Sprawozdania te wskazują, że wyniki realizacji projektów PPP w Wielkiej Brytanii były na ogół dobre, w szczególności w odniesieniu do kosztów i terminów wykonania dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych, pomimo pewnych niedociągnięć i słabości związanych z pierwszymi projektami dotyczącymi placówek szkolnych; były one również niezwykle pomocne z tego względu, że zwracały uwagę na napotkane trudności czy też popełnione błędy, szczególnie w odniesieniu do sektora technologii informatycznych, w przypadku którego projekty PPP dotychczas na ogół nie przyniosły zadowalających rezultatów.
Podobne raporty [12] zostały również opublikowane przez instytucje audytowe w innych krajach; jako przykład można podać raport o decydującym znaczeniu, sporządzony ostatnio przez portugalski Trybunał Obrachunkowy (Tribunal de Contas) na temat programu SCUT [13].
5.3.3 Na podstawie swoich doświadczeń EBI generalnie uważa, że finansowane przez niego projekty dały dobre wyniki.
Co do przedsięwzięć budowlanych, projekty zostały ukończone na ogół w przewidywanych terminach ustalonych w kontraktach.
W odniesieniu do całego portfela, tylko w przypadku jednego projektu wystąpiły poważne opóźnienia (…)
5.3.4 Ogólnie rzecz biorąc, projekty osiągnęły oczekiwany poziom wyników operacyjnych w terminie od sześciu do dwunastu miesięcy od rozpoczęcia działalności operacyjnej. (…) Wymogi kontroli projektów EBI dotyczące zwolnienia gwarancji i refinansowania zwykle zostały spełnione w odpowiednim terminie".
5.4 Priorytety branżowe
5.4.1 "Jak wspomniano wyżej, można zauważyć, że w większości krajów udzielanie zamówień publicznych w ramach PPP dotyczy w pierwszej kolejności sektora transportu.
Następnie państwa dokonują często stopniowego przeniesienia tej praktyki do innych sektorów (takich jak edukacja, zdrowie, energia, uzdatnianie wody i przetwarzanie odpadów), w przypadku których techniki realizacji zamówień publicznych poprzez PPP są również postrzegane jako interesujące.(…)
5.4.2 Na przykład Wielka Brytania położyła bardzo duży nacisk na znaczenie struktur PPP w społecznych sektorach szkolnictwa i zdrowia — i jak dotąd największy w historii w systemie krajowej służby zdrowia (National Health Service).
Od 1997 r. 64 projekty szpitalne typu PPP, o wartości kapitałowej 11,1 mld GBP (15,7 mld EUR), zostały zatwierdzone przez Ministerstwo Zdrowia Wielkiej Brytanii, które zezwoliło na rozpoczęcie procedury udzielania zamówień publicznych.
27 z wszystkich tych projektów, na kwotę 3 mld GBP (4,3 mld EUR), zostało ukończonych i już funkcjonuje, lub jest jeszcze w trakcie budowy (…).
5.4.3 Przynajmniej trzy inne kraje europejskie (Portugalia, Hiszpania i Włochy) zamierzają obecnie rozpocząć duże programy PPP w sektorze służby zdrowia.
5.4.4 Warto także wspomnieć, że krajowe programy PPP zaczynają się często od relatywnie dużych projektów, promowanych przez władze centralne, a następnie realizowane są mniejsze przedsięwzięcia (czasami powtarzające się) na poziomie samorządu lokalnego lub regionalnego".
5.4.5 Komitet wskazuje na potrzebę przyjęcia całościowego podejścia do badań, rozwoju i innowacji w polityce gospodarczej Unii Europejskiej.
Komitet wyraża pogląd, że potencjał Europejskiego Banku Inwestycyjnego nie jest w tej dziedzinie w pełni wykorzystany.
Dlatego też pragnie on zachęcić Bank do przeznaczenia znacznej sumy z jego zasobów na tę sferę, zwłaszcza na badania stosowane i innowacje.
Wymaga to twórczego wykorzystania wszystkich instrumentów EBI, w tym PPP, w dziedzinie badań, które w większości przypadków można uznać za usługi użyteczności publicznej.
6.
Uwagi na temat płatności w ramach struktur PPP
6.1 "Występuje duże zróżnicowanie w strukturach mechanizmów płatności w odniesieniu do projektów PPP, znajdujących się w portfelu EBI, co jest odzwierciedleniem różnorodności struktur PPP w Europie (…)".
6.2 Płatności z funduszy publicznych odgrywają zasadniczą rolę.
"W niektórych przypadkach, koncesjonariusze byli bezpośrednio zachęcani do poprawy bezpieczeństwa (poprzez skuteczne utrzymanie, lepsze oświetleniu itp.) za pomocą płatności uzależnionych od liczby wypadków.
6.3 W praktyce Bank zauważył, w przypadku PPP związanych z transportem, w sektorze publicznym ogólną tendencję do przechodzenia z płatności opartych na opłatach drogowych na płatności uzależnione od dostępności.
Jednak możliwość korzystania z różnych systemów płatności właściwych dla struktur PPP w celu realizacji różnych celów w interesie publicznym i optymalizacji podziału ryzyka jest zasadniczą cechą charakterystyczną i mocną stroną PPP. (…)
6.4 Ponadto zważywszy na fakt, że Komisja (…) zamierza wykorzystać fundusze strukturalne/spójności w celu wsparcia, w odpowiednich przypadkach, finansowania publicznego w nowych państwach członkowskich, współpraca krajowych grup zadaniowych z DG Polityki Regionalnej i innymi służbami Komisji jest także bardzo pożądana. (…)"
7.
Wkład know-how EBI w projektach PPP
7.1 "EBI wniósł dużą wartość dodaną do PPP, które finansował. Z finansowego punktu widzenia, długie terminy wymagalności kredytów i okresy karencji w spłacie kapitału oferowane przez Bank są szczególnie korzystne w przypadku dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych, zważywszy na długi ekonomiczny okres użytkowania finansowanych aktywów oraz typowe zmiany w przepływach środków finansowych w ciągu trwania projektu.(...)
7.2 Ponadto koszt funduszy EBI umożliwia sektorowi publicznemu jak najlepsze wykorzystanie takich transakcji.
Cechy te, wzmacniające ekonomię projektów, są również korzystne dla innych uczestniczących kredytodawców. (...)
7.3 W tym kontekście wysokie standardy należytej staranności (ang. due diligence) EBI oraz jego zaangażowanie w zatrzymanie aż do terminu spłaty długu związanego z projektami (brak cesji, kredytów konsorcjalnych czy też reasekuracji pożyczek przez kilka banków, co jest powszechnie praktykowane przez inne bardzo znane instytucje), zapewniają sektorowi publicznemu znaczną stabilność, solidność i doświadczenie, a także dużą wartość dodaną.
7.4 Bardzo ceniona jest również przez instytucje sektora publicznego, które skorzystały dotychczas z takiej pomocy, możliwość świadczenia przez Bank usług doradztwa, bezpośrednio lub pośrednio, dla instytucji publicznych w zakresie opracowywania programów PPP lub wiodących, priorytetowych projektów indywidualnych.
7.5 W związku z tym udział Banku w danym projekcie może mieć istotną rolę, przy uwzględnieniu jego wyjątkowego statusu "bezstronnego" kredytodawcy, nie zmierzającego do osiągnięcia celu zarobkowego, realizującego misję w interesie publicznym i posiadającego duże doświadczenie techniczne, w budowaniu zaufania pomiędzy partnerem publicznym a prywatnym umowy PPP.
Jednym z przykładów takiego stymulującego wpływu Banku był projekt mostu na rzece Tag, wiodące przedsięwzięcie programu PPP w Portugalii, w przypadku którego rola EBI zyskała szczególne uznanie.
7.6 EBI udało się również stworzyć innowacyjne i elastyczne struktury finansowe dla projektów PPP. (…) Jak zostało to już określone w Inicjatywie Wzrostu, Bank pracuje również na rozszerzeniem wachlarza instrumentów finansowych, takich jak gwarancje; dług podrzędny (ang. junior debt) i antresolowy (ang. mezzanine), fundusze na finansowanie infrastruktury oraz zwiększenie wykorzystania przez EBI, w miarę możliwości, sekurytyzacji, w celu zwiększenia udziału sektora prywatnego w budowaniu infrastruktury publicznej.
Powyższe innowacje a także znaczenie, jakie przywiązują inni kredytodawcy do standardów należytej staranności Banku powodują, że EBI odgrywa rolę katalizatora w przypadku innych źródeł finansowania. (…)"
7.7 EKES zauważa, iż EBI może przyczynić się do wspierania władz publicznych poprzez zmniejszenie kosztów oraz stosowanie ścisłych procedur oceny projektu i transferu ryzyka przy realizacji projektów PPP w państwach członkowskich.
8.
Podsumowanie
8.1 EKES z zadowoleniem odnosi się do istotnego udziału EBI w rozwoju projektów PPP, w zwiększaniu i ulepszaniu usług publicznych w państwach członkowskich poprzez dostarczanie koniecznego finansowania dla realizacji prac w następujących obszarach:
- "sieci transeuropejskich i modernizacji infrastruktury transportowej;
- szkolnictwa i szkół wyższych;
- opieki zdrowotnej podstawowej i ponadpostawowej opieki medycznej;
- poprawy stanu naturalnego środowiska. (…)"
Niemniej, EKES zaleca EBI włączyć także finansowanie badań stosowanych i innowacji, w tym patentów, by umożliwić UE zajmowanie przodującej pozycji w świecie.
8.2 W swojej opinii w sprawie Zielonej księgi [14] nt. partnerstwa publiczno-prywatnego oraz prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji, EKES zwrócił uwagę na potrzebę:
- utrzymania standardów pracy, zdrowia i dostępności, które zostały ustanowione poprzez PPP.
EBI powinien zapewnić, by normy takie były przestrzegane na wszystkich etapach projektowania, rozwoju, realizacji i zarządzania przedsięwzięć, które współfinansuje;
- utrzymania standardów zdrowej konkurencji pomiędzy podmiotami publicznymi a prywatnymi.
EBI powinien zatem w sposób rygorystyczny zapewnić równą konkurencję (z punktu widzenia prawnego i fiskalnego) pomiędzy podmiotami publicznymi a prywatnymi. Pomoc publiczna w szczególności nie powinna utrudniać procedur udzielania kontraktów;
- systematycznego dokonywania oceny projektów PPP przy zastosowaniu listy kryteriów biorącej pod uwagę zmianę kosztów różnych alternatyw i doświadczeń zgromadzonych przez wszystkie zainteresowane podmioty, w tym pracowników i konsumentów.
8.3 EKES uważa, iż wszystkie podmioty oraz eksperci publiczni w różnych państwach członkowskich powinni współpracować pomiędzy sobą oraz z EBI celem przekazania Komisji wspólnie zebranych doświadczeń w zakresie dobrych praktyk, aby umożliwić podjęcie debaty nad poprawą przepisów prawa europejskiego.
8.4 Biorąc pod uwagę znaczenie zaangażowania EBI oraz jego doświadczenie w dziedzinie PPP, EKES sugeruje, aby raz do roku w programie obrad Rady ECOFIN i Rady ds. Konkurencyjności znalazła się ocena raportu na temat PPP przedstawionego wspólnie przez EBI i Komisję.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Nowe państwa członkowskie a Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej"
(2005/C 234/13)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować dodatkową opinię w sprawie: "Nowe państwa członkowskie a Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinią w dniu 16 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Harri KOULUMIES.
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 10 marca 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 170 do 2, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął poniższą opinię:
STRESZCZENIE
Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej na lata 2003-2005 określiły średnioterminową strategię polityki gospodarczej, której trzy kluczowe elementy stanowią: wzrost i polityka gospodarcza ukierunkowana na utrzymanie stabilności, reformy gospodarcze celem zwiększenia potencjału wzrostowego Europy oraz wzmocnienie zrównoważonego rozwoju.
Jednocześnie Komisja zwróciła uwagę na skalę wyzwań, w obliczu których stoją nowe państwa członkowskie.
Należy nadmienić, iż w kontekście całej Unii Europejskiej, skutki rozszerzenia będą rozłożone nierównomiernie.
Większość nowych państw członkowskich chciałaby prawdopodobnie wejść do obszaru euro w najszybszym możliwym terminie.
Spełnienie warunków przyjęcia do strefy euro wymagać będzie podjęcia przez nie i realizacji konsekwentnych i zrównoważonych polityk gospodarczych.
Trzeba będzie przeprowadzić reformę Paktu Stabilności, jeżeli ma on skutecznie funkcjonować w dłuższym horyzoncie czasowym.
Reformę taką należy dokonać w taki sposób, aby wzmocnić zaangażowanie wszystkich państw członkowskich w realizację wspólnych celów.
Wymóg zwiększenia konkurencyjności dotyczy wszystkich państw członkowskich.
W odniesieniu do nowych państw członkowskich, osiągnięcie obecnego poziomu wydajności, jaki odnotowuje się w byłych krajach piętnastki, nie będzie w dłuższym okresie wystarczające.
W całej Unii należy znacząco zwiększyć inwestycje w technologie informacyjno-komunikacyjne (ITC), badania i rozwój (R&D), w oświatę i szkolenia.
Poza utrzymaniem równowagi społeczno-gospodarczej, ważne jest zagwarantowanie zrównoważonego rozwoju środowiska naturalnego.
W przypadku nowych państw członkowskich szczególnie istotne jest zwiększenie efektywności zużycia energii.
Oczywiste jest, że zniwelowanie różnic w poziomie stopy życiowej pomiędzy Europą piętnastu krajów a nowymi państwami członkowskimi nie nastąpi szybko.
Zmniejszanie się tych dysproporcji prawdopodobnie trwać będzie całe dziesięciolecia.
Jedno z głównych wyzwań, przed jakim stoi Unia Europejska wiąże się z obecnymi tendencjami demograficznymi — należy zatem przyjąć różne rozwiązania celem osiągnięcia wyższych stóp urodzeń.
Należy podjąć kroki na rzecz możliwie szybkiego zmobilizowania wszystkich potencjalnych pracowników w UE, a zwłaszcza zachęcenia kobiet i młodzieży do wchodzenia na rynek pracy i pozostawania na nim przez długi czas.
Należy zachęcać pracowników w podeszłym wieku do kontynuowania aktywności zawodowej.
Ważne jest ostateczne ustanowienie rynku wewnętrznego oraz aktywne promowanie dobrych praktyk w zakresie ładu gospodarczego (economic governance).
1.
Odniesienia do nowych państw członkowskich we wcześniejszych Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej (BEPG)
1.1 W niniejszej opinii nowe państwa członkowskie oznaczają dziesięć krajów, które przystąpiły do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r., a mianowicie Cypr, Estonię, Litwę, Łotwę, Maltę, Polskę, Czechy, Słowację, Słowenię i Węgry.
1.2 Jak sugeruje sam tytuł dokumentu, komunikat Komisji w sprawie Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej dostarcza bardzo wszechstronnej analizy celów i strategii polityki gospodarczej.
Analiza ta skupia się raczej na wewnętrznych mechanizmach funkcjonowania Unii Europejskiej niż na rozwoju sytuacji na świecie.
Dotyczy to zwłaszcza kwestii związanych z nowymi państwami członkowskimi, które były podejmowane w bardzo niewielkim zakresie przed przystąpieniem tych krajów do UE.
1.3 W swoich opiniach w sprawie BEPG, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny po raz pierwszy odniósł się do przyszłych, nowych państw członkowskich we wnioskach opinii przyjętej w marcu 2002 r.
Komitet zauważył w tym dokumencie, że "zbliżające się rozszerzenie Unii Europejskiej niezwłocznie wymaga przeprowadzenia ponownej analizy procedur koordynowania polityki gospodarczej".
1.4 W opinii przyjętej przez Komitet w marcu 2003 r. znalazło się kilka odniesień do rozszerzenia Unii Europejskiej.
W podsumowaniu tegoż dokumentu Komitet podkreślał, że jednym z kluczowych wymogów nadchodzących w latach miało być "naprawdę skuteczne wspieranie akcesji nowych państw członkowskich".
Wskaźniki gospodarcze załączone do niniejszej opinii obejmowały zarówno ówczesne państwa członkowskie, jak i kraje przystępujące.
1.5 W opinii przyjętej w grudniu 2003 r. Komitet stwierdził, iż "zaskakujące wydaje się, że choć wytyczne dotyczą okresu trzyletniego, tylko w jednym zdaniu wspominają one o planowanym za kilka miesięcy przystąpieniu do UE nowych państw członkowskich".
Wytyczne mówiły jedynie, że kraje te są proszone o prowadzenie polityk zgodnych z kierunkami określonymi w wytycznych.
Zdaniem EKES podejście takie cechowała krótkowzroczność.
1.6 Ta sama opinia wspominała w następujących słowach o skutkach rozszerzenia: "Przede wszystkim koordynacja polityki gospodarczej — już w chwili obecnej niedostateczna — zostanie jeszcze bardziej utrudniona przez rozszerzenie.
Wynika to z faktu, że rozszerzenie pociągnie za sobą konieczność koordynacji w dwóch nowych dziedzinach: po pierwsze w poszczególnych obszarach kształtowania polityk (na przykład, wewnętrzna koordynacja polityki wynagrodzeń) a po drugie pomiędzy trzema głównymi politykami makroekonomicznymi, w zakresie których różnice znacznie pogłębią się w wyniku rozszerzenia".
1.7 Opinia ostrzegała także przed potencjalnymi konsekwencjami w razie "podjęcia przez nowe państwa członkowskie prób możliwie jak najszybszego spełnienia kryteriów Europejskiej Unii Walutowej a tym samym ścisłego dostosowania się do wymogów Paktu Stabilności i Wzrostu".
1.8 W wydanej niedawno (2004 r.) opinii dotyczącej Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej (BEPG) w sprawie poprawy ładu gospodarczego [1] (economic governance) w Unii Europejskiej, Komitet wskazuje, że rozszerzenie oznacza rozpoczęcie nowego etapu przez UE.
Jak wskazuje sam tytuł, dokument poświęcony jest przede wszystkim kwestii ładu gospodarczego (economic governance), które ma zasadnicze znaczenie dla wiarygodności i skuteczności Unii: "Istnieje pilne zapotrzebowanie na wzbudzające zaufanie ramy instytucjonalne".
1.9 Opinia odnosi się również do wyrażonej w dokumencie Update 2004 oceny Komisji, według której "nowe państwa członkowskie mają problemy, które można porównać z problemami krajów" piętnastki "w odniesieniu do sytuacji budżetowej, zadłużenia i zatrudnienia".
Jednakże nie oznacza to wcale, że problemy, z jakimi borykają się nowe państwa członkowskie są takie same, jak w krajach UE-15.
Ponadto, pomiędzy poszczególnymi krajami występują pod wieloma względami istotne różnice.
Podobieństwo istnieje tylko do pewnego stopnia.
W dalszej części opinii znajduje się uwaga, iż procesowi dostosowania ustawodawstwa oraz praktyk społeczno-gospodarczych w nowych państwach członkowskich do wysokiego poziomu obowiązującego w UE-15 mogą towarzyszyć szoki.
1.10 Zatem w dotychczasowych opiniach dotyczących Ogólnych Wytycznych, EKES zajmował się w pewnym zakresie zasadniczymi problemami stojącymi przed nowymi państwami członkowskimi, chociaż jedynie w sposób pobieżny.
Fakt, że komunikaty Komisji praktycznie nie zawierały ocen i analiz wpływu rozszerzenia niewątpliwie rzutował na treść opinii EKES.
2.
Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej w nowych państwach członkowskich
2.1 Ogólne wytyczne Polityki Gospodarczej na lata 2003-2005 określiły kluczowe elementy średnioterminowej strategii gospodarczej UE, a mianowicie:
- polityki makroekonomiczne ukierunkowane na wzrost i stabilność;
- reformy gospodarcze mające zwiększyć potencjał wzrostowy Europy; oraz
- wzmacnianie trwałości.
2.2 W pierwszej połowie 2003 r. wystąpił zastój we wzroście gospodarczym krajów UE-15.
Przeprowadzono reformy gospodarcze, jednak nie w takim zakresie, jaki był konieczny dla realizacji celów Strategii Lizbońskiej.
Wydajność pracy nie wzrastała w wystarczającym tempie, zaś proces tworzenia rynku wewnętrznego przebiegał bardzo powoli.
Pewien postęp osiągnięto w zakresie zrównoważonego rozwoju, jednak nie był on wystarczający.
Na przykład, praktycznie wcale nie zmniejszono emisji gazów cieplarnianych, mimo znacznych osiągnięć w tym względzie odnotowanych pod koniec lat dziewięćdziesiątych.
2.3 W kwietniu 2004 r. Komisja dokonała aktualizacji BEPG i odnotowała, że istniejąca strategia polityki gospodarczej jest odpowiednia również dla nowych państw członkowskich.
Wyzwania strukturalne stojące przed tymi krajami nie różnią się w sposób zasadniczy od wyzwań UE-15, aczkolwiek ich skala jest znacznie większa, a w niektórych tylko przypadkach mniejsza.
2.4 Ze względu na poważne dysproporcje pomiędzy nowymi państwami członkowskimi, Komisja uznała za stosowne wydanie odrębnych zaleceń dla poszczególnych krajów, uwzględniając różnice w ich sytuacji i osiągane wyniki.
2.5 Zmienione Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej skupiają się na integracji nowych państw członkowskich z istniejącymi ramami koordynacji polityki gospodarczej.
Wyzwania strukturalne jakie stoją przed nowymi państwami członkowskimi są zazwyczaj trudniejsze ze względu na:
- stopę bezrobocia wyższą prawie dwukrotnie od notowanej w UE-15;
- ogólny deficyt budżetowy wynoszący w okresie 2000-2004 średnio powyżej 4 % PKB;
- wysokość dochodów (z uwzględnieniem siły nabywczej) kształtującą się poniżej połowy poziomu w UE-15;
- szczególnie duży odsetek mieszkańców wsi w niektórych nowych państwach członkowskich; oraz
- duży deficyt obrotów bieżących w wielu nowych państwach członkowskich.
2.6 Warunkiem koniecznym dla skutecznej realizacji polityk makroekonomicznych ukierunkowanych na utrzymanie wzrostu i stabilności jest podjęcie przez nowe państwa członkowskie próby osiągnięcia równowagi finansów publicznych oraz ograniczenia deficytu na rachunku obrotów bieżących, zwłaszcza w sytuacjach, kiedy jest on spowodowany konsumpcją a nie inwestycjami.
2.7 Potencjał wzrostowy należy zwiększać poprzez konsultowane z partnerami społecznymi reformy wspierające obecną restrukturyzację rynków pracy (np. za pomocą szkoleń), zaś wydajność poprzez np. zwiększanie konkurencji, redukowanie przepisów w celu poprawy ich skuteczności i rozwój rynków kapitałowych.
Równowaga społeczna może być wzmacniana, natomiast ubóstwo zwalczane poprzez zwrócenie uwagi na zasadnicze znaczenie pracy.
Inwestowanie w infrastrukturę transportową i energetyczną ma, obok przemysłu i rolnictwa, do odegrania ważną rolę w poprawie długookresowej równowagi ekologicznej.
2.8 Komisja podkreśla skalę wyzwań stojących przed nowymi państwami członkowskimi oraz trudne wybory polityczne, jakich będą musiały dokonać.
Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej uwzględniają szczególne warunki w tych państwach poprzez, na przykład, zapewnienie dłuższych okresów dostosowawczych w zaleceniach wydawanych dla poszczególnych krajów niż okresy dopuszczalne w UE-15.
3.
Wyniki gospodarcze a skutki rozszerzenia
3.1 Wyniki gospodarcze i perspektywy nowych państwach członkowskich
3.1.1 Proces rozszerzenia wpływa pozytywnie na rozwój gospodarczy.
Ożywienie aktywności gospodarczej w państwach UE -15 rozpoczęło się w drugiej połowie 2003 r., dzięki ogólnemu wzrostowi gospodarki światowej i poprawie wskaźników zaufania konsumenta.
Wzrost konsumpcji spowodowany jest częściowo rekordowo niskimi poziomami stóp procentowych.
Potrzeba jednak czasu, aby odwrócenie koniunktury przełożyło się na wzrost zatrudnienia.
Niepewność konsumentów co do ich przyszłych dochodów ma nadal wpływ na wskaźniki zaufania, zaś ryzyko w zakresie perspektyw globalnej gospodarki rośnie.
Przyspieszenie wzrostu gospodarczego w krajach EU-15 jest także istotne dla nowych państw członkowskich, gdyż "piętnastka" jest głównym rynkiem zbytu dla ich wywozu.
3.1.2 Gospodarki nowych państw członkowskich odnotowały wzrost średnio o 3,5 % w 2003 r. wskutek zwiększenia konsumpcji indywidualnej, zwłaszcza w państwach bałtyckich, na Węgrzech i w Czechach.
Odnotowano znaczny wzrost wywozu, szczególnie na Słowacji i w Polsce, gdzie znacząco podniósł się poziom wywozu towarów wysoko przetworzonych.
3.1.3 Wzrost inwestycji w nowych państwach członkowskich był bardzo umiarkowany. Odzwierciedlało to nie tylko sytuację międzynarodową, ale także spowolnienie procesu reform w tych krajach.
Konwergencja stóp procentowych do poziomu obowiązującego w pozostałych państwach UE oraz potrzeba poprawy infrastruktury to czynniki, które powinny w przyszłości stymulować wzrost inwestycji.
Poziom inwestycji w nowych państwach członkowskich jest zasadniczo podobny jak w krajach "piętnastki". Jest to czynnik wspierający wzrost gospodarczy w nowych państwach członkowskich.
3.1.4 W latach 2004-2005 wzrost gospodarczy w nowych państwach członkowskich przewidywany jest średnio na poziomie 4 %.
Będzie on prawdopodobnie najszybszy w tych nowych państwach członkowskich, które mają najniższy PKB na głowę mieszkańca.
Oczekuje się, że największy wzrost wystąpi najprawdopodobniej w Polsce, w wyniku ukierunkowanej na wzrost polityki fiskalnej tego państwa.
W odniesieniu do nowych państw członkowskich o wysokim poziomie dochodów, zwłaszcza Cypr przypuszczalnie odnotuje stosunkowo silny wzrost gospodarczy.
Podwyżki cen ropy naftowej mogą w przyszłości hamować wzrost gospodarczy we wszystkich państwach UE.
3.1.5 Z wyjątkiem Węgier, Słowacji i Słowenii, inflacja w nowych państwach członkowskich waha się ostatnio w okolicach średniego poziomu strefy euro.
Chociaż nieznacznie wzrośnie ona w 2004 r., częściowo wskutek wzrostu cen ropy naftowej, oczekiwany jest jej spadek do poziomu 3 % w 2005 r.
3.1.6 Ogólny średni deficyt budżetowy w nowych państwach członkowskich w latach 2000-2003 wyniósł 4.3 % PKB, zaś w 2004 r. był on szacowany na 4.9 % Sytuacje budżetowe poszczególnych krajów kształtowały się różnie; w przypadku Estonii odnotowano nadwyżkę w wysokości 1 % natomiast w Czechach deficyt budżetowy wyniósł 7 % PKB.
Poza Czechami, deficyt przekroczył wartość referencyjną (3 %) także w pięciu innych nowych państwach członkowskich, tzn. na Cyprze, Węgrzech, Malcie, w Polsce i na Słowacji (patrz załącznik statystyczny).
Oczekuje się poprawy sytuacji w większości nowych państw członkowskich, jak tylko nabierze tempa proces konsolidacji finansów publicznych.
3.1.7 Podobnie jak kraje "piętnastki", każde z nowych państw członkowskich ma właściwe sobie cechy charakterystyczne.
Dlatego też traktowanie wszystkich tych krajów jako jednej całości często prowadzi do błędów.
Jednakże generalizując można stwierdzić, że wzrost gospodarczy w nowych państwach członkowskich na tle UE–15 był stosunkowo szybki.
Członkostwo w UE, dość silny wzrost popytu krajowego oraz niższe w porównaniu z UE-15 koszty będą w kolejnych latach sprzyjać wzrostowi produkcji w tych krajach, co może także zwiększać popyt na dobra kapitałowe i konsumpcyjne wytwarzane w "piętnastce".
3.2 Makroekonomiczne skutki rozszerzenia UE
3.2.1 Skutki rozszerzenia rozkładają się w sposób nierównomierny pomiędzy nowe państwa członkowskie a UE-15.
Wynika to przede wszystkim z faktu, że kraje "piętnastki" mają bardzo duży udział w handlu zagranicznym nowych państw członkowskich, podczas gdy znaczenie tych ostatnich dla krajów UE-15 jest niewielkie.
Tradycyjnie wiele państw UE-15 prowadziło wymianę handlową głównie z innymi zachodnimi krajami uprzemysłowionymi, takimi jak USA.
3.2.2 Proces akcesji wschodnich państw Europy Środkowej był stopniowy i wymagał stworzenia właściwych instytucji i zlikwidowanie barier handlowych z UE-15.
Najbardziej znaczącymi ograniczeniami były restrykcje związane z handlem produktami spożywczymi i rolnymi.
Po przystąpieniu do UE, pozostające ograniczenia obejmują głównie przepisy przejściowe regulujące własność ziemi, przepływy siły roboczej i ochronę środowiska.
3.2.3 Ocenia się, że rozszerzenie będzie miało pozytywny, aczkolwiek niewielki wpływ na sytuację krajów UE-15.
Oczekuje się, że korzyści dla nowych państw członkowskich będą znacznie większe.
Korzyści te zostaną osiągnięte z usunięcia pozostających barier handlowych i swobodniejszego przepływu siły roboczej i kapitału.
3.2.4 Należy odnotować, że skutki rozszerzenia będą rozłożone nierównomiernie, jeśli weźmiemy pod uwagę UE jako całość.
W przypadku UE-15 będą one najwyraźniej odczuwalne dla tych regionów w Austrii, Niemczech i Finlandii, które graniczą z nowymi państwami członkowskimi. Stopień, w jakim zmiany te będą odczuwane różnił się będzie znacząco w zależności od branży.
3.2.5 Skutki będą prawdopodobnie największe dla sektorów najbardziej pracochłonnych, takich jak rolnictwo, przemysł spożywczy, budownictwo i wiele branż usługowych, które nie są w stanie korzystać z geograficznego rozproszenia działalności ze względu na odległości i/lub przepisy.
Jednakże istnieją sektory, gdzie łatwo jest przenieść produkcję z jednego kraju do drugiego.
3.2.6 Niższy poziom kosztów w nowych państwach członkowskich stwarza również dla całej UE szansę w obliczu konkurencji ze strony Chin.
Geograficzna bliskość państw o niskich kosztach oznacza, że korzystniej jest produkować w Europie niż w bardziej odległych miejscach.
Odnosi się to szczególnie do wczesnych faz cyklu życia produktów, które wymagają dużych nakładów w procesie badań i rozwoju.
Dopiero kiedy zmniejszy się udział badań i rozwoju w kosztach produkcji, może się ona przenieść do bardziej odległych krajów, oferujących jeszcze niższe koszty produkcji.
Mimo że obecnie różnice w kosztach produkcji pomiędzy UE-15 a nowymi państwami członkowskimi są nadal znaczące, ulegną one z czasem stopniowemu zmniejszeniu.
4.
Kwestie szczegółowe
4.1 Przystąpienie do strefy euro
4.1.1 Większość spośród nowych państw członkowskich prawdopodobnie chciałaby wstąpić do strefy euro możliwie jak najszybciej.
Spełnienie warunków członkostwa w obszarze euro wymagać od nich będzie przez kilka najbliższych lat prowadzenia zdyscyplinowanej i zrównoważonej polityki gospodarczej.
Kilka pierwszych lat członkostwa będzie szczególnie trudnych.
Kryteria z Maastricht odnoszą się do wystarczająco niskiego poziomu inflacji oraz stóp procentowych, deficytu budżetowego i zadłużenia państwa a także do stabilnego kursu wymiany waluty.
4.1.2 Oczywiście, kwestią kluczową pozostaje wpływ, jaki wysiłki na rzecz wypełnienia kryteriów z Maastricht będą miały na wyniki gospodarcze tych krajów.
Jeśli, przystępując do mechanizmu kursowego ERM 2, będą starały się utrzymać walutę w zbyt wąskim przedziale wahań kursu, staną przed ryzykiem narażenia swojej waluty na spekulację.
Podwyższanie stóp procentowych w celu utrzymania stabilności kursu walutowego miałoby szkodliwy wpływ na gospodarkę, na przykład w dziedzinie zatrudnienia.
Estonia, Litwa i Słowenia były pierwszymi wśród nowych państw członkowskich, które zdecydowały o przystąpieniu do ERM 2 i utrzymują teraz swoje waluty w dość szerokich przedziałach wahań kursowych, co pomaga w oddaleniu możliwości ataków spekulacyjnych.
Postanowienia izb walutowych (currency boards) w Estonii i na Litwie również wspierają stabilność kursów wymiany względem euro.
4.1.3 Próbując spełnić wymóg niskiej inflacji, państwa również mogą natknąć się na trudności w sytuacji, gdy następuje szybki wzrost ich gospodarek.
Przed przystąpieniem do UE, inflacja w nowych państwach członkowskich przewyższała wskaźniki w UE-15.
Dostosowywanie szybko rosnącej gospodarki do szczególnie niskiej inflacji może zahamować wzrost, bowiem wyższa inflacja nieodłącznie towarzyszy fazie szybszego wzrostu w tych państwach.
Ponadto okres szybszego wzrostu wydajności często pociąga za sobą wyższą inflację.
Z drugiej strony, zbyt wysoki poziom inflacji powstrzymuje wzrost gospodarczy.
4.1.3.1 O ile bowiem dzisiaj inflacja mieści się w rozsądnych granicach, może się to zmienić, kiedy wygasną niektóre okresy przejściowe przewidziane w traktacie akcesyjnym.
Obecnie inflacja mogłaby doznać przyspieszenia, ponieważ zniesione zostaną okresowe pozwolenie na zerową stawkę VAT, mniejsze opłaty akcyzowe, a także dyspozycje krajowe.
4.1.4 Gospodarki małych krajów są bardziej powiązane z gospodarką globalną.
Małym krajom jest trudniej dostarczyć gospodarce impulsu wzrostowego poprzez zwiększenie długu publicznego lub deficytu budżetowego, na przykład w okresie przedwyborczym.
W małym państwie, finanse publiczne są z reguły bardziej przejrzyste i łatwiejsze do zarządzania.
Dlatego też logicznym jest oczekiwanie, że najmniejsze z nowych państw członkowskich jako pierwsze przystąpią do strefy euro.
W Estonii istnieje statutowy wymóg utrzymywania równowagi budżetu państwa.
4.1.5 Problemy mogą pojawić się także, kiedy państwa będą starały się wypełnić kryteria z Maastricht bardzo szybko.
Przed wejściem do strefy euro, ich waluty będą musiały zachowywać się stabilnie wobec euro, wahając się wokół parytetu w przedziale +/- 2,25 %, przy czym sam parytet pozostawałby przez dwa lata na niezmienionym poziomie.
Poza problemami wymienionymi w punkcie 4.1.2 państwa postępujące zbyt pospiesznie narażają się na ryzyko przystąpienia do systemu w sytuacji, gdy ich waluta jest przewartościowana lub niedowartościowana. Dynamika ich gospodarki i potencjał wzrostu mogłyby ucierpieć z powodu przewartościowania ich waluty, co wytworzyłoby presję inflacyjną.
Zarówno w jednym jak i w drugim przypadku wynikiem tego byłaby presja płacowa, co nasiliłoby problem delokalizacji przedsiębiorstw i odbiłoby się negatywnie na popycie wewnętrznym, który jest często siłą napędową wzrostu.
Należy zatem z ostrożnością określać parytet przystąpienia do mechanizmu kursowego ERM-2.
Jednak w każdym przypadku państwa członkowskie strefy euro będą musiały skoncentrować uwagę na konkurencyjności, nawet jeśli kurs walutowy w momencie wejścia do strefy euro znajduje się na właściwym poziomie.
4.1.6 W chwili rozszerzenia UE, państwa członkowskie pozostające poza strefą euro mają na razie niewielką przewagę liczebną, chociaż w kategoriach PKB obszar euro obejmuje zdecydowanie większą część UE.
W miarę przystępowania do strefy euro nowych państw, poprawią się warunki konieczne dla wzmocnienia międzynarodowej pozycji euro.
4.2 Pakt Stabilności i Wzrostu
4.2.1 Sytuacja większości nowych państw członkowskich wygląda stosunkowo dobrze pod względem zrównoważenia finansów publicznych.
Jedynie w kilku z nich zadłużenie państwa (dług publiczny) przekracza 60 % PKB.
Choć owszem istnieje niebezpieczeństwo wzrostu zadłużenia w niektórych z tych krajów w związku z deficytem budżetowym, pamiętać należy, że poziom długu zagranicznego w nowych państwach członkowskich nie wygląda wcale niepokojąco w porównaniu z krajami "piętnastki".
Jednakże wszystkie państwa członkowskie deklarowały wielokrotnie swoje zaangażowanie w realizację celów lizbońskich i zdrowej polityki budżetowej.
4.2.2 Od dłuższego czasu Pakt Stabilności i Wzrostu jest przedmiotem ostrej krytyki.
Komitet wydał szereg opinii w sprawie Paktu [2].
Mimo swoich wad, wydaje się, że przyczynił się on do utrzymania dyscypliny budżetowej.
Pomocny był tu również skuteczniejszy proces monitorowania oraz przejrzystość procedury dotyczącej nadmiernego deficytu budżetowego.
Aby móc określić średniookresową politykę gospodarczą, nowe państwa członkowskie muszą mieć jasną wizję przyszłej postaci Paktu Stabilności i Wzrostu.
4.2.3 Nieścisłości i braki w danych i prognozach budżetowych państw członkowskich powiększyły problemy z nadzorem.
Komisja oraz poszczególne komitety uczestniczyły w tworzeniu wspólnych kryteriów, które będą stosowane w wielostronnym nadzorze i koordynacji polityki.
Jednakże metodologie ani procedury nie mogą zostać dopracowane, jeśli dane statystyczne nie będą w stu procentach wiarygodne.
W nowych państwach członkowskich, jak również w UE-15, nadal pozostaje dużo do zrobienia w odniesieniu do sporządzania statystyk, pomimo postępu, jaki odnotowano w tym zakresie w ostatnich latach.
4.2.4 Powszechnie uważa się, że interpretacja Paktu Stabilności i Wzrostu opartego na traktacie z Maastricht, powinna zostać zmieniona.
Powinno się złagodzić i uelastycznić wiele spośród stosowanych obecnie w 25 państwach członkowskich zasad i procedur.
Postępowanie wobec programów i opinii Komisji i państw członkowskich jest coraz bardziej formalne, gdy tymczasem coraz większego znaczenia nabierają nieformalne sposoby koordynacji pomiędzy państwami członkowskimi.
Niemniej jednak nie wolno podważać wiarygodności wspólnej waluty.
4.2.5 Zarządzanie polityką gospodarczą oraz utrzymywanie stabilności finansów publicznych nie będzie łatwym zadaniem w nowych państwach członkowskich.
Zaangażowanie słabnie zwłaszcza wtedy, gdy sytuacja polityczna w kraju nie jest wystarczająco stabilna.
Jakkolwiek nowe państwa członkowskie przeprowadziły już zasadnicze reformy niezbędne dla stworzenia gospodarki rynkowej, niektóre z nich nadal stoją przed trudnym wyborem, gdyż potrzeba przeprowadzenia niezbędnych reform strukturalnych zazwyczaj pociąga za sobą zwiększenie wydatków publicznych.
Alokacja wydatków publicznych wydaje się być dla nich jeszcze bardziej delikatną kwestią niż dla UE-15.
4.2.6 Pewien zakres reform jest niezbędny dla zapewnienia w dłuższym okresie efektywności Paktu Stabilności.
Przekształcenia takie muszą dążyć do wzmocnienia zaangażowania wszystkich państw członkowskich w realizację wspólnych celów, bez podważania wiarygodności ich zaangażowania na rzecz stabilności finansów publicznych, dyscypliny budżetowej oraz koordynacji długoterminowej równowagi i polityki gospodarczej.
4.3 Różnice w dobrobycie ekonomicznym i zatrudnieniu [3]
4.3.1 Po rozszerzeniu UE, PKB wzrósł jedynie o 5 % w cenach rynkowych i tylko o 10 % w kategoriach parytetu siły nabywczej, chociaż całkowita liczba ludności UE zwiększyła się o prawie 20 %.
Jedną z cech wspólnych nowych państw członkowskich jest fakt, że przeciętnie są one biedniejsze niż UE-15.
PKB na głowę mieszkańca (z uwzględnieniem siły nabywczej) w nowych państwach członkowskich wynosi jedynie połowę poziomu dla UE-15.
Ale podobnie jak w samej UE-15, pomiędzy państwami członkowskimi występują znaczne różnice: Cypr, Słowenia i Malta są najbogatszymi państwami, podczas gdy Polska i Państwa Bałtyckie (Estonia, Łotwa i Litwa) — najbiedniejszymi.
W kategoriach PKB na głowę mieszkańca (z uwzględnieniem siły nabywczej) Słowenia i Cypr osiągają nawet poziom Grecji, zaś Malta i Czechy poziom Portugalii.
4.3.2 Według Eurostatu, 13 % ludności nowych państwach członkowskich żyje poniżej minimum socjalnego. Dla porównania w państwach UE-15 odsetek ten wynosi 15 %.
Minimum socjalne definiowane jest jako stosunek rozporządzalnego dochodu osobistego bądź dochodu gospodarstwa domowego do średniego dochodu w danym kraju.
Uważa się, że minimum socjalne stanowi 60 % średniego dochodu krajowego.
Fakt, że odsetki te są tak podobne nie może przesłaniać skali problemów społecznych, ponieważ, jak powiedziano powyżej, w nowych państwach członkowskich poziom PKB na głowę mieszkańca, z uwzględnieniem siły nabywczej, wynosi jedynie połowę poziomu "piętnastki".
4.3.3 Dystrybucja dochodów w nowych państwach członkowskich nie różni się prawie od wzorca charakterystycznego dla krajów UE-15.
Czechy, Węgry i Słowenia cechuje najmniejsze zróżnicowanie dochodów, podobnie jak ma to miejsce w krajach Europy Północnej.
Wskaźniki ubóstwa są najwyższe w Estonii, na Litwie i Łotwie, w których to państwach model dystrybucji dochodów odpowiada przeważnie większemu zróżnicowaniu typowemu dla Irlandii i Wielkiej Brytanii.
Najwyższy wskaźnik ubóstwa na obszarze UE-15 występuje w Irlandii i południowych krajach basenu Morza Śródziemnego.
Wadą porównań przeprowadzanych pomiędzy poszczególnymi krajami jest fakt, że nie uwzględniają one różnic regionalnych w tych państwach, które mogą być znaczące.
4.3.4 W nowych państwach członkowskich średnia stopa zatrudnienia wynosi zaledwie 56 %, w porównaniu z 64 % w UE-15.
Zasadnicze pytanie brzmi, czy będą one w stanie zwiększyć równocześnie wskaźniki wydajności i zatrudnienia.
Wydaje się, że większość nowych państw członkowskich daje pierwszeństwo wzrostowi wydajności, który prowadzi do zwiększenia ich konkurencyjności a tym samym konkurencyjności całej UE.
W krótkiej perspektywie czasowej Komitet popiera to założenie.
4.3.5 W zaktualizowanych Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej (wersja z 7 kwietnia 2004 r.)
Komisja odnotowuje, że należy poświęcić szczególną uwagę niskim stopom zatrudnienia młodzieży i starszych pracowników w nowych państwach członkowskich.
Ponadto, należy podjąć dalsze działania na rzecz poprawy ochrony socjalnej i kwalifikacji siły roboczej.
Komitet uważa, ze są to istotne sprawy. Są one także ważnymi celami w krajach UE-15.
4.3.6 Pomiędzy nowymi państwami członkowskimi występują znaczne różnice pod względem stóp zatrudnienia kobiet i starszych pracowników.
Stopa zatrudnienia kobiet jest wyższa od średniej dla EU-15 w Czechach, Estonii, na Cyprze, w Łotwie, na Litwie i w Słowenii, ale jest ona znacząco niższa w Polsce oraz, przede wszystkim, na Malcie.
Stopa zatrudnienia starszych pracowników jest wyższa od średniej dla EU-15 w Czechach, Estonii, na Cyprze, w Łotwie i na Litwie, a jednocześnie wyraźnie niższa w pozostałych nowych państwach członkowskich.
W 2003 r. we wszystkich nowych państwach członkowskich z wyjątkiem Estonii i Węgier stopa bezrobocia kobiet była nieco wyższa niż stopa bezrobocia mężczyzn.
Różnica ta była szczególnie duża na Malcie i w Czechach.
4.3.7 W latach 2000-2003 bezrobocie spadło w kilku nowych państwach członkowskich.
Spadek ten był szczególnie wyraźny w Państwach Bałtyckich, gdzie stopa bezrobocia zmniejszyła się o ok. trzy punkty procentowe.
W Słowenii i na Węgrzech poprawa sytuacji pod względem zatrudnienia rozpoczęła się już w połowie lat dziewięćdziesiątych.
Dane na temat zatrudnienia i bezrobocia można znaleźć w załączniku statystycznym.
4.3.8 Struktura wiekowa ludności i stan systemu ochrony socjalnej ma duży wpływ na podział dochodu narodowego.
W nowych państwach członkowskich istnieje silna korelacja pomiędzy ludnością w wieku starszym a niskim dochodem.
Osoby powyżej 65 roku życia stanowią zbyt duży odsetek w grupie ludności o najniższych dochodach na Cyprze, w Czechach, Słowacji Słowenii oraz na Litwie.
Najbardziej zagrożone ubóstwem są rodziny wielodzietne oraz rodzice samotnie wychowujący dzieci, jak również młodzież w wieku od 16 do 24 lat.
4.3.9 Ogólny poziom wykształcenia w nowych państwach członkowskich jest wyższy niż w UE-15.
Około 89 % wszystkich osób pomiędzy 25 a 64 rokiem życia uzyskało pełne wykształcenie średnie, w porównaniu z 65 % w UE-15, przy czym największy odsetek charakteryzuje Czechy, Estonię i Słowację.
W odniesieniu do UE-15, jedynie w Niemczech, Wielkiej Brytanii i Szwecji odsetek takich osób przekracza 80 %.
To właśnie wysoki poziom wykształcenia, wraz z niskimi kosztami siły roboczej sprawia, że nowe państwa członkowskie są atrakcyjne dla inwestorów.
4.3.10 Wzrost gospodarczy w nowych państwach członkowskich jest przeciętnie wyższy niż w UE-15.
Jednakże nie wynika z tego w sposób automatyczny, że w rezultacie integracji europejskiej różnice w dochodach pomiędzy nimi zostaną szybko zniwelowane.
W obecnym tempie zajmie to dziesięciolecia.
Według bardzo ogólnych wyliczeń, Cypr i Malta jako pierwsze mogłyby osiągnąć średni poziom życia występujący w UE-15, choć zajęłoby im to dobrych 20 lat.
Wiele czynników mogłoby przyczynić się do szybszego zmniejszenia tych dysproporcji; jednym z takich instrumentów są fundusze strukturalne.
W załączeniu do niniejszej opinii znajdują się dane ekonomiczne dla wszystkich państw członkowskich UE.
4.4 Konkurencyjność i wydajność
4.4.1 Koszty pracy i podatki w nowych państwach członkowskich są przeciętnie wyraźnie niższe niż w UE-15.
Ponadto ich rynki pracy uważane są za bardzo elastyczne.
W rezultacie wiele zakładów produkcyjnych, a w pewnym stopniu i usługowych, przeniosło się do nowych państw członkowskich.
Często nie zwraca się jednak uwagi, że poziom wydajności jest w tych krajach również znacząco niższy niż w UE-15.
W 2003 r. wydajność na zatrudnionego w (z uwzględnieniem siły nabywczej) w nowych państwach członkowskich wynosiła jedynie 54 % poziomu "piętnastki".
4.4.2 Chociaż wiele nowych państw członkowskich odziedziczyło z okresu sprzed 1990 r. duży sektor publiczny i w wielu przypadkach ich ustawodawstwo jest uciążliwe, osiągnęły one znaczący postęp w reformowaniu sektora publicznego, zaś obecnie ich średni udział wydatków publicznych w PKB jest porównywalny ze wskaźnikiem dla EU-15.
4.4.3 Poprawa wydajności i konkurencyjności wymagać będzie inwestycji w edukację, szkolenie, badania i organizację pracy.
Należy ponadto promować przedsiębiorczość i usuwać obciążenia administracyjne w prowadzeniu działalności gospodarczej, zwłaszcza w zakresie tworzenia i funkcjonowania małych przedsiębiorstw.
Wzrost konkurencyjności i wydajności występuje także wtedy, gdy nieefektywne i nierentowne przedsiębiorstwa wychodzą z rynku, gdyż w ten sposób uwolnione zasoby wykorzystane są do bardziej wydajnych zastosowań.
Restrukturyzacja tego typu będzie jednak wymagała przeszkolenia osób dotkniętych wprowadzonymi rozwiązaniami.
[4]
4.4.4 Nowe państwa członkowskie już teraz odczuwają korzyści związane z elastycznymi rynkami.
Kapitał, technologie a nawet siła robocza mogą stosunkowo łatwo przenosić się z jednego państwa do drugiego.
Elastyczność strukturalna powoduje, że równie łatwo jest przenieść istniejące miejsca pracy gdzie indziej.
W długim okresie, państwa i regiony będą również musiały umieć konkurować ze sobą pod względem infrastruktury, obejmującej także nowoczesne technologie teleinformatyczne i potencjał badawczy.
Wydatki na badania i rozwój (R&D) wyrażone udziałem w PKB wynoszą w UE-15 średnio 2 % w porównaniu z zaledwie ok. 1 % w nowych państwach członkowskich.
4.4.5 W dłuższym okresie osiągnięcie poziomu wydajności w UE-15 nie wystarczy nowym państwom członkowskim.
Podobnie jak w UE-15, istnieje szczególna potrzeba inwestycji w wiedzę.
Spowolnienie wzrostu wydajności UE można wyjaśnić niskimi poziomami inwestycji i wdrażania nowych technologii.
Znacznie większe inwestycje należy realizować w dziedzinie technologii teleinformatycznych, R&D, a także oświaty i szkoleń w całej UE.
Jest to wielkie wyzwanie, ale zarazem i duża szansa, zwłaszcza dla nowych państw członkowskich.
4.4.6 Poprawa konkurencyjności często wymaga przeprowadzenia zmian strukturalnych w różnych sektorach gospodarki.
W nowych państwach członkowskich w szczególności istnieją możliwości zwiększenia konkurencyjności poprzez reformy strukturalne w rolnictwie i przemyśle ciężkim.
4.5 Zrównoważony rozwój środowiska naturalnego
4.5.1 Zasadniczym elementem strategii BEPG jest wzmacnianie zrównoważonego rozwoju.
Obok zachowania długoterminowej równowagi społeczno-gospodarczej, dla nowych państw członkowskich ważne jest zagwarantowanie zrównoważonego rozwoju środowiska naturalnego.
Wydajne zarządzanie zasobami naturalnymi i utrzymanie wysokiego poziomu jakości środowiska naturalnego to cele o podstawowym znaczeniu, które w dłuższym okresie są również realne z ekonomicznego punktu widzenia.
4.5.2 Zasadniczą kwestią dla nowych państw członkowskich jest poprawa wydajności zużycia energii.
O ile, według obliczeń Eurostatu, wskaźnik energochłonności (zużycie energii w stosunku do PKB) dla UE-15 wyniósł średnio 173 w latach 2000-2003, w przypadku nowych państw członkowskich osiągnął on aż 258.
Zatem kraje te muszą zrobić jeszcze bardzo wiele w dziedzinie wydajnego zużycia energii, które odgrywa duże znaczenie jako element zrównoważonego rozwoju.
4.5.3 Nowe państwa członkowskie osiągnęły już w tym zakresie pewien postęp, nadal jednak potrzeba wysokich nakładów inwestycyjnych, przede wszystkim, aby zwiększyć wydajność produkcji i zużycia energii w sektorze transportu.
Szczególnie ograniczyć należy subsydiowanie zużycia energii, co pozwoli na zmniejszenie szkód ekologicznych.
Komitet popiera zalecenie Komisji, aby zmniejszyć kwoty dopłat, które przeznacza się na cele mające negatywny wpływ na środowisko naturalne i szkodzące zrównoważonemu rozwojowi.
4.5.4 W roku 2003 wprowadzono w życie dyrektywę w sprawie energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł energii.
W komunikacie dotyczącym BEPG, Komisja odnotowuje, że skutki, jakie miała ona przynieść, wyrażone wielkością wygenerowanej ekologicznej energii elektrycznej są niewielkie, za wyjątkiem Niemiec, Hiszpanii i Danii, gdzie pozytywne rezultaty przyniosło wykorzystanie energii wiatru.
4.5.5 Potrzeba lat, zanim nowe państwa członkowskie osiągną poziom wydajności produkcji i zużycia energii występujący w krajach UE-15.
Jednak skala tego wyzwania nie może doprowadzić do zmniejszenia wysiłków tych krajów na rzecz zapewnienia zrównoważonego rozwoju.
Część podejmowanych w tym celu działań musi obejmować informowanie społeczeństwa o znaczeniu zrównoważonego rozwoju.
5.
Wnioski
5.1 W ostatnich latach na obszarze UE-15 brakowało dynamiki wzrostu, cechującej wiele z nowych państw członkowskich.
Wzrost gospodarczy, przynajmniej w średnim okresie, będzie prawdopodobnie nadal wyższy w nowych państwach członkowskich.
Wzrost ten może być wzmocniony dzięki środkom z funduszy strukturalnych.
Jednakże rozszerzenie Unii ma też pozytywny wpływ na wzrost w krajach UE-15.
5.2 Nie jest wcale oczywiste, że różnice w poziomie życia pomiędzy UE-15 a nowymi państwami członkowskimi zostaną szybko zniwelowane.
Integracja polityczna nie zawsze oznacza zmniejszanie dysproporcji w poziomie dochodów, czy jakości życia.
Zjednoczenie Niemiec jest przykładem sytuacji, w której nierówności gospodarcze w poszczególnych regionach zanikają bardzo powoli.
Nawet olbrzymie finansowanie czy integracja instytucjonalna nie miały faktycznie wpływu na poprawę sytuacji.
5.3 Rozszerzenie w większym stopniu ułatwi wymianę handlową i inwestycje, a po wygaśnięciu okresów przejściowych, także przepływ siły roboczej pomiędzy nowymi państwami członkowskimi a UE-15.
Skutkiem tego będzie zwiększenie przejrzystości otoczenia gospodarczego nowych państw członkowskich, co pomoże firmom, które obecnie rozważają przeprowadzenie inwestycji, w podejmowaniu decyzji ekonomicznych.
Zasadnicze różnice utrzymają się również między państwami w dziedzinach, w których UE nie posiada kompetencji.
Na przykład kompetencje UE w kwestiach podatkowych ograniczają się obecnie głównie do ustalania minimalnej stawki VAT oraz niektórych zasad opodatkowania przedsiębiorstw.
5.4 Okresy przejściowe dotyczą głównie swobodnego przepływu siły roboczej pomiędzy krajami.
Mogą one ograniczyć przepływ siły roboczej w niektórych przypadkach nawet na siedem lat.
Wiele państw UE-15 cechuje szybko starzejące się społeczeństwo i potrzebują one nowej siły roboczej, pomimo występowania znacznego bezrobocia strukturalnego.
Okresy przejściowe mogą opóźnić reformy strukturalne w nowych państwach członkowskich a zarazem hamować wzrost gospodarczy UE-15.
5.5 Z doświadczeń wielu przedsiębiorstw, które rozważają inwestycje lub nawet już dokonały inwestycji w nowych państwach członkowskich, wynika, że kraje te odczuwają dotkliwiej niż UE-15 problemy charakterystyczne dla gospodarki okresu transformacji, których nie można wyeliminować przez same ustawodawstwo.
Często problemy te związane są z korupcją.
Nie jest to zresztą zjawisko nieznane również w UE-15.
5.6 Usunięcie praktyk, które mocno zakorzeniły się w społeczeństwie w ostatnich dziesięcioleciach to powolny proces.
Jednak również tutaj członkostwo w UE spowodowało powstanie nowych nacisków na poprawę sytuacji.
Jeśli istniejący w nowych państwach członkowskich potencjał ma być efektywnie wykorzystany, będą one musiały ściśle stosować się do wspólnych zasad UE.
Dotyczy to zwłaszcza zasad rynku wewnętrznego, choć równie ważne jest, aby inne przepisy mające wpływ na konkurencję, np. ustawodawstwo w zakresie ochrony środowiska, były we wszystkich państwach UE wdrażane w sposób jednolity.
5.7 W nowych państwach członkowskich istnieje także korzystna zależność pomiędzy kosztami siły roboczej a poziomem wykształcenia pracowników.
Kolejnym czynnikiem kształtującym inwestycje przedsiębiorstw w nowych państwach członkowskich jest opodatkowanie.
Charakter działalności przedsiębiorstwa dokładnie określa, jakie czynniki są dla niego ważne pod względem inwestycji.
5.8 Pogoń za najniższymi stawkami podatkowymi ("race to the bottom") także kryje w sobie niebezpieczeństwa.
Istnieje np. możliwość, że administracji publicznej zabraknie niezbędnych w procesie nadrabiania zaległości środków na finansowanie inwestycji w infrastrukturę i system socjalny.
Istnieje w związku z tym także niebezpieczeństwo przeniesienia ciężaru opodatkowania na względnie statyczny czynnik pracy, co miałoby negatywny wpływ na zatrudnienie.
5.9 Inwestycje bezpośrednie bądź przeniesienie działalności przedsiębiorstwa do jednego z nowych państw członkowskich są najłatwiejsze dla firm, które już prowadzą tam działalność na szeroką skalę lub których przewaga konkurencyjna zależy głównie od kosztów pracy, które są niskie w stosunku do poziomu wykształcenia pracowników.
Dzięki przewadze pod tym względem nowe państwa członkowskie będą nadal przyciągać inwestycje z innych krajów, w tym z UE-15.
Z drugiej strony, w wielu przypadkach działalność handlowa i produkcyjna firm z krajów "piętnastki" w nowych państwach członkowskich także może ożywiać koniunkturę w tych pierwszych.
Przykładem jest tu zwiększony poziom wymiany wewnątrzgałęziowej pomiędzy UE-15 i nowymi państwami członkowskimi.
5.10 Konwergencja gospodarcza nowych państw członkowskich i UE-15 poczyniła relatywnie duże postępy i tendencja ta powinna utrzymać się mimo istniejących niepewności co do przyszłości.
Według najbardziej prawdopodobnego scenariusza, zanikać będzie względna przewaga nowych państw członkowskich w odniesieniu do krajów UE-15, pod względem niskich wynagrodzeń i cen, jednak będzie to proces powolny z powodu niskiego poziomu wyjściowego.
5.11 Tendencje demograficzne są jednym z największych wyzwań stojących przed UE, przy czym liczba osób opuszczających rynek pracy wzrośnie znacznie w stosunku do obecnych poziomów.
Należałoby aktywnie i w sposób urozmaicony zachęcać starszych pracowników do pozostawania na rynku pracy.
Dla zapewnienia długookresowej konkurencyjności szczególnie ważne jest też zwiększenie stopy urodzeń i aktywizacja wszystkich zasobów rynku pracy.
Może to przynieść efekty tylko pod warunkiem uzyskania poprawy równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz możliwości pogodzenia pracy z życiem rodzinnym.
Ponadto, we wszystkich państwach członkowskich należy zwalczać wykluczenie społeczne i biedę, co zwiększyłoby także spójność społeczną.
5.12 W niektórych nowych państwach członkowskich partnerzy społeczni są słabo zorganizowani, a ich struktury są podzielone.
Istnieją również olbrzymie różnice pomiędzy takimi organizacjami w zakresie ich możliwości reprezentacji.
Cechą wspólną większości z nich jest niedostatek środków finansowych.
To samo dotyczy organizacji pozarządowych.
Związki te będą musiały rozwijać swoją działalność w taki sposób, aby mógł rozwijać się skuteczny dialog pomiędzy różnymi stronami i aby wszystkie one mogły w tym samym czasie pomóc w tworzeniu warunków korzystnych dla wzrostu gospodarczego.
Konsultacje społeczne są niezbędnym narzędziem dla zapewnienia silnej i spójnej integracji europejskiej.
5.13 Ponadto Komisja powinna dokładnie zbadać niepewności w kontekście międzynarodowym, które zagrażają wzrostowi i konkurencyjności UE. Wśród takich niepewności można wymienić skutki zmian cen ropy naftowej, deficyt strukturalny budżetu USA oraz deficyt na rachunku obrotów bieżących tego kraju.
5.14 Wszystkie państwa członkowskie muszą nadal podejmować działania na rzecz ukończenia budowy rynku wewnętrznego, skuteczniejszego wdrażania reform lizbońskich i ulepszenia ładu gospodarczego (economic governance).
Bez takich reform pojawia się ryzyko spowolnienia wzrostu gospodarczego i spadku poziomu dobrobytu w całej UE.
5.15 Chociaż większa część niniejszej opinii traktuje nowe państwa członkowskie i kraje UE-15 oddzielnie, podejście takie zastosować można na bardzo ogólnym poziomie, gdyż każde z państw ma przecież właściwe sobie problemy i potrzeby.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskich okręgów przemysłowych oraz nowych sieci wiedzy
(2005/C 255/01)
Dnia 1 lipca 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie europejskich okręgów przemysłowych i nowych sieci wiedzy.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 416 sesji plenarnej w dniu 6 kwietnia 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 127 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Okręgi były przedmiotem szerokiej debaty na wszystkich szczeblach i we wszystkich krajach uprzemysłowionych, szczególnie w ciągu ostatnich 15 lat.
Zarówno kraje rozwijające się, jak i partnerskie kraje śródziemnomorskie w celu pobudzenia rozwoju własnego sektora gospodarczego starały się naśladować system okręgów przyjęty w wielu krajach europejskich.
1.2 Ponadto, badania przeprowadzone na temat okręgów wykazały ich pozytywny wpływ na politykę zatrudnienia i pozwoliły na wyodrębnienie wielu dobrych praktyk [1] w zakresie "Odpowiedzialności społecznej biznesu" na wiele lat przed opublikowaniem przez Komisję Zielonej księgi [2].
1.3 Jednocześnie nowe zjawiska gospodarcze i społeczne, a także nowe sieci oparte na wiedzy zmieniły tradycyjne więzi regionalne, kierując systemy produkcji ku metaokręgom [3] i ku potrzebie stworzenia sieci między poszczególnymi obszarami gospodarczymi.
1.4 Starając się podsumować ten rozległy temat, obecna opinia z inicjatywy własnej porusza następujące zagadnienia:
- Sekcja 2: Definicje i kwestie nierozstrzygnięte
- Sekcja 3: Od okręgów do europejskich metaokręgów opartych na wiedzy
- Sekcja 4: Okręgi w USA i na poziomie międzynarodowym
- Sekcja 5: Obecna sytuacja i istniejące w Unii Europejskiej instrumenty
- Sekcja 6: W kierunku nowego, strategicznego podejścia polityki UE do okręgów opartych na wiedzy
- Sekcja 7: Zalecenia końcowe
1.5 Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej na temat nowych, europejskich sieci inteligentnych [4] okręgów jest:
- przeprowadzenie analizy istniejących okręgów przemysłowych, technologicznych oraz "metaokręgów";
- ocena warunków skutecznego rozwoju nowych okręgów oraz analiza ich potencjału w kontekście Strategii lizbońskiej, zarówno w obecnej Europie dwudziestu pięciu, jak i w przyszłej Europie dwudziestu ośmiu państw;
- położenie fundamentów pod zintegrowaną politykę europejską w celu promowania nowych, europejskich sieci okręgów i metaokręgów opartych na wiedzy;
- wskazanie instrumentów potrzebnych do wdrożenia tej polityki, oceny istniejących okręgów i zaproponowania możliwych modyfikacji i innowacji;
- stworzenie podstaw do powstania prawdziwej, europejskiej platformy [5] odniesienia dla nowych, europejskich sieci okręgów opartych na wiedzy, w obrębie Europy dwudziestu pięciu państw,
- przyczynienie się do stworzenia nowych i lepszych miejsc pracy.
1.6 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podkreślał przy wielu okazjach zaangażowanie Rady Europejskiej w określenie głównego celu Strategii lizbońskiej jako "uczynienia z Europy najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej na świecie gospodarki opartej na wiedzy, zdolnej do realizowania zrównoważonego wzrostu gospodarczego z nowymi i lepszymi miejscami pracy oraz większą spójnością społeczną".
1.6.1 Strategie wzrostu muszą się bardziej niż kiedykolwiek opierać na zdolności do:
- bardziej efektywnej integracji różnych polityk rozwoju;
- zwiększenia patronatu społecznego w celu ulepszenia rozwoju pracy i tym samym ulepszenia dynamiki okręgu;
- wzmocnienia wymiany między badaniami technologicznymi a lokalnym rozwojem przemysłowym;
- osiągnięcia wysokiej masy krytycznej przemysłu, szkolenia i instytutów badawczych, zaawansowanych małych i średnich przedsiębiorstw, wykwalifikowanych zasobów ludzkich, usług finansowych i innych, kapitału wysokiego ryzyka oraz decydentów państwowych i prywatnych;
- przyśpieszenia rozwoju systemów produkcji i dystrybucji w stałe sieci europejskie oparte na wiedzy, umiejętności dzielenia się informacjami i know-how, a także na zdolności do ich wchłonięcia, ulepszenia i przekazania innym.
1.7 Po ponad czterech latach od wydania Strategii lizbońskiej, można być zawiedzionym umiarkowanym postępem w kierunku realizacji jej celów i w kierunku pełnego zaangażowania w promowany przez nią proces.
Nawet raport w sprawie Strategii lizbońskiej, przygotowany przez Grupę Wysokiego Szczebla, której przewodniczył Wim Kok, zawiera konkluzję, iż "wywołujące rozczarowanie wdrożenie strategii spowodowane było głównie brakiem zdecydowanego działania politycznego", dodając równocześnie, iż "program był zbyt napięty, a koordynacja słaba, wystąpiły też sprzeczne priorytety" [6].
1.8 Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 4 i 5 listopada 2004 r., przewodniczący Komisji Europejskiej podkreślił, iż raport Koka "przynosi realistyczną, lecz niepokojącą ocenę postępów.
Dowodzi, iż musimy podjąć teraz działania, by nadrobić stracony czas" [7].
Precyzyjniej rzecz ujmując, podkreślił on potrzebę "ponownego określenia priorytetów, zmierzenia postępów oraz przyjęcia większej odpowiedzialności za ich wprowadzanie w życie" [8].
Komitet także wypowiedział się w tej sprawie w przyjętej ostatnio opinii [9].
1.9 Zdaniem Komitetu, przy ponownym określaniu priorytetów Strategii lizbońskiej okręgi przemysłowe i ich rozwój powinny być traktowane jako kluczowy element tworzenia nowej wiedzy, przede wszystkim nowych i lepszych miejsc pracy.
Obejmie to wykorzystanie istotnych możliwości stworzonych przez sieci zdolne do wielokrotnego generowania wymiany między skodyfikowaną wiedzą badawczą a wiedzą ukrytą [10], rozprzestrzeniającą i zakorzeniającą się w systemach produkcji oraz dystrybucji.
1.10 Promocja inicjatyw na szczeblu lokalnym oraz zdolność połączenia ich w sieć w celu wsparcia Strategii lizbońskiej są niezbędne: po pierwsze, aby zachęcić do tworzenia i rozwijania w całej Unii innowacyjnych firm, szczególnie w nowych państwach członkowskich; po drugie zaś, aby zwiększyć szanse nawiązania kontaktu i współpracy tych firm w duchu większej spójności gospodarczej i społecznej.
1.11 Nowy "otwarty okręg technologiczny" pozwala na integrację i łączenie w sieć wszystkich podmiotów działających na określonym obszarze z podmiotami z innych obszarów.
1.12 Europejskie sieci otwartych okręgów technologicznych są w praktyce niezbędne dla osiągnięcia następujących celów:
- wyższej jakości pracy, a więc także rozwoju pracowników dzięki powierzeniu im większej odpowiedzialności, większemu zaangażowaniu i nowej dojrzałości kulturowej;
- rozpowszechnienia technologii i know-how oraz przyśpieszenia procesu przekształcenia innowacyjnych zastosowań w sukces rynkowy;
- zapewnienia lepszych i lepiej wykwalifikowanych pracowników oraz pobudzenia procesu tworzenia nowych, bardziej zróżnicowanych profili zawodowych;
- promowania większej świadomości ochrony środowiska oraz ochrony lokalnych obszarów, na których działają okręgi oraz określenia środków na promocję zrównoważonego rozwoju w aspekcie społecznym, gospodarczym i ochrony środowiska;
- zwiększenia spójności gospodarczej i społecznej oraz ulepszenia zarządzania na tym obszarze: celem jest skodyfikowanie ogólnie przyjętych zasad oraz języka, a także stworzenie społeczności rozwijającej się w stałym cyklu uczenia się od siebie nawzajem;
- skonsolidowania i rozwinięcia stałych, praktycznych sieci komunikacji i współpracy, łączących firmy, pracowników, wynalazców, społeczności, instytucje państwowe i prywatne, świat finansowy, uniwersytety i inne placówki oświatowe, systemy komercyjne i marketingowe oraz wiele innych podmiotów uczestniczących w rozwoju regionalnym;
- umocnienia wśród ludzi młodych naturalnego poczucia inicjatywy oraz ducha przedsiębiorczości;
- rozwinięcia tkanki przemysłowej i dystrybucyjnej nowej poszerzonej Europy w zharmonizowany i konkurencyjny sposób oraz przyśpieszenia jej pełnej integracji z nowym, większym, jednolitym rynkiem.
1.13 W gospodarce światowej o coraz bardziej globalnym charakterze, rozwój Europy opartej na wiedzy ma poważne konsekwencje dla porządku krajowego, regionalnego i lokalnego, a także dla równowagi międzynarodowej.
Konsekwencje te związane są z szybkim pozyskaniem i zastosowaniem nowych technologii, międzynarodową rekrutacją wykwalifikowanych zasobów ludzkich, a także możliwością decentralizacji organizacji procesu produkcji i dystrybucji, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że pozostanie on spójny i elastyczny oraz zachowa wysokie standardy jakości.
1.14 Globalizacja i prawie jednoczesne pojawienie się oraz rozwój technologii sieciowych przyniosły, krótko-, średnio- i długofalowe zmiany w gospodarce produkcji, a w szczególności w gospodarkach okręgów.
1.15 Obecne okręgi wykształciły już otwartość na nowe rynki oraz wsparły niedawne zmiany polityczne, o czym świadczy coraz częstsze przenoszenie produkcji, do czego zachętę stanowią warunki środowiskowe panujące w niektórych krajach, a także wsparcie w formie coraz szybciej rozwijającej się komputeryzacji.
1.16 Średnio 50 % produkcji okręgów w UE-25 przeznaczonych jest na rynki zagraniczne.
Dlatego też okręgi posiadają umiędzynarodowioną strukturę przemysłową, a ich oczekiwania co do sprzedaży wiążą się coraz bardziej z rynkiem międzynarodowym.
1.17 Musi nastąpić przejście od internacjonalizacji do globalizacji:
- oprócz wprowadzenia produktu na rynki zagraniczne, globalizacja musi obejmować różne etapy procesu produkcyjnego;
- należy wesprzeć system wyszukiwania informacji na temat tradycyjnych i nowych rynków, dotyczący potencjalnych partnerów zagranicznych oraz potencjału obszarów leżących poza obecnymi granicami, aby wspomóc politykę przenikania rynku oraz ewentualne spółki;
- należy zróżnicować zakres "zagraniczny", zarówno w kategoriach lokalizacji produkcji, jak i punktów sprzedaży, tworząc strategie rozwijania sieci i wspólnej działalności, aby zaangażować pozostałe obszary działania i ich szczególne cechy charakterystyczne; należy tego dokonać nie tylko z perspektywy gospodarczej, ale przede wszystkim z myślą o źródłach innowacji, badaniach, nowych projektach i pomysłach, mając zawsze na uwadze aspekty przemysłowe, finansowe, organizacyjne i szkoleniowe;
- niezbędne jest wykorzystanie w największym możliwym stopniu tożsamości kulturowej poszczególnych obszarów, aby w pełni wykorzystać ich integrację i włączenie do sieci europejskiej;
- aby sprostać nowym wyzwaniom konkurencyjności sprawą zasadniczą staje się rozwój stałego szkolenia i zdobywanie nowych umiejętności zawodowych [11].
1.18 Poszerzenie granic geograficznych, powodowane korzyściami gospodarczymi i umożliwione wsparciem technologicznym, rozluźniło więzy bliskości terytorialnej, które niegdyś definiowały okręgi przemysłowe i stanowiły podstawę ich siły.
Doprowadziło to do pojawienia się wiodących przedsiębiorstw, których ramy odniesienia w kategoriach rynków sprzedaży i dostaw odeszły od podstaw terytorialnych na rzecz podstaw wirtualnych opartych głównie o strategie korzyści gospodarczych.
1.19 W chwili obecnej na europejskie okręgi przemysłowe zwraca się szczególną uwagę, gdyż przechodzą one bardzo delikatną fazę.
Rozwiązać muszą one dwa rodzaje problemów:
- otwarcie i konkurencja ze strony nowych rynków (wśród których największe zagrożenie stanowią kraje azjatyckie);
- potrzeba reorganizacji oraz odnowienia stosunków między przedsiębiorstwami, także poprzez wprowadzenie nowych technologii oraz nowej ukrytej wiedzy lub skodyfikowanej wiedzy.
1.20 Nowa konfiguracja modeli konkurencyjnych na rynku globalnym narzuca poważne zmiany.
Nowe, zintegrowane platformy i sieci zajmować się muszą zagadnieniami związanymi z badaniami i innowacjami, projektowaniem nowych produktów i procesów produkcyjnych, zarządzaniem nowymi, lepiej wykwalifikowanymi zasobami ludzkimi, nowymi materiałami, promocją, marketingiem, finansowaniem, kredytowaniem, logistyką oraz zarządzaniem obsługą rynku i klienta.
1.21 Na szczeblu międzynarodowym, zjawisko okręgów i klastrów przemysłowych jest najbardziej charakterystyczne dla Ameryki Północnej, gdzie ich liczba od wybrzeża Oceanu Spokojnego do Oceanu Atlantyckiego uległa zwielokrotnieniu, wśród nich są na przykład: Dolina Krzemowa, klaster przemysłowy San Diego oraz Trasa nr 128.
Jakkolwiek różne pod względem poziomu rozwoju przemysłowego, okręgi takie istnieją również w Ameryce Łacińskiej: w Meksyku (klaster Guadalajara), w Brazylii (Dolina Sinos) i w Urugwaju (klaster Meat).
W przypadku Azji znaczące przykłady odnaleźć można w Indiach (klaster Agra, klaster Tiruppur oraz klaster Ludhiana), w Pakistanie (klaster Sialkot), w Korei Południowej (klaster Consumer Microelectronics Assembly) oraz Indonezji (klaster Central Java).
Zjawisko okręgów pojawiło się nawet w Afryce, pewna ich liczba znajduje się nawet w krajach obszaru Afryki subsaharyjskiej.
1.22 W Europie, poza licznymi przykładami we Włoszech, najważniejsze znaleźć można we Francji, gdzie w związku z tym w 1998 r. powstał Francuski Klub Okręgów Przemysłowych oraz w Niemczech, gdzie istnieje ponad 50 "Raumordnungsregionen", a w Badenii-Wirtembergii powstała bardzo ważna inicjatywa.
Brytyjskie przykłady są również bardzo ważne (w szczególności klaster Cambridge High-Tech, klaster Motor Sport w Birmingham oraz klastry w Szkocji i pozostałych regionach).
Pewne pozytywne przykłady pojawiły się także w krajach skandynawskich, gdzie wielką wagę przykłada się do nauki jako kamienia milowego rozwoju, do czego przyczynia się bliskość.
W nowych państwach członkowskich znaczące przykłady znaleźć można w regionach takich krajów, jak np. Czechy, Węgry, Polska, Słowenia, Malta i kraje bałtyckie.
2.
Definicje i zagadnienia nierozstrzygnięte
2.1 Ujęcie w pojedynczej definicji tak zróżnicowanego, dynamicznego i różnorodnego w skali światowej zjawiska, jak zjawisko okręgów sprawia trudności.
2.2 Ogólnie rzecz biorąc okręgi przemysłowe można zdefiniować jako lokalne, jednolite systemy produkcyjne, charakteryzujące się silną koncentracją przedsiębiorstw przemysłowych, głównie małych i średnich rozmiarów, o wysokim poziomie specjalizacji produkcyjnej.
2.3 Raport końcowy grupy ekspertów ds. Klastrów i Sieci Przedsiębiorstw w ramach DG ds. Przedsiębiorczości Komisji Europejskiej [12], definiuje okręgi jako:
"Grupy niezależnych przedsiębiorstw instytucji powiązanych, które:
- współpracują i konkurują ze sobą,
- koncentrują się w jednym lub kilku regionach, choć klaster może mieć zasięg globalny,
- specjalizują się w konkretnej dziedzinie, łączą je wspólne technologie i umiejętności,
- są tradycyjne bądź oparte na nauce,
- klastry mogą być zinstytucjonalizowane (posiadają odpowiedniego dyrektora klastru) lub niezinstytucjonalizowane,
- klaster ma pozytywny wpływ na: innowacyjność i konkurencyjność; rozwijanie umiejętności i informacje; rozwój i długofalową dynamikę działalności gospodarczej".
2.3.1 W ostatnich dziesięcioleciach okręgi, które na początku swego istnienia stanowiły zachętę do tworzenia i rozwoju działalności produkcyjnej w sektorze przemysłowym i usługowym na obszarach o specyficznej charakterystyce gospodarczej, w dużym stopniu rozwijały się samodzielnie, koncentrując swoje działania na konkretnych sektorach, w których zdobyły i rozwinęły bardzo znaczącą przewagę konkurencyjną.
Potrzeba osiągnięcia jeszcze wyższych standardów jakości i bezpieczeństwa skłoniła przedsiębiorstwa okręgów do skoncentrowania się na coraz bardziej specjalistycznych niszach rynkowych, o czym świadczy bardzo wysoka jakość ich produktów.
2.4 Okręgi to nie tylko grupy przedsiębiorstw wyspecjalizowanych i położonych na określonym obszarze, są to grupy przedsiębiorstw działających według zasad zespołowych.
Każda grupa współpracuje nad projektami i razem konkuruje, podczas gdy obszar lokalny, daleki od pełnienia roli tła, na którym przedsiębiorstwa działają i prowadzą produkcję, jest jednostką promującą integrację społeczną i gospodarczą, a także integrację pod względem cyklu produkcyjnego.
Ściślej rzecz ujmując, obszar lokalny stanowi skarbiec tradycji produkcyjnych i wiedzy praktycznej.
2.5 Przyśpieszenie przekazywania informacji oraz możliwość eksploracji całej gamy dostaw w krótkim okresie czasu, zarówno ułatwiły pracę przedsiębiorstw, jak i zmusiły je do adaptacji.
Równowaga wewnątrz okręgów uległa zmianie.
Pojawienie się i konsolidacja nowych modeli technologicznych objęły cały łańcuch produkcyjny, mając wpływ na profile zawodowe, organizację pracy, rozwój pracowników oraz obszary wzrostu.
2.6 Coraz częściej okręgi są powiązane i zintegrowane z wyspecjalizowanymi centrami usług, szkołami zawodowymi, uniwersytetami, parkami technologicznymi i ośrodkami badawczymi na obszarze lokalnym.
Jakość dostarczonego produktu, kluczowy czynnik przetrwania przedsiębiorstw okręgu, opiera się głównie na ich zdolności połączenia istniejących tradycji produkcyjnych z zapotrzebowaniem na innowację i specjalizację, wyrażanym lub postrzeganym przez rynek.
2.7 Coraz częściej też internacjonalizacja produkcji wymaga, aby przedsiębiorstwa inwestowały w sieć ponadnarodową.
Kiedy sieć, w ramach której zamierzają budować przewagę konkurencyjną wykracza poza sferę lokalną, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz przedsiębiorstwa wielonarodowe muszą mieć możliwość wsparcia się odpowiednim zapleczem technologicznym, aby były one zdolne gromadzić i przetwarzać wiedzę oraz polegać na odpowiedzialnych i posiadających motywację pracownikach.
2.8 Zwiększona integracja rynkowa wpływa niekorzystnie na przedsiębiorstwa przyzwyczajone do działania na rynkach ograniczonych, natomiast innym, szczególnie bardziej dynamicznym małym i średnim przedsiębiorstwom, daje ogromne szanse na nowe rynki zbytu.
Poważne zmiany technologiczne nie zawsze działają na korzyść większych firm.
Często gospodarka sieciowa neutralizuje czynniki takie, jak rozpowszechnienie geograficzne lub dostępność niezależnej sieci dystrybucji, tym samym likwidując niektóre z tradycyjnie słabych stron małych i średnich przedsiębiorstw.
Muszą jednak być one w stanie w pełni wykorzystać, przy wsparciu ze strony ośrodków świadczących pomoc i usługi, szanse stworzone przez postęp technologiczny.
2.9 Internet częściowo przezwyciężył ograniczenia geograficzne.
Łącza komputerowe zapewniają spełnienie tak podstawowych potrzeb, jak szybka wymiana informacji czy możliwości monitoringu, które zwykły zależeć od skrócenia czasu podróży.
2.10 Choć istnieje o wiele więcej możliwości, a wybór działań jest o wiele szerszy niż wcześniej, Internet nadal nie może konkurować z kontaktem bezpośrednim.
Kontakty osobiste, oparte na wiedzy i doświadczeniu, są nadal niezastąpione.
Choć Internet częściowo zlikwidował odległości geograficzne i zmienił strukturę okręgów, pobudzając okręgi do rozszerzenia współpracy z podmiotami spoza ich lokalnych (a często krajowych) granic, związek oparty na zaufaniu między zainteresowanymi stronami jest nadal niezbędny.
3.
Od okręgów do europejskich metaokręgów opartych na wiedzy
3.1 Tradycyjne okręgi przemysłowe są w coraz większym stopniu łączone, a w pewnych wypadkach przekształcane, w metaokręgi.
W przeciwieństwie do klasycznych okręgów, metaokręgi zdefiniować można jako zintegrowane platformy przemysłowe, w obrębie których podmioty sektora technologicznego poszerzają swą działalność na nowe ośrodki przetwarzania wiedzy oraz nauk stosowanych, a w celu rozwinięcia systemów produkcji i dystrybucji koncentrujących się na wspólnych wartościach i strategiach, skupiają swą uwagę poza najbliższym otoczeniem.
3.2 Metaokręgi umożliwiają wykonywanie różnych etapów działalności w geograficznie odległych miejscach, wybranych w oparciu o czynniki ekonomiczne i lokalne możliwości, zachowując jednocześnie poziom produktywności oraz, szczególnie w przypadku produkcji, gwarantując jakość przy pomocy "nauki poprzez interakcję", która umożliwia przejście od reaktywności do proaktywności.
3.3 W miarę postępowania przemiany w metaokręg, okręg musi coraz częściej działać jako laboratorium wiedzy.
Polityka niezbędna do wsparcia zmiany pozycji okręgu wewnątrz globalnego systemu, musi być prowadzona przez instytucje publiczne, w szczególności przez władze lokalne i regionalne, a przede wszystkim przez przedsiębiorstwa, i musi dotyczyć zasobów ludzkich oraz stopnia innowacji w procesie, który zapewni zaangażowanie kadry kierowniczej organów publicznych i podmiotów prywatnych.
3.4 Metaokręgi ulepszają sieć małych, średnich i dużych przedsiębiorstw, które wzajemnie na siebie oddziałują i zacieśniają współpracę oraz związki gospodarcze z najbardziej zaawansowanymi ośrodkami badań naukowych i technologicznych.
Siłami napędowymi są:
- podmioty wiodące, tzn. podmioty zdolne nadawać kierunek rozwojowi sektora;
- inwestycje mające na celu uzyskanie wysokich standardów technologicznych;
- współpraca między przedsiębiorstwami i między przedsiębiorstwami a systemem badawczym;
- motywowanie i szkolenie pracowników na wszystkich poziomach.
3.5 Głównie cztery czynniki pomagają w identyfikacji metaokręgu:
- wielosektorowość: podejście oparte na łańcuchu obejmujące całą działalność usługową, obszar badań oraz działania rozwojowe;
- położenie: pojęcie bliskości geograficznej zastąpione jest pojęciem sieci powiązań i maksymalnym wykorzystaniem różnorodnych tożsamości kulturowych partnerów;
- znaczenie: sektory reprezentowane w metaokręgach są istotne dla gospodarki i cechują się znaczną liczbą ośrodków produkcji wiedzy;
- kierownictwo: w środowisku silnie nacechowanym obecnością małych i średnich przedsiębiorstw występują przedsiębiorstwa wiodące, zdolne nadawać kierunek rozwojowi metaokręgu.
3.6 Proces zrozumienia zjawiska pod kątem planowania wsparcia dla metaokręgów jest niewątpliwie skomplikowany i wieloaspektowy, także ze względu na to, iż celem jest wybranie na drodze eksperymentów produkcyjnych obszarów doskonałości, o silnych istniejących lub potencjalnych związkach ze światem badawczym, produkcją i innowacjami, o czym już wspomniano w odniesieniu do definicji metaokręgów.
