.
Artykuł 8
Instrumenty ekonomiczne
Państwa Członkowskie mogą stosować instrumenty ekonomiczne w celu upowszechniania zbiórki odpadów w postaci baterii i akumulatorów lub używania baterii i akumulatorów zawierających substancje mniej szkodliwe dla środowiska, na przykład poprzez zróżnicowane stawki podatkowe lub systemy kaucji.
W takim przypadku Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o środkach związanych z wprowadzeniem w życie tych instrumentów.
Artykuł 9
Docelowe poziomy zbiórki
1.
Do celów niniejszego artykułu "poziom zbiórki" dla danego Państwa Członkowskiego w danym roku kalendarzowym oznacza odsetek otrzymany z podzielenia wagi odpadów w postaci baterii i akumulatorów przenośnych zebranych zgodnie z art. 7 ust. 1 w tym roku kalendarzowym przez wagową średnią roczną sprzedaż baterii i akumulatorów przenośnych użytkownikom końcowym w tym Państwie Członkowskim w tym roku kalendarzowym oraz poprzednich dwóch lat kalendarzowych.
Państwa Członkowskie obliczają poziom zbiórki po raz pierwszy za szósty pełny rok kalendarzowy następujący po dacie wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
Bez uszczerbku dla dyrektywy 2002/96/WE dane liczbowe dotyczące rocznej zbiórki i sprzedaży obejmują baterie i akumulatory wmontowane do urządzeń.
2.
Państwa Członkowskie muszą osiągnąć następujące minimalne poziomy zbiórki:
a) 25 % do dnia … [18]
b) 45 % do dnia … [19]
3.
Państwa Członkowskie monitorują corocznie poziomy zbiórki zgodnie z systemem przedstawionym w załączniku I. Bez uszczerbku dla rozporządzenia (WE) 2150/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2002 r. w sprawie statystyk odpadów [20], Państwa Członkowskie przekazują Komisji odpowiednie sprawozdania w ciągu sześciu miesięcy od końca danego roku kalendarzowego.
Sprawozdania te zawierają informację o sposobie uzyskiwania danych niezbędnych do obliczenia poziomu zbiórki.
4.
Zgodnie z procedurą określoną w art. 21 ust. 2:
a) mogą być zawierane porozumienia przejściowe w celu usunięcia trudności, jakie napotykają Państwa Członkowskie w związku ze spełnianiem wymogów określonych w ust. 2, wynikających ze szczególnych uwarunkowań krajowych;
b) do dnia … [21] zostanie ustanowiona wspólna metodologia obliczania rocznej sprzedaży baterii i akumulatorów przenośnych użytkownikom końcowym.
Artykuł 10
Przetwarzanie i recykling
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby najpóźniej w dniu … [22]:
a) producenci lub osoby trzecie stworzyli, z wykorzystaniem najlepszych dostępnych technik, systemy przetwarzania i recyklingu odpadów w postaci baterii i akumulatorów; oraz
b) wszystkie możliwe do zidentyfikowania baterie i akumulatory zebrane zgodnie z art. 7 zostały poddane przetworzeniu i recyklingowi w ramach tych systemów.
Jednakże Państwo Członkowskie może, zgodnie z Traktatem, złożyć zebrane baterie lub akumulatory przenośne zawierające kadm, rtęć lub ołów w składowiskach ziemnych lub podziemnych, w ramach strategii mającej na celu stopniowe odchodzenie od metali ciężkich lub w przypadku braku funkcjonującego rynku końcowego.
Państwa Członkowskie informują Komisję o projektach środków zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych [23].
2.
Przetwarzanie musi spełniać minimalne wymogi określone w załączniku III część A.
3.
Najpóźniej w dniu ... [24] recykling będzie zgodny z celami recyklingu oraz ze związanymi z tym przepisami załącznika III część B.
4.
Państwa Członkowskie przedstawiają sprawozdanie na temat poziomów recyklingu, osiągniętych w każdym roku kalendarzowym oraz na temat tego, czy cele określone w załączniku III część B zostały osiągnięte.
Przekazują tę informację Komisji w ciągu sześciu miesięcy od końca danego roku kalendarzowego.
5.
Załącznik III może być dostosowywany lub uzupełniany w celu uwzględnienia postępu technicznego lub naukowego zgodnie z procedurą określoną w art. 21 ust. 2.
W szczególności:
a) szczegółowe przepisy dotyczące obliczania celów recyklingu dodane zostaną najpóźniej dnia … [25]; oraz
b) minimalne cele recyklingu będą poddawane systematycznej ocenie oraz dostosowywane do najlepszych osiągalnych technik w świetle działań, o których mowa w ust. 1 akapit drugi.
6.
Przed wystąpieniem z wnioskiem w sprawie zmian do załącznika III Komisja zasięga opinii odpowiednich zainteresowanych stron, w szczególności producentów, podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbiórki, recyklingu, przetwarzania, organizacji działających w zakresie ochrony środowiska, organizacji konsumenckich i organizacji pracowników.
Informuje ona komitet określony w art. 21 ust. 1 o wyniku tych konsultacji.
Artykuł 11
Unieszkodliwianie
Państwa Członkowskie zakazują unieszkodliwiania odpadów w postaci baterii i akumulatorów przemysłowych i samochodowych w składowiskach ziemnych lub poprzez spalanie.
Jednakże pozostałości baterii i akumulatorów, które zostały poddane zarówno przetworzeniu, jak i recyklingowi zgodnie z art. 10 ust. 1 mogą być unieszkodliwiane w składowiskach ziemnych lub poprzez spalenie.
Artykuł 12
Wywóz
1.
Przetwarzanie i recykling mogą być dokonywane poza terytorium danego Państwa Członkowskiego lub poza obszarem Wspólnoty, pod warunkiem że przesyłanie odpadów w postaci baterii i akumulatorów odbywa się zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar [26].
2. Odpady w postaci baterii i akumulatorów wywożone poza obszar Wspólnoty zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 259/93, rozporządzeniem Rady (WE) nr 1420/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. ustanawiającym wspólne zasady i procedury stosowane do wysyłki niektórych rodzajów odpadów do niektórych krajów nienależących do OECD [27] i rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1547/1999 z dnia 12 lipca 1999 r. określającym procedury kontrolne, na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 mającym zastosowanie do wysyłek niektórych rodzajów odpadów do niektórych krajów, do których nie ma zastosowania decyzja OECD C(92)39 wersja ostateczna, [28] zalicza się na poczet wypełnienia zobowiązań i osiągnięcia celów określonych w załączniku III do niniejszej dyrektywy tylko wówczas, gdy istnieje niepodważalny dowód, że recykling został przeprowadzony zgodnie z warunkami w dużej mierze odpowiadającymi wymogom wynikającym z niniejszej dyrektywy.
3.
Szczegółowe przepisy służące wykonaniu niniejszego artykułu ustanawia się zgodnie z procedurą określoną w art. 21 ust. 2.
Artykuł 13
Finansowanie
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby producenci lub działające w ich imieniu osoby trzecie ponosiły wszystkie koszty netto wynikające ze:
a) zbiórki, przetwarzania i recyklingu wszelkich odpadów w postaci baterii i akumulatorów przenośnych, zebranych zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2; oraz
b) zbiórki, przetwarzania i recyklingu wszelkich odpadów w postaci baterii i akumulatorów przemysłowych i samochodowych, zebranych zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby przy wykonaniu ust. 1 unikano podwójnego obciążenia producentów w przypadku baterii lub akumulatorów zebranych w ramach systemów stworzonych zgodnie z dyrektywą 2000/53/WE lub dyrektywą 2002/96/WE.
3.
Kosztów zbiórki, przetwarzania i recyklingu nie wykazuje się oddzielnie użytkownikom końcowym przy sprzedaży nowych baterii i akumulatorów przenośnych.
4.
Producenci i użytkownicy baterii i akumulatorów przemysłowych oraz samochodowych mogą zawierać porozumienia określające postanowienia dotyczące finansowania, inne niż te określone w ust. 1.
Artykuł 14
Rejestracja
Państwa Członkowskie zapewniają, aby każdy producent był zarejestrowany.
Artykuł 15
Mali producenci
Najpóźniej do dnia … [29] ustanawia się, w razie potrzeby, zasady de minimis w odniesieniu do stosowania art. 13 ust. 1 i art. 14.
Artykuł 16
Uczestnictwo
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby wszystkie podmioty gospodarcze oraz właściwe organy administracji publicznej mogły uczestniczyć w systemach zbiórki, przetwarzania i recyklingu, o których mowa w art. 7 i 10.
2.
Systemy te stosuje się również do produktów przywożonych z państw trzecich na zasadach niedyskryminacji. Należy je opracować w taki sposób, aby unikać ograniczeń w handlu i zniekształcenia konkurencji.
Artykuł 17
Informacje dla użytkowników końcowych
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, w szczególności poprzez kampanie informacyjne, aby użytkownicy końcowi byli w pełni poinformowani o:
a) możliwym wpływie substancji stosowanych w bateriach i akumulatorach na środowisko i zdrowie ludzi;
b) zaleceniu nieusuwania odpadów w postaci baterii i akumulatorów w formie niesegregowanych odpadów komunalnych i prowadzenia selektywnej zbiórki, tak aby ułatwić przetwarzanie i recykling;
c) dostępnych dla nich systemach zbiórki i recyklingu;
d) ich roli w przyczynianiu się do recyklingu odpadów w postaci baterii i akumulatorów;
e) znaczeniu symbolu przekreślonego pojemnika na kółkach oraz symboli chemicznych Hg, Cd i Pb przedstawionych w załączniku II.
2.
Państwa Członkowskie mogą wymagać od podmiotów gospodarczych przekazywania niektórych lub wszystkich informacji określonych w ust. 1.
Artykuł 18
Etykietowanie
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby wszystkie baterie, akumulatory i zestawy baterii były odpowiednio oznaczone symbolem przedstawionym w załączniku II.
2.
Baterie, akumulatory i ogniwa guzikowe, zawierające powyżej 0,0005 % rtęci, powyżej 0,002 % kadmu lub powyżej 0,004 % ołowiu, należy oznaczyć symbolem chemicznym danego metalu: Hg, Cd lub Pb.
Symbol wskazujący na zawartość metalu ciężkiego należy nadrukować poniżej symbolu przedstawionego w załączniku II. Musi on zajmować powierzchnię co najmniej jednej czwartej wielkości tego symbolu.
3.
Symbol przedstawiony w załączniku II musi zajmować co najmniej 3 % największej powierzchni bocznej baterii, akumulatora lub zestawu baterii, osiągając maksymalne wymiary 5 x 5 cm.
W przypadku ogniw cylindrycznych, symbol ten musi zajmować co najmniej 1,5 % powierzchni baterii lub akumulatora, osiągając maksymalne wymiary 5 x 5 cm.
4.
W przypadku gdy wielkość baterii, akumulatora lub zestawu baterii jest taka, że symbol byłby mniejszy niż 0,5 x 0,5 cm, to baterii, akumulatora lub zestawu baterii nie trzeba oznaczać, ale na opakowaniu należy nadrukować symbol o wymiarach co najmniej 1 x 1 cm.
5.
Symbole należy nadrukować tak, aby były one widoczne, czytelne i trwałe.
6.
Wyłączenia spod wymogów etykietowania przewidzianych w niniejszym artykule mogą zostać udzielone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 21 ust. 2.
Artykuł 19
Krajowe sprawozdania z wykonania
1.
Co trzy lata Państwa Członkowskie przesyłają Komisji sprawozdanie dotyczące wykonania niniejszej dyrektywy.
Jednakże pierwsze sprawozdanie obejmuje okres do dnia .. [30]
2.
Sprawozdania sporządza się na podstawie kwestionariusza lub planu ustanowionego zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 21 ust. 2.
Kwestionariusz lub plan przesyłany jest Państwom Członkowskim na sześć miesięcy przed rozpoczęciem pierwszego okresu, który ma być objęty sprawozdaniem.
3.
Państwa Członkowskie przedstawiają również sprawozdanie na temat wszelkich działań, które podejmują w celu zmniejszenia negatywnego oddziaływania baterii i akumulatorów na środowisko, w szczególności:
a) działań w zakresie redukcji zawartości metali ciężkich i innych substancji niebezpiecznych w bateriach i akumulatorach, w tym dobrowolnych działań producentów;
b) nowych technik recyklingu i przetwarzania;
c) uczestnictwa podmiotów gospodarczych w systemach zarządzania środowiskiem;
d) badań w tych dziedzinach; oraz
e) środków służących promowaniu zapobiegania powstawaniu odpadów.
4.
Sprawozdanie przedkłada się Komisji w ciągu dziewięciu miesięcy od końca trzyletniego okresu, do którego się ono odnosi, a w przypadku pierwszego sprawozdania najpóźniej dnia …. [31]
5.
Komisja publikuje sprawozdanie z wykonania niniejszej dyrektywy oraz jej wpływu na środowisko i na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, najpóźniej w terminie dziewięciu miesięcy od otrzymania sprawozdań od Państw Członkowskich zgodnie z ust. 4.
Artykuł 20
Przegląd
1.
Komisja poddaje przeglądowi wykonanie niniejszej dyrektywy oraz wpływ jej przepisów na środowisko i na funkcjonowanie rynku wewnętrznego po otrzymaniu po raz drugi sprawozdań od Państw Członkowskich zgodnie z art. 19 ust. 4.
2.
Drugie sprawozdanie, które Komisja publikuje zgodnie z art. 19 ust. 5, zawiera ocenę następujących aspektów niniejszej dyrektywy:
a) zasadności podjęcia dalszych działań w zakresie zarządzania ryzykiem w odniesieniu do baterii i akumulatorów zawierających metale ciężkie;
b) zasadności minimalnych celów zbiórki ustanowionych w art. 9 ust. 2 dla wszelkich odpadów w postaci baterii i akumulatorów przenośnych oraz możliwości ustanowienia dalszych celów na kolejne lata, biorąc pod uwagę postęp techniczny i praktyczne doświadczenie nabyte w Państwach Członkowskich;
c) zasadności minimalnych wymogów w zakresie recyklingu określonych w załączniku III część B, biorąc pod uwagę informacje przekazywane przez Państwa Członkowskie, postęp techniczny i praktyczne doświadczenie nabyte w Państwach Członkowskich.
3.
Jeżeli to konieczne, do sprawozdania załącza się wnioski w zakresie zmian odpowiednich przepisów niniejszej dyrektywy.
Artykuł 21
Procedura komitetu
1.
Komisję wspiera komitet ustanowiony zgodnie z art. 18 dyrektywy 75/442/EWG.
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego artykułu stosuje się art. 5 i art. 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem art. 8 tej decyzji.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 22
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wykonania.
Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie informują Komisję o tych przepisach najpóźniej do dnia … [32] oraz informują ją niezwłocznie o ich wszelkich późniejszych zmianach.
Artykuł 23
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia … [32]
Przepisy przyjmowane przez Państwa Członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odesłania określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty wszystkich istniejących przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 24
Porozumienia dobrowolne
1.
Pod warunkiem że cele ustanowione w niniejszej dyrektywie zostaną osiągnięte, Państwa Członkowskie mogą transponować przepisy określone w art. 7, 12 i 17 na mocy porozumień zawieranych pomiędzy właściwymi organami a zainteresowanymi podmiotami gospodarczymi.
Porozumienia takie muszą spełniać następujące wymagania:
a) muszą być wykonalne;
b) muszą określać cele oraz odpowiadające im nieprzekraczalne terminy ich osiągnięcia;
c) muszą zostać opublikowane w krajowych dziennikach urzędowych lub w równym stopniu powszechnie dostępnym dokumencie urzędowym oraz muszą zostać przekazane Komisji.
2.
Osiągnięte wyniki muszą być systematycznie monitorowane i zgłaszane właściwym organom i Komisji, a także udostępnione opinii publicznej na warunkach przewidzianych w porozumieniu;
3.
Właściwe organy zapewniają, aby zbadano postępy osiągnięte w ramach porozumienia;
4.
W przypadku niedotrzymania porozumienia, Państwa Członkowskie wprowadzają w życie odpowiednie przepisy niniejszej dyrektywy za pomocą przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych.
Artykuł 25
Uchylenie
Dyrektywa 91/157/EWG zostaje uchylona ze skutkiem od dnia … [32].
Odesłania do dyrektywy 91/157/EWG obowiązują jako odesłania do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 26
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dniu dniem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 27
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 31/2005
przyjęte przez Radę w dniu 18 lipca 2005 r.
w sprawie rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Århus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty
(2005/C 264 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Prawodawstwo wspólnotowe w dziedzinie ochrony środowiska ma na celu przyczynienie się, między innymi, do zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego oraz ochrony zdrowia ludzkiego.
(2) Szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego [3] podkreśla znaczenie zapewnienia odpowiednich informacji dotyczących środowiska i skutecznych możliwości udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji mających znaczenie dla środowiska, zwiększając w ten sposób odpowiedzialność i przejrzystość podejmowania decyzji i przyczyniając się do podnoszenia świadomości społecznej oraz wsparcia dla podejmowanych decyzji.
Ponadto, podobnie jak poprzednie programy [4], zachęca on również do bardziej skutecznego wprowadzania w życie i stosowania przepisów prawnych Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska, w tym do egzekwowania zasad wspólnotowych i podejmowania działań przeciwko naruszeniom przepisów prawnych Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska.
(3) W dniu 25 czerwca 1998 r. Wspólnota podpisała Konwencję Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (dalej zwaną "Konwencją z Århus").
Wspólnota zatwierdziła Konwencję z Århus w dniu 17 lutego 2005 r.
Przepisy prawa wspólnotowego powinny być zgodne z tą Konwencją.
(4) Wspólnota przyjęła już wiele przepisów prawnych, które podlegają zmianom i przyczyniają się do osiągnięcia celów Konwencji z Århus.
Powinny zostać przyjęte przepisy dotyczące stosowania wymogów tej Konwencji do instytucji i organów Wspólnoty.
(5) Odpowiednim jest uwzględnienie trzech filarów Konwencji z Århus, to znaczy: dostępu do informacji, udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, w jednym akcie prawnym oraz ustanowienie wspólnych przepisów dotyczących celów i definicji.
Przyczynia się to do zracjonalizowania przepisów prawnych i do zwiększenia przejrzystości w zakresie środków wykonawczych podejmowanych w odniesieniu do instytucji i organów Wspólnoty.
(6) Jako ogólną zasadę przyjmuje się, że prawa gwarantowane w ramach trzech filarów Konwencji z Århus przysługują bez dyskryminacji ze względu na obywatelstwo, narodowość lub miejsce zamieszkania.
(7) Konwencja z Århus zawiera szeroką definicję władz publicznych, przy czym podstawowa koncepcja zakłada, że w każdym przypadku, gdy władza publiczna jest sprawowana, osoby prywatne i ich organizacje powinny mieć zapewnione prawa.
Dlatego konieczne jest, aby instytucje i organy Wspólnoty objęte niniejszym rozporządzeniem zostały zdefiniowane w tak samo szeroki i funkcjonalny sposób.
Zgodnie z Konwencją z Århus, instytucje i organy Wspólnoty mogą być wyłączone z zakresu stosowania Konwencji w przypadkach, gdy działają one jako władza sądownicza lub ustawodawcza.
Niemniej jednak, ze względu na zachowanie spójności z rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji [5], przepisy w sprawie dostępu do informacji dotyczących środowiska powinny mieć zastosowanie do instytucji i organów Wspólnoty działających jako władza ustawodawcza.
(8) Definicja informacji dotyczącej środowiska zawarta w niniejszym rozporządzeniu obejmuje informacje dotyczące stanu środowiska, niezależnie od ich formy.
Definicja ta, która została dostosowana do definicji przyjętej do celów dyrektywy 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska [6], jest tej samej treści, co definicja ustanowiona w Konwencji z Århus.
Definicja "dokumentu" określona w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001 obejmuje informacje dotyczące środowiska w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.
(9) Odpowiednie jest, aby niniejsze rozporządzenie zawierało definicję "planów i programów", biorąc pod uwagę postanowienia Konwencji z Århus, równolegle z podejściem realizowanym w odniesieniu do obowiązków Państw Członkowskich na mocy obowiązującego prawa WE.
"Plany i programy mające znaczenie dla środowiska" powinny zostać zdefiniowane w odniesieniu do ich wkładu w osiągnięcie lub ich prawdopodobnego znaczącego wpływu na osiągnięcie celów polityki ochrony środowiska Wspólnoty.
Szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego ustanawia cele polityki ochrony środowiska Wspólnoty i działania planowane dla osiągnięcia tych celów na okres dziesięcioletni, poczynając od dnia 22 lipca 2002 r.
Pod koniec tego okresu powinien zostać przyjęty kolejny program działań w zakresie środowiska naturalnego.
(10) Ze względu na to, że prawo ochrony środowiska stale się rozwija, definicja prawa ochrony środowiska powinna odnosić się do celów polityki ochrony środowiska Wspólnoty określonych w Traktacie.
(11) Powinna istnieć możliwość poddawania indywidualnie adresowanych aktów administracyjnych, które są prawnie wiążące i mają skutki zewnętrzne, wewnętrznej procedurze odwoławczej.
Podobnie, zaniechania powinny podlegać tej samej procedurze, w przypadku gdy na mocy prawa ochrony środowiska istnieje obowiązek przyjęcia aktu administracyjnego.
Biorąc pod uwagę, że akty przyjmowane przez instytucję lub organ Wspólnoty działający jako władza sądownicza lub ustawodawcza mogą być wyłączone, to samo powinno mieć zastosowanie do innych procedur wyjaśniających, gdy instytucja lub organ Wspólnoty działa jako administracyjny organ odwoławczy zgodnie z postanowieniami Traktatu.
(12) Konwencja z Århus wzywa do zapewnienia społeczeństwu dostępu do informacji dotyczących środowiska na wniosek albo poprzez aktywne rozpowszechnianie informacji przez władze, których dotyczy Konwencja.
Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 ma zastosowanie do Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, jak również do agencji i podobnych organów ustanowionych na mocy aktu prawnego Wspólnoty.
Rozporządzenie to ustala zasady dla tych instytucji, które w szerokim zakresie są zgodne z zasadami ustanowionymi w Konwencji z Århus.
Należy rozszerzyć zastosowanie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 na wszystkie pozostałe instytucje i organy Wspólnoty.
(13) W przypadku gdy Konwencja z Århus zawiera postanowienia, które nie są, w całości lub w części, zawarte również w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001, należy je uwzględnić, w szczególności w odniesieniu do gromadzenia i rozpowszechniania informacji dotyczących środowiska.
(14) Dobra jakość informacji dotyczących środowiska jest niezbędna dla skuteczności prawa do publicznego dostępu do tych informacji.
Dlatego też właściwym jest wprowadzenie przepisów zobowiązujących instytucje i organy Wspólnoty do zapewnienia takiej jakości.
(15) W przypadku gdy rozporządzenie WE nr 1049/2001 przewiduje wyjątki, powinny one mieć zastosowanie, mutatis mutandis, do wniosków o dostęp do informacji dotyczących środowiska zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
Podstawy odmowy dostępu do informacji dotyczących środowiska powinny podlegać wykładni zawężającej, biorąc pod uwagę interes publiczny, któremu służy ujawnienie, oraz to, czy wnioskowane informacje mają związek z emisjami do środowiska.
Termin "interesy handlowe" obejmuje umowy o poufności zawarte przez instytucje lub organy działające jako władze bankowe.
(16) Na mocy decyzji nr 2119/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 września 1998 r. ustanawiającej sieć nadzoru i kontroli epidemiologicznej chorób zakaźnych we Wspólnocie [7] została już utworzona na poziomie Wspólnoty sieć służąca promowaniu współpracy i koordynacji pomiędzy Państwami Członkowskimi, ze wsparciem ze strony Komisji, w celu usprawnienia zapobiegania i kontroli wielu chorób zakaźnych we Wspólnocie.
Decyzja nr 1786/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r.
[8] przyjmuje program działań wspólnotowych w dziedzinie zdrowia publicznego, który uzupełnia polityki krajowe.
Cele niniejszego programu, którymi są podniesienie poziomu informacji i wiedzy na rzecz rozwoju zdrowia publicznego i wzmocnienie potencjału szybkiego i skoordynowanego reagowania na zagrożenia dla zdrowia, stanowiące elementy powołanego programu, są w pełni zgodne z wymogami Konwencji z Århus.
Dlatego też niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie bez uszczerbku dla decyzji nr 2119/98/WE i decyzji nr 1786/2002/WE.
(17) Konwencja z Århus wymaga, by Strony wprowadziły postanowienia pozwalające społeczeństwu uczestniczyć w przygotowywaniu planów i programów mających znaczenie dla środowiska.
Postanowienia takie mają zawierać uzasadnione ramy czasowe dla informowania społeczeństwa o danym procesie decyzyjnym mającym znaczenie dla środowiska.
Udział społeczeństwa, aby mógł być skuteczny, ma mieć miejsce na wczesnym etapie, gdy wszystkie opcje są otwarte.
Przy ustanawianiu przepisów dotyczących udziału społeczeństwa, instytucje i organy Wspólnoty powinny określić zakres podmiotowy społeczeństwa mogącego brać udział.
(18) Artykuł 9 ust. 3 Konwencji z Århus zapewnia dostęp do procedur sądowych lub innych procedur odwoławczych umożliwiających kwestionowanie działań i zaniechań osób prywatnych i władz publicznych naruszających przepisy prawa ochrony środowiska.
Przepisy dotyczące dostępu do wymiaru sprawiedliwości powinny być zgodne z Traktatem.
W tym kontekście właściwe jest, aby niniejsze rozporządzenie dotyczyło jedynie działań i zaniechań władz publicznych.
(19) W celu zapewnienia odpowiednich i skutecznych środków odwoławczych, w tym środków dostępnych przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu, właściwe jest, aby działania instytucji lub organu Wspólnoty, który wydał akt podlegający odwołaniu lub który, w przypadku zarzutu zaniechania administracyjnego, zaniechał działania, miał możliwość ponownego rozważenia swojej wcześniejszej decyzji lub podjęcia działania w przypadku zaniechania.
(20) Organizacje pozarządowe działające w dziedzinie ochrony środowiska, które spełniają pewne kryteria, w szczególności w celu zapewnienia, że są one organizacjami niezależnymi, których podstawowym celem jest promowanie ochrony środowiska, powinny być upoważnione do żądania wszczęcia wewnętrznej procedury odwoławczej na poziomie Wspólnoty w stosunku do przyjętych aktów lub zaniechań w zakresie prawa ochrony środowiska przez instytucję lub organ Wspólnoty, w celu ponownego rozważenia takiego aktu lub zaniechania przez taką instytucję lub organ Wspólnoty.
(21) W przypadkach gdy wcześniejsze wnioski o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej były bezskuteczne, zainteresowana organizacja pozarządowa powinna mieć możliwość wniesienia skargi do Trybunału Sprawiedliwości zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu.
(22) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi na mocy art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej i ustanowionymi w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w jej art. 37,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel
1.
Celem niniejszego rozporządzenia jest przyczynienie się do realizacji zobowiązań wynikających z Konwencji EKG ONZ o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, zwaną dalej "Konwencją z Århus", poprzez ustanowienie przepisów określających zastosowanie postanowień Konwencji do instytucji i organów Wspólnoty, w szczególności poprzez:
a) zagwarantowanie prawa dostępu do informacji dotyczących środowiska, otrzymanych lub udzielonych przez instytucje lub organy Wspólnoty i znajdujących się w ich posiadaniu, oraz określenie podstawowych warunków i praktycznych rozwiązań dla korzystania z tego prawa;
b) zapewnienie, że informacje dotyczące środowiska są sukcesywnie udostępniane i rozpowszechniane w społeczeństwie w celu osiągnięcia ich możliwie najszerszej systematycznej dostępności i rozpowszechnienia.
W tym celu promuje się wykorzystanie w szczególności telekomunikacji informatycznej lub technologii elektronicznej, jeżeli są one dostępne;
c) zapewnienie udziału społeczeństwa w odniesieniu do planów i programów odnoszących się do środowiska;
d) zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska na poziomie wspólnotowym na warunkach ustanowionych niniejszym rozporządzeniem.
2.
Stosując przepisy niniejszego rozporządzenia, instytucje i organy Wspólnoty dokładają starań w celu udzielenia społeczeństwu wsparcia i udzielenia mu wskazówek w odniesieniu do dostępu do informacji, udziału w procesie podejmowania decyzji i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.
Artykuł 2
Definicje
1.
Do celów niniejszego rozporządzenia:
a) "wnioskodawca" oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, występującą z wnioskiem o udostępnienie informacji dotyczących środowiska;
b) "społeczeństwo" oznacza jedną lub więcej osób fizycznych lub prawnych oraz stowarzyszenia, organizacje lub grupy takich osób;
c) "instytucja lub organ Wspólnoty" oznacza każdą instytucję publiczną, organ, urząd lub agencję ustanowioną przez lub na podstawie Traktatu, z wyjątkiem przypadków gdy działają one jako władza sądownicza lub ustawodawcza.
Jednakże przepisy tytułu II mają zastosowanie do instytucji lub organów Wspólnoty działających jako władza ustawodawcza.
d) "informacja dotycząca środowiska" oznacza informację w formie pisemnej, wizualnej, dźwiękowej, elektronicznej lub innej formie materialnej, dotyczące:
i) stanu elementów środowiska, takich jak powietrze i atmosfera, woda, gleba, powierzchnia ziemi, krajobraz oraz stanu obszarów naturalnych, włączając w to bagna, obszary nadmorskie i morskie, biologiczną różnorodność i jej składniki, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań pomiędzy tymi elementami;
ii) czynników, takich jak substancje, energia, hałas, promieniowanie lub odpady, włączając w to odpady radioaktywne, emisje, zrzuty i inne rodzaje zanieczyszczeń wprowadzanych do środowiska, które wpływają lub mogą wpływać na elementy środowiska, o których mowa w ppkt i);
iii) środków (łącznie ze środkami administracyjnymi), takich jak polityki, przepisy prawne, plany, programy, porozumienia w sprawie ochrony środowiska, oraz działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy i czynniki, o których mowa w pkkt i) i ii), jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów;
iv) raportów na temat realizacji przepisów prawnych dotyczących ochrony środowiska;
v) analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w ppkt iii); oraz
vi) stanu ludzkiego zdrowia i bezpieczeństwa, łącznie z, gdzie właściwe, skażeniem łańcucha pokarmowego, warunkami życia człowieka, obiektami kultury i budowlami w stopniu, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać: stan elementów środowiska, o których mowa w ppkt i) lub, poprzez te elementy, czynniki i środki, o których mowa w ppkt ii) oraz iii);
e) "plany i programy mające znaczenie dla środowiska" oznaczają plany i programy, które:
i) podlegają przygotowaniu i, w stosownych przypadkach, przyjęciu przez instytucję lub organ Wspólnoty;
ii) są wymagane zgodnie z przepisami ustawodawczymi, regulacyjnymi lub administracyjnymi; oraz
iii) przyczyniają się do, lub mogą mieć znaczący wpływ na ich osiągnięcie, celów polityki ochrony środowiska Wspólnoty, takich jak cele ustanowione w Szóstym wspólnotowym programie działań w zakresie środowiska naturalnego lub w kolejnych ogólnych programach działań w zakresie środowiska naturalnego.
Za plany i programy mające znaczenie dla środowiska uznaje się także ogólne programy działań w zakresie środowiska naturalnego.
Niniejsza definicja nie obejmuje planów i programów finansowych, bankowych lub budżetowych, to znaczy planów i programów ustanawiających sposób, w jaki określone projekty lub działania powinny być finansowane lub odnoszących się do wnioskowanych rocznych budżetów, wewnętrznych programów pracy instytucji lub organu Wspólnoty lub planów na wypadek awarii i programów mających za swój jedyny cel obronę cywilną;
f) "prawo ochrony środowiska" oznacza przepisy prawne Wspólnoty, które bez względu na podstawę prawną przyczyniają się do realizacji celów polityki Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego określonych w Traktacie: zachowania, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, ochrony zdrowia ludzkiego, ostrożnego i racjonalnego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz promowania na płaszczyźnie międzynarodowej środków zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów środowiska naturalnego;
g) "akt administracyjny" oznacza każdy indywidualnie adresowany środek podejmowany w zakresie prawa ochrony środowiska przez instytucję lub organ Wspólnoty oraz mający prawnie wiążący charakter i skutek zewnętrzny;
h) "zaniechanie administracyjne" oznacza zaniechanie przyjęcia aktu administracyjnego w rozumieniu lit. g) przez instytucję lub organ Wspólnoty.
2.
Akty administracyjne i zaniechania administracyjne nie obejmują środków lub zaniechań instytucji lub organów Wspólnoty działających jako administracyjny organ odwoławczy, w ramach na przykład:
a) artykułów 81, 82, 86 i 87 Traktatu (reguły konkurencji);
b) artykułów 226 i 228 Traktatu (postępowanie w sprawie naruszenia Traktatu);
c) artykułu 195 Traktatu (postępowanie prowadzone przez Rzecznika Praw Obywatelskich);
d) artykułu 280 Traktatu (postępowanie prowadzone przez OLAF).
TYTUŁ II
DOSTĘP DO INFORMACJI DOTYCZĄCYCH ŚRODOWISKA
Artykuł 3
Zastosowanie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001
Rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 ma zastosowanie do wszelkich wniosków złożonych przez wnioskodawcę o uzyskanie dostępu do informacji dotyczących środowiska, będących w posiadaniu instytucji lub organów Wspólnoty, bez dyskryminacji ze względu na obywatelstwo, narodowość lub miejsce zamieszkania, a w przypadku osób prawnych — bez dyskryminacji ze względu na zarejestrowaną siedzibę lub faktyczne główne miejsce prowadzenia działalności.
Do celów niniejszego rozporządzenia, termin "instytucja" w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001 należy rozumieć jako "instytucja lub organ Wspólnoty".
Artykuł 4
Gromadzenie i rozpowszechnianie informacji dotyczących środowiska
1.
Instytucje i organy Wspólnoty porządkują informacje dotyczące środowiska, które mają znaczenie dla ich funkcji i które są w ich posiadaniu w celu ich aktywnego i systematycznego rozpowszechniania w społeczeństwie, w szczególności za pomocą telekomunikacji informatycznej lub technologii elektronicznej zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 12 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001.
Zapewniają one sukcesywne udostępnianie informacji dotyczących środowiska przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych, które są łatwo dostępne dla społeczeństwa poprzez publiczne sieci telekomunikacyjne.
W tym celu powinny one zapisać znajdujące się w ich posiadaniu informacje dotyczące środowiska w bazach danych i wyposażyć je w wyszukiwarki i inne formy oprogramowania mające na celu umożliwienie społeczeństwu znalezienie potrzebnych informacji.
Informacje udostępniane przy wykorzystaniu telekomunikacji informatycznej lub innej technologii elektronicznej nie muszą obejmować informacji zgromadzonych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, chyba że są one już dostępne w formie elektronicznej.
Instytucje i organy Wspólnoty dokładają wszelkich uzasadnionych starań w celu utrzymywania informacji dotyczących środowiska znajdujących się w ich posiadaniu w formach lub formatach, które mogą być łatwo powielane i dostępne z wykorzystaniem telekomunikacji informatycznej lub innych nośników elektronicznych.
2. Informacje dotyczące środowiska, które mają być udostępniane i rozpowszechniane, są odpowiednio aktualizowane. Obok dokumentów, wyszczególnionych w art. 12 ust. 2 i 3 oraz w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, bazy danych lub rejestry zawierają:
a) teksty międzynarodowych traktatów, konwencji lub umów oraz wspólnotowych przepisów prawnych, które dotyczą środowiska lub się do niego odnoszą, oraz polityki, plany i programy odnoszące się do środowiska;
b) raporty dotyczące postępów we wdrażaniu postanowień, o których mowa w lit. a), jeżeli są one opracowane lub przechowywane w formie elektronicznej przez instytucje lub organy Wspólnoty;
c) raporty dotyczące stanu środowiska, o których mowa w ust. 4;
d) dane lub podsumowania danych pochodzących z monitorowania działalności, która wpływa lub może mieć wpływ na środowisko;
e) zezwolenia mające znaczny wpływ na środowisko oraz porozumienia dotyczące środowiska lub informacje na temat miejsca, gdzie można wnioskować o takie informacje lub uzyskać do nich dostęp;
f) raporty z badań wpływu na środowisko oraz oceny ryzyka dotyczące elementów środowiska lub informacje na temat miejsca, gdzie można wnioskować o takie informacje lub uzyskać do nich dostęp;
3.
W odpowiednich przypadkach instytucje i organy Wspólnoty mogą spełnić wymogi ust. 1 i 2, tworząc odnośniki do stron internetowych, na których znajdują się odpowiednie informacje.
4.
Komisja zapewnia publikowanie i rozpowszechnianie w regularnych odstępach czasu nieprzekraczających czterech lat sprawozdania o stanie środowiska zawierającego informację na temat jakości środowiska i jego obciążeń.
Artykuł 5
Jakość informacji dotyczących środowiska
1.
W ramach swoich kompetencji, instytucje i organy Wspólnoty zapewniają, że zbierane przez nie informacje są aktualne, dokładne i porównywalne.
2.
Instytucje i organy Wspólnoty informują wnioskodawcę, na wniosek, o miejscu, w którym mogą być uzyskane, jeżeli są dostępne, informacje na temat procedur pomiarowych, w tym metod analiz, poboru i przygotowywania próbek, wykorzystanych przy zbieraniu informacji.
Alternatywnie, mogą one odesłać wnioskodawcę do standardowych procedur, które zostały wykorzystane.
Artykuł 6
Zastosowanie wyjątków dotyczących wniosków o udzielenie informacji dotyczących środowiska
1. W odniesieniu do art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 uznaje się, że nadrzędny interes publiczny nakazujący ujawnienie informacji istnieje w przypadku, gdy wnioskowane informacje dotyczą emisji do środowiska. W odniesieniu do wyjątków określonych w art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, fakt, że wnioskowane informacje dotyczą emisji do środowiska jest w szczególności brany pod uwagę przy dokonywaniu oceny istnienia nadrzędnego interesu publicznego nakazującego ujawnienie informacji.
2.
Poza wyjątkami określonymi w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, instytucje i organy Wspólnoty mogą odmówić dostępu do informacji dotyczących środowiska, w przypadku gdy ujawnienie informacji mogłoby mieć negatywny wpływ na ochronę środowiska, którego dotyczą informacje, takiego jak miejsca lęgowe rzadkich gatunków.
3.
W przypadku gdy instytucja lub organ Wspólnoty posiada informacje dotyczące środowiska pochodzące od Państwa Członkowskiego, konsultuje się z tym Państwem Członkowskim i stosuje wszelkie odpowiednie wyjątki na mocy prawa wspólnotowego.
Zainteresowana instytucja lub organ ujawnia informacje, jeżeli żaden z wyjątków nie ma zastosowania.
Artykuł 7
Wnioski o uzyskanie dostępu do informacji, które nie są w posiadaniu instytucji lub organu Wspólnoty
W przypadku gdy instytucja lub organ Wspólnoty otrzymuje wniosek o uzyskanie dostępu do informacji dotyczących środowiska i w przypadku gdy informacje te nie znajdują się w posiadaniu tej instytucji lub organu Wspólnoty, informuje ona wnioskodawcę, najszybciej, jak jest to możliwe, o instytucji lub organie Wspólnoty lub o organie władzy publicznej w rozumieniu dyrektywy 2003/4/WE, do których, zgodnie z jej wiedzą, można się zwrócić o udzielenie wnioskowanych informacji lub przekazuje wniosek odpowiedniej instytucji lub organowi Wspólnoty lub odpowiedniego organu władzy publicznej i informuje o tym wnioskodawcę.
Artykuł 8
Współpraca
W przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia ludzkiego lub środowiska, bez względu na to, czy jest ono spowodowane działalnością człowieka czy przyczynami naturalnymi, na wniosek organu władzy publicznej w rozumieniu dyrektywy 2003/4/WE, instytucje i organy Wspólnoty współpracują z tymi organami władzy publicznej i udzielają im wsparcia w celu umożliwienia im natychmiastowego i bezzwłocznego rozpowszechnienia w społeczeństwie, które mogłoby zostać tym dotknięte, wszelkich informacji dotyczących środowiska, które mogłyby umożliwić mu podjęcie środków w celu zapobieżenia lub zmniejszenia szkód wynikających z tego zagrożenia w zakresie, w jakim informacje te są w posiadaniu lub są przechowywane w imieniu instytucji i organów Wspólnoty i/lub organów władzy publicznej.
Ustęp pierwszy stosuje się bez uszczerbku dla szczególnych zobowiązań ustanowionych przepisami prawnymi Wspólnoty, w szczególności decyzją nr 2119/98/WE i decyzją nr 1786/2002/WE.
TYTUŁ III
UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA W ODNIESIENIU DO PLANÓW I PROGRAMÓW MAJĄCYCH ZNACZENIE DLA ŚRODOWISKA
Artykuł 9
1.
Z wykorzystaniem właściwych praktycznych i/lub innych postanowień, instytucje i organy Wspólnoty zapewniają wczesne i skuteczne możliwości udziału społeczeństwa w trakcie przygotowywania, modyfikowania lub dokonywania przeglądów planów lub programów mających znaczenie dla środowiska, gdy wszystkie opcje są jeszcze otwarte.
W szczególności, w przypadkach gdy Komisja opracowuje wniosek dotyczący takiego planu lub programu, który zostaje przedstawiony innej instytucji lub organowi Wspólnoty w celu podjęcia decyzji, zapewnia ona udział społeczeństwa na tym etapie przygotowawczym.
2.
Instytucje i organy Wspólnoty określają zakres podmiotowy społeczeństwa, na które plan lub program ma, lub prawdopodobnie może mieć, wpływ lub które jest zainteresowane planem lub programem, o którym mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę cele niniejszego rozporządzenia.
3.
Instytucje i organy Wspólnoty zapewniają, aby społeczeństwo, o którym mowa w ust. 2, było informowane za pomocą obwieszczeń publicznych lub innych odpowiednich środków, takich jak media elektroniczne, tam, gdzie są one dostępne, na temat:
a) projektu wniosku, jeżeli jest dostępny;
b) informacji dotyczących środowiska lub ocenie środowiskowej mających związek z przygotowywanym planem lub programem, jeżeli są dostępne; oraz
c) praktycznych rozwiązań dotyczących udziału, w tym:
i) jednostki administracyjnej, od której można uzyskać odpowiednie informacje;
ii) jednostki administracyjnej, której można przedstawiać uwagi, opinie lub pytania; oraz
iii) uzasadnionych ram czasowych dających wystarczający czas na poinformowanie społeczeństwa oraz przygotowanie i skuteczny udział w procesie podejmowania decyzji dotyczących środowiska.
4.
Należy ustanowić termin do otrzymywania uwag, wynoszący co najmniej cztery tygodnie.
Tam, gdzie organizowane są spotkania lub rozprawy, należy o nich zawiadomić z co najmniej czterotygodniowym wyprzedzeniem.
Terminy mogą być skracane w pilnych przypadkach lub gdy społeczeństwo miało już wcześniej możliwość przedstawienia uwag na temat danego planu lub programu.
TYTUŁ IV
WEWNĘTRZNA PROCEDURA ODWOŁAWCZA I DOSTĘP DO WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI
Artykuł 10
Wnioski o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej dotyczącej aktów administracyjnych
1.
Każda organizacja pozarządowa, która spełnia kryteria określone w art. 11, jest upoważniona do złożenia wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej do instytucji lub organu Wspólnoty, które przyjęły akt zgodnie z prawem ochrony środowiska, lub w przypadku zarzutu zaniechania administracyjnego, które powinny były przyjąć taki akt.
Wniosek taki musi być sporządzony na piśmie w terminie nieprzekraczającym czterech tygodni od daty przyjęcia aktu administracyjnego, powiadomienia o nim lub jego opublikowania, w zależności od tego, która z tych dat będzie późniejsza, lub — w przypadku zarzutu zaniechania — czterech tygodni od daty, kiedy taki akt administracyjny był wymagany.
Wniosek powinien wskazywać podstawy odwołania.
2.
Instytucja lub organ Wspólnoty, o których mowa w ust. 1, rozpoznaje każdy taki wniosek, chyba że jest on oczywiście bezzasadny.
Instytucja lub organ Wspólnoty udziela zawierającej uzasadnienie odpowiedzi na piśmie tak szybko, jak to możliwe, lecz nie później niż w terminie dwunastu tygodni od daty otrzymania wniosku.
3.
W przypadku gdy instytucja lub organ Wspólnoty, pomimo zachowania należytej staranności, nie są w stanie podjąć działania zgodnie z ust. 2, informują one organizację pozarządową, która złożyła taki wniosek, tak szybko, jak to możliwe, jednak nie później niż w terminie określonym w ust. 2, o powodach braku działania oraz o tym, kiedy zamierza je podjąć.
W każdym przypadku instytucja lub organ Wspólnoty działa w terminie osiemnastu tygodni od daty otrzymania wniosku.
Artykuł 11
Kryteria uprawnienia na poziomie wspólnotowym
1.
Organizacja pozarządowa jest uprawniona do złożenia wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej zgodnie z art. 10, pod warunkiem że:
a) jest niezależną osobą prawną o celu niezarobkowym zgodnie z prawem krajowym lub praktyką danego Państwa Członkowskiego;
b) podstawowym określonym celem jej działalności jest promowanie ochrony środowiska w kontekście prawa ochrony środowiska;
c) istnieje dłużej niż dwa lata i aktywnie realizuje cel, o którym mowa w lit. b);
d) jej cele lub działalność obejmują sprawę będącą przedmiotem wniosku o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej;
2.
Komisja przyjmuje przepisy, które są niezbędne do zapewnienia przejrzystości i spójności stosowania kryteriów wymienionych w ust. 1.
Artykuł 12
Postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości
1.
Organizacja pozarządowa, która złożyła wniosek o wszczęcie wewnętrznej procedury odwoławczej zgodnie z art. 10, może wnieść skargę do Trybunału Sprawiedliwości zgodnie z właściwymi postanowieniami Traktatu.
2.
W przypadku gdy instytucja lub organ Wspólnoty nie podejmuje działania zgodnie z art. 10 ust. 2 lub 3, organizacja pozarządowa może wnieść skargę do Trybunału Sprawiedliwości zgodnie z właściwymi postanowieniami Traktatu.
TYTUŁ V
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 13
Środki wykonawcze
Tam, gdzie jest to konieczne, instytucja lub organ Wspólnoty dostosowuje swój regulamin wewnętrzny do przepisów niniejszego rozporządzenia.
Takie dostosowania wchodzą w życie z dniem … [9].
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia …. [10].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 32/2005
przyjęte przez Radę w dniu 18 lipca 2005 r.
w sprawie przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wdrożenia we Wspólnocie Międzynarodowego kodeksu zarządzania bezpieczeństwem i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 3051/95
(2005/C 264 E/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Międzynarodowy kodeks zarządzania bezpieczną eksploatacją statków i zapobieganiem zanieczyszczaniu, zwany dalej "Kodeksem ISM", został przyjęty przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) w roku 1993.
Kodeks ten stał się stopniowo dokumentem wiążącym w odniesieniu do większości statków odbywających rejsy międzynarodowe, dzięki przyjęciu w maju 1994 r. rozdziału IX "Zarządzanie bezpieczną eksploatacją statków" Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r. (SOLAS).
(2) Kodeks ISM został zmieniony przez IMO rezolucją MSC.104 (73), przyjętą w dniu 5 grudnia 2000 r.
(3) W rezolucji IMO A.788 (19) z dnia 23 listopada 1995 r. zostały przyjęte wytyczne dotyczące wdrażania przez administracje Kodeksu ISM.
Wytyczne te zostały następnie zmienione rezolucją A.913(22), przyjętą w dniu 29 listopada 2001 r.
(4) Na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 3051/95 z dnia 8 grudnia 1995 r. w sprawie zarządzania zapewniającego bezpieczeństwo na promach pasażerskich (typu ro-ro) [3] od dnia 1 lipca 1996 r. Kodeks ISM stał się dokumentem wiążącym we Wspólnocie dla wszystkich promów pasażerskich typu ro-ro uprawiających żeglugę regularną na trasach wiodących do i z portów Państw Członkowskich, zarówno w rejsach krajowych, jak i międzynarodowych, oraz niezależnie od ich bandery.
Był to pierwszy krok w kierunku zapewnienia jednolitego i spójnego wdrażania Kodeksu ISM we wszystkich Państwach Członkowskich.
(5) W dniu 1 lipca 1998 r. na mocy przepisów rozdziału IX Konwencji SOLAS Kodeks ISM stał się dokumentem wiążącym dla armatorów eksploatujących w rejsach międzynarodowych statki pasażerskie, w tym także pasażerskie jednostki szybkie, a także tankowce, chemikaliowce, gazowce, masowce oraz towarowe jednostki szybkie o pojemności brutto 500 i większej.
(6) Od dnia 1 lipca 2002 r. Kodeks ISM stał się wiążący dla armatorów eksploatujących inne statki towarowe w rejsach międzynarodowych oraz ruchome platformy wiertnicze o pojemności brutto 500 i większej.
(7) Możliwe jest skuteczne podniesienie poziomu bezpieczeństwa życia ludzkiego na morzu oraz ochrony środowiska dzięki ścisłemu i obowiązkowemu stosowaniu Kodeksu ISM.
(8) Pożądane jest, by Kodeks ISM był bezpośrednio stosowany w odniesieniu do statków pływających pod banderą Państwa Członkowskiego, jak również statków, niezależnie od ich bandery, odbywających wyłącznie rejsy krajowe lub uprawiających żeglugę regularną na trasach do i z portów Państw Członkowskich.
(9) Przyjęcie nowego rozporządzenia stosowanego bezpośrednio powinno zapewnić wdrożenie Kodeksu ISM przy założeniu, że decyzję o stosowaniu Kodeksu wobec statków eksploatowanych wyłącznie na terenie portów, niezależnie od ich bandery, pozostawia się Państwom Członkowskim.
(10) W związku z tym rozporządzenie (WE) nr 3051/95 powinno zostać uchylone.
(11) Jeżeli Państwo Członkowskie uzna, że stosowanie przez armatorów w praktyce szczególnych przepisów części A Kodeksu ISM odnoszących się do pewnych statków lub kategorii statków odbywających wyłącznie rejsy krajowe w tym Państwie Członkowskim sprawia trudności, może ono odstąpić w całości lub częściowo od stosowania tych przepisów, wprowadzając środki zapewniające osiągnięcie celów Kodeksu na równoważnym poziomie.
Może ono, w odniesieniu do takich statków i armatorów, przyjąć alternatywne procedury certyfikacji i weryfikacji.
(12) Niezbędne jest uwzględnienie dyrektywy Rady 95/21/WE z dnia 19 czerwca 1995 r. dotyczącej przestrzegania, w odniesieniu do żeglugi morskiej korzystającej ze wspólnotowych portów oraz żeglugi morskiej po wodach znajdujących się pod jurysdykcją Państw Członkowskich, międzynarodowych norm bezpieczeństwa statków i zapobiegania zanieczyszczeniom oraz pokładowych warunków życia i pracy (kontrola państwa portu) [4].
(13) Niezbędne jest uwzględnienie dyrektywy Rady 94/57/WE z dnia 22 listopada 1994 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich [5], w celu określenia uznanych organizacji dla potrzeb niniejszego rozporządzenia, oraz dyrektywy Rady 98/18/WE z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich [6], w celu określenia zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do statków pasażerskich odbywających rejsy krajowe.
(14) Środki niezbędne w celu zmiany załącznika II powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [7].
(15) W związku z tym, że cele niniejszego rozporządzenia, to jest podniesienie poziomu zarządzania bezpieczeństwem, bezpiecznej eksploatacji statków oraz zapobiegania zanieczyszczeniom ze statków, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie i z uwagi na to możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cel
Celem niniejszego rozporządzenia jest podniesienie poziomu zarządzania bezpieczeństwem, bezpiecznej eksploatacji statków oraz zapobiegania zanieczyszczeniom ze statków, o których mowa w art. 3 ust. 1, poprzez zapewnienie, że armatorzy eksploatujący te statki przestrzegają postanowień Kodeksu ISM poprzez:
a) ustanowienie, wdrożenie i właściwe utrzymywanie przez armatorów na statkach i na lądzie systemów zarządzania bezpieczeństwem; oraz
b) kontrolę tych systemów przez administrację państwa bandery i państwa portu.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
1) "Kodeks ISM" oznacza Międzynarodowy kodeks zarządzania bezpieczną eksploatacją statków i zapobieganiem zanieczyszczaniu, który został przyjęty przez Międzynarodową Organizację Morską rezolucją Zgromadzenia A.741 (18) z dnia 4 listopada 1993 r., z późniejszymi zmianami wprowadzonymi przez rezolucję Komitetu Bezpieczeństwa Morskiego MSC.104 (73) z dnia 5 grudnia 2000 r., zawartymi w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, w uaktualnionej wersji;
2) "uznana organizacja" oznacza podmiot uznany zgodnie z przepisami dyrektywy 94/57/WE;
3) "armator" oznacza właściciela statku lub jakąkolwiek inną organizację lub osobę, taką jak zarządzający statkiem lub czarterujący nieobsadzony załogą statek, która przejęła od właściciela odpowiedzialność za eksploatację statku i która zobowiązała się tym samym do przejęcia wszystkich obowiązków oraz odpowiedzialności wynikających z Kodeksu ISM;
4) "statek pasażerski" oznacza statek, w tym także pasażerską jednostkę szybką, przewożący więcej niż dwunastu pasażerów, lub pasażerską jednostkę zanurzalną;
5) "pasażer" oznacza każdą osobę inną niż:
a) kapitan lub członek załogi lub inna osoba zatrudniona lub zaangażowana w jakimkolwiek charakterze na statku dla jego potrzeb; i
b) dziecko poniżej 1 roku życia;
6) "jednostka szybka" oznacza jednostkę szybką według definicji z prawidła X-1/2 Konwencji SOLAS w jej uaktualnionej wersji.
Wobec jednostek szybkich zastosowanie mają ograniczenia wskazane w art. 2 lit. f) dyrektywy 98/18/WE;
7) "statek towarowy" oznacza statek, w tym także jednostkę szybką, niebędący statkiem pasażerskim;
8) "rejs międzynarodowy" oznacza rejs z portu Państwa Członkowskiego lub jakiegokolwiek innego Państwa do portu położonego poza terytorium tego Państwa lub odwrotnie;
9) "rejs krajowy" oznacza rejs między portem Państwa Członkowskiego a tym samym lub innym portem tego Państwa Członkowskiego;
10) "żegluga regularna" oznacza szereg połączeń realizowanych przez statki w sposób umożliwiający obsługę ruchu pomiędzy dwoma lub kilkoma punktami:
a) zgodnie z publikowanym rozkładem jazdy; lub
b) w taki sposób, że połączenia te są na tyle regularne lub częste, że stanowią dający się wyróżnić systematyczny szereg połączeń;
11) "prom pasażerski typu ro-ro" oznacza morski statek pasażerski według definicji zawartej w rozdziale II-1 Konwencji SOLAS w jej uaktualnionej wersji;
12) "pasażerska jednostka zanurzalna" oznacza ruchomą jednostkę przewożącą pasażerów, która jest eksploatowana głównie pod wodą i korzysta ze wsparcia udzielanego z powierzchni wody lub lądu, np. statku nawodnego lub urządzeń lądowych, do celów monitorowania oraz do przynajmniej jednego spośród następujących celów:
a) ładowania źródła energii elektrycznej;
b) uzupełniania sprężonego powietrza;
c) ładowania aparatury podtrzymującej życie;
13) "ruchoma platforma wiertnicza" oznacza jednostkę zdolną do prowadzenia operacji wiertniczych w celu poszukiwania lub wydobywania zasobów położonych pod dnem morskim, takich jak węglowodory płynne lub gazowe, siarka lub sól;
14) "pojemność brutto" oznacza pojemność brutto statku ustaloną zgodnie z Międzynarodową Konwencją o Pomierzaniu Pojemności Statków z 1969 r. lub, w przypadku statków odbywających wyłącznie rejsy krajowe, których pojemność brutto nie została pomierzona zgodnie z powyższą konwencją — pojemność brutto statku ustaloną zgodnie z przepisami krajowymi dotyczącymi pomierzania pojemności.
Artykuł 3
Zakres stosowania
1.
Rozporządzenie ma zastosowanie do następujących typów statków i eksploatujących je armatorów:
a) statków towarowych i pasażerskich pod banderą Państwa Członkowskiego odbywających rejsy międzynarodowe;
b) statków towarowych i pasażerskich odbywających wyłącznie rejsy krajowe, bez względu na ich banderę;
c) statków towarowych i pasażerskich eksploatowanych na trasach do i z portów Państw Członkowskich, bez względu na ich banderę;
d) ruchomych platform wiertniczych, nad którymi władzę sprawuje Państwo Członkowskie.
2.
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do następujących typów statków lub eksploatujących je armatorów:
a) okrętów wojennych lub przeznaczonych do przewozu oddziałów wojskowych albo innych statków należących do Państwa Członkowskiego, lub eksploatowanych przez nie, oraz używanych jedynie do wykonywania zadań władzy publicznej w celach innych niż handlowe;
b) statków nieposiadających napędu mechanicznego, statków drewnianych o prymitywnej konstrukcji, jachtów i jednostek rekreacyjnych, o ile nie są one jednostkami załogowymi i nie przewożą więcej niż 12 pasażerów w celach handlowych;
c) statków rybackich;
d) statków towarowych i ruchomych platform wiertniczych o pojemności brutto mniejszej niż 500;
e) statków pasażerskich innych niż promy pasażerskie typu ro-ro, na obszarach morskich klasy C i D, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 dyrektywy 98/18/WE.
Artykuł 4
Zgodność
Państwa Członkowskie zapewniają, że wszyscy armatorzy eksploatujący statki objęte zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia spełniają zawarte w nim wymogi.
Artykuł 5
Wymogi bezpieczeństwa
Statki, o których mowa w art. 3 ust. 1, oraz eksploatujący je armatorzy stosują się do wymagań części A Kodeksu ISM.
Artykuł 6
Certyfikacja i weryfikacja
Dla celów certyfikacji i weryfikacji Państwa Członkowskie przestrzegają przepisów części B Kodeksu ISM.
Artykuł 7
Odstępstwo
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie uzna, że armatorom trudno jest w praktyce przestrzegać przepisów pkt 6, 7, 9, 11 i 12 części A Kodeksu ISM w odniesieniu do niektórych statków lub kategorii statków odbywających wyłącznie rejsy krajowe w tym Państwie Członkowskim, może ono odstąpić od stosowania tych przepisów w całości lub częściowo, wprowadzając środki zapewniające równorzędne osiągnięcie celów Kodeksu.
2.
Jeżeli Państwo Członkowskie uzna, że w praktyce trudne jest stosowanie wymogów określonych w art. 6, może ono, w odniesieniu do statków i armatorów, którym przyznano odstępstwo na mocy ust. 1, określić zamienne procedury certyfikacji i weryfikacji.
3.
W okolicznościach określonych w ust. 1 i, w odpowiednich przypadkach, w ust. 2, zastosowanie ma następująca procedura:
a) Państwo Członkowskie powiadamia Komisję o odstępstwie i środkach, które zamierza przyjąć;
b) w przypadku podjęcia w ciągu sześciu miesięcy od daty powiadomienia, zgodnie z procedurą określoną w art. 12 ust. 2, decyzji o tym, że proponowane odstępstwo jest nieuzasadnione lub że proponowane środki są niewystarczające, Państwo Członkowskie zobowiązane jest do zmiany proponowanych przepisów lub do rezygnacji z ich przyjęcia;
c) Państwo Członkowskie podaje przyjęte środki do wiadomości publicznej z bezpośrednim odniesieniem do ust. 1 i, w odpowiednich przypadkach, do ust. 2.
4.
W wyniku odstępstwa przyznanego na podstawie ust. 1 i, w odpowiednich przypadkach, ust. 2, dane Państwo Członkowskie wydaje certyfikat zgodnie z akapitem drugim załącznika II.5, zaznaczając obowiązujące ograniczenia operacyjne.
Artykuł 8
Ważność, przyjmowanie i uznawanie certyfikatów
1.
Dokument zgodności zachowuje ważność przez okres nie dłuższy niż pięć lat od daty wydania.
Certyfikat zarządzania bezpieczeństwem zachowuje ważność przez okres nie dłuższy niż pięć lat od daty wydania.
2.
W przypadku ponownego wydania Dokumentu zgodności i Certyfikatu zarządzania bezpieczeństwem zastosowanie mają odpowiednie przepisy części B Kodeksu ISM.
3.
Państwa Członkowskie przyjmują Dokumenty zgodności, Tymczasowe dokumenty zgodności, Certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem oraz Tymczasowe certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem wydane przez administrację któregokolwiek z pozostałych Państw Członkowskich lub w imieniu tej administracji przez uznaną organizację.
4.
Państwa Członkowskie przyjmują Dokumenty zgodności, Tymczasowe dokumenty zgodności, Certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem lub Tymczasowe certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem wydane przez administracje państw trzecich lub w ich imieniu.
Dla statków uprawiających żeglugę regularną, zgodność wydanych w imieniu administracji państw trzecich Dokumentów zgodności, Tymczasowych dokumentów zgodności, Certyfikatów zarządzania bezpieczeństwem i Tymczasowych certyfikatów zarządzania bezpieczeństwem z Kodeksem ISM jest weryfikowana za pomocą wszelkich właściwych środków przez zainteresowane Państwo (Państwa) Członkowskie lub w jego (ich) imieniu, chyba że zostały one wydane przez administrację Państwa Członkowskiego lub uznaną organizację.
Artykuł 9
Kary
Państwa Członkowskie przyjmują przepisy przewidujące kary za naruszanie niniejszego rozporządzenia oraz podejmują wszelkie niezbędne środki, by zapewnić ich wykonanie.
Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 10
Sprawozdawczość
1.
Państwa Członkowskie co dwa lata przedkładają Komisji sprawozdanie dotyczące wykonania niniejszego rozporządzenia.
2.
Komisja określa ujednolicony wzór formularza takich sprawozdań zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 12 ust. 2.
3.
W ciągu sześciu miesięcy od otrzymania sprawozdań od Państw Członkowskich, korzystając z pomocy Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Morskiego, Komisja przygotowuje skonsolidowane sprawozdanie dotyczące wykonania przepisów niniejszego rozporządzenia wraz z proponowanymi środkami, jeśli są one potrzebne.
Sprawozdanie to jest przekazywane Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie.
Artykuł 11
Zmiany
1.
Zmiany Kodeksu ISM mogą zostać wyłączone z zakresu niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. ustanawiającego Komitet ds. bezpiecznych mórz i zapobiegania zanieczyszczeniu morza przez statki (COSS) i zmieniającego rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa morskiego i zapobiegania zanieczyszczeniom przez statki [8].
2.
Wszelkie zmiany załącznika II następują zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 12 ust. 2.
Artykuł 12
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet ds. Bezpiecznych Mórz i Zapobiegania Zanieczyszczeniu Morza przez Statki (COSS) utworzony na mocy art. 3 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji Rady 1999/468/WE, z uwzględnieniem jej art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, wynosi dwa miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 13
Uchylenie
1.
Rozporządzenie (WE) nr 3051/95 traci moc z dniem … [9].
2.
Tymczasowe dokumenty zgodności, Tymczasowe certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem, Dokumenty zgodności i Certyfikaty zarządzania bezpieczeństwem wydane przed dniem … [10] zachowują ważność aż do daty ich wygaśnięcia lub do czasu ich kolejnego potwierdzenia.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W odniesieniu do statków towarowych i pasażerskich, co do których nie istnieje jeszcze wymóg zgodności z Kodeksem ISM, niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia … [9].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 33/2005
przyjęte przez Radę w dniu 6 września 2005 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … zmieniającej dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe
(2005/C 275 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 71 ust. 1,
uwzględniając dyrektywę 1999/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe [1], w szczególności jej art. 7,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [3],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [4],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Usunięcie zakłóceń konkurencji między przedsiębiorstwami transportowymi w Państwach Członkowskich, właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego i poprawa konkurencyjności są uzależnione od ustanowienia sprawiedliwych mechanizmów obciążania przewoźników kosztami korzystania z infrastruktury.
Harmonizację osiągnięto już w pewnym stopniu dzięki dyrektywie 1999/62/WE.
(2) Niezbędnym elementem wspierania zrównoważonego rozwoju transportu we Wspólnocie jest sprawiedliwszy system pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury drogowej.
Oparty na solidnych podstawach wzrost gospodarczy oraz właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego wymagają, aby cel, jakim jest optymalne wykorzystanie istniejącej sieci drogowej oraz znaczne zmniejszenie negatywnych skutków korzystania z niej, został osiągnięty bez nakładania dodatkowych obciążeń na podmioty gospodarcze.
(3) Swój zamiar przedstawienia wniosku w sprawie dyrektywy dotyczącej opłat za korzystanie z infrastruktury drogowej Komisja zapowiedziała w białej księdze pt. "Europejska polityka transportowa na rok 2010: Czas na decyzje".
W dniu 12 lutego 2003 r. Parlament Europejski przyjął sprawozdanie z wnioskami na temat białej księgi, w którym potwierdził konieczność pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury.
Po tym, jak na szczycie Rady Europejskiej w Göteborgu dnia 15 czerwca 2001 r. szczególną uwagę zwrócono na kwestię zrównoważonego rozwoju transportu, także podczas szczytów Rady Europejskiej w Kopenhadze w dniach 12 i 13 grudnia 2002 r. oraz w Brukseli w dniach 20 i 21 marca 2003 r., z aprobatą przyjęto zamiar Komisji, aby przedstawić nową dyrektywę dotyczącą tzw. eurowiniet.
(4) W kontekście ustalania opłat za przejazd dyrektywa 1999/62/WE uwzględnia koszty budowy, eksploatacji, utrzymania oraz rozwoju infrastruktury.
Potrzebny jest konkretny przepis, aby zagwarantować jasność w odniesieniu do rodzaju kosztów budowy, które można uwzględnić.
(5) Międzynarodowy transport drogowy koncentruje się na transeuropejskiej sieci transportu drogowego.
Ponadto prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego jest nieodzowne w transporcie zarobkowym.
Z tych powodów transport zarobkowy na transeuropejskich sieciach drogowych powinien być objęty ramami wspólnotowymi, jak to zostało określone w decyzji nr 1692/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej [5].
Państwa Członkowskie powinny, zgodnie z zasadą pomocniczości, mieć wybór stosowania, zgodnie z Traktatem, opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury dróg niewchodzących w skład transeuropejskiej sieci drogowej.
(6) Ze względu na optymalizację kosztów przy wdrażaniu systemu opłat za przejazd, infrastruktura objęta takimi opłatami nie musi koniecznie w całości podlegać ograniczeniom dostępu polegającym na kontroli pobierania tych opłat.
Państwa Członkowskie mogą wdrożyć niniejszą dyrektywę w taki sposób, aby opłaty za przejazd pobierane były tylko w określonym punkcie infrastruktury objętej tą opłatą.
(7) Opłaty za przejazd powinny opierać się na zasadzie zwrotu kosztów infrastruktury.
Jeżeli taka infrastruktura współfinansowana była z budżetu ogólnego Unii Europejskiej, wkład ze środków wspólnotowych nie powinien podlegać zwrotowi z opłat za przejazd, chyba że w mających zastosowanie instrumentach wspólnotowych postanowiono, że kwota dofinansowania ze środków wspólnotowych ustalana jest przy uwzględnieniu przyszłych wpływów z opłat za przejazd.
(8) Fakt, że użytkownik poprzez wybór pojazdów najmniej zanieczyszczających środowisko oraz pór czy tras o mniejszym natężeniu ruchu ma możliwość podejmowania decyzji, które będą wpływały na wysokość obciążających go opłat za przejazd, jest ważnym elementem systemu pobierania opłat.
Dlatego Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość różnicowania opłat za przejazd zależnie od: kategorii pojazdu pod względem emisji zanieczyszczeń (klasyfikacja "EURO") i rozmiarów szkód przez niego powodowanych na drodze, miejsca, czasu oraz natężenia ruchu.
Takie zróżnicowanie opłat za przejazd powinno być proporcjonalne do wyznaczonego celu.
(9) Ustalanie cen rynkowych za korzystanie z infrastruktury drogowej, w zakresie nieuregulowanym niniejszą dyrektywą, powinno odbywać się zgodnie z postanowieniami Traktatu.
(10) Niniejsza dyrektywa nie ogranicza swobody Państw Członkowskich wprowadzających system opłat za przejazd lub system opłat za korzystanie z infrastruktury, w zapewnieniu, bez uszczerbku dla art. 87 i 88 Traktatu, odpowiedniego wyrównania za powyższe opłaty.
Takie wyrównanie nie powinno zakłócać konkurencji na rynku wewnętrznym i powinno podlegać odpowiednim przepisom prawa wspólnotowego, ze szczególnym uwzględnieniem minimalnych stawek podatków pobieranych od pojazdów zawartych w załączniku I do dyrektywy 1999/62/WE oraz przepisów dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej [6].
(11) Jeżeli Państwa Członkowskie pobierają opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z dróg należących do transeuropejskiej sieci drogowej, drogi podlegające takim opłatom powinny mieć status priorytetowy w planach konserwacji dróg opracowywanych przez Państwa Członkowskie.
(12) Szczególnej uwagi wymagają rejony górskie, np. Alpy czy Pireneje.
Ważniejsze nowe przedsięwzięcia infrastrukturalne często nie dochodziły do skutku, gdyż brak było znacznych zasobów finansowych niezbędnych przy takich przedsięwzięciach.
Dlatego też możliwe jest, że w takich rejonach od użytkowników wymagana będzie dopłata na finansowanie podstawowych przedsięwzięć o bardzo dużym znaczeniu dla Europy, w tym przedsięwzięć pozwalających na zastosowanie jeszcze jednego środka transportu w tym samym ciągu.
Wysokość takiej dopłaty powinna zależeć od potrzeb finansowych przedsięwzięcia.
Powinna ona zależeć także od podstawowego poziomu opłat za przejazd, tak aby w żadnym ciągu komunikacyjnym nie powstawały opłaty sztucznie zawyżone, gdyż mogłoby to prowadzić do przełożenia ruchu na inne ciągi, a tym samym do lokalnych zatorów komunikacyjnych oraz nieefektywnego wykorzystywania sieci.
(13) Opłaty nie powinny powodować dyskryminacji, a ich pobieranie — nadmiernych formalności lub barier na granicach wewnętrznych.
Dlatego powinno się przyjąć odpowiednie środki w celu ułatwienia uiszczania opłat użytkownikom nieregularnie korzystającym z sieci, zwłaszcza tam, gdzie opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z infrastruktury pobierane są wyłącznie za pomocą systemu wymagającego użycia urządzenia do elektronicznej płatności (urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe).
(14) W celu zapewnienia konsekwentnego i zharmonizowanego systemu pobierania opłat w ramach infrastruktury, nowe systemy pobierania opłat za przejazd powinny opierać się na kalkulacji kosztów według podstawowych zasad lub być ustalone w wysokości nieprzekraczającej poziomu wynikającego z zastosowania tych zasad.
Wymagania te nie powinny mieć zastosowania do istniejących systemów, chyba że zostaną one zmienione w znacznym stopniu w przyszłości.
Takie istotne zmiany obejmowałyby każdą znaczącą modyfikację pierwotnych warunków taryfikatora opłat za przejazd, dokonaną w drodze zmiany umowy z operatorem systemu opłat, natomiast wykluczałyby zmiany przewidziane w pierwotnym taryfikatorze.
W wypadku umów koncesyjnych znacząca zmiana mogłaby zostać wprowadzona zgodnie z procedurą udzielania zamówień publicznych.
W celu zapewnienia przejrzystości, nie powodując zakłóceń funkcjonowania gospodarki rynkowej oraz partnerstwa publiczno-prywatnego, Państwa Członkowskie powinny także informować Komisję, i tym samym umożliwić jej wydanie opinii, o wartościach jednostkowych i innych parametrach, jakie zamierzają zastosować do obliczenia różnych elementów kosztów zawartych w opłatach lub — w przypadku umów koncesyjnych — do określenia podstawy bazowej i umownej.
Opinie przyjęte przez Komisję przed wprowadzeniem nowych systemów pobierania opłat za przejazd w Państwach Członkowskich w niczym nie naruszają wynikającego z Traktatu obowiązku Komisji, aby zapewnić stosowanie prawa wspólnotowego.
(15) Rozwój systemu pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury wciąż wymaga dalszego postępu technicznego.
W tym celu powinna istnieć procedura pozwalająca Komisji na dostosowywanie wymogów dyrektywy 1992/62/WE do postępu technicznego po konsultacji z Państwami Członkowskimi.
(16) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [7].
(17) Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie harmonizacja warunków dotyczących opłat za przejazd i opłat za korzystanie z infrastruktury drogowej, nie może zostać w sposób satysfakcjonujący osiągnięty na poziomie Państw Członkowskich działających samodzielnie i w związku z tym, ze względu na jej europejski wymiar oraz w celu ochrony wewnętrznego rynku transportowego, może być on lepiej osiągnięty na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości zawartą w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(18) Dyrektywa 1999/62/WE powinna zostać zatem odpowiednio zmieniona,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 1999/62/WE wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:
a) litera a) otrzymuje brzmienie:
"a) "transeuropejska sieć drogowa" oznacza sieć drogową określoną w sekcji 2 załącznika I do decyzji nr 1692/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej [8] i przedstawioną na mapach.
Mapy odnoszą się do odpowiednich sekcji wymienionych w części normatywnej lub w załączniku II do tej decyzji;";
b) dodaje się następujące litery:
"aa) "koszty budowy" oznaczają koszty związane z budową, w stosownych przypadkach obejmujące również koszty finansowe:
- nowej infrastruktury lub nowych ulepszeń infrastruktury (w tym istotnych prac remontowych); lub
- infrastruktury lub ulepszeń infrastruktury (w tym istotnych prac remontowych) — których budowę lub przeprowadzenie zakończono nie później niż 30 lat przed dniem … [9], o ile systemy pobierania opłat za przejazd są już stosowane w dniu … [9] lub nie później niż 30 lat przed ustanowieniem nowych systemów pobierania opłat za przejazd wprowadzonych po dniu ... [9]; w przypadku gdy budowę infrastruktury lub ulepszenia infrastruktury zrealizowano przed wyżej wymienionymi terminami, koszty tych prac także można uznać za koszty budowy, jeżeli:
i) Państwo Członkowskie ustanowiło system opłat za przejazd, który przewiduje pokrycie tych kosztów na podstawie umowy z operatorem systemu opłat lub na podstawie innych aktów prawnych mających równorzędny efekt i wchodzących w życie przed dniem … [9]; lub
ii) Państwo Członkowskie może wykazać, że decyzja o budowie danej infrastruktury była uzależniona od tego, czy oczekiwany okres jej żywotności będzie przekraczał 30 lat.
Odsetek kosztów budowy, który należy uwzględnić, nie może w żadnym przypadku przekroczyć odsetka aktualnego okresu użytkowania komponentów infrastruktury, pozostałego do wykorzystania w dniu … [9] lub w dniu, w którym wprowadzono nowe systemy pobierania opłat za przejazd, jeżeli nastąpiło to później.
Koszty infrastruktury lub jej ulepszeń mogą obejmować wszelkie wydatki na infrastrukturę, mające na celu zmniejszenie uciążliwości związanych z hałasem lub zwiększenie bezpieczeństwa drogowego, oraz rzeczywiste wydatki poniesione przez operatora infrastruktury z uwagi na obiektywne względy ekologiczne takie jak ochronę gleb przed zanieczyszczeniem;
ab) "koszty finansowe" oznaczają odsetki od pożyczek lub zwrot z kapitału wniesionego przez udziałowców;
ac) "istotne prace remontowe" oznaczają prace remontowe z wyłączeniem prac nieprzynoszących już żadnych korzyści użytkownikom dróg, np. kiedy zamiast przeprowadzenia remontu położono nową nawierzchnię lub wykonano inne prace budowlane;";
c) litera b) otrzymuje brzmienie:
"b) "opłata za przejazd" oznacza określoną kwotę, którą należy uiścić za przejazd pojazdem danej odległości, korzystając z infrastruktury, o której mowa w art. 7 ust. 1; kwotę tę wylicza się w oparciu o przejechaną odległość oraz typ pojazdu;";
d) dodaje się następującą literę:
"ba) "opłata za przejazd wyliczana na podstawie średniej ważonej" oznacza uzyskany w danym okresie całkowity dochód pochodzący z opłat za przejazd podzielony przez liczbę pojazdokilometrów przejechanych w tym okresie w ramach danej sieci objętej opłatami; zarówno dochód, jak i liczba pojazdokilometrów są obliczane dla pojazdów, których dotyczą opłaty za przejazd;";
e) litery c), d), e) oraz f) otrzymują brzmienie:
"c) "opłata za korzystanie z infrastruktury" oznacza określoną kwotę, której zapłata daje pojazdowi prawo do korzystania przez dany okres z infrastruktury, o której mowa w art. 7 ust. 1;
d) "pojazd" oznacza pojazd silnikowy, pojazd przegubowy lub zespół pojazdów, którego wyłącznym przeznaczeniem jest przewóz drogowy towarów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony;
e) pojazd należący do kategorii "EURO 0", "EURO I", "EURO II", "EURO III", "EURO IV", "EURO V", "EEV" oznacza pojazd spełniający limity emisji określone w załączniku 0 do niniejszej dyrektywy;
f) "rodzaj pojazdu" oznacza kategorię, do której pojazd należy według liczby osi, wymiarów lub masy, lub według innych elementów klasyfikacji pojazdów uwzględniających stopień uszkodzenia dróg, np. według systemu klasyfikacyjnego odwołującego się do stopnia uszkodzenia dróg określonego w załączniku IV, pod warunkiem że zastosowany system klasyfikacyjny opiera się na właściwościach pojazdu, które albo są zawarte w dokumentacji pojazdu stosowanej we wszystkich Państwach Członkowskich, albo są widoczne gołym okiem.";
f) dodaje się następujące litery:
"g) "umowa koncesyjna" oznacza "koncesję na roboty budowlane" lub "koncesję na wykonanie usługi" w rozumieniu art. 1 dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi [10];
h) "opłata w ramach koncesji" oznacza opłatę za przejazd pobieraną przez koncesjonariusza na podstawie umowy koncesyjnej.";
2) w art. 7 wprowadza się następujące zmiany:
a) ustępy 1, 2, 3, i 4 otrzymują brzmienie:
"1.
Państwa Członkowskie mogą utrzymywać lub wprowadzać opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z infrastruktury w obrębie transeuropejskiej sieci drogowej lub jej części, wyłącznie na warunkach określonych w ust. 2–12.
Nie narusza to prawa Państw Członkowskich do stosowania opłat za przejazdy lub opłat za korzystanie z infrastruktury w odniesieniu do dróg nienależących do transeuropejskiej sieci drogowej lub w odniesieniu do innych rodzajów pojazdów silnikowych nieobjętych definicją "pojazdu" poruszających się po transeuropejskiej sieci drogowej, zgodnie z Traktatem.
2.
Państwo Członkowskie może postanowić o utrzymaniu lub wprowadzeniu opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury wyłącznie w odniesieniu do pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie mniejszej niż 12 ton.
Jeżeli Państwo Członkowskie postanowi o stosowaniu opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z infrastruktury w odniesieniu do pojazdów poniżej powyższego limitu masy, zastosowanie mają przepisy niniejszej dyrektywy.
3.
Za korzystanie z tego samego odcinka drogi dana kategoria pojazdów nie może podlegać równocześnie opłatom za przejazd i opłatom za korzystanie z infrastruktury.
Jednakże Państwa Członkowskie mogą również nałożyć opłaty za przejazd na sieciach dróg w miejscach, gdzie pobierane są opłaty za korzystanie z mostów, tuneli oraz przełęczy górskich.
4.
Opłaty za przejazd i opłaty za korzystanie z infrastruktury nie mogą dyskryminować bezpośrednio ani pośrednio ze względu na narodowość przewoźnika, państwo lub położenie jego siedziby albo miejsce rejestracji pojazdu, ani ze względu na miejsce pochodzenia lub miejsce przeznaczenia transportu.";
b) dodaje się następujące ustępy:
"4a. Państwa Członkowskie mogą wprowadzić stawki ulgowe w odniesieniu do opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury, jak również zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłat za przejazd lub za korzystanie z infrastruktury w odniesieniu do pojazdów niepodlegających obowiązkowi montażu i stosowania urządzeń rejestrujących zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym [11] oraz w sytuacjach, o których mowa w art. 6 ust. 2 lit. a) oraz b) niniejszej dyrektywy i zgodnie z określonymi tam warunkami.
4b.
W związku z tym, że dzięki systemom opłat obejmującym zniżki i ulgi dla częstych użytkowników operator infrastruktury może uzyskiwać rzeczywiste oszczędności kosztów administracyjnych, Państwa Członkowskie mogą wprowadzić takie zniżki i ulgi pod warunkiem że:
- spełniają one warunki określone w ust. 10 lit. a),
- są one zgodne z postanowieniami Traktatu, w szczególności jego art. 12, 49, 86 oraz 87,
- nie powodują one zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym,
- powstały system opłat jest liniowy, proporcjonalny, dostępny dla wszystkich użytkowników infrastruktury na równych warunkach i nie powoduje dodatkowych kosztów przenoszonych pod postacią wyższych opłat za przejazd na innych użytkowników infrastruktury.
Powyższe zniżki i ulgi nie mogą w żadnym wypadku być wyższe niż 13 % opłaty za przejazd uiszczanej za równorzędne pojazdy niepodlegające zniżce lub uldze.
4c.
O wszelkich taryfach ulgowych i zniżkowych informowana jest Komisja, która sprawdza je pod względem zgodności z warunkami określonymi w ust. 4a oraz 4b oraz zatwierdza je zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9c ust. 2.";
c) ustęp 6 otrzymuje brzmienie:
"6.
Rozwiązania dotyczące pobierania opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury nie mogą powodować nieuzasadnionych niekorzystnych skutków finansowych lub innych utrudnień dla osób nieregularnie korzystających z sieci drogowej.
W szczególności, jeżeli Państwo Członkowskie pobiera opłaty za przejazd lub opłaty za korzystanie z infrastruktury wyłącznie z wykorzystaniem systemu, który wymaga użycia urządzenia rejestrującego w pojeździe, zapewnia ono dostęp do takich urządzeń za pomocą odpowiednich rozwiązań administracyjnych i gospodarczych.";
d) w ust. 7 skreśla się akapity drugi i trzeci;
e) ustępy 9 i 10 otrzymują brzmienie:
"9.
Opłaty za przejazd opierają się wyłącznie na zasadzie zwrotu kosztów infrastruktury.
W szczególności opłaty za przejazd wyliczane na podstawie średniej ważonej powiązane są z kosztami budowy oraz kosztami eksploatacji, utrzymania oraz rozwoju danej sieci infrastruktury.
Opłaty za przejazd wyliczane na podstawie średniej ważonej mogą również obejmować zwrot z kapitału lub marżę określone w oparciu o warunki rynkowe.
10. a) Bez uszczerbku dla opłat za przejazd wyliczanych na podstawie średniej ważonej, o których mowa w ust. 9, Państwa Członkowskie mogą różnicować stawki tych opłat dla celów takich jak walka z zanieczyszczeniem środowiska i zatłoczenie na drogach, minimalizowanie szkód w infrastrukturze, optymalne wykorzystanie danej infrastruktury lub propagowanie bezpieczeństwa drogowego, o ile taka modyfikacja:
- jest proporcjonalna do założonego celu,
- jest przejrzysta i niedyskryminująca, w szczególności ze względu na narodowość przewoźnika, państwo, położenie jego siedziby lub miejsce rejestracji pojazdu oraz miejsce pochodzenia lub przeznaczenia transportu,
- nie zmierza do osiągnięcia dodatkowego dochodu z opłat za przejazd; wszelkie niezamierzone zwiększenie dochodu (powodujące niezgodność opłat za przejazd wyliczanych na podstawie średniej ważonej z ust. 9) równoważone jest poprzez zmiany w strukturze modyfikacji, które muszą być wprowadzone w ciągu dwóch lat od końca roku obrachunkowego, w którym osiągnięty został dodatkowy dochód,
- pozostaje w zgodzie z maksymalną elastycznością progów ustanowionych w lit. b).
b) Z zastrzeżeniem warunków przewidzianych w lit. a) opłaty za przejazd mogą być różnicowane według:
- klasy emisji EURO określonej w załączniku 0, pod warunkiem że żadna opłata za przejazd nie przekracza dwukrotności opłaty za przejazd pobieranej od pojazdów równorzędnych spełniających najsurowsze normy emisji spalin, lub
- pory dnia, kategorii dnia i pory roku, pod warunkiem że:
i) żadna opłata za przejazd nie przekracza dwukrotności opłaty za przejazd pobieranej w najtańszej porze dnia, kategorii dnia czy porze roku; lub
ii) jeżeli do najtańszego okresu stosowana jest stawka zerowa, dopłata za najdroższą porę dnia, kategorię dnia i porę roku nie przekracza połowy stawki opłaty, która w innym razie byłaby zastosowana do danego pojazdu.
c) Z zastrzeżeniem warunków określonych w lit. a), stawki opłat za przejazd mogą w wyjątkowych przypadkach w związku z konkretnymi przedsięwzięciami o doniosłym znaczeniu dla Europy, podlegać innym modyfikacjom, tak aby zapewnić rentowność takich przedsięwzięć w warunkach bezpośredniej konkurencji z innymi rodzajami środków transportu pojazdów.
Powstały system opłat musi być liniowy, proporcjonalny, podany do publicznej wiadomości, dostępny na równych warunkach dla wszystkich użytkowników infrastruktury i nie może powodować dodatkowych kosztów przenoszonych pod postacią wyższych opłat za przejazd na innych użytkowników infrastruktury.
Przed wdrożeniem takiego systemu opłat Komisja bada go pod kątem zgodności z warunkami niniejszej litery.";
f) dodaje się następujące ustępy:
"11.
W wyjątkowych przypadkach dotyczących infrastruktury w rejonach górskich i po poinformowaniu Komisji możliwe jest pobieranie dopłaty obok opłaty za przejazd określonych odcinków dróg:
a) które są w znacznym stopniu zatłoczone, co utrudnia swobodny przepływ pojazdów; lub
b) których użytkowanie przez pojazdy stanowi przyczynę znacznych szkód w środowisku,
pod warunkiem że:
- dochód osiągnięty z dopłat jest inwestowany w priorytetowe przedsięwzięcia o istotnym znaczeniu dla Europy, określone w załączniku III do decyzji nr 884/2004/WE, które bezpośrednio przyczyniają się do zmniejszenia zatłoczenia dróg lub szkód w środowisku i które dotyczą tego samego ciągu, w którym znajduje się odcinek drogi obłożony dopłatą,
- dopłata, o którą mogą zostać zwiększone opłaty za przejazd różnicowane zgodnie z ust. 10, nie przekracza 15 % opłaty za przejazd wyliczanej na podstawie średniej ważonej zgodnie z ust. 9, z wyjątkiem sytuacji, w których osiągnięty dochód jest inwestowany w transgraniczne odcinki priorytetowych przedsięwzięć o istotnym znaczeniu dla Europy, obejmujące infrastrukturę w regionach górskich — w takich sytuacjach dopłata nie może przekroczyć 25 %,
- zastosowanie dopłaty nie powoduje nierównego traktowania zarobkowego ruchu pojazdów w porównaniu z innymi użytkownikami dróg,
- plany finansowe dla infrastruktury, do której stosuje się dopłatę, oraz analiza zysków i strat przeprowadzona dla nowego przedsięwzięcia infrastrukturalnego są przedkładane Komisji przed zastosowaniem dopłaty;
- okres, w którym ma być stosowana dopłata, jest uprzednio określany i ograniczany, a pod względem oczekiwanego dochodu jest zgodny z przedstawionymi planami finansowymi i analizą zysków i strat.
Zastosowanie niniejszego przepisu do nowych przedsięwzięć transgranicznych podlega zatwierdzeniu przez zainteresowane Państwa Członkowskie.
Po otrzymaniu planu finansowego od Państwa Członkowskiego zamierzającego wprowadzić dopłatę Komisja udostępnia tę informację członkom Komitetu, o którym mowa w art. 9c ust. 1. Jeżeli Komisja stwierdzi, że planowana dopłata nie spełnia warunków przewidzianych w niniejszym ustępie lub że wywrze ona znaczny niekorzystny wpływ na rozwój gospodarczy regionów peryferyjnych, może ona odrzucić projekt wprowadzenia opłat przedstawiony przez zainteresowane Państwo Członkowskie albo wystąpić z wnioskiem o jego zmianę, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9c ust. 2.
12.
Jeżeli w razie kontroli kierowca nie jest w stanie przedstawić dokumentów niezbędnych do potwierdzenia informacji, o których mowa w ust. 10 lit. b) tiret pierwsze, oraz rodzaju pojazdu, Państwo Członkowskie może zastosować opłaty za przejazd do najwyższej przewidzianej wysokości.";
3) dodaje się następujący artykuł:
"Artykuł 7a
1.
Przy określaniu poziomów opłat za przejazd wyliczanych na podstawie średniej ważonej pobieranych w odniesieniu do danej sieci infrastruktury lub w odniesieniu do jej wyraźnie określonej części, Państwo Członkowskie uwzględnia różnorodne koszty określone w art. 7 ust. 9.
Uwzględnione koszty odnoszą się do sieci lub jej części, za którą są pobierane opłaty za przejazd oraz do pojazdów, które podlegają opłatom za przejazd.
Państwa Członkowskie mogą postanowić, że nie będą odzyskiwać tych kosztów z dochodów z opłat za przejazd lub że będą odzyskiwać tylko część tych kosztów.
2.
Opłaty za przejazd są określane zgodnie z art. 7 oraz ust. 1 niniejszego artykułu.
3.
Dla nowych systemów pobierania opłat za przejazd, innych niż rozwiązania przewidujące opłaty za przejazd w ramach koncesji i wprowadzone przez Państwa Członkowskie po dniu … [12], Państwa Członkowskie obliczają koszty przy użyciu metody opartej na podstawowych zasadach wyliczeń zawartych w załączniku III.
Dla nowych opłat za przejazd w ramach koncesji wprowadzonych po dniu … [12], maksymalny poziom opłat jest równorzędny lub niższy od poziomu wynikającego z metodologii opartej na podstawowych zasadach wyliczeń zawartych w załączniku III.
Ocena takiej równorzędności jest dokonywana na podstawie odpowiednio długiego okresu odniesienia właściwego dla danego rodzaju umowy koncesyjnej.
Systemy pobierania opłat za przejazd obowiązujące już w dniu … [12] lub te, na które, zgodnie z procedurą udzielania zamówień publicznych, wpłynęły już oferty lub odpowiedzi na zaproszenie do udziału w procedurze negocjacji, przed dniem … [12] nie podlegają obowiązkom zawartym w niniejszym ustępie w okresie ich obowiązywania oraz pod warunkiem że nie zostaną zmienione w znacznym stopniu.
4.
Państwa Członkowskie informują Komisję, co najmniej cztery miesiące przed wprowadzeniem nowych systemów pobierania opłat za przejazd:
a) w przypadku systemów pobierania opłat za przejazd innych niż rozwiązania przewidujące opłaty za przejazd w ramach koncesji:
- o wartościach jednostkowych i innych parametrach stosowanych przez nie do obliczania różnych elementów kosztów, oraz
- o czytelnych danych dotyczących pojazdów podlegających ich systemowi opłat za przejazd oraz geograficznego zasięgu sieci drogowej lub jej części, branych pod uwagę przy każdorazowym obliczaniu kosztów oraz procentu kosztów, który starają się odzyskać;
b) przypadku systemu pobierania opłat za przejazd przewidującego opłaty za przejazd w ramach koncesji:
- o umowach koncesyjnych lub istotnych zmianach wprowadzonych do takich umów,
- o modelu bazowym, na podstawie którego podmiot udzielający koncesji sformułował ogłoszenie o koncesji na roboty budowlane, o którym mowa w załączniku VII B dyrektywy 2004/18/WE; informacje te zawierają szacunkowe koszty określone w art. 7 ust. 9 przewidziane przez koncesję, prognozowane obciążenie ruchem pojazdów z podziałem na rodzaj pojazdów, przewidywaną wysokość opłat za przejazd oraz określenie geograficznego zasięgu sieci dróg podlegającej umowie koncesyjnej.
5.
W przypadkach podlegających wymogom zawartym w ust. 3, Komisja przedstawia, w terminie czterech miesięcy od otrzymania informacji zgodnie z ust. 4, opinię stwierdzającą, czy powyższe wymogi zostały spełnione.
Opinie Komisji są udostępniane Komitetowi, o którym mowa w art. 9c ust. 1.
6. Jeżeli Państwo Członkowskie chce zastosować postanowienia art. 7 ust. 11 w odniesieniu do systemów pobierania opłat już istniejących w dniu … [12], zainteresowane Państwo Członkowskie musi dostarczyć odpowiednie informacje w celu wykazania, że opłata za przejazd wyliczana na podstawie średniej ważonej zastosowana do danej infrastruktury jest zgodna z art. 2 lit. aa) oraz art. 7 ust. 9 i 10.";
4) w art. 8 ust. 2 lit. b) otrzymuje brzmienie:
"b) uiszczanie wspólnych opłat za korzystanie z infrastruktury daje dostęp do sieci infrastruktury określonej przez uczestniczące w systemie Państwa Członkowskie zgodnie z art. 7 ust. 1;";
5) dodaje się następujący artykuł:
"Artykuł 8a
Każde Państwo Członkowskie monitoruje system opłat za przejazd lub opłat za korzystanie z infrastruktury w celu zapewnienia jego przejrzystego i niedyskryminacyjnego funkcjonowania.";
6) w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 dodaje się literę d) w brzmieniu:
"d) ubezpieczeń obowiązkowych.";
b) ustęp 2 otrzymuje brzmienie:
"2.
Zgodnie z zasadą pomocniczości Państwa Członkowskie określają sposób wykorzystania dochodu z opłat za korzystanie z infrastruktury.
Aby umożliwić rozwój sieci transportowej jako całości, dochód z opłat powinien być przekazywany na rzecz sektora transportowego i przyczyniać się do optymalizacji całego systemu transportowego.";
7) dodaje się artykuły w brzmieniu:
"Artykuł 9a
Państwa Członkowskie ustalają odpowiednie kontrole i określają system sankcji stosowanych za naruszenie przepisów krajowych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy; przyjmują one wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia wprowadzenia ich w życie.
Ustanowione sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 9b
Komisja ułatwia dialog i wymianę wiedzy technicznej pomiędzy Państwami Członkowskimi w związku z wprowadzeniem w życie niniejszej dyrektywy, a w szczególności załącznika III.
Komisja uaktualnia oraz objaśnia załączniki 0, III i IV w związku z postępem technicznym oraz załączniki I i II w związku z inflacją, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9c ust. 3.
Artykuł 9c
1.
Komisja jest wspomagana przez Komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
3.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin.";
8) artykuł 11 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 11
Od dnia … [13] Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie wprowadzenia w życie i skutków niniejszej dyrektywy, uwzględniając rozwój technologiczny i tendencje w nasileniu ruchu oraz oceniając ich wpływ na rynek wewnętrzny, w tym na regiony wyspiarskie, regiony bez dostępu do morza i regiony peryferyjne Wspólnoty, poziomy inwestycji w sektorze oraz jej wpływ na realizację celów polityki zrównoważonego rozwoju w transporcie.
Do sprawozdania dołącza się, w razie potrzeby, wnioski do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia dalszych zmian do niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji niezbędne informacje nie później niż dnia … [14].";
9) tabela zawarta w załączniku II i określająca poziom opłat rocznych otrzymuje brzmienie:
_BAR_ "maksymalnie trzy osie _BAR_ minimalnie cztery osie _BAR_
"EURO 0 "I" EURO I" _BAR_ 1020 _BAR_ 1648 _BAR_
"EURO II "i" EURO III" _BAR_ 904 _BAR_ 1488 _BAR_
"EURO IV"," EURO V "i" EEV" _BAR_ 797 _BAR_ 1329" _BAR_
10) ostatnie zdanie załącznika II otrzymuje brzmienie:
"Dzienna opłata za korzystanie z infrastruktury jest jednakowa dla wszystkich kategorii pojazdów i wynosi 11 EUR.";
11) dodaje się załącznik 0, którego treść zawarta jest w załączniku I do niniejszej dyrektywy;
12) dodaje się załącznik III, którego treść zawarta jest w załączniku II do niniejszej dyrektywy;
13) dodaje się załącznik IV, którego treść zawarta jest w załączniku III do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 2
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy przed dniem … [9] i niezwłocznie informują o nich Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji tekst przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą, wraz z tabelą przedstawiającą, w jaki sposób przepisy niniejszej dyrektywy odpowiadają przyjętym przepisom krajowym.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne Stanowisko (WE) nr 34/2005
przyjęte przez Radę dnia 23 września 2005 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie efektywnego końcowego wykorzystania energii oraz usług energetycznych oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/76/EWG
(2005/C 275 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) We Wspólnocie Europejskiej istnieje potrzeba poprawy efektywności wykorzystania energii przez użytkowników końcowych, zarządzania popytem na energię i wspierania produkcji energii ze źródeł odnawialnych, ponieważ w perspektywie krótko- i średnioterminowej istnieją stosunkowo niewielkie możliwości wywierania wpływu w inny sposób na warunki dostaw i dystrybucji energii, czy to drogą tworzenia nowych mocy, czy też usprawnienia przesyłu i dystrybucji energii.
Niniejsza dyrektywa przyczynia się więc do poprawy zabezpieczenia niezawodności dostaw energii.
(2) Poprawa efektywnego wykorzystania energii przez odbiorców końcowych przyczyni się również do zmniejszenia podstawowego zużycia energii oraz do zmniejszenia emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych.
Emisje te stale rosną, w coraz większym stopniu utrudniając wypełnienie zobowiązań podjętych w Protokole z Kioto.
Działalność człowieka związana z sektorem energetycznym powoduje aż 78 % emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie.
Szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego, ustanowiony w decyzji nr 1600/2002/WE [4] Parlamentu Europejskiego i Rady przewiduje, że niezbędne będą dalsze redukcje, aby osiągnąć długofalowy cel Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, jakim jest ustabilizowanie stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze na poziomie, który zapobiegałby niebezpiecznej antropogenicznej ingerencji w system klimatyczny.
(3) Poprawa efektywności wykorzystania energii umożliwi wykorzystanie potencjalnych oszczędności energii w sposób ekonomicznie efektywny.
Środki poprawy efektywnego wykorzystania energii mogłyby prowadzić do tych oszczędności, w ten sposób wspomagając Wspólnotę Europejską w zmniejszaniu jej uzależnienia od importu energii.
Ponadto ukierunkowanie na technologie efektywniej wykorzystujące energię może pozytywnie wpłynąć na innowacyjność i konkurencyjność we Wspólnocie Europejskiej, jak podkreślono w Strategii Lizbońskiej.
(4) Komunikat Komisji w sprawie wykonania pierwszego etapu Europejskiego Programu Zmian Klimatu wymienił dyrektywę w sprawie zarządzania popytem na energię jako jeden z priorytetowych środków związanych ze zmianą klimatu, które należy podjąć na szczeblu wspólnotowym.
(5) Niniejsza dyrektywa jest spójna z dyrektywą 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektryczneji uchylającą dyrektywę 96/92/WE [5], a także z dyrektywą 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającą dyrektywę 98/30/WE [6], które przewidują możliwość wykorzystania efektywności energetycznej i zarządzania popytem jako alternatywy dla budowy nowych źródeł oraz dla celów ochrony środowiska, pozwalając władzom Państw Członkowskich, między innymi, ogłosić przetargi na nowe moce lub wybrać środki służące efektywności energetycznej oraz zarządzaniu popytem, w tym systemy tzw. białych certyfikatów.
(6) Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla art. 3 dyrektywy 2003/54/WE, zgodnie z którą Państwa Członkowskie muszą zagwarantować wszystkim odbiorcom w gospodarstwach domowych oraz, jeżeli Państwa Członkowskie uznają to za stosowne, małym przedsiębiorstwom możliwość korzystania z usługi powszechnej, jaką jest prawo do dostaw energii elektrycznej o określonej jakości na ich terytorium po rozsądnych, przejrzystych, łatwo i wyraźnie porównywalnych cenach.
(7) Liberalizacja dla użytkowników końcowych rynków detalicznych energii elektrycznej, gazu ziemnego, węgla kamiennego i brunatnego, ogrzewania oraz, w niektórych przypadkach, nawet ciepłownictwa i chłodzenia, niemal bez wyjątku doprowadziła do poprawy efektywności i niższych kosztów po stronie wytwarzania, przetwarzania i dystrybucji energii.
Liberalizacja ta nie doprowadziła do znaczącego wzrostu konkurencji w dziedzinie produktów i usług, która mogłaby przynieść rezultaty w postaci poprawy efektywności energetycznej po stronie popytu.
(8) W swej rezolucji z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie efektywności energetycznej we Wspólnocie Europejskiej [7] Rada zatwierdziła cel dla Wspólnoty jako całości, by do roku 2010 poprawić intensywność energetyczną zużycia końcowego o dodatkowy jeden punkt procentowy rocznie.
(9) W związku z tym Państwa Członkowskie powinny wyznaczyć orientacyjne cele krajowe, mające na celu wspieranie efektywnego wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz zagwarantowanie dalszego rozwoju i stabilności rynku usług energetycznych, przyczyniając się tym samym do realizacji Strategii Lizbońskiej.
Przyjęcie orientacyjnych celów krajowych w celu promowania efektywnego wykorzystania energii przez odbiorców końcowych daje efekt synergii z innymi aktami prawnymi Wspólnoty, które, po ich wprowadzeniu w życie, przyczynią się do osiągnięcia tych celów krajowych.
(10) Niniejsza dyrektywa wymaga podjęcia działań przez Państwa Członkowskie, zaś osiągnięcie jej celów zależy od skutków, jakie te działania spowodują dla końcowych użytkowników energii.
Ostateczny wynik działań podjętych przez Państwa Członkowskie zależy więc od wielu czynników zewnętrznych, które wpływają na zachowanie użytkowników w zakresie zużycia energii oraz ich woli wprowadzania w życie metod oszczędzania energii i stosowania urządzeń służących do oszczędzania energii.
Dlatego też, nawet jeżeli Państwa Członkowskie zobowiążą się do wysiłku zmierzającego do osiągnięcia celu ustalonego jako 6 % oszczędności energii, zakres oszczędności energii na szczeblu krajowym ma charakter orientacyjny i nie wiąże się dla Państw Członkowskich z prawnym obowiązkiem osiągnięcia tej wartości docelowej.
(11) Przy poprawie efektywności energetycznej dzięki zmianom na poziomie technologicznym, zachowań ludności lub gospodarczym należy unikać istotnego negatywnego wpływu na środowisko naturalne i działać z poszanowaniem priorytetów społecznych.
(12) Poprawa efektywności końcowego wykorzystania energii może zostać osiągnięta przez zwiększenie dostępności usług energetycznych, zwiększenie popytu na te usługi oraz inne środki poprawy efektywności energetycznej.
(13) W celu wykorzystania potencjału oszczędności energii w niektórych segmentach rynku, gdzie nie są zwykle oferowane audyty energetyczne, takich jak gospodarstwa domowe, Państwa Członkowskie powinny zapewnić ich dostępność.
(14) Konkluzje Rady z dnia 5 grudnia 2000 r. wymieniają promowanie usług energetycznych poprzez rozwój strategii Wspólnoty jako obszar priorytetowy dla działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej.
(15) Dystrybutorzy energii, operatorzy systemu dystrybucji oraz przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii mogą poprawić efektywność energetyczną we Wspólnocie Europejskiej, jeżeli będą oferować usługi energetyczne obejmujące efektywne zużycie końcowe w zakresie takim, jak zapewnienie komfortu termicznego w pomieszczeniach, ciepłej wody do użytku domowego, chłodzenia, wytwarzania towarów, oświetlenia i siły napędowej.
Maksymalizacja zysków tych przedsiębiorstw staje się zatem bardziej związana ze sprzedażą usług energetycznych dla możliwie jak największej liczby klientów niż ze sprzedażą możliwie jak największej ilości energii dla poszczególnych klientów.
(16) W pełni uwzględniając krajową organizację operatorów w sektorze energetycznym oraz mając na celu polepszenie wdrażania usług energetycznych i środków zmierzających do poprawy efektywności energetycznej, o której mowa w niniejszej dyrektywie, Państwa Członkowskie powinny mieć możliwość nałożenia obowiązku świadczenia takich usług, na dystrybutorów energii, operatorów systemów dystrybucji lub przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii, albo, w odpowiednich przypadkach, na dwóch spośród tych operatorów lub na nich wszystkich oraz uczestniczenia w takich działaniach.
(17) Należy stymulować rozwój innowacyjnego rozwiązania, jakim jest wykorzystanie finansowania przez stronę trzecią.
W ten sposób beneficjent unika kosztów inwestycji, wykorzystując część wartości finansowej oszczędności energii, które wynikają z inwestycji zrealizowanej przez stronę trzecią, by spłacić tę inwestycję wraz z odsetkami.
(18) Dla skuteczniejszego oddziaływania taryf i innych uregulowań dotyczących energii sieciowej na efektywność końcowego zużycia energii powinno się usunąć nieuzasadnione zachęty do zwiększania ilości przesyłanej energii.
(19) Sektor publiczny w każdym z Państw Członkowskich powinien służyć dobrym przykładem w dziedzinie inwestycji, utrzymania i innych wydatków na urządzenia wykorzystujące energię, usługi energetyczne i inne środki służące efektywności energetycznej.
Dlatego też powinno się zachęcać sektor publiczny do włączenia rozważań dotyczących efektywniejszego zużycia energii do realizowanych przez niego inwestycji, odpisów amortyzacyjnych oraz budżetów operacyjnych.
Biorąc pod uwagę fakt, że struktury administracyjne w poszczególnych Państwach Członkowskich znacznie się różnią, spośród środków dostępnych sektorowi publicznemu powinno się stosować różne typy środków odpowiednio na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym.
(20) Usługi energetyczne, programy poprawy efektywności energetycznej oraz inne środki służące poprawie efektywności energetycznej, zastosowane w celu osiągnięcia oszczędności energii, mogą być wspierane lub wdrażane za pośrednictwem umów dobrowolnych pomiędzy zainteresowanymi stronami i podmiotami sektora publicznego wyznaczonymi przez Państwa Członkowskie.
(21) Przy określaniu środków poprawy efektywności energetycznej należy wziąć pod uwagę zyski z efektywności energetycznej osiągnięte dzięki szerokiemu stosowaniu opłacalnych innowacji technologicznych, na przykład pomiarów elektronicznych.
(22) W celu umożliwienia użytkownikom końcowym podejmowania decyzji dotyczących ich indywidualnego zużycia energii, w oparciu o pełniejszą wiedzę, powinni oni otrzymywać rozsądną ilość danych o zużyciu oraz inne odpowiednie informacje, takie jak informacje o dostępnych środkach poprawy efektywności energetycznej, porównania profilów użytkownika końcowego oraz obiektywne specyfikacje techniczne sprzętu zużywającego energię, w tym sprzętu opartego na "czynniku czwartym" lub podobnego.
(23) Z chwilą przyjęcia niniejszej dyrektywy wszystkie zasadnicze przepisy dyrektywy Rady 93/76/EWG z dnia 13 września 1993 r. w celu ograniczenia emisji ditlenku węgla poprzez poprawienie efektywności energetycznej (SAVE) [8] zostają objęte innymi przepisami wspólnotowymi, i z tego względu dyrektywa 93/76/EWG powinna zostać uchylona.
(24) Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, tj. promowanie efektywności końcowego wykorzystania energii oraz rozwoju rynku usług energetycznych, nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, natomiast możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(25) Środki niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [9],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT I ZAKRES STOSOWANIA
Artykuł 1
Cel
Celem niniejszej dyrektywy jest opłacalna ekonomicznie poprawa efektywności końcowego wykorzystania energii w Państwie Członkowskim poprzez:
a) określenie niezbędnych celów orientacyjnych oraz stworzenie mechanizmów, zachęt i ram instytucjonalnych, finansowych i prawnych w celu usunięcia istniejących barier rynkowych i niedoskonałości rynku utrudniających efektywne końcowe wykorzystanie energii;
b) stworzenie warunków dla rozwoju rynku usług energetycznych oraz dla dostarczania innych środków poprawy efektywności energetycznej odbiorcom końcowym.
Artykuł 2
Zakres
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do:
a) podmiotów dostarczających środki poprawy efektywności energetycznej, w tym dystrybutorów energii, operatorów systemu dystrybucji oraz przedsiębiorstw prowadzących detaliczną sprzedaż energii.
Państwa Członkowskie mogą jednak wyłączyć z zakresu stosowania art. 6 i 13 małych dystrybutorów, małych operatorów systemu dystrybucji oraz małe przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii;
b) odbiorców końcowych.
Niniejsza dyrektywa nie ma jednak zastosowania do przedsiębiorstw prowadzących działalność należącą do kategorii wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie i zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE [10] oraz do tych części przedsiębiorstw transportowych, których działalność opiera się głównie na wykorzystaniu lotniczych i morskich paliw płynnych;
c) sił zbrojnych, wyłącznie w zakresie, w którym jej stosowanie nie wchodzi w konflikt z naturą i podstawowym celem działalności sił zbrojnych oraz z wyłączeniem sprzętu używanego wyłącznie w celach wojskowych.
Artykuł 3
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy zastosowanie znajdują następujące definicje:
a) "energia": wszystkie formy dostępnej w obrocie energii, w tym w formie energii elektrycznej, gazu (w tym skroplonego gazu ziemnego (LNG) i gazu płynnego (LPG)), jakiegokolwiek paliwa stosowanego do wytwarzania energii grzewczej i chłodniczej (w tym miejski system grzewczy i chłodniczy), węgla kamiennego i brunatnego, torfu, paliw (z wyjątkiem paliw lotniczych i paliw w zbiornikach morskich), a także biomasy zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych [11];
b) "efektywność energetyczna": stosunek uzyskanych wyników, usług, towarów lub energii do wkładu energii;
c) "poprawa efektywności energetycznej": zwiększenie efektywności końcowego wykorzystania energii dzięki zmianom technologicznym, gospodarczym lub zmianom zachowań;
d) "oszczędność energii": ilość zaoszczędzonej energii ustalona poprzez pomiar lub oszacowanie zużycia przed i po wdrożeniu jednego lub większej liczby środków poprawy efektywności energetycznej przy jednoczesnym zapewnieniu normalizacji warunków zewnętrznych wpływających na zużycie energii;
e) "usługa energetyczna": fizyczna korzyść, udogodnienie lub towar pochodzące z połączenia energii i efektywnej energetycznie technologii, która może obejmować działania, utrzymanie i kontrolę niezbędne do świadczenia usługi na podstawie umowy i która zwykle prowadzi do sprawdzalnej i wymiernej lub możliwej do oszacowania poprawy efektywności energetycznej;
f) "mechanizmy efektywności energetycznej": ogólne instrumenty podejmowane przez rządy lub organy administracji w celu stworzenia systemu wspierania lub zachęt dla uczestników rynku, aby dostarczali usługi energetyczne oraz inne środki poprawy efektywności energetycznej i dokonywali ich zakupu;
g) "programy poprawy efektywności energetycznej": działania skupione na grupach odbiorców końcowych, które zwykle prowadzą do sprawdzalnej i wymiernej lub możliwej do oszacowania poprawy efektywności energetycznej;
h) "działania służące poprawie efektywności energetycznej": wszelkie działania, które zwykle prowadzą do sprawdzalnej i wymiernej lub możliwej do oszacowania poprawy efektywności energetycznej;
i) "przedsiębiorstwo usług energetycznych" (ESCO): przedsiębiorstwo świadczące usługi energetyczne lub dostarczające innych środków poprawy efektywności energetycznej w zakładzie lub w pomieszczeniach użytkownika, biorąc przy tym na siebie pewną część ryzyka finansowego.
Zapłata za wykonane usługi jest oparta (w całości lub w części) na osiągnięciu poprawy efektywności energetycznej oraz spełnieniu innych uzgodnionych kryteriów efektywności;
j) "umowa o poprawę efektywności energetycznej (EPC)": umowa pomiędzy beneficjentem a dostawcą (zwykle ESCO) środków poprawy efektywności energetycznej, zgodnie z którą za inwestycje w te środki płaci się zgodnie z określonym w umowie poziomem poprawy efektywności energetycznej;
k) "umowa finansowania przez stronę trzecią": umowa, w której — oprócz dostawcy energii i beneficjenta danego środka poprawy efektywności energetycznej — uczestniczy strona trzecia, która dostarcza kapitału niezbędnego dla podjęcia danego środka i pobiera od beneficjenta opłatę równoważną części oszczędności energetycznych osiągniętych w wyniku zastosowania danego środka poprawy efektywności energetycznej.
Wspomniana strona trzecia może, lecz nie musi być ESCO;
l) "audyt energetyczny": systematyczna procedura pozwalająca na zdobycie odpowiedniej wiedzy o profilu istniejącego zużycia energii danego budynku lub zespołu budynków, operacji lub instalacji przemysłowej oraz usług prywatnych lub publicznych, która identyfikuje i kwantyfikuje możliwości opłacalnych ekonomicznie oszczędności energetycznych oraz informuje o wynikach;
m) "instrumenty finansowe służące oszczędnościom energii": wszelkie instrumenty finansowe takie jak fundusze, subsydia, ulgi podatkowe, pożyczki, finansowanie przez stronę trzecią, umowy o poprawę efektywności energetycznej, umowy o gwarantowanych oszczędnościach energii, outsourcing energetyczny i inne związane z nimi umowy wykorzystywane na rynku usług energetycznych przez podmioty publiczne lub prywatne w celu częściowego lub całkowitego pokrycia początkowych kosztów projektu wdrożenia środków poprawy efektywności energetycznej;
n) "odbiorca końcowy": osoba fizyczna lub prawna, która dokonuje zakupu energii do własnego użytku;
o) "dystrybutor energii": osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za przesył energii w celu jej dostarczenia do odbiorców końcowych i do stacji dystrybucyjnych, które sprzedają energię odbiorcom końcowym.
Niniejsza definicja nie obejmuje operatorów systemu przesyłu gazu i energii elektrycznej, o których mowa w lit. p);
p) "operator systemu dystrybucji": osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za eksploatację, utrzymanie oraz, o ile to konieczne, za rozwój systemu dystrybucji energii elektrycznej i gazu ziemnego na danym obszarze oraz, w odpowiednich przypadkach, za jego połączenia z innymi systemami, a także za zapewnienie długoterminowej zdolności systemu do zaspokajania rozsądnego zapotrzebowania na dystrybucję energii elektrycznej i gazu ziemnego;
q) "przedsiębiorstwo prowadzące detaliczną sprzedaż energii": osoba fizyczna lub prawna sprzedająca energię odbiorcom końcowym;
r) "mały dystrybutor, mały operator systemu dystrybucji oraz małe przedsiębiorstwo prowadzące detaliczną sprzedaż energii": osoba fizyczna lub prawna dystrybuująca lub sprzedająca energię odbiorcom końcowym, która dystrybuuje lub sprzedaje mniej niż równowartość 100 GWh energii rocznie lub zatrudnia mniej niż 10 osób lub której obroty w skali roku lub aktywa bilansu rocznego nie przekraczają 2 mln EUR Dystrybucję lub sprzedaż paliw uwzględnia się oddzielnie przy stosowaniu określonych powyżej progów;
s) "białe certyfikaty": certyfikaty wydane przez niezależne organy certyfikujące, potwierdzające roszczenia uczestników rynku w związku z oszczędnościami energetycznymi, uzyskanymi w efekcie zastosowania środków poprawy efektywności energetycznej.
ROZDZIAŁ II
CELE W ZAKRESIE OSZCZĘDNOŚCI ENERGII
Artykuł 4
Cel ogólny
1.
Państwa Członkowskie przyjmują i dążą do osiągnięcia krajowego celu orientacyjnego w zakresie oszczędności energii w wysokości 6 % w szóstym roku stosowania niniejszej dyrektywy, którego realizacja wynika z korzystania z usług energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej.
Państwa Członkowskie podejmują opłacalne ekonomicznie, wykonalne i rozsądne środki służące osiągnięciu tego celu.
Krajowy cel orientacyjny w zakresie oszczędności energii ustala się i oblicza zgodnie z przepisami i metodologią, które są określone w załączniku I. Do celów porównania oszczędności energii oraz sprowadzenia do porównywalnych jednostek stosuje się współczynniki określone w załączniku II, o ile nie jest uzasadnione zastosowanie innych współczynników.
Przykłady kwalifikujących się środków poprawy efektywności energetycznej zamieszczono w załączniku III.
Ogólne ramy dla pomiaru i weryfikacji oszczędności energii określono w załączniku IV.
2.
Do celów pierwszego sprawozdania, jakie ma zostać przedstawione zgodnie z art. 14, Państwa Członkowskie ustanawiają także krajowy cel pośredni w zakresie oszczędności energii na trzeci rok stosowania niniejszej dyrektywy.
Ten cel pośredni musi być realistyczny i zgodny z ogólnym krajowym celem orientacyjnym w zakresie oszczędności energii, o którym mowa w ust. 1.
3.
Państwa Członkowskie wyznaczą jeden lub kilka nowych albo istniejących organów lub agencji, którym powierzona zostanie ogólna kontrola i odpowiedzialność za nadzorowanie ram ustanowionych w związku z celem, o którym mowa w ust. 1.
Podmioty te weryfikują oszczędności uzyskane dzięki usługom energetycznym i innym środkom poprawy efektywności energetycznej, w tym istniejącym krajowym środkom służącym efektywności energetycznej, a także informują o wynikach.
4.
Po dokonaniu korekty i sporządzeniu sprawozdania po pierwszych trzech latach stosowania niniejszej dyrektywy, Komisja bada zasadność przedstawienia projektu dyrektywy mającej na celu dalszy rozwój podejścia rynkowego do poprawy efektywności energetycznej przy wykorzystaniu "białych certyfikatów".
Artykuł 5
Zapewnienie efektywnego wykorzystania energii przez odbiorców końcowych w sektorze publicznym
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, że sektor publiczny odgrywa wzorcową rolę w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
W tym celu Państwa Członkowskie zapewniają stosowanie przez sektor publiczny jednego lub więcej środków poprawy efektywności energetycznej, skupiając się na opłacalnych ekonomicznie środkach, które generują największe oszczędności energii w najkrótszym czasie.
Środki te są stosowane na odpowiednim szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym i mogą opierać się na inicjatywach legislacyjnych, dobrowolnych porozumieniach lub innych przedsięwzięciach przynoszących równoważne wyniki.
Bez uszczerbku dla przepisów krajowych i wspólnotowych dotyczącego zamówień publicznych, środki takie mogą być wybierane z orientacyjnego wykazu zawartego w załączniku V, odnoszącego się do zamówień na usługi energetyczne i inne środki poprawy efektywności energetycznej. W sprawozdaniach, o których mowa w art. 14, Państwa Członkowskie monitorują wyniki sektora publicznego w odniesieniu do osiągnięcia krajowego celu orientacyjnego w zakresie oszczędności energii.
2.
Państwa Członkowskie wyznaczają jedną lub kilka nowych lub istniejących organizacji jako podmioty odpowiedzialne w zakresie administrowania, kierowania i wykonania zadań w zakresie uwzględnienia wymogów poprawy efektywności energetycznej określonych w ust. 1.
Mogą to być te same organy lub agencje, o których mowa w art. 4 ust. 3.
ROZDZIAŁ III
WSPIERANIE EFEKTYWNOŚCI KOŃCOWEGO WYKORZYSTANIA ENERGII ORAZ USŁUG ENERGETYCZNYCH
Artykuł 6
Dystrybutorzy energii, operatorzy systemu dystrybucji i przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii
1.
Państwa Członkowskie gwarantują, że dystrybutorzy energii, operatorzy systemu dystrybucji lub przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii:
a) przedstawiają na żądanie, nie częściej niż raz w roku, zagregowane dane statystyczne dotyczące ich odbiorców końcowych wyznaczonym organom lub agencjom, o których mowa w art. 4 ust. 3, lub innemu wyznaczonemu podmiotowi, z zastrzeżeniem, że podmioty te przekazują otrzymane dane jednostkom nadrzędnym.
Dane te powinny być wystarczające w celu właściwego sformułowania i wdrożenia programów poprawy efektywności energetycznej oraz w celu wspierania i monitorowania usług energetycznych oraz innych środków poprawy efektywności energetycznej.
Informacje te mogą zawierać wcześniejsze dane i zawierają bieżące informacje dotyczące zużycia energii przez klientów końcowych, w tym, w odpowiednich przypadkach, profili obciążenia, segmentacji klientów oraz lokalizacji klientów, przy czym musi zostać zachowana integralność i ochrona informacji prywatnych lub poufnych informacji handlowych zgodnie z mającym zastosowanie przepisami wspólnotowymi;
b) powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby stworzyć bariery dla popytu i świadczenia usług energetycznych oraz innych środków poprawy efektywności energetycznej lub utrudnić rozwój rynku usług energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej.
Państwo Członkowskie podejmie właściwe kroki, aby w razie potrzeby zakończyć tego rodzaju działania.
2.
Państwa Członkowskie:
a) wybierają jedno lub więcej z poniższych wymagań, które muszą zostać spełnione przez przedsiębiorstwa, o których mowa w ust. 1, bezpośrednio lub pośrednio poprzez innych dostawców usług energetycznych lub środków poprawy efektywności energetycznej:
i) zapewnienie oferty ich odbiorcom końcowym oraz promowanie konkurencyjnych cenowo usług energetycznych; albo
ii) zapewnienie odbiorcom końcowym dostępności i promowanie konkurencyjnych cenowo audytów energetycznych przeprowadzanych w sposób niezależny lub środków poprawy efektywności energetycznej zgodnie z art. 9 ust. 2 i art. 12; albo
iii) wnoszenie wkładu do funduszów i mechanizmów finansowania, o których mowa w art. 11. Poziom tych wkładów odpowiada co najmniej szacunkowym kosztom oferowania którejkolwiek z działalności, o których mowa w niniejszym ustępie, przy czym wysokość wkładów jest uzgadniana z odpowiednimi organami sektora publicznego lub agencjami wskazanymi w art. 4 ust. 3; lub
b) zapewnienie istnienia lub ustanowienia dobrowolnych uzgodnień lub innych instrumentów rynkowych, takich jak białe certyfikaty, o skutku równoważnym z jednym lub kilkoma wymaganiami określonymi w lit. a).
Te dobrowolne uzgodnienia są nadzorowane i obserwowane przez Państwo Członkowskie w celu zagwarantowania w praktyce skutków równoważnych z jednym lub kilkoma wymaganiami określonymi w lit. a).
3.
Państwa Członkowskie zapewniają istnienie wystarczających zachęt, uczciwej konkurencji i równych szans dla innych przedsiębiorstw niż wymienione w ust. 1, takich jak ESCO, instalatorów sprzętu energetycznego, doradców i konsultantów ds. energii, w celu zapewnienia niezależnej oferty i realizacji usług energetycznych, audytów energetycznych i środków poprawy efektywności energetycznej, o których mowa w ust. 2 lit. a) ppkt ii).
4. Na mocy ust. 2 i 3 Państwa Członkowskie mogą obarczyć odpowiedzialnością operatorów systemu dystrybucji, wyłącznie jeżeli dzieje się to z poszanowaniem wymagań dotyczących oddzielnej księgowości określonych w art. 19 ust. 3 dyrektywy 2003/54/WE i w art. 17 ust. 3 dyrektywy 2003/55/WE.
5.
Stosowanie niniejszego artykułu pozostaje bez uszczerbku dla odstępstw i zwolnień przyznanych na mocy dyrektyw 2003/54/WE i 2003/55/WE.
Artykuł 7
Dostęp do informacji
Państwa Członkowskie zapewniają, że informacje o mechanizmach służących efektywności energetycznej oraz ramach finansowych i prawnych przyjętych w celu osiągnięcia krajowego celu orientacyjnego w zakresie oszczędności energii są przejrzyste i szeroko dostępne odpowiednim uczestnikom rynku.
Artykuł 8
Dostęp do systemów kwalifikacji, akredytacji i certyfikacji
Mając na względzie osiągnięcie wysokiego poziomu kompetencji technicznych, obiektywności i wiarygodności Państwa Członkowskie, o ile uznają to za konieczne, zapewniają dostępność odpowiednich systemów kwalifikacji, akredytacji lub certyfikacji dla dostawców usług energetycznych, audytów energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej, o których mowa w art. 6 ust. 2 lit. a) ppkt ii).
Artykuł 9
Instrumenty finansowe dotyczące oszczędności energii
1.
Państwa Członkowskie uchylają lub zmieniają krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze, inne niż o charakterze wyłącznie podatkowym, niepotrzebnie lub nieproporcjonalnie hamujące lub ograniczające wykorzystanie instrumentów finansowych dotyczących oszczędności energii na rynku usług energetycznych lub innych środków poprawy efektywności energetycznej.
2.
Państwa Członkowskie udostępniają wzory umów dotyczących wspomnianych instrumentów finansowych istniejącym i potencjalnym odbiorcom usług energetycznych i innych środków poprawy efektywności energetycznej w sektorze publicznym i prywatnym.
Mogą one być wydawane przez te same organy lub agencje, o których mowa w art. 4 ust. 3.
Artykuł 10
Taryfy służące efektywności energetycznej i inne przepisy wykonawcze dotyczące energii sieciowej
1. Państwa Członkowskie zapewniają usunięcie zachęt w taryfach w zakresie przesyłu i dystrybucji energii, które niepotrzebnie zwiększają ilość dystrybuowanej lub przesyłanej energii. W tym względzie, zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektyw 2003/54/WE i 2003/55/WE, Państwa Członkowskie mogą nałożyć obowiązki świadczenia usług publicznych związanych z efektywnością energetyczną na przedsiębiorstwa działające w sektorach energii elektrycznej i gazu.
2.
Państwa Członkowskie mogą zagwarantować możliwość włączenia do systemów i taryf elementów socjalnych, pod warunkiem że jakikolwiek negatywny wpływ tych elementów na system przekazu i dystrybucji energii będzie sprowadzony do niezbędnego minimum i że wpływ ten nie jest nieproporcjonalny do osiąganego celu socjalnego.
Artykuł 11
Fundusze i mechanizmy finansowania
1.
Bez uszczerbku dla art. 87 i 88 Traktatu, Państwa Członkowskie mogą utworzyć fundusz lub fundusze w celu subsydiowania realizacji programów poprawy efektywności energetycznej i innych środków poprawy efektywności energetycznej oraz promowania rozwoju rynku tych środków.
Środki te obejmują promocję audytu energetycznego, instrumentów finansowych służących oszczędnościom energetycznym i, w stosownych przypadkach, ulepszonego dokonywania pomiarów przy pomocy liczników oraz rachunków za energię zawierających zrozumiałe informacje.
Fundusze te są także ukierunkowane na sektory użytkowników końcowych o wyższych kosztach transakcji i wyższym ryzyku.
2.
Fundusze te, jeśli zostaną utworzone, mogą udzielać dotacji, pożyczek, gwarancji finansowych lub innych rodzajów finansowania związanych z zagwarantowaniem rezultatów.
3.
Fundusze są dostępne dla wszystkich dostawców środków poprawy efektywności energetycznej, takich jak ESCO, niezależni doradcy ds. energii, dystrybutorzy energii, operatorzy systemu dystrybucji, przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii i instalatorzy sprzętu.
Państwa Członkowskie mogą zadecydować o udostępnieniu funduszy wszystkim odbiorcom końcowym.
Przetargi lub równoważne środki, które zapewniają całkowitą przejrzystość, są przeprowadzane przy pełnym poszanowaniu mających zastosowanie przepisów dotyczących zamówień publicznych, przy czym należy także zagwarantować, że fundusze będą działały jako uzupełnienie, a nie konkurencja wobec finansowanych komercyjnie środków poprawy efektywności energetycznej.
Artykuł 12
Audyty energetyczne
1.
Państwa Członkowskie zapewniają dostępność dla odbiorców końcowych, w tym niewielkich odbiorców w gospodarstwach domowych, odbiorców komercyjnych oraz małych i średnich odbiorców przemysłowych, efektywnych, wysokiej jakości programów audytu energetycznego, które służą określeniu potencjalnych środków poprawy efektywności energetycznej i są przeprowadzane w sposób niezależny.
2.
Do segmentów rynku, o których mowa w ust. 1, które mają wysokie koszty transakcji i zakłady o niezłożonej strukturze, można dotrzeć za pomocą innych środków, takich jak ankiety oraz programy komputerowe udostępniane w Internecie lub przesyłane pocztą.
Państwa Członkowskie zapewniają dostępność audytów energetycznych dla tych segmentów rynku, w których nie są one oferowane na rynku, uwzględniając art. 11 ust. 1.
3.
Budynki, które zostały poddane certyfikacji zgodnie z art. 7 dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków [12], uważa się za spełniające wymagania określone w ust. 1 i 2 i za równoważne z określonymi w załączniku V do niniejszej dyrektywy.
Ponadto audyty w ramach programów opierających się na dobrowolnych porozumieniach pomiędzy organizacjami osób zainteresowanych a wyznaczonym podmiotem, poddanym nadzorowi i stałej kontroli Państwa Członkowskiego, uważa się także za spełniające wymagania określone w ust. 1 i 2.
Artykuł 13
Pomiary za pomocą liczników oraz przejrzystość informacji w rachunkach zużycia energii
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, że na tyle, na ile jest to technicznie wykonalne, uzasadnione finansowo i proporcjonalne do możliwych oszczędności energii, odbiorcy końcowi energii elektrycznej, gazu, ogrzewania lub chłodzenia centralnego oraz ciepłej wody użytkowej mają możliwość nabycia po konkurencyjnych cenach indywidualnych liczników, które dokładnie odzwierciedlają zużycie energii przez odbiorcę końcowego i podają dane dotyczące rzeczywistego czasu zużycia.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że w odpowiednich przypadkach rachunki wystawiane przez dystrybutorów energii, operatorów systemu dystrybucji i przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii opierają się na rzeczywistym zużyciu energii i są sformułowane w sposób jasny i zrozumiały.
Odbiorcom końcowym wraz z rachunkiem udostępniane są odpowiednie informacje pozwalające na całościowe zapoznanie się z bieżącymi kosztami energii.
W odpowiednich przypadkach, w zależności od zużycia energii przez danego odbiorcę, rachunek jest wystawiany dostatecznie często, by umożliwić odbiorcy regulowanie swojego zużycia.
3.
Państwa Członkowskie zapewniają, że w odpowiednich przypadkach dystrybutorzy energii lub przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii udostępniają odbiorcom końcowym wraz z rachunkami, umowami, transakcjami lub pokwitowaniami ze stacji dystrybucji, albo w ich ramach, następujące informacje sformułowane w jasny i zrozumiały sposób:
a) rzeczywiste aktualne ceny i rzeczywiste zużycie energii;
b) porównanie obecnego zużycia energii przez odbiorcę końcowego ze zużyciem za ten sam okres w roku poprzednim, najlepiej w formie graficznej;
c) o ile to możliwe i wnosi dodatkową wartość, porównanie z przeciętnym znormalizowanym lub przykładowym użytkownikiem energii z tej samej kategorii użytkowników;
d) informacje kontaktowe dotyczące organizacji konsumenckich, agencji energetycznych i podobnych podmiotów, łącznie ze stronami internetowymi, gdzie możliwe jest uzyskanie informacji o dostępnych środkach poprawy efektywności energetycznej, porównaniach profilów odbiorców końcowych lub obiektywnych specyfikacjach technicznych urządzeń zużywających energię.
ROZDZIAŁ IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 14
Sprawozdania
1.
Państwa Członkowskie, które w dniu wejścia w życie niniejszej dyrektywy stosują już, w jakimkolwiek celu, metody obliczania oszczędności energii podobne do metod, o których mowa w załączniku IV, mogą przekazywać Komisji informacje o odpowiednim poziomie szczegółowości.
Przekazanie informacji następuje jak najszybciej, najlepiej nie później niż do...
[13].
Informacje te umożliwiają Komisji należyte uwzględnienie istniejących praktyk.
2.
Do dnia....
[14] Państwa Członkowskie przekazują Komisji sprawozdanie okresowe dotyczące ogólnego stosowania i wdrażania niniejszej dyrektywy.
Sprawozdanie obejmuje informacje o podjętych lub planowanych działaniach.
Końcowe sprawozdanie obrazujące postępy poczynione w okresie sześciu lat od...
[15] zostaje przedstawione Komisji nie później niż...
[16].
Sprawozdanie okresowe jest oparte na dostępnych danych uzupełnionych danymi szacunkowymi i obejmuje między innymi szacunkowe postępy poczynione do daty sporządzenia sprawozdania dotyczącego realizacji orientacyjnego krajowego celu pośredniego w zakresie oszczędności energii określonego w art. 4 ust. 2 oraz celu określonego w art. 5 ust. 1.
Sprawozdanie końcowe obejmuje ostateczne wyniki dotyczące realizacji ogólnego orientacyjnego krajowego celu w zakresie oszczędności energii określonego w art. 4 ust. 1 oraz celu określonego w art. 5 ust. 1.
3.
Na podstawie okresowych i końcowych sprawozdań Państw Członkowskich Komisja dokonuje oceny postępów w osiąganiu orientacyjnych krajowych celów w zakresie oszczędności energii przez poszczególne Państwa Członkowskie.
Komisja publikuje sprawozdanie zawierające konkluzje z pierwszych sprawozdań okresowych do....
[17].
Nie później niż w terminie roku od otrzymania sprawozdań końcowych Państw Członkowskich Komisja publikuje swoje konkluzje w sprawozdaniu końcowym.
W stosownych przypadkach i w razie potrzeby do sprawozdań tych zostają dołączone propozycje dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dodatkowych środków obejmujących możliwe przedłużenie celów i w sprawie innych przepisów niniejszej dyrektywy.
Artykuł 15
Przegląd i dostosowanie ustanowionych ram
1.
Wartości i metody obliczeniowe określone w załącznikach II, III i IV są dostosowywane do postępu technicznego zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 16 ust. 2.
2.
Do dnia...
[18] Komisja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 16 ust. 2, udoskonala i odpowiednio uzupełnia punkty 2–6 załącznika IV, z poszanowaniem wytycznych zawartych w pkt 1 załącznika IV.
3.
Po ...
[19] Komisja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 16 ust. 2, może zadecydować o podniesieniu udziału procentowego zharmonizowanych obliczeń wstępujących (bottom-up) wykorzystywanych w zharmonizowanym modelu obliczeniowym przedstawionym w pkt 1 załącznika IV, bez uszczerbku dla systemów stosowanych przez Państwa Członkowskie, które już zawierają wyższy udział procentowy tych obliczeń.
Komisja uwzględnia następujące czynniki, które uzasadniają podejmowane przez nią decyzje:
a) doświadczenie w stosowaniu zharmonizowanego modelu kalkulacji w pierwszych latach jego stosowania;
b) oczekiwany potencjalny wzrost dokładności w wyniku zastąpienia części obliczeń typu top-down obliczeniami typu bottom-up;
c) szacunkowe potencjalne koszty dodatkowe lub obciążenie administracyjne.
Jeżeli Komisja zadecyduje o podwyższeniu udziału procentowego zharmonizowanych obliczeń wstępujących, nowy zharmonizowany model obliczeniowy stosuje się od ...
[20].
Artykuł 16
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie znajdują art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 17
Uchylenie
Dyrektywa 93/76/EWG zostaje uchylona.
Artykuł 18
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy, przed dniem ...
[21].
Państwa Członkowskie bezzwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 19
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 20
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 35/2005
przyjęte przez Radę dnia 14 listopada 2005 r.
mające na celu przyjęcie dyrektywy 2005/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu lotniczego
(2005/C 316 E/01)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wprowadzenie w życie prawodawstwa odnoszącego się do Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej wymaga ustanowienia bardziej szczegółowych przepisów, w szczególności dotyczących udzielania licencji kontrolera ruchu lotniczego w celu zagwarantowania najwyższych standardów odpowiedzialności oraz wiedzy i umiejętności, zwiększenia dostępności kontrolerów ruchu lotniczego oraz promowania wzajemnego uznawania licencji, jak przewidziano w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie zapewniania służb nawigacji lotniczej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (rozporządzenie w sprawie zapewniania służb) [3], przy jednoczesnym dążeniu do ogólnego zwiększenia poziomu bezpieczeństwa ruchu lotniczego oraz wiedzy i umiejętności personelu.
(2) Wprowadzenie licencji wspólnotowej jest środkiem służącym uznaniu szczególnej roli, jaką pełnią kontrolerzy ruchu lotniczego w bezpiecznym zapewnianiu kontroli ruchu lotniczego.
Ustalenie wspólnotowych norm w zakresie wiedzy i umiejętności zredukuje również niejednorodność w tej dziedzinie, przyczyniając się do sprawniejszej organizacji pracy w ramach rozwijającej się współpracy regionalnej pomiędzy podmiotami świadczącymi usługi nawigacji lotniczej.
Niniejsza dyrektywa stanowi zatem zasadniczą część prawodawstwa odnoszącego się do Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej.
(3) Dyrektywa jest najodpowiedniejszym instrumentem dla ustalenia norm w zakresie wiedzy i umiejętności, pozostawiając w gestii Państw Członkowskich decyzję co do sposobów osiągnięcia tych norm.
(4) Niniejsza dyrektywa powinna opierać się na obowiązujących normach międzynarodowych.
Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO) przyjęła przepisy w sprawie udzielania licencji kontrolera ruchu lotniczego, obejmujące wymagania językowe.
Europejska Organizacja do spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) ustanowiona Międzynarodową konwencją z dnia 13 grudnia 1960 r. o współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa żeglugi powietrznej przyjęła wymogi prawne Eurocontrol w zakresie bezpieczeństwa.
Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 550/2004 niniejsza dyrektywa przenosi do porządku prawnego Wspólnoty wymagania określone w wymogu prawnym nr 5 Eurocontrol (ESARR 5) w zakresie bezpieczeństwa odnoszące się do kontrolerów ruchu lotniczego.
(5) Szczególne cechy wspólnotowego ruchu lotniczego wymagają wprowadzenia oraz skutecznego stosowania wspólnotowych norm w zakresie wiedzy i umiejętności odnoszących się do kontrolerów ruchu lotniczego zatrudnionych przez podmioty świadczące usługi nawigacji lotniczej głównie w ogólnym ruchu lotniczym.
Państwa Członkowskie mogą również stosować przepisy krajowe przyjęte na mocy niniejszej dyrektywy do praktykantów kontrolerów ruchu lotniczego oraz do kontrolerów ruchu lotniczego wykonujących czynności w ramach odpowiedzialności podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej w ruchu statków powietrznych innym niż ogólny ruch lotniczy.
(6) W przypadku gdy Państwa Członkowskie podejmują działania w celu zapewnienia zgodności z wymaganiami wspólnotowymi, organy sprawujące nadzór i dokonujące weryfikacji zgodności powinny być dostatecznie niezależne od podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej oraz podmiotów świadczących usługi szkoleniowe.
Ponadto organy takie powinny pozostawać zdolne do skutecznego realizowania swoich zadań.
Krajowy organ nadzorczy powołany lub ustanowiony na mocy niniejszej dyrektywy może być tym samym organem lub organami, które są powoływane lub ustanawiane zgodnie z art. 4 rozporządzenia (EW) 549/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r. ustanawiającego ramy tworzenia Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (rozporządzenie ramowe) [4].
(7) Świadczenie usług nawigacji lotniczej wymaga wysoko wykwalifikowanego personelu, którego wiedzę i umiejętności można wykazać za pomocą różnych środków.
W dziedzinie kontroli ruchu lotniczego właściwym środkiem jest wprowadzenie licencji wspólnotowej, którą można uznać za rodzaj dyplomu, dla każdego kontrolera ruchu lotniczego.
Uprawnienie wpisane do licencji wskazuje rodzaj usługi ruchu lotniczego, do której świadczenia uprawniony jest kontroler ruchu lotniczego.
Równocześnie uprawnienia uzupełniające wpisane do licencji odzwierciedlają zarówno określone umiejętności kontrolera, jak i upoważnienie do świadczenia usług dla określonego sektora lub grupy sektorów wydane przez organy nadzorcze.
Dlatego przy wystawianiu licencji lub przedłużaniu ważności uprawnień uzupełniających organy te muszą być w stanie ocenić wiedzę i umiejętności kontrolerów ruchu lotniczego.
Organy te muszą również mieć możliwość zawieszenia licencji, uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego, w przypadku gdy ta wiedza i umiejętności budzą wątpliwości.
Niniejsza dyrektywa, podejmując wysiłek promowania sprawozdawczości zdarzeń (just culture), nie powinna ustanawiać automatycznego związku między określonym zdarzeniem a zawieszeniem licencji, uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego.
Cofnięcie licencji powinno być uznane za ostateczny środek stosowany w skrajnych przypadkach.
(8) W celu zbudowania wzajemnego zaufania Państw Członkowskich do ich systemów udzielania licencji niezbędne są wspólnotowe zasady dotyczące uzyskiwania i zachowywania licencji.
Dlatego też, w celu zapewnienia najwyższego poziomu bezpieczeństwa, istotne jest zharmonizowanie wymagań dotyczących kwalifikacji, wiedzy i umiejętności oraz dostępu do zawodu kontrolera ruchu lotniczego.
Powinno to doprowadzić do zapewnienia bezpiecznych i wysokiej jakości usług kontroli ruchu lotniczego i uznawania licencji w całej Wspólnocie, zwiększając tym samym swobodę przepływu kontrolerów ruchu lotniczego oraz ich dostępność.
(9) Państwa Członkowskie powinny zapewnić, by wdrożenie niniejszej dyrektywy nie prowadziło do omijania obowiązujących przepisów krajowych regulujących prawa i obowiązki mające zastosowanie do stosunku pracy pomiędzy pracodawcą a kandydatami na kontrolera ruchu lotniczego.
(10) Aby można było porównywać umiejętności w całej Wspólnocie, wymagane jest, by ich struktura została opracowana w sposób jasny i ogólnie przyjęty.
Pomoże to zagwarantować bezpieczeństwo, nie tylko w przestrzeni powietrznej kontrolowanej przez jeden podmiot świadczący usługi nawigacji lotniczej, ale przede wszystkim na styku działania różnych podmiotów świadczących te usługi.
(11) W wielu zdarzeniach i wypadkach istotne znaczenie ma porozumiewanie się.
Dlatego też ICAO przyjęła wymagania w zakresie znajomości języków.
Niniejsza dyrektywa wprowadza tego rodzaju wymogi i przewiduje środki zapewniające egzekwowanie tych norm przyjętych na poziomie międzynarodowym.
W stosunku do wymagań językowych konieczne jest przestrzeganie zasady niedyskryminacji, przejrzystości i proporcjonalności, tak by wspierać swobodny przepływ, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo.
(12) Cele szkolenia wstępnego zostały opisane w materiale wyjaśniającym opracowanym na wniosek członków Eurocontrol i uznawane są za odpowiednie normy.
Brak ogólnie przyjętych norm dla szkolenia w jednostce wymaga zrównoważenia poprzez przyjęcie szeregu środków obejmujących zatwierdzanie egzaminatorów, którzy powinni gwarantować spełnianie wysokich norm w zakresie wiedzy i umiejętności.
Jest to tym bardziej istotne, że szkolenie w jednostce jest bardzo kosztowne i ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo.
(13) Wymogi zdrowotne zostały opracowane na wniosek Państw Członkowskich Eurocontrol i są uznawane za możliwe do zaakceptowania środki zgodne z niniejszą dyrektywą.
(14) Certyfikacja usług szkoleniowych powinna być postrzegana, dla celów bezpieczeństwa, za jeden z czynników mających decydujący wpływ na bezpieczeństwo, przyczyniający się do podnoszenia jakości szkolenia.
Szkolenie powinno być postrzegane jako usługa podobna do usługi nawigacji lotniczej, i także powinno podlegać procesowi certyfikacji.
Niniejsza dyrektywa powinna umożliwiać certyfikowanie szkoleń w odniesieniu do rodzaju szkolenia, pakietu usług szkoleniowych lub pakietu usług szkoleniowych wraz z usługami nawigacji lotniczej, z uwzględnieniem cech szczególnych szkolenia.
(15) Niniejsza dyrektywa uwzględnia istniejące od dawna orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w zakresie wzajemnego uznawania dyplomów i swobody przepływu pracowników.
Zasada proporcjonalności, uzasadnione narzucanie środków kompensacyjnych oraz stworzenie właściwych procedur odwoławczych stanowią podstawowe zasady, które powinny w bardziej widoczny sposób znaleźć zastosowanie w sektorze zarządzania ruchem lotniczym.
Państwa Członkowskie powinny mieć prawo do odmowy uznania licencji wydanych niezgodnie z niniejszą dyrektywą. Państwa Członkowskie powinny również mieć prawo do uznania takich licencji po dokonaniu odpowiedniej oceny równoważności.
W związku z tym, że celem niniejszej dyrektywy jest ułatwienie wzajemnego uznawania licencji, nie reguluje ona warunków dotyczących dostępu do zatrudnienia.
(16) Zawód kontrolera ruchu lotniczego podlega innowacjom technicznym wymagającym systematycznej aktualizacji umiejętności takich kontrolerów.
Niniejsza dyrektywa powinna umożliwić to dostosowanie do rozwoju technicznego i postępu naukowego poprzez zastosowanie procedury komitetu.
(17) Niniejsza dyrektywa może mieć wpływ na powszechnie przyjętą praktykę pracy kontrolerów ruchu lotniczego.
Powinno się informować partnerów społecznych i konsultować się z nimi w należyty sposób w sprawie wszelkich środków mających istotne implikacje społeczne.
Dlatego też zasięgnięto opinii Komitetu Dialogu Sektorowego ustanowionego zgodnie z decyzją Komisji 98/500/WE z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie ustanowienia Komitetów Dialogu Sektorowego promujących dialog pomiędzy partnerami społecznymi na poziomie europejskim [5]; z Komitetem ten powinno się konsultować przy przyjmowaniu przez Komisję dalszych środków wykonawczych.
(18) Państwa Członkowskie powinny ustalić zasady dotyczące sankcji za naruszenie krajowych przepisów przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz przyjąć wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania.
Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
(19) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [6].
(20) Dwuletni okres transpozycji uważa się za wystarczający dla ustanowienia ram dla licencji wspólnotowych oraz włączenia w nie licencji obecnych posiadaczy licencji, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków zachowywania uprawnień i zachowania ważności uprawnień uzupełniających, jako że wymagania zawarte w tych przepisach są zgodne z istniejącymi obecnie zobowiązaniami międzynarodowymi.
Ponadto należy przyznać dodatkowy dwuletni okres transpozycji dla stosowania wymagań językowych.
(21) Ogólne warunki uzyskiwania licencji w zakresie, w jakim odnoszą się one do wieku, wymaganego wykształcenia oraz szkolenia wstępnego, nie powinny dotyczyć posiadaczy obecnych licencji.
(22) Zgodnie z ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [7] Państwa Członkowskie są zachęcane do sporządzania, na własne potrzeby i w interesie Wspólnoty, swoich tabel, które, w możliwie najszerszym zakresie, będą wskazywały związek między dyrektywą a środkami transpozycji oraz do podawania ich do publicznej wiadomości,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Cel i zakres
1.
Celem niniejszej dyrektywy jest zwiększenie poziomu norm bezpieczeństwa oraz udoskonalenie działania wspólnotowego systemu kontroli ruchu lotniczego poprzez wydawanie wspólnotowych licencji kontrolera ruchu lotniczego.
2.
Niniejszą dyrektywę stosuje się do:
- praktykantów kontrolerów ruchu lotniczego, oraz
- kontrolerów ruchu lotniczego
wykonujących czynności w ramach odpowiedzialności podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej głównie w ruchu statków powietrznych w ogólnym ruchu lotniczym.
3. Z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2 i art. 13 rozporządzenia (WE) nr 549/2004, w przypadkach gdy regularne i planowane usługi kontroli ruchu lotniczego świadczone są na rzecz ogólnego ruchu lotniczego w ramach odpowiedzialności podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej głównie w ruchu statków powietrznych innych niż ogólny ruch lotniczy, Państwa Członkowskie zapewniają, by poziom bezpieczeństwa i jakość usług świadczonych na rzecz ogólnego ruchu lotniczego odpowiadały co najmniej poziomowi wynikającemu ze stosowania przepisów niniejszej dyrektywy.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1) "usługa kontroli ruchu lotniczego" oznacza usługę świadczoną w celu zapobiegania kolizjom statków powietrznych oraz, na polu manewrowym, pomiędzy statkiem powietrznym a przeszkodami, a także w celu usprawniania i utrzymywania uporządkowanego przepływu ruchu lotniczego;
2) "podmioty świadczące usługi nawigacji lotniczej" oznaczają każdy publiczny lub prywatny podmiot świadczący usługi nawigacji lotniczej w ogólnym ruchu lotniczym;
3) "ogólny ruch lotniczy" oznacza każdy ruch cywilnych statków powietrznych, a także każdy ruch państwowych statków powietrznych (w tym wojskowych, celnych i policyjnych), jeśli taki ruch odbywa się zgodnie z procedurami ICAO;
4) "licencja" oznacza świadectwo znane pod dowolną nazwą, wystawione oraz zatwierdzone zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz uprawniające jego prawowitego posiadacza do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego zgodnie z zawartymi w nim uprawnieniami i uprawnieniami uzupełniającymi;
5) "uprawnienie" oznacza upoważnienie wpisane do licencji lub związane z nią i stanowiące jej część, określające szczególne warunki, przywileje lub ograniczenia odnoszące się do takiej licencji; do licencji wpisuje się co najmniej jedno z poniższych uprawnień:
a) kontrola lotniska wizualna;
b) kontrola lotniska instrumentalna;
c) kontrola zbliżania proceduralna;
d) kontrola zbliżania radarowa;
e) kontrola obszaru proceduralna;
f) kontrola obszaru radarowa;
6) "uprawnienie uzupełniające" oznacza upoważnienie wpisane do licencji i stanowiące jej część, określające szczególne warunki, przywileje lub ograniczenia odnoszące się do stosownego uprawnienia;
7) "uprawnienie uzupełniające w jednostce" oznacza upoważnienie wpisane do licencji i stanowiące jej część, określające kod lotniska ICAO oraz sektory lub stanowiska pracy, na których posiadacz licencji uprawniony jest pracować;
8) "uprawnienie uzupełniające w zakresie języka" oznacza upoważnienie wpisane do licencji i stanowiące jej część, określające biegłość językową posiadacza;
9) "uzupełniające uprawnienia instruktorskie" oznacza upoważnienie wpisane do licencji i stanowiące jej część, określające uprawnienia do prowadzenia szkolenia operacyjnego;
10) "kod lotniska ICAO" oznacza czteroliterowy kod utworzony zgodnie z zasadami zaleconymi przez ICAO w podręczniku DOC 7910 i przypisany do miejsca usytuowania stałej stacji lotniczej;
11) "sektor" oznacza część obszaru kontroli lub część rejonu/górnego rejonu informacji powietrznej;
12) "szkolenie" to całość kursów teoretycznych, ćwiczenia praktyczne obejmujące symulację, i szkolenie operacyjne wymagane w celu zdobycia i zachowania umiejętności niezbędnych dla świadczenia bezpiecznych i wysokiej jakości usług kontroli ruchu lotniczego; szkolenie obejmuje:
a) szkolenie wstępne zapewniające szkolenie w zakresie podstawowym i w zakresie uprawnień, prowadzące do udzielenia licencji praktykanta kontrolera;
b) szkolenie w jednostce, w tym przejściowe szkolenie przedoperacyjne oraz szkolenie operacyjne, prowadzące do udzielenia licencji kontrolera ruchu lotniczego;
c) szkolenie kontynuowane dla utrzymania ważności uprawnień uzupełniających wpisanych do licencji;
d) szkolenie instruktorów szkolenia operacyjnego, prowadzące do przyznania uzupełniającego uprawnienia instruktorskiego;
e) szkolenie egzaminatorów lub osób oceniających;
13) "podmiot świadczący usługi szkoleniowe" oznacza organizację, która uzyskała certyfikat odpowiedniego krajowego organu nadzorczego uprawniający do prowadzenia jednego lub kilku rodzajów szkoleń;
14) "program utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce" jest zatwierdzonym programem wskazującym metodę, za pomocą której jednostka utrzymuje poziom wiedzy i umiejętności swoich posiadaczy licencji;
15) "plan szkoleń w jednostce" jest zatwierdzonym planem podającym szczegółowo przebieg i harmonogram wymagany w celu umożliwienia stosowania pod nadzorem instruktora szkolenia operacyjnego procedur w jednostce w odniesieniu do strefy lokalnej.
Artykuł 3
Krajowe organy nadzorcze
1.
Państwa Członkowskie powołują lub ustanawiają podmiot lub podmioty działające jako krajowy organ nadzorczy w celu podjęcia realizacji zadań wyznaczonych takiemu organowi na mocy niniejszej dyrektywy.
2.
Krajowe organy nadzorcze są niezależne od podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej i podmiotów świadczących usługi szkoleniowe.
Niezależność ta osiągana jest poprzez odpowiednie rozdzielenie, co najmniej na poziomie funkcjonalnym, krajowych organów nadzorczych i tych podmiotów.
Państwa Członkowskie zapewniają realizowanie uprawnień krajowych organów nadzorczych w sposób bezstronny i przejrzysty.
3.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji nazwy i adresy krajowych organów nadzorczych, a także powiadamiają o każdej ich zmianie oraz o środkach przyjętych w celu zapewnienia zgodności z ust. 2.
Artykuł 4
Zasady udzielania licencji
1. Bez uszczerbku dla art. 1 ust. 3, Państwa Członkowskie zapewniają, aby usługi kontroli ruchu lotniczego objęte art. 1 ust. 2 były świadczone wyłącznie przez kontrolerów ruchu lotniczego, którzy uzyskali licencję zgodnie z niniejszą dyrektywą.
2.
Kandydaci do licencji udowadniają posiadanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do wykonywania czynności kontrolera ruchu lotniczego lub praktykanta kontrolera ruchu lotniczego.
Dowód potwierdzający ich wiedzę i umiejętności odnosi się do wiedzy, doświadczenia, umiejętności i biegłości językowej.
3.
Licencja jest własnością osoby, której została udzielona i która składa na niej swój podpis.
4.
Zgodnie z art. 14 ust. 1:
a) licencja, uprawnienia lub uprawnienia uzupełniające mogą być zawieszone w przypadku, gdy wiedza i umiejętności kontrolera ruchu lotniczego podane są w wątpliwość lub w przypadku poważnego uchybienia;
b) licencja może zostać cofnięta w przypadku poważnego zaniedbania lub nadużycia.
5.
Licencja praktykanta kontrolera ruchu lotniczego uprawnia jej posiadacza do świadczenia usług kontrolera ruchu lotniczego pod nadzorem instruktora szkolenia operacyjnego.
6.
Licencja zawiera pozycje określone w załączniku I.
7.
W przypadku gdy licencja wydana jest w języku innym niż angielski, powinna zawierać tłumaczenie na język angielski pozycji określonych w załączniku I.
8.
Państwa Członkowskie zapewniają, by kontrolerzy ruchu lotniczego byli wystarczająco przeszkoleni w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania sytuacjami kryzysowymi.
Artykuł 5
Warunki uzyskania licencji
1.
Licencje praktykanta kontrolera ruchu lotniczego przyznawane są kandydatom, którzy:
a) ukończyli co najmniej 18 lat i posiadają co najmniej dyplom szkoły średniej lub dyplom uprawniający do podjęcia nauki na wyższej uczelni lub inny równoważny.
Państwa Członkowskie mogą postanowić, że krajowy organ nadzorczy ocenia poziom wykształcenia kandydatów, którzy nie spełniają wymagań związanych z wykształceniem.
Jeżeli ocena taka wskaże, że kandydat posiada doświadczenie i wykształcenie dające podstawy do sądzenia, że będzie on w stanie ukończyć szkolenie dla kontrolera ruchu lotniczego, uznaje się je za wystarczające;
b) pomyślnie ukończyli zatwierdzone szkolenie wstępne odpowiednie dla danego uprawnienia i, w stosownym przypadku, dla uprawnienia uzupełniającego do danego uprawnienia, określone w części A załącznika II;
c) posiadają ważne świadectwo zdrowia; oraz
d) wykazali się odpowiednim poziomem biegłości językowej zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku III.
Licencja zawiera co najmniej jedno uprawnienie i, w stosownych przypadkach, jedno uprawnienie uzupełniające.
2.
Licencje kontrolera ruchu lotniczego przyznawane są kandydatom, którzy:
a) ukończyli co najmniej 21 lat.
Jednakże Państwa Członkowskie mogą ustanowić niższy próg wiekowy w odpowiednio uzasadnionych przypadkach;
b) są posiadaczami licencji praktykanta i ukończyli zatwierdzone szkolenie w jednostce oraz pomyślnie zdali stosowne egzaminy lub przeszli ocenę zgodnie z wymaganiami określonymi w części B załącznika II;
c) posiadają ważne świadectwo zdrowia; oraz
d) wykazali się odpowiednim poziomem biegłości językowej zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku III.
Licencji nadawana jest ważność poprzez dokonanie wpisu jednego lub kilku uprawnień oraz stosownych uprawnień uzupełniających, uprawnień w jednostce oraz uprawnień w zakresie języka, odnoszących się do zakończonego pomyślnie szkolenia.
3.
Uzupełniające uprawnienie instruktorskie przyznawane jest posiadaczom licencji kontrolera ruchu lotniczego, którzy:
a) świadczyli usługi kontrolera ruchu lotniczego w okresie bezpośrednio poprzedzającym przez okres co najmniej jednego roku lub okres dłuższy ustanowiony przez krajowy organ nadzorczy w odniesieniu do uprawnień i uprawnień uzupełniających, których dotyczy szkolenie; i
b) pomyślnie ukończyli zatwierdzony kurs instruktora szkolenia operacyjnego, w ramach którego za pomocą stosownych egzaminów ocenione zostały wymagana wiedza i umiejętności pedagogiczne.
Artykuł 6
Uprawnienia kontrolera ruchu lotniczego
Licencje zawierają jedno lub kilka spośród następujących uprawnień w celu wskazania rodzaju usługi, jaką może świadczyć posiadacz licencji:
a) uprawnienie kontroli lotniska wizualnej (ADV), które wskazuje, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla ruchu lotniskowego na lotnisku, które nie ma opublikowanych żadnych procedur instrumentalnych podejścia lub odlotu;
b) uprawnienie kontroli lotniska instrumentalnej (ADI), które wskazuje, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla ruchu lotniskowego na lotnisku, które opublikowało procedury instrumentalne podejścia lub odlotu, i uprawnieniu temu towarzyszy co najmniej jedno uprawnienie uzupełniające zgodnie z opisem w art. 7 ust. 1;
c) uprawnienie kontroli zbliżania proceduralnej (APP), które wskazuje, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla przylatujących, odlatujących lub przelatujących statków powietrznych, bez wykorzystywania urządzeń nadzoru;
d) uprawnienie kontroli zbliżania radarowej (APS), które wskazuje, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla przylatujących, odlatujących lub przelatujących statków powietrznych z wykorzystaniem urządzeń nadzoru i uprawnieniu temu towarzyszy co najmniej jedno uprawnienie uzupełniające opisane w art. 7 ust. 2;
e) uprawnienie kontroli obszaru proceduralnej (ACP), które wskazuje, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla statków powietrznych bez wykorzystywania urządzeń nadzoru;
f) uprawnienie kontroli obszaru radarowej (ACS) oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usługi kontroli ruchu lotniczego dla statków powietrznych z wykorzystaniem urządzeń nadzoru, i uprawnieniu temu towarzyszy co najmniej jedno z uprawnień uzupełniających opisanych w art. 7 ust. 3.
Artykuł 7
Uprawnienia uzupełniające
1.
Uprawnienie kontroli lotniska instrumentalnej (ADI) zawiera co najmniej jedno z następujących uprawnień uzupełniających:
a) uprawnienie uzupełniające kontroli lotniska (TWR) oznaczające, że jego posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego w przypadku, gdy kontrola lotniska jest zapewniana z jednego stanowiska pracy;
b) uprawnienie uzupełniające kontroli ruchu naziemnego (GMC) oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli ruchu naziemnego;
c) uprawnienie uzupełniające nadzoru ruchu naziemnego (GMS), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego kontroli ruchu naziemnego (GMC) lub uprawnienia uzupełniającego kontroli lotniska (TWR), oznaczające, że jego posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu naziemnego za pomocą systemów naprowadzania ruchu na lotnisku;
d) uprawnienie uzupełniające kontroli startów i lądowań (AIR), oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli lotniczej;
e) uprawnienie uzupełniające kontroli za pomocą radaru (RAD), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego do kontroli startów i lądowań (AIR) lub uprawnienia uzupełniającego kontroli lotniska (TWR), oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli na lotnisku przy pomocy radarowych urządzeń nadzoru.
2.
Uprawnienie kontroli radarowej zbliżania (APS) zawiera co najmniej jedno z następujących uprawnień uzupełniających:
a) uprawnienie uzupełniające kontroli za pomocą radaru (RAD), oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli podejścia z wykorzystaniem podstawowych lub drugorzędnych urządzeń radarowych;
b) uprawnienie uzupełniające kontroli podejścia za pomocą radaru podejścia precyzyjnego (PAR), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego kontroli za pomocą radaru (RAD), oznaczające, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli naziemnej podejścia precyzyjnego z wykorzystaniem urządzeń radarowych podejścia precyzyjnego dla statków powietrznych przy końcowym podejściu do pasa startowego;
c) uprawnienie uzupełniające kontroli zbliżania za pomocą radaru SRA (SRA), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego kontroli za pomocą radaru (RAD), oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli naziemnej podejścia nieprecyzyjnego z wykorzystaniem urządzeń nadzoru dla statków powietrznych przy końcowym podejściu do pasa startowego;
d) uprawnienie uzupełniające zarządzania ruchem lotniczym przy użyciu systemu ADS (ADS) oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do zapewniania kontroli podejścia z wykorzystaniem systemów ADS;
e) uprawnienie uzupełniające kontroli rejonu kontrolowanego lotniska (TCL), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego kontroli za pomocą radaru (RAD) lub uprawnienia uzupełniającego zarządzania ruchem lotniczym przy użyciu systemu ADS (ADS), oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego z wykorzystaniem wszystkich urządzeń nadzoru dla statków powietrznych poruszających się w określonym obszarze terminala lub w przyległych sektorach.
3.
Uprawnienie kontroli obszaru radarowej (ACS) zawiera co najmniej jedno z następujących uprawnień uzupełniających:
a) uprawnienie uzupełniające kontroli za pomocą radaru (RAD), oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli obszaru kontroli z wykorzystaniem radarowych urządzeń nadzoru;
b) uprawnienie uzupełniające zarządzania ruchem lotniczym przy użyciu systemu ADS (ADS), oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli obszaru z wykorzystaniem systemów ADS;
c) uprawnienie uzupełniające kontroli rejonu kontrolowanego lotniska (TCL), przyznane dodatkowo do uprawnienia uzupełniającego kontroli za pomocą radaru (RAD) lub uprawnienia uzupełniającego zarządzania ruchem lotniczym przy użyciu systemu ADS, oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego z wykorzystaniem wszystkich urządzeń nadzoru dla statków powietrznych poruszających się w określonym obszarze terminala lub w przyległych sektorach;
d) uprawnienie uzupełniające kontroli oceanicznej (OCN), oznaczające, że posiadacz posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego dla statków powietrznych poruszających się w Obszarze Kontroli Oceanicznej.
4.
Bez uszczerbku dla ust. 1–3, Państwa Członkowskie mogą, w wyjątkowych przypadkach wynikających wyłącznie ze szczególnych właściwości ruchu lotniczego w przestrzeni lotniczej, za którą te Państwa odpowiadają, wprowadzić krajowe uprawnienia uzupełniające.
Takie uprawnienia uzupełniające nie wpływają na ogólną swobodę przepływu kontrolerów ruchu lotniczego.
Artykuł 8
Uprawnienia językowe
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, by kontrolerzy ruchu lotniczego mogli wykazać się umiejętnością mówienia w języku angielskim i rozumienia tego języka w stopniu zadowalającym.
Biegłość kontrolerów ustalana jest według skali klasyfikacji znajomości języka podanej w załączniku III.
2.
Państwa Członkowskie mogą nałożyć wymagania w odniesieniu do języka miejscowego, jeśli uznają to za stosowne ze względów bezpieczeństwa.
3.
Za poziom wymagany w celu stosowania ust. 1 i 2 uznawany jest poziom 4 skali klasyfikacji biegłości językowej ICAO przedstawionej w załączniku III.
4.
Nie naruszając przepisów ust. 3, Państwa Członkowskie mogą wymagać poziomu 5 skali klasyfikacji biegłości językowej ICAO przedstawionej w załączniku III w celu stosowania ust. 1 lub 2, jeżeli okoliczności operacyjne związane z danym uprawnieniem lub uprawnieniem uzupełniającym dają podstawę do wymagania wyższego poziomu niezbędnego ze względów bezpieczeństwa.
Takie wymaganie jest obiektywnie uzasadnione, niedyskryminacyjne, proporcjonalne i przejrzyste.
5.
Dowodem biegłości jest świadectwo wydane po przeprowadzeniu przejrzystej i obiektywnej procedury oceniającej zatwierdzonej przez krajowy organ nadzorczy.
Artykuł 9
Uzupełniające uprawnienia instruktorskie
Uzupełniające uprawnienie instruktorskie oznacza, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do prowadzenia szkolenia i nadzoru nad stanowiskiem pracy dla obszarów objętych ważnym uprawnieniem.
Artykuł 10
Uprawnienia uzupełniające w jednostce
Uprawnienie w jednostce oznacza, że posiadacz licencji posiada wiedzę i umiejętności do świadczenia usług kontroli ruchu lotniczego dla określonego sektora, grupy sektorów lub stanowisk roboczych w ramach odpowiedzialności jednostki świadczącej usługi ruchu lotniczego.
Państwa Członkowskie mogą, jeśli uznają to za konieczne ze względów bezpieczeństwa, ustanowić, że z przywilejów związanych z uprawnieniem uzupełniającym w jednostce będą korzystać wyłącznie posiadacze licencji, którzy nie przekroczyli określonego wieku.
Artykuł 11
Warunki zachowywania uprawnień i zachowywania ważności uprawnień uzupełniających
1.
Uprawnienia uzupełniające w jednostce ważne są przez wstępny okres 12 miesięcy.
Ważność takich uprawnień uzupełniających przedłuża się na następne 12 miesięcy, jeśli podmiot świadczący usługi nawigacji lotniczej wykaże, że
a) w ciągu poprzednich 12 miesięcy kandydat korzystał z przywilejów licencji przez minimalną liczbę godzin, zgodnie z zatwierdzonym programem utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce;
b) wiedza i umiejętności kandydata zostały ocenione zgodnie z częścią C załącznika II; oraz
c) kandydat posiada ważne świadectwo zdrowia.
W stosunku do instruktorów szkolenia operacyjnego minimalna liczba godzin roboczych, bez wliczania zadań szkoleniowych, wymagana dla utrzymania ważności uprawnienia uzupełniającego w jednostce może być zmniejszona proporcjonalnie do czasu spędzonego na szkoleniu osób uczestniczących w szkoleniu prowadzonym na stanowiskach, których dotyczy wniosek o przedłużenie.
2.
W przypadku gdy uprawnienie uzupełniające w jednostce traci ważność, konieczne jest ukończenie z pozytywnym wynikiem planu szkoleń w jednostce w celu przywrócenia ważności temu uprawnieniu uzupełniającemu.
3.
Posiadacz uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego, który nie świadczył usług kontroli ruchu lotniczego objętych tym uprawnieniem lub uprawnieniem uzupełniającym przez okres dowolnych czterech kolejnych lat, może rozpocząć szkolenie w jednostce dla tego uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego wyłącznie po poddaniu się właściwej ocenie spełniania warunków dla tego uprawnienia lub uprawnienia uzupełniającego oraz po spełnieniu wymogów szkoleniowych wynikających z tej oceny.
4.
Biegłość językowa kandydata jest formalnie oceniana w regularnych odstępach czasu, z wyjątkiem przypadku, gdy kandydaci wykazują biegłość na poziomie 6.
Taki odstęp czasu nie jest dłuższy niż 3 lata dla kandydatów, którzy wykazują biegłość na poziomie 4, i nie dłuższy niż 6 lat dla kandydatów, którzy wykazują biegłość na poziomie 5.
5.
Uzupełniające uprawnienie instruktorskie ważne jest przez okres 36 miesięcy z możliwością przedłużenia.
Artykuł 12
Świadectwa zdrowia
1.
Świadectwa zdrowia wydawane są przez właściwy organ medyczny krajowego organu nadzorczego lub przez lekarzy orzeczników zatwierdzonych przez krajowy organ nadzorczy.
2.
Wydawanie świadectw zdrowia jest zgodne z przepisami załącznika 1 do ICAO oraz wymaganiami dla europejskiej klasy 3 poświadczania stanu zdrowia kontrolerów ruchu lotniczego określonymi przez Eurocontrol.
3.
Świadectwa zdrowia ważne są od dnia badania lekarskiego i przez okres 24 miesięcy następujących po nim w przypadku kontrolerów ruchu lotniczego poniżej 40 roku życia i przez okres 12 miesięcy w przypadku kontrolerów ruchu lotniczego powyżej tego wieku.
Świadectwo zdrowia może zostać cofnięte w każdej chwili, jeśli stan zdrowia jego posiadacza tego wymaga.
4.
Państwa Członkowskie zapewniają przyjęcie skutecznych procedur odwoławczych lub rewizjyjnych z udziałem właściwych niezależnych doradców medycznych.
5.
Państwa Członkowskie zapewniają ustanowienie procedur dotyczących przypadków obniżonej kondycji zdrowotnej i umożliwiających posiadaczom licencji powiadomienie swoich pracodawców o stwierdzonej u nich obniżonej kondycji zdrowotnej lub o pozostawaniu pod wpływem jakiejkolwiek substancji psychoaktywnej lub lekarstw, co może sprawić, że będą niezdolni do korzystania z licencji w bezpieczny i właściwy sposób.
Artykuł 13
Certyfikacja świadczących usługi szkoleniowe
1.
Prowadzenie szkolenia kontrolerów ruchu lotniczego, w tym związanych z nim procedur oceny, podlega certyfikacji przez krajowe organy nadzorcze.
2.
Wymagania certyfikacji dotyczą wiedzy i umiejętności technicznych i operacyjnych oraz predyspozycji do organizowania kursów zgodnie z pkt 1 załącznika IV.
3.
Wnioski o certyfikację przedkładane są krajowym organom nadzorczym Państwa Członkowskiego w miejscu prowadzenia głównej działalności składającego wniosek lub w miejscu jego siedziby, jeśli taka istnieje.
Krajowe organy nadzorcze wydają certyfikaty w przypadku, gdy składający wniosek o możliwość świadczenia usług szkoleniowych spełnia wymogi określone w pkt 1 załącznika IV.
Certyfikaty mogą być wydawane dla każdego rodzaju szkoleń lub w połączeniu z innymi usługami nawigacji lotniczej, w którym to przypadku rodzaj szkolenia i rodzaj usługi nawigacji lotniczej certyfikowane są jako pakiet usług.
4.
Certyfikaty wyszczególniają informacje, o których mowa w pkt 2 załącznika IV.
5.
Krajowe organy nadzorcze monitorują zgodność z wymaganiami i warunkami towarzyszącymi tym certyfikatom.
W przypadku stwierdzenia przez krajowy organ nadzorczy, że posiadacz certyfikatu nie spełnia już takich wymagań i warunków, krajowy organ nadzorczy podejmuje stosowne działania, które mogą obejmować cofnięcie certyfikatu.
6.
Państwo Członkowskie uznaje certyfikaty wystawione w innym Państwie Członkowskim.
Artykuł 14
Gwarancja zgodności z normami dotyczącymi wiedzy i umiejętności
1.
Aby zapewnić poziom wiedzy i umiejętności niezbędny do wykonywania czynności kontrolera ruchu lotniczego z zachowaniem wysokiego poziomu norm bezpieczeństwa, Państwa Członkowskie zapewniają nadzorowanie i monitorowanie szkoleń przez krajowe organy nadzorcze.
Ich zadania obejmują:
a) wystawianie i cofanie licencji, uprawnień i uprawnień uzupełniających, których dotyczyło ukończone szkolenie oraz przeprowadzona ocena, w ramach odpowiedzialności krajowych organów nadzorczych;
b) utrzymywanie i zawieszanie uprawnień i uprawnień uzupełniających, z których korzysta się w ramach odpowiedzialności krajowych organów nadzorczych;
c) certyfikację jednostek świadczących usługi szkoleniowe;
d) zatwierdzanie kursów szkoleniowych, programów szkolenia w jednostce i programów utrzymania poziomu wiedzy i umiejętności w jednostce;
e) zatwierdzanie poziomu wiedzy i umiejętności egzaminatorów lub doradców;
f) monitorowanie i przeprowadzanie audytu systemów szkoleniowych;
g) ustanawianie właściwych mechanizmów składania odwołań i powiadamiania.
2.
Krajowe organy nadzorcze udzielają właściwych informacji i wzajemnej pomocy krajowym organom nadzorczym innych Państw Członkowskich w celu zapewnienia skutecznego stosowania niniejszej dyrektywy, szczególnie w przypadkach dotyczących swobodnego przepływu kontrolerów ruchu lotniczego w obrębie Wspólnoty.
3.
Krajowe organy nadzorcze zapewniają utrzymanie bazy danych zawierającej wykaz kompetencji wszystkich posiadaczy licencji w ramach ich odpowiedzialności wraz z datami ważności ich uprawnień uzupełniających.
W tym celu jednostki operacyjne w ramach podmiotów świadczących usługi nawigacji lotniczej prowadzą rejestry dotyczące faktycznie przepracowanych godzin w sektorach, grupie sektorów lub na stanowiskach pracy dla każdego posiadacza licencji pracującego w danej jednostce, i dane te, na żądanie, udostępniane są krajowym organom nadzorczym.
4.
Krajowe organy nadzorcze zatwierdzają posiadaczy licencji uprawnionych do pełnienia funkcji wykwalifikowanych egzaminatorów lub wykwalifikowanych doradców dla celów szkolenia w jednostce lub szkolenia uzupełniającego.
Zatwierdzenie ważne jest przez okres trzech lat z możliwością przedłużenia.
5.
Krajowe organy nadzorcze przeprowadzają audyt podmiotów świadczących usługi szkoleniowe w celu zagwarantowania faktycznej zgodności z normami określonymi w niniejszej dyrektywie.
Oprócz zwykłego audytu krajowe organy nadzorcze mogą przeprowadzać wizytacje w celu kontroli skutecznej realizacji niniejszej dyrektywy oraz stwierdzenia zgodności z zawartymi w niej normami.
6.
Krajowe organy nadzorcze mogą podjąć decyzję o przekazaniu, w całości lub w części, zadań związanych z audytem i kontrolą wymienionych w ust. 5 niniejszego artykułu uznanym instytucjom, zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 550/2004.
7.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy do… [8] oraz następnie w trzyletnich odstępach.
Artykuł 15
Wzajemne uznawanie licencji kontrolera ruchu lotniczego
1.
Z zastrzeżeniem art. 8, każde Państwo Członkowskie uznaje licencje i związane z nimi uprawnienia, uprawnienia uzupełniające oraz uprawnienia uzupełniające w zakresie języka przyznane przez krajowe organy nadzorcze innego Państwa Członkowskiego zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy, a także uznaje towarzyszące im świadectwo zdrowia.
Jednakże Państwo Członkowskie może podjąć decyzję o uznawaniu jedynie licencji posiadaczy, którzy ukończyli co najmniej 21 rok życia, przewidzianych w art. 5 ust. 2 lit. a).
2.
W przypadku gdy posiadacz licencji korzysta z przywilejów licencji w Państwie Członkowskim innym niż państwo, w którym licencja została wydana, posiadacz licencji ma prawo wymienić swoją licencję na licencję wydaną w Państwie Członkowskim, w którym korzysta z licencji bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków.
3.
W celu przyznania uprawnienia uzupełniającego w jednostce krajowe organy nadzorcze wymagają, aby kandydat spełnił określone warunki związane z takim uprawnieniem uzupełniającym, określając odpowiednią jednostkę, sektor lub stanowisko robocze.
Ustalając plan szkolenia w jednostce, podmiot świadczący usługi szkoleniowe uwzględnia we właściwy sposób nabytą wiedzę, umiejętności i doświadczenie kandydata.
4.
Krajowe organy nadzorcze zatwierdzają i wydają uzasadnioną decyzję w sprawie planu szkolenia w jednostce, zawierającego proponowane szkolenia kandydata nie później niż sześć tygodni po przedstawieniu dowodu, z wyłączeniem opóźnienia spowodowanego złożeniem ewentualnego odwołania.
W swoich decyzjach krajowe organy nadzorcze zapewniają przestrzeganie zasady niedyskryminacji i proporcjonalności.
Artykuł 16
Dostosowanie do postępu naukowo-technicznego
Mając na uwadze postęp naukowo-techniczny, Komisja może przyjąć, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 17 ust. 2, zmiany w odniesieniu do uprawnień określonych w art. 6 i uprawnień uzupełniających określonych w art. 7, przepisów w sprawie świadectw zdrowia, o których mowa w art. 12 ust. 3 oraz załączników.
Artykuł 17
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej ustanowiony na mocy art. 5 rozporządzenia nr (WE) nr 549/2004.
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, a w szczególności przepisy jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi jeden miesiąc.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 18
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji stosowanych w przypadku naruszenia krajowych przepisów przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich wprowadzenia w życie.
Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o tych przepisach do dnia … [9] oraz powiadamiają niezwłocznie o wszelkich późniejszych zmianach dotyczących tych przepisów.
Artykuł 19
Ustalenia przejściowe
Artykuł 5 ust. 2 lit a) i b) nie mają zastosowania do posiadaczy licencji kontrolera ruchu lotniczego wydanych przez Państwa Członkowskie przed dniem … [9].
Artykuł 20
Transpozycja
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej do dnia … [9], z wyjątkiem art. 8, dla którego nieprzekraczalnym terminem jest dzień … [10].Niezwłocznie przekazują one Komisji teksty tych przepisów.
Środki podjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
Artykuł 21
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 22 Adresaci
P6_TA(2005)0001
Program PEACE ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/1999 ustanawiające przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych dotyczącego przedłużenia programu PEACE oraz przyznania dalszych środków na zobowiązania (COM(2004)0631 - 16064/2004 - C6-0252/2004 - 2004/0224(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0631 — 16064/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody, przedłożony przez Radę na mocy art. 161 Traktatu WE (C6-0252/2004),
- uwzględniając art. 75 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0001/2005),
1. wyraża zgodę na projekt rozporządzenia Rady;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas niepublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0003
Odpowiedzialność cywilna za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady nr 72/166/EWG, 84/5/EWG, 88/357/EWG i 90/232/EWG oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2000/26/WE w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (16182/2/2003 - C6-0112/2004 - 2002/0124(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (16182/2/2003 — C6-0112/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2002)0244) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0073/2004),
1. zatwierdza wspólne stanowisko zgodnie z poniższymi zmianami;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 297.
[2] Dz.U. C 227 E z 24.9.2002, str. 387.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0013
Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu UE — Chorwacja ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady i Komisji o zawarciu Protokołu do Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Chorwacji z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (COM(2004)0370 — 14211/2004 — C6-0028/2005 — 2004/0119(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady i Komisji (COM(2004)0370-14211/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi, w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie i art. 310 Traktatu WE (C6-0028/2005),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0011/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie Protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Chorwacji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0014
Układ o Stabilizacji i Stowarzyszeniu UE — Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady i Komisji o zawarciu Protokołu do Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a byłą Republiką Jugosławii— Macedonią z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czech, Republiki Estonii, Republiki Cypru, Republiki Węgier, Republiki Łotwy, Republiki Litwy, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii oraz Republiki Słowacji do Unii Europejskiej (COM(2004)0354 — 9856/2004 — 14025/2004 — C6-0003/2005 — 2004/0115(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady i Komisji (COM(2004)0354-9856/2004 — 9856/2004 — 14025/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi, w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie i art. 310 Traktatu WE (C6-0003/2005),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0011/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie Protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0015
Protokół dodatkowy do Układu o stowarzyszeniu UE/Chile ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Protokołu dodatkowego do Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Chile, z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (COM(2004)0566 — C6-0022/2005 — 2004/0195(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0566) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi, w związku z art. 310 i art. 300 ust. 2 akapit pierwszy Traktatu WE (C6-0022/2005),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0007/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie Protokołu dodatkowego do Układu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Chile.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0016
Zasoby cyfrowe ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wieloletni program wspólnotowy mający na celu zwiększenie dostępności, użyteczności i wykorzystania zasobów cyfrowych w Europie (10458/4/2004 — C6-0140/2004 — 2004/0025(COD)) (Procedura współdecyzji: drugie czytanie) Parlament Europejski, - uwzględniając wspólne stanowisko Rady (10458/4/2004 — C6-0140/2004),
P6_TA(2005)0019
Urządzenia sterujące, liczniki i wskaźniki (homologacja pojazdów) ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej stanowiska Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do projektu rozporządzenia Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie jednolitych przepisów w zakresie homologacji pojazdów w zależności od lokalizacji i identyfikacji urządzeń sterujących, liczników i wskaźników (COM(2004)0449 — 15633/2004 — C6-0032/2005 — 2004/0134(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0449 — 15633/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wydanie zgody złożony przez Radę na podstawie art. 4 ust. 2 akapit drugi decyzji Rady 97/836/WE z dnia 27 listopada 1997 r.
[2] (C6-0032/2005),
- uwzględniając art. 75 ust. 1 oraz 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0030/2005),
1. wyraża zgodę na projekt decyzji Rady;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0020
System ogrzewania pojazdów (homologacja typu) ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady na temat stanowiska Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do projektu rozporządzenia Europejskiej Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych w sprawie homologacji systemów ogrzewania i pojazdów w związku z ich systemem ogrzewania (COM(2004)0450 — 15634/2004 — C6-0033/2005 — 2004/0135(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0450 — 15634/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 4 ust. 2 akapit drugi decyzji Rady 97/836/WE z dnia 27 listopada 1997 r.
[2] (C6-0033/2005),
- uwzględniając art. 75 ust. 1 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0028/2005),
1. wyraża zgodę na projekt decyzji Rady;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0021
Układ Europejski WE — Rumunia ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady i Komisji dotyczącej zawarcia Dodatkowego Protokołu do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Rumunią z drugiej strony, celem uwzględnienia przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej (13165/2004 — C6-0206/2004 — 2004/0814(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady i Komisji (13165/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie i art. 310 Traktatu WE (C6-0206/2004),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0009/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie Dodatkowego Protokołu do Układu Europejskiego z Rumunią;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Rumunii.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0022
Układ Europejski WE — Bułgaria ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady i Komisji dotyczącej zawarcia Dodatkowego Protokołu do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Republiką Bułgarską z drugiej strony, celem uwzględnienia przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej (13163/2004 — C6-0207/2004 — 2004/0815(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady i Komisji (13163/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie i art. 310 Traktatu WE (C6-0207/2004),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0010/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie Dodatkowego Protokołu do Układu Europejskiego z Republiką Bułgarską;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Bułgarskiej.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0023
Umowa WE-Konfederacja Szwajcarska w sprawie Programów MEDIA Plus i Media Szkolenie *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w dziedzinie audiowizualnej, ustalającej zasady i warunki uczestnictwa Konfederacji Szwajcarskiej w programach szkoleniowych Wspólnoty MEDIA Plus i MEDIA oraz Akt Końcowy (COM(2004)0649 — C6-0174/2004 — 2004/0230(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0649) [1],
- uwzględniając art. 150 ust. 4 i art. 157 ust. 3 w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie pierwsze Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0174/2004),
- uwzględniając art. 51, art. 83 ust. 7 i art. 43 ust.1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kultury i Edukacji (A6-0018/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich i Konfederacji Szwajcarskiej.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0025
Statystyki krótkoterminowe ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1165/98 dotyczące krótkoterminowych statystyk (COM(2003)0823 — C6-0028/2004 — 2003/0325(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003) 0823) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 285 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C6-0028/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0023/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji ze zmianami;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0026
Dokumentacja połowów Dissostichus spp *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1035/2001 ustanawiające system dokumentacji połowów dla Dissostichus spp.
(COM(2004)0528 - C6-0114/2004 -2004/0179(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0528) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0114/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0019/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeżeli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeżeli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0027
Umowa WE — Konfederacja Szwajcarska w sprawie przeciwdziałania nadużyciom finansowym *
Rezolucja legislacyjna parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Konfederacją Szwajcarską, z drugiej strony, w sprawie przeciwdziałania nadużyciom finansowym oraz innej nielegalnej działalności naruszającej ich interesy finansowe (COM(2004)0559 - C6-0176/2004 - 2004/0187(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0559) [1],
- uwzględniając art. 280 oraz 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie pierwsze Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0176/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0013/2005),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Konfederacji Szwajcarskiej.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0028
Umowa o współpracy z Księstwem Andory ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącego podpisania i zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Umowy o współpracy z Księstwem Andory (COM(2004)0456 - C6-0214/2004 - 2004/0136(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0456) [1],
- uwzględniając projekt Umowy o współpracy między Wspólnotą Europejską i Księstwem Andory,
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 310 Traktatu WE (C6-0214/2004),
- uwzględniając art. 75 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0014/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Księstwa Andory.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0029
Wymiana informacji pochodzących z rejestru skazanych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej wymiany informacji pochodzących z rejestru skazanych (COM(2004)0664 - C6-0163/2004 - 2004/0238(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0664) [1],
- uwzględniając art. 31 i art. 34 ust. 2 lit. c) Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0163/2004),
- uwzględniając art. 93 oraz art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0020/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o stosowną zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne zmienić w sposób znaczący projekt Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Art. 3
Każdy organ centralny niezwłocznie powiadamia centralne organy innych Państw Członkowskich o wyrokach skazujących wydanych na obywateli tych państw i wpisanych do krajowego rejestru skazanych, jak również o odnośnych późniejszych wpisach dotyczących tych osób. _BAR_ Każdy organ centralny natychmiast, a w każdym przypadku nie później niż w ciągu trzech miesięcy, powiadamia centralne organy innych Państw Członkowskich o wyrokach skazujących wydanych na obywateli tych państw i wpisanych do krajowego rejestru skazanych. _BAR_
Poprawka 2
Art. 4 ust. 2
2.
Centralny organ Państwa Członkowskiego, do którego skierowany jest wniosek przesyła odpowiedź centralnemu organowi Państwa Członkowskiego-wnioskodawcy niezwłocznie, a w każdym przypadku w terminie nieprzekraczającym 5 dni roboczych od dnia otrzymania wniosku, wykorzystując przewidziany do tego celu formularz odpowiedzi B, zamieszczony w Załączniku.
Odpowiedź zawiera informacje przekazane na podstawie art. 3. _BAR_ 2.
Centralny organ Państwa Członkowskiego, do którego skierowany jest wniosek przesyła odpowiedź centralnemu organowi Państwa Członkowskiego-wnioskodawcy niezwłocznie, a w każdym przypadku w ciągu 48 godzin, jeśli zachodzi pilna potrzeba, i w pozostałych przypadkach w terminie nieprzekraczającym 10 dni roboczych od dnia otrzymania wniosku, wykorzystując przewidziany do tego celu formularz odpowiedzi B, zamieszczony w Załączniku.
Odpowiedź zawiera informacje przekazane na podstawie art. 3. _BAR_
Poprawka 3
Art. 4 ust. 3
3.
Do formularza odpowiedzi dołączony jest wykaz wyroków skazujących. _BAR_ 3.
Do formularza odpowiedzi dołączony jest wykaz wyroków skazujących wpisanych do rejestru skazanych. _BAR_
Poprawka 4
Art. 5 ust. 1 lit. b
b)w innych celach, w granicach określonych przez Państwo Członkowskie, do którego skierowany jest wniosek oraz zgodnie z ustawodawstwem krajowym Państwa Członkowskiego-wnioskodawcy. _BAR_ b)w innych celach, w granicach określonych w formularzu przez Państwo Członkowskie-wnioskodawcę i uznanych przez Państwo Członkowskie, do którego kierowany jest wniosek, oraz zgodnie z ustawodawstwem krajowym Państwa Członkowskiego-wnioskodawcy. _BAR_
Poprawka 5
Art. 5 ust. 2
2.
Jeżeli dane osobowe zostały przekazane w ramach ust. 1 lit. b) niniejszego artykułu, Państwo Członkowskie, do którego skierowany jest wniosek, może zwrócić się do Państwa Członkowskiego-wnisokodawcy o poinformowanie go o sposobie ich wykorzystania. _BAR_ 2.
Jeżeli dane osobowe zostały przekazane w ramach ust. 1 lit. b) niniejszego artykułu, Państwo Członkowskie-wnioskodawca informuje Państwo Członkowskie, do którego skierowany jest wniosek, o sposobie ich wykorzystania. _BAR_
Poprawka 6
Art. 5 ust. 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Do niniejszego artykułu zastosowanie znajduje Konwencja Rady Europy z dnia 28 stycznia 1981 r. w sprawie ochrony osób w zakresie komputerowego przetwarzania danych osobowych oraz art. 23 Konwencji z dnia 29 maja 2000 r. o pomocy prawnej w sprawach karnych między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej _BAR_
Poprawka 7
Art. 8
Państwa Członkowskie wdrażają niniejszą decyzję w jak najkrótszym terminie, a w każdym przypadku do dnia 30 czerwca 2005 r. _BAR_ Państwa Członkowskie wdrażają niniejszą decyzję w jak najkrótszym terminie, a w każdym przypadku nie później niż w okresie sześciu miesięcy od daty jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_ Poprawka 8 Formularz A, lit. a) pozycja 3 Osoba kontaktowa: _BAR_ Biuro do kontaktów: _BAR_ [1] Dotychczas niepublikowany w Dzienniku Urzędowym. [2] Dz.U. C 197 z 12.7.2000, str. 3. --------------------------------------------------
P6_TA(2005)0031
Europejska Stolica Kultury — lata 2005-2019 ***II
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 1419/1999/WE ustanawiającą działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2005-2019 (12029/1/2004 - C6-0161/2004 - 2003/0274(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (12029/1/2004 - C6-0161/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0700) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Kultury i Edukacji (A6-0017/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. stwierdza, że akt prawny zostaje przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania wraz z Przewodniczącym Rady aktu prawnego, zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu prawnego po stwierdzeniu, że wszystkie procedury zostały prawidłowo zakończone, oraz do jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady;
P6_TA(2005)0036
Układ Eurośródziemnomorski WE/Egipt ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektów decyzji Rady dotyczącej zawarcia protokołu do umowy Europejsko-Śródziemnomorskiej pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, oraz Arabską Republiką Egiptu, z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (5100/2005 — COM(2004)0428 — C6-0027/2005 — 2004/0131(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (5100/2005 — (COM(2004)0428) [1],
- uwzględniając wniosek o wydanie zgody złożony przez Radę na podstawie art. 300 ust. 3 akapit drugi w związku z art. 310 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie Traktatu WE (C6-0027/2005),
- uwzględniając art. 43 ust. 1, art. 75 i art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0041/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Arabskiej Republiki Egiptu.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0037
Wspólnotowy Kodeks Celny ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (12060/2/2004 — C6-0211/2004 — 2003/0167(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (12060/2/2004 — C6-0211/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0452) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0021/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. stwierdza, że akt prawny zostaje przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania wraz z Przewodniczącym Rady aktu prawnego, zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu prawnego po stwierdzeniu, że wszystkie procedury zostały prawidłowo zakończone, oraz do jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady;
P6_TA(2005)0038
Dane statystyczne dotyczące ustawicznego kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego statystyk w zakresie kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach (COM(2004)0095 — C5-0083/2004 — 2004/0041(COD))
(Procedura współdecyzji, pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0095) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 285 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję (C5-0083/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A6-0033/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0039
Dokumenty tożsamości marynarzy *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady umożliwiającej Państwom Członkowskim ratyfikowanie, w interesie Wspólnoty Europejskiej, Konwencji nr 185 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej dokumentów tożsamości marynarzy (COM(2004)0530 — C6-0167/2004 — 2004/0180(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0530) [1],
- uwzględniając art. 62 ust. 2 lit. b) i) oraz art. 300 ust. 2, akapit pierwszy, zdanie pierwsze Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3, akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0167/2004),
- uwzględniając art. 51 i 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0037/2005),
1. zatwierdza projekt decyzji Rady;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i Parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0040
Zanieczyszczenie pochodzące ze statków ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zanieczyszczenia pochodzącego ze statków oraz wprowadzenia sankcji w przypadku naruszenia prawa (11964/3/2004 — C6-0157/2004 — 2003/0037(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11964/3/2004 — C6-0157/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0092) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0015/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjęte, 13.1.2004, P5_TA(2004)0009.
[2] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0041
Prawa jazdy ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej praw jazdy (COM(2003)0621 — C5-0610/2003 — 2003/0252(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003) 0621) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C5-0610/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki (A6-0016/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0042
Zharmonizowane systemy informacji dotyczące transportu rzecznego ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zharmonizowanych Systemów Informacji dotyczących Transportu Rzecznego (River Traffic Information Services — RIS) na śródlądowych drogach wodnych we Wspólnocie (COM(2004)0392 — C6-0042/2004 — 2004/0123(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji skierowany do Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2004)0392) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którym Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C6-0042/2004),
- uwzględniając art. 67 swojego Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki oraz opinię Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0055/2004),
1. przyjmuje projekt Komisji ze zmianami;
2. wzywa Komisję do ponownego przekazania kwestii Parlamentowi, jeżeli zamierza w znaczący sposób zmienić projekt lub zastąpić go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącemu do przekazania jego stanowiska Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0043
Uznawanie świadectw marynarzy ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania świadectw marynarzy wydanych przez Państwa Członkowskie i zmieniającej dyrektywę 2001/25/WE (COM(2004)0311 — C6-0033/2004 — 2004/0098(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0311) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 Traktatu WE, na podstawie którego Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C6-0033/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystki (A6-0057/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TC1-COD(2004)0098
Stanowisko parlamentu europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 23 lutego 2005 r. w celu przyjęcia dyrektywy 2005/.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania świadectw marynarzy wydawanych przez Państwa Członkowskie oraz zmieniającej dyrektywę 2001/25/WE
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze co następuje:
(1) W konkluzjach z dnia 5 czerwca 2003 r. w sprawie poprawy wizerunku transportu morskiego we Wspólnocie i zwiększenia atrakcyjności zawodów morskich dla młodych ludzi Rada podkreśliła konieczność wspierania zawodowej mobilności marynarzy w Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem procedur uznawania świadectw kompetencji marynarzy, przy zapewnieniu pełnej zgodności z postanowieniami Międzynarodowej Konwencji z 1978 r. o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht Międzynarodowej Organizacji Morza w jej aktualnej wersji (Konwencja STCW).
(2) Transport morski jest dynamicznie i szybko rozwijającym się sektorem o silnie międzynarodowym charakterze.
Wobec zwiększającego się braku marynarzy we Wspólnocie możliwe jest lepsze zapewnienie równowagi pomiędzy popytem a podażą personelu na poziomie Wspólnoty, aniżeli na poziomie krajowym.
Dlatego też waznym jest, aby w ramach wspólnej polityki transportowej w dziedzinie transportu morskiego ułatwić swobodę przemieszczania się marynarzy w obrębie Wspólnoty.
(3) W zakresie kwalifikacji marynarzy Wspólnota w dyrektywie 2001/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy [4] ustanowiła minimalne wymogi dotyczące wykształcenia i wyszkolenia marynarzy oraz wydawania im świadectw kwalifikacji.
Dyrektywa ta wprowadza do prawa wspólnotowego międzynarodowe standardy wykształcenia, wydawania świadectw i pełnienia wacht, ustanowione w Konwencji STCW.
(4) Zgodnie z dyrektywą 2001/25/WE marynarze muszą posiadać świadectwo kompetencji wydane i zatwierdzone zgodnie z przepisami tej dyrektywy przez właściwy organ Państwa Członkowskiego i uprawniające jego prawowitego posiadacza do służby na statku i pełnienia funkcji objętych określonym w tym świadectwie zakresem odpowiedzialności.
(5) Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 dyrektywy 2001/25/WE wzajemne uznawanie świadectw będących w posiadaniu marynarzy będących lub nie będących obywatelami Państw Członkowskich podlega przepisom dyrektyw 89/48/EWG [5] i 92/51/EWG [6] ustanawiającym odpowiednio pierwszy i drugi ogólny system uznawania kształcenia i szkolenia zawodowego.
Dyrektywy te nie przewidują automatycznego uznawania formalnych kwalifikacji marynarzy, gdyż w określonych przypadkach wymagane są środki dostosowawcze.
(6) Każde Państwo Członkowskie powinno uznawać świadectwa lub inne dowody formalnych kwalifikacji wydane przez inne Państwo Członkowskie zgodnie z dyrektywą 2001/25/WE.
Dlatego też każde Państwo Członkowskie powinno zezwolić marynarzom, którzy zdobyli świadectwa kompetencji w innym Państwie Członkowskim, spełniające wymogi tej dyrektywy, na podjęcie lub dalsze wykonywania zawodu morskiego, w kierunku którego posiadają kwalifikacje, bez warunków wstępnych innych niż wymagane od jego współobywateli.
(7) Niniejsza dyrektywa ma na celu ułatwienie wzajemnego uznawania świadectw, dlatego też nie reguluje ona warunków dotyczących dostępu do zatrudnienia.
(8) W Konwencji STCW określono wymogi dotyczące znajomości języków przez marynarzy.
Wymogi te powinny zostać wprowadzone do prawa wspólnotowego w celu zapewnienia efektywnej komunikacji na pokładzie statku i ułatwienia swobody przemiszczania się marynarzy w obrębie Wspólnoty.
(9) Wzrastająca liczba świadectw kompetencji marynarzy uzyskanych na skutek oszustwa stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa na morzu i ochrony środowiska morskiego.
W większości przypadków posiadacze sfałszowanych świadectw kompetencji nie spełniają minimalnych wymogów uzyskania świadectwa określonych w Konwencji STCW.
Marynarze ci mogą łatwo uwikłani w wypadki na morzu.
(10) Państwa Członkowskie powinny zatem podjąć i zrealizować konkretne działania w celu zapobiegania i karania za oszustwa związane ze świadectwami kwalifikacji, jak również nadal podejmować wysiłki w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej dla ustanowienia surowych i możliwych do wyegzekwowania porozumień w sprawie walki z takimi praktykami na całym świecie.
Komitet ds. bezpiecznych mórz i zapobiegania zanieczyszczeniu morza przez statki jest odpowiednim forum dla wymiany informacji, doświadczeń i najlepszych praktyk w tej dziedzinie.
(11) Rozporządzenie (WE) nr 1406/2002 [7] ustanowiło Europejską Agencję ds. bezpieczeństwa na morzu ("Agencja"), której celem jest zapewnienie wyskokiego, jednolitego i efektywnego poziomu bezpieczeństwa na morzu i zapobieganie zanieczyszczeniom powodowanych przez statki.
Jednym z zadań powierzonych Agencji jest wspieranie Komisji w wykonywaniu wszelkich zadań przekazanych jej przez prawo wspólnotowe, a dotyczących wykształcenia, wydawania świadectw i pełnienia wachty przez załogi statków.
(12) Dlatego też Agencja powinna wspierać Komisję przy weryfikacji, czy Państwa Członkowskie spełniły wymogi ustanowione w niniejszej dyrektywie i w dyrektywie 2001/25/WE.
(13) Wzajemne uznawanie przez Państwa Członkowskie świadectw będących w posiadaniu marynarzy będących lub nie będących obywatelami Państw Członkowskich nie powinno już podlegać przepisom dyrektywy 89/48/EWG i dyrektywy 92/51/EWG, lecz powinno być regulowane przez niniejszą dyrektywę.
(14) Rada powinna, zgodnie z pkt. 34 Międzyinstytucjonalnego Porozumienia w sprawie lepszego stanowienia prawa [8], zachęcać Państwa Członkowskie do opracowywania, na własny użytek oraz w interesie Wspólnoty, swoje własne tabele, które w granicach możliwości będą ilustrowały korelację pomiędzy niniejszą dyrektywą i środkami transpozycji, a także zachęcać do ich publikowania.
(15) W związku z tym Dyrektywa 2001/25/WE powinna zostać odpowiednio zmieniona,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zakres zastosowania
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do marynarzy, którzy:
a) są obywatelami Państwa Członkowskiego;
b) nie będąc obywatelami Państwa Członkowskiego, posiadają świadectwo wydane przez Państwo Członkowskie.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a) "marynarz" oznacza osobę wykształconą co najmniej zgodnie z wymogami załącznika I dyrektywy 2001/25/WE i posiadającą świadectwo Państwa Członkowskiego;
b) "świadectwo" oznacza ważny dokument w rozumieniu art. 4 dyrektywy 2001/25/WE;
c) "odpowiednie świadectwo" oznacza świadectwo w rozumieniu art. 1 punkt 27 dyrektywy 2001/25/WE;
d) "potwierdzenie" oznacza ważny dokument wydany przez właściwe organy Państwa Członkowskiego zgodnie z art. 5 ust. 2 i ust. 6 dyrektywy 2001/25/WE;
e) "uznanie" oznacza potwierdzenie przez właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego świadectwa lub odpowiedniego świadectwa wydanego przez inne Państwo Członkowskie;
f) "przyjmujące Państwo Członkowskie" oznacza każde Państwo Członkowskie, w którym marynarz ubiega się o uznanie odpowiedniego świadectwa/odpowiednich świadectw lub innego świadectwa/innych świadectw;
g) "Konwencja STCW" oznacza Międzynarodową konwencję z 1978 r. o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, w jej aktualnej wersji;
h) "Kod STCW" oznacza kod dotyczący wyszkolenia marynarzy, pełnienia wachty i wydawania świadectw (STCW), przyjęty rezolucją 2 Konferencji Stron STCW z 1995 r., w aktualnej wersji;
i) "Agencja" oznacza Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa na Morzu, ustanowioną na mocy rozporządzenia (WE) nr 1406/2002.
Artykuł 3
Uznawanie świadectw
1.
Każde Państwo Członkowskie uznaje odpowiednie świadectwa lub inne świadectwa wydane przez inne Państwo Członkowskie zgodnie wymogami dyrektywy 2001/25/WE.
2.
Uznanie odpowiednich świadectw ogranicza się do umiejętności, funkcji i poziomów kompetencji określonych w świadectwach, którym towarzyszy potwierdzenie zaświadczające o uznaniu świadectwa.
3.
Państwa Członkowskie gwarantują, zgodnie z krajowymi przepisami prawa materialnego i procesowego, prawo odwołania się od decyzji odmawiającej uznania potwierdzenia ważnego świadectwa lub w przypadku braku odpowiedzi.
4.
Z zastrzeżeniem ust. 3 właściwe organy przyjmującego Państwa Członkowskiego mogą nałożyć dalsze ograniczenia w zakresie umiejętności, funkcji i poziomów kompetencji w odniesieniu do rejsów przybrzeżnych zgodnie z art. 7 dyrektywy 2001/25/WE lub inne świadectwa wydane zgodnie z Prawidłem VII/1 załącznika I do dyrektywy 2001/25/WE.
5.
Przyjmujące Państwo Członkowskie zapewnia, aby marynarze, którzy wystąpią o uznanie świadectw uprawniających do wykonywania funkcji kierowniczych posiadali odpowiednią znajomość prawa morskiego tego Państwa Członkowskiego, istotną dla realizacji zadań, do których są uprawnieni.
Artykuł 4
Zmiany do dyrektywy 2001/25/WE
Dyrektywa 2001/25/WE zostaje zmieniona w sposób następujący:
1.
Art. 4 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 4
Świadectwo
Świadectwo oznacza ważny dokument, niezależnie od stosowanej do niego nazwy, wydany przez właściwy organ Państwa Członkowskiego lub z jego upoważnienia zgodnie z art. 5 i z wymogami określonymi w załączniku I."
2.
Dodaje się następujący art. 7:
"Art. 7a
Zapobieganie oszustwom i innym nielegalnym praktykom
1.
Państwa Członkowskie podejmują i wprowadzają w życie odpowiednie środki dla zapobiegania oszustwom i innym nielegalnym praktykom dotyczącym procesu przyznawania świadectw lub świadectw wydanych i potwierdzonych przez ich właściwe organy i ustanawiają sankcje, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2.
Państwa Członkowskie wyznaczają krajowe organy właściwe do wykrywania i zwalczania nieuczciwych praktyk i do wymiany informacji z właściwymi organami innych państw w odniesieniu do wydawania świadectw marynarzom.
Państwa Członkowskie powiadamiają niezwłocznie inne Państwa Członkowskie i Komisję o takich przypadkach.
Państwa Członkowskie powiadamiają również niezwłocznie każde państwo trzecie, z którym są one związane umową zgodnie z Prawidłem I/10 ust. 1.2 Konwencji STCW.
3.
Na wniosek przyjmującego Państwa Członkowskiego, właściwe organy innego Państwa Członkowskiego wydadzą pisemne potwierdzenie lub odmowę potwierdzenia autentyczności świadectw marynarzy, odpowiednich potwierdzeń lub jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego wyszkolenie wydanego w tym Państwie Członkowskim."
3.
Art. 18 ust. 1 i 2 traci moc z dniem [...] [9].
4.
Dodaje się następujący art. 21a:
"Art. 21a
Regularne monitorowanie zgodności
Bez uszczerbku dla uprawnień Komisji w świetle art. 226 Traktatu, Komisja, wspierana przez Agencję, sprawdza, w regularnych odstępach czasu i co najmniej raz na 5 lat, czy Państwa Członkowskie przestrzegają minimalnych wymogów zawartych w niniejszej dyrektywie."
5.
Dodaje się następujący art. 21b:
"Art. 21b
Sprawozdanie dotyczące zgodności
Nie później niż [...] [10], Komisja musi złożyć do Parlamentu Europejskiego i Rady sprawozdanie zawierające ocenę, sporządzone na podstawie informacji uzyskanych w zgodnie z art. 21a.
W sprawozdaniu tym Komisja analizuje przestrzeganie niniejszej dyrektywy w Państwach Członkowskich i, w razie potrzeby, przygotowuje projekty dodatkowych działań."
6.
W załączniku I dodaje się następujący ust. 1a:
"1a.
Państwa Członkowskie powinny zapewnić, że marynarze posiadają odpowiedni poziom znajomości języka, jak to zostało określone w sekcjach A-II/1, A-III/1, A-IV/2 i A-II/4 Kodu STCW, aby umożliwić im wykonywanie swoich obowiązków w przyjmującym Państwie Członkowskim."
Artykuł 5
Transpozycja
1.
Najpóźniej do dnia [...] [11]Państwa Członkowskie wdrożą przepisy, uregulowania oraz postanowienia administracyjne niezbędne dla zapewnienia zgodności z niniejszą dyrektywą.
Bezzwłocznie przekazują one Komisji odnośne przepisy.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 6
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dziennuku Urzędowym Wspólnot Europejskich.
Artykuł 7
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w [...]
W imieniu Parlamentu Europejskiego
Przewodniczący
W imieniu Rady
Przewodniczący
[1] Dz.U. C [...], [...], str. [...].
[2] Dz.U. C [...], [...], str. [...].
[3] Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 23 lutego 2005 r.
[4] Dz.U. L 136 z 18.5.2001, str. 17. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/103/WE (Dz.U. L 326 z 13.12.2003, str. 28).
[5] Dyrektywa Rady 89/48/EWG z 21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy lata (Dz.U.L 19 z 24.1.1989, str. 16). Dyrektywa zmieniona dyrektywą 2001/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 206 z 31.7.2001, str. 1).
[6] Dyrektywa Rady 92/51/EWG z 18 czerwca 1992 r. w sprawie drugiego kształcenia i szkolenia zawodowego, uzupełniająca dyrektywę 89/48/EWG (Dz.U. L 209 z 24.7.1992, str. 25). Dyrektywa ostatnio zmieniona decyzją Komisji 2004/108/WE (Dz.U. L 32 z 5.2.2004, str. 15).
[7] Rozporządzenie (WE) nr 1406/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 czerwca 2002 r. ustanawiające Europejską Agencję ds. bezpieczeństwa na morzu (Dz.U. L 208 z 5.8.2002, str. 1). Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 724/2004 (Dz.U. L 129 z 29.4.2004, str. 1).
[8] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
[9] 24 miesiące od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
[10] 5 lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
[11] 24 miesiące od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0047
Środki ograniczające wobec osób i podmiotów w związku z sytuacją na Wybrzeżu Kości Słoniowej *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko niektórym osobom i podmiotom w związku z sytuacją na Wybrzeżu Kości Słoniowej (COM(2004)0842 — 15518/2004 — C6-0023/2005 — 2004/0286(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0842) [1],
- uwzględniając tekst Rady (15518/2004),
- uwzględniając art. 60 i 301 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, zgodnie z którym Rada przedstawiła Parlamentowi projekt do konsultacji (C6-0023/2005),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Rozwoju i Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0042/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady o powiadomienie Parlamentu, jeśli uzna ona za stosowne odejście od tekstu zatwierdzonego przez Parlament;
4. wzywa Radę do ponownej konsultacji, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do tekstu przedstawionego do konsultacji;
5. zwraca się o wstrzymanie rozpatrywania projektu Komisji w wersji po wprowadzeniu poprawek na okres nie przekraczający trzech miesięcy, aby nie udaremnić mediacji prowadzonej przez prezydenta Thabo Mbekiego, mającej na celu wznowienie negocjacji pomiędzy walczącymi stronami;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 3 a preambuły (nowy)
_BAR_ 3a) Na Szczycie Unii Afrykańskiej przedłużony został mandat prezydenta RPA Thabo Mbekiego, do którego zwrócono się o ponowienie prób wprowadzenia w życie porozumienia pokojowego podpisanego przez strony konfliktu. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 3 b preambuły (nowy)
_BAR_ 3b) Państwa Członkowskie Unii Europejskiej będące również członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ stoją na straży pełnego przestrzegania praw podstawowych: przede wszystkim podczas przyjmowania i wprowadzania zmian do środków przyjętych z zastosowaniem rezolucji nr 1572(2004) Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz informują pozostałe Państwa Członkowskie Unii i instytucje Wspólnoty o krokach, które mogą mieć wpływ na wspólnotowy porządek prawny,w szczególności -zgodnie z Porozumieniami z Linas-Marcoussis i Accra III -dotyczącymi rozbrojenia pozwalającego na zorganizowanie referendum w sprawie uchylenia art. 35 Konstytucji, po którym nastąpić powinny wolne wybory prezydenckie. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 3 c preambuły (nowy)
_BAR_ 3c) Stosując środki wprowadzane w celu wdrożenia Rezolucji 1572(2004) Rady Bezpieczeństwa ONZ, Wspólnota zapewnia ich koordynację z obowiązującymi procedurami na podstawie Porozumienia o Partnerstwie AKP-WE podpisanego w Cotonou (Benin) w dniu 23 czerwca 2000 r., a w szczególności jego art. 8 i 96, _BAR_
Poprawka 4
Punkt 3 d preambuły (nowy)
_BAR_ 3d) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu nie stanowią przeszkody do przyjęcia innych środków zmierzających do wdrożenia Porozumień Linas-Marcoussis i Accra III, w szczególności obowiązku ścigania i sądzenia, zgodnie z postanowieniami międzynarodowych konwencji o ochronie praw człowieka, osób podejrzanych o popełnienie poważnych aktów łamania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, oraz wszczęcia dochodzenia przez prokuratora Międzynarodowego Trybunału Karnego, w sprawie sytuacji na Wybrzeżu Kości Słoniowej, w oparciu o odwołanie ad hoc wniesione do Trybunału przez władze Wybrzeża Kości Słoniowej, w dniu 1 października 2003 r., zgodnie z art. 12 Statutu Rzymskiego, _BAR_
Poprawka 5
Art. 2 ust. 1
1. Zamraża się wszelkie fundusze i zasoby gospodarcze należące lub pozostające w posiadaniu, bezpośrednio lub pośrednio, osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku II. _BAR_ 1. Zamraża się wszelkie fundusze i zasoby gospodarcze należące lub pozostające w posiadaniu, bezpośrednio lub pośrednio, osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w wykazie sporządzonym przez Komisję zgodnie z art. 10. _BAR_
Poprawka 6
Art. 7 ust. 3
3.
Wszystkie informacje przekazane lub otrzymane na mocy niniejszego artykułu wykorzystywane są jedynie do celów, dla których zostały dostarczone lub otrzymane. _BAR_ 3.
Wszystkie informacje przekazane lub otrzymane na mocy niniejszego artykułu wykorzystywane są jedynie do celów, dla których zostały dostarczone lub otrzymane.
Są one wykorzystywane wyłącznie przez okres konieczny do przeprowadzenia operacji związanych z zamrożeniem dóbr i podlegają przepisom gwarantującym ochronę danych. _BAR_
Poprawka 7
Art. 9 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 9a Osobom fizycznym lub prawnym, organizacjom lub instytucjom, których środki finansowe lub zasoby gospodarcze zostały niesprawiedliwie zamrożone, wypłacana jest suma odpowiadająca charakterowi i zakresowi niesprawiedliwie poniesionej szkody. _BAR_
Poprawka 8
Art. 10 część wstępna
Komisja uprawniona jest do: _BAR_ Po przeprowadzeniu konsultacji z Parlamentem Europejskim, Komisja uprawniona jest do: _BAR_
Poprawka 9
Art. 10 lit. a
a)zmiany załącznika I na podstawie ustaleń dokonanych przez Radę Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych lub Komitet do spraw Sankcji oraz _BAR_ a)sporządzenia i zmiany wykazu osób prawnych lub fizycznych, podmiotów lub organów, których środki finansowe i zasoby gospodarcze powinny być zamrożone na podstawie ustaleń dokonanych przez Radę Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych lub Komitet do spraw Sankcji i poprawienia tego wykazu, w przypadku wystąpienia popartego dowodami błędu oraz _BAR_
Poprawka 10
Art. 10 lit. b
b)zmiany załącznika II na podstawie informacji dostarczonych przez Państwa Członkowskie. _BAR_ b)zmiany załącznika na podstawie informacji dostarczonych przez Państwa Członkowskie. _BAR_
Poprawka 11
Art. 10 akapit 1 a (nowy)
_BAR_ O sporządzeniu i o zmianie wykazu, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a) Komisja najpierw informuje, z zachowaniem zasady poufności, Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisję Rozwoju Parlamentu Europejskiego. _BAR_
Poprawka 12
P6_TA(2005)0048
Nieuczciwe praktyki handlowe ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych przedsiębiorstw wobec klientów na rynku wewnętrznym i zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, a także rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ("Dyrektywa w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych") (11630/2/2004 — C6-0190/2004 — 2003/0134 (COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11630/2/2004 — C6-0190/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0356) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0027/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjęte dnia 20.4.2004 r., P5_TA(2004)0298.
[2] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0049
Transfer statków do państw dotkniętych tsunami w 2004 r.*
Rezolucja legislacyjna Rarlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 w sprawie szczególnego działania mającego na celu transfer statków do państw dotkniętych tsunami w 2004 r.
(COM(2005)0036 — C6-0036/2005 — 2005/0005(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2005)0036) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0036/2005),
- uwzględniając art. 51 i 134 Regulaminu,
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 6
TYTUŁ
Wniosek w sprawie rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 w zakresie szczególnego działania w celu transferu statków do państw dotkniętych tsunami w 2004 roku _BAR_ Wniosek w sprawie rozporządzenia Rady dotyczącego szczególnego działania na rzecz państw dotkniętych tsunami w 2004 roku i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 w celu transferu statków do poszkodowanych państw _BAR_
Poprawka 7
PUNKT 1 a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (1a) Fundusze wspólnotowe przeznaczone na pomoc humanitarną powinny zostać również wykorzystane na odbudowę sektora rybołówstwa w poszkodowanych państwach. _BAR_
Poprawka 8
PUNKT 1 b PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (1b) Niezależnie od tej pomocy zainteresowane kraje powinny mieć możliwość zwrócenia się do Unii Europejskiej o wysłanie, w charakterze pierwszej pomocy, statków rybackich, które pomogą rozwiązać problem zaopatrzenia ludności w produkty rybne i pozwolą rozpocząć odbudowę przemysłu przetwórstwa rybnego na niektórych obszarach. _BAR_
Poprawka 21
PUNKT 4 a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (4a) Możliwość transferu statków pochodzących ze Wspólnoty stanowi jedynie część zakrojonych na szerszą skalę wysiłków mających na celu niesienie pomocy mieszkańcom zniszczonych terenów w odbudowaniu infrastruktury; należy przy tym jednak zauważyć, iż inne formy pomocy, takie jak bezpośredni transfer środków lub wykorzystanie umiejętności posiadanych przez rybaków ze Wspólnoty, mogą okazać się właściwsze. _BAR_
Poprawka 13
PUNKT 5 PREAMBUŁY
(5) Aby spełnić potrzeby tych wspólnot, jedynie statki w pełni nadające się do żeglugi i w pełni wyposażone, których całkowita długość jest mniejsza niż 12 metrów, mogą kwalifikować się do środków przewidzianych niniejszym rozporządzeniem. _BAR_ (5) Aby spełnić potrzeby tych wspólnot, jedynie statki w pełni nadające się do żeglugi i w pełni wyposażone, przystosowane do potrzeb lokalnych, które zostały określone przez FAO, których całkowita długość jest mniejsza niż 12 metrów, mogą kwalifikować się do środków przewidzianych niniejszym rozporządzeniem. _BAR_
Poprawka 14
PUNKT 6 PREAMBUŁY
(6) Należy przewidzieć wzrost dodatkowej premii w celu pokrycia wydatków poniesionych przez publiczne lub prywatne organizacje w odniesieniu do transportu statków do państw trzecich oraz zrekompensować właścicielom wyposażenie statków i uczynienie ich w pełni nadającymi się do żeglugi. _BAR_ (6) Należy przewidzieć wzrost dodatkowej premii w celu pokrycia wydatków poniesionych przez publiczne lub prywatne organizacje w odniesieniu do transportu statków do państw trzecich oraz zrekompensować właścicielom wyposażenie statków i uczynienie ich w pełni nadającymi się do żeglugi, dnależyte ich wyposażenie i przystosowanie do lokalnych potrzeb, które zostały określone przez FAO. _BAR_
Poprawka 9
PUNKT 9 a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (9a) Wskazane jest, aby Rada przeznaczyła kwotę z linii budżetowej przewidzianej na pomoc humanitarną na pomoc przy odbudowie sektora rybołówstwa państw dotkniętych tsunami w grudniu 2004 r. _BAR_
Poprawka 22
PUNKT 9 b PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (9b) Żadne postanowienie niniejszych przepisów nie powinno być interpretowane jako pozytywne zobowiązanie do transferu statków do stref dotkniętych katastrofą.
Przepisy te umożliwiają jedynie dokonanie tego typu transferów pod warunkiem, że spełnione zostaną ustalone w nich kryteria. _BAR_
Poprawka 10
PUNKT 10 PREAMBUŁY
(10) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie Rady (WE) nr 2792/1999 z dnia 17 grudnia 1999 r., _BAR_ (10) Wskazane jest rozważenie zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 2792/1999 z dnia 17 grudnia 1999 r., w przypadku gdy poszkodowane państwa wystąpią o transfer statków, _BAR_
Poprawka 11
ARTYKUŁ -1 (nowy)
_BAR_ Artykuł - 1 1.
Unia Europejska przeznacza kwotę ... w charakterze pomocy sektorom rybołówstwa dotkniętym przez tsunami w grudniu 2004 r.
UE wysyła wykwalifikowanych specjalistów i rybaków do pomocy w odbudowie poszkodowanego przemysłu połowowego.
2.
Niniejsza pomoc i wsparcie techniczne mają przede wszystkim na celu: rekonstrukcję stoczni, które budują statki rybackie;remont portów rybackich;remont infrastruktury portowej koniecznej do wyładunku i sprzedaży połowów;odbudowę i wyposażenie chłodni.
3.
Kwota przeznaczona na pomoc wymieniona w ust. 1 jest ustalana przez Radę i pokrywana z linii budżetowej 23 02 01 kategorii 4 budżetu Unii Europejskiej (pomoc humanitarna). _BAR_
Poprawka 12
ARTYKUŁ 1, ZDANIE WPROWADZAJĄCE
Rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 otrzymuje następujące brzmienie: _BAR_ W przypadku gdyby poszkodowane państwa wystąpiły do Unii Europejskiej o transfer statków celem rozpoczęcia odbudowy przemysłu przetwórstwa rybnego, rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 otrzymuje następujące brzmienie: _BAR_
Poprawki 15 i 1
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 LIT. bArt. 7 ust. 3 lit. d) punkt ii) (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
(ii)Państwo Członkowskie, które zezwala na transfer, zapewnia, że statek w pełni nadaje się do żeglugi i jest w pełni wyposażony do prowadzenia nakładów połowowych, jest przekazany do regionu dotkniętego tsunami na rzecz wspólnot rybackich, które ucierpiały oraz że negatywne skutki dla zasobów rybołówstwa i gospodarki lokalnej są ograniczone do minimum; _BAR_ (ii)Państwo Członkowskie, które zezwala na transfer, zapewnia, że statek w pełni nadaje się do żeglugi, jest w pełni wyposażony do prowadzenia nakładów połowowych, nadaje się do prowadzenia połowów w danych krajach trzecich i jest przekazany do regionu dotkniętego tsunami na rzecz wspólnot rybackich, które ucierpiały oraz musi zapewnić, że nie wystąpią negatywne skutki zarówno dla trwałości zasobów rybołówstwa, jak i gospodarki lokalnej. _BAR_
Poprawka 3
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 LIT. bArt. 7 ust. 3 lit. (d) punkt (iii) (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
(iii)transfer musi być zgodny z potrzebami określonymi w ocenie FAO oraz zgodny z zapotrzebowaniem państw trzecich. _BAR_ (iii)transfer musi być zgodny z potrzebami określonymi w ocenie FAO oraz zgodny z zapotrzebowaniem państw trzecich.
Należy przy tym przestrzegać procesu przygotowania technologicznego zgodnego ze wskazówkami FAO i wyspecjalizowanych organizacji pozarządowych oraz lokalnych społeczności rybackich i musi uwzględnić uzgodnienia dotyczące wyglądu statku, przeznaczenia rybołówczego, wyposażenia i jego wymiarów oraz innych charakterystyk silnika. _BAR_
Poprawka 20
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 LIT. bArt.
7 ust. 3 lit. d) pkt iii a) (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
_BAR_ (iiia)nowy właściciel statku musi być albo obywatelem kraju trzeciego w przypadku osoby fizycznej, natomiast w przypadku osoby prawnej, dana firma musi być własnością obywateli kraju trzeciego. _BAR_
Poprawka 2
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 LIT. bArt. 7 ust. 3 lit. (d) punkt (iiib) (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
_BAR_ (iiib)transferowi towarzyszy odpowiednie szkolenie i środki edukacyjne w celu zapewnienia, że rybacy posiadają dostateczną wiedzę i umiejętności do pracy na tym sprzęcie gwarantującą bezpieczeństwo na pokładzie i ogólne zrównoważenie rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 4
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 LIT. cArt. 7 ust. 6 punkt (ii) tiret 2 (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
—rekompensata dla właściciela statku czerpiącego korzyści z premii przeznaczonej na wyposażenie statku i uczynienie go nadającym się do żeglugi. _BAR_ —rekompensata dla właściciela statku czerpiącego korzyści z premii przeznaczonej na wyposażenie statku i uczynienie go nadającym się do żeglugi i odpowiednim dla połowu ryb w zainteresowanych krajach trzecich. _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3art.
18a (rozporządzenie (WE) nr 2792/1999)
Zawieszenie transferu statku zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. d) Komisja może zawiesić transfer statku zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. d), jeżeli uzna, że taki transfer nie spełnia warunków w nim przewidzianych. _BAR_ Procedura dotycząca transferu statku zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. d) 1. Państwa Członkowskie zgodnie z art. 7 ust. 3 lit. d) powiadamiają Komisję o zamiarze transferu, jak też o jego zamierzonym przeznaczeniu. 2. W przeciągu dwóch miesięcy od takiego zawiadomienia Komisja może poinformować zainteresowane Państwo Członkowskie, że transfer nie spełnia warunków określonych w art. 7 ust. 3 lit. d), w szczególności w art. 7 ust. 3 lit. d) (iii). Jeśli Komisja nie poinformuje zainteresowanego Państwa Członkowskiego w przeciągu dwóch miesięcy, Państwo Członkowskie może dokonać transferu statku. _BAR_
[1] 1 Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0061
Dostęp do sieci przesyłowych gazu ziemnego ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego (11652/2/2004 — C6-0188/2004 — 2003/0302(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11652/2/2004 - C6-0188/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0741) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0012/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjęte dnia 20.4.2004, P5_TA(2004)0301.
[2] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0062
Systemy zabezpieczenia społecznego ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie i (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 (12062/3/2004 - C6-0189/2004 - 2003/0184(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (12062/3/2004 - C6-0189/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0468) [2],
- uwzględniając zmieniony projekt (COM(2004)0314) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A6-0003/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. przyjmuje do wiadomości oświadczenie [3] Komisji dotyczące załącznika II a do rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 złożone po przyjęciu wspólnego stanowisku Rady;
3. odnotowuje, że niniejszy akt został przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania niniejszego aktu wraz z Przewodniczącym Rady zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
5. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania niniejszego aktu niezwłocznie po weryfikacji właściwego dopełnienia wszystkich procedur i do jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady;
P6_TA(2005)0063
Wspólnotowa licencja kontrolera ruchu lotniczego ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu lotniczego (COM(2004)0473 - C6-0076/2004 - 2004/0146(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0473) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C6-0076/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki (A6-0038/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie sprawy do Parlamentu, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0066
Ogólny system preferencji *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych (COM(2004)0699 — COM(2005)0043 — C6-0001/2005 — 2004/0242(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0699) [1] oraz zmieniony projekt (COM(2005)0043) [1],
- uwzględniając Komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Kraje rozwijające się, handel międzynarodowy i stały rozwój: rola wspólnotowego ogólnego systemu preferencji (OSP) na dekadę 2006-2015" (COM(2004)0461),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 października 2004 r. [2] dotyczącą powyższego komunikatu,
- uwzględniając art. 133 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0001/2005),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego oraz opinię Komisji Rozwoju (A6-0045/2005),
1. zatwierdza po poprawkach zmieniony projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeżeli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeżeli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
punkt 1a preambuły (nowy)
_BAR_ (1a) Ogólny system preferencji (OSP) od chwili jego utworzenia jest jednym z kluczowych instrumentów pomocy w ograniczaniu ubóstwa w krajach rozwijających się, poprzez ułatwianie im uzyskiwania przychodów z handlu międzynarodowego, a także przyczynianie się do ich trwałego rozwoju wskutek wspierania rozwoju przemysłu i dywersyfikacji ich gospodarek. _BAR_
Poprawka 2
punkt 4 preambuły
(4) Niniejsze rozporządzenie jest pierwszym rozporządzeniem wprowadzającym w życie te wytyczne.
Będzie ono stosowane od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. _BAR_ (4) Niniejsze rozporządzenie jest pierwszym rozporządzeniem wprowadzającym w życie te wytyczne.
Po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej będzie ono stosowane od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. _BAR_
Poprawka 3
punkt 6a preambuły (nowy)
_BAR_ (6a) Aby zwiększyć stopę wykorzystania OSP i umożliwić krajom rozwijającym się skorzystanie na handlu międzynarodowym i rozwiązaniach preferencyjnych, Unia Europejska będzie starała się zapewnić tym krajom, a w szczególności krajom najsłabiej rozwiniętym, odpowiednią pomoc techniczną. _BAR_
Poprawka 4
punkt 7 preambuły
(7) Szczególne rozwiązanie motywacyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrego zarządzania opiera się na integralnej koncepcji zrównoważonego rozwoju przyjętej przez międzynarodowe konwencje i instrumenty, takie jak Deklaracja Narodów Zjednoczonych o prawie do rozwoju z roku 1986, Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju z roku 1992, Deklaracja MOP dotycząca podstawowych zasad i praw pracy z roku 1998, Deklaracja Milenijna Narodów Zjednoczonych z roku 2000 i Deklaracja z Johanesburga w sprawie zrównoważonego rozwoju z roku 2002.
W rezultacie kraje rozwijające się, które z powodu braku dywersyfikacji ekonomicznej i niewystarczającego udziału w międzynarodowej wymianie handlowej stały się szczególnie narażone w wyniku przyjęcia dodatkowych obciążeń i obowiązków w związku z ratyfikacją i skuteczną realizacją podstawowych konwencji odnośnie do praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i dobrego zarządzania, powinny korzystać z dodatkowych preferencji taryfowych.
Preferencje te mają za zadanie wspieranie dalszego rozwoju gospodarczego, tym samym wychodząc naprzeciw potrzebie zrównoważonego rozwoju.