Zrozumienie tych zjawisk jest jednak trudne, ponieważ badania empiryczne tego zagadnienia są nieliczne, a dokumentacja statystyczna niewielka.
3.7 Proces planowania musi obejmować wszystkie elementy niezbędne do ulepszenia analizy właściwości metaokręgów:
- identyfikacja i określenie ilości tradycyjnych podmiotów: przedsiębiorstw działających w wyspecjalizowanych sektorach produkcji, wytwarzających surowce i półprodukty, obrabiarki lub usługi produkcyjne; składników sektora; wskazanie wiodących specjalizacji każdego sektora; modeli transferu technologii między przedsiębiorstwami;
- identyfikacja i określenie ilości nowych podmiotów systemu: uniwersytetów; ośrodków badań naukowych; usług technologicznych dla przedsiębiorstw; komunikacji i marketingu; identyfikacja podmiotów wiodących; stosunków i interakcji z łańcuchem produkcyjnym; modeli transferu technologii oraz współpracy;
- analiza porównawcza na szczeblu krajowym i międzynarodowym, aby: wskazać zbliżone systemy produkcji; ocenić w odpowiednim kontekście makrodynamikę; ocenić strategie rozwoju wdrożone przez władze w konkretnym kontekście, a także ocenić systemy stosunków państwowo-prywatnych oraz związków na linii uniwersytety-ośrodki badawcze-przedsiębiorstwa;
- ocena konkurencyjności sektorów metaokręgów i potencjału systemu; przeprowadzenie analiz SWOT metaokręgów, ze zwróceniem szczególnej uwagi na słabe strony i zagrożenia;
- identyfikacja wytycznych do działań interwencyjnych: polityka i działania dotyczące badań, inwestycji, internacjonalizacji i konkurencyjności rynków zagranicznych;
- ustalenie stopnia szkolenia i objęcia nim pracowników zatrudnionych w okręgach na różnych poziomach.
3.8 Przejście do systemu zarządzanego wiedzą stwarza poważne problemy z zarządzaniem:
- przekształcenie okręgu w rodzaj otwartej sieci, lub lokalnej sieci włączonej w globalne sieci produkcji, dystrybucji i wykorzystania wiedzy, wymaga od przedsiębiorstw okręgowych odejścia od starego systemu podziału pracy w oparciu o produkcję, który w ich przypadku się sprawdził, na rzecz systemu opartego na wiedzy, obejmującego wszystkich pracowników oraz kadry kierownicze sektora publicznego i prywatnego na wszystkich szczeblach.
Podczas, gdy pierwszy z nich skupia się na zdolności zarządzania praktycznymi działaniami produkcyjnymi, podstawowym zasobem drugiego jest zdolność zarządzania globalnym przepływem informacji, celem czego jest komunikacja z wykorzystaniem języka naukowego lub technologicznego, a także zarządzanie kompleksowymi modelami organizacyjnymi, w obliczu konieczności reinwestowania przez okręg w kształcenie zawodowe oraz w wiedzę ustrukturyzowaną;
- główne procesy interakcji to więzy między przedsiębiorcami danego okręgu oraz pomiędzy przedsiębiorcami a pracownikami oparte na współpracy i zaufaniu, pluralistyczna organizacja procesu produkcji oraz współpraca między przedsiębiorstwami oraz między przedsiębiorstwami a samorządami terytorialnymi.
Kluczowym elementem jest wartość pojęcia kapitału społecznego w obrębie systemu okręgu [13], a także sposób, w jaki kierunki polityki reagują na stopniowe rozproszenie tego kapitału oraz degenerację dynamicznego systemu lokalnych interakcji;
- okręg obejmuje szeroką gamę ambicji, frustracji, konkurencji, naśladownictwa i współpracy, charakteryzującą całą wspólnotę.
Jest on ukształtowany w taki sposób, by karać niekorzystne praktyki, a nagradzać poprzez udzielenie oficjalnej aprobaty te, które przyczyniają się do rozwoju okręgu.
3.9 Nowe struktury usług, działające jako więź poznawcza pomiędzy kontekstem lokalnym a sieciami globalnymi wydają się wreszcie nabierać znaczenia.
Powstają nowe agencje, dostosowane do potrzeb przedsiębiorstw lokalnych i oryginalnych mechanizmów konkurencji oraz współpracy, stworzone w taki sposób, by ułatwiać rozwój kontekstu produkcyjnego.
4.
Okręgi w USA i okręgi na poziomie międzynarodowym
4.1 Jeśli chodzi o doświadczenia północnoamerykańskie, według niektórych szacunków już w połowie lat 90-tych w USA istniało około 380 okręgów/klastrów, działających w różnych sektorach produkcji i usług, i obejmujących 67 % ludności czynnej zawodowo oraz 61 % produkcji USA [14].
Wiele takich sektorów zrodziło się z kryzysu produkcji regionalnej, jak w przypadku kalifornijskich klastrów San Diego powstałych w wyniku restrukturyzacji sektora obronnego.
Skorzystały one z istotnej roli, którą władze stanowe i lokalne odegrały w zainicjowaniu procesu, od tamtego czasu przejętego również przez sektor prywatny.
Dla przykładu, w Arizonie komisja rządowa zainicjowała wśród lokalnych uniwersytetów akcję mającą na celu identyfikację okręgów lokalnych, grupując główne podmioty sektora prywatnego i tym samym promując stworzenie organizacji regionalnych w celu dokonania oceny i skonfrontowania się z trudnościami oraz możliwościami poszczególnych okręgów.
Podobne inicjatywy podjęto w innych stanach amerykańskich, takich jak Nowy Jork, Minnesota, Oklahoma i Oregon.
4.2 W Kanadzie rząd federalny za kluczowy aspekt swej "strategii innowacji" uznał stworzenie i rozwój opartych na wiedzy, uznanych na całym świecie okręgów przemysłowych.
Główne agencje rządowe udzielające subwencji zidentyfikowały inwestycje naukowe dokonane w 27 regionach i miastach całego kraju.
W ramach kanadyjskiej strategii innowacji, jednym z głównych celów jest stworzenie do 2010 r. co najmniej 10 uznanych na całym świecie "klastrów technologicznych".
W Kanadzie niejednokrotnie duży instytut badawczy, często uniwersytet, znajduje się w centrum okręgu przemysłowego [15].
4.3 W Azji i Ameryce Łacińskiej przykłady są bardzo zróżnicowane.
Zarówno w Indiach jak i w Chinach istnieją okręgi.
W Pakistanie presja wywołana przez nowe dążenie do konkurencji spowodowane liberalizacją rynku i globalizacją, uwydatniła tendencję do współpracy z konsorcjami przemysłowymi oraz do korzystania z ich usług w celu sprostania światowym standardom zapewnienia jakości.
W Brazylii i Meksyku okręgi zmuszone były stawić czoła międzynarodowej konkurencji cenowej z powodu inwazji Chin na rynku północnoamerykańskim.
Konkurencja ta doprowadziła do większej integracji pionowej z jednej strony, z drugiej zaś do większego zróżnicowania okręgów.
4.4 W Nowej Zelandii władze lokalne podjęły różne inicjatywy, aby promować okręgi przemysłowe.
Jednocześnie w Australii pojawiło się wiele inicjatyw oddolnych, jak inicjatywy władz lokalnych w Adelajdzie, Cairns i Hunter Valley, dzięki którym dokonano identyfikacji grup przedsiębiorstw, rozwinięto między nimi dynamikę związaną w ich potrzebami, a w pewnych przypadkach zabezpieczono również dotacje rządowe na badania, usługi konsultingowe i sekretarskie.
5.
Obecna sytuacja i instrumenty w Unii Europejskiej
5.1 W wielu częściach Europy polityka przemysłowa, do niedawna nakierowana na politykę i inicjatywy sektorowe, zaczęła się również skupiać na obszarach lokalnych w celu utrzymania warunków, które przyczyniły się do sukcesu marek "Wyprodukowano w …" na całym świecie.
Często jednak lokalne systemy produkcji napotykają na trudności ze znalezieniem właściwych odpowiedzi z punktu widzenia organizacji i zarządzania.
W konsekwencji pojawiły się nowe rodzaje pomocy, nie skierowane już do poszczególnych przedsiębiorstw, ale skoncentrowane na całym systemie lokalnym.
5.2 Władze lokalne, wraz z uniwersytetami, instytutami badawczymi, stowarzyszeniami biznesu i instytucjami kredytowymi, zaangażowane są w zapewnianie środków, których celem jest rozpowszechnianie innowacji, promocja jakości, pobudzanie sprzedaży produktów lokalnych, a także generowanie projektów systemowych dzięki inicjatywom ukierunkowanym na kontakty gospodarcze.
5.3 Okręgi przemysłowe zostały już prawnie uznane w różnych krajach europejskich (na przykład we Włoszech na mocy ustawy 317/1991) i ogólnie postrzega się je jako prawdziwy sukces gospodarczy tych państw.
Dotyczy to w szczególności Włoch.
Pomimo tego faktu dokładne sprecyzowanie ich położenia przysparza trudności, zaś oficjalne dane na temat ich liczby lub sektorów specjalizacji nie sumują się.
5.4 Inicjatywy mające promować okręgi podejmowano na szczeblu regionalnym we Włoszech (w Piemoncie, Lombardii, Wenecji, Emilia Romagna i Toskanii), w Hiszpanii (w Katalonii i Walencji), oraz w Niemczech (np. inicjatywy BioRegio, Exist i InnoRegio).
We Francji, DATAR [16], międzyresortowy departament podlegający bezpośrednio premierowi, sformułował konkretną politykę wspierającą rozwój lokalnych systemów produkcyjnych (SPL), będących częścią Francuskiego Klubu Okręgów Przemysłowych.
W Szkocji, Walii i Irlandii Północnej istnieje wiele przykładów okręgów.
5.5 Państwa skandynawskie również wykształciły własne podejście do polityki wobec okręgów.
W Danii metoda okręgów miała poważny wpływ na politykę gospodarczą kraju, zaś w Finlandii promocja okręgów miała wpływ nie tylko na politykę gospodarczą, ale i na badania naukowe, technologię i kształcenie.
5.6 W nowych państwach członkowskich zainicjowano od 2000-2001 r. różne programy rozwoju okręgów. W Czechach powstał program "współpracy".
Węgry zainicjowały program NFT GVOP, który przewiduje rozwój parków przemysłowych [17], wywodzących się z NGO [18] pod nazwą Stowarzyszenie Parków Przemysłowych na Węgrzech.
Obecnie Węgry dysponują 165 parkami przemysłowymi, których udział w zatrudnieniu w przemyśle wynosi 18 % a w wywozie towarów przemysłowych 28 %.
W okresie 1997-2003 Węgry zainwestowały w parki przemysłowe sumę 46 mln 182 tys. euro [19]. W Zachodnim Kraju Zadunajskim został zainicjowany program PGK [20], zaś w Polsce program klastrów przemysłowych/sieci MŚP.
W 2000 r. Słowenia wprowadziła trzyletni program rozwoju okręgów, obejmujący ponad 500 przedsiębiorstw i 50 instytucji.
W państwach nadbałtyckich aktualnie prowadzonych jest ponad 130 projektów pilotażowych i próbnych.
Maltańskie samorządy lokalne wdrożyły strategię wspierającą kluczowe okręgi w sektorach takich, jak zdrowotny, oceanograficzny, technologii informacyjnej, lotnictwa i usług.
Także kraje kandydujące mogą poszczycić się znaczącymi przykładami, jak na przykład region Timisoara w Rumunii.
W Bułgarii w ramach programu Phare "Budowanie zdolności instytucjonalnych na rzecz przyspieszonego wzrostu sektora MŚP w Bułgarii" określono w 2001 r. pięć potencjalnych okręgów.
Z myślą o ich dalszym rozwoju ministerstwo gospodarki podjęło decyzję o utworzeniu specjalnej krajowej agencji zarządzającej ich rozwojem.
5.7 W Holandii metodę okręgów włączono bezpośrednio do polityki i programów rządowych, natomiast w Austrii wdrożono konkretne linie postępowania mające umocnić więzy między instytutami badawczymi a sektorem prywatnym, ograniczając przeszkody prawne i administracyjne, promując określone okręgi oraz tworząc ośrodki kompetencji.
5.8 Polityka promocji okręgów wymaga systematycznego i zintegrowanego podejścia, uwzględniającego związki między przedsiębiorstwami, sektorami przemysłu, a także między przedsiębiorstwami, instytucjami i samorządami lokalnymi.
Stosując takie podejście, sektor prywatny powinien stanowić siłę napędową inicjatyw, natomiast sektor państwowy powinien działać jako element ułatwiający i katalizujący.
5.9 "System okręgów" leży u podstaw różnorakich form poziomej integracji przedsiębiorstw, począwszy od więzi między przedsiębiorstwami głównymi i pomocniczymi, a skończywszy na outsourcingu w ramach sektora.
Integracja ta wytycza ścieżki dla utrzymania wysokiego stopnia elastyczności, a także zabezpieczenia, dzięki zintegrowanej produkcji, gospodarek o skali typowej dla dużych przedsiębiorstw.
Dzieląc na mniejsze części różne etapy przetwarzania, region jest w stanie samodzielnie przeprowadzić wszystkie etapy łańcucha produkcyjnego w obrębie sektora swojej działalności.
Kosztami produkcji można tym samym zarządzać w sposób elastyczny zaś do wymagań rynkowych można się łatwiej dostosować.
5.10 Sukces produktów regionalnych na rynkach międzynarodowych jest także wynikiem ich ogromnej zdolności innowacyjnej i stałych badań nad ich ulepszeniem.
Zachęcają do tego konkurencja między przedsiębiorstwami każdego z okręgów oraz interakcja z lokalnymi uczelniami i/lub instytucjami akademickimi.
W wyniku tego współdziałania, nawet sektory zwykle uznawane za mniej rozwinięte z technologicznego punktu widzenia, jak przemysł tekstylny i odzieżowy, stały się bardziej konkurencyjne na rynku międzynarodowym.
5.11 Do chwili obecnej przy określaniu wskaźników występowania okręgu brano pod uwagę m.in. takie czynniki jak: liczba przedsiębiorstw, specjalizacja sektorowa oraz udział procentowy pracowników w sektorze produkcyjnym.
Była to zatem kwestia wartości liczbowych, zgodnie z przesłanką stosowania obiektywnych danych.
Jednak takie czynniki jak profil gospodarczy, innowacja produktowa, ogólna strategia przedsiębiorstw oraz, co najważniejsze, element "sieci" powinny być również brane pod uwagę.
Ostatni czynnik jest kluczowy zarówno dla określenia pochodzenia struktury okręgu, jak i wskazania przyszłych mocnych stron metaokręgów, przy jednoczesnym dążeniu do zacieśnienia więzi między gospodarką a nauką.
5.12 Na poziomie UE, różnorodne inicjatywy mogą przyczynić się do rozwoju europejskich okręgów technologicznych.
Tym niemniej, wciąż jeszcze nie powstała w pełni zintegrowana polityka promująca rozwój innowacyjnych sieci okręgów, zgodnie z ponownym wprowadzeniem Strategii lizbońskiej wymaganym przez Radę Europejską na posiedzeniu z 4- 5 listopada 2004 r. i zgodnie z zaangażowaniem w jak najszybsze włączenie MŚP w starych i nowych państwach członkowskich do poszerzonego, jednolitego rynku.
5.13 UE-15 miała do dyspozycji szereg instrumentów wspólnotowych, które można było wykorzystać do promowania rozwoju i tworzenia opartych na wiedzy sieci okręgów.
Instrumenty te należą głównie do takich kategorii, jak: polityka regionalna, polityka badań i rozwoju, polityka gospodarcza i polityka innowacji, polityka społeczeństwa informacyjnego i polityka kształcenia.
5.13.1 Polityka regionalna — Dzięki pokaźnym kredytom, polityka badań i innowacji Funduszy Strukturalnych w dużym stopniu pobudziła rozwój regionalny poprzez innowacyjne działania wynikające z art. 10 ERDF, program RIS (Regionalne Strategie Innowacji) oraz takie inicjatywy wspólnotowe, jak Interreg III–C. Natomiast Europejski Fundusz Inwestycyjny oraz Europejski Bank Inwestycyjny proponują "Inicjatywę Rozwoju" jako sposób tworzenia innowacyjnych sieci przez MŚP.
5.13.2 Europejska polityka badań i rozwoju — Szósty Program Ramowy badań i rozwoju 2002–2006 stanowi ważne źródło potencjalnej pomocy dla okręgów opartych na wiedzy, szczególnie w zakresie:
- nowych instrumentów, zintegrowanych projektów i sieci doskonałości, tworzonych z myślą o osiągnięciu celów określonych w horyzontalnym priorytecie tematycznym MŚP;
- "badań i innowacji";
- stypendiów im. Marii Curie dla przedsiębiorstw objętych drugim programem szczegółowym;
- schematu koordynacji ERA-NET;
- działań naukowych i zarządzania dla przewidywań technologicznych.
5.13.3 Plan działania "Więcej badań dla Europy: w stronę 3 % PKB" przewiduje szereg nowych działań na szczeblu krajowym/europejskim.
Co więcej, możliwe będzie stworzenie inicjatyw wspierania europejskich okręgów opartych na wiedzy poprzez usługi wywodzące się z programu nawigacji radiowej i satelitarnej Galileo.
Jak jednak podkreślono w ostatnich raportach, w tym zwłaszcza w raporcie na temat zaangażowania małej przedsiębiorczości w realizowanym programie, udział małych przedsiębiorstw może być utrudniony, zwłaszcza gdy chodzi o nowe państwa członkowskie [21].
5.13.4 Polityka przedsiębiorczości — pod uwagę należy wziąć następujące czynniki w odniesieniu do polityki przedsiębiorczości i innowacji:
- program innowacji i MŚP;
- program RITTS (Regionalne Strategie Innowacji i Transferu Technologii);
- projekty TRIP (Transregionalne Projekty Innowacji);
- działanie pilotażowe PAXIS w celu stworzenia i rozwoju sieci przedsiębiorstw innowacyjnych, a także pozostałe prowadzone obecnie działania pilotażowe, wspierające rozwój sektorowych sieci okręgów przemysłowych;
- Sieć Ośrodków Euro Info.
5.13.5 Wśród ciekawych inicjatyw Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorczości znajdują się inicjatywy rozwoju sieci okręgów oraz przedsięwzięcia w ramach programu IDABC wspierające przedsiębiorstwa i sieci przedsiębiorstw.
Inicjatywy mające na celu współpracę okręgów przemysłowych nad certyfikacją EMS-EMAS (Eko-Zarządzania i Audytu), finansowane na szczeblu regionalnym, są szczególnie godne uwagi w kontekście wspólnych działań związanych ze zrównoważonym rozwojem, kierowanych przez DG ds. Ochrony Środowiska.
5.13.6 Polityka społeczeństwa informacyjnego — w ramach programu eEurope 2005, a dokładniej w ramach inicjatyw eGovernment, eBusiness, eCommerce, eProcurement, sieci szerokopasmowego dostępu do internetu, eInclusion, oraz Go digital, istnieje ogromny potencjał dla projektów mających wspierać sieci okręgów.
5.13.7 Polityka kształcenia i szkolenia — różne działania przewidziane w ramach programów Sokrates i Leonardo wykorzystać można do promocji szkolenia dla sieci opartych na wiedzy, można również zaplanować inicjatywy w ramach programów e-Learning i eEurope 2005.
6.
W kierunku nowego, strategicznego podejścia polityki UE do okręgów opartych na wiedzy
6.1 Na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2004 r. podkreślono, iż: "działania podjęte na szczeblu europejskim stanowią jedynie część sposobu skierowania Strategii lizbońskiej na właściwe tory; liczne reformy i inwestycje, będące obowiązkiem państw członkowskich, jeszcze nie zostały zrealizowane" [22].
Stanowisko to potwierdzono na szczycie Rady Europejskiej 4 i 5 listopada 2004 r., na którym Wim Kok przedłożył swój raport [23].
6.2 Najważniejsze wyzwania dotyczą trzech kluczowych, strategicznych obszarów wzrostu:
6.2.1 Rozwój transgranicznych sieci inteligentnych: należy go realizować przy pomocy, na przykład, Wspólnotowej Inicjatywy dla Wzrostu, i poprzez nadanie pierwszeństwa inwestycjom w badania, innowacje i kształcenie ustawiczne.
Kolejnym ważnym elementem jest identyfikacja nowych profili zawodowych i rozwój umiejętności w ich ramach oraz przyśpieszenie wykorzystania instrumentów współpracy sieciowej zgodnie z szóstym programem ramowym.
6.2.2 Wsparcie konkurencyjności przedsiębiorstw na rynku globalnym a równowaga środowiskowa: częściowo obejmie to rozwój komunikacji szerokopasmowej i sieci o dużej prędkości, niezbędnych dla badań i innowacji (GEANT), a także wykorzystanie pilotażowych zastosowań programu Galileo i rozwój inicjatyw w ramach programu eEurope 2005.
6.2.3 Budowanie "polityki sąsiedztwa" [24] w poszerzonej Europie: celem powinno być stworzenie lepiej zakorzenionego i spójnego współdziałania z sąsiadami nowej Europy z myślą o stworzeniu obszaru dobrobytu i bezpieczeństwa poprzez wdrożenie mechanizmów współpracy nad takimi drażliwymi kwestiami, jak zarządzanie wspólnymi granicami, kontrola migracji oraz walka ze zorganizowaną przestępczością.
6.3 We wszystkich krajach UE, szczególnie w nowych państwach członkowskich, istnieje coraz większa świadomość znaczenia sieci okręgów i klastrów przemysłowych jako środków wzmocnienia konkurencyjności i wydajności, poprawy polityki zatrudnienia oraz jakości pracy, a także sprzyjania rozwojowi małych oraz średnich przedsiębiorstw.
6.4 EKES uważa, iż powinna istnieć zintegrowana na szczeblu unijnym polityka mająca na celu stworzenie europejskiej platformy wsparcia dla powstawania nowych, europejskich sieci metaokręgów opartych na wiedzy.
6.5 EKES jest przekonany, iż metaokręgi są rzeczywistym kluczem do sukcesu na globalnym rynku, gdyż mogą one zapewnić MŚP lepszy dostęp do wysokich umiejętności, nowoczesnych, wspólnych usług i nowego zaplecza opartego na wiedzy, lepszego zarządzania spółkami oraz lepiej poinformowanych i dojrzalszych pracowników.
6.6 EKES dowodziłby, iż powstanie europejskiej platformy dla okręgów może zapewnić tak bardzo potrzebne, spójne, przejrzyste i łatwo dostępne ramy dla MŚP oraz dla starych i nowych Państw Członkowskich, krajów kandydujących oraz europejskich sąsiadów UE.
6.7 Europejska platforma dla okręgów powinna mieć zdolność koordynowania wielu kierunków polityki prowadzonych przez różne DG, obecnie dostępnych instrumentów i działań wspólnotowych.
6.8 Fundusze przeznaczone na tę platformę muszą być wystarczające, aby umożliwić jej wspieranie działań unijnych.
Działania koordynowane poprzez platformę i prowadzone zgodnie ze Strategią lizbońską mogłyby bez wątpienia przyczynić się do rozwoju MŚP, szczególnie bogatych w głęboko zakorzenioną wiedzę ukrytą.
Inicjatywy wspólnotowe mogłyby skodyfikować tę wiedzę, przekształcić ją we wspólny fundusz i przenieść ją do sieci europejskich.
6.9 Europejska platforma dla okręgów powinna zapewniać ramy programowe dla:
- jeśli będzie to konieczne, nowych inicjatyw europejskich sieci metaokręgów w konkretnych sektorach przemysłu, na przykład inicjatyw stworzenia platform technologicznych w sektorach biochemii, przemysłu lotniczego i aeronautycznego, tekstylnego oraz technologii informacyjnej i komunikacyjnej;
- nowych inicjatyw zaplanowanych w taki sposób, by rozwinąć wspólną wizję strategiczną w celu zbadania przyszłych europejskich możliwości w dziedzinach, w których są obecnie testowane innowacyjne produkty i procesy, przewidując tym samym potencjalny rozwój;
- działania związane z budowaniem zdolności strategicznej dla sieci okręgów w nowych i starych państwach członkowskich, krajach kandydujących i sąsiadujących;
- ustalenie związku pomiędzy metaokręgami a polityką zatrudnienia;
- rozwiązania na rzecz rozwoju kulturalnego pracowników w organizacjach okręgowych;
- wymiana najlepszych praktyk sieciowych w oparciu o zharmonizowane kryteria oceny i procedury, z myślą o stworzeniu solidnych podstaw dla obszaru badań i innowacji w poszerzonej Europie, z oceną skutków oraz jasnymi i porównywalnymi informacjami zwrotnymi w celu zgromadzenia odpowiedniej ilości skodyfikowanej i dającej się przekazać wiedzy;
- wspólne działania szkoleniowe dla managerów regionalnych, liderów biznesu oraz managerów systemu finansowania i kredytowania, do wdrożenia we współpracy z decydentami politycznymi i urzędnikami sektora państwowego oraz z członkami kadry kierowniczej władz lokalnych i regionalnych zajmującymi się procesem szkoleniowym;
- utworzenie Katedr Jean Monnet [25] zajmujących się nowymi sieciami okręgów opartych na wiedzy, ustanowienie europejskich nagród dla okręgów europejskich, które odniosły największy sukces i których przykład można zastosować gdzie indziej;
- stworzenie systemu stypendiów naukowych dla przedstawicieli okręgów zajmujących się technologią, w celu sfinansowania ich udziału w sieciach naukowców, ekspertów ds. marketingu i audytu technologii;
- rozwój silnej funkcji komunikacyjnej i informacyjnej, opartej na interaktywnym portalu dotyczącym okręgów opartych na wiedzy;
- bodźce do korzystania z ekspertyzy i projektów, przy wsparciu ze strony instytutów Wspólnego Centrum Badawczego, a w szczególności Instytutu Studiów Technologii Perspektywicznych w Sewilli;
- ujęcie specjalnej linii budżetowej w siódmym Programie Ramowym (7 PR) dla rozwoju sieci okręgów opartych na wiedzy;
- ujęcie programu działań wspierających rozwój okręgów, w ramach nowej polityki spójności na lata 2007-2013.
7.
Zalecenia końcowe
7.1 We wszystkich krajach rozwiniętych postępuje proces dezindustrializacji.
W UE udział wartości dodanej w sektorze usług w ogólnym PKB wzrósł do 70 % (w porównaniu z 22 % w przemyśle, 5 % w budownictwie i 3 % w rolnictwie) [26].
Nie powinno się jednak tego zjawiska dalej wspierać, gdyż duża część wartości dodanej w sektorze usług służy przedsiębiorstwom bądź też jest przez nie generowana [27]: W handlu i transporcie wynosi ona 21,6 %, w sektorze usług finansowych i biznesowych 27,2 %, w administracji publicznej 21,6 % [28].
7.1.1 Polityka będąca w stanie wspierać i szerzyć kulturę zwiększającą doświadczenia okręgów mogłaby niewątpliwie znacznie ułatwić okręgom w całej rozszerzonej Unii konkurowanie z krajami, w których wprawdzie koszty pracy są niskie, ale brakuje dialogu pomiędzy partnerami społecznymi i nie ma poszanowania dla norm bezpieczeństwa i higieny pracy.
7.1.2 W opinii EKES nowa polityka powinna w większym stopniu wykorzystywać przewagę konkurencyjną wynikającą z przyjęcia właściwej i społecznie odpowiedzialnej praktyki prowadzenia działalności gospodarczej [29].
Sprawiłoby to, że wszystkie podmioty w miejscu pracy działałyby ze świadomością i odpowiedzialnością, dotrzymywałyby terminów dostaw, ustanowiłyby "godziwą cenę" [30] i zapewniłyby kompetentne punktualne i niezawodne usługi posprzedażne.
7.2 EKES wnosi o zintensyfikowanie tworzenia sieci nowych okręgów, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich, aby pobudzić na rynku dobrze poinformowany popyt.
7.3 Przez okres 3 do 4 lat powinno się wypłacać sukcesywnie malejące środki przeznaczone na pokrycie kosztów studiów wykonalności i uruchomienia, kosztów pośrednictwa przy tworzeniu sieci i trwałego rozwoju oraz kosztów badań laboratoryjnych do celów certyfikacji.
7.4 Środowisko technologiczne i stosunki społeczne ulegają szybkim zmianom, w związku z czym potrzebne są instrumenty szkolenia permanentnego [31]:
- pośredników sieciowych;
- specjalistów ds. marketingu technologicznego;
- animatorów transferu innowacyjno-technologicznego;
- menedżerów metaokręgu.
7.5 Na podstawie swoich doświadczeń EKES wyraża nadzieję, że w dziedzinie metaokręgów można będzie zorganizować kursy oparte na innowacyjności technologicznej. Uczestniczyłyby w nich zainteresowane osoby zarówno z sektora publicznego i jak prywatnego, przedstawiciele świata przemysłu, świata pracy, uniwersytetów i banków.
Ich uzupełnieniem mogłyby stać się stypendia szkoleniowe obejmujące wymianę pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym oraz pomiędzy przedsiębiorstwami i instytucjami akademickimi.
7.6 Dyrekcja Generalna ds. Innowacji, która wiele robi na rzecz umieszczenia doświadczeń europejskich w kontekście globalnym, powinna zwiększyć swoje wsparcie dla ustaleń odnoszących się do inicjowania, monitorowania i oceny międzyokręgowego oraz transnarodowego zarządzania foresight'em technologicznym a także systematycznego porównywania (benchmarking), w celu stałego powiększania kulturowej i informacyjnej bazy danych o bieżących zmianach i instrumentach ich mierzenia.
7.7 W celu wsparcia ustaleń dotyczących kredytowania, które zawsze były trudnym zagadnieniem we wszystkich państwach Unii, a szczególnie w nowych państwach członkowskich, w EFI [32] powinien zostać powołany punkt kontaktowy, który poprzez instrumenty gwarancyjne byłby odpowiedzialny za udzielanie gwarancji dla linii kredytowych oferowanych przez banki, instytucje finansowe, konsorcja i spółdzielnie świadczące usługi na rzecz przedsiębiorstwa w metaokręgach.
7.8 Zdaniem EKES, nowy okręg oparty na wiedzy jest także idealnym środowiskiem dla wypróbowania najbardziej zaawansowanych form społecznej odpowiedzialności biznesu poprzez eGovernment, eBusiness i nowe stosunki B2B, które odgrywają kluczową rolę w międzynarodowym rozwoju sieci okręgowych, przy wsparciu ze strony zdolnych do współpracy wspólnych sieci IDA-bc [33], w ścisłym związku z programem eEuropa 2005 [34].
7.9 EKES uważa, że istotne jest także działanie Komisji na rzecz utworzenia leksykonu wspólnej terminologii stosowanej przez wszystkie okręgi zaangażowane w programy wspólnotowe oraz europejskiej interaktywnej bazy danych zawierającej spis wszystkich okręgów według sektora i dziedziny działalności.
7.10 W ramach Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorczości można byłoby także utworzyć wspólnotowy ośrodek ds. koordynacji i współpracy pomiędzy okręgowymi przedsiębiorstwami a różnymi instytucjami.
Ośrodek ten mógłby m.in. opracowywać i uaktualniać przewodniki "dobrych praktyk", które byłyby następnie rozprowadzane na poziomie regionalnym.
7.11 Kultura będąca podstawą społecznej odpowiedzialności biznesu postrzega świat biznesu jako społecznie użyteczną wartość, jest natomiast nastawiona negatywnie do biurokracji i towarzyszących jej kosztów, które ograniczają atrakcyjność działania.
Inicjatywa "Slid" byłaby użytecznym narzędziem przy przekazywaniu okręgom doświadczeń wyniesionych z programu SLIM [35].
7.12 W opinii EKES celowe byłoby utworzenie komórki wsparcia udzielającej porad i pomocy oraz świadczącej inne usługi okręgowym przedsiębiorstwom, które w szybkim tempie stają się integralną częścią europejskich sieci i globalnego rynku.
7.13 Niezbędne jest także ułatwianie uczestnictwa podmiotów okręgowych w projektach przednormatywnych i okołonormatywnych na rzecz promocji postępu technologicznego, realizowanych w ramach CEN, Cenelec, ETSI i NORMAPME [36].
7.14 EKES uważa, że istotne jest zwrócenie uwagi piątego programu wieloletniego programu dla przedsiębiorstw i przedsiębiorczości (w okresie 2007-2013) [37] na rzeczywistą sytuację i potrzeby okręgów przemysłowych.
7.15 W opinii EKES celowe byłoby, w oparciu o doświadczenia lat ubiegłych, a zwłaszcza w konsekwencji posiedzeń Rady Europejskiej w Lizbonie, Barcelonie i Sewilli, utworzenie europejskiej platformy stałego dialogu, z uwzględnieniem podziału z uwagi na sektor i dziedzinę działalności.
Platforma taka jednoczyłaby okręgowych przywódców, władze publiczne, partnerów społecznych, przedstawicieli świata finansów, ośrodków badawczych i organizacji pozarządowych.
7.15.1 EKES jest zdania, że należy zastanowić się nad wspólnotowym uznawaniem europejskich metaokręgów opartych na wiedzy w celu:
- ułatwienia wymiany zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz jednolitego rynku;
- umożliwienia połączenia zasobów przez przedsiębiorstwa w różnych krajach;
- udzielenia projektowi okręgowemu prawdziwie europejskiej akceptacji, umożliwiającej bezpośredni dostęp do europejskich inicjatyw i programów.
7.15.2 W związku z powyższym EKES uważa, że wskazane byłoby zorganizowanie przesłuchania publicznego na podstawie obecnej opinii, na który zaproszone byłyby podmioty okręgowe i inne zainteresowane organizacje z różnych okręgów.
Jego celem byłoby promowanie współpracy przygranicznej i podkreślenie związanych z nią korzyści, a mianowicie:
- pod względem politycznym: przygraniczna współpraca gospodarcza przyczynia się do integracji europejskiej i korzystnie wpływa na wyniki rynków światowych;
- pod względem uproszczenia: może ona wskazać nowe formy dostępu do zasobów poznawczych, finansowych i produkcyjnych;
- pod względem ekonomicznym z uwagi na konkurencyjność: europejskie okręgi oparte na wiedzy (EKD) mogłyby utworzyć europejskie konsorcjum, które przyjęłoby wspólnotowy znak jakości;
- pod względem szerokiego zakresu partnerstwa publiczno-prywatnego: nowe ugrupowania okręgowe powinny obejmować zarówno firmy prywatne jak i władze lokalne, zaś te ostatnie mogą odgrywać ważną rolę katalizatora nowych propozycji;
- pod względem integracji przedsiębiorstw, uniwersytetów i instytucji badawczych, w celu systematycznego wykorzystywania nowych technologii i innowacji.
7.15.3 Konsorcjum EKD powinno pobudzać ducha przedsiębiorczości, odpowiedzialność społeczną, nowe działania oraz rozwój kształcenia ustawicznego, a także zachęcać do tworzenia partnerstw przygranicznych.
Powinno ono:
- być swobodnie i łatwo dostępne zarówno dla osób indywidualnych jak i dla podmiotów publicznych i prywatnych;
- być proste, elastyczne i umieć dostosować się do zróżnicowanych potrzeb swoich członków;
- umieć dostosować się do trendów rynkowych;
- zostać utworzone na poziomie UE i obejmować znaczną liczbę państw członkowskich lub stowarzyszonych [38].
7.15.4 Charakter — EKD powinien być podmiotem prywatnym i w związku z tym nie zgłaszać zapotrzebowania na fundusze publiczne.
7.15.5 Koncepcja — EKD powinien podlegać kryteriom podobnym do stosowanych przy zakładaniu konsorcjów w ramach szóstego Programu Ramowego (6PR).
Powinien on funkcjonować przez okres pięciu lat (z możliwością przedłużenia) [39] i być wpisany do specjalnego rejestru w ramach platformy EKD utworzonej przez Komisję.
7.15.6 Status prawny — Stosunki z instytucjami wspólnotowymi powinien regulować pojedynczy uznany koordynator EKD, tak jak to ma miejsce w przypadku projektów zintegrowanych i sieci doskonałości w ramach Programów Ramowych.
7.16 Podsumowując, Komitet stwierdza, że doświadczenie zdobyte w okręgach a obecnie koncentrujące się w metaokręgach opartych na wiedzy stwarza znakomite warunki dla:
- wzrostu zatrudnienia;
- poprawy stosunków społecznych w miejscu pracy;
- rozszerzenia kwalifikacji zawodowych pracowników na wszystkich szczeblach;
- zapewnienia bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy;
- rozwoju i rozszerzenia certyfikacji związanej z etyką i ochroną środowiska naturalnego (normy ISO14000 i EMAS);
- lepszego rozwiązywania problemów kredytowych i uwzględnienia wytycznych Basel II;
- poprawy jakości i konkurencyjności produktów wytwarzanych w Europie;
- wspierania i poszerzania możliwości eksportowych;
- umacniania kontroli pracy, pracowników i przedsiębiorstw nad biurokracją.
7.17 Ze wszystkich powyższych względów należy wspierać rozwój metaokręgów i zachęcać do niego na każdym szczeblu, zarówno lokalnym, jak też krajowym czy europejskim. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Por. Becchettini, Okręgi przemysłowe i dynamika społeczna, 1995 [2] COM(2001) 366 końcowy z dnia 18.07.2001
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki turystycznej w rozszerzonej UE
(2005/C 255/02)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił przygotować opinię w sprawie polityki turystycznej w rozszerzonej UE
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Juan MENDOZA.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 kwietnia 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 83 do 4, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, w ramach bieżących działań mających na celu sfinalizowanie własnego stanowiska oraz przedłożenie propozycji dla sektora turystyki, przygotowuje obecnie opinię, która uwzględnia nową rzeczywistość rozszerzonej UE, zarówno w ramach już zakończonych procesów, jak i tych przewidzianych na następne kilka lat.
1.2 EKES przygotowywał już opinie dotyczące różnych zagadnień powiązanych z turystyką, ale niniejsza będzie stanowić pierwsze badanie Komitetu na temat wpływu nowej sytuacji w Europie na sektor turystyki oraz jego perspektywy.
Co istotne, w prace zostali zaangażowani członkowie z nowych Państw Członkowskich.
1.3 Bez zamiaru poddawania w wątpliwość prac związanych z poprzednimi opiniami, nie można z pewnością stwierdzić, jakie zagrożenia i szanse przyniesie ze sobą nowa rzeczywistość, czy to dla całej Europy, czy dla pojedynczych starych i nowych Państw Członkowskich.
1.4 Podczas przygotowywania niniejszej opinii miano na uwadze cel pozostawania otwartym na przyjmowanie informacji, uwag i sugestii pochodzących od nowych Państw Członkowskich, jednocześnie uwzględniając stanowiska już ustalone przez Komitet.
Podczas konsultacji (tzw. przesłuchania) w Katowicach Komitet mógł liczyć na znaczny i bardzo cenny wkład zarówno ze starych, jak i nowych Państw Członkowskich, które zgodnie uważają turystykę za źródło korzyści gospodarczych, kulturowych i społecznych oraz jako wkład w tworzenie Europy obywateli i tym samym w integrację europejską.
Jest to tym bardziej ważne i konieczne ze względu na trwający proces rozszerzenia, który wymaga większych wysiłków na rzecz zbliżenia obywateli UE do siebie i poznania nawzajem swojej kultury.
W niedalekiej przyszłości starania o osiągnięcie integracji europejskiej zostaną stopniowo przyspieszone, ponieważ jest to konieczne dla nowych Państw Członkowskich UE.
Ludzie, którzy jako turyści odwiedzają inne miejsca, są bez wątpienia w awangardzie integracji europejskiej.
1.5 Niniejsza opinia nie jest próbą zagłębiania się w zagadnienia bieżącej sytuacji i przyszłych perspektyw dla branży turystycznej w poszczególnych państwach, lecz próbą przeanalizowania wspólnych elementów, które mogłaby objąć przyszła europejska polityka turystyczna. Ma ona także na celu zbadanie i zaproponowanie środków, które przyczynią się do tego, że turystyka będzie siłą napędową rozwoju gospodarczego i społecznego dla wszystkich państw, zgodnie z kryteriami zrównoważonego rozwoju.
1.6 Konstytucja europejska jest nowym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę w każdej analizie stosunków Państw Członkowskich między sobą oraz między tymi państwami a instytucjami europejskimi.
Niniejsza opinia jest próbą zrozumienia, jak rozszerzenie wpływa na turystykę jako całość, oraz w jaki sposób nowe ramy ustanowione przez Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy mogłyby pozytywnie wpływać lub przeszkadzać w pchnięciu naprzód tej siły napędowej rozwoju, jaką jest turystyka w Europie i na całym świecie.
Krótko mówiąc, opinia ta ma na celu przejrzenie elementów, które mogłyby wpływać na kształtowanie się europejskiej polityki turystycznej.
1.7 W kontekście stosunków pomiędzy różnymi narodami Europy, pomiędzy obywatelami tej politycznej, gospodarczej i społecznej rzeczywistości, jaką jest Europa, odnajdujemy jedne z najlepszych sposobów, dzięki którym turystyka może przyczynić się do lepszego zrozumienia wszystkich narodów, a w konsekwencji do budowania, spójności i konsolidacji nowej Europy.
1.8 Musimy pamiętać, że turystyka przechodzi obecnie trudny okres z uwagi na różnorodne czynniki, w tym terroryzm międzynarodowy i w konsekwencji konieczność pogodzenia bezpieczeństwa z wolnością, a także światowy kryzys gospodarczy oraz jego reperkusje dla ludzkiej chęci podróżowania, przynajmniej na duże odległości.
Turystyka jest narzędziem pokoju na świecie i może być nim nadal w przyszłości.
1.9 Turystyka na całym świecie, a w szczególności w Europie, musi opierać się na rozwoju rzeczywistych wartości kulturowych, a także je współkształtować, zarówno w państwach, z których turyści wyruszają jak i w tych, do których przybywają.
Wymiana zwyczajów i kultur, wzajemny szacunek, szacunek dla lokalnego środowiska w jego różnorodnych przejawach ekologicznych, historycznych i społecznych może i musi przyczyniać się do budowania zjednoczonej Europy i świata, w którym państwa wspierają i szanują się nawzajem.
2.
Polityka turystyczna w Unii Europejskiej
2.1 Punkty do ogólnej dyskusji o przyszłej polityce turystycznej w rozszerzonej UE.
2.1.1 Polityka turystyczna w Unii Europejskiej a Konstytucja Europejska: Pomimo że turystyka sama w sobie nie stanowi części wspólnej polityki UE, niemniej jednak niektóre europejskie instytucje podejmują środki i działania, które ze względu na ich przekrojowy charakter mają wpływ na turystykę lub polegają na niej jako na instrumencie osiągania niektórych z podstawowych celów UE, takich jak zrównoważony rozwój, zatrudnienie, spójność gospodarcza i społeczna itp. — krótko mówiąc jako na instrumencie zapewnienia lepszej jakości życia dla obywateli Europy.
2.1.2 Sekcja 4 rozdziału 5 Konstytucji dla Europy, zatytułowana "Turystyka" (art. III-281) przedstawia następujące stanowisko wobec turystyki:
"1.
Unia uzupełnia działania Państw Członkowskich w sektorze turystycznym, w szczególności poprzez wspieranie konkurencyjności przedsiębiorstw Unii w tym sektorze.
W tym celu działania Unii skierowane są na:
a) zachęcanie do tworzenia korzystnego środowiska dla rozwoju przedsiębiorstw w tym sektorze;
b) wspieranie współpracy między Państwami Członkowskimi, w szczególności poprzez wymianę dobrych praktyk.
2.
Ustawy europejskie lub europejskie ustawy ramowe ustanawiają szczególne środki przeznaczone do uzupełnienia działań podejmowanych w Państwach Członkowskich służących realizacji celów, o których mowa w niniejszym artykule, z wyłączeniem jakiejkolwiek harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich."
2.1.2.1 W art. I-17 turystyka została włączona do działań wspierających, koordynujących i uzupełniających:
"Unia ma kompetencję do podejmowania działań wspierających, koordynujących i uzupełniających.
Do dziedzin takich działań o wymiarze europejskim należą:
a) ochrona i poprawa zdrowia ludzkiego,
b) przemysł,
c) kultura,
d) turystyka,
e) edukacja, sprawy młodzieży, sport i szkolenie zawodowe,
f) obrona cywilna,
g) współpraca administracyjna."
2.1.3 Ten artykuł traktatu pokazuje, że mimo iż uznaje się gospodarczy charakter turystyki i jej potencjał tworzenia dobrobytu w tym sektorze za pośrednictwem przedsiębiorstw, nie dąży się jednak do jej ogólnoeuropejskiej harmonizacji, a jedynie uznaje się jej funkcję uzupełniającą i koordynującą wobec polityk narodowych.
Ponadto, wyraźnie stwierdza się chęć wykluczenia jakiejkolwiek działalności regulacyjnej, którą można by wykorzystać do harmonizowania tych polityk.
EKES jest zdania, że nie wyklucza to, a być może nawet ułatwia, porozumienia co do ustalenia wartości, które określają europejski model turystyki.
2.1.3.1 Traktat mógł być może sięgnąć po bardziej interwencjonistyczne modele w zakresie turystyki, jednak z lektury i analizy zaproponowanego tekstu wyłania się ostatecznie całkiem pozytywne podejście, zgodne z brzmieniem całego tekstu konstytucji.
Fragment traktatu dotyczący turystyki pozwala nadal dążyć do najważniejszych celów, jeśli chodzi o rolę turystyki i możliwości jej poprawienia.
Na tej podstawie EKES będzie w przyszłości współpracował z innymi instytucjami i podmiotami w tym sektorze.
2.1.4 Celem niniejszej opinii nie jest analizowanie każdej z polityk opracowanych przez poszczególne Państwa Członkowskie UE i porównywanie modeli na zasadzie: bardziej lub mniej zintegrowane z europejskimi ramami; bardziej lub mniej "nacjonalistyczne"; lub w stosunku do modelu turystycznej różnorodności Europy, itd.
Jak stwierdzono we wcześniejszej opinii komitetu, turystyka opiera się na wymiarze lokalnym i regionalnym i z niego zwraca się ku poziomowi krajowemu i międzynarodowemu.
W czasie ważnych i bogatych w treści konsultacji w Katowicach stwierdzono nie tylko różnorodność działalności turystycznej w poszczególnych państwach członkowskich, ale także istnienie szerokiego zakresu strategii, jakie każde państwo, każdy region i każda społeczność lokalna może wykorzystać do promowania swojego modelu turystyki dziś i w przyszłości.
2.1.5 Przedmiotem niniejszej opinii nie jest również ocenianie tej różnorodności modeli, przy czym należy jednak stwierdzić, że niektóre z nich są bardziej otwarte na współpracę na każdym poziomie, podczas gdy w innych przypadkach dotyczy ona wyłącznie konkurencji na wolnym rynku.
2.2 "Rozszerzenie i turystyka": wpływ rozszerzenia UE na przemysł turystyczny
2.2.1 Poszerzenie UE tworzy nową rzeczywistość, która przynosi z sobą z pewnością nowe szanse dla całej Europy i naturalnie także dla dotychczasowych i nowych Państw Członkowskich oraz państw kandydujących.
Na tę szansę można spojrzeć z różnych punktów widzenia:
2.2.1.1 Podaż: Jest jasne, że rozszerzenie UE doprowadzi do znacznego zwiększenia już i tak szerokiej oferty turystycznej w Europie, i to nie tylko pod względem czysto ilościowego zwiększenia się celów podróży turystycznych, ale także — co być może jeszcze ważniejsze — pod względem wzrostu wartości poprzez wkład w obszar kultury, dziedzictwa historycznego i środowiska naturalnego. Tutaj ponownie wracamy do konsultacji w Katowicach, gdzie widać było powstałe dzięki nowym państwom członkowskim poszerzenie oferty różnorodnych inicjatyw w obszarze turystyki ekologicznej, kulturowej, a nawet w zakresie turystyki "przemysłowej".
Ten wzrost oferty z pewnością uczyni europejski przemysł turystyczny bardziej konkurencyjnym wewnętrznie i zewnętrznie wobec innych krajów obu Ameryk, Azji i reszty świata.
Nowe państwa członkowskie starają się zresztą poszerzyć swoją ofertę turystyczną, która jest istotnym elementem ich turystycznego i ostatecznie także gospodarczego rozwoju.
Nawet jeżeli ta chęć wzrostu i rozwoju jest jak najbardziej uprawniona i pożądana, nie można zapominać, że wzrost ma granice i musi być zrównoważony, jeżeli także w przyszłości zapewniona ma być ochrona wartości społecznych, gospodarczych i ekologicznych.
Doświadczenie innych państw członkowskich z rozwojem turystyki — łącznie z ich sukcesami i porażkami — powinno służyć za przykład — zarówno pozytywny jak i negatywny — przy wyborze modelu rozwoju dla nowych celi podróży turystycznych.
2.2.1.2 Popyt: Towarzyszący rozszerzeniu UE wzrost popytu na usługi turystyczne zostanie bez wątpienia wywołany przez trzy istotne czynniki.
Po pierwsze: większa ilość obywateli UE, którzy mają ochotę i potrzebę poznawania innych miejsc i państw, które do tej pory były trudno dostępne, ponieważ albo dana osoba nie była obywatelem Wspólnoty i podróż obarczona była trudnościami albo była obywatelem Wspólnoty i miała problemy z wjazdem do państwa trzeciego.
Po drugie: wyższy standard życia, który z pewnością zostanie osiągnięty w nowych państwach członkowskich i który zwiększy gotowość tamtejszych obywateli do podróżowania.
I po trzecie: nadzieja, że nowa i lepsza infrastruktura transportowa i komunikacyjna dostarczy zachęty do podróży i turystyki, przemieszczania się w celach zawodowych i osobistych, przez co wzrośnie liczba podróży i rozwinie się powiązany z nimi przemysł turystyczny.
2.2.1.3 Rynek: W wyniku wzrostu podaży i popytu rynek turystyczny po rozszerzeniu stanie się większy i silniejszy.
Będzie to miało z pewnością pozytywny wpływ na całą działalność gospodarczą UE, w której turystyka jest przemysłem o dużym potencjale.
Trudno wprawdzie przewidzieć, jak rozszerzenie rynku wpłynie na ceny produktów turystycznych, wytwarzane produkty czy zyski przedsiębiorstw; wszystko jednak wskazuje na to, że pozytywne skutki będą przeważać.
Na poszerzonym rynku konkurencja będzie wprawdzie większa, jednak aby skutki pozytywne stały się odczuwalne i zwielokrotniły się, jej wzrost musi opierać się na poprawie konkurencyjności przedsiębiorstw i miejscowości turystycznych w UE.
2.2.2 Jednakże aby nowe i znaczne szanse, jakie niesie ze sobą rozszerzenie, stały się rzeczywistością, muszą zostać spełnione różnorodne zasady, kryteria i wspólne reguły, które zapewniają zarówno ogólną rentowność działalności turystycznej, jak i jej społecznie akceptowalną przyszłość.
Tego rodzaju kryteria zostały opracowane podczas szczytu w Lizbonie, gdzie wytyczono strategię opartą na celach zrównoważonego rozwoju, społeczeństwa opartego na wiedzy, zatrudnienia i spójności społecznej.
2.2.2.1 Zrównoważony rozwój: EKES w swojej wcześniejszej opinii w sprawie turystyki ogólnodostępnej i stabilnej społecznie [1] — podobnie jak inne międzynarodowe i europejskie instytucje jak Komisja, Parlament itd. — uznał zasady zrównoważonego rozwoju turystyki europejskiej za element konieczny dla jej wyważonego i efektywnego (w długim terminie) rozwoju.
Sto inicjatyw przedstawionych w owym dokumencie stanowi zestaw konkretnych elementów, które mogą przyczynić do osiągnięcia celu zrównoważonego rozwoju.
Wzrost w turystyce będzie stanowił dla nowych państw członkowskich pokusę zwiększenia swojej działalności w sektorze turystyki.
Skala i prędkość zwiększania oferty turystycznej muszą być tak ukierunkowane, aby było to do zaakceptowania pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym.
Wymóg zrównoważonego rozwoju w działalności turystycznej nie jest łatwo spełnić, ponieważ stale pojawiają się sprzeczności, a kryteria wdrożenia go w życie różnią się w zależności od zaangażowanych podmiotów.
2.2.2.2 Społeczeństwo oparte na wiedzy: Turystyka może w bardzo konstruktywny sposób przyczynić się do osiągnięcia tego celu strategii lizbońskiej, ze względu na sam charakter tej działalności, opartej na wymianie kulturowej, podróżach do obcych miejsc i zbliżaniu różnych społecznych i kulturowych zwyczajów i rzeczywistości.
W szczególności młodym ludziom i zdobywaniu przez nich wiedzy bardzo pomagają podróże, mieszkanie z ludźmi z innych środowisk, przez co stają się bardziej otwarci, tolerancyjni i solidarni.
Zdobywanie wiedzy nie jest jedynie kwestią studiów akademickich, ale także zdobywania doświadczenia; może to mieć miejsce w każdych okolicznościach i w każdym wieku, a turystyka stanowi do tego doskonałą okazję.
Technologie informacyjne i komunikacyjne wnoszą znaczny wkład zarówno w tworzenie, jak i konsumpcję produktów turystycznych i z pewnością pomogą uczynić turystykę konkurencyjnym przemysłem dostępnym dla wszystkich.
2.2.2.3 Zatrudnienie: Strategia lizbońska mówi, że Europa powinna przejąć prowadzenie w tworzeniu coraz większej ilości coraz lepszych jakościowo miejsc pracy w ciągu najbliższych kilku lat.
Nie może być wątpliwości, że turystyka, która odpowiada 5 % PKB i zatrudnienia w Europie — a nawet do 10 % w niektórych państwach członkowskich — może być źródłem większej ilości lepszych miejsc pracy w powiększonej Europie.
Aby było to zrównoważone społecznie, zarówno dotychczasowe jak i nowo tworzone miejsca pracy w sektorze turystyki muszą spełniać podstawowe wymagania jakości, specyficznego szkolenia, stabilności i w szczególności uznawania praw pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin lub pracowników okresowych.
2.2.2.4 Spójność społeczna: Turystyka jest znaczącym instrumentem spójności, poprzez poznawanie innych ludzi i miejsc i tym samym jest elementem pomagającym nadać konkretny kształt idei obywatelstwa poszerzonej Europy.
Aby móc dzielić wspólne cele z innymi, konieczna jest wiedza o nich, a turystyka ułatwia jej zdobywanie.
Turystyka przyniesie postęp społeczny w powiększonej Europie poprzez poprawienie spójności pomiędzy wszystkimi jej narodami.
3.
Analiza ogólna polityki turystycznej w powiększonej Europie
3.1 Podstawowym pytaniem, jakie możemy i powinniśmy zadać jest: Czy polityka turystyczna może zostać objęta ogólną wszechstronną polityką przemysłową i gospodarczą dla Unii Europejskiej?
Komitet uważa, że odpowiedź musi być i jest twierdząca, jeżeli przez politykę turystyczną rozumiemy zespół kryteriów, celów i instrumentów umożliwiających sterowanie turystyką europejską w kierunku zadowalających poziomów konkurencyjności, tworzenia dobrobytu i zrównoważonego rozwoju.
Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy mówi, iż działania w tym sektorze powinny wspierać, koordynować i uzupełniać inne polityki europejskie.
3.2 Cechy polityki przemysłowej mające zastosowanie w sektorze turystycznym. Niektóre cechy polityki turystycznej, które mogą być wyprowadzone z ogólnej polityki przemysłowej i gospodarczej UE, są następujące:
3.2.1 Zatrudnienie i polityka społeczna: Oprócz bardzo specyficznych cech miejsc pracy w turystyce związanych z jej wyjątkową sezonowością, wszystkie polityki zatrudnienia UE mają w zupełności zastosowanie do zatrudnienia w sektorze turystyki.
Biorąc to pod uwagę, wszystkie dodatkowe inicjatywy mające na celu zmniejszenie problemów sezonowości powinny być nie tylko witane z zadowoleniem przez instytucje UE, ale także przez nie wspierane.
Nadal jeszcze pozostaje dużo do zrobienia w tym zakresie, ponieważ zatrudnienie okresowe jest nadal uważane za normalne w głównych obszarach turystyki.
Zróżnicowanie terminów wakacji/ferii mogłoby przyczynić się do przedłużenia okresu działalności, przez co można by osiągnąć poprawę wykorzystania potencjału infrastruktury turystycznej.
3.2.2 Jakość: W ten sam sposób, polityki wspólnotowe mające na celu promowanie jakości i wymogi w dziedzinie przestrzegania jakości w przedsiębiorstwach muszą być zastosowane w sektorze turystyki i prowadzić do poprawy jakości.
Ze względu na swój charakter przemysłu usługowego i podstawowy element oparty na usługach dla klientów, turystyka jest bardzo wrażliwa na tę zmienną.
Wysiłki wszystkich europejskich podmiotów turystyki w promowaniu jakości powinny być wspierane, koordynowane i uzupełniane, jak zostało powiedziane w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy.
3.2.3 Badania i rozwój: Turystyka w szczególności jest na etapie znaczących zmian strukturalnych w sposobie reklamowania i kupowania usług poprzez internet, a pozytywny wpływ, jaki te zmiany będą miały na turystykę, powinny być badane i promowane.
Badania i rozwój dotyczące turystyki powinny wchodzić w zakres odpowiedzialności wszystkich instytucji na wszystkich poziomach i wszystkich przedsiębiorstw.
3.2.4 Ochrona konsumenta: Turystyka stanowi działalność gospodarczą, w której istnieją silne powiązania pomiędzy dostawcami usług a konsumentami.
Ogólna polityka ochrony konsumenta UE musi być w całości zastosowana bezpośrednio do sektora turystyki i podnosić odpowiedzialność przedsiębiorstw i konsumentów.
Promowanie i rozpowszechnianie etykiet znaku jakości i "eko-etykiet" powinno być wspierane w sektorze turystyki.
3.2.5 Ochrona środowiska: Wszystkie europejskie polityki ochrony środowiska mają zastosowanie i przynoszą korzyści przemysłowi turystycznemu.
Jeżeli turystyka jest przemysłem opartym o racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych, wszelkie inicjatywy, działania i regulacje mogą jedynie wspierać turystykę dziś i w bliższej i dalszej przyszłości.
3.2.6 Inne polityki UE: W ujęciu ogólnym i ze względu na swój przekrojowy charakter, przemysł turystyczny podlega wpływowi wszystkich polityk gospodarczych i przemysłowych UE.
Jednakże instytucje powinny uznać strategiczne znaczenie turystyki dla zatrudnienia i spójności społecznej, a polityki wspólnotowe powinny być stosowane w sposób odpowiedni dla sektora turystycznego, na podstawie badań i projektów pilotażowych.
3.2.6.1 Krótko mówiąc, polityka turystyczna poszerzonej UE — tak jak jest to przedstawione w Konstytucji Europejskiej, kiedy wejdzie ona w życie — powinna być polityką wspierania i koordynacji oraz uzupełniać wszystkie inne polityki UE powiązane z turystyką.
Polityka konkurencyjności przedsiębiorstw, zrównoważonego rozwoju w najszerszym znaczeniu, tworzenia miejsc pracy wysokiej jakości, polityka w zakresie infrastruktury itd. powinny brać pod uwagę turystykę jako kluczową działalność dla rozwoju całej Unii.
3.2.7 Stosunek do innych działań: Turystyka działa jak katalizator zwiększający efekty innych działań, takich jak sport, tak jak przeanalizował to EKES w swojej opinii w sprawie "Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy" [2].
3.3 Status polityki turystycznej w UE: Na pytanie, czy turystyce w Europie przypisuje się rolę, wagę i strategiczne znaczenie, na jakie zasługuje z punktu widzenia jej cech jako działalności humanistycznej, gospodarczej i społecznej, można odpowiedzieć z różnych punktów widzenia.
3.3.1 UE, jej państwa, regiony i miasta jako miejsca docelowe światowej turystyki: nowa sytuacja w Europie, wraz z przystąpieniem nowych państw członkowskich, przyniosła w rezultacie szeroki i zróżnicowaną ofertę produktów, pełną kontrastów, z perspektywą przekształcenia Europy w dominujące źródło i punkt docelowy wyjazdów turystycznych.
Na przyszłość oczekuje się dalszego, mniejszego wzrostu, ale oczekiwania te są większe niż wobec innych sektorów.
Polityka jakości — zapewniająca konkurencyjność i zrównoważony rozwój — musi być podstawą tej oferty; ustanowienie europejskiego znaku lub znaków jakości w turystyce powinno być narzędziem osiągania i przedstawiania tej jakości.
3.3.2 Środki instytucjonalne, które musiałyby zostać przyjęte w celu opracowania polityki turystycznej dla Europy jako całości.
3.3.2.1 Uznaje się, że instytucje europejskie, łącznie z Komisją i Parlamentem, wykonują stała pracę w celu koordynowania środków wpływających na turystykę.
Należy zwrócić uwagę na inicjatywę Europejskie Forum Turystyczne, która już została wdrożona.
To doroczne spotkanie skupia wszystkie podmioty sektora turystyki i ma wielką wartość naukową, jak i w zakresie planowania i polityki współpracy, dla ulepszania turystyki europejskiej.
3.3.2.2 Te i inne działania promujące świadomość turystyki europejskiej, z udziałem podmiotów z sektora, są bardzo pozytywne.
Wnioski z forum, które odbyło się w Budapeszcie w 2004 roku, znajdują się z załączniku 1.
3.3.2.3 Warto tu ponownie wspomnieć inicjatywę EKES zaprezentowaną w opinii w sprawie polityka turystyczna a współpraca między sektorem publicznym a prywatnym [3], sugerującą, aby Komisja przeanalizowała możliwość, w średnim lub długim okresie, stworzenia Europejskiej Rady Turystyki.
3.3.2.4 Rada ta mogłaby składać się z szerokiego zakresu urzędników reprezentujących instytucje i podmiotów prywatnych, w szczególności partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Analizowałaby informacje turystyczne, proponowała wskazówki i prowadziła dalsze prace nad porozumieniami zawartymi na Europejskim Forum Turystycznym.
EKES będzie aktywnie współpracował i uczestniczył w jej tworzeniu.
3.3.2.5 EKES pragnie wyrazić swoją wolę kontynuowania pracy nad tym zagadnieniem, w swoim imieniu i we współpracy z Komisją, Parlamentem Europejskim, Komitetem Regionów i innymi instytucjami, aby ulepszyć profil i rozwój europejskiej turystyki.
3.3.2.6 Aby wspomóc rozwój w tym obszarze, proponuje się szersze stosowanie spotkań instytucjonalnych w celu analizowania, koordynowania i promowania zastosowania uchwał Europejskich Forów Turystyki.
3.4 Cechy polityki turystycznej dla rozszerzonej UE
3.4.1 Niniejsza opinia powinna zachować zgodność z wcześniejszą opinią EKES w sprawie "Na rzecz powszechnie dostępnej i zrównoważonej socjalnie turystyki" [4], przyjmując zasady, które dostosowują politykę turystyczną do nowej sytuacji w Europie.
W tym przypadku polityka turystyczna nie jest postrzegana jako zespół uprawnień regulacyjnych dla Unii, lecz jako zasady i wartości, o których należy pamiętać, i które muszą być obecne w środkach polityki turystycznej przyjmowanych przez wszelkie instytucje publiczne na wszystkich szczeblach, jak również w działalności gospodarczej sektora prywatnego.
Poniżej znajduje się wykaz tych elementów, które, wzięte pod uwagę jako całość, kształtują ten system wartości przewodnich, który może przyczynić się do umocnienienia turystyki oraz do zapewnienia jej zrównoważonego rozwoju.
3.4.2 Definicja turystyki w poszerzonej Europie musi nadal opierać się o wartości utożsamiane z europejską tradycją i kulturą, mając w centrum uwagi rzeczywistego turystę.
Nie można pominąć idei turysty jako konsumenta usług, które mają charakter kompleksowy, zróżnicowany i głęboko osobisty.
Jednak nie można zapominać także o charakterze zasadniczo gospodarczym i komercyjnym turystyki, który czyni koniecznym zastosowanie zasad opłacalności i konkurencyjności w tym gospodarczo wpływowym przemyśle, wnoszącym znaczący wkład do europejskiego PKB.
3.4.3 Polityka turystyczna rozszerzonej Europy powinna opierać się o zasady zrównoważonego rozwoju, także w jego szerszym sensie jako instrumentu rozwoju gospodarczego, społecznego i ekologicznego — ale rozwoju podlegającego surowszym warunkom.
Jedno z najważniejszych zagadnień w tej dziedzinie to zagadnienie ograniczeń wzrostu.
Czy ustalono obiektywne i dające się ująć ilościowo ograniczenia turystyki?
Czy ustalono ograniczenia ekonomiczne dla tempa rozwoju miejscowości turystycznych na całym świecie?
3.4.3.1 Odpowiedzi na te pytania nie są proste, ale idea ograniczeń wzrostu — ale nie rozwoju, o ile jest on zrównoważony — wydaje się przybierać na znaczeniu.
Warto przytoczyć przykład obszaru śródziemnomorskiego, gdzie liczba miejsc turystycznych wzrasta, co stanowi, w perspektywie średnioterminowej, poważne zagrożenie dla całej branży turystycznej i dla jej opłacalności.
Inicjatywy inwestycji turystycznych, z zastrzeżeniem przestrzegania warunków zrównoważonego rozwoju i współpracy z państwami południowego wybrzeża Morza Śródziemnego, powinny być witane z zadowoleniem jako instrumenty rozwoju gospodarczego i społecznego wielkiego i obecnie zbyt mało rozwiniętego obszaru geograficznego.
3.4.4 Dostosowanie branży turystycznej do zmieniającej się sytuacji w celu zwiększenia jej konkurencyjności, poprzez prace badawczo-rozwojowe, nowe technologie, inwestycje, promocję, plany, marketing, sieci, stowarzyszenia przedsiębiorstw, itd., jest koniecznością dla wszystkich przedsiębiorstw europejskich, w szczególności tych, które chcą znaleźć dla siebie miejsce w niedawno rozszerzonej Europie.
Rola, jaką dziś odgrywa internet, oraz jaką najprawdopodobniej będzie on odgrywał w przyszłości, musi przekonywać wszystkie sektory, aby zaangażowały się w jego rozwój, wykorzystały go do poprawy wydajności, do badań, a także do zapewnienia, aby rozwój branży turystycznej był bardziej zrównoważony.
3.4.5 Turystyka i zatrudnienie: stosunki pracy, kształcenie i awans zawodowy; specjalizacja, ochrona społeczna oraz swobodny przepływ pracowników, itd. są głównymi czynnikami w tworzeniu polityki turystycznej dla rozszerzonej Europy.
Należy zwrócić szczególną uwagę na tworzenie i szkolenie nowych zawodów w sektorze turystycznym, w które należy zaangażować instytucje w celu zapewnienia, że spełnione są kryteria tworzenia miejsc pracy o wysokiej jakości.
Ponadto, zakres kwalifikacji w zakresie turystyki powinien być poszerzony i ulepszony.
3.4.6 Turystyka w odniesieniu do promocji europejskiej kultury i europejskiego dziedzictwa: zwyczaje, sztuka, architektura, historia, folklor, gastronomia, itd. powinny wszystkie odgrywać bardzo ważną rolę w odpowiedniej europejskiej polityce turystycznej.
Nowe państwa członkowskie, o bogatym dziedzictwie, które mogą przedstawić jako atrakcyjny produkt turystyczny, powinny oprzeć swój rozwój turystyczny na tych wartościach.
Doświadczenia miedzy innymi takie jak Paradores w Hiszpanii, Pousadas w Portugalii i Ville e Castelli we Włoszech mogą służyć jako dobre przykłady integracji pomiędzy dziedzictwem historycznym a turystyką, podpartej komercyjną promocją.
3.4.7 Dostęp do turystyki dla wszystkich jest wyzwaniem, którego nie powinno się unikać.
Turystyka jest prawem każdego człowieka, nawet jeżeli jest on niepełnosprawny: proponuje się kampanię w celu promowania turystyki w rozszerzonej Europie, w szczególności skierowaną do dzieci i młodzieży szkolnej oraz do osób starszych, emerytów i rencistów.
3.4.8 Wzrost rynku turystycznego następujący w wyniku rozszerzenia musi działać jako siła napędowa dla turystyki wewnątrz Europy i w rezultacie jako podstawa dla ogólnej polityki promocyjnej.
3.4.8.1 Biorąc pod uwagę szczególne znaczenie turystyki wewnętrznej i jej skutków dla wewnętrznego popytu i podaży w UE, a w szczególności obecne i potencjalne znaczenie turystyki społecznej, EKES sporządzi opinię w sprawie polityki turystyki społecznej w Europie.
3.4.9 Główne podmioty sektora turystyki muszą przyjąć wiodącą rolę w analizie, projektowaniu, monitorowaniu i ocenie polityki turystycznej na różnych obszarach.
Musi to być ustalony sposób działania w każdym czasie, zasada której należy przestrzegać w każdej polityce turystycznej.
Strategie współpracy oraz metody uczestnictwa muszą zostać ustalone przez organy na zasadzie porozumienia.
3.4.10 Sezonowość turystyki jest być może jej największą słabością; dążenie do stałego zatrudnienia i stałej działalności musi pozostawać w centrum uwagi nowej polityki turystycznej poszerzonej Europy.
Metody kompensowania zbyt małego wykorzystania zasobów ludzkich i kapitału ze względu na sezonowość powinny być badane poprzez projekty pilotażowe.
Badania te powinny w pełni przeanalizować zmieniające się modele turystyki oraz możliwości zapewnienia, że turystyka pozostanie ważnym instrumentem rozwoju.
3.4.11 Różnorodna sytuacja europejskich wysp zasługuje na szczególną uwagę.
Niektóre z cech, dzięki którym mają one właściwe warunki dla rozwoju turystyki, mogą mieć ogromne reperkusje.
Komunikacja, transport i rozwój regionalny mają strategiczne znaczenie dla tych wysp, podobnie jak dla obszarów górskich, biorąc pod uwagę ich specyficzne cechy w odniesieniu do turystyki.
3.4.12 Ponadto, należy podkreślić, że w dzisiejszym świecie bezpieczeństwo i zapobieganie niebezpieczeństwom ma kluczowe znaczenie dla rozwoju turystyki.
Tak w przypadku katastrof naturalnych, jak i tych powodowanych przez człowieka, zapobieganie za pomocą zasad, które zapewniają ludziom swobodę podróżowania i przemieszczania się powinno być kluczowym czynnikiem rozwoju turystyki.
3.4.13 Nie należy zapominać, że polityka turystyczna dla rozszerzonej Europy musi wnosić skuteczny wkład we wspieranie turystyki w spełnieniu roli, jaką może ona odgrywać w przyspieszaniu procesu osiągania społecznej, gospodarczej i politycznej spójności w UE, poprzez różnorodne działania:
- pogłębienie wiedzy na temat państw, ludzi i kultur,
- przyczynianie się do stworzenia europejskiego modelu współistnienia, pokoju i rozwoju,
- promowanie wizerunku Europy na świecie.
3.5 Rola partnerstwa publiczno-prywatnego w rozwoju turystyki
Niniejsza opinia powinna pozostać zgodna z wcześniejszą opinią EKES w sprawie Polityka turystyczna a współpraca między sektorem publicznym a prywatnym [5] i zbadać skuteczne sposoby osiągnięcia współpracy.
3.5.1 Zastosowana do analizy turystyki w rozszerzonej Europie, właściwa współpraca pomiędzy sektorami publicznym i prywatnym musi być rozważana nie tylko na szczeblu lokalnym i krajowym, ale może — i prawdopodobnie powinna — pójść dalej; współpraca musi także być środkiem wprowadzenia zrównoważonych polityk i środków, mających na celu poprawę inwestycji oraz konkurencyjności między krajami.
Państwa oraz sektory społeczne o dłuższych tradycjach w dziedzinie turystyki mogą podzielić się własnym doświadczeniem z nowymi państwami członkowskimi, pomagając im uniknąć błędów w rozwijaniu wzorców turystyki, dostarczając konkretnych przykładów sukcesów i porażek; krótko mówiąc, mogą wspólnie pracować nad nowym modelem turystyki zrównoważonej pod względem gospodarczym, społecznym, oraz ekologicznym.
3.5.2 Szkolenia muszą być jednym z fundamentów poprawy jakości turystyki, ale warto postarać się, by ich treść spełniała autentyczne oczekiwania przedsiębiorców turystycznych; zapewniłoby to większą skuteczność wysiłkom instytucjonalnych.
Współpraca publiczno-prywatna może i powinna odgrywać ważną rolę w tym obszarze.
3.5.2.1 EKES pragnie wyraźnie zaznaczyć, że popiera inicjatywę utworzenia stopnia europejskiego magistra turystyki; pomogłoby to kształtować, rozwijać i wdrażać europejski model turystyki, oparty na wartościach Unii Europejskiej jako przestrzeni współistnienia i rozwoju ekonomicznego.
3.5.3 Europejska polityka turystyczna musi zagwarantować promocję sieci operatorów turystycznych i stowarzyszeń przedsiębiorców na wszystkich poziomach: lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim.
3.5.4 Rola infrastruktury transportowej w rozszerzonej Europie ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia konkurencyjnego rozwoju turystyki we wszystkich państwach.
Unia musi poczynić wysiłki w tej dziedzinie, aby zagwarantować bezpieczny, szybki i wysokiej jakości dostęp do różnych form transportu we wszystkich regionach, mając na uwadze, że wykorzystanie infrastruktury w celach turystycznych szeroko oddziałuje na sferę ekonomiczną i społeczną.
W tym kontekście, szczególny priorytet w politykach mających na celu poprawę komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej należy nadać dostępności wysp należących do państw UE.
3.6 Europejska współpraca instytucjonalna
3.6.1 Europejska współpraca instytucjonalna może przybierać różne formy:
3.6.1.1 Projekty pilotażowe: Przykładowo, Europejski Projekt Turystyki Społecznej może w znacznym stopniu przyczynić się, z jednej strony, do wzrostu turystyki wewnętrznej oraz zapewnienia dostępu do turystyki dla wszystkich, a z drugiej strony, do przezwyciężenia sezonowości.
Projekt powinien być wspierany, wspólnie z Komisją, przez różne kraje odnoszące podobne sukcesy w tej dziedzinie, a także powinien zbadać długoterminowe perspektywy ogólnego projektu w dziedzinie europejskiej turystyki społecznej.
Komitet proponuje przeprowadzenie przez Komisję badań dotyczących potencjalnego wpływu europejskiej turystyki społecznej na europejską branżę turystyczną.
3.6.1.2 Współpraca badawcza: Na przykład w badaniach nad nowymi formami turystyki, w szczególności turystyki zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, której rozszerzenie UE może przynieść nowe bodźce rozwojowe.
Proponuje się, by Komisja rozważyła przeprowadzenie badania na ten temat, do którego EKES mógłby wnieść swój wkład.
3.6.1.3 Współpraca i wymiana z innymi obszarami Europy i świata
Główne cechy i warunki europejskiego modelu turystyki przedstawione w niniejszej opinii muszą mieć wpływ na definicję innych produktów turystyki pozaeuropejskiej, przede wszystkim po to, by uniknąć nielegalnych działań tych podmiotów i naruszania standardów usług turystycznych.
Międzynarodowe standardy, kryteria prawidłowego zarządzania finansami, prawa człowieka (szczególnie zawodowe i społeczne) oraz równowaga środowiskowa muszą być przestrzegane.
EKES proponuje, aby UE przedstawiła europejski model turystyki na forum organizacji światowych: MOP (Międzynarodowa Organizacja Pracy) i BITS (Międzynarodowe Biuro Turystyki Socjalnej).
3.6.2 Rola funduszy strukturalnych i innych form wsparcia w turystyce w rozszerzonej UE
3.6.2.1 Głównym wyrazem solidarności gospodarczej w UE jest polityka spójności gospodarczej i społecznej, wdrażana za pomocą funduszy strukturalnych.
Ta polityka, która okazała się skutecznym bodźcem rozwoju, nabierze szczególnego znaczenia wraz z rozszerzeniem.
Dlatego też działania przynoszące pozytywne efekty dla rozwoju polityk spójności powinny być wspieranie poprzez opracowanie polityki turystycznej.
Te polityki mogą z kolei wzmocnić rozwój działalności turystycznej we wszystkich krajach, tak by sektor turystyczny mógł zwielokrotniać efekt powyższych działań.
Działania transgraniczne mogą przyczyniać się do tworzenia produktów wspólnych dla wielu krajów, poprzez wspólne działania i produkty.
3.6.2.2 W celu pogłębienia wiedzy na ten temat, Komitet proponuje przeprowadzenie badań nad wpływem funduszy strukturalnych na sektor turystyczny.
4.
Wnioski
4.1 Turystyka jako sektor ekonomiczny i kluczowa branża dla efektywnej budowy rozszerzonej Europy, powinna rozwijać się w oparciu o kryteria zrównoważonego rozwoju w jego najszerszym znaczeniu oraz skutecznie przyczyniać się do wzmacniania europejskiej spójności społecznej.
4.2 Nowe państwa członkowskie postrzegają turystykę jako wielką szansę na rozwój ekonomiczny, która jest w stanie zmniejszyć różnice w zakresie dochodów, dzielące je od starych państw UE.
Wnoszona przez nie wielka różnorodność w zakresie kultury, dziedzictwa historycznego i przyrody przyczyni się do wzrostu zarówno podaży jak i popytu w turystyce wewnętrznej i zewnętrznej.
4.3 Wpływ, jaki rozszerzenie o nowe państwa przyniesie dla przyszłości sektora turystycznego, ocenia się jako bardzo pozytywny, zwłaszcza jeśli europejski model turystyki będzie stosowany w zgodzie z kryteriami zrównoważonego rozwoju.
4.4 Jedną z propozycji, którą Komitet chciałby przedstawić do akceptacji i przekazania wszystkim instytucjom państw członkowskich, jest przeprowadzenie szerokiej kampanii edukacyjnej i motywacyjnej, opartej na założeniu, że turystyka jest strategiczną branżą dla Europy.
Wspomniana kampania byłaby zasadniczo skierowana do młodzieży szkolnej, w celu wykształcenia poglądu ceniącego turystykę jako działalność ludzką zmierzającą do poznania ludzi, miejsc i kultur, która może mieć żywotne znaczenie dla rozwoju osobistego i wzbogacania osobowości.
W kampanię tę powinny zaangażować się instytucje europejskie, krajowe, regionalne i lokalne, jak również organizacje pracodawców i związki zawodowe wszystkich sektorów, zachęcając młodzież szkolną do poznawania najbliższego otoczenia turystycznego (miasta, prowincji, regionu), co stanowiłoby motywację do podróżowania po własnym kraju i odkrywania uroków całej Europy.
4.5 Stworzenie bazy danych dobrych praktyk w turystyce, obejmującej miejsca i przedsiębiorstwa turystyczne, takie jak hotelarze, agencje turystyczne, przedsiębiorstwa oferujące produkty dodatkowe itd., mogłoby pomóc w stworzeniu kanału wymiany pozytywnych doświadczeń, z czego państwa nowo przyjęte oraz kandydujące mogłyby z pewnością czerpać duże korzyści.
4.6 Z tych samych przyczyn tworzenie i promowanie różnych sieci łączących miejscowości turystyczne, nastawionych na promowanie najlepszych wartości zrównoważonego rozwoju i jakości, stanowi gwarancję, że turystyka będzie się rozwijała w oparciu o kryteria skierowane na nowy model turystyki europejskiej gwarantujący większą ciągłość.
4.7 Ochrona konsumentów powinna leżeć u podstaw europejskiego modelu turystyki, który w założeniach ma pozostawać czynnikiem generującym zrównoważoną działalność gospodarczą.
Całość ogólnej polityki ochrony konsumentów powinna być stosowana w turystyce, przede wszystkim ze względu na intensywną współzależność między konsumentem a usługodawcą w sektorze turystycznym.
4.8 Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji w zakresie przeprowadzenia badań nad wpływem wydarzeń sportowych na turystykę, w oparciu o opinię EKES w sprawie: "Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy".
4.9 Aby ustalić punkty odniesienia i podstawy do przyszłych działań wspierających turystykę europejską, EKES zaleca Komisji przeprowadzenie, w rozsądnych ramach czasowych, badań nad turystyką i sytuacją w turystyce społecznej, a także nad turystyką osób niepełnosprawnych, biorąc pod uwagę jej znaczenie społeczne i możliwy pozytywny wpływ na działalność turystyczną.
4.10 EKES pragnie w szczególności przywołać dwie propozycje zamieszczone w niniejszej opinii:
- po pierwsze, oceniając pozytywnie skład "grupy turystyki i rozwoju zrównoważonego" Komisji, w której sam jest reprezentowany, w dalszym ciągu pracować nad możliwością utworzenia w przyszłości Europejskiej Rady Turystyki oraz zachęcać do spotkań pomiędzy instytucjami europejskimi, partnerami społecznymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet uważa, że obydwie inicjatywy przyczynią się do realizacji celów wytyczonych przez Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy;
- po drugie, wyrazić wolę EKES współpracy z innymi światowymi organizacjami zaangażowanymi w sektor turystyczny, jak MOP i BITS.
5.
EKES zdecydował, opracować i rozpowszechnić niniejszą opinię pod tytułem "Deklaracja katowicka nt. polityki turystycznej w rozszerzonej Unii Europejskiej"; zostanie ona przedstawiona jako głos Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego podczas Światowego Dnia Turystyki 2005, ustalonego przez Światową Organizację Turystyki. Bruksela, 6 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie priorytetów jednolitego rynku na lata 2005-2010
(2005/C 255/03)
Dnia 29 czerwca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, na mocy art. 29 ust. 2 swojego Regulaminu Wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie priorytetów jednolitego rynku na lata 2005-2010
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 16 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Bryan Cassidy.
Na 416 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 7 kwietnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 97 do 58, przy 15 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Zgodnie z harmonogramem prac Obserwatorium Jednolitego Rynku (SMO [1]) Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji wysuwa propozycję sporządzenia dodatkowej opinii w sprawie priorytetów jednolitego rynku na lata 2005-2010.
Tak, jak w przeszłości, Obserwatorium Jednolitego Rynku ma swój udział w przeglądzie celów i metod i odzwierciedla postęp poczyniony w kierunku tworzenia jednolitego rynku.
1.2 Należy docenić znaczenie roku 2004 dla Unii Europejskiej.
Wkrótce po historycznym rozszerzeniu o dziesięciu nowych członków, obywatele 25 państw członkowskich wybrali nowy Parlament Europejski, a pod koniec 2004 roku 25 członków nowej Komisji Europejskiej rozpoczęło swoją pięcioletnią kadencję.
1.3 W międzyczasie zostało opublikowane sprawozdanie Wima Koka [2], jak również opinia Komitetu [3] w sprawie wdrażania strategii lizbońskiej; oba dokumenty były zgodne z życzeniami Rady Europejskiej wyrażonymi w marcu 2004 r.
Idealnie byłoby, gdyby wydana przez Komitet opinia z inicjatywy własnej w sprawie priorytetów jednolitego rynku na okres kadencji nowego Parlamentu i nowej Komisji miała związek z tą pracą, a także przewidywała praktyczny wkład ze strony społeczeństwa obywatelskiego.
1.4 Jest zatem ważne, by stworzyć fundament dla zaangażowania EKES w proces konsultacji, planowany przez nową Komisję.
1.5 Opinia ta jest uzupełnieniem do opinii Komitetu w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "Strategia rynku wewnętrznego — priorytety na lata 2003-2006" COM(2003)238 końcowy.
W tej opinii, której sprawozdawcą był Bryan Cassidy, Komitet skoncentrował się na wielu priorytetowych [4] aspektach sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku: jak np. złagodzenie konsekwencji barier podatkowych, polepszenie warunków rozwoju przedsiębiorczości, solidny system prawa, wysokie i przejrzyste standardy jakości przede wszystkim w przypadku usług użyteczności publicznej, lepsza i bardziej kompleksowa informacja dla obywateli itd.
1.5.1 Jednocześnie Komitet podkreślił w tej opinii zasadniczo, że dalsze korzyści w zakresie dobrobytu nie zostaną osiągnięte tylko i wyłącznie dzięki działaniom liberalizacji i wspierania konkurencji, lecz że do skutecznego ustanowienia jednolitego rynku przyczyni się w sposób istotny towarzysząca mu polityka makroekonomiczna zorientowana na wzrost i zatrudnienie.
Również dyskusja na temat organizacji systemów społecznych w przyszłości nie może toczyć się tylko pod kątem jednolitego rynku i wymogów budżetowych, lecz musi obejmować te systemy w całości i uwzględniać postawione w nich cele.
1.6 Opinia niniejsza opiera się również na "25 ustaleniach" Obserwatorium Jednolitego Rynku opublikowanych na dziesięciolecie utworzenia Obserwatorium (broszura wydana w październiku 2004 r. i zatytułowana "Jaki jest stan rozszerzonego jednolitego rynku? 25 ustaleń Obserwatorium Jednolitego Rynku").
W tych ustaleniach Obserwatorium podkreśliło, że mimo znaczących postępów w ostatnich latach występuje zbyt wiele opóźnień i nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednolitego rynku, co jest niekorzystne dla konsumentów europejskich i ma wpływ na skuteczność działań UE w dziedzinach takich jak konkurencja, wzrost gospodarczy i zatrudnienie w stosunku do naszych głównych partnerów światowych.
1.7 Wieloletni program strategiczny na lata 2004-2006 przygotowany przez sześć prezydencji [5] stanowi podstawę do analizy tego zagadnienia i do opracowania zaleceń dotyczących tego istotnego okresu lat 2005-2010, podczas którego, oprócz integracji nowych państw członkowskich, stworzona została nowa Komisja i nowy Parlament.
Chodzi więc o umieszczenie priorytetów UE w szerszym kontekście, przy uwzględnieniu długo odkładanych problemów operacyjnych.
Program sześciu prezydencji jest wyrazem pożądanej ciągłości polityki.
Zbyt często w przeszłości nowe prezydencje chciały narzucać swoje własne cele, co prowadziło do dezorientacji i przekonania, że cele polityki UE nie są jasne i przejrzyste.
2.
Uproszczenie przepisów, które już dawno powinno mieć miejsce
2.1 Jeśli chodzi o jednolity rynek, priorytety sześciu prezydencji oparte są na strategii lizbońskiej.
Celem strategii jest uczynienie z Europy najbardziej konkurencyjnego i dynamicznego, opartego na wiedzy obszaru gospodarczego na świecie zdolnego do osiągnięcia trwałego wzrostu gospodarczego z większą ilością lepszych miejsc pracy i większą spójnością społeczną. Komisja opracowała plan działania zatytułowany Uproszczenie i usprawnienie środowiska regulacyjnego [6].
Od 1 maja 2004 r. w działanie to zaangażowany jest duży rynek składający się z 25 państw.
W związku ze strategią lizbońską, Komitet ponownie zwraca uwagę na to, że należy skrupulatnie pamiętać o różnicy między zbędnym nakładem prawnym i administracyjnym a normami i uregulowaniami niezbędnymi dla zagwarantowania i rozwoju warunków życia i pracy w duchu wspólnych celów UE.
2.2 Niepokój wywołują działania niektórych państw członkowskich, które wprowadzają zbędne komplikacje przy wdrażaniu dyrektyw wspólnotowych do prawodawstwa krajowego.
Uczestnicy rynku są zaniepokojeni niejasną procedurą "komitologii", w przypadku której szczegółowe rozporządzenia wdrażające dyrektywy ramowe omawiane są za zamkniętymi drzwiami, bez żadnej kontroli Parlamentu Europejskiego ani parlamentów krajowych.
2.3 Prawdopodobnie największym problemem jest czas między zatwierdzeniem dyrektywy przez Radę i Parlament a transponowaniem jej do ustawodawstwa krajowego.
2.4 Państwa członkowskie często nie transponują rozporządzeń Wspólnoty do ustawodawstwa krajowego, tworząc w ten sposób liczne przeszkody o negatywnych skutkach dla gospodarki.
Usunięcie tych przeszkód wymaga połączenia harmonizacji, wzajemnego uznawania i procedur uproszczenia.
2.5 Stopień skomplikowania warunków działań na jednolitym rynku jest tym utrudnieniem, na które uczestnicy chcą zwrócić szczególną uwagę.
Chociaż uproszczenie jest przede wszystkim kwestią dobrej praktyki i wdrażania, to nadal brakuje przepisów upraszczających, zwłaszcza tych dotyczących patentów wspólnotowych, zniesienia podwójnego opodatkowania, ustawodawstwa europejskiego otwartego na małe i średnie przedsiębiorstwa, znormalizowanych przepisów dotyczących łączenia się spółek i uproszczonych przepisów dotyczących podatku VAT wewnątrz Wspólnoty.
2.6 Sama Komisja też nie jest bez winy.
Niektóre inicjatywy ustawodawstwa Wspólnoty są nie zawsze wystarczająco uzasadnione wstępnymi analizami ich wpływu, w których wyraźnie brakuje dyscypliny i przejrzystości, jak np. wniosek dotyczący drugiej dyrektywy w sprawie usług portowych [7].
Dyrektywy europejskie są często efektem złożonych kompromisów politycznych wypracowanych pomiędzy państwami członkowskimi lub między Radą a Parlamentem Europejskim, co zdecydowanie nie ułatwia życia osobom, których te przepisy dotyczą.
3.
Samoregulacja i współregulacja uczestnictwa w jednolitym rynku
3.1 To właśnie w celu uproszczenia sfery przepisów uczestnikom jednolitego rynku powinno się zezwolić na zabranie głosu.
Samoregulacja i współregulacja w ramach europejskiego jednolitego rynku rozwinęła się zatem początkowo w dwóch obszarach: odniesienia do standardów, w celu uszczegółowienia dyrektyw dotyczących barier technicznych oraz autonomii dialogu społecznego uznanego w Traktacie z Maastricht.
3.2 Takie podejście zostało stopniowo rozwinięte również w innych dziedzinach poprzez wprowadzenie kodeksów postępowania i porozumień dobrowolnych: praw konsumentów, szczególnie w handlu elektronicznym (w zakresie np. informacji, oznakowania, bezpieczeństwa płatności), usługach, w tym również finansowych (np. wzajemne uznanie kwalifikacji) i ochronie środowiska (np. przestrzeganie standardów).
3.3 Porozumienie międzyinstytucjonalne [8] zawarte 16 grudnia 2003 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją po raz pierwszy określało i organizowało samoregulację i współregulację w ramach jednolitego rynku.
W związku z tym Komitet zwraca ze zdziwieniem uwagę na to, że partnerzy społeczni odgrywający istotną rolę przy opracowywaniu uregulowań prawnych nie zostali w tym przypadku zaproszeni do konsultacji
3.4 Jak pokazała baza danych Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego PRISM [9], przez ostatnie 10-15 lat, znacznie zwiększyło się wykorzystanie samo- i współregulacji na skalę europejską przez zainteresowane strony.
Wśród tych inicjatyw, Obserwatorium Jednolitego Rynku zwróciło uwagę na:
- samoregulację w sektorze reklamowym, gastronomicznym i turystycznym;
- kodeksy etyczne dla inżynierów, prawników, radców prawnych, adwokatów, zarządców majątku i pośredników obrotu nieruchomościami;
- pracownicze porozumienia międzyzawodowe dotyczące urlopów rodzicielskich, pracy w niepełnym wymiarze godzin, pracy czasowej i telepracy;
- inicjatywy i porozumienia pracownicze w następujących sektorach przemysłu: budowlanym, hotelarskim, fryzjerskim, cukrowniczym, w rolnictwie i lotnictwo cywilne;
- zarządzanie funduszami emerytalnymi w gospodarce społecznej;
- kodeksy konsumenckie dotyczące bezpieczeństwa handlu elektronicznego, dostawców usług internetowych, ubezpieczeń zawieranych przez Internet, transgraniczną sprzedaż internetową i kredyty mieszkaniowe udzielane przez Internet;
- porozumienia związane z ochroną środowiska dotyczące zmniejszenia emisji zanieczyszczeń i zużycia energii;
- alternatywne metody rozstrzygania sporów, zwłaszcza dla konsumentów.
3.5 Powodzenie samoregulacji i współregulacji zależy przede wszystkim od następujących czynników:
- wystarczająca swoboda dla przedsiębiorczości i kręgów społeczeństwa obywatelskiego;
- władze państwowe nastawione otwarcie, a nawet partnersko;
- reprezentatywność osób zaangażowanych w samoregulację;
- przejrzyste procedury i skuteczne wdrażanie;
- rygorystyczne kontrole wpływu i konsekwencji, z zastosowaniem sankcji w razie konieczności.
3.6 Samoregulacja i współregulacja mogą dostarczyć rozwiązań dla konkretnych przypadków, ale jest to wyłącznie uzupełnienie pracy ustawodawcy, który będzie nadal korzystał z najważniejszych przywilejów w ramach swojej misji — działalności w interesie publicznym.
Dla uproszczenia otoczenia prawnego w pewnych dziedzinach byłoby pożądane, gdyby samoregulacja stała się bardziej rozpowszechniona w ramach europejskich organizacji zawodowych.
3.7 Rozwinięcie tych analiz i ustaleń można znaleźć w raporcie w sprawie obecnego stanu współregulacji i samoregulacji na jednolitym rynku (CESE 1182/2004 [10]), przyjętym przez EKES 10 lutego 2005 r.
4.
Regulacje celne dla rozszerzonej Europy
4.1 Wniosek Komisji dotyczący nowelizacji kodeksu celnego Wspólnoty ma na celu uproszczenie obecnego ustawodawstwa i osiągnięcie większej harmonizacji i integracji.
Skutkiem rozszerzenia będą zmiany zarówno w ustawodawstwie UE, jak i w praktykach celnych.
Przepisy celne na zewnętrznych granicach UE różnią się od siebie w poszczególnych państwach członkowskich, zwłaszcza jeżeli chodzi o środki finansowe i osobowe, a nawet stopień dokładności kontroli.
Powstaje zatem pytanie, uwypuklone jeszcze bardziej przez rozszerzenie, jak skuteczne są kontrole celne na poziomie europejskim, a co za tym idzie, na ile jednolity rynek jest wolny od nieuczciwej konkurencji, nielegalnego handlu i fałszerstwa.
Warto byłoby rozważyć możliwość powstania celnego odpowiednika Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) w celu zabezpieczenia dochodów z ceł zewnętrznych i rolniczych opłat wyrównawczych.
Jednym z zagrożeń jest możliwość utraty wzajemnego zaufania pomiędzy władzami celnymi, która mogłaby doprowadzić do ponownego wprowadzenia kontroli wewnętrznych we Wspólnocie, co byłoby niebezpieczne dla swobód jednolitego tynku wewnętrznego.
4.2 Jeżeli jednolity rynek ma właściwie funkcjonować, to system celny UE musi być zorganizowany skuteczniej i w bardziej jednolity sposób.
Idealnym rozwiązaniem byłoby utworzenie służb celnych UE. Jednak jak dotąd, państwa członkowskie nie wykazały większego entuzjazmu w tym kierunku, przede wszystkim ze względu na brak wzajemnego zaufania w odniesieniu do służb celnych.
W tym celu EKES postuluje stopniowe polepszanie współpracy pomiędzy władzami 25 państw członkowskich.
Zwiększona liczba wspólnych programów szkoleniowych i wymian urzędników celnych jest konieczna do realizacji tego celu, jednak państwa członkowskie nie wykazują politycznej woli działań w tym kierunku.
5.
Przeszkody dla jednolitego rynku
5.1 Powinno się jak najszybciej określić i usunąć przeszkody naruszające zasadę jednolitego rynku (np. blokadę patentów wspólnotowych, podwójne opodatkowanie, umowy na zamówienia publiczne skonstruowane w sposób faworyzujący "potentatów krajowych" czy też rozdzielenie przepisów dotyczących własności intelektualnej) oraz wskazać te, które pozostaną ze względu na specyfikę poszczególnych państw członkowskich i do których trzeba będzie się dostosować (np. różnorodność kulturowa, specyfika językowa i różnice systemów podatkowych).
Istniejący przy Komisji system SOLVIT nie jest jeszcze wystarczająco znany, jednak jego praca przynosi już efekty i powinno się go rozwinąć.
6.
Przedsiębiorstwa a jednolity rynek
6.1 Małym przedsiębiorstwom jest szczególnie trudno funkcjonować ze względu na biurokrację i bariery handlowe.
Wiele osób chce mieć łatwiejszy dostęp do jednolitego rynku, szczególnie w rejonach przygranicznych.
Nie mają one możliwości dostępu do uproszczonego ustawodawstwa na skalę europejską.
6.2 EKES wezwał do tego, by uproszczony statut spółki europejskiej (European Company Statute [11]) był dostępny dla przedsiębiorstw każdej wielkości, co ułatwiłoby im funkcjonowanie w ramach jednolitego rynku.
Obecnie przeprowadzane jest studium wykonalności, na podstawie którego Komisja podejmie decyzję, czy stosowny jest wniosek w tej sprawie i ewentualnie kiedy powinien on zostać sporządzony.
(Komisja spodziewa się zakończyć studium do czerwca 2005 r.).
6.3 EKES oczekuje również postępowania wyjaśniającego w sprawie szeregu porozumień dotyczących podwójnego opodatkowania pomiędzy państwami członkowskimi, a także pomiędzy nimi a krajami trzecimi [12].
Obecnie prowadzone jest postępowanie wyjaśniające, którego wynik wraz z możliwymi rozwiązaniami będzie przedstawiony później w ciągu roku.
7.
Konsumenci i pracownicy jako beneficjenci jednolitego rynku
7.1 We wszystkich państwach UE uznaje się, że postęp w dziedzinie jednolitego rynku umożliwił konsumentom dużo większy wybór, szczególnie towarów (w zakresie oferowanej różnorodności produktów i stosunku ceny do jakości).
Poza przepisami UE chroniącymi interesy konsumentów w ostatnich latach rozwinęła się również samoregulacja dobrowolna i umowna, zwłaszcza w odniesieniu do handlu elektronicznego, bezpieczeństwa płatności, gwarancji, usług posprzedażnych i alternatywnych sposobów rozstrzygania sporów.
Wśród dziedzin, które szczególnie wymagają poprawy, należy odnieść się przede wszystkim do analiz wpływu planowanych przepisów, realnego, ale nie kosztownego wdrażania zasady przezorności, skutecznej ochrony praw konsumentów ponad granicami i skutecznych mechanizmów pomocy w rozstrzyganiu sporów.
7.2 Należy pamiętać, że jednolity rynek ma jeszcze jeden cel: tworzenie miejsc pracy.
Będzie to możliwe tylko wtedy, gdy podejmie się konkretne działania mające na celu usunięcie istniejących przeszkód.
Po niedawnym rozszerzeniu jest to zdaniem Komitetu ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej, by w celu osiągnięcia prawdziwego efektu mnożnikowego, wprowadzić proaktywną politykę informacyjną wymagającą uczestnictwa władz państwowych państw członkowskich oraz by zapewnić, że państwa będą za to odpowiedzialne.
Sieci informacyjne jak np. EURES i serwisy pomocnicze takie jak SOLVIT istnieją, ale z braku wsparcia i informacji nie są one dostatecznie wykorzystywane.
7.3 Tworzenie nowych miejsc pracy i mobilność pracowników są również celami jednolitego rynku, tak więc programy edukacyjne i szkoleniowe powinny być bardziej nastawione na przygotowanie do "gospodarki opartej na wiedzy".
Jednak podobnie jak w przypadku cytowanej w pkt 1.5 powyżej opinii EKES Komitet zwraca również i tutaj uwagę na to, że samo utworzenie rynku wewnętrznego nie rozwiąże problemów na europejskim rynku pracy i że — wręcz przeciwnie — konieczne będą również dodatkowe aktywne działania.
7.4 EKES w pełni wesprze Komisję w dążeniu do postępów w tych ważnych obszarach polityki i wyraża nadzieję, że rządy krajowe będą współpracować w celu przyspieszenia przyjmowania i realizacji swoich zobowiązań.
EKES nie pochwala wprowadzonych przez "stare" państwa członkowskie ograniczeń dotyczących swobodnego przepływu pracowników z "nowych" państw członkowskich i wzywa do rewizji "okresów przejściowych".
8.
Słabo rozwinięty rynek usług
8.1 Usunięcie barier wymaga dynamicznej równowagi pomiędzy presją rynku, wzajemnym uznawaniem a harmonizacją.
Oznacza to nowe partnerstwo pomiędzy instytucjami UE, państwami członkowskimi, dostawcami i odbiorcami usług w celu lepszej oceny istniejących barier, zapobieżenia powstawaniu nowych, koordynowania metod, uproszczenia przepisów, przewidzenia ewentualnych przekształceń i uwzględnienia globalizacji handlu.
8.2 Potencjał rynku usług jest w dużej mierze niewykorzystany ze względu na krajowe wymogi, które są niezgodne ze swobodnym przepływem usług.
Ukończenie tworzenia jednolitego rynku w sektorze usług stało się niezbędne ze względu na: a) internacjonalizację handlu, wraz z aktualnymi negocjacjami na temat usług toczącymi się na forum Światowej Organizacji Handlu, b) euro, które zwiększyło konkurencję i potrzebę jednolitego rynku usług.
8.3 W konkretnym przypadku usług finansowych, takich jak ubezpieczenia i bankowość, powolny postęp, jaki osiągany jest w realizowaniu planu działań na rzecz usług finansowych oraz powolna realizacja celów strategii lizbońskiej mają miejsce, ponieważ niektóre państwa członkowskie ociągają się w obu tych dziedzinach.
Zbyt często niektórzy szefowie rządów uzgadniają oświadczenia dotyczące polityki na szczytach Rady i ponaglają Komisję, by podejmowała działania, po czym zapominają o tym natychmiast po powrocie do kraju.
8.4 Jeśli chodzi o usługi finansowe, etap legislacyjny planu działań na rzecz usług finansowych zbliża się obecnie do zakończenia. Obecnie najważniejsze jest konsekwentne wdrażanie środków legislacyjnych na szczeblu krajowym.
8.5 Strategia ożywienia zaproponowana przez Komisję jest niezbędna.
Wymaga to jednak uwzględnienia różnorodności zainteresowanych sektorów.
Jednym ze sposobów poradzenia sobie z tą różnorodnością jest większe wykorzystanie profesjonalnej samo- i współregulacji na poziomie europejskim.
Zainteresowane sektory gospodarki powinny podjąć nowe inicjatywy, tak, by mogły w pełni wziąć udział w tym procesie.
8.6 Opinia przyjęta 10 lutego 2005 r. zawiera komentarze Komitetu dotyczące wniosku w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym (CESE 484/2004) [13].
9.
Wnioski
9.1 Jednolity rynek, a wraz z nim rynek pracy, cały czas się rozwijają.
Sposób przeprowadzania zmian jest ważnym wyzwaniem dla Komisji Europejskiej, a zwłaszcza dla partnerów społecznych.
9.1.1 Komisja powinna skupić się w swojej pracy na uproszczeniu, skonsolidowaniu i poprawie spójności istniejących przepisów prawa europejskiego, tak aby zarówno dostawcy jak i konsumenci mogli w pełni wykorzystać potencjał jednolitego rynku.
9.2 EKES ponagla również rządy państw członkowskich do wykazania woli politycznej poprzez stworzenie mechanizmów bliższej współpracy służb celnych.
9.3 Zdaniem EKES główną przeszkodę w osiągnięciu jednolitego rynku stanowią państwa członkowskie.
Niektóre z nich wdrażają go opieszale, podczas gdy inne wprowadzają go w sposób nazbyt szczegółowy, budząc niechęć do jednolitego rynku oraz samej UE.
Niektóre utrudniają ten proces np. poprzez uchwalanie ustaw zakazujących transgranicznych przejęć instytucji finansowych, takich jak banki.
Inne pozwalają znacjonalizowanym gałęziom przemysłu dokonywać przejęć transgranicznych, nie pozwalając jednak na wzajemność.
Umożliwienie w niektórych krajach znacjonalizowanym gałęziom przemysłu dostępu do nieograniczonych funduszy zakłóca konkurencję, a Komisja dotychczas niechętnie zajmowała się tym problemem. Bruksela, 7 kwietnia 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Sektor wielkich detalistów — tendencje i oddziaływanie na rolników i konsumentów"
(2005/C 255/08)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinięw sprawie: "Sektor wielkich detalistów — tendencje i oddziaływanie na rolników i konsumentów".
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię dnia 17 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Frank ALLEN.
Na 416 sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 kwietnia 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 115 do 71, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Europejscy detaliści, w odpowiedzi na zmiany społeczne i gospodarcze, które dokonały się w ostatnich 20 latach, w szczególności na zmianę potrzeb konsumentów, stworzyli system wielkich detalicznych sieci handlowych.
Posunięcie to miało na celu ułatwienie zakupów konsumentowi poprzez zgromadzenie szerokiego asortymentu artykułów spożywczych wraz z innymi towarami pod jednym dachem.
Z punktu widzenia marketingu, wielkie detaliczne sieci handlowe stawiają sobie za cel przyciągnięcie coraz większej liczby konsumentów dzięki atrakcyjnej prezentacji towaru i oferowaniu go po konkurencyjnej cenie.
Sektor spożywczy przeszedł największe zmiany, co wynika z jego wielkości i znaczenia. Zmiany te miały też największy wpływ na konsumentów.
W Zjednoczonym Królestwie 80 % produktów spożywczych kupuje się w sklepach należących do wielkich sieci handlowych. Odsetek ten należy do jednych z największych w Unii Europejskiej.
Supermarkety i hipermarkety oferują klientom ponad 20000 linii produktowych.
1.2 Na przestrzeni lat wielkie detaliczne sieci handlowe przyniosły kupującym znaczące korzyści w zakresie asortymentu produktów i konkurencyjnych cen.
W szczególności wielkie detaliczne sieci handlowe zapewniają klientom szeroki wybór różnorodnych produktów spożywczych, a dodatkowo oferują dużą ilość bezpłatnych miejsc parkingowych.
Są przystosowane zarówno dla dzieci, jak i dla osób niepełnosprawnych.
Niektóre świadczą usługi bankowe i restauracyjne, udostępniają również pojemniki do recyklingu.
Wiele prowadzi sprzedaż przez internet oferując dostawę w najbliższej okolicy.
Możliwość dokonania zakupów na cały tydzień w jednym miejscu i po konkurencyjnych cenach stanowi o atrakcyjności supermarketów i wyjaśnia wzrost udziału wielkich sieci handlowych w ogólnym rynku spożywczym.
1.3 W większości nowych państw członkowskich wielkie detaliczne sieci handlowe mają mniejszy udział w rynku niż w pozostałych krajach członkowskich, jednakże ich udziały w rynku szybko rosną.
Duże detaliczne sieci handlowe działają w różnych strukturach handlowych:
- hipermarkety: wielkie sklepy detaliczne o powierzchni handlowej do 10 tys. m2, sprzedające znaczne ilości artykułów innych niż spożywcze, głównie samoobsługowe;
- supermarkety: samoobsługowe sklepy spożywcze o powierzchni handlowej do 3500 m2, których sprzedaż artykułów innych niż spożywcze stanowi mniej niż 25 % obrotów;
- dyskonty: podstawowe samoobsługowe sklepy żywnościowe, skupiające się na ograniczonym asortymencie towarów, przy jednoczesnym wysokim obrocie. Są one atrakcyjne głównie ze względu na niskie ceny.
Zauważalny jest znaczący wzrost w tym sektorze.
1.4 Jednak udział w rynku wielkich detalistów różni się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich.
Na Węgrzech trzech największych detalistów stanowi 29 % rynku spożywczego w kraju.
W Wielkiej Brytanii trzech największych detalistów kontroluje 60 % rynku spożywczego, podczas gdy w Irlandii wskaźnik ten sięga 66 %.
Wskaźniki udziału trzech największych detalistów w rynku produktów spożywczych dla następujących państw członkowskich wynoszą: Polska — 14,2 %, Czechy — 25,4 %, Słowacja — 42,6 %, Słowenia — 77,3 %.
W ostatnich 10 latach daje się zaobserwować na detalicznym rynku spożywczym tendencję do dominacji coraz mniejszej liczby wielkich detalistów.
Przeciętnie sprzedaż żywności stanowi 70 % rynku spożywczego. (Źródło: GfK Consumer Scan/Household Panel).
2.
Ceny detaliczne żywności i rynek wewnętrzny
2.1 Dyrekcja Generalna ds. Rynku Wewnętrznego, wykorzystując dane zgromadzone przez firmę AC Nielsen, wybrała koszyk paneuropejskich [1] markowych wyrobów dostępnych w 14 krajach UE w okresie od września 2002 r. do października 2003 r., a następnie porównała ich ceny.
Poniższy indeks cenowy ukazuje, iż ceny różniły się znacznie w badanych krajach.
Przyjmując średnią unijną jako 100, najniższe oraz najwyższe ceny w oznaczonych państwach członkowskich kształtowały się następująco:
Produkt _BAR_ Kraj _BAR_ Najniższa cena _BAR_ Kraj _BAR_ Najwyższa cena _BAR_
Masło Kerrygold _BAR_ Irlandia _BAR_ 90 _BAR_ Niemcy _BAR_ 150 _BAR_
Red Bull _BAR_ Austria _BAR_ 79 _BAR_ Finlandia _BAR_ 134 _BAR_
Fanta _BAR_ Hiszpania _BAR_ 70 _BAR_ Finlandia _BAR_ 148 _BAR_
Evian _BAR_ Francja _BAR_ 62 _BAR_ Finlandia _BAR_ 204 _BAR_
Twix _BAR_ Belgia _BAR_ 74 _BAR_ Dania _BAR_ 131 _BAR_
Haagen Dazs _BAR_ Włochy _BAR_ 60 _BAR_ Grecja _BAR_ 117 _BAR_
Kawa rozpuszczalna Nescafe _BAR_ Grecja _BAR_ 64 _BAR_ Austria _BAR_ 137 _BAR_
Płatki Kelloggs _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 75 _BAR_ Francja _BAR_ 144 _BAR_
Ryż Uncle Ben's _BAR_ Finlandia _BAR_ 81 _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 161 _BAR_
Makaron Barilla _BAR_ Włochy _BAR_ 55 _BAR_ Irlandia _BAR_ 114 _BAR_
2.2 Paneuropejskie markowe towary, jak te wymienione powyżej, są w dużej mierze rozpoznawalne wśród konsumentów na terenie całej UE.
Ceny różnią się jeszcze bardziej w przypadku marek rodzajowych i produktów niemarkowych.
Także w ich przypadku nie da się wskazać oczywistej reguły wyjaśniającej różnice cenowe pomiędzy państwami członkowskimi:
Produkt _BAR_ Kraj _BAR_ Najniższa cena _BAR_ Kraj _BAR_ Najwyższa cena _BAR_
Ryż _BAR_ Portugalia _BAR_ 45 _BAR_ Szwecja _BAR_ 182 _BAR_
Mąka _BAR_ Portugalia _BAR_ 45 _BAR_ Szwecja _BAR_ 182 _BAR_
Kawa mielona _BAR_ Finlandia _BAR_ 71 _BAR_ Irlandia _BAR_ 298 _BAR_
Kawa rozpuszczalna _BAR_ Belgia _BAR_ 40 _BAR_ Irlandia _BAR_ 127 _BAR_
Mleko UHT półtłuste _BAR_ Niemcy _BAR_ 71 _BAR_ Finlandia _BAR_ 140 _BAR_
Zupa w proszku _BAR_ Hiszpania _BAR_ 43 _BAR_ Belgia _BAR_ 256 _BAR_
Ryby mrożone _BAR_ Finlandia _BAR_ 65 _BAR_ Francja _BAR_ 118 _BAR_
Lody _BAR_ Finlandia _BAR_ 40 _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 214 _BAR_
Woda mineralna gazowana _BAR_ Włochy _BAR_ 47 _BAR_ Finlandia _BAR_ 168 _BAR_
Odżywki dla niemowląt _BAR_ Hiszpania _BAR_ 66 _BAR_ Włochy _BAR_ 173 _BAR_
Ananasy w puszce _BAR_ Holandia _BAR_ 53 _BAR_ Finlandia _BAR_ 181 _BAR_
Cukier _BAR_ Portugalia _BAR_ 93 _BAR_ Szwecja _BAR_ 286 _BAR_
2.3 O ile powyższe różnice cen produktów markowych i niemarkowych dają nam pogląd na obecną sytuację, o tyle regularne monitorowanie cen pozwoliłoby również ustalić czy ceny tych towarów upodabniają się z czasem do siebie, co powinno mieć miejsce w przypadku w pełni funkcjonującego rynku wewnętrznego.
Dyrekcja Generalna ds. rynku wewnętrznego przyjmuje, iż przy sprawnie działającym rynku wewnętrznym różnice cenowe nie powinny być aż tak duże.
W podobnym badaniu przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych różnice cenowe okazały się mniejsze niż w 14 krajach Unii.
2.4 Istnieje wiele powodów różnic cenowych: zróżnicowane koszty operacyjne, takie jak koszty pracy, transportu oraz wywozu odpadów, wielkość sklepu i wielkość obrotu, podatki lokalne i poziom konkurencyjności cen zarówno po stronie nabywców, jak i sprzedawców.
Różnice preferencji i upodobań konsumentów (w dużej mierze uzależnione od obyczajów kulturowych) mogą także odegrać istotną rolę.
Należy również wziąć pod uwagę warunki panujące na miejscowym rynku, np. gęstość zaludnienia, klimat czy ukształtowanie łańcucha dostaw.
3.
Polityka cenowa wielkich detalicznych sieci handlowych
3.1 W ciągu ostatnich pięciu lat najwięksi detaliści w branży spożywczej reklamowali się sloganami w rodzaju "codziennie niskie ceny", "więcej za twoje pieniądze", "dobre jedzenie kosztuje mniej", "pomagamy ci redukować codzienne wydatki".
Nadal twierdzi się, iż wielkie detaliczne sieci handlowe sprzyjają konsumentom poprzez obniżanie bezzasadnie wysokich cen.
Jest to oczywiste, ponieważ konsumenci przywiązują dużą wagę do ceny.
Teoretycznie powinna być to dobra wiadomość dla konsumentów, szczególnie na krótką metę. Należy jednak wziąć pod uwagę długofalowe konsekwencje.
Rolnikom należy zaoferować rozsądną zapłatę, aby zagwarantować ciągłość dostaw wysokiej jakości artykułów żywnościowych, które produkowane są w dobrych warunkach ekologicznych.
Także wszyscy, którzy biorą udział w procesie przetwórczym oraz ci, którzy zajmują się dystrybucją, muszą odnotować rozsądny zysk.
3.2 Brytyjski supermarket ASDA (własność amerykańskiego giganta Wal-Mart) z polityki obniżania cen uczynił misję natury filantropijnej deklarując: "naszym celem jest uczynienie towarów i usług bardziej dostępnymi dla każdego".
Ta nowa filozofia wydaje się promować możliwie najniższe wydatki na żywność.
W wielu wypadkach, wielkie sieci detaliczne chciałyby przekonać nas w swoich reklamach, że najważniejszą rzeczą w przypadku żywności jest jej cena.
Odsetek dochodów gospodarstw domowych przeznaczany na produkty spożywcze nadal spada w całej Europie (patrz: załącznik 1).
3.3 Tradycyjnie, detaliczne sieci handlowe prowadziły najbardziej agresywne promocje cenowe na podstawowe produkty, które działają jako "generatory handlu", gdyż trzeba je często kupować, jednocześnie podwyższając marże na innych towarach, czego konsumenci nie są świadomi.
W niektórych państwach członkowskich takie "generatory handlu" sprzedawane są często poniżej kosztów.
Sprzedaż żywności poniżej kosztów jest zakazana w niektórych państwach członkowskich, np. w Belgii, Francji, Irlandii, we Włoszech, w Luksemburgu, Portugalii, jak również w Hiszpanii i Grecji pod specjalnymi warunkami.
3.4 Sprzedaż poniżej kosztów i agresywna polityka cenowa może prowadzić ostatecznie do praktyk antykonkurencyjnych.
4.
Siła robocza w supermarketach
4.1 Rosnący sektor wielkich detalicznych sieci handlowych stworzył w całej UE tysiące miejsc pracy, z czego wiele to stanowiska nisko opłacane, często w niepełnym wymiarze godzin.
W ostatnio opublikowanym badaniu na stronie internetowej Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy ("Stosunki pracy w sektorze detalicznym, październik 2004, studium porównawcze" (Industrial Relations in the Retail Sector, October 2004, Comparative Study)) okazało się, iż około 60 % pracowników detalicznych stanowią kobiety, a odsetek młodych i słabo wykwalifikowanych pracowników jest wysoki.
Płace są relatywnie niskie, a odsetek pracowników weekendowych i pracujących w niepełnym wymiarze godzin wysoki.
W branży tej zachodzą istotne zmiany strukturalne, włącznie z procesami koncentracji i dywersyfikacji. Nacisk kładzie się na restrukturyzację, deregulację i redukcję zatrudnienia.
Inną cechą charakterystyczną jest duża różnica w zarobkach między kobietami a mężczyznami. Wynika to z liczebnej przewagi kobiet na stanowiskach o niepełnym wymiarze godzin oraz ich koncentracji na posadach o niższym statusie.
4.2 Wielkie detaliczne sieci handlowe zatrudniają ludzi na wielu stanowiskach, ale obsługa kas i półek sklepowych to często pracownicy otrzymujący najniższe wynagrodzenie na skali płac.
Zależnie od sytuacji na rynku pracy w danym państwie członkowskim, ich pensje kształtują się na poziomie najniższego wynagrodzenia lub tylko nieco powyżej.
4.3 Elastyczne godziny pracy mogą być odpowiednie dla studentów i osób pracujących w niepełnym wymiarze godzin oraz dla pracowników tymczasowych i dla tych, którzy mają zobowiązania rodzinne lub inną pracę.
Bardzo ważną kwestią jest zapewnienie, by osoby takie nie były w żaden sposób dyskryminowane.
4.4 Europejskie sklepy należące do wielkich sieci handlowych muszą ewoluować w kierunku wysokiej jakości obsługi klienta świadczonej przez wykwalifikowany personel pracujący w bezpiecznych i dobrych warunkach.
Ciągła koncentracja sektora wielkich detalicznych sieci handlowych prowadzi do powstawania nowych strategii konkurencyjnych (np. wojny cenowe) oraz poważnych nacisków na kontrolę kosztów włącznie z kosztami pracy, deregulacji czasu pracy oraz dłuższej pracy wieczorami i w weekendy.
4.5 Podczas gdy ceny żywności obniżono poprzez konkurencyjną politykę cenową, zwiększoną wydajność zakupów, administracji, procedur magazynowania, marketingu oraz wysoką jakość artykułów żywnościowych, "w rzeczywistości tania żywność oznacza tanią pracę i musimy zacząć zdawać sobie z tego sprawę, kiedy zachęcamy supermarkety do wzajemnej rywalizacji cenowej."
Profesor Tim Long, Thames Valley University.
4.6 Ponadto w przypadku importu z krajów Trzeciego Świata nie powinniśmy ignorować istniejących tam warunków pracy.
5.
Koncentracja detalicznych sieci handlowych
5.1 W całej Europie gwałtownie wzrosła koncentracja w spożywczym handlu detalicznym.
W latach 1993–2002, udział w rynku pięciu głównych detalistów w sektorze spożywczym wzrósł średnio o 21,7 % osiągając średnią 69,2 % w 15 krajach UE.
W 2002 r. udział ten wynosił od 37 % we Włoszech, 52,7 % w Grecji, do 94,7 % w Szwecji (źródło: raport London Economics 2003 dla Departamentu Środowiska Wielkiej Brytanii).
5.2 W niektórych państwach członkowskich zarówno strona kupująca, jak i sprzedająca są w równym stopniu skoncentrowane.
W innych zaś grupy kupujące reprezentowane są przez niezależnych (formalnie rzecz ujmując) detalistów (np. dobrowolny łańcuch dostaw) i dlatego na szczeblu krajowym nabywcza część rynku jest bardziej skoncentrowana niż część zajmująca się sprzedażą.
5.3 Hipermarkety rozwijają usługi i różnorodność produktów, podczas gdy dyskonty będą nadal specjalizować się w sektorze spożywczym.
Koncentrując się na niskich cenach, być może zaoferują z czasem produkty lepszej jakości po możliwie najniższych cenach.
5.4 Najnowsza tendencja w sektorze owocowo-warzywnym odchodzi od podejścia marketingu towarowego.
Sieci handlowe pragną skoncentrować swoje zakupy na kilku wybranych dużych dostawcach, którzy mogą współpracować z nimi przez cały rok.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdził w poprzedniej opinii [2], iż: "duży wybór świeżych warzyw i owoców jest szczególną zaletą hipermarketów.
Z drugiej strony, zaletą targów odbywających się raz w tygodniu jest dobra jakość, świeżość, duży wybór, solidność i interpersonalne kontakty."
5.5 Sieci handlowe sprzyjały konsolidacji w obszarze dostawców towarów, a zwłaszcza produktów żywnościowych.
Jednym z obszarów, gdzie sytuacja taka miała miejsce jest obszar dostawców chleba.
Zwłaszcza w Irlandii i Wielkiej Brytanii konkurencja cenowa w sprzedaży chleba doprowadziła do zamknięcia wielu piekarni, przez co rynek jest obecnie zdominowany przez kilka największych piekarni.
Umożliwiło to supermarketom zaopatrzenie konsumentów w tani chleb o obniżonej wartości odżywczej.
Chleb o wyższej wartości odżywczej jest nadal dostępny po wyższej cenie.
5.6 Wiele supermarketów założyło piekarnie we własnych budynkach. Zamrożone ciasto z wytwórni przywożone jest do sklepu i następnie wypieka się z niego produkt końcowy.
6.
Ceny zbytu u rolników a ceny dla konsumentów
6.1 W swoim raporcie z 2003 r. London Economics stwierdza, iż nie wydaje się, aby w 2001 r. któreś z państw członkowskich miało systematycznie najwyższą różnicę między ceną zbytu u rolnika a ceną detaliczną.
Na ogół rozpiętość cen wynosi od jedno- do pięciokrotności ceny zbytu u rolnika.
W przypadku chleba, którego głównym składnikiem jest pszenica, rozpiętość cen na linii gospodarstwo rolne-konsument może być trzydzieści razy większa od ceny zbytu u rolnika, co odzwierciedla duży odsetek udziału kosztów innych niż rolne w produkcji chleba.
6.2 W 2001 r. rozpiętość cen na linii gospodarstwo-konsument dla jagnięciny wzrosła w Wielkiej Brytanii oraz Irlandii, a zmniejszyła się we Francji i Niemczech.
W przypadku owoców i warzyw rozpiętość ta nie wykazuje znaczących zmian, jedynie niewielką tendencję zniżkową.
Rynki hurtowe owoców i warzyw wykazują od pewnego czasu tendencję zniżkową, podczas gdy rynek transakcji natychmiastowych pełni nadal ważną rolę, jeśli chodzi o świeże produkty, co często prowadzi do dużych fluktuacji cenowych wynikających z warunków pogodowych i zaopatrzeniowych.
Kupujący z wielkich sieci ostatnio przerzucają się na okresowe lub roczne kontrakty zawierane z niewielką ilością dostawców, aby zapewnić stabilność sektorowi świeżych produktów oraz zmniejszyć koszty.
Ustabilizuje to rozpiętość cen na linii gospodarstwo-konsument.
Wojny cenowe oznaczać mogą, iż najważniejsi dostawcy będą pobierać niższe marże i zostaną narażeni na zwiększone koszty.
6.3 Jeśli siła nabywcza wielkich sieci handlowych prowadzi do zmniejszenia cen dla ich dostawców i jeśli ceny te przejdą na konsumentów, wówczas procent marży przeznaczony dla rolników niekoniecznie musi spaść, jednak faktyczna cena zbytu u rolnika będzie niższa i w ten sposób rolnik może mieć niższe zyski lub nie mieć ich w ogóle.
6.4 W ankiecie przeprowadzonej przez National Farmers Union (Krajowy Związek Zawodowy Rolników) w Wielkiej Brytanii w 2002 r. koszyk produktów spożywczych składający się z wołowiny, jaj, mleka, chleba, pomidorów i jabłek kosztował w supermarkecie średnio 55 euro, rolnik zaś otrzymywał ok. 16 euro, co stanowi poniżej 1/3 wartości detalicznej.
W odniesieniu do pojedynczych towarów, rolnik otrzymywał 26 % ostatecznej ceny detalicznej wołowiny, 8 % ceny chleba i 14 % ceny bekonu.
6.5 W latach 1990–2002, indeks cen producenta (wartość realna) dla wszystkich produktów rolnych spadł w 15 krajach UE o 27 %.
W tym samym czasie cena produktów rolnych (wartość nominalna) pozostała zasadniczo stabilna.
Gwałtowna różnica w tendencji cen sprzedaży dla gospodarstw rolnych i cen żywności dla konsumentów stała się ostatnio przedmiotem znacznej uwagi, lecz nie uzyskano porozumienia co do powodów stojących za rozbieżnościami w tendencjach cenowych.
6.6 Należy stwierdzić, iż wielcy detaliści oferują coraz więcej produktów posiadających na etykiecie oznakowanie "fair trade", czyli uczciwy handel, co jest pozytywną zmianą.
W artykule opublikowanym w Wall Street Journal z dnia 8 czerwca 2004 r. przez Steve'a Stecktona i Erin White możemy przeczytać, co następuje w odniesieniu do sprzedaży w supermarketach produktów "Fair Trade": "Sainsburys (brytyjski supermarket) sprzedaje banany Fair Trade ponad czterokrotnie drożej niż zwyczajne banany — i ponad 16-krotnie drożej, niż ceny uzyskiwane przez plantatorów.
Tesco ostatnio sprzedawało funt kawy Fair Trade za 3,46 USD, podczas gdy plantatorzy otrzymują około 44 centy za funt na rynku światowym".
"Supermarkety wykorzystują tę markę do osiągnięcia większego zysku, ponieważ zdają sobie sprawę, że konsumenci chętnie zapłacą nieco więcej z uwagi na uczciwy handel", twierdzi Emily Dardaine, manager ds. handlu owocami w międzynarodowej organizacji nadającej etykietę Fair-trade (FLO) — federacji grup Fair-trade z siedzibą w Niemczech.
7.
Warunki oferowane dostawcom supermarketów
7.1 Różny stopień i charakter koncentracji rynku w poszczególnych państwach członkowskich UE stanowi czynnik, który należy uwzględnić przy badaniu działań wielkich detalistów wobec dostawców.
Jak wskazano powyżej, z racji że konsumenci przywiązują ogromne znaczenie do ceny oraz że popyt konsumencki również kształtuje ofertę, istnieje znaczna presja na detalistów, by obniżyć ceny.
Z uporem dążąc do oferowania klientom produktów po najniższych cenach, sieci handlowe wywierają presję na dostawców, aby obniżali ceny.
Dotyczy to sektora produktów spożywczych oraz w szczególności rynków, na których występuje bardzo wysoka koncentracja.
Sieci handlowe nieustannie grożą usunięciem produktu z listy, aby otrzymywać od dostawcy coraz korzystniejsze warunki.
Ponadto dużo wielkich sieci handlowych często zmienia osoby odpowiedzialne za zakupy z jednej sekcji na inną, aby zapobiec rozwinięciu się osobistych stosunków między nabywcą a dostawcą.
Rolą osoby odpowiedzialnej w supermarkecie za zakupy towarów jest podejmowanie nieustannych prób otrzymania od dostawcy coraz tańszej żywności. Usuwając towar z listy i zmieniając dostawcę, osoby takie mają olbrzymi wpływ na losy danej spółki, zwłaszcza jeśli dostawca zainwestował znaczne pieniądze w dostawy konkretnej linii produktów do jednej wielkiej sieci.
Często dostawcy, szczególnie mali, nie mają środków finansowych, aby spełnić żądania sieci handlowych.
Jakie są więc szanse rolników na otrzymanie rozsądnych cen na rynkach, gdzie wielkie sieci handlowe cieszą się tak dużą siłą nabywczą?
7.2 Poza możliwością wymuszania na dostawcach obniżek na transakcjach, siła nabywcza widoczna może być także w zobowiązaniach kontraktowych, które detaliści nałożyć mogą na dostawców, takich jak opłaty za pozycjonowanie, wyasygnowanie dodatków, zniżki działające wstecz na towary już sprzedane, bezpodstawnie wysoki wkład w wydatki na promocję poniesione przez detalistę oraz naleganie na wyłączność dostaw.
7.3 Dostawcy artykułów spożywczych do detalicznych sieci handlowych są niejednokrotnie stawiani w ciężkiej sytuacji finansowej z powodu opóźnień w płatnościach, które sięgają czasem nawet 120 dni od dostawy towarów (180 w rzadkich wypadkach).
Dla porównania, konsument płaci za produkt w momencie zakupu.
Opóźnienia w płatnościach to ważna część zysków sieci handlowych, jako że dostawcy udzielają nieoprocentowanych kredytów.
7.4 Czasami detaliczne sieci handlowe zmuszają dostawców do dostarczania im przez pewien okres żywności poniżej kosztów, aby utrzymać ich obecność na półkach.
Może to prowadzić do poważnych strat finansowych dostawców i rolników.
7.4.1 Wprowadzenie systemu licytacji w sieci internetowej także wzmocniło pozycję wielkich sieci, jeśli chodzi o zapewnienie tanich produktów własnym markom.
W ramach tego systemu wielkie sieci szukają przetargów na dostawy towarów przez internet (głównie własnych marek).
Dostawcy rywalizują ze sobą w celu zaopatrzenia po jak najniższej cenie.
7.5 Powstawanie marek dystrybutorów (tzw. marek własnych lub prywatnych) nabiera tempa we wszystkich głównych sieciach handlowych.
Ta tendencja jest najbardziej widoczna w Irlandii i Wielkiej Brytanii, jak również na rynkach rozwijających się.
"Duży odsetek wzrostu liczby własnych marek na rynkach rozwijających się wiąże się bezpośrednio z ekspansją światowych detalistów poza ich tradycyjny obszar geograficzny" Jane Perrin, ACNielsen.
W miarę podnoszenia się jakości niektórych marek własnych, detaliści są w stanie zwiększyć poziom zysków przy niewielkim nakładzie na promocję.
7.6 System marek własnych oznacza dla supermarketu większą władzę w stosunkach z dostawcami.
7.7 W otoczeniu, w którym odnoszące sukcesy koncepcje handlu detalicznego mogą być szybko powielane, strategie własnej (prywatnej) marki nabierają rosnącego znaczenia, umożliwiając odróżnienie każdej z nich od konkurentów.
7.8 Ta zmiana układu sił pomiędzy dostawcą a detalistą wychodzi daleko poza korzyści wynikające z własności powierzchni handlowej i zyski z własnej (prywatnej) marki.
Przy pomocy kart stałego klienta detaliści mają dziś większy wgląd w tożsamość konsumenta, jego profil i schematy w zakresie zakupów niż jakikolwiek inny dostawca.
Wgląd w powyższe dane jest ponadto zwiększony poprzez cotygodniowy dostęp detalisty do klienta.
7.9 Podczas gdy sieci handlowe promują produkty własnych (prywatnych) marek, popyt konsumencki oznacza konieczność wystawienia na półkach również produktów o znanych markach.
Jednakże sieci handlowe chciałyby ograniczyć liczbę dostawców produktów markowych i wprowadziły system zarządzania kategoriami.
Jest to system służący wielkim sieciom do zmniejszenia liczby indywidualnych dostawców, od których kupują, co pozwala im obniżyć koszty i poprawić poziom marży.
W każdej z kategorii linii towarów sieć handlowa wybiera jednego głównego dostawcę w celu zaopatrywania wszystkich linii produktów pożądanych w danej kategorii.
Zazwyczaj wybiera się spółkę posiadającą wiodącą markę, aby dostarczyła szereg pokrewnych produktów w celu zachowania pozycji na liście.
Na przykład spółka dostarczająca markowy ser cheddar może zostać poproszona o dostarczanie wszystkich innych serów wymaganych przez sieć handlową, które będzie musiała zdobyć z innych źródeł.
System ten preferuje największe firmy dostawcze, ograniczając w ten sposób możliwości dostępu dla małych i lokalnych dostawców.
Może to także zredukować sposobność wyboru konsumenta.
7.10 Wiele małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) branży rolno-spożywczej jest szczególnie narażonych na ryzyko, zwłaszcza jeżeli w znacznym stopniu zależą od jednego z dużych detalistów.
Sieci handlowe mogą żądać 2 % zniżki rocznie przez kolejne trzy lata.
W przypadku, gdy nie uda się zrealizować takiego celu, sieć handlowa zmienia dostawcę.
Aby utrzymać się na rynku, takie MŚP muszą obniżać koszty i marże, co przekłada się na zmniejszenie cen płaconych rolnikom, zatrudnienia oraz gorszą jakość produktów oferowanych konsumentom.
8.
Kwestie konsumenckie
8.1 Konsumenci nadal będą od supermarketów wymagać konkurencyjnych cen, nieustannej sprzedaży dobrej jakości, bezpiecznej żywności, dobrej jakości usług i przyjemnego otoczenia dla robienia zakupów.
8.2 Konsumenci powinni prowadzić dialog z głównymi producentami i dostawcami produktów spożywczych, aby w ten sposób uzyskać obiektywny wgląd w zasady obowiązujące na szczeblu detalicznym.
8.3 Powinno się także informować konsumentów o finansowaniu przez dostawców specjalnych upustów lub ofert cenowych.
8.4 Konsumenci muszą być lepiej informowani o wszystkich aspektach rynku produktów spożywczych i długofalowych konsekwencjach popytu, który generują.
Wielkie sklepy poza miastem często nie przedstawiają dużej wartości dla rodzin o niskim dochodzie, zwłaszcza kiedy rodziny nie są w stanie zorganizować odpowiedniego transportu w celu kupienia żywności po niskich cenach.
8.5 Takie kwestie jak otyłość i racjonalna konsumpcja są podstawowymi sprawami dla konsumenta.
Detaliści muszą przyjąć stanowisko dotyczące sposobu postępowania w tych kwestiach.
9.
Kwestie rolników
9.1 Z uwagi na reformę WPR (rozdzielenie płatności bezpośrednich od produkcji — z ang. decoupling), decyzje rolników dotyczące rodzaju wytwarzanych produktów podejmowane będą bardziej pod wpływem pochodzących z sektora detalicznego sygnałów przedstawionych w formie ceny i popytu.
System pomocy będący częścią WPR nie będzie już gwarantował takich samych cen minimalnych dla produktów rolnych.
Oznaczać to będzie, że sieci handlowe będą nawet bardziej niż dotychczas wpływać na wysokość cen w łańcuchu produktów spożywczych.
Wyższy poziom importu produktów spożywczych do Wspólnoty również będzie sprowadzał w dół ceny gospodarstw rolnych, gdy ceny na rynku światowym są niskie.
Ostatecznym wynikiem takiej tendencji będą prawdopodobnie o wiele większe wahania cen żywności równolegle z podażą i popytem.
9.2 Jeśli na przestrzeni pewnego czasu rolnicy będą narażeni na malejące wpływy i rosnące koszty, coraz więcej z nich zrezygnuje z prowadzonej działalności.
Ta droga prowadzić może do mniejszej produkcji artykułów spożywczych w Europie, co stanęłoby na przeszkodzie rozwojowi wielofunkcyjnego rolnictwa w UE.
Przeszkodziłoby także realizacji celu, jakim jest utrzymanie i rozwój "życia na obszarach wiejskich".
Aby uniknąć takiego rozwoju sytuacji, także rolnicy muszą zastanowić się nad metodami uprawy i wyborem uprawianych towarów.
Innym rozwiązaniem byłoby wskazanie nisz i np. skoncentrowanie się na uprawie produktów żywnościowych wysokiej jakości lub przestawienie się na całkiem nowe produkty i nowe sposoby sprzedaży oraz rozwinięcie nowych form współpracy (np. spółdzielnie rolnicze, sklepy rolnicze w miastach), agroturystykę itp. w celu poprawy własnej pozycji.
9.3 Porównania różnic pomiędzy cenami w gospodarstwach rolnych a cenami detalicznymi na całym rynku UE są trudne do przeprowadzenia, bowiem niemożliwe jest ustalenie kosztów i marż przypadających sektorowi przetwórczemu i detalicznemu.
Jednakże całkiem oczywiste jest to, że jeśli wielkie sieci handlowe angażują się w sprzedaż artykułów spożywczych po zaniżonych cenach, wówczas to rolnik, jako ostatnia osoba w łańcuchu, otrzyma mniejszą cenę ponieważ przetwórca i supermarket, aby utrzymać się na rynku, nadal będą pobierać marże.
10.
Pozostałe kwestie
Pomimo iż ceny są bardzo ważnym elementem w detalicznym sektorze artykułów spożywczych, należy uwzględnić również inne kwestie:
a) Panuje przekonanie, że wielkie sieci handlowe sprzedają bezpieczną żywność.
b) Wielkie sieci mają regularny kontakt z klientami podczas ich cotygodniowych zakupów.
c) Karty stałego klienta pokazują szczegółowy profil przyzwyczajeń kupującego, w ten sposób dostarczając sieci ważną bazę danych konsumentów i istotne źródło wywiadu rynkowego.
d) Poprzez badania rynku sieci ustalają potrzeby konsumentów.
e) Na zachowanie kupujących sieci wpływają poprzez promocje cenowe, obniżki, obsługę klienta, rozkład i architekturę sklepu.
W tym kontekście, wielkie sieci posiadają zdolność wpływania na kierunek, w którym zmierza rynek.
11.
Wnioski
11.1 Potrzeba większej przejrzystości i więcej informacji dotyczących struktury ustalania cen i marż zysków pomiędzy detalistami, dostawcami (przetwórcami artykułów spożywczych) a pierwotnymi producentami.
11.2 Państwa członkowskie muszą zapewnić odpowiedni poziom konkurencji w regionach na swoim terytorium oraz powinny wspierać współpracę małych producentów rolnych, przetwórców i handlowców, zachowując w ten sposób ich konkurencyjność wobec wielkich producentów rolnych, przetwórców i sieci handlowych.
Ponadto państwa członkowskie i instytucje UE muszą zapewnić istnienie różnych form handlu oraz muszą unikać całkowitej liberalizacji rynku, która prowadziłaby do dalszej jego koncentracji.
11.3 Dyrekcja Generalna ds. Rynku Wewnętrznego musi nieustannie analizować i opiniować ceny towarów konsumpcyjnych w UE dla zapewnienia właściwego poziomu konkurencji w całej Wspólnocie.
11.4 Jednym z obszarów prawa konkurencji, któremu należy się przyjrzeć jest definicja interesu publicznego.
Nie powinna się ona ograniczać tylko do cen i sił rynkowych.
11.5 Siła nabywcza wielkich sieci na rynku spożywczym musi być nadal przedmiotem troski dla władz odpowiedzialnych za konkurencję.
11.6 Istnieje możliwość, iż w przyszłości handel detaliczny artykułami spożywczymi znajdzie się w rękach bardzo małej liczby podmiotów, co prowadzić może do sytuacji, w której konsument będzie miał mniejszy wybór, a ceny będą wyższe.
Komisja i państwa członkowskie powinny być tego świadome.
11.7 UE musi zapewnić utrzymanie produkcji żywnościowej na poziomie wystarczającym do wyżywienia własnych obywateli.
Nie wolno nam stać się zależnymi od dostaw żywności spoza UE.
11.8 Potrzeba dokładnych badań i skrupulatnej analizy mechanizmu przekazywania cen oraz marż obowiązujących między gospodarstwem rolnym a konsumentem, który kupuje żywność w wielkich detalicznych sieciach handlowych. Bruksela, 7 kwietnia 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w walce z pracą nielegalną"
(2005/C 255/12)
Dnia 28 stycznia 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgodnie z artykułem 29, ustęp 2, swojego regulaminu wewnętrznego, podjął decyzję o sporządzeniu opinii z własnej inicjatywy w następującej sprawie: "Rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w walce z pracą nielegalną"
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 15 marca 2005 r. Sprawozdawcą był Erik HAHR.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, na 416. sesji plenarnej w dniach 6- 7 kwietnia 2005 roku (posiedzenie w dniu 7 kwietnia 2005 r.), przyjął następującą opinię stosunkiem głosów 112 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się:
1.
Streszczenie uchwały Rady
1.1 Rada (Zatrudnienie i polityka społeczna, zdrowie i konsumenci) przyjęła 20 października 2003 roku uchwałę dotyczącą pracy nielegalnej [1].
W uchwale tej Rada pragnie zachęcić Państwa Członkowskie do przyjęcia strategii walki z pracą nielegalną na terytorium Unii Europejskiej.
Strategia ta będzie integralną częścią europejskiej strategii zatrudnienia.
Dziewiąta wytyczna spośród politycznych wytycznych w sprawie zatrudnienia z roku 2003 dotyczy wyłącznie pracy nielegalnej [2].
1.2 Rada zwraca się do Państw Członkowskich o to, by uczyniły z niniejszej uchwały ramy odniesienia, w obrębie których Państwa Członkowskie mogą opracowywać i realizować politykę w kontekście europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia przy poszanowaniu sytuacji i priorytetów każdego państwa.
Uchwała inspiruje się w dużym stopniu treścią komunikatu Komisji z 1998 roku na ten temat [3].
1.3 Zachęca się ponadto Państwa Członkowskie do uwzględniania w swoich przyszłych planach działania, przy sporządzaniu raportów najważniejszych środków podjętych w celu wdrożenia polityki zatrudnienia w świetle konkretnej wytycznej w dziedzinie zatrudnienia, dotyczącej nielegalnej działalności zarobkowej, środków przedstawionych w tej uchwale.
1.4 Zaleca się również współpracę w celu ustalenia, jakie cechy pracy nielegalnej w różnych Państwach Członkowskich mogłyby najlepiej posłużyć wypracowaniu wspólnego podejścia w ramach europejskiej strategii zatrudnienia. Najlepszym rozwiązaniem byłoby wspólne działanie w ramach europejskiej strategii zatrudnienia.
1.5 Odnośnie działań prewencyjnych i kar mających na celu wyeliminowanie pracy nielegalnej, Rada zaleca utworzenie ram prawnych i administracyjnych zgodnych z europejską strategią zatrudnienia, które będą opierać się na środkach prewencyjnych i zachęcających wszystkich pracodawców i pracobiorców do działania w ramach gospodarki oficjalnej i legalnego zatrudnienia. Środki te, w ramach których należy uwzględniać stabilność finansów publicznych i systemów opieki socjalnej, mogą być następujące:
- stworzenie ram prawnych i administracyjnych sprzyjających zgłaszaniu działalności gospodarczej i zatrudnienia poprzez uproszczenie procedur i obniżenie kosztów oraz zniesienie ograniczeń stanowiących bariery w tworzeniu i rozwijaniu przedsiębiorstw, w szczególności filii i małych przedsiębiorstw;
- zwiększenie zachęt i znoszenie przeszkód w zgłaszaniu pracy, zarówno po stronie popytowej, jak i podażowej;
- w tym celu zaleca się przegląd i, w razie potrzeby, zmianę systemu podatkowego i systemu świadczeń społecznych oraz ich wzajemnego oddziaływania w celu zredukowania wysokich granicznych stóp rzeczywistych i, w razie potrzeby, obciążeń podatkowych pracowników o niskich wynagrodzeniach;
- zaleca się również opracowanie odpowiedniej polityki zatrudnienia w stosunku do beneficjentów pomocy społecznej, która pomoże im w integracji na rynku legalnej pracy;
- zmniejszenie zgubnego wzajemnego oddziaływania systemu podatkowego i systemu świadczeń społecznych, co zredukuje ryzyko bezrobocia i pułapki ubóstwa.
1.6 Kontrola — w razie konieczności przy aktywnym wsparciu partnerów społecznych — wprowadzania w życie zapisów prawnych oraz sankcje muszą zostać wzmocnione, w szczególności wobec organizacji oraz podmiotów ciągnących korzyści z nielegalnego zatrudnienia. W celu poprawy skuteczności tych środków należy zwiększać świadomość społeczną negatywnego wpływu pracy nielegalnej na bezpieczeństwo socjalne i jej skutków w rozumieniu solidarności i sprawiedliwości.
Należy podnieść poziom świadomości negatywnych skutków pracy nielegalnej.
1.7 Gdy chce się pogłębić wiedzę na temat rozmiarów nielegalnego zatrudnienia, konieczna jest ocena zasięgu szarej strefy w gospodarce i nielegalnej pracy na szczeblu krajowym. Można uczynić to na podstawie danych, którymi dysponują krajowe instytucje ubezpieczeń społecznych, urzędy podatkowe, ministerstwa i urzędy statystyczne. Jest sprawą zasadniczej wagi, aby Państwa Członkowskie podjęły działania związane z nielegalną pracą na szczeblu wspólnotowym w celu oceny postępu osiągniętego na drodze przekształcania pracy niezarejestrowanej w pracę legalną. Należy dążyć do nawiązywania współpracy pomiędzy krajowymi urzędami statystycznymi w dziedzinie metodologii i wspierania wymiany doświadczeń i wiedzy w tej dziedzinie.
1.8 Wreszcie, Rada zwraca się do partnerów społecznych na szczeblu europejskim o metodyczne rozpatrzenie zagadnienia pracy nielegalnej w ramach przyjętego przez nich wspólnie wieloletniego programu roboczego oraz o dalsze analizowanie pracy nielegalnej na poziomie sektorowym, w ramach sektorowych komisji dialogu społecznego.
Na szczeblu krajowym, zachęca ich ona do wspierania zgłaszania działalności gospodarczej i zatrudniania oraz do walki ze skutkami pracy nielegalnej przez uwrażliwianie i inne działania, takie jak, w danym przypadku, zbiorowe negocjacje prowadzone zgodnie z tradycjami i praktyką krajową, zmierzające w szczególności do uproszczenia ram działalności zawodowej, zwłaszcza w stosunku do małych i średnich przedsiębiorstw.
2.
Wprowadzenie
2.1 Skutkiem pracy nielegalnej jest pozbawienie społeczeństwa wpływów z podatków i składek na ubezpieczenie społeczne.
Ponieważ przychody nie są księgowane w ramach działalności gospodarczej, nie podlegają one opodatkowaniu.
Podatek VAT nie jest ani księgowany, ani płacony.
Praca jest wykonywana nielegalnie.
Pracodawcy nie są obciążani opłatami, a pracownicy otrzymują nielegalnie wynagrodzenie.
Ponieważ pracownicy nie zgłaszają swoich zarobków, nie płacą oni również podatku dochodowego.
2.2 Taki system pozbawia społeczeństwo znacznych dochodów, finansujących systemy ubezpieczeń społecznych w Państwach Członkowskich.
Kwoty wchodzące w grę to corocznie kilka miliardów.
2.3 Uczciwe i efektywne przedsiębiorstwa są eliminowane z rynku lub mają trudności z utrzymaniem się na nim i rozwijaniem swojej działalności, podczas gdy przedsiębiorstwa korzystające z pracy nielegalnej powstają i dobrze prosperują.
Stan taki zagraża efektywności całej gospodarki.
W związku z tym produkcja nie wzrasta, podczas gdy wzrost jest zasadniczym warunkiem utrzymania społeczeństwa dobrobytu.
2.4 Praca niezalegalizowana jest problemem ogólnospołecznym i dotyczy zarówno pracodawców, jak i pracobiorców.
Można tutaj wyróżnić następujące trzy grupy:
2.5 Do pierwszej grupy należą przedsiębiorstwa, które systematycznie korzystają ze zorganizowanych form pracy nielegalnej — często obok innej, zgłoszonej działalności.
Swoich pracowników opłacają często nielegalnie.
2.6 Drugą grupę tworzą osoby, które prowadzą dwa lub więcej rodzajów działalności, z których jedna nie jest zgłoszona.
W tej grupie nierzadko znajdują się dobrze wykształceni pracownicy, którzy chcieliby zwiększyć swoje dochody z pracy legalnej poprzez pracę nielegalną.
2.7 Trzecia grupa to pracownicy nieosiągający dochodów, którzy z wielu powodów muszą pracować nielegalnie, gdyż legalny rynek pracy nie oferuje im żadnego zatrudnienia.
Grupa ta jest szczególnie narażona na ryzyko. Pracobiorcy pracują często w złych warunkach i za niskie płace.
Zwykle nie należą do systemów ubezpieczeń społecznych.
2.8 Obok tych trzech możliwych do wyróżnienia grup nielegalna praca występuje również w innych formach:
2.9 Korzystanie np. z zasiłku dla bezrobotnych lub z kasy chorych przy jednoczesnym niezgłaszaniu dochodów.
2.10 Właściciele domów i mieszkań wzywają do niewielkich prac osoby, które nie zgłaszają swoich przychodów z tego tytułu.
To samo dotyczy np. przeprowadzek.
Powodem występowania tego typu niezalegalizowanej pracy jest często okoliczność, że przedsiębiorstwa często nie uważają otrzymywanych zleceń za dostatecznie korzystne.
Zamiast takiego rozwiązania korzystają więc z usług pracowników, którzy są skłonni wykonać daną pracę w swoim wolnym czasie w sposób nielegalny.
2.11 Sytuacja w nowych Państwach Członkowskich UE wygląda podobnie jak w krajach UE-15.
W raporcie opublikowanym w maju 2004 r. zwraca się szczególnie uwagę na pewne zjawisko: pracodawcy zgłaszają władzom jedynie pewną część wynagrodzenia.
Pozostałą część pracownik otrzymuje "pod stołem" [4].
2.12 Pozostaje jeszcze istotne ustalenie, czy we wszystkich przypadkach mamy do czynienia z niezgłoszoną pracą, która w znacznym stopniu łączy się z unikaniem podatków i składek.
2.13 Ten podwójny brak lojalności powoduje erozję morale społecznego i poczucia odpowiedzialności — dwóch zasadniczych elementów w społeczeństwie, w którym znaczna część zasobów jest rozdzielana w formie transferów i świadczeń socjalnych. Oszustwa podatkowe na dużą skalę są również przyczyną napięć społecznych. Wiele osób płaci normalnie podatki, podczas gdy inne przyznają sobie prawo do samodecydowania o wysokości płaconych podatków i składek.
2.14 Praca nielegalna wyrządza znaczne szkody całemu społeczeństwu.
Charakter tych szkód wykracza poza zwykły aspekt finansowy.
Spada zaufanie na wszystkich szczeblach.
Wzrasta liczba osób, które akceptują pracę na czarno lub znajdują dla niej usprawiedliwienie — zbyt niskie zasiłki dla bezrobotnych, zbyt wysokie koszty usług remontowo-budowlanych itp.
2.15 Gdy prawa i przepisy nie są przestrzegane, dochodzi do kwestionowania podstaw prawnych, na których opiera się społeczeństwo i system zabezpieczenia socjalnego.
Konieczne jest więc zajęcie się tym problemem przy zastosowaniu szeroko zakrojonych, celowych działań.
Jednak wśród partnerów społecznych, polityków i w społeczeństwie wolno budzi się świadomość negatywnych skutków pracy nielegalnej i konieczności jej przekształcenia w pracę legalną.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wypowiedział się obszernie w 1999 roku na temat komunikatu Komisji w tej sprawie [5].
Celem tego komunikatu było wówczas podjęcie szerokiej dyskusji zarówno w UE, jak i w Państwach Członkowskich.
Po dyskusji doszło do badania przeprowadzonego z inicjatywy Komisji [6].
3.2 Komitet jest zadowolony z inicjatywy Rady dotyczącej ponownego uczynienia tego zagadnienia tematem dyskusji, za pośrednictwem swojej uchwały.
3.3 Jednocześnie Komitet stwierdza, że Komisja w 2003 roku przeprowadziła pogłębione badanie dotyczące pracy nielegalnej w rozszerzonej Europie.
Wyniki tego badania, opublikowane w maju 2004 r. [7], stanowią, zdaniem Komitetu, niezwykle cenny wkład w rozpoznanie rozmiarów pracy nielegalnej i sposobów walki z tym zjawiskiem.
Badanie dostarczyło rządom i władzom publicznym Państw Członkowskich podstaw do rozważań dotyczących metod walki z pracą nielegalną.
3.4 Element strategii na rzecz zatrudnienia
3.4.1 Zdaniem Rady, walka z pracą nielegalną powinna stanowić integralną część europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia, której celem jest tworzenie większej liczby miejsc pracy lepszej jakości.
Komisja podziela również te ambicje, w lipcu 2003 r., na nieformalnym spotkaniu w Varese, ministrowie pracy i spraw socjalnych Państw Członkowskich Unii Europejskiej wypowiedzieli się w tym duchu.
Stwierdzili oni, że przekształcenie pracy nielegalnej w pracę legalną przyczyniłoby się do osiągnięcia pełnego zatrudnienia, poprawy jakości i wydajności pracy, wzmocnienia spójności społecznej i integracji społecznej oraz do wyeliminowania pułapki ubóstwa i ograniczenia zniekształceń rynku.
3.4.2 W swojej opinii w sprawie komunikatu Komisji z 1998 r. Komitet przyłączył się do podejścia polegającego na zajęciu się problemem pracy nielegalnej z perspektywy zatrudnienia.
Komitet podtrzymuje swoje stanowisko w tym względzie.
3.4.3 Cel zamienienia niezgłoszonej pracy w pracę zgłoszoną, względnie pracy nielegalnej w legalną w sensie prawnym, wymaga szeroko zakrojonych środków.
3.4.4 Po pierwsze konieczny jest podział, który umożliwi rozróżnienie między osobami, które powinny być zatrudnione na rynku legalnym a tymi, które umyślnie nie zgłaszają swojej działalności.
3.4.5 Ponadto musi istnieć jasność co do tego, jakie rodzaje działalności uprawianej w szarej strefie mogą zostać przekształcone w sektor legalny.
3.4.6 Należy założyć, że na rynku legalnym nie ma popytu na pewne rodzaje działalności wykonywane nielegalnie.
Zdaniem Komitetu sytuacji tej należy poświęcić szczególną uwagę, gdyż być może również taką działalność da się przekształcić w sektor oficjalny za pomocą środków pomocowych.
3.4.7 Warunkiem koniecznym realizacji strategii lizbońskiej jest między innymi umożliwienie pojawiania się w Unii nowych, konkurencyjnych przedsiębiorstw, które będą się rozwijać, zwiększając przez to liczbę miejsc pracy.
3.4.8 Droga od pomysłu na działalność gospodarczą do funkcjonującego i produkującego zakładu ze stałą załogą to bardzo długi i skomplikowany proces.
3.4.9 Z tego względu utworzenie ram sprzyjających wzrostowi i rozwojowi, które zapewnią odpowiednie warunki nowo założonym przedsiębiorstwom jest nieodzowne.
3.4.10 Pracownicy muszą wymagać, aby pracodawcy znali i stosowali obowiązujące przepisy prawne i podatkowe.
3.4.11 Między tymi wymogami należy znaleźć równowagę.
W przeciwnym wypadku zachodzi niebezpieczeństwo, że wiele przedsiębiorstw w ogóle nie będzie założonych, a wiele dobrych pomysłów nie doczeka się urzeczywistnienia.
3.4.12 Podejście zaprezentowane w deklaracji ministrów pracy i spraw społecznych w Varese, w lipcu 2003 r. może łatwo spowodować sprowadzenie zagadnienia zamiany pracy niezgłoszonej w legalny stosunek pracy do problemu wyłącznie z dziedziny polityki zatrudnienia.
Jednak praca nielegalna, zwłaszcza gdy ma miejsce systematycznie i w formie zorganizowanej, jest często związana z innymi formami przestępczości gospodarczej.
Ten rodzaj przestępczości wymaga szczególnych działań społecznych i musi być ścigany tak jak inne rodzaje.
3.5 Definicja pracy nielegalnej
3.5.1 W celu dokonania rozróżnienia pomiędzy pracą nielegalną i innymi typami przestępczości gospodarczej Rada posługuje się definicją zaproponowaną przez Komisję w jej komunikacie z 1998 r.
Natomiast Komitet ze swej strony (opinia EKES 1240/98) uważa za pracę nielegalną "wszelką działalność za wynagrodzeniem o charakterze legalnym, ale nie zgłoszoną władzom publicznym", które to sformułowanie uważa on za dopuszczalne przy uwzględnieniu konieczności przyjęcia wspólnej definicji we wszystkich Państwach Członkowskich.
Komitet podtrzymuje swoje stanowisko w tym względzie.
3.6 Nielegalna imigracja a praca nielegalna
3.6.1 Komitet wypowiedział się kilkakrotnie nt. występowania i przyczyn nielegalnej imigracji; zajął się również sprawą związku między nielegalną imigracją a pracą nielegalną.
Ponieważ rynek "legalnej" pracy i ubezpieczenie społeczne są niedostępne dla nielegalnych imigrantów, zainteresowani wybierają inne rozwiązania, aby zarobić na życie, co w większości przypadków kieruje ich na rynek pracy nielegalnej.
Sytuacja taka występuje przede wszystkim w budownictwie, rolnictwie i ogrodnictwie.
Wynikają z tego w wielu wypadkach sytuacje niezgłoszonego zatrudnienia, które są wykorzystywane przez nieuczciwych pracodawców.
3.6.2 Byłoby dobrze, aby Państwa Członkowskie Unii Europejskiej podjęły działania mające na celu walkę z nielegalną imigracją w ramach wspólnej polityki w dziedzinie imigracji [8].
Można by odwołać się do kilku różnych strategii, w zależności od Państwa Członkowskiego.
Jedną z takich strategii byłoby oczywiście odsyłanie nielegalnych imigrantów do kraju ich pochodzenia; inna polegałaby na zaostrzeniu kontroli na granicach.
3.6.3 Należy jednak uwzględnić fakt, że osoba gotowa opuścić swój kraj, aby zacząć nowe życie w innym, ma w sobie energię, której trudno jest się przeciwstawić.
3.6.4 Należy wziąć pod uwagę istnienie osób, którym odbiera się lub kradnie dokumenty w celu przymuszenia ich do spłacenia kosztu "przerzutu" do kraju docelowego.
Osiągane w ten sposób zniewolenie umożliwia szajkom przemytu ludzi zmuszanie swych ofiar do spłacania zaciągniętego "długu".
Dotyczyć to może zarówno zatrudnionych w usługach dla osób fizycznych (służba domowa itp.), jak również przy pracach budowlano-montażowych (np. na budowach czy w stoczniach), w rolnictwie, gastronomii itp. Przeraża świadomość faktu, że na naszych oczach przestępcza działalność organizuje się w łonie naszego społeczeństwa, korzystając ze współudziału na wielu jego szczeblach.
Należy pamiętać o tym zjawisku i uznać jego istnienie, aby móc je zwalczać, a jednocześnie chronić wszystkie ofiary, przyznając im należne prawa i egzekwując ich przestrzeganie.
3.6.5 W dziedzinie nielegalnej imigracji na ogół nie jest możliwe, z powodów humanitarnych, prawnych lub praktycznych, odesłanie zainteresowanego do jego kraju pochodzenia.
W takim przypadku należy próbować zintegrować go ze społeczeństwem za pośrednictwem różnych działań.
3.6.6 W planowanej ocenie rozwiązań przejściowych w zakresie "swobody przepływu pracowników" — czy raczej braku tej swobody — dla obywateli państw, które przystąpiły do UE z dniem 1 maja 2004 r., należy zdać sprawę z trudności, z którymi borykali się pracodawcy i pracownicy, uwzględniając kształtowanie się kwalifikacji, zmiany demograficzne i kulturalne oraz zmiany w zapotrzebowaniu na przemieszczanie się osób.
3.6.7 W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko, że z grupy tej powstanie rezerwa siły roboczej do pracy na czarno, z negatywnymi skutkami dla rynku pracy i samych pracowników.
3.6.8 Komitet, w swojej opinii zatytułowanej "Imigracja, integracja i rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego" (opinia EKES 365/2002), wymienia ważny element uzupełniający walkę z nielegalną pracą: włączenie imigrantów w szereg działań mających na celu integrację ze społeczeństwem obywatelskim i nabycie obywatelstwa [9].
3.6.9 Władze mają obowiązek wyraźnie poinformować imigranta o jego prawach i obowiązkach oraz zapewnić mu dostęp do legalnego rynku pracy, edukacji i szkoleń.
Imigrant powinien mieć możliwość korzystania z systemu opieki zdrowotnej i innych świadczeń socjalnych na równi z mieszkańcami kraju przyjmującego.
Należy również walczyć z tworzeniem się gett w środowisku miejskim.
3.7 Działania prewencyjne
3.7.1 W swojej uchwale Rada zwraca się w szczególności do Państw Członkowskich o tworzenie ram prawnych i administracyjnych sprzyjających zgłaszaniu działalności gospodarczej i zatrudnieniu.
Zasadniczo chodzi o pozbawienie pracy nielegalnej jej rzekomej atrakcyjności.
3.7.2 Komitet chciałby przedstawić kilka możliwych rozwiązań, które stosowane oddzielnie lub razem mogą pomóc w osiągnięciu celu.
3.7.3 Badania porównawcze powinny pomóc w ustaleniu, w wypadku jakich podstaw opodatkowania występuje największe ryzyko pracy nielegalnej i jakie istnieją sposoby przeciwdziałania temu zjawisku.
3.7.4 W celu wykrycia, oskarżenia i ukarania osób zajmujących się pracą nielegalną Państwa Członkowskie potrzebują dobrze funkcjonującego systemu prawnego.
Jest to istotne szczególnie wtedy, gdy w grę wchodzi systematycznie wykonywana praca nielegalna, względnie, gdy zachodzi wykorzystywanie pracowników.
3.7.5 Należy podjąć szeroko zakrojone wysiłki w dziedzinie informacji i kształcenia, mające na celu wskazanie szkodliwych oddziaływań niezgłoszonej pracy zarówno na społeczeństwo, jak i na pojedynczych obywateli.
3.8 Aspekty polityki podatkowej
3.8.1 W badaniach dotyczących pracy na czarno wychodzi się na ogół z założenia, że zjawisko to stanowi problem, gdy pociąga za sobą straty wpływów podatkowych.
3.8.2 W badaniach dotyczących rozmiarów pracy na czarno w różnych krajach nic nie potwierdza jednak założenia, zgodnie z którym miałby istnieć statystyczny związek między rozmiarem tego zjawiska a ogólnym poziomem opodatkowania.
3.8.3 Związek między pracą nielegalną a obciążeniem podatkowym jest złożony.
Zdaniem Komitetu nie jest oczywiste, że obniżenie podatków prowadzi automatycznie do spadku liczby oszustw podatkowych.
Nawet w krajach, w których stawki podatkowe i składki na ubezpieczenia są niskie, występuje praca nielegalna.
3.8.4 Komitet opowiada się za przeprowadzeniem pogłębionych badań, które wskażą relacje między podatkami i składkami oraz występowaniem pracy nielegalnej.
3.8.5 Doświadczenie wykazuje, że praca nielegalna dotyczy bardzo małych przedsiębiorstw dysponujących ograniczonymi środkami administracyjnymi; należy więc zastanowić się, czy wynika to z nieznajomości obowiązujących zasad, ich skomplikowanego charakteru, czy też praca nielegalna jest działaniem świadomym mającym na celu uzyskanie większej konkurencyjności.
3.8.6 W naszym społeczeństwie występuje duża potrzeba sprawiedliwości.
Dlatego mamy tak szczegółowe przepisy.
System podatkowy jest dobrą ilustracją tej sytuacji.
Wysoki poziom wymagań w dziedzinie sprawiedliwości zakłada zatrudnienie wielu osób, szczególnie w organach odpowiedzialnych za przestrzeganie obowiązujących przepisów.
3.8.7 Gdy w danej branży gospodarczej wielu szefów przedsiębiorstw i pracowników nie deklaruje swoich dochodów i wynagrodzeń system podatkowy nie może być uznawany za sprawiedliwy przez uczciwych pracodawców, którzy bywają niekiedy zmuszani do zamykania działalności z powodu nieuczciwej konkurencji.
3.8.8 Istnieje potrzeba wykształcenia nowych postaw w celu uproszczenia systemów zarówno dla obywateli, jak i władz.
Możliwości manipulowania systemem będą wówczas o wiele mniejsze.
Jednocześnie władze powinny przeznaczyć większe środki na walkę z poważną przestępczością gospodarczą.
3.9 Nadzór i kontrola
3.9.1 Jedną z zasadniczych tez przedstawionych w uchwale Rady w kontekście zmieniania działalności w szarej strefie w legalną działalność gospodarczą jest teza o konieczności wzmocnienia nadzoru i sankcjonowania.
Co do tej kwestii, Komitet uważa również, że większa liczba przepisów i kontrola społeczeństwa jest rzeczywiście sposobem walki z pracą nielegalną.
Niezgłaszanie pracy zarobkowej nie może być postrzegane jako nieistotne wykroczenie.
Jak stanowią obowiązujące wytyczne w sprawie polityki zatrudnienia, należy zwiększyć możliwości organów ścigania i połączyć je ze skutecznymi sankcjami, tak aby praca nielegalna nie była opłacalna.
Środki zwalczania pracy nielegalnej muszą się zawsze opierać na dwóch filarach: na sankcjonowaniu i zapobieganiu.
Te dwa rodzaje działań nie wykluczają się wzajemnie, lecz powinny się uzupełniać.
Ta podwójna strategia środków kontroli i mechanizmów motywacyjnych znajduje również odzwierciedlenie w decyzji Rady i w aktualnych wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia.
Komitet podziela to stanowisko.
3.9.2 Szefowie przedsiębiorstw odbierają często przepisy i kontrolę jako duże obciążenie.
Świadomość obywatelska i poczucie moralności nie biorą się jedynie z większej liczby przepisów ustanawianych przez władze.
Aktualnie mamy do czynienia, w kilku sektorach gospodarki, z tendencją do podejmowania własnej inicjatywy, a zagadnienia etyczne nabierają coraz większego znaczenia w różnych organizacjach.
Takie dobrowolne środki zmierzające do zwalczania pracy nielegalnej należy popierać, nie mogą one jednak zastąpić kontroli przez właściwe organy.
3.10 Potrzeba informacji i szkolenia
3.10.1 W przypadku pracownika, zatrudnienie nielegalne jest często równoznaczne z zatrudnieniem niepewnym i na krótki okres, bez możliwości zrobienia kariery.
Przedsiębiorstwa korzystające z pracy nielegalnej nie mogą się tak naprawdę rozwijać z uwagi na obawę wykrycia ich oszustw.
Pracownik, który podejmuje pracę nielegalną traci wszelkie szanse na zrobienie kariery.
Zyskom płacowym nie towarzyszą zyski, jakie zapewnia legalny rynek pracy. Nie ma świadczeń społecznych (ubezpieczenie chorobowe, emerytura).
3.10.2 Celem osób, które organizują bądź uprawiają pracę nielegalną jest zwykle unikanie płacenia podatków i składek na ubezpieczenie.
Z tego względu należy wyraźniej wskazywać związek między unikaniem płacenia składek na ubezpieczenie społeczne i przyszłymi świadczeniami.
3.10.3 Te dwa przykłady wskazują, zdaniem Komitetu, na potrzebę informacji i szkolenia.
W tym celu należy wskazywać negatywne skutki pracy nielegalnej dla jednostki i dla społeczeństwa, zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej.
3.10.4 Partnerzy społeczni, ale również związki przedsiębiorców, mają tu do odegrania pierwszoplanową rolę.
Kontrolowanie właściwego stosowania porozumień płacowych i płatności składek na ubezpieczenie społeczne przez organizacje związkowe może przyczynić się do likwidacji warunków sprzyjających pracy nielegalnej.
Organizacje pracodawców i organizacje związkowe mogą domagać się od swoich członków przestrzegania zasad postępowania i orzekania kar w przypadku nieprzestrzegania tych zasad.
3.10.5 Nie należy jednak umieszczać poprzeczki zbyt wysoko, gdyż może to doprowadzić do błyskawicznego rozpowszechnienia się pracy nielegalnej.
W niektórych sektorach gospodarki praca nielegalna występuje częściej niż w innych.
Jednocześnie występuje naturalne ryzyko, że niektóre sektory mogą być napiętnowane w sposób stereotypowy z tego prostego powodu, że praca nielegalna jest w nich łatwiejsza do wykrycia niż w innych rodzajach działalności.
3.10.6 Wreszcie, to do każdego człowieka należy wybór moralny, etyczny i prawny.
4.
Podsumowanie i wnioski
4.1 Z pracą nielegalną mamy do czynienia we wszystkich grupach społecznych.
Jest jednak bardzo trudno ocenić dokładnie jej zakres, nawet jeśli szacunki wskazują, że może ona stanowić od 7 do 16 % PKB Unii Europejskiej.
Widać więc, że jest dużo do zrobienia w celu wyeliminowania pracy nielegalnej i jej przyczyn.
4.2 Komitet pragnie zwrócić tu uwagę na pewną liczbę dziedzin, którym należy przyjrzeć się z bliska w celu znalezienia właściwego podejścia do tego problemu:
- Konieczność większych zachęt do zgłaszania pracy.
- Bardzo często to przede wszystkim kobiety są nielegalnie zatrudniane i źle wynagradzane.
Chodzi więc o dokładniejsze określenie ich sytuacji, aby móc podjąć odpowiednie działania.
- Przepisy dotyczące przedsiębiorstw powinny ulec zmianie w celu zmniejszenia biurokratycznych ograniczeń, szczególnie w przypadku tworzenia nowych przedsiębiorstw.
Właściciele nowych firm powinni dysponować podstawowymi umiejętnościami w dziedzinie gospodarki przedsiębiorstw.
W ich skład wchodzą m.in. znajomość prawa pracy i uregulowań prawa socjalnego, do których pracodawca ma obowiązek się stosować.
- Należy informować producentów i konsumentów o negatywnym wpływie pracy nielegalnej na przychody Państwa, systemy ubezpieczeń społecznych i inne świadczenia socjalne oraz o negatywnym wpływie tego zjawiska na solidarność i poczucie sprawiedliwości.
- Skuteczna kontrola musi zostać osiągnięta m.in. również na drodze zwiększania możliwości organów ścigania, jak i współpracy z odpowiedzialnymi władzami, zarówno na szczeblu krajowym, międzynarodowym, jak i transgranicznym.
- Praca nielegalna nie może być postrzegana jako nieistotne wykroczenie.
Sankcje muszą więc być opracowane na tyle skutecznie, aby praca nielegalna nie była opłacalna.
- Wreszcie Komitet zwraca uwagę na fakt, że niektóre państwa trzecie nie przestrzegają ogólnie przyjętych standardów socjalnych i zaleca przedsiębiorstwom z Państw Członkowskich Unii Europejskiej, prowadzącym działalność w takich krajach, branie pod uwagę tego faktu.
4.3 Komitet pragnie na końcu zauważyć, że przywiązuje wielką wagę do jak największego ograniczenia wysokiego bezrobocia w Państwach Członkowskich — które w dużej części odpowiada za napływ nielegalnych pracowników. Jest więc ważne, aby europejska strategia zatrudnienia rzeczywiście była wprowadzana w życie za pomocą krajowych planów działania.