W związku z tym, w ramach powyższego rozwiązania, taryfy ad valorem oraz cła specyficzne (o ile nie są połączone z cłem ad valorem) dla krajów beneficjentów zostają zawieszone. _BAR_ (7) Szczególne rozwiązanie motywacyjne dotyczące zrównoważonego rozwoju i dobrego zarządzania opiera się na integralnej koncepcji zrównoważonego rozwoju przyjętej przez międzynarodowe konwencje i instrumenty, takie jak Deklaracja Narodów Zjednoczonych o prawie do rozwoju z roku 1986, Deklaracja z Rio w sprawie środowiska i rozwoju z roku 1992, Deklaracja MOP dotycząca podstawowych zasad i praw pracy z roku 1998, Deklaracja Milenijna Narodów Zjednoczonych z roku 2000 i Deklaracja z Johanesburga w sprawie zrównoważonego rozwoju z roku 2002.
W rezultacie kraje rozwijające się, które z powodu braku dywersyfikacji ekonomicznej, środków rozwoju gospodarczego i niewystarczającego odpowiedniego udziału w międzynarodowej wymianie handlowej stały się szczególnie narażone w wyniku przyjęcia dodatkowych obciążeń i obowiązków w związku z ratyfikacją i skuteczną realizacją podstawowych konwencji odnośnie do praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i dobrego zarządzania, powinny korzystać z dodatkowych preferencji taryfowych.
Preferencje te mają za zadanie wspieranie dalszego rozwoju gospodarczego, tym samym wychodząc naprzeciw potrzebie zrównoważonego rozwoju.
W związku z tym, w ramach powyższego rozwiązania, taryfy ad valorem oraz cła specyficzne (o ile nie są połączone z cłem ad valorem) dla krajów beneficjentów zostają zawieszone. _BAR_
Poprawka 5
punkt 9 preambuły
(9) Komisja powinna monitorować skuteczną realizację konwencji międzynarodowych zgodnie z odpowiednimi mechanizmami przez nie przewidzianymi oraz powinna dokonać oceny związku pomiędzy dodatkowymi preferencjami taryfowymi a wspieraniem zrównoważonego rozwoju. _BAR_ (9) Komisja będzie monitorować skuteczną realizację konwencji międzynarodowych zgodnie z odpowiednimi mechanizmami przez nie przewidzianymi oraz dokona oceny związku pomiędzy dodatkowymi preferencjami taryfowymi a wspieraniem zrównoważonego rozwoju. _BAR_
Poprawka 6
punkt 13a preambuły (nowy)
_BAR_ (13a) Aby zapobiec erozji preferencji, Komisja rozważy przeniesienie w następnym rozporządzeniu produktów obecnie sklasyfikowanych jako "wrażliwe" do kategorii produktów "niewrażliwych". _BAR_
Poprawka 7
punkt 16 preambuły
(16) W celu zachowania spójności polityki handlowej Wspólnoty, kraj beneficjent nie powinien uzyskiwać korzyści zarówno ze wspólnotowego systemu ogólnych preferencji taryfowych, jaki i z umowy o wolnym handlu, jeśli umowa ta obejmuje co najmniej wszystkie preferencje przewidziane w obecnym planie dla tego kraju. _BAR_ (16) W celu zachowania spójności polityki handlowej Wspólnoty, kraj beneficjent nie powinien uzyskiwać korzyści zarówno ze wspólnotowego systemu ogólnych preferencji taryfowych, jaki i umowy o wolnym handlu, jeśli umowa ta obejmuje i skutecznie wprowadza w życie, a także - w odpowiednich przypadkach - konsoliduje co najmniej wszystkie preferencje przewidziane w obecnym planie dla tego kraju. _BAR_
Poprawka 8
punkt 17a preambuły (nowy)
_BAR_ (17a.) Od 2008 r. mechanizm klasyfikacji powinien być stosowany w taki sposób, aby uniknąć zaklasyfikowania przywozu z krajów beneficjentów obecnego planu, których wywóz do Wspólnoty w danej sekcji nie wzrósł w porównaniu do innych beneficjentów OSP. _BAR_
Poprawka 9
punkt 18a preambuły (nowy)
_BAR_ (18a) Rozporządzenie (EWG) nr 2454/93 określające system reguł pochodzenia zostanie w niedalekiej przeszłości poddane przeglądowi, aby lepiej służyło celowi wspierania rozwoju gospodarczego i przemysłowego.
Przegląd ten zostanie przeprowadzony najpóźniej na rok przed utratą mocy tego rozporządzenia i obejmować będzie formę, treść i procedury systemu reguł pochodzenia. Zostanie on dokonany w oparciu o najlepszą praktykę międzynarodową i będzie miał na celu harmonizację systemów istniejących w obrębie UE.
Nowy system reguł pochodzenia będzie uwzględniał między innymi kumulację międzyregionalną i kumulację globalną, eliminację wymogu procesu dwukrotnego przetworzenia dla niektórych produktów oraz kwalifikowanie kraju do preferencyjnego traktowania w ramach OSP i regulacji "wszystko oprócz broni", nawet jeśli nie jest on krajem docelowym eksportu, pod warunkiem, że w kraju takim towary uzyskują znaczące zwiększenie wartości. _BAR_
Poprawka 10
punkt 21a preambuły (nowy)
_BAR_ (21a) Zgodnie z art. 37 ust. 6 porozumienia o partnerstwie AKP-UE, podczas przeglądu niniejszego rozporządzenia w 2008 r. należy wziąć pod uwagę interesy krajów AKP, w tym krajów innych niż kraje najsłabiej rozwinięte, które nie chcą lub nie są w stanie zawrzeć porozumienia o partnerstwie gospodarczym w ramach Umowy z Cotonou, tak aby OSP zapewniał im przynajmniej takie same preferencje, jakie uzyskały w ramach Umowy z Cotonou. _BAR_
Poprawka 11
Artykuł 1 ustęp 1
1.
Wspólnotowy plan ogólnych preferencji taryfowych (dalej zwany "planem") stosuje się od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. _BAR_ 1.
Wspólnotowy plan ogólnych preferencji taryfowych (dalej zwany "planem") stosuje się od 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 12
Artykuł 3 ustęp 1a (nowy)
_BAR_ 1a.
Na podstawie ostatnich porównywalnych i skorygowanych danych dostępnych w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia Komisja ustala, które kraje beneficjenci spełniają kryteria określone w ust. 1. _BAR_
Poprawka 13
Artykuł 3 ustęp 1b (nowy)
_BAR_ 1b.
Komisja publikuje co roku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej listę państw beneficjentów spełniających warunek określony w ust. 1. _BAR_
Poprawka 14
Artykuł 3 ustęp 2
2.
Jeśli państwo beneficjent korzysta z umowy handlowej zawartej ze Wspólnotą, która obejmuje co najmniej wszystkie preferencje objęte obecnym systemem dla tego państwa, zostaje ono usunięte z listy państw beneficjentów wymienionych w załączniku I. _BAR_ 2.
Jeśli państwo beneficjent korzysta z umowy handlowej zawartej ze Wspólnotą, stosowanie umowy handlowej ma pierwszeństwo nad stosowaniem obecnego planu pod warunkiem, że skutecznie wdraża ona i, w odpowiednich sytuacjach, konsoliduje co najmniej wszystkie preferencje przyznane temu krajowi przez obecny plan.
Umowa handlowa ze Wspólnotą nie wyklucza korzystania ze specjalnego rozwiązania motywacyjnego przewidzianego w sekcji 2 niniejszego rozporządzenia. _BAR_
Poprawka 15
Artykuł 3 ustęp 3a (nowy)
_BAR_ 3a.
W celu zwiększenia skuteczności obecnego planu Komisja udzieli krajom rozwijającym się, a w szczególności krajom najsłabiej rozwiniętym, odpowiedniej pomocy technicznej na stworzenie potencjału instytucjonalnego i regulacyjnego niezbędnego do uzyskania korzyści z handlu międzynarodowego i OSP. _BAR_
Poprawka 16
Artykuł 3 ustęp 3b (nowy)
_BAR_ 3b.
Przy obliczaniu przez Komisję kwalifikacyjnych wartości procentowych uwzględniony zostanie poziom przywozu, który wcześniej kwalifikował do OSP, krajów objętych art. 3 ust. 2. _BAR_
Poprawka 17
Artykuł 5 ustęp 3a (nowy)
_BAR_ 3a.
Komisja będzie w ramach Światowej Organizacji Handlu zabiegała o uznanie za priorytet harmonizacji reguł pochodzenia, które wprowadzą preferencyjne traktowanie krajów rozwijających się i najsłabiej rozwiniętych. _BAR_
Poprawka 18
Artykuł 8 ustęp 3a (nowy)
_BAR_ 3a.
Zapewnia się również pomoc techniczną w celu wsparcia kwalifikującymch się krajów rozwijających się w spełnieniu wymagań dotyczących ratyfikacji i rzeczywistego wdrożenia, związanych z nowym specjalnym rozwiązaniem motywacyjnym dla zrównoważonego "rozwoju" i odpowiedzialnego zarządzania. _BAR_
Poprawka 19
Artykuł 9 ustęp 1 lit. c
c)zobowiązuje się do ratyfikacji i skutecznego wdrożenia do dnia 31 grudnia 2008 r. konwencji, których jeszcze nie ratyfikował i skutecznie nie wdrożył, wymienionych w części B załącznika III, oraz _BAR_ c)faktycznie rozpocznie procedury ratyfikacji i skutecznego wdrożenia wszystkich konwencji wymienionych w załączniku III, w ciągu 4 lat od przyznania mu po raz pierwszy szczególnego rozwiązania motywacyjnego oraz _BAR_
Poprawka 20
Artykuł 9 ustęp 2 lit. b
b)którego przywóz na rynek Wspólnoty objęty OSP stanowi mniej niż 1% wartości wspólnotowego przywozu objętego OSP. _BAR_ b)którego przywóz na rynek Wspólnoty objęty OSP stanowi mniej niż 1% wartości wspólnotowego przywozu objętego OSP lub mniej niż 2%, jeżeli jego przywóz objęty OSP w jednej sekcji stanowi ponad 50% jego całego przywozu objętego OSP. _BAR_
Poprawka 21
Artykuł 9 ustęp 3
3.
Komisja dokonuje przeglądu statusu ratyfikacji i skutecznej realizacji konwencji wymienionych w załączniku III.
Przed upływem okresu stosowania niniejszego rozporządzenia Komisja przedstawi Radzie raport dotyczący statusu ratyfikacji tych konwencji wraz z zaleceniami co do tego, czy w celu skorzystania w przyszłości ze szczególnych rozwiązań motywacyjnych dotyczących zrównoważonego rozwoju i dobrego zarządzania powinno się wymagać ratyfikacji i skutecznej realizacji takich konwencji. _BAR_ 3.
Komisja dokonuje przeglądu statusu ratyfikacji i skutecznej realizacji konwencji wymienionych w załączniku III.
Przed upływem okresu stosowania niniejszego rozporządzenia Komisja przedstawi Radzie raport dotyczący statusu ratyfikacji i wdrożenia tych konwencji przez każdy kraj korzystający ze specjalnego rozwiązania motywacyjnego.
W razie potrzeby Komisja dołączy zalecenia oceniające, czy poszczególne kraje powinny podjąć dodatkowe kroki w celu skutecznego wdrożenia konwencji.
W swoim sprawozdaniu Komisja dokona również oceny skuteczności specjalnego rozwiązania w zakresie realizacji jego celu i w razie potrzeby zaleci rewizję załącznika III. _BAR_
Poprawka 22
Artykuł 10 ustęp 1 lit. a
a)wnosi o nie państwo lub terytorium wymienione w załączniku I, w ciągu dwóch miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, oraz _BAR_ a)wnosi o nie państwo lub terytorium wymienione w załączniku I, oraz _BAR_
Poprawka 23
Artykuł 10 ustęp 2a (nowy)
_BAR_ 2a.
Jeżeli państwo spełniające warunki określone w art. 9 ust. 2 nie ratyfikowało i nie wdrożyło maksymalnie dwóch spośród konwencji wymienionych w załączniku III w związku z ograniczeniami konstytucjonalnymi, ale zobowiązuje się do jak najszybszej ich ratyfikacji i wdrożenia, zgodnie z postanowieniami swojej konstytucji, przy pomocy właściwych organizacji międzynarodowych, Komisja może to uznać za równoważne ze spełnieniem warunków określonych w art. 9 ust. 1.
Komisja monitoruje ścisłe wykonanie takiego zobowiązania i wycofa korzyści przyznane w ramach specjalnego rozwiązania w przypadku każdego naruszenia lub nieuzasadnionego opóźnienia po stronie wnioskującego kraju.
Komisja uzyska informacje z każdego odpowiedniego źródła, w tym również od właściwej organizacji międzynarodowej i, w razie potrzeby, od Parlamentu Europejskiego i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego oraz poinformuje komitet oraz Parlament Europejski. _BAR_
Poprawka 24
Artykuł 11 ustęp 1
1.
Jeżeli Komisja otrzyma wniosek wraz z dołączonymi informacjami, o których mowa w art. 10, Komisja obowiązana jest go ropatrzyć.
Przy rozpatrywaniu wniosku brane są pod uwagę informacje dostarczone przez odpowiednie organizacje i agencje międzynarodowe.
Może ona kierować do państwa wnioskodawcy wszelkie pytania, jakie uzna za właściwe, i może występować o weryfikację otrzymanych informacji do organów państwa wnioskodawcy oraz do jakiejkolwiek osoby prawnej lub fizycznej. _BAR_ 1.
Jeżeli Komisja otrzyma wniosek wraz z dołączonymi informacjami, o których mowa w art. 10, Komisja Komisja obowiązana jest go ropatrzyć.
Przy rozpatrywaniu wniosku brane są pod uwagę informacje dostarczone przez odpowiednie organizacje i agencje międzynarodowe.
Może ona kierować do państwa wnioskodawcy wszelkie pytania, jakie uzna za właściwe, i powinna występować o weryfikację otrzymanych informacji do organów państwa wnioskodawcy oraz do każdego wiarygodnego podmiotu, w tym, w razie potrzeby, do Parlamentu Europejskiego i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, takich jak partnerzy społeczni.
Komisja powiadamia państwo wnioskodawcę, Parlament Europejski i Komitet o swojej ocenie i umożliwia państwu wnioskodawcy przedstawienie stanowiska. _BAR_
Poprawka 25
Artykuł 11 ustęp 3
3.
Komisja powiadamia państwo wnioskodawcę o decyzji podjętej zgodnie z ust. 2.
Jeżeli państwu przyznano szczególne rozwiązania motywacyjne, zostanie ono poinformowane o dacie, z którą decyzja ta wchodzi w życie.
Komisja, najpóźniej do dnia 30 czerwca 2005 r., umieści w załączniku I, kolumna E listę krajów beneficjentów korzystających ze szczególnego rozwiązania motywacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju i zasad dobrego zarządzania. _BAR_ 3.
Komisja powiadamia państwo wnioskodawcę o decyzji podjętej zgodnie z ust. 2.
Jeżeli państwu przyznano szczególne rozwiązania motywacyjne, zostanie ono poinformowane o dacie, z którą decyzja ta wchodzi w życie.
Komisja, najpóźniej do dnia 30 czerwca 2005 r., opublikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej listę krajów beneficjentów korzystających ze szczególnego rozwiązania motywacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju i zasad dobrego zarządzania. _BAR_
Poprawka 26
Artykuł 11 ustęp 4
4.
W przypadku, gdy państwu składającemu wniosek nie przyznano szczególnego rozwiązania motywacyjnego, Komisja na wniosek państwa przedstawia powody swojej decyzji. _BAR_ 4.
W przypadku, gdy państwu składającemu wniosek nie przyznano szczególnego rozwiązania motywacyjnego, Komisja przedstawia powody swojej decyzji oraz powiadamia o nich państwo wnioskodawcę i Parlament Europejski. _BAR_
Poprawka 27
Artykuł 11 ustęp 5
5.
W stosunkach z państwem wnioskodawcą, w odniesieniu do wniosku, Komisja działa w ścisłej współpracy z komitetem określonym w art. 26. _BAR_ 5.
W stosunkach z państwem wnioskodawcą, w odniesieniu do wniosku, Komisja działa w ścisłej współpracy z komitetem określonym w art. 26. oraz z Parlamentem Europejskim. _BAR_
Poprawka 28
Artykuł 12 ustęp 4
4.
Cła Wspólnej Taryfy Celnej na produkty pozycji taryfowej 1701 obniża się o 20 % z dniem 1 lipca 2006 r., o 50 % z dniem 1 lipca 2007 r. i o 80 % z dniem 1 lipca 2008 r.
Zostają one całkowicie zawieszone z dniem 1 lipca 2009 r. _BAR_ 4.
Z zastrzeżeniem dłuższych okresów przejściowych i/lub mniejszych wielkości procentowych, które mogą zostać ustalone w ramach przyszłej reformy organizacji wspólnego rynku cukru, cła Wspólnej Taryfy Celnej na produkty pozycji taryfowej 1701 obniża się o 20 % z dniem 1 lipca 2006 r., o 50 % z dniem 1 lipca 2007 r. i o 80 % z dniem 1 lipca 2008 r.
Zostają one całkowicie zawieszone z dniem 1 lipca 2009 r. _BAR_
Poprawka 29
Artykuł 12 ustęp 5a (nowy)
_BAR_ 5a.
Ustęp 5 nie uchybia postanowieniom uzgodnionym w ramach przyszłej reformy organizacji wspólnego rynku (OWR) cukru. _BAR_
Poprawka 30
Artykuł 12 ustęp 7
7.
Kraj skreślony z listy krajów najsłabiej rozwiniętych przez Organizację Narodów Zjednoczonych, zostaje usunięty z listy państw beneficjentów szczególnego rozwiązania.
Komisja podejmuje decyzję w sprawie wykluczenia danego państwa oraz w sprawie ustanowienia okresu przejściowego zgodnie z procedurą określoną w art. 27 ust. 1. _BAR_ 7.
Kraj skreślony z listy krajów najsłabiej rozwiniętych przez Organizację Narodów Zjednoczonych, zostaje usunięty z listy państw beneficjentów szczególnego rozwiązania.
Komisja podejmuje decyzję w sprawie wykluczenia danego państwa oraz w sprawie ustanowienia stosownego okresu przejściowego, trwającego od 12 do 24 miesięcy, zgodnie z procedurą określoną w art. 27 ust.1 _BAR_
Poprawka 31
Artykuł 13 ustęp 1
1.
Preferencje taryfowe określone w art. 7 i 8 zostają zniesione w stosunku do produktów pochodzących z państwa beneficjenta objętych daną sekcją, jeżeli na podstawie najnowszych danych dostępnych w dniu 1 września 2004 r. średnia wartość przywozu z tego państwa do Wspólnoty produktów danej sekcji objętych uregulowaniem, z którego korzysta to państwo, przez trzy kolejne lata przekracza 15 % wartości wspólnotowego przywozu tych samych produktów ze wszystkich państw i terytoriów wymienionych w załączniku I. W przypadku sekcji XI próg ten wynosi 12,5 %. _BAR_ 1.
Preferencje taryfowe określone w art. 7 i 8 zostają zniesione w stosunku do produktów pochodzących z państwa beneficjenta objętych daną sekcją, jeżeli osiągnęło ono wysoki poziom konkurencyjności.
W związku z tym uznaje się, że dane państwo beneficjent osiągnęło wysoki poziom konkurencyjności, jeżeli na podstawie najnowszych danych dostępnych w dniu 1 września 2004 r. średnia wartość przywozu z tego państwa do Wspólnoty produktów danej sekcji, które korzystają z uregulowania przyznanego w ramach niniejszego planu, przez trzy kolejne lata przekracza o 15 % wartość wspólnotowego przywozu tych samych produktów ze wszystkich państw i terytoriów wymienionych w załączniku I. W przypadku sekcji XI próg ten wynosi 10%. _BAR_
Poprawka 32
Artykuł 13 ustęp 3a (nowy)
_BAR_ 3a.
Po 2008 r. obliczanie kwalifikujących wartości procentowych opierać się będzie na danych, o których mowa w ust. 1, w tym na całym przywozie objętym OSP w momencie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. _BAR_
Poprawka 55
Artykuł 15 ustęp 1 lit. a)
a)poważne i systematyczne naruszanie zasad ustanowionych w konwencjach wymienionych w załączniku III; _BAR_ a)systematyczne naruszanie zasad ustanowionych w konwencjach wymienionych w załączniku III; _BAR_
Poprawka 33
Artykuł 15 ustęp 1 lit. e
e)poważne i systematyczne nieuczciwe praktyki handlowe, które mają niekorzystny wpływ na przemysł Wspólnoty, w tym takie, które są zakazane lub które podlegają zaskarżeniu w ramach Porozumień Światowej Organizacji Handlu, pod warunkiem, że właściwe gremium Światowej Organizacji Handlu stwierdziło wcześniej występowanie takiego wpływu i nie poruszyło kwestii nieuczciwych praktyk handlowych; _BAR_ e)systematyczne nieuczciwe praktyki handlowe, które mają niekorzystny wpływ na przemysł Wspólnoty, w tym takie, które są zakazane lub które podlegają zaskarżeniu w ramach Porozumień Światowej Organizacji Handlu; _BAR_
Poprawka 56
Artykuł 15 ustęp 1 lit. ea (nowa)
_BAR_ ea)systematyczne nieuczciwe praktyki handlowe, które nie są objęte zakresem lit. e), ale wywierają niekorzystny wpływ na interesy Wspólnoty i nie mogą być traktowane zgodnie z lit. e) lub art. 20; _BAR_
Poprawka 57 i 34
Artykuł 15 ustęp 1 lit. f
f)poważne i systematyczne naruszenia celów regionalnych organizacji ds. rybołówstwa lub uzgodnień, których Wspólnota jest członkiem, dotyczących ochrony i gospodarowania zasobami połowowymi. _BAR_ f)systematyczne naruszenia celów regionalnych organizacji ds. rybołówstwa lub uzgodnień, których Wspólnota jest członkiem, dotyczących ochrony i gospodarowania zasobami połowowymi, oraz nieprzestrzeganie wspólnotowych przepisów w dziedzinie zdrowia i higieny; _BAR_
Poprawka 35
Artykuł 16 ustęp 1
1.
W przypadku, gdy Komisja lub Państwo Członkowskie otrzyma informację, która może uzasadniać czasowe cofnięcie traktowania preferencyjnego i w przypadku, gdy Komisja uzna, że istnieją wystarczające podstawy do wszczęcia dochodzenia, Komisja informuje o tym Komitet. _BAR_ 1.
W przypadku, gdy Komisja, Parlament Europejski lub Państwo Członkowskie otrzyma informację, która może uzasadniać czasowe cofnięcie traktowania preferencyjnego i w przypadku, gdy Komisja uzna, że istnieją wystarczające podstawy do wszczęcia dochodzenia, Komisja niezwłocznie informuje o tym Komitet i Parlament Europejski. _BAR_
Poprawka 36
Artykuł 16 ustęp 2
2.
Komisja może podjąć decyzję o wszczęciu dochodzenia zgodnie z procedurą określoną w art. 28. _BAR_ 2.
Komisja może podjąć decyzję o wszczęciu dochodzenia zgodnie z procedurą określoną w art. 28.
Ze względów, o których mowa w art. 15 ust. 1 lit. a), Komisja z urzędu wszczyna dochodzenie we wszystkich przypadkach, w których Komitet Norm Konferencji Międzynarodowej Organizacji Pracy przyjął "szczególną regulację" dotyczącą praktyk pracowniczych w kraju beneficjencie w odniesieniu do podstawowych norm pracy. _BAR_
Poprawka 37
Artykuł 17 ustęp 3
3.
Komisja gromadzi wszelkie informacje, które uzna za niezbędne, i może wystąpić o ich weryfikację do podmiotów gospodarczych i zainteresowanego państwa beneficjenta.
Dostępne oceny, komentarze, decyzje, zalecenia i wnioski różnych organów nadzorczych ONZ, MOP oraz innych właściwych organizacji międzynarodowych służą jako punkt wyjścia dla zbadania, czy czasowe cofnięcie jest uzasadnione, ze względów określonych w art. 15 ust. 1 lit. a). _BAR_ 3.
Komisja gromadzi wszelkie informacje, które uzna za niezbędne, i może wystąpić o ich weryfikację do podmiotów gospodarczych, odpowiednich przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, w tym do partnerów społecznych i zainteresowanego państwa beneficjenta.
Dostępne oceny, komentarze, decyzje, zalecenia i wnioski innych organów Unii Europejskiej i różnych organów nadzorczych ONZ, MOP oraz innych właściwych organizacji międzynarodowych służą jako punkt wyjścia dla zbadania, czy czasowe cofnięcie jest uzasadnione ze względów określonych w art. 15 ust. 1 lit. a). _BAR_
Poprawka 38
Artykuł 18 ustęp 1
1.
W sprawozdaniu Komisja przedstawia Komitetowi swoje ustalenia. _BAR_ 1.
W sprawozdaniu Komisja przedstawia Komitetowi i Parlamentowi Europejskiemu swoje ustalenia. _BAR_
Poprawka 39
Artykuł 18 ustęp 5
5.
W przypadku, gdy z upływem terminu określonego w ust. 3, Komisja stwierdza, że zainteresowane państwo beneficjent nie wykonało odpowiedniego zobowiązania i w przypadku, gdy uzna czasowe cofnięcie za konieczne, przedkłada odpowiedni wniosek Radzie, która w terminie trzydziestu dni podejmuje decyzję kwalifikowaną większością.
W przypadku, gdy Rada podejmuje decyzję o czasowym cofnięciu, decyzja taka wchodzi w życie sześć miesięcy po jej podjęciu, chyba że przed upływem tego okresu zostanie stwierdzone, że powody ją uzasadniające już nie istnieją. _BAR_ 5.
W przypadku, gdy z upływem terminu określonego w ust. 3, Komisja stwierdza, że zainteresowane państwo beneficjent nie wykonało odpowiedniego zobowiązania i w przypadku, gdy uzna czasowe cofnięcie za konieczne, przedkłada, po poinformowaniu Parlamentu Europejskiego, odpowiedni wniosek Radzie, która w terminie trzydziestu dni podejmuje decyzję kwalifikowaną większością.
W przypadku, gdy Rada podejmuje decyzję o czasowym cofnięciu, decyzja taka wchodzi w życie sześć miesięcy po jej podjęciu, chyba że przed upływem tego okresu zostanie stwierdzone, że powody ją uzasadniające już nie istnieją. _BAR_
Poprawka 40
Artykuł 19 ustęp 1, wprowadzenie
1.
Po poinformowaniu Komitetu Komisja może zawiesić preferencyjne traktowanie przewidziane w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do wszystkich lub niektórych produktów pochodzących z państwa beneficjenta: _BAR_ 1.
Po poinformowaniu Komitetu i Parlamentu Europejskiego Komisja może zawiesić preferencyjne traktowanie przewidziane w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do wszystkich lub niektórych produktów pochodzących z państwa beneficjenta: _BAR_
Poprawka 41
Artykuł 20 ustęp 4
4.
Komisja podejmuje decyzję w terminie trzydziestu dni roboczych po konsultacji z Komitetem. _BAR_ 4.
Komisja podejmuje decyzję w terminie trzydziestu dni roboczych po konsultacji z Komitetem i po poinformowaniu Parlamentu Europejskiego. _BAR_
Poprawka 42
Artykuł 20 ustęp 5
5.
W przypadku, gdy wyjątkowe okoliczności wymagające natychmiastowego działania powodują, że dochodzenie staje się niemożliwe, Komisja może, po poinformowaniu Komitetu, podjąć bezwzględnie konieczne środki zapobiegawcze. _BAR_ 5.
W przypadku, gdy wyjątkowe okoliczności wymagające natychmiastowego działania powodują, że dochodzenie staje się niemożliwe, Komisja może, po poinformowaniu Komitetu i Parlamentu Europejskiego, podjąć bezwzględnie konieczne środki zapobiegawcze. _BAR_
Poprawki 43 i 44
Artykuł 21
W przypadku, gdy przywóz produktów wymienionych w załączniku I do Traktatu WE powoduje lub może powodować poważne zakłócenia na rynkach wspólnotowych lub w ich mechanizmach regulacyjnych, Komisja może zawiesić traktowanie preferencyjne w odniesieniu do danych produktów po powiadomieniu Komitetu Zarządzającego odpowiedniej wspólnej organizacji rynku. _BAR_ W przypadku, gdy przywóz produktów wymienionych w załączniku I do Traktatu WE powoduje lub może powodować poważne zakłócenia na rynkach wspólnotowych lub w ich mechanizmach regulacyjnych lub w przypadku, gdy produkty rybne nie spełniają minimalnych norm wymaganych dla produktów z Unii Europejskiej o podobnych właściwościach, Komisja może zawiesić traktowanie preferencyjne w odniesieniu do danych produktów po powiadomieniu Parlamentu Europejskiego i komitetu zarządzającego odpowiedniej wspólnej organizacji rynku. _BAR_
Poprawka 45
Artykuł 22 ustęp 1
1.
Komisja informuje zainteresowane państwo beneficjenta o każdej decyzji podjętej zgodnie z art. 19, 20 lub 21, zanim zacznie ona obowiązywać.
Komisja powiadamia również o takiej decyzji Radę i Państwa Członkowskie. _BAR_ 1.
Komisja informuje w jak najkrótszym czasie zainteresowane państwo beneficjenta o każdej decyzji podjętej zgodnie z art. 19, 20 lub 21, zanim zacznie ona obowiązywać.
Komisja powiadamia również o takiej decyzji Radę, Parlament Europejski i Państwa Członkowskie. _BAR_
Poprawka 46
Artykuł 22 ustęp 2
2.
Każde Państwo Członkowskie może skierować decyzję podjętą zgodnie z art. 19, 20 lub 21 do Rady w terminie dziesięciu dni.
Rada, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów, może w terminie trzydziestu dni podjąć inną decyzję. _BAR_ 2.
Każde Państwo Członkowskie może skierować decyzję podjętą zgodnie z art. 19, 20 lub 21 do Rady w terminie dziesięciu dni.
Rada, po powiadomieniu Parlamentu Europejskiego, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów, może w terminie trzydziestu dni podjąć inną decyzję. _BAR_
Poprawka 47
Artykuł 25 ustęp 3
3.
Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, monitoruje przywóz towarów objętych kodem CN 08030019, pozycjami taryfowymi 0603, 1006, i 1701 oraz kodami CN 16041411, 16041418, 16041490, 16041939 i 16042070 w celu ustalenia, czy zostały spełnione warunki określone w art. 20 i 21. _BAR_ 3.
Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, monitoruje przywóz towarów objętych kodem CN 08030019, pozycjami taryfowymi 0603, 1006 i 1701 oraz kodami CN 16041411, 16041418, 16041490, 16041939, 16042070, 16041416 i 16041931 w celu ustalenia, czy zostały spełnione warunki określone w art. 20 i 21. _BAR_
Poprawka 48
Artykuł 25a (nowy)
_BAR_ Artykuł 25a 1.
Komisja regularnie informuje Parlament o: (a)statystykach wymiany handlowej między Unią Europejską i krajami beneficjentami OSP;(b)stanie ratyfikacji i wdrażania przez kraje korzystające ze szczególnego rozwiązania motywacyjnego konwencji zawartych w załączniku III.
W stosownych przypadkach Komisja załącza zalecenia dotyczące konieczności podjęcia dodatkowych działań przez poszczególne kraje w celu skutecznego wdrożenia danej konwencji;(c)stosownych danych na temat postępów na drodze do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju, szczególnie w krajach najsłabiej rozwiniętych.2.
Komisja przygotowuje analizę oceny wpływu skutków OSP za okres od 1 lipca 2005 r. do 1 stycznia 2007 r.
Analiza ta zostanie przekazana Komitetowi, Parlamentowi Europejskiemu i Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu do dnia 1 marca 2007 r. 3.
Komisja, po konsultacjach z Komitetem, określi zawartość analizy oceny skutków określonej w ust. 2, która będzie zawierać stanowiska krajów beneficjentów i w każdym przypadku także co najmniej następujące elementy: szczegółową analizę statystyczną wykorzystania OSP przez każdy kraj z wyszczególnieniem sekcji,w tym porównanie z latami poprzednimi;ocenę skutków społecznych i handlowych klasyfikacji w krajach podlegających tej klasyfikacji;tymczasową ocenę skutków przyszłej klasyfikacji krajów, które mogą jej podlegać zgodnie z postanowieniami kolejnego rozporządzenia;analizę porównawczą traktowania preferencyjnego zapewnianego krajom AKP przez OSP i porozumienie AKP-UE z Cotonou, w celu włączenia do zrewidowanego rozporządzenia zmian zapewniających im co najmniej takie samo traktowanie preferencyjne, jakie przyznano im w porozumieniu z Cotonou;analizę możliwych skutków poszerzenia planu preferencji poprzez zwiększenie marginesu preferencyjnego przewidzianego dla produktów wrażliwych i/lub przeniesienie produktów "wrażliwych" do kategorii produktów "niewrażliwych";ocenę wkładu niniejszego rozporządzenia w osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju, w szczególności w odniesieniu do krajów najsłabiej rozwiniętych.4.
Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu specjalne sprawozdanie na zakończenie rundy rozmów w Doha, w którym dokona analizy wpływu negocjacji na plan preferencji ustanowiony w niniejszym rozporządzeniu i przedstawi, jakie działania należy podjąć, aby zagwarantować skuteczność planu ogólnych preferencji taryfowych. _BAR_
Poprawka 49
Artykuł 26 ustęp 3
3.
Komitet bada skutki wspólnotowego planu ogólnych preferencji taryfowych na podstawie sprawozdania Komisji obejmującego okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r.
Sprawozdanie to obejmuje wszystkie rozwiązania preferencyjne określone w art. 1 ust. 2. _BAR_ 3.
Komitet bada skutki wspólnotowego planu ogólnych preferencji taryfowych na podstawie analizy oceny wpływu, o której mowa w art. 25 a. _BAR_
Poprawka 50
Artykuł 30 ustęp 1
1.
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie w dniu 1 kwietnia 2005 r.
Z dniem 1 kwietnia 2005 r. uchyla się rozporządzenie Rady (WE) nr 2501/2001. _BAR_ 1.
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie w dniu 1 kwietnia 2005 r.
Z zastrzeżeniem ust. 1a z dniem 1 kwietnia 2005 r. uchyla się rozporządzenie Rady (WE) nr 2501/2001. _BAR_
Poprawka 51
Artykuł 30 ustęp 1a (nowy)
_BAR_ 1a. Sekcje 2 i 4 tytułu II, sekcje 1 i 2 tytułu III oraz tytuł IV rozporządzenia Rady (WE) nr 2501/2001 obowiązują nadal, do czasu opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej listy krajów beneficjentów uprawnionych do korzystania ze specjalnego rozwiązania motywacyjnego przewidzianego w sekcji 2 niniejszego rozporządzenia.
Specjalne rozwiązanie motywacyjne przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2501/2001 obowiązują nadal do 31 grudnia 2005 r. w odniesieniu do krajów beneficjentów, które nie są umieszczone na liście krajów beneficjentów specjalnego rozwiązania motywacyjnego przewidzianego w sekcji 2 niniejszego rozporządzenia. _BAR_ Poprawka 52
P6_TA(2005)0083
Wspólna klasyfikacja Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające wspólną klasyfikację Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) z powodu przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji do Unii Europejskiej (COM(2004)0592 — C6-0118/2004 — 2004/0202 (COD))
(Procedura współdecyzji, pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0592) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 285 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję (C6-0118/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0067/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. popiera Komisję w sprawie przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oświadczenia dotyczącego zasadności ustanowienia ogólnoeuropejskich zasad tworzenia bardziej szczegółowych szczebli klasyfikacji NUTS, zgodnie z tym co postanowiono w art. 2 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. ustanawiającego wspólną klasyfikację Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) [2];
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0084
Wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie inicjatywy Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w celu przyjęcia decyzji Rady w sprawie ochrony euro przed fałszowaniem poprzez wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro (14811/2004 — C6-0221/2004 — 2004/0817(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając inicjatywę Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (14811/2004) [1],
- uwzględniając art. 30 ust. 1 lit. c) oraz art. 34 ust. 2 lit. c) Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0221/2004),
- uwzględniając art. 93 oraz art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0079/2005),
1. zatwierdza po poprawkach inicjatywę Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
2. zwraca się do Rady o odpowiednią zmianę tekstu;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne zmienić w sposób znaczący inicjatywę Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ REPUBLIKĘ FEDERALNĄ NIEMIEC, KRÓLESTWO HISZPANII I, REPUBLIKĘ FRANCUSKĄ, REPUBLIKĘ WŁOSKĄ I ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO WIELKIEJ BRYTANII I IRLANDII PÓŁNOCNEJ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 1 preambuły
(1) Jako legalna waluta 12 Państw Członkowskich, euro staje się coraz powszechniejszą walutą i wobec tego stało się celem priorytetowym dla międzynarodowych organizacji fałszujących waluty. _BAR_ (1) Jako legalna waluta 12 Państw Członkowskich, euro staje się stopniowo wyjątkowo ważne na poziomie światowym i wobec tego fałszowanie euro jest celem priorytetowym dla krajowych i międzynarodowych organizacji przestępczych, które działają na terytorium Unii Europejskiej i poza nim. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 2 preambuły
(2) Euro stało się także celem dla fałszerzy z państw trzecich. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 3
Punkt 3 a preambuły (nowy)
_BAR_ (3a) Państwa Członkowskie działając w pojedynkę nie mogą zapewnić odpowiedniej ochrony euro, gdyż banknoty i monety euro znajdują się w obiegu poza terytorium Państw Członkowskich uczestniczących w unii walutowej. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 3 b preambuły (nowy)
_BAR_ (3b) Należy również zwiększyć współpracę między samymi Państwami Członkowskimi oraz ich współpracę z Europolem w celu wzmocnienia systemu ochrony euro poza terytorium Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 5
Punkt 4 preambuły
(4) Konwencja o zwalczaniu fałszowania pieniędzy, uzgodniona dnia 20 kwietnia 1929 r. w Genewie (zwana dalej "Konwencją Genewską") powinna być stosowana skuteczniej w warunkach integracji europejskiej. _BAR_ (4) Międzynarodowa Konwencja o zwalczaniu fałszowania pieniędzy, uzgodniona dnia 20 kwietnia 1929 r. w Genewie (zwana dalej "Konwencją Genewską") oraz Protokół dodatkowy do niej powinny być stosowane skuteczniej w celu zapewnienia globalnej, skutecznej i jednolitej ochrony euro. _BAR_
Poprawka 6
Punkt 5 preambuły
(5) Państwa trzecie potrzebują centralnego punktu informacji o sfałszowanych euro i wszystkie informacje o sfałszowanych euro powinny być zebrane w Europolu do celów analizy. _BAR_ (5) Państwa trzecie potrzebują centralnego punktu informacji o sfałszowanych euro i wszystkie informacje o sfałszowanych euro powinny być zebrane w Europolu do celów analizy, równolegle i w ścisłej współpracy z krajowymi biurami centralnymi Państw Członkowskich. _BAR_
Poprawka 7
Punkt 6 preambuły
(6) Biorąc pod uwagę rozporządzenie Rady (WE) nr 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. ustanawiające środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem, Rada uważa za stosowne, aby wszystkie Państwa Członkowskie zostały stronami Konwencji Genewskiej i założyły centralne biura w rozumieniu art. 12 Konwencji. _BAR_ (6) Biorąc pod uwagę decyzję ramową Rady z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie zwiększenia ochrony poprzez sankcje karne i inne sankcje za fałszowanie w związku z wprowadzeniem euro [2] i biorąc pod uwagę rozporządzenie Rady (WE) nr 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. ustanawiające środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem, Rada uważa za stosowne, aby wszystkie Państwa Członkowskie zostały stronami Konwencji Genewskiej i założyły centralne biura w rozumieniu art. 12 Konwencji. _BAR_
Poprawka 8
Punkt 7 preambuły
(7) Rada uważa za stosowne wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro w rozumieniu art. 12 Konwencji Genewskiej. _BAR_ (7) Rada uważa za stosowne wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro (które to zadanie Europol wykonuje w ścisłej współpracy z krajowymi biurami centralnymi Państw Członkowskich) w rozumieniu art. 12 Konwencji Genewskiej. _BAR_
Poprawka 9
Artykuł 1 ustęp 1
1.
W stosunku do Państw Członkowskich będących stronami Konwencji Genewskiej, mianowicie Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Luksemburga, Niderlandów, Niemiec, Polski, Portugalii, Republiki Czeskiej, Szwecji i Węgier, Włoch, Zjednoczonego Królestwa, Europol, zgodnie z Oświadczeniem załączonym w Załączniku, (zwanym dalej "Oświadczeniem") działa jako centralne biuro ds. walki z fałszowaniem euro w rozumieniu pierwszego zdania art. 12 Konwencji Genewskiej.
Dotychczasowe uprawnienia krajowych biur centralnych pozostają w mocy w zakresie zwalczania fałszowania pozostałych walut i funkcji biura centralnego, nie przekazanych Europolowi stosownie do Oświadczenia. _BAR_ 1.
W stosunku do wszystkich Państw Członkowskich Europol, zgodnie z Oświadczeniem załączonym w Załączniku, (zwanym dalej "Oświadczeniem") działa jako centralne biuro Unii Europejskiej ds. ochrony euro przed fałszowaniem w rozumieniu pierwszego zdania art. 12 Konwencji Genewskiej, równolegle i w ścisłej współpracy z krajowymi biurami centralnymi Państw Członkowskich.
Dotychczasowe uprawnienia krajowych biur centralnych pozostają w mocy w zakresie zwalczania fałszowania pozostałych walut i funkcji biura centralnego, przekazanych i nie przekazanych Europolowi stosownie do Oświadczenia. _BAR_
Poprawka 10
Artykuł 1 ustęp 2
2.
Państwa Członkowskie nie będące jeszcze stronami Konwencji Genewskiej, mianowicie Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Słowacja i Słowenia przystąpią do niej.
Po przystąpieniu do Konwencji Genewskiej, zgodnie z Oświadczeniem, wyznaczają Europol jako centralne biuro ds. walki z fałszowaniem euro, zgodnie pierwszym zdaniem art. 12 Konwencji Genewskiej. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 11
Artykuł 2 ustęp 1
1.
Rządy Państw Członkowskich będących stronami Konwencji Genewskiej przedkładają Oświadczenie i wyznaczają przedstawiciela Republiki Federalnej Niemiec do przekazania Oświadczenia Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych. _BAR_ 1.
Rządy Państw Członkowskich przedkładają Oświadczenie i wyznaczają przedstawiciela Republiki Federalnej Niemiec do przekazania Oświadczenia Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych. _BAR_
Poprawka 12
Artykuł 2 ustęp 2
2.
Rządy Państw Członkowskich nie będących stronami Konwencji Genewskiej, w chwili przystąpienia, niezwłocznie przedłożą Oświadczenie i wyznaczają przedstawiciela Republiki Federalnej Niemiec do przekazania Oświadczenia Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 13
Załącznik, pierwsze zdanie wprowadzające
Państwo Członkowskie Unii Europejskiej, .... udzieliło Europejskiemu Biuru Policyjnemu (zwanemu dalej "Europolem") mandat do walki z fałszowaniem euro. _BAR_ Państwo Członkowskie Unii Europejskiej, ... udzieliło Europejskiemu Biuru Policyjnemu (zwanemu dalej "Europolem") mandatu w celu wykonywania zadań centralnego biura Unii Europejskiej ds. walki z fałszowaniem euro, zgodnie z postanowieniami Konwencji Genewskiej, które to zadanie Europol wykonuje równolegle i w ścisłej współpracy z krajowymi biurami centralnymi Państw Członkowskich. _BAR_
Poprawka 14
Załącznik, punkt 1.1.
1.1.Europol centralizuje i przetwarza, zgodnie z Konwencją o Europolu, wszystkie informacje jednego rodzaju w celu ułatwiania śledzenia, zapobiegania i walki z fałszowaniem euro i przekazuje te informacje niezwłocznie do krajowych biur centralnych Państw Członkowskich UE. _BAR_ 1.1.Europol centralizuje i przetwarza, zgodnie z Konwencją o Europolu oraz równolegle i w ścisłej współpracy z krajowymi biurami centralnymi Państw Członkowskich, wszystkie informacje, które mogą ułatwić śledzenie, zapobieganie i walkę z fałszowaniem euro. _BAR_
Poprawka 15
Załącznik, punkt 1.5, wprowadzenie
1.5.Z wyjątkiem przypadków o wyłącznie lokalnym zasięgu, Europol, jeżeli uzna to za stosowne, powiadamia centralne biura państw trzecich o następujących przypadkach: _BAR_ 1.5.Z wyjątkiem przypadków o wyłącznie lokalnym zasięgu, Europol, jeżeli uzna to za stosowne, powiadamia centralne biura państw trzecich o następujących przypadkach, uwzględniwszy zastrzeżenia zawarte w akcie Rady z dnia 12 marca 1999 r. ustanawiającym przepisy dotyczące przekazywania przez Europol danych osobowych państwom i instytucjom trzecim [3]: _BAR_ Poprawka 16 Załącznik, punkt 1.7
P6_TA(2005)0085
Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady ustanawiającej Europejskie Kolegium Policyjne (CEPOL) jako organ Unii Europejskiej (COM(2004)0623 — C6-0203/2004 — 2004/0215(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0623) [1],
- uwzględniając art. 30 ust. 1 lit. c) i art. 34 ust. 2 lit. c) Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0203/2004),
- uwzględniając art. 93 i art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0059/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. uważa, że zawarte w projekcie Komisji sprawozdanie finansowe na okres 2005-2006 jest zgodne z limitem określonym dla pozycji 3 obecnej perspektywy finansowej bez potrzeby narzucania ograniczeń na inne polityki; przypomina, że środki na okres po roku 2006 zależeć będą od decyzji w sprawie nowych ram finansowych; zwraca się do Komisji, by w razie potrzeby zaproponowała nowe kwoty na okres po roku 2006 w celu zapewnienia zgodności z nowymi limitami;
3. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
4. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
5. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Artykuł 4
Siedziba CEPOL znajduje się w Bramshill, w Wielkiej Brytanii. _BAR_ Siedziba CEPOL znajduje się w Bramshill, w Wielkiej Brytanii.
Państwo Członkowskie goszczące CEPOL ułatwi jego utworzenie. _BAR_
Poprawka 3
Artykuł 5 ustęp 1
1.
Niezależnie od zakresu kompetencji instytucji odpowiedzialnych za szkolenie funkcjonariuszy organów ścigania w Państwach Członkowskich, CEPOL ma pomagać w szkoleniu wyższych funkcjonariuszy oraz innych funkcjonariuszy organów ścigania Państw Członkowskich odgrywających kluczową rolę w zwalczaniu przestępczości transgranicznej w Unii Europejskiej z myślą o wzmocnieniu oraz poprawie współpracy w dziedzinach istotnych dla zapewnienia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w rozumieniu art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej.
W dążeniu do tego celu CEPOL stara się promować europejskie podejście do rozwiązywania głównych problemów, przed jakimi stoją Państwa Członkowskie w procesie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości, zarówno zorganizowanej, jak i innej, zwłaszcza w wymiarze transgranicznym, oraz pomagać w szkoleniach wyższych funkcjonariuszy oraz innych funkcjonariuszy organów ścigania Państw Członkowskich. _BAR_ 1.
Niezależnie od zakresu kompetencji instytucji odpowiedzialnych za szkolenie funkcjonariuszy organów ścigania w Państwach Członkowskich, CEPOL ma pomagać w szkoleniu funkcjonariuszy organów ścigania Państw Członkowskich odgrywających kluczową rolę w zwalczaniu przestępczości transgranicznej w Unii Europejskiej z myślą o wzmocnieniu oraz poprawie współpracy w dziedzinach istotnych dla zapewnienia przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w rozumieniu art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej.
W dążeniu do tego celu CEPOL stara się promować europejskie podejście do rozwiązywania głównych problemów, przed jakimi stoją Państwa Członkowskie w procesie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości, zarówno zorganizowanej, jak i innej, zwłaszcza w wymiarze transgranicznym, oraz pomagać w szkoleniach funkcjonariuszy organów ścigania Państw Członkowskich.
(Niniejsza poprawka ma zastosowanie do całego tekstu.) _BAR_
Poprawka 4
Artykuł 5 ustęp 2
2.
Kursy i moduły szkoleniowe CEPOL skupiają się na sposobach poprawy współpracy pomiędzy służbami ścigania Państw Członkowskich w priorytetowych dziedzinach, takich jak przeciwdziałanie i zwalczanie poważnych rodzajów przestępstw oraz/lub przestępczości zorganizowanej i terroryzmu.
Poświęcają także uwagę prawom człowieka oraz etyce w zakresie dotyczącym ścigania, z uwzględnieniem różnych instrumentów.
Kursy i narzędzia szkoleniowe CEPOL adresowane są do policji oraz funkcjonariuszy organów ścigania zajmujących się zagadnieniami Unii Europejskiej oraz/lub współpracą międzynarodową w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości. _BAR_ 2.
Kursy i moduły szkoleniowe CEPOL skupiają się na sposobach poprawy współpracy pomiędzy służbami ścigania Państw Członkowskich w priorytetowych dziedzinach, takich jak przeciwdziałanie i zwalczanie poważnych rodzajów przestępstw oraz/lub przestępczości zorganizowanej i terroryzmu.
Poświęcają także uwagę prawom człowieka, traktowaniu grup wymagających szczególnej ochrony, takich jak kobiety, nieletni oraz mniejszości oraz etyce w zakresie dotyczącym ścigania, z uwzględnieniem różnych instrumentów.
Kursy i narzędzia szkoleniowe CEPOL adresowane są do policji oraz funkcjonariuszy organów ścigania zajmujących się zagadnieniami Unii Europejskiej oraz/lub współpracą międzynarodową w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości. _BAR_
Poprawka 5
Artykuł 7 punkt 8
8. Opracowanie i zapewnienie szkoleń mających na celu przygotowanie sił policyjnych Unii Europejskiej do uczestniczenia w pozamilitarnym zarządzaniu kryzysami. _BAR_ 8. Opracowanie i zapewnienie szkoleń mających na celu przygotowanie sił policyjnych Unii Europejskiej do uczestniczenia w pozamilitarnym zapobieganiu i zarządzaniu kryzysami. _BAR_
Poprawka 2
Rozdział III, tytuł
Organy, jednostki krajowe oraz współpraca z innymi organami _BAR_ Organy, jednostki łącznikowe oraz współpraca z innymi organami (Ta poprawka ma zastosowanie do całego tekstu.) _BAR_
Poprawka 6
Artykuł 9 ustęp 1
1.
Zarząd składa się z jednego przedstawiciela każdego Państwa Członkowskiego oraz przedstawiciela Komisji Europejskiej.
Każde Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o wyborze swojego przedstawiciela w Zarządzie CEPOL.
Każdemu członkowi przysługuje jeden głos. _BAR_ 1.
Zarząd składa się z jednego przedstawiciela każdego Państwa Członkowskiego oraz przedstawiciela Komisji Europejskiej.
Każde Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o wyborze swojego przedstawiciela w Zarządzie CEPOL.
Każdemu członkowi przysługuje jeden głos.
Parlament Europejski może być reprezentowany przez obserwatora, jeśli uzna to za konieczne. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 9 ustęp 2
2.
Członkowie Zarządu powinni być dyrektorami krajowych instytucji szkoleniowych Pańsw Członkowskich w zakresie ścigania.
W przypadku kilku takich dyrektorów w jednym Państwie Członkowskim, dane Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o wyborze swego przedstawiciela w Zarządzie CEPOL zgodnie z ust. 1 tego artykułu.
Na czele Zarządu stoi przedstawiciel z Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję w Radzie. _BAR_ 2.
Członkowie Zarządu są dyrektorami krajowych instytucji szkoleniowych Państw Członkowskich w zakresie ścigania.
W przypadku kilku takich dyrektorów w jednym Państwie Członkowskim, dane Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o wyborze swego przedstawiciela w Zarządzie CEPOL zgodnie z ust. 1 tego artykułu.
Na czele Zarządu stoi przedstawiciel z Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję w Radzie. _BAR_
Poprawka 8
Artykuł 10 ustęp 2
2.
Rada wyznacza na okres pięciu lat Dyrektora z listy co najmniej trzech kandydatów, przedstawionej przez Zarząd. _BAR_ 2.
Rada wyznacza na okres pięciu lat Dyrektora z listy co najmniej trzech kandydatów, przedstawionej przez Zarząd.
Rada, działając z upoważnienia Zarządu, może odwołać Dyrektora bez wypowiedzenia z powodu przewinienia lub za wypowiedzeniem z powodu niezadowalającego wypełniania przez niego obowiązków. _BAR_
Poprawka 9
Artykuł 10 ustęp 4 wprowadzenie
4.
Dyrektor odpowiada za zarządzanie bieżącą działalnością CEPOL.
Wspiera on Zarząd oraz jest kanałem pośredniczącym pomiędzy Zarządem a jednostkami krajowymi CEPOL, o których mowa w art. 12.
W szczególności odpowiada on za: _BAR_ 4.
Dyrektor odpowiada za zarządzanie bieżącą działalnością CEPOL.
Wspiera on Zarząd oraz jest kanałem pośredniczącym pomiędzy Zarządem a jednostkami łącznikowymi, o których mowa w art. 12.
W szczególności odpowiada on za: (Ta poprawka ma zastosowanie do całego tekstu.) _BAR_
Poprawka 10
Artykuł 11 ustęp 1
1.
Kadra CEPOL wspiera Dyrektora w pełnieniu jego obowiązków. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 11
Artykuł 11 ustęp 2
2.
Kadra oraz Dyrektor CEPOL podlegają zasadom wynikającym z regulaminów i przepisów obowiązujących urzędników i innych pracowników Wspólnot Europejskich. _BAR_ 2.
Do Dyrektora CEPOL i kadry CEPOL stosuje się Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich, Warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich oraz przepisy przyjęte wspólnie przez instytucje Wspólnot Europejskich dla celów stosowania tego Regulaminu pracowniczego i Warunków zatrudnienia. _BAR_
Poprawka 12
Artykuł 11 ustęp 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Bez uszczerbku dla art. 10, CEPOL wykonuje w stosunku do własnej kadry uprawnienia organu powołującego wynikające z Regulaminu pracowniczego i Warunków zatrudnienia innych pracowników. _BAR_
Poprawka 13
Artykuł 11 ustęp 3 b (nowy)
_BAR_ 3b.
Kadra CEPOL składa się z urzędników oddelegowanych przez instytucję w rozumieniu Regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich lub przez Państwa Członkowskie i z innych pracowników, rekrutowanych przez CEPOL w zakresie niezbędnym do wykonywania jego zadań.
Kadra rekrutowana jest na czas określony. _BAR_
Poprawka 14
Artykuł 11 ustęp 4
4.
Zarząd może przyjmować rozwiązania umożliwiające delegowanie do CEPOL ekspertów krajowych z Państw Członkowskich. _BAR_ 4.
Zarząd może przyjmować rozwiązania umożliwiające delegowanie do CEPOL ekspertów krajowych z Państw Członkowskich.
Rozwiązania takie zatwierdzane są przez Radę przed wejściem w życie. _BAR_
Poprawka 15
Artykuł 12 ustęp 1
1.
Jednostki krajowe CEPOL tworzone są w ramach krajowych instytucji szkoleniowych w zakresie ścigania w każdym Państwie Członkowskim.
W przypadku kilku takich instytucji w Państwie Członkowskim dane Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o utworzeniu jednej lub więcej jednostek krajowych, a także o jej/ich lokalizacjach. _BAR_ 1.
Każde Państwo Członkowskie wyznacza jedną lub więcej osób, jednak nie więcej niż trzy w każdej z krajowych instytucji szkoleniowych w zakresie ścigania przestępstw, zwanych dalej "jednostkami łącznikowymi", których zadaniem jest zapewnienie wdrażania programów szkoleniowych CEPOL na szczeblu krajowym.
W przypadku istnienia więcej niż jednej jednostki łącznikowej w Państwie Członkowskim, dane Państwo Członkowskie wyznacza jedną z nich jako centralną jednostkę koordynującą. _BAR_
Poprawka 16
Artykuł 12 ustęp 2
2.
Na czele jednostek krajowych stoi urzędnik bezpośrednio odpowiedzialny za opracowywanie i wdrażanie programów szkoleniowych na szczeblu krajowym bądź osoba o analogicznym zakresie kompetencji i obowiązków.
Każde Państwo Członkowskie podejmuje decyzję o organizacji i obsadzie kadrowej jednostek krajowych, zgodnie z krajowym ustawodawstwem.
Jednostki krajowe CEPOL mogą składać się z pojedynczej osoby, jeśli to konieczne, o ile zapewnione jest ich prawidłowe funkcjonowanie zgodne z niniejszą decyzją. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 17
Artykuł 12 ustęp 3
3.
Państwa Członkowskie zobowiązują się podjąć wszelkie konieczne środki w celu zapewnienia dobrej komunikacji i współpracy wszystkich właściwych instytucji szkoleniowych, w tym także właściwych instytucji badawczych, z jednostką(-ami) krajową(-ymi) CEPOL.
W przypadku co najmniej dwóch jednostek krajowych CEPOL w jednym Państwie Członkowskim Państwo to wyznacza jedną z nich jako centralną jednostkę koordynującą, odpowiadającą za zapewnienie koniecznej komunikacji i koordynacji z innymi krajowymi jednostkami CEPOL w obrębie swojego terytorium oraz z jednostkami w innych Państwach Członkowskich. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 18
Artykuł 12 ustęp 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Jednostki łącznikowe wspierają pracę krajowych instytucji szkoleniowych w zakresie ścigania przestępstw w Państwach Członkowskich do walki z przestępczością transgraniczną w Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 19
Artykuł 12 ustęp 3 b (nowy)
_BAR_ 3b.
Szkolenia zaproponowane przez jednostki łącznikowe nie mogą zastępować działań już prowadzonych przez krajowe instytucje szkoleniowe w zakresie ścigania przestępstw w Państwach Członkowskich. _BAR_
Poprawka 20
Artykuł 12 ustęp 4 wprowadzenie
4.
Jednostki krajowe CEPOL odpowiadają na szczeblu krajowym za wdrażanie szkoleń i narzędzi szkoleniowych dla wykładowców i studentów, zatwierdzonych przez Zarząd, a także powinny aktywnie uczestniczyć w ich rozwoju i ocenie ich stosowania.
W szczególności każda jednostka krajowa CEPOL odpowiada za następujące zadania: _BAR_ 4.
Jednostki łącznikowe współpracują ściśle z Dyrektorem CEPOL i składają CEPOL sprawozdania z wdrażania programów szkoleniowych na szczeblu krajowym.
W szczególności każda jednostka łącznikowa odpowiada za następujące zadania: _BAR_
Poprawka 21
Artykuł 14 ustęp 3
3.
Dyrektor sporządza preliminarz przychodów i wydatków CEPOL za kolejny rok budżetowy i przedkłada go Zarządowi wraz z wykazem etatów. _BAR_ 3.
Dyrektor sporządza preliminarz przychodów i wydatków CEPOL za kolejny rok budżetowy i przedkłada go Zarządowi wraz z tymczasowym planem etatów. _BAR_
Poprawka 22
Artykuł 15 ustęp 3
3.
Po otrzymaniu uwag Trybunału Obrachunkowego dotyczących tymczasowego sprawozdania CEPOL, zgodnie z art. 129 ogólnego rozporządzenia finansowego, Dyrektor sporządza na własną odpowiedzialność końcowe sprawozdanie CEPOL i przekazuje je Zarządowi do zaopiniowania. _BAR_ 3.
Po otrzymaniu uwag Trybunału Obrachunkowego dotyczących tymczasowego sprawozdania CEPOL, zgodnie z art. 129 ogólnego Rozporządzenia Finansowego, Zarząd sporządza końcowe sprawozdanie CEPOL na podstawie projektu sprawozdania, przygotowanego przez Dyrektora. _BAR_
Poprawka 23
Artykuł 16
Zarząd, po konsultacji z Komisją, przyjmuje reguły finansowe dla CEPOL.
Reguły te nie mogą zawierać odstępstw od rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, chyba że za uprzednią zgodą Komisji i o ile specyfika działania CEPOL szczególnie tego wymaga. _BAR_ Zarząd, po konsultacji z Komisją, przyjmuje reguły finansowe dla CEPOL.
Reguły te nie mogą zawierać odstępstw od rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, chyba że za uprzednią zgodą Komisji i o ile specyfika działania CEPOL szczególnie tego wymaga.
O odstępstwach tych poinformowana zostaje władza budżetowa. _BAR_
Poprawka 24
Artykuł 21
Najpóźniej sześć miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej decyzji Państwa Członkowskie ustanawiają krajową jednostkę/krajowe jednostki CEPOL i informują o tym Sekretariat Generalny Rady oraz Komisję. _BAR_ W okresie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej decyzji Państwa Członkowskie wyznaczają jednostki łącznikowe, zgodnie z postanowieniami art. 12 i informują o tym Dyrektora oraz Zarząd CEPOL. _BAR_
Poprawka 25
Artykuł 22 ustęp 1
1.
Na koniec każdego roku Zarząd przekazuje Komisji, Radzie oraz Parlamentowi Europejskiemu roczne sprawozdanie, zgodnie z art. 9 ust. 7 lit. d) niniejszej decyzji. _BAR_ 1.
Na koniec każdego roku Zarząd przekazuje Komisji, Radzie oraz Parlamentowi Europejskiemu roczne sprawozdanie, zgodnie z art. 9 ust. 7 lit. d) niniejszej decyzji.
Zarząd przekazuje ponadto wszelkie raporty lub jakiekolwiek dalsze informacje, których mogą od niego zażądać Parlament Europejski bądź Rada. _BAR_
Poprawka 26
Artykuł 22 ustęp 2
2.
W okresie pięciu lat od daty wejścia w życie niniejszej decyzji, a następnie co pięć lat Zarząd zleca przeprowadzenie niezależnej zewnętrznej oceny realizacji niniejszej decyzji oraz działań prowadzonych przez CEPOL. _BAR_ 2.
W terminie trzech lat od daty wejścia w życie niniejszej decyzji, a następnie co trzy lata Zarząd zleca przeprowadzenie niezależnej zewnętrznej oceny realizacji niniejszej decyzji oraz działań prowadzonych przez CEPOL. _BAR_
Poprawka 27
Artykuł 22 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 22a Europejskie Kolegium Policyjne utworzone na mocy niniejszej decyzji zastępuje Europejskie Kolegium Policyjne utworzone decyzją 2000/820/WSiSW; zapewniona jest też kontynuacja administracyjnych i prawnych procedur, rozpoczętych przed datą wejścia w życie niniejszej decyzji. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0087
Naukowcy z państw trzecich: specjalna procedura *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady dotyczącej specjalnej procedury przyjmowania obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych (COM(2004)0178 — C6-0011/2004 — 2004/0061(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0178) [1],
- uwzględniając art. 63 ust. 3 lit. a) i ust. 4 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0011/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0054/2005),
1. zatwierdza poprawiony projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowną konsultację, jeśli zamierza ona w istotny sposób zmienić projekt Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 4 preambuły
(4) Liczbę naukowców, jakiej potrzebować będzie Wspólnota, aby osiągnąć ustanowiony przez Radę Europejską w Barcelonie cel zwiększenia wydatków na inwestycje w dziedzinie badań naukowych do 3 % PKB, ocenia się na 700000.
Cel ten musi zostać osiągnięty przy pomocy serii wzajemnie powiązanych działań, takich jak uczynienie karier naukowych bardziej atrakcyjnymi dla młodych ludzi, rozszerzanie możliwości szkolenia i mobilności w dziedzinie badań naukowych, udoskonalenie perspektyw kariery dla naukowców we Wspólnocie, jak również otwarcie Wspólnoty dla obywateli państw trzecich, którzy mogliby ewentualnie być przyjęci w celu prowadzenia badań naukowych. _BAR_ (4) Liczbę naukowców, jakiej potrzebować będzie Wspólnota do roku 2010, aby osiągnąć ustanowiony przez Radę Europejską w Barcelonie cel zwiększenia wydatków na inwestycje w dziedzinie badań naukowych do 3 % PKB, ocenia się na 700000.
Cel ten musi zostać osiągnięty przy pomocy serii wzajemnie powiązanych działań, takich jak uczynienie karier naukowych bardziej atrakcyjnymi dla młodych ludzi, promowanie uczestnictwa kobiet w badaniach naukowych, rozszerzanie możliwości szkolenia i mobilności w dziedzinie badań naukowych, udoskonalenie perspektyw kariery dla naukowców we Wspólnocie, jak również otwarcie Wspólnoty dla obywateli państw trzecich, którzy mogliby ewentualnie być przyjęci w celu prowadzenia badań naukowych. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 5 preambuły
(5) Niniejsza dyrektywa ma na celu przyczynienie się do osiągnięcia tych celów dzięki popieraniu przyjmowania i mobilności w celu prowadzenia badań naukowych przez obywateli państw trzecich w przypadku ich pobytu przekraczającego okres 3 miesięcy, tak aby uczynić Wspólnotę bardziej atrakcyjną dla naukowców z całego świata i doprowadzić do uczynienia z niej międzynarodowego centrum badawczego. _BAR_ (5) Niniejsza dyrektywa ma na celu przyczynienie się do osiągnięcia tych celów dzięki popieraniu przyjmowania i mobilności w celu prowadzenia badań naukowych przez obywateli państw trzecich w przypadku ich pobytu przekraczającego okres 3 miesięcy, tak aby uczynić Wspólnotę bardziej atrakcyjną dla naukowców z całego świata, szczególnie dla naukowców o najwyższych kwalifikacjach i doprowadzić do uczynienia z niej międzynarodowego centrum badawczego. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 12 preambuły
(12) Ważne jest wspieranie mobilności naukowców jako środka poszerzającego i konsolidującego kontakty i sieci pomiędzy partnerami na poziomie światowym. _BAR_ (12) Ważne jest wspieranie mobilności obywateli państw trzecich, przyjętych w celu prowadzenia badań naukowych w Unii Europejskiej, jako środka poszerzającego i konsolidującego kontakty i sieci pomiędzy partnerami oraz ustanawiającego rolę Europejskiej Przestrzeni Badawczej (EPB) na poziomie światowym. _BAR_
Poprawka 4
Punkt preambuły 12 a (nowy)
_BAR_ (12a) Z uwagi na to, że łączenie rodzin stanowi podstawową kwestię, a nawet wstępny warunek mobilności naukowców, należy ułatwić przyjazd ich rodzin w celu zachowania więzi rodzinnej. _BAR_
Poprawka 32
Punkt 12 b preambuły (nowy)
_BAR_ (12b) Czlonkowie rodziny naukowców powinni zatem mieć możliwość towarzyszenia im w Panstwie Członkowskim przyjmującym, na takich samych zasadach, jakie zostały przyjęte w dyrektywie 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r.w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich. [2] _BAR_
Poprawka 5
Punkt 14 a preambuły (nowy)
_BAR_ (14a) Z uwagi na ograniczenia w dostępie do rynku pracy części obywateli Unii Europejskiej, w świetle istniejących okresów przejściowych, należy dążyć do całkowitego wyłączenia z tych ograniczeń podlegających im naukowców udających się do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w celu prowadzenia prac badawczych. _BAR_
Poprawka 6
Artykuł 1
Niniejsza dyrektywa określa warunki przyjmowania naukowców będących obywatelami państw trzecich w Państwach Członkowskich, na pobyt dłuższy niż trzy miesiące, w celu wykonania projektu badawczego w ramach umowy przyjęcia z organizacją badawczą. _BAR_ Niniejsza dyrektywa określa warunki przyjmowania naukowców będących obywatelami państw trzecich w Unii Europejskiej, na pobyt dłuższy niż trzy miesiące, w celu wykonania projektu badawczego w ramach umowy przyjęcia z jedną lub wieloma organizacjami badawczymi uprawnionymi, w jednym lub w wielu Państwach Członkowskich. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 2 litera b)
b)Termin "naukowiec" oznacza obywatela państwa trzeciego, posiadającego stopień naukowy (magisterski lub jego odpowiednik) i przyjętego na terytorium Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej w celu realizacji projektu badawczego w organizacji badawczej; _BAR_ b)Termin "naukowiec" oznacza obywatela państwa trzeciego, posiadającego stopień naukowy (przynajmniej magisterski lub jego odpowiednik) i przyjętego na terytorium Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej w celu realizacji projektu badawczego w organizacji badawczej; _BAR_
Poprawka 8
Artykuł 4 ustęp 2 akapit 1 a (nowy)
_BAR_ Zezwolenie udzielone organizacji badawczej jest ważne przez okres pięciu lat z możliwością przedłużenia.
Państwa Członkowskie mogą wydać zezwolenie na okres dłuższy.
Organizacje badawcze, którym odmówiono udzielenia zezwolenia, otrzymają pełne uzasadnienie takiej odmowy. _BAR_
Poprawka 9
Artykuł 4 ustęp 3
3.
Państwa Członkowskie udzielają zezwoleń na czas nieokreślony publicznym i prywatnym organizacjom, których główne zadania polegają na prowadzeniu badań naukowych, a także instytucjom szkolnictwa wyższego Państw Członkowskich, w ramach obowiązujących przepisów lub praktyki administracyjnej. _BAR_ 3.
Państwa Członkowskie mogą wymagać, zgodnie z prawodawstwem krajowym, pisemnego zobowiązania organizacji badawczej przewidującego, że w przypadku nielegalnego przebywania naukowca na terytorium danego Państwa Członkowskiego, organizacja ta przyjmie na siebie odpowiedzialność za zwrot kosztów pobytu, opieki zdrowotnej i powrotu, finansowanych ze środków publicznych.
Odpowiedzialność finansowa organizacji badawczej kończy się najpóźniej sześć miesięcy po upływie umowy o przyjęcie. _BAR_
Poprawka 10
Artykuł 4 ustęp 4
4.
Państwa Członkowskie udzielają zezwoleń organizacjom publicznym na czas nieokreślony, jeśli oprócz ich podstawowych zadań prowadzą one także działalność badawczą. _BAR_ skreślono _BAR_
Poprawka 11
Artykuł 4 ustęp 5
5.
Państwa Członkowskie udzielają zezwoleń firmom prywatnym na okres pięciu lat z możliwością przedłużenia, jeśli oprócz ich podstawowej działalności prowadzą one także działalność badawczą. _BAR_ skreślono _BAR_
Poprawka 12
Artykuł 4 ustęp 6
6. Składając wniosek o zezwolenie organizacja badawcza zobowiązuje się, wobec przyjmującego Państwa Członkowskiego, do poniesienia kosztów pobytu, opieki zdrowotnej i powrotu naukowców, których przyjmie, i do wydania im zaświadczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 3. Organizacja badawcza będzie ponosić odpowiedzialność za wymienione koszty przez okres jednego roku od daty wygaśnięcia umowy przyjęcia, o której mowa w art. 5 lub od daty powiadomienia Państwa Członkowskiego przez organizację o zaistnieniu zdarzenia uniemożliwiającego wykonanie umowy na mocy art. 5 ust. 4, aż do opuszczenia terytorium Unii Europejskiej przez naukowca. _BAR_ skreślono _BAR_
Poprawka 13
Artykuł 4 ustęp 7
7.
W ciągu dwóch miesięcy od dnia wygaśnięcia odnośnej umowy o przyjęcie zatwierdzone organizacje dostarczą organom, wyznaczonym do tego celu przez Państwo Członkowskie, potwierdzenie, że zrealizowane zostały prace w ramach każdego projektu badawczego, w związku z którym zawarły one umowę o przyjęcie zgodną z art. 5. _BAR_ 7.
Państwa Członkowskie mogą zastrzec, by w ciągu dwóch miesięcy od dnia wygaśnięcia odnośnej umowy o przyjęcie zatwierdzone organizacje dostarczyły właściwym organom, wyznaczonym do tego celu przez Państwo Członkowskie, potwierdzenie, że zrealizowane zostały prace w ramach każdego projektu badawczego, w związku z którym zawarły one umowę o przyjęcie zgodną z art. 5. _BAR_
Poprawka 14
Artykuł 4 ustęp 9
9. Państwo Członkowskie może odmówić odnowienia lub zadecydować o wycofaniu zezwolenia udzielonego organizacji badawczej, która przestała spełniać warunki określone w ust. 2-7, lub takiej, która podpisała umowę przyjęcia z obywatelem państwa trzeciego, w odniesieniu do którego Państwo Członkowskie zastosowało art. 8 ust. 1. Jeżeli odmówiono udzielenia zezwolenia lub je wycofano, lub jeżeli nie przedłużono zezwolenia na podstawie art. 8 ust. 1, dana organizacja nie może ubiegać się o ponowne wydanie zezwolenia przed upływem pięciu lat od dnia opublikowania decyzji o wycofaniu lub odmowie odnowienia. _BAR_ 9. Państwo Członkowskie może odmówić odnowienia lub zadecydować o wycofaniu zezwolenia udzielonego organizacji badawczej, która przestała spełniać warunki określone w ust. 2-7, lub takiej, która podpisała umowę przyjęcia z obywatelem państwa trzeciego, w odniesieniu do którego Państwo Członkowskie zastosowało art. 8 ust. 1. Jeżeli odmówiono udzielenia zezwolenia lub je wycofano, lub jeżeli nie przedłużono zezwolenia na podstawie art. 8 ust. 1, dana organizacja nie może ubiegać się o ponowne wydanie zezwolenia przed upływem pięciu lat od dnia opublikowania decyzji o wycofaniu lub odmowie odnowienia. Organizacje badawcze nie będą ponosić odpowiedzialności za naruszenie warunków wyszczególnionych w art. 6 lit. a) i d), o ile nie istnieje uzasadnione podejrzenie o ich działanie w zmowie z naukowcem w celach bezprawnych. _BAR_
Poprawka 16
Artykuł 7
Państwa Członkowskie wydają dokument pobytowy na okres jednego roku lub dłuższy, i odnawiają go corocznie, o ile warunki określone w art. 5 i 6 są w dalszym ciągu spełniane.
Jeżeli harmonogram projektu badawczego jest przewidziany na okres krótszy niż jeden rok, dokument pobytowy jest wydawany na okres równy czasowi trwania realizacji projektu. _BAR_ Państwa Członkowskie wydają dokument pobytowy na okres równy okresowi obowiązywania umowy przyjęcia.
Na wniosek osoby zainteresowanej, okres ten może zostać wydłużony o trzydzieści dni. _BAR_
Poprawka 17
Artykuł 7 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 7a Członkowie rodziny 1.Państwa Członkowskie zezwalają na przybycie i pobyt członków rodzin naukowców.2.Za członków rodziny uważa się:a)współmałżonka;b)partnera, z którym obywatel Unii zawarł zarejestrowany związek partnerski, na podstawie ustawodawstwa danego Państwa Członkowskiego, jeżeli ustawodawstwo przyjmującego Państwa Członkowskiego uznaje równoważność między zarejestrowanym związkiem partnerskim a małżeństwem, oraz zgodnie z warunkami ustanowionymi w odpowiednim ustawodawstwie przyjmującego Państwa Członkowskiego;c)bezpośrednich zstępnych, którzy nie ukończyli dwudziestego pierwszego roku życia lub pozostają na utrzymaniu, oraz tych współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b);d)bezpośrednich wstępnych pozostających na utrzymaniu oraz tych współmałżonka lub partnera, jak zdefiniowano w lit. b);Przyjmujące Państwo Członkowskie ma prawo do zastosowania korzystniejszych warunków. _BAR_
Poprawka 18
Artykuł 8 ust. 2
2.
Państwa Członkowskie mogą cofnąć lub odmówić odnowienia zezwolenia na pobyt ze względu na politykę publiczną, bezpieczeństwo publiczne lub zdrowie publiczne.
Podejmując taką decyzję, Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę powagę i charakter naruszenia polityki publicznej lub zdrowia publicznego przez zainteresowaną osobę bądź zagrożenia, jakie stanowi ta osoba.
Właściwe ograny danego Państwa Członkowskiego nie mogą odmówić odnowienia ani wycofać zezwolenia na pobyt lub oddalić jego posiadacza z obszaru państwa z powodu choroby i niepełnosprawności, którą stwierdzono już po wydaniu zezwolenia na pobyt. _BAR_ 2.
Państwa Członkowskie mogą cofnąć lub odmówić odnowienia zezwolenia na pobyt ze względu na bezpieczeństwo publiczne lub zdrowie publiczne.
Podejmując taką decyzję, Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę powagę i charakter naruszenia bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego przez zainteresowaną osobę bądź zagrożenia, jakie stanowi ta osoba.
Właściwe ograny danego Państwa Członkowskiego nie mogą odmówić odnowienia ani wycofać zezwolenia na pobyt lub oddalić jego posiadacza z obszaru państwa z powodu choroby i niepełnosprawności, którą stwierdzono już po wydaniu zezwolenia na pobyt. _BAR_
Poprawka 19
Artykuł 11
Naukowcy przyjęci zgodnie z niniejszą dyrektywą mogą nauczać w ośrodkach akademickich, w poszanowaniu prawa i postępowania administracyjnego Państw Członkowskich i przestrzegając maksymalnej liczby godzin przyjętych przez każde Państwo Członkowskie. _BAR_ Naukowcy przyjęci zgodnie z niniejszą dyrektywą mogą nauczać zgodnie z obowiązującym prawem krajowym.
Państwa Członkowskie mogą ustalić maksymalną liczbę godzin lub dni rocznie, w których naukowcy mogą nauczać, jeżeli takie ograniczenie zostało przewidziane w obowiązującym prawie krajowym. _BAR_
Poprawka 20
Artykuł 13
1.
Posiadacz dokumentu pobytowego wydanego na mocy niniejszej dyrektywy może, na mocy tego dokumentu razem z ważnym paszportem lub innym ważnym dokumentem podróżnym, zrealizować część swojego projektu badawczego na terytorium innego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem, że Państwo to nie uważa, że dany naukowiec stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego.
Jeśli okaże się to konieczne, mając na uwadze czas niezbędny do realizacji tej części badań naukowych, podpisana zostanie nowa umowa przyjęcia, na podstawie której naukowcowi wydany zostanie dokument pobytowy w drugim Państwie Członkowskim. _BAR_ 1.
Obywatel z państwa trzeciego, który został przyjęty jako naukowiec na mocy niniejszej dyrektywy, ma prawo do prowadzenia części swoich prac badawczych w innym Państwie Członkowskim na warunkach określonych w niniejszym artykule. _BAR_
2.
Ust. 1 nie wpływa na możliwość nałożenia przez Państwa Członkowskie obowiązku posiadania wizy krótkoterminowej w stosunku do obywateli państw trzecich, którzy nie korzystają z systemu ekwiwalencji wzajemnej określonego w art. 21 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen. _BAR_ 2.
Jeśli naukowiec przebywa w innym Państwie Członkowskim przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy, może prowadzić swoje prace badawcze na podstawie umowy o przyjęcie zawartej w pierwszym Państwie Członkowskim o ile dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi w innym Państwie Członkowskim i nie jest uznany za osobę stanowiącą zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego.
2a.
Jeśli naukowiec przebywa przez okres przekraczający trzy miesiące w innym Państwie Członkowskim, Państwa Członkowskie mogą wymagać zawarcia nowej umowy przyjęcia dotyczącej jego prac badawczych w danym Państwie Członkowskim.
W każdym przypadku warunki określone w art. 5 i 6 powinny być spełnione wobec innego Państwa Członkowskiego.
2b.
Jeśli właściwe ustawodawstwo uzależnia wykonanie mobilności od uzyskania wizy lub dokumentu pobytowego, wiza lub dokument pobytowy zostanie natychmiast przyznany w terminie, który nie przeszkadza w prowadzeniu badań, pozostawiając przy tym właściwym władzom wystarczający czas na rozpatrzenie wniosku.
Państwa Członkowskie nie wymagają od naukowca, by opuścił ich terytorium w celu przedłożenia wniosku o wizę lub o dokument pobytowy. _BAR_
Poprawka 21
Artykuł 13 ustęp 2 c (nowy)
_BAR_ 2c) W trakcie okresu ważności swojego dokumentu pobytowego naukowiec może złożyć wniosek o zawarcie nowej umowy przyjęcia w tym samym lub innym Państwie Członkowskim. Nowy wniosek jest rozpatrywany w ramach uproszczonej procedury, która nie obejmuje zbadania warunku zastrzeżonego w art. 5 ust. 2 lit. a) podpunkt ii), jeżeli pierwotna organizacja badawcza jest w stanie dostarczyć pisemne zapewnienie, że prace badawcze zostały zrealizowane z powodzeniem do czasu złożenia nowego wniosku. _BAR_
Poprawka 22
Artykuł 15 ustęp 1
1.
Odpowiednie organy w Państwie Członkowskim powiadamiają pisemnie wnioskodawcę, zgodnie z procedurami powiadamiania, określonymi w odpowiednich przepisach krajowych, o swoich decyzjach dotyczących jego wniosku o przyjęcie lub odnowienie jego dokumentu pobytowego w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty wpłynięcia wniosku.
Państwa Członkowskie określają w przepisach krajowych konsekwencje, jakie grożą odpowiednim organom, jeżeli nie podejmą one decyzji przed upływem ostatecznego terminu.
W wyjątkowych wypadkach, obejmujących skomplikowane wnioski, ostateczny termin może być wydłużony. _BAR_ 1.
Odpowiednie organy w Państwie Członkowskim niezwłocznie powiadamiają pisemnie wnioskodawcę, zgodnie z procedurami powiadamiania, określonymi w odpowiednich przepisach krajowych, o swoich decyzjach dotyczących jego wniosku o przyjęcie lub odnowienie jego dokumentu pobytowego w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od daty wpłynięcia wniosku.
Państwa Członkowskie określają w przepisach krajowych konsekwencje, jakie grożą odpowiednim organom, jeżeli nie podejmą one decyzji przed upływem ostatecznego terminu.
W wyjątkowych wypadkach, obejmujących skomplikowane wnioski, ostateczny termin może być wydłużony, ale w żadnym wypadku nie dłużej niż o 30 dni.
Wnioskodawca otrzyma pełne uzasadnienie takiego wydłużenia terminu. _BAR_
Poprawka 23
Artykuł 16 ustęp 1 a (nowy)
_BAR_ Opłaty te mogą być pokryte przez organizację badawczą, z którą zainteresowany ma podpisany kontrakt badawczy. _BAR_
Poprawka 24
Artykuł 18
Okresowo, a za pierwszym razem najpóźniej do [...
[3]], Komisja składa sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie z wykonania niniejszej dyrektywy w Państwach Członkowskich oraz proponuje, w odpowiednim przypadku, konieczne zmiany.
W tym celu Państwa Członkowskie przekazują Komisji dane statystyczne dotyczące wykonania niniejszej dyrektywy. _BAR_ Okresowo, a za pierwszym razem po dwóch latach od wejścia w życie niniejszej dyrektywy, Komisja składa sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie z wykonania niniejszej dyrektywy w Państwach Członkowskich oraz ze stanu stosowania środków określonych przez dwa zalecenia Rady i mających na celu ułatwienie przyjmowania obywateli z państw trzecich w celach prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej oraz proponuje, w odpowiednim przypadku, konieczne zmiany i uzupełnienie dyrektywy oraz ewentualne przekształcenie drugiego zalecenia w rozporządzenie. W tym celu Państwa Członkowskie przekazują Komisji dane statystyczne dotyczące wykonania niniejszej dyrektywy. _BAR_
P6_TA(2005)0088
Ułatwienie przyjmowania naukowców z państw trzecich *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu zalecenia Rady mającego na celu ułatwienie przyjmowania obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej (COM(2004)0178 — C6-0012/2004 — 2004/0062(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0178) [1],
- uwzględniając art. 63 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0012/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0054/2005),
1. zatwierdza poprawiony projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowną konsultację, jeśli zamierza ona w istotny sposób zmienić projekt Komisji.
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 25
Punkt 4 preambuły
(4) Liczbę naukowców, jakiej potrzebować będzie Wspólnota, aby osiągnąć ustanowiony przez Radę Europejską w Barcelonie cel zwiększenia wydatków na inwestycje w dziedzinie badań naukowych do 3% PKB, ocenia się na 700000.
Cel ten musi zostać osiągnięty przy pomocy serii wzajemnie powiązanych działań, takich jak uczynienie karier naukowych bardziej atrakcyjnymi dla młodych ludzi, rozszerzanie możliwości szkolenia i mobilności w dziedzinie badań, udoskonalenie perspektyw kariery dla naukowców we Wspólnocie, jak również otwarcie Wspólnoty dla obywateli państw trzecich, którzy mogliby ewentualnie być przyjęci w celu prowadzenia badań naukowych. _BAR_ (4) Liczbę naukowców, jakiej potrzebować będzie Wspólnota, aby osiągnąć ustanowiony przez Radę Europejską w Barcelonie cel zwiększenia wydatków na inwestycje w dziedzinie badań naukowych do 3 % PKB, ocenia się na 700000.
Cel ten musi zostać osiągnięty przy pomocy serii wzajemnie powiązanych działań, takich jak uczynienie karier naukowych bardziej atrakcyjnymi dla młodych ludzi, promowanie uczestnictwa kobiet w badaniach naukowych, rozszerzanie możliwości szkolenia i mobilności w dziedzinie badań, udoskonalenie perspektyw kariery dla naukowców we Wspólnocie, jak również otwarcie Wspólnoty dla obywateli państw trzecich, którzy mogliby ewentualnie być przyjęci w celu prowadzenia badań naukowych. _BAR_
Poprawka 26
Ustęp 1 litera c
c)zagwarantować obywatelom państw trzecich możliwość podjęcia pracy w charakterze naukowca bez żadnych maksymalnych ograniczeń czasowych, z wyjątkiem sytuacji, w których wyjątek jest uzasadniony wymaganiami państwa pochodzenia naukowca; _BAR_ c)zagwarantować obywatelom państw trzecich możliwość podjęcia pracy w charakterze naukowca bez żadnych maksymalnych ograniczeń czasowych, z wyjątkiem sytuacji, w których dany obywatel państwa trzeciego nie posiada ważnego paszportu ani innego ważnego dokumentu podróżnego, lub jeżeli stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego albo zdrowia publicznego; _BAR_
Poprawka 27
Ustęp 2 litera b
b)zagwarantować obywatelom państw trzecich, pracującym w charakterze naukowców, że ich dokumenty pobytowe będą odnawiane na czas nieograniczony, za wyjątkiem sytuacji, w których wyjątek jest uzasadniony wymaganiami państwa pochodzenia naukowca; _BAR_ b)zagwarantować obywatelom państw trzecich, pracującym w charakterze naukowców, że ich dokumenty pobytowe będą odnawiane na czas nieograniczony, za wyjątkiem sytuacji, w których dany obywatel państwa trzeciego nie posiada ważnego paszportu ani innego ważnego dokumentu podróżnego, lub stanowi zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego albo zdrowia publicznego; _BAR_
Poprawka 28
Ustęp 4 litera d
d)wyznaczyć osobę kontaktową w ministerstwie zajmującym się badaniami naukowymi, która byłaby odpowiedzialna za przyjmowanie naukowców z państw trzecich; _BAR_ d)wyznaczyć osobę kontaktową w ministerstwie zajmującym się badaniami naukowymi i innowacjami, która byłaby odpowiedzialna za przyjmowanie naukowców z państw trzecich; _BAR_
[1] Dotychczas niepublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0089
Naukowcy z krajów trzecich — jednolite wizy ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady mającego na celu ułatwienie wydawania przez Państwa Członkowskie jednolitych wiz krótkoterminowych dla naukowców będących obywatelami państw trzecich przemieszczających się w celu prowadzenia badań naukowych w Unii Europejskiej (COM(2004)0178 — C6-0013/2004 — 2004/0063(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2004)0178) [1],
- uwzględniając art. 251ust. 2 oraz art. 62 ust. 2 lit. b) pkt ii) Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został im przedstawiony przez Komisję (C6-0013/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0054/2005),
1. zatwierdza poprawiony projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne jej opracowanie, jeśli ta uznałaby za stosowne zmianę tego projektu w sposób istotny lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas niepublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0091
Prawa proceduralne w postępowaniu karnym *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji ramowej Rady dotyczącej niektórych praw proceduralnych w postępowaniu karnym w Unii Europejskiej (COM(2004) 0328 — C6-0071/2004 — 2004/0113(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0328) [1],
- uwzględniając art. 31 ust. 1 lit. c) Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0071/2004),
- uwzględniając art. 93 i 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Prawnej (A6-0064/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od tekstu przyjętego przez Parlament o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Cały tekst
_BAR_ Słowa "tak szybko jak to możliwe" zastępuje się słowami "bez zbędnej zwłoki" (Niniejsza poprawka odnosi się do całego tekstu.) _BAR_
Poprawka 2
punkt 5 a preambuły (nowy)
_BAR_ (5a) Prawa określone w ECHR należy uznać za normy minimalne, których Państwa Członkowskie powinny w każdym przypadku przestrzegać, podobnie jak orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. _BAR_
Poprawka 3
punkt 7 preambuły
(7) Zasada wzajemnego uznawania jest oparta na wysokim poziomie zaufania między Państwami Członkowskimi.
W celu zwiększenia tego zaufania, niniejsza decyzja ramowa ustanawia niektóre środki zabezpieczające w celu ochrony praw podstawowych.
Środki te odzwierciedlają tradycje Państw Członkowskich w stosowaniu postanowień ECHR. _BAR_ (7) Zasada wzajemnego uznawania jest oparta na wysokim poziomie zaufania między Państwami Członkowskimi.
W celu zwiększenia tego zaufania, niniejsza decyzja ramowa ustanawia niektóre środki zabezpieczające w celu ochrony praw podstawowych.
Środki te odzwierciedlają tradycje Państw Członkowskich w stosowaniu postanowień ECHR oraz Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 51
Punkt 8 preambuły
(8) Zamiarem proponowanych przepisów nie jest wywarcie wpływu na szczególne środki obowiązujące w ustawodawstwach krajowych w kontekście walki z niektórymi formami poważnych i złożonych przestępstw, w szczególności z terroryzmem. _BAR_ (8) Zamiarem proponowanych przepisów nie jest wywarcie wpływu na szczególne środki obowiązujące w ustawodawstwach krajowych w kontekście walki z niektórymi formami poważnych i złożonych przestępstw, w szczególności z terroryzmem.
Wszystkie środki będą zgodne z ECHR oraz Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 5
punkt 10 preambuły
(10) Określono pięć obszarów, w których wspólne standardy można zastosować w pierwszej kolejności.
Są to: prawo dostępu do zastępstwa prawnego, prawo do usług w zakresie tłumaczenia ustnego i pisemnego, zapewniające, że osoby wymagające szczególnej uwagi, gdyż nie są w stanie śledzić przebiegu postępowania, otrzymują taką uwagę, pomoc konsularna dla zatrzymanych cudzoziemców oraz powiadamianie podejrzanych i pozwanych o ich prawach na piśmie. _BAR_ (10) W celu wspierania wzajemnego zaufania między Państwami Członkowskimi należy wprowadzić gwarancje ochrony praw podstawowych nie tylko osób podejrzanych, ale także ofiar i świadków przestępstw.
Niniejsza decyzja ramowa koncentruje się jednak na ochronie praw osób podejrzanych.
Określono pięć obszarów, w których wspólne standardy można zastosować w pierwszej kolejności.
Są to: prawo dostępu do zastępstwa prawnego, prawo do usług w zakresie tłumaczenia ustnego i pisemnego, zapewniające, że osoby wymagające szczególnej uwagi, gdyż nie są w stanie śledzić przebiegu postępowania, otrzymują taką uwagę, pomoc konsularna dla zatrzymanych cudzoziemców oraz powiadamianie podejrzanych i pozwanych o ich prawach na piśmie. _BAR_
Poprawka 6
punkt 10 a preambuły (nowy)
_BAR_ (10a) Niniejsza decyzja ramowa powinna zostać poddana ocenie w ciągu dwóch lat od jej wejścia w życie w oparciu o uzyskane doświadczenia.
W stosownych przypadkach niniejsza decyzja powinna zostać zmieniona w celu poprawy gwarancji w niej zawartych. _BAR_
Poprawka 8
punkt 16 preambuły
(16) Prawo do pomocy konsularnej istnieje na mocy art. 36 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 1963 r., gdzie sformułowano je jako nadane państwom prawo porozumiewania się ze swoimi obywatelami.
Postanowienia niniejszej decyzji ramowej nadają to prawo obywatelom Europy raczej niż państwu.
Zwiększają jego widoczność, a tym samym skuteczność.
A zatem, w dłuższym terminie stworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na zasadzie wzajemnego zaufania między Państwami Członkowskimi powinno zredukować, a w ostatecznym rozrachunku znieść potrzebę pomocy konsularnej. _BAR_ (16) Prawo do pomocy konsularnej istnieje na mocy art. 36 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 1963 r., gdzie sformułowano je jako nadane państwom prawo porozumiewania się ze swoimi obywatelami.
Postanowienia niniejszej decyzji ramowej nadają to prawo obywatelom Europy raczej niż państwu.
Zwiększają jego widoczność, a tym samym skuteczność. _BAR_
Poprawka 9
punkt 17 preambuły
(17) Powiadamianie podejrzanych i pozwanych o ich podstawowych prawach na piśmie jest środkiem zapewniającym większą bezstronność postępowania i w pewien sposób gwarantującym, że każda osoba podejrzana lub oskarżona o przestępstwo karne, jest świadoma swoich praw.
Jeżeli podejrzani lub pozwani nie są świadomi swoich praw, o wiele trudniej jest im domagać się korzyści z nich wynikających.
Pisemne powiadomienie podejrzanych o ich prawach za pomocą prostego "Pouczenia o prawach podejrzanego" rozwiąże ten problem. _BAR_ (17) Powiadamianie podejrzanych i pozwanych o ich podstawowych prawach na piśmie jest środkiem zapewniającym większą bezstronność postępowania i w pewien sposób gwarantującym, że każda osoba podejrzana lub oskarżona o przestępstwo karne, jest świadoma swoich praw.
Jeżeli podejrzani lub pozwani nie są świadomi swoich praw, o wiele trudniej jest im domagać się korzyści z nich wynikających.
Pisemne powiadomienie podejrzanych o ich prawach za pomocą prostego "Pouczenia o prawach podejrzanego" rozwiąże ten problem.
Osoby podejrzane z upośledzeniem wzroku lub mające trudności z czytaniem powinny zostać ustnie poinformowane o swoich podstawowych prawach. _BAR_
Poprawka 10
punkt 18 preambuły
(18) Konieczne jest ustanowienie mechanizmu oceny skuteczności niniejszej decyzji ramowej.
A zatem, Państwa Członkowskie powinny gromadzić i zapisywać informacje w celu oceny i monitorowania.
Zgromadzone informacje zostaną wykorzystane przez Komisję przy sporządzaniu sprawozdań, które zostaną udostępnione publicznie.
To zwiększy wzajemne zaufanie, gdyż każde Państwo Członkowskie będzie wiedziało, że pozostałe Państwa Członkowskie przestrzegają prawa do bezstronnego procesu. _BAR_ (18) Konieczne jest ustanowienie mechanizmu oceny skuteczności niniejszej decyzji ramowej.
A zatem, Państwa Członkowskie powinny gromadzić i zapisywać informacje, w tym informacje od organizacji pozarządowych i międzyrządowych oraz od organizacji zawodowych prawników, tłumaczy ustnych i pisemnych, w celu oceny i monitorowania.
Zgromadzone informacje zostaną wykorzystane przez Komisję przy sporządzaniu sprawozdań, które zostaną udostępnione publicznie.
To zwiększy wzajemne zaufanie, gdyż każde Państwo Członkowskie będzie wiedziało, że pozostałe Państwa Członkowskie przestrzegają prawa do bezstronnego procesu. _BAR_
Poprawka 11
artykuł1, ustęp 1, akapit 2
Postępowania takie zwane są w dalszej części "postępowaniami karnymi". _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 12
artykuł 1 ustęp 2
2.
Prawa mają zastosowanie wobec osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa karnego ("podejrzany") od momentu poinformowania tej osoby przez właściwe władze Państwa Członkowskiego, że jest ona podejrzana o popełnienie przestępstwa karnego do czasu wydania ostatecznego wyroku. _BAR_ 2.
Prawa mają zastosowanie wobec osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa karnego ("podejrzany") lub, gdy podejrzany jest osobą prawną, wobec przedstawiciela osoby prawnej, od momentu zatrzymania tej osoby przez właściwe władze Państwa Członkowskiego do czasu wydania ostatecznego wyroku, w tym skazania i orzeczenia w postępowaniu apelacyjnym. _BAR_
Poprawka 13
artykuł 1 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 1a Definicje Dla celów niniejszej decyzji ramowej stosuje się następujące definicje: a)"pomoc prawna" oznacza:pomoc świadczoną podejrzanemu przez prawnika lub osobę posiadającą należyte kwalifikacje, o której mowa w art. 4 ust. 1, przed i w trakcie wszelkich przesłuchań przez policję w związku z zarzucanym mu czynem;pomoc świadczoną podejrzanemu i reprezentowanie go przez prawnika lub osobę posiadającą należyte kwalifikacje, o której mowa w art. 4 ust. 1, w trakcie całego postępowania karnego.b)"postępowanie karne" oznacza:i)postępowanie w przedmiocie rozstrzygnięcia o winie lub niewinności podejrzanego albo w przedmiocie jego skazania;ii)postępowanie odwoławcze w związku z postępowaniem, o którym mowa w lit. i) lubiii)postępowanie wszczęte przez organy administracyjne w odniesieniu do czynów karalnych na podstawie prawa Państwa Członkowskiego, gdzie podjęta decyzja może pociągnąć za sobą postępowanie przed sądem właściwym w szczególności w sprawach karnych.c)"osoby traktowane na równi z członkiem rodziny" oznaczają:osoby, które zgodnie z prawem Państwa Członkowskiego, żyją z podejrzanym w zarejestrowanym lub w inny sposób zalegalizowanym związku partnerskim osób tej samej płci,osoby, które stale żyją z podejrzanym w związku pozamałżeńskim. _BAR_
Poprawka 14
artykuł 1 b (nowy)
_BAR_ Artykuł 1b Prawo do obrony Podejrzany ma prawo zostać poinformowany przez organy o wysuniętych wobec niego zarzutach oraz o podstawach podejrzenia, przed złożeniem wyjaśnień lub niezwłocznie po zastosowaniu wobec niego środków ograniczających wolność, w zależności od tego, co nastąpi szybciej. _BAR_
Poprawka 15
artykuł 2
1.
Podejrzany ma prawo do porady prawnej tak szybko, jak to możliwe i w toku całego postępowania karnego, jeśli wyrazi takie życzenie. _BAR_ 1.
Podejrzany ma prawo do pomocy prawnej bez zbędnej zwłoki (najpóźniej w ciągu 24 godzin od aresztowania). _BAR_
2.
Podejrzany ma prawo do porady prawnej przed udzieleniem odpowiedzi na pytania w związku z oskarżeniem. _BAR_ 2.
Podejrzany ma prawo do pomocy prawnej w każdym przypadku przed udzieleniem odpowiedzi na pytania, na każdym etapie i w każdym stadium postępowania karnego oraz przy każdym przesłuchaniu. _BAR_
Poprawka 16
artykuł 2 ustęp 2 a (nowy)
_BAR_ 2a.
Podejrzany ma prawo do: konsultacji z prawnikiem w warunkach zachowania prywatności (nawet jeśli ze względów bezpieczeństwa przebywa w areszcie policyjnym), przy zapewnieniu pełnej poufności rozmów z prawnikiem;dostępu do wszystkich materiałów związanych z postępowaniem karnym, także za pośrednictwem swojego prawnika;gwarancji, że jego prawnik będzie informowany o przebiegu postępowania karnego i będzie mógł być obecny podczas przesłuchania;gwarancji, że jego prawnik będzie mógł być obecny i będzie mógł zadawać pytania sądowi, zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, jak i w trakcie postępowania sądowego. _BAR_
Poprawka 17
artykuł 2 ustęp 2 b (nowy)
_BAR_ 2b.
Naruszenie prawa do pomocy prawnej skutkuje nieważnością wszystkich dalszych czynności oraz czynności od nich zależnych podjętych w trakcie całego postępowania karnego. _BAR_
Poprawka 18
artykuł 2 ustęp 2 c (nowy)
_BAR_ 2c.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby prawnik miał odpowiednio wcześnie wgląd do całych akt sprawy w celu przygotowania obrony. _BAR_
Poprawka 19
artykuł 3, część wprowadzająca
Bez względu na prawo podejrzanego do odmowy doradztwa prawnego lub przedstawiciela reprezentującego go w postępowaniu wymaga się oferowania takiego doradztwa niektórym podejrzanym, aby zapewnić bezstronność w postępowaniu.
Zgodnie z powyższym, Państwa Członkowskie zapewniają, że doradztwo prawne jest dostępne dla podejrzanego, który: _BAR_ Bez względu na prawo podejrzanego do odrzucenia pomocy prawnej lub przedstawiciela reprezentującego go w postępowaniu wymaga się oferowania takiej pomocy podejrzanym, aby zapewnić bezstronność w postępowaniu.
Zgodnie z powyższym, Państwa Członkowskie zapewniają, aby pomoc prawna była dostępna dla podejrzanego, zwłaszcza takiego, który: _BAR_
Poprawka 20
artykuł 3 tiret 2
—jest formalnie oskarżony o popełnienie przestępstwa karnego, któremu towarzyszą złożone okoliczności faktyczne lub prawne, bądź które podlega ciężkiej karze, zwłaszcza gdy Państwo Członkowskie przewiduje nakazany ustawą wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności na okres powyżej jednego roku, lub _BAR_ —jest formalnie oskarżony o popełnienie przestępstwa karnego, któremu towarzyszą złożone okoliczności faktyczne lub prawne, bądź które podlega ciężkiej karze, zwłaszcza gdy Państwo Członkowskie przewiduje nakazany ustawą wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności, lub _BAR_
Poprawka 21
artykuł 3 tiret 5
—wydaje się być niezdolnym do rozumienia lub śledzenia treści lub znaczenia postępowania ze względu na swój wiek, stan umysłowy, fizyczny lub emocjonalny. _BAR_ —prawdopodobnie jest lub wydaje się być niezdolnym do rozumienia lub śledzenia treści lub znaczenia postępowania ze względu na swój wiek, stan umysłowy, fizyczny lub emocjonalny. _BAR_
Poprawka 22
artykuł 3 tiret 5 a (nowy)
_BAR_ —został zatrzymany w celu złożenia wyjaśnień w postępowaniu karnym; _BAR_
Poprawka 23
artykuł 4 ustęp 1
1. Państwa Członkowskie zapewnią, aby prawo do świadczenia doradztwa prawnego zgodnie z niniejszą decyzją ramową przysługiwało jedynie prawnikom określonym w art.1 ust. 2 lit. a) dyrektywy 98/5/WE. _BAR_ 1. Państwa Członkowskie zapewnią, aby prawo do świadczenia pomocy prawnej zgodnie z niniejszą decyzją ramową przysługiwało prawnikom określonym w art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy 98/5/WE lub innym osobom posiadającym należyte kwalifikacje zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi. _BAR_
Poprawka 24
artykuł 4, ustęp 2
2.
Państwa Członkowskie zapewnią wprowadzenie mechanizmu zastąpienia danego prawnika innym prawnikiem, jeżeli udzielone doradztwo prawne okaże się nieskuteczne. _BAR_ 2.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby wysłuchaniem skarg na skuteczność obrońcy zajmował się niezależny organ.
W razie potrzeby organ ten może zastąpić danego prawnika innym prawnikiem. _BAR_
Poprawka 25
artykuł 4, ustęp 2 a (nowy)
_BAR_ 2a.
Terminy dotyczące postępowania, ustanowione zgodnie z niniejszą decyzją ramową zaczynają bieg dopiero z chwilą powiadomienia prawnika, bez względu na to, czy podejrzany został powiadomiony wcześniej. _BAR_
Poprawka 26
artykuł 5 ustęp 1
1.
W przypadkach, w których ma zastosowanie art. 3, koszty doradztwa prawnego ponoszą, w całości lub w części, Państwa Członkowskie, jeśli koszty te spowodowałyby niepotrzebne trudności finansowe dla podejrzanego lub osób pozostających na jego utrzymaniu. _BAR_ 1.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby bezpłatną pomoc prawną oraz koszty postępowania (opłaty i wydatki) lub koszty pomocy prawnej ponosiło, w całości lub w części, Państwo Członkowskie, w którym toczy się postępowanie karne, jeśli koszty te spowodowałyby nadmierne obciążenie finansowe dla podejrzanego lub osób pozostających na jego utrzymaniu, lub osób, które są odpowiedzialne za utrzymanie podejrzanego. _BAR_
Poprawka 27
artykuł 6 ustęp 1
1.
W celu zapewnienia bezstronności w postępowaniu Państwa Członkowskie zapewnią, aby podejrzanemu, który nie rozumie języka postępowania, zagwarantowano bezpłatne tłumaczenie ustne jego przebiegu. _BAR_ 1.
Państwa Członkowskie zapewnią bezpłatną pomoc tłumacza podejrzanemu, który nie mówi w języku postępowania lub nie rozumie tego języka, na każdym etapie postępowania, a także (jeśli podejrzany tego zażąda) podczas konsultacji z prawnikiem. _BAR_
Poprawka 28
artykuł 6 ustęp 2
2.
Państwa Członkowskie zapewnią, że w miarę konieczności podejrzany otrzyma bezpłatne tłumaczenie porad prawnych udzielanych w toku postępowania karnego. _BAR_ 2.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby w przypadku, gdy podejrzany nie mówi w języku postępowania lub nie rozumie tego języka, tłumacz obecny był: podczas wszystkich spotkań podejrzanego i jego prawnika, jeśli prawnik lub podejrzany uzna to za konieczne;zawsze wtedy, gdy podejrzany jest przesłuchiwany przez oficerów śledczych odnośnie zarzucanego czynu;zawsze wtedy, gdy stawiennictwo oskarżonego w sądzie jest obowiązkowe w związku z zarzucanym mu czynem. _BAR_
Poprawka 29
artykuł 6 ust 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Tłumacze zarejestrowani przez właściwe władze sądownicze są ujęci w krajowym rejestrze tłumaczy. _BAR_
Poprawka 30
artykuł 7 ustęp 1
1.
W celu zapewnienia bezstronności w postępowaniu, Państwa Członkowskie gwarantują, że podejrzany, który nie rozumie języka postępowania, otrzyma bezpłatne tłumaczenie wszystkich dokumentów związanych z postępowaniem. _BAR_ 1.
W celu zapewnienia bezstronności postępowania, Państwa Członkowskie gwarantują, że podejrzany, który nie rozumie lub nie potrafi czytać w języku postępowania lub w języku, w którym sporządzone są odpowiednie dokumenty, a który nie jest językiem postępowania, otrzyma bezpłatne tłumaczenie wszystkich dokumentów związanych z postępowaniem na dowolny język urzędowy Unii Europejskiej lub w razie potrzeby na inny język, który podejrzany rozumie. _BAR_
Poprawka 31
artykuł 7 ustęp 2
2.
Decyzję o tym, które dokumenty należy przetłumaczyć, podejmują właściwe władze.
Adwokat podejrzanego ma prawo zażądać przetłumaczenia kolejnych dokumentów. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 32
artykuł 8 ustęp 1
1.
Państwa Członkowskie zapewnią, że zatrudnieni tłumacze będą dostatecznie wykwalifikowani, aby zapewnić poprawne tłumaczenie pisemne i ustne. _BAR_ 1 Państwa Członkowskie zapewnią utworzenie krajowego rejestru tłumaczy przysięgłych, dostępnego we wszystkich Państwach Członkowskich dla zawodowych lingwistów, których poziom kwalifikacji jest porównywalny na całym obszarze Unii.
Zarejestrowani tłumacze będą zobowiązani przestrzegać krajowego i wspólnotowego kodeksu postępowania w celu zapewnienia bezstronnego i wiernego tłumaczenia. _BAR_
Poprawka 33
artykuł 9
W przypadku, gdy postępowanie prowadzone jest za pośrednictwem tłumacza, Państwa Członkowskie zapewnią nagranie jego przebiegu na kasetę audio lub wideo, w celu zapewnienia kontroli jakości.
W przypadku sporu stronom należy udostępnić zapis nagrania.
Zapis można wykorzystać wyłącznie dla celów weryfikacji jakości tłumaczenia. _BAR_ W przypadku, gdy postępowanie prowadzone jest za pośrednictwem tłumacza, Państwa Członkowskie zapewnią nagranie jego przebiegu na kasetę audio lub wideo, w celu zapewnienia kontroli jakości.
W przypadku sporu stronom należy udostępnić zapis nagrania. _BAR_
Poprawka 34
artykuł 10 ustęp 1
1.
W celu zapewnienia bezstronności w postępowaniu Państwa Członkowskie zapewnią, aby podejrzanemu, który nie jest w stanie rozumieć lub śledzić treści lub znaczenia postępowania ze względu na swój wiek, stan umysłowy, fizyczny lub emocjonalny, poświęcono szczególną uwagę. _BAR_ 1.
W celu zapewnienia bezstronności w postępowaniu Państwa Członkowskie zapewnią, aby podejrzanemu, który nie jest w stanie rozumieć lub śledzić treści lub znaczenia postępowania ze względu na swój wiek, stan zdrowia, niepełnosprawność fizyczną lub umysłową lub szczególny stan emocjonalny, poświęcono szczególną uwagę. _BAR_
Poprawka 35
artykuł 10 ustęp 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Zaniechanie dokonania oceny potrzeby zapewnienia podejrzanemu pomocy i powiadomienia o tym, skutkuje nieważnością wszystkich dalszych czynności postępowania karnego, jeżeli zaniechanie to będzie konwalidowane. _BAR_
Poprawka 36
artykuł 11 ustęp 2
2.
Państwa Członkowskie zapewnią, w razie potrzeby, pomoc medyczną. _BAR_ 2.
Państwa Członkowskie zapewnią, w razie potrzeby i jeżeli podejrzany lub jego prawnik uznają to za konieczne, pomoc medyczną i psychologiczną. _BAR_
Poprawka 37
artykuł 11 ustęp 3
3.
W stosownych przypadkach szczególna uwaga może obejmować prawo do obecności osoby trzeciej podczas przesłuchiwania przez policję lub organy sądowe. _BAR_ 3.
Podejrzany wymagający szczególnej uwagi lub jego prawnik ma prawo żądać obecności osoby trzeciej podczas przesłuchania przez policję lub organy sądowe. _BAR_
Poprawka 38
artykuł 12 ustęp 1
1.
Podejrzany odesłany do aresztu śledczego ma prawo do tego, aby jego rodzina, osoby przysposobione jako członkowie rodziny oraz miejsce pracy zostały poinformowane o zatrzymaniu tak szybko, jak to możliwe. _BAR_ 1.
Podejrzany wobec którego zastosowano areszt lub który został przeniesiony do innego aresztu ma prawo do tego, aby jego rodzina lub osoby traktowane na równi z członkami rodziny zostały poinformowane o jego zatrzymaniu lub przeniesieniu bez zbędnej zwłoki. _BAR_
Poprawka 39
artykuł 12 ustęp 1 a (nowy)
_BAR_ 1a.
Podejrzany, wobec którego zastosowano areszt ma prawo do tego, aby jego zakład pracy został poinformowany o jego zatrzymaniu bez zbędnej zwłoki. _BAR_
Poprawka 40
artykuł 13 ustęp 2
2.
W przypadku, gdy zatrzymana osoba podejrzana nie życzy sobie pomocy władz konsularnych swojego państwa rodzimego, Państwa Członkowskie zapewnią, że osobie tej zostanie zaoferowana, jako alternatywa, pomoc uznanej międzynarodowej organizacji humanitarnej. _BAR_ 2.
W przypadku, gdy zatrzymana osoba podejrzana nie życzy sobie pomocy władz konsularnych swojego państwa rodzimego, Państwa Członkowskie zapewnią, że osobie tej zostanie zaoferowana bez zbędnej zwłoki, jako alternatywa, pomoc uznanej międzynarodowej organizacji humanitarnej. _BAR_
Poprawka 41
artykuł 14 ustęp 1
1.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby wszyscy podejrzani byli informowani o prawach proceduralnych bezpośrednio ich dotyczących, w formie pisemnego powiadomienia.
Informacja ta winna obejmować, między innymi prawa określone w niniejszej decyzji ramowej. _BAR_ 1.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby wszyscy podejrzani byli informowani o prawach proceduralnych bezpośrednio ich dotyczących, w formie pisemnego powiadomienia.
Informacja ta winna obejmować, między innymi prawa określone w niniejszej decyzji ramowej.
Pisemne pouczenie o prawach podejrzanego zostanie podejrzanemu przedstawione przed pierwszym przesłuchaniem, w komisariacie policji lub w innym miejscu. _BAR_
Poprawka 42
artykuł 14 ustęp 1 akapit 1 a (nowy)
_BAR_ Państwa Członkowskie zapewnią, aby pouczenie o prawach podejrzanego ze względu na łatwość dostępu było dostępne w Internecie.
Państwa Członkowskie zapewnią, aby podejrzanemu z upośledzeniem wzroku lub mającemu trudności z czytaniem pouczenie o prawach podejrzanego zostało odczytane. _BAR_
Poprawka 44
artykuł 14 ustęp 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
Państwa Członkowskie ustalą, na jakie inne języki należy przetłumaczyć pouczenie o prawach podejrzanego, mając na względzie języki najczęściej stosowane na obszarze Unii Europejskiej w związku z imigracją i miejscem pobytu obywateli państw trzecich.
Stosuje się ust. 2 i 3. _BAR_
Poprawka 45
artykuł 14 ustęp 4
4.
Państwa Członkowskie będą wymagały, aby zarówno oficer śledczy, jak i podejrzany, jeżeli sobie tego życzy, podpisali "Pouczenie o prawach podejrzanego" jako dowód, że pouczenie to zostało zaofiarowane, wręczone i przyjęte.
Pouczenie należy sporządzić w dwóch egzemplarzach, z czego jeden (podpisany) egzemplarz zachowuje oficer śledczy, zaś drugi jeden (podpisany) egzemplarz pozostaje u podejrzanego.
W aktach należy odnotować, że zaofiarowano pouczenie oraz czy podejrzany zgodził się je podpisać. _BAR_ 4.
Organ śledczy przygotuje oświadczenie o przekazaniu podejrzanemu pouczenia o prawach podejrzanego.
W oświadczeniu należy wskazać godzinę, w którym pouczenie wydano oraz, ewentualnie, osoby przy tym obecne. _BAR_
Poprawka 46
artykuł 14 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 14a Zakaz dyskryminacji Państwa Członkowskie podejmą środki prewencyjne mające na celu zapewnienie, aby każdemu podejrzanemu, niezależnie od jego rasy, pochodzenia etnicznego i orientacji seksualnej zagwarantowano równy dostęp do pomocy prawnej i równego traktowania na każdym etapie postępowania karnego. _BAR_
Poprawka 47
artykuł 15 ustęp 1
1.
Państwa Członkowskie ułatwią zebranie informacji niezbędnych dla oceny i monitorowania niniejszej decyzji ramowej. _BAR_ 1.
Co roku Państwa Członkowskie zbierają, m.in. od organizacji pozarządowych i międzyrządowych oraz organizacji zawodowych prawników i tłumaczy, oraz przekazują Komisji informacje niezbędne dla oceny i monitorowania niniejszej decyzji ramowej. _BAR_
Poprawka 48
artykuł 15 ustęp 2
2.
Ocena i monitorowanie będą prowadzone pod nadzorem Komisji Europejskiej, która koordynuje sprawozdania z procesu oceny i monitorowania.
Sprawozdania te mogą być publikowane. _BAR_ 2.
Ocena i monitorowanie będą prowadzone co roku pod nadzorem Komisji, która koordynuje sprawozdania z procesu oceny i monitorowania.
Sprawozdania te są publikowane. _BAR_
Poprawka 49
artykuł 16 ustęp 1 część wprowadzająca
1.
Aby można było prowadzić ocenę i monitorowanie przepisów niniejszej decyzji ramowej, Państwa Członkowskie zapewnią, aby były przechowywane i udostępniane dane takie, jak odpowiednie statystyki, obejmujące między innymi: _BAR_ 1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby do dnia 31 marca każdego roku były przechowywane i udostępniane następujące informacje dotyczące poprzedniego roku kalendarzowego: _BAR_
Poprawka 50
artykuł 16 ustęp 2
2.
Ocena i monitorowanie będą prowadzone w regularnych odstępach czasu, w formie analizy danych dostarczonych w tym celu i zgromadzonych przez Państwa Członkowskie zgodnie z postanowieniami niniejszego artykułu. _BAR_ skreślony _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego
w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej (AA1/2/2005 – C6‐0085/2005 – 2005/0901(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
uwzględniając wniosek Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej,
uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 49 Traktatu UE (C6‐0085/2005),
uwzględniając opinię Komisji (COM(2005)0055),
uwzględniając projekt Traktatu o przystąpieniu Republiki Bułgarii do Unii Europejskiej,
uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym,
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 kwietnia 2005 r. dotyczącą skutków finansowych przystąpienia Bułgarii i Rumunii [1],
uwzględniając art. 75 oraz art. 82 ust. 6 Regulaminu,
uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6‐0082/2005),
A. mając na uwadze, że warunki przyjęcia krajów ubiegających się o przystąpienie do UE, jak również zmiany, jakie fakt przystąpienia za sobą pociągnie, określone są w traktacie akcesyjnym, oraz zważywszy, że należy przeprowadzić konsultację z Parlamentem w przypadku jakiejkolwiek znaczącej poprawki do tego traktatu,
B. mając na uwadze, że Rada i Komisja powinny w pełni włączyć Parlament Europejski w działania następujące po przystąpieniu Republiki Bułgarii i w proces podejmowania decyzji w przypadku wprowadzenia okresów przejściowych, o których mowa w traktacie akcesyjnym, w związku z przystąpieniem Republiki Bułgarii do UE,
C. mając na uwadze, że zgodę tę poprzedziło porozumienie obydwu organów władzy budżetowej w sprawie pakietu finansowego, który zostanie zawarty w traktacie akcesyjnym oraz uchwalenie deklaracji dotyczącej budżetowych i instytucjonalnych skutków przyjęcia tego pakietu,
1. wyraża zgodę w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0118
Wniosek Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej (AA1/2/2005 — C6-0085/2005 — 2005/0901(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 49 Traktatu UE (C6-0085/2005),
- uwzględniając opinię Komisji (COM(2005)0055),
- uwzględniając projekt Traktatu o przystąpieniu Republiki Bułgarii do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 kwietnia 2005 r. dotyczącą skutków finansowych przystąpienia Bułgarii i Rumunii [1],
- uwzględniając art. 75 oraz art. 82 ust. 6 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0082/2005),
A. mając na uwadze, że warunki przyjęcia krajów ubiegających się o przystąpienie do UE, jak również zmiany, jakie fakt przystąpienia za sobą pociągnie, określone są w traktacie akcesyjnym, oraz zważywszy, że należy przeprowadzić konsultację z Parlamentem w przypadku jakiejkolwiek znaczącej poprawki do tego traktatu,
B. mając na uwadze, że Rada i Komisja powinny w pełni włączyć Parlament Europejski w działania następujące po przystąpieniu Republiki Bułgarii i w proces podejmowania decyzji w przypadku wprowadzenia okresów przejściowych, o których mowa w traktacie akcesyjnym, w związku z przystąpieniem Republiki Bułgarii do UE,
C. mając na uwadze, że zgodę tę poprzedziło porozumienie obydwu organów władzy budżetowej w sprawie pakietu finansowego, który zostanie zawarty w traktacie akcesyjnym oraz uchwalenie deklaracji dotyczącej budżetowych i instytucjonalnych skutków przyjęcia tego pakietu,
1. wyraża zgodę w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej;
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego
w sprawie wniosku Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej (AA1/2/2005 – C6–0086/2005 – 2005/0902(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
uwzględniając wniosek Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej,
uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę zgodnie z art. 49 Traktatu UE (C6‐0086/2005),
uwzględniając opinię Komisji (COM(2005)0055),
uwzględniając projekt traktatu dotyczącego przystąpienia Rumunii do Unii Europejskiej,
uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym,
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 kwietnia 2005 r. w sprawie skutków finansowych przystąpienia Bułgarii i Rumunii [1],
uwzględniając art. 75 oraz art. 82 ust. 6 Regulaminu,
uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6‐0083/2005),
A. mając na uwadze, że warunki przyjęcia państw kandydujących i dostosowania, jakich wymaga ich przystąpienie, zostały zapisane w projekcie traktatu akcesyjnego oraz że w przypadku wprowadzenia do tego tekstu istotnych modyfikacji wymagana jest konsultacja z Parlamentem,
B. mając na uwadze, że Rada i Komisja będą musiały ściśle współpracować z Parlamentem Europejskim w monitorowaniu procesu przystąpienia Rumunii oraz w procesie podejmowania decyzji w przypadku, gdyby konieczne okazało się zastosowanie zawartych w traktacie akcesyjnym klauzul ochronnych odnośnie akcesji Rumunii;
C. mając na uwadze, że zgodę tę poprzedziło porozumienie obydwu organów władzy budżetowej w sprawie pakietu finansowego, który zostanie zawarty w traktacie akcesyjnym oraz przyjęcie oświadczenia dotyczącego budżetowych i instytucjonalnych konsekwencji wdrożenia tego pakietu;
1. wyraża zgodę w sprawie wniosku Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0120
Wniosek Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej (AA1/2/2005 — C6-0086/2005 — 2005/0902(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę zgodnie z art. 49 Traktatu UE (C6-0086/2005),
- uwzględniając opinię Komisji (COM(2005)0055),
- uwzględniając projekt traktatu dotyczącego przystąpienia Rumunii do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 kwietnia 2005 r. w sprawie skutków finansowych przystąpienia Bułgarii i Rumunii [1],
- uwzględniając art. 75 oraz art. 82 ust. 6 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0083/2005),
A. mając na uwadze, że warunki przyjęcia państw kandydujących i dostosowania, jakich wymaga ich przystąpienie, zostały zapisane w projekcie traktatu akcesyjnego oraz że w przypadku wprowadzenia do tego tekstu istotnych modyfikacji wymagana jest konsultacja z Parlamentem,
B. mając na uwadze, że Rada i Komisja będą musiały ściśle współpracować z Parlamentem Europejskim w monitorowaniu procesu przystąpienia Rumunii oraz w procesie podejmowania decyzji w przypadku, gdyby konieczne okazało się zastosowanie zawartych w traktacie akcesyjnym klauzul ochronnych odnośnie akcesji Rumunii,
C. mając na uwadze, że zgodę tę poprzedziło porozumienie obydwu organów władzy budżetowej w sprawie pakietu finansowego, który zostanie zawarty w traktacie akcesyjnym oraz przyjęcie oświadczenia dotyczącego budżetowych i instytucjonalnych konsekwencji wdrożenia tego pakietu;
1. wyraża zgodę w sprawie wniosku Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0121
Ustawodawstwo socjalne odnoszące się do działalności związanej z transportem drogowym ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych warunków wykonania rozporządzeń Rady (EWG) nr 3820/85 i nr 3821/85 dotyczących ustawodawstwa socjalnego odnoszącego się do działalności związanej z transportem drogowym (11336/1/2004 — C6-0249/2004 — 2003/0255(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11336/1/2004 — C6-0249/2004) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0628) [3],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0073/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 63 E z 15.3.2005, str. 1.
[2] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 385.
[3] Dotychczas niepublikowane w Dz.U.
P6_TA(2005)0122
Harmonizacja przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98 (11337/2/2004 — C6-0250/2004 — 2001/0241 (COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11337/2/2004 — C6-0250/2004) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2001)0573) [3],
- uwzględniając zmieniony projekt Komisji (COM(2003)0490) [4],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0076/2005);
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 63 E z 15.3.2005, str. 11.
[2] Dz.U. C 38 E z 12.2.2004, str. 152.
[3] Dz.U. C 51 E z 26.2.2002, str. 234.
[4] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0123
Wymogi dotyczące eko-projektu dla produktów wykorzystujących energię ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy ustalania wymogów dotyczących eko-projektu dla produktów wykorzystujących energię oraz zmieniającej dyrektywę Rady 92/42/EWG oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 96/57/WE i 2000/55/WE (11414/1/2004 — C6-0246/2004 — 2003/0172(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11414/1/2004 — C6-0246/2004) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedtsawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0453) [3],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 swojego Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0057/2005);
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 38 E z 15.2.2005, str. 45.
[2] Teksty przyjęte dnia 20.4.2004, P5_TA(2004)0302.
[3] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0124
Zawartość siarki w paliwie do statków ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 1999/32/WE w zakresie zawartości siarki w paliwach do statków (12891/2/2004 — C6-0248/2004 — 2002/0259 (COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (12891/2/2004 — C6-0248/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2002)0595) [2],
- uwzględniając zmieniony projekt Komisji (COM(2003)0476) [3],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0056/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 68 E z 18.3.2004, str. 311.
[2] Dz.U. C 45 E z 25.2.2003, str. 277.
[3] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0125
Wprowadzanie do obrotu i stosowanie toluenu i trichlorobenzenu ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej ograniczenia wprowadzania do obrotu i stosowania toluenu i trichlorobenzenu (dwudziesta ósma zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG) (COM(2004)0320 — C6-0030/2004 — 2004/0111(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0320) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi Komisja przedstawiła projekt Parlamentowi (C6-0030/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0005/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji w zmienionej wersji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do tego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0128
Zasoby soli *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego środki odbudowy zasobów soli w Zachodnim Kanale la Manche i Zatoce Biskajskiej (COM(2003)0819 — C5-0047/2004 - 2003/0327(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji dla Rady (COM(2003)0819) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0047/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0050/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od zatwierdzonego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Tytuł
Rozporządzenie Rady ustanawiające środki odbudowy zasobów soli w Zachodnim Kanale la Manche i Zatoce Biskajskiej _BAR_ Rozporządzenie Rady ustanawiające plan zarządzania zasobami soli w Zachodnim Kanale La Manche i Zatoce Biskajskiej (Przyjęcie poprawki spowoduje również zastąpienie terminu "odbudowa" terminem "zarządzanie" w całym tekście legislacyjnym, z wyjątkiem art. 3 ust. 3) _BAR_
Poprawka 2
Punkt 1 preambuły
(1) Ostatnia opinia Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) podała, że w obszarach ICES VII e, VIII a i VIII b zasoby soli wykazują współczynniki umieralności ryb, które spowodowały redukcję populacji ryb dorosłych w takim stopniu, że te zasoby mogą nie mieć już zdolności odbudowy poprzez reprodukcję, a więc są zagrożone zniszczeniem. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 3
Punkt 2 preambuły
(2) Należy podjąć środki w celu opracowania wieloletnich planów odbudowy tych zasobów zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa. _BAR_ (2) Należałoby podjąć środki zarządzania tymi zasobami, zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 3 preambuły
(3) Celem planowanych środków powinno być odbudowanie tych zasobów w ciągu pięciu do dziesięciu lat do biologicznie bezpiecznych granic. _BAR_ (3) Celem planowanych środków powinno być zapewnienie, iż zasoby te pozostaną w biologicznie bezpiecznych granicach. _BAR_
Poprawka 5
Punkt 3 a preambuły (nowy)
_BAR_ (3a) Celem nowej Wspólnej Polityki Rybołówstwa jest umożliwienie zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów wodnych, uwzględniając w sposób wyważony aspekty środowiskowe, społeczne i gospodarcze. _BAR_
Poprawka 6
Punkt 3 b preambuły (nowy)
_BAR_ (3b) Wdrażając plan Komisja i Państwa Członkowskie powinny zapewnić pełny udział Regionalnych Komitetów Doradczych i innych zainteresowanych stron. _BAR_
Poprawka 7
Punkt 5 preambuły
(5) Oszacowania dokonane przez STECF i ICES w kwestii bezwzględnej wielkości przedmiotowych zasobów są zbyt niedokładne, by służyć jako cele odbudowy; należy więc wyrazić te cele pod względem współczynnika umieralności ryb. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 8
Punkt 6 preambuły
(6) Aby osiągnąć powyższe cele, można kontrolować poziom współczynnika umieralności ryb w taki sposób, by istniało duże prawdopodobieństwo, że ten współczynnik będzie się obniżał z roku na rok. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 9
Punkt 8 preambuły
(8) Po odbudowie zasobu Rada powinna podjąć decyzję, na wniosek Komisji, o środkach, jakie trzeba wdrożyć zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 10
Artykuł 2
Plan odbudowy ma na celu odbudowanie przedmiotowych zasobów soli w taki sposób, by mieściły się w biologicznie bezpiecznych granicach. _BAR_ Plan zarządzania ma na celu utrzymanie przedmiotowych zasobów soli w taki sposób, by mieściły się w biologicznie bezpiecznych granicach. _BAR_
Poprawka 12
Artykuł.
3 ust. 2
2.
Jeśli Komisja stwierdzi, w świetle oceny rocznej, że cel określony w art. 2 został osiągnięty dla jakiegokolwiek z przedmiotowych zasobów soli, Rada podejmie decyzję, kwalifikowaną większością głosów, na wniosek Komisji, o zastąpieniu, w przypadku tego zasobu, planu odbudowy określonego w niniejszym rozporządzeniu planem zarządzania zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 13
Artykuł.
3 ust. 3
3.
Jeśli Komisja stwierdzi, w świetle oceny rocznej, że jakikolwiek z przedmiotowych zasobów soli nie wykazuje oznak wystarczającej odbudowy, Rada podejmie decyzję, kwalifikowaną większością głosów, na wniosek Komisji, o dodatkowych środkach i/lub innych środkach, jakie muszą być wdrożone w celu zapewnienia odbudowy danego zasobu. _BAR_ 3.
Jeśli Komisja stwierdzi, w świetle oceny rocznej, że jakikolwiek z przedmiotowych zasobów soli wykazuje zagrożenie załamaniem, Rada podejmie decyzję, kwalifikowaną większością głosów, na wniosek Komisji, o dodatkowych środkach i/lub innych środkach, jakie muszą być wdrożone w celu zapewnienia odbudowy danego zasobu. _BAR_
Poprawka 14
Artykuł.
5 ust. 1
1.
Jeśli w przypadku jednego z przedmiotowych zasobów soli, STECF ocenił, na podstawie ostatniego aktualnego raportu ICES, że współczynnik umieralności ryb przekracza 0,14 rocznie, TAC dotyczące tego zasobu nie przekroczą takiego poziomu połowu, który, zgodnie z oceną naukową dokonaną przez STECF na podstawie ostatniego aktualnego raportu ICES, spowodowałby redukcję: a)o 20 % współczynnika umieralności ryb w ciągu roku ich stosowania w stosunku do współczynnika umieralności ryb oszacowanego dla poprzedniego roku w zakresie zasobu soli z obszaru VII e;b)o 35 % współczynnika umieralności ryb w ciągu roku ich stosowania w stosunku do współczynnika umieralności ryb oszacowanego dla poprzedniego roku w zakresie zasobu soli z obszarów VIII a i VIII b. _BAR_ 1.
TAC nie przekraczają poziomu połowów, dla którego naukowa ocena STECF, dokonana na podstawie ostatniego aktualnego raportu ICES, wykazała, że powoduje on wzrost o 15% ilości dorosłych ryb w morzu, na końcu roku jego stosowania, w stosunku do szacowanej ilości ryb żyjących w morzu na początku danego roku. _BAR_
Poprawka 15
Artykuł.
5 ust. 2
2.
Jeśli w przypadku jednego z przedmiotowych zasobów soli, STECF ocenił, na podstawie ostatniego aktualnego raportu ICES, że współczynnik umieralności ryb jest niższy lub równy 0,14 rocznie, TAC dotyczące tego zasobu są ustalane na poziomie połowu, który, zgodnie z oceną naukową dokonaną przez STECF na podstawie ostatniego aktualnego raportu ICES, odpowiadałby następującemu współczynnikowi umieralności ryb: a)0,11 rocznie w ciągu roku ich stosowania odnośnie do zasobu soli z obszaru VII e;b)0,09 rocznie w ciągu roku ich stosowania odnośnie do zasobu soli z obszarów VIII a i VIII b. _BAR_ 2.
Rada nie przyjmuje TAC, w odniesieniu do których ICES przewiduje, na podstawie ostatniego raportu ICES, że będą miały, w ciągu roku ich stosowania, współczynnik umieralności ryb wyższy od następujących wartości: Sola z Zatoki Biskajskiej: 0,36 Sola z Zachodniego Kanału la Manche: współczynnik do określenia na podstawie późniejszej opinii ICES po włączeniu serii danych z niektórych krajów, które dotąd nie były brane pod uwagę. _BAR_
Poprawka 16
Artykuł.
6 ust. 1 i 2
1.
W ciągu pierwszego roku stosowania niniejszego rozporządzenia obowiązują następujące zasady: a)w przypadku, gdy wykonanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC wyższych o ponad 25% od TAC poprzedniego roku, Rada przyjmie TAC, które nie są wyższe o ponad 25% od TAC tego roku;b)w przypadku, gdy wykonanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC niższych o ponad 25% od TAC roku poprzedniego, Rada przyjmie TAC, które nie są niższe o ponad 25% od stawek tego roku. _BAR_ _BAR_
2.
Począwszy od drugiego roku stosowania niniejszego rozporządzenia, mają zastosowanie następujące zasady: a)w przypadku, gdy wykonanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC wyższych o ponad 15 % od TAC poprzedniego roku, Rada przyjmie TAC, które nie są wyższe o ponad 15 % od TAC tego roku;b)w przypadku, gdy wykonanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC niższych o ponad 15 % od TAC poprzedniego roku, Rada przyjmie TAC, które nie są niższe o ponad 15 % od TAC tego roku; _BAR_ 2.
Począwszy od pierwszego roku stosowania niniejszego rozporządzenia, mają zastosowanie następujące zasady: a)w przypadku, gdy stosowanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC wyższych o ponad 15 % od TAC poprzedniego roku, Rada przyjmie TAC, które nie są wyższe o ponad 15 % od TAC tego roku;b)w przypadku, gdy wykonanie art. 5 spowodowałoby ustalenie TAC niższych o ponad 15 % od TAC poprzedniego roku, Rada przyjmie TAC, które nie są niższe o ponad 15 % od TAC tego roku; _BAR_
Poprawka 17
Rozdział III
_BAR_ Rozdział zostaje skreślony. _BAR_
Poprawka 18
Artykuł 16
W ramach odstępstwa od art. 5 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2807/83 Komisji z dnia 22 września 1983 r. ustanawiającego szczegółowe zasady dla zapisu informacji dotyczących połowów dokonywanych przez Państwa Członkowskie, dopuszczalny margines tolerancji w szacowaniu ilości, w kilogramach ryb zatrzymanych na pokładzie, wynosi 5 % ilości zarejestrowanych w dzienniku okrętowym. _BAR_ W ramach odstępstwa od art. 5 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2807/83 Komisji z dnia 22 września 1983 r. ustanawiającego szczegółowe zasady dla zapisu informacji dotyczących połowów dokonywanych przez Państwa Członkowskie, dopuszczalny margines tolerancji w szacowaniu ilości, w kilogramach żywej wagi na pokładzie wynosi 8 % ilości zarejestrowanych w dzienniku okrętowym. Jeżeli w przepisach wspólnotowych nie został określony współczynnik konwersji, obowiązuje współczynnik konwersji Państwa Członkowskiego, pod którego banderą pływa dany statek. _BAR_
Poprawka 19
Artykuł 17
Właściwe władze Państwa Członkowskiego kontrolują, czy przed wprowadzeniem do sprzedaży, każda ilość soli zwyczajnej przekraczająca 50 kg, złowiona w jednym z obszarów określonych w art. 1, została zważona na wadze w sali aukcyjnej. _BAR_ Właściwe władze Państwa Członkowskiego kontrolują, czy przed wprowadzeniem do sprzedaży, każda ilość soli zwyczajnej przekraczająca 100 kg, złowiona w jednym z obszarów określonych w art. 1, została zważona na wadze w sali aukcyjnej. _BAR_
Poprawka 20
Artykuł 19 ust.1
1.
Właściwe władze Państwa Członkowskiego mogą zażądać, by każda ilość soli zwyczajnej przekraczająca 50 kg, złowiona w którejkolwiek ze stref geograficznych określonych w art. 1 i wyładowana po raz pierwszy w Państwie Członkowskim, była zważona przed wywiezieniem z portu pierwszego wyładunku. _BAR_ 1.
Właściwe władze Państwa Członkowskiego mogą zażądać, by każda ilość soli zwyczajnej przekraczająca 100 kg, złowiona w którejkolwiek ze stref geograficznych określonych w art. 1 i wyładowana po raz pierwszy w Państwie Członkowskim, była zważona przed wywiezieniem z portu pierwszego wyładunku. _BAR_
Poprawka 21
Artykuł 19 ust.2
2. W ramach odstępstwa od art. 13 rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, ilościom soli wspólnotowej powyżej 50 kg, które są przewożone do innego miejsca niż miejsce wyładunku lub przywozu, towarzyszy kopia jednej z deklaracji wymienionych w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, dotyczących ilości każdego przewożonego gatunku. Nie stosuje się zwolnienia przewidzianego w art. 13 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2847/93. _BAR_ 2. W ramach odstępstwa od art. 13 rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, ilościom soli wspólnotowej powyżej 100 kg, które są przewożone do innego miejsca niż miejsce wyładunku lub przywozu, towarzyszy kopia jednej z deklaracji wymienionych w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, dotyczących ilości każdego przewożonego gatunku. Nie stosuje się zwolnienia przewidzianego w art. 13 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2847/93. _BAR_
Poprawka 22
P6_TA(2005)0129
Ponowne użycie, zdolność do recyklingu i utylizacji pojazdów mechanicznych ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej zatwierdzania typów pojazdów mechanicznych pod względem ich przydatności do ponownego użycia, zdolności do recyklingu i utylizacji oraz zmieniającej dyrektywę Rady 70/156/EWG (COM(2004)0162 — C5-0126/2004 — 2004/0053(COD))
(Procedura współdecyzji, pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0162) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C5-0126/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Ochrony Żywności (A6-0004/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0130
Odtworzenie zasobów morszczuka europejskiego i homara *
Rezolucja Legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia metod odtworzenia zasobów morszczuka europejskiego i homara u wybrzeży Kantabrii i u zachodnich wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 850/98 (COM(2003)0818 — C5-0042/2004 — 2003/0318(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2003)0818) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0042/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0051/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 1 PREAMBUŁY
(1) Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES) podkreśliła w ostatnich wynikach badań naukowych, że poziom śmiertelności populacji morszczuka europejskiego i homara w obszarach ICES VIIIc i IXa, do tego stopnia zmniejszył liczbę osobników dojrzałych w morzu, że zdolność tych populacji do odnowienia swej liczebności przez rozmnażanie jest zagrożona, co sprawia, że grozi im wyginięcie. _BAR_ (1) Międzynarodowa Rada Badań Morza (ICES) podkreśliła w ostatnich wynikach badań naukowych, że poziom śmiertelności populacji morszczuka europejskiego i homara w obszarach ICES VIIIc i IXa, z wyłączeniem Zatoki Kadyksu, do tego stopnia zmniejszył liczbę osobników dojrzałych w morzu, że zdolność tych populacji do odnowienia swej liczebności przez rozmnażanie jest zagrożona, co sprawia, że grozi im wyginięcie. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 3 PREAMBUŁY
(3) Celem planów powinno być odtworzenie tych populacji, tak aby w ciągu pięciu do dziesięciu lat wróciły do stanu, w którym zapewnione jest bezpieczeństwo biologiczne. _BAR_ (3) Celem planów powinno być odtworzenie tych populacji, tak aby w ciągu dziesięciu lat wróciły do stanu, w którym zapewnione jest bezpieczeństwo biologiczne. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 4 a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (4a) Przyjęcie środków niezbędnych dla odtworzenia tych populacji oznacza konieczność podjęcia działań społeczno-gospodarczych w celu złagodzenia negatywnych konsekwencji, jakie poniosą ci, których zdolność połowowa zostanie ograniczona.
Dlatego w budżecie Wspólnoty należy przewidzieć wystarczające środki, aby sprostać tej sytuacji. _BAR_
Poprawka 4
PUNKT 5 PREAMBUŁY
(5) Całkowita liczebność omawianych populacji, według obliczeń STECF (Komitet Naukowy, Techniczny i Gospodarczy ds. Rybołówstwa) i ICES, jest zbyt niepewna, aby stosować ją jako punkt odniesienia przy wyznaczaniu docelowego poziomu odtworzenia populacji i dlatego należy stosować jako odniesienie współczynnik śmiertelności ryb. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 5
PUNKT 6 PREAMBUŁY
(6) Aby osiągnąć ten cel, konieczne jest kontrolowanie poziomów współczynników śmiertelności ryb, tak aby istotnie zwiększyć prawdopodobieństwo, że współczynniki te będą zmniejszane każdego roku. _BAR_ (6) Aby osiągnąć ten cel, konieczne jest kontrolowanie współczynników śmiertelności ryb, tak aby istotnie zwiększyć prawdopodobieństwo, że liczba dojrzałych osobników w morzu będzie wzrastać każdego roku. _BAR_
Poprawka 6
PUNKT 7 PREAMBUŁY
(7) Kontrolę współczynnika śmiertelności ryb można osiągnąć poprzez zastosowanie odpowiednich metod w celu ustanowienia poziomu ogólnego dopuszczalnego połowu (ODP) zagrożonych populacji oraz systemu obejmującego obszary zamknięte, a także ograniczeń dotyczących kilowato-dni, dzięki którym nakłady połowowe tych populacji będą ograniczone do poziomów, na których mało prawdopodobne jest przekroczenie ODP. _BAR_ (7) Kontrolę współczynnika śmiertelności ryb można osiągnąć poprzez zastosowanie odpowiednich metod w celu ustanowienia poziomu ogólnego dopuszczalnego połowu (ODP) zagrożonych populacji oraz ograniczeń dotyczących nakładu połowowego tych populacji, tak aby był on ograniczony do poziomów, na których mało prawdopodobne jest przekroczenie ODP. _BAR_
Poprawka 7
PUNKT 10 PREAMBUŁY
(10) Odtworzenie populacji homara wymaga, aby niektóre strefy tarła tego gatunku były chronione przed połowami.
W związku z tym rozporządzenie Rady (WE) nr 850/98 z dnia 30 marca 1998 r. w sprawie zachowania zasobów połowowych poprzez środki techniczne dla ochrony niedojrzałych organizmów morskich powinno zostać odpowiednio zmienione, _BAR_ skreślone _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 1, LITERA A
a)populacja morszczuka europejskiego znajdująca się w obszarach VIIIc i IXa, ustanowionych przez Międzynarodową Radę Badań Morza (ICES); _BAR_ a)populacja morszczuka europejskiego znajdująca się w obszarach VIIIc i IXa, ustanowionych przez Międzynarodową Radę Badań Morza (ICES), z wyłączeniem Zatoki Kadyksu; _BAR_
Poprawka 9
ARTYKUŁ 1, LITERA C
c)populacja homara, która znajduje się w obszarze IXa ICES. _BAR_ c)populacja homara, która znajduje się w obszarze IXa ICES, z wyłączeniem Zatoki Kadyksu. _BAR_
Poprawka 10
ARTYKUŁ 2
Celem planu odtworzenia będzie odtworzenie zagrożonych populacji, tak aby wróciły do stanu, w którym zapewnione jest bezpieczeństwo biologiczne. _BAR_ Celem planu odtworzenia będzie odtworzenie zagrożonych populacji, tak aby wróciły do stanu, w którym zapewnione jest bezpieczeństwo biologiczne, w wystarczającym okresie czasu i zgodnie z informacjami dostarczonymi przez ICES.
Oznacza to: a)w odniesieniu do populacji, o których mowa w art. 1 lit. a), osiągnięcie w okresie dwóch kolejnych lat biomasy ikry zasobów w wysokości 35000 ton morszczuka lub zwiększenie ilości dojrzałych osobników w okresie dziesięciu lat, tak aby osiągnąć wartości równe lub wyższe niż 35000 ton.
Liczba ta będzie dostosowana w świetle nowych danych naukowych STECF.b)w odniesieniu do populacji, o których mowa w art. 1 lit. b) i c), odtworzenie zagrożonych populacji, tak aby wróciły do stanu, w którym zapewnione jest bezpieczeństwo biologiczne w okresie dziesięciu lat. _BAR_
Poprawka 11
ARTYKUŁ 5 USTĘP 1
1.
Jeżeli STECF uzna, biorąc pod uwagę najnowsze sprawozdanie ICES, że współczynnik śmiertelności ryb z populacji morszczuka z zasobów południowych przekracza 0,17 rocznie, ODP nie będzie mógł przekroczyć poziomu połowów, który, zgodnie z naukową analizą przeprowadzoną przez STECF opartą na najnowszym raporcie ICES, da w rezultacie, w momencie upłynięcia jednego roku jego stosowania, 10% redukcję współczynnika śmiertelności ryb w porównaniu ze współczynnikiem śmiertelności ryb obliczonym dla roku poprzedniego. _BAR_ 1.
Jeżeli STECF uzna, biorąc pod uwagę najnowsze sprawozdanie ICES, że współczynnik śmiertelności ryb z populacji morszczuka z zasobów południowych przekracza 0,27 rocznie, ODP nie będzie mógł przekroczyć poziomu połowów, który, zgodnie z naukową analizą przeprowadzoną przez STECF opartą na najnowszym raporcie ICES, da w rezultacie, w momencie upłynięcia jednego roku jego stosowania, 10% redukcję współczynnika śmiertelności ryb w porównaniu ze współczynnikiem śmiertelności ryb obliczonym dla roku poprzedniego. _BAR_
Poprawka 12
ARTYKUŁ 5 USTĘP 2
2.
Kiedy STECF uzna, biorąc pod uwagę najnowsze sprawozdanie ICES, że współczynnik śmiertelności ryb z populacji morszczuka z zasobów południowych jest równy lub niższy 0,17 rocznie, ODP zostanie ustalony na poziomie połowów, który, zgodnie z analizą naukową przeprowadzoną przez STECF opartą na najnowszym sprawozdaniu ICES, da w rezultacie współczynnik śmiertelności ryb w wysokości 0,15 rocznie w roku w którym obowiązuje ODP. _BAR_ 2.
Kiedy STECF uzna, biorąc pod uwagę najnowsze sprawozdanie ICES, że współczynnik śmiertelności ryb z populacji morszczuka z zasobów południowych jest równy lub niższy 0,27 rocznie, ODP zostanie ustalony na poziomie połowów, który, zgodnie z analizą naukową przeprowadzoną przez STECF opartą na najnowszym sprawozdaniu ICES, da w rezultacie współczynnik śmiertelności ryb w wysokości 0,27 rocznie w roku w którym obowiązuje ODP. _BAR_
Poprawka 13
ARTYKUŁ 7 USTĘP 1
1.
W pierwszym roku stosowania niniejszego rozporządzenia zastosuje się następujące regulacje: a)jeżeli stosowanie art. 5 lub 6 spowoduje, iż ODP będzie większy o 25% od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie przekraczał o więcej niż o 25% ODP z tego roku;b)jeżeli stosowanie art. 5 lub art. 6 spowoduje, że ODP będzie niższy o 25% od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie niższy o więcej niż o 25% od ODP z tego roku. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 14
ARTYKUŁ 7 USTĘP 2, ZDANIE WSTĘPNE
2.
W drugim roku stosowania niniejszego rozporządzenia zastosuje się następujące regulacje: _BAR_ 2.
W pierwszym roku stosowania niniejszego rozporządzenia zastosuje się następujące regulacje: _BAR_
Poprawka 15
ARTYKUŁ 7 USTĘP 2, LITERA A
a)jeżeli stosowanie art. 5 lub 6 spowoduje, że ODP będzie niższy o więcej niż 15 % od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie przekraczał o więcej niż o 15 % ODP z poprzedniego roku; _BAR_ a)jeżeli stosowanie art. 5 lub art. 6 spowoduje, że ODP będzie niższy o więcej niż 10 % od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie przekraczał o więcej niż o 10 % ODP z poprzedniego roku; _BAR_
Poprawka 16
ARTYKUŁ 7 USTĘP 2, LITERA B
b)jeżeli stosowanie art. 5 lub art. 6 spowoduje, iż ODP będzie niższy o więcej niż 15 % od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie niższy o więcej niż o 15 % od ODP z poprzedniego roku. _BAR_ b)jeżeli stosowanie art. 5 lub art. 6 spowoduje, że ODP będzie niższy o więcej niż 10 % od ODP z roku poprzedniego, Rada przyjmie ODP, który nie będzie niższy o więcej niż o 10 % od ODP z poprzedniego roku. _BAR_
Poprawka 27
ARTYKUŁ 7 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 7a Ograniczenie nakładu połowowego Państwa Członkowskie zachowują elastyczność w stosowaniu systemu ograniczania nakładu połowowego poprzez wdrożenie krajowych planów, dostosowanych do konkretnej sytuacji w danym Państwie Członkowskim.
Państwa Członkowskie przesyłają powyższe plany do zatwierdzenia przez Komisję. _BAR_
Poprawka 18
ROZDZIAŁ III
_BAR_ Niniejszy rozdział zostaje skreślony. _BAR_
Poprawka 19
ARTYKUŁ 16
Artykuł 16 Raport połowowy Niezależnie od przepisów art. 19a rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, art. 19b, 19c, 19d, 19e i 19 j tego rozporządzenia stosują się do statków znajdujących się w bazie danych przewidzianej w art. 9, które dokonują połowów na obszarach przewidzianych w art. 1. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 20
ARTYKUŁ 17
Bez uszczerbku dla postanowień art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2807/83 z dnia 22 września 1983 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zapisu informacji dotyczących połowów dokonywanych przez Państwa Członkowskie, dopuszczalny margines tolerancji w szacowaniu ilości, w kilogramach ryb zatrzymanych na pokładzie statku rybackiego powinien wynosić 5 % liczby wskazanej w dzienniku połowowym. _BAR_ Bez uszczerbku dla postanowień art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2807/83 z dnia 22 września 1983 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zapisu informacji dotyczących połowów dokonywanych przez Państwa Członkowskie, dopuszczalny margines tolerancji w szacowaniu ilości morszczuka europejskiego, w kilogramach ryb zatrzymanych na pokładzie statku rybackiego powinien wynosić 8 % liczby wskazanej w dzienniku połowowym. W przypadku gdy w przepisach wspólnotowych nie określono żadnego współczynnika przekształcenia zastosuje się współczynnik Państwa Członkowskiego, pod którego banderą pływa dany statek rybacki. _BAR_
Poprawka 21
ARTYKUŁ 18
Właściwe władze każdego Państwa Członkowskiego zapewnią, że każda ilość morszczuka europejskiego z zasobów południowych powyżej 50 kg lub homara powyżej 50 kg złowiona na którymkolwiek z obszarów geograficznych wymienionych w art. 1, zostanie zważona przy użyciu wagi ośrodka aukcyjnego przed dokonaniem sprzedaży. _BAR_ Właściwe władze każdego Państwa Członkowskiego zapewnią, że każda ilość morszczuka europejskiego z zasobów południowych powyżej 300 kg lub homara powyżej 150 kg, złowiona na którymkolwiek z obszarów geograficznych wymienionych w art. 1, zostanie zważona przy użyciu wagi ośrodka aukcyjnego przed dokonaniem sprzedaży. _BAR_
Poprawka 22
ARTYKUŁ 20 USTĘP 1
1.
Właściwe władze danego Państwa Członkowskiego mogą zażądać zważenia każdej ilości morszczuka z zasobów południowych powyżej 50 kg lub homara powyżej 50 kg, złowionej w którymkolwiek z obszarów geograficznych wymienionych w art. 1 i wyładowanej po raz pierwszy w danym Państwie Członkowskim, zanim zostanie przewieziona w inne miejsce. _BAR_ 1.
Właściwe władze danego Państwa Członkowskiego mogą zażądać zważenia każdej ilości morszczuka z zasobów południowych powyżej 300 kg lub homara powyżej 150 kg, złowionej w którymkolwiek z obszarów geograficznych wymienionych w art. 1 i wyładowanej po raz pierwszy w danym Państwie Członkowskim, zanim zostanie przewieziona w inne miejsce. _BAR_
Poprawka 23
ARTYKUŁ 20 USTĘP 2
2. Niezależnie od przepisów art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93, ilościom powyżej 50 kg morszczuka europejskiego z zasobów południowych lub homara, które zostają przewiezione do miejsca innego niż miejsce wyładunku lub przywozu, towarzyszy kopia jednej z deklaracji przewidzianych w art. 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, a dotyczącej przewożonej ilości ryb tych gatunków. Zwolnienie przewidziane w art. 13 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2847/93 nie będzie miało zastosowania. _BAR_ 2. Niezależnie od przepisów art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2847/93, ilościom powyżej 300 kg morszczuka europejskiego z zasobów południowych lub 150 kg homara, które zostają przewiezione do miejsca innego niż miejsce wyładunku lub przywozu, towarzyszy kopia jednej z deklaracji przewidzianych w art. 8 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, a dotyczącej przewożonej ilości ryb tych gatunków. Zwolnienie przewidziane w art. 13 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (EWG) nr 2847/93 nie będzie miało zastosowania. _BAR_
Poprawka 24
ROZDZIAŁ V ARTYKUŁ 22Artykuł 29b (rozporządzenie (WE) nr 850/98)
ROZDZIAŁ V Poprawki do rozporządzenia (WE) nr 850/98 Artykuł 22 Ograniczenia w połowie homara Rozporządzenie (WE) nr 850/98 zostanie zmienione w następujący sposób: Po art. 29 a dodaje się następujący artykuł: Artykuł 29b Ograniczenia w połowie homara Zakazany jest połów przy pomocy włoka dennego i więcierzy drewnianych na obszarach geograficznych ograniczonych linią łączącą następujące współrzędne: Kwadrat 1 43° 35' szerokości geograficznej północnej i 004° 45' długości geograficznej zachodniej43° 45' szerokości geograficznej północnej i 004° 45' długości geograficznej zachodniej43° 37' szerokości geograficznej północnej i 005° 20' długości geograficznej zachodniej43° 55' szerokości geograficznej północnej i 005° 20' długości geograficznej zachodniejKwadrat 2: 43° 37' szerokości geograficznej północnej i 006° 15' długości geograficznej zachodniej43° 50' szerokości geograficznej północnej i 006° 15' długości geograficznej zachodniej44° 00' szerokości geograficznej północnej i 006° 45' długości geograficznej zachodniej43° 34' szerokości geograficznej północnej i 006° 45' długości geograficznej zachodniejKwadrat 3: 42° 00' szerokości geograficznej północnej i 009° 00' długości geograficznej zachodniej42° 27' szerokości geograficznej północnej i 009° 00' długości geograficznej zachodniej42° 27' szerokości geograficznej północnej i 009° 30' długości geograficznej zachodniej42° 00' szerokości geograficznej północnej i 009° 30' długości geograficznej zachodniejKwadrat 4: 37° 45' szerokości geograficznej północnej i 009° 00' długości geograficznej zachodniej38° 10' szerokości geograficznej północnej i 009° 00' długości geograficznej zachodniej38° 10' szerokości geograficznej północnej i 009° 15' długości geograficznej zachodniej37° 45' szerokości geograficznej północnej i 009° 20' długości geograficznej zachodniejKwadrat 5: 36° 05' szerokości geograficznej północnej i 007° 00' długości geograficznej zachodniej36° 35' szerokości geograficznej północnej i 007° 00' długości geograficznej zachodniej36° 45' szerokości geograficznej północnej i 007° 18' długości geograficznej zachodniej36° 50' szerokości geograficznej północnej i 007° 50' długości geograficznej zachodniej36° 25' szerokości geograficznej północnej i 007° 50' długości geograficznej zachodniej. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 25
ARTYKUŁ 22 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 22a Raport na temat planu odtworzenia Dwa lata po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie zawierające wnioski dotyczące zastosowania planu odtworzenia populacji morszczuka europejskiego z zasobów południowych i homara, z uwzględnieniem danych społecznogospodarczych związanych z planem. _BAR_
Poprawka 26
P6_TA(2005)0140
Wdrożenie pomocy wspólnotowej *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady UE zmieniającego rozporządzenie (WE) 2500/2001 w celu umożliwienia wdrożenia pomocy wspólnotowej zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia finansowego (COM(2004)0814 — C6-0026/2005 — 2004/0285(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0814 [1]),
- uwzględniając art. 181a ust. 2 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0026/2005),
- uwzględniając art. 51 i 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0093/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0141
Umowa o współpracy naukowej i technologicznej między Wspólnotą Europejską a Brazylią *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia Umowy o współpracy naukowej i technologicznej między Wspólnotą Europejską a Federacyjną Republiką Brazylii (COM(2004)0625 — C6-0009/2005 — 2004/0216(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0625) [1],
- uwzględniając art. 170 ust. 2 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy, pierwsze zdanie Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0009/2005),
- uwzględniając art. 51, art. 83 ust. 7 oraz art. 43 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0081/2005),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Federacyjnej Republiki Brazylii.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0142
Umowa o współpracy naukowej i technologicznej między Wspólnotą Europejską a Meksykiem *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia Umowy o współpracy naukowej i technologicznej pomiędzy Wspólnotą Europejską a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi (COM(2004)0802 — C6-0035/2005 — 2004/0274(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0802) [1],
- uwzględniając art. 170 ust. 2 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy, pierwsze zdanie Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0035/2005),
- uwzględniając art. 51, art. 83 ust. 7 oraz art. 43 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0080/2005),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Meksykańskich Stanów Zjednoczonych.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0143
Układ WE/Szwajcaria: Swobodny przepływ osób ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej i jej Państw Członkowskich, protokołu do umowy między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony w sprawie swobodnego przepływu osób, w związku z udziałem w charakterze Umawiających się Stron, Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej, w następstwie przystąpienia tych Państw do Unii Europejskiej (12585/2004 — COM(2004)0596 — C6-0247/2004 — 2004/0201 (AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0596) [1],
- uwzględniając protokół do umowy o współpracy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską (12585/2004) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3 akapit drugi, w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy, drugie zdanie oraz art. 310 Traktatu WE (C6-0247/2004),
- uwzględniając art. 75 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0058/2005),
1. wyraża zgodę na zawarcie protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Konfederacji Szwajcarskiej.
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0144
System Informacyjny Schengen — dostęp służb odpowiedzialnych za rejestrację pojazdów***II
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego Konwencję wykonawczą do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach, w zakresie dostępu do Systemu Informacyjnego Schengen służb odpowiedzialnych w Państwach Członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów (14238/1/2004 — C6-0007/2005 — 2003/0198(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (14238/1/2004 - C6-0007/2005) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0510) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0084/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0145
Ochrona wód podziemnych przed zanieczyszczeniem ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem (COM(2003)0550 — C5-0447/2003 — 2003/0210(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003) 0550) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 175 ust.1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję (C5-0447/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii i Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A6-0061/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0146
Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 1365/75 w sprawie utworzenia Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (COM(2004)0057 — C6-0040/2004 — 2004/0026(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0057) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0040/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A6-0091/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 8 A PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ 8a) Konieczne jest zagwarantowanie systematycznej współpracy fundacji ze społeczeństwem obywatelskim, a w szczególności z organizacjami pozarządowymi działającymi w sferze społecznej. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 11 PREAMBUŁY
(11) Zgodnie z art. 3 Traktatu, we wszystkich swoich działaniach Wspólnota zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet.
Jest zatem właściwym umożliwianie zrównoważonej reprezentacji mężczyzn i kobiet w składzie rady. _BAR_ (11) Zgodnie z art. 3 Traktatu, we wszystkich swoich działaniach Wspólnota zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet.
Jest zatem właściwym umożliwianie zrównoważonej reprezentacji mężczyzn i kobiet w składzie struktur kierowniczych i struktur zarządzania fundacji. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 13 PREAMBUŁY
(13) Fundacja jest jedyną agencją Wspólnoty posiadającą własny regulamin pracowniczy.
Mając na uwadze planowane wejście w życie reformy regulaminu pracowniczego Wspólnot Europejskich w 2004 r., należy zapobiec tej niespójności i dostosować przepisy odnoszące się do pracowników fundacji.
Rozporządzenie Rady (EWWiS, EWG, EURATOM) nr 1860/76 ustanawiające warunki zatrudnienia pracowników Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy [2] powinno być nadal stosowane do pracowników fundacji, którzy zostali zatrudnieni zgodnie z przepisami tego rozporządzenia. _BAR_ (13) Pracowników fundacji, która jest jedyną agencją Wspólnoty posiadającą własny regulamin pracowniczy, należy traktować w ten sam sposób jak innych urzędników i pracowników zatrudnionych przez Wspólnotę, a także zagwarantować im takie same korzyści, jakie otrzymują pracownicy zgodnie z nowym regulaminem pracowniczym Wspólnot Europejskich, przestrzegając przy tym nabytych praw, w szczególności w odniesieniu do rozwoju kariery i prawa do emerytury.
Zapewnienie objęcia nowym regulaminem pracowniczym UE zarówno obecnych jak i przyszłych pracowników przyniesie korzyści polegające na harmonizacji oraz skuteczności, i powinno odbyć się w sposób neutralny od strony kosztów. _BAR_
Poprawka 4
ARTYKUŁ 1 PUNKT 1 A (nowy)Artykuł 3 ustęp 2 a (nowy) (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
_BAR_ (1a)W art. 3 dodano ustęp 2a o następującym brzmieniu:2a.
Pełniąc swój mandat, fundacja promuje odpowiednie kontakty ze społecznymi organizacjami pozarządowymi w celu zapewnienia ich usystematyzowanego zaangażowania w działania fundacji. _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1 PUNKT 2Artykuł 5, zdanie wstępne (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
Fundacja składa się z: _BAR_ Struktury kierownicze i struktury zarządzania fundacji obejmują: _BAR_
Poprawka 6
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 2 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
2.
Członkowie, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c), są mianowani przez Radę na zasadzie: jeden członek dla każdego Państwa Członkowskiego oraz dla każdej z wyżej wymienionych kategorii.
Rada jednocześnie wyznacza na tych samych warunkach zastępcę członka uczestniczącego w posiedzeniach rady zarządzającej wyłącznie podczas nieobecności członka. _BAR_ 2.
Członkowie, o których mowa w ust. 1 lit. a), b) i c), są mianowani przez Radę na podstawie listy kandydatów przedłożonej, odpowiednio, przez Państwa Członkowskie, organizacje pracodawców i pracowników z każdego Państwa Członkowskiego.
Rada jednocześnie wyznacza na tych samych warunkach zastępcę członka uczestniczącego w posiedzeniach rady zarządzającej wyłącznie podczas nieobecności członka. _BAR_
Komisja wyznacza członków i ich zastępców, którzy mają ją reprezentować. _BAR_ Komisja wyznacza członków i ich zastępców, którzy mają ją reprezentować. _BAR_
Podczas przedkładania list kandydatów Państwa Członkowskie oraz organizacje pracodawców i pracowników podejmują wysiłek w celu zapewnienia zrównoważonej reprezentacji mężczyzn i kobiet w składzie rady zarządzającej. _BAR_ Podczas przedkładania list kandydatów Państwa Członkowskie, Komisja, organizacje pracodawców i pracowników podejmują wysiłek w celu zapewnienia zrównoważonej reprezentacji mężczyzn i kobiet w składzie rady zarządzającej.
Ogólnie, zrównoważona reprezentacja kobiet i mężczyzn winna być zapewniona w organach wymienionych w art. 5. _BAR_
_BAR_ Jakakolwiek grupa powołująca więcej niż jedną osobę zapewnia równowagę pod względem płci w ramach swych nominacji. _BAR_
Rada publikuje listę członków rady zarządzającej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_ Rada publikuje listę członków rady zarządzającej i biura w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz na stronie internetowej fundacji. _BAR_
Poprawka 7
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 4 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
4.
Rada zarządzająca wybiera swojego przewodniczącego oraz trzech zastępców przewodniczącego spośród trzech grup określonych w ust. 7 i Komisji, na okres jednego roku, który może być odnowiony. _BAR_ 4.
Rada zarządzająca wybiera swojego przewodniczącego oraz trzech zastępców przewodniczącego — po jednym z każdej z trzech grup określonych w ust. 7 i jednego z przedstawicieli Komisji - na okres jednego roku, który może być odnowiony. _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 6 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
6.
Decyzje rady zarządzającej są podejmowane bezwzględną większością głosów jej członków. _BAR_ 6.
Decyzje rady zarządzającej są podejmowane bezwzględną większością głosów jej członków.
Każdy z członków ma jeden głos. _BAR_
Poprawka 9
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 8 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
8.
Rada zarządzająca powołuje biuro.
W skład biura wchodzi przewodniczący i trzech zastępców przewodniczącego rady zarządzającej, jeden koordynator z każdej grupy określonej w ust. 7 oraz jeszcze jeden przedstawiciel Komisji. _BAR_ 8.
Rada zarządzająca powołuje biuro składające się z 11 członków.
W skład biura wchodzi przewodniczący i trzech zastępców przewodniczącego rady zarządzającej, jeden koordynator z każdej grupy, zgodnie z ust. 7 oraz jeszcze jeden przedstawiciel z każdej z grup i z Komisji.
Każda grupa może wyznaczyć nie więcej niż trzech zastępców, którzy będą uczestniczyć w posiedzeniach biura w przypadku nieobecności pełnoprawnych członków. _BAR_
Poprawka 10
ARTYKUŁ1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 9 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
9.
Rada zarządzająca decyduje o całorocznym planie posiedzeń biura.
Przewodniczący zwołuje dodatkowe posiedzenia biura na wniosek jego członków. _BAR_ 9.
Rada zarządzająca decyduje o rocznej liczbie posiedzeń biura.
Przewodniczący biura zwołuje dodatkowe posiedzenia na wniosek jego członków. _BAR_
Poprawka 11
ARTYKUŁ 1 PUNKT 3Artykuł 6 ustęp 10a (nowy) (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
_BAR_ 10a.
Rada zarządzająca powinna być informowana w pełni i na bieżąco o działalności i decyzjach biura. _BAR_
Poprawka 12
ARTYKUŁ 1 PUNKT 4, LITERA (A)Art. 7 ust. 1 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
1.
Rada zarządzająca zarządza fundacją, w odniesieniu do której ustanawia wytyczne.
Na podstawie projektu przedłożonego przez dyrektora, rada zarządzająca, w porozumieniu z Komisją, przyjmuje program pracy. _BAR_ 1.
Rada zarządzająca określa cele strategiczne fundacji.
Na podstawie projektu sporządzonego przez dyrektora, o którym mowa o tym w art. 5, rada zarządzająca w szczególności uchwala budżet, czteroletni plan perspektywiczny oraz program roczny. _BAR_
Poprawka 13
ARTYKUŁ 1 PUNKT 4 LITERA (A A) (nowa)Artykuł 7 ustęp 2 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
_BAR_ aa)Ustęp 2 otrzymuje brzmienie:2.
Rada zarządzająca po otrzymaniu opinii Komisji, przyjmuje swój regulamin, który określa praktyczne postanowienia dotyczące jej działalności.
Regulamin jest przekazywany, do wglądu, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
W okresie trzech miesięcy od czasu przekazania regulaminu do Rady może ona zwykłą większością głosów, zmienić postanowienia regulaminu. _BAR_
Poprawka 14
ARTYKUŁ 1 PUNKT 4 LITERA (B)Artykuł 7 ustęp 4 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
4.
Bez uszczerbku dla obowiązków dyrektora wyszczególnionych w art. 8 i 9, biuro, zgodnie z upoważnieniem rady zarządzającej, podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu zarządzania fundacją między posiedzeniami rady zarządzającej, z wyjątkiem tych środków o których mowa w art. 12 i 15. _BAR_ 4.
Bez uszczerbku dla obowiązków dyrektora wyszczególnionych w art. 8 i 9, biuro, zgodnie z upoważnieniem rady zarządzającej, monitoruje wprowadzanie w życie decyzji rady zarządzającej i podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu właściwego zarządzania fundacją między posiedzeniami rady zarządzającej. rada zarządzająca nie może przekazać biuru uprawnień, o których mowa w art. 12 i 15. _BAR_
Poprawka 15
ARTYKUŁ 1 PUNKT 5Artykuł 9 ustęp 1 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
1.
Dyrektor jest odpowiedzialny za zarządzanie fundacją i wprowadza w życie decyzje rady zarządzającej i biura.
Dyrektor jest prawnym przedstawicielem fundacji. _BAR_ 1.
Dyrektor jest odpowiedzialny za zarządzanie fundacją, jak również za wprowadzanie w życie decyzji i programów przyjętych przez radę zarządzającą i biuro.
Dyrektor jest prawnym przedstawicielem fundacji i rozstrzyga kwestie pracownicze zgodnie z art. 17. _BAR_
Poprawka 16
ARTYKUŁ 1 PUNKT 5Artykuł 10 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
Rada zarządzająca ma możliwość zwrócenia się, na wniosek dyrektora, o opinię do niezależnych ekspertów na temat szczegółowych zagadnień odnoszących się do rocznego programu pracy. _BAR_ Na podstawie wniosku dyrektora, rada zarządzająca ma możliwość wyboru i zwrócenia się o opinię do niezależnych ekspertów, na temat szczegółowych zagadnień odnoszących się do programu czteroletniego i rocznego programu pracy. _BAR_
Poprawka 17 i 21
ARTYKUŁ 1 PUNKT 7Artykuł 12 ustęp 1 akapit drugi (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
7).W art. 12 ust. 1 drugi akapit otrzymuje brzmienie: _BAR_ 7).W art. 12 ust. 1 pierwszy i drugi akapit otrzymują brzmienie: _BAR_
_BAR_ 1.
Dyrektor opracowuje roczny program pracy przed 1 lipca każdego roku na podstawie wytycznych, o których mowa w art. 7.
Roczny program pracy jest częścią programu czteroletniego.
Projekty w rocznym programie pracy zawierają szacunkową wysokość koniecznych wydatków. _BAR_
Podczas opracowywania programu dyrektor uwzględnia opinie instytucji Wspólnoty oraz Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. _BAR_ Podczas opracowywania programów dyrektor uwzględnia opinie instytucji Wspólnoty, Komitetu Regionów oraz Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. _BAR_
Poprawka 18
ARTYKUŁ 1 PUNKT 7 A (nowy)Artykuł 12 ustęp 2 (rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
_BAR_ 7a)Art. 12 ust. 2 otrzymuje brzmienie:2.
Dyrektor przekazuje radzie zarządzającej programy w celu ich zatwierdzenia. _BAR_
Poprawka 19
ARTYKUŁ 1 PUNKT 8Artykuł 17 (Rozporządzenie (EWG) nr 1365/75)
1.
Pracownicy fundacji zatrudnieni po [data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia] podlegają przepisom regulaminu pracowniczego mającego zastosowanie do urzędników Wspólnot Europejskich lub przepisom warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich.
Fundacja wykonuje, w odniesieniu do pracowników, uprawnienia nadane organowi właściwemu do powoływania lub, w zależności od przypadku, organowi upoważnionemu do zawierania umów. _BAR_ 1.
Pracownicy fundacji zatrudnieni po [data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia] podlegają przepisom regulaminu pracowniczego mającego zastosowanie do urzędników Wspólnot Europejskich lub przepisom warunków zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich.
Zastosowanie ma sekcja 2 załącznika XIII regulaminu pracowniczego. _BAR_
_BAR_ 1a.
Wszystkie umowy o pracę zawarte między fundacją a jej pracownikami w świetle rozporządzenia (EWWiS, EWG, EURATOM) Nr 1860/76 z dnia 29 czerwca 1976 r. ustanawiające warunki zatrudnienia pracowników Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy [3] przed [data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia] będą uznane za zawarte zgodnie z regulaminem pracowniczym mającym zastosowanie do urzędników Wspólnot Europejskich.
W przypadku umów zawartych od tej daty zastosowanie mają postanowienia sekcji 1, 3 i 4, z wyjątkiem art. 22 ust. 2 załącznika XIII regulaminu pracowniczego.
Pracownicy mają prawo do zakończenia umowy również z tą datą bez wymogu zachowania okresu wypowiedzenia przewidzianego w art. 45 rozporządzenia (EWWiS, EWG, Euratom) nr 1860/76.
Na potrzeby wypłaty przewidzianej w przypadku zakończenia umowy oraz zasiłku dla bezrobotnych, takie zakończenie umowy zostanie uznane za rezultat działania fundacji. _BAR_
_BAR_ 1b.
Fundacja wykonuje, w odniesieniu do pracowników, uprawnienia nadane organowi właściwemu do powoływania lub, w zależności od przypadku, organowi upoważnionemu do zawierania umów. _BAR_
2.
Rada zarządzająca przyjmuje, w porozumieniu z Komisją, odpowiednie przepisy wykonawcze. _BAR_ 2.
Rada zarządzająca przyjmuje, w porozumieniu z Komisją, odpowiednie przepisy wykonawcze. _BAR_
Poprawka 20
ARTYKUŁ 2
Artykuł 2 Rozporządzenie (EWWiS, EWG, EURATOM) nr 1860/76 jest nadal stosowane do pracowników Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, którzy zostali zatrudnieni zgodnie z przepisami tego rozporządzenia. _BAR_ skreślony _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0147
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2062/94 ustanawiające Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (COM(2004)0050 — C6-0014/2004 — 2004/0014(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0050) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C6-0014/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0092/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji ze zmianami;
2. zwraca się do Komisji do dokonania odpowiednich zmian, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta miałaby oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne zmienić projekt w sposób znaczący;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania jej stanowiska Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 1 PREAMBUŁY
(1) Rozporządzenie Rady (WE) nr 2062/94 z dnia 18 lipca1994 r. ustanawiające Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy zawiera postanowienia dotyczące celów, zadań i organizacji Agencji, a w szczególności jej zarządu.
Do postanowień tych wniesiono poprawki po przystąpieniu Austrii, Finlandii i Szwecji, kiedy to do zarządu włączeni zostali nowi członkowie. _BAR_ (1) Rozporządzenie Rady (WE) nr 2062/94 z dnia 18 lipca1994 r. ustanawiające Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy zawiera postanowienia dotyczące celów, zadań i organizacji Agencji, a w szczególności jej zarządu.
Do postanowień tych wniesiono poprawki po niedawnym rozszerzeniu, kiedy to do zarządu włączeni zostali nowi członkowie. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 5 A PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (5a) W celu osiągnięcia celów określonych powyżej, Agencja nie tylko gromadzi i przekazuje informacje, lecz także analizuje informacje, określa zagrożenia i dobre praktyki oraz wspiera działania zapobiegawcze.
W tym celu ważne jest, by jednoznacznie ustalić, że Agencja pełni rolę "obserwatorium zagrożeń" i że powinna ona je analizować, w szczególności nowe zagrożenia oraz wspierać działania prewencyjne.
W jej gestii powinny znaleźć się problematyka zagrożeń dla członków rodzin pracowników.
Szczególną uwagę należy zwrócić na zagrożenia genotoksyczne, które mogą mieć konsekwencje dla potomstwa pracownika dotkniętego tymi zagrożeniami. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 6 PREAMBUŁY
(6) Komunikat Komisji w sprawie oceny Agencji, sporządzony zgodnie z art. 23 rozporządzenia (WE) nr 2062/94 i w oparciu o zewnętrzną ocenę przeprowadzoną w roku 2001, oraz w sprawie wkładu zarządu i Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, podkreśla potrzebę wprowadzenia zmian do rozporządzenia (WE) nr 2062/94, w celu utrzymania efektywności i skuteczności Agencji oraz jej struktur zarządczych. _BAR_ (6) Komunikat Komisji w sprawie oceny Agencji, sporządzony zgodnie z art. 23 rozporządzenia (WE) nr 2062/94 i w oparciu o zewnętrzną ocenę przeprowadzoną w roku 2001, oraz w sprawie wkładu zarządu i Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, podkreśla potrzebę wprowadzenia zmian do rozporządzenia (WE) nr 2062/94, w celu utrzymania i poprawy efektywności i skuteczności Agencji oraz jej struktur zarządczych. _BAR_
Poprawka 4
PUNKT 15 PREAMBUŁY
(15) Zgodnie z art. 3 Traktatu Wspólnota dąży do likwidacji nierówności i do promowania równości między kobietami i mężczyznami we wszystkich swoich działaniach.
Jest zatem właściwe wprowadzenie przepisu sprzyjającemu zrównoważonemu udziałowi kobiet i mężczyzn w składzie Zarządu. _BAR_ (15) Zgodnie z art. 3 Traktatu Wspólnota dąży do likwidacji nierówności i do promowania równości między kobietami i mężczyznami we wszystkich swoich działaniach.
Jest zatem właściwe wprowadzenie przepisu sprzyjającemu zrównoważonemu udziałowi kobiet i mężczyzn w składzie struktur kierowniczych i struktur zarządzania Agencji. _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1, PUNKT 1Artykuł 2 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
W celu wsparcia dążenia do poprawy, szczególnie w środowisku pracy, w odniesieniu do ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, zgodnie z postanowieniami Traktatu i kolejnymi programami działań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy, celem Agencji jest zapewnienie instytucjom Wspólnoty, Państwom Członkowskim i wszystkim zaangażowanym w tej dziedzinie informacji technicznych, naukowych i gospodarczych do wykorzystania w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. _BAR_ W celu poprawy środowiska pracy, w odniesieniu do ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, zgodnie z postanowieniami Traktatu i kolejnymi programami działań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy, celem Agencji jest zapewnienie instytucjom Wspólnoty, Państwom Członkowskim, partnerom społecznym i wszystkim zaangażowanym w tej dziedzinie informacji i ocen technicznych, naukowych i gospodarczych do wykorzystania w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. _BAR_
Poprawka 6
ARTYKUŁ 1 PUNKT 2 LITERA (A) PUNKT (I)artykuł 3 ustęp 1 litera (a) (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
a)gromadzeniem, analizowaniem i rozpowszechnianiem informacji technicznej, naukowej i gospodarczej w Państwach Członkowskich w celu przekazywania jej instytucjom Wspólnoty, Państwom Członkowskim i zainteresowanym stronom. Gromadzenie ma na celu identyfikację istniejących priorytetów i programów krajowych oraz zapewnienie niezbędnego wkładu w priorytety i programy Wspólnoty; _BAR_ a)gromadzeniem, analizowaniem i rozpowszechnianiem informacji technicznej, naukowej i gospodarczej w Państwach Członkowskich w celu przekazywania jej instytucjom Wspólnoty, Państwom Członkowskim i zainteresowanym stronom. Gromadzenie ma na celu identyfikację zagrożeń i dobrych praktyk jak również istniejących priorytetów i programów krajowych oraz zapewnienie niezbędnego wkładu w priorytety i programy Wspólnoty; _BAR_
Poprawka 7
ARTYKUŁ 1 PUNKT 2 LITERA (A) PUNKT (I A) (nowy)Artykuł 3 ustęp 1 litera (c) (Rozporządzenie(WE) nr 2062/94)
_BAR_ ia)lit. c)otrzymuje następujące brzmienie:c)promowaniem i wspieraniem współpracy oraz wymiany informacji i doświadczeń, poprzez systematyczne gromadzenie danych przy wsparciu ze strony Eurostatu, pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym informacji na temat programów szkoleniowych; w tym celu, Agencja promuje ujednolicenie statystyk dotyczących wypadków i zachorowań związanych z pracą, aby eliminować istniejące rozbieżności w ich ocenie i analizie; _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 1, PUNKT 2, LITERA (A), PUNKT (II)Artykuł 3, ustęp 1, litera (h) (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
h)zapewnianiem informacji technicznej, naukowej i gospodarczej w sprawie metod i narzędzi realizacji działań prewencyjnych, identyfikacją dobrych praktyk i promowaniem działań prewencyjnych, zwracając szczególną uwagę na specyficzne problemy małych i średnich przedsiębiorstw; _BAR_ h)zapewnianiem informacji technicznej, naukowej i gospodarczej w sprawie metod i narzędzi realizacji działań prewencyjnych, identyfikacją zagrożeń i możliwych do przekazania dobrych praktyk, analizowaniem związanych z tym doświadczeń i promowaniem działania prewencyjnego, zwracając szczególną uwagę na specyficzne problemy małych i średnich przedsiębiorstw oraz propagowaniem konkretnych rozwiązań dla tych przedsiębiorstw.
W odniesieniu do dobrych praktyk Agencja powinna w szczególności koncentrować się na praktykach stanowiących praktyczne narzędzia do wykorzystania podczas przygotowywania ocen zagrożeń dla bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu prac, oraz na identyfikacji środków służących ich rozwiązaniu; _BAR_
Poprawka 9
ARTYKUŁ 1, PUNKT 2, LITERA (A), PUNKT (III)Artykuł 3, ustęp 1, litera (j) (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
j)Agencja zapewnia, aby rozpowszechniane informacje były zrozumiałe dla końcowych użytkowników i dla osiągnięcia tego celu ściśle współpracuje z krajowymi centrami koordynacji informacji wymienionymi w art. 4 ust. 1. _BAR_ j)Agencja zapewnia, aby rozpowszechniane informacje były istotne dla końcowych użytkowników. Dla osiągnięcia tego celu Agencja ściśle współpracuje z krajowymi centrami koordynacji informacji wymienionymi w art. 4 ust. 1 zgodnie z postanowieniami art. 4 ust. 2. _BAR_
Poprawka 10
ARTYKUŁ1 PUNKT 2 LITERA (B)artykuł 3 ustęp 2 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
2.
Agencja współpracuje możliwe najbliżej z istniejącymi instytucjami, fundacjami, specjalistycznymi organami i programami na poziomie Wspólnoty w celu uniknięcia powielania zadań.
W szczególności Agencja zapewnia odpowiednią współpracę z Europejską Fundacją na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, bez uszczerbku dla własnych celów. _BAR_ 2.
Agencja współpracuje możliwe najbliżej z istniejącymi instytucjami, fundacjami, specjalistycznymi organami i programami na poziomie Wspólnoty w celu uniknięcia powielania zadań.
Agencja będzie mogła również korzystać z dotychczasowej współpracy pomiędzy Komisją a agencjami Narodów Zjednoczonych - Światową Organizacją Zdrowia (WHO), Międzynarodową Organizacją Pracy (ILO) - oraz z Międzynarodową Komisją ds. Ochrony Zdrowia Pracowników (ICOH), aby pozostawać na bieżąco z pracami prowadzonymi przez organizacje międzynarodowe.
W szczególności Agencja usprawni swoją współpracę z Europejską Fundacją na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, bez uszczerbku dla jej własnych celów. _BAR_
Poprawka 11
ARTYKUŁ 1, PUNKT (2 A) (nowy)Artykuł 4, ustęp 1 (rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
_BAR_ 2a)Art. 4 ust. 1 otrzymuje następujące brzmienie:1.Agencja tworzy sieć obejmującą:główne elementy składowe krajowych sieci informacyjnych, w tym krajowe organizacje partnerów społecznych, jak określa to ustawodawstwo lub praktyka krajowa;krajowe centra koordynacji informacji;wszelkie przyszłe jednostki wyspecjalizowane. _BAR_
Poprawka 12
ARTYKUŁ 1, PUNKT 3Artykuł 4, ustęp 2, akapit 2 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
3)W art. 4 ust. 2, drugi akapit otrzymuje brzmienie: _BAR_ 3)W art. 4 ust. 2 akapity pierwszy i drugi otrzymują brzmienie: _BAR_
_BAR_ 2.
Państwa Członkowskie regularnie informują Agencję o głównych elementach składowych swych krajowych sieci informacji na temat bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym o jakichkolwiek instytucjach, których rezultaty działalności mogłyby w ich ocenie przyczynić się do pracy Agencji, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia możliwie najszerszego zasięgu geograficznego. _BAR_
Właściwe władze krajowe lub instytucja przez nie wskazana koordynują i/lub przekazują informacje dostarczone Agencji na poziomie krajowym.
Władze krajowe uwzględniają punkt widzenia partnerów społecznych na poziomie krajowym, zgodnie z ustawodawstwem i/lub praktyką krajową. _BAR_ Właściwe władze krajowe lub instytucja przez nie wskazana jako krajowe centrum koordynacji informacji koordynują i/lub przekazują informacje dostarczone Agencji na poziomie krajowym, w ramach planu pracy uzgadnianego między każdym centrum koordynacji informacji i Agencją na podstawie programu prac przyjętego przez Agencję.
Władze krajowe współpracują z partnerami społecznymi na poziomie krajowym, zgodnie z ustawodawstwem i/lub praktyką krajową. _BAR_
Poprawka 13
ARTYKUL 1, PUNKT 4Art.
7 a (nowy) (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
W skład Agencji wchodzą: a)Zarząd;b)Prezydium;c)Dyrektor. _BAR_ W skład struktur kierowniczych i struktur zarządzania Agencji wchodzą: a)Zarząd;b)Prezydium;c)Dyrektor. _BAR_
Poprawka 14
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp 2 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
2.
Członków, o których mowa w ust. 1 lit a), b) i c) powołuje Rada spośród członków i zastępców członków Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, na wniosek grup interesów reprezentujących rządy Państw Członkowskich oraz organizacje pracodawców i pracowników wchodzących w skład Komitetu. _BAR_ 2.
Członków, o których mowa w ust. 1 lit a), b) i c) powołuje Rada spośród członków i zastępców członków Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy. _BAR_
_BAR_ Członków, o których mowa w ust.1 lit. a) powołuje się na wniosek Państw Członkowskich.
Członkowie, o których mowa w ust. 1 lit. b) i c) są powoływani na wniosek rzeczników odnośnych grup wchodzących w skład Komitetu.
Wnioski trzech grup reprezentowanych w Komitecie są przedkładane Radzie i przekazywane Komisji w celach informacyjnych. _BAR_
Na tych samych zasadach jak dla członków i w tym samym czasie, Rada powołuje zastępców członków Zarządu, których zadaniem jest uczestnictwo w posiedzeniach Zarządu w przypadku nieobecności członka. _BAR_ Na tych samych zasadach jak dla członków i w tym samym czasie Rada powołuje zastępców członków Zarządu, których zadaniem jest uczestnictwo w posiedzeniach Zarządu, w przypadku nieobecności członka. _BAR_
Członków i zastępców będących przedstawicielami Komisji powołuje Komisja. _BAR_ Członków i zastępców będących przedstawicielami Komisji powołuje Komisja. _BAR_
Przedkładając listy kandydatów Państwa Członkowskie i organizacje pracodawców i pracowników dążą do tego, aby skład Zarządu rzetelnie odzwierciedlał różne sektory gospodarcze oraz do zapewnienia zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn. _BAR_ Przedkładając listy kandydatów Państwa Członkowskie, Komisja i organizacje pracodawców i pracowników dążą do tego, aby skład Zarządu rzetelnie odzwierciedlał różne sektory gospodarcze oraz do zapewnienia zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w organach, o których mowa w art. 7 A. Listy są przedkładane w ciągu trzech miesięcy od jakiejkolwiek zmiany składu Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 4 ust. 1 decyzji Rady 2003/C 218/ 01 [2] _BAR_
Lista członków zarządu jest publikowana przez Radę w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_ Lista członków zarządu i prezydium jest publikowana przez Radę w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz przez Agencję na jej na stronie internetowej. _BAR_
Poprawka 15
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp 3 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
3.
Członkowie zarządu wybierani są na trzyletnią kadencję z możliwością ponownego wyboru. _BAR_ 3.
Członkowie zarządu wybierani są na trzyletnią kadencję z możliwością ponownego wyboru. _BAR_
_BAR_ Kadencja członków zarządu, którzy obejmują swoje funkcje w dniu...
[3], zostaje przedłużona do czasu powołania nowego zarządu zgodnie z postanowieniami ust. 2. _BAR_
W przypadku upływu kadencji lub rezygnacji, członkowie pełnią obowiązki do czasu ponownego powołania lub powołania nowych członków. _BAR_ W przypadku upływu kadencji lub rezygnacji, członkowie pełnią obowiązki do czasu ponownego powołania lub powołania nowych członków. _BAR_
Poprawka 16
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp 7 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
7.
Zarząd zatwierdza swój regulamin działania, który wchodzi w życie po zatwierdzeniu przez Radę, po konsultacji z Komisją. _BAR_ 7.
Zarząd, po otrzymaniu opinii Komisji, zatwierdza swój regulamin działania, który określa praktyczne ustalenia dotyczące jego działalności.
Regulamin jest przekazywany do wglądu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
W okresie trzech miesięcy od czasu przekazania regulaminu Radzie, może ona, zwykłą większością głosów, zmienić postanowienia regulaminu. _BAR_
Poprawka 17
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp 8 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
8.
Zarząd powołuje prezydium.
W skład prezydium wchodzą przewodniczący i trzej wiceprzewodniczący zarządu, po jednym koordynatorze z każdej grupy wymienionej w pierwszym akapicie ust. 4 oraz jeden przedstawiciel Komisji. _BAR_ 8.
Zarząd powołuje prezydium składające się z 11 członków.
W skład prezydium wchodzą przewodniczący i trzej wiceprzewodniczący zarządu, po jednym koordynatorze z każdej grupy wymienionej pierwszym akapicie ust. 4 oraz po jednym przedstawicielu każdej grupy i Komisji.
Każda grupa może wyznaczyć nie więcej niz trzech zastepców, którzy uczestniczą w posiedzeniach w przypadku nieobecności pełnoprawnych członków. _BAR_
Poprawka 18
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp 9 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
9.
Bez uszczerbku dla obowiązków dyrektora określonych w art. 11, prezydium, zgodnie z zaleceniem zarządu, podejmuje wszystkie środki konieczne dla należytego zarządzania Agencją, z wyłączeniem tych, o których jest mowa w art. 10, 13, 14 i 15. _BAR_ 9.
Bez uszczerbku dla obowiązków dyrektora określonych w art. 11, prezydium, zgodnie z zaleceniem zarządu, monitoruje wprowadzanie w życie decyzji zarządu i podejmuje wszystkie środki konieczne dla należytego zarządzania Agencją w okresie między posiedzeniami zarządu.
Zarząd nie może przekazać prezydium uprawnień, o których jest mowa w art. 10, 13, 14 i 15. _BAR_
Poprawka 19
ARTYKUŁ 1, PUNKT 5Artykuł 8, ustęp10 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
10.
Zarząd decyduje o rocznym harmonogramie posiedzeń prezydium.
Dodatkowe posiedzenia prezydium zwołuje przewodniczący, na wniosek jego członków. _BAR_ 10.
Zarząd decyduje o rocznej posiedzeń prezydium.
Dodatkowe posiedzenia zwołuje Przewodniczący prezydium na wniosek jego członków. _BAR_
Poprawka 20
ARTYKUŁ 1, USTĘP 5Artykuł 8, ustęp 11 a (nowy) (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
_BAR_ 11a.
Zarząd jest w pełni i na bieżąco informowany o działalności i decyzjach prezydium. _BAR_
Poprawka 21
ARTYKUŁ 1, PUNKT 7Artykuł 10, ustęp1, akapit 1 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
7.Art.
10 ust. 1, akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:Zarząd zatwierdza roczny i czteroletni program pracy Agencji na podstawie projektu przygotowanego przez Dyrektora, o którym mowa w art. 11, po konsultacji ze służbami Komisji i Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy. _BAR_ 7a)Art. 10 ust. 1, akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:Zarząd określa cele strategiczne Agencji.
Zarząd w szczególności uchwala budżet, czteroletni plan perspektywiczny i program roczny na podstawie projektu przygotowanego przez Dyrektora, o którym mowa w art. 11, po konsultacji ze służbami Komisji i Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy. _BAR_
Poprawka 22
ARTYKUŁ 1, PUNKT 7, LITERA (B) (nowy)Art. 10, ust.1, akapit 4 (Rozporządzenie (WE) nr 2062/94)
_BAR_ b)W art. 10 ust.1 skreśla się akapit czwarty. _BAR_
Poprawka 23
ARTYKUŁ 1, PUNKT 8Artykuł 11 ustęp 2 (Rozporządzenie Rady (WE) nr 2062/94)
8).W art. 11 ust.2 otrzymuje brzmienie: _BAR_ 8).Art. 11 otrzymuje brzmienie: _BAR_
_BAR_ Art. 11 Dyrektor 1.
Dyrektora mianuje Komisja na podstawie listy kandydatów przedłożonej przez zarząd.
2.
Dyrektor zostaje wybrany w oparciu o swoje kwalifikacje.
Nie może być jakichkolwiek wątpliwości co do jego niezależności.
3.
Dyrektor jest mianowany na kadencję nie dłuższą niż pięć lat z możliwością powtórnego wyboru. _BAR_
2.
Dyrektor jest prawnym przedstawicielem Agencji.
Do obowiązków dyrektora należy: a)należyte przygotowanie i wykonanie decyzji i programów zatwierdzanych przez zarząd i prezydium,b)bieżące kierowanie Agencją,c)przygotowywanie i publikacja sprawozdań, o których mowa w art. 10 ust.2,d)wykonywanie zleconych czynności,e)wszystkie sprawy kadrowe,f)przygotowywanie posiedzeń zarządu i prezydium. _BAR_ 4.
Dyrektor jest prawnym przedstawicielem Agencji.
Do obowiązków dyrektora należy: a)należyte przygotowanie i wykonanie decyzji i programów zatwierdzanych przez zarząd i prezydium,b)bieżące kierowanie Agencją,c)przygotowywanie i publikacja sprawozdań, o których mowa w art. 10 ust.2,d)wykonywanie zleconych czynności,e)wszystkie sprawy kadrowe,f)przygotowywanie posiedzeń zarządu i prezydium. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0148
Mechanizm wzajemności *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 539/2001 w kwestii mechanizmu wzajemności (COM(2004)0437 - C6-0097/2004 - 2004/0141(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0437) [1],
- uwzględniając art. 62 ust. 2 lit. b) pkt i) Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0097/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0065/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. występuje o rozpoczęcie postępowania pojednawczego przewidzianego we wspólnej deklaracji z dnia 4 marca 1975 r., jeśli Rada uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
5. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 2 PREAMBUŁY
(2) Z uwagi na powagę takich sytuacji braku wzajemności, istotne jest, by były one obowiązkowo zgłaszane przez dane Państwo lub Państwa Członkowskie.
Dążąc do ponownego zniesienia, przez dane państwo trzecie, obowiązku wizowego w stosunku do obywateli zainteresowanych Państw Członkowskich, należy ustalić mechanizm łączący działania na różnych poziomach i o różnej intensywności, które mogą w krótkim czasie zostać wdrożone.
Komisja powinna więc niezwłocznie wszcząć kroki w stosunku do państwa trzeciego, sporządzić sprawozdanie dla Rady i w każdej chwili móc zaproponować Radzie podjęcie tymczasowej decyzji o ponownym nałożeniu obowiązku wizowego w stosunku do obywateli danego państwa trzeciego.
Odwołanie się do takiej decyzji tymczasowej nie powinno stanowić przeszkody dla możliwości przeniesienia danego państwa trzeciego do załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 539/2001.
Należy również ustalić zależność czasową pomiędzy wejściem w życie środka tymczasowego a ewentualnym wnioskiem o przeniesienie danego państwa do załącznika I. _BAR_ (2) Z uwagi na powagę takich sytuacji braku wzajemności, istotne jest, by były one obowiązkowo zgłaszane przez dane Państwo lub Państwa Członkowskie.
Dążąc do ponownego zniesienia, przez dane państwo trzecie, obowiązku wizowego w stosunku do obywateli zainteresowanych Państw Członkowskich, należy ustalić mechanizm łączący działania na różnych poziomach i o różnej intensywności, które mogą w krótkim czasie zostać wdrożone.
Komisja powinna więc niezwłocznie wszcząć kroki w stosunku do państwa trzeciego, sporządzić sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady i w każdej chwili móc zaproponować Radzie podjęcie tymczasowej decyzji o ponownym nałożeniu obowiązku wizowego w stosunku do obywateli danego państwa trzeciego.
Odwołanie się do takiej decyzji tymczasowej nie powinno stanowić przeszkody dla możliwości przeniesienia danego państwa trzeciego do załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 539/2001.
Należy również ustalić zależność czasową pomiędzy wejściem w życie środka tymczasowego a ewentualnym wnioskiem o przeniesienie danego państwa do załącznika I. W celu zapewnienia przejrzystości i kontroli demokratycznej, Parlament Europejski powinien być informowany na bieżąco o zastosowanym mechanizmie na wszystkich etapach i powinien mieć możliwość wyrażania swojej opinii na temat danego środka tymczasowego. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 3 a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (3a) Koncepcja wzajemności powinna być stosowana także do warunków i procedur wprowadzonych przez państwo trzecie, których skutkiem jest istotne ograniczenie możliwości podróżowania dla obywateli danego Państwa Członkowskiego. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 5 PREAMBUŁY
(5) Należy ustalić system przejściowy dla przypadku gdy, w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, Państwa Członkowskie podlegają obowiązkowi wizowemu nałożonemu przez państwa trzecie wymienione w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 539/2001.
W kwestii Islandii i Norwegii, niniejsze rozporządzenie stanowi krok naprzód w stosunku do postanowień Dorobku Schengen, w znaczeniu układu o stowarzyszeniu, zawartego przez Radę Unii Europejskiej, Republikę Islandii i Królestwo Norwegii w sprawie wdrażania, stosowania oraz rozwoju Dorobku Schengen, w powiązaniu z art. 1, lit. A decyzji 1999/437/WE z 17 maja 1999 r., dotyczącej niektórych szczegółowych zasad stosowania tegoż układu. _BAR_ (5) Należy ustalić system przejściowy dla przypadku gdy, w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, Państwa Członkowskie podlegają obowiązkowi wizowemu nałożonemu przez państwa trzecie wymienione w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 539/2001.
W celu umocnienia solidarności pomiędzy Państwami Członkowskimi w takich przypadkach, zasada wzajemności powinna być naczelną zasadą dla Komisji w jej działaniach na rzecz wprowadzenia ruchu bezwizowego.
W kwestii Islandii i Norwegii, niniejsze rozporządzenie stanowi krok naprzód w stosunku do postanowień Dorobku Schengen, w znaczeniu układu o stowarzyszeniu, zawartego przez Radę Unii Europejskiej, Republikę Islandii i Królestwo Norwegii w sprawie wdrażania, stosowania oraz rozwoju Dorobku Schengen, w powiązaniu z art. 1, lit. A decyzji 1999/437/WE z 17 maja 1999 r., dotyczącej niektórych szczegółowych zasad stosowania tegoż układu. _BAR_
Poprawka 4
ARTYKUŁ 1Artykuł 1 ustęp 4 litera a) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
a)w ciągu dziesięciu dni od ogłoszenia lub zastosowania tego wprowadzenia obowiązku wizowego przez państwo trzecie, dane Państwo Członkowskie zgłasza ten fakt pisemnie Radzie i Komisji; zgłoszenie to publikowane jest w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, seria C; _BAR_ a)w ciągu 90 dni od ogłoszenia lub zastosowania tego wprowadzenia obowiązku wizowego przez państwo trzecie, dane Państwo Członkowskie zgłasza ten fakt pisemnie Komisji; zgłoszenie to publikowane jest w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich, seria C; _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1Artykuł 1 ustęp 4 litera b) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
b)Komisja w trybie natychmiastowym podejmuje kroki wobec władz danego państwa trzeciego w celu ponownego zniesienia obowiązku wizowego oraz, najdalej w ciągu sześciu miesięcy licząc od opublikowania zgłoszenia, sporządza w tej sprawie sprawozdanie dla Rady; _BAR_ b)Komisja w trybie natychmiastowym podejmuje kroki wobec władz danego państwa trzeciego w celu ponownego zniesienia obowiązku wizowego oraz, najdalej w ciągu sześciu miesięcy licząc od opublikowania zgłoszenia, sporządza w tej sprawie sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady; _BAR_
Poprawka 6
ARTYKUŁ 1Artykuł 1 ustęp 4 litera c) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
c)W świetle wniosków ze swego sprawozdania, Komisja może przedstawić Radzie projekt środka tymczasowego mającego na celu ponowne tymczasowe nałożenie obowiązku wizowego na obywateli danego państwa trzeciego.
Rada wydaje orzeczenie w sprawie tego projektu w ciągu trzech miesięcy, kwalifikowaną większością głosów; _BAR_ c)W świetle wniosków ze swego sprawozdania, Komisja może przedstawić Radzie, najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od daty złożenia sprawozdania, o którym mowa w lit. b), projekt środka tymczasowego mającego na celu ponowne tymczasowe nałożenie obowiązku wizowego na obywateli danego państwa trzeciego, który Rada przekaże Parlamentowi Europejskiemu.
Rada wydaje orzeczenie w sprawie tego projektu w ciągu trzech miesięcy, kwalifikowaną większością głosów; _BAR_
Poprawka 7
ARTYKUŁ 1Artykuł 1 ustęp 4 litera ca) (nowa) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
_BAR_ ca)Jeśli Parlament Europejski wskaże w rezolucji określającej podstawy, na których jest ona oparta, że nie zgadza się z projektem wprowadzenia tymczasowego środka w zakresie okresowego przywrócenia obowiązku wizowego dla obywateli danego państwa trzeciego, Komisja ponownie przeanalizuje projekt.
Komisja może złożyć nowy projekt lub kontynuować procedurę, z uwzględnieniem rezolucji, w ciągu miesiąca od jej przyjęcia.
Wskaże ona uzasadnienie swojego działania. _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 1Artykuł 1 ustęp 4 litera cb) (nowa) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
_BAR_ cb)Jeśli Komisja nie przedstawi projektu wprowadzenia tymczasowego środka w zakresie okresowego przywrócenia obowiązku wizowego dla obywateli danego państwa trzeciego, podejmie ona dalsze próby przywrócenia ruchu bezwizowego w ciągu sześciu miesięcy od daty złożenia sprawozdania, o którym mowa w lit. b), i złoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat tych procedur.
W ciągu dwóch miesięcy od złożenia takiego sprawozdania, o ile państwo trzecie nie zniosło obowiązku wizowego, Komisja składa Radzie projekt tymczasowego środka w zakresie okresowego przywrócenia obowiązku wizowego dla obywateli tego państwa trzeciego lub projekt wprowadzenia innego adekwatnego środka z zakresu stosunków zewnętrznych, który Rada przekazuje Parlamentowi Europejskiemu.
Zastosowanie ma procedura, o której mowa w lit. ca). _BAR_
Poprawka 9
ARTYKUŁ 1 USTĘP 1 a (nowy)Artykuł 7 a (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 539/2001)
_BAR_ 1a).Dodaje się art. 7a w brzmieniu:Art. 7a1.
W razie wprowadzenia przez państwo trzecie warunków lub procedur, których skutkiem jest istotne ograniczenie poruszania się po jego terytorium obywateli danego Państwa Członkowskiego, zastosowanie mają następujące postanowienia:a)w ciągu dziesięciu dni od takiego wprowadzenia lub jego ogłoszenia Państwo Członkowskie informuje o tym Komisję na piśmie; informacja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C,b)Komisja niezwłocznie podejmuje działania wobec władz państwa trzeciego w celu zapewnienia niestosowania takich warunków lub procedur i, najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od opublikowania notyfikacji, zdaje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat zastosowanych procedur,c)w zależności od wniosków zawartych w sprawozdaniu, Komisja może przedłożyć Radzie, najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od daty złożenia sprawozdania, o którym mowa w lit. b), projekt środka tymczasowego wprowadzającego porównywalne warunki lub procedury dla podróżujących do Unii Europejskiej obywateli danego państwa trzeciego, który Rada przekaże Parlamentowi Europejskiemu.
W ciągu trzech miesięcy Rada podejmuje decyzję co do takiego projektu kwalifikowaną większością głosów,d)Jeśli Parlament Europejski wskaże w rezolucji określającej podstawy, na których jest on oparta, że nie zgadza się z projektem tymczasowego środka wprowadzającego porównywalne warunki lub procedury dla podróżujących do Unii Europejskiej obywateli danego państwa trzeciego, Komisja ponownie przeanalizuje projekt.
Komisja może złożyć nowy projekt lub kontynuować procedurę, z uwzględnieniem rezolucji, w ciągu miesiąca od jej przyjęcia.
Wskaże ona uzasadnienie swojego działania,e)Jeśli Komisja nie przedstawi projektu wprowadzenia tymczasowego środka ustanawiającego porównywalne warunki lub procedury dla podróżujących do Unii Europejskiej obywateli danego państwa trzeciego, podejmie ona dalsze próby przywrócenia ruchu bezwizowego w ciągu sześciu miesięcy od daty złożenia sprawozdania, o którym mowa w lit. b) i złoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat tych procedur.
W ciągu dwóch miesięcy od daty takiego sprawozdania, jeśli państwo trzecie utrzymuje w mocy obowiązek wizowego, Komisja składa Radzie projekt wprowadzenia tymczasowego środka w zakresie okresowego przywrócenia obowiązku wizowego dla obywateli tego państwa trzeciego lub projekt innego adekwatnego środka w oparciu o zasadę wzajemności, który Rada przekazuje Parlamentowi Europejskiemu.
Zastosowanie ma procedura, o której mowa w lit. d),f)Jeśli Komisja uzna to za konieczne, może przedstawić projekt, o którym mowa w lit. c) i e), bez uprzedniego sprawozdania.
Procedura, o której mowa w lit. c) i d), ma zastosowanie do takiego projektu,g)W razie wycofania przez państwo trzecie warunków lub procedur, których skutkiem jest istotne ograniczenie ruchu obywateli Państwa Członkowskiego, zainteresowane Państwo Członkowskie informuje Komisję o tym fakcie.
Informacja jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C. Wszelkie środki tymczasowe uchwalone zgodnie z lit. c) oraz wszelkie adekwatne środki uchwalone zgodnie z lit. e) automatycznie tracą moc w dniu wejścia w życie rezygnacji z warunków lub procedur, których skutkiem jest znaczące ograniczenie możliwości podróżowania dla obywateli Państwa Członkowskiego. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0188
Kwartalne sprawozdania niefinansowe przez sektorów instytucjonalnych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie sporządzania kwartalnych niefinansowych sprawozdań przez sektor instytucjonalny (15235/1/2004 — C6-0091/2005 — 2003/0296(COD))
(Procedura kodecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (15235/1/2004 — C6-0091/2005),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0789) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Gospodarczą i Monetarną (A6-0152/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. stwierdza, że akt prawny zostaje przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania wraz z Przewodniczącym Rady aktu prawnego, zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu prawnego po stwierdzeniu, że wszystkie procedury zostały prawidłowo zakończone oraz do zapewnienia, w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady, jego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0189
Wieloletni Program na rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości (2001-2005) ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2000/819/WE w sprawie wieloletniego programu dla przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) (2001-2005) (COM(2004)0781 — C6-0242/2004 — 2004/0272(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0781) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 157 ust. 3 Traktatu WE, zgodnie z którymi Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C6-0242/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0118/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0190
Umowa WE-Chile dotycząca pewnych aspektów usług lotniczych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Republiką Chile dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych (COM(2004)0829 — C6-0011/2005 — 2004/0289(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0829) [1],
- uwzględniając art. 80 ust. 2 i art. 300 ust. 2, akapit pierwszy, zdanie pierwsze Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3, pierwszy akapit Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0011/2005),
- uwzględniając art. 51 i 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki (A6-0100/2005),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Chile.
[1] Tekst dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0191
Finansowanie badań i projektów pilotażowych związanych z prowadzeniem wspólnej polityki rybołówstwa *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady zmieniającej decyzję Rady 2000/439/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie finansowego udziału Wspólnoty w wydatkach ponoszonych przez niektóre Państwa Członkowskie w trakcie gromadzenia danych oraz na finansowanie badań i projektów pilotażowych związanych z prowadzeniem wspólnej polityki rybołówstwa (COM(2004)0618 — C6-0243/2004 — 2004/0213(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0618) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0243/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0113/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0192
Protokół do umowy WE/Wybrzeże Kości Słoniowej dotyczącej połowów ( 1 lipca 2004 r. — 30 czerwca 2007 r.) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europekskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego zawarcia protokołu ustalającego możliwości połowu i równowartość finansową przewidziane w umowie zawartej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej dotyczącej połowów w wodach Wybrzeża Kości Słoniowej, w okresie trwającym od 1 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2007 r. (COM(2004)0619 — C6-0138/2004 — 2004/0211(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0619) [1],
- uwzględniając art. 37 oraz art. 300 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0138/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa i opinie Komisji Budżetowej oraz Komisji Rozwoju (A6-0114/2005),
1. zatwierdza projekt rozporządzenia Rady po poprawkach oraz zatwierdza zawarcie protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Wybrzeża Kości Słoniowej.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 3 a preambuły (nowy)
_BAR_ (3a) Istotna jest poprawa jakości informacji przekazywanych Parlamentowi Europejskiemu; w tym celu Komisja powinna opracować sprawozdanie roczne na temat wprowadzania w życie umowy. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 4 a preambuły (nowy)
_BAR_ (4a) Ochrona interesów U E w obszarze rybołówstwa musi być skoordynowana ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami połowowymi pod względem ekonomicznym, społecznym oraz ekologicznym, a także ze zrównoważonym rozwojem zamieszkującej tereny nadmorskie ludności żyjącej z rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 4 b preambuły (nowy)
_BAR_ (4b) Komisja musi kontynuować prowadzenie oceny oddziaływania dotyczącej zrównoważonego charakteru umowy podpisanej z Republiką Wybrzeża Kości Słoniowej. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 4 c preambuły (nowy)
_BAR_ (4c) Należy przedsięwziąć kroki mające na celu wspieranie aktywności organizacji społeczności lokalnych opartych na tradycyjnych formach zrzeszania się, jak również zwrócić należytą uwagę na rolę kobiet w procesie przetwarzania i sprzedaży produktów związanych z rybołówstwem. _BAR_
Poprawka 5
Punkt 4 d preambuły (nowy)
_BAR_ (4d) Po upływie roku należy dokonać oceny stopnia wdrożenia umowy. _BAR_
Poprawka 6
Punkt 4 e preambuły (nowy)
_BAR_ (4e) Należy udostępnić niezbędne środki dla zapewnienia, że warunki niniejszej umowy będą mogły zostać spełnione. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 3 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 3 a W roku poprzedzającym wygaśnięcie protokołu i przed zawarciem nowej umowy odnawiającej go, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat stosowania postanowień umowy i warunków jej wprowadzania w życie. _BAR_
Poprawka 8
Artykuł 3 b (nowy)
_BAR_ Artykuł 3 b Na podstawie sprawozdania, o którym mowa w art. 3 a i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, w określonych przypadkach Rada daje Komisji pełnomocnictwo do prowadzenia negocjacji mających na celu przyjęcie nowego protokołu. _BAR_
Poprawka 9
Artykuł 3 c (nowy)
_BAR_ Artykuł 3 c Co roku Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat działań celowych podejmowanych przez władze Wybrzeża Kości Słoniowej zgodnie z art. 4 ust. 2 protokołu. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0193
Finansowanie wspólnej polityki rolnej *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady w sprawie sposobów finansowania wspólnej polityki rolnej (COM(2004)0489 — C6-0166/2004 — 2004/0164(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0489) [1],
- uwzględniając art. 37 ust. 2 akapit trzeci Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0166/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz opinię Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0127/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji po poprawkach;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Artykuł 5 litera a)
a)konieczne działania z zakresu analizy, zarządzania, monitorowania, wymiany informacji oraz wprowadzenia w życie wspólnej polityki rolnej, jak również te odnoszące się do wdrażania systemów kontroli oraz pomocy technicznej i administracyjnej; _BAR_ a)konieczne działania z zakresu analizy, zarządzania, monitorowania, wymiany informacji oraz wprowadzenia w życie wspólnej polityki rolnej, jak również te odnoszące się do wdrażania systemów kontroli oraz pomocy technicznej i administracyjnej, z wyjątkiem wydatków, które zgodnie z art. 13 nie są finansowane z EFGR; _BAR_
Poprawka 2
Artykuł 16 ustęp 2
Jednakże płatności bezpośrednie nie mogą w żadnym wypadku przekroczyć daty 15 października w danym roku budżetowym. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 3
Artykuł 31 ustęp 4 litera a)
a)wydatków określonych w art. 3 ust. 1, dokonanych wcześniej niż 36 miesięcy przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli; _BAR_ a)wydatków określonych w art. 3 ust. 1, dokonanych wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli; _BAR_
Poprawka 4
Artykuł 31 ustęp 4 litera b)
b)wydatków związanych ze środkami wieloletnimi stanowiącymi część wydatków określonych w art. 3 ust. 1, dla których ostatnie narzucone beneficjentowi zobowiązanie nastąpiło wcześniej niż 36 miesięcy przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli; _BAR_ b)wydatków związanych ze środkami wieloletnimi stanowiącymi część wydatków określonych w art. 3 ust. 1, dla których ostatnie narzucone beneficjentowi zobowiązanie nastąpiło wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli; _BAR_
Poprawka 5
Artykuł 31 ustęp 4 litera c)
c)wydatków związanych z programami określonymi w art. 4, dla których ostatnia płatność salda nastąpiła wcześniej niż 36 miesięcy przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli. _BAR_ c)wydatków związanych z programami określonymi w art. 4, dla których ostatnia płatność salda nastąpiła wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli. _BAR_
Poprawka 6
Artykuł 32 ustęp 5, akapit pierwszy
5.
Jeżeli odzyskanie nie następuje w terminie czterech lat od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub sześciu lat, jeżeli windykacja jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe braku odzyskania ponosi w 50 % dane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet Wspólnoty, po zastosowaniu potrącenia przewidzianego w ust. 2. _BAR_ 5.
Jeżeli odzyskanie nie następuje w terminie czterech lat od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego lub sześciu miesięcy po opublikowaniu ostatecznego orzeczenia sądowego, konsekwencje finansowe braku odzyskania ponosi w 50 % dane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet Wspólnoty, po zastosowaniu potrącenia przewidzianego w ust. 2. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 43
Do dnia 1 września każdego roku następującego po roku budżetowym Komisja sporządza sprawozdanie finansowe z zarządzania EGFR i EFFROW w minionym roku budżetowym. _BAR_ Do dnia 1 września każdego roku następującego po roku budżetowym Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie finansowe z zarządzania EGFR i EFFROW w minionym roku budżetowym. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0195
Siedzenia i zagłówki w pojazdach silnikowych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamenru Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 74/408/EWG w sprawie pojazdów silnikowych w odniesieniu do siedzeń, ich punktów mocowania i zagłówków (11935/3/2004 — C6-0031/2005 — 2003/0128(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11935/3/2004 - C6-0031/2005) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0361),
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0115/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 111 E z 11.5.2005, str. 33.
[2] Dz.U. C 91 E z 15.4.2004, str. 487.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0196
Pasy bezpieczeństwa i urządzenia przytrzymujące w pojazdach silnikowych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 77/541/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do pasów bezpieczeństwa i urządzeń przytrzymujących w pojazdach silnikowych (11934/3/2004 — C6-0029/2005 — 2003/0130(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11934/3/2004 - C6-0029/2005) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0363),
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0120/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. zauważa, że akt zostaje przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania aktu razem z Przewodniczącym Rady zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu po sprawdzeniu, że wszystkie procedury zostały należycie przeprowadzone i do opublikowania go w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady;
P6_TA(2005)0197
Punkty mocowania pasów bezpieczeństwa w pojazdach silnikowych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/115/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do punktów mocowania pasów bezpieczeństwa w pojazdach silnikowych (11933/3/2004 — C6-0030/2005 — 2003/0136(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (11933/3/2004 - C6-0030/2005) [1],
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [2] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0362),
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Transportu i Turystyki (A6-0117/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. zauważa, że akt zostaje przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania aktu razem z Przewodniczącym Rady zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu po sprawdzeniu, że wszystkie procedury zostały należycie przeprowadzone i do opublikowania go w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady;
P6_TA(2005)0198
Przewciwdziałanie praniu pieniędzy ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy i finansowania terrorystów (COM(2004)0448 — C6-0143/2004 — 2004/0137(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0448) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2, art. 47 ust. 2 zdanie 1 i 3, oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Komisji (C6-0143/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, jak również opinię Komisji Gospodarczej i Monetarnej, Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisji Prawnej i Komisji Petycji (A6-0137/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nie opublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0199
Zmiany programów działań w dziedzinie równouprawnienia kobiet i mężczyzn ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2001/51/WE ustanawiającą program odnoszący się do wspólnotowej strategii ramowej w sprawie równości płci oraz decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 848/2004/WE ustanawiającą program działań Wspólnoty w celu promowania organizacji działających na szczeblu europejskim w dziedzinie równouprawnienia mężczyzn i kobiet (COM (2004)0551 — C6-0107/2004 — 2004/0194(COD))
(Procedura współdecyzji pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0551) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 13 ust. 2 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję (C6-0107/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0132/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. uważa, że sprawozdanie finansowe zawarte w projekcie Komisji jest zgodne z pułapem pozycji 3 obowiązującej perspektywy finansowej i nie ogranicza innych polityk;
4. zwraca się do Komisji, w związku z nową perspektywą finansową na lata 2007-2013, o precyzyjne zaplanowanie środków budżetowych stosownych dla potrzeb programu odnoszącego się do wspólnotowej strategii ramowej w sprawie równości płci (2001-2005) [2] oraz dla programu działań Wspólnoty w celu promowania organizacji działających na szczeblu europejskim w dziedzinie równości mężczyzn i kobiet [3];
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0200
Ochrona przed uderzeniami czołowymi w pojazdach silnikowych***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej używania systemu ochrony przed uderzeniami czołowymi w pojazdach silnikowych oraz zmieniającej dyrektywę Rady 70/156/EWG (COM(2003)0586 — C5-0473/2003 — 2003/0226(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003) 0586) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C5-0473/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki oraz opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0053/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0201
Wartości odżywcze i właściwości zdrowotne środków spożywczych ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego informacji o wartościach odżywczych i właściwościach zdrowotnych środków spożywczych (COM(2003)0424 — C5-0329/2003 — 2003/0165(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji skierowany do Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2003)0424) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 i art. 95 Traktatu WE, na mocy których Komisja przedstawiła projekt w Parlamencie (C5-0329/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii i Komisji ds. Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0128/2005),
1. przyjmuje projekt Komisji po poprawkach;
2. zwraca się do Komisji, aby ponownie przedstawiła sprawę Parlamentowi, jeżeli zamierza istotnie zmienić projekt lub zastąpić go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0202
Wzbogacanie środków spożywczych o witaminy i inne substancje ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wzbogacania środków spożywczych o witaminy i minerały oraz o pewne inne substancje (COM(2003)0671 — C5-0538/2003 — 2003/0262(COD))
(Procedura współdcyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003) 0671) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C5-0538/2003),
- uwzględniając opinię Komisji Prawnej na temat zaproponowanej podstawy prawnej,
- uwzględniając art. 51 i art. 35 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0124/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0203
Wytyczne dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich (COM(2005)0141 — C6-0111/2005 — 2005/0057(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2005)0141) [1],
- uwzględniając art. 128 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0111/2005),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0149/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 1a preambuły (nowy)
_BAR_ (1a) Mając na uwadze, że struktura zintegrowanych wytycznych powinna powodować zwiększoną efektywność Strategii Lizbońskiej, przy należytym uwzględnieniu polityki gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska naturalnego. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 2 preambuły
(2) Na szczycie w Lizbonie w 2000 r. Rada Europejska zaproponowała strategię zmierzającą do osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większej liczby lepszych miejsc pracy oraz większej spójności społecznej, z długoterminowymi celami w dziedzinie zatrudnienia, jednakże po upływie pięciu lat rezultaty są różne. _BAR_ (2) Na szczycie w Lizbonie w 2000 r. Rada Europejska zaproponowała strategię zmierzającą do osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większej liczby jakościowo lepszych miejsc pracy oraz większej spójności i integracji społecznej, z długoterminowymi celami związanymi z pełnym zatrudnieniem, jednakże po upływie pięciu lat cele te pozostają dalekie od realizacji, co pozwala zauważyć, że do osiągnięcia do roku 2010 założonych celów z zakresu zatrudnienia konieczne jest podjęcie znacznie bardziej intensywnych wysiłków. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 3 preambuły
(3) Przedstawienie Wytycznych w sprawie zatrudnienia oraz Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w formie zintegrowanego pakietu przyczyni się do skoncentrowania strategii lizbońskiej na wzroście i zatrudnieniu.
Wiodąca rolę w realizacji celów strategii lizbońskiej w zakresie zatrudnienia odgrywa Europejska strategia na rzecz zatrudnienia. _BAR_ (3) Przedstawienie Wytycznych w sprawie zatrudnienia oraz Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w formie zintegrowanego pakietu przyczyni się do skoncentrowania strategii lizbońskiej na zrównoważonym rozwoju i zatrudnieniu, które dzięki wymiarowi ekologicznemu zyskają nową dynamikę, co pozwoli osiągnąć cele, które strategia określa.
Cele strategii lizbońskiej w zakresie zatrudnienia uzupełnione celami spójności i integracji społecznej tworzą wraz z ogólnym podejściem do równouprawnienia i niedyskryminacji podstawę europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 4 preambuły
(4) Zgodnie z konkluzjami wiosennego szczytu Rady, który odbył się w dniach 22 i 23 marca 2005 r., wyznaczone cele pełnego zatrudnienia, jakości miejsc pracy, wydajności pracy i spójności społecznej muszą znaleźć odzwierciedlenie w jasno zdefiniowanych priorytetowych zadaniach: przyciągnięcie na rynek pracy i zatrzymanie większej liczbę osób oraz zmodernizować systemy opieki społecznej; zwiększyć zdolności dostosowawcze pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczność rynków pracy, podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności. _BAR_ (4) Zgodnie z konkluzjami wiosennego szczytu Rady, który odbył się w dniach 22 i 23 marca 2005 r., wyznaczone cele pełnego zatrudnienia, jakości miejsc pracy, bezpieczeństwa i wydajności pracy, spójności oraz integracji społecznej muszą znaleźć odzwierciedlenie w jasno zdefiniowanych priorytetowych zadaniach: włączenie do rynku pracy większej liczby osób, godzenie życia prywatnego z zawodowym, danie równych szans; zwiększanie szans pracowników na znalezienie pracy oraz organizacyjnych zdolności dostosowawczych przedsiębiorstw, co spowoduje wzrost elastyczności i bezpieczeństwa rynków pracy; wspieranie integracji społecznej poprzez integrację zawodową pracowników mniej uprzywilejowanych, kobiet, osób młodych i starszych, podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności, przy szczególnym uwzględnieniu innowacji i rozwoju technologicznego oraz tworzenia nowych obszarów pracy.
Wszystkie te działania stanowić będą solidną podstawę do modernizacji i zagwarantowania trwałości systemów opieki społecznej. _BAR_
Poprawka 5
Punkt 5 preambuły
(5) Wytyczne w sprawie zatrudnienia powinny być poddane pełnemu przeglądowi co trzy lata, a w międzyczasie, do 2008 r., uaktualnianie powinno być niezwykle ograniczone. _BAR_ (5) Wytyczne w sprawie zatrudnienia powinny być poddane pełnemu przeglądowi co trzy lata; w drodze wyjątku będzie można dokonać aktualizacji w okresie przejściowym do roku 2008. _BAR_
Poprawka 6
Punkt 6 preambuły
(6) Zalecenia dotyczące zatrudnienia przyjęte przez Radę dnia 14 października 2004 r. zachowują swoją ważność jako podstawa odniesienia. _BAR_ (6) Zalecenia dotyczące zatrudnienia przyjęte przez Radę dnia 14 października 2004 r. zachowują swoją ważność jako podstawa odniesienia i są uzupełniane przez niniejszą decyzję. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 2
Wszystkie aspekty poniższych wytycznych są uwzględniane w politykach zatrudnienia Państw Członkowskich i przedstawiane w przedkładanych co roku krajowych programach lizbońskich. _BAR_ Wszystkie aspekty poniższych wytycznych, które należy interpretować szeroko, jako dotyczące zasadniczych aspektów polityki społecznej i zatrudnienia, są uwzględniane w politykach zatrudnienia Państw Członkowskich, które przedstawiają sprawozdanie na temat wpływu tychże na ogólną wielkość zatrudnienia, a w szczególności kobiet i osób starszych. _BAR_
Poprawka 8
Załącznik, sekcja 1, ustęp poprzedzający wytyczną 16
Niezbędne jest osiągnięcie pełnego zatrudnienia oraz zmniejszenie poziomu bezrobocia i nieaktywności zawodowej poprzez zwiększenie popytu i podaży pracy.
Tym zjawiskom powinno towarzyszyć podnoszenie poziomu atrakcyjności miejsc pracy, jakości pracy i przyspieszania tempa wzrostu wydajności pracy, oraz zmniejszanie udziału w zatrudnieniu nisko opłacanych pracowników.
W pełni należy wykorzystać efekt synergii pomiędzy poziomem jakości pracy, wydajnością i zatrudnieniem.
Konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań umożliwiających lepszą integrację społeczną, zapobieganie wyłączaniu z rynku pracy oraz wspieranie dostępu do zatrudnienia osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, zmniejszenie różnic istniejących pomiędzy regionami w zakresie zatrudnienia, bezrobocia i wydajności pracy, w szczególności jeśli chodzi o regiony słabiej rozwinięte.
Aby postępy były możliwe, konieczne jest zapewnianie równych szans, zwalczanie przejawów dyskryminacji oraz włączanie kwestii płci do głównego nurtu politycznego. _BAR_ Niezbędne jest osiągnięcie pełnego zatrudnienia oraz zmniejszenie poziomu bezrobocia i nieaktywności zawodowej poprzez zwiększenie popytu i podaży pracy.
Tym zjawiskom powinno towarzyszyć podnoszenie poziomu atrakcyjności miejsc pracy, jakości pracy i przyspieszania tempa wzrostu wydajności pracy, co przyczyni się do wzrostu konkurencyjności gospodarki europejskiej.
W pełni należy wykorzystać efekt synergii pomiędzy poziomem jakości pracy, wydajnością i zatrudnieniem.
Konieczne jest podjęcie zdecydowanych działań, powiązanych ze stosownymi decyzjami, umożliwiających lepszą integrację społeczną, zapobieganie wyłączaniu z rynku pracy oraz wspieranie dostępu do zatrudnienia osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, kobiet, osób młodych i starszych, zmniejszenie różnic istniejących pomiędzy regionami w zakresie zatrudnienia, bezrobocia i wydajności pracy, w szczególności jeśli chodzi o regiony słabiej rozwinięte.
Aby postępy były możliwe, konieczne jest zapewnianie równych szans, w tym również między legalnymi imigrantami a osobami niebędącymi imigrantami, zwalczanie wszelkich przejawów dyskryminacji oraz włączanie kwestii płci do głównego nurtu politycznego. _BAR_
Poprawka 9
Załącznik, sekcja 1, ustęp poprzedzający wytyczną 17
Zwiększenie wskaźnika zatrudnienia pozostaje najskuteczniejszym sposobem generowania wzrostu gospodarczego i wspierania systemów gospodarczych sprzyjających integracji społecznej, przy równoczesnym stworzeniu siatki bezpieczeństwa dla osób niezdolnych do pracy.
Promowanie nowego sposobu podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu oraz modernizacja systemów opieki społecznej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby społeczne mają tym większe znaczenie, iż spodziewany jest spadek populacji w wieku produkcyjnym.
Podejście uwzględniające wszystkie pokolenia powinno obejmować zwrócenie szczególnej uwagi na problemy utrzymujących się różnic w zatrudnieniu kobiet i mężczyzn oraz niskich wskaźników zatrudnienia starszych pracowników i młodzieży.
Działania są także potrzebne w rozwiązaniu problemu bezrobocia wśród młodzieży, które jest średnio dwa razy większe od ogólnej stopy bezrobocia.
Należy stworzyć odpowiednie warunki umożliwiające podnoszenie liczby zarówno osób podejmujących pracę po raz pierwszy, jak i osób powracających do pracy po przerwie, oraz rozbudzanie pragnienia przedłużania okresu życia zawodowego.
Kluczowe znaczenie mają takie czynniki, jak jakość miejsc pracy, w tym wynagrodzenia i świadczeń, warunki pracy, bezpieczeństwo zatrudnienia, dostęp do ustawicznego kształcenia i odpowiednie perspektywy kariery, ważne jest też wsparcie i korzyści, których źródłem są systemy opieki społecznej.
Elementem składowym wspomnianego podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu powinna być realizacja Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży. _BAR_ Wzrost gospodarczy umożliwia zwiększenie wskaźnika zatrudnienia, co stanowi najlepszy fundament dla generowania wzrostu gospodarczego i wspierania systemów gospodarczych sprzyjających integracji społecznej, przy równoczesnym stworzeniu siatki bezpieczeństwa dla osób niezdolnych do pracy.
Promowanie nowego sposobu podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu oraz modernizacja systemów opieki społecznej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby społeczne mają tym większe znaczenie, iż spodziewane są nowe i zmienne potrzeby społeczne, nowe formy marginalizacji, szczególnie związane z przemocą w rodzinie, oraz spadek populacji w wieku produkcyjnym.
Podejście uwzględniające wszystkie pokolenia powinno obejmować zwrócenie szczególnej uwagi i podjęcie stosownych kroków w związku z problemami utrzymujących się różnic w zatrudnieniu i wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn oraz niskich wskaźników zatrudnienia starszych pracowników i młodzieży.
Należy stworzyć odpowiednie warunki umożliwiające podnoszenie liczby zarówno osób podejmujących pracę po raz pierwszy, jak i osób powracających do pracy po przerwie, oraz rozbudzanie pragnienia przedłużania okresu życia zawodowego.
Kluczowe znaczenie mają takie czynniki, jak jakość miejsc pracy, w tym wynagrodzenia i świadczeń, warunki pracy, zdrowie i bezpieczeństwo w pracy, bezpieczeństwo zatrudnienia, dostęp do ustawicznego kształcenia i odpowiednie perspektywy kariery, ważne jest też wsparcie i korzyści, których źródłem są systemy podatkowe i opieki społecznej.
Realizacja Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży i koordynacja inicjatyw przewidzianych w Pakcie powinny skutecznie przyczynić się do integracji zawodowej i społecznej młodzieży, do solidarności międzypokoleniowej oraz do wzmocnienia konkurencyjności gospodarki europejskiej opartej na możliwościach, wiedzy i przestrzeganiu cyklu życia. _BAR_
Poprawka 10
Załącznik, sekcja 1, wytyczna 17
Wytyczna.
Konieczne jest promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu poprzez: ponowienie wysiłków zmierzających do tworzenia ścieżek zatrudnienia dla młodzieży oraz zmniejszenia bezrobocia wśród młodzieży; podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do wyeliminowania istniejących między kobietami a mężczyznami różnic w zatrudnieniu, strukturze bezrobocia i wynagrodzeniu; ułatwianie godzenia życia prywatnego z zawodowym, co obejmuje tworzenie łatwo dostępnych i przystępnych cenowo struktur opieki nad dziećmi oraz innymi osobami zależnymi; przeprowadzenie modernizacji systemów emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby, tak aby wspierać aktywność zawodową i wydłużać okres życia zawodowego, uwzględniając odpowiednie zachęty do podejmowania pracy i do zaniechania wczesnego przechodzenia na emeryturę; wspieranie warunków pracy zachęcających do aktywnego starzenia się (Zintegrowana wytyczna nr 17).
Zob. również zintegrowana wytyczna "Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego" (nr 2). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest dostosowanie pracy do poszczególnych etapów życia poprzez: ponowienie wysiłków zmierzających do tworzenia ścieżek zatrudnienia dla młodzieży oraz zmniejszenia bezrobocia wśród młodzieży poprzez zapewnienie wysokiej jakości edukacji i szkoleń zawodowych dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb; podjęcie zdecydowanych działań zmierzających do zwalczania dyskryminacji w miejscu pracy i eliminacji istniejących między kobietami a mężczyznami różnic w zatrudnieniu, strukturze bezrobocia, wynagrodzeniu i awansie zawodowym; wspieranie możliwości zatrudnienia dla kobiet będących ofiarami przemocy domowej, ułatwienie godzenia życia prywatnego z zawodowym poprzez propagowanie równego podziału obowiązków domowych,wspieranie osób samotnie wychowujących dzieci i elastyczności w modelu organizacji pracy zarówno kobiet jak i mężczyzn, zapewnienie urlopów rodzicielskich, a w szczególności łatwo dostępnych i przystępnych cenowo struktur opieki nad dziećmi oraz innymi osobami zależnymi, zgodnie z celami wyznaczonymi podczas spotkania Rady Europejskiej w Barcelonie w 2002 roku; przeprowadzenie modernizacji i ulepszenia systemów emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu zapewnienia należytego ich funkcjonowania, stabilności finansowej i odpowiedniej zdolności reagowania na zmieniające się potrzeby, tak aby wspierać aktywność zawodową i dobrowolne wydłużanie okresu życia zawodowego, uwzględniając odpowiednie zachęty do podejmowania pracy i do zaniechania wczesnego przechodzenia na emeryturę; wspieranie warunków pracy zachęcających do aktywnego starzenia się, w szczególności stopniowego i elastycznego przechodzenia na emeryturę (Zintegrowana wytyczna nr 17).
Zob. również zintegrowana wytyczna "Zapewnienie trwałości rozwoju gospodarczego" (nr 2). _BAR_
Poprawka 11
Załącznik, sekcja 1, ustęp poprzedzający wytyczną 18
Aby zwiększyć udział w zatrudnieniu i zwalczać wykluczenie społeczne istotnym jest ułatwianie dostępu do rynku pracy osobom poszukującym pracy, zapobieganie bezrobociu i zapewnianie, aby osoby, które straciły pracę, pozostawały blisko związane z rynkiem pracy oraz zwiększanie ich szans na znalezienie pracy.
Wymaga to zniesienia barier na rynku pracy poprzez pomoc w skutecznym poszukiwaniu pracy, ułatwianie dostępu do kształcenia i innych uruchomionych na rynku pracy środków, zapewnienie, aby praca stała się opłacalna, jak również usuwanie potencjalnych pułapek wywodzących się z bezrobocia, ubóstwa i braku aktywności.
Szczególną uwagę należy zwrócić na wspieranie udziału w rynku pracy osób znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym poprzez rozszerzanie świadczeń socjalnych i ekspansję gospodarki społecznej.
Stopa bezrobocia osób znajdujących się w trudnej sytuacji, jak również różnice w poziomie zatrudnienia obywateli państw UE i spoza UE, są nadal zbyt wysokie i powinny ulec znacznemu zmniejszeniu zgodnie z wszelkiego rodzaju krajowymi celami.
Szczególne znaczenie ma zwalczanie dyskryminacji, promowanie dostępu do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz integracja migrantów i mniejszości. _BAR_ Aby zwiększyć udział społeczeństwa w rynku pracy i zwalczać wykluczenie społeczne istotnym jest ułatwianie dostępu do rynku pracy osobom poszukującym pracy, zapobieganie bezrobociu i zapewnianie, aby osoby, które straciły pracę, pozostawały blisko związane z rynkiem pracy oraz zwiększanie ich szans na znalezienie pracy.
Wymaga to zniesienia barier na rynku pracy poprzez pomoc w skutecznym poszukiwaniu pracy, ułatwianie dostępu do kształcenia i innych uruchomionych na rynku pracy środków, zapewnienie, aby praca stała się opłacalna, jak również usuwanie potencjalnych pułapek wywodzących się z bezrobocia, ubóstwa i braku aktywności.
Szczególną uwagę należy zwrócić na wspieranie udziału w rynku pracy osób znajdujących się w trudnej sytuacji, w tym poprzez rozszerzanie świadczeń socjalnych i ekspansję gospodarki społecznej.
Stopa bezrobocia osób znajdujących się w trudnej sytuacji, kobiet, osób młodych i starszych, jak również różnice w poziomie zatrudnienia obywateli państw UE i spoza UE, są nadal zbyt wysokie i powinny ulec znacznemu zmniejszeniu zgodnie z wszelkiego rodzaju krajowymi celami.
Szczególne znaczenie ma zwalczanie dyskryminacji w życiu zawodowym, zwłaszcza w dostępie do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz w warunkach pracy, promowanie dostępu do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz integracja imigrantów i mniejszości. _BAR_
Poprawka 12
Załącznik, sekcja 1, wytyczna 18
Wytyczna.
Konieczne jest zapewnianie rynków pracy sprzyjających integracji osób poszukujących pracy, jak również osób znajdujących się w gorszym położeniu, poprzez: stosowanie na rynku pracy aktywnych i zapobiegawczych środków obejmujących wczesną identyfikację potrzeb, pomoc dla szukających pracy, poradnictwo i kształcenie będące częścią zindywidualizowanych programów działań, świadczenie niezbędnych usług społecznych wspierających dostęp do zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz przyczyniających się do spójności społecznej i terytorialnej oraz zwalczania ubóstwa, ciągły przegląd systemów podatkowych i świadczeń, w tym w zakresie zarządzania i kryteriów kwalifikowalności do otrzymania świadczeń, zmniejszenie wysokich skutecznych marginalnych stawek podatkowych, z zamiarem uczynienia pracy opłacalną oraz zapewnienia odpowiedniego poziomu opieki społecznej.
(Zintegrowana wytyczna nr 18). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest zapewnianie rynków pracy otwartych dla osób poszukujących pracy, jak również osób znajdujących się w gorszym położeniu, kobiet, młodzieży i osób starszych poprzez: stosowanie na rynku pracy aktywnych i zapobiegawczych środków na rzecz zwalczania bezrobocia, obejmujących wczesną identyfikację potrzeb, działania mające na celu tworzenie nowych możliwości zatrudnienia w branżach takich jak usługi socjalne, opieka zdrowotna, środowisko naturalne czy też nowe technologie, pomoc dla szukających pracy, poradnictwo i kształcenie oraz przekwalifikowanie będące częścią zindywidualizowanych programów działań, świadczenie niezbędnych usług społecznych wspierających dostęp do zatrudnienia osób znajdujących się w niekorzystnym położeniu oraz przyczyniających się do spójności społecznej i terytorialnej oraz zwalczania ubóstwa, promowanie rozwoju sektorów spółdzielczego oraz pracy ochotniczej, ciągły przegląd systemów podatkowych i świadczeń, w tym kryteriów stosowania i zarządzania nimi, zmniejszenie wysokich faktycznych marginalnych stawek podatkowych, z zamiarem uczynienia pracy opłacalną oraz zapewnienia i utrzymania odpowiedniego poziomu opieki społecznej.
Należy dokonać szczególnych wysiłków w przypadku osób o jakimkolwiek rodzaju niepełnosprawności poprzez rozwijanie polityk promujących ich zatrudnienie oraz tworzenie przyjaznego dla nich otoczenia.
Należy również wszcząć działania mające na celu promowanie całkowitej integracji imigrantów, zarówno społecznej jak i na rynku pracy, a także likwidację rasizmu, wszelkie formy dyskryminacji i prześladowań w miejscu pracy i w społeczeństwie.
(Zintegrowana wytyczna nr 18). _BAR_
Poprawka 13
Załącznik, sekcja 1, wytyczna 19
Wytyczna.
Konieczne jest lepsze dostosowywanie się do potrzeb rynku pracy poprzez: modernizację i wzmocnienie roli instytucji działających na rynku pracy, w szczególności służb odpowiedzialnych za zatrudnienie, większą przejrzystość możliwości zatrudnienia i szkolenia na poziomie krajowym i europejskim w celu ułatwienia mobilności na terytorium Europy, lepsze przewidywanie zapotrzebowania na umiejętności, niedoborów i wąskich gardeł na rynku pracy, odpowiednie zarządzanie migracją zarobkową.
(Zintegrowana wytyczna nr 19). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest lepsze zarządzanie zatrudnieniem poprzez modernizację i wzmocnienie roli instytucji działających na rynku pracy, w szczególności służb odpowiedzialnych za zatrudnienie, większą przejrzystość i dostępność możliwości zatrudnienia i szkolenia oraz przekwalifikowania na poziomie krajowym i europejskim, skrócenie czasu spędzanego na przechodzeniu z jednej pracy do drugiej, rozwój nauczania języków w celu ułatwienia mobilności i wymiany wiedzy na terytorium Europy, lepsze przewidywanie zapotrzebowania na umiejętności, niedoborów i wąskich gardeł na rynku pracy, odpowiednie i szybkie zarządzanie ruchami migracyjnymi w duchu agendy z Tampere (Zintegrowana wytyczna nr 19). _BAR_
Poprawka 14
Załącznik sekcja 1 wytyczna 19a (nowa)
_BAR_ Wytyczna.
Konieczna jest profilaktyka chorób, aby obniżyć koszty pracy i deficyt państwowej służby zdrowia, w celu ograniczenia liczby przypadków wcześniejszego przechodzenia na emeryturę ze względu na trwałą niezdolność do pracy oraz liczby rent przyznawanych w następstwie wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Zintegrowana wytyczna nr 19a). _BAR_
Poprawka 15
Załącznik sekcja 2 tytuł
Zwiększanie zdolności dostosowawczej pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczności rynków pracy. _BAR_ Zwiększanie zdolności dostosowawczej pracowników i przedsiębiorstw oraz elastyczności i bezpieczeństwa rynków pracy. _BAR_
Poprawka 16
Załącznik, sekcja 2, ustęp 1
Europa musi zwiększyć swoją zdolność do przewidywania, reagowania i radzenia sobie ze zmianami gospodarczymi i społecznymi.
Wymaga to zapewnienia, aby koszty pracy sprzyjały zatrudnieniu, zmodernizowanej organizacji pracy i sprawnie funkcjonujących rynków pracy, pozwalających na większą elastyczność przy równoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa zatrudnienia zgodnie z potrzebami przedsiębiorstw i pracowników.
Powinno się to także przyczynić do zapobiegania powstawaniu rynków pracy podzielonych na sektory i do zmniejszania pracy niedeklarowanej. _BAR_ Europa musi zwiększyć swoją zdolność do przewidywania, reagowania i radzenia sobie ze zmianami gospodarczymi i społecznymi.
Wymaga to zapewnienia, aby koszty pracy sprzyjały zatrudnieniu, zmodernizowanej organizacji pracy dłuższemu szkoleniu ustawicznemu i sprawnie funkcjonujących rynków pracy, pozwalających na większą elastyczność przy równoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz większą sposobność pogodzenia pracy i życia prywatnego zgodnie z potrzebami przedsiębiorstw i pracowników.
Powinno się to także przyczynić do zapobiegania powstawaniu rynków pracy podzielonych na sektory i do zmniejszania pracy na którą nie uzyskano zezwolenia. _BAR_
Poprawka 17
Załącznik, sekcja 2, ustęp 2
W dobie coraz większej globalizacji gospodarczej charakteryzującej się otwieraniem rynków oraz ciągłym pojawianiem się nowych technologii, zarówno przed przedsiębiorstwami, jak i pracownikami stoi potrzeba, a nawet szansa, na wykazanie zdolności dostosowania się.
Ten proces zmian strukturalnych niesie ze sobą ogólne korzyści dla wzrostu i zatrudnienia, ale prowadzi on także do transformacji, które mają destrukcyjny wpływ na niektórych pracowników i niektóre przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwa muszą wykazać większą elastyczność, aby być w stanie odpowiednio reagować na nagłe wahania popytu na ich towary i usługi, wykorzystywać nowe technologie i znajdować się w pozycji umożliwiającej ciągłą innowację, co pozwoli im pozostać konkurencyjnymi.
Muszą one także znaleźć adekwatną odpowiedź na narastające żądanie zapewnienia jakości miejsc pracy, które związane jest z zachodzącymi zmianami w zakresie osobistych preferencji pracowników i rodziny oraz będą zmuszone do radzenia sobie z problemem starzenia się siły roboczej i mniejszą liczbą młodych pracowników podejmujących pracę.
Życie zawodowe staje się dla pracowników coraz bardziej złożone ze względu na fakt, iż modele organizacji pracy są coraz bardziej zróżnicowane i nieregularne, a w całym okresie pracy zawodowej konieczne jest pomyślne dokonanie coraz większej ilości zmian zawodowych.
W kontekście szybko zmieniających się systemów gospodarczych i związanej z tym restrukturyzacji, pracownicy muszą radzić sobie z nowymi sposobami pracy, co obejmuje zwiększone zastosowanie technologii informatycznych i komunikacyjnych oraz zmiany ich statusu pracy, muszą oni być także przygotowani na ustawiczne kształcenie.
W celu wykorzystania w szerszym stopniu i na całym terytorium UE istniejących możliwości pracy konieczna jest mobilność geograficzna. _BAR_ W dobie coraz większej globalizacji gospodarczej charakteryzującej się otwieraniem rynków oraz ciągłym pojawianiem się nowych technologii, zarówno przed przedsiębiorstwami, jak i pracownikami stoi potrzeba, a nawet szansa, na wykazanie zdolności dostosowania się.
Ten proces zmian strukturalnych niesie ze sobą ogólne korzyści dla wzrostu i zatrudnienia, ale prowadzi on także do transformacji, które mają destrukcyjny wpływ na niektórych pracowników i niektóre przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwa muszą mieć możliwość wykazania się większą elastycznością na wahania popytu na ich towary i usługi, wykorzystywać nowe technologie i okazać się zdolnymi do innowacji, co pozwoli im pozostać konkurencyjnymi.
Powinny one także być w stanie zadowolić narastające żądanie zapewnienia wyższej jakości miejsc pracy, które związane jest z zachodzącymi zmianami w zakresie osobistych preferencji pracowników i rodziny oraz będą zmuszone do radzenia sobie z problemem starzenia się siły roboczej i mniejszą liczbą młodych pracowników podejmujących pracę.
Życie zawodowe staje się dla pracowników coraz bardziej złożone ze względu na fakt, iż modele organizacji pracy są coraz bardziej zróżnicowane, co pociąga za sobą konieczność wykonywania różnych rodzajów pracy.
W kontekście szybko zmieniających się systemów gospodarczych i związanej z tym restrukturyzacji, pracownicy muszą radzić sobie z nowymi sposobami pracy, co obejmuje zwiększone zastosowanie technologii informatycznych i komunikacyjnych oraz zmiany ich statusu pracy, muszą oni być także przygotowani na ustawiczne kształcenie.
W celu wykorzystania w szerszym stopniu i na całym terytorium UE istniejących możliwości pracy konieczna jest mobilność geograficzna. _BAR_
Poprawka 18
Załącznik, sekcja 2, Wytyczna 20
Wytyczna.
Konieczne jest promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy poprzez: dostosowanie prawodawstwa w zakresie zatrudnienia i sprawdzenie, tam gdzie okaże się to konieczne, poziomu elastyczności zapewnianego przez stałe i czasowe kontrakty; skuteczniejsze przewidywanie i pomyślne zarządzanie zmianami, w tym restrukturyzacją gospodarczą, a w szczególności zmianami wynikającymi z otwarcia rynków, tak aby zredukować ich koszty społeczne i ułatwić dostosowanie się; wspieranie zmian statusu zawodowego, obejmujące szkolenia, pracę na własny rachunek, podejmowanie działalności gospodarczej i mobilność geograficzną; promowanie i rozpowszechnianie innowacyjnych i elastycznych form organizacji pracy, co obejmuje wyższy poziom ochrony zdrowia i bezpieczeństwa oraz różnorodność ustaleń dotyczących kontraktów i czasu pracy, zmierzających do podniesienia jakości i wydajności pracy; wykorzystywanie w miejscu pracy nowych technologii, zdecydowane działania zmierzające do przekształcenia niedeklarowanej pracy w oficjalne zatrudnienie.
(Zintegrowana wytyczna nr 20).
Zob. także zintegrowana wytyczna "propagowanie większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi" (nr 4). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest promowanie i zwiększenie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy, promowanie właściwych stosunków pracodawcy-pracownicy dzięki silnym, niezależnym i reprezentatywnym związkom zawodowym oraz lepszej informacji i konsultacji z pracownikami poprzez: dostosowanie i polepszanie prawodawstwa w zakresie zatrudnienia i sprawdzenie, tam gdzie okaże się to konieczne, poziomu elastyczności i bezpieczeństwa zapewnianego przez stałe i czasowe kontrakty; skuteczniejsze przewidywanie i pomyślne zarządzanie zmianami, w tym restrukturyzacją gospodarczą, a w szczególności zmianami wynikającymi z otwarcia rynków, tak aby zredukować ich koszty społeczne i ułatwić dostosowanie się do nowych realiów; wspieranie zmian statusu zawodowego, obejmujące szkolenia, pracę na własny rachunek, podejmowanie działalności gospodarczej i mobilność geograficzną; promowanie i rozpowszechnianie innowacyjnych i elastycznych form organizacji pracy, skuteczne zwalczanie wypadków przy pracy poprzez wzmocnienie środków zapobiegania zagrożeniom w miejscu pracy, w szczególności poprzez zawarcie porozumień na szczeblu europejskim oraz różnorodność ustaleń dotyczących kontraktów i elastyczności czasu pracy, zmierzających do podniesienia jakości zatrudnienia, wydajności pracy oraz godzenia życia rodzinnego z zawodowym; wykorzystywanie w miejscu pracy nowych technologii, zdecydowane działania zmierzające do przekształcenia pracy bez zezwolenia w oficjalne zatrudnienie i zwalczania szarej strefy gospodarczej.(Zintegrowana wytyczna nr 20).
Zob. także zintegrowana wytyczna "propagowanie większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi"(nr 4). _BAR_
Poprawka 19
Załącznik, sekcja 2, ustęp poprzedzający wytyczną 21
Aby maksymalnie zwiększyć tempo tworzenia nowych miejsc pracy, przyczynić się do utrzymania warunków konkurencyjności i mieć swój wkład w ogólne ramy gospodarcze, ogólny rozwój płac powinien być zgodny ze wzrostem wydajności przez cały okres cyklu gospodarczego i powinien odzwierciedlać sytuację na rynku pracy.
Aby ułatwić tworzenie nowych miejsc pracy, w szczególności jeśli chodzi o nisko płatną pracę, prawdopodobnie konieczne będą także wysiłki zmierzające do zmniejszenia kosztów pracy innych niż wynagrodzenia oraz poddanie przeglądowi stawek podatkowych. _BAR_ Aby maksymalnie zwiększyć tempo tworzenia nowych miejsc pracy, przyczynić się do utrzymania warunków konkurencyjności i mieć swój wkład w ogólne ramy gospodarcze, ogólny rozwój płac powinien być zgodny ze wzrostem wydajności.
Aby ułatwić tworzenie nowych miejsc pracy, w szczególności zalecane są wysiłki zmierzające do zmniejszenia kosztów pracy innych niż wynagrodzenia oraz poddanie przeglądowi stawek podatkowych. _BAR_
Poprawka 20
Załącznik, sekcja 2, wytyczna 21
Wytyczna.
Konieczne jest zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy poprzez wspieranie powstawania odpowiednich ram dla systemów negocjacji płacowych przy pełnym poszanowaniu roli poszczególnych partnerów społecznych, aby odzwierciedlać różnice w wydajności i tendencje na rynku pracy zarówno w poszczególnych sektorach, regionach; monitorowanie oraz tam, gdzie zajdzie taka potrzeba, poddawanie przeglądowi struktury i poziomu kosztów innych niż wynagrodzenia oraz ich wpływ na zatrudnienie, w szczególności dla słabo opłacanych pracowników oraz dla tych, którzy po raz pierwszy weszli na rynek pracy.
(Zintegrowana wytyczna nr 21).
Zob. także zintegrowana wytyczna "zapewnienie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego" (nr 5). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy poprzez utrzymywanie i wspieranie powstawania odpowiednich ram dla systemów negocjacji płacowych, zwłaszcza układów zbiorowych przy pełnym poszanowaniu roli poszczególnych partnerów społecznych, aby odzwierciedlać różnice w wydajności i tendencje na rynku pracy w poszczególnych sektorach, regionach oraz państwach przy poszanowaniu autonomii partnerów społecznych; monitorowanie oraz tam, gdzie zajdzie taka potrzeba, poddawanie przeglądowi we współpracy z pracownikami socjalnymi struktury i poziomu kosztów innych niż wynagrodzenia, głównie składek ubezpieczenia społecznego nadzorowanie ich wpływu na zatrudnienie, w szczególności dla pracowników o niskich kwalifikacjach oraz dla młodych ludzi, którzy po raz pierwszy weszli na rynek pracy, osób starszych, pragnących nadal pracować oraz osób niepełnosprawnych, prowadzenie specjalnych działań na rzecz eliminacji różnic w wysokości wynagrodzenia mężczyzn i kobiet, w tym bardziej efektywne wprowadzanie w życie przepisów dotyczących równouprawnienia płci w dziedzinie równej płacy, prowadzenie przejrzystych i aktualnych statystyk oraz bardziej intensywne korzystanie z planów zapewniania równości płci.
(Zintegrowana wytyczna nr 21).
Zob. także zintegrowana wytyczna "zapewnienie, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego"(nr 5). _BAR_
Poprawka 21
Załącznik, sekcja 3, wytyczna 22
Wytyczna.
Konieczne jest rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez: opracowanie skutecznych strategii ustawicznego kształcenia, zgodnie z podjętymi zobowiązaniami europejskimi, co obejmuje odpowiednie zachęty i mechanizmy podziału kosztów skierowane do przedsiębiorstw, władz państwowych i jednostek, w szczególności w celu ograniczenia w znacznym stopniu liczby uczniów porzucających wcześnie szkołę; zwiększenie dostępu do początkowego kształcenia zawodowego, szkolnictwa średniego i wyższego, co obejmuje praktyki zawodowe i kształcenie w przedsiębiorstwie; zwiększenie udziału w kształceniu ustawicznym i szkoleniach w miejscu pracy przez cały okres życia, w szczególności słabo wykwalifikowanych i starszych pracowników.
(Zintegrowana wytyczna nr 22).
Zob. także zintegrowana wytyczną "Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój" (nr 12) _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki poprzez: opracowanie skutecznych strategii ustawicznego kształcenia we współpracy z partnerami społecznymi zgodnie z podjętymi zobowiązaniami europejskimi, co obejmuje odpowiednie zachęty i mechanizmy podziału kosztów skierowane do przedsiębiorstw, sektora publicznego i jednostek, rozpoznanie i zaprogramowanie koniecznych środków w celu ograniczenia w znacznym stopniu liczby uczniów porzucających wcześnie szkołę; zwiększenie dostępu do początkowego kształcenia zawodowego, szkolnictwa średniego i wyższego, szkolnictwa zawodowego, pozauniwersyteckiego; promowanie przedsiębiorczości na wszystkich szczeblach edukacji oraz stosowanie technik społeczeństwa informacyjnego i nowych technologii; zwiększenie udziału w kształceniu ustawicznym i szkoleniach w miejscu pracy przez cały okres życia, w szczególności słabo wykwalifikowanych i starszych pracowników, kobiet, zwłaszcza powracających na rynek pracy oraz pracowników małych i średnich przedsiębiorstw; wsparcie dla programów wymiany nauczycieli i uczniów między przedsiębiorstwami na szczeblu krajowym oraz między Państwami Członkowskimi (zintegrowana wytyczna nr 22).
Zob. także zintegrowana wytyczną "Zwiększenie i podniesienie poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój"(nr 12). _BAR_
Poprawka 22
Załącznik sekcja 3 wytyczna 23
Wytyczna.
Konieczne jest dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów nowych umiejętności poprzez lepszą identyfikację potrzeb zawodowych i podstawowych kompetencji, przewidywanie umiejętności wymaganych w przyszłości; coraz szersze rozpowszechnianie narzędzi edukacyjnych i kształcenia; rozwijanie ram pozwalających na zapewnienie przejrzystości kwalifikacji, ich rzeczywiste uznawanie oraz zatwierdzanie kształcenia nieformalnego; zapewnianie atrakcyjności, otwartości i wysokiej jakości standardów systemów edukacyjnych i kształcenia.
(Zintegrowana wytyczna nr 23). _BAR_ Wytyczna.
Konieczne jest dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do wymogów nowych umiejętności poprzez lepszą identyfikację potrzeb zawodowych i podstawowych kompetencji, przewidywanie umiejętności wymaganych w przyszłości; oraz wspieranie bliskiej współpracy między branżami a ośrodkami edukacyjnymi i naukowymi, w celu stworzenia optymalnego klimatu dla innowacji wśród europejskich przedsiębiorstw, coraz szersze rozpowszechnianie narzędzi edukacyjnych i kształcenia; rozwijanie ram pozwalających na zapewnienie przejrzystości równoważnych kwalifikacji, ich rzeczywiste uznawanie oraz zatwierdzanie kształcenia nieformalnego; zapewnianie atrakcyjności, otwartości i wysokiej jakości standardów systemów edukacyjnych i kształcenia, w tym systemów służących zaspokajaniu szczególnych potrzeb osób mniej uprzywilejowanych na rynku pracy, szczególnie kobiet, młodzieży i osób starszych; należy podjąć również specjalne wysiłki na rzecz przyciągnięcia studentów i naukowców z państw trzecich.
(Zintegrowana wytyczna nr 23). _BAR_
Poprawka 23
Załącznik sekcja 3, ustęp następujący po wytycznej 23
W podejmowanych działaniach Państwa Członkowskie powinny zwracać szczególną uwagę na zapewnianie dobrego zarządzania politykami zatrudnienia.
Powinny ustanowić szerokie partnerstwo na rzecz zmian poprzez zaangażowanie organów parlamentarnych i innych zainteresowanych stron, także na poziomie regionalnym i lokalnym.
Europejscy i krajowi partnerzy społeczni powinni odgrywać centralną rolę.
Państwa Członkowskie powinny określić zobowiązania i cele zgodnie z wytycznymi i zaleceniami UE.
Dobre sprawowanie rządów wymaga także przejrzystego podziału zasobów administracyjnych i finansowych.
Działając w porozumieniu z Komisją, Państwa Członkowskie powinny wykorzystywać środki z funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Społecznego, do realizacji Europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia i przedstawiać sprawozdania z podejmowanych działań.
Należy zwrócić szczególną uwagę na wzmacnianie zdolności instytucjonalnych i administracyjnych Państw Członkowskich. _BAR_ W podejmowanych działaniach Państwa Członkowskie powinny zwracać szczególną uwagę na zapewnianie dobrego zarządzania politykami zatrudnienia.
Powinny ustanowić szerokie partnerstwo na rzecz zmian poprzez zaangażowanie organów parlamentarnych i innych zainteresowanych stron oraz wszystkich zainteresowanych stron na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym.
Państwa Członkowskie oraz podmioty regionalne i lokalne powinny określić zobowiązania i weryfikowalne cele zgodnie z wytycznymi i zaleceniami UE oraz specyficznymi regionalnymi i lokalnymi potrzebami.
Dobre sprawowanie rządów wymaga także przejrzystego podziału zasobów administracyjnych i finansowych.
Działając w porozumieniu z Komisją, Państwa Członkowskie i regiony powinny wykorzystywać środki z funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Społecznego, do realizacji Europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia i przedstawiać sprawozdania z podejmowanych działań.
Należy zwrócić szczególną uwagę na wzmacnianie zdolności instytucjonalnych i administracyjnych Państw Członkowskich i regionów. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0211
Transeuropejskie sieci energetyczne ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zbiór wytycznych dla transeuropejskich sieci energetycznych oraz uchylającej decyzje nr 96/391/WE oraz nr 1229/2003/WE (COM(2003)0742 — C5-0064/2004 — 2003/0297(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji skierowany do Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2003)0742) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 i art. 156 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi Europejskiemu (C5-0064/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinie Komisji Gospodarczej i Monetarnej, Komisji Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz Komisji Transportu i Turystyki (A6-0134/2005),
1. zatwierdza projekt Komisji wraz z poprawkami;
2. wzywa Komisję, aby ponownie zwróciła się do Parlamentu Europejskiego, jeżeli będzie zamierzała wprowadzić zasadnicze zmiany do projektu lub zastąpić go innym tekstem;
3. zobowiązuje Przewodniczącego do przekazania niniejszego projektu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0212
Wydajność energii końcowej ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wydajności energii końcowej oraz usług na rzecz wydajności energetycznej (COM(2003)0739 — C5-0642/2003 — 2003/0300(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0739) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 175 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C5-0642/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii jak również opinie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0130/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowną konsultację, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0213
Infrastruktura informacji przestrzennej we Wspólnocie (INSPIRE) ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej we Wspólnocie (INSPIRE) (COM(2004)0516 — C6-0099/2004 — 2004/0175(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004)0516) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Traktatu WE, na mocy których Komisja przedstawiła projekt Parlamentowi (C6-0099/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0108/2005),
1. zatwierdza zmieniony projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0214
Reasekuracja ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie reasekuracji i zmieniającej dyrektywy Rady 73/239/EWG i 92/49/EWG oraz dyrektywy 98/78/WE i 2002/83/WE (COM(2004)0273 — C6-0038/2004 — 2004/0097(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski
- uwzględniając projekt Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady (COM(2004)0273) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2, art. 47 ust. 2 i art. 55 Traktatu WE, zgodnie z którymi Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C6-0038/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinię Komisji Prawnej (A6-0146/2005),
1. zatwierdza wniosek Komisji z poniższymi zmianami,
2. wzywa Komisję do ponownego skierowania sprawy do Parlamentu w przypadku zamiaru wprowadzenia znacznych poprawek do projektu lub jego zastąpienia innym tekstem,
3. poleca Przewodniczącemu przedstawienie stanowiska Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0215
Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przez EFFROW *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (COM(2004)0490 — C6-0181/2004 — 2004/0161(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0490) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0181/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (CESE 251/05),
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz opinie Komisji Budżetowej oraz Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0145/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Poprawka 1
Punkt 3 preambuły
(3) Reforma WPR z czerwca 2003 i kwietnia 2004 roku wprowadziła zasadnicze zmiany, które najprawdopodobniej będą miały znaczący wpływ na gospodarkę na całym terenie obszarów wiejskich we Wspólnocie, jeśli chodzi o modele produkcji rolniczej, metody zarządzania gruntami, warunki zatrudnienia oraz szersze warunki społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich.
(3) Reforma WPR z czerwca 2003 roku i kwietnia 2004 roku wprowadziła zasadnicze zmiany, które najprawdopodobniej będą miały znaczący wpływ na gospodarkę na całym terenie obszarów wiejskich we Wspólnocie, jeśli chodzi o rozwój strukturalny rolnictwa, podział regionalny oraz intensywność produkcji, jak również wpływ na modele produkcji rolniczej, metody zarządzania gruntami, warunki zatrudnienia oraz szersze warunki społeczne i ekonomiczne na obszarach wiejskich.
Poprawka 2
Punkt 3 a preambuły (nowy)
(3a) W nadchodzących latach europejski sektor żywności i rolnictwa będzie poddawany coraz większej liberalizacji i musi zyskać zdolność do rywalizacji na światowym rynku.
Wspólne polityki UE powinny stwarzać możliwości uzyskania większej konkurencyjności dzięki innowacjom.
Poprawka 3
Punkt 3 b preambuły (nowy)
(3b) Większa konkurencyjność w sektorze rolno-spożywczym na obszarach wiejskich będzie wymagać stworzenia europejskich znaków jakości, będących dowodem bezpieczeństwa żywności, dokumentacji procesu produkcyjnego (możliwość śledzenia go), dobrostanu zwierząt oraz warunków środowiska naturalnego i pracy.
Poprawka 4
Punkt 5 preambuły
(5) Wspólnota może podejmować środki zgodnie z zasadą subsydiarności jak postanowiono w art. 5 Traktatu.
Ponieważ celu, jakim jest rozwój obszarów wiejskich, nie mogą we właściwy sposób osiągnąć Państwa Członkowskie, biorąc pod uwagę powiązania istniejące pomiędzy powyższym celem a innymi instrumentami wspólnej polityki rolnej, rozmiar różnic pomiędzy obszarami wiejskimi oraz ograniczenia w zakresie zasobów finansowych będących w dyspozycji Państw Członkowskich w rozszerzonej Unii, można go lepiej osiągnąć na poziomie Wspólnoty poprzez wieloletnie gwarancje finansowania przez Wspólnotę oraz poprzez skupienie się na jego priorytetach.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu, obecne rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(5) Wspólnota może podejmować środki zgodnie z zasadą subsydiarności jak postanowiono w art. 5 Traktatu.
Ponieważ celu, jakim jest rozwój obszarów wiejskich, nie mogą we właściwy sposób osiągnąć Państwa Członkowskie, biorąc pod uwagę powiązania istniejące pomiędzy powyższym celem a innymi instrumentami wspólnej polityki rolnej, rozmiar różnic pomiędzy obszarami wiejskimi oraz ograniczenia w zakresie zasobów finansowych będących w dyspozycji Państw Członkowskich w rozszerzonej Unii, można go lepiej osiągnąć na poziomie Wspólnoty poprzez wieloletnie gwarancje finansowania przez Wspólnotę oraz poprzez skupienie się na jego priorytetach.
Unia Europejska musi zagwarantować, że niniejsze rozporządzenie będzie możliwe do finansowej realizacji poprzez alokację środków umożliwiających sfinansowanie zarówno starych jak i nowych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu, obecne rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
Poprawka 5
Punkt 6 preambuły
(6) Działalność Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanego dalej "Funduszem", oraz operacje, do których Fundusz się przyczynia, muszą być spójne i zgodne z innymi politykami Wspólnoty oraz zgodne z całym prawodawstwem Wspólnoty.
(6) Działalność Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanego dalej "Funduszem", oraz operacje, do których Fundusz się przyczynia, muszą być spójne i zgodne z polityką spójności na obszarach wiejskich i innymi politykami Wspólnoty oraz zgodne z całym prawodawstwem Wspólnoty.
Poprawka 6
Punkt 7 preambuły
(7) W swych działaniach na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Wspólnota troszczy się o sprzyjanie eliminacji różnic oraz promocji równości kobiet i mężczyzn zgodnie z art. 2 i 3 Traktatu.
(7) W swych działaniach na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Wspólnota troszczy się o sprzyjanie eliminacji różnic oraz promocji niedyskryminacji i równości kobiet i mężczyzn zgodnie z art. 2 i 3 Traktatu.
Poprawka 7
Punkt 11 preambuły
(11) Aby zapewnić zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, konieczne jest skupienie się na ograniczonej liczbie zasadniczych celów priorytetowych na poziomie Wspólnoty związanych z konkurencyjnością rolnictwa i leśnictwa, zarządzaniem gruntami i środowiskiem naturalnym oraz jakością życia i dywersyfikacją działalności w tych sferach.
(11) Aby zapewnić zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, konieczne jest skupienie się na ograniczonej liczbie zasadniczych celów priorytetowych na poziomie Wspólnoty związanych z konkurencyjnością rolnictwa i leśnictwa, zarządzaniem gruntami i środowiskiem naturalnym oraz jakością życia i dywersyfikacją działalności w tych sferach, uwzględniając jednakże zróżnicowanie sytuacji w ramach UE, od peryferyjnych obszarów wiejskich dotkniętych wyludnieniem i recesją, po obszary podmiejskie, znajdujące się pod wzrastającą presją ze strony ośrodków miejskich.
Poprawka 8
Punkt 16 preambuły
(16) Przyznanie młodym rolnikom szczególnych przywilejów może im ułatwić zarówno rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw po rozpoczęciu działalności.
Środek wspierający rozpoczęcie działalności powinno się usprawnić poprzez udzielanie jednorazowej premii i uzależnić go od opracowania planu biznesowego zapewniającego rozwój działalności młodych rolników.
(16) Przyznanie młodym rolnikom szczególnych przywilejów może im ułatwić zarówno rozpoczęcie działalności, jak i strukturalne dostosowanie ich gospodarstw po rozpoczęciu działalności.
Warunkiem udzielenia pomocy w ramach środka wspierającego rozpoczęcie działalności powinno być przedstawienie właściwego planu biznesowego, jako instrumentu mającego zapewnić przyszły rozwój działalności nowego przedsiębiorstwa.
W celu ułatwienia uruchomienia i rozwoju nowego przedsiębiorstwa przedstawienie tego planu biznesowego należy poprzeć odpowiednimi środkami zachęcającymi, w formie zintegrowanego zestawu środków dotyczących różnych osi interwencji.
Poprawka 9
Punkt 23 preambuły
(23) Powinno się sprzyjać usprawnieniom w przetwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu pierwotnej produkcji rolnej i leśnej poprzez wsparcie dla inwestycji, których celem jest poprawa wydajności w sektorze przetwórczym i handlowym, promowanie przetwórstwa produkcji rolnej i leśnej dla celów energii odnawialnej, wprowadzanie nowych technologii, otwieranie nowych możliwości rynkowych dla produktów rolnych i leśnych, położenie nacisku na jakość, poprawę efektywności w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy, higieny oraz warunków utrzymania zwierząt, we właściwych przypadkach, poprzez ukierunkowanie na małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, które mają większe możliwości dodania wartości do produktów lokalnych, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy inwestycyjnej w porównaniu z tymi ustanowionymi na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.
(23) Powinno się sprzyjać usprawnieniom w przetwarzaniu i wprowadzaniu do obrotu pierwotnej produkcji rolnej i leśnej poprzez wsparcie dla inwestycji, których celem jest poprawa wydajności w sektorze przetwórczym i handlowym, promowanie przetwórstwa produkcji rolnej i leśnej dla celów energii odnawialnej, wprowadzanie nowych technologii, otwieranie nowych możliwości rynkowych dla produktów rolnych i leśnych, położenie nacisku na jakość, poprawę efektywności w zakresie ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy, higieny oraz warunków utrzymania zwierząt, poprzez wspieranie mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich przedsiębiorstw oraz grup producentów, które mają większe możliwości dodania wartości do produktów lokalnych, przy jednoczesnym uproszczeniu warunków uzyskania pomocy inwestycyjnej w porównaniu z tymi ustanowionymi na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.
Poprawka 10
Punkt 32 preambuły
(32) Dopłaty z tytułu naturalnych przeszkód na obszarach górskich oraz dopłaty na innych obszarach z przeszkodami powinny sprzyjać, poprzez nieprzerwane użytkowanie ziemi rolniczej, utrzymaniu terenów wiejskich oraz utrzymaniu i promocji zrównoważonych systemów rolnych.
Powinno się ustanowić obiektywne parametry dla ustalenia poziomu dopłat celem zapewnienia efektywności niniejszego systemu wsparcia oraz zapewnienia osiągnięcia jego celów.
(32) Dopłaty z tytułu naturalnych przeszkód na obszarach górskich oraz dopłaty na innych obszarach z przeszkodami powinny sprzyjać, poprzez nieprzerwane użytkowanie ziemi rolniczej, utrzymaniu terenów wiejskich oraz utrzymaniu i promocji zrównoważonych systemów rolnych.
Powinno się ustanowić obiektywne parametry dla ustalenia poziomu dopłat celem zapewnienia efektywności niniejszego systemu wsparcia oraz zapewnienia osiągnięcia jego celów.
Przy zachowaniu koniecznej ciągłości w rozgraniczaniu obszarów z przeszkodami w przyszłości przyjmowane kryteria powinny uwzględniać przede wszystkim naturalne przeszkody w danym Państwie Członkowskim.
W kwestii dopłat wyrównawczych Państwa Członkowskie powinny być nakłaniane do rozbudowywania systemów obiektywnego zróżnicowania.
Wzywa się Komisję do przedstawienia kompleksowych wytycznych na temat definiowania obszarów dotkniętych przeszkodami, przy uwzględnieniu wszelkich właściwych aspektów.
Do tego czasu należy stosować obowiązującą definicję.
Poprawka 11
Punkt 33 preambuły
(33) Powinno się nadal przyznawać rolnikom wsparcie, aby pomóc im w uporaniu się ze szczególnymi niedogodnościami na właściwych obszarach, wynikającymi z wykonywania dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w celu wsparcia skutecznego zarządzania siedliskami sieci NATURA 2000.
(33) Jakkolwiek powinno się nadal przyznawać rolnikom i właścicielom lasów wsparcie, aby pomóc im w uporaniu się ze szczególnymi niedogodnościami na właściwych obszarach, wynikającymi z wykonywania dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory w celu wsparcia skutecznego zarządzania siedliskami sieci NATURA 2000, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinien stanowić jedynie pomocnicze źródło takiego wsparcia; obok innych europejskich funduszy, głównym źródłem finansowania są przede wszystkim budżety krajowe i regionalne.
Poprawka 12
Punkt 34 preambuły
(34) Dopłaty agrośrodowiskowe powinny nadal odgrywać pierwszoplanową rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe.
Powinny one również zachęcać rolników do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska, otoczenia przyrodniczego i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i zróżnicowania genetycznego.
Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" dopłaty te winny pokrywać jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe.
(34) Dopłaty agrośrodowiskowe powinny nadal odgrywać pierwszoplanową rolę we wspieraniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich oraz w odpowiedzi na wzrastający popyt społeczeństwa na usługi środowiskowe.
Powinny one również zachęcać rolników do służenia społeczeństwu jako całości poprzez wprowadzanie lub dalsze stosowanie metod produkcji rolnej zgodnych z ochroną i poprawą stanu środowiska, otoczenia przyrodniczego i jego właściwości, zasobów naturalnych, gleby i zróżnicowania genetycznego.
Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci" dopłaty te winny pokrywać jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe, przy czym, poza rekompensatą z tytułu skutków w zakresie kosztów i dochodów, należy zadbać również o skuteczne elementy wsparcia.
Poprawka 13
Punkt 45 preambuły
(45) Istnieje potrzeba towarzyszenia zmianom na obszarach wiejskich poprzez udzielanie im pomocy w dywersyfikowaniu działalności rolniczej w kierunku działalności nierolniczej i rozwijaniu sektorów nierolniczych, promowaniu zatrudnienia, poprawie podstawowych usług i dokonywaniu inwestycji czyniących obszary wiejskie bardziej atrakcyjnymi w celu odwrócenia trendów zanikania bytności gospodarczej i społecznej oraz wyludniania na terenach wiejskich.
Konieczne w tym względzie jest również poczynienie wysiłków na rzecz poprawy potencjału ludzkiego.
(45) Istnieje potrzeba towarzyszenia zmianom na obszarach wiejskich poprzez udzielanie im pomocy w różnicowaniu działalności rolniczej w kierunku działalności nierolniczej i rozwijaniu sektorów nierolniczych, promowaniu zatrudnienia, poprawie podstawowych usług i dokonywaniu inwestycji czyniących obszary wiejskie bardziej atrakcyjnymi w celu odwrócenia trendów zanikania bytności gospodarczej i społecznej oraz wyludniania na terenach wiejskich.
Konieczne w tym względzie jest również poczynienie wysiłków na rzecz poprawy potencjału ludzkiego.
Środki rozwoju obszarów wiejskich, szczególnie te zawarte w osi priorytetowej III, powinny zostać wprowadzone w życie oprócz istniejących polityk i tym samym doprowadzić do szczególnej synergii na obszarach wiejskich.
Poprawka 14
Punkt 50 preambuły
(50) Biorąc pod uwagę istotne znaczenie podejścia LEADER, znaczącą część udziału Funduszu należy przeznaczyć na ten priorytet.
(50) Biorąc pod uwagę istotne znaczenie podejścia LEADER, odpowiednią część udziału Funduszu należy przeznaczyć na ten priorytet.
Poprawka 15
Punkt 56 preambuły
(56) Poza tymi kwotami Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę kwoty generowane przez modulację, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [w sprawie finansowania WPR].
(56) Poza tymi kwotami Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę kwoty generowane przez modulację, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [w sprawie finansowania WPR], przy czym kwoty te ze względu na pochodzenie z pierwszego filara powinny zostać użyte do bezpośredniego wspomagania wspólnej polityki rolnej w zakresie rolnictwa i leśnictwa, a zwłaszcza do zwiększenia pomocy dla tych rolników, którzy otrzymują jej najmniej.
Poprawka 16
Punkt 58 preambuły
(58) Wysokość udziału Funduszu w programowaniu rozwoju obszarów wiejskich powinno się ustalić w odniesieniu do wydatków publicznych w Państwach Członkowskich, przy uwzględnieniu znaczenia priorytetu dla zarządzania gruntami i środowiska, sytuacji w regionach objętych Celem Konwergencji, priorytetu udzielonego podejściu LEADER, regionach peryferyjnych, o których mowa w art. 299 Traktatu oraz na wyspach objętych rozporządzeniem (Rady (EWG) nr 2019/93 z dnia 19 lipca1993 r. wprowadzającym szczególne środki dla mniejszych wysp Morza Egejskiego dotyczące niektórych produktów rolnych7.
(58) Wysokość udziału Funduszu w programowaniu rozwoju obszarów wiejskich powinno się ustalić w odniesieniu do wydatków publicznych w Państwach Członkowskich, przy uwzględnieniu znaczenia priorytetu dla zarządzania gruntami i środowiska, sytuacji w regionach objętych Celem Konwergencji, znaczenia przywiązywanego do podejścia LEADER, regionach peryferyjnych, o których mowa w art. 299 Traktatu oraz na wyspach objętych rozporządzeniem (Rady (EWG) nr 2019/93 z dnia 19 lipca1993 r. wprowadzającym szczególne środki dla mniejszych wysp Morza Egejskiego dotyczące niektórych produktów rolnych7.
Poprawka 17
Punkt 66 preambuły
(66) Rezerwa Wspólnoty na podejście LEADER powinna być przydzielana z uwzględnieniem skuteczności programów w tym względzie.
Stosownie do tego ustanawia się kryteria przyznawania tej rezerwy.
Poprawka 18
Artykuł 3
Poprawka 19
Artykuł 4 ustęp 1 litera a)
a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wsparcie dla restrukturyzacji;
a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wsparcie dla rozwoju i restrukturyzacji, innowacji, szkoleń i kwalifikacji zawodowych;
Poprawka 20
Artykuł 4 ustęp 1 litera b)
b) poprawy stanu środowiska i terenów wiejskich poprzez wsparcie dla zarządzania gruntami;
b) poprawy stanu środowiska,terenów wiejskich i uprawy ziemipoprzez wsparcie dla zrównoważonego zarządzania gruntami;
Poprawka 21
Artykuł 4 ustęp 1 litera c)
c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania dywersyfikacji działalności gospodarczej.
c) poprawy jakości życia i rozwoju kulturalnego na obszarach wiejskich oraz popierania rozwoju i dywersyfikacji działalności gospodarczej.
Poprawka 22
Artykuł 4 ustęp 1 litera ca) (nowa)
ca) lepszego zaopatrzenia ludności lokalnej i mieszkańców regionu w miejscowe produkty rolne;
Poprawka 23
Artykuł 4 ustęp 1 litera cb) (nowa)
cb) zwiększenia zaangażowania na rzecz zrównoważonych dostaw energii i ochrony klimatu.
Poprawka 24
Artykuł 5 ustęp 1
1.
Fundusz uzupełnia działania krajowe, regionalne i lokalne sprzyjającepriorytetom Wspólnoty.
1.
Fundusz uzupełnia działania krajowe, regionalne i lokalne, bez uszczerbku dla wdrażania właściwych narodowych programów rozwoju sprzyjających priorytetom Wspólnoty.
Poprawka 25
Artykuł 5 ustęp 2
2.
Komisja oraz Państwa Członkowskie zapewniają, aby pomoc z Funduszu i Państw Członkowskich była spójna z działalnością, polityką i priorytetami Wspólnoty.
Pomoc z Funduszu musi być spójna z celami spójności gospodarczej i społecznej, a w szczególności z celami Europejskiego Funduszu Rybołówstwa.
2.
Komisja oraz Państwa Członkowskie zapewniają, aby pomoc z Funduszu i Państw Członkowskich była spójna z działalnością, polityką i priorytetami Wspólnoty.
Pomoc z Funduszu musi być spójna z celami spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, a w szczególności z celami Europejskiego Funduszu Rybołówstwa i polityki ochrony środowiska.
Poprawka 26
Artykuł 5 ustęp 4
4.
Istnieje również spójność ze środkami finansowanymi przez Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej.
4.
Istnieje również spójność ze środkami finansowanymi przez Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej, które muszą być wyraźnie odróżniane od środków finansowych z innych funduszy strukturalnych.
Poprawka 27
Artykuł 6 ustęp 1 litera b)
b) partnerami gospodarczymi i społecznymi;
b) organizacjami reprezentującymi partnerów gospodarczych i społecznych oraz organizacje wiejskie działające w tym sektorze.
Poprawka 28
Artykuł 6 ustęp 3
3.
Partnerstwo angażuje się w przygotowywanie i monitorowanie narodowego planu strategicznego oraz w przygotowywanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę programów rozwoju obszarów wiejskich.
Państwa Członkowskie angażują wszystkich odpowiednich partnerów na różnych etapach programowania, z właściwym poszanowaniem ram czasowych wyznaczonych dla każdej fazy.
3.
Partnerstwo angażuje się w przygotowywanie i monitorowanie narodowego planu strategicznego oraz w przygotowywanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę programów rozwoju obszarów wiejskich.
Państwa Członkowskie angażują wszystkich odpowiednich partnerów na różnych etapach programowania.
Dlatego podczas planowania programów należy zadbać o wyznaczenie wystarczająco odległych terminów, które umożliwią przeprowadzenie konsultacji z różnymi partnerami i zapewnią faktyczne uczestnictwo.
Poprawka 29
Artykuł 7
Poprawka 30
Artykuł 8 ustęp 1
Poprawka 31
Artykuł 8 akapit 2
Poprawka 32
Artykuł 8, zdanie 2 a (nowe)
Poprawka 33
Artykuł 8 a (nowy)
Artykuł 8a
Specjalne wsparcie dla małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw
Państwa Członkowskie i Komisja będą wspierać małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa ze względu na ich szczególne znaczenie dla zatrudnienia i środowiska naturalnego na obszarach wiejskich.
Ze względu na szczególne społeczno-gospodarcze znaczenie tego rodzaju przedsiębiorstw, każde Państwo Członkowskie przyjmuje takie kryteria udzielania finansowego wsparcia, które zapewnią tym przedsiębiorstwom uprzywilejowany dostęp do funduszy przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich.
Poprawka 34
Artykuł 9 ustęp 1 akapit pierwszy
1.
Rada przyjmuje na poziomie Wspólnoty strategiczne wytyczne dotyczące rozwoju obszarów wiejskich dla okresu programowania od 1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 2013 roku, uwzględniając priorytety polityki wyznaczone na poziomie Wspólnoty.
1.
Rada przyjmuje na poziomie Wspólnoty strategiczne wytyczne dotyczące rozwoju obszarów wiejskich, a szczególnie realizacji celów określonych w art. 4 dla okresu programowania od 1 stycznia 2007 roku do 31 grudnia 2013 roku, uwzględniając priorytety polityki wyznaczone na poziomie Wspólnoty.
Poprawka 35
Artykuł 9 ustęp 1 akapit drugi
Poprawka 36
Artykuł 11 ustęp 3 litera e)
e) środki dla zapewnienia koordynacji z innymi instrumentami WPR oraz z polityką spójności;
e) środki dla zapewnienia koordynacji pomiędzy wspólną polityką rolną, z jej dwoma filarami: 1a i 1b, a politykami: spójności, konwergencji terytorialnej, konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia;
Poprawka 37
Artykuł 11 ustęp 3 litera g a) (nowa)
ga) opis sposobu, w jaki plan przyczynia się do integracji społecznej i niedyskryminacji
Poprawka 38
Artykuł 11 a ustęp 2
2.
Każde Państwo Członkowskie wysyła swój narodowy plan strategiczny Komisji przed przedłożeniem swoich programów rozwoju obszarów wiejskich.
2.
Każde Państwo Członkowskie wysyła swój narodowy plan strategiczny Komisji przed przedłożeniem lub równocześnie z przedłożeniem swoich programów rozwoju obszarów wiejskich.
Jeżeli Państwo Członkowskie ma tylko jeden program rozwoju obszarów wiejskich, krajowa strategia może zostać w nim ujęta w formie odrębnego rozdziału.
Poprawka 39
Artykuł 12 nagłówek i ustęp 1
1.
Po raz pierwszy w roku 2008 i nie później niż 1 października każdego roku, każde Państwo Członkowskie przedkłada Komisji raport podsumowujący z przedstawieniem postępów dokonanych we wdrażaniu swej strategii i celów oraz ich wkładu w osiągnięcie strategicznych wytycznych Wspólnoty dotyczących rozwoju obszarów wiejskich.
1.
Nie później niż 1 października 2010 roku, każde Państwo Członkowskie przedkłada Komisji raport podsumowujący z przedstawieniem postępów dokonanych we wdrażaniu swej strategii i celów oraz ich wkładu w osiągnięcie strategicznych wytycznych Wspólnoty dotyczących rozwoju obszarów wiejskich.
Po zakończeniu okresu programowania każde Państwo Członkowskie przedkłada raport podsumowujący z okresu programowania na lata 2007-2013.
Poprawka 40
Artykuł 13 nagłówek i ustęp 1
1.
Po raz pierwszy w roku 2009 i na początku każdego roku, Komisja przedstawia coroczny raport podsumowujący główne postępy, trendy i wyzwania związane z wdrażaniem narodowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty.
Raport opiera się na analizie i ocenie przez Komisję corocznychraportów podsumowujących Państw Członkowskich, o których mowa w art. 12, oraz jakichkolwiek innych dostępnych danych.
Wskazuje on środki, które zostały lub mają być podjęte przez Państwa Członkowskie i Komisję celem zapewnienia właściwych działań w odpowiedzi na wnioski raportu.
1.
Komisja, po przedłożeniu raportów przez Państwa Członkowskie, przedstawia w 2011 r. raport podsumowujący główne postępy, trendy i wyzwania związane z wdrażaniem narodowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty.
Raport opiera się na analizie i ocenie przez Komisję raportów Państw Członkowskich, o których mowa w art. 12, oraz jakichkolwiek innych dostępnych danych.
Wskazuje on środki, które zostały lub mają być podjęte przez Państwa Członkowskie i Komisję celem zapewnienia właściwych działań w odpowiedzi na wnioski raportu.
Poprawka 41
Artykuł 13 ustęp 2
2.
Coroczny raport Komisji wysyła się do Rady, Parlamentu, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów.
2.
Raport Komisji wysyła się do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów.
Poprawka 42
Artykuł 14 ustęp 2
2.
Państwo Członkowskie może przedłożyć bądź to pojedynczyprogram dla całego swego terytorium bądź też program dla każdego regionu.
2.
Państwo Członkowskie może przedłożyć bądź to program narodowy bądź też programy regionalne lub program stanowiący połączenie obu rodzajów programów.
Poprawka 43
Artykuł 16
Poprawka 44
Artykuł 18 ustęp 1
1.
Programy rozwoju obszarów wiejskich poddaje się ponownej analizie i, w razie potrzeby, dostosowuje na pozostałą część okresu z inicjatywy Państwa Członkowskiego lub Komisji po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący.
Poprawki te mają na celu uwzględnienie wyniku oceny i corocznych raportów Komisji, szczególnie w celu udoskonalenia lub dostosowania sposobu, w jaki uwzględnia się priorytety Wspólnoty.
W programach rozwoju obszarów wiejskich wprowadza się w razie potrzeby poprawki po przyznaniu rezerwy programu LEADER, o której mowa, w art. 92.
1.
Programy rozwoju obszarów wiejskich poddaje się ponownej analizie i, w razie potrzeby, dostosowuje na pozostałą część okresu z inicjatywy Państwa Członkowskiego lub Komisji po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący.
Poprawki te mają na celu uwzględnienie wyniku oceny i corocznych raportów Komisji, szczególnie w celu udoskonalenia lub dostosowania sposobu, w jaki uwzględnia się priorytety Wspólnoty.
Poprawka 45
Artykuł 19 litera a) punkt v a) (nowy)
va) wsparcie techniczne dla rolników i właścicieli lasów;
Poprawka 46
Artykuł 19 litera b) punkt i)
i) modernizację gospodarstw rolnych,
i) modernizację gospodarstw rolnych, obejmującą także najmniejsze gospodarstwa,
Poprawka 47
Artykuł 19 litera b) punkt v b) (nowy)
vb) rozwój badań;
Poprawka 48
Artykuł 19 litera c) punkt i)
i) pomoc rolnikom w dostosowaniu się do wymagających norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty,
i) pomoc rolnikom w dostosowaniu się do wymagających norm opartych na prawodawstwie Wspólnoty, w celu zapewnienia optymalnego bezpieczeństwa żywności,
Poprawka 130
Artykuł 19 litera c) punkt ii)
ii) wspieranie rolników biorących udział w systemach jakości żywności,
ii) wspieranie rolników i grup producentów biorących udział w systemach jakości żywności, np. systemach przewidzianych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia dla produktów rolnych i środków spożywczych [2],
Poprawka 50
Artykuł 19 litera c) punkt iii a) (nowy)
iiia) wspieranie takich inicjatyw jak targi lokalnych rolników czy lokalne systemy zapewniania jakości żywności,
Poprawka 51
Artykuł 19 litera d) punkt i)
i) wspierania gospodarstw rolnych niskotowarowych w fazie restrukturyzacji,
i) wspierania gospodarstw rolnych niskotowarowych w fazie restrukturyzacji, funkcjonujących na obszarach wiejskich, podmiejskich i miejskich,
Poprawka 52
Artykuł 21 ustęp 1, wstęp
1.
Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt ii), udziela się osobom, które:
1.
Wsparcie, o którym mowa w art. 19 lit. a) pkt ii), stanowi obowiązek Państw Członkowskich oraz regionów i udzielane jest osobom, które:
Poprawka 53
Artykuł 21 ustęp 1 litera c)
c) przedłożą plan biznesowy dotyczący rozwoju ich działalności rolniczej.
c) przedstawią odpowiedni plan biznesowy rozwoju działalności ich przedsiębiorstwa.
Postęp w realizacji planu biznesowego jest poddawany weryfikacji w terminie trzech lat od rozpoczęcia działalności.
Poprawka 54
Artykuł 21 ustęp 2
2.
Wsparcia udziela się w postaci jednorazowej premii do maksymalnej wysokości kwoty ustanowionej w załączniku I.
2.
Wsparcia udziela się w postaci jednorazowej premii i/lub umorzenia odsetek od kredytów do maksymalnej wysokości skapitalizowanej wartości 55.000 EUR.
Poprawka 55
Artykuł 21 ustęp 2a (nowy)
2a.
W celu wsparcia realizacji planu biznesowego, o którym mowa w ust. 1 lit. c), należy zapewnić zestaw zintegrowanych środków przyczyniających się do powstania i rozwoju nowego przedsiębiorstwa.
Zestaw ten powinien obejmować jeden lub więcej środków interwencyjnych, zgodnie z tytułem IV, umożliwiających finansowanie dalszych działań związanych z jedną lub więcej osiami.
Poprawka 56
Artykuł 21 ustęp 2 b (nowy)
2b.
Środki służące wspieraniu młodych rolników w rozpoczynaniu działalności muszą stanowić element wszystkich narodowych i regionalnych programów rozwoju obszarów wiejskich.
Poprawka 57
Artykuł 21 ustęp 2 c (nowy)
2c.
Młodym rolnikom otrzymującym wsparcie na podstawie niniejszego artykułu można wyznaczyć okres, nie dłuższy niż pięć lat od rozpoczęcia działalności, w którym zobowiązani będą do spełnienia warunków określonych w normach wspólnotowych lub minimalnych wymogów związanych ze wsparciem na modernizację gospodarstw, z dopłatami wyrównawczymi z tytułu przeszkód naturalnych dla rolników na obszarach górskich oraz dopłatami na inne obszary o niekorzystnych uwarunkowaniach, jak również dopłatami agrośrodowiskowymi oraz dopłatami na rzecz dobrostanu zwierząt.
Poprawka 58
Artykuł 23 punkt 1 litera ba) (nowa)
ba) pomocy potencjalnym przyszłym rolnikom oraz właścicielom lasów w pokryciu wydatków związanych z przygotowaniem planu biznesowego dotyczącego rozwoju ich działalności rolniczej.
Poprawka 59
Artykuł 25 ustęp 1 litera a)
a) poprawiają całkowitą wydajność gospodarstwa rolnego, oraz
a) poprawiają całkowitą gospodarczą i ekologiczną wydajność gospodarstwa rolnego, oraz
Poprawka 60
Artykuł 25 ustęp 1 litera aa) (nowa)
aa) tworzą miejsca pracy, oraz
Poprawka 61
Artykuł 26, tytuł
Poprawka 62
Artykuł 26 ustęp 1
1.
Wsparcia z tytułu inwestycji, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt ii), udziela się w przypadku lasów będących własnością właścicieli prywatnych lub ich stowarzyszeń bądź też gmin lub ich stowarzyszeń.
Ograniczenie to nie dotyczy lasów subtropikalnych oraz terytoriów obszarów leśnych Azorów, Madery i francuskich departamentów zamorskich.
1.
Wsparcia z tytułu inwestycji, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt ii), udziela się w przypadku lasów będących własnością właścicieli prywatnych lub ich stowarzyszeń bądź też gmin lub ich stowarzyszeń.
Ograniczenie to nie dotyczy lasów tropikalnych lub subtropikalnych oraz terytoriów obszarów leśnych Azorów, Madery i francuskich departamentów zamorskich w regionach peryferyjnych Unii Europejskiej.
Wsparcia z tytułu inwestycji udziela się również na rzecz zakładania stowarzyszeń właścicieli lasów oraz ich strukturalnego wzmacniania, jak również dla wspierania członków stowarzyszeń w trwałym i wydajnym zagospodarowywaniu swoich lasów.
Poprawka 63
Artykuł 26 ustęp 2
2.
Inwestycje oparte są na planach gospodarki lasami.
2.
Inwestycje oparte są na planach gospodarki leśnej dla własności lasów o powierzchni przekraczającej tę, którą Państwa Członkowskie mają określić w swoich programach.
Poprawka 64
Artykuł 27 ustęp 1 litera a)
a) poprawiają całkowitą wydajność przedsiębiorstwa;
a) poprawiają całkowitą gospodarczą i ekologiczną wydajność przedsiębiorstwa;
Poprawka 65
Artykuł 27 ustęp 2 akapit pierwszy
2.
Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w myśl zalecenia Komisji 2003/361/WE.
W przypadku produkcji leśniczej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw.
2.
Wsparcie na mocy ust. 1 przyznawane jest mikroprzedsiębiorstwom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom w myśl zalecenia Komisji 2003/361/WE oraz wszelkim podmiotom zrzeszającym producentów.
W przypadku produkcji leśniczej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw oraz do stowarzyszeń mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw.
Poprawka 66
Artykuł 28
Poprawka 131
Artykuł 30 ustęp 1 litera b)
b) przeznaczone jest na systemy jakości żywności lub systemy uznawane przez Państwa Członkowskie spełniające precyzyjne kryteria, które zostaną określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2; systemy, których jedynym celem jest zapewnienie większego stopnia kontroli poszanowania obligatoryjnych norm prawa wspólnotowego lub krajowego nie kwalifikują się do udzielenia wsparcia,
b) przeznaczone jest na systemy jakości żywności, np. systemy przewidziane w rozporządzeniu (EWG) nr 2081/92, lub systemy uznawane przez Państwa Członkowskie spełniające precyzyjne kryteria, które zostaną określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 95 ust. 2; systemy, których jedynym celem jest zapewnienie większego stopnia kontroli poszanowania obligatoryjnych norm prawa wspólnotowego lub krajowego nie kwalifikują się do udzielenia wsparcia,
Poprawka 67
Artykuł 31 akapit pierwszy a (nowy)
Wsparcie może obejmować działania informacyjne i promocyjne na rzecz:
a) współpracy, wymiany informacji lub tworzenia sieci pomiędzy rolnikami, przetwórcami lub innymi uczestnikami rynku w ramach łańcucha rolno-spożywczego;
b) wymiany wiedzy i najlepszych praktyk pomiędzy rolnikami, przetwórcami lub innymi uczestnikami rynku w ramach łańcucha rolno-spożywczego.
Poprawka 68
Tytuł IV rozdział I sekcja 2 oś 2 tytu
ZARZĄDZANIE GRUNTAMI
POPRAWA ŚRODOWISKA NATURALNEGO I TERENÓW WIEJSKICH
Poprawka 69
Artykuł 34 litera a) punkt iv)
iv) dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt,
iv) dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt oraz środki służące ochronie i wykorzystywaniu genetycznej różnorodności rolnej w gospodarstwie.
Poprawka 70
Artykuł 34 litera a) punkt iva) (nowy)
iva) promowanie rolnictwa ekologicznego
Poprawka 71
Artykuł 34 litera b) punkt v)
v) dopłaty z tytułu środowiska leśnego,
v) dopłaty z tytułu środowiska leśnego oraz środki służące wykorzystaniu i ochronie genetycznej różnorodności eksploatowanej na potrzeby leśnictwa,
Poprawka 72
Artykuł 35 ustęp 4
4.
Dopłaty są degresywne powyżej poziomu progowego obszaru na gospodarstwo, który zostanie określony w programie.
4.
Dopłaty, przy uwzględnieniu miarodajnych celów, są degresywne powyżej poziomu progowego obszaru na gospodarstwo, który zostanie określony w programie.
Poprawka 73
Artykuł 36 akapit pierwszy
Poprawka 74
Artykuł 36 akapit drugi
Poprawka 75
Artykuł 37 ustęp 3 akapit pierwszy
3.
Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione przez prawodawstwo krajowe i określone w programie.
Dodatkowo, rolnicy oraz inne osoby zarządzające gruntami podejmujące agrośrodowiskowe zobowiązania muszą spełnić minimalne wymogi dla korzystania z nawozów i produktów ochrony roślin, które zostaną określone w programie.
3.
Dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione przez prawodawstwo krajowe i określone w programie.
Poprawka 76
Artykuł 37 ustęp 3 akapit drugi
Poprawka 77
Artykuł 37 ustęp 4 akapit pierwszy
4.
Dopłat udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i straty z tytułu rezygnacji z dochodów wynikające z podjętego zobowiązania; w przypadkach, w których jest to konieczne, mogą one również obejmować koszty transakcyjne.
4.
Dopłat udziela się corocznie.
Obejmują one element motywacyjny w wysokości 20 % na pokrycie dodatkowych kosztów i strat z tytułu rezygnacji z dochodów wynikających z podjętego zobowiązania.
Poprawka 78
Artykuł 37 ustęp 4 akapit drugi
Poprawka 79
Artykuł 38 litera b)
b) inwestycji na terenie gospodarstwa rolnego, które poprawiają ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru objętego programem NATURA 2000.
b) inwestycji, które poprawiają ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru objętego programem NATURA 2000 oraz innych obszarów mających istotne znaczenie dla ochrony przyrody.
Poprawka 80
Artykuł 41 ustęp 3
3.
Drzewa z przeznaczeniem na choinki świąteczne oraz szybko rosnące gatunki wyłącza się ze wsparcia.
3.
Drzewa z przeznaczeniem na choinki świąteczne, gatunki inwazyjne lub obce oraz szybko rosnące gatunki wyłącza się ze wsparcia.
Poprawka 81
Artykuł 43 ustęp 1
Poprawka 82
Artykuł 44 ustęp 2 akapit pierwszy
2.
Dopłaty obejmują dodatkowe koszty wynikające z podjętego zobowiązania.
Oblicza się je na bazie kosztów rzeczywistych.
2.
Dopłaty obliczane są na podstawie ogólnie przyjętych założeń oceny.
Poprawka 83
Artykuł 46 litera b)
b) poprawiających ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru.
b) poprawiających lub chroniących ogólnodostępną wartość estetyczną właściwego obszaru.
Poprawka 84
Artykuł 47 ustęp 1
1.
Państwa Członkowskie wyznaczają obszary kwalifikujące się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt i), ii) oraz iii), jak również lit. b) pkt i), iii), iv) oraz vi) tego artykułu z uwzględnieniem przepisów ust. 2, 3, 4 i 5 niniejszego artykułu.
1.
Państwa Członkowskie, w zgodzie ze swoimi strukturami instytucjonalnymi, wyznaczają obszary kwalifikujące się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. a) pkt i), ii) oraz iii), jak również lit. b) pkt i), iii), iv) oraz vi) tego artykułu z uwzględnieniem przepisów ust. 2, 3, 4 i 5 niniejszego artykułu.
W przypadku obszarów podlegających pierwszemu zalesieniu, jeżeli przepisy szczegółowe przewidują procedurę zatwierdzenia, obszary nie są wyznaczane.
Poprawka 85
Artykuł 47 ustęp 2 akapit pierwszy litera a)
a) występowania, ze względu na wysokość, bardzo trudnych warunków klimatycznych, w wyniku których trzeba znacznie skrócić sezon wegetacyjny;
a) występowania, ze względu na wysokość lub położenie na obszarach północnych, bardzo trudnych warunków klimatycznych, w wyniku których trzeba znacznie skrócić sezon wegetacyjny;
Poprawka 86
Artykuł 47 ustęp 2 akapit pierwszy litera ba) (nowa)
ba) niewielkiej lub malejącej liczebności miejscowej populacji uzależnionej w dużym stopniu do sektora rolnego, która prawdopodobnie zaniknie, jeśli zacznie kurczyć się jeszcze szybciej, narażając społeczną, gospodarczą i ekologiczną równowagę danych regionów.
Poprawka 87
Artykuł 47 ustęp 2 akapit pierwszy litera bb) (nowa)
bb) położenia na obszarach górskich i mniej uprzywilejowanych, dla których pomoc będzie stopniowo wycofywana,
Poprawka 88
Artykuł 47 ustęp 2 akapit drugi
Poprawka 89
Artykuł 47 ustęp 3 akapit pierwszy litera ba) (nowa)
ba) charakteryzującymi się niewielką lub malejącą liczebnością miejscowej populacji uzależnionej w dużym stopniu do sektora rolnego, która prawdopodobnie zaniknie, jeśli zacznie kurczyć się jeszcze szybciej, narażając społeczną, gospodarczą i ekologiczną równowagę danych regionów.
Poprawka 90
Artykuł 47 ustęp 3 akapit pierwszy litera bb) (nowa)
bb) położonymi na obszarach górskich i mniej uprzywilejowanych, dla których pomoc będzie stopniowo wycofywana,
Poprawka 91
Artykuł 47 ustęp 3 akapit trzeci
Poprawka 92
Artykuł 47 ustęp 3 akapit czwarty
Poprawka 93
Artykuł 47 ustęp 5 akapit pierwszy
5.
Obszary nadające się do zalesiania z przyczyn związanych ze środowiskiem naturalnym takich jak ochronaprzed erozją lub poszerzanie zasobów leśnych przyczyniających się do łagodzenia zmian klimatycznych uznaje się za kwalifikujące się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt i) oraz iii).
5.
Obszary nadające się do zalesiania ze względu na środowisko naturalne oraz ochronę przed erozją uznaje się za kwalifikujące się do dopłat przewidzianych w art. 34 lit. b) pkt i) oraz iii).
Poszerzanie zasobów leśnych przyczyniających się do łagodzenia zmian klimatycznych nie kwalifikuje się do dopłat.
Poprawka 94
Artykuł 49 litera a) punkt i)
i) dywersyfikację na działalność nierolniczą.
i) dywersyfikację na działalność nierolniczą, łącznie z działalnością prowadzoną na terenie gospodarstwa rolnego.
Poprawka 95
Artykuł 49 litera a) punkt ia) (nowy)
ia) dywersyfikację dochodów osób zatrudnionych w rolnictwie poprzez wspieranie lokalnego przetwórstwa, sprzedaży bezpośredniej i wprowadzenie produktów z oznaczeniem pochodzenia i specjalnymi znakami jakości,
Poprawka 96
Artykuł 49 litera a)
ii) wsparcie dla tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw celem promowania przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej,
ii) wsparcie dla tworzenia, reaktywowania, przejmowania i rozwoju mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw — w tym przedsiębiorstw rodzinnych —celem promowania przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej,
Poprawka 97
Artykuł 49 litera a) punkt iii)
iii) zachęcanie do działań związanych z turystyką,
iii) zachęcanie do działań związanych ze zrównoważoną turystyką,
Poprawka 98
Artykuł 49 litera a) punkt iv)
iv) ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym, sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu.
iv) ochronę, poprawę stanu i gospodarkę dziedzictwem wiejskim (przyrodniczym, historycznym lub kulturowym).
Poprawka 99
Artykuł 49 litera a) punkt iv a) (nowy)
iv a) wspieranie i propagowanie działalności kobiet na obszarach wiejskich.
Poprawka 100
Artykuł 49 litera b) punkt ii)
ii) odnowienie i rozwój wsi; ochrona i poprawa stanu dziedzictwa wiejskiego.
ii) odnowienie i rozwój wsi; ochronę i poprawę stanu dziedzictwa wiejskiego oraz zarządzanie krajobrazem i ochronę przyrody;
Poprawka 101
Artykuł 49 litera c)
c) Środka na rzecz szkolenia zawodowego dla uczestników gospodarki działających w obszarach objętych osią priorytetową 3.
Poprawka 102
Artykuł 50
Poprawka 103
Artykuł 50 a (nowy)
Artykuł 50a
Wsparcie z tytułu wprowadzania do obrotu
Beneficjent pomocy, o której mowa w art. 49 lit. a) pkt ia), może być rolnikiem, jego lub jej współmałżonkiem(ą), lub jednym z ich dzieci.
Poprawka 104
Artykuł 51, tytuł
Poprawka 105
Artykuł 52 litera ca) (nowa)
ca) tworzenie i modernizację infrastruktury agroturystycznej na niewielką skalę.
Poprawka 106
Artykuł 53
Poprawka 107
Artykuł 56
Poprawka 108
Artykuł 60 litera a)
a) programy na bazie obszarowej przeznaczone dla właściwie określonych obszarów wiejskich o randze niższej niż regionalna;
a) programy na bazie obszarowej przeznaczone dla regionalnych obszarów rolniczych, w tym obszarów mniej uprzywilejowanych i górskich oraz regionów, dla których pomoc będzie stopniowo wycofywana.
Poprawka 109
Artykuł 67 ustęp 2 akapit pierwszy
2.
Z inicjatywy Państw Członkowskich, dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich, Fundusz może finansować działania dotyczące przygotowania, zarządzania, monitorowania, oceny, informowania i kontroli w ramach pomocy programowej.
2.
Z inicjatywy Państw Członkowskich, dla każdego programu rozwoju obszarów wiejskich i narodowego planu strategicznego, Fundusz może finansować działania dotyczące przygotowania, zarządzania, monitorowania, oceny, informowania i kontroli w ramach pomocy programowej.
Poprawka 110
Artykuł 67 ustęp 2 akapit drugi
Poprawka 111
Artykuł 67 ustęp 2 akapit trzeci
Poprawka 112
Artykuł 68 akapit pierwszy
Poprawka 113
Artykuł 69 ustęp 1
1.
Każde Państwo Członkowskie ustanawia krajową sieć obszarów wiejskich, która gromadzi wszystkie organizacje i podmioty administracyjne zaangażowane w sferze rozwoju obszarów wiejskich.
1.
Każde Państwo Członkowskie ustanawia niezwłocznie krajową sieć obszarów wiejskich, która gromadzi wszystkie reprezentatywne organizacje gospodarcze i społeczne oraz podmioty administracyjne zaangażowane w sferze rozwoju obszarów wiejskich.
Poprawka 114
Artykuł 70 ustęp 1
1.
Środki finansowe dostępne z tytułu zobowiązania z Funduszu na okres 2007–2013 wynoszą 88,75 miliardów EUR po cenach z 2004 roku.
Podział na poszczególne lata pokazano w załączniku II.
Z tychże środków co najmniej 31,3 miliardów EUR po cenach z 2004 roku koncentruje się w regionach kwalifikujących się do Celu Konwergencji.
1.
Środki finansowe dostępne z tytułu zobowiązania z Funduszu na okres 2007-2013 wynoszą 95,75 miliardów EUR po cenach z 2004 roku.
Kwota ta musi być możliwa do pogodzenia z perspektywą finansową na okres od roku 2007 i zostanie w razie potrzeby skorygowana.
Podział na poszczególne lata pokazano w załączniku II.
Z tychże środków co najmniej 31,3 miliardów EUR po cenach z 2004 roku koncentruje się w regionach kwalifikujących się do Celu Konwergencji.
Poprawka 115
Artykuł 70 ustęp 2
Poprawka 116
Artykuł 70 ustęp 4 a (nowy)
4a.
Kwoty niezbędne do wypłaty odszkodowań z tytułu środków ochrony przyrody w ramach sieci NATURA 2000 włączane są do budżetu na rozwój obszarów wiejskich.
Poprawka 117
Artykuł 70 ustęp 5 akapit pierwszy, wstęp
5.
Komisja dokona wstępnego podziału orientacyjnego kwot wskazanych w ust. 1 na poszczególne lata, według Państw Członkowskich, po odliczeniu kwot, o których mowa w ust. 2 i 3, w oparciu o obiektywne kryteria i z uwzględnieniem:
5.
Komisja dokona wstępnego podziału orientacyjnego kwot wskazanych w ust. 1 na poszczególne lata, według Państw Członkowskich, po odliczeniu kwot, o których mowa w ust. 3, w oparciu o obiektywne kryteria i z uwzględnieniem:
Poprawka 118
Artykuł 70 ustęp 5 akapit drugi
Poprawka 119
Artykuł 70 ustęp 6
6.
Poza kwotami wskazanymi w ust. 5 Państwa Członkowskie uwzględniają dla celów programowania kwoty wynikające z modulacji, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR].
6.
Poza kwotami wskazanymi w ust. 5 Państwa Członkowskie uwzględniają dla celów programowania kwoty wynikające z modulacji, jak przewidziano w art. 12 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/… [finansowanie WPR].
Kwoty te są wykorzystywane na projekty w ramach osi I i II, z których należy wyłączyć płatności na sieć NATURA 2000.
Poprawka 120
Artykuł 71 ustęp 1
1.
Decyzja dotycząca przyjęcia programu rozwoju obszarów wiejskich określa maksymalny wkład z Funduszu dla każdego tytułu priorytetu.
Decyzja określa jasno, w przypadkach koniecznych, przydziały przyznane na regiony kwalifikujące się do Celu Konwergencji.
1.
Decyzja dotycząca przyjęcia programu rozwoju obszarów wiejskich określa maksymalny wkład z Funduszu dla każdego tytułu priorytetu.
Decyzja określa jasno, w przypadkach koniecznych, przydziały przyznane na regiony kwalifikujące się do Celu Konwergencji, w tym na regiony dotknięte efektem statystycznym i naturalnym.
Poprawka 121
Artykuł 71 ustęp 4
4.
Bez względu na górne granice wymienione w ust. 3, wkład Funduszu można zwiększyć o pięć punktów procentowych na programy regionów peryferyjnych oraz mniejszych wysp Morza Egejskiego.
4.
Bez względu na górne granice wymienione w ust. 3, wkład Funduszu ulega zwiększeniu do 85 % wydatków publicznych podlegających subwencjonowaniu na programy regionów peryferyjnych oraz mniejszych wysp Morza Egejskiego.
Poprawka 122
Artykuł 71 ustęp 6 akapit drugi
Poprawka 123
Artykuł 72 ustęp 3 akapit 2 litera c)
c) zakup ziemi kosztującej więcej niż 10 % wszystkich kwalifikujących się wydatków na właściwą operację.
c) zakup ziemi kosztującej więcej niż 10 % wszystkich kwalifikujących się wydatków na operację, chyba, że w programie zatwierdzonym przez Komisję ustalono wyższy próg.
Poprawka 124
Artykuł 76, wstęp i litera a)
a) urząd zarządzający, będący publicznym lub prywatnym, krajowym, regionalnym lub lokalnym podmiotem wyznaczonym przez Państwo Członkowskie, bądź też samym Państwem Członkowskim, kiedy to ono wykonuje zadanie, do zarządzania programem;
a) urząd zarządzający, będący publicznym lub prywatnym, krajowym, regionalnym lub lokalnym podmiotem wyznaczonym przez Państwo Członkowskie, zgodnie z jego strukturą instytucjonalną, bądź też samym Państwem Członkowskim, kiedy to ono wykonuje zadanie, do zarządzania programem;
Poprawka 125
Artykuł 77 ustęp 1 litera a)
(a) zapewnienie, aby operacje były wybierane do finansowania ze środków Funduszu zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu rozwoju obszarów wiejskich oraz aby były zgodne w całym okresie ich wykonywania z odpowiednimi wspólnotowymi i krajowymi przepisami oraz politykami Wspólnoty;
(a) zapewnienie, aby operacje były wybierane do finansowania ze środków Funduszu zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu rozwoju obszarów wiejskich oraz aby były zgodne w całym okresie ich wykonywania z odpowiednimi wspólnotowymi i krajowymi przepisami oraz politykami Wspólnoty.
Te wspólnotowe i krajowe przepisy powinny być natychmiast stosowalne, nie powinny być przesadnie rygorystyczne i powinny dopuszczać pewien stopień elastyczności, nienaruszający ogólnych wytycznych dla tej polityki wspólnotowej;
Poprawka 126
Artykuł 92 Artykuł 92 Rezerwa Wspólnoty na oś priorytetową LEADER
1.
Kwotę przeznaczoną na rezerwę, o której mowa w art. 70 ust. 2, wykorzystuje się do wsparcia wdrażania podejścia LEADER w programach.
2.
Oceny wdrażania podejścia LEADER dokonuje się na podstawie obiektywnych kryteriów obejmujących:
a) priorytet udzielony podejściu LEADER,
b) obszarowy zasięg podejścia LEADER,
c) etap osiągnięty we wdrażaniu osi priorytetowej LEADER,
d) efekt wpływu na kapitał prywatny,
e) wyniki ocen średniookresowych.
Poprawka 127
Artykuł 95 ustęp 1
1.
Komisję wspiera Komitet ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwany dalej:"Komitetem").
1.
Komisję wspiera Komitet ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich i Leśnictwa (zwany dalej "Komitetem").
Poprawka 128
Artykuł 98 ustęp 2
2. Uchyla się dyrektywy i decyzje Rady ustanawiające i zmieniające wykazy obszarów mniej uprzywilejowanych, o których mowa w art. 21 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 950/97.
Poprawka 129
Załącznik I artykuł 35 ustęp 3 kolumny 2 i 3
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0216
Wymiana informacji w odniesieniu do poważnych przestępstw, w tym aktów terrorystycznych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie przyjęcia decyzji ramowej Rady w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do poważnych przestępstw, w tym aktów terrorystycznych (10215/2004 — C6-0153/2004 — 2004/0812(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając inicjatywę Królestwa Szwecji (10215/2004) [1],
- uwzględniając art. 34 ust. 2 lit. b) Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0153/2004),
- uwzględniając art. 93 i 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0162/2005),
1. zatwierdza inicjatywę Królestwa Szwecji wraz ze zmianami;
2. zwraca się do Rady o odpowiednią zmianę tekstu;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne zmienić w sposób znaczący inicjatywę Królestwa Szwecji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie oraz Komisji, jak również rządowi Królestwa Szwecji.
Poprawka 24
Punkt 1 preambuły
(1) Jednym z podstawowych celów Unii jest zapewnienie jej obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
(1) Jednym z podstawowych celów Unii jest zapewnienie jej obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w poszanowaniu dla ich integralności;
Poprawka 1
Punkt 6 preambuły
(6) Formalne procedury, struktury administracyjne oraz przeszkody prawne wynikające z przepisów ustawowych Państw Członkowskich w poważny sposób utrudniają obecnie skuteczną i sprawną wymianę informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania; taki stan rzeczy jest niedopuszczalny dla obywateli Unii Europejskiej, którzy apelują o poprawę bezpieczeństwa i zwiększenie skuteczności organów ścigania, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw człowieka;
(6) Formalne procedury, struktury administracyjne oraz przeszkody prawne wynikające z przepisów ustawowych Państw Członkowskich w poważny sposób utrudniają obecnie skuteczną i sprawną wymianę informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania; taki stan rzeczy należy wyważyć względem potrzeby poprawy bezpieczeństwa i zwiększenia skuteczności organów ścigania, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 7 i 8 Karty Praw Podstawowych;
Poprawka 2
Punkt 8 a preambuły (nowy)
(8a) Konieczne jest osiągnięcie wysokiego stopnia zaufania pomiędzy organami ścigania Państw Członkowskich a Europolem i Eurojustem, którego brak do tej pory stanowił przeszkodę w skutecznej wymianie informacji i danych wywiadowczych.
Środki te powinny obejmować:
- ustalenie wspólnych norm ochrony danych w ramach trzeciego filaru, pod nadzorem niezależnego i wspólnego organu kontroli,
- dostarczenie siłom policyjnym opracowania zawierającego dobre praktyki, wyjaśniającego w prosty i praktyczny sposób zakres ich kompetencji i obowiązki w zakresie ochrony danych,
- ustanowienie minimalnych norm w zakresie prawa karnego i proceduralnego,
- przeniesienie na Trybunał Sprawiedliwości ogólnej właściwości sądowej w ramach trzeciego filaru,
- zagwarantowanie pełnej kontroli parlamentarnej;
Poprawka 3
Punkt 9 a preambuły (nowy)
(9a) Niniejsza decyzja ramowa przewiduje odpowiednio ten sam poziom ochrony danych, który dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu osób trzecich [2] przewiduje w ramach pierwszego filaru oraz ustanawia, na poziomie trzeciego filaru, wspólny organ kontroli odpowiedzialny za ochronę danych osobowych, który musi wykonywać swoje zadania z zachowaniem pełnej niezależności i który, uwzględniwszy tę specyficzną rolę, musi doradzać instytucjom europejskim oraz przyczyniać się w szczególności do jednolitego stosowania przepisów prawa krajowego przyjętych na podstawie niniejszej decyzji ramowej;
Poprawka 4
Punkt 12 preambuły
(12) Dane osobowe przetwarzane w kontekście wprowadzania w życie niniejszej decyzji ramowej będą chronione zgodnie z zasadami Konwencji Rady Europy z dnia 28 stycznia 1981 r. o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych.
(12) Dane osobowe przetwarzane w kontekście wprowadzania w życie niniejszej decyzji ramowej będą chronione zgodnie ze wspólnymi normami Unii Europejskiej dotyczącymi ochrony danych osobowych pod nadzorem wspólnego organu kontroli odpowiedzialnego za ochronę danych osobowych w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych.
Poprawka 5
Artykuł 1 ustęp 1
1.
Celem niniejszej decyzji ramowej jest ustanowienie zasad, według których organy ścigania Państw Członkowskich będą mogły dokonywać skutecznej i sprawnej wymiany informacji i danych wywiadowczych w celu prowadzenia dochodzeń karnych lub operacji wywiadowczych w sprawach karnych, szczególnie w odniesieniu do poważnych przestępstw, w tym aktów terrorystycznych.
Nie ma ona wpływu ani na bardziej korzystne przepisy prawa krajowego, dwustronnych lub wielostronnych umów lub porozumień między Państwami Członkowskimi lub między Państwami Członkowskimi a krajami trzecimi, na instrumenty Unii Europejskiej w sprawie współpracy sądowej oraz wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach karnych, ani na przepisy i instrumenty związane z przekazywaniem informacji i danych wywiadowczych Europolowi i Eurojustowi.
Poprawka 6
Artykuł 3
Poprawka 7
Artykuł 4 ustęp 2
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że warunki stosowane przy udostępnianiu informacji i danych wywiadowczych właściwym organom ścigania z innych Państw Członkowskich nie są bardziej restrykcyjne niż te, które obowiązują na poziomie krajowym w odniesieniu do udostępniania informacji i danych wywiadowczych oraz składania wniosków o ich udostępnienie.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że warunki stosowane przy udostępnianiu informacji i danych wywiadowczych właściwym organom ścigania z innych Państw Członkowskich odpowiadają tym, które obowiązują na poziomie krajowym w odniesieniu do udostępniania informacji i danych wywiadowczych oraz składania wniosków o ich udostępnienie.
Poprawka 8
Artykuł 4 ustęp 3 a (nowy)
3a.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby informacje i dane wywiadowcze przekazywane odpowiednim organom ścigania innych Państw Członkowskich zgodnie z ust. 1 były również przekazywane Europolowi i Eurojustowi, w zakresie, w jakim wymiana informacji dotyczy przestępstwa lub działalności przestępczej objętych mandatem Europolu lub Eurojustu.
Poprawka 9
Artykuł 4 a ustęp 1
1.
Informacje i dane wywiadowcze przekazywane są bezzwłocznie, w miarę możliwości w terminie podanym we wniosku.
Jeżeli informacje lub dane wywiadowcze nie mogą zostać przekazane w żądanym terminie, właściwy organ ścigania, do którego został skierowany wniosek o przekazanie takich informacji lub danych, wskaże termin, w którym może je przekazać.
Termin taki należy wskazać natychmiast.
1.
Każde Państwo Członkowskie czuwa nad tym, aby wszelkie stosowne informacje i dane wywiadowcze były natychmiast przekazywane właściwym organom ścigania innych Państw Członkowskich, które złożyły o nie wniosek.
Poprawka 10
Artykuł 4a ustęp 1 a (nowy)
1a.
Jeżeli informacje lub dane wywiadowcze nie mogą zostać przekazane natychmiast, właściwy organ ścigania, do którego został skierowany wniosek o przekazanie takich informacji lub danych, bezzwłocznie wskaże termin, w jakim może je przekazać.
Poprawka 11
Artykuł 4 a ustęp 2, część wprowadzająca
2.
Państwa Członkowskie zapewniają istnienie procedur, które umożliwiają im udzielenie odpowiedzi na wniosek o przekazanie informacji i danych wywiadowczych w terminie nie dłuższym 12 godzin, jeżeli państwo składające taki wniosek zaznaczy, że prowadzi dochodzenie karne lub operację wywiadowczą w związku z następującymi przestępstwami, zgodnie z ich definicją ustanowioną na mocy prawa państwa składającego wniosek:
2.
Państwa Członkowskie zapewniają istnienie procedur, które umożliwiają im udzielenie odpowiedzi na wniosek o przekazanie informacji i danych wywiadowczych w terminie nie dłuższym 12 godzin lub jeżeli informacje lub dane wywiadowcze wymagają dopełnienia pewnych formalności lub uprzedniego zwrócenia się do innych organów, w ciągu 48 godzin w przypadkach pilnych oraz 10 dni roboczych w pozostałych przypadkach, jeżeli państwo składające taki wniosek zaznaczy, że prowadzi dochodzenie karne lub operację wywiadowczą w związku z następującymi przestępstwami, zgodnie z ich definicją ustanowioną na mocy prawa państwa składającego wniosek:
Poprawka 12
Artykuł 4 a ustęp 2 a (nowy)
2a.
Terminy ustalone w ust. 2 obowiązują począwszy od chwili przyjęcia wniosku o przekazanie informacji lub danych wywiadowczych przez właściwy organ ścigania.
Poprawka 13
Artykuł 5 ustęp 1
1.
Wniosek o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych może zostać złożony w celu wykrycia, zapobieżenia lub ścigania przestępstwa lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa, o których mowa w art. 3, jeżeli istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, że stosowne informacje i dane wywiadowcze dostępne są w innym Państwie Członkowskim.
1.
Wniosek o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych może zostać złożony w celu wykrycia, zapobieżenia lub ścigania przestępstwa lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa, o których mowa w art. 3, jeżeli istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, że stosowne informacje i dane wywiadowcze dostępne są w innym Państwie Członkowskim, a według doświadczenia Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony danych dostęp do nich jest zgodny z zasadą proporcjonalności.
Poprawka 14
Artykuł 5 ustęp 3 a (nowy)
3a.
W świetle art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 7 i 8 Karty Praw Podstawowych Państwo udostępniające informacje ma prawo odmówić ich udostępnienia powołując się na względy związane z prawami człowieka lub prawem krajowym, a także na względy poszanowania integralności osoby ludzkiej lub ochronę tajemnicy zawodowej.
Poprawka 15
Artykuł 9 ustęp 1
1.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia, że ustalone przepisy i normy dotyczące ochrony danych obowiązujące w przypadku korzystania z kanałów komunikacyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 1, są stosowane również w ramach procedury wymiany informacji i danych wywiadowczych ustanowionej niniejszą decyzją ramową.
1.
Każde Państwo Członkowskie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 9a i 9b, zapewnia, że ustalone przepisy i normy dotyczące ochrony danych obowiązujące w przypadku korzystania z kanałów komunikacyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 1, są stosowane również w ramach procedury wymiany informacji i danych wywiadowczych ustanowionej niniejszą decyzją ramową.
Poprawka 16
Artykuł 9 ustęp 2, 3 i 4
2.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia, w przypadku korzystania z kanałów komunikacyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 2, że w ramach uproszczonej procedury wymiany informacji i danych wywiadowczych ustanowionej niniejszą decyzją ramową stosowane są normy dotyczące ochrony danych odpowiadające normom, o których mowa w ust. 1.
3.
Informacje i dane wywiadowcze, w tym dane osobowe, udostępniane na podstawie niniejszej decyzji ramowej mogą być wykorzystywane przez właściwe organy ścigania Państwa Członkowskiego, któremu zostały udostępnione w celu:
a) prowadzenia postępowań, do których ma zastosowanie niniejsza decyzja ramowa;
b) prowadzenia innych postępowań związanych z egzekwowaniem prawa bezpośrednio związanych z postępowaniem, o którym mowa w lit. a);
c) zapobieżenia bezpośredniemu i poważnemu zagrożeniu bezpieczeństwa publicznego;
d) do wszelkich innych celów, w tym do celów prowadzenia postępowania prokuratorskiego lub administracyjnego, pod warunkiem uprzedniego uzyskania wyraźnej zgody właściwego organu ścigania, który udostępnił informacje lub dane wywiadowcze.
4.
Przy udostępnianiu informacji i danych wywiadowczych zgodnie z niniejszą decyzją ramową, właściwy organ ścigania udostępniający takie informacje i dane może, zgodnie ze swoim prawem krajowym, nałożyć na właściwy organ ścigania otrzymujący informacje i dane warunki dotyczące korzystania z nich.
Możliwe jest również ustanowienie warunków dotyczących złożenia sprawozdania z wyników dochodzenia karnego lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa, w ramach których odbyła się wymiana informacji i danych wywiadowczych.
Warunki te są wiążące dla właściwego organu ścigania otrzymującego takie informacje i dane.
Poprawka 17
Artykuł 9 ustęp 2 a (nowy)
2a.
Informacje i dane wywiadowcze udostępniane zgodnie z niniejszą decyzją ramową nie mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym w sprawie przestępstwa innego niż przestępstwo, w związku z którym je otrzymano.
W żadnym wypadku dodatkowe informacje nie mogą być wykorzystane dla celów postępowania sądowego.
Poprawka 18
Artykuł 9 a (nowy)
Artykuł 9a
Zasady gromadzenia i przetwarzania danych
1.
Informacje i dane wywiadowcze, wymieniane lub udostępniane zgodnie z niniejszą decyzją ramową muszą:
a) być prawdziwe, adekwatne i istotne dla celów, dla których są gromadzone, a następnie przetwarzane;
b) być gromadzone i przetwarzane wyłącznie w celu umożliwienia realizacji zadań, mających swoje umocowanie w przepisach prawnych.
Dane dotyczące życia prywatnego, a także dane dotyczące osób, które nie są podejrzanymi, mogą być gromadzone wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, z zachowaniem restrykcyjnych warunków.
2.
Na każdym etapie wymiany i przetwarzania tych danych gwarantuje się integralność i poufność danych przekazywanych zgodnie z niniejszą decyzją ramową.
Źródła informacji podlegają ochronie.
Poprawka 19
Artykuł 9 b (nowy)
Artykuł 9b
Prawo dostępu osób zainteresowanych do danych ich dotyczących
Osoba, której dotyczą gromadzone dane musi:
a) zostać poinformowana o istnieniu danych jej dotyczących, o ile nie stoją temu na przeszkodzie istotne powody;
b) posiadać nieodpłatne prawo dostępu do danych, które jej dotyczą i prawo skorygowania nieprawdziwych danych, chyba że taki dostęp może zagrażać bezpieczeństwu publicznemu, porządkowi publicznemu lub prawom i wolnościom osób trzecich, albo też może utrudnić prowadzone postępowania przygotowawcze;
c) w przypadku nadużyć w wykorzystaniu danych, o których mowa w niniejszym artykule, posiadać prawo do bezpłatnego wniesienia sprzeciwu w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem i, w stosownych przypadkach do odszkodowania, jeżeli naruszono zasady określone w niniejszym artykule.
Poprawka 20
Artykuł 9 c (nowy)
Artykuł 9c
Wspólny organ kontroli w zakresie ochrony danych osobowych
1.
Powołuje się wspólny organ kontrolny w zakresie ochrony danych osobowych, zwany dalej "organem".
Organ ma charakter doradczy i działa w sposób niezależny.
2.
W skład organu wchodzi po jednym przedstawicielu organu lub organów nadzorczych wyznaczonych przez każde Państwo Członkowskie, jeden przedstawiciel organu lub organów utworzonych dla instytucji, Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i organów Wspólnoty oraz jeden przedstawiciel Komisji.
Każdy członek organu jest wyznaczany przez instytucję, organ lub organy, które reprezentuje.
Jeżeli Państwo Członkowskie wyznaczyło kilka organów nadzorczych, wyznaczają one wspólnego przedstawiciela.
Taka sama zasada dotyczy organów powołanych dla instytucji i organów wspólnotowych.
3.
Organ podejmuje decyzje zwykłą większością głosów przedstawicieli organów nadzorczych.
4.
Organ wybiera swojego przewodniczącego.
Kadencja przewodniczącego wynosi dwa lata.
Jego mandat jest odnawialny.
5.
Organ jest wspomagany przez sekretariat wspólnych organów kontroli odpowiedzialnych za ochronę danych, ustanowiony decyzją Rady 2000/641/WSiSW z dnia 17 października 2000 r. [4]
Sekretariat zostanie możliwie najszybciej przeniesiony do Komisji.
Poprawka 21
Artykuł 9 d (nowy)
Artykuł 9d
Kompetencje wspólnego organu kontroli w zakresie ochrony danych osobowych
1.
Kompetencje organu obejmują:
a) badanie spraw związanych z wprowadzaniem w życie przepisów krajowych wydanych w związku ze stosowaniem niniejszej decyzji ramowej;
b) wydawanie opinii skierowanych do Komisji w sprawie poziomu ochrony w Unii Europejskiej;
c) doradzanie w sprawach projektów zmian niniejszej decyzji ramowej, propozycji dodatkowych lub szczególnych środków mających na celu zagwarantowanie praw i wolności osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz wszelkich innych projektów ustawodawstwa europejskiego wywołujących skutki w zakresie tych praw i wolności;
d) wydawanie opinii w sprawie kodeksów praktyki sporządzonych na poziomie europejskim.
2.
Jeżeli organ stwierdzi istnienie różnic między prawami i praktykami Państw Członkowskich, które mogą utrudnić równoważną ochronę osób w zakresie przetwarzania danych osobowych w Unii Europejskiej, zawiadomi on o tym Komisję.
3.
Organ może wydawać zalecenia z własnej inicjatywy w sprawach związanych z ochroną osób w zakresie przetwarzania danych osobowych w ramach trzeciego filaru.
4.
Opinie i zalecenia organu są przekazywane Komisji.
Poprawka 22
Artykuł 11 punkt c)
c) zakres informacji i danych wywiadowczych, których dotyczy wniosek jest wyraźnie nieproporcjonalny lub nieistotny z punktu widzenia celów, w których wniosek został złożony.
c) zakres informacji i danych wywiadowczych, których dotyczy wniosek jest nieproporcjonalny lub nieistotny z punktu widzenia celów, w których wniosek został złożony.
Poprawka 25
Artykuł 11 akapit 1 a (nowy)
Poprawka 23
Artykuł 11 a (nowy)
Artykuł 11a
Kompetencje Trybunału Sprawiedliwości
Każde Państwo Członkowskie uznaje właściwość Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich do orzekania w trybie prejudycjalnym w sprawach ważności i wykładni niniejszej decyzji ramowej zgodnie z art. 35 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.
[1] Dz.U. C 281z 18.11.2004, str. 5.
[2] Dz.U. L 281 z 23.11.1995, str. 31.
[3] Dz.U. L 164 z 22.6.2002, str. 3.
[4] Dz.U. L 271 z 24.10.2000, str. 1
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0217
Wymiana informacji i współpraca w odniesieniu do przestępstw terrorystycznych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej wymiany informacji i współpracy w odniesieniu do przestępstw terrorystycznych (15599/2004 — C6-0007/2004 — 2004/0069(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając tekst Rady (15599/2004),
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0221)) [1],
- uwzględniając art. 34 ust. 2 lit. c) Traktatu o Unii Europejskiej,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0007/2004),
- uwzględniając art. 93 i art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Prawnej (A6-0160/2005),
1. zatwierdza po poprawkach tekst Rady;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do poddanego konsultacjom tekstu;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Poprawka 1
Punkt 3 a preambuły (nowy)
(3a) Konieczne jest osiągnięcie wysokiego stopnia zaufania pomiędzy organami ścigania Państw Członkowskich a Europolem i Eurojustem, którego brak do tej pory stanowił przeszkodę w skutecznej wymianie informacji.
Środki te powinny obejmować:
- ustalenie wspólnych norm ochrony danych w ramach trzeciego filaru, pod nadzorem niezależnego i wspólnego organu kontroli,
- dostarczenie siłom policji opracowania zawierającego dobre praktyki, wyjaśniającego w prosty i praktyczny sposób zakres ich kompetencji i obowiązki w zakresie ochrony danych,
- ustanowienie minimalnych norm w zakresie prawa karnego i proceduralnego,
- przeniesienie na Trybunał Sprawiedliwości ogólnej właściwości sądowej w ramach trzeciego filaru,
- zagwarantowanie pełnej kontroli parlamentarnej.
Poprawka 2
Punkt 5 preambuły
(5) Cele proponowanego działania nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie działające indywidualnie i dlatego, biorąc pod uwagę zasadę wzajemności, mogą być lepiej osiągane na poziomie Wspólnoty, która może podejmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsza decyzja ramowa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(5) Cele proponowanego działania nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie działające indywidualnie i dlatego, biorąc pod uwagę zasadę wzajemności, mogą być lepiej osiągane poprzez ściślejszą współpracę pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz na poziomie Wspólnoty, która może podejmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsza decyzja ramowa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
Poprawka 3
Punkt 5 b preambuły (nowy)
(5b) Niniejsza decyzja przewiduje odpowiednio ten sam poziom ochrony danych, który dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [2] przewiduje w ramach pierwszego filaru, oraz ustanawia, na poziomie trzeciego filaru, wspólny organ kontrolny odpowiedzialny za ochronę danych osobowych, który musi wykonywać swoje zadania z zachowaniem pełnej niezależności i który, uwzględniwszy tę specyficzną rolę, musi doradzać instytucjom europejskim oraz przyczyniać się w szczególności do jednolitego stosowania przepisów prawa krajowego przyjętych na podstawie niniejszej decyzji.
Poprawka 4
Punkt 5 c preambuły (nowy)
(5c) Państwa Członkowskie są zdecydowane podejmować dalsze działania w kierunku szybkiej ratyfikacji wszystkich międzynarodowych konwencji i protokołów dotyczących walki z terroryzmem, w tym protokołów zmieniających Konwencję o Europolu, a także postawiły sobie za cel dalsze wspieranie procesu powszechnej ratyfikacji przez państwa trzecie właściwych instrumentów międzynarodowych służących walce z terroryzmem oraz udzielanie przez te państwa pomocy i wsparcia technicznego w ich wdrażaniu.
Poprawka 5
Artykuł 1 a tytuł (nowy)
Art. 1a
Wymiana informacji dotyczących przestępstw terrorystycznych pomiędzy służbami policji a innymi organami ścigania
Poprawka 6
Artykuł 1 a ustęp 1 (nowy)
1.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia możliwość przekazywania wszelkich istotnych informacji związanych z przestępstwami terrorystycznymi będących w posiadaniu jego służb policji lub innych organów ścigania, lub do ktorych mają one dostęp bez stosowania środków przymusu, służbom policji lub innym właściwym organom ścigania innych Państw Członkowskich, zgodnie z niniejszą decyzją.
Poprawka 7
Artykuł 1 a ustęp 2 (nowy)
2.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia, aby warunki przekazywania informacji służbom policji lub innym właściwym organom ścigania innych Państw Członkowskich nie były bardziej rygorystyczne niż obowiązujące na szczeblu krajowym warunki dotyczące udostępniania informacji lub występowania z wnioskiem o ich udzielenie.
Poprawka 8
Artykuł 1 a ustęp 3 (nowy)
3.
Informacje są udostępniane na wniosek slużb policji lub innego właściwego organu ścigania, działających na podstawie prawa krajowego w ramach postępowania przygotowawczego związanego z przestępstwem terrorystycznym.
Poprawka 9
Artykuł 2 tytuł
Poprawka 12
Artykuł 2 ustęp 4 litera da (nowa)
da) informacje o wyrokach skazujących za przestępstwa terrorystyczne i o szczególnych okolicznościach czynu; jeżeli wyrok sądu pierwszej instancji zostanie zmieniony na skutek odwołania (przez sąd wyższej instancji), wezwane Państwo Członkowskie przekazuje niezwłocznie te nowe informacje wzywającemu Państwu Członkowskiemu;
Poprawka 13
Artykuł 2 ustęp 4 litera db (nowa)
db) informacje o wymierzonej karze oraz istotne informacje dotyczące jej wykonania;
Poprawka 14
Artykuł 2 ustęp 4 litera dc (nowa)
dc) informacje dotyczące utraty praw na skutek skazania;
Poprawka 15
Artykuł 2 ustęp 4 litera dd (nowa)
dd) informacje dotyczące uprzedniej karalności;
Poprawka 16
Artykuł 2 ustęp 4 a litera c)
c) informacje o prawomocnych wyroków skazujących za przestępstwa terrorystyczne i szczególne okoliczności towarzyszące tym przestępstwom;
c) informacje o wyrokach skazujących za przestępstwa terrorystyczne i o szczególnych okolicznościach czynu; jeżeli wyrok sądu pierwszej instancji zostanie zmieniony na skutek odwołania (przez sąd wyższej instancji), wezwane Państwo Członkowskie przekazuje niezwłocznie te nowe informacje wzywającemu Państwu Członkowskiemu;
Poprawka 17
Artykuł 2 ustęp 4 a litera ca (nowa)
ca) informacje o wymierzonej karze oraz istotne informacje dotyczące jej wykonania;
Poprawka 18
Artykuł 2 ustęp 4 a litera cb (nowa)
cb) informacje dotyczące utraty praw na skutek skazania;
Poprawka 19
Artykuł 2 ustęp 4 a litera cc (nowa)
cc) informacje dotyczące uprzedniej karalności;
Poprawka 20
Artykuł 2 a (nowy)
Artykuł 2a
Weryfikacja i usuwanie informacji dotyczących przestępstw terrorystycznych
1.
Europol i Eurojust sprawdzają co trzy lata, czy dane przekazane zgodnie z art. 2, są aktualne.
2.
Europol i Eurojust usuwają po upływie trzech lat dane przekazane zgodnie z art. 2, o ile nie są one związane z prowadzonymi postępowaniami przygotowawczymi.
3.
W wyjątkowych sytuacjach okres, o którym mowa w ust. 2, może zostać przedłużony.
Europol i Eurojust zapewniają wprowadzenie stosownej procedury służącej im do weryfikacji takich wyjątkowych sytuacji.
Poprawka 21
Artykuł 3 a (nowy)
Artykuł 3a
Właściwość Trybunału Sprawiedliwości
Każde Państwo Członkowskie uznaje właściwość Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w zakresie wydawania orzeczeń prejudycjalnych w przedmiocie ważności i wykładni niniejszej decyzji zgodnie z art. 35 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.
Poprawka 22
Artykuł 4
Poprawka 23
Artykuł 4 ustęp 1 a (nowy)
Poprawka 24
Artykuł 4 ustęp 1 b (nowy)
Poprawka 25
Artykuł 4 a (nowy)
Artykuł 4a
Spontaniczna wymiana informacji
Bez uszczerbku dla stosowania art. 2 i 3, służby policji lub inne właściwe organy ścigania, udostępniają, bez potrzeby uprzedniego wniosku, informacje służbom policji lub innym właściwym organom ścigania innych Państw Członkowskich, których to dotyczy, jeżeli ważne, konkretne powody pozwalają przyjąć, że informacje te mogłyby przyczynić się do zapobiegania, ścigania lub wykrycia przestępstw lub działalności przestępczej związanej z przestępstwem terrorystycznym.
W ramach ust. 1 udostępnia się tylko informacje uznane w danym przypadku za istotne lub niezbędne dla skutecznego zapobieżenia, ścigania lub wykrycia przestępstwa lub działalności przestępczej.
Właściwe służby policji lub inne właściwe organy ścigania podają i uzasadniają ważne, konkretne powody spontanicznej wymiany informacji zgodnie z akapitem pierwszym.
Poprawka 26
Artykuł 4 b (nowy)
Artykuł 4b
Odmowa przekazania informacji
Służby policji lub inne właściwe organy ścigania mogą odmówić udostępnienia informacji wyłącznie wtedy, gdy wykażą, że istnieją ważne, konkretne powody pozwalające na przyjęcie, że:
a) udostępnienie tych informacji stanowiłoby naruszenie istotnych interesów wezwanego Państwa Członkowskiego w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego;
b) udostępnienie tych informacji mogłoby zaszkodzić przebiegowi toczącego się postępowania przygotowawczego;
c) wymagane informacje są oczywiście niewspółmierne w stosunku do celu, dla którego ich zażądano lub nie mają znaczenia dla realizacji tego celu.
Poprawka 27
Artykuł 4 c (nowy)
Artykuł 4c
Zasady gromadzenia i przetwarzania danych
1.
Informacje, w tym dane osobowe, wymieniane lub udostępniane zgodnie z niniejszą dyrektywą muszą:
a) być prawdziwe, adekwatne i istotne w odniesieniu do celów, dla jakich są gromadzone, a następnie przetwarzane;
b) być gromadzone i przetwarzane wyłącznie w celu umożliwienia realizacji zadań, mających swoje umocowanie w przepisach prawa.
Dane dotyczące życia prywatnego, a także dane dotyczące osób nie będących podejrzanymi, mogą być gromadzone wyłącznie w razie bezwzględnej konieczności, z zachowaniem restrykcyjnych warunków.
2.
Na każdym etapie procesu wymiany i przetwarzania danych gwarantuje się integralność i poufność danych przekazywanych zgodnie z niniejszą decyzją.
Źródła informacji podlegają ochronie.
Poprawka 28
Artykuł 4 d (nowy)
Artykuł 4d
Prawo dostępu osób zainteresowanych do danych ich dotyczących
Osoba, której dotyczą gromadzone dane musi:
a) zostać poinformowana o istnieniu danych jej dotyczących, o ile nie stoją temu na przeszkodzie istotne powody,
b) posiadać nieodpłatne prawo dostępu do danych, które jej dotyczą i prawo skorygowania nieprawdziwych danych, chyba że taki dostęp może zagrażać bezpieczeństwu publicznmu, porządkowi publicznemu lub prawom i wolnościom osób trzecich, albo też może utrudnić prowadzone postępowania przygotowawcze,
c) w przypadku nadużyć w wykorzystaniu danych, o których mowa w niniejszym artykule, posiadać prawo do niedpłatnego wniesienia sprzeciwu w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem i, wstosownych przypadkach, prawo do odszkodowania, jeżeli naruszono zasady określone w niniejszym artykule.
Poprawka 29
Artykuł 4 e (nowy)
Artykuł 4e
Wspólny organ kontroli w zakresie ochrony danych osobowych
1.
Powołuje się wspólny organ kontrolny w zakresie ochrony danych osobowych, zwany dalej "organem".
Organ ma charakter doradczy i działa w sposób niezależny.
2.
W skład organu wchodzi po jednym przedstawicielu organu lub organów nadzorczych wyznaczonych przez każde Państwo Członkowskie, jeden przedstawiciel organu lub organów dla instytucji Wspólnoty, Europejskiego Inspektora Ochrony Danych i organów Wspólnoty, a także jeden przedstawiciel Komisji.
Każdy członek organu jest wyznaczany przez instytucję, organ lub organy, które reprezentuje.
Jeżeli Państwo Członkowskie wyznaczy kilka organów nadzorczych, wyznaczają one wspólnego przedstawiciela.
Taka sama zasada dotyczy organów powołanych dla instytucji i organów wspólnotowych.
3.
Organ podejmuje decyzje zwykłą większością głosów przedstawicieli organów nadzorczych.
4.
Organ wybiera swojego przewodniczącego.
Kadencja przewodniczącego wynosi dwa lata.
Jego mandat jest odnawialny.
5.
Organ jest wspomagany przez sekretariat wspólnych organów kontroli odpowiedzialnych za ochronę danych, ustanowiony decyzją Rady 2000/641/WSiSW z dnia 17 października 2000 r. [3].
Sekretariat zostanie mozliwie szybko przeniesiony do Komisji.
Poprawka 30
Artykuł 4 f (nowy)
Artykuł 4f
Zakres zadań wspólnego organu kontroli odpowiedzialnego za ochronę danych osobowych
1.
Zakres zadań organu obejmuje:
a) analizę wszelkich kwestii związanych z wykonaniem przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej decyzji,
b) wydawanie opinii dla Komisji na temat poziomu ochrony w Unii Europejskiej,
c) doradztwo w zakresie projektów zmian niniejszej decyzji, projektów środków uzupełniających lub środków szczególnych, dotyczących ochrony praw i wolności osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych oraz innych projektów przepisów prawa europejskiego mającego wpływ na te prawa i wolności,
d) wydawanie opinii na temat kodeksów postępowania opracowanych na poziomie wspólnotowym.
2.
Jeżeli organ stwierdza występowanie rozbieżności pomiędzy przepisami prawa a praktyką Państw Członkowskich, które mogą naruszać równoważność ochrony osób w zakresie przetwarzania danych osobowych w Unii Europejskiej, powiadamia o tym Komisję.
3.
Organ może z własnej inicjatywy formułować zalecenia we wszystkich sprawach dotyczących ochrony osób w zakresie przetwarzania danych osobowych w ramach trzeciego filaru.
4.
Opinie i zalecenia organu są przekazywane Komisji.
5.
W ramach wykonywania swoich zadań organ posiada prawo do przeprowadzania dochodzeń i rzeczywiste prerogatywy w zakresie interwencji umożliwiające mu między innymi, w określonym przypadku, podejmować wszelkie niezbędne działania w celu skorygowania, tymczasowego lub ostatecznego zakazania przetwarzania danych lub usunięcia zgromadzonych danych, jeżeli ich gromadzenie odbyło się z naruszeniem art. 9a i 9b.
6.
Każdy może zwrócić się do organu z wnioskiem dotyczącym ochrony swoich praw i wolności w zakresie przetwarzania danych osobowych.
Zainteresowanego powiadamia się o czynnościach podjętych w związku z jego wnioskiem.
7.
Komisja powiadamia organ o działaniach podjętych w związku z jego opiniami i zaleceniami.
W tym celu sporządza sprawozdanie, które jest również przekazywane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
Sprawozdanie to jest publikowane.
8.
Organ sporządza roczne sprawozdanie ze stanu ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych w ramach trzeciego filaru i przekazuje je Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji.
Sprawozdanie to jest publikowane.
Poprawka 31
Artykuł 4 g (nowy)
Art. 4g
Sprawozdania Europolu i Eurojustu
Europol i Eurojust przedkładają Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dz.U.
P6_TA(2005)0225
Kontrola środków pieniężnych ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady dotyczącego przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Wspólnoty lub wywożonych ze Wspólnoty (14843/1/2004 — C6-0038/2005 — 2002/0132(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (14843/1/2004 — C6-0038/2005),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2002)0328) [2],
- uwzględniając zmieniony projekt Komisji (COM(2003)0371) [3],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenia do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0167/2005),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C (E) 67 z 17.3.2004, str. 259.
[2] Dz.U. C (E) 227 z 24.9.2002, str. 574.
[3] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0226
Wyroby objęte podatkiem akcyzowym *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przemieszczania oraz kontrolowania (COM(2004)0227 — C6-0039/2004 — 2004/0072(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0227) [1],
- uwzględniając art. 93 traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0039/2004),
- uwzględniając art. 27 dyrektywy Rady nr 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przemieszczania oraz kontrolowania [2],
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej i opinię Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0138/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady o poinformowanie Parlamentu w przypadku uznania za stosowne oddalenia się od tekstu przyjętego przez Parlament;
4. zwraca się do Rady o konsultację z Parlamentem w przypadku chęci wprowadzenia dalszych zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego stanowiska Radzie oraz Komisji.
Poprawka 1
Punkt 1 preambuły (nowy)
(-1) Trzynaście lat po upływie okresu przewidzianego w art. 14 Traktatu WE jego cel nadal nie został osiągnięty w odniesieniu do tytoniu, napojów alkoholowych i olejów mineralnych.
Należy podjąć kolejne wysiłki w celu ułatwienia swobodnego przepływu wyrobów objętych podatkiem akcyzowym oraz utworzenia rynku wewnętrznego w tej dziedzinie.
Poprawka 2
Punkt 2 preambuły
(2) Jednakże od tego czasu, mimo że statystyki dla wewnętrznych przepływów wyrobów opodatkowanych pozostają stosunkowo niskie, coraz więcej podmiotów gospodarczych i osób prywatnych usiłuje interpretować art. 7-10 dyrektywy 92/12/EWG w sposób pozwalający na uzasadnienie praktyk handlowych wymagających uiszczania podatku akcyzowego w Państwie Członkowskim, w którym wyroby są nabywane.
Ponadto wzrost liczby transakcji handlowych dokonywanych przez Internet oraz zniesienie sprzedaży wolnej od cła na rzecz osób podróżujących wewnątrz Wspólnoty doprowadziły do większego wykorzystywania tych przepisów.
Na podstawie wniosków z dalszego przeglądu zaangażowanych władz krajowych i podmiotów gospodarczych, rozpoczętego w styczniu 2002 r., Komisja przygotowała sprawozdanie w sprawie stosowania art. 7-10 dyrektywy 92/12/EWG.
(2) Jednakże od tego czasu, mimo że statystyki dla wewnętrznych przepływów wyrobów opodatkowanych pozostają stosunkowo niskie, coraz więcej podmiotów gospodarczych dąży do interpretowania art. 7-10 dyrektywy 92/12/EWG w sposób pozwalający na uzasadnienie praktyk handlowych wymagających uiszczania podatku akcyzowego w Państwie Członkowskim, w którym wyroby są nabywane, a także coraz większa liczba osób prywatnych nabywa wyroby na użytek własny w innym Państwie Członkowskim i legalnie uiszcza za nie podatek akcyzowy w Państwie Członkowskim ich nabycia.
Ponadto wzrost liczby transakcji handlowych dokonywanych przez Internet oraz zniesienie sprzedaży wolnej od cła na rzecz osób podróżujących wewnątrz Wspólnoty doprowadziły do większego wykorzystywania tych przepisów.
Na podstawie wniosków z dalszego przeglądu zaangażowanych władz krajowych i podmiotów gospodarczych, rozpoczętego w styczniu 2002 r., Komisja przygotowała sprawozdanie w sprawie stosowania art. 7-10 dyrektywy 92/12/EWG.
Poprawka 3
Punkt 6 preambuły
(6) Artykuł 7 uwzględnia różne sytuacje, w których wyroby objęte podatkiem akcyzowym, wprowadzone już na rynek w jednym Państwie Członkowskim, są przechowywane w celu handlowym na terenie innego Państwa Członkowskiego, ale nie identyfikuje dla każdej z tych sytuacji w sposób jasny osoby, która powinna uiścić podatek akcyzowy w Państwie Członkowskim przeznaczenia.
Wypada więc, dla każdej ze wspomnianych sytuacji, określić jednoznacznie osobę winną uiścić podatek akcyzowy i opłaty wynikające z obowiązujących w Państwie Członkowskim przeznaczenia przepisów w tym zakresie.
(6) Artykuł 7 uwzględnia różne sytuacje, w których wyroby objęte podatkiem akcyzowym, wprowadzone już na rynek w jednym Państwie Członkowskim, są przechowywane w celu handlowym na terenie innego Państwa Członkowskiego, ale nie identyfikuje dla każdej z tych sytuacji w sposób jasny osoby, która powinna uiścić podatek akcyzowy w Państwie Członkowskim przeznaczenia.
Wypada więc, dla każdej ze wspomnianych sytuacji, określić jednoznacznie osobę winną uiścić podatek akcyzowy i opłaty wynikające z obowiązujących w Państwie Członkowskim przeznaczenia przepisów w tym zakresie w celu harmonizacji istniejącego w poszczególnych Państwach Członkowskich ustawodawstwa krajowego w tej dziedzinie.
Poprawka 4
Punkt 7 preambuły
(7) W takich sytuacjach wypada również uprościć przepisy obowiązujące osoby nieosiedlone w Państwie Członkowskim, w którym wyroby są przechowywane, ale które są zobowiązane do uiszczenia w nim podatku akcyzowego, umożliwiając równocześnie administracji zainteresowanych Państw Członkowskich lepszą kontrolę dokonanych przepływów.
(7) W takich sytuacjach wypada również uprościć przepisy obowiązujące osoby nieosiedlone w Państwie Członkowskim, w którym wyroby są przechowywane, ale które są zobowiązane do uiszczenia w nim podatku akcyzowego, umożliwiając równocześnie administracji zainteresowanych Państw Członkowskich lepszą kontrolę dokonanych przepływów w celu ustanowienia rynku wewnętrznego produktów objętych podatkiem akcyzowym.
Poprawka 5
Punkt 13 preambuły
13) Postanowienia umożliwiające Państwom Członkowskim ustanowienie poziomów wzorcowych w celu stwierdzenia czy produkty przechowywane są w celach handlowych czy też przeznaczone na użytek własny lub prywatny poszczególnych osób winny zostać usunięte.
Administracja nie może w żadnym wypadku wykorzystywać tychże poziomów we własnym zakresie jako dowodu na to, że wyroby objęte podatkiem akcyzowym przechowywane są w celach handlowych.
W związku z powyższym wspomniane poziomy wzorcowe winny być jedynie zawarte w instrukcjach z zakresu inspekcji przekazywanych przez administrację krajową jej inspektorom.
13) Postanowienia umożliwiające Państwom Członkowskim ustanowienie poziomów wzorcowych w celu stwierdzenia czy produkty przechowywane są w celach handlowych czy też przeznaczone na użytek własny lub prywatny poszczególnych osób winny zostać usunięte.
Poziomy te były zbyt często wykorzystywane w niektórych Państwach Członkowskich jako obowiązkowe ograniczenia ilościowe i doprowadziły w praktyce do niezgodnej z zasadami rynku wewnętrznego dyskryminacji.
W związku z powyższym wspomniane poziomy wzorcowe winny być jedynie zawarte w instrukcjach z zakresu inspekcji przekazywanych przez administrację krajową jej inspektorom, a nie stanowić jedynego kryterium stosowanego w celu klasyfikacji towarów objętych podatkiem akcyzowym jako przeznaczonych na użytek własny osób prywatnych lub też do celów handlowych.
Poprawka 6
Punkt 14 preambuły
(14) Art. 9 ust. 3 powinien zostać skreślony, ponieważ utrzymanie przepisu podatkowego umożliwiającego Państwom Członkowskim naruszenie zasady ustanowionej w art. 8, w stosunku do transportu olejów mineralnych, nie jest właściwe ze względów bezpieczeństwa.
Poprawka 7
Αrtykuł 1 ustęp 3 litera β
Artykuł 9 ustęp 2 (dyrektywa 92/12/EWG), zdanie wprowadzające
2.
W celu ustalenia, czy wyroby określone w art. 8 są przeznaczone do celów handlowych, Państwa Członkowskie muszą wziąć pod uwagę:
2.
Wyroby określone w art. 8 są uważane za nabyte przez osoby prywatne na użytek własny jeżeli nie można udowodnić, że są przeznaczone do celów handlowych, biorąc pod uwagę:
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0229
Międzynarodowy Program Ochrony Delfinów *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską Porozumienia w sprawie Międzynarodowego Programu Ochrony Delfinów (COM(2004)0764 — C6-0245/2004 — 2004/0268(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0764) [1],
- uwzględniając art. 37 w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0245/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0157/2005),
1. zatwierdza projekt decyzji Rady po poprawkach oraz zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz parlamentom Państw Członkowskich.
Poprawka 1
Punkt 1 a preambuły (nowy)
(1a) Rozporządzenie Rady (WE) nr 882/2003 z dnia 19 maja 2003 r.
[2] ustanawiające system obserwacji i weryfikacji połowów tuńczyka.
Poprawka 2
Punkt 4 preambuły
(4) Na 35 konferencji międzyrządowej w sprawie ochrony tuńczyków i delfinów we wschodniej części Oceanu Spokojnego, w lutym 1998 r., przyjęto Porozumienie w sprawie międzynarodowego programu ochrony delfinów.
(4) Na 35 konferencji międzyrządowej w sprawie ochrony tuńczyków i delfinów we wschodniej części Oceanu Spokojnego dnia 7 lutego 1998 r. przyjęto Porozumienie w sprawie Międzynarodowego Programu Ochrony Delfinów.
Porozumienie to podpisane zostało w Waszyngtonie dnia 21 maja 1998 r. i weszło w życie dnia 15 lutego 1999 r.
Poprawka 3
Punkt 4 a preambuły (nowy)
(4a) Na dzień dzisiejszy 15 państw jest stronami Porozumienia: Boliwia, Kolumbia, Kostaryka, Ekwador, Salwador, Hiszpania, Gwatemala, Honduras, Meksyk, Nikaragua, Panama, Peru, Stany Zjednoczone, Wanuatu i Wenezuela.
Poprawka 4
Punkt 5 a preambuły (nowy)
(5a) Unia Europejska uznaje rolę Porozumienia w sprawie Międzynarodowego Programu Ochrony Delfinów (AIDCP) w ramach działań mających na celu ochronę zrównoważonych połowów oraz procesu certyfikacji, o którym mowa w Porozumieniu, w celu zapewnienia ekologicznej ochrony innych gatunków, przede wszystkim delfinów.
Poprawka 5
Punkt 7 preambuły
(7) W tym celu Wspólnota podpisała Porozumienie zgodnie z decyzją Rady.
(7) Wspólnota podpisała Porozumienie w sprawie Międzynarodowego Programu Ochrony Delfinów (AIDCP), po decyzji Rady 1999/386/WE z dnia 7 czerwca 1999r. [3] dotyczącej tymczasowego jego stosowania do momentu zakończenia procedur wymaganych dla oficjalnego przystąpienia Wspólnoty do IATTC.
Poprawka 6
Punkt 9 preambuły
(9) Wspólnota podjęła decyzję o tymczasowym stosowaniu Porozumienia [4] do momentu zakończenia procedur wymaganych dla jej przystąpienia do IATTC.
Poprawka 7
Punkt 9 a preambuły (nowy)
(9a) Dzięki tymczasowemu stosowaniu, o których mowa w punkcie 7 preambuły, certyfikacja "bez zagrożenia dla delfinów" (Dolphin Safe), przewidziana w AIDCP, jest na dzień dzisiejszy jedyną certyfikacją uznawaną przez Wspólnotę.
Poprawka 8
Punkt 13 a preambuły (nowy)
(13a) Informacja przekazana w tekście AIDCP będzie pomocna konsumentom przy podejmowaniu decyzji dotyczących zakupu produktów związanych z połowem tuńczyka w strefie objętej Porozumienie.
Poprawka 9
Punkt 13 b preambuły (nowy)
(13b) Rozporządzenie (WE) nr 882/2003 zawiera definicję pojęcia "tuńczyk odławiany w sposób bezpieczny dla delfinów" i "tuńczyk odławiany w sposób niebezpieczny dla delfinów" oraz przewiduje między innymi rozróżnienie i identyfikację dwóch typów tuńczyka.
Poprawka 10
Artykuł 1 a (nowy)
Artykuł 1a
Prezydencja Rady powinna wprowadzić środki pozwalające na stałe aktualizowanie procedur obserwacji i weryfikacji połowów tuńczyka w strefie objętej Porozumieniem w związku z wejściem w życie rozporządzenia (WE) nr 882/2003.
Poprawka 11
Artykuł 1 b (nowy)
Artykuł 1b
Jedynie tuńczyk zgodny z definicją pojęcia "tuńczyk odławiany w sposób bezpieczny dla delfinów" zawartą w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2003 może być oznaczany etykietą z napisem "tuńczyk odławiany w sposób bezpieczny dla delfinów".
Poprawka 12
Artykuł 1 c (nowy)
Artykuł 1c
Wspólnota wprowadza w życie właściwe środki aby czuwać nad osiągnięciem i utrzymaniem na korzyść konsumentów w Europie odpowiedniego poziomu informacji z zakresu etykietowania zgodnego z normami ekologicznymi AIDCP.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0231
Wzmocnienie nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych **I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (COM(2005)0154 — C6-0119/2005 — 2005/0064(SYN))
(Procedura współpracy: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2005)0154) [1],
- uwzględniając art. 252 i art. 99 ust. 5 Traktatu WE, na mocy których Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0119/2005),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0168/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady o włączenie poprawek Parlamentu do wspólnego stanowiska, które przyjmuje zgodnie z art. 252 lit. a) Traktatu WE;
4. zwraca się do Rady, jeżeli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
5. zwraca się do Rady o wszczęcie procedury pojednawczej, jeżeli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu;
6. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeżeli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Poprawka 1
Punkt 2 a preambuły (nowy)
(2a) Wdrożenie ram polityki fiskalnej, nadzór i koordynacja polityk gospodarczych oraz ich wiarygodność zależą od jakości, wiarygodności i doboru właściwego przedziału czasowego w statystykach podatkowych.
Należy zapewnić odpowiednią jakość statystyk na poziomie krajowym i wspólnotowym, aby zagwarantować niezależność, integralność i odpowiedzialność zarówno krajowych urzędów statystycznych jak i Eurostatu.
Poprawka 2
Punkt 2 b preambuły (nowy)
(2b) Komisja powinna porównać dane przedstawione jej przez Państwa Członkowskie ze sprawozdaniami narodowych banków centralnych dla EBC.
Poprawka 3
Artykuł 1 punkt 1
Artykuł 2 a (rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
Poprawka 4
Artykuł 1 punkt 2 a (nowy)
Artykuł 4 ustęp 1 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
(2a) Art. 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Programy stabilności zostaną przekazane do dnia 1 marca 1999 r.
W późniejszym okresie aktualizacje programów będą przekazywane corocznie przez okres dwóch lat.
Państwo Członkowskie, które przyjmuje jednolitą walutę w późniejszym etapie, przedstawi program stabilności w ciągu sześciu miesięcy od podjęcia przez Radę decyzji Rady o jego uczestnictwie we wspólnej walucie."
Poprawka 5
Artykuł 1 punkt 3, litera a
Artykuł 5 ustęp 1 akapit 1 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
1.
Na podstawie oceny dokonanej przez Komisję i Komitet ustanowiony zgodnie z art. 114 Traktatu Rada zbada, w ramach wielostronnego nadzoru przewidzianego w art. 99, czy nakreślona w programie ścieżka dostosowań jest wystarczająco ambitna, czy program oparty jest na realistycznych założeniach ekonomicznych oraz czy podejmowane i/lub proponowane działania wystarczą, by osiągnąć zamierzoną ścieżkę dostosowań prowadzącą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego.
Oceniając ścieżkę dostosowań w kierunku średniookresowego celu budżetowego Rada rozważa, czy dane Państwo Członkowskie dąży do osiągnięcia co roku określonej, minimalnej poprawy swego salda strukturalnego netto, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych, a także czy w czasach dobrej koniunktury gospodarczej dąży się do osiągnięcia większej poprawy.
Rada bierze także pod uwagę realizację kluczowych reform strukturalnych przynoszących bezpośrednie oszczędności w długim okresie, między innymi poprzez zwiększanie dynamiki wzrostu potencjału gospodarczego, a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych;
1.
Na podstawie oceny dokonanej przez Komisję i Komitet ustanowiony zgodnie z art. 114 Traktatu Rada zbada, w ramach wielostronnego nadzoru przewidzianego w art. 99, czy określona w programie ścieżka dostosowań jest wystarczająco ambitna, czy program oparty jest na realistycznych założeniach ekonomicznych oraz czy podejmowane i/lub proponowane działania wystarczą, by osiągnąć zamierzoną ścieżkę dostosowań prowadzącą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego.
W tym celu Komisja organizuje kontrole finansowe w Państwach Członkowskich.
Oceniając ścieżkę dostosowań w kierunku średniookresowego celu budżetowego Rada rozważa, czy dane Państwo Członkowskie dąży do osiągnięcia co roku określonej, minimalnej poprawy swego salda strukturalnego netto, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych, a także czy w czasach dobrej koniunktury gospodarczej dąży się do osiągnięcia większej poprawy.
Rada bierze także pod uwagę realizację kluczowych reform strukturalnych przynoszących bezpośrednie oszczędności w długim okresie, między innymi poprzez zwiększanie dynamiki wzrostu potencjału gospodarczego, a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych;
Poprawka 6
Artykuł 1 punkt 3, litera b
Artykuł 5 ustęp 2 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
(b) W ust. 2 słowa "dwa miesiące" zastępuje się słowami "trzy miesiące".
(b) Ustęp 2 otrzymuje brzmienie:
"2.
Rada zbada program stabilności, o którym mowa w ust. 1, w terminie trzech miesięcy od złożenia programu.
Rada zaopiniuje program opierając się na zaleceniu Komisji, po zasięgnięciu opinii Komitetu ustanowionego zgodnie z art. 114.
Gdy Rada uzna, zgodnie z art. 99, że cele i treść programu powinny być wzmocnione, szczególnie w odniesieniu do poprawy, w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, ścieżki dostosowań w kierunku średniookresowego celu budżetowego, Rada zaleci w swojej opinii, danemu Państwu Członkowskiemu dokonanie korekty programu."
Poprawka 7
Artykuł 1 punkt 3 a (nowy)
Artykuł 6 ustęp 1 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
(3a) Art. 6 ust. 1 otrzymuje następujące brzmienie:
"1.
W ramach wielostronnego nadzoru określonego w art. 99 ust. 3 Rada monitoruje wdrażanie programów stabilności na podstawie informacji przekazywanych przez uczestniczące Państwa Członkowskie oraz ocen dokonanych przez Komisję i Komitet powołany zgodnie z art. 114, w szczególności pod kątem określenia aktualnych lub spodziewanych znaczących odchyleń, pozycji budżetowej od średnioterminowego celu budżetowego lub działań dostosowawczych w tym kierunku, wytyczonych w programie dla nadwyżki/ deficytu sektora rządowego oraz oczekiwaną ścieżkę kształtowania się wskaźnika zadłużenia."
Poprawka 8
Artykuł 1 punkt 3 b (nowy)
Artykuł 6 ustęp 2 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
(3 b) Art. 6 ust. 2 otrzymuje następujące brzmienie:
"2.
W przypadku ustalenia przez Radę istotnego odchylenia pozycji budżetowej od średnioterminowego celu budżetowego, programu działań dostosowawczych w tym kierunku lub oczekiwanej ścieżki kształtowania się wskaźnika zadłużenia, Rada, w ramach systemu wczesnego ostrzegania mającego zapobiec powstaniu nadmiernego deficytu lub wskaźnika zadłużenia, zaleci odnośnemu Państwu Członkowskiemu podjęcie koniecznych działań dostosowawczych zgodnie z art. 99 ust. 4."
Poprawka 9
Artykuł 1 punkt 3 c (nowy)
Artykuł 6 ustęp 3 (Rozporządzenie (WE) nr 1466/97)
(3 c) Art. 6 ust. 3 otrzymuje następujące brzmienie:
"3.
Jeżeli w toku późniejszej kontroli Rada oceni, iż odchylenie pozycji budżetowej od średnioterminowego celu budżetowego, programu działań dostosowawczych w tym kierunku lub oczekiwanej ścieżki kształtowania się wskaźnika zadłużenia nie zostało usunięte lub pogłębiło się, Rada wyda odnośnemu Państwu Członkowskiemu zalecenie, zgodnie z art. 99 ust. 4, bezzwłocznego podjęcia działań korygujących; może również, zgodnie z treścią tego artykułu, podać swoje zalecenie do wiadomości publicznej."
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0232
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w olejach-wypełniaczach i oponach ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w olejach-wypełniaczach i oponach (zmieniającej po raz dwudziesty siódmy dyrektywę Rady 76/769/EWG) (COM(2004)0098 — C5-0081/2004 — 2004/0036(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004)0098) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 i art. 95 Traktatu WE, zgodnie z którymi Komisja przedłożyła projekt Parlamentowi (C5-0081/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0104/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przedłożenie mu sprawy, jeżeli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0233
Procedura nadmiernego deficytu *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (COM(2005)0155 — C6-0120/2005 — 2005/0061(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2005)0155) [1],
- uwzględniając art. 104 ust. 14 akapit drugi Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0120/2005),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0158/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Poprawka 1
Punkt 5 a preambuły (nowy)
(5a) Konieczne jest zdefiniowanie pojęcia wyjątkowego i przejściowego przekroczenia wartości referencyjnej zgodnie z postanowieniami art. 104 ust. 2 lit. a).
Poprawka 2
Punkt 5 b preambuły (nowy)
(5b) Rada w tym kontekście powinna wykorzystać między innymi wieloletnie prognozy budżetowe i wspólne zewnętrzne założenia przedstawione przez Komisję.
Poprawka 4
Punkt 12 preambuły
(12) obowiązujący łączny, maksymalny okres wynoszący 10 miesięcy począwszy od terminu przedstawienia sprawozdań określonego w art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 3605/93 aż do podjęcia decyzji o nałożeniu sankcji byłby niespójny ze zmodyfikowanymi terminami na poszczególnych etapach procedury oraz z możliwością wydania skorygowanych zaleceń na mocy art. 104 ust. 7 lub skorygowanych wezwań na mocy art. 104 ust. 9. W związku z tym konieczne jest odpowiednie zmodyfikowanie długości tego okresu.
(12) obowiązujący łączny, maksymalny okres wynoszący 10 miesięcy począwszy od terminu przedstawienia sprawozdań określonego w art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 3605/93 aż do podjęcia decyzji o nałożeniu sankcji byłby niespójny ze zmodyfikowanymi terminami na poszczególnych etapach procedury oraz z możliwością wydania skorygowanych zaleceń na mocy art. 104 ust. 7 lub skorygowanych wezwań na mocy art. 104 ust. 9. W związku z tym konieczne jest odpowiednie zmodyfikowanie długości tego okresu, ale nie powinien on przekraczać trzech lat od momentu powstania nadmiernego deficytu.
Poprawka 5
Artykuł 1 punkt 1
Artykuł 2 ustęp 2 (rozporządzenie (WE) nr 1467/97)
2. Dokonując oceny i podejmując decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu zgodnie z postanowieniami art. 104 ust. od 3 do 6 Traktatu, Komisja i Rada mogą uznać przekroczenie wartości bazowej wynikające ze znacznego pogorszenia koniunktury za wyjątkowe w rozumieniu art. 104 ust. 2 lit. a) tiret drugie, jeżeli przekroczenie wartości bazowej jest następstwem ujemnej stopy wzrostu lub skumulowanego spadku produkcji podczas przedłużającego się bardzo niskiego, w stosunku do potencjalnego, wzrostu gospodarczego.
2. Dokonując oceny i podejmując decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu zgodnie z postanowieniami art. 104 ust. od 3 do 6 Traktatu, Komisja i Rada mogą, po porównaniu danych przekazanych Komisji przez Państwa Członkowskie ze sprawozdaniami przedłożonymi przez narodowe banki centralne dla EBC, uznać przekroczenie wartości bazowej wynikające ze znacznego pogorszenia koniunktury za wyjątkowe w rozumieniu art. 104 ust. 2 lit. a) tiret drugie, jeżeli przekroczenie wartości bazowej jest następstwem ujemnej stopy wzrostu lub skumulowanego spadku produkcji podczas przedłużającego się bardzo niskiego, w stosunku do potencjalnego, wzrostu gospodarczego.
Poprawka 6
Artykuł 1 punkt 1
Artykuł 2 ustęp 3 (rozporządzenie (WE) nr 1467/97)
3. Przygotowując sprawozdanie, o którym mowa w art. 104 ust. 3, Komisja bierze pod uwagę wszystkie inne istotne czynniki. W szczególności sprawozdanie to należycie odzwierciedla zmiany sytuacji gospodarczej i budżetowej w średnim okresie. Komisja należycie uwzględnia także czynniki opublikowane przez dane Państwo Członkowskie i przedstawione przez nie Komisji przed upływem jednego miesiąca od terminów przedstawienia sprawozdań określonych w art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 3605/93.
3.
Przygotowując sprawozdanie, o którym mowa w art. 104 ust. 3, Komisja bierze pod uwagę wszystkie inne istotne czynniki, uzgodnione i wyraźnie wymienione na liście istotnych czynników, które należy wziąć pod uwagę.
W szczególności sprawozdanie to należycie odzwierciedla zmiany sytuacji gospodarczej i budżetowej w średnim okresie.
Komisja należycie uwzględnia także czynniki opublikowane przez dane Państwo Członkowskie i przedstawione przez nie Komisji przed upływem jednego miesiąca od terminów przedstawienia sprawozdań określonych w art. 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 3605/93.
Parlament Europejski jest na bieżąco informowany o istnieniu nadmiernego deficytu i procesie monitorowania.
Poprawka 7
Artykuł 1 punkt 2 litera b
Artykuł 3 ustęp 4 (rozporządzenie (WE) nr 1467/97)
4.
Zalecenie Rady wydane zgodnie z art. 104 ust. 7 wyznacza nieprzekraczalny termin najwyżej sześciu miesięcy na podjęcie przez dane Państwo Członkowskie skutecznych działań.
Zalecenie Rady wyznacza również nieprzekraczalny termin obniżenia nadmiernego deficytu, którego Państwo Członkowskie powinno dokonać w roku następującym po roku jego stwierdzenia, chyba że zaistnieją szczególne okoliczności.
W wydanym zaleceniu Rada żąda od Państwa Członkowskiego osiągnięcia określonej, minimalnej, rocznej poprawy salda budżetowego skorygowanego o efekty cykliczne, nie uwzględniającego zarazem środków jednorazowych i tymczasowych, celem zmniejszenia nadmiernego deficytu we wskazanym w zaleceniu terminie.
4.
Zalecenie Rady wydane zgodnie z art. 104 ust. 7 wyznacza nieprzekraczalny termin najwyżej sześciu miesięcy na podjęcie przez dane Państwo Członkowskie skutecznych działań.
Zalecenie Rady wyznacza również nieprzekraczalny termin obniżenia nadmiernego deficytu, którego Państwo Członkowskie powinno dokonać w roku następującym po roku jego stwierdzenia, chyba, że zaistnieją szczególne okoliczności. w przypadku których obniżenie nadmiernego deficytu nie może przekraczać trzech lat od momentu jego zaistnienia.
W wydanym zaleceniu Rada żąda od Państwa Członkowskiego osiągnięcia określonej, minimalnej, rocznej poprawy salda budżetowego skorygowanego o efekty cykliczne, nie uwzględniającego zarazem środków jednorazowych i tymczasowych, celem zmniejszenia nadmiernego deficytu we wskazanym w zaleceniu terminie.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0234
Zrównoważone wykorzystanie zasobów połowowych Morza Śródziemnego *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca projektu rozporządzenia Rady w sprawie środków zarządzania dla zrównoważonego wykorzystania zasobów połowowych Morza Śródziemnego i zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93 i (WE) nr 973/2001 (COM(2003)0589 — C5-0480/2003 — 2003/0229(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2003)0589) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0480/2003),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0112/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
Poprawka 1
Punkt 6 preambuły
(6) System zarządzania, przewidziany w niniejszym rozporządzeniu obejmuje działalność z zakresu połowów zasobów śródziemnomorskich, prowadzoną przez statki Wspólnoty — na wodach Wspólnoty bądź na wodach międzynarodowych, przez statki krajów trzecich w strefach łowiskowych Państw Członkowskich lub przez obywateli Unii na pełnym morzu na Morzu Śródziemnym.
(6) System zarządzania przewidziany w niniejszym rozporządzeniu obejmuje działalność z zakresu połowów zasobów śródziemnomorskich, prowadzoną przez statki Wspólnoty na wodach Wspólnoty bądź na wodach międzynarodowych przez statki krajów trzecich w strefach łowiskowych Państw Członkowskich lub przez statki Unii na pełnym morzu na Morzu Śródziemnym.
Poprawka 2
Punkt 23 preambuły
(23) Biorąc pod uwagę, że rybołówstwo wspólnotowe odpowiada za 75 % połowów włócznika na Morzu Śródziemnym, należy zmienić rozporządzenie Rady (WE) nr 973/2001 z dnia 14 maja 2001 r. ustanawiające niektóre środki techniczne dotyczące ochrony zasobów gatunków masowo migrujących, aby ustalić minimalną wielkość wyładunku we Wspólnocie, jak również normy dotyczące sznurów haczykowych odpowiadające tym ograniczeniom, oraz aby zakazać połowów z użyciem sznurów haczykowych na cztery miesiące, w celu ochrony narybku włócznika.
(23) Biorąc pod uwagę, że rybołówstwo wspólnotowe odpowiada za 75 % połowów włócznika w Morzu Śródziemnym, należy ustalić metody zarządzania.
W celu zapewnienia, że te środki będą skuteczne, środki techniczne dotyczące ochrony zasobów gatunków masowo migrujących powinny mieć źródło we właściwych regionalnych organizacjach rybołówstwa.
W związku z tym Komisja powinna możliwie szybko przedstawić GFCM i Międzynarodowej Komisji Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego (ICCAT) odpowiednie projekty, aby ustalić minimalną wielkość wyładunku w odniesieniu do połowów śródziemnomorskich, jak również normy, które umożliwią użytkownikom sznurów haczykowych zachowanie zgodności z tymi ograniczeniami.
Brak porozumienia w określonym terminie nie będzie stanowił przeszkody dla UE w przyjęciu środków w tym zakresie obowiązujących aż do momentu zawarcia ostatecznego porozumienia wielostronnego.
Poprawka 3
Artykuł 1 ustęp 1 litera a) ii)
ii) przez wspólnotowe statki rybackie na Morzu Śródziemnym poza wodami, określonymi w (i);
ii) przez wspólnotowe statki rybackie na Morzu Śródziemnym poza wodami, określonymi w (i); oraz
Poprawka 4
Artykuł 1 ustęp 1 litera a) iii)
iii) przez obywateli Państw Członkowskich, bez uszczerbku dla głównej odpowiedzialności kraju bandery, na Morzu Śródziemnym, poza wodami określonymi w punkcie i); oraz
Poprawka 5
Artykuł 2 punkt 16 a (nowy)
16 a) "pułapki" oznaczają narzędzia połowowe, które są zamocowane do dna morza i które pełnią funkcję pułapki do łapania gatunków morskich.
Konstruuje się je w formie kosza, beczki lub klatki i w większości przypadków zawierają sztywną lub półsztywną ramę, pokrytą tkaniną sieciową.
Mają jeden albo dwa lejki bądź otwory wlotowe o gładkich końcach, które pozwalają gatunkom dostać się do komory wewnętrznej.
Mocuje się je przy użyciu przyrządu zwanego trolingiem albo wędą ciągnioną, w którym każdy element jest połączony w regularnych odstępach z wędą macierzystą.
Poprawka 6
Artykuł 4
1.
Połowy przy użyciu włoków, pogłębiarek, pułapek, okrężnic, niewodów zarzucanych ze statku, niewodów dobrzeżnych lub podobnych sieci nad zaroślami trawy morskiej (Posidonia oceanica) bądź innych roślin nagonasiennych, miejscami występowania korali i czerwonych wodorostów morskich są zakazane.
Poprawka 7
Artykuł 4 ustęp 1 a (nowy)
1a.
Wykorzystywanie sieci ciągnionych na głębokościach poniżej 1000 metrów również jest zabronione.
Poprawka 8
Artykuł 5 ustęp 2
2.
Na podstawie tych informacji, jak również wszelkich innych informacji istotnych dla wspomnianego celu, Rada wyznaczy, przed dniem 31 grudnia 2004 r., strefy chronione, znajdujące się, w szczególności, w całości lub częściowo poza morzami terytorialnymi Państw Członkowskich, łącznie z zakazanymi lub dozwolonymi w takich strefach rodzajami działalności rybackiej.
2.
Na podstawie tych informacji, jak również wszelkich innych informacji istotnych dla wspomnianego celu, Rada wyznaczy, przed dniem 31 grudnia 2005 r., strefy chronione, znajdujące się, w szczególności, w całości lub częściowo poza morzami terytorialnymi Państw Członkowskich, łącznie z zakazanymi lub dozwolonymi w takich strefach rodzajami działalności rybackiej.
Poprawka 9
Artykuł 6 ustęp 1
1.
Państwa Członkowskie wyznaczą, przed dniem 31 grudnia 2004 r., kolejne strefy chronione w obrębie swych wód terytorialnych, w których działalność rybacka może być zakazana lub ograniczona w celu ochrony i zarządzania żywymi zasobami wodnymi lub utrzymania bądź poprawy stanu ochrony ekosystemów morskich.
Właściwe władze zainteresowanych Państw Członkowskich podejmą decyzję co do tego, jakich narzędzi połowowych będzie wolno w strefach chronionych używać, jak również co do odpowiednich norm technicznych, które nie mogą być mniej restrykcyjne od prawa wspólnotowego.
1.
Państwa Członkowskie wyznaczą, przed dniem 31 grudnia 2005 r., kolejne strefy chronione w obrębie swych wód terytorialnych, w których działalność rybacka może być zakazana lub ograniczona w celu ochrony i zarządzania żywymi zasobami wodnymi lub utrzymania bądź poprawy stanu ochrony ekosystemów morskich.
Właściwe władze zainteresowanych Państw Członkowskich podejmą decyzję co do tego, jakich narzędzi połowowych będzie wolno w strefach chronionych używać, jak również co do odpowiednich norm technicznych, które nie mogą być mniej restrykcyjne od prawa wspólnotowego.
Poprawka 10
Artykuł 7
1.
Zakazane jest stosowanie do połowu lub trzymanie na pokładzie:
a) substancji toksycznych, usypiających lub żrących,
a) substancji toksycznych, usypiających lub żrących,
b) urządzeń do wyładowań elektrycznych,
b) urządzeń do wyładowań elektrycznych,
c) materiałów wybuchowych,
c) materiałów wybuchowych,
d) substancji, które po wymieszaniu mogą wybuchnąć,
d) substancji, które po wymieszaniu mogą wybuchnąć,
e) holowanych urządzeń do połowu korala czerwonego,
e) holowanych urządzeń do połowu korala czerwonego,
f) młotów pneumatycznych lub innych urządzeń uderzających do zbierania gatunków zamieszkujących skały.
f) młotów pneumatycznych lub innych urządzeń uderzających do zbierania gatunków zamieszkujących skały.
2.
Nie zezwala się na stosowanie sieci do połowów dennych i pławnic do połowu następujących gatunków: albakora (Thunnus alalunga), tuńczyk czerwony (Thunnus thynnus), włócznik (Xyphias gladius), brama (Brama brama), rekiny (Hexanchus griseus; Cetorhinus maximus; Alopiidae; Carcharhinidae; Sphyrnidae; Isuridae; Lamnidae).
Poprawka 11
Artykuł 8 ustępy 1 do 4
1.
Zakazane jest stosowanie do połowów lub trzymania na pokładzie sieci ciągnionych, okrężnic lub pławnic do poławiania morlesza krwistego, chyba że oczka w części sieci gdzie są najmniejsze, spełniają warunki opisane w ust. 3 do 6.
1.
Zakazane jest stosowanie do połowów lub trzymania na pokładzie sieci ciągnionych, okrężnic lub pławnic, chyba że oczka w części sieci gdzie są najmniejsze, spełniają warunki opisane w ust. 3 do 6.
2.
Rozmiary oczek sieci określają procedury wyszczególnione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 129/2003.
2.
Rozmiary oczek sieci określają procedury wyszczególnione w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 129/2003.
3.
W przypadku sieci ciągnionych wymienionych w ust. 4, minimalny rozmiar oczka wynosi:
3.
W przypadku sieci ciągnionych wymienionych w ust. 4, minimalny rozmiar oczka wynosi:
(1) do 31 grudnia 2005 r.: 40 mm;
(1) do 31 grudnia 2006 r.: 40 mm;
(2) od 1 stycznia 2006 r.: 50 mm;
(2) od 1 stycznia 2007 r. sieć wymieniona w poprzednim punkcie zostanie zastąpiona siecią o oczkach kwadratowych o 40 mm w worku włoka lub, na odpowiednio uzasadnioną prośbę armatora, siecią o oczkach romboidalnych o 50 mm w worku włoka.
W związku z postanowieniami zawartymi w poprzednim akapicie zezwala się statkom rybackim na stosowanie i posiadanie na pokładzie jednego z dwóch rodzajów sieci: sieci o oczkach kwadratowych o 40 mm w worku włoka lub sieci o oczkach romboidalnych o 50 mm w worku włoka.
(3) od 1 stycznia 2009 r.: 60 mm.
4.
W przypadku włok pelagicznych do połowu sardynek i sardeli, jeśli gatunki reprezentują co najmniej 85 % połowu żywej wagi po sklasyfikowaniu, minimalny rozmiar oczka sieci wynosi 20 mm.
4.
W przypadku włok pelagicznych do połowu sardynek i sardeli, jeśli gatunki reprezentują co najmniej 80 % połowu żywej wagi po sklasyfikowaniu, minimalny rozmiar oczka sieci wynosi 20 mm.
Poprawka 12
Artykuł 9 ustęp 1
1.
Każdy statek rybacki, który stosuje sznury haczykowe i który wyładuje lub ma na pokładzie ilość morlesza krwistego (Pagellus bogaraveo) przekraczającą 20 % połowu o wadze żywej po sklasyfikowaniu, objęty jest zakazem stosowania do połowów i trzymania na pokładzie sznura haczykowego o całkowitej długości haczyka mniejszej niż 5 cm i szerokości mniejszej niż 2,5 cm.
1.
Każdy statek rybacki, który stosuje sznury haczykowe i który wyładuje lub ma na pokładzie ilość morlesza krwistego (Pagellus bogaraveo) przekraczającą 20 % połowu o wadze żywej po sklasyfikowaniu, objęty jest zakazem stosowania do połowów i trzymania na pokładzie sznura haczykowego o całkowitej długości haczyka mniejszej niż 3,95 cm i szerokości mniejszej niż 1,65 cm.
Poprawka 13
Artykuł 12
1.
Zakazane jest stosowanie narzędzi połowowych ciągnionych w odległości mniejszej niż 3 mile od brzegu lub przed izobatą 50 m, jeśli taka głębokość jest osiągana w mniejszej odległości od brzegu.
1.
Zakazane jest stosowanie narzędzi połowowych ciągnionych w odległości mniejszej niż 3 mile od brzegu lub przed izobatą 50 m, jeśli taka głębokość jest osiągana w mniejszej odległości od brzegu.
2.
Zakazane jest stosowanie włok i pogłębiarek hydraulicznych w odległości mniejszej niż 1,5 mili morskiej od brzegu.
2.
Zakazane jest stosowanie włok w odległości mniejszej niż 1,5 mili morskiej od brzegu i pogłębiarek hydraulicznych w odległości mniejszej niż 0,5 mili morskiej od brzegu.
3.
Zakazane jest stosowanie okrężnic w odległości mniejszej niż 0,5 mili morskiej od brzegu lub przed izobatą 50 metrów, jeśli taka głębokość jest osiągana w mniejszej odległości od brzegu.
3.
Zakazane jest stosowanie okrężnic w odległości mniejszej niż 300 metrów od brzegu lub przed izobatą 50 metrów, jeśli taka głębokość jest osiągana w mniejszej odległości od brzegu.
4.
Zakazane jest stosowanie narzędzi połowowych ciągnionych, okrężnic i innych sieci okrążających w odległości mniejszej niż 1 mila morska od granic stref chronionych ustanowionych zgodnie z art. 5 i 6.
5.
Na wniosek Państwa Członkowskiego Komisja może zezwolić, na szczeblu lokalnym, na odstąpienie od postanowień ust. 1 i 3 jeśli będzie to uzasadnione szczególnymi przeszkodami geograficznymi lub jeśli dane połowy są wysoce selektywne i mają niewielki wpływ na środowisko morskie oraz pod warunkiem, że znajdują się w planie zarządzania, jak postanowiono w art. 17.
Państwa Członkowskie, zwracając się o zastosowanie wyjątku w ich przypadku, dostarczą uaktualnione uzasadnienia naukowe i techniczne.
5.
Na wniosek Państwa Członkowskiego Komisja może zezwolić, na szczeblu lokalnym, na odstąpienie od postanowień ust. 1 i 3 jeśli będzie to uzasadnione szczególnymi przeszkodami geograficznymi, jak na przykład rozległość platform przybrzeżnych, jeśli dane połowy są wysoce selektywne, mają niewielki wpływ na środowisko morskie i dotyczą niewielkiej ilości statków oraz pod warunkiem, że znajdują się w planie zarządzania, jak postanowiono w art. 17.
Państwa Członkowskie, zwracając się o zastosowanie wyjątku w ich przypadku, dostarczą uaktualnione uzasadnienia naukowe i techniczne.
Poprawka 14
Artykuł 14 ustęp 1
1.
W drodze odstępstwa od art. 13, niewymiarowe organizmy morskie mogą być łowione, przetrzymywane na pokładzie, przeładowywane, wydobywane na ląd, przewożone, składowane, sprzedawane, wystawiane lub oferowane do sprzedaży dla celów sztucznego zarybiania lub przeniesienia, za zezwoleniem i z upoważnienia Państwa Członkowskiego, w którym działania takie mają miejsce.
1.
W drodze odstępstwa od art. 13, niewymiarowe organizmy morskie mogą być łowione, przetrzymywane na pokładzie, przeładowywane, wydobywane na ląd, przewożone, składowane, sprzedawane, wystawiane lub oferowane do sprzedaży żywe dla celów sztucznego zarybiania lub przeniesienia, za zezwoleniem i z upoważnienia Państwa Członkowskiego, w którym działania takie mają miejsce.
Poprawka 15
Artykuł 14 ustęp 3 a (nowy)
3a.
Wprowadzanie i przenoszenie gatunków innych niż rodzime, a także zarybianie takimi gatunkami jest zakazane.
Poprawka 16
Artykuł 15 ustęp 1
1.
Stosowanie sieci ciągnionych, okrężnic, włoków, pułapek, niewodów, sieci skrzelowych, drygawic i sznurów haczykowych jest zakazane w połowach rekreacyjnych w przypadku gatunków dokonujących masowych migracji.
1.
Stosowanie sieci ciągnionych, okrężnic, włoków, pułapek, niewodów, sieci skrzelowych, drygawic, sznurów haczykowych zakotwiczonych w dnie morskim i sznurów haczykowych jest zakazane w połowach rekreacyjnych w przypadku gatunków dokonujących masowych migracji.
Poprawka 17
Artykuł 15 ustęp 3 akapit 1 a (nowy)
Poprawka 18
Artykuł 17 ustęp 1
1. Państwa Członkowskie przyjmą do 31 grudnia 2004 r. plany zarządzania dotyczące połowu ryb prowadzonego za pomocą niewodów zrzucanych ze statku, niewodów dobrzeżnych, okrężnic i włoków na ich wodach terytorialnych. Do tych planów zarządzania zastosowanie mają art. 6 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 2371/2002.
1. Państwa Członkowskie przyjmą do 31 grudnia 2005 r. plany zarządzania dotyczące połowu ryb prowadzonego za pomocą niewodów zrzucanych ze statku, niewodów dobrzeżnych, okrężnic i włoków na ich wodach terytorialnych. Do tych planów zarządzania zastosowanie mają art. 6 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 akapit pierwszy rozporządzenia (WE) nr 2371/2002.
Poprawka 19
Artykuł 17 ustęp 5 litera d a) (nowa)
da) pomoc finansowa w przypadku okresów spoczynku biologicznego.
Poprawka 20
Artykuł 22
Artykuł 4 a (rozporządzenie (WE) nr 973/2001)
W rozporządzeniu (WE) nr 973/2001 dodaje się następujący art. 4 a:
"Art. 4a
1.
Nie zezwala się na stosowanie w Morzu Śródziemnym sieci do połowów dennych i pławnic do połowu następujących gatunków: albakora (Thunnus alalunga), tuńczyk czerwony (Thunnus thynnus), włócznik (Xyphias gladius), brama (Brama brama), rekiny (Hexanchus griseus; Cetorhinus maximus; Alopiidae; Carcharhinidae; Sphyrnidae; Isuridae; Lamnidae).
2.
Każdy statek rybacki, który stosuje sznury haczykowe i który wyładuje lub ma na pokładzie ilość włócznika (Xiphias gladius) przekraczającą 20 % połowu o wadze żywej po sklasyfikowaniu, objęty jest zakazem stosowania do połowów i trzymania na pokładzie sznura haczykowego o długości haczyka mniejszej niż 10 cm i szerokości mniejszej niż 4,5 cm.
3.
Od dnia 1 października do 31 stycznia następnego roku w Morzu Śródziemnym zakazane jest łowienie sznurem haczykowym pelagicznym wszystkich wymienionych niżej gatunków: albakora (Thunnus alalunga), tuńczyk czerwony (Thunnus thynnus), włócznik (Xyphias gladius), i rekiny (Hexanchus griseus; Cetorhinus maximus; Alopiidae; Carcharhinidae; Sphyrnidae; Isuridae; Lamnidae).
4.
Dla celów ust. 2:
a) całkowita długość haczyków odpowiadać będzie maksymalnej długości wędziska, od końca haczyka, który służy umocowaniu sznura haczykowego, i który zazwyczaj ma kształt pierścienia, aż do szczytu wgłębienia;
b) szerokość haczyków odpowiadać będzie największej odległości poziomej między częścią zewnętrzną wędziska i częścią zewnętrzną haczyka."
Poprawka 21
Artykuł 23
Załącznik IV, zapis dotyczący włócznika (rozporządzenie (WE) nr 973/2001)
W załączniku IV rozporządzenia (WE) nr 973/2001 hasło dotyczące włócznika zostanie zastąpione poniższym tekstem:
"Włócznik (Xiphias gladius) występujący w Oceanie Atlantyckim: 25 kg lub 125 cm (krótsza szczęka);
Włócznik (Xiphias gladius) występujący w M. Śródziemnym: 110 cm (krótsza szczęka) lub 16 kg żywej wagi (waga całkowita ryby przed przetworzeniem lub usunięciem jakiejkolwiek części) lub 14 kg bez skrzel i po wypatroszeniu (waga ryby po usunięciu skrzel i wnętrzności) [2]"
Poprawka 22
Artykuł 23 a (nowy)
Artykuł 23 a
Do 31 marca 2006 r. Rada podejmuje decyzję, na wniosek Komisji, o środkach technicznych służących ochronie osobników młodocianych z gatunku włócznika w M. Śródziemnym.
Poprawka 23
Załącznik II sekcja 1 "SIECI WŁÓCZONE"
Poprawka 24
Załącznik II sekcja 3 tiret 3
— Zakazane jest trzymanie na pokładzie i zarzucanie więcej niż 5000 m drygawicy, sieci do połowów dennych lub pławnic zakotwiczonych w dnie na każdą jednostkę pływającą.
— Zakazane jest trzymanie na pokładzie i zarzucanie więcej niż 6000 m drygawicy, sieci do połowów dennych lub pławnic zakotwiczonych w dnie na statek, z zastrzeżeniem, że w przypadku jednego rybaka takie sieci nie mogą przekraczać 2500 metrów, do których można dodać kolejne 2000 metrów na drugiego rybaka oraz kolejne 1500 metrów na trzeciego rybaka.
Poprawka 25
Załącznik II sekcje 6, 7 I 8
6.
Sznur haczykowy głębinowy
6.
Sznur haczykowy głębinowy
- Zakazane jest posiadanie na pokładzie i kotwiczenie więcej niż 7000 m sznura haczykowego od statku.
- Zakazane jest posiadanie na pokładzie i kotwiczenie więcej niż 3000 haczyków od statku.
7.
Więcierze do połowu skorupiaków głębinowych
7.
Więcierze do połowu skorupiaków głębinowych
8.
Sznur haczykowy powierzchniowy (dryfujący)
8.
Sznur haczykowy powierzchniowy (dryfujący)
- 2000 haczyków od statku dla statków poławiających tuńczyka czerwonego (Thunnus thynnus);
- 3500 haczyków od statku dla statków poławiających włócznika (Xyphias gladius);
- 5000 haczyków od statku dla statków poławiających albakorę (Thunnus alalunga);
Poprawka 26 Załącznik III punkty 1, 2 i 3
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów "Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie"
(2006/C 81/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomicznego i Społecznego i Komitetu Regionów pt. "Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie" (COM (2005) 35 wersja ostateczna),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 9 lutego 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu z dnia 22 lutego 2005 r. roku, powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju,
uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady z 22 — 23 marca 2005 r. oraz z posiedzenia Rady ds. Środowiska Naturalnego z 7 marca 2005 r.,
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z 12 maja 2005 r. przygotowaną na Seminarium Ekspertów Rządowych na temat Zmian Klimatycznych,
uwzględniając swoją opinię z dnia 18 listopada 1999 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego pt. "Przygotowania do implementacji Protokołu z Kioto" COM (1999) 230 wersja ostateczna — CdR 295/1999 fin [1],
uwzględniając swoją opinię z dnia 21 września 2000 r w sprawie Zielonej księgi na temat handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej oraz komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Dążąc do Europejskiego Programu Zmian Klimatycznych (ECCP) — polityki i środki UE w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych" COM (2000) 87 wersja ostateczna i COM (2000) 88 wersja ostateczna — (CdR 189/2000 fin [2]),
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 65/2005 rev.
1) przyjęty dnia 28 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: José MACÁRIO CORREIA, Przewodniczący Rady Miasta Tavira (PT — EPP)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. Konieczne jest stworzenie średnio- i długoterminowych strategii dotyczących powstrzymywania zmian klimatycznych na terytorium UE, we współpracy ze społecznością międzynarodową.
2.
Rada Ministrów UE stwierdziła w r. 1996, że "uważa, że średnie temperatury na świecie nie powinny przekroczyć poziomu sprzed rewolucji przemysłowej o więcej niż 2oC".
3. Korzyści z ograniczenia wzrostu średniej temperatury na świecie do 2oC przewyższają koszty polityk na rzecz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych.
4. Należy koniecznie zastosować jak najskuteczniejszą i jak najmniej kosztowną kombinację działań w dziedzinie przystosowania się do zmian klimatu i działań ograniczających te zmiany, tak aby osiągać cele dotyczące ochrony środowiska przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności gospodarczej UE.
5. Zmiany klimatyczne są problemem na skalę światową, który należy również do zakresu kompetencji władz lokalnych i regionalnych.
Protokół z Kioto, podpisany wspólnie przez UE i jej Państwa Członkowskie, jest porozumieniem międzynarodowym, które zobowiązuje do działania Państwa Członkowskie, a tym samym również władze lokalne i regionalne,
na 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października (posiedzenie z dnia 12 października 2005 r.) jednogłośnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje Komunikat Komisji, w którym dokładnie przedstawiono obecną sytuację oraz przeanalizowano zarówno zagrożenia związane ze zmianami klimatycznymi, jak i instrumenty skutecznego zapobiegania temu zjawisku;
1.2 z zadowoleniem przyjmuje wejście w życie Protokołu z Kioto, co jest pierwszym etapem światowej strategii powstrzymywania zmian klimatycznych;
1.3 ponownie wyraża poparcie dla ambitnej polityki UE w tej dziedzinie;
1.4 podkreśla potrzebę znacznego zwiększenia liczby państw biorących udział w walce ze zmianami klimatycznymi, w której powinny wziąć udział wszystkie główne branże odpowiedzialne za emisję gazów cieplarnianych, a zwłaszcza branża produkcji energii oraz transportu lotniczego i morskiego;
1.5 wyraża zaniepokojenie skutkami braku działania na poziomie światowym;
1.6 z ubolewaniem przyjmuje fakt, że niektóre Państwa Członkowskie są dalekie od osiągnięcia swoich limitów w ramach wspólnotowego celu "-8 %", zawartego w Protokole z Kioto, ale uważa za istotne, aby je w tym wspierać, tak aby państwa te także mogły zbliżyć się ustalonych celów;
1.7 popiera zalecenie Komisji o wspieraniu społecznych kampanii informacyjnych, mających na celu zwiększenie społecznego zainteresowania i zatroskania tą tematyką oraz zachęcanie do prowadzenia bardziej ekologicznego trybu życia (lepiej uwzględniającego problemy środowiskowe).
Zwraca także uwagę na znaczenie, jakie ma tworzenie i wdrażanie projektów o tej tematyce w szkołach, które często uważa się za odzwierciedlenie społeczeństwa;
1.8 uważa, że polityka planowania przestrzennego powinna uwzględniać wymogi energooszczędności, wspierając zespół zgodnych ze sobą i uzupełniających się działań, prowadzących do skrócenia długości dojazdów, a w konsekwencji do zmniejszenia zużycia paliwa;
1.9 podkreśla znaczenie ochrony i tworzenia terenów zielonych, które musza być częścią strategicznych planów zagospodarowania terenów miejskich, jako że zwiększanie powierzchni terenów zadrzewionych jest niezwykle ważne dla zwiększenia skuteczności wychwytywania dwutlenku węgla z atmosfery;
1.10 popiera tworzenie formuł przemieszczenia się lepiej uwzględniających względy środowiskowe, w których istotną rolę odgrywa zakaz lub ograniczenie ruchu kołowego w centrach miast i tworzenie tam stref ruchu pieszego; uważa także, że należy utworzyć system komunikacji zbiorowej na atrakcyjnych warunkach, który w dużym stopniu uzupełniałby transport indywidualny, a w wielu przypadkach zupełnie go zastępował;
1.11 podkreśla znaczenie stosowania paliw mniej zanieczyszczających środowisko przez wszystkie pojazdy, włącznie z pojazdami używanymi przez przedsiębiorstwa oraz władze państwowe i terytorialne; zachęca administracje publiczne do dawania dobrego przykładu w korzystaniu z bardziej ekologicznych pojazdów;
1.12 uważa, że zastosowanie sprzętu do segregacji odpadów oraz zaangażowanie społeczeństwa w ten proces są elementami, które mogą znacznie pomóc w osiągnięciu celów w tej dziedzinie;
1.13 uważa, że podczas budowy lub renowacji budynków należy zwracać uwagę na ich wydajność energetyczną;
1.14 podkreśla odpowiedzialność, która spoczywa na rządach krajowych i wszystkich władzach lokalnych i regionalnych w powstrzymywaniu zmian klimatycznych za pomocą wyżej wymienionych środków.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 wskazuje na konieczność wspierania przez Komisję walki ze zmianami klimatycznymi na wszystkich szczeblach, ze szczeblem lokalnym i regionalnym włącznie;
2.2 apeluje o wzmocnienie środków zapobiegających pożarom lasów oraz środków ich zwalczania, gdyż jest to istotny sposób przeciwdziałania emisji gazów cieplarnianych;
2.3 apeluje o wzmocnienie środków przeznaczonych na badanie i stały monitoring europejskich lodowców, ponieważ są one delikatnymi ekosystemami niezmiernie wrażliwymi na zmiany klimatyczne;
2.4 domaga się stosowania zachęt finansowych wobec przedsiębiorstw, motywujących je do wprowadzania "czystych technologii" lub adaptacji technologii już istniejących;
2.5 zaleca ustanowienie skutecznej polityki monitorowania działalności przemysłowej, aby zapewnić prawomocność walki ze zmianami klimatycznymi;
2.6 popiera włączanie energii ze źródeł alternatywnych (jak np. energia uzyskiwana z biomasy) w systemy ogrzewania budynków, co powinno dotyczyć wszystkich sektorów, włącznie z administracją publiczną; wskazuje w tym kontekście również na konieczność efektywniejszego korzystania z istniejących źródeł energii, np. poprzez rozwijanie kogeneracji. Spowodowałoby to obniżenie poziomów zanieczyszczeń na jednostkę wyprodukowanej energii;
2.7 wzywa do tworzenia zachęt do preferencyjnej konsumpcji produktów wytworzonych w sposób wysoce wydajny energetycznie lub przy użyciu energii ze źródeł odnawialnych;
2.8 zaleca likwidację dotacji dla tych typów działalności, które przyczyniają się do zmian klimatycznych;
2.9 podkreśla swoje pełne poparcie dla propozycji Rady, aby ustanowić cele na okres po roku 2012. Podobnie jak Rada, Komitet jest zdania, że w wypadku krajów rozwiniętych należałoby ustalić planowany poziom redukcji na 15 % — 30 % w okresie do roku 2020, zgodnie z wartościami odniesienia ustanowionymi w Protokole z Kioto; po tym terminie, Komitet zaleca ustalenie wartości zgodnych z duchem konkluzji przyjętych przez Radę ds. Środowiska Naturalnego (60 % — 80 % do roku 2050);
2.10 proponuje, aby strategia tematyczna dotycząca środowiska miejskiego tworzyła bodźce do walki ze zmianami klimatycznymi;
2.11 zaleca, aby dokładniej przeanalizowano bilans kosztów i korzyści ograniczenia wzrostu temperatury do 2oC.
Należy dokładnie określić, jaki poziom koncentracji gazów cieplarnianych jest konieczny do osiągnięcia celu "2oC" oraz jakie są koszty związane z takim ograniczeniem;
2.12 proponuje, aby miasta nadal włączały się w proces LA21, kładąc większy nacisk na wprowadzanie w życiu tego typu strategii.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Przegląd Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE na rok 2005: Wstępne podsumowanie i przyszłe kierunki realizacji"
(2006/C 81/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Przegląd Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE na rok 2005: Wstępne podsumowanie i przyszłe kierunki realizacji" COM(2005) 37 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 9 lutego 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu z dnia 12 kwietnia 2005 r. roku powierzającą sporządzenie opinii na ten temat Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego,
uwzględniając komunikat Komisji "Zrównoważona Europa — lepszy świat: strategia Unii Europejskiej na rzecz rozwoju zrównoważonego" (propozycja Komisji na szczyt Rady Europejskiej w Göteborgu) (COM(2001) 264 końcowy),
uwzględniając komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "O globalne partnerstwo na rzecz rozwoju zrównoważonego" (COM(2002) 82 końcowy),
uwzględniając Komunikat Komisji z dnia 15 stycznia 2002 r. na wiosenną Radę Europejską w Barcelonie w dniach 15 i 16 marca 2002 r., na której nadano nowy impuls przyjętej dwa lata wcześniej podczas szczytu w Lizbonie strategii (COM(2002) 14) zmierzającej do uczynienia Europy najbardziej dynamiczną, konkurencyjną i opartą na wiedzy gospodarką na świecie,
uwzględniając opinię rozpoznawczą Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 28 kwietnia 2004, NAT/229-CESE 661/2004,
uwzględniając deklarację Rady Europejskiej w dniach 16 i 17 czerwca 2005 r. w sprawie zasad przewodnich w zakresie zrównoważonego rozwoju,
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu "O strategię tematyczną na rzecz zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych" (COM(2003) 572 wersja ostateczna — CdR 11/2004 fin [1]),
uwzględniając swoją opinię z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji "Dziesięć lat po Rio: przygotowania do światowego szczytu na temat rozwoju zrównoważonego w 2002 roku" (COM(2001) 53) — CdR 37/2001 fin [2],
uwzględniając swoją opinię z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowych ram współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich (COM(1999) 557 wersja ostateczna — 1999/0233 (COD))- CdR 134/2000 fin [3],
uwzględniając swoją opinię z dnia 17 lutego 2000 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wytycznych dotyczących rolnictwa prowadzonego w sposób zrównoważony (COM(1999) 22 wersja ostateczna) — CdR 183/1999 fin [4],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji ds. Handlu i Rozwoju "Umożliwianie krajom rozwijającym się uzyskiwania korzyści z handlu" (COM(2002) 513 wersja ostateczna — CdR 100/2003 fin) [5],
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym COM(2004) 2 wersja ostateczna — 2004/0001 (COD) — CdR 154/2004 fin [6],
uwzględniając projekt opinii (CdR 66/2005 rev.1) przyjęty 28 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Mona-Lisa NORRMAN, Członek Rady Hrabstwa Jämtland (SV/PES)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Władze lokalne i regionalne są szczeblem decyzyjno-wykonawczym najbliższym obywatelom UE.
Środki niezbędne dla realizacji zrównoważonego rozwoju muszą być opracowywane, akceptowane, stosowane i nadzorowane w dialogu z obywatelami Unii Europejskiej.
2) W 25 Państwach Członkowskich UE praktyczna koordynacja pomiędzy różnymi obszarami polityki powinna mieć miejsce właśnie na poziomie lokalnym i regionalnym.
Analogicznie, na poziomie lokalnym i regionalnym realizowana jest w praktyce europejska polityka spójności.
3) Właśnie poprzez łączne oddziaływanie metod i środków stosowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym, zarówno w ramach Unii Europejskiej, jak i na całym świecie, możliwe jest odwrócenie obserwowanych obecnie niezrównoważonych trendów.
Odpowiedni slogan brzmi: "Myśl globalnie, działaj lokalnie".
przyjął, jednogłośnie, na 61. sesji plenarnej w dniach 12 — 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji dotyczący przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju UE, przedstawiającego wstępną ocenę dokonanych postępów oraz zarysowującego przyszłe kierunki realizacji;
1.2 podkreśla, iż postępy od czasu przyjęcia strategii na rzecz rozwoju zrównoważonego w Göteborgu w 2001 roku są niewystarczające; podziela zdanie Komisji, że obecnie należy się skoncentrować na proaktywnym podejściu do rozwoju zrównoważonego oraz na konkretnych działaniach w terenie;
1.3 wskazuje, że podejście do rozwoju zrównoważonego obejmujące aspekty gospodarcze, ekologiczne i społeczne jest warunkiem koniecznym dla wzrostu gospodarczego, większej liczby i lepszej jakości miejsc pracy, poprawy dobrobytu oraz czystszego i zdrowszego środowiska naturalnego;
1.4 podkreśla, iż należy włączać i kłaść nacisk na rozwój zrównoważony we wszystkich dziedzinach polityki UE.
Istotne jest, by polityka spójności wspierała zarówno wymiar gospodarczy, ekologiczny, jak i społeczny oraz aby należycie uwzględniać długookresowe skutki prowadzonej polityki.
Podobnie, przyszła europejska polityka rozwoju i polityka dotycząca Afryki powinna zapewnić konsekwentne wsparcie zrównoważonego rozwoju w działaniach międzynarodowych;
Handel zagraniczny
1.5 akcentuje, iż strategia lizbońska stanowi podstawę odpowiedzi UE na wpływ globalizacji na konkurencję, gospodarkę i siłę roboczą w Europie, lecz powinna również odzwierciedlać wpływ na zrównoważony rozwój w Europie i na świecie.
Jeśli chodzi o różne umowy międzynarodowe, stosowana obecnie metoda urzeczywistniania rozwoju zrównoważonego wymaga dopracowania celem lepszego odzwierciedlenia skutków globalizacji dla usług publicznych oraz rozwoju zrównoważonego na szczeblu lokalnym i regionalnym;
Dialog i współpraca
1.6 akcentuje znaczenie skutecznego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim.
W tym celu wszelkie formy przekazu pochodzące z Komisji powinny być spójne i należycie skoordynowane, a strategia wymaga monitorowania i przełożenia na konkretne działania;
Perspektywa lokalna i regionalna
1.7 zwraca szczególną uwagę na rolę oraz odpowiedzialność władz lokalnych i regionalnych w realizacji celów rozwoju zrównoważonego.
Konieczna jest współpraca władz wszystkich szczebli zmierzająca do określenia i wprowadzenia zmian niezbędnych do osiągnięcia społeczeństwa zrównoważonego poprzez zdecydowane przewodnictwo;
Koncentracja na obywatelach
1.8 podkreśla, iż ważne jest, aby wysiłki propagujące rozwój zrównoważony dostosowane były do potrzeb i sytuacji obywateli UE celem pozyskania ich poparcia.
W dialogu tym istotną rolę do odegrania mają władze lokalne i regionalne, a Komisja powinna wspierać podejmowane przez nie wysiłki, zarówno administracyjnie, jak i finansowo:
- opracowując mechanizmy konsultacji oraz stwarzając naturalne fora dialogu i wymiany doświadczeń;
- wspierając lokalne i regionalne programy rozwoju zarówno w ramach UE, jak i na arenie globalnej;
- propagując na terenie UE wiedzę na temat i świadomość potrzeby wspólnych działań zmierzających do realizacji założeń rozwoju zrównoważonego;
Zdrowie publiczne, bezpieczeństwo i równość
1.9 podkreśla, że zdrowie publiczne, w szerokim tego słowa znaczeniu, jest jednym z kluczowych warunków osiągnięcia rozwoju zrównoważonego;
1.10 wskazuje, że bezpieczeństwo jest warunkiem koniecznym dla wysokiej jakości życia oraz w szerszej perspektywie razem ze zdrowiem publicznym znajduje się w samym centrum wysiłków w zakresie propagowania rozwoju zrównoważonego;
1.11 zwraca również uwagę na potrzebę włączenia perspektywy równych szans do inicjatyw promujących rozwój zrównoważony,
Przedsiębiorstwa kierujące się względami ochrony środowiska naturalnego oraz "zielone" miejsca pracy
1.12 podziela pogląd Komisji, iż przyszła jakość naszego życia zależeć będzie od naszych stylów produkcji i konsumpcji.
Musimy oddzielić wzrost gospodarczy od degradacji środowiska naturalnego poprzez edukację i informowanie o oddziaływaniu wytwarzanych produktów i świadczonych usług na nasze zdrowie i środowisko naturalne.
Istotną rolę do odegrania w zmienianiu stylów produkcji i konsumpcji mają także wymagania z zakresu ochrony środowiska przewidziane w procedurach zamówień publicznych;
1.13 akcentuje potrzebę wypracowania metod wspierania przedsiębiorstw kierujących się względami ochrony środowiska naturalnego, a zwłaszcza MŚP.
W kontekście aktualnego wniosku dotyczącego Siódmego ramowego programu działań na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (FP7) pomoc ta koncentrować się powinna szczególnie na firmach z branży technologii ochrony środowiska opierających się w znacznym stopniu na badaniach;
Cele, środki i nadzór
1.14 popiera plany Komisji dotyczące wyznaczenia jasnych celów, zamierzonych wielkości oraz związanych z tym terminów.
Umożliwi to monitorowanie, pomiar i prowadzenie sprawozdawczości z czynionych postępów;
1.15 podkreśla potrzebę aktywnych środków oraz konkretnych działań propagujących rozwój zrównoważony.
Opracowywany program działań powinien obejmować także narzędzia pozwalające na wdrażanie i monitorowanie różnych środków oraz włączanie w ten proces władz lokalnych i regionalnych jako kluczowych partnerów uczestniczących w przygotowywaniu programu działań;
Instrumenty realizacji celów rozwoju zrównoważonego
1.16 podkreśla wagę opracowywania nowych oraz ulepszania istniejących instrumentów.
Działania takie są konieczne w celu wdrażania, oceny i monitorowania środków niezbędnych do propagowania rozwoju zrównoważonego.
Aby umożliwić wniesienie skutecznego wkładu w realizację założeń rozwoju zrównoważonego należy zająć się opracowywaniem i dostosowywaniem następujących instrumentów:
— Systemy zarządzania środowiskiem
Wspólnotowy system zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego (EMAS) wymaga usprawnienia i dostosowania do problemów i potrzeb rozwoju zrównoważonego.
Należy opracować system zarządzania środowiskiem obejmujący zagadnienia o charakterze gospodarczym, ekologicznym i społecznym.
— Zamówienia publiczne
Włączenie wymogów z zakresu ochrony środowiska do kontraktów w ramach procedury zamówień publicznych jest potężnym narzędziem zachęcającym do zmian w zakresie stylów produkcji i konsumpcji w społeczeństwie.
Należy je jeszcze wzmocnić na przykład poprzez położenie nacisku na możliwość uwzględnienia korzyści dla środowiska naturalnego, jakie niosą ze sobą lokalne produkty i usługi.
Zamówienia publiczne generują obecnie 15 % PKB w UE, tj. około 1 biliona euro.
— Zamówienia publiczne z zakresu technologii
Należy rozwinąć procedury zamówień publicznych z zakresu technologii, zwłaszcza w dziedzinie odpadów, energii, transportu, zaopatrzenia w wodę i kanalizacji, dróg oraz innej infrastruktury. Są to obszary z zakresu odpowiedzialności sektora publicznego na poziomie lokalnym i regionalnym.
Badania i rozwój
Istnieje pilna potrzeba opracowania nowych technologii bardziej uzasadnionych z punktu widzenia ochrony środowiska.
Inicjatywa Komisji zmierzająca do utworzenia szeregu platform technologicznych w oparciu o współpracę pomiędzy światem nauki a sektorem prywatnym jest krokiem w tym kierunku.
Toczą się dyskusje, między innymi w Parlamencie Europejskim, nad stworzeniem "umotywowanych społecznie platform badawczych" z wyraźnym celem wspierania i promowania badań związanych z problematyką rozwoju zrównoważonego.
Komitet Regionów popiera tę inicjatywę oraz pragnie zaakcentować potrzebę jej rozszerzenia na badania i rozwój w dziedzinie nauk społeczno-behawioralnych.
Potrzeba również konkretnych inicjatyw mających na celu zagwarantowanie, iż wyniki prowadzonych badań znajdą przełożenie na praktyczne działania wspierające rozwój zrównoważony na poziomie lokalnym i regionalnym.
— Informowanie i uświadamianie społeczeństwa
Komisja przyjęła m.in. minimalne standardy w zakresie konsultacji z zainteresowanymi stronami wymaganych każdorazowo przed podjęciem decyzji w dziedzinie ochrony środowiska.
Ponadto podjęto różnorakie inicjatywy zachęcające przedsiębiorstwa z sektora prywatnego do angażowania się w działania na rzecz rozwoju zrównoważonego.
W tym kontekście jednak Komisja nie zawsze radzi sobie najlepiej z przekazywaniem informacji.
— Współpraca i wymiana doświadczeń
Możliwość wymiany doświadczeń oraz zdobywania wiedzy poprzez współpracę i interakcje z różnymi podmiotami stanowi istotny element wysiłków na rzecz rozwoju zrównoważonego.
Wiele organizacji i sieci powiązań w ramach Unii Europejskiej współpracuje ze sobą nad realizacją tego celu.
— Monitoring i ocena
Potrzeba narzędzi monitoringu i oceny, które umożliwią podjęcie skutecznych i zogniskowanych działań na rzecz propagowania rozwoju zrównoważonego.
Dwa przykłady tego rodzaju narzędzi to ocena oddziaływania na zdrowie i środowisko naturalne, niemniej ich rozwój wymaga jeszcze dalszego wysiłku.
— Instrumenty oparte na mechanizmach rynkowych
Obecnie w UE stosuje się szereg instrumentów opartych na mechanizmach rynkowych, takich jak podatki związane z ochroną środowiska, systemy handlu prawami do emisji zanieczyszczeń oraz subsydia.
Instrumenty te wymagają dalszego rozwoju celem zapewnienia, by ceny wszelkiego rodzaju działalności gospodarczej odzwierciedlały jej prawdziwy koszt dla społeczeństwa.
— Planowanie przestrzenne
Wiele spośród środków niezbędnych do propagowania rozwoju zrównoważonego dotyczy wykorzystania gruntów i zasobów wodnych na poziomie lokalnym i regionalnym oraz wiąże się z planowaniem przestrzennym, jak na przykład implementacja dyrektywy WE w sprawie wody czy strategie tematyczne na rzecz rozwoju obszarów miejskich oraz odpadów.
— Prawodawstwo
Prawodawstwo jest kolejnym istotnym narzędziem propagowania rozwoju zrównoważonego.
Niemniej niektóre elementy regulacji zarówno wspólnotowych, jak i krajowych nie wspierają w pełni wysiłków zmierzających do promowania rozwoju zrównoważonego.
Należy w pierwszym rzędzie zająć się poprawą i dalszym opracowywaniem istniejących uregulowań.
Ponadto należy ponownie przeanalizować i zwiększyć spójność pomiędzy różnymi przepisami w celu m.in. uproszczenia systemu prawnego.
Prawodawstwo należy wspierać za pomocą nowych instrumentów i metod opartych na porozumieniach pomiędzy partnerami społecznymi.
Przykładem takiego podejścia mogą być umowy zawarte w kontekście metody otwartej koordynacji, Karta Aalborska oraz umowy trójstronne.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 podkreśla, iż ważne jest, by główną rolę w wysiłkach zmierzających do realizacji celów rozwoju zrównoważonego odgrywali obywatele UE.
Prowadzony dialog dotyczący środków fizyczno-gospodarczych, jak również zmiany stylów konsumpcji i zachowań uwzględniać musi warunki panujące na poziomie lokalnym i regionalnym;
2.2 sądzi, że cele i środki niezbędne w działaniach na rzecz rozwoju zrównoważonego muszą opierać się na oraz być dostosowane do sytuacji na poziomie lokalnym i regionalnym;
2.3 podkreśla wagę opracowywania nowych oraz ulepszania istniejących instrumentów. Jest to niezbędne, aby umożliwić wdrożenie, ocenę i monitorowanie środków potrzebnych do realizacji celów rozwoju zrównoważonego;
2.4 wierzy, że w ramach swojego bieżącego przeglądu strategii rozwoju zrównoważonego oraz prac nad programem działań Komisja będzie rozwijać i pogłębiać dialog na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz zamierza odgrywać aktywną rolę w nieustannych wysiłkach zmierzających do stworzenia społeczeństwa zrównoważonego zarówno w Unii Europejskiej, jak i w skali globalnej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie korekty wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej
(2006/C 31/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 21 kwietnia 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w zakresie "Korekty wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej", zgodnie z art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 19 maja 2005 r. o zleceniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej opracowania opinii na ten temat;
uwzględniając dokument konsultacyjny w wersji elektronicznej z DG ds. Konkurencji w sprawie przeglądu wytycznych pomocy regionalnej;
uwzględniając komunikat Komisji "Trzeci raport w sprawie spójności gospodarczej i społecznej" (COM (2004) 107 końcowy);
uwzględniając wniosek dotyczący ROZPORZĄDZENIA RADY ustanawiający przepisy ogólne w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, COM(2004) 492 końcowy — 2004/0163 (AVC) oraz inne wnioski rozporządzeń Komisji Europejskiej dotyczące Funduszu Spójności, COM (2004) 494 końcowy — 2004/0166 (AVC) i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, COM (2004) 495 końcowy — 2004/0167 (COD);
uwzględniając swoją opinię w sprawie "Trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej" (CdR 120/2004 fin) [1];
uwzględniając własną opinię w sprawie "Budowanie wspólnej przyszłości — wyzwania dla polityki oraz środki budżetowe rozszerzonej Unii w latach 2007-2013" (CdR 162/2004 fin);
uwzględniając wnioski ze szczytów Rady Europejskiej w Barcelonie i Göteborgu, gdzie Państwa Członkowskie zgodziły się na rozwiązanie kompromisowe zmniejszenia poziomu pomocy państwowej w UE, ukierunkowując ją na obiekty stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania, włączając w to spójność ekonomiczną i społeczną;
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 77/2005 rev. 1) przyjęty dnia 29 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Vicente ALVAREZ ARECES, Przewodniczący Regionu Asturii (ES/PES));
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Artykuł 158 Traktatu WE określa cel spójności następująco: "W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej."
Poprzez artykuł III-220 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy cel ten został poszerzony o wymiar terytorialny.
2) Mimo że w Traktacie WE pomoc państwowa uznawana jest na ogół za czynnik zakłócający konkurencyjność [2], pomoc regionalna usprawiedliwiona jest faktem, że jest ona zarezerwowana dla określonych regionów i ma na celu ich rozwój [3].
3) Istnienie ram normatywnych dla pomocy państwowej o kierunku regionalnym może stanowić cenny instrument, który przysłuży się przywróceniu równowagi w ramach dystrybucji dochodów i bogactwa na terytorium UE, w kontekście europejskiego projektu ekonomiczno-społecznego. W ten sposób stworzona zostanie lepsza baza dla trwałego rozwoju gospodarczego.
4) Pomoc dla regionów stanowi czynnik, który — wprawdzie nie jako jedyny — wpływa na rozmieszczenie inwestycji. Zjawisko delokalizacji przedsiębiorstw ma miejsce zarówno na europejskim rynku wewnętrznym, jak i na poziomie globalnym. Interwencję władz publicznych, za pośrednictwem środków państwowych, należy rozpatrywać z dwóch perspektyw: w kontekście europejskim oraz z punktu widzenia zjawiska globalizacji.
5) Aby osiągnąć cele z Lizbony i Göteburga, środki pomocy dla regionów mogą stanowić odpowiedni instrument przyczyniający się do równomiernego rozwoju polityki przemysłowej na terenie całej UE oraz do osiągnięcia trwałego wzrostu wraz z utworzeniem miejsc pracy o wysokiej jakości.
przyjął następującą opinię na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 lipca):
I. Stanowisko Komitetu Regionów
1.
Uwagi ogólne
KOMITET REGIONÓW
1.1 uważa, że z perspektywy stosowania się do celów spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej określonych w art. 158 Traktatu ustanawiającego WE, pomoc państwowa dla regionów jest instrumentem, który władze publiczne mogą wykorzystać w celu rozwinięcia polityki gospodarczej i handlowej.
Zaakceptowane uprawnienia władz publicznych powinny być koordynowane, aby uniknąć zwiększenia nierówności między państwami i regionami;
1.2 uważa, że lepiej ukierunkowana pomoc państwowa powinna mieć trzy jasne cele:
a. kompensację niedociągnięć rynku, nie zniekształcając przy tym zasad konkurencji;
b. pomoc w zmniejszeniu nierówności między obszarami;
c. zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw i obszarów.
Podczas gdy pomoc regionalna okazała się skuteczna dla dwóch pierwszych z wyżej wymienionych celów, co wykazały badania będące w posiadaniu Komisji Europejskiej, trzeci z nich wymagać może bardziej selektywnej pomocy, takiej jak pomoc horyzontalna (badania i rozwój, środowisko, szkolenia, zatrudnienie, małe i średnie przedsiębiorstwa, itp.).
Jednakże wszystkie rodzaje pomocy powinny być koordynowane pod względem ich celów i sposobów użytkowania oraz powinny być skierowane na osiągnięcie celów spójności w całej Unii;
1.3 uważa, że całość pomocy, którą można przyznać określonemu obszarowi powinna tworzyć część planów strategicznych rozwoju regionalnego, w których to pierwszeństwo mają projekty wykazujące wyraźny wpływ na dynamikę jego rozwoju.
Pomoc ta, wraz z innymi czynnikami związanymi z gospodarką i handlem, wywiera wpływ na lokalizację firm oraz poprawę konkurencyjności regionalnej;
1.4 jest zdania, że polityka spójności osiągnęła w ostatnich latach pozytywne rezultaty oraz że wytyczne w sprawie państwowej pomocy regionalnej, wraz z wytycznymi pomocy wielosektorowej dla najważniejszych projektów inwestycyjnych, pomogły sprostać celom europejskiej polityki regionalnej.
Dlatego też rola Komisji Europejskiej w monitorowaniu pomocy przyznawanej przez władze państwowe jest bardzo istotna z punktu widzenia mniej zamożnych regionów;
1.5 uważa, że w celu osiągnięcia równomiernego rozwoju pomiędzy różnymi obszarami UE należy zauważyć, że regiony europejskie mogą być podzielone na dwie grupy, w zależności od dwóch głównych problemów, w obliczu których stają:
- regiony, które mają szczególne trudności w osiągnięciu rozwoju gospodarczego oraz celu konwergencji na poziomie europejskim;
- regiony z większym dochodem i poziomem dobrobytu niż te wyżej wymienione, które muszą zwiększyć swoje zdolności konkurencyjne zarówno w odniesieniu do bardziej konkurencyjnych regionów Europy, jak i na poziomie globalnym.
a) Ocena pomocy państwowej w ostatnich latach
KOMITET REGIONÓW
1.6 zauważa, że wiele badań wykazało, że w ostatnich latach wielkość pomocy zmniejsza się w mniej rozwiniętych regionach, podczas gdy regiony bardziej konkurencyjne zwiększają wsparcie dla swoich przedsiębiorstw dzięki rozwojowi różnego rodzaju systemów pomocy państwowej, posługujących się pretekstem wyjątków zawartych w Traktacie WE.
To wszystko doprowadziło do niepożądanych efektów, zarówno pod względem zauważalnego spadku efektywności pomocy regionalnej, jak i wzrostu całkowitej wielkości wydatków publicznych na pomoc państwową na poziomie wspólnotowym.
b) Zasady
KOMITET REGIONÓW
1.7 popiera ogólne zasady przyjęte przez Komisję przy reformie wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej, a mianowicie:
- skupienie się na najbiedniejszych regionach (w UE-25);
- konkurencyjność wszystkich regionów zgodnie z odnowioną strategią lizbońską;
- ciągłość wraz z gładkim przejściem od starego do nowego systemu.
Jednak pragnąłby zawrzeć kolejną zasadę:
- komplementarności z przyszłymi programami w ramach funduszy strukturalnych;
1.8 uważa, że wytyczne pomocy regionalnej tworzą ramy zasad koordynacji pozostałych przepisów pomocy horyzontalnej i sektorowej oraz służą jako punkt odniesienia dla wielu kwestii często podnoszonych w trakcie stosowania zasad dotyczących pomocy państwowej.
Korektę pozostałych instrumentów pomocy publicznej należy przeprowadzić, mając na uwadze spełnienie celu spójności i obniżanie ogólnego poziomu pomocy na szczeblu wspólnotowym, zgodnie z wnioskami ze szczytów Rady Europejskiej w Sztokholmie i Barcelonie;
1.9 uważa, że wniosek Komisji, aby włączyć nowych wytycznych pomocy regionalnej do rozporządzenia o zwolnieniu z obowiązku notyfikacji może służyć wyjaśnieniu i uproszczeniu zasad udzielania pomocy państwowej, co jest wysoce pożądane; zaleca jednakże, aby nowe zasady jasno określały kryteria, wymogi i ograniczenia stosujące się do inwestycji podlegających finansowaniu;
1.10 uważa, że wniosek włączenia wytycznych UE dotyczących pomocy wielosektorowej dla ważniejszych projektów inwestycyjnych do wytycznych dla pomocy regionalnej pomogłoby w uproszczeniu stosowanych zasad.
c) Nowe progi przewidziane przez wniosek Komisji
KOMITET REGIONÓW
1.11 zwraca uwagę na wniosek Komisji dotyczący maksymalnych progów pomocy, oparty na zobowiązaniu podjętym przez Państwa Członkowskie podczas szczytów Rady Europejskiej w Sztokholmie i Barcelonie; uważa jednak, że wniosek ogólnego zmniejszenia progów pomocy przedstawiony przez Komisję w dokumentach konsultacyjnych może nie być zgodny — zwłaszcza w niektórych regionach — z ambitnymi celami strategii lizbońskiej i wysiłkami koniecznymi w ramach spójności, co spowodowane jest skutkami rozszerzenia; uznaje, że zmniejszenie ogólnego poziomu pomocy można by osiągnąć w sposób, który jest bardziej zbieżny z europejskim projektem politycznym, tj. poprzez ponowne ukierunkowanie pomocy ku bardziej selektywnym horyzontalnym kryteriom spójności, jakie zostały ustalone przez Radę Europejską;
1.12 uważa, że zmniejszenie maksymalnych progów pomocy powinno być stopniowane, biorąc pod uwagę różne kryteria mające wpływ na regionalny rozwój gospodarczy;
1.13 uważa, że Komisja powinna rozważyć kwestię środków przejściowych odnoszących się do pomocy państwowej o kierunku regionalnym, zgodnych z nową sytuacją gospodarczą regionów oraz nowymi celami europejskiej polityki spójności.
W ten sposób regiony, które znajdują się w sytuacji przejścia z jednego statusu na inny, mogą liczyć na stopniowe ograniczenia, co pomoże im zaakceptować utratę możliwości wykorzystania pomocy państwa jako instrumentu polityki rozwoju regionalnego;
1.14 uważa, że spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną w całej UE osiągnąć można jedynie poprzez stosowanie zróżnicowanego podejścia do różnych sytuacji.
W tym kontekście pomoc regionalna mogłaby pomóc zrekompensować niekorzystne warunki, które mają miejsce w niektórych obszarach Europy.
Wskaźniki:
1.15 podkreśla fakt, że Komisja utrzymuje podział regionów według art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE, oparty na PKB, jako sposób ujednolicania kryteriów i map pomocy z kryteriami przydzielania funduszy strukturalnych;
1.16 uważa, że regiony nieobjęte pomocą powinny być sklasyfikowane według ich konkurencyjności.
W celu określenia poziomu konkurencyjności można by zastosować inne wskaźniki niż PKB.
Należy zadać sobie pytanie, czy włączenie do wskaźników poziomu zatrudnienia w regionach nie byłoby bardziej zgodne z literą art. 87 Traktatu WE oraz celami europejskiej polityki spójności.
Komitet przypomina, że w porozumieniu lizbońskim poziom zatrudnienia jest wskaźnikiem ustalonym jako jeden z celów.
Niemniej jednak, Komisja powinna przeanalizować opcję wykorzystania innych wskaźników, jak stopień bezrobocia, stopień starzenia się ludności i możliwości w dziedzinie badań i rozwoju;
Dotacja netto/brutto:
1.17 uważa, że wniosek Komisji dotyczący oparcia maksymalnych procentów pomocy w przeliczeniu na wartość brutto dotacji (w przeciwieństwie do poprzedniego okresu, kiedy to brano pod uwagę różne systemy podatkowe za pośrednictwem formuły ekwiwalentu dotacji netto (ang. NGE)), zamiast zmniejszyć ogólną wielkość pomocy, jak twierdzi Komisja, zwiększy różnice pomiędzy pomocą, którą otrzymać mogą przedsiębiorstwa, ponieważ bierze pod uwagę systemy podatkowe w różnych krajach, a nie kryteria spójności.
Trzeba tu zauważyć, że systemy podatkowe różnią się znacznie pomiędzy 25 krajami UE;
1.18 uważa, że potrzeba uproszczenia nie jest sama w sobie wystarczającym powodem wyeliminowania kalkulacji NGE.
Uzyskuje się ją poprzez zastosowanie formuły, często używanej podczas obecnego procesu programowania, co nie komplikuje w sposób znaczący zarządzania środkami pomocy.
Co więcej, formuła NGE powinna być używana do wyliczenia rzeczywistego wpływu pomocy państwowej na rozwój regionalny.
2.
Obszary, które mogłyby zostać objęte wyjątkami przewidzianymi w art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE
KOMITET REGIONÓW
2.1 stwierdza, że Komisja proponuje zmniejszenie maksymalnych pułapów pomocy oraz zróżnicowanie według trzech kategorii PKB per capita, z dodatkami dla małych i średnich przedsiębiorstw; proponuje korektę tego postanowienia w ten sposób, aby ogólne zmniejszenie pomocy państwowej zostało osiągnięte w większym stopniu poprzez skierowanie pomocy na bardziej selektywne kryteria (horyzontalne i odnoszące się do spójności) niż poprzez obniżanie maksymalnych pułapów pomocy;
2.2 proponuje, aby mieć wzgląd na różnego rodzaju sytuacje wymagające szczególnej uwagi;
2.3 wyraża zadowolenie z ustanowienia przez Komisję szczególnego traktowania regionów peryferyjnych, zgodnie z postanowieniami Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (włączenie do art. 87 ust. 3, lit. a);
2.4 stwierdza jednak, że Komisja nie wzięła pod uwagę szczególnej sytuacji regionów, których uwarunkowania strukturalne utrudniają rozwój, takich jak regiony wyspiarskie, górskie, regiony o niskiej gęstości zaludnienia, wiejskie, nadgraniczne i regiony dotknięte przemianami w przemyśle;
2.5 wskazuje, że regiony dotknięte efektem statystycznym rozszerzenia UE, powinny być włączone do postanowień art. 87 ust. 3 lit. a) na czas trwania okresu programowania [4]; przypomina, że cel "Konwergencja" zawarty w nowej polityce spójności Komisji skierowany jest na mniej rozwinięte państwa i regiony, wśród których znajdują się regiony dotknięte efektem statystycznym rozszerzenia;
2.6 uważa, że w odniesieniu do pomocy państwowej powinno się odstąpić od progu w wysokości 75 % PKB per capita dla obszarów dotkniętych efektem statystycznym, podobnie jak robi to art. 5 projektu rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie Funduszy Strukturalnych.
W ten sposób zostanie osiągnięta pełna zgodność między celem "Konwergencja", zbiorem wniosków legislacyjnych Komisji i mapą pomocy regionalnej, gdzie regiony dotknięte efektem statystycznym będą różnić się od innych regionów objętych celem "Konwergencja" tym, że nasilenie pomocy będzie dla nich niższe zgodnie z mniejszymi rozmiarami środków, które otrzymają z Funduszy Strukturalnych.
2.7 W przeciwnym razie regiony te byłyby jeszcze bardziej poszkodowane na skutek włączenia ich do klasyfikacji regionów określonych w art. 87 ust. 3 lit. c) lub lit. a), nie ograniczając się tylko, w ramach obecnych uregulowań dotyczących pomocy Państwa, do wysokości progu procentowego, tak jak to dalej wskazuje punkt 2.12.
Ponadto włączenie regionów objętych systemami pomocy zawartymi w różnych ustępach art. 87 Traktatu stworzyłoby problemy przy opracowywaniu dopasowania form interwencji Funduszy Strukturalnych do celu "Konwergencja".
a) Dodatki dla niektórych regionów:
KOMITET REGIONÓW
2.8 uważa, że powinno się także rozważyć przyznanie dodatków innym regionom dotkniętym niedostatkami naturalnymi, geograficznymi lub demograficznymi:
- obszary wiejskie;
- obszary dotknięte przemianami w przemyśle;
- regiony dotknięte poważnymi lub trwałymi niedostatkami naturalnymi lub demograficznymi, takie jak:
- najbardziej wysunięte na północ regiony z bardzo niską gęstością zaludnienia;
- regiony wyspiarskie;
- regiony graniczne;
- regiony górskie.
b) Pomoc operacyjna:
KOMITET REGIONÓW
2.9 wskazuje, że obecne wytyczne pomocy regionalnej stwierdzają, że: "W wyjątkowych przypadkach pomoc tego rodzaju może nie być wystarczająca w celu stymulacji procesu rozwoju regionalnego, jeśli niedostatki strukturalne danego regionu są zbyt wielkie.
Tylko wtedy pomoc regionalna może być uzupełniona pomocą operacyjną." [5];
2.10 przypomina, że art. III-220 Traktatu konstytucyjnego odnosi się do okoliczności, które należy poddać ocenie, aby stwierdzić, czy niedostatki strukturalne są "zbyt wielkie";
2.11 zauważa, że wniosek w sprawie nowych wytycznych pomocy regionalnej wyklucza regiony peryferyjne oraz regiony o niskiej gęstości zaludnienia z ogólnego zakazu dotyczącego pomocy operacyjnej.
Jednakże nie wspomina się o pozostałych niedostatkach strukturalnych, które dotykają regiony wyspiarskie, graniczne czy górskie.
W przypadku tych regionów o trwałych niedostatkach logiczne jest, aby pomoc operacyjna nie miała charakteru zmniejszającego się i tymczasowego.
c) Pozostałe konsekwencje dla regionów nieobjętych już postanowieniami art. 87 ust. 3 lit. a)
KOMITET REGIONÓW
2.12 podkreśla fakt, że przez to, iż dane regiony nie są już objęte postanowieniami art. 87 ust. 3 lit. a), nie tylko zmniejszy się poziom procentowy pomocy, ale również nastąpi utrata dodatków procentowych w wielu strukturach horyzontalnych lub sektorowych.
Ponadto utraci się wyłączenie z niektórych zakazów czy ograniczeń, np. w przypadku pomocy operacyjnej, pomocy przedsiębiorstwom znajdującym się w ciężkiej sytuacji, pomocy ad hoc, itp.;
2.13 wzywa Komisję, aby sprawdziła, czy regiony z niedostatkami naturalnymi, strukturalnymi lub demograficznymi, które nie będą już objęte postanowieniami art. 87 ust. 3 lit. a) mogłyby skorzystać z bardziej preferencyjnego traktowania przyznawanego takim regionom.
3.
Obszary, które mogłyby zostać objęte przez wyjątki przewidziane w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE
KOMITET REGIONÓW
3.1 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja pragnie dostosować odsetek populacji zamieszkującej w regionach objętych art. 87 ust. 3 lit. c) poprzez włączenie wszystkich tych regionów, których nie obejmuje już art. 87 ust. 3 lit. a). Uważa jednakże, że regiony dotknięte efektem statystycznym rozszerzenia powinny, praktycznie rzecz biorąc, być objęte postanowieniami tego artykułu i w związku z tym nie powinny być włączone w treść tego ustępu;
3.2 ponawia swój apel, aby, jak stwierdzono w opinii Komitetu dotyczącej Trzeciego raportu w sprawie spójności, "regiony dotknięte efektem naturalnym" (regiony, które nie wchodzą już w zakres art. 87 ust. 3 lit. a) z powodu wzrostu gospodarczego) powinny "mieć możliwość przejścia z art. 87 ust. 3 lit. a) do art. 87 ust. 3 lit. c) na przestrzeni okresu trwania pomocy". Przejście takie powinno być podobne pod względem stopniowania i intensywności pomocy do przejścia przewidzianego dla regionów dotkniętych efektem statystycznym;
3.3 uważa, że w przypadku regionów, które podlegają wyjątkom określonym w art. 87 ust. 3 lit. c) (regionów, które tracą status określony w lit. a)), powinno się rozważyć następujące określone przypadki:
- regiony, które nie będą już objęte postanowieniami art. 87 ust. 3 lit. a) z powodów gospodarczych, po upływie okresu przejściowego, o którym mowa w punkcie 3.2;
- regiony, które oprócz utraty statusu wynikającego z lit. a) są:
- obszarami o niskiej gęstości zaludnienia;
- obszarami wyspiarskimi, granicznymi lub górskimi;
- obszarami wiejskimi oraz obszarami dotkniętymi przemianami w przemyśle;
3.4 uważa, że regiony te powinny korzystać z dodatków wykraczających ponad maksymalny próg pomocy ogólnej;
3.5 uprasza ponadto, aby obszary dotknięte poważnym kryzysem gospodarczym miały prawo kwalifikować się tymczasowo do korzystania z postanowień art. 87 ust. 3 lit. c).
Znajdowałoby to zastosowanie do sytuacji związanych z dużymi działaniami restrukturyzacyjnymi (takimi jak zamykanie dużych przedsiębiorstw, co niesie za sobą utratę wielu miejsc pracy);
3.6 uprasza również, aby tymczasowo włączyć w zakres art. 87 ust. 3 lit. c) regiony które są dotknięte jednym z wyżej wymienionych niedostatków i których PKB per capita nie przekracza 100 %, lub w których stopa zatrudnienia jest nienaturalnie niska.
Komisja powinna okresowo sprawdzać regionalne wskaźniki ekonomiczne w celu aktualizowania kwalifikacji regionów podlegających pomocy. Komisja powinna sprawdzać okresowo regionalne wskaźniki ekonomiczne, uwzględniając wzrost gospodarczy oraz stopę bezrobocia, w celu aktualizowania uprawnień regionów otrzymujących pomoc według wytycznych pomocy regionalnej;
3.7 postuluje, aby zarówno regiony o niskiej gęstości zaludnienia, jak i wyspy niewchodzące w zakres art. 87 ust. 3 lit. a), były traktowane jako regiony z zakresu art. 87 ust. 3 lit. c) i mogły korzystać z pomocy w dziedzinie transportu, która nie byłaby ograniczona czasowo lub stopniowo zmniejszana;
3.8 uważa, że różne problemy w każdym z regionów powinny być oszacowywane według rozmaitych kryteriów, aby ocenić potencjał konkurencyjności i rozwoju gospodarczego danego regionu. Pomoc państwowa powinna być udzielana w sposób elastyczny oraz w zgodzie z tymi kryteriami.
4.
Obszary objęte celami konkurencyjności regionalnej oraz zatrudnienia
KOMITET REGIONÓW
4.1 z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji, aby przyjąć podejście tematyczne zamiast podejścia opartego na wybranych obszarach geograficznych. Posłuży to do osiągnięcia konsekwencji pomiędzy polityką konkurencji a polityką regionalną oraz celami z Lizbony i Göteborga;
4.2 w odniesieniu do postanowień, według których regiony wyłączone z art. 87 ust. 3 lit. a) i c) kwalifikują się do otrzymania pomocy horyzontalnej, w zgodzie z celami wytyczonymi podczas ostatnich szczytów Rady Europejskiej, ostrzega, że należy wziąć pod uwagę sytuację gospodarczą oraz różnice terytorialne, aby sprostać celom polityki regionalnej;
4.3 proponuje więc klasyfikowanie regionów według ich poziomu konkurencyjności, tak aby pomoc horyzontalna mogła być stopniowana;
4.4 uważa, że, aby zapewnić prawdziwą spójność między polityką konkurencyjności a polityką regionalną, nowe wytyczne w sprawie pomocy regionalnej powinny uwzględniać kryteria klasyfikacji terytorialnej regionów nieotrzymujących pomocy, oraz uważa że struktury horyzontalne powinny zostawiać miejsce na korzystniejsze traktowanie regionów o niższym poziomie konkurencyjności, w oparciu o klasyfikację sporządzoną w ramach wytycznych pomocy regionalnej.
Korzystniejsze traktowanie mogłoby obejmować dodatki wykraczające ponad progi pomocy przewidziane w strukturach horyzontalnych;
4.5 zwraca uwagę Komisji, że w jej ostatnim wniosku dotyczącym maksymalnych progów pomocy regionalnej rozważa jedynie wzrost procentowy dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionach niekwalifikujących się.
Kontrastuje to ze znaczną redukcją zaplanowaną dla niektórych regionów kwalifikujących się (zwłaszcza dla regionów dotkniętych efektem statystycznym i naturalnym);
4.6 uważa, że cele polityki spójności zdefiniowane w Traktacie wymagają zróżnicowanego traktowania zgodnie z aktualnie istniejącymi problemami i sytuacjami; wzywa Komisję, aby zdefiniowała zróżnicowane traktowanie dla każdego regionu, według jego poziomu rozwoju oraz konkurencyjności;
4.7 wskazuje na przykład regionów nieotrzymujących pomocy, które mają granicę lądową z innym regionem otrzymującym pomoc; wymaga, aby w takim wypadku brać pod uwagę nie tylko zróżnicowane, maksymalne poziomy procentowe pomocy między sąsiadującymi regionami, ale również inne parametry, które porównują zdolności gospodarcze i konkurencyjne regionów.
Zapobiegłoby to sytuacjom, których nie da się usprawiedliwić europejską polityką spójności;
4.8 wzywa do ustalenia pułapów wielkości ogólnej pomocy państwowej według poziomu regionalnej konkurencyjności.
Liczbę tę można by określić w odniesieniu do PKB per capita lub do zaludnienia.
5.
Pomoc regionalna a struktury horyzontalne
KOMITET REGIONÓW
5.1 wymaga, aby została zastosowana pomoc horyzontalna (badania i rozwój, środowisko naturalne, szkolenia, małe i średnie przedsiębiorstwa, itp.) zwłaszcza w regionach z niższym poziomem rozwoju gospodarczego lub konkurencyjności, po to, aby sprostać celom strategicznym wytyczonym na szczycie w Lizbonie i Göteborgu. W tym celu należy położyć szczególny nacisk na koordynację różnych zasad, które regulują pomoc regionalną i horyzontalną;
5.2 wymaga, aby zarówno w przypadku regionów otrzymujących pomoc, jak i nieotrzymujących pomocy, rozważyć kwestię dodatków (stopniowanych i w zgodzie ze zróżnicowanymi sytuacjami w regionach) wykraczających ponad progi pomocy określone w wielu strukturach pomocy horyzontalnej, wyróżniając szczególnie ośrodki innowacji technologicznej i pozwalając im na większą elastyczność;
5.3 uważa, że pomoc minimalna, pomoc o niewielkim natężeniu lub pomoc o ograniczonych skutkach dla handlu Wspólnoty nie jest w stanie sama przeciwdziałać niskim poziomom rozwoju w określonym regionie. Wręcz przeciwnie, ten rodzaj pomocy może być w większym stopniu stosowany w krajach lub regionach o wyższej zdolności finansowej i w ten sposób o wyższych wskaźnikach dobrobytu;
5.4 dlatego też proponuje, aby Komisja zanalizowała i wzięła pod uwagę wpływ tego rodzaju pomocy na rozwój regionalny.
6.
Pomoc sektorowa a rozwój regionalny
KOMITET REGIONÓW
6.1 podkreśla fakt, że pomoc przyznawana niektórym sektorom wpływa w szczególności na rozwój gospodarczy regionów. Odnosi się to na przykład do pomocy w sektorze transportowym. Zwraca uwagę na pomoc dla tanich linii lotniczych czy taniego transportu morskiego, która może pobudzić rozwój regionów o największych problemach gospodarczych, często spowodowanych przez ograniczenia geograficzne;
6.2 proponuje poczynić specjalne wysiłki na tym polu, aby skutecznie koordynować całą pomoc, która wywiera wpływ na rozwój regionalny i w ten sposób zapewnić preferencyjne traktowanie pomocy sektorowej przyznanej słabiej rozwiniętym i mniej konkurencyjnym regionom;
6.3 z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji w celu stworzenia ram normatywnych dla pomocy państwowej w odniesieniu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym.
Byłoby także pożądane, aby regiony mniej zamożne oraz regiony dotknięte poważnymi i trwałymi niedostatkami naturalnymi lub geograficznymi miały bardziej preferencyjne struktury dla rozwoju ich własnych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, jak również dysponowały jasnymi i szczegółowymi ramami dla usług, które powinny być uważane za istotne dla gospodarki, celem wyodrębnienia ich spośród usług pozbawionych takiego znaczenia;
6.4 uważa, że zwolnienie z obowiązku powiadamiania o rekompensatach przeznaczonych na opłacanie zobowiązań związanych z usługami publicznymi należy rozszerzyć na usługi użyteczności publicznej odpowiadające podstawowym zadaniom władz publicznych, a szczególnie związane z mieszkaniami socjalnymi, szpitalami publicznymi, systemem edukacji i usługami ogólnego interesu społecznego.
Komisja powinna podnieść progi zobowiązujące do zawiadamiania a zawiadomienie to powinno być dokonywane a posteriori.
Dzięki temu formalna procedura nie będzie odbijała się negatywnie na świadczeniu koniecznych usług, które, w przeciwnym wypadku, mogłyby zostać sparaliżowane.
7.
Rodzaje pomocy
KOMITET REGIONÓW
7.1 przypomina, że pomoc regionalna jest przyznawana jako pomoc bezpośrednia dla pomocy inwestycyjnej lub związanej z inwestycyjną pomocy dotyczącej zatrudnienia.
Jednakże inne środki wsparcia okazały się wyjątkowo użyteczne w stymulowaniu przedsiębiorczości oraz promowaniu inwestycji produkcyjnych w celu poprawy klimatu gospodarczego. Odnosi się to do udziału w przedsiębiorstwach, do regionalnych funduszy kapitału wysokiego ryzyka, "inkubatorów działalności handlowej", rękojmi, dostępnych terenów przemysłowych (zwłaszcza w regionach, w których są one bardzo drogie), itp.;
7.2 wzywa Komisję, aby rozważyła dodanie nowych form wsparcia dla pomocy regionalnej, które zoptymalizowałyby wykorzystanie funduszy publicznych oraz miałyby niewielki wpływ na konkurencyjność.
8.
Pomoc a przeniesienia
KOMITET REGIONÓW
8.1 z zadowoleniem odnotowuje, że wniosek dotyczący nowych rozporządzeń w sprawie wspólnotowego funduszu strukturalnego wprowadza wymóg utrzymania inwestycji w okresie siedmioletnim.
Jeśli przed upływem tego okresu przedsiębiorstwo przeniesie się na inny obszar, utraci prawo do pomocy wspólnotowej.
W zależności od uwarunkowań technologicznych danego sektora, można by rozważyć wyjątki od tego postanowienia.
9.
Sprecyzowanie inwestycji początkowych
KOMITET REGIONÓW
9.1 uważa, że konsolidacja firm już zainstalowanych na danym obszarze jest równie ważna jak przyciąganie nowych przedsiębiorstw.
Dlatego też nie należy dyskryminować firm, które już istnieją na danym terytorium oraz inwestują we wzrost i konsolidację wobec firm posiadających podobne projekty inwestycyjne, które dopiero osiedlają się na danym obszarze.
Jeśli wsparcie udzielone będzie jedynie na rozruch, zachęci to zakłady do przemieszczania się;
9.2 uważa, że zakup gruntów oraz koszty uzbrojenia różnią się w dużym stopniu między regionami w zależności od fizycznych cech terenu. Dlatego też, zamiast zakazać finansowania kosztów związanych z gruntami, byłoby lepiej ograniczyć je jako odsetek całości planowanych inwestycji w regionach, w których zakup ziemi, uzbrojenie, itp. stanowią ważne czynniki;
9.3 proponuje także wprowadzenie systemów lub procentów dla inwestycji niematerialnych w celu zmniejszenia maksymalnej wielkości finansowania w odniesieniu do całości inwestycji.
II.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów wzywa do tego aby:
1. zreformować pomoc regionalną w celu zmniejszenia jej ogólnej wielkości zgodnie z zaleceniami ze szczytów Rady w Sztokholmie i Barcelonie oraz przekierować ją zgodnie z celami spójności, biorąc pod uwagę różne sytuacje regionalne oraz priorytety określone przez UE. Zmniejszenie ogólnej wielkości pomocy regionalnej uzyskać można za pomocą środków bardziej sprawiedliwych niż generalna redukcja wszystkich progów maksymalnych;
2. utrzymać koncepcję dotacji netto mających zastosowanie do obliczania pomocy regionalnej;
3. rozważyć zastosowanie okresów przejściowych w przypadku regionów zmieniających swoją klasyfikację z lit. a) na lit. c).
W tych przypadkach proponuje się stopniowanie pomocy w taki sposób, aby zapobiec ponoszeniu przez te regiony kosztów rozszerzenia (regiony dotknięte efektem statystycznym i naturalnym).
Także w przypadku regionów objętych lit. c) i tych, które straciły ten status, postuluje się lepsze traktowanie przy uwzględnieniu maksymalnego limitu liczby ludności mogącej korzystać z pomocy regionalnej;
4. ustalić obiektywne kryteria i solidne podstawy prawne do klasyfikacji regionów oraz stopniowania pomocy regionalnej w zgodzie z celami spójności;
5. określić kryteria klasyfikacyjne w celu rozpatrzenia specyficznych cech każdego z regionów, bez względu na położenie geograficzne.
Klasyfikacja ta powinna zostać dopasowana w taki sposób, aby uwzględniła postępy uczynione przez każdy region;
6. rozważyć przyznanie dodatków procentowych regionom z niedostatkami naturalnymi, demograficznymi czy strukturalnymi, bez względu na to czy obejmuje je art. 87 ust. 3 lit. a) czy też art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE;
7. rozważyć włączenie dodatków do struktur horyzontalnych, według poziomu rozwoju oraz konkurencyjności regionów (regiony otrzymujące pomoc i nieotrzymujące pomocy);
8. skoordynować wytyczne pomocy regionalnej z pomocą horyzontalną oraz celami priorytetowymi programu lizbońskiego;
9. włączyć spójne kryteria do wytycznych pomocy regionalnej odnoszących się do pomocy dla sektorów odgrywających kluczową rolę w rozwoju regionalnym;
10. Komisja Europejska wykonała badania i analizy różnorodności sytuacji regionalnych występujących w Europie, tak aby jej wnioski odpowiadały kryteriom równości;
11. włączyć środki pomocy, które mogą zostać przyznane danemu obszarowi, do strategicznego planu rozwoju regionalnego;
12. uwzględnić inne wskaźniki oceny regionalnej sytuacji gospodarczej, takich jak wskaźnik zatrudnienia, szczególnie w przypadku regionów nieotrzymujących pomocy;
13. zastosować inne, łatwiejsze do zarządzania formy pomocy przedsiębiorstwom, które stanowić będą mniejsze obciążenie dla środków publicznych;
14. ustalić wyższe progi dla zgłaszania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, oraz robić to a posteriori, przy czym należy odróżnić prawa uznane przez konstytucje narodowe i niestanowiące usług gospodarczych;
15. zwrócić szczególną uwagę na nowe formy wsparcia przedsiębiorstw (kapitał wysokiego ryzyka, rękojmie, udział w kapitale spółki, zwolnienia podatkowe, itp.) Bruksela, 7 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub [1] Dz. U. C 318 z 22.12.2004 r., str. 1. [2] Artykuł 87 Traktatu WE
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej
(2006/C 31/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie agendy społecznej (COM(2005) 33 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 20 stycznia 2005 roku, powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej,
uwzględniając projekt Traktatu konstytucyjnego, a szczególnie artykuł III-117 oraz artykuły od III-209 do III-219,
uwzględniając Białą księgę nt. sprawowania rządów w Europie przyjętą w 2001 r. (COM(2001) 428 końcowy),
uwzględniając raport grupy roboczej wysokiego szczebla na temat "Przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej" (DG ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, maj 2004 r.),
uwzględniając raport zatytułowany "Praca, praca, praca — tworzenie nowych miejsc pracy w Europie" (sporządzony przez Zespół Zadaniowy ds. zatrudnienia pod przewodnictwem Wima Koka, listopad 2003 r.),
uwzględniając publikację zatytułowaną "Koszty gospodarcze niestosowania strategii lizbońskiej.
Przegląd literatury na temat wpływu gospodarczego reform typu lizbońskiego" (Gospodarka Europejska, Wydawnictwa Nieregularne nr 15, marzec 2005 r.),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 23 lutego 2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS (CdR 240/2004 fin),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 23 lutego 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie: "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w równomierne rozdzielenie korzyści" (CdR 328/2004 fin),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 29 września 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie "Zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej" (CdR 151/2004 fin) [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego "Wspólnego raportu na temat integracji społecznej podsumowującego wyniki oceny krajowych planów działania w tej dziedzinie (2003-2005)" (CdR 21/2004 fin) [2],
uwzględniając uchwałę Komitetu Regionów z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie "Redynamizacji strategii lizbońskiej" (CdR 518/2004 fin),
uwzględniając przyjęty w dn. 3 maja 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej projekt opinii (CdR 80/2005 rev.1) (Sprawozdawca: Linetta SERRI, Członek Rady Miasta Armungia (IT-PES)),
przyjął następującą opinię na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca 2005 r.):
1.
Spostrzeżenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 z dużym zadowoleniem przyjmuje dążenie do wdrożenia nowej agendy społecznej na lata 2005-2010, w pełni popiera jej cele, ocenia pozytywnie strategie oraz zakres poszczególnych instrumentów służących do jej wdrożenia, które zostały zwięźle ujęte w sloganie "Europa społeczna w globalnej gospodarce: praca i możliwości dla wszystkich",
1.2 szczególnie docenia fakt, że pomimo niższego tempa wzrostu w Europie i mało dotychczas satysfakcjonujących wyników realizacji strategii lizbońskiej, w sferze polityki społecznej proponowane są ponownie te same cele lizbońskie wspierające wymiar społeczny wzrostu gospodarczego, i że ponownie wprowadza się europejski model społeczny, zdefiniowany na posiedzeniu Rady Europejskiej w Barcelonie 2002 r. jako oparty na "dobrych wynikach gospodarczych, wysokim poziomie opieki społecznej, edukacji i dialogu społecznym",
1.3 popiera zasady, na których opiera się agenda społeczna: zintegrowane podejście, wspieranie miejsc pracy wysokiej jakości, modernizacja systemów opieki społecznej i, wreszcie, podejście oparte na zasadzie "kosztu nieprowadzenia polityki społecznej",
1.4 wskazuje jednakże, że przyjęte cele są czasami zbyt ogólne, i że sformułowania dotyczące instrumentów wdrażających oraz ostatecznych terminów powinny zostać uściślone,
1.5 zgadza się, że zasada "kosztu nieprowadzenia polityki społecznej" musi być brana pod uwagę, ponieważ polityki społeczne mogą przyczyniać się do osiągnięcia zarówno celów społecznych, jak i gospodarczych.
Są one bowiem nie tylko sposobem ograniczenia wykluczenia społecznego, lecz mogą pomagać w osiągnięciu lepszych wyników gospodarczych, na przykład, poprzez zwiększenie zdolności dostosowania się gospodarki do zmian zachodzących w skali globalnej.
W praktyce, nieistniejące bądź nieodpowiednie polityki społeczne mogą hamować potencjalny wzrost gospodarczy,
1.6 niezależnie od mającej pozytywny wydźwięk opinii wyrażonej powyżej, z ubolewaniem przyjmuje fakt, że w Agendzie społecznej brak jednoznacznego odniesienia do roli i zadań samorządów lokalnych i regionalnych, zwłaszcza, że w większości państw europejskich praktyczne określenie oraz realizacja polityk społecznych leżą w zakresie ich kompetencji,
1.7 uważa zatem, że zgodnie z zasadą pomocniczości zapisaną w projekcie Konstytucji europejskiej i zaleceniami przedstawionymi w Białej księdze nt. sprawowania rządów w Europie (dokument roboczy na temat "Ciągłego i systematycznego dialogu politycznego z organizacjami samorządu lokalnego"), aktywne uczestnictwo i późniejsze działanie samorządów lokalnych i regionalnych będą stanowiły jeden z warunków wstępnych skutecznej realizacji celów Agendy społecznej,
1.8 ma nadzieję, że dzięki zaangażowaniu władz bliskich obywatelowi, obecne rozbieżności występujące pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi ulegną zmniejszeniu, i że wspierane będą najlepsze cechy europejskiego modelu społecznego, co nastąpi poprzez zastosowanie najlepszych praktyk, a nie poprzez dostosowanie się do Państw Członkowskich mających największe niedociągnięcia w obszarze polityk społecznych.
Strategie, cele, instrumenty i propozycje Komisji
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zwiększenie zaufania
KOMITET REGIONÓW
2.1 ma świadomość, że są to czasy wielkiego niepokoju dla obywateli europejskich (czynniki takie, jak spowolnione tempo wzrostu, zmniejszenie siły nabywczej, starzejące się społeczeństwo, panująca aktualnie opinia, że Unia Europejska nie odgrywa głównej roli w świecie, trudności wpływające na systemy opieki społecznej, ciągłe istnienie dzielnic nędzy oraz osób wykluczonych społecznie i ekonomicznie, prowadzą do powstania lęku i zachowań defensywnych, a także potęgują ugruntowane już oraz dopiero pojawiające się formy "lokalnego egoizmu") i dlatego też zgadza się z koncepcją, że kluczowym elementem europejskiej strategii społecznej musi być zwiększenie zaufania,
2.2 uważa, że należy przedsięwziąć zdecydowane działania mające na celu rozpowszechnienie odpowiednich informacji, by rozwiać obawy zarówno starszych, jak i nowszych Państw Członkowskich,
2.3 podkreśla niemniej potrzebę, by znaczącym celom i natychmiastowemu, zauważalnemu ulepszeniu warunków życia i pracy, towarzyszyło dążenie do lepszej komunikacji.
Cele te powinny zostać dostosowane do różnych okoliczności i priorytetów poszczególnych Państw Członkowskich, a samorządy lokalne i regionalne muszą być w nie silnie zaangażowane.
3.
Instrumenty
KOMITET REGIONÓW
3.1 uważa, że należy intensywnie wykorzystać szereg wyodrębnionych instrumentów (ustawodawstwo, dialog społeczny i instrumenty finansowe), by odbudować utracone przez wielu obywateli zaufanie,
3.1a zauważa postęp, jaki stanowi wprowadzenie w projekcie Traktatu konstytucyjnego ogólnej klauzuli socjalnej (art. III-117), zgodnie z którą wymiar społeczny będzie odtąd musiał być brany pod uwagę we wszystkich dziedzinach polityki wspólnotowej,
3.2 z zadowoleniem przyjmuje komplementarność agendy społecznej, strategii lizbońskiej i strategii zrównoważonego rozwoju, która musi współdziałać z wszystkimi politykami wspólnotowymi.
Gdyby instrument służący do analizy oddziaływania opracowany przez Komisję stanowił odzwierciedlenie zasady pomocniczości, zgodnie z projektem Traktatu konstytucyjnego, to zintegrowane podejście mogłoby przynieść ze sobą praktyczne postępy w zakresie polityk społecznych i polityk zatrudnienia,
3.3 wzywa, by Komisja wdrożyła otwartą metodę koordynacji w połączeniu z obecną metodologią o charakterze wyłącznie międzyrządowym. W działaniu tym powinny uczestniczyć samorządy lokalne i regionalne, które będą odgrywać główną rolę w zarządzaniu instrumentami finansowymi Agendy, szczególnie dotyczącymi celów "Konwergencji" i "Konkurencji regionalnej i zatrudnienia",
3.4 uważa, że należy podjąć zdecydowane kroki w celu rozpowszechnienia osiągnięć Wspólnoty i podkreśla, że europejskie zasady i standardy muszą być stopniowo wcielane do ustawodawstwa Państw Członkowskich, by ograniczyć istniejące między nimi rozbieżności i brak równowagi,
3.5 uważa, że w rok po przystąpieniu nowych Państw Członkowskich jest pożądane, aby Komisja dokonała bilansu ograniczenia dostępu do rynku pracy dawnej Unii Europejskiej dla pracowników z nowych Państw Członkowskich.
Szczególnie interesująca byłaby ocena skutków strukturalnych tego ograniczenia dla obecnej sytuacji w zakresie stosunków pracy,
3.6 uważa, że ograniczenie dostępu do rynku pracy dawnej Unii Europejskiej dla pracowników z nowych Państw Członkowskich oraz obecna debata dotycząca wniosku Komisji w sprawie dyrektywy dotyczącej usług w ramach rynku wewnętrznego ukazują konieczność dokonania zmian dyrektywy 96/71/WE dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług.
4.
Trzy warunki umożliwiające zwiększenie zaufania
KOMITET REGIONÓW
4.1 uznaje wagę nowego, międzypokoleniowego podejścia mającego na celu stworzenie większych i lepszych perspektyw dla młodych ludzi.
Wzrost zaufania i powrót do celów strategii lizbońskiej zależą od ich wiodącej roli. W związku z tym, przywołuje swoją opinię (EDUC-37, 2004 r.) w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "Młodzież w działaniu" na okres 2007-2013,
4.2 wyraża swą akceptację dla szerokiej dyskusji w sprawie Zielonej księgi nt. wymiaru międzypokoleniowego w 2005 r.,
4.3 uważa, że intensywna debata na temat starzejącego się społeczeństwa i reformy programów emerytalnych powinna być połączona ze szczegółową oceną i rozważeniem ulegających obecnie pogorszeniu warunków życia młodych ludzi pod względem pewności dochodów oraz perspektyw zawodowych i perspektyw zatrudnienia.
Grupy narażone na wykluczenie społeczne powinny być traktowane z należytą uwagą, przy czym należy przyjąć zintegrowane podejście, nie zaniedbując jednocześnie uporczywych problemów starszych obywateli,
4.4 z dużym zadowoleniem przyjmuje ideę partnerstwa międzypokoleniowego, które opierałoby się na doświadczeniu starszych ludzi i gwarantowało im przynależność do grupy czynnej zawodowo oraz możliwości przyłączania się do nich młodych ludzi i dlatego też wzywa Komisję do wprowadzenia testów próbnych, propagowania dobrych praktyk i określonych inicjatyw w celu pobudzenia interakcji między pokoleniami,
4.5 zgodnie z komunikatem Komisji, przywiązuje duże znaczenie do idei partnerstwa na wszystkich szczeblach, widząc w niej kluczowe narzędzie do budowania kapitału społecznego, który, jak się wydaje, uległ zmniejszeniu z powodu słabego wzrostu gospodarczego i z powodu opóźnienia w realizacji celów lizbońskich, z których najważniejszym jest zapewnienie wszystkim obywatelom europejskim przyzwoitych warunków pracy,
4.6 podkreśla potrzebę podjęcia określonych działań na obszarach, gdzie z powodów historycznych bądź społeczno-ekonomicznych praktyka partnerstwa ma mniejszą tradycję,
4.7 w pełni zgadza się co do znaczenia zewnętrznego wymiaru UE.
Europa może i powinna odgrywać aktywną rolę na scenie międzynarodowej, zwłaszcza domagając się przyzwoitych warunków pracy dla wszystkich i zapewniając zasady uczciwego handlu, a także chroniąc i podtrzymując europejski model społeczny w zglobalizowanej gospodarce i jego zasady dotyczące godności ludzkiej, sprawiedliwości społecznej i solidarności,
4.8 wierzy, że istnieją przynajmniej dwa inne warunki wstępne, od których spełnienia zależy powodzenie podnoszenia zaufania obywateli: i) wysoki poziom świadomości obywateli w odniesieniu do możliwości, które oferuje im Europa; ii) posiadanie przez obywateli narzędzi potrzebnych do skorzystania z tych możliwości, takich jak umiejętności językowe.
Wzywa Komisję Europejską do podkreślenia również tych warunków.
5.
Dwa priorytetowe obszary: w kierunku pełnego zatrudnienia
KOMITET REGIONÓW
5.1 w pełni zgadza się ze strategią zachowania celów związanych z zatrudnieniem oraz ilością i jakością zatrudnienia jako głównego punktu Agendy społecznej.
Zgodnie z czterema priorytetami wyszczególnionymi w raporcie Koka, zatrudnienie pozostaje kluczowym sposobem przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i wspierania zrównoważonego i stałego wzrostu ekonomicznego,
5.2 popiera sporządzenie Zielonej księgi nt. rozwoju prawa pracy.
Powszechny rozwój nowych form pracy stwarza konieczność aktualizacji instrumentów prawa pracy,
5.3 uważa, że działanie w tym obszarze jest konieczne, by zagwarantować, że elastyczność zatrudnienia niezbędna dla modernizacji rynku pracy i dla konkurencyjności, nie wywrze negatywnego wpływu na bezpieczeństwo pracowników lub nie spowoduje zwiększenia ryzyka wykluczenia społecznego,
5.4 uważa zatem, że podstawowym instrumentem pozostaje dialog społeczny i że należy go rozwijać oraz wzmacniać na wszelkie sposoby w celu wspierania i ułatwiania reform oraz zarządzania nimi, jednocześnie gwarantując ich sprawiedliwość społeczną,
5.5 docenia zamiar Komisji, by zaproponować nową strategię w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, której celem jest ich zapewnienie pracownikom poprzez inicjatywy zapobiegawcze,
5.6 z niecierpliwością oczekuje rozwoju europejskiego rynku pracy.
Ma niemniej nadzieję, że oprócz dążenia do mobilności pracowników między Państwami Członkowskimi, będzie to oznaczać również rozpowszechnienie zasad i przepisów regulujących dynamikę rynku pracy, łączących w sobie maksymalne gwarancje i maksymalną wydajność oraz produktywność,
5.7 uważa, że w tym kontekście użyteczne mogą być ponadnarodowe układy zbiorowe,
5.8 w podobny sposób z zadowoleniem przyjmuje wspieranie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw,
5.9 w podobny sposób z zadowoleniem przyjmuje wspieranie lepszej i bardziej skutecznej koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych.
6.
W kierunku bardziej spójnego społeczeństwa
KOMITET REGIONÓW
6.1 zauważa, że modernizacja opieki społecznej, łącznie z jej zrównoważeniem finansowym, jest kluczowym elementem śródokresowego przeglądu strategii lizbońskiej.
Niemniej ponownie stwierdza, że taka "modernizacja" musi zagwarantować większą spójność społeczną i równe możliwości dla wszystkich,
6.2 w świetle powyższego stwierdzenia, uważa, że samorządy lokalne i regionalne powinny być powołane do odgrywania szczególnej roli w procesie modernizacji i że otwarta metoda koordynacji powinna obejmować również regiony i gminy transnarodowe,
6.3 zgadza się z zaproponowaną racjonalizacją otwartej metody koordynacji poprzez zastosowanie jednej listy celów wspólnych dla trzech obszarów: integracji społecznej, emerytur i zdrowia,
6.4 z pełnym zadowoleniem przyjmuje cel przezwyciężenia ubóstwa i wspierania integracji społecznej,
6.5 uważa, że inicjatywa wspólnotowa mająca na celu zagwarantowanie wszystkim obywatelom minimalnego programu dochodów ma niezwykle duże znaczenie i wzywa Komisję do opracowania określonych działań w celu porównania i zestawienia ze sobą różnych doświadczeń krajowych i regionalnych oraz propagowania w ten sposób powszechnego zastosowania dobrych praktyk i analizy porównawczej odpowiednich przepisów,
6.6 z zadowoleniem przyjmuje zamysł ustanowienia europejskiego roku przezwyciężania ubóstwa i wykluczenia społecznego (2010).
Niemniej, wyraża troskę, że podobne inicjatywy (takie jak inne wydarzenia mające się odbyć do 2010 r. w ramach "roku europejskiego", zarysowane w komunikacie Komisji) mogą przybrać jedynie uroczysty charakter, kiedy w zasadzie powinny one służyć wzmocnieniu określonych działań podlegających propagowaniu,
6.7 z pełnym zadowoleniem przyjmuje cele przezwyciężenia dyskryminacji i wspierania praw mniejszości poprzez inicjatywy mające potencjalnie także charakter legislacyjny,
6.8 popiera propozycję utworzenia Europejskiego Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (European Gender Institute). Inne istniejące instrumenty powinny zostać ulepszone tak, aby bardziej efektywnie przyczyniać się do oceny doświadczeń i wdrażania dobrych praktyk rozwiniętych w różnych Państwach Członkowskich,
6.9 wskazuje na potrzebę lepszego sformułowania celu przezwyciężenia dyskryminacji poprzez wyszczególnienie działań i środków stosowanych w różnych sytuacjach: cel równych możliwości kobiet i mężczyzn niesie ze sobą historyczne konotacje i związany jest z określonymi zagadnieniami, które nie mogą zostać zredukowane do bardziej ogólnych aspektów praw mniejszości, i których wpływ, ponadto, różni się w zależności od Państw Członkowskich,
6.10 z zadowoleniem przyjmuje dążenie do opracowania konkretnego komunikatu na temat usług socjalnych użyteczności publicznej (SSIG) i, ponadto, wyraża nadzieję, że ta inicjatywa pomoże przezwyciężyć niepewność prawną stworzoną przez obecne ramy.
Przypomina o doniosłej roli władz lokalnych i regionalnych w sektorze SSIG oraz o potrzebie udzielenia im odpowiedniego wsparcia tak, by mogły nadal zapewniać powszechny dostęp do tych usług.
By osiągnąć pożądaną mobilność wewnątrz UE, wszystkie Państwa Członkowskie muszą czynić w tym sektorze postępy w skoordynowany sposób.
W związku z tym docenia zamiar Komisji, by pod pewnymi warunkami przyznać zwolnienie z obowiązku zawiadamiania o pomocy państwa dla niektórych obszarów usług socjalnych, takich jak szpitale i mieszkalnictwo socjalne.
7.
Wnioski
KOMITET REGIONÓW
nalega, by Komisja odpowiednio uwzględniła rzeczywistą rolę i zadania lokalnych oraz regionalnych władz w poszczególnych obszarach mieszczących się w Agendzie społecznej, zgodnie z zasadą pomocniczości zapisaną w Traktacie konstytucyjnym, a także ponownie stwierdza, że jest to najlepsza metoda budowania Europy dla obywateli, opartej również na zasadach spójności i solidarności, zaangażowanej w proces przekształcania UE w najbardziej konkurencyjną, dynamiczną oraz opartą na wiedzy gospodarkę świata. Bruksela, 6 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub [1] Dz.U. C 43 z 18.02.2005, s. 7 [2] Dz.U. C 121 z 30.04.2004, s. 32 --------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Zielona księga w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną"
(2006/C 31/09)
Komitet Regionów,
uwzględniając przedłożoną przez Komisję Zieloną księgę w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną (COM(2004) 811 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów na ten temat zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z dnia 22 lutego br. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z Tampere (1999 r.), Nicei i Lizbony (2000 r.) oraz Sewilli (2002 r.),
uwzględniając swą opinię w sprawie zmodyfikowanego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin (CdR 243/2002 fin) [1],
uwzględniając swą opinię w sprawie komunikatów Komisji dotyczących wspólnej polityki w dziedzinie nielegalnej imigracji (COM(2001) 672 końcowy) oraz otwartej metody koordynacji wspólnotowej polityki imigracji (COM(2001) 387 końcowy) z dnia 16 maja 2002 r. (CdR 93/2002 fin) [2],
uwzględniając swe opinie w sprawie komunikatów Komisji dotyczących wspólnotowej polityki w dziedzinie imigracji i wspólnej procedury w dziedzinie prawa azylu (CdR 90/2001 fin) [3] oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Rady ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl w Państwach Członkowskich (CdR 214/2001 fin) [4],
uwzględniając swą opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi (CdR 213/2001 fin) [5],
uwzględniając swe opinie w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu podejmowania pracy za wynagrodzeniem lub prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej (CdR 386/2001 rev. 1) oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, szkolenia lub wolontariatu (COM(2002) 548 końcowy) (CdR 2/2003 fin) [6],
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie uwzględnienia polityki migracji w stosunkach Unii Europejskiej z państwami trzecimi (COM(2002) 703 końcowy),
uwzględniając swą opinię w sprawie raportu sporządzonego przez Komisję na życzenie sztokholmskiej Rady Europejskiej "O zwiększenie udziału w rynku pracy i propagowanie aktywności zawodowej osób starszych" (COM(2002) 9 końcowy) (CdR 94/2002 fin) [7],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Imigracja, integracja a rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego" (CES 365/2002 fin) [8],
uwzględniając art. 13 Traktatu WE i dyrektywę Rady 2000/78/WE, ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy, oraz dyrektywę Rady 2000/43/WE, wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne,
uwzględniając raport Rady Europejskiej z lipca 2000 r. pt. "Różnorodność a spójność — nowe wyzwania w dziedzinie integracji imigrantów i mniejszości",
uwzględniając opracowanie Komisji przedstawiające pogłębioną analizę oddziaływania komunikatu w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia (COM(2003) 336 końcowy) (SEC(2003) 694),
uwzględniając swą opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia (CdR 223/2003 fin) [9],
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości: bilans programu z Tampere i przyszłe kierunki działania" (COM(2004) 401 końcowy),
uwzględniając Konwencję ONZ o ochronie praw wszystkich pracowników-migrantów i członków ich rodzin,
uwzględniając projekt opinii (CdR 82/2005) przyjęty dnia 3 maja 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Alvaro ANCISI, radny miasta Rawenna (IT-EPP)),
a także biorąc pod uwagę co następuje:
1) Szeroko zakrojona imigracja ekonomiczna nie rozwiązuje sama przez się problemów demograficznych związanych ze starzeniem się społeczeństwa i obniżającą się liczbą urodzeń ani nie stanowi jedynej możliwej odpowiedzi na wymagania rynku siły roboczej. Nie ulega wątpliwości, że celowe jest wykorzystanie krajowego potencjału siły roboczej i zezwalanie na imigrację wysoko wykwalifikowanych pracowników w pewnych sektorach — podtrzymywanie napływu imigrantów może się jednak okazać coraz bardziej konieczne dla zaspokojenia potrzeb europejskiego rynku pracy oraz dla utrzymania konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
2) Przyjęty w roku 2004 nowy europejski program rozwoju polityk w dziedzinie imigracji i azylu, stanowiący jeden z kluczowych elementów programu haskiego, dotyczy imigracji legalnej i zwalczania nielegalnego zatrudnienia; chociaż nadzór nad liczebnością imigracji pozostaje w zakresie kompetencji Państw Członkowskich, oczekuje się opracowania przez Komisję do końca 2005 r. planu polityki w zakresie imigracji legalnej.
3) Zielona księga ma na celu przeprowadzenie poprzedzających proces legislacyjny konsultacji z udziałem instytucji europejskich, Państw Członkowskich oraz społeczeństwa obywatelskiego; konsultacje te służyć mają uzgodnieniu jak najwłaściwszych wspólnotowych zasad przyjmowania imigrantów ekonomicznych oraz ustaleniu, na ile korzystne jest przyjęcie w tej dziedzinie przepisów wspólnotowych.
4) Nowy traktat konstytucyjny rozszerza kompetencje UE (art.III-267), stanowiąc, że Unia rozwija wspólną politykę imigracyjną mającą na celu zagwarantowanie skutecznego zarządzania napływem migrantów, równego traktowania obywateli państw trzecich, którzy przebywają na terenie Państwa Członkowskiego zgodnie z prawem, i zwalczania nielegalnej imigracji i handlu żywym towarem, oraz że przepisy europejskie ustanawiają warunki wjazdu i pobytu, jak również zasady wydawania przez Państwa Członkowskie wiz i dokumentów pobytowych.
5) Nowy traktat konstytucyjny stanowi również, że na mocy prawa europejskiego lub uregulowań ramowych mogą zostać stworzone warunki, dzięki którym wspierane będą wysiłki Państw Członkowskich dotyczące integracji.
Wykluczona jest przy tym harmonizacja przepisów w Państwach Członkowskich.
Komitet podkreśla kompetencje Państw Członkowskich w zakresie uregulowania dostępu obywateli państw trzecich do rynku pracy,
na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 lipca) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW,
odnosząc się do niektórych z głównych kwestii, nad którymi dyskusję zainicjowała Zielona księga;
Poziom harmonizacji, do jakiego powinna zmierzać przyszła legislacja wspólnotowa
1.1 zauważa, że kształtowanie polityki migracji ma na celu między innymi wprowadzenie krótko- i średniofalowych zmian w gospodarce w odpowiedzi na niż demograficzny w Europie oraz utworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości dla wszystkich obywateli; jest to zdaniem Komitetu cel o pierwszorzędnym znaczeniu;
1.2 podkreśla, że istnieje jasny związek pomiędzy stojącymi przed migrantami trudnościami w korzystaniu z legalnych kanałów migracji ekonomicznej, brakiem koordynacji między Państwami Członkowskimi w tej dziedzinie a poziomem nielegalnej migracji;
1.3 podkreśla, że wzajemna zależność występująca między polityką gospodarczą, polityką zatrudnienia i polityką społeczną jest jednym z wyróżników europejskiego modelu społecznego, który opiera się na jakości pracy, modernizacji struktur gospodarczych i silnej spójności społecznej;
1.4 stwierdza jednak, że w niektórych regionach Europy spada liczba ludności oraz liczebność siły roboczej, podczas gdy inne odnotowują wzrost liczby ludności wraz ze wszystkimi towarzyszącemu temu problemami w zakresie podaży usług i mieszkań na rynku lokalnym;
1.5 uważa, że przyszłe wspólnotowe ramy prawne powinny ustanowić ogólny system prawny obejmujący wszystkich migrantów na terytorium UE, przy czym początkowo można by zająć się kształtowaniem polityki opartej na kryteriach branżowych i koncentrującej się na określonych grupach pracowników migrujących (pracownicy sezonowi; pracownicy o szczególnych kwalifikacjach; pracownicy przeniesieni w ramach jednego przedsiębiorstwa; dostawcy usług);
popiera zatem opcję minimalną zaproponowaną przez Komisję w sporządzonej przez nią Zielonej księdze w sprawie utworzenia wspólnych ram minimalnych standardów przyjmowania obywateli krajów trzecich, którzy pragną podjąć odpłatną pracę bądź działalność gospodarczą na zasadzie samozatrudnienia;
ubolewa, że wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli krajów trzecich w celu podjęcia odpłatnej pracy lub działalności gospodarczej na zasadzie samozatrudnienia [10], który KR przyjął z zadowoleniem w swojej opinii z dnia 13 marca 2002 r., nie zyskał aprobaty Rady;
1.6 sądzi również, że w wypadku niedoboru wykwalifikowanej siły roboczej określonego typu przyjąć można w ramach porozumienia między większą liczbą państw wspólne procedury przyśpieszone; Państwo Członkowskie, które odwoła się do takiej procedury, winno być zobowiązane do poinformowania pozostałych Państw Członkowskich i uprzedniego koordynowania z nimi jej wdrażania;
Tryb przyjmowania pracowników migrujących, wnioski o zezwolenie na pobyt i pracę
1.7 przypomina, że niezwykle ważne jest, by polityka w dziedzinie wydawania wiz i zezwoleń na pobyt i pracę przyczyniała się do ułatwiania wjazdu pracownikom migrującym; proponuje zatem, by poszczególne Państwa Członkowskie zapewniły jednolitą krajową procedurę wnioskowania prowadzącą do przyznania jednego dokumentu obejmującego łącznie zezwolenie zarówno na pobyt, jak i pracę, w ramach jednego aktu administracyjnego celem ułatwienia i zharmonizowania rozbieżnych przepisów obecnie stosowanych w Państwach Członkowskich;
1.8 przypomina zasadę sprzyjania swobodnemu przemieszczaniu się imigrantów będących rezydentami długoterminowymi, którzy już są obecni na wspólnotowym rynku pracy (CdR 337/2004 rev. 1);
1.9 zważywszy, że dyrektywa Rady 2003/109/WE przyznaje migrantom będącym rezydentami długoterminowymi prawo do swobodnego przemieszczania się już od roku 2006, uznaje za istotne rozważenie możliwości przyjęcia wspólnych zasad ułatwiających przemieszczanie się po terytorium UE pracowników nie posiadających statusu rezydenta długoterminowego w jednym z Państw Członkowskich (tymczasem bowiem Państwa Członkowskie od 2004 r. cieszą się wolnym przepływem pracowników); w tym celu można by np. wydawać zezwolenia na pobyt przeznaczony na poszukiwanie zatrudnienia, co umożliwiłoby takim osobom znalezienie i ubieganie się o wolne miejsca pracy.
Poza tym pożądane byłoby wprowadzenie podstawowych szkoleń w krajach trzecich pochodzenia, co w niektórych sektorach może mieć zasadnicze znaczenie, oraz przyjęcie minimalnych wspólnych reguł w zakresie certyfikacji kompetencji zawodowych nabytych przed lub po wjeździe do danego Państwa Członkowskiego UE;
1.10 uważa, że przyjęcie pracownika winno zasadniczo zależeć od dostępności konkretnego miejsca pracy.
Jednak w niektórych szczególnych sektorach rynku pracy, gdzie trudniej jest rozpowszechnić w kraju pochodzenia informacje o konkretnych wolnych miejscach pracy, prawodawstwo wspólnotowe dotyczące legalnego przyjęcia migrantów mogłoby obejmować zezwolenie na pobyt tymczasowy w celu poszukiwania pracy, które byłoby ważne na ograniczony okres czasu, zarządzałoby nim każde Państwo Członkowskie.
W jakiejkolwiek przyszłej legislacji należy również przewidzieć umożliwienie pracownikowi migrującemu zmiany miejsca pracy i branży oraz ustalić maksymalny okres, w ciągu którego pracownik migrujący może pozostawać bezrobotny, zgodny z okresem ważności zezwolenia na poszukiwanie pracy, po upływie którego pracownik migrujący będzie musiał powrócić do kraju pochodzenia.
Jednakże w efekcie tak rygorystycznego wymogu wielu imigrantów w dalszym ciągu zwracałoby się o pomoc do gangów przemytniczych.
Stąd też niezbędna jest pewna elastyczność, która z jednej strony daje imigrantom nadzieję i trzyma ich z dala od gangów, a z drugiej strony pozwala Państwom Członkowskim na swobodę przyjmowania obywateli krajów trzecich na podstawie przewidywanych potrzeb rynku pracy.
Wszelkie przyszłe prawodawstwo ustalające maksymalny okres, w ciągu którego pracownik migrujący może pozostawać bezrobotny, zanim zostanie odesłany do kraju pochodzenia, musi obok innych czynników brać pod uwagę stopień zintegrowania imigranta ze społeczeństwem przyjmującym, np. obecność członków jego rodziny, uczęszczanie dzieci do szkoły, okres pobytu, ilość lat przepracowanych przed okresem pozostawania bez pracy;
1.11 stwierdza, że w celu zaspokojenia zapotrzebowania na siłę roboczą w razie jej czasowego lub długotrwałego niedoboru prawo wspólnotowe będzie mogło dopuścić bardziej elastyczne formy zgody na wjazd niż ocena indywidualna — np. w rodzaju zielonej karty — dopiero po przyjęciu systemu informatycznego, który umożliwi zapoznawanie się z ofertami zatrudnienia i podawanie ich do wiadomości na szczeblu ogólnoeuropejskim, oraz po ustaleniu wspólnych podstawowych zasad selekcji ubiegających się o wjazd pracowników migrujących;
1.12 uważa, że możliwość połączenia zezwolenia na pobyt i zezwolenia na pracę nie powinna podlegać regulacji na szczeblu europejskim; należy ją pozostawić każdemu państwu do swobodnego uznania w poszanowaniu zasady pomocniczości;
Prawa, środki towarzyszące i współpraca z państwami trzecimi
1.13 stwierdza, że obywatelom państw trzecich będącym pracownikami migrującymi należy koniecznie, poprzez odpowiednią legislację wspólnotową, zagwarantować zasadnicze prawa obywatelskie i socjalne;
1.14 przypomina o konieczności ograniczenia drenażu mózgów z państw trzecich i udzielania im pomocy w celu ograniczenia imigracji do poziomu uzasadnionego długofalowo i zgodnego z rzeczywistymi potrzebami zarówno kraju docelowego, jak i kraju pochodzenia (CdR 223/2003): strategie mające na celu zwalczanie nędzy, poprawę warunków życia i pracy, tworzenie miejsc pracy i rozwijanie szkoleń w krajach pochodzenia migrantów w dłuższej perspektywie czasowej przyczyniają się do normalizacji przepływów migracyjnych;
1.15 uważa, że w ramach działań współpracy należy przedsiębrać środki służące kształceniu, podnoszeniu kwalifikacji zawodowych oraz rekrutacji pracowników w kraju pochodzenia oraz uznaje za wskazane zawieranie dwustronnych lub wielostronnych umów z krajami położonymi przy granicy lub w sąsiedztwie UE oraz z krajami doświadczającymi znacznych ruchów migracyjnych w celu ustalenia preferencji w kwestii zezwoleń na wjazd;
Pierwszorzędna rola samorządów lokalnych i regionalnych
1.16 przypomina o fundamentalnym znaczeniu regionalnego i lokalnego wymiaru zjawiska migracji ekonomicznych ze względu na wpływ, jaki może ono wywierać na lokalny rynek pracy oraz na usługi, których świadczenie należy do kompetencji jednostek samorządu lokalnego i regionalnego (usługi socjalne, edukacja, mieszkalnictwo itp.); dlatego też, ze względu na takie okoliczności, należy rozważyć przyznawanie funduszy wspólnotowych przeznaczonych na integrację imigrantów wspomnianym jednostkom samorządu lokalnego i regionalnego;
1.17 podkreśla podstawową rolę samorządu lokalnego w kwestii bezpieczeństwa i spójności społecznej, stanowiących kluczowy aspekt wszelkiej polityki w dziedzinie migracji ekonomicznej;
1.18 zwraca uwagę na konieczność ustalania rodzaju i liczebności migrującej siły roboczej nie tylko na podstawie potrzeb ogólnokrajowych, lecz również wniosków jednostek samorządu lokalnego i regionalnego;
1.19 uważa, iż samorządy lokalne i regionalne mogą odgrywać pierwszorzędną rolę w integracji społecznej pracowników migrujących, w rozwijaniu ich znajomości kultury i języka, w nabywaniu przez nich kompetencji zawodowych oraz w ich potwierdzaniu, jak również w realizowanych procesach współpracy z państwami trzecimi w zakresie kształcenia pracowników migrujących.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 biorąc pod uwagę postanowienia przyszłego Traktatu konstytucyjnego, akcentuje jednak ścisły związek, jaki zachodzi między politykami imigracji a politykami zatrudnienia (tytuł VIII art. 137 lit. g TWE); sądzi zatem, że zasięganie opinii Komitetu Regionów w kwestii zasad, jakie zostaną ustalone w rezultacie procesu zainicjowanego Zieloną księgą, winno być obowiązkowe;
2.2 wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do ratyfikowania Konwencji ONZ o ochronie praw wszystkich pracowników-migrantów i członków ich rodzin;
2.3 uważa, że dla rozwiązania problemów imigracji i rynku pracy najwłaściwszy jest szczebel ogólnoeuropejski; niemniej jednak szczególną uwagę należy zwrócić na określenie warunków wjazdu i pobytu, tak by, z jednej strony, uniknąć wszelkich konfliktów z prawem państw do ustalania liczby przyjmowanych na ich terytorium obywateli państw trzecich, z drugiej zaś — aby prawo to nie odbijało się niekorzystnie na sytuacji pozostałych państw.
Zbyt restrykcyjne zasady pozbawią zainteresowane takim rozwiązaniem Państwa Członkowskie możliwości otwarcia swych granic dla określonej liczby pracowników migrujących, co może poważnie odbić się na ich konkurencyjności gospodarczej na szczeblu krajowym lub regionalnym.
Zaleca w związku z tym, by wszystkim przyszłym aktom prawnym dotyczącym kryteriów przyjmowania na terytorium Państw Członkowskich towarzyszyła dogłębna analiza ich zgodności ze specyficznymi warunkami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi;
2.4 biorąc pod uwagę z jednej strony korzyści, jakie przynieść może ustalenie wspólnych zasad, a z drugiej strony — ponadnarodowe aspekty polityk krajowych oraz możliwe oddziaływanie polityk prowadzonych przez jedno Państwo Członkowskie na inne, zaleca przedstawienie dowodów na to, iż przewidywane przepisy takie korzyści przyniosą oraz poddanie ocenie tych aspektów, które ze względu na brak konsekwencji ponadnarodowych można skuteczniej uregulować na szczeblu krajowym;
2.5 ponieważ Zielona księga (jako forma konsultacji poprzedzających proces legislacyjny) nie uściśla, jaki kształt ma przyjąć ewentualny przyszły akt prawny, uważa, że bardziej wskazane byłoby przyjęcie dyrektywy, która wskaże kierunek kształtowania polityk krajowych, szanując jednocześnie, z jednej strony, swobodę Państw Członkowskich w podejmowaniu decyzji w kwestiach związanych z pewnymi konkretnymi aspektami oraz w uwzględnianiu specyfiki regionalnej i lokalnej, a z drugiej strony ustanawiając zasady co do warunków wjazdu i pobytu, celem uniknięcia sytuacji, w której polityka jednego z Państw w tej dziedzinie odbijałaby się niekorzystnie na pozostałych.
Dyrektywa powinna więc zapewnić Państwom Członkowskim wystarczającą swobodę działania m.in. w celu uwzględnienia specyfiki regionalnej i lokalnej;
2.6 uważa ponadto, że w celu określenia praw socjalnych i obywatelskich, można by rozważyć możliwość przyjęcia instrumentu regulacyjnego;
2.7 zaleca przeprowadzenie jak najszerzej zakrojonych konsultacji przed rozpoczęciem procesu legislacyjnego oraz uwzględnienie w nich jednostek samorządu regionalnego i lokalnego, które sama Komisja uznaje za ważne podmioty polityk w zakresie imigracji;
2.8 wzywa Komisję — z uwagi na niejasne odniesienie do konieczności uwzględnienia aspektów regionalnych i lokalnych (por. str. 8 Zielonej księgi) — do wyraźniejszego uznania na etapie legislacyjnym roli władz lokalnych i regionalnych w doborze segmentów rynku pracy, które wymagają pozyskania pracowników migrujących;
podkreśla ponadto potrzebę programu wymiany dobrych praktyk w zakresie wykorzystania polityki migracji i proponuje, by Unia Europejska poparła utworzenie regionalnych punktów kontaktowych dla przedsiębiorstw zainteresowanych zatrudnieniem pracowników migrujących, w celu zrównoważenia niedoborów siły roboczej oraz stymulowania rozwoju gospodarczego.
Za wskazane uznaje przeprowadzenie konkretnej oceny lokalnego i regionalnego wymiaru polityki w dziedzinie migracji ekonomicznej oraz gospodarczych i społecznych konsekwencji działań proponowanych na szczeblu lokalnymi i regionalnym, a także koniecznego wsparcia finansowego na tych szczeblach.
Komitet sam powinien podjąć szereg działań (analizy, badania ankietowe, przesłuchania, konferencje, kwestionariusze) składających się na analizę oddziaływania, w celu lepszej regulacji i lepszej koordynacji polityki imigracyjnej i integracyjnej;
2.9 zważywszy, że Komisja kładzie nacisk na to, by planowane działania maksymalnie ograniczały obciążenia administracyjne dla Państw Członkowskich i państw trzecich, nie odnosząc się jednak wprost do kwestii kosztów (choć oczywiste jest, że wiele działań takie koszty będzie generować), Komitet uznaje za konieczne przeprowadzenie analizy obciążeń administracyjnych i finansowych, jakie mogą zostać nałożone na samorządy lokalne i regionalne wskutek wdrożenia planowanych działań. Jako że niektóre z tych programów są szczególnie kosztowne, należy oszacować ich konsekwencje.
Powinny one być finansowane wspólnie przez dane państwo i UE, przy czym oczywiście nie wolno podważać kompetencji władz lokalnych w dziedzinie określania treści programów i ich realizacji. Bruksela, 7 lipca 2005 r.
[10] Dz.U. C 192 z 12.8.2002, str. 20 --------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu "Obywatele dla Europy" na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego w okresie od 2007 do 2013 r.
(2006/C 115/18)
Komitet Regionów,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu "Obywatele dla Europy" na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego w okresie od 2007 do 2013 r. (COM(2005) 116 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 6 kwietnia 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu na temat wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu "Obywatele dla Europy" na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego w okresie od 2007 do 2013 r. zgodnie z art. 151, art. 265 ust.1 i art. 308 TWE;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego z dnia 20 stycznia 2005 r., powierzającą Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie przygotowanie opinii w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia programu "Obywatele dla Europy" na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego w okresie od 2007 do 2013 r.;
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, podpisany 29 października 2004 r., a w szczególności jego art. I-10 i III-280;
uwzględniając decyzję Rady 2004/100/WE z dnia 26 stycznia 2004 r. ustanawiającą wspólnotowy program działań na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego (udział społeczeństwa obywatelskiego) [1];
uwzględniając swą opinię z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej wspólnotowy program działań na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego (udział społeczeństwa obywatelskiego) oraz komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie działań, jakie podjąć powinny Państwa Członkowskie w celu zapewnienia udziału wszystkich obywateli Unii w wyborach do Parlamentu Europejskiego w rozszerzonej Europie w 2004 r. (CdR 170/2003 fin) [2];
uwzględniając swą opinię z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii informacyjnej i komunikacyjnej dla Unii Europejskiej (COM (2002) 350 ostateczny, CdR 124/2002 fin) [3];
uwzględniając IV raport Komisji Europejskiej w sprawie obywatelstwa Unii za okres 1 maja 2001 r. — 30 kwietnia 2004 r. (COM (2004) 695 końcowy);
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej pt. "Obywatelstwo w praktyce: promocja kultury i różnorodności europejskiej poprzez programy na rzecz młodzieży, kultury, sektora audiowizualnego i uczestnictwa obywatelskiego" (COM (2004) 154 końcowy);
uwzględniając projekt opinii (CdR 120/2005 rev. 2) przyjęty dnia 4 października 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: Claude du GRANRUT, radna regionu Pikardia, pierwszy zastępca mera Senlis, FR/EPP);
a także biorąc pod uwagę co następuje: 1) W części drugiej Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ustanawia się obywatelstwo Unii; zgodnie z art. 17 Traktatu obywatelstwo Unii uzupełnia obywatelstwo krajowe, nie zastępując go jednak. Postanowienia te zamieszczone zostały również w art. I-10 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy; Traktat ten zawiera ponadto Tytuł VI "Życie demokratyczne Unii".
2) Obywatelstwo spełnia się przede wszystkim w najbliższym otoczeniu jednostki; aktywną rolę w jego upowszechnianiu odgrywać powinny — zgodnie z zasadą pomocniczości — władze lokalne i regionalne.
3) Jako organ reprezentujący władze lokalne i regionalne i odpowiedzialny za obronę demokracji oddolnej we wspólnotowym procesie decyzyjnym, Komitet Regionów w pierwszej kolejności winien być zainteresowany propagowaniem obywatelstwa europejskiego i jego wymiarem praktycznym.
4) Wyżej wspomnianą decyzją z dnia 26 stycznia 2004 r. Rada ustanowiła trzyletni wspólnotowy program działań na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego; należy kontynuować działania podjęte w ramach tego programu, na które przyznano kwotę odniesienia finansowego w wysokości 72 mln euro.
5) Wobec rozszerzenia Unii Europejskiej należy dołożyć szczególnych starań w celu propagowania obywatelstwa europejskiego w nowych Państwach Członkowskich.
6) Ponadto Rada Europy ogłosiła rok 2005 Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej w celu zwrócenia uwagi na znaczenie edukacji w propagowaniu i ochronie praw człowieka; w roku 2005 przy okazji III szczytu Rady Europy odbył się w Warszawie szczyt młodzieży, który pokazał, że aktywna i świadoma swej nowej tożsamości młodzież najlepiej służy propagowaniu aktywnych postaw obywatelskich.
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r.(posiedzenie z dnia 17 listopada) przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 jest zdania, iż Unia Europejska musi uświadamiać swym obywatelom europejski wymiar ich obywatelstwa;
1.2 przekonany jest, że wzrost różnorodności w ramach Unii wynikły z przystąpienia do niej z dniem 1 maja 2004 r. dziesięciu nowych Państw Członkowskich oraz ze zbliżającego się rozszerzenia Unii o kolejne państwa narzuca podjęcie szczególnych wysiłków na rzecz propagowania — zarówno w tych nowych państwach, jak i w piętnastu pozostałych — aktywnego obywatelstwa europejskiego, przy czym należy uwzględniać fakt, iż dzięki rozszerzeniu kulturalna, społeczna i językowa treść tego pojęcia została znacznie wzbogacona;
1.3 wyraża zaniepokojenie panującym wśród obywateli europejskich odczuciem, że dzieli ich duża odległość od miejsc, w których zapadają decyzje Unii Europejskiej oraz wrażeniem braku informacji, co powoduje zachowanie przez nich dystansu wobec procesu rozwoju politycznego Unii Europejskiej;
1.4 zwraca uwagę na wielką rolę, jaka w kształtowaniu aktywnego obywatelstwa europejskiego przypada samorządowi lokalnemu i regionalnemu;
1.5 z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący decyzji w sprawie ustanowienia programu działań na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego, przyznającej na ten program na lata 2007-2013 budżet w wysokości 235 mln euro. Ma to być kontynuacja programu realizowanego w latach 2004-2006, na który przyznano kwotę 72 mln euro. Komitet w wyżej wspomnianej opinii 170/2003 ubolewał nad szczupłością tych środków;
1.6 jest zdania, że propagowanie obywatelstwa stanowi zagadnienie o charakterze przekrojowym, i że trzeba je zatem uwzględniać również w ramach innych działań prowadzonych przez Unię Europejską. Zgodnie z tą koncepcją programy przyjmowane w dziedzinach edukacji, kultury i młodzieży powinny uwzględniać wymiar obywatelski, podobnie jak działania podejmowane przez DG ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa w ramach programu w dziedzinie praw podstawowych i obywatelstwa na okres 2007-2013;
1.7 uważa natomiast, że określone części programów, jak np. te propagujące wartości wspólne dla obywateli europejskich oraz upowszechniające wiedzę o znaczących wydarzeniach w ich historii, zawierają silny element problematyki obywatelstwa i lepiej mieściłyby się w programie "Obywatele dla Europy";
1.8 uważa, że środkiem do poprawy jakości projektów na rzecz obywatelstwa jest wprowadzenie rozwiązań wspierających wymianę dobrych praktyk stosowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.9 z uznaniem odnotowuje wysiłek podjęty przez Komisję Europejską w celu przeprowadzenia w kontekście omawianego wniosku szeroko zakrojonych konsultacji publicznych, których kulminacyjnym punktem było forum konsultacyjne zorganizowane w dniach 3- 4 lutego 2005 r.; w obradach tych uczestniczył również Komitet;
1.10 popiera priorytetowe znaczenie nadane w programie działania partnerstwom miast, na które przeznaczono niemal jedną trzecią budżetu całego programu;
1.11 stwierdza jednakże, że wobec założeń budżetowych nowego programu należy oczekiwać mniejszej liczby finansowanych projektów i wyraża zaniepokojenie, gdyż sytuacja ta może odstręczyć projektodawców;
1.12 uznaje, że — z poszanowaniem przepisów krajowych — należy również popierać projekty partnerstwa innych organów samorządu lokalnego i regionalnego;
1.13 uważa, iż największe możliwości kształtowania tożsamości europejskiej występują na obszarach transgranicznych, gdzie stykają się ze sobą różne kultury narodowe, i zachęca do kontynuowania prac koncepcyjnych rozpoczętych m.in. w DG REGIO w sprawie ustanowienia transgranicznych struktur współpracy, które uwzględniać będą wymiar obywatelski;
1.14 popiera ideę umożliwienia udziału w programie państwom EFTA będącym sygnatariuszami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, krajom kandydującym korzystającym ze strategii przedakcesyjnej oraz krajom Zachodnich Bałkanów, zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z Salonik z 19- 20 czerwca 2003 r.; wyraża jednak ubolewanie, że proponowana decyzja nie uwzględnia obywateli Wspólnoty zamieszkujących poza jej terytorium;
1.15 popiera pomoc dla aktywnego społeczeństwa obywatelskiego w Europie i podkreśla, że projektom promowanym przez nie należy przyznać pierwszeństwo;
1.16 podkreśla znaczenie długofalowej, aktywnej polityki informacyjnej i komunikacyjnej, którą uznaje za bardziej pożyteczną od regularnego organizowania szeroko nagłaśnianych imprez, które nie zawsze przynoszą widoczne efekty;
1.17 z uznaniem odnotowuje wysiłki podjęte w celu zredukowania spoczywających na beneficjentach obciążeń biurokratycznych z jednoczesnym poszanowaniem obowiązujących przepisów finansowych, które mogłyby jeszcze zostać ulepszone;
1.18 z zadowoleniem przyjmuje projekty dotyczące procesu kontroli i oceny, w szczególności zaś planowane sporządzenie trzech raportów w roku 2010, 2011 i 2015; ubolewa jednak nad faktem, że do dziś dnia nie udostępniono żadnej cząstkowej oceny trwającego programu trzyletniego na lata 2004-2006.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 liczy na to, że Parlament Europejski i Rada uchwalą przedmiotową decyzję bez zbędnej zwłoki, aby zapewnić ciągłość realizowanych aktualnie działań w ramach trzyletniego programu na lata 2004-2006;
2.2 wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia wymiaru obywatelskiego we wszystkich przedstawianych przez siebie wnioskach, zwłaszcza zaś w dziedzinie edukacji, kultury, młodzieży i ochrony praw podstawowych, oraz do włączenia do programu, o którym mowa, określonych części innych programów, których głównym celem jest propagowanie tożsamości obywatelskiej;
2.3 jest zdania, że dla celów propagowania aktywnego obywatelstwa europejskiego w nowych Państwach Członkowskich należy zwiększyć zaplanowane środki i umieścić je w niezależnej linii budżetowej;
2.4 kładzie nacisk na konieczność szerszego upowszechnienia partnerstwa miast oraz proponuje zachęcanie innych organów samorządu lokalnego i regionalnego do zawierania partnerstw oraz do zaangażowania się w partnerstwa już istniejące na ich terytorium, korzystając z opisanych już dobrych praktyk;
2.5 wyraża życzenie zwrócenia szczególnej uwagi na propagowanie obywatelstwa europejskiego na obszarach transgranicznych;
2.6 wnosi o podjęcie refleksji nad sposobami propagowania idei obywatelstwa europejskiego wśród obywateli Wspólnoty zamieszkujących poza jej terytorium;
2.7 zachęca do prowadzenia długofalowej polityki informacyjnej i komunikacyjnej o wyraźnie europejskim rodowodzie, zorientowanej m.in. na młodzież;
2.8 wzywa, by wysiłki zmierzające do zmniejszenia wymogów administracyjnych były kontynuowane;
2.9 pragnie, by jednostki samorządu lokalnego i regionalnego przyjęły na siebie rolę przekaźników polityki informacyjnej i komunikacyjnej;
2.10 proponuje opracowanie zalecenia mającego na celu wspieranie europejskiej edukacji obywatelskiej w szkołach i na uczelniach wyższych; kierownictwo tych działań winna objąć Komisja Europejska; Komitet natomiast chciałby brać w nich udział jako przedstawiciel jednostek samorządu, których kompetencje obejmują edukację.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "Lepsze stanowienie prawa 2004" oraz "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej"
(2006/C 81/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając sprawozdanie Komisji Europejskiej z 21 marca 2005 r. "Lepsze stanowienie prawa 2004", COM(2005) 98 końcowy wraz z załącznikiem SEC(2005) 364,
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej z 16 marca "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej", COM(2005) 97 wersja ostateczna wraz z załącznikiem SEC(2005) 175,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 21 marca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, na podstawie art. 265, par. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 20 stycznia 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając Protokół dotyczący warunków współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów podpisany przez obu Przewodniczących 20 września 2001 r. (DI CdR 81/2001 rév.1),
uwzględniając Białą księgę z 25 lipca 2001 r. dotyczącą sprawowania rządów w Europie COM(2001) 428 końcowy,
uwzględniając własną ogólną opinię z 2 lipca 2003 r. w sprawie monitorowania Białej księgi dotyczącej sprawowania rządów w Europie (CdR 19/2003 fin [1]),
uwzględniając własną opinię z 20 listopada 2003 r. w sprawie "Lepsze stanowienie prawa 2002" oraz "Aktualizacja i uproszczenie wspólnotowego dorobku prawnego" (CdR 62/2003 fin [2]),
uwzględniając projekt opinii Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie w sprawie "zastosowania i monitoringu przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności" (CdR 220/2004),
uwzględniając deklarację z Vitoria-Gasteiz (ES) przyjętą 13 maja 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie na zakończenie konferencji "Sprawowanie rządów na szczeblu lokalnym jako wyzwanie dla Unii Europejskiej w dziedzinie skuteczności i demokracji" (CdR 125/2005 fin),
uwzględniając własny projekt opinii (CdR 121/2005 rev.1) przyjęty dnia 14 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: Michel DELEBARRE (były Minister Stanu — Mer Dunkierki (FR/PSE)), a także mając na uwadze:
1) Znaczenie lepszego uwzględnienia zasad pomocniczości, proporcjonalności i bliskiego kontaktu z obywatelami dla budowy prostego, jasnego i zrozumiałego dla obywatela prawodawstwa europejskiego.
2) Decydującą rolę, jaką samorządy regionalne i lokalne, należycie włączone do procesu opracowywania aktów legislacyjnych, mogą odgrywać w ich transpozycji i wdrażaniu na swym terytorium.
3) Wartość dodaną, jaką mogą wnieść odnowione metody sprawowania rządów w Europie, takie jak metoda dogłębnych analiz oddziaływania i partnerska perspektywa układów i umów trójstronnych dotyczących ściśle określonych celów, do sukcesu których może się aktywnie przyczynić.
na 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) przyjął jednomyślnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 Stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności
Komitet Regionów
1.1.1 pragnie uzupełnić opinie [3], które wydał w sprawie sprawowania rządów w Europie i procesu konstytucyjnego, który potwierdza te zasady, a także uzupełnić własny projekt opinii w sprawie zastosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności [4];
1.1.2 przyjmuje do wiadomości postępy przedstawione w 12. podsumowaniu rocznym Komisji Europejskiej"Lepsze stanowienie prawa" i podkreśla znaczenie, jakie należy przywiązywać do pogłębienia analizy mechanizmów konsultacji i dialogu międzyinstytucjonalnego, analiz perspektywicznych i analiz oddziaływania;
1.1.3 sądzi, że lepsze prawodawstwo i lepsze zastosowanie aktów prawnych Unii, będące konsekwencją tych konsultacji są nadrzędnym celem, tak dla Komisji Europejskiej, jak i dla Komitetu Regionów, a także przypomina o roli, jaką Prezydium postanowiło nadać Komitetowi w prowadzeniu tego dialogu na swym posiedzeniu w dniu 19 marca 2004 r.;
1.1.4 przypomina, że jego zalecenia doprowadziły do przyjęcia podejścia pozwalającego na ściślejsze włączenie samorządów lokalnych i regionalnych do wdrażania prawodawstwa wspólnotowego [5] i wyraża zadowolenie, że Komisja Europejska wspomniała o tym w swym sprawozdaniu "Lepsze stanowienie prawa 2004";
1.1.5 jednocześnie wyraża żal, że Komisja Europejska nie wzięła w wystarczającym stopniu pod uwagę jego wcześniejszych zaleceń w sprawie znaczenia zasięgania opinii władz lokalnych i regionalnych we wczesnym stadium opracowywania prawodawstwa [6], i wyraża pragnienie, aby Komisja Europejska w przyszłości przeprowadzała racjonalne oceny oddziaływania, jakie niektóre środki mogą mieć na potrzeby finansowe władz lokalnych i regionalnych;
1.1.6 docenia fakt, że praca Komisji Europejskiej uwzględnia umowę międzyinstytucjonalną [7] zawartą pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską w grudniu 2003 r., zgodnie z planem działania z czerwca 2002 r.;
1.1.7 przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji Europejskiej wdrożenia od października 2005 r. ramowego programu upraszczania dorobku prawnego w latach 2005-2009 z uwzględnieniem zaleceń z Hagi [8] grupy wysokiego szczebla na temat "Sprawowanie rządów a Unia Europejska", które mają podstawowe znaczenie dla samorządów regionalnych i lokalnych, a mianowicie:
- zastosowanie zasady pomocniczości,
- wdrażanie Białej księgi Komisji Europejskiej, w szczególności umów lub układów trójstronnych i dialogu ze stowarzyszeniami lokalnymi i regionalnymi,
- zastosowanie prawa wspólnotowego na szczeblu regionalnym i lokalnym i dążenie do lepszego prawodawstwa.
1.2 Zorganizowany dialog, proces konsultacyjny i partnerstwo na podstawie umów
Komitet Regionów
1.2.1 docenia fakt, że od długiego czasu [9] Komisja Europejska zaleca rozwijanie silnej interakcji z samorządami regionalnymi i lokalnymi oraz społeczeństwem obywatelskim we wczesnym stadium określania polityk, nawiązując stały i systematyczny dialog [10], któremu towarzyszą szeroko zakrojone konsultacje z samorządami terytorialnymi w dziedzinach, w których ponoszą one odpowiedzialność za transpozycję i wdrażanie prawa, z udziałem odnośnych stowarzyszeń;
1.2.2 stwierdza z zadowoleniem, że na wiosennym szczycie Rady Europejskiej [11] oświadczono, że "obok rządów, wszystkie inne zainteresowane strony — parlamenty, organy regionalne i lokalne, partnerzy społeczni, społeczeństwo obywatelskie — powinny włączyć się do strategii lizbońskiej i aktywnie uczestniczyć w osiąganiu jej celów";
1.2.3 z radością przyjmuje podpisanie pierwszej umowy trójstronnej dotyczącej ściśle określonych celów pomiędzy Unią Europejską, Włochami i regionem Lombardii w dziedzinie transportu na terenie miast;
1.2.4 uważa bowiem, że wdrożenie zasady partnerstwa pozwala przezwyciężyć niedomagania obecnego systemu i wnieść rzeczywistą wartość dodaną do szybkiej realizacji wspólnych, odpowiednio określonych celów, nie wpływając na podział instytucjonalnego zakresu odpowiedzialności partnerów;
1.2.5 wyraża życzenie, aby, z jednej strony, tego typu umowy stały się skutecznym narzędziem włączającym samorządy regionalne i lokalne w strategiczny system odniesienia na szczeblu krajowym, który "pozostawia regionom wystarczające pole do manewru dla określenia ich szczególnych celów i działań", oraz, z drugiej strony, aby sygnatariusze umów lub układów z Komisją Europejską posiadali do tego odpowiednie kompetencje legislacyjne lub wykonawcze;
1.2.6 pragnie, by uelastycznienie decentralizacji na osi pionowej i współpraca pomiędzy różnymi szczeblami terytorialnymi były odpowiednio uzupełnione nowymi mechanizmami współpracy poziomej między regionami oraz mniej lub bardziej sformalizowanym partnerstwem, poprzez umowy z innymi samorządami lokalnymi lub z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, lub nawet poprzez wykorzystanie doświadczeń istniejących organizacji międzyregionalnych.
1.3 Pogłębiona analiza oddziaływania i ocena
Komitet Regionów
1.3.1 wyraża zadowolenie z wprowadzenia w 2004 r. nowej metody analizy oddziaływania dla głównych inicjatyw Komisji Europejskiej i z zastosowania narzędzi pozwalających na zbadanie skutków gospodarczych, środowiskowych i prawnych propozycji oraz przewidujących zasięganie opinii zainteresowanych stron i kompetentnych ekspertów;
1.3.2 uważa jednakże za niezbędne stopniowe dogłębniejsze uwzględnianie skutków terytorialnych głównych inicjatyw Komisji Europejskiej w celu poprawienia spójności działań wspólnotowych;
1.3.3 zwraca szczególną uwagę, w ramach środków proponowanych przez Komisję Europejską na:
- wpływ, jaki niektóre środki mogą mieć na sytuację finansową samorządów terytorialnych,
- wzmocnienie analiz oddziaływania uwzględniających koszty dla przedsiębiorstw,
- zbadanie i możliwość zmiany lub wycofania zawieszonych propozycji,
- przyspieszenie procedury upraszczającej celem poprawienia konkurencyjności,
- projekty pilotażowe mające na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych,
- rozwiązania zastępcze w stosunku do prawodawstwa (współregulacja i samoregulacja),
- odwoływanie się do ekspertów zewnętrznych,
- wzmożone konsultacje z obywatelami, przedsiębiorstwami i organizacjami pozarządowymi przez internet.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 Zalecenia dotyczące całego podejścia "Lepsze stanowienie prawa"
Komitet Regionów
2.1.1 przyjmuje z zadowoleniem priorytetowy cel strategiczny, jaki wyznaczyła sobie Komisja Europejska w ramach swego pięcioletniego mandatu w zakresie działania "Lepsze stanowienie prawa" oraz ustanowionej w tej dziedzinie współpracy międzyinstytucjonalnej; wyraża jednak ubolewanie, że w ramach tego działania nie uwzględniono w wystarczającym stopniu wymiaru lokalnego i regionalnego i usilnie wzywa prezydencje Rady, Parlament Europejski i Komisję, by w większym stopniu wzięły pod uwagę jego udział;
2.1.2 przypomina, że Protokół w sprawie stosowania zasady pomocniczości i proporcjonalności włączony do projektu Traktatu konstytucyjnego otwiera możliwość uwzględniania wymiaru regionalnego i lokalnego Unii Europejskiej w ramach szerokich konsultacji poprzedzających przyjęcie każdego aktu prawnego, i że stanowi on, iż dla każdej europejskiej ustawy ramowej będzie sporządzana "karta pomocniczości", w której Komisja Europejska oceni skutki prawne i finansowe ustawy ramowej dla władz regionalnych i lokalnych i zachęca te ostatnie do wzięcia jej pod uwagę, poczynając od chwili obecnej, w odniesieniu do obowiązującego prawodawstwa europejskiego i niezależnie od rozwoju wydarzeń w sprawie procesu ratyfikacji;
2.1.3 pragnie wykorzystać możliwość, jaką przed nim otworzył Protokół w sprawie stosowania zasady pomocniczości i proporcjonalności, aby odgrywać ważną rolę między samorządami lokalnymi i regionalnymi a instytucjami europejskimi w dziedzinie konsultacji, zgodnie z protokołem o współpracy z Komisją Europejską [12];
2.1.4 dąży do wzmocnienia swego wpływu w trakcie fazy przygotowywania prawodawstwa, która nabierze wagi w związku z wymogiem większej skuteczności, przejrzystości i demokratycznego umocowania w ramach Unii Europejskiej i ponownie wyraża życzenie, by mieć możliwość interweniowania na etapie "konsultacji poprzedzających podjęcie decyzji" i uczestniczyć we wdrażaniu narzędzi "współregulacji", które powinny okazać się "skutecznym środkiem osiągania celów Unii Europejskiej";
2.1.5 przypomina, że Traktat konstytucyjny powierza mu współodpowiedzialność za stosowanie i kontrolę zasad pomocniczości i proporcjonalności, nadając mu nowe prawa i obowiązki co do opracowywania i wdrażania prawodawstwa wspólnotowego, utwierdzając tym samym jego wymiar instytucjonalny w ramach Unii;
2.1.6 chce spełniać jak najlepiej tę nową i odpowiedzialną rolę strażnika pomocniczości, którą przyznaje mu Traktat konstytucyjny i używać, jeśli wymagać tego będą okoliczności, prawa do wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości UE, aby bronić swych uprawnień, a także w razie pogwałcenia zasady pomocniczości; w tym drugim przypadku, w sytuacji gdyby przyjął, w ramach zapewnionej mu w Traktacie funkcji konsultacyjnej, opinię i bez uprzedniego sformułowania zdania krytycznego w zakresie poszanowania zasady pomocniczości;
2.1.7 uważa, że oddziaływanie interwencji wspólnotowych, mogłoby być wzmocnione za pośrednictwem zasady proporcjonalności, ponieważ wybór zalecanych narzędzi, a także zakres i moc propozycji legislacyjnych są głównymi elementami oceny;
2.1.8 pragnie przyczynić się do jakości prawodawstwa promując podejście zintegrowane i oparte na współpracy, poprawiając koordynację między podmiotami europejskimi na trzech szczeblach: instytucje europejskie, Państwa Członkowskie i samorządy terytorialne, a szczególnie uczestnicząc w prowadzeniu platform dyskusyjnych między tymi ostatnimi a społeczeństwem obywatelskim;
2.1.9 pragnie również wzmocnić swą rolę pośrednika pomiędzy instytucjami wspólnotowymi a władzami lokalnymi i regionalnymi poprzez:
- aktywnie uczestnictwo w organizacji i podtrzymywaniu sieci wymiany mających nadać formę partnerstwu między różnymi szczeblami samorządowymi, szczególnie jeśli chodzi o wymiar terytorialny polityk Unii Europejskiej;
- udział w europejskiej agendzie politycznej oraz w osiąganiu celów lepszego sprawowania rządów w Europie;
2.1.10 potwierdza swój zamiar zorganizowania nadzoru nad przestrzeganiem zasady pomocniczości, pogłębiając w trakcie roku 2005 z jednej strony opracowanie siatki oceny pomocniczości dołączonej do własnych opinii, a z drugiej strony utworzenie sieci samorządów lokalnych i regionalnych, aby zapewnić jej wdrażanie;
2.1.11 ponawia wniosek o włączenie władz lokalnych i regionalnych we wczesne stadium opracowywania prawodawstwa, choćby za względu na poszanowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz odpowiednie zastosowanie Protokołu w sprawie stosowania zasady pomocniczości i proporcjonalności w odniesieniu do skutków finansowych dla władz lokalnych i regionalnych.
2.2 Zalecenia w sprawie układów i umów trójstronnych
Komitet Regionów
2.2.1 wzywa Komisję Europejską do wznowienia procedury zawierania układów i umów trójstronnych jako opartej na metodzie partnerstwa, zbliżającej do siebie władze lokalne i regionalne, państwa i Wspólnotę, a także do zróżnicowania sposobów wykorzystania tego narzędzia w ramach innych polityk wspólnotowych, zwłaszcza w odniesieniu do głównych infrastruktur europejskich oraz w zastosowaniu tego narzędzia we wdrażaniu polityki spójności [13];
2.2.2 zaleca, żeby szybko zostały zawarte układy i umowy trójstronne, które były przedmiotem długotrwałych i pozytywnych uzgodnień między zainteresowanymi stronami;
2.2.3 oczekuje, że pierwsza umowa trójstronna podpisana między Unią Europejską, Włochami i regionem Lombardii w dziedzinie transportu na terenie miast oraz uruchomione wspólnie z samorządami Birmingham, Lille i Pescary eksperymentalne projekty pilotażowe w dziedzinie środowiska naturalnego pozwolą na wypracowanie efektów i dobrych praktyk przydatnych do zbudowania odpowiedniej metodologii dla przyszłych umów trójstronnych;
2.2.4 podkreśla, że umowy trójstronne stanowią narzędzie sprawowania rządów mające na celu umożliwienie elastyczniejszego i skuteczniejszego wdrażania ustawodawstwa i programów o silnym oddziaływaniu terytorialnym;
2.2.5 wnioskuje do Komisji Europejskiej o to, by przewidziała konkretne przepisy finansowe, tak aby władze lokalne i regionalne mogły dysponować odpowiednimi środkami do szybkiego wdrożenia układów i umów trójstronnych, co pozwoliłoby im w pełni i bez przeszkód pełnić swą rolę operacyjną w terenie;
2.2.6 wzywa Komisję Europejską, by bezzwłocznie wzmogła koordynację poziomą tej eksperymentalnej fazy i jej monitorowania przez Sekretariat Generalny KE oraz by rozwinęła działania promujące to narzędzie i informujące o nim;
2.2.7 zaleca wyraźniejsze poparcie ze strony Rady Unii celem utrwalenia tej inicjatywy, która przyczynia się do ulepszenia zasad sprawowania rządów w Europie;
2.2.8 sugeruje Komisji Europejskiej, by wszystkim mechanizmom wznowienia strategii lizbońskiej towarzyszyła refleksja na temat wkładu, jaki trójstronne umowy lub układy o ściśle określonych celach mogłyby wnieść w powodzenie tego strategicznego procesu, umożliwiając regionom, które by tego pragnęły, większy udział w jego sukcesie.
2.3 Zalecenia w sprawie analizy oddziaływania
Komitet Regionów
2.3.1 proponuje, by przyjęcie nowej metody analizy oddziaływania w zastosowaniu do ważniejszych inicjatyw Komisji Europejskiej prowadziło do optymalnego uwzględnienia wymiaru lokalnego i regionalnego w fazie "ex ante" procesu legislacyjnego;
2.3.2 wzywa Komisję Europejską, by powierzyła mu opracowanie badań perspektywicznych, które wchodzą w zakres jego kompetencji, w szczególności jeśli chodzi o ważniejsze inicjatywy o oddziaływaniu terytorialnym;
2.3.3 uważa bowiem, że pierwsza dokonana przezeń ewaluacja miałaby szczególne znaczenie w dziedzinie zastosowania alternatywnych środków prawnych (współregulacja i samoregulacja) oraz w zakresie wszelkich działań informacyjnych i koordynacyjnych dotyczących szczebla lokalnego i regionalnego;
2.3.4 jest zdania, że analizy oddziaływania muszą odgrywać istotną rolę w zmniejszaniu kosztów administracyjnych, które ciążą na władzach lokalnych i regionalnych skutkiem ustawodawstwa wspólnotowego, i że wobec tego wstępne analizy muszą zawierać ocenę oddziaływania aktu prawnego na szczeblu lokalnym i regionalnym w kategoriach finansowych;
2.3.5 zaleca, by podczas rewizji protokołu o współpracy zawartego z Komisją Europejską [14] pogłębione analizy oddziaływania pomogły w określeniu szczegółowych, przydatnych kryteriów oceny i jakości, celem ustanowienia rzeczywistej strategii konsultowania się z samorządami lokalnymi i regionalnymi;
2.3.6 wzywa Komisję Europejską, by poparła jego bardziej aktywny wkład na etapie przygotowywania działań wspólnotowych, polegający na sporządzaniu opinii perspektywicznych w sprawie przyszłych polityk wspólnotowych i dotyczących ich oddziaływania na władze lokalne i regionalne, jak również na sporządzaniu raportów na temat oddziaływania niektórych dyrektyw na szczeblu lokalnym i regionalnym;
2.3.7 ponownie zaleca Komisji Europejskiej utworzenie grupy konsultacyjnej niezależnych ekspertów w celu przeprowadzania kontroli analiz oddziaływania, zapewnienia obiektywizmu i zachęcania do stosowania dobrych praktyk oraz życzy sobie być informowany o jej pracach, co pozwoliłoby mu na wzmocnienie swojej roli politycznej w trakcie następnych faz procesu decyzyjnego [15];
2.3.8 domaga się udzielania mu informacji o działaniach grupy roboczej utworzonej w Parlamencie Europejskim w sprawie prowadzenia i kontroli analiz oddziaływania, aby móc w ten sposób włączyć się do procesu współpracy międzyinstytucjonalnej zapoczątkowanego przez Parlament Europejski celem opracowania, wraz z Komisją Europejską i Radą, wspólnych kryteriów oceny jakości analiz oddziaływania oraz oszacować wydatki wynikające z propozycji legislacyjnych.
2.4 Zalecenia w sprawie poprawy prawodawstwa w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia w Unii Europejskiej
Komitet Regionów
2.4.1 odnotowuje z uwagą zatroskanie Rady sprawą nadania nowej dynamiki procesowi lizbońskiemu, a także zawartość komunikatów [16] przedstawionych przez Komisję Europejską celem stanowienia "lepszego prawodawstwa" w służbie tego procesu, ponieważ uproszczenie i poprawienie ram prawnych wydaje mu się sprawą podstawową tak na szczeblu krajowym, jak i wspólnotowym;
2.4.2 popiera zalecenia Komisji Europejskiej, by poprawa prawodawstwa stała się częścią składową krajowych planów działania w ramach strategii lizbońskiej i proponuje, by opracowany został wspólny kalendarz na temat "Poprawa prawodawstwa";
2.4.3 proponuje, by krajowe plany działania zawierały także część regionalną, mającą na celu uelastycznienie i poprawę skuteczności w zakresie formalności administracyjnych na szczeblu lokalnym, oraz by krajowe programy uproszczenia prawodawstwa — w formie proponowanej przez Komisję Europejską — były konsultowane z samorządami lokalnymi i regionalnymi, pozwalając na lepszą wiedzę o tej reformie na szczeblu regionów i miejscowości.
2.5 Zalecenia ogólne
Komitet Regionów
2.5.1 wzywa w szczególności Komisję Europejską do zapewnienia bardziej dokładnej kontynuacji działań w ramach tej propozycji poprzez szybszą reakcję o większej wadze politycznej;
2.5.2 zamierza przeprowadzać regularnie, szczególnie w ramach dorocznych konsultacji na temat sprawozdania Komisji Europejskiej, ocenę poczynań zalecanych w planie działań "Lepsze stanowienie prawa" i wzywa Komisję Europejską do udostępnienia skomputeryzowanego systemu ułatwiającego dostęp do informacji o bieżącym procesie legislacyjnym i służącego lepszemu informowaniu samorządów lokalnych i regionalnych o wszystkich etapach procesu legislacyjnego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji "Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007 — 2013"
(2006/C 115/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie. Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007 — 2013" COM(2005) 299 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 5 lipca 2005 r. dotyczącą zasięgnięcia jego opinii w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 19 maja 2005 r. o powierzeniu opracowania opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej,
uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Trzeci raport w sprawie spójności: partnerstwo dla wzrostu, zatrudnienia i spójności" COM(2005) 192 wersja ostateczna (SEC(2005)632),
uwzględniając swą opinię w sprawie komunikatu Komisji zatytułowanego "Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej. Nowe partnerstwo dla spójności: konwergencja, konkurencyjność, współpraca" COM(2004) 107 końcowy — (CdR 120/2004 fin) [1],
uwzględniając swą opinię w sprawie perspektyw finansowych — komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania dla polityki i środki budżetowe rozszerzonej Unii na lata 2007 — 2013" COM(2004) 101 końcowy — (CdR 162/2004 fin) [2],
uwzględniając swą opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego COM(2004) 495 końcowy — 2004/0167 (COD) — (CdR 233/2004fin) [3],
uwzględniając swą opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego Fundusz Spójności COM(2004) 494 końcowy — 2004/0166 (AVC) (CdR 234/2004 fin) [4],
uwzględniając swą opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego COM(2004) 493 końcowy — 2004/0165 (COD) (CdR 240/2004 fin) [5],
uwzględniając swą opinię w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności COM(2004) 492 końcowy — 2004/0163 (AVC) (CdR 232/2004 fin) [6],
uwzględniając deklarację z Birmingham w sprawie polityki spójności i krajowych planów ramowych mających na celu wprowadzenie strategii lizbońskiej, przyjętą przez Prezydium KR-u 2 września 2005 r.,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 140/2005 rev.1) przyjęty 30 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Alain ROUSSET, Przewodniczący Rady Regionalnej Akwitanii (FR/PSE)),
przyjął na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z 16 listopada) większością głosów przy jednym głosie wstrzymującym się, następującą opinię:
I. Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1) przyjmuje do wiadomości strategiczne wytyczne Wspólnoty przyjęte przez Komisję Europejską 5 lipca 2005 r.;
2) z zadowoleniem przyjmuje jasne określenie pierwszeństwa dla regionów opóźnionych w rozwoju, związane w szczególności z rozszerzeniem Unii o dziesięć nowych Państw Członkowskich, które ma być realizowane poprzez cel konwergencji; Europa jest zobowiązana do solidarności z tymi regionami, która powinna zaowocować przyspieszeniem ich rozwoju gospodarczego i społecznego, jak działo się to w przypadku programów poprzednich generacji;
3) przyjmuje również z zadowoleniem wolę kontynuowania europejskiej polityki spójności wobec wszystkich regionów europejskich, poprzez przyszły cel konkurencyjności i zatrudnienia; podkreśla jednak, że w ramach tego celu priorytet powinien zostać przyznany regionom peryferyjnym i/lub mniej konkurencyjnym, aby zmniejszyć różnice w rozwoju między regionami i w obrębie regionów; podstawowym zadaniem polityki spójności jest bowiem korygowanie nierówności regionalnych i lokalnych, a nie wspieranie regionów najbardziej konkurencyjnych;
4) żałuje, że strategiczne wytyczne Wspólnoty nie wyróżniają odrębnych priorytetów dla regionów konwergencji i dla regionów przyszłego celu konkurencyjności i zatrudnienia; cel konkurencyjności i zatrudnienia powinien być skierowany na projekty dążące do podniesienia konkurencyjności regionalnej (badania naukowe, innowacyjność, edukacja/szkolenia, dostępność — transport, technologie informacyjno-komunikacyjne, usługi użyteczności publicznej) i unikać rozproszenia, często krytykowanego w obecnym okresie;
5) wyraża zadowolenie z faktu, że polityka spójności jest traktowana jako narzędzie wdrażania strategii lizbońskiej na szczeblu regionalnym, ale podkreśla, iż jest absolutnie konieczne, by służyła ona przede wszystkim korygowaniu różnic rozwojowych na szczeblu regionalnym i lokalnym;
6) podkreśla podstawową wagę tego dokumentu dla opracowania wspólnotowej polityki spójności na okres 2007 — 2013 i dla nadzorowania tej polityki na szczeblu europejskim pod względem wskazanych celów i priorytetów;
7) kładzie nacisk na konieczność istnienia strategicznego dokumentu na szczeblu europejskim, dotyczącego polityki regionalnej i spójności, jak ma to już miejsce od kilku lat w przypadku europejskiej strategii zatrudnienia;
8) zastanawia się jednak nad dysproporcją istniejącą między ambicją wyrażoną w dokumencie i nikłymi środkami, jakie niektóre Państwa Członkowskie mają zamiar poświęcić na jej realizowanie w ramach perspektyw budżetowych na lata 2007 — 2013;
9) zastanawia się również nad tym, jaki użytek z tego dokumentu zrobią Państwa Członkowskie, szczególnie jeśli perspektywy budżetowe będą niewspółmierne do zadań;
10) przyznaje, że choć należy, szanując zasadę pomocniczości, pozostawić Państwom Członkowskim możliwość dostosowania strategicznych wytycznych Wspólnoty do ich specyficznych potrzeb i sytuacji, to istotne jest, by nie finansowały one z europejskich funduszy strukturalnych ich polityk krajowych;
11) w związku z tym, jest zaniepokojony zagrożeniem, jakie tego typu postępowanie mogłoby spowodować dla kontynuowania w perspektywie długoterminowej rzeczywistej polityki wspólnotowej na rzecz spójności, która przecież stanowi jedną z najbardziej zauważalnych dla obywateli europejskich polityk wspólnotowych;
12) żałuje w związku z tym, że Komisja Europejska zrezygnowała, pod naciskiem Państw Członkowskich, z załączenia wersji krajowych tego dokumentu, opracowanych w oparciu o wyniki programu badań terytorialnych prowadzonych przez Państwa Członkowskie za pośrednictwem programu ESPON (European Spatial Planning Observation Network), i które pozwalały na sprawdzenie zgodności strategicznej między celami wspólnotowymi i krajowymi w dziedzinie spójności terytorialnej.
1.
Strategiczne wytyczne Wspólnoty i strategia lizbońska
Komitet Regionów
1.1 ogólnie potwierdza swe poparcie dla strategii lizbońskiej i przyjmuje w tym kontekście do wiadomości wolę Komisji Europejskiej opracowania wytycznych głównie w perspektywie tej strategii; żałuje jednak, że na drugi plan przesunięto priorytety odnośnie środowiska naturalnego i strategii z Göteborga;
1.2 zgadza się co do trzech głównych priorytetów zaproponowanych przez Komisję Europejską (uczynić Europę i jej regiony miejscem bardziej atrakcyjnym dla inwestorów, poprawić poziom wiedzy i innowacyjność, jako kluczowych czynników wzrostu, oraz wspierać tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy);
1.3 żałuje jednak, iż brak jest odniesienia w tych głównych priorytetach do pojęcia zrównoważonej konkurencyjności; przypomina swe przywiązanie do zasady, by z taką samą uwagą traktowano wszystkie trzy filary rozwoju zrównoważonego (gospodarczy, społeczny i dotyczący środowiska naturalnego);
1.4 podkreśla ponownie, że podstawowa słabość strategii lizbońskiej, jak i europejskiej strategii zatrudnienia, leży w jej wdrażaniu, szczególnie na szczeblu Państw Członkowskich; żałuje szczególnie, iż brak jest rzeczywistego podejścia zdecentralizowanego, i że metoda koordynacji nie zdołała włączyć do swych mechanizmów władz regionalnych i lokalnych; wyraża żal, że rozwinięta w jej ramach współpraca pozostała głównie współpracą międzyrządową, pomijając coraz większą rolę odgrywaną przez partnerów społecznych w procesie lizbońskim;
1.5 wyraża w związku z tym zadowolenie z centralnej roli, jaką, według Komisji, powinny odtąd odgrywać władze regionalne i lokalne w ramach wdrażania tej strategii i z jej powiązania z polityką spójności, tak aby osiągnąć założone cele;
1.6 zwraca więc uwagę na potrzebę, by strategiczne wytyczne Wspólnoty, w oparciu o które Państwa Członkowskie i regiony wyznaczą swe priorytety strategiczne w zakresie polityki spójności, zostały włączone do "krajowych lizbońskich programów działania", a także by silniej podkreślone zostało znaczenie szczebla regionalnego i lokalnego dla strategicznego rozwoju terytorialnego;
1.7 wyraża życzenie, by poza regionami, których dotyczy cel konwergencji, i które są priorytetowe dla działań wspólnotowych, fundusze strukturalne były używane w ramach przyszłego celu konkurencyjności i zatrudnienia; chodzi o przyspieszenie w pierwszym rzędzie rozwoju regionów peryferyjnych i mniej konkurencyjnych dzięki priorytetowemu traktowaniu takich dziedzin jak: badania naukowe, innowacyjność, edukacja i szkolenia, dostępność (transport, technologie informacyjno-komunikacyjne, usługi użyteczności publicznej); każdy region europejski powinien mieć możliwość opracowania na szczeblu regionalnym i lokalnym swej własnej agendy lizbońskiej;
1.8 ostrzega przed używaniem funduszy europejskich do finansowania lub współfinansowania polityk krajowych lub polityk wspólnotowych (transeuropejskie sieci transportowe, ramowy program badań i rozwoju, program "konkurencyjność i innowacja"), które byłyby podporządkowane wyłącznie logice konkurencyjności krajowej, bez uwzględnienia wymiaru spójności terytorialnej, i które nie wchodziłyby w związku z tym w zakres polityki spójności; chociaż jest uzasadnione i priorytetowe, by regiony opóźnione w rozwoju mogły używać funduszy strukturalnych w ramach tego typu finansowania, byłoby jednak szkodliwe, by regiony uprawnione do wsparcia w ramach przyszłego celu konkurencyjności i zatrudnienia nie mogły skoncentrować środków na rzeczywistych priorytetach rozwoju regionalnego;
1.9 popiera swój postulat, by w przyszłości dopuścić także możliwości współfinansowania ze źródeł prywatnych.
1.10 przypomina zatem, że o ile w obecnym okresie programowania polityki sektorowe powinny przyczynić się do osiągania celu spójności, to coś wręcz przeciwnego mogłoby się wydarzyć po roku 2007, jeśli wymagać się będzie od polityki spójności finansowania polityk sektorowych;
1.11 w związku z tym wyraża życzenie, by oparcie strategicznych wytycznych Wspólnoty o strategię lizbońską nie stało się dla Państw Członkowskich okazją do zawłaszczenia polityki spójności dla celów krajowych, bez uwzględnienia zasad spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej stosowanych do ich obszaru;
1.12 przestrzega więc przed potencjalnym zagrożeniem "renacjonalizacji" wspólnotowej polityki spójności;
1.13 domaga się w związku z tym, by strategiczne wytyczne Wspólnoty wyznaczały jasne i precyzyjne cele w zakresie spójności terytorialnej, tak by ograniczyć to zagrożenie do minimum.
2.
Wymiar terytorialny polityki spójności
Komitet Regionów
2.1 wyraża żal, że wymiar terytorialny spójności nie jest traktowany jako samoistny priorytet lub jako podejście przekrojowe stosowane do trzech głównych priorytetów określonych w dokumencie, oraz że nie jest on tematem przewodnim całości strategicznych wytycznych Wspólnoty z tego samego tytułu, co spójność gospodarcza i społeczna;
2.2 stwierdza raz jeszcze, że wymiar terytorialny stanowi podstawę polityki regionalnej i polityki spójności;
2.3 wyraża w związku z tym zdziwienie, że część poświęcona wymiarowi terytorialnemu nie dotyczy miast i obszarów wiejskich i nie jest proporcjonalna do ambicji Komisji Europejskiej wyrażonych w trzecim raporcie na temat spójności, podczas gdy to właśnie dynamika terytorialna pozwala podmiotom i ludności docenić, w terenie, wpływ polityk Unii Europejskiej; przypomina o konieczności uwzględnienia wymiaru miejskiego w programach regionalnych;
2.4 domaga się, aby wziąć pod uwagę koncepcję zrównoważonej konkurencyjności w taki sposób, w jaki jest ona przedstawiona w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską, oraz koncepcję policentrycznego rozwoju obszaru Wspólnoty, co powinno pozwolić na przystosowanie charakteru i natężenia prowadzonych polityk do obiektywnej sytuacji konkurencyjności odnośnych obszarów;
2.5 domaga się, by wymiar terytorialny zawierał specjalny ustęp poświęcony regionom o trwałych niekorzystnych warunkach (wyspy, góry, niska gęstość zaludnienia), regionom peryferyjnym, strefom wiejskim w delikatnym położeniu i strefom miejskim w trudnej sytuacji oraz dotyczył wzmocnienia więzów między strefami miejskimi i wiejskimi; uznaje znaczenie miast i obszarów miejskich dla urzeczywistniania celów strategii lizbońskiej zmierzających do ukształtowania bezpiecznych, spójnych i wydolnych społeczności nawet w najuboższych częściach miast;
2.6 oczekuje w związku z tym opublikowania przez Komisję Europejską komunikatu w sprawie miejskiego wymiaru strategicznych wytycznych polityki spójności;
2.7 przypomina, generalnie, przywiązanie samorządów regionalnych i lokalnych do celu spójności terytorialnej jako niezbędnego i nierozdzielnego uzupełnienia celu spójności gospodarczej i społecznej;
2.8 żałuje, że tak mało miejsca poświęcono w całym dokumencie współpracy terytorialnej; wyraża w związku z tym zaniepokojenie przewidywanym ograniczeniem przez Państwa Członkowskie środków finansowych przeznaczonych na ten podstawowy cel polityki regionalnej i spójności;
2.9 ponownie wyraża swe poparcie dla współpracy transgranicznej jako podstawowego narzędzia integracji europejskiej; życzy sobie, by dziedziny takie jak kultura, środowisko naturalne, wymiana między administracjami, obrona cywilna czy też zdrowie zajmowały należne im miejsce w tym systemie;
2.10 zaleca wdrożenie rzeczywistej współpracy ponadnarodowej wychodzącej poza prostą współpracę między Państwami Członkowskimi celem realizacji działań; ten typ współpracy jest autentycznym narzędziem spójności terytorialnej;
2.11 żąda, by współpracy ponadnarodowej nadano rzeczywisty charakter strategiczny tworzenia struktury i łączenia różnych obszarów; przypomina, że prace ESPON zawierają liczne sugestie co do ukierunkowania współpracy ponadnarodowej w perspektywie kilku głównych tematów; domaga się większego zaangażowania władz regionalnych i lokalnych, nie tylko w zarządzanie programami, ale również w określanie priorytetów dla działań;
2.12 zwraca się do Państw Członkowskich o to, by nie zmniejszały budżetu proponowanego przez Komisję Europejską na rzecz współpracy ponadnarodowej;
2.13 zaleca poświęcenie większej uwagi problematyce międzyregionalnej oraz przypomina o ogromnej wadze jaką ma przyznanie na ten cel odpowiedniego budżetu.
3.
Dostosowanie środków finansowych do zakładanych celów
Komitet Regionów
3.1 przypomina przede wszystkim, że Unia Europejska musi dysponować budżetem adekwatnym do swych zamierzeń, a szczególnie do celów, jakie sobie wyznaczyła na posiedzeniu Rady Europejskiej w Lizbonie;
3.2 wyraża w związku z tym zaniepokojenie groźbą znacznej dysproporcji między założeniami strategicznymi a skromnością środków finansowych, jakie mogą być na nie przeznaczone w świetle ostatnich negocjacji międzyrządowych;
3.3 żałuje zatem, że Komisja Europejska nie proponuje większego skoncentrowania działań wspólnotowych na dziedzinach i obszarach, na których mogłyby one odgrywać rolę rzeczywistej siły napędowej;
3.4 uznaje, że w kwestii przyszłego celu konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia może być wskazane rozróżnienie między kryteriami Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego, ponieważ o ile słuszne jest, by Europejski Fundusz Społeczny odnosił się do całego obszaru europejskiego z oczywistych powodów, jakimi są bezrobocie i wykluczenie społeczne, to jest jednocześnie konieczne, by Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego uwzględniał przy udzielaniu wsparcia pewną liczbę kryteriów terytorialnych;
3.5 sugeruje zatem, by fundusze strukturalne były przeznaczone priorytetowo dla regionów najmniej konkurencyjnych i najmniej uprzywilejowanych w oparciu o kryteria wspólnotowe, z jednoczesnym uwzględnieniem jasnych i obiektywnych kryteriów terytorialnych;
3.6 wyraża wreszcie żal z braku porozumienia wokół perspektyw budżetowych na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 16 — 17 czerwca 2005 r.; przypomina o zagrożeniach, jakie przedłużający się brak porozumienia w tej dziedzinie mógłby spowodować dla przygotowań do przyszłego okresu programowania 2007 — 2013.
II.
Zalecenia
Komitet Regionów
1. podkreśla wagę pracy wykonanej przez Komisję Europejską celem przygotowania tego dokumentu strategicznego, ale zastanawia się nad użytkiem, jaki zrobią z niego Państwa Członkowskie;
2. potwierdza swe poparcie dla priorytetowego traktowania regionów, których dotyczy cel konwergencji, co jest w szczególności związane z rozszerzeniem na dziesięć nowych Państw Członkowskich;
3. uważa, że polityka regionalna i spójności nie może się ograniczyć tylko do finansowania przez Państwa Członkowskie polityk sektorowych traktowanych jako priorytetowe w strategii lizbońskiej; główną rolą polityki spójności jest bowiem korygowanie nierówności regionalnych i lokalnych, a nie wspieranie regionów najbardziej konkurencyjnych;
4. jest zdania, że sukces strategii lizbońskiej zależy przede wszystkim od jej przystosowania do szczebla regionalnego i lokalnego;
5. wyraża życzenie, by regiony kwalifikujące się do przyszłego celu konkurencyjności i zatrudnienia mogły skupić interwencję wspólnotową na finansowaniu rzeczywistych strategii rozwoju regionalnego, wdrażanych na szczeblu regionalnym;
6. jest zaniepokojony brakiem uwzględnienia rzeczywistego wymiaru terytorialnego, który stanowi rację bytu polityki wspólnotowej na rzecz spójności;
7. przywiązuje w związku z tym szczególną wagę do dążenia do celu spójności terytorialnej, tak ważnego w kontekście rozszerzonej Europy;
8. domaga się większej równowagi między wymaganiami związanymi z konkurencyjnością Unii Europejskiej i Państw Członkowskich a potrzebą spójności terytorialnej obszaru wspólnotowego;
9. uważa, że równowaga ta może zostać osiągnięta przez dopuszczenie do funduszy wszystkich regionów europejskich, ale również przez włączenie rzeczywistego wymiaru terytorialnego do krajowych strategicznych ram odniesienia opracowanych przez Państwa Członkowskie celem skupienia działań wspólnotowych na regionach peryferyjnych i/lub mniej konkurencyjnych;
10. zaleca podniesienie rangi współpracy terytorialnej w sensie ogólnym, a w szczególności współpracy ponadnarodowej, nadając jej silniejszy charakter strategiczny jako czynnikowi odpowiedzialnemu za tworzenie struktury obszaru wspólnotowego i przyznając jej odpowiednie środki budżetowe;
11. przypomina wreszcie o swym poparciu dla propozycji Komisji Europejskiej odnośnie perspektyw budżetowych na lata 2007 — 2013; uważa, że cele sformułowane w ramach strategicznych wytycznych Wspólnoty nie mogą zostać osiągnięte bez realistycznego i ambitnego budżetu wspólnotowego, pozwalającego na kontynuowanie rzeczywistej polityki regionalnej i spójności na całym obszarze Unii Europejskiej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Komunikatu Komisji "Trzeci raport w sprawie spójności: partnerstwo dla wzrostu, zatrudnienia i spójności"
(2006/C 81/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat przyjęty przez Komisję Europejską dnia 17 maja 2005 r. o tytule Trzeci raport okresowy w sprawie spójności: partnerstwo dla wzrostu, zatrudnienia i spójności COM(2005) 192 wersja ostateczna, {SEC(2005)632},
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 17 maja 2005 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 19 maja 2005 r. o zleceniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej sporządzania opinii na ten temat,
uwzględniając "Trzeci raport w sprawie spójności gospodarczej i społecznej: nowe partnerstwo dla spójności: zbieżność, konkurencyjność, współpraca", COM(2004) 107 wersja ostateczna, przyjęty przez Komisję Europejską 18 lutego 2004 r.,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej (CdR 120/2004 fin) [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie perspektyw finansowych "Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Budowanie wspólnej przyszłości: wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007 — 2013", (CdR 162/2004 162 fin) [2],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), CdR 233/2004 fin [3],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Funduszu Spójności (CdR 234/2004 fin) [4],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (CdR 240/2004 fin) [5],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (CdR 232/2004 fin) [6],
uwzględniając projekt opinii Komitetu Regionów (CdR 141/2005 rev1) przyjęty w dniu 24 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Michael SCHNEIDER, Sekretarz Stanu, przedstawiciel landu Saksonii — Anhalt przy rządzie federalnym (DE/EPP),
przyjął na 61. sesji plenarnej w dniach 12 — 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
I. Utrzymywanie się różnic gospodarczych i społecznych w rozszerzonej Unii
Komitet Regionów
1. postrzega trzeci raport okresowy w sprawie spójności jako ważny dokument dla kontynuowania debaty na temat przyszłego kształtu polityki spójności w Europie,
2. stwierdza, że zróżnicowanie regionalne w rozszerzonej Unii nadal jest znaczne oraz że regionalny PKB dziesięciu najbogatszych regionów jest o 153 % wyższy niż 10 najbiedniejszych regionów,
3. przyjmuje do wiadomości, że w poszerzonej Unii ogółem 64 regiony mają obecnie PKB na poziomie niższym niż 75 % przeciętnego poziomu we Wspólnocie, a na ich terenie mieszka 90 % ludności nowych Państw Członkowskich,
4. ponawia zatem swoje żądanie szczególnego wspierania tych regionów ze środków polityki strukturalnej UE,
5. wskazuje na fakt, że 3,5 % ludności UE mieszka w regionach, które dotknięte są tzw. efektem statystycznym i ponawia swoje żądanie znalezienia wspólnego sprawiedliwego rozwiązania dla tych regionów, zgodnie z celami konwergencji wpisanymi w trzeci raport w sprawie spójności gospodarczej i społecznej,
6. stwierdza, że dalsze 4 % ludności UE mieszka na obszarach, które ze względu na swój pozytywny rozwój gospodarczy przekroczyło granicę 75 % i wspiera żądania tych regionów o zastosowanie odpowiedniego okresu przejściowego dla osiągnięcia nowego celu konkurencyjności,
7. podtrzymuje stwierdzenia raportu, że pomimo znacznego przyrostu produktywności w ubiegłych latach dla osiągnięcia konwergencji konieczny jest większy i bardziej regularny wzrost produktywności i zatrudnienia,
8. wyraża zaniepokojenie, że różnice pomiędzy regionami w niektórych Państwach Członkowskich przybrały na sile i żąda w związku z tym większych wysiłków na poziomie zarówno europejskim, jak i narodowym; jednocześnie podkreśla, że różnice zmniejszały się w ramach UE od roku 1995, a spadek ten był szybszy między państwami niż między regionami,
9. podkreśla stwierdzenia raportu, że w wielu nowych Państwach Członkowskich, aby zmniejszyć istniejące różnice, konieczny będzie nieustanny wysoki wzrost obejmujący całe pokolenia,
10. przyjmuje zatem z zadowoleniem stwierdzenia raportu, że wobec skali istniejących różnic w UE wyraźnie widać konieczność stosowania aktywnej polityki spójności,
11. wskazuje w związku z tym na fakt, że regiony o szczególnych problemach społecznych i ekonomicznych powinny otrzymywać wsparcie także w zakresie przeprowadzania strukturalnych przemian w kierunku społeczeństwa opartego na wiedzy,
12. podkreśla wizję Komisji, zgodnie z którą w odniesieniu do wspierania wzrostu i zatrudnienia konieczne jest utrzymanie aktywnej polityki spójności także poza najbiedniejszymi regionami,
13. stwierdza konieczność stosowania polityki spójności w stosunku do regionów cierpiących na strukturalne trudności związane z warunkami naturalnymi, takich jak wyspy, regiony górskie czy tereny słabo zaludnione.
II.
Polityka spójności i strategia lizbońska
Komitet Regionów
14. przyjmuje z zadowoleniem stwierdzenia raportu, że w wielu programach udział środków przeznaczonych na wdrażanie strategii lizbońskiej przekracza 50 %,
15. podkreśla rolę procesów programowania dla rozwoju regionalnych priorytetów pomocy i strategii innowacji oraz popiera wzmocnienie udziału władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu pomocy płynącej z funduszy strukturalnych,
16. przyjmuje z zadowoleniem wprowadzone w wielu ocenach śródokresowych silne zorientowanie zastosowania funduszy strukturalnych na środki wspierania wzrostu i zatrudnienia; podkreśla jednak jednocześnie, że postępowanie mające na celu przekierowanie i dostosowanie programów funduszy strukturalnych musi zostać uproszczone,
18. podziela ocenę Komisji odnoszącą się do pomyślnego rozpoczęcia finansowania z funduszy strukturalnych w nowych Państwach Członkowskich oraz podkreśla zainteresowanie Komitetu nieodstępowaniem od czteroprocentowego limitu absorpcji dla wykorzystania funduszy strukturalnych w Państwach Członkowskich,
19. przyjmuje do wiadomości, że z uwagi na zasadę dodatkowości wśród 13 Państw Członkowskich, które przynajmniej częściowo objęte są celem 1, tylko dziewięć trzymało się zasady dodatkowości i zwraca w związku z tym uwagę, że przy ocenie dodatkowości zgodnie z art. 11 rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych [7] należy brać pod uwagę istotne z punktu widzenia finansowania, ogólnoekonomiczne warunki ramowe, specyficzne warunki gospodarcze, prywatyzację, czy też wyjątkową wysokość wydatków publicznych na zadania strukturalne w poprzednich latach. Należy również podkreślić, iż fundusze strukturalne mają znaczący efekt dźwigni na obszarach miejskich i wiejskich przy utrzymywaniu wysokiego poziomu inwestycji publicznych zgodnych z ich staraniami, by zapewnić zdrowe finanse publiczne,
20. potwierdza zatem swoje żądanie, by także w przyszłości zaliczać prywatne środki do współfinansowania wydatków funduszy strukturalnych, aby nie wywierać jeszcze silniejszego nacisku na budżety gmin i regionów, utrzymując przy tym wysoki poziom inwestycji publicznych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
III.
Przyszłość polityki spójności oraz agenda dla wzrostu i zatrudnienia
Komitet Regionów
21. przyjmuje do wiadomości, że stanowisko jego co do przyszłego kształtu polityki strukturalnej spotkało się ze znacznym poparciem Parlamentu Europejskiego oraz Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,
22. podkreśla konieczność zmobilizowania lokalnych i regionalnych podmiotów dla przyszłego funkcjonowania polityki strukturalnej oraz potwierdza swoje zainteresowanie aktywnym udziałem w debacie na temat spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, także w przyszłości, poprzez organizowanie wspólnych imprez i konferencji,
23. wobec problemów, które wystąpiły podczas szczytu Rady Europejskiej w dn. 16 — 17 czerwca, jest zaniepokojony, że wyobrażenia Państw Członkowskich co do przyszłego finansowania Unii Europejskiej są nadal bardzo zróżnicowane, a opóźnienie tych uzgodnień stawia pod znakiem zapytania przede wszystkim bezproblemowe rozpoczęcie kolejnego okresu finansowania oraz prowadzi do niestabilności finansowej wśród samorządów terytorialnych UE. Obecny kryzys będzie miał również negatywne skutki gospodarcze, przede wszystkim w nowych Państwach Członkowskich,
24. wzywa zatem Państwa Członkowskie do szybkiego podjęcia decyzji w sprawie przyszłego finansowania Unii Europejskiej,
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Dziesięciolecie partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego: program pracy związany z wyzwaniami następnych pięciu lat"
(2006/C 81/12)
KOMITET REGIONÓW
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Dziesięciolecie partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego: program pracy związany z wyzwaniami następnych pięciu lat" (COM(2005) 139 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dn. 3 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii zgodnie artykułem 265 ustęp 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dn. 12 kwietnia 2005 r. powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych przygotowanie opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię perspektywiczną z dn. 21 kwietnia 2004 r. w sprawie "Partnerstwo Europejsko-Śródziemnomorskie a władze lokalne i regionalne: potrzeba koordynacji i odrębnego instrumentu na rzecz współpracy zdecentralizowanej" (CdR 327/2003) [1],
uwzględniając konkluzje z konferencji "W kierunku nowego obszaru europejsko-śródziemnomorskiego", która odbyła się z jego inicjatywy w Livorno w dn. 31 października 2003 r. z udziałem przedstawicieli lokalnych i regionalnych (CdR 350/2003),
uwzględniając konkluzje z pierwszej sesji Europejsko-Śródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego zorganizowanego w Kairze w marcu 2005 r.,
uwzględniając konkluzje z 7. Europejsko-Śródziemnomorskiej Konferencji Ministrów zorganizowanej w Luksemburgu w dn. 30- 31 maja 2005 r.,
uwzględniając sprawozdanie: "Europejsko-Śródziemnomorskie partnerstwo. Dziesięć lat po Barcelonie: osiągnięcia i perspektywy", przygotowane przez Europejsko-Śródziemnomorskie Forum Instytutów Ekonomicznych (FEMISE),
uwzględniając sprawozdanie: "Po Barcelonie. W kierunku europejsko-śródziemnomorskiej wspólnoty państw demokratycznych", przygotowane przez EuroMeSCo,
uwzględniając deklarację europejsko-śródziemnomorskich burmistrzów zatwierdzoną przez Komisję Eurocities Euromed w Byblos w dn. 27 września 2003 r.,
uwzględniając swoją uchwałę w sprawie 6. Europejsko-Śródziemnomorskiej Konferencji Ministrów (CdR 357/2003) [2],
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 142/2005 rev. 1), przyjęty przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych dn. 30 czerwca 2005 r. (sprawozdawca: Anna TERRÓN I CUSÍ, Sekretarz Generalny "Patronat Catalá pro Europa" — delegat Autonomicznego Rządu Katalonii w Brukseli (ES/PES)),
przyjął, jednogłośnie, na 61. sesji plenarnej w dn. 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dn. 13 października) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 Uwagi ogólne
Komitet Regionów,
1.1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji i zdecydowanie docenia jej stałe i pełne zaangażowanie w sprawę partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego;
1.1.2 podziela pogląd, że proces barceloński wzmocnił to partnerstwo w oparciu o zasadę przyswajania inicjatyw, dialog i współpracę;
1.1.3 podkreśla, że poza silnymi więzami pomiędzy UE a partnerami śródziemnomorskimi o charakterze historycznym i strategicznym, partnerzy EUROMED powiązani są współzależnościami opartymi o przepływy handlowe, finansowe, turystyczne i migracyjne;
1.1.4 popiera ideę, że dziesięciolecie partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego stanowi okazję do dalszego rozwinięcia współpracy między obiema stronami Morza Śródziemnego i do ożywienia procesu barcelońskiego;
1.1.5 zauważa, że bilans ostatnich 10 lat jest ogólnie pozytywny, i że widać w tym okresie znaczne osiągnięcia, chociaż postęp w niektórych istotnych sprawach następuje bardzo powoli;
1.1.6 zwraca uwagę na ambitny i dobrze przygotowany program pracy zaproponowany przez Komisję;
1.1.7 podkreśla, że partnerstwo europejsko-śródziemnomorskie stanowi dla niego bardzo ważną kwestię, którą Komitet Regionów od początku procesu barcelońskiego popiera i zachęca do współpracy między obiema stronami Morza Śródziemnego;
1.1.8 zauważa, że należałoby dołożyć dalszych starań, by włączyć do procesu barcelońskiego podmioty terytorialne, ponieważ odegrają one kluczową rolę w pogłębieniu i wzmocnieniu partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego;
1.1.9 zauważa, że nieustannie domagał się większego uczestnictwa władz lokalnych i regionalnych w procesie barcelońskim;
1.1.10 z zadowoleniem przyjmuje konkluzje z 7. Europejsko-Śródziemnomorskiej Konferencji Ministrów dotyczącej roli władz lokalnych i regionalnych, mówiące, że muszą być one bardziej zaangażować w partnerstwo europejsko-śródziemnomorskie, by móc ocenić wspólne wyzwania, wymienić doświadczenia oraz najlepsze praktyki;
1.1.11 wyraża gotowość do zacieśnienia współpracy z istniejącymi instytucjami zaangażowanymi w partnerstwo europejsko-śródziemnomorskie.
1.2 Bilans procesu barcelońskiego
Komitet Regionów,
1.2.1 podziela pogląd, że współpraca w wymiarze polityki i bezpieczeństwa się poprawiła.
Niemniej, żywiono nadzieję, że tempo będzie większe.
Jeżeli chodzi o pozytywne aspekty, wielkim osiągnięciem było utworzenie Europejsko-Śródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego w 2004 r. oraz sukces pewnych działań zmierzających ku wprowadzeniu atmosfery zaufania;
1.2.2 uważa, że proces barceloński nie przyniósł znacznych postępów w procesie demokratyzacji, nie miał również żadnego bezpośredniego wpływu na największe nierozstrzygnięte konflikty w tym regionie, w tym szczególnie na konflikt palestyńsko-izraelski;
1.2.3 podziela pogląd, że postęp w zakresie partnerstwa dotyczy przede wszystkim realizacji celów ekonomiczno-handlowych wyznaczonych w deklaracji z Barcelony, ukierunkowanych na stworzenie do 2010 r. europejsko-śródziemnomorskiego obszaru wolnego handlu.
Sieć dwustronnych europejsko-śródziemnomorskich układów stowarzyszeniowych jest już prawie ukończona, a bariery celne dla wyrobów przemysłowych zniknęły bądź są stopniowo usuwane;
1.2.4 podkreśla, że nie poczyniono dostatecznych postępów w zakresie obustronnej liberalizacji handlu rolnego, że wysokość krajowych i zagranicznych inwestycji prywatnych w krajach partnerskich pozostaje niska, oraz że nie zmniejszono dysproporcji w stopniu zamożności;
1.2.5 uważa, że niezadowalające efekty w zakresie integracji południe-południe wynikają z szeregu przyczyn.
Jednym z głównych czynników jest niski poziom rozwoju instytucjonalnego u partnerów śródziemnomorskich;
1.2.6 zauważa ponadto, że bezpośrednie inwestycje zagraniczne praktycznie nie wzrosły, a integracja południe-południe znajduje się w martwym punkcie.
Umowa z Agadiru podpisana w 2004 r. między Marokiem, Tunezją, Jordanią i Egiptem nie została jeszcze ratyfikowana;
1.2.7 podziela pogląd, że w wymiarze ludzkim, kulturalnym i społecznym, kluczowym elementem jest edukacja; stwierdza, że pogłębiono współpracę ze społeczeństwem obywatelskim, i że utworzenie w 2004 r. Fundacji Dialogu Kultur im. Anny Lindh przyczyni się do dalszego promowania wymiany w tych dziedzinach;
1.2.8 z zadowoleniem przyjmuje znaczne postępy poczynione w zakresie aspektów finansowych partnerstwa poprzez utworzenie Funduszu Wsparcia na rzecz Inwestycji i Partnerstwa Śródziemnomorskiego (ang. FEMIP) oraz w zakresie przyspieszenia realizacji projektów i programu MEDA II;
1.2.9 przypomina, że brak koordynacji pomiędzy programami MEDA II a INTERREG III ograniczył udział władz lokalnych i regionalnych z krajów południowych obszaru śródziemnomorskiego w projektach współpracy realizowanych w ramach programu INTERREG III z powodu niewystarczającego europejskiego współfinansowania dla partnerów śródziemnomorskich; przypomina o potrzebie współpracy transgranicznej oraz sugeruje, by nowy instrument finansowy ENPI służył temu celowi;
1.2.10 przypomina, że w konsekwencji uniemożliwiło to rozpowszechnienie, w duchu procesu barcelońskiego, doświadczenia i dobrych praktyk związanych z partnerstwem na szczeblu lokalnym i regionalnym, pomimo faktu, że wiele władz lokalnych i regionalnych w UE zawarło bliskie więzi ze swoimi odpowiednikami po południowej stronie Morza Śródziemnego.
1.3 Zaproponowane inicjatywy i program pracy
Komitet Regionów,
1.3.1 wyraża pogląd, że na polu praw człowieka i demokracji należy podejmować dalsze starania, by wspierać równość szans, prawa podstawowe i społeczne, niezależne sądownictwo i pluralizm; należy też dążyć do osiągnięcia wspólnej wizji demokratyzacji;
1.3.2 podkreśla, że dla osiągnięcia wyników w tym obszarze konieczne jest zaangażowanie podmiotów terytorialnych (regionalnych i lokalnych), wraz ze społeczeństwem obywatelskim i partnerami społecznymi;
1.3.3 uważa, że zdecentralizowana współpraca pomaga władzom lokalnym i regionalnym w południowych krajach śródziemnomorskich osiągnąć wyższy poziom dobrego zarządzania poprzez wspieranie uczestnictwa w życiu społecznym i zaangażowanie prywatnych podmiotów; pomaga im też odgrywać dominującą rolę publiczną w promowaniu lokalnego rozwoju gospodarczego, wzmacniając w ten sposób rolę instytucjonalną władz lokalnych i regionalnych w stosunku do rządów centralnych i zdecentralizowanych władz państwowych;
1.3.4 wskazuje, że wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego z punktu widzenia integracji regionalnej stanowi jeden z głównych celów partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego;
1.3.5 podkreśla, że stworzenie prawdziwego rynku regionalnego może się przyczynić do realizacji celu jakim jest rozwój społeczno-gospodarczy; w każdym razie, stanowi on warunek konieczny, ale nie wystarczający rozwoju;
1.3.6 uważa, że prawdziwy rynek regionalny można stworzyć tylko poprzez pogłębienie integracji wśród partnerów śródziemnomorskich, intensyfikację reform przy użyciu wszechstronnego podejścia, zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i podmiotów terytorialnych oraz wykazanie się silną wolą polityczną;
1.3.7 uważa, że układy stowarzyszeniowe, o charakterze dwustronnym, nie w pełni dostarczają partnerom śródziemnomorskim instrumenty konieczne do integracji regionalnej, która stanowi niezbędny etap na drodze do stworzenia prawdziwego rynku regionalnego;
1.3.8 uważa, że europejska polityka sąsiedzka (ang. ENP) może się przyczynić, poprzez plany działania, do zmian jakościowych w stosunkach europejsko-śródziemnomorskich, lecz nie może się to odbyć kosztem wielostronnego wymiaru partnerstwa EUROMED.
Proces barceloński powinien pozostać głównym instrumentem partnerstwa i dialogu w regionie;
1.3.9 podkreśla, że stworzenie instrumentu europejskiego sąsiedztwa i partnerstwa (ang. ENPI), który zastępuje istniejące już programy takie jak MEDA, wymaga poświęcenia szczególnej uwagi rozwojowi współpracy z partnerami śródziemnomorskimi w celu sfinalizowania z nimi pakietu zaproponowanych planów działania, nie tracąc z pola widzenia aspektu regionalnego obecnego w programie MEDA, i nieograniczania (w kategoriach absolutnych lub względnych) pomocy finansowej oferowanej partnerom śródziemnomorskim przez Unię Europejską;
1.3.10 podkreśla, że stworzenie FEMIP i jego postanowienia dotyczące współfinansowania wymagają pilnie oceny rzeczywistych możliwości utworzenia Europejsko-Śródziemnomorskiego Banku Rozwoju;
1.3.11 popiera propozycję Komisji, by w 2007 r. dokonać oceny w porozumieniu z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym;
1.3.12 z zadowoleniem przyjmuje projekt rozpoczęcia negocjacji pomiędzy UE a krajami śródziemnomorskimi w sprawie liberalizacji i integracji handlu usługami oraz zakładania przedsiębiorstw; jednocześnie żałuje, iż Komisja nie przeprowadziła jeszcze badań oceniających oddziaływanie utworzenia strefy wolnego handlu. Ocena taka powinna objąć pięć obszarów działania programu MEDA II: ludność, zatrudnienie i migracje, globalizacja, kurczenie się zasobów naturalnych i wyzwania środowiskowe; Komitet przypomina, iż dokument ten jest oczekiwany od czasu konferencji maltańskiej (Barcelona II, 1997), oraz że Parlament Europejski i Komitet Regionów kilkukrotnie już o niego prosiły;
1.3.13 podkreśla kluczowe dla partnerów śródziemnomorskich znaczenie kwestii rolnictwa;
1.3.14 uważa zatem, że istnieje pilna potrzeba rozwinięcia Wspólnej Polityki Rolnej (ang. ACP), otwarcia rynku wspólnoty na produkty śródziemnomorskie oraz wprowadzenia, w celu ułatwienia nieuniknionych zmian, mechanizmu typu Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (ang. EAGGF) ukierunkowanego na kraje śródziemnomorskie;
1.3.15 zgadza się, iż duże znaczenie ma zainicjowanie programu współpracy regionalnej w zakresie rozwoju obszarów wiejskich;
1.3.16 z zadowoleniem przyjmuje propozycję nawiązania dialogu pomiędzy krajami partnerskimi a Państwami Członkowskimi w celu pogłębienia dwustronnej współpracy w sektorze oświaty i szkolenia zawodowego, by osiągnąć do 2015 r. trzy cele: wyeliminować analfabetyzm w regionie, umożliwić wszystkim uczniom bez względu na płeć naukę w szkole podstawowej i zlikwidować nierówności między płciami na wszystkich szczeblach edukacji;
1.3.17 popiera inicjatywę mającą na celu wzmocnienie istniejących programów na rzecz mobilności, poprzez zapoczątkowanie obszernego programu stypendiów dla studentów uniwersyteckich, współfinansowanego przez Komisję i kraje przyjmujące stypendystów w regionie europejsko-śródziemnomorskim;
1.3.18 z zadowoleniem przyjmuje uznanie roli odgrywanej przez władze lokalne i społeczeństwo obywatelskie w promowaniu współpracy na polu sprawiedliwości, bezpieczeństwa i wolności, a także w zakresie migracji i integracji społecznej;
1.3.19 uważa, że należy zwiększyć rolę i obecność społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerów społecznych w partnerstwie, a także z zadowoleniem przyjmuje uruchomienie platformy pozarządowej, która będzie uprzywilejowanym interlokutorem w partnerstwie europejsko-śródziemnomorskim;
1.3.20 zauważa, że basen Morza Śródziemnego jest uprzywilejowaną przestrzenią dialogu kultur i cywilizacji i domaga się stałego wsparcia dla inicjatyw mających na celu stworzenie wspólnej przestrzeni audiowizualnej, pogłębienie zrozumienia między społeczeństwami oraz zwalczanie rasizmu i wszystkich form ksenofobii, w tym islamofobii i antysemityzmu;
1.3.21 żałuje, że Komisja, w swoim komunikacie z dnia 12 kwietnia 2005 r., nie zaproponowała zwiększenia roli podmiotów terytorialnych w partnerstwie i uruchomienia mechanizmów konsultacji w ramach istniejących instytucji europejsko-śródziemnomorskich; tym niemniej przyjmuje z zadowoleniem ważne programy regionalne, takie jak MEDACT i MEDPACT, które wzmocnią te działania;
1.3.22 zgadza się, iż konieczne jest zwiększenie widoczności partnerstwa zarówno w UE, jak i w krajach partnerskich i podziela pogląd, że zwiększenie widoczności wymaga przekazania przeciętnym obywatelom wielu wspólnie uzgodnionych, przejrzystych i spójnych informacji, przy użyciu najbardziej skutecznych środków komunikacji i rozpowszechniania;
1.3.23 podkreśla, że władze lokalne i regionalne, zarówno po północnej i południowej stronie Morza Śródziemnego, umożliwiają funkcjonalną, polityczną i terytorialną łączność między rządem centralnym a społeczeństwem obywatelskim;
1.3.24 przypomina również, że na wszystkich obszarach wspomnianych w komunikacie Komisji jako główne obszary współpracy w procesie barcelońskim, ekspertyza władz lokalnych i regionalnych jest najbardziej wartościowa:
- promocja demokratyzacji;
- reformowanie instytucji;
- polityki promujące MŚP;
- polityki promujące inwestycje;
- rolnictwo, rybołówstwo i rozwój obszarów wiejskich;
- polityki promujące zatrudnienie;
- planowanie regionalne i przestrzenne;
- urbanistyka;
- środowisko, zarządzanie zasobami i zapobieganie katastrofom naturalnym;
- lokalny wymiar transportu i energii;
- inicjatywy kulturalne i sportowe;
- polityki ochrony i przywracania świetności dziedzictwa kulturowego;
- polityka społeczna na szczeblu lokalnym;
- oświata i szkolenie;
- zdrowie;
- kontrola przepływu imigrantów, polityka w zakresie przyjmowania i integracji imigrantów;
- zwiększenie widoczności partnerstwa.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów,
2.1 podkreśla potencjalną rolę samorządów lokalnych i regionalnych w pogłębianiu partnerstwa europejsko-śródziemnomorskiego;
2.2 podkreśla zatem, że wkład tych podmiotów ma duże znaczenie dla poczynienia postępów w dziedzinie praw człowieka, demokracji, rozwoju społeczno-gospodarczego, dialogu i zrozumienia międzykulturowego, które stanowią główne wytyczne procesu barcelońskiego i najważniejsze priorytety programu działań na najbliższe pięć lat;
2.3 ponownie żąda, by przedsięwziąć kroki w kierunku większego uczestnictwa i zaangażowania samorządów lokalnych i regionalnych w proces europejsko-śródziemnomorski, ponieważ ze względu na swoją pozycję posiadają one najlepsze możliwości do stworzenia obszaru pokoju, stabilności i dobrobytu w basenie śródziemnomorskim;
2.4 podkreśla, że dobrą polityką jest współpraca regionalna na szczeblu politycznym i urzędowym, oraz że sieci społeczeństwa obywatelskiego stanowią dobre partnerstwo. Należy je jednak uzupełnić innymi mechanizmami, w tym partnerstwem terytorialnym;
2.5 wzywa do utworzenia w europejsko-śródziemnomorskich ramach instytucjonalnych nowego forum, które będzie spełniać misję promowania współpracy zdecentralizowanej i terytorialnej, wspierania partnerstwa, rozwijania programów integrujących działania podejmowane w całym basenie Morza Śródziemnego i pozwalać na analizę funkcjonowania układów stowarzyszeniowych z partnerami śródziemnomorskimi. Forum to może skupiać gminy i regiony po obu stronach Morza Śródziemnego;
2.6 proponuje, by Komisja zwróciła uwagę na postulat wysunięty w czasie pierwszej sesji Europejsko-Śródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego wobec samorządów lokalnych, by bardziej przyczyniły się do tworzenia sieci kontaktów służących promowaniu dialogu, wzajemnego zrozumienia, wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk;
2.7 podkreśla, że zaangażowanie podmiotów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego ma kluczowe znaczenie dla powodzenia partnerstwa i osiągnięcia jego celów, lecz nie jest ono możliwe bez udziału lokalnych i regionalnych instytucji oraz władz;
2.8 uważa, że istnieje potrzeba wyjścia poza tradycyjne ramy współpracy scentralizowanej, i że najbardziej odpowiednim szczeblem współpracy zdecentralizowanej są władze lokalne i regionalne;
2.9 przypomina w związku z tym, że władze lokalne i regionalne mają możliwości podjęcia działań stanowiących uzupełnienie i wykraczających poza tradycyjne ramy współpracy na szczeblu rządu centralnego;
2.10 uważa, że stworzenie instrumentów sprzyjających współpracy transgranicznej i ponadnarodowej mogłoby służyć promowaniu współpracy terytorialnej w regionach położonych w basenie Morza Śródziemnego;
2.11 wskazuje, że praktyki współpracy zdecentralizowanej opracowane w ciągu ostatnich lat uwypukliły znaczenie odpowiedzialności władz lokalnych, które pełnią rolę katalizatora tych nowych procesów współpracy, co zostało również przyznane przez Komisję w notatce na temat współpracy zdecentralizowanej w styczniu 2000 r.;
2.12 zauważa, że o ile wiele Państw Członkowskich uznało kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych, należy to jeszcze zharmonizować i szerzej wyjaśnić na szczeblu UE.
Należy również jasno wskazać, że ich partnerzy w krajach południowych basenu Morza Śródziemnego powinni być przedstawicielami organów zdecentralizowanych, wybieranymi bezpośrednio przez obywateli w ich regionach, a nie (lub nie tylko) urzędnikami reprezentującymi rząd centralny na szczeblu lokalnym;
2.13 zaleca, by Komisja pogłębiła swą wiedzę na temat funkcji i uprawnień instytucji terytorialnych w południowych krajach śródziemnomorskich poprzez dokonanie analizy porównawczej władz lokalnych i regionalnych oraz reform przeprowadzanych obecnie w tym regionie.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady "Europejska przyszłości dla Kosowa"
(2006/C 115/11)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie Europejskiej przyszłości dla Kosowa (COM(2005) 156 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 11 maja 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 12 kwietnia 2005 r. powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych sporządzenie opinii w tej sprawie,
uwzględniając konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej odbytej w Brukseli w dniach 16 — 17 czerwca 2005 r.,
uwzględniając konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej odbytej w Salonikach w dniach 19 — 20 czerwca 2003 r.,
uwzględniając decyzję Rady z dnia 14 czerwca 2004 r. w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w Partnerstwie Europejskim z Serbią i Czarnogórą, w tym z Kosowem,
uwzględniając raport w sprawie przygotowania Serbii i Czarnogóry do negocjacji Układu o Stabilizacji i Stowarzyszenia z Unią Europejską (SEC(2005) 478 wersja ostateczna),
uwzględniając opinię Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie bieżącej sytuacji w Kosowie, przyjętą 3 czerwca 2005 r. (dok.
10572, sprawozdawca: Marianne Tritz),
uwzględniając raport Sekretarza Generalnego w sprawie Tymczasowej Misji Administracyjnej Narodów Zjednoczonych w Kosowie z dnia 23 maja 2005 r. (dok.
05-33918),
uwzględniając rezolucję Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych 1244 (1999) z dnia 10 czerwca 1999 r.,
uwzględniając umowę o współpracy między Komitetem Regionów a Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy z dnia 13 kwietnia 2005 r., CdR 62/2005,
uwzględniając swoją opinię w sprawie Roli organów lokalnych i regionalnych Unii Europejskiej w procesie konsolidacji demokratycznej na Bałkanach Zachodnich — CdR 101/2003 fin [1],
uwzględniając konkluzje przyjęte przez uczestników konferencji odbytej w Prisztinie 22 czerwca 2005 r. (deklaracja z Prisztiny), CdR 145/2005 fin,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 143/2005 rev 2) przyjęty w dniu 15 września 2005 r. przez swoją Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Tomaž ŠTEBE, burmistrz Gminy Mengeš (SI/EPP)),
pragnąc przedstawić poglądy na temat europejskiej przyszłości dla Kosowa widzianej z perspektywy lokalnej i regionalnej,
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej odbytej w Salonikach w dniach 19 — 20 czerwca 2003 r. nadały całemu regionowi zachodnich Bałkanów europejskie perspektywy na przyszłość.
Perspektywy te podkreślono ponownie w konkluzjach Prezydencji Rady Europejskiej odbytej w Brukseli w dniach 16 — 17 czerwca 2005 r.
2.
Wszystkie kraje zachodnich Bałkanów, jak również Kosowo, przechodzą obecnie pozytywne zmiany nastawienia, w tym nastawienia wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ang. ICTY).
Zmiany te stanowią ważny krok w kierunku ich ostatecznej integracji z Unią Europejską.
Nadal jednak potrzeba dalszych znaczących postępów.
3.
Co do Kosowa, ludzie okazali pokojową powściągliwość po rezygnacji byłego premiera Haradinaja, zaś rządzący wykazali się polityczną dojrzałością, dokonując płynnego przejścia do nowego rządu Kosowa, kierowanego przez premiera Kosumiego.
Towarzyszyło temu ponowione zobowiązanie do realizacji programu poprzedniego rządu, zogniskowanego na wdrażaniu standardów ONZ-u.
4.
Rząd Kosowa przyjął dokument "Reforma samorządu lokalnego — program roboczy 2005" w dniu 22 lutego 2005 r.
Reforma ma na celu ulepszenie usług na szczeblu lokalnym, żeby (a) zapewnić zrównoważone rządy i warunki życia dla wszystkich ludzi w Kosowie; (b) włączenie wszystkich społeczności w demokratyczne struktury Kosowa; (c) utworzenie i umocnienie funkcjonujących instytucji demokratycznych w Kosowie, jak tego wymagają standardy.
5.
Kontynuowane są działania zmierzające do gospodarczej integracji Kosowa z regionem.
Te podejmowane stale wysiłki mają na celu podjęcie problemu wciąż trudnej sytuacji ekonomicznej w Kosowie, w tym niskiego poziomu dochodów, wysokiego bezrobocia i ogromnych braków w infrastrukturze.
Istnieje pilna potrzeba stworzenia ram prawnych jasno określających prawa własności.
6.
Trwający właśnie ambitny i kompleksowy przegląd implementacji standardów powinien zainicjować realistyczny proces prowadzący do ustalenia przyszłego statusu Kosowa.
Silne, autonomiczne i wieloetniczne samorządy lokalne i regionalne są warunkiem długotrwałego pokoju i dobrobytu Kosowa oraz kluczowym elementem wszelkich wynegocjowanych umów na temat przyszłego statusu Kosowa.
7.
W końcowej deklaracji konferencji na temat roli lokalnych i regionalnych samorządów UE w procesie konsolidacji demokracji w regionie zachodnich Bałkanów, zorganizowanej wspólnie z Komitetem Regionów, Komisją Europejską, Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy i Paktem Stabilności dla Europy Południowo-Wschodniej w Prisztinie 22 czerwca 2005 r., podkreśla się, że gdyby w przyszłości mieszkańcy Kosowa mieli zostać członkami Unii Europejskiej, żywotne znaczenie miałoby wprowadzenie decentralizacji i demokracji uczestniczącej, która w pełni respektowałaby demokratyczne wartości i prawa mniejszości,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje z zadowoleniem niniejszy raport oraz wnioski przedstawione przez Komisję w komunikacie "Europejska przyszłość dla Kosowa" (COM (2005) 156 wersja ostateczna), w których ukazane są ramy zakończenia obecnego impasu odnośnie rozwoju społeczeństwa wieloetnicznego w Kosowie, na rzecz umożliwienia jego uczestnictwa w kontekście pokoju i dobrobytu w regionie;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem raport w sprawie przygotowania Serbii i Czarnogóry do negocjacji Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Unią Europejską (SEC(2005) 478 wersja ostateczna), który kończy się pozytywnym zaleceniem w kwestii rozpoczęcia negocjacji nad stabilizacją i stowarzyszeniem, pod warunkiem że Serbia i Czarnogóra będą stale kontynuować przygotowania;
1.3 przyjmuje z zadowoleniem konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej odbytej w Brukseli w dniach 16 — 17 czerwca 2005 r. i załączoną deklarację w sprawie Kosowa, w których podkreśla się, że wynik kompleksowego przeglądu sytuacji w Kosowie nie był przesądzony: szczególne znaczenie mają wdrażanie standardów, zwłaszcza tych określonych jako priorytetowe, i proces decentralizacji;
1.4 uważa, że władze lokalne i regionalne Kosowa i Unii Europejskiej powinny pomagać w realizacji wyzwania, którym jest europejska przyszłość dla Kosowa;
1.5 przyjmuje z zadowoleniem zaangażowanie Komisji polegające na skoncentrowaniu się na specyficznej sytuacji i szczególnych potrzebach Kosowa, tak aby kraj ten mógł dokonać postępu w procesie stabilizacji i stowarzyszenia;
1.6 przyjmuje z zadowoleniem aktywne położenie akcentu na rozwój i potrzebę reform w Kosowie wraz ze zobowiązaniem do uruchomienia środków Komisji na rzecz przyspieszenia wspomnianego rozwoju i reform;
1.7 popiera propozycję Komisji Europejskiej zbadania nowych możliwości w celu zapewnienia, iż Kosowo będzie mogło w pełni korzystać ze wszystkich odpowiednich instrumentów Unii Europejskiej;
1.8 przywiązuje najwyższą wagę do dialogu politycznego między społecznościami Kosowa oraz między władzami w Belgradzie i Prisztinie jako jedynego sposobu osiągnięcia owej większej stabilności, która jest warunkiem wstępnym integracji całego regionu zachodnich Bałkanów z Unią Europejską;
1.9 przyjmuje z zadowoleniem wstępne wysiłki Tymczasowych Instytucji Autonomicznych Kosowa (PISG) zmierzające do reformy samorządu lokalnego w Kosowie;
1.10 przypomina, że decentralizacji musi towarzyszyć autentyczne przekazanie kompetencji, a zwłaszcza zasobów finansowych i własności współmiernie do nowych obowiązków powierzonych władzom lokalnym i regionalnym;
1.11 popiera żywotną rolę, jaką odgrywają stowarzyszenia władz lokalnych i regionalnych, przedstawiając wspólne opinii władz lokalnych i regionalnych rządowi oraz stanowiąc kluczowe instrumenty wspierania potencjału działania poprzez polityków szczebla lokalnego i regionalnego;
1.12 popiera zaangażowanie Komisji w konsultacje wysokiego szczebla z udziałem głównych podmiotów międzynarodowych na rzecz ustanowienia skoordynowanej polityki wobec Kosowa i przyjmuje z zadowoleniem decyzję o przeprowadzeniu kompleksowego przeglądu postępów dokonanych w procesie wdrażania standardów dla Kosowa;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 wzywa Komisję do czynnego zaangażowania lokalnych samorządów Kosowa w zadanie wdrażania reform politycznych, społecznych i gospodarczych na najniższym szczeblu z pełnym poszanowaniem zasad pomocniczości, proporcjonalności i dobrego zarządzania;
2.2 zaleca Komisji promowanie i wspieranie — w ścisłej współpracy z samorządami lokalnymi — kampanii informacyjnych w celu informowania obywateli UE o stosunkach z Kosowem oraz informowania obywateli Kosowa o wartościach UE;
2.3 zaleca Komisji wspieranie — w ścisłej współpracy z samorządami lokalnymi — wymiany i programów twinningowych, które pomogą w zwiększeniu wzajemnego zrozumienia między obywatelami a administracją UE i Kosowa oraz we wzmocnieniu potencjału administracyjnego na szczeblu lokalnym i regionalnym;
2.4 zaleca Komisji, by udzielając pomocy na rzecz budowania ram instytucjonalnych, poświęcała szczególną uwagę potencjałowi samorządów lokalnych, w szczególności w celu wsparcia wdrażania prawa i poprawy komunikacji i współpracy między rządem centralnym a samorządem lokalnym;
2.5 wzywa do podjęcia wysiłku współpracy i wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk zdobytych w ramach polityki przedakcesyjnej, wdrażanej wraz z samorządami lokalnymi i regionalnymi Państw Członkowskich UE, państw kandydackich i krajów zachodnich Bałkanów;
2.6 podkreśla, że jedną z dróg rozwinięcia zaufania publicznego i stabilności w Kosowie i w regionie zachodnich Bałkanów jest współpraca transgraniczna między władzami lokalnymi i regionalnymi;
2.7 zachęca wszystkich odpowiedzialnych za wdrażanie standardów, szczególnie Tymczasowe Instytucje Autonomiczne Kosowa (PISG), do kontynuowania implementacji reformy samorządu lokalnego na całym terytorium Kosowa oraz do pomagania samorządom lokalnym w Kosowie w dostosowywaniu się do Europejskiej karty samorządu lokalnego, zwłaszcza poprzez zapewnienie samorządom lokalnym w Kosowie finansów, terenów i zasobów ludzkich niezbędnych do pełnienia przez nie obowiązków w dziedzinie społecznej i gospodarczej;
2.8 przypomina wszystkim odpowiedzialnym za wdrażanie standardów, szczególnie Tymczasowym Instytucjom Autonomicznym Kosowa (PISG), że zachowanie i promowanie dialektów regionalnych i języków mniejszości oraz dziedzictwa kulturalnego wszystkich społeczności jest kluczowym czynnikiem osiągnięcia tolerancji i wzajemnego zrozumienia w pluralistycznym, wieloetnicznym i wielokulturowym Kosowie;
2.9 zachęca wszystkich odpowiedzialnych za wdrażanie standardów, szczególnie Tymczasowe Instytucje Autonomiczne Kosowa (PISG), by ułatwiali uczestnictwo osób ze wszystkich grup etnicznych i społeczności w procesie decyzyjnym, zwłaszcza na szczeblu samorządów lokalnych i miejskich, i podkreśla, że wieloetniczne samorządy miejskie są kluczowym elementem procesu stabilizacji i pojednania w Kosowie;
2.10 zaleca wszystkim odpowiedzialnym za wdrażanie standardów, szczególnie Tymczasowym Instytucjom Autonomicznym Kosowa (PISG), by zdwoili wysiłki mające na celu osiągnięcie konkretnych pilnych rezultatów, szczególnie jeśli chodzi o powrót uchodźców, powrót wysiedlonych i swobodę przemieszczania się dla wszystkich społeczności;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego ustanawiającego program ramowy "Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi" na lata 2007 — 2013
(2006/C 115/10)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikaty Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego ustanawiające program ramowy "Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi" na lata 2007 — 2013 (COM(2005) 123 wersja ostateczna),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 6 kwietnia 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii zgodnie z art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 22 lutego 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych sporządzenia opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię z 6 lipca 2005 r. w sprawie Zielonej księgi w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną (CdR 82/2005 fin),
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 144/2005 rev. 1) przyjęty dnia 15 września 2005 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Chrístos PALEOLÓGOS, Członek Rady Gminy Livadia (GR/PSE)), a także mając na uwadze, co następuje:
Rozpatrywany program na rzecz solidarności dostarczy nowego narzędzia politycznego do stworzenia dla wszystkich obywateli Unii przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Celem jego jest zapewnienie równowagi między efektywnym wsparciem wszelkich polityk europejskich w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości a potrzebami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi w myśl idei dzielenia się obowiązkami.
Zarówno czynniki odpychające, jak i przyciągające nadal będą przyczyną ruchów migracyjnych z mniej rozwiniętych i niebezpiecznych krajów całego świata do państw Unii, a siatki przestępcze, idee i ruchy rasistowskie i ksenofobiczne oraz luki administracyjne mogą stanowić zagrożenie dla uregulowanej i zarządzanej migracji sprzyjającej integracji społeczno-gospodarczej i przynoszącej korzyści zarówno migrantom, jak również społecznościom krajów pochodzenia i osiedlania się.
Rosnące zaangażowanie Unii w szereg polityk i działań wymaga odpowiedniego finansowania oraz instrumentarium.
W związku ze starzeniem się ludności i spadkiem liczby osób w wieku produkcyjnym zwiększenie strumienia imigracji jest prawdopodobne i staje się coraz bardziej konieczne w celu zaspokojenia potrzeb rozszerzonej Unii.
Program ramowy zawiera solidną podstawę prawną dotyczącą organów regionalnych i lokalnych, która podkreśla, że "każde Państwo Członkowskie organizuje współpracę partnerską, w zgodzie z przepisami i praktykami obowiązującymi aktualnie w danym kraju, z wyznaczonymi przez siebie władzami i organami, mianowicie: (a) właściwymi władzami regionalnymi, lokalnymi, miejskimi i innymi organami publicznymi",
na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) przyjął jednomyślnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący ustanowienia programu ramowego "Solidarność i zarządzanie przepływami migracyjnymi" na lata 2007 — 2013;
1.2 ma świadomość znaczenia i zasięgu migracji na świecie oraz jej wagi dla zróżnicowania i rozwoju, szczególnie w społecznościach lokalnych.
KR w pełni zgadza się z koniecznością koordynowania polityki w dziedzinie imigracji, azylu i integracji w Unii Europejskiej.
Jest to obecnie jeszcze ważniejsze w rozszerzonej Wspólnocie;
1.3 ma świadomość znaczenia kierowanej przez Wspólnotę, wszechstronnej i zrównoważonej polityki na rzecz zarządzania ruchami migracyjnymi, obejmującej bezpieczeństwo granic, skuteczną ochronę osób potrzebujących ochrony międzynarodowej, skuteczną repatriację obywateli krajów trzecich nielegalnie przebywających na terenie Unii, włączenie legalnych imigrantów w życie gospodarcze, kulturowe i polityczne;
1.4 podkreśla, że projektowanie i wprowadzanie w życie prawodawstwa należy do kompetencji szczebla państwowego, natomiast zadanie polegające na ułatwianiu przyjmowania imigrantów, ich osiedlania się i integracji należy głównie do władz szczebla lokalnego i regionalnego.
KR akcentuje zatem ważną rolę samorządów terytorialnych, których odpowiedzialność szczególnie w dziedzinie planowania, zakwaterowania, kształcenia i rynku pracy ma bezpośredni wpływ na integrację i może wspierać spójność społeczną, integrację społeczną i zrównoważone społeczeństwo;
1.5 podkreśla, że samorządy terytorialne maja nadzieję stanowić kluczowe ogniwo w łańcuchu solidarności oraz przyczynić się do wyeliminowania przyczyn migracji poprzez wzmocnienie działań na rzecz współpracy finansowej, jak również poprzez wspólną strategię na rzecz promowania transgranicznej współpracy regionów i państw w dziedzinie zarządzania ruchami migracyjnymi.
Ich kompetencje w dziedzinie migracji, imigracji i integracji, jak również ich pozycja jako operatorów bądź właścicieli infrastruktury, stawiają te władze na czele procesów mających na celu zapobieganie, finansowanie i zarządzanie ruchami migracyjnymi;
1.6 podkreśla, że w wielu państwach Unii Europejskiej podatki pobierane są na szczeblu krajowym, podczas gdy kosztami walki z wykluczeniem społecznym związanym z imigracją obciążony jest szczebel lokalny.
Brak uzgodnień pomiędzy różnymi szczeblami może utrudniać optymalne wykorzystanie zasobów gospodarczych.
Tego rodzaju dzielenie obciążeń mogłoby uzupełnić działania na szczeblu unijnym oraz przynieść pozytywne wyniki w tej dziedzinie;
1.7 a) przypomina, że kobiety są dyskryminowane zarówno ze względu na płeć, jak i pochodzenie etniczne.
Uwzględnienie kwestii płci umożliwiłoby lepsze ukierunkowanie i większą skuteczność wysiłków na rzecz lepszego zarządzania ruchami migracyjnymi.
Nie można nie doceniać znaczenia kobiet w powodzeniu integracji, ponieważ to one często tworzą bezpośredni związek z dziećmi w obrębie rodziny;
b) podkreśla fakt, iż udana polityka migracyjna wymaga uwzględnienia wartości innych niż tylko czysto ekonomiczne.
Imigracja otwiera perspektywy mogące wzbogacić życie poszczególnych obywateli, może też dostarczyć UE umiejętności cennych w kontekście światowym;
c) wzywa Radę i Komisję do dalszego korzystania z wiedzy nabytej przez samorządy terytorialne przez dziesięciolecia praktycznych doświadczeń związanych z wprowadzaniem w życie polityki migracyjnej;
1.8 a) podkreśla, że inicjatywy mające zapewnić skuteczność pomocy finansowej przeznaczonej na wspólną politykę imigracyjną powinny uwzględniać różnice regionalne.
Pomoc ta powinna zachęcać do elastycznych rozwiązań, a samorządy terytorialne powinny mieć swobodę wyboru stylu pracy;
b) apeluje o uwzględnienie w dyskusji nad przyszłą europejską polityką spójności społecznej działań prowadzonych w niektórych regionach, w których pomoc z tytułu funduszy strukturalnych może ulec zmniejszeniu i w których znacznie wzrosła w ostatnich latach liczba imigrantów.
Dotyczy to w szczególności dużych miast;
1.9 podkreśla, że imigracja nie wystarczy do pokrycia w dłuższej perspektywie zapotrzebowania na siłę roboczą w UE i odsyła do swojej opinii w sprawie udziału pracowników w starszym wieku w rynku pracy;
1.10 Pilną sprawą, zarówno ze względów gospodarczych, społecznych, jak i politycznych, jest wprowadzenie w życie strategii służących rozwiązaniu problemu znacznej grupy imigrantów znajdujących się poza rynkiem pracy.
1.11 apeluje o podjęcie środków, które pozwolą skutecznie reagować na zjawisko masowego nielegalnego napływu i przebywania pracowników na terytorium UE.
Należy podjąć środki i wprowadzić mechanizmy, które umożliwią imigrantom naruszającym obowiązujące prawo imigracyjne bezzwłoczne zalegalizowanie swojego statusu, zwłaszcza jeśli nielegalny charakter ich pobytu jest wynikiem niewydolności administracji lub szczególnej sytuacji geopolitycznej Państw Członkowskich.
Powinny to być rozwiązania wyjątkowe, jednorazowe i połączone z: a) zapewnieniem właściwych warunków osiedlenia zainteresowanych osób, b) ugruntowaniem przekonania, że nielegalnej imigracji nie można tolerować, c) surowym zwalczaniem przemytu osób i wykluczenia społecznego oraz d) ustanowieniem przepisów i polityk skutecznie wspierających legalną imigrację w poszukiwaniu pracy;
1.12 podkreśla, iż należy uznać i wspierać u każdego poszczególnego imigranta potrzebę pracy w celu utrzymania się.
Oprócz aspektów ekonomicznych, przedsiębiorczość i małe przedsiębiorstwa przyczyniają się do pozytywnego rozwoju społecznego.
Możliwość posiadania i kierowania przedsiębiorstwem sprzyja integracji, przeto powinna zyskać więcej poparcia ze strony społeczeństwa;
1.13 z zadowoleniem przyjmuje rosnącą w UE świadomość kreatywności imigrantów i ich zmysłu przedsiębiorczości.
Wzrost liczby przedsiębiorców i nowych przedsiębiorstw ma decydujące znaczenie dla powodzenia procesu integracji i stanowi ważny wkład w realizację strategii lizbońskiej;
1.14 podkreśla znaczenie ścisłej współpracy organizacji pozarządowych z samorządami terytorialnymi oraz popiera ich programy mające na celu przyśpieszenie polityk i działań związanych z migracją (takich jak włączanie imigrantów w życie polityczne i społeczne państwa itd.);
1.15 z zadowoleniem przyjmuje decyzję ustanawiającą Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców, a zwłaszcza zapis o integracji grup, o których mowa.
KR przypomina, że ogromna większość proponowanych jako kwalifikujące się działań na rzecz poprawy warunków osiedlenia, jak i integracji uchodźców, wchodzi w zakres kompetencji samorządów terytorialnych;
1.16 z zadowoleniem przyjmuje decyzję ustanawiającą Fundusz Granic Zewnętrznych i przypomina, iż rozwój i spójność społeczna w niektórych regionach Europy cierpi z powodu ich położenia na granicach Unii.
Fakt ten winien znaleźć odzwierciedlenie w wyżej wymienionej decyzji;
1.17 zauważa, że niepowodzenie polityki integracji w Unii Europejskiej można częściowo wyjaśnić faktem, iż samorządy lokalne i regionalne nie zostały włączone w proces kształtowania polityki w tej dziedzinie.
Samorządy terytorialne stanowią szczebel decyzyjny znajdujący się najbliżej obywateli, ale często lekceważono i nie zawsze uwzględniano konsekwencje wdrażania polityki na szczeblu lokalnym;
1.18 przypomina, że warunkiem osiągnięcia spójności społecznej jest uwzględnienie zagadnień integracji we wszystkich dziedzinach polityki.
Polityka wspólnotowa w dziedzinie imigracji i integracji powinna być zgodna z szerszymi celami UE dotyczącymi polityki społecznej, polityki gospodarczej, polityki zagranicznej i polityki rozwoju oraz z podstawowymi wartościami europejskimi, takimi jak równość szans, prawa człowieka, godność osoby ludzkiej, tolerancja, poszanowanie zróżnicowania, zwalczanie dyskryminacji oraz promowanie większego uczestnictwa w życiu społecznym;
1.19 podkreśla fakt, że za integrację odpowiedzialne jest całe społeczeństwo oraz że wymaga ona wysiłków zarówno ze strony imigrantów, jak i miejscowej ludności, w celu osiągnięcia trwałej spójności i rozwoju społecznego;
1.20 przyznaje, że o ile zagadnienia związane z rynkiem pracy mają decydujące znaczenie dla integracji imigrantów, to nie można ich rozpatrywać niezależnie od kontekstu, zważywszy, że stopień integracji zależy również od wielu innych czynników, takich jak pochodzenie społeczne, wykształcenie i znajomość języka, jak również udział w życiu społecznym.
Powodzenie integracji imigrantów stanowi jeden z kroków ku osiągnięciu społeczeństwa, w które każdy będzie się angażował, z pożytkiem zarówno dla jednostki, społeczności lokalnej, jak i społeczeństwa w szerokim tego słowa znaczeniu;
1.21 ubolewa nad faktem, iż w programie na rzecz solidarności w niewystarczającym stopniu wspomina się o sytuacji prawie 500000 osób ubiegających się o azyl w Unii Europejskiej, które oczekują na kartę pobytu lub równoważny dokument, a których ogromna większość znajduje się poza legalnym rynkiem pracy;
1.22 podkreśla, że różnica pomiędzy szczeblem krajowym, który skupia uwagę na zapotrzebowaniu na siłę roboczą pochodzącą z imigracji, a szczeblem lokalnym, na którym podejmuje się wysiłki w celu przeciwdziałania wykluczeniu, marginalizacji i ksenofobii, wzmacnia konieczność dialogu i współpracy na wszystkich szczeblach;
1.23 uważa, że działania i środki prowadzące stopniowo do przyznania oficjalnego prawa do głosowania, które przyczyni się do zwiększenia zaangażowania imigrantów w proces demokratyczny, winny stanowić ważną część programu na rzecz solidarności;
1.24 z zadowoleniem przyjmuje decyzję ustanawiającą Europejski Fundusz Powrotu Imigrantów i przypomina, że kompleksowe zarządzanie powrotami winno obejmować czynnik lokalny, zwłaszcza uznanie wkładu samorządów terytorialnych na granicach UE w utrzymanie systemy dobrowolnego powrotu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 podkreśla, iż niezbędna jest zrównoważona polityka promująca środki zapewniające umiarkowany poziom legalnej migracji wraz z działaniami zniechęcającymi do migracji nielegalnej oraz walka z przemytem i handlem ludźmi.
KR podkreśla również istotne znaczenie migracji w uzupełnianiu niedoborów umiejętności i wzywa Radę Europejską do opracowania skutecznych inicjatyw politycznych w tych dziedzinach, włącznie z zatrudnianiem obywateli państw krajów w sektorze badań naukowych;
2.2 podkreśla, że samorząd terytorialny winien być w większym stopniu włączony w kształtowanie i wdrażanie polityki azylowej.
KR proponuje rozważenie poszerzenia zakresu finansowania w ramach współpracy regionalnej i nowej polityki sąsiedztwa, które są objęte trzecim głównym celem funduszy strukturalnych na lata 2007 — 2013, w celu włączenia tych zadań oraz ma nadzieję, że wspólne programy wielostronne prowadzone w ramach tego celu, jak i dwustronne plany działania, które będą wdrażane jako część polityki sąsiedztwa, będą koordynowane w sposób skuteczny;
2.3 podkreśla, że koniecznie należy przewidzieć konkretne włączenie samorządów terytorialnych w proces zarówno tworzenia, jak i realizacji działań w ramach wszystkich czterech funduszy, w celu urzeczywistnienia horyzontalnego podejścia w sprawie partnerstwa;
2.4 proponuje wzmocnienie działań i środków angażujących edukację w wysiłki na rzecz zarządzania ruchami migracyjnymi, zwłaszcza w dziedzinie integracji imigrantów i uchodźców;
2.5 proponuje dodanie następujących szczegółowych przepisów horyzontalnych:
Zalecenie 1
Artykuł 3
Tekst proponowany przez Komisję COM(2005) 123 wersja ostateczna — 2005/0049 (COD) _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Artykuł 3Cele szczegółowe1.Fundusz przyczyni się do osiągnięcia następujących celów szczegółowych:a)Wprowadzenie zintegrowanego zarządzania powrotami w Państwach Członkowskich oraz usprawnienie jego organizacji i stosowania;b)Wzmocnienie współpracy Państw Członkowskich w ramach zintegrowanego zarządzania powrotami;c)Promowanie skutecznego i jednolitego stosowania wspólnych norm dotyczących powrotu imigrantów zgodnie z rozwojem polityki w tej dziedzinie. _BAR_ Artykuł 3Cele szczegółowe1.Fundusz przyczyni się do osiągnięcia następujących celów szczegółowych:a)Wprowadzenie zintegrowanego zarządzania powrotami w Państwach Członkowskich oraz usprawnienie jego organizacji i stosowania, w szczególności poprzez tworzenie w razie potrzeby mechanizmów współpracy pomiędzy władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi;b)Wzmocnienie współpracy Państw Członkowskich w ramach zintegrowanego zarządzania powrotami;c)Promowanie skutecznego i jednolitego stosowania wspólnych norm dotyczących powrotu imigrantów zgodnie z rozwojem polityki w tej dziedzinie. _BAR_
Uzasadnienie:
Ponieważ wniosek Komisji oparty jest na podstawie prawnej, gdzie zastosowanie ma procedura współdecyzji, Komitet Regionów powinien starać się przedstawiać konkretne poprawki do wniosku Komisji zgodnie z modelem wykorzystywanym przez Parlament Europejski.
Zalecenie 2
Artykuł 4 ust.1
Tekst proponowany przez Komisję COM(2005) 123 wersja ostateczna – 2005/0049 (COD) _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Artykuł 4Działania kwalifikowane w Państwach Członkowskich1.Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się działania zmierzające do osiągnięcia celu określonego w art. 3 ust. 1 lit. a), w szczególności zaś:a)Ustanowienie lub poprawa skutecznej, stabilnej i długotrwałej współpracy operacyjnej władz Państw Członkowskich z władzami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich w celu uzyskiwania dokumentów podróżnych wymaganych do powrotu obywateli państw trzecich oraz zapewnienia szybkiej i skutecznej procedury odsyłania;b)Wsparcie i ułatwienia przy dobrowolnym powrocie obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terenie UE, szczególnie poprzez programy dobrowolnego powrotu, w celu nadania powrotom charakteru stałego;c)Uproszczenie procedur towarzyszących przymusowemu odsyłaniu obywateli państw trzecich w celu wzmocnienia wiarygodności i integralności polityki imigracyjnej oraz ograniczenia okresu przetrzymywania osób oczekujących na przymusowe wydalenie. _BAR_ Artykuł 4Działania kwalifikowane w Państwach Członkowskich1.Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się działania zmierzające do osiągnięcia celu określonego w art. 3 ust. 1 lit. a), w szczególności zaś:a)Ustanowienie lub poprawa skutecznej, stabilnej i długotrwałej współpracy operacyjnej władz Państw Członkowskich z władzami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich w celu uzyskiwania dokumentów podróżnych wymaganych do powrotu obywateli państw trzecich oraz zapewnienia szybkiej i skutecznej procedury odsyłania;b)Wsparcie i ułatwienia przy dobrowolnym powrocie obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terenie UE, szczególnie poprzez programy dobrowolnego powrotu, w celu nadania powrotom charakteru stałego;c)Uproszczenie procedur towarzyszących przymusowemu odsyłaniu obywateli państw trzecich w celu wzmocnienia wiarygodności i integralności polityki imigracyjnej oraz ograniczenia okresu przetrzymywania osób oczekujących na przymusowe wydalenie;d)Działania przyczyniające się do poprawy koordynacji między różnymi szczeblami władz krajowych, regionalnych, lokalnych, miejskich i innymi organami publicznymi. _BAR_
Uzasadnienie:
Ponieważ wniosek Komisji oparty jest na podstawie prawnej, gdzie zastosowanie ma procedura współdecyzji, Komitet Regionów powinien starać się przedstawiać konkretne poprawki do wniosku Komisji zgodnie z modelem wykorzystywanym przez Parlament Europejski.
Zalecenie 3
Artykuł 4 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję COM(2005) 123 wersja ostateczna – 2005/0049 (COD) _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Artykuł 4Działania kwalifikowane w Państwach Członkowskich(…)2.Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się działania zmierzające do osiągnięcia celu określonego w art. 3 ust. 1, lit. b), w szczególności zaś:a)Współpraca przy gromadzeniu i dostarczaniu potencjalnym powracającym informacji na temat kraju ich pochodzenia.b)Współpraca przy ustanawianiu skutecznych, stabilnych i długotrwałych stosunków roboczych Państw Członkowskich z władzami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich w celu uzyskania pomocy konsularnej przy zdobywaniu dokumentów podróżnych wymaganych do powrotu obywateli państw trzecich oraz zapewnieniu szybkiej i skutecznej procedury odsyłania;c)Opracowanie wspólnych, zintegrowanych planów powrotu imigrantów oraz ich wdrożenie, w tym programy dobrowolnych powrotów do konkretnych krajów pochodzenia, krajów poprzedniego zamieszkania lub krajów tranzytowych;d)Analiza obecnej sytuacji i możliwości wzmocnienia współpracy administracyjnej wśród Państw Członkowskich w dziedzinie powrotu imigrantów oraz rola organizacji międzynarodowych i pozarządowych w tym kontekście;e)Wymiana informacji, wsparcie i doradztwo w sprawach dotyczących powrotu grup wymagających szczególnego traktowania;f)Organizacja seminariów na temat doświadczeń w stosowaniu sprawdzonych praktyk odnoszących się do konkretnych krajów i regionów trzecich;g)Wspólne środki umożliwiające przyjęcie osób powracających w ich krajach pochodzenia, krajach poprzedniego zamieszkania lub krajach tranzytowych;h)Wspólne opracowanie działań zapewniających trwałą reintegrację osób powracających w kraju pochodzenia lub kraju poprzedniego zamieszkania;i)Wspólne środki służące monitorowaniu sytuacji osób powracających oraz tego, czy powrót ma charakter stały. _BAR_ Artykuł 4Działania kwalifikowane w Państwach Członkowskich(…)2.Do uzyskania wsparcia z Funduszu kwalifikują się działania zmierzające do osiągnięcia celu określonego w art. 3 ust. 1, lit. b), w szczególności zaś:a)Współpraca przy gromadzeniu i dostarczaniu potencjalnym powracającym informacji na temat kraju ich pochodzenia.b)Współpraca przy ustanawianiu skutecznych, stabilnych i długotrwałych stosunków roboczych Państw Członkowskich z władzami konsularnymi i służbami imigracyjnymi państw trzecich w celu uzyskania pomocy konsularnej przy zdobywaniu dokumentów podróżnych wymaganych do powrotu obywateli państw trzecich oraz zapewnieniu szybkiej i skutecznej procedury odsyłania;c)Opracowanie wspólnych, zintegrowanych planów powrotu imigrantów oraz ich wdrożenie, w tym programy dobrowolnych powrotów do konkretnych krajów pochodzenia, krajów poprzedniego zamieszkania lub krajów tranzytowych;d)Analiza obecnej sytuacji i możliwości wzmocnienia współpracy administracyjnej wśród Państw Członkowskich w dziedzinie powrotu imigrantów oraz rola organizacji międzynarodowych i pozarządowych w tym kontekście;e)Wymiana informacji, wsparcie i doradztwo w sprawach dotyczących powrotu grup wymagających szczególnego traktowania;f)Organizacja seminariów na temat doświadczeń w stosowaniu sprawdzonych praktyk odnoszących się do konkretnych krajów i regionów trzecich;g)Wspólne środki umożliwiające przyjęcie osób powracających w ich krajach pochodzenia, krajach poprzedniego zamieszkania lub krajach tranzytowych;h)Wspólne opracowanie działań zapewniających trwałą reintegrację osób powracających w kraju pochodzenia lub kraju poprzedniego zamieszkania;i)Wspólne środki służące monitorowaniu sytuacji osób powracających oraz tego, czy powrót ma charakter stały;j)Organizacja seminariów i wspólnych szkoleń dla pracowników krajowych, regionalnych, lokalnych, miejskich i innych właściwych organów administracyjnych, wykonawczych i sądowych;k)Promowanie "Podręcznika dobrych praktyk" (Handbook of Best Practices), będącego wspólną inicjatywą Rady Unii Europejskiej, Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego oraz Komitetu Regionów. Podręcznik ten powinien zawierać artykuły autorstwa pracowników władz krajowych, regionalnych i lokalnych, w tym strategie na rzecz integracji obywateli, współpracy ze stowarzyszeniami i organizacjami pozarządowymi, tworzenia sieci lokalnych, zbierania danych i badań, jak i współpracy z siłami policyjnymi i instytucjami.Zależnie od potrzeby działanie to powinno uwzględniać regionalne i lokalne władze publiczne. _BAR_
Uzasadnienie
Ponieważ wniosek Komisji oparty jest na podstawie prawnej, gdzie zastosowanie ma procedura współdecyzji, Komitet Regionów powinien starać się przedstawiać konkretne poprawki do wniosku Komisji zgodnie z modelem wykorzystywanym przez Parlament Europejski.
2.6 ubolewa, że wydatki przewidziane na pomoc techniczną we wszystkich czterech decyzjach są niskie, mimo że kampanie na rzecz zwiększenia świadomości społecznej są niezbędne dla powodzenia i skuteczności wszystkich polityk w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
2.7 zachęca władze lokalne i regionalne do wymieniania się programami szkoleniowymi oraz do pracy na rzecz synergii i partnerstwa z odpowiednimi władzami europejskimi i krajowymi;
2.8 zachęca władze lokalne i regionalne do wniesienia wkładu w szybkie i skuteczne wdrożenie działań proponowanych w programie ramowym;
2.9 rozpoczyna plan działania Komitetu Regionów na rzecz wspierania ducha sprawiedliwego podziału obowiązków w dziedzinie migracji pomiędzy Państwa Członkowskie, a w ramach Państw Członkowskich pomiędzy władze krajowe, regionalne, lokalne, miejskie i inne władze publiczne;
2.10 podkreśla, że należy traktować go jako partnera istotnego, mającego na sercu interes Wspólnoty, który skuteczniej przyczynia się do wyjaśnienia zadań przedstawicieli szczebla lokalnego i regionalnego w kwestiach finansowania i zarządzania przepływami migracyjnymi na lata 2007-2013, a tym samym przyczynia się do włączenia ich do mechanizmu współpracy, który Unia pragnie wdrożyć.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Wzrost i zatrudnienie — Zintegrowane Wytyczne na lata 2005-2008" komunikat przewodniczącego w porozumieniu z wiceprzewodniczącym Verheugenem oraz komisarzami Almunią oraz Špidlą wraz z zaleceniem Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty (zgodnie z art. 99 Traktatu WE) oraz wnioskiem dotyczącym decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (zgodnie z art. 128 Traktatu WE)
(2006/C 81/04)
KOMITET REGIONÓW
uwzględniając"Wzrost i zatrudnienie — zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008" wraz z zaleceniem Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty (zgodnie z art. 99 Traktatu WE) oraz wnioskiem dotyczącym decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich COM(2005) 141 końcowy — 2005/0057 (CNS);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 12 kwietnia 2005 r. i decyzję Rady z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 i art. 128 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 19 maja 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej opracowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając uchwałę Komitetu Regionów w sprawie odnowienia strategii lizbońskiej, przyjętej 24 lutego 2005 r.;
uwzględniając projekt opinii (CdR 147/2005 rev.1) przyjęty dnia 29 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawcą była Pauliina HAIJANEN: członek Rady Regionalnej Finlandii Płd.-Zach., członek Rady Miasta Laitila (FI-EPP)),
jednogłośnie przyjął podczas 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1.1 uważa, że zamiar zastosowania zintegrowanych wytycznych na rzecz zwiększenia wzrostu i zatrudnienia powinien być realizowany dla uzyskania większej spójności społecznej, poprawy dobrobytu społecznego i jakości życia; lepsza pozycja, jeśli chodzi o konkurencyjność i inwestycje, oraz długotrwały wysoki poziom osłon społecznych to podstawowe warunki dla osiągnięcia tego celu;
1.2 ponawia apel o bardziej intensywne i zdecentralizowane wdrażanie strategii lizbońskiej w zgodzie z konkluzjami Rady Europejskiej z Lizbony, w których stwierdza się, że podejście przyjęte w celu realizacji strategii lizbońskiej będzie całkowicie zdecentralizowane, zgodnie z zasadą pomocniczości; Unia, jej Państwa Członkowskie, samorządy lokalne i regionalne, jak również partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie zostaną aktywnie włączeni w różne formy partnerstwa;
1.3 uważa jednak, że zintegrowane wytyczne stanowią krok naprzód w kategoriach metodologii, gdyż dają one wyraz komplementarności polityki gospodarczej i społecznej Unii Europejskiej oraz woli dalszego upraszczania narzędzi sterowania makroekonomicznego w Unii Europejskiej i poprawy ich czytelności;
1.4 jest zdania, że zwiększaniu wzrostu i zatrudnienia powinien przyświecać cel utrzymania i zwiększenia dobrobytu wszystkich obywateli na terenie całej Wspólnoty oraz umożliwienia im pełnego wykorzystania swego potencjału w życiu społecznym;
1.5 jest zdania, iż słaby rozwój społeczny w ostatecznym rozrachunku również spowalnia rozwój gospodarczy;
1.6 uważa, że z perspektywy międzynarodowej wzrost płac stanowi ważny miernik rozwoju społecznego;
1.7 jest zdania, że jego propozycje dotyczące oceny wartości dodanej płynącej z decentralizacji oraz uczestnictwa władz terytorialnych w opracowywaniu i wdrażaniu wytycznych nie zostały uwzględnione w odpowiednim stopniu;
1.8 podkreśla swą gotowość do aktywnego uczestnictwa w nowym procesie lizbońskim i wniesienie wkładu w coroczny wiosenny szczyt Rady Europejskiej. Komitet jest przekonany, że większy udział władz regionalnych i lokalnych w sprawowaniu rządów na szczeblu unijnym stworzy możliwość aktywnego partnerstwa dla rozwoju procesu decyzyjnego i zwiększy zrozumienie dla wymiaru regionalnego.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 uważa za istotne, by samorządy lokalne i regionalne były aktywnie zaangażowane w praktyczne wdrażanie zintegrowanych wytycznych oraz zaleca, by ustanowić niezbędne warunki uwzględniania opinii władz lokalnych i regionalnych również na etapie opracowywania oraz weryfikowania wytycznych;
2.2 uważa za istotne poszerzenie zakresu działania władz lokalnych i regionalnych w kształtowaniu i wzmacnianiu podstawowych warunków gospodarczych, które stanowią klucz do ich żywotności.
Jako jedno z możliwych podejść należy rozważyć rozwijanie usług świadczonych przez władze lokalne i regionalne;
2.3 uważa za istotne rozwijanie usług świadczonych przez władze lokalne i regionalne, tak aby zwiększyć ich dochodowość i konkurencyjność.
W tym celu należy ułatwić organizację usług poprzez usunięcie przepisów oraz innych przeszkód hamujących innowacyjność i kreatywność w rozwoju konkurencyjnych usług publicznych, z zastrzeżeniem zachowania norm krajowych i minimalnych standardów europejskich;
2.4 uważa za istotne w związku z poszerzaniem i pogłębianiem wewnętrznego rynku usług, aby zwrócić uwagę na świadczenie usług w regionach trudno dostępnych oraz słabo zaludnionych. Dla skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego konieczne jest wyjaśnienie, co jest rozumiane pod pojęciami ogólnego interesu gospodarczego oraz usług użyteczności publicznej;
2.5 uważa za istotne, by rozwijać dialog społeczny w celu zwiększenia wkładu partnerów społecznych w wysiłki reformatorskie.
Zintegrowane wytyczne i krajowe programy reform
2.6 proponuje, by w przyszłych zintegrowanych wytycznych przewidziano opracowywanie konkretnych celów wynikających z perspektywy lokalnej i regionalnej, aby zwiększyć zaangażowanie samorządu regionalnego i lokalnego, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego;
2.7 uważa za istotne zapewnienie Państwom Członkowskim wystarczającej ilości czasu na opracowanie krajowych programów reform we współpracy z samorządami terytorialnymi i zaleca w związku z tym, by Komisja również przygotowała orientacyjny harmonogram tego etapu procesu ustalania wytycznych;
2.8 zaleca sporządzenie bardziej szczegółowych przepisów mających na celu wzmocnienie proponowanego partnerstwa z władzami lokalnymi i regionalnymi.
Czynnik ten należy uwzględnić nie tylko w wytycznych, lecz także w szczególności przy opracowywaniu strategii Europejskiego Funduszu Społecznego. Strategie EFS winny wspierać proponowane w wytycznych partnerstwo, jak również rozwój nowych modeli współpracy między różnymi szczeblami władz a partnerami społecznymi;
2.9 proponuje, by informować obywateli o opracowywanych wytycznych i krajowych programach reform w sposób podkreślający europejski charakter celów i potrzeb reform oraz wzmacniający zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego całej Unii w realizację nowych celów i działań;
2.10 uważa za istotne uwzględnienie przy opracowywaniu programów reform celów Funduszu Spójności i Funduszu Społecznego, programów integracji społecznej oraz procesów wspólnotowej polityki kształcenia;
2.11 uważa za istotne dokonanie oceny, do jakiego stopnia realistyczne jest ograniczenie pomocy publicznej w regionach słabo zaludnionych, gdzie nie ma podmiotów prywatnych podlegających zasadom rynkowym jako alternatywy dla usług sektora publicznego;
2.12 zauważa, iż niezmiernie ważne są inwestycje w rozwój zasobów ludzkich, gdyż na wielorakie sposoby wzmacniają one wzrost gospodarczy i zatrudnienie, np. poprzez wspieranie innowacji i ich zastosowań, czy też poprzez ułatwianie pracownikom i organizacjom przystosowania się do wyzwań towarzyszącym przemianom;
2.13 zaleca, by Państwa Członkowskie zachęcały samorządy lokalne i regionalne do korzystania z doświadczeń innych państw UE w zakresie reformowania usług w różnego rodzaju regionach i gminach;
2.14 wzywa do podjęcia kroków w kierunku zbadania, w jaki sposób można rozwinąć systemy płac uwzględniające w większym stopniu regionalne różnice w wydajności;
2.15 uważa za istotne, by uwzględnić zdolność władz lokalnych i regionalnych do konkurowania o wykwalifikowaną siłę roboczą przy sporządzaniu krajowych programów reform w odpowiednim zakresie oraz by zapewnić środki do utrzymania zdolności do pracy oraz motywacji starszych pracowników;
2.16 zwraca uwagę na rolę polityki edukacji i kształcenia jako filaru społeczeństwa demokratycznego oraz narzędzia rozwijania zasobów ludzkich;
2.17 podkreśla rolę władz lokalnych i regionalnych w prognozowaniu popytu oraz podaży siły roboczej, szkoleń, jak również w procesie koordynowania informacji oraz proponuje, by gromadzić przykłady dobrych praktyk;
2.18 uważa za istotne kształcenie wszechstronne, pozwalające na zmianę wykonywanych zawodów dzięki procesowi dokształcenia;
2.19 podkreśla, że organizując usługi w zakresie kształcenia oraz dążąc do porównywalności kwalifikacji zawodowych, należy uwzględnić krajowe kompetencje decyzyjne oraz krajowe wymagania;
2.20 zauważa, że zwiększenie zatrudnienia oraz poprawa kształcenia ustawicznego wymagają rozległej sieci instytucji szkoleniowych, które w szybki sposób będą reagować na zmieniające się potrzeby.
Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest kształcenie na odległość.
Należy jasno zdefiniować kształcenie w zakresie polityki zatrudnienia oraz kształcenie zawodowe oraz zlikwidować podwójne struktury;
2.21 zaleca rozwój elastycznych form kształcenia, zaspokajających potrzeby młodzieży i dorosłych, jak również promowanie szkoleń w miejscu pracy.
Przy opracowywaniu systemów kształcenia ważne jest pogodzenie potrzeb i możliwości pracodawców i pracowników oraz uwzględnienie szczególnych potrzeb szkoleniowych właścicieli przedsiębiorstw;
2.22 popiera propagowanie modelu pracy dostosowanej do różnych etapów życia oraz rozwój rynków pracy sprzyjających integracji społecznej, lecz podkreśla, że nie należy narzucać władzom lokalnym i regionalnym dodatkowych obowiązków bez zapewnienia niezbędnych środków na ich realizację.
Nie należy wdrażać reform w sposób, który w porównaniu z innymi podmiotami, postawiłby w niekorzystnej sytuacji służby i personel władz lokalnych i regionalnych;
2.23 uważa za istotne, by rozwijać i wzmacniać działania na rzecz osiedlania i integracji imigrantów w ramach społeczeństwa i rynku pracy oraz zaleca, by lepiej informować o wynikach badań na temat integracji oraz dobrych praktyk;
2.24 wzywa, by po pierwsze znaleźć metody umożliwiające pracodawcom zatrudniającym pracowników z zagranicy udział w procesie tworzenia i finansowania działań wspierających integrację, a po drugie znaleźć metody rozwijania współpracy w tej dziedzinie między władzami lokalnymi i regionalnymi;
2.25 podkreśla potrzebę działań na rzecz poprawy zdolności prognozowania wpływu globalizacji na regionalną działalność gospodarczą oraz rozwijania działań wspierających przedsiębiorstwa w podejmowaniu działań dostosowawczych i utrzymywaniu konkurencyjności, a także działań ułatwiających szybkie przekwalifikowanie pracowników i zapewnienie im nowego zatrudnienia w razie zamknięcia lub delokalizacji przedsiębiorstwa.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji: "Restrukturyzacja i zatrudnienie. Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej"
(2006/C 115/06)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji: "Restrukturyzacja i zatrudnienie. Antycypacja i towarzyszenie restrukturyzacjom na rzecz poprawy zatrudnienia: rola Unii Europejskiej", COM(2005) 120 końcowy;
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 31 marca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 12 kwietnia 2005 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej;
uwzględniając swoją opinię w sprawie: "Wzrost i zatrudnienie — Zintegrowane Wytyczne na lata 2005-2008" (CdR 147/2005 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie korekty wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej (CdR 77/2005 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie agendy społecznej (CdR 80/2005 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie: "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w równomierne rozdzielenie korzyści" (CdR 328/2004 fin);
uwzględniając swój projekt opinii CdR 148/2005 rev. 2, przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej dnia 23 września 2005 r., (sprawozdawca: Irene OLDFATHER, członkini Parlamentu Szkockiego, UK/PES);
przyjął jednogłośnie na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16. listopada) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat jako pożyteczny wkład w kluczową debatę dotyczącą restrukturyzacji przedsiębiorstw oraz jej wpływu na zatrudnienie.
Restrukturyzacja stała się odpowiedzią na zmiany rynkowe, utworzenie rynku wewnętrznego oraz globalizację.
Jest ona przez wiele przedsiębiorstw postrzegana jako istotny element utrzymania konkurencyjności; co więcej, może być także uważana za szansę na podjęcie nowych działań o większej wartości dodanej oraz szansę na tworzenie większej ilości zrównoważonych miejsc pracy w ramach danego obszaru;
1.2 wyraża zadowolenie z faktu, że restrukturyzacja gospodarcza omawiana jest w kontekście strategii lizbońskiej dla wzrostu oraz europejskiego modelu społecznego.
KR pragnie podkreślić znaczenie europejskiego modelu społecznego dla łagodzenia negatywnych skutków restrukturyzacji zarówno dla osób indywidualnych, jak i dla społeczności lokalnych i uznaje konieczność podjęcia kroków, aby tym skutkom zapobiegać;
1.3 przyznaje, że konieczne jest zapewnienie dobrego zarządzania restrukturyzacją w celu spełnienia podwójnego wymogu gospodarczego i społecznego. Musi być ono częścią długofalowej wizji rozwoju gospodarki europejskiej, aby zapewnić, że zmiany będą rzeczywiście służyły wzmocnieniu jej konkurencyjności;
1.4 zauważa, że w komunikacie rozważono jedynie szczebel UE.
Wziąwszy pod uwagę istotną rolę samorządu lokalnego i regionalnego oraz Państw Członkowskich, Komitet Regionów żałuje, że komunikat nie objął szerszego zakresu zagadnień i że nie rozważono w nim interakcji między różnymi szczeblami administracji i ich rolami.
Niemniej, UE posiada kompetencje w takich obszarach jak rozwój jednolitego rynku, polityka handlu i rozwoju oraz agenda lizbońska.
Istotne jest, by Komisja Europejska rozważyła wpływ tych polityk na restrukturyzację gospodarczą i odwrotnie;
1.5 zgadza się z komunikatem, że koszt restrukturyzacji może być wysoki nie tylko dla dotkniętych nią pracowników, ale także ze względu na jej negatywne skutki dla gospodarki lokalnej i regionalnej;
1.6 podkreśla istotną rolę Europejskiego Centrum Monitorowania Zmian w położeniu nacisku na najlepszą praktykę, co pozwoli na stworzenie lepszych podstaw dla publicznej debaty na temat restrukturyzacji i delokalizacji.
BIEŻĄCE WYZWANIA
Komitet Regionów
1.7 zgadza się, że następujące przyczyny mogą prowadzić do restrukturyzacji na poziomie przedsiębiorstw:
- jednolity rynek europejski oraz otwarcie gospodarek na międzynarodową konkurencję
- innowacje technologiczne
- ewolucja ram regulacyjnych
- znaczne zmiany w zakresie popytu;
1.8 dowodzi, że w komunikacie należało bardziej szczegółowo rozważyć globalizację i przenoszenie dużych ilości miejsc pracy poza UE;
1.9 sugeruje, że zmiany zachodzące w zakresie sektorowej organizacji zatrudnienia i jakości miejsc pracy są istotne dla kształtowania polityki zatrudnienia i kształcenia oraz polityki przemysłowej i rolnej na szczeblu UE.
Komunikat stwierdza, że w okresie 1977-2002 stworzono w Unii około 30 milionów miejsc pracy.
W sektorze usług utworzono 44 mln miejsc pracy, natomiast w przemyśle utracono 7 mln miejsc pracy, a w rolnictwie 7,5 mln.
Stopa zatrudnienia wzrosła o 25,1 % dla pracowników o wysokich kwalifikacjach, 14,2 % dla pracowników o średnich kwalifikacjach oraz o jedyne 2,2 % w przypadku pracowników niewykwalifikowanych;
1.10 popiera ujęte w komunikacie korzyści dla wzrostu i zatrudnienia pod względem pogłębienia rynku wewnętrznego oraz otwarcia gospodarki na handel.
KR przyjmuje również z zadowoleniem uznanie w komunikacie regionalnego wpływu tych polityk oraz potrzebę sprawiedliwości społecznej w objętych nimi dziedzinach;
1.11 popiera wyrażony w komunikacie pogląd, że na skutki restrukturyzacji można wywierać wpływ poprzez polityki służące poprawie funkcjonowania rynku pracy, wzmocnieniu aktywnych polityk zatrudnienia oraz antycypowaniu zmian, a także tworzeniu mechanizmów ułatwiających zmianę zawodu.
KR pragnie również podkreślić wagę skutecznych strategii lokalnego i regionalnego rozwoju gospodarczego, które pomagają w osiągnięciu wzrostu gospodarczego i dywersyfikacji bazy gospodarczej.
W tego rodzaju gospodarkach o wiele łatwiej jest zarządzać restrukturyzacją przedsiębiorstw;
1.12 zauważa, że za pozytywny przykład otwarcia gospodarki na handel i dostarczenia pomocy przedsiębiorstwom oraz pracownikom podaje się wydany w Stanach Zjednoczonych w 2002 r. Trade Adjustment Assistance Reform Act.
Niemniej, KR uważa, że w UE istnieje wiele przykładów agencji publicznych które pomyślnie przeprowadziły proces restrukturyzacji, mogący służyć za model.
REAKCJE NA POZIOMIE WSPÓLNOTOWYM
i.
Podejście ogólne
Komitet Regionów
1.13 popiera potrzebę większej koordynacji polityk wspólnotowych, które wpływają na restrukturyzację, a w szczególności z zadowoleniem przyjmuje utworzenie grupy zadaniowej skupiającej służby Komisji mające wpływ na restrukturyzację;
1.14 zgadza się z analizą polityk wspólnotowych wpływających na restrukturyzację tak, by można było w nich dokonać odpowiednich zmian.
ii.
Reforma Europejskiej Strategii Zatrudnienia (ESZ)
Komitet Regionów
1.15 wzywa Państwa Członkowskie do dołożenia starań, by środki uzgodnione w ramach ESZ zostały skutecznie i bezzwłocznie wdrożone;
1.16 z zadowoleniem przyjmuje wskazane w komunikacie istotne powiązania między strategią lizbońską, ESZ i unijnymi funduszami strukturalnymi.
KR podkreśla wagę środków wspierających adaptację i restrukturyzację, zaproponowanych przez Komisję Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).
KR podkreśla również potrzebę prowadzenia wysokiej jakości szkoleń w zakresie zarządzania, zorientowanych na potrzeby lokalne i zakładających szeroki wachlarz uczestników, tak by pracodawcy i pracownicy posiadali umiejętności skutecznego zarządzania zmianą i dlatego też z zadowoleniem przyjmuje propozycje szkolenia "menedżerów zmiany";
1.17 całkowicie zgadza się z konkluzją zawartą w komunikacie mówiącą, że "antycypacja zmian jest najskuteczniejsza na poziomie lokalnym" i że "polityka regionalna i polityka spójności Unii Europejskiej powinny pełnić rolę katalizatora" [1];
1.18 wzywa Państwa Członkowskie do odpowiedniego finansowania polityki regionalnej i polityki spójności tak, aby mogły one pełnić rolę katalizatora zmiany;
1.19 przypomina, że istnieją jeszcze regiony w krajach, które były już członkami Unii przed ostatnim rozszerzeniem, wymagające, przynajmniej przez okres przejściowy, objęcia politykami rozwoju regionalnego poprzez fundusze strukturalne i spójnościowe, tak by możliwe było osiągnięcie przez nie poziomu pozostałych regionów unijnych.
iii.
Reforma instrumentów finansowych Wspólnoty mająca na celu ulepszenie antycypacji i zarządzania restrukturyzacją
Komitet Regionów
1.20 zgadza się z komunikatem, że, oprócz ESZ oraz unijnych funduszy strukturalnych, VII Program Ramowy oraz unijne programy kształcenia i szkolenia mogą przyczynić się do rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy, która ułatwia mobilność osób;
1.21 proponuje zwiększenie pomocy przeznaczonej na badania, rozwój i innowacyjność, mając na uwadze znaczne korzyści tego typu działań w kontekście procesów restrukturyzacji przedsiębiorstw i dla ograniczenia ich ewentualnych negatywnych skutków dla gospodarki na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.22 zauważa, że nie zostały uwzględnione różnego rodzaju skutki restrukturyzacji dla kobiet i mężczyzn, co wymaga przyjęcia specyficznych środków dla danej problematyki;
1.23 wyraża zaniepokojenie z powodu niskiego budżetu przyznanego na cel konkurencyjności w trakcie negocjacji Państw Członkowskich.
Restrukturyzacja będzie nadal przebiegać na tych obszarach; wiele obszarów potrzebuje wsparcia w celu przeprowadzenia pełnej modernizacji gospodarek regionalnych i stworzenia gospodarki opartej na wiedzy;
1.24 ponownie zapewnia o swoim poparciu dla propozycji Komisji dotyczących funduszu dostosowania do wzrostu, w ramach negocjacji funduszy strukturalnych na okres 2007-2013;
1.25 z zadowoleniem odnosi się do faktu nadania nowej dynamiki poprzez propozycję utworzenia funduszu dostosowania do globalizacji, którego celem byłoby łagodzenie skutków poważnych wstrząsów społeczno-gospodarczych na szczeblu lokalnym i regionalnym wywołanych restrukturyzacją związaną z globalizacją, które nie były możliwe do przewidzenia przez władze lokalne i regionalne;
1.26 podkreśla znaczenie reformy WPR, a także polityki rozwoju obszarów wiejskich w redukowaniu szkodliwych skutków restrukturyzacji, które dotykają pracowników rolnych oraz społeczności wiejskie i kładzie szczególny nacisk na znaczenie polityk rozwoju lokalnego.
iv.
Polityka w zakresie przemysłu i przedsiębiorstw
Komitet Regionów
1.27 popiera podejście przyjęte przez UE w kwietniu 2004 r., kiedy dokonano przeglądu polityki w zakresie przemysłu i przedsiębiorstw.
W czasie tego przeglądu udoskonalono ramy regulacyjne dla przedsiębiorstw, udzielono poparcia dla większej konkurencyjności i innowacji oraz ustanowiono działania koordynacyjne na poziomie sektorowym;
1.28 popiera zawartą w komunikacie sugestię, by Komisja Europejska wskazała sektory podatne na szybkie i głębokie zmiany i skoncentrowała się, poprzez grupy wysokiego szczebla skupiające wszystkie zainteresowane podmioty, na analizie ewolucji konkurencyjności, szansach i zagrożeniach dla środowiska, skutkach na poziomie regionalnym oraz działaniach, które mogą zostać podjęte na poziomie wspólnotowym w celu antycypacji zmian i zarządzania nimi.
v. Polityka konkurencji
Komitet Regionów
1.29 zauważa, że obecne wytyczne w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw przeżywających trudności zostały wprowadzone w październiku 2004 r. bez zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów lub Parlamentu Europejskiego;
1.30 odnotowuje, że w czerwcu 2005 r. Komisja opublikowała plan działania w zakresie pomocy publicznej (ang. SAAP) [2], który będzie przedmiotem odrębnej opinii KR-u.
KR ponadto zauważa, że plan ten zapowiada ocenę i modyfikację wytycznych w sprawie pomocy w zakresie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw w latach 2007/2008 oraz podkreśla potrzebę zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów przed wprowadzeniem nowych wytycznych w 2009 r.;
1.31 podkreśla wagę projektu rozporządzenia ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004)492), mówiącego, że jeżeli w ciągu siedmiu lat od daty podjęcia decyzji o dofinansowaniu przedsiębiorstwa korzystające z dofinansowania zatrzymają działalność produkcyjną, w wyniku czego nastąpi utrata miejsc pracy, będą one musiały zwrócić otrzymane kwoty (art. 56).
vi.
Polityka zewnętrzna
Komitet Regionów
1.32 z zadowoleniem przyjmuje zawarte w komunikacie stwierdzenie, że agenda społeczna stosuje się również do środków zewnętrznych oraz uwzględnia wspieranie zatrudnienia, polityki socjalnej i akceptowalnych warunków pracy dla wszystkich.
W komunikacie stwierdza się następnie, że wśród celów agendy społecznej znajdują się: promowanie podstawowych praw socjalnych, rozwój dialogu społecznego, odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw oraz proaktywne zarządzanie zmianami na poziomie globalnym.
Cele te będą nadawać kierunek kontaktom UE z organizacjami międzynarodowymi takimi jak MOP, OECD, ONZ, MFW, Bank Światowy i WTO.
vii.
Wzmocnienie partnerstwa na rzecz zmian
Komitet Regionów
1.33 popiera zawartą w komunikacie uwagę, że Komisja będzie kontynuować partnerstwo na rzecz zmian poprzez wzmocnienie dialogu społecznego, komunikat w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz poprzez utworzenie Forum Restrukturyzacyjnego;
1.34 uważa, że pierwsze Forum Restrukturyzacyjne zorganizowane w czerwcu 2005 r. było olbrzymim sukcesem i oczekuje z radością przekształcenia go w regularne wydarzenie.
W szczególności zaś z zadowoleniem przyjmuje zamiar skoncentrowania się podczas przyszłego forum na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.35 zgadza się, że zaproponowany komunikat w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw powinien dotyczyć przede wszystkim najlepszych praktyk stosowanych przez przedsiębiorstwa i zainteresowane podmioty w celu stawienia czoła restrukturyzacji.
W komunikacie zawarte jest stwierdzenie, że istnieją dowody, iż często przedsiębiorstwa o wyższej konkurencyjności i odporności na niekorzystne zmiany posiadają większą zdolność przeprowadzenia restrukturyzacji w sposób społecznie odpowiedzialny.
KR z zadowoleniem przyjmuje te wnioski;
1.36 z zadowoleniem przyjmuje zawartą w komunikacie propozycję powierzenia Europejskiemu Centrum Monitorowania Zmian monitorowania restrukturyzacji oraz przygotowania analizy ilościowej i jakościowej restrukturyzacji, która będzie przydatna dla debaty publicznej.
viii.
Dostosowanie ram regulacyjnych i umownych
1.37 z zadowoleniem przyjmuje wysunięte w tej części propozycje dotyczące działań zmierzających do modernizacji i uproszczenia przepisów, przewidzianych w lizbońskim programie działań i propozycję dotyczącą Zielonej księgi w sprawie prawa pracy, w której rozważone zostaną nowe modele organizacji pracy oraz rola prawa pracy w procesie dostosowywania się do restrukturyzacji.
Dzięki temu można by przeanalizować promowanie "restrukturyzacji zwrotnej": do środków takich należą przerwy na szkolenia, urlop naukowy, dzielenie czasu pracy (job-sharing), praca na odległość i w niepełnym wymiarze godzin. Są one mniej niekorzystne niż przymusowe zwolnienia, które towarzyszą agresywniejszej restrukturyzacji.
ix.
Drugi etap konsultacji europejskich partnerów społecznych w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw i europejskich rad zakładowych
Komitet Regionów 1.38 zgadza się z komunikatem, że partnerzy społeczni muszą być bardziej zaangażowani w antycypację zmian i zarządzanie nimi oraz w restrukturyzację;
1.39 z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji do pracy nad zmianą dyrektywy w sprawie europejskich rad zakładowych, zapoczątkowanej w kwietniu 2004 r.
Komisja wskazała przy tym na cztery obszary porozumienia w sprawie roli rad zakładowych w antycypacji i zarządzaniu zmianą oraz restrukturyzacji.
Do obszarów tych należy przyjęcie najlepszej praktyki i wspólnego podejścia do restrukturyzacji.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 uważa, że restrukturyzacja gospodarcza na poziomie przedsiębiorstw stanowi nieuniknioną część procesu modernizacji, zmierzającego do stworzenia zorientowanej na przyszłość gospodarki opartej na wiedzy, lecz podkreśla potrzebę wzmocnienia europejskiego modelu społecznego w celu załagodzenia problemów, których źródłem, dla osób indywidualnych i społeczności lokalnych, może być restrukturyzacja;
2.2 zgadza się z Komisją Europejską, że Forum Restrukturyzacyjne ma do odegrania wartościową rolę i że przyszłe forum powinno przeanalizować rolę szczebla lokalnego i regionalnego w restrukturyzacji;
2.3 wzywa do prowadzenia większej ilości badań nad sposobami reagowania przez administrację, w tym zwłaszcza nad rolą unijnych, krajowych, regionalnych i lokalnych szczebli administracji oraz nad wzajemnymi relacjami pomiędzy nimi, a także do prowadzenia większej ilości badań na temat przyczyn restrukturyzacji, w tym szczególnie na temat globalizacji;
2.4 wzywa, by polityki unijne, narodowe oraz lokalne opierały się bardziej na bezpieczeństwie zatrudnienia, niż na bezpieczeństwie miejsca pracy.
Stanowiłoby to odejście od koncepcji pracy na całe życie (bezpieczeństwa miejsca pracy) i przejście do sytuacji, w której pracownicy zdobywają umiejętności, by móc z większą łatwością przenosić się z jednego miejsca pracy do drugiego (bezpieczeństwo zatrudnienia);
2.5 podkreśla rolę Europejskiego Centrum Monitorowania Zmian i jego rolę w dostarczaniu aktualnych informacji na temat restrukturyzacji gospodarczej, które nadawać będą charakter debacie dotyczącej antycypacji i zarządzania zmianami;
2.6 podkreśla potrzebę większej koordynacji polityk unijnych w celu dostosowywania się do zmiany i zarządzania nią i, w duchu zaleceń Komisji, sugeruje włączenie polityk w dziedzinie edukacji i kształcenia zawodowego do listy polityk wymagających większej koordynacji;
2.7 pragnie, by dobrze funkcjonująca ESZ odgrywała kluczową rolę w dostosowywaniu się do zmiany i zarządzaniu nią oraz w tworzeniu miejsc pracy w sektorach rozwijających się;
2.8 podkreśla fakt, że łatwiej jest zarządzać restrukturyzacją na poziomie przedsiębiorstwa w przypadku, gdy agencje lokalne i regionalne opracowały strategie rozwoju gospodarczego promujące wzrost i służące dywersyfikacji gospodarki.
Ułatwia to byłym pracownikom znalezienie innego zatrudnienia;
2.9 potwierdza kluczową rolę unijnych funduszy strukturalnych i Europejskiego Funduszu Społecznego w restrukturyzacji i zarządzaniu zmianą.
KR wzywa Państwa Członkowskie do uzgodnienia budżetu UE pozwalającego władzom lokalnym i regionalnym na modernizację ich gospodarek i zredukowanie w ten sposób szkodliwych skutków restrukturyzacji na poziomie indywidualnego przedsiębiorstwa, mając na względzie, że chodzi tu o problematykę horyzontalną dotyczącą wszystkich typów regionów;
2.10 zaleca, by Państwa Członkowskie UE ponownie rozważyły utworzenie funduszu na dostosowania do wzrostu lub globalizacji ze środków funduszy strukturalnych UE, który pozwoliłby UE na interwencję w przypadku dotknięcia gospodarki lokalnej bądź regionalnej przez kryzys wywołany restrukturyzacją. KR uważa, że środki z tego funduszu mogłyby być uruchamiane tylko w przypadku osiągnięcia progu regionalnego, określonego w kategoriach udziału procentowego pracowników dotkniętych skutkami wstrząsu wynikłego z restrukturyzacji, którego nie dało się przewidzieć, stopy bezrobocia w regionie i wpływu na poziom regionalnego DNB.
Zgadza się, ze fundusz powinien obejmować działania mające na celu amortyzację takiego wstrząsu pod względem kapitału ludzkiego tzn. poprzez szkolenia i relokację pracowników, jak również zaleca, by fundusz ten został utworzony w ramach budżetu UE jako niezależny fundusz o stałym charakterze posiadający swój własny ustalony budżet roczny.
KR popiera przekazanie na ten fundusz środków w wys. 1 mld euro rocznie;
2.11 zaleca, by Unia Europejska rozważyła działania zmierzające do dywersyfikacji gospodarek wiejskich i zwiększenia ich konkurencyjności tak, by zredukować poważne skutki restrukturyzacji rolnictwa, szczególnie podkreślając istotną rolę jaką w tym kontekście mogą odgrywać polityki rozwoju lokalnego;
2.12 z zadowoleniem przyjmuje propozycje dotyczące polityki w zakresie przemysłu i przedsiębiorstw, lecz zaleca, by Komisja Europejska ściśle współpracowała z władzami lokalnymi i regionalnymi w celu wyłonienia sektorów przechodzących szybkie zmiany;
2.13 wyraża życzenie, by zasięgnięto jego opinii w czasie przeglądu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw w 2007/2008;
2.14 zaleca, by względy związane z agendą społeczną odgrywały kluczową rolę w negocjacjach z organizacjami międzynarodowymi i w cyklu negocjacji handlowych WTO (tzw. Runda Rozwojowa Doha);
2.15 podkreśla potrzebę odpowiedzialnego zarządzania zmianą i restrukturyzacją na poziomie przedsiębiorstw oraz potrzebę zagwarantowania przez różne szczeble administracji, że pracodawcy są świadomi swych zobowiązań.
KR zaleca, by cel ten osiągano kilkoma drogami na poziomie unijnym: poprzez wzmocnienie dialogu społecznego, komunikat w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i negocjacje związane z dyrektywą w sprawie europejskich rad zakładowych;
2.16 zaleca, by przedsiębiorstwa rozważyły przede wszystkim promowanie "restrukturyzacji zwrotnej".
Do środków takich należą przerwy na szkolenia, urlop naukowy, dzielenie czasu pracy, praca na odległość i w niepełnym wymiarze godzin. Są one mniej niekorzystne niż przymusowe zwolnienia, które towarzyszą agresywniejszej restrukturyzacji dokonywanej poprzez zamykanie oddziałów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów "Poprawa zdrowia i bezpieczeństwa oraz zwiększenie zaufania obywateli: strategia w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów" oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów na lata 2007 — 2013
(2006/C 192/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji "Poprawa zdrowia i bezpieczeństwa oraz zwiększenie zaufania obywateli: strategia w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów" oraz wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów na lata 2007-2013, COM(2005) 115 wersja ostateczna — 2005/0042 (COD),
uwzględniając decyzję Rady z dnia 2 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu na ten temat zgodnie z art. 265 ust. 1 i art. 152 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 12 kwietnia 2005 r., powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat rozwoju mobilności pacjentów i przemian opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej" oraz komunikat Komisji "Modernizacja ochrony socjalnej w celu ukształtowania wysokiej jakości, dostępnej i zrównoważonej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej: wsparcie strategii krajowych przy użyciu otwartej metody koordynacji" (COM(2004) 301 final oraz COM(2004) 304 final) (CdR 153/2004 fin) [1],
uwzględniając opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie strategii zdrowotnej Wspólnoty Europejskiej oraz wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie programu działań Wspólnoty w dziedzinie zdrowia publicznego (2001-2006) (COM(2000) 285 wersja ostateczna) (CdR 236/2000 fin) [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Wzmocnienie wymiaru społecznego strategii lizbońskiej: usprawnienie otwartej koordynacji w dziedzinie ochrony socjalnej" (COM(2003) 261 wersja ostateczna) (CdR 224/2003 fin) [3],
uwzględniając wniosek Komisji w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym (COM(2004) 2 wersja ostateczna) (CdR 153/2004) [4],
uwzględniając projekt opinii Komitetu Regionów (CdR 149/2005 rev. 2) przyjęty w dniu 28 listopada 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (Sprawozdawca: Bente NIELSEN, członek Rady Okręgu Århus, DK/PES)
przyjął na 63. sesji plenarnej w dniach 15- 16 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 lutego 2006 r.) następującą opinię:
Komitet Regionów
1.1 stwierdza, że komunikat Komisji: "Poprawa zdrowia i bezpieczeństwa oraz zwiększenie zaufania obywateli: strategia w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów" może doprowadzić do pojawienia się efektów synergii przy transferze wiedzy i metodologii oraz zapewnić efektywne wykorzystanie zasobów administracyjnych;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem starania Komisji o zapewnienie obywatelom lepszych możliwości podejmowania decyzji motywowanych względami zdrowia oraz zdrowszych nawyków konsumenckich.
W komunikacie zwraca się uwagę na ogromne znaczenie zdrowia zarówno dla dobrobytu poszczególnych obywateli, jak i dla realizacji celów strategii lizbońskiej, jako że lepszy stan zdrowia ludności przyczynia się do zwiększania produktywności w Europie, udziału siły roboczej w życiu zawodowym oraz zrównoważonego rozwoju.
Wewnętrzny rynek towarów i usług odpowiadający potrzebom i żądaniom konsumentów wpłynie na dalszą poprawę konkurencyjności UE;
1.3 podkreśla, że aspekty dotyczące zdrowia i konsumentów wymagają uwzględnienia także w innych obszarach polityki UE.
Lepsza koordynacja procesów politycznych w innych obszarach, np. w dziedzinie zatrudnienia i polityki rolnej, może mieć duże znaczenie dla realizacji wytyczonych celów ogólnych w zakresie ochrony zdrowia i konsumentów.
Dla przykładu nie jest właściwe, że UE nadal subsydiuje konsumpcję niezdrowej żywności, takiej jak na przykład produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu, lub że w budżecie na rok 2005 na wsparcie przemysłu tytoniowego przeznacza się 916 mln euro — kwota ta znacznie przekracza 14,4 mln euro, które przewidziano na zapobieganie konsumpcji tytoniu.
Komitet wyraża swoje zadowolenie z faktu, że pomoc dla przemysłu tytoniowego ma całkowicie zniknąć do końca roku 2010;
1.4 Popiera wezwanie, by horyzontalnie ustalić zbiór podstawowych praw przysługujących wszystkim konsumentom korzystającym z usług użyteczności publicznej (np. gaz i elektryczność, usługi pocztowe, telekomunikacja, woda) zarówno na poziomie krajowym, jak i transgranicznym, w oparciu o zasadę usług powszechnie dostępnych (tzn. powszechny dostęp do usług użyteczności publicznej, które mają podstawowe znaczenie w nowoczesnym społeczeństwie).
Jest to dziedzina, w której zasada powszechnej dostępności usług musi pozostać nadrzędna i która musi odpowiadać oczekiwaniom konsumentów w zakresie dostępności, bezpieczeństwa, niezawodności, ceny, jakości i możliwości wyboru;
1.5 dostrzega ponadto konieczność obserwowania oddziaływania rynku wewnętrznego na stan zdrowia ludności oraz zwyczaje konsumentów w Państwach Członkowskich.
Realizując w ramach inicjatyw wspólnotowych zapisane w traktacie cele w zakresie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i konsumentów, należy poddać ocenie wzajemne oddziaływanie pomiędzy regulacjami wspólnotowymi a polityką poszczególnych Państw Członkowskich w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów;
1.6 apeluje o większe uwzględnienie interesów konsumentów w polityce konkurencji UE, biorąc pod uwagę związki między polityką ochrony konsumentów a polityką konkurencji przedstawione w artykułach 81 i 82 Traktatu ustanawiającego WE, w których stwierdza się, iż celem reguł konkurencji mających zastosowanie do przedsiębiorczości jest ochrona konkurencji na rynku jako środka zwiększania dobrobytu konsumentów;
1.7 jest zdania, że inicjatywy wspólnotowe wymagają analizy również pod kątem reperkusji w obszarze polityki zdrowotnej.
Analiza ta powinna badać, jak podejmowane decyzje wpływają na zdrowie społeczeństwa, a nie tylko sposób, w jaki różne środki oddziałują na organizację i strukturę opieki zdrowotnej.
Powinna ona także uwzględniać oddziaływanie środków wspólnotowych na zasadnicze wartości leżące u podstaw systemów opieki zdrowotnej w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Przy tym nie wolno zapominać, że jedna i ta sama inicjatywa wspólnotowa w każdym kraju przynosić może różne skutki;
1.8 opowiada się za demokratycznym charakterem i przejrzystością procesu podejmowania decyzji oraz podziałem odpowiedzialności w dziedzinie ochrony konsumentów.
Szczególnie istotne jest, by skłonić przemysł spożywczy do uwzględniania zagadnień ekologicznych i zdrowotnych oraz udostępniania wszystkim obywatelom, bez względu na ich sytuację społeczno-ekonomiczną, świeżych i pełnowartościowych produktów spożywczych;
1.9 wzbrania się przed dopuszczeniem, by skutkiem połączenia polityki zdrowotnej i ochrony konsumentów było reklamowanie przez producentów swoich wyrobów jako "zdrowych" bądź "zalecanych przez lekarzy".
Producentom nie wolno pozwolić na wykorzystywanie obaw przed chorobami jako argumentu przemawiającego za dokonaniem zakupu, czy też wprowadzanie konsumentów w błędne przekonanie, że pewne produkty spożywcze mogą zastąpić zdrową i zrównoważoną dietę.
Decydujące znaczenie ma zatem, aby w ramach europejskiej polityki ochrony konsumentów wspierać tendencje zmierzające do poprawy zdrowia oraz oferowania zdrowszych produktów, jak również zapobiegać wprowadzaniu konsumentów w błąd;
1.10 podkreśla, że podstawy prawne unijnych polityk w sprawie zdrowia publicznego i ochrony konsumentów są zupełnie odmienne.
Zgodnie z artykułem 152 Traktatu ustanawiającego WE "Działanie Wspólnoty (…) uzupełnia polityki krajowe" w zakresie zdrowia publicznego.
Jednakże polityka w zakresie ochrony konsumentów w formie przedstawionej w artykule 153 Traktatu ustanawiającego WE w dużej mierze zależy od wspólnego podejścia do promowania praw konsumentów i ochrony ich interesów, zwłaszcza kiedy dotyczy to realizacji rynku wewnętrznego. Wobec powyższego powoływanie się na wspólną podstawę prawną tych polityk jest sprzeczne z zasadą pomocniczości.
Prawodawstwo w obszarze ochrony konsumentów na poziomie UE nie może prowadzić do tworzenia specyficznych uregulowań czy prawodawstwa w dziedzinie zdrowia, które stałyby na przeszkodzie organizacji i ukierunkowaniu usług w zakresie ochrony zdrowia w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Jednakże sprowadzenie polityki ochrony konsumentów do ścisłego przestrzegania kryteriów komplementarności i pomocniczości, które stanowią podstawę polityki zdrowia publicznego, mogłoby wywrzeć przeciwny do zamierzonego skutek, jeśli chodzi o możliwości działania UE w zakresie jej własnej polityki ochrony konsumentów;
1.11 Uznaje wobec tego, że właściwsze byłoby, żeby Komisja w swoich komunikatach w miejsce strategii na rzecz "ochrony zdrowia i konsumentów" pisała "ochrona zdrowia publicznego i konsumentów". Byłoby to w zgodzie z kompetencją Wspólnoty, o której mowa w art. 152;
1.12 podkreśla, że połączenie polityki ochrony zdrowia i konsumentów nie może prowadzić do tego, by pacjenci w systemie służby zdrowia znaleźli się w podobnej sytuacji jak konsumenci na rynku.
Rynek usług medycznych różni się pod wieloma ważnymi względami od "zwykłego" rynku dla konsumentów, gdyż charakteryzuje się on między innymi niepewnością co do wielkości przyszłego zapotrzebowania na usługi i wysokości wiążących się z nimi kosztów. Niepewność panuje także w odniesieniu do zewnętrznych czynników oddziałujących na popyt na usługi medyczne.
Można także stwierdzić istnienie pewnej asymetrii informacyjnej pomiędzy usługodawcami i konsumentami/pacjentami. Ponadto celem jest, by wszyscy obywatele — niezależnie od ich zaplecza społeczno-ekonomicznego — mieli zagwarantowany równy dostęp do usług medycznych.
Państwa Członkowskie muszą zachować w niezbędnym zakresie możliwość ustalania priorytetów, stosowania odpowiednich środków i interweniowania;
1.13 zaleca, by niezależnie od połączenia ich w ramach wspólnego programu, szczególne cechy obszarów ochrony zdrowia i konsumentów respektowane były także w przyszłości.
Można tego dokonać poprzez przeznaczanie środków na konkretne cele polityki zdrowotnej czy ochrony konsumentów.
Program Komisji szczegółowo opisuje przydział środków na lata 2007-2013.
O ile to możliwe, należy stworzyć możliwość zmiany priorytetów na dalszych etapach programu, na przykład podczas przeglądu planowanego na trzy lata po rozpoczęciu programu.
Byłoby to zgodne z zamierzeniami programu, by opierać się na elastycznych planach działań;
1.14 stwierdza, że w pewnych obszarach systemu opieki zdrowotnej większa koordynacja pomiędzy Państwami Członkowskimi poprzez otwartą metodę koordynacji wydaje się pożądana.
Chodzi tu na przykład o mobilność pacjentów oraz szkolenie i nabór personelu medycznego;
1.15 uważa, że warunki wstępne dla dobrego stanu zdrowia ludności tworzy się w ich bezpośrednim otoczeniu.
Instytucje ochrony zdrowia są tylko jednym z wielu zaangażowanych podmiotów.
W obszarze zdrowia w wielu Państwach Członkowskich to władze regionalne i lokalne odpowiedzialne są za służbę zdrowia i zdrowie publiczne ich społeczności.
Komitet Regionów oraz samorządy i władze lokalne odpowiedzialne za te zagadnienia powinny zatem mieć możliwość wpływania na ogólną strategię zdrowotną Unii.
Stanowisko Komitetu Regionów powinno być uwzględniane zwłaszcza w odniesieniu do decyzji i inicjatyw, które dotyczą zadań leżących w gestii władz lokalnych i regionalnych oraz z zakresu odpowiedzialności władz zajmujących się zagadnieniami zdrowia publicznego.
Oczekuje się zatem, że samorządy lokalne i regionalne zostaną włączone na przykład we wdrażanie i będą wpływać na inicjatywy mające na celu opracowanie wskaźników zdrowia i porównywanie wyników (benchmarking) w takich obszarach, jak na przykład odpowiedzialność własna i wywieranie wpływu, zdrowie psychiczne, dieta i odżywianie czy spożycie napojów alkoholowych;
1.16 podkreśla, że należy zachęcać społeczeństwo obywatelskie do udziału i wnoszenia wkładu w działania na rzecz rozwoju.
Obywatelom należy zapewnić możliwość zabrania głosu w sprawach odnoszących się do polityki UE dotyczącej zdrowia i konsumentów.
Ważne jest, by sieciom zajmującym się zagadnieniami zdrowia i ochrony konsumentów zapewnić na poziomie wspólnotowym wsparcie oraz możliwość wypowiedzenia się.
Dotyczy to na przykład organizacji konsumenckich, stowarzyszeń chroniących interesy pacjentów oraz innych sieci istotnych z merytorycznego punktu widzenia;
1.17 zwraca uwagę, że Komisja musi zapewnić, iż personel agencji kierowniczej wykazywać się będzie kwalifikacjami niezbędnymi do wprowadzenia i realizacji jej programu.
Chodzi tu o kwalifikacje nie tylko w obszarze ochrony konsumentów czy zdrowia, ale także umiejętności interdyscyplinarne;
1.18 jest zdania, że szczególną uwagę należy poświęcić nowym Państwom Członkowskim, by można było stawić czoła wspólnym i przyszłym wyzwaniom w dziedzinie ochrony zdrowia i konsumentów.
Należy całkiem świadomie wspierać nowe Państwa Członkowskie w określaniu ich potrzeb w zakresie ochrony zdrowia i konsumentów, tak by zwalczyć różnice i nierówności w zakresie zdrowia oraz osiągnąć stopniowe zbliżanie się do najwyższego poziomu w UE.
Na przykład nie można się zadowalać faktem, że jak donosi Eurostat, średnia długość życia w nowych Państwach Członkowskich jest znacznie niższa niźli w starych;
1.19 z zadowoleniem przyjmuje, że w ramach zaproponowanego programu Komisji, środki z funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego 2007-2013) mogą być wykorzystane na poprawę zdrowia obywateli.
Komitet pragnie tutaj zwrócić uwagę, że środki te wykorzystać można jedynie w początkowej fazie projektu, a nie na jego bieżącą realizację;
1.20 uważa za wskazane, by szczególną uwagę poświęcić krajom sąsiadującym z UE, tak aby można było stawić czoła wspólnym i przyszłym wyzwaniom w dziedzinie ochrony zdrowia i konsumentów.
Należy całkiem świadomie wspierać te kraje w określaniu ich potrzeb w zakresie ochrony zdrowia i konsumentów, tak by zmniejszyć różnice i nierówności w tym zakresie wewnątrz Unii Europejskiej i na jej obrzeżu;
1.21 podkreśla, że poprzez połączenie interesów w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów można zatroszczyć się także o większą spójność pośród Państw Członkowskich, ponieważ różnice społeczno-gospodarcze są często przyczyną zróżnicowania sytuacji w obszarze zdrowia i ochrony konsumentów.
Szczególną uwagę należy zwrócić na nierówności nie tylko pomiędzy, ale także w samych Państwach Członkowskich.
Nieodzowne jest silniejsze skupienie uwagi na grupach zmarginalizowanych — zaliczają się do nich na przykład osoby o najniższych zarobkach, osoby otyłe i mniejszości etniczne — tak by cel zapewnienia równych szans dla wszystkich stał się rzeczywistością.
Należy jednak zaakcentować fakt, że każdy ponosi indywidualną odpowiedzialność za własne zdrowie.
Polityka zdrowotna i ochrony konsumentów, która wspiera podejmowanie decyzji ukierunkowanych względami zdrowia, może być użytecznym narzędziem w zwalczaniu chorób związanych ze stylem życia (chorób społeczno-cywilizacyjnych).
Badania wykazują, że grupy zmarginalizowane częściej podupadają na zdrowiu i cierpią na choroby związane ze stylem życia.
Poprzez pomoc grupom zmarginalizowanym w podejmowaniu "zdrowych" decyzji, można zmniejszyć nierówności społeczno-ekonomiczne;
1.22 jest zdania, że informacje, jakich dostarczać ma Komisja, powinny być przydatne dla ich odbiorców.
Należy opracować metody ukierunkowanej realizacji kampanii informacyjnych, tak by można było dotrzeć do wybranych grup docelowych.
Planuje się, że preferowane będą raczej interaktywne kampanie uświadamiająco-informacyjne niż wysyłanie jednakowych materiałów informacyjnych.
Przy rozpowszechnianiu informacji na temat zdrowia i ochrony konsumentów szczególnie właściwym podejściem okazać się może adresowanie specjalnego przekazu do dzieci i młodzieży, by jak najwcześniej przeciwdziałać złym nawykom konsumpcyjnym, które w dłuższej perspektywie prowadzić mogą do negatywnych konsekwencji dla zdrowia. Ważną funkcję mogą pełnić tu przedszkola, szkoły i organizacje wolontariackie;
1.23 apeluje do Komisji, by w swojej działalności informacyjnej uwzględniała prawo poszczególnych Państw Członkowskich do regulowania praw i obowiązków w zakresie służby zdrowia w zgodzie z funkcjonującym w danym państwie systemem zabezpieczenia społecznego, jak i warunkami obowiązującymi dla poszczególnych świadczeń i uprawnień konsumentów;
1.24 zaleca, by informacje dostępne były tam, gdzie potrzebują ich obywatele, oraz by towarzyszyło im kompetentne doradztwo w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Także bardziej wrażliwe grupy pacjentów muszą mieć dostęp do informacji na tematy dotyczące zdrowia i ochrony konsumentów.
Jednakowe, standardowe materiały informacyjne dla wszystkich obywateli nasilałyby tylko nierówności pomiędzy różnymi grupami społecznymi w obrębie Państw Członkowskich, gdyż, jak wskazują przeprowadzone badania, kampanie informacyjne w większym stopniu docierają do grup lepiej sytuowanych pod względem finansowym niż ma to miejsce w przypadku grup defaworyzowanych. Jeśli kampanie te mają być skuteczne, muszą się w nie zaangażować podmioty szczebla lokalnego i regionalnego;
1.25 wzywa Komisję, by przy gromadzeniu danych i planowaniu kampanii informacyjnych dotrzymywać kroku rozwojowi technologii i komunikacji.
Technologia i komunikacja rozwijają się w zapierającym dech tempie.
Należy stale dotrzymywać kroku najnowszym osiągnięciom, tak by zapewnić widoczność działań;
1.26 zauważa, że rynek produktów rolno-spożywczych jest w znaczącym stopniu narażony na import z krajów trzecich, w których gwarancje zdrowia i autentyczności mogą nie odpowiadać europejskim normom bezpieczeństwa; zaleca, by konsumentom zagwarantowano dostęp do pełnych i przejrzystych informacji na temat pochodzenia tych produktów, tak by mogli dokonać świadomego zakupu;
1.27 z zadowoleniem przyjmuje, że Komisja pragnie ograniczyć się do mniejszej liczby szeroko zakrojonych i faktycznie wpływających na opinię publiczną kampanii informacyjnych.
Otwiera to ponadto możliwość pracy efektywnej z punktu widzenia kosztów.
Ważne jest, by wspólny sekretariat oceniać nie tylko ze względu na ilość przeprowadzonych projektów, ale także ich jakość oraz ostateczne ich oddziaływanie;
1.28 zwraca się do Komisji o wspieranie rozwoju sieci wymiany doświadczeń i szerzenia dobrych praktyk, jako że są one elementarną częścią otwartej metody koordynacji.
W proces ten powinien być włączony również Komitet i ważne jest, by samorządy lokalne i regionalne, które odpowiadają za system opieki zdrowotnej, mogły wpływać na ogólną strategię zdrowotną Wspólnoty;
1.29 podkreśla, że Komisja powinna dbać o ścisłe kontakty ze światem badań naukowych, tak aby zagwarantować wiarygodność i rzeczowość prowadzonych przez siebie kampanii informacyjnych i prewencyjnych.
Sformalizowana i skoordynowana współpraca na poziomie europejskim w celu wymiany doświadczeń, transferu wiedzy oraz wyników badań nad rozwojem w dziedzinie ochrony zdrowia i konsumentów mogłaby przynieść Państwom Członkowskim znaczne korzyści, co Komitet także zauważa w swojej opinii w sprawie siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego oraz demonstracji (CdR 155/2005 fin).
Musi to następować w ścisłym powiązaniu z europejskim ramowym programem badań;
1.30 jest zdania, że Państwa Członkowskie muszą mieć dostęp do wiarygodnych danych i informacji wysokiej jakości, jeżeli pragną przejmować najlepsze praktyki i porównywać standardy, tworząc w ten sposób warunki konieczne dla przeprowadzenia licznych inicjatyw zaproponowanych w dziedzinie ochrony zdrowia i konsumentów.
Tworzenie wspólnych baz danych i wspólnych wskaźników powinno odbywać się przy współpracy z innymi właściwymi podmiotami, jak również w porozumieniu z Organizacją Narodów Zjednoczonych, OECD, Radą Europy oraz WTO.
Od poszczególnych Państw Członkowskich zależy wdrażanie środków oraz przeprowadzanie nowych inicjatyw na podstawie porównywalnych danych i informacji;
1.31 z zadowoleniem przyjmuje znaczne zwiększenie środków budżetowych w porównaniu ze środkami przeznaczonymi na dwa istniejące programy.
Daje to jasny sygnał, że ochrona zdrowia i konsumentów mają istotne znaczenie zarówno dla jakości życia poszczególnych obywateli UE, jak i konkurencyjności UE jako całości;
1.32 zauważa, że negocjacje finansowe nie zostały jeszcze zakończone.
Ostateczna wysokość środków zależy od wyniku trwających jeszcze rozmów dotyczących perspektyw finansowych na lata 2007-2013.
Komitet Regionów opowiadałby się za większym finansowaniem tej dziedziny, co postuluje zarówno program, jak i strategia.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013)
(2006/C 115/04)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013), COM(2005) 121 końcowy — 2005/0050 (COD),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 6 kwietnia 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 i art. 156 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 19 maja 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac nad przygotowaniem opinii na ten temat,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 150/2005 rev.2) przyjęty dnia 23 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (Sprawozdawcą był Harry Dijksma, członek Zarządu Prowincji Flevoland (NL/ALDE)),
uwzględniając fakt, że Komitet wydał w niedawnej przeszłości opinie na temat większości programów szczegółowych składających się na proponowany we wniosku Komisji program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, a także na wiele innych powiązanych z nim tematów, oraz że nie byłoby racjonalne powtarzanie wszystkich opublikowanych już i wciąż aktualnych uwag,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada (posiedzenie z dnia 16 listopada 2005 r.) przyjął następującą opinię:
Wstęp do programu CIP
1.
Komitet Regionów stwierdza z zadowoleniem, że poprzez wydanie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) (dalej zwany programem CIP) Komisja Europejska spełniła jego oczekiwania poprawy koordynacji pomiędzy różnymi rodzajami polityki sektorowej UE, poświęcenie większej uwagi sektorowi MŚP i podkreślenie znaczenia wzmocnienia konkurencyjności.
Program CIP: zarządzanie na różnych szczeblach
2.
Komisja jest zdania, że jej wniosek w pełni poszanowuje zasady pomocniczości i proporcjonalności.
Komitet zgadza się z większością argumentów Komisji z punktu widzenia obecnej praktyki; uważa jednak, że — zwłaszcza jeśli chodzi o wdrażanie tej polityki — władze samorządowe nie otrzymały tu roli, która jest im należna choćby ze względu na ich współodpowiedzialność za dobre sprawowanie rządów w Europie.
3.
Komitet uznaje program CIP sam w sobie za ulepszenie w porównaniu do obecnej sytuacji.
Jest on jednak nadal przykładem podejścia odgórnego, które niekoniecznie prowadzi do najlepszych rezultatów.
4.
Za pomocą programów ramowych UE powinna pobudzać organy władzy i przedsiębiorstwa do odnajdowania własnych możliwości w zmieniającej się sytuacji międzynarodowej i działać przy tym przede wszystkim jako czynnik napędzający i tworzący odpowiednie warunki, uzupełniając podejście odgórne podejściem oddolnym, zamiast tworzenia odgórnych programów, które są tak szczegółowe, że ograniczają funkcję władz niższego szczebla do wypełniania podanych zadań.
5.
Proces umiędzynarodawiania się gospodarki przyspiesza w ogromnym tempie.
Dlatego też zdaniem Komitetu europejski program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji wyposażony w solidny budżet pozostaje koniecznością, także w wypadku innego podziału ról i zadań między UE, Państwa Członkowskie i władze samorządowe.
6.
Po części dzięki efektowi dźwigni, wkład finansowy UE tworzy znaczną europejską wartość dodaną.
Komitet uważa, że polityka konkurencyjności i innowacji musi być wyposażona w dostateczny budżet, na potrzeby całej Europy.
Aby zrealizować cele strategii lizbońskiej niezbędne jest zaangażowanie polityczne i finansowe władz wszystkich szczebli w UE.
7.
W związku z tym Komitet zastanawia się, czy strategia lizbońska nie jest wciąż jeszcze zbytnio oparta na myśleniu linearnym i czy myślenie polegające na przełamywaniu tendencji nie byłoby bardziej odpowiednie, biorąc pod uwagę szczególny potencjał Europy.
8.
Potencjałem Europy jest różnorodność, a nie ujednolicanie.
Dostosowanie polityki do potrzeb jest też konieczne, jeśli jej celem ma być wzmacnianie konkurencyjności przez innowację.
Biorąc pod uwagę praktykę administracyjną władz samorządowych, mają one najlepszą pozycję do tego, by wspierać konkurencyjność przez innowację na swoim terenie.
Na najniższym, bliskim przedsiębiorstwom poziomie najlepiej jest realizować podejście zintegrowane, najszybciej można też tam osiągnąć współdziałanie i nawiązać więzy współpracy.
9.
Dlatego też władze samorządowe muszą grać pierwszoplanową rolę, jako pełnowartościowi partnerzy, we wdrażaniu tej polityki w całej Unii Europejskiej.
10.
Komitet wzywa w związku z powyższym władze wszystkich szczebli w UE do dalszego rozwijania innowacyjności w swojej organizacji, a w szczególności do poszukiwania sposobów zachęcania stron trzecich do działań innowacyjnych.
Wiarygodność, a dzięki niej też skuteczność polityki innowacji, zwiększa się bez wątpienia znacznie, kiedy władze same dają dobry przykład w tej dziedzinie.
Uproszczenie i spójność programu CIP
11.
Program CIP stanowi uproszczenie obecnej sytuacji. Z punktu widzenia spójności i skuteczności polityki lepiej byłoby jednak, gdyby działał jeden tylko komitet zarządzający i obowiązywał jeden program działań, zamiast trzech.
Warto podkreślić skądinąd, że z faktu istnienia różnych programów działań o tym samym celu wynika konieczność dobrej koordynacji między nimi, aby móc osiągnąć jak największe korzyści.
12.
Komisja przedstawia w swoim wniosku wzajemne powiązania merytoryczne między częściami składowymi programu CIP oraz powiązania między programem CIP a odnośnymi programami europejskimi; wynika z tego spójny obraz.
Byłoby pożądane, aby roczne programy działań jasno wskazywały, jak można wykorzystać w praktyce spójność między programem CIP a innymi programami europejskimi — przede wszystkim siódmym programem ramowym na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (FP7-RTD) — aby osiągnąć zintegrowane programy działań na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, które będą w stanie umożliwić jak najlepsze współdziałanie.
13.
Program CIP stanowi ogólny program ramowy o wielu możliwościach działania.
Roczne programy działań powinny przede wszystkim jasno określać, kiedy i dla kogo dostępne są jakie działania, a także jakie są stosowane przez Komisję kryteria, czyli jakie będą faktyczne możliwości w praktyce.
Komitet życzy sobie, aby informowano go w podobny sposób jak Parlament Europejski o postępach w ustanawianiu programów działań, tak aby w razie potrzeby mógł na czas wyrazić swoje uwagi.
Rządy regionalne także powinny mieć dostęp do projektów programów, aby mogły wyrazić swoje opinie i sugestie, budując w ten sposób swoją rolę prekursorów konkurencyjności.
14.
Programy europejskie są często uważane za skomplikowane, a nawet trudno dostępne.
Komitet wzywa zatem Komisję do czuwania nad tym, aby stworzone procedury były krótkie i proste oraz miały jasne kryteria i minimalne wymogi administracyjne od momentu wnioskowania aż po audyt, oraz wzywa do zapewnienia — co powinno być oczywiste — optymalnego wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT).
15.
W związku z powyższym, Komitet usilnie wzywa Komisję do przekazania przynajmniej zadań administracyjnych na poziomie wykonawczym władzom samorządowym, które mają możliwości i wolę podjęcia się ich.
Przedsiębiorczość i innowacja
16.
Komitet stwierdza z zadowoleniem, że Komisja wzięła pod uwagę całą gamę przedsiębiorstw, które należą do sektora MŚP, włącznie z przedsiębiorstwami bardzo małymi, bardziej tradycyjnymi i rodzinnymi.
To samo dotyczy roli funduszy i pośredników finansowych działających lokalnie i regionalnie.
Jednak polityka odpowiednich instytucji europejskich lub organów zarządzających i sprawujących nadzór utrudnia często udzielanie kapitału ryzyka dla bardziej odważnych inicjatyw.
Dlatego także w tym zakresie potrzebna jest zmiana polityki i jej uregulowań.
17.
W programie CIP położono nacisk na współpracę, także transnarodową, przy czym ustanowiono wymóg, że partnerzy muszą pochodzić z przynajmniej trzech krajów.
Komitet zaleca, aby umożliwić także współpracę bliźniaczą, ze względu na dużą skuteczność intensywnej współpracy między dwoma partnerami.
18.
Aby pomóc małym i średnim przedsiębiorstwom przekroczyć próg utrudniający im współpracę, warto pobudzać współpracę między przedsiębiorstwami na małą skalę, na płaszczyźnie lokalnej i regionalnej, jako potencjalny zaczątek dalej sięgającej współpracy.
19.
Komitet wyraża zadowolenie, że w podprogramie na rzecz przedsiębiorczości wyraźnie wymieniono młodzież jako grupę docelową jego działań.
Ze społecznego punktu widzenia należałoby jednak równie mocno podkreślić znaczenie wspierania przedsiębiorczości osób starszych lub pochodzących z mniejszości.
Polityka w zakresie ICT
20.
Komitet zaleca, aby w programie w zakresie ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) dawać rynkowi odpowiednie zachęty, poprzez — podobnie jak w przypadku technologii ekologicznych — podejście "łańcuchowe", aby osiągnąć szybszą realizację koniecznych aplikacji informatyczno-szerokopasmowych, infrastruktury szerokopasmowej itp. technologii.
21.
Organy władzy, podobnie jak cały sektor usług, korzystają z technologii ICT w mniejszym stopniu niż jest to pożądane.
Komitet jest zdania, że także władze samorządowe muszą poczynić wysiłki, aby stać się wzorem w tej dziedzinie.
Jeśli ich możliwości i środki finansowe są niewystarczające, powinny otrzymać wsparcie od organów władzy szczebla krajowego i europejskiego w poszukiwaniu kreatywnych rozwiązań, nie zapominając jednak o maksymalnym wykorzystaniu swoich możliwości na własną odpowiedzialność.
Inteligentna Energia dla Europy
22.
We wstępnym rozdziale Uzasadnienia swojego wniosku Komisja wspomina program LIFE jako jeden z istniejących obecnie instrumentów, które zostają włączone w ramy programu CIP.
W dalszej treści wniosku nie ma już mowy o programie LIFE, przynajmniej nie w wyraźny sposób.
Dlatego też należy wyjaśnić rolę programu CIP wobec programu LIFE.
23.
Chociaż nie ma o tym mowy w programie CIP, Komitet wychodzi z założenia, że ostatnio rozpoczęta Europejska kampania na rzecz energii odnawialnej, trwająca do 2008 r., oraz podprogram Inteligentna Energia dla Europy są ze sobą skoordynowane.
Pomoc publiczna
24.
Komitet z zadowoleniem odnosi się do faktu, że 21 września 2005 r. Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje publiczne w sprawie zasad regulujących pomoc publiczną na rzecz innowacji (COM (2005) 436), niemniej ubolewa z powodu ustalenia bardzo krótkiego terminu na przesyłanie uwag.
W tej kwestii Komitet pragnie sformułować poniższe uwagi:
- Komitet popiera, zgodnie z celem upraszczania, włączenie innowacji w zakres dotychczasowych przepisów zamiast tworzenia nowych regulacji;
- Popiera cel ukierunkowania pomocy publicznej związanej z innowacją na małe i średnie przedsiębiorstwa;
- Wnioskuje o zachowanie dotychczasowej dozwolonej kumulacji środków na innowacje i pomoc regionalną;
- Komitet zastanawia się, w odniesieniu do nowych przedsiębiorstw o innowacyjnym charakterze, dlaczego przewiduje się jedynie "obniżenie [o 50 %] składek na zabezpieczenia społeczne i innych lokalnych bądź regionalnych świadczeń społecznych (niezależnych od zysku)";
- Z zadowoleniem odnosi się do stwierdzenia, że "pomoc publiczna dla MŚP lub dla działań niezaangażowanych bezpośrednio w rynek może wymagać mniej rygorystycznych reguł proceduralnych i może być zwolniona z obowiązku zgłaszania" (punkt 24 uzasadnienia).
Komitet odnosi się jednak z rezerwą do faktu zwrócenia przez Komisję szczególnej uwagi na "niepowodzenia rynkowe".
Komisja w istocie stwierdza, że działalność związana z innowacją jest specyficzna ze względu na to, że jest nierzadko oddalona od rynku: "Doświadczenie uczy, że bardzo trudno jest przewidzieć, które z nowatorskich produktów i usług mogą odnieść sukces na rynku." (punkt 18 uzasadnienia).
Uwaga końcowa
25.
Komitet zamierza przyczynić się tą opinią do zwiększenia skuteczności polityki na rzecz wzmocnienia konkurencyjności przez innowację oraz posunięcia naprzód debaty na temat perspektyw finansowych; uważa przy tym, że przyjęcie programu CIP w proponowanej postaci przyczyni się do bardziej zrównoważonego podziału zadań i odpowiedzialności w europejskiej strukturze rządów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "Kobiety a ubóstwo w Unii Europejskiej"
(2006/C 81/10)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Parlamentu z dnia 11 maja 2005 r. o zasięgnięciu opinii w sprawie: "Kobiety a ubóstwo w Unii Europejskiej", zgodnie z art. 265 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego przewodniczącego z dnia 19 maja 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac przygotowawczych w tej sprawie,
uwzględniając art. 2 Traktatu WE [1], zgodnie z którym promowanie równości kobiet i mężczyzn jest jednym z zadań Wspólnoty,
uwzględniając art. 3 Traktatu WE, zgodnie z którym usuwanie nierówności i promowanie równości kobiet i mężczyzn stanowi horyzontalny cel polityk Unii Europejskiej,
uwzględniając art. 13 Traktatu WE, który daje Komisji prawo do podejmowania inicjatyw w celu zwalczania wszelkich form dyskryminacji, w tym ze względu na płeć,
uwzględniając art. 141 Traktatu WE, który nakłada obowiązek stosowania zasady równości wynagrodzenia za pracę kobiet i mężczyzn,
uwzględniając art. 23 Karty Praw Podstawowych Unii, który gwarantuje zasadę równości kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach,
uwzględniając konkluzje Rady ze szczytu lizbońskiego (2000), które stawiają za cel zatrudnienie na poziomie 70 % ludności i 60 % dla kobiet w wieku produkcyjnym do 2010 r.,
uwzględniając decyzję Rady ustanawiającą wspólnotowy program działań dotyczący wspólnotowej strategii na rzecz równości kobiet i mężczyzn (2001-2005) [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie: "Równość szans kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej" (CdR 161/1996 fin),
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji: "W kierunku wspólnotowej ramowej strategii w dziedzinie równouprawnienia kobiet i mężczyzn (2001-2005)" i wniosek w sprawie decyzji Rady dotyczącej wspólnotowej strategii w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn (CdR 233/2000 fin) [3],
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie wdrożenia zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie dostępu do dóbr i usług oraz świadczenia dóbr i usług (CdR 19/2004 fin) [4],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie ustalenia wytycznych dla drugiego etapu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dotyczącej ponadnarodowej współpracy na rzecz promowania nowych środków zwalczania wszelkich form dyskryminacji i nierówności w związku z rynkiem pracy "Swobodny przepływ dobrych pomysłów" (CdR 96/2004 fin) [5],
uwzględniając swoją opinię z 18 listopada 2004 r. w sprawie Zielonej księgi "Równość i niedyskryminacja w rozszerzonej Unii Europejskiej" (CdR 241/2004 fin) [6],
uwzględniając swoją opinię w sprawie rozporządzenia dotyczącego Europejskiego Funduszu Społecznego [7] oraz w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS (CdR 240/2004 fin) [8],
uwzględniając swój projekt opinii w sprawie komunikatu Komisji w sprawie Agendy Społecznej (CdR 80/2005 rev. 1) [9],
uwzględniając deklarację IV Światowej Konferencji w sprawie Kobiet przyjętą 15 września 1995 r. w Pekinie ("deklaracja pekińska") oraz program działań załączony do tej deklaracji,
uwzględniając milenijne cele rozwoju (MCR), a w szczególności cele związane z "promowaniem równości płci i awansem społecznym kobiet" oraz z "poprawieniem opieki zdrowotnej nad matkami",
mając na uwadze, że, zgodnie z deklaracją pekińską, "likwidacja ubóstwa dzięki trwałemu wzrostowi gospodarczemu, rozwojowi społecznemu, ochronie środowiska oraz sprawiedliwości społecznej wymaga udziału kobiet w rozwoju gospodarczym i społecznym, równych szans, a także pełnego i opartego na zasadach równości uczestnictwa kobiet i mężczyzn w trwałym i ukierunkowanym na człowieka rozwoju, jako jego aktywnych podmiotów i beneficjentów",
uwzględniając swoją opinię (CdR 151/2005 rev.1) przyjętą 29 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Mireille LACOMBE (F- PSE), członkini rady generalnej Puy-de-Dôme — Francja),
przyjął jednogłośnie na 61. sesji plenarnej w dniach 12 — 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 października) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 uważa, że wniosek Parlamentu o opinię należy rozpatrywać w następującym kontekście:
1.1.1 Kobiety, a szczególnie samotne matki z dzieckiem lub wieloma dziećmi i kobiety starsze, cierpią bardziej niż mężczyźni z powodu niepewności jutra i ubóstwa; 17 % z nich ciągle jeszcze żyje poniżej progu zagrożenia ubóstwem [10].