Dobrze funkcjonujący rynek pracy, na którym panuje pełne zatrudnienie i są wysokiej jakości miejsca pracy, jest najlepszym sposobem walki z nielegalnym zatrudnieniem. Bruksela, 7 kwietnia 2005 r.
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemian przemysłowych w sektorze budowy maszyn
(2005/C 267/02)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust.2 swojego regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie przemian przemysłowych w sektorze budowy maszyn.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 27 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą był Joost VAN IERSEL, a współsprawozdawcą José Luis Castañeda BONICHE.
Na 417. sesji plenarnej w dniach 11 i 12 maja 2005 r. (posiedzenie z dn. 11 maja 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 211 głosami za, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Podsumowanie wykonawcze
Budowa maszyn stanowi nie tylko sektor sam w sobie, ale także działa jako stymulator wymiany doświadczeń, będąc dostawcą środków produkcji oraz wspólnych technologii używanych przez różne rodzaje przemysłu. Powoduje w ten sposób swoisty efekt domina dla znacznie większej ilości sektorów europejskich.
Stanowi kluczowy przemysł innowacyjny i jako taki musi być postrzegany przez jakąkolwiek politykę przemysłową jako sektor strategiczny.
Wpasowuje się idealnie w konkretny program ustalonych celów na poziomie regionalnym, krajowym oraz europejskim, które to mają za zadanie realizację agendy lizbońskiej.
Wymaga to wprowadzenia zarówno polityki horyzontalnej, jak i polityki specyficznej dla sektorów oraz umiejętnego połączenia ich obu.
Polityki tego rodzaju powinny pomóc sektorowi budowy maszyn wyróżnić się nie tylko w Europie, ale i na całym świecie.
Należy poruszyć wiele spraw w obecnym procesie konsultacji i formułowania zasad polityki na poziomie UE (jeśli chodzi o budowę maszyn). Będą one miały efekt stymulujący na podobne procesy zachodzące na poziomie krajowym i regionalnym w całej Europie.
Wśród określonych warunków do spełnienia na szczeblu UE wymienić można: lepsze stanowienie prawa, włączając w to wcześniejszą analizę oddziaływania aktów prawnych oraz odpowiednią implementację i egzekwowanie istniejącego ustawodawstwa UE; efektywny nadzór rynku; ustanowienie platformy technologicznej, aby wypełnić lukę pomiędzy centrami badawczymi i uniwersytetami a przemysłem; politykę konkurencji sprzyjającą rozwojowi oraz rozwiązaniom innowacyjnym w MSP; poprawę dostępu do rynków finansowych oraz politykę handlową gwarantującą swobodę dostępu do inwestycji na rynkach krajów Trzeciego Świata.
Dostosowanie umiejętności do obowiązujących standardów jest także bardzo istotne.
Dialog pomiędzy Komisją a wszystkimi interesariuszami na poziomie UE dotyczący skutków dla przemysłu może stworzyć ramy korzystne dla budowy maszyn w UE.
Przysłuży się także do wspierania oraz rozwoju instytucji europejskich, zwłaszcza zaś Komisji.
1.
Wstęp
1.1 Komisja Europejska opracowuje politykę przemysłową "nowego stylu".
Opiera się ona na trzech filarach: lepsza regulacja prawna, podejście sektorowe oraz zintegrowane podejście na szczeblu UE.
Jest ona bezpośrednio powiązana zarówno ze Strategią lizbońską, jak i z ponowną oceną wkładu przemysłu wytwórczego w gospodarkę Europy.
1.2 W wielu sektorach z zadowoleniem przyjmuje się to ożywienie polityki przemysłowej na szczeblu UE.
EKES w pełni popiera zasady polityki przemysłowej "nowego stylu" [1]. Jej sukces zależny będzie przede wszystkim od odpowiedniego połączenia działań, zarówno na szczeblu horyzontalnym, jak i sektorowym, z następujących powodów:
- między poszczególnymi sektorami przemysłu występują istotne różnice;
- poziom sektora jest w wielu dziedzinach najbardziej optymalnym poziomem dla pogodzenia interesów przedstawicieli przemysłu, włączając w to właściwych partnerów społecznych, urzędników rządowych i decydentów politycznych (Komisja i władze krajowe) a także innych, ważnych interesariuszy, takich jak klienci, jednostki edukacyjne i szkoleniowe, instytuty naukowe i technologiczne oraz banki.
1.3 Istnieje ogólna zgoda polityczna co do konieczności sprostania przez Europę przyszłym wyzwaniom poprzez stanie się silnym przywódcą zglobalizowanego świata.
Urzeczywistnienie agendy lizbońskiej jest teraz ważniejsze niż kiedykolwiek.
Europa powinna zatem nie tylko zwalczyć swoje dostrzegalne słabości (w porównaniu do jej partnerów handlowych), ale powinna także wspierać i rozwijać swoje silne strony.
Przemysł maszynowy dostarcza znacznych zasobów technologicznych; technologie z niego pochodzące są obecne nie tylko w jego produktach, ale także w procesach jego klientów, które obejmują pozostałą część przemysłu wytwórczego i podstawowe usługi użyteczności publicznej, takie jak dostawa energii i wody, transport i komunikacja.
1.4 Poprzez reaktywację agendy lizbońskiej i skupienie się na wzroście i zatrudnieniu, Komisja Barroso słusznie podkreśla kluczową rolę przemysłu wytwórczego, w szczególności MŚP.
Odpowiednio, każda europejska polityka przemysłowa musi uważać budowę maszyn za sektor strategiczny, który dodatkowo świetnie się dziś rozwija.
Co więcej, należy skupić uwagę nie tylko na sektorach stojących przed bezpośrednimi wyzwaniami, ale także w równym stopniu na sektorach odnoszących sukcesy.
1.4.1 Sektor budowy maszyn jest nie tylko oddzielnym sektorem, ale jako dostawca dóbr kapitałowych i wspólnych technologii wykorzystywanych przez różne przemysły działa na nie stymulująco, powodując efekt domina w znacznie większej liczbie europejskich sektorów.
1.4.2 Sektor budowy maszyn, jako dostawca podstawowej technologii do wszystkich innych sektorów gospodarki, zapewnia kluczową infrastrukturę przemysłową będącą fundamentem europejskiej gospodarki.
1.4.3 Ponadto, sektor budowy maszyn jest jednym z głównych sektorów eksportowych, odpowiadającym za 15 % eksportu europejskich towarów przetworzonych.
1.5 Sektor budowy maszyn skorzystał w znacznym stopniu na wprowadzeniu rynku wewnętrznego, który zapewnił unijnym producentom silne zaplecze.
Jednakże, jakkolwiek w sektorze potrzebne są spójne i proporcjonalne standardy międzynarodowe i regulacje unijne, niezbędne jest zachowanie równowagi, by uniknąć niebezpieczeństwa związanego z przeregulowaniem, zagrażającym konkurencyjności.
Równocześnie należy w większym stopniu skoncentrować się na wdrożeniu i egzekwowaniu obowiązujących regulacji.
1.6 Zachodzi potrzeba realizacji zarówno polityk horyzontalnych i sektorowych, jak i odpowiedniego ich łączenia.
2.
Strategiczne znaczenie
2.1 Szereg przyczyn przesądza o tym, że sektor budowy maszyn odgrywa kluczową rolę w gospodarce UE:
2.1.1 Budowa maszyn to sektor strategiczny — ma wysoką wartość dodaną, opiera się w szerokim stopniu na wykorzystaniu wiedzy oraz dostarcza wszystkim pozostałym sektorom gospodarki maszyn, systemów produkcyjnych, komponentów i związanych z nimi usług, jak również niezbędnej technologii i wiedzy.
Uważa się ją również za istotny czynnik rozwoju zrównoważonego, gdyż może ona służyć podnoszeniu wydajności przemysłu, a co za tym idzie — zmniejszeniu uzależnienia rozwoju gospodarczego od eksploatacji zasobów.
Budowa maszyn nie jest sektorem jednorodnym, lecz bardzo zróżnicowanym, obejmującym wiele różnych podsektorów a między innymi: urządzenia do podnoszenia i przemieszczania, obrabiarki, maszyny do obróbki drewna, przemysłowe systemy klimatyzacyjne i wentylacyjne, pompy i kompresory, maszyny dla potrzeb górnictwa, wydobywania kamienia i budownictwa, łożyska, przekładnie, elementy przekładniowe i jezdne, zawory, silniki i turbiny, maszyny rolnicze i leśne, maszyny do produkcji odzieży tekstylnej i skórzanej, maszyny do przetwarzania żywności, napojów i tytoniu, ciągniki rolnicze, maszyny do produkcji papieru i kartonu, piece przemysłowe, maszyny metalurgiczne, etc.
Ponadto istnieje wiele wspólnych technologii, takich jak mechatronika, łącząca w sobie elementy mechaniczne i elektroniczne.
2.1.2 Budowa maszyn dostarcza nie tylko sprzęt, ale także umiejętności i wiedzę umożliwiające ulepszenie istniejących procesów i produktów oraz opracowanie nowych produktów we wszystkich podsektorach.
Nabiera to szczególnego znaczenia zwłaszcza w kontekście rozwoju gospodarczego Europy i reszty świata.
2.1.3 Europejski sektor budowy maszyn zajmuje na świecie pozycję lidera, mając 41 % udział w globalnej produkcji. Europa jest największym światowym producentem i eksporterem maszyn (261,707 mln € w 2002 r.), włączając eksport całych zakładów produkcyjnych.
Jeżeli Unia ma zyskać status najbardziej konkurencyjnej, opartej na wiedzy gospodarki świata niezbędne jest utrzymanie tej czołowej pozycji.
2.1.4 Sektor budowy maszyn to sektor znacznych rozmiarów. Jest nie tylko jednym z największych sektorów przemysłowych Europy, z 8 % udziałem w ogólnej produkcji przemysłowej, lecz także jednym z największych pracodawców — tworzące go 140.000 firm (z których 21.600 zatrudnia ponad 20 pracowników) zapewnia pracę ok.
2,49 mln osób, przeważnie na stanowiskach wymagających wysokich kwalifikacji. Silny europejski rynek wewnętrzny dostępny dla sektora budowy maszyn (rok 2003: EU15, € 285 mld; EU 25 € 305 mld) odpowiada 70 % produkcji na rynku wewnętrznym i wzmacnia zarówno konkurencyjność przemysłu jak i stabilność zatrudnienia w sektorze.
Dlatego też sektor ten ma podstawowe znaczenie dla osiągnięcia celów wyznaczonych w Lizbonie.
2.1.5 Sektor budowy maszyn to wiodący sektor w zakresie innowacji: w Europie dysponuje dużą wiedzą na temat dostosowanych do potrzeb oraz rynków niszowych, co ma kluczowe znaczenie dla potencjału innowacyjnego wszystkich pozostałych sektorów gospodarki.
Jest to również niezwykle ważne dla potencjału wszelkich sektorów przemysłu w zakresie osiągania wysokiej wartości dodanej, co stanowi przewagę konkurencyjną, która równoważy wszelkie utrudnienia, na jakie Europa może napotykać w obszarach takich jak koszty pracy.
Przemysł budowy maszyn napędza innowacje i jest pionierem w ich wykorzystywaniu, stosując je i uwzględniając we własnych produktach i procesach.
Należy pamiętać, że budowa maszyn jest połączeniem — bardzo często pierwszym — w łańcuchu tworzenia wartości: jeżeli zawiedzie jedna część, zaszkodzi to całości łańcucha.
2.1.6 Sektor budowy maszyn to sektor przedsiębiorców, zdominowany przez będące w dużej mierze firmami rodzinnymi MŚP [2], stojące wobec specyficznych wyzwań, z których wiele to także firmy globalne.
Dlatego też przemysł budowy maszyn to dziedzina, w której panuje duch przedsiębiorczości, niezbędny do realizacji celów lizbońskich.
2.1.7 Niektóre inne cechy charakterystyczne sektora budowy maszyn to:
- nie jest to działalność wymagająca dużych nakładów kapitałowych, w porównaniu z innymi sektorami produkcyjnymi, ale wymaga zatrudnienia wysoko wykwalifikowanego personelu w sferze projektowania i produkcji dostosowanych do potrzeb maszyn i zakładów przemysłowych;
- postęp sektora w ostatnich dekadach opiera się na rosnącej przystosowalności wynikającej z innowacji, co pozwala na integrację wielu różnych konkurencyjnych komponentów, które później wprowadzane są na rynki całego świata;
- biorąc pod uwagę uniwersalną rolę maszyn we wszystkich procesach produkcyjnych, wyjątkowa niezawodność jest koniecznością w tym sektorze, a jest ona nieodłącznie związana z powszechnie akceptowanym wizerunkiem silnej europejskiej tradycji przemysłowej.
2.2 Przedsiębiorstwa sektora budowy maszyn mają szczególnie intensywne relacje z klientami, ponieważ produkcja towarów za pomocą maszyn stanowi na ogół skomplikowany proces wymagający zaawansowanych umiejętności technicznych oraz stałego wsparcia i serwisu technicznego ze strony producenta maszyn.
Jest to niezbędny element struktury przemysłu i podstawa dla udanych klastrów przemysłowych tam, gdzie odległości geograficzne pomiędzy producentami i użytkownikami końcowymi są nieduże jak na przykład w regionach: Badenia-Wirtembergia, Nadrenia-Palatynat, Piemonte, Lombardia, Rodan-Alpy, Anglia środkowa i Eindhoven-Aachen.
Przykłady te podkreślają skuteczny i niezastąpiony wkład dokonany przez władze regionalne i lokalne.
2.3 Sektor budowy maszyn odgrywa kluczową rolę w poprawianiu środowiska poprzez produkowanie sprzętu do obchodzenia się z i przetwarzania wody, gleby, powietrza, odpadów i obornika.
Ma również swój udział w ułatwianiu korzystania z odnawialnych źródeł energii.
2.4 Sektor budowy maszyn jest światowym liderem, wzmacniającym unijną produkcję i eksport, dlatego stanowi jeden z mocnych punktów Unii.
Wprowadzenie środków, które wsparłyby sektor budowy maszyn powinno pomóc sektorowi w ekspansji nie tylko w skali UE, lecz także całego świata.
2.5 Bardzo dobrym argumentem za wzmocnieniem wsparcia dla sektora jest waga, jaką administracja USA przywiązuje od niedawna do budowy maszyn.
Państwa takie jak USA są coraz bardziej świadome znaczenia produkcji ogółem i w szczególności sektora budowy maszyn dla gospodarki i bezpieczeństwa krajowego [3].
3.
Działania niezbędne na szczeblu UE
3.1 Przemiany przemysłowe a innowacje
3.1.1 Bieżącym wyzwaniem są przemiany w przemyśle oraz innowacje w produkcji i przetwórstwie.
Mniej specjalistyczne działy produkcji, wymagające mniej wyszkolonych pracowników, podlegają obecnie outsourcingowi w innych częściach świata.
W celu utrzymania i wzmocnienia pozycji na rynku wewnętrznym, jak również za granicą, sektor wymaga ciągłych dostosowań i innowacji.
Kwestię tę powinni mieć na uwadze wszyscy interesariusze na poziomie regionalnym, narodowym i UE.
3.1.2 Sektor przyciągnął uwagę ustawodawców UE już w 1994 roku, czego wyrazem był komunikat [4], a następnie uchwała Rady [5].
Ani Komisja Europejska ani Państwa Członkowskie nie wykazały zainteresowania implementacją działań zaproponowanych w komunikacie i uchwale Rady.
Trudno postrzegać taką powściągliwość jako pozytywne wdrażanie polityki.
Ta niezdecydowana postawa uległa zmianie w okresie urzędowania ostatniej Komisji ze względu na priorytetowe znaczenie konkurencyjności produkcyjnej w ramach strategii lizbońskiej.
Mogło to stworzyć dużo korzystniejszy klimat dla rozwoju prywatno-publicznego partnerstwa na szczeblu UE, który, przy odrobinie szczęścia, przyczyniłby się także do większego współdziałania między zainteresowanymi podmiotami na szczeblu krajowym lub lokalnym (w zależności od potrzeb).
Niestety Komisja wydaje się skupiać na ograniczonej liczbie tzw. sztandarowych sektorów, które obecnie nie obejmują budowy maszyn.
3.1.3 Polityka przemysłowa "nowego stylu" ma przełamać bariery, które tak długo towarzyszyły stosunkom między podmiotami publicznymi i prywatnymi.
Muszą oni uświadomić sobie, że każdy z nich służy wspólnemu celowi.
Celem takiej polityki przemysłowej jest wzajemne zbliżenie ludzi i organizacji, by usunąć bariery, które często uniemożliwiały wprowadzanie dostatecznych innowacji na wszystkich szczeblach.
3.1.4 Duża różnorodność wyspecjalizowanych i niejednokrotnie operujących zaawansowanymi technologiami MSP w sektorze, nakłada duże wymagania na organizację i zarządzanie procesami produkcyjnymi.
W przeciwieństwie do niektórych innych sektorów, w których liczba wiodących firm jest relatywnie niska, w tym przypadku niezbędne jest opracowanie specyficznych instrumentów i podejść.
Jednym z takich podejść, na przykład, może być stworzenie platformy technologicznej dla sektorów wspierających produkcję lub utworzenie szczególnego programu, który może tutaj odegrać niezwykle ważną rolę [6].
Niezbędne są znaczne inwestycje w badania i rozwój (R&D).
3.1.5 Platforma technologiczna i wspomniany szczególny program powinny bazować na zasobie umiejętności będących rezultatem długiej europejskiej tradycji budowy maszyn i łączyć wsparcie dla europejskich programów badawczych, wiedzę w zakresie przemysłu gromadzoną w klasterach sektora budowy maszyn i mocne strony wyspecjalizowanych europejskich instytutów badawczych.
3.1.6 Takie programy dla sektora budowy maszyn muszą uwzględniać wiele różnych podsektorów i wzajemne relacje pomiędzy nimi, takie jak wspólne innowacje, połączenie technologii i, w rezultacie, potrzebę wypracowania efektywnego obiegu wiedzy w zakresie produkcji i usług świadczonych na rzecz przedsiębiorców.
3.1.7 Należy zlikwidować bariery oddzielające centra badawcze i uniwersytety od sektora rynku.
Unijne programy badawczo-rozwojowe nie powinny koncentrować się wyłącznie na kwestiach naukowych w długiej perspektywie czasowej, lecz także powinny usiłować osiągnąć równowagę poprzez rezerwowanie funduszy na badania stosowane, które prowadzą do powstawania innowacyjnych produktów.
3.1.8 Platforma technologiczna powinna w znacznym stopniu przyczynić się do lepszego porozumienia pomiędzy wszelkiego rodzaju centrami badawczymi a przemysłem wytwarzającym artykuły techniczne, co przyniesie w rezultacie korzystne skutki dla podobnych forów w Państwach Członkowskich.
3.1.9 Fakt, że w sektorze działa tak wiele MSP a także spółek średnich rozmiarów sprawia, że dla sektora konieczne są mniejsze ograniczenia oraz mniejsze obciążenia administracyjne a także lepszy dostęp do programów unijnych.
3.1.10 Duże projekty przemysłowe wymagają rzecz jasna, by w programach R&D skupiono się na przełomowych technologiach.
Powodują one efekt domina w całym łańcuchu wartości.
Jednakże, ważne jest osiągnięcie właściwej równowagi w finansowaniu takich dużych projektów i MŚP.
3.1.11 Wszystko to będzie miało korzystny wpływ na programy krajowe.
W środowisku zdominowanym przez potrzebę współdziałania i ustalania punktów odniesienia należy uwzględnić najlepsze praktyki.
Ze względu na ogromną liczbę MSP w sektorze, aktywną rolę w tym procesie mają do odegrania krajowe organizacje branżowe.
3.2 Przemiany przemysłowe a umiejętności
3.2.1 Istnieje bliski związek między politykami przemysłowymi "nowego stylu", innowacją, większą produktywnością i umiejętnościami.
3.2.2 Dzisiejsza młodzież z mniejszym zapałem podejmuje studia i pracę w sektorach technicznych, co częściowo wynika z faktu, że przemysł postrzegany jest jako zacofany.
Wymaga to działań skupiających się na nowych technologiach, podejmowanych przez sam przemysł oraz wspieranych przez kampanię kulturową ze strony mediów narodowych i wspólnotowych, mających na celu zmianę tej powszechnej opinii.
Kluczowa jest właściwa komunikacja pomiędzy przedsiębiorstwami a ogółem społeczeństwa oraz w szczególności z młodymi ludźmi.
Potrzebna jest zmiana mentalności i podejścia, aby odwrócić obecne trendy, oraz większa świadomość co do faktycznej sytuacji w inżynierii maszynowej.
Dotyczy to ogólnego procesu technologicznego, usług na rzecz przedsiębiorców, łańcucha wzajemnie powiązanych technologii, przetwarzania, marketingu i internacjonalizacji, etc.
Im lepiej przedstawiane są te wzajemne powiązania i fascynujące procesy, tym bardziej będzie to wzmacniało zainteresowanie ogółu społeczeństwa oraz w szczególności młodych ludzi.
3.2.3 Punktem wyjścia dla poprawy sytuacji są innowacyjne i ambitne systemy edukacyjne.
Należy wypracować nowoczesne programy nauczania, także w samych przedsiębiorstwach.
Przedstawicieli sektora należy zachęcać do bliskiej współpracy z placówkami edukacyjnymi, uczelniami i centrami szkoleń zawodowych.
Należy wspierać bezpośredni udział kadry kierowniczej we właściwych programach nauczania. W zamian nauczyciele muszą mieć możliwość interakcji z przedstawicielami sektora.
Szkoły powinny być zachęcane do wystawiania się na (międzynarodowych) targach biznesowych.
3.2.4 Należy ustanowić lub rozwinąć w sposób bardziej aktywny parki przemysłowe i technologiczne przy uczelniach technicznych (politechnikach).
Dobre przykłady to: Cambridge University, Eindhoven, Aachen i inne.
3.2.5 Ze względu na krótkie cykle rozwoju produktu i usług, ustawiczne kształcenie i tym samym elastyczność pracowników wobec zmian muszą stać się powszechną praktyką w firmach.
3.2.6 Efektywna koordynacja działań między sektorem (zarządzanie, związki zawodowe, pracownicy) a instytucjami edukacyjnymi na wszystkich szczeblach wzmocni regionalną specjalizację i tym samym będzie promować kształtowanie się i dalszy rozwój silnych regionalnych klasterów.
Ta koordynacja będzie głównie regionalna nie tylko ze względu na ogromną liczbę przedsiębiorstw, ale także ze względu na wpływ regionalnych specjalności i różnic kulturowych.
3.2.7 Dialog pomiędzy partnerami społecznymi na temat konsekwencji przemysłowych na poziomie Unii może prowadzić do pozytywnych rezultatów.
Ilustrujące przykłady, porównania i punkty odniesienia na szczeblu UE mogą stanowić ramy wyjściowe oraz ustalić lub wzmocnić tendencje w kierunku przyjmowania krajowych i regionalnych programów.
Bardzo dobrym przykładem dialogu, który doprowadził do stworzenia takich ram, była praca doraźnej grupy roboczej WEM-EMF w 2003 r. [7].
Pożyteczne byłoby mierzenie wyników wielu różnych inicjatyw i dokonanie oceny najlepszych praktyk, ponieważ może to wspierać dynamikę w innych regionach.
3.2.8 Proces ten może zostać pogłębiony, zwłaszcza przy udziale nowych Państw Członkowskich, i może zostać poszerzony, aby uwzględnić uczestnictwo instytucji edukacyjnych.
3.2.9 Chociaż mobilność inżynierów i techników w ramach UE nadal pozostawia dużo do życzenia, proces boloński i rosnąca zbieżność pomiędzy programami nauczania na europejskich wyższych szkołach technicznych, w centrach szkolenia zawodowego i zawodowymi stowarzyszeniami inżynierów torują drogę dla powstania europejskiego rynku umiejętności inżynierskich.
3.3 Warunki ramowe
Niezwykle ważne są warunki ramowe, w jakich działają przedsiębiorcy.
Obejmują one między innymi:
3.3.1 Rynek wewnętrzny
Rynek wewnętrzny powinien zapewniać zharmonizowany dostęp do rynku EU-EOG i tym samym zwiększać konkurencyjność UE.
Niestety rynek wewnętrzny na produkty nie został jeszcze w pełni zrealizowany, w szczególności należałoby usunąć następujące niedociągnięcia:
3.3.1.1 Regulacje
- lepsze ustawodawstwo jest koniecznym warunkiem wstępnym dla wszystkich przedsiębiorstw, a w szczególności dla MŚP;
- przepisy należy ustanawiać tylko wtedy, gdy są rzeczywiście niezbędne, tzn. na podstawie szczegółowej analizy oddziaływania, włączając w to wyczerpujące konsultacje z interesariuszami;
- przepisy powinny być proste i jasne oraz nakładać jak najmniejsze obciążenia administracyjne.
Jest to ważne zwłaszcza dla MŚP, które stanowią przytłaczającą większość firm unijnego sektora budowy maszyn [8].
Niestety aż nazbyt często zdarza się, że ustawodawcy UE, pomimo dobrych intencji, nie zauważają niepotrzebnie dużego obciążenia administracyjnego wynikającego z regulacji;
- analiza oddziaływania aktów prawnych jest niezbędna. Powinna ona być przeprowadzana przez wszystkie instytucje unijne i krajowe, nie tylko w odniesieniu do początkowego projektu, ale w całym procesie legislacyjnym oraz ex-post, dla pewnego okresu następującego po wdrożeniu ustawodawstwa.
Pozwoliłoby to na ocenę stopnia powodzenia w ramach osiągania celów polityki;
- istniejące przepisy UE powinny być odpowiednio wprowadzane w życie — Komisja powinna poprawić swój monitoring i zapewnić harmonijne wdrażanie.
Wszystkie właściwe strony należy zachęcać do monitorowania przebiegu procesów wdrażania;
- wszystkie przepisy zawarte w różnych dyrektywach muszą być zharmonizowane i wszystkie definicje odnoszące się do produkcji, zawarte w dyrektywach muszą być jednolite;
- należy unikać wprowadzania dodatkowych wymogów na poziomie krajowym.
W wymogach dotyczących produktów, obowiązujących w poszczególnych Państwach Członkowskich, występuje zdecydowanie zbyt wielka rozbieżność, którą dalej potęgują rozbieżności w transpozycji.
Takie "złocenie" (nadmiar w zastosowaniu), jak powszechnie określa się tę sytuację, prowadzi tylko do fragmentacji rynku wewnętrznego i w ten sposób działa na niekorzyść zasady konkurencji.
3.3.1.2 Nadzór nad rynkiem
Lepszy nadzór nad rynkiem ma znaczenie kluczowe — obecnie w UE występują braki w tej dziedzinie, co uniemożliwia zapewnienie równych szans [9].
Dlatego władze celne powinny prowadzić bardziej intensywne kontrole i należy wyposażyć je w niezbędne sposoby i środki, aby zagwarantować, że na rynek trafiają jedynie produkty zgodne ze wszystkimi obowiązującymi przepisami.
Kontrola produktów technicznych na granicach UE powinna być zaostrzona także w celu zwalczania podrabiania produktów, co jest poważnym i rosnącym problemem, który dotyczy już 5 % sprzętu sprzedawanego w UE.
Nie jest zadowalająca sytuacja, gdy Państwa Członkowskie reagują tylko, gdy ma miejsce wypadek.
Biorąc pod uwagę fakt, że nadzór nad rynkiem jest podejmowany przez władze narodowe według różnych kryteriów, wymagana jest harmonizacja.
Można ją osiągnąć dzięki wydaniu przez Komisję podręcznika nadzoru nad rynkiem dla Państw Członkowskich.
3.3.2 Handel
Najważniejszym celem jest zapewnienie dostępu do rynku unijnym firmom, nie osłabiając europejskich standardów panujących na rynku wewnętrznym.
Eksportując maszyny i wyposażenie za kwotę 129 mld € Unia Europejska jest światowym liderem na rynku budowy maszyn.
Dlatego swoboda dostępu i inwestowania na rynkach państw trzecich ma dla sektora budowy maszyn znaczenie podstawowe.
Inną istotną kwestią jest liberalizacja światowego handlu produktami i usługami technicznymi (w tym, w wielu przypadkach, na rynku wewnętrznym).
Europejski sektor budowy maszyn był liderem, jeżeli chodzi o znoszenie taryfowych i nietaryfowych barier w handlu w rundzie urugwajskiej i rundzie w Doha.
Komisja powinna kontynuować wielostronne, regionalne i dwustronne rozmowy handlowe, aby pchnąć na przód znoszenie barier technicznych w handlu, liberalizację warunków dla inwestycji zagranicznych i zakładania przedsiębiorstw w innych państwach, liberalizację usług na rzecz przedsiębiorstw oraz stopniowe znoszenie ceł importowych pod warunkiem zachowania wzajemności.
W przypadku usług na rzecz przedsiębiorstw, najważniejszym celem jest zapewnienie braku interwencji w dostarczanie produktów i powiązanych z nimi usług.
3.3.3 Polityka konkurencji
Jeżeli UE ma stać się najbardziej dynamiczną gospodarką świata, ważne jest nie tylko, aby nowe technologie były opracowywane, ale konieczne jest także promowanie szybkiego ich rozpowszechniania.
Ważne jest zatem stworzenie odpowiednich warunków ramowych na poziomie polityki konkurencji, aby ułatwić transfer technologii do stron trzecich.
Kiedy opracowana zostaje innowacyjna technologia — a sektor budowy maszyn w Europie często specjalizuje się w rynkach niszowych — wykorzystywanie progów rynkowych, najczęściej wykorzystywanych przez europejskie organy zajmujące się konkurencją dla celów ustalania określonych antykonkurencyjnych efektów, jest często niewłaściwe.
3.3.4 Podatki i finansowanie
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosunków Indie-UE
(2005/C 267/06)
Na sesji plenarnej z dnia 27 stycznia 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego sporządzić opinię w sprawie stosunków Indie-UE
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 14 marca 2005 r.
Sprawozdawcą był Sukhdev Sharma.
Na 417. sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 12 maja 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (jednomyślnie) stosunkiem głosów 145 do 0, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1 Wprowadzenie
1.1 Pierwszy raport informacyjny na temat stosunków Indie-UE (CES 947/2000) został przyjęty przez Sekcję ds. Stosunków Zewnętrznych w grudniu 2000 r., w okresie poprzedzającym pierwsze posiedzenie Okrągłego Stołu Indie-UE, zorganizowane w New Delhi w styczniu 2001 r.
Europejscy członkowie Okrągłego Stołu wyłonieni zostali z EKES-u, zaś członkowie ze strony Indii wybrani zostali spośród przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego (patrz załącznik I).
1.2 Od czasu swojej inauguracji w roku 2001, Okrągły Stół zyskał reputację ważnej instytucji na rzecz kontynuacji rozwoju stosunków Indie-UE.
Jego siódme posiedzenie odbyło się w czerwcu 2004 r. w Srinagar w Kaszmirze, a ósme w grudniu 2004 r. w Londynie, gdzie w sposób otwarty i konstruktywny dyskutowano tak drażliwe kwestie jak zatrudnianie dzieci i równość płci w miejscu pracy. (Patrz sekcja 5: Dotychczasowy dialog społeczeństw obywatelskich UE-Indie)
1.3 Opinia z inicjatywy własnej w sprawie stosunków Indie-UE została przygotowana w związku z ich rosnącym od 2000 roku znaczeniem.
Wiele wydarzeń z roku 2004 odzwierciedla znaczenie tych stosunków.
1.4 Dlatego też niniejsza opinia z inicjatywy własnej nie ogranicza się do aktualizacji raportu informacyjnego na temat stosunków Indie-UE z 2000 r.
Podkreśla ona również konieczność pełnego wykorzystania przez EKES silnego poparcia politycznego, ze strony zarówno instytucji unijnych, jak i rządu Indii, dla bliższej współpracy między społeczeństwami obywatelskimi Europy i Indii.
W tym celu opinia z inicjatywy własnej zauważa dotychczasowy wkład EKES-u w zbliżenie w konstruktywnym dialogu społeczeństw obywatelskich Indii i Europy.
Określa ona również możliwy dalszy wkład EKES, zwłaszcza w przygotowanie wspólnego planu działania na rzecz strategicznego partnerstwa UE-Indie, w szczególności na drodze okrągłego stołu.
1.5 Komisja Europejska przesłała swe szeroko zakrojone projekty partnerstwa strategicznego z Indiami do Rady, Parlamentu Europejskiego i EKES-u w czerwcu 2004 r., w odpowiedzi na fakt, iż stosunki Indie-UE "w ostatnich latach rozwijają się gwałtownie pod względem zakresu i intensywności".
Komisja wezwała do stworzenia planu działania, który miałby zostać zatwierdzony na szóstym szczycie Indie-UE w 2005 r.
1.6 W sierpniu rząd Indii przychylnie odniósł się do komunikatu Komisji z 16 czerwca i zaproponował powołanie komitetu na szczeblu ministerialnym w celu stworzenia planu działania, który miałby zostać zatwierdzony na szóstym szczycie.
1.7 Rada UE w swoich wnioskach przyjętych w październiku "z zadowoleniem odniosła się do pełnego i wszechstronnego" komunikatu Komisji.
Rada w pełni poparła jego ogólne cele i zobowiązała się "pracować z Komisją na rzecz ich wdrożenia".
1.8 W październiku Parlament Europejski zalecił Radzie, aby "podjęła decyzję o podniesieniu stosunków Indie-UE do rangi partnerstwa strategicznego", a także, aby podjęła w tym celu "niezbędne kroki praktyczne".
1.9 Na piątym szczycie Indie-UE, który odbył się w listopadzie w Hadze, wezwano obie strony "do wspólnego wypracowania wszechstronnego planu działania dla partnerstwa strategicznego Indie-UE oraz nowej wspólnej deklaracji politycznej, opartej na komunikacie Komisji, wnioskach Komisji oraz odpowiedzi Indii, która miałaby zostać zatwierdzona na szóstym szczycie."
1.10 Na grudniowym posiedzeniu Okrągłego Stołu w Londynie w zaleceniach na szczyt Indie-UE w roku 2005 "uznano, iż partnerstwo strategiczne Indie-UE daje szanse na umocnienie i poszerzenie roli społeczeństwa obywatelskiego w tym partnerstwie dzięki forum Okrągłego Stołu".
Podkreślono, iż "społeczeństwo obywatelskie musi stanowić integralną część nowego partnerstwa" i wyrażono "chęć aktywnego przyczyniania się do opracowywania wspólnego planu działania".
1.11 Długość dokumentu Komisji Europejskiej oraz odpowiedzi rządu indyjskiego mogą sugerować, iż jeśli chodzi o umocnienie i zacieśnienie stosunków na linii Indie-UE, wiele pozostaje do zrobienia.
Faktem jest, iż strony już pozostają w bliskich stosunkach w ramach "partnerstwa opartego na solidnych fundamentach wspólnych wartości i poglądów," zgodnie z oświadczeniem ze szczytu.
Faktycznie, trzy wyżej wymienione dokumenty uzmysławiają, jak wiele już zostało osiągnięte.
1.12 Partnerstwo Indie-UE na przestrzeni lat współpracy gospodarczej i rozwojowej osiągnęło wyższy wymiar polityczny i strategiczny, zważywszy, że Indie i UE są liczącymi się stronami na arenie światowej, mającymi wspólną wizję porządku światowego opartego na multilateralizmie.
Obecnie dialog polityczny obu stron obejmuje regularne spotkania na szczycie, które w ostatnich latach odbywały się dorocznie, doroczne posiedzenia trójstronne na szczeblu ministerialnym, a po zatwierdzeniu w roku 2001 wspólnej deklaracji Indie-UE w sprawie zwalczania terroryzmu, odbywające się dwa razy do roku posiedzenia Trójki COTER, politycznej grupy roboczej ds. zwalczania terroryzmu.
Struktury instytucjonalne obejmują także grupę roboczą ds. konsularnych, odbywające się od 2000 r. dwa razy do roku spotkania wyższych urzędników z UE i Indii oraz organizowane dwa razy do roku posiedzenia Okrągłego Stołu Indie-UE.
1.13 Handel i inwestycje pozostają kamieniem węgielnym stosunków Indie-UE.
UE jest największym partnerem handlowym i głównym źródłem zagranicznych inwestycji w Indiach.
Choć handel i inwestycje są wyraźnie mniejsze niż potencjalnie mogłyby być, indyjscy i europejscy przedsiębiorcy zalecają podjęcie działań w ośmiu sektorach objętych wspólną inicjatywą na rzecz zwiększenia handlu i inwestycji.
Program rozwoju handlu i inwestycji o budżecie wynoszącym 13,4 miliona EUR będzie opierał się właśnie o te zalecenia.
Jednocześnie UE oraz Indie zawarły porozumienie o współpracy celnej, mające na celu usprawnienie przepływów handlowych, a także prowadzą negocjacje dotyczące porozumienia morskiego, mającego przyczynić się do rozwoju działalności indyjskich i europejskich firm żeglugowych.
1.14 Eksport technologii informacyjnych (IT) z Indii do UE wzrósł do ponad 2 miliardów EUR w 2003 r., i odpowiadał 20 % całkowitego eksportu oprogramowania z tego kraju.
Około 900 indyjskich i europejskich firm i organizacji wzięło udział w forum współpracy Euro-India 2004 poświęconym społeczeństwu informacyjnemu, zorganizowanym w New Delhi w marcu 2004 r.
Jednocześnie rozpoczęto dialog na temat społeczeństwa informacyjnego, oparty na wspólnym oświadczeniu Indii i UE w sprawie wizji rozwoju społeczeństwa informacyjnego oraz technologii informacyjnych i komunikacyjnych.
Zapewnia ono badania w sześciu sektorach priorytetowych oraz pogłębionego dialogu na temat ram regulacyjnych dla społeczeństwa informacyjnego i komunikacji elektronicznej.
1.15 Współpraca na polu nauki i technologii, rozpoczęta w połowie lat 80. ubiegłego wieku, stała się jednym z najbardziej obiecujących obszarów współpracy na linii Indie-UE.
Porozumienie o współpracy naukowej i technologicznej zapewnia ramy prawne dla udziału indyjskich i europejskich naukowców w programach prowadzonych przez drugą stronę, przy czym Indie są "krajem docelowym" współpracy, zgodnie z międzynarodowymi ramami szóstego ramowego programu UE w dziedzinie badań.
1.16 Indie i UE pracują nad projektem porozumienia o współpracy związanej z unijnym projektem satelity nawigacyjnego Galileo.
Biorąc pod uwagę możliwości Indii w odniesieniu do działań związanych z nawigacją satelitarną, porozumienie przyczyni się do rozwoju współpracy przemysłowej w wielu obszarach zaawansowanych technologii.
Indie i UE od dawna współpracują, za pośrednictwem swoich agencji kosmicznych, ESA i ISRO, nad pokojowym badaniem i wykorzystaniem przestrzeni kosmicznej.
Jednocześnie UE wyraziła zainteresowanie indyjską, bezzałogową misją badawczą na Księżyc, Chandrayaan-1.
1.17 Istnieją nowe podejścia do współpracy rozwojowej.
Indie stają się nietypowym partnerem, o ewoluującej polityce rozwojowej, w której są one zarówno odbiorcą jak i dawcą.
Zmiana ta stała się oczywista przy usuwaniu skutków zniszczeń po tsunami, które nawiedziło w dniu 26 grudnia 2004 r. państwa leżące nad Oceanem Indyjskim.
Indie odmówiły przyjęcia zewnętrznej pomocy humanitarnej, dostarczając jednocześnie na dużą skalę pomocy Sri Lance.
Jako odbiorca, Indie otrzymują obecnie pomoc rozwojową od wybranej grupy dwustronnych państw-dawców, poszerzonej aktualnie do UE, państw G-8 i mniejszych dwustronnych państw-dawców spoza G-8, które są jednak przyjmowane, jeśli datki przekraczają 25 mln USD rocznie.
UE przekaże Indiom 225 milionów EUR dotacji w latach 2001-2006, z czego cztery piąte na cele ograniczenia ubóstwa.
Współpraca rozwojowa skupi się na stanach Radżastan i Chattisgarh, i będzie głównie przeznaczona na programy edukacyjne i zdrowotne.
1.18 EKES musi skutecznie zareagować na ten napływ istotnych dla polityki wydarzeń w ciągu sześciu miesięcy — w pierwszej połowie 2005 r.
Komisja Europejska w rzeczywistości wystąpiła w czerwcowym komunikacie z projektem, aby Okrągły Stół w pełni włączyć do instytucjonalnego mechanizmu stosunków Indie-UE, zaś jego współprzewodniczących zaprosić do przedstawiania na szczycie niewiążących zaleceń politycznych.
Rada poparła propozycje Komisji, aby zwiększyć wzajemne zrozumienie poprzez "pogłębioną współpracę między partiami politycznymi, związkami zawodowymi, zrzeszeniami przedsiębiorców, uczelniami wyższymi oraz społeczeństwami obywatelskimi."
Na szczycie w Hadze wyrażono zgodę na "promowanie współpracy między partiami politycznymi, związkami zawodowymi, zrzeszeniami przedsiębiorców, uczelniami wyższymi oraz społeczeństwami obywatelskimi".
1.19 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej zwraca również uwagę na sposoby, dzięki którym Okrągły Stół może stać się skuteczniejszy, zaś jego strona internetowa oraz forum internetowe społeczeństwa obywatelskiego Indie-UE mogą służyć zarówno zwiększeniu skuteczności Okrągłego Stołu, jak i dotarciu do większej ilości indyjskich i europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
2 Wkład w partnerstwo strategiczne Indie — UE
2.1 Okrągły Stół z zadowoleniem przyjął wdrożenie partnerstwa strategicznego Indie –UE na posiedzeniu w Londynie w grudniu 2004 r. i podjął się udziału w pracach nad wspólnym planem działania, który miałby zostać stworzony w 2005 r., przed szóstym szczytem Indie-UE.
Zadeklarował również zamiar "przedstawienia projektów dotyczących obszarów, na których społeczeństwo obywatelskie przynieść może rzeczywistą wartość dodaną, szczególnie w odniesieniu do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju, promowania zrównoważonego rozwoju i zarządzania globalizacją."
Okrągły Stół podjął się również przeanalizować, w jaki sposób społeczeństwo obywatelskie może pomóc wdrożyć Wspólną Deklarację w sprawie Stosunków Kulturalnych.
2.2 Zarówno Okrągły Stół, jak i EKES, mogą wnieść istotny wkład do partnerstwa strategicznego Indie-UE.
Od inauguracyjnego posiedzenia w New Delhi w styczniu 2001 r., Okrągły Stół (1) poddał pod dyskusję wiele zagadnień ujętych przez Komisję Europejską w jej komunikacie z 16 czerwca, a także (2) przedstawił zalecenia na szczyty Indie-UE dotyczące tych zagadnień.
Na posiedzeniu w Londynie uznał, iż powstające partnerstwo strategiczne "przynosi szanse na spotęgowanie i poszerzenie roli społeczeństwa obywatelskiego dzięki forum Okrągłego Stołu."
Okrągły Stół już poddał dyskusji i przedstawił zalecenia w kwestii kilku zagadnień, w tym globalizacji, handlu i inwestycji; WTO; własności intelektualnej, mediów i kultury na swym drugim posiedzeniu w Brukseli w lipcu 2001 r.
Nie tylko powrócono do tych tematów na kolejnych posiedzeniach, ale i poszerzono agendę o współpracę dotyczącą przemysłu żywnościowego i agrobiznesu; prawa człowieka w miejscu pracy; zrównoważony rozwój i turystykę.
Wcześniejsze rozważania na temat kwestii kulturowych zostaną poszerzone na kolejnym posiedzeniu w czasie dyskusji w sprawie kwestii pluralizmu kulturowego i religijnego w społeczeństwach demokratycznych.
2.3 Zamiast przeanalizować wszystkie tematy podniesione przez Komisję Europejską w ramach partnerstwa strategicznego, Okrągły Stół podjął na posiedzeniu w Londynie decyzję o ograniczeniu się do tych obszarów, w których społeczeństwo obywatelskie może wnieść wyjątkowy wkład.
Dlatego też korzystne byłoby rozważenie jego wkładu w następujące obszary wskazane przez Komisję jako ważne elementy powstającego partnerstwa strategicznego.
2.3.1 Zapobieganie konfliktom i odbudowa pokonfliktowa. Są to obszary, w których, jak podkreśliła Komisja, Indie odgrywają poważną rolę, zarówno w ramach ONZ, jak i stosunków bilateralnych, na przykład w Afganistanie.
Stąd też propozycja Komisji, aby UE i Indie zbadały sposoby sformalizowania regularnej współpracy w tych obszarach.
Komisja sugeruje również, aby współfinansowały one konferencję ONZ na temat zapobiegania konfliktom i zarządzania pokonfliktowego, a także rozpoczęły dialog na temat wkładu integracji regionalnej w zapobieganie konfliktom.
2.3.2 Migracja: Jak zauważa Komisja, międzynarodowa migracja zwiększyła się w obliczu globalizacji.
Doprowadziło to z jednej strony do większej ilości przekazów pieniężnych od emigrantów, a z drugiej do problemów związanych z nielegalną migracją i handlem ludźmi.
Komisja popiera wszechstronny dialog obejmujący nie tylko legalną migrację, łącznie z migracją zarobkową i przepływem pracowników oraz kwestiami dotyczącymi wiz, ale także walkę z przemytnikami i handlarzami, powrót i ponowne przyjęcie nielegalnych migrantów oraz inne dotyczące migracji kwestie.
2.3.3 Demokracja i prawa człowieka: Komisja popiera poszerzenie obecnego dialogu o takie tematy, jak zniesienie kary śmierci, dyskryminacja płci, praca dzieci i prawa pracownicze, zbiorowa odpowiedzialność społeczna oraz wolność religijna.
Komisja jest gotowa finansować projekty w Indiach w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Praw Człowieka i Demokracji.
EKES uważa, iż należy zająć się kwestią dyskryminacji wynikającej z kastowości społeczeństwa.
2.3.4 Kwestie środowiskowe: Indie i UE winny wspólnie pracować nad propagowaniem współpracy dotyczącej globalnych wyzwań środowiskowych, takiej jak Konwencje NZ o różnorodności biologicznej, gdzie konstruktywny dialog rozwinąć można w kwestii programu "Access and Benefit Sharing" (ABS) (Dzielenie się dostępem i korzyściami).
Indie zostałyby poproszone o zorganizowanie środowiskowego forum Indie-UE, obejmującego społeczeństwo obywatelskie oraz sfery biznesu, na którym byłaby możliwość wymiany poglądów, know-how oraz informacji naukowych i technicznych.
EKES jest zdania, iż w najbliższej przyszłości Okrągły Stół Indie-UE powinien zająć się kwestiami polityki energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego.
2.3.5 Zrównoważony rozwój: Promowany poprzez dialog na temat zagadnień takich, jak zachęcanie do handlu towarami produkowanymi z poszanowaniem środowiska naturalnego, oznakowanie i ocena wpływu na środowisko, według Komisji Europejskiej.
Komisja popiera również szersze wykorzystanie Centrum Zrównoważonego Handlu i Innowacji (STIC).
2.3.6 Współpraca rozwojowa: Indie ograniczyły liczbę bilateralnych państw-dawców do sześciu (UE, Zjednoczone Królestwo, Niemcy, USA, Japonia i Rosja).
W rzeczywistości kraj ten stał się zarówno odbiorcą, jak i dawcą pomocy rozwojowej.
Niemniej jednak, Komisja pragnie, aby UE udzieliła Indiom pomocy przy osiąganiu Milenijnych Celów Rozwoju.
Spójność społeczna i gospodarcza może stać się priorytetem w oparciu o doświadczenia zebrane przy programach pomocowych UE w Indiach, dotyczących podstawowego kształcenia i podstawowej ochrony zdrowia.
Komisja jest przekonana, iż współpraca rozwojowa UE winna w coraz większym stopniu skupiać się na pomocy grupom zmarginalizowanym. Powinna również wspierać promocję podstawowych konwencji MOP.
Zdaniem EKES Indie winny ratyfikować 3 podstawowe konwencje MOP, które nie zostały jeszcze ratyfikowane przez ten kraj.
2.3.7 Współpraca kulturalna: Komisja pragnie zacieśnić współpracę szczególnie w dziedzinie filmu i muzyki.
Szczytom politycznym i biznesowym towarzyszyć mógłby Tydzień Kulturalny.
Komitet zauważa, że rok 2006 poświęcony dialogowi międzykulturowemu może stanowić właściwą okazję, by Okrągły Stół zajął się tą kwestią.
2.3.8 Widoczność: Zdaniem Komisji indyjska opinia publiczna musi być informowana o wszystkich aspektach działalności UE, a nie tylko o jej stosunkach handlowych.
Komisja rozpocznie projekt badawczy, którego celem będzie określenie publiczności docelowej, kluczowych przesłań, głównych instrumentów oraz najlepszych sposobów ich zastosowania.
Państwa Członkowskie, jak również Parlament Europejski, zachęca się do udziału w pracach na rzecz poprawy wizerunku UE w Indiach.
Od New Delhi oczekuje się stworzenia własnej strategii komunikacji.
2.3.9 Handel i inwestycje: Jak Komisja Europejska podkreśliła w swym komunikacie, handel i inwestycje stanowią "kamień węgielny stosunków Indie-UE".
Kilka propozycji zawartych w komunikacie zajmuje się więc tymi dwoma tematami, zarówno na szczeblu multilateralnym, jak i bilateralnym.
Komisja pragnie, aby UE osiągnęła większą zbieżność stanowisk z Indiami w sprawach kluczowych w trakcie negocjacji handlowych w ramach Rundy Rozwoju Doha na forum WTO.
Komisja popiera również bilateralny dialog na temat praw własności intelektualnej (IPR), między innymi po to, aby osiągnąć wspólne stanowisko w sprawie Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS).
2.4 W części komunikatu poświęconej pobudzeniu współpracy między przedsiębiorcami, Komisja wyraża pragnienie, aby UE pomogła stworzyć Okrągły Stół Liderów Biznesu.
Projekt popierany jest przez szczyt haski.
Jednocześnie, wspólna inicjatywa Indie i UE dotycząca rozwoju handlu i inwestycji umożliwiła bezpośredni dialog między biznesem a decydentami.
Indyjskie organizacje biznesowe i przemysłowe organizują już szczyt biznesu Indie-UE równoległy do szczytu politycznego i przekazują wnioski liderów biznesu swym przywódcom politycznym.
2.5 Biorąc pod uwagę fakt, iż członkowie Okrągłego Stołu wybierani są z organizacji przedsiębiorców i pracodawców, mógłby on rozważyć, w jaki sposób najlepiej uczestniczyć w tych działaniach, podejmowanych wspólnie przez indyjskie i europejskie kręgi przedsiębiorców.
Mając do odegrania rolę w umocnieniu partnerstwa gospodarczego Indie-UE popieranego przez Komisję, Okrągły Stół w pracach nad wspólnym planem działania powinien skupiać się na promowaniu zrównoważonego rozwoju oraz zarządzaniu globalizacją, zgodnie z decyzją z podjętą na posiedzeniu w Londynie.
2.6 Członkowie Okrągłego Stołu wywodzą się także ze środowiska akademickiego.
Dlatego też Okrągły Stół mógłby rozważyć również swój wkład w programy akademickie stworzone przez Komisję Europejską lub przez nią przygotowywane, a wspomniane w jej komunikacie.
Obejmują one europejski program studiów na Uniwersytecie Jawaharlala Nehru w New Delhi.
Program stypendiów, o budżecie równym 33 mln EUR, powinien wejść w życie w roku akademickim 2005/2006.
Połączony on będzie z unijnym programem Erasmus Mundus i skupiać się będzie na studiach podyplomowych dla studentów indyjskich na uniwersytetach w UE.
3 Społeczeństwo obywatelskie w Indiach i Europie
Co oznacza termin "społeczeństwo obywatelskie"?
EKES przekonany jest, iż "można je zdefiniować jedynie ogólnie, jako społeczeństwo korzystające z demokracji.
Społeczeństwo obywatelskie jest terminem zbiorowym, obejmującym wszystkiego rodzaju działania społeczne, ze strony indywidualnych osób i grup, których źródłem nie jest państwo, i które nie są przez nie kierowane" [1]. Jego zwolennicy w Indiach z pewnością zgodzą się, iż społeczeństwo obywatelskie korzysta z demokracji i może działać skutecznie jedynie w demokracji.
Rzeczywiście, dla niektórych osób aktywnych w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego w Indiach inspirację stanowiły osiągnięcia społeczeństwa obywatelskiego w Europie i Stanach Zjednoczonych, a dla innych inspiracją była tradycja aktywizmu społecznego i politycznego stworzona przez Mahatmę Gandhiego.
3.1 Społeczeństwo obywatelskie w Indiach
3.1.1 Rosnąca waga społeczeństwa obywatelskiego w Indiach jest widoczna we wzroście liczby wszelkiego rodzaju organizacji wolontariackich. (Jest to termin preferowany w Indiach; termin "organizacja pozarządowa", czy też NGO, zyskał na popularności dopiero w ostatnich 20 latach).
Ich liczbę szacowano na między 50000 a 100000 około 10 lat temu, a od tego czasu liczba ta prawie na pewno wzrosła.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego angażują się w rozmaite działania w całych Indiach, a także obejmują organizacje biznesowe i zawodowe oraz związki zawodowe.
3.1.2 Indyjskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego:
- zaangażowane są w tradycyjne działania rozwojowe NGO — prowadzenie programów walki z analfabetyzmem, aptek i przychodni, pomoc rzemieślnikom, takim tak tkacze, marketing ich produktów etc.
Ponieważ zwykle działają one na szczeblu lokalnym, pomagają również agencjom rządowym wdrażać politykę społeczną w sposób zdecentralizowany;
- prowadzą dogłębne badania, aby wywrzeć nacisk na rząd krajowy i stanowy i/lub przemysł;
- starają się rozbudzić świadomość polityczną różnych grup społecznych, zachęcając je do dochodzenia swych praw;
- reprezentują szczególne grupy interesów, jak osoby niepełnosprawne, starsze oraz uchodźcy;
- działają jako innowatorzy, starając się korzystać z nowych podejść do rozwiązania problemów społecznych;
- reprezentują organizacje pracodawców, związki zawodowe, towarzystwa wzajemnej pomocy i spółdzielnie;
- obejmują organizacje reprezentujące rolników;
- obejmują organizacje zajmujące się zwalczaniem epidemii HIV/AIDS; a także
- istnieją aktywiści. Od lat 70.
XX wieku tworzą oni rozległe ruchy społeczne — ruchy rolników czy też ruchy kobiece, określające i propagujące kwestie dotyczące kobiet; ruchy na rzecz środowiska naturalnego, które starają się zwrócić większą uwagę rządu na kwestie środowiskowe; ruchy obrony praw konsumenta etc.
3.1.3 Szczególnie w kwestiach dotyczących rozwoju szczególnie NGO i rząd uważają, iż muszą działać jako partnerzy.
Dlatego też krajowa Komisja Planowania często finansowała organizacje wolontariackie. Dziesiąty plan pięcioletni, najnowszy, podkreśla, iż:
"Plany powinny odzwierciedlać rzeczywiste wymagania narodu, być gospodarczo i społecznie wrażliwe na etos narodu, dla którego są tworzone.
Naród musi mieć poczucie własności takich planów i musi działać przyczyniać się do tego.
Trend związany z oczekiwaniem, iż rząd zrobi dla narodu wszystko, musi się skończyć; programy, w których naród partycypuje, okazały się o wiele skuteczniejsze."
3.1.4 Komisja Planowania posiada również komórkę ds. działań wolontariackich, która stanowi jej płaszczyznę porozumienia z sektorem wolontariackim.
Obecnie Komisja podjęła decyzję "o stworzeniu grup konsultacyjnych ... składających się z osób z różnych stron kraju, które wiedzą, co się dzieje na ich terenie i które mogą zasugerować, co i jak należy zmienić", zdaniem Pani Sayeedy Hameed, członkini Komisji Planowania [2].
3.1.5 Partia Kongresowa zawsze wspierała społeczeństwo obywatelskie, zaś kierowany przez nią rząd koalicyjny w New Delhi prawdopodobnie przywiąże większą wagę do swych działań, niż jego poprzednik.
Wkrótce po powołaniu, nowy rząd przeprowadził konsultacje z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, aby uzyskać ich odpowiedź na Wspólny Program Minimalny (Common Minimum Programme) (CMP).
Obecnie rząd powołał Narodową Radę Doradczą (NAC), której przewodniczy pani Sonia Gandhi, przywódczyni Partii Kongresowej, co należy rozpatrywać właśnie w tym świetle.
Jeden z głównych członków Partii Kongresowej, zaangażowany w stworzenie NAC, zauważył, iż "będzie on płaszczyzną porozumienia rządu Zjednoczonego Sojuszu Postępowego (United Progressive Alliance) (UPA) ze społeczeństwem obywatelskim, wprowadzi do planowania nowe podejście, które inaczej nie jest kojarzone z rządem" [3].
Oczekuje się, że NAC, którego 12 członków nominował premier Manmohan Singh, będzie doradzać mu w kwestii tego, w jaki sposób powinno się wdrażać Wspólny Program Minimalny Sojuszu.
Podczas gdy doradcy rządowi to często emerytowani urzędnicy państwowi lub dyplomaci, połowa członków NAC to bezpośrednio zaangażowani publiczni pracownicy sektora pozarządowego [4].
Pani Sonia Gandhi pragnie początkowo nadać priorytet rolnictwu, kształceniu, zdrowiu i zatrudnieniu.
3.2 Społeczeństwo obywatelskie w Unii Europejskiej [5]
3.2.1 Dzięki licznym organizacjom aktywnym na szczeblu lokalnym, regionalnym oraz wspólnotowym, społeczeństwo obywatelskie w UE jest równie dynamiczne jak w Indiach.
Ma jednak nad nim ważną przewagę: zorganizowane europejskie społeczeństwo obywatelskie posiada, jak określa się żargonowo w Indiach, "organizację na szczycie" — Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z siedzibą w Brukseli.
Co więcej, EKES stanowi integralną część instytucji utworzonych na mocy Traktatu Rzymskiego z 1957 r., który powołał złożoną z 6 państw Europejską Wspólnotę Gospodarczą, która dziś stanowi złożoną z 25 państw Unię Europejską [6].
W chwili obecnej EKES ma 317 członków pochodzących z 25 Państw Członkowskich.
Wyznaczani są oni przez unijną Radę Ministrów, w oparciu o propozycje przekazywane przez Państwa Członkowskie. Członkowie należą do jednej z trzech grup: pracodawców, pracowników i pozostałych różnych grup interesu.
Członkowie trzeciej grupy reprezentują rolników, małe i średnie przedsiębiorstwa, rzemieślników, wolne zawody, spółdzielnie, organizacje konsumenckie, grupy ochrony środowiska, stowarzyszenia rodzin, organizacje kobiece, naukowców i nauczycieli, organizacje pozarządowe (NGO) etc., zgodnie z Traktatem Rzymskim.
3.2.2 EKES jest apolitycznym ciałem konsultacyjnym, posiadającym uprawnienia doradcze.
Jego zadaniem jest informowanie instytucji unijnych odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji o poglądach swoich członków.
Istnieje 14 obszarów polityki, w których Rada UE lub Komisja Europejska mogą podjąć decyzję dopiero po zasięgnięciu opinii EKES-u.
Obszary te obejmują rolnictwo, wolny przepływ osób i usług, politykę społeczną, edukację, kształcenie zawodowe i młodzież, zdrowie publiczne, ochronę konsumenta, politykę przemysłową, badania i postęp technologiczny oraz środowisko naturalne.
Rada, Komisja oraz Parlament Europejski mogą także zasięgać opinii EKES-u w innych sprawach, jeśli uznają to za stosowne.
EKES, ze swojej strony, może również wydać opinię w sprawach uważanych przez siebie za wymagające rozważenia; stąd też niniejsza opinia z inicjatywy własnej na temat stosunków Indie-UE.
3.2.3 Rola EKES-u jako podmiotu ułatwiającego dialog ze społeczeństwem obywatelskim rozciąga się ponad granice 25 Państw Członkowskich.
Jest on aktywnym uczestnikiem w trwającym dialogu z krajami partnerstwa Euromed oraz krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), z którymi łączy UE porozumienie z Cotonou.
Zajmuje się on także dialogiem ze społeczeństwem obywatelskim w państwach Ameryki Łacińskiej, w tym w krajach Mercosur oraz w Indiach, poprzez Okrągły Stół Indie-UE, i Chinach.
4 Ostatnie wydarzenia w Indiach i UE
4.1 Pełny opis dramatycznych przemian mających miejsce zarówno w UE, jak i w Indiach, zająłby kilkaset stron.
Niniejszy raport skupia się na kluczowych wydarzeniach, które umożliwią EKES skuteczniejszy wkład w umocnienie stosunków UE-Indie.
Kluczowe wydarzenia związane z UE to powiększenie liczby Państw Członkowskich do 25, działania mające stworzyć większą Europę dzięki europejskiej polityce sąsiedztwa (ENP) oraz wdrożenie Strategii lizbońskiej przyjętej przez Radę Europejską w Lizbonie w marcu 2000 r.
Strategia ta, kładąca nacisk na zrównoważony rozwój, stara się uczynić UE najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką na świecie do roku 2010.
Kolejnym kluczowym osiągnięciem jest porozumienie w kwestii Konstytucji Europejskiej, która oczekuje obecnie na ratyfikację przez 25 Państw Członkowskich.
4.2 Rozszerzenie UE 1 maja 2004 r. dramatycznie zmieniło zarówno polityczny, jak i gospodarczy krajobraz Europy.
Polityczne konsekwencje rozszerzenia będą prawdopodobnie ważniejsze od gospodarczych, choćby ze względu na to, iż proces integracji gospodarek 10 nowych Państw Członkowskich rozpoczął się dużo wcześniej niż formalnie przystąpiły one do UE 1 maja 2004 r.
Rozszerzenie zwiększyło populację UE z 380 mln do 455 mln, co obecnie stanowi 7,3 % populacji świata.
Zwiększyło również unijny produkt krajowy brutto (PKB) z 9,3 biliona EUR do 9,7 biliona EUR, zwiększając udział UE w światowym PKB do 28,7 %.
Rozszerzenie przyniosło jednak spadek PKB per capita do 21000 EUR (z 24100 EUR), a także spadek obrotów handlowych z krajami spoza Unii do 1,8 biliona EUR (z 2 biliona EUR). Wynika to z faktu, iż handel między UE 15 a 10 krajami kandydującymi stanowi obecnie część handlu wewnętrznego UE 25.
4.3 Wraz z rozszerzeniem zmianie uległy granice UE.
UE zaczęła jednak tworzyć polityki, których celem było stworzenie "kręgu przyjaciół" jeszcze przed rozszerzeniem.
W tym celu stworzyła europejską politykę sąsiedztwa (ENP), obejmującą trzy kraje wschodniej Europy — (Ukraina, Mołdawia i Białoruś) oraz dziewięć krajów śródziemnomorskich — Algierię, Egipt, Izrael, Jordanię, Liban, Libię, Maroko, Syrię i Tunezję — a także Autonomię Palestyńską.
Celem ENP, co potwierdziła Rada UE w kwietniu 2004 r., jest "podział korzyści płynących z rozszerzenia UE z krajami sąsiadującymi, aby przyczynić się do większej stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu Unii Europejskiej i jej sąsiadów" [7].
Według Rady, ENP wymaga "znacznego stopnia integracji gospodarczej i pogłębienia współpracy politycznej, czego celem jest zapobieżenie pojawieniu się nowych linii podziału między rozszerzoną UE a jej sąsiadami".
4.4 W wypadku Indii, kluczowym wydarzeniem był zasadniczo niespodziewany wynik majowych wyborów powszechnych w Indiach, które doprowadziły do zawiązania koalicji pod przywództwem Partii Kongresowej i przewodnictwem premiera Manmohana Singha, zastępującej koalicję pod przywództwem partii BJP i przewodnictwem premiera Atala Behari Vajpayee.
Wysoka frekwencja w wyborach powszechnych, skuteczne wykorzystanie elektronicznych urządzeń do głosowania w całym kraju, a także spokojne przekazanie władzy w New Delhi, pomimo zmian politycznych spowodowanych wynikami wyborów, usprawiedliwiły roszczenia Indii do tego, iż są one największą światową demokracją.
4.5 Niespodziewane zwycięstwo Partii Kongresowej doprowadziło do spekulacji, że rząd koalicyjny pod jej przewodnictwem albo nie będzie w stanie przetrwać, albo też zostanie zobowiązany, przez swoich zewnętrznych popleczników a szczególnie Partię Komunistyczną, do wycofania się z reform.
Należy pamiętać jednak, że reformy, które obejmowały likwidację kontroli importu i otwarcie rynków kapitałowych, rozpoczęte zostały przez rząd kongresowy w roku 1991, a ich głównymi architektami byli nowy premier Manmohan Singh i nowy minister finansów Palaniappan Chidambaram.
Ten drugi postrzega się jako minister ds. inwestycji w koalicji pod przywództwem Partii Kongresowej.
Innymi słowy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego reprezentujące kręgi biznesowo-finansowe, takie jak te reprezentowane przy Okrągłym Stole UE-Indie, będą z nim pracować nad rozwinięciem krajowych sektorów gospodarki opartych na wiedzy.
4.6 Niemniej jednak, rząd pragnie, aby jego strategia gospodarcza miała "ludzką twarz", by wyciągnąć z ubóstwa szacowane 300 mln Hindusów muszących przeżyć za mniej niż 0,75 EUR (1 USD) dziennie.
Stąd jego wysiłki, aby osiągnąć roczną stopę wzrostu równą 7 % do 8 %, pomóc rolnikom, wzmocnić pozycję kobiet i zwiększyć wydatki na zdrowie i edukację.
4.7 Wyzwania stojące przed indyjskim społeczeństwem obywatelskim dadzą europejskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego szansę na współpracę z ich indyjskimi odpowiednikami, ku obopólnej korzyści.
Początkowo odbywać się to będzie na drodze Okrągłego Stołu UE-Indie, a stosunkowo szybko będzie mogło objąć organizacje, z którymi europejscy i indyjscy członkowie Okrągłego Stołu mają bliskie związki, jak również innych członków EKES, posiadających przykładowo wiedzę na temat rozwoju obszarów wiejskich, zdrowia i szkolnictwa.
W pewnym sensie współpraca na tym polu między europejskim i indyjskim społeczeństwem obywatelskim, zapewni, iż zalecenia Okrągłego Stołu na doroczne szczyty UE-Indie będą praktyczne, gdyż oparte na doświadczeniu.
5 Dotychczasowy dialog społeczeństw obywatelskich UE-Indie
5.1 Aby móc wyznaczyć dalszą drogę, najpierw musimy spojrzeć, gdzie się znajdujemy.
Punktem wyjścia dla szerszego dialogu społeczeństwa obywatelskiego musi więc być mechanizm instytucjonalny już istniejący dla prowadzenia takiego dialogu, jak i jego dotychczasowe osiągnięcia.
Dla EKES-u oznacza to ocenę dotychczasowej pracy Okrągłego Stołu UE-Indie oraz porozumienie w sprawie tego, w jaki sposób najlepiej dążyć do osiągnięcia jego celów, mając zawsze na uwadze takie powiązane wydarzenia, jak decyzja podjęta na szczycie haskim o promowaniu współpracy nie tylko między społeczeństwami obywatelskimi, ale i partiami politycznymi, związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców i uczelniami wyższymi.
5.2 Wspomniano także o zagadnieniach omawianych na różnych posiedzeniach Okrągłego Stołu od jego powstania w 2001 r., aby zademonstrować jego wiarygodność jako kluczowego partnera w wypracowaniu wspólnego planu działania.
Pewne pojęcie o ciągłości prac Okrągłego Stołu, zakresie dyskutowanych tematów, a także atmosferze zaufania, w jakiej dyskusje te się toczą, zyskać można przyglądając się rezultatom ostatnich posiedzeń.
5.3 Dlatego też na szóstym posiedzeniu, zorganizowanym w Rzymie, Okrągły Stół poczynił szereg zaleceń, począwszy od inicjatyw mających wspierać Społeczną Odpowiedzialność Biznesu (CSR), poprzez specjalną pomoc dla MŚP, a skończywszy na racjonalizacji przepisów regulujących tymczasowy przepływ wykwalifikowanych pracowników z Indii w granicach UE, a także wsparciu ze strony UE dla klastrów przemysłowych (ang. industrial clusters) w kilku wybranych sektorach, posiadających potencjał eksportowy oraz promujących rozwój.
Jednocześnie Okrągły Stół wyznaczył dwóch sprawozdawców do oceny, w jaki sposób lepiej włączyć perspektywy organizacji społeczeństwa obywatelskiego w promowanie handlu i zrównoważonego rozwoju.
5.4 Temat ten przedyskutowano na siódmym posiedzeniu Okrągłego Stołu, zorganizowanym w Srinagarze w czerwcu 2004 r.
Uzgodniono, iż aby pogłębić wspólne zrozumienie zrównoważonego rozwoju, raport końcowy, który przedłożony zostanie na dziewiątym posiedzeniu Okrągłego Stołu, oprzeć należy na praktycznych przykładach z Indii i UE.
Na posiedzeniu w Srinagarze dyskutowano również nad współpracą Indie-UE na rzecz rozwoju turystyki, w oparciu o prezentację delegatów EKES-u i Indii na posiedzenie Okrągłego Stołu.
Członkowie Okrągłego Stołu zgodzili się, iż organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają do odegrania znaczącą rolę w promowaniu takiej formy turystyki, która nie narusza równowagi ekologicznej, sprzyja gospodarczemu i społecznemu rozwojowi oraz przynosi korzyści całemu społeczeństwu.
5.5 Na posiedzeniach w Rzymie, w Srinagarze jak i w Londynie omawiano stworzenie internetowego forum społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z zaleceniami z posiedzenia w Bangalore w marcu 2003 r.
Na obu posiedzeniach podkreślono potencjał forum jako forum nieustannej dyskusji między indyjskimi i europejskimi członkami Okrągłego Stołu oraz instrumentu poprawiającego dialog między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w ogóle.
5.6 Na posiedzeniu w Rzymie dokonano również przeglądu głównych dotychczasowych osiągnięć Okrągłego Stołu.
Wyrażono opinię, iż ocena tychże osiągnięć nie może ograniczać się do liczbowej analizy ilości wdrożonych zaleceń, także z tego powodu, iż wdrożenie niektórych z tych zaleceń nie leży w kompetencjach lub w gestii unijnego i indyjskiego społeczeństwa obywatelskiego.
Pozostaje faktem, iż Okrągły Stół przyjął zalecenia i wspólne stanowisko w odniesieniu do wielu tematów, w tym takich, które uznać można za drażliwe, jeśli nie kontrowersyjne.
Podkreślono również szczególne formy współpracy, jak stworzenie forum internetowego, wysłuchano przedstawicieli lokalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego podczas odbywających się dwa razy do roku posiedzeń, a także poparto doraźną współpracę EKES-Indie, taką jak pomoc udzielona EKES przez indyjską delegację podczas jego prac nad Ogólnym Systemem Preferencji.
5.7 Zważywszy, że 60-70 % ludności pracującej zajmuje się formalnie bądź nieformalnie rolnictwem, dyskusje w ramach Okrągłego Stołu Indie-UE w kwestiach dotyczących rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich były utrudnione z powodu braku przedstawicieli rolników w indyjskiej delegacji na obrady Okrągłego Stołu.
5.8 Podczas obrad Okrągłego Stołu poruszono kwestię mechanizmów rządzących stosunkami między pracodawcami a pracownikami oraz dialogiem społecznym w Unii Europejskiej.
Zwrócono uwagę na obecnie stosowane w UE praktyki dotyczące uczestników dialogu społecznego, zagadnienia związane z ich wyznaczaniem i z ich reprezentatywnością, a także różne platformy dialogu.
Uczestnicy Okrągłego Stołu przeanalizowali również bieżącą sytuację pracodawców i pracowników w Indiach, w tym strukturę i skład związków zawodowych, negocjacje w sprawie układów zbiorowych, reformę prawa pracy oraz politykę Indii w sprawie projektów powiązania norm pracy z handlem międzynarodowym.
Odnotowano, że duża część pracowników indyjskich zatrudniona jest w tzw. sektorze "nieformalnym" (małe przedsiębiorstwa, samozatrudnienie, praca dorywcza) oraz że należy dołożyć starań, by poprawić sytuację pracowników.
Co więcej, potrzebna jest intensyfikacja wysiłków na rzecz ratyfikacji fundamentalnych norm pracy MOP i ich wdrożenia na poziomie ustawodawstwa i w praktyce.
6 Wzmocniony dialog społeczeństwa obywatelskiego: przyszłość
6.1 Nadszedł czas na gwałtowny wzrost współpracy między zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim UE 25 i Indii.
Na szczycie UE-Indie dostrzeżono już wagę prac Okrągłego Stołu.
Rząd Indii podjął pewne decyzje, których celem jest zacieśnienie współpracy ze społeczeństwem obywatelskim w Indiach.
Komisja Europejska w swoim komunikacie z 16 czerwca wezwała do tego, aby Okrągły Stół "w pełni włączono do architektury instytucjonalnej" oraz aby zaprosić jego dwóch współprzewodniczących do uczestnictwa w posiedzeniach szczytu Indie-UE.
6.2 Rząd indyjski zauważył w swej pierwotnej odpowiedzi na komunikat z 16 czerwca, iż pomimo wysiłków na "szczeblu oficjalnym, aby nadążyć za zachodzącymi w Indiach i UE zmianami, ... nadal istnieje potrzeba zacieśnienia kontaktów na innych szczeblach, w tym także między społeczeństwami obywatelskimi UE i Indii".
6.3 Nieuchronnie powstaje pytanie, w jaki sposób Okrągły Stół może być skuteczniejszy w procesie decyzyjnym, szczególnie w sytuacji, gdy ma on rzadki przywilej bezpośredniego dostępu do najwyższych władz politycznych, premiera Indii oraz premiera kraju sprawującego prezydencję Rady UE, na swych dorocznych szczytach?
Sekcja 2 niniejszej opinii z inicjatywy własnej w sprawie "wkładu w partnerstwo strategiczne UE-Indie", wskazuje, w jaki sposób Okrągły Stół może skutecznie przyczynić się do przygotowania wspólnego planu działania na rzecz partnerstwa strategicznego.
Działanie to potrwa jedynie do szóstego szczytu Indie-UE, na którego posiedzeniu w drugiej połowie 2005 r. dojść ma do zatwierdzenia planu.
6.4 Wiele zaleceń Okrągłego Stołu na szczyt Indie-UE będzie się wiązało ze średnio- lub długookresowymi zobowiązaniami.
Doświadczenie sugeruje, iż zalecenia powinny dotyczyć również projektów planowanych do wdrożenia wspólnie przez europejskie i indyjskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
Poparcie polityczne ułatwiłoby również zapewnienie ewentualnych niezbędnych funduszy, a także pozwoliłoby indyjskiemu i europejskiemu społeczeństwu obywatelskiemu współpracę przy różnorodnych projektach [8].
6.5 Jeśli Okrągły Stół ma być skuteczny w procesie decyzyjnym, jego agenda musi oczywiście obejmować kwestie omawiane na szczeblu oficjalnym, takie jak te dotyczące Światowej Organizacji Handlu (WTO) i rundy negocjacji handlowych z Doha.
Okrągły Stół może zwiększyć swoją skuteczność współpracując ze szczytem biznesu UE-Indie, organizowanym przez dwóch jego członków z Federacji Indyjskich Izb Handlu(FICCI) oraz Konfederacji Przemysłów Indii (CII).
Powinien on również zwrócić się o połączenie z przewidywanym Okrągłym Stołem liderów biznesu, zaproponowanym przez Komisję Europejską.
6.6 Ponieważ wśród członków Okrągłego Stołu znajdują się przedstawiciele środowiska akademickiego, może on znacząco przyczynić się do powodzenia wartego 33 mln EUR programu stypendiów dla Indii, uruchomionego w roku 2005 przez Komisję Europejską.
Ze swojej strony, EKES mógłby rozszerzyć swe inicjatywy na Indie, których przykładem była wcześniejsza decyzja o zwróceniu się do współprzewodniczącego Okrągłego Stołu ze strony Indii o wzięcie udziału w seminarium na temat WTO po szczycie w Cancun.
6.7 Fakt, iż kanały komunikacji między urzędnikami a liderami biznesu dotyczącej zagadnień gospodarczych są coraz liczniejsze, nie oznacza, iż Okrągły Stół powinien ograniczyć swe dyskusje w tych kwestiach.
Wręcz przeciwnie.
Jednak zamiast koncentrować się na ich aspektach czysto ekonomicznych, powinien raczej przyjrzeć się ich nie-ekonomicznym, a zwłaszcza społecznym, implikacjom.
Takie działanie uzgodniono na szczycie Okrągłego Stołu w Srinagarze w przypadku zrównoważonego rozwoju: koncepcja ta zostanie rozważona jako obejmująca nie tylko ekonomiczny aspekt strategii rozwoju, ale także jej aspekty społeczne i środowiskowe.
Outsourcing jest innym zagadnieniem, dla którego takie podejście jest odpowiednie.
Kwestie powiązane w UE z outsourcingiem różnią się znacznie od kwestii związanych z nim w Indiach, mają jednak jedną wspólną cechę: najtrudniejsze do rozwiązania w obu wypadkach są kwestie społeczne.
Innymi słowy, przyjmując holistyczne podejście, Okrągły Stół będzie w stanie zapewnić, iż nie-ekonomicznym aspektom zagadnień zasadniczo ekonomicznych nadana zostanie równorzędna waga.
6.8 Ta zmiana kierunku uwagi pozwoli Okrągłemu Stołowi organizować konferencje UE-Indie poświęcone sprawom społecznym, stanowiące uzupełnienie szczytów gospodarczych i politycznych.
Tematy konferencji można wybrać spośród tych, które zostały już omówione w trakcie obrad Okrągłego Stołu, jak na przykład równouprawnienie płci.
Dodatkowe tematy mogłyby obejmować np. wpływ outsourcingu i emigracji na społeczeństwo.
Znaczenie takich konferencji dla zrównoważonego rozwoju społeczeństwa zarówno Europy, jak i Indii, nie sposób przecenić.
6.9 Okrągły Stół będzie musiał dokładniej przyjrzeć się kwestiom kulturowym.
Może się on przyczynić do wprowadzenia w życie wspólnej deklaracji UE i Indii w sprawie relacji kulturowych.
Okrągły Stół może również z pożytkiem zająć się zaleceniem "dialogu cywilizacji, religii i kultur", przekazanym przez przedstawicieli azjatyckiego społeczeństwa obywatelskiego na szczycie Azja-Europa (lepiej znanym jako szczyt ASEM), gdy spotkali się oni w Barcelonie w czerwcu 2004 r [9].
Przywódcy ASEM już rozpoczęli dialog cywilizacji, w którym uczestniczyły głowy państw lub rządów UE, jednak nie Indie, gdyż nie są one członkiem ASEM.
W odpowiedzi na komunikat Komisji, Indie wykazały gotowość do włączenia się w dialog z UE na temat problemów stwarzanych przez ekstremizm i fundamentalizm religijny.
6.10 Powodzenie tych przedsięwzięć wymagać będzie od Okrągłego Stołu dotarcia do o wielu więcej organizacji społeczeństwa obywatelskiego, niż może fizycznie gościć na swych posiedzeniach.
Ma on jednak gotowy do tego doskonały instrument — stworzone przez siebie forum internetowe.
Otwierając forum dla innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w UE i Indiach, Okrągły Stół może włączyć je do swych dyskusji.
Ponieważ liczba takich organizacji jest bardzo duża, dostęp może być początkowo ograniczony do organizacji znanych członkom Okrągłego Stołu.
W ramach uzupełnienia tej wymiany poglądów w przestrzeni wirtualnej, Okrągły Stół nadal będzie zapraszać organizacje społeczeństwa obywatelskiego na swe regularne posiedzenia.
6.11 Forum internetowe oferuje również gotowy kanał komunikacji członkom Okrągłego Stołu między posiedzeniami odbywającymi się dwa razy w roku, biorąc pod uwagę, iż członkowie indyjscy rozrzuceni są po całym kraju.
Projekty raportów przesyłane być mogą na forum, aby członkowie mogli przekazać swe uwagi przed posiedzeniem.
Dyskusje w trakcie samego posiedzenia byłyby w wyniku tego bogatsze, zaś zalecenia na szczyty UE-Indie bardziej zogniskowane.
Członkowie mogą informować się wzajemnie o swych działaniach, umożliwiając sobie w ten sposób lepsze poznanie się na płaszczyźnie zawodowej.
A ponieważ liczba europejskich i indyjskich organizacji korzystających z forum wzrasta, organizacje o wspólnych interesach mogą wykorzystywać je do nawiązania bliższej współpracy, dzieląc się na początku doświadczeniami, a w przyszłości przechodząc do wspólnych projektów.
6.12 Dwa kolejne zagadnienia obszernie dyskutowane przy Okrągłym Stole to rola mediów w umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego oraz współpraca kulturalna.
Dlatego też Okrągły Stół może mieć duży wkład (1) w wysiłki Państw Członkowskich, Parlamentu Europejskiego oraz Komisji Europejskiej, mające na celu podniesienie statusu UE w Indiach, szczególnie wśród organizacji społeczeństwa obywatelskiego, oraz (2) w stworzenie oddzielnego rozdziału w planie działania na rzecz partnerstwa strategicznego, dotyczącego współpracy kulturalnej, w oparciu o Wspólną deklarację Indie-UE w sprawie współpracy kulturalnej z 8 listopada 2004 r.
7 Wnioski
7.1 UE i Indie są zdecydowane jak nigdy wcześniej, aby rozszerzyć i zacieśnić współpracę.
Ostatnim na to dowodem jest tempo, w jakim Komisja Europejska i misja dyplomatyczna Indii w UE rozpoczęły pracę nad planem działania na rzecz partnerstwa strategicznego Indie-UE.
Obie strony pragną, aby ich społeczeństwa obywatelskie przyczyniły się do postępów tego procesu.
EKES już pomaga zbliżyć europejskie i indyjskie społeczeństwa obywatelskie, biorąc aktywny udział w Okrągłym Stole UE-Indie, udzielając pomocy finansowej forum internetowemu UE-Indie, a także zapraszając współprzewodniczącego Okrągłego Stołu ze strony Indii, N. N. Vohra, do udziału w swych działaniach związanych ze stosunkami Indie-UE.
7.2 Przyjąwszy z zadowoleniem komunikat Komisji Europejskiej w sprawie strategicznego partnerstwa Indie-UE, EKES winien obecnie aktywnie przyczynić się do stworzenia odpowiedniego planu działania.
Na posiedzeniu Okrągłego Stołu w Londynie zobowiązano się "przedstawić instytucjom europejskim i rządowi indyjskiemu propozycje dotyczące obszarów, w których społeczeństwo obywatelskie przynieść może rzeczywistą wartość dodaną, szczególnie w odniesieniu do Milenijnych Celów Rozwoju, propagowania zrównoważonego rozwoju oraz zarządzania globalizacją".
7.3 Rząd indyjski z zadowoleniem przyjął rozszerzenie UE.
We wspólnym oświadczeniu prasowym, wydanym po szczycie w Hadze 8 listopada 2004 r., Indie potwierdziły swoją opinię, iż "pogłębienie i poszerzenie UE powinno przyczynić się do dalszego umocnienia naszych stosunków."
EKES, jako organ konsultacyjny reprezentujący europejskie społeczeństwo obywatelskie, musi więc zarówno zapewnić, iż złożona z 25 państw UE jest odpowiednio reprezentowana przy Okrągłym Stole, jak i poświęcić więcej uwagi stosunkom Indie-UE we własnych działaniach.
Dlatego też Okrągły Stół Indie-UE może stać się modelem stosunków EKES-u z innymi krajami rozwijającymi się i innymi regionami świata.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "instrumentów pomiaru i informacji na temat Odpowiedzialności Społecznej przedsiębiorstw w zglobalizowanej gospodarce"
(2005/C 286/04)
15 września 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego, przyjąć opinię w sprawie instrumentów pomiaru i informacji na temat Odpowiedzialności Społecznej Przedsiębiorstw w zglobalizowanej gospodarce.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 24 maja 2005 r. (sprawozdawca: Evelyne PICHENOT)
Na 418. sesji plenarnej w dniach 8- 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dnia 8 czerwca 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 2, przy 18 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
WSTĘP
1.1 Przyjmując, w lipcu 2002 r., nowy kierunek działania na rzecz Odpowiedzialności Społecznej Przedsiębiorstw (OSP), Komisja wprowadziła przedsiębiorstwa do swojej strategii zrównoważonego rozwoju. OSP jest mikroekonomiczną odmianą makroekonomicznego pojęcia zrównoważonego rozwoju.
Komisja podaje konkretną definicję odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw jako "dobrowolne uwzględnienie przez przedsiębiorstwa problematyki społecznej i ekologicznej w działalności komercyjnej i w ich stosunkach z zainteresowanymi stronami".
Po zakończeniu prac, Komisja przedstawi nowy komunikat"Strategia na rzecz wspierania i rozwoju OSP w Unii Europejskiej".