1.1.2 Dostęp kobiet do odpowiednio wynagradzanego zatrudnienia jest najlepszym zabezpieczeniem przeciw niestabilności.
Zapewnia im on niezależność i pozwala stawić czoła rozpadowi rodziny.
1.1.3 Kobiety stanowią w Europie niemal połowę populacji aktywnej zawodowo [11].
We wszystkich krajach normą stała się praca zawodowa kobiet.
Pomimo tego historycznego postępu na terenie rynku pracy, cel zatrudnienia kobiet na poziomie 60 % wyznaczony na szczycie w Lizbonie (2000 r.) nie został osiągnięty.
Bezrobocie wśród kobiet jest w większości krajów nadal wyższe niż w przypadku mężczyzn.
Porównanie długości okresów bezrobocia wypada również na niekorzyść kobiet, szczególnie w krajach Europy Południowej.
Komitet Regionów
1.2 podkreśla, że różne formy dyskryminacji, której przedmiotem są kobiety, opóźniają realizację celów wspólnotowych:
1.2.1 Wynagrodzenia kobiet ciągle są niższe niż płace mężczyzn.
Pomimo dyrektywy z 1975 r. dotyczącej zasady równego wynagradzania za pracę o tej samej wartości, różnica w wynagrodzeniach wynosi ok. 15 % [12].
Nierówności te odzwierciedlają przeszkody i opory rynku pracy, aby dawać kobietom dostęp do niego na tych samych warunkach co mężczyznom.
1.2.2 Różne elastyczne formy zatrudnienia dotyczą głównie kobiet i bardziej narażają je na trudności.
Praca w niepełnym wymiarze godzin jest udziałem 33,5 % pracujących kobiet i 6,5 % mężczyzn (dane z 2002 r.).
Od 10 lat zatrudnienie kobiet w niepełnym wymiarze godzin wzrasta dwa razy szybciej (4,7 punktu w stosunku do 2,3).
Nawet jeśli rozwiązanie to nie jest narzucane przez pracodawcę, kobiety zmuszone są do jego przyjęcia z powodu niewystarczającej jakości usług w zakresie opieki nad dziećmi lub starzejącymi się rodzicami.
Taka praca na dwa etaty obniża jakość życia.
Niewielkie są postępy jeśli chodzi o podział obowiązków domowych, pomimo że mężczyźni uważają obecnie, że mają do spełnienia bardzo ważną rolę w dziedzinie równości szans.
Niezależność, jaką kobiety uzyskały poprzez zatrudnienie, często jest okupiona niższą jakością życia w najgorzej sytuowanych kategoriach społecznych.
Wobec tych kontrastów, "wybór" niepełnowymiarowego czasu pracy lub przerwa w pracy zawodowej po urodzeniu dziecka są indywidualną reakcją na te trudne sytuacje.
Zwiększa to ryzyko niepewnej przyszłości, w przypadku gdy dochodzi do rozbicia rodziny.
1.2.3 Osoby starsze to w większości kobiety [13] i różnice między świadczeniami emerytalnymi są bardzo znaczne [14].
1.2.4 Przemoc wobec kobiet jest największym i najpoważniejszym przejawem dyskryminacji, której podlegają.
Przemoc seksualna burzy życie kobiet, jest przeszkodą w ich życiu osobistym, destabilizuje ich życie zawodowe i potęguje zjawisko wykluczenia.
Jest ona często wymieniana jako powód niskiego stopnia udziału kobiet w życiu publicznym i politycznym.
Przemoc małżeńska jest jednym z głównych powodów zrywania więzów rodzinnych.
Komitet Regionów
1.2.5 wyraża żal, iż pomimo swego ponadnarodowego wymiaru i swej nadrzędności we wszystkich krajach Unii Europejskiej, prawo pierwotne Unii nie zawiera szczególnej podstawy prawnej do bezpośredniego przeciwdziałania przemocy wobec kobiet;
1.2.6 istotna jest nadal kwestia handlu żywym towarem i prostytucji: nie chodzi o problem ograniczony do kraju pochodzenia i przeznaczenia; dotyczy on również kraju tranzytowego.
Podejście do tego zagadnienia nie może się ograniczać do represji i być wyłączną domeną programów zarządzanych przez Dyrekcję Generalną ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa Komisji Europejskiej, lecz wymaga uwagi wszystkich podmiotów działających w dziedzinie walki z wykluczeniem społecznym, w celu zaoferowania możliwości integracji społecznej, kształcenia i zatrudnienia;
1.2.7 zwraca ponadto uwagę na szczególną sytuację kobiet należących do mniejszości etnicznych w Unii Europejskiej, dla których trudności z dostępem do edukacji są czynnikiem wykluczenia, podobnie jak ciężar niektórych tradycji, które utrudniają ich integrację ze społeczeństwem europejskim.
Komitet Regionów
1.3 stawia diagnozę: nierówności w traktowaniu kobiet i mężczyzn powodują niepewność jutra i jej ryzyko, czego skutkiem jest zagrożenie ubóstwem i wykluczeniem:
1.3.1 wyraża zadowolenie z faktu, że prawo Unii Europejskiej w dziedzinie walki z dyskryminacją należy do najbardziej postępowych w świecie i jest ogólnie uważane za skuteczne rozwiązania modelowe;
1.3.2 zauważa, że choć grupa ekspertów prawnych analizujących stosowanie prawa wspólnotowego w dziedzinie równego traktowania kobiet i mężczyzn stwierdza, że "zasada równego traktowania kobiet i mężczyzn jest, jak się zdaje, przetransponowana we wszystkich krajowych systemach prawnych", to jednak definicja pojęcia dyskryminacji pośredniej i bezpośredniej "stwarza wyraźne problemy";
Poza tym, ta sama grupa stwierdza, że definicja dyskryminacji pozytywnej oraz stosowanie zasady odwrócenia obowiązku dostarczenia dowodów pozostają kwestiami nierozwiązanymi w niektórych Państwach Członkowskich.
Komitet Regionów
1.3.3 stwierdza jednakże, że stosowanie strategii gender mainstreaming, polegające na uwzględnianiu wymiaru równości kobiet i mężczyzn we wszystkich politykach makroekonomicznych, jest niewystarczające;
1.3.4 podkreśla, że Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich orzekł — na przykład w orzeczeniu w sprawie C-285/98 Tanja Kreil ( 11 stycznia 2000 r.), że prawo do niedyskryminacji ze względu na płeć stanowi podstawowe prawo z punktu widzenia prawa wspólnotowego, i że należy wąsko interpretować każde odstępstwo od tego prawa.
Trybunał podkreślił również w tym orzeczeniu, że określając zakres jakiegokolwiek odstępstwa od prawa podstawowego — takiego jak równość kobiet i mężczyzn — należy uszanować zasadę proporcjonalności, która wymaga, by odstępstwo nie przekraczało granic tego, co stosowne i konieczne, tak aby zakładany cel został osiągnięty;
1.3.5 przypominając, że polityki na rzecz godzenia życia rodzinnego i zawodowego nie stoją w sprzeczności z uznaniem prawa kobiet do pracy, KR wyraża żal z powodu polityk zachęcających kobiety do powrotu do gospodarstw domowych, gdy polityki te zmierzają do obniżenia statystyk dotyczących bezrobocia;
1.3.6 stwierdza, że we wszystkich krajach Unii praca w niepełnym wymiarze godzin — której udział w rynku pracy wynosi 18 % w UE-15 oraz 10 % w nowych Państwach Członkowskich i krajach kandydujących — jest domeną kobiet. Z wyjątkiem Słowenii, Czech, Słowacji i Cypru większość kobiet np. w Grecji, Portugalii, Włoszech, Finlandii i Szwecji twierdzi, że sytuacja ta nie wynika z ich wolnego wyboru i wyraża chęć pracowania w pełnym wymiarze godzin.
Te, które "wybrały" niepełnowymiarowy czas pracy (przeszło 40 % w Danii, przeszło 60 % we Francji, w Luksemburgu i w Zjednoczonym Królestwie), uczyniły tak z powodu obowiązków rodzinnych;
1.3.7 podkreśla, że utrzymanie odpowiedniej równowagi między elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia jest niezbędne do realizacji podstawowych celów strategii lizbońskiej, która zaleca bardziej elastyczną organizację pracy, aby stworzyć korzystne warunki dla osiągnięcia pełnego zatrudnienia, spójności społecznej oraz rynku pracy ułatwiającego integrację;
1.3.8 popiera bardziej elastyczną organizację pracy niestojącą na przeszkodzie dążeniu do równości zawodowej kobiet i mężczyzn w Unii;
1.3.9 popiera definicję dyskryminacji pośrednich, mających miejsce na szczeblu europejskim, rozumianych jako przepis, kryterium lub praktyka pozornie neutralna, ale mogąca spowodować niekorzystne skutki dla którejś z płci i dla której nie istnieje żadne obiektywne i słuszne uzasadnienie.
Skutki dyskryminacji pośrednich są destrukcyjne dla kobiet; są one spowodowane politykami publicznymi, które lekceważą uwzględnienie kwestii równości płci i nie biorą pod uwagę na wystarczająco wczesnym etapie wdrażania oceny różnych skutków dla kobiet i mężczyzn;
1.3.10 stwierdza, że chociaż zasada uwzględniania kwestii płci pojawia się w dokumentach dotyczących programowania zdecentralizowanych polityk regionalnych na szczeblu Państw Członkowskich, to zasada ta nie była regularnie stosowana w realizacji programów, w których kwestia płci jest często tylko wspomniana, nie jest natomiast brana pod uwagę w wyborze projektów.
Zachęca europejskie samorządy terytorialne do nadania większego znaczenia możliwościom zmian, które pojawiły się dzięki strategii uwzględniania wymiaru równości płci na wszystkich etapach opracowywania i realizacji polityk regionalnych.
1.4 Feminizacja ubóstwa w kontekście światowym
Komitet Regionów
1.4.1 miał już sposobność, by wyrazić swe zadowolenie z faktu, iż Komisja Europejska uważa równość kobiet i mężczyzn za jeden z kluczowych celów polityki zewnętrznej i rozwojowej UE oraz za istotny element podstawowych norm świata pracy przyjętych na szczeblu międzynarodowym [15];
Jest to naturalne w świetle stwierdzeń Międzynarodowej Organizacji Pracy, według której 70 % z 1,3 miliarda osób żyjących w ubóstwie na całym świecie (czyli dysponujących dochodem równym 1 USD dziennie) to kobiety.
1.4.2 W tym kontekście program działania przyjęty w Pekinie zachowuje swą aktualność. Chodzi tu głównie o cztery cele strategiczne, związane w szczególny sposób z tematem "kobiety a ubóstwo":
- "Zrewidować, podjąć i kontynuować działania makroekonomiczne i strategie rozwoju wychodzące naprzeciw potrzebom i wysiłkom kobiet żyjących w ubóstwie;
- Dokonać rewizji ustawodawstwa i praktyk administracyjnych pod kątem zapewnienia kobietom równych praw i dostępu do zasobów gospodarczych;
- Zapewnić kobietom dostęp do oszczędzania oraz mechanizmów i instytucji kredytowych;
- Opracować metodologiczne zasady analizy z punktu widzenia kulturowej tożsamości płci (gender-based) oraz prowadzić badania dotyczące feminizacji ubóstwa".
1.4.3 Wdrożenie tych celów strategicznych nie powinno jednakże ograniczać się wyłącznie do polityki zewnętrznej i rozwojowej UE, ale stanowić też podstawę walki z feminizacją ubóstwa wewnątrz UE.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 uważa, że samorządy lokalne i regionalne działając na szczeblu najbliższym obywateli, są w najlepszej sytuacji, by zwalczać zjawisko wykluczenia;
2.2 uważa, że o ile naturalne jest zwalczanie ubóstwa, o tyle priorytetem jest wyeliminowanie na szczeblu lokalnym nierówności, które są jego przyczyną;
2.3 zachęca Państwa Członkowskie do promowania usług użyteczności publicznej umożliwiających zabezpieczenie zatrudnienia kobiet, umocnienie prawa do ochrony socjalnej jednostek oraz walkę z feminizacją ubóstwa;
2.4 podkreśla ograniczony dostęp do ochrony socjalnej kobiet-imigrantek, które często są traktowane wyłącznie jako żony i córki imigrujących mężczyzn;
2.5 wzywa do lepszego uwzględnienia przez odpowiednie szczeble władzy kwestii przemocy wobec kobiet;
2.6 wzywa odpowiednie szczeble władzy do uwzględnienia także szczególnej sytuacji pewnych grup kobiet: kobiet niepełnosprawnych, kobiet w starszym wieku i kobiet mieszkających na terenach wiejskich oraz do zaoferowania im rozwiązań odpowiadających tym szczególnym dodatkowym trudnościom;
2.7 zachęca Państwa Członkowskie do ustanowienia równiejszych praw w kwestii płatnego urlopu wychowawczego, głównie aby pozwolić ojcom na aktywniejszy udział w wychowaniu dzieci;
2.8 przypomina, że przystąpienie krajów Europy Centralnej i Wschodniej do Unii Europejskiej wzbudziło wśród kobiet z tych krajów oczekiwanie, że transpozycja prawodawstwa europejskiego w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn przyczyni się do większej równości i otworzy przed nimi nowe możliwości;
zaleca zatem, aby poprzez opracowanie statystyk zestawionych według płci przeanalizowano, jakie były skutki przemian gospodarczych i politycznych w Państwach Członkowskich, które dokonały zmiany systemu po 1989 r. na rzeczywistą sytuację w kwestii równości mężczyzn i kobiet.
Analiza taka mogłaby zostać uwzględniona w programie prac Europejskiego Instytutu ds. Równości Płci;
2.9 wyraża żal z powodu rosnącego wpływu integryzmów religijnych, dążących do ograniczenia lub zniesienia praw kobiet w dziedzinie seksualności i prokreacji, co daje się zauważyć w ostatnim dziesięcioleciu we wszystkich społecznościach lokalnych;
2.10 wskazuje, że zachęcanie kobiet, by skorzystały z możliwości, jakie oferuje przedsiębiorczość, w celu zmniejszenia przepaści pomiędzy płciami na europejskim rynku pracy oraz wspieranie przez odpowiednie szczeble władz dostępu kobiet do nowoczesnych technologii ma kluczowe znaczenie dla przyszłości gospodarki Unii Europejskiej i dla jej dobrobytu;
2.11 podkreśla jednak ograniczony dostęp najbiedniejszych kobiet do tych możliwości ze względu na ich niepewną sytuację, niski status społeczny oraz brak zaufania, na jaki z reguły napotykają ze strony instytucji udzielających kredytów i zajmujących się finansowaniem tworzenia przedsiębiorstw i innej działalności zawodowej;
2.12 wzywa odpowiednie szczeble władzy do stworzenia niezbędnych środków do wspierania zaangażowania politycznego kobiet.
2.13 traktuje jako sprawę priorytetową wdrożenie skutecznych środków walki z nierównościami u ich źródła.
Czynnikami wykluczenia osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji są głównie:
- przerost zatrudnienia kobiet na stanowiskach pracy wymagających niskich kwalifikacji, co jest skutkiem nieodpowiedniego ukierunkowania zawodowego, często niedoceniania ich kwalifikacji oraz faktu, że zająwszy raz takie stanowisko, pozostają na nim, nie rozwijając się zawodowo;
- rozwój pracy w wymuszonym niepełnym wymiarze czasowym, co jest tym bardziej niekorzystne dla kobiet, że związane jest często z nietypowymi godzinami pracy, co jeszcze bardziej utrudnia jednoczesną pracę, pełnienie obowiązków domowych i udział w życiu społecznym;
- charakter zawodów kobiecych, co — oprócz problemów z samą integracją na rynku zatrudnienia — jest strukturalnym powodem niestabilności;
- niedostosowanie struktur opiekuńczych dla małych dzieci i osób starszych wymagających opieki — struktury te okazują się niewystarczające; dobra opieka dostępna finansowo jest warunkiem integracji ze światem pracy i działalnością społeczną.
Komitet Regionów
2.14 uważa za pierwszorzędne w walce z ubożeniem kobiet — tak poza, jak i wewnątrz UE — uznanie za priorytety: równego dostępu do edukacji, likwidację analfabetyzmu wśród kobiet, poprawę dostępu kobiet do kształcenia zawodowego, szkolnictwa naukowego i technicznego oraz kształcenia ustawicznego, a także dostępu kobiet do nowych technologii informacyjnych, w szczególności w odniesieniu do ludności wiejskiej;
2.15 uważa, że należy wykorzystać talenty kobiet jako siłę napędową rozwoju regionalnego:
- pogodzenie życia zawodowego, rodzinnego i prywatnego wnosi znaczny wkład w osiągnięcie wyższego odsetka osób czynnych zawodowo i wyższej stopy przyrostu naturalnego;
- wiele kobiet w wieku, w którym mogłyby mieć dzieci, musi "wybierać" między karierą a wychowywaniem dzieci;
- dobra polityka wspierająca rodziców czynnych zawodowo mogłaby zwiększyć stopę przyrostu naturalnego i zatrudnienia;
- kobiety, które postanawiają poświęcić się wyłącznie dzieciom w okresie ich lat przedszkolnych, powinny mieć dostęp do doradztwa i szkoleń, co ułatwiłoby im powrót na rynek pracy i zminimalizowało wpływ tej decyzji na rozwój ich kariery zawodowej;
2.16 podkreśla konieczność walki z przeszkodami w powrocie na rynek pracy kobiet, które przerwały karierę zawodową, takimi jak: nierówny dostęp do rynku mieszkaniowego, do szkoleń, do możliwości uzupełnienia wiedzy, do zatrudnienia oraz dyskryminacja na rynku pracy ze względu na wiek lub obowiązki rodzinne.
Komitet Regionów
2.17 ponownie podkreśla wagę, jaką przywiązuje do ścisłego przestrzegania zasady pomocniczości:
prawo wspólnotowe musi gwarantować wolność wyboru samorządów lokalnych co do zasad organizowania i wykonywania ich uprawnień, w zgodzie z przepisami ustawodawstwa krajowego;
w kontekście decentralizacji samorządy lokalne i regionalne są odpowiednim szczeblem do promowania, poprzez ich wybieralnych przedstawicieli, dialogu ze społecznościami lokalnymi, oceny potrzeb i opracowania konkretnych rozwiązań problemów związanych z nierównością kobiet i mężczyzn;
2.18 zachęca władzę budżetową UE do obniżenia progów finansowych dla projektów przedłożonych w ramach wspólnotowych programów związanych z wdrażaniem zasady równości kobiet i mężczyzn, bez obniżania ich pułapów.
Chodzi o dostosowanie wielkości projektów — szczególnie tych, które są związane z wymianą doświadczeń, jak również tych, które wpisują się w projekty współpracy zdecentralizowanej — do współfinansowania, jakie mogą uzyskać organizacje pozarządowe działające na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Poza tym organizacje kobiece działające na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym i zdolne do prowadzenia projektów ponadnarodowych powinny mieć dostęp do finansowania projektów, zamiast ich wykluczenia z powodu braku europejskiego szczebla organizacji;
2.19 proponuje stworzenie programów przeznaczonych specjalnie dla samorządów lokalnych, których celem byłoby pobudzanie ich do wdrażania:
- programów mających na celu włączenie kwestii równości do wszystkich polityk regionalnych i na wszystkich etapach ich opracowywania (gender mainstreaming);
- programów, których celem byłoby lepsze uwzględnienie, w przygotowaniu budżetów samorządów, potrzeb kobiet i podziału środków według płci (gender budgeting);
- programów informacyjnych przeznaczonych dla członków władz wybieralnych i programów szkoleniowych przeznaczonych dla regionalnych administracji publicznych, aby umożliwić im stosowanie polityki równości płci;
- współpracy ponadnarodowej, aby rozpowszechniać dobre rozwiązania w dziedzinie równości płci;
- nowych form zarządzania i sprawowania rządów, dzięki którym kobiety miałyby dostęp do najwyższych szczebli wszystkich instancji decyzyjnych, aby uzyskać większą platformę polityczną dla tych zagadnień;
2.20 sugeruje, by Komisja Europejska opracowała podręcznik dobrych praktyk przeznaczony dla europejskich samorządów terytorialnych i dotyczący wdrażania polityki równości płci;
2.21 zachęca europejskie samorządy terytorialne do uczynienia z polityki równości płci pełnoprawnego składnika projektów w dziedzinie współpracy zdecentralizowanej, na przykład poprzez projekty nastawione na dostęp kobiet do edukacji, a także do finansowania działalności handlowej za pomocą mikrokredytów;
2.22 przyjmuje do wiadomości wniosek przedstawiony przez Komisję 31 maja 2005 r. w sprawie decyzji dotyczącej "Europejskiego roku równych szans dla wszystkich (2007) — w kierunku bardziej sprawiedliwego społeczeństwa", do którego KR ustosunkuje się w osobnej opinii.
Jednakże aby rok 2007 dał nowy impuls dla konkretnego stosowania prawodawstwa europejskiego skierowanego przeciw dyskryminacji, a szczególnie dyskryminacji związanej z płcią, Komitet Regionów zachęca już teraz inne instytucje europejskie, aby korzystały z roli pośrednika, jaką pełni w dziedzinie informacji i działań w stosunku do europejskich samorządów terytorialnych.
2.23 przypomina wymóg spójności terytorialnej w perspektywach finansowych na okres 2007-2013 i podkreśla, że ważne jest, aby przyszłe fundusze strukturalne nadal wspierały lokalne inicjatywy kobiet, szczególnie w najmniej uprzywilejowanych regionach UE.
Projekt opinii Komitetu Regionów w sprawie Zielonej księgi: "Wobec zmian demograficznych: nowa solidarność między pokoleniami"
(2006/C 115/13)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej: Zielona księga "Wobec zmian demograficznych: nowa solidarność między pokoleniami", COM 94 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 16 marca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 10 stycznia 2005 r. roku powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej,
uwzględniając komunikat Komisji: "W stronę Europy dla każdego wieku: Promowanie dobrobytu i solidarności między pokoleniami", COM(1999) 221 końcowy,
uwzględniając swoją opinię w sprawie raportu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów, raportu sporządzonego na życzenie sztokholmskiej Rady Europejskiej "Zwiększanie udziału siły roboczej oraz promowanie aktywnego starzenia się" (COM (2002) 9 końcowy) (CdR 94/2002 fin) [1],
uwzględniając komunikat Komisji: "Odpowiedź Europy na problem starzenia się ludności na świecie: Promowanie postępu gospodarczego i społecznego w starzejącym się społeczeństwie świata. Dokument Komisji Europejskiej na Drugie Światowe Zgromadzenie na temat Starzenia się Społeczeństw" COM(2002) 143 końcowy,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia, COM(2003) 336 końcowy, CdR 223/2003 fin [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej, COM (2004) 146 końcowy (CdR 151/2004 fin) [3],
uwzględniając swoją opinię w sprawie: Zielona księga w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną, COM(2004) 811 końcowy (CdR 82/2005),
uwzględniając projekt opinii CdR 152/2005 rev. 1 przyjęty w dniu 23 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Roman LÍNEK, zastępca hetmana kraju pardubickiego (CS/EPP)),
przyjął na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) następującą opinię:
1.
Uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
w odniesieniu do niektórych głównych zagadnień omawianych w Zielonej księdze:
Wyzwania dla demografii europejskiej
1.1 sądzi, że polityka publiczna na szczeblu europejskim, narodowym, a także regionalnym i lokalnym musi uwzględniać współczesne zmiany demograficzne w Europie;
1.2 jest zdania, że dyskusja nad zmianami demograficznymi i zarządzaniem ich skutkami musi mieć miejsce na szczeblu europejskim, narodowym, regionalnym i lokalnym, że dyskusja ta wpisuje się w proces wdrażania strategii lizbońskiej i że musi ona przynieść odpowiedzi na pytania, jak:
- zwiększyć solidarność międzypokoleniową poprzez silniejszą integrację społeczną młodzieży, emerytów i osób starszych;
- wspierać jakość życia, wysoki poziom zdrowia dla wszystkich, jak też kształcenie ustawiczne (także po przejściu na emeryturę);
- dostosować systemy produkcji i ochrony socjalnej do wymagań starzejącego się społeczeństwa;
- zapewnić, by starzenie się było uwzględniane we wszystkich dziedzinach działań politycznych;
- wspierać społeczne warunki funkcjonowania rodziny i samotnych rodziców.
Uważa, że konieczne jest wytworzenie pod wszystkimi względami bardziej przyjaznego klimatu społecznego dla rodzin, dla dzieci i ich rodziców lub opiekunów jak i dla osób będących na czyimś utrzymaniu i ich rodzin, co umożliwi ludziom realizowanie własnych strategii życiowych w ramach wypełniania planów bycia partnerem i rodzicem, przy jednoczesnym poszanowaniu dla różnorodnych zainteresowań i potrzeb różnych typów rodzin i poszczególnych członków rodziny.
Wymaga to przede wszystkim zapewnienia rodzinom bezpieczeństwa ekonomicznego i stworzenia perspektyw na przyszłość.
W tym sensie polityka gospodarcza i polityka rynku pracy są warunkami sine qua non skutecznej polityki wobec rodzin;
1.3 uważa, że lepsza równowaga pomiędzy karierą zawodową a życiem rodzinnym może przyczynić się do poprawy sytuacji w odniesieniu do wychowywania dzieci oraz opieki i pielęgnacji osób będących na czyimś utrzymaniu na przykład dzięki ofercie usług dla rodzin, a także nowym inicjatywom w zakresie urlopów wychowawczych dla obojga rodziców;
1.4 mniema, że osiągnięciu bardziej wyrównanego podziału obowiązków domowych i rodzinnych pomiędzy mężczyzną a kobietą sprzyja oferta usług ze strony państwa i sektora prywatnego, przy zachowaniu współuczestnictwa w tych obowiązkach obu partnerów zgodnie z ich możliwościami i zgodnie ze wzajemnym porozumieniem oraz przy poszanowaniu równości mężczyzn i kobiet;
1.5 zaleca wspieranie udziału kobiet w rynku pracy.
Należy również rozwijać i promować skuteczne formy działań dla osiągnięcia tego celu, w tym środków korygujących, by nie dyskryminować rodziców samotnie wychowujących dzieci;
1.6 sądzi, że można poprawić rozwój usług społeczno-edukacyjnych dla dzieci w wieku 0-3 lat oraz opieki nad osobami starszymi i osobami będącymi na czyimś utrzymaniu w sektorze państwowym i prywatnym poprzez stworzenie ram prawnych, o ile jeszcze nie istnieją, zachęcających sektor prywatny do podejmowania działań w tym zakresie, np. poprzez udogodnienia zarówno dla usługodawców jak i dla usługobiorców w tym sektorze;
1.7 podkreśla, że dostęp rodziców, w szczególności młodych, do rynku pracy, samorealizacji zawodowej i możliwości posiadania wymarzonej liczby dzieci, musi wychodzić przede wszystkim z ich własnej inicjatywy, przy spełnieniu warunku braku dyskryminacji rodzin z dziećmi;
1.8 jest zdania, że współczesne zmiany demograficzne w Europie wywierają presję na rynek pracy i system zabezpieczeń społecznych.
Podkreśla pilną potrzebę wprowadzenia środków mających na celu poprawę sytuacji starszych pracowników na rynku pracy oraz odpowiednich inicjatyw politycznych, które nie tylko spowodują odwrócenie zmian, ale przyniosą także nowe możliwości w zakresie lepszej jakości życia zawodowego, prawa do kształcenia ustawicznego, większej elastyczności przy wyborze programów emerytalnych, włączenia do rynku pracy osób będących w trudnej sytuacji społecznej lub dyskryminowanych w inny sposób, jak również, o ile to konieczne, stopniowego pojawiania się pozytywnej motywacji dla zwiększania liczby lat aktywnej pracy zawodowej.
Mniema, że należałoby wszcząć szeroką dyskusję na temat prawa wszystkich ludzi do otrzymywania emerytury na akceptowalnym poziomie, włącznie z osobami wykonującymi nietypowe zawody czy osobami z grup wysokiego ryzyka;
1.9 uważa, że w związku ze zmniejszającą się liczbą osób czynnych zawodowo konieczne są analizy potrzeb rynku pracy oraz ściślejsza współpraca wszystkich grup społeczeństwa, w celu zapewnienia wzrostu liczby pracowników wykwalifikowanych.
Poza odpowiedzialnością przedsiębiorstw za system kształcenia przygotowujący miejsca odpowiadające potrzebom, należy wspierać przede wszystkim: a) ukierunkowaną rekrutację pracowników; b) środki towarzyszące, takie jak na przykład bardziej praktyczne niż teoretyczne podejście do kształcenia; c) zwiększenie liczby studentów oraz d) środki umożliwiające absolwentom pozostanie w słabiej rozwiniętych regionach;
1.10 podkreśla, że informacja jest podstawowym instrumentem, dzięki któremu społeczność imigracyjna zapoznaje się nie tylko z dostępnymi zasobami, lecz także z osobliwościami społeczeństwa, w którym zdecydowała się żyć;
1.11 zauważa, że imigracja sama w sobie nie może rozwiązać wszystkich problemów wynikających z demograficznego starzenia się społeczeństwa ani zastąpić reform gospodarczych, czy potrzeby większej elastyczności rynku pracy, może jednak być uzupełniającym czynnikiem przy rozwiązywaniu problemów związanych z procesami demograficznymi zachodzącymi obecnie w Europie;
1.12 uważa, że imigrację trzeba traktować jako zasoby dla społeczeństw europejskich, lecz nie może ona stanowić jedynego rozwiązania problemu starzenia się populacji europejskiej.
Polityka integracji imigrantów, a w szczególności ludzi młodych, i starszych, mająca zasadnicze znaczenie dla zapewnienia spójności społecznej na coraz bardziej wielokulturowym obszarze, którym jest Europa XXI wieku — powinny obejmować działania w zakresie gospodarczym, społecznym, kulturowym i socjalnym.
Niewystarczająca integracja imigrantów może jednak, w perspektywie krótkoterminowej, nieść ze sobą ryzyko wzrostu wydatków socjalnych państwa.
KR jest zdania, że walka z dyskryminacją (związaną zwłaszcza z przynależnością do mniejszości) powinna zostać zintensyfikowana oraz, że Państwa Członkowskie i samorządy terytorialne powinny być zachęcane do wymiany informacji o najlepszych praktykach;
1.13 sądzi, że instrumenty Wspólnoty, zwłaszcza ramy prawne walki z dyskryminacją, fundusze strukturalne oraz strategia zatrudnienia mogą aktywnie wspierać integrację imigrantów do europejskiego systemu wartości;
1.14 uważa, że odpowiednia polityka migracyjna ze strony UE może znacząco pomóc państwom stawić czoła wyzwaniom imigracji i ułatwić integrację imigrantów przebywających legalnie na terenie Unii, doprowadzając jednocześnie do istotnego postępu w walce z nielegalną imigracją oraz spełnienia potrzeb pracowników z państw trzecich przebywających na rynku pracy w krajach UE.
Nowa solidarność między pokoleniami
1.15 podkreśla konieczność wszechstronnego wychowania i edukacji dzieci pozwalającej na rozwój ich osobowości zorientowanej na treści społeczno-kulturalne oraz system wartości, i dającej zdolność do prowadzenia pełnowartościowego życia i reagowania na różne sytuacje zgodnie z własnymi opiniami.
Stabilne środowisko rodzinne umożliwia zdrowy rozwój dzieci pod względem fizycznym i psychicznym, a tym samym funkcjonowanie systemu ekonomicznego and socjalnego społeczeństwa;
1.16 podkreśla potrzebę postrzegania nieletnich jako aktywnych, uczestniczących i kreatywnych podmiotów, zdolnych zmieniać otoczenie osobiste i społeczne wokół siebie i uczestniczyć w poszukiwaniu i zaspokajaniu swoich potrzeb oraz potrzeb innych osób oraz zwraca uwagę, że istota praw nieletnich nie może zostać naruszona z powodu braku podstawowych zasobów socjalnych;
1.17 jest zdania, że należy docenić rolę, jaką w dziedzinie edukacji odgrywają w wielu Państwach Członkowskich samorządy terytorialne.
Podkreśla, że zmiany w zakresie kształcenia początkowego są wynikiem nowego pojmowania kształcenia ustawicznego, którego podstawowym postulatem jest zapewnienie równych szans w zakresie kształcenia oraz umożliwienie pełnej integracji ze społeczeństwem.
Konieczne jest powiązanie kształcenia dorosłych z kształceniem początkowym przy poszanowaniu dla różnorodności potrzeb edukacyjnych poszczególnych grup;
1.18 uważa, że system edukacji może zapewnić właściwe warunki dla pomyślnego przechodzenia młodych ludzi ze szkoły do życia zawodowego poprzez powiązanie szkolenia początkowego z zatrudnieniem i dalszymi studiami, połączenie kształcenia i praktyki w przedsiębiorstwach oraz poprzez funkcjonowanie dobrze zorganizowanego systemu informacji i doradztwa zwłaszcza na poziomie regionalnym i lokalnym;
1.19 uważa, że do uwzględnienia specyficznych potrzeb wszystkich grup wiekowych prowadzącego do modernizacji organizacji pracy mogą przyczynić się możliwości dokonania tak przez kobiety jak i mężczyzn szybkiej zmiany między pracą na pełen etat a pracą w niepełnym wymiarze godzin, elastyczny czas pracy czy nowe formy zatrudnienia, jak np. praca na odległość;
1.20 jest przekonany, że cel ustalony przez Radę Europejską w Sztokholmie 23- 24 marca 2001 r., by do roku 2010 podnieść do 50 % udział w rynku pracy osób z grupy wiekowej od 55 do 64 lat bez względu na płeć, może zostać osiągnięty jedynie pod warunkiem, że średni wiek pracowników ulegnie podwyższeniu przy równoczesnym polepszeniu organizacji pracy, zwłaszcza w zakresie kształcenia ustawicznego;
1.21 jest zdania, że należy w większym stopniu włączyć osoby starsze w projekty i środki związane z zaangażowaniem obywatelskim. Może to przybrać formę opieki nad dziećmi i młodzieżą, nad seniorami, pracy w dziedzinie kultury, a także pielęgnacji osób sędziwych i opieki nad nimi.
Pielęgnacja i sąsiedzka opieka świadczona wzajemnie przez seniorów stanowi sposób zapobiegania osamotnieniu, wzmacnia ich zdrowie oraz zachowuje integrację społeczną starszych obywateli;
1.22 jest zdania, że udział osób starszych w życiu gospodarczym i społecznym można urzeczywistnić dzięki stworzeniu w miejscu pracy warunków pozwalających osobom starszym na wykonywanie pracy odpowiadającej ich możliwościom.
Nie jest powszechną regułą, że starsi obywatele są mniej produktywni w pracy zawodowej niż pozostała część społeczeństwa.
W zakresie życia społecznego konieczne jest zachęcanie osób starszych do wspierania swoich dzieci poprzez przekazywanie im wiedzy i doświadczenia;
1.23 mniema, że przemieszczanie się emerytów pomiędzy Państwami Członkowskimi wymaga stworzenia instrumentu prawnego, który pozwoli rozwiązać zagadnienia ochrony socjalnej i ochrony zdrowia w ramach migracji wewnątrz UE;
1.24 jest zdania, że należy dokonywać rozróżnienia pomiędzy świadczeniami emerytalnymi i zasiłkami pozwalającymi osobom niepełnosprawnym na samodzielną egzystencję;
1.25 Nierówność kobiet i mężczyzn w zakresie zagadnień emerytalnych wynika z ogromnych różnic pomiędzy wynagrodzeniami za pracę dla mężczyzn i kobiet, segregacji zawodowej i braku możliwości kształcenia dla kobiet; niedostatków polityki, która umożliwiałaby pogodzenie życia zawodowego i osobistego, niedostatków służb socjalnych występujących w większości państw Unii Europejskiej.
Prawdziwa polityka równości szans połączona z propagowaniem urlopów wychowawczych dla mężczyzn opiekujących się dziećmi czy też urlopów dla nich na opiekę nad osobą starszą, mogłyby przyczynić się do polepszenia sytuacji emerytalnej kobiet.
Władze publiczne powinny podjąć walkę z ubóstwem starszych kobiet;
1.26 sądzi, że wsparcie dla osób starszych powinno opierać się na zasadzie tradycyjnego i nowoczesnego kształcenia przez całe życie (np. w formie tzw. e-learning).
W ramach wprowadzanych nowych form aktywności zawodowej należy wspierać pracę na odległość, wykorzystywanie internetu i innych nowoczesnych technologii.
Osoby starsze powinny w większym stopniu uczestniczyć w życiu publicznym oraz należy wspierać ich pozostawanie na rynku pracy, co może oznaczać dla społeczeństwa uzyskanie znakomitych zasobów ludzkich i gospodarczych.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 zgadza się, że polityka zatrudnienia i polityka społeczna UE powinny systematycznie uwzględniać "podejście zgodne z cyklem życia" w celu wsparcia reformy i realizacji strategii lizbońskiej;
2.2 zaleca, aby władze lokalne i regionalne, w ramach przynależnych im kompetencji, tworzyły zintegrowane polityki skierowane na rozwój osób nieletnich, dzięki zapewnieniu im odpowiednich środków, zwłaszcza w odniesieniu do praw wyszczególnionych w prawodawstwie każdego z Państw Członkowskich i w Karcie Praw Podstawowych, w ustępie dotyczącym praw nieletnich;
2.3 jest przekonany, że UE powinna podnieść poziom świadomości podmiotów politycznych i prywatnych w zakresie skutków cyklu życia poprzez wprowadzenie oceny wpływu inicjatyw politycznych dotyczących jakości pracy, równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym, czasu pracy, kształcenia ustawicznego, opieki nad dziećmi i innymi osobami niesamodzielnymi, jakości życia, równości szans, integracji społecznej oraz modernizacji przepisów dotyczących zabezpieczenia społecznego;
2.4 podkreśla, że UE powinna, w nawiązaniu do Zielonej księgi w sprawie zmian demograficznych, wszcząć dalsze dyskusje nad wagą polityk uwzględniających cykl życia na różnych arenach politycznych: Rady Ministrów, dialogu społecznego i obywatelskiego, właściwych agencji UE itd;
2.5 jest przekonany, że UE powinna sponsorować dalsze badania mające na celu poszerzanie wiedzy na temat przebiegu życia zawodowego i jego wpływu w ciągu cyklu życia na dochody, zatrudnienie, zabezpieczenie społeczne i równowagę pomiędzy życiem zawodowym a życiem prywatnym;
2.6 wzywa zarówno UE, jak i Państwa Członkowskie do promowania korzystniejszego klimatu społecznego i stworzenia lepszych warunków dla rodzin — czyli dzieci i ich rodziców lub opiekunów;
2.7 podkreśla, że promowanie rodziny jest kluczowym czynnikiem przy odwracaniu trendu zmian demograficznych w Unii Europejskiej, które zagrażają przyszłej żywotności gospodarki i spokojowi społecznemu.
Skuteczna polityka rodzinna musi być realizowana w oparciu o zasadę pomocniczości oraz przy udziale szerokiego spektrum podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, zarówno na szczeblu regionalnym jak i lokalnym.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji "Mobilizowanie potencjału umysłowego Europy: umożliwianie uniwersytetom wniesienia pełnego wkładu do strategii lizbońskiej"
(2006/C 81/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji "Mobilizowanie potencjału umysłowego Europy: umożliwianie uniwersytetom wniesienia pełnego wkładu do strategii lizbońskiej" (COM (2005) 152 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 3 czerwca 2005 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję podjętą przez prezydium KR w dniu 12 kwietnia 2005 r. w sprawie zwrócenia się do Komisji ds. Kultury i Edukacji o przygotowanie opinii w tej sprawie,
uwzględniając decyzję lizbońskiej Rady Europejskiej, która zaaprobowała koncepcję Europejskiej Przestrzeni Badawczej, tworząc w ten sposób podstawę wspólnej polityki w dziedzinie nauki i technologii w Unii Europejskiej,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie śródokresowego przeglądu strategii lizbońskiej (CdR 152/2004 fin) [1],
uwzględniając komunikat Komisji "Rola uniwersytetów w Europie wiedzy" [2] oraz opinię perspektywiczną KR-u w sprawie roli uniwersytetów w rozwoju lokalnym i regionalnym w Europie wiedzy (CdR 89/2003 fin) [3],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie zintegrowanego programu działań w zakresie kształcenia ustawicznego (CdR 258/2004 fin),
uwzględniając projekt opinii (CdR 154/2005 rev. 1) przyjęty dnia 11 lipca 2005 r. przez Komisję ds. Edukacji i Kultury, którego sprawozdawcą był Gerd Harms, pełnomocnik kraju związkowego Brandenburgii przy Federacji i ds. europejskich, sekretarz stanu w Kancelarii Stanu (DE/SPE),
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Nieodzowne jest rozważanie komunikatu Komisji w ramach wspólnej strategii europejskiej "Wzrost przez wiedzę".
Wychowanie, edukacja i badania naukowe stanowią podstawy społeczeństw zdolnych do wprowadzania innowacji.
Cele sformułowane w ramach strategii lizbońskiej można osiągnąć jedynie dzięki światowej konkurencji, w której kluczową rolę odgrywają badania naukowe, edukacja i kształcenie.
Z tego względu uniwersytetom wyznaczona została główna rola w procesie lizbońskim.
2.
Za dwadzieścia lat w Europie będzie żyć i pracować zaledwie 5 % ludności świata, natomiast w Azji 52 %.
Liczby te ilustrują naglącą potrzebę podjęcia zdecydowanych działań mających na celu zwiększenie atrakcyjności europejskiej edukacji i badań naukowych.
Atrakcyjność uniwersytetów stanowi istotny czynnik w "walce o osoby o najwyższym potencjale intelektualnym", których Europa potrzebuje w celu zabezpieczenia swojej przyszłości.
3.
Dostęp do możliwie wszechstronnej edukacji jest nie tylko bogactwem przyszłości w Europie wiedzy, lecz stanowi także podstawę spójności społecznej społeczeństw europejskich i Europy jako całości.
Zniesienie przeszkód w dostępie do edukacji, możliwości kształcenia ustawicznego dla wszystkich i podniesienie jakości szkolnictwa stanowią podstawowe wyzwania dla działań podejmowanych na wszystkich szczeblach.
4.
Dla ożywienia strategii lizbońskiej Komisja Europejska zaproponowała cały wachlarz działań mających służyć aktywnemu stawieniu czoła jej wyzwaniom.
Istotny element działań leżących w gestii Komisji Europejskiej stanowi VII Program Ramowy Badań.
Aby potencjał, o którym mowa w tym programie ramowym, włączyć do europejskiego procesu innowacji, niezbędne są reformy w sektorze edukacji i szkolnictwa wyższego.
5.
Regiony Europy ponoszą w tym procesie wyjątkową odpowiedzialność oraz dysponują istotnymi kompetencjami w dziedzinach edukacji naukowej i badań naukowych.
Komitet Regionów uznaje, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania specjalną rolę, szczególnie jako kanał komunikacyjny dla wszystkich obywateli.
Władze lokalne i regionalne mogą również służyć pomocą w sieciowej współpracy w celu utworzenia synergii pomiędzy różnymi zainteresowanymi podmiotami.
Rozwój regionów Europy jest w znacznym stopniu zależny od wykorzystania potencjału w dziedzinie nauki, badań naukowych i innowacji, przy czym proces służący wzmocnieniu tego potencjału w Europie może być kształtowany tylko z udziałem regionów,
na 61. sesji plenarnej, która odbyła się w dniach 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej "Mobilizowanie potencjału umysłowego Europy: umożliwianie uniwersytetom wniesienie pełnego wkładu do strategii lizbońskiej" i uznaje go za ważny impuls do zainicjowania niezbędnej ogólnoeuropejskiej dyskusji o poprawie szkolnictwa wyższego;
1.2 zwraca ponownie uwagę na złożoność szkolnictwa wyższego i uniwersyteckiego w Europie, objętego w komunikacie pojęciem "uniwersytetów".
W tym szerokim znaczeniu w niniejszej opinii używa się pojęcia szkół wyższych;
1.3 podziela zdanie Komisji, że przyszły wzrost i dobrobyt społeczny w coraz większym stopniu opiera się na wymagających specjalistycznej wiedzy gałęziach przemysłu i usługach, a coraz więcej miejsc pracy wymaga wyższego wykształcenia;
1.4 przyznaje, że w europejskiej polityce w zakresie szkolnictwa wyższego muszą nastąpić znaczące zmiany, zarówno ukierunkowane na potrzeby społeczności lokalnych i regionalnych, jak i umożliwiające zapewnienie światowej konkurencyjności badań i nauki;
1.5 wskazuje w związku z tym na fakt, że w Europie istnieją znakomite szkoły, oferujące także w wymiarze globalnym wybitne usługi w zakresie kształcenia przyszłej kadry naukowej i w zakresie badań, jednak z drugiej strony istnieje wiele szkół wyższych, które ciągle jeszcze nie mogą rozwinąć w pełni swojego potencjału, jak zaznaczono w komunikacie Komisji;
1.6 z zadowoleniem przyjmuje jednoznaczne oświadczenie w sprawie pomocniczości, podkreśla jednak ponadto odpowiedzialność regionów określoną w Białej księdze w sprawie sprawowania rządów w Europie z 2001 r., a także znajdującą odbicie w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy;
1.7 stwierdza stanowczo, że wykształcenie uniwersyteckie nie może być postrzegane tylko z ekonomicznego punktu widzenia, ponieważ tworzy ono również społeczną i kulturową wartość dodaną, której nie można oceniać w kategoriach ekonomicznych, lecz która pomimo to stanowi podstawę rozwiniętego społeczeństwa;
1.8 podkreśla, że cele ambicjonalne, na których opiera się komunikat, będą mogły zostać osiągnięte tylko wtedy, gdy stworzy się podstawy w ramach ogólnej edukacji szkolnej i przedszkolnej.
Uznaje szczególną odpowiedzialność szczebla regionalnego na tym polu;
1.9 jest zdania, że uniwersytety i szkoły wyższe powinny być w większym stopniu włączone w ideę kształcenia przez całe życie w celu realizacji strategii lizbońskiej;
1.10 jest zdania, że elastyczne struktury stanowią najbardziej wydajną odpowiedź na szybko zmieniające się wymagania społeczne dotyczące edukacji w szkołach wyższych.
Stworzenie ich jest przede wszystkim zadaniem szkół wyższych.
Szczeble regionalne i krajowe odpowiadają jednak za stworzenie warunków dla elastyczności poprzez zniesienie uciążliwych ograniczeń prawnych oraz udostępnienie koniecznych środków;
1.11 ubolewa, że Komisja Europejska nie była w stanie opracować uzgodnionego pomiędzy swoimi służbami komunikatu w sprawie wszystkich aspektów europejskiej polityki dotyczącej szkolnictwa wyższego, który obejmowałby także obszar badań naukowych.
Europejska Przestrzeń Badawcza i wniosek Komisji dotyczący VII Programu Ramowego Badań z linią "Regiony oparte na wiedzy" stanowią ważne punkty odniesienia dla europejskiego szkolnictwa wyższego, w szczególności w aspekcie realizacji celów lizbońskich;
1.12 stwierdza, że na skutek wyizolowania obszaru badań zatraca się związek pomiędzy badaniami, edukacją przyszłej kadry naukowej i akademickimi kwalifikacjami zawodowymi, tak samo jak związek pomiędzy badaniami uniwersyteckimi i pozauniwersyteckimi.
2.
Rosnące wyzwania
Komitet Regionów
2.1 podziela troskę Komisji, że zasoby europejskich społeczeństw w zakresie edukacji nie są dostatecznie rozwijane i widzi w analizie Komisji istotne punkty wyjścia do koniecznych zmian;
2.2 jest jednak zdania, że dane statystyczne wykorzystane w komunikacie zniekształcają obraz faktycznej sytuacji w wielu krajach Europy.
W szczególności niska liczba absolwentów szkół wyższych i studentów nie uwzględnia dużej liczby europejskich studentów w szkołach specjalistycznych lub odbywających kształcenie zawodowe, podczas gdy w Ameryce Północnej i Azji porównywalne toki studiów oferowane są w szkołach wyższych;
2.3 zgadza się z analizą czynników stanowiących przeszkody w dynamicznym rozwoju sektora szkolnictwa wyższego, w szczególności z faktem istnienia oczywistej tendencji do oddzielania szkół wyższych od gospodarki i społeczeństwa, nadmiernej regulacji systemu przez państwową kontrolę ex post oraz stosunkowego ubóstwa europejskiego sektora szkolnictwa wyższego spowodowanego zależnością od środków państwowych;
2.4 podkreśla jednak, że jakość europejskich instytucji szkolnictwa wyższego jest z reguły dobra i że wiele szkół wyższych dokonało już przed laty lub właśnie dokonuje przedstawianych w komunikacie koniecznych zmian, jednakże często bez świadomego ukierunkowania na cele lizbońskie.
Fakt, że dla wielu szkół wyższych proces boloński jest nadal obcym terminem, nie może prowadzić do ogólnie negatywnego zdania na temat szkół wyższych Europy;
2.5 wspiera wysiłki procesu bolońskiego w kierunku stworzenia wspólnego obszaru szkolnictwa wyższego, wskazuje jednak na różnorodność regionalnych i krajowych podejść w zakresie szkolnictwa wyższego, które muszą uzyskać swój wyraz także we wspólnym obszarze szkolnictwa wyższego.
Komitet Regionów nie podziela krytyki różnorodności języków wyrażonej w komunikacie.
3.
Główne punkty modernizacji: atrakcyjność, zarządzanie, finansowanie
Komitet Regionów
3.1 ponownie stwierdza, że zgodnie z procesem bolońskim stworzenie do 2010 r. Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego zakłada konkretne cele dla rozwoju edukacji w szkołach wyższych w UE.
Zakładają one w szczególności wprowadzenie systemu porównywalności dyplomów, opartego na dwóch głównych cyklach, systemie akumulacji punktów za zaliczone przedmioty, mobilności, zapewnieniu jakości i wspieraniu wymiaru europejskiego.
Stwierdza, że środki konieczne do osiągnięcia tych celów nie zostały jeszcze podjęte w wystarczającym zakresie i dlatego konieczne są wzmożone wysiłki szkół wyższych, a także regionów, Państw Członkowskich i Unii;
3.2 podziela zdanie Komisji, że do wdrożenia niezbędnych zmian uniwersytety potrzebują wsparcia od swojego otoczenia.
Lokalne i regionalne organizacje terytorialne od dawna współpracują z miejscowymi szkołami wyższymi i innymi instytucjami, towarzysząc im w podejmowaniu niezbędnych działań;
3.3 z zadowoleniem przyjmuje postulat powszechnej "kultury doskonałości".
Istotną rolę w krzewieniu owej kultury mają do odegrania wydziały i sieci naukowców prowadzących innowacyjne badania.
Należy na szeroką skalę wzmacniać motywację do wybitnych osiągnięć w nauce i badaniach;
3.4 zgadza się z analizą Komisji na temat czynników zwiększających atrakcyjność szkół wyższych.
Właśnie w zakresie "zasobów ludzkich" pojawiają się duże możliwości pogłębienia europejskiego ukierunkowania szkół wyższych;
3.5 z zadowoleniem przyjmuje coraz większe ambicje w odniesieniu do programu Erasmus, który ma objąć około trzech milionów studentów.
3.6 popiera zdanie Komisji, że partnerstwo pomiędzy szkołami wyższymi a przemysłem ma szczególne znaczenie, jednak uważa także inne obszary gospodarki, administracji, kultury i organizacji społecznych za istotnych partnerów.
Właśnie w aspekcie znaczenia nauki dla rozwoju regionalnego ograniczenie jej wyłącznie do partnerstwa z przemysłem jest zbyt wąskie;
3.7 z troską obserwuje, że szkoły wyższe nie podjęły jeszcze w odpowiednim zakresie takich wyzwań, jak: otwarcie się na nowe grupy studiujących, kształcenie ustawiczne i zwiększenie dostępu do edukacji akademickiej jako warunek sprostania wymaganiom demograficznym i strukturalnym przyszłych dziesięcioleci.
Z zadowoleniem przyjmuje więc i popiera zalecenie Komisji, aby kwestię tę postawić w centrum ogólnoeuropejskiej dyskusji;
3.8 zaznacza, że konkurencja i podnoszenie jakości w szkołach wyższych nie może prowadzić do rozejścia się regionów Europy w sferze nauki; jedną z wyjątkowych cech Europy jest rozbudowana sieć edukacji, którą należy zachować.
W każdym regionie Europy muszą istnieć ośrodki szkolnictwa wyższego spełniające europejskie standardy jakości;
3.9 podkreśla, że postulat Komisji na rzecz większego i lepszego zaangażowania finansowego dla szkół wyższych jest wprawdzie zrozumiały, jednak nie oddaje w pełni rzeczywistości wielu europejskich regionów: przy ustalaniu budżetu edukacja i kształcenie są w wielu przypadkach traktowane priorytetowo;
3.10 podkreśla, że lokalne i regionalne organizacje terytorialne reprezentowane w Komitecie Regionów są gotowe do wspólnej dyskusji ze szkołami wyższymi na temat instytucjonalnych strategii modernizacji oraz do wdrażania ich tam, gdzie jest to możliwe.
Należy do nich wprowadzenie wieloletnich kontraktów, wsparcie innowacyjnego zarządzania w szkołach wyższych i jeszcze większe otwarcie szkół wyższych na partnerstwo z przemysłem.
4.
Priorytety działania
Komitet Regionów
4.1 zaleca podsumowujące przedstawienie priorytetów w zakresie edukacji, szkolnictwa wyższego i badań naukowych, aby na pierwszy plan wysunąć powiązania i wzajemne zależności oraz wynikające z nich możliwości działania na rzecz wdrażania strategii lizbońskiej;
4.2 podkreśla, że warunkiem skuteczności zmian strukturalnych w szkołach wyższych jest powszechne i ogólnoeuropejskie uznawanie dyplomów.
Proces boloński dąży do ilościowej porównywalności programów studiów, co stanowi krok w kierunku wzajemnego uznawania dyplomów.
Aby jednak wszystkim regionom umożliwić sprawiedliwy i udany dostęp do Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, wychodząc od standardów ilościowych, konieczne jest rozpoczęcie na szczeblu europejskim dyskusji wokół standardów jakościowych;
4.3 wskazuje na fakt, że w zakresie mobilności naukowców program Marie-Curie sprawdził się jako część europejskiego Programu Ramowego Badań.
Rozproszenie na szczeblu europejskim przez kolejną ofertę, jak zapowiada się w komunikacie, nie jest zasadne.
Zachęca Komisję do dalszego wzmocnienia programu Marie-Curie w celu popularyzowania mobilności naukowców oraz do poprawienia jej warunków ramowych określonych w Europejskiej Karcie Naukowca;
4.4 podkreśla, że dyskusja o opłatach za studia może być prowadzona jedynie w kontekście krajowym lub regionalnym;
4.5 odrzuca proponowane przez Komisję zróżnicowanie opłat i systemów pomocy finansowej w celu sterowania decyzjami o studiach.
Wolny i indywidualny wybór wykształcenia nie może zostać ograniczany przez próby kontroli ze strony państwa;
4.6 popiera zdanie Komisji, że do modernizacji szkół wyższych należy wykorzystać wszystkie źródła finansowania UE.
Wzywa jednak Komisję do stworzenia odpowiednich podstaw w rozporządzeniach dotyczących funduszy strukturalnych, aby wzmocnić pozycję nauki w krajowych sporach o podział środków i podkreślić znaczenie rozwoju szkół wyższych;
4.7 podkreśla konieczność zapewnienia szkołom wyższym jak największej wolności w kształtowaniu nauki i badań w ramach ich ogólnej odpowiedzialności wynikającej z ich zadań krajowych i regionalnych.
Stosunek wolności i odpowiedzialności powinien być określony w formie wieloletnich strategicznych porozumień ramowych, umożliwiających przejrzystą i efektywną kontrolę ex-post osiągnięcia celów.
Jednocześnie Komitet Regionów podkreśla odpowiedzialność regionów za rozwój szkolnictwa wyższego i znaczenie szkół wyższych dla rozwoju regionalnego.
4.8 wzywa, aby Komisja podjęła odpowiednie działania w celu poprawy jakości regionalnych powiązań pomiędzy uniwersytetami i instytucjami badawczymi, rozszerzenia współpracy w ramach sieci nauki, gospodarki i administracji oraz wzmocnienia oddziaływania instytucji naukowych na społeczeństwo.
Działania te mogłyby przybrać formę konkursu.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 — 2013)
(2006/C 115/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 — 2013) (COM(2005) 119 końcowy) — 2005/0043 (COD) — 2005/0044 (CNS),
uwzględniając komunikat Komisji "Budowa Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) wiedzy na rzecz wzrostu" (COM(2005) 118 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 31 marca 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z 19 maja 2005 r. w sprawie powierzenia Komisji ds. Kultury i Edukacji opracowania opinii na ten temat,
uwzględniając decyzję Rady Europejskiej podjętą na szczycie w Lizbonie w 2000 r. o powołaniu do życia "Europejskiej Przestrzeni Badawczej" i utworzeniu tym samym platformy dla wspólnej polityki na rzecz badań i rozwoju technologicznego w Unii Europejskiej,
uwzględniając decyzję Rady Europejskiej ze szczytu w Barcelonie w marcu 2002 r. dotyczącą celu, który Unia Europejska powinna sobie wyznaczyć, aby do końca 2010 r. wydatki na badania zwiększyć do poziomu 3 % PKB Wspólnoty,
uwzględniając komunikat Komisji "A European initiative for growth — Investing in networks and knowledge for growth and jobs", (Europejska inicjatywa na rzecz wzrostu — inwestowanie w sieci i wiedzę dla wzrostu i zatrudnienia COM(2003) 690 wersja ostateczna),
uwzględniając komunikat Komisji "Science and technology, the key to Europe's future — Guidelines for future European Union policy to support research" (Nauka i technologia: kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy — kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii Europejskiej COM(2004) 353 wersja ostateczna) oraz opinię Komitetu Regionów w tej sprawie, CdR 194/2004 fin) [1],
uwzględniając komunikat Komisji w nawiązaniu do uwag i zaleceń wysokiego szczebla gremium niezależnych ekspertów w sprawie oceny efektywności nowych instrumentów szóstego programu ramowego (COM(2004) 574 wersja ostateczna),
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2005 roku "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: nowy początek strategii lizbońskiej" (COM (2005) 24 końcowy),
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 — 2013), (COM(2005) 121 końcowy — 2005/0050 (COD)),
uwzględniając komunikat Komisji "Mobilizowanie potencjału umysłowego Europy: umożliwianie uniwersytetom wniesienia pełnego wkładu do strategii lizbońskiej" (COM (2005) 152 końcowy) oraz opinię Komitetu Regionów w tej sprawie (CdR 154/2005 fin),
uwzględniając raport grupy roboczej wysokiego szczebla pod przewodnictwem profesora Ramona Marimona "Ocena efektywności nowych instrumentów siódmego programu ramowego" ( 21 czerwca 2004 r.),
uwzględniając opinię (CdR 155/2005 rev.2) przyjętą 22 września 2005 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (CdR 155/2005; sprawozdawca: Lars NORDSTRÖM, członek rady regionu Västra Götaland (SE/ALDE)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Wymienione we wniosku Komisji główne cele są niezbędne dla wdrożenia strategii lizbońskiej.
Podniesienie wydatków badawczych do 3 % PKB UE, z czego 2 % ma pochodzić z sektora prywatnego oraz ukierunkowanie badań i rozwoju na budowę europejskiego społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy to bardzo ambitne cele, które można osiągnąć tylko poprzez wspólne wysiłki i skoordynowany wkład Państw Członkowskich i Unii Europejskiej.
2.
Badania, innowacyjność oraz kształcenie ustawiczne są kluczem do wzrostu i konkurencyjności Europy.
3.
Konieczne podwojenie wydatków badawczych Unii Europejskiej w okresie 2007 — 2013 jest zgodne z celami strategii lizbońskiej, jak i z faktem, że w roku 2004 do Unii przystąpiło dziesięć nowych państw.
Urzeczywistnienie propozycji zawartych we wniosku leży w interesie wszystkich państw europejskich, nawet jeżeli inne aspekty perspektyw finansowych na lata 2007 — 2013 powinny ulec ewentualnym zmianom.
4.
Istnieje wysoki stopień ciągłości pomiędzy obecnym szóstym programem ramowym badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2002 — 2006) a przyszłym siódmym programem ramowym, przy czym wniosek obejmuje także nowe obszary, jak np. stworzenie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych oraz wspólne inicjatywy technologiczne.
5.
Działania przewidziane we wniosku Komisji nie są instrumentami spójności, bez wątpienia przyczyniają się jednak do tworzenia więzi w Europie,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) jednogłośnie przyjął następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
1.
Ogólne uwagi Komitetu
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kontekst polityczny oraz cele tego wniosku przedstawiono w osobnym komunikacie dotyczącym stworzenia Europejskiej Przestrzeni Badawczej, który przedłożono wraz z wnioskiem;
1.2 w znacznej mierze pozytywnie ocenia wniosek Komisji, ponieważ w dużym stopniu zachowuje on ciągłość w stosunku do obecnego programu ramowego.
Warunki dla uczestnictwa władz lokalnych i regionalnych oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) uległy poprawie, choć instrumenty VII programu ramowego nadal faworyzują "obszerne inicjatywy";
1.3 w związku z działaniami na rzecz nadania nowego impulsu wdrażaniu strategii lizbońskiej podkreśla wagę zawarcia porozumienia w sprawie perspektywy finansowej, które zapewni niezbędne finansowanie VII programu ramowego w kształcie zaproponowanym przez Komisję;
1.4 z zadowoleniem przyjmuje proceduralne, finansowe i prawne uproszczenia, zawarte w dokumencie roboczym dotyczącym realizacji, dołączonym do wniosku i przywiązuje szczególną wagę do stwierdzenia, że uproszczenia są konieczne na każdym etapie procedury składania wniosków, prowadzenia negocjacji i realizacji projektu;
1.5 stwierdza, że Komisja poprzez szeroko zakrojone konsultacje poznała opinie licznych zainteresowanych podmiotów oraz, że wniosek opiera się na wynikającej z tego ocenie następstw, w której zawarte są zdobyte informacje i analizy;
1.6 podziela opinię, że "wiedza" stanowi rdzeń strategii lizbońskiej, a innowacje, edukacja i badania naukowe są elementami "trójkąta wiedzy".
Komitet pragnie przy tym podkreślić, że dążenie do jakości i wybitnych osiągnięć jest centralnym aspektem polityki badań, gdyż zdobyta w ten sposób wiedza wnosi wkład w długofalowy wzrost gospodarczy, zatrudnienie i spójność społeczną;
1.7 wspiera kompleksowe cele programu oraz podział siódmego programu ramowego na cztery programy szczegółowe: Współpraca, Pomysły, Ludzie i Możliwości, które pokrywają się głównymi celami europejskiej polityki w zakresie badań;
1.8 z zadowoleniem przyjmuje dalszą koncentrację działań badawczych przeprowadzanych w ramach współpracy transgranicznej — od projektów badawczych i sieci aż po koordynację programów badawczych — na następujących nielicznych tematach, objętych programem "Współpraca":
a) zdrowie,
b) żywność, rolnictwo i biotechnologia,
c) technologie informacyjne i komunikacyjne,
d) nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne,
e) energia,
f) środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi),
g) transport (łącznie z aeronautyką),
h) nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne,
i) bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna;
1.9 wiąże duże nadzieje z programem "Pomysły", w ramach którego ma powstać autonomiczna Europejska Rada ds. Badań Naukowych wspierająca wybitne przedsięwzięcia badawcze zainicjowane przez naukowców, prowadzone we wszystkich dziedzinach nauki i technologii przez pojedyncze rywalizujące ze sobą zespoły; podkreśla szczególnie znaczenie autonomicznej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych i opowiada się za systematycznym rozpowszechnianiem rezultatów badań;
1.10 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w ramach programu "Ludzie" zostaną wzmocnione działania na rzecz szkoleń i rozwijania kariery przez naukowców i położony zostanie większy nacisk na umiejętności i rozwój kariery oraz ściślejsze powiązania z systemami krajowymi w pełnej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi. Koncepcję Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych należy rozwinąć w takim kierunku, by utrzymywała ona ścisłe kontakty z administracją lokalną i regionalną oraz z Komitetem Regionów;
1.11 w związku z programem "Możliwości" podkreśla szczególną konieczność wzajemnego dopasowania programu ramowego i funduszy strukturalnych w celu zwiększenia europejskich możliwości w dziedzinie badań, kształcenia i innowacji, zwłaszcza w odniesieniu do infrastruktur badawczych, badań na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, regionalnych zespołowych projektów badawczych i do wykorzystania pełnego potencjału badawczego w regionach "konwergencji" UE, wszelkich zagadnień z zakresu "Nauka w społeczeństwie" oraz wieloaspektowej współpracy międzynarodowej;
1.12 Europa winna dążyć do jak najlepszej integracji nowych Państw Członkowskich.
Włączenie ich do wszystkich polityk i instrumentów unijnych to warunek skutecznego wykorzystania znacznego potencjału ludzkiego i gospodarczego, jaki te kraje reprezentują, w budowie bardziej spójnej i konkurencyjnej oraz stale się rozwijającej Europy.
Programy ramowe powinny służyć przyspieszeniu tego procesu integracji.
2.
Program "Współpraca"
2.1 Podstawową rolę odgrywa przy tym transfer i rozpowszechnianie wiedzy.
Obecny program ramowy przewiduje odpowiednie mechanizmy, nie jest natomiast jednoznaczne, czy są one systematycznie i efektywnie stosowane.
Jakie są wyniki?
Nie wiadomo na ten temat zbyt wiele, ponieważ nie ma jasnych wymagań dotyczących kontynuacji.
Rozwiązanie mogłoby polegać na tym, by przy przyjętych projektach nakładać większe wymagania dotyczące dalszego rozwoju i realizacji strategii na rzecz transferu wiedzy.
Komisja powinna mieć to na uwadze i sprawdzać uzyskane efekty.
2.2 Technologie informacyjne i komunikacyjne to dziedzina o kluczowym znaczeniu dla wszelkich aspektów przemysłu, biznesu, branży usługowej, nauki i technologii, w tym również dla bezpieczeństwa i obronności.
Europa ma na tym polu wiele do nadrobienia, zwłaszcza w porównaniu z Japonią i Stanami Zjednoczonymi; w szczególności chodzi tu o zapotrzebowanie na superkomputery w wielu istotnych dziedzinach, jak badania nad klimatem, bezpieczeństwem i materiałami oraz synteza nowych leków.
2.3 W związku z ekologicznym wymiarem zrównoważonego rozwoju, Komitet zwraca uwagę na perspektywy wykorzystania zasobów przyrody. Dlatego powinno się prowadzić badania w takich dziedzinach jak: bioenergia i biopaliwa, genomika roślin, technika drewna, zrównoważone leśnictwo, technologia górnictwa, technologia utylizacji śmieci oraz turystyka.
2.4 Komitet pragnie ponownie wyrazić swe wielkie zadowolenie z włączenia do VII programu ramowego bardzo ważnego podprogramu "Energia".
Mimo to — choć badania naukowe w zakresie energii stanowią również jeden z głównych priorytetów VII programu badań Euratomu, konieczne jest położenie na to niezwykle istotne zagadnienie jeszcze większego nacisku.
Energia to podstawowy zasób konkurencyjnej gospodarki; tymczasem — jak powszechnie wiadomo — Europa jest w niepokojącym stopniu uzależniona od importu źródeł energii.
2.5 Nastawieniu na ekologię powinno towarzyszyć uwzględnienie wymiaru społecznego i w tym kontekście Komitet Regionów chciałby podkreślić przede wszystkim integrację jako ważne zagadnienie przekrojowe.
Powinno się prowadzić na przykład badania na temat sposobów wdrażania polityki integracyjnej w Państwach Członkowskich UE, dalszych działań, stojących za nimi celów oraz używanych wskaźników, a także na temat wpływu polityki fiskalnej na integrację (w wielu Państwach Członkowskich podatki pobierane są na poziomie krajowym, podczas gdy duża część kosztów integracji, np. działania przeciw wykluczeniu, ponoszona jest przez władze lokalne i regionalne).
W polityce integracji istotne są także aspekty demokracji, takie jak: wpływ formalnego prawa głosu, czy różne postrzeganie polityki integracyjnej na różnych płaszczyznach społecznych.
Kolejne zagadnienia dotyczą problemu uchodźców oraz dyskryminacji na rynku pracy.
2.6 Komitet pozytywnie ocenia rozpoczęcie realizacji projektu Galileo; niezależnie od jego wielkiego znaczenia w dziedzinie innowacji, zdaniem Komitetu o interdyscyplinarnym i wielofunkcyjnym charakterze tego projektu przesądzają wykorzystane w nim rozwiązania techniczne, a zwłaszcza ich praktyczne zastosowanie.
2.7 Komitet jest zdania, że badania w zakresie zdrowia publicznego oraz opieki medycznej i pielęgniarskiej w szerszym znaczeniu powinny być częścią priorytetowych zagadnień badawczych we wspólnym ogólnoeuropejskim interesie.
Do tych zagadnień należą także różne aspekty zdrowia publicznego, np. sposoby zmniejszenia szkodliwego wpływu alkoholu i tytoniu.
Wiedza na temat zakresu oraz oddziaływania problematyki alkoholowej i tytoniowej jest potrzebna zarówno na krótsza jak i dłuższą metę.
2.8 W tym kontekście także zagadnienia dotyczące rozwoju miast, a wykraczające poza aspekty środowiska, powinny stać się przedmiotem badań.
Chodzi tu o takie dziedziny jak: transport, planowanie przestrzenne miast, wodociągi i kanalizacja, dziedzictwo kulturowe i turystyka, ale także problematyka integracyjna i podatkowa.
Zagadnienia te były ujęte w piątym programie ramowym, jednakże ominięto je w szóstym programie.
Dlatego też zaleca się, by w siódmym programie ramowym spojrzeć na rozwój miast z szerszej perspektywy.
2.9 Ważny obszar badań Komitet Regionów dostrzega na styku teorii i praktyki.
Zdolność do praktycznego zastosowania wiedzy opartej na badaniach stanowi ogromne wyzwanie zarówno dla sektora publicznego jak i prywatnego, m.in. w związku z reformą i dalszym rozwojem systemów ochrony socjalnej.
Dotyczy to w zasadzie wszystkich obszarów badań, jednak w szczególnej mierze nowej wiedzy w dziedzinie usług.
Badania nad zastosowaniem wyników badań powinny zatem zostać wzmocnione.
Przedmiotem nowego obszaru badań mogłyby być np. metodyka przenoszenia rezultatów badań do wykorzystania w praktyce, bariery dla zmian, czy kwestie, dlaczego niektóre strategie poprawy są skuteczne, a inne nie, jak przebiegają procesy zmian oparte na uczeniu się, jak zaangażować pracowników oraz jak system pomysłów racjonalizatorskich może przyczynić się do powstania kreatywnego środowiska.
Tym samym europejska polityka w zakresie badań powinna zdefiniować dziedzinę badań, poświęconą wzajemnemu oddziaływaniu pomiędzy badaniami i praktycznym zastosowaniem, której celem byłoby krzewienie innowacji i rozwoju.
UE powinna uznać tą potrzebę i wesprzeć tworzenie tego obszaru badań w sektorze usług.
2.10 Zdaniem Komitetu zagadnieniami starzenia się społeczeństwa powinny się zająć, po pierwsze, programy badawcze poszczególnych Państw Członkowskich, które następnie trzeba w większym stopniu skoordynować na szczeblu europejskim.
Procedury koordynowania programu powinny zostać rozbudowane w ramach współpracy ponadregionalnej według schematu ERA-NET na podstawie art. 169 Traktatu WE.
Po drugie, wspieranie badań w dziedzinie starzenia się społeczeństwa powinno być w znacznym stopniu wzmocnione poprzez siódmy program ramowy.
Pokrewnym tematem jest np. zagadnienie "aktywnego starzenia się", którym zajmuje się komunikat Komisji w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej.
Pojęcie "aktywne starzenie się" należy jednak pojmować szerzej. Dlatego powinno się np. pogłębiać wiedzę na temat zdrowego starzenia się i jednocześnie wskazywać, jaki wkład starsza generacja może wnieść w życie społeczeństwa.
Państwa Członkowskie UE różnią się kulturowo i mają też inne doświadczenia dotyczące postawy wobec zmian demograficznych, co może stanowić punkt wyjścia dla szeregu różnorodnych interdyscyplinarnych zagadnień badawczych.
Oprócz implikacji zbyt niskiej stopy urodzeń, imigracji i silnego spadku liczby ludności badania powinny dotyczyć wpływu starzenia się społeczeństwa na potrzeby wobec służby zdrowia (opieki medycznej i pielęgniarskiej) oraz leczenia we własnym zakresie.
Koordynacja pomiędzy europejskim programem badawczym a programami poszczególnych państw jest wprawdzie wspomniana w ramach programu "Współpraca", jednak zdaniem Komitetu należałoby ją wzmocnić.
Pojęcie "starzenie się" obejmuje zarówno aspekty społeczne, jak i ekonomiczne oraz kulturalne.
Opracowywanie rozwiązań społecznych i strategii adaptacyjnych w odpowiedzi na zmiany demograficzne jest jednym z największych wyzwań politycznych nadchodzących lat, zwłaszcza na szczeblu regionalnym.
Dlatego bardzo ważny jest udział szczebla lokalnego i regionalnego w opracowywaniu krajowych programów badawczych.
2.11 Zdaniem Komitetu Regionów, w wyniku podziału na ten program ramowy i program na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP), niewyraźne stało się rozgraniczenie pomiędzy badaniami naukowymi, innowacyjnością i gospodarką.
Pomysły, które choć przyczyniają się do wzrostu i zatrudnienia, ale nie da się ich jednoznacznie przyporządkować do jednego z tych programów, są w ten sposób narażone na niepowodzenie z powodu zbyt ścisłych procedur biurokratycznych. W najgorszym wypadku odstraszy to potencjalnych wnioskodawców, na co Europa nie może sobie pozwolić.
Dlatego też bardzo ważne jest, by Komisja jako całość pracowała nad zapewnieniem, aby administracyjne rozgraniczenia pomiędzy różnymi dyrekcjami generalnymi i ich programami nie stały się przeszkodą dla obiecujących projektów.
2.12 Udział władz lokalnych i regionalnych w platformach technologicznych może być pomocny z uwagi na fakt, że w zakres ich kompetencji wchodzą ważne gospodarczo zagadnienia.
Powinny one uczestniczyć w opracowywaniu strategii badawczych dla nowych, odpowiadających potrzebom obywateli platform technologicznych oraz współpracować przy udoskonalaniu odpowiednich, niedawno uruchomionych platform. Władze lokalne i regionalne w sposób naturalny pośredniczą we współpracy pomiędzy szkołami wyższymi, biznesem i sektorem publicznym, co stanowi warunek dla funkcjonowania platform technologicznych.
Istnieją platformy technologiczne, które można dobrze dostosować do rozwoju działalności lokalnej i regionalnej.
Platformy technologiczne to długofalowe przedsięwzięcia, ale siłą napędową ich rozwoju o wiele częściej są dawno ukształtowane dziedziny techniki niż podstawowe potrzeby obywateli.
2.13 Komitet jest zdania, że miasta, gminy i regiony, z uwagi na swoje kompetencje w dziedzinie rozwoju ekonomicznego i społecznego mieszkańców miast i obszarów miejskich, powinny włączyć się w pełnym wymiarze w programy na rzecz innowacji i kształcenia ustawicznego.
Pod tym względem powinny one odgrywać rolę katalizatorów sprzyjających zawieraniu partnerstw, które ułatwiłyby szeroki dostęp do środków finansowych oraz mobilizować władze lokalne do pobudzania rozwoju innowacji i badań na swoim terenie.
2.14 Komitet wyraża zadowolenie, że szereg Państw Członkowskich w Radzie oraz Parlament Europejski podjęli w siódmym programie ramowym zagadnienie umotywowanych społecznie platform badawczych (Socially Motivated Research Platforms — SMRP).
Należy traktować je jako uzupełnienie platform technologicznych, w ten sposób, że przy opracowywaniu długoterminowych strategii badawczych przez właściwe podmioty, takie jak: instytucje państwowe, badacze (na uniwersytetach, w szkołach wyższych i instytutach), ale także podmioty ze sfery biznesu, decydujące znaczenie powinny mieć potrzeby społeczne.
Europa potrzebuje nowej wiedzy, aby lepiej rozumieć problemy wynikające z wyzwań społecznych, np. z pewnych różnic międzykulturowych i etnicznych, z rozwoju demograficznego, ze zmian w środowisku naturalnym, w tym także ze zmian klimatu.
Celem umotywowanych społecznie platform badawczych jest połączenie wszystkich podmiotów zainteresowanych rozwojem wiedzy, aby móc stawić czoła dużym, długotrwałym wyzwaniom stojącym przed Europą.
Do najważniejszych zainteresowanych należą oczywiście ostateczni beneficjenci rozwoju wiedzy, którymi są często władze lokalne i regionalne.
2.15 Koncepcja umotywowanych społecznie platform badawczych opiera się w dużej mierze na inicjatywie zainteresowanych podmiotów publicznych i społecznych, potrzebujących nowych wiadomości, pozyskanych dzięki wybitnym badaniom z różnych dziedzin społecznych.
Koncepcja ta przewiduje także aktywny udział podmiotów zainteresowanych w zdefiniowaniu problemów i zagadnień badawczych.
Ponadto podmioty społeczne mają angażować się w rozpowszechnianie i zastosowanie zdobytej wiedzy.
Dzięki ich znacznemu udziałowi w definiowaniu problemu automatycznie zwiększają się szanse na sukces.
Tym samym SMRP mają działać jako uzupełnienie platform technologicznych, w których to przemysł ma decydujący głos.
W zależności od dziedziny badań, także i przedstawiciele przemysłu mogą silnie angażować się w działalność poszczególnych SMRP, nawet jeśli to inne podmioty określają kierunek SMRP.
Idea SMRP obejmuje także badanie interdyscyplinarne, aby właściwie podejść do złożonych zagadnień dotyczących jednostki oraz całego społeczeństwa.
Tego typu zagadnienia najlepiej analizuje się właśnie z perspektywy różnych dziedzin nauki.
Częścią SMRP jest szeroko zakrojona współpraca międzynarodowa mająca pobudzić rozwój wiedzy oraz zwiększać możliwości społecznej odnowy.
2.16 W dyskusji na temat SMRP poruszono wiele kwestii, spośród których do części Komitet Regionów pragnie się przy tej okazji odwołać. Są to: przemiany demograficzne w Europie (starzenie się społeczeństwa), Europa a integracja/migracja oraz rozwój zrównoważony z punktu widzenia ekologii.
Problem starzenia się społeczeństwa dotyczy bowiem wszystkich Państw Członkowskich i wymaga rozwiązań w dziedzinie zdrowia, opieki (np. e-zdrowie, zdrowe starzenie się, bezpieczne mieszkanie), systemów emerytalnych, przedłużenia czasu aktywności zawodowej, itd.
Przemiany demograficzne przedstawia się często jako problem, choć dzięki nim otwierają się także nowe możliwości.
Starsze pokolenie stanowi znaczne źródło wiedzy, oparte na kompetencjach i doświadczeniu. Starsi obywatele to często świetnie poinformowani i wymagający klienci/użytkownicy/pacjenci, którzy w wielu dziedzinach oczekują innowacyjnych rozwiązań.
W jaki sposób można na każdym etapie życia i możliwie najlepiej wykorzystać i rozwijać potencjał ludzki — dla dobra jednostki i całego społeczeństwa?
W ramach zagadnienia "Integracja i migracja" można podjąć przykładowo pewne aspekty integracji, życia zawodowego, dyskryminacji itd.
W ramach zagadnienia "Rozwój zrównoważony — ochrona środowiska" można by skoncentrować się na kwestii gospodarki przestrzennej w Europie: miasto jako źródło bodźców, ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnego oddziaływania miasta i wsi; zanieczyszczenie środowiska i jego wpływ na krajobraz, ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnego oddziaływania miasta i terenów wiejskich w różnych regionach; odpowiedzialność Europy za globalny rozwój zrównoważony, ze szczególnym uwzględnieniem wzajemnego oddziaływania uwarunkowania na świecie i sytuacji w Europie.
3.
Program "Pomysły"
3.1 Istotne jest, aby Europejska Rada ds. Badań Naukowych we współpracy z niezależnymi i uznanymi naukowcami zachowywała pełną niezależność.
Jej praca powinna się odznaczać przejrzystą administracyjnie procedurą rozpatrywania wniosków.
Musi być przy tym jednoznaczne, kto ustala priorytety.
3.2 Wyniki badań finansowanych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych w ramach programu "Pomysły" muszą być systematycznie udostępniane naukowcom działającym także w innych regionach Europy.
Niezbędne do tego celu środki powinny zostać wydzielone z budżetu przeznaczonego na przedsięwzięcia wspierające mobilność naukowców lub przekazane w formie bezpośredniej dotacji od Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.
W tym drugim przypadku dotacja powinna stanowić jedynie niewielką część całkowitej sumy przeznaczonej na zatwierdzone projekty.
4.
Program "Ludzie"
4.1 Komitet uważa, że należy ułatwić kobietom pracę w dziedzinie badań, aby zapewnić wystarczającą liczbę naukowców w Europie.
W tym kontekście ważnym czynnikiem mogą być różne działania polityczne oraz zmiana mentalności w gospodarce i na uniwersytetach.
Zestaw działań "Maria Curie" powinien zostać rozbudowany, aby już wśród uczniów szkół ponadpodstawowych rozbudzić zainteresowanie dla roli i miejsca kobiet w nauce i badaniach, i tym samym zwiększyć udział kobiet.
4.2 Komitet podkreśla, że przyciągnięcie licznych renomowanych zespołów badaczy do Europy wymagać będzie z pewnością podjęcia wielu różnych inicjatyw.
Różnice, które utrudniają zrobienie pełnej perspektyw kariery w Europie, są natury zarówno geograficznej, prawnej, administracyjnej jak i kulturowej.
Porównanie szczebli kariery, poziomu dochodów, świadczeń społecznych itd. pozwoliłoby na lepsze wykorzystanie możliwości zawodowych badaczy w Europie.
Inną możliwością mogłoby być stworzenie etatów łączących pracę zawodową z badaniami naukowymi.
4.3 Komitet jest zdania, że należałoby podkreślić znaczenie ustawicznego kształcenia jako potencjału dla wzrostu w Europie oraz jako sposobu do osiągnięcia europejskich celów w zakresie polityki badań.
Pozytywnie należy ocenić fakt, że ten punkt widzenia reprezentowany jest także we wniosku Komisji i ważne jest, by działania te były realizowane zarówno na szczeblu regionalnym, jak i krajowym i wspólnotowym.
W tym kontekście Komitet przywołuje inicjatywę "Wspólne platformy nauki" Dyrekcji Generalnej ds. Badań Naukowych, Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw oraz Komitetu Regionów.
Inicjatywa ta skierowana jest do władz szczebla regionalnego i ma na celu udostępnienie im konkretnych narzędzi z dziedziny kształcenia, np. regionalne przeglądy, porównania osiągnięć ("benchmarking") oraz charakterystyki.
4.4 Zdaniem Komitetu, Komisja powinna ponadto uwzględnić fakt, że szanse zawodowe naukowców w Europie dotyczą wszystkich Państw Członkowskich UE, a w nich z kolei tych sektorów publicznych, za które odpowiedzialne są władze lokalne i regionalne.
4.5 Komitet podkreśla ponadto, że powinno się zastosować wzmocnione środki w celu wykształcenia nowej generacji badaczy, którzy mogą działać na uniwersytetach, w gospodarce i w sektorze publicznym.
Można tu wspomnieć m.in. o środkach w ramach kształcenia naukowców, np. gdzie doktoranci zdobywaliby praktyczne doświadczenia zarówno w obszarze gospodarki jak i sektora publicznego.
Przyszli badacze muszą być wykształceni i przygotowani do pracy poza środowiskiem akademickim.
5.
Program "Możliwości"
Komitet z zadowoleniem przyjmuje tę część programu ramowego.
Jest zdania, że wszystkich jego sześć części jest ważnych, ale chciałby szczególnie podkreślić, co następuje:
5.1 Inicjatywa Regiony oparte na wiedzy jest szczególnie mile widziana m.in. dlatego, że uwydatnia szczególne znaczenie regionów dla innowacji i wzrostu.
Nie można wystarczająco mocno podkreślić znaczenia regionów opartych na wiedzy dla ogólnego wzrostu gospodarczego w Europie — są one filarami gospodarek narodowych.
5.2 Komitet z zadowoleniem przywitałby mocniejsze powiązanie programów ramowych i funduszy strukturalnych.
Należy odnotować napięcia pomiędzy wspieraniem badań na najwyższym poziomie a wspieraniem spójności.
Napięcia te można zmniejszyć poprzez zachęcanie podmiotów we wszystkich regionach do badań na najwyższym poziomie; Komitet Regionów zlecił ponadto opracowanie analizy zdolności strukturalnej i gotowości władz lokalnych i regionalnych do wspierania badań i rozwoju.
Analiza bada m.in. powiązania pomiędzy badaniami i rozwojem, funduszami strukturalnymi oraz zagadnieniami innowacji.
5.3 Komitet Regionów jest świadomy prowadzonej w Europie dyskusji nad perspektywami finansowymi.
Ogromne znaczenie ma jednak podtrzymanie tych nowych inicjatyw nawet w sytuacji, gdy fundusze zostaną zmniejszone w stosunku do omawianego wniosku Komisji.
Przewidziane środki, wynoszące ok.
160 mln euro, czyli jedynie ok. 2 % całkowitej kwoty 7,4 mld euro przeznaczonej na program "Możliwości", są całkowicie niewystarczające w stosunku do ambitnych celów wniosku.
5.4 Ponadto brakuje wyraźnych wysiłków mających na celu powiązanie szkół wyższych ze wspólnym opracowywaniem i wspieraniem komercyjnego zastosowania wyników pracy nad badaniami i rozwojem we współpracy z przemysłem.
Przyczyną tego stanu rzeczy może być fakt, że dziedziny innowacyjne zostały wyłączone i zajmuje się nimi specjalny program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, tzw. program CIP.
Nie ma pewności co do powiązań i możliwego zazębiania się tych programów ramowych.
Komisja powinna to wyjaśnić.
Możliwe jest, że nie pojawią się żadne trudności, jeżeli jednak stałoby się inaczej, Komisja powinna posiadać gotowy model zapewniający lepszą kompatybilność tych programów.
Jako przykład podany został kapitał ryzyka dla wspólnych inicjatyw technologicznych: czy projekt w fazie wprowadzania na rynek jest uprawniony do otrzymania wsparcia w ramach siódmego programu ramowego, czy też w tej fazie należy wnioskować o przyznanie środków z programu CIP?
5.5 Komitet Regionów wskazuje na fakt, że także instytuty badawcze powinny zyskać uznanie jako naturalni sprzymierzeńcy dla przekładania innowacji na techniczne zastosowania i wspólnego opracowywania produktów.
W zależności od specyficznej struktury gospodarczej i kształtu sektora publicznego danego regionu może występować duże zapotrzebowanie na specjalizację.
Komisja powinna wskazywać nie tylko na synergie w ramach polityki spójności, ale także na znaczenie środków UE przy wdrażaniu zarówno krajowych jak i regionalnych strategii innowacji.
5.6 Komitet Regionów podziela zdanie Komisji, że w regionach "konwergencji" UE, tak jak są one definiowane w ramach funduszy strukturalnych, drzemie znaczny potencjał badawczy, który można uruchomić.
5.7 Sektory wymagające mniejszych nakładów na badania, a które również w wysokim stopniu przyczyniają się do wzrostu gospodarczego w Europie i do rozwoju procesu lizbońskiego, nie powinny zostać poza obszarem zainteresowań.
Jak dotąd szósty program ramowy jest nastawiony głównie na obszary, gdzie potrzebne są intensywne badania.
Wsparcie finansowe dla dziedzin wymagających mniej intensywnych badań, które umożliwi im korzystanie z już istniejących technologii, może zaowocować innowacjami, które w przeciwnym przypadku nie pojawiłyby się.
Należałoby zatem poświęcić tym podmiotom więcej uwagi w programie badawczym.
5.8 Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje program działań "Nauka w społeczeństwie" oraz podkreśla znaczenie tego ważnego obszaru nowego programu ramowego.
6.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów 6.1 uważa, że społeczny i ekologiczny wymiar zrównoważonego rozwoju powinien w większym stopniu stanowić motyw przewodni dla całego VII programu ramowego;
6.2 ma nadzieję, że Komisja przejmie aktywną rolę i będzie na wiele sposobów wspierać procesy umotywowanych społecznie platform badawczych (SMRP — Socially Motivated Research Platforms), tak jak to robiła w przypadku platform technologicznych.
Na przykład można by na początek zdefiniować ideę SMRP oraz zachęcać różne zainteresowane podmioty do wypracowania długoterminowej wizji i strategicznej agendy badawczej, do uczestniczenia w różnych platformach w charakterze obserwatorów oraz udzielania rad i innego rodzaju wsparcia; jednocześnie podmioty te mogłyby zapewnić przejrzystość i otwartość, jak również pewne wsparcie organizacyjne.
W ten sposób Komisja utorowałaby drogę dla pomyślnego wdrażania;
6.3 stwierdza, że różni przedstawiciele szczebla lokalnego i regionalnego aktywnie pracują nad pozyskiwaniem odpowiednich podmiotów dla dalszego rozwijania idei SMRP.
Komitet z zadowoleniem przyjąłby dialog pomiędzy Komisją, Parlamentem Europejskim, Radą, instytucjami badawczymi w poszczególnych państwach, władzami lokalnymi i regionalnymi, jak i badaczami i innymi podmiotami, który dotyczyłby przede wszystkim starzenia się społeczeństwa;
6.4 uważa, że zadaniem całej Komisji powinna być troska o to, by realizacji programu nie utrudniały problemy administracyjno-techniczne, które mogą być spowodowane tym, że zarządzanie siódmym programem ramowym i zarządzanie programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) należy do zadań różnych dyrekcji generalnych; oba programy muszą zostać w jasny sposób rozgraniczone;
6.5 podkreśla wagę postępu technicznego w VII programie ramowym oraz wytworzenia ścisłych synergii z programem ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) w celu rozwijania działalności i zwiększania zatrudnienia w przedsiębiorstwach opartych na wiedzy we wszystkich regionach europejskich;
6.6 uważa, że najważniejsze zagadnienia programu muszą zostać uzupełnione o ogólne kwestie związane ze zdrowiem ludności oraz sektorem opieki lekarskiej i pielęgniarskiej.
Ponadto należy prowadzić badania nad różnorodnymi aspektami rozwoju miast — nie jedynie tymi związanymi z ochroną środowiska;
6.7 z uwagi na znaczenie MŚP jako motoru rozwoju gospodarki europejskiej proponuje, by w VII programie ramowym starano się osiągnąć równowagę między wielkimi inicjatywami a ofertą dla MŚP, np. w drodze zwiększenia finansowania dla inicjatywy "Regiony wiedzy";
6.8 zaleca, by Komisja spróbowała odnaleźć przykłady udanej współpracy różnych zaangażowanych podmiotów na szczeblu lokalnym.
Mogłoby to przybrać formę konkursu;
6.9 zaleca Radzie i Parlamentowi Europejskiemu wyrażanie zgody dla wniosku Komisji dotyczącego przyznania dla siódmego programu ramowego środków w wysokości 72726 mln euro.
Opinia perspektywiczna Komitetu Regionów w sprawie: Bezpieczeństwo wszelkich środków transportu zbiorowego, w tym kwestia finansowania
(2006/C 115/17)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając pismo Komisarz Margot Wallström do Przewodniczącego Petera Strauba z dn. 3 czerwca 2005 r., zawierające wniosek o sporządzenie przez KR opinii w sprawie bezpieczeństwa wszelkich środków komunikacji zbiorowej, w tym kwestii finansowania, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając Białą Księgę w sprawie Europejskiego Systemu Rządów przedstawioną przez Komisję Europejską w 2001 roku, która wzywa Komitet Regionów do "odgrywania bardziej proaktywnej roli przy analizowaniu polityki, na przykład poprzez sporządzanie raportów rozpoznawczych, zanim zostaną przedstawione propozycje Komisji",
uwzględniając protokół o współpracy z września 2001 roku pomiędzy Komisją Europejską a Komitetem Regionów, w którym zachęca się Komitet Regionów do "opracowania dokumentów strategicznych analizujących sprawy, które Komisja uważa za istotne; te "raporty perspektywiczne" dogłębniej zanalizują problemy w dziedzinach, w których Komitet Regionów ma odpowiednie zasoby informacji lokalnej",
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 25 lipca 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej prac nad przygotowaniem opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatów Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne" "Zapobieganie i zwalczanie finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych" "Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem" "Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem" COM(2004) 698 końcowy — COM(2004) 700 końcowy — COM(2004) 701 końcowy — COM(2004) 702 końcowy — (CdR 465/2004 fin),
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 209/2005 rev. 1), przyjęty dnia 30 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Robert NEILL, Członek Zgromadzenia Miasta Londyn (UK/EPP)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Bezpieczeństwo systemów transportu zawsze stanowiło naczelną troskę organizatorów transportu oraz głównych zainteresowanych stron takich jak władze publiczne i pasażerowie.
Jednakże ostatnie ataki terrorystyczne w Londynie i Madrycie w brutalny sposób przypominają o potrzebie zwrócenia większej uwagi na kwestię bezpieczeństwa systemów transportowych w UE.
Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje zamiar opublikowania przed końcem roku 2005 przez Komisję Europejską komunikatu w tej sprawie, włączając w to również kwestię finansowania środków bezpieczeństwa.
Państwa Członkowskie oraz ich władze lokalne i regionalne powinny w pierwszej kolejności przemyśleć sposób, w jaki zareagują na publikację tego komunikatu.
2) KR z zadowoleniem także przyjmuje działania podejmowane bądź przewidziane na szczeblu wspólnotowym jak i krajowym w dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa, żeglugi i przewozów towarowych.
3) Rządy Państw Członkowskich są zdania, iż zagrożenie atakami terrorystycznymi na cele cywilne utrzyma się w najbliższej przyszłości.
Zagrożenie to dotyczy w szczególności systemów transportu, ponieważ właśnie tam regularnie w dużej liczbie obecni są ludzie, a często nie występuje tam możliwość przeprowadzenia systematycznych kontroli bezpieczeństwa.
4) Z uwagi na odpowiedzialność władz lokalnych i regionalnych oraz stowarzyszonych władz publicznych w wielu kwestiach związanych z transportem, odgrywają one kluczową rolę w staraniach, by redukować to zagrożenie jak i minimalizować następstwa wszelkich ataków terrorystycznych.
5) Żaden z systemów transportu nie będzie całkowicie bezpieczny.
Zawsze będzie istnieć ryzyko ataku terrorystycznego, tak więc należy opracowywać i/lub aktualizować strategie w celu zredukowania tego ryzyka i zarządzania nim.
Istnieje już na świecie wiedza z dziedziny zarządzania ryzykiem, gdyż rozwijano ją w odpowiedzi na ataki terrorystyczne z wcześniejszych dziesięcioleci, jak również na ataki z 11 września i późniejsze.
Obecnie wyzwanie stanowi sposób wykorzystania tej wiedzy w skomplikowanych sieciach takich jak systemy transportowe, które mogą dotyczyć wielu różnych podmiotów publicznych i prywatnych, oraz finansowania związanych z tym zmian w istniejących praktykach.
6) Łatwość dostępu do skutecznej i niedrogiej infrastruktury transportowej stanowi zasadniczą część życia w Państwach Członkowskich UE.
Obywatele UE mogą być częstymi użytkownikami lokalnych systemów transportu, jednak polegają oni również na światowej sieci transportu i logistyki, która dostarcza nie tylko miejsc pracy i możliwości handlowych, lecz stanowi podstawę dostaw towarów podstawowych, w tym żywności.
Należy podjąć dalsze działania w odpowiedzi na zagrożenie terrorystyczne, lecz nie mogą one prowadzić do niewspółmiernych zakłóceń sieci transportowej.
Istotne i utrzymujące się zakłócenia, które są celem terrorystów, miałyby poważne następstwa dla życia społeczno-gospodarczego w UE.
7) Niniejszy raport w żadnym wypadku nie ma na celu omówienia pełnego zakresu działań wykorzystujących strategię walki z terroryzmem.
Skupia się on na kwestiach, które należą do kompetencji władz lokalnych i regionalnych, a w szczególności na tych, które dotyczą działania usług transportu publicznego.
Niniejszy raport stara się w szczególności zidentyfikować pewne kwestie, na których władze lokalne i regionalne powinny skupić swoją uwagę (w wielu przypadkach ma to już miejsce) oraz określić, w jaki sposób można wesprzeć te wysiłki poprzez współpracę z innymi Państwami Członkowskimi na szczeblu UE.
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) przyjął jednogłośnie następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
Kluczowe kwestie, którymi należy się zająć
1.
Współpraca
1.1 Skuteczne bezpieczeństwo sieci transportu zależy od ścisłej współpracy pomiędzy wszystkimi zaangażowanymi agencjami, począwszy od personelu naziemnego obsługującego usługi transportowe, poprzez kierowników, polityków (lokalnych, regionalnych bądź krajowych), przed którymi odpowiadają, aż po policję i służby wywiadowcze.
Konieczne jest zapewnienie konsekwentnego podejścia do środków odstraszających oraz skutecznych działań w przypadku ataku, na przykład w celu zapewnienia pomocy pasażerom, przy jednoczesnym zabezpieczeniu dowodów oraz działaniach w kierunku możliwie najszybszego przywrócenia funkcjonowania sieci.
Konieczne jest zaangażowanie kadry zarządzającej we wszystkich agencjach.
1.2 Współpraca taka musi osiągnąć równowagę między poufnością, gdy jest ona konieczna, a wymianą informacji między agencjami, między Państwami Członkowskimi oraz ze społeczeństwem, gdy jest to możliwe.
W przypadku obecności podmiotów sektora prywatnego, dla przykładu w postaci dostawcy usług transportowych bądź usług świadczonych w pobliżu węzłów transportowych (np. usługi sprzątania, punkty sprzedaży detalicznej bądź inne przedsiębiorstwa znajdujące się na terenie stacji kolejowych), powinny one być w pełni włączone w strategie zapewniania bezpieczeństwa.
1.3 Współpracę tę należy również rozszerzyć między regionami danego Państwa Członkowskiego jak i między regionami przygranicznymi w ramach UE, tak aby rozpowszechniać najlepsze praktyki i aby wszystkie właściwe agencje, począwszy od służb ratunkowych do władz transportowych, zostały natychmiast poinformowane w przypadku ataku terrorystycznego i mogły podjąć odpowiednie działania.
1.4 UE powinna nie tylko analizować wcześniejsze ataki na jej terytorium, w szczególności ataki bombowe na pociągi w Madrycie w roku 2004, lecz powinna uczyć się od innych państw z całego świata, które także doświadczyły ataków terrorystycznych, takich jak w Nowym Jorku, Tokio, czy Moskwie [1].
Ponadto należy poczynić wysiłki w celu wykorzystania doświadczeń z innych sektorów (np. porównać reakcje sektora transportu lotniczego i naziemnego).
1.5 Podstawowe elementy współpracy europejskiej w zakresie bezpieczeństwa transportu już są gotowe do wdrożenia, jednak wysiłki te należy wzmożyć.
Organizatorzy transportu współpracują za pośrednictwem forów takich jak grupa robocza ds. bezpieczeństwa w ramach Międzynarodowego Stowarzyszenia Transportu Publicznego (UITP).
Służby ochrony kolei i przedsiębiorstwa kolejowe w Europie współpracują w ramach stowarzyszenia służb policji kolejowej i ochrony kolei (COLPOFER), które jest podmiotem powiązanym z Międzynarodowym Związkiem Kolei (UIC) [2].
Służby ochrony kolei i metra w Holandii, Niemczech, Belgii, Włoszech i Wielkiej Brytanii wymieniają się informacjami oraz najlepszymi praktykami i poszukują dziedzin współpracy poprzez RAILPOL.
Służby holenderskie zapewniają przewodnictwo i prowadzą sekretariat RAILPOL-u, który otrzymuje pewne wsparcie finansowe od UE na swoje działania.
Wiele innych Państw Członkowskich pragnie dołączyć do tej grupy i proces ten należy popierać.
2.
Szkolenie i planowanie
2.1 Po niedawnych atakach w Londynie służby transportowe i ratownicze zostały pochwalone za dobrze zorganizowaną akcję.
Wydaje się, że ich skuteczne działania były wynikiem odpowiedniego szkolenia i opracowania przez różne służby strategii na wypadek sytuacji kryzysowej.
Skuteczne wykorzystanie zasobów ludzkich może wiązać się z tworzeniem zespołów wyspecjalizowanego personelu, w tym specjalnych służb monitorowania sieci transportu, lub pracowników transportu bądź policji specjalnie wyszkolonych do analizowania obrazów z kamer przemysłowych.
2.2 Szczególnie przy radzeniu sobie z bezpośrednimi następstwami ataku nieocenione są regularne szkolenia dla pracowników transportu, włączając w to symulacje ataków terrorystycznych angażujących wszystkie właściwe agencje.
2.3 Opracowywanie planów na wypadek sytuacji kryzysowych może obejmować przywracanie normalnego działania po danym ataku, jak i szerzej rozumianej ciągłości działalności gospodarczej.
Plany te można regularnie ćwiczyć i aktualizować w odpowiedzi na codzienne wydarzenia, jak awaria sprzętu bądź też czynniki zewnętrzne (np. pęknięcie wodociągu lub poważny wypadek drogowy).
Podobnie planowanie na wypadek sytuacji kryzysowej powinno mieć wymiar transgraniczny, np. jasny podział odpowiedzialności na wypadek ataku na lub przy przejściu granicznym bądź udzielenie specjalistycznej pomocy Państwu Członkowskiemu, które może nie posiadać takich możliwości.
2.4 Ocena ryzyka stanowi istotną część planowania i szkolenia.
Obejmuje ono monitorowanie zagrożeń światowych, systematyczną analizę przeszłych wydarzeń w celu wyciągania wniosków, jak i ocenę poszczególnych zdarzeń (takich jak bagaż pozostawiony bez opieki) wtedy, kiedy mają one miejsce, aby zminimalizować niepotrzebne zakłócenia.
2.5 Pasażerowie korzystający z usług transportu zbiorowego, jak i przedsiębiorstwa korzystające z transportu, również mają kluczową rolę do odegrania.
Potrzebują oni jednak jasnych i łatwo dostępnych informacji na przykład, w jaki sposób unikać wywoływania paniki, co robić w przypadku spostrzeżenia podejrzanego zachowania oraz co zrobić w przypadku ataku terrorystycznego.
Informacje te powinny być udostępnione w postaci skróconej w samych środkach komunikacji oraz w pełnej postaci na odpowiednich stronach internetowych.
Ponadto potrzebne są strategie w celu zapewnienia pasażerów o bezpieczeństwie sieci, np. poprzez obecność personelu/policji lub kampanie reklamowe [3].
2.6 Wskazane jest przeprowadzanie w szkołach, innych instytucjach edukacyjnych oraz zakładach pracy kursów na temat możliwych zamachów terrorystycznych oraz zachowania podczas takich ataków, jak również rozdawanie ulotek i innych materiałów informacyjnych, w celu większego uwrażliwienia.
3.
Wykorzystanie technologii informatycznych
3.1 Skuteczne systemy telewizji przemysłowej oraz monitoring okazały się mieć ogromne znaczenie zarówno zapobiegania przestępstwom jak i dla ich wykrywania.
Systemy te winny spełniać pewne standardy oraz jasne wymagania operacyjne w celu zapewnienia np. możliwości zgrywania danych przy jednoczesnym pełnieniu funkcji monitorujących.
Ponadto przedsiębiorstwa zlokalizowane na stacjach, w ich pobliżu lub w części infrastruktury transportowej mogą mieć swój własny system telewizji przemysłowej.
Po właściwym poinstruowaniu i przeszkoleniu, zasoby te mogą stać się dodatkowymi "oczami i uszami" przy zwiększaniu bezpieczeństwa okolic systemów transportowych z niewielkim dodatkowym wpływem na normalne działanie tych przedsiębiorstw.
3.2 Bardzo istotne są również niezawodne sieci telefonii komórkowej.
Choć w pewnych przypadkach może zaistnieć potrzeba wyłączenia tych sieci bądź ograniczenia ich usług jedynie do telefonów alarmowych, to zasadniczo odgrywają one istotną rolę w radzeniu sobie z następstwami ataków.
Dla przykładu personel transportowy w okolicach dotkniętych atakiem może potrzebować usług telefonii komórkowej do łączności z centrum kontroli.
Podobnie pasażerowie mogą odczuwać potrzebę pilnego skontaktowania się z rodziną bądź przyjaciółmi, co może przyczynić się do obniżenia niepokoju i zamętu w przypadku ataku terrorystycznego.
4.
Projektowanie
4.1 Ważne jest, aby zapewniając i korzystając z infrastruktury i usług transportu publicznego, w specyfikacjach umów zostały w pełni uwzględnione wymogi bezpieczeństwa.
Należy także rozważyć możliwość zmiany tych wymogów w świetle zmieniającej się sytuacji bezpieczeństwa.
4.2 Należy zachęcać władze transportowe i innych użytkowników terenów sieci transportowej do przemyślenia planów istniejących obiektów, takich jak terminale transportowe czy pojazdy, w celu utrudnienia ukrycia w nich bomb, ułatwienia ewakuacji i obniżenia liczby ewentualnych ofiar oraz wysokości szkód w przypadku wybuchu lub innych form ataku terrorystycznego.
Dla przykładu nie można uważać za właściwe dalsze powszechne użycie szkła oraz lekkich materiałów w ostatnich inwestycjach budowlanych, zwłaszcza w przypadku obszarów dzielonych z podmiotami działalności handlowej.
Jednocześnie istnieją dowody, iż skuteczną metodą jest zapewnienie dobrej widoczności we wnętrzach oraz eliminacja potencjalnych kryjówek.
5.
Finansowanie i zasoby
5.1 Działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa komunikacji zbiorowej będą wymagały dodatkowych nakładów finansowych.
W wielu przypadkach będą to znaczące i/lub niezbędne długoterminowo zasoby, np. bardziej zaawansowane technologie informatyczne, dodatkowe miejsca zawracania pociągów, większa liczba autobusów, personelu oraz specjalnych służb monitorowania, więcej szkoleń oraz kampanii informacyjnych na dużą skalę.
Inicjatywy takie mogą zdecydowanie wykraczać poza obecne plany inwestycyjne mające głównie na uwadze odnowę infrastruktury i sieci transportowych.
Możliwe jest bowiem, że w niektórych przypadkach obecne procesy finansowe przewidziane do zatwierdzania inwestycji transportowych mogą być niedostosowane do pozyskiwania funduszy na działania zwiększające odporność sieci.
5.2 Podczas gdy operatorzy sieci transportowych w sektorach publicznym i prywatnym, jak również inne odpowiedzialne agencje, muszą podjąć decyzję, jaka będzie najlepsza dla nich reakcja, niezbędne jest, aby po ustaleniu priorytetów nie zwlekano z działaniami ze względu na brak porozumienia w kwestii finansowania.
Komisja, Państwa Członkowskie oraz władze lokalne i regionalne powinny odegrać swoją rolę w rozwiązaniu tej kluczowej kwestii.
5.3 Kwestią finansowania należy więc zająć się na wstępie, równolegle z innymi zagadnieniami.
Należy dokonać oceny potencjalnych kosztów, choć istnieje możliwość, że ze względu na skalę niezbędnych działań niemożliwe będzie przerzucenie całkowitych kosztów środków bezpieczeństwa na pasażerów bez znacznego umniejszenia atrakcyjności komunikacji zbiorowej.
Należy unikać znacznego wzrostu taryf w okresie, kiedy z uwagi na szereg czynników (środowiskowych, zdrowotnych, ekonomicznych) niezbędne jest zachęcanie do korzystania z komunikacji zbiorowej.
5.4 Dokonując oszacowania kosztów, Państwa Członkowskie oraz władze publiczne powinny wziąć pod uwagę koszt nie podjęcia starań mających na celu zredukowanie zagrożenia i skutków ataku terrorystycznego.
Oprócz bezpośrednich kosztów zniszczeń oraz obrażeń w wyniku ataku, koszty te mogą także obejmować utratę przychodów spowodowaną zmniejszeniem turystyki, podróży, inwestycji i innego rodzaju aktywności gospodarczej utrzymujące się w dłuższym okresie czasu.
5.5 Potencjalne skutki mogą zostać znacznie zwiększone poprzez skoordynowane, być może jednoczesne ataki na wybrane kluczowe części jednej lub wielu sieci infrastruktury w celu maksymalizowania zakłóceń i/lub paniki oraz liczby ofiar.
Poniższa tabela jasno przedstawia ich zasięg i znaczenie.
Straty poniesione w wyniku ataków
Źródło: Deloitte Research (kwoty przeliczone na euro według relacji 1 EUR = 1,3 USD)
Opis _BAR_ Koszt _BAR_
Szacowany koszt całego łańcucha dostawczego broni masowego rażenia transportowanej w kontenerze _BAR_ 770 mln EUR _BAR_
Spadek na rynkach europejskich (FTSE) bezpośrednio w następstwie ataków terrorystycznych w Madrycie _BAR_ 42 mln EUR _BAR_
Koszt ataków internetowych na firmy na całym świecie w 2003 _BAR_ 9,6 mln EUR _BAR_
Koszty ataku terrorystycznego na dwa budynki World Trade Center z 11 września (bezpośrednie i pośrednie) _BAR_ 64 mln EUR _BAR_
5.6 Jednakże należy zauważyć, iż istnieją potencjalne korzyści płynące z poprawienia bezpieczeństwa systemów transportowych.
Działania mające na celu odstraszenie terrorystów zniechęcają innych mających zamiar dokonać kradzieży, aktów wandalizmu czy agresji.
Lepiej zaprojektowane i monitorowane terminale skutkują zwiększonym zaufaniem użytkowników i pasażerów, potencjalnie prowadząc do bardziej intensywnego korzystania z transportu publicznego.
Ulepszony system planowania na wypadek sytuacji kryzysowych oraz praktyka w reagowaniu na ataki o dużej skali okażą się przydatne w wypadku incydentów nie mających charakteru ataków terrorystycznych.
Zalecenia Komitetu Regionów
1.
KR wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do potraktowania bezpieczeństwa transportu jako kwestii najwyższej wagi.
KR jest zdania, że wszystkie szczeble władzy publicznej — wspólnotowy, krajowy, regionalny, lokalny — powinny mieć zintegrowane, kompatybilne i odpowiadające ich zadaniom strategie rozwiązywania zagrożeń bezpieczeństwa oraz niwelowania skutków zaistniałych ataków.
2.
KR podkreśla, że o ile należy stworzyć bądź poprawić strategie bezpieczeństwa, to konieczne jest umożliwienie systemom komunikacji zbiorowej skutecznego działania z uwagi na opłakane następstwa społeczne, gospodarcze i środowiskowe w przypadku nie spełnienia tego warunku.
3.
KR wzywa UE oraz Państwa Członkowskie do zachęcania operatorów transportu i wszystkie odpowiedzialne agencje do pogłębiania współpracy w ramach jednego jak i więcej Państw Członkowskich, korzystając z istniejących sieci operatorów transportu i służb ochrony środków transportu.
4.
KR jest zdania, że współpraca taka mogłaby skupić się na stworzeniu zasad wymiany informacji w celu zwiększenia świadomości ataków terrorystycznych, umożliwienia przeprowadzenia ocen ryzyka, wyciągania wniosków z poprzednich ataków oraz stosowania najlepszych praktyk w wielu sektorach.
5.
KR wyraża uznanie dla sprawnej reakcji służb ratowniczych, organizatorów transportu oraz społeczeństwa na ostatnie tragiczne ataki terrorystyczne.
KR podkreśla, że ta reakcja była możliwa dzięki dobremu szkoleniu, planowaniu na wypadek sytuacji kryzysowej oraz wymianie informacji, i jest zdania, że wraz z właściwym projektowaniem wnętrz i zastosowaniem odpowiednich technologii informatycznych elementy te stanowią istotną część każdej strategii bezpieczeństwa transportu.
6.
KR wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do współpracy z operatorami telefonii komórkowej i operatorami komunikacji zbiorowej w celu propagowania rozwoju, z korzyścią dla operatorów i pasażerów, bardziej niezawodnych usług telefonicznych na wypadek poważnych ataków.
Ponadto wszelkie propozycje UE dotyczące przechowywania danych dotyczących komunikacji elektronicznej i telefonicznej dla celów bezpieczeństwa nie powinny osłabiać odnośnego istniejącego ustawodawstwa Państw Członkowskich.
7.
KR przypomina Unii Europejskiej oraz Państwom Członkowskim, że sektor transportu drogowego jest narażony na ataki terrorystyczne, a także, że niezwykle ważne jest wprowadzenie powyższych zaleceń, które mają zastosowanie w tym sektorze, oraz informuje, że EKES odniesie się szczegółowo do tej dziedziny niebawem w przygotowywanej opinii.
8.
KR jest zdania, że z uwagi na utrzymujące się zagrożenie terrorystyczne mało prawdopodobna jest wystarczająca poprawa strategii bezpieczeństwa transportu bez angażowania znacznych dodatkowych zasobów.
KR wzywa zatem Komisję oraz Państwa Członkowskie do potraktowania tej kwestii jako pilnej, w celu zapewnienia, że niezbędna poprawa bezpieczeństwa nie będzie się opóźniać z powodu braku planowania finansowego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie sprawozdania z realizacji strategii leśnej UE
(2006/C 115/19)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie sprawozdania z realizacji strategii leśnej UE, COM (2005) 84 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji z dn. 17 marca 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dn. 16 listopada 2004 r. powierzającą Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego przygotowanie opinii w tej sprawie,
uwzględniając rezolucję Rady z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie strategii leśnej Unii Europejskiej,
uwzględniając swoją opinię z dn. 19 listopada 1997 r. w sprawie: "Management, use and protection of forests in the EU" ("Gospodarka leśna oraz wykorzystanie i ochrona lasów w UE") (CdR 268/1997) [1],
uwzględniając swoją opinię z dn. 18 listopada 1999 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie: "Forestry strategy for the European Union" ("Strategii leśnej dla Unii Europejskiej") (CdR 184/1999) [2],
uwzględniając swoją opinię z dn. 12 lutego 2003 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie: "Monitoring of forests and environmental interactions in the Community" (Forest Focus) ("Monitorowania lasów i interakcji środowiska we Wspólnocie") (CdR 345/2002) [3],
uwzględniając projekt opinii (CdR nr 213/2005 rev.1) przyjęty w dniu 6 października 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Enrico Borghi, Radny Gminy Vogogna (IT-ALDE),
przyjął na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 ocenia pozytywnie fakt, że Komisja przygotowała dokument oceniający realizację strategii leśnej związany z rezolucją Rady z dnia 15 grudnia 1998 r.;
1.2 wyraża zadowolenie z faktu, że wszystkie instytucje wspólnotowe dokonują analizy tego dokumentu, co jest oznaką coraz szerszego zainteresowania kwestią leśnictwa;
1.3 przyjmuje do wiadomości, że Komisja
- nie wyraża jednoznacznej opinii w sprawie wyników osiągniętych dzięki tej strategii,
- potwierdza aktualność zasad i podstawowych elementów strategii: zrównoważenia gospodarki leśnej, wielofunkcyjnej roli lasów i odniesienia do krajowych programów leśnych,
- uważa za konieczne ponowne usytuowanie strategii w "zmieniającym się kontekście politycznym",
- proponuje opracowanie planu działania UE na rzecz zrównoważonej gospodarki leśnej, przegląd aktualnych instrumentów ułatwiających koordynację i współpracę między różnymi politykami sektorowymi, które mają wpływ na lasy, a także przegląd Stałego Komitetu ds. Leśnictwa;
1.4 podkreśla, że ani obecnie obowiązujący Traktat o Unii Europejskiej, ani nowy Traktat konstytucyjny nie przewidują wspólnej polityki leśnej i nie zaliczają drewna do produktów rolnych.
Wziąwszy pod uwagę fakt, że Komisja nie chciała skorzystać ze swego prawa do wystąpienia z inicjatywą legislacyjną, by stworzyć podstawę prawną, na szczeblu europejskim dostępne są jedynie instrumenty koordynacji i polityki środowiskowej, a w zakresie prawodawstwa dotyczącego rolnictwa — działania na rzecz lasów;
1.5 niemniej przyjmuje do wiadomości propozycję Komisji, by kontynuować, również w odniesieniu do strategii lizbońskiej i göteborskiej, rozwój strategii poprzez ustanowienie planu działania UE na rzecz zrównoważonej gospodarki leśnej, tak by stworzyć bardziej ustrukturyzowane i precyzyjne instrumenty i pewniej (w porównaniu do obecnych) je stosować w poszczególnych Państwach;
1.6 co się tyczy rozwoju strategii europejskiej w skali światowej, docenia sporządzenie wyczerpującej listy istniejących dokumentów i porozumień, odnotowując jednocześnie, że także w tych przypadkach zastosowanie ma zasada pomocniczości, dla której konieczne są albo ratyfikacja porozumień międzynarodowych przez Państwa Członkowskie, albo też zapewnienie sposobów koordynacji ze strony organów wspólnotowych;
1.7 uważa, że las i tereny leśne, tak jak też woda (powiązanie między tymi dwoma elementami jest oczywiste) to dobra o znaczeniu strategicznym w skali światowej, które powinny stanowić przedmiot jednolitej polityki wspólnotowej, a nie wielu indywidualnych elementów, które trudno jest wpisać w kontekst wspólnego projektu; przy czym szczególną uwagę należy zwracać na związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wyrębem lasów a powodziami.
Elementy strategii leśnej
Komitet Regionów
1.8 uważa, że do tej pory nie zajmowano się w odpowiednim stopniu leśnictwem i przemysłem drzewnym w politykach wspólnotowych rozwoju gospodarczego i mimo tego, że łącznie stworzyły one wiele miejsc pracy i były źródłem wysokich obrotów handlowych w całej branży, są one uważane za sektor marginalny;
1.9 uważa za konieczne, by wykorzystanie różnych gatunków drewna wyprodukowanego w Europie, w tym także drewna produkowanego dla celów energetycznych, stało się przedmiotem długoterminowej strategii wspólnotowej.
Promowanie zastosowania drewna powinno wiązać się z projektami informacyjnymi i komunikacyjnymi ilustrującymi jego cechy techniczne i możliwości zastosowania wychodzące poza tradycyjny zakres, w celu zastąpienia innych materiałów, których całkowity koszt, z uwzględnieniem wywozu odpadów po zakończeniu obróbki, staje się coraz większym obciążeniem;
1.10 uważa za konieczne, podobnie jak w przypadku drewna, pobudzenie za pomocą polityk rozwoju gospodarczego innych produktów leśnych, z których część została ujęta w sprawozdaniu, jak np.: korek, żywica, rośliny lecznicze, grzyby, jagody, oraz inne, które nie zostały uwzględnione, jak polowanie, pszczelarstwo, orzeszki sosnowe, kasztany i zioła;
1.11 popiera rozwój systemu certyfikacji lasów, która musi się stać środkiem służącym producentom do zaoferowania drewna na rynku wewnętrznym, tworząc w ten sposób zauważalną dla użytkowników i obywateli konkurencję.
Systemy certyfikacji powinny pozostać dobrowolne, a ich elementy powinny być określane przez organizacje je proponujące.
Władze nie powinny interweniować w opracowywanie poszczególnych systemów poprzez narzucanie przepisów, z wyjątkiem tych, które są potrzebne do zagwarantowania przejrzystości i zapobieżenia fałszywym informacjom;
1.12 uważa za przydatne realizację i intensyfikację inicjatyw promujących stosowanie części drewnianych o mniejszej wartości, odpadów pochodzących z obróbki drewna oraz drewna produkowanego dla celów energetycznych w produkcji ciepła i energii na terenach położonych w pobliżu obszarów produkcyjnych w celu zastąpienia innych tworzyw łatwopalnych.
Należy przewidzieć środki umożliwiające funkcjonowanie rynku energii wyprodukowanej z drewna;
1.13 uważa za konieczne, by przyszły plan wspierał różne organizacje sektora leśniczego, w zakresie własności gruntów, a także zastosowania, zwracając jednocześnie szczególną uwagę na konsolidację lub raczej odbudowanie elementów tej branży; jednocześnie należy pobudzać do działania i wspierać stowarzyszenia leśne;
1.14 przyjmuje do wiadomości coraz bardziej powszechną świadomość wielofunkcyjnej roli lasów i terenów zalesionych, jednakże, w większości przypadków nie jest ona odzwierciedlona w potencjale, jaki oferuje w gospodarce omawianych obszarów lub w dochodach mieszkańców, a w wielu przypadkach właściciele muszą się liczyć ze szczególnymi ograniczeniami prawa własności i innymi ograniczeniami narzuconymi przez władze.
W tym zakresie nie znaleziono jeszcze rozwiązania, a polityki spójności i rozwoju obszarów wiejskich nie były do tej pory w stanie stworzyć właściwych bodźców i odpowiednio wesprzeć gospodarki obszarów leśnych. By przynajmniej częściowo rozwiązać ten problem, należy przyjąć środki łączące politykę leśną i rozwój obszarów wiejskich, zawarte we wniosku Komisji (COM (2004) 490 końcowy);
1.15 uważa, że cele lizbońskie i göteborskie ukierunkowane na ilościową i jakościową poprawę zatrudnienia oraz na coraz większą spójność społeczną powinny być również uwzględnione w trakcie przygotowywania planu, zarówno w zakresie osób zatrudnionych w branży leśnej, jak i w odniesieniu do danych obszarów;
1.16 uważa za konieczne, by plan promował włączenie do sektora dużej liczby specjalistów w dziedzinie leśnictwa, od których można by oczekiwać większej zdolności w zakresie dalszego rozwoju gospodarki leśnej.
Wkład specjalistów będzie się również mógł przyczynić do organizowania oraz wspierania branży i zrzeszania się właścicieli oraz innych podmiotów.
Plan musi przewidywać również programy i inicjatywy w zakresie odpowiedniego rozwoju zawodowego oraz całościowego kształcenia pracowników tej branży;
1.17 potwierdza, że zrównoważona gospodarka leśna, prawodawstwo sektorowe i środowiskowe, a także opracowywanie i realizacja programów muszą być przedmiotem odpowiednich działań informacyjnych i edukacyjnych na danych obszarach, by zapewnić współudział i współpracę mieszkańców oraz rozwój społeczno-gospodarczy społeczności lokalnych;
1.18 popiera obecne inicjatywy FLEGT mające na celu zwalczanie nielegalnego wyrębu lasów i zapewnienie poszanowania porozumień międzynarodowych, wzywa do ich kontynuacji oraz ma nadzieję, że zostaną one w pełni zrealizowane na płaszczyźnie legislacyjnej;
1.19 nakłania instytucje unijne, by wprowadziły inicjatywy chroniące producentów europejskich przed nieuczciwą konkurencją ze strony produktów pochodzących z obszarów, gdzie nie są szanowane gwarancje ochrony pracowników i rodzimej ludności lokalnej, będących często ofiarami dużego wyzysku;
1.20 potwierdza swoje poparcie dla polityk ochrony środowiska UE obejmujących obszary leśne i z zadowoleniem przyjmuje stały wzrost liczby obszarów chronionych w Europie, a także inicjatywy na rzecz ochrony różnorodności biologicznej oraz zwalczania zjawiska pustynnienia;
1.21 z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości fakt, że polityki środowiskowe stają się w coraz większym stopniu dziedzictwem całego społeczeństwa europejskiego i że działania wspólnotowe przyczyniły się do osiągnięcia tych pozytywnych rezultatów;
1.22 podkreśla, że plan musi wspierać przekształcanie formacji leśnych tak, by zwiększyć ich wielofunkcyjność, promować różnorodność biologiczną oraz stworzyć charakterystyczny krajobraz, a przede wszystkim ochronić zasoby wodne i jakość powietrza.
W każdym wypadku należy wprowadzić w życie, określone w Rio de Janeiro zasady zrównoważonej gospodarki leśnej jak również strategiczne wytyczne na rzecz dopasowania formacji leśnych oraz całej gospodarki leśnej do zmian klimatycznych;
1.23 wyraża zaniepokojenie możliwością wystąpienia szkód dla środowiska naturalnego, wywołanych przez działalność leśników i działania pomocnicze na obszarach ekologicznie wrażliwych.
W szczególności wyżyny torfowe potrzebują specjalnej ochrony;
1.24 uważa, że plan musi zawierać inicjatywy w zakresie badań naukowych i technologicznych dotyczące w szczególności:
- innowacyjnych zastosowań drewna, zwłaszcza w sektorze budowlanym, oraz innych surowców pochodzących z drewna,
- unowocześnienie sprzętu leśniczego oraz technologii,
- gospodarki leśnej ukierunkowanej na wielofunkcyjność;
1.25 uważa, że w zakresie badań najbardziej naglący charakter mają kwestie związane ze sposobami zalesiania, ponownego tworzenia drzewostanu leśnego i ponownego zalesiania oraz gospodarką leśną, których celem jest wsparcie pozyskiwania węgla w krótkiej i długiej perspektywie.
Te kierunki badań powinny zostać odpowiednio ujęte w VII programie ramowym, z uwzględnieniem różnych cech środowiskowych i klimatycznych poszczególnych regionów europejskich;
1.26 ma nadzieję, że plan przewiduje zaplanowane i trwałe inicjatywy na szczeblu europejskim, mające na celu pobudzenie świadomości społecznej w zakresie wielorakich aspektów i korzyści związanych ze wspólnotowymi obszarami leśnymi.
W szczególności zaś należy zaplanować kampanie informacyjne skierowane do wszystkich obywateli oraz inne, bardziej szczegółowe, działania adresowane do młodzieży, programy związane z odwiedzaniem miejsc chronionych i różnych miejsc należących do branży leśnej, a także firm wykorzystujących drewno jako surowiec.
1.27 przypomina potrzebę zawarcia w planie szczegółowych wytycznych w sprawie ochrony lasów i terenów leśnych przed pożarami, zanieczyszczeniem i czynnikami biotycznymi oraz potrzebę zaakcentowania faktu, że formacje leśne mogą zapobiegać osypiskom, lawinom i powodziom;
1.28 jest zdania, że Państwa Członkowskie dysponują odpowiednim bodźcem podatkowym, by promować i zachęcać do odpowiednich propozycji oraz wytycznych polityki leśnej, w szczególności do tych, które odnoszą się do tworzenia stowarzyszeń lub mają znaczenie społeczne i środowiskowe.
Plan mógłby dostarczać informacji na temat tego, co ma już miejsce w poszczególnych Państwach Członkowskich i promować współpracę.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 Komitet proponuje, by rozważyć wszelkie możliwości ustanowienia podstaw prawnych dla wspólnotowej strategii leśnej, wziąwszy pod uwagę fakt, że kwestia ta ma już znaczenie globalne;
2.2 wzywa, by wszystkie instytucje wspólnotowe podjęły starania mające na celu szybkie wprowadzenie w życie wniosku Komisji, pod warunkiem, że nie zostanie on zmieniony, gwarantując w ten sposób, że przyszły plan nie będzie stanowić jedynie wytycznej dla Państw Członkowskich, lecz określi on również konkretne zobowiązania i zasoby służące do jego realizacji;
2.3 uważa, że plan europejski powinien zostać przyjęty przy zapewnieniu, że krajowe plany leśne zostaną przygotowane we wcześniej ustalonym terminie i że zawierać będą wskazówki przedstawione w planie wspólnotowym;
2.4 proponuje, by plan zawierał propozycje wspierania różnych elementów branży leśnej i przewidywał bodźce, by zapewnić jej funkcjonowanie, utrzymanie w dobrym stanie lasów o niewielkiej bądź zerowej wartości ekonomicznej, tworzenie stowarzyszeń skupiających właścicieli i najemców przy udziale specjalistów w dziedzinie leśnictwa, realizację i kontynuację działań, inicjatywy, usługi socjalne, środowiskowe i usługi na rzecz ochrony lasów, pod warunkiem, że są one zawarte w programach władz regionalnych i lokalnych;
2.5 nakłania, by w celu zapewnienia możliwych do realizacji porozumień na szczeblu globalnym, dołożyć jak największych starań w celu stworzenia nowego porozumienia w sprawie lasów, które byłoby obowiązującym na całym świecie instrumentem w zakresie gospodarki zrównoważonej, realizującym konkluzje Rady z dn. 26 kwietnia 2005 r.;
2.6 ponownie zaleca, by jako priorytet traktować związek między działalnością w dziedzinie leśnictwa a przemysłem wykorzystującym drewno, handel różnymi rodzajami drewna europejskiego oraz wsparcie dla całej branży leśnictwa, w jak największym stopniu koordynując działanie służb Komisji;
2.7 żąda poprawienia i dalszego rozwijania możliwości zastosowania odnawialnej energii pochodzącej z gospodarki leśnej oraz silniejszego niż dotychczas zintegrowania ich ze strategią tematyczną Komisji dotyczącą energii odnawialnej, w taki sposób, aby wyraźnie uprzywilejować podmioty działające w sektorze gospodarki leśnej;
2.8 uważa, że plan powinien podejmować temat usług o wartości środowiskowej, turystycznej, kulturalnej i społecznej, związanych z lasem i terenami leśnymi, tak by były one cenione same w sobie, a także wskazywać kryteria oceny ekonomicznej, by zachęcić właścicieli i zarządców do zaoferowania tych usług na rynku. Tam, gdzie rynek ten nie istnieje, plan powinien proponować metodę oraz różne środki zapewniające, że wyliczony zysk środowiskowy przelicza się na korzyść dla właściciela lub zarządcy własności;
2.9 wzywa, by plan przewidywał, że działania finansowane przez władze mogą być realizowane przez organizacje właścicieli i producentów, jeżeli przejawiają one taką chęć i są do tego zdolne;
2.10 uważa, że plan musi zawierać elementy podstawowe, przydatne dla Państw Członkowskich i innych władz przy dokonywaniu przeglądu obecnie obowiązującego ustawodawstwa, którego niektóre aspekty stanowią z pewnością przeszkodę w realizacji celów wspólnotowych. Należy również przewidzieć działania upraszczające procedury administracyjne na wszystkich szczeblach;
2.11 przyjmuje propozycję Komisji, by dokonać przeglądu Stałego Komitetu ds. Leśnictwa, tak by był on w stanie współpracować nad opracowaniem planu i jego realizacją oraz cieszył się autorytetem w stosunkach z Państwami Członkowskimi;
2.12 uważa, że problematyka leśnictwa wewnątrz Komisji powinna być w takim stopniu wzmocniona strukturalnie i personalnie, aby możliwe było skuteczne wdrożenie europejskiego planu działań;
2.13 proponuje, by Komisja i Państwa Członkowskie powołały do życia forum ds. nauki i techniki w dziedzinie leśnictwa, w którego skład wchodziliby przedstawiciele uniwersytetów, ośrodków badawczych i stowarzyszeń skupiających specjalistów, a którego zadaniem byłoby pogłębienie znajomości sytuacji, typologii oraz problematyki różnych formacji leśnych Unii, a także wskazanie inicjatyw oraz programów badań naukowych i technologicznych. Działalność forum musi być koordynowana i finansowana przez Komisję;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Wkład samorządów lokalnych i regionalnych w walkę ze zmianami klimatycznymi"
(2006/C 115/20)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek prezydencji brytyjskiej z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie sporządzenia raportu "Wkład samorządów lokalnych i regionalnych w walkę ze zmianami klimatycznymi" zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 25 lipca 2005 r. powierzającą przygotowanie tego raportu Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego,
uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady z 22- 23 marca 2005 r. oraz z posiedzenia Rady ds. Środowiska Naturalnego z 7 marca 2005 r.,
uwzględniając swoją opinię z dnia 21 września 2000 r. (CdR 189/2000 fin [1]) w sprawie zielonej księgi na temat handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej oraz komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Dążąc do Europejskiego Programu Zmian Klimatycznych (ECCP) — polityki i środki UE w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych" (COM(2000) 87 wersja ostateczna i COM(2000) 88 wersja ostateczna),
uwzględniając przyjęty 28 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego projekt opinii (CdR 65/2005 rév. 1) w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie" (COM(2005) 35 końcowy),
uwzględniając projekt opinii (CdR 215/2005 rev. 1) przyjęty dnia 6 października 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Kenneth BODFISH, przewodniczący rady miejskiej Brighton i Hove, UK/PES),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. W klimacie obserwuje się zmiany.
Naukowcy uznają zgodnie, że do roku 2100 możemy się spodziewać globalnego wzrostu temperatury rzędu 1,4 do 5,8oC.
2.
Rada Ministrów UE stwierdziła w roku 1996, iż "uważa, że średnie temperatury na świecie nie powinny przekroczyć poziomu sprzed rewolucji przemysłowej o więcej niż 2oC".
3. Skutki zmian klimatycznych odczuwalne będą na całym świecie oraz przede wszystkim na poziomie lokalnym w postaci niższych plonów, powodzi, pożarów lasów, szkód glebowych i erozji gleb, ograniczeń w spożyciu i wykorzystaniu wody, szkód w infrastrukturze drogowej i kolejowej, zaniku bioróżnorodności, przerw w dostawie energii elektrycznej, zmniejszenia rezerw paliw kopalnych, szkód strukturalnych i osiadania gruntu, problemów związanych z wyspami ciepła [2] i jakością powietrza.
4. Ekstremalne zjawiska pogodowe, powodujące np. powodzie, już dzisiaj oddziałują w istotny sposób na gospodarkę europejską, a w obliczu prognozowanych zmian klimatycznych okazać się mogą katastrofalne w skutkach.
5. Działania mające na celu zapobieganie zmianom klimatycznym wydają się rzeczywiście przynosić rezultaty, niemniej potrzeba będzie również pewnej kombinacji działań przystosowawczych i ograniczających odczuwalne już skutki tychże zmian.
6. Władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę w monitorowaniu i ocenie zmian klimatycznych oraz informowaniu społeczności lokalnych i regionalnych o potencjalnych skutkach, jak również w zakresie opracowywania strategii łagodzenia i przystosowywania się do owych skutków oraz propagowania zrównoważonego wykorzystania zasobów energii,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednogłośnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
Wprowadzenie
1.1 z zadowoleniem przyjmuje dotychczasową wiodącą rolę Komisji Europejskiej oraz Rady Ministrów w działaniach związanych ze zmianami klimatycznymi oraz wzywa do kontynuowania owego zaangażowania w ramach polityki wobec zmian klimatycznych na okres po roku 2012;
1.2 docenia zaangażowanie, jakie Rada Ministrów wykazała w marcu 2005 r. przyjmując dalsze cele w zakresie redukcji emisji gazów oraz wzywa UE do zwiększenia nacisku na globalną strategię walki ze zmianami klimatycznymi, aby zaangażowanie to znalazło naśladowców również poza Unią;
1.3 podkreśla, że władze lokalne i regionalne odgrywają centralną i nieodzowną rolę z punktu widzenia bezpieczeństwa klimatycznego.
To na barkach samorządów lokalnych i regionalnych spoczywa odpowiedzialność za dobro ich terenu, świadczenie kluczowych usług, od nich zależą warunki życia i pracy mieszkańców, one dysponują środkami przymusu, praktyczną wiedzą i posiadają legitymację demokratyczną.
Gmina czy region przyczynić się może do stabilizacji klimatu, dbając o zrównoważone wykorzystanie energii, w sposób zupełnie poza zasięgiem jakiejkolwiek innej organizacji;
1.4 uważa, iż wszechstronna rola, jaką władze lokalne i regionalne odegrać mogą w walce ze zmianami klimatycznymi, zasługuje na większe, powszechne uznanie.
Z tego względu należy zapewnić samorządom odpowiednie środki;
1.5 podkreśla, że zmiany klimatyczne często najboleśniej dotykają najbiedniejszych, zarówno w UE, jak i poza nią, a ich możliwości przystosowania się do skutków owych zmian są zazwyczaj ograniczone.
Walka ze zmianami klimatycznymi obejmować musi silniejszą koncentrację na walce z ubóstwem energetycznym i usprawnieniach w zakresie efektywności energetycznej, a także na uodparnianiu społeczności w obliczu przewidywanych przyszłych skutków;
1.6 uważa, iż w centrum wszystkich polityk znaleźć się powinna następująca "hierarchia energetyczna":
a) zmniejszenie zapotrzebowania na energię,
b) bardziej efektywne wykorzystywanie energii,
c) stosowanie energii odnawialnej,
d) czyste i efektywne dalsze wykorzystywanie paliw kopalnych;
1.7 odnotowuje, że walka ze zmianami klimatycznymi często wiąże się z wieloma korzyściami dla gmin i regionów, w tym z poprawą konkurencyjności regionalnej gospodarki.
2.
Zmiany klimatyczne szansą, a nie tylko zagrożeniem
2.1 akcentuje, że zmiany klimatyczne stanowią bezpośrednie zagrożenie dla Europy poprzez rosnącą niepewność zaopatrzenia w miarę kurczenia się zasobów paliw kopalnych oraz negatywne skutki nietypowych zjawisk pogodowych.
Cała Europa stanie przed problemem rosnących kosztów ubezpieczeń, a w wielu wypadkach ubezpieczenie nieruchomości stanie się niemożliwe;
2.2 zwraca uwagę, że zmiany klimatyczne tworzą jedno z największych zagrożeń dla naszego stylu życia, niemniej stanowią także wielką szansę stworzenia bardziej zrównoważonej, sprzyjającej integracji i konkurencyjnej przyszłości;
2.3 uważa, że doświadczenia samorządów lokalnych i regionalnych mogą być owocne dla przyszłej polityki UE wobec zmian klimatycznych.
W tym celu Komitet przedstawia poniżej szereg krótkich analiz przypadków, w których omawia się główne metody działań w walce ze zmianami klimatycznymi oraz wskazuje zalecenia na przyszłość.
3.
Przykłady działań lokalnych i regionalnych [3]
3.1 Promowanie doskonałości i wymiany doświadczeń
Partnerstwa w zakresie promowania doświadczeń służyć mogą poprawie i koordynacji realizacji lokalnych i regionalnych strategii walki ze zmianami klimatycznymi, jak również propagowaniu wiedzy i wymianie dobrych praktyk.
Doświadczenia w ramach partnerstwa samorządów lokalnych i regionalnych przyniosły pozytywne rezultaty i dlatego powinno się je wykorzystać na potrzeby tworzenia polityki na płaszczyźnie europejskiej oraz w poszczególnych krajach.
Nagroda "Climate Star", ufundowana przez Climate Alliance, przyznawana jest za wzorowe działania w walce ze zmianami klimatycznymi oraz służy dokumentowaniu zdobywanych doświadczeń i sukcesów odnoszonych w tej dziedzinie w całej Europie.
Honorując doskonałość, promuje ona również wymianę doświadczeń pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi.
Również krajowe systemy w zakresie zrównoważonych źródeł energii, takie jak Beacon Council Scheme (Anglia i Walia), skupiają się na wymianie doświadczeń i informacji dotyczących problemów napotykanych na szczeblu lokalnym.
3.2 Promowanie energii odnawialnej
Z uwagi na zagrożenia dla bezpieczeństwa klimatycznego coraz częściej trzeba będzie szukać sposobów pozyskiwania energii ze źródeł lokalnych.
Lokalne wytwarzanie energii jest często bardziej efektywne, jako że przesył odbywa się na krótszych dystansach.
Kluczową rolę z punktu widzenia rozwoju potencjału energii odnawialnej odgrywają samorządy lokalne i regionalne.
Ze względu na realizowane przez siebie zadania w dziedzinie planowania i zamówień publicznych mają one istotny wpływ na lokalne zdolności produkcyjne oraz zużycie energii.
Rozwój lokalnego zaopatrzenia w energię ze źródeł odnawialnych ma decydujące znaczenie z perspektywy tworzenia lokalnej bazy fachowej i technologicznej.
Jednakże zaangażowanie obserwowane na poziomie lokalnym nie znajduje odzwierciedlenia na najwyższych szczeblach w UE.
Sytuacja ta musi ulec zmianie, jeśli chcemy stworzyć fachowe i technologiczne podstawy dla niskowęglowej przyszłości.
Miasto Malmö (Szwecja), w ramach programu "Miasta na rzecz ochrony klimatu" Międzynarodowej Rady na rzecz Lokalnych Inicjatyw Środowiskowych (ICLEI), wybudowało nowe osiedle liczące 1000 mieszkań, zasilane w 100 % energią ze źródeł odnawialnych.
Zaopatrzenie w energię opiera się na lokalnych źródłach energii słonecznej, wiatrowej i wodnej, a także na energii pozyskiwanej z odpadów i ścieków wytwarzanych przez osiedle.
Mieszkania wyposażone zostały w indywidualne liczniki energii elektrycznej, co umożliwia miastu ustalenie wzorców zużycia energii oraz odpowiednie zaplanowanie zdolności wytwórczych energii odnawialnej.
3.3 Pomiar i obniżanie poziomu emisji związków węgla na szczeblu lokalnym
Władze lokalne i regionalne odgrywać mogą istotną rolę w ocenie i kierowanie zużyciem energii oraz emisją związków węgla przez społeczność lokalną, w tym przez osoby prywatne i podmioty gospodarcze.
W tym celu większy nacisk położyć należy na rozwój narzędzi oceny oddziaływania emisji związków węgla oraz poprawę dostępu do rzetelnych danych na temat zużycia energii.
W ramach ogólnoeuropejskiej kampanii "DISPLAY" władze lokalne i ich zarządy budynków komunalnych otrzymują wsparcie w postaci specjalnego oprogramowania do kalkulacji zużycia energii.
Ponadto jednostki te zachęca się do udostępniania w przystępny sposób informacji na temat zużycia energii w budynkach publicznych dla zwiększenia świadomości znaczenia efektywności energetycznej.
3.4 Walka ze zmianami klimatycznymi — szereg korzyści o charakterze społecznym, ekologicznym i gospodarczym
Systematycznie niskie zużycie energii w gospodarstwach domowych oraz w produkcji przyczyni się do podniesienia jakości życia społeczności lokalnej poprzez zmniejszenie ryzyka, poprawę bezpieczeństwa na ulicach dzięki zastosowaniu bardziej zrównoważonych systemów komunikacji oraz budowę domów oferujących większy komfort niezależnie od warunków pogodowych.
Realizatorami wspomnianych usprawnień będą samorządy lokalne i regionalne, promując lokalne inicjatywy, tworząc rynki oraz racjonalizując miejscową gospodarkę zasobami.
Rada Brighton i Hove (Anglia) powołała do życia Energy Action Partnership, które ma na celu zapewnienie lepszych warunków mieszkaniowych najbardziej narażonym, w tym osobom starszym, lokatorom niewielkich mieszkań oraz osobom, które niedawno wyszły ze szpitala.
Do roku 2005, czyli w ciągu zaledwie dwóch lat od swego powstania, partnerstwo to zdołało poprawić warunki mieszkaniowe w 361 gospodarstwach domowych, co spowodowało redukcję emisji CO2 o 128 ton w skali roku.
Nieskomplikowane procedury zarządzania funduszami oraz dobrze przemyślana struktura przetargów organizowanych przez partnerstwo zaowocowały w niedługim czasie istotnymi korzyściami dla społeczeństwa.
We współpracy z samorządem lokalnym szkockiego okręgu Midlothian miasto Heerleen (Niderlandy) buduje rejonowy system ciepłowniczy wykorzystujący gorącą wodę pochodzącą z kopalni węgla, w których zakończono już wydobycie, do ogrzewania budynków w okolicy.
Jednocześnie ze wspomnianą technologią na szeroką skalę wykorzystuje się energię słoneczną, w tym również w budynkach publicznych, w celu jak najszerszego rozpowszechnienia innowacji oraz propagowania idei energii odnawialnej na terenie całego miasta i w sąsiednich gminach w Niemczech.
3.5 Działania na szczeblu lokalnym w szeregu dziedzin
Istniejące budynki, osiedla, jak również dotychczasowe style życia i zarobkowania należy dostosować w taki sposób, byśmy potrafili poradzić sobie z nieprzewidywalnymi, zróżnicowanymi i potencjalnie ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.
W realizacji tego celu pomogą gminom proste, solidne i krótkie linie zaopatrzenia.
Odporność na zmiany klimatyczne poprawić można, gwarantując zaspokojenie na miejscu podstawowych potrzeb, takich jak pożywienie, ciepło, światło oraz zapewniając lokalną infrastrukturę np. w postaci sklepów.
Rada miasta Bristol (Anglia) prowadzi pilotażowy program "Food for Life" w 20 wybranych szkołach rejonowych, kupując świeże, nieprzetworzone i sezonowo zróżnicowane produkty spożywcze na potrzeby szkolnych stołówek. Rada współpracuje z Primary Healthcare Trust (lokalnym funduszem zdrowia) oraz Soil Association (brytyjską organizacja pozarządową wydającą certyfikaty BIO).
3.6 Promowanie wzrostu zatrudnienia
Zmiany klimatyczne i strategie zrównoważonego zużycia energii stanowią okazję do zajęcia się fundamentalnymi problemami zagrażającymi naszym społecznościom oraz wypracowania fachowej wiedzy i umiejętności na przyszłość.
Partnerstwa pomiędzy lokalną społecznością, samorządem lokalnym i regionalnym, instytucjami edukacyjno-wychowawczymi i służbą zdrowia, a także — co ważne — przedsiębiorstwami z sektora prywatnego zaowocują silniejszym poczuciem wspólnoty celów oraz propagować będą ideę inwestycji w oszczędzanie.
Rada okręgu Newark i Sherwood (Anglia) zdołała niemal wyeliminować ubóstwo energetyczne wśród osób zamieszkujących budynki komunalne.
W roku 1984 zaledwie 6 % mieszkań miało ogrzewanie, na które lokatorzy mogli sobie pozwolić, obecnie odsetek ten wynosi 98,4 % dzięki inwestycjom w poprawę efektywności energetycznej.
Poprzez programy poprawy warunków mieszkaniowych przez 18 lat każdego roku powstawało na poziomie lokalnym 30 miejsc pracy.
Całkowite wydatki na 7500 nieruchomości w okresie 1988-2008 wyniosą w przybliżeniu 24 miliony euro (16 milionów funtów).
Oprócz nowych miejsc pracy Newark zawdzięcza wspomnianym programom również lepsze wyniki w szkołach oraz mniej zaburzeń zdrowia psychicznego wśród mieszkańców.
Rada wyliczyła, że korzyści wynikające z programów pokryły poniesione nakłady już w ciągu czterech lat.
3.7 Poprawa zdrowia i dobrego samopoczucia społeczności lokalnej
Ubóstwo energetyczne dotyka wielu gospodarstw domowych w Europie i stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia.
Również upały, jakich doświadczaliśmy ostatnimi laty spowodowały już wzrost liczby zgonów w wyniku wyczerpania upałem ponad dotychczasową średnią.
Władze lokalne i regionalne mogą poprzez przepisy budowlane i w zakresie planowania oraz poprzez efektywniejsze ogrzewanie i inne instalacje zapewnić większy komfort w należących do nich zasobach lokalowych oraz większą niezależność budynków od zewnętrznych warunków pogodowych, dbając przy tym o ograniczanie emisji związków węgla dzięki lepszej wentylacji i poprawie efektywności energetycznej.
Rada okręgu Carrick (Anglia) we współpracy ze spółdzielniami lokatorskimi i innymi członkami Beacon Community Regeneration Partnership dokonała usprawnień w zakresie efektywności energetycznej na terenie komunalnego osiedla Beacon Housing Estate w Falmouth, które należy do najbiedniejszych obszarów Kornwalii.
W rezultacie poprawiono efektywność energetyczną w 900 mieszkaniach, w ciągu pierwszego roku w 300 mieszkaniach zainstalowano centralne ogrzewanie oraz poprawiono izolację, dzięki czemu całkowite oszczędności uzyskane w wydatkach na ogrzewanie wyniosły 274000 euro (186000 funtów).
Zdaniem przedstawicieli partnerstwa poprawa warunków mieszkaniowych zaowocowała również szeregiem innych zmian: nastąpiła poprawa stanu zdrowia mieszkańców, w tym pięćdziesięcioprocentowy spadek liczby osób cierpiących na astmę, lokalne szkoły donoszą o stuprocentowej poprawie wyników standardowych egzaminów wśród chłopców, nastąpił drastyczny spadek przestępczości, w tym odnotowuje się mniejszą liczbę przypadków przemocy w rodzinie oraz skrócenie listy dzieci zarejestrowanych przez władze lokalne jako zagrożone, wandalizm spadł do nienotowanego dotąd poziomu, zwiększyło się zatrudnienie, jest coraz więcej chętnych do zamieszkania w okolicy, a także obserwuje się niezwykły wzrost poczucia wspólnoty.
Mieszkańcy okolic Lewenborg (Niderlandy) mieli kłopoty ze zdrowiem z uwagi na wilgoć w ich domach, problemy z ogrzewaniem oraz przeciągi.
Miasto Groningen koordynuje obecnie projekt z prowincją Groningen, z agencją federalną, konsultantami i jednym z wielkich banków, którego celem jest dokonanie bilansu energetycznego gospodarstw domowych i zapewnienie właścicielom domów niskooprocentowanych pożyczek hipotecznych na potrzeby poprawy panujących w nich warunków, bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów.
W rezultacie wspomnianych działań nastąpiła poprawa zdrowia mieszkańców oraz spadek wydatków na energię.
3.8 Zmiana zachowań
Władze lokalne i regionalne podjąć muszą współpracę z sektorem prywatnym i innymi obszarami sektora publicznego celem zawiązania partnerstw, które przyczynią się do stworzenia możliwości obniżenia zużycia energii.
Działania takie podjęto już w Anglii i Walii, gdzie Stowarzyszenie Samorządów Lokalnych opracowało program "Miasto 2025", który przewiduje stworzenie bardziej zrównoważonej społeczności przy pomocy istniejących już technologii.
W tej zrównoważonej przyszłości, na potrzeby której nie trzeba rozwijać żadnych nowych technologii, korzystać się będzie z pojazdów o napędzie elektrycznym, będzie więcej terenów zielonych, energię wytwarzać się będzie w elektrociepłowniach, a ulice projektowane będą w taki sposób, by ludzie rezygnowali z samochodów.
Tego rodzaju wizja stać się powinna elementem polityk takich jak strategia tematyczna na rzecz środowiska miejskiego, aby dopomóc samorządom lokalnym i regionalnym w podjęciu decyzji, które poprowadzą je w kierunku bardziej zrównoważonej przyszłości przy zastosowaniu istniejących technologii oraz wiedzy fachowej.
Burmistrz Londynu wprowadził pierwszą w Europie dzienną opłatę z tytułu przeciążenia ruchem w lutym 2002 r.
System ten skutecznie ograniczył ruch, zmniejszając jego natężenie o 30 %, a emisje dwutlenku węgla w strefie objętej opłatami spadły obecnie o 20 % poniżej poziomu z roku 2002.
Dzięki zmniejszeniu liczby poruszających się po mieście samochodów wzrosła prędkość przejazdu środków komunikacji miejskiej; ponadto coraz więcej londyńczyków dojeżdża do pracy na rowerze.
Opłaty przyniosły dodatkowe przychody, które przeznaczono na poprawę komunikacji miejskiej w Londynie.
Wśród inicjatyw burmistrza Londynu na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi należy wymienić również powołanie nowej agencji London Climate Change Agency (Londyńska Agencja ds. Zmian Klimatycznych), która we współpracy z przedsiębiorstwami sektora prywatnego wdroży w całym Londynie projekty energetyczne zmierzające do redukcji bądź całkowitego wyeliminowania emisji związków węgla z zastosowaniem najczystszych technologii, stwarzając przez to nowe szanse rozwoju gospodarczego.
Burmistrz planuje również utworzenie do 2008 r. "strefy niskiej emisji"; z ulic Wielkiego Londynu znikną wówczas te ciężarówki, autokary, autobusy i taksówki, które generują najwięcej zanieczyszczeń.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "ZIELONA KSIĘGA w sprawie racjonalizacji zużycia energii, czyli jak uzyskać więcej mniejszym nakładem środków"
(2006/C 192/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając Zieloną księgę w sprawie racjonalizacji zużycia energii (COM (2005) 265 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego przewodniczącego z dnia 16 listopada 2005 r. dotyczącą powierzenia Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego opracowania opinii na ten temat,
uwzględniając swoją opinię z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych, COM(2003) 739 wersja ostateczna — 2003/0300 (COD) — CdR 92/2004 fin [1],
uwzględniając swoją opinię z dnia 20 listopada 2002 r. w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady przyjmującej wieloletni program działania w dziedzinie energii: "Inteligentna Energia dla Europy" (2003-2006) (COM(2002) 162 wersja ostateczna — 2002/0082 COD) — CdR 187/2002 fin [2],
uwzględniając swoją opinię z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie Zielonej księgi Komisji "W kierunku europejskiej strategii dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii" (COM(2000) 769 wersja ostateczna) — CdR 38/2001 fin [3],
uwzględniając swoją opinię z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (COM(2001) 226 wersja ostateczna — 2001/0098 (COD)) — CdR 202/2001 fin [4],
uwzględniając swoją opinię z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie planu działań dla poprawy efektywności energetycznej Wspólnoty Europejskiej ("Action Plan to Improve Energy Efficiency in the European Community") (COM(2000) 247 wersja ostateczna) — CdR 270/2000 fin [5],
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 216/2005 rev.1) przyjęty w dniu 1 grudnia 2005 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Bernd VÖGERLE, Wiceprzewodniczący Austriackiego Związku Gmin (AT/PES)),
przyjął na jednogłośnie na swojej 63. sesji plenarnej w dniach 15- 16 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 lutego) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje Zieloną księgę Komisji Europejskiej oraz inicjatywy na rzecz ogólnego zwiększenia efektywności energetycznej, zwłaszcza wobec aktualnej tendencji, zgodnie z którą można oczekiwać, że w ciągu najbliższych 15 lat zużycie energii w Europie zwiększy się o 10 %;
1.2 podkreśla nadrzędne znaczenie efektywności energetycznej, zwłaszcza w obliczu obecnego kryzysu na rynku gazu.
Źródła zaopatrzenia Europy w energię muszą zostać poddane dywersyfikacji, aby zminimalizować zależność, którą obserwujemy na przykład na Ukrainie czy w Bułgarii.
Opierając się na Zielonej księdze w sprawie efektywności energetycznej możliwe jest zmniejszenie zależności od ropy naftowej i gazu ziemnego i tym samym ustanowienie europejskiego planu działania.
1.3 pozytywnie ocenia uwzględnienie działań na wszystkich potencjalnych szczeblach (unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym) i przypomina o konieczności przestrzegania zasady pomocniczości przy realizacji tych działań;
1.4 zdaje sobie sprawę, że efektywność energetyczna wniesie wkład w osiągnięcie trzech celów polityki energetycznej, a mianowicie w zapewnienie bezpieczeństwa dostaw, ochronę środowiska i klimatu oraz konkurencyjność;
1.5 podkreśla istotny wymiar społeczny działań na rzecz efektywności energetycznej, obejmujący tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz ochronę konsumentów przed zbyt wysokimi kosztami energii;
1.6 zwraca uwagę, że ustalanie dalszych przepisów dotyczących efektywności energetycznej nie powinno odbywać się w pośpiechu.
Nawet w Zielonej księdze wspomniano, że już dziś jest wiele przyjętych bądź jeszcze opracowywanych środków na rzecz efektywności energetycznej, których z braku czasu jeszcze nie podjęto lub trzeba je dopiero wcielić w życie.
Jako przykład można tu wymienić choćby dyrektywę w sprawie efektywności energetycznej budynków, dyrektywę w sprawie kogeneracji, dyrektywę w sprawie handlu emisjami, czy dyrektywę w sprawie efektywnego wykorzystania energii końcowej;
1.7 zwraca uwagę, że wiele Państw Członkowskich i regionów już opracowało plany strategii i programy działań, w dużym stopniu pokrywające się z celami wytyczonymi w Zielonej księdze.
Zalicza się do nich np. strategie na rzecz ochrony klimatu (od ratyfikacji protokołu z Kioto), plany redystrybucji (w ramach handlu pozwoleniami na emisje) oraz redukcję zanieczyszczeń powietrza (w ramach dyrektywy w sprawie krajowych poziomów emisji dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza, tzw. dyrektywy NEC).
Z tego powodu średniookresowo nacisk powinien być położony nie na sporządzanie nowych planów efektywności, co raczej na konsekwentne wdrażanie planów już istniejących.
Jak pokazuje doświadczenie z realizacji tych planów, często chodzi o te działania, które można wprawdzie szybko zatwierdzić, jednak ich efekty są widoczne dopiero po dłuższym czasie;
1.8 zwraca uwagę na liczne inicjatywy lokalne i regionalne w dziedzinie efektywności energetycznej i energii odnawialnych, które dzięki licznym stronom internetowym są dostępne szerokim kręgom opinii publicznej.
Jako wzorzec można wskazać zbiór dobrych przykładów z całej Europy na stronach ManagEnergy i Energie Cités [6];
1.9 jest świadom faktu, że zwiększenie efektywności energetycznej oznacza politykę małych kroków.
Te drobne działania dokonują się w dużej mierze na szczeblu lokalnym i regionalnym, lecz dzięki ich bezpośredniej bliskości do obywateli pełnią one istotną funkcję uświadamiającą.
1.10 krytycznie ocenia fakt, że cele UE, dążącej z jednej strony do liberalizacji rynków energii (zwiększenie konkurencji, aby obniżyć ceny), a z drugiej strony do efektywnego korzystania z energii, nawzajem sobie przeczą.
Niższe ceny nie są bodźcem dla efektywności energetycznej.
Ponadto, z powodu niewystarczających warunków inwestycyjnych, opóźnia się modernizacja istniejących elektrowni;
1.11 za słuszne uważa działania na rzecz polityki nastawionej na popyt w ramach zliberalizowanego rynku energii.
Oznacza to również włączenie kosztów związanych z ochroną środowiska do ceny dla konsumenta oraz zapewnienie równego dostępu do sieci.
Strategie zwiększania efektywności energetycznej zasadniczą rolę odgrywają tam, gdzie potrzebna jest przeciwwaga do obecnej polityki nastawionej na podaż.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 apeluje, aby w przypadku decyzji o wprowadzeniu planów efektywności energetycznej, okres ich realizacji wynosił 5 lat i obejmował maksymalnie 2 oceny.
Plany roczne i oceny roczne w praktyce nie wykazują zadowalających wyników i dlatego nie mają większego sensu (pytanie 3);
2.2 szczególnie podkreśla, aby przy definiowaniu działań koniecznie uwzględnić różne punkty wyjścia i różne potencjały poszczególnych Państw Członkowskich i aby każde działanie zawsze poprzedzić analizą kosztów i korzyści;
2.3 jest przeciwny definiowaniu absolutnych celów zwiększania efektywności.
Nie wolno wszak dopuścić do sytuacji, aby te Państwa Członkowskie, które dotąd mało rozważnie obchodziły się z energią, odnosiły korzyści w zakresie konkurencyjności.
Państwa Członkowskie, w których już przeprowadzono oszczędności lub wdrożono szczególnie wydajne technologie, mają ograniczone możliwości dalszego zwiększenia efektywności i byłyby wyraźnie poszkodowane przy realizacji absolutnych wartości docelowych.
2.4 popiera natomiast system punktów odniesienia (benchmarkingu), który na podstawie analizy różnych warunków klimatycznych oraz dotychczasowych osiągnięć w zakresie efektywności energetycznej, dla każdego z Państw Członkowskich przewidywałby odpowiednią wartość docelową efektywności.
Te cele dla każdego Państwa Członkowskiego mogłyby w rezultacie utworzyć definicję europejskich standardów i w ten sposób umożliwić uwzględnienie specyfiki poszczególnych krajów oraz sprawiedliwe zaliczenie ich dotychczasowych dokonań;
2.5 jest zdania, że mechanizm handlu pozwoleniami na emisje powinien być skonstruowany w taki sposób, aby w ramach planu redystrybucji elektrownie otrzymywały, po upływie rozsądnego okresu przejściowego, tylko tyle pozwoleń, ile odpowiada wytworzeniu planowanej ilości elektryczności i ciepła w elektrowni gazowo-parowej w cyklu skojarzonym.
Byłby to wyraźny sygnał świadczący o celu zwiększania efektywności energetycznej przy wytwarzaniu elektryczności (pytanie 13);
2.6 proponuje, aby zastanowić się nad podobnym skalkulowaniem pozwoleń na emisje dla przemysłu.
Każdy zakład przemysłowy mógłby otrzymać tylko tyle pozwoleń, ile odpowiadałoby produkcji planowanej ilości wyrobów w zakładzie o najwyższym standardzie efektywności energetycznej.
Oznaczałoby to do przesunięcie wydatków zgodnie z zasadą pokrywania kosztów przez sprawcę szkód i zaowocowało znaczną oszczędnością energii i emisji CO2 (pytanie 2);
2.7 apeluje o dopuszczalność subwencji państwowych dla działań promujących innowacje w zakresie środowiska i poprawę produktywności dla większej efektywności energetycznej.
Pomoc państwa mogłaby z jednej strony polegać na wsparciu inwestycyjnym dla innowacyjnych energooszczędnych technologii, które nie podlegałoby obowiązkowi powiadamiania.
Z drugiej strony efektywność energetyczną należy postrzegać jako ogólne kryterium przy subwencjach przeznaczanych na ochronę środowiska, gdyż udziela się ich przede wszystkim na szczeblu lokalnym i regionalnym; popiera w szczególności ogólne wyłączenie grupowe z obowiązku powiadamiania dla pomocy na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej lub przynajmniej odpowiednio wysokie limity, aby zmniejszyć nakłady administracyjne i ewentualne opóźnienia w realizacji tych projektów (pytanie 5);
2.8 popiera uwzględnienie kryteriów efektywności energetycznej na każdym szczeblu zamówień publicznych (unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym).
Skoro udział zamówień publicznych w PKB Unii wynosi 16 %, to zwiększenie popytu na energooszczędne sprzęty, pojazdy, budynki, itd., będzie stanowić silny bodziec dla przemysłu, aby rozwijał on tego typu produkty lub produkował je taniej.
Jeśli chodzi o ekologiczne kryteria zamówień, to można tu wskazać liczne doświadczenia poszczególnych Państw Członkowskich;
2.9 jednak ze względu na niezwykle ograniczony budżet wielu władz lokalnych i regionalnych, odrzuca przepisy zobowiązujące organy publiczne do bezwzględnego uwzględniania kryteriów efektywności energetycznej przy zamówieniach.
Zamiast tego powinno się należycie informować niezamożne gminy o korzyściach zamówień publicznych na energooszczędne produkty, tak aby one same mogły wybrać pomiędzy najtańszą a najlepszą ofertą (pytanie 6);
2.10 z zadowoleniem przyjmuje programy finansujące projekty z dziedziny efektywności energetycznej.
Jednak dla szczebla regionalnego i lokalnego oznacza to tylko tyle, że środki finansowe oraz wsparcie mogą być przyznawane jedynie na zasadzie dobrowolności i w zależności od sytuacji budżetowej danej jednostki terytorialnej (pytania 7 i 22);
2.11 apeluje do Komisji, aby we wszystkich obszarach polityki unijnej uwzględnić kryteria efektywności energetycznej.
Zwłaszcza w ramach takich funduszy jak: strukturalny, spójności, rozwoju obszarów wiejskich i wspierania badań, Komisja mogłaby wpisać efektywność energetyczną jako wiążące kryterium przy wyborze projektów.
To także można postrzegać jako pośrednią zachętę dla szczebla lokalnego i regionalnego (pytanie 12);
2.12 jest przeciwny rozszerzeniu i zaostrzeniu dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej budynków, zanim nie oceni się wpływu realizacji obecnej wersji.
Przed rozszerzeniem obowiązywania obecnej dyrektywy należy zapewnić okres wystarczający na jej ewaluację (pytanie 8);
2.13 opowiada się za intensywną kampanią informacyjną na wszystkich szczeblach.
Kampanie te powinny mieć odniesienie do realiów kraju, regionu, czy gminy i koncentrować się przede wszystkim na tych kwestiach, w których dana grupa docelowa rzeczywiście ma wybór alternatywnego działania.
Współpraca Komisji Europejskiej lub jej przedstawicielstw w Państwach Członkowskich z organami szczebla regionalnego i lokalnego byłaby tutaj bardzo pożądana (pytanie 12);
2.14 wskazuje na potrzebę, by informacje i szkolenia nie ograniczały się do pracowników sektora energetycznego, ale by obejmowały w szczególności osoby pracujące poza tym sektorem, takie jak architekci, pracownicy przedsiębiorstw budowlanych, firm deweloperskich, osoby zajmujące się planowaniem i zarządzeniem infrastrukturą;
2.15 zdecydowanie opowiada się za wzmożonym wykorzystaniem elektrowni z kogeneracją.
Oprócz dynamicznego wdrażania dyrektywy w sprawie kogeneracji, konieczny jest też szybszy rozwój związanego z tym zagadnieniem rynku ciepłownictwa (pytanie 13);
2.16 popiera modernizację starych i nieefektywnych systemów przesyłania ciepła na odległość jako istotny wkład w zwiększanie efektywności energetycznej i apeluje do Państw Członkowskich, aby na ten cel przeznaczyły środki z funduszu strukturalnego i spójności;
2.17 popiera apel Parlamentu Europejskiego adresowany do Komisji, aby przedstawiła propozycję regulacji dla efektywnie funkcjonującego rynku ciepłownictwa i chłodzenia.
Dla szczebla lokalnego wydajne korzystanie z energii cieplnej jest tak samo ważne jak rozsądne rozwiązania związane z chłodzeniem.
W ostatnich latach urządzenia klimatyzacyjne doprowadziły do ogromnego wzrostu zużycia prądu w czasie gorących miesięcy.
A ponieważ przepisy budowlane dotyczące ciepłownictwa i chłodzenia leżą w gestii władz lokalnych, to i w tym przypadku ważne byłyby właściwa polityka informacyjna i doradztwo.
Należy tak wpływać na decyzje na szczeblu lokalnym, aby były one podejmowane na korzyść większej efektywności energetycznej.
Przykłady innowacyjności w zakresie przesyłanych na odległość ciepła i chłodu można znaleźć w internecie na wymienionych stronach z najlepszymi rozwiązaniami;
2.18 popiera przedstawione w Zielonej księdze forsowanie i promowanie produkcji zdecentralizowanej, zwraca jednak uwagę, że zawsze należy dokładnie rozważyć relację pomiędzy mocą danej elektrowni a lokalnym zapotrzebowaniem.
I w tym przypadku powinno się postawić na szczególnie wydajny sposób produkcji, czyli na elektrownie z kogeneracją.
Wysoką efektywność energetyczną można zapewnić zwłaszcza wtedy, gdy wytworzone ciepło jest wykorzystywane lokalnie;
2.19 podkreśla, że także w dziedzinie pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych trzeba pamiętać o efektywności energetycznej i możliwie oszczędnym wykorzystywaniu dostępnych zasobów.
Przy tworzeniu nowych elektrowni najpierw we wszystkich obszarach należy zoptymalizować zużycie, a dopiero potem do optymalnego zużycia dostosować system dostaw.
W każdym przypadku należy przy tym uwzględnić i — zależnie od sytuacji prawnej każdego kraju — włączając kompetentne władze, ocenić następujące czynniki: lokalizację, rodzaj technologii, wielkość elektrowni oraz stopień wykorzystania;
2.20 nie popiera systemu białych certyfikatów (efektywności energetycznej), który zobowiązuje dostawcę do przeprowadzenia działań zwiększających oszczędność energii u odbiorcy końcowego.
Istnieje obawa, że uzyskane w ten sposób oszczędności z punktu widzenia gospodarki narodowej byłyby mniejsze niż koszty wprowadzenia i utrzymywania kolejnego obszaru działalności.
Abstrahując już od nakładu administracyjnego, to w tym przypadku sprawiedliwy podział wydaje się jeszcze trudniejszy niż w systemie handlu pozwoleniami na emisje (pytanie 15);
2.21 domaga się dalszych inwestycji w rozbudowę publicznego lokalnego transportu osobowego i infrastruktury kolejowej.
Tylko wobec rozsądnej alternatywy dla transportu indywidualnego (samochodem) można na dłuższą metę oczekiwać ograniczenia transportu samochodowego; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zawarte w propozycji rozporządzenia Komisji, dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego, odwołanie się do samostanowienia gmin i regionów, jeśli chodzi o zaspokajanie tych potrzeb bytowych. W ten sposób uznano rolę, jaką pełnią władze lokalne i regionalne w zapewnianiu publicznego lokalnego transportu osób.
2.22 apeluje do Komisji, aby nałożyła też określone zobowiązania na przemysł i poprzez różne środki doprowadziła do obniżenia cen energooszczędnego sprzętu dla klienta końcowego i do tańszych technologii energii odnawialnych; podziela opinię Parlamentu Europejskiego, że wprawdzie obniżenie kosztów w zakresie pojedynczych technologii, które osiągnięto w ostatnich latach, robi duże wrażenie, ale mimo to konieczne będą dodatkowe cięcia kosztów, aby działania na rzecz efektywności energetycznej stały się atrakcyjne dla szerszych kręgów społeczeństwa;
2.23 uważa, że w związku ze stosunkowo wysokimi standardami ekologicznymi w Europie obowiązkiem UE jest wynegocjowanie w ramach Światowej Organizacji Handlu korzyści w zakresie cła i nie tylko dla produktów energooszczędnych.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie planu działania w zakresie pomocy publicznej Mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc publiczna — mapa drogowa reformy pomocy publicznej na lata 2005 — 2009
(2006/C 115/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając Komunikat Komisji "PLAN DZIAŁANIA W ZAKRESIE POMOCY PUBLICZNEJ Mniejsza i lepiej ukierunkowana pomoc publiczna — mapa drogowa reformy pomocy publicznej na lata 2005 — 2009", COM(2005) 107 wersja ostateczna,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 8 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 22 lutego 2005 r. roku, powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej,
uwzględniając decyzję Komisji z dnia 18 lipca 2005 r. w sprawie stosowania przepisów art. 86 ust 2 Traktatu o WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty dla niektórych przedsiębiorstw za udział w realizacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, dyrektywę Komisji ../.../WE zmieniającą dyrektywę 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi oraz projekt wspólnotowych ram prawnych dla pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych,
uwzględniając swoją opinię w sprawie korekty wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej (CdR 77/2005 fin),
uwzględniając swoją opinię dotyczącą decyzji Komisji w sprawie stosowania przepisów art. 86 Traktatu o WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych, jak również projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi oraz projektu wspólnotowych ram prawnych dla pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych (CdR 155/2004 końcowy) [1],
uwzględniając swoją opinię w sprawie Białej Księgi nt. usług użyteczności publicznej (CdR 327/2004) [2],
uwzględniając rezolucję Komitetu Regionów z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie ożywienia strategii lizbońskiej,
uwzględniając swój projekt opinii CdR 225/2005 rev. 1 przyjęty dnia 23 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (Sprawozdawca: Gabor BIHARY, Członek Zgromadzenia Ogólnego Miasta Stołecznego, Przewodniczący Komisji ds. Integracji Europejskiej i Spraw Zagranicznych Zgromadzenia Ogólnego Miasta Stołecznego (HU/PSE)),
na swojej 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) przyjął następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji Europejskiej do przeprowadzenia szeregu zakrojonych na dużą skalę konsultacji w sprawie reformy polityki pomocy publicznej oraz zaangażowania europejskich władz lokalnych i regionalnych za pośrednictwem Komitetu Regionów;
ponownie przedstawia swoje stanowisko odnośnie korekty wytycznych w sprawie regionalnej pomocy publicznej.
1.
Unowocześniona polityka w dziedzinie pomocy publicznej w kontekście strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje ideę ścisłego powiązania pomocy publicznej z celami strategii lizbońskiej, jak również jej reorientację ku bardziej selektywnemu podejściu horyzontalnemu (nie lekceważąc potrzeb regionów, do których jest w szczególności kierowana) oraz koncentrację na kluczowych politykach, takich jak polityka innowacji oraz badań i rozwoju, kapitału ludzkiego, przedsiębiorczości, usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, pomocy regionalnej, zrównoważonego środowiska, transportu, energii oraz polityka w zakresie infrastruktury technologii informacyjnych i komunikacyjnych;
1.2 uważa kryterium niepowodzenia rynkowego, opracowane przez Komisję na potrzeby usprawiedliwiania pomocy publicznej, za interesujące podejście, które jednak nie opiera się na postanowieniach Traktatu ustanawiającego WE, nie zostało wyraźnie zdefiniowane, ani nie może być stosowane w odniesieniu do przypadków, gdzie rynki jeszcze nie istnieją.
Z tego względu Komitet opowiada się przeciwko nadawaniu niepowodzeniu rynkowemu centralnego znaczenia jako kryterium dopuszczalności pomocy publicznej.
Ponadto, zastosowanie kryterium niepowodzenia rynkowego będzie dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli zgodnie z zasadą pomocniczości, Państwa Członkowskie i regiony zachowają odpowiedni margines swobody w definiowaniu pojęcia niepowodzenia rynkowego, jak również w zakresie doboru środków zaradczych;
1.3 przypomina, że rezolucja Komitetu Regionów z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie ożywienia strategii lizbońskiej podkreśla, że "zamiast dążyć do ilościowego ograniczenia pomocy publicznej, UE winna położyć nacisk na dostarczanie lepszej pomocy państwa przy długoterminowym świadczeniu wysokiej jakości usług"; uważa, że faktycznie niewłaściwe jest koncentrowanie się na globalnych kosztach pomocy publicznej bez rozróżniania rodzajów takiej pomocy i płynących z nich różnorodnych korzyści dla dobra ogółu;
1.4 wskazuje, że pomoc publiczna, pod warunkiem jej odpowiedniego ukierunkowania i skutecznego zarządzania, może przyczynić się znacząco do sprostania wymogom w zakresie obowiązku świadczenia usług publicznych ustalanym przez władze lokalne i regionalne, oraz uważa, że reforma systemu pomocy publicznej powinna uwzględniać ten fakt na równi z wpływem pomocy państwa na funkcjonowanie rynku;
1.5 zauważa, że celem art. 81 i 82 Traktatu ustanawiającego WE dotyczących reguł konkurencji mających zastosowanie do przedsiębiorstw jest ochrona konkurencji na rynku jako środek zwiększania dobrobytu konsumentów.
Z uwagi na fakt, że definicja "konkurencji" musi być jednorodna i spójna w całym traktacie, Komitet Regionów ubolewa zatem nad brakiem jakiegokolwiek odniesienia do celu dobrobytu konsumentów w Planie działania w zakresie pomocy publicznej;
1.6 z zaniepokojeniem stwierdza, że koncepcja niewpływania na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi nie znajduje już zastosowania jako pierwszorzędne kryterium przy udzielaniu pomocy publicznej.
KR rzeczywiście uważa, że większość subsydiów udzielonych przez władze lokalne i regionalne przedsiębiorstwom świadczącym obowiązkowe usługi publiczne niekoniecznie wpływa na wymianę handlową pomiędzy Państwami Członkowskimi w ramach jednolitego rynku czy też znacząco utrudnia konkurencję, tj. tworzy lub wzmacnia dominującą pozycję rynkową określonych przedsiębiorstw;
1.7 podkreśla potrzebę międzynarodowej konkurencyjności Unii Europejskiej w zakresie przyciągania inwestycji oraz jest zdania, że zasady pomocy publicznej muszą lepiej odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą otwartej gospodarki światowej oraz zapewniać wystarczającą elastyczność, aby pozwolić regionom w Państwach Członkowskich na konkurowanie o zagraniczne (niepochodzące z UE) projekty inwestycyjne z regionami spoza Unii, które otrzymują znaczną pomoc;
1.8 uważa, że rola pomocy publicznej jest istotniejsza w okresach wolniejszego wzrostu gospodarczego, dlatego też proponuje rozważenie elastycznych zasad, które brałyby to pod uwagę;
1.9 uważa ponadto, że w ramach gospodarczo zintegrowanego obszaru, im mniej rozwinięte gospodarczo jest Państwo Członkowskie, tym bardziej uzasadniona może być pomoc publiczna jako odsetek PKB w celu rozwoju usług publicznych lub zapewnienia usług publicznych na takim samym poziomie jak w innych Państwach Członkowskich; uważa także, że w danym Państwie Członkowskim niektóre regiony (zwłaszcza regiony słabiej rozwinięte i regiony w okresie przekształceń) powinny korzystać ze specjalnych udogodnień;
1.10 wskazuje, że Komisja Europejska powinna wzmocnić ocenę skutków własnych decyzji w dziedzinie pomocy publicznej, biorąc w szczególności pod uwagę fakt, że Plan działania w zakresie pomocy publicznej wykorzystuje "podejście ekonomiczne" analizy pomocy publicznej;
1.11 ubolewa, że Plan działania w zakresie pomocy publicznej nie odzwierciedla specyfiki partnerstw publiczno-prywatnych w odniesieniu do pomocy publicznej;
2.
Koncentracja na kluczowych priorytetach
Komitet Regionów
2.1 z zadowoleniem przyjmuje zamiar uproszczenia i skonsolidowania przepisów o wykluczeniach grupowych w zakresie pomocy na rzecz szkolenia i zatrudnienia oraz zwraca uwagę na fakt, iż daje to również okazję do ujednolicenia definicji takich jak np. definicja "pracownika defaworyzowanego", która różni się w poszczególnych wyłączeniach grupowych;
2.2 jest zdania, że rozróżnienie pomiędzy szkoleniem szczegółowym a ogólnym jest w praktyce raczej sztuczne i proponuje zatem, by w przyszłości nie oceniać intensywności pomocy publicznej w oparciu o to kryterium;
2.3 z zadowoleniem przyjmuje starania Komisji, by usunąć niejasności pozostające po orzeczeniu w sprawie Altmark [3] poprzez przyjęcie zestawu działań dotyczących reguł finansowania świadczenia obowiązkowych usług publicznych.
Komitet Regionów uważa, że działania te poprzez zobowiązanie władz lokalnych i regionalnych do doprecyzowania swoich umów o świadczenie usług publicznych zwiększą przejrzystość oraz odpowiedzialność demokratyczną w zarządzaniu usługami w ogólnym interesie gospodarczym;
2.4 z zadowoleniem odnotowuje, że w tym kontekście Komisja Europejska zgadza się z żądaniem Komitetu Regionów, by z procedury notyfikacji wykluczyć pomoc publiczną dla szpitali i towarzystw budownictwa społecznego;
2.5 podkreśla, że propozycja ram prawnych dotyczących usług publicznych, która powinna pomóc w zdefiniowaniu pozytywnych zasad, jest potrzebna bardziej niż kiedykolwiek.
Takie ramy prawne powinny obejmować na przykład:
- kryteria rozróżniania pomiędzy usługami w ogólnym interesie gospodarczym (SGEI) a usługami użyteczności publicznej o charakterze pozagospodarczym (SGI);
- ogólne zasady i obowiązki związane ze świadczeniem usług użyteczności publicznej, jak powszechność, ciągłość, jakość, skuteczność, dostępność oraz ochrona użytkowników i konsumentów;
- kryteria ograniczania zakłóceń w wymianie handlowej;
- uznanie prawa władz lokalnych i regionalnych do samodzielnego oferowania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, oraz przewodnie zasady finansowania;
- mechanizmy oceny.
2.6 z zadowoleniem przyjmuje zamiar wydania przez Komisję ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń grupowych, by wyłączyć pewne kategorie pomocy publicznej z obowiązku notyfikacji Komisji, oraz uważa, że to przyszłe rozporządzenie zapewni lepsze sprawowanie rządów;
2.7 popiera zamiar poszerzenia wyłączeń grupowych w celu zintegrowania pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz sektora badań i rozwoju;
2.8 jest zdania, że ze względu na wymogi proceduralne praktyczne zastosowanie wyłączenia de minimis jest niezwykle trudne.
Jakiemukolwiek zwiększeniu progu pomocy de minimis powinno zatem towarzyszyć uproszczenie i objaśnienie obowiązujących zasad stosowania przepisów de minimis, mianowicie poprzez wyjaśnienie:
(i) czy próg pomocy de minimis ma zastosowanie do niezależnych przedsięwzięć czy też do odrębnych podmiotów prawnych;
(ii) w jaki sposób bierze się pod uwagę działalność prowadzoną w więcej niż jednym Państwie Członkowskim przez jeden i ten sam podmiot prawny otrzymujący pomoc de minimis w różnych Państwach Członkowskich; oraz
(iii) jaki status ma pomoc wspólnotowa, gdy ustala się, czy osiągnięto próg pomocy de minimis;
popiera zatem zwiększenie progu pomocy de minimis oraz wnioskuje, by było ono oparte o skumulowaną inflację od ostatniego dostosowania w roku 2001;
2.9 uważa, że z powodu zwiększenia pomocy państwowej przeznaczonej dla jednostek typu "non-profit" Komisja powinna jasno i wyraźnie wspomnieć o takich jednostkach, stosując się do odpowiedniego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości;
2.10 jest zdania, że poprawa infrastruktury technologii informatycznych i komunikacyjnych (TIK) będzie mieć tak samo istotne znaczenie jak poprawa infrastruktury transportowej i energetycznej; niemniej zauważa, że warunki rynkowe dla rozwoju TIK są odmienne, zwraca zatem uwagę na potrzebę szczegółowych wytycznych, które pozwolą na większą elastyczność w przyznawaniu pomocy przeznaczonej ogólnie na rozwój TIK;
2.11 2.11.1 z zadowoleniem przyjmuje zapoczątkowanie przez Komisję Europejską 24 sierpnia 2005 r. publicznych konsultacji w sprawie Przeglądu wytycznych dotyczących pomocy na rzecz ochrony środowiska naturalnego, wyraża jednak żal, że ostateczny termin nadsyłania odpowiedzi ustalono już na 10 października 2005 r.;
2.11.2 wyraża swoje poparcie dla włączenia w zakres obecnych wytycznych również "zdrowia konsumentów", które zdaniem Komitetu Regionów obejmuje takie pojęcia jak "bezpieczeństwo ludności cywilnej i środowiska, w jakim przebywa", "bezpieczeństwo pracowników" oraz "zdrowie pracowników";
2.11.3 popiera postulat określenia jasnych zasad dla pomocy inwestycyjnej na rzecz ochrony środowiska przyznawanej przedsiębiorstwom na rozwiązanie problemu zanieczyszczeń powodowanych przez inne przedsiębiorstwa;
2.11.4 opowiada się za utrzymaniem wyższego poziomu pomocy dla MŚP;
2.11.5 uważa, że należy utrzymać wyższy poziom pomocy w regionach, które z uwagi na transformacje gospodarcze opóźniają się w spełnieniu wymogów w zakresie ochrony środowiska naturalnego przewidzianych w acquis communautaire;
2.12 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska rozpoczęła w dniu 21 września 2005 r. publiczne konsultacje na temat reformy zasad pomocy państwa na rzecz innowacji (COM 2005 (436)), ale ubolewa nad krótkim terminem przesyłania odpowiedzi ustalonym na 21 listopada 2005 r.;
2.12.1 wyraża, zgodnie z celem upraszczania, swoje poparcie dla integrowania innowacji w obecne ramy Wspólnoty dla pomocy publicznej dla badań i rozwoju [4], a nie tworzenia nowych specyficznych regulacji;
2.12.2 popiera cel kierowania pomocy publicznej powiązanej z innowacjami do małych i średnich przedsiębiorstw;
2.12.3 wzywa do utrzymania możliwego obecnie kumulowania pomocy na rzecz innowacji oraz pomocy regionalnej;
2.12.4 zastanawia się, dlaczego dla innowacyjnych przedsiębiorstw rozpoczynających działalność przewidziano jedynie "[50 %] zwolnienie z opodatkowania na świadczenia społeczne i innych podatków lokalnych/regionalnych (tzn. niezwiązanych z dochodem)";
2.12.5 z zadowoleniem przyjmuje, że "pomoc publiczna dla MŚP lub dla działań niezaangażowanych bezpośrednio w rynek może wymagać mniej rygorystycznych reguł proceduralnych i może być zwolniona z obowiązku zgłaszania" COM (2005) 436 (wywód 24);
2.12.6 podaje jednak w wątpliwość uwagę, z jaką Komisja skupia się nad zagadnieniem "niepowodzeń rynkowych".
Komisja przyznaje, że działalność innowacyjna jest specyficzna, gdyż często nie jest ona powiązana z rynkiem: "Doświadczenie uczy, że bardzo trudno jest przewidzieć, które z nowatorskich produktów i usług mogą odnieść sukces na rynku."
COM (2005) 436 (wywód 18);
3.
Modernizacja praktyk i procedur pomocy publicznej
Komitet Regionów
3.1 z zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji mające na celu poprawę zarządzania pomocą publiczną; w szczególności popiera wydanie wytycznych w zakresie najlepszych praktyk po konsultacji z Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami;
3.2 wskazuje, że wspólna odpowiedzialność dzielona z Państwami Członkowskimi stanowi jedną z głównych kwestii reformy pomocy publicznej, a zatem z zadowoleniem przyjmuje elementy Planu działania w zakresie pomocy publicznej, które wzmacniają zaangażowanie Państw Członkowskich;
3.3 jest zdania, że wniosek o utworzenie niezależnych władz monitorujących pomoc publiczną w poszczególnych Państwach Członkowskich powinien zostać oceniony pod względem korzyści proceduralnych, jakie z tego wypływają oraz roli, jaką te władze powinny na siebie przyjąć oraz apeluje o przeprowadzenie konsultacji z lokalnymi i regionalnymi władzami w trakcie przeprowadzania takiej oceny;
3.4 wzywa do utworzenia sieci składającej się z krajowych organów odpowiedzialnych za pomoc publiczną w celu umożliwienia ciągłego przepływu informacji i wymiany najlepszych praktyk, co mogłoby zwiększyć zaangażowanie Państw Członkowskich oraz propagować lepsze sprawowanie rządów;
3.5 popiera zaprezentowany system łączący pewną elastyczność ze sztywnym harmonogramem, rozróżniający proste przypadki od tych wymagających bardziej wnikliwego badania;
3.6 wzywa w związku z ogłoszonym projektem zmiany rozporządzenia proceduralnego nr 659/1999 do wzmocnienia praw stron trzecich (beneficjentów i powodów) w procedurze następującej po wszczęciu postępowania
3.7 prosi o skonsultowanie się z nim w sprawie oceny lub zmiany wytycznych w zakresie pomocy na ratowanie i restrukturyzację, o której mowa w mapie drogowej na lata 2007 — 2008, jak i w kwestii pozostałych reform będących przedmiotem zainteresowania i dotyczących władz lokalnych i regionalnych.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską"
(2006/C 81/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 6 września 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 27 lipca 2005 r. powołującą na sprawozdawców generalnych opinii w tej sprawie, zgodnie z art. 40 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, Franza Schausbergera, przedstawiciela kraju związkowego Salzburg w Komitecie Regionów (AT/PPE) i Lorda Tope, członka Rady Wielkiego Londynu (UK/ALDE),
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, podpisany przez szefów państw lub rządów 29 października 2004 r. (CIG 87/04 rev 1, CIG 87/04 add. 1 rev 1, CIG 87/04 add. 2 rev 1),
uwzględniając swoją opinię z 17 listopada 2004 r. w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (CdR 354/2003 fin [1]),
uwzględniając swój raport z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie zbliżenia (CdR 436/2000 fin),
na 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października (posiedzenie z dnia 13 października) przyjął następującą opinię:
OPINIE I ZALECENIA KOMITETU REGIONÓW
Komitet Regionów:
a) Kontekst
1. uważa, że dla zapewnienia pokoju, wolności i dobrobytu konieczna jest silna politycznie i demokratyczna Unia Europejska, silne przywództwo europejskie oraz intensywna współpraca między instytucjami w celu ponownego ożywienia europejskiego projektu;
2. wyraża obawę, że zbyt długi okres refleksji może zaszkodzić wizerunkowi UE i wzywa wszystkie instytucje do działania na rzecz odzyskania oraz ponownego ożywienia ideału i projektu integracji europejskiej w głębokim tych słów znaczeniu;
3. uznaje jednakże za stosowne, by trwający "okres refleksji" został wykorzystany w celu przeanalizowania poglądów obywateli Państw Członkowskich na temat Unii Europejskiej i ugruntowania podstawowych celów, wartości i zasad Unii Europejskiej, takich jak solidarność, efektywność, przejrzystość i współpraca, przy wsparciu ze strony obywateli;
4. przypomina w tym kontekście o znaczeniu praw podstawowych, zapisanych w Karcie Praw Podstawowych UE stanowiącej część Traktatu konstytucyjnego;
5. uważa, że Unia Europejska musi poważnie potraktować wyniki referendów we Francji i Niderlandach oraz dać widoczne tego dowody; sądzi, że kontynuowanie procesu ratyfikacyjnego bez zmiany pierwotnego kalendarium oraz bez poważnej refleksji na szczeblu europejskim byłoby negatywnym sygnałem dla obywateli Europy i mogłoby spowodować odrzucenie Traktatu w kolejnych Państwach Członkowskich;
6. przyznaje co prawda, że odrzucenie Traktatu może wynikać z wielu różnych powodów, a w niektórych przypadkach dokonuje się w reakcji na inne zjawiska niż sam Traktat; dlatego uważa za bardzo istotne, aby skupić wysiłki na kontekście debaty i dążyć do tego, by doprowadziła ona do porozumienia w sprawie perspektyw finansowych; przypomina skądinąd, że ponad połowa Państw Członkowskich już ratyfikowała Traktat w wybranym przez siebie trybie i że z decyzje tych Państw muszą się liczyć na równi z decyzjami Państw Członkowskich, które opowiedziały się przeciwko Traktatowi;
7. potwierdza swoje zaangażowanie w sprawę Traktatu konstytucyjnego i swe przywiązanie do jego osiągnięć, które — znacznie udoskonalając i upraszczając funkcjonowanie oraz zwiększając przejrzystość Unii Europejskiej w porównaniu z dotychczas obowiązującymi traktatami — gwarantują poprawę systemu sprawowania rządów w Europie;
8. jest zdania, że instytucje Unii Europejskiej powinny w rozszerzaniu debaty nad jej przyszłością skupić się na rzeczywistych i potencjalnych praktycznych korzyściach wynikających dla obywateli z przynależności do Unii i z jej obywatelstwa;
9. mając na uwadze potrzebę odbudowy zaufania obywateli Europy do idei europejskiej, wzywa instytucje UE, by:
- podjęły zaległe decyzje w dziedzinach, w których Unia przynosi obywatelom Europy rzeczywiste korzyści;
- zaczęły funkcjonować w bardziej zdecentralizowany sposób, przestrzegając zasady pomocniczości i propagując ją — należy ją bowiem stosować również na szczeblu lokalnym i regionalnym;
- aktywnie pokazywały, że unia polityczna nie podważy kulturalnej i językowej różnorodności Europy;
- pokazywały, że UE stworzy swoim obywatelom możliwości rozwoju osobistego i zawodowego w skali ogólnoeuropejskiej;
- ustanowiły stały dwustronny dialog z obywatelami Europy;
- rozbudowywały kulturę lepszej przejrzystości, zwłaszcza poprzez zapewnienie łatwiejszego dostępu do prac Rady w celu umożliwienia obywatelom głębszego zrozumienia procesu decyzyjnego UE;
10. apeluje o kontynuowanie prac celem promowania zasady pomocniczości we wszystkich dziedzinach, uwzględniając korzyści, jakie odnoszą obywatele z bliskości instytucji regionalnych i lokalnych;
11. wzywa Państwa Członkowskie, aby pogłębiły integrację polityczną UE, która stanowi fundament rozwoju rozszerzonej Unii, poprzez określenie celów, potencjalnych granic geograficznych i długofalowych zadań procesu integracji w Unii Europejskiej, przy czym przynależność do UE musi łączyć się z poszanowaniem demokratycznego samorządu lokalnego i regionalnego w ramach porządku konstytucyjnego obowiązującego w każdym kraju;
12. apeluje do polityków z rządów Państw Członkowskich oraz z samorządów lokalnych i regionalnych o nieuchylanie się od odpowiedzialności za działania podejmowane przez siebie w ramach swych kompetencji i wystrzegali się powszechnie panującego zwyczaju zasłaniania się "Brukselą"; zaznacza, że koniecznym warunkiem powodzenia Unii Europejskiej jest, by politycy na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym w sposób odpowiedzialny dzielili zadania i by przyjęli do wiadomości, że poszanowanie instytucji — jako podstawowy wymóg prawidłowego systemu sprawowania rządów — jest niezbędne dla sukcesu;
b) Struktura debaty
13. uważa, że instytucje unijne muszą nawiązywać dyskusję z ludźmi i środowiskami, które reprezentują, odzwierciedlając tę samą otwartość, której wyrazem było opracowanie Traktatu przez Konwent złożony z przedstawicieli parlamentów krajowych, partii politycznych, organów samorządu lokalnego i regionalnego, społeczeństwa obywatelskiego, a także partnerów społecznych.
W dyskusji tej należy wyjaśnić obywatelom dodatkową wartość polityczną, gospodarczą i społeczną Unii Europejskiej;
14. uważa, że jako instytucjonalny przedstawiciel samorządu lokalnego i regionalnego w Unii Europejskiej powinien czynnie uczestniczyć w inicjatywach politycznych i instytucjonalnych podejmowanych podczas ogłoszonego przez szefów państw i rządów "okresu refleksji"; w związku z tym, w celu zapoczątkowania prawdziwej zdecentralizowanej debaty, proponuje własną "mapę drogową" [2];
15. wzywa samorządy lokalne i regionalne do zaangażowania i do informowania swych społeczności o zagadnieniach, którymi mogą być zainteresowane w ramach debaty o przyszłości Unii Europejskiej oraz do lepszego objaśniania procesu integracji europejskiej i jego praktycznych osiągnięć, realizując zdecentralizowaną lokalną i regionalną politykę informacyjną; jest bowiem przekonany, że dyskusja prowadzona wyłącznie na szczeblu europejskim nie wzbudzi odzewu w szerokich kręgach społeczeństwa — konieczne jest więc podejmowanie uporządkowanych debat z elementami transnarodowymi, prowadzonych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, z udziałem członków Komitetu oraz ze wsparciem instytucji unijnych;
16. podkreśla ponadto charakterystyczną dla KR-u cechę, polegającą na podejściu oddolnym, i zobowiązuje się, poprzez swoich członków, nakłaniać do sporządzania i przyjmować wnioski władz regionalnych i lokalnych w sprawie polityk i instytucji wspólnotowych oraz przekazywać ich wkład, także pod względem analizy politycznej i innowacyjnych propozycji, instytucjom europejskim;
17. zaleca, by dialogu z obywatelami nie ograniczać do dorywczo podejmowanych kampanii oraz by nie skupiać się w nim na szczegółach mechanizmów instytucjonalnych; wzywa zatem Unię, by skupiła się na przekazywaniu informacji przynoszących obywatelom bezpośrednie korzyści praktyczne i umożliwiających im korzystanie z możliwości, jakie stwarza im UE;
18. apeluje do instytucji europejskich, Państw Członkowskich oraz władz regionalnych i lokalnych o kształtowanie nowych, twórczych sposobów komunikowania się z szeregowymi obywatelami z wykorzystaniem nowoczesnych mediów elektronicznych (np. projekt "Europa słucha" w Austrii czy "Krajowe Forum Europejskie" w Irlandii) oraz o dbałość o przekazywanie informacji w języku ojczystym obywateli, a nie tylko w wybranych językach UE; co więcej, na instytucjach i Państwach Członkowskich spoczywa odpowiedzialność przeciwdziałania niezgodnym z faktami stwierdzeniom dotyczącym UE, z którymi mogą się zetknąć obywatele, zwłaszcza w środkach masowego przekazu;
19. uznaje istotną rolę, jaką mają do odegrania w tej dziedzinie lokalne i regionalne środki masowego przekazu, w tym zwłaszcza prasa lokalna, m.in. dlatego, że przemawiają one do obywateli w ich rodzimej mowie i zrozumiałym, prostym językiem;
c) Tematy do refleksji
Kwestie ogólne
20. uważa, że postanowienia Traktatu konstytucyjnego dotyczące terytorialnego wymiaru Unii oraz udziału władz lokalnych i regionalnych — zarówno w trybie instytucjonalnym za pośrednictwem KR-u, jak i w sposób ogólniejszy — stanowią istotną zmianę na lepsze;
21. wzywa instytucje unijne do działania na rzecz ukształtowania w Unii, Państwach Członkowskich, a także w samorządzie regionalnym i lokalnym prawdziwej "kultury pomocniczości" oraz do niezwłocznego wprowadzenia w życie zasad pomocniczości i proporcjonalności, o których stanowi Traktat konstytucyjny; będzie to prosty i skuteczny sposób pokazania obywatelom, że Unia podejmuje działania jedynie tam, gdzie jej zaangażowanie przyniesie oczywiste korzyści i że przestrzega głoszonej przez siebie zasady lepszego stanowienia prawa;
22. apeluje o stosowanie zasady zbliżenia do obywatela we wprowadzaniu w życie polityk i prawa unijnego; będzie to wyraźny sygnał woli wdrażania procedur zapewniających lepszą przejrzystość jako bezpośredniej odpowiedzi na obawy obywateli; w tym kontekście np. wprowadzenie nowego instrumentu prawnego ułatwiającego współpracę międzyregionalną i transgraniczną, ze współpracą gospodarczą i społeczną włącznie, można by uznać za wyraźną oznakę dążenia do Europy bliższej swych obywateli;
23. podkreśla, że choć pożądane byłoby zamieszczenie tych elementów w Traktacie, wiele z działań i obowiązków wynikających z takich rozwiązań da się włączyć w działania Wspólnoty od zaraz — można na przykład rozszerzyć analizy oddziaływania tak, by obejmowały one również konsekwencje finansowe i administracyjne nowych przepisów unijnych dla władz lokalnych i regionalnych;
24. szczególnie pozytywnie ocenia następujące elementy Traktatu, uznając je za składniki prawidłowego systemu sprawowania rządów i życząc sobie, by w "okresie refleksji" w pełni rozważono możliwość ich utrzymania i wprowadzenia w życie:
- uznanie roli władz lokalnych i regionalnych w systemie sprawowania rządów w UE;
- lepsze konsultowanie wniosków legislacyjnych przed ich publikacją;
- konieczność wzięcia pod uwagę obciążeń finansowych i administracyjnych spadających na władze lokalne i regionalne;
- szersze zdefiniowanie pojęcia pomocniczości w taki sposób, że obejmuje ono samorząd lokalny i regionalny;
- uznanie różnorodności kulturowej i językowej za dobro wymagające ochrony, wraz z zasadą współpracy i integracji;
- zwiększenie roli Komitetu Regionów, a w szczególności przyznanie mu prawa wszczynania postępowania przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości w sprawach dotyczących jego kompetencji lub naruszenia zasady pomocniczości;
- wzmiankę o stowarzyszeniach przedstawicielskich (np. związkach samorządu lokalnego czy regionalnego);
Szczegółowe zagadnienia do debaty
25. za wymóg o fundamentalnym znaczeniu uważa zapewnienie Unii środków umożliwiających jej wypełnianie przypisanych zadań; przypomina o poparciu, jakiego udzielił propozycjom Komisji Europejskiej odnośnie perspektywy finansowej na lata 2007-2013;
26. uważa, że nadszedł czas, by rozpocząć refleksję nad długofalowymi zasadami finansowania budżetu UE oraz by umocnić sprawowaną przez Parlament Europejski demokratyczną kontrolę nad budżetem;
27. przypomina Państwom Członkowskim, że polityka spójności to dziedzina, która od dawna dostarcza dowodów rzeczywistych korzyści z istnienia UE i której wyeksponowanie uświadamia obywatelom na co dzień praktyczne, pozytywne efekty działania Unii; stanowi ona fundament solidarności europejskiej, odróżniając europejski model społeczny od innych przykładów integracji międzynarodowej;
28. pragnie ponownie wyrazić poparcie dla partnerstwa na rzecz rozwoju i zatrudnienia (w ramach strategii lizbońskiej) jako koncepcji zapewniającej równowagę między celami gospodarczymi, rozwojem zrównoważonym oraz modernizacją i dalszym rozwojem europejskiego modelu społecznego;
29. uważa, że wzmocnienie konkurencyjności UE wymaga także ułatwiania obywatelom Europy rozwijania ich talentów i kreatywności w stopniu wykraczającym poza granice ich krajów.
Jest również przekonany, że wartość zróżnicowania kulturowego Unii nabierze dla Europejczyków bardziej namacalnego kształtu, kiedy sami zaczną doświadczać życia w otoczeniu europejskim.
Dlatego też, pragnąc wzmocnienia konkurencyjności i wytworzenia więzi między obywatelami a ideą europejską, Komitet podkreśla, że UE powinna nadal sprzyjać swobodnemu przepływowi osób i popierać większą mobilność w granicach Unii;
30. popiera unijną strategię rozwoju zrównoważonego, w szczególności zaś podkreśla, że wspólnotowe działania i fundusze na rzecz poprawy stanu środowiska naturalnego powinny być siłą napędową działań na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym;
31. zwraca uwagę na wyjątkowy charakter obywatelstwa europejskiego, jako elementu tożsamości, który nie zastępuje obywatelstwa krajowego;
32. apeluje o znaczne zwiększenie inwestycji i nasilenie współpracy na szczeblu europejskim i krajowym w dziedzinie edukacji (włącznie z szansami ustawicznego kształcenia dla wszystkich obywateli), badań naukowych i innowacji, uznając je za najlepszy sposób tworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy dla obywateli Europy oraz umacniania konkurencyjności Europy w gospodarce światowej;
33. jest przekonany, że dążąc do lepszego objaśniania Unii Europejskiej i jej polityk, władze regionalne i lokalne powinny podejmować działania edukacyjne, np. wprowadzając specjalne kursy w szkołach, uwzględniając wymiar europejski w programach szkolnych, w edukacji po ukończeniu szkoły oraz w kształceniu nauczycieli;
34. jest ponadto przekonany, że konieczne jest rozpowszechnianie pozytywnej kultury europejskiej wśród regionalnych i lokalnych urzędników publicznych, którzy w swej codziennej pracy mają do czynienia z przepisami prawnymi;
d) Ocena
35. zachęca instytucje unijne i Państwa Członkowskie do wsłuchiwania się w opinie obywateli, aby ocenić wyniki debaty w okresie refleksji;
36. świadom jest tego, że w okresie refleksji możliwe jest poddawanie pod dyskusję różnych scenariuszy, sprzeciwia się jednak porzuceniu Traktatu konstytucyjnego na rzecz Traktatu Nicejskiego i apeluje o dążenie do porozumienia w celu ratyfikowania go do roku 2009;
37. pragnie brać czynny udział we wznowieniu procesu konstytucyjnego i oferuje Parlamentowi Europejskiemu swe wsparcie w działaniach na rzecz doprowadzenia go do pomyślnego końca.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2007 — 2019
(2006/C 115/12)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2007 — 2019 COM(2005) 209 wersja ostateczna 2005/102 (COD),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 maja 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 25 lipca 2005 r., powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Kultury i Edukacji,
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej inicjatywę wspólnotową na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" (CdR 448/97fin) [1],
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję 1419/1999/WE ustanawiającą działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2005 — 2019 (CdR 393/2003fin) [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie kultury i różnic kulturowych oraz ich znaczenia dla przyszłości Europy (CdR 447/97 fin) [3],
uwzględniając opinię Komisji ds. Kultury i Edukacji przyjętą 22 września 2005 r. (CdR 251/2005 rev.1) (sprawozdawca: Seamus Murray, Członek Rady Hrabstwa Meath i Władz Regionu Środkowowschodniego (IE/UEN-EA)),
przyjął na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednogłośnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
W odniesieniu do Europejskiej Stolicy Kultury (ESK)
Komitet Regionów
1.1 uważa ESK za potężne narzędzie służące prezentowaniu, wspieraniu, wzbogacaniu i doświadczaniu kultury europejskiej i kultur lokalnych i docenia fakt, że wyznaczenie na ESK może mieć bardzo pozytywny wpływ na miasta, nie tylko w sektorze kultury, ale także poprzez zapewnienie możliwości gospodarczych i możliwości zatrudnienia w sektorze turystyki, wypoczynku i sportu oraz, że może się również stać się katalizatorem odnowy miast;
1.2 dostrzega, że wpływ ESK może być większy, jeżeli impreza ta stanowić będzie integralną część długoterminowej strategii kulturalnego rozwoju miasta oraz uznaje za ważne, by ESK promowała bardziej zrównoważone podejście do rozwoju kulturalnego.
Ponadto, Komitet dostrzega, że ESK coraz bardziej nabiera wymiaru regionalnego, jako że miasta angażują okoliczne obszary w opracowywanie i realizację swoich programów kulturalnych;
1.3 uważa, że wartość i potencjał ESK są niedoceniane, przede wszystkim w rezultacie niskiego poziomu pomocy finansowej ze strony UE oraz ponieważ nie podkreśla się rozwoju wymiaru europejskiego ESK i zwiększania widoczności miast oraz ponieważ brakuje wsparcia dla miast w zakresie przygotowywania i realizacji ich programów kulturalnych;
1.4 jest zdania, że w przeszłości Unia Europejska nie wykorzystała możliwości posłużenia się inicjatywą ESK dla celów wsparcia promowania integracji i tożsamości europejskiej, jeżeli weźmiemy pod uwagę wysoką widoczność i powszechną znajomość ESK.
Komitet sądzi, że ESK może pomóc obywatelom w identyfikowaniu się z Unią Europejską.
W odniesieniu do proponowanych procedur selekcji i monitorowania
Komitet Regionów
1.5 z zadowoleniem przyjmuje przedłożoną przez Komisję Europejską propozycję zreformowania procedury selekcji ESK oraz wprowadzenia procesu monitorowania wyznaczonych miast w okresie przygotowywania programów kulturalnych;
1.6 uważa, że wniosek Komisji Europejskiej zawiera propozycje naprawy wielu niedostatków obecnego procesu selekcji oraz że proponowane podejście wprowadza właściwą równowagę pomiędzy potrzebą: zapewnienia prawdziwego elementu konkurencji pomiędzy miastami, wzmocnienia roli komisji selekcyjnej, położenia większego nacisku na europejski wymiar ESK oraz uznania wkładu Państw Członkowskich i roli Rady w procesie nominowania i wyznaczania;
1.7 z zadowoleniem przyjmuje i wspiera następujące aspekty proponowanej procedury selekcji i monitorowania:
- wcześniejsze wyznaczanie ESK oraz wydłużenie okresu przygotowawczego przeznaczonego na opracowanie przez miasta programu kulturalnego;
- zapewnienie miastom większej jasności poprzez podział kryteriów oceny programu kulturalnego na związane z "wymiarem europejskim" oraz z "miastem i mieszkańcami", a także wyznaczenie celów dla obu grup kryteriów;
- większą przejrzystość procesu selekcji oraz przykładanie większej wagi do tworzenia europejskiej wartości dodanej;
- wprowadzenie elementu konkurencji jako zachęty i inspiracji dla wyznaczonych miast do podnoszenia jakości i ilości elementów artystycznych w ich programach kulturalnych;
- regularne kontakty pomiędzy wyznaczonymi miastami a komisją monitorującą w celu śledzenia postępów, zapewniania wskazówek oraz rozwiązywania potencjalnych problemów na możliwie najwcześniejszym etapie fazy przygotowań;
1.8 wzywa Komisję Europejską do pełnego rozważenia centralnej roli, jaką miasta będą odgrywały w procesie selekcji i monitorowania oraz w tym kontekście jest zdania, że wniosek w jego obecnej treści jest zarówno niejednoznaczny jak i nakazowy oraz wprowadza niepewność dla miast, które chciałyby zorganizować obchody ESK;
1.9 posiada pewne zastrzeżenia co do następujących aspektów proponowanej procedury selekcji i monitorowania:
- potencjalnego obciążenia wyznaczonych miast przygotowywaniem sprawozdań śródokresowych, monitorujących i oceniających. Może to być nieproporcjonalne w stosunku do bardzo ograniczonego udziału finansowego UE w całkowitych budżetach miast przeznaczonych na obchody ESK, a zwłaszcza może stanowić problem dla mniejszych miast pragnących organizować obchody ESK;
- w oparciu o przeszłe doświadczenia — zdolności komisji monitorującej do zapewniania miastom fachowego wsparcia w przygotowywaniu programów i przekazania praktycznego doświadczenia z realizacji projektu ESK;
- potencjalnych opóźnień, które nadal mogą się pojawiać w nowym procesie wyznaczania, zwłaszcza w okresie pomiędzy nominowaniem miasta przez Państwo Członkowskie a decyzją Rady o wyznaczeniu danego miasta;
1.10 uważa, że konieczne są dalsze wyjaśnienia niektórych aspektów proponowanej procedury selekcji i monitorowania, a w szczególności:
- definicji "niezależnych ekspertów" mianowanych do komisji selekcyjnej i monitorującej przez instytucje europejskie oraz konsekwencji tej definicji dla dokonywania nominacji przez te instytucje;
- procedury przyznawania nagrody (wspomnianej w art. 11) wyznaczonym miastom, które spełniają kryteria i zalecenia komisji;
1.11 popiera skład komisji selekcyjnej (opisany w art. 5) obejmujący 13 członków — 7 z instytucji europejskich oraz 6 nominowanych przez zainteresowane Państwa Członkowskie.
Uprasza jednakże, by wśród osób nominowanych przez Państwa Członkowskie znalazła się osoba z właściwego krajowego zrzeszenia reprezentującego władze lokalne i/lub miejskie;
1.12 z zadowoleniem przyjmuje kryteria dotyczące powiązań pomiędzy programami dwu wyznaczonych miast, co zalecał w swojej wcześniejszej opinii (CdR 393/2003fin) oraz uważa, że komisja monitorująca ma do odegrania kluczową rolę przy zapewnianiu, by te synergie zostały wypracowane na etapie przygotowywania programu;
1.13 podkreśla, że wszystkie Państwa Członkowskie traktowane są w ramach inicjatywy ESK tak samo, bez względu na datę ich przystąpienia.
Komitet jest rozczarowany, że Komisja Europejska ponownie nie przewidziała dalszego rozszerzenia UE oraz prosi Komisję Europejską o wyjaśnienie sytuacji państw obecnie prowadzących negocjacje akcesyjne.
W odniesieniu do finansowania i wsparcia dla Europejskich Stolic Kultury
Komitet Regionów
1.14 z zadowoleniem przyjmuje zawartą w programie Kultura 2007 propozycję potrojenia, w stosunku do obecnego programu, wkładu finansowego Wspólnoty dla każdej Stolicy Kultury, ponieważ wierzy, że zapewni to maksymalny stopień widoczności zaangażowania UE, będzie odpowiadało ponowionemu naciskowi na europejski wymiar programów kulturalnych miast oraz pomoże w większym stopniu sprostać oczekiwaniom wyznaczonych miast;
1.15 ostrzega przed jakimkolwiek uszczuplaniem budżetu projektu Europejskiej Stolicy Kultury w ramach programu Kultura 2007 w trakcie toczących się negocjacji nad perspektywami finansowymi na lata 2007 — 2013;
1.16 uważa, że Komisja powinna natychmiast wyjaśnić swoją propozycję finansowego wspierania wyznaczonych miast poprzez "nagrodę" oraz objaśnić potencjalne korzyści z tej procedury dla wyznaczonych miast w porównaniu do obecnej praktyki.
Ponadto, Komitet chciałby poprosić Komisję o używanie terminu innego niż "nagroda" na nazwanie takiego wsparcia, jako że nagroda sugeruje uzyskanie wyróżnienia lub zaszczytu w wyniku wygrania konkursu, a nie otrzymanie płatności w zamian za spełnienie pewnych kryteriów programu;
1.17 wyraża zaniepokojenie często odczuwanymi przez miasta długimi opóźnieniami w realizowaniu przez Komisję Europejską płatności dla Stolic Kultury, gdzie może się zdarzyć, że miasta otrzymają znaczną część funduszy dopiero po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone;
1.18 z zadowoleniem przywitałby dalsze propozycje wsparcia, jakiego Komisja Europejska mogłaby udzielać wyznaczonym miastom przy przygotowywaniu i realizacji ich programów kulturalnych;
1.19 z zadowoleniem przywitałby także wsparcie ze strony Komisji Europejskiej dla miast po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone, w celu zapewnienia by wpływy ESK utrzymywały się przez dłuższy okres czasu oraz by ESK pozostawiła po sobie spuściznę kulturalną w danym mieście.
Komisja monitorująca mogłaby odegrać tu pewną rolę przy zapewnianiu, by w programach miast zapisana była trwałość działań w sektorze kulturalnym, a pomoc finansowa UE pomogłaby to osiągnąć.
W odniesieniu do zaangażowania krajów trzecich
Komitet Regionów
1.20 wspiera ogólne propozycje Komisji w odniesieniu do włączania krajów trzecich w projekt ESK poprzez wznowienie inicjatywy "Miesiąca Kultury", raczej niż dodatkowe obchody ESK w kraju trzecim.
Komitet chciałby jednak wyjaśnienia, jak inicjatywa "Miesiąca Kultury" byłaby wspierana finansowo na szczeblu UE;
1.21 jest zdania, że muszą istnieć synergie pomiędzy wyznaczonymi ESK a (przynajmniej dwoma) miastami, gdzie odbywa się inicjatywa "Miesiąca Kultury", przy czym powiązania takie powinny skupiać się głównie wokół transgranicznej i międzyregionalnej współpracy kulturalnej.
Takie działania i powiązania z "Miesiącem Kultury" powinny stanowić centralny element programów kulturalnych ESK. Komitet uważa, że podejście takie wzmocniłoby europejski wymiar ESK;
1.22 sądzi zatem, że propozycja przyszłego zaangażowania państw trzecich powinna była zostać opracowana w połączeniu z obecnym wnioskiem dotyczącym ESK, tak by procesy wyznaczania miast odbywały się w tym samym czasie zarówno dla projektu ESK jak i dla inicjatywy "Miesiąca Kultury";
W odniesieniu do zaangażowania Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.23 podtrzymuje swoje zobowiązanie do angażowania się w obchody ESK oraz pragnie nadal aktywnie uczestniczyć w procesie selekcji i monitorowania zaproponowanym przez Komisję Europejską;
1.24 chciałby, aby jaśniej sformułowany został zapis dotyczący nominowania członków komisji selekcyjnej, tak by zostało zapewnione, że jeden z jej wybieranych członków nadal reprezentuje Komitet w procesie wyznaczania.
Komitet pragnąłby także kontynuować praktykę wyznaczania zastępcy dla swojego reprezentanta, w celu zachowania aktywnego udziału także w przypadku, gdy przedstawiciel ten nie jest w stanie uczestniczyć w posiedzeniach komisji;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
W odniesieniu do procedury selekcji i monitorowania
Komitet Regionów
2.1 zaleca, by miasta wykorzystywały obchody ESK jako część swojej długoterminowej strategii rozwoju kulturalnego w celu promowania bardziej trwałego podejścia do rozwoju kulturalnego oraz zwiększenia wpływu i dziedzictwa pozostałego po ESK w miastach;
2.2 zwraca się do Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej z prośbą o minimalizowanie potencjalnych opóźnień pomiędzy momentem mianowania miast przez Państwa Członkowskie a wyznaczeniem ich przez Radę, tak by miasta dysponowały możliwie najdłuższym czasem na przygotowanie programu;
2.3 wnosi, by Państwa Członkowskie uwzględniły wśród sześciu nominowanych przez siebie członków komisji selekcyjnej ESK jednego przedstawiciela krajowego zrzeszenia reprezentującego władze lokalne lub miejskie;
W odniesieniu do pomocy dla Europejskich Stolic Kultury
Komitet Regionów
2.4 uprasza Komisję Europejską o zmniejszenie obciążeń administracyjnych nałożonych na wyznaczone miasta w okresie przygotowawczym, przy wdrażaniu nowych rozwiązań odnośnie monitorowania;
2.5 wnosi, by wyznaczone miasta były informowane, z odpowiednim wyprzedzeniem przed rozpoczęciem realizacji ich programu, o wysokości pomocy finansowej, jaką otrzymają od UE, w celu usprawnienia planowania.
Komitet wyraża zadowolenie z intencji Komisji Europejskiej przyznawania "nagrody" miastom, które spełniają kryteria, sześć miesięcy przez rozpoczęciem roku, na który zostały wyznaczone, ale życzyłby sobie dalszych informacji odnośnie tego, jak i na jakich warunkach "nagroda" będzie przyznawana;
2.6 żąda, by Komisja Europejska natychmiast usprawniła procedury wykorzystywania funduszy oraz przyspieszyła proces wypłacania tych funduszy dla Stolic Kultury;
2.7 uprasza, by Komisja Europejska, w ramach procesu monitorowania, umożliwiła wyznaczonym miastom łatwy dostęp do praktycznego doświadczenia i specjalistycznej wiedzy poprzez wspieranie świadczenia usług doradczych.
Usługi te powinny być elastyczne i dostosowane do potrzeb miast oraz powinny być dodatkowe do jakichkolwiek informacji zapewnianych miastom za pośrednictwem strony internetowej Komisji. Mogłoby to mieć miejsce dzięki:
a) udostępnieniu miastom informacji o mentorach, takich jak dyrektorzy czy eksperci techniczni z miast, które we wcześniejszych latach gościły u siebie program Stolica Kultury; lub
b) ożywienia działalności sieci Europejskich Stolic Kultury i Miesięcy Kultury, w celu ułatwienia wymiany doświadczeń i świadczenia wsparcia dla nowo wyznaczonych miast;
2.8 prosi Komisję Europejską o przedstawienie dalszych propozycji, jak mogłaby ona wspierać wyznaczone miasta w przygotowywaniu i realizacji ich programów kulturalnych, w szczególności poprzez:
a) bezpośrednie wsparcie dla miast w działaniach marketingowych, szerszej dystrybucji materiałów promocyjnych oraz zapewnianiu ESK większej widoczności;
b) przygotowywanie wskazówek, jak miasta mogą spełnić szerokie wymagania w zakresie oceny i monitorowania;
2.9 prosi Komisję Europejską o zapewnienie wsparcia finansowego i innego rodzaju pomocy dla miast po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone, w celu zapewnienia by wpływy ESK utrzymywały się przez dłuższy czas oraz by ESK pozostawiła po sobie spuściznę kulturalną w mieście.
W odniesieniu do szerszego zaangażowania w program Europejska Stolica Kultury
Komitet Regionów
2.10 prosi Komisję Europejską o bezzwłoczne wyjaśnienie, jakie rozwiązania zostaną zastosowane w odniesieniu do obchodów ESK w przypadku dalszego rozszerzenia UE;
2.11 zaleca, by dwa miasta z krajów trzecich gościły u siebie inicjatywę "Miesiąca Kultury" oraz by miasta te były wyznaczane w tym samym czasie co ESK, tak by mogły pomiędzy nimi powstać synergie na wczesnym etapie przygotowań oraz by wzmocnić europejski wymiar programów kulturalnych ESK.
W odniesieniu do zaangażowania Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.12 podkreśla, że jego przedstawiciel w komisji selekcyjnej nadal powinien pozostawać jednym z jej wybieranych członków, tak jak miało to miejsce w przeszłości oraz aby ułatwić wewnętrzną koordynację prosi, by przedstawiciel ten był mianowany na dwa, a nie trzy lata.
Zalecenie 1
Artykuł 5, ustęp 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Dwóch członków komisji mianuje Parlament Europejski, dwóch Rada, dwóch Komisja i jednego Komitet Regionów.
Członkowie komisji selekcyjnej to niezależni eksperci, w stosunku do których nie zachodzi konflikt interesów oraz którzy posiadają znaczne doświadczenie i wiedzę z zakresu kultury, kulturalnego rozwoju miast lub organizacji obchodów Europejskiej Stolicy Kultury.
Na zasadzie wyjątku od punktu pierwszego w pierwszym roku obowiązywania niniejszej decyzji, Komisja mianuje dwóch ekspertów na okres jednego roku, dwóch Parlament Europejski na okres dwóch lat, dwóch Rada na okres trzech lat oraz jednego Komitet Regionów na okres trzech lat. _BAR_ Dwóch członków komisji mianuje Parlament Europejski, dwóch Rada, dwóch Komisja i jednego Komitet Regionów.
Członkowie komisji selekcyjnej to czołowe niezależni eksperci niezależne autorytety, w stosunku do których nie zachodzi konflikt interesów oraz którzy posiadają znaczne doświadczenie i wiedzę z zakresu kultury, kulturalnego rozwoju miast lub organizacji obchodów Europejskiej Stolicy Kultury.
Na zasadzie wyjątku od punktu pierwszego w pierwszym roku obowiązywania niniejszej decyzji, dwóch członków ekspertów mianuje Komisja na okres jednego roku, dwóch Parlament Europejski na okres dwóch lat, dwóch Rada na okres trzech lat oraz jednego Komitet Regionów na okres dwóch trzech lat. _BAR_
2.13 prosi, aby wniosek dotyczący decyzji potwierdził rolę Komitetu Regionów w komisji monitorującej oraz aby komisji tej powierzono odgrywanie aktywnej roli w zapewnianiu, by synergie pomiędzy programami kulturalnymi wyznaczonych miast zostały wypracowane na etapie przygotowywania programu.
Zalecenie 2
Artykuł 9, ustęp 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Nie później niż 24 miesiące przed rozpoczęciem obchodów, Komisja zwoła spotkanie siedmiu ekspertów mianowanych przez Parlament Europejski, Radę, Komisję i władze odpowiedzialne za realizację programów w miastach wyznaczonych na Europejskie Stolice Kultury.
Począwszy od tego etapu eksperci ci będą tworzyli "komisję monitorującą".
Będą się spotykać, aby oceniać przygotowanie imprezy, w szczególności w odniesieniu do europejskiej wartości dodanej programów. _BAR_ Nie później niż 24 miesiące przed rozpoczęciem obchodów, Komisja zwoła spotkanie siedmiu członków ekspertów mianowanych przez Parlament Europejski, Radę, Komisję, Komitet Regionów i władze odpowiedzialne za realizację programów w miastach wyznaczonych na Europejskie Stolice Kultury.
Począwszy od tego etapu członkowie eksperci ci będą tworzyli "komisję monitorującą".
Będą się spotykać, aby oceniać przygotowanie imprezy, w szczególności w odniesieniu do europejskiej wartości dodanej programów oraz synergii pomiędzy programami obu miast. _BAR_
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia"
(2006/C 192/05)
KOMITET REGIONÓW,
UWZGLĘDNIAJĄC komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia" (COM(2005) 229 końcowy);
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Komisji Europejskiej z dnia 1 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Prezydium z 12 kwietnia 2005 r., powierzającą opracowanie opinii na ten temat Komisji ds. Kultury i Edukacji;
UWZGLĘDNIAJĄC strategię lizbońską dążącą do uczynienia do 2010 r. z Unii Europejskiej "najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej oraz opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, z większą liczbą lepszych miejsc pracy, o większej spójności społecznej";
UWZGLĘDNIAJĄC apel skierowany przez Radę Europejską zgromadzoną w Brukseli w dniach 22 — 23 marca 2005 r. do Komisji, by ta bezzwłocznie nadała nową dynamikę strategii lizbońskiej, koncentrując działania z nią związane na wzroście i zatrudnieniu [1];
UWZGLĘDNIAJĄC konkluzje prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 22 — 23 marca 2005 r., według których "istnieje konieczność stworzenia w pełni globalnego społeczeństwa informacyjnego opartego na powszechnym stosowaniu technologii informacyjno-komunikacyjnych w usługach publicznych, MŚP i gospodarstwach domowych.
W tym celu inicjatywa i2010 położy nacisk na badania i innowacje w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych, rozwój przemysłu opartego na technologiach informacyjnych, bezpieczeństwo sieci i informacji, jak również spójność i interoperacyjność celem stworzenia przestrzeni informacyjnej bez granic." [2];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Plan Działania 2005: e-Europa — aktualizacja" (CdR 193/2004 fin) [3];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Szybkie łącza dla Europy: krajowe strategie łącz szerokopasmowych" (CdR 257/2004 fin) [4];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię w sprawie przyszłych uregulowań europejskiej polityki audiowizualnej (CdR 67/2004 fin) [5];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Nauka i technologia — kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy — Kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii" (CdR 194/2004 fin) [6];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię perspektywiczną w sprawie roli uniwersytetów w rozwoju lokalnym i regionalnym w kontekście Europy opartej na wiedzy (CdR 89/2003 fin) [7];
UWZGLĘDNIAJĄC swoją opinię (CdR 252/2005 rev. 2) przyjętą dnia 7 grudnia 2005 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Théodoros GEORGAKIS burmistrz Ilioupoli, (EL/PSE)),
A TAKŻE MAJĄC NA UWADZE, CO NASTĘPUJE:
1. technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT) mogą w znacznym stopniu przyczynić się, bezpośrednio i pośrednio, do realizacji celów strategii lizbońskiej,
2. ambitne, szerokopasmowe połączenia oparte na równych prawach i na dostępie cyfrowym bez dyskryminacji w ramach infrastruktury informacyjnej na skalę europejską powinny odgrywać istotną rolę w łączeniu całej Europy, państw członkowskich UE oraz wszystkich przyszłych krajów kandydujących, miast, gmin wiejskich, przedsiębiorstw i obywateli,
3. istotne są inwestycje w badania i innowacyjność; w związku z tym należy je zwiększyć, tak aby sektor ICT nadal przyczyniał się do wzrostu i zatrudnienia,
4. szczególną wagę ma stworzenie skutecznej i nowoczesnej struktury informacyjnej dla nowych i już istniejących przedsiębiorstw, a także dla odnowionych służb publicznych,
5. równość szans w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego powinna znaleźć się wśród praw obywateli europejskich w zakresie dostępu do sieci i usług, niezależnie od kategorii użytkownika, statusu społecznego i położenia geograficznego,
6. infrastruktury informacyjne powinny być planowane i zarządzane w taki sam sposób jak dystrybucja wody i elektryczności,
przyjął na swojej 63. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 lutego r.) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1.1 docenia syntetyczny i jasny charakter analizy i wniosków Komisji zawartych w komunikacie "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia",
1.2 podpisuje się pod stwierdzeniem, że wiedza, badania i innowacyjność są siłą napędową trwałego wzrostu,
1.3 zdecydowanie popiera ideę, że jednym z głównych zadań powinno być budowanie społeczeństwa informacyjnego wolnego od wykluczenia;
1.4 potwierdza tezę, według której ICT są czynnikiem napędzającym wzrost i zatrudnienie, na co wskazują szczególnie wskaźniki statystyczne wykazujące, że technologiom tym można przypisać 25 % wzrostu PKB w Unii Europejskiej i 40 % wzrostu wydajności,
1.5 zauważa, że szybko postępuje cyfrowa konwergencja usług, sieci, urządzeń i mediów, co powoduje poszerzenie kanałów dostępu obywateli do bogactw świata cyfrowego,
1.6 zwraca uwagę, że konwergencja społeczna i prawne określenie ram organizacyjnych ułatwi osiągnięcie konwergencji cyfrowej,
1.7 popiera strategię i2010 dla społeczeństwa informacyjnego oraz główne kierunki i priorytety tych działań,
1.8 przyznaje, że strategia i2010 służy sprawie otwartej i konkurencyjnej gospodarki cyfrowej i że zawiera ona troskę o jakość i o zapobieganie wykluczeniu społecznemu,
1.9 podkreśla wagę trzech priorytetów określonych w strategii i2010 i popiera:
- ukończenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej,
- wzmocnienie innowacji i inwestycji w badania,
- stworzenie integracyjnego europejskiego społeczeństwa informacyjnego wolnego od wykluczenia społecznego i stawiającego na pierwszym miejscu lepszy poziom usług publicznych i jakość życia,
1.10 wyraża przekonanie, że inicjatywa i2010 przyczyni się do poprawy jakości życia obywateli i, ogólnie, społeczeństwa.
W odniesieniu do jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej,
Komitet Regionów
1.11 popiera aktywne podejście w polityce Komisji Europejskiej, gdyż uważa, że sektor ICT w Unii Europejskiej posiada olbrzymi potencjał, który należy wykorzystać; jednolity rynek europejski o jednolitych zasadach w każdym Państwie, oferuje przedsiębiorstwom szczególnie korzystne warunki,
1.12 podkreśla konieczność uznania i wyraźnego stwierdzenia roli szczebla regionalnego i lokalnego w realizacji strategii i2010.
1.13 z satysfakcją odnotowuje wysiłki czynione celem podjęcia wielkich wyzwań, zaznaczając jednocześnie, że osiągnięte wyniki będą oceniane głównie na podstawie proponowanych planów działań,
1.14 podkreśla, że dla wzrostu szybkości usług szerokopasmowych na terenach opóźnionych cywilizacyjnie i z problemami strukturalnymi konieczne są znaczące środki z funduszy strukturalnych, natomiast dla zapewnienia bogactwa materiałów cyfrowych, interoperacyjności i bezpieczeństwa wymiany danych trzeba przeznaczyć znaczne środki z programów badań i rozwoju;
1.15 uważa, że dostęp do sieci szerokopasmowych wysokiej jakości po przystępnych cenach jest jednym z głównych parametrów określających jakość usług dla obywateli, w szczególności poprzez poprawę jakości usług oferowanych przez lokalne władze, ułatwiając jednocześnie małym i średnim przedsiębiorstwom rozpowszechnianie ich produktów; Można oczekiwać w szczególności, że regiony oddalone od centrum, szczególnie regiony peryferyjne osiągną znaczne korzyści z szerszego i szybszego dostępu do usług szerokopasmowych;
1.16 zwraca uwagę na szczególne zainteresowanie społeczne kwestiami ochrony konsumentów i danych osobowych, co trzeba będzie wziąć pod uwagę w trakcie przygotowywania strategii i zasad działania rynku ICT,
1.17 wyraża w związku z tym przekonanie, że nowe usługi i zastosowania w dziedzinie ICT muszą być w każdym wypadku zgodne z zasadami ochrony danych i jednocześnie zapewniać konsumentom stałą możliwość kontroli nad tym, w jaki sposób ich dane osobowe są przetwarzane; "uświadomieniu wszystkim potrzeby stosowania środków ochronnych", które jest jedną z propozycji zawartych w komunikacie [8], powinny towarzyszyć solidniejsze gwarancje,
1.18 kładzie szczególny nacisk na bezpieczeństwo wymiany danych, na walkę z nielegalnymi i szkodliwymi treściami w sieci oraz na i konieczność zapewnienia przez UE usług i komunikacji wysokiej jakości po przystępnych cenach, gwarantujących spójność terytorialną na całym obszarze UE, ze szczególnym uwzględnieniem regionów oddalonych od centrum i regionów peryferyjnych;
1.19 uważa, że zawartość pojawiających się nowych usług i mediów cyfrowych nie powinna podlegać jedynie kryteriom ekonomicznym, lecz że powinna ona zależeć od potrzeb społecznych i kulturalnych,
1.20 wzywa do utworzenia parków naukowych i stworzenia odpowiednich ram dla inwestycji dokonywanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa.
W odniesieniu do innowacji i inwestycji w badania,
Komitet Regionów
1.21 zdecydowanie popiera działania zalecane przez Komisję Europejską celem podniesienia intensywności i jakości badań w zakresie ICT prowadzonych w Europie; należy jednak zagwarantować przetworzenie zdobytej wiedzy celem konkretnego spożytkowania osiągniętych wyników tak, by korzystał z nich cały przemysł europejski, oraz by postęp w osiąganiu celów lizbońskich był widoczny we wszystkich regionach;
1.22 uważa, że konieczne jest przyznanie badaniom wysokiego budżetu na okres 2007 — 2013, "nawet jeśli pozostałe części składowe planów budżetowych [na ten okres] uległyby zmianie" [9],
1.23 zauważa, że choć przekształcenie wyników badań w konkretne produkty stanowi podstawowe zadanie w każdej gospodarce i w odniesieniu do każdej technologii, to należy starannie uwzględnić specyfikę sektora ICT; Konieczność ta wynika głownie z faktu, że nowe technologie oparte na ICT mają wpływ na funkcjonowanie samorządów lokalnych i regionalnych (administracja elektroniczna) oraz na sposób, w jaki organizują one swe zadania i w jaki się z nich wywiązują (w świadczeniu różnorakich usług dla osób, we współzarządzaniu dziedzictwem kulturalnym i przyrodniczym, we współzarządzaniu lokalnymi sieciami i infrastrukturami transportu, nauki z zastosowaniem technologii cyfrowych, świadczeń lekarskich on-line, telepracy itp.).
1.24 przypomina, że ICT są podstawowym elementem lepszej koordynacji i współpracy na różnych polach między administracją publiczną na szczeblach: lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim, a także między nimi a obywatelami i podmiotami prywatnymi w Europie; poza tym ICT stwarzają oczywistą sposobność poprawy jakości usług publicznych.
W odniesieniu do stworzenia integracyjnego społeczeństwa informacyjnego, wolnego od wykluczenia społecznego i stawiającego na pierwszym miejscu lepszy poziom usług publicznych i jakość życia,
Komitet Regionów
1.25 podkreśla konieczność zachowania równowagi między pozytywnymi skutkami gospodarczymi ICT, a ewentualnymi konsekwencjami społecznymi, prawnymi i kulturalnymi ich wprowadzania w życie obywateli europejskich; wynika stąd konieczność łączenia strategii w dziedzinie tych technologii z politykami dotyczącymi wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, młodzieży i edukacji;
1.26 zgadza się z opinią, że ICT mogą przyczynić się do podniesienia jakości życia, i że ich upowszechnienie może poprawić świadczone obecnie usługi w zakresie zdrowia oraz ułatwić tworzenie nowych, co w rezultacie ogólnie polepszy stan zdrowia obywateli i ułatwi im dostęp do usług zdrowia publicznego;
1.27 wychodzi z założenia, że zastosowanie ICT jako nowej "techniki kulturalnej", uzupełniającej czytanie i pisanie, może doprowadzić do spadku wartości tradycyjnych źródeł i kanałów informacji (gazety, korespondencja); jeśli chcemy zachować te podstawowe kompetencje, trzeba będzie zadbać, by uczenie się przy pomocy ICT stanowiło uzupełnienie klasycznych sposobów komunikacji, a nie by je zastępowało,
1.28 kładzie szczególny nacisk na konieczność poszanowania różnorodności kulturalnej i językowej; fakt, że sektor ICT używa jednego tylko dominującego języka [10] nie może stanąć na drodze konieczności udostępnienia obywatelom poszczególnych usług w innych językach i poszanowania wielości kultur i języków,
1.29 zauważa, że niezbędne jest dokonanie cyfrowego zapisu pisemnego dziedzictwa europejskiego celem zachowania go dla przyszłych pokoleń; operacji tej należy dokonać w stosunku do wszystkich języków, regionów i państw Europy,
1.30 podkreśla, że korzystanie z ICT powinno łączyć się ze znacznym wzrostem produktywności oraz konkurencyjności, co oznacza duże korzyści dla społeczeństwa;
1.31 popiera trzy priorytety określone dla ICT: potrzeby starzejącego się społeczeństwa, bezpieczny i czysty transport oraz różnorodność kulturowa i językowa.
1.32 kładzie nacisk na użycie ICT jako "instrumentu socjalnego".
W związku z tym konieczne jest powiązanie strategii w dziedzinie ICT ze wspólnotową polityką społeczną.
1.33 opowiada się za tworzeniem wirtualnych bibliotek i muzeów o cyfrowej zawartości, poświęconych dziedzictwu historycznemu oraz kulturalnemu i ogólnie dostępnych,
1.34 jest zwolennikiem promowania dialogu cyfrowego (teledoradztwo), mającego na celu dzielenie się propozycjami, punktami widzenia, pomysłami, uwagami i dobrymi praktykami między krajami, regionami i, ogólnie, podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów Komitet Regionów
Komitet Regionów
2.1 sugeruje Komisji i państwom członkowskim, by w problematyce i2010 położyły szczególny akcent i umieściły wśród pierwszoplanowych priorytetów decentralizację i zarządzanie
- politykami,
- planami działania,
- środkami finansowymi
z korzyścią dla samorządów lokalnych i regionalnych, celem stworzenia infrastruktury i usług wspierających rozwój i jakość życia obywateli w regionach,
2.2 zaleca Komisji, by podjęła wysiłki celem opracowania i stosowania wskaźników dostarczających porównywalnych obrazów i oceny rozpowszechniania i używania ICT w regionach celem stałego wyciągania pożytecznych i niezbędnych wniosków, tak by umożliwić przyjęcie działań na rzecz konwergencji społeczno-gospodarczej i technologicznej regionów,
2.3 wyraża życzenie zapoznania się z wynikami i wnioskami raportu na temat strategii i2010, który w pewnym momencie ma zostać opublikowany, oraz wypowiedzenia się na ich temat,
2.4 radzi Komisji, by w trakcie opracowywania planów działania uwzględniła fakt, że znaczna część przemian w omawianej dziedzinie pochodzi z sektora gier, co zmusza do przyznania odpowiedniej wagi kwestii jakości tych przemian i ich skutków dla społeczeństwa, a w szczególności młodego pokolenia,
2.5 domaga się od Komisji całkowitego włączenia go do inicjatyw, których celem będzie rewizja i dostosowanie przyjętej i wdrażanej strategii;
2.6 informuje Komisję o zamiarze wszczęcia dodatkowych procedur skierowanych do państw członkowskich, aby skutecznie wspomagały one inicjatywę i2010 i przystosowały ich krajowe plany reform, w tym w dziedzinie ICT, głównie celem wspierania regionów, a zwłaszcza i regionów oddalonych od centrum, regionów peryferyjnych, wiejskich oraz społeczności wyspiarskich, którym społeczno-ekonomiczne korzyści płynące z rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych przynieść mogą najwięcej pożytku.
2.7 sugeruje Komisji, by poświęciła szczególną uwagę regionom o najniższym poziomie rozwoju gospodarczego tak, by mogły one skorzystać z możliwości rzeczywistej konwergencji stwarzanych przez ICT i uniknęły zagrożenia wykluczeniem, jakie technologie te niosą ze sobą dla tych, którzy nie mają do nich dostępu.
Podsumowując, Komitet Regionów uważa i podkreśla, że konieczne jest bezkonfliktowe rozwijanie i utrzymywanie stałego dialogu na temat strategii "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia".
Konieczność ta wynika z szybkości przemian technologicznych i z potrzeb, jakie one stale wywołują.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady w sprawie polityk europejskich dotyczących młodzieży: Wychodzenie naprzeciw obawom młodych ludzi w Europie — wprowadzanie w życie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży i wspieranie aktywnego obywatelstwa
(2006/C 192/04)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady w sprawie polityk europejskich dotyczących młodzieży: Wychodzenie naprzeciw obawom młodych ludzi w Europie — wprowadzanie w życie Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży i wspieranie aktywnego obywatelstwa (COM(2005) 206 wersja ostateczna),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 maja 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 25 lipca 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji opracowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając Europejski Pakt na rzecz Młodzieży (konkluzje Prezydencji z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli, 22- 23 marca 2005 r., 7619/05 załącznik 1),
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "Młodzież w działaniu" na okres 2007–2013 [1] (CdR 270/2004 fin) [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie ochotniczej działalności młodzieży oraz Propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej [3] (CdR 192/2004 fin) [4],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej — propozycja wspólnych celów w zakresie uczestnictwa i informowania młodzieży", w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży [5] (CdR 309/2003 fin) [6],
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustalającej jednolite ramy dla zapewnienia przejrzystości posiadanych kwalifikacji i kompetencji [7] (CdR 307/2003 fin) [8],
uwzględniając projekt opinii (CdR 253/2005 rev.2) przyjęty dnia 7 grudnia 2005 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji, sprawozdawca: Roberto PELLA, członek Rady Miejskiej Cossato (IT/EPP),
przyjął na 63. sesji plenarnej w dniach 15- 16 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 lutego) następującą opinię:
1.
Wstęp
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje do wiadomości komunikat Komisji w sprawie polityk europejskich dotyczących młodzieży wprowadzający w życie Europejski Pakt na rzecz Młodzieży oraz przyjmuje z zadowoleniem kompleksowe i przekrojowe podejście do problematyki dotyczącej młodzieży, która powiązana jest z wieloma różnymi dziedzinami działań UE;
1.2 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że komunikat przesiąknięty jest ideą ciągłości w odniesieniu do białej księgi Komisji nt. nowych impulsów dla młodzieży europejskiej, rezolucji Rady z 27 czerwca 2002 r. oraz uchwalonego przez Komisję 12 kwietnia 2005 r. pakietu zintegrowanych wytycznych dla wzrostu i zatrudnienia;
1.3 przyjmuje z zadowoleniem i wspiera wolę rozbudowywania we wszystkich obszarach działania środków wspierających młodzież, ponieważ to właśnie ona stanowi niezbędną inwestycję w przyszłość Europy;
1.4 wskazuje na fakt, że wszyscy decydenci, zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym, regionalnym i lokalnym, powinni aktywnie wspierać rzeczywiste wykorzystanie zaangażowania obywatelskiego młodych ludzi w różnych kontekstach politycznych w społeczeństwie europejskim.
Istotne jest w tym wypadku podjęcie środków, mających na celu poprawę jakości życia, pracy, jak również sytuacji społecznej i rodzinnej tak, aby stworzyć warunki dla obywatelskiego zaangażowania młodzieży.
Uczestnictwo młodzieży jest podstawowym warunkiem wstępnym dla integracji i legitymizacji instytucji UE w oczach obywateli europejskich;
1.5 podkreśla, że faktyczny udział młodzieży można zapewnić jedynie poprzez włączenie władz lokalnych i regionalnych, organizacji młodzieżowych oraz wszystkich partnerów społecznych posiadających kontakty z młodzieżą w działania planowane przez Unię Europejską.
Sukces zarysowanych przez Komisję inicjatyw zależy w dużym stopniu od pomyślnego przeprowadzenia tego procesu konsultacji.
2.
Zastosowanie otwartej metody koordynacji
2.1 Komitet ma nadzieję, że zastosowanie otwartej metody koordynacji uwzględni w stosowny sposób rolę władz lokalnych i regionalnych przy jednoczesnym poszanowaniu ich kompetencji.
2.2 Komitet jest zdania, że w zakresie środków polityki dotyczącej młodzieży otwarta metoda koordynacji musi dążyć do następujących celów: a) włączenie młodych ludzi w życie społeczności lokalnych, tak by mogli w lepszy sposób uczestniczyć w dotyczących ich politykach; b) lepsze uwzględnianie specyficznych potrzeb młodzieży w politykach wspólnotowych i środkach wprowadzanych na szczeblu krajowym.
Cele te można osiągnąć wyłącznie pod warunkiem uwzględnienia zadań, kompetencji oraz wiedzy władz lokalnych i regionalnych — w szczególności w dziedzinach, których dotyczy przedstawiona w komunikacie strategia.
2.3 Komitet zaleca zatem, by państwa członkowskie zagwarantowały udział władz lokalnych i regionalnych w planowaniu, wdrażaniu i nadzorowaniu środków polityki dotyczącej młodzieży na szczeblu krajowym, a Rada — na szczeblu europejskim.
3.
Działania w obszarze zatrudnienia i integracji społecznej
3.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem nastawienie Komisji na środki dotyczące zatrudnienia i integracji społecznej młodzieży, które w dużym stopniu zmniejszają ryzyko bezrobocia, niepewności zatrudnienia oraz otrzymywania niskiego wynagrodzenia.
Za szczególnie istotną uznaje w tym kontekście pełną realizację strategii lizbońskiej, która przewiduje utworzenie większej ilości i lepszych miejsc pracy.
3.2 Komitet wzywa Komisję do zaproponowania ilościowych celów w zakresie walki z bezrobociem wśród młodzieży (obecnie sięgającym 18 % na poziomie UE).
Odpowiedzialność za wdrożenie środków w tym obszarze ponoszą państwa członkowskie. W związku z tym to organy administracji lokalnej we wszystkich państwach członkowskich są tymi jednostkami politycznymi i administracyjnymi, do których należy przygotowanie, opracowanie i zarządzanie procesami integrowania środków polityki rynku pracy i polityki społecznej, środków na rzecz integracji społecznej, zwalczania dyskryminacji oraz walki z wykluczeniem społecznym.
3.3 Aby zwiększyć szanse młodych ludzi na zatrudnienie i ogólnie ich udział w życiu społeczeństwa, należy na nowo zdefiniować i przekształcić systemy ochrony socjalnej zgodnie z zasadą proaktywności. Wymaga to zasadniczej zmiany perspektywy w postrzeganiu problemów z dziedziny integracji społecznej/wykluczenia społecznego, jeżeli chce się uzyskać pełny obraz społecznych warunków młodzieży.
Kwestii zatrudnienia nie można oderwać od złożonego zestawu "warunków integracji społecznej", takich jak zdrowie, podstawowe wykształcenie, oraz otoczenie wspierające przejawianie inicjatywy.
3.4 Programy działań poszczególnych państw oraz UE jak również środki w ramach funduszy strukturalnych dążą, w ramach europejskich strategii zatrudnienia i środków wspierających konkurencję, do celów zwiększania zatrudnienia, równouprawnienia i spójności społecznej.
Większa zdolność pracowników i przedsiębiorców do dostosowywania się do procesów przekształceń gospodarczych oraz większe zdolności pracowników do znalezienia zatrudnienia stanowią teren doświadczalny dla zintegrowanych polityk dotyczących młodzieży, które są realizowane, wdrażane i wzajemnie się uzupełniają przede wszystkim na szczeblu lokalnym.
3.5 Komitet zachęca Komisję do promowania, za obopólną zgodą, środków mających na celu rozwój wiedzy, kompetencji oraz wszelkich instrumentów operacyjnych dla rozbudowy i ulepszenia zdolności administracyjnych na szczeblu lokalnym i regionalnym. Powinny one dotyczyć przede wszystkim:
- wymiany danych, informacji, przykładów najlepszych praktyk (także za pośrednictwem stworzenia stałych międzynarodowych sieci, których działalność byłaby wiarygodna i efektywna);
- wspólnych i porównywalnych szkoleń dla kluczowych podmiotów polityki lokalnej i regionalnej dotyczącej młodzieży.
3.6 Środki mające na celu zwiększenie wydajności administracji lokalnej i regionalnej dotyczą przede wszystkim następujących obszarów:
- systemów dopasowywania podaży do popytu;
- sposobów włączenia w rynek pracy;
- środków w zakresie zatrudnienia i integracji społecznej;
- kampanii informacyjnych i komunikacyjnych dotyczących zagadnień organizacji rynku pracy oraz ewolucji zawodów;
- powiązań pomiędzy systemami kształcenia zawodowego i światem gospodarki/przedsiębiorstwami;
- środków gospodarczych wspierających integrację społeczną.
3.7 Sytuację młodzieży — przede wszystkim tej najbardziej zagrożonej — można poprawić poprzez strategie integracji społecznej, o ile na szczeblu Wspólnoty i państw członkowskich będzie miała miejsce skuteczna integracja poszczególnych obszarów polityki, gdzie za wdrażanie bezpośrednio odpowiedzialne są władze lokalne i regionalne.
Dlatego też przy opracowywaniu każdej strategii integracji społecznej jak i programów "uczenia się od siebie nawzajem" w obszarze polityki zatrudnienia duże korzyści można by odnieść dzięki bezpośredniemu udziałowi różnych organów szczebla lokalnego i regionalnego.
3.8 Porozumienie i współpraca pomiędzy różnymi szczeblami instytucjonalnymi w tym kontekście mogłyby koncentrować się na trudnościach młodzieży w znalezieniu swojego miejsca na rynku pracy. Wyrażają się one nie tylko w liczbie bezrobotnych, ale także w odsetku młodzieży nieaktywnej — nie studiującej, nie pracującej ani nie poszukującej pracy. Z uwagi na fakt, że wielu młodych ludzi uchyla się od obowiązku szkolnego trwającego do 18 roku życia, jest to problem szczególnie poważny.
3.9 Komitet wzywa Komisję, by wspierała włączanie w krajowe programy reform odpowiednich środków dla zapewnienia właściwego finansowego i organizacyjnego wsparcia dla projektów w obszarze przedsiębiorczości młodzieży.
4.
Kształcenie ogólne i zawodowe
4.1 Komitet podkreśla, że Europejski Pakt na rzecz Młodzieży nie powinien prowadzić ani do ujednolicenia zawartości programów nauczania i szkolenia na szczeblu wspólnotowym, ani do harmonizacji systemów kształcenia ogólnego i zawodowego, gdyż obszary te należą do wyłącznej kompetencji państw członkowskich, a w niektórych wypadkach — władz lokalnych i regionalnych. Według Traktatu, kompetencja Unii ograniczona jest do "rozwoju wymiaru europejskiego w edukacji" oraz "rozwoju wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych dla systemów kształcenia państw członkowskich".
4.2 Komitet ma nadzieję, że zintensyfikowana zostanie wymiana informacji o najlepszych praktykach (oraz o wykorzystywanych środkach i stosowanych procedurach), które zostały wypracowane w poszczególnych państwach członkowskich dla zapewnienia aktywnego i skutecznego udziału władz lokalnych i regionalnych w procesach dostosowywania systemów i ram odniesienia dla kwalifikacji zawodowych.
4.3 W szczególności żadna inicjatywa w zakresie ustalania wspólnych europejskich ram odniesienia dla kwalifikacji zawodowych — także odnośnie nadzoru i oceny — nie może zostać przeprowadzona bez udziału władz lokalnych i regionalnych. Inicjatywy takie czerpią korzyści z powiązań i synergii związanych z systemami transferu punktów i rozwiązaniami zapewniania jakości, ze wspólnymi zasadami europejskimi dotyczącymi identyfikacji i zatwierdzania edukacji sformalizowanej i nieformalnej oraz z Europass (jednolitymi ramami europejskimi dla przejrzystości dyplomów, świadectw i kompetencji).
4.4 Podejście to powinno obowiązywać oczywiście także na etapie prób nad "paszportem młodzieżowym" Youthpass, którego rozpoczęcie Komisja planuje na rok 2006. W tym kontekście będą musiały zostać przewidziane odpowiednie środki proceduralne i gospodarcze.
4.5 Analogiczna procedura powinna zostać zastosowana w przypadku proponowanych przez Komisję działań, które z jednej strony mają zachęcić państwa członkowskie do zagwarantowania, w ramach modernizacji administracji pracy, większej przejrzystości i udostępnienia większej ilości informacji o możliwościach zatrudnienia i szkolenia zawodowego w celu wspierania mobilności, a z drugiej strony państwa członkowskie powinny znosić bariery dla mobilności.
W tym kontekście także przy ocenie i realizacji inicjatyw, takich jak Europejski Wolontariat, rozbudowa portali informacyjnych EURES (Europejski Portal Mobilności Zawodowej) i PLOTEUS (Portal o Możliwościach Kształcenia w Europie), można by, poprzez wysłuchanie opinii i propozycji organów władzy szczebla lokalnego, lepiej uwzględniać potrzeby młodzieży.
4.6 Konieczną koordynację krajowych systemów edukacyjnych w celu optymalnego zagwarantowania swobodnego przepływu osób i rozwoju systemów lokalnych można wspierać poprzez intensyfikację wymiany wiedzy i przykładów najlepszych praktyk.
W szczególności, poprzez wspólnotowe wsparcie dla ponadnarodowego dialogu i ponadgranicznej współpracy, wspierane mogą być wysiłki poszczególnych państw członkowskich zmierzające do ustanowienia porównywalnych ram uznawania kształcenia nieformalnego i incydentalnego.
4.7 Dalszy rozwój uniwersytetów jako centrów wymiany wiedzy i centrów kultury młodzieży w Europie musi być wspierany poprzez bliską współpracę pomiędzy instytucjami wspólnotowymi a władzami lokalnymi i regionalnymi.
Może to zostać osiągnięte, jeśli uniwersytety silniej zakorzenią się w lokalnym otoczeniu oraz jeśli szkoły wyższe dokładnie i systematycznie przyjmą zasady, metody i style partnerstwa.
5.
Mobilność
5.1 Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż dokument Komisji jest całkowicie zgodny ze wspólnotową polityką w zakresie swobodnego przepływu pracowników oraz mobilności studentów, nauczycieli oraz osób kształcących się, zwłaszcza młodych ludzi.
5.2 KR daje więc wyraz pełnego poparcia postawie Komisji dotyczącej mobilności młodzieży w Europie, zarówno w celach kształcenia, jak i w celach zawodowych.
5.3 W celu zwiększenia wiedzy o Europie i mechanizmach jej funkcjonowania, jak również w celu włączenia młodych ludzi w wydarzenia polityczne, Komitet wzywa europejskie instytucje do realizowania programu dla młodzieży, podobnego do programów Narodów Zjednoczonych, który zakłada udział uczniów szkół wyższych i uniwersytetów w prawdziwych symulacjach pracy europejskich instytucji (posiedzeniach plenarnych Parlamentu Europejskiego, posiedzeniach Rady itd.).
5.4 Mobilność młodzieży nie ogranicza już się tymczasem jedynie do mobilności w ramach UE, ale w coraz większym stopniu dotyczy także państw trzecich.
Komitet ma nadzieję, że prowadzona będzie bliższa współpraca pomiędzy Komisją, państwami członkowskimi i władzami lokalnymi, także w celu promowania zaangażowania się młodych ludzi w wolontariat oraz międzynarodową solidarność.
Priorytetowo powinna być traktowana mobilność ponad granicami.
Populacja UE składa się z licznych mniejszości wywodzących się z obszarów bezpośredniego sąsiedztwa; należy więc wspierać ich mobilność i zacieśniać kontakty.
W tym kontekście sieci organizacji pozarządowe z różnych państw członkowskich, działające w tym samym obszarze rozwoju, mogłyby stanowić pole doświadczalne dla działań wspierających podejmowanych w synergii pomiędzy szczeblem lokalnym, krajowym i wspólnotowym.
5.5 Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania rozbudowy programów poszczególnych państw członkowskich w dziedzinie nauki języków obcych, tak by młodzi pracownicy mogli brać udział w mobilności w ramach UE.
6.
Godzenie życia zawodowego z życiem rodzinnym
6.1 KR podkreśla autonomię państw członkowskich w opracowywaniu polityk i metod służących ułatwianiu godzenia życia zawodowego z życiem rodzinnym.
6.2 Także w tym przypadku działania Komisji powinny mieć na celu wzmacnianie możliwości wymiany i integrowania zasobów informacji, wiedzy i doświadczenia władz lokalnych i regionalnych, i to nie tylko w wymienionych przez Komisję obszarach, ale także w dziedzinie wspierania i rozpowszechniania równości pomiędzy pokoleniami.
7.
Udział i instrumenty zwiększania aktywnego obywatelstwa młodzieży
7.1 Zdaniem Komitetu w obszarze polityki dotyczącej młodzieży Komisja powinna wdrożyć zdecydowane i możliwie skuteczne środki dla dialogu i konsultowania z młodzieżą opracowywanych przez nią programów i inicjatyw, dzięki czemu można wypróbować innowacyjne metody.
7.2 Gminom — lub, w zależności od struktury terytorialnej każdego państwa członkowskiego, regionom — jako jednostkom najbliższym obywatelom oraz jako bezpośrednim partnerom kontaktowym dla młodzieży w odniesieniu do zagadnień udziału w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym — musi zostać w tym procesie umożliwione kompleksowe i skuteczne wykonywanie swoich zadań.
Procesowi konsultacji z administracją lokalną powinny towarzyszyć działania mające na celu:
- zintensyfikowanie wymiany doświadczeń pomiędzy decydentami i podmiotami polityki dotyczącej młodzieży na szczeblu lokalnych, także w celu ułatwienia wzajemnego zrozumienia;
- wspieranie budowy stabilnych sieci, wymiany i rozpowszechniania przykładów najlepszych praktyk, jak również wzajemnego wspierania się przy aktualizowaniu strategii, procedur i narzędzi wspierania uczestnictwa młodzieży.
Dzięki dialogowi ponadnarodowemu możliwe jest wzmocnienie i ustabilizowanie doświadczeń oraz zmniejszenie ryzyka ich zbyt szybkiego puszczenia w niepamięć;
- tworzenie środków i instrumentów ułatwiających uczestnictwo i umożliwiających realizację inicjatyw młodzieży, co pozwoliłoby jej na zaangażowanie się we własne projekty i działania.
7.3 Komitet uważa, ze państwa członkowskie powinny propagować wśród młodzieży wiedzę o tym, jak uczestniczyć w społeczeństwie obywatelskim i korzystać z praw obywatelskich. Ponadto w programach szkolnych i edukacyjnych na stałe powinno się zawrzeć cel rozwijania poczucia odpowiedzialności, jaką każda jednostka musi ponosić w społeczeństwie demokratycznym, szczególnie w ramach swej społeczności.
W związku z tym należy traktować szkoły i ośrodki edukacji średniej jako wspólną przestrzeń, mającą duże znaczenie dla włączania młodzieży w proces uczenia zasad demokracji.
7.4 Komitet wyraża nadzieję, że w celu osiągnięcia bardziej świadomego udziału w życiu politycznym wspierana będzie wymiana najlepszych praktyk w zakresie form uczestnictwa młodzieży na szczeblu lokalnym oraz inicjatyw wspierających mobilność i wiedzę o różnorodnych formach administracji lokalnej.
7.5 Komitet zachęca władze regionalne i lokalne do wspierania doświadczeń typu "rada młodzieży", które należy uważać nie tylko za sposób uczestnictwa młodych ludzi i dialogu z nimi, ale także za prawdziwe ośrodki nauczania aktywnego obywatelstwa.
7.6 Komisja powinna jednakże — w celu wspierania procesów udziału na szczeblu lokalnym oraz aktywnego obywatelstwa poprzez dialog ponadnarodowy — wspierać wspólne ustanawianie konkretnych kryteriów i treści w odniesieniu do "uczestnictwa": jakie procedury należy stosować, jaki powinien być zakres, kto powinien zostać uwzględniony, itd.?
7.7 Stowarzyszenia działających na szczeblu lokalnym organizacji młodzieżowych muszą zostać aktywnie włączone, aby wykluczyć lub zmniejszyć ryzyko, że w procesach konsultacji i uczestnictwa młodzieży faworyzowane będą wyłącznie "duże" organizacje krajowe.
Rozsądne jest zatem bezpośrednie włączenie gmin, które opracowały modele dla planowania i kierowania politykami dotyczącymi młodzieży obejmującymi procesy konsultacji i dialogu.
7.8 Komitet wyraża nadzieję, że Komisja przy wdrażaniu zapowiedzianych inicjatyw (kampanii "Na rzecz różnorodności — przeciwko dyskryminacji"; europejskiej inicjatywy dotyczącej promowania zdrowia dzieci i młodzieży; publicznych konsultacji na temat sportu w celu wzmocnienia jego walorów edukacyjnych i społecznych dla młodzieży) nie doceni podstawową rolę władz lokalnych i regionalnych, jaką mogłyby one odgrywać przy docieraniu do, informowaniu, uwrażliwianiu, motywowaniu i uaktywnianiu grup i jednostek.
7.9 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że znaczna część odpowiedzialności za politykę dotyczącą młodzieży spoczywa na gminach i regionach Europy.
Niezmiernie istotne jest, aby władze lokalne i regionalne były zaangażowane w kwestie edukacji, zatrudnienia oraz form spędzania wolnego czasu młodych ludzi.
8.
Programy wspierające obszary polityki mające odniesienie do młodzieży
8.1 Komisja i instytucje wspólnotowe mogą odgrywać znaczącą rolę przy tworzeniu ram i instrumentów umożliwiających państwom członkowskim odpowiednie wykonywanie swoich praw.
Wielowymiarowość, przekrojowość i wieloprzyczynowość problematyki związanej z młodzieżą sprawia, że na poszczególnych szczeblach instytucjonalnych, odpowiednio do kompetencji, konieczna jest szczegółowa znajomość zjawisk i procesów.
8.2 Komitet zaleca zatem inicjatywy mające na celu rozwój systemu koordynacji obserwatorów położenia młodzieży. Bazując na doświadczeniach zebranych podczas zajmowania się równie wielowymiarowymi i przekrojowymi tematykami:
- należy unikać mnożenia systemów i platform informacyjnych;
- należy uzupełnić i połączyć ze sobą bazy danych istniejące już na szczeblu europejskim, dzięki czemu możliwe będzie przetwarzanie i wiązanie danych dotyczących młodzieży;
- zbierane w całej Europie i wspierane przez władze lokalne i regionalne najlepsze doświadczenia obserwatorów ds. młodzieży powinny w europejskiej sieci zostać przeanalizowane i uzupełnione;
- należy wspierać specjalizację lokalnych obserwatorów i unikać niepotrzebnego marnowania zasobów poprzez pokrywanie się zakresów kompetencji.
8.3 Komitet zaleca wspieranie rozpowszechniania europejskiej kultury polityki dotyczącej młodzieży za pomocą programów i akcji mających na celu uświadomienie, rozpowszechnienia i wymianę najlepszych praktyk oraz dalsze kształcenie podmiotów polityki dotyczącej młodzieży. Dzięki temu stworzona zostanie europejska przestrzeń dla wymiany doświadczeń dotyczących realizacji polityki młodzieżowej pomiędzy decydentami.
Komitet oferuje Komisji w szczególności swój udział przy inicjowaniu kampanii informacyjnej na temat Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży.
8.4 Dla skuteczności polityki dotyczącej młodzieży ogromne znaczenia ma utworzenie procesów oceny skutków i wpływu środków polityki.
Z uwagi na fakt, że nie ma trwałych i ogólnie uznawanych modeli polityki dotyczącej młodzieży, ocena taka umożliwi utrwalenie doświadczeń, zebranie przykładów edukacyjnych oraz stwarza zrozumiałe i powtarzalne wzory.
Należy zachęcać przede wszystkim władze lokalne i regionalne do udziału w procesach oceny.
8.5 Przy opracowywaniu, organizacji i realizacji każdego programu czy każdego działania wzmocniona musi zostać rola regionów i lokalnych władz w sterowaniu polityką dotyczącą młodzieży a pomocniczość wertykalna musi zostać uzupełniona przez szczególnie ważną na szczeblu lokalnym pomocniczość horyzontalną.
Przy realizacji każdego programu czy każdego działania w obszarze polityki dotyczącej młodzieży muszą być zatem wspierane i wykorzystywane doświadczenia partnerstwa skutecznego, wyważonego i reprezentatywnego.
8.6 Komitet podkreśla potrzebę włączenia problematyki młodzieży do głównego nurtu polityk europejskich.
Także w dziedzinie kultury, gdzie częściowo już wcześniej została uznana pewna wartość dodana wynikająca z włączania zagadnień dotyczących młodzieży do głównego nurtu polityki, muszą zostać przewidziane odpowiednie środki i możliwości dla inicjatyw realizowanych przez młodzież dla młodzieży.
Ponadto — także z uwagi na niebezpieczeństwo społecznego wykluczenia młodzieży — należy wskazać na znaczenie równości społecznej i równości szans pomiędzy pokoleniami.
8.7 Komitet domaga się uznania centralnego znaczenia władz terytorialnych dla przeprowadzenia i oceny programów "Młodzież" i "Europejski Wolontariat".
Zalecenie to dotyczy także programu "Młodzież w działaniu na okres 2007-2013".
Jedynie w ten sposób projekty mogą posiadać podstawy lokalne i tylko tak można zapewnić ich szerokie oddziaływanie na danym obszarze i efektywne włączenie w lokalną politykę.
8.8 Komitet jest zdania, że polityka dotycząca młodzieży oprócz zagadnień wymienionych w Europejskim Pakcie na rzecz Młodzieży powinna obejmować także te, które — nawet jeśli tylko pośrednio — przyczyniają się do osiągnięcia celów postawionych w pakcie.
W szczególności warto, z uwagi na ich znaczenie, zwrócić uwagę na budownictwo mieszkaniowe (powiązane z polityką związaną z pracą, mobilnością i godzeniem życia rodzinnego i pracy zawodowej), podobne sektory wspierania rodziny oraz ułatwianie dostępu do kredytów.
Należy zatem zachęcić państwa członkowskie do większych wysiłków przy wprowadzaniu skutecznych reform w tym dziedzinach.
8.9 Komitet wzywa ponadto Komisję do wspierania, zgodnie ze strategią lizbońską, środków w krajowych programach reform dążących do osiągnięcia następujących celów:
- rozbudowa działań mających na celu zwalczenie rosnącego ryzyka wykluczenia społecznego młodzieży, w szczególności poprzez wspieranie rozwoju inicjatyw na wszystkich szczeblach w celu poprawy dostępu wszystkich młodych ludzi do wszystkich praw (społecznych, politycznych i obywatelskich) oraz umożliwienie im pełnego ich wykonywania;
- wpieranie polityk na rzecz młodzieży w ramach krajowych programów reform i nadanie wysokiego priorytetu ich realizacji;
- wspieranie uzdolnionej młodzieży pochodzącej ze środowisk defaworyzowanych w osiąganiu najwyższych szczebli wykształcenia i unikaniu przedwczesnego kończenia edukacji;
- opracowanie odpowiednich środków osłonowych dotyczących rynku pracy dla młodzieży;
- wspieranie sztuki i kreatywności młodzieży poprzez wspieranie samozatrudnienia młodych w tych dziedzinach;
- wcielanie w życie specyficznych form wspierania udziału całej młodzieży, a szczególnie młodzieży o niskich dochodach, młodych bezrobotnych, młodzieży niepełnosprawnej, młodzieży płci żeńskiej oraz młodych imigrantów w życiu społecznym i politycznym;
- wspieranie kulturowej, społecznej i zawodowej integracji młodzieży na obszarach wiejskich oraz obszarach defaworyzowanych;
- wspieranie wolontariatu młodzieży.
9.
Środki finansowe
9.1 Komitet stwierdza, że — zgodnie ze złożonością omawianych problemów — dane Komisji dotyczące środków finansowych przewidzianych na realizację kroków w zakresie polityki na rzecz młodzieży nie są wystarczająco sprecyzowane.
9.2 Dlatego też zaleca, aby na kolejnych etapach przygotowywania dyrektyw unijnych systematycznie przekazywać określone fundusze europejskie, z uwagi na fakt, że takie ambitne i niezbędne projekty na rzecz młodzieży wymagają środków finansowych, których państwa członkowskie nie są w stanie same zapewnić.
Wzywa na koniec Komisję do zwiększenia środków przewidzianych na polityki wspólnotowe dotyczące młodzieży.
9.3 Komitet zaleca ponadto dalsze wprowadzanie i rozbudowywanie środków mających na celu uproszczenie procedur administracyjnych, dzięki czemu programy będą łatwiej dostępne nie tylko dla władz lokalnych i regionalnych, ale także dla młodzieży i organizacji młodzieżowych.
Można by dzięki temu zmniejszyć koszty, uprościć procesy i skrócić czas realizacji.
9.4 Komitet ma nadzieję, że zawarte w komunikacie wskazówki przełożą się na odpowiednio zdefiniowane i wyposażone w adekwatne środki programy.
Mogłoby również zostać zapisane, by oprócz specyficznych programów ("Młodzież" i "Wolontariat Europejski") pewna część środków w każdym programie UE była przeznaczana na specyficzne środki dotyczące młodzieży.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego
(2006/C 192/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego COM(2005) 319 końcowy-2000/0212(COD),
uwzględniając decyzję Rady z dnia 27 września 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu Regionów w tej sprawie zgodnie z punktem 1 i 71 art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 23 marca 2005 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 1191/69 z dnia 26 czerwca 1969 r. w sprawie działania Państw Członkowskich dotyczącego zobowiązań związanych z pojęciem usługi publicznej w transporcie kolejowym, drogowym i w żegludze śródlądowej, zmienione potem rozporządzeniem (EWG) nr 1893/91,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia COM(2000) 7 wersja ostateczna, zmienionego przez COM(2002) 107 wersja ostateczna, w sprawie działań Państw Członkowskich dotyczących wymogów usług publicznych oraz udzielania kontraktów na usługi publiczne w zakresie przewozów pasażerskich kolejowych, drogowych oraz wodnych śródlądowych,
uwzględniając swoją opinię w sprawie działań Państw Członkowskich dotyczących wymogów usług publicznych oraz udzielania kontraktów na usługi publiczne w zakresie przewozów pasażerskich kolejowych, drogowych oraz wodnych śródlądowych CdR 292/2000 fin [1] COM(2000) 7 końcowy — 2000/0212(COD),
uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości C-280/00 z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie Altmark Trans GmbH i Regierungspräsidium Magdeburg przeciwko Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości C-26/03 z dnia 11 stycznia 2005 r. w sprawie Stadt Halle — RPL Recyclingpark Lochau GmbH przeciwko Arbeitsgemeinschaft Thermische Restabfall- und Energieverwertungsanlage TREA Leuna,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 255/2005 rev.1) przyjęty dnia 2 grudnia 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Bernard Soulage, wiceprzewodniczący rady regionalnej Rhône-Alpes (FR/PSE)),
na 63. sesji plenarnej w dniach 15- 16 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 lutego) przyjął następującą opinię:
I. Uwagi ogólne
Komitet Regionów
jest zdania, że transportowi zbiorowemu sprzyjać będzie ujednolicenie warunków konkurencji i zniesienie niepewności prawnej;
uważa, że harmonizacja i wyjaśnienie warunków konkurencji w dziedzinie świadczenia usług transportu zbiorowego są niezbędne dla zapewnienia większej przejrzystości w zakresie zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych i w zakresie zapłaty za te świadczenia.
1.
Co się tyczy zawierania kontraktów na świadczenie usług publicznych,
1.1 pochwala uznanie swoistego charakteru pomocy publicznej wspierającej świadczenie usług leżących w ogólnym interesie gospodarczym oraz definicję kontraktów na usługi publiczne, które wyjaśniają prawa i obowiązki każdej strony;
1.2 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że rozporządzenie zachowuje neutralność w odniesieniu do celów społecznych i terytorialnych, jakie realizuje każdy właściwy organ;
1.3 jest przychylny takiej logice umów, która polega na uznaniu roli zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych w realizacji celów spójności społecznej i terytorialnej. Kontrakty na świadczenie usług publicznych pozwalają na przejrzyste określenie zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych oraz ich kosztów.
2.
Co się tyczy organizacji usług,
2.1 docenia fakt, że w poszanowaniu zasady pomocniczości projekt rozporządzenia pozostawia samorządom terytorialnym niezbędny margines elastyczności, tak aby te mogły lepiej zaspokoić specyficzne tudzież złożone lokalne potrzeby w zakresie publicznych usług transportu, w powiązaniu z celami spójności społecznej i terytorialnej gmin i regionów;
2.2 przypomina o swoim przywiązaniu do zasady swobodnej administracji samorządów terytorialnych, polegającej na uznaniu ich prawa dokonania suwerennego wyboru sposobu zarządzania swoimi usługami transportu zbiorowego, zgodnie z ustawodawstwem większości Państw Członkowskich;
2.3 wyraża zadowolenie z faktu istnienia swobody wyboru sposobu zarządzania tymi usługami przez właściwe organy, która prowadzi do uwzględnienia rozmaitych lokalnych potrzeb i różnorodnych warunków produkcji;
2.4 ogólnie rzecz biorąc popiera zasadę polegającą na tym, że operatorzy wewnętrzni będą mogli działać na terenie ściśle ograniczonym geograficznie (art. 5.2), co pozwoli oddalić podejrzenia o pomoc państwa "niezgodną z Traktatem" przy jednoczesnym zachowaniu możliwości skorzystania z usług takiego operatora.
Uważa, że zasada terenu ściśle ograniczonego geograficznie nie ogranicza samorządom lokalnym możliwości obsługiwania całości pewnego rodzaju usług transportowych poza granicami administracyjnymi;
2.5 potwierdza, że przychylny jest otwarciu rynków sektora lokalnego transportu publicznego zgodnie z zasadami "konkurencji uregulowanej", która podkreśla konieczność spełnienia potrzeb najbardziej wrażliwych członków społeczeństwa, tych którzy mieszkając w mniej uprzywilejowanych okolicach poszukują zatrudnienia, a jednocześnie pozwala na zrównoważoną ochronę środowiska;
2.6 wyraża zadowolenie z faktu, że uznano odpowiedzialność właściwych organów w zakresie organizacji świadczenia usług objętych kontraktem. Władze te będą mogły zdecydować się na zawarcie jednego lub kilku kontraktów na wykonanie usług transportowych i będą miały swobodę w rozłożeniu ryzyka;
2.7 wyraża zadowolenie, że wspomnianym wyżej władzom pozostawiono margines elastyczności w przeprowadzaniu przetargów: kontrakt na usługi publiczne może prowadzić do negocjacji (art. 5.3) lub — w wypadku jego niedotrzymania — może zostać zastąpiony bezpośrednim udzieleniem nowego kontraktu (art. 5.5);
2.8 wyraża zdumienie, że transport miejski rzeczny czy morski zostały wyłączone z zakresu tego nowego wniosku dotyczącego rozporządzenia.
KR wyraża ubolewanie, że projekt rozporządzenia nie ma zastosowania również do usług transportu publicznego świadczonych z wykorzystaniem śródlądowych dróg wodnych, skoro zostały one włączone do sieci lokalnego transportu publicznego.
3.
Co się tyczy podmiotów świadczących usługi transportu,
3.1 stwierdza, że omawiane rozporządzenie nie hamuje prywatnej inicjatywy na rynkach transportu pasażerskiego poddanych deregulacji na szczeblu krajowym (bez praw wyłączności i bez rekompensat);
3.2 uważa, że rozporządzenie powinno pozwolić uniknąć powstawania nowych struktur monopolistycznych w lokalnym transporcie publicznym oraz uniknąć wykluczenia MŚP z rynku;
3.3 wyraża zadowolenie, że w proponowanym rozporządzeniu właściwe organy i wielkie przedsiębiorstwa transportowe traktowane są na równej stopie.
W celu zapewnienia bezproblemowego funkcjonowania transportu lokalnego regiony muszą posiadać istotny wpływ na planowanie i organizację usług publicznego transportu pasażerskiego.
Stale rosnąca liczba osób dojeżdżających do pracy powoduje jednocześnie wysokie wymagania odnośnie koordynacji między szczeblem krajowym a regionalnym przy zamówieniach publicznych w zakresie usług publicznego transportu pasażerskiego;
3.4 popiera wyłączenie kolejowego transportu regionalnego i dalekobieżnego z zakresu postanowień artykułu 5 rozporządzenia;
3.5 zastanawia się nad implementacją proponowanych przepisów dotyczących oszacowania sprawiedliwej (fair) rekompensaty z tytułu zobowiązań związanych ze świadczeniem usług publicznych. Trudność (czy wręcz niemożliwość) dokonania tych szacunków mogłaby stać się źródłem niepewności prawnej;
3.6 zauważa, że nie przewidziano żadnych ram prawnych, jeśli chodzi o bezpośrednie przyznawanie kontraktów na świadczenie usług publicznych w kolejowym transporcie regionalnym lub dalekobieżnym.
Niektóre przedsiębiorstwa będą jednocześnie wykonywać kontrakty udzielone im bezpośrednio w transporcie regionalnym i dalekobieżnym, jak i stawać do przetargów.
Należy zwrócić uwagę na możliwe przypadki zakłócenia konkurencji.
4.
Co się tyczy formy omawianego dokumentu,
4.1 wyraża zdumienie, że w żadnym miejscu tekstu Komisja nie usprawiedliwia swojego wyboru najbardziej wiążącego wspólnotowego instrumentu prawnego — rozporządzenia;
4.2 stwierdza, że z uwagi na dużą różnorodność sytuacji występujących w Państwach Członkowskich, w projekcie rozporządzenia proponuje się czasem nieprecyzyjne definicje, jednak powierza Państwom Członkowskim odpowiedzialność za ich doprecyzowanie na własnym terytorium.
Powyższa uwaga dotyczy w szczególności definicji terytorium miejskiego (art. 2(m)), w przypadku którego strefy o określonym zapotrzebowaniu na usługi transportowe tylko z rzadka pokrywają się z obwodami podlegającymi danym kompetentnym organom.
II.
Zalecenia
Poprawki
Zalecenie 1
Artykuł 1.2
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
2.Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do krajowego i międzynarodowego świadczenia usług publicznego transportu pasażerskiego koleją i za pomocą innych środków transportu kolejowego oraz drogowego, z wyjątkiem usług świadczonych przede wszystkim ze względu na ich wartość historyczną i turystyczną. _BAR_ 2.Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do krajowego i międzynarodowego świadczenia usług publicznego transportu pasażerskiego koleją i za pomocą innych środków transportu kolejowego oraz drogowego, z wyjątkiem usług świadczonych przede wszystkim ze względu na ich wartość historyczną i turystyczną. _BAR_
Uzasadnienie
Co się tyczy zakresu stosowania rozporządzenia, KR ubolewa nad faktem, że w projekcie zastosowano podejście modalne, które zazwyczaj nie pozwala doceniać znaczenia rozwoju intermodalności w zintegrowanych politykach lokalnych w zakresie sposobów przemieszczenia się osób.
KR życzy sobie uwzględnienia kwestii intermodalności, aby w ten sposób zachęcić samorządy do ujęcia w umowach z dostawcami usług użyteczności publicznej zobowiązań dotyczących systemów multimodalnych (metro, tramwaje, autobusy, kolejki szynowo-linowe, śródlądowe drogi wodne, parkingi, wynajem rowerów, wynajem samochodów, dworce multimodalne, systemy informacyjne itp.).
Zalecenie 2
Artykuł 2 (j): Definicje
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
(j)"operator wewnętrzny": odrębna prawnie jednostka podlegająca całkowitej kontroli właściwych władz, analogicznej do kontroli, jaką sprawują nad ich własnymi służbami.
W celu stwierdzenia, czy taka kontrola istnieje, należy wziąć pod uwagę takie elementy jak: poziom obecności w organach administracji, dyrekcji lub organach nadzorczych, odnośne wymogi w statutach, rzeczywista własność, wpływ na decyzje strategiczne i indywidualne dotyczące zarządzania oraz sprawowanie nad nimi skutecznej kontroli. _BAR_ (j)"operator wewnętrzny": odrębna prawnie jednostka podlegająca całkowitej kontroli właściwych władz, analogicznej do kontroli, jaką sprawują nad ich własnymi służbami.
W celu stwierdzenia, czy taka kontrola istnieje, należy wziąć pod uwagę takie elementy jak: poziom obecności w organach administracji, dyrekcji lub organach nadzorczych, odnośne wymogi w statutach, rzeczywista własność, wpływ na decyzje strategiczne i indywidualne dotyczące zarządzania oraz sprawowanie nad nimi skutecznej kontroli.
Udział przedsiębiorstw prywatnych w kapitale zakładowym dostawcy usług działającego w charakterze operatora wewnętrznego nie może przekraczać 33%.
Bezpośrednie przyznanie kontraktu operatorowi wewnętrznemu jest możliwe także wtedy, gdy na zasadzie wyjątku od art. 2 (j), w celu restrukturyzacji wejdzie on w kooperację z operatorem zewnętrznym, nad którym organ nie ma żadnej kontroli.
Po wygaśnięciu wyżej danego bezpośrednio przyznanego kontraktu nie bierze się już tego operatora wewnętrznego pod uwagę przy bezpośrednim przyznawaniu nowego kontraktu. _BAR_
Uzasadnienie
KR domaga się większej dokładności definicji operatorów wewnętrznych i zasad dotyczących kontroli samorządu nad takim operatorem.
W swym pierwotnym kształcie zalecenie to oznacza de facto dostosowanie przepisu do orzecznictwa; chodzi o wyrok z 11 stycznia 2005 r. w sprawie C-26/03 Stadt Halle, który w punkcie 49 stanowi: "udziały, nawet mniejszościowe, przedsiębiorstwa prywatnego w kapitale spółki, w której udziały należą również do danej instytucji zamawiającej wyklucza w każdym przypadku możliwość sprawowania przez instytucję zamawiającą kontroli analogicznej do tej, jaką sprawuje ona nad własnymi służbami" (tłumaczenie robocze Trybunału).
Z wyroku w sprawie Stadt Halle jasno wynika, że udział dowolnego podmiotu prywatnego w lokalnym lub regionalnym przedsiębiorstwie publicznym — niezależnie od rozmiarów jego zaangażowania — narzuca konieczność stosowania wspólnotowych reguł udzielania zamówień publicznych, które wiążą się z bardzo dużym obciążeniem biurokratycznym.
Oznacza to również de facto podważenie zagwarantowanej w art. 295 TWE neutralności prawa wobec własności a także ograniczenie swobody kształtowania partnerstw publiczno-prywatnych.
Dla spółek publiczno-prywatnych wyrok w sprawie Stadt Halle stwarza więcej kłopotów niż ich rozstrzyga.
KR wzywa w związku z tym europejskiego prawodawcę, aby nie godził się na dyktowanie treści prawa wspólnotowego przez orzecznictwo wspólnotowe i by zaproponował ustanowienie górnej granicy, poniżej której uznawać się będzie, że właściwy organ sprawuje nad danym podmiotem kontrolę analogiczną do tej, jaką sprawuje nad własnymi służbami.
Będzie wówczas zwolniony z obowiązku rozpisywania przetargu.
Wniosek dotyczący rozporządzenia służy tworzeniu uregulowanego konkurencyjnego rynku w Unii Europejskiej.
Zakłada to funkcjonowanie przedsiębiorstw, czy to prywatnych, czy publicznych.
Reguły udzielania pomocy zawarte w traktacie WE nie pozwalają, by organy państwowe zakłócały konkurencję za pomocą publicznych środków na rzecz określonych przedsiębiorstw.
Nie służą one jednak temu, by wypierać z rynku przedsiębiorstwa publiczne.
Żeby publiczne przedsiębiorstwa komunikacyjne mogły się przygotować na otwarcie rynku, potrzeba postanowień przejściowych; inaczej będą poszkodowane względem prywatnych przedsiębiorstw z powodu "ciężarów" związanych dawniej z publicznymi zamówieniami (takimi jak np. płace według układu zbiorowego pracy, usługi oferowane w okresach niskiego popytu i dla określonych grup ludności).
Należy zatem w określonym okresie przejściowym pozwolić przedsiębiorstwom publicznym, by poprzez udział prywatnego kapitału osiągnęły zdolność konkurencyjną; zarazem nie powinno się to automatycznie wiązać w tym okresie z przymusem stawania do przetargów.
W przeciwnym razie przedsiębiorstwom publicznym pozostawałaby tylko konieczność prywatyzacji lub rezygnacja z poprawy skuteczności swojej struktury.
Zalecenie 3
Artykuł 2 (m): Definicje
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
… (m)"transport regionalny lub dalekobieżny": usługa transportowa, która nie odpowiada na zapotrzebowanie na transport ośrodka miejskiego lub aglomeracji lub połączeń pomiędzy aglomeracją i jej przedmieściami. _BAR_ … (m)"transport regionalny lub dalekobieżny": usługa transportowa, która nie odpowiada na zapotrzebowanie na transport ośrodka miejskiego lub aglomeracji lub połączeń pomiędzy aglomeracją i jej przedmieściami która nie jest usługą o charakterze wyraźnie miejskim lub podmiejskim. _BAR_
Uzasadnienie
Co się tyczy odstępstwa od art. 5.6, byłoby godne ubolewania, gdyby, ze względu na rozbieżne interpretacje, w dziedzinie tej pojawiła się niepewność prawna.
W celu ulepszenia definicji usług transportu regionalnego lub dalekobieżnego KR proponuje dwa rozwiązania: doprecyzowanie w tekście, że Państwa Członkowskie powinny same zdefiniować usługi wynikające z art. 2(m), lub wybór definicji zawierającej prawnie potwierdzone pojęcia.
W drugim przypadku Komitet proponuje zastąpienie definicji opartej na terminach geograficznych ("aglomeracja", "ośrodek miejski", "przedmieścia") definicją opartą na rodzajach usług, która byłaby też bardziej spójna z "pakietami kolejowymi".
Dyrektywy 2001/13 (art. 1.2b) i 2001/14 (art. 1.3b) wyróżniają w tym względzie "miejskie i podmiejskie przewozy pasażerskie".
Trzeba podkreślić, że typologia na podstawie usług jest stosowana od 1991 r. w rozporządzeniu 1191/69 (art. 1.1, zmodyfikowany przez dok.
1893/91).
Zalecenie 4
Odnośnie do wniosków, do których mają zastosowanie dyrektywy w sprawie "zamówień publicznych", Komitet Regionów:
- domaga się jasnego stwierdzenia, że postanowienia projektu rozporządzenia są nadrzędne względem przepisów zawartych w ogólnych dyrektywach w sprawie zamówień publicznych, zgodnie z zasadą norm kolizyjnych (lex specialis);
- wyraża życzenie, aby w niniejszym rozporządzeniu umowy koncesyjne zostały objęte dokładnymi przepisami oraz aby wyjaśnić zasady nimi rządzące w nawiązaniu do dyrektyw dotyczących "zamówień publicznych" (93/37 i 2004/18);
- domaga się, aby przypadek kontraktów "BOT" (Built Operate and Transfer) został ujęty bardziej jednoznacznie w art. 5.1 i 8.1.
W rozporządzeniu należy koniecznie wyjaśnić warunki prawne w sytuacji, gdy w odniesieniu do budowy ciężkiej infrastruktury przyznaje się prawo wyłączności (lub rekompensatę).
Zalecenie 5
Artykuł 4.6
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
6.W razie konieczności, przy uwzględnieniu warunków amortyzacji środków trwałych, okres ważności kontraktów może być przedłużony maksymalnie o połowę, jeżeli operator zapewnia elementy środków trwałych, jednocześnie mających znaczenie dla wszystkich środków trwałych potrzebnych do realizacji usług transportowych stanowiących przedmiot kontraktu na usługi publiczne i związanych wyłącznie z usługami transportowymi, które stanowią przedmiot tego kontraktu. _BAR_ 6.W razie konieczności, przy uwzględnieniu warunków amortyzacji środków trwałych, okres ważności kontraktów może być przedłużony maksymalnie o połowę, jeżeli operator zapewnia elementy środków trwałych, jednocześnie mających znaczenie dla wszystkich środków trwałych potrzebnych do realizacji usług transportowych stanowiących przedmiot kontraktu na usługi publiczne i związanych wyłącznie z usługami transportowymi, które stanowią przedmiot tego kontraktu.
Inwestycje materialne lub niematerialne nie mogą stanowić uzasadnienia przedłużenia okresu trwania kontraktu, jeśli istnieje rynek wtórny lub jeśli nie pojawiają się kłopoty z oszacowaniem ich wartości końcowej w momencie upływu kontraktu. _BAR_
Uzasadnienie
Odstępstwo od art. 4.6 dotyczące amortyzacji aktywów nie powinno hamować dynamiki konkurencyjnej poprzez przedłużanie okresu trwania kontraktów bez ugruntowanego uzasadnienia ekonomicznego.
Zalecenie 6
Art. 4 (wprowadzić nowy ustęp)
Poprawka KR-u
4.8 Ustępy 5 i 6 niniejszego artykułu nie mają zastosowania, kiedy zastosowanie mają dyrektywy w sprawie udzielania zamówień publicznych.
W tym wypadku maksymalny okres ważności kontraktu na usługi publiczne wynosi trzydzieści lat od daty faktycznego rozpoczęcia prac.
Uzasadnienie
KR proponuje, by przypadek koncesji na wykonanie prac i eksploatację stanowił przedmiot konkretnego artykułu, jako że długość okresu wykonywania prac jest podstawowym parametrem równowagi ekonomicznej projektu.
W tym wypadku należy zastosować odstępstwo od maksymalnej długości 22,5 lat, przewidziane w projekcie rozporządzenia.
Zalecenie 7
Art. 5.4
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
4.Właściwe władze mogą podjąć decyzję o bezpośrednim przyznaniu kontraktów na usługi publiczne, których średnia wartość roczna wynosi mniej niż 1 milion EUR lub które dotyczą rocznego świadczenia usług transportowych na odległość mniejszą niż 300000 kilometrów. _BAR_ 4.Właściwe władze mogą podjąć decyzję o bezpośrednim przyznaniu kontraktów na usługi publiczne, których średnia wartość roczna na przedsiębiorstwo wynosi mniej niż 1,5 miliona EUR lub które dotyczą rocznego świadczenia usług transportowych na odległość mniejszą niż 300000 500000 kilometrów. _BAR_
Uzasadnienie
KR proponuje, by wprowadzono jednoznaczny zakaz bezpośredniego przyznawania przez właściwe władze większej liczby kontraktów jednemu wykonawcy usług, gdy całkowita wartość kontraktów przekracza próg ustalony w art. 5.4.
Artykuł ten nie może zostać wykorzystany w celu obejścia obowiązku ogłoszenia przetargu, powinien natomiast służyć uniknięciu kosztów transakcji przetargowych, gdy zlecona usługa jest "niewielka" bądź gdy właściwe władze zamiast sprzyjać autentycznej konkurencji między uczestnikami przetargu — dokonują prostego porównania różnych "małych operatorów" działających na ich terytorium.
KR proponuje ponadto, by progi ustalane były przez każde Państwo Członkowskie w oparciu o jego warunki gospodarcze.
Zalecenie 8
Artykuły 8.2 i 8.3
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
2.Wszystkie właściwe władze upewniają się, że:a)przynajmniej połowę kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu autobusowego, według wartości, przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przez okres czterech lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia; ib)wszystkie kontrakty na usługi publiczne w zakresie transportu autobusowego przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przez okres ośmiu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia.3.Wszystkie właściwe władze upewniają się, że:a)przynajmniej połowę kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu kolejowego, według wartości, przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przez okres pięciu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia; ib)wszystkie kontrakty na usługi publiczne w zakresie transportu kolejowego przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przez okres dziesięciu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia. _BAR_ 2.Wszystkie właściwe władze upewniają się, że:a)kontrakty przynajmniej połowę kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu autobusowego, według wartości, przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem są zgodne z art. 4 niniejszego rozporządzenia przez okres czterech lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia; ib)wszystkie kontrakty na usługi publiczne w zakresie transportu autobusowego przyznaje się zgodnie z art. 5 niniejszego rozporządzenia niniejszym rozporządzeniem przez okres ośmiu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia.3.Wszystkie właściwe władze upewniają się, że:a)kontrakty przynajmniej połowę kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu kolejowego, według wartości, przyznaje się zgodnie z niniejszym rozporządzeniem są zgodne z art. 4 niniejszego rozporządzenia przez okres pięciu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia; ib)wszystkie kontrakty na usługi publiczne w zakresie transportu kolejowego przyznaje się zgodnie z art. 5 niniejszego rozporządzenia niniejszym rozporządzeniem przez okres dziesięciu lat od daty wejścia w życie tego rozporządzenia. _BAR_
Uzasadnienie
Obecna wersja tych dwóch ustępów sprawiłaby duże trudności właściwym władzom pragnącym, by ich sieć była użytkowana tylko przez jednego operatora.
Przed upływem 4-5 lat władze te musiałyby sporządzić kontrakt na usługi publiczne i zorganizować przetarg.
Zalecenie 9
Art. 8.5
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
5.W odniesieniu do stosowania ust. 2, 3 i 4 nie bierze się pod uwagę kontraktów na usługi publiczne przyznanych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia według sprawiedliwej procedury przetargowej, o ile ich okres ważności jest ograniczony oraz jeżeli jest on porównywalny z okresami ważności przewidzianymi w art. 4 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Kontrakty te mogą obowiązywać do czasu ich wygaśnięcia. _BAR_ 5.W odniesieniu do stosowania ust. 2, 3 i 4 nie bierze się pod uwagę kontraktów na usługi publiczne przyznanych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia według sprawiedliwej procedury przetargowej, o ile ich okres ważności jest ograniczony oraz jeżeli jest on porównywalny z okresami ważności przewidzianymi w art. 4 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Kontrakty te mogą obowiązywać do czasu ich wygaśnięcia. _BAR_
Uzasadnienie
Co się tyczy okresu przejściowego, kontrakty zawarte przed wejściem w życie omawianego rozporządzenia, które wygasają przed zakończeniem jego wdrażania, powinny obowiązywać do końca okresu ważności w celu uniknięcia postępowania sądowego w następstwie doznanej szkody.
Zalecenie 10
Usunąć art. 8.6
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
W drugiej połowie okresów przejściowych, o których mowa w ust. 2 i 3, właściwe władze mogą wykluczyć z uczestnictwa w procedurach przyznawania kontraktów drogą przetargu operatorów, którzy nie mogą udowodnić, że wartość usług transportu publicznego, za które otrzymują rekompensatę lub prawo wyłączne, przyznane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, stanowi przynajmniej połowę wartości wszystkich usług transportu publicznego, za które otrzymują rekompensatę lub prawo wyłączne.
Aby zastosować to kryterium, nie bierze się pod uwagę kontraktów przyznanych w ramach środka nadzwyczajnego, o którym mowa w art. 5 ust. 5.
W przypadku gdy właściwe władze korzystają z tej możliwości, odbywa się to w sposób niedyskryminacyjny, z wykluczeniem wszystkich potencjalnych operatorów, którzy spełniają to kryterium i informują ich o tej decyzji na początku procedury przyznawania kontraktów na usługi publiczne.
Właściwe władze informują Komisję o zamiarze zastosowania tego przepisu przynajmniej dwa miesiące przed ogłoszeniem przetargu. _BAR_ W drugiej połowie okresów przejściowych, o których mowa w ust. 2 i 3, właściwe władze mogą wykluczyć z uczestnictwa w procedurach przyznawania kontraktów drogą przetargu operatorów, którzy nie mogą udowodnić, że wartość usług transportu publicznego, za które otrzymują rekompensatę lub prawo wyłączne, przyznane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, stanowi przynajmniej połowę wartości wszystkich usług transportu publicznego, za które otrzymują rekompensatę lub prawo wyłączne.
Aby zastosować to kryterium, nie bierze się pod uwagękontraktów przyznanych w ramach środka nadzwyczajnego, o którym mowa w art. 5 ust. 5.
W przypadku gdy właściwe władze korzystają z tej możliwości, odbywa się to w sposób niedyskryminacyjny, z wykluczeniem wszystkich potencjalnych operatorów, którzy spełniają to kryterium i informują ich o tej decyzji na początku procedury przyznawania kontraktów na usługi publiczne.
Właściwe władze informują Komisję o zamiarze zastosowania tego przepisu przynajmniej dwa miesiące przed ogłoszeniem przetargu. _BAR_
Uzasadnienie
Artykuł ten jest szczególnie niejasny i niesie ze sobą ryzyko dyskryminacji oraz sporów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady dotyczącej zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Chorwacją
(2006/C 81/11)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Chorwacją (COM(2004) 275 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 17 listopada 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu Regionów w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swego Prezydium z 15 czerwca 2004 r. powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych przygotowanie opinii w sprawie strategii Komisji Europejskiej w zakresie postępów poczynionych w procesie rozszerzenia;
uwzględniając konkluzje Prezydencji ze szczytów Rady Europejskiej w Salonikach w czerwcu 2003 r. i w Brukseli w grudniu 2004 r.;
uwzględniając decyzję Rady z 13 września 2004 r. w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Chorwacją;
uwzględniając sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku o członkostwo w UE złożonego przez Chorwację (A5-0206/2004);
uwzględniając sprawozdanie Komisji Europejskiej w sprawie stabilizacji i stowarzyszenia z 2003 r.;
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej z kwietnia 2004 r. dotyczący opinii w sprawie wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej, złożonego przez Chorwację (COM (2004) 257 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Rady w sprawie podpisania umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu między Wspólnotami Europejskimi i jej Państwami Członkowskimi a Republiką Chorwacji;
uwzględniając decyzję Rady z 3 października 2005 r. o otwarciu negocjacji akcesyjnych z Chorwacją;
uwzględniając oświadczenia i zalecenia przyjęte przez Wspólny Komitet Parlamentarny UE — Chorwacja 5 października 2005 r.;
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 499/2004 rev. 2; sprawozdawca: Isidoro GOTTARDO, radny regionu Friuli-Wenecja Julijska, IT/PPE) przyjęty przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych 30 czerwca 2005 r.;
a także mając na uwadze, co następuje: - Dla Chorwacji perspektywa przystąpienia do UE ma dodatkowe znaczenie, gdyż sprzyja ona politycznej stabilności i wzmacnia demokrację na Bałkanach; poza tym perspektywa ta stanowi przykład dla innych krajów w tym regionie;
- Przestrzeganie demokratycznych zasad, praworządności, praw człowieka i praw mniejszości, a także podstawowych wolności, to główny warunek korzystania z pomocy wspólnotowej, służącej wzmocnieniu instytucji i przygotowaniu do przystąpienia do Unii Europejskiej.
przyjął swoją opinię na 61. sesji plenarnej w dniach 12 — 13 października 2005 r. (posiedzenie z dn. 13 października).
Spostrzeżenia i zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.
Zasady, priorytety i warunki zawarte w partnerstwie europejskim z Chorwacją
1.1 z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie partnerstwa europejskiego dla Bałkanów Zachodnich, opartego na Agendzie z Salonik, i priorytety wyznaczone przez Komisję Europejską odnośnie Chorwacji oraz oczekuje, że będzie uczestniczyć w ocenie, która zostanie przeprowadzona pod koniec przewidzianego okresu, dotyczącej priorytetów krótkoterminowych, a zwłaszcza priorytetów politycznych, takich jak demokracja, praworządność, prawa człowieka oraz ochrona mniejszości;
1.2 podkreśla absolutną konieczność zwiększenia efektywności chorwackiej administracji i przeszkolenia kadry urzędniczej, by sprostać zobowiązaniom wynikającym z przystąpienia do Unii i potrzebie walki z korupcją;
1.3 w związku z powyższym uważa, że programy twinningowe z administracją regionalną i lokalną Państw Członkowskich UE należą do instrumentów, które można wykorzystać dla ułatwienia lepszego funkcjonowania administracji publicznej, zachęca zatem Radę ds. Stabilizacji i Stowarzyszenia do zwrócenia się do Komitetu Regionów w celu skorzystania z jego szerokiego zakresu doświadczeń w tej dziedzinie;
1.4 z radością przyjmuje gwarancje konstytucyjne przewidziane dla mniejszości narodowych stanowiących integralną cześć społeczeństwa chorwackiego i należne im przedstawicielstwo w rządzie centralnym oraz w regionalnych i lokalnych strukturach władzy, a także starania podejmowane na rzecz ochrony mniejszości romskiej; ponadto z zadowoleniem przyjmuje utworzenie komisji międzyresortowych, w skład których wchodziliby przedstawiciele mniejszości i rządu centralnego;
1.5 akcentuje konieczność zagwarantowania dwujęzyczności w lokalnej administracji publicznej wszędzie tam, gdzie występują społeczności autochtoniczne inne niż chorwacka lub mniejszości posługujące się językiem innym niż chorwacki, i to nie tylko na szczeblu gminnym, ale również na szczeblu okręgów; z tego też powodu podkreśla konieczność takiego dostosowania przepisów prawnych w zakresie obszaru regionów, miast i gmin do prawa konstytucyjnego dotyczącego praw mniejszości narodowych i do przepisów prawnych mówiących o językach mniejszości narodowych, aby de facto zapewnić stosowanie dwóch języków w tych regionach, miastach i gminach, które w rozumieniu swoich statutów mają dwa języki urzędowe: język chorwacki i język mniejszości;
1.6 domaga się, by dokonano publicznej oceny koordynacji i współpracy pomiędzy władzami odpowiedzialnymi na szczeblu centralnym i lokalnym w zakresie repatriacji uchodźców, odbudowy i odzyskania domów i mieszkań, wdrożenia ustawodawstwa przewidującego rekompensatę za utratę prawa najmu i/lub prawa do zajmowania lokalu, walki z dyskryminacją ze względu na przynależność narodową lub etniczną w dziedzinie zatrudnienia. Wszystkie te kwestie stanowią podstawę dla ponownej integracji społeczno-gospodarczej repatriantów, którą należy zaplanować w oparciu o programy regionalne i postrzegać jako integralną część rozwoju lokalnego;
1.7 przyjmuje do wiadomości wniosek wysunięty przez mniejszości narodowe, by chorwackie prawo wyborcze uznało "podwójne głosowanie" (polityczne i etniczne) mniejszości narodowych w Chorwacji, tak jak przewidują konstytucja i prawo konstytucyjne dotyczące mniejszości narodowych;
1.8 zwraca uwagę, że różnorodność etniczna w Chorwacji powinna mieć należyte odzwierciedlenie w radiu i telewizji publicznej.
2.
Wejście w życie umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu (USS)
2.1 wyraża zadowolenie z powodu wejścia w życie 1 lutego 2005 r. umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu z Republiką Chorwacji. Umowa ta stanowi ramy prawne dla stosunków pomiędzy Chorwacją a UE na cały okres przedakcesyjny; ma nadzieję, że USS faktycznie posunie naprzód proces integracji, a jednocześnie, dzięki szeroko zakrojonemu partnerstwu angażującemu w jej wdrażanie także chorwackie samorządy lokalne i regionalne, wzmocni relacje między stronami;
2.2 przypomina, że USS w szczególnym stopniu przewiduje powołanie komisji parlamentarnej ds. stabilizacji i stowarzyszenia, której celem były dalszy rozwój dialogu politycznego pomiędzy obiema stronami, aby stworzyć "bliskie więzi solidarności i nowe formy współpracy" [1];
2.3 dostrzega wolę, będącą przesłaniem USS, aby krzewić dialog polityczny pomiędzy stronami umowy "w każdej innej formie, wnoszącej przydatny wkład we wzmocnienie, rozwój i intensyfikację dialogu politycznego" [2];
2.4 żałuje jednak, że w odróżnieniu od poprzednich państw kandydujących, ani w USS, ani w Radzie Stabilizacji i Stowarzyszenia, ani w decyzji Rady dotyczącej regulaminu wewnętrznego nie przewidziano utworzenia komitetu zrzeszającego przedstawicieli lokalnych i regionalnych jednostek terytorialnych;
2.5 domaga się zatem, aby Rada ds. Stabilizacji i Stowarzyszenia, dążąc do "wniesienia przydatnego wkładu we wzmocnienie, rozwój i intensyfikację dialogu politycznego" [3], podjął próbę utworzenia wspólnego komitetu konsultacyjnego Chorwacja — KR. Komitet ten służyłby ożywieniu dialogu politycznego, promowaniu zbliżenia Chorwacji do Unii Europejskiej, współpracy regionalnej i rozwoju dobrych stosunków sąsiedzkich, a także kultury pomocniczości i rozwoju demokracji lokalnej.
3.
Otwarcie negocjacji akcesyjnych
3.1 przypomina, że wspólnym i ostatecznym celem negocjacji jest pełne członkostwo Chorwacji w Unii Europejskiej;
3.2 ufa, że wprowadzone środki przejściowe i klauzule ochronne będą zawsze zgodne z interesami UE, szczególnie w zakresie konkurencji i funkcjonowania rynku wewnętrznego;
3.3 podkreśla naturalne predyspozycje Chorwacji do członkostwa w UE i szczere pragnienie przystąpienia do Unii ze strony obywateli chorwackich; otwarcie negocjacji akcesyjnych zapobiegło rozwinięciu się niechęci do europejskiej perspektywy wspólnotowej i opóźnienie stabilizacji politycznej w regionie;
3.4 wyraża zadowolenie z otwarcia negocjacji akcesyjnych z Chorwacją, na podstawie decyzji politycznej uwzględniającej w należyty sposób wypełnienie kryteriów kopenhaskich i warunków związanych ze stabilizacją i stowarzyszeniem ustanowionych przez Radę w 1997 r. (współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii oraz współpraca regionalna, postrzegana jako integralna część umowy o stabilizacji i stowarzyszeniu podpisanej z Chorwacją); podkreśla ponadto konieczność monitorowania, dalszej konsolidacji i, w razie potrzeby, wymagania widocznych postępów w zakresie praw mniejszości, polityki repatriacji uchodźców, braku dyskryminacji przy zakupie nieruchomości przez obywateli Wspólnoty i reformy sądowniczej;
3.5 przypomina o konieczności potwierdzenia przez rząd chorwacki gotowości do pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii, także podczas trwania negocjacji akcesyjnych;
3.6 uważa otwarcie negocjacji za historyczną szansę zarówno dla UE jak i dla Bałkanów oraz z zadowoleniem przyjmuje utworzenie grupy zadaniowej ds. Chorwacji, która zajmie stanowisko w sprawie pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii;
3.7 z zadowoleniem przyjmuje ramy negocjacyjne, przyjęte przez Komisję Europejską, oraz propozycję zwiększenia ilości rozdziałów negocjacyjnych do 35, poprzez podzielenie długich rozdziałów na rozdziały krótsze, w ten sposób ułatwiając proces negocjacji, zwiększając jego skuteczność i przyspieszając go, szczególnie w zakresie polityki rolnej; prosi o udział w konsultacjach na temat corocznych sprawozdań Komisji w sprawie postępów czynionych przez Chorwację na drodze akcesji do UE;
3.8 wzywa Komisję, by włączyła Komitet w formalny proces monitorowania i analizy transpozycji dorobku prawnego Wspólnoty, tak by mógł on wesprzeć Komisję w ocenianiu stopnia przygotowania Chorwacji w tych konkretnych dziedzinach negocjacji, w których jego zaangażowanie stanowiłoby wartość dodaną. Przede wszystkim chodzi tu o pożądaną współpracę z samorządami lokalnymi i regionalnymi w dziedzinie dorobku wspólnotowego dotyczącego spójności (rozdział 22); apeluje do Komisji Europejskiej i Rady o informowanie na bieżąco o przyjętych standardach (benchmarking) dla tego rozdziału negocjacji;
3.9 podkreśla, że dla zapewnienia szybkich postępów w przyszłych negocjacjach i implementacji dorobku prawnego UE, instytucje chorwackie muszą poprawić swą zdolność do zarządzania systemem administracyjnym i prawnym. Wymaga to wydajnego i niezależnego systemu wymiaru sprawiedliwości oraz sprawnej administracji publicznej, będącej odzwierciedleniem europejskich norm i przestrzegającej procedur selekcji i zatrudniania personelu we wszystkich organach publicznych. W tym celu Komitet proponuje, by już przed negocjacjami wprowadzić programy współpracy i programy twinningowe, także pomiędzy organami administracji lokalnej i regionalnej Chorwacji i Państw Członkowskich UE;
3.10 zachęca władze Chorwacji do dalszych działań w zakresie walki z korupcją, w tym zwłaszcza do kampanii prowadzonej przez Urząd ds. Zwalczania Korupcji i Przestępczości Zorganizowanej (USKOK), mającej uwrażliwić opinię publiczną na ten problem;
3.11 pragnie kontynuacji współpracy regionalnej na Bałkanach, zgodnie z Agendą z Salonik przyjętą w czerwcu 2003 r., w duchu współpracy transgranicznej, która sprawdziła się już wśród Państw Członkowskich, a w szczególności wzywa do szybkiego zażegnania sporu regionalnego dotyczącego granicy morskiej ze Słowenią i Zatoki Pirano;
3.12 zachęca okręgi chorwackie do kontynuowania polityki aktywnej współpracy transgranicznej, partycypacji oraz ustanawiania euroregionów dla wzmocnienia europejskiego ducha i europejskiego kierunku rozwoju.
4.
Przedakcesyjna pomoc ze strony UE
4.1 z zadowoleniem przyjmuje decyzję o udostępnieniu Chorwacji przedakcesyjnych instrumentów finansowych (PHARE, ISPA, SAPARD) już od 2005 r. oraz nowego przedakcesyjnego instrumentu finansowego od 2007 r. i przypomina, że zawsze należy stosować mechanizm wpółfinansowania wraz z rozsądnym gospodarowaniem środkami finansowymi i zgodnie z rachunkiem ekonomicznym;
4.2 podkreśla, że Komisja Europejska, jako organ zajmujący się koordynacją działań pomocowych, powinna monitorować stopień absorpcji funduszy wspólnotowych i oceniać oddziaływanie programów wprowadzonych do tej pory w Chorwacji, w szczególności programów twinningowych (policji granicznej, służby celnej, urzędów statystycznych i azylu) oraz apeluje o bieżące informacje na ten temat;
4.3 postuluje, aby Komisja Europejska, wraz z wygaśnięciem dokumentu strategii narodowej na lata 2002 — 2006 i zgodnie z rozporządzeniem w sprawie CARDS, dokonała oceny skuteczności działań na rzecz rozwoju wydajności administracji;
4.4 zaleca, by w przyszłości chorwackie samorządy lokalne i regionalne aktywnie uczestniczyły w mechanizmach koordynacji pomocy przedakcesyjnej wprowadzonych przez Komisję Europejską i były zaangażowane w planowanie strategii oraz w określanie priorytetów rozwoju regionalnego; w tym celu Komitet ponownie wskazuje na pilną potrzebę przeznaczenia funduszy przedakcesyjnych na przeszkolenie pracowników administracyjnych w samorządach lokalnych i regionalnych;
4.5 podkreśla duże dysproporcje w rozwoju różnych obszarów NUTS II w Chorwacji i kładzie nacisk na konieczność wykorzystania funduszy europejskich przede wszystkim na działania zwalczające bezrobocie, szczególnie w najbardziej pokrzywdzonych regionach;
4.6 podkreśla korzyści płynące z ukształtowania krajowej polityki rozwoju regionalnego w oparciu o jeden instrument prawny, tak aby w przyszłości uniknąć rozbieżności procedur, co się w dotychczasowych działaniach zdarzało, oraz aby w długoletniej perspektywie móc planować działania na rzecz rozwoju regionalnego na szczeblu krajowym;
4.7 postuluje, by już od 2007 r. Chorwacja mogła uczestniczyć w projektach współpracy międzyregionalnej i transgranicznej, przewidzianych w ramach nowego celu współpracy w zakresie polityki spójności;
4.8 proponuje, by wziąć pod uwagę możliwość uczestnictwa przedstawicieli regionów przygranicznych państw kandydujących, przynajmniej w roli obserwatorów, w przyszłych europejskich zgrupowaniach współpracy transgranicznej (ang. EGCC);
4.9 wzywa, by władze budżetowe UE przewidziały odpowiednie instrumenty finansowe, które mogłyby być wykorzystane przez chorwackie samorządy lokalne i regionalne w programach twinningowych lub programach współpracy z samorządami lokalnymi i regionalnymi UE oraz z Komitetem Regionów w celu informowania obywateli o korzyściach związanych z wejściem do UE;
5.
Wdrożenie reformy konstytucyjnej z 2001 r. w zakresie decentralizacji
5.1 przypomina, że wprowadzenie w Chorwacji zasady pomocniczości stanowi jeden z kluczowych instrumentów zbliżenia obywateli chorwackich do europejskiego projektu;
5.2 z zadowoleniem przyjmuje poprawki dotyczące pomocniczości oraz samorządności lokalnej i regionalnej wniesione do chorwackiej konstytucji w 2001 r.;
5.3 zapoznał się z krytyką wyrażoną przez Komisję Europejską w sprawozdaniu z 2003 r. dotyczącym stabilizacji i stowarzyszenia w Chorwacji, zwłaszcza jeśli chodzi o spowolnienie procesu decentralizacji i podkreśla generalnie negatywną ocenę zdolności okręgów, miast i gmin do wypełnienia nowych zobowiązań, co wynika z ich braku autonomii w dziedzinie finansów i zarządzania;
5.4 wyraża zaniepokojenie z powodu faktycznego braku własnych środków finansowych i autonomii w zakresie ściągania podatków; oba te czynniki odgrywają istotną rolę w konsolidacji prawdziwego procesu decentralizacji;
5.5 postuluje, by przepisy prawne dotyczące samorządności lokalnej i regionalnej, przede wszystkim w sektorach oświaty i służby zdrowia były zgodne z duchem reformy konstytucyjnej z 2001 r. i nie hamowały zapoczątkowanego wtedy procesu decentralizacji; podkreśla, że tworzenie nowych lokalnych jednostek administracyjnych musi odpowiadać podstawowym zasadom UE w zakresie samorządności lokalnej i demokracji.
P6_TA(2005)0067
Wytyczne budżetowe (2006 rok, inne sekcje)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wytycznych dotyczących sekcji II, IV, V, VI, VII, VIII (A) i VIII (B) oraz w sprawie wstępnego projektu szacunków Parlamentu Europejskiego (sekcja I) dla procedury budżetowej na 2006 r. (2004/2271(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 272 Traktatu WE,
- uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [1],
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005 [2],
- uwzględniając roczne sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego za rok budżetowy 2003 wraz z odpowiedziami badanych instytucji [3],
- uwzględniając art. 69 i załącznik IV do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej i opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0043/2005),
A. mając na uwadze, że tymczasowe dane liczbowe dotyczące korekty technicznej perspektywy finansowej przewidują pułap w wysokości 6704 milionów EUR dla pozycji 5 ("Wydatki administracyjne") w budżecie na 2006 r.,
B. mając na uwadze, że budżet na 2006 r. będzie obejmował pełne skutki finansowe rozszerzenia, które nastąpiło w 2004 r., po przeprowadzeniu rekrutacji większości nowego personelu,
C. mając na uwadze, że znaczna część prac przygotowawczych do kolejnego rozszerzenia planowanego na 2007 r. zostanie przeprowadzona w 2006 r.,
D. mając na uwadze, że rok obrachunkowy 2006 r. jest ostatnim rokiem w ramach aktualnej perspektywy finansowej.
Priorytety polityczne
Konsolidacja i przygotowanie do kolejnego rozszerzenia
1. uważa, że kluczowe znaczenie ma przyjęcie, w razie potrzeby, odpowiednich dodatkowych środków, aby sprawnie zakończyć rundę rozszerzenia z 2004 r.; szacuje, że większość nowego personelu z 10 nowych Państw Członkowskich zostanie zatrudnionych do 2006 r., co będzie miało pełny wpływ finansowy na budżety innych instytucji;
2. podkreśla znaczenie włączenia nowego personelu do istniejących struktur instytucji; uważa, że należy podjąć specjalne środki szkoleniowe na obszarach, które pozostają w tyle, takich jak tłumaczenia pisemne i ustne;
3. podkreśla potrzebę dynamicznego rozpoczęcia przygotowań do kolejnego rozszerzenia obejmującego Rumunię i Bułgarię, planowanego na rok 2007; zwraca się do instytucji o przedstawienie do 1 września 2005 r. szczegółowych informacji na temat ich planów w zakresie takich przygotowań oraz szacunków konsekwencji finansowych;
Wydajne i racjonalne wykorzystanie przydzielonych środków
4. wzywa instytucje do poprawy jakości wydatków poprzez wykorzystywanie dostępnych środków w sposób bardziej wydajny i racjonalny na ich główne działania; oczekuje, że to podejście znajdzie odzwierciedlenie w ich propozycjach szacunków;
5. jest zdania, że realokacja środków i przesunięcia personelu powinny być pierwszą metodą znalezienia środków na poprawę funkcjonowania instytucji; zwraca uwagę, że przy ocenie proponowanych nowych inicjatyw należy brać pod uwagę długofalowe implikacje finansowe;
6. opowiada się za zacieśnieniem współpracy międzyinstytucjonalnej w celu zwiększenia wydajności działania; wzywa Komisję do przygotowania do dnia 1 lipca 2005 r. sprawozdania pokazującego korzyści dotychczas osiągnięte dzięki współpracy międzyinstytucjonalnej;
7. proponuje stworzenie narzędzia informacyjnego, które zapewniłoby tłumaczom wszystkich instytucji dostęp do przetłumaczonych wcześniej tekstów i poprawek, co zmniejszyłoby koszty i podniosło jakość tłumaczeń;
W kierunku bardziej wszechstronnego budżetowania
8. uważa, że struktura i zawartość budżetów innych instytucji powinny być bardziej wszechstronne; z zadowoleniem przyjmuje plany jasnego określenia nomenklatury w budżetach innych instytucji; zachęca instytucje do przedstawiania w swoich szacunkach jasnego podziału alokacji budżetowych według swoich najważniejszych działalności i funkcji;
Pozostałe kwestie
9. wzywa instytucje, aby do 1 września 2005 r. sporządziły przegląd środków stosowanych w celu przezwyciężania przeszkód stojących na drodze do równouprawnienia w rozumieniu art. 13 Traktatu WE, z uwzględnieniem możliwości wynikających z nowego Regulaminu Pracowniczego;
10. uważa, że wdrażanie polityki przyjaznej środowisku powinno stanowić aspekt codziennej działalności instytucji; wzywa wszystkie instytucje do sporządzenia do dnia 1 września 2005 r. aktualnej oceny działań podjętych w związku z przynależnością do EMAS (programu Unii Europejskiej dotyczącego zarządzania ekologicznego i kontroli); zauważa, że nowe projekty budowlane stwarzają szczególną możliwość inwestowania w przyjazne środowisku systemy energetyczne, które na dłuższą metę są mniej kosztowne i w znacznie mniejszym stopniu zanieczyszczają środowisko; uważa, że instytucje europejskie powinny dawać przykład w tym zakresie;
11. wzywa instytucje, aby do 1 września 2005 r. złożyły sprawozdanie dotyczące sposobów, jakich używają w celu zachęcenia personelu do korzystania z transportu publicznego;
12. zauważa wpływ wzrostu liczby personelu na płatności emerytalne w późniejszych latach; oczekuje od administracji Komisji propozycji, które zapobiegną nadmiernemu obciążeniu bieżącego budżetu administracji, na przykład poprzez utworzenie funduszu emerytalnego.
Parlament Europejski
Konsolidacja rozszerzenia z 2004 r
13. uważa za istotne, by obsadzono stanowiska związane z rozszerzeniem; podkreśla znaczenie włączenia stanowisk związanych z rozszerzeniem na różnych szczeblach; popiera wymóg, aby zapewnić wystarczającą liczbę wykwalifikowanych tłumaczy ustnych i pisemnych wszystkich języków urzędowych, aby umożliwić wszystkim posłom aktywny udział w pracach parlamentarnych; podkreśla znaczenie podjęcia niezbędnych środków dla równego traktowania wszystkich posłów do Parlamentu;
Przygotowania do rozszerzenia w roku 2007
14. za kwestię kluczową uważa podjęcie niezbędnych przygotowań w celu płynnego wejścia Rumunii i Bułgarii do Unii Europejskiej w 2007 r.; zachęca Sekretarza Generalnego do przedłożenia do 1 września 2005 r. praktycznych propozycji dotyczących tych przygotowań; podkreśla potrzebę zapewnienia odpowiedniej obsługi językowej dla nowych obserwatorów i posłów Parlamentu;
Uczynienie Parlamentu bliższym obywatelom
15. przypomina, że polityka informacyjna i komunikacyjna ma do odegrania kluczową rolę w uczynieniu Parlamentu bliższym obywatelom; zauważa znaczenie usług audiowizualnych w tym zakresie; uważa, że stronę internetową Parlamentu należy uczynić bardziej przyjazną dla użytkowników, a także poprawić jej układ;
16. wzywa do dokonania generalnego przeglądu polityki informacyjnej i komunikacyjnej Parlamentu Europejskiego; zwraca się z prośbą do Sekretarza Generalnego o przedłożenie do 1 czerwca 2005 r. sprawozdania zawierającego przegląd działań usprawniających funkcjonowanie Wydziału ds. Seminariów i Wizyt w celu zaktualizowania prezentacji Parlamentu, udoskonalenia programu wizyt i zwiększenia liczby personelu;
17. podkreśla znaczenie współpracy i podziału zadań z agendami Komisji; wyraża swoje poparcie dla projektu utworzenia Domów Europejskich (wspólnych siedzib biur zewnętrznych Parlamentu i Komisji) we wszystkich Państwach Członkowskich; uważa, że można polepszyć skuteczność i widoczność Domów Europejskich;
18. uważa, że należy dalej rozwijać rolę i zadania biur zewnętrznych w polityce informacyjnej i komunikacyjnej Parlamentu oraz że biurom zewnętrznym należy zapewnić odpowiednie środki; jest gotów do zbadania możliwości rozwoju roli biur zewnętrznych w odniesieniu do wspierania działalności posłów do Parlamentu;
Jakość i wydajność prac Parlamentu
19. podkreśla, że w odniesieniu do pracy Parlamentu ilość nie powinna przeważać nad jakością; gotów jest zatem rozważyć, czy należy wprowadzić modyfikacje w jego strukturach administracyjnych lub zapewnić dalsze wsparcie dla głównych działań, aby zoptymalizować prace tej instytucji;
20. uważa, że zwiększona rola Parlamentu Europejskiego w procesie legislacyjnym wymaga przeznaczenia znacznie większych zasobów na wsparcie jego podstawowych działań (więcej pomieszczeń przeznaczonych na posiedzenia komisji, wyposażonych w elektroniczne urządzenia do głosowania, wsparcie sekretariatów komisji, środki finansowe przeznaczone na specjalistyczne ekspertyzy wykonywane dla komisji parlamentarnych, itp.);
21. uznaje za istotne, aby poprawić warunki pracy posłów do Parlamentu; zachęca do zbadania sposobów szerszego zastosowania nowych technologii jako środka poprawy wydajności; przypomina o swoim wezwaniu zawartym w rezolucji z dnia 26 lutego 2004 r. [4] o ustalenie, czy w wyniku zastosowania wideokonferencji i podobnych metod możliwe byłoby usprawnienie pracy; jednak z niepokojem zauważa, że znaczne sumy przeznaczane na technologie informacyjne nie idą w parze ze wzrostem poziomu usług świadczonych przez służby informacyjne dla posłów do Parlamentu; zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do przedstawienia do dnia 1 lipca 2005 r. sprawozdania zawierającego propozycje poprawy usług informatycznych świadczonych na rzecz posłów;
22. apeluje do personelu bibliotecznego o większe wsparcie posłów do Parlamentu poprzez dostarczanie faktycznych i apolitycznych informacji na temat kwestii poruszanych przez obywateli Unii Europejskiej oraz o udostępnianie tych informacji wszystkim posłom Parlamentu w formie katalogu;
23. podkreśla rolę, jaką odgrywają osobiści współpracownicy w pracy posłów, oczekuje na sprawozdania grupy roboczej Prezydium w sprawie asystentów posłów i popiera, również ze względu na przejrzystość finansową, wprowadzenie statutu asystentów;
24. uważa za sprawę kluczową zagwarantowanie dostatecznego wsparcia i wiedzy fachowej dla zapewnienia odpowiedniej jakości prac legislacyjnych Parlamentu; oczekuje na zaktualizowany raport oceniający "Podwyższenie stawki" w sprawie reformy służb parlamentarnych;
25. przypomina o konieczności wprowadzenia zmian w obsłudze językowej prac Parlamentu; wzywa do zwiększenia potencjału dla sporządzania tłumaczeń pisemnych celem umożliwienia posłom do Parlamentu pracy z dokumentami we własnym języku; żąda większej dyspozycyjności tłumaczy ustnych dla grup politycznych i ich grup roboczych, oraz wzywa administrację do pojęcia koniecznych środków w zakresie personelu oraz pomieszczeń; proponuje prowadzenie uzgodnionych działań z innymi instytucjami, aby tam, gdzie to stosowne wykorzystać efekt synergii;
26. stwierdza, że zarządzanie personelem ma kluczowe znaczenie dla wydajności prac instytucji; jest zaniepokojony długotrwałością procedur rekrutacyjnych, zwłaszcza w kontekście rozszerzenia; zwraca się zatem do Sekretarza Generalnego o dokonanie przeglądu procedur rekrutacyjnych i o przedłożenie propozycji szybszych procedur; jednocześnie zwraca się do Sekretarza Generalnego o przedstawienie raportu z postępów w sprawie systemu awansów, który określi, czy system ten zapewnia odpowiednie nagradzanie według zasług;
27. podkreśla, że należy przeznaczyć wystarczające środki finansowe na obszary, w których decyzje polityczne wymagają większego zaangażowania finansowego, tak by możliwe było pokrycie wydatków związanych z uczestnictwem parlamentarnych delegacji w spotkaniach odbywających się poza miejscami roboczymi Parlamentu; zobowiązuje Prezydium do przedstawienia realistycznego preliminarza wydatków związanych z organizacją Konferencji Parlamentarnej w sprawie WTO oraz Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE, w oparciu o zaplanowany kalendarz spotkań;
Całościowy poziom budżetu Parlamentu
28. przypomina, że brak jednego miejsca prac jest źródłem znaczących dodatkowych kosztów w budżecie Parlamentu; zauważa, że koszty związane z tym, iż Parlament Europejski mieści się w trzech krajach, wynoszą ponad 200 milionów EUR rocznie;
29. podkreśla znaczenie znalezienia równowagi pomiędzy uzasadnionymi potrzebami poprawy jakości warunków pracy dla posłów Parlamentu, grup politycznych i administracji a rygorem budżetowym;
30. uważa, że ostateczną decyzję w sprawie całościowego poziomu budżetu Parlamentu na 2006 r. można podjąć dopiero po wyraźnym określeniu potrzeb; wzywa Prezydium do przedłożenia sprawozdania na temat bardziej efektywnych metod planowania budżetu zanim zostaną przedstawione szacunki, w celu wyeliminowania nadmiernej liczby przesunięć niewykorzystanych środków; podkreśla fakt, że potrzeby te wyznaczą poziom budżetu; zauważa, że nowe inicjatywy należy podejmować dopiero po starannym rozważeniu ich długofalowych implikacji finansowych;
Rada
31. wzywa Radę, aby wprowadzając nowe inicjatywy wykorzystywała jako pierwsze źródło środków ich realokację; domaga się od Rady stosowania tego samego rygoru budżetowego, jaki stosuje do budżetów innych instytucji, przy określaniu własnego budżetu;
32. zachęca Radę do zapewnienia wystarczających środków organom nadzoru ds. celnych i Układu z Schengen, tak aby umożliwić im prowadzenie niezbędnych kontroli;
33. wzywa Radę do przedstawienia szacunków równocześnie z innymi instytucjami oraz do opublikowania szacunków w ramach wstępnego projektu budżetu Komisji.
Trybunał Sprawiedliwości
34. przypomina, że Trybunał Sprawiedliwości dokonał wcześniejszych płatności za swoje budynki, co zmniejszyło koszty budżetowe w 2005 r.; zauważa, że przewiduje się wznowienie w 2006 r. rocznych płatności za budynki dołączone;
35. wzywa Trybunał Sprawiedliwości do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania na temat przygotowań do utworzenia Trybunału Służby Cywilnej i jego implikacji finansowych;
36. domaga się, aby Trybunał Sprawiedliwości w bardziej efektywny sposób korzystał ze swoich zasobów w celu przyspieszenia procedur prawnych (częstsze odwoływanie się do niższych izb; realokacja personelu).
Trybunał Obrachunkowy
37. zauważa, że kadencje ośmiu członków Trybunału Obrachunkowego skończą się w 2006 r., co spowoduje dodatkowe wydatki w jego budżecie związane z jednorazowymi odprawami i płatnościami emerytalnymi;
38. zauważa, że Trybunał Obrachunkowy będzie kontynuował realizację projektów w zakresie modernizacji swojego głównego budynku tak, aby odpowiadał on przepisom w zakresie ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony środowiska, oraz w zakresie drugiej rozbudowy.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów
39. podkreśla znaczenie dyscypliny budżetowej, w szczególności w odniesieniu do projektów dotyczących nieruchomości; zachęca obydwa Komitety do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania na temat ich projektów budowlanych i potrzeb w zakresie wynajmu powierzchni biurowej, a także na temat funkcjonowania ich wspólnych służb; zwraca się z prośbą do obydwu instytucji, aby sporządziły sprawozdania na temat sytuacji dotyczącej zajmowania stanowisk w zakresie kontroli finansowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich
40. zauważa zwiększoną aktywność biura Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich; planuje dokonanie oceny implikacji finansowych, które są związane ze zmianą liczby wnoszonych skarg.
Europejski Inspektor Ochrony Danych
41. zauważa, że 2006 r. będzie drugim rokiem, w którym Europejski Inspektor Ochrony Danych pełnił wszystkie swoje funkcje;
***
42. zobowiązuje swojego Przewodniczącemu do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości, Trybunałowi Obrachunkowemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych.
[1] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
[2] Dz.U. L 60 z 8.3.2005.
[3] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[4] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str. 171.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0070
Preliminarz Parlamentu do budżetu korygującego 2005
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie preliminarza budżetowego Parlamentu Europejskiego do budżetu korygującego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005 (zmiana wysokości wynagrodzeń) (2005/2034(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 272 Traktatu WE i art. 177 Traktatu Euratom,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], a szczególnie art. 37 i 38,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005, w wersji ostatecznie przyjętej 16 grudnia 2004 r. [2],
- uwzględniając porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą oraz Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawy procedury budżetowej [3],
- uwzględniając art. 69 i załącznik IV Regulaminu,
- uwzględniając wstępny projekt preliminarza przyjęty przez Prezydium w dniu 7 marca 2005 r.,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0048/2005),
A. zważywszy, że zmiana wysokości wynagrodzeń personelu na 2004 r. była mniejsza niż oczekiwano,
B. zważywszy, że władza budżetowa zwróciła się do instytucji, aby przedstawiły preliminarz w celu dostosowania swoich wydatków administracyjnych wynikających ze zmiany wysokości wynagrodzeń,
C. zważywszy, że potrzeby finansowe dla budynków w budżecie Parlamentu na rok 2005 są niższe niż zakładano,
1. przyjmuje preliminarz stanowiący załącznik do tekstów przyjętych w czwartek, 10 marca 2005 r. w odniesieniu do budżetu korygującego na rok budżetowy 2005 w celu uwzględnienia niższej niż oczekiwana zmiany wynagrodzeń i emerytur dla personelu w 2004 r.;
2. zwraca uwagę na istnienie potencjalnej nadwyżki w budżecie Parlamentu na rok 2005; wzywa Sekretarza Generalnego do ponownego zbadania sytuacji w lipcu 2005 roku i, o ile to konieczne, do przedstawienia Prezydium projektu preliminarza dla budżetu korygującego w celu uniknięcia anulacji środków na końcu roku;
3. wzywa swojego Sekretarza Generalnego do przedstawienia projektu zaktualizowanego planu długoterminowego polityki własności Parlamentu;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczcego do przekazania niniejszej rezolucji i preliminarza stanowiącego załącznik do tekstów przyjętych w czwartek 10 marca 2005r., Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 60 z 8.3.2005.
[3] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. umowa zmieniona decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0071
Projekt budżetu korygującego nr 1/2005
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu budżetu korygującego nr 1/2005 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005, Sekcja III — Komisja (6876/2005 — C6-0052/2005 — 2005/2014(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 272 Traktatu WE oraz art. 177 Traktatu Euratom,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], a w szczególności art. 37 i 38,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005, przyjęty ostatecznie w dniu 16 grudnia 2004 r. [2],
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawy procedury budżetowej [3],
- uwzględniając wstępny projekt budżetu korygującego nr 1/2005 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005 przedstawiony przez Komisję w dniu 28 stycznia 2005 r. (COM(2005)0025),
- uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 1/2005 opracowany przez Radę w dniu 3 marca 2005 r. (6876/2005 - C6-0052/2005),
- uwzględniając art. 69 oraz załącznik I
3.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2003, Sekcja III — Komisja (SEC(2004)1181 — C6-0012/2005 — 2004/2040(DEC) — SEC(2004)1182 — C6-0013/2005 — 2004/2040(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając ostateczne roczne sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok budżetowy 2003 — Tom I - Sprawozdania skonsolidowane w sprawie wykonania budżetu oraz skonsolidowane sprawozdania finansowe (SEC(2004)1181 — C6-0012/2005, SEC(2004)1182 — C6-0013/2005) [2],
- uwzględniając sprawozdanie uzupełniające Komisji w sprawie absolutorium za rok 2002 (COM(2004) 0648 — C6-0126/2004),
- uwzględniając Sprawozdanie Roczne dla Organu Udzielającego Absolutorium w sprawie Kontroli Wewnętrznych przeprowadzonych w 2003 r. (COM(2004)0740),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego za rok 2003 [3] oraz jego sprawozdania specjalne wraz z odpowiedziami kontrolowanych instytucji,
- uwzględniając Oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw przedkładane przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [4],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (C6-0077/2005),
- uwzględniając art. 274, 275 oraz 276 Traktatu WE oraz art. 179a i 180b Traktatu Euratom,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5], a zwłaszcza jego art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [6],
- uwzględniając art. 70 oraz Załącznik nr 5 do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinie innych właściwych komisji (A6-0070/2005),
A. mając na uwadze, że realizacja polityki UE charakteryzuje się głównie "wspólnym zarządzaniem" przez Komisję i Państwa Członkowskie,
B. mając na uwadze, że zgodnie z art. 53 ust. 3 Rozporządzenia Finansowego w przypadku, gdy Komisja wykonuje budżet przy wspólnym zarządzaniu, "zadania wykonawcze przekazywane są Państwom Członkowskim"; oraz mając na uwadze, że Państwa Członkowskie muszą działać zgodnie z wytycznymi przyjętymi przez Unię,
C. podkreślając ponownie [7], iż procedura udzielenia absolutorium jest procesem mającym na celu m.in. usprawnienie zarządzania finansami w UE poprzez usprawnienie podstaw procesu decyzyjnego w świetle sprawozdań Trybunału Obrachunkowego oraz odpowiedzi i opinii instytucji,
D. zważywszy, że zgodnie z Traktatem Komisja posiada prawo inicjatywy, oraz że ostateczna odpowiedzialność finansowa za wykonanie budżetu jest niepodzielna i spoczywa, z uwzględnieniem zasady pomocniczości zgodnie z Traktatem z Maastricht, na Komisji zgodnie z art. 274 Traktatu, a zatem należy ustanowić odpowiednie kontrole funduszy wspólnotowych,
E. mając na uwadze, że Komisja jest przede wszystkim zainteresowana zapewnieniem, że przepisy dotyczące nadzoru są w pełni przestrzegane.
A. KWESTIE HORYZONTALNE
1. ubolewa nad mylącym sprawozdaniem Trybunału dotyczącym zaległych zobowiązań z tytułu funduszy strukturalnych, które na koniec 2003 r. były równe kwocie "pięcioletnich płatności przy obecnej stopie wydatkowania, ..." (0.6.), ponieważ kwota ta obejmuje transze za lata 2004 — 2006, które nie mogły być zadysponowane w 2003 r.; przypomina, że niewykorzystane fundusze są zwracane pod koniec danego okresu Państwom Członkowskim;
2. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wprowadzanie zasady n+2 (rok danego zobowiązania + 2) znacznie przyczyniło się do rozwiązania tego problemu, dzięki czemu w ciągu dwóch ostatnich lat wykorzystano ponad 99 % funduszy strukturalnych;
3. zachęca Komisję, mając także na uwadze nową Perspektywę Finansową po roku 2006, do znalezienia równowagi pomiędzy przygotowywaniem polityki a procesem rozliczania za jej właściwą realizację oraz wzywa Komisję do przeprowadzenia krytycznej analizy w postaci ponownego rozpatrzenia podziału sił wewnątrz Komisji (ustanawianie zarządzania) oraz procesów administracyjnych;
4. zachęca ponadto Komisję do włączenia kosztów realizacji i kosztów administracyjnych, ponoszonych przez Państwa Członkowskie i ostatecznych beneficjentów, do rozszerzonej oceny oddziaływania nowych rozporządzeń, co stworzy system gwarantujący zachowanie równowagi, w celu utrzymania kosztów realizacji i kosztów administracyjnych w możliwych do przyjęcia granicach.
Rzetelność rozliczeń - poświadczona opinia
5. zauważa, iż, pomijając konsekwencje braku skutecznych procedur kontroli wewnętrznej dla różnych dochodów i zaliczek, Trybunał wyraża opinię, iż skonsolidowane sprawozdanie roczne Wspólnot Europejskich oraz dołączone informacje dodatkowe wiernie odzwierciedlają przychody i wydatki Wspólnot za rok 2003 i ich sytuację finansową na koniec roku (Oświadczenie o wiarygodności, ust. II i III);
6. zwraca uwagę na następujące fragmenty ze "Sprawozdania Rocznego dla Organu Udzielającego Absolutorium w sprawie Kontroli Wewnętrznych przeprowadzonych w 2003 r." [8] w zakresie systemów informatycznych księgowości i zarządzania;
"... księgowość w dyrekcjach generalnych potrzebuje wzmocnienia i profesjonalizacji tak, aby w ramach dyrekcji generalnych Komisja i jej kadra kierownicza mogły być stale pewne, że księgi są kompletne, dokładne i właściwe" (strona 5),
"systemy muszą zapewniać, że księgi uwzględniają wszystkie stosowne informacje" (strona 5),
"Kadra kierownicza i zewnętrzne grupy zainteresowanych muszą mieć pewność, że liczby są odzwierciedleniem stanu rzeczywistego" (strona 6);
i stwierdza, że sformułowanie wskazuje na to, że:
- brakuje stałego zapewnienia, że księgi są kompletne, dokładne i właściwe,
- systemy nie gwarantują, że księgi uwzględniają wszystkie stosowne informacje,
- kadra kierownicza i zewnętrzne grupy zainteresowanych nie mają pewności, że księgi są odzwierciedleniem stanu rzeczywistego;
7. ubolewa, że podział uprawnień w strukturze zarządzania w Komisji umniejsza rolę księgowego w gromadzeniu informacji na temat ksiąg, które otrzymuje od intendentów; wierzy, że księgowy powinien przyjąć całkowitą odpowiedzialność za spójność ksiąg w odniesieniu do całej instytucji, zamiast polegać wyłącznie na więcej niż trzydziestu indywidualnie wyznaczonych intendentach;
8. oczekuje, że księgowy podpisze się pod księgami - a nie tylko pod notatką załączoną do nich - przyjmując w ten sposób odpowiedzialność osobistą za przedstawione w nich dane liczbowe oraz, w przypadku poczynionych zastrzeżeń, wyjaśni dokładnie ich charakter i zakres; podkreśla różnicę między formalnym przyjęciem ksiąg przez kolegium, a zatwierdzeniem ksiąg, jako rzetelnego i zgodnego z prawdą rejestru przez księgowego; wzywa Komisję — ponownie [9] — do złożenia niezbędnych projektów legislacyjnych zmieniających Rozporządzenie Finansowe i/lub przepisy wykonawcze do niego;
9. ubolewa nad oporem Komisji dotyczącym zwiększenia uprawnień księgowego; podkreśla, że poświadczanie ksiąg rachunkowych jest podstawowym elementem struktury kontroli, oraz że dopóki tego właśnie elementu będzie brakować, inne elementy w całej strukturze kontroli będą w znacznym stopniu osłabione; zgadza się z główną ideą niedawnej reformy zarządzania finansami w Komisji, która miała na celu przekazanie indywidualnej odpowiedzialności każdemu Dyrektorowi Generalnemu; jest jednak przekonany, że oświadczenia o wiarygodności składane przez Dyrektorów Generalnych muszą zostać poparte ogólnym oświadczeniem o wiarygodności składanym przez księgowego, który ponosi pełną odpowiedzialność i dysponuje środkami koniecznymi do wypełnienia tego obowiązku;
10. oczekuje od Komisji objęcia przeglądem Rozporządzenia Finansowego przepisów, które nakładają na księgowych obowiązek poświadczania ksiąg rachunkowych, np. na podstawie zatwierdzania systemowego lub kontroli wyrywkowych; uważa, że stanowisko księgowego należy podnieść do rangi Dyrektora Finansowego (CFO), dzięki czemu przyjmie on rolę kierowniczej instytucjonalnej przeciwwagi dla 39 służb instytucji, oraz że jego obecna rola, w której dokonuje jedynie wyjątkowo formalistycznego potwierdzenia informacji księgowych otrzymanych od Dyrektorów Generalnych bez możliwości zgłaszania zastrzeżeń w sytuacjach, w których są one konieczne (art. 61 Rozporządzenia Finansowego), jest sprzeczne z celem reformy zarządzania finansami;
11. podkreśla, że podniesienie rangi księgowego nie oznacza cofnięcia się do starego systemu, w którym ówczesny "kontroler finansowy" dysponował uprawnieniami kontrolnymi w stosunku do płatności i zobowiązań, a także prowadził uprzednie kontrole transakcji; podkreśla różnicę między starym systemem, a postulatem podniesienia rangi księgowego w taki sposób, aby mógł on dokonywać uprzednich kontroli systemu oraz kontroli ex-post na miejscu w odniesieniu do transakcji; ubolewa nad faktem, że Komisja nadal wysuwa mylny i błędny argument, zgodnie z którym podniesienie rangi księgowego w strukturze kontroli jest krokiem wstecz w kierunku starego systemu, a podpisywanie przez księgowego ksiąg rachunkowych jest czystą formalnością;
12. informuje Komisję, że nie może zaakceptować jakichkolwiek czysto kosmetycznych zmian w odniesieniu do roli księgowego; oczekuje, że Rozporządzenie Finansowe będzie zawierać wymóg składania przez księgowego oświadczenia, w którym na własną odpowiedzialność — i nie w oparciu o informacje otrzymane od Dyrektorów Generalnych — oświadczy on, że obecne księgi są prawdziwym i rzetelnym odzierciedleniem stanu faktycznego i że transakcje były prawidłowe i zgodne z prawem;
13. nie potrafi zrozumieć, w jaki sposób Trybunał Obrachunkowy może wydawać przez 10 lat negatywne oświadczenie o wiarygodności środków na pokrycie płatności, podczas gdy jednocześnie udziela de facto opinii bez zastrzeżeń w sprawie kont ogólnych Komisji; doceniłby krótkie, pisemne wyjaśnienie sporządzone przez Trybunał w tej sprawie;
14. przypomina, iż dnia 17 grudnia 2002 r. Komisja przyjęła plan działań dotyczący zmodernizowania systemu księgowego Wspólnot Europejskich, który powinien zacząć funkcjonować od 1 stycznia 2005 r.; podkreśla, iż stworzenie bilansu otwarcia jest niezbędne dla udanego przejścia z systemu opartego na zasadzie kasowej na system oparty na zasadzie memoriałowej.
Globalna ocena Trybunału Obrachunkowego za rok 2003 — brak uzasadnionego zapewnienia
15. zauważa z niezadowoleniem, iż, po raz kolejny, Trybunał "nie udzielił uzasadnionego zapewnienia, iż systemy nadzoru i kontroli znaczących obszarów budżetu zostały skutecznie wdrożone [przez Państwa Członkowskie] tak, aby umożliwić zarządzanie ryzykiem związanym z legalnością i prawidłowością podstawowych operacji" (0.4.).
Cząstkowe oceny Trybunału Obrachunkowego
16. przypomina poszczególne wnioski Trybunału dotyczące wydatkowania:
- rolnictwo: "wydatki na rolnictwo wymagają dalszego usprawnienia w celu wyeliminowania znaczących braków zaobserwowanych w systemach nadzoru i kontroli" (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. a)),
- fundusze strukturalne: "... utrzymujące się słabości na poziomie Państw Członkowskich w systemach nadzoru i kontroli wykonania budżetu UE..." (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. b)),
- polityki wewnętrzne: "... postępy odnotowane w systemach nadzoru i kontroli nie są jeszcze wystarczające, aby zapobiegać znaczącym błędom..." (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. c)),
- działania zewnętrzne: "...narzędzia potrzebne do nadzoru i kontroli systemów oraz wydatków muszą stać się sprawne, aby możliwe było wprowadzenie wciąż niezbędnych ulepszeń" (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. d)),
- pomoc przedakcesyjna: "luki w systemach nadzoru i kontroli, które zostały zidentyfikowane już w 2002 r., doprowadziły do błędów i zwiększonego ryzyka wpływającego na legalność i prawidłowość transakcji" (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. e)),
- wspólne zarządzanie: "W obszarze wspólnego lub zdecentralizowanego zarządzania... należy dołożyć większego wysiłku, aby zastosować systemy nadzoru i kontroli w sposób efektywny tak, aby usprawnić zarządzanie związanego z nimi ryzyka" (Oświadczenie o wiarygodności, ust. VIII);
17. zauważa, iż ustalenia Trybunału jasno wskazują, że główne problemy związane z legalnością i prawidłowością podstawowych transakcji istnieją przede wszystkim na poziomie Państw Członkowskich, a w mniejszym stopniu na poziomie Komisji;
18. wyraża pogląd, iż w przypadkach wymagających wspólnego zarządzania środkami Wspólnoty, Komisja musi natychmiast znaleźć rozwiązania usprawniające kwestię odpowiedzialności na poziomie Państw Członkowskich poprzez skuteczne rozwiązanie problemu "ryzyka delegacji", które wynika z faktu, iż Komisja ponosząc ostateczną odpowiedzialność za wszystkie swoje wydatki w ramach wykonania budżetu, jest również odpowiedzialna w przypadku wspólnego zarządzania środkami unijnymi z Państwami Członkowskimi.
Ryzyko delegacji
19. zauważa, że podczas gdy wykonanie większej części budżetu UE należy do Państw Członkowskich, ostateczną odpowiedzialność za wykonanie budżetu i, co za tym idzie, odpowiedzialność za środki kontroli w Państwach Członkowskich i samej Komisji, z uwzględnieniem zasady pomocniczości zgodnie z Traktatem z Maastricht, ponosi Komisja Europejska;
20. zauważa, że rozróżnienie pomiędzy finansowaniem i realizacją polityki Wspólnoty powoduje powstanie tzw. "ryzyka delegacji", które dotyczy takich kwestii jak:
a) uznanie faktu, że Państwa Członkowskie oraz beneficjenci nie zawsze poświęcają taką samą uwagę wydawaniu środków unijnych, co środków krajowych,
b) różna jakość standardów kontroli w Państwach Członkowskich oraz wyraźny brak zaangażowania większości krajowych organów kontroli w sprawdzanie, że fundusze unijne są wykorzystywane prawidłowo oraz zgodnie z prawem i przeznaczeniem,
c) nadmierne opieranie się na prawnych i umownych definicjach mechanizmów kontrolnych bez podejmowania wystarczających starań, aby relację pomiędzy organami administracyjnymi Komisji i Państw Członkowskich oprzeć na zasadach dobrego zarządzania i odpowiedzialności,
d) charakter ex-post mechanizmów naprawczych, który odwraca uwagę od potrzeby jak najszybszego podjęcia działań zaradczych i w wielu przypadkach dopuszcza powtarzanie błędów przez zbyt długi okres,
e) zbyt długi ciąg wydarzeń pomiędzy przyznaniem środków a ich otrzymaniem przez ostatecznych beneficjentów, co wymaga ogromnego wysiłku, aby umożliwić prześledzenie ścieżki kontroli,
f) ograniczona liczba testów kontrolnych prób, jakie mogą być przeprowadzone z praktycznego punktu widzenia w porównaniu do całkowitej liczby transakcji;
21. wyraża pogląd, iż problemy te nie mogą być rozwiązane wyłącznie przez centralnie narzucone kontrole i że obecna sytuacja wyraźnie wskazuje na potrzebę stworzenia nowych instrumentów pozwalających Komisji na lepszy wgląd w systemy zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich; uważa, że tylko wystarczająco wszechstronne uprzednie ujawnianie w postaci formalnej Deklaracji Ujawniania oraz doroczne Oświadczenia o wiarygodności ex-post dotyczące legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw, przedstawiane przez najwyższe organy polityczne i zarządzające (minister finansów) każdego z Państw Członkowskich, zgodnie z wielokrotnymi sugestiami Wydziału Audytu Wewnętrznego Komisji [10], umożliwią Komisji spełnienie swoich obowiązków określonych w art. 274 Traktatu;
22. zachęca Komisję do przedłożenia przed 1 października 2005 r. wstępnego sprawozdania przedstawiającego mapę drogową dotyczącą protokołu z Państwami Członkowskimi, w którym organ zarządzający (minister finansów) przed uruchomieniem środków będzie corocznie poświadczał funkcjonowanie odpowiednich systemów kontroli, umożliwiających złożenie przed Komisją właściwego zapewnienia dla celów odpowiedzialności;
23. zaleca, aby w treści dorocznej Deklaracji Ujawniania znalazły się:
a) opis systemów kontroli sporządzony przez organ zarządzający w Państwie Członkowskim,
b) ocena skuteczności tych systemów kontrolnych,
c) w razie potrzeby plan działań naprawczych sporządzony przez organ zarządzający Państwa Członkowskiego we współpracy z Komisją,
d) poświadczenie opisu przez krajowe organy kontroli lub innego audytora zewnętrznego;
zaleca ponadto, aby sprawozdanie to określało prawo Komisji do kontroli Deklaracji Ujawniania oraz ustanawiało bezsporne i zgodne z prawem upoważnienie do nakładania kar mających wpływ na całość środków udzielanych danemu Państwu Członkowskiemu w przypadku nieodpowiedniego ujawnienia;
24. uważa za niewłaściwe decydowanie o przydziale środków dla polityki wspólnego zarządzania na okres po roku 2007, bez udzielenia konkretnej odpowiedzi na uwagi Trybunału Obrachunkowego i bez znaczącej poprawy mechanizmów kontroli w Państwach Członkowskich;
25. informuje Komisję i Radę o trudnościach związanych z zawarciem Porozumienia Międzyinstytucjonalnego w sprawie nowej Perspektywy Finansowej, dopóki najwyższe organy polityczne i zarządzające Państw Członkowskich (minister finansów), jak stanowią ust. 20-22 w pełni nie zaakceptują zasady przedstawiania deklaracji dotyczącej ujawnienia i dopóki wprowadzenie w życie owej zasady nie stanie się priorytetem;
26. wyraża pogląd, iż postęp w zakresie zarządzania finansami Unii Europejskiej nie będzie możliwy bez aktywnego udziału Państw Członkowskich i że "udział" ten musi mieć swoją podstawę na poziomie politycznym;
27. jest przekonany, iż ministrowie finansów będą woleli utworzyć prawidłowo działające systemy nadzoru i kontroli niż ponosić ryzyko tłumaczenia się przed swoimi Parlamentami, dlaczego z budżetu krajowego trzeba zwrócić Unii Europejskiej znaczne kwoty pieniędzy;
28. wzywa Komisję, aby była bardziej rygorystyczna, jeżeli chodzi o jej nadzór nad agencjami płatniczymi, i mniej tolerancyjna wobec niekompetencji, poprzez uwzględnienie możliwości:
- wymagania, aby wszystkie agencje płatnicze były kontrolowane corocznie przez zewnętrznego audytora,
- ustalenia docelowych wyników,
- zawieszenia płatności w przypadku, gdy jasno określone docelowe wyniki nie zostały osiągnięte i zapewnienia, że agencje zostały wcześniej poinformowane, że będzie to konsekwencją słabych wyników,
- zwolnienia agencji, które regularnie nie osiągają docelowych wyników,
- nałożenia finansowej odpowiedzialności na agencje za ich własne błędy.
Oświadczenie o wiarygodności sporządzone przez Trybunał Obrachunkowy ...
29. przypomina, że od momentu wejścia w życie Traktatu z Maastricht Trybunał jest zobowiązany do corocznego przedkładania Parlamentowi i Radzie oświadczenia o wiarygodności (znanego jako "DAS", będącego skrótem z języka francuskiego "Déclaration d'Assurance") rachunków, jak również legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw;
30. podkreśla, że decyzja co do kryteriów i metody, zgodnie z którą Trybunał mógłby wydać DAS, pozostała w gestii Trybunału i nie jest z góry określona przez ustawodawcę;
31. przypomina, iż pierwotnie Trybunał opierał swoją opinię z badania całkowicie na metodzie statystycznej, która polegała na bezpośrednim badaniu kontrolnym całości próby i ekstrapolacji najbardziej prawdopodobnego wskaźnika błędu.
właściwie dla niego problemy ...
32. podsumowuje w następujący sposób niektóre z ograniczeń właściwych dla DAS i jego istotę, z uwzględnieniem, iż elementy te muszą zostać wzięte pod uwagę podczas oceny wyników analizy DAS i wpływu tych wyników na decyzję o udzieleniu absolutorium, a także możliwe przyszłe udoskonalenia metodologii DAS:
a) DAS jest częścią kontroli finansowej przeprowadzanej przez Trybunał; jego celem jest uzyskanie zapewnienia co do prawidłowości i legalności podstawowych transakcji; typowe dla kontroli finansowej pytania to: "czy księgi prezentują rzetelny i jasny obraz?" oraz "ile błędów znaleziono w transakcjach?";
b) DAS jest jedynie pośrednim elementem kontroli wykonania zadań [11], który posiada szerszy zakres i bada, czy środki zostały wykorzystane w sposób optymalny; typowe pytania takiej kontroli to: "czy środki zostały mądrze wydane i wykorzystane zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności?";
c) nawet jeśli DAS wykaże, iż sposób, w jaki środki zostały wykorzystane jest w 100 % prawidłowy i zgodny z prawem, nie oznacza to jeszcze, że wydatki okazały się opłacalne, ponieważ DAS nie stawia i nie może stawiać pytań ani udzielać odpowiedzi; innymi słowy środki mogą zostać całkowicie zmarnowane, nawet jeśli zostały wydane w sposób prawidłowy i zgodny z prawem;
d) nacisk kładziony na legalność i prawidłowość wydatkowania w żaden sposób nie służy informowaniu ustawodawcy i obywateli, czy środki zostały wydane w sposób efektywny;
e) podejście DAS jest następstwem politycznej uwagi skierowanej na "potrzebę" zredukowania liczby oszustw i nieprawidłowości, jednakże nie przyczynia się w sposób znaczący do zredukowania marnotrawstwa;
f) media bardzo często niewłaściwie interpretują obecne Oświadczenie o wiarygodności i przedstawiają negatywne DAS jako dowód, że prawie wszystkie środki unijne są przedmiotem oszustw; ten mylący obraz może mieć negatywny wpływ na stosunek obywateli do innych kwestii unijnych takich jak konstytucja czy nowa Perspektywa Finansowa;
g) podejście DAS nie może jeszcze w wystarczający sposób wskazywać postępu: DAS jest albo pozytywne albo negatywne; metodologię należy dalej rozwinąć w taki sposób, aby możliwe było wskazanie postępów poczynionych w każdym obszarze z roku na rok w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Obecna reforma DAS ...
33. przyznaje, że w ostatnich latach Trybunał Obrachunkowy wykazał się pewną świadomością zgłaszanej krytyki i podjął starania, aby zreformować metodologię DAS poprzez poszerzenie podstawy do jej ewaluacji;
34. zauważa, że globalne DAS jest obecnie wynikiem konsolidacji określonych ocen dotyczących środków własnych i każdego operacyjnego rozdziału perspektywy finansowej oraz że oceny sektorowe są teraz oparte na czterech źródłach informacji:
a) ocenie systemów nadzoru i kontroli;
b) merytorycznych badaniach transakcji;
c) przeglądzie rocznych sprawozdań z działalności oraz deklaracjach Dyrektorów Generalnych Komisji;
d) ocenie odpowiednich wyników innych audytorów.
... jest krokiem we właściwym kierunku, lecz wydaje się być zbyt skromna
35. zauważa, że kluczowe pytanie w kontekście DAS powinno brzmieć: czy systemy nadzoru i kontroli, które zostały wdrożone na poziomie wspólnotowym i krajowym dają Komisji uzasadnione zapewnienie co do legalności i prawidłowości podstawowych transakcji;
36. zachęca Trybunał do dalszego ulepszania prezentacji globalnego Oświadczenia o wiarygodności oraz ocen cząstkowych poprzez dalsze dążenie do bardziej wszechstronnego opisu zastrzeżeń oraz do zawarcia jaśniejszych i bardziej sprecyzowanych informacji na temat słabości w różnych sektorach i Państwach Członkowskich celem stworzenia, według kryterium ryzyka, listy zastrzeżeń, które będzie można następnie monitorować;
37. rozumie, że celem zbadania próby transakcji nie jest już obliczenie najbardziej prawdopodobnego wskaźnika błędu i że wyniki uzyskane w trakcie badania w nowym podejściu brane są pod uwagę razem z wynikami uzyskanymi w pozostałych trzech filarach;
38. zachęca Trybunał - w celu ocenienia, czy nowe podejście jest fundamentalnie różne od początkowego podejścia - do dostarczenia dalszych informacji dotyczących związku pomiędzy czterema źródłami informacji w tworzeniu ocen sektorowych;
39. zachęca Trybunał do szczegółowego wyjaśnienia stopnia, do jakiego był w stanie uzyskać wyniki kontroli "innych audytorów" i ich znaczenia w opinii wydanej przez Trybunał; zwraca uwagę na brak odwołań do wyników innych audytorów w Sprawozdaniu Rocznym; wyraża szczególną chęć zapoznania się z informacjami na temat wyników i trudności dotyczących współpracy z "innymi audytorami" w różnych Państwach Członkowskich, jako że "inni audytorzy" to również krajowe organy kontroli, które są całkowicie autonomiczne w stosunku do instytucji europejskich;
40. uważa, iż pomimo że jest to krok w dobrym kierunku, obecna reforma DAS nie wystarczy, aby zniwelować ograniczenia i braki wymienione powyżej; wyraża zadowolenie, że nowe podejście daje możliwość lepszego wglądu w prawidłowość w poszczególnych sektorach, jednak żałuje, iż wgląd w prawidłowość wydatków poszczególnych Państw Członkowskich jest nadal niewystarczający; wyraża pogląd, iż DAS jest nadal instrumentem zbytnio opartym na analizie transakcji i pojedynczych błędach; uważa zatem, iż analiza funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli powinna być wzmocniona w celu zaproponowania konkretnych ulepszeń takich systemów i zidentyfikowania źródeł stwierdzonych luk;
41. zachęca Trybunał do dalszego udoskonalania jakościowego podejścia DAS w celu uwzględnienia wieloletniego charakteru licznych programów i odpowiadających im kontroli wyrównujących takich jak kontrole ex-post i rozliczenie korekt księgowych, które służą ochronie budżetu UE poprzez odzyskanie nieprawidłowych płatności; zwraca się do Trybunału z prośbą o przedstawienie Sprawozdania Specjalnego dotyczącego tej ważnej kwestii, które by wyjaśniało związek pomiędzy kontrolami ex-ante i ex-post;
42. podkreśla, że chociaż kontrole wyrównujące są ważnym elementem systemów i kontroli nadzoru, to nie mogą rekompensować braków w tych systemach i kontrolach lub wręcz w samej treści polityki;
43. wyraża żal z powodu rosnącej liczby odwołań do orzeczeń wstępnych odnośnie do interpretacji i ważności prawa wspólnotowego; podkreśla, że bardzo ważne jest, by unikać uchwalania ustawodawstwa wspólnotowego niskiej jakości z powodu negatywnego wpływu, jaki ma ono na działalność Unii, i ponieważ prowadzi to do wątpliwości prawnych wśród osób fizycznych, instytucji i przedsiębiorstw podlegających mu w Państwach Członkowskich; zauważa, iż jednoznaczne oświadczenie Trybunału dotyczące ramowych programów badawczych, w którym napisano, iż "[znaczące błędy w legalności i prawidłowości w zakresie płatności] będą się powtarzać, jeśli zasady rządzące programami nie zostaną zweryfikowane" (Oświadczenie o wiarygodności, ust.
VI lit. c));
44. zachęca Komisję do zmniejszenia ryzyka błędów w we wnioskach o finansowanie wspólnotowe przez zapewnienie, że prawodawstwo wspólnotowe będzie zawierało jasne, wykonalne zasady dotyczące kwalifikowalności kosztów, oraz że wymaga to nałożenia proporcjonalnych i odstraszających kar administracyjnych, jeżeli okaże się, że wysokość kosztów kwalifikowalnych została zawyżona.
Pojedyncza kontrola
45. przypomina, iż w rozdziale 48 swojej decyzji z dnia 10 kwietnia 2002 r. w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2000 [12], zobowiązał Trybunał do przedłożenia opinii "w sprawie możliwości wprowadzenia modelu pojedynczej kontroli dla budżetu Unii Europejskiej, w którym każdy poziom kontroli opiera się na poziomie poprzednim, w celu zmniejszenia obciążenia podmiotu kontrolowanego oraz podniesienia jakości działań kontrolnych bez uszczerbku dla niezależności właściwych organów kontroli";
46. przypomina także, że Komisja została zobowiązana tą samą decyzją do sporządzenia sprawozdania na ten sam temat i zauważa, że Komisja nie wywiązała się jeszcze z tego zadania;
47. przyjmuje opinię Trybunału nr 2/2004 [13] w sprawie modelu "pojedynczej kontroli", którą uważa za bardzo ważny wkład w debatę na temat DAS i która z tego powodu zasługuje na uważną lekturę przez wszystkich, których dotyczy; zauważa, iż opinia ta nie skupia się wyłącznie na kwestii modelu "pojedynczej kontroli", który w sensie dosłownym oznacza, iż dana transakcja podlega tylko jednemu badaniu przez jeden organ, lecz przede wszystkim na kwestii stworzenia "wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej (CICF)" (ust. 3);
48. zwraca uwagę ze szczególnym zainteresowaniem na zalecenia Trybunału dotyczące skutecznych i efektywnych ram kontroli wewnętrznej:
a) "wspólne zasady i standardy... [należy] zastosować na wszystkich poziomach administracji zarówno w instytucjach unijnych oraz Państwach Członkowskich" (ust. 57);
b) kontrole wewnętrzne powinny "zapewnić uzasadnione" (nie absolutne) "zapewnienie co do legalności i prawidłowości transakcji, zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności" (ust. 57);
c) "koszty kontroli powinny odpowiadać korzyściom, jakie niosą ze sobą te kontrole, zarówno w sensie finansowym, jak i politycznym" (ust. 57);
d) "system powinien opierać się na logicznej strukturze łańcuchowej, w której kontrole są przeprowadzane, rejestrowane i raportowane według wspólnego standardu tak, aby wszyscy uczestnicy mogli polegać na tych kontrolach" (ust. 57) [14];
49. zastanawia się, dlaczego, w świetle ciągłej krytyki wymierzonej w tradycyjne podejście DAS przez ostatnie 10 lat, zalecenia te nie zostały opublikowane dużo wcześniej;
50. wyraża pogląd, iż zaproponowana struktura wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej może stanowić ważny instrument w osiągnięciu lepszych i bardziej efektywnych systemów kontroli i nadzoru, a przez to przyczynić się do tak potrzebnej modernizacji metodologii DAS;
51. podkreśla, że odpowiedzialność za wykorzystanie środków UE rozpoczyna się od Państw Członkowskich, i że deklaracje ujawnienia, jak stanowią ust. 16 do 18, składane przez najwyższe organy polityczne i zarządzające (minister finansów) każdego Państwa Członkowskiego muszą w konsekwencji stanowić integralną część wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej;
52. zauważa, że wspólnotowe ramy kontroli wewnętrznej są - jak wskazuje ich nazwa - usytuowane w obszarze "kontroli wewnętrznej" i z tego względu nie zajmują się kwestią graczy w obszarze "audytu zewnętrznego";
53. wyraża żal z powodu braku przedłożenia przez Trybunał śmiałych propozycji dotyczących udziału krajowych organów kontroli w podniesieniu przejrzystości i odpowiedzialności (kluczowych elementów dobrej administracji publicznej) na poziomie Państw Członkowskich, szczególnie że wyniki kontroli Trybunału wyraźnie wskazują, że właśnie tam są one najbardziej potrzebne;
54. zauważa i przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Trybunału Obrachunkowego Holandii dotyczącą corocznej publikacji "Raportu Trendów UE", który bada finansowe zarządzanie w Unii Europejskiej i prezentuje opinię na temat monitorowania i kontroli wykorzystania środków unijnych w Holandii [15]; pragnąłby zachęcić do takiej inicjatywy również inne krajowe organy kontroli;
55. zachęca Komisję do rozpoczęcia rozmowy z organem udzielającym absolutorium, Radą oraz - z należnym szacunkiem dla jego niezawisłości - Trybunałem Obrachunkowym jako obserwatorem, oraz do sporządzenia planu działania w celu jak najszybszego wdrożenia wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej;
56. dalej zachęca Komisję do upewnienia się, że szczegółowe propozycje określające ramy prawne projektów polityki przedstawionych przez Komisję w ramach projektu politycznego Unii do roku 2013 w pełni uwzględniają elementy zawarte we "Wspólnotowych ramach kontroli wewnętrznej" oraz zasadę rocznych Deklaracji Ujawnienia, składanych przez najwyższe organy polityczne i zarządzające (ministra finansów) każdego Państwa Członkowskiego, jak stanowią ustępy 21-23 powyżej;
57. zachęca Trybunał Obrachunkowy do poinformowania właściwej komisji Parlamentu Europejskiego o zgodności projektów Komisji ze "Wspólnotowymi ramami kontroli wewnętrznej" oraz zasadą rocznych deklaracji ujawnienia.
Ulepszenie rocznych sprawozdań z działalności oraz oświadczeń Dyrektorów Generalnych
58. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał Obrachunkowy "stwierdził, iż po raz pierwszy Komisja przedłożyła analizę stopnia zapewnionej wiarygodności dzięki systemom nadzoru i kontroli co do legalności i prawidłowości podstawowych transakcji" oraz że przyjęła "odpowiedzialność za wykonanie budżetu... poprzez przyjęcie, jako własnych, oświadczeń oddelegowanych Urzędników Zatwierdzających" (ust. 1.58 sprawozdania rocznego Trybunału Obrachunkowego za rok 2003);
59. zauważa jednakże, że Trybunał Obrachunkowy stwierdził (patrz ust. 1.69, tabela 1.2, ust. 5.57-5.62, 7.48, 8.36 oraz 8.38), iż "zakres zastrzeżeń wysuwanych przez niektóre departamenty jest trudny do zaakceptowania i niewystarczająco uzasadniony w świetle zapewnień zawartych w oświadczeniach", oraz że pomimo pewnego postępu "roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych nie mogą służyć jako systemowa podstawa wniosków wysuniętych z różnych obszarów perspektywy finansowej" (patrz rozdział 1.71 oraz tabela 1.2);
60. zachęca Komisję do uwzględnienia wyżej wymienionych uwag Trybunału Obrachunkowego i do przedstawiania w każdym rocznym sprawozdaniu z działalności podjętych działań w celu ograniczenia ryzyka błędu w podstawowych transakcjach wraz z oceną ich efektywności; oczekuje, iż działania te będą prowadzić do lepszego ogólnego zrozumienia rodzajów ryzyka i do wzmocnienia kultury zarządzania ryzykiem wśród Dyrektorów Generalnych Komisji; zauważa jednakże, iż, aby to osiągnąć, należy stworzyć wspólną centralną metodologię zarządzania ryzykiem;
61. wzywa także Komisję do wzmocnienia rocznego sprawozdania z działalności oraz procesu syntezy sprawozdania, a także jego wymowy co do zapewnienia, na podstawie którego Trybunał Obrachunkowy może sformułować Oświadczenie o wiarygodności; przyznaje, iż zostały już powzięte pierwsze kroki, aby ulepszyć zrozumienie tego procesu i pogłębić znaczenie rocznych sprawozdań z działalności, zastrzeżeń, i oświadczeń; wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na kwestię ulepszenia sprawozdań oraz wzmocnienia dalszych działań będących wynikiem spostrzeżeń w nich zawartych; zachęca w szczególności Komisję do wyjaśnienia definicji wątpliwości, zastrzeżeń i innych uwag w rocznych sprawozdaniach z działalności, które mogą wskazywać na wyjątki od reguł;
62. zachęca Komisję do zamiany Rocznego Sprawozdania Podsumowującego na skonsolidowane oświadczenie o wiarygodności w sprawie kontroli finansowej i zarządzania w Komisji, jako całości;
63. zachęca Trybunał Obrachunkowy do wskazania warunków koniecznych, które pozwolą mu na szersze uwzględnienie rocznych sprawozdań z działalności i oświadczeń w formułowaniu Oświadczenia o wiarygodności;
64. wzywa Komisję do zapewnienia za pomocą kompletnych programów szkoleniowych i informacyjnych, że wszyscy jej urzędnicy znają procedury w procesie zależnym od hierarchii, umożliwiające im zawiadamianie o wszelkich podejrzeniach co do przestępstw lub niegospodarności, a jeżeli to konieczne, za pomocą procedur dla informatorów.
Dalsze zalecenia
65. zachęca Komisję do przedstawienia szacunków co do wskaźnika błędu według sektora oraz Państwa Członkowskiego przy pomocy wyników badań już przeprowadzonych oraz kontroli realizowanych przez Państwa Członkowskie, jak również analizy jakości informacji przedstawionych przez Państwa Członkowskie oraz do opublikowania wyników w rocznych sprawozdaniach z działalności i podsumowaniach rocznych sprawozdań w celu przedstawienia jasnego obrazu jakości systemów administracyjnych w Państwach Członkowskich w odniesieniu do odpowiedzialności przed UE;
66. zachęca Trybunał Obrachunkowy do zawarcia w uwagach do DAS swojej oceny poprawności informacji przedstawionych przez Komisję i poszczególne Państwa Członkowskie oraz do oceny poczynionego postępu;
67. zwraca się do Komisji o przegląd Rozporządzenia Finansowego w celu poprawy jego stosowania i zrozumiałości oraz do zwiększenia skuteczności kontroli poprzez krytyczną analizę jakości i ilości planowanych kontroli;
68. przypomina poszczególnym komisarzom o ich politycznej odpowiedzialności za zapewnienie, że podlegające im Dyrekcje Generalne są dobrze zarządzane, oraz ponawia sugestię, że w ramach każdego gabinetu na doradcy spoczywa szczególna odpowiedzialność m.in. za monitorowanie wszystkich sprawozdań z kontroli (zgodnie z projektem rezolucji Parlamentu w sprawie Eurostatu z dnia 22 kwietnia 2004 r.) [16], w przypadku gdy wczesne ostrzeżenia o problemach zostały w przeszłości zignorowane;
69. zauważa, że systematyczne nakładanie sankcji na Państwa Członkowskie spowodowało niechęć Państw Członkowskich do ujawniania problemów związanych z realizacją; zwraca się do Komisji o pobudzenie i poświęcenie większej uwagi edukacyjnemu elementowi kontroli finansowych poprzez wspieranie wymiany informacji między Państwami Członkowskimi, analizę porównawczą, uczestnictwo krajowych audytorów w zespołach audytorskich i wspólne inwestycje w lepsze systemy komputerowe, a także przez wykonywanie kontroli profilaktycznych, których celem jest raczej udzielenie porady, a nie nałożenie sankcji;
70. oczekuje, iż Komisja w swoim raporcie uzupełniającym przedstawi szczegółowo działania przyjęte i wdrożone w ramach realizacji uwag i zaleceń Trybunału Obrachunkowego zawartych w sprawozdaniu rocznym za 2003 r. oraz w sprawozdaniach rocznych za poprzednie trzy lata (2002-2001-2000); zwraca się do Komisji o przedstawienie w tym samym raporcie szczegółowej listy i harmonogramu planowanych działań w przypadkach, gdzie nie powzięto/wdrożono jeszcze żadnych środków;
71. zachęca Trybunał Obrachunkowy do sporządzenia rocznego sprawozdania z własnej działalności, zdolności do osiągnięcia celów produkcyjnych, kosztów jednostkowych, znaczących obszarów rozwoju oraz innych ważnych czynników mających wpływ na wyniki pracy instytucji; zauważa, iż takie sprawozdanie z wyników pracy byłoby doskonałym sposobem publikowania informacji na temat modernizacji DAS oraz innych zmian w podejściu do kontroli Trybunału;
72. zachęca dodatkowo Trybunał Obrachunkowy do zbadania możliwości opublikowania podręcznika kontroli oraz informacji na temat podejścia DAS na swoich stronach internetowych;
73. przyjmuje z zadowoleniem zamiar Rady dotyczący "dalszego umacniania podejścia do pytań kontroli i do kontroli finansowej w celu stworzenia bardziej prawidłowego i efektywnego procesu monitoringu zaleceń Rady co do absolutorium" [17];
74. zachęca Trybunał Obrachunkowy do organizowania corocznie pewnej liczby "audytów porównawczych" pozycji wydatków delegowanych z przeznaczeniem do publikacji następnie w specjalnych sprawozdaniach, podczas których:
- wszystkie 25 Państw Członkowskich byłoby poddawanych kontroli pod względem tego samego programu lub działania,
- wyniki byłyby publikowane dla każdego Państwa Członkowskiego w sposób otwarty i przejrzysty tak, aby można było przeprowadzić porównania,
oraz zachęca Trybunał do organizowania dalszych audytów w określonym terminie w przyszłości w celu monitorowania postępu;
75. wzywa Radę do współpracy z Parlamentem i Radą, aby nadać priorytet ustanowieniu kompleksowych ram kontroli i audytu oraz aby zapewnić polityczny impuls, którego ustanowienie owych ram wymaga, poprzez powołanie eksperckiej grupy wysokiego szczebla, której zadaniem będzie:
i) doprowadzenie do współpracy pomiędzy kluczowymi postaciami dysponującymi doświadczeniem w zakresie instytucji UE, krajowymi organami kontrolnymi i pracownikami ministerstw finansów oraz ekspertami międzynarodowych organów kontrolnych;
ii) opracowanie projektu planu działania dotyczącego utworzenia spójnego środowiska kontroli wewnętrznych i audytów zewnętrznych, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwania wynikającego ze wspólnego zarządzania;
iii) określenie ewentualnych konstytucyjnych, politycznych i administracyjnych problemów, które trzeba będzie rozwiązać, aby krajowe organy kontroli stały się aktywną stroną w procesie nadzorowania pieniędzy podatników, wpływających do budżetu Unii;
iv) jak najszybsze zdawanie sprawozdań Radzie, Komisji i Parlamentowi Europejskiemu;
76. będzie zachęcać przedstawiciela Rady do corocznego informowania właściwej komisji na temat postępu prac grupy eksperckiej, w ten sposób zapewniając "stały" charakter działalności grupy;
77. uważa za konieczne zbadanie, w jaki sposób krajowe organy kontroli mogą odgrywać bardziej czynną rolę w tym procesie, przy uwzględnieniu, że są to niezależne instytucje i nie zawsze posiadają wystarczającą fachową wiedzę w zakresie prawodawstwa UE; zachęca Trybunał Obrachunkowy do przekazania oceny (w tym VFM) wyników pracy Komitetu Kontaktowego Prezesów Najwyższych Organów Kontroli (the Contact Committee of the Presidents of the SAIs) Unii Europejskiej oraz Trybunału Obrachunkowego, jak również jego opinii na temat tego, czy poszerzenie struktur unijnych może wpłynąć na ożywienie roli tego organu;
78. uważa ponadto, iż być może konieczne będzie rozważenie reformy obecnej struktury i funkcjonowania "przeciążonego pod względem liczby urzędników wyższego szczebla" Trybunału Obrachunkowego; przypomina, iż Trybunał obecnie liczy 25 członków i zatrudnia 736 pracowników, z których 325 to biegli rewidenci (stopnia A i B), z czego 275 (stopnia A i B) pracuje w grupach kontroli i 50 (stopnia A) w gabinetach politycznych Państw Członkowskich;
79. wyraża żal, iż ze względu na ograniczenia czasowe nie jest w stanie poświęcić zaleceniom Rady należytej im uwagi oraz zachęca Komisję do przekazania dalej - a Radę do przyjęcia - następującego projektu zmian do art. 145 ust. 1 Rozporządzenia Finansowego:
"Parlament Europejski, po zapoznaniu się z zaleceniem Rady kwalifikowaną większością głosów udzieli Komisji absolutorium z wykonania budżetu za rok n przed 30 czerwca roku n + 2"
80. zachęca Przewodniczącego, aby w swojej mowie do następnej Rady Europejskiej poruszył kwestię potrzeby usprawnienia finansowego zarządzania funduszami Unii Europejskiej w Państwach Członkowskich.
B. KWESTIE SEKTOROWE
Zasoby własne
81. wskazuje, że stosunek zasobów własnych obliczonych na podstawie dochodu narodowego brutto stale się zwiększa i wkrótce będzie liczył 2/3 zasobów własnych; dlatego wyraźnie wspiera zalecenie Trybunału Obrachunkowego (ust. 3.48), aby Komisja przeprowadziła więcej bezpośrednich kontroli danych uzyskiwanych z rachunków narodowych.
Rolnictwo, zdrowie zwierząt i środki zwalczania nadużyć
Odzyskiwanie nieprawidłowych płatności
82. zachęca Państwa Członkowskie do terminowego, co trzy miesiące, zgłaszania przypadków nieprawidłowości jednocześnie akceptując fakt, iż w wyjątkowych wypadkach Państwa Członkowskie mogą wnioskować o odstępstwa; oczekuje, iż właściwe służby w Państwach Członkowskich będą odpowiednio obsadzone i przeszkolone oraz że wszystkie Państwa Członkowskie, w tym Niemcy, Grecja i Hiszpania, będą korzystały z elektronicznych systemów sprawozdawczych nie później niż od lipca 2005 r.; wzywa Komisję do poinformowania właściwych komisji o postępach dokonanych w tej dziedzinie najpóźniej do września 2005 r.;
83. zauważa, że Komisja odpowiada za nieodzyskanie przynajmniej 1,12 mln EUR w okresie od 1971 r. do września 2004 r.; uważa to za sytuację nie do przyjęcia i wyraża pogląd, że zarówno Państwa Członkowskie, jak i Komisja nie dołożyły należytej staranności; oczekuje przedstawienia sprawozdania odpowiednio wcześnie przed przystąpieniem do procedury udzielania absolutorium za rok 2004 co do kwestii, w jaki sposób i w jakim terminie środki te zostaną odzyskane; zauważa, iż kwota 812 mln EUR jest obecnie przedmiotem sporów sądowych i być może również będzie podlegała odzyskaniu; oczekuje ponadto oceny wydajności 20 % "premii" uiszczanej płatniczej płaconej agencji za odzyskanie pełnej kwoty;
84. wzywa Komisję do zaproponowania uproszczonych i bardziej spójnych zasad odzyskiwania w przygotowaniu do przeglądu Rozporządzenia Finansowego; oczekuje, że będzie konsultowany w tej kwestii przed sfinalizowaniem wniosku Komisji;
85. zauważa, że Komisja do marca 2005 r. zakończy przegląd wszystkich z prawie 4000 przypadków nieprawidłowości (442 znaczące przypadki i 3500 mniej poważnych przypadków), do jakich doszło w wymienionym okresie;
86. przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji do uściślenia "czarnej listy", która zawiera podmioty, które dopuściły się rocznych nieprawidłowości w kwocie powyżej 100000 EUR;
87. nalega, aby Komisja osiągnęła wymierny postęp poprzez wyznaczenie realnego kryterium mierzenia przyszłych dokonań oraz poprzez składanie regularnego sprawozdawania z postępów do właściwej w tym zakresie komisji;
88. zwraca się do Komisji o poprawę monitorowania agencji płatniczych, które są odpowiedzialne za realizację wspólnej polityki rolnej; wskazuje, że przed akcesją agencje płatnicze w nowych Państwach Członkowskich podlegały zatwierdzeniu Komisji; żąda od Komisji, aby kontynuowała tę praktykę i aby składała Parlamentowi sprawozdanie dotyczące możliwości zatwierdzania agencji płatniczych przez Komisję w obecnych Państwach Członkowskich.
System identyfikacji i rejestracji bydła
89. zauważa, że w świetle braku wspólnych standardów krajowe bazy danych stworzone przez Państwa Członkowskie w ramach systemu identyfikacji i rejestracji nie dają możliwości wymiany danych; wyraża żal, iż brak ten stwarza potencjalne zagrożenie dla możliwości śledzenia transgranicznych ruchów bydła;
90. przyznaje, iż obecne przepisy nie pozwalają Komisji na ustalenie wiążących reguł łączności pomiędzy krajowymi bazami danych; zachęca Komisję, w świetle wyników badań zawartych w sprawozdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego, do przedłożenia projektu aktu prawnego poszerzającego uprawnienia Komisji do wprowadzania przepisów w życie tak, aby zapewnić kompatybilność krajowych baz danych;
91. wzywa Komisję do udzielenia, w granicach istniejących ram prawnych, rad i wskazówek co do wymiany danych, w szczególności nowym Państwom Członkowskim, które dopiero tworzą swoje krajowe bazy danych;
92. stwierdza, że zastąpienie obecnego systemu kolczykowania przez elektroniczny system identyfikacji nie tylko służyłoby dobru zwierząt, lecz także pozwoliłoby na zapewnienie możliwości śledzenia bydła po przewozie z jednego Państwa Członkowskiego do drugiego, gdyby dane przechowywane na elektronicznych urządzeniach zostały zharmonizowane; zwraca się z prośbą do Komisji o przedstawienie konkretnego projektu w zakresie wykorzystania elektronicznego systemu identyfikacji zamiast systemu kolczykowania; podkreśla, iż projekt taki powinien przyznawać Komisji uprawnienia do wprowadzenia przepisu w życie w celu szybszego stworzenia wspólnych standardów dotyczących informacji przechowywanych na poszczególnych urządzeniach elektronicznych; uważa, że technologia mająca na celu wprowadzenie systemu identyfikacji elektronicznej musi odpowiadać właściwym standardom, zanim system zostanie wprowadzony.
Zarządzanie środkami kontroli pryszczycy i nadzór nad nimi
93. zauważa, iż przepisy prawne Wspólnoty wymagają od Komisji przedkładania co trzy lata Parlamentowi i Radzie sprawozdania na temat stosowania środków mających na celu zwalczenie pryszczycy oraz wydatków, jakie w związku z tym ponosi Wspólnota; wyraża żal, iż do tej pory Komisja nie wywiązała się z tego obowiązku; zwraca się z prośbą do Komisji o przedkładanie takiego sprawozdania co trzy lata, poczynając od roku 2006; uważa, iż ocena taka powinna uwzględniać analizę kosztów i korzyści w strategii Wspólnoty;
94. zwraca uwagę, że ściśle monitorowane powinna być nie tylko formalna ranspozycja prawa, lecz także skuteczne jego wdrożenie przez Państwa Członkowskie; zwraca się do Komisji o dalsze zachęcanie do badań w dziedzinie szczepionek i metod przeprowadzania testów oraz o aktualizację badania dotyczącego zdolności służb weterynaryjnych w Państwach Członkowskich do zagwarantowania skutecznej kontroli chorób w odpowiednim czasie;
95. zauważa, iż w ostatnich dziesięciu latach, ilość przewożonych zwierząt na jednolitym rynku znacznie się zwiększyła, natomiast problemy związane z możliwościami śledzenia pochodzenia zwierząt jak i zapewnienia dobrostanu zwierząt w trakcie przewozu nie zostały rozwiązane w sposób zadowalający; zwraca się do Komisji z prośbą o rozważenie zmniejszenia przewozów zwierząt dzięki wykorzystaniu lokalnych rzeźni; wzywa ponadto Komisję do podjęcia natychmiastowych kroków w celu zmniejszenia ilości przewozu zwierząt chorych i rannych;
96. uważa za niezbędne podkreślenie roli, jaką odgrywają rolnicy we wspólnotowej strategii na rzecz przeciwdziałania i kontroli chorób; wzywa Komisję do przedłożenia Radzie i Parlamentowi projektu aktu prawnego, który warunkowałby zwrot odszkodowania płaconego rolnikom przez Państwa Członkowskie na działania związane z walką przeciwko pryszczycy od spełnienia przez rolników obowiązku natychmiastowego poinformowania o wybuchu choroby;
97. stwierdza, iż konieczne jest dalsze wyjaśnienie ram finansowych w celu zapewnienia równego traktowania rolników i przejrzystości w obliczaniu odszkodowań; zwraca uwagę, iż w rezolucji z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie kryzysu pryszczycy w 2001 r. [18] Parlament wyraził pogląd, iż uczciwe administrowanie odszkodowaniami jest niezbędne dla przeciwdziałania oszustwom; zwraca się z prośbą do Komisji o wyrównanie stawek zwrotu dla różnych chorób zwierzęcych i o ustalenie realnych kryteriów obliczeń, takich jak bieżąca wartość rynkowa zwierząt; uznaje, że w przypadku epidemii choroby nie istnieją jasno określone wartości rynkowe zgromadzonych zapasów, zwierząt hodowlanych i zwierząt rasowych, a jedynie istnieją one dla wyrobów gotowych;
98. podkreśla fakt, iż ponieważ zdrowie publiczne jest w interesie całego społeczeństwa, to należy utrzymać fundusze publiczne jako główne źródło finansowania wspólnotowych kosztów zwalczania chorób, i że rolnicy także są podatnikami; zauważa, że w niektórych Państwach Członkowskich rolnicy biorą udział w krajowych kosztach zwalczania chorób (co jest potrzebne do współfinansowania całkowitych kosztów), podczas gdy inne Państwa Członkowskie nie wymagają od sektora rolniczego udziału w kosztach, co może naruszyć równe szanse dla producentów rolniczych w UE; przypomina, iż tymczasowa komisja parlamentarna ds. pryszczycy nakazała Komisji przedstawienie projektu rozwiązań dotyczących udziału rolników w kosztach wspólnotowych; przyjmuje z zadowoleniem wysiłki poczynione w różnych Państwach Członkowskich oraz badanie przeprowadzone na zlecenie Komisji w 2003 r. przedstawiające szczegółowo sposoby uzyskania wkładu od rolników.
Wspólna organizacja rynku surowca tytoniowego
99. przyjmuje z zadowoleniem reformę wsparcia WPR dla tytoniu przyjętą przez Radę w 2004 r., która ma na celu odłączenie pomocy tytoniowej poprzez stopniowe przejście ze składek na uprawnienia do jednorazowych płatności dla gospodarstw rolnych w czasie czteroletniego okresu przejściowego;
100. popiera zalecenie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego mówiące o tym, iż Komisja dąży do zapewnienia, aby projekty reformy były wsparte odpowiednimi danymi i analizami wpływu; zwraca się do Komisji z prośbą o zwrócenie szczególnej uwagi na wagę produkcji tytoniu dla kwestii zatrudnienia i gospodarki obszarów mniej uprzywilejowanych;
101. zauważa, iż wspólnotowa produkcja tytoniu pokrywa jedynie 30 % zapotrzebowania przemysłu; wskazuje, że ostatnia reforma wspólnej organizacji rynku (WOR) wprowadziła już mechanizmy mające na celu przystosowanie europejskiej produkcji do popytu w UE;
102. zauważa, iż w wyniku różnicy pomiędzy obecnym popytem a podażą, większość tytoniu produkowanego w UE jest przeznaczana na eksport; wyraża żal, iż polityka ta nie jest zgodna ze wspólnotowym funduszem rozwoju udzielanym drobnym producentom tytoniu w krajach rozwijających się, którzy są zależni od eksportu, gdyż unijny eksport tytoniu znacznie ogranicza możliwości eksportu krajów rozwijających się; nakazuje, aby w związku z tym uzgodnić wspólnotową politykę rolnictwa i rozwoju;
103. zwraca uwagę, iż jeżeli nawet, tam gdzie hoduje się tytoń, możliwa jest również uprawa innych roślin, to równowaga gospodarcza przedsiębiorstw rolniczych zależy w dużym stopniu od tytoniu; zgodnie ze stanowiskiem Parlamentu w jego sprawozdaniu dotyczącym ostatniej reformy WOR, "niezmiernie trudno jest znaleźć gospodarcze alternatywy, które mogłyby stworzyć taką samą liczbę miejsc pracy, co produkcja tytoniu"; zwraca się z prośbą do Komisji o realizowanie swojej polityki promowania upraw innych roślin i o korzystanie z Funduszu Tytoniowego jako ważnego instrumentu zarówno dla poprawy jakości tytoniu unijnego, jak i dla badań nad innymi roślinami uprawnymi;
104. wskazuje, że zaniedbano badania nad uprawami alternatywnymi i że nie zachęcano producentów do zmiany ich działalności gospodarczej; Wspólnotowy Fundusz Tytoniowy, który jest finansowany z podatku od dopłat do produkcji tytoniu i jest zarządzany zarówno przez DG ds. Rolnictwa (50 %) i DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (50 %), nie był w pełni wykorzystywany, przy czym większość z niewykorzystanych 68 milionów EUR przeznaczonych na kampanie informacyjne DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów; od roku 2006 nie będą już finansowane żadne środki wspierające zmiany produkcji; zwraca się o bardziej spójne podejście;
105. uważa, iż spełnienie przez Państwa Członkowskie obowiązku informacyjnego określonego we właściwych dla nich regulacjach wspólnotowych jest warunkiem koniecznym dla prowadzenia skutecznego monitoringu rynku tytoniowego i związanych z nim wydatków wspólnotowych; nalega na nakładanie sankcji finansowych na te Państwa Członkowskie, które nie spełniają tych obowiązków;
106. stwierdza, iż ponieważ rolnicy będą musieli się liczyć z perspektywą zredukowania wypłat lub całkowitego ich anulowania w przypadkach niespełnienia obowiązku, bardzo ważne jest, aby zostali oni odpowiednio wcześnie poinformowani o swoich nowych obowiązkach, jakie nakłada na nich wzajemna zgodność ze standardami ochrony środowiska po reformie roku 2006; zwraca się z prośbą do Komisji oraz Państw Członkowskich o wywiązanie się ze swojego obowiązku, jakim jest dokładne zdefiniowane tych kryteriów odpowiednio wcześnie przed wejściem reformy w życie, aby umożliwić rolnikom dostosowanie swojej działalności do nowych zasad;
107. zwraca uwagę, iż Komisja będzie musiała do 31 grudnia 2009 r. przedłożyć Radzie sprawozdanie z realizacji reformy z 2006 r.; wyraża swoje zainteresowanie tym sprawozdaniem i zwraca się z prośbą o przedłożenie go również Parlamentowi.
Działania strukturalne
108. ubolewa nad niemożnością kontrolowania i zarządzania przez niektóre Państwa Członkowskie pieniędzmi podatników, za które są one odpowiedzialne, i zwraca uwagę na hipokryzję niektórych Państw Członkowskich w obwinianiu Komisji za niemożność kontroli wydatków, za które te Państwa Członkowskie są odpowiedzialne;
109. zwraca uwagę, że Trybunał Obrachunkowy nie znalazł błędów w wewnętrznych mechanizmach kontroli Komisji, dostrzegł zaś usprawnienia; wyraża ubolewanie, że z powodu niewystarczających środków tylko ograniczona liczba systemów Państw Członkowskich została poddana kontroli wyrywkowej;
110. zwraca się do Komisji o poinformowanie Parlamentu o krajach, które nie zdołały szybko wdrożyć uzgodnionych usprawnień do swoich systemów kontroli i kontynuują składanie niekompletnych oświadczeń na podstawie artykułu 8;
111. zachęca Komisję do zawieszenia tymczasowych płatności dla Państw Członkowskich w przypadkach poważnych nieprawidłowości lub w przypadku wykrycia poważnych wad w systemach kontroli zarządzania Państw Członkowskich.
Interreg III
112. stwierdza, iż brak mierzalnych celów oraz jasno zdefiniowanych wskaźników utrudnia ocenę stopnia, w jakim cel programu Interreg III - wzmocnienie wspólnotowej gospodarczej i społecznej spójności poprzez promowanie transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej współpracy oraz zrównoważonego poszerzania granic Wspólnoty - nie został osiągnięty; z tego względu ocena, czy zostały wykorzystane najbardziej skuteczne środki do osiągnięcia tego celu, jest bardzo trudna;
113. wzywa Komisję do uczynienia większego wysiłku w celu wyznaczenia jasno zdefiniowanych celów i wskaźników pozwalających na zmierzenie wpływu tego programu tak, aby można było ocenić wartość dodaną wydatków europejskich w tym obszarze; podkreśla potrzebę jasnej i kompetentnie wykonanej analizy ukazującej rozbieżności pomiędzy kosztami i korzyściami na poziomie lokalnym i wspólnotowym, gdyż to właśnie te rozbieżności są główną przyczyną powstania tego programu.
Polityki wewnętrzne
Środowisko naturalne, zdrowie publiczne i bezpieczeństwo
114. uważa ogólny wskaźnik wykonania pozycji budżetu w zakresie środowiska naturalnego, zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywności za zadowalający;
115. z zadowoleniem przyjmuje środki mające na celu poprawę cyklu wykonania programów wieloletnich; zwraca się do Komisji o większe doprecyzowanie zaproszeń do składania ofert oraz o udzielanie większego wsparcia składającym wnioski, aby uniknąć sytuacji, w której składane są liczne wnioski dotyczące projektów, które wyraźnie nie kwalifikują się do finansowania;
116. wskazuje, że przestrzeganie przepisów administracyjnych i finansowych zawartych w Rozporządzeniu Finansowym nie powinno prowadzić do niepotrzebnych opóźnień w zakresie przyznawania dotacji i wyboru projektów podlegających finansowaniu.
Badania
117. zauważa, iż zasady udziału w europejskich programach ramowych RT są zbyt zawiłe; zgadza się z Trybunałem Obrachunkowym, że stanowi to poważny problem dla Komisji oraz uczestników; wyraża żal, iż w szczególności niewielkie organizacje o mniej rozwiniętych strukturach administracyjnych oraz MŚP, napotykają trudności w radzeniu sobie z ogromną ilością zasad i wymogów;
118. przypomina, iż Szósty Program Ramowy (6PR) jest zarządzany wspólnie przez kilkunastu Dyrektorów Generalnych; zauważa, iż zgodnie ze stwierdzeniem Trybunału ta fragmentaryzacja prowadzi do rozmycia odpowiedzialności, duplikacji funkcji oraz zwiększonej potrzeby koordynacji;
119. przyjmuje do wiadomości zalecenia Trybunału Obrachunkowego dotyczące rewizji "zasad ustalania udziału finansowego Wspólnoty przy równoczesnym umożliwieniu odpowiedniej kontroli nad wydatkami"; oczekuje pełnego zaangażowania Parlamentu od początkowego etapu wyżej wymienionej rewizji, zważywszy na jego rolę współustawodawcy w odniesieniu do ram prawnych i zasad uczestnictwa w programach ramowych;
120. zauważa, iż "Agenda lizbońska" najprawdopodobniej zostanie odzwierciedlona w przydzielaniu funduszy budżetowych dla Siódmego Programu Ramowego (7PR); podkreśla, iż taki ogromny wzrost budżetowy będzie wymagał skutecznego uproszczenia procedur administracyjnych zarówno dla uczestników, jak i Komisji;
121. z zaniepokojeniem przyjmuje do wiadomości wnioski wyciągnięte przez Trybunał, zgodnie z którymi audyty finansowe ex-post ponownie wskazują na "wysoką częstotliwość występowania błędów, głównie w związku z zadeklarowaniem nadmiernych kosztów (...), które nie zostały wykryte w trakcie kontroli wewnętrznych prowadzonych w Komisji"; oczekuje przedstawienia świadectw kontroli oraz możliwych ulepszeń - jak zalecił Trybunał - aby ewentualnie zmniejszyć zapotrzebowanie na szeroko zakrojony audyt finansowy ex-post;
122. nakłania Komisję do wyciągnięcia właściwych wniosków z braku przejrzystości w rozliczeniach Piątego Programu Ramowego, co spowodowane było liczbą kategorii kosztów, oraz do zapewnienia, że sytuacja ta nie powtórzy się w przyszłych programach;
123. zwraca się z prośbą do Komisji, aby oparła swój projekt dotyczący 7PR na następujących skutecznych uproszczeniach:
- skupieniu na mniejszej liczbie mechanizmów interwencyjnych;
- zmniejszeniu dużej liczby różnych modeli umów;
- wprowadzeniu systemu pojedynczego kosztu w celu uniknięcia problemu naliczania zbyt dużych płatności od uczestników;
124. podkreśla, iż nie wystarczy, aby uczestnicy spełniali formalne zasady i procedury, lecz muszą także zapewnić opłacalność (value for money); zachęca Komisję do przeprowadzania ocen jakościowych ex-post wyników naukowych i ich skutków;
125. wzywa Komisję do takiego opracowywania swoich procedur, że koszt przygotowania projektu zostanie zmniejszony do uzasadnionego poziomu;
126. wzywa Komisję do ponownego stworzenia zasad uczestnictwa z wprowadzeniem jako procedury standardowej dostępu do międzysemestralnych ocen naukowej i technicznej toczących się projektów; wzywa Komisję do wskazania odpowiedniej komisji ds. ocen międzysemestralnych; zwraca się z prośbą do Trybunału o opublikowanie opinii na temat nowych zasad;
127. z zaniepokojeniem przyjmuje do wiadomości odnotowane przez Trybunał opóźnienia w przyjmowaniu przez Komisję modelu umów i finansowych wytycznych do 6PR, jak również we wdrażaniu przez Komisję wewnętrznych standardów kontroli i rozwijaniu wspólnego systemu informatycznego, który do pewnego stopnia obniża korzyści wyniesione z "ulepszeń osiągniętych przez wcześniejsze przyjęcie ram prawnych i uproszczenie struktury kontraktowej"; oczekuje, że Komisja skorzysta z nabytych doświadczeń, aby uniknąć podobnych opóźnień w przyszłości;
128. ponadto, zachęca Komisję do uwzględnienia bardziej efektywnych struktur zarządzania 7PR poprzez:
- stworzenie warunków dla lepszego dopasowania zasobów Komisji (tj. urzędników zajmujących się projektami, narzędzi informatycznych) i liczby finansowanych projektów, aby zapewnić właściwy monitoring naukowy, który obecnie jest ograniczony do kilku dni na jeden projekt;
- określenie i wprowadzenie odpowiedniej rady nadzoru nad ocenami naukowymi;
- stworzenie zintegrowanej bazy danych, w tym wspólnego systemu informatycznego dla zarządzania propozycjami, umowami i projektami;
129. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dotyczący utworzenia w ramach 7PR systemu pożyczek gwarantowanych, aby zwiększyć potencjał kredytowania europejskich projektów badawczych i infrastruktury, w szczególności przez EBI; zachęca Komisję do wzięcia pod uwagę, w kontekście proponowanego systemu, specjalnych potrzeb MŚP oraz do rozważenia możliwości objęcia ww. systemami również projektów EUREKA.
Rynek wewnętrzny
130. stwierdza, że według doniesień Dyrekcji Generalnej ds. Rynku Wewnętrznego i Usług z powodu wewnętrznych zmian w strukturze najwyraźniej nie zostały wykorzystane wszystkie środki będące do dyspozycji a niektóre analizy zewnętrzne wręcz nie zostały zlecone;
131. wyraża zadowolenie z wysokiego stopnia wykorzystania środków w przypadku linii budżetowych w zakresie Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów, gdzie współczynnik wykorzystania środków będących do dyspozycji w budżecie 2003 wyniósł 99,3 %;
132. zwraca uwagę, że wykorzystanie w ponad 86,61 % środków w pozycjach budżetowych w obszarze Dyrekcji Generalnej ds. Podatków i Unii Celnej jest wprawdzie zadowalające, lecz z pewnością nie może być określane jako znakomite;
133. wyraża ubolewanie z powodu ogólnej tendencji opóźniania przyznawania środków z powodu zbyt restrykcyjnych przepisów nowego Rozporządzenia Finansowego i spadku zainteresowania potencjalnych wnioskodawców z powodu biurokratycznych postępowań.
Transport
134. stwierdza, że w ostatecznie uchwalonym budżecie na rok 2003, wraz z poprawkami wprowadzonymi do niego w ciągu roku, na polityki transportowe przyznano ogółem 661,8 mln EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań, natomiast 609,3 mln EUR było dostępne w postaci środków na pokrycie płatności; stwierdza również, że z tych kwot:
- 610,6 mln EUR było dostępne w postaci środków na pokrycie zobowiązania przydzielonych na transeuropejskie sieci transportowe (TEN-T) oraz 572 mln EUR w postaci środków na pokrycie płatności,
- 16,6 mln EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań i 13,3 mln EUR w postaci środków na pokrycie płatności na bezpieczeństwo transportu,
- 15,0 mln EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań wyłącznie na program Marco Polo,
- 8,4 mln EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań i 9,55 mln EUR w postaci środków na pokrycie płatności na zrównoważoną mobilność oraz
- 7,4 mln EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań i 6,35 mln EUR w postaci środków na pokrycie płatności na agencje transportowe;
135. z zadowoleniem przyjmuje wzrost wskaźników wykorzystania zarówno środków na pokrycie zobowiązań, jak i płatności, które wyniosły prawie 100 % dla obydwu tych kategorii, przydzielonych na projekty związane z transeuropejskimi sieciami transportowymi (TEN-T) oraz oczekuje, że skutkiem tego będzie wskazanie przez Państwa Członkowskie zasobów pochodzących z sektora zarówno publicznego, jak i prywatnego w celu szybszego ukończenia tych projektów;
136. wyraża zaniepokojenie faktem, iż w 2003 r. Komisja często zatwierdzała płatności zaliczkowe i końcowe na projekty związane z transeuropejskimi sieciami transportowymi, podczas gdy nie zostały spełnione szczególne warunki przewidziane finansowymi przepisami wykonawczymi oraz przypomina, że Trybunał Obrachunkowy w swoich sprawozdaniach rocznych za rok 2001 i 2002 zwracał już uwagę Komisji na tę słabość;
137. stwierdza, że pomimo wysokiego wskaźnika wykorzystania środków na pokrycie płatności, suma zobowiązań pozostających do spłaty czyli RAL (reste à liquider) nie uległa zmniejszeniu, lecz wzrosła nieznacznie do 1154 mln EUR dla TEN-T w ciągu 2003 r.;
138. z zaniepokojeniem stwierdza, że dla pozostałych linii transportowych wskaźnik wykorzystania środków na pokrycie zobowiązań obniżył się z 93 % do 83 %.
Wskaźnik wykorzystania środków na pokrycie zobowiązań przydzielonych na bezpieczeństwo transportu pozostawał na szczególnie niskim poziomie 65 % dostępnych środków, natomiast wskaźnik wykorzystania środków na pokrycie płatności wyniósł 72 %.
Wskaźniki dotyczące bezpieczeństwa transportu w 2002 r. wyniosły odpowiednio 99 % i 58 %.
Stwierdza, że w świetle głównego celu określonego w Białej Księdze Transportu te wskaźniki wykorzystania należy uznać za całkowicie niedopuszczalne, dotyczy to zwłaszcza ostrego spadku wykorzystania środków na pokrycie płatności.
Kultura i edukacja
139. z zadowoleniem przyjmuje działania, jakie Komisja podejmowała do tej pory w celu poprawy kształtu programów oraz błędów związanych z zarządzaniem, które były słabością pierwszej generacji programów "Socrates" i "Młodzież"; z zadowoleniem przyjmuje poprawioną konstrukcję i procedury zarządzania zawarte w niedawno przyjętych projektach dla następnej generacji programów "Kształcenie Ustawiczne" oraz "Młodzież";
140. zwraca uwagę, że Komisja stanęła przed trudnym zadaniem podjęcia próby zmniejszenia w największym możliwym stopniu wymagań administracyjnych, jakie muszą spełniać osoby składające wnioski o dotacje w programach tego rodzaju, przy jednoczesnym spełnieniu obowiązku nałożonego na Komisję mocą Zasad Wykonawczych do Rozporządzenia Finansowego w celu zapewnienia należytego zarządzania finansami;
141. podkreśla swoje przekonanie, że proporcjonalność powinna być zasadą przewodnią dla wymogów administracyjnych i księgowych w następnej generacji programów "Kształcenie Ustawiczne" oraz "Młodzież"; podkreśla zalety planowanych odstępstw od Zasad Wykonawczych do Rozporządzenia Finansowego, pozwalających na:
- szersze wykorzystanie stałych kwot dotacji umożliwiające zastosowanie prostszych formularzy zgłoszenia i zamówień,
- stworzenie lepszych warunków współfinansowania poprzez dokonywanie wkładów w naturze oraz mniej kłopotliwe zobowiązania rachunkowe nałożone w takich wypadkach na beneficjentów,
- uproszczenie dokumentacji dotyczącej finansowych i operacyjnych możliwości beneficjentów;
142. podkreśla wagę, jaką będzie przywiązywać do terminowego publikowania wersji tymczasowych i ostatecznych raportów z oceny dotyczących programów "Kształcenie Ustawiczne" oraz "Młodzież";
Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
143. z zadowoleniem przyjmuje pewien postęp osiągnięty w wykonaniu budżetu przeznaczonego na obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (tytuł budżetu B5-8) w porównaniu z rokiem budżetowym 2002; zauważa jednak, że poziom wykonania zwłaszcza płatności jest jednym z najniższych odnotowanych w Komisji (68 % w 2003 r.; 79 % na wszystkie polityki wewnętrzne), podczas gdy poziom wykonania zobowiązań osiąga obecnie średnią polityk wewnętrznych; wzywa Dyrekcję Generalną ds. Wymiaru Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa do kontynuowania starań na rzecz lepszego wykonania budżetu w najbliższych latach budżetowych;
144. przyjmuje do wiadomości uwagi przedstawione przez Trybunał Obrachunkowy w jego rocznym sprawozdaniu za rok 2003, dotyczące środowiska kontroli wewnętrznej w Komisji i oparte o analizę czterech z czternastu Dyrekcji Generalnych odpowiedzialnych za wdrażanie polityk wewnętrznych, w tym Dyrekcji Generalnej ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, zgodnie z jej ówczesną nazwą; wzywa Dyrekcję Generalną ds. Wymiaru Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa do zastosowania się do zaleceń Trybunału Obrachunkowego;
145. z zaniepokojeniem i ubolewaniem przyjmuje do wiadomości uwagi Trybunału Obrachunkowego przedstawione w jego rocznym sprawozdaniu za rok 2003, dotyczące wykonania budżetu Funduszu Uchodźczego; mając na uwadze restrukturyzację programów finansowania w tej polityce w kontekście nowej Perspektywy Finansowej, która doprowadzi do zwiększenia stopnia dzielenia się funkcjami zarządczymi, domaga się od Komisji zapewnienia odpowiedniego środowiska kontroli zarówno na krajowym, jak i europejskim poziomie;
146. wyraża zaniepokojenie z racji faktu, że Komisja nie wyraziła swojej opinii na temat projektu regulaminu finansowego Eurojustu, co jest wymogiem wynikającym z decyzji Eurojustu, mimo iż projekt ten został przesłany Komisji przez Eurojust w listopadzie 2003 r.;
Równouprawnienie
147. podziela priorytety polityczne Komisji w odniesieniu do budżetu na 2003 r. w zakresie, w jakim rozszerzenie i przygotowanie do niego administracji musiały zostać potraktowane jako bezwzględne priorytety UE; przypomina o znaczeniu, jakie przywiązuje — w świetle celów Szczytu Lizbońskiego i Barcelońskiego — do konieczności zwiększenia proporcji kobiet obecnych na rynku pracy w rozszerzonej UE, w szczególności w celu poprawy sytuacji socjoekonomicznej kobiet w nowych Państwach Członkowskich oraz określenia odpowiednich środków finansowych przy planowaniu budżetu;
148. przypomina, że na mocy art. 3 ust. 2 Traktatu WE promowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn stanowi podstawową zasadę UE i horyzontalny cel wszystkich działań i polityk wspólnotowych; ponawia wezwanie, aby równouprawnienie zostało należycie uwzględnione jako stały cel priorytetowy podczas planowania budżetu, zgodnie z zasadą "gender budgeting";
149. wyraża zadowolenie ze znacznych postępów osiągniętych przy wykonywaniu budżetu na 2003 r. w odniesieniu do celów i okresu planowania funduszy strukturalnych, co wyraża się we wskaźniku realizacji płatności (89 %) zdecydowanie wyższym niż wskaźnik osiągnięty w 2002 r. (71 %); zwraca przede wszystkim uwagę na całkowity brak danych dotyczących działań w zakresie promowania równouprawnienia, które były finansowane z funduszy, oraz wzywa Komisję do poprawienia tego stanu rzeczy w jak najkrótszym czasie;
150. wychodzi z założenia, że wykorzystanie środków budżetowych jest inne w odniesieniu do mężczyzn niż do kobiet w związku ze stale występującymi różnicami płci; zwraca uwagę, że dane budżetowe za 2003 r. nie dostarczają żadnych informacji na temat zakresu i efektów funduszy przyznanych na działania promocyjne w zakresie równouprawnienia ("gender mainstreaming") i wzywa Komisję do bezzwłocznego udzielenia Parlamentowi stosownych informacji;
Polityki zewnętrzne
Reforma systemu zarządzania pomocą zewnętrzną
151. wskazuje, że Komisja wiązała duże nadzieje z reformą, kiedy została ona rozpoczęta w 2000 r., i ogłosiła, że jest ona sukcesem; odnotowuje i popiera konkluzje Rady w dniach 22- 23 listopada 2004 r., w których Rada formułuje zalecenia dla Komisji dotyczące osiągniętych postępów w zakresie poprawy zarządzania i terminowego zapewniania pomocy wspólnotowej oraz zachęca do dalszych wysiłków w celu poprawy jakości i skuteczności realizacji; w pełni popierając decentralizację, zauważa, że znaczące dodatkowe koszty z tym związane muszą znaleźć uzasadnienie w namacalnych wynikach; z zadowoleniem przyjmuje zatem zbliżającą się ocenę Trybunału Obrachunkowego dotyczącą funkcjonowania decentralizacji w delegacjach, zgodnie z programem prac Trybunału na 2004 r. i do czego wzywała Komisja Spraw Zagranicznych w swojej opinii w sprawie absolutorium za 2002 r.; wierzy, że sprawozdanie to będzie obejmować przynajmniej analizę kosztów i korzyści decentralizacji;
152. zauważa, że choć sprawozdanie z działalności za 2003 r. DG Relex mówi o potrzebie prowadzenia dalszej oceny decentralizacji, powstaje wrażenie, że ta ocena miałaby dotyczyć jedynie potrzeb kadrowych; zwraca zatem w szczególności uwagę na zachęty Rady skierowane do Komisji, aby ta "przeprowadziła ocenę jakościową pomocy zewnętrznej WE odrębną od sprawozdania rocznego" i aby przedstawiła ją przed lipcem 2005 r.;
153. zwraca uwagę na ciągły brak właściwych systemów zarządzania informacjami oraz systemu nadzoru prac delegacji w zakresie oceny zagrożeń finansowych, sytuację zauważoną przez samą DG Relex w jej rocznym sprawozdaniu z działalności za 2003 r. i przypisywaną brakom zasobów ludzkich; wskazuje, że choć z zadowoleniem należy przyjąć szczerość Komisji i jej propozycje zmierzające do zaradzenia takiej sytuacji, to należy je wdrożyć jak najszybciej; wzywa Komisję do wydania tymczasowego sprawozdania na temat poczynionych postępów przed lipcem 2005 r.;
154. wyraża zaniepokojenie, że w swoim audycie organizacji wykonawczych na poziomie projektów Trybunał Obrachunkowy doszukał się znacznej liczby nieprawidłowych transakcji (ust. 7.38 i 7.39 sprawozdania rocznego); zauważa, że w swojej odpowiedzi Komisja zgadza się z Trybunałem Obrachunkowym co do tego, że przestrzeganie procedur przetargowych i udzielania zamówień publicznych przez organy zarządzające projektem i organizacje pozarządowe nadal jest przedmiotem troski; oczekuje od członków Komisji odpowiedzialnych za pomoc zewnętrzną złożenia planu działania do dnia 1 września 2005 r. w celu poddania tych problemów kontroli;
155. zwraca uwagę na fakt, że większa spójność pomiędzy politykami UE może poprawić wydajność wydatków UE.
Sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego
156. w odniesieniu do sprawozdania rocznego Trybunału Obrachunkowego, uznałaby za pomocne, gdyby Trybunał przedstawił jaśniejszy obraz faktycznych szkód spowodowanych przez wykryte nieprawidłowości;
157. uznaje potrzebę znalezienia równowagi pomiędzy wymaganiami sprawozdawczymi i proceduralnymi stawianymi organizacjom pozarządowym a możliwościami regularnego spełniania przez nie tych wymagań i z zadowoleniem przyjęłaby refleksje Trybunału w kwestii lepszego pogodzenia tych interesów;
158. zwraca się do Komisji z pytaniem, czy podjęła się ona próby porównania wydajności różnych międzynarodowych dawców pomocy; jeżeli nie, proponuje, aby jak najszybciej podjąć takie badanie.
Fundusz Solidarności dla Ameryki Łacińskiej
159. zwraca uwagę na poparcie, jakiego przy wielu okazjach udzielał Parlament dla idei utworzenia Funduszu Solidarności dla Ameryki Łacińskiej; zauważa, że choć występuje znaczące poparcie dla takiego funduszu, musiałoby mu towarzyszyć większe zaangażowanie społeczne przywódców politycznych i gospodarczych zainteresowanych krajów; zwraca w szczególności uwagę na obowiązek krajów, które mają szczególnie złe wyniki w zakresie redystrybucji dochodu, podjęcia starań w celu naprawienia tej sytuacji; zauważa, że UE powinna wspierać cele społeczne w tych krajach zarówno poprzez udzielanie pomocy, jak i poprzez przekonywanie tych krajów do podejmowania większych wysiłków, oraz że należy znaleźć zadowalającą równowagę pomiędzy tymi dwoma elementami;
160. oczekuje, że Komisja będzie przedstawiać Parlamentowi (pisemne) wyjaśnienie za każdym razem, gdy nie wykona postanowień zawartych w uwadze budżetowej.
Rozwój
161. uważa, że polityka na rzecz rozwoju jest kluczowym elementem działań zewnętrznych Unii Europejskiej, której celem jest zwalczanie ubóstwa poprzez wzmocnienie struktur społecznych, oświatowych i opieki zdrowotnej, zwiększenie zdolności wytwórczych biednych społeczeństw i wsparcie objętych tą polityką krajów, tak by były one zdolne do zwiększenia wzrostu i lokalnego potencjału; podkreśla, że osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju jest głównym kierunkiem dążenia do spełnienia tego założenia;
162. dostrzega wysiłki Komisji zmierzające do skoncentrowania działań na rzecz rozwoju na osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju, w tym na identyfikacji dziesięciu najważniejszych wskaźników; zwraca się do Komisji o zwielokrotnienie wysiłków w tym kierunku i zaleca, by 35 % środków wydatkowanych w ramach współpracy Unii Europejskiej na rzecz rozwoju przeznaczyć na realizację Milenijnych Celów Rozwoju;
163. dostrzega problemy związane ze zmierzeniem wpływu pomocy wspólnotowej na osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju w środowiskach wielu ofiarodawców; ubolewa nad faktem, że Komisja nie podjęła wysiłku ustanowienia odpowiedniego mechanizmu pozwalającego zmierzyć taki wpływ, w związku z czym ogranicza się jedynie do mierzenia postępu krajów rozwijających się w osiąganiu Milenijnych Celów Rozwoju; ubolewa nad faktem, że odpowiedzi Komisji na zagadnienia zawarte w kwestionariuszu Komisji Rozwoju są szczególnie niejasne w zakresie wykonania Milenijnych Celów Rozwoju w planach rozwoju Komisji;
164. przyjmuje z zadowoleniem poprawę w systemie raportowania Komisji i dostrzega wyższą jakość Raportu Rocznego za 2004 r. dotyczącego Polityki Rozwoju Wspólnoty Europejskiej i pomocy zewnętrznej WE (COM(2004)0536 i SEC(2004)1027);
165. podejmuje decyzję o wprowadzeniu dorocznej plenarnej debaty na temat Rocznego Raportu Komisji w sprawie polityki na rzecz rozwoju i pomocy zewnętrznej WE;
166. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że udział wydatków na infrastrukturę społeczną i usługi Oficjalnej Pomocy na rzecz Rozwoju (ODA), finansowanej z budżetu ogólnego i EFR, wynoszący łącznie 8269 mln EUR w 2003 r., wzrósł z 31,4 % w 2002 r. do 34,7 % w 2003 r.;
167. potępia jako fakt nie do przyjęcia, że jedynie 198 mln EUR (2,4 %) zostało przeznaczone na podstawową edukację, a 310 mln EUR (3,8 %) na podstawowe usługi w sektorze zdrowia; nalega, aby Komisja podniosła finansowanie w tych sektorach i zwraca się o przeznaczenie 20 % środków wydatkowanych w ramach współpracy Unii Europejskiej na rzecz rozwoju na kształcenie podstawowe i opiekę zdrowotną w krajach rozwijających się;
168. przyjmuje z zadowoleniem rolę Komisji w debacie na temat koordynacji ofiarodawców i harmonizacji procedur; ubolewa nad brakiem postępu na poziomie międzynarodowym oraz nad niechęcią Państw Członkowskich; nalega, aby Komisja zwiększyła wysiłki w celu uniknięcia dublowania się działań rozwojowych i osiągała postępy w kierunku komplementarności;
169. uważa, że wsparcie Komisji w przygotowywaniu nowych Państw Członkowskich do ich udziału w polityce rozwoju UE było niewystarczające; nalega, aby Komisja wspierała nowe Państwa Członkowskie i kraje kandydujące w budowaniu ich polityk rozwoju oraz w procesie podnoszenia poziomu wiedzy w zakresie zagadnień rozwoju.
Pomoc przedakcesyjna
PHARE
170. wyraża pochwałę dla Komisji za wysiłki, jakie zostały poczynione do tej pory za pomocą programu PHARE w zakresie pomocy w przygotowaniu krajów kandydujących do zarządzania funduszami strukturalnymi;
171. niemniej jednak wyraża zaniepokojenie faktem, że Komisji nie udało się zagwarantować, by proces akredytacji dla wielu agencji wdrażających programy PHARE i ISPA w nowych Państwach Członkowskich został ukończony przed przystąpieniem; nalega jednak, aby Komisja nie powtórzyła tego błędu w przypadku Rumunii, Bułgarii i przyszłych krajów przystępujących;
172. zauważa jednakże, iż wartość programu PHARE w aspekcie "nauki poprzez działanie" jest ograniczona, gdyż programy zarządzane różnią się w znacznym stopniu od programów EFRR i EFS, do których kraje te będą się przygotowywać, oraz iż istnieje znaczna potrzeba ogromnego wsparcia dla instytucji w zakresie zarządzania funduszami strukturalnymi po wstąpieniu do UE; wyraża zaniepokojenie o możliwości krajów kandydujących do absorpcji funduszy strukturalnych po przystąpieniu;
173. przyjmuje zatem z zadowoleniem, co do zasady, projekt nowego pojedynczego instrumentu przygotowania do zarządzania funduszami strukturalnymi, pod warunkiem, iż jego koncepcja nie będzie zbyt skomplikowana; jednocześnie podkreśla potrzebę istnienia odpowiednich ram kontroli, dlatego zachęca Komisję do zapewnienia, aby nowy instrument był jak najbardziej uproszczony, aby nie opóźniać jego wdrożenia.
Sapard
174. stwierdza na zakończenie, iż cele programu SAPARD, jako pierwszej pomocy przedakcesyjnej w pełni zdecentralizowanej były doskonałe, nawet jeśli nie zostały w pełni osiągnięte; docenia korzyści płynące z programu SAPARD, który nie tylko stymulował rozwój gospodarczy w krajach kandydujących, ale również zachęcał obywateli do nowego sposobu myślenia, bardziej racjonalnego i skierowanego na projekt; przyznaje, że program był pożyteczny w sensie uczenia się poprzez działanie, ponieważ wzbogacił władze administracyjne w państwach przystępujących do Unii o bezpośrednie doświadczenie w zarządzaniu funduszami wspólnotowymi; uważa, iż całościowe doświadczenie zdobyte w tym programie będzie miało z pewnością swoją wartość dodaną we wdrażaniu przyszłych programów wspólnotowych; zachęca Komisję do udoskonalenia swojej uprzedniej analizy potrzeb tak, aby bardziej zwiększyć wartość dodaną;
175. przyznaje, że system zdecentralizowanego zarządzania, który posłużył do realizacji programu generalnie działa sprawnie, jednak zachęca Komisję do dalszego doskonalenia go poprzez uczenie się na podstawie problemów, do udzielenia większego wsparcia krajom wstępującym do Unii w momencie pojawienia się problemów oraz do podjęcia większej liczby działań na rzecz kontynuacji programu;
176. zauważa, iż m.in. zawiłe procedury i wątpliwości prawne prowadzą do niewystarczającego wykorzystania wszystkich funduszy, oraz wyraża rozczarowanie, że po 5 latach realizacji (ostatecznie) beneficjenci otrzymali zaledwie połowę funduszy według danych na dzień 15 grudnia 2004 r.; wyraża jednakże zadowolenie, iż żadne fundusze SAPARD nie zostaną stracone wskutek opóźnień; niemniej jednak zwraca uwagę Komisji, iż w żadnym wypadku pożądane przyśpieszenie wypłat nie powinno odbywać się kosztem prawidłowości i nadzoru nad programem;
177. zauważa, iż większość środków z funduszu SAPARD zostało przeznaczonych na projekty zwiększające produkcję, dlatego zachęca do położenia większego nacisku na standardy jakości, ochrony środowiska i zdrowotne w nowych programach;
178. przyznaje, iż rozliczenie kont było sprawniej zarządzane niż w przypadku PHARE, jednak zachęca do dalszych usprawnień celem zminimalizowania strat funduszy UE;
179. chwali Komisję za wysiłki dokonane w ramach szczególnej pomocy finansowej w strategii przedakcesyjnej dla Malty i Cypru w ramach pomocy udzielonej tym dwóm państwom w przygotowaniu do członkostwa; jednakże, wyraża ubolewanie, że zarówno Malta, jak i Cypr były wyłączone z głównych finansowych instrumentów przedakcesyjnych, PHARE, SAPARD i ISPA, i dlatego miały mniejsze szanse do przygotowania zarządzania funduszami wspólnotowymi.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[4] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[5] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[6] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[7] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 82.
[8] COM(2004)0740.
[9] Ust. 21 rezolucji PE z dnia 4 grudnia 2003 r.
(Dz.U. C 89 E z 14.4.2004, str. 153) i ust. 68 rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia absolutorium za rok 2002 (Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 82).
[10] Por. "Sprawozdanie Roczne dla Organu Udzielającego Absolutorium w sprawie Kontroli Wewnętrznych przeprowadzonych w 2003 r."
(COM(2004)0740), str. 6.
[11] Nazywaną również "kontrolą należytego zarządzania finansami" lub "analizą opłacalności".
[12] Dz.U. L 158 z 17.6.2002, str. 1.
[13] Dz.U. C 107 z 30.4.2004, str. 1.
[14] Patrz opinia ETO nr 2/2004.
[15] http://www.rekenkamer.nl/9282200/v/index.htm
[16] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1021.
[17] Punkt 8 zaleceń Rady z dnia 9 marca 2004 r. (Doc 6185/04 Budget 1).
Patrz http://register.consilium.eu.int/pdf/en/04/st06/st06185.en04.pdf.
[18] Dz.U. C 31 E z 5.2.2004, str. 137.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja I — Parlament Europejski (C6-0015/2005 — 2004/2041(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0015/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 wraz z odpowiedziami instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw przedkładane przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 275 Traktatu WE oraz art. 179a Traktatu Euratom,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając art. 147 ust. 1 Rozporządzenia Finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r., zgodnie z którym każda instytucja wspólnotowa musi podejmować wszystkie odpowiednie kroki zmierzające do działania zgodnie z uwagami dołączonymi do decyzji w sprawie absolutorium wydanej przez Parlament Europejski,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 i 74 ust. 3 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0063/2005),
A. zważywszy, że Trybunał Obrachunkowy w ustępie 9.15 rocznego sprawozdania za rok budżetowy 2003 uznał w odniesieniu do Parlamentu Europejskiego, że "operacje poddane audytowi były zasadniczo legalne i prawidłowe",
B. zważywszy, że Rozporządzenie Finansowe z dnia 25 czerwca 2002 r. oraz Regulamin PE ze zmianami z dnia 23 października 2002 r. obowiązują od 1 stycznia 2003 r. w odniesieniu do zasad określających procedurę udzielania absolutorium,
C. zważywszy, że Regulamin Parlamentu został zmieniony dnia 23 października 2002 r. w celu wprowadzenia zasady, że absolutorium udziela się Przewodniczącemu, a nie Sekretarzowi Generalnemu,
D. mając na uwadze, że postanowienia rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. [6] w sprawie absolutorium za 2002 r. powinny być kontynuowane, oraz że należy dokonać oceny postępów w realizacji zawartych w niej zaleceń,
1. odnotowuje dane liczbowe, którymi zamknęły się rachunki Parlamentu Europejskiego w roku budżetowym 2003, a mianowicie:
(w EUR) _BAR_
_BAR_ Wykorzystanie środków _BAR_ Środki na rok budżetowy 2003 _BAR_
Środki przeniesione z roku budżetowego 2002 _BAR_ Środki 2003 _BAR_ Środki z przekazanych dochodów _BAR_ Art. 9.1 i 9.4 Rozporządzenia Finansowego [7] _BAR_ Art. 9.2 i 9.5 Rozporządzenia Finansowego [7] _BAR_
Dostępne środki _BAR_ 1086644375 _BAR_ 34878401 _BAR_ 100300973 _BAR_ 3302900 _BAR_
Przyjęte zobowiązania _BAR_ 1075556058 _BAR_ 29685828 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
Dokonane płatności _BAR_ 862078203 _BAR_ 3248540 _BAR_ 88288685 _BAR_ 3302900 _BAR_
Środki przeniesione na 2004 r. _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
—Art. 9 Rozporządzenia Finansowego [8] _BAR_ 213477855 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
—Art. 10 Rozporządzenia Finansowego [8] _BAR_ — _BAR_ 5192573 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
Środki anulowane _BAR_ 11088317 _BAR_ — _BAR_ 12012288 _BAR_ — _BAR_
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r.: 1407572773 _BAR_
2. zauważa, że w 2003 r. 98,98 % środków zapisanych w budżecie Parlamentu zostało wykorzystanych, a stopa środków anulowanych wyniosła 1,02 %, oraz że, jak w poprzednich latach, osiągnięto bardzo wysoki poziom wykonania budżetu;
3. przypomina jednak (nie kwestionując ustalonej polityki Parlamentu polegającej na preferowaniu zakupu, a nie wynajmu budynków), że ten wysoki poziom wykonania należy przypisać po części konsekwentnie stosowanej od 1992 r. praktyce przesuwania niewykorzystanych środków w celu przekazywania wszelkich środków dostępnych na koniec roku do linii budżetowych przeznaczonych na budynki, a w szczególności na wcześniejszą spłatę rat kapitałowych w celu obniżenia przyszłych płatności odsetkowych;
4. uznaje, że program zakupów nieruchomości przez Parlament został w przeważającej mierze wykonany, mimo to wzywa władze budżetowe do zapewnienia optymalnych prognoz budżetowych, aby kwoty zapisane w projekcie budżetu odpowiadały rzeczywistym potrzebom Parlamentu, co pozwoli uniknąć systematycznego korzystania ze znacznych transferów z linii budżetowych niezwiązanych z daną problematyką;
5. uważa, że spłaty rat kapitałowych dotyczące budynków powinny być uzgadniane w ramach strategii budżetowej w określonej linii budżetowej, gdy budżet jest ustalany w roku N-1;
6. jest przekonany, że intendenci przez delegację powinni być wzywani do wyjaśnienia, w swoich rocznych sprawozdaniach z działalności, powodów dostępności środków w obrębie ich pozycji budżetowych dla celów przesunięcia;
7. zauważa, że w 2003 r. Parlament Europejski uzyskał dochody w kwocie 98545334 EUR (w 2002 r.: 67256006 EUR).
Prezentacja i treść rachunków oraz dołączonej analizy zarządzania finansami
8. zauważa, że analiza zarządzania budżetem dołączona do rachunków za 2003 r. zapewnia użyteczne przedstawienie głównych wydarzeń finansowych w roku podlegającym przeglądowi, a także zwięzłe streszczenie sprawozdań z działalności przedstawionych przez Dyrektorów Generalnych;
9. z zadowoleniem przyjmuje publikację na stronie intranetowej DG ds. Finansów sprawozdania na temat zarządzania budżetem i finansami za rok budżetowy 2003; z zadowoleniem przyjmuje również propozycję Sekretarza Generalnego, aby co roku opracowywano dokument, który byłby zwięzły, przystępny i przyciągający uwagę, w celu udostępnienia opinii publicznej szerszych informacji na temat zarządzania budżetem w Parlamencie [9].
Kontynuacja działań związanych z rezolucją w sprawie absolutorium za 2002 r.
10. wyraża swoje podziękowania dla Sekretarza Generalnego za dostarczenie sprawozdań o które Parlament zwrócił się w swojej rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie absolutorium za 2002 r. odpowiednio wcześnie przed rozpoczęciem następnego cyklu absolutorium;
11. przypomina, że art. 147 ust. 1 Rozporządzenia Finansowego nakłada na instytucje obowiązek podjęcia wszelkich odpowiednich kroków w celu uwzględnienia uwag towarzyszących decyzji Parlamentu Europejskiego w sprawie absolutorium; stwierdza, że nakaz ten musi się również stosować do samego Parlamentu oraz a fortiori do jego organów;
12. podkreśla swoje przywiązanie do stosowania zasad dobrego zarządzania na szczeblu zarówno politycznym, jak i administracyjnym.
Wykonanie nowego rozporządzenia finansowego
13. wskazuje, że aktywność Parlamentu w zakresie zarządzania w 2003 r. była w dużej mierze nakierowana na dostosowanie się do nowych wymagań rozporządzenia finansowego, wdrożenia nowych systemów, metodologii i metod pracy, opracowanie programów szkoleniowych oraz ustanowienie nowych kierunków odpowiedzialności; zauważa, że Trybunał pochwalił sprawność Parlamentu we wprowadzaniu nowych struktur;
14. przypomina kluczowe zasady reform finansowych podjętych w 2003 r., a mianowicie decentralizację i przyjęcie pełnej odpowiedzialności przez wydziały zatwierdzające, oraz likwidację scentralizowanej funkcji kontroli finansowej oraz ustanowienie centralnej obsługi finansowej i wewnętrznego kontrolera;
15. zauważa, że panuje opinia związana z pierwotnymi doświadczeniami, że ścisłe stosowanie warunków określonych w nowym rozporządzeniu finansowym wobec instytucji takiej jak Parlament, która zarządza jedynie budżetem administracyjnym, prowadzi w niektórych przypadkach do nadmiernie złożonych systemów i przepływów finansowych;
16. uważa, że opinia ta wskazuje, iż potrzebny jest dalszy rozwój ram kontroli opartych na wyznaczaniu celów, identyfikacji zagrożeń dla ich osiągnięcia oraz opracowywaniu elementów kontroli, które by te zagrożenia neutralizowały; zaleca, aby władze Parlamentu wskazały i poprawiły wszelkie niedociągnięcia przy następnym przeglądzie Rozporządzenia Finansowego;
17. przypomina, że w grudniu 2002 r. Parlament przyjął podstawowe dokumenty niezbędne dla realizacji nowego Rozporządzenia Finansowego, w tym nowe przepisy wewnętrzne dotyczące wykonania budżetu, uprawnień dla wydziału audytu wewnętrznego, intendentów i księgowego, minimalnych norm kontroli wewnętrznej oraz specjalnego kodeksu standardów zawodowych dla personelu prowadzącego uprzednie przeglądy, a także dostosował do nowych przepisów system komputerowy wykorzystywany do zarządzania dochodami i wydatkami budżetowymi (FINORD);
18. odnotowuje jednak uwagę Trybunału stwierdzającą, że choć intendenci nie mogli wprowadzić w pełni działających systemów kontroli w dniu wejścia w życie Rozporządzenia Finansowego ( 1 stycznia 2003 r.), to Parlament był jednak w stanie rozpocząć w 2003 r. wprowadzanie "minimalnych norm kontroli wewnętrznej" (Minimum Standards for Internal Control - MSIC), "Głównego wydziału finansowego" oraz urzędu ds. audytu wewnętrznego [10];
19. w odpowiedzi na sformułowaną przez Trybunał krytykę braku elementów kontroli ex post, wskazuje na odpowiedź Parlamentu stwierdzającą, że potrzeba pełnej weryfikacji ex post zostanie oceniona na podstawie szerszej samooceny zagrożeń i kontroli przeprowadzonej przez odpowiednich intendentów [11];
20. z zaniepokojeniem odnotowuje stwierdzenie Trybunału, że proces wdrożenia pewnych standardów kontroli wewnętrznej, w tym identyfikacji drażliwych stanowisk i nieprawidłowości w sprawozdaniach, znajdował się dopiero na wstępnym etapie [12];
21. zauważa, że od czasu przejścia na zdecentralizowane weryfikacje finansowe potrzeba zapewnienia ciągłości operacji i właściwego nadzoru nad urzędem ds. uprzednich kontroli spowodowała znaczny wzrost liczby personelu przydzielonego do zadań w zakresie uprzednich kontroli;
22. podsumowując, uznaje, że przejście od wysoce scentralizowanego do zdecentralizowanego podejścia do procedur kontroli wewnętrznej w krótkim czasie stanowiło w 2003 r. poważne wyzwanie; zauważa z zadowoleniem, że spośród mniejszych instytucji Parlament - dzięki wysiłkom jego administracji - był jedną z niewielu, którym udało się przyjąć na czas niezbędne teksty pomocnicze przed wejściem w życie dnia 1 stycznia 2003 r. nowego Rozporządzenia Finansowego.
Roczne sprawozdania z działalności
23. wskazuje, że rok 2003 był pierwszym rokiem budżetowym, w którym dyrektorzy generalni mieli obowiązek przygotowania rocznych sprawozdań z działalności, i że Sekretarz Generalny przekazał je Przewodniczącemu i Komisji Kontroli Budżetowej wraz z podpisaną deklaracją; zauważa, że w deklaracji tej Sekretarz Generalny zawarł uzasadnione potwierdzenie, że budżet Parlamentu został wykonany zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz że wprowadzone ramy kontroli zapewniły niezbędne gwarancje legalności i prawidłowości leżących u jego podstaw operacji;
24. zauważa, że żaden z intendentów przez delegację nie zawarł zastrzeżeń w swojej deklaracji, ale dwa sprawozdania z działalności zawierały uwagi dotyczące
(i) braków wykwalifikowanego personelu w dziedzinie zarządzania finansami (DG ds. Informacji) oraz
(ii) potrzeby zmiany przepisów, tak aby dostosować pewne aspekty diet posłów do rozporządzenia finansowego, oraz rozwiązania kwestii statusu finansowania grup politycznych (DG ds. Finansów);
25. odnotowuje ponadto uznanie przez Sekretarza Generalnego w jego deklaracji, że otrzymane do tej pory (tj. do dnia 16 marca 2004 roku) sprawozdania audytora wewnętrznego dotyczące prowadzonego przezeń przeglądu ram kontroli wewnętrznej wskazują, iż występują pewne usterki, którym należy w szybkim terminie zaradzić;
26. zauważa z zadowoleniem, że do deklaracji Sekretarza Generalnego dołączono szczegółowy plan działania, którego celem jest zaradzenie niedociągnięciom wskazanym w sprawozdaniach z działalności;
27. zwraca się do Sekretarza Generalnego, aby w ramach kontynuacji działań związanych z niniejszą rezolucją złożył Komisji Kontroli Budżetowej sprawozdanie w sprawie poczynionych postępów we wdrażaniu środków określonych w planie działań zawartych w załączniku do jego deklaracji odnoszącej się do roku budżetowego 2003;
28. zauważa, że różne sprawozdania z działalności różnią się bardzo pod względem zakresu, długości, formy i stopnia uwzględnienia informacji od właściwych wydziałów; zachęca Sekretarza Generalnego, aby zgodnie z propozycją Trybunału Obrachunkowego zawartą w ust. 9.16 sprawozdania rocznego za 2003 rok ujednolicił w przyszłości kształt i strukturę sprawozdań z działalności w celu zapewnienia większej porównywalności pomiędzy dyrekcjami generalnymi; zauważa jednak, że trudności w rekrutacji odpowiednio wykwalifikowanego personelu finansowego to temat pojawiający się w wielu sprawozdaniach z działalności;
29. odnotowuje uwagę Trybunału zawartą w ust. 9.16 rocznego sprawozdania za 2003 rok., że roczne sprawozdania z działalności powinny zawierać więcej szczegółowych informacji na temat wyników przeprowadzonych kontroli;
30. na podstawie sprawozdań z działalności za 2003 rok zauważa, że dla lepszego zrozumienia prawdziwej wartości deklaracji podpisanych przez intendentów pożądane byłoby przyjęcie w kolejnych latach standardowej formy, która wyraźnie odróżniałaby kwestie wymagające "uwag" ze strony Dyrektora Generalnego (niepodważające jego deklaracji o wiarygodności) od innych poważniejszych kwestii uzasadniających sformułowanie "zastrzeżenia".
Audyt wewnętrzny
31. przypomina, że roczne sprawozdanie audytora wewnętrznego oraz deklaracja i sprawozdania z działalności Sekretarza Generalnego i Dyrektorów Generalnych stanowią znaczącą część oceny dokonywanej zarówno przez Trybunał Obrachunkowy, jak i przez organy Parlamentu udzielające absolutorium;
32. zauważa, że w dalszej części pojęcie kontroli wewnętrznej ma oznaczać zapewnienie zasadnych gwarancji realizacji kluczowych celów kontroli, a mianowicie:
- zgodności z obowiązującym prawem, rozporządzeniami i decyzjami;
- dążenia do oszczędności, skuteczności i wydajności działań;
- identyfikacji i zarządzani ryzykami;
- zapobiegania i wykrywania nadużyć i błędów;
- utrzymania jakości zapisów księgowych oraz odpowiednich zapisów danych;
33. uważa, że administracja powinna priorytetowo traktować realizację zaleceń audytora wewnętrznego, wynikających z dokonanego przezeń przeglądu ram kontroli wewnętrznej w 2003 r., w następujących dziedzinach:
- potrzebę zapewnienia odpowiedniej liczebności i poziomu umiejętności personelu odpowiedzialnego za inicjowanie zobowiązań i za uprzednie kontrole;
- położenie szczególnego nacisku na wymagania szkoleniowe dotyczące personelu realizującego zadania w zakresie zarządzania finansami i kontroli we wszystkich wydziałach;
- programowanie działań i zarządzanie ryzykiem;
- narzędzia monitorowania i sprawozdawczości;
- wyznaczenie jednego, głównego punktu, do którego wydziały intendentów mogłyby w razie potrzeby kierować wnioski o udzielenie porady lub wydanie opinii, w szczególności w sprawach zamówień;
- dokumentacja procedur kontroli wewnętrznej i zarządzania przez wszystkie wydziały oraz informowanie o nich personelu;
- środki zmierzające do zapewnienia przestrzegania przepisów dotyczących zamówień i dotacji;
- kodeks postępowania dla konsultantów zewnętrznych oraz ulepszenie definicji charakteru zadań przewidzianych w umowach;
- sporządzenie wykazów stanowisk drażliwych (np. urzędnicy blisko współpracujący z dostawcami) wraz z dokładnymi wytycznymi dotyczącymi określania i identyfikacji takich stanowisk;
- wydziały Parlamentu powinny centralnie opracować i regularnie aktualizować wzory umów zawierające zabezpieczenia pozycji prawnej i finansowej Parlamentu do stosowania w transakcjach z dostawcami.
Zarządzanie i ramy regulacyjne
34. ponownie potwierdza pogląd wyrażony w swoich rezolucjach z dnia 8 kwietnia 2003 r. [13] oraz z dnia 21 kwietnia 2004 r., zgodnie z którymi "procedura absolutorium powinna swoim zakresem obejmować nie tylko działalność w zakresie zarządzania Sekretarza Generalnego i administracji Parlamentu, ale również decyzje podejmowane przez jego organy kierownicze, tj. Przewodniczącego, Prezydium i Konferencję Przewodniczących";
35. zobowiązuje Prezydium i właściwą komisję do zareagowania na wymóg sformułowany w ustępach 16 i 17 swojej rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. przedstawienia propozycji zmierzających do zdefiniowania dokładnego praktycznego rozumienia odpowiedzialności politycznej spoczywającej na członkach organów kierowniczych Parlamentu w zakresie wykonywania ich uprawnień i podejmowania decyzji mających znaczące konsekwencje finansowe;
36. przypomina ust. 11 — 17 swojej rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczące odpowiedzialności organów kierowniczych Parlamentu; wskazuje ponadto, że jest to pierwsze sprawozdanie w sprawie absolutorium, które zgodnie z nowym Regulaminem ma zostać skierowane do jego władz politycznych, a nie tylko administracyjnych; postanawia w przyszłości poprawić komunikację i dialog pomiędzy Komisją Kontroli Budżetowej a członkami Prezydium i Kwestorami;
37. wskazuje, że zarządzanie finansami Parlamentu podlega obecnie szczegółowemu badaniu w coraz większej liczbie organów, procedur i mechanizmów kontrolnych, takich jak sprawozdanie w sprawie absolutorium PE, przekazywane w odpowiedzi na nie sprawozdania administracji, roczna procedura budżetowa, sprawozdania roczne i sektorowe audytora wewnętrznego, zespół audytorów, Trybunał Obrachunkowy, zespół do spraw nieprawidłowości finansowych, sprawozdania przygotowywane przez OLAF (Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych) oraz sprawozdania z działalności Dyrektorów Generalnych, co powoduje ryzyko nakładania i powtarzania tych samych działań;
38. wyraża wątpliwość, czy obecny poziom szczegółowości badań oraz złożoność aparatu kontroli są w pełni proporcjonalne, w świetle wniosku Trybunału Obrachunkowego, zgodnie z którym ogólne ryzyko jest niewielkie w dziedzinie wydatków administracyjnych [14];
39. uważa, że odpowiedni proces konsolidacji i porządkowania procedur kontrolnych może okazać się konieczny po pewnym czasie; zwraca się do Sekretarza Generalnego, aby przedstawił sprawozdanie na temat możliwych sposobów syntetycznego ujęcia wszystkich rozmaitych danych w dziedzinie kontroli, tak aby można było sformułować jasne wnioski;
40. wzywa Sekretarza Generalnego, aby zapewnił wdrożenie integralnego podejścia do zarządzania ryzykiem i analizy ryzyka, zapewniając tym samym należyte zarządzanie finansami i administracją.
Grupy polityczne (przegląd rozliczeń i procedur — linia budżetowa 3701)
41. przypomina, że ust. 2.7.3 przepisów [15] dotyczących linii budżetowej 3701 wymaga, aby Prezydium i Komisja Kontroli Budżetowej zajmowała się rachunkami grup politycznych zgodnie z uprawnieniami przyznanymi im w Regulaminie;
42. powtarza, że grupy polityczne są w sposób niezależny odpowiedzialne za zarządzanie i wykorzystanie przysługującej im części budżetu Parlamentu oraz że kompetencje wydziału audytu wewnętrznego Parlamentu nie obejmują warunków, na jakich wykorzystywane są środki w ramach linii budżetowej 3701 (około 3 % całego budżetu Parlamentu);
43. zauważa trudności, jakie napotyka Parlament przy stosowaniu niektórych nowych przepisów rozporządzenia finansowego do zasadniczo administracyjnego budżetu, oraz że trudności te znajdują także odzwierciedlenie na poziomie grup politycznych; uznaje jednak, że podjęto wysiłki dostosowania w jak największym zakresie przepisów 3701 do wymagań Rozporządzenia Finansowego;
44. zauważa, że grupy polityczne i administracja utworzyły grupę roboczą w celu zbadania szczególnego statusu budżetów grup politycznych w kontekście przepisów rozporządzenia finansowego i przepisów wykonawczych; zachęca do jej wykorzystywania, w odpowiednich sytuacjach, jako forum regularnych kontaktów z administracją w celu bieżącego śledzenia reform finansowych i rachunkowych;
45. Z zadowoleniem przyjmuje decyzję grup politycznych o publikacji ich wewnętrznych zasad finansowych na stronie internetowej Parlamentu i wzywa do jej pilnej realizacji; wzywa Prezydium do znalezienia właściwego rozwiązania umożliwiającego przeprowadzenie w przejrzysty sposób kontroli sprawozdań i rozliczeń posłów niezrzeszonych, zgodnie z ogólnie przyjętą procedurą obecnie stosowaną przez grupy polityczne;
46. odnotowuje, że w 2003 r. zgodnie z decyzją Prezydium z dnia 10 lutego 2003 r. środki zapisane w linii budżetowej 3701 zostały rozdzielone jak następuje:
(w EUR) _BAR_
Całkowita dostępna kwota _BAR_ 37948000 _BAR_
Posłowie niezrzeszeni _BAR_ 1224035 _BAR_
Kwota dostępna dla grup _BAR_ 36723965 _BAR_
Grupa _BAR_ Liczba posłów _BAR_ Łącznie przydzielono 01/01/2003 _BAR_ Przeniesiono z 2002 r. _BAR_ Wydatki w 2003 r. _BAR_ Stopa wykorzystania % _BAR_ Przeniesiono na 2004 r. _BAR_
PPE _BAR_ 232 _BAR_ 13966693 _BAR_ 4775841 _BAR_ 16245714 _BAR_ 116,32 _BAR_ 2726654 _BAR_
PSE _BAR_ 175 _BAR_ 10666548 _BAR_ 4573736 _BAR_ 12540087 _BAR_ 117,56 _BAR_ 3154599 _BAR_
ELDR _BAR_ 54 _BAR_ 3348157 _BAR_ 1079435 _BAR_ 3354625 _BAR_ 100,19 _BAR_ 1088560 _BAR_
Zieloni/ALE _BAR_ 45 _BAR_ 2881352 _BAR_ 952607 _BAR_ 2945673 _BAR_ 102,23 _BAR_ 980067 _BAR_
GUE/NGL _BAR_ 50 _BAR_ 3234999 _BAR_ 1081653 _BAR_ 3583515 _BAR_ 110,77 _BAR_ 1093911 _BAR_
UEN _BAR_ 22 _BAR_ 1443719 _BAR_ 383067 _BAR_ 1459137 _BAR_ 101,07 _BAR_ 369109 _BAR_
EDD _BAR_ 17 _BAR_ 1182497 _BAR_ 465517 _BAR_ 1225090 _BAR_ 103,60 _BAR_ 533015 _BAR_
RAZEM _BAR_ 595 _BAR_ 36723965 _BAR_ 13311856 _BAR_ 41353841 _BAR_ 112,61 _BAR_ 9945915 _BAR_
47. odnotowuje propozycję Sekretarza Generalnego, aby po pierwsze opracować standardowe szablony pisma w sprawie włączenia zewnętrznych kontrolerów dla grup, a po drugie, aby list od przewodniczącego grupy dołączony do rachunków każdej grupy zawierał dodatkowe informacje, które mogą mieć postać standardowego rocznego sprawozdania z działalności dotyczącego wykonania budżetu grupy w danym roku budżetowym [16]; zachęca Prezydium do uwzględnienia tych sugestii podczas następnego przeglądu przepisów 3701.
Diety posłów
48. przypomina, że do czasu przyjęcia jednolitych przepisów o wykonywaniu mandatu posła do Parlamentu Europejskiego wszyscy posłowie otrzymują:
- pensję podstawową wypłacaną przez ich parlamenty lub rządy krajowe w tej samej wysokości, jaką otrzymują parlamentarzyści krajowi i stosownie do przepisów podatkowych danego kraju;
- diety wypłacane bezpośrednio przez Parlament Europejski na podstawie przepisów zatwierdzonych przez Kwestorów i Prezydium, na pokrycie kosztów poniesionych podczas wykonywania obowiązków parlamentarnych;
49. zwraca uwagę na zwiększenie rozpiętości pensji od czasu rozszerzenia i na pilną potrzebę znalezienia rozwiązania, które zapewni sprawiedliwe traktowanie wszystkich posłów do PE z poszanowaniem ich krajowych praw i przepisów;
50. popiera w tym zakresie inicjatywę podjętą przez obecną Prezydencję Unii Europejskiej, zmierzającą do osiągnięcia porozumienia odnośnie Statutu Posłów wprowadzającego jednolite wynagrodzenie dla posłów do Parlamentu Europejskiego;
51. odnotowuje zamiar Prezydium Parlamentu kontynuowania współpracy z Radą w celu uzgodnienia warunków jednolitych przepisów o wykonywaniu mandatu posła; nakłania obie strony, aby przy najbliższej okazji zamknęły tę kwestię w celu położenia kresu spekulacjom i niepewności, jakie towarzyszą sprawie wynagrodzeń parlamentarnych;
52. wyraża ubolewanie, że w kwestii przeglądu i reformy systemu diet parlamentarnych poczyniono niewielkie postępy od czasu jego poprzedniego sprawozdania w sprawie absolutorium; przypomina wcześniejszą decyzję Prezydium z dnia 28 maja 2003 r., która częściowo dotyczyła tej kwestii, ale w powiązaniu z przyjęciem jednolitych przepisów o wykonywaniu mandatu posła; jest przekonany, że nawet w sytuacji braku jednolitych przepisów możliwe powinno być opracowanie systemu, który będzie jasny, przejrzysty i sprawiedliwy;
53. jest zdania, że posłowie, którzy dobrowolnie zwracają administracji diety lub ich część odpowiadającą nadwyżce wobec faktycznie poniesionych kosztów, albo domagają się jedynie zwrotu faktycznych kosztów, np. kosztów podróży, powinni czynić tak na podstawie zasad jasno określonych w przepisach dotyczących zwrotu kosztów i diet posłów do PE.
Dodatki na wydatki ogólne
54. zwraca się do Kwestorów o dokonanie weryfikacji ogólnych przepisów dotyczących zwrotu kosztów, aby sprawdzić, czy potrzebne są zmiany w celu jak najlepszego wykorzystania nowych możliwości informatycznych.
Dodatki na sekretariat
55. zauważa, że dnia 13 grudnia 2004 r. Prezydium przyjęło zmiany w przepisach [17] dotyczących dodatków na sekretariat, które między innymi miały na celu zapewnienie większej spójności pomiędzy tymi przepisami a wymaganiami Rozporządzenia Finansowego;
56. zaznacza, że art. 79 rozporządzenia finansowego oraz art. 98 i 104 przepisów wykonawczych [18] dotyczących stwierdzania prawidłowości wydatków zobowiązują intendenta do sprawdzenia tytułu wierzyciela na podstawie dokumentów towarzyszących; przypomina administracji o potrzebie domagania się składania faktur lub rachunków jako warunku dokonania płatności z tytułu umów o świadczenie usług (art. 14 ust. 6 przepisów dotyczących zwrotu kosztów oraz diet posłów);
57. wzywa Prezydium do zaproponowania, uwzględniając wyniki prac parlamentarnej grupy roboczej, regulacji kształtujących bardziej przejrzyście gospodarowanie dodatkami na sekretariat posłów, zaznacza jednak, że należy przy tym uwzględnić podstawy swobody zawierania umów;
58. wyraża ubolewanie, że decyzja Prezydium z dnia 13 grudnia 2004 r. zmienia treść przepisów art. 14 ust. 5 i ust. 7 lit. d) dotyczących zwrotu kosztów oraz diet posłów do PE (ustanowionych decyzją Prezydium z dnia 9 lutego 2004 r.) w taki sposób, że przepisy dotyczące zobowiązań asystentów i pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o świadczenie usług, które wynikają z umowy i systemu ubezpieczeń społecznych, ponownie wykazują brak jasności; wzywa Prezydium do weryfikacji tekstu przyjętego 13 grudnia 2004 r.
Dodatki na podróże służbowe
59. przypomina, w dniu 28 maja 2003 r. Prezydium przyjęło projekt zbioru nowych przepisów dotyczących zwrotu kosztów i diet dla posłów przewidujących zwrot kosztów podróży służbowych na podstawie faktycznych kosztów, uzależniony jednak od wejścia w życie statutu posłów;
60. przypomina, że na pewnych trasach faktyczne koszty są czasami wyższe niż pułapy ustalone przez administrację ze względu na brak konkurencyjnych przewoźników na tych trasach i nalega na zwrot rzeczywistych kosztów w tych okolicznościach.
Dobrowolny plan emerytalny
61. zauważa, że według niedawno zmienionej wyceny aktuarialnej z dnia 31 grudnia 2003 r. przyszłe zobowiązania funduszu w tej dacie przekraczały jego bieżące aktywa o kwotę 41795982 EUR oraz że aktuarialny poziom finansowania wynosił na koniec 2003 roku 76.4 % [19];
62. przypomina pogląd Trybunału Obrachunkowego, że w planie tym należy ustalić jasne zasady określające zobowiązania i zadania Parlamentu Europejskiego i uczestników planu na wypadek, gdyby przyszła wycena aktuarialna wykazywała deficyt [20]; jest przekonany o konieczności bardziej precyzyjnego określenia natury zobowiązań Parlamentu odnośnie przyszłych zobowiązań finansowych związanych z funduszem emerytalnym; jest ponadto przekonany, że wpłaty posłów do funduszu powinny być odliczane ze źródeł osobistych, a nie z planu diet parlamentarnych;
63. odnotowuje odpowiedź administracji, iż do Prezydium skierowane zostaną propozycje zmierzające do określenia odpowiednich uprawnień i obowiązków Parlamentu oraz stowarzyszenia non-profit zarejestrowanego zgodnie z prawem Luksemburga i zarządzanego przez pochodzący z wyboru komitet wykonawczy [21];
64. zauważa również, że na podstawie wyników wyceny aktuarialnej, która ma zostać przeprowadzona na początku 2005 r., poznamy wymagany poziom finansowania funduszu; jest jednak zdania, że po zatwierdzeniu statutu posłów należy ustanowić nowy i odrębny instrument emerytalny, jednakowy dla wszystkich posłów, oraz że od tej daty należy wstrzymać wszystkie wpłaty z budżetu Parlamentu do dobrowolnego funduszu emerytalnego;
65. wyraża zaniepokojenie poglądem przyjętym przez Trybunał Obrachunkowy, że jeśli obecny plan ma nadal funkcjonować, należy jak najszybciej stworzyć dla niego wystarczającą podstawę prawną (inną niż decyzja Prezydium), oraz że wpłaty Parlamentu na dobrowolny plan emerytalny powinny opierać się na akcie prawodawstwa wtórnego przyjętym zgodnie z art. 190 ust. 5 Traktatu [22].
Zamówienia
66. przypomina, że Rozporządzenie Finansowe i przepisy wykonawcze, które weszły w życie dnia 1 stycznia 2003 r., zmieniły procedury planowania, publikowania i przyznawania zamówień, znosząc jednocześnie konsultacje z CCAM (komitetem doradczym ds. zakupów i zamówień), które były obowiązkowe w przypadku zamówień powyżej 50000 EUR;
67. zauważa, że zamiast z CCAM intendenci Parlamentu mogą według uznania zasięgać rady międzywydziałowej grupy do spraw zamówień publicznych (GIMP); zauważa ponadto, że w miejsce rocznego sprawozdania CCAM na temat działań w zakresie zamówień Sekretarz Generalny - w reakcji na wcześniejsze rezolucje w sprawie absolutorium - przygotował sprawozdanie oparte na danych dostarczonych przez intendentów, które zawiera następujące informacje na temat zamówień udzielonych w 2003 r.:
Typ zamówienia _BAR_ Liczba _BAR_ Udział procentowy _BAR_ Kwota w EUR _BAR_ Udział procentowy _BAR_
Świadczenie usług _BAR_ 118 _BAR_ 53 % _BAR_ 304647212 _BAR_ 65 % _BAR_
Dostawy _BAR_ 57 _BAR_ 25 % _BAR_ 11810813 _BAR_ 2 % _BAR_
Realizacja robót _BAR_ 41 _BAR_ 18 % _BAR_ 21502447 _BAR_ 5 % _BAR_
Budynki _BAR_ 8 _BAR_ 4 % _BAR_ 131531314 _BAR_ 28 % _BAR_
Razem _BAR_ 224 _BAR_ 100 % _BAR_ 469491786 _BAR_ 100 % _BAR_
Typ procedury _BAR_ Liczba _BAR_ Udział procentowy _BAR_ Kwota w EUR _BAR_ Udział procentowy _BAR_ Średnia kwota w EUR _BAR_
Nieograniczona _BAR_ 70 _BAR_ 32 % _BAR_ 312467812 _BAR_ 92 % _BAR_ 4463826 _BAR_
Ograniczona _BAR_ 78 _BAR_ 36 % _BAR_ 5856513 _BAR_ 2 % _BAR_ 75084 _BAR_
Negocjowana _BAR_ 68 _BAR_ 32 % _BAR_ 19636147 _BAR_ 6 % _BAR_ 288767 _BAR_
Razem _BAR_ 216 _BAR_ 100 % _BAR_ 337960472 _BAR_ 100 % _BAR_ 1564632 _BAR_
68. z zadowoleniem przyjmuje ustalenie, że znaczącą cześć zamówień w 2003 r. udzielono w drodze przetargu nieograniczonego;
69. zauważa, że audytor wewnętrzny prowadzi w skali całej instytucji kontrolę procesu udzielania zamówień, z której ostateczne sprawozdanie jest spodziewane w pierwszej połowie 2005 r.; zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego, aby poinformował w odpowiedni sposób Komisję Kontroli Budżetowej o treści tego sprawozdania, gdy zakończony zostanie proces wewnętrznych konsultacji;
70. popiera administrację w jej wysiłkach zmierzających do utworzenia bazy danych dotyczącej zamówień, stosownie do art. 95 Rozporządzenia Finansowego, która zgodnie ze sprawozdaniem Sekretarza Generalnego [23] powinna zacząć działać pod koniec 2005 r.;
71. z zadowoleniem zauważa, że w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 50000 EUR liczba i wartość procedur negocjowanych w 2003 r. znacząco spadła w porównaniu z odpowiednimi danymi za rok 2002;
72. odnotowuje zaniepokojenie administracji w następujących kwestiach:
- próg 1050 EUR dla przetargów konkurencyjnych (zamówienia o niskiej wartości) powodujący niepotrzebne obciążenia w zakresie zarządzania;
- zamówienia elektroniczne (wymiana informacji dotyczących przetargów drogą elektroniczną) w terminie wyznaczonym przez dyrektywę 2004/18/WE [24], mając na uwadze potrzebę zagwarantowania bezpieczeństwa, poufności i rzetelności danych elektronicznych;
73. spodziewa się, że jego właściwe komisje wezmą pod uwagę te kwestie, proponując w razie potrzeby wprowadzenie zmian w kontekście przyszłych przeglądów Rozporządzenia Finansowego, przepisów wykonawczych do niego oraz regulaminu Parlamentu dotyczącego wykonania jego budżetu.