1.2 Dyrektywa 2003/51/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 czerwca 2003 r. [1] zmienia 4. dyrektywę z 1978 r. dotyczącą sprawozdań rocznych i 7. dyrektywę z 1983 r. dotyczącą sprawozdań skonsolidowanych, wprowadzając do nich następujący ustęp: "W stopniu niezbędnym do zrozumienia rozwoju, wyników lub sytuacji przedsiębiorstwa, analiza obejmuje kluczowe wskaźniki wydajności zarówno o charakterze finansowym jak i, stosownie do okoliczności, pozafinansowym, związane ze specyficzną działalnością przedsiębiorstwa, w szczególności informacje dotyczące zagadnień związanych z pracownikami i środowiskiem naturalnym".
1.3 Właściwe zarządzanie przedsiębiorstwem, przy poszanowaniu zasad OECD w tej dziedzinie, i odpowiedzialne — ze społecznego punktu widzenia — inwestycje nabierają znaczenia w świecie biznesu.
Inwestowanie społecznie odpowiedzialne oznacza zarządzanie portfelem papierów wartościowych nie tylko w sposób przynoszący zyski, lecz również z uwzględnieniem kryteriów społecznych i środowiskowych.
1.4 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przywiązuje dużą wagę do OSP, aby stała się ona siłą napędową jako jeden z elementów globalnej strategii zrównoważonego rozwoju.
W uwadze końcowej do swojej opinii [2], Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdził, że jego zdaniem OSP stanowi jedno z zasadniczych zagadnień, które zamierza bardzo uważnie i aktywnie pilotować i monitorować.
Opinia zawiera stwierdzenie, że postępowanie odpowiedzialne ze społecznego punktu widzenia powinno opierać się na rzeczywistym i dynamicznym stosowaniu istniejących przepisów (ustawodawstwo i układy zbiorowe) oraz, że należy je wspierać dobrowolnymi zobowiązaniami wykraczającymi poza przepisy.
Komitet przewiduje opracowanie OSP odpowiadającej szczególnemu kontekstowi UE.
1.5 Obecnie we wszystkich Państwach Członkowskich rozszerzonej Unii prowadzi się debaty na temat OSP, mimo iż ustawodawstwo i praktyki różnią się znacznie pomiędzy krajami.
Należy kontynuować działania pobudzające świadomość co do OSP w nowych Państwach Członkowskich.
Stanowi to uzasadnienie dla sporządzenia niniejszej opinii z inicjatywy własnej w momencie publikacji nowego komunikatu, stanowiącego kontynuację Zielonej księgi i prac wielostronnego forum na temat OSP.
1.6 W okresie od października 2002 r. do czerwca 2004 r. w wielostronnym forum europejskim na temat OSP wzięło udział około dwudziestu organizacji reprezentujących pracodawców, sieci przedsiębiorstw, pracowników i innych uczestników społeczeństwa obywatelskiego, biorących udział w pierwszej próbie dialogu obywatelskiego lub społecznego [3].
Metoda pracy, oparta między innymi na poszukiwaniu konsensusu dla wspierania przejrzystości i zbieżności środków, miała na celu dokonanie wspólnej oceny czynników sprzyjających oraz przeszkód dla OSP jak również w miarę możliwości sformułowanie wspólnych zaleceń dotyczących przyszłości.
Poza analizą czynników ograniczających promowanie OSP z jednej strony i służących jej rozwijaniu z drugiej strony, forum wyraźnie określiło bodźce pożądane dla pobudzania świadomości co do OSP i szkolenia podmiotów w jej zakresie. Forum zaleciło również oparcie oceny OSP na zasadniczych tekstach międzynarodowych, podpisanych już przez wszystkie Państwa Członkowskie.
1.7 W art. I.3 projektu Traktatu Konstytucyjnego przypomniano, że Unia Europejska pracuje na rzecz zrównoważonego rozwoju Europy, opartego na "wysoce konkurencyjnej społecznej gospodarce rynkowej, która zmierza do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego".
OSP jest jednym z narzędzi utrzymania równowagi pomiędzy trzema filarami strategii lizbońskiej: gospodarką i wzrostem; zatrudnieniem i europejskim modelem społecznym oraz środowiskiem naturalnym.
Jest więc środkiem wzmocnienia spójności społecznej i kolejnym krokiem na drodze ku społeczeństwu opartemu na zaawansowanej wiedzy, co poprawi wydajność gospodarczą UE i konkurencyjność [4] europejskich przedsiębiorstw.
1.8 Wzrost wymiany międzynarodowej dotyczy przedsiębiorstw każdej wielkości, mimo iż dużą ich część stanowią firmy wielonarodowe.
Przepływ towarów, usług i kapitałów z państwa do państwa odbywa się wewnątrz tej samej grupy przedsiębiorstw.
Chodzi tu o globalizację gospodarki, a nie tylko o wymianę międzynarodowa.
Rosnąca rola przedsiębiorstw wymusza na nich przyjmowanie coraz większej odpowiedzialności wobec środowiska naturalnego i społecznego poza granicami swego państwa.
1.9 W tej sytuacji nie wystarcza już myślenie wyłącznie kategoriami wewnętrznego rynku europejskiego.
Dla wielu przedsiębiorstw właściwym punktem odniesienia stał się rynek światowy, na którym rozwijane są różne praktyki nawiązujące, w sposób bezpośredni lub domyślny, do różnych koncepcji OSP.
Mimo iż wszystkie te koncepcje pretendują do miana uniwersalnych, każda z nich jest wyrazem pewnej wizji etyki i społeczeństwa, węższego i szerszego kontekstu środowiska społecznego i naturalnego.
2.
OD EKSPERYMENTOWANIA KU DOJRZAŁOŚCI: W STRONĘ WIĘKSZEJ PRZEJRZYSTOŚCI
2.1 Konwencje, standardy i zasady międzynarodowe [5].
2.1.1 Świat uświadamia sobie, że prawa człowieka, godność pracy oraz przyszłość planety stanowią etyczną funkcję działalności gospodarczej.
Wartości te wyrażane są na poziomie międzynarodowym i europejskim.
2.1.2 Konwencje, standardy i zasady międzynarodowe obejmują: Deklarację ILO w sprawie przedsiębiorstw międzynarodowych, Deklarację ILO w sprawie praw podstawowych, Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka ONZ.
2.1.3 Do powyższych tekstów zasadniczych należy dodać główne zasady ONZ dotyczące ochrony konsumenta oraz normy bezpieczeństwa i jakości produktów żywnościowych z Codex alimentarius.
W dziedzinie środowiska naturalnego i dobrego zarządzania należy również odwołać się do konwencji przyjętych w nowych działaniach dotyczących GSP + [6].
2.1.4 Wspólnota międzynarodowa zobowiązała się do osiągnięcia celów milenijnych do 2015 r.
Plan działania przyjęty w Johannesburgu traktuje OSP jako narzędzie bardziej sprawiedliwej i integrującej globalizacji.
Jest to gorąca zachęta dla wszelkiego rodzaju przedsiębiorstw oraz wszystkich tych, którzy je finansują, do wspierania zrównoważonego rozwoju świata.
2.1.5 W swoim raporcie "Sprawiedliwa globalizacja" [7] grupa redakcyjna podkreśla, że aby dobrowolne inicjatywy były wiarygodne, powinna im towarzyszyć troska o przejrzystość i gotowość do zdawania sprawy ze swej działalności, co zakłada istnienie skutecznego systemu oceny wyników, publikowania informacji i kontroli.
2.1.6 EKES zachęca wszystkie Państwa Członkowskie do ratyfikowania wszystkich konwencji ILO, które ich dotyczą i włączenia ich do ustawodawstwa krajowego.
2.2 Zbiór przepisów europejskich [8]
2.2.1 Do tego zbioru międzynarodowych dokumentów Rada Europy dołączyła Europejską konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (CEDH) i Europejską kartę społeczną.
Państwa Członkowskie Unii posiadają własny zbiór przepisów nazywany dorobkiem prawnym Wspólnoty (acquis communautaire).
Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu i Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w Luksemburgu są gwarantami europejskiego zbioru przepisów.
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, ogłoszona w Nicei w 2000 r., wprowadza nowy etap, znosząc podział na prawa cywilne i polityczne z jednej strony, a ekonomiczne i społeczne z drugiej.
Wielostronne forum europejskie odświeżyło podstawy działania OSP, bazując na całości przepisów europejskich.
2.2.2 Przedsiębiorstwo jest elementem społeczności ludzkiej, a nie tylko ogniwem systemu gospodarczego.
Jego podstawową funkcją jest produkcja towarów lub dostarczanie usług, przez co tworzy miejsca pracy, dystrybuuje dochody i płaci podatki.
Stanowi składową społeczności ludzkiej.
Od długiego już czasu wyniki ekonomiczne przedsiębiorstwa mierzy się narzędziami z dziedziny zarządzania i księgowości. Aby je doskonalić, poddaje się je okresowej adaptacji.
2.2.3 Europejski model społecznej gospodarki rynkowej nie uznaje przedsiębiorstwa za połączenie kapitałów lub za powiązanie kontraktów, ale również, i przede wszystkim, za zbiorowość, która powinna być miejscem dialogu społecznego.
Spółka kapitałowa istnieje wyłącznie poprzez swoich akcjonariuszy. Przedsiębiorstwo, niezależnie od swojego statusu, jest elementem społeczeństwa ludzkiego, a nie tylko ogniwem systemu gospodarczego.
2.2.4 Obok modelu ukierunkowanego wyłącznie na wynik uzyskany przez akcjonariuszy (shareholders), godny uwagi jest także model uwzględniający strony zainteresowane (stakeholders) Przedsiębiorstwo lepiej uwzględnia swą odpowiedzialność, gdy zwraca uwagę na oczekiwania różnych grup interesów.
2.2.5 W Zielonej księdze nt. wsparcia europejskich ram na rzecz społecznie odpowiedzialnego zachowania przedsiębiorstw stwierdza się: "Koncepcja społecznie odpowiedzialnego zachowania przedsiębiorstw oznacza zasadniczo, że przedsiębiorstwa postanawiają z własnej inicjatywy przyczynić się do polepszenia społeczeństwa i do większej czystości środowiska naturalnego".
W opinii EKES-u w sprawie Zielonej księgi oraz w opinii EKES-u w sprawie "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w rozszerzenie korzyści na wszystkich", Komitet stwierdza, że: "Zachowanie społecznie odpowiedzialne oznacza, że przedsiębiorstwa stosują istniejące przepisy społeczne i dążą do budowania powszechnego poczucia partnerstwa z wszystkimi zainteresowanymi stronami".
2.2.6 Unia Europejska powinna wzmocnić postrzeganie europejskiej tożsamości przedsiębiorstwa.
Mogłaby zachęcać do dialogu i wymiany poglądów między różnymi podmiotami i rodzajami doświadczeń w zakresie instrumentów pomiaru odnoszących się do OSP, tak aby praktyki OSP nadal stymulowały procesy innowacyjne, rozprzestrzeniając się wśród różnych kategorii przedsiębiorstw.
2.3 Instrumenty OSP: dokumenty odnoszące się do zbioru przepisów [9]
2.3.1 Zbiór przepisów jest interpretowany za pomocą konkretnych instrumentów publikowanych przez instytucje publiczne lub niepubliczne (instrumentów w większości wywodzących się z krajów, w których stosuje się prawo zwyczajowe): obejmują one dokumenty odnoszące się do przepisów wraz z instrukcjami ich stosowania.
W zależności od kontekstu społeczno-kulturalnego autorów, instrumenty OSP zawierają różne interpretacje zbioru przepisów.
Wśród autorów znajdują się zrzeszenia przedsiębiorstw, państwowe urzędy normalizacji, biura audytorskie, agencje ratingowe, uniwersytety, stowarzyszenia obywatelskie, władze publiczne.
Istnieje duża liczba instrumentów OSP, w większości autorstwa organizacji niepublicznych, które częstokroć reprezentują sprzeczne interesy, a czasami wzajemnie się wykluczają.
2.3.2 Niektóre zbiory dokumentów są rozpowszechniane publicznie, zarówno w wymiarze międzynarodowym — jak ISO 9000, ISO 14000, SA 8000, AA 1000, GRI –, europejskim — jak EMAS, SME Key, Eurosif, bilans społeczny [10]–, czy krajowym — jak ustawy, dekrety i zalecenia.
2.3.3 Operatorzy, czyli wyspecjalizowani analitycy pracujący dla zarządzających funduszami oraz agencje ratingowe kontekstu społecznego i środowiskowego, pracują nad zbiorem przepisów międzynarodowych.
Przenoszą oni zasady (wartości) zbioru przepisów na kryteria bardziej szczegółowe.
Zgodność z kryteriami jest następnie mierzona — pod względem ilościowym lub jakościowym — za pomocą wskaźników znaczących, użytecznych, czytelnych i porównywalnych.
2.3.4 Operatorzy odpowiedzialni są za przedstawienie inwestorom i konsumentom wiarygodnej oceny ryzyka pozafinansowego, przez co OSP nabiera znaczenia jako czynnik zróżnicowania konkurencyjnego na rynku.
Wewnętrzne regulaminy zawodowe operatorów muszą gwarantować ich własną wiarygodność.
Wyrazem woli dążenia w tym kierunku jest utworzenie standardu CSRR-QS 1.0.
2.3.5 Wśród instrumentów dobrowolnych znajduje się Pakt Globalny zainicjowany przez Sekretarza Generalnego ONZ, który przyjęło niemal dwa tysiące przedsiębiorstw na całym świecie.
2.3.6 Wytyczne GRI (Global Reporting Initiative) są często stosowane przez znaczną liczbę firm międzynarodowych.
Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO rozpoczęła w 2005 r. opracowanie wytycznych w sprawie odpowiedzialności społecznej [11] (ISO 26000).
2.3.7 W ramach branżowych komisji dialogu społecznego, w 2003 r. znaleziono wspólną płaszczyznę w kwestii OSP pomiędzy partnerami społecznymi [12].
Uzgodniono następujące wspólne inicjatywy: kodeks OSP w hotelarstwie, wspólna deklaracja w sprawie OSP przedsiębiorstw handlowych, kodeks postępowania w przemyśle cukrowniczym, a także tekstylnym, skórzanym i odzieżowym, a ostatnio w sektorze bankowym.
2.3.8 Istnieją również kodeksy postępowania i kodeksy zasad przedsiębiorstw, często sporządzane samodzielnie przez kierownictwo, czasami redagowane po konsultacjach z różnymi zainteresowanymi stronami, ewentualnie negocjowane z przedstawicielami pracowników.
Niektóre z nich nie spełniają norm ILO.
2.3.9 Wiele innych instrumentów nie podlega rozpowszechnianiu.
Przykładowo, szczegółowa metodyka danej agencji ratingowej — czyli wskaźniki za pomocą których mierzy się zgodność z poszczególnymi kryteriami — stanowi podstawowe narzędzie pracy tej agencji, która konkuruje na rynku z innymi agencjami.
2.3.10 Instrumenty mogą być stosowane przez przedsiębiorstwa samodzielnie na zasadzie dobrowolności lub przez społecznie odpowiedzialnych inwestorów.
Mogą być również skierowane do ostatecznych odbiorców.
Handlowe znaki etyki lub jakości środowiskowej ułatwiają wybór klientom indywidualnym.
Kampanie na rzecz uświadamiania — jak na przykład na rzecz przestrzegania praw pracowników przemysłu odzieżowego — przyczyniły się do pogłębienia zbiorowej świadomości, co zainicjowało uświadomioną konsumpcję.
Co do znaków handlowych, pojawiają się jednakże poważne trudności, kiedy trzeba określić jednolite i możliwe do zastosowania kryteria gwarantujące wystarczający stopień spełnienia wymogów i zawierające wiarygodne informacje.
3.
W STRONĘ RZETELNEGO I PRZEJRZYSTEGO POMIARU OSP
3.1 Uwagi ogólne
3.1.1 Instrumenty pomiaru OSP powinny być spójne, trafne i niezawodne.
Oceny powyższych cech i ich wzajemnej relacji należy dokonywać w poszanowaniu różnorodności, opierając się jednocześnie na wartościach uniwersalnych i zasadach przeciwstawnych.
3.2 Spójność
3.2.1 Instrumenty muszą być spójne w stosunku do całości międzynarodowych dokumentów.
3.2.2 Muszą również być zgodne z przepisami europejskimi i dorobkiem prawnym Wspólnoty.
3.2.3 Przedsiębiorstwa w dalszym ciągu zobowiązane są do przestrzegania prawodawstwa krajowego, jednakże wartość dodana przez odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw nie jest identyczna w każdym kontekście społeczno-gospodarczym (kraje uprzemysłowione, kraje o gospodarkach wschodzących, kraje słabo rozwinięte).
3.2.4 W krajach słabiej rozwiniętych duże przedsiębiorstwa czasami mogą z konieczności przejmować gestię opieki zdrowotnej, zakwaterowania i kształcenia swych pracowników, a nawet ich rodzin.
W tym kontekście, instrumenty OSP mogą być użyteczne w celu osiągnięcia jasnego obrazu skuteczności oraz znaczenia dla wszystkich interesariuszy działań prowadzonych przez przedsiębiorstwa z własnej inicjatywy
3.3 Trafność
3.3.1 To samo kryterium może być mierzone za pomocą różnych wskaźników.
Przykładowo "brak dyskryminacji ze względu na płeć" może być mierzony procentowym udziałem kobiet w radach nadzorczych, na wysokim szczeblu kierowniczym, stosunkiem wysokości pensji kobiet i mężczyzn, liczbą godzin szkoleń dla poszczególnych płci itp.
W odniesieniu do kryterium "tworzenie miejsc pracy", w przypadku delokalizacji produkcji, wskaźnik ten odzwierciedla sytuację częściowo, jeżeli stosowany jest z punktu widzenia tylko jednego obszaru; wskaźnik globalny powinien uwzględniać zwolnienia w kraju, w którym zlikwidowano produkcję i zatrudnianie w kraju, do którego zostaje ona przeniesiona.
3.3.2 Należy zwrócić szczególną uwagę na zakres mierzonego zjawiska.
Na przykład, średnia płaca w przedsiębiorstwie nie będzie właściwym wskaźnikiem jego polityki socjalnej, jeśli przedsiębiorstwo narzuca swoim podwykonawcom takie warunki, które uniemożliwiają im zapewnienie przyzwoitej płacy własnym pracownikom.
3.3.3 Ponieważ OSP opiera się na wychodzeniu poza normy prawne, niejednolite ustawodawstwo poszczególnych krajów może prowadzić do wypaczeń.
Na przykład przedsiębiorstwo o średniej emisji zanieczyszczeń otrzyma ocenę dobrą w kraju, w którym nie ma przepisów dotyczących emisji do atmosfery i ocenę złą dla podobnej fabryki w kraju, w którym ustawodawstwo jest surowe.
Dlatego niezbędne jest przyjmowanie za minimum norm społecznych i środowiskowych zawartych w dorobku prawnym Wspólnoty, jednocześnie cały czas je ulepszając.
3.4 Niezawodność
3.4.1 Wskaźnik powinien umożliwić porównanie w czasie i przestrzeni, czyli:
- pomiar zmian tego samego zjawiska z roku na rok;
- pomiar tego samego zjawiska w różnych lokalizacjach.
Należy w tym celu wyeliminować niejasności.
Na przykład, inwestycja w szkolenie zawodowe może obejmować jedynie kwoty wypłacone instytucji szkolącej lub obejmować płace pracowników podczas szkolenia.
3.4.2 Nie należy dążyć do łączenia wszystkich danych.
Na przykład sumowanie emisji gazów powodujących efekt cieplarniany ma sens, ponieważ ich skutki mają wymiar globalny; odmiennie w przypadku zużycia wody, którego wpływ mierzony jest w zależności od lokalnych zasobów.
3.4.3 Do wskaźnika powinna być dołączona "karta jakości", zawierająca informacje kto ustala dane i według jakiej metody.
- Narzędzia pomiaru wielkości fizycznych (np. liczniki emisji gazu) powinny znajdować się we właściwym miejscu i być właściwie cechowane.
W przypadku wskaźników bardziej jakościowych (np. szkolenia zawodowe), pojęcie powinno być dokładnie określone a metoda oceny wyraźnie zdefiniowana.
- Należy podać kto zbiera dane, ponieważ status i miejsce zbierającego mogą wywierać wpływ na wyniki.
Dobrze byłoby, aby osoba lokalnie odpowiedzialna uzyskała potwierdzenie danych liczbowych od zainteresowanej strony lub zaufanej strony trzeciej.
Na przykład, dane techniczne potwierdzone przez urzędowego kontrolera, dane socjalne przez przedstawiciela pracowników, dane dotyczące środowiska naturalnego przez wyspecjalizowaną organizację pozarządową.
3.4.4 Działanie, które stanowi koszt dla przedsiębiorstwa, powinno zakończyć się uzyskaniem jakieś formy uznania (znaku jakości, certyfikatu itd.).
Pociąga to za sobą interwencję z zewnątrz niezależnego i kompetentnego podmiotu.
Ważną rolę, zarówno w odniesieniu do kierunku działania jak i wyników, mają do odegrania zainteresowane środowiska zawodowe.
4.
ROZSZERZYĆ ZAKRES STOSOWANIA I POLEPSZYĆ JAKOŚĆ INSTRUMENTÓW
4.1 Rozwijanie praktyki informacyjnej
4.1.1 W wielkich przedsiębiorstwach upowszechnia się zwyczaj sporządzania raportów rocznych.
Stanowi to odpowiedź na żądania przejrzystości w strategii przedsiębiorstwa, również w zakresie OSP.
Jakość informacji pozostaje jednak bardzo nierówna.
Powinna się więc poprawić.
4.1.2 Badania nad jakością informacji, skoncentrowane na dużych przedsiębiorstwach, rzadko obejmują przedsiębiorstwa małe i średnie oraz spółki nienotowane na giełdzie.
Tymczasem te przedsiębiorstwa, które uzyskały certyfikat EMAS lub ISO 14001 są zobowiązane do okresowego składania deklaracji dotyczącej środowiska naturalnego.
Koszt certyfikacji stanowi dla wielu małych i średnich przedsiębiorstw przeszkodę w podjęciu tego działania, zwłaszcza że należy przeprowadzać bieżącą kontrolę (w momencie "t"), co wymusza okresowe przeglądy certyfikacyjne.
4.1.3 Ze względu na ograniczenia finansowe i kadrowe, nie można wymagać od MŚP tak samo szczegółowych informacji jak od dużych przedsiębiorstw.
Niemniej, w ramach rozwoju, należy zachęcać małe i średnie przedsiębiorstwa do informowania zainteresowanych stron o podjętych działaniach OSP, niezależnie od ich skali.
4.1.4 Istnieją również sieci utworzone przez instytucje prywatne, publiczne lub para-publiczne, w tym uniwersyteckie ośrodki badawcze, które informują o OSP i organizują jej wsparcie na forum krajowym, europejskim — zwłaszcza CSR Europa i Fundacja Dublińska — lub światowym — WBCSD i bank danych ILO.
Dobrze byłoby pomóc im w rozpowszechnianiu wyników ich prac, jednocześnie informując użytkowników, z zachowaniem przejrzystości, o różnorodności podmiotów i metod.
4.1.5 W szkolnictwie niektórych Państw Członkowskich wprowadzono innowacje pedagogiczne skierowane na podnoszenie świadomości konsumenckiej.
Należy włączyć zbiór praw międzynarodowych w proces kształcenia młodych Europejczyków.
4.2 Zróżnicowanie instrumentów
4.2.1 Należy pogodzić jedność zasad z poszanowaniem zróżnicowania.
4.2.1.1 Jedność: gdy jest to właściwe, powinna istnieć możliwość łączenia wskaźników w celu przedstawienia globalnego obrazu polityki badanego przedsiębiorstwa.
4.2.1.2 Zróżnicowanie: wskaźniki powinny uwzględniać realia społeczno-gospodarcze, prawne i kulturalne, jak również rodzaj i wielkość przedsiębiorstwa, różnych stref geograficznych i różnych sektorów zawodowych.
4.2.2 Dobrze byłoby, aby wskaźniki umożliwiały porównanie (benchmark), zarówno z punktu widzenia geograficznego jak i branżowego, pomiędzy różnymi jednostkami tego samego przedsiębiorstwa lub tej samej grupy, pomiędzy jednostkami tego samego sektora działalności, pomiędzy jednostkami z tego samego terenu.
4.2.3 Należy przygotować pewne specyficzne narzędzia: wskaźniki nie mogą być ściśle takie same w przemyśle i w usługach.
Wychodząc z tych samych zasad, konkretne wskaźniki muszą być odpowiednio dostosowane dla dostawców usług użyteczności publicznej i producentów dóbr i usług powszechnych; działalności handlowej i niehandlowej; firm wielonarodowych i małych i średnich przedsiębiorstw; poszczególnych sektorów działalności gospodarczej.
4.2.4 W dużych sektorach przemysłu i usług, dla zachowania spójności branżowej, należy negocjować branżowe zbiory wzorców, wraz z instrumentami, pomiędzy europejskimi lub innego odpowiedniego poziomu sektorowymi organizacjami pracodawców i pracowników.
Wzrost liczby porozumień ramowych pomiędzy międzynarodowymi federacjami związków zawodowych i przedsiębiorstwami wielonarodowymi otwiera perspektywy w tym względzie.
Dobrze byłoby, aby właściwe kryteria i wskaźniki były opracowywane wspólnie przez partnerów branżowego dialogu społecznego, z uwzględnieniem ewentualnego wkładu innych zainteresowanych stron.
4.3 Poszerzanie zakresu wykorzystania instrumentów
4.3.1 Instrumenty OSP służą coraz większej liczbie podmiotów.
Obecnie coraz istotniejsze staje się ryzyko pozafinansowe, takie jak ryzyko utraty reputacji, zagrożenie dla spójności (zły klimat społeczny w przedsiębiorstwie), ryzyko malwersacji (korupcja, naruszanie tajemnicy zawodowej, defraudacja, nieuczciwa konkurencja, fałszowanie).
Inwestorzy, zwłaszcza zarządzający funduszami oszczędności pracowniczych, funduszami etycznymi lub inwestycjami społecznie odpowiedzialnymi, uwzględniają ryzyko pozafinansowe, które staje się kryterium rynkowym.
4.3.2 Udzielając kredytów na eksport, czy ubezpieczając kredyty, banki i specjalistyczne firmy powinny w większym niż obecnie stopniu uwzględniać podczas kategoryzacji (ratingu) politykę zrównoważonego rozwoju prowadzoną przez dane państwo i strategię OSP przedsiębiorstw w tym państwie.
4.3.3 Jako że praktyki OSP przekładają się na mierzalne ograniczenie ryzyka przedsiębiorstwa, byłoby wskazane, aby system bankowy i ubezpieczeń uwzględniały ten czynnik w swoich taryfach.
4.3.4 W przetargach publicznych najczęściej stosuje się prostą zasadę wyboru oferenta według najniższej ceny.
Dobrze byłoby włączać do zasad przetargu kryteria bardziej jakościowe, jak np. postawa wobec OSP, tak jak to będzie stosować Unia w kategorii SGP + systemu preferencji handlowych.
4.3.5 Unia bowiem, w porozumieniach dwustronnych, na przykład w umowie stowarzyszeniowej UE — Chile, odnosi się do głównych wytycznych OECD; deklaruje również wolę poprawy przestrzegania podstawowych norm w swoich stosunkach handlowych z krajami o gospodarkach wschodzących, na przykład z Brazylią, Indiami i Chinami.
Regularnie umieszcza temat zbieżności w zakresie OSP w kalendarium dialogu transatlantyckiego i kontynuuje to działanie w dialogu z Kanadą.
4.3.6 Wzmacnianie mechanizmów OECD, w szczególności poprawa standardów krajowych punktów kontaktowych w państwach członkowskich OECD, sprzyja częstszemu stosowaniu instrumentów OSP.
Unia Europejska powinna zachęcać kraje nie będące członkami OECD do postępowania zgodnie z głównymi zasadami tej organizacji.
Władze wszystkich państw członkowskich OECD odgrywają szczególnie ważną rolę w skutecznym systemie monitorowania.
4.4 Tworzenie instrumentów nowej generacji
4.4.1 Wytyczne GRI (Globalnej Inicjatywy w sprawie Sprawozdawczości — Global Reporting Initiative) są uznanym niepublicznym zbiorem wzorców, który można ulepszyć.
W ramach przeglądu 2005/2006, europejskie podmioty powinny energicznie uczestniczyć w pracach tej organizacji, aby lepiej przystosować do kontekstu europejskiego jej metody i kryteria.
4.4.2 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO zdecydowała w czerwcu 2004 r. o podjęciu prac nad wytycznymi w sprawie odpowiedzialności społecznej (guidance on social responsibility).
Wytyczne te, zawarte w ISO 26000, w przeciwieństwie do norm ISO 9000 o zarządzaniu jakością i ISO 14000 o zarządzaniu środowiskowym, nie będą normą rodzajową systemu zarządzania i nie będą podlegały certyfikacji.
Brazylia, kraj o wschodzącej gospodarce i Szwecja, o gospodarce rozwiniętej, wspólnie podjęły się zorganizować sekretariat grupy roboczej i jej przewodniczyć.
Prace rozpoczęte w marcu 2005 r. przewidziano na okres trzech lat, a na początku 2008 r. zostaną opublikowane wytyczne.
EKES jest szczególnie zainteresowany tą inicjatywą.
4.4.3 EKES proponuje utworzenie portalu informacyjnego na temat praktyk OSP w dużych przedsiębiorstwach, w oparciu o dane pochodzące od przedsiębiorstw.
Deklaracje danych nie podlegają w obecnym stanie rzeczy weryfikacji przez zainteresowane strony.
Byłoby wskazane, aby obserwator instytucjonalny dokonał zestawienia pomiędzy deklaracjami przedsiębiorstw a oceną zainteresowanych stron.
Zadanie analizy jakościowej można by powierzyć takiej organizacji jak Fundacja Dublińska.
Komitet sugeruje omówienie powyższej kwestii w ramach programu pracy Europejskiego Centrum Monitorowania Zmian (EMCC).
5.
OD OSP Z INICJATYWY KIEROWNICTWA DO ŚWIADOMEGO DOBROWOLNEGO WSPÓŁDZIAŁANIA ZAINTERESOWANYCH STRON
5.1 Przejrzystość działania
5.1.1 Dobrowolne zobowiązania przedsiębiorstwa powinny być podawane do publicznej wiadomości, a ich skuteczność powinna być zawsze możliwa do sprawdzenia.
Na przykład przedsiębiorstwo, które oświadcza, że ma zamiar umożliwić zatrudnienie osób niepełnosprawnych, powinno podać do wiadomości publicznej proporcje zatrudnienia i informacje o dostosowaniu danych stanowisk pracy.
Konkretna i możliwie pełna informacja pozwala na stwierdzenie stopnia wywiązywania się przedsiębiorstwa ze swoich zobowiązań.
Jako że odpowiedzialność mierzy się czynami a nie słowami, konieczna jest przejrzystość działań przedsiębiorstwa.
5.2 Odróżnić komunikację od sprawozdawczości
5.2.1 Sprawozdawczość
5.2.1.1 Sprawozdawczość polega na przedstawieniu, w dokumencie podanym do publicznej wiadomości, sposobu w jaki przedsiębiorstwo pojmuje wpływ, jaki wywiera jego działalność na gospodarkę, środowisko naturalne i społeczne.
Poprzez publikację sprawozdania, przedsiębiorstwo dopuszcza, aby zainteresowane strony miały prawo do zapytań.
5.2.1.2 Od zarania spółek kapitałowych zarząd przedstawia raport walnemu zgromadzeniu akcjonariuszy.
Od bardzo dawna istnieje również obowiązek zdawania sprawy władzom publicznym, przynajmniej z tytułu podatków i opłat na ubezpieczenia społeczne.
Od kilkudziesięciu lat przedstawia się sprawozdania częściowe pracownikom w wielu krajach europejskich.
Nowością jest więc, że sprawozdania mają odtąd być bardziej kompletne i docierać do wszystkich podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
5.2.1.3 Ogólna sprawozdawczość stanowi odpowiedź na pytania wyraźnie lub domyślnie formułowane przez zainteresowane strony.
Jest ona narzędziem dialogu i może obejmować interaktywne systemy konsultacji lub uzgodnień.
Poprzez szczegółową analizę wskaźników, roczny raport ukazuje ogólne wyniki przedsiębiorstwa, to znaczy jego zdolność do godzenia wymagań w zakresie wyników finansowych, działań socjalnych i wpływu na środowisko.
W raporcie publikuje się cele przedsiębiorstwa, terminy i środki ich realizacji.
Sprawozdawczość dotyczy ogólnych postępów.
5.2.2 Komunikacja
5.2.2.1 Zupełnie innym rodzajem działalności jest komunikacja, często obecnie wykorzystywana w kontaktach ze społeczeństwem — działanie obliczone na propagowanie informacji waloryzujących przedsiębiorstwo, budujących jego pozytywny obraz lub wyobrażenie w oczach społeczeństwa.
5.2.2.2 W tym celu, dyrekcja ds. komunikacji przedsiębiorstwa eksponuje jego zobowiązania i wyniki w zakresie stosowania dobrych praktyk.
Komunikaty bywają rozszerzane o porównania z innymi przedsiębiorstwami, dla podkreślenia własnych atutów i wyeksponowania posiadanych znaków jakości.
Nie mogą one jednak zastępować sprawozdań.
5.3 Jakość informacji
5.3.1 Jest rzeczą powszechną wykazywanie nieprawidłowości w dziedzinie informacji, zarówno w dziedzinie finansowej (fałszywy bilans) jak i pozafinansowej (kłamliwa reklama).
Takie praktyki są karalne z mocy prawa.
5.3.2 Aby uzyskać informacje wysokiej jakości, konieczna jest precyzyjna organizacja uwzględniająca udział dyrekcji generalnej, aby zapewnić, przykładowo: kontakt z zainteresowanymi stronami, nadzór wewnątrz przedsiębiorstwa poprzez zorganizowanie sieci korespondentów, zbieranie i rozpowszechnianie informacji o stosowaniu dobrych praktyk w przedsiębiorstwie, sporządzanie sprawozdań oraz określenie procedury gromadzenia danych wewnętrznych poprzez: konsultacje z podmiotami zaangażowanymi w gromadzenie danych, spotkania z przedstawicielami pracowników, testy zgodności, zatwierdzenie przez zespół odpowiedzialny.
5.3.3 W zależności od branży, kraju czy terytorium, zmienia się układ zainteresowanych stron.
Należy w sposób możliwie wyczerpujący uwzględnić wszystkich uczestników.
Wiarygodność przedsiębiorstwa wobec mediów i społeczeństwa obywatelskiego rośnie wraz z angażowaniem przez nie zainteresowanych stron w opracowanie swojej strategii OSP.
5.3.4 W proces gromadzenia danych i sporządzania sprawozdań można włączać, jeśli nadarzy się taka sposobność, zainteresowane strony i zaufane strony trzecie.
Jeśli nie istnieją podobne instancje, w kodeksie postępowania należy przynajmniej wskazać komisję monitorującą jego stosowanie.
W przypadku braku organizacji związkowych, sprawozdania takiej komisji powinny być przedstawiane komisji ds. BHP w miejscu pracy i lokalnym stowarzyszeniom obrony praw człowieka.
Z kolei w innej sytuacji, przykładowo w badaniu bezpieczeństwa żywności, uczestniczyć powinny instytuty badawcze i stowarzyszenia konsumentów.
Przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją towarów i świadczeniem usług muszą włączać przedstawicieli konsumentów i użytkowników w opracowanie strategii zrównoważonego rozwoju.
5.4 Dialog z zainteresowanymi stronami
5.4.1 Dobrowolne zaangażowanie i dojrzały dialog z zainteresowanymi stronami są zjawiskami nierozłącznymi.
Dobrowolne zaangażowanie stanowi tylko środek do osiągnięcia celu, którym jest tworzenie wartości i osiąganie wyników na płaszczyźnie gospodarczej, społecznej i środowiskowej.
Co za tym idzie, przedsiębiorstwo dobrowolnie skłania się ku "działaniu", a w konsekwencji ku "komunikowaniu działania".
5.4.2 Z powyższych założeń wynika dobrowolne zobowiązanie się przedsiębiorstwa do uwzględnienia interesów i oczekiwań zainteresowanych stron oraz do wzmacniania przejrzystości swych działań w tej dziedzinie.
Przystępując do dialogu z zainteresowanymi stronami, przedsiębiorstwo z założenia zachowuje kontrolę w dziedzinie swoich przyszłych zobowiązań.
Wobec złożoności oczekiwań i interesów, przedsiębiorstwo może ustalać ich hierarchię w oparciu o obiektywne zbiory wzorców i swoją własną strategię.
5.4.3 Różne zainteresowane strony mogą wyrażać swoje oczekiwania, jednak nie wszystkie posiadają takie same uprawnienia.
Można założyć, że podmioty wewnętrzne posiadają większe uprawnienia niż podmioty z zewnątrz.
Poza tym nie wszystkie uprawnione żądania mogą zostać uwzględnione przez przedsiębiorstwo, które dysponuje ograniczonymi środkami.
Stąd też można negocjować i konsultować wybór pomiędzy wnioskami; ostateczna decyzja należy jednak do kierownictwa przedsiębiorstwa.
5.4.4 Dialog ten jest szczególnie istotny dla zainteresowanych stron uczestniczących w łańcuchu wartości dodanej.
Zleceniodawca powinien pomagać swoim dostawcom i podwykonawcom w doskonaleniu społecznie odpowiedzialnych praktyk.
Powinien unikać stawiania swoich partnerów wobec sprzecznych wymagań — przykładowo, narzucając im wysokie wymagania socjalne i jednocześnie niewystarczające ceny zakupu.
Przeciwnie, zleceniodawcy powinni wspierać podwykonawców w podejmowaniu działań rozwojowych.
5.4.5 Dobrowolna strategia przedsiębiorstwa wymaga dialogu społecznego na temat OSP.
Włączenie przedstawicieli pracowników w przedsięwzięcie dotyczy trzech faz: tworzenie szczególnej strategii przedsiębiorstwa z uwzględnieniem zasad zrównoważonego rozwoju, zastosowanie środków niezbędnych do jej przestrzegania i niezależne kontrolowanie skuteczności podjętych działań na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa.
5.4.6 Na szczeblu europejskim, decydującym etapem jest podjęcie dobrowolnych lub wynegocjowanych działań dotyczących OSP we wszystkich przedsiębiorstwach wielonarodowych, w których funkcjonuje europejski komitet pracowniczy.
Pozwoli to również na włączenie się do tej dynamiki nowych Państw Członkowskich.
Europejskie komitety pracownicze powinny odgrywać rolę we włączaniu OSP do polityki przedsiębiorstwa.
Stanowią one uprzywilejowane miejsce działania dla wewnętrznych stron zainteresowanych; należy jednak pamiętać, iż polityka zgodna z zasadami OSP musi obejmować również zainteresowane strony spoza przedsiębiorstwa, w szczególności wszystkie osoby w nim zatrudnione (pracowników czasowych, podwykonawców świadczących pracę na terenie przedsiębiorstwa, rzemieślników i innych pracowników samozatrudniających się, pracujących na jego rzecz), jak również jak największą część uczestników łańcucha wartości dodanej (dostawców, podwykonawców). Bruksela, 8 czerwca 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Układ ogólny w sprawie handlu usługami (GATS) — negocjacje w sprawie Sposobu 4 (obecność osób fizycznych)"
(2005/C 286/06)
Dnia 20 stycznia 2003 r. Komisja w piśmie od komisarza Lamy'ego, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Układ ogólny w sprawie handlu usługami (GATS) — negocjacje w sprawie Sposobu 4 (obecność osób fizycznych)".
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 maja 2005 r.
Sprawozdawczynią była Susanna Florio.
Na 418. sesji plenarnej w dniach 8 i 9 czerwca 2005 r. (posiedzenie z dn. 8 czerwca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 134 do 1, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wstęp
EKES nawiązał z Generalną Dyrekcją ds. Handlu Komisji Europejskiej konstruktywną współpracę i dialog na różnych płaszczyznach (konferencje, opinie, spotkania instytucjonalne).
Szczególnie Pascal Lamy, jako członek poprzedniej Komisji, podczas swojej kadencji wielokrotnie spotykał się z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym na rozmowach poświęconych zagadnieniom handlu światowego i praw człowieka w ramach negocjacji WTO.
EKES przedkłada swój projekt opinii na temat negocjacji GATS w sprawie Sposobu 4, które w ramach bieżących negocjacji WTO na temat otwarcia światowego rynku usług są uznawane za jeden z kluczowych elementów.
Swobodny przepływ usług zarówno wewnątrz Unii Europejskiej, jak i poza jej granicami, jest słusznie uważany za jeden z potencjalnych instrumentów służących ożywieniu gospodarki i zwiększeniu zatrudnienia.
Bardziej dokładna analiza przeszkód i ryzyka może pozwolić na zrównoważony rozwój tego sektora, w zrównoważonych ekonomicznie i społecznie ramach nowych porozumień międzynarodowych.
Kwestia tymczasowego pobytu osób działających w imieniu przedsiębiorstwa lub spółki, świadczącej usługi w innym państwie, w którym nie ma siedziby, musi pozostać przedmiotem dyskusji w odniesieniu zarówno do państw rozwijających się, jak i Państw Członkowskich UE.
1.
Układ ogólny w sprawie handlu usługami
1.1 Układ ogólny w sprawie handlu usługami (GATS) został wynegocjowany podczas Rundy Urugwajskiej (1986-1994) i wszedł w życie na początku 1995 r., gdy Światowa Organizacja Handlu (WTO) została następczynią Sekretariatu GATT.
Już w latach osiemdziesiątych, gdy bardzo intensywnie wzrastał sektor usług (około dwie trzecie PKB i zatrudnienia w UE), zwiększał się ich przepływ i coraz trudniejsze było określenie granicy między produktami i usługami, powszechne stało się przekonanie, że konieczne są pewne wielostronne uregulowania w zakresie handlu usługami.
Eksport produktów wymaga coraz częściej również eksportu usług, takich jak instalacja/montaż, szkolenie lub obsługa klienta.
Również tendencja urynkowienia usług świadczonych przez monopolistyczne przedsiębiorstwa państwowe lub lokalne, takie jak dostarczanie prądu, telekomunikacja, komunikacja podmiejska lub kolejowa, otworzyła dla międzynarodowego przepływu usług nowe interesujące rynki [1].
Chociaż głównym celem jest liberalizacja handlu usługami, GATS nie zmusza żadnego z członków do liberalizacji wykraczającej poza zakres uznany przez nich za stosowny. Ponadto istnieje możliwość ograniczania zasady największego uprzywilejowania, jak również zasady traktowania narodowego zagranicznych usługodawców.
Jednoznacznie ustalone jest również prawo do regulacji rynków usług i wydawania w tym zakresie nowych przepisów.
Zasadniczo żadna branża nie jest wykluczona, z wyjątkiem tych, w których usługi są świadczone w ramach "wykonywania funkcji publicznych" [2].
2.
Sposoby dostarczania usług
2.1 Powiązania pomiędzy poszczególnymi sposobami
2.1.1 Zgodnie z art. I ust. 2 GATS "handel usługami" jest zdefiniowany jako świadczenie usług:
a) z terytorium jednego kraju członkowskiego na terytorium któregokolwiek innego kraju członkowskiego;
b) na terytorium jednego kraju członkowskiego dla usługobiorcy jakiegokolwiek innego kraju członkowskiego;
c) przez usługodawcę jednego kraju członkowskiego poprzez obecność handlową na terytorium któregokolwiek innego kraju członkowskiego;
d) przez usługodawcę jednego kraju członkowskiego poprzez obecność osób fizycznych z kraju członkowskiego na terytorium jakiegokolwiek innego kraju członkowskiego.
2.1.2 Te sposoby dostarczania usług są zwykle określane jako sposób 1, 2, 3 i 4.
Sposób 1 ma miejsce wtedy, gdy usługi są świadczone na odległość (drogą pocztową, faksem, telefonicznie lub przez Internet).
W przypadku sposobu 2 konsument udaje się za granicę i tam korzysta z usługi (turystyka jest najczęstszym przykładem tych usług).
Sposób 3 dotyczy założenia przedstawicielstwa handlowego na terytorium innego kraju członkowskiego (inwestycja). Ze sposobem 4 mamy do czynienia, jeśli osoby wjeżdżają do jednego z krajów (czasowo), aby świadczyć tam usługi, ponieważ konieczny jest osobisty kontakt z klientem lub usługa po prostu musi być świadczona na miejscu.
2.1.3 Sposoby 3 i 4 są często ściśle ze sobą powiązane.
W wielu przedsiębiorstwach najbardziej doświadczeni i wyspecjalizowani pracownicy przemieszczają się pomiędzy filiami w różnych krajach. Ta mobilność wewnątrz przedsiębiorstwa ma duże znaczenie dla skutecznej sprzedaży oferowanych usług.
Jednakże sposób 4 może również ułatwiać sprzedaż usług w ramach sposobów 1 i 2.
Przykładowo osoby podróżujące służbowo mogą w ramach tego sposobu negocjować i zawierać umowy.
2.1.4 Ze względu na ścisłe powiązania pomiędzy tymi dwoma sposobami świadczenia usług, według jednego z badań OECD na temat sposobu 4 GATS, niemal niemożliwe jest oszacowanie skutków makroekonomicznych dalszej liberalizacji tylko jednego ze sposobów np. sposobu 4 dla handlu, wzrostu, miejsc pracy, konkurencji, lepszego zaopatrzenia w usługi i niższych cen dla konsumentów [3].
Badania wpływu liberalizacji sposobu 4 na handel, wzrost i zatrudnienie są dodatkowo utrudnione przez brak statystyk dotyczących pobytów czasowych w ramach sposobu 4.
Właściwie nie chodzi o to, jak duże są korzyści związane ze sposobem 4, lecz o to, jaki rodzaj korzyści można zagwarantować, a jakie negatywne skutki zminimalizować.
Liczne przedsiębiorstwa skarżą się na przeszkody dla działalności handlowej w formie biurokratycznych formalności związanych z wizami i zezwoleniami na pracę.
2.1.5 Sposób 4 GATS dotyczy szczególnej formy przepływu osób o trzech zasadniczych cechach: 1) jest przede wszystkim ograniczona w czasie; 2) decyzję o niej podejmuje usługodawca i określa jej cel; 3) nie definiuje ona, ani nie chroni praw pracowników świadczących pracę na rzecz pracodawcy, które mogą zostać uregulowane przez każde państwo przyjmujące pracownika należące do WTO.
Migracja zarobkowa w ramach sposobu 4 GATS jest migracją przejściową z inicjatywy usługodawcy w celu świadczenia usług.
Sposób 4 obejmuje ponadto przypadek, w którym usługodawca kieruje pracownika do pracy za granicą.
2.1.6 Należy podkreślić, że sposób 4 różni się zasadniczo od zasady wolnego przepływu pracowników w UE lub EOG.
O ile w UE chodzi o prawo jednostki do decydowania o tym, gdzie chce żyć i pracować, to w przypadku sposobu 4 chodzi o prawo usługodawcy do wjazdu na ustalony okres do kraju (Unii Europejskiej) w celu świadczenia tam usług.
2.1.7 Migracja zarobkowa wchodzi w zakres priorytetów polityki imigracyjnej i polityki rynku pracy i w mniejszym stopniu w zakres priorytetów handlu międzynarodowego.
Istnieje niebezpieczeństwo, że czasowa mobilność zatrudnienia doprowadzi do tego, że praca w ramach uregulowań WTO stanie się towarem, podczas gdy dewiza Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) brzmi "praca nie jest towarem" [4].
Sposób 4 dotyczy istot ludzkich, jednak w GATS nie wspomina się o prawach człowieka, prawach pracowniczych i warunkach pracy, niemniej mogą i powinny one być uwzględniane przez kraje członkowskie w ich postulatach, ofertach i zobowiązaniach, tak jak uczyniły to Unia Europejska i jej Państwa Członkowskie.
2.2 Sposób 4 i załącznik w sprawie przemieszczania się osób fizycznych, świadczących usługi zgodnie z Układem
2.2.1 Istniejący w przypadku sposobu 4 związek pomiędzy handlem, migracją i regulacją rynku pracy został uznany w GATS w formie konkretnego załącznika na temat przemieszczania się osób fizycznych.
W ustępie 2 tego załącznika zapisano, że "Układu nie stosuje się do środków odnoszących się do osób fizycznych, poszukujących dostępu do rynku pracy członka, jak również do środków dotyczących obywatelstwa, stałego pobytu czy też stałego zatrudnienia".
W przypisie do tego załącznika stwierdzono: "Sam fakt wymogu posiadania wizy dla osób fizycznych określonych członków i brak takiego wymogu w odniesieniu do innych nie będzie uznawany za niweczący lub naruszający korzyści wynikających ze szczegółowego zobowiązania".
Układ mówi ponadto, że państwa mogą stosować środki regulujące wstęp lub pobyt osób fizycznych na swoim terytorium (łącznie z polityką wizową), o ile środki te nie ograniczają działalności handlowej.
Załącznik ukazuje, jak skomplikowanym zagadnieniem dla członków WTO jest czasowa mobilność osób fizycznych.
2.3 Zobowiązania UE
2.3.1 Zobowiązania przyjęte przez kraje członkowskie WTO odnośnie do sposobu 4 różnią się w określonych aspektach od zobowiązań w zakresie innych sposobów, przede wszystkim tym, że są natury horyzontalnej i tym samym dotyczą wszystkich sektorów wymienionych przez Państwo Członkowskie na liście jego zobowiązań.
Jest to wyrazem sposobu regulowania przez urzędy imigracyjne ograniczonej w czasie migracji na podstawie celu wjazdu, kwalifikacji i wykształcenia oraz innych czynników niezależnych od konkretnych sektorów.
2.3.2 Co prawda większość krajów na zakończenie Rundy Urugwajskiej przyjęła zobowiązania odnośnie do sposobu 4, jednak dotyczą one szacunkowo w ponad 90 % tylko wysoko wykwalifikowanego personelu (kierownictwa wyższego szczebla, a także profesjonalistów i specjalistów z chronionym know-how) lub osób podróżujących służbowo.
Nawet w przypadku tych wysoko wykwalifikowanych specjalistów, większość zobowiązań funkcjonuje tylko wtedy, gdy usługodawca jest również w stanie utworzyć przedstawicielstwo handlowe w kraju przyjmującym (sposób 3) (tzw. oddelegowanie wewnątrz firmy).
Bardzo niewiele krajów przyjęło zobowiązania w odniesieniu do usługodawców bez przedstawicielstwa handlowego w kraju przyjmującym, czy to w przypadku osób zatrudnionych przez przedsiębiorstwa z siedzibą za granicą, czy też w przypadku samodzielnych usługodawców (osób wykonujących wolny zawód przedsiębiorców, itp.).
Jeszcze mniej krajów przyjęło zobowiązania w stosunku do osób ze średnimi lub niskimi kwalifikacjami.
W rzeczywistości większość krajów podjęła 90 % zobowiązań w odniesieniu jedynie do wysoko wykwalifikowanych pracowników.
2.3.3 Zobowiązania przyjęte w związku ze sposobem 4 w niewielkim stopniu dotyczą poziomu ewentualnie wykonywanej czynności, który w określonych branżach, gdzie sposób 4 jest sam w sobie najważniejszym sposobem świadczenia usług, ma największe znaczenie (na przykład w służbie zdrowia) lub w przypadkach, gdzie nie istnieje przedstawicielstwo handlowe (na przykład usługi budowlane i komputerowe, w których konieczna jest obecność na miejscu).
2.3.4 W Rundzie Urugwajskiej, WE i jej Państwa Członkowskie przyjęły pewne zobowiązania, zgodnie z którymi niektórzy obywatele zagraniczni mogą okresowo wjechać do UE w celu świadczenia usług.
Należą do tego również zobowiązania, które zostały przyjęte w ramach dodatkowych negocjacji na temat sposobu 4 po zakończeniu Rundy Urugwajskiej.
2.4 Komisja Europejska i inni członkowie WTO dokonują podziału usługodawców działających w zakresie sposobu 4 na trzy kategorie:
- Osoby oddelegowane w ramach spółki: osobami oddelegowanymi w ramach spółki są pracownicy przedsiębiorstwa, którzy czasowo zostają oddelegowani z jednego zakładu tego przedsiębiorstwa poza UE (dyrekcji generalnej, filii, oddziału przedstawicielstwa) do innego zakładu na terytorium UE.
- Podróżujący służbowo: w przypadku osób podróżujących służbowo chodzi o przedstawicieli zagranicznego usługodawcy, którzy czasowo wjeżdżają na terytorium UE, aby a) negocjować sprzedaż usług (b) zawierać umowy o sprzedaży usług lub (c) założyć nową siedzibę (filię, oddział przedstawicielstwa, biuro).
Podróżujący służbowo sami nie mogą świadczyć usług w UE.
- Usługodawcy kontraktowi: w tym przypadku istnieją dwie podkategorie: pracownicy osób prawnych i, na podstawie nowej propozycji Komisji Europejskiej, osoby wykonujące wolny zawód.
Pracownicy osób prawnych wjeżdżają czasowo do UE jako pracownicy zagranicznego przedsiębiorstwa, które otrzymało kontrakt na usługę w UE.
Osoby wykonujące wolny zawód to osoby działające na własny rachunek, które wjeżdżają czasowo do UE, aby wypełnić kontrakt, który same zawarły.
2.5 Postulaty UE w stosunku do innych członków WTO
2.5.1 UE wezwała 106 członków WTO do przyjęcia dalej idących zobowiązań w stosunku do sposobu 4, przy czym forma tych postulatów była zróżnicowana, w zależności od poziomu rozwoju danego kraju i jego znaczenia jako partnera handlowego.
Odzwierciedla to również interesy eksportowe UE w ramach tego sposobu świadczenia usług.
UE dąży to tego, aby większość partnerów WTO podjęła zobowiązania w podobnym zakresie, jak zrobiła to UE.
Jej żądania dotyczą w szczególności:
1) Osób oddelegowanych wewnątrz spółki świadczącej usługi: możliwość oddelegowania pracowników na okres do trzech lat do powiązanych przedsiębiorstw, a także możliwość objęcia tymi ustaleniami również krótkich pobytów w celu szkolenia i dokształcania.
2) Podróżujących służbowo: oddelegowanie na pobyty do 90 dni.
3) Usługodawców kontraktowych: pierwotnie składano wnioski odnoszące się do pracowników osób prawnych.
Obejmowały one tylko określone sektory (usługi dla przedsiębiorstw oraz usługi w zakresie ochrony środowiska), przedłożono różne listy sektorów w krajach OECD i krajach rozwijających się, których dotyczyły te postulaty.
Ponadto w stosunku do najmniej rozwiniętych krajów nie zgłoszono żadnych żądań względem tej kategorii.
Postulaty przedstawione partnerom WTO w styczniu ograniczały się do osób wykonujących wolne zawody w wypadku głównych partnerów handlowych.
2.6 Postulaty ze strony członków WTO
2.6.1 W związku z negocjacjami Unia Europejska otrzymała ponad 50 postulatów z innych Państw Członkowskich dotyczących realizacji sposobu 4 na różnych szczeblach: z jednej strony postulowano zwiększenie przejrzystości w odniesieniu do zobowiązań, podczas gdy, z drugiej strony, inni członkowie domagali się zniesienia większości ograniczeń stosowanych w wypadku większości usług.
2.6.2 Znakomita większość postulatów pochodziła z krajów słabiej rozwiniętych i w wypadku niemal połowy tych krajów dotyczyła zniesienia wszystkich ograniczeń (co oznaczałoby całkowicie swobodny przepływ osób), włączenia pracowników o niższym poziomie kwalifikacji, zniesienia kryterium gospodarczego zapotrzebowania lub kryterium szczególnego zapotrzebowania na rynku pracy powiązanego ze sposobem 4.
Trzy kraje domagały się od UE zniesienia obowiązku wizowego i zagwarantowania automatycznego zezwolenia na wjazd i pobyt.
Wiele krajów domagało się objęcia unijnymi dyrektywami o wzajemnym uznawaniu wykształcenia obywateli krajów trzecich, którzy zdobyli swój dyplom w UE.
2.6.3 Ministrowie handlu krajów słabiej rozwiniętych na swoim drugim spotkaniu w Dhace (Bangladesz) w dniach od 31 maja do 2 czerwca 2003 r. w Deklaracji z Dhaki I (ust. 15 iv) zażądali wolnego dostępu do rynków krajów przemysłowych w celu czasowego wjazdu osób fizycznych, w szczególności niewykwalifikowanych i przyuczonych usługodawców, w ramach sposobu 4, przede wszystkim poprzez uznawanie kwalifikacji zawodowych, uproszczenie procedur wizowych i rezygnację z badań gospodarczego zapotrzebowania.
3.
Propozycja UE
3.1 W licznych dziedzinach proponowane są znaczące udoskonalenia. W odniesieniu do usługodawców kontraktowych uzgodniono zobowiązania dla około 22 podsektorów (głównie dla profesjonalnych usług i usług dla przedsiębiorstw), jak również dla kolejnych czterech sektorów dla osób wykonujących wolne zawody, o pobytach do 6 miesięcy.
Dla tej samej grupy 22 sektorów UE zobowiązała się do nieprzeprowadzania gospodarczych badań zapotrzebowania, lecz zamiast tego do wprowadzenia ilościowych ograniczeń usługodawców, podlegających temu zobowiązaniu.
Wysokość tej górnej granicy i szczegóły jej zastosowania muszą jeszcze zostać określone.
Ponadto w przypadku młodych ludzi przewidziano możliwość pobytu szkoleniowego do 12 miesięcy w ramach oddelegowania pracowników wewnątrz firmy.
Propozycja UE zdecydowanie należy do najbardziej proaktywnych i ambitnych propozycji przedstawionych dotychczas.
4.
Oferty państw trzecich
4.1 Jedynie pewna część (38) członków WTO przedstawiła propozycje dotyczące dalszej liberalizacji handlu usługami przed ostatnim terminem ustalonym w Deklaracji z Doha, pomimo faktu, że WTO odpowiada za 91,6 % handlu światowego.
Poziom ofert zarówno dla krajów uprzemysłowionych, jak i rozwijających się pozostaje na stosunkowo niskim i ograniczonym poziomie, nawet, jeśli chodzi o jakość.
Tym niemniej należy pamiętać, że niektóre kraje, np. Indie, Filipiny, Tajlandia i Indonezja, ponownie sformułowały swoje postulaty na podstawie nowej propozycji UE.
5.
Pobyty tymczasowe, rynek pracy i spójność społeczna
5.1 Problemy związane ze sposobem 4 nie ograniczają się tylko do zakresu handlu, lecz dotyczą również szerszych zagadnień polityki migracji i rynku pracy.
W ramach migracji rozróżnia się zakres migracji ograniczonej w czasie, który obejmuje zakres migracji zarobkowej.
Również sposób 4 GATS sam w sobie stanowi własny zakres częściowy.
5.2 Zakres sposobu 4 nie jest jednak wyraźnie wyznaczony.
W tym przypadku należy szczególnie wyjaśnić różnicę pomiędzy migracją zarobkową ograniczoną w czasie a ograniczoną w czasie migracją w celu utworzenia przedstawicielstwa, a przede wszystkim wyjaśnić pojęcie "ograniczenia w czasie", które może dotyczyć okresów od kilku miesięcy do ponad pięciu lat.
Ponadto dotychczas nie zdefiniowano jakich kategorii pracowników dotyczy ten sposób.
Warto również zauważyć, że UE (Traktat) i WTO nie stosują terminu "migracja tymczasowa" w ten sam sposób.
5.3 Wiadomo, że sposób 4 ma dotyczyć ograniczonego środowiska wysoko wykwalifikowanych specjalistów i osób wykonujących wolne zawody.
Jeśli wykorzystanie uregulowań sposobu 4 w przyszłości miałoby być rozszerzone na inne kategorie pracy i pracowników, wówczas potrzebna byłaby jasna i ścisła definicja okresu tymczasowego i dokładniejsze określenie pojęcia "usługodawca".
Tym niemniej i z uwagi na fakt, że konwencje handlowe nie są odpowiednie do regulacji praw pracowniczych, konieczne byłoby dla jasności sytuacji rozszerzenie obowiązywania Deklaracji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) dotyczącej podstawowych zasad i praw w pracy oraz następnych oświadczeń z roku 1988 na kategorie przypadające na sposób 4 [5].
Dokumenty te same w sobie stanowią prawny punkt odniesienia.
Karta Praw Podstawowych przyjęta w Nicei jest szczególnie ważna dla Państw Członkowskich UE, w szczególności biorąc pod uwagę, że została ona teraz włączona do projektu Traktatu Konstytucyjnego.
5.4 Byłoby to bardzo ważne dla wielu osób wykonujących wolne zawody i prowadzących samodzielnie działalność gospodarczą ("independent contractor professionals"), a także ze względu na kwestie ubezpieczeń emerytalnych i ubezpieczeń na wypadek bezrobocia.
Oczywiście zagadnienie emigracji musi zostać uregulowane pomiędzy poszczególnymi państwami, a nie w ramach WTO.
Jednak określone aspekty dotyczące pracy, jak prawa i ubezpieczenie społeczne, muszą być również omawiane na płaszczyźnie międzynarodowej (na przykład w ramach MOP).
6.
Wnioski i zalecenia
6.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznaje, że dalsza liberalizacja światowego handlu usługami jest istotna dla wzrostu gospodarczego zarówno w krajach rozwijających się, jak i krajach uprzemysłowionych, wskazuje jednak na brak oszacowania skutków na płaszczyźnie społecznej i dla rynku pracy w krajach pochodzenia i w krajach przyjmujących.
6.2 Komitet uznaje ponadto znaczenie prawa członków WTO do regulacji świadczenia usług i wydawania w tym zakresie nowych przepisów.
6.2.1 Komitet popiera wstępne propozycje przedłożone przez UE dotyczące dalszej liberalizacji w ramach sposobu 4 GATS, jednak pod warunkiem, że zachowane zostaną podstawowe normy pracy, narodowe przepisy dotyczące pracy i istniejące układy zbiorowe w krajach przyjmujących.
Komitet popiera i wyraża zadowolenie z powodu zawarcia przez Komisję praw pracowników świadczących pracę na rzecz pracodawcy na swojej liście zobowiązań.
6.2.1.1 Propozycja włączenia do oferty kategorii "praktykanci wewnątrz spółki" może być bardzo interesująca zarówno dla wielonarodowych przedsiębiorstw w UE, jak również dla młodej kadry kierowniczej i przedsiębiorstw w państwach trzecich.
Oczywiście należy przy tym jasno zdefiniować charakter kształcenia w ramach tego typu stosunków umownych, by uniknąć ryzyka, że przekształcą się one w niedostatecznie wynagradzaną pracę w sektorze usług i że stanowić będą naruszenie przepisów krajowych dotyczących kształcenia (w formie przepisów ustawowych, układów zbiorowych lub też na drodze przestrzegania międzynarodowych praw pracowniczych).
6.2.2 UE proponuje również nowe zobowiązania odnośnie do osób wykonujących wolne zawody, prowadzących samodzielną działalność jako usługodawcy kontraktowi, nawet jeśli miałoby to dotyczyć tylko kilku podsektorów i wysoko wyspecjalizowanych specjalistów [6].
6.2.3 Komitet podkreśla, że ważne jest, aby członkowie UE podjęli działania w celu wprowadzenia ochrony pracowników z umowami o pracę na czas określony oraz zagwarantowania niedyskryminacji i wprowadzenia odpowiednich mechanizmów kontroli, np. w oparciu o zasady Konwencji MOP nr 95 dotyczące ochrony wynagrodzenia.
6.2.4 Szczególnie w obliczu przyszłego rozszerzenia/przyszłych rozszerzeń UE o państwa, w których układy zbiorowe są rzadkością, będzie także konieczne wprowadzenie dobrych mechanizmów kontrolnych.
6.2.5 W celu dalszej liberalizacji handlu usługami, zdaniem Komitetu w UE należy po pierwsze:
1) wyjaśnić, że dyrektywa dotycząca delegowania pracowników stanowi ponadto podstawę ograniczonej w czasie imigracji pracowników;
2) wyjaśnić, jakie ramy prawne odnoszą się do liberalizacji sektora usług na rynku wewnętrznym UE (patrz projekt dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym). Jest to temat, który w ostatnich miesiącach jest przedmiotem szczególnych kontrowersji;
3) dokonać wyraźnego rozróżnienia pomiędzy usługami użyteczności publicznej (m.in. służba zdrowia, edukacja, dostarczanie wody, prądu, gazu itd.), usługami gospodarczymi i niegospodarczymi, handlowymi i niehandlowymi oraz usługami innego rodzaju.
6.3 Pomimo napotykanych trudności, Komitet zasadniczo odnosi się pozytywnie do propozycji Europejskiego Forum Usług (ESF), aby opracować w ramach WTO przepisy dotyczące zezwolenia GATS.
Ułatwiałoby to wjazd usługodawców do UE i państw trzecich oraz czyniło bardziej przejrzystą kontrolę wykorzystania sposobu 4.
6.4 Dla wielu krajów rozwijających się niebezpieczeństwo "drenażu mózgów" jest bardzo konkretne.
Panuje tam np. brak pielęgniarek, które emigrują do krajów rozwiniętych, gdzie brakuje wykwalifikowanego personelu.
Komitet proponuje, aby Komisja i Państwa Członkowskie (wzorując się na służbie zdrowia w Wielkiej Brytanii, gdzie w przypadku pielęgniarek stworzono reguły postępowania rekrutacyjnego) opracowały uregulowania lub procedury, aby zapobiec utracie przez państwa rozwijające się wykwalifikowanego i wyspecjalizowanego personelu, która sprawia, że państwa te nie mogą sprostać potrzebom swoich własnych obywateli.
6.5 Komitet wzywa UE i Państwa Członkowskie, aby w chwili obecnej nie akceptowały żadnego rozszerzania zakresu obowiązywania sposobu 4 na przyuczony lub niewykwalifikowany personel.
Mogłoby to doprowadzić do zagrożenia podstawowej zasady Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), według której "praca nie jest towarem".
Pozycja przyuczonego lub niewykwalifikowanego personelu z zagranicy na rynku pracy jest prawie zawsze słabsza.
Zagraniczni menadżerowie i specjaliści lub wysoko wykwalifikowane osoby wolnych zawodów, prowadzące samodzielną działalność gospodarczą, mają zwykle mocniejszą pozycję i są dobrze chronieni.
6.6 Komitet nie może zaakceptować faktu, że czasowy wjazd, a de facto czasowa migracja pracowników regulowana jest w pierwszym rzędzie przez WTO i GATS bez żadnych gwarancji przestrzegania praw człowieka i podstawowych norm pracy, takich jak niedyskryminacja.
Dobra współpraca pomiędzy WTO, a przynajmniej pomiędzy MOP, Międzynarodową Organizacją ds. Migracji i ONZ w celu ochrony okresowych imigrantów musi być warunkiem wstępnym dalszego poszerzania zakresu obowiązywania sposobu 4 w WTO.
Pod tym względem rola MOP zwiększyłaby się — organizacja ta stałaby się trójstronnym forum dialogu i być może organem koordynującym.
6.7 Zdaniem Komitetu wszystkie rządy europejskie powinny ponownie rozważyć ratyfikację Międzynarodowej konwencji ochrony praw pracowników migrujących i ich rodzin, która weszła w życie w lipcu 2003 r.
W tej konwencji zdefiniowano prawa czasowych imigrantów, np. prawa "pracowników dopuszczonych do określonego zatrudnienia".
Nawet bez ratyfikacji konwencja ta powinna odgrywać rolę politycznego kompasu jako szereg uznawanych międzynarodowych norm [7].
Konwencja nr 146 MOP została ratyfikowana przez 6 Państw Członkowskich bądź państw przystępujących (przed i po rozszerzeniu) oraz przez cztery inne państwa europejskie.
Uregulowania Konwencji powinny być stosowane wraz z Zaleceniem nr 151.
Należy stosować odnośne artykuły Europejskiej Karty Społecznej (Rady Europy).
Działania podejmowane przez UE w ramach Sposobu 4 GATS muszą być zgodne z tymi normami, w szczególności z takimi, do których zobowiązali się Członkowie UE.
6.8 Komitet popiera decyzję Parlamentu Europejskiego odnośnie do układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS) w ramach WHO i do różnorodności kulturowej ( 12.3.2003), a w szczególności przywołane w niniejszej opinii w kolejności punkty 5, 10 i 11, oraz wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do uwzględnienia ich w negocjacjach dotyczących GATS.
Punkt 5: "odnosi się do tego, że uczestnictwo w GATS jest dobrowolne, a jego zasady nie nakazują prywatyzacji, deregulacji, ani też określonego stopnia liberalizacji jako takiej. Jednak obstaje przy tym, aby nie poddawać naciskom krajów rozwijających się i krajów najsłabiej rozwiniętych, aby te liberalizowały swoje usługi, a w szczególności usługi użyteczności publicznej".
Punkt 10: "popiera propozycję, aby otworzyć przed krajami rozwijającymi się w szczególności lepsze możliwości świadczenia usług dla rynku UE na drodze ograniczonej w czasie imigracji wykwalifikowanych pracowników, podkreśla jednak, że w negocjacjach musi zostać zagwarantowana ochrona robotników wędrujących przed wszelkimi formami dyskryminacji; wskazuje na to, że normy prawa pracy Unii Europejskiej i Państw Członkowskich, przepisy o płacy minimalnej i układy zbiorowe dotyczące wynagrodzenia muszą być stosowane w tych wszystkich przypadkach, niezależnie od tego, czy pracodawca jest zarejestrowany w jednym z Państw Członkowskich Unii Europejskiej".
Anne-Marie Sigmund [1] Patrz: prace Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego podczas prezydencji holenderskiej, 2004 r., i następujące dokumenty; opinia EKES-u z dn. 17 października 2001 r. (Dz.U. C 36 z 8.2.2002 r., str. 85) w sprawie przygotowań do IV konferencji ministerialnej WTO: stanowisko EKES-u; opinia EKES-u w sprawie: "Europejski przemysł lotniczy: od wspólnego rynku do wyzwań globalnych" z dn. 26 stycznia 2000 r. (Dz.U. C 75 z 15.3.2000 r., str. 4); opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi w sprawie usług użyteczności publicznej z dn. 11 grudnia 2003 r. (Dz.U. C 80 z 30.3.2004 r., str. 66); opinia EKES-u zatytułowana "O WTO z ludzka twarzą: propozycje EKES-u" z 26 marca 2003 r. (Dz.U. C 133 z 6.6.2003 r., str. 75). [2] Usługi te różnią się w zależności od kraju, a ich regulacja leży w kompetencji danego państwa. [3] Patrz http://www.oecd.org/document/25/0,2340,fr_2649_34145_31773849_1_1_1_1,00.html [4] Międzynarodowa Konferencja w sprawie Pracy MOP, Deklaracja z Filadelfii, 1944 r. [5] http://www.ilo.org/dyn/declaris/DECLARATIONWEB.INDEXPAGE?var_language=EN [6] W sprawozdaniu UNICE z Cancun "Moving Forward Together", z lipca 2003 r. sposób 4 został zdefiniowany jako "temporary movement of key business personnel" (czasowy wjazd pracowników na stanowiskach kierowniczych). [7] Na przykład, układy GATS nie wspominają o prawach małżonków i dzieci. --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie perspektyw europejskich prac badawczych w sektorach węgla i stali
(2005/C 294/03)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił przygotować opinię w sprawie perspektyw europejskich prac badawczych w sektorach węgla i stali.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 13 czerwca 2005 r.
Sprawozdawcą był Göran LAGERHOLM, a współsprawozdawcą Enrico GIBELLIERI.
Na 419. sesji plenarnej w dniach 13- 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dn. 13 lipca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 57 do 0, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Perspektywy stworzone przez Fundusz Badawczy Węgla i Stali
1.1.1 Współpraca naukowa w ramach EWWiS ustała wraz z wygaśnięciem Traktatu EWWiS dn. 23 lipca 2002 r.
Jednakże nadwyżka kapitału wniesiona przez przemysł stalowy i węglowy w okresie obowiązywania Traktatu pozwala obecnie kontynuować ten rodzaj wspólnych badań naukowych.
Decyzja o przeniesieniu tego kapitału do Wspólnot i przeznaczeniu go na badania naukowe została podjęta w ramach Traktatu nicejskiego.
Kapitał ten stanowi około 1,6 miliarda euro (wartość szacunkowa kapitału znana w momencie emisji obligacji EWWiS).
Fundusz Badawczy Węgla i Stali (Research Fund for Coal and Steel, RFCS) został utworzony w lutym 2003 r.
Podstawa prawna została określona w załączniku do Traktatu nicejskiego dotyczącym wygaśnięcia EWWiS oraz w decyzjach Rady z dn. 1 lutego 2003 r. (2003/76/WE, 2003/77/WE, 2003/78/WE) opublikowanych w Dzienniku Urzędowym z dn. 5 lutego 2003 r.
1.1.2 Warunki funkcjonowania programu zostały określone w wytycznych technicznych i finansowych.
1.1.3 Po trzech latach funkcjonowania nowego systemu, celem niniejszego dokumentu jest wskazanie pewnych różnic, które pojawiły się w trakcie funkcjonowania Funduszu, i przede wszystkim podjęcie próby określenia perspektyw na przyszłość.
1.1.4 Należy podkreślić, że oprócz kilku punktów, które omówimy poniżej, przede wszystkim dzięki sprawdzonemu wysokiemu poziomowi efektywności dofinansowania zachowany został duch współpracy naukowej prowadzonej w ramach EWWiS; może to stanowić źródło satysfakcji.
1.2 Aspekty finansowe: tymczasowe, wyraźne zmniejszenie subwencji
1.2.1 Funduszem Badawczym Węgla i Stali zarządza Jednostka ds. Węgla i Stali DG ds. Badań Naukowych.
Jeżeli chodzi o budżet, do finansowania badań wykorzystywane są odsetki od wyżej wspomnianego kapitału, płynące z lokaty długoterminowej.
Roczny budżet pozostający do dyspozycji zależy więc od wpływów z inwestycji.
Klucz, według którego dokonuje się asygnowania środków, określa wielkość udziału stali i węgla, czyli odpowiednio 72,8 i 27,2 %.
W praktyce, w ciągu ostatnich dwóch lat działania budżet na badania w dziedzinie stali wynosił około 43 mln euro (43,68 mln w 2003 r., 43,68 mln w 2004 r. i 41,20 mln na 2005 r.).
Pomoc ta przyznawana jest około 50 projektom rocznie.
Jeśli chodzi o sektor węglowy, w ciągu ostatnich trzech lat z budżetu RFCS przeznaczono fundusze rzędu 16,13 mln euro w 2003 r., 15,27 mln euro w 2004 r. i 16,13 mln euro w 2005 r.
1.2.2 Należy odnotować znaczny spadek ogólnej kwoty dotacji, które wynosiły około 55-56 mln euro w przypadku stali oraz 28-31 mln euro w przypadku węgla pod koniec lat 90. i na samym początku obecnego dziesięciolecia.
Należy również odnotować, że średnia dotacja przypadająca na jednego uczestnika zostanie jeszcze bardziej ograniczona w najbliższych latach z uwagi na rozszerzenie i, co za tym idzie, na większą liczbę uczestników programu.
Nowe Państwa Członkowskie wniosą swój wkład jak poprzednio, ale będzie się to odbywało stopniowo i tylko w latach 2006-2009.
Będą one dokonywały wkładu do kapitału w kolejnych ratach (ogółem 169 mln euro), ale efekty w pełni da się zauważyć dopiero w 2011 r.
1.2.3 Już wcześniej stwierdzono opłacalność badań naukowych w dziedzinie stali prowadzonych w ramach EWWiS (zwrot w wysokości 13 jednostek za każdą zainwestowaną jednostkę).
Dużą efektywność przejawiają również prace badawcze w dziedzinie przemysłu, skupiające się na podstawowych potrzebach przemysłu stalowego, prowadzone we współpracy z zainteresowanymi podmiotami, tzn. przemysłowcami i, jeżeli to konieczne, również z innymi partnerami, takimi jak producenci części czy główni klienci.
Badania tego typu są wciąż bardzo potrzebne, by utrzymać na obecnym poziomie konkurencyjność europejskiego przemysłu stalowego, tzn. na jednym z najwyższych na świecie.
W ciągu ostatnich kilku lat ilość projektów pilotażowych i pokazowych, które składały się na oryginalność programów EWWiS, znacznie się zmniejszyła, muszą one jednak pozostać preferowanym narzędziem i preferowanym środkiem szybkiego przekazu zmian technologicznych do jednostek operacyjnych (fabryk).
1.2.4 Badania naukowe w dziedzinie węgla finansowane przez EWWiS są bardzo wydajne.
Ocena [1] wskazuje na to, że średnie czynniki zysku wahają się od 7 do 25.
Co więcej, badania i rozwój technologiczny przynoszą często dodatkowe korzyści dla innych gałęzi przemysłu, na przykład w postaci metod mierniczych, metod drążenia tuneli i testowania materiałów.
1.3 Monitorowanie i zarządzanie programami
1.3.1 Proces dokonywania wyboru rocznych projektów do zatwierdzenia uległ poważnym zmianom.
Z jednej strony, Komisję wspiera komitet ds. węgla i stali (COSCO) skupiający przedstawicieli Państw Członkowskich, a także członków grup doradczych ds. stali (SAG), grup doradczych ds. węgla (CAG), wraz z przedstawicielami przemysłu i innymi właściwymi interesariuszami.
Z drugiej strony, ocen dokonują niezależni eksperci.
W praktyce od samego początku działania systemu, Komisja zapewnia właściwy przebieg tych ocen, a warunki ich przeprowadzania są ulepszane każdego roku.
1.3.2 Jakość wybieranych projektów, a więc także programu RFCS, zależy od jakości ocen.
Ze względu na to, że ocenie podlegają programy badań przemysłowych, powinni jej dokonać eksperci posiadający specjalistyczną wiedzę na temat potrzeb i priorytetów w przemyśle, poprzednich badań i ich wyników, a także umiejętności zainteresowanych partnerów.
Warunki te spełniają na przykład eksperci z grup technicznych, ale Komisja i grupy przemysłu stalowego muszą zoptymalizować praktyczne warunki udziału tych ekspertów.
1.3.3 Jeśli chodzi o stal, w zastępstwie 17 poprzednich komitetów wykonawczych działa odtąd w zakresie monitorowania projektów i przekazywania informacji technologicznych dziewięć grup technicznych, co stanowi znaczną redukcję liczby uczestniczących ekspertów.
Zmiana ta zostanie częściowo zrekompensowana zwiększającym się udziałem ekspertów z 10 nowych Państw Członkowskich.
Zdaje się, że wprowadzony system "opieki" (przydzielenie monitorowania jednego lub określonej liczby projektów jednemu ekspertowi) skutecznie zapewnia bardziej bezpośrednie monitorowanie projektów oraz ułatwia omawianie monitorowania i zwiększa jego dokładność.
Średnioterminowa ocena nowych projektów RFCS zostanie przeprowadzona na wiosnę 2005 r. i wniesie w tym względzie więcej informacji.
1.3.4 Jeśli chodzi o węgiel, trzy grupy techniczne (TG) działają już w zastępstwie pięciu komitetów wykonawczych funkcjonujących w ramach Programu Badań Węgla EWWiS.
Przedmiotem ich zainteresowania są odpowiednio technologie wydobycia (TG1), technologie przetwarzania (TG2) i technologie czystego węgla (TG3).
1.3.5 W 2000 r. stopień zaangażowania w oferty EWWiS ze strony przedsiębiorstw oraz instytucji mających siedzibę w 10 państwach przystępujących był bliski zeru, w przeciwieństwie do przetargu ogłoszonego przez RFCS w 2004 r., kiedy zaangażowanie wynosiło 4,2 % dla ofert dotyczących stali i 14,16 % dla ofert dotyczących węgla.
Całkowita liczba przedstawicieli z 10 nowych Państw Członkowskich w różnych komitetach oraz grupach doradczych i technicznych wynosi 25 (COSCO — 11, SAG — 5, CAG — 4, stalowe TG — 3, węglowe TG — 2).
2.
Stal
2.1 Ogólna sytuacja sektora stalowego
W 2004 r. prężna gospodarka światowa działała w dużym stopniu pobudzająco na gospodarkę europejską, ale wzrost popytu wewnętrznego nie był znaczący.
Perspektywy na 2005 r. w dużym stopniu zależą od wyników gospodarki światowej, jako że strefa euro jest bardzo zależna od końcowego popytu powstałego poza UE.
Decydujący wpływ na to czy gospodarka światowa i, co za tym idzie, rynek stali będą się w nadchodzącym roku nadal rozwijać, mają Chiny oraz inne państwa azjatyckie.
Zdaje się, że Chiny weszły w fazę kontrolowanego spowolnienia i ich wzrost jest coraz bardziej zrównoważony.
2.1.1 Ze względu na przewidywany w tym roku umiarkowany wzrost gospodarki światowej i wolne tempo ożywienia gospodarczego w Europie kontynentalnej, przewiduje się, że prawdziwy wzrost zużycia nastąpi wolniej niż w 2004 r.
Jednakże, z uwagi na zbyt dużą ilość pewnych produktów znajdujących się na składzie w niektórych krajach, można spodziewać się spowolnienia wzrostu widocznego zużycia.
2.2 Perspektywy na przyszłość dla badań naukowych w dziedzinie stali
2.2.1 Wyniki pierwszych przetargów po wygaśnięciu EWWiS: znacznie niższy wskaźnik skuteczności ofert w programie RFCS
Korzystając z nowej standardowej umowy, w 2003 r. podpisano 49 umów, a w 2004 r 51, w 2005 r. powinno zostać podpisane jeszcze prawie 50.
Jednak wskaźnik skuteczności bardzo się obniżył, ponieważ liczba złożonych ofert nie zmniejszyła się w stosunku do kwoty dostępnej pomocy, wprost przeciwnie.
Na przykład, w 2002 r. złożono 116 ofert, w 2003 r. 143, a w 2004 r. 173.
Wskaźnik skuteczności tych projektów wynosi aktualnie 30 %, podczas gdy był on rzędu 50-55 % na początku dekady.
Tendencję tę zaobserwowano już teraz, chociaż nowe Państwa Członkowskie jeszcze w niewielkim stopniu uczestniczą w programie RFCS.
2.2.2 Platforma Technologii Stali — odpowiednie ramy dla długoterminowej wizji badań naukowych w dziedzinie stali
Przemysł stalowy musi stawić czoła wielu wyzwaniom w różnych obszarach, takich jak potrzeba konkurencyjności wynikająca z globalizacji, dynamiczny rozwój nowych dużych producentów (obecnie Chin), przepisy ochrony środowiska związane zarówno z procesami, jak i produktami, wymogi ze strony klientów i udziałowców, bezpieczeństwo i higiena pracy oraz kształcenie.
Ambitnym celem przemysłu stalowego jest zachowanie, a nawet wzmocnienie wiodącej pozycji w świecie, charakteryzującej się zarówno zrównoważeniem, jak i konkurencyjnością.
By zrealizować ten cel, w ramach Platformy Technologii Stali grupa znanych osób postanowiła zainicjować zdecydowane, długoterminowe i zorganizowane działanie w zakresie badań i rozwoju.
Platformę tę zainicjowano 12 marca 2004 r.
Jednym z partnerów platformy jest CCMI (Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle), a jego przedstawiciele zasiadają w Komitecie Kierującym.
2.2.2.1 Utworzono sześć grup roboczych skupiających ponad 100 osób i odpowiadających czterem filarom zrównoważonego rozwoju. Obejmują one następujące kategorie: zysk, partnerzy (zarówno z sektora samochodowego, jak i budowlanego), planeta oraz ludzie, a także energia.
Grupy te opracowały trzy duże, uzupełniające się programy badawczo-rozwojowe w dziedzinie przemysłu, o szerokim oddziaływaniu społecznym, z których każdy obejmuje kilka tematów badawczo-rozwojowych i obszarów badawczych.
2.2.2.2 Proponuje się trzy programy przemysłowe o szerokim oddziaływaniu społecznym:
- bezpieczne, czyste, opłacalne i kapitałochłonne technologie,
- racjonalne wykorzystanie zasobów energetycznych i gospodarka osadami,
- atrakcyjne dla użytkowników końcowych rozwiązania w dziedzinie stali.
2.2.2.3 W przypadku pierwszego dużego programu, cały łańcuch produkcji stali musi charakteryzować się dużą elastycznością, by sprostać wciąż poszerzającemu się zakresowi produktów, które będą musiały być wytwarzane po niskich kosztach.
Korzystne dla sektora stalowego byłyby o wiele bardziej zwarte linie produkcyjne o krótkim czasie reakcji i poszerzonym zakresie możliwości.
Z drugiej strony tam, gdzie konwencjonalne technologie są wystarczająco zaawansowane i dynamiczne, by zagwarantować stały poziom produkcji, inteligentna technologia produkcyjna powinna przyczynić się do rozwoju bardziej elastycznych procesów.
W oparciu o przełomowe technologie organizacyjne, należy zaprojektować i rozwinąć nowe koncepcje produkcyjne, takie jak inteligentne procesy produkcyjne i wydajna organizacja produkcji, tak aby zapewnić rozwój nowych procesów, produktów i usług.
2.2.2.4 W pierwszym dużym programie wyłoniono trzy ważne zagadnienia:
- nowe, zintegrowane metody "beztlenkowego" i energooszczędnego przetwarzania,
- elastyczny i wielofunkcyjny łańcuch produkcyjny,
- inteligentna produkcja.
2.2.2.5 Drugi duży program skupia się także na trzech ważnych zagadnieniach badawczo-rozwojowych:
- wyzwanie stworzone przez gazy cieplarniane,
- energooszczędność i oszczędzanie zasobów,
- opracowywanie produktów ekologicznych uwzględniających oddziaływanie społeczne materiałów.