Budynki
74. z zadowoleniem zauważa, że długotrwały spór pomiędzy Parlamentem a władzami francuskimi dotyczący ostatecznej ceny zakupu budynku LOW w Strasburgu został zakończony pod koniec 2003 r., a zakup został sfinalizowany w roku 2004;
75. przypomina, że brak jednego miejsca pracy pociąga za sobą dodatkowe znaczne dodatkowe koszty dla budżetu Parlamentu; zwraca uwagę, że koszty wynikające z umiejscowienia siedzib Parlamentu Europejskiego w trzech krajach są szacowane na ponad 200 milionów EUR rocznie.
Sprawa dotycząca kasy dla posłów
76. zauważa, że wszczęto procedurę przewidzianą w art. 22 Regulaminu pracowniczego w celu określenia odpowiedzialności w związku z rozbieżnością na kwotę 4136125 BEF pomiędzy stanem kasy a odpowiednimi zapisami rachunkowymi z 1982 r. [25]; zauważa, że pierwsze posiedzenie Rady Dyscyplinarnej odbyło się dnia 17 marca 2003 r. i obecnie zakończyła ona już swoje prace, polecając swojemu Sekretarzowi Generalnemu, aby na bieżąco informował właściwą komisję o dalszym rozwoju wypadków.
Środowisko naturalne
77. wyraża swoje zadowolenie z faktu, że wszechstronny przegląd wewnętrznej polityki Parlamentu w zakresie środowiska naturalnego, prowadzony przez podmiot konsultingowy specjalizujący się w zarządzaniu środowiskiem naturalnym (EMAS), zostanie wkrótce przedstawiony Prezydium, z myślą o docelowym wprowadzeniu w Parlamencie systemu zarządzania środowiskiem naturalnym [26]; poleca swojemu Sekretarzowi Generalnemu, aby po omówieniu sprawozdania podmiotu konsultingowego w Prezydium zostało ono opublikowane na stronie internetowej Parlamentu;
78. zauważa, że wiele dokumentów urzędowych wciąż doręcza się posłom w znacznej liczbie egzemplarzy papierowych, mimo że są one dostępne w sieci; wzywa Kolegium Kwestorów do ustalenia równowagi ekologicznej w zakresie dostarczania dokumentów w formie papierowej;
79. wzywa do wprowadzenia systemu elektronicznego podpisu, dzięki któremu podpis posła mógłby sygnować takie dokumenty jak poprawki i pytania parlamentarne bez konieczności przenoszenia tych dokumentów na papier;
80. wzywa Prezydium do podjęcia wszelkich niezbędnych środków do przyśpieszenia zatrudnienia pracowników obsługi tłumaczeniowej, w celu zagwarantowania wszystkim posłom prawa do wypowiadania się w ich językach ojczystych, poprzez zapewnienie tłumaczenia ustnego z ich języków i na ich języki;
81. przypomina, że w swojej decyzji z dnia 23 stycznia 2004 r. w sprawie skargi nr 260/2003 Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich sformułował w odniesieniu do Parlamentu Europejskiego negatywną ocenę dotyczącą niewłaściwej administracji w związku z niepodjęciem odpowiednich działań w celu promowania przestrzegania wewnętrznych przepisów dotyczących zakazu palenia tytoniu;
82. zauważa, że choć Prezydium przyjęło dnia 13 lipca 2004 r. zmienione przepisy dotyczące palenia tytoniu, nie zostały one jeszcze w pełni wprowadzone i wdrożone, wobec czego Parlament naraża się na kolejne negatywne oceny Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich; wzywa Prezydium do podjęcia pilnych działań w celu zmniejszenia poziomu zadymienia jego pomieszczeń i ochrony zdrowia wszystkich użytkowników jego budynków;
83. podkreśla, że jest prawnym obowiązkiem wszystkich pracodawców zapewnienie swoim pracownikom bezpiecznego i zdrowego środowiska pracy; zauważa, że wyjątek w przepisach Prezydium [27], dopuszczający palenie tytoniu w biurach powoduje niedopuszczalny poziom zanieczyszczenia pomieszczeń dymem tytoniowym w budynkach, w których mieszczą się biura, i korytarzach stwarzając tym samym zagrożenie dla zdrowia osób przebywających w tych budynkach; zauważa, że budynki Parlamentu w trzech miejscach prac podlegają narodowym przepisom dotyczącym bezpieczeństwa i higieny; wzywa Kolegium Kwestorów do wyznaczenia wyraźnie określonej i dobrze wentylowanej przestrzeni dla palących, aby ograniczyć niedogodności dla niepalących;
84. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do przeprowadzenia badania opinii personelu we wszystkich trzech miejscach prac w celu stwierdzenia, czy większość pracowników Parlamentu opowiada się za wprowadzeniem zakazu palenia we wszystkich miejscach budynków zajmowanych przez biura pracowników Parlamentu przed terminem przewidzianym na 2007 rok.;
85. odnotowuje informację w sprawie technicznej możliwości wyposażenia sal Parlamentu i sal posiedzeń komisji w technologię bezprzewodową dla stosowanych tam komputerów i pokrewnych urządzeń przekazaną przez Sekretarza Generalnego [28]; odnotowuje ostrzeżenie zawarte w notatce Sekretarza Generalnego dotyczące potencjalnych zagrożeń zdrowotnych, jeżeli poziom promieniowania elektromagnetycznego generowanego przy bezprzewodowej transmisji danych przekroczy określone limity; domaga się przedstawienia dodatkowego sprawozdania na temat aspektów zdrowotnych technologii bezprzewodowej w terminie do dnia 1 lipca 2005 r.
86. z zadowoleniem przyjmuje informację, że począwszy od kwietnia i maja 2005 r. będzie możliwy dodatkowy dostęp do Internetu we wszystkich biurach posłów, co w znacznym stopniu rozwiąże problem dostępu poprzez komputery Mac; podkreśla jednak, iż należy zrobić więcej w tym względzie, aby umożliwić użytkownikom innych znanych systemów logowanie się do wewnętrznej sieci Parlamentu;
87. wzywa do przeprowadzania w regularnych odstępach czasu kompleksowych analiz bezpieczeństwa systemów komputerowych Parlamentu Europejskiego, jego sieci, połączeń, sprzętu i oprogramowania w celu zapewniania bezpieczeństwa "e-środowiska" Parlamentu.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 160.
[7] Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r.
[8] Rozporządzenie Finansowe z dnia 25 czerwca 2002 r.
[9] Odpowiedź Sekretarza Generalnego na ust. 9 rezolucji Parlamentu z 21.4.2004 r.
[10] Ust. 9.7 i 9.8, sprawozdanie ETO za 2003 r.
[11] Odpowiedź na ust. 9.9, sprawozdanie ETO za 2003 r.
[12] Ust. 9.8, sprawozdanie ETO za 2003 r.
[13] Dz.U. L 148 z 16.6.2003, str. 62.
[14] Ust. 9.6, sprawozdanie ETO za 2003 r.
[15] Decyzja Prezydium z 30.6.2003.
[16] Odpowiedź Sekretarza Generalnego na ust. 42 rezolucji Parlamentu z 21.4.2004.
[17] Art. 14-16 przepisów dotyczących zwrotu kosztów i diet posłów do PE (PE 113116).
[18] Rozporządzenie Komisji (WE; Euratom) nr 2342/2002 (Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 1).
[19] Źródło: Fundusz emerytalny ASBL - sprawozdanie i rozliczenie roczne za 2003.
[20] Sprawozdanie ETO za 2002 r. ust. 9.20 oraz opinia nr 5/99 ust. 22.
[21] Sprawozdanie ETO za 2003 r. tabela 9.3.
[22] Sprawozdanie ETO za 2002 r. ust. 9.17 i 9.18.
[23] Sprawozdanie Sekretarza Generalnego w sprawie umów zawartych w 2003 r.
[24] Dz.U. L 134 z 30.4.2004, str. 114.
[25] Źródło: pytanie 40, ankieta PE 338.137.
[26] Odpowiedź Sekretarza Generalnego na ust. 69 rezolucji Parlamentu z 21.4.2004.
[27] Decyzja Prezydium z 13.7.2004.
[28] Źródło: pismo z 21.8.2003 w odpowiedzi na ust. 22 rezolucji budżetowej Parlamentu z 14.5.2003.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja II — Rada (C6-0016/2005 — 2004/2042(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0016/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 oraz odpowiedzi instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, złożone przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając sprawozdanie Rady z wewnętrznego audytu za 2003 r.,
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 i załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005),
1. z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie w sprawozdaniu rocznym Trybunału Obrachunkowego za 2003 r. oddzielnej sekcji dotyczącej Rady; odnotowuje sporządzone przez Radę podsumowanie audytów wewnętrznych przeprowadzonych w 2003 r.; z zadowoleniem przyjmuje poprawę w zakresie wymiany informacji pomiędzy Radą a Parlamentem w drodze nieoficjalnego dialogu, jaki odbywa się pomiędzy tymi instytucjami w ramach procedury udzielenia absolutorium; uznaje, że elementy te pomogły w zwiększeniu przejrzystości w odniesieniu do absolutorium z wykonania budżetu Rady;
2. odnotowuje po stronie Rady zamiar dostarczenia dokumentacji i podjęcia pozostałych działań potrzebnych do wypełnienia wymagań nowego Rozporządzenia Finansowego - zgodnie ze sprawozdaniem rocznym Trybunału Obrachunkowego - do końca 2004 r. oraz zwraca się do Rady o przedłożenie listy problemów związanych z wykonaniem Rozporządzenia Finansowego;
3. odnotowuje uwagę Trybunału, że zawarto umowę na obsługę prawną Rady z pominięciem procedury przetargowej, chociaż jej wartość przekraczała próg, powyżej którego wymagana jest procedura przetargowa; zauważa, że Rada w pełni przyjmuje tę uwagę i wszczęła procedurę przetargową w celu wprowadzenia umowy ramowej dla usług prawnych wspomnianego rodzaju; podkreśla znaczenie przestrzegania przepisów dotyczących zamówień określonych w Rozporządzeniu Finansowym;
4. zwraca się do Rady, aby udostępniła organom udzielającym absolutorium, podobnie jak uczyniły to wszystkie inne instytucje łącznie z Parlamentem Europejskim, roczne sprawozdanie z działalności, o którym mowa w art. 60 ust. 7 Rozporządzenia Finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r.;
5. stwierdza, że większa jasność w odniesieniu do wydatków na prowadzenie Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZB) w Radzie sprzyjałaby przejrzystości; nalega, aby Rada oddzielnie wyszczególniła w budżecie koszty przygotowawcze WPZiB, jak to zalecił Trybunał Obrachunkowy w sprawozdaniu specjalnym nr 13/2001; podkreśla potrzebę jasnego określenia roli Komisji w realizacji WPZiB, jak to zalecił Trybunał Obrachunkowy w sprawozdaniu specjalnym nr 13/2001; zaleca, aby w nowym porozumieniu międzyinstytucjonalnym dotyczącym budżetu zamieszczono jasne zasady i rozwiązania operacyjne dotyczące roli Komisji w realizacji WPZiB;
6. wyraża żal, że z powodu ograniczeń czasowych nie jest w stanie poświęcić należytej uwagi zaleceniu dotyczącemu absolutorium Rady i zachęca Komisję do przedstawienia - zaś Radę do przyjęcia - następującej propozycji zmiany art. 145 ust. 1 Rozporządzenia Finansowego:
"Parlament Europejski, na zalecenie Rady przyjęte większością kwalifikowaną, udziela Komisji absolutorium z wykonania budżetu za rok n w terminie do dnia 30 czerwca roku n + 2."
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja IV — Trybunał Sprawiedliwości (C6-0017/2005 — 2004/2043(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0017/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003, wraz z odpowiedziami instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, złożone przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 oraz załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005).
Sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
1. zauważa, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) administrował budżetem w wysokości 150599614 EUR, z czego rozdzielono 99,34 % środków (149598960,09 EUR), zaś 93,32 % (146842346,23 EUR) wydano do dnia 31 grudnia 2003 r.;
2. 2 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał Obrachunkowy po raz pierwszy ocenił środowisko kontroli indywidualnie dla każdej instytucji i opublikował odnośne uwagi w odrębnej części;
3. zauważa, że niektóre z najważniejszych wymagań (minimalne standardy kontroli, karty zadań dla podmiotów działających w sferze finansów, zakres obowiązków audytora wewnętrznego) Rozporządzenia Finansowego zostały w pełni wdrożone w 2003 r.;
4. 2 tym kontekście uznaje, że ETS przyjął jednak nowe wewnętrzne zasady finansowe w styczniu 2003 r. oraz że wolał zaczekać z przygotowaniem szczegółowych przepisów i kart zadań do czasu, gdy uzyskano pewne doświadczenia w zakresie działania nowego systemu; dokumenty wymagane przez Trybunał Obrachunkowy przyjęto w marcu 2004 r.;
5. wyraża zaniepokojenie stwierdzeniem ETS, że "(...) w zakresie stosowania nowych przepisów instytucja dysponowała jedynie niewielką liczbą osób posiadających gruntowną wiedzę na temat systemów i zagadnień finansowych";
6. wyraża również zaniepokojenie faktem, że audytor wewnętrzny nie mógł zrealizować swojego programu prac w 2003 r. z powodu braku personelu; z zadowoleniem przyjmuje gotowość ETS do przekazania kopii programu prac audytora wewnętrznego na 2004 r.; wzywa ETS do bezzwłocznego rozwiązania problemu braku personelu w ramach przyznanych środków budżetowych; stwierdza, że zdolność do przeprowadzenia audytu wewnętrznego stanowi naturalny i konieczny składnik każdej solidnej administracji;
7. zauważa, że w związku z uwagami wyrażonymi przez Trybunał Obrachunkowy funkcje weryfikacji i audytu w ETS zostały rozdzielone;
8. zauważa, że ETS negocjował zakup licencji na użytkowanie oprogramowania w drodze procedury ograniczonej bez wcześniejszej publikacji zawiadomienia, a tym samym naruszył obecnie obowiązujące przepisy prawa; ETS przyznał się do błędu.
Kontynuacja procedury udzielenia absolutorium za 2002 r.
9. jest nadal zaniepokojony rosnącymi zaległościami w rozpatrywaniu spraw w 2003 r., chociaż wstępne dane orientacyjne za 2004 r. odnoszące się do ETS wskazują niewielką poprawę [6]:
Europejski Trybunał Sprawiedliwości _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
Sprawy zakończone _BAR_ 526 _BAR_ 434 _BAR_ 513 _BAR_ 494 _BAR_ 665 _BAR_
Nowe sprawy _BAR_ 503 _BAR_ 504 _BAR_ 477 _BAR_ 561 _BAR_ 531 _BAR_
Sprawy w toku _BAR_ 873 _BAR_ 943 _BAR_ 907 _BAR_ 974 _BAR_ 840 _BAR_
Główne obszary, których dotyczyły sprawy, to: środowisko naturalne i konsumenci, rolnictwo, zbliżanie przepisów prawa, polityka społeczna i podatki; sprawy trwały przeciętnie dwa lata; _BAR_
Sąd Pierwszej Instancji _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
Sprawy zakończone _BAR_ 344 _BAR_ 340 _BAR_ 331 _BAR_ 339 _BAR_ 361 _BAR_
Nowe sprawy _BAR_ 398 _BAR_ 345 _BAR_ 411 _BAR_ 466 _BAR_ 536 _BAR_
Sprawy w toku _BAR_ 786 _BAR_ 792 _BAR_ 872 _BAR_ 999 _BAR_ 1174 _BAR_
Główne obszary, których dotyczyły sprawy, to: wnioski o kasację, sprawy pracownicze i dotyczące własności intelektualnej; sprawy trwały przeciętnie półtora roku; _BAR_
Z zadowoleniem przyjmuje następujące ulepszenia:
- mniejsze składy sędziowskie wydawały wyroki,
- rzecznicy generalni przedstawili mniej opinii,
- utworzenie Sądu ds. Służby Cywilnej (26 % spraw przed Sądem Pierwszej Instancji),
- uproszczenie sprawozdań na przesłuchania przygotowywanych przez sędziów sprawozdawców,
Oczekuje, że ETS wyznaczy cele w zakresie sprawności działania i opracuje plany działania w celu ich osiągnięcia z myślą o skróceniu czasu rozstrzygania spraw w nadchodzących latach.
10. kwestię tę uczyni jednym z głównych punktów, na których skupi się w ramach procedury udzielenia absolutorium w 2004 r.;
11. z zadowoleniem przyjmuje środki podjęte przez ETS w odniesieniu do korzystania z samochodów służbowych przez jego członków, zgodnie z decyzją administracyjną z dnia 31 marca 2004 r.; uznaje, że nowe przepisy są przejrzyste i wskazują na polepszenie sytuacji; zauważa że, mając na względzie zmniejszenie obciążeń administracyjnych, Trybunał także pokrywa koszty przejazdu 15000 km oprócz podróży zatwierdzonych na mocy polecenia wyjazdu służbowego, oraz że korzystanie z samochodu do celów zawodowych odnotowywane jest w dzienniku kierowcy;
12. zauważa, że art. 6 wyżej wymienionej decyzji stanowi, że w przypadkach, gdy członkowie korzystają z samochodów służbowych do celów podróży innych niż podróże określone w art. 5 [tj. podróże podejmowane w celach pełnienia obowiązków służbowych objętych harmonogramem podróży lub odbywanych w ramach limitu 15000 km/rok], pokrywają oni wszelkie związane z tym koszty (opłaty drogowe, paliwo oraz wszelkie dodatkowe koszty związane z opłatą za wynajem samochodu wynikające z przekroczenia całkowitego przebiegu 45000 km rocznie ustalonego w umowie ramowej); jest zdania, że prywatne korzystanie z samochodu służbowego stanowi ukryte dodatkowe wynagrodzenie, które Parlament uznaje za niewłaściwe.
Sprawozdanie roczne z działalności intendenta oraz sprawozdanie roczne audytora wewnętrznego
13. odnotowuje odpowiedź sekretarza ETS, zgodnie z którą nie jest on w stanie przekazać sprawozdania przewidzianego w art. 86 ust. 4 ani sprawozdania audytora wewnętrznego, ponieważ sprawozdanie z audytu wewnętrznego nie zostało ukończone [7]; w związku z tym zwróci szczególną uwagę na te dwa dokumenty podczas procedury udzielania absolutorium za 2004 r.;
14. zauważa, że sprawozdanie roczne z działalności za 2003 r. zostało przedłożone przez intendenta dopiero w lipcu 2004 r. i nie zawiera oświadczenia o wiarygodności; jest zdania, że sprawozdanie roczne z działalności powinno być przygotowane na czas dla audytu Trybunału Obrachunkowego i zawierać podpisane oświadczenie o wiarygodności, co byłoby widocznym świadectwem odpowiedzialności finansowej.
Inne uwagi
15. wyraża pochwałę dla ETS w związku z wszechstronnymi pracami przygotowawczymi podjętymi w 2003 r. w kontekście rozszerzenia, jak pokazano w sprawozdaniu grupy roboczej; będzie nadal śledził środki przyjęte w sprawozdaniu w sprawie absolutorium za 2004 r.;
16. zwraca się do ETS o dokonanie oceny skutków nowego Rozporządzenia Finansowego dla jego pracy administracyjnej i sądowniczej przed rozpoczęciem przeglądu rozporządzenia w 2005/2006 r., które to ustalenia należy przedłożyć do rozpatrzenia przez Parlament Europejski;
17. zauważa, że ETS zgodził się podczas rozmów prowadzonych w dniu 19 stycznia 2005 r. odpowiedzieć pisemnie na pewną liczbę dodatkowych pytań w terminie umożliwiającym rozpatrzenie tych odpowiedzi podczas procedury udzielenia absolutorium za 2003 r.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Dane liczbowe zaczerpnięte ze sprawozdania rocznego za 2003 r.; dane dotyczące 2004 r. mają charakter wstępny i dostarczyła je administracja ETS.
[7] Odpowiedź na pytanie 3.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja V — Trybunał Obrachunkowy (C6-0018/2005 — 2004/2044(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0018/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 oraz odpowiedzi instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, złożone przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 oraz załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005).
Sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
1. zauważa, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) administrował budżetem w wysokości 77076689 EUR, z czego rozdzielono 96,83 % środków (74634579,94 EUR), zaś 89,58 % (69045709,53 EUR) wydano do dnia 31 grudnia 2003 r.;
2. 2 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że ETO po raz pierwszy dokonał oceny środowiska kontroli indywidualnie dla każdej instytucji i opublikował odnośne obserwacje w osobnej części;
3. zauważa, że ETO przygotował karty szczegółowo opisujące zadania, prawa i obowiązki podmiotów działających w sferze finansów, oraz że w grudniu 2003 r. przyjęto minimalne standardy kontroli;
4. odnotowuje ustalenia audytu zewnętrznego ETO przeprowadzonego przez KPMG: "Naszym zdaniem (...) dane księgowe i sprawozdania finansowe dają prawdziwy i rzetelny obraz, zgodnie z rozporządzeniem finansowym, przepisami wykonawczymi, ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości oraz Regulaminem Wewnętrznym Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, aktywów i sytuacji finansowej Trybunału Obrachunkowego na dzień 31 grudnia 2003 r., a także wyniku ekonomicznego oraz dochodów i wydatków za zakończony z tym dniem rok budżetowy";
5. zwraca się o przekazanie mu kopii sprawozdania oceniającego politykę budowlaną Trybunału, kiedy zostanie ono ukończone.
Kontynuacja procedury udzielenia absolutorium za 2002 r.
6. przypomina, że sprawozdania w sprawie absolutorium za 2002 r. zawierało również obserwacje dotyczące oświadczenia o wiarygodności i systemu audytu; kwestie, których dotyczą te obserwacje, będą nadal śledzone w sprawozdaniu Komisji w sprawie absolutorium za 2003 r.;
7. wskazuje, że dochodzenie w sprawie Eurostatu prowadzone przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) nie zostało jeszcze zakończone; nalega, aby ETO zaplanował całościowy audyt funkcjonujących systemów kontroli i nadzoru z chwilą, gdy OLAF zakończy dochodzenie;
8. ponawia swoje zalecenie w ust. 21 i 22 swojej rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. [6] w sprawie udzielenia absolutorium za rok 2002 mając na względzie, że wobec rozszerzenia Trybunału każdy z jego 25 członków powinien przyjąć szczególny obowiązek przeprowadzenia audytu w co najmniej jednej dyrekcji generalnej Komisji, w celu wczesnego rozpoznania i zapobieżenia wystąpieniu niepożądanych zdarzeń, takich jak w przypadku Eurostatu;
9. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie z planem prac na rok 2005 ETO przeprowadzi audyt inwentarza europejskiego systemu rachunków, DNB i jakości DNB;
10. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał zbadał nowy statut dla członków Komitetu Ekonomiczno-Społecznego; zauważa że przepisy statutu same w sobie nie zawierają bezpośrednich implikacji finansowych; został zapewniony, że Trybunał podejmie tę kwestię w ramach audytu 2004;
11. zauważa, że Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął szczegółowe informacje i procedury dotyczące spisu inwentarza w październiku 2003 r.; wzywa zatem Trybunał do przeprowadzenia audytu spisu inwentarza podczas przygotowywania sprawozdania rocznego za 2004 r.;
12. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że ETO przekazał swoje decyzje z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie uzgodnień o współpracy (dotyczącej członków, personelu, dostępu do informacji związanych z audytem) z Europejskim Biurem ds. Walki z Przestępstwami Finansowymi; wyraża żal, że decyzje te były podejmowane raczej zbyt późno;
13. z zadowoleniem przyjmuje środki podjęte przez ETO w odniesieniu do korzystania z samochodów służbowych przez członków, zgodnie z decyzją administracyjną z dnia 15 czerwca 2004 r.; uznaje, że nowe przepisy są przejrzyste i wskazują na polepszenie sytuacji; zauważa, że mając na względzie zmniejszenie obciążeń administracyjnych, Trybunał także pokrywa koszty przejazdu 15000 km, oprócz podróży zatwierdzonych na mocy polecenia wyjazdu służbowego, oraz że korzystanie z samochodu do celów służbowych odnotowywane jest w dzienniku kierowcy;
14. zauważa, że art. 5 wyżej wymienionej decyzji stanowi, że: "W przypadkach, gdy członkowie korzystają z samochodów służbowych do celów podróży innych niż podróże określone w art. 4 [tj. podróży podejmowanych w celach pełnienia obowiązków służbowych objętych harmonogramem podróży lub odbywanych w ramach limitu 15000 km/rok], pokrywają oni wszelkie związane z tym koszty (opłaty drogowe, paliwo oraz wszelkie dodatkowe koszty związane z opłatą za wynajem samochodu wynikające z przekroczenia całkowitego przebiegu 45000 km rocznie ustalonego w umowie ramowej)"; jest zdania, że prywatne korzystanie z samochodu służbowego stanowi ukryte dodatkowe wynagrodzenie, co Parlament uznaje za niewłaściwe.
Sprawozdanie roczne z działalności intendenta oraz sprawozdanie roczne audytora wewnętrznego
15. uznaje, że ETO przesłał Komisji Kontroli Budżetowej jednostronicowe sprawozdanie (zgodnie z art. 86 ust. 4 Rozporządzenia Finansowego); oczekuje, że takie sprawozdanie powinno zawierać wyraźny obraz aktualnego środowiska kontroli oraz ulepszeń, jakie należy wprowadzić w roku następnym;
16. domaga się, aby sprawozdanie roczne intendenta zawierało podpisane oświadczenie o wiarygodności;
17. pragnie otrzymać kopię sprawozdania rocznego audytora wewnętrznego; ma świadomość faktu, że ETO uważa je za dokument wewnętrzny; wskazuje jednak, że sprawozdanie audytora wewnętrznego umożliwia zwykle organowi udzielającemu absolutorium uzyskanie bardziej przejrzystego obrazu środowiska kontroli oraz ulepszeń zaplanowanych na następny rok; podkreśla, że większość pozostałych instytucji ma zaufanie do Komisji Kontroli Budżetowej w zakresie odpowiedzialnego posługiwania się tym dokumentem;
18. zauważa, że ETO wprowadził komputerowy system wspomagania audytu, który ma ułatwiać i ulepszać planowanie i standaryzację procesu audytu, kontrolę jakości na każdym etapie tego procesu, dokumentację, prezentację wyników i przygotowywanie sprawozdań, pracę w odległych lokalizacjach oraz dostarczanie informacji w zakresie zarządzania;
19. zauważa, że w 2003 r. wykorzystano tylko 50 % środków finansowych przeznaczonych na wymianę urzędników i ekspertów, ponieważ nastąpiła zmiana mających zastosowanie przepisów finansowych; dlatego też rok 2003 można uznać za rok przejściowy;
20. należy rozważyć, czy potrzebna byłaby analiza bieżącej struktury i funkcjonowania "żelaznego" Europejskiego Trybunału Obrachunkowego pod kątem reformy; przypomina, że obecnie Trybunał Obrachunkowy zatrudnia 736 pracowników, z czego 325 to zawodowi audytorzy (kategorii A i B), 275 (kategorii A i B) pracuje w grupach audytowych i 50 (kategorii A) w gabinetach członków;
21. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał przekazał sprawozdanie za wrzesień 2003 na temat polityki ETO dotyczącej budynków do Komisji Kontroli Budżetowej; życzy sobie być informowany o postępach poczynionych w kontekście procedury udzielania absolutorium za 2004 r.
Inne uwagi
22. wyraża pochwałę dla ETO za stworzenie sieci w porozumieniu z instytucjami kontrolnymi w Państwach Członkowskich i krajach kandydujących (w ramach przygotowań do rozszerzenia); zwraca się do ETO o zdanie sprawozdania właściwej komisji parlamentarnej, w związku z procedurą absolutorium za 2004 r. z postępów osiągniętych w zakresie:
- tworzenia lepszego systemu podziału zadań pomiędzy ETO a narodowymi instytucjami kontroli, w szczególności w kwestii dostępu do krajowych dokumentacji kontrolnych; oraz
- ujednolicenia podejścia kontrolnego, zwłaszcza w odniesieniu do krajowych oświadczeń o wiarygodności i systemów kontroli, z myślą o osiągnięciu większej zgodności; oraz
- poprawy efektywności kontroli poprzez dogłębne przeglądy ilościowe i jakościowe planowanych kontroli;
23. z zadowoleniem przyjmuje gotowość ETO do przekazania pisemnych odpowiedzi na pytania w terminie umożliwiającym uwzględnienie ich w absolutorium za 2003 r.;
24. wzywa ETO, aby przekazał Przewodniczącemu Komisji Kontroli Budżetowej oraz sprawozdawcy ds. absolutorium Komisji - w razie konieczności poufne - wstępne egzemplarze sprawozdania rocznego; ponadto, pragnie dowiedzieć się we wczesnym terminie, jakich sprawozdań specjalnych może się spodziewać w ciągu roku, aby móc poświęcić im należytą uwagę;
25. zwraca się do ETO, aby ocenił skutki nowego Rozporządzenia Finansowego dla jego pracy administracyjnej przed rozpoczęciem przeglądu rozporządzenia w 2005/2006 r;
26. zachęca Trybunał Obrachunkowy do włączenia informacji z rocznego sprawozdania z działalności Trybunału dotyczących jego zdolności do uwzględniania celów produkcyjnych, jednostek kosztów, istotnych dziedzin rozwoju i innych właściwych czynników związanych z działalnością instytucji; zauważa że takie sprawozdanie z działalności byłoby także najlepszą metodą publikacji informacji dotyczących modernizacji DAS i innych wydarzeń związanych z działaniami Trybunału w zakresie audytu.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 144.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja VI — Europejski Komitet Ekonomiczno — Społeczny (C6-0019/2005 — 2004/2045(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0019/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 oraz odpowiedzi instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, złożone przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 oraz załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005).
Sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
1. zauważa, że Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) administrował budżetem w wysokości 81166960 EUR, z czego rozdzielono 98,12 % środków (79642494 EUR), zaś 92,77 % (73889949,11 EUR) wykorzystano do dnia 31 grudnia 2003 r.;
2. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał Obrachunkowy po raz pierwszy dokonał oceny środowiska kontroli indywidualnie dla każdej instytucji i opublikował odnośne obserwacje w osobnej części;
3. zauważa, że wiele przepisów umożliwiających właściwe funkcjonowanie środowiska nadzoru i kontroli nie obowiązywało przed 2004 r.;
4. odnotowuje wyjaśnienie podane przez EKES, zgodnie z którym "(...) należało potraktować priorytetowo wprowadzanie podstawowych elementów ram regulacyjnych (np. wewnętrznych przepisów finansowych EKES) oraz wyznaczenie podmiotów działających w sferze finansów"; odnotowuje, że dnia 8 stycznia 2003 r. przyjęto wewnętrzne przepisy finansowe;
5. zauważa, że w kwestii zamówień w 2003 r. nie wypełniono szeregu wymagań rozporządzenia finansowego; wzywa Trybunał Obrachunkowy do sprawdzenia ogłoszonych ulepszeń w jego sprawozdaniu z audytu za 2004 r.;
6. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2004 r. wprowadzono nowy system zarządzania personelem i płac;
7. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EKES - choć z pewnym opóźnieniem - zlikwidował w początku 2004 r. rachunek zaliczkowy przeznaczony na wypłaty dodatków dla członków;
8. przypomina EKES, że podczas zeszłorocznej procedury udzielenia absolutorium złożył on publiczne zapewnienie, że "(...) nie występują już żadne dalsze nieprawidłowości dotyczące rozliczania kosztów podróży służbowych" [6]; krytykuje zatem EKES w związku z faktem, że Trybunał znalazł dowody, iż w trzech wypadkach dodatek podróżny wypłacony członkom był dwukrotnie wyższy od kwoty przewidzianej w przepisach komitetu; zauważa że w międzyczasie EKES doprecyzował zasady zwrotu kosztów podróży; ponadto, wzywa Trybunał Obrachunkowy do dalszego prześledzenia ustaleń zawartych w sprawozdaniu z absolutorium za 2004 r.;
9. zauważa, że Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) zakończył postępowanie dotyczące możliwych nieprawidłowości w zakresie stosowania systemu zwrotu kosztów podróży przez członka komisji; OLAF znalazł dowody na dokonanie "podwójnego zwrotu" i dlatego też przekazał do prokuratury belgijskiej swoje ustalenia: EKES w pełni współpracował z OLAF w toku postępowania; OLAF nie zakwestionował systemu zarządzania finansami EKES;.
Kontynuacja procedury udzielania absolutorium za 2002 r.
10. w odniesieniu do budynku Belliard zauważa, że sprawozdanie audytora wewnętrznego "(...) nie ujawniło żadnych nadużyć finansowych (...).
Uznaje się w nim również wartość projektu budynku dla Komitetów oraz właściwy poziom ceny, za jaką budynek został nabyty" [7]; audyt wykazał jednak pewne niedociągnięcia w zakresie zarządzania poszczególnymi pracami;
11. z zadowoleniem przyjmuje fakt gotowości EKES do złożenia sprawozdania na temat prześledzenia zaleceń audytorów wewnętrznych; dodatkowo EKES przekaże właściwej komisji parlamentarnej dziewiąte sprawozdanie z postępów w sprawie budynku Belliard.
Sprawozdanie roczne z działalności intendenta oraz sprawozdanie roczne audytora wewnętrznego
12. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EKES przekazał sprawozdanie roczne intendenta, do którego dołączono podpisane oświadczenie o wiarygodności;
13. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że EKES przekazał Komisji Kontroli Budżetowej streszczenie sprawozdania rocznego audytora wewnętrznego; zauważa w tym kontekście, że audytor wewnętrzny:
- opracował konspekt dotyczący wdrożenia postanowień Rozporządzenia Finansowego,
- zalecił wzmocnienie procedury wyznaczenia podmiotów działających w sferze finansów,
- zalecił opracowanie kwartalnych planów wydatków,
- zalecił sporządzenie pełnej dokumentacji finansowej i umownej,
- zalecił publikację w intranecie pełnych ram finansowych i prawnych w celu uproszczenia zarządzania finansowego;
- określił konkretne zalecenia dla sektorów działań budżetowych, w tym plany działań na 2004 r.;
14. będzie śledzić realizację tych zaleceń w sprawozdaniu w sprawie absolutorium za 2004 r.
Inne uwagi
15. wzywa EKES, aby jeszcze bardziej poprawił swój publiczny wizerunek jako organu reprezentującego społeczeństwo obywatelskie; wzywa EKES do korzystania ze wskaźników odniesienia w celu osiągnięcia wymiernych postępów;
16. wyraża pochwałę dla EKES z powodu całościowych prac przygotowawczych podjętych w 2003 r. w kontekście rozszerzenia; prześledzi podejmowanie dalszych działań w sprawozdaniu w sprawie absolutorium za 2004 r.;
17. zwraca się do EKES, aby ocenił skutki nowego Rozporządzenia Finansowego dla jego pracy administracyjnej i politycznej przed rozpoczęciem przeglądu rozporządzenia w 2005/2006 r., oraz o przedłożenie swoich ustaleń Parlamentowi Europejskiemu.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Teksty przyjęte dnia 21.4.2004 r., P5_TA(2004)0342.
[7] Odpowiedź na pytanie pisemne nr 3.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja VII — Komitet Regionów (C6-0020/2005 — 2004/2046(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0020/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 oraz odpowiedzi instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, przedkładane przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 oraz załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005).
Sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
1. zauważa, że Komitet Regionów (KR) administrował budżetem w wysokości 38999436 EUR, z czego rozdzielono 97,29% środków (37942172,12 EUR), zaś 86,58 % (32851597 EUR) wykorzystano do dnia 31 grudnia 2003 r.;
2. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Trybunał Obrachunkowy po raz pierwszy dokonał oceny środowiska kontroli indywidualnie dla każdej instytucji i opublikował odnośne obserwacje w osobnej części;
3. zauważa, że KR nie przestrzegał szeregu przepisów dotyczących systemu nadzoru i kontroli:
- nie przyjęto karty zadań dla księgowych,
- nie przyjęto minimalnych standardów kontroli,
- nie przeprowadzono analizy ryzyka w celu zastosowania najbardziej odpowiednich procedur kontroli,
- nieodpowiednie było śledzenie uprawnień urzędników i innych pracowników do rozmaitych dodatków i świadczeń wynikających z Regulaminu pracowniczego;
Zauważa jednak, że dnia 29 stycznia 2003 r. przyjęto wewnętrzne przepisy finansowe KR, zaś w maju 2004 r. przyjęto statut księgowych;
4. przyznaje, że pewne opóźnienia we wdrożeniu rozporządzenia finansowego można wyjaśnić faktem, iż służby finansowe KR pomagały w 2003 r. Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych w wewnętrznym dochodzeniu;
5. wskazuje, że KR uzyskał autonomię finansową i budżetową dopiero na mocy Traktatu Amsterdamskiego w 2000 r.;
6. uznaje, że KR przyjął w 2003 r. pewne standardy kontroli; brak jest jednak nadal całościowego dokumentu opisującego system minimalnych standardów kontroli; zwraca się o przekazanie mu kopii tego dokumentu, kiedy zostanie on przyjęty;
7. wzywa KR do systematycznej weryfikacji uprawnień urzędników;
8. zauważa, że KR opublikował udzielone zamówienia na swojej stronie internetowej.
Kontynuacja procedury udzielenia absolutorium za 2002 r.
9. wskazuje na następujące obserwacje zawarte w absolutorium za 2001 r.: "(...) istnieją dowody na systemową niekompetencje i brak poszanowania dla podstawowych zasad procedur przetargowych i zarządzania finansami, w tym na elementy nadużyć finansowych i sfałszowanych ofert" [6];
10. zauważa, że nowy Sekretarz Generalny wszczął dochodzenie administracyjne w oparciu o wyniki postępowania OLAF, jakkolwiek o wynikach tych nie powiadomiono Komisji Kontroli Budżetowej przed udzieleniem absolutorium za 2002 r.; "(...) w swoim sprawozdaniu Sekretarz Generalny stwierdził, że dochodzenie wykazało pojedyncze uchybienia i brak profesjonalizmu, a także (...) niedociągnięcia administracyjne.
Jednakże (...) żadnego z tych pojedynczych uchybień nie można uważać (...) za dostatecznie poważne, aby uzasadniało to wszczęcie procedury dyscyplinarnej przeciwko któremukolwiek z omawianych urzędników" [7]; zauważa, że żaden z urzędników objętych dochodzeniem administracyjnym nie został awansowany od chwili ukończenia sprawozdania;
11. zauważa, że byłego Sekretarza Generalnego wysłano najpierw na bezpłatny urlop, a następnie na wcześniejszą emeryturę od września 2004 r., wbrew wyraźnemu życzeniu Parlamentu Europejskiego;
12. podkreśla jeszcze raz swoje wsparcie dla audytora wewnętrznego, który zwrócił uwagę Komisji Kontroli Budżetowej na nieprawidłowości występujące w KR, jak również dla jego uczciwości zawodowej i personalnej; zadowolony jest że pogląd ten podziela KR, zgodnie z treścią listu przewodniczącego KR do audytora wewnętrznego z dnia 26 listopada 2003 r.: "Miło mi w związku z tym dowiedzieć się, że pełniący obowiązki Sekretarza Generalnego zapewnił o swojej wstępnej gotowości do wsparcia w pełnieniu Pańskich obowiązków audytora wewnętrznego w profesjonalny i należyty sposób przy pełnym wsparciu i współpracy zarówno członków, jak i personelu KR"; dodatkowo, Sekretarz Generalny KR podkreślił w pisemnym komunikacie do sprawozdawcy: "...pozytywną rolę, jaką odegrał [audytor wewnętrzny] w wykazaniu niektórych słabości administracji KR.
Był to początek procesu reformy administracyjnej przeprowadzonej przez KR w ostatnich miesiącach 2003 r. w celu usunięcia rozpoznanych słabości, w szczególności w dziedzinie zarządzania finansami.";
13. przyznaje, że KR pod kierownictwem nowego Sekretarza Generalnego poczynił znaczne wysiłki, aby zaktywizować swoją administrację poprzez wszczęcie przeglądu administracyjnego oraz że Parlament był regularnie informowany na temat postępów czynionych w tym zakresie; dotychczas podjęte działania uznaje za zadowalające.
Sprawozdanie roczne z działalności intendenta oraz sprawozdanie roczne audytora wewnętrznego
14. wskazuje, że KR wydał 117693 EUR na 5 badań zewnętrznych; z zadowoleniem przyjmuje dodatkowe informacje na temat wykorzystania tych badań w pracach komitetu;
15. zauważa, że nie otrzymał od KR ani sprawozdania wymaganego zgodnie z art. 86 ust. 4 Rozporządzenia Finansowego, ani też sprawozdania rocznego audytora wewnętrznego; zauważa, że stanowisko audytora wewnętrznego nie było obsadzone w drugiej połowie 2004 r. i w efekcie aż dwukrotnie publikowano ogłoszenie o wakacie; zwraca się o informowanie go o wyniku tej procedury rekrutacyjnej.
Inne uwagi
16. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że KR dokonuje regularnej oceny oddziaływania jego pracy politycznej; zwraca się również, aby przekazywano mu roczne sprawozdania na temat oddziaływania w kontekście procedur udzielania absolutorium;
17. nadal wyraża zaniepokojenie w kwestii systemu kontroli politycznej w KR; zwraca się do KR o:
- rozpatrzenie możliwości formalnego utworzenia Konferencji (Grupy) Przewodniczących jako politycznego komitetu sterującego,
- ocenę efektywności Prezydium (więcej niż 50 członków),
- kontynuację prac nad zwiększeniem efektywności Komisji ds. Finansowych i Administracyjnych, mając na uwadze, że zredukowana forma stanowi znaczne ulepszenie w stosunku do pierwotnej formy, oraz o złożenie sprawozdania kompetentnej komisji parlamentarnej do czasu wszczęcia procedury udzielenia absolutorium;
18. gratuluje KR wszechstronnych prac przygotowawczych podjętych w 2003 r. w kontekście poszerzenia; będzie śledził podjęte działania w swoim sprawozdaniu w sprawie absolutorium za 2004 r.;
19. zwraca się do KR, aby ocenił skutki nowego Rozporządzenia Finansowego dla jego pracy administracyjnej i politycznej przed rozpoczęciem przeglądu rozporządzenia w 2005/2006 r. oraz o przedłożenie swych ustaleń Parlamentowi Europejskiemu.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Dz.U. L 57 z 25.2.2004, str. 8.
[7] List od Przewodniczącego KR do przewodniczącego i sprawozdawcy Komisji Kontroli Budżetowej z dnia 6 maja 2004 r.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003, Sekcja VIII — Rzecznik Praw Obywatelskich (C6-0021/2005 — 2004/2047(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej za rok budżetowy 2003 [1],
- uwzględniając zestawienie dochodów i wydatków oraz bilans dotyczący roku budżetowego 2003 (C6-0021/2005),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące roku budżetowego 2003 oraz odpowiedzi instytucji [2],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności rachunków, jak również legalności i prawidłowości operacji leżących u ich podstaw, złożone przez Trybunał Obrachunkowy zgodnie z art. 248 Traktatu WE [3],
- uwzględniając art. 272 ust. 10 oraz art. 275 i 276 Traktatu WE,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności jego art. 50, art. 86 ust. 4 oraz art. 145, 146 i 147,
- uwzględniając Rozporządzenie Finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając art. 71 oraz załącznik V do Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0066/2005).
Sprawozdanie roczne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
1. zauważa, że Rzecznik Praw Obywatelskich administrował budżetem w wysokości 4438653,00 EUR, z czego rozdzielono 91,29 % środków (4052488 EUR), zaś wykorzystano 87,65% (3551999,59 EUR);
2. zauważa, że Rzecznik Praw Obywatelskich wyjaśnia, że niższy poziom wykonania budżetu w 2003 r. spowodowany był okresem przejściowym po przejściu na emeryturę poprzedniego Rzecznika Praw Obywatelskich i wyborze nowego;
3. zauważa jednak, że Trybunał Obrachunkowy nie poczynił żadnych obserwacji w odniesieniu do wykonania budżetu; zwraca się zatem z pytaniem, w jaki sposób Trybunał zamierza oceniać w przyszłości wykonanie budżetu Rzecznika Praw Obywatelskich;
4. zauważa jednak, że Parlament Europejski wydał pozytywną opinię na temat pracy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie jego sprawozdania rocznego [6]; odnotowuje, że 75% skarg, jakie wpłynęły, mieściło się poza zakresem kompetencji Rzecznika Praw Obywatelskich oraz że Rzecznik Praw Obywatelskich zajął się tylko 363 dochodzeniami, chociaż całkowita liczba spraw wyniosła 2611.
Kontynuacja procedury udzielenia absolutorium za 2002 r.
5. z zadowoleniem przyjmuje kompleksowe informacje przekazane Komisji Kontroli Budżetowej przez Rzecznika Praw Obywatelskich w jego piśmie z dnia 13 grudnia 2004 r.;
6. odnotowuje dokumenty dotyczące porozumienia ramowego pomiędzy Parlamentem Europejskim a Rzecznikiem Praw Obywatelskich w sprawie pomocy administracyjnej i finansowej; zauważa ponadto, że Parlament spełnia funkcję inicjacji finansowej w odniesieniu do Tytułu I dotyczącego pracowników;
7. przypomina, że Rzecznik Praw Obywatelskich poszukiwał taniego sposobu regularnego podróżowania na lotniska we Frankfurcie i Zurychu; zauważa, że Parlament Europejski i Rzecznik Praw Obywatelskich uzgodnili, że Parlament wypożyczy dodatkowy samochód, który oddany zostanie do dyspozycji Rzecznika Praw Obywatelskich w zamian za miesięczne opłaty; pragnie być poinformowany o ostatecznym rozwiązaniu tej sprawy.
Sprawozdanie roczne z działalności intendenta oraz sprawozdanie roczne audytora wewnętrznego
8. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Rzecznik Praw Obywatelskich chętnie dostarczył sprawozdania roczne intendenta i audytora wewnętrznego, łącznie z oświadczeniem o wiarygodności;
9. zauważa, że biuro Rzecznika Praw Obywatelskich opracowało oprogramowanie dla systemu zarządzania sprawami na podstawie systemu stosowanego przez belgijskiego Rzecznika Praw Obywatelskich;
10. zauważa, że wdrożenie Rozporządzenia Finansowego niezwykle obciążyło administrację Rzecznika Praw Obywatelskich; wyraża pochwałę dla Rzecznika Praw Obywatelskich za szybką transpozycję przepisów rozporządzenia oraz zwraca się do Rzecznika Praw Obywatelskich o przedłożenie Parlamentowi Europejskiemu wykazu problemów związanych z wdrażaniem Rozporządzenia Finansowego;
11. zwraca się do Rzecznika Praw Obywatelskich o złożenie sprawozdania dotyczącego postępów poczynionych w zakresie szkolenia podmiotów działających w sferze finansów z wykorzystaniem kursów szkolenia zawodowego przed wszczęciem procedury udzielenia absolutorium za rok 2004;
12. z zadowoleniem przyjmuje przejrzysty układ sprawozdania rocznego audytora wewnętrznego nr 4/2002, w którym stwierdza się: "Wstępne ustalenia nie ujawniają żadnych obszarów istotnych zagrożeń dla wykonania budżetu ERPO [Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich] (...)" [7]; ponadto, przygotowano plany działań, które umożliwią dalsze wzmocnienie środowiska kontroli.
[1] Dz.U. L 54 z 28.2.2003.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[3] Dz.U. C 294 z 30.11.2004, str. 99.
[4] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 356 z 31.12.1977, str. 1.
[6] Teksty przyjęte dnia 18.11.2004 r., P6_TA(2004)0065.
[7] Sprawozdanie audytora wewnętrznego nr 4/2002, str. 5.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiej Agencji Odbudowy z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0216/2004 — C6-0235/2004 — 2004/2051(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji Odbudowy za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6864/2005 — C6-0076/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1646/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2667/2000 w sprawie Europejskiej Agencji Odbudowy, a w szczególności jego art. 8 [3],
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu, że roczne sprawozdania finansowe Agencji nie przedstawiają w sposób prawidłowy i rzetelny faktycznej sytuacji ekonomicznej i finansowej Agencji,
B. zważywszy, że ETO wyraził pewne zastrzeżenia w odniesieniu do środków powierzanych instytucjom zewnętrznym (zarówno krajowym, jak i międzynarodowym), a przy tym stwierdził jednak, że transakcje leżące u podstaw rocznych sprawozdań finansowych Agencji były zgodne z prawem i prawidłowe,
C. zważywszy, że ETO miał pewne zastrzeżenia co do ważności niektórych dokumentów towarzyszących,
D. zważywszy, że ETO wyraził pewne zastrzeżenia dotyczące procedury zamówień publicznych,
E. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski, na podstawie sprawozdania ETO, udzielił dyrektorowi Agencji absolutorium [5] z wykonania jej budżetu za rok budżetowy 2002, przy czym w swojej rezolucji Parlament między innymi:
- zachęcał Agencję do podjęcie szybkich działań w związku z sugestiami Trybunału i Parlamentu, aby wprowadziła wiarygodne ogólne narzędzie rachunkowe we wszystkich swoich ośrodkach, zaprzestając stosowania arkuszy kalkulacyjnych dla celów swojej ogólnej rachunkowości,
- wyraził nadzieję, że Agencja szybko zareaguje na zachęty ETO dotyczące wyjaśnienia statusu środków udostępnianych specjalistycznym instytucjom na finansowanie programów pożyczek w specjalnych obszarach, oraz przyjmie odpowiednie rozwiązania co do sposobu zapisywania tych środków w sprawozdaniach finansowych agencji,
- zachęcał służby kontroli wewnętrznej Komisji do zbadania tej kwestii w celu identyfikacji ewentualnych niedociągnięć systemowych i sformułowania niezbędnych zaleceń dla zaradzenia takim problemom,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji Odbudowy (EAO) za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
NB: Any discrepancies in totals are due to the effects of rounding.
Source: This table summarises the data from the revenue and expenditure account included in the financial statements of the Agency for the financial year 2003.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Commission grants _BAR_ 275280 _BAR_ 462804 _BAR_
Financial revenue _BAR_ 3955 _BAR_ 5978 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 1517 _BAR_ 495 _BAR_
Counterpart funds _BAR_ 379 _BAR_ 497 _BAR_
Contributions from third parties _BAR_ 28034 _BAR_ 500 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 309164 _BAR_ 470274 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 17027 _BAR_ 17771 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 306 _BAR_ 206 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 5261 _BAR_ 6211 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 1215 _BAR_ 2037 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 69565 _BAR_ 138512 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 265352 _BAR_ 293106 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 358725 _BAR_ 457844 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) [6] _BAR_ -49560 _BAR_ 12430 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -112908 _BAR_ -73127 _BAR_
Payments on the Commission's behalf _BAR_ -5231 _BAR_ -25407 _BAR_
Payments to be made on the Commission's behalf _BAR_ - 515 _BAR_ 0 _BAR_
Cancellations of appropriations carried over from previous financial years _BAR_ 30649 _BAR_ 5463 _BAR_
N - 1 appropriations carried over which lapse (Titles I and II) _BAR_ 146 _BAR_ 135 _BAR_
Complement: 2001 appropriations carried over _BAR_ 0 _BAR_ -32423 _BAR_
Financial revenue to be repaid _BAR_ -3955 _BAR_ 0 _BAR_
Counterpart adjustments _BAR_ 400 _BAR_ 0 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 23 _BAR_ 22 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ -140951 _BAR_ -112908 _BAR_
2. zauważa, że w 2003 r. całkowity portfel nadzorowany przez EAO wyniósł 1,9 miliarda EUR, z czego 81 % zostało zakontraktowane, a 67,5 % zostało wydatkowane na programy pomocowe w czterech centrach operacyjnych (Belgrad, Podgorica, Prisztina i Skopje) oraz, że całkowity budżet EAO na 2003 r. wyniósł 358,6 milionów EUR, z czego większość była przeznaczona na programy pomocowe, i że z 327,8 milionów EUR z nowych środków WE otrzymanych przez EAR w 2003 r. 62,3 miliony EUR przeznaczono dla Kosowa, 200 milionów EUR dla Serbii, 12 milionów EUR dla Czarnogóry i 33,5 miliona EUR dla Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii.
Wykonanie budżetu
3. odnotowuje obserwację ETO w sprawie praktyki w budżecieAagencji, przyjętej przez jej zarząd, która narusza zasadę różnicowania środków, co powoduje wynik rachunkowy za rok budżetowy oderwany od realiów ekonomicznych oraz skonsolidowany deficyt na dzień 31 grudnia 2003 r. w kwocie 140,95 miliona EUR, który w znacznej mierze ma sztuczny charakter;
4. zauważa w odpowiedziach Agencji, że podjęła ona obecnie kroki w celu uzyskania większej jasności w finansowej prezentacji swojej działalności, czego wynikiem jest skonsolidowany rachunek dochodów i wydatków za cały 2004 r. i w związku z tym spodziewa się, że problem ten zostanie rozwiązany do procedury absolutorium za 2004 r.;
5. zachęca Komisję i ETO, aby nasiliły swoją współpracę z EAO w tej dziedzinie w celu zapewnienia sprawności wykonania jej budżetu.
Sprawozdania finansowe
6. odnotowuje wielokrotne obserwacje ETO w sprawie słabości systemu rachunkowości Agencji, a w szczególności prowadzenia ogólnej rachunkowości na zasadzie pojedynczych zapisów;
7. z zadowoleniem przyjmuje odpowiedź Agencji, zgodnie z którą w pełni przezwyciężyła ona obecnie słabości wymienione przez Trybunał i stosuje obecnie ogólny system rachunkowości oparty na podwójnych zapisach wraz z narzędziem budżetowym SI2;
8. zachęca Komisję, aby podjęła wszystkie niezbędne działania w celu jak najszybszego umożliwienia wszystkim agencjom skorzystania z nowego systemu rachunkowości Komisji wprowadzonego dnia 1 stycznia 2005 r.;
9. wyraża swoje zaskoczenie, że ETO jeszcze nie otrzymał wyjaśnienia dotyczącego statusu środków udostępnianych specjalistycznym instytucjom na finansowanie programów pożyczek w specyficznych dziedzinach i zachęca Agencję do przyjęcia odpowiednich rozwiązań odnośnie do sposobu, w jaki środki te powinny być zapisywane w sprawozdaniach finansowych agencji;
10. na podstawie informacji otrzymanych od Agencji przyjmuje, że nadal pozostało pewne niewielkie saldo tych środków, które zostało niemal w całości wydatkowane pod koniec 2004 r.; zachęca Dyrektora EAO, aby przy najbliżej okazji przedstawił właściwej komisji wyczerpujące sprawozdanie na temat realizacji i wydajności takich programów pożyczek;
11. zauważa, że Agencja wzmocniła tymczasem swój personel i instrumenty rachunkowe oraz wyraża nadzieję, że ulepszenia wprowadzone w 2004 r. położą kres dalszym negatywnym uwagom ETO na ten temat;
12. z zadowoleniem odnotowuje, że w 2003 r. EAR realizowała płatności w ramach programów pomocowych średnio w ciągu 9 dni;
13. zauważa specyficzne warunki, w jakich działa Agencja i wyraża swoje uznanie dla osiągnięć Agencji w zakresie realizacji jej mandatu; wzywa Komisję do udzielenia EAO niezbędnego wsparcia w celu zapewnienia jego pełnego dostosowania do procedur i wymagań związanych z nową pozycją Agencji w ramach Komisji (po poszerzeniu);
14. zauważa, że od 2003 r. wprowadzono poważne zmiany w systemie przetargowym, które powinny zagwarantować przejrzyste postępowanie w przypadku każdego przetargu;
15. w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje natychmiastowe działania podjęte przez dyrektora Agencji po wykryciu nieprawidłowości przy zawieraniu jednego z dużych kontraktów infrastrukturalnych, w tym automatyczne zawieszenie osoby odpowiedzialnej oraz przekazanie dokumentacji do OLAF; zachęca dyrektora, Komisję i ETO, aby nadal stosowali taką procedurę natychmiastowych działań i wzmocnili niezbędną analizę zagrożeń, zwłaszcza w odniesieniu do sektorów wysokiego ryzyka;
16. zauważa, że OLAF znalazł istotne dowody, iż zwycięska firma podczas przygotowywania dokumentów związanych ze swoją ofertą [7] dotyczącą przedmiotowego kontraktu infrastrukturalnego skorzystała z pomocy zawieszonego w czynnościach pracownika Agencji; wskazuje, że zgodnie z przepisami regulującymi zaproszenia do udziału w przetargu nawet próba uzyskania przez oferenta poufnych informacji dotyczących procedury przetargowej wiąże się z wykluczeniem go z procedury;
17. z niezrozumieniem przyjmuje do wiadomości fakt, że, jak twierdzi Komisja ("Questions for written answers to Commissioners Michel and Ferrero-Waldner" z dnia 3 grudnia 2004 r.), roczny raport OLAF w tej sprawie nie mógł zostać przedłożony członkom Rady Administracyjnej Agencji; oczekuje, że zostanie to niezwłocznie wykonane, aby najwyższy organ decyzyjny agencji mógł uzyskać pełen obraz zdarzeń;
18. zachęca Dyrektora Europejskiej Agencji Odbudowy do konsekwentnego stosowania w przyszłości art. 103 Rozporządzenia Finansowego i do wstrzymywania realizacji kontraktów, jeżeli postępowania przetargowe obciążone są poważnymi błędami lub nieprawidłowościami oraz jeżeli doszło do oszustwa;
19. wzywa Dyrektora EAO, odpowiedzialnego komisarza, ETO i Dyrektora OLAF do jak najszybszego informowali PE o takich działaniach i ustaleniach;
20. odnotowuje sprawozdanie służb kontroli wewnętrznej Komisji na temat działalności EAO, przygotowane zgodnie z żądaniem zawartym w absolutorium dla Agencji udzielonym przez PE w 2002 r.
Zgodność z prawem i prawidłowość transakcji
21. zauważa sformułowane przez ETO wezwanie do zmniejszenia liczby intendentów (56 na koniec 2003 r.) i docenia wysiłki Agencji, która do lutego 2004 r. obniżyła ich liczbę do zaledwie 20 delegacji i subdelegacji, co powinno umożliwić właściwe wykonanie finansowe, przy zapewnieniu sprawnego wykonania działań planowanych na szczeblu lokalnym;
22. z zadowoleniem przyjmuje udział dyrektora Agencji w przesłuchaniu związanym z procedurą absolutorium za rok 2003, który doprowadził do wielu wyjaśnień dotyczących zakresu osiągnięć w realizacji mandatu Agencji; oczekuje, że Agencja podejmie wszystkie niezbędne działania dla osiągnięcia w pełni należytego zarządzania finansami;
23. uznaje fakt, że obecność Dyrektora EAO przed Komisją Kontroli Budżetowej, a później także przed Komisją Spraw Zagranicznych, była pomocna w wyjaśnieniu pewnych spraw i w dostarczeniu wyjaśnień dla pewnych sytuacji, które budziły prawdziwy niepokój Parlamentu Europejskiego, w szczególności kwestia podziału zadań między "zdecentralizowanymi" przedstawicielstwami Komisji Europejskiej w regionie, a centrami operacyjnymi EAO.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
24. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
25. odnotowuje stanowisko Komisji [8] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [9];
26. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
27. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
28. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
29. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
30. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
31. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
32. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
33. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
34. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
35. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich; [10];
36. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymogów Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
37. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
38. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
39. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach, tak aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
40. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
41. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
42. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
43. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
44. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
45. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 41 z 17.2.2005, str. 35.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 16.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 1.
[6] Calculated according to the principles laid down in Article 15 of Council Regulation (EC, Euratom) 1150/2000 of 22 May 2000 (OJ L 130, 31.5.2000).
[7] Piąte sprawozdanie z działalności OLAF za rok kończący się w czerwcu 2004 (analiza przypadku, str. 34).
[8] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013", (COM(2004)0101, str. 38).
[9] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[10] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiego Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0207/2004 — C6-0226/2004 — 2004/2050(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiego Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Centrum [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6858/2005 — C6-0075/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1655/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 337/75 ustanawiające Europejskie Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 1416/76 [3], a w szczególności jego art. 12a,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził, w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] Dyrektorowi Centrum odnośnie do wykonania jego budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji o absolutorium Parlament między innymi:
- zachęcał Centrum do kontynuacji nawiązanej już współpracy z Europejską Fundacją Kształcenia (EFS),
- zachęcał Centrum do dalszych wysiłków zmierzających do stworzenia zdolności w zakresie audytu wewnętrznego i przestrzegania standardów kontroli wewnętrznej,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiego Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego za lata budżetowe 2003 i 2002;
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: Information supplied by the Centre.
This table summarises the data provided by the Centre in its own accounts.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 14500 _BAR_ 12135 _BAR_
Revenue from previous financial years _BAR_ 0 _BAR_ 25 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_
Assigned revenue (PHARE and third countries) _BAR_ 792 _BAR_ 333 _BAR_
Financial revenue _BAR_ 0 _BAR_ 50 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 15295 _BAR_ 12546 _BAR_
Budgetary expenditure for the financial year
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 7554 _BAR_ 7570 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 443 _BAR_ 298 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 778 _BAR_ 767 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 358 _BAR_ 345 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget (except for assigned revenue)
Payments _BAR_ 2381 _BAR_ 2491 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 3138 _BAR_ 2189 _BAR_
Assigned revenue (PHARE and third countries)
Payments _BAR_ 546 _BAR_ 0 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 246 _BAR_ 187 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 15444 _BAR_ 13847 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ - 149 _BAR_ -1301 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ - 545 _BAR_ 532 _BAR_
Appropriations carried over and cancelled _BAR_ 399 _BAR_ 215 _BAR_
Sums for re-use from the previous financial year not used _BAR_ 10 _BAR_ 8 _BAR_
Refunds to the Commission _BAR_ - 716 _BAR_ 0 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 8 _BAR_ 1 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ - 993 _BAR_ - 545 _BAR_
2. odnotowuje spostrzeżenie ETO dotyczącą stosowania przez Centrum procedur ograniczonych przy zawieraniu kontraktów, jak również odpowiedź Centrum; oczekuje, że Centrum podejmie dalsze wysiłki w celu lepszej prezentacji wyników takich procedur w sposób przejrzysty, zgodny ze stosownymi przepisami;
3. odnotowuje obserwację Trybunału dotyczącą nieukończenia przez Centrum zapowiadanych zmian w jego organizacji finansowej; zachęca Centrum do sfinalizowania i wdrożenia tych zmian w trakcie roku 2005; zachęca Centrum do poinformowania właściwej komisji Parlamentu, gdy proces adaptacji zostanie ukończony;
4. z zadowoleniem przyjmuje współpracę pomiędzy Centrum a Europejską Fundacją Kształcenia w zakresie przygotowywania krajów przystępujących do udziału w działalności Centrum po poszerzeniu; jest zdania, że takie działania uzupełniające powinny być kontynuowane, a w odpowiednich sytuacjach zintensyfikowane;
5. oczekuje, że Centrum będzie odtąd uwzględniać w swoim budżecie ogólnym dotacje i wpłaty od krajów trzecich, zgodnie z obserwacją ETO;
6. oczekuje, że Centrum zwiększy przejrzystość swojej procedury rekrutacji personelu, głównie poprzez uprzednie wyjaśnienie kryteriów sporządzania list;
7. z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie w polityce kadrowej Centrum równości i zachęca je do regularnego śledzenia i oceniania takich polityk w celu zapewnienia ich realizacji;
8. żałuje, że najwyższe stanowiska kierownicze są zdominowane przez mężczyzn i nakłania Centrum do poprawy równowagi w tym zakresie;
9. z zadowoleniem przyjmuje strategię Centrum w zakresie informacji i komunikacji, a zwłaszcza ukierunkowanie jej na otwartość i dostępność dla obywateli.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
10. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
11. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
12. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
13. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
14. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
15. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych Aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
16. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
17. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
18. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
19. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
20. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
21. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
22. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
23. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
24. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
25. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach, tak aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
26. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
27. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
28. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
29. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
30. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
31. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 53.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 41.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 34.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013", (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0208/2004 — C6-0227/2004 — 2004/2060(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Fundacji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6854/2005 — C6-0074/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1649/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1365/75 ustanawiające Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 1417/76 [3], a w szczególności jego art. 16,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził, w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] dyrektorowi Fundacji w odniesieniu do wykonania jej budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w swojej rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- zachęcał Fundację do poprawy przejrzystości jej procedur zamówień publicznych,
- z zadowoleniem przyjął wysiłki podejmowane przez Fundację zmierzające do zmniejszenia przeniesień środków i zachęcał ją do udostępnienia innym agencjom pozytywnych wyników swoich starań tak, aby pomóc w upowszechnianiu najlepszej praktyki dotyczącej ograniczania przeniesień,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: The Foundation's data.
This table summarises the data provided by the Foundation in its accounts.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 17090 _BAR_ 16500 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 47 _BAR_ 62 _BAR_
Financial revenue _BAR_ 35 _BAR_ 57 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 17172 _BAR_ 16619 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 8927 _BAR_ 9111 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 109 _BAR_ 216 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 968 _BAR_ 938 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 224 _BAR_ 683 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 3733 _BAR_ 3290 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 2817 _BAR_ 3105 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 16778 _BAR_ 17343 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 394 _BAR_ - 724 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -1836 _BAR_ -1209 _BAR_
Appropriations carried over and cancelled _BAR_ 118 _BAR_ 81 _BAR_
Sums for re-use from the previous financial year not used _BAR_ 19 _BAR_ 13 _BAR_
PHARE revenue collected _BAR_ 639 _BAR_ 0 _BAR_
PHARE revenue to be collected _BAR_ 361 _BAR_ 0 _BAR_
PHARE expenditure _BAR_ -1000 _BAR_ 0 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 9 _BAR_ 3 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ -1296 _BAR_ -1836 _BAR_
2. oczekuje, że odtąd Fundacja będzie, zgodnie z obserwacją ETO, poprawnie zapisywać w swoim budżecie dotacje pozabudżetowe lub środki, jakie otrzymuje;
3. zachęca Fundację do dalszego rozwijania synergii z innymi agencjami, a w szczególności z Europejską Agencją Bezpieczeństwa i Zdrowia w Miejscu Pracy, a także z Eurostatem tak, aby unikać dublowania i opierać się na komplementarnych aspektach w obrębie wspólnych zadań merytorycznych; oczekuje, że takie synergie zostaną wzmocnione dzięki wymianie informacji na temat najlepszej praktyki w celu poprawy wyników;
4. z zadowoleniem przyjmuje politykę równości stosowaną przez Fundację oraz działania na rzecz równego udziału płci i zachęca ją do regularnego śledzenia i oceniania takich polityk w celu zagwarantowania ich realizacji;
5. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Fundacji w upowszechnianie swoich ustaleń wśród obywateli, a także środki podejmowane przez nią w celu rozwijania i wzmacniania przyjętej przez Fundację strategii informacji i komunikacji.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
6. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
7. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
8. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
9. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
10. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
11. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
12. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
13. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował do chwili obecnej Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
14. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
15. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
16. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
17. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
18. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
19. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
20. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
21. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
22. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
23. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
24. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
25. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
26. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
27. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 75.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 25.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 53.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki buzetowe poszerzonej Unii 2007-2013", (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Środowiska z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0209/2004 — C6-0228/2004 — 2004/2053(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji Środowiska za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6852/2005 — C6-0073/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1641/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1210/90 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Środowiska i Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska [3], a w szczególności jego art. 13,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] dyrektorowi Agencji w odniesieniu do wykonania jej budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi
- z zadowoleniem przyjął osiągnięcie przez Agencję zdolności w zakresie audytu wewnętrznego,
- zachęcał Agencję do przedstawienia swojej analizy możliwości wykorzystania zróżnicowanych środków do finansowania porozumień z Europejskimi Ośrodkami Tematycznymi jako metody ograniczenia przeniesień,
- zachęcał Agencję do szybkiego zaradzenia sytuacji dotyczącej jej systemu dokumentacji i archiwizacji oraz zaradzenia niedociągnięciom, które ETO wielokrotnie krytykował, dotyczącym dokumentów potwierdzających płatności,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji Środowiska (EAŚ) za lata budżetowe 2003 i 2002;
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
NB: The totals may include differences due to rounding.
Source: Information supplied by the Agency.
These tables summarise the data provided by the Agency in its own accounts.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Community subsidies _BAR_ 21380 _BAR_ 18749 _BAR_
Other subsidies _BAR_ 8423 _BAR_ 1136 _BAR_
Other revenue _BAR_ 89 _BAR_ 198 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 29891 _BAR_ 20083 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 11123 _BAR_ 9714 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 315 _BAR_ 1018 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 2447 _BAR_ 2054 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 395 _BAR_ 247 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 5997 _BAR_ 6493 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 7008 _BAR_ 5611 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 27284 _BAR_ 25136 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 2607 _BAR_ -5053 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -7427 _BAR_ -3275 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 617 _BAR_ 889 _BAR_
Sums for re-use from the previous financial year not used _BAR_ 36 _BAR_ 8 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ - 4 _BAR_ 4 _BAR_
Adjustments _BAR_ - 18 _BAR_ 0 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ -4190 _BAR_ -7427 _BAR_
2. odnotowuje obserwację ETO dotyczącą niesystematycznego wydawania przez Agencję zleceń windykacji, gdy ustalane są roszczenia, oraz odpowiedź Agencji na tę obserwację; oczekuje, że odtąd Agencja będzie ściśle przestrzegać przepisów w tym zakresie zawartych w Rozporządzeniu Finansowym;
3. z zadowoleniem przyjmuje środki podjęte przez Agencję w celu wzmocnienia jej zdolności w zakresie prowadzenia operacji finansowych, w tym jej przygotowania do stosowania rachunkowości opartej na zasadzie memoriałowej; oczekuje, że zostanie w pełni poinformowany o wynikach osiągniętych przez Agencję przy okazji przedstawiania przez jej dyrektora rocznego sprawozdania z działalności za rok budżetowy 2004;
4. z zadowoleniem przyjmuje politykę równości stosowaną przez Agencję oraz działania na rzecz równego udziału płci i zachęca ją do regularnego śledzenia i oceniania takich polityk w celu zagwarantowania ich realizacji;
5. żałuje, że przedstawione przez Agencję dane dotyczące podziału personelu według płci, kategorii, obywatelstwa i rangi nie pozwalają Parlamentowi Europejskiemu ocenić proporcji kobiet i mężczyzn w obrębie kategorii i rang oraz pomiędzy nimi; domaga się, aby umożliwiono to w przyszłości, ponieważ jest to kluczowe narzędzie oceny planów równości i równowagi płci w ramach organizacji;
6. uważa EAŚ za źródło ważnych informacji na temat środowiska dla wszystkich instytucji i polityki UE; z zadowoleniem zauważa, że Agencja zdołała przekształcić pewne skomplikowane dane techniczne w informacje przyjazne dla użytkownika i przekazać swoje wnioski opinii publicznej;
7. z zadowoleniem przyjmuje strategię EAŚ w zakresie komunikacji z obywatelami i zachęca agencję do jej stałego rozwoju i oceny;
8. podkreśla fakt, iż wpływ programów ochrony środowiska jest często ograniczany przez brak oceny wpływu na środowisko pozostałego ustawodawstwa i programów wspólnotowych; wierzy, że EAŚ mogłaby wspierać formułowanie polityki poprzez dalszy rozwój swojej pracy w dziedzinie oceny wpływu na środowisko.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
9. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
10. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
11. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
- sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
- dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
- określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
12. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
13. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
14. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
- zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
- nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
- wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
15. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
16. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
17. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/ 2002;
18. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
19. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
20. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
21. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
22. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
23. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
24. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
25. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
26. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodne z prawem i prawidłowości operacji, podobne do owiadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
27. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
28. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
29. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
30. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 23.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 1.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 14.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Zdrowia w Miejscu Pracy z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0213/2004 — C6-0232/2004 — 2004/2061(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Zdrowia w Miejscu Pracy za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6851/2005 — C6-0069/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1654/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2062/94 ustanawiające Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa i Zdrowia w Miejscu Pracy [3], a w szczególności jego art. 14,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe;
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] dyrektorowi Agencji w odniesieniu do wykonania jej budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- podkreślał, że Agencja musi poprawić programowanie swoich działań tak, aby ograniczyć dużą kwotę przeniesień środków
- zachęcał Agencję, aby wykorzystała doświadczenia zdobyte podczas zarządzania programem finansowania MSP w 2002 r. w celu zapewnienia większej dyscypliny i osiągnięcia wyższej wartości pieniężnej w kolejnych programach;
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Zdrowia w Miejscu Pracy za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
NB: Differences in totals are due to the effects of rounding.
Source: The Agency's data — The tables present, in summary form, the data provided by the Agency in its own accounts.
(w tysiącach euro) _BAR_
Revenue
Community subsidies _BAR_ 11641 _BAR_ 12324 _BAR_
Other subsidies _BAR_ 66 _BAR_ 252 _BAR_
Other revenue _BAR_ 157 _BAR_ 81 _BAR_
PHARE revenue _BAR_ 824 _BAR_ 0 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 12688 _BAR_ 12657 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 3245 _BAR_ 3024 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 87 _BAR_ 136 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 1146 _BAR_ 1140 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 186 _BAR_ 247 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 2559 _BAR_ 2030 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 5859 _BAR_ 5623 _BAR_
PHARE expenditure
Payments _BAR_ 548 _BAR_ 0 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 502 _BAR_ 0 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 14131 _BAR_ 12199 _BAR_
Outturn for the financial year (c = a - b) [6] _BAR_ -1443 _BAR_ 458 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -1108 _BAR_ -2185 _BAR_
Appropriations carried over from the previous financial year and cancelled _BAR_ 766 _BAR_ 609 _BAR_
Sums to be re-used, carried over from the previous financial year and not used _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_
Payments against commitment cancelled in 2002 _BAR_ - 191 _BAR_ 0 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 4 _BAR_ 4 _BAR_
Adjustment entries _BAR_ - 16 _BAR_ 7 _BAR_
Outturn for the financial year before economic adjustment (d) _BAR_ -1987 _BAR_ -1108 _BAR_
Budget revenue to be recovered _BAR_ 850 _BAR_ 0 _BAR_
Other revenue to be recovered _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_
Acquisitions of fixed assets _BAR_ 207 _BAR_ 0 _BAR_
Depreciation [7] _BAR_ - 186 _BAR_ 0 _BAR_
Miscellaneous expenditure _BAR_ -1 _BAR_ 0 _BAR_
Economic adjustments (e) _BAR_ 873 _BAR_ 0 _BAR_
Balance for the financial year (d + e) [8] _BAR_ -1113 _BAR_ -1108 _BAR_
2. z zadowoleniem zauważa wysiłki podejmowane przez Agencję, które doprowadziły do znacznego obniżenia przeniesień środków operacyjnych; podziela pogląd Trybunału, że stopa przeniesień dla tych środków jest nadal wysoka; oczekuje, że Agencja podejmie większe wysiłki w celu ograniczenia przeniesień;
3. w tym kontekście wzywa Agencję do opracowania planu obniżenia przeniesień przewidującego roczne docelowe wielkości ich obniżenia zgodne z cyklem realizacji jej programu prac;
4. zachęca Agencję do jasnego określenia, które z jej działań operacyjnych mogą być najlepiej obsługiwane za pomocą finansowania zróżnicowanymi środkami;
5. powtarza swoje wezwanie skierowane do Agencji, aby stosowała dokładniejsze programowanie i poprawiła monitorowanie swoich działań operacyjnych; zachęca Agencję do kontynuowania wysiłków zmierzających do określenia lepiej ukierunkowanych i bardziej realistycznych celów w ujęciu operacyjnym, jak sugerowała to Komisja w ocenie Agencji za rok 2003;
6. przyjmuje wyjaśnienia Agencji dotyczące wysiłków w realizacji programu pracy we współpracy z ograniczona liczba ośrodków tematycznych; zwraca się do Agencji o przedstawienia w swoim Rocznym Sprawozdaniu z Działalności za rok 2004 analizy doświadczeń zdobytych z pracy z ośrodkami tematycznymi, w nawiązaniu do postanowień zawartych w regulaminie założycielskim Agencji i wyjaśniając zalety i wady tego modelu współpracy i ponadto zachęca Agencję do podkreślenia w tym sprawozdaniu wartości dodanej wypływającej z osiągniętych rezultatów, zaleca Agencji dodatkowe zwiększenie monitoringu i kontroli kosztów przedstawionych przez ośrodki tematyczne i uzyskanie zaświadczenia o dokonanej przez nie pracy ze strony zewnętrznego audytora, zgodnie z zaleceniami ETO;
7. wyraża żal z powodu braku planu na rzecz równości i oczekuje, że agencja wkrótce opracuje plan czyniący z niej pracodawcę stwarzającego równe szanse pracownikom; oczekuje, że agencja nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
8. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie agencji w przekazywanie obywatelom informacji na temat swojej działalności i ma nadzieję, że pojawią się dalsze środki służące rozwojowi i wzmocnieniu strategii agencji w zakresie informacji i komunikacji.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
9. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
10. odnotowuje stanowisko Komisji [9] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [10];
11. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
12. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
13. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
14. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
15. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
16. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej Agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
17. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
18. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
19. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
20. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [11];
21. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
22. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
23. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
24. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
25. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
26. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
27. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
28. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
29. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
30. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 38.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 8.
[6] Calculation according to the principles of Article 15 of Council Regulation (EC, Euratom) No 1150/2000 of 22 May 2000 (OJ L 130, 31.5.2000, p. 8).
[7] In 2003, the Agency depreciated its fixed assets for the first time.
[8] The negative balance is due to the fact that carry-overs are still being treated as expenditure, without any economic adjustment.
A rough estimate of the adjustment to be applied suggest that the actual balance for the financial year is of the order of a million euros.
[9] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007 — 2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[10] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[11] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0212/2004 — C6-0231/2004 — 2004/2056(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6860/2005 — C6-0070/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1647/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 2309/93 ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję ds. Oceny Produktów Leczniczych [3], a w szczególności jego art. 57a,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] dyrektorowi Agencji w odniesieniu do wykonania jej budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- z zadowoleniem przyjął porozumienie osiągnięte pomiędzy Agencją a Komisją w sprawie wypłaty dotacji w ratach, podkreślając jednocześnie, że należy poprawić sytuację w zakresie przeniesień,
- za pragmatyczne uznał rozwiązanie przyjęte w odniesieniu do strony dochodowej rocznych sprawozdań finansowych, zgodnie z którym dodatni wynik zapisano jako dochody przeznaczone na przyszły rok budżetowy,
- odnotował wysiłki Agencji zmierzające do poprawy procedur kontroli wewnętrznej i z zadowoleniem przyjął jej decyzję o utworzeniu służb audytu wewnętrznego,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: The Agency's data.
This table summarises the data provided by the Agency in its own account.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 [6] _BAR_
Revenue
Fees relating to marketing authorisations _BAR_ 58657 _BAR_ 38372 _BAR_
Commission subsidy including subsidies received from the EEA _BAR_ 19786 _BAR_ 14846 _BAR_
Commission subsidy for orphan medicines _BAR_ 2814 _BAR_ 2407 _BAR_
Contributions for Community programmes _BAR_ 1208 _BAR_ 9 _BAR_
Administrative revenue _BAR_ 2153 _BAR_ 1688 _BAR_
Sundry revenue _BAR_ 848 _BAR_ 54 _BAR_
Total (a) _BAR_ 85466 _BAR_ 57376 _BAR_
Expenditure [7]
Staff expenditure _BAR_ 29663 _BAR_ 26216 _BAR_
Administrative expenditure _BAR_ 10905 _BAR_ 10718 _BAR_
Operating expenditure _BAR_ 32838 _BAR_ 21467 _BAR_
Depreciation _BAR_ 2364 _BAR_ 0 _BAR_
Total (b) _BAR_ 75770 _BAR_ 58401 _BAR_
Result (c = a - b) _BAR_ 9696 _BAR_ -1025 _BAR_
Other factors
Appropriations carried over from the previous financial year and cancelled (d) _BAR_ 823 _BAR_ 1377 _BAR_
Exchange-rate differences and other adjustments (e) _BAR_ 413 _BAR_ - 352 _BAR_
Outturn for the financial year (c + d + e) _BAR_ 10932 _BAR_ 0 _BAR_
2. zauważa wysiłki Agencji w 2004 r. zmierzające do wzmocnienia jej systemu inwentaryzowania zasobów oraz fakt, że wszystkie jej aktywa są obecnie zapisywane w nowym systemie zarządzania zgodnie ze zharmonizowanym planem rachunkowości Komisji;
3. zachęca Agencję do podjęcia dalszych kroków zmierzających do wzmocnienia jej systemu kontroli wewnętrznej;
4. oczekuje, że Agencja będzie bazować na już podjętych środkach, aby odpowiedzieć na obserwację ETO dotyczącą procedur negocjacyjnych przy zamówieniach publicznych;
5. odnotowuje wyjaśnienia przedstawione przez Agencję co do środków, jakie wprowadziła w celu zaradzenia problemom wskazanym przez Trybunał dotyczącym sposobu stosowania procedur selekcji przy rekrutacji personelu; zachęca agencję do dalszych wysiłków, aby ugruntować niezbędną przejrzystość;
6. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Agencję w celu zapewnienia pracownikom opieki zdrowotnej, a opinii publicznej przydatnych i zrozumiałych informacji na temat produktów medycznych i ich najlepszego wykorzystania, jak również na temat wyników swoich prac w ogólności; oczekuje, że zostanie w pełni poinformowany na temat opracowania przez Agencję niezawodnej i wszechstronnej strategii komunikacyjnej;
7. zwraca uwagę, że europejski system sprawozdawczości w zakresie nadzoru nad bezpieczeństwem produktów leczniczych (baza danych EudraVigilance) nie został jeszcze w pełni uruchomiony; wzywa Agencję i zainteresowane władze krajowe do niezwłocznego ukończenia prac w tej dziedzinie;
8. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Agencji w kwestii równości szans, żałuje jednak, że brak jest planu w zakresie równości, i oczekuje, że Agencja wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Agencja nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
9. zauważa, że EMEA jest jedyną agencją, w której w randze A jest więcej kobiet niż mężczyzn;
10. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Agencji w kwestię przejrzystości oraz środki podjęte w celu poprawy jej strategii informacyjnej i komunikacyjnej wobec pacjentów i pracowników służby zdrowia.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
11. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
12. odnotowuje stanowisko Komisji [8] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [9];
13. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji tak, aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
14. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
15. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
16. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
17. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
18. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
19. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
20. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
21. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
22. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [10];
23. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
24. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
25. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
26. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
27. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
28. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
29. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
30. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
31. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
32. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 30.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 19.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 za 4.11.2004, str. 20.
[6] The data for the financial year 2002 have not been reprocessed according to the accounting principles followed for the financial year 2003 (see paragraph 8 of the report).
[7] The portion of the appropriations carried over which is to be regarded as expenditure for the financial year has been evaluated on an overall basis rather than on the basis of examining individual transactions.
[8] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[9] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[10] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0214/2004 — C6-0233/2004 — 2004/2062(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Centrum [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6859/2005 — C6-0068/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1645/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2965/94 ustanawiające Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej [3], a w szczególności jego art. 14,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowu (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe;
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] Dyrektorowi Centrum w odniesieniu do wykonania jego budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi
- z zadowoleniem przyjął wyniki osiągnięte przez Centrum w zakresie ograniczenia przeniesień,
- zauważył wysiłki Centrum zmierzające do wprowadzenia należytego rozwiązania rachunkowego w zakresie prezentacji zapisów dotyczących dodatniego salda z danego roku budżetowego jako dochodów na następny rok budżetowy,
- z aprobatą przyjął wysiłki Centrum w poszukiwaniu zadowalającego rozwiązania kwestii jego siedziby,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: Data compiled by the Centre.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Operating revenue
Invoicing for the financial year _BAR_ 22075 _BAR_ 18113 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 223 _BAR_ 291 _BAR_
Total (a) _BAR_ 22298 _BAR_ 18404 _BAR_
Operating expenditure
Current expenses _BAR_ 18255 _BAR_ 18446 _BAR_
Total (b) _BAR_ 18255 _BAR_ 18446 _BAR_
Operating result (c = a - b) _BAR_ 4043 _BAR_ - 42 _BAR_
Financial income
Bank interest _BAR_ 387 _BAR_ 495 _BAR_
Exchange-rate gain _BAR_ 1 _BAR_ 2 _BAR_
Total (d) _BAR_ 388 _BAR_ 497 _BAR_
Financial charges
Bank charges _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Total (e) _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Financial result (f = d - e) _BAR_ 378 _BAR_ 497 _BAR_
Result for ordinary activities (g = c + f) _BAR_ 4421 _BAR_ 455 _BAR_
Exceptional income (h) _BAR_ 19 _BAR_ 0 _BAR_
Exceptional expenses (i) _BAR_ 9 _BAR_ 0 _BAR_
Exceptional result (j = h - i) _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Outturn for the financial year (g + j) _BAR_ 4431 _BAR_ 455 _BAR_
2. zachęca Centrum i Komisję do podjęcia dalszych starań zmierzających do osiągnięcia zadowalającego rozwiązania kwestii składek emerytalnych dla personelu Centrum;
3. zachęca Centrum i Komisję, aby informowały Parlament o wynikach ich starań zmierzających do osiągnięcia zadowalającego rozwiązania kwestii składek emerytalnych dla pracowników Centrum;
4. z zadowoleniem przyjmuje podpisanie w 2004 r. porozumienia pomiędzy Centrum a władzami Luksemburga, które rozwiązało problem kosztów związanych z korzystaniem przez Centrum z budynku New Hemicycle; oczekuje, że pełna informacja na ten temat zostanie przedstawiona w rocznym sprawozdaniu dyrektora z działalności za 2004 r.;
5. odnotowuje obawy wyrażone przez Centrum w odniesieniu do harmonogramu prac określonego w rozporządzeniu (WE, Euratom) 2343/2002, zgodnie z którym ETO przedstawia do 15 czerwca swoje uwagi na temat wstępnych rozliczeń agencji (art. 83 ust. 1 tego rozporządzenia), a następnie dyrektorzy wysyłają końcowe rozliczenia do księgowego Komisji do 1 lipca, wraz z załączoną opinią Rady Zarządzającej; jest świadomy trudności, jaką stwarza uzyskanie opinii Rady Zarządzającej Centrum w okresie między dwiema wyznaczonymi datami;
6. zauważa i z żalem przyjmuje brak planu w zakresie równości i oczekuje, że Centrum wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Centrum nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
7. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Centrum w kwestii przekazywania obywatelom informacji na temat swojej działalności i ma nadzieję, że pojawią się dalsze środki zmierzające do rozwoju i umocnienia strategii informacyjnej i komunikacyjnej Centrum;
8. w wyniku wymiany informacji z Centrum odnotowuje, że cena za stronę przyjęta w budżecie na rok 2003 i fakturowana przez Centrum wynosi 77,50 EUR, w której to cenie zawierają się wszystkie koszty ponoszone przez Centrum (kadry, budynki, sprzęt informatyczny, wyposażenie, tłumaczenia zewnętrzne, środki na emerytury i świadczenia socjalne), jak również wewnętrzna weryfikacja jakości językowej, formatowanie i uaktualnianie i wszystkie niezbędne koszty administracyjne związane z angażowaniem podmiotów zewnętrznych; wzywa Komisję do dokonania oceny wydajności i wartości dodanej poszczególnych służb tłumaczeniowych, wraz z przedstawieniem wskaźnika kosztów i korzyści;
9. zauważa, że ze względów bezpieczeństwa, poufności, szybkości i specjalnych kwalifikacji, tłumaczenie wewnątrz instytucji jest konieczne; odnotowuje również, że tam, gdzie spełnione zostały wymagane kryteria, Centrum pracuje w partnerstwie z tłumaczami zewnętrznymi oraz że w roku 2003 40 % tłumaczeń zostało dokonanych przez podmioty zewnętrzne.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
10. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
11. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
12. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
13. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
14. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
15. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
16. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
17. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
18. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
19. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
20. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
21. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
22. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
23. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
24. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
25. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
26. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
27. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
28. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
29. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
30. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
31. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 46.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 13.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 27.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucji Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Administracyjnego Eurojust z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-220/2004 — C6-0239/2004 — 2004/2063(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Eurojust za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Eurojust [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6856/2005 — C6-0063/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz decyzję Rady 2003/659/JHA z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniającą decyzję 2002/187/JHA ustanawiającą Eurojust w celu zintensyfikowania walki z poważną przestępczością [3], a w szczególności jej art. 36,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe;
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] Dyrektorowi Eurojust w odniesieniu do wykonania budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi
- uznał, że problemy związane z wykonaniem budżetu wynikały z faktu, że EUROJUST znajdował się w fazie rozruchu, i wyraził nadzieję, że problemy te zostaną rozwiązane w roku budżetowym 2004,
- z zadowoleniem przyjął gotowość Eurojust do korzystania z doświadczeń istniejących instytucji, przestrzegania nowych przepisów dotyczących rachunkowości, kontroli i audytu wewnętrznego oraz uczestniczenia we współpracy międzyinstytucjonalnej,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Eurojust za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: Eurojust data.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Operating revenue
Community subsidies _BAR_ 7125 _BAR_ 1478 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 12 _BAR_ 0 _BAR_
Total (a) _BAR_ 7137 _BAR_ 1478 _BAR_
Operating expenditure
Purchases of goods and services _BAR_ 3288 _BAR_ 378 _BAR_
Staff costs _BAR_ 2112 _BAR_ 256 _BAR_
Depreciation _BAR_ 211 _BAR_ 29 _BAR_
Total (b) _BAR_ 5551 _BAR_ 663 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 1586 _BAR_ 815 _BAR_
2. zauważa postępy poczynione przez Eurojust w zakresie rozwiązywania problemów związanych z przyjęciem i przestrzeganiem nowego Rozporządzenia Finansowego; zauważa również, że zdobyte doświadczenia wykorzystano do przezwyciężenia niedociągnięć w kontroli transakcji budżetowych;
3. oczekuje, że Eurojust zda sprawozdanie z dalszych postępów w tej dziedzinie w przedstawianym przez dyrektora rocznym sprawozdaniu z działalności za rok budżetowy 2004;
4. odnotowuje wyjaśnienia dostarczone przez dyrektora dotyczące sposobu rozpatrywania wniosków o udzielenie informacji, które otrzymuje;
5. oczekuje, że Eurojust będzie rygorystycznie stosował przepisy dotyczące ochrony danych, aby chronić prawa obywateli;
6. wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Eurojust wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Eurojust nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
7. zwraca się, w świetle poważnych trudności z zapewnieniem odpowiedniego finansowania coraz większej liczby niezależnych agencji, do władz holenderskich, jako gospodarza tej prestiżowej instytucji, o znaczne zwiększenie wsparcia logistycznego dla Eurojust.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
8. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
9. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
10. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
- sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
- dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
- określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
11. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
12. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
13. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
- zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
- nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
- wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
14. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
15. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej Agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
16. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, w sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
17. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
18. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
19. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
20. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
21. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
22. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
23. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
24. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
25. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
26. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
27. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
28. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
29. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 61.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 44.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 40.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucji Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiej Fundacji Kształcenia z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0210/2004 -C6-0229/2004 — 2004/2058(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami fundacji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6853/1/2005 — C6-0072/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1648/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1360/90 ustanawiające Europejską Fundację Kształcenia [3], a w szczególności jego art. 11,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził, w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] dyrektorowi Fundacji w odniesieniu do wykonania budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- zauważył poczynione przez Fundację postępy w ograniczaniu przeniesień i zachęcał ją do rozważenia możliwości wykorzystania zróżnicowanych środków w celu dalszego ograniczenia przeniesień,
- odnotował wysiłki Fundacji zmierzające do przestrzegania standardów kontroli wewnętrznej,
- z zadowoleniem przyjął rozwiązanie przyjęte w kwestii wypłaty przez Komisję dotacji wspólnotowej w ratach, aby uniknąć ponownego pojawienia się problemów z płynnością finansową,
- wezwał do znalezienia we współpracy z Komisją odpowiedniego rozwiązania dotyczącego prezentacji rocznych sprawozdań finansowych Fundacji obejmujących środki wspólnotowe związane z programami zewnętrznymi, a zarządzane przez Fundację,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Fundacji Kształcenia za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
Source: Foundation data.
This table summarises the data supplied by the Foundation in its own accounts.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 18100 _BAR_ 13179 _BAR_
Other donors _BAR_ 523 _BAR_ 0 _BAR_
Miscellaneous revenue _BAR_ 17 _BAR_ 23 _BAR_
Financial revenue _BAR_ 0 _BAR_ 140 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 18640 _BAR_ 13342 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 10771 _BAR_ 10153 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 329 _BAR_ 215 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 1076 _BAR_ 805 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 310 _BAR_ 559 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 3396 _BAR_ 2307 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 1087 _BAR_ 2591 _BAR_
Earmarked revenues
Payments _BAR_ 237 _BAR_ 0 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 286 _BAR_ 0 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 17492 _BAR_ 16631 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) [6] _BAR_ 1148 _BAR_ -3289 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -2155 _BAR_ 4055 _BAR_
Appropriations carried over and cancelled _BAR_ 375 _BAR_ 424 _BAR_
Reimbursements to the Commission _BAR_ - 703 _BAR_ -3352 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 17 _BAR_ 6 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ -1318 _BAR_ -2155 _BAR_
2. zauważa, że ETO powtórzył swoją obserwację dotyczącą poprawnej prezentacji w rocznych sprawozdaniach finansowych Fundacji środków wspólnotowych związanych z zewnętrznymi programami Wspólnoty, którymi zarządza Fundacja (program Tempus); odnotowuje również odpowiedź Fundacji na obserwację Trybunału; oczekuje, że zostanie w pełni poinformowany przez Fundację o przyjętym w porozumieniu z Komisją rozwiązaniu dotyczącym sposobu zapisywania takich środków w rocznych sprawozdaniach finansowych Fundacji za 2004 r., przy okazji prezentacji odpowiedniego rocznego sprawozdania z działalności;
3. odnotowuje również ustalenie Trybunału, że powstałym w związku z opóźnieniami w wypłacaniu przez Komisję dotacji wspólnotowej przejściowym problemom z płynnością finansową należy zaradzić poprzez pilny transfer ze środków Tempus; powtarza swoje wezwanie skierowane do Fundacji i Komisji, aby podjęły wszelkie niezbędne działania dla zapobieżenia ponownemu pojawianiu się takich problemów w przyszłości;
4. zauważa wysiłki Fundacji zmierzające do zaradzenia problemom związanym z procedurą doboru kandydatów; oczekuje, że będzie ona podejmowała dalej takie wysiłki, aby ugruntować niezbędną przejrzystość;
5. z zadowoleniem przyjmuje wyniki współpracy pomiędzy Fundacją a Cedefop; oczekuje, że taka współpraca ulegnie nasileniu i dalszemu rozwojowi poprzez wymianę informacji i w celu wsparcia upowszechniania dobrej praktyki;
6. wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Fundacja wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Fundacja nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
7. z zadowoleniem przyjmuje strategię komunikacyjną Fundacji wskazującą na zaangażowanie w informowanie opinii publicznej za pośrednictwem debat i innych środków komunikacji.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
8. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
9. odnotowuje stanowisko Komisji [7] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [8];
10. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
11. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
12. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
13. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
14. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
15. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
16. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/ 2002;
17. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
18. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
19. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [9];
20. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
21. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
22. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
23. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
24. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
25. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
26. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
27. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
28. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
29. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 68.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 22.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 46.
[6] The revenue and expenditure account and balance sheet only take account of the Foundation's specific activities; they do not include programmes managed on behalf of the Commission.
[7] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[8] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego z absolutorium za 2002 r. (COM(2004)0648, str. 108).
[9] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0211/2004 — C6-0230/2004 — 2004/2055 (DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Centrum [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6862/2005 — C6-0071/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1651/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 302/93 w sprawie ustanowienia Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii [3], a w szczególności jego art. 11a,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe;
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] Dyrektorowi Centrum w odniesieniu do wykonania budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- poparł Centrum w jego wysiłkach zmierzających do dalszego ograniczenia przeniesień
- odnotował zobowiązanie Centrum, iż będzie ono na przyszłość przestrzegać podziału obowiązków pomiędzy księgowym a intendentem, jak tego wymaga Rozporządzenie Finansowe
- zachęcił Centrum do naprawienia niedociągnięć wykrytych przez ETO w dziedzinie zarządzania kadrami, a zwłaszcza w sposobie prowadzenie procedur doboru;
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
NB: The totals may include differences due to rounding.
Source: Data from the Monitoring Centre.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 9300 _BAR_ 9000 _BAR_
Subsidies from Norway _BAR_ 421 _BAR_ 413 _BAR_
PHARE subsidies _BAR_ 334 _BAR_ 735 _BAR_
Other revenue _BAR_ 67 _BAR_ 133 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 10122 _BAR_ 10280 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 5240 _BAR_ 4951 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 88 _BAR_ 80 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 558 _BAR_ 632 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 272 _BAR_ 509 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 2281 _BAR_ 2525 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 1679 _BAR_ 1001 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 10117 _BAR_ 9698 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 5 _BAR_ 582 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ 1626 _BAR_ 639 _BAR_
Appropriations carried over and cancelled _BAR_ 221 _BAR_ 392 _BAR_
Sums for re-use from the previous financial year not used _BAR_ 21 _BAR_ 9 _BAR_
Refunds to the Commission _BAR_ -1584 _BAR_ 0 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 6 _BAR_ 3 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ 295 _BAR_ 1626 _BAR_
2. zachęca Centrum do zwiększenia wysiłków dla szybkiego zaradzenia wszystkim niedociągnięciom związanym z organizacją jego systemu inwentaryzowania zasobów, w tym z kontrolą nad majątkiem fizycznym, właściwą dokumentacją i odpowiednim wsparciem w zakresie technologii informacyjnych;
3. odnotowuje zaniepokojenie ETO rozmaitymi problemami wykrytymi w odniesieniu do zarządzania zawartymi kontraktami z krajowymi ośrodkami; oczekuje, że Centrum będzie lepiej monitorować realizację takich kontraktów;
4. z zadowoleniem przyjmuje decyzję o przeprowadzaniu oceny jakości prac realizowanych przez ośrodki krajowe w poprzednim roku przed dokonaniem jakichkolwiek płatności zaliczkowych na następny rok finansowy; oczekuje, że w tym kontekście Centrum wskaże te spośród swoich działań, które można finansować środkami zróżnicowanymi;
5. zauważa wysiłki Centrum zmierzające do przyjęcia aktywnego podejścia w zakresie informacji dostarczanych opinii publicznej i krajom trzecim, które wyrażają zainteresowanie jego pracami;
6. z zadowoleniem przyjmuje środki przyjęte w celu wspierania polityki równości szans i zachęca Centrum do regularnego śledzenia i oceniania takich środków w celu zapewnienia ich realizacji;
7. z zadowoleniem przyjmuje strategię komunikacyjną Centrum i jej zaangażowanie w kwestii informowania opinii publicznej.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
8. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
9. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
10. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
11. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
12. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
13. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
14. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
15. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej Agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
16. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
17. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
18. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
19. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
20. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego wzmocnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
21. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
22. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
23. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
24. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
25. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
26. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
27. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
28. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
29. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 83.
[2] Dz.U. L 248 z 16.09.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.09.2003, str. 30.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 59.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii z wykonania budżetu za rok budżetowy 2003 (N6-0215/2004 — C6-0234/2004 — 2004/2059(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Centrum [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6861/2005 — C6-0067/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1652/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1035/97 w sprawie ustanowienia Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii [3], a w szczególności jego art. 12a,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że dnia 21 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski udzielił absolutorium [5] Dyrektorowi Centrum w odniesieniu do wykonania budżetu za rok budżetowy 2002, zaś w rezolucji dołączonej do decyzji w sprawie absolutorium Parlament między innymi:
- zachęcił Centrum do dalszego ograniczenia przeniesień oraz do monitorowania dochodów poprzez terminowe wystawianie zleceń windykacji,
- wyraził niepokój z powodu problemów z płynnością finansową, jakie pojawiły się w wyniku opóźnień w wypłacaniu przez Komisję dotacji wspólnotowej, oraz zachęcał Komisję i Centrum do poprawy koordynacji w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości,
- zachęcił Centrum do podejmowania dalszych wysiłków w celu poprawy kontroli wewnętrznej i zapewnienia przestrzegania rozporządzenia finansowego, poprawy zarządzania kontraktami oraz wzmocnienia monitorowania i oceny jakości prac wykonywanych przez ośrodki krajowe sieci RAXEN;
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (ECMRK) za lata budżetowe 2003 i 2002:
Zestawienie dochodów i wydatków za lata budżetowe 2003 i 2002
NB: Totals may include differences due to rounding.
Source: Data supplied by the Centre.
These tables summarise the data supplied by the Centre in its own account.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Revenue
Community subsidies _BAR_ 7318 _BAR_ 4320 _BAR_
Other revenue _BAR_ 374 _BAR_ 0 _BAR_
Financial revenue _BAR_ 21 _BAR_ 43 _BAR_
PHARE revenue _BAR_ 676 _BAR_ 0 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 8389 _BAR_ 4363 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 2618 _BAR_ 2416 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 64 _BAR_ 187 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 412 _BAR_ 377 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 51 _BAR_ 60 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 1678 _BAR_ 1686 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 1162 _BAR_ 1234 _BAR_
PHARE expenditure
Payments _BAR_ 377 _BAR_ 0 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 694 _BAR_ 0 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 7055 _BAR_ 5960 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 1334 _BAR_ -1597 _BAR_
Balance carried over from the previous financial year _BAR_ -1579 _BAR_ - 8 _BAR_
Appropriations carried over, cancelled _BAR_ 301 _BAR_ 52 _BAR_
Sums for re-use from the previous financial year, not used _BAR_ 38 _BAR_ 151 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_
Refunds to the Commission _BAR_ 0 _BAR_ - 179 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ 98 _BAR_ -1579 _BAR_
2. z zadowoleniem przyjmuje wyniki w zakresie ograniczenia przeniesień środków operacyjnych; zachęca Centrum do podejmowania dalszych wysiłków w celu ograniczenia przeniesień; oczekuje, że Centrum wskaże, które spośród jego działań można finansować środkami zróżnicowanymi, co pozwoli na dalsze obniżenie przeniesień;
3. oczekuje, że Centrum - zgodnie z obserwacją ETO - będzie poprawnie prezentować w swoim budżecie ogólnym dotacje wspólnotowe, które otrzymało i którymi zarządzało w związku z programami zewnętrznymi (dotacje Phare), a także inne źródła dochodów tak, aby rzetelnie przedstawić budżet ogólny;
4. wzywa Centrum, aby zastosowało się do zalecenia ETO dotyczącego utworzenia sprawnego systemu zarządzania i monitorowania dochodów do pobrania, co powinno pozwolić na terminowe wystawianie zleceń windykacji;
5. oczekuje, że Centrum poprawi zarządzanie kontraktami tak, aby przestrzegać przepisów rozporządzenia finansowego; zachęca Centrum, aby odtąd ściśle monitorowało realizację kontraktów tak, aby zapewnić lepszą kontrolę jakości wykonywanych prac;
6. z zadowoleniem przyjmuje rozwiązanie przyjęte w odpowiedzi na ogólne żądanie, aby upublicznić sprawozdanie na temat rasizmu za 2003 r., i zachęca Centrum do polepszenia na przyszłość prac przygotowawczych do tego rodzaju sprawozdań;
7. zauważa i wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Centrum wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Centrum nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
8. z zadowoleniem przyjmuje plan audytu zróżnicowania i wyraża zadowolenie z faktu, że Centrum przyjęło na wszystkich szczeblach pracowników pochodzących z mniejszości; oczekuje, że Centrum poprawi wyraźnie proporcję kobiet zatrudnionych na wyższych stanowiskach;
9. z zadowoleniem przyjmuje strategię komunikacyjną Centrum, ale ma nadzieję, że pojawią się dalsze środki zmierzające do rozwoju i wzmocnienia tej strategii, zwłaszcza w kontekście informowania i komunikowania się z obywatelami, jest to bowiem obszar, w którym ECMRK musi mieć szczególnie ważną rolę do odegrania w zakresie podnoszenia świadomości i zwalczania rasizmu i ksenofobii.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
10. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
11. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
12. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
13. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
14. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
15. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
16. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
17. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
18. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
19. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
20. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
21. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
22. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
23. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
24. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
25. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
26. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
27. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
28. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
29. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
30. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
31. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 91.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 33.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 66.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetow eposzerzonej unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269, z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Wykonawczego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0217/2004 — C6-0236/2004 — 2004/2054(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Urzędu [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6857/2005 — C6-0066/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1642/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [3], a w szczególności jego art. 44,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe;
B. zważywszy, że Parlament Europejski, zgodnie z art. 185 Rozporządzenia Finansowego, po raz pierwszy wykonuje swoje uprawnienie do udzielenia absolutorium dyrektorowi Urzędu w odniesieniu do wykonania budżetu Urzędu za rok budżetowy 2003;
C. zważywszy, że inaugurując te stosunki z Urzędem Parlament wyraża zadowolenie, iż jego właściwa komisja otrzymała wymagane informacje od Urzędu i oczekuje nawiązania ścisłej współpracy pomiędzy jego właściwymi komisjami a Urzędem;
D. zważywszy, że zwiększenie zaufania konsumentów do środków spożywczych w ogólności jest jednym z głównych celów Urzędu;
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EUBŻ) za rok budżetowy 2003:
Zestawienie dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
NB: The totals may include differences due to rounding.
Source: Information supplied by the Authority.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 10284 _BAR_
Other revenue _BAR_ 33 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 10317 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 3567 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 149 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 1092 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 1189 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 1278 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 2895 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 10171 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 146 _BAR_
Exchange-rate differences _BAR_ 0 _BAR_
Balance for the financial year _BAR_ 146 _BAR_
2. odnotowuje obserwacje ETO dotyczące napotkanych problemów w zakresie przestrzegania Rozporządzenia Finansowego (na przykład, braku rozdziału obowiązków pomiędzy aktorów finansowych lub opóźnień autoryzacji systemów dla dostarczania informacji rachunkowych); odnotowuje również ustalenia ETO dotyczące niedociągnięć w stosowaniu przepisów dotyczących określania wynagrodzenia i świadczeń dla rekrutowanego personelu;
3. odnotowuje odpowiedzi Urzędu, w których wskazano środki podjęte w celu zastosowania się do obserwacji Trybunału;
4. jest zdania, że takie niedociągnięcia wiążą się głównie z faktem, że Urząd znajdował się na etapie rozruchu; zachęca Urząd do podejmowania dalszych działań naprawczych w odpowiednich sytuacjach tak, aby w pełni zastosować się do obserwacji Trybunału;
5. wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Urząd wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Urząd tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
6. oczekuje, że EUBŻ będzie stosować tę samą filozofię odnośnie do udostępniania wyników testów na zwierzętach, jaką proponuje się w REACH, aby unikać zadawania cierpienia zwierzętom;
7. oczekuje, że Urząd będzie interpretował sformułowanie "nadrzędny interes publiczny" występujące w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001 [5] w sprawie publicznego dostępu do dokumentów w sposób jak najszerszy podczas rozpatrywania wniosków o udzielenie informacji, aby zadbać o to, że konsumenci będą posiadali wszystkie możliwe informacje niezbędne do dokonywania wyborów konsumenckich;
8. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Urzędu w kwestii komunikacji z głównymi grupami docelowymi, ale ma nadzieję, że pojawią się dalsze środki zmierzające do rozwoju i umocnienia tej strategii, zwłaszcza dotyczące informacji i komunikacji z obywatelami;
9. oczekuje, że Urząd zda w pełni sprawę z poczynionych postępów w rocznym sprawozdaniu z działalności za rok budżetowy 2004.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
10. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
11. odnotowuje stanowisko Komisji [6] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [7];
12. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
13. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rrozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
14. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
15. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
16. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
17. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
18. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/ 2002;
19. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
20. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
21. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [8];
22. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
23. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
24. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
25. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
26. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
27. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
28. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
29. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
30. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
31. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str.39.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 4.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Dz.U. L 145 z 31.05.2001, str. 43, art. 1 lit. a) oraz art. 4 ust. 2 i art. 4 ust. 3.
[6] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[7] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[8] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierającej uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa na Morzu z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0218/2004 — C6-0237/2004 — 2004/2057(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa na Morzu za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6855/2005 — C6-0065/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1644/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1406/2002 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa na Morzu [3], a zwłaszcza jego art. 19,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził, w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że Parlament Europejski, zgodnie z art. 185 Rozporządzenia Finansowego, po raz pierwszy wykonuje swoje uprawnienie do udzielenia absolutorium dyrektorowi Agencji w odniesieniu do wykonania budżetu Agencji za rok budżetowy 2003,
C. zważywszy, że inaugurując te stosunki z Agencją Parlament wyraża zadowolenie, iż jego właściwa komisja otrzymała wymagane informacje od Agencji i oczekuje nawiązania ścisłej współpracy pomiędzy jego właściwymi komisjami a Agencją,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa na Morzu za rok budżetowy 2003:
Zestawienie dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
NB: Totals may include differences due to rounding.
Source: Data from the Agency.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 2630 _BAR_
Other revenue _BAR_ 2 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 2632 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 647 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 66 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 238 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 315 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 13 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 155 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 1434 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ 1198 _BAR_
2. odnotowuje obserwacje ETO dotyczące napotkanych problemów w zakresie przestrzegania Rozporządzenia Finansowego (na przykład, braku rozdziału obowiązków pomiędzy aktorów finansowych lub opóźnień autoryzacji systemów dla dostarczania informacji rachunkowych); odnotowuje również ustalenia ETO dotyczące niedociągnięć w stosowaniu przepisów dotyczących określania wynagrodzenia i świadczeń dla rekrutowanego personelu;
3. odnotowuje odpowiedzi Agencji, w których wskazano środki podjęte w celu zastosowania się do obserwacji Trybunału;
4. jest zdania, że takie niedociągnięcia wiążą się głównie z faktem, że Agencja znajdowała się na etapie rozruchu; zachęca Agencję do podejmowania dalszych działań naprawczych w odpowiednich sytuacjach tak, aby w pełni zastosować się do obserwacji Trybunału;
5. wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Agencja wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Agencja nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
6. odnotowuje sytuację występującą na początku istnienia Agencji oraz trudności, jakie napotkał dyrektor w zakresie przestrzegania zasady równości płci w procesie zatrudniania; zwraca się do Agencji o opracowanie i wdrożenie przez końcem 2005 r. Planu Działań Pozytywnych na wzór tego, który jest realizowany przez instytucje unijne oraz do dokonania specjalnych wysiłków w zakresie informacji i komunikacji, by zachęcić kobiety do ubiegania się o stanowiska pracy w Agencji;
7. wyraża żal z powodu braku strategii komunikacyjnej, ale rozumie taką sytuację, bowiem Agencja znajdowała się w fazie rozruchu;
8. oczekuje, że Agencja zda w pełni sprawę z poczynionych postępów w rocznym sprawozdaniu z działalności za rok budżetowy 2004.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
9. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
10. odnotowuje stanowisko Komisji [5] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [6];
11. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
12. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
13. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
14. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
15. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
16. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
17. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002;
18. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
19. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;
20. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [7];
21. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej;
22. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
23. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
24. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
25. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
26. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
27. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
28. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
29. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
30. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str.16.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 10.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[6] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[7] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
2.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi dołączone do decyzji w sprawie absolutorium dla Dyrektora Wykonawczego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Transportu Lotniczego z wykonania budżetu na rok budżetowy 2003 (N6-0219/2004 — C6-0238/2004 — 2004/2052(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie rozliczeń Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Transportu Lotniczego za rok obrachunkowy 2003, wraz z odpowiedziami Agencji [1],
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6863/2005 — C6-0064/2005),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 276,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2], a w szczególności jego art. 185, oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1643/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego [3], a w szczególności jego art. 49,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [4], a w szczególności art. 94 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002,
- uwzględniając art. 70 i 71 oraz załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0074/2005),
A. zważywszy, że Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) stwierdził w swoim wyżej wspomnianym sprawozdaniu szczegółowym, iż uzyskał zasadną pewność, że roczne sprawozdania finansowe za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2003 r. są wiarygodne oraz że transakcje będące ich podstawą były, w ujęciu całościowym, zgodne z prawem i prawidłowe,
B. zważywszy, że Parlament Europejski, zgodnie z art. 185 Rozporządzenia Finansowego, po raz pierwszy wykonuje swoje uprawnienie do udzielenia absolutorium dyrektorowi Agencji w odniesieniu do wykonania budżetu Agencji za rok budżetowy 2003,
C. zważywszy, że inaugurując te stosunki z agencją Parlament wyraża zadowolenie, iż jego właściwa komisja otrzymała wymagane informacje od agencji i oczekuje nawiązania ścisłej współpracy pomiędzy jego właściwymi komisjami a Agencją,
1. odnotowuje następujące dane liczbowe w rocznych sprawozdaniach finansowych Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Transportu Lotniczego za rok budżetowy 2003:
Zestawienie dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
Source: Data from the Agency.
(w tysiącach euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Revenue
Commission subsidies _BAR_ 3725 _BAR_
Total revenue (a) _BAR_ 3725 _BAR_
Expenditure
Staff — Title I of the budget
Payments _BAR_ 680 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 27 _BAR_
Administration — Title II of the budget
Payments _BAR_ 153 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 396 _BAR_
Operating activities — Title III of the budget
Payments _BAR_ 197 _BAR_
Appropriations carried over _BAR_ 2486 _BAR_
Total expenditure (b) _BAR_ 3939 _BAR_
Outturn for the financial year (a - b) _BAR_ - 214 _BAR_
2. odnotowuje obserwacje ETO dotyczące napotkanych problemów w zakresie przestrzegania Rozporządzenia Finansowego (na przykład, braku rozdziału obowiązków pomiędzy aktorów finansowych lub opóźnień autoryzacji systemów dla dostarczania informacji rachunkowych); odnotowuje również ustalenia ETO dotyczące niedociągnięć w stosowaniu przepisów dotyczących określania wynagrodzenia i świadczeń dla rekrutowanego personelu;
3. odnotowuje odpowiedzi Agencji, w których wskazano środki podjęte w celu zastosowania się do obserwacji Trybunału;
4. jest zdania, że takie niedociągnięcia wiążą się głównie z faktem, że Agencja znajdowała się na etapie rozruchu; zachęca Agencję do podejmowania dalszych działań naprawczych w odpowiednich sytuacjach tak, aby w pełni zastosować się do obserwacji Trybunału;
5. wyraża żal z powodu braku planu w zakresie równości i oczekuje, że Agencja wkrótce opracuje taki plan, aby stać się pracodawcą oferującym równe szanse; oczekuje, że Agencja nie tylko będzie brać pod uwagę kwestie równości na etapie rekrutacji, ale także podejmie aktywne i długofalowe działania w celu wspierania równości płci;
6. odnotowuje sytuację występującą na początku istnienia Agencji oraz trudności, jakie napotkał dyrektor w zakresie przestrzegania zasady równości płci w procesie zatrudniania; zwraca się do Agencji o opracowanie i wdrożenie przez końcem 2005 r. Planu Działań Pozytywnych na wzór tego, który jest realizowany przez instytucje unijne oraz do dokonania specjalnych wysiłków w zakresie informacji i komunikacji, by zachęcić kobiety do ubiegania się o stanowiska pracy w Agencji;
7. z zadowoleniem przyjmuje plany Agencji w zakresie poprawy jej strategii komunikacji z obywatelami i ma nadzieję, że pojawią się dalsze środki w tym kierunku w nadchodzącym roku;
8. oczekuje, że Agencja zda w pełni sprawozdanie z poczynionych postępów w rocznym sprawozdaniu z działalności za rok budżetowy 2004.
Uwagi ogólne skierowane do Komisji i agencji
9. przypomina swoje stanowisko, zgodnie z którym wspiera wysiłki Komisji zmierzające do ustanowienia ograniczonej liczby modeli, przynajmniej dla przyszłych agencji "regulacyjnych", jednak jest zdania, że struktura obecnych i przyszłych agencji wymaga pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym; podkreśla również, że zanim Komisja określi warunki ramowe wykorzystywania agencji regulacyjnych, należy sformułować wspólne wytyczne w porozumieniu międzyinstytucjonalnym; powinno to nastąpić przed określeniem zharmonizowanych ram dla struktur agencji;
10. odnotowuje stanowisko Komisji [5] dotyczące delegowania odpowiedzialności za wykonanie zadań do instytucji, w tym agencji, innych niż podstawowa administracja Komisji; jest zdania, że nie stanowi to odpowiedzi na wezwanie Parlamentu do pogłębionego rozważenia na szczeblu międzyinstytucjonalnym struktury istniejących agencji; zachęca zatem Komisję, aby przedstawiła wyjaśnienie na temat tej kwestii i na temat przyszłego całościowego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego nowych rozwiązań, jakie mają zostać wprowadzone w ramach Perspektywy Finansowej lub równolegle z nią [6];
11. zachęca Komisję do organizowania i wykonywania w średnim terminie, np. w standardowym cyklu trzyletnim, analizy przekrojowej ocen dotyczących poszczególnych agencji w celu:
a) sformułowania wniosków dotyczących spójności działalności danej agencji z politykami UE w ogólności, a także istniejących lub przyszłych synergii pomiędzy agencjami i wydziałami Komisji, tak aby uniknąć częściowego pokrywania się ich kompetencji;
b) dokonania oceny, w szerszym europejskim kontekście, wartości dodanej wyników agencji w ich odpowiednich obszarach działalności, a także odpowiedniości, sprawności i skuteczności modelu agencji w zakresie realizacji lub wspomagania polityk UE;
c) określenia i wzmocnienia oddziaływania działalności agencji w kategoriach bliskości, dostępności i dostrzegalności UE dla jej obywateli;
12. oczekuje, że taka całościowa analiza będzie dostępna na koniec 2005 r. tak, aby obejmowała trzyletni okres od czasu wprowadzenia nowego Rozporządzenia Finansowego i w konsekwencji nowych ram dla systemu agencji;
13. zachęca agencje do aktywnego udziału w takim procesie oraz do współpracy z Komisją, poprzez przedstawianie niezbędnych informacji na temat kwestii, które ich zdaniem są istotne dla ich funkcjonowania, roli, zakresu kompetencji i potrzeb, a także na temat wszelkich kwestii, które mogą pomóc w udoskonaleniu całej procedury absolutorium, w celu zapewnienia powodzenia takiego procesu oraz wzmocnienia odpowiedzialności i przejrzystości w agencjach; zachęca agencje do przedstawienia takich informacji również właściwym dla nich komisjom;
14. wzywa Komisję, aby równolegle z tym działaniem przedstawiła najpóźniej z końcem 2005 r. propozycje zmian w dotychczasowych aktach założycielskich agencji z myślą między innymi o optymalizacji swoich stosunków z agencjami; propozycje takie powinny zmierzać do:
a) zwiększenia zakresu komunikacji pomiędzy Komisją a agencjami,
b) nawiązania lub poszerzenia współpracy przy określaniu potrzeb do zaspokojenia, celów, wyników do osiągnięcia oraz strategii ich realizacji, a także przy wyznaczaniu standardów monitorowania i oceny,
c) wsparcia działań uzupełniających, lepszej organizacji środków i ich efektywnej alokacji dla osiągania wyników, a także opracowania strategii komunikacji dla upowszechniania tych wyników;
15. kładzie nacisk na fakt, że zanim zostanie podjęta jakakolwiek decyzja co do propozycji utworzenia nowej agencji, Komisja musi przeprowadzić bardzo szczegółową ocenę potrzeb i wartości dodanej związanych z przyszłą działalnością takiej agencji, biorąc pod uwagę istniejące już struktury, zasadę pomocniczości, skrupulatne planowanie i efektywne wykorzystanie budżetu oraz uproszczenie procedur;
16. oczekuje, że przed zakończeniem procedury budżetowej w 2005 r. Komisja przekaże niezwłocznie wytyczne dotyczące polityki kadrowej agencji, o które wnioskował do chwili obecnej Parlament Europejski.
Uwagi ogólne skierowane do agencji
17. oczekuje, że odtąd będzie otrzymywał od każdej z agencji sprawozdanie z podsumowaniem informacji na temat audytów przeprowadzonych przez audytora wewnętrznego, sformułowanych zaleceń oraz działań podjętych na podstawie tych zaleceń zgodnie z art. 72 ust. 5 rozporządzenia (WE, Euratom) 2343/ 2002;
18. zachęca agencje do podejmowania dalszych starań w celu poprawnego stosowania regulaminów pracowniczych oraz przepisów obowiązujących innych urzędników publicznych a dotyczących ich personelu (procedury rekrutacji i odpowiednie podejmowane decyzje, akta personalne, obliczanie wynagrodzenia i innych świadczeń, polityka rozwoju kariery, odsetek wolnych stanowisk, limity wyznaczane dla zachowania równouprawnienia płci, itp.);
19. zauważa, że na ogół odpowiedni odsetek mężczyzn i kobiet wśród ogółu pracowników agencji wskazuje, iż występuje nierównowaga pomiędzy mężczyznami a kobietami; wyraża żal, że mężczyźni stanowią około jedną trzecią personelu i mają przewagę liczebną na wysokich stanowiskach, podczas gdy kobiety mają przewagę liczebną na niskich stanowiskach; oczekuje, że agencje podejmą natychmiastowe, skuteczne działania w celu zaradzenia tej sytuacji;;
20. wzywa wszystkie agencje do zapewnienia, by wszystkie odnośne postanowienia dyrektywy 2002/73/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej dyrektywę 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy zostały wcielone do polityki kadrowej każdej z nich [7];
21. oczekuje, że agencje w reakcji na odpowiednie obserwacje ETO będą w pełni przestrzegały zasad budżetowych określonych w Rozporządzeniu Finansowym, a zwłaszcza zasad jednolitości i rzetelności budżetowej; wzywa agencje, które jeszcze tego nie uczyniły, do realizacji wymagań Rozporządzenia Finansowego dotyczących kwestii rachunkowych oraz do dalszego usprawnienia swoich procedur wewnętrznego zarządzania i kontroli, w celu wzmocnienia odpowiedzialności, przejrzystości oraz wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej
22. zachęca agencje, w szczególności te, których działalność ma wspólne elementy z działalnością lub misją innych agencji, aby nasiliły wzajemną współpracę, stwarzając tym samym możliwości rozwoju synergii; zachęca je do formalizacji w odpowiednich sytuacjach takiej współpracy poprzez specjalne porozumienia (wspólne deklaracje, listy intencyjne, decyzje o wspólnym planowaniu i wspólnych działaniach/programach zawierających elementy komplementarne) tak, aby uniknąć powielania prac oraz zapewnić, że wkład każdej agencji będzie wyraźnie określony, zaś wyniki wspólnych wysiłków będą maksymalizować wartość dodaną i oddziaływanie ich prac; oczekuje, że będzie regularnie informowany w tej kwestii;
23. wzywa agencje, aby ze szczególną uwagą podchodziły do procedur zawierania kontraktów i zarządzania nimi; zachęca je do podejmowania wszelkich odpowiednich środków odnośnie do ich struktur administracyjnych w celu wzmocnienia swoich wewnętrznych procedur, kanałów i zarządzania w zakresie kontroli; jest zdania, że środki takie mogą obejmować, gdy jest to konieczne lub wykonalne, utworzenie specjalistycznych zespołów, którym powierza się zadanie doradzania - na podstawie analizy zagrożeń - na temat najlepszych sposobów przygotowania procedur zawierania kontraktów, zapewnienia monitorowania i realizacji działań uzupełniających, zależnie od wymagań; w kwestii tej wzywa Komisję i ETO do zintensyfikowania współpracy z agencjami;
24. zauważa trudności, o których wspominali niektórzy dyrektorzy, szczególnie w przypadku "nowych agencji", w zakresie dotrzymywania przez agencje kalendarza i terminów sprawozdań określonych w Rozporządzeniu Finansowym; zachęca dyrektorów agencji, aby w kontekście zbliżającego się przeglądu Rozporządzenia Finansowego w 2005 r. poinformowali Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej PE o napotykanych dotąd trudnościach tak, aby można było je rozpatrzyć w ramach przeglądu; oczekuje, że dyrektorzy przedstawią konkretne propozycje rozwiązań alternatywnych dotyczące terminów, które najlepiej odpowiadałyby wymaganiom funkcjonalnym, przy jednoczesnym przestrzeganiu obowiązków agencji w zakresie sprawozdawczości przewidzianych w Rozporządzeniu Finansowym;
25. zauważa pozytywną reakcję dyrektorów agencji na wezwanie parlamentarnej komisji odpowiedzialnej za przygotowanie absolutorium do ustanowienia bardziej precyzyjnego systemu komunikacji, zwłaszcza w zakresie przekazywania przez agencje do tej komisji dokumentów dotyczących obowiązków sprawozdawczych agencji; jest zdania, że lepsza organizacja takiej komunikacji wzmocni jego współpracę z agencjami i poprawi kontrolę demokratyczną;
26. zachęca dyrektorów agencji, aby odtąd do swojego rocznego sprawozdania z działalności, które jest przedstawiane razem z informacjami finansowymi i na temat zarządzania, dołączali oświadczenie o wiarygodności dotyczące zgodności z prawem i prawidłowości operacji, podobne do oświadczeń podpisywanych przez dyrektorów generalnych Komisji;
27. zachęca agencje do opracowania całościowej strategii komunikacji w odpowiedzi na potrzebę udostępniania w odpowiedniej formie wyników ich prac opinii publicznej, oprócz prezentacji takich wyników instytucjom, właściwym służbom Państw Członkowskich, specjalistom, partnerom czy konkretnym beneficjentom; z uwagi na opracowywanie takiej strategii wzywa agencje do zintensyfikowania wzajemnej współpracy i wymiany informacji na temat najlepszej praktyki dla osiągnięcia tego celu; oczekuje, że przed kolejną procedurą absolutorium jego właściwe komisje zostaną należycie poinformowane przez agencje o postępach w opracowywaniu takiej strategii, w celu zapewnienia efektywnego i regularnego nadzorowania ich działalności.
Uwagi ogólne skierowane do ETO i agencji
28. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę ETO, aby do jego szczegółowych sprawozdań na temat agencji dołączyć tabelę prezentującą sumaryczne informacje na temat kompetencji, zarządzania, dostępnych środków oraz produktów/wyników poszczególnych agencji; jest zdania, że poprawi to jasność i przejrzystość prac tych instytucji wspólnotowych, przy jednoczesnym zapewnieniu w odpowiednich sytuacjach użytecznej podstawy do porównań, z myślą o ułatwieniu określenia zharmonizowanych ram dla agencji, do czego wzywał Parlament;
29. zachęca ETO i agencje do wzmocnienia wzajemnej współpracy w celu wsparcia procedur i narzędzi technicznych zmierzających do poprawy należytego zarządzania we wszystkich kwestiach budżetowych i finansowych, z myślą o wprowadzeniu metodologii, która od początku tego procesu przygotowuje grunt dla pozytywnego przebiegu procedury absolutorium; oczekuje, że będzie regularnie informowany o poczynionych postępach i wprowadzaniu najlepszych praktyk;
30. wzywa ETO i agencje do zwiększenia przejrzystości procedury kontradyktoryjnej przed ostatecznym sprawozdaniem ETO w sprawie absolutorium tak, aby unikać wszelkich sprzeczności lub dwuznaczności, które mogą narazić na szwank wiarygodność całej procedury; w tym kontekście zachęca ETO i Komisję, aby zaproponowały wykonalny sposób aktualizacji informacji na temat wprowadzonych ulepszeń i/lub wykrytych problemów w okresie od pierwszych dyskusji na temat sprawozdania przygotowawczego ETO do momentu podjęcia decyzji w sprawie udzielenia absolutorium w celu zapewnienia jak najbardziej rzetelnego obrazu sytuacji w agencjach.
[1] Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 9.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 7.
[4] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[5] Zgodnie z załącznikiem 1 do komunikatu Komisji do rady i Parlamentu Euopejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii 2007-2013" (COM(2004)0101, str. 38).
[6] Patrz załącznik do sprawozdania uzupełniającego Komisji z absolutorium za 2002 r.
(COM(2004)0648, str. 108).
[7] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
--------------------------------------------------
3.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2003 (COM(2004)0667 — C6-0165/2004 — 2004/2049(DEC))
Parlament Europejski,
- uwzględniając sprawozdanie uzupełniające w sprawie absolutorium za rok 2002 (COM(2004)0648 — C6-0126/2004),
- uwzględniając bilanse i sprawozdania finansowe szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2003 (COM(2004)0667 — C6-0165/2004),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego na temat działań szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju dotyczących roku budżetowego 2003 wraz z odpowiedziami instytucji [1],
- uwzględniając oświadczenie o wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące Europejskich Funduszy Rozwoju [2],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 marca 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie Polityki Rozwoju Wspólnoty Europejskiej [3],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budowanie naszej wspólnej przyszłości"; wyzwania polityczne i środki budżetowe rozszerzonej Unii 2007-2013 [4],
- uwzględniając roczne sprawozdanie z działalności Biura Współpracy EuropeAid za 2003 r.,
- uwzględniając Raport Roczny Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący polityki rozwoju i pomocy zewnętrznej Wspólnoty Europejskiej za 2004 r. (COM(2004)0536),
- uwzględniając zalecenia Rady z dnia 8 marca 2005 r. (6865/2005-C6-0078/2005, 6866/2005-C6-0079/2005, 6867/2005-C6-0080/2005, C6-0081/2005),
- uwzględniając art. 33 umowy wewnętrznej z dnia 20 grudnia 1995 r. między przedstawicielami rządów Państw Członkowskich zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania i zarządzania pomocą Wspólnoty na mocy drugiego protokołu finansowego do czwartej Konwencji AKP-WE [5],
- uwzględniając art. 32 umowy wewnętrznej z dnia 18 września 2000 r. między przedstawicielami rządów Państw Członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowana i zarządzania pomocą Wspólnoty na mocy Protokołu Finansowego do Umowy o Partnerstwie między Państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi podpisanej w Cotonou (Benin) w dniu 23 czerwca 2000 r. oraz w sprawie przyznania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się Część Czwartą Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [6],
- uwzględniając art. 74 rozporządzenia finansowego z dnia 16 czerwca 1998 r. dotyczącego rozwoju współpracy finansowej w ramach czwartej Konwencji AKP-WE [7],
- uwzględniając art. 119 i 120 rozporządzenia finansowego z dnia 27 marca 2003 r. mającego zastosowanie do dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju [8],
- uwzględniając art. 70, 71 (tiret trzeci) i Załącznik V do Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Rozwoju (A6-0069/2005),
A. mając na uwadze, że zgodnie z art. 119 rozporządzenia finansowego z dnia 27 marca 2003 r. Komisja zobowiązana jest do podjęcia wszelkich właściwych działań w celu uwzględnienia uwag zawartych w decyzji Parlamentu Europejskiego w sprawie udzielenia absolutorium oraz objaśnień załączonych do zaleceń Rady w sprawie udzielenia absolutorium,
B. mając na uwadze, że reforma zarządzania pomocą zewnętrzną WE została rozpoczęta w maju 2000 r. [9], a reforma polityki rozwoju WE w listopadzie 2000 r. [10],
C. mając na uwadze, że Umowa o Partnerstwie między członkami Grupy Państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z drugiej strony, podpisana w Cotonou w dniu 23 czerwca 2000 r. (Umowa z Cotonou) [11], weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2003 r.,
1. jest zdania, że polityka rozwoju jest istotnym elementem działań zewnętrznych Unii, których celem jest zwalczanie ubóstwa poprzez rozbudowę infrastruktur społecznych, edukacji i ochrony zdrowia, zwiększenie możliwości produkcyjnych społeczeństw żyjących w ubóstwie i wsparcie krajów, których dotyczy ten problem, w zwiększeniu ich rozwoju i własnego potencjału; podkreśla, że osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju byłoby ważnym krokiem w kierunku osiągnięcia tego celu; ocenia, że EFR jest ważnym instrumentem realizacji tej polityki w krajach AKP oraz że jego skuteczność powinna zostać zwiększona przez skupienie się na działaniach mających na celu zwalczanie ubóstwa i ich szybsze wdrożenie przy zapewnieniu lepszej przejrzystości i odpowiedzialności oraz poszanowania zasad dobrego zarządzania finansowego;
2. docenia wysiłki Komisji zmierzające do skoncentrowania działań rozwojowych na osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju, w tym na określeniu dziesięciu kluczowych wskaźników; przyjmuje z zadowoleniem wykorzystanie tych kluczowych wskaźników w średnioterminowych ocenach EFR dokonanych w celu oceny postępów w likwidacji ubóstwa; zwraca się do Komisji o zwiększenie jej wysiłków w tym kierunku i zaleca przeznaczenie na osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju 35 % wydatków Unii Europejskiej na współpracę rozwojową;
3. dostrzega problemy związane z oceną wpływu pomocy Wspólnoty udzielonej w ramach osiągania Milenijnych Celów Rozwoju na działania, w których uczestniczy wielu ofiarodawców; ubolewa nad faktem, że Komisja nie podjęła wysiłku zmierzającego do opracowania odpowiedniego mechanizmu pozwalającego ocenić taki wpływ i w związku z tym ogranicza się jedynie do oceny postępu krajów rozwijających się w osiąganiu Milenijnych Celów Rozwoju; ubolewa nad faktem, że odpowiedzi Komisji na pytania zawarte w kwestionariuszu Komisji Rozwoju są szczególnie niejasne w zakresie wykonania Milenijnych Celów Rozwoju w ramach środków rozwojowych Komisji;
4. przyjmuje z zadowoleniem poprawę systemu sprawozdawczości Komisji i dostrzega poprawę jakości Raportu Rocznego za 2004 dotyczącego polityki rozwoju i pomocy zewnętrznej WE (COM(2004)0536 i SEC(2004)1027);
5. postanawia przeprowadzać coroczną debatę plenarną nad raportem rocznym Komisji dotyczącym polityki rozwoju i pomocy zewnętrznej;
6. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że w 2003 r. z łącznego finansowania państw AKP (EFR i budżet ogólny UE) w wysokości 4079 mln EUR, 33 % (1346 mln EUR) zostało przeznaczone na infrastrukturę społeczną i usługi; ubolewa nad faktem, że tylko 62 mln EUR (1,5 %) zostało przeznaczone na edukację podstawową, a 212 mln EUR (5,2 %) na podstawową opiekę zdrowotną; nalega, aby Komisja zwiększyła finansowanie w tych sektorach i zwraca się o przeznaczenie 20 % wydatków Unii Europejskiej na współpracę rozwojową na edukację podstawową i podstawową opiekę zdrowotną w krajach rozwijających się.
Sprawozdania finansowe
7. zwraca uwagę, że bilanse i sprawozdania finansowe zostały złożone późno; stwierdza, że modernizacja kont EFR ma być gotowa w ustalonych terminach; oczekuje raportu Księgowego Komisji na temat kont Komisji, w tym kont EFR według stanu na dzień 1 stycznia 2005 r.; zwraca się z prośbą o informowanie o postępach w modernizacji nowego zintegrowanego systemu informatycznego (ABAC-FED);
8. zwraca uwagę, że chociaż środki EFR zarządzane przez EBI nie były przedmiotem kontroli Trybunału Obrachunkowego ani kontroli Parlamentu w ramach procedury udzielania absolutorium, to są one konsolidowane w sprawozdaniach finansowych EFR; uważa, że większą przejrzystość zapewniłoby przekazanie informacji na temat tych środków organowi udzielającemu absolutorium, odpowiadającemu za akceptację sprawozdań finansowych EFR.
Oświadczenie o wiarygodności
9. zwraca uwagę, że z wyjątkiem problemów związanych z kwestiami przedstawionymi poniżej [12], Trybunał Obrachunkowy jest zdania, że sprawozdania finansowe rzetelnie oddają dochody i wydatki szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR:
a) niezapłacone należności EFR niewłączone do bilansu na dzień 31 grudnia 2003 r.
(27,5 mln EUR);
b) zaliczki (400 mln EUR);
c) środki Stabex;
d) środki przekazane do EBI i niewykorzystane (209 mln EUR);
10. odnotowuje opinię Trybunału, że Dyrektor Generalny Biura Współpracy EuropeAid powinien w rocznym sprawozdaniu z działalności oraz w oświadczeniu zgłosić zastrzeżenia dotyczące wierzytelności, które nadal należy ustanowić, oraz właściwego wykorzystania środków Stabex, gdyż nie dysponował on na daną chwilę informacjami wystarczającymi do wyciągnięcia zasadnych wniosków;
11. zwraca uwagę, że w odniesieniu do badanych transakcji, Trybunał Obrachunkowy jest zdania, że dochody zawarte w sprawozdaniach finansowych oraz środki przyznane poszczególnym EFR a także środki przeznaczone na zobowiązania i płatności za dany rok budżetowy są w ujęciu całościowym zgodne z prawem i prawidłowe; zwraca uwagę, że Trybunał Obrachunkowy przyjął swoją opinię na podstawie analizy systemów nadzoru i kontroli, kontroli wielu transakcji i analizie rocznego sprawozdania z działalności oraz oświadczenia Dyrektora Generalnego Biura Współpracy EuropeAid;
12. nalega, aby Komisja zajęła się następującymi brakami stwierdzonymi przez Trybunał Obrachunkowy, dotyczącymi systemów nadzoru i kontroli:
a) rezultaty wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej są ograniczone, ponieważ ich wdrożenie w delegacjach jest związane z procesem przenoszenia, który nie został zakończony przed końcem 2004 r.;
b) plany działania należy kontynuować i wdrażać pełniej, szczególnie na poziomie delegacji, w celu zapewnienia skutecznych przyszłych ram systemów kontroli i nadzoru;
c) mimo że systemy kontroli i nadzoru obejmujące kontrakty i płatności zostały ogólnie dobrze zaplanowane, ich wdrażanie powinno zostać poprawione.
Sprawozdanie z zarządzania finansowego
13. zwraca uwagę, że Sprawozdanie z zarządzania finansowego zostało przekazane późno; docenia ilość i jakość informacji zawartych w Sprawozdaniu z zarządzania finansowego, w tym informacji, o które szczególnie wnioskował Parlament Europejski w swoich zaleceniach dotyczących udzielenia absolutorium za 2002 r.; zwraca się do Komisji o dalsze poszerzenie tego sprawozdania w przyszłości, w szczególności w celu umożliwienia porównania kwot przyznanych projektom, wsparcia budżetowego i niemożliwej do zaplanowania pomocy w ramach dziewiątego EFR z poprzednimi EFR, oraz o zezwolenie na dokonanie przeglądu kosztów administracyjnych EFR.
Odpowiedzialność
14. zwraca uwagę, że Komisarz ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej jest odpowiedzialny za politykę EFR, Komisarz ds. Stosunków Zewnętrznych i Europejskiej Polityki Sąsiedztwa jest odpowiedzialny za ogólne kwestie polityki i zarządzania dotyczące funkcjonowania Biura Współpracy EuropeAid, które wdraża EFR; zwraca uwagę, że w ramach kompetencji Komisarza ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej mieści się podejmowanie decyzji dotyczących EFR i szczególnych linii budżetowych, za które jest odpowiedzialny; zastanawia się, czy kompetencje te pozwolą Komisarzowi ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej na wzięcie pełnej politycznej odpowiedzialności za wdrożenie programów finansowanych przez EFR i Politykę Rozwoju poprzez Biuro Współpracy EuropeAid, które odpowiada przed Komisarzem ds. Stosunków Zewnętrznych i Europejskiej Polityki Sąsiedztwa; wyraża obawę, że brak przejrzystości w zakresie odpowiedzialności może prowadzić do powstania niejasności w zakresie odpowiedzialności za EFR.
Wykonanie i RAL
15. z zadowoleniem przyjmuje odnotowane w 2003 r. lepsze wykonanie budżetu; niemniej jednak zwraca uwagę, że wraz z wprowadzeniem dziewiątego EFR i szybkim związaniem nowych środków poziom niewykorzystanych zasobów ("reste à liquider" lub RAL) wzrósł o ponad 1 mld EUR z 8385 mld EUR na koniec 2002 r. do 9410 mld EUR na koniec 2003 r.; uznaje, że tak wysoki poziom jest niemożliwy do zaakceptowania i nalega, aby Komisja przyspieszyła wykorzystywanie środków pomocowych EFR;
16. podkreśla, że szybsze wdrożenie, mimo iż pożądane, nie wystarcza, aby stwierdzić, że wykonanie EFR poprawiło się, gdyż wymagana jest też lepsza realizacja celów; stwierdza, że Sprawozdanie dotyczące zarządzania finansowego zawiera porównanie pomiędzy wytyczonymi celami a osiągniętymi rezultatami, jednak wzywa Komisję o zwiększenia wysiłków przy określaniu wymiernych celów, zgodnie z rozporządzeniem finansowym;
17. zauważa, że kilka Państw Członkowskich nie uiściło pełnych składek w 2003 r., co w połączeniu z płatnością na rzecz Światowego Funduszu Zdrowia sprawiło, że Komisji zabrakło pieniędzy, w związku z czym musiała odroczyć płatności; wzywa Państwa Członkowskie do przestrzegania prawnych zobowiązań dotyczących płacenia składek na EFR.
Wsparcie budżetowe
18. zwraca uwagę na coraz większe znaczenie wsparcia budżetowego w wysokości 390 mln EUR wypłaconych w 19 państwach AKP w 2003 r.; przyznaje, że wsparcie budżetowe może skutecznie przyczyniać się do realizacji celów: zmniejszenia ubóstwa i poprawy zarządzania finansami publicznymi w krajach beneficjentach, szczególnie poprzez wzmocnienie ich poczucia odpowiedzialności; podkreśla wagę koncepcji "zmiennych transz"; nalega, aby Komisja poprawiła instrumenty oceny reform gospodarczych i jakości zarządzania finansami publicznymi jako warunków prawa do wsparcia budżetowego;
19. wychodzi z założenia, że środki wsparcia budżetowego dla Państw AKP po ich udostępnieniu są wykorzstywane i kontrolowane zgodnie z krajowymi procedurami kontrolnymi, a nie procedurami kontroli EFR; jest świadomy, że oznacza to konieczność zmiany następczej procedury Komisji w taki sposób, aby stan zarządzania finansami publicznymi był oceniany na podstawie monitoringu informacji i wskaźników wykonania, które zastąpiłyby tradycyjne systemy kontroli i kontrolę transakcji;
[13] zostały spełnione; zgadza się Trybunałem, że ocena ta powinna być sformalizowana w odniesieniu do spełnienia każdego z tych kryteriów;
21. zwraca uwagę, że inni ofiarodawcy również zwiększają wykorzystanie wsparcia budżetowego i że Komisja współpracuje z tymi ofiarodawcami, zwłaszcza z Bankiem Światowym, nad opracowaniem wskaźników oceny zarządzania finansami publicznymi; zwraca uwagę na informacje przekazane przez Komisję w odpowiedzi na zawarty w sprawozdaniu z udzielania absolutorium za 2002 r. wniosek o przedłożenie raportu na temat stanu prac w ramach projektu "Wydatki Publiczne i Odpowiedzialność Finansowa" nad określeniem wskaźników zarządzania finansami publicznymi; odnotowuje informację Komisji, zgodnie z którą wstępne ramy zostały uzgodnione na początku 2004 r., rozpoczęcie testowania opracowanego instrumentu było zaplanowane na koniec 2004 r., a decyzja o ostatecznym określeniu ram analitycznych powinna być podjęta do czerwca 2005 r.; zwraca się z prośbą o przedstawienie mu aktualnych informacji na temat prac w ramach tego projektu do 1 września 2005 r.
Najwyższe Organy Kontroli
22. przypomina wagę, jaką przywiązuje Parlament, Rada i Trybunał Obrachunkowy do włączenia Najwyższych Organów Kontroli państw AKP w kontrolę EFR [14];
23. zwraca uwagę na informacje przekazane przez Komisję w Sprawozdaniu z zarządzania finansowego na temat środków wykorzystanych na projekty obejmujące Najwyższe Organy Kontroli w roku budżetowym 2003, zgodnie z wnioskiem Parlamentu złożonym w sprawozdaniu z udzielania absolutorium za 2002 r.;
24. zwraca uwagę, że Komisja rozważa różne formy wspierania i promowania roli Najwyższych Organów Kontroli w państwach AKP; zwraca się z prośbą o terminowe przedłożenie mu oceny różnych rozważanych opcji przed udzieleniem następnego absolutorium.
Włączenie do budżetu
25. uważa, że włączenie do budżetu EFR rozwiąże wiele trudności i problemów związanych z wdrażaniem kolejnych EFR, pomoże przyspieszyć wykorzystywanie środków i wyeliminuje obecny deficyt demokratyczny; uważa, że kwestia ta powinna zostać podjęta w ramach dyskusji nad nowymi Perspektywami Finansowymi.
Przenoszenie zarządzania środkami pomocowymi i wsparcia
26. popiera realizowane przez Komisję przenoszenie środków i kompetencji decyzyjnych na delegacje Komisji; oczekuje, że nowa struktura organizacyjna przyczyni się do jeszcze wyższego poziomu wykonania zobowiązań i płatności niż poziom osiągnięty przez Komisję w 2003 r.;
27. rozumie jednakże, że nowa struktura oferuje korzyści, ale też stanowi ryzyko; uznaje za użyteczny dokument roboczy Komisji "Ryzyko związane z pomocą zewnętrzną";
28. zwraca uwagę na sprawozdanie Komisji na temat ewaluacji procesu przenoszenia [15]; jest świadomy, że proces decentralizacji jest bliski zakończenia; oczekuje zapewnienia, aby procesowi przenoszenia środków i kompetencji decyzyjnych na delegacje towarzyszyła odpowiednia kontrola; zwraca się z prośbą o terminowe sporządzenie sprawozdania niezbędnego do następnego udzielenia absolutorium, na temat aktualnego stanu procesu przenoszenia, opisującego oczekiwane korzyści z podaniem wymiernych wskaźników oraz przedstawiającego korzyści dotychczas osiągnięte, a także dokładnie opisującego struktury kontroli stosowane w delegacjach, w tym stan wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej;
29. zwraca uwagę na oświadczenie Komisji, że posiada ona w delegacjach wystarczającą liczbę personelu dostatecznie wykwalifikowanego i wyszkolonego w zakresie zarządzania finansowego; stwierdza jednak, że Komisja zajmuje jedno z końcowych miejsc wśród innych głównych ofiarodawców pod względem liczby osób zarządzających kwotą 10 mln EUR;
30. zwraca uwagę na ryzyka, jakie niesie ze sobą proces przenoszenia delegacji Komisji w państwach AKP, takie jak trudności związane ze znalezieniem odpowiedniego personelu i możliwości rozbieżnej interpretacji przepisów przez poszczególne delegacje Komisji; podkreśla potrzebę poprawy przepisów i znalezienia równowagi między wzmocnionymi mechanizmami kontroli i potrzebą sprawozdawczości z jednej strony oraz skutecznym i szybkim podejmowaniem decyzji z drugiej strony, oddającego w ręce delegacji podejmowanie głównych decyzji w sprawie projektów.
Środki Stabex
31. zwraca uwagę, że Komisja przeprowadziła inwentaryzację środków Stabex w 2003 r., która wykazała, że około 700 mln EUR pozostaje do objęcia na lokalnych kontach krajów beneficjentów; zauważa, że mimo iż środki na tych kontach zostały przekazane do krajów beneficjenów i formalnie opuściły konta EFR, Komisja w dalszym ciągu jest za nie współodpowiedzialna i zachowuje kontrolę nad ich właściwym wykorzystaniem; odnotowuje uwagę Trybunału, że ze względu na brak odpowiedniego monitoringu Komisja nie może kontrolować wykorzystania środków; zwraca uwagę, że Komisja zamierza wprowadzić lepsze procedury kontroli do końca 2004 r., które stałyby się w pełni operacyjne w 2005 r.; nalega, aby Komisja podjęła działania wraz z krajami beneficjentami w celu udoskonalenia kontroli i zapewnienia, aby niewykorzystane środki zostały jak najszybciej wykorzystane.
Ocena
32. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji zmierzające do tego, aby kontrola wewnętrzna spełniała większość norm; wyraża jednak niepokój dotyczący tego, że Komisja z powodu ograniczonych możliwości nie jest w stanie wypełnić normy 23 kontroli wewnętrznej dotyczącej oceny; zwraca się do Komisji z prośbą o przedstawienie sprawozdania na temat tego, w jaki sposób zamierza ona zapewnić, aby ocena była realizowana właściwie, oraz o poinformowanie go, od kiedy będzie ona w stanie wypełnić tę normę.
Terminy
33. zachęca Komisję do przedłożenia - a Radę do przyjęcia - następującego projektu zmiany pierwszego zdania art. 119 ust. 1 rozporządzenia finansowego:
"Do dnia 30 czerwca roku N +2 Parlament Europejski, po otrzymaniu zalecenia Rady, która podejmuje decyzję kwalifikowaną większością głosów, udziela Komisji absolutorium z wykonania środków EFR za rok budżetowy N, którymi zarządza zgodnie z art. 1 ust. 2."
[1] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 315.
[2] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 327.
[3] Dz.U. C 277 z 1.10.2001, str. 130.
[4] Teksty Przyjęte P5_TA(2004)0367.
[5] Dz.U. L 156 z 29.5.1998, str. 108.
[6] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 355.
[7] Dz.U. L 191 z 7.7.1998, str. 53.
[8] Dz.U. L 83 z 1.4.2003, str. 1.
[9] Komunikat do Komisji w sprawie reformy zarządzania pomocą zewnętrzną, przyjęty przez Komisję w dniu 16 maja 2000 r.
[10] Oświadczenie Rady i Komisji w sprawie polityki rozwoju Wspólnoty Europejskiej, przyjęte przez Radę do Spraw Ogólnych (Rozwoju) w dniu 10 listopada 2000 r.
[11] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3.
[12] Trybunał Obrachunkowy, Sprawozdanie Roczne za rok budżetowy 2003, str. 387.
[13] procedury zamówień publicznych będą otwarte i przejrzyste.
[14] Zob. punkty 21 do 24 rezolucji z uwagami towarzyszącymi decyzji w sprawie udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2002 (Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 131-132).
[15] SEC(2004)0561 z 6.05.2004 r.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0126
Roczna strategia polityczna Komisji na rok 2006
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie budżetu na 2006 r.: sprawozdanie w sprawie rocznej strategii politycznej Komisji (RSP) (2004/2270(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady — Roczna strategia polityczna na rok 2006 (COM(2005)0073),
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją dotyczącego dyscypliny budżetowej oraz usprawnienia procedury budżetowej [1],
- uwzględniając art. 272 Traktatu WE i art. 177 Traktatu Euratom,
- uwzględniając art. 112 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej oraz opinie innych komisji, do których zwrócono się z wnioskiem o opinię (A6-0071/2005),
A. mając na uwadze, że budżet na rok 2006 będzie ostatnim z bieżącej perspektywy finansowej i stanowi, wraz z toczącymi się negocjacjami w sprawie nowej perspektywy finansowej na lata 2007-2013, strategiczne ramy w których Parlament zdecyduje o swoich priorytetach tak, aby cele unijne mogły zostać wsparte odpowiednim poziomem środków budżetowych;
B. mając na uwadze, że budżet na rok 2006 będzie drugim budżetem poszerzonej Unii i konieczne jest zapewnienie odpowiednich metod wdrożenia polityk europejskich w sposób harmonijny w całej Unii, jak również wsparcie wysiłków obecnych krajów kandydujących;
C. mając na uwadze, że Unia Europejska znajduje się w decydującym momencie swojego rozwoju, w trakcie procesu przyjmowania konstytucji, podejmowania decyzji o poszerzeniu, wzmacniania swojej roli na arenie międzynarodowej, wprowadzania nowych środków mających ożywić Agendę Lizbońską w nowych ramach dla wzrostu i zwiększenia zatrudnienia, konkurencyjności i trwałego rozwoju, wzmocnienia rynku wewnętrznego i pełnej integracji obywateli europejskich; podkreślając, że fundamentem tych wyzwań muszą być spójne, dobrze skoordynowane i właściwie finansowane działania;
D. mając na uwadze, że rozdźwięk pomiędzy pragnieniami a dostępnymi środkami ich osiągnięcia niósłby za sobą ryzyko, że nastąpi regres i zagrożony zostanie już dokonany postęp; podkreślając rolę budżetu na rok 2006 w gwarantowaniu ciągłości działań i jego rolę jako instrumentu przejściowego dla wieloletniego programowania po roku 2006, w celu zapewnienia, że Unia będzie mogła sfinansować swoje ambicje polityczne;
E. mając na uwadze, że Parlament Europejski popiera najwyższy priorytet Komisji jakim jest odbudowa dynamicznego i trwałego rozwoju w Europie oraz stworzenie większej ilości i lepszych miejsc pracy dla obywateli; jest on gotów finansować odpowiednie programy, aby ten cel osiągnąć.
Ramy finansowe
1. uważa, że do osiągnięcia zamierzonych celów Unii Europejskiej, w interesie wszystkich obywateli Unii jest należyte i rygorystyczne zarządzanie unijnym budżetem; podkreśla odpowiedzialność organu władzy budżetowej zapewniającego realizację tego celu oraz znaczenie, jakie przywiązuje do przejrzystej prezentacji budżetu i właściwych informacji w sprawie jego realizacji;
2. podkreśla, że kwoty zapisane w budżecie na pokrycie zobowiązań muszą opierać się na uzgodnionych celach, a płatności należy ustalać odpowiednio; postanawia, że kwestia odpowiedniego poziomu płatności stanie się priorytetem w procedurze budżetowej na 2006 rok, biorąc również pod uwagę zbliżające się negocjacje nowej perspektywy finansowej;
3. jest świadomy problemów związanych z wykonaniem budżetu, wynikających z bieżącego rozporządzenia finansowego, w szczególności w dziedzinach takich, jak punkty informacyjne, współpraca zewnętrzna i opóźnienia w realizacji umów; oczekuje propozycji Komisji w sprawie przeglądu rozporządzenia finansowego i zawartych w nim przepisów wykonawczych, który będzie dotyczył tych i innych nierozstrzygniętych kwestii i przy pomocy których możliwe będzie opracowanie konkretnych rozwiązań w duchu debiurokratyzacji i dyscypliny budżetowej; wyraża ubolewanie, że Komisja nie wymieniła tego przeglądu w przygotowanym programie legislacyjnym i programie pracy Komisji na rok 2005, mimo potwierdzenia przeprowadzenia przeglądu legislacyjnego w trakcie procedury budżetowej na rok 2005;
4. uważa, że początek kadencji Parlamentu, który zbiega się z przeglądem porozumienia międzyinstytucjonalnego w ramach negocjacji nowej perspektywy finansowej, jest okazją do przeprowadzenia przeglądu instrumentów już wykorzystywanych do programowania rocznego i wieloletniego, dając nowy bodziec do planowania legislacyjnego i budżetowego; przypomina wspólne oświadczenie w sprawie programowania finansowego uzgodnione dnia 13 lipca 2004 r.;
5. jest w pełni świadomy ewentualnego wpływu negocjacji w sprawie perspektywy finansowej po roku 2006 na procedurę budżetową za rok 2006; stwierdza, że wykorzysta swoje uprawnienia budżetowe w celu zapewnienia, że w budżecie na rok 2006 przewidziane zostaną środki konieczne, aby sprostać zobowiązaniom Unii;
6. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji zawartą w jej celach strategicznych, aby Parlament i Rada razem z Komisją osiągnęły wspólną płaszczyznę porozumienia odnośnie działań instytucji europejskich w okresie następnych pięciu lat; jest gotowy do otwarcia dyskusji z Komisją i Radą na podstawie swoich głównych wytycznych politycznych, aby dojść do porozumienia przed końcem Prezydencji Luksemburskiej w kwestii priorytetów na rok 2006.
Strategia budżetowa i priorytety sektorowe
Zasady
7. uważa, że budżet na rok 2006 musi odzwierciedlać następujące zasady w celu zapewnienia należytego zarządzania finansowego i budżetowego poprzez:
- ustanowienie odpowiedniego poziomu płatności na pokrycie rzeczywistych potrzeb;
- rewizję perspektywy finansowej przenoszącej przyznane środki z podpozycji 1a do podpozycji 1b, w celu realizacji przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników [2];
- prawidłową realizację wspólnego oświadczenia w sprawie programowania finansowego z dnia 13 lipca 2004 r.;
- wykorzystanie wszystkich środków przewidzianych w Traktacie lub w obecnym porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie dyscypliny budżetowej w celu stawienia czoła znaczącym wyzwaniom budżetowym i finansowym, z którymi UE będzie miała do czynienia w budżecie na 2006 rok i stworzenia solidnej podstawy dla nadchodzących lat budżetowych.
Priorytety
8. popiera Komisję w jej ogólnym podejściu do sprzyjania budowaniu dobrobytu i solidarności, bezpieczeństwa w Unii w celu zwiększenia konkurencyjności i spójności Europy, przybliżenia jej do jej obywateli i wzmocnienia roli Europy na świecie; zwraca jednakże uwagę, że przedstawione ostatnio programy finansowe oraz przyjęte partnerstwa dla członkostwa wykazują szereg różnic pomiędzy działaniami kluczowymi na rok 2006 i środkami budżetowymi przeznaczonymi na te cele (np. w odniesieniu do inicjatywy i2020, inicjatywy wzrostu, inicjatywy na rzecz młodzieży, przygotowania europejskiego biura wsparcia dla osób szukających azylu, większego wsparcia programów mających na celu pomoc we wdrażaniu prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska naturalnego, Europejskiego Roku Mobilności Pracowników, itd.);
9. stwierdza, że budżet na rok 2006 winien odzwierciedlać w szczególności:
a) nowe podejście do strategii UE z Lizbony, wyrażone przez grupę koordynacyjną Parlamentu, poprzez:
- wzmocnienie jej wkładu na rzecz konkurencyjności, spójności społecznej, gospodarczej i w zakresie środowiska naturalnego;
- koncentrację i wzmocnienie wsparcia UE dla kluczowych dziedzin określonych przez Rady z Lizbony i Goeteborga, tj. zatrudnienia, polityki w zakresie ochrony środowiska naturalnego, badań i rozwoju, MŚP, promowania informacyjnego i opartego na wiedzy społeczeństwa, kształcenia ustawicznego oraz prawidłowego wdrożenia transeuropejskich sieci energetycznych;
- umożliwienie podjęcia intensywniejszych działań koniecznych do stworzenia rynku wewnętrznego;
- przygotowanie nowych dziedzin, które wesprze Wspólnota, takich jak Natura 2000;
b) znaczącą rolę młodych ludzi w integracji i budowaniu dobrobytu w Unii, łącznie z nowymi propozycjami dotyczącymi programów wymiany;
c) wzmocnienie roli UE na arenie międzynarodowej.
Rolnictwo
10. wyraża swoje wsparcie dla celów ustanowionych w reformie WPR (wspólna polityka rolna), w szczególności tych, które wzmacniają rozwój obszarów wiejskich, co jest niezwykle istotne dla utrzymania się na rynku ludności wiejskiej; zdecydowanie popiera zapewnianie koniecznych funduszy na te środki, ale zwraca uwagę na fakt, że porozumienie o przeniesieniu przyznanych funduszy z podpozycji 1a do podpozycji 1b ("przesunięcie budżetowe") jest niezbędne przed pierwszym czytaniem w Radzie;
11. jest zaniepokojony doniesieniami na temat rozwoju ptasiej grypy w Azji Południowo-wschodniej; wzywa Komisję do ścisłej współpracy z organizacjami FAO, WHO, OIE (Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt) oraz z krajami w regionie i do zwiększenia funduszy na badania prowadzone w związku z tym potencjalnie poważnym zagrożeniem dla rolnictwa i zwierząt, jak również zdrowia ludzkiego w UE;
12. przypomina Komisji o znaczeniu, jakie przywiązuje do projektów pilotażowych (promocja systemów jakości oraz finansowanie ryzyka w razie epidemii zwierzęcej), które uzgodniono w procedurze budżetowej na rok 2004; zwraca się do Komisji o zarezerwowanie odpowiednich środków w budżecie na rok 2006 w celu kontynuacji tych projektów.
Działania strukturalne
13. podkreśla znaczenie pełnego budżetowania rzeczywistych potrzeb dotyczących płatności w ramach funduszy strukturalnych; podkreśla potrzebę zapewnienia wystarczającego poziomu płatności tak, aby nie naruszać wdrażania programów; wierzy, że płatności muszą odpowiadać najbardziej wiarygodnym, dostępnym prognozom, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami i praktyką budżetową; podkreśla ważne wskazówki, jakie mogą w tym zakresie wyniknąć z realizacji budżetu w 2005 r.;
14. podkreśla potrzebę ścisłego monitorowania zasady N+2 (ograniczenie w czasie stosowalności aktu prawnego) oraz wzmocnienia pełnych i szybkich informacji dla władz budżetowych, w szczególności na temat zobowiązań budżetowych, co do których istnieje niebezpieczeństwo, że zostaną odwołane; prosi Komisję o przedstawienie całościowej oceny do końca lipca 2005 r. dotyczącej realizacji płatności w porównaniu z wstępnymi prognozami wieloletnimi.
Polityki wewnętrzne
15. wzywa Komisję do zaproponowania w ramach Strategii Lizbońskiej rzeczywistych działań priorytetowych tworzących europejską wartość dodaną; uważa, że ograniczone pole manewru w ramach pułapu określonego dla tej pozycji przez perspektywę finansową powinno być ukierunkowane na dziedziny priorytetowe, takie jak zatrudnienie, badania i rozwój, wsparcie dla MŚP poprzez gwarancje kredytowe EFI przewidziane w budżetach na rok 2004 i 2005, promowanie informacyjnego i opartego na wiedzy społeczeństwa i rozpowszechnianie technologii przyjaznych środowisku naturalnemu oraz kształcenie ustawiczne; podkreśla potrzebę skutecznego rozwoju infrastruktury poprzez rozwój transportu przyjaznego dla środowiska, transeuropejskich sieci energetycznych i telekomunikacyjnych oraz korytarzy paneuropejskich;
16. przypomina, że pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), łącznie z mikroprzedsiębiorstwami, była priorytetem dla Parlamentu Europejskiego w ostatnich procedurach budżetowych; zachęca do podjęcia wysiłków na rzecz kontynuowania procesu ułatwiania dostępu MŚP do środków finansowych, za pośrednictwem wspólnotowych instrumentów finansowych według zapotrzebowania oraz podkreśla potrzebę wspierania umiędzynarodowienia tych instrumentów;
17. sprzyja także środkom wspierającym instrumenty finansowe oparte na podstawach etycznych i solidarnościowych, w celu wspierania rozwoju ludzkiego, społecznego i środowiskowego, łącznie z działaniami na rzecz rozwoju lokalnego;
18. wspiera przygotowanie Europejskiego Roku Mobilności Pracowników oraz oczekuje, że Państwa Członkowskie przestaną stosować odstępstwa, które nie pozwalają na swobodny przepływ pracowników z nowych Państw Członkowskich;
19. podkreśla, że strategia lizbońska powinna promować konkurencyjność i tworzenie nowych miejsc pracy, uwzględniając przy tym kwestie spójności społecznej i zagrożeń środowiskowych; w rezultacie jest przekonany, że w procesie realizacji celów lizbońskich długoterminowy rozwój nie powinien prowadzić do powiększania różnic w społeczeństwach i niepewności społecznej;
20. zamierza wzmocnić budżet UE w zakresie działań na rzecz młodzieży, co jest również zgodne z naciskiem kładzionym przez Komisję na promowanie mobilności w dziedzinie edukacji i kształcenia oraz skuteczne wykorzystanie potencjału młodzieży; podkreśla znaczenie programów wymiany w tej dziedzinie; nalega, aby program Erasmus został rozszerzony na szkoły średnie i młodych przedsiębiorców; przypomina potrzebę kontynuowania tego pilotażowego projektu w celu rozszerzenia programu Erasmus na praktykantów; ubolewa nad tym, że Komisja, w porównaniu z budżetem na rok 2005, zmniejszyła środki na program Leonardo da Vinci w swoich programach finansowych;
21. wspiera zintegrowaną strategię zwalczania terroryzmu, łącznie z pomocą dla ofiar, efektywną współpracą i wymianą informacji między władzami sądowymi i policją, zwalczanie ubóstwa, strategię zapobiegania rozprzestrzenianiu się broni, zapobieganie, zarządzanie i rozwiązywanie konfliktów oraz większe wsparcie dla dialogu międzykulturowego; pragnie dalszego rozwoju projektów pilotażowych rozpoczętych przez Parlament; podkreśla, że w tym samym czasie Unia musi nadal wspierać prawa podstawowe, praworządność i wysoką jakość wymiaru sprawiedliwości;
22. wzywa Komisję do przedłożenia propozycji wzmocnienia ogólnej zdolności EU do udzielania pomocy obywatelom w nagłych przypadkach, włącznie z tymi, które zdarzają się poza terytorium UE, oraz do opanowywania transgranicznych styuacji kryzysowych; podkreśla wagę pełnego zaangażowania Parlamentu w aktualną debatę na ten temat;
23. uważa, że informacja i komunikacja to kluczowe źródła, za pomocą których UE bardziej zbliża się do obywateli oraz wierzy, że, aby ten cel osiągnąć, potrzebne są bardziej dynamiczne i komunikatywne innowacje; apeluje w związku z tym do Komisji o przedłożenie projektu zintegrowanej polityki informacyjnej i komunikacyjnej UE, dzięki której działalność informacyjna instytucji unijnych będzie lepiej skoordynowana;
24. przypomina istnienie strukturalnego problemu finansowania zdecentralizowanych agencji w ramach pozycji 3 i jego oddziaływanie na inne priorytety polityczne, którego źródłem jest obecne rozporządzenie finansowe; podkreśla konieczność pogodzenia ze sobą tych aspektów i dołoży starań do znalezienia rozwiązania odpowiadającego faktycznym potrzebom każdej agencji i każdej polityki; przypomina Komisji o konieczności przeprowadzenia średnioterminowego planowania, obejmującego dokładne prognozy budżetowe na rozwój zdecentralizowanych agencji i agencji wykonawczych i o konieczności dokonania krytycznej oceny perspektywy finansowej z punktu widzenia ograniczenia biurokracji.
Działania zewnętrzne
25. podkreśla obecną trudność pogodzenia wszystkich tradycyjnych priorytetów Unii z nowymi zobowiązaniami budżetowymi, które zostały podjęte w ciągu ostatnich lat w ramach kategorii IV (Bałkany, Afganistan, Irak, kraje dotknięte tsunami i innymi klęskami żywiołowymi); przypomina Radzie, że nowe zadania nie powinny być finansowane z uszczerbkiem dla tradycyjnych priorytetów Parlamentu;
26. głęboko wierzy, że oprócz istniejących lub planowanych budżetów pomocy muszą znaleźć się dodatkowo środki finansowe przeznaczone na pomoc dla krajów i społeczeństw dotkniętych tsunami lub innymi klęskami żywiołowymi, a nie jedynie przeniesione w ramach tych budżetów lub przeniesienia z innych regionów (przesunięcie); wzywa do przedstawienia jasnego zarysu skutków budżetowych wszystkich propozycji pomocy finansowej dla tego regionu, łącznie z proponowanymi funduszami na odbudowę, po zakończeniu inspekcji przez ONZ i Bank Światowy; podkreśla znaczenie środków gotowości na katastrofy;
27. ponawia swoje zobowiązanie do wspierania milenijnych celów rozwoju poprzez wsparcie dla działań mających na celu likwidację ubóstwa oraz dla programów zdrowotnych, w tym walki z HIV/AIDS, malarią i gruźlicą, jak również poprzez wkład do Światowego Funduszu; podkreśla swoje zobowiązanie do udzielania wsparcia wszystkim regionom korzystającym obecnie ze środków budżetowych UE; podkreśla znaczenie podstawowych wolności i promowania demokracji, państwa prawa i praw człowieka, łącznie z nową polityką sąsiedztwa; zwraca się do Komisji o przedstawienie propozycji przywrócenia kontroli Parlamentu Europejskiego nad Europejską Inicjatywą na rzecz Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR); podkreśla potrzebę udzielenia technicznego wsparcia multilateralnym podmiotom zainteresowanym w celu wyeliminowania efektu wąskiego gardła; wzywa Komisję do uwzględnienia we wstępnym projekcie budżetu istotnych dodatkowych kwot na te przynoszące szybkie efekty działania, oraz zapewnienia, aby jej nowe działania były spójne z jej istniejącymi programami oraz skoordynowane z Państwami Członkowskimi i ONZ;
28. podkreśla potrzebę wsparcia UE dla przemian demokratycznych w jej sąsiednich krajach, a w szczególności w takich państwach jak Ukraina, Gruzja i Mołdowa oraz w krajach basenu Morza Śródziemnego;
29. jest zdania, że Parlament powinien zapewnić wzmocnienie swoich uprawnień budżetowych w zakresie WPZB; przypomina Radzie o konieczności stosowania się do wymogu spotkań konsultacyjnych i wymiany istotnych informacji, jak zostało to przewidziane w porozumieniu międzyinstytucjonalnym, w celu osiągnięcia porozumienia w kwestii finansowania decyzji związanych z WPZB; zwraca uwagę na szczególne znaczenie zapewnienia wystarczających środków budżetowych dla Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa; podkreśla, że trudno jest oddzielić finansowanie przez budżet zwykłych kosztów operacji cywilnych od operacji o charakterze wojskowym lub obronnym poza budżetem Unii, jak pokazało stworzenie komórki cywilno-wojskowej;
30. zwraca uwagę na to, że istnieje szansa na postęp w bliskowschodnim procesie pokojowym i potwierdza swoje wsparcie dla przeznaczenia funduszy UE na ten cel.
Pracownicy i administracja
31. zauważa, że Komisja zwróciła się o utworzenie 700 nowych stanowisk w roku 2006 zgodnie z jej planem wieloletnim dotyczącym dodatkowych zasobów ludzkich, potrzebnych po rozszerzeniu w roku 2004; zwraca uwagę, że Komisja szacuje, że przystąpienie Bułgarii i Rumunii stworzy zapotrzebowanie na 850 nowych stanowisk, które trzeba będzie wprowadzić do roku 2010; wzywa Komisję, aby do 31 lipca 2005 r. przedstawiła średniookresową ocenę zapotrzebowania w zakresie personelu, która została zaproponowana przez poprzednią Komisję; zwraca się do Komisji o przedłożenie do 31 lipca 2005 r. szczegółowego sprawozdania dotyczącego wspierającej i koordynującej funkcji Komisji w procesie zatrudniania;
32. z zadowoleniem przyjmuje stosunkowo wysoki wskaźnik zatrudnienia w administracji Komisji; zachęca Komisję do kontynuowania przenoszenia pracowników w ramach departamentów i pomiędzy nimi, w celu zmobilizowania dodatkowych zasobów ludzkich. Projekty pilotażowe i działania przygotowawcze
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
Bruksela, dnia 15.11.2005
COM(2005) 573 końcowy
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
WPŁYW PRZYSTĄPIENIA BUŁGARIII RUMUNII NA ZASOBY LUDZKIE KOMISJI
KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
WPŁYW PRZYSTĄPIENIA BUŁGARIII RUMUNII NA ZASOBY LUDZKIE KOMISJI
WPROWADZENIE
Parlament Europejski wyraził zgodę na przystąpienie do UE Bułgarii i Rumunii w dniu 13 kwietnia 2005 r.
Na tej podstawie Państwa Członkowskie oraz Bułgaria i Rumunia podpisały 25 kwietnia 2005 r. w Luksemburgu Traktat o Przystąpieniu.
Zakładając ratyfikację traktatu oraz terminowe spełnienie przez Bułgarię i Rumunię warunków niezbędnych do pełnego stosowania acquis od pierwszego dnia ich członkostwa, kraje te mają stać się członkami UE w styczniu 2007 roku.
Dnia 25 września Komisja przyjęła komunikat (Szczegółowy raport monitorujący w sprawie stanu przygotowań do Bułgarii i Rumunii do członkostwa w UE), który zawiera odniesienie do „… raportu monitorującego, który Komisja zamierza przedstawić Radzie i Parlamentowi w kwietniu/maju 2006 roku” oraz stwierdzenie, że „Komisja może w nim zalecić odroczenie przez Radę przystąpienia Bułgarii i Rumunii do dnia 1 stycznia 2008 roku, jeżeli zaistnieje poważne zagrożenie, że którekolwiek z tych państw jest w sposób wyraźny nieprzygotowane do spełnienia wymogów wynikających z członkostwa do stycznia 2007 roku w szeregu istotnych dziedzin.”
Komisja oczekuje, że Bułgaria i Rumunia podejmą do tego czasu wszelkie niezbędne działania naprawcze w celu uniknięcia konieczności wystosowywania przez Komisję takiego zalecenia.”
Niniejszy komunikat ma na celu określenie zapotrzebowania Komisji na dodatkowe zasoby ludzkie na podstawie analizy potrzeb jej poszczególnych departamentów wynikających z przystąpienia tych dwóch państw.
W komunikacie nakreślono ogólne kierunki i wpływ rozszerzenia na zasoby ludzkie w rozbiciu na grupy obszarów polityki oraz na profil zawodowy.
Komunikat będzie podstawą do przygotowywania przyszłych projektów budżetowych oraz do opracowania strategii naboru.
Komunikat nie dotyczy jednak docelowej liczby pracowników pochodzących z dwóch nowych Państw Członkowskich. Decyzje w tej odrębnej sprawie zapadną we właściwym czasie.
Ocena potrzeb rozszerza o Bułgarię i Rumunię (EU-2) komunikat przedłożony w 2002 roku w odniesieniu do 10 nowych Państw Członkowskich, które przystąpiły do Unii w maju 2004 r. (UE-10).
Charakter i harmonogram rozszerzenia o UE-2 sprawiają, że jest ono bardzo podobne do ostatniego rozszerzenia.
Zważywszy na oczywiste podobieństwa, analizę oparto na tej samej metodologii, co w roku 2002, jednak uwzględniono dodatkowo wnioski wyciągnięte z faktycznego przebiegu przystąpienia krajów UE-10 w 2004 roku.
Niniejszy komunikat zawiera zatem potwierdzenie i aktualizację średniookresowych prognoz w zakresie potrzeb kadrowych przedstawionych w 2002 r. zgodnie z wnioskiem Parlamentu Europejskiego, zawartym w jego rezolucji w sprawie Rocznej Strategii Politycznej na rok 2006.
1.
CEL I TŁO NINIEJSZEGO KOMUNIKATU
Doświadczenie pokazuje, że odpowiednio wczesne przygotowanie ułatwia rekrutację i płynne wdrażanie nowych pracowników w struktury Komisji.
Takie stabilne ramy można stworzyć ustalając i planując liczbę pracowników niezbędnych w okresie po przystąpieniu.
Poprzedni komunikat w sprawie UE-10[1] podkreślał zasadniczą rolę tego procesu oraz jego przydatność zarówno dla władzy budżetowej, jak i dla samej Komisji.
Przedkładając Wstępny Projekt Budżetu na rok 2006[2] nowa Komisja wyraźnie potwierdziła aktualność analizy z 2002 roku, przewidującej średniookresowe zapotrzebowanie na 3 900[3] nowych pracowników do 2008 roku w celu realizacji zadań wynikających z przystąpienia dziesięciu nowych Państw Członkowskich.
Wnioski zawarte w komunikacie z 2002 r. w odniesieniu do UE-10[4] są nadal aktualne.
W ciągu ostatnich trzech lat, od roku 2003 do roku 2005, władza budżetowa przyznała Komisji środki na 1 980 nowych pracowników realizujących zadania związane z rozszerzeniem (1 480 nowych urzędników i 500 pracowników zewnętrznych).
To wstępne zasilenie kadr, mimo że znaczące, nie jest wystarczające, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rozszerzonej UE i pełne wdrażanie wszystkich polityk Komisji, zasad wspólnotowych oraz programów Wspólnoty.
W celu zabezpieczenia ciągłości realizacji wszystkich bieżących zadań, zwłaszcza w zakresie głównych obszarów wspólnej polityki, związanych ze spójnością i jednolitym rynkiem, Komisja będzie potrzebować reszty z 3 900 etatów, które uznano za niezbędne do realizacji jej zadań w okresie objętym prognozą.
2.
ZAKRES WYZWANIA
2.1.
Oczekiwania względem Komisji w rozszerzonej Unii
Jako organ wykonawczy Unii Europejskiej Komisja odpowiada za zarządzanie i wdrażanie budżetu, polityki i programów zatwierdzonych przez Parlament i Radę.
Po rozszerzeniu Komisja będzie musiała zarządzać programami mającymi na celu wsparcie nowych Państw Członkowskich, zwłaszcza w ramach wspólnej polityki rolnej, działań strukturalnych oraz różnych obszarów polityki wewnętrznej.
Jako strażnik traktatów Komisja będzie musiała zapewniać właściwe stosowanie prawa wspólnotowego we wszystkich Państwach Członkowskich.
Mimo że kraje kandydujące podjęły daleko idące wysiłki aby jako Państwa Członkowskie były w stanie wywiązywać się ze swoich obowiązków, struktury i wydolność ich administracji i sądownictwa mogą wymagać kilku lat na dostosowanie się do nowej sytuacji.
Właściwe funkcjonowanie jednolitego rynku, bezpieczeństwo i zdrowie publiczne, ochrona środowiska, ochrona granic zewnętrznych UE oraz rzetelne zarządzanie funduszami wspólnotowymi w rozszerzonej Unii wymagają przyznania Komisji dodatkowych zasobów ludzkich, dzięki którym będzie mogła:
- aktywnie zarządzać poszczególnymi obszarami polityki UE oraz monitorować ich wdrażanie w nowych Państwach Członkowskich;
- wspierać nowe Państwa Członkowskie w poprawnym stosowaniu prawa wspólnotowego oraz w stosownych przypadkach wszczynać postępowanie o naruszenie;
- proponować a następnie realizować programy wspólnotowe w celu udzielenia wsparcia finansowego dla nowych Państw Członkowskich;
- nadzorować poprawność programowania i wydatkowania funduszy;
- funkcjonować w dwóch dodatkowych językach i publikować w nich dokumenty Wspólnoty.
2.2.
Skala zadań w liczbach
Pojęcie o zakresie najbliższego rozszerzenia i związanych z nim wyzwaniach dają następujące wskaźniki:
- Dwa nowe kraje zwiększą liczbę członków UE z 25 do 27 (tj. o 8%).
- Dwa nowe języki urzędowe zwiększą liczbę języków UE z 20 do 22 (tj. o 10%[5]).
- Dodatkowe 30 mln obywateli zwiększy łączną liczbę ludności UE z 452 do 482 milionów w 2007 roku (wzrost o 6,6%).
- Dwa nowe kraje są najuboższymi państwami przystępującymi do Unii w jej historii - ich PKB na jednego mieszkańca (w PPS) wynosi około 30% średniej dla UE-25.
Skutki przyszłego rozszerzenia na działalność Komisji należy również postrzegać w kontekście ostatniego rozszerzenia. Przystąpienie do Unii 12 nowych Państw Członkowskich w bardzo krótkim czasie stawia przed instytucjami Wspólnoty nowe wyzwania. Będą one miały do czynienia z większą o 80 % liczbą Państw Członkowskich oraz dwukrotnie większą liczbą języków urzędowych.
3.
ZAŁOŻENIA, METODOLOGIA I STRATEGIA
3.1.
Założenia
Roboczy scenariusz, jaki przyjęto dla celów oceny skutków rozszerzenia, oparty jest na następujących założeniach:
1.
W przypadku ratyfikacji traktatów o przystąpieniu oraz terminowego spełnienia przez Bułgarię i Rumunię warunków niezbędnych do pełnego stosowania acquis od pierwszego dnia ich członkostwa, kraje te mają stać się członkami UE w dniu 1 stycznia 2007 roku.
W przypadku niespełnienia tych warunków, harmonogram zawarty w niniejszym komunikacie zostanie odpowiednio zmodyfikowany.
Bez względu jednak na ostateczną datę przystąpienia, szacunkowe dane dotyczące zapotrzebowania na personel nie ulegną zmianie.
2.
Zapotrzebowanie oceniono dla funkcjonowania w pełnym zakresie - tj. po wprowadzeniu lub zakończeniu wszelkich działań i zadań związanych z rozszerzeniem, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeby odpowiedniego zapewnienia personelu zarządzającego programami przedakcesyjnymi oraz realizującego zadania kontroli aż do czasu ich zamknięcia.
Zapotrzebowanie na zasoby ludzkie w czasie różni się w zależności od departamentu. Różnice te znajdą swoje odzwierciedlenie w rocznym przydziale stanowisk[6].
3.
Punktem wyjścia dla analizy zasobów ludzkich według obszaru działań jest sytuacja w roku 2006, przy założeniu że najbliższe rozszerzenie nie spowoduje zmian w zakresie polityki, programów i systemów realizacji.
Niemniej jednak, uwzględniono przyszłe zmiany przyjęte już lub proponowane przez Komisję (np. agencje wykonawcze[7]).
4.
W ocenie potraktowano jednakowo różne rodzaje zasobów ludzkich (zarówno stanowiska wynikające z planu zatrudnienia, jak i personel zewnętrzny) oraz źródła finansowania (budżet administracyjny lub programy operacyjne).
Potrzeby kadrowe wyrażono w pełnych etatach.
Zakłada się, że najbliższe rozszerzenie nie spowoduje zasadniczej zmiany w proporcjach pomiędzy poszczególnymi rodzajami personelu w Komisji.
Rozbicia zasobów ludzkich według typu i źródła finansowania dokonano na szczeblu zbiorczym. Będzie ono odrębnie określane w każdej procedurze budżetowej.
5.
Oceny dokonano na zasadzie netto, uwzględniając przeniesienia personelu w związku z jednoczesnym zamknięciem w tym okresie działań przedakcesyjnych (programy przedakcesyjne, negocjacje, stosunki z krajami kandydującymi).
6.
Całkowita prognoza zawiera 100 pracowników zewnętrznych, ujętych już we Wstępnym Projekcie Budżetu (WPB) na 2006 rok w celu wstępnego zaspokojenia potrzeb średniookresowych.
Aby zdążyć do daty rzoszerzenia, przygotowania muszą się rozpocząć w 2006 roku.
Priorytetowe zapotrzebowanie Komisji na zasoby ludzkie określone przez nią we WPB to 100 pracowników do realizacji niezbędnych zadań związanych z przygotowaniem do rozszerzenia, głównie w zakresie językowym.
Personel ten stanowi część całego pakietu szacowanych potrzeb kadrowych po rozszerzeniu.
3.2.
Metodologia
Zważywszy na fakt, że niniejsza ocena stanowi aktualizację komunikatu z 2002 roku w sprawie przystąpienia krajów UE-10 – mającą na celu uwzględnienie rozszerzenia o UE-2 – właściwe jest zastosowanie w niej takiej samej metodologii.
Potrzeby kadrowe oceniono na podstawie działań określonych w nomenklaturze zadaniowej (ABB).
W celu zapewnienia metodycznego i jednolitego przeglądu spodziewanych zmian, do wszystkich departamentów instytucji przesłano ankietę.
Następnie przeanalizowano wpływ rozszerzenia na działalność oraz określono, które działania ulegną intensyfikacji, które zostaną ograniczone oraz które nie ulegną zmianie.
Kolejnym krokiem była ocena wpływu tych zmian na zasoby ludzkie.
Zasadniczo oszacowano zmiany w potrzebach kadrowych w odniesieniu do zmian podstawowych czynników wpływających na ilość pracy w ramach poszczególnych działań.
W przypadkach, w których samo działanie, organizacja lub sposób realizacji nie uległy – lub nie mają ulec – zasadniczym zmianom w porównaniu z rokiem 2002, oraz w których można przyjąć, że wpływ rozszerzenia o UE-2 będzie proporcjonalny do rozszerzenia o UE-10, dokonano ekstrapolacji wyników zawartych w komunikacie dotyczącym UE-10 na rozszerzenie o UE-2.
Dla zapewnienia spójności pomiędzy potrzebami różnych obszarów działalności, dokonano przeglądu ankiet po kątem zapewnienia równego traktowania i porównywalności danych w celu zapewnienia:
- spójności podanych liczb i uzasadnień;
- identycznego traktowania szacunkowego zapotrzebowania różnych departamentów na podobne typy działań;
- uwzględnienia dodatkowych nakładów pracy wynikających wyłącznie z rozszerzenia;
- właściwego uwzględnienia możliwości przenoszenia personelu dotychczas zaangażowanego w działania przedakcesyjne.
3.3.
Okres przejściowy dla nowych stanowisk
Ocena uwzględnia zarówno potrzeby poszczególnych departamentów, jak i możliwości Komisji w zakresie przyjęcia nowych pracowników.
Komisja wnioskuje zatem, aby nowe stanowiska były wprowadzane stopniowo przez okres trzech lat, pod warunkiem istnienia odpowiednich list rezerwowych laureatów konkursów oraz możliwości przyjęcia nowych pracowników przez dany departament.
Większość departamentów Komisji uznała pięcioletni okres wprowadzania stanowisk dla UE-10 – podyktowany ograniczeniami budżetu i naboru – za zbyt długi, zaś proces wyboru i naboru dopiero teraz nabrał właściwego tempa.
Nie przesądza to o długości okresu przejściowego na rekrutację urzędników z dwóch nowych Państw Członkowskich. Komisja wnosi, aby trwał on pięć lat.
Dlatego też Komisja w odpowiednim czasie ustali docelową liczbę urzędników z dwóch nowych państw – to jednak stanowi odrębne zagadnienie.
4.
SZACOWANE POTRZEBY KADROWE
4.1.
Wynik przeglądu
W początkowej ocenie, departamenty Komisji określiły swoje zapotrzebowanie brutto na dodatkowy personel na około 1 084 etatów oraz oczekiwały, że zamknięcie działań przedakcesyjnych uwolni 237 etatów.
Przegląd doprowadził do weryfikacji tych prognoz. Na jego podstawie skorygowano wzrost brutto potrzeb kadrowych związanych z rozbudowaniem działań na 984 etaty.
Potrzeby te można zaspokoić poprzez przeniesienie około 98 stanowisk (z czego 23 wewnątrz tych samych departamentów) oraz zatrudnienie 886 nowych pracowników.
Potrzeba przeniesienia stanowisk wynika z celu Komisji, jakim jest zapewnianie usług wysokiej jakości za rozsądną cenę.
Zakłada się również, że odpowiednik około 145 pracowników zewnętrznych obecnie zajmujących się instrumentami przedakcesyjnymi (i finansowanych z byłych pozycji budżetu BA) zostanie zwolniony, ponieważ nie będzie możliwe jego przeniesienie.
Daje to dodatkowe potrzeby kadrowe netto w wysokości 741 etatów.
[pic]
W porównaniu z obecną sytuacją, dodatkowe 741 etatów stanowi wzrost o około 2,5% całkowitej liczby pracowników zatrudnionych przez Komisję. Wskaźnik ten znajduje się poniżej wskaźnika relatywnej wagi krajów przystępujących mierzonego za pomocą szeregu wskaźników określonych w sekcji 2 komunikatu.
4.2.
Rodzaje zasobów ludzkich i źródła finansowania
Jak pokazuje tabela 1 poniżej, indykatywny podział 741 dodatkowych pracowników według rodzaju i źródeł finansowania przedstawia się następująco:
- 750 stanowisk przewidzianych w operacyjnych planach zatrudnienia (budżet administracyjny w ramach obecnego działu 5 perspektywy finansowej), w tym około 166 stanowisk językowych;
- 36 stanowisk w planach zatrudnienia w zakresie badań naukowych (budżet operacyjny);
- dodatkowe środki na około 100 pracowników zewnętrznych w budżecie administracyjnym;
- zmniejszenie środków na odpowiednik 145 pracowników zewnętrznych obecnie opłacanych z budżetu operacyjnego (dawne pozycje BA dla instrumentów przedakcesyjnych).
Tabela 1
Stanowiska w planach zatrudnienia _BAR_ Personel zewnętrzny (etaty) _BAR_
Budżet administracyjny _BAR_ 750 _BAR_ 100 _BAR_ 850 _BAR_
Budżet operacyjny _BAR_ 36 _BAR_ -145 _BAR_ -109 _BAR_
786 _BAR_ -45 _BAR_ 741 _BAR_
Przedstawiona tabela potwierdza zapotrzebowanie na około 850 etatów finansowanych z budżetu administracyjnego, zgodnie z założeniami projektu perspektywy finansowej.
4.3.
Stopniowe wprowadzanie 850 stanowisk do budżetu administracyjnego
Komisja wnioskuje, aby nowe stanowiska były tworzone stopniowo przez okres trzech lat.
Pozwoliłoby to uwzględnić zarówno potrzeby poszczególnych departamentów, jak i możliwości Komisji w zakresie przyjmowania nowych pracowników.
Indykatywny harmonogram – przy założeniu, że rozszerzenie nastąpi w 2007 roku – przedstawia tabela 2.
Tabela 2
Rok _BAR_ Odsetek dodatkowych stanowisk _BAR_ Nowe stanowiska w planie zatrudnienia (budżet administracyjny) _BAR_ Personel zewnętrzny[8] _BAR_ Planowany personel ogółem – budżet administracyjny _BAR_
2006 _BAR_ 100 _BAR_ 100 _BAR_
2007 _BAR_ 33% _BAR_ 250 _BAR_ 350 _BAR_
2008 _BAR_ 33% _BAR_ 250 _BAR_ 600 _BAR_
2009 _BAR_ 33% _BAR_ 250 _BAR_ 850 _BAR_
Harmonogram oraz roczne rozbicie przyszłego zapotrzebowania na stanowiska z planu zatrudnienia może wymagać pewnej dozy elastyczności.
Komisja będzie określać roczne zapotrzebowanie na nowe stanowiska - łącznie z 1 280 pracownikami, których nadal należy zatrudnić w związku z rozszerzeniem o UE-10 w latach 2007-08[9] - w kolejnych dokumentach dotyczących rocznej strategii politycznej oraz wstępnych projektach budżetu.
Uwzględniony zostanie również harmonogram konkursów.
Podział stanowisk pomiędzy personel zatrudniony według planu zatrudnienia i personel zewnętrzny będzie ponadto dostosowywany w kolejnych procedurach budżetowych.
Niemniej jednak, choć personel kontraktowy zatrudniony w 2006 roku w celu przygotowania do rozszerzenia powinien być stopniowo zastępowany przez urzędników, Komisja – nawet po osiągnięciu stanu funkcjonowania w pełnym wymiarze – będzie nadal potrzebowała personelu zewnętrznego, głównie w służbach językowych i w reprezentacjach w nowych Państwach Członkowskich.
Jeśli zapotrzebowanie na personel zewnętrzny spadnie poniżej 100, Komisja wniesie o przekształcenie części etatów zewnętrznych w stanowiska zapisane w planie zatrudnienia.
4.4.
Skutki budżetowe w zakresie wydatków administracyjnych
Przy działalności w pełnym wymiarze, łączny koszt nowego personelu wyniesie około 85 milionów EUR[10] (włączając powiązane z nim koszty infrastruktury) w przypadku samej Komisji[11].
Kwota ta jest w pełni zgodna z projekcjami we wniosku Komisji dotyczącym perspektywy finansowej.
Ostateczne porozumienie w sprawie perspektywy finansowej powinno obejmować tę pozycję budżetu, bo umożliwia ona Komisji nabór personelu niezbędnego do rozszerzenia. Należy również właściwe uwzględnić w nim odpowiednie potrzeby pozostałych instytucji.
5.
WPŁYW NA OBSZARY POLITYKI I DZIAŁALNOŚĆ
Analiza przeprowadzona przez Komisję w celu oceny jej potrzeb kadrowych pozwala na rozbicie zapotrzebowania według „grup obszarów polityki" (departamentów) oraz „profilu zawodowego” (poszczególnych pracowników).
5.1.
Zmiany według grup obszarów polityki
[pic]
5.1.1.
Polityki wewnętrzne
Stanowienie prawa i jego egzekwowanie w nowych Państwach Członkowskich to dwa główne czynniki wpływające na wzrost liczby personelu w ramach obszarów polityki wewnętrznej.
Od chwili przystąpienia nowe Państwa Członkowskie będą zobowiązane do stosowania prawa wspólnotowego, zaś procesy legislacyjne we Wspólnocie będą musiały zostać dostosowane w celu uwzględnienia tych krajów w konsultacjach dotyczących inicjatyw politycznych i wniosków legislacyjnych.
Dziedzina ta obejmuje zadania tak zróżnicowane i złożone jak rynek wewnętrzny, środowisko, konkurencja, podatki i unia celna, jak również zdrowie i ochrona konsumentów.
Ponadto polityka wewnętrzna jest związana z szeregiem nowych celów strategicznych wyznaczonych przez UE, wśród nich ze Strategią lizbońską na rzecz dobrobytu poprzez wzrost gospodarczy z włączeniem sieci transeuropejskich, jak również Programem haskim, umacniającym wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość w Unii Europejskiej.
Dział ten obejmuje również stopniowe otwieranie biur prasowych w nowych Państwach Członkowskich.
Pełna integracja nowych państw we wdrażanie tej polityki oraz przepisów wspólnotowych wymaga około 349 etatów.
Zważywszy na zakres obszarów polityki, które należy wdrażać we wszystkich 27 Państwach Członkowskich, jak również obecną obsadę stanowisk, proponowana liczba nowych etatów wiąże się ze stosunkowo skromnym wzrostem liczby pracowników i dokładnie odzwierciedla zasadnicze priorytety Komisji.
5.1.2.
Służby lingwistyczne
Zapewnianie wysokiego standardu obsługi językowej jest jednym z priorytetów Komisji w okresie po rozszerzeniu.
Stosunkowo duży wzrost liczby etatów (322 etaty) w tym obszarze działalności (tłumaczenia pisemne i ustne oraz publikacje) należy rozważać w kontekście wprowadzenia wysoce skutecznych systemów zarządzania popytem oraz systemów zapewniania jakości.
Pozwoliło to dotąd na maksymalne ograniczenie potrzeb kadrowych przy jednoczesnym zagwarantowaniu wielojęzyczności i promowaniu demokratycznego umocowania, przejrzystości i skuteczności UE.
5.1.3.
Wsparcie i koordynacja
W szeroko pojętej strategii rozszerzenia wsparcia i koordynacji odgrywają rolę kluczową i należy na nie przeznaczyć odpowiednie zasoby ludzkie w celu zapewnienia płynnego funkcjonowania wszystkich obszarów działania.
Procesy decyzyjne w UE staną się coraz bardziej złożone i będą wymagały zwiększenia liczby pracowników w gabinetach poszczególnych komisarzy oraz personelu zajmującego się koordynacją polityki w Unii składającej się z 27 Państw Członkowskich.
Szczególną uwagę należy również zwrócić na umożliwienie stosowania prawa europejskiego we wszystkich nowych językach.
Wśród innych działań w tej dziedzinie należy wymienić przyspieszenie procesu rekrutacji personelu oraz wzmocnienie zdolności w zakresie audytu oraz zwalczania nadużyć finansowych w rozszerzonej Europie.
Szacowana liczba 144 etatów powinna wystarczyć na realizację tych różnorodnych zadań.
5.1.4.
Interwencje strukturalne, w tym rolnictwo i rybołówstwo
Celem polityki strukturalnej i spójności jest osiągnięcie konwergencji gospodarczej poprzez promowanie wzrostu i konkurencyjności oraz wzmacnianie gospodarczej, społecznej i terytorialnej spójności Unii.
Programy w tym obszarze należą do największych realizowanych w skali europejskiej i mają znaczące skutki makroekonomiczne.
Zgodnie z obowiązującym prawodawstwem oba nowe kraje kwalifikują się do uzyskiwania wsparcia na regiony mniej rozwinięte (Cel 1).
Jest to jednocześnie dziedzina, w której rozszerzenie spowoduje największy wzrost środków w budżecie.
Ponieważ zarządzanie tymi programami odbywa się w sposób zdecentralizowany (zarządzanie dzielone), do ich realizacji niezbędna będzie odpowiednio mniejsza liczba nowych pracowników.
Niezależnie od tego, konieczne będzie uwzględnienie wymogów dotyczących realizacji zadań w zakresie kontroli i audytu.
Rolnictwo jest jednym z głównych sektorów życia gospodarczego i politycznego obydwu przystępujących krajów.
Obecnie prowadzone tam działania w ramach przedakcesyjnego instrumentu na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Sapard) zostanąpo przystąpieniu przeniesione do głównego nurtu polityki rolnej.
Tym niemniej, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pozostałych instrumentów przedakcesyjnych (np. PHARE i ISPA), wprowadzony zostanie okres przejściowy, w ramach którego kontynuowana będzie realizacja tych programów po przystąpieniu aż do ich całkowitego zamknięcia.
Komisja będzie również miała za zadanie monitorowanie wdrażania prawa wspólnotowego w nowych Państwach Członkowskich po przystąpieniu stosując takie same mechanizmy, jakie obowiązują w odniesieniu do obecnych Państw Członkowskich.
Interwencje strukturalne, rolnictwo i rybołówstwo łącznie wymagają dodatkowych 93 etatów. Jest to liczba stosunkowo niska, biorąc po uwagę wchodzące w grę kwoty. Jest ona jednak w pełni zgodna z założeniami mechanizmów wdrażania tych programów.
5.1.5.
Polityki wewnętrzne
Główne zmiany dotyczą polityki handlowej i zagadnień handlowo-obronnych, w tym negocjacji na forum WTO po przyjęciu przez nowe Państwa Członkowskie wspólnej taryfy celnej, jak również potrzeby wzmocnienia Europejskiej Polityki Sąsiedztwa – zwłaszcza względem sąsiadów na Wschodzie.
Całkowity wpływ rozszerzenia na zagadnienia polityki zewnętrznej będzie stosunkowo ograniczony – potrzeby kadrowe w tym zakresie szacuje się na 17 etatów.
5.1.6.
Działania przedakcesyjne (w tym przedstawicielstwa PHARE[12])
Zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatu o Przystąpieniu przedstawicielstwa Komisji w krajach przystępujących, jak również działania przedakcesyjne związane z Bułgarią i Rumunią, takie jak negocjacje oraz monitorowanie i zarządzanie instrumentami przedakcesyjnymi, zostaną stopniowo zamknięte.
Zajmujący się tymi zagadnieniami pracownicy przedstawicielstw oraz większość ich odpowiedników w siedzibie głównej Komisji będą stopniowo przenoszeni z uwzględnieniem harmonogramu procesu akcesyjnego.
Przeniesienia personelu zajmującego się zagadnieniami przedakcesyjnymi będą poza tym dokonywane z uwzględnieniem faktu, że programy przedakcesyjne realizowane są zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami w zgodzie z cyklem zarządzania programami.
W sumie zmiany te doprowadzą do stopniowego ograniczenia liczebności personelu o 220 etatów (w tym 75 etatów finansowanych z budżetu administracyjnego i 145 pracowników zewnętrznych finansowanych z programu PHARE).
5.1.7.
Badania naukowe
Większość programów badawczych jest już otwarta dla krajów przystępujących, zaś szósty program ramowy zwiększa udział krajów kandydujących jeszcze przed rozszerzeniem.
Ponadto skupiono się w nim na ograniczonej liczbie priorytetów i uproszczono metody i procedury zarządzania.
Biorąc pod uwagę fakt, że kolejny wieloletni program ramowy cechować będzie dążenie do większej skuteczności i koncentracji celów, szacowane zapotrzebowanie na personel w związku z rozszerzeniem o UE-2 wynosi zaledwie 36 etatów, które zostaną sfinansowane w ramach pułapu wydatków administracyjnych siódmego programu ramowego.
5.2.
Zmiany według profilu zawodowego
[pic]
5.2.1.
Profil językowy
Liczba pracowników o tym profilu wzrośnie bardziej niż w przypadku pozostałych profilów zawodowych, w celu umożliwienia Komisji przybliżania obywatelom jej polityki oraz ułatwienia procesów decyzyjnych w ramach posiedzeń i spotkań.
Potrzeby szacuje się tu na 328 etatów, włączając w to personel zewnętrzny i personel wspierający.
5.2.2.
Stanowienie, utrzymywanie i egzekwowanie prawa
Prawodawstwo jest kolejnym zasadniczym elementem pracy Komisji, obejmującym również monitorowanie oraz egzekwowanie niezbędne do budowy faktycznej „wspólnoty prawnej”.
Ten obszar działań będzie drugim pod względem zakresu intensyfikacji pracy.
Spowodowana przez rozszerzenie dodatkowa ilość pracy na większości etapów procesu legislacyjnego jest wprost proporcjonalna do liczby Państw Członkowskich.
Jest to szczególnie zauważalne na etapie egzekwowania i wdrażania prawa.
Liczba zainteresowanych stron oraz ich zróżnicowanie, będzie miało również wpływ na opracowywanie i utrzymywanie aktów prawnych.
Szacowane potrzeby w tym zakresie wynoszą 279 dodatkowych etatów.
5.2.3.
Kształtowanie i koordynacja polityki
Wraz ze wzrostem liczby Państw Członkowskich oraz zainteresowanych stron, bardziej złożone stanie się opracowywanie wniosków politycznych.
Potrzeby związane z kształtowaniem polityki europejskiej wzrosną wraz z włączaniem nowych członków we wszystkie procesy polityczne.
Potrzeby w tym względzie szacuje się na 135 etatów.
5.2.4.
Zarządzanie programami
Zaskakiwać może niewielki wzrost liczby personelu zajmującego się zarządzaniem programami (59 etatów).
Wynika on z faktu, że kraje kandydujące już teraz kwalifikują się do uczestnictwa w wielu programach UE i że podejmowane są obecnie wytężone wysiłki w celu ujednolicenia procedur administracyjnych związanych z programowaniem.
Dodatkowe szacowane potrzeby kadrowe na rozszerzenie działań związanych z zarządzaniem programami pokrywane będą za pomocą przenoszenia personelu zaangażowanego w zarządzanie i kontrolę instrumentów przedakcesyjnych do czasu ich ostatecznego zamknięcia, które nastąpi ponad trzy lata po przystąpieniu[13].
Niemniej jednak pojawiają się nowe potrzeby związane z planowaniem i koordynacją, jak również z zadaniami kontrolnymi.
Dopiero uwzględnienie tych elementów daje bardziej wyważony obraz.
5.2.5.
Zasoby ludzkie i zarządzanie budżetem
Ogólne zwiększenie zakresu działalności wymagać będzie odpowiedniego wzrostu personelu zarządzającego budżetem operacyjnym i zasobami ludzkimi.
Potrzeby w tym względzie szacuje się na 49 etatów.
6.
WNIOSKI
Opierając się na swych doświadczeniach oraz wynikach komunikatu z 2002 roku w sprawie poprzedniego rozszerzenia, Komisja dokonała oceny swojego zapotrzebowania na zasoby ludzkie w związku z nadchodzącym rozszerzeniem.
Komisja potwierdza potrzeby kadrowe określone dla poprzedniego rozszerzenia oraz ocenia zapotrzebowanie związane z nadchodzącym rozszerzeniem na 850 etatów w ramach budżetu administracyjnego oraz 36 dodatkowych etatów w ramach budżetu na badania naukowe.
Wynik ten jest proporcjonalny do poprzednich wyliczeń oraz odpowiednich wskaźników wpływu najbliższego rozszerzenia.
Komunikat potwierdza również zdolność Komisji do zapewnienia większej wydajności bez zagrożenia dla właściwego wykonywania powierzonych jej zadań.
Analiza określa ponadto przydział nowego personelu do poszczególnych obszarów działalności, wykazując zgodność polityki w zakresie zasobów ludzkich z priorytetami politycznymi.
Harmonogram wprowadzania nowych stanowisk jest zgodny z kwotami przeznaczonymi na wydatki administracyjne w projekcie perspektywy finansowej na lata 2007-2013 oraz ze zdolnością Komisji do przyjmowania nowych pracowników.
Poparcie władzy budżetowej dla przyznania tych zasobów jest niezbędne w celu właściwego przygotowania strategii naboru oraz należytego zaplanowania poszczególnych zadań.
[1] COM(2002) 311 z 5.6.2002.
[2] COM(2005) 300 z 15.6.2005.
[3] Obejmuje to 3 960 etatów w ramach budżetu administracyjnego pomniejszone o 60 etatów pokrywanych z innych działów.
[4] Na prośbę władzy budżetowej, przedłożono jej dodatkowe wyjaśnienia w trakcie procedury budżetowej. Patrz dokument roboczy „Zasoby ludzkie w związku z rozszerzeniem” z 14 lipca 2005 r.
[5] Dla ułatwienia porównania, wśród obecnych języków urzędowych nie uwzględniono języka irlandzkiego, ponieważ podlega on szczególnym rozwiązaniom oraz pięcioletniemu okresowi przejściowemu rozpoczynającemu się w 2007 roku.
[6] Może to mieć miejsce w szczególności w przypadku służb językowych.
[7] Niniejszy komunikat nie uwzględnia personelu w agencjach wykonawczych.
Tym niemniej, odpowiednio zmniejszono szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie w Komisji w porównaniu z analizą z roku 2002, jeśli od tego czasu powstała w danej dziedzinie działalności agencja wykonawcza.
[8] Niektóre z przewidzianych tu 100 etatów zewnętrznych można również przekształcić w stanowiska bez zmieniania całkowitej liczby 850 etatów.
[9] Przy założeniu przyznania 700 nowych stanowisk wnioskowanych na 2006 rok.
[10] Po cenach z 2004 roku.
[12] Z wyłączeniem ISPA i Sapard. Personel zatrudniony przy tych programach zostanie przeniesiony w ramach tego samego departamentu, ponieważ zapotrzebowanie kadrowe w dziedzinie rolnictwa i operacji strukturalnych zostało wyrażone w wartości netto.
[13] Z uwzględnieniem personelu, którego nie można przenieść z dawnych pozycji budżetu BA, zmniejszenie liczby personelu zarządzającego programami w związku z zamknięciem instrumentów przedakcesyjnych, ma większe rozmiary.
Zasilenie dla działań
zintensyfikowanych
Przeniesienia
Dodatkowe zasoby
Pracownicy, których
nie można przenieść
Dodatkowe zasoby netto
S1
984
-98
886
-145
741
-200
200
400
600
800
1.000
Etaty
Wykres I
Zasilenia kadrowe, przeniesienia i dodatkowe zasoby ludzkie
Wykres II
Polityki
wewnętrzne
Służby
językowe
Służby
wspierające
i koordynacja
Interwencje
Polityki
Działania
przedakcesyjne
OGÓŁEM
349
322
144
93
17
-75
850
-100
100
200
300
400
500
600
700
800
900
Etaty
Zmiana netto liczby etatów według grupy obszarów polityki (wydatki administracyjne) Wykres III Profil językowy
Stanowienie,
monitorowanie
i egzekwowanie prawa
Kształtowanie i koordynacja
polityki
Zarządzanie
programami
Zarządzanie
budżetem i
zasobami ludzkimi
328
279
850
49
59
135
100
200
300
400
500
600
700
800
900
Zmiany netto w liczbie etatów według profilu zawodowego
(wydatki administracyjne)
Etaty
OGÓŁEM
P6_TA(2005)0024
Wniosek Koldo Gorostiagi o skorzystanie z immunitetu
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku Koldo Gorostiagi o skorzystanie z immunitetu i przywilejów (2004/2102(IMM))
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek Koldo Gorostiagi o skorzystanie z immunitetu w związku z zawieszonym obecnie postępowaniem przed francuskim sądem z dnia 7 lipca 2004 r., ogłoszony na posiedzeniu plenarnym w dniu 22 lipca 2004 r.,
- uwzględniając art. 8, 9 i 10 Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r. oraz art. 6 ust. 2 Aktu z dnia 20 września 1976 r. dotyczącego wyboru członków Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich,
- uwzględniając orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 12 maja 1964 r. i z dnia 10 lipca 1986 r. [1],
- uwzględniając art. 6 ust. 3 i art. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0006/2005),
A. zważywszy, że Koldo Gorostiaga został wybrany do Parlamentu Europejskiego w piątych wyborach bezpośrednich przeprowadzonych 13 czerwca 1999 r. oraz że jego mandat został zweryfikowany 15 grudnia 1999 r. [2], a jego kadencja upłynęła 19 lipca 2004 r.,
B. zważywszy, że Koldo Gorostiaga twierdzi, że pewna kwota jego pieniędzy została zajęta przez Sąd Pierwszej Instancji w Paryżu oraz że środki te pochodziły z diet wypłaconych mu przez Parlament,
C. zważywszy, że Koldo Gorostiaga utrzymuje, że zajęcie jego domniemanej własności stanowiło naruszenie Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów,
D. zważywszy, że Koldo Gorostiaga twierdzi, że w orzeczeniu z dnia 11 czerwca 2004 r. został przez drugą izbę śledczą Trybunału Apelacyjnego w Paryżu uznany za "osobę, co do której prowadzone jest śledztwo", oraz że stanowiło to naruszenie Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów,
E. zważywszy, że w świetle dowodów dostarczonych przez Koldo Gorostiagę nie chroni go immunitet parlamentarny w odniesieniu do żadnego z roszczeń, jakie zostały przedstawione Przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego,
1. postanawia nie udzielać zgody na skorzystanie przez Koldo Gorostiagę z immunitetu i przywilejów.
[1] Patrz sprawa 101/63 (1964 r.) Wagner przeciwko Fohrmann i Krier, Zb.
Orz. str. 195 i sprawa 149/85 (1986 r.) Wybot przeciwko Faure i inni, Zb.
[2] Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie weryfikacji mandatów z piątych wyborów bezpośrednich do Parlamentu Europejskiego w dniach 10 — 13 czerwca 1999 r.
(Dz.U. C 296 z 18.10.2000, str. 93).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0194
Rewizja porozumienia ramowego w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nowelizacji porozumienia ramowego między Parlamentem Europejskim a Komisją (2005/2076(ACI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 10 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz Deklarację nr 3 załączoną do aktu końcowego Konferencji Międzyrządowej, podczas której uchwalono Traktat z Nicei,
- uwzględniając art. III-397 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając porozumienie ramowe w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją z dnia 5 lipca 2000 r. [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie powołania nowej Komisji [2],
- uwzględniając decyzję Konferencji Przewodniczących z dnia 14 kwietnia 2005 r.,
- uwzględniając projekt porozumienia ramowego w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją (dalej zwany "Porozumieniem"),
- uwzględniając art. 24 ust. 3 i art. 120 Regulaminu oraz punkt XVIII ust. 4 załącznika VI Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych (A6-0147/2005),
A. A mając na uwadze, że pogłębianie demokracji w Unii Europejskiej, o czym świadczy w szczególności podpisanie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, wymaga zacieśnienia stosunków między Parlamentem Europejskim a Komisją oraz lepszej kontroli parlamentarnej działania władzy wykonawczej,
B. mając na uwadze, że proces zatwierdzenia obecnej Komisji wzmocnił demokratyczną prawomocność systemu instytucyjnego Unii oraz podkreślił polityczny wymiar stosunków między dwoma instytucjami,
C. mając na uwadze, że przedstawione mu nowe Porozumienie odzwierciedla tę ewolucję,
D. mając na uwadze, że niniejsze Porozumienie wymaga niżej podanych wyjaśnień,
E. mając na uwadze, że ze względu na przebieg negocjacji, które doprowadziły do porozumienia politycznego, nieodzownym jest, aby osoby wyznaczone do prowadzenia negocjacji posiadały mandat polityczny,
F. mając na uwadze, że porozumienia międzyinstytucjonalne oraz porozumienia ramowe mają znaczące skutki, oraz że w celu zapewnienia ich dostępności i przejrzystości konieczne jest zebranie w całość wszystkich istniejących porozumień i ich opublikowanie jako załącznika do Regulaminu Parlamentu,
1. wyraża zadowolenie ze wzmocnienia spójności i uproszczenia struktury oraz wprowadzenia do projektu nowego porozumienia następujących, pozytywnych punktów:
a) nowe postanowienia odnośnie ewentualnego konfliktu interesów (pkt 2);
b) uzgodnienia na wypadek zastąpienia członka komisji w trakcie jej kadencji (pkt 4);
c) zapewnienie, że wszystkie istotne informacje zostaną przedstawione przez desygnowanych komisarzy w związku z procedurą powołania Komisji (pkt 7);
d) prowadzenie regularnego dialogu na najwyższym szczeblu między Przewodniczącym Komisji a Konferencją Przewodniczących (pkt 10);
e) wspólne określenie inicjatyw i projektów o szczególnym znaczeniu na podstawie programu legislacyjnego i prac Komisji oraz wieloletniego programu międzyinstytucjonalnego, a także zapewnienie, że Parlament będzie informowany, na równi z Radą, o wszystkich działaniach Komisji (pkt 8 i 12);
f) ulepszenie informacji udzielanych przez Komisję na temat zastosowania się do wniosków i uwzględnienia stanowisk Parlamentu (pkt 14 i 31);
g) publiczne podawanie istotnych wiadomości dotyczących grup ekspertów Komisji (pkt 16), bez uszczerbku dla uwzględnienia ust. 2 niniejszej decyzji;
h) zatwierdzenie postanowień dotyczących uczestnictwa Parlamentu w spotkaniach międzynarodowych oraz nowych, specjalnych odwołań do spotkań dawców pomocy pieniężnej oraz w zakresie obserwowania wyborów (pkt 19 — 25), bez uszczerbku dla wniosku zapisanego w ust. 4 niniejszej decyzji;
i) wprowadzenie do porozumienia (pkt 35) zobowiązań podjętych przez Komisję w ramach środków wykonawczych odnoszących się do sektora papierów wartościowych, bankowości i ubezpieczeń ("procedura Lamfalussy'ego") oraz porozumienia między Parlamentem Europejskim a Komisją w sprawie trybu wdrażania decyzji w sprawie "komitologii" [3], bez uszczerbku dla uwag zawartych w ust. 3 niniejszej decyzji;
j) zobowiązania podjęte w zakresie udziału Komisji w pracach Parlamentu (pkt 37 — 39);
k) włączenie klauzuli w sprawie nowelizacji porozumienia (pkt 43) wraz z wejściem w życie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
2. podkreśla znaczenie, jakie przywiązuje do pełnej przejrzystości w odniesieniu do składu i działań grup ekspertów Komisji (pkt 16 Porozumienia) i wnosi do Komisji o stosowanie porozumienia w tym duchu;
3. wzywa Komisję, w świetle jej projektu z dnia 11 grudnia 2002 r., do uwzględnienia wytycznych politycznych uchwalanych przez Parlament na mocy przysługującego mu w ramach procedury komitologii prawa do działania;
4. uważa za ważne, aby w ramach uczestnictwa posłów w delegacjach na konferencje i inne rozmowy międzynarodowe posłowie ci mieli możliwość uczestniczenia w wewnętrznych posiedzeniach koordynacyjnych Unii, uznając za oczywiste własne zobowiązanie do zachowania właściwej tym posiedzeniom poufności, oraz zwraca się w związku z tym do Komisji z prośbą o poparcie przed Radą stosownych propozycji Parlamentu;
5. nalega, aby Komisja, prezentując zintegrowane wytyczne na rzecz wzrostu i zatrudnienia na początku stycznia, przewidziała okres przynajmniej dwóch miesięcy tak, aby mogła zostać przeprowadzona konsultacja z Parlamentem Europejskim;
6. zatwierdza Porozumienie załączone do niniejszej decyzji;
7. postanawia, że Porozumienie to zostanie załączone do Regulaminu i zastąpi załączniki XIII i XIV;
8. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej decyzji wraz z załącznikiem Komisji i Radzie, a także parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 121 z 24.4.2001, str. 122.
[2] Teksty przyjęte w tym dniu, P6_TA(2004)0063.
[3] Decyzja Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiająca warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23).
--------------------------------------------------
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego
z 20 maja 2005 r.
udzielane Radzie Unii Europejskiej w sprawie zewnętrznego audytora De Nederlandsche Bank
(EBC/2005/9)
(2005/C 151/08)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 27 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Sprawozdania finansowe Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych Eurosystemu podlegają badaniu prowadzonemu przez niezależnych zewnętrznych audytorów rekomendowanych przez Radę Prezesów EBC i zatwierdzanych przez Radę Unii Europejskiej.
(2) Mandat obecnego zewnętrznego audytora De Nederlandsche Bank (dalej "DNB") wygasa i nie będzie podlegał odnowieniu.
Niezbędne jest zatem ustanowienie zewnętrznego audytora począwszy od roku obrachunkowego 2005.
(3) DNB wybrał pana Josephusa Andreasa Nijhuisa, zarejestrowanego księgowego (nid. registeraccountant) i prezesa zarządu PricewaterhouseCoopers BV, działającego samodzielnie w ramach osobistych uprawnień, jako swojego zewnętrznego audytora począwszy od roku obrachunkowego 2005, przy czym EBC uważa, iż wybrany w ten sposób audytor wypełnia kryteria niezbędne dla jego ustanowienia.
(4) Mandat nowego zewnętrznego audytora przyznany zostanie na czas nieoznaczony, przy czym wymagał on będzie corocznie ponawianego potwierdzenia,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
Frankfurt nad Menem, dnia 20 maja 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wykorzystania energii geotermicznej — ciepło z wnętrza Ziemi
(2005/C 221/05)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie: "wykorzystanie energii geotermicznej — ciepło z wnętrza Ziemi".
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Gerd Wolf.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 132 za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
Niniejsza opinia stanowi uzupełnienie wcześniejszej opinii Komitetu, dotyczącej polityki energetycznej i prac naukowo-badawczych w tym zakresie.
Odnosi się ona do problemów rozwoju i wykorzystania ciepła z wnętrza ziemi jako źródła energii, którego zapasy mogłyby spełniać kryterium długotrwałości użytkowania, w czasie którego nie dochodziłoby do emisji dwutlenku węgla wpływającego negatywnie na warunki klimatyczne, a także które mogłoby być brane pod uwagę, jako odnawialny nośnik energii.
Opinia zawiera krótki opis i ocenę stopnia wykorzystania ciepła geotermicznego, potencjalnych możliwości jego wykorzystania oraz problemów związanych z jego wprowadzeniem na rynek.
Sprawę tę przedstawiono w kontekście globalnych zagadnień energetycznych.
Spis treści:
1.
Problemy związane z energią
2.
Energia geotermiczna
3.
Stan obecny
4.
Perspektywy rozwojowe i zalecenia
5.
Podsumowanie
1.
Problemy związane z energią
1.1 Energia użytkowa [1] jest podstawą dzisiejszego stylu życia i kultury.
Dopiero jej dostępność doprowadziła do osiągnięcia nieznanego wcześniej, obecnego standardu życia. W zaawansowanych i rozwijających się krajach uprzemysłowionych nastąpił wielki postęp pod względem przeciętnej długości życia, zaopatrzenia w żywność, ogólnego dobrobytu i osobistej swobody.
Niedostateczne zaopatrzenie w energię postawiłoby pod znakiem zapytania cały ten dorobek.
1.2 Potrzeba zapewnienia odpowiednich zasobów taniej i ekologicznej energii odpowiada istocie decyzji Rady podjętych w Lizbonie, Göteborgu i Barcelonie.
W związku z tym, Unia Europejska w swojej polityce energetycznej dąży do realizacji trzech, ściśle łączących się ze sobą i równie istotnych celów, a mianowicie ochrony i poprawy (1) konkurencyjności, (2) bezpieczeństwa zaopatrzenia i (3) stanu środowiska naturalnego. Wszystkie te cele łączy wspólna myśl przewodnia, jaką jest zrównoważony rozwój.
1.3 W wielu opiniach [2] Komitet stwierdzał, że dysponowanie energią i jej użytkowanie wiąże się z obciążeniem dla środowiska, różnego rodzaju zagrożeniami, wyczerpywaniem się zasobów, jak również z zależnościami i niewiadomymi natury międzynarodowej — jak ma to miejsce w przypadku cen ropy naftowej. Komitet zauważył też, że najważniejsze rozwiązania zmierzające do zmniejszenia ryzyka wystąpienia braków zaopatrzeniowych, niebezpieczeństwa kryzysów ekonomicznych i innych zagrożeń, powinny polegać na zapewnieniu jak najbardziej zróżnicowanego i wyważonego użytkowania wszystkich rodzajów i form energii, w połączeniu z działaniami przyczyniającymi się do oszczędzania i racjonalnego wykorzystywania energii.
1.4 Jednak pod względem technicznym żadna z opcji i technologii w zakresie przyszłego zaopatrzenia w energię, nie jest idealna. Żadna też nie jest całkowicie wolna od negatywnego wpływu na stan środowiska naturalnego.
Żadna nie jest w stanie zaspokajać wszystkie potrzeby energetyczne i być dostatecznie przewidywalną pod względem możliwości wykorzystania w długim okresie. Ponadto, aktualne trendy i rosnące koszty tak konwencjonalnych jak i alternatywnych źródeł energii wyraźnie wskazują na to, że w przyszłości koszty zaopatrzenia w energię nie będą niższe, aniżeli obecne koszty użytkowania paliw kopalnych [3], takich jak ropa naftowa, węgiel i gaz ziemny.
1.5 Dlatego też, perspektywiczna i odpowiedzialna europejska polityka energetyczna nie powinna opierać się na założeniu, że zaopatrzenie w energię ukierunkowane zgodnie z powyższymi celami, może być zagwarantowane przez wykorzystywanie tylko niektórych źródeł energii.
1.6 Ani w Europie, ani też w skali globalnej nie można w związku z tym zapewnić długoterminowego, przyjaznego dla środowiska i realnego z ekonomicznego punktu widzenia zaopatrzenia w energię [4].
Kluczem do możliwych rozwiązań mogą być jedynie dalsze intensywne prace badawczo-rozwojowe, które muszą uwzględniać również wykonywanie instalacji pilotażowych oraz ich ocenę pod względem technicznym i ekonomicznym, a także działania na rzecz stopniowego uruchamiania rynkowych zastosowań nowych źródeł energii.
1.7 Komitet wskazywał również, że z uwagi na wolne tempo zmian w energetyce oraz fakt, że emisja gazów cieplarnianych nie jest problemem regionalnym, lecz ma charakter globalny oraz, że w przyszłości sytuacja ulegnie pogorszeniu, w szczególności w drugiej połowie tego wieku, problemy energetyczne powinny być traktowane w ujęciu bardziej globalnym i obejmować znacznie odleglejszą perspektywę czasową.
1.8 Nie tylko ograniczenia wynikające z wyczerpywania się zasobów, lecz także problemy związane z emisją substancji szkodliwych nabierają dodatkowej ostrości w świetle prognoz, z których wynika, że światowe zapotrzebowanie na energię może wzrosnąć do 2060 roku dwu- lub nawet trzykrotnie, co związane będzie ze wzrostem liczby ludności i zwiększonym zapotrzebowaniem na energię przez państwa mniej rozwinięte.
Zgodnie z dzisiejszym stanem wiedzy, wzrostu zapotrzebowania na energię nie da się zaspokoić jedynie wzrostem efektywności i wprowadzeniem przedsięwzięć oszczędnościowych.
1.9 Strategia [5] i perspektywy rozwojowe muszą tym samym wykraczać poza rok 2060.
1.10 Jak już także stwierdził Komitet, postrzeganie problematyki przez społeczeństwo i publiczne dyskusje odzwierciedlają znaczne zróżnicowanie poglądów, skłaniających się w stronę niedoceniania lub przeceniania istniejących zagrożeń i możliwości.
1.11 W związku z powyższym, nie istnieje też wystarczająco spójna, globalna polityka energetyczna.
Dodatkowy problem wynika z faktu, że Unia Europejska musi konkurować w gospodarce światowej na równych warunkach.
1.12 Nawet wśród samych państw członkowskich Unii występują pewne różnice w podejściu do problemów energetycznych.
Tym niemniej, zarówno na poziomie narodowym jak i europejskim dominuje daleko idąca zgodność poglądów co do potrzeby wykorzystywania wszystkich źródeł energii (z wyjątkiem energii jądrowej w przypadku kilku państw).
W tym celu zastosowanie znalazła duża liczba odpowiednich programów badawczo-rozwojowych (B+R) i innych programów uzupełniających, częściowo nawet finansowanych z wielu źródeł, zarówno na poziomie indywidualnych państw członkowskich, jak również na poziomie europejskim.
1.13 Jednym z głównych celów EU w tej dziedzinie jest wyraźne zwiększenie wykorzystania odnawialnych nośników energii, w średnim i długim okresie, co może przynieść korzyści w zakresie ochrony klimatu.
W związku z tym, uzyskiwanie energii geotermicznej ma do odegrania ważną rolę.
2.
Energia geotermiczna
2.1 Pojęcie uzyskiwania energii geotermalnej (geotermicznej) obejmuje wszystkie technologie związane z podłączeniem się do strumienia ciepła płynącego na powierzchnię z gorącego wnętrza Ziemi i wykorzystania go w celach energetycznych.
Jako nośnik wykorzystywana jest woda (w postaci ciekłej lub jako para wodna).
2.1.1 Jednak gęstość tego strumienia ciepła jest bardzo ograniczona.
Temperatury panujące pod powierzchnią ziemi wzrastają nieznacznie wraz ze wzrostem głębokości. Temperatura rośnie średnio o 3oC na 100 m głębokości.
Strefy geologiczne, w których średnia wartość przyrostu temperatury jest wyższa, określa się mianem anomalii geotermicznej.
2.1.2 Bilans cieplny górnych warstw ziemi uzależniony może być również od promieniowania słonecznego. Jednak w poniższych punktach energia ta zawiera się w ramach kategorii energii geotermalnej.
2.2 Rozróżnia się dwie formy użytkowania ciepła pochodzącego z Ziemi.
2.2.1 Z jednej strony, chodzi o wykorzystanie ciepła do celów grzewczych.
W Unii Europejskiej 40 % ogólnego zapotrzebowania na energię przypada obecnie właśnie na ten cel. Wystarczają do tego z reguły relatywnie niskie temperatury wody (już poniżej 100oC).
2.2.1.1 Wyłącznie do celów grzewczych wykorzystywane są między innymi tzw. sondy geotermiczne, w których przez zaślepioną na dolnym końcu współosiową rurę przepływa w głąb Ziemi woda (do głębokości 2,5 — 3 km), a następnie wydostaje się z powrotem na powierzchnię pobierając użytkową moc cieplną rzędu 500 kWth.
2.2.1.2 Szczególnym rodzajem wykorzystania ciepła w warstwach ziemi położonych stosunkowo blisko jej powierzchni, jest stosowanie pomp geotermicznych (pracujących na zasadzie odwrotnej do chłodziarki) do ogrzewania budynków (moc cieplna od około 2 kWth do 2 MWth); przy czym dodatkowo wykorzystywane jest jeszcze "chłodziwo" [6].
Jest wiele wariantów tej metody, które w zależności od zastosowanej technologii wykorzystują ciepło pobierane na głębokościach od jednego do kilkuset metrów.
2.2.2 Drugą możliwością jest produkcja energii elektrycznej, przy czym konieczne są z kolei wyższe temperatury wody (np. powyżej 120oC). Ogrzewana woda zazwyczaj prowadzona jest przez podłoże dwoma otworami znajdującymi się w pewnej odległości od siebie.
Woda wpływa jednym otworem, aby po ogrzaniu wypłynąć drugim. Tą metodą można uzyskać większą moc cieplną (od około 5 MWth do 30 MWth).
2.2.2.1 Jednak nawet również te temperatury (wody) są jeszcze zbyt niskie z punktu widzenia pożądanego termodynamicznego współczynnika sprawności (do przemiany energii cieplnej w energię elektryczną) oraz pożądanych temperatur wrzenia w obwodzie obiegowym turbin.
2.2.2.2 Stąd też w obwodzie obiegowym turbin przeważnie stosowana jest substancja mająca niższą temperaturę wrzenia aniżeli woda (jak np. perfluoropentan C5F12).
Opracowane zostały do tego celu specjalne procesy jak np. "Organic Rankine Cycle" (cyrkulacja substancji organicznej), oraz proces Kaliny.
2.2.3 Szczególnie korzystne jest połączenie obydwu form zastosowania (wytwarzanie energii elektrycznej oraz ciepła), przez co dodatkowe ciepło, nie wykorzystane przy wytwarzaniu prądu, może zostać użyte do ogrzewania. Oznacza to, że jednocześnie powstaje zarówno ciepło do ogrzewania, jak i energia elektryczna.
2.3 Aby dostarczyć energię potrzebną w szczególności do produkcji prądu elektrycznego, wykorzystać trzeba jednak rezerwuary ciepła położone z reguły na odpowiednio dużej głębokości pod powierzchnią Ziemi (rzędu kilku kilometrów).
Wymaga to wykonania głębokich odwiertów, co wiąże się z poniesieniem dużych nakładów.
2.3.1 Jednak wraz z głębokością znacznie rosną koszty podłączenia się do takiego rezerwuaru i jego eksploatacji.
Dlatego też zależnie od przewidzianego sposobu wykorzystania należy osiągnąć równowagę pomiędzy głębokością odwiertu, efektywnością oraz zyskiem cieplnym.
2.4 Stąd też w pierwszej kolejności poszukuje się rezerwuarów ciepła w takich strefach, w których występują anomalie geotermiczne.
2.4.1 Takie wyraźne anomalie geotermiczne (rezerwuary o wysokiej entalpii [7]) znajdują się przede wszystkim w regionach o podwyższonej aktywności wulkanicznej (Islandia, Włochy, Grecja, Turcja).
Rezerwuary takie były już w starożytności wykorzystywane dla celów leczniczych, a od około 100 lat służą do produkcji energii elektrycznej (Larderello we Włoszech, od 1904 roku).
2.4.2 Natomiast słabe anomalie geotermiczne (rezerwuary o niskiej entalpii), tzn. niewielki wzrost temperatury wraz ze wzrostem głębokości, występują na obszarach o dużej aktywności tektonicznej (dolina Górnego Renu, morza Tyrreńskie i Egejskie, itd.) i rozpościerających się dalej wodonośnych warstwach osadowych (Basen Panonii na Węgrzech i w Rumunii, północny Niż Niemiecko-Polski).