2.2.2.6 Trzeci duży program podejmuje wyzwanie polegające na sprostaniu wymaganiom klientów dotyczącym szerokiego zakresu coraz bardziej skomplikowanych materiałów wysokiej jakości na zasadniczo dwóch rynkach — samochodowym i budowlanym.
W tym roku rozważany jest również trzeci rynek (energetyczny).
2.2.2.7 Razem programy te mają w znacznym stopniu przyczynić się do pobudzenia konkurencyjności, wzrostu gospodarczego i, co za tym idzie, wzrostu zatrudnienia w Europie.
Odpowiednie tematy i obszary badawczo-rozwojowe, które zostały wyłonione w tych programach, w istotny sposób przyczyniają się do rozwoju podejścia opartego na zrównoważonym rozwoju.
Ochrona środowiska (uwalnianie gazów cieplarnianych, zwłaszcza dwutlenku węgla) i rosnąca energooszczędność stanowią główne zagadnienia obecne w każdym z zaproponowanych programów badań i rozwoju technologicznego.
Należy również, poprzez opracowanie nowych bardziej pomysłowych i bezpieczniejszych rozwiązań, poświęcić uwagę trzeciemu ważnemu zagadnieniu, którym jest bezpieczeństwo; powinno ono być rozpatrywane nie tylko w kontekście odpowiednich gałęzi przemysłu, ale także w kontekście życia codziennego użytkowników danych rozwiązań w dziedzinie stali (samochodów, budynków, produkcji energii i transportu itp.).
2.2.2.8 Pod uwagę wzięto również inne istotne i wspólne dla wszystkich programów zagadnienie, związane z różnymi aspektami zasobów ludzkich (przyciągnięcie i zatrzymanie wykwalifikowanych pracowników, którzy pomogą realizować ambitne cele sektora stalowego).
W tym względzie:
- Pośród udziałowców Platformy Technologii Stali UE wyłoniono dużą europejską sieć (główni menedżerowie przemysłu w Europie (ang. TIME), razem 47 placówek uniwersyteckich ze wszystkich 25 Państw Członkowskich) zajmującą się działalnością edukacyjną, szkoleniową, komunikacyjną i propagacyjną.
Sieć ta powinna umożliwić przeanalizowanie systemu edukacyjnego pod kątem przyszłych wymagań wobec wykwalifikowanych pracowników przemysłu stalowego oraz opracowanie skutecznych metod zaradzenia przewidywanym brakom personelu.
- Zasoby ludzkie, jako czynnik skupiający w sobie kluczowe kompetencje firmy, stanowią główny atut, który należy dynamicznie zoptymalizować.
Do takiego procesu optymalizacji powinno przyczynić się zbadanie poczynionych przez producentów stali w Europie kroków w zakresie zmian organizacyjnych i rozwoju "organizacji opartej na wiedzy", prowadzących do wymiany najlepszych praktyk.
2.2.2.9 W wizji przyszłości opisanej w strategicznej agendzie badań naukowych, przyjętej 15 grudnia 2004 r. przez Komitet Kierujący platformy, zarysowane są perspektywy badań naukowych w dziedzinie stali na nadchodzące lata i dziesięciolecia.
2.2.2.10 W drugiej wersji tej agendy podane zostaną priorytety i sformułowane propozycje odnośnie wprowadzenia tematów i dziedzin badań naukowych do różnych programów europejskich: RFCS, RDFP (program ramowy), Eureka, programów krajowych i regionalnych itp.
Znajdą się w niej więc wyłonione w drodze konsensusu ważne tematy badawcze, którymi będzie się zajmować RFCS.
2.2.2.11 Charakter tematów badawczych opisanych w strategicznej agendzie badań naukowych, w połączeniu z umiejętnościami niezbędnych partnerów, powinien dopomagać w wyborze odpowiedniego programu europejskiego.
Na przykład byłby to — choć nie wyłącznie- RFCS w przypadku badań naukowych dotyczących stali, RDFP w przypadku badań naukowych wymagających udziału partnerów z kilku branż przemysłowych (np. dostawców i producentów części — w przypadku tworzenia nowych technologii; oraz klientów i użytkowników, np. jeśli chodzi o przemysł samochodowy i budowlany, w przypadku opracowywania innowacyjnych rozwiązań w dziedzinie stali itp.).
Podobne ukierunkowanie powinno występować w kontekście wspólnych działań technologicznych na rzecz dużych długoterminowych programów wymagających pokaźnych nakładów i koncentrujących się na problematyce europejskiej wybranej w drodze konsensusu.
2.2.2.12 W celu uzyskania pełnej skuteczności, proponowane wyżej podejście wymaga oczywiście koordynacji poszczególnych programów.
Dlatego też preferowanym dokumentem służącym do dokonania przyszłej rewizji wytycznych dotyczących stali musi być strategiczna agenda badań naukowych platformy.
Ponadto, dzięki koordynacji programów wszystkie projekty powinny mieć równe szanse, bez względu na to, w ramach którego programu europejskiego są realizowane.
2.2.2.13 Następne programy EP7 oraz inne programy europejskie (Eureka itp.), krajowe czy nawet regionalne, powinny umożliwiać wdrożenie strategicznej agendy badań naukowych.
Niemniej jednak, wspólne inicjatywy technologiczne w połączeniu z pożyczkami udzielonymi przez Europejski Bank Inwestycyjny, umożliwią na przestrzeni nadchodzących dziesięcioleci rozwój powstających dopiero przełomowych technologii i ich wdrożenie na szeroką skalę w przemyśle.
2.2.2.14 Ponadto konkretne priorytetowe kwestie programu w dziedzinie stali wybrane w strategicznej agendzie badań naukowych w drodze konsensusu powinny tworzyć zasób pierwszoplanowych (wymagających jednocześnie bardzo dużych środków finansowych i technicznych), które należy przedstawić w odpowiedzi na doroczne wezwania do składania ofert w przetargu na dotyczące stali badania w ramach RFCS.
Dzięki temu można by także uniknąć rozproszenia dotacji, ograniczyć koszty administracyjne poprzez zmniejszenie liczby ofert i przede wszystkim osiągnąć większą skuteczność poprzez skupienie środków na tematach o zasadniczym znaczeniu dla konkurencyjności przemysłu stalowego.
2.2.2.15 Jeden z projektów (produkcja stali przy jednoczesnej minimalizacji wydzielania dwutlenku węgla, ang. ULCOS — Ultra Low CO2 Steel Making) drugiego programu w obszarze stali ma na celu drastyczne zmniejszenie emisji dwutlenku węgla w procesie produkcji stali.
Jego cechy charakterystyczne obejmują następujące punkty:
- dotyczy całego obszaru Europy i został włączony w VII Program Ramowy
- wyraźnie wskazuje cele przemysłowe, które są istotne dla długoterminowej konkurencyjności sektora stalowego
- utworzenie konsorcjum obejmującego wiodących graczy w europejskim przemyśle stalowym, których zobowiązania zawarte są w porozumieniu konsorcjalnym
Biorąc pod uwagę cechy powyższego projektu, przedstawiciele przemysłu zasugerowali Komisji, w lutym 2005 r., utworzenie wspólnej inicjatywy technologicznej (WIT).
ESTEP nie został jednakże wybrany do wspólnej inicjatywy technologicznej w skierowanym do Parlamentu i Rady wniosku Komisji z 6 kwietnia 2005 r.
2.2.2.16 Wreszcie, systematyczna aktualizacja programów powinna umożliwić zachowanie ich całkowitej zgodności z potrzebami przemysłu.
3.
Węgiel
3.1 Ogólna sytuacja w sektorze węglowym
3.1.1 Europa jest trzecim co do wielkości użytkownikiem węgla w świecie.
Jeżeli chodzi o dostawę energii, węgiel stanowi jeden z podstawowych elementów wspierających zrównoważone połączenie różnych źródeł energii, a jego rola znacznie wzrosła wraz z poszerzeniem UE.
Jest to podstawowy, surowy materiał paliwowy do wyrobu żelaza i stali, natomiast w sektorze elektroenergetycznym (32 % udziału) jest preferowany ze względu na bezpieczeństwo dostaw i swą konkurencyjność.
3.1.2 Europejskie górnictwo węglowe jest wysoko rozwiniętym sektorem przemysłu.
W porównaniu do złóż leżących poza Europą, warunki geologiczne węgla kamiennego są w Europie wymagające.
Niemniej jednak dzięki wyzwaniu związanemu z eksploatacją tych głęboko położonych złóż, europejska technologia wydobywcza zajmuje wiodącą pozycję.
Obecnie z europejskiej technologii wydobywczej korzysta ponad połowa świata rozwijającego się, przede wszystkim dzięki dofinansowaniu EWWiS dla badań i rozwoju technologicznego [2].
3.1.3 Dążenie do utrzymania wiodącej pozycji opiera się na założeniu, że dostępne będzie odpowiednie dofinansowanie dla badań naukowych, które sprzyjać będzie nie tylko zatrudnieniu w tym sektorze, ale także bilansowi płatniczemu Wspólnoty, i które przyniesie powiązane z nim efekty mnożnikowe.
Dotyczy to zarówno górnictwa, jak i utylizacji czystego węgla, ponieważ postęp technologiczny musi skupiać się na wszystkich aspektach krytycznych łańcucha węglowego.
3.2 Perspektywy badań w sektorze węglowym
3.2.1 Sektor dysponuje doskonałą infrastrukturą badawczą, w ramach której dobrze przebiega współpraca na szczeblu europejskim.
Już od wielu lat we wspólnych projektach badawczych uczestniczą partnerzy z dawnych państw akcesyjnych (obecnych Państw Członkowskich).
Od 2002 r. działa finansowana przez FP5 Sieć dot. Zrównoważonych Europejskich Przemysłów Górnictwa i Kopalnictwa (NESMI — Network on European Sustainable Mineral Industries), skupiająca około stu udziałowców europejskiego przemysłu górniczego i nauki.
Istotnym wynikiem działania NESMI jest Europejska Platforma Technologii ds. Zrównoważonych Zasobów Mineralnych (TPSMR), której utworzenie zostało ogłoszone na konferencji NESMI 15 marca, i która ma zacząć działać we wrześniu br.
3.2.2 Cele strategiczne badań i rozwoju technologicznego w dziedzinie węgla to:
- zabezpieczenie przyszłych zasobów energetycznych Europy,
- tworzenie innowacyjnych i zrównoważonych technologii produkcyjnych,
- zwiększenie wydajności utylizacji węgla w celu ograniczenia emisji,
- zrównoważone wykorzystanie zasobów energetycznych,
- stworzenie europejskiej wartości dodanej poprzez wiodącą rolę technologii opartej na pracach badawczo-rozwojowych.
3.3 Badania i rozwój technologiczny w dziedzinie technologii wydobywczej
3.3.1 Priorytetem badań i rozwoju technologicznego powinny być produktywność i obniżanie kosztów w całym procesie produkcyjnym.
Eksploatacja przy zachowaniu niskich kosztów i jednoczesnym uniknięciu przestojów operacyjnych wymaga optymalnej wiedzy na temat złóż, pozyskanej w trakcie ich poszukiwania.
Należy zatem opracować nowe metody poszukiwania złóż, przyjmując podejście multidyscyplinarne.
By jeszcze bardziej ograniczyć koszty planowania, rozwoju i kontroli operacyjnej, należy kontynuować opracowywanie nowoczesnych systemów mierniczych, w tym technologii satelitarnej.
3.3.2 Bezpieczne i opłacalne wydobycie złóż wymaga inteligentnych i elastycznych systemów produkcji, takich jak nowoczesne metody transportu w chodnikach przewozowych i metody pozyskiwania wykorzystujące roboty, zaawansowaną automatyzację oraz sztuczną inteligencję.
Kluczowe pojęcia w tej kwestii to dalsze zautomatyzowanie, ulepszona kontrola procesu oraz wbudowane systemy eksploatacji i konserwacji.
3.3.3 Cele rozwojowe automatyzacji związane są z inteligentnymi, samodzielnymi czujnikami i aktywatorami, bezprzewodowymi sieciami czujników, nowymi procedurami pomiarów fizycznych, systemami lokalizacji i nawigacji oraz inteligentnymi systemami przetwarzania obrazu.
3.3.4 Ulepszone i w dużym stopniu zracjonalizowane techniki kontroli warstw mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia bardziej ekonomicznego i bardziej bezpiecznego obudowania w czasie eksploatacji, szczególnie na większej głębokości.
Szczególnym środkiem pomocniczym planowania, bardzo interesującym w tym kontekście, jest dalszy rozwój mechanicznego modelowania skał.
3.3.5 Na wszystkich etapach procesu produkcyjnego kluczowe znaczenie ma udoskonalona technologia informacyjna, w tym techniki wykrywania, monitorowania i analizy.
Ściślej rzecz ujmując, chodzi między innymi o łączność, szczególnie ruchomą łączność podziemną, w tym niezbędne terminale informatyczne.
Rzeczywistość wirtualna, której opracowanie w ramach wspólnego projektu RFCS zakończyło się sukcesem, mogłaby w jeszcze większym stopniu udoskonalić technologię stacji kontrolnej kopalni.
Szersze zastosowanie wspomaganego komputerowo zarządzania procesowego zwiększy zarówno wydajność, jak i bezpieczeństwo w miejscu pracy.
3.3.6 Montaż i demontaż stanowią przeszkodę w osiągnięciu większej produktywności, czego powodem są ograniczenia przestrzenne oraz stopniowo zwiększające się rozmiary i rosnący ciężar poszczególnych jednostek.
Jednym z głównych celów jest więc ograniczenie czasu poświęcanego na montaż i demontaż za pomocą nowych technik montażu/demontażu oraz zredukowanie części składowych do małej liczby ujednoliconych, zwartych części.
Także i w tym wypadku nowoczesna technologia informatyczna może posłużyć jako środek wspomagający.
Sytuacja przedstawia się podobnie w przypadku transportu materiału pod ziemią — podstawowym celem jest automatyzacja transportu przy użyciu nowoczesnych systemów czujnikowych i zoptymalizowanego systemu przeładunku.
3.3.7 Koszty działań mających wpływ na środowisko oraz kwestia społecznej akceptacji górnictwa w regionach gęsto zaludnionych czynią z ochrony środowiska ważny przedmiot badań, zwracając szczególną uwagę na eliminowanie lub zmniejszenie szkodliwego wpływu kopalni lub koksowni.
Wszelki postęp metodologiczny w tych obszarach będzie miał zarówno znaczny potencjał eksportowy, jak i ogromny wpływ na inne gałęzie przemysłu, potrzebuje go również całe społeczeństwo.
Dotyczy to zarówno czynnych kopalni, jak i działań związanych z ich zamknięciem oraz z zagospodarowaniem po zamknięciu.
3.3.8 W zakresie badań i rozwoju obszarem wymagającym uwagi są na przykład bardziej dokładne procedury prognozowania zarówno nawracającego wzrostu poziomu wody w kopalniach, jak i emisji gazowych po zamknięciu.
Co więcej, ogólny postęp techniczny w innych sektorach przemysłu powinien być również wykorzystany w największym możliwym stopniu, zaś jego dostosowanie do podziemnego wydobycia węgla kamiennego powinno być wspierane.
Kluczowe terminy z tym związane to nanotechnologia, bionika, czujniki wykorzystywane w technologii kosmicznej i robotyka.
3.4 Badania i rozwój technologiczny w dziedzinie utylizacji czystego węgla
3.4.1 Główne cele w tej dziedzinie odpowiadają dwóm etapom utylizacji czystego węgla:
- zwiększona wydajność w celu zredukowania emisji i zrównoważonego wykorzystania zasobów oraz
- sekwestracja i składowanie dwutlenku węgla.
3.4.2 W przypadku utylizacji czystego węgla, aktualną, preferowaną opcją jest zwiększenie wydajności, ponieważ redukuje to emisje i pomaga osiągnąć cel związany z oszczędzaniem zasobów.
Strategia ta jest preferowana ze względu na to, iż przewiduje się potrzebę wymiany i nowej budowy w Europie elektrowni o mocy przekraczającej 200 GW (UE-15) w okresie 2010–2020 r.
Dla elektrowni wykorzystujących paliwa kopalne przewiduje się odsetek w wysokości około 60 %, z czego sam węgiel stanowi 23 %.
Daje to ogromną szansę na wykorzystanie maksymalnie wydajnych technologii.
3.4.3 W przypadku dostępnych dziś technologii elektrowni parowych możliwa jest maksymalna wydajność rzędu 45-47 % przy wykorzystaniu węgla kamiennego.
Można się spodziewać wzrostu tej wartości do ponad 50 % — przede wszystkim z powodu dalszego wzrostu parametrów ciśnienia i temperatury (do ponad 700 stopni C).
Kluczową rolę odgrywają tu tworzenie i testowanie nowych materiałów wysokotemperaturowych.
W porównaniu z obecnie stosowaną w Niemczech technologią, oznaczałoby to oszczędności rzędu 30 % na emisji CO2.
3.4.4 Dlatego też można w istotnym stopniu przyczynić się do redukcji emisji CO2, przy jednoczesnej krótkoterminowej oszczędności zasobów głównie poprzez rozwój procesów konwencjonalnych elektrowni parowych.
Powinno to stanowić główny obszar przyszłego finansowania prac badawczych.
3.4.5 Obok bardziej zaawansowanych procesów elektrowni konwencjonalnych, w średniej i dłuższej perspektywie alternatywę może stanowić połączenie procesów.
Główne możliwe warianty to proces zintegrowanej gazyfikacji węgla (IGCC) i ciśnieniowe wypalanie pyłu węglowego.
Dzięki nim możliwe byłoby osiągnięcie wydajności znacznie przewyższającej 50 %.
Należy zintensyfikować trwające w tej dziedzinie badania.
3.4.6 Ponadto konieczne są badania rozwoju tak zwanych elektrowni o zerowej emisji CO2, pod warunkiem że wśród polityków istnieć będzie chęć osiągnięcia tego celu.
Instalacja sprzętu potrzebnego do oddzielenia dwutlenku węgla powoduje jednak obniżenie wydajności elektrowni o 6-14 %, co nie tylko zwiększa koszt produktu końcowego, ale stanowi także zaprzeczenie idei oszczędzania zasobów.
Zoptymalizowane projekty elektrowni o maksymalnej możliwej wydajności to podstawowe technologie, zwłaszcza w perspektywie osiągnięcia długoterminowego celu wprowadzenia elektrowni o zerowej emisji CO2.
3.4.7 Elektrownia o zerowej emisji CO2 to wizja długoterminowa.
Zapobiegawcza ochrona klimatu wymaga opracowania na czas racjonalnych z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia procesów oddzielania istotnych dla środowiska gazów śladowych od emisji elektrowni w celu zapobieżenia uwalnianiu CO2 do atmosfery.
3.4.8 Obecnie rozwój technologii oddzielania CO2 (pierwsza część procesu) wydaje się prostszy do osiągnięcia niż niezawodne i długoterminowe składowanie dwutlenku węgla po oddzieleniu (część druga procesu), ponieważ bardzo niewiele wiadomo na temat długoterminowego zachowania się dużych ilości CO2 w zamkniętych komorach składowania.
Obecnie debata skupia się głównie na sekwestracji w uszczuplonych złożach ropy i gazu lub głęboko położonych formacjach wodonośnych wody morskiej.
Przedsięwzięcie takie wymagać będzie znacznych inwestycji logistycznych.
3.4.9 Według obecnych ekspertyz, na drodze takiego rozwoju nie stoją przeszkody techniczne, których nie można byłoby pokonać, choć jest to koncepcja obarczona dużym ryzykiem ekonomicznym i ekologicznym.
Zminimalizowanie tego ryzyka jest w nadchodzących latach jednym z głównych zadań zarówno przemysłu, jak i rządów.
4.
Wnioski i zalecenia
Po trwającym trzy lata okresie przejściowym program badań naukowych RFCS okazał się być wydajny i skuteczny, scaliwszy w znacznym stopniu sieć ekspertów uczestniczących w dawnych programach badawczych EWWiS.
EKES zaleca zachowanie na najbliższą przyszłość zarówno tych samych organów doradczych zarządzających programem (COSCO, SAG i CAG, grup technicznych), jak i tej samej procedury oceny.
Komitet wnioskuje, aby Komisja rozważyła sposoby zwiększenia udziału ekspertów w grupach technicznych.
4.1 Chociaż ze względów administracyjnych program badań naukowych RFCS obejmuje zarówno węgiel, jak i stal, każdy sektor ma swe własne cechy charakterystyczne i potrzeby, którymi należy zarządzać w sposób wspomagający realizację celów technicznych i naukowych, związanych ze zwiększeniem ich konkurencyjności.
EKES wspiera utworzenie Europejskich Platform Technologicznych, w których zarówno sektor węglowy, jak i stalowy znaleźć mogą odpowiednie środowisko do rozwinięcia i koordynacji swoich polityk w zakresie badań i rozwoju technologicznego, jak i działań wykorzystujących wszelkie dostępne zasoby europejskie.
4.2 EKES zdecydowanie popiera szybkie i daleko posunięte włączenie przedsiębiorstw oraz ośrodków badawczych i uniwersyteckich nowych Państw Członkowskich w program badań naukowych RFSC i działalność związaną z odpowiednimi Europejskimi Platformami Technologicznymi dla sektorów stali i węgla.
4.3 Stal
EKES przewiduje, że w nadchodzących dziesięcioleciach przemysł stalowy potrzebować będzie wspólnych badań naukowych w celu zachowania, a nawet wzmocnienia swej obecnej, wiodącej pozycji, charakteryzującej się zarówno zrównoważeniem, jak i konkurencyjnością.
Wykorzystanie stali jest konieczne dla spełnienia przyszłych wymagań społeczeństwa i stworzenia nowych możliwości rynkowych.
W przyszłości przemysł stalowy będzie musiał poświęcić szczególną uwagę potrzebie wprowadzenia większej ilości produktów przyjaznych środowisku i nowych rozwiązań w dziedzinie stali.
4.3.1 EKES wyłonił następujące główne zagadnienia:
- Ochrona środowiska (zwłaszcza redukcja emisji CO2) i rosnąca energooszczędność stanowią główne zagadnienia wspólne dla programów badań i rozwoju technologicznego.
Należy opracować nowe procesy, bardziej zintegrowane i elastyczne niż obecnie.
- Należy również poświęcić uwagę innej ważnej kwestii, którą jest bezpieczeństwo, nie tylko we właściwych gałęziach przemysłu, ale także w życiu codziennym klientów i użytkowników rozwiązań w dziedzinie stali (samochodów, budynków, produkcji energii, transportu itp.), poprzez opracowanie nowych, bardziej inteligentnych i bezpiecznych rozwiązań.
Wspólnym celem jest również ograniczenie ciężaru przy opracowywaniu nowych produktów stalowych.
Niemniej jednak oddziaływanie społeczne materiałów wniosłoby cenny wkład w długoterminowe cele sektora stalowego (wzmocnienie konkurencyjnej pozycji produktów stalowych i zrównoważenie procesów produkcji stali).
- Przyciągnięcie i zatrzymanie wykwalifikowanych pracowników stanowi kolejny istotny cel w procesie realizacji ambicji celów sektora stalowego.
- W drodze konsensusu wyłoniono zasób priorytetowych tematów dla Platformy Technologii Stali, które wdrożone będą przy pomocy różnych europejskich instrumentów badań i rozwoju technologicznego (RFCS, FP7, krajowe, a nawet regionalne programy).
Niemniej jednak poszczególne programy muszą zostać skoordynowane.
- Wsparcie władz europejskich, aby platforma sektora stalowego mogła zostać przyjęta jako platforma o priorytetowym znaczeniu, która skorzysta ze wspólnej inicjatywy technologicznej
4.4 Węgiel
EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe europejskie priorytety w dziedzinie energetyki, podkreślając jednocześnie wagę technologii czystego węgla dla ochrony klimatu i środowiska oraz znaczenie bezpieczeństwa dostaw energii w UE, a także deklarując, że priorytetową dla niego dziedziną badań w ramach VII Programu Ramowego Badań i Rozwoju Technologicznego są technologie czystego węgla.
Celami programu powinny być zwiększenie wydajności zmierzające do ograniczenia ilości emisji, zrównoważone wykorzystanie zasobów oraz działania podjęte w celu sekwestracji i składowania CO2.
Ze względu na to, że strategie i narzędzia służące obejmującym wiele sektorów badaniom w górnictwie zostaną udostępnione przez zajmującą się szerszym zakresem działań Europejską Platformę Technologii Wydobywczej, należy zachować uzupełniający charakter programu RFCS: program ten powinien być ukierunkowany na określone badania i rozwój technologiczny w zakresie wydobycia węgla.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu stosunków Unia Europejska-Rosja
(2005/C 294/07)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 swojego regulaminu wewnętrznego, wydać opinię w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu stosunków Unia Europejska-Rosja.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 20 maja 2005 r.
Sprawozdawcą był Filip HAMRO-DROTZ.
Na 419. sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 13 lipca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 109 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął niniejszą opinię:
1.
Powody przemawiające za wydaniem niniejszej opinii
1.1 Federacja Rosyjska, która odgrywa istotną rolę międzynarodową, jest strategicznym partnerem Unii Europejskiej.
W kontekście rozszerzenia Unii Europejskiej znaczenie współpracy sąsiedzkiej pomiędzy Unią a Rosją wzrosło jeszcze bardziej.
Budowanie możliwie jak najlepszych stosunków między UE a Rosją w ramach rozwijania wspólnych europejskich wartości demokratycznych i poszanowania praw człowieka i obywatela ma podstawowe znaczenie dla obu stron.
1.2 Rozwój społeczny i poprawa warunków życia, budowanie rządów prawa oraz tworzenie bardziej przewidywalnego klimatu i warunków dla funkcjonowania przedsiębiorstw, a także budowanie gospodarki rynkowej wymaga w Rosji podejmowania zdecydowanych działań.
Jakkolwiek przywódcy Federacji Rosyjskiej formalnie deklarują poparcie dla tych celów to praktyka życia codziennego, jak i stan ich realizacji, dalekie są od oczekiwań zarówno społeczeństwa rosyjskiego, jak i międzynarodowego.
Postawa obecnych przywódców Rosji wobec podmiotów ekonomicznych, mediów itp. nie potwierdza, według EKES-u, deklaracji zasad głoszonej przez władze odnośnie do wspierania demokracji i umacniania społeczeństwa obywatelskiego.
Faktyczny kierunek rozwoju sytuacji w Rosji budzi zaniepokojenie nie tylko wśród jej obywateli.
Rosja systematycznie dokonuje odwrotu od deklarowanej demokracji, rząd kontroluje media, armia rosyjska — wbrew zobowiązaniom międzynarodowym — stacjonuje w Mołdawii i Gruzji, system sądowniczy służy polityce.
Praktycznie więc budowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w takich warunkach jest niezmiernie trudne.
1.3 Pogłębiająca się integracja Unii Europejskiej — rynek wewnętrzny, wspólna waluta i zwiększająca się współpraca w ramach coraz większej liczby obszarów polityki — jest zasadniczym celem o historycznym znaczeniu, który wytyczyły sobie wszystkie Państwa Członkowskie, bez względu na ostatnie komplikacje dotyczące tego procesu.
Jednakże wewnętrzna integracja UE nie może prowadzić do oddalenia się Unii Europejskiej od Rosji i reszty Europy rozwijającej się w innym kierunku, jako że mogłoby to skutkować podziałem Europy.
1.4 Deklaracja Roberta Schumana z 9 maja 1950 r. w sprawie budowania zjednoczonej Europy czerpie z idei, iż integracja europejska musi być oparta na pragnieniu wspólnego działania na tych samych zasadach, aby osiągnąć postawione sobie cele, na podzielanych wspólnie wartościach oraz na procesie pojednania, a także na wizji wspólnej przyszłości.
Robert Schuman stwierdził też, iż nie da się zbudować Europy od razu, a raczej poprzez praktyczne osiągnięcia, przede wszystkim zaś poprzez stworzenie prawdziwej solidarności.
Przekaz deklaracji Schumana można także odnieść do stosunków Unia Europejska-Rosja i do wysiłków na rzecz pogłębienia ich współpracy.
2.
Wkład społeczeństwa obywatelskiego w stosunki Unia Europejska-Rosja
2.1 Zacieśnianie stosunków Unia Europejska — Rosja wymaga również silnego wsparcia ze strony unijnego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Wysiłki podejmowane przez społeczeństwo obywatelskie Unii mają na celu poprawę współpracy pomiędzy UE a Rosją, a także pomoc w budowaniu struktur społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji w Rosji.
2.2 Doświadczenie nowych Państw Członkowskich, które w okresie dziesięciu lat z powodzeniem zakończyły proces transformacji postkomunistycznej, są istotne i mogą stanowić wartość dodaną współpracy Unia Europejska-Rosja.
Zwłaszcza aktorzy społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach (organizacje typu NGO) mogą odegrać znaczącą rolę w odniesieniu do demokratyzacji i ochrony praw człowieka oraz praw obywatelskich w Rosji.
2.3 Europejski Związek Konfederacji Przemysłu i Pracodawców (UNICE) już od lat przedstawia propozycje i opinie na temat rozwoju stosunków gospodarczych, a unijni i rosyjscy przedsiębiorcy regularnie omawiają te kwestie w ramach tzw. Okrągłego Stołu Przemysłowców Unii Europejskiej i Rosji i przedstawiają je na szczytach Unia Europejska-Rosja.
Swoje stanowiska przy okazji szczytów przedstawia również Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC), która w 2004 roku wystosowała wraz z Rosyjską Konfederacją Związków Zawodowych (FNPR) wspólny list adresowany do Przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz Prezydenta Federacji Rosyjskiej, w którym organizacje te zaproponowały, by konfederacje związków zawodowych UE oraz Rosji spełniały podobną rolę, jak w przypadku Okrągłego Stołu Przemysłowców Unii Europejskiej i Rosji.
Inni aktorzy społeczeństwa obywatelskiego rozwinęli z własnej inicjatywy sposoby wypowiadania się na temat rozwoju stosunków Unia-Rosja w swoich określonych sektorach.
Społeczeństwo w Rosji nadal jest słabo zorganizowane, rozwój organizacji pozarządowych jest powolny, a ich rola niewielka.
2.4 Ze swej strony EKES przedstawił w ostatnich latach wiele opinii na temat stosunków Unia Europejska-Rosja, w których zajął się również funkcjonowaniem rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego.
Podstawowe opinie EKES na ten temat wyszczególniono w przypisie nr 1.
Przedstawione tam zalecenia i ustalenia zostały uwzględnione w niniejszej opinii, jednakże bez zamieszczania konkretnych odnośników [1].
Działalność ta doprowadziła Komitet do ustanowienia bezpośrednich kontaktów z wieloma głównymi aktorami rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Zalecenia
3.1 UE powinna przyjąć i prowadzić bardziej zintegrowaną i pragmatyczną politykę wobec Rosji
3.1.1 Konsekwentny rozwój współpracy pomiędzy Unią Europejską a Rosją był dotychczas utrudniony ze względu na fakt, że poszczególne Państwa Członkowskie promują swoje własne interesy w drodze dwustronnej współpracy z Rosją, nawet w sprawach, których zarządzanie zostało powierzone Unii Europejskiej.
W dziedzinach nie leżących w gestii UE z pewnością nie powinno się podejmować żadnych działań, które mogłyby ograniczyć rozwój konstruktywnych i otwartych stosunków dwustronnych pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi a Rosją.
Wręcz przeciwnie, istnieje ogromna potrzeba kształtowania tego rodzaju kontaktów dwustronnych na płaszczyźnie regionalnej i sektorowej i każde państwo UE musi ponosić za nie odpowiedzialność.
3.1.2 Warunkiem uzyskania pozytywnych rezultatów współpracy pomiędzy UE a Rosją jest zajęcie przez społeczeństwa obywatelskie UE bardziej zdecydowanej postawy w dziedzinie wzajemnej wymiany praktyk samoorganizacji i pomocy w odtworzeniu sieci solidarności w rosyjskim społeczeństwie obywatelskim.
Unia Europejska może udzielić rosyjskiemu społeczeństwu obywatelskiemu, a więc Rosji, tego, co stanowi jej bogactwo, to znaczy swojej różnorodności, wielości form organizacji społecznej, różnych form rozpowszechniania praktyk demokratycznych, społecznych i kulturowych, które są konsekwencją tej różnorodności i tej wielości.
Wszystkie Państwa Członkowskie muszą działać na rzecz wspierania wspólnych celów. Zadanie to zyskało jeszcze na znaczeniu w wyniku rozszerzenia.
Jest równie oczywiste, że przyjęcie otwartego i bezpośredniego podejścia stanowi najlepszy sposób na osiągnięcie wyników w rozwoju współpracy pomiędzy Unią Europejską a Rosją.
UE powinna także rozwinąć techniczne wsparcie w celu udzielenia pomocy Rosji na drodze przekształcania się w stabilne, demokratyczne i zamożne państwo.
Struktura istniejących programów wsparcia technicznego powinna zostać poddana powtórnej ocenie.
Postępy najlepiej osiąga się robiąc małe, ale zdecydowane kroki naprzód.
3.2 Wdrożenie map działania powinno stymulować opracowanie dynamicznego porozumienia pomiędzy UE a Rosją
3.2.1 Unia Europejska i Rosja rozszerzają zakres i wzmacniają swoje stosunki w oparciu o mapy działania (ang. road maps) dotyczące czterech wspólnych przestrzeni (ang. Common Spaces): gospodarki; wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; bezpieczeństwa zewnętrznego; badań naukowych, edukacji i kultury.
Mapy te wskazują na około 400 środków, które podjąć należy w nadchodzących latach.
EKES uważa, że jest to bardzo dobre podejście oraz podkreśla, iż UE musi zwiększać wysiłki w celu stworzenia otwartych i zakrojonych na szeroką skalę stosunków z Rosją o charakterze politycznym, gospodarczym i społecznym.
3.2.2 Kilka z aspektów związanych z mapami działania odnosi się do społeczeństwa obywatelskiego, na przykład potraktowane priorytetowo sektory dialogu nadzorującego oraz gospodarczego; ułatwianie konkurencji, inwestycji oraz handlu; współpraca międzyregionalna oraz transgraniczna; środowisko naturalne; wspieranie związków międzyludzkich; przepływ osób; młodzież; współpraca w zakresie ochrony cywilnej; badania i edukacja, a także stopniowa integracja sieci transportowych.
3.2.3 EKES wzywa Unię oraz Rosję do niezwłocznego przyjęcia map działania.
Ich zawartość powinna być wciąż aktualizowana, aby były jak najbardziej praktyczne. Wdrażanie powinno być poddawane rocznym przeglądom przeprowadzanym przez obie strony.
Zarówno Unia, jak i Rosja, powinny desygnować ciała odpowiedzialne za realizację map.
EKES ze swej strony jest gotów, w ramach kontynuacji niniejszej opinii, aktywnie przyczynić się do tego procesu w dziedzinach odnoszących się do społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet zamierza przedstawić propozycje dotyczące zawartości oraz realizacji map działania oraz zwiększyć bezpośrednie kontakty z głównymi aktorami rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego (zob. punkty 3.4.3 i 3.5.5).
3.2.4 W roku 2007 zakończy się, jeśli zażyczy sobie tego jedna ze stron, wstępny, dziesięcioletni okres obowiązywania Umowy o partnerstwie i współpracy pomiędzy UE a Rosją, zawartej w połowie lat 90-tych.
Mapy działania dotyczące czterech wspólnych przestrzeni powinny służyć jako podstawa nowego porozumienia pomiędzy UE a Rosją, dostosowanego do wymogów współczesności i opartego na partnerstwie strategicznym.
Powinno się zachęcać Rosję do usuwania stałych przeszkód dla handlu towarami i usługami oraz do gwarantowania funkcjonalnych ram nadzorujących dla inwestycji, tak aby Unia i Rosja mogły zacząć przygotowywanie porozumienia o wolnym handlu, opartego na statusie Rosji jako gospodarki rynkowej oraz jej członkostwu w WTO.
3.2.5 Unia oraz Rosja powinny również podejmować wspólne działania celem reorganizacji współpracy regionalnej: "Wymiaru północnego" (obejmującego współpracę w obszarze Morza Bałtyckiego i Arktyki) oraz współpracy w regionie Morza Czarnego, zgodnie z podobnymi założeniami.
EKES z zadowoleniem zauważa, iż kwestia ta została należycie wzięta pod uwagę w mapach działania. Komitet także zachęca do podjęcia dalszych kroków w celu rozwoju współpracy regionalnej jako fragmentu stosunków Unia-Rosja.
3.3 Rola społeczeństwa obywatelskiego musi zostać wzmocniona w kontekście map działania dla współpracy UE-Rosja
3.3.1 Zacieśnianie stosunków Unia Europejska-Rosja w sposób trwały będzie ograniczone, o ile w swoich działaniach strony nie będą kierować się wspólnymi wartościami.
Należy tutaj wymienić osobistą odpowiedzialność, poszanowanie praworządności, jednostki i własności, prawa człowieka (m.in. wolność mediów, wolne wybory, pluralizm polityczny, równość szans oraz prawa mniejszości), przejrzystość, integralność, godność ludzką, równość i wolność słowa, prawo do zrzeszania i podstawowe prawa pracownicze, dobre stosunki pomiędzy pracodawcami i pracownikami oraz właściwą ochronę socjalną.
Bez trwałego wdrożenia ich w zasady rosyjskiego życia społeczno-gospodarczego i politycznego nie powstanie platforma współpracy i porozumienia.
3.3.2 EKES uważa za właściwe ogólne cele map działania.
Z zadowoleniem zauważa, iż znaczenie wspólnych wartości zostało podkreślone jako fundamentalna podstawa w trzech mapach działania (wolności, bezpieczeństwa wewnętrznego i wymiaru sprawiedliwości; bezpieczeństwa zewnętrznego; oraz badań naukowych i edukacji, włączając w to aspekty kulturalne).
3.3.3 Pogłębianie współpracy pomiędzy UE a Rosją zależeć będzie od rozwoju wypadków w tych obszarach w Rosji.
EKES zaleca, aby podkreślić tę kwestię w ramach realizacji map działania.
Jest głęboko przekonany, iż mapom tym powinny towarzyszyć konkretniejsze działania służące osiągnięciu wspólnych wartości, które są niezbędne dla rozwoju funkcjonalnego społeczeństwa obywatelskiego.
3.3.4 Bardzo ważne jest rozwinięcie w Rosji takiego klimatu, w którym partnerzy społeczni oraz inni aktorzy zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego mogliby działać niezależnie, jak również pewnie uczestniczyć w pracach nad decyzjami społecznymi i gospodarczymi mającymi na nie wpływ.
Wymaga to otwartego dialogu oraz współpracy na zasadzie sieci, do czego niezbędne są niezależne media.
Konieczne jest tu także stosowanie w praktyce kluczowych umów międzynarodowych, takich jak fundamentalne standardy pracy MOP.
3.3.5 Zasadniczym warunkiem wstępnym dla funkcjonowania społeczeństwa obywatelskiego jest wysoki stopień reprezentatywności, niezależność i potencjał umożliwiający rosyjskim aktorom gospodarczym i społecznym uczestniczenie w konstruktywnym i przejrzystym fachowym dialogu z władzami i innymi aktorami w społeczeństwie.
3.3.6 EKES z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie wiosną 2005 roku konsultacji pomiędzy Unią Europejską a Rosją w ramach drugiej wspólnej przestrzeni, obejmującej problematykę praw człowieka i pokrewnych praw podstawowych, jak na przykład prawa mniejszości.
W ramach tych konsultacji należy zająć się kwestiami rozwiązywania spraw związanych z samostanowieniem narodów oraz społeczności lokalnych, unikając użycia metod mogących prowadzić do konfliktów (Czeczenia), które zagrażają mieszkańcom Rosji, a także stanowią groźbę dla obywateli Unii.
3.3.7 Przez lata, Unia demonstrowała zdolność przynoszenia istotnych zmian w krajach trzecich poprzez dialog, co powinno stanowić cel w ramach dialogu z Rosją.
Rada Europy oraz OBWE odgrywają oczywiście kluczową rolę w tych dziedzinach.
EKES zauważa z satysfakcją, iż Unia i Rosja zgodziły się w mapach działania na wzmocnienie współpracy w ramach tych forów.
3.3.8 Dla rozwoju stosunków UE-Rosja potrzebne jest wystarczające wsparcie finansowe.
Powinno się częściej korzystać ze środków takich jak TACIS, aby rozwinąć społeczeństwo obywatelskie, system edukacji oraz niezależne media. Aspekt ten należy także uwzględnić w ramach europejskiego instrumentu na rzecz sąsiedztwa i partnerstwa (ENPI).
EKES zaleca, aby Komisja Europejska wyszła z propozycją co do sposobów zwiększenia korzyści przez rosyjskie społeczeństwo obywatelskie dzięki odpowiednim instrumentom.
3.4 Aktorzy społeczeństwa obywatelskiego powinni odgrywać adekwatną rolę w realizacji map działania dla współpracy UE-Rosja
3.4.1 Unia Europejska zwracała uwagę na fakt, iż celem kształtowania stosunków między Unią a Rosją jest znalezienie rozwiązań i sposobów dalszego postępowania, które byłyby trwałe pod względem jakościowym.
Wymaga to uwzględnienia stanowisk różnych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i dlatego tak ważny jest rozwój takiego społeczeństwa w Rosji.
3.4.2 EKES zaleca zwiększenie roli wiarygodnych aktorów społeczeństwa obywatelskiego uczestniczących w mechanizmach współpracy między UE a Rosją poprzez powołanie komitetu konsultacyjnego w trybie art. 93 Umowy o partnerstwie i współpracy.
Pozwoliłoby to na wyciągnięcie maksimum korzyści wynikających z ich wiedzy, w ramach współpracy pomiędzy Unią a Rosją.
UE ma już pozytywne doświadczenia w zakresie podobnych mechanizmów w ramach swoich stosunków z krajami basenu Morza Śródziemnego, Indiami, Ameryką Łacińską i krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku.
EKES sądzi, iż także i w Rosji są liczni aktorzy posiadający konieczny potencjał do wywierania wpływu w tym zakresie.
3.4.3 EKES ma zamiar odgrywać znaczącą rolę w procesie znalezienia właściwej drogi dla zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego we współpracę Unia-Rosja.
Zamiar EKES-u dotyczący wzmocnienia kontaktów z głównymi aktorami rosyjskiego społeczeństwa obywatelskiego, wspomniany w punktach 3.2.3 i 3.5.5, powinien zostać rozszerzony w dającej się przewidzieć przyszłości na forum doradcze w kontekście formalnej współpracy Unia-Rosja.
3.5 Współpraca pomiędzy społeczeństwami obywatelskimi w UE i Rosji powinna być dalej wzmacniana
3.5.1 Na przestrzeni lat niektóre grupy interesów, w tym związki zawodowe, konsumenci, pracodawcy oraz inne grupy społeczeństwa obywatelskiego, ustanowiły kontakty ze swoimi odpowiednikami w Rosji.
Dzieje się tak zarówno na poziomie Unii, jak i stosunków dwustronnych.
Również rosyjskie organizacje uczestniczą często w międzynarodowej współpracy we właściwych sobie obszarach działania.
Celem jest promocja bezpośrednich kontaktów, tworzenia sieci, interakcji oraz wymiany doświadczeń i wiedzy pomiędzy zwykłymi obywatelami.
Głównym celem współpracy społeczeństwa obywatelskiego powinno być rozszerzenie stosunków opartych na zaufaniu między Unią a Rosją.
3.5.2 Niemniej jednak należy nadal dywersyfikować i rozwijać te stosunki, jako że wiele rosyjskich organizacji nie utrzymuje odpowiednich kontaktów pomiędzy sobą oraz z podobnymi organizacjami w innych krajach.
EKES zachęca wszystkich aktorów w zorganizowanym społeczeństwie obywatelskim do dalszego wzmacniania oraz poszerzania współpracy z ich rosyjskimi odpowiednikami we własnych dziedzinach zainteresowania.
Unia ze swojej strony powinna zainicjować działania ułatwiające tę współpracę.
3.5.3 Państwa Członkowskie powinny zwiększyć wysiłki w celu zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tworzenie wspólnych projektów, w promocję programów edukacyjnych oraz programów wymiany w tych ramach, a także w inicjowanie wspólnych projektów gospodarczych.
Rządy Państw Członkowskich Unii powinny także dostarczać więcej powszechnej informacji o istnieniu takich projektów oraz przeszkolić sektor społeczeństwa obywatelskiego tak, aby mógł on je przygotowywać.
3.5.4 Istotną sprawą jest znalezienie sposobów nawiązywania kontaktów ze wszystkimi częściami Rosji, w tym z Obwodem Kaliningradzkim.
W tym względzie trafne są propozycje Komitetu Regionów [2] dotyczące rozwoju współpracy regionalnej pomiędzy UE a Rosją.
EKES podpisuje się pod tymi propozycjami i zaleca, by Stała Rada Partnerstwa położyła w swym programie większy nacisk na to zagadnienie.
3.5.5 EKES będzie wykorzystywać swoją pozycję, promując rozwój kontaktów pomiędzy zorganizowanymi społeczeństwami obywatelskimi Unii Europejskiej i Rosji.
Pierwszym krokiem w tym kierunku byłoby ustanowienie regularnych kontaktów, wspólnych warsztatów, itp., z udziałem partnerów rosyjskich, poświęconych konkretnym zagadnieniom (np. reformy gospodarcze a zatrudnienie, reformy sektora opieki społecznej, rozwój dialogu społecznego w Rosji, zaangażowanie aktorów społeczeństwa obywatelskiego we współpracę Unia-Rosja).
Celem tych spotkań byłoby doprowadzenie do regularnej i intensywniejszej współpracy pomiędzy obiema stronami.
Powinno to z czasem doprowadzić do powstania forum doradczego, stanowiącego podstawę mechanizmu współpracy Unia-Rosja (zob. także punkty 3.2.3, 3.4.2 i 3.4.3).
3.6 Współpraca pomiędzy Rosją a jej sąsiadami oraz między aktorami społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach powinna być wzmacniana
3.6.1 Dla relacji pomiędzy Rosją a sąsiednimi krajami Europy Wschodniej — na przykład między Rosją a Ukrainą jak również Mołdawią i Białorusią — ważne jest, by ulegały one pogłębianiu, w miarę zacieśniania stosunków pomiędzy Unią a jej wschodnioeuropejskimi sąsiadami.
Bliższe stosunki oraz intensywniejsza interakcja są potrzebne, jeśli chodzi o kwestie polityczne, gospodarcze oraz społeczne, w celu ulepszenia europejskiej współpracy.
EKES proponuje, aby UE wspierała taki rozwój stosunków w ramach polityki sąsiedztwa i partnerstwa.
3.6.2 EKES zaleca, iż należy także wspierać w tym kontekście transgraniczne kontakty między aktorami społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach.
Ze swej strony, EKES podjął już środki zmierzające do rozwoju dialogu i planuje składać Komisji regularne sprawozdania na ten temat.
3.7 Mobilność transgraniczna pomiędzy Unią Europejską a Rosją powinna być wspierana
3.7.1 Dobre połączenia transportowe oraz łatwość podróżowania mają kluczowe znaczenie dla promowania mobilności transgranicznej.
EKES popiera wysiłki na rzecz rozwinięcia i integracji sieci transportowych, które wymagają nakładów inwestycyjnych na poprawę infrastruktury i logistyki zarówno w Unii Europejskiej, jak i w Rosji.
Główne międzynarodowe ciała finansowe, przede wszystkim EBI oraz EBRR, powinny zostać bardziej zaangażowane w tę działalność.
3.7.2 EKES z zadowoleniem obserwuje, iż cel ułatwiania kontaktów międzyludzkich oraz podróżowania pomiędzy Unią a Rosją — m.in. poprzez integrację sieci transportowych, legalne przekraczanie granic oraz ułatwienia wizowe, a także zasadę readmisji, został podkreślony w mapach działania.
Porozumienia graniczne budują podstawy dla odbywającej się bez przeszkód mobilności transgranicznej.
3.7.3 Aktualne procedury wizowe są powolne i kosztowne oraz stanowią pewnego rodzaju utrudnienie, o ile nawet nie przeszkodę, dla turystyki oraz utrzymania wzajemnych kontaktów ponad granicami pomiędzy aktorami społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności ludźmi młodymi i studentami.
Dlatego też należy uprościć procedury składania wniosków o wizy i pozwolenia o pracę, co sprzyjałoby zwiększeniu mobilności transgranicznej i wzmocnieniu wzajemnych stosunków.
Z tego względu istotne jest, aby toczące się obecnie negocjacje pomiędzy UE a Rosją w sprawie uproszczenia procedur wizowych jak najszybciej przyniosły rezultaty zadowalające dla obu stron.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ustawodawstwa dotyczącego substancji chemicznych — REACH
(2005/C 294/08)
Dnia 14 grudnia 2004 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, działając na podstawie art. 29 przepisów wykonawczych do regulaminu wewnętrznego, podjęło decyzję o sporządzeniu opinii w sprawie ustawodawstwa dotyczącego substancji chemicznych — REACH.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 16 czerwca 2005 r. Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 419. sesji plenarnej dnia 13 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 52 do 2, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Od momentu publikacji wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Europejską Agencję ds. Substancji Chemicznych oraz procedurę rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) [1], prowadzona jest szeroka debata z udziałem instytucji Unii Europejskiej, władz Państw Członkowskich, przedstawicieli przemysłu chemicznego i innych sektorów przemysłu oraz licznych organizacji pozarządowych i związków zawodowych.
1.2 W toczącej się debacie znalazło interesujące odbicie kilka sugestii, które Komitet przedstawił w swojej wcześniejszej opinii [2], przede wszystkim jeśli chodzi o trzy postulaty:
- potrzeba przeprowadzenia szeregu dalszych badań w celu oceny następujących elementów: wpływu wniosku na pewne sektory, skali i konsekwencji wycofania z rynku substancji o istotnym znaczeniu, ustanowienia strategicznych partnerstw w zakresie pilotażowych projektów wdrożenia oraz wpływu na nowe Państwa Członkowskie;
- potrzeba uproszczenia zobowiązań nakładanych na przedsiębiorstwa oraz obniżenia kosztów w celu uniknięcia utraty konkurencyjności lub przenoszenia zakładów, przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji priorytetowego celu, jakim jest ochrona zdrowia i środowiska naturalnego;
- kwestię doprecyzowania i wzmocnienia roli Agencji oraz zapewnienia odpowiedniej reprezentacji wszystkich zainteresowanych podmiotów.
1.3 Dwa badania podjęte w kontekście Protokołu ustaleń pomiędzy Komisją a UNICE-CEFIC dały wyraźniejszy obraz problemów stojących przed poszczególnymi sektorami przemysłu.
Wspomniane analizy oddziaływania wykazały, iż choć niektóre spośród obaw wymienianych początkowo były przesadzone, pozostaje do rozwiązania szereg problemów oraz konieczne są dalsze wysiłki w celu usprawnienia systemu i uczynienia go bardziej spójnym.
1.3.1 Studium przypadku w zakresie oddziaływania na przedsiębiorstwa (Business Impact Case Study) [3] przeprowadzone przez KPMG Business Advisory Services przyniosło następujące podstawowe wnioski:
- Nie ma wystarczających dowodów na to, że substancje produkowane w dużych ilościach mogą być zagrożone wycofaniem z rynku na skutek wymogów rejestracyjnych REACH.
Bardziej narażone są substancje wytwarzane w ilościach nie przekraczających 100 ton — one na skutek wymogów REACH mogą przynosić mniejsze zyski lub stać się nieopłacalne.
Spośród 152 substancji ocenionych szczegółowo jedynie 10 okazało się podatnymi na wycofanie z rynku, gdy przynoszą mniejsze zyski lub w ogóle ich nie przynoszą.
- Nie ma wystarczających dowodów na to, że odbiorcy zostaną dotknięci wycofaniem substancji o wielkim znaczeniu technicznym.
Takie substancje będą zarejestrowane, czasem nawet mimo niepewnego statusu rynkowego.
- Jednorazowe koszty rejestracji dla substancji chemicznych mogą być w niektórych przypadkach znaczne, tak, że dostawcy będą racjonalizować swój asortyment produkcji.
Ten efekt dotyczyłby przede wszystkim substancji, których dostawcy nie uważają za niezbędne dla swoich klientów z technicznego punktu widzenia.
- W przypadku wycofania z rynku substancji koszt przygotowania nowych receptur preparatów i sporządzenia preparatów okazać się może bardzo wysoki (zwłaszcza ze względu na konieczność przeprowadzenia badań, testów i weryfikacji przez użytkowników).
- Koszty te zostaną przeważnie absorbowane lub przeniesione na kolejne podmioty, lecz może to być trudniejsze dla MŚP.
- Nie wiadomo, jaki będzie wpływ systemu REACH na innowacje.
W badanych przypadkach nie ma dowodów na to, że środki przeznaczone na badania i rozwój (B+R) będą automatycznie przesunięte; nie przewiduje się również wzrostu wydatków na B+R.
- Przedsiębiorstwa dostrzegają w systemie REACH korzyści, m.in. lepszy dostęp do informacji o właściwościach substancji i niebezpiecznych składnikach preparatów, łatwiejsze zarządzanie ryzykiem i racjonalizację asortymentu produkcji.
- Pojawiły się obawy dotyczące wykonalności i poufności.
Ponadto formulatorzy i kolejni użytkownicy wyrazili zaniepokojenie, że producenci substancji chemicznych mogą nie chcieć zawarcia niektórych zastosowań tych substancji w dokumentacji rejestracyjnej.
- Użytkownikom substancji nieorganicznych (zwłaszcza surowców) potrzeba dalszych wyjaśnień na temat ustaleń dotyczących rejestracji w systemie REACH.
1.3.2 Badanie przeprowadzone w nowych Państwach Członkowskich [4] wskazało na ciągle jeszcze ograniczoną wiedzę na temat systemu REACH oraz pomogło dokonać następujących kluczowych ustaleń:
- znacznych wzrostów kosztów należy się spodziewać są tylko w kilku przypadkach;
- bezpośrednie koszty, które należy ponieść w konkretnych przypadkach mogą być stosunkowo wysokie w porównaniu do osiąganych obrotów czy w kontekście erozji marż;
- uważa się, że kilka substancji będzie szczególnie narażonych, jako że osiągane w ich przypadku marże już obecnie są bardzo niewielkie;
- najbardziej ucierpią firmy uzależnione od wschodnich rynków poza Unią Europejską.
1.4 Wyniki wspomnianych badań oraz tocząca się debata uwydatniły różne aspekty, które zdaniem zainteresowanych podmiotów gospodarczych mają zasadnicze znaczenie. Komitet pragnie wnieść dalszy wkład do tej dyskusji w ścisłej współpracy z pracami prowadzonymi w Radzie i Parlamencie Europejskim.
2.
Kryteria oraz ramy czasowe rejestracji
2.1 Projekt rozporządzenia znosi funkcjonujące obecnie sztuczne rozróżnienie pomiędzy "istniejącymi substancjami" (które zostały zarejestrowane jako będące na rynku we wrześniu 1981 r.) oraz "nowymi substancjami" (które zostały wprowadzone na rynek po tej dacie). Artykuł 5 wprowadza obowiązek rejestracji substancji samodzielnych lub użytych w preparatach, które są wytwarzane lub importowane w ilości co najmniej 1 tony rocznie (drugi akapit art. 5 ust. 1). Rozporządzenie ustanawia także zasadę, zgodnie z którą substancje nie mogą być produkowane na terenie Wspólnoty lub do niej sprowadzane, jeśli nie zostały wcześniej zarejestrowane (art. 19 ust. 1).
2.2 Dla około 30.000 substancji obecnie produkowanych lub wprowadzanych na rynek wewnętrzny przewidziano przepisy przejściowe, po czym zostaną one stopniowo włączone do systemu rejestracji, stosownie do wielkości produkowanych lub importowanych przez daną firmę (art. 21).
Wspomniane przepisy przejściowe ustanawiają trzyletni okres stopniowego wprowadzania obowiązku rejestracji dla substancji wytwarzanych bądź importowanych w dużych ilościach (1000 ton lub więcej rocznie) oraz dla substancji obecnie zakwalifikowanych do kategorii CMR [5] 1 lub 2. Dla substancji produkowanych lub sprowadzanych w ilości powyżej 100 ton ustanowiono sześcioletni okres, a dla wielkości powyżej jednej tony wprowadzono 11-letni okres przejściowy.
2.3 Takie podejście ilościowe jest kwestionowane z wielu powodów. Przede wszystkim twierdzi się, że rejestracji nie można rozłożyć w czasie w zależności od rzeczywistych zagrożeń związanych z poszczególnymi substancjami.
Podejście priorytetowe oparte na zagrożeniu byłoby bardziej usprawiedliwione z naukowego i gospodarczego punktu widzenia, ale zdefiniowanie substancji priorytetowych wymagałoby zastosowania procedury iteracyjnej w celu określenia zagrożeń nierozerwalnie związanych z daną substancją, a także ryzyk wynikających z narażenia na jej działanie. Wtedy dopiero można by przeprowadzić ocenę i kontrolę zagrożenia (risk management).
2.4 Dlatego też Komitet uważa, że jakkolwiek system ustalania priorytetów w oparciu o ilość jest raczej mało dokładny (czemu dał on już wyraz w swojej wcześniejszej opinii [6]), jest to najpraktyczniejszy sposób osiągnięcia założonych celów i zastąpienia obecnego systemu, który powszechnie uważa się za nieefektywny.
Zaproponowany system obejmuje również substancje "szczególnej troski", takie jak należące do kategorii CRM 1 lub 2.
Przyjęte przez Komisję podejście ilościowe (ogólne wskazanie potencjalnego wystawienia na działanie substancji), które obejmuje również ryzyka nierozerwalnie związane z daną substancją, powinno okazać się łatwiejsze do zastosowania, bardziej przejrzyste oraz lepiej gwarantować przedsiębiorstwom odpowiedni poziom pewności prawnej.
3.
Uproszczenie przepisów
3.1 Komitet uważa, że zaniepokojenie (jeśli nie obawy) wielu podmiotów wynika, przynajmniej częściowo, z niezwykle złożonej i raczej mało przejrzystej struktury proponowanego rozporządzenia. Uwaga ta odnosi się w szczególności do podmiotów działających w sektorach, które nie wytwarzają chemikaliów w ścisłym znaczeniu tego słowa, do importerów, MŚP oraz do kolejnych użytkowników, którym czasami brakuje wyposażenia technicznego i kompetencji, aby opisać, kiedy są do tego zobowiązani, ich konkretne zastosowania oraz sposoby zarządzania związanym z nimi ryzykiem.
Dodatkową barierę dla pełnego zrozumienia i stosowania systemu REACH stanowi długość załączników technicznych.
3.2 Komitet ma zatem nadzieję, że w świetle opinii i poprawek uwzględnionych podczas pierwszego czytania, Komisja postara się uczynić rozporządzenie dostępniejszym dla czytelnika i rozważy możliwość przeredagowania pewnych rozdziałów i artykułów.
Przede wszystkim potrzeba bardziej precyzyjnych definicji w celu wyjaśnienia zakresu obowiązywania rozporządzenia, wyłączeń dla poszczególnych kategorii, jak również terminów rejestracji oraz zróżnicowanych wymogów dla różnych tonaży.
3.3 Po wyjaśnieniu w tekście rozporządzenia obowiązków spoczywających na producentach i importerach w zależności od wielkości produkcji i procesów produkcyjnych, także bardziej złożone zagadnienia staną się przejrzystsze (np. mechanizmy udostępniania danych, obowiązki w zakresie informowania oraz ustalenia na poszczególnych poziomach łańcucha podaży, a także zobowiązania i odpowiedzialność kolejnych użytkowników).
3.4 Komitet proponuje także, by rozróżnić załączniki, które ze względu na swój charakter nie są częścią zbioru przepisów (np. Załącznik X). O załącznikach tych powinno się jednak wspomnieć w sposób wyraźny, aby mogły stanowić praktyczny punkt odniesienia.
Ich opracowaniem natomiast powinny zająć się wspólnie władze i eksperci z zainteresowanych sektorów, przy wykorzystaniu modelu najlepszych dostępnych technik (best available techniques — BAT) oraz systemu dokumentów referencyjnych (BAT Reference Documents — BREF) [7] w ramach dyrektywy w sprawie zintegrowanego zapobiegania i kontroli zanieczyszczeń (integrated pollution prevention and control — IPPC). Im prostszy i przejrzystszy stanie się ten przytłaczający pakiet informacji technicznych, tym bardziej prawdopodobna będzie prawidłowa ocena wysiłków i kosztów obciążających przedsiębiorstwa.
Takie rozróżnienie uprościłoby także procedury oraz przyspieszyłoby procesy dostosowawcze do postępu naukowo-technicznego.
3.5 Komitet docenia wysiłki Komisji zmierzające do sporządzenia praktycznych wytycznych w projektach implementacyjnych REACH.
Uważa on, iż instrumenty takie są niezwykle istotne z punktu widzenia praktycznej wykonalności postanowień wniosku, jako że umożliwią one podmiotom oraz władzom dokładne zapoznanie się z mechanizmami systemu.
3.6 Komitet apeluje o podejmowanie dalszych starań w celu włączenia organizacji przemysłu, związków zawodowych oraz innych organizacji branżowych, jak również w celu zapewnienia skutecznej współpracy pomiędzy władzami, przedsiębiorstwami, organizacjami oraz związkami zawodowymi. Powinno to dopomóc w zapewnieniu skutecznego wdrażania systemu.
W tym kontekście Komitet zaleca stworzenie odpowiednich struktur oferujących wsparcie, takich jak krajowe centra informacyjne (help desks), których powołanie Komisja obecnie rozważa.
4.
Rejestracja wstępna
4.1 Artykuł 26 wprowadza wymóg wstępnej rejestracji. Każdy potencjalny podmiot zgłaszający substancję objętą systemem REACH musi dostarczyć Agencji określone informacje co najmniej 18 miesięcy przed: a) nieprzekraczalnym terminem 3-letnim dla wielkości powyżej 1000 ton lub b) terminem 6-letnim nałożonym na wielkości powyżej jednej tony.
Producenci oraz importerzy wytwarzający lub sprowadzający substancje w ilościach poniżej jednej tony, a także kolejni odbiorcy mogą, jeśli zechcą, uczestniczyć w udostępnianiu danych.
4.2 Informacje wymagane zgodnie art. 26 pkt 1 stanowią wystarczającą podstawę zachęcającą do udostępniania danych dotyczących indywidualnych substancji, a tym samym do zawierania ewentualnych porozumień w celu wspólnego dostarczania danych oraz przeprowadzania koniecznych testów (co doprowadzi do obniżenia kosztów).
Jednakże Komitet uważa, iż informacje tego rodzaju są niewystarczające dla oceny potencjalnego zagrożenia, jakie niosą ze sobą substancje, a co za tym idzie dla opracowania nowych kryteriów uszeregowania dla potrzeb rejestracji.
Konieczny byłby w tym przypadku bardziej złożony zestaw danych, co wymagałoby więcej czasu, wyższych nakładów i bardziej rozbudowanej biurokracji. Nie byłoby to korzystne ani dla małych producentów czy importerów, ani dla Agencji, która musiałaby nimi zarządzać.
4.3 Rozważając różne dyskutowane projekty, EKES sądzi, iż pierwszeństwo należy przyznać tym, które gwarantują realizację podstawowych celów oraz dotrzymanie wnioskowanych obecnie terminów (unikając tym samym niepewności i zamętu wśród zainteresowanych podmiotów), a także tym, które jak wskazują badania konkretnych przypadków będą mniej uciążliwe dla najbardziej zagrożonych podmiotów.
5.
Zalecenia zmierzające do uczynienia systemu REACH bardziej skutecznym i łatwiejszym w zarządzaniu
Aby był skuteczny, mechanizm rejestracji musi określać wyraźnie:
1. substancje objęte proponowanym systemem;
2. swój zakres, zwłaszcza poprzez uściślenie kryteriów oraz kategorii, które zostaną wyłączone (obecnie wspomina się o nich w kilku różnych artykułach rozporządzenia);
3. obowiązki dotyczące przepływu informacji pomiędzy producentami, importerami a kolejnymi użytkownikami (zarówno przemysłowymi, jak i profesjonalnymi) jednej i tej samej substancji;
4. mechanizmy, bodźce i korzyści dla przedsiębiorstw w związku z tworzeniem konsorcjów.
5.1 Definicja terminu "substancja".
Przeprowadzone badania przypadków potwierdziły występowanie znacznego stopnia niepewności dotyczącej substancji (zwłaszcza nieorganicznych) objętych systemem REACH.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że właśnie opracowywany jest konkretny projekt implementacyjny REACH, mający wskazać władzom i przedsiębiorstwom substancje, które rzeczywiście zostaną objęte tym systemem.
5.2 Zakres.
Należałoby przygotować zestawienie w formie tabeli, dające zainteresowanym podmiotom precyzyjne informacje na temat wyłączonych kategorii, a zwłaszcza regulowanych istniejącymi przepisami wspólnotowymi. Pomogłoby to zagwarantować realizację celów systemu REACH w zakresie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego.
Komitet podziela stanowisko, iż należy unikać pokrywania się i dublowania się obowiązków oraz wierzy, że precyzyjne wskazania usuną wszelkie pozostałe wątpliwości w tym zakresie.
5.3 Przepływ informacji.
System REACH będzie skuteczny tylko wówczas, jeśli zapewniony zostanie właściwy przepływ informacji między kolejnymi grupami zainteresowanych podmiotów.
Bez tego dwukierunkowego przepływu, który powinien mieć też miejsce pomiędzy różnymi sektorami wytwórczymi, niemożliwe byłoby podjęcie odpowiednich kroków służących zarządzaniu ryzykiem oraz ochronie pracowników, konsumentów i środowiska naturalnego.
Komitet podziela zdanie, iż producent/importer powinien ocenić scenariusze narażenia oraz ryzyko dla "zidentyfikowanych zastosowań", działając w dobrej wierze i z należytą starannością. Są to jasne pojęcia mocno zakorzenione w prawie i orzecznictwie.
5.3.1 Komitet podkreśla, iż dane Agencji dotyczące zarejestrowanych substancji, a z czasem tych, które zostały ocenione, powinny być udostępnione zainteresowanym podmiotom gospodarczym (obecnie mają pozostać jedynie do dyspozycji producentów, importerów i użytkowników określonej substancji, jedynie dla tej substancji), przedstawicielom pracowników oraz innym służbom, które mogą je uznać za przydatne (służby medyczne, służby bezpieczeństwa, pomoc w nagłych wypadkach, itp.). Zanim dane te zostaną przekazane, należy usunąć wszelkie informacje poufne i stanowiące tajemnicę handlową.
5.4 Udostępnianie danych.
Wniosek stwierdza, iż można by utworzyć forum wymiany informacji o substancjach (SIEF) dla producentów oraz importerów tej samej substancji w fazie wprowadzania, co umożliwiłoby im wspólne zbieranie danych.
Komitet popiera tę propozycję oraz leżący u jej podstaw cel minimalizacji dublowania się testów, w tym testów nie na zwierzętach.
5.5 Komitet podkreśla potrzebę uniknięcia powielania testów, nie tylko w przypadku doświadczeń na zwierzętach.
Należy podjąć wspólne wysiłki na rzecz rozwoju modelów oceny i screeningu typu QSAR (Quantitative Structure-Activity Relationship), alternatywnych testów i metod analizy niewymagających wykorzystywania zwierząt oraz procedur mających przyspieszyć weryfikację substancji chemicznych i, jeśli to możliwe, umożliwić ich zastosowanie, zanim zostaną one ostatecznie i formalnie zaaprobowane przez kompetentne organy.
5.6 Efektywność kosztowa.
Przy stosowaniu systemu powinno się wyraźnie dążyć do obniżenia kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa, aby zapewnić zgodność z celami strategii lizbońskiej oraz rozwoju zrównoważonego, które zawsze spotykały się z poparciem ze strony Komitetu.
Podstawowym wyzwaniem systemu REACH jest pogodzenie celu konkurencyjności z celami, jakimi są ochrona zdrowia i środowiska naturalnego.
Należy w szczególności dołożyć starań, aby koszty rejestracji nie wpływały nadmiernie ani na poszczególne segmenty łańcucha podaży, ani na sektory, które mają do czynienia ze szczególnie silną konkurencją lub wykazują strukturalne słabości.
5.7 Obliczono, że 60 % bezpośrednich kosztów rejestracji odnosi się do testów. Komitet podkreśla w związku z tym, jak ważne są mechanizmy zachęcające przedsiębiorstwa, na zasadzie dobrowolności, do wspólnego przeprowadzania testów i dzielenia się ich wynikami.
Istotną rzeczą jest także sprawiedliwy i harmonijny system, który zapewni, że wszyscy ci, którzy korzystają z danych zebranych wcześniej bądź wspólnie, poniosą przypadającą na nich część kosztów.
5.8 Komitet proponuje zatem, by zmienić niektóre z istniejących wytycznych dotyczących kosztów, jako że nie wydają się być ani wystarczające, ani uczciwe, zwłaszcza w następujących przypadkach:
- zmniejszenie opłat rejestracyjnych — opłata ta jest skromna w przypadku niewielkich ilości substancji, jednak staje się znaczna wraz z ich wzrostem.
Należałoby przewidzieć bardziej znaczącą redukcję niż proponowana obecnie postanowieniami art. 10 ust. 2 jedna trzecia, jeśli kilka firm należących do konsorcjum przedkłada ten sam zestaw danych;
- podział kosztów testów przeprowadzanych na zwierzętach pomiędzy członków forum (przewidziany w drugim akapicie art. 28 ust. 1 oraz art. 50 ust. 1) — nie wydaje się sprawiedliwe, by dzielić koszty po równo, nie biorąc pod uwagę poszczególnych wielkości produkcji. Komitet uważa, że bardziej uzasadnione byłoby zastosowanie kryteriów odnoszących się do obrotu danej substancji lub ilości sprzedanej w ciągu trzech poprzedzających lat;
- jeszcze bardziej niesprawiedliwe wydaje się dzielenie na pół kosztów testów przeprowadzanych na zwierzętach, które wcześniej ponosić musiały osoby rejestrujące (art. 25 ust. 5 i 6). Dla kogoś, kto dokonuje rejestracji później, taki próg mógłby okazać się barierą wejścia na rynek nie do pokonania.
6.
Uwagi na temat wniosków omawianych przez Radę
6.1 Wśród omawianych propozycji pewne poparcie zyskał szeroko dyskutowany na forum Rady system OSOR ("jedna substancja, jedna rejestracja") zaproponowany przez Zjednoczone Królestwo i Węgry.
Samą jego zasadę można podtrzymać, gdyż system taki znacznie zmniejszyłby liczbę potrzebnych testów, co pozwoliłoby uniknąć dublowania się wielu badań, jednak zakres jego praktycznego zastosowania nadal budzi pewne wątpliwości.
6.1.1 Komitet dostrzega w tym projekcie pewne braki lub nierozwiązane problemy w odniesieniu do następujących aspektów:
- ochrona poufności (jest ona trudna do zagwarantowania bez przydzielenia tego zadania osobom trzecim działającym w imieniu grupy przedsiębiorstw), przy jednoczesnym obowiązku udostępniania danych (obowiązkowe jest udostępnianie danych, nie zaś zakładanie konsorcjów);
- wewnętrzna złożoność systemu, który stara się objąć wszystkie podmioty mające do czynienia z daną substancją, choćby dlatego, że obejmowałby on podmioty działające we wszystkich Państwach Członkowskich, rodząc tym samym nieuchronnie problemy natury językowej;
- liczba przedsiębiorstw uczestniczących w wielu forach wymiany informacji o substancjach (SIEF), nawet jeżeli trudność tę rozwiązuje w pewnym stopniu fakt, iż przewiduje się trzy fazy rejestracji wstępnej zależnie od tonażu;
- długi okres czasu, jaki będzie prawdopodobnie potrzebny wyznaczonym ekspertom na osiągnięcie porozumienia co do tego, jakie spośród różnych zestawów udostępnianych "danych zasadniczych" mają być przekazane dalej, zwłaszcza że włączenie określonego testu zamiast innego mogłoby mieć znaczące skutki finansowe dla przedsiębiorstwa z uwagi na mechanizm podziału kosztów;
- wspólne składanie dokumentacji (bądź przynajmniej odesłanie do wspólnej dokumentacji), co może prowadzić do rozmycia odpowiedzialności pomiędzy poszczególnymi podmiotami składającymi taką dokumentację.
6.1.2 Ponadto system OSOR nie przewiduje ani nie gwarantuje możliwości, by gdy to konieczne, podmioty wspólnie określały narażenie oraz charakteryzowały i zarządzały ryzykiem, jako że byłoby to problematyczne, o ile w ogóle możliwe do uzgodnienia pomiędzy różnymi rodzajami podmiotów.
Sugerowałoby to potrzebę częściowo oddzielnej rejestracji, co jednak stoi w sprzeczności z zasadą leżącą u podstaw systemu OSOR.
6.2 Zgłoszony niedawno przez Maltę i Słowenię wniosek dotyczący substancji mieszczących się w kategorii 1-10 ton zmierza do uproszczenia systemu i redukcji kosztów przedsiębiorstw, zwłaszcza dla podmiotów (często MŚP), których dotyczy ten przedział tonażowy.
Nie zmienia on podstawowych cech rozporządzenia, takich jak przedziały tonażowe czy terminy, proponując przy tym rozwiązania operacyjne, które wydają się jednocześnie proste i elastyczne.
6.2.1 Proponowane rozwiązania obejmują:
- uproszczenie wymogów przy rejestracji, zasadniczo w oparciu o dostępne informacje na temat samej substancji i jej zastosowań, czyli podstawowy zestaw kluczowych informacji (w tym dane fizykochemiczne i (eko)toksykologiczne);
- proste mechanizmy opisu narażenia:
- najważniejsze kategorie zastosowań (przemysł/profesjonaliści/konsumenci),
- najważniejsze warunki narażenia,
- charakter narażenia (przypadkowe/rzadkie, okazjonalne, ciągłe/częste);
kryteria ustalania priorytetów (określane przez Agencję) stosowane automatycznie, gdy spełnione są równocześnie dwa lub większa liczba warunków wymienionych w odpowiednim załączniku;
elastyczne i regularne (co 5 lat) przeglądy w celu uwzględnienia doświadczeń płynących z wcześniejszych zastosowań.
6.2.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż wniosek ten zachowuje takie same terminy zależnie od ilości substancji jak przewidziane we wniosku Komisji oraz że uzupełnienie dostarczonych informacji i/lub danych dotyczących testów przewidzianych w Załączniku V wymagane jest tylko jeśli Agencja uzna to za stosowne.
Istnienie kryteriów ustalania priorytetów pociąga za sobą kontrolę, która skłonić może Agencję do żądania dodatkowych informacji i testów obejmujących określone aspekty bądź jeśli istnieją poważne obawy dotyczące ryzyka, jakie niesie ze sobą dana substancja, do żądania wszczęcia procedury oceny.
6.3 Na szczególną uwagę zasługuje szwedzki wniosek dotyczący substancji zawartych w produktach, choćby tylko ze względu na powszechne zaniepokojenie problemami praktycznego stosowania artykułu 6.
Porusza on szereg istotnych kwestii:
- definicja terminu "produkt" jest zbyt niejasna, by pozwolić na rozróżnienie poszczególnych typów produktów;
- ilości substancji niebezpiecznych uwalnianych do środowiska, nawet nieumyślnie, mogą być bardzo duże, a ich uwalnianie zależeć może w znacznym stopniu od metod obróbki produktów oraz sposobów ich wykorzystania, czy też momentu wyłączenia z eksploatacji;
- trudno byłoby ustalić, które z uwalnianych substancji mogą "wywierać niekorzystny wpływ na zdrowie ludzkie lub środowisko naturalne" (art. 6 ust. 2), biorąc pod uwagę brak konkretnej oceny ryzyka;
- obecność substancji CMR, PBV lub vPvB (wymienionych w Załączniku XIII) niekoniecznie zgłaszana jest stosownym władzom bądź rejestrowana;
- przedsiębiorstwa unijne wytwarzające produkty wchodzące w zakres systemu REACH na wszystkich poziomach łańcucha podaży znajdą się w niekorzystnym położeniu w porównaniu do konkurentów spoza UE, którzy podlegać będą wymogom systemu wyłącznie w odniesieniu do substancji niebezpiecznych uwalnianych w produktach;
- informacje o zawartości niebezpiecznych substancji w produktach są istotne przy sprzedaży i reklamie samych produktów, zwłaszcza dla konsumentów, jednak we wniosku dotyczącym rozporządzenia nie przewiduje się takiego zalecenia.
6.3.1 Z myślą o realizacji celów z zakresu ochrony zdrowia i środowiska naturalnego bez niepotrzebnego zwiększania biurokracji ani kosztów, Komitet popiera następujące spośród proponowanych środków:
- obowiązek przekazywania informacji w dół łańcucha podaży, do użytkowników profesjonalnych oraz ostatecznych użytkowników/konsumentów wytwarzanych produktów;
- wymóg rejestracji substancji "szczególnej troski" niezależnie od ilości zawartych w produktach oraz rejestrację substancji niebezpiecznych, jeżeli występują one w ilościach powyżej jednej tony, jeżeli dodawane są umyślnie oraz można je zidentyfikować w produkcie jako niebezpieczne;
- zobowiązanie Agencji do udostępniania uporządkowanych informacji na temat substancji zastosowanych w produktach oraz uprawnienie jej do żądania od wytwórców/importerów produktów dodatkowych informacji dotyczących substancji nie zarejestrowanych bądź wchodzących w zakres postanowień art. 54 lit. f);
- "prawo do informacji" (right to know) na temat niebezpiecznych substancji chemicznych zawartych w produkcie, również dla użytkowników profesjonalnych;
- "poglądowy wykaz" substancji niebezpiecznych, które mogą być uwolnione nieumyślnie, wymieniający rodzaje produktów, których to dotyczy.
6.3.2 Komitet popiera również propozycję, by, jak sugerują zainteresowane podmioty z branży, przyspieszyć stosowanie przepisów art. 6 w przypadku przestrzegania poszczególnych etapów oraz dobrowolnych porozumień, które wskazują na jego praktyczne zastosowanie.
6.4 Wreszcie Komitet ponownie wskazuje na potrzebę wzmocnienia roli Agencji, o której wspominał już w swojej wcześniejszej opinii [8]. Dlatego też popiera on francuski wniosek (Shape the Agency for Evaluation — SAFE), a zwłaszcza postulat, by do zadań Agencji włączyć trzy rodzaje oceny (ocenę proponowanych testów, składanej dokumentacji i samych substancji) przewidywane w projekcie rozporządzenia oraz by uczynić ją bezpośrednio odpowiedzialną za aktualizowany na bieżąco plan dotyczący substancji wymagających oceny w pierwszej kolejności.
7.
Oddziaływanie na łańcuch podaży
7.1 Komitet uważa, że potrzebne są dalsze analizy łańcucha podaży oraz zróżnicowanych skutków dla różnych jego części.
Substancje objęte rozporządzeniem stosowane są w najróżniejszych branżach, a jedna i ta sama firma może być zarówno producentem, jak i jednym z kolejnych użytkowników. Innymi słowy, dane przedsiębiorstwo odgrywać może więcej niż jedną rolę przewidzianą w systemie REACH dla producentów/importerów oraz kolejnych użytkowników.
7.1.1 Substancje i preparaty chemiczne używane są we wszystkich procesach produkcyjnych. Jednakże obowiązek rejestracji spoczywa na bezpośrednim dostawcy lub jest przeniesiony na wyższy poziom łańcucha podaży, chyba że kolejny użytkownik wykorzystuje daną substancję w sposób inny niż przewidziane i nie uprzedził o tym wcześniej dostawcy.
7.2 W celu wskazania różnego rodzaju trudności napotykanych przez zainteresowane podmioty, warto jest wyróżnić sześć głównych typów podmiotów pełniących różne role w ramach łańcucha podaży:
- producenci/importerzy podstawowych substancji chemicznych;
- producenci na dużą skalę substancji innych niż chemiczne;
- MŚP wytwarzające substancje chemiczne objęte obowiązkiem rejestracji;
- formulatorzy;
- MŚP, które produkują substancje inne niż chemiczne;
- importerzy substancji chemicznych lub produktów.
7.3 Producenci/importerzy podstawowych substancji chemicznych (np. etylenu i butadienu) są stosunkowo nieliczni i dysponują znacznymi mocami produkcyjnymi. W związku z tym będą oni zapewne podlegali obowiązkowi rejestracji w pierwszym terminie, ale jej koszty będą miały stosunkowo niewielki wpływ na ich obroty.
7.4 Producenci na dużą skalę substancji innych niż chemiczne (zwłaszcza w przemyśle stalowym i metalurgicznym, papierniczym i cementowym) są zarówno kolejnymi użytkownikami wykorzystującymi znaczną ilość substancji i preparatów w procesie wytwórczym, jak i producentami/importerami, zgodnie z obecną definicją substancji.
Dotyczyć ich będzie głównie rejestracja w pierwszym terminie, jako że brakuje dokładniejszej, a pożądanej, definicji substancji wyłączonych.
7.5 Podczas powstawania niniejszej opinii Komitet uzyskał nowe dane dotyczące MŚP produkujących substancje lub związki chemiczne podlegające rejestracji.
Pomimo tego, dostępne dane nie stanowią pełnego ani dokładnego obrazu sytuacji.
Oczywiste jest, że kilka tysięcy MŚP podlegać będzie obowiązkowi rejestracji, nie wiadomo jednak, które substancje i w jakich ilościach będą tym obowiązkiem objęte, a co za tym idzie, jakie zobowiązania i terminy zostaną wprowadzone.
Najnowsze analizy oddziaływania wskazują, że koszty rejestracji mogłyby mieć znaczący wpływ na konkurencyjność takowych firm oraz dalszą obecność niektórych substancji na rynku.
Komitet wyraża nadzieję, że kwestia ta będzie uważnie monitorowana, zwłaszcza mając na uwadze możliwe negatywne oddziaływanie na kolejnych odbiorców.
7.6 Formulatorzy (tzn. firmy mieszające poszczególne substancje) używają szeregu substancji do wytworzenia pojedynczego preparatu i uczestniczą w rejestracji substancji nie zakupionych na rynku wewnętrznym.
Przeprowadzone badania potwierdziły, że formulatorzy niepokoją się zwłaszcza udostępnianiem danych i informacji, które mogłyby doprowadzić do ujawnienia tajemnic produkcji. W szczególności obowiązek wskazywania kodów poszczególnych substancji wykorzystywanych w preparacie ujawniłby jego skład, zagrażając tym samym konkurencyjności przedsiębiorstwa.
Komitet proponuje, by wymóg ten miał zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do substancji zaklasyfikowanych jako niebezpieczne.
7.6.1 Prawdopodobnie więc art. 34 ust. 4 ma zastosowanie przede wszystkim do formulatorów.
Przepis ten wymaga od kolejnych odbiorców przygotowania raportu na temat bezpieczeństwa chemicznego (Chemical Safety Report, zob. załącznik XI) dla każdego zastosowania substancji nieprzewidzianego w scenariuszu narażenia na jej działanie, przedstawionym im w formie arkusza danych dotyczących bezpieczeństwa (Safety Data Sheet) przez dostawcę surowców wykorzystywanych do produkcji preparatów.
Formulatorzy będą też musieli spełnić wymagania zawarte w istniejących przepisach i przygotować arkusz danych dotyczących bezpieczeństwa dla preparatów, które produkują, jeśli zostały one sklasyfikowane jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 99/45/WE.
7.7 MŚP produkujące substancje inne niż chemiczne to głównie kolejni odbiorcy tylko w niewielkim stopniu wykorzystujący substancje chemiczne (ciężar rejestracji których i tak spoczywa na producencie/importerze), a częściej gotowe preparaty.
Będą mogli oni skorzystać z arkusza danych dotyczących bezpieczeństwa lub raportu na temat bezpieczeństwa chemicznego, co pozwoli im wykorzystywać substancje w bardziej kontrolowany sposób oraz skuteczniej zarządzać ryzykiem.
Obciążenia finansowe dla tej kategorii przedsiębiorstw w przeważającej mierze będą miały charakter pośredni i obejmować będą głównie nowe zobowiązania administracyjne i biurokratyczne.
7.8 Komitet ma nadzieję, jak zostało to już podkreślone w punkcie 3.6, że organizacje branżowe, związkowe i podmiotów działających na szczeblu samorządowym, będą w stanie odegrać aktywną rolę w monitorowaniu i upraszczaniu procesów implementacyjnych. Mogą one pełnić funkcję informacyjną, która pomoże w zapewnieniu pełnego przestrzegania przepisów rozporządzenia, a także zachęci zainteresowane podmioty do przystąpienia do określonych konsorcjów.
8.
Zdrowie i bezpieczeństwo
8.1 Przeprowadzona dotychczas analiza oddziaływania koncentrowała się głównie na kosztach i możliwości zastosowania systemu REACH. Natomiast mniej było ilościowych ocen korzyści dla zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz dla zdrowia i środowiska w sensie ogólnym, o ile opracowania takie w ogóle istniały.
Wiele podmiotów skarżyło się już, że REACH będzie systemem nadmiernie uciążliwym, wzywając jednocześnie do wprowadzenia istotnych zmian.
Jednakże niektóre sektory oraz duże sieci handlowe z zadowoleniem przyjęły wniosek, pomimo kosztów i działań administracyjnych, które on ze sobą niesie.