2.5 Ze względu na ograniczoną ilość stref z anomaliami geotermicznymi, od połowy lat osiemdziesiątych podjęto usilne działania mające na celu wykorzystanie ciepła zmagazynowanego również w "normalnych" formacjach geologicznych, z myślą o zaspokojeniu wzrastającego zapotrzebowania na energię i ciepło oraz lepszego dopasowania oferty dostaw ciepła lub energii elektrycznej do zapotrzebowania występującego w regionie.
2.5.1 W latach dziewięćdziesiątych, głównie w obszarze państw niemieckojęzycznych, rozpoczęto wykorzystywanie rezerwuarów z anomaliami geotermicznymi do uzyskiwania energii elektrycznej.
W Altheim i Bad Blumau (Austria) oraz Neustadt-Glewe (Niemcy) produkcję energii rozpoczęto dopiero w okresie ostatnich czterech lat.
2.5.2 Ponieważ głębokość eksploatowanych złóż wynosi minimum 2,5 km, przy czym lepiej jest, gdy wynosi ona co najmniej 4 do 5 km, istnieje konieczność wykonania odpowiednio głębokich odwiertów.
2.6 Technologie wytwarzania energii geotermalnej mają następujące zalety:
- wykorzystanie ciepła Ziemi nie jest uzależnione (jak w przypadku wykorzystania energii wiatru i słońca) od warunków atmosferycznych, cykli dziennych i pór roku, dlatego może ona służyć do podstawowego zaopatrzenia w energię;
- istniejące już ciepło musi być jedynie przetransportowane z głębokości kilku kilometrów na powierzchnię ziemi, dlatego zbędne są procesy związane z jego uzyskiwaniem (jak w przypadku spalania paliw, reakcji jądrowych itp.), przez co odpadają związane z tym koszty ekonomiczne oraz ekologiczne;
- chodzi w tym przypadku o prawie niewyczerpalne i odnawialne zasoby ciepła, którego wydajność teoretycznie może przyczynić się znacząco do pozyskiwania energii.
2.7 Jednocześnie jednak mają one następujące wady:
- temperatury dostępnych złóż są zbyt niskie do uzyskiwania zadawalającego współczynnika sprawności termodynamicznej przy produkcji energii elektrycznej;
- dla zapewnienia wymiany ciepła i uniknięcia przekroczenia zdolności rezerwuaru do wytwarzania ciepła, z rezerwuaru tego muszą być pobierane i wykorzystywane duże objętości, aby tym samym przy dużym poborze ciepła nie wystąpiły objawy wyczerpania rezerwuaru (przedwczesnego w stosunku do zamierzonego), które mogłyby wymusić potrzebę zaprzestania jego eksploatacji;
- przy wykorzystywaniu rezerwuaru sprawą zasadniczą jest zapobieganie możliwemu oddziaływaniu lub uwolnieniu substancji szkodliwych dla środowiska i/lub substancji korodujących (między innymi CO2, CH4, H2S, oraz sole), a także ochrona elementów instalacji przed korozją;
- nadal stosunkowo duże są jeszcze koszty i ekonomiczne niewiadome (m.in. ryzyko nieznalezienia złóż oraz niebezpieczeństwo ich wyczerpania się) związanych z instalacją i eksploatacją złóż geotermicznych.
3.
Stan obecny
3.1 W ogólnym zarysie, w przypadku głęboko położonych złóż geotermicznych chodzi o trzy techniki uzyskiwania i wykorzystania ciepła (zazwyczaj związanych z koniecznością wykonania minimum po 2 otwory /dublety/ [8] ) lub ich odmiany, a mianowicie:
- Złoża hydrotermalne, z których transportowane są na powierzchnie podziemne, ale nie artezyjskie (tzn. nie znajdujące się pod ciśnieniem) pokłady gorącej wody, używane dotychczas do celów grzewczych.
Aktualnie, metoda ta wykorzystywana jest w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej, z tą różnicą że wykorzystywane są zasoby wody o wyższych temperaturach.
Nośnikiem przenoszącym ciepło jest istniejąca, gorąca woda;
- Technologia Hot-Dry-Rock /HDR/ (gorące, suche formacje skalne), w przypadku której odpowiednie formacje skalne udostępniane zostają poprzez wykonanie głębokich odwiertów oraz realizację przedsięwzięć stymulacyjnych.
Ciepło formacji skalnych pobierane jest przez wodę wprowadzaną z powierzchni ziemi, a mianowicie poprzez ochłodzenie powierzchni wymiennika ciepła, wytworzonej sztucznie poprzez stymulację głębokich warstw skalnych;
- Zasoby gorącej wody będącej pod ciśnieniem, w przypadku której gorąca mieszanina wodno-parowa (o temperaturze do ponad 250 stopni Celsjusza, chociaż temperatura taka występuje jedynie w sporadycznych przypadkach) wykorzystywana jest do produkcji energii elektrycznej lub do ogrzewania.
Ponadto rozwijane są technologie [9], które powinny umożliwić lepszą wymianę ciepła i sprawność tego procesu.
3.2 Zdolność produkcyjna zainstalowanych dotychczas w Unii Europejskiej instalacji geotermicznych do wytwarzania energii elektrycznej (większość znajduje się we Włoszech) wynosi około 1 GWel, co stanowi 2‰ ogólnej mocy zainstalowanej.
W większości wykorzystują one złoża z anomaliami geotermicznymi. Moc zainstalowana wykorzystywana do celów grzewczych wynosi obecnie 4 GWth.
Ocena ogólnych tendencji w tej dziedzinie pozwala przypuszczać, że w 2010 roku będzie ona wynosić 8 lub więcej GWth.
3.3 W związku z powyższym żadna z form wykorzystania ciepła Ziemi nie przyczyniła się jeszcze znacząco do poprawy zaopatrzenia Unii Europejskiej w energię, zaś sam jej udział w użytkowaniu odnawialnych nośników energii jest jak dotychczas znikomy.
3.4 Jednakże w ostatnich latach odnotowuje się wyraźny wzrost wykorzystywania energii geotermicznej dzięki wsparciu nie tylko ze strony poszczególnych państw członkowskich, lecz także ze strony Unii Europejskiej.
Zważywszy, że chodzi tu o wytwarzanie ciepła rzędu od kilku do kilkudziesięciu MWth, geotermia wnosi tym samym swój wkład w zakresie zdecentralizowanego zaopatrzenia w energię.
3.5 Zdaniem Komitetu jest to w pełni uzasadnione i warte poparcia.
Również w tym przypadku chodzi w większości o instalacje pilotażowe, w których mogą być sprawdzane i doskonalone różne metody.
3.6 Poza obszarami, w których występują anomalie geotermiczne, aktualny koszt 1 kWhel energii elektrycznej (nawet wytwarzanej łącznie z ciepłem) wynosi połowę kosztów energii uzyskiwanej z energii słonecznej oraz jest dwukrotnie większy od kosztów energii wiatru, dlatego też pożądane jest jednoczesne oferowanie energii cieplnej i energii elektrycznej.
3.6.1 Niewątpliwie (patrz wyżej) podaż energii geotermicznej można w większości przypadków dostosować do popytu na nią, co przy wzrastającym udziale na rynku energii ze źródeł odnawialnych, będzie stawało się coraz istotniejsze.
Przy wahaniach podaży energii elektrycznej wytwarzanej z energii wiatru i słońca coraz bardziej potrzebne będą się stawać technologie zezwalające na buforowanie i regulowanie energii. Przypuszczalnie niezbędne staną się energochłonne i kosztowne nośniki przechowywania energii, jakim jest np. wodór.
4.
Perspektywy rozwojowe i zalecenia
4.1 Jeśli wykorzystanie energii geotermicznej nie będzie się ograniczać jedynie do stref występowania anomalii geotermicznych (patrz również pkt. 2.4 i 2.5), wówczas wykorzystanie tej energii będzie mogło potencjalnie wnieść istotny wkład na rzecz zrównoważonego i przyjaznego dla środowiska zaopatrzenia w energię (patrz również pkt. 4.13).
4.2 W celu wykorzystania i rozwoju potencjału wydajnej z ekonomicznego punktu widzenia produkcji energii elektrycznej, konieczne jest wykonanie odwiertów na głębokość przynajmniej 4 — 5 kilometrów, aby można było udostępnić pokłady skał o temperaturze wynoszącej minimum 150 stopni Celsjusza.
Ponadto, gorące skały muszą być poddane przedsięwzięciom stymulacyjnym, aby zapewnić właściwą wymianę ciepła pomiędzy nimi a wodą istniejącą naturalnie lub doprowadzaną, jak również właściwe natężenie jej przepływu.
4.2.1 Jednak płytsze odwierty np. na głębokość 2-3 km (patrz również pkt. 2.2.1.1) są wystarczające w przypadku wykorzystania energii jedynie na cele grzewcze.
4.3 Odpowiednie instalacje technologiczne znajdują się już w Europie w fazie opracowywania i próbnej eksploatacji, w wielu miejscach o zróżnicowanych formacjach geologicznych (np. Soultz-sous-Forêts, Groß Schönebeck).
Możliwości rozbudowy instalacji uzależnione są od rozwoju technologii użytkowych w możliwie jak największym stopniu niezależnych od lokalizacji, a tym samym pozwalających na eksport.
Cel ten wymaga wzmożonych wysiłków w zakresie badań i rozwoju (B+R).
4.4 Z jednej strony, chodzi o to, aby istniejące już różnorodne techniki doświadczalne rozwinąć do wersji eksploatacyjnych, a wymienione wyżej kryteria zweryfikować pod kątem stałej eksploatacji energii geotermicznej.
4.4.1 Szczególnie ważnym problemem jest to, czy w takim stymulowanym rezerwuarze rzeczywiście spełnione mogą być hydrauliczne i termodynamiczne uwarunkowania stałej eksploatacji.
4.5 Z drugiej strony, poszczególne etapy procesu technologicznego muszą zostać również stopniowo poprawione i zracjonalizowane, aby koszty użytkowania energii geotermicznej były konkurencyjne (patrz poniżej).
Jednocześnie muszą zostać podjęte odpowiednie przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe (patrz pkt. 1.6), a także czynności związane z przygotowaniem rynku, aby umożliwić zmniejszenie kosztów związanych z produkcją.
4.6 W średnim okresie uzyskanie konkurencyjnej energii geotermicznej oznacza, że będzie ona mogła konkurować pod względem kosztów z energią wiatru.
Jest to wysoce prawdopodobne, ponieważ coraz wyraźniej zaznaczają się wady wykorzystania energii wiatru.
Odnosi się to przede wszystkim do uzależnienia od zmiennych warunków atmosferycznych, co jak wiadomo prowadzi do powstawania znacznych kosztów dodatkowych oraz emisji z innych źródeł, instalacje wiatrowe mogą szpecić krajobraz i przeszkadzać okolicznym mieszkańcom, a wymagać w coraz większym stopniu napraw i konserwacji.
W ogólnej ocenie należy również uwzględnić obciążenie kosztami konsumenta lub budżetu państwa.
4.7 W długim okresie i przy uwzględnieniu prawdopodobieństwa dalszego wzrostu cen ropy naftowej i gazu ziemnego (i możliwości wyczerpywania się ich zasobów), nasuwa się ogólne pytanie o konkurencyjność energii pozyskiwanej ze źródeł geotermicznych.
Pytanie to brzmi, czy również wykorzystanie tego rodzaju energii — przy uwzględnieniu zewnętrznych kosztów wszystkich technologii wywarzania energii — może być konkurencyjne w długim okresie również bez subwencji lub uprzywilejowanego traktowania zniekształcającego rynek.
4.8 Potrzebne są tutaj następujące rozwiązania: [10]:
- skuteczne programy badawczo-rozwojowe na poziomie zarówno krajowym jak i unijnym, zapewniające rozwój naukowo-techniczny w tej dziedzinie pozwalający na opracowanie i przetestowanie różnych faz procesów produkcyjnych w odpowiedniej ilości instalacji testowych oraz
- uregulowania prawne wspierające inwestycje prywatne (np. ustawy o sprzedaży energii elektrycznej do sieci przesyłowej i systemów klimatyzacyjnych), w sposób zapewniający początkowo pomoc, co podniosłoby na czas ograniczony, w fazie wprowadzania na rynek, atrakcyjność sprzedaży energii geotermicznej, tak, aby możliwe było sprawdzenie, zwiększenie oraz ocena możliwości jej sprzedaży.
To samo odnosi się do zawierania umów na dostawę energii elektrycznej pomiędzy zakładami energetycznymi i odbiorcami;
- zapewnienie zabezpieczeń przed ryzykiem (jak np. ryzyko wykonania prac poszukiwawczych z negatywnym wynikiem, ryzyko wykonania odwiertów) związanym z rozpoznaniem i udostępnieniem złoża.
4.9 Komitet odnotowuje z zadowoleniem, że na tej płaszczyźnie wiele już zostało zrobione.
W pełni popiera on Komisję w dziedzinie prowadzonych przez nią bieżących i planowanych projektów B+R, jak również jej zamiar powtórnego wzmocnienia odpowiednich zabiegów w kolejnym programie ramowym, dotyczącym projektów badawczo-rozwojowych.
Komitet popiera również państwa członkowskie realizujące odpowiednie programy badawczo-rozwojowe, jak również ich starania, aby już teraz — w drodze prowadzenia akcji promocyjnych — ułatwiać i stymulować próbne wprowadzanie energii i ciepła uzyskanych ze źródeł geotermicznych.
4.10 W związku z powyższym Komitet ponawia swoje wcześniejsze zalecenia, wykorzystania szans jakie stwarza Europejska Przestrzeń Badawcza, dzięki zakrojonej na szeroką skalę, przejrzystej, skoordynowanej i akceptowanej przez wszystkich partnerów strategii BADAŃ NAUKOWYCH NAD ENERGIĄ oraz uczynieniu z niej ważnego elementu Siódmego Programu Ramowego na rzecz badań i rozwoju oraz Programu Euratom.
4.11 Strategia ta powinna także kłaść odpowiedni nacisk na niezbędne przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe (B+R) służące rozwojowi geotermii, aż z uwagi na zmieniający się rynek energetyczny możliwa stanie się dokładniejsza ocena i oszacowane kosztów długoterminowych i rzeczywistego potencjału tych technologii.
4.12 Ponadto, Komitet zaleca możliwie jak największe włączenie wszystkich programów badawczo-rozwojowych dotyczących geotermii (w tym prowadzonych wyłącznie na płaszczyźnie narodowej), do europejskiego programu badań nad energią, co powinno pogłębić współpracę europejską.
4.13 W związku z tym, Komitet widzi duże możliwości w uczestnictwie nowych państw członkowskich w Programie Ramowym na rzecz badań i rozwoju technologicznego.
Czekająca jeszcze te państwa modernizacja systemów energetycznych powinna zostać wykorzystana do umieszczenia w nich odpowiednich instalacji pilotażowo-demonstracyjnych.
4.14 Komitet zaleca ponadto, aby Komisja podjęła starania o skuteczną harmonizację w obszarze Unii Europejskiej działań na rzecz wspierania wprowadzania energii geotermicznej na rynek (np. ustawa o sprzedaży energii do sieci przesyłowych), do takiego stopnia, aby na razie przynajmniej w obrębie technologii związanych z geotermią możliwa była konkurencja na równych warunkach.
4.15 Ze względu na to, że geotermia oferuje jednocześnie oddawanie do dyspozycji ciepła grzewczego i energii elektrycznej, Komitet zaleca, aby Komisja zajęła się odpowiednimi sieciami ciepłowniczymi oraz wykorzystaniem ciepła.
5.
Podsumowanie
5.1 Pod pojęciem uzyskiwania energii geotermicznej rozumie się wszystkie technologie związane z podłączeniem się do strumienia ciepła płynącego na powierzchnię z gorącego wnętrza Ziemi i wykorzystania go w celach energetycznych.
5.2 Energia ta jest w pierwszym rzędzie wykorzystywana do celów grzewczych, ale także do wytwarzania energii elektrycznej lub do wytwarzania ciepła w połączeniu z energią elektryczną.
5.3 Uzyskiwanie energii geotermicznej odbywa się już obecnie na obszarach występowania anomalii geotermicznych, ale nadal stanowi ona niewielki odsetek ogólnej podaży energii.
5.4 Poprzez zastosowanie technologii umożliwiających uzyskiwanie energii geotermicznej również poza obszarami występowania anomalii geotermicznych, ten rodzaj energii może wnieść istotny wkład do systemu trwałego zaopatrzenia w energię, a w szczególności do podstawowej podaży energii.
Związane jest to jednak z koniecznością wykonywania odwiertów o głębokości od 4 do 5 kilometrów oraz realizacji dodatkowych "przedsięwzięć stymulacyjnych".
5.5 Jednakże obiecujący potencjał przedstawia sobą również uzyskiwanie energii cieplnej z "płytkich" warstw ziemi, przy pomocy pomp cieplnych (ogrzewanie budynków, klimatyzacja).
5.6 Pod względem swojego potencjalnego wkładu w podstawowe zaopatrzenie w energię, energia geotermiczna odróżnia się od źródeł energii o niestabilnej podaży (jak energia wiatru lub słońca), które stają się coraz bardziej zależne od technologii zapewniających regulowanie, buforowanie i magazynowanie energii, a ze względu na wymogi przestrzenne i oddziaływanie na sąsiedztwo oraz krajobraz, napotykają na opór ze strony społeczeństwa.
5.7 Komitet powtarza swoje zalecenie wykorzystania szans Europejskiej Przestrzeni Badawczej, jakie stwarza kompleksowa STRATEGIA BADAŃ NAD ENERGIĄ.
5.8 Zawarte w niej powinny być również przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe konieczne do rozwoju geotermii, w zakresie dalszej realizacji i odpowiedniego wzmocnienia dotychczas prowadzonych programów.
5.9 Komitet zaleca włączenie programów badawczo-rozwojowych (w ramach otwartej koordynacji), realizowanych dotychczas wyłącznie przez państwa członkowskie na płaszczyźnie narodowej, do europejskiego programu badań nad energią oraz do zawartych w nim działań.
5.10 Komitet zaleca, aby we wszystkich państwach członkowskich opracowane zostały początkowe, degresywne systemy bodźców i uregulowań prawnych (np. ustawa o sprzedaży energii elektrycznej do sieci przesyłowych) oraz odpowiednie warunki dla inwestorów prywatnych, które uatrakcyjniłyby pozyskiwanie i sprzedaż energii geotermicznej subwencjonowanej w ograniczonym wymiarze czasu, przyczyniając się tym samym do sprawdzenia, zwiększenia oraz oceny możliwości sprzedaży tej formy energii.
5.11 Komitet zaleca, aby na obszarze Unii Europejskiej zharmonizować tego rodzaju przedsięwzięcia wspomagające do takiego stopnia, aby umożliwić w ramach Unii konkurencję na równych warunkach w dziedzinie technologii geotermicznych. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Pekin, dziesięć lat później: Przegląd postępów w zakresie zapewnienia równości płci w Europie i krajach rozwijających się"
(2005/C 221/11)
Dnia 16 grudnia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust.2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie: "Pekin, dziesięć lat później: Przegląd postępów w zakresie zapewnienia równości płci w Europie i krajach rozwijających się"
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 12 stycznia 2005 r. Sprawozdawczynią była Susanna FLORIO.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 1, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 49 sesja Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Statusu Kobiet w dniach 28 lutego — 11 marca 2005 r. poświęcona będzie przeglądowi stosowania platformy działania i Deklaracji Pekińskiej, przyjętych na Czwartej Światowej Konferencji w sprawach kobiet (Pekin, 1995 r.) oraz dokumentów zatwierdzonych na 23 sesji specjalnej Zgromadzenia Ogólnego "Kobiety 2000: równość płci, rozwój i pokój w dwudziestym pierwszym wieku" (Nowy Jork, 2000 r.), która zapoczątkowała wstępną ocenę poczynionych postępów i barier napotykanych w działaniach na rzecz zapewnienia równości płci.
1.2 Na 23 sesji specjalnej Zgromadzenie Ogólne przyjęło rezolucję "Dalsze działania i inicjatywy na rzecz wdrożenia Deklaracji Pekińskiej i platformy działania" oraz polityczną deklarację, w której Państwa Członkowskie wyraziły wolę ponownego spotkania po 10 latach od przyjęcia platformy w celu dokonania oceny postępów oraz rozważenia nowych inicjatyw.
1.3 Zgodnie z wieloletnim programem działania Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Statusu Kobiet, obrady 49 sesji poświęcone będą przede wszystkim postępom poczynionym w 12 dziedzinach określonych w platformie działania oraz identyfikacji bieżących wyzwań i nowych strategii na rzecz wzmacniania pozycji kobiet i dzieci.
W celu wspierania dialogu delegacjom z Państw Członkowskich, społeczeństwa obywatelskiego i organizacji międzynarodowych zostanie umożliwiony szerszy udział w sesji.
1.4 Kwestia równości płci zyskała wymiar międzynarodowy głównie dzięki zaangażowaniu Narodów Zjednoczonych. Na pierwszej światowej konferencji w sprawach kobiet, która odbyła się w 1975 r. w stolicy Meksyku, lata 1976-1985 ogłoszono Dekadą Kobiet. Podczas drugiej konferencji (zwołanej na "środek dekady" w Kopenhadze w 1980 r.), rządy (początkowo w liczbie 57) rozpoczęły składanie podpisów pod Konwencją w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji wobec kobiet (CEDAW z 1979 r.), będącej jednym z kamieni milowych na długim szlaku prowadzącym do równości płci. Na trzeciej konferencji (Nairobi, 1985 r.) zatwierdzono plan działania "Perspektywiczne strategie działania na rzecz polepszenia sytuacji kobiet", w którym rządy i organizacje międzynarodowe zobowiązały się dążyć do równości płci.
1.5 Dalszym krokiem na rzecz uznania kwestii kobiet i ich roli była rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325 z 2000 r. w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa.
Uznano, w niej, że wojna w sposób szczególny dotyka kobiety oraz potwierdzono potrzebę zwiększania roli kobiet w procesach decyzyjnych dotyczących zapobiegania i rozstrzygania konfliktów.
Ogólnie rzecz biorąc, kwestia polepszenia sytuacji kobiet jest już od ponad 10 lat poruszana przy okazji każdej ważniejszej konferencji i międzynarodowego posiedzenia organizowanych przez Narody Zjednoczone [1].
1.6 Innym istotnym wydarzeniem był Milenijny szczyt Narodów Zjednoczonych we wrześniu 2000 r., na którym państwa członkowskie uzgodniły osiem wyraźnych i wymiernych celów (milenijne cele w zakresie rozwoju) służących znacznemu ograniczeniu ubóstwa, głodu, chorób i degradacji środowiska do roku 2015.
Deklaracja milenijna stanowiła także odpowiedź na potrzebę sporządzenia spójnej listy priorytetów spośród kwestii ustalonych w ubiegłym dziesięcioleciu na różnych konferencjach i szczytach na szczeblu międzynarodowym.
Trzecia część celów dotyczy równości płci i autonomii kobiet oraz ściśle wiąże się z edukacją i kształceniem, natomiast jedna piąta dotyczy zdrowia reprodukcyjnego.
Tym niemniej kwestie płci stanowią element wspólny wszystkich ośmiu celów.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Jakkolwiek system Narodów Zjednoczonych ustanowił prawne ramy w zakresie zapewniania równości płci, praktyczne stosowanie przyjętych zasad przez poszczególne państwa, oraz prowadzone przez nie polityki handlu i rozwoju, niekiedy przeczą złożonym na papierze deklaracjom.
W praktyce uzyskaniu przez kobiety pełnych praw cywilnych, gospodarczych, społecznych i politycznych zagrażają często polityki makroekonomiczne i porozumienia handlowe oparte na zasadach neoliberalnych, które pomijają kwestie równowagi płci.
2.2 Polepszeniu sytuacji kobiet nie sprzyja ponadto skomplikowana sytuacja międzynarodowa — zachodzi ryzyko, że postępy osiągnięte w latach ubiegłych będą systematycznie niweczone.
2.3 Trwające konflikty wpływają na dalsze osłabienie i pogorszenie sytuacji kobiet.
2.4 Przemoc domowa nadal występuje na całym świecie i dotyka kobiety w każdym wieku, w każdej klasie społecznej i w każdej religii.
2.5 Dlatego niezbędne jest ponowne potwierdzenie, że równość płci i ochrona praw kobiet stanowią cel priorytetowy oraz środek służący osiągnięciu sprawiedliwego rozwoju, lepszej redystrybucji dóbr, trwałemu rozwojowi gospodarczemu i wzmocnieniu systemów ochrony mniej uprzywilejowanych grup populacji.
3.
Rola Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
3.1 Komitet Ekonomiczno-Społeczne uznaje za istotny swój udział w ocenie postępów Unii Europejskiej w zakresie dotyczącym równości płci poprzez sporządzanie dokumentu w tej kwestii.
3.2 Należy odnotować, że Komitet zawsze wykazywał duże zainteresowanie działaniami służącymi poprawie statusu kobiet, zarówno w swoich opiniach jak i rozmaitych wysuwanych przez siebie inicjatywach.
Odnosząc się w szczególności do czwartej konferencji w sprawach kobiet (Pekin, 1995 r.) oraz jej kontynuacji (Pekin +5), Komitet przedstawił dwie opinie (EXT/131 i REX/033), w których podkreślił przykładowo znaczenie delegacji Komitetu uczestniczącej w posiedzeniach Narodów Zjednoczonych.
3.3 Komitet odgrywał ponadto, w kontekście współpracy z instytucjami europejskimi, a zwłaszcza Radą, Parlamentem Europejskim i Komisją, istotną rolę w monitorowaniu licznych w ostatnich kilku latach inicjatyw Unii Europejskiej na rzecz zapewnienia równości płci, mających służyć sprostaniu wyzwaniom i pokonaniu barier wskazanych w Pekinie.
3.4 Dlatego uważamy, że poprzez dokonanie przeglądu poczynionych postępów i barier napotkanych od czwartej konferencji, Komitet mógłby wnieść cenny wkład na rzecz zapewnienia, że kwestie dotyczące kobiet będą systematycznie uwzględniane w rosnącej liczbie obszarów europejskiej polityki i społeczeństwa.
3.5 W dodatku ze względu na fakt, że Unii Europejskiej przypadnie rola przywódcza na scenie międzynarodowej, z czym wiąże się szeroki zakres obowiązków, pragniemy w niniejszej opinii określić potencjalny wkład UE w poprawę warunków życia i promocję kobiet poprzez jej polityki w dziedzinie współpracy, handlu i rozwoju.
4.
Unia Europejska
4.1 Zasada równości płci w Unii Europejskiej, obecna już w Traktacie, została definitywnie skodyfikowana w Traktacie Amsterdamskim, w którym przyjęto "podejście kombinowane", przewidujące z jednej strony uwzględnienie kwestii płci we wszystkich politykach wspólnotowych, z drugiej zaś wprowadzenie specjalnych środków na rzecz poprawy sytuacji kobiet.
Jednakże kwestia równych szans została ujęta już wcześniej w ramach wspólnotowej polityki spójności gospodarczej i społecznej oraz stanowiła, od 1994 r., jeden z najważniejszych celów funduszy strukturalnych.
4.2 Unia Europejska przyjęła zintegrowane podejście, rozróżniając między instrumentami legislacyjnymi a finansowymi i używając opartej metody koordynacji w politykach społecznych.
Najnowsze instrumenty przyjęte w ramach UE na rzecz zapewnienia równości płci obejmują ramową strategia na rzecz równości płci (2001-2005) wraz z rocznymi programami działań na rzecz równości płci i funduszami strukturalnymi.
4.3 Ramowa strategia na rzecz równości płci (2001-2005) służyć ma koordynacji działań i programów (które miały początkowo charakter sektorowy), odzwierciedlając kombinowane podejście w Traktacie Amsterdamskim, w celu poprawy ich spójności, np. poprzez opracowanie wiarygodnych wskaźników oraz systemu monitorowania, oceny i rozpowszechniania osiągniętych rezultatów.
4.4 Strategia określa pięć powiązanych ze sobą, szerokich obszarów działania/celów służących wspieraniu równości płci: gospodarka (związek ze strategią zatrudnienia i funduszami strukturalnymi, jak również uwzględnieniem kwestii płci we wszystkich dziedzinach polityki mających wpływ na pozycję kobiet w gospodarce); udział i reprezentacja (związek z procesem decyzyjnym); prawa socjalne (związek z warunkami życia oraz nieodłącznymi nierównościami w systemach zabezpieczenia społecznego); życie społeczne (związek z podstawowymi prawami i swobodami człowieka, ze szczególnym naciskiem na przemoc i handel na tle seksualnym); zmiana ról i stereotypów (związek kulturą i mediami masowymi).
4.5 Polityki sprzyjające równości płci wspierane były również poprzez fundusze strukturalne.
Przepisy dotyczące okresu 2000-2006 opierają się na wnikliwej i krytycznej analizie środków służących wspieraniu równych szans i ich niedociągnięć oraz uwzględniają dwuczłonowe podejście przyjęte w Traktacie Amsterdamskim.
Ponadto fundusze strukturalne, a w szczególności Europejski Fundusz Socjalny uważane były zawsze za główny instrument Europejskiej Strategii Zatrudnienia.
Na mocy nowych wytycznych w sprawie zatrudnienia, przyjętych w lipcu 2003 r. równość płci jest zagadnieniem horyzontalnym obejmującym wszystkie cele i jest również przedmiotem konkretnego zapisu w wytycznych.
4.6 Znaczny postęp, głównie w dziedzinie polityki zatrudnienia i kształcenia, odnotowano w Europejskim Funduszu Socjalnym. Działania w tej dziedzinie koncentrowały się przede wszystkim na poprawie dostępu, udziału i pozycji kobiet na rynku pracy (oś E) oraz metodach pogodzenia pracy z życiem rodzinnym.
W dziedzinie tej odnotowano już szereg przekonujących sukcesów.
Dlatego EFS zajął się ilościowymi celami wyznaczonymi przez Radę Europejską w Lizbonie, tzn.: do roku 2010 — (1) wskaźnik zatrudnienia kobiet powinien wzrosnąć z 51 % (w roku 2000) do 60 % w 2010 r. oraz przez Radę w Barcelonie (2002), zgodnie z którą kształceniem przedszkolnym należy objąć 90 % dzieci w wieku od lat trzech do wieku rozpoczęcia szkoły podstawowej oraz przynajmniej 33 % w wieku poniżej lat trzech.
4.7 Jednakże środki służące poprawie jakości pracy i perspektyw zawodowych, rozwijaniu przedsiębiorczości kobiet, zmniejszeniu różnicy wynagrodzeń oraz promowaniu znaczenia kobiet w sektorze nowych technologii mają charakter wybiórczy.
W odniesieniu do łączenia życia zawodowego z prywatnym, istnieją projekty zmierzające do poprawy dostępu do placówek zajmujących się opieką nad dziećmi, jednak tylko kilka z nich jest szczególnie ukierunkowanych na kwestie opieki nad ludźmi w podeszłym wieku lub osobami będącymi na utrzymaniu rodziny.
4.8 Kwestia równowagi płci jest w dalszym ciągu w niewielkim stopniu uwzględniana w ramach innych funduszy, szczególnie związanych z rolnictwem i rybołówstwem, czyli sektorami, w których kobiety są tradycyjnie niedostatecznie reprezentowane, mimo, że odgrywają istotną rolę w ich rozwoju.
Stąd w podobnych sektorach występują nadal znaczne nierówności, a kobiecy udział w społeczeństwie jest w dalszym ciągu niedoceniany, także w zakresie poprawy ochrony środowiska naturalnego.
4.9 Polityki UE wspierane są w ramach specjalnych programów i inicjatyw pomocowych, np. NOW — (zatrudnienie) na rynku pracy, STOP — wspieranie współpracy w zakresie zwalczania handlu kobietami i dziećmi, DAPHNE — poprawa informacji i ochrona ofiar przemocy oraz "Kobiety i wiedza" (program badań i rozwoju) w sektorze nowych technologii.
Ramowa strategia ma także przyczynić się do większego uwzględniania kwestii płci w różnych inicjatywach wspólnotowych, takich jak EQUAL, INTERREG, URBAN, LEADER, jak również LEONARDO, SOCRATES, YOUTH i CULTURE w sektorze kultury.
4.10 Sprawozdanie Komisji na temat równości pomiędzy mężczyznami a kobietami (COM(2004) 115) odnotowuje, że w dziedzinie tej istnieją już rozbudowane ramy legislacyjne UE [2], poparte bogatym orzecznictwem.
Trwają także prace nad projektem pojedynczej dyrektywy w sprawie realizacji zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do towarów i usług oraz ich dostarczania, która powinna zharmonizować i usystematyzować właściwe, obowiązujące przepisy.
4.11 Podczas niedawnego posiedzenia w trakcie prezydencji holenderskiej europejscy ministrowie pracy i spraw socjalnych odnosząc się do pojedynczej dyrektywy w sprawie równego traktowania stwierdzili, że interwencji wymaga przede wszystkim kwestia równości wynagrodzeń, równego dostępu do zatrudnienia, równego traktowania w systemach zabezpieczenia społecznego, dostępu do kształcenia i możliwości awansu oraz ciężaru dowodu w sprawach o dyskryminację ze względu na płeć.
4.12 Również projekt dyrektywy w sprawie realizacji zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz ich dostarczania (2003/0265 (CNS)) został zbadany przez EKES [3], który wskazał na pewne poważne niedociągnięcia, wymagające jak najszybszej korekty.
4.13 W dodatku, po przyjęciu pekińskiej platformy działania i Rady Europejskiej z Lizbony, w ostatnich latach przedstawiono więcej statystyk dotyczących płci, co po części daje się przypisać wprowadzeniu nowych wskaźników (dotyczących np. procesów decyzyjnych, rynku pracy czy przemocy domowej), które umożliwiają efektywna analizę problemów oraz oddziaływania polityk i środków podlegających monitoringowi.
Jakkolwiek postęp w zakresie statystyk jest już widoczny, to w dalszym ciągu pozostaje spore pole do działania, jeżeli różne dziedziny mają podlegać wnikliwej kontroli.
Warunkiem dokładnej oceny poczynionych postępów jest bowiem możliwość zbadania oraz analizy ilościowej i jakościowej zachodzących zjawisk i procesów.
4.14 Z drugiej strony, uwzględnianie kwestii płci podczas procedur budżetowych (tzw. "gender budgeting") jest zjawiskiem faktycznie nieznanym zarówno na szczeblu europejskim, jak i Państw Członkowskich.
Uwzględnianie kwestii płci na każdym szczeblu planowania budżetowego stanowi uznanie faktu, że decyzje rządzących nie są w tym względzie neutralne — mają różne skutki dla mężczyzn i kobiet.
W tym sensie stanowi także instrument oceny oddziaływania polityk, finansowania i opodatkowania na mężczyzn i kobiety.
4.15 Niestety, chociaż wspólnotowe polityki służące wspieraniu kobiet uległy wzmocnieniu, zagwarantowanie faktycznego osiągnięcia rezultatów wymaga dalszych działań oraz najwyższych starań po stronie Państw Członkowskich, gdyż to one ponoszą główną odpowiedzialność za wdrażanie tych polityk.
4.16 Osiągnięcie celu wyznaczonego przez Radę w Lizbonie w kilku krajach wydaje się nadal odległe, jakkolwiek bezrobocie wśród kobiet w Europie uległo w ostatnich latach obniżeniu do 55,6 %.
Kobiety znalazły się w najsłabszej kategorii pracowników, zagrożonych utratą pracy i niejednokrotnie pozbawionych ochrony socjalnej.
Trwa dyskryminacja kobiet w zakresie wysokości wynagrodzeń, a segregacja wertykalna i horyzontalna w dalszym ciągu stanowi godny ubolewania element rzeczywistości.
Jak już wspomniano, nawet w odniesieniu do zapewniania równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym, przewidziane środki zdają się koncentrować wyłącznie na opiece nad dziećmi. Natomiast żadnych praktycznie działań nie podejmuje się by pomóc w opiece nad innymi członkami rodziny a zaledwie kilka państw wprowadziło środki mające zachęcić do przechodzenia na urlopy "ojcowskie".
4.17 Znaczne nierówności zachodzą także w zakresie udziału w procesach decyzyjnych. Wystarczy przypomnieć, że na szczeblu UE, w skład kolegium Komisarzy w Komisji Europejskiej wchodzi 22 mężczyzn i siedem kobiet (jedynie 24 % ogółu), natomiast w Parlamencie zasiada 510 mężczyzn i 222 kobiet (jedynie 30 % ogółu).
Trudno także mówić o poprawie na szczeblu krajowym — średni udział kobiet w parlamentach krajowych wynosi 25 %, natomiast w rządach ledwie przekracza 20 % [4].
W EKES kobiety są również niedostatecznie reprezentowane (jedynie 79 (25 %) z łącznej liczby 317 członków).
5.
Unia Europejska i państwa trzecie — międzynarodowa współpraca i handel na rzecz promowania kobiet.
5.1 Kwestia równych szans mężczyzn i kobiet podlega obecnie pełnemu uwzględnieniu w ramach polityk Unii Europejskiej dotyczących współpracy i rozwoju: komunikat Komisji COM(95) 423 (z 18 września 1995 r.) oraz późniejsza rezolucja Rady w sprawie uwzględnienia kwestii płci w ramach współpracy na rzecz rozwoju (z 20 grudnia 1995 r.) stanowiły podstawę do przyjęcia w 1998 r. pierwszego rozporządzenia (rozporządzenie Rady (WE) nr 2836/98 z 22 grudnia 1998 r.), które obecnie zostało odnowione na lata 2004-2006.
Nowe rozporządzenie (nr 806/2004) umacnia założone cele — wspieranie uwzględniania kwestii płci i przyjęcie specjalnych środków na rzecz wspierania równych szans jako zasad mających istotny wkład w ograniczanie ubóstwa na świecie.
Rozporządzenie określa także jako priorytety monitorowanie zasobów i usług przeznaczonych dla kobiet, zwłaszcza w zakresie edukacji, zatrudnienia i udziału w procesach decyzyjnych.
Podkreśla się także potrzebę wspierania publicznych i prywatnych inicjatyw służących wspieraniu równości płci.
5.2 Program działania na rzecz uwzględniania kwestii płci we wspólnotowej współpracy w dziedzinie rozwoju (2001-2006) [5] ma pomóc w zmniejszeniu rozdźwięku między deklarowanymi zasadami a praktyką w oparciu o konkretną strategię i określenie dziedzin priorytetowych: wspierania makroekonomicznych polityk służących ograniczeniu ubóstwa oraz programów rozwoju społecznego w dziedzinie zdrowia i edukacji; bezpieczeństwo żywności i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich; transport; rozwój potencjału instytucji oraz dobre zarządzanie; handel i rozwój, współpraca i integracja regionalna; wspieranie uwzględniania kwestii płci we wszystkich projektach i programach, zarówno na szczeblu regionalnym jak i krajowym; oraz zapewnienie instrumentów i odpowiednich szkoleń odnośnie kwestii równości płci dla personelu Komisji Europejskiej.
5.3 Dokument programowy na lata 2005 i 2006 "Wspieranie równości płci we współpracy na rzecz rozwoju" określa priorytetowe obszary działania: wspieranie pozytywnych postaw i zachowań nastolatków odnośnie zwalczania przemocy skierowanej przeciwko dziewczętom i kobietom oraz potrzeba kształcenia i udzielenia metodologicznego wsparcia najważniejszym aktorom w państwach partnerskich.
5.4 Komisja Europejska wspiera działania i projekty mające na celu doprowadzenie do większej równości płci realizowane w ramach dwustronnej i regionalnej współpracy z państwami Zachodnich Bałkanów, Europy Wschodniej, Azji Centralnej, Morza Śródziemnego, Afryki, Karaibów oraz Pacyfiku i Ameryki Łacińskiej.
Inne rodzaje wsparcia finansowego przyznawane są w większym stopniu na bazie tematycznej niż geograficznej.
5.5 Również Porozumienie z Cotonou podpisane 23 czerwca 2000 r. z państwami AKP (Afryki, Karaibów i Pacyfiku) stanowiło istotny etap w rozwoju stosunków UE z państwami trzecimi.
Porozumienie to — ukazujące związek, jaki zachodzi pomiędzy polityką, handlem i rozwojem — wprowadza wymiar społeczny, poprzez wspieranie pełnego udziału aktorów pozarządowych (w tym społeczeństwa obywatelskiego) w strategiach rozwojowych. Równość płci uzyskała w Porozumieniu wymiar jednej z kwestii uniwersalnych, dlatego musi regularnie podlegać uwzględnieniu (art. 8 i 31).
Za bardo pozytywny należy uznać fakt, że aktorzy pozarządowi będą obecnie uczestniczyć w różnych fazach programowania krajowych dokumentów strategicznych. Wyrażamy nadzieję, że kwestia udziału na tym polu organizacji kobiecych zostanie potraktowana ze szczególną uwagą.
W sposób wyraźny Porozumienie powierza także Komitetowi zadania związane z doradztwem dla grup interesu gospodarczego i społecznego nadając mu formalnie rangę preferowanego konsultanta.
5.6 Proces prowadzący do pełnego włączenia i aktywnego zaangażowania kobiet w polityki rozwojowe będzie niewątpliwie długi i trudny, uznajemy jednakże za istotne, by wszystkie instytucje europejskie stale zwracały na te kwestie baczną uwagę, tak, aby zasady spisane na papierze znalazły wyraz w konkretnych środkach.
5.7 W tym kontekście uważamy za istotne, by wspólnotowe polityki spójności gospodarczej i społecznej służyły jako model, który może zostać wykorzystany przez resztę świata, a także by UE popierała i stosowała zasady spójności społecznej na szczeblu międzynarodowym, w ramach swoich stosunków z państwami trzecimi.
5.8 Strategią z pewności pożyteczną byłoby uwzględnienie w umowach dotyczących handlu i współpracy specjalnych klauzul lub nawet przyjęcie działań na korzyść państw, które szanują prawa kobiet.
5.9 Liberalizacja handlu sprzyjała wprawdzie niewątpliwie większemu zatrudnieniu kobiet w państwach rozwijających się, jednakże często w charakterze pracowników zagrożonych utratą pracy, słabiej wykwalifikowanych i gorzej opłacanych oraz pozbawionych jakiegokolwiek zabezpieczenia społecznego.
Ponadto, liberalizacji handlu towarzyszą często reformy strukturalne zalecane lub wprowadzane przez międzynarodowe organizacje, które w sytuacji braku odpowiednich mechanizmów zabezpieczenia społecznego oznaczają istotne ciężary dla mniej uprzywilejowanych grup populacji, w których kobiety często należą do większości.
5.10 Mimo to polityki te, a zwłaszcza polityka handlowa wydają się nadal w niewielkim stopniu uwzględniać kwestie płci.
Ze względu na to, że nie można ich w żadnych okolicznościach uznać za neutralne, a wręcz przeciwnie — mają często negatywne konsekwencje dla kobiet oraz fakt, że gospodarczy rozwój państwa nie może przebiegać ze szkodą dla równości społecznej, należy uznać za użyteczne, by w trakcie negocjacji tych polityk uwzględniano kwestie płci oraz by ustanowiono odpowiednie mechanizmy monitorowania ich efektów w skali makro- i mikroekonomicznej.
6.
Wnioski i propozycje
Efektywna współpraca, do której doprowadziły instytucje europejskie, przyniosła znaczące rezultaty w dziedzinie kształtowania aktywnych polityk pomocy kobietom oraz specjalnych programów i projektów promujących udział kobiet na rynku pracy, obronę ich praw oraz poprawę warunków życia.
EKES zwraca jednakże uwagę, że w wielu dziedzinach wymagane jest podjęcie dalszych działań:
- Udział kobiet w procesach decyzyjnych i reprezentacja są nadal niedostateczne, zarówno w instytucjach europejskich jak i w większości Państw Członkowskich na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym; udział kobiet powinien być zawsze wspierany, rozważyć należy wykorzystanie systemu parytetów.
- Na szczeblu instytucji i Państw Członkowskich należy zainicjować działania edukacyjne promujące uwzględnianie kwestii płci na wszystkich etapach — od procesu decyzyjnego po realizację polityk i strategii.
- Analiza kwestii płci, dane statystyczne i konkretne wskaźniki są niezbędne do zdefiniowania problemów, poprawy strategii i polityk interwencji oraz efektywnej oceny ich oddziaływania. Należy kontynuować przedstawianie oddzielnych danych i definiowanie nowych wskaźników.
- Środki przeznaczone na pozytywne działania na korzyść kobiet z wszelkich funduszy UE i instrumentów finansowych, w tym w Państwach Członkowskich, powinny być poddane starannej ocenie poprzez zachęcanie i wspieranie budżetu uwzględniającego kwestie płci ("gender budgeting").
- Jednak najważniejszym, podstawowym wymogiem jest to, by zapewnić kobietom równy dostęp do edukacji i kształcenia, zgodnie z celem nr 3 milenijnych celów rozwoju.
- W odniesieniu do funduszy strukturalnych — środki wspomagające kobiety w sektorze rolnym (EFOGR) i rybołówstwa (IFOR) należy wzmocnić i powiązać z ochroną środowiska naturalnego, czyli kolejną dziedziną, gdzie wspólnotowe polityki adresujące problem płci pozostawiają wiele do życzenia.
- Należy zintensyfikować działania w ramach polityk służących wspieraniu kobiecej przedsiębiorczości oraz udziału kobiet w sektorze nowych technologii.
- Należy zintensyfikować działania w obszarze społeczeństwa opartego na wiedzy, aby zagwarantować, że nie będzie to kolejnym obszarem dyskryminacji i wyłączenia kobiet, które mogą w znacznym stopniu przyczynić się do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej.
- W wymiarze bardziej ogólnym, należy podjąć dalsze działania na rynku pracy w celu zwalczania wertykalnej i horyzontalnej segregacji oraz likwidacji barier uniemożliwiających doprowadzenie do prawdziwej równości. Państwa Członkowskie, w porozumieniu z partnerami socjalnymi, powinny ustalić szczegółowe, wymierne cele. W odniesieniu konkretnie do kwestii nierównych wynagrodzeń — Państwa Członkowskie powinny zainicjować stosowanie podejścia zdywersyfikowanego, zgodnie z wytycznymi Rady w spawie polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich [6], co obejmuje edukację i szkolenia, klasyfikację stanowisk pracy oraz systemy wynagradzania i kulturalne stereotypy jako podstawowe aspekty problemu.
- W zakresie środków służących godzeniu życia zawodowego z prywatnym, większą uwagę należy poświęcić problemowi zapewnienia opieki dla krewnych w podeszłym wieku, co w części związane jest z postępującym starzeniem się populacji, nie ograniczając jednak opieki nad dziećmi.
- W celu wspierania równych szans mężczyzn i kobiet należy popierać i ulepszać inwestycje w służby publiczne, w szczególności edukację szkolną i uniwersytecką, służbę zdrowia i opiekę społeczną.
- Polityki w dziedzinie imigracji i azylu wspierające integrację migrujących kobiet, jak również środki zapewniające pomoc kobietom, które stały się ofiarami konfliktu, dyskryminacji w państwie pochodzenia, powinny ulec wzmocnieniu, również w Państwach Członkowskich.
- Należy podjąć działania na rzecz zwalczania handlu kobietami i dziećmi.
- W odniesieniu do polityk handlu i rozwoju — niezbędne jest przyjęcie podejścia zakładającego ogólnie zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności uwzględniającego rolę kobiet. Grupy reprezentujące interesy kobiet muszą mieć zagwarantowany pełny udział w kształtowaniu polityk rozwojowych oraz opracowywaniu krajowych dokumentów strategicznych w zainteresowanych państwach. Szczególne znaczenie ma także zwiększenie funduszy przeznaczonych dla kobiet, by podnieść ich status ekonomiczny i społeczny.
- Efekty umów handlowych i polityk rozwojowych należy podawać stałemu monitoringowi, w tym w skali makroekonomicznej, poprzez szczegółowe analizowanie ich oddziaływania na warunki życia najmniej uprzywilejowanych grup społecznych oraz uwzględnienie różnicy płci.
- Należy wzmocnić rolę Komisji i jej przedstawicielstw, tak by mogły one wpływać na zapewnianie poszanowania dla praw człowieka a tym samym poszanowania kobiet, w przypadku naruszenia ich praw.
- Delegacje należy obarczyć specjalną odpowiedzialnością za wspieranie uwzględniania kwestii płci.
- Unia Europejska powinna w maksymalnym stopniu wykorzystać posiadane wpływy, by przekonać jak najwięcej państw do ratyfikowania i realizacji międzynarodowych traktatów, które wywierają pozytywny wpływ na pozycję kobiet, a zwłaszcza Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji wobec kobiet wraz z protokołem fakultatywnym, jak również w celu doprowadzenia do wycofania zastrzeżeń zgłoszonych przez państwa-sygnatariuszy.
Komitet zamierza głębiej przeanalizować sytuację w dziedzinie praw kobiet w nowych Państwach Członkowskich UE.
Ze względu na charakter Komitetu, jego rolę w stosunku do społeczeństwa obywatelskiego, cele oraz doświadczenie zdobyte dzięki stałemu monitorowaniu kwestii dotyczących równości płci, wskazany wydaje się jego udział w delegacji Komisji Europejskiej na 49 sesję Komisji Narodów Zjednoczonych ds. Statusu Kobiet. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Polityka zatrudnienia: Rola EKES po rozszerzeniu UE i w kontekście procesu lizbońskiego"
(2005/C 221/18)
Dnia 1 lipca 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust.2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: "Polityka zatrudnienia: Rola EKES po rozszerzeniu UE i w kontekście procesu lizbońskiego"
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Bernd Greif.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 138 do 1, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W marcu 2000 r. Rada Europejska na szczycie w Lizbonie zapoczątkowała ambitny program reform dotyczących wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.
Wzrost konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy oraz długotrwały i mający wpływ na zatrudnienie wzrost gospodarczy powinien być powiązany z poprawą jakości pracy i spójnością społeczną.
Cieszący się szerokim poparciem program podsycił nadzieje, że realizacja programu mogłaby projekt poszerzonej Unii wyraźnie przybliżyć jej obywatelom.
1.2 W obliczu obecnej sytuacji gospodarczej istnieje zagrożenie, że wyznaczone na rok 2010 cele, zwłaszcza te dotyczące zatrudnienia, nie zostaną spełnione, co może doprowadzić do utraty wiarygodności całego procesu.
EKES jest zdania, że problem wiarygodności można rozwiązać jedynie wówczas, jeżeli ludzie będą przekonani, że wszyscy politycy podejmują energiczne starania w kierunku konsekwentnego wdrożenia strategii lizbońskiej ze wszystkimi jej harmonijnymi i jednakowo ważnymi celami (polepszenie konkurencyjności, wzrost gospodarczy z większą ilością lepszych miejsc pracy, wzmocnienie spójności społecznej, jak również zrównoważony ekologiczny rozwój).
1.3 Kierując się tym przekonaniem, EKES chciałby niniejszą opinią z inicjatywy własnej, stanowiącą uzupełnienie jego opinii w sprawie skuteczniejszego wdrażania strategii lizbońskiej [1], wskazać najważniejsze wymogi dotyczące polityki zatrudnienia oraz przedstawić zalecenia w sprawie dalszego wdrażania procesu do roku 2010.
2.
Śródokresowa ocena strategii lizbońskiej: Europie wciąż bardzo daleko do lepszego i większego zatrudnienia
2.1 W strategii lizbońskiej podniesienie konkurencyjności oraz trwały wzrost gospodarczy są postrzegane jako ważne instrumenty pozwalające UE stworzyć w Europie więcej lepszych miejsc pracy, zbudować stabilne podstawy dla systemów zabezpieczenia społecznego i dzięki temu zagwarantować ochronę przed biedą i wykluczeniem społecznym.
EKES uważa, iż takie całościowe podejście stanowi jedną z najważniejszych zalet strategii lizbońskiej.
2.2 W dziedzinie polityki zatrudnienia strategia lizbońska powinna dawać nowe impulsy dla europejskiej strategii zatrudnienia, wzmacniać udział aktywnej polityki zatrudnienia w zwalczaniu biedy, wspierać przedsiębiorczość jako ważną siłę napędową wzrostu i zatrudnienia oraz podwyższyć w skali całej UE udział siły roboczej poprzez ustanowienie celów ilościowych.
- Do roku 2010 ogólny wskaźnik zatrudnienia w UE powinien wzrosnąć z 61 do 70 %, a w przypadku kobiet z 51 do 60 %.
Rok później w Sztokholmie ustanowiono cele pośrednie (ogólny wskaźnik zatrudnienia — 67 %, a w przypadku kobiet — 57 % do roku 2005).
Ponadto ustalono nowy cel podwyższenia wskaźnika zatrudnienia w grupie wiekowej 55-64, który w roku 2010 powinien wynosić 50 %.
- Wezwano poszczególne państwa członkowskie do ustanowienia ambitnych celów na poziomie krajowym, w zależności od ich różnych pozycji wyjściowych.
Kraje, które już w roku 2000 wykazywały wskaźnik zatrudnienia na poziomie powyżej 70 % (tak jak Szwecja, Holandia, Dania i Wielka Brytania), lub te, których wskaźnik jest niewiele niższy (Austria, Portugalia i Finlandia), powinny zatem wnieść odpowiedni wkład w realizację celów strategii lizbońskiej.
2.3 Strategia Lizbońska to jednak nie tylko działania ukierunkowane na osiągnięcie "większego zatrudnienia" na świecie, ale również idea, by wydajność i konkurencyjność została osiągnięta przede wszystkim dzięki wspieraniu innowacji i lepszej jakości pracy; dlatego też inwestowaniu w kapitał ludzki, badaniom, technologiom i innowacjom został przyporządkowany ten sam priorytet co zorientowaniu na rynek pracy i politykę strukturalną.
Odpowiednio wytyczono też dalsze cele ilościowe, m.in. podniesienie inwestycji w kapitał ludzki na osobę/promowanie kształcenia ustawicznego (udział 12,5 % wszystkich dorosłych w wieku produkcyjnym w działaniach mających na celu kształcenie, zmniejszenie o połowę grupy wiekowej 18-24 niekształcącej się dalej ani w sektorze ogólnokształcącym, ani zawodowym), podniesienie wskaźnika badań i rozwoju do 3 % PKB (z tego dwie trzecie inwestycji ze strony sektora prywatnego) oraz rozbudowa systemu opieki nad dziećmi (udostępnienie miejsc w placówkach opieki dla 33 % dzieci w wieku do 3 lat oraz dla 90 % przed osiągnięciem wieku szkolnego).
2.4 Pomimo kilku początkowych sukcesów Europa na początku roku 2005 jest jeszcze daleka od osiągnięcia swoich ambitnych celów.
Już trzeci rok z rzędu gospodarka europejska wykazuje bardzo niski wzrost, który leży zdecydowanie poniżej jej potencjalnych możliwości.
Ożywienie w gospodarce waha się, a w obliczu coraz wyższych cen ropy naftowej i światowej nierównowagi jest ono bardzo niepewne.
W ramach śródokresowej oceny należy jasno stwierdzić, że do roku 2010 cele strategii lizbońskiej dotyczące zatrudnienia na pewno nie zostaną osiągnięte.
2.5 Wszystkie trzy wykresy 1-3 (patrz poniżej: w każdym przypadku najwyższa wartość odpowiada celowi lizbońskiemu) pokazują, jak mało prawdopodobne jest, by cele lizbońskie zostały osiągnięte do roku 2010.
- Zarówno ogólne wskaźniki zatrudnienia, jak i te dotyczące zatrudnienia kobiet, podniosły się znacznie pod koniec lat dziewięćdziesiątych, kiedy w Europie odnotowano względnie szybki wzrost gospodarczy.
Recesja gospodarcza, spowodowana czynnikami zewnętrznymi, przed którymi nie ochroniła polityka makroekonomiczna, była znakiem, że ogólna poprawa wskaźników zatrudnienia praktycznie skończyła się w roku 2001.
Wskaźnik ten u kobiet podwyższał się o około 0,5 % rocznie.
Szybkie ożywienie wzrostu gospodarczego może sprawić, że cel ten będzie możliwy do osiągnięcia do roku 2010, przynajmniej dla UE 15.
- W przypadku starszych pracowników wynosząca powyżej 8 % (dla UE 15) i przynajmniej 10 % (dla UE 25) przepaść dzieląca od ustalonego celu jest największa i najtrudniejsza do pokonania [2].
Jednakże wydaje się, że korzyści związane z podwyższeniem się tych wskaźników pomimo recesji gospodarczej pokazują, że działania w ramach strategii lizbońskiej podjęte w celu uniknięcia wczesnych emerytur i promowania aktywnego przechodzenia w wiek poprodukcyjny przyniosły pewne efekty.
I tak np. przeciętny wiek opuszczania rynku pracy podwyższył się z 60,4 lat w roku 2001 do 60,8 lat w roku 2002 [3].
Jeżeli jednak chodzi o dwa pozostałe główne wskaźniki zatrudnienia, to ironią jest, że przed ogłoszeniem strategii lizbońskiej notowany wzrost mieścił się w docelowych granicach, lecz po ogłoszeniu już nie.
Wskazuje to wyraźnie na to, jakie znaczenie mają czynniki cykliczne i makroekonomiczne. Zostały one zaniedbane kosztem tzw. "działań strukturalnych".
Obydwie sprawy są jednak tak samo ważne.
Wykresy 1-3: Historia dotyczących zatrudnienia celów strategii lizbońskiej [4]:
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
2.6 Aby osiągnąć 70-procentowe cele Strategii Lizbońskiej, należałoby stworzyć 15 milionów nowych miejsc pracy w UE 15, a 22 miliony w UE 25. Wynosiłoby to ponad 3 miliony rocznie, czyli tyle, ile udało się osiągnąć w roku 2000, który był najlepszym rokiem pod względem zatrudnienia podczas ostatniej dekady.
2.7 Rozszerzenie UE przynosi nową dynamikę gospodarczą dla całej Europy, ale także oddziałuje na rozwój zatrudnienia.
Jak pokazują wykresy, wskaźniki w nowych państwach członkowskich są zdecydowanie niższe niż w UE 15.
Jeszcze w późnych latach 90., przede wszystkim w przypadku kobiet, wyglądało to inaczej.
Z drugiej strony, obecny rozwój gospodarczy w nowych państwach członkowskich jest wyraźnie bardziej dynamiczny, a roczny wskaźnik wzrostu wynosi zdecydowanie ponad 4 %.
UE musi zwrócić szczególną uwagę na potrzeby nowych państw członkowskich podczas tworzenia swojej strategii zatrudnienia, tak by państwa te mogły również osiągnąć cele dotyczące zatrudnienia na skalę wspólnotową.
Z uwagi na przewidywane przystąpienie do strefy euro, kryteria konwergencji powinny być takie, by nie zakłócały wzrostu gospodarczego ani wzrostu zatrudnienia, lecz go wspierały.
EKES zajął się tym w ramach wspólnego komitetu konsultacyjnego z przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego z nowych państw członkowskich.
3.
Polityka zatrudnienia musi znaczyć więcej niż tylko reformy strukturalne rynków pracy
3.1 Bez wątpienia, naszkicowana powyżej trudna sytuacja dotycząca zatrudnienia jest w dużej mierze spowodowana rozwojem gospodarczym.
Strategia lizbońska zakładała, że rzeczywisty wzrost PKB będzie wynosił średnio 3 % rocznie.
Jednak zamiast oczekiwanego ożywienia, sytuacja gospodarcza gwałtownie się pogorszyła od roku 2000.
Wskaźniki wzrostu gospodarczego w kolejnych latach były skrajnie niskie: 1,7 % w roku 2001, 1 % w 2002, a w 2003 r. zaledwie 0,8 %.
3.2 Wynika z tego jasno: cele polityki zatrudnienia można osiągnąć tylko wówczas, kiedy uda się wprowadzić trwałe ożywienie koniunktury.
W celu zwiększenia potencjału wzrostu i osiągnięcia pełnego zatrudnienia należy stworzyć odpowiednie warunki ramowe, sprzyjające zarówno popytowi zewnętrznemu, jak i wewnętrznemu. W związku z tym EKES zwrócił uwagę na potrzebę "zdrowego kontekstu makroekonomicznego" na szczeblu europejskim.
Zalicza się do niego przede wszystkim makropolityka, która w okresie stagnacji wzrostu gospodarczego pozwala państwom członkowskim na swobodę okresowych działań w dziedzinie polityki gospodarczej i finansowej, jak również daje im odpowiednie pole manewru w czasach wzrostu gospodarczego.
- W związku z tym Komitet przyjmuje z zadowoleniem opracowane przez Komisję projekty reform dotyczących paktu na rzecz stabilności i wzrostu i uważa je za krok we właściwą stronę, przede wszystkim ze względu na to, że ocenę deficytów fiskalnych powinno się uzależnić od kryteriów ramowych określonych dla każdego kraju (np. koniunktury, długu publicznego, inflacji).
Również to, że państwa członkowskie i ich parlamenty są w większym stopniu zaangażowane w konsolidację budżetu, odpowiada większemu ukierunkowaniu zreformowanego paktu na wzrost.
Stąd też należy wziąć pod uwagę jakość wydatków państwa, na przykład poprzez wyłączenie strategicznych inwestycji na rzecz rozwoju i zatrudnienia z kalkulacji budżetowych [5].
Rada, w porozumieniu z Komisją, powinna ustalić, co powinno stanowić wydatki uznawane jako inwestycje strategiczne w interesie europejskim.
- Należy to wspierać poprzez pragmatyczną politykę finansową, która uwzględnia gospodarkę i wpływ zatrudnienia.
EKES wielokrotnie wzywał do poważnego przemyślenia środków działania koniecznych do tego, by EBC zrealizował cel stabilności w szerszym rozumieniu, uwzględniający oprócz stabilności pieniądza również stabilność wzrostu, pełnego zatrudnienia oraz systemów spójności społecznej.
Będzie to wymagać prowadzenia ciągłego dialogu z instytucjami europejskimi (Radą, Komisją) oraz partnerami społecznymi. Wzmocniłoby to zaufanie zarówno inwestorów jak i konsumentów.
3.3 Za osłabienie wzrostu gospodarczego w ostatnich trzech latach (po tym jak w roku 2000 osiągnięto w skali UE-15 stopę wzrostu na poziomie 3 %) odpowiedzialne były przede wszystkim czynniki makroekonomiczne, a nie względy związane z polityką strukturalną.
Dlatego też Komitet wielokrotnie nawoływał, by główne zarysy polityki gospodarczej uwzględniały ten fakt w swoich zaleceniach [6].
Powinno dojść do odczuwalnego ożywienia najważniejszych elementów popytu: konsumpcji oraz inwestycji (zarówno państwowych jak i prywatnych), aby wyrównać słabości siły nabywczej w Europie.
Europa — z pozytywnym bilansem handlowym i wzrastającym eksportem — jest całkowicie zdolna do tego, by być konkurencyjną.
Z kolei popyt wewnętrzny uległ stagnacji.
Reformy strukturalne mogą się powieść jedynie w bardziej korzystnym klimacie makroekonomicznym.
Płace nie powinny być uważane wyłącznie za czynnik kosztowy ze strony podaży, lecz jako główny czynnik warunkujący popyt, a tym samym perspektywy rynkowe dla małych i średnich przedsiębiorstw, które związane są z daną lokalizacją.
Przykład Niemiec pokazuje, że chociaż wyraźne zamrożenie płac może wzmocnić podaż, to jednak poprzez jednoczesne osłabienie popytu spowalnia ożywienie koniunkturalne.
Chociaż w negocjacjach płacowych występuje wiele decydujących czynników, należy uznać, że dostosowanie realnego wzrostu płac do m.in. ogólnego wzrostu wydajności gospodarczej gwarantuje odpowiedni wzrost popytu, wspierając jednocześnie ukierunkowanie Europejskiego Banku Centralnego na osiągnięcie stabilności.
To podejście do polityki gospodarczej może doprowadzić do osiągnięcia w Europie trwałego i ukierunkowanego na stabilność wzrostu gospodarczego.
3.4 W ostatnich latach w europejskich zaleceniach politycznych dominowało przekonanie, że to czynniki strukturalne (takie jak np. polityka płacowa partnerów społecznych, restrykcyjne regulacje rynku pracy, zbyt krótki czas pracy, brak mobilności i elastyczności pracowników) stanowią problem europejskiego rynku pracy.
I rzeczywiście w większości państw członkowskich w ostatnich latach w polityce społecznej kładziono nacisk właśnie na to.
Wspieranie zdolności zatrudnienia lub usuwanie braków kwalifikacji, jak również pomoc poszkodowanym grupom w wejściu na rynek pracy, zeszły zdecydowanie na dalszy plan.
3.5 W tym kontekście EKES często już wskazywał, że zmniejszenie ilości świadczeń socjalnych oraz dochodów pracowników jak również niewystarczające inwestycje w kapitał ludzki, prowadzą do osłabienia popytu wewnętrznego, co tylko pogarsza problemy gospodarcze i rozwój wydajności pracy.
Poza tym to ukierunkowanie na podaż jest sprzeczne z samymi celami ogólnymi strategii lizbońskiej, a zwłaszcza tymi, które związane są z podniesieniem wydajności i jakości zatrudnienia.
W każdym razie faktem jest, że polityka rynku pracy, która kładzie za mało nacisku na doskonalenie kwalifikacji i zmusza wykwalifikowanych bezrobotnych do przyjmowania pracy niewymagającej wysokich kwalifikacji, będzie miała negatywny wpływ na wydajność pracy.
EKES uważa, że tylko równoległe zwiększenie zatrudnienia i wydajności pracy stanowi, jak niedawno stwierdziła Komisja, odpowiednią strategię.
Oczywiście powstaną również miejsca pracy dla pracowników nisko wykwalifikowanych.
Należy przy tym również pamiętać o przestrzeganiu ustawodawstwa pracy oraz socjalnego.
3.6 W europejskiej debacie dotyczącej zatrudnienia wskazuje się obecnie przede wszystkim na konieczność podniesienia wskaźników zatrudnienia.
Strategiczny cel lizboński polega na wspieraniu zatrudnienia jako najlepszego sposobu zapobiegania nędzy i wykluczeniu społecznemu, a tym samym dotyczy poprawy jakości zatrudnienia, a nie tworzenia nowych miejsc pracy za wszelką cenę.
W tym sensie droga wiodąca do pełnego zatrudnienia musi być powiązana z adekwatnymi płacami, bezpieczeństwem socjalnym i wysokimi standardami prawa pracy.
EKES wzywa do przypisania większego znaczenia jakości pracy podczas realizacji strategii lizbońskiej, zwłaszcza podczas wykonywania działań reform strukturalnych.
3.7 EKES nie chce w żadnym razie powiedzieć, że reformy rynku pracy lub w innych obszarach nie mają żadnego związku z tworzeniem nowych miejsc pracy.
Wyraża jednak przekonanie, że aby zrealizować cel stworzenia większej ilości i lepszych miejsc pracy, powinno się w obecnej sytuacji zadbać o ożywienie gospodarki i wspieranie inteligentnego projektu reform strukturalnych.
Tylko w ten sposób można zwiększyć skuteczność i akceptację reform.
Makropolityka i reformy strukturalne mają się wzajemnie uzupełniać, a nie zastępować.
4.
Nowe trendy w polityce zatrudnienia: innowacyjność przedsiębiorstw — inwestycje w pracę — wiedza jako podstawowy zasób
4.1 Zdolność innowacji przedsiębiorstw europejskich jest decydująca dla dynamiki gospodarczej.
Bez nowych i ulepszonych produktów i usług, bez zysku otrzymywanego z wydajności Europa zostanie zepchnięta na margines.
Postępy w dziedzinie wydajności oznaczają również przemiany w świecie pracy, które nie zawsze mają pozytywne skutki.
Jednak rezygnacja z innowacji społecznych i gospodarczych z pewnością prowadzi do znacznego pogorszenia.
Konsekwencjom takich przemian dla rynku pracy muszą towarzyszyć łagodzące działania społeczne.
4.2 Wzrost gospodarczy i klimat dla inwestycji są kluczowymi przesłankami dla tworzenia nowych miejsc pracy i utrzymania istniejącego zatrudnienia, co na europejskim rynku wewnętrznym w znacznym stopniu jest realizowane przez nowo zakładane przedsiębiorstwa i MSP [7].
Małe i najmniejsze przedsiębiorstwa są również w dużej mierze zakorzenione w lokalnej gospodarce, a zatem szczególnie korzystny jest dla nich stabilny i rosnący popyt wewnętrzny.
Z tego względu EKES wskazywał już wielokrotnie na to, by w kwestiach zatrudnienia zwrócić szczególną uwagę również na rozwijanie ducha przedsiębiorczości, politykę umożliwiającą przedsiębiorstwom utrzymanie się na rynku oraz wspieranie zakładania nowych przedsiębiorstw, które dzięki innowacjom tworzą dodatkowe miejsca pracy [8].
Często to MSP są szczególnie innowacyjne, jako że jest to konieczne dla ich utrzymania się na rynku.
Należy również zwrócić uwagę na wspieranie najmniejszych przedsiębiorstw umożliwiając im w pełni realizację ich potencjału innowacyjności, przede wszystkim poprzez stwarzanie lepszych warunków dostępu do finansowania, uproszczenie administracyjnych aspektów zarządzania przedsiębiorstwem, jak również wzmocnienie działań podwyższających kwalifikacje.
4.3 EKES zwracał ponadto wielokrotnie uwagę na to, że ludzie wraz ze swoją wiedzą i umiejętnościami stanowią najważniejsze źródło innowacji i postępu w nauce [9].
Europa musi znaleźć sposób na rozwijanie swojego potencjału osób wykwalifikowanych, wiedzy, badań i technologii, przekształcenie go w nowe atrakcyjne produkty i usługi, a tym samym nowe miejsca pracy.
Wymaga to wysokiego udziału wszystkich grup społecznych w procesie kształcenia, dobrego kształcenia zawodowego oraz łatwiejszego przejścia ze studiów wyższych do świata pracy.
Powinna powstać taka atmosfera, by kształcenie było uważane za oczywiste, a kształcenie na szczeblu szkolnictwa wyższego nie było postrzegane jako przywilej.
Aktualne badania OECD pokazują słabości systemów szkolnictwa w wielu państwach członkowskich [10].
Braki kadrowe wśród pracowników naukowych i specjalistów okazują się gospodarczym wąskim gardłem, a jednocześnie odzwierciedleniem trudnego dostępu do kształcenia.
Potrzeba działania w polityce kształcenia i kształcenia ustawicznego jest spóźniona.
Gdzie na przykład są niezbędne inwestycje:
- na rzecz znacznego zredukowania liczby osób rezygnujących z kształcenia, zwiększenia i zagwarantowania praktycznie każdemu absolwentowi szkoły wyższej możliwości kształcenia się przez całe życie;
- na rzecz ułatwienia przejścia od studiów wyższych do pracy zawodowej, zwłaszcza w małych i średnich przedsiębiorstwach;
- na rzecz zapewnienia młodym ludziom wysokiej jakości kształcenia podstawowego i zawodowego jako istotnego działania zapobiegawczego polityki zatrudnienia, co ułatwiłoby młodzieży bezproblemowe wejście na rynek pracy i możliwie trwałe na nim pozostanie;
- na rzecz udostępnienia szkoleń możliwie największej ilości pracowników poprzez np. przyznanie im corocznego tygodniowego urlopu na szkolenie?
4.4 EKES niejednokrotnie wskazywał w związku z tym na duże znaczenie przejęcia wspólnej odpowiedzialności w dziedzinie edukacji i dalszego kształcenia oraz stwierdził, że inwestycje w podnoszenie kwalifikacji dotyczą nie tylko sektora publicznego, ale również przedsiębiorstw i każdego zainteresowanego, gdyż z kształcenia się przez całe życie korzystają zatrudnieni, przedsiębiorstwa i całe społeczeństwo [11].
Nie można postrzegać kształcenia zawodowego w oddzieleniu od kształcenia i szkolenia się przez całe życie, lecz traktować je jako podstawowe elementy planowania kariery pracowników.
Niezależnie od grupy wiekowej czy też wykształcenia powinna istnieć wystarczająca doza motywacji i możliwości uczestnictwa w działaniach dokształcających.
Rozwój kompetencji i gotowości do innowacji zakłada więc również na płaszczyźnie zawodowej odpowiednie inwestycje w edukację i dalsze kształcenie, jak również rozwój kultury organizacyjnej promującej innowacje.
4.5 Dziś nie wystarcza, by człowiek był twórczy i chętny do zdobywania wiedzy.
Samo przedsiębiorstwo musi się uczyć, tzn. uwzględniać najnowszą wiedzę i stosować ją przy tworzeniu nowych usług i produktów.
Zdolność do innowacji jest ważnym czynnikiem konkurencyjności.
Aby zapewnić grunt dla przyszłych innowacji, nauka i badania muszą odgrywać czołową rolę.
Jest to kwestia pełnego wykorzystania i skutecznego zastosowania potencjału zarówno państwowych, jak i prywatnych systemów badawczych.
W tym sensie dużego znaczenia nabiera wspieranie innowacji i badań, a tym samym zwiększanie wydatków na badania i rozwój na poziomie 3 % PKB zgodnie z celami strategii lizbońskiej (przy czym dwie trzecie z tego mają pochodzić z sektora prywatnego) [12].
Należy zwiększyć publiczne wsparcie dla sektora badań i rozwoju na szczeblu krajowym i europejskim, a przede wszystkim wsparcie dla kluczowych technologii napędzających wzrost, by móc rozszerzyć bazę naukową i zwiększyć efekt dźwigni dla inwestycji sektora prywatnego w sferę badań i rozwoju.
Jednocześnie państwa członkowskie i Komisja Europejska powinny spróbować wykorzystać możliwości posiadane w zakresie zamówień publicznych na nowe produkty i usługi wymagające badań i technologii.
4.6 Ale również innowacyjna organizacja czasu pracy i zarządzanie inwestycjami to tematy interesujące dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Wiele z nich rozwinęło specjalne modele rozwiązań i jest "globalnymi graczami", inne z kolei potrzebują konkretnych ofert doradztwa w dziedzinie innowacji mających na celu, obok zarządzania innowacyjnością, również tworzenie otoczenia pracy sprzyjającego uczeniu się oraz uwzględniających specyficzne potrzeby pracowników.
Praca w sieci i zarządzanie wiedzą mogą przy tym wspierać MSP przy wzajemnym wykorzystywaniu potencjałów wiedzy [13].
Te luki kulturowe należy przezwyciężyć, aby MSP w większym stopniu korzystały z badań podstawowych.
By MSP mogły być innowacyjne, potrzebują także solidnego finansowania podstawowego oraz dostępu do kapitału wysokiego ryzyka.
Konkretnie oznacza to również konieczność zbadania i ewentualnego poprawienia dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego UE pod kątem ich wpływu na MSP (np. w zakresie liberalizacji rynków finansowych bądź odnośnie Nowej umowy kapitałowej — Bazylea II).
4.7 W UE wysoko wydajny trzon przemysłowy stanowi i będzie stanowić podstawę prosperującej gospodarki.
Przemysł i sektor usług są wzajemnie od siebie uzależnione.
Innowacje to również badania i rozwój skierowane na potrzebę osiągnięcia społeczeństwa opartego na wiedzy i usługach, przy szczególnym akcencie położonym na wykorzystywanie nowych możliwości zatrudnienia nie tylko w tradycyjnych obszarach przemysłu wytwórczego, ale również w innych.
Strategia lizbońska, obok promowania najnowszych technologii, wzywa do koncentracji uwagi na społeczeństwie opartym na usługach.
Warunkiem tego jest ponowna ocena usług społecznych, zmniejszenie presji na budżety publiczne oraz zwiększenie znaczenia administracji publicznej w rozwoju gospodarczym.
Kluczowe słowa, takie jak kształcenie, mobilność, indywidualizacja, wymogi rozwoju demograficznego, higieny i zdrowia, godzenie życia rodzinnego z zawodowym, jak również zmienione przyzwyczajenia dotyczące komunikacji i spędzania czasu wolnego są dowodem na to, że istnieje potrzeba usług społecznych, zarówno dla poszczególnych osób, jak i dla firm.
Często są one potrzebne dopiero na początku rozwoju zawodowego [14].
W związku z tym EKES już wielokrotnie także zwracał uwagę na znaczącą rolę gospodarki społecznej oraz trzeciego sektora dla innowacji i zatrudnienia [15].
4.8 Co do innowacji, zależy ona przede wszystkim od ludzi, ich możliwości twórczego myślenia, rozwoju kwalifikacji, wiedzy, zdolności uczenia się i organizacji pracy.
Istotne są tu takie cechy jak samodzielność, samostanowienie i prawo do uczestnictwa.
Dlatego właśnie kształtowanie nowych stosunków pracy i struktur współdecydowania ma aż tak duże znaczenie.
Stabilne stosunki przemysłowe promują innowacje.
Jeżeli ktoś, zamiast wzmacniać, ogranicza reprezentowanie interesów pracowniczych i kształtowanie stosunków pracy, a tym samym ogranicza podstawowe prawa pracownicze, to hamuje innowacje.
EKES zwraca zatem uwagę, że niniejszy projekt dyrektywy w sprawie świadczenia usług na rynku wewnętrznym nie może doprowadzić do obniżenia istniejących standardów społecznych, płacowych i bezpieczeństwa.
5.
Zmiany wymagają trwale wydolnego państwa socjalnego, aktywnej i prewencyjnej polityki rynku pracy, jak również modernizacji i polepszenia systemów ochrony socjalnej
5.1 Jeżeli ktoś ma odwagę i chce podjąć się innowacji i dokonywania przemian, to potrzebuje nie tylko inicjatywy własnej, ale również wsparcia ze strony społeczeństwa.
Gotowość poniesienia ryzyka oraz zabezpieczenie socjalne są ze sobą nierozerwalnie związane.
Wiele osób zdanych jest na usługi społeczne, które umożliwiają zastosowanie i wdrożenie nowych rozwiązań.
Organizacja spójności społecznej, jako istotna cecha europejskiego modelu społecznego, oraz innowacje są wzajemnie powiązane.
Państwo socjalne musi oczywiście zawsze uwzględniać nowe wyzwania.
W tym kontekście EKES wyraża przekonanie, że cele strategii lizbońskiej dotyczące zatrudnienia będą osiągalne tylko w przypadku wzmocnienia polityki socjalnej oraz kontynuacji polityki minimalnych przepisów socjalnych na rzecz wyrównywania warunków pracy i życia w Europie.
W rozszerzonej Unii sprawą szczególnie pilną jest, by coraz większa liczba osób mogła żyć w dobrobycie.
5.2 Aby przeciwdziałać niebezpieczeństwu konkurencji w zakresie standardów socjalnych, należy skuteczniej wdrażać i rozwijać istniejące przepisy ustawodawstwa socjalnego UE w dziedzinie warunków pracy, ochrony pracy i zdrowia, praw pracowniczych, równouprawnienia płci i ochrony praw osobistych.
Dotyczy to również kwestii czasu pracy.
5.3 EKES wielokrotnie, również w swojej opinii pt.: Działania polityki zatrudnienia, dotyczącej "Taskforce Employment", poruszał konieczne i możliwe do wykonania innowacje w następujących dziedzinach [16]:
- Bezpieczeństwo socjalne na większą skalę — przeciwdziałanie biedzie;
- Zdolność dostosowania się wymaga prawdziwej równowagi pomiędzy elastycznością a pewnością na rynku pracy; nowe formy organizacji pracy wymagają nowych form zapewniania bezpieczeństwa;
- Wspieranie aktywnych działań prewencyjnych polityki rynku pracy, przede wszystkim dla grup poszkodowanych na rynku pracy, jak również polepszenie integracji imigrantów;
- Pomoc młodzieży w znalezieniu pracy oraz walka z bezrobociem w tej grupie wiekowej;
- Koncentracja na kształceniu — polepszenie kształcenia przedszkolnego — lepszej jakości system całodziennej opieki — pewne oferty kształcenia ustawicznego zagwarantowane w ramach kształcenia się przez całe życie w zbiorowych układach pracy;
- Inwestycje w organizację pracy stosowne do wieku — owocne wykorzystanie wiedzy i doświadczenia starszych pracowników;
- Zwiększenie liczby kobiet pracujących zawodowo — zapewnienie możliwości godzenia pracy zawodowej i życia rodzinnego.
5.4 W związku z tym Komitet przywiązuje szczególną wagę m.in. do następujących twierdzeń:
- Wspieranie aktywnych i prewencyjnych działań w stosunku do osób bezrobotnych i niezatrudnionych musi zostać uznane za ważny cel, a instrumenty polityki rynku pracy konsekwentnie dopasowane do tego, by ponownie włączyć bezrobotnych w rynek pracy.
- Przede wszystkim należy wspierać młodych ludzi, by ułatwić im możliwie bezproblemowe wejście na rynek pracy. Obok powiększającego się wzrostu gospodarczego przede wszystkim od jakości wykształcenia zawodowego i od zagwarantowania kształcenia jak najwyższej jakości aż do zakończenia studiów, będzie zależało, czy młodzi mężczyźni i kobiety utrzymają się i awansują na rynku pracy.
W tym przypadku od wszystkich uczestników rynku pracy wymaga się, by zweryfikowali swój obecny wkład w ten proces i politykę działania przeciwko bezrobociu wśród młodzieży [17].
- W stosunku do konkretnych grup, takich jak osoby niepełnosprawne lub z mniejszymi kwalifikacjami, które mają dodatkowe trudności z wejściem na rynek pracy, należy tworzyć niezbędne warunki, zwłaszcza w zakresie dokształcania, ułatwiające dostęp do rynku pracy, pozostanie na nim oraz rozwój.
- Ze względu na prognozy spadkowe w stosunku do ludności pracującej w Europie, imigranci mogą odegrać ważną rolę w zapewnieniu wystarczającego potencjału wykwalifikowanej siły roboczej na rynku pracy, co zakładają odpowiednie działania [18].
- Aby w obliczu problemu zmniejszania się i starzenia ludności pracującej faktycznie wspierać aktywne starzenie się, należałoby stworzyć warunki gospodarcze i polityczne, które wzmocniłyby motywację do dłuższej pracy, a także ułatwiłyby przedsiębiorstwom zatrudnianie osób starszych.
5.5 EKES podkreślił przy tym konieczność podjęcia większej ilości działań w celu podniesienia wskaźnika zatrudnienia kobiet i usunięcia wszelkich przeszkód, jak i nierówności (przede wszystkim dotyczących wynagrodzenia), które powstrzymują kobiety przed podejmowaniem pracy.
W obliczu faktu, że podjęcie pracy przez więcej kobiet zależy od możliwości pogodzenia zarówno przez kobiety, jak i mężczyzn życia zawodowego z rodzinnym, realizację tego celu strategii lizbońskiej należy konsekwentnie przyspieszyć.
EKES przyjmuje z zadowoleniem apel państw członkowskich o zapewnienie wystarczającej liczby miejsc w wysokiej jakości placówkach opiekuńczych dla dzieci oraz dla osób wymagających opieki (np. starsi i chorzy członkowie rodziny) na wszystkich szczeblach, a także w sektorze publicznym.
Państwa członkowskie powinny wypełniać zalecenia aktualnych wytycznych polityki zatrudnienia poprzez postawienie sobie konkretnych celów i rozwijanie odnośnych planów działania dotyczących ich osiągnięcia.
5.6. W ramach procesu strategii lizbońskiej szczególną uwagę należy poświęcić zwalczaniu dyskryminacji i wspieraniu równości szans dla wszystkich grup ludności dotkniętych wyłączeniem społecznym i gorzej sytuowanych.
W dziedzinie zatrudnienia i integracji społecznej należy odpowiednio uwzględnić potrzebę zwalczania wszelkich form dyskryminacji.
5.7 W raporcie ekspertów w sprawie przyszłości polityki socjalnej zostało niedawno ustalone, że obiegowa opinia, według której bezpieczeństwo socjalne działa na niekorzyść konkurencyjności, wzrostu gospodarczego i poziomu zatrudnienia, jest trudna do udowodnienia, a w krajach takich jak Szwecja, Dania, Austria, Luksemburg, i Holandia, wysoki poziom gospodarczy idealnie współgra z wysokim stopniem bezpieczeństwa socjalnego [19].
Wszystkie kraje, które zajmują czołowe pozycje pod względem konkurencyjności, dokonują względnie dużych inwestycji w politykę społeczną i systemy bezpieczeństwa socjalnego, a jednocześnie wykazują wysokie wskaźniki zatrudnienia i niskie wskaźniki biedy po wprowadzeniu zmian w polityce społecznej.
Dziś chodzi o rozważne połączenie modernizacji i ulepszania systemów bezpieczeństwa socjalnego, tak by przy zachowaniu ich funkcji ochronnych, dopasować je do aktualnych okoliczności (np. rozwoju demograficznego).
Zabezpieczenie długotrwałej możliwości finansowania musi uwzględniać kryteria społecznej adekwatności, ogólnej dostępności i wysokiej jakości usług.
5.8. W większości krajów europejskich finansowanie bezpieczeństwa socjalnego następuje w dużej mierze dzięki składkom socjalnym pracowników i pracodawców.
Składki te urosły częściowo do takiego poziomu, że mogą mieć negatywny wpływ na tworzenie nowych miejsc pracy.
- W tym kontekście EKES zgadza się z zaleceniami grupy wysokiego szczebla w kwestii przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej Unii, by poszerzyć systemy bezpieczeństwa socjalnego i odciążyć czynnik pracy [20].
- Jednocześnie należy podjąć kroki zapobiegające osłabieniu systemu podatkowego i systemu wydatków.
Również w tej kwestii EKES zwracał już uwagę, że jednolita podstawa wymiaru podatku dla przedsiębiorstw mogłaby być ważnym krokiem w tym kierunku.
W przypadku podatków opartych na czynnikach zmiennych, a także w dziedzinie środowiska powinno się również rozważyć najniższe stawki podatkowe.
- Poza tym EKES wielokrotnie wzywał państwa członkowskie do zintensyfikowania wysiłków w kierunku modernizowania i ulepszania swoich systemów zabezpieczenia społecznego, tak by uczynić je bardziej przyjaznymi dla zatrudnienia [21].
5.9 Jednym z zadań strategii lizbońskiej jest również podniesienie wskaźnika zatrudnienia starszych osób.
Według Komisji należy stworzyć 7 milionów miejsc pracy, aby osiągnąć pułap 50 %.
EKES już wskazywał, że w odpowiednich warunkach gospodarczych i politycznych w ramach strategii aktywnego starzenia się za rozsądny cel uważa podniesienie wieku odejścia z rynku pracy.
Wiele państw członkowskich w swoich reformach systemu emerytalnego jako najważniejszy czynnik potraktowało tylko zaostrzenie ustawowego wieku emerytalnego, a przy tym ograniczyło bądź też zupełnie zablokowało możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę.
Stoi za tym jednostronne założenie, że to, dlaczego starsze kobiety nie pozostają dłużej w stosunku pracy, zależy przede wszystkim od ich indywidualnej woli i od braku bodźców ze strony prawa ubezpieczeń emerytalnych.
Inne ważne aspekty nie zostały poruszone.
Wzywa się niniejszym państwa członkowskie do stworzenia warunków politycznych i ekonomicznych zachęcających tych pracowników do dobrowolnego przedłużania okresu aktywności zawodowej aż po granicę wieku emerytalnego, a zarazem popiera się przedsiębiorstwa w realizacji nowych, odpowiednich miejsc pracy i warunków pracy.
5.10 EKES zgadza się z grupami wysokiego szczebla "Zatrudnienie", "Przyszłość polityki społecznej w rozszerzonej Unii" oraz "Strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia" i popiera koncepcje rozwiązań praktykowanych przykładowo w niektórych państwach członkowskich (Finlandia i Szwecja), które koncentrują się na jakości pracy i kształcenia ustawicznego.
Aby w roku 2010 grupa wiekowa 55-64, obejmująca również kobiety, mogła nadal pozostawać aktywna zawodowo, konieczne jest przede wszystkim stworzenie rynku pracy, który dopuści zatrudnianie starszych pracowników; wymaga to od wszystkich podmiotów aktywnego planowania, którego częścią jest również poprawa kwalifikacji zawodowych.
Do tego konieczne są inwestycje w kształcenie ustawiczne, jak również środki zapobiegawcze w dziedzinie ochrony i promowania zdrowia, w celu utrzymania zdolności do pracy.
Polityka mająca na celu zmianę sytuacji starszych zatrudnionych będzie jednak polityką spóźnioną, jeżeli będzie się zajmować dopiero grupą wiekową 40-50 lat.
W związku z tym niezbędne jest zarządzanie zasobami ludzkimi uwzględniające wiek od początku okresu zatrudnienia, jak również adekwatne modele tworzenia miejsc pracy dla starszych pracowników, które redukują obciążenia fizyczne i psychiczne [22].
6.
Polityczne zalecenia EKES
6.1 Merytoryczne zazębianie się koordynacji polityki gospodarczej i zatrudnienia
- Od czasu strategii lizbońskiej miały miejsce pozytywne starania synchronizacji koordynacji polityki zatrudnienia z polityką gospodarczą.
Jednak nadal problem pozostaje brak merytorycznego zazębiania się, przy czym należy zagwarantować, że wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia i polityki gospodarczej dają się ze sobą pogodzić w sposób spójny i zrównoważony.
- Skuteczna koordynacja pomiędzy podmiotami (rządy, EBC, partnerzy społeczni) będzie mogła mieć miejsce tylko wówczas, kiedy polityka finansowa i budżetowa przejmie odpowiedzialność za wzrost gospodarczy i zatrudnienie i kiedy znajdzie się to w głównych zarysach polityki gospodarczej.
- W tym kontekście, należy również uwzględnić projekty reform Komisji dotyczące zwiększonego ukierunkowania na wzrost gospodarczy Paktu na rzecz stabilności i rozwoju, odpowiadające zaleceniom grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. strategii lizbońskiej, polegające między innymi na nieuwzględnianiu strategicznych inwestycji na rzecz rozwoju i zatrudnienia w kalkulacjach deficytu.
Rada, w porozumieniu z Komisją, powinna ustalić, co stanowi wydatki uznawane jako inwestycje strategiczne w interesie europejskim.
6.2 Lepsza współpraca partnerów społecznych i podniesienie znaczenia dialogu makroekonomicznego
- Musi się to wydarzyć na płaszczyźnie krajowej i europejskiej.
Politycznie wzmocniony dialog makroekonomiczny będzie mógł znacznie przyczynić się do lepszych "rządów" dzięki uwzględnieniu opinii partnerów społecznych, a tym samym do ogólnego sukcesu całego procesu.
Jest to jedyne miejsce, w którym zbierają się wszystkie podmioty odpowiedzialne za politykę gospodarczą i społeczną, by prowadzić otwarty dialog na temat tego, w jaki sposób osiągnąć najlepsze połączenie polityki zatrudnienia i polityki gospodarczej w UE.
- Należy zadbać o odpowiednie współuczestnictwo partnerów społecznych na szczeblu państw członkowskich w debatach krajowych (przy zachowaniu ich autonomii), szczególnie jeśli chodzi o reformy strukturalne oraz kwalifikacje i innowacje, ale także w innych fazach realizacji europejskiej strategii zatrudnienia (opracowanie, wdrożenie, ocena krajowych planów działania) [23].
6.3 Skuteczna współpraca właściwych sektorowych Rad Ministrów
- Aby skutecznie wypełniać ogólną strategię polityki zatrudnienia w UE, należałoby zintensyfikować współpracę tych formacji Rady Ministrów UE, które są istotne z punktu widzenia strategii lizbońskiej.
Konieczna jest zwłaszcza współpraca rady ds. gospodarki i finansów z radą ds. konkurencji, zatrudnienia, polityki socjalnej, zdrowia i ochrony konsumentów.
- Taka właśnie ulepszona koordynacja jest również szczególnie pożądana w przypadku przygotowań do szczytu, który odbędzie się wiosną: strategia lizbońska jest procesem horyzontalnym i nie można pozwolić, by odpowiedzialny za nią był tylko ECOFIN.
6.4 Makropolityka i reformy strukturalne muszą się nawzajem uzupełniać
- Podczas gdy UE-15 w roku 2000 osiągnęła jeszcze stopę wzrostu na poziomie 3 %, to w ostatnich latach mamy do czynienia z osłabieniem wzrostu, za co odpowiedzialne są przede wszystkim czynniki makroekonomiczne, a nie względy związane z polityką strukturalną.
Główne zarysy polityki gospodarczej powinny uwzględniać ten fakt w swoich zaleceniach.
- Powinno dojść do odczuwalnego ożywienia najważniejszych elementów popytu: konsumpcji oraz inwestycji (zarówno państwowych jak i prywatnych), aby wyrównać słabości siły nabywczej w Europie.
Powinno być to podstawą do mądrego planowania reform strukturalnych, które nie będą już bardziej osłabiały popytu wewnętrznego i dzięki którym powstaną impulsy do tworzenia nowych miejsc pracy.
- W tym sensie należy nadać szczególne znaczenie wspieraniu zdolności do zwiększania zatrudnienia, usuwaniu braków kwalifikacji, jak również włączenia grup poszkodowanych do rynku pracy.
- Obecnie UE jako całość jest w stanie sprostać światowej konkurencji z korzystnym bilansem handlowym pomimo niezadowalających wyników wzrostu.
W konkurencji światowej Europa musi pamiętać o swoich silnych stronach.
Nie może konkurować z państwami Afryki i Azji pod względem niskich kosztów pracy.
Zamiast tego powinna kontynuować szeroko zakrojoną politykę innowacji i położyć nacisk na produkcję wysokiej jakości towarów i usług o dużej wartości dodanej.
- Aby wolny handel przyniósł korzyści, polityka walutowa nie powinna prowadzić do jakichkolwiek zniekształceń cen towarów, a podział pracy pomiędzy wszystkie państwa uczestniczące w wymianie powinien pozwalać na wzrost płac wraz ze wzrostem wydajności.
Żaden z powyższych warunków nie został jeszcze spełniony, a politycy w UE winni potraktować je w sposób priorytetowy.
- EKES wzywa do przypisania większego znaczenia jakości pracy podczas realizacji strategii lizbońskiej, zwłaszcza podczas wdrażania działań reform strukturalnych.
6.5 Wspieranie roli MSP w zakresie tworzenia miejsc pracy
- To właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa wnoszą wkład we wzrost gospodarczy i tworzenie nowych miejsc pracy na europejskim rynku wewnętrznym.
Dlatego też należy wspierać przedsiębiorczość i rozwijać w pełni potencjał przedsiębiorczości, przede wszystkim poprzez udostępnienie tym przedsiębiorstwom finansowania, ułatwienie administracyjnych aspektów zarządzania przedsiębiorstwem, jak również wzmocnienie działań podwyższających kwalifikacje [24].
- Korzystać ze wsparcia powinny wszystkie przedsiębiorstwa, które przyczyniają się do rozwoju i wzrostu zatrudnienia poprzez innowacje.
Jest to o wiele ważniejsze niż zwyczajne zwiększanie ilości przedsiębiorstw.
6.6 Optymalizacja wdrażania strategii lizbońskiej w państwach członkowskich
- Idąc z duchem raportu grupy wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima Koka z listopada 2004 r. w sprawie strategii lizbońskiej, EKES wyraża przekonanie, że państwa członkowskie są w większym niż do tej pory stopniu zobligowane do osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
Nieosiągnięcie pojedynczych celów nie ma jak do tej pory żadnego wpływu na kształt polityk krajowych.
Publiczne "postawienie pod pręgierzem" spełnia swoją funkcję tylko w ograniczonym zakresie.
- Ogólne cele polityki zatrudnienia należy przełożyć na odpowiednio ambitne cele narodowe, wykazywać większą przejrzystość i zagwarantować szerszą debatę na temat sprawozdań z procesu wdrażania strategii lizbońskiej (tudzież planu działania) na szczeblu krajowym.
- "Benchmarking" powinien być ukształtowany w taki sposób, by z jednej strony ukazana została względna pozycja państw członkowskich, a z drugiej tak, by można było wyciągnąć sensowne wnioski polityczne.
- W zależności od swoich wyników wyjściowych z 2000 r., państwa członkowskie niektóre muszą podjąć większe starania niż inne, aby osiągnąć ogólny cel strategii lizbońskiej dotyczący zatrudnienia.
Od każdego państwa, którego wskaźnik uczestnictwa wynosi 70 % lub więcej, wymaga się dokładnie tego samego, czego wymaga się od państw o niższym wskaźniku.
W tym sensie należy zwracać większą uwagę na rozwój zatrudnienia niż po prostu porównywać wskaźniki.
- Aby proces mógł odnieść sukces, należy — jak to zaproponowała Rada Europejska na szczycie w marcu 2004 r. — wspierać prawdziwe partnerstwo w zakresie reform, z odpowiednim udziałem partnerów społecznych, jak również parlamenty krajowe muszą wziąć na siebie większą odpowiedzialność.
6.7 Silniejsze uwzględnienie wymiaru rozszerzenia
- UE musi zwrócić szczególną uwagę na potrzeby nowych państw członkowskich podczas tworzenia strategii zatrudnienia, tak by państwa te mogły również osiągnąć dotyczące zatrudnienia cele na skalę wspólnotową.
- Szczególną uwagę należy zwrócić tutaj na właściwą i efektywną współpracę partnerów społecznych we wszystkich fazach strategii zatrudnienia.
- Z uwagi na ewentualne przystąpienie do strefy euro należy tak sformułować kryteria konwergencji, by wspierały, a nie spowalniały wzrost gospodarczy i zatrudnienie.
6.8 "Lizbonizacja" budżetu UE
- Osiągnięcie celów strategii zatrudnienia UE wymaga również europejskich inicjatyw wzrostu, które nie ograniczają się do uprzedzania zamkniętych już projektów EBI.
Raport Sapira z 2003 roku przedstawił kilka ważnych propozycji w kwestii budżetu dostosowanego do koniunktury.
- Również przedstawiony przez Komisję projekt perspektyw finansowych na lata 2006-2013 zawiera interesujące propozycje, takie jak utworzenie funduszu wyrównawczego na rzecz wzrostu gospodarczego.
Rozważania te muszą być kontynuowane i wszystko powinno się na nich opierać, tak by przyszły budżet UE zrodził skuteczne europejskie inicjatywy dotyczące wzrostu i zatrudnienia.
- Należy przy tym zapewnić, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, efektywne wykorzystanie dostępnych środków w celu umożliwienia konsekwentnego wdrożenia lizbońskich celów rozwoju i wzrostu zatrudnienia.
6.9 Wzmocniony dialog ze społeczeństwem obywatelskim a rola EKES
- Na strategię lizbońską ma również wpływ to, co ludzie w Europie o niej sądzą.
EKES jest w ramach europejskiej polityki zatrudnienia gotowy zaoferować swoją wiedzę fachową i wnieść swój wkład w pełne zrozumienie strategii lizbońskiej i niezbędne przekazywanie informacji o niej obywatelom Europy.
- W związku z tym EKES postrzega proces lizboński jako bardzo istotny priorytet swojej pracy i jest zdania, że konieczne są odpowiednie struktury wewnętrzne, by utrzymywać ścisłą współpracę z Komisją i z innymi organami UE oraz intensywny kontakt operacyjny ze społeczeństwem obywatelskim na szczeblu europejskim oraz w państwach członkowskich.
- EKES uważa, że z racji swej wiedzy fachowej i reprezentatywności mógłby odgrywać istotną rolę w opracowywaniu analiz oddziaływania, których systematyczne sporządzanie leży w zamiarach Komisji. Jak wynika z trwających dyskusji, bardzo ważne jest, by propozycje legislacyjne odzwierciedlały pluralizm punktów widzenia i opierały się na solidnych, obiektywnych podstawach.
Przekazywanie analiz oddziaływania w pierwszej kolejności EKES-owi i umożliwianie mu zgłoszenia do nich uwag przed ich przesłaniem instytucjom europejskim mogłoby prowadzić do większej akceptacji europejskich inicjatyw prawodawczych, zgodnie z duchem partnerstwa na rzecz odnowy Europy. Bruksela, 9 lutego 2005 r.
Anne-Marie Sigmund [1] Opinia EKES w sprawie skuteczniejszego wdrażania strategii lizbońskiej (sprawozdawca: Bruno Vever, współsprawozdawcy: Ernst Erik Ehnmark i John Simpson - Dz.U. C 120 z 20.5.2005)
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomicznego-Społecznego w sprawie: "Jak osiągnąć lepszą integrację regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych"
(2005/C 221/23)
Dnia 27 Stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, wydać opinię w sprawie:"Jak osiągnąć lepszą integrację regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej (ECO), odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 19 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Paulo Barros VALE.
Na 414. sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 10 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 80 głosami za, przy 3 wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp i uwagi ogólne
1.1 Określenie i zdefiniowanie pojęcia regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych
1.1.1 Jednym ze strategicznych celów Unii Europejskiej jest osiągnięcie harmonijnego rozwoju całego jej terytorium, w szczególności poprzez usunięcie wszelkich czynników społeczno-ekonomicznych, historycznych, fizycznych lub naturalnych, jakie mogłyby pogorszyć konkurencyjność danych obszarów i przeszkodzić ich rozwojowi.
1.1.2 Niedostępność jest jedną z najpoważniejszych przeszkód, poważnie utrudniającą życie na pewnych obszarach, takich jak wyspy i obszary górskie.
Niska gęstość zaludnienia stanowi także utrudnienie dla rozwoju niektórych regionów.
Niektóre terytoria doświadczają jednocześnie więcej niż jednego utrudnienia, jak to ma miejsce w przypadku górzystych wysp, co zwiększa ich kłopoty.
1.1.3 W swych wysiłkach na rzecz spójności gospodarczej i społecznej, Komisja Europejska uznaje występowanie trwałych niekorzystnych warunków naturalnych (szczególnie niekorzystnego położenia geograficznego lub specyficznych czynników demograficznych czy naturalnych) w niektórych regionach UE — regiony wysoko położone, słabo zaludnione i regiony wyspiarskie — stanowiących przeszkodę dla działalności gospodarczej i rozwoju tych regionów.
1.1.4 EKES uważa jednak, iż europejska polityka regionalna nie dostarcza całkowitych rozwiązań w sensie rzeczywistego uwzględnienia poważnych ograniczeń, jakim podlegają te regiony.
1.1.5 Pomimo istnienia całej serii środków wspólnotowych, adresowanych do tych regionów i dotyczących ich w sposób rzeczywisty lub potencjalny, nie ma uporządkowanej polityki europejskiej dla wszystkich terytoriów dotkniętych tego rodzaju przeciwnościami, obejmującej środki dostosowane indywidualnie do konkretnych potrzeb.
1.1.6 EKES uważa, iż sytuacja ta zaistniała w głównej mierze z powodu braku prawdziwej wspólnotowej definicji "regionów o trwale niekorzystnych warunkach naturalnych i strukturalnych" w kategoriach prawnych i instytucjonalnych.
1.1.7 W obecnym kontekście rozszerzonej Europy dwudziestu pięciu Państw Członkowskich, EKES uważa, iż prawne i formalne uznanie tego pojęcia ma wielką wagę jako punkt wyjścia do stworzenia konkretnych ram działania.
1.1.8 EKES uważa, iż obszary takie zasługują na szczególną uwagę, szczególnie poprzez wprowadzenie konkretnych ram obejmujących stałe rozwiązania, które według ostatecznej analizy są jedynymi zdolnymi do zminimalizowania najbardziej uporczywych problemów strukturalnych.
Jest to jedyny sposób na uniknięcie niebezpieczeństwa dalszej izolacji/marginalizacji tych regionów, oraz udzielenia im pomocy w integracji ze Wspólnotą, której są częścią na równych warunkach.
1.1.9 W swojej opinii na temat przyszłości obszarów wysoko położonych w UE [1], EKES argumentował, iż pierwszym krokiem na drodze do przyjęcia wspólnej wizji jest zapisanie w Traktatach szczególnej sytuacji tych obszarów, co uczyniono już wcześniej w art. 158 i 299 Traktatu Amsterdamskiego.
Uznanie to uzasadniono trudnościami i wyzwaniami stojącymi przed tymi obszarami, które powinny mieć przyznane prawo do solidarności, zróżnicowanego traktowania i eksperymentowania.
1.1.10 EKES niezmiennie uważa, iż obszary takie wymagają uznania, które umożliwiłoby im wykorzystanie podstawowych zasad, które z kolei pozwolą im w pełni wykorzystać ich potencjał jako regionów charakteryzujących się autentycznością i zróżnicowaniem.
1.1.11 Dlatego też EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie do Traktatu Konstytucyjnego Unii Europejskiej, przyjętego 18 czerwca 2004 r. na Konferencji Międzyrządowej, w której uczestniczyli głowy państw i szefowie rządów państw UE, a który nadal oczekuje na ratyfikację — w artykule wydającym się sparafrazowaną wersją art. 158 Traktatu Amsterdamskiego — wyraźnego odniesienia do regionów dotkniętych trwałymi trudnościami strukturalnymi, jak wyspy, obszary górskie, czy też słabo zaludnione.
1.1.12 W rozdziale poświęconym spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, art. III-220 dodaje następujący akapit do istniejących już dwóch akapitów zawartych w art. 158 Traktatu Amsterdamskiego: "Wśród regionów, o których mowa, szczególną uwagę poświęca się obszarom wiejskim, obszarom podlegającym przemianom przemysłowym i obszarom, które cierpią na skutek poważnych lub trwałych trudności naturalnych lub demograficznych, takim jak najbardziej na północ wysunięte regiony o bardzo słabym zaludnieniu oraz regiony wyspiarskie, transgraniczne i górskie".
1.1.13 EKES przekonany jest, iż fakt, że regiony o tego rodzaju trudnościach są obecnie wyraźnie wspomniane w Traktacie Konstytucyjnym, służyć będzie jako polityczna dźwignia, otwierająca drogę do przyszłych krajowych i wspólnotowych środków bardziej odpowiadających obecnej sytuacji na tych obszarach, i mających na celu znaczne zredukowanie trwałych trudności naturalnych lub co najmniej ograniczenie ich skutków.
1.1.14 EKES z zadowoleniem przyjmuje nieustanne zaangażowanie Unii Europejskiej w propagowanie spójności gospodarczej i społecznej, uważa również, iż uznanie w Traktacie szczególnego charakteru tych obszarów stanowi wielką szansę dla ich przyszłości.
Tym niemniej, EKES uważa, iż stworzenie prawdziwego prawnego punktu odniesienia do uznania omawianych obszarów wymaga sprecyzowania pojęcia, a w szczególności znaczenia "trwałych trudności naturalnych lub demograficznych", "regionów bardzo słabo zaludnionych" oraz "obszarów górskich".
1.1.15 Obecnie ważne jest, aby ustawodawstwo wspólnotowe stworzyło obiektywną definicję obszarów kwalifikujących się, aby zapewnić wdrożenie przyszłych stałych, konkretnych środków dla tych obszarów.
1.1.16 Oficjalne uznanie tego pojęcia z pewnością nada większej mocy politycznym środkom Wspólnoty, dostosowanym do szczególnych cech tych regionów, mających na celu zrekompensowanie im trudności strukturalnych, z powodu których cierpią.
1.2 Problemy regionów wyspiarskich Unii Europejskiej
1.2.1 Wyspiarskość wskazywana jest jako czynniki geograficzno-kulturowy będący trwałą trudnością stanowiąca dodatkowe ograniczenie konkurencyjności na tych obszarach.
1.2.2 W kategoriach instytucjonalnych, poczyniono wyraźne odniesienie do regionów wyspiarskich (art. 154 Traktatu z Maastricht, art. 158 Traktatu Amsterdamskiego oraz dołączona do niego Deklaracja nr 30), które uznaje, iż trudności strukturalne związane ze statusem wysp poważnie szkodzą rozwojowi gospodarczemu i społecznemu, i zaleca, aby ustawodawstwo wspólnotowe w uzasadnionych przypadkach ujęło specjalne środki na rzecz tych regionów, aby w lepszy sposób włączyć je do rynku wewnętrznego na sprawiedliwych zasadach.
1.2.3 Raport z marca 2003 r. w sprawie regionów wyspiarskich [2] stwierdzał jednak, że niezależnie od tego, jak ważne mogą być takie odniesienia instytucjonalne, dotychczas przyniosły one niewiele konkretnych działań.
1.2.4 Analiza 286 regionów wyspiarskich [3] wykazała, iż:
- mają one prawie 10 mln ludności zamieszkującej obszar 100,000 km2 (około 3 % całkowitej liczby ludności Unii Europejskiej i 3,2 % jej całkowitego obszaru);
- ich szacowany PKB to 18 mld € (t.j..
2,2 % PKB UE), a PKB per capita (w standardzie siły nabywczej) wynosi 16.300 € (72 % średniej UE) przy zasadniczych różnicach między poszczególnymi regionami wyspiarskimi;
- poza drobnymi wyjątkami, ich sytuacja gospodarcza i społeczna jest mniej sprzyjająca niż w krajach, do których należą.
Ich PKB per capita jest generalnie niższy niż średnia krajowa, choć niekoniecznie najniższy w kraju, do którego należą (a jednocześnie znacznie wyższy niż w dziesięciu najbiedniejszych regionach UE);
- gospodarki wysp są bardzo wrażliwe, gdyż koncentrują się na ograniczonej liczbie działań i szczególnej specjalizacji w pewnych sektorach, jak rolnictwo, rybołówstwo i turystyka.
Brak surowców utrudnia rozwój sektora wtórnego (stopa zatrudnienia w sektorze wtórnym w regionach wyspiarskich jest niższa od średniej UE).
Wdrożona została pewna liczba strategii mających zwiększyć bazę gospodarczą oraz ograniczyć działania sezonowe;
- obszary te charakteryzują się wysokim odsetkiem małych firm.
Niewielki rozmiar rynków lokalnych, stały niski stopień wykwalifikowania oraz brak tradycji zakładania firm czynią z nich przedsiębiorstwa szczególnie słabe;
- rozłożenie ludności jest bardzo nierównomiernie między trzema obszarami geograficznymi: 95 % tej ludności koncentruje się na wyspach Morza Śródziemnego, zaś jedynie 5 % na Atlantyku i wyspach północnych.
Podział według wysp czyni tę nierównomierność jeszcze wyraźniejszą (pięć wysp lub archipelagów wysp stanowi około 85 % populacji);
- liczba ludności to czynnik determinujący trudności, jakie napotykają.
Wydaje się istnieć próg 4.000-5.000 mieszkańców, powyżej którego stopa przyrostu ludności jest generalnie dodatnia, liczba obiektów oraz infrastruktury jest wysoka, a populacja młodsza.
Poniżej tego progu wyspy są szczególnie narażone na emigrację i starzenie, mają też dużo mniej wyposażenia;
- obok liczby ludności, warunki geomorfologiczne i naturalne stanowią potrójną trudność: status wyspy, teren górzysty oraz bycie częścią archipelagu.
Większość tych regionów jest górzysta, i musi borykać się również z ograniczeniami wynikającymi z wchodzenia w skład archipelagu;
- regiony wyspiarskie mają jednak kilka przewag, które należy lepiej i w większym stopniu wykorzystać, szczególnie w dziedzinie wypoczynku (turystyka, sport, rezydencje wakacyjne etc.), aby mogły one odgrywać ważną rolę w połączeniu z "autostradami morskimi".
1.2.5 Definicja "wysp"y w rozumieniu Eurostatu wyklucza każdą wyspę, na której znajduje się stolica państwa UE.
Przed rozszerzeniem Unii z definicji tej wyłączone były Wielka Brytania i Irlandia, jednak obecnie odnosi się to także do dwóch stosunkowo małych wysp: Cypru i Malty.
EKES proponuje przewartościowanie tej definicji w taki sposób, aby obejmowała ona ewentualnie te dwa nowe państwa członkowskie.
Zostało to już przyznane przez Komisję we wniosku w sprawie nowych funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności [4], a także w kontekście nowej Europejskiej Konstytucji [5], która zawiera deklarację w tej sprawie.
1.3 Problemy regionów górskich
1.3.1 obszary górskie obejmują około 40 % terytorium UE, a ich ludność wynosi blisko 66,8 mln (17,8 % całkowitej liczby ludności UE).
1.3.2 Ze względu na specyficzne cechy geofizyczne, kulturowe i gospodarcze (góry często sąsiadują z granicami państw), regiony górzyste nie nadają się do wielu przedsięwzięć gospodarczych, co ma wpływ na życie miejscowej ludności.
1.3.3 Ostatnia analiza regionów górskich [6] wskazuje nie tylko na ich różnorodne trudności naturalne, gospodarcze i społeczne, ale i skupiła się także na znaczne różnice między tymi obszarami.
1.3.4 Ta sama analiza wskazuje, iż polityki krajowe dotyczące obszarów górskich różnią się, w niektórych krajach przyjmując charakter sektorowy, skierowany zasadniczo w rozwój rolnictwa/obszarów wiejskich, podczas gdy w innych skierowane są one na rozwój wielosektorowy; na obszary takie, jak infrastruktura publiczna, środowisko naturalne i turystyka.
1.3.5 Analiza wskazuje również, iż środowisko naturalne, krajobrazy i wartości kulturowe, stanowiące same w sobie dziedzictwo narodowe, są obecnie lepiej chronione przez przepisy krajowe i wspólnotowe, dowodzi jednak, iż jest konieczna ściślejsza koordynacja ze strategiami rozwoju.
1.3.6 Analiza ostrzega przed trzema ryzykami wynikającymi z globalizacji: tendencji do przekształcania obszarów górskich w "muzea pod gołym niebem" (rezerwaty przyrody/kultury oraz obszary wypoczynkowe), tendencji do promocji wzrostu gospodarczego bez względu na zasadę trwałości, oraz tendencji do spadku populacji.
1.4 Problem obszarów o niskim zagęszczeniu ludności
1.4.1 Na obszarach o niskim zagęszczeniu ludności główny problem stanowi transport, zarówno jego czas jak i jego koszt.
W wielu przypadkach problemem jest rzeczywisty brak infrastruktury transportowej.
Na tych obszarach rzadko spotyka się korzyści skali, co stanowi problem nie tylko dla produkcji prywatnej, ale również usług socjalnych i innych usług publicznych.
Poddaje to próbie narodową solidarność społeczną, gdy usługi publiczne na takich obszarach kraju pochłaniają więcej wydatków publicznych, niż wynikałoby to z wielkości populacji.
1.4.2 Kolejnym problem tych obszarów jest klimat.
Niskie zagęszczenie ludności oraz chłodny klimat często idą ze sobą w parze.
Do kosztów długich przejazdów dochodzą także m.in. wysokie koszty ogrzewania.
1.5 Kwestie związane z transportem i kosztami transportu na osobę lub jako wartości bezwzględne
1.5.1 W swej rezolucji z 12 lutego 2003 r. w sprawie Białej Księgi dotyczącej polityki transportowej, Parlament Europejski podkreślił potrzebę wkładu polityki transportowej w spójność gospodarczą i społeczną, a także uwzględnienia szczególnego charakteru regionów odległych, wysp i regionów górskich oraz słabo zaludnionych, i podkreślił, iż uwzględnić należy ich szczególne potrzeby.
Ze względu na ich położenie geograficzne, transport ma dla tych regionów znaczenie strategiczne.
1.5.2 Fakt, iż niektóre z tych regionów to archipelagi, służy jedynie podkreśleniu ich zależności od transportu, ponieważ usług transportu lotniczego i morskiego są kluczowe dla ich kontaktów politycznych, gospodarczych i społecznych z kontynentem.
1.5.3 Dodatkowe koszty transportu powodowane zarówno odległym położeniem tych regionów, jak i potrzebą zapewnienia, iż usługi te będą regularne, stanowią kolejną przeszkodę dla ich rozwoju gospodarczego.
Te niedogodności gospodarcze w praktyce odzwierciedlane są wysokimi kosztami transportu pasażerskiego i towarowego do i z tych regionów (w regionach wyspiarskich koszt transportu towarów na rynki zewnętrzne jest wyższy z powodu konieczności skorzystania z transportu morskiego lub powietrznego, z których oba są droższe niż transport drogowy lub kolejowy na tę samą odległość), wysokimi kosztami dystrybucji (biorąc pod uwagę potrzebę zachowania dużych zapasów, aby zapobiec deficytom w wypadku złej pogody lub innych okoliczności, a także, aby sprostać popytowi sezonowemu), oraz wyższymi kosztami produkcji (które podwyższa niewielki rozmiar rynku wewnętrznego, w niektórych przypadkach także wysoka cena ziemi oraz niskie lokalne zdolności inwestycyjne).
1.5.4 Choć ich waga gospodarcza i demograficzna w stosunku do UE jako całości jest relatywnie niewielka, pewne regiony, w tym bardziej oddalone lub peryferyjne, mogą stanowić potencjalną platformę, z której Europa może rozwijać swe stosunki handlowe z obszarami sąsiadującymi.
1.5.5 Dowodzono, iż wspólna polityka transportowa jest niezbędna, jeśli potrzeby tych regionów mają być spełnione w sposób mający na uwadze ich rozwój gospodarczy i społeczny, w szczególności poprzez lepszą integrację ich lotnisk i portów z sieciami transeuropejskimi.
1.5.6 W swym raporcie na temat regionów z trudnościami strukturalnymi, Komisja Polityki Regionalnej, Transportu i Turystyki wskazuje na rolę, jaką główne sieci transeuropejskie mogą odegrać w sektorach transportowym i energetycznym, aby zapewnić lepsze połączenia między nimi a pozostałymi krajami EU, a także ograniczyć wewnętrzną fragmentaryzację rynków regionalnych.
1.6 Kwestie związane z telekomunikacją
1.6.1 Oddalenie od głównych rynków europejskich, a także odległości w obrębie tych regionów poważnie ograniczają ich konkurencyjność oraz możliwości rozwoju.
1.6.2 Rozwój społeczeństwa informacyjnego, sieci telekomunikacyjnych, multimediów oraz innowacje techniczne dają tym regionom realne szanse.
1.6.3 Likwidując ograniczenia czasowo-przestrzenne nowe technologie informacyjne i komunikacyjne są postrzegane jako środek ograniczenia skutków odizolowania i pomoc w zapewnieniu wyspom szeregu usług (szczególnie w dziedzinie edukacji i zdrowia, w tym drugim wypadku dzięki rozwojowi telemedycyny); są one również jednym z wstępnych warunków rozwoju działalności gospodarczej w tych regionach.
1.6.4 Świadoma, iż zagadnienia te są kluczowe dla rozwoju gospodarek lokalnych, Unia Europejska popiera wysiłki regionów, a także publicznych i prywatnych podmiotów gospodarczych zmierzające do modernizacji infrastruktury telekomunikacyjnej, rozbudowy usług koniecznych do stworzenia społeczeństwa informacyjnego, oraz efektywniejszego kierowania ich do regionów.
1.6.5 Badania pokazują jednak, że pomimo znacznej poprawy infrastruktury telekomunikacyjnej tych regionów w odniesieniu do jakości i ilości linii, połączeń regionalnych i krajowych, a także komunikacji międzynarodowej i rozwoju usług telematycznych, który umożliwił użytkownikom usług publicznych i prywatnych lepszy dostęp do informacji, nadal istnieją poważne dysproporcje w porównaniu z regionami na kontynencie europejskim.
1.6.6 Podsumowując: pomimo znacznego postępu, nie wszystkie problemy zostały jeszcze w pełni rozwiązane, istnieje jednak nadzieja, że postęp techniczny otworzy drogę do pozytywnych zmian w najbliższych latach, zmniejszając poczucie psychologicznej izolacji mieszkańców takich regionów.
1.7 Infrastruktura i dostęp do usług publicznych — portów, lotnisk, kolei, dróg, służby zdrowia, kształcenia i szkoleń oraz do polityki szerzenia wiedzy
1.7.1 Regiony cierpiące z powodu trwałych trudności naturalnych i strukturalnych zasadniczo mają ogromne problemy z zachowaniem populacji.
1.7.2 Brak masy krytycznej generalnie prowadzi do jakościowych lub ilościowych niedostatków usług publicznych na tych obszarach.
Dodatkowe koszty podstawowych usług, jak transport, wpływają na rozwój gospodarczy tych regionów.
Dlatego też zdaniem EKES usługi publiczne są również kluczowe dla dynamiki terytorialnej omawianych regionów, ze względu na ich wpływ społeczny.
1.7.2.1 Jako że za zapewnienie usług publicznych odpowiedzialne są Państwa Członkowskie, polityka wykonywania tych usług leży głównie w gestii krajowej.
EKES zatem wzywa Państwa Członkowskie do stworzenia systemów usług socjalnych charakteryzujących się solidarnością geograficzną.
1.7.3 Choć prawdą jest, że technologie informacyjne i komunikacyjne pozwoliły dostarczyć niektórych rozwiązań, postęp w tej dziedzinie pozostaje nadal bardzo powolny w większości tych regionów.
1.7.4 Podobnie jak Parlament Europejski, EKES uznaje, iż reforma wspólnotowej polityki konkurencji powinna umożliwić zwiększenie wpływu pomocy regionalnej na regiony o trwałych trudnościach geograficznych oraz zapewnić zachowanie w nich wysokiej jakości usług publicznych.
1.8 Ograniczenia i możliwości związane ze środowiskiem naturalnym: zróżnicowanie ekosystemów
1.8.1 Środowisko naturalne wielu z tych regionów jest bardzo narażone na zniszczenie, a rozwój turystyki, szczególnie na niektórych wyspach Morza Śródziemnego, wywiera na nie dalszy wpływ.
Mimo tego, istnieją duże potencjalne możliwości wynikające np. ze zróżnicowania ekosystemów, które powinny zostać wykorzystane w sposób systematyczny i zrównoważony.
1.8.2 Jeśli chodzi o energię, regiony wyspiarskie — szczególnie te najbardziej odległe — z reguły zależne są w dużym stopniu od dostaw ropy (ze względu na ich lokalizację, oddalenie od głównych sieci energetycznych, a także wyższy koszt wytworzenia energii elektrycznej z powodu średniego, a często bardzo małego rozmiaru sieci, które należy zasilać).
Z tego też powodu należy poszukiwać alternatywnych, odnawialnych źródeł energii, które zazwyczaj często występują w tych regionach.
1.9 Problemy związane z działalnością gospodarczą; koncentracja działań sektorowych oraz brak alternatyw; sytuacja w dziedzinie zatrudnienia
1.9.1 Jednym z głównych problemów, przed którymi stoją te regiony, jest bez wątpienia niska zdolność do tworzenia i budowania przedsiębiorstw, wynikająca z braku kapitału oraz w dużej mierze z klimatu gospodarczo-społecznego nieprzychylnego dla rozwoju działalności gospodarczej.
1.9.2 Niektóre badania zalecają zróżnicowanie gospodarki tych regionów, szczególnie tych uzależnionych w całości od turystyki, oraz promowanie nowych, zintegrowanych źródeł rozwoju endogennego.
1.9.3 Niektóre badania uznają, iż program szkoleń, zaprojektowany tak, aby wspierać innowacyjność oraz tworzenie przedsiębiorstw, jest niezbędny dla rozwoju nowych sektorów, czy też rozwoju turystyki, a poprzez to do promowania zatrudnienia.
1.9.4 Struktura zatrudnienia zasadniczo wskazuje na duże znaczenie sektora rolniczego.
Zatrudnienie jest również wysokie w sektorze usług, w dużej jednak mierze wynika ono z zatrudnienia w sektorze publicznym.
1.10 Szanse dla turystyki i rekreacji
1.10.1 Turystyka ma bez wątpienia ogromną wagę jako siła napędowa działalności gospodarczej, i jako taka przyczynia się do zmniejszenia przepaści w rozwoju regionów o trwałych trudnościach strukturalnych.
Sektor ten ma często największe znaczenie w podnoszeniu zamożności tych regionów.
1.10.2 EKES uważa, iż wysiłki mające na celu zbliżenie tych obszarów do bardziej rozwiniętych regionów UE wymaga maksymalnego wykorzystania roli opartej na profesjonalnej bazie turystyki oraz reprezentowanego przez nią potencjału do rozwoju gospodarczego.
1.10.3 EKES nadal uważa, iż turystyka nie może być jedynym fundamentem gospodarek tych obszarów, lecz muszą one być zróżnicowane i wielostronne.
1.10.4 W swej wcześniejszej opinii na temat przyszłości obszarów górskich UE [7], EKES utrzymywał, iż przy poszanowaniu konieczności trwałego rozwoju, oferta turystyki górskiej powinna być na tyle zróżnicowana, aby osiągnąć równomierne rozłożenie w czasie (lepsza równowaga sezonowego napływu turystów) i przestrzeni (lepsze rozłożenie przestrzenne odwiedzających).
1.10.5 EKES nadal uważa, iż atrakcyjność obszarów górskich jako ośrodków turystycznych dla turystów z innych obszarów lub po prostu rekreacyjnych w dużym stopniu wynika z ich właściwości, jest jednak zdania, iż rola ta musi być wykształcona i dostosowana do zmieniających się wymagań.
1.10.6 Badania wskazują na to, iż turystyka i rekreacja są kluczowymi wartościami dla tych regionów, ostrzegają jednak przed wadami nadmiernej specjalizacji w tym sektorze gospodarki.
1.11 Zdolność do przyciągnięcia inwestycji i tworzenia szans, aby zachować populację regionu i rozwinąć jej potencjał endogenny
1.11.1 Ponieważ są to regiony charakteryzujące się obiektywnymi, trwałymi trudnościami, które stale generują dodatkowe koszty, zdaniem EKES bardzo ważne jest, aby wdrożono aktywną politykę, np. podatkową, aby promować rozwój lokalnych gospodarek tak, aby lokalna ludność mogła pozostać na miejscu.
1.11.2 Biorąc pod uwagę charakterystykę i ograniczenia typowe dla tych regionów, a także wagę zabezpieczenia, w każdym przypadku, strategii najlepiej służącej osiągnięciu postawionych celów, EKES uważa, iż szczególnie ważne jest, aby wspierać wzrost trwałej i wysokiej jakości turystyki w połączeniu z rozwojem lokalnej wytwórczości, aby umożliwić lokalnej gospodarce rozwój i wkład w tworzenie oraz zachowanie miejsc pracy.
Jednym ze sposobów na osiągnięcie tego może być dostarczanie usług związanych z obsługą przedsiębiorstw oraz zachęcanie do tworzenia i rozwijania małych lub bardzo małych przedsiębiorstw.
1.11.3 EKES uważa również, iż większa współpraca/zaangażowanie władz lokalnych i partnerów społecznych tych regionów, na przykład poprzez działania zintegrowane, może stworzyć warunki i masę krytyczną mogącą pomóc lepiej wykorzystać potencjał rozwojowy tych regionów, aby zbliżyć je do bardziej rozwiniętych regionów UE.
Regiony te dzięki swojej wartości turystycznej służą propagowaniu walorów UE.
1.11.4 EKES uważa, że dostęp do wysokiej jakości edukacji i szkoleń zawodowych jest kluczowy dla rozwoju tych regionów.
1.12 Oddalenie od głównych rynków oraz centrów decyzyjnych; brak "masy krytycznej" do prowadzenia wielu zrównoważonych działań gospodarczych
1.12.1 Oddalenie tych regionów oraz ich fragmentaryzacja wewnętrzna stanowią oczywiste przeszkody dla ich rozwoju, szczególnie ze względu na to, że ich niewielki rozmiar pociąga za sobą trudności z zapewnieniem zwrotu poważnych nakładów inwestycyjnych, z tworzeniem efektów skali oraz zapewnieniem opłacalności wielu działań gospodarczych.
1.13 Sytuacja reprezentatywnych ruchów gospodarczych i społecznych w omawianych regionach
1.13.1 W opinii EKES polityka państwowa odpowiadająca szczególnym potrzebom regionu może zostać wdrożona jedynie z udziałem proaktywnych, reprezentatywnych ruchów gospodarczych i społecznych.
Brak masy krytycznej (zasobów ludzkich, infrastruktury, usług, etc.) w wielu z tych regionów oraz brak efektywnego stopnia organizacji partnerów gospodarczych i społecznych stanowią często dodatkowy czynnik hamujący rozwój i wzrost konkurencyjności.
1.14 Wspólnotowa i krajowa polityka minimalizacji trwałych problemów strukturalnych
1.14.1 Fundusze strukturalne objęły znaczą część populacji tych regionów (w przypadku wysp jest to ponad 95 %), gdyż kwalifikują się one w ramach celów 1 i 2.
1.14.2 Przy wsparciu polityki wspólnotowej i krajowej wdrożono wiele programów mających na celu zapewnienie trwałego rozwoju tych regionów, w oparciu o wykorzystanie ich szczególnych atutów.
Ważne przykłady to pomoc dla rozwoju lokalnego rzemiosła, rozwój projektów turystycznych, a także nowej infrastruktury transportowej, szkoleniowej i środowiskowej.
1.14.3 Znaczna część funduszy Wspólnoty przeznaczono na modernizację i wzmocnienie sektorów produkcyjnych, aby wspomóc tworzenie lub zachowanie istniejących przedsiębiorstw.
Obok typowej bezpośredniej pomocy na inwestycje, działania obejmują pewne instrumenty finansowe (umowy gwarancyjne, umocnienie środków własnych, preferencyjne stopy odsetek etc.), które przyczyniły się do mobilizacji środków na rynkach kapitałowych.
Pomoc publiczna została również skierowana na obszary związane z działalnością gospodarczą, jak budowa zaplecza gospodarczego, zapewnienie podstawowych usług, rozwój praktycznych projektów badawczych i transfer technologii, oraz wykorzystanie nowych technologii komunikacyjnych.
1.14.4 W sferze rolnictwa, wdrożono konkretne działania mające umocnić tradycyjne uprawy lokalne i stymulować dywersyfikację, badania stosowane i eksperymenty.
1.14.5 Jeśli chodzi o rybołówstwo i gospodarkę rybacką, niektóre regiony zdołały uzyskać finanse na projekty dotyczące budowy i modernizacji łodzi, gospodarstw rybnych, wyposażenie portów rybackich, przetwórstwo i marketing.
1.14.6 Różne inwestycje poczyniono także w dziedzinie szkoleń (stworzenie infrastruktury i kursów szkoleniowych) mając na celu zwiększenie zdolności naboru i sprostanie potrzebom niektórych sektorów.
1.14.7 Podjęto również działania związane ze środowiskiem naturalnym, starając się ograniczyć zanieczyszczenia, szczególnie w odniesieniu do gospodarowania i przetwarzania osadów i ścieków płynnych pochodzenia przemysłowego i z gospodarstw domowych.
1.14.8 Wspólnotowe środki rozwoju obszarów wiejskich konkretnie skierowane do pomocy regionom wyżynnym miały zapewnić ciągłe wykorzystanie terenów rolniczych na obszarach mniej produktywnych, a także zapewnić większe wsparcie dla inwestycji na tych obszarach.
Produkcja rolnicza odpowiadająca wymaganiom ochrony środowiska i zachowania obszarów naturalnych jest wspierana przez działania agrośrodowiskowe.
1.15 Rozwój tych regionów na przestrzeni lat w świetle polityki państwowej wobec nich stosowanej
1.15.1 Polityka Wspólnoty, szczególnie poprzez Fundusze Strukturalne, odegrała bardzo ważną rolę w ogólnym rozwoju tych regionów, szczególnie w odniesieniu do konwergencji z resztą Unii Europejskiej.
Wpływ tej polityki był znaczny, a nawet decydujący, na takie sektory, jak infrastruktura transportowa, czy też rybołówstwo i rolnictwo, stanowiące dwa podstawowe działy gospodarki.
1.15.2 Tworzenie lub rozwój infrastruktury ograniczający izolację zewnętrzną był jednym z najbardziej widocznych aspektów projektów współfinansowanych przez Unię Europejską w każdym z tych regionów.
Dostępność każdego z tych regionów znacznie się poprawiła z korzyścią zarówno dla lokalnych społeczności, jak i przemysłu turystycznego.
Wewnętrznie, regiony skorzystały na remontach głównych dróg, a w pewnych wypadkach na działaniach mających rozwinąć transport publiczny.
W wielu sferach infrastruktura wspierająca działalność gospodarczą została tak ulepszona, aby mogła sprostać zmieniającym się wymaganiom.
1.15.3 Obok lepszych połączeń powietrznych i morskich do złagodzenia naturalnych trudności wynikających ze statusu wyspiarskiego oraz/lub oddalenia przyczyniły się inicjatywy związane z zaawansowanymi technologiami komunikacyjnymi (telekonferencje, telematyka oraz sieci kablowe).
1.15.4 Wysiłki podjęte w związku z różnymi sektorami gospodarki przyczyniły się do zwiększenia produktywności przedsiębiorstw i stworzenie oferty bardziej odpowiadającej możliwościom rynku lokalnego i eksportowego.
1.16 Solidarność w polityce strukturalnej
1.16.1 W kontekście reformy Funduszy Strukturalnych na lata 2006-2013, obok sytuacji społeczno-gospodarczej pod uwagę należy wziąć specyficzną sytuację regionów o trwałych trudnościach i ich trwałe ograniczenia strukturalne.
1.16.2 EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Trzeci Raport w sprawie spójności gospodarczej i społecznej, przyjęty przez Komisję Europejską 18 lutego 2004 r., dotyka szczególnych problemów tych regionów oraz potrzeby podjęcia działań zgodnych z sytuacją, w jakiej się one znajdują.
1.16.3 W opinii EKES, sposób przydzielania funduszy wynikający z Priorytetów II (Regionalna konkurencyjność i zatrudnienie) i III (Europejska współpraca terytorialna), przewidzianych w nowej strukturze polityki spójności UE na okres programowania 2007-2013, powinien brać pod uwagę takie kryteria oceny trwałych trudności strukturalnych, jak oddalenie, izolacja, słaba dostępność oraz niska gęstość zaludnienia.
Wiadomo, iż czynniki takie stanowią poważne przeszkody dla rozwoju gospodarczego i społecznego dotkniętych nimi regionów.
1.16.4 Dlatego też EKES popiera zamiar Komisji Europejskiej, aby należycie uwzględnić wymiar terytorialny i gospodarczo-społeczny w ramach nowych Funduszy Strukturalnych na nowy okres programowania finansowego.
Komisja Europejska wnioskuje, aby pomoc wspólnotowa wynikająca z Priorytetu II stosowała kryteria terytorialne odzwierciedlające relatywne niekorzystne położenie regionów charakteryzujących się trudnościami geograficznymi (wyspy, obszary górskie i regiony słabo zaludnione).
1.16.5 EKES zgadza się z wnioskiem Komisji Europejskiej, aby Państwa Członkowskie zapewniły, że specyfika tych regionów zostanie wzięta pod uwagę podczas przeznaczania funduszy w ramach programów regionalnych, i że obszary o trwałych trudnościach geograficznych korzystać będą z maksymalnie zwiększonego wkładu Wspólnoty.
1.16.6 EKES uważa, iż szczególną uwagę należy zwrócić na sytuacje, w których czynniki takie kumulują się (na przykład słabo zaludnione, górzyste wyspy).
1.16.7 Co więcej, specyficzne potrzeby takich obszarów winny być odzwierciedlone nie tylko w polityce spójności, ale we wszystkich kierunkach polityki Wspólnoty.
1.16.8 EKES przekonany jest, iż obok potrzeby uwzględnienia w polityce spójności problemów związanych z konkurencyjnością regionów o trwałych trudnościach strukturalnych mających wpływ na ich rozwój, inne kierunki polityki Wspólnoty — jak polityka konkurencji — powinny uwzględniać ich bezpośrednie i pośrednie, pozytywne i negatywne implikacje dla tych regionów, aby w pełni zintegrować je ze Wspólnotą, do której należą.
1.17 Regiony Celu Pierwszego: trwały i dobrze dostosowany wysiłek
1.17.1 Gospodarczy i społeczny rozwój najmniej faworyzowanych obszarów Unii jest nie tylko uzasadniony społecznie, ale i ważny dla stabilności politycznej i harmonijnego rozwoju samej Unii.
Uzasadnione jest nadanie pierwszeństwa regionom, których poziom rozwoju sytuuje je najniżej w UE, i które cierpią na najpoważniejsze problemy społeczne.
1.17.2 W ramach Funduszy Strukturalnych przeznaczonych na Cel 1 po roku 2006, ograniczenia związane z trwałymi trudnościami powinny być, proporcjonalnie do ich nasilenia uwzględnione jako czynniki determinujące kryteria podziału.
Rozlokowanie budżetu powinno również brać pod uwagę czynniki pogarszające sytuację, jak efekt archipelagu, pustynnienie, a także problemy dostępności wynikające z górzystości terenu.
1.17.3 Niewielkie znaczenie ma to, czy instrument taki jest prawnie skonstruowany jako program samodzielny, czy też jako zbiór specjalnych działań w ramach nowego Celu 2, o ile spełnione zostaną pewne cele i kryteria:
1.17.3.1 Istnienie trwałych lub przejściowych ograniczeń geograficznych lub demograficznych powinno stanowić jasne kryterium kwalifikacji.
1.17.3.2 Obszarami, na których jest ono stosowane, powinny być te obszary, na których wyraźnie występują trwałe ograniczenia geograficzne lub demograficzne.
Działania obejmowałyby w szczególności:
- finansowanie zakupu lub remontu stałej lub ruchomej infrastruktury transportowej;
- finansowanie kapitału wysokiego ryzyka na tworzenie nowych połączeń morskich lub lotniczych, w granicach UE lub z krajami trzecimi;
- finansowanie infrastruktury publicznej, której rozwój jest uzasadniony sytuacją wyspiarską lub też izolacją ze względu na trudność terenu lub niskie zaludnienie;
- pokrycie pewnych kosztów dodatkowych wynikających z zastosowania ustawodawstwa UE na tych obszarach (np. zastosowanie standardów ochrony środowiska naturalnego, gospodarki odpadami, gospodarki wodnej etc.);
- pomoc dla przedsiębiorstw wyspiarskich (szczególnie małych), na promocję i kampanie reklamowe, o ile pomoc ta pomoże im przezwyciężyć problemy związane z niewielkim rozmiarem lokalnego rynku.
1.17.3.3 Sposób rozlokowania tego instrumentu należy oprzeć na zasadzie proporcjonalności, w oparciu o intensywność danej trudności mierzonej w kategoriach stopnia dostępności, sytuacji demograficznej oraz, o ile to możliwe, produktywności.
W kryteriach rozdziału pomocy możliwe powinno być również uwzględnienie kumulacji ograniczeń, która dotyka wielu regionów wyspiarskich (jak rozczłonkowanie archipelagu, trudna sytuacja demograficzna, czy też górzysty charakter części ich terytorium).
1.17.4 Jeśli stworzenie takiego instrumentu ma nie być jedynie symboliczne, należy na niego przeznaczyć znaczne środki.
Powinny one obejmować kwoty pomocy odpowiadające obecnie przyznawanym regionom Celu 2 na niższym końcu skali, po kwoty obecnie przyznawane regionom Celu 1 na wyższym końcu skali.
1.18 Reforma systemów pomocy państwa [8]
1.18.1 Mechanizmy pomocowe wykorzystywane w Państwach Członkowskich dotyczą stosunkowo dużych sum pieniędzy w porównaniu do środków Funduszy Strukturalnych.
Dlatego też kluczowe dla tych regionów jest to, aby różne systemy pomocowe kontrolowane przez Wspólnotę uwzględniały dodatkowe koszty i ograniczenia związane ze specyficznymi ich cechami.
1.18.2 Argumentacja przedstawicieli tych regionów na rzecz bardziej elastycznych ram opiera się na fakcie, iż pomoc mająca zrekompensować dodatkowe koszty wynikające z ich sytuacji, daleka jest od zniekształcenia rynku, a przeciwnie, przyczynia się do jego zrównoważenia.
1.18.3 Ustawodawstwo UE dotyczące pomocy, w szczególności regionalnej pomocy państwa oraz pomocy dla rolnictwa wymaga więc przeglądu.
Pomoc taka musi, zgodnie z zasadą pozytywnego zróżnicowania, obejmować ograniczenia wynikające z ich specyfiki oraz możliwą ich kumulację z innymi ograniczeniami o charakterze geograficznym lub demograficznym.
Poniżej przedstawiono kilka przykładów:
1.18.3.1 System regionalnej pomocy państwa uwzględnia ograniczenia regionów bardzo słabo zaludnionych, i obecnie pozwala na zwiększenie pomocy, a także na bezpośrednią pomoc dla transportu.
Jednak nie czyni on żadnych odniesień do wysp (poza odniesieniem anegdotycznym).
Minimalnym wymaganiem jest więc to, aby świadczenia przyznawane obszarom słabo zaludnionym rozszerzono na wszystkie wyspy, to znaczy:
- porównywalne progi NGE (równowartość dotacji netto);
- uprawnienie do pomocy operacyjnej mającej pokryć dodatkowe koszty transportu.
1.18.3.2 Ponadto, w najlepszym wypadku, to samo ustawodawstwo dopuszcza pomoc operacyjną jedynie w sytuacjach, gdy pomoc taka jest "tymczasowa i stopniowo ograniczana".
Zastrzeżenie to nie uwzględnia trwałego charakteru ograniczeń, którym podlegają wyspy i dlatego powinno ono zostać wyeliminowane, szczególnie w przypadku dotacji dla transportu.
1.18.3.3 Formalny zakaz dotyczący bezpośredniej pomocy dla transportu w wypadku handlu między Państwami Członkowskimi Wspólnoty należy ponownie rozpatrzyć w wypadku wysp, ponieważ pomoc taka mogłaby pomóc im poprawić integrację gospodarczą z terytorium Wspólnoty i umożliwić im wykorzystanie swego położenia geograficznego w przestrzeni morskiej otaczającej Europę.
Dotyczy to w szczególności tych wysp, które znajdują się bliżej wybrzeży innych Państw Członkowskich niż stałego lądu własnego kraju, a w jeszcze większym stopniu — i na inna skalę — wysp prowadzących handel ze Wspólnotą za pomocą transportu transoceanicznego.
1.18.3.4 Problem pomocy dla transportu należy również rozpatrywać w ramach WTO, aby zachęcić do rozwoju bezpośrednich kontaktów handlowych z najbliższymi krajami trzecimi.
1.18.3.5 System konkurencji, jaki przeważa na polu transportu morskiego i powietrznego zawiera różnorodne postanowienia dotyczące wysp, który należałoby poprawić lub uzupełnić.
Dla przykładu:
- zasadę "najniższej ceny" należy poprawić w taki sposób, aby uwzględnić czynniki takie, jak możliwy ekonomiczny i społeczny wpływ na wyspę przyznania kontraktu;
- należy unikać praktyki dzielenia tras obsługujących dany region na kilka zaproszeń do przetargu w sytuacjach, w których może to zagrozić jakości i niezawodności usług;
- możliwe powinno być rozszerzenie warunków kontraktów publicznych na polu przewozów morskich, aby uwzględnić okres amortyzacji statków.
1.18.3.6 W wypadku pomocy dla rolnictwa lub rybołówstwa, dla produkcji lokalnej należy przewidzieć konkretne działania pomocowe, mające złagodzić skutki dodatkowych kosztów transportu, czy też skutki ograniczonego rozmiaru rynku.
Może to, dla przykładu, dotyczyć pomocy operacyjnej przeznaczonej dla niewielkich jednostek przetwórczych (rzeźnie, mleczarnie), gdzie nieduża produkcja regionu, czy też niewielki rozmiar lokalnego rynku wyklucza ich działanie w warunkach efektywności gospodarczej.
1.18.3.7 Zastosowanie jednolitych stawek podatków pośrednich (VAT, akcyza etc.) zwykle pogarsza sytuację na wyspach, gdzie ceny konsumpcyjne są najwyższe.
Państwom takim należy pozwolić na pewną elastyczność w stosowaniu stawek niektórych podatków w regionach, gdzie podejście takie przyczyniłoby się do ograniczenia kosztów strukturalnych oraz poprawy warunków życia ludności.
Z oczywistych powodów dotyczy to również związanego z transportem opodatkowania opłat za korzystanie z infrastruktury (np. podatki lotniskowe).
2.
Wnioski i zalecenia
2.1 Wrażliwość, jaka charakteryzuje regiony o trwałych trudnościach, zwykle utrudnia ich rozwój, a w wielu wypadkach pogarsza ich trudności gospodarcze i społeczne.
Stojąc w obliczu podobnej sytuacji, ludność zamieszkująca regiony nie doświadczające takich trudności cieszyć się będzie lepszą koniunkturą, bądź przynajmniej cierpieć na mniejsze trudności.
2.2 Nieścisłe oraz upraszczające byłoby twierdzenie, iż istnieje pewien rodzaj "fatalizmu", który skazuje regiony o trwałych trudnościach na pełnienie roli obszarów drugiej kategorii, zaś ich obywateli na endemiczne zacofanie gospodarcze.
W wielu wypadkach europejskie regiony o trwałych trudnościach posiadają pewne atuty lub możliwości, które należy rozwijać: bliskość bogactw naturalnych, zdolność wytwarzania odnawialnych form energii, atrakcyjność turystyczną, pozycję geostrategiczną, bliskość szlaków żeglugowych, zróżnicowanie ekosystemów etc.
2.3 Problemem stojącym przed tymi regionami jest to, iż aby wykorzystać te szanse, będą one prawdopodobnie musiały podjąć większy wysiłek lub o wiele większe ryzyko, niż byłoby to konieczne, aby z powodzeniem podjąć podobne przedsięwzięcie w rejonach UE o korzystniejszym położeniu.
Z drugiej strony, w czasach recesji znalazłyby się one wśród pierwszych nią dotkniętych ze względu na mniejszą opłacalność ich gałęzi przemysłu.
2.4 Na europejską politykę wobec regionów o trwałych trudnościach powinny więc składać się działania mające zminimalizować ich wrażliwość i pomóc stworzyć prawdziwie "równe szanse" między tymi regionami i resztą Unii.
Ponieważ polityka ta stanowi odpowiedź na obiektywne ograniczenia naturalne, uzasadnione jest, aby była ona dostosowywana do natężenia tych ograniczeń.
Z tego samego powodu powinna ona nie zastępować, lecz raczej uzupełniać działania tradycyjnie podejmowane w ramach polityki spójności gospodarczej i społecznej.
2.5 Co polityka taka powinna za sobą pociągać?
2.5.1 Europejska polityka wobec regionów o trwałych trudnościach powinna opierać się na trzech podstawowych zasadach i kilku celach:
- pierwsza to zasada "trwałości", ponieważ ograniczenia geograficzne, jakie dotykają tych regionów, mają charakter trwały.
Zasada trwałości jest przeciwieństwem idei "doganiania", która dotychczas służyła jako podstawa kierunków polityki UE zajmujących się problemami gospodarczymi i społecznymi;
- druga zasada to zasada "pozytywnej dyskryminacji".
Zawiera się ona w uznaniu środków przyznanych niektórym regionom w celu umożliwienia im zrekompensowania trwałych ograniczeń strukturalnych nie za niesprawiedliwe przywileje, lecz za środki mające przynieść prawdziwą równość.
W tym względzie, pozytywne zróżnicowanie jest przeciwieństwem dyskryminacji, która, zgodnie z definicją Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, "… zawiera się w różnym traktowaniu podobnych sytuacji, i różnych sytuacji podobnie" (orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji, Izba Czwarta, z 26 października 1993 r., sprawy T-6/92 i T-52/92 łącznie);
- trzecia zasada to zasada "proporcjonalności", ponieważ sytuacje w regionach o trwałych trudnościach są zróżnicowane pod względem geograficznym i demograficznym.
Wdrożenie zasady pozytywnego zróżnicowania w odniesieniu do regionów o trwałych trudnościach jest uzasadnione jedynie wtedy, gdy opiera się na realiach ich charakterystyk geograficznych, demograficznych i środowiskowych, a także na ograniczeniach, jakie one za sobą pociągają.
Realia te niekoniecznie różnią się w zależności od regionu.
2.5.2 Celem nie jest opracowanie środków systematycznie i jednolicie stosowanych wobec każdego regionu, ale, po pierwsze i co najważniejsze, stworzenie ram, które umożliwiłyby uwzględnienie tych różnic.
Czasami oparte na przepisach prawnych, czasami na zasobach finansowych, czasami na formach rządów, takie stałe ramy umożliwiłyby stworzenie rozwiązań dostosowanych do każdego z tych regionów proporcjonalnie do charakteru i nasilenia napotykanych problemów.
W pewnych wypadkach oznaczać to będzie środki wspólne dla wszystkich regionów o trwałych ograniczeniach, w innych postanowienia charakterystyczne dla danej sytuacji, nie mające ogólnego zastosowania.
2.6 Cele polityki wobec regionów o trwale niekorzystnych warunkach
2.6.1 Trzy cele polityki wobec regionów o trwale niekorzystnych warunkach to odpowiednio: cel społeczny, gospodarczy i środowiskowy.
Cele te są ze sobą ściśle powiązane.
2.6.2 Dla właściwego zastosowania pomocy dla obszarów z trudnościami należy mieć na uwadze podwójne znaczenie pojęcia zrównoważonego rozwoju: po pierwsze z perspektywy społeczno-gospodarczej, która gwarantowałaby przetrwanie gospodarstw rodzinnych oraz opłacalnych systemów produkcyjnych, co mogłoby zatrzymać odpływ ludności, oraz po drugie z perspektywy zasad odpowiadających ochronie środowiska naturalnego
2.6.2.1 Cele społeczne:"cele społeczne" mają umożliwić mieszkańcom tych regionów, jeśli mają taką wolę, "urodzić się, żyć i pracować w regionie".
2.6.2.2 Mieszkańcy tych regionów powinni móc korzystać z prawa wyboru oraz mieć dostęp do infrastruktury oraz usług możliwie jak najbardziej zbliżonych do ogólnie dostępnych infrastruktur i usług w innych regionach Unii.
2.6.2.3 Dotyczy to wielu sektorów, szczególnie edukacji, kształcenia zawodowego i kształcenia ustawicznego, zdrowia, transportu i telekomunikacji.
Równość wobec pozostałych regionów Unii nie może być określana w sposób czysto statystyczny, lecz należy ją oceniać w kategoriach jakościowych.
Jeśli chodzi o infrastruktury lub usługi zaawansowane, to im mniejsza jest populacja regionu, tym bardziej nieproporcjonalny jest ich wymiar i koszt w odniesieniu do liczby mieszkańców.
Nie ma jednolitego rozwiązania tego problemu jak tylko zastosowanie zasady dążenia do optymalnej jakości usług w celu przynajmniej zatrzymania odpływu populacji.
2.6.2.4 Wymaganymi instrumentami są środki interwencji z Funduszy Strukturalnych, przeznaczonych w szczególności dla sektora transportu (infrastruktura stała i ruchoma), gospodarki odpadami, gospodarki wodnej, edukacji oraz sektora zdrowia.
W sektorze transportu, energii i telekomunikacji interwencja Funduszy Strukturalnych powinna zostać wzmocniona skutecznym zastosowaniem art. 154 Traktatu w odniesieniu do sieci transeuropejskich, z zastosowaniem odpowiednich środków finansowych.
2.6.2.5 Mieszkańcy regionów o trwałych trudnościach powinni móc mieć dostęp do dóbr konsumpcyjnych oraz usług za cenę społecznie akceptowalną.
2.6.2.6 Nierówności te mogą zostać w pewnych wypadkach skorygowane działaniami mającymi na celu zmniejszenie cen konsumpcyjnych i zachęcenie niektórych dostawców usług do lokalizowania swej działalności na obszarach najbardziej odizolowanych i najsłabiej zaludnionych.
2.6.2.7 Niezbędne są działania interwencyjne o charakterze społecznym, jak np.:
- pomoc bezpośrednia dla niektórych segmentów handlu lub dostawców usług:
- preferencyjne stawki opłat za transport powietrzny i morski dla mieszkańców;
- istnienie wysokiej jakości usług publicznych.
Intensywność niektórych z tych działań może być proporcjonalna do stopnia odizolowania danej ludności, a także odwrotnie proporcjonalna do rozmiaru ich rynku.
2.6.2.8 Szerokie zastosowanie postanowień art. 73 Traktatu WE (usługi ogólnego użytku publicznego w kategoriach transportu), 86 ust. 2 (przedsiębiorstwa, którym powierzono wykonywanie usług użyteczności publicznej), a także art. 87 ust. 2 (pomocy o charakterze społecznym dla indywidualnych konsumentów) Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (TWE) mogłoby w pewnych wypadkach służyć jako podstawa takich postanowień.
2.6.3 Cele gospodarcze: cele gospodarcze europejskiej polityki wobec regionów o trwałych trudnościach powinny przyczynić się do zintegrowania ich z jednolitym rynkiem przy jednoczesnym uwzględnieniu ich społecznych i środowiskowych słabości.
Zasady wolnego rynku muszą więc być łagodzone przez zasady spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.
2.6.3.1 Integracja gospodarek tych regionów z jednolitym rynkiem wymaga równych warunków.
2.6.3.2 Ogólnie rzecz biorąc, ograniczenia dodatkowych kosztów transportu dzięki bezpośredniej pomocy udzielanej przedsiębiorstwom.
2.6.3.3 W indywidualnych przypadkach oraz w zależności od sytuacji, postanowień mających na celu równoważenie ograniczonego charakteru lokalnego rynku, a także ograniczonych zasobów naturalnych i ludzkich.
Obejmują one bodźce i środki wsparcia dla sektora prywatnego, dostosowywane do charakteru działań, ich rentowności, a także ich wpływu społecznego i środowiskowego.
2.6.4 Cele środowiskowe: na "cele środowiskowe" europejskiej polityki wobec regionów o trwałych trudnościach składają się ochrona środowiska naturalnego tych regionów w powiązaniu z wymaganiami niezbędnymi dla ich rozwoju gospodarczego i społecznego.
"Środowisko naturalne" obejmuje zasoby naturalne, krajobraz i ekosystemy tych regionów, wraz z ich dziedzictwem kulturowym w jego najbardziej różnorodnych przejawach: architekturze, zabytkach, dziedzictwie językowym, pieśni, tańcu, literaturze, sztuce, rzemiośle etc.
2.6.4.1 Ochrona środowiska naturalnego nie powinna mieć charakteru statycznego czy też pasywnego, przekształcającego regiony o trwałych trudnościach w "rezerwaty Indian".
Wręcz przeciwnie, chodzi no działanie aktywne i dynamiczne, mające w szczególności na celu propagowanie zrównoważonego rozwoju niezbędnego do zatrzymania miejscowej ludności na rodzimych terenach i zagwarantowanie jej dobrej jakości życia.
2.6.4.2 Cele środowiskowe wymagają działań interwencyjnych na wielu różnych szczeblach, nie tylko lokalnym, ale i krajowym, europejskim, a czasami nawet światowym.
Dla przykładu:
- zachowanie dziedzictwa językowego wymaga wdrożenia polityki edukacyjnej tworzonej zarówno na szczeblu lokalnym, jak i krajowym;
- ochrona wybrzeża przed zanieczyszczeniami morskimi wymaga nadzoru nad żeglugą na wodach krajowych i międzynarodowych, a także ograniczeń (jak ruch w cieśninach), które rozpatrywane są nie tylko między krajami bezpośrednio przyległymi, ale i na szczeblu globalnym (w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej);
- gospodarka zasobami rybnymi dotyczy nie tylko regionów, Państw Członkowskich oraz Wspólnoty, ale i państw trzecich (na przykład w przypadku Karaibów) czy też organów międzynarodowych (jak rybołówstwo na północnym Atlantyku);
- wszelkie kierunki polityki związane z obserwacją efektu cieplarnianego i ograniczaniem jego konsekwencji należy rozpatrywać na wyżej wymienionych szczeblach, ale również na szczeblu światowym w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz różnych konferencji dotyczących środowiska.
2.6.4.3 Cele środowiskowe są w bardzo dużym stopniu kwestią zarządzania.
Powinno się prowadzić konsultacje ze społecznościami wysp, regionów najbardziej wysuniętych na północ, górskich i peryferyjnych oraz — o ile to możliwe — włączać je w procesy decyzyjne dotyczące ich środowiska.
2.6.4.4 Unia Europejska powinna uwzględnić szczególną wrażliwość regionów o trwale niekorzystnych warunkach podczas rozpatrywania kwestii środowiskowych na scenie międzynarodowej (na przykład odnośnie układów w sprawie połowów z krajami trzecimi, lub też przy zwalczaniu efektu cieplarnianego).
3.
Uwagi końcowe
3.1 W świetle wagi i dużej rozpiętości geograficznej na obszarze Unii regionów o szczególnym charakterze, omawianych w niniejszej opinii z inicjatywy własnej, a także mając na uwadze uwagi i sugestie, jakie Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zamierza przedłożyć w celu zapewnienia ich lepszej integracji, Komitet będzie kontynuował monitorowanie wydarzeń na tym polu, przyczyniając się do oceny przyszłej polityki mającej rozwiązać te problemy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznegow sprawiepolityki konsumenckiej po rozszerzeniu UE
(2005/C 221/24)
Dnia 17 lipca 2003 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił sporządzić opinię w sprawie polityki konsumenckiej po rozszerzeniu UE
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 8 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Jorge Pegado Liz.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 10 lutego 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 95 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp — uzasadnienie
1.1 Rozszerzenie UE, związane z jednoczesnym przystąpieniem dziesięciu nowych państw członkowskich, stwarza nie tylko problemy o charakterze ilościowym.
Globalna analiza wpływu rozszerzenia na strukturę Unii Europejskiej oraz na sposób jej działania była jednym z głównych punktów wyjścia Konwentu Europejskiego; wynika z niej szereg inicjatyw zawartych w projekcie konstytucji.
Również w dziedzinie polityki sektorowej rozszerzenie stwarza konieczność dyskusji nad jego skutkami dla poszczególnych sektorów [1].
1.2 Jeśli chodzi natomiast o politykę i prawo ochrony konsumentów w UE, do chwili obecnej nie doszło do uporządkowanej, pogłębionej dyskusji o jakościowych konsekwencjach rozszerzenia ani o możliwych zmianach i korektach niezbędnych dla dostosowania polityki ochrony konsumentów i prawa konsumenckiego do funkcjonowania na nowym rynku około 500 milionów konsumentów.
1.2.1 Na posiedzeniu w Salonikach w dniach 14- 15 marca 2003 r., którego inicjatorem był EKES, podkreślono jednak, że rozszerzenie spowoduje istotne zmiany kierunków polityki ochrony konsumentów, które to zmiany będą miały wpływ nawet na Traktat, a także na konkretne metody wykorzystywane w celu określenia nowych środków ochrony konsumentów w sposób umożliwiający skuteczne i zharmonizowane stosowanie ich w całej Europie w sytuacji, gdzie zróżnicowanie krajowych przepisów państw członkowskich będzie się nieuchronnie zwiększać.
1.3 Jest to wręcz kwestia prawdziwego skoku jakościowego — nowego sposobu obrony, ochrony i wspierania interesów konsumentów, umożliwienia im wyrażania opinii i udziału w procesie decyzyjnym, zapewnienia im reprezentacji na wszystkich szczeblach podejmowania decyzji politycznych w nowym krajobrazie o zróżnicowanych cechach, zróżnicowanych praktykach i zwyczajach konsumenckich, odmiennych tradycjach kulturowych oraz różnych przepisach prawnych i kodeksach postępowania.
1.4 Dlatego celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej było zachęcenie do możliwie najbardziej szczegółowej dyskusji na temat wpływu rozszerzenia na politykę ochrony konsumentów i prawo konsumenckie, która mogłaby doprowadzić do wysunięcia propozycji w sprawie kierunków ochrony konsumentów w okresie po zakończeniu integracji nowych państw członkowskich, ewentualnych zmian w acquis w zakresie ochrony, obrony i wspierania interesów konsumentów oraz zaangażowania konsumentów w proces decyzyjny lub wręcz nowych inicjatyw prawodawczych, o ile okazałoby się to konieczne.
2.
Metoda postępowania i prace przygotowawcze
2.1 Dla sporządzenia niniejszej opinii konieczne wydało się uzyskanie możliwie jasnego obrazu trudności napotykanych przez nowe państwa członkowskie we wdrażaniu przepisów wspólnotowych .
2.2 W tym celu do szeregu wybitnych osobistości zajmujących się tą dziedziną zarówno w organach administracji publicznej, jak i w organizacjach konsumenckich i niektórych organizacji zawodowych rozesłane zostały dwie ankiety.
Dodatkowo dnia 2 grudnia 2003 r. zorganizowane zostało przesłuchanie z udziałem wielu osób.
2.3 W oparciu o wyniki przeprowadzonego przesłuchania i analizę odpowiedzi na ankiety, biorąc również pod uwagę dwustronne kontakty nawiązane podczas prac, niniejsza opinia może stanowić podstawę do formułowania wniosków i zaleceń dotyczących możliwych zmian kierunków ochrony konsumenta po rozszerzeniu UE.
3.
Definicja "reprezentatywnych organizacji konsumenckich" podstawą wspierania interesów konsumentów i udziału konsumentów w procesie decyzyjnym
3.1 14.
[2].
3.2 O ile prawdą jest, że w osiągnięciu tego celu istotną rolę odgrywają nie tylko lokalne, regionalne i krajowe organy rządowe w różnych państwach członkowskich, lecz także poszczególne departamenty różnych instytucji i organów wspólnotowych, to jednak zgodnie z powszechnym odczuciem konsumenci sami powinni decydować — z własnej woli i zgodnie z przysługującym im prawem zrzeszania się w stowarzyszeniach i federacjach — o tym, jak się zorganizować, by zapewnić sobie obronę i reprezentację swych interesów oraz udział w dyskusji i kształtowaniu polityk, które ich dotyczą na różnych politycznych i prawodawczych szczeblach decyzyjnych.
3.3 Dlatego podstawową zasadą w tej dziedzinie musi być pełne uznanie prawa konsumentów do swobodnego zrzeszania się i zarządzania, aby mogli zakładać i wstępować do stowarzyszeń i federacji na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym, wspólnotowym i międzynarodowym, a tym samym zapewniać sobie prawidłowe reprezentowanie swych interesów oraz bezpośredni udział w pracach organów, w których podejmuje się decyzje mające na nich wpływ.
Zadbanie o spełnienie tych wymogów należy rzecz jasna do prawodawcy, zarówno na szczeblu krajowym, jak i wspólnotowym.
3.4 Niemniej jednak z różnych stron pojawiały się głosy domagające się określenia identycznych parametrów na szczeblu wspólnotowym dla zapewnienia dobrowolnego przestrzegania przez wszystkie organizacje konsumenckie podstawowych zasad demokratycznej organizacji i metod działania, co z kolei zagwarantuje właściwą, niezależną reprezentację interesów ogółu konsumentów.
[3].
Kryteria te są jednak uważane za niewystarczające.
[4].
3.4.2.1 Kryteria te wiążą się jednak z podejmowaniem przez państwa członkowskie decyzji "administracyjnyc"h i dlatego nie mogą zostać wykorzystane jako podstawa dla jednolitego zdefiniowania reprezentatywnego stowarzyszenia lub organizacji konsumenckiej w sposób identyczny i porównywalny w różnych państwach członkowskich i na całym obszarze jednolitego rynku.
3.5 W celu określenia jednolitej koncepcji pojęcia "reprezentatywnego stowarzyszenia konsumenckiego" wyróżniono następujące cechy, jakie winno ono wykazywać:
(a) musi mieć osobowość prawną i prawo do występowania z powództwem sądowym;
(b) jego działalność nie może mieć na celu przynoszenia zysków;
(c) jego głównym celem statutowym musi być obrona i reprezentowanie interesów ogółu konsumentów (stowarzyszenia interesu ogólnego) lub ochrona i reprezentowanie jego członków oraz konsumentów lub użytkowników określonych towarów i usług (stowarzyszenia interesu szczególnego);
(d) jego organy muszą być wybierane w wolnych wyborach w drodze tajnego głosowania wszystkich członków;
(e) musi być samodzielne finansowo; oraz
(f) musi być niezależne od interesów politycznych i gospodarczych, przedsiębiorstw i organizacji przedsiębiorców (działających po stronie podaży).
3.5.1 Sugerowano także, że organizacje spółdzielcze, w szczególności spółdzielnie konsumentów, powinny być traktowane na równi ze stowarzyszeniami konsumenckimi [5].
3.5.2 Ponadto wskazano również na możliwość ustanowienia wymogu, aby reprezentatywne stowarzyszenia były oficjalnie uznawane przez upoważniony organ publiczny w państwach członkowskich. Proponowano też jednak, aby poparcie dla organizacji konsumenckich uzależnione było od ich kwalifikacji merytorycznych oraz od efektów ich działalności, a nie tylko od ich uznania przez władze krajowe.
3.6 Z uwagi na delikatny charakter tej kwestii Komitet, uznając jej wagę, stwierdza, iż Komisja powinna dogłębnie ją omówić, a następnie ogłosić swoje ustalenia w formie komunikatu.
3.7 W celu zapewnienia, że organizacje reprezentujące ogólne i szczególne interesy konsumentów prawidłowo wykonują prawo konsumentów do reprezentacji, w szczególności na szczeblu wspólnotowym, stwierdzono także istnienie wielu niedociągnięć i luk w istniejącym systemie.
3.7.1 W szczególności należy tu wymienić potrzebę kształcenia menedżerów i szkoleniowców we wspomnianych reprezentatywnych stowarzyszeniach i organizacjach konsumenckich [6].
3.7.2 Oprócz ogólnych programów informacyjnych skierowanych do ogółu konsumentów, organizacjom i stowarzyszeniom konsumenckim należy także udostępniać przygotowane na zamówienie informacje wyprzedzające, które mogą przekazać swoim członkom lub ogółowi konsumentów w odpowiednich państwach lub regionach.
3.7.3 Same stowarzyszenia konsumentów muszą mieć lepszą reprezentację w różnych organach wspólnotowych, bezpośrednio lub poprzez swoje organizacje patronackie.
Niemniej jednak EKES z zadowoleniem przyjmuje niedawne inicjatywy Komisji mające na celu restrukturyzację Komitetu ds. Konsumentów [7] oraz powołanie pełnomocnika ds. kontaktów z konsumentami w ramach DG ds. Konkurencji [8] i wyraża nadzieję, że ten przykład będzie naśladowany w innych dziedzinach polityki dotyczących konsumentów [9].
3.7.4 Dobrym pomysłem byłoby również podjęcie regularnej organizacji europejskich forów konsumenckich w celu rozwinięcia i usprawnienia dialogu, wymiany informacji i współpracy między organizacjami konsumenckimi.
4.
Finansowanie organizacji i stowarzyszeń konsumenckich
4.1 Jednym z głównych priorytetów właściwej reprezentacji konsumentów jest zapewnienie odpowiedniego finansowania reprezentatywnych podmiotów zarówno na szczeblu organizacyjnym, jak i operacyjnym [10].
4.2 Bez względu na rozwiązania obowiązujące w poszczególnych państwach, szereg przedstawicieli konsumentów uważa, że bez znacznego wsparcia oraz zachęt ze strony Wspólnoty stowarzyszenia konsumenckie nie będą dysponować środkami koniecznymi do odgrywania swej najważniejszej roli — obrony, wspierania i reprezentowania konsumentów na szczeblu regionalnym, krajowym, wspólnotowym i międzynarodowym [11].
4.3 Zgłoszono też ogólną uwagę, że ponieważ stowarzyszenia konsumentów opierają się na funduszach uzyskanych ze składek członkowskich oraz własnych inicjatyw, trudno im uniknąć upadłości, a tym samym zapewnić sobie samodzielność i niezależność od wpływów politycznych i gospodarczych grup interesu [12].
Aby ochronić te zasady, wsparcie finansowe musi być z zasady przeznaczane przede wszystkim na działania, programy, projekty, a także inicjatywy szkolenia kadry technicznej oraz na zapewnienie edukacji konsumenckiej i na pokrycie kosztów zbiorowych pozwów o ochronę powszechnego interesu konsumentów, a nie na pokrywanie kosztów bieżącej działalności tych podmiotów.
4.4 Aktualne ramy wsparcia wspólnotowego dla organizacji i stowarzyszeń konsumenckich zostały określone w decyzji 20/2004/WE z dnia 8 grudnia 2003 r., ustanawiającej ogólne ramy finansowania działań Wspólnoty wspierających politykę konsumencką na lata 2004-2007 [13], którą należy rozpatrywać w kontekście przeglądu bieżącego programu działań w ramach Strategii Polityki Ochrony Konsumentów na lata 2002-2006 z dnia 15 września 2003 r. [14]
5.
Maksymalna harmonizacja w połączeniu z najwyższym poziomem ochrony konsumentów
5.1 Art. 153 wyraźnie wymienia koncepcję minimalnej harmonizacji i wysokiego poziomu ochrony konsumentów jako podstawową zasadę wspólnotowej polityki ochrony konsumentów [15].
5.2 Zgodnie z tym podejściem, które — nawiasem mówiąc — nie jest nowe [16] i nie zostało również zmienione w projekcie Konstytucji, większość przyjętych dotychczas dyrektyw dotyczących ochrony konsumentów zawiera "klauzulę minimalnej ochrony", sformułowaną mniej więcej następująco:
"Niniejsza dyrektywa nie stanowi przeszkody dla wprowadzenia lub utrzymania w mocy przez państwa członkowskie bardziej korzystnych lub bardziej restrykcyjnych przepisów ochrony konsumentów w przedmiotowej dziedzinie, bez uszczerbku dla ich zobowiązań wynikających z Traktatu" [17].
5.3 Można by jednakże sądzić — przynajmniej na podstawie zielonej księgi w sprawie ochrony konsumentów w Unii Europejskiej [18] oraz z późniejszego komunikatu Komisji w sprawie strategii polityki ochrony konsumentów na lata 2002-2006 [19] — że obecnie preferowaną metodą zbliżania przepisów krajowych w dziedzinach dotyczących ochrony konsumentów jest pełna harmonizacja.
5.3.1 Taką linię przyjęto w szczególności w niedawnych propozycjach dyrektyw w sprawie kredytu konsumenckiego [20] i nieuczciwych praktyk handlowych [21].
Wraz z olbrzymią wagą przywiązywaną do zasady wzajemnego uznawania [22], wydawałoby się to podejściem ogólnym a nie jednorazowym, uzasadnionym albo naturą rozważanych kwestii, albo potrzebą uzupełnienia kluczowych elementów rynku wewnętrznego.
5.3.2 Ilekroć chodzi o działania, których celem jest wyłącznie lub przede wszystkim zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego, EKES zgadza się, że najkorzystniejsze jest przyjmowanie przepisów zapewniających możliwie najwyższy stopień harmonizacji zasad regulujących stosunki prawne pomiędzy firmami lub między firmami a konsumentami.
Jest to szczególnie ważne, jeśli wziąć pod uwagę, że UE będzie wkrótce liczyć 25 państw członkowskich.
5.3.2.1 Dlatego też EKES jest przekonany, że aby osiągnąć ten cel, tam, gdzie to możliwe — i z uwzględnieniem specyfiki danej dziedziny — UE powinna przyjmować rozporządzenia (czy też — by użyć nowej terminologii zawartej w projekcie Konstytucji Europejskiej — "ustawy europejskie" [23]) lub dyrektywy ("europejskie ustawy ramowe") zmierzające do pełnej harmonizacji, ponieważ jest to najlepszy sposób zabezpieczenia pewności i bezpieczeństwa prawa wtórnego.
5.3.3 Niemniej jednak EKES podtrzymuje pogląd, że warunkiem sine qua non dążenia do takiej harmonizacji jest zapewnienie ochrony konsumentów na najwyższym poziomie zgodnie z rozwojem technologii, wiedzą naukową i bieżącymi wzorcami kulturowymi.
5.4 We wszystkich innych sytuacjach, w których zasadniczym celem wspierania tych interesów nie jest zapewnienie wprowadzenia lub sprawnego działania rynku wewnętrznego, lecz zabezpieczenie ochrony konsumentów, EKES jest przekonany, że najlepszym sposobem zabezpieczenia tych interesów jest podtrzymanie zasady minimalnej harmonizacji.
Koncepcja ta polega na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony przy jednoczesnym umożliwieniu państwom członkowskim utrzymania lub przyjęcia bardziej rygorystycznych środków ochrony konsumentów zgodnie z Traktatem oraz ścisłym stosowaniem art. 153 ust. 5.
5.5 W związku z przystąpieniem do UE dziesięciu nowych państw EKES zaleca Komisji zweryfikowanie swego niedawnego podejścia, preferującego ogólnie maksymalną harmonizację, i zamiast tego ograniczyła stosowanie takich rozwiązań do sytuacji dotyczących wprowadzenia lub działania rynku wewnętrznego.
Wzywa także Komisję, by zawsze w takich przypadkach zapewniała ochronę konsumentów na najwyższym poziomie zgodnie z osiągnięciami wiedzy naukowej, rozwoju technologicznego oraz wzorców społeczno-kulturowych na danym obszarze.
5.6 "Wiedza naukowa" oznacza wiedzę, na podstawie której uprawnione osoby podejmują decyzje w zakresie polityki ochrony konsumentów.
Obejmuje ona uzgodnione ustalenia:
a) teorii konsumpcji,
b) badań empirycznych nad zachowaniem konsumentów oraz rozwojem organizacji,
c) oceny środków i projektów przewidywanych przez Komisję itp.
Zauważalne braki w dostępie do tej wiedzy podstawowej należy eliminować, rozwijając niezbędny efektywny potencjał badawczy.
5.7 Gdziekolwiek to możliwe, na ile pozwala na to rozwój techniki i prawa, EKES zaleca także stosowanie rozporządzeń (czyli — zgodnie z nową terminologią — ustaw europejskich), ponieważ jest to najwłaściwsze narzędzie skutecznego zbliżania przepisów oraz zapewnienia pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego [24].
6.
Zasady pomocniczości, wzajemnego uznawania i ostrożności — interpretacja i stosowanie w dziedzinie ochrony konsumentów
6.1 Szereg podstawowych zasad Traktatu należy również do fundamentalnych elementów prawa wtórnego; należy się na nie zawsze powoływać, określając charakter, zasadnicze cechy, właściwość i zakres aktów regulacyjnych w poszczególnych sektorach oraz kształtując polityki UE.
Prawo konsumenckie nie jest tu wyjątkiem.
6.2 Najważniejsze w tym kontekście są zasada pomocniczości [25], zasada wzajemnego uznawania i zasada ostrożności.
6.3 Nie zagłębiając się w analizę zakresu zasady pomocniczości w odniesieniu do prawa ochrony konsumentów, stwierdzić należy, że jej obecne brzmienie — rozważane w związku z art. 153 — skłania niektórych do używania określenia "podwójna pomocniczość" [26].
6.3.1 Otóż bowiem oprócz kryterium pomocniczości "pierwotnej" względnie ogólnej, określonej w art. 3b Traktatu WE, prawodawca postanowił poddać akty, o których mowa w art. 153 ust. 3 lit. b, jeszcze bardziej surowej ocenie pod kątem kryterium pomocniczości "wtórnej".
Oznacza to, że nawet po pomyślnym przejściu testu pomocniczości akty takie będą dopuszczalne jedynie wówczas i jedynie w takim zakresie, w jakim uzupełniają lub wspierają inicjatywy państw członkowskich w danych dziedzinach.
6.3.2 Innymi słowy, państwa członkowskie zawsze muszą najpierw podjąć działania w celu przyjęcia lub zaproponowania aktów prawnych na szczeblu krajowym, zanim Wspólnota będzie mogła wprowadzić środki w celu "uzupełnienia" lub "wsparcia" takich działań w uzasadnionych przypadkach.
6.3.3 Mówiąc w skrócie, Wspólnota nie ma uprawnień do podejmowania działań nawet w wyraźnie wymienionych dziedzinach i nawet gry działania takie są uzasadnione zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 3b, jeśli nie mają one na celu uzupełnienia lub wsparcia środków szczególnych podjętych przez państwa członkowskie.
6.4 Dlatego też — w każdych okolicznościach, a w szczególności przy stosowaniu zasady pomocniczości — zasadniczą sprawą jest, by przedstawiciele konsumentów przekonali instytucje wspólnotowe, że stosowana przez nie interpretacja tej zasady nie może wstrzymywać przyjmowania bardzo potrzebnych i słusznych środków ochrony konsumentów.
6.5 Podobnie jeśli chodzi o zasadę wzajemnego uznawania [27], Komitet już dość szczegółowo przedstawił swój pogląd w opinii z inicjatywy własnej [28] wydanej w listopadzie 2000 r. w ślad za ogłoszeniem przez Komisję ważnego komunikatu w sprawie wzajemnego uznawania w kontekście dalszych prac planu działania na rzecz jednolitego rynku [29].
6.6 Komisja z kolei opublikowała szereg programów mających na celu wdrożenie zasady wzajemnego uznawania w poszczególnych sektorach, w tym w odniesieniu do orzeczeń w sprawach karnych oraz w sprawach cywilnych i gospodarczych [30].
6.7 Jeśli chodzi o środki mające wpływ na konsumentów, coraz silniej występuje tendencja do rozszerzania zakresu tych aktów na inne obszary prawodawstwa, w szczególności wówczas, gdy dąży się również do pełnej harmonizacji.
6.8 Należy zwrócić uwagę, że o ile stosowanie zasady wzajemnego uznawania jest ogólnie zapewnione, istnieją obszary, w których oznacza to poddawanie konsumentów zróżnicowanym przepisom państw członkowskich, co prowadzi do zamieszania i w dużym stopniu zniechęca do handlu transgranicznego [31].
6.9 Dlatego też EKES zamierza zwrócić uwagę Komisji, że w harmonizacji przepisów krajowych zasadę wzajemnego uznawania stosować trzeba z należytą ostrożnością i w sposób zgodny z realiami danego sektora.
6.10 Z drugiej strony EKES uważa, że zasada ostrożności, włączona do prawa wspólnotowego po wejściu w życie Traktatu z Maastricht i stosowana wyłącznie w polityce ochrony środowiska, winna zostać uznana za zasadę wspólną obowiązującą we wszystkich politykach UE, a w szczególności w polityce ochrony konsumentów.
Wynikną z tego istotne konsekwencje praktyczne, między innymi w postaci systematycznej i obiektywnej oceny ryzyka oraz zdjęcia z konsumentów ciężaru dowodu w prawie odpowiedzialności cywilnej [32].
7.
Rzeczywiste horyzontalne podejście do polityki ochrony konsumentów
7.1 Jak zaznaczono powyżej, zasada horyzontalnego czy przekrojowego charakteru polityki ochrony konsumentów wprowadzona została do Traktatu WE po wejściu w życie Traktatu Amsterdamskiego; była ona również wspominana w różnych dokumentach programowych Komisji [33], obecnie zaś uzyskała znaczącą podstawę w wytycznych polityki Komisji; zasłużyła sobie ponadto na zapisanie w projekcie Konstytucji jako jedno z praw podstawowych [34].
7.2 W opracowanej przez Komisję Strategii polityki ochrony konsumentów na lata 2002-2006 [35] stwierdza się wręcz: "Poza szczególnymi przepisami ochrony konsumentów, na sytuację konsumentów oddziałują także inne ważne polityki UE, m.in. polityka rynku wewnętrznego, ochrony środowiska i rozwoju zrównoważonego, transportu, usług finansowych, konkurencji, rolnictwa, handlu zagranicznego.
Polityka ochrony konsumentów sama w sobie nie może rozwijać się w odosobnieniu, bez uwzględnienia innych dziedzin, które mają wpływ na sytuację konsumentów.
Należy systematycznie włączać kwestie ochrony konsumentów do wszelkich istotnych dla tej dziedziny polityk UE" [36].
7.3 W rzeczywistości jednak zasada ta nie była systematycznie uwzględniana w aktach wdrażających i rozwijających poszczególne polityki wspólnotowe; w wyżej wymienionym opracowaniu strategicznym również zresztą nie uznano tego celu za priorytetowy, wbrew propozycjom przedłożonym przez EKES w opinii dotyczącej komunikatu Komisji [37].
[38].
7.5 W tym celu EKES sugeruje w szczególności, aby Komisja rozważyła potrzebę zwiększenia zasobów ludzkich i materialnych DG SANCO przemyślała powiązania jej metod pracy i procedur z pozostałymi dyrekcjami generalnymi.
7.5.1 Również i inne instytucje wspólnotowe — zarówno Rada, jak Parlament Europejski, Komitet Regionów i sam EKES — powinny zrewidować swoje podejście i bardziej starać się o należyte uwzględnienie wymogów ochrony konsumentów we wszystkich politykach wspólnotowych.
8.
Uproszczenie i kodyfikacja prawa konsumenckiego
8.1 Z uwagi na wzrastającą masę i złożoność nowych przepisów ustawodawczych i wykonawczych w dziedzinie prawa konsumenckiego wskazane lub wręcz niezbędne jest dalsze usprawnianie procesu tworzenia prawa oraz upraszczania przepisów.
8.2 Komisja wyrażała już swe rosnące obawy związane z tymi aspektami wspólnotowego procesu legislacyjnego [39].
8.3 Komitet ze swej strony nie tylko wyrażał taką samą troskę, jak Komisja [40], lecz od 2000 r. powierzył Centrum Monitorowania Jednolitego Rynku zadanie stałego monitorowania problematyki upraszczania przepisów.
8.4 Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje porozumienie międzyinstytucjonalne osiągnięte w tej dziedzinie między PE, Radą i Komisją [41], a ponadto ponownie przypomina uwagi, jakie zawarł w wymienionych wyżej opiniach, a w szczególności w przyjętej ostatnio opinii w sprawie ostatniego komunikatu Komisji w tej kwestii [42].
8.5 Kwestia ta jest szczególnie ważna w odniesieniu do prawa konsumenckiego, zwłaszcza ze względu na fakt, że dotyczy ono w pierwszym rzędzie osób prywatnych; dlatego też należy zwrócić szczególną uwagę na dalsze upraszczanie prawa konsumenckiego, aby łatwiej było je zrozumieć i stosować [43].
8.6 Jednocześnie należy starać się o rozwijanie kodyfikacji szeregu dyrektyw zgodnie z działaniami podjętymi już — aczkolwiek na małą skalę — przez Komisję.
8.7 W związku z tym, że pojęcie kodyfikacji jest wieloznaczne, nie wydaje się, aby opracowywanie prawdziwego, odrębnego europejskiego kodeksu konsumenckiego miało jakąkolwiek wartość [44]; zamiast tego należy kontynuować wspólne prace nad nowelizacją prawa wspólnotowego w kluczowych dziedzinach, harmonizacją przepisów zawartych w różnych aktach prawnych i porządkowaniem ich według dziedzin przedmiotowych.
8.8 Jednym z powszechnie uznanych sposobów zmniejszenia masy przepisów byłoby korzystanie w większym zakresie z mechanizmów samoregulacji i współregulacji.
8.8.1 Bez zamiaru uprzedzania właśnie opracowywanej opinii EKES w tej kwestii można jednak już zwrócić uwagę, że jeśli chodzi o prawo konsumenckie, w sytuacji, gdy rynek jeszcze nie jest skonsolidowany, a niedobór informacji na nim jest rzeczą powszechnie znaną, rozwinięcie alternatywnych systemów samoregulacji i współregulacji możliwe będzie jedynie tam, gdzie istnieją ramy prawne o jasno określonym zakresie, parametrach i kryteriach.
EKES stwierdził to już w swojej opinii w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych [45].
9.
Informacja konsumencka i edukacja konsumentów
9.1 Od dłuższego czasu EKES zwraca uwagę na decydującą rolę, jaką we wspieraniu, obronie i ochronie interesów konsumentów odgrywa właściwe ich informowanie i edukowanie.
9.2 Co się tyczy informacji konsumenckiej, EKES zwracał już uwagę, że nie wystarczy po prostu zapewnić określoną informację o każdej usłudze lub produkcie, choćby i bardzo szczegółową; istnieje raczej zapotrzebowanie na ogólną informację o prawach konsumentów, która następnie może służyć za podstawę dla przekazu informacji dostosowanych do potrzeb na temat konkretnych towarów i usług [46].
9.3 Jeśli chodzi o edukację konsumentów, w swej ostatniej opinii z inicjatywy własnej EKES nie tylko zachwala zalety "wyedukowanego konsumenta", lecz także szczegółowo przedstawia treść oraz techniki edukacji konsumentów oraz rolę różnych podmiotów (Unia Europejska, państwa członkowskie, stowarzyszenia konsumentów, fachowcy, itp.) w procesie tej edukacji [47].
9.4 We wszelkich działaniach na rzecz odnowy polityki ochrony konsumentów — które będą nieuniknioną konsekwencją rozszerzenia — należy przyznać jeszcze większą rolę informacji konsumenckiej oraz edukacji konsumentów w skutecznej ochronie interesów konsumentów, pozostawiając przy tym państwom członkowskim i organizacjom konsumenckim zadanie określenia wytycznych i kryteriów dostosowania tej informacji i edukacji do konkretnych warunków i cech danego rynku krajowego, regionalnego i lokalnego.
9.4.1 W tym ważnym zadaniu swoją rolę odegrać powinny nie tylko szkoły, stowarzyszenia konsumenckie, przedsiębiorstwa, fachowcy oraz państwa członkowskie.
Do zadań Unii Europejskiej należy nie tylko koordynowanie inicjatyw, lecz także zachęcanie i promowanie działań zmierzających do poprawy jakości informacji oraz poziomu edukacji konsumentów [48].
9.4.2 Działania te nie mogą się ograniczać do zapewniania odpowiedniego wsparcia finansowego, lecz muszą także obejmować rozwój wspólnych programów oraz kampanii informacyjnych i edukacyjnych.
9.4.3 Powinni w nich uczestniczyć nie tylko konsumenci, lecz także fachowcy, dostawcy towarów i usług, a nawet podmioty regulujące i organy odpowiedzialne za stosowanie prawa, a zwłaszcza przedstawiciele środowisk prawniczych (sędziowie, adwokaci, prokuratorzy itp.).
10.
Współpraca administracyjna przy stosowaniu prawa ochrony konsumentów
10.1 Czynnikiem o fundamentalnym znaczeniu będzie wynik niedawnej propozycji rozporządzenia w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa ochrony konsumentów (COM (2003) 443 final z 18.07.2003), na temat której Komitet wydał już opinię [49].
10.2 W interesie dalszej poprawy skuteczności systemu monitorowania naruszeń prawa wspólnotowego a także skutecznego stosowania wdrażania tego prawa na szczeblu krajowym należy usunąć szereg niedostatków wykrytych w tej propozycji.
Aspektem wymagającym niezwłocznej zmiany jest zakres tej propozycji, który EKES uznał za dalece zbyt ograniczony.
11.
Przykładowe pomysły na skuteczną i wystarczającą ochronę, obronę oraz wspieranie interesów konsumentów na jednolitym rynku po rozszerzeniu
11.1 EKES jest w pełni świadomy, że żadne zmiany legislacyjne nie wywołają niezwłocznych efektów ani natychmiastowych wyników.
Dlatego też, zwracając wciąż uwagę na potrzebę utrwalania i wspierania właściwego stosowania obowiązujących przepisów w kontekście niniejszej dyskusji o wielu dziedzinach, w których można zaproponować bardziej dogłębne lub sprawniejsze rozwiązania, EKES pragnie również podkreślić, że zmiany te należy wprowadzać stopniowo i w atmosferze porozumienia, by nie naruszać podstawowej równowagi interesów w tej dziedzinie, nie zapominając jednak, że w większości przypadków konsumenci są na słabszej pozycji w procesie konsumpcji.
11.2 Mając to na względzie, EKES wymienia poniżej szereg dziedzin wymagających przemyślenia i poprawy obecnych przepisów regulujących stosunki prawne dotyczące bezpośrednio konsumentów.
11.2.1 Jedną z tych dziedzin jest bezpieczeństwo usług dla konsumentów oraz związane z tym uregulowania dotyczące odpowiedzialności usługodawcy za usługi wadliwe.
11.2.2 W 1992 r. propozycja dyrektywy w tym przedmiocie odłożona została ad acta [50].
W odpowiedzi na apel Rady oraz Parlamentu o określenie potrzeb, możliwości oraz priorytetów działań wspólnotowych dotyczących bezpieczeństwa usług [51] Komisja postanowiła ponownie rozpocząć dyskusję na ten temat, ogłaszając raport 6 czerwca 2003 r. [52], a niedawno propozycję dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym [53]; decyzję tę powitano z nową nadzieją.
11.2.3 Niemniej jednak istnieje obawa, że podejście Komisji do tej kwestii, oparte na błędnej wykładni zasad pomocniczości i komplementarności w odniesieniu do polityk krajowych, może nie doprowadzić do podjęcia szybkich i skutecznych środków [54].
11.2.4 Kolejna dziedzina, w której istnieje poważna luka w legislacji wspólnotowej, dotyczy określenia zakresu kluczowych usług użyteczności publicznej oraz standardowych zasad, które powinny w nich obowiązywać w zakresie ciągłości i powszechnego charakteru tych usług, przystępności cenowej, prawa dostępu, swobody wyboru itp [55].
11.2.4.1 Nawiązując do swych opinii w tej kwestii [56], Komitet wyraża pogląd, że rozszerzenie UE wymaga sformułowania precyzyjnych wytycznych w odniesieniu do prywatyzacji niektórych kluczowych usług publicznych oraz pilnego określenia najistotniejszych usług użyteczności publicznej, do których należeć winny transport lotniczy i kolejowy, energia elektryczna, gaz oraz usługi pocztowe i telekomunikacyjne [57].
11.2.4.2 W braku wskaźników jakościowych, których precyzja umożliwiłaby porównawczą ocenę tych usług, zapowiedziany przez Komisję komunikat dotyczący horyzontalnej oceny usługi użyteczności publicznej jest oczekiwany z niecierpliwością [58].
11.2.5 Kolejne odnotowane dotąd niedociągnięcie dotyczy powszechnej wspólnotowej harmonizacji prawa zobowiązań pozaumownych.
11.2.5.1 Dlatego podjęta przez Komisję inicjatywa przedłożenia propozycji rozporządzenia w tym przedmiocie [59] zasługuje na szczególną uwagę; wraz z uwagami i sugestiami zawartymi w opinii EKES [60] propozycja ta stanowi kluczowy składnik harmonizacji legislacyjnej w skali rozszerzonej UE w tym żywotnym z punktu widzenia właściwej ochrony konsumentów obszarze.
11.3 O ile chodzi o prawo do informacji, w szczególności w odniesieniu do środków spożywczych [61], oprócz faktu, że oznakowanie produktów powinno być coraz bardziej zrozumiałe dla konsumentów, należy również wykorzystać do lepszego informowania konsumentów inne nowoczesne metody (internet, bezpłatne linie telefoniczne, obsługa konsumentów itp.), nie zapominając — tam gdzie jest to konieczne i możliwe — o oznaczeniu pochodzenia produktu [62].
11.4 W zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa zwiększenie skuteczności działania systemu RAPEX [63] zależy od zdolności państw członkowskich do reagowania na nieprawidłowości.
EKES powtarza zatem, że trzeba inwestować w jakość tego systemu w celu nadzorowania rynku wspólnotowego poprzez projekty, które pomagają kształtować i rozwijać stosowane przez państwa członkowskie mechanizmy kontroli rynku, w szczególności w państwach przystępujących, zapewniając wsparcie zarówno dla konsumenckich organów przedstawicielskich, jak i właściwych organów publicznych [64].
11.4.1 Organizacje konsumenckie z kolei winny dostarczać rzetelnych informacji o najbezpieczniejszych towarach i usługach i podawać wyniki kontroli przeprowadzanych na szczeblu ogólnokrajowym do wiadomości publicznej.
11.5 W zakresie ochrony interesów gospodarczych konsumentów uwagi i ponownego opracowania wymagają różne aspekty:
11.5.1 Jeśli chodzi o odpowiedzialność producenta [65], obecne rozwiązania stawiają konsumenta na słabszej pozycji, nie gwarantują bowiem równowagi w dziedzinie ciężaru dowodu spoczywającego na konsumencie oraz wyłączeń odpowiedzialności producenta.
11.5.1.1 Dlatego też ze wszech miar uzasadnione jest kontynuowanie obecnych prac nad dyrektywą 85/374/EWG z dnia 25 lipca zgodnie z kierunkami zaleconymi m.in. w zielonej księdze w sprawie odpowiedzialności za produkt wadliwy [66], uwzględnionymi w szeregu analiz zleconych przez Komisję [67].
11.5.2 Pewne zastrzeżenia wysuwane były w odniesieniu do rozwiązań ograniczających ochronę konsumenta przy sprzedaży obwoźnej [68] do sytuacji, w których konsument wyraźnie zgłosi takie życzenie, w związku z trudnością w przedstawieniu dowodu, a także dlatego, że czasami nie jest jasne, jakie przepisy powinny mieć zastosowanie.
EKES jest zdania, że problem ten należy rozpatrzyć ponownie, aby opracować podstawy do ochrony konsumenta przed nieuczciwymi praktykami; ponadto należy dokonać ponownego przeglądu całej dyrektywy w świetle obecnie stosowanych nieuczciwych, agresywnych praktyk oraz dotyczących ich tekstów wspólnotowych.
11.5.3 W odniesieniu do umów zawieranych na odległość [69], z uwagi na pilność zagadnienia istotne byłoby podjęcie decyzji dotyczącej przeniesienia na dostawcę ciężaru dowodu w zakresie zgodności z wymogami dotyczącymi uprzedniego udzielenia informacji, pisemnego potwierdzenia i zgody konsumenta [70].
Ponadto należałoby przeanalizować przydatności wymogów informacyjnych przy zawieranych na odległość umowach obejmujących nowe technologie.
11.5.4 EKES pragnie wyrazić obawy co do stosowania prawa do odstąpienia od umowy, uznając za istotne znormalizowanie ograniczeń czasowych w przedmiotowych tekstach prawnych oraz opracowanie jasnych zasad wykonywania tego prawa, w szczególności w zakresie sprzedaży usług finansowych [71] oraz kredytu konsumenckiego [72] na odległość.
EKES uważa, że musi zwrócić uwagę na potrzebę uproszczenia tych rozwiązań, które są złożone i nieprzejrzyste [73].
11.5.5 W dziedzinie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi warunkami w umowach konsumenckich [74] warto byłoby, aby Komisja przeprowadziła systematyczne, aktualne badanie ogólnych warunków umownych, które zostały wyraźnie uznane za nieuczciwe czy to w wewnętrznym orzecznictwie państw członkowskich, czy w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, by następnie przekazać te informacje organizacjom konsumenckim i zawodowym [75].
11.5.5.1 Z drugiej strony, ponieważ ramy prawne uznane zostały za przestarzałe, EKES wzywa Komisję do szybkiego zakończenia prac przeglądowych w ślad za jej raportem z wykonania dyrektywy [76] oraz licznymi organizowanymi w związku z tym naradami.
11.5.6 Co się tyczy kredytu konsumenckiego [77], EKES miał już okazję przedstawić swój pogląd na ostatnią propozycję Komisji [78] w tej kwestii; uznaje jednak za stosowne ponowne podkreślenie w tym miejscu potrzeby zwalczania praktyk o cechach lichwiarskich oraz zrównoważenia praw i obowiązków konsumentów i kredytodawców.
Różnorodność przepisów krajowych w tej dziedzinie oraz różne poziomy ochrony konsumentów — oba te problemy pogłębią się po przystąpieniu nowych państw do UE — podkopują zaufanie do rynku usług finansowych i powodują zakłócenia konkurencji.
11.5.7 Kwestią, którą należy pilnie poruszyć na szczeblu wspólnotowym, jak podkreślał to już wielokrotnie EKES, jest nadmierne zadłużenie gospodarstw domowych; tu sytuacja ostatnio się pogorszyła i istnieją obawy, że wraz z prawdopodobnym wzrostem stóp procentowych nastąpi jej zaostrzenie [79].
11.5.8 EKES uważa także za pilnie konieczne dalsze rozwijanie prawodawstwa dotyczącego bezpieczeństwa płatności elektronicznych [80]; z zadowoleniem przyjmuje niedawną inicjatywę Komisji zmierzającą do wszczęcia debaty na temat jednolitego obszaru płatniczego w ramach jednolitego rynku [81].
11.5.8.1 Wciąż jednak brak kompleksowego podejścia do handlu elektronicznego; podejście takie jest niezbędne, aby zyskać zaufanie konsumentów; była o tym mowa na konferencji z okazji Europejskiego Dnia Konsumenta w Dublinie w 2004 r.
11.5.8.1.1 Ponadto przeprowadzone do tej pory prace nad ustanowieniem systemów autoryzacji fachowców w tej sferze nie doprowadziły nawet do przyjęcia żadnych rozwiązań z zakresu samoregulacji, które umożliwiłyby konsumentom rozpoznanie rzetelnych sklepów elektronicznych.
11.5.8.1.2 Należy zatem powitać z zadowoleniem — pomimo ich ograniczeń [82] — ostatnie inicjatywy Komisji na rzecz większego bezpieczeństwa korzystania z internetu oraz ochrony nieletnich i godności ludzkiej, a także prawa do odpowiedzi w kontekście konkurencyjności branży europejskich usług audiowizualnych i informacyjnych [83].
11.5.8.2 Brak ponadto światowych uregulowań analogicznych do wprowadzonych w UE przez I rozporządzenie brukselskie, mające zasadnicze znaczenie dla bezpiecznego rozwoju międzynarodowych transakcji elektronicznych; w związku z tym na konferencji w Hadze należy dążyć m.in. do wypracowania konwencji dotyczącej kompetencji jurysdykcyjnej oraz wykonywania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych.
11.5.9 Jednym z obszarów o krytycznym znaczeniu jest normalizacja prawa umów, rozpoczęta przez Komisję i popierana przez EKES [84]; należy ją kontynuować i dalej rozwijać, koncentrując się na normalizacji konkretnych rodzajów umów będących szczególnym przedmiotem zainteresowania konsumentów [85].
11.5.10 Niedawno opublikowania dyrektywa w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji [86] reguluje kwestie gwarancji przy sprzedaży towarów.
Krytyczne poglądy EKES na tę propozycję, wyrażone w opinii na ten temat [87], nadal pozostają w mocy, w szczególności jeśli chodzi o związki między gwarancjami handlowymi i prawnymi oraz o procedury ich wprowadzania w praktyce.
11.5.10.1 W chwili obecnej konieczne jest nie tylko ponowne przemyślenie rozszerzenia zakresu dyrektywy na serwis posprzedażny [88], lecz w szczególności ścisłe monitorowanie przez Komisję transpozycji tych przepisów do ustawodawstwa państw członkowskich z uwagi na ich złożoność oraz fakt, że trudno będzie je włączyć do istniejących przepisów krajowych.
11.5.11 Obszarem, w odniesieniu do którego liczono na zajęcie przez Komisję stanowiska po ukazaniu się Zielonej Księgi w sprawie ochrony konsumentów [89], były właśnie nieuczciwe praktyki handlowe.
11.5.11.1 W swojej opinii na ten temat [90] EKES wyrażał już swe rozczarowanie oraz pewne obawy w odniesieniu do kierunków i wytycznych ustanowionych w dyrektywie.
11.5.11.2 Dlatego sprawa ta wymagać będzie w przyszłości ścisłego nadzoru zwłaszcza ze strony przedstawicieli konsumentów, w szczególności w nowych państwach członkowskich.
11.5.12 Podobnie niezadowolenie swe wyrażał już EKES w odniesieniu do projektu rozporządzenia w sprawie promocji sprzedaży [91]; niniejszym ponownie pragnie podkreślić swe zaniepokojenie co do ostatecznej treści tego rozporządzenia oraz sposobu, w jaki będzie ono powiązane z propozycją dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych; należy się obawiać, że te dwa instrumenty, zamiast przyczynić się do dalszego wspierania interesów konsumentów, w rezultacie oznaczać będą krok wstecz w stosunku do obecnego poziomu ochrony konsumentów.
11.6 Co się wreszcie tyczy dostępu do wymiaru sprawiedliwości, EKES uznaje za konieczne wzmocnienie ochrony nie tylko interesu zbiorowego, powszechnego oraz podobnych interesów indywidualnych [92] — w drodze pilnej nowelizacji dyrektywy w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów [93], poszerzającej jej zakres w sposób umożliwiający prawdziwe "class actions" zmierzające do uzyskiwania odszkodowań, a nie tylko do zaprzestania bezprawnych lub nieuczciwych praktyk — lecz także uzasadnionego interesu konsumentów indywidualnych w sytuacjach konfliktowych, w szczególności w zakresie dostępu do szybko działającego wymiaru sprawiedliwości, najlepiej przy zwolnieniu od opłat [94].
W związku z tym EKES pragnie przypomnieć, że jest zwolennikiem wykorzystania nie tylko alternatywnych środków rozstrzygania sporów (ang. alternative dispute resolution — ADR) [95], lecz także procedur arbitrażowych i że za kwestię o priorytetowej wadze uznaje przyznanie organom krajowym w poszczególnych państwach członkowskich wsparcia operacyjnego i technicznego w celu ustanowienia i wdrożenia rozwiązań ADR oraz procedur arbitrażowych [96].
11.6.1 EKES apeluje również o przyjęcie wiążących przepisów, które — nie naruszając zasad pomocniczości i proporcjonalności — zapewnią spełnienie celów wyznaczonych przez Komisję w zaleceniach dotyczących tej dziedziny [97].
Chodzi tu przede wszystkim o zasadę wolności konsumenta oraz o bezstronność i przejrzystość postępowania, o przekształcenie w wiążące zasady obecnych zaleceń, które nie zostały powszechnie i skutecznie wprowadzone w życie.
11.7 W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjmuje ostatnie inicjatywy Komisji w dziedzinie współpracy krajowych organów wymiaru sprawiedliwości; pragnie tu wymienić niedawne rozporządzenia dotyczące postępowania upadłościowego [98] oraz prawa stosowanego do właściwości sądu (konwencja brukselska) [99], jak również propozycję rozporządzenia w sprawie prawa mającego zastosowanie do zobowiązań pozaumownych (Rzym II) [100], zieloną księgę w sprawie przekształcenia konwencji rzymskiej z 1980 r. w sprawie prawa mającego zastosowanie do zobowiązań umownych (Rzym I) we wspólnotowy akt prawny [101] oraz rozporządzenie ustanawiające ogólne wspólnotowe ramy działań na rzecz ułatwienia wprowadzenia europejskiego obszaru sądowego w sprawach cywilnych [102]. EKES wzywa Komisję do dalszych kroków na rzecz ustanowienia jednolitego obszaru sądowego jako zwornika jednolitego rynku, którego znaczenie wzrasta w rozszerzonej UE.
12.
Wnioski
12.1 Wspieranie, ochrona i obrona interesów konsumentów oraz ich udziału w kształtowaniu decyzji — naturalne prawa obywateli Europy — muszą być stałym celem wszystkich polityk UE.
12.2 W obliczu przystąpienia do UE 10 nowych państw członkowskich, w większości których ochrona konsumentów jest zagadnieniem stosunkowo nowym, polityka ochrony konsumentów musi być ponownie przemyślana jako całość, aby była zgodna z nową rzeczywistością rynku liczącego ponad 500 milionów konsumentów.
12.3 UE oraz jej instytucje grają kluczową rolę w ustalaniu priorytetów przebudowy ram prawnych i instytucjonalnych oraz programów i działań niezbędnych dla skutecznej polityki ochrony konsumentów, która chronić będzie te cele i wychodzić im naprzeciw.
12.4 Wydając niniejszą opinię z inicjatywy własnej EKES — jako wyraziciel poglądów społeczeństwa obywatelskiego — pragnie odegrać rolę w kształtowaniu tej polityki, starając się szczególnie o zaangażowanie w to dzieło przedstawicieli nowych państw członkowskich.
12.5 EKES jest zdania, że najbliższymi priorytetami polityki ochrony konsumentów winny być:
- konsolidacja wspólnotowego acquis poprzez jego uproszczenie i kodyfikację;
- skuteczne stosowanie aktów prawa, które zostały wprowadzone i prawidłowo przetransponowane do prawa krajowego, oraz dokładne monitorowanie ich przestrzegania;
- wykonanie dyrektywy ramowej w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych;
- podjęcie pilnych kroków w celu poprawy informacji i edukacji konsumenckiej.
- rozważenie pełnej integracji polityki konsumenckiej z pozostałymi politykami zarówno na szczeblu UE, jak i krajowym;
- wspieranie organizacji konsumenckich w podejmowaniu badań produktów i wymianie informacji o ich jakości.
12.6 EKES uważa, że warunkiem skutecznej polityki ochrony i wspierania interesów konsumentów oraz angażowania konsumentów w proces decyzyjny są silne i niezależne organizacje konsumenckie.
12.7 EKES jest w związku z tym zdania, że zasadniczą sprawą jest zapewnienie prawidłowego finansowania organizacji konsumenckich, aby mogły one rozwijać swoje działania, projekty, programy i inicjatywy.
12.8 EKES sądzi, że kluczowym sposobem zwiększenia skuteczności polityki ochrony konsumentów jest określenie kryteriów oceny reprezentatywności oraz zaangażowania organizacji konsumenckich.
12.9 EKES uważa, że — nie tracąc z oczu dla potrzeby zachowania równowagi między różnymi wchodzącymi w grę — należy stopniowo wprowadzać nowe inicjatywy prawodawcze, w szczególności w następujących obszarach:
- bezpieczeństwo usług oraz odpowiedzialność za usługi wadliwe;
- kluczowe usługi użyteczności publicznej;
- ochrona zdrowia i bezpieczeństwa;
- większe bezpieczeństwo płatności elektronicznych i korzystania z internetu;
- nadmierne zadłużenie gospodarstw domowych;
- środki płatności;
- prawo umów;
- dostęp do wymiaru sprawiedliwości i jednolita przestrzeń wymiaru sprawiedliwości.
12.10 EKES uważa także, że istniejące przepisy wspólnotowe należy weryfikować i harmonizować pod kątem zgodności z nowym jednolitym rynkiem po rozszerzeniu, ze szczególnym podkreśleniem następujących obszarów:
- odpowiedzialności producenta;
- sprzedaży obwoźnej, sprzedaży na odległość, handlu elektronicznego oraz promocji sprzedaży;
- nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich;
- kredytu konsumenckiego;
- gwarancji związanej ze sprzedażą towarów i usług.
12.11 EKES przypomina sformułowaną przez siebie propozycję ustanowienia Europejskiego Instytutu Badań Ochrony Konsumentów jako źródła wiedzy niezbędnej do kształtowania polityki ochrony konsumentów [103].
12.12 EKES wzywa państwa członkowskie do uznania ochrony, obrony i wspierania interesów konsumentów oraz udziału konsumentów w procesie decyzyjnym za priorytetowy cel wszystkich realizowanych przez siebie polityk.
12.13 EKES zaleca Komisji wzięcie pod uwagę propozycji i sugestii przedłożonych w niniejszej opinii przy określaniu nowych kierunków polityki ochrony konsumentów oraz okresowe ogłaszanie raportów o sytuacji konsumpcji i konsumentów w Europie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli EBI w partnerstwie publiczno-prywatnym (PPP) i wpływu PPP na wzrost
(2005/C 234/12)
Dnia 27 kwietnia 2004 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2, swojego regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie roli EBI w partnerstwie publiczno-prywatnym (PPP) i wpływu PPP na wzrost
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej (ECO), której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła opinię 16 lutego 2005 r.(sprawozdawcą był Philippe LEVAUX).
Na 415 sesji plenarnej w dn. 9 i 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dn. 10 marca 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 153 do 0, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął niniejszą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Niniejsza opinia zawiera obszerne fragmenty dokumentu informacyjnego przygotowanego przez EBI dla EKES w lipcu 2004 r.
[1].
1.2 Obecnie kraje europejskie korzystają w bardzo różny sposób z systemu partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP) (koncesje i inne formy umów).
Termin PPP odnosi się do szeregu różnych sytuacji; według Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) "zasadniczą cechą charakteryzującą PPP jest fakt, że obejmuje ono relację, polegającą na rozłożeniu ryzyka pomiędzy inwestorów publicznych i prywatnych, w oparciu o wspólne zaangażowanie w realizację danego zadania publicznego".
2.
Problematyka PPP i rola EBI
2.1 Historia europejska
2.1.1 2000 lat temu za transport poczty na obszarze cesarstwa rzymskiego, czyli "vehiculatio", odpowiedzialny był cesarz, natomiast wspólnoty lokalne (municipia) za "stationes", to znaczy stacje pocztowe.
Na mocy umowy zawieranej w wyniku przetargu przez władze lokalne z zarządcami tych olbrzymich budynków pocztowych, powierzano tym ostatnim budowę takich obiektów, ich utrzymanie i prowadzenie przez okres pięciu lat — "lustrum" — zazwyczaj stosowany okres obowiązywania umów według prawa rzymskiego, często występujący w przypadku praw własności do nieruchomości (co także obejmuje umowy typu "precaria").
Trzeba było upływu dwunastu wieków, aby taki typ umowy znowu się pojawił.
Na umowach koncesyjnych opierała się nie tylko poczta cesarza Augusta; podobnie było w przypadku budowy portów, term, placów targowych a nawet dróg!
2.1.2 W XIX w. europejska sieć kolejowa została w całości zbudowana dzięki umowom koncesyjnym, nie tylko kontraktom o wykonanie robót budowlanych związanych z torami kolejowymi i pracami inżynierskimi, ale także z zapewnieniem usług publicznych, takich jak woda, gaz, elektryczność, wywóz odpadów z gospodarstw domowych, telefon, itp.
2.1.3 W większości państw członkowskich regulacje prawne odnoszące się do przetargów publicznych oparte są na przepisach dotyczących koncesji.
2.1.4 W XX w. dzięki umowie koncesyjnej można było zbudować nie tylko autostrady i parkingi, ale również sieci wodociągowe, muzea, lotniska, linie tramwajowe, czy też linie metra, infrastrukturę miejską, a także realizować remonty szkół i szpitali itd.
2.1.5 Wiele krajów zaczęło stosować model PPP i EKES opracował krótkie podsumowanie na ten temat w swojej opinii [2] w sprawie Zielonej księgi nt. partnerstwa publiczno-prywatnego oraz prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji, przyjętej 27 października 2004 r.
2.2 Opis planu działania EBI
2.2.1 "Rada Europejska, zebrana w październiku 2003 r., zwróciła się do Komisji i do EBI o zbadanie możliwości jak najlepszego zmobilizowania wsparcia finansowego sektora publicznego i prywatnego na rzecz Inicjatywy Wzrostu i szerszego uwzględniania szeregu inicjatyw, które powinny przyczynić się do rozwoju PPP.
2.2.2 Komisja opracowała następnie, przy pomocy Banku, pakiet działań, które zostały włączone do Inicjatywy Wzrostu, zatwierdzonej przez Radę Europejską w Brukseli w grudniu 2003 r.
Propozycje dotyczyły stworzenia odpowiednich ram prawnych, finansowych i administracyjnych celem wsparcia inwestycji prywatnych i uruchomienia wspólnotowych środków finansowych, przy czym państwa członkowskie zostały dodatkowo zachęcone do podejmowania dalszych wysiłków na rzecz przekierowania wydatków publicznych na projekty realizowane w dziedzinach sprzyjających wzrostowi, bez zwiększania budżetów publicznych.
2.2.3 Propozycje przedstawione Radzie przez EBI dotyczyły głównie przyznania znacznych, dodatkowych środków zarówno na sieci transeuropejskie (TEN) jak i na projekt i2i [3], które stanowią dwa kluczowe sektory Inicjatywy Wzrostu [4].
EBI zobowiązał się do (…):
- dołożenia wszelkich starań celem zwiększenia liczby wykorzystywanych instrumentów finansowych, w szczególności w odniesieniu do finansowania PPP (...);
- umacniania swoich instytucjonalnych powiązań z Komisją, państwami członkowskimi, wyspecjalizowanymi instytucjami finansowymi (włączając krajowe grupy zadaniowe odpowiedzialne za PPP — PPP Task Forces) oraz z sektorem bankowym i rynkami kapitałowymi, na rzecz zwiększenia finansowania publicznego i prywatnego w tych priorytetowych sektorach.
2.2.4 Zobowiązania podjęte przez EBI w ramach Inicjatyw Wzrostu wynikały z naturalnego rozwoju sytuacji oraz zintensyfikowania działań już podejmowanych przez Bank w okresie poprzednich dziesięciu lat, w celu zachęcania sektora prywatnego do większego udziału w finansowaniu infrastruktury publicznej (...)".
2.2.5 W swojej opinii w sprawie Zielonej księgi nt. partnerstwa publiczno-prywatnego oraz prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji [5], EKES zwrócił uwagę na znaczne rozbieżności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi pod względem stopnia wykorzystywania przez nich PPP.
Komitet zaznacza także, że samorządy lokalne oraz zdecentralizowane władze publiczne często przyjmują bardziej pragmatyczne podejście wobec tworzenia i realizacji programów PPP niż władze centralne.
3.
Przegląd dokonany przez EBI dotyczący rozwoju PPP w Europie
3.1 Charakterystyka PPP
3.1.1 Pojęcie "partnerstwo publiczno-prywatne" (PPP) jest powszechnie używane od lat 90-tych; jednak nie istnieje jeden europejski model PPP (…).
3.1.2 W Europie nowe inwestycje infrastrukturalne są coraz częściej realizowane w ramach różnych struktur PPP opartych na zasadzie, według której sektor prywatny uczestniczy w ponoszeniu ryzyka związanego z realizacją infrastruktury publicznej, przy obciążeniu użytkownika bądź funduszy publicznych w stopniu proporcjonalnym do świadczonej usługi lub do ryzyka przeniesionego na sektor prywatny.
Typowymi przykładami takiej infrastruktury są lotniska, szlaki kolejowe, drogi, mosty, tunele, infrastruktura w zakresie ochrony środowiska naturalnego (takie jak spalarnie odpadów i oczyszczalnie ścieków) oraz budynki publiczne, w szczególności państwowe biura, szkoły, szpitale i więzienia. (...).
Załącznik nr 2 przedstawia rozwój programów PPP, systemów prawnych i instytucji publicznych na obszarze w UE-25 Państw(…) pod koniec 2003 r.
3.1.3 "W przypadku sektora publicznego, głównym celem programu PPP jest mobilizacja i wykorzystanie kompetencji sektora prywatnego w celu polepszenia jakości usług świadczonych przez sektor publiczny". (…) Zatem PPP charakteryzują często następujące działania lub wymogi określane przez sektor publiczny:
- zawieranie umów, których przedmiotem jest raczej świadczenie usług niż dostawa składników majątkowych;
- definiowanie zapotrzebowania na usługę w oparciu o wyniki a nie nakłady;
- powiązanie wynagrodzenia dla sektora prywatnego z poziomem i jakością rzeczywiście wykonanych usług;
- czasami obowiązkowe zastosowanie podejścia opartego na całkowitym okresie użytkowania (ang. whole life) w odniesieniu do projektu, realizacji (budowy) i eksploatacji aktywów w ramach przedsięwzięcia, kiedy wiadomo, że elementy projektu nie mogą być dostarczone osobno po niższej cenie;
- poszukiwanie optymalnej formuły przeniesienia ryzyka do sektora prywatnego w oparciu o zasadę, zgodnie z którą ryzykiem powinna zarządzać strona umowy, będąca w stanie najlepiej zarządzać danym ryzykiem;
- zobowiązanie partnera prywatnego do zdobycia części lub całości finansowania wymaganego dla realizacji projektu inwestycyjnego, kiedy wiadomo, że podwyższony koszt finansowania zrównoważony jest poprzez zmniejszenie innych kosztów i przez szybkość realizacji świadczonej usługi;
- wykorzystanie różnych sposobów wykonywania płatności z tytułu wynagrodzenia, takich jak przychody z rynku, opłaty drogowe wg wcześniej ustalonych stawek z gwarantowanym minimum (ang. shadow tolls), płatności w zależności od dostępności środków i inne.
3.2 Siły napędowe rozwoju PPP w Europie
3.2.1 Struktury typu PPP (…) mogą być sposobem realizacji projektów infrastrukturalnych w Europie (....).
PPP mogą przyczynić się do ilościowego wzrostu i poprawy jakości usług publicznych pod warunkiem, że współpraca między sektorem publicznym i prywatnym w pełni wykorzysta możliwości tych sektorów oraz potencjalne synergie z niej wynikające.
3.2.2 PPP pozwalają na wykorzystanie skuteczności sektora prywatnego i na wprowadzanie odpowiednich mechanizmów podziału ryzyka pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym.
Niestety nie zawsze tak właśnie było, szczególnie w przypadku dużych projektów w zakresie technologii informatycznej.
Możliwość przeniesienia, a ostatecznie zrównoważenia ryzyka i osiąganych zysków w ramach struktur projektu ma zasadnicze znaczenie, ponieważ umożliwia PPP zapewnienie sektorowi publicznemu optymalnych korzyści w stosunku do poniesionych nakładów (tzn. poprawę wskaźnika korzyści Value For Money). (...)
3.2.3 Zmiana ta, obok przeprowadzonych reform w zakresie zasad stosujących się do zamówień publicznych, pozwoliła sektorowi prywatnemu w pozytywny sposób odpowiedzieć na nowe możliwości uczestniczenia w realizacji i użytkowaniu infrastruktury publicznej w wielu krajach UE. (...).
3.2.4 Daje to także mniejszym przedsiębiorstwom prywatnym (w tym MŚP) możliwość udziału w projektach zakrojonych na szeroką skalę (oraz dostęp do długoterminowego kredytowania) na warunkach, które byłyby problematyczne w ramach klasycznych zamówień w sektorze prywatnym "finansowanych z bilansu". (...)
3.2.5 W konsekwencji problemów finansowych sektora publicznego spowodowanych przez politykę zaniedbującą na przestrzeni lat inwestycje konieczne dla usług publicznych, ulepszenie tych usług wymaga zwiększenia inwestycji oraz przyspieszenia realizacji projektów, których prawdopodobnie nie można byłoby sfinansować przy zastosowaniu klasycznych procedur zamówień.
Niemniej, przyjęcie przez sektor publiczny nowatorskiego podejścia do finansowania projektów inwestycyjnych może prowadzić do zwiększenia korzyści w stosunku do poniesionych nakładów w porównaniu do PPP.
3.2.6 EBI podkreśla: "Uwzględniając fakt, że wiele takich projektów jest ujętych jako operacje bilansowe dla celów rachunkowych związanych z deficytem publicznym, zgodnie z wytycznymi Europejskiego Systemu Zintegrowanych Rachunków Narodowych (ESA 95) [6], kwestia ich ujmowania w świetle zasad rachunkowości sektora finansów publicznych jest tylko jednym z wielu czynników, które władze publiczne mogą uwzględniać przy podejmowaniu decyzji o wyrażeniu zgody na wdrożenie całego programu PPP, i na pewno nie najważniejszym".
EKES zwraca uwagę na fakt, iż Eurostat [7] ustanowił zasady ewidencji projektów PPP w rachunkach narodowych państw członkowskich.
Zasady te obejmują:
- ustalenia dotyczące przeniesienia ryzyka budowy z partnera publicznego na prywatnego;
- kryteria związane z realizacją projektu;
- i czasami popytu po stronie użytkownika.
3.2.7 EKES uznaje wagę postępów, jakie przyniósł rozwój PPP; pozostaje jednak do pokonania wiele przeszkód, aby władze publiczne państw członkowskich regularnie stosowały partnerstwo.
3.3 PPP a wskaźnik korzyści Value For Money (VFM)
3.3.1 "W przypadku władz publicznych, które zamierzają zainicjować program PPP, zasadniczą kwestią jest zapewnienie optymalnego wskaźnika korzyści VFM. (...) Zasada "nie ma wynagrodzenia bez wykonania usługi" powinna pozwolić na zagwarantowanie, że prywatny partner ma motywację do terminowej realizacji i obsługi aktywów w ramach projektu. (...)
W niektórych krajach tradycyjne kontrakty na zamówienia publiczne narażone są w niektórych przypadkach na opóźnienia w budowie i znaczne przekroczenia planowanych kosztów, jednak niektóre PPP również napotykały podobne problemy. W związku z tym, gdy obowiązek utrzymania przez cały cykl użytkowania (ang. life cycle) przypada sektorowi prywatnemu, operatorzy mają motywację do optymalizacji wydatków kapitałowych i kosztów konserwacji przez cały okres trwania projektu (...).
Istnieją jednak również przykłady sytuacji, w których operatorzy odwoływali się nadal do kontraktów chociaż okoliczności uległy nieoczekiwanej zmianie lub też koszty okazały się inne od przewidywanych.
3.3.2 Wartość, jaką niesie ze sobą dla sektora publicznego przesunięcie ryzyka należy oceniać w każdym indywidualnym przypadku, w odniesieniu do danego projektu, zgodnie z przyjętą powszechnie metodologią zwaną Komparatorem Sektora Publicznego (ang. Public Sector Comparator — PSC). (…) Mechanizmy upowszechniania najlepszych praktyk, takie jak powołanie grup zadaniowych ds. PPP i wyspecjalizowanych jednostek, oraz wykorzystywanie powszechnie przyjętych narzędzi benchmarkingowych celem oszacowania opłacalności (VFM) mogą również okazać się niezwykle użyteczne. (...)."
EKES zauważa, iż pewne państwa członkowskie powołały grupy ekspertów celem opracowania umów o PPP i określenia najlepszych praktyk.
Ponadto Komitet zaleca szersze stosowanie systematycznych porównań pomiędzy projektami prowadzonymi przez władze publiczne a przedsięwzięciami zarządzanymi przez przedsiębiorstwa prywatne (pod względem kosztów, osiąganych wyników itd.). Zaleca także koordynację na poziomie europejskim poprzez ustanowienie grupy ekspertów wysokiego szczebla.
4.
Udział EBI w PPP
4.1 Zasady finansowania
4.1.1 Przede wszystkim Bank wymaga, aby wszystkie projekty PPP wspierane przez niego były solidne pod względem finansowym, opłacalne i wykonalne z technicznego punktu widzenia, zgodne z normami ochrony naturalnego środowiska oraz by zostały wyłonione w drodze przetargu z poszanowaniem zasad konkurencji, zgodnie ze wspólnotowymi przepisami stosującymi się do zamówień publicznych. (...)
4.1.2 W miarę możliwości EBI włącza się już na wczesnym etapie projektów, przed rozpoczęciem realizacji zamówienia i współpracuje na zasadzie niewyłącznej ze wszystkimi oferentami (...) w fazie przetargu.
To gwarantuje, że oferenci konkurują ze sobą, między innymi co do zakresu, w jakim przekażą do sektora publicznego korzyści finansowe związane z uczestnictwem EBI.
4.1.3 Zasada komplementarności finansowania Banku z innymi podmiotami kredytującymi (...) jest zachowana w strukturach (...).
4.1.4 Zatem wiele kredytów udzielonych przez EBI w związku z projektami typu PPP posiada albo gwarancje bankowe albo ubezpieczenie typu monoline, do terminu zapadalności, bądź do momentu, gdy projekt sprawdził się pod względem funkcjonalnym (...).
4.1.5 "Jakość kredytu portfela PPP Banku jest wzmocniona przez fundusze ze strony sektora publicznego dla strumieni płatności przeznaczonych na liczne projekty PPP.
Faktycznie w wielu projektach typu PPP (w odniesieniu do szpitali i szkół w Wielkiej Brytanii), zobowiązania płatnicze dotyczą wyłącznie sektora publicznego a koncesjonariusze nie są w żaden sposób narażeni na "ryzyko żądania".
Ponadto w przypadku PPP na ogół istnieją solidne ramy prawne i umowne. (...).
Wreszcie, mimo że liczba przedsięwzięć związanych z PPP wzrosła (załącznik 3), kwoty takich kredytów są względnie ograniczone w porównaniu do całkowitego kredytowania. (...)".
4.1.6 EKES zaznacza, iż finansowanie EBI waha się pomiędzy jedną szóstą a połową kwoty globalnej inwestycji.
4.2 Zaangażowanie Banku z tytułu kredytów przeznaczonych na finansowanie projektów PPP
4.2.1 Zaangażowanie EBI w ujęciu sektorowym
"W roku 2003 Bank udzielił kredytowania na ogólną kwotę 2,7 mld EUR na 17 nowych projektów PPP.
Pod względem portfela oznacza to, że całkowite zaangażowanie EBI nominalne i ważone ryzykiem na przedsięwzięcia PPP wyniosło odpowiednio 14,7 mld EUR i 5,9 mld EUR.
Największe zaangażowanie w portfelu PPP (...)" pokazano w załączniku 4 — tabela A.
4.2.2 Zaangażowanie EBI wobec poszczególnych krajów
"Zaangażowanie wobec poszczególnych krajów przedstawia załącznik 4 — tabela B. Największa koncentracja zaangażowania ważonego ryzykiem występuje w przypadku Wielkiej Brytanii, Portugalii i Hiszpanii. (...)"
4.3 Okresy kredytowania
"Kredyty przeznaczone na projekty PPP charakteryzują się długim okresem spłaty (…)" (załącznik 4 — tabela C).
4.3.1 Zaangażowanie kredytowe EBI w rozbiciu na terminy spłat
"Na dzień 31 grudnia 2003 r., 83 % (nominalnego) i 87 % (ważonego ryzykiem) zaangażowania na projekty PPP dotyczyło kredytów z 20 i dłuższym okresem spłaty.
Najdłuższe terminy spłat odnosiły się do kredytów przeznaczonych na finansowanie infrastruktury socjalnej (głównie szpitali, charakteryzujących się długim ekonomicznym okresem użytkowania (ang. economic life) i znacznymi zobowiązaniami sektora publicznego), oraz sektorów zagospodarowania miejskiego i transportu lokalnego, w przypadku których terminy zapadalności kredytów wynoszą na ogół 25-30 lat. (...)". Biorąc pod uwagę fakt, że pożyczki są długoterminowe, potrzeba niekiedy czasu, aby zawrzeć pierwsze PPP.
W tym stadium nie jest więc możliwe wydanie ostatecznego osądu co do ich użyteczności.
Poza tym, w tak długich okresach, nieunikniona jest zmiana okoliczności.
Sztywne reguły PPP mogą więc ograniczyć zdolności przystosowawcze sektora publicznego reagującego na zmiany korzystne dla odbiorców [8].
4.3.2 Przyszłe zaangażowanie kredytowe EBI
Wskazuje ono na "tendencję do wydłużania się okresów spłat kredytów finansujących projekty PPP [9]. (…) Należy również odnotować, że okresy te stają się normą wymaganą przez sektor publiczny oraz że uzasadnione są koniecznością dopasowania kredytów, nawet jeśli w sposób konserwatywny, do profilu przychodów uzyskiwanych z projektów PPP."
5.
Wnioski wyciągnięte z doświadczeń EBI związanych z PPP
5.1 Wybór, ocena i monitorowanie projektów PPP
"Doświadczenie wykazuje na korzyści wynikające z nawiązania wczesnego dialogu pomiędzy Bankiem a właściwymi władzami publicznymi w celu określenia projektów najbardziej odpowiednich (…)", umożliwiającego mu "ukierunkowanie dużej części swojej działalności związanej PPP na sektory priorytetowe (sieci transeuropejskie TEN, edukacja i i2i, zdrowie) oraz na obszary rozwoju regionalnego.
W związku z projektami w ramach PPP pojawiły się dodatkowe wymogi w odniesieniu do zdolności Banku w zakresie przeprowadzania oceny, organizacji i negocjacji (…)"
5.2 Zagadnienia dotyczące zamówień publicznych i pomocy publicznej
5.2.1 "Właściwe uregulowania w zakresie zamówień publicznych, uwzględniające zasady uczciwej konkurencji stanowią jeden z kluczowych warunków powodzenia przedsięwzięć PPP.
Procedury przetargowe mogą okazać się złożonym procesem, wymagającym zaangażowania wysoko wykwalifikowanych osób zarówno po stronie partnera publicznego jak i prywatnego.
W pewnych przypadkach realizacja projektu PPP może wiązać się z długimi i kosztownymi negocjacjami; w innych sytuacjach (często w krajach mających doświadczenie z umowami koncesyjnymi) może się zdarzyć, że możliwe jest uproszczenie procedur dotyczących zamówień publicznych przy zachowaniu presji konkurencji.
Przegląd procedury odnoszącej się do zamówień publicznych jest zasadniczym elementem kompleksowej analizy ekonomiczno-finansowej (ang. due diligence) projektów PPP przeprowadzanej przez EBI(...)"
5.2.2 EKES uważa za konieczne, celem utrzymania i wzmocnienia klimatu zdrowej konkurencji, by projekty wspierane finansowo przez EBI były zgodne z ustawodawstwem europejskim dotyczącym konkurencji, szczególnie w zakresie przepisów stosujących się do pomocy publicznej.
EKES przypomina swoje stanowisko wobec tej problematyki, przedstawione w opinii w sprawie ww. Zielonej księgi [10].
5.3 Wyniki realizacji projektów PPP
5.3.1 "Organy i instytucje krajowe odpowiedzialne za rewizję i audyt zwróciły szczególną uwagę na wyniki, a także wskaźnik korzyści VFM, licznych projektów PPP finansowanych w obszarach ich właściwych kompetencji(…).
Przy dokonywaniu oceny projektów z zakresu PPP Komitet zaleca korzystanie ze wszystkich dostępnych analiz sporządzonych we wszystkich państwach, które wdrażały tego typu przedsięwzięcia.
Choć istotnie najbardziej intensywnie z tego sposobu finansowania usług publicznych korzystała do tej pory Wielka Brytania, inne kraje również mają doświadczenia w tej dziedzinie.
Ponadto, chcąc przeprowadzić pełną ocenę, należy mieć na uwadze analizy pochodzące ze wszystkich osiągalnych źródeł m.in. w zakresie doświadczeń partnerów społecznych — a w szczególności związków zawodowych — w dziedzinie rozwoju warunków pracy oraz doświadczeń konsumentów w dziedzinie jakości usług.
5.3.2 Załącznik 5 zawiera fragmenty raportów opublikowanych przez National Audit Office [11] Wielkiej Brytanii.