8.2 Wcześniejsza opinia Komitetu wspominała o wartości dodanej systemu w kategoriach jakości i bezpieczeństwa procesów produkcyjnych oraz produktów. Zaleca ona pogłębioną analizę tych aspektów, nie tylko w odniesieniu do Planu działań na rzecz ochrony środowiska i zdrowia [9].
Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż zaplanowano już konkretne badania w tym zakresie, jak na przykład podjęta przez Trade Union Technical Bureau for Health and Safety analiza oddziaływania systemu REACH na zdrowie w miejscu pracy (choroby skóry, schorzenia układu oddechowego).
8.3 Dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa pracowników zawiera już przepisy dotyczące scenariuszy narażenia na działanie substancji chemicznych i bezpiecznego obchodzenia się z tymi substancjami. Jednak jej praktyczne zastosowanie jest czasami mniej niż zadowalające.
Dzięki przekazywaniu dalej dostępnych informacji, system REACH stanowi niewątpliwie ważny krok na drodze do zagwarantowania bezpieczeństwa pracowników we wszystkich dziedzinach produkcji.
Bardziej szczegółowe i lepiej udokumentowane arkusze danych dotyczących bezpieczeństwa oraz raporty na temat bezpieczeństwa chemicznego dla substancji niebezpiecznych z pewnością przyczynią się do poprawy sytuacji, z uwagi zarówno na to, iż obejmą zwiększoną liczbę substancji, jak i na ich szersze upowszechnienie wśród podmiotów gospodarczych.
8.4 Innym zaniedbanym obszarem, który zasługuje na uwagę, są szkolenia i kwalifikacje niezbędne różnym uczestnikom łańcucha podaży (podmiotom gospodarczym i pracownikom), a także implikacje odnośnie przejrzystości i informacji dla konsumentów.
Komitet apeluje o przyjęcie aktywnego podejścia w tym zakresie, obejmującego szkolenia dla pracowników oraz mechanizmy udostępniania informacji nie stanowiących tajemnicy handlowej, jak zasugerowano powyżej.
Wdrożenie systemu REACH niewątpliwie doprowadzi do postępu w tych dziedzinach, lecz konkretne środki należy planować pod kątem zapewnienia maksymalnej efektywności.
9.
Innowacyjność
9.1 Jednym z celów systemu REACH jest zachęcanie do innowacyjności. Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt jednakowego traktowania nowych substancji, a zwłaszcza pięcioletnie (odnawialne) wyłączenie z obowiązku rejestracji dla substancji znajdujących się na etapie badań oraz zwiększenie progów ilościowych dla potrzeb zgłoszeń.
Niemniej jednak Komitet opowiada się za opracowywaniem dalszych instrumentów i środków.
W szczególności sugeruje on, aby badania chemiczne wyraźnie włączyć w zakres VII Programu Ramowego, na temat którego rozpoczynają się właśnie rozmowy, a także aby rozważyć określone bodźce dla innowacyjności i transferu technologicznego w celu wspierania opracowywania substancji o mniejszym potencjalnym ryzyku.
9.2 Przeprowadzone ostatnio dwie analizy przypadków nie przewidują dramatycznych przesunięć czy istotnego zmniejszenia środków przeznaczanych na badania i rozwój. Niemniej bez wątpienia odczuwalne będą pewne skutki, jako że nie przewiduje się zwiększenia nakładów na badania.
Fakt ten, w powiązaniu ze wzrostem kosztów, prowadzić może do spadku innowacyjności, a co za tym idzie obniżenia konkurencyjności. Zważywszy że sytuacja taka może okazać się szczególnie ciężka dla MŚP, również Państwa Członkowskie powinny wspierać badania prowadzone w takich firmach, korzystając z nowych zasad pomocy państwowej dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Fakt, iż ankietowane firmy nie doceniały przewidywanych szans sugeruje potrzebę kampanii informacyjnej na temat potencjalnych korzyści płynących z wprowadzenia systemu REACH, które przynajmniej w części zrekompensują nieuniknione obciążenia.
9.3 Skutkiem wprowadzenia mechanizmu REACH dla systemu produkcji będą prawdopodobnie nowe możliwości dla firm najuważniej śledzących rozwój sytuacji na rynku, dające najbardziej elastycznym i najefektywniejszym przedsiębiorstwom sposobność do zdobycia większego udziału w rynku oraz zaproponowania nowych rozwiązań dla najbardziej kluczowych substancji, których zastąpienie byłoby pożądane.
Zebrane doświadczenia zapewnią również przewagę konkurencyjną w sytuacji, gdy pozostałe obszary świata będą musiały się dostosować do norm produkcji, które przywiązują większą wagę do ludzkiego zdrowia i ochrony środowiska.
Nie należy także zapominać o skutkach wprowadzenia systemu REACH dla badań w związku z potrzebą nowej wiedzy (od chemii analitycznej po modelowanie komputerowe, od toksykologii po nowe metody testowania, od nowych technik doboru prób i pomiarów po nowe oprogramowanie użytkowe).
9.4 Prawodawcy i decydenci polityczni muszą mieć te procesy na uwadze, aby zapewnić spójność wszystkich polityk wspólnotowych z celami konkurencyjności/innowacyjności oraz ochrony środowiska przewidzianymi w strategii lizbońskiej, a także ułatwiać realizację owych celów.
Komitet wyraża nadzieję, że głęboka dyskusja tocząca się pomiędzy odpowiednimi władzami i zainteresowanymi podmiotami pomoże wypracować skuteczne polityki i instrumenty, które wraz z mechanizmami rynkowymi wspierać będą innowacyjny rozwój przemysłu chemicznego oraz uwzględniać kwestie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zakresu i skutków delokalizacji przedsiębiorstw
(2005/C 294/09)
Dnia 29 stycznia 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego, opracować decyzję w sprawie zakresu i skutków delokalizacji przedsiębiorstw.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła opinię 13 czerwca 2005 r. (sprawozdawca: José Isaías RODRÍGUEZ GARCÍA-CARO; współsprawozdawca: Jürgen NUSSER).
Na 419. sesji plenarnej w dniach 13 i 14 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 lipca) Komitet stosunkiem głosów 128 do 15, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Żyjemy w świecie rosnącej globalizacji — procesu, który przyspiesza zacieranie granic — charakteryzującym się internacjonalizacją handlu i szybkim postępem technologicznym [1].
Wzrost inwestycji instytucjonalnych [2], rosnąca liczba inwestycji transgranicznych, delokalizacja zadań, szybkie zmiany struktur własności i coraz większe użycie technologii informatycznych i komunikacyjnych oznacza, iż tożsamość geograficzna traci na znaczeniu, a konkurencyjność nabiera wymiaru globalnego.
Konkurencyjność jest zatem nadrzędnym celem aspektu gospodarczego, który — w interakcji z czynnikami społecznymi, środowiskowymi, politycznymi i instytucjonalnymi — kształtuje proces zrównoważonego rozwoju.
1.2 Unia Europejska, z jej jednolitym rynkiem, unią gospodarczą i monetarną oraz rzeczywistym postępem w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, wydaje się obecnie najważniejszym elementem integracji w kontekście globalizacji.
1.3 Społeczeństwo musi być konkurencyjne jako całość.
Konkurencyjność powinna być rozumiana jako zdolność społeczeństwa do ciągłego przewidywania, przystosowywania i wywierania wpływu na środowisko gospodarcze [3].
W komunikacie z dnia 11 grudnia 2002 r. pt. "Polityka przemysłowa w poszerzonej Europie" [4], Komisja Europejska określa konkurencyjność jako "zdolność gospodarki do trwałego zapewnienia swojemu społeczeństwu wysokich i wciąż rosnących standardów życia oraz trwale wysokich wskaźników zatrudnienia".
Ponadto, znaczenie ogólnej konkurencyjności [5] jest regularnie podkreślane w raportach o konkurencyjności europejskiej, wydawanych przez Komisję Europejską od 1994 roku.
1.4 Dla przedsiębiorstw konkurencyjność oznacza zdolność trwałego zaspokajania potrzeb klientów skuteczniej niż czynią to ich konkurenci, dostarczając towary i usługi, które są atrakcyjniejsze pod względem ceny i innych czynników [6].
"Konkurencyjność organizacyjną" można definiować jako stopień, w jakim przedsiębiorstwo jest zdolne do produkowania wysokiej jakości towarów i świadczenia wysokiej jakości usług, które cieszą się powodzeniem na rynkach światowych [7].
Przedsiębiorstwa muszą pamiętać o wydajności, skuteczności i efektywności.
Wydajności w zarządzaniu zasobami, skuteczności w osiąganiu celów i efektywności w wywieraniu wpływu na otoczenie.
1.5 Zasoby ludzkie mają fundamentalne znaczenie dla konkurencyjności przedsiębiorstw.
Pod tym względem ważna jest ich motywacja, szkolenia, możliwości awansu oraz wkład w dialog społeczny.
1.6 Przedsiębiorstwa muszą obecnie stawić czoła stale zmieniającemu się otoczeniu.
Coraz bardziej otwarte rynki, wysoko rozwinięte środki komunikacji, infrastruktury i transportu, technologie i zastosowania technologiczne podlegające ciągłym innowacjom i przybierająca na sile konkurencja — wszystkie te czynniki stanowią ramy, w których przedsiębiorstwa muszą rozwijać swoje codzienne działania.
1.7 W konkretnym przypadku Unii Europejskiej, 1 maja 2004 r. był przełomowym dniem w jej historii, dzięki przystąpieniu dziesięciu nowych Państw Członkowskich.
Jak stwierdzono w opinii Komitetu w sprawie rozszerzenia UE [8], "rozszerzenie jednolitego rynku pociągnie za sobą wiele korzyści gospodarczych i wzmocni konkurencyjność Europy w gospodarce światowej, o ile Unii Europejskiej uda się wykorzystać uzyskany potencjał, zamiast go zmarnować".
Należy jednak pamiętać, że struktury gospodarcze tych państw nie osiągnęły jeszcze wielu standardów UE-15.
Zgodnie z raportem na temat europejskiej konkurencyjności z 2003 r., kraje CEE-10 [9] mają przewagę w stosunku do UE-15 w gałęziach przemysłu wymagających dużych nakładów siły roboczej, zasobów i energii, a niekorzystne warunki konkurencji w gałęziach przemysłu, które wymagają przede wszystkim kapitału i technologii.
Schemat ten prowadzi do komparatywnej przewagi krajów CEE-10 pod względem produktów podstawowych (wcześniejszych etapów produkcji) i konsumpcyjnych (końcowych etapów produkcji), a niekorzystnych warunków konkurencji pod względem półproduktów i dóbr kapitałowych.
1.8 Rynek wewnętrzny składający się z prawie 455 milionów mieszkańców, jednolite ramy prawne dla przedsiębiorstw, zdolność zapewnienia stabilnych warunków makroekonomicznych w obszarze pokoju, stabilności i bezpieczeństwa stanowią główne korzyści rozszerzenia UE z 1 maja 2004 r.
Chociaż po przystąpieniu nowych państw ludność UE zwiększyła się o 20 %, a PKB o 5 %, to godzinny koszt pracy i jej wydajność przeciętnie obniżyły się w UE-25 jako całości.
1.9 Jednakże, rozszerzenie UE nie powinno być uważane za zagrożenie per se dla "dawnych" Państw Członkowskich.
Poprzednie rozszerzenia UE dowodzą, w jaki sposób poprawia się PKB i standard życia w krajach, które stają się członkami UE.
Przykład tych zmian można odnaleźć we wzroście PKB w Irlandii [10], Hiszpanii [11] i Portugalii [12] od momentu ich przystąpienia do UE.
Ponadto, nie należy zapominać, że od 1 maja 2004 r. przyszłość UE jest przyszłością jej wszystkich 25 Państw Członkowskich.
1.10 Z drugiej strony, rozszerzenie UE daje przedsiębiorstwom europejskim możliwość skorzystania z szans, które oferują nowe Państwa Członkowskie, nie tylko w dziedzinie kosztów lub kształcenia, lecz także ze względu na ich bliskość geograficzną i większe podobieństwa kulturowe i językowe w porównaniu z innymi możliwymi lokalizacjami.
1.11 Zjawisko delokalizacji jest wyzwaniem dla społeczeństwa europejskiego, które może, ogólnie rzecz biorąc, przyjąć dwie postacie: po pierwsze, przenoszenie przedsiębiorstw do innych państw członkowskich, w poszukiwaniu lepszych warunków; po drugie, przenoszenie przedsiębiorstw do państw spoza UE, takich jak państwa Azji Południowo-Wschodniej [13] lub państwa o gospodarce wschodzącej [14], a w szczególności Chiny.
Spowodowane jest to po części korzystnymi warunkami produkcji oraz, przede wszystkim, szansami wejścia na nowe ogromne rynki z wysokim potencjałem wzrostu.
1.12 Zjawisko delokalizacji przedsiębiorstw jest nie tylko bezpośrednią przyczyną utraty miejsc pracy, ale może również ze sobą nieść związane z tym problemy, takie jak zwiększone koszty świadczeń socjalnych, które musi ponosić rząd, rosnące wykluczenie społeczne i ogólnie niższy wzrost gospodarczy spowodowany częściowo ogólnym spadkiem popytu.
Należy ponadto wspomnieć o tym, że w najlepszym razie, przenoszenie produkcji przemysłowej za granicę może się przyczynić do zwiększenia praw socjalnych w krajach przyjmujących inwestycje oraz wiąże się każdorazowo z koniecznością transferu know-how; w rezultacie może ono w poważnym stopniu przyczynić się do zmniejszenia przewagi komparatywnej, o której mowa w punkcie 1.7, oraz do dalszego zwiększania konkurencyjności przeniesionej działalności.
1.13 Pomimo wyżej wymienionych skutków, sama Komisja Europejska przyznaje, w swoim komunikacie "Restrukturyzacja i zatrudnienie" z 31 marca 2005 r. [15], że restrukturyzacje nie muszą być synonimem regresu społecznego ani utraty tkanki gospodarczej.
Ponadto, w cytowanym Komunikacie podkreśla się, że restrukturyzacje są jednak często procesem niezbędnym dla przetrwania i rozwoju przedsiębiorstw, z tym że konieczne jest podjęcie działań towarzyszących, dzięki którym wpływ restrukturyzacji na zatrudnienie i warunki pracy będzie tak krótkotrwały i ograniczony, jak to tylko możliwe.
1.14 Obecnie inwestowanie w innych krajach nie dotyczy już wyłącznie dużych firm; także małe i średnie przedsiębiorstwa, zwłaszcza te z wysoką technologiczną wartością dodaną, zakładają filie w innych krajach lub zlecają część swoich zadań poza krajem.
1.15 Tworzenie bardziej zaawansowanych procesów technologicznych w krajach, gdzie koszty są wysokie jest, z jednej strony, jednym z czynników, które ograniczają delokalizację przedsiębiorstw, tworząc nowe obszary działalności oraz pomagając podwyższać umiejętności i wiedzę fachową pracowników.
Z drugiej strony, gospodarki wschodzące i kraje Azji Płd.-Wschodniej mają rynki z ogromnym potencjałem, gdzie np. systemy podatkowe i ceny energii są często dużo korzystniejsze niż w UE; ponadto koszty siły roboczej są dużo niższe, ze względu, między innymi, na niższy poziom praw pracowniczych, w niektórych przypadkach zupełnie nieistniejących z punktu widzenia norm Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), oraz niższe koszty utrzymania.
Umożliwia to przedsiębiorstwom, które mają tam swoje siedziby, konkurowanie na skalę światową dzięki niższym kosztom.
Jednocześnie, państwa te sprzyjają inwestycjom zagranicznym, w niektórych przypadkach także w formie specjalnych stref ekonomicznych, w których przepisy prawa pracy są mniej restrykcyjne i prawa socjalne są słabsze niż w pozostałych częściach kraju, ponieważ zdają sobie sprawę, że będą one poważnym bodźcem dla ich gospodarek.
Dlatego też, coraz więcej przedsiębiorstw zauważa korzyści, jakie można osiągnąć przenosząc na te tereny część procesów i zadań o niższej wartości dodanej, czemu towarzyszy zazwyczaj tworzenie miejsc pracy o niskiej wartości i niskim wynagrodzeniu.
1.16 Dynamiczny rozwój gospodarczy państw Azji Płd.-Wschodniej i państw o gospodarkach wschodzących uwydatnia wzrost ilości bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w tych regionach oraz wzrost wartości przepływów handlowych UE z tymi krajami.
W konsekwencji, chociaż liczby pokazują, że Europie udało się utrzymać istotny udział napływających bezpośrednich inwestycji zagranicznych, to światowe przepływy uległy zmianie kierunku i są kierowane coraz bardziej w stronę Azji.
1.17 Najświeższe dane potwierdzają zatem zmianę kierunku, której podlega handel zewnętrzny Unii Europejskiej, chociaż Stany Zjednoczone pozostają nadal w ogromnym stopniu jej głównym partnerem handlowym.
Jednakże, traci on na znaczeniu na rzecz państw takich jak Chiny [16].
1.18 W tym miejscu należałoby postarać się zdefiniować pojęcia delokalizacji przedsiębiorstw i dezindustrializacji:
- Delokalizacja oznacza całkowite lub częściowe zaprzestanie działalności przedsiębiorstwa w jednym kraju, po którym następuje ponowne jego otwarcie za granicą poprzez inwestycję bezpośrednią.
W Unii Europejskiej możemy wyróżnić dwa typy delokalizacji:
a) wewnętrzną, tj. całkowite lub częściowe przeniesienie działalności do innych Państw Członkowskich;
b) zewnętrzną, tj. całkowite lub częściowe przeniesienie działalności do państw nie będących członkami UE.
Dezindustrializacja — w wypadku tego pojęcia należy zrobić rozróżnienie pomiędzy:
a) dezindustrializacją całkowitą, która oznacza spadek zatrudnienia, produkcji, rentowności i zasobów kapitałowych w przemyśle, jak również spadek eksportu towarów przemysłowych oraz powstanie utrzymującego się deficytu handlowego w tym sektorze;
b) dezindustrializacją względną, a oznacza spadek udziału przemysłu w gospodarce; odzwierciedla on proces zmian strukturalnych w zakresie związku pomiędzy wydajnością przemysłu a sektorem usług [17].
Poza delokalizacją wewnętrzną i zewnętrzną należy również wspomnieć o ostatnio nagłośnionym zjawisku stwierdzonym w niektórych zakładach produkcyjnych, a mianowicie o "pseudo-delokalizacji".
Dochodzi do niej, gdy pracodawca nakłania pracowników do zaakceptowania gorszych warunków pracy wobec ryzyka delokalizacji.
Zjawisko to jest szczególnie zgubne, ponieważ zakłada konkurencję między pracownikami oraz dlatego, że może się rozpowszechnić.
2.
Przyczyny i skutki
2.1 Jasne jest, że, aby stawić czoła negatywnym skutkom delokalizacji, należy przedsięwziąć środki gospodarcze i społeczne, sprzyjające tworzeniu bogactwa, dobrobytu i zatrudnienia.
W związku z tym należałoby zwrócić szczególną uwagę na małe i średnie przedsiębiorstwa, ze względu na wkład jaki mają w tworzenie miejsc pracy w UE oraz na przedsiębiorstwa społeczne (zarówno małe, jak średnie i duże), ze względu na fakt, iż nieustannie tworzą one nowe miejsca pracy, które w dodatku — jak wynika z ich statutów — zasadniczo trudniej jest poddać delokalizacji.
W tym kontekście, Komitet popiera stanowisko Komisji Europejskiej, wyrażone we wniosku dotyczącym decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP) [18], w którym proponuje stworzenie trzech podprogramów, mających na celu skupienie we wspólnych ramach działań na rzecz poprawy wydajności, możliwości innowacyjnych i trwałego wzrostu.
Pierwszy z tych podprogramów, zatytułowany "Program na rzecz przedsiębiorczości i innowacji", ma na celu wspieranie, ulepszanie, zachęcanie i promowanie, między innymi, dostępu do finansowania przeznaczonego na rozpoczęcie i rozwój działalności małych i średnich przedsiębiorstw oraz obejmuje wspieranie innowacji sektorowej, klastrów [grup współpracujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji, ang. "clusters"], oraz działań związanych z kulturą przedsiębiorczości i tworzeniem środowiska sprzyjającego współpracy małych i średnich przedsiębiorstw.
Aby pobudzać tworzenie klastrów regionalnych, konieczne jest, aby korporacje ponadnarodowe decydowały się nie zmieniać lokalizacji, dzięki czemu nadal wpływałyby korzystnie na działalność małych i średnich przedsiębiorstw w swoim otoczeniu.
2.2 Ponadto należy wziąć pod uwagę możliwe pośrednie efekty ryzyka delokalizacji na płace i warunki pracy.
Uczestnicy dialogu społecznego, za pomocą procesów negocjacji zbiorowych, oraz tworzenia i optymalnego wykorzystania europejskich rad zakładowych wszędzie tam, gdzie umożliwia to prawo, powinni minimalizować takie zagrożenia oraz zapewnić przyszłość przedsiębiorstwa i wysokiej jakości warunki pracy.
2.3 Z historycznego punktu widzenia, UE-15 charakteryzowała się regionalnymi dysproporcjami w poziomach przychodów, zatrudnienia i wydajności, które odzwierciedlają różnice w poziomie zadłużenia, korzyściach podatkowych i podejściu do innowacji.
Po rozszerzeniu UE 1 maja 2004 r., te dysproporcje regionalne powiększyły się jeszcze bardziej [19].
2.4 Na szczeblu regionalnym następstwa delokalizacji przedsiębiorstw mogą być dramatyczne, zwłaszcza, gdy region specjalizuje się w danym sektorze działalności.
Właśnie dlatego, znaczna ilość delokalizacji przedsiębiorstw jednego sektora może mieć ogromny wpływ, w postaci między innymi spadku wskaźnika zatrudnienia, znacznego spadku popytu, niższego wzrostu gospodarczego i wzrostu wykluczenia społecznego, wraz ze wszystkimi negatywnymi konsekwencjami, jakie to za sobą pociąga.
W celu uniknięcia tego wszystkiego, Komisja Europejska, w swoim Trzecim Raporcie Spójności [20], podkreśla znaczenie koncentrowania wysiłków dotyczących spójności aby poprawić wydajność gospodarczą i konkurencyjność gospodarki europejskiej, co pociąga za sobą mobilizację wszelkich jej zasobów i regionów [21].
2.5 Konieczne jest, aby czynić wysiłki na rzecz podnoszenia kwalifikacji pracowników, podniesienia poziomu inwestycji w dziedzinie innowacji i badań oraz rozwinąć bodźce zachęcające do promowania ducha przedsiębiorczości w Unii Europejskiej.
2.6 Według danych Europejskiego Centrum Monitorowania Zmian (z siedzibą w Dublinie), niektóre sektory będą bardziej dotknięte delokalizacją przedsiębiorstw niż inne [22].
Stanowisko przedsiębiorstwa wobec delokalizacji również zależy od stopnia jego niezależności w zakresie struktury organizacyjnej i technologicznej.
Najsłabszą grupą będą oddziały wielkich koncernów z siedzibą za granicą oraz firmy, które nie posiadają technologii koniecznych dla swoich produktów i procesów.
2.7 Niewystarczająca ilość badań i innowacji, jakie powstają w Europie, staje się niepokojąca, ponieważ zmiany lokalizacji nie są już ograniczone wyłącznie do sektorów o wysokiej pracochłonności.
Delokalizacje przedsiębiorstw są coraz bardziej zauważalne w sektorach pośrednich i nawet w niektórych sektorach zaawansowanej technologii, gdzie istnieje tendencja do zmiany miejsca działań takich jak badania i usługi. Największymi beneficjantami takich transferów i takiego rozwoju są Chiny i Indie.
2.8 Ponadto należy stwierdzić, że są przedsiębiorstwa, które dokonują relokalizacji produkcji do kraju pochodzenia, ponieważ UE oferuje dobre warunki do wytwarzania nowoczesnych produktów i usług.
Również w sytuacji, gdy pewne rodzaje produkcji przenosi się w dalszym ciągu do krajów o niskich kosztach wytwarzania, należy dążyć do utrzymania i tworzenia dobrych warunków do wytwarzania nowoczesnych produktów i usług, tak aby stymulować działalność o wysokiej wartości dodanej.
2.9 Stany Zjednoczone są najbardziej prężną gospodarką świata i głównym partnerem handlowym UE.
W latach 90. w wielu krajach miały miejsce liczne zmiany, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, które rozpoczęły tzw. "nową gospodarkę".
Szybki rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz ich zastosowanie w biznesie doprowadził do szybszego wzrostu PBK i silnego spadku wskaźnika bezrobocia.
Skutki rewolucji telekomunikacyjnej są zatem odczuwalne dla całego społeczeństwa i gospodarki.
2.10 Chociaż wspieranie badań jest niezmiernie ważne w celu spowolnienia procesu delokalizacji przedsiębiorstw, który dla niektórych regionów europejskich już jest problemem, to właśnie zastosowanie wyników badań jest tutaj decydujące.
Właśnie dzięki wdrażaniu wyników badań naukowych i technologicznych powstaje rzeczywisty rozwój i wzrost gospodarczy.
Oznacza to, że kluczowym czynnikiem nie jest technologia sama w sobie, lecz sposób jej wykorzystania, czyli innowacja.
2.11 Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że innowacje, same w sobie, nie uchronią przed delokalizacją zakładów o tradycyjnej działalności produkcyjnej, które są przenoszone ze względu na niedostateczną konkurencyjność.
Innowacje mogą natomiast stać się czynnikiem ułatwiającym zastąpienie działalności produkcyjnej przeniesionej za granicę przez alternatywne produkty, procesy lub usługi na dotkniętych obszarach.
2.12 Gospodarka oparta o zintegrowanie postępu technologicznego z procesami produkcyjnymi oferuje szeroką gamę nowych produktów i procesów o wysokiej wartości dodanej, zarówno w zakresie produkcji, jak i konsumpcji.
Pod tym względem kraje, które przystąpiły do UE 1 maja 2004 r. powinny zostać uznane za źródło nowych możliwości, ponieważ z pomocą odpowiedniej polityki przemysłowej, przedsiębiorstwa europejskie będą mogły wypracować nową strategię na skalę kontynentalną, wykorzystując maksymalnie szanse, które wynikają z ostatniego rozszerzenia UE.
2.13 Delokalizacja przedsiębiorstwa oznacza, że przedsiębiorstwo przenosi wszystkie lub część swoich działań z jednego miejsca do drugiego.
Przedsiębiorstwa, podobnie jak ludzie, porzucają pierwotne miejsca pochodzenia z jednego powodu: chęci poprawy swojej sytuacji.
Na terenach, gdzie gospodarka jest na wysokim poziomie, a rynki częściowo nasycone, potencjał wzrostu krajowej gospodarki na własnym rynku stopniowo sięga swoich granic naturalnych.
Całe sektory przemysłowe są zatem zobligowane do poszukiwania przyszłych szans rozwoju na innych obszarach gospodarczych.
Ponadto, w erze globalizacji, przedsiębiorstwa stoją w obliczu ogromnej konkurencji światowej, zarówno na rynkach krajowych jak i zagranicznych.
Oczywiście konkurencyjność firm zależy nie tylko od jakości ich własnych produktów lub usług i tych zakupionych od dostawców, ale również od cen, zmian kursów walut oraz polegania na otwartych, konkurencyjnych rynkach światowych, gdzie wszyscy uczestnicy przestrzegają reguł gry.
2.14 Wybór lokalizacji jest czynnikiem strategicznym dla przedsiębiorstw i dlatego muszą one rozważyć wiele różnych aspektów.
Podejmując decyzje, przedsiębiorstwa kierują się takimi czynnikami jak: wysoki poziom i odpowiedni rodzaj kształcenia, dobra oferta usług użyteczności publicznej, umiarkowane koszty, stabilność polityczna, instytucje gwarantujące minimum pewności, bliskość nowych rynków, dostępność zasobów produkcyjnych i rozsądny system podatkowy.
Ponadto, decyzja przedsiębiorstwa o zmianie siedziby zależy również od infrastruktury i kosztów transakcyjnych, a także od stopnia niezależności przedsiębiorstwa pod względem struktury związkowej i technologicznej oraz skuteczności administracji publicznej.
Koszty siły roboczej nie są zatem jedynym czynnikiem przy rozważaniu decyzji o delokalizacji przedsiębiorstwa, a poza tym należy je rozpatrywać łącznie z wydajnością, gdyż stosunek wydajności do kosztów jest często czynnikiem decydującym dla konkurencyjności.
2.15 Względne koszty działalności są w dużej mierze determinowane warunkami w poszczególnych krajach lub regionach.
Państwa przyjmujące inwestycje przemysłowe musza zapewnić minimalny poziom infrastruktury, wykształcenia ludności i bezpieczeństwa.
Przy rozważaniach, czy podjąć takie ryzyko, przedsiębiorstwa kierują się chęcią osiągnięcia stabilności i pewności (w tej kolejności), zanim poczynią jakiekolwiek inwestycje.
Wszystko to, co stwarza brak stabilności lub niepewność przyszłości, niewątpliwie ma wpływ na decyzję o inwestycjach.
Decydenci polityczni muszą zdawać sobie sprawę zwłaszcza z tego, jak ważne jest przyciąganie inwestycji, dzięki którym wzrasta poziom zatrudnienia o wysokiej jakości, przyspiesza się rozwój technologiczny i wzrost gospodarczy.
Ponadto, planując pomoc rozwojową, powinni przywiązywać większą wagę do poprawy praw politycznych, obywatelskich i społecznych w państwach ją otrzymujących.
Wkładem przedsiębiorstw w realizację tego celu musi być stosowanie zasad odpowiedzialnego biznesu [23].
2.16 Partnerzy społeczni ponoszą szczególną odpowiedzialność za to, aby na rynku pracy panowały stabilne reguły gry.
Układy zbiorowe pracy, w ramach niezależnego dialogu społecznego, zapewniają równe warunki konkurencji dla wszystkich przedsiębiorstw i tworzą równowagę pomiędzy rynkiem a prawami pracowników, czego następstwem jest szybki wzrost gospodarczy, bezpieczeństwo i możliwości rozwoju zarówno pracowników jak i przedsiębiorstw.
2.17 Kolejne czynniki również odgrywają istotna rolę.
Z jednej strony natura i zakres produktów i usług wymagają, w wielu przypadkach, by powstawały one na docelowych rynkach, lub przynajmniej w ich pobliżu.
Z drugiej strony, często istnieje potrzeba, zwłaszcza w przypadku przedsiębiorstw zajmujących się dostawami, by przenieść firmę w miejsce, które wybrali ich klienci.
W końcu, w wielu przypadkach, nie jest możliwe pozyskanie nowych rynków dopóki produkty i usługi danego przedsiębiorstwa nie będą miały przynajmniej elementu lokalnej wartości dodanej.
2.18 Ostatecznie, należy pamiętać, o tym że, ze względu na to, że konsumenci przykładają dużą wagę do ceny oraz że popyt ze strony konsumentów także wpływa na podaż, sprzedawcy detaliczni odczuwają znaczną presję do obniżania cen.
Dlatego też wielcy sprzedawcy detaliczni, zdeterminowani, aby oferować konsumentom niskie ceny, wywierają nacisk na dostawców, aby obniżali ceny.
W związku z tym, normalne jest, że dostawcy, zwłaszcza ci mniejsi, nie dysponują środkami ekonomicznymi aby spełnić wymogi wielkich detalistów [24].
2.19 Pewne czynniki powstające, między innymi, z powodu rozbieżności pomiędzy gospodarkami Państw Członkowskich UE, a także między gospodarką UE jako całości a krajami azjatyckimi, zachęcają firmy do delokalizacji; a są to:
- tańsze dostawy;
- udogodnienia podatkowe;
- dostęp do nowych rynków zbytu;
- technologia;
- niższe koszty siły roboczej.
2.20 Delokalizacja przedsiębiorstw, zwłaszcza poza terytorium UE, może stać się przyczyną następujących problemów:
- utrata konkurencyjności: przedsiębiorstwa pozostające w UE musiałyby ponosić większe koszty niż ich konkurenci.
Znajdzie to prawdopodobnie odzwierciedlenie w utracie pozycji rynkowej w handlu światowym i będzie czynnikiem bardzo niesprzyjającym osiągnięciu celów strategii lizbońskiej (utrzymanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy, zachowanie spójności społecznej oraz poszanowanie środowiska naturalnego);
- mniejsza zdolność zdobywania wiedzy fachowej: przedsiębiorstwa europejskie, zmuszone do konkurowania z przedsiębiorstwami o niższych kosztach, mogą, prawdopodobnie, czuć się zobligowane do coraz mniejszego inwestowania w badania i rozwój.
Skutkiem tego mogłaby być utrata potencjału innowacyjnego, który jest podstawą przetrwania na dzisiejszym rynku;
- utrata miejsc pracy i pogorszenie się możliwości na rynku pracy dla coraz większej liczby pracowników w danych regionach i sektorach.
Skutkiem tego mogłoby być rosnące wykluczenie społeczne i zwiększone wydatki państwa na pomoc socjalną.
Pracownicy, których dotknęłoby to najbardziej, pochodziliby z oddziałów międzynarodowych koncernów z siedzibami w innych krajach oraz z przedsiębiorstw, które nie posiadają technologii dla swoich produktów i procesów;
- wolniejszy rozwój gospodarczy: spowodowany, częściowo, przez skurczenie się popytu wewnętrznego, co wynika z kolei ze skutków, jakie będą miały dla ludności ograniczenie wzrostu płac, utrata miejsc pracy i pogorszenie się sytuacji na rynku pracy.
3.
Podsumowanie
3.1 W odpowiedzi na obawy wyrażone przez Radę Europejską [25], oraz zdając sobie sprawę z niepokoju spowodowanego zagrożeniem dezindustrializacji oraz sposobów, w jakie możemy przygotować się i zmierzyć z transformacją strukturalną, która ma miejsce w przemyśle europejskim, Komisja Europejska przyjęła 20 kwietnia 2004 r. komunikat pt. "Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa rozszerzonej Europy" [26], w którym szkicuje politykę przemysłową rozszerzonej Unii Europejskiej.
Komitet omawia ten komunikat w oddzielnej opinii [27], w której wyraża zadowolenie z tej inicjatywy Komisji.
3.2 W dokumencie tym, Komisja Europejska stwierdza, że chociaż większość sektorów zwiększa swoją produkcję i nie zaobserwowano ogólnego procesu dezindustrializacji, to Europa przechodzi proces restrukturyzacji, pociągającej za sobą transfer zasobów i miejsc pracy na obszary działań wymagające wysokiego poziomu wiedzy.
W tym kontekście, Komunikat pokazuje, że we wszystkich Państwach Członkowskich spadła liczba miejsc pracy w sektorze przemysłowym w latach 1955-1998.
3.3 Komisja wskazuje również, że rozszerzenie oferuje liczne możliwości dla przemysłu i że w niektórych przypadkach może to pomóc utrzymać w UE produkcję, która mogłaby być przeniesiona do Azji.
Komisja wzywa do podejmowania działań wspierających i przewidujących zmiany i kontynuowania polityk koniecznych do wspierania tego procesu, w kontekście nowych perspektyw finansowych na okres do roku 2013 w następujących trzech dziedzinach:
i. Poprawa ram prawnych dotyczących przedsiębiorstw na płaszczyźnie krajowej i unijnej; nie oznacza to, że przepisów musi być mniej, lecz raczej to, by jasne przepisy były stosowane w jednakowy sposób w całej Unii.
ii. Maksymalizacja synergii pomiędzy różnymi rodzajami politykami UE, aby wesprzeć konkurencyjność, koncentrując się szczególnie na dziedzinach takich jak badania, szkolenia, reguły konkurencji i pomoc regionalna.
iii. Przyjęcie działań w konkretnych sektorach, by wypracować reakcje polityczne na konkretne potrzeby, przejść do wyższej części łańcucha wartości oraz przewidzieć i wesprzeć przemiany strukturalne.
3.4 Nie ulega wątpliwości, że przemysł jest siłą napędową gospodarki i że zdrowy i dynamiczny sektor przemysłowy może być bodźcem dla gospodarki jako takiej, a słaba konkurencyjność przemysłowa i słabnąca produkcja przemysłowa prowadzą do ogólnej stagnacji gospodarki.
W takiej sytuacji, bardzo ważne jest kontynuowanie polityki przemysłowej [28], która wspiera zakładanie i rozwój w Unii tych firm, które dużo inwestują w rozwój i innowacje, zamiast konkurować w zakresie kosztów.
Tylko dzięki wykorzystaniu korzyści, które oferuje Europa (takich jak wysokiej jakości infrastruktura społeczeństwa informacyjnego, wysoki poziom inwestycji w badania i nowe technologie oraz ich wykorzystanie w przemyśle, promowanie kształcenia ustawicznego i szkolenia pracowników, dialog społeczny oraz wszelkie korzyści płynących z jednolitego rynku) będzie możliwe utrzymanie i zwiększanie konkurencyjności europejskiego przemysłu.
Tym sposobem, możliwe byłoby wspieranie wzrostu gospodarczego i postępu w kierunku pełnego zatrudnienia i trwałego rozwoju.
3.5 Dążąc do zwiększenia i utrzymania konkurencyjności przedsiębiorstw w UE, Komitet domaga się wzmocnionej ochrony praw własności intelektualnej oraz ich egzekwowania w krajach trzecich.
3.6 Konieczne jest promowanie modelu produkcyjnego, który kładzie nacisk na czynniki inne niż cena.
Powinno się również podkreślić, że konkurencyjność nie opiera się wyłącznie na kosztach i udogodnieniach podatkowych, lecz na ludziach, którzy są istotnym elementem konkurencyjności firm.
Badania i rozwój nowych technologii, które umożliwiają redukcję kosztów produkcji i zwiększanie wydajności produkcyjnej są bardzo istotne, jednak nie powinno się zapominać, że prawdziwa ich wartość leży w ich zastosowaniu.
Posiadanie odpowiedniej wiedzy jak właściwie wykorzystać te procesy jest zatem sprawą priorytetową; umożliwiłoby to wówczas wykorzystanie możliwości poprawy, a także sprawiłoby, że firmy byłyby zainteresowane poszukiwaniem nowych zastosowań istniejących technologii, czyli promowaniem postawy innowacyjnej.
Przedsiębiorcy i pracownicy odgrywają tu bez wątpienia kluczową rolę.
W końcu celem jest zachęcenie firm europejskich, by oparły dużą część swojej wartości dodanej i przewagi komparatywnej na kapitale ludzkim.
Właśnie dlatego działania skierowane na kształcenie ustawiczne pracowników i zachęcanie do inwestowania w badania i innowacje są takie ważne.
Istotną rolę odgrywają tu również europejscy partnerzy społeczni, poprzez ich wspólny plan prac [29].
3.7 Niektóre z tych metod mają jednakże zastosowanie tylko w przypadku delokalizacji wewnątrz UE.
3.7.1 Rozszerzenie UE i związane z tym rozszerzenie rynku wewnętrznego wykluczają ustanawianie jakichkolwiek ograniczeń delokalizacji przedsiębiorstw z Europy Zachodniej do Europy Środkowo-Wschodniej.
Należy rozważyć wprowadzenie kryteriów finansowania przez UE, które zapewnią, że otrzymywać pomoc będą tylko przedsiębiorstwa, które rozpoczną nowy rodzaj działalności lub nową stronę biznesu, a nie te, które po prostu przenoszą istniejącą produkcję lub usługi do innych regionów w obrębie UE.
W ten sposób można by wspierać również wszelkie starania zmierzające do wyrównania ogromnej rozbieżności pomiędzy Europą Wschodnią i Zachodnią w zakresie warunków produkcji w ogóle, a kosztów produkcji w szczególności.
3.7.2 Najważniejszy wniosek, jaki należy wyciągnąć, jest prawdopodobnie taki, że należy przeprowadzić konsekwentny proces poprawy konkurencyjności w UE.
Procesowi temu, który pozostaje w zgodzie z celami strategii lizbońskiej, powinny przewodniczyć przedsiębiorstwa (poprzez tworzenie lepszych produktów i nowoczesnych modeli biznesowych, bardziej efektywne procesy produkcyjne itp.), a wspierać go powinny lepsze regulacje prawne na szczeblu europejskim i krajowym.
3.7.3 Byłoby wskazane, aby zwiększyć wsparcie dla inwestycji w kapitał ludzki i infrastrukturę.
Unia Europejska potrzebuje silnej bazy przemysłowej, zdolnej do innowacji i stosującej zaawansowane technologie.
Aby osiągnąć ten cel, trzeba dokładnego zrozumienia obecnej sytuacji we wszystkich sektorach gospodarczych, tak na poziomie regionalnym, jak i krajowym, tak aby w jak najlepszy sposób wykorzystać szczególne atuty na poziomie lokalnym.
3.7.3.1 Aby przyczynić się do utrzymania przedsiębiorstw w pierwotnych lokalizacjach, należy wzmocnić bodźce regionalne w dziedzinie kształcenia; byłoby także wskazane, aby wspierać inne inicjatywy, jak współpraca między uniwersytetami w dziedzinie badań lub udział władz lokalnych w rozwoju regionalnych klastrów [grup współpracujących ze sobą przedsiębiorstw i instytucji] wsparcia dla firm [30].
3.7.3.2 Komitet popiera wniosek Komisji, aby wydłużyć okres, w którym przedsiębiorstwa muszą utrzymać inwestycję, dla której wnioskowały o dotacje, z pięciu do siedmiu lat od momentu ich przyznania [31].
W ten sposób będzie można przyczynić się do związania przedsiębiorstwa z otoczeniem; z drugiej strony, jeśli przedsiębiorstwo nie spełni tego warunku, będzie musiało zwrócić wszelkie otrzymane dotacje.
3.7.4 Biorąc pod uwagę znaczenie tej kwestii i zainteresowanie, jakie budzi, Komitet będzie monitorował rozwój delokalizacji w Europie [32].
4.
Zalecenia
4.1 Jak podkreśla Komisja Europejska w swoim komunikacie "Wzrost i zatrudnienie — zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008" [33], z jednej strony Unia Europejska musi wykorzystać szanse, które stwarza otwarcie odnotowujących szybki wzrost rynków, takich jak Chiny czy Indie, a z drugiej strony, UE posiada duży potencjał rozwoju swojej przewagi konkurencyjnej i istotne jest, aby zdecydowanie kontynuowała działania zmierzającego do jego pełnego wykorzystania.
4.2 Komitet jest zdania, że, aby wzmocnić potencjał wzrostu i być w stanie stawić czoła przyszłym wyzwaniom, konieczne jest budowanie społeczeństwa opartego na wiedzy za pomocą polityk kapitału ludzkiego, kształcenia, badań i innowacji.
Ponadto Komitet uważa, że zrównoważony wzrost wymaga także zwiększonej dynamiki demograficznej, poprawy integracji społecznej i pełnego wykorzystania potencjału młodzieży europejskiej, tak jak uznała Rada Europejska na szczycie w dn. 22- 23 marca 2005 r., przyjmując Europejski Pakt na rzecz Młodzieży.
4.3 Komitet uznaje za konieczne zwiększenie zbieżności i synergii pomiędzy różnymi wspólnotowymi politykami, działaniami i celami wewnętrznymi.
Wymaga to, poza mocną koordynacją wewnętrzną w Komisji, pogłębienia dialogu między Komisją, Parlamentem Europejskim i Radą.
4.4 Komitet zaleca, aby w dziedzinie polityki przemysłowej UE Komisja przyjęła także podejście sektorowe obok horyzontalnego, gdyż zalecenia grup wysokiego szczebla pokazały już w sektorze farmaceutycznym, tekstylnym i odzieżowym, jak również stoczniowym i samochodowym, że każdy z nich stoi przed specyficznymi problemami, które wymagają indywidualnego podejścia i indywidualnych rozwiązań [34].
Nie można ich rozwiązać stosując metody horyzontalne.
4.5 Aby jak najlepiej zapobiec negatywnym skutkom delokalizacji przedsiębiorstw w Europie, należy położyć nacisk, między innymi, na następujących osiem aspektów:
4.5.1 Kształcenie, szkolenia i kwalifikacje.
Kapitał ludzki jest bardzo ważny dla konkurencyjności przemysłowej i prawdopodobnie jego znaczenie będzie wzrastać (dobrym przykładem tego jest fakt, że brak wykwalifikowanych pracowników jest nadal głównym ograniczeniem rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw).
W nadchodzących latach, będzie to jeszcze bardziej oczywiste, że dostępność wykwalifikowanych pracowników będzie kluczowym czynnikiem determinującym długoterminową międzynarodową konkurencyjność przemysłu europejskiego.
Dlatego, dużą wagę będzie się przywiązywać do szkoleń i imigracji mieszczącej się w ramach zasad prawnych i wspólnej polityki Unii Europejskiej.
Najważniejszym punktem europejskiej polityki przemysłowej musi być zatem kształcenie, szkolenia i kwalifikacje, ze szczególnym naciskiem na kształcenie ustawiczne pracowników.
Kapitał ludzki i wiedza fachowa stanowią przewagi konkurencyjne
4.5.2 Badania i innowacje.
Są to kluczowe czynniki konkurencyjności przemysłu europejskiego.
Europa musi osiągnąć następujący cel — przeznaczyć 3 % swojego PKB na badania i wzmóc wysiłki, aby rozwinąć badania zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym.
W tym kontekście, ustanowienie Europejskiego Obszaru Badawczego ma ogromne znaczenie dla UE jako niezbędna podstawa postępu naukowego i technologicznego.
Jednocześnie, niezmiernie ważne jest, by badania przekładały się na innowacje technologiczne i by inwestycje prywatne dotyczyły w większym stopniu tych dóbr inwestycyjnych, które niosą za sobą przemiany technologiczne.
Innowacje naukowe i technologiczne są ważnym czynnikiem różnicującym
4.5.3 Polityka konkurencji.
Wzajemne oddziaływanie polityki konkurencji i polityki przemysłowej, choć jest już coraz większe, nadal jest niewystarczające i należy je wzmocnić.
Odpowiednie zastosowanie reguł konkurencji, powiązanych z celami polityki przemysłowej, w znaczny sposób przyczyni się do wzrostu i zatrudnienia na dłuższą metę.
Nadzór nad rynkami powinien być wzmocniony; niezbędne jest też, by nowe dyrektywy i zmiany obecnie obowiązujących dyrektyw zawierały warunki gwarantujące ich jednolite stosowanie we wszystkich Państwach Członkowskich.
Należy powiązać ze sobą politykę konkurencji i politykę przemysłową
4.5.4 Pobudzanie świadomości.
Biorąc pod uwagę rolę obecnego stylu konsumpcji, którego podstawowym elementem jest cena, należałoby wyczulić konsumentów na skutki tego zachowania. Przedsiębiorstwa mogą przyczynić się do pobudzania zbiorowej świadomości poprzez produkty z certyfikatem społecznym, znakiem jakości itp.
[35]. Mogłyby też one pełniej informować konsumentów o pochodzeniu produktów.
Należy wyczulić konsumentów na skutki ich zachowania
4.5.5 Kluczowe sektory.
Konieczne jest stworzenie bardziej aktywnej polityki przemysłowej, zwłaszcza sektorowej, która wspierałaby współpracę publiczno-prywatną.
W tym kontekście, Komitet uważa, że trzeba będzie rozpatrzyć, między innymi, analizy ilościowe i jakościowe przeprowadzane przez Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (w Dublinie), tak aby można było dysponować odpowiednimi podstawami do debaty publicznej na temat delokalizacji.
Zwiększona współpraca publiczno-prywatna w sektorach kluczowych jest podstawą przyspieszenia rozwoju
4.5.6 Odpowiedź na nieprzewidziane wstrząsy.
Zgodnie z komunikatem Komisji Europejskiej o restrukturyzacjach i zatrudnieniu [36], należy stworzyć "zreformowane wspólnotowe instrumenty finansowe na rzecz lepszego przewidywania i zarządzania restrukturyzacjami", które będą dostępne dla wszystkich sektorów i których budżety będą odpowiednio dopasowywane, przy uwzględnieniu wpływu społecznego.
Jest również wskazane, by władze publiczne interweniowały w razie "nieprzewidzianych wstrząsów lub takich, których wpływ na regiony lub sektory byłby znaczny".
Dlatego też EKES ponawia swe poparcie dla utworzenia "rezerw na zdarzenia nieprzewidziane" w ramach funduszy strukturalnych.
Unia musi być wyposażona w instrumenty finansowe wystarczająco elastyczne, by móc stawić czoła nieprzewidzianym wstrząsom.
4.5.7 Infrastruktura.
Konieczne jest ulepszenie sieci transportowych, telekomunikacyjnych i energetycznych na poziomie krajowym, wewnątrzwspólnotowym i pomiędzy państwami sąsiadującymi.
Infrastruktura to kluczowy element konkurencyjności i dlatego też powinna być dostępna dla przedsiębiorstw po cenach konkurencyjnych.
Dobre funkcjonowanie usług publicznych przyciąga firmy i jest niezbędne dla ich rozwoju, zwłaszcza dla MŚP.
Ułatwianie działania przedsiębiorstwom poprzez inwestycje w infrastrukturę stanowi bodziec do pozostania w Europie
4.5.8 Promowanie ducha przedsiębiorczości i działań gospodarczych.
Aby zapewnić przyszłość przemysłu europejskiego, konieczne jest stworzenie atmosfery sprzyjającej zakładaniu i rozwojowi działalności gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw.
Konieczna będzie również poprawa dostępu do finansowania wczesnych oraz pośrednich etapów rozwoju przedsiębiorstw i, w stopniu w jakim tylko będzie to możliwe, uproszczenie procedur niezbędnych do założenia przedsiębiorstwa oraz zarządzania nim.
Promowanie zmiany mentalności jest również istotnym czynnikiem; należy bowiem zachęcać do podejmowania ryzyka, nieuniknionego w działalności gospodarczej.
Z drugiej strony, należy wziąć pod uwagę włączanie pracowników w działania zmierzające do osiągnięcia celów przedsiębiorstwa.
Promowanie zakładania przedsiębiorstw jest niezbędne do zapewnienia wzrostu gospodarczego
4.5.9 Polityki społeczne.
Najlepszym sposobem radzenia sobie z logicznymi obawami społeczeństwa związanymi z negatywnymi skutkami delokalizacji przedsiębiorstw jest tworzenie i odpowiednie stosowanie polityk społecznych promujących aktywne podejście do przemian, pozwalających na dostosowanie i polepszenie kwalifikacji pracowników oraz wspierających tworzenie miejsc pracy.
Stworzenie i stosowanie polityk społecznych, które ograniczyłyby do minimum możliwe negatywne skutki delokalizacji przedsiębiorstw
4.5.10 Dialog społeczny.
Europejska polityka przemysłowa musi być określona na płaszczyźnie przedsiębiorstw, sektorowej oraz międzyzawodowej i wdrażana z pomocą głównych partnerów społecznych, których wiedza fachowa jest niezmiernie istotna.
Wymaga to od przedsiębiorstw jasnego określenia swoich planów na tyle wcześnie, by umożliwić działania pozostałym zainteresowanym stronom.
Europejscy uczestnicy dialogu społecznego powinni podjąć ten temat w kontekście restrukturyzacji i nowej agendy europejskiego dialogu społecznego, także na poziomie sektorów. Układy zbiorowe pracy są w ramach dialogu społecznego ważnym czynnikiem tworzenia równoprawnych warunków konkurencji pomiędzy różnymi przedsiębiorstwami.
Zachowanie konstruktywnej i twórczej równowagi między interesami wszystkich stron to stale trwające zadanie
4.5.11 Konkurencyjność i międzynarodowe zasady gry. Mimo że delokalizacja zalicza się do przemian strukturalnych, jest nie do zaakceptowania, żeby przemiany te były motywowane, nawet jeśli tylko częściowo, zbyt elastyczną polityką UE podczas negocjacji i interpretacji podstawowych reguł międzynarodowych.
Należy zawsze mieć na uwadze wymiar społeczny globalizacji i starać się znaleźć odpowiednią kombinację polityk UE, aby wzmacniać współpracę między WTO i MOP.
Dlatego UE musi działać w tych organizacjach międzynarodowych aby zapewnieniać przestrzeganie tych reguł, a jeśli tak nie jest, by jak najskuteczniej stosować istniejące mechanizmy.
Rynki światowe powinny być otwarte i konkurencyjne, a reguły działania na nich powinny być przestrzegane przez wszystkich
4.6 Dlatego też celem powinno być promowanie nowych inwestycji w Europie, utrzymanie istniejących oraz kontynuowanie europejskich inwestycji zagranicą.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wkładu turystyki w ożywienie społeczno-gospodarcze obszarów dotkniętych kryzysem
(2006/C 24/01)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swojego Regulaminu, postanowił sporządzić opinię z w sprawie wkładu turystyki w ożywienie społeczno-gospodarcze obszarów dotkniętych kryzysem
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 27 lipca 2005 r.
Sprawozdawcą był Juan Castro MENDOZA.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 2, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny sporządził już rozliczne opinie jako swój wkład w tworzenie europejskiej polityki turystycznej. Tym razem proponuje się sporządzenie kolejnej opinii, która będzie stanowiła punkt odniesienia dla niektórych inicjatyw turystycznych, które są wspierane przez działania instytucji europejskich, krajowych, regionalnych i lokalnych, partnerów społecznych, innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz podmiotów działających w sektorze turystycznym. Pozwoliłoby to na skupienie wysiłków na tworzeniu alternatyw dla zagrożonych obszarów — a w szczególności dla osób i przedsiębiorstw w nich funkcjonujących — w celu utrzymania działalności gospodarczej ze wszystkimi pozytywnymi skutkami, jakie z tego wynikają.
1.2 Niniejszy dokument ma stanowić wkład w konieczne przeobrażenia na różnych obszarach w całej Unii Europejskiej, które z wielu różnych względów znajdują się w sytuacji kryzysu społeczno-gospodarczego; wkład ten skupiony jest na alternatywnym rozwiązaniu, jakim dla tych obszarów może być działalność turystyczna.
1.3 Procedura, którą podjęto w celu sporządzenia ostatecznej wersji opinii wygląda następująco:
- Pierwsze posiedzenie grupy analitycznej: sporządzenie listy spraw, na bazie której zbudowana jest opinia.
- Publiczne przesłuchanie, które odbyło się w Kordobie w Hiszpanii, oraz drugie posiedzenie grupy analitycznej: określenie i potwierdzenie najlepszych praktyk dla inicjatyw służących rewitalizacji tego typu obszarów poprzez turystykę, zgodnie z głównym celem opinii polegającym na rozpowszechnianiu doświadczeń, które okazały się skuteczne. Informacje te służą stymulowaniu podobnych lub rozwijaniu innych inicjatyw na obszarach, które doświadczyły w przeszłości, doświadczają obecnie lub mogą doświadczyć w przyszłości kryzysu społeczno-gospodarczego.
- Trzecie i ostatnie posiedzenie: sporządzenie dokumentu końcowego przeznaczonego do dyskusji w sekcji i na sesji plenarnej EKES.
1.4 Należy uwzględnić dwie sytuacje o wzajemnie uzupełniających się cechach:
- Z niniejszej opinii wynika w oczywisty sposób, że turystyka stanowi wielką szansę i alternatywę dla obszarów dotkniętych kryzysem; może stać się źródłem działalności gospodarczej o wielkim potencjale w dziedzinie rozwoju społeczeństwa i przedsiębiorstw oraz tworzenia miejsc pracy.
Przeobrażenia strukturalne na tych obszarach mogą i powinny doprowadzić do stworzenia nowych rodzajów działalności gospodarczej dających lepsze perspektywy i mogących polepszyć jakość życia.
- Niektóre obszary dotknięte kryzysem mogą stać się miejscami chętnie odwiedzanymi przez turystów, które mogą wchłonąć oczekiwany wzrost w turystyce globalnej; należy osiągnąć ten cel w sposób zróżnicowany i trwały.
2.
Zakres i kształt opinii
2.1 Przeznaczeniem niniejszej opinii nie jest tworzenie przeglądu procesów, które doprowadziły obszary dotknięte kryzysem do ich obecnej sytuacji, ani też analiza działań restrukturyzacyjnych prowadzonych w innych sektorach (przemysłowym, wydobywczym, rolnym itd.), choć takie działania mogą posłużyć jako wskazówki przy formułowaniu naszych propozycji.
2.2 Nasza analiza rozpoczyna się od określenia, czy odnośny obszar przeszedł proces specyficznej restrukturyzacji, czy też jest obszarem poszkodowanym, w którym główne gałęzie przemysłu mają się dopiero rozwinąć i gdzie turystyka może stać się punktem wyjścia i zapoczątkować rozwój na szeroką skalę.
2.3 W związku z powyższym, nasza opinia rozwija się według następującego schematu:
2.3.1 Analiza sytuacji obszarów dotkniętych kryzysem i głównych kwestii — zagadnień społecznych związanych z zatrudnieniem, działalnością gospodarczą, zaangażowaniem instytucjonalnym itd. — które należy wziąć pod uwagę w przyszłych propozycjach dotyczących turystyki.
Niezwykle ważne jest precyzyjne określenie, co rozumie się przez pojęcie "obszary dotknięte kryzysem", ponieważ zróżnicowanie okoliczności i warunków może wpływać na tworzenie różnych alternatyw.
2.3.2 Nasza opinia porusza zatem następujące aspekty:
2.3.2.1 Sytuacja obszarów dotkniętych kryzysem: określenie niedostatków tych obszarów z różnych perspektyw, z uwzględnieniem następujących kwestii: problemy wynikające czasami z przeszłości związanej z jedną gałęzią przemysłu lub jednym przedsiębiorstwem; niekorzystne warunki środowiskowe lub ich pogorszenie; braki w infrastrukturze lub jej nieprzystawalność do przewidywanej działalności turystycznej; siła robocza pochodząca z innych sektorów, nieprzygotowana do zatrudnienia w turystyce; brak świadomości społecznej lub nieprzystosowanie środowiska społecznego do nowych rodzajów działalności, w tym turystyki.
W szczególności należy uwzględnić fakt, że obszary dotknięte trudnościami strukturalnymi zazwyczaj nie są naturalnymi obszarami turystycznymi, co szczególnie utrudnia znalezienie właściwej formy turystyki: turystyki kulturowej lub archeologicznej, sportowej, edukacyjnej i wielu innych form alternatywnych.
Za podstawę wszystkich produktów (projektów) turystycznych uznaje się przede wszystkim "pozytywne doświadczenie", które należy określić i promować.
2.3.2.2 Zaangażowanie instytucjonalne: niniejsza opinia jest wyraźnym wezwaniem do skutecznej współpracy między różnymi instytucjami i szczeblami administracji. Określa ona formy, scenariusze i modele współpracy międzyinstytucjonalnej, a także środki publiczne, które mogą przyczynić się do inicjowania działalności turystycznej.
W opinii jest odniesienie do roli, jaką odgrywają europejskie fundusze strukturalne w rewitalizacji obszarów dotkniętych kryzysem.
Instytucje mają do odegrania ważną rolę w zapewnieniu szkoleń służących do przystosowania miejsc pracy na byłych obszarach przemysłowych do potrzeb sektora usług.
2.3.2.3 Cel: utrzymanie więzi społecznych: podupadające sektory przez wiele lat związane były z obszarami, na których z początku się rozwinęły, a następnie zaczęły popadać w kryzys.
Oznacza to, że miejscowa ludność żyjąc i pracując na tych obszarach stworzyła na przestrzeni pokoleń więzi z otoczeniem.
Wprowadzając inicjatywy związane z turystyką powinniśmy dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać to przywiązanie do lokalnego środowiska, starając się stworzyć odpowiednie warunki: mieszkaniowe, usługowe, komunikacyjne itd.
Innym sposobem wspierania tych więzi społecznych jest tworzenie stabilnych miejsc pracy. Chociaż turystyka stanowi dobre źródło zatrudnienia, poważny problem w postaci sezonowości może utrudnić tworzenie więzi społecznych i powodować niepożądane migracje w pewnych okresach roku.
2.3.2.4 Dialog społeczny jako podstawa analizy i tworzenia alternatyw: proponujemy, aby dialog społeczny, za pośrednictwem związków zawodowych i stowarzyszeń, stał się podstawą budowania wspólnego zaangażowania pracowników i pracodawców w realizację przedsięwzięć i inicjatyw.
Ten dwustronny dialog powinien prowadzić do dialogu trójstronnego z udziałem władz poszukujących realnych alternatyw.
Także inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego i sektora turystycznego powinny uczestniczyć w realizacji przedsięwzięć.
2.3.2.5 Pobudzanie inicjatyw na rzecz turystyki o charakterze zrównoważonym: pomimo społecznego dramatu, jaki w wielu rejonach jest skutkiem schyłku społeczno-gospodarczego, należy zagwarantować, by alternatywy rozwojowe nie tylko skupiały się na naprawianiu błędów z przeszłości, związanych z ówczesnymi formami działalności, ale także sprawiały, by przyszła działalność odpowiadała kryteriom zrównoważonego rozwoju turystyki, z punktu widzenia społecznego, gospodarczego i środowiskowego. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera takie podejście w stosunku do działalności turystycznej.
2.3.2.6 Środowisko naturalne jako główny czynnik rewitalizacji i główna oś projektów w działalności turystycznej:
- Chociaż celem niniejszej opinii nie jest badanie przyczyn kryzysu społeczno-gospodarczego danego obszaru, można zauważyć, że, ze względów przyrodniczych, geograficznych lub geologicznych, wiele obszarów dotkniętych kryzysem uzależniło się od jednego rodzaju przemysłu.
Często przemysł ten nie tylko nie szanował środowiska naturalnego, lecz powodował prawdziwe pogorszenie jego stanu.
Nowe wymogi i zobowiązania w dziedzinie ochrony środowiska mogą ułatwić rewitalizację tych obszarów i pomóc wzmocnić ich potencjał turystyczny.
- W naszej opinii określone zostaną priorytety inicjatyw w dziedzinie środowiska, które powinny towarzyszyć tworzeniu przedsięwzięć w dziedzinie turystyki.
2.3.2.7 Utrzymanie i intensyfikacja działalności przedsiębiorstw i przyciąganie nowych inwestycji produkcyjnych: staramy się sporządzić jak najbardziej szczegółową listę inicjatyw wspierających przedsiębiorczość.
W omawianych obszarach przedsiębiorczość wywodzi się z dawnej specjalizacji — poprzez bezpośrednie zaangażowanie przedsiębiorców w tradycyjny przemysł lub przedsiębiorstwa pomocnicze. W związku z tym opinia uwzględnia działania takie jak: utrzymywanie istniejących przedsiębiorstw i tworzenie nowych, szkolenia biznesowe i rozwijanie kompetencji, rozwijanie konkurencyjności, wspieranie badań i rozwoju, tworzenie projektów, marketing itd.
Należy również wspierać takie podejścia jak wzajemne wsparcie, partnerstwo i współpraca między przedsiębiorstwami oraz pomiędzy przedsiębiorstwami i władzami, a także tworzenie związków przedsiębiorstw, obszarów i sektorów.
Na szczególną uwagę zasługują mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa.
2.3.2.8 Priorytet to utrzymywanie i tworzenie miejsc pracy: jako że najwyższe koszty społeczne procesów schyłkowych w przedsiębiorstwach i sektorach związane są z likwidacją miejsc pracy, inicjatywy zmierzające do ratowania sytuacji powinny stawiać sobie za główny cel utrzymanie i, o ile to możliwe, zwiększenie zatrudnienia na wspomnianych obszarach.
Aby to osiągnąć, postulujemy, aby oprócz wprowadzania przejściowych mechanizmów osłon socjalnych, inicjowane były także — w ramach projektów turystycznych — inwestycje generujące zatrudnienie, a także szkolenia, programy zmiany kwalifikacji zawodowych, propagowanie kultury samozatrudnienia, gospodarka społeczna itp.
2.3.2.9 Integracja wszystkich czynników kształtujących politykę turystyczną: przedsięwzięcia turystyczne mające na celu odnowę społeczno-gospodarczą obszarów dotkniętych kryzysem muszą brać pod uwagę wszystkie elementy, które — oprócz już wspomnianych — składają się na politykę turystyczną.
Konieczne jest więc jasne określenie roli czynników kulturowych, historycznych, przyrodniczych, sportowych itp.
2.3.2.10 Znaczącym wyzwaniem, które z powodzeniem podjęto na niektórych obszarach, jest właściwe wykorzystanie elementów uprzedniej działalności i włączenie ich do nowych rozwiązań w dziedzinie turystyki.
2.3.3 Bardzo istotne jest szczegółowe przeanalizowanie pozytywnych doświadczeń poszczególnych państw UE, nie tylko po to, aby spróbować przystosować je do innych warunków, lecz również aby je wspierać i ożywiać.
Ponieważ pozytywne doświadczenia nie wydają się zbyt powszechne, trudno przedstawić bardzo rozległą i różnorodną gamę przykładów.
2.3.4 W szczególności należy uwzględnić możliwość połączenia różnych miejscowości turystycznych na obszarach dotkniętych kryzysem w sieć, tworząc w ten sposób solidną podstawę promocji i wzajemnego wsparcia.
2.3.5 Wspieranie samozatrudnienia jest niewątpliwie ważnym czynnikiem umożliwiającym pracownikom przystosowanie się do nowej sytuacji.
Korzystanie z takiej możliwości przyniesie z pewnością ogromne korzyści obszarom dotkniętym kryzysem podczas ich przekształcania w obszary turystyczne, a zwłaszcza w obszary agroturystyczne.
Należy zbadać, jakiego typu wsparcie jest potrzebne, aby ten rodzaj zatrudnienia stał się skutecznym instrumentem w tym trudnym procesie przystosowawczym.
2.3.5.1 Niektóre inicjatywy, które należy stworzyć w tej dziedzinie:
2.3.5.1.1 Na poziomie europejskim samozatrudnienie definiowane jest jako zdolność i wola pracowników do prowadzenia działalności na własny rachunek, indywidualnie lub jako grupa.
Osoba pracująca na własny rachunek jest przede wszystkim pracownikiem, który podejmując niezależną działalność utrzymuje stosunki cywilne i gospodarcze z dostawcami i klientami.
2.3.5.1.2 Od lat samozatrudnienie stanowi skuteczną formę obrony przed przemysłowymi kryzysami gospodarczymi, ponieważ umożliwia ono utrzymanie poziomów zatrudnienia i zaspokojenie potrzeby tworzenia nowych miejsc pracy.
2.3.5.1.3 Praca na własny rachunek jest obecnie coraz bardziej powszechna wśród coraz młodszych pracowników i kobiet.
2.3.5.1.4 Aby usługi turystyczne oparte na samozatrudnieniu były skuteczne, muszą one zachęcać do rozwijania nowych umiejętności zawodowych.
Niektóre, acz nie wszystkie, spośród nowych zawodów wiejskich, które można stworzyć to:
- wyspecjalizowany handel produktami lokalnymi,
- tradycyjne produkty rzemieślnicze i spożywcze,
- usługi związane ze sportem i rekreacją oraz wypoczynkiem na łonie natury,
- sale do projekcji audiowizualnych i symulacji komputerowych,
- promocja kultury,
- opieka nad dziećmi, kempingi i schroniska,
- medycyna naturalna,
- usługi kosmetyczne,
- budownictwo tradycyjne i odtworzenie dawnych zawodów,
- kawiarenki internetowe,
- promowanie lokalnego obrotu nieruchomościami,
- doradztwo w dziedzinie nowych typów działalności,
- produkcja dóbr i usług konsumowanych zazwyczaj w kwaterach turystycznych,
- specjalistyczna opieka nad osobami starszymi.
2.3.6 Ponadto turystyka socjalna z pewnością odegra rolę w przyszłości jako rozwiązanie alternatywne dla licznych obszarów dotkniętych kryzysem, które poprzez turystykę poszukują nowej działalności gospodarczej.
Ze względu na swoje szczególne cechy turystyka socjalna jest szczególnie użytecznym narzędziem w zwalczaniu problemów wynikających z sezonowości oraz sposobem na wydłużenie sezonu urlopowego.
2.3.7 Nowy europejski scenariusz pobudzania alternatywnych rozwiązań turystycznych na obszarach dotkniętych kryzysem: opinia odwołuje się do możliwości, jakie stwarza rozszerzenie Unii Europejskiej przy określeniu ogólnych ram działania, wymiany informacji, powiązań między przedsięwzięciami, promowania najlepszych praktyk, rozwoju współpracy publiczno-prywatnej, itd.
2.3.8 Zobowiązania podjęte w Traktacie konstytucyjnym wobec obywateli, ich praw oraz najbardziej poszkodowanych regionów i obszarów, sprawiają, że nasza opinia, wraz z sekcją poświęconą turystyce w tekście Konstytucji, będzie odpowiedzią o wymiarze europejskim na wspomniane problemy, biorącą pod uwagę uwarunkowania krajowe, regionalne i lokalne.
2.4 W niniejszej opinii uwzględniono linie działania, które mogą przyczynić się do stworzenia rozwiązań alternatywnych: wcześniejsze opinie EKES-u, inicjatywy Komisji i Parlamentu Europejskiego oraz doświadczenia takich instytucji jak Światowa Organizacja Turystyki i Międzynarodowe Biuro Turystyki Socjalnej.
2.5 Doświadczenie jako fundament działań: pragniemy, aby niniejsza opinia była praktyczna i użyteczna, zwłaszcza dla obszarów, którym chcielibyśmy pomóc w rewitalizacji.
W związku z tym zostanie w niej przedstawiona lista najlepszych praktyk z zakresu tworzenia tego typu inicjatyw.
3.
Obszary dotknięte kryzysem społeczno-gospodarczym
3.1 Nie jest łatwo dokładnie zdefiniować pojęcie obszarów dotkniętych kryzysem, występujące w tytule niniejszej opinii; nie tylko ze względu na różnorodność charakteryzujących je cech, genezę i przyczyny kryzysu, rozmiary i zasięg jego skutków, rozprzestrzenienie geograficzne, lecz przede wszystkim ze względu na siłę wpływu następstw kryzysu na życie mieszkańców tych obszarów i sytuację działających tam przedsiębiorstw.
3.2 Aby wyróżnić i opisać różne typy obszarów dotkniętych kryzysem, podstawowym elementem, który należy przeanalizować, jest prawdopodobnie ich historia gospodarcza, wyrażona za pomocą rozmaitych wskaźników. Powinno to wyraźnie wskazać, czy dana sytuacja powstała niedawno, spowodowana zewnętrznymi przemianami technologicznymi, gospodarczymi lub społecznymi, czy też mamy do czynienia z obszarem znajdującym się stale w trudnej sytuacji, który nigdy w swojej historii nie osiągnął wystarczającego rozwoju gospodarczego, aby wytwarzać bogactwo i zapewnić mieszkańcom dobrobyt.
Rozróżnienie to ma niewątpliwie duże znaczenie przy tworzeniu najbardziej odpowiednich sposobów na wyjście z kryzysu oraz przy poszukiwaniu skutecznych alternatyw.
Doświadczenie w biznesie, wykształcenie mieszkańców, a w związku z tym możliwości rozpoczęcia nowej lub zastępczej działalności, różnią się znacznie między obszarami.
3.3 W przypadku obszarów, które nie osiągnęły jeszcze odpowiedniego poziomu rozwoju gospodarczego, przyczyny ich sytuacji mogą być bardzo zróżnicowane: peryferyjne położenie geograficzne, ekstremalne warunki klimatyczne i środowiskowe, niedobory infrastruktury, mało przedsiębiorczy charakter miejscowej ludności oraz zestaw przyczyn, które skłaniały i nadal skłaniają miejscową ludność do emigracji na obszary o większych możliwościach rozwoju gospodarczego, tak we własnym kraju, jak i w innych.
Stopniowe wyludnienie i zerwanie więzi społecznych na wielu obszarach Europy, a zwłaszcza na obszarach rolniczych, jest problemem, z którym walczy się w sposób zdecydowany za pomocą wspólnotowych polityk i instrumentów rozwoju regionalnego.
Turystyka i rozwój z nią związany są celem różnych korzystnych działań w tej dziedzinie.
3.4 Co się tyczy obszarów, w których w pewnym okresie miał miejsce bujny rozwój gospodarczy, oparty na różnych typach działalności, takich jak rolnictwo, górnictwo czy przemysł — np. tekstylny, metalurgiczny lub chemiczny — a gdzie z rozmaitych powodów trzeba było porzucić daną działalność, problem polega przed wszystkim na załamaniu się modelu społecznego, ze wszystkimi tego skutkami dla ludności i lokalnych podmiotów gospodarczych.
W takich przypadkach zależność od jednej branży lub słabe zróżnicowanie gospodarcze jest dodatkowym czynnikiem utrudniającym odnalezienie alternatywy dla utraty miejsc pracy, którą pociągają za sobą procesy schyłkowe w gospodarce lokalnej.
3.5 Czynniki, które mogą wpływać i faktycznie wpływają na kryzys gospodarczy obszaru, który był wcześniej strefą aktywności, rentowności i konkurencyjności, w której tworzono miejsca pracy i dobrobyt, są bardzo zróżnicowane; z ogólnej perspektywy wydaje się jednak, że globalizacja działalności gospodarczej i przemiany technologiczne są źródłem wszystkich tych czynników.
Rynki zmieniają się bardzo szybko, często w sposób gwałtowny. Znikła stabilność, jaką przemysł zapewniał narodom, które potrafiły w zeszłych stuleciach odpowiednio zastosować zasady produkcji przemysłowej, a na miejsce tej stabilności pojawiły się przemiany technologiczne i społeczne, rozszerzenie rynków, natychmiastowy przekaz informacji na skalę światową, globalna konkurencja oraz delokalizacja produkcji dóbr i usług.
Koszty pracy stały się podstawowym czynnikiem lokalizacji przemysłu, jednak to potencjał badawczy, rozwój i innowacyjność, dostępność i jakość usług, wysoka jakość zarządzania i profesjonalizm pracowników są, obok dostępu do technologii, elementami określającymi konkurencyjność różnych gałęzi gospodarki.
Wstrzymanie procesu dezindustrializacji i odnalezienie alternatywnych sposobów tworzenia miejsc pracy to prawdopodobnie największe wyzwanie stojące przed Europą, jak uznano to w celach strategii lizbońskiej.
3.6 Skutki procesu schyłkowego na danym obszarze dla jego mieszkańców i przedsiębiorstw są wielorakie: utrata miejsc pracy, ogólne zubożenie, przemiany demograficzne, wyludnienie oraz utrata tkanki przemysłowej.
Należy jednak zaznaczyć, że skutki te trwają długo i dotyczą na różne sposoby wielu pokoleń.
Pokolenie, którego schyłek gospodarczy dotyka bezpośrednio, często odnajduje w środkach ochrony socjalnej pewien rodzaj rozwiązania zastępczego, nie pożądanego, ale koniecznego, o ile środki te zapewniają mu konieczne przychody.
Zdarza się to w wypadku procesu likwidacji wielkich przedsiębiorstw produkcyjnych i wydobywczych, gdy zdolne do pracy osoby w wieku młodym i średnim są skazane na bezczynność i egzystencję opartą na zasiłkach socjalnych.
Jest to z pewnością sytuacja niepożądana, ale problemy kolejnego pokolenia, które nie ma ani możliwości zatrudnienia, ani prawa do zasiłków są chyba bardziej niepokojące.
W tego typu sytuacjach przedsiębiorczość, zróżnicowanie działalności i kształcenie są czymś więcej niż środkami zaradczymi — są absolutną koniecznością.
3.7 Podsumowując, dla obszarów dotkniętych kryzysem — tych które jeszcze nie osiągnęły rozwoju gospodarczego jak i dla tych, które go osiągnęły, ale utraciły — turystyka może okazać się realną alternatywą, przekierowując ich rozwój gospodarczy na branżę silną, stabilną, o dobrych perspektywach na przyszłość, tworzącą miejsca pracy oraz zdolną do utrzymania równowagi gospodarczej, społecznej i ekologicznej.
Jest oczywiste, że przemiany kulturowe i gospodarcze, które z pewnością z tego wynikną, nie są procesem łatwym oraz że nie zawsze osiągnie się na tym polu sukces, ale obszary dotknięte kryzysem mają niewiele alternatyw, a niektóre z nich są często jeszcze trudniejsze do zrealizowania.
3.8 Nie należy również zapominać, że, czasami, w sąsiedztwie dużych miast, w tym miast gospodarczo aktywnych, istnieją marginalne strefy poszkodowane, gdzie działalność gospodarcza jest nikła lub żadna.
W takich wypadkach, różne wydarzenia o znaczeniu międzynarodowym mogą przyczynić się do uzyskania nowej wartości i do ożywienia gospodarczego.
Przykłady takie jak wystawy światowe w Sewilli i Lizbonie, igrzyska olimpijskie w Barcelonie i, niedawno, w Atenach okazały się bardzo ważnym czynnikiem dla materialnej rehabilitacji oraz pobudzenia, często polegającego na powstaniu nowych stref turystycznych.
4.
Cele i metody działania
4.1 Po przeanalizowaniu sytuacji, genezy i specyficznych cech obszarów dotkniętych kryzysem, należy przyjrzeć się możliwym celom i metodom, które pozwolą określić — zgodnie z tytułem niniejszej opinii — jaki jest wkład turystyki w ożywienie gospodarcze tych obszarów.
4.1.1 Za punkt wyjścia należy przyjąć, że podstawowym celem każdego działania na rzecz rozwoju gospodarczego powinno być zapewnienie mieszkańcom danego obszaru odpowiednich warunków rozwoju osobistego i społecznego, aby nie czuli się zmuszeni do emigracji lub wyjazdu do innych regionów, krótko mówiąc, aby mogli zachować więzi społeczne, które utrzymywali od pokoleń z najbliższym otoczeniem.
Dlatego inicjatywy turystyczne proponowane jako alternatywy muszą w skuteczny sposób zapewniać nie tylko konieczną infrastrukturę, lecz także stałe zatrudnienie dla osób zajmujących się turystyką, w najszerszym tego słowa znaczeniu.
Stworzenie produktów turystycznych, zrównoważonych i rentownych w dłuższym okresie, jest konieczne aby móc zaoferować alternatywę osobom dotkniętym bezrobociem wynikającym z kryzysu społeczno-gospodarczego, jeśli za główny cel uważa się utrzymanie więzi społecznych.
4.2 Podobnie, celem wszelkich działań na rzecz rozwoju gospodarczego tych obszarów powinno być zróżnicowanie działalności gospodarczej.
Jeśli jedną z przyczyn kryzysu są przemiany technologiczne lub rynkowe na obszarach, gdzie działalność gospodarcza polegała na uzależnieniu od jednego typu przemysłu, wydaje się jasne, że aby uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, należy określić zestaw zróżnicowanych i uzupełniających się rodzajów działalności, dzięki którym będzie można zapewnić przyszłość gospodarce regionu.
Działalność turystyczna, ze względu na swój wszechstronny charakter i zaangażowanie wielu podmiotów, rozmaitej wielkości przedsiębiorstw, firm rodzinnych jak i ponadnarodowych, o różnej misji społecznej i różnym podejściu do biznesu, jest dobrym czynnikiem różnicującym system produkcyjny danego obszaru.
4.3 Innym ważnym celem wszelkich działań na rzecz rozwoju gospodarczego tych obszarów jest trwałe zrównoważenie działalności pod względem gospodarczym, społecznym i — w szczególności — środowiskowym.
Bardzo często upadająca działalność przemysłowa lub górnicza spowodowała znaczne zniszczenie środowiska w okolicy; pozostałością po upadłym przemyśle są często przestarzałe i opuszczone obiekty, zanieczyszczenia przemysłowe, zniszczenie terenu czy zanieczyszczona gleba. Rzecz jasna, nie są to idealne warunki dla rozwoju turystyki, która z zasady poszukuje miejsc, gdzie przyroda prezentuje się estetycznie i atrakcyjnie.
4.3.1 W zasadzie przywrócenie pierwotnych warunków naturalnych, lub przynajmniej częściowe uzdrowienie środowiska, należy do obowiązków przedsiębiorstw, które prowadziły działalność na danym obszarze.
W praktyce zastosowanie tej zasady oczywiście nie jest łatwe, ponieważ ich własny upadek gospodarczy na to nie pozwala, w związku z czym władze publiczne muszą zadziałać zastępczo, aby zapewnić odpowiednie warunki środowiskowe.
Jest to szczególnie ważne w przypadku przedsiębiorstw, które obecnie przenoszą działalność w ramach delokalizacji, a otrzymały dotacje publiczne w momencie rozpoczęcia działalności na danym obszarze.
Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw powinna skłonić je do pokrycia tych dodatkowych kosztów wynikających z ich działalności.
4.4 Aby osiągnąć te jakże trudne cele konieczne jest zastosowanie metod zapewniających powodzenie. Za punkt wyjścia należy więc przyjąć dialog społeczny jako kluczowy element rozwijania alternatyw.
Dialog społeczny między podmiotami gospodarczymi i społecznymi, między pracodawcami i pracownikami, za pośrednictwem związków zawodowych i stowarzyszeń pracodawców, jest podstawą sukcesu projektów i inicjatyw.
Społeczeństwo obywatelskie, za pośrednictwem swych rozmaitych stowarzyszeń konsumenckich i obywatelskich także może i powinno brać udział w tym procesie.
4.4.1 Ze szczególną uwagą należy jednak rozpatrzyć zaangażowanie władz publicznych, które powinny aktywnie uczestniczyć we wspieraniu wszelkich alternatywnych rozwiązań dla obszarów dotkniętych kryzysem; mogą to być rozwiązania związane z turystyką lub z przemysłem czy usługami.
Współpraca pomiędzy różnymi szczeblami władz i instytucji publicznych powinna zapewnić ogólne warunki powodzenia inicjatyw i w razie potrzeby wspierać rentowność projektów.
Fundusze strukturalne UE są szczególnie odpowiednimi instrumentami takiego działania, skoordynowanego między szczeblami: europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, w zakresie badania i praktycznej realizacji projektów i inicjatyw w dziedzinie rozwoju regionalnego, zdolnych do ożywienia obszarów dotkniętych kryzysem.
4.5 Szkolenie mieszkańców obszarów dotkniętych kryzysem jest jednym z fundamentalnych elementów procesu przekształcania tych obszarów.
Z jednej strony należy zapewnić możliwość przekwalifikowania się dla osób, które straciły zatrudnienie, aby mogły podjąć nową pracę w innych zawodach, które zazwyczaj znacznie się różnią od wcześniej wykonywanych pod względem wymogów i umiejętności.
Praktyka wskazuje, że takie zmiany to wielkie wyzwanie, i że tylko za pomocą silnych i ciągłych działań szkoleniowych można z robotników przemysłowych zrobić pracowników sektora usługowego.
To samo tyczy się kolejnego pokolenia, którego wprawdzie nie dotknęła bezpośrednio utrata zatrudnienia, ale które nie widzi w swoim otoczeniu szans na pracę w branży tradycyjnej dla danego obszaru.
Jedynie kształcenie może pomóc im przezwyciężyć brak szans na zatrudnienie.
4.6 Obecny proces rozszerzenia UE może wprowadzić nowe czynniki, negatywne jak i pozytywne, tj. z jednej strony stanowiące utrudnienie, ponieważ ilość obszarów wymagających rozwoju jest większa, a ich przeszłość przemysłowa, górnicza czy rolnicza trudniejsza do przezwyciężenia, ale z drugiej strony jasne jest, że popyt na mobilność, rekreację i turystykę może znacznie wzrosnąć, co oznacza wzmocnienie branży turystycznej.
Działania na rzecz turystyki zrównoważonej na całym terytorium europejskim, według kryteriów europejskiego modelu turystyki, mogą być świetnym instrumentem rozwoju gospodarczego dla niektórych obszarów dotkniętych kryzysem.
5.
Dobre praktyki w dziedzinie wykorzystania turystyki w przeobrażeniach społeczno-gospodarczych na obszarach dotkniętych kryzysem
5.1 Jednym z głównych celów niniejszej opinii jest zebranie, przeanalizowanie i wyciągnięcie wniosków z różnych przykładów pozytywnych doświadczeń w sytuacjach, w których turystyka stała się skuteczną alternatywą dla obszarów objętych kryzysem.
5.1.1 W tym celu zebrano wiele różnych doświadczeń podczas przesłuchań w Kordobie, zorganizowanych przez EKES wraz z władzami prowincji, a ponadto zebrano inne inicjatywy, które ze względu na swoją wartość pedagogiczną zasługują na przeanalizowanie, gdyż mogą potencjalnie służyć za przykład.
5.2 Doświadczenia Asturii (prowincja Hiszpanii): jest to przypadek bardzo udanego przeobrażenia, gdyż cały region, dawniej o charakterze wybitnie górniczym i przemysłowym, zareagował wobec kryzysu i utraty zatrudnienia w tych branżach, wybierając intensywny rozwój turystyki.
W tym celu stworzono kilka marek i produktów turystycznych, ściśle powiązanych z koncepcją "Asturia i przyroda":
- Turystyka i Przyroda — Asturia rajem dla miłośników przyrody
- Turystyka i Kultura — Asturia skarbnicą kultury
- Turystyka i Gastronomia — Smaki Asturii
- Turystyka i Miasto — Miasta Asturii
- Turystyka i Komfort — Rezydencje asturyjskie
- Restauracje w Asturii
- Wsie asturyjskie — Komfort pod gruszą
- Asturia — Turystyka na najwyższym poziomie
5.2.1 Ta nowa strategia rozwoju lokalnego odniosła duży sukces, a poziom zatrudnienia w regionie wzrósł w ostatnich latach o 8 %.
Widać wyraźnie, że w tym przypadku zrównoważone podejście do środowiska naturalnego zostało uznane za podstawę turystyki o wysokiej jakości, będącej w harmonii z przyrodą, oraz że zarówno podmioty gospodarcze i społeczne, jak i instytucje publiczne aktywnie wspierały tę zmianę strategii i modelu regionu.
5.3 Doświadczenia Zabrza. W całym województwie śląskim przemiany gospodarcze i inne czynniki rynkowe wywołały likwidację wielu przedsiębiorstw, powodując utratę dziesiątek tysięcy miejsc pracy oraz spustoszenie krajobrazu, w którym dominują opuszczone obiekty przemysłowe.
Podejmowano tam wiele wysiłków na rzecz promocji turystycznej, ale region ten ma nadal tradycyjny wizerunek strefy przemysłowej, o ponurym krajobrazie i zniszczonym środowisku.
Jednak ten mało atrakcyjny dla turystów wizerunek można przekształcić w czynnik pozytywny dla życia społecznego i gospodarczego regionu, jeśli lokalne dziedzictwo kultury przemysłowej wykorzysta się na cele turystyczne, tak jak pragną i planują to tamtejsze władze.
Chodzi tu o przekształcenie obiektów poprzemysłowych poprzez nadanie im nowych funkcji, głównie o charakterze turystycznym, które mają tę zaletę, że nie są zależne od sezonu.
W ten sposób można zachować dziedzictwo kultury przemysłowej i pierwotny charakter miast i regionów.
5.3.1 Projekt ten nie jest jednak pozbawiony trudności.
Do złego stanu technicznego obiektów i ich opuszczenia dochodzą inne problemy, np. niedobór środków finansowych i wykwalifikowanego personelu, brak infrastruktury turystycznej, kłopoty związane z własnością obiektów i inne czynniki, które nie pozwalają większości obiektów kultury przemysłowej spełniać warunków koniecznych do ich przekształcenia w rentowne produkty turystyczne.
Rola, jaką mogą tu odegrać europejskie fundusze strukturalne, jak FEDER i EFS, może być bardzo istotna przy pokonywaniu przeszkód finansowych oraz w zakresie szkolenia mieszkańców.
5.3.2 Na szczeblu regionalnym stworzono projekt wykorzystania obiektów poprzemysłowych do celów turystycznych: "Szlak zabytków kultury przemysłowej", który zawiera 30 obiektów wybranych według różnych kryteriów, takich jak atrakcyjność i dostępność, możliwość dostosowania ich do potrzeb ruchu turystycznego lub bezpieczeństwo zwiedzających.
Zabrze prezentuje się jako uznany wzorzec turystyki przemysłowej, który uzyskał kilka wyróżnień w dziedzinie turystyki. W Zabrzu udało się nie tylko stworzyć alternatywę wobec kryzysu górnictwa w regionie.
Miasto stało się także ośrodkiem dyskusji i inspiracji dla nowych projektów w dziedzinie turystyki przemysłowej podejmowanych w Polsce i w całej Europie. Zorganizowano tam konferencje międzynarodowe na temat "Dziedzictwo przemysłowe jako nowy produkt dla turystyki i rekreacji" we wrześniu 2004 r. i w maju 2005 r.
Owocem tych konferencji były dwie rezolucje zabrzańskie, które zawierają bardzo wartościowe wizje wykorzystania dziedzictwa kultury przemysłowej w turystyce i rekreacji.
Warto także wspomnieć o woli włączenia się Światowej Organizacji Turystyki (WTO) w proces tworzenia sieci turystyki przemysłowej, która będzie wspomagać promocję tego produktu.
5.3.4 Podsumowując, przykład Zabrza wnosi bogactwo wiedzy i doświadczeń, które z pewnością mogą się przydać w innych miejscowościach o podobnej sytuacji, jeśli będzie istniała wola nadania im wartości turystycznej.
EKES uznaje i wspiera rolę i wartość turystyki i będzie ją promował przy każdej odpowiedniej okazji.
5.4 Doświadczenia Muzeum Górnictwa w Río Tinto w prowincji Huelva (Hiszpania): W kopalni w Río Tinto wydobywano różne metale szlachetne, co przynosiło temu obszarowi bogactwo już od czasów rzymskich.
W roku 1982 kopalnię zamknięto, a jej okolica popadła w kryzys gospodarczy.
Dziś Muzeum Górnictwa w Río Tinto opiekuje się dziedzictwem tego miejsca o bogatej historii.
Muzeum jest ośrodkiem informacji tematycznego parku atrakcji (Tematyczny Park Górniczy Río Tinto), który obejmuje teren kopalni i okoliczne wsie.
W Tematycznym Parku Górniczym, zajmującym powierzchnię 900 hektarów, zwiedzający mogą odbyć przejażdżkę pociągiem trasą dawnej kolei transportującej rudy metali do Huelvy, zwiedzić stare sztolnie, cmentarz rzymski i osiedle górnicze założone przez angielską spółkę, do której należała kopalnia w XIX wieku.
Krótko mówiąc, teren będący wcześniej nieużytkiem stał się ośrodkiem rekreacji i odtwarzania lokalnego dziedzictwa kulturowego.
"Eksperyment" polegający na przyciągnięciu turystów umożliwił w tym przypadku, jak i w innych podobnych, firmom działającym w tym sektorze na osiągnięcie zysków na obszarach, których jedyną alternatywą byłoby opuszczenie.
5.5 Obszar górniczo-przemysłowy w Peñarroya-Pueblonuevo (Hiszpania) posiada bogate dziedzictwo kultury przemysłowej, pozostałość po kompleksie fabrycznym z XX w., który obecnie jest przerabiany na ośrodek rozrywki i rekreacji dla ludności miejscowej i odwiedzających.
Warto zauważyć, że wiele miejscowości z doliny Alto Guadiato w prowincji Kordoba połączyło siły na rzecz wspólnego projektu ożywiania różnych atrakcji, m.in. Muzeum Geologiczno-Górniczego w Peñarroya-Pueblonuevo.
Projekt ten ma na celu znalezienie sposobu na przyciągnięcie turystów, gdyż turystyka może doprowadzić do ożywienia gospodarczego w miejscowościach, w których upadek kopalni spowodował bezrobocie.
Wywiera on wpływ jako wszechstronna i skoordynowana oferta obejmująca dawne ośrodki przemysłowe i wydobywcze, ofertę gastronomiczną, sportową i kulturalną w okolicach Fuenteovejuna, Bélmez i innych miejscowości na tym obszarze.
5.6 Do "Sieci Muzeum Nauki i Techniki Katalonii" (Hiszpania) należy 20 różnych obiektów kultury przemysłowej w regionie Katalonii; są to obiekty przemysłu tekstylnego i maszynowego, papiernie, garbarnie, stacje kolejowe itp.
Przemysł kataloński był niewątpliwie w minionych stuleciach bardzo ważny i miał szczególną wartość pod względem gospodarczym, ale też kulturalnym, architektonicznym i społecznym; stanowi on istotny element tożsamości zbiorowej Katalonii.
Za pomocą "Sieci" tworzy się całościową promocję turystyczną dla 20 punktów, które razem stanowią jeden system interesujących obiektów turystyki kulturowej.
Taki model działania wydaje się idealny do wykorzystania w innych projektach o podobnych cechach.
5.7 Innym ciekawym doświadczeniem, nad którym patronat sprawowało Międzynarodowe Biuro Turystyki Socjalnej, jest alternatywny rozwój lokalny przeżywającego kryzys regionu węglowego La Roche-en-Ardenne (Belgia), możliwy dzięki utworzeniu wakacyjnego ośrodka turystyki socjalnej, który odgrywa ważną rolę w tym regionie w dziedzinie zatrudnienia.
5.8 W całej Europie pojawiają się różne innowacyjne projekty w dziedzinie turystyki, które starają się znaleźć, choćby częściowo, alternatywy na sytuacje kryzysu gospodarczego.
Jako przykład wskazać można rybaków proponujących turystom jednodniowy aktywny udział w codziennej pracy na pokładzie statku.
Dla turystów jest to doświadczenie kontaktu z rzeczywistością zawodową i kulturową o dużej atrakcyjności, pozwalające zwiększyć dochody w sektorze będącym w kryzysie.
6.
Podsumowanie
6.1 Podczas kolejnych posiedzeń grupy analitycznej, której powierzono stworzenie niniejszej opinii oraz podczas bardzo owocnych przesłuchań w Kordobie, udało się zebrać nie tylko doświadczenia i stanowiska wyrażone powyżej, ale także bardzo wartościowe wnioski i zalecenia.
6.2 Jak zaznacza się w rozlicznych dokumentach Komisji, samego EKES-u i wielu innych analizach, turystyka jest działalnością gospodarczą o dużym znaczeniu nie tylko z perspektywy stricte gospodarczej, ale także społecznej i ekologicznej.
Szczególnie należy podkreślić, że turystyka jest przemysłem silnym, stabilnym, o dobrych perspektywach na przyszłość i który tworzy miejsca pracy wysokiej jakości, jeśli rozwija się w sposób zrównoważony w krótkiej, średniej i długiej perspektywie czasowej.
6.3 Kryzys społeczno-gospodarczy, który dotyka wiele obszarów położonych w różnych krajach Europy, ma różnorodne przyczyny i cechy w każdym przypadku, ale we wszystkich utrata miejsc pracy przy jednoczesnym braku alternatyw gospodarczych jest najbardziej odczuwalnym i najbardziej bolesnym skutkiem dla mieszkańców, którzy często zmuszeni są do emigracji w poszukiwaniu innych alternatyw, odmiennych od tradycyjnych zawodów i typów działalności na swoim obszarze.
Wyludnienie znacznych obszarów rolniczych, przemysłowych lub górniczych jest niepożądanym skutkiem przemian struktury gospodarczej.
6.4 Zachowanie więzi społecznych ludności lokalnej jest podstawowym celem wszystkich polityk dążących do osiągnięcia równowagi regionalnej i w związku z tym do zaoferowania obszarom dotkniętym kryzysem realistycznych alternatyw; w tym kontekście, europejskie fundusze strukturalne odgrywają istotną rolę podstawowych instrumentów polityki na rzecz zachowania więzi.
Najwyższym priorytetem powinno być utrzymanie lub tworzenie miejsc pracy, które są środkami integracji społecznej.
6.5 Dla różnych obszarów w sytuacji kryzysowej turystyka może okazać się dobrą alternatywą, pozwalającą na rozpoczęcie działalności o dużym potencjale dla rozwoju społeczeństwa i przedsiębiorstw oraz dla możliwości zatrudnienia, co potwierdzają rozliczne doświadczenia na wszystkich szczeblach.
6.6 Poszukiwania alternatyw turystycznych dla obszarów dotkniętych kryzysem nie są jednak pozbawione znacznych utrudnień i różnego rodzaju przeszkód.
Szczególnie należy podkreślić fakt, że obszary dotknięte kryzysem nie są z zasady obszarami typowo i "naturalnie" turystycznymi, a raczej wręcz przeciwnie; często obszary te, o zniszczonym środowisku, nie są atrakcyjne turystycznie i bardzo trudno jest tam zregenerować lub stworzyć otoczenie, które sprzyjałoby trwałemu rozwojowi turystyki.
Dlatego ważne jest przygotowanie oferty produktów i usług zdolnych do wykreowania popytu.
6.7 Poza tą negatywną sytuacją wyjściową istnieją różne dodatkowe problemy, które utrudniają rozwinięcie alternatyw turystycznych na obszarach dotkniętych kryzysem:
- problemy o charakterze finansowym, tj. braki kapitału na tworzenie infrastruktury i produktów turystycznych,
- problemy o charakterze kulturowym, tj. brak odpowiedniego wyszkolenia mieszkańców, pozwalającego im na zmianę pracy i przejście do branży usług turystycznych,
- problemy związane z możliwością dojazdu i poruszania się turystów, tak aby mogli dotrzeć w sposób bezpieczny do stworzonych lub promowanych obiektów turystycznych,
- problemy związane z bezpieczeństwem osób i mienia,
- problemy wynikające z nieistniejącej lub źle zorganizowanej promocji obiektów turystycznych,
- brak wyspecjalizowanego doradztwa technicznego, pomagającego w określeniu czynników powodzenia nowych przedsięwzięć.
6.8 Ale właśnie te dwa czynniki — możliwość odnalezienia alternatywy w turystyce oraz problemy nieodłącznie związane z tym procesem — powinny mobilizować instytucje publiczne, jak i działaczy społecznych i ogół obywateli do podjęcia wyzwania i wykorzystania tego potencjału.
Europejska polityka regionalna oraz pozostałe polityki europejskie w dziedzinie turystyki, kultury, zatrudnienia, transportu i infrastruktury itp. powinny wspierać realizację tych zadań, koordynując w tym celu działania.
Ignorowanie sytuacji obszarów dotkniętych kryzysem czy unikanie ryzyka i problemów związanych z alternatywą turystyczną nie wydają się być dobrą strategią.
Inne alternatywy dla takich obszarów, poza rozwijaniem działalności turystycznej, nie są ani liczne, ani łatwe.
6.9 Aby alternatywa dla obszarów objętych kryzysem polegająca na rozwijaniu tam turystyki mogła być skuteczna, musi spełniać kilka warunków, a mianowicie:
- Wspierać i wzmacniać wartości kulturowe, historyczne i przyrodnicze właściwe dla danego obszaru.
Ludność lokalna, również w regionach dotkniętych kryzysem, jest często depozytariuszem niepowtarzalnego bogactwa kulturowego.
- Podejść do problemów całościowo, co pomoże stworzyć, za pomocą zintegrowanych planów rozwoju, różnorodność produktów i usług, jakiej potrzebuje branża turystyczna.
- Promować produkty turystyczne, umożliwiające zakwaterowania turystów w pobliżu różnych atrakcji turystycznych.
Zakwaterowanie jest tym składnikiem kosztów turystycznych, który nadaje działalności turystycznej stabilność i tworzy uzupełniające otoczenie biznesowe.
Hotele lub inne rodzaje zakwaterowania krótkoterminowego powinny być wyraźnie traktowane preferencyjnie wobec turystyki rezydencyjnej, gdyż stanowią gwarancję długoterminowej rentowności.
- Rozwijać się w sposób zrównoważony pod względem gospodarczym, społecznym i ekologicznym, w taki sposób, aby ten sam typ działalności był podstawą dla tworzenia wielu przedsiębiorstw, dających możliwość pracy lub samozatrudnienia.
- Tworzyć konkurencyjne i zróżnicowane otoczenie biznesowe, tak aby zmieniające się warunki rynkowe, globalizacja gospodarki i delokalizacje przedsiębiorstw nie wpływały już na dany obszar w przyszłości.
- Wzmacniać, za pomocą szkoleń zawodowych, wysoką jakość we wszystkich aspektach: w obsłudze klientów, w warunkach pracy, poszanowaniu środowiska naturalnego.
- Wchodzić w związki z innymi miejscowościami o podobnych cechach, aby stworzyć sieci współpracy, które wzmocnią wspólną promocje produktów, marek i regionów wartych odwiedzenia.
- Wprowadzać innowacyjne rozwiązania w dziedzinie oferowanych produktów i usług.
Szerokie i dogłębne zastosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) będzie z pewnością istotnym warunkiem konkurencyjności.
Wykorzystanie internetu przez duże, średnie i małe przedsiębiorstwa turystyczne, a zwłaszcza te ostatnie, jest bardzo istotnym sposobem promocji i wprowadzenia swojej oferty na rynek.
- Zagwarantować prawa konsumenckie w turystyce, która jest działalnością przekrojową, i w której działa wiele przedsiębiorstw małych rozmiarów.
6.10 Produkty turystyczne wybrane na każdym obszarze będą oczywiście różne, w zależności od wielu czynników; trudno tu określić, który rodzaj jest najlepszy w każdym przypadku, ale jako przykład działań pośrednio lub bezpośrednio związanych z turystyką i tworzących alternatywną przestrzeń turystyczną, warto wspomnieć turystykę wiejską i agroturystykę, uzupełnione o rzemiosło, produkcję i sprzedaż lokalnej żywności, a także turystykę przemysłową, przedstawioną wyżej w przykładach dobrych praktyk, turystykę zdrowotną czy kulturową.
Wsparcie instytucjonalne dla turystyki wiejskiej jest niezbędne dla jej długoterminowej opłacalności.
6.11 Typy przedsiębiorstw, dzięki którym można rozwijać produkty i działalność turystyczną na obszarach dotkniętych kryzysem nie różnią się od tych działających w innych okolicznościach, ale warto je jednak wymienić:
- Samozatrudnienie jest skuteczną formą obrony przed kryzysami w przemyśle i w sytuacji tworzenia nowych rodzajów działalności może być odpowiednią formą dla przedsiębiorczych młodych osób. W przypadku turystyki wiejskiej różne formy przedsiębiorstw jednoosobowych i rodzinnych występują częściej niż w innych branżach.
- Spółdzielnie (wytwórcze, doradcze i konsumenckie) zarządzają miejscami noclegowymi, np. pensjonatami, kempingami czy schroniskami, oferują różnego rodzaju usługi turystyczne lub zajmują się organizacją podróży.
Możliwość tworzenia sieci i funkcjonowania w nich jest istotną wartością dodaną, którą wiele państw — między innymi Włochy, za pośrednictwem Legacoop — umieją wykorzystać aby wzmocnić znaczenie spółdzielni w branży turystycznej.
- Jeśli chodzi o mikroprzedsiębiorstwa, to w umowach zbiorowych należałoby osobno uwzględnić ich szczególną sytuację, aby zapewnić, z jednej strony, wysoką jakość zatrudnienia, a z drugiej strony, możliwość dopasowania się do skomplikowanej i zmiennej rzeczywistości.
- Organizacje zajmujące się turystyką socjalną w różnych krajach mogą bardzo skutecznie współpracować ze sobą na rzecz stworzenia z turystyki alternatywy dla obszarów dotkniętych kryzysem.
Liczba turystów, którą co roku obsługują może być bodźcem do ustanowienia nowych tras i projektów turystycznych na tych obszarach.
Bardzo znaczące są doświadczenia BITS (Międzynarodowego Biura Turystyki Socjalnej) w tej dziedzinie, np. w kurorcie Liguerre de Cinca w Hiszpanii, dzięki któremu cała okolica otrzymuje duży impuls gospodarczy.
Także w Portugalii różne miejscowości letniskowe, zarządzane przez INATEL, stymulują działalność gospodarczą w całym regionie.
6.12 Aby zapewnić rentowność przedsiębiorstw turystycznych powstałych jako alternatywa na obszarach dotkniętych kryzysem, istotne jest, by w okolicy prowadzona była działalność uzupełniająca na zasadach współpracy w perspektywie wspólnego celu. Chodzi o rozwijanie prawdziwego "przymierza turystycznego", w którym każde przedsiębiorstwo powinno być pojmowane jako część całościowej oferty turystycznej.
Tak więc przymierze kultury, gastronomii, oferty przyrodniczej, zakwaterowania i wreszcie wszystkich innych rodzajów działalności gospodarczej zawierających czynnik "atrakcyjności turystycznej" powinno być skoordynowane tak od strony publicznej, jak i prywatnej.
Do przymierza takiego dochodzi czasami — nie zawsze — w turystyce tradycyjnej, jednak w nowych formach działalności na obszarach dotkniętych kryzysem jest ono niezbędne ze względu na skrajne trudności i słabość przedsiębiorstw.
Forma "szlaku turystycznego", obejmującego różne podmioty gospodarcze, jest konkretnym przykładem takiego działania.
W każdym wypadku we współpracy tej powinny uczestniczyć wszystkie podmioty gospodarcze i społeczne.
7.
Uwagi końcowe
7.1 Ożywienie społeczno-gospodarcze europejskich obszarów dotkniętych kryzysem jest dużym i niełatwym wyzwaniem dla instytucji publicznych każdego szczebla, dla podmiotów społeczno-gospodarczych i dla obywateli; jest to jednak wyzwanie, którego nie można uniknąć, jeśli nie chce się skazać niektórych rejonów na wyludnienie, a ich mieszkańców na biedę lub konieczność emigracji.
Alternatywa w postaci turystyki jest jednym z możliwych rozwiązań, ale jej wartość dodana, zdolność tworzenia miejsc pracy i perspektywy na przyszłość czynią z niej sektor priorytetowy.
7.2 W rzeczy samej, tak polityki europejskie, jak i dokumenty wydawane przez instytucje wyrażają poparcie dla tej opcji; Komisja Europejska, Parlament i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popierają i promują tę alternatywę, ale wsparcie finansowe działań w tym kierunku za pośrednictwem funduszy strukturalnych jest jeszcze niewystarczające, a ich wykorzystanie jako narzędzi wspomagających pobudzanie nowej działalności gospodarczej — coraz trudniejsze.
Proponujemy, by Komisja zrealizowała projekt pilotażowy oparty o doświadczenia zakończone sukcesem, co pozwoliłoby na praktyczną analizę i znalezienie najlepszej metodologii wykorzystania funduszy strukturalnych dla promocji turystyki na obszarach dotkniętych kryzysem społeczno-gospodarczym.
7.3 Inne instytucje, jak np. Światowa Organizacja Turystyki (WTO) i Międzynarodowe Biuro Turystyki Socjalnej (BITS) podejmują działania o wielkiej wartości strategicznej poprzez wspieranie i wzmacnianie sieci wspólnej komunikacji i promocji, niezbędnych dla powodzenia projektów turystycznych na obszarach dotkniętych kryzysem.
7.4 Wewnątrz Państw Członkowskich należałoby wzmocnić koordynację działań na różnych szczeblach administracji: państwowej, regionalnej i lokalnej, a także stworzyć ośrodki monitorowania turystyki, zajmujące się analizowaniem potencjału tej branży i wypracowywaniem różnych zintegrowanych strategii i polityk rozwoju turystyki; ośrodki takie są świetnymi narzędziami diagnostyki i działania.
7.5 EKES, w ramach różnych swoich opinii związanych z turystyką, wspiera ustanowienie europejskich polityk mających na celu stworzenie europejskiego modelu turystyki, opartego niekoniecznie na przepisach, lecz na wartościach i zasadach zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska naturalnego, wysokiej jakości usług, produktów oraz miejsc pracy, bezpieczeństwa konsumentów, współpracy publiczno-prywatnej, dostępności dla wszystkich, wspierania lokalnych wartości kulturalnych i historycznych oraz innych wartości, co powinno zapewnić, że turystyka w Europie i wszystkich krajach będzie szanowała i opierała się na zasadach stabilności, w krótkiej, średniej i długiej perspektywie czasowej. Niniejsza opinia dołącza się do tego zestawu dokumentów strategicznych i politycznych i przedstawia pozytywny wkład turystyki w ożywienie społeczno-gospodarcze obszarów dotkniętych kryzysem jako zasadniczy element europejskiego modelu turystyki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Wymiaru Północnego i związanego z nim planu działania
(2006/C 24/11)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie Wymiaru Północnego i związanego z nim planu działań
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Filip HAMRO-DROTZ.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dn. 28 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 163 do 2, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Polityka Wymiaru Północnego (WP) w Unii Europejskiej została ustanowiona w roku 1999.
Wymiar Północny stanowi element polityki stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej, a jego celem jest poprawa sytuacji północnej części Europy na drodze współpracy regionalnej i transgranicznej.
WP obejmuje region nadbałtycki i obszar arktyczny.
Polityka wymiaru północnego realizowana jest w ramach umowy o partnerstwie i współpracy (PCA) z Rosją, jak również porozumienia w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG — Norwegia, Islandia).
Po rozszerzeniu Unii Europejskiej w ramach Wymiaru Północnego zwiększona została współpraca z Rosją, w szczególności w odniesieniu do regionów północno-zachodnich.
Stosunki między UE a Rosją zostały wzmocnione poprzez przyjęcie "czterech wspólnych przestrzeni".
W maju 2005 r. osiągnięte zostało porozumienie (mapy drogowe) dotyczące działań w celu utworzenia wspólnych przestrzeni.
Rosja prowadzi również negocjacje w sprawie przystąpienia do Światowej Organizacji Handlu (WTO), co usprawniłoby handel i współpracę gospodarczą między UE a Rosją.
Ogólny postęp w stosunkach UE — Rosja daje również impuls do rozwoju Wymiaru Północnego.
Przewiduje się ściślejsze połączenie Wymiaru Północnego ze współpracą między UE a Rosją.
Jest o tym mowa w konkluzjach Rady Europejskiej z 16 — 17 czerwca 2005 r.: "Rada Europejska z satysfakcją przyjmuje rezultaty 15. szczytu UE — Rosja, który miał miejsce 10 maja 2005 r., a w szczególności przyjęcie map drogowych dotyczących ustanowienia czterech wspólnych przestrzeni...
Ich realizacja pozwoli na wzmocnienie partnerstwa strategicznego między UE a Rosją, jak również współpracy regionalnej, w szczególności w ramach Wymiaru Północnego".
Wymiar północny wspomniany jest również w mapach drogowych dotyczących ustanowienia czterech wspólnych przestrzeni, w szczególności w rozdziale o wspólnej przestrzeni gospodarczej: "Rozważy się realizację działań w ramach WPG, priorytetów ustalonych wspólnie na forum organizacji i inicjatyw regionalnych, takich jak Rada Państw Morza Bałtyckiego, Wymiar Północny itd." (tłum. własne).
Wiosną 2005 r. EKES postanowił opracować opinię w sprawie Wymiaru Północnego będącą kontynuacją prac Komitetu. Stanowić ona będzie wkład EKES-u do konferencji ministerialnej poświęconej Wymiarowi Północnemu, która odbędzie się w listopadzie 2005 r.
1.
Cele i sektory priorytetowe NDAP II (Drugi Plan działania w sprawie Wymiaru Północnego), 2004 — 2006
1.1 NDAP II [1] wszedł w życie w styczniu 2004 r.
1.2 NDAP II obejmuje pięć sektorów priorytetowych:
- gospodarka, przedsiębiorstwa i infrastruktura;
- zasoby ludzkie, edukacja, badania naukowe i zdrowie;
- środowisko naturalne, bezpieczeństwo nuklearne i zasoby naturalne;
- współpraca transgraniczna i rozwój regionalny;
- sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne.
1.3 NDAP II zwraca również uwagę na konkretne regiony: kaliningradzki i arktyczny.
Zachęca do wspólnych działań podejmowanych przez wszystkich partnerów w celu ożywienia strategii gospodarczych, społecznych oraz w dziedzinie zatrudnienia.
1.4 Plan przedstawia różne możliwości działania w tych sektorach, pozostawiając zainteresowanym podmiotom praktyczny wybór środków.
Wymiar Północny nie dysponuje oddzielnym budżetem, lecz jest finansowany poprzez różne programy UE (np. Tacis), zainteresowane rządy oraz Międzynarodowe Instytucje Finansujące (NBI — Nordycki Bank Inwestycyjny, EBOR — Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju itd).
1.5 Komisja Europejska sporządza coroczne raporty o postępach w sprawie realizacji NDAP II.
Roczny raport o postępach z roku 2004 odnosi się do wielu działań w pięciu sektorach priorytetowych.
Zawiera również odniesienie do konkluzji EKES-u, iż organizacje społeczeństwa obywatelskiego nie są w dostatecznym stopniu poinformowane o działaniach w ramach Wymiaru Północnego oraz wzywa do ich popularyzacji oraz dalszego zaangażowania organizacji regionalnych we wdrażanie oraz monitorowanie tych działań.
1.6 Realizacja NDAP II poddawana jest corocznej ocenie: zebranie wyższych urzędników miało miejsce w roku 2004; konferencja ministerialna w roku 2005, a zebranie wyższych urzędników planowane jest na drugą połowę roku 2006.
2.
Wymiar Północny a Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES)
2.1 NDAP II wymaga zaangażowania Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES-u) w jego realizację:, "Aby zapewnić liczne uczestnictwo grup społeczeństwa obywatelskiego w procesie oceny postępów poczynionych w ramach planu działań, byłoby wskazane, gdyby EKES organizował coroczne fora poświęcone jego realizacji; na tych forach obecni by byli przedstawiciele organizacji społecznych i gospodarczych reprezentowanych przez Komitet." (tłum. własne) [2]
2.2 Postulat ten wynikał z zaangażowania EKES-u w poprzednich latach: Komitet przedstawił opinie w sprawie stosunków między Unią Europejską a krajami graniczącymi z Morzem Bałtyckim [3], w sprawie północnego wymiaru polityki UE, włączając w to stosunki z Rosją [4], w sprawie Wymiar Północny: plan działania w ramach Wymiaru Północnego w polityce zewnętrznej i transgranicznej Unii Europejskiej na lata 2000 — 2003 [5] oraz w sprawie "Partnerstwo strategiczne UE — Rosja: jakie dalsze kroki?" [6]; oświadczenia na zebrania ministerialne w ramach Wymiaru Północnego w latach 1999, 2001 i 2002; wnioski z dwóch konferencji (forów) poświęconych Wymiarowi Północnemu, zorganizowanych przez EKES w latach 2001 i 2003.
2.3 EKES zareagował pozytywnie na postulat Komisji i postanowił zebrać informacje dotyczące poglądów organizacji społeczeństwa obywatelskiego na:
- poinformowanie i zaangażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację NDAP II poprzez działania postulowane lub podjęte z inicjatywy własnej;
- opinie i zalecenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego odnośnie treści i wdrażania NDAP II.
2.4 W roku 2004 poglądy organizacji społeczeństwa obywatelskiego zostały zbadane za pomocą kwestionariusza przekazanego tym organizacjom we wszystkich zainteresowanych krajach oraz poprzez misje informacyjne w Gdańsku, Kaliningradzie i Rydze.
3.
Wnioski i zalecenia EKES-u w roku 2004
3.1 EKES reprezentowany był na zebraniu wyższych urzędników w październiku 2004 r. i przedstawił swoje wnioski i zalecenia w sprawozdaniu z zebrania [7].
3.2 Ogólny wniosek dotyczący zaangażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w NDAP II można sformułować następująco:
- ogólnie są słabo poinformowane w sprawie Wymiaru Północnego;
- zaangażowane są we wdrażanie NDAP II w bardzo ograniczony sposób;
- nie odgrywają żadnej roli przy nadzorowaniu wdrażania planu (wyłączając działania EKES-u).
Sytuacja w tych trzech aspektach wydawała się być lepsza w "starych" Państwach Członkowskich należących do tego regionu niż w pozostałych państwach.
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego, z którymi się skontaktowano, były ogólnie zainteresowane uzyskaniem większej ilości informacji na temat WP i NDAP II oraz uczestnictwem w projektach oraz nadzorowaniu, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim.
EKES postulował usprawnienie procesu informowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego o NDAP II oraz włączania ich we wdrażanie i nadzorowanie.
Zaproponował pomoc w działaniach związanych z informowaniem i nadzorowaniem na szczeblu europejskim, lecz podkreślił zarazem, że działania w ramach Wymiaru Północnego powinny być prowadzone przede wszystkim na szczeblu subregionalnym, krajowym i lokalnym, tak aby włączyć władze i zainteresowane organizacje w proces konstruktywnej współpracy.
EKES popierał zasadę przedstawioną w NDAP II [8], zgodnie z którą przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego powinni być zachęcani do uczestnictwa w corocznych zebraniach wyższych urzędników.
Postulowano również, aby UE uwzględniła pewne dodatkowe aspekty w NDAP II:
- zwiększenie wagi Wymiaru Północnego w stosunkach UE-Rosja i w rozwoju polityki sąsiedztwa UE;
- zorganizowanie zebrania poświęconego WP w tym regionie, włączając w to Kaliningrad (organizacje w tym regionie odniosłyby z takiego zebrania wielką korzyść);
- usprawnienie procedur finansowania małych projektów w celu zachęcenia do kontaktów transgranicznych między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w tym regionie;
- wskazanie dostępnych środków UE, z których można skorzystać w celu finansowania projektów w ramach Wymiaru Północnego (organizacje społeczeństwa obywatelskiego mają trudności ze znalezieniem źródeł finansowania);
- szerzenie informacji w regionie, włączając w to Kaliningrad, na temat EBI i innych instytucji finansowych, które mogą być partnerami w ewentualnych projektach w ramach Wymiaru Północnego;
- odpowiednie uwzględnienie Wymiaru Północnego przy sporządzaniu nowych ram finansowych UE na lata 2007 — 2013.
3.3 Zalecenia te są w dalszym ciągu ważne.
4.
Dalsze kontakty EKES-u z organizacjami związanymi z WP
4.1 W raporcie z 2004 r. EKES wyraził zamiar wniesienia swojego wkładu do konferencji ministerialnej w roku 2005, jak również do zebrania wyższych urzędników w roku 2006, w oparciu o takie same kryteria, jak w roku 2004.
4.2 W kontekście nowo utworzonej Grupy Kontaktowej ds. Europy Wschodniej (EECG) EKES podejmował działania związane z Wymiarem Północnym.
EECG składa się z członków EKES-u i zajmuje się działaniami Komitetu związanymi z krajami Europy Wschodniej.
Celem tych działań jest wspieranie polityki EKES-u związanej z poprawą stosunków z krajami Europy Wschodniej, przekazywanie opinii organizacji społeczeństwa obywatelskiego na ten temat oraz ustanowienie bezpośrednich kontaktów z takimi organizacjami w tych krajach.
4.3 EKES popularyzował zagadnienie Wymiaru Północnego poprzez własne kontakty i odwołując się do Systemu Informacji nt. Wymiaru Północnego (NDIS).
4.4 W czerwcu 2005 r. przy sporządzaniu opinii EKES rozesłał kwestionariusze ok. 100 organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet omawiał również z rosyjskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego zagadnienia związane z Wymiarem Północnym przy sporządzaniu opinii w sprawie stosunków UE-Rosja.
Wnioski w tej opinii odzwierciedlają więc również stanowiska organizacji społeczeństwa obywatelskiego w krajach partnerskich.
5.
Wnioski oparte na wynikach ankiety EKES-u w roku 2005
5.1 Ogólne informacje o Wymiarze Północnym
5.1.1 Ankietę badającą świadomość NDAP II wśród społeczeństwa przeprowadzono w czerwcu 2005 r.
Kwestionariusze zostały rozesłane do różnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w krajach objętych w głównym stopniu środkami w ramach tego planu działania (kraje nadbałtyckie i nordyckie, Niemcy, Rosja wraz z Kaliningradem oraz Polska).
W kwestionariuszu zawarte były te same elementy, co w zeszłym roku: a) wiedza o WP i NDAP II wśród działaczy organizacji społeczeństwa obywatelskiego, b) opinia tych organizacji na temat WP oraz c) zaangażowanie tych organizacji we wdrażanie i nadzorowanie NDAP II.
5.1.2 Otrzymano jedynie dwadzieścia odpowiedzi, co wskazuje, że ogólny poziom wiedzy o WP i o NDAP II jest nadal bardzo niski.
Potwierdziły to również wyniki ankiety — podczas gdy większość organizacji odpowiedziała, że mają pewną wiedzę o WP i o NDAP II, jedynie w niewielu przypadkach okazało się, że rzeczywiście orientują się w tym zagadnieniu.
Jedna trzecia organizacji odpowiedziała, że słyszeli o WP i o NDAP II, lecz nie były im znane dokładne cele i treść tych programów.
5.1.3 Niektóre podmioty wiedzą o ograniczonej liczbie partnerstw publiczno-prywatnych (PPP) w ramach Wymiaru Północnego, przede wszystkim chodzi tu o partnerstwa w dziedzinie ochrony środowiska (NDEP).
Niektóre organizacje społeczeństwa obywatelskiego dowiedziały się poza tym o Wymiarze Północnym poprzez różne organizacje regionalne w regionie Morza Bałtyckiego, przede wszystkim poprzez Radę Państw Morza Bałtyckiego (CBSS).
Stowarzyszenia pracodawców (BAC — Rada Doradcza ds. Biznesu) i związków zawodowych (BASTUN — Sieć Związków Zawodowych Morza Bałtyckiego) również popularyzowały wiedzę o WP wśród swoich członków.
5.1.4 Przez niektóre podmioty NDAP II jest postrzegany jako program nie związany z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, lecz raczej jako projekt polityczny mający na celu współpracę regionalną między rządami i właściwymi władzami.
Wydaje się, że tak jest, mimo wysiłków Komisji w celu usprawnienia procesu szerzenia informacji poprzez inicjatywę systemu informacji o Wymiarze Północnym (NDIS).
5.2 Informowanie o działaniach w ramach Wymiaru Północnego i angażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez samorządy lokalne
5.2.1 Wyniki ankiety jasno pokazują, że rządy, władze i inne podmioty podejmują niewiele inicjatyw w celu informowania i angażowania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w NDAP II.
Jedynie niewielka liczba odpowiedzi potwierdzała takie zaangażowanie.
W niektórych krajach odpowiednie władze zorganizowały jednak seminaria i warsztaty, które dotyczyły wdrażania NDAP II.
To samo dotyczy podmiotów regionalnych.
5.2.2 Niewiele organizacji społeczeństwa obywatelskiego zaangażowało się w NDAP II z własnej inicjatywy.
Dotyczy to działań związanych z polepszeniem warunków inwestowania w obszarze objętym polityką Wymiaru Północnego, współpracy z innymi organizacjami w krajach WP, dyskusji o przyszłości WP i ogólnego śledzenia wydarzeń go dotyczących.
5.3 Ogólne opinie o WP i NDAP II
Ogólnie opinie na temat WP i NDAP II są pozytywne, chociaż są również wyjątki.
Większość organizacji społeczeństwa obywatelskiego oceniała WP i NDAP II pozytywnie lub raczej pozytywnie, lecz zdarzały się również zdania negatywne lub brak opinii, głównie ze względu na brak wiedzy na temat Wymiaru Północnego i NDAP II.
5.4 Najważniejsze obszary NDAP II
W kwestii podstawowych aspektów NDAP II w krajach, z których pochodziły badane organizacje społeczeństwa obywatelskiego, wydaje się panować zgodność.
Gospodarka, przedsiębiorstwa, infrastruktura, środowisko naturalne, bezpieczeństwo jądrowe i zasoby naturalne, współpraca transgraniczna i rozwój regionalny wymieniane były przez te organizacje jako najważniejsze obszary NDAP II.
Tymczasem wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, sprawa Kaliningradu i współpraca na obszarze arktycznym wydaje się mniej interesować te organizacje.
Obszary NDAP II _BAR_ Liczba wzmianek _BAR_
Gospodarka, przedsiębiorstwa i infrastruktura _BAR_ ************** _BAR_
Zasoby ludzkie, edukacja, badania naukowe i zdrowie _BAR_ ****** _BAR_
Środowisko naturalne, bezpieczeństwo jądrowe i zasoby naturalne _BAR_ ************ _BAR_
Współpraca transgraniczna i rozwój regionalny _BAR_ ********** _BAR_
Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne _BAR_ *** _BAR_
Kaliningrad _BAR_ ***** _BAR_
Współpraca na obszarze arktycznym _BAR_ **** _BAR_
5.5 Działania priorytetowe
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego uważały, że w wyżej wymienionych obszarach pierwszeństwo powinny mieć następujące działania:
- Zagadnienia rynku pracy, zatrudnienie i dialog społeczny
- Promowanie małych i średnich przedsiębiorstw
- Ułatwienie stosunków handlowych i gospodarczych
- Poprawa warunków inwestowania transgranicznego
- Infrastruktura połączeń i poprawa sieci transportowych
Organizacje społeczeństwa obywatelskiego podkreśliły ponadto potrzebę innych środków uzupełniających.
- Działania mające na celu włączenie podmiotów we wdrażanie NDAP II
- Utworzenie struktur w celu wdrażania NDAP II
- Przyznanie wystarczających środków na NDAP II
- Rozprowadzenie raportów o postępach we wdrażaniu NDAP II
6.
Zalecenia dotyczące Wymiaru Północnego
6.1 EKES wspiera kontynuację współpracy regionalnej w północnej części Europy poprzez ustrukturyzowaną, wielostronną i transgraniczną współpracę, co obejmuje również państwa leżące w tym regionie, a nie należące do UE.
Wymiar Północny wydaje się dobrze nadawać do tego celu.
6.2 EKES wspiera inicjatywy połączenia Wymiaru Północnego ze współpracą UE — Rosja oraz z czterema wspólnymi przestrzeniami.
W swojej niedawnej opinii w sprawie udziału społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu stosunków Unia Europejska — Rosja [9], w punkcie 3.2.5 EKES stwierdził: "Unia oraz Rosja powinny również podejmować wspólne działania celem reorganizacji współpracy regionalnej "wymiaru północnego"… EKES z zadowoleniem zauważa, że kwestia ta została należycie wzięta pod uwagę w mapach działania [mapach drogowych — przyp. tłum.]".
6.3 Dla powodzenia regionalnej współpracy w ramach Wymiaru Północnego konieczne jest pełne uczestnictwo Rosji w przygotowaniach i realizacji przyszłej polityki w tej dziedzinie.
Należy wziąć pod uwagę mechanizmy współpracy, jak np. ustanowienie wspólnej rady kierującej, jak również uwzględnić inne kraje z tego regionu.
6.4 EKES podkreśla zawarte w swojej opinii w sprawie stosunków UE — Rosja zalecenia, aby zagadnieniom związanym ze społeczeństwem obywatelskim przyznano wyższą rangę w mapach drogowych UE — Rosja i aby jego podmioty angażowały się we współpracę UE — Rosja.
W przyszłych mechanizmach WP należy między innymi rozważyć metody ustanowienia sformalizowanej konsultacji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
6.5 Pięć sektorów współpracy w ramach Wymiaru Północnego jest istotnych dla przyszłości.
Przede wszystkim należy wykorzystać pozytywne doświadczenia partnerstw związanych z Wymiarem Północnym (środowisko naturalne, sprawy społeczne, zdrowie, technologie informatyczne).
W tym kontekście należy poważnie rozważyć utworzenie partnerstw w następujących obszarach:
- infrastruktura i logistyka,
- zatrudnienie, zasoby ludzkie i sprawy społeczne, włączając w to dialog społeczny,
- współpraca transgraniczna i między grupami ludzi, włączając młodzież, oraz edukacja i kultura.
6.6 Istniejące organy regionalne w regionie Morza Bałtyckiego, przede wszystkim Rada Państw Morza Bałtyckiego, powinny odgrywać główną rolę w przyszłych działaniach związanych z Wymiarem Północnym.
W tym kontekście organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogłyby mieć szansę zaangażowania się i wniesienia swojego wkładu w działania związane z Wymiarem Północnym poprzez własne sieci współpracy regionalnej i połączenia z wyżej wymienionymi organami.
6.7 EKES ponawia swoje zalecenie z 2004 r., że należy skuteczniej rozpowszechniać informacje publiczne o Wymiarze Północnym.
Do tego celu konieczne jest położenie większego nacisku na system NDIS.
EKES podkreśla również, że informacje powinny być przede wszystkim szerzone na poziomie krajowym i lokalnym i że leży to w gestii rządów i właściwych organów w zainteresowanych państwach.
Wyższy poziom poinformowania zwiększyłby zainteresowanie Wymiarem Północnym i zachęcił podmioty społeczeństwa obywatelskiego do zwiększenia ich zaangażowania i uczestnictwa.
6.8 Finansowanie partnerstw w ramach WP powinno być ustalane indywidualnie w każdym przypadku, a główną rolę powinny tu odgrywać rządy i Międzynarodowe Instytucje Finansujące (IFI).
Norweski mechanizm finansowy oraz mechanizm finansowy EOG również skorzystałyby z wdrożenia przede wszystkim wspólnych transgranicznych działań w ramach WP.
Strefy Instrument Europejskiego Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI) powinien stać się priorytetem od początku 2007 r.
6.9 EKES będzie kontynuował swoje działania związane z Wymiarem Północnym i ma zamiar wnieść wkład w zebranie wyższych urzędników w roku 2006.
Wkład ten może odzwierciedlać również wnioski oparte na rozmowach Komitetu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w państwach partnerskich.
EKES jest gotowy do dalszych dyskusji na temat realizacji Wymiaru Północnego w przyszłości.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sposobów wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE
(2006/C 24/13)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając zgodnie z drugim ustępem art. 29 swojego regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie sposobów wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 27 lipca 2005 r.
Sprawozdawcą był Joost van IERSEL.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 90 do 6, przy 12 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wdrażanie i egzekwowanie prawa
Streszczenie
W niniejszej opinii EKES stwierdza, że lepsze prawodawstwo oraz wdrażanie i egzekwowanie prawa ściśle się z sobą wiążą: dobre prawo to prawo egzekwowalne i egzekwowane.
Komisja, Rada i Trybunał Sprawiedliwości regularnie podejmują problemy stosowania prawa.
Efekty są wszakże ograniczone.
Wynika to z faktu istnienia odmiennych kultur i kompetencji oraz różnorakiego stopnia zaangażowania w skuteczne wdrażanie prawa w różnych miejscach Europy.
EKES wyróżnia rozmaite grupy działań, jakie powinny zostać podjęte przez Państwa Członkowskie i Komisję.
W przypadku Państw Członkowskich chodzi przede wszystkim o kwestię woli politycznej.
Postawa krajowych administracji powinna ukazywać, że same stanowią Unię Europejską i że zatem angażują się w unijny proces decyzyjny.
To implikuje zmiany konkretnych podejść, takie jak zagwarantowanie potencjału administracyjnego, monitorowanie krajowych przepisów i procedur, powstrzymanie się od "pozłacania" (gold-plating) i od "wybierania co lepszych kąsków" (cherry-picking), jak również poprawa przepływu informacji.
Jeśli chodzi o Państwa Członkowskie, pożądana jest systematyczna dyskusja między odnośnymi władzami w całej UE, jak również ewaluacje ex post oraz odpowiedzialność krajowych administracji przed władzami będącymi ich odpowiednikami w innych Państwach Członkowskich.
Niezbędne jest także zaangażowanie władz krajowych niższego szczebla dysponujących niezależnymi uprawnieniami legislacyjnymi.
EKES jest orędownikiem aktywnej roli Komisji w promowaniu wzajemnego zaufania między instancjami egzekwującymi prawo, w zakresie wspierania sieci władz publicznych, systematycznej oceny efektów ich działania oraz określania i upowszechniania najlepszych praktyk.
Należy rozważyć rozszerzenie istniejących programów szkoleniowych dla sędziów i pracowników administracji publicznej.
Niektóre z propozycji omawianych w niniejszej opinii są dyskutowane w Komisji, ponadto Państwa Członkowskie właśnie zastosowują w praktyce pewne zmiany.
Mimo to obecnie ogólny obraz wdrażania i egzekwowania prawa przedstawia poważne niedostatki.
Parlament Europejski i parlamenty krajowe także powinny angażować się w te procesy.
Zdaniem EKES-u, konieczna jest zmiana kulturowa, w tym przesuniecie akcentu z tworzenia nowego prawa UE na jego efektywne wdrażanie, co miałoby zapewnić pełną skuteczność przyjętego ustawodawstwa i polityki UE.
Przyczyni się to do dobrego funkcjonowania Unii 25 i więcej Państw Członkowskich, zapewniając jej niezbędną spójność.
1.
Prawo UE jako podstawa integracji europejskiej
1.1 Dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny, z odpowiednimi normami społecznymi, a zwłaszcza w zakresie ochrony pracowników, konsumentów oraz ochrony środowiska naturalnego, stanowi rdzeń integracji europejskiej.
Uzasadnia on integrację poprzez generowanie znacznych zysków dla obywateli i przedsiębiorstw.
1.2 UE opiera się na rządach prawa.
Umacniają one podstawy rynku wewnętrznego i zapobiegają dyskryminacji ze względu na pochodzenie lub narodowość produktów, osób lub firm.
Skuteczne stosowanie prawa UE zwiększa publiczne zaufanie do polityk i procesów europejskich oraz wzmacnia związek UE z interesami obywateli i przedsiębiorstw.
Wiąże się to jednak z terminową i poprawną transpozycją prawa UE na szczeblu krajowym.
1.3 Ponadto europejskie prawodawstwo, dążące do usunięcia wszelkich barier w celu stworzenia równych szans, musi być stosowane w sposób sprawny i spójny w całej UE oraz skutecznie egzekwowane przez wszystkie odpowiednie władze: krajowe i regionalne.
1.4 Rynek wewnętrzny funkcjonuje właściwie i staje się źródłem wzrostu i dobrobytu jedynie wtedy, gdy nie istnieją żadne dyskryminujące ani ukryte bariery dla obywateli lub przedsiębiorstw, obejmujące uciążliwe lub długotrwałe procedury administracyjne.
Liczne skargi składane corocznie przez obywateli i przedsiębiorstwa są spowodowane istnieniem krajowych środków działania, które często bywają zbyt restrykcyjne lub nadmiernie skomplikowane i nieproporcjonalne [1].
Jest to po części skutkiem tak zwanego "pozłacania" (ang. gold-plating), które zachodzi podczas transpozycji prawa UE do prawa krajowego.
Polega ono na dodawaniu krajowych uregulowań, które mogą zaciemniać cele prawodawstwa UE.
1.5 Lepsze prawodawstwo stanowi integralną część agendy lizbońskiej.
W konkluzjach Rady Europejskiej z 22- 23 marca 2005 r. stwierdza się wyraźnie, że ulepszone środowisko prawne wywiera pozytywny wpływ na konkurencyjność [2].
W związku z tym trzeba podkreślić, że ustanawianie, wdrażanie i egzekwowanie prawa są ze sobą ściśle powiązane: dobre prawo to takie, które można egzekwować i które jest egzekwowane.
1.6 Aby prawo można było egzekwować, musi być ono wystarczająco jasne, zaś aby było skuteczne, musi dostarczać właściwych odpowiedzi na konkretne problemy.
Tam, gdzie prawo jest zbyt skomplikowane i niedostatecznie jasne, ponieważ na przykład nie przeprowadzono właściwej oceny jego oddziaływania, nieuchronnie pojawiają się problemy z jego wdrożeniem.
W rezultacie, aby uporać się z tymi problemami, trzeba sporządzać dodatkowe projekty aktów prawnych.
Złe ustawy prowadzą do rozrastania się prawa i istnienia nadmiernej liczby przepisów, które nakładają na przedsiębiorstwa niepotrzebne wymagania i powodują dezorientację obywateli [3].
1.7 Aby można było skutecznie egzekwować prawo, władze muszą posiadać niezbędne uprawnienia administracyjne.
W przeciwnym wypadku słabość administracyjna prowadzi do problemów z wdrożeniem i egzekwowaniem przepisów.
1.8 Jednocześnie skuteczne stosowanie prawa UE zwiększa konkurencyjność i ułatwia współpracę transgraniczną, co stanowi dwa podstawowe cele agendy lizbońskiej.
1.9 EKES uważa, że UE ma trudności z wdrażaniem i dostosowaniem prawa.
Dane statystyczne dotyczące stanu wdrażania prawa UE pokazują, że Państwa Członkowskie mają opóźnienia w transponowaniu dyrektyw.
Dane statystyczne dotyczące prowadzenia postępowania w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty pokazują, że transpozycja często jest niepoprawna lub niekompletna.
W istocie 78 % spraw wszczętych przez Komisję Europejską przeciwko Państwom Członkowskim w latach 2002-2005 dotyczy transpozycji i stosowania dyrektyw.
Wskazuje to, że Państwa Członkowskie doświadczają problemów w określeniu krajowej metody implementacji prowadzącej do wcielenia dyrektyw w życie.
1.10 Rada poruszała kwestię problemów z wdrażaniem i egzekwowaniem prawa w różnych rezolucjach [4].
Także w porozumieniu międzyinstytucjonalnym z 2003 r. w sprawie lepszego prawodawstwa mowa była o "lepszej transpozycji i stosowaniu prawa".
1.11 W wielu przypadkach Trybunał Sprawiedliwości UE orzekał w sprawie obowiązku Państw Członkowskich dotyczącego zapewnienia skutecznego wdrażania i egzekwowania przepisów [5].
1.12 Komisja opublikowała kilka dokumentów szczegółowo omawiających sposoby, w jakie Państwa Członkowskie mogą poprawić transpozycję przepisów prawa i ich stosowanie [6].
W Białej księdze w sprawie sprawowania rządów Komisja stwierdza: "ostatecznie oddziaływanie przepisów Unii Europejskiej zależy od gotowości i zdolności władz Państw Członkowskich do zapewnienia ich skutecznej, pełnej i terminowej transpozycji oraz egzekwowania" [7].
Ostatnio w swoim komunikacie z dnia 16 marca 2005 r. dotyczącym poprawy otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej, Komisja zarysowała kierunek działań zmierzających do poprawy wspólnotowych ram regulacyjnych bez nadmiernych kosztów administracyjnych.
1.13 Od 1985 r. Nowe Podejście było coraz skuteczniejszym narzędziem wspierania efektywnej harmonizacji standardów i podejść regulacyjnych.
Tworzy ono stabilne, efektywne i przejrzyste ramy prawne oferujące władzom mechanizmy gwarantujące zachowanie równowagi politycznej poprzez zastosowanie całego szeregu instrumentów zdefiniowanych w dyrektywach, jak również przyznające większą odpowiedzialność producentom i stronom trzecim.
Jeśli chodzi o implementację, Komisja na podstawie dogłębnej analizy stwierdza w szczególności, że "doświadczenie pokazało również, iż wdrażanie tych dyrektyw może zostać dodatkowo udoskonalone na różne sposoby" [8].
Dokument ten ujawnia poważne niedociągnięcia.
1.14 W swoim drugim raporcie z realizacji Strategii Rynku Wewnętrznego na lata 2003-2006 [9] Komisja analizuje niedociągnięcia we wdrażaniu i egzekwowaniu prawa w licznych dziedzinach.
Określa również, jakie są intencje udoskonaleń oraz ich cele.
Wiążą się one między innymi z bardziej bezpośrednim zaangażowaniem, a przeto wolą polityczną Państw Członkowskich.
W zaleceniu Komisji w sprawie transpozycji do prawa krajowego dyrektyw wpływających na rynek wewnętrzny [10] wskazuje się pewne praktyki, które Państwa Członkowskie powinny niezwłocznie przyjąć.
Najważniejszymi spośród tych praktyk są: przypisanie odpowiedzialności za monitorowanie i koordynację jednemu ministrowi i ministerstwu, stworzenie krajowej bazy danych obejmującej transponowane dyrektywy i wspieranie ścisłej współpracy pomiędzy urzędnikami krajowymi, którzy prowadzą negocjacje w Brukseli, a tymi, którzy wdrażają środki krajowe.
1.15 Obrazujące wdrażanie prawa "tabele ocen" (ang. scoreboards) ukazują braki w transpozycji formalnej.
Jednak pomimo tych przejawów zainteresowania ze strony poszczególnych instytucji europejskich sposób wdrażania uzgodnionych przepisów do krajowego ustawodawstwa i/lub uregulowań nie został poddany wnikliwej analizie i nie był przedmiotem dalszych dyskusji w Radzie.
Podczas gdy odmienne zasady wdrażania przepisów w różnych częściach Państwa Członkowskiego szybko wywołałyby publiczne protesty, takie różnice pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi nie są nawet ujęte w agendzie politycznej.
1.16 Bez wątpienia właśnie dzięki "tablicom wyników" osiągnięcia Państw Członkowskich w dziedzinie transpozycji można ukazać w znacznie bardziej przejrzysty sposób.
Nie istnieją jeszcze analogiczne "tablice wyników", które pozwoliłyby na bardziej klarowny obraz sytuacji w zakresie stosowania prawa i polityk UE przez władze krajowe.
1.17 Pomimo toczących się dyskusji na temat ulepszeń, nadal panuje zbyt niska świadomość i zbyt małe zaangażowanie podmiotów publicznych z całej Europy w zagwarantowanie prawidłowego funkcjonowania prawa UE, które jest podstawą integracji europejskiej.
Cel ten zostanie osiągnięty tylko wtedy, gdy w odpowiedni sposób przestrzegany będzie cały proces: przyjmowanie dyrektyw, ich transpozycja, wdrażanie i egzekwowanie.
W wielu wypadkach wydaje się brakować odpowiedniej woli konsekwentnego wdrażania kolejnych etapów procesu.
Dokumenty Komisji, liczne orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości i odnośna literatura naukowa stanowią wystarczające źródła do wykorzystania przez Państwa Członkowskie w celu lepszego wypełniania spoczywających na nich zobowiązań prawnych.
1.18 Skuteczne stosowanie prawa UE wymaga szczególnej uwagi i ochrony w Unii stale powiększającej się o nowe Państwa Członkowskie.
Proces integracji UE nie może być zagrożony przez osłabienie skuteczności przepisów unijnych.
2.
Kontekst i postępy
2.1 Mimo że Traktat WE zapewnia różnorodne środki zbliżania i harmonizacji prawa w celu pełnej realizacji rynku wewnętrznego [11], doświadczenia z lat siedemdziesiątych i wczesnych osiemdziesiątych XX wieku pokazały, że pełna harmonizacja jest procesem powolnym i uciążliwym, a w pewnych przypadkach wręcz niepotrzebnym.
Łatwiejsze do negocjowania i wdrażania okazały się środki oparte na wzajemnym uznawaniu i sprawowaniu kontroli przez kraj rodzimy.
Były one również bardziej skuteczne, jeśli chodzi o liberalizację handlu i inwestycji, i nie nakładały nadmiernych wymagań.
Należy jednak zauważyć, że UE wkroczyła w nową fazę, którą cechują powiększające się różnice między kulturami sprawowania rządów.
Może to prowadzić do odnowienia potrzeby regulacji celem osiągnięcia konwergencji i promowania dobrych praktyk.
2.2 Pomimo wprowadzenia instrumentów nowej polityki, rozrost prawodawstwa wspólnotowego był po części naturalnym efektem pogłębiania i poszerzania integracji, lecz częściowo stanowił również skutek niepełnego lub wadliwego wdrażania przez Państwa Członkowskie.
Aby nie dopuścić do zaniedbywania obowiązków przez Państwa Członkowskie lub do nadmiernego komplikowania przepisów krajowych, wprowadzone zostały nowe uregulowania [12].
Dobrym tego przykładem są dyrektywy dotyczące liberalizacji, przyjęte przez Komisję na podstawie art. 86 ust. 3 w takich dziedzinach, jak usługi telekomunikacyjne i sprzęt telekomunikacyjny.
2.3 Ze względu na występujące w wielu Państwach Członkowskich trudności dotyczące wdrażania przepisów [13] poprawa w zakresie stosowania prawa UE wymaga również wspólnych wysiłków ze strony władz Państw Członkowskich.
Nie podjęto ich aż do dziś, kiedy to w Państwach Członkowskich zachodzą pożądane zmiany w kierunku mniej interwencyjnych i lżejszych instrumentów wdrażania polityki i regulacji.
2.4 W 2000 r. lizbońska Rada Europejska, która rozpoczęła proces zmierzający do zwiększenia konkurencyjności Unii, wprowadziła otwartą metodę koordynacji mającą na celu ulepszenie wdrażania i realizacji prawa poprzez zastosowanie wskaźników jakościowych i ilościowych, benchmarkingu i najlepszych praktyk.
Państwa Członkowskie jeszcze nie korzystają w sposób bardziej systematyczny i na szerszą skalę z takich dobrych praktyk w celu poprawiania swoich wyników w zakresie wdrażania polityki.
2.5 Początkowo otwarta metoda koordynacji budziła wielkie nadzieje.
Podobnie było w przypadku celów związanych z benchmarkingiem i dobrymi praktykami.
Doświadczenie nie skłania do formułowania pozytywnych wniosków.
Państwa Członkowskie, jeżeli nie zawarły wiążących zobowiązań, wydają się niechętnie adaptować ustawodawstwo, nie wspominając o jego wdrażaniu i egzekwowaniu.
2.6 Do 2004 r. dziesięć kandydujących Państw Członkowskich włączyło acquis communautaire do swojego ustawodawstwa krajowego.
Tym samym formalnie dotrzymano wyznaczonego terminu.
Jednak sama zmiana prawa nie pociąga za sobą poprawnej transpozycji.
Wdrożenie i egzekwowanie przepisów wymaga dodatkowo istnienia odpowiednich władz administracyjnych i procedur, które w wielu przypadkach musiały być tworzone na nowej podstawie, ponieważ brakuje niezbędnego doświadczenia w skutecznym stosowaniu przepisów unijnych.
Większa współpraca krajowych organów władz pomiędzy sobą oraz z instytucjami wspólnotowymi ułatwiłaby jednolite stosowanie przepisów UE w całej Unii [14].
2.7 Chociaż uregulowania i prawodawstwo UE mają na celu tworzenie wspólnych warunków rządzących otwartym rynkiem europejskim, wykorzystywane narzędzia mogą znacznie różnić się pomiędzy poszczególnymi dziedzinami.
Ogólna zasada może być taka sama we wszystkich obszarach, lecz stopień integracji, do którego się dąży, może się znacznie różnić.
Prowadzi to do powstawania przepisów o różnym stopniu zakorzenienia w prawodawstwie wspólnotowym, a w konsekwencji do odmiennych poglądów i podejść do kwestii prawnych.
2.8 Różnice te wynikają z odmiennych celów integracji w takich obszarach, jak na przykład rynek wewnętrzny i polityki ekologiczne, tudzież takich, jak polityka społeczna i zdrowie, które zasadniczo należą do kompetencji szczebla krajowego.
W samym Traktacie użyto również mniej ambitnych sformułowań w odniesieniu do zdrowia publicznego i edukacji.
W tych dziedzinach polityki rola UE polega raczej na "koordynowaniu" i "wspieraniu" niż na integrowaniu.
2.9 Bieżące przemiany dają zatem obraz barwnej różnorodności, w którym współistnieją ze sobą na szczeblu unijnym różne środki prawne, wpływając z kolei na strategie krajowe.
Są to m.in. następujące środki:
- instrumenty UE zapewniające pełną harmonizację prawa;
- instrumenty UE zapewniające harmonizację minimalną, które umożliwiają Państwom Członkowskim przyjęcie surowszych przepisów (w kontekście transgranicznym mogą one być stosowane jedynie w oparciu o test wzajemnego uznawania);
- dyrektywy "nowego podejścia", które mają na celu ustanowienie podstawowych wymogów, jakie muszą spełniać produkty na rynku UE;
- prawodawstwo UE oparte na zasadzie "kraju pochodzenia";
- dyrektywy ramowe pozostawiające Państwom Członkowskim znaczną swobodę w zakresie wdrażania;
- zalecenia, które mogą zostać transponowane do krajowego prawa Państwa Członkowskiego;
- decyzje.
2.10 Ten szeroki wachlarz instrumentów wspólnotowych, które wymagają transpozycji, wdrażania i egzekwowania w Państwach Członkowskich, często prowadzi do krajowych, a zatem zróżnicowanych interpretacji tego, co powinno zostać wdrożone i egzekwowane na szczeblu krajowym i jak należy to zrobić.
2.11 Jeśli chodzi o Państwa Członkowskie, praktyczne oddziaływanie tego modelu w jego obecnej formie funkcjonowania w różnym stopniu uwzględnia następujące elementy:
- różne krajowe kultury i systemy prawne;
- odmienne zakresy obowiązków w krajowych urzędach i ministerstwach;
- specyficzne kompetencje władz lokalnych i regionalnych w Państwach Członkowskich;
- wpływ krajowych lobby politycznych, społeczno-gospodarczych i społecznych;
- wewnętrzne potrzeby/dążenia, prowadzące do "pozłacania" (gold-plating) i "wybierania co lepszych kąsków" (cherry-picking);
- zasoby finansowe i organizacyjne potrzebne do poprawnego wdrażania prawa.
2.12 Podejście UE respektuje oczywiście różnorodność Państw Członkowskich i ich bogate tradycje administracyjne, kultury prawne i systemy polityczne.
Jest to wręcz kwestia zasadnicza.
Jednak te odmienne tradycje i kultury muszą być w stanie zagwarantować skuteczne stosowanie prawa UE, tak aby uniknąć zniekształceń i dyskryminacji.
Zwiększenie kompetencji Unii i trwający proces rozszerzenia podkreślają złożoność tego zadania.
2.13 W przypadku Komisji, specyficzne elementy o kluczowym znaczeniu, mające wpływ na ostateczny wynik, obejmują:
- niedokładne sformułowanie techniczno-prawne tworzonych norm prawnych (w tym problemy związane z przekładem);
- różne zakresy stosowania mniej lub bardziej wiążących instrumentów prawnych w wyniku decyzji Rady;
- różne stopnie zaangażowania — w obrębie Komisji — we wdrażanie i egzekwowanie przepisów; występują istotne różnice pomiędzy Dyrekcjami Generalnymi;
- czasami brak jasności w odniesieniu do prerogatyw Państw Członkowskich i/lub prerogatyw Komisji ze względu na oddziaływanie zasady subsydiarności;
- czasami brak wystarczającej liczby personelu w Komisji;
- problemy językowe (podczas prowadzenia nadzoru w nowych Państwach Członkowskich);
- znaczenie i wpływ postępowania w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty.
2.14 Wraz z powiększaniem się wspólnotowego dorobku prawnego nastąpił analogiczny wzrost liczby instrumentów i procesów o charakterze pozaprawnym, mających na celu nakłonienie Państw Członkowskich do terminowego i właściwego wdrażania prawa UE, takich jak regularne sprawozdania i "tabele ocen" dotyczące wyników Państw Członkowskich w zakresie transpozycji.
2.15 Ponadto Komisja podjęła szereg działań mających na celu informowanie obywateli i przedsiębiorstw o ich prawach oraz zachęcanie ich do korzystania z tych praw wobec władz państwowych i w krajowych sądach.
Na przykład punkty kontaktowe dla obywateli i przedsiębiorstw oraz centra SOLVIT mają na celu identyfikowanie i rozwiązywanie trudności napotykanych przez osoby i firmy, które przenoszą się do innych Państw Członkowskich lub już tam działają.
2.16 Najnowszy raport dotyczący spraw, którymi zajmowały się centra SOLVIT, pokazuje, że ponad 50 % wszystkich problemów dotyczy uznawania kwalifikacji zawodowych, dostępu produktów do rynku, rejestracji pojazdów mechanicznych i pozwoleń na pobyt.
Choć 80 % spraw znajduje pomyślne rozwiązanie, statystyki te wskazują również, że owe problemy nie są ani nowe, ani nieznane.
Trudności, których doświadczają obywatele i firmy, w dużej mierze wynikają z biurokratycznych procedur i niechęci urzędów krajowych do upraszczania swoich wymagań. Ponadto, pomimo sukcesu centrów SOLVIT, 20 % problemów nie znajduje rozwiązania.
2.17 Rozszerzenie Unii również stanowi wyzwanie.
Nie można poradzić sobie ze wzrostem liczby członków bez odpowiedniego wzmocnienia procedur konsultacji i nadzoru.
2.18 Owo wzmocnienie procedur konsultacji i nadzoru było najbardziej widoczne podczas ostatniego rozszerzenia oraz w ustaleniach osiągniętych przez brukselską Radę Europejską w grudniu 2004 r., które dotyczyły następnych etapów rozszerzenia.
Przyszłe Państwa Członkowskie będą przedmiotem bardziej wnikliwej analizy ze strony Komisji i będzie się od nich oczekiwało wdrożenia większej części acquis communautaire przed ich przystąpieniem do UE.
Ponadto będą one również musiały szybszej wypełnić postanowienia zawartych z nimi porozumień przejściowych.
3.
Potrzeba refleksji
3.1 Skuteczne wdrażanie i egzekwowanie prawa ma kluczowe znaczenie dla obywateli i firm.
Stanowi ono integralną część rządów prawa.
Często odmienne interpretacje wspólnie przyjmowanego prawa wywołują wśród przedsiębiorców i obywateli następujące pytania: Gdzie zwrócić się ze skargą?
Kto za to odpowiada?
Co robić na krótką metę?
Bardziej podstawowe pytanie brzmi: W jakim stopniu nieskuteczne wdrażanie przepisów prowadzi do opóźnień lub zmian wzorców inwestycyjnych i do braku zaufania wśród obywateli?
Pytania te wiążą się z legitymizacją, spójnością i przewidywalnością polityk UE.
Nie można dłużej tolerować obecnego niezadowalającego tempa transpozycji i wdrażania.
3.2 Ze względu na ogromną złożoność i czynniki dezorientujące przebieg realizacji poprawnie zatwierdzonych dyrektyw na poziomie UE, system i jego funkcjonowanie wymagają ogólnej analizy SWOT: Na czym stoimy?
Gdzie leżą przyczyny problemu?
Jakie wyzwania stoją przed Państwami Członkowskimi?
Do czego dążą Państwa Członkowskie: jaki jest pożądany związek i interakcja pomiędzy subsydiarnością i monitorowaniem UE?
Innymi słowy: kto odpowiada za mierzenie poszczególnych elementów i jakie są kryteria?
W jakim stopniu instrumenty prawne i obecne praktyki odpowiadają celom integracji europejskiej?
Jak UE i Państwa Członkowskie zamierzają reagować na skargi firm i obywateli dotyczące niepełnego i czasem przynoszącego odwrotne do zamierzonych skutki sposobu dokonywania transpozycji, wdrażania i egzekwowania przepisów UE w uregulowaniach i praktykach krajowych?
3.3 Poza roztrząsaniem kwestii ulepszeń w Państwach Członkowskich należy postawić te intrygujące pytania po to, by przyczynić się do szerokiej i otwartej debaty pomiędzy decydentami i urzędnikami, jak również pomiędzy sektorem prywatnym a społeczeństwem obywatelskim, na temat pożądanych zmian w unijnych i krajowych procedurach oraz praktykach.
Debata ta musi zwiększyć świadomość wpływu właściwej transpozycji, wdrożenia i egzekwowania przepisów na wszystkie uzgodnione polityki UE.
3.4 Należy zastanowić się nad wpływem, jaki przyszłe rozszerzenia wywrą na spójne i jednolite stosowanie prawa wspólnotowego w całej Unii.
UE powinna również rozważyć, jak uniknąć sytuacji, w której Unia składająca się z 27 lub więcej Państw Członkowskich, charakteryzująca się zatem jeszcze większą różnorodnością, sama w sobie może doprowadzić do powstania pewnych barier dla handlu, inwestycji i przedsiębiorczości.
3.5 Istnieją różne zapatrywania na problem eliminacji błędnego stosowania prawa UE, który z perspektywy politycznej wiąże się z napięciami występującymi pomiędzy zasadą subsydiarności a podejściem wspólnotowym.
Istnieje pogląd, zgodnie z którym Komisja, w pełni akceptując odpowiedzialność Państw Członkowskich za wdrażanie prawa UE, powinna bacznie śledzić ten proces.
Drugie podejście opiera się na zasadzie subsydiarności: dać Państwom Członkowskim wolną rękę i pozwolić, aby każdy radził sobie z własnymi problemami.
Trzecia możliwość polega na tym, aby Państwa Członkowskie uzyskały większą samodzielność i szerszy zakres odpowiedzialności oraz aby odpowiadały przed sobą nawzajem, Komisja zwracałaby zaś baczną uwagę na zgodność i, w razie potrzeby, stanowczo używała swoich kompetencji prawnych.
3.6 Jako "strażniczka Traktatów" i instytucja dysponująca prawem inicjatywy ustawodawczej Komisja odgrywa ważną rolę w zapewnianiu właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Odpowiada za proponowanie prostego i możliwego do egzekwowania prawa, które rozwiązuje problemy na rynku wewnętrznym bez obciążania Państw Członkowskich i przedsiębiorstw nadmiernymi kosztami.
W istocie w ostatnich kilku latach Komisja czyniła poważne wysiłki, żeby uprościć legislację i zbadać oddziaływanie proponowanych regulacji.
Zarazem Komisja musi działać szybko i zdecydowanie, aby zwalczać naruszenia.
Powinna się ona zastanowić, w jaki sposób rozszerzyć sformułowane w 2004 r. zalecenia (patrz wyżej) w sprawie terminowej i właściwej transpozycji, tak aby objęły etap wdrażania i egzekwowania przepisów.
3.7 Jako współwłaściciele Unii Państwa Członkowskie mają obowiązek lojalnego działania wobec Unii, wypełniania swoich zobowiązań, ułatwiania realizacji zadań Wspólnoty i powstrzymywania się od stwarzania zagrożeń dla celów zawartych w art. 10 Traktatu WE.
Gwoli jasności: postawa Państw Członkowskich musi ukazywać, że same stanowią Unię Europejską i że zatem angażują się w unijny proces decyzyjny [15].
3.8 Europejski Trybunał Sprawiedliwości w licznych sprawach wyraźnie orzekał, że Państwa Członkowskie nie mogą powoływać się w swojej obronie na jakiekolwiek wewnętrzne trudności administracyjne w celu usprawiedliwienia niepełnego lub niewłaściwego wdrożenia prawodawstwa Wspólnoty.
Orzeczenia te mogą pomóc w ulepszaniu przewidywanych przyszłych procedur.
3.9 Trzeba będzie zastanowić się również nad rodzajami instrumentów i procedur prawnych oraz pozaprawnych, które w najwłaściwszy sposób zagwarantują skuteczne wdrażanie polityki w Unii skupiającej ponad 30 członków.
3.10 Efekty stosowania pozaprawnych instrumentów i procedur były bardzo różne.
Pomimo obiecującego początku otwarta metoda koordynacji nie okazała się skuteczna.
Dla porównania, centra SOLVIT rozwiązywały 80 % rozpatrywanych przez siebie problemów.
3.11 Rada ds. Konkurencyjności w konkluzjach z marca 2005 r. zachęca Państwa Członkowskie do kontrolowania wewnętrznego ustawodawstwa pod kątem zgodności z przepisami UE, w celu usunięcia barier rynkowych i zwiększenia wolnej konkurencji.
Parlament Europejski dostrzegł również zalety sytuacji, w której urzędy państwowe monitorują zgodność z przepisami UE w swoich krajach.
Przeprowadzanie kontroli (ang. screening) jest praktycznym sposobem wykrywania i usuwania barier ograniczających handel, bez względu na to, czy wynikają one z niewłaściwego wdrażania, braku odpowiedniego egzekwowania prawa UE, czy też po prostu z praktyki administracyjnej niezgodnej z wymogami UE.
4.
Wnioski i zalecenia
4.1 Ogólne
4.1.1 EKES uważa, że wdrażanie i egzekwowanie przepisów jest nieodłącznym elementem lepszego stanowienia prawa, a zatem ma charakter politycznego priorytetu [16].
Jak dotąd sytuacja wygląda inaczej pomimo zmieniającego się podejścia w niektórych Państwach Członkowskich i w Komisji, torującego drogę ku przyszłości.
Ustawodawcy często w niewystarczającym stopniu uwzględniali wymogi związane z wdrażaniem i egzekwowaniem przepisów.
Spójne oceny oddziaływania na rzecz lepszej legislacji muszą także brać pod uwagę, w jaki sposób należy rozwijać prawodawstwo i jak egzekwować przepisy.
Cały ten proces jest warunkiem wstępnym wyrównania szans i zwiększenia legitymacji UE.
4.1.2 Z zasady obowiązek właściwego wdrażania i egzekwowania prawa UE spoczywa głównie na Państwach Członkowskich.
Rola Komisji jako strażniczki Traktatów polega na upewnieniu się, że Państwa Członkowskie rzeczywiście wypełniają swoje obowiązki.
Komisja może zająć się każdym niedociągnięciem, stosując postępowanie w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty (infringement procedure) lub inne środki uznane za właściwe w celu rozwiązania problemu niewłaściwego stosowania prawa UE.
4.1.3 W następstwie porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2003 r. Rada zastanawia się obecnie nad lepszą regulacją oraz uproszczeniem prawodawstwa.
EKES uważa, że należy poświęcić wystarczająco dużo uwagi ulepszonemu stosowaniu wszystkich przepisów UE (nie tylko dyrektyw), które mają być egzekwowane przez Państwa Członkowskie.
4.1.4 EKES uważa, że Rada ds. Konkurencyjności przy swoim zaangażowaniu na rzecz rynku wewnętrznego będącego jądrem procesu integracji, powinna stać się naturalnym partnerem Komisji na szczeblu UE w dyskusjach poświęconych wdrażaniu i egzekwowaniu przepisów.
4.1.5 Bardzo ważnym i często decydującym aspektem jest to, że wewnętrzny porządek administracyjny Państw Członkowskich nie wchodzi w zakres Traktatów.
Jednakże z art. 10 Traktatu WE i z orzecznictwa wynika, że władze państwowe muszą zapewnić właściwe wdrażanie i egzekwowanie prawa wspólnotowego.
W związku z tym EKES podkreśla, że Państwa Członkowskie są współwłaścicielami UE i oczywiście są za nią współodpowiedzialne.
4.1.6 Przez zbyt długi okres kładziono nacisk na wprowadzanie nowego prawodawstwa UE.
EKES zgadza się z Komisją, że w UE składającej się z 25 Państw Członkowskich należy się raczej skoncentrować na wdrażaniu i egzekwowaniu istniejącego prawa niż na dodawaniu nowych uregulowań.
Nowe prawodawstwo wspólnotowe nie stanowi atrakcyjnej opcji, ponieważ będzie wymagało inwestowania znacznej ilości czasu i środków.
Wyłączne poleganie na procedurach prawnych w celu zmuszenia Państw Członkowskich do rozwiązania problemów również zajmie dużo czasu i pochłonie skąpe zasoby.
Potrzebna jest raczej zmiana kultury, wraz z którą nacisk w Państwach Członkowskich i w Komisji przesunie się z tworzenia nowych przepisów w kierunku wdrażania i egzekwowania uzgodnionego prawa i polityki UE, co pozwoli na ich pełną skuteczność.
Nie oznacza to oczywiście, iżby nacisk kładziony na implementację i egzekwowanie prawa służył za alibi dla faktu, że nie ustanawia się praw w dziedzinach, w których wciąż konieczne jest nowe prawodawstwo.
4.1.7 Przegląd (screening) istniejącego i już wdrożonego prawa wspólnotowego — zob. także doświadczenia Danii — będzie pomocny w procesie lepszego stanowienia prawa.
Przykład ten dobrze ilustruje interakcję pomiędzy uproszczeniem a ulepszeniem wdrażania i egzekwowania przepisów.
4.1.8 Co się tyczy sposobów alternatywnych, tj. samoregulacji i współregulacji [17], należy w indywidualnych przypadkach badać, w jakich dziedzinach byłyby one skuteczne, a w jakich nie.
Niezależnie od konieczności rozwijania inicjatyw samoregulacji i współregulacji, ich skuteczność należy sprawdzić poprzez konkretne zastosowanie.
4.1.9 Zdaniem EKES-u, oczywiste jest również to, że narastające problemy z wdrażaniem i egzekwowaniem prawa wspólnotowego na szczeblu krajowym należy podejmować i rozwiązywać poprzez ściślejszą współpracę pomiędzy władzami krajowymi a wspólnotowymi.
4.1.10 EKES uważa, że taka wzmożona współpraca służy również unikaniu tworzenia zbędnych regulacji wspólnotowych, które najprawdopodobniej nie przyczynią się do pobudzenia krajowych działań w zakresie wdrażania prawa.
Są one zbyt powolne i kłopotliwe oraz często próbują osiągać cele polityki krajowej przy użyciu nieproporcjonalnych środków.
4.2 Państwa Członkowskie
4.2.1 EKES uważa, że Państwa Członkowskie powinny zachować swobodę w zakresie określania własnych metod i procedur wdrażania.
Tymi metodami i procedurami mogłyby się także zająć w swoich ocenach oddziaływania Państwa Członkowskie i Komisja.
4.2.2 Zdaniem EKES-u, bez względu na metody lub procedury wybierane przez Państwa Członkowskie w celu wdrażania prawa UE lub prawa krajowego, które wpływa na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, efekty muszą być zbliżone w całej UE.
Ponadto wyniki muszą w rzeczywisty sposób odzwierciedlać pierwotne i wtórne prawo UE.
4.2.3 Gdy mowa o Państwach Członkowskich, zdaniem EKES-u wymagane jest również zaangażowanie władz krajowych niższych szczebli dysponujących autonomicznymi uprawnieniami legislacyjnymi i/lub odpowiadającymi za wdrażanie uregulowań (np. landów, prowincji, regionów).
4.2.4 EKES uważa, że następnym krokiem, jaki należy zrobić we współpracy pomiędzy instytucjami UE a władzami krajowymi w zakresie wdrażania prawa i polityk UE, jest umocnienie i usprawnienie krajowego potencjału administracyjnego w zakresie stosowania polityki, co obecnie stanowi przedmiot dyskusji w niektórych Państwach Członkowskich.
4.2.5 Potencjał administracyjny stanowi kwestię "wspólnej troski" i Państwa Członkowskie muszą się upewnić, że władze zajmujące się wdrażaniem i egzekwowaniem posiadają go w wysokim stopniu.
Zdaniem EKES-u, wiąże się to między innymi z bliską współpracą pomiędzy negocjatorami w Brukseli a organami ustawodawczymi działającymi w ramach administracji krajowych.
4.2.6 Przykład konkretnego podejścia, na jaki zwrócił uwagę EKES, to praktyki krajowych organów regulacyjnych w pewnych obszarach, takich jak telekomunikacja.
Krajowe organy regulacyjne respektują jednocześnie wspólne przepisy europejskie i krajowy nadzór.
Praktyki te również muszą zostać poddane wnikliwej analizie.
4.2.7 Należy zachęcać Państwa Członkowskie do kontrolowania przepisów krajowych (co czynią obecnie niektóre Państwa Członkowskie, takie jak Dania).
Problemy z wdrażaniem często wynikają z tego, że krajowe przepisy i procedury nie są wystarczająco dobrze dostosowane do ogromnego rynku europejskiego.
4.2.8 Szczególnym sposobem wdrażania prawa UE jest "pozłacanie" (gold-plating) i "wybieranie co lepszych kąsków" (cherry-picking).
EKES uważa, że należy wprowadzić ogólny przepis, zgodnie z którym Państwa Członkowskie, zgłaszając krajowe środki wdrażania, formalnie uzasadniałyby Komisji, w postaci tabeli transpozycji, ich całkowitą i pełną zgodność z prawem wspólnotowym.
4.2.9 Pożądane może okazać się dostarczanie przez Państwa Członkowskie, zarówno ich własnym urzędom, jak i całemu społeczeństwu, liczniejszych i lepszych informacji o prawach i obowiązkach.
Brak adekwatnych informacji często stanowi przyczynę braku zgodności.
EKES uważa, że można rozważyć stosowanie krajowych sankcji za brak zgodności ze strony obywateli i przedsiębiorstw.
4.2.10 W chwili obecnej konsultacje w sprawie transpozycji i stosowania zasadniczo ograniczają się do dwustronnych kontaktów pomiędzy poszczególnymi rządami a Komisją.
Potrzeba bardziej intensywnej interakcji i większej elastyczności.
Należy zwiększyć rolę wielostronnych dyskusji w grupach ekspertów krajowych, które mają już miejsce z uwagi na transpozycję i wdrażanie prawodawstwa.
Potrzeba systematycznej i celowej dyskusji pomiędzy wszystkimi odpowiednimi władzami w UE, w każdym obszarze polityki, poświęconej osiąganym wynikom i doświadczeniom Państw Członkowskich.
Pożądane są oceny ex-post.
4.2.11 W dwustronnych kontaktach pomiędzy Państwami Członkowskimi należy zwrócić uwagę na wymianę urzędników organizowaną na wzór skutecznych "projektów twinningowych", które stanowią wielką pomoc dla nowych Państw Członkowskich i krajów kandydujących.
4.2.12 Należy systematycznie przeprowadzać ewaluację ex-post dyrektyw i stosowanego prawa UE.
Jako że możliwość konsultacji ma kluczowe znaczenie dla lepszego prawodawstwa, trzeba przewidzieć podobne procedury dla procesu ewaluacji ex-post [18].
Pierwotne organy ustawodawcze nie powinny odpowiadać za takie ewaluacje, które mogą uwzględniać także potrzebę i znaczenie niektórych przepisów w przyszłości.
4.2.13 EKES uważa, że dyskusje będą prowadziły do systematycznego określania dobrych praktyk, które mogą być przyjmowane przez władze w całej UE.
Tam, gdzie prawne lub administracyjne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi uniemożliwiają przyjęcie określonych dobrych praktyk, władze państwowe powinny mieć obowiązek zademonstrowania, w jaki sposób ich własna metoda lub procedura pozwala na osiągnięcie podobnych rezultatów, do jakich w innych Państwach Członkowskich prowadzą owe dobre praktyki.
Jedna z dobrych praktyk stosowana w niektórych Państwach Członkowskich polega na "zasadzie pierwszeństwa".
Podstawową zasadą działania jest, iż transpozycja prawodawstwa UE ma pierwszeństwo przed wprowadzeniem w życie ustawodawstwa o charakterze krajowym.
4.2.14 Władze państwowe są zwykle odpowiedzialne przed rządami względnie ministrami i ostatecznie przed parlamentem.
Ponieważ błędne wdrożenie prawa UE lub jego brak również niekorzystnie wpływa na interesy obywateli i przedsiębiorstw w innych Państwach Członkowskich, EKES uważa, że być może UE będzie musiała stworzyć nowe pojęcie wzajemnej odpowiedzialności wobec równoważnych władz w innych Państwach Członkowskich [19].
4.2.15 Władze Państwa Członkowskiego muszą wyjaśniać swoim odpowiednikom własne praktyki administracyjne, decyzje formalne oraz inne działania związane z wdrażaniem i egzekwowaniem prawa UE, gdy takie praktyki, decyzje i działania postrzegane są przez równoważne organy w innym Państwie Członkowskim jako utrudnienie dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
4.2.16 EKES uważa, że Państwa Członkowskie powinny regularnie przeprowadzać przegląd potencjału swoich władz odpowiedzialnych za wdrażanie, egzekwowanie i zgodność przepisów wewnętrznych, uregulowań i praktyk administracyjnych z wymogami prawa UE.
4.2.17 W procesie dalszego rozszerzania kraje kandydujące muszą transponować całość wspólnotowego dorobku prawnego.
Według EKES-u pożądane jest, aby dysponowały one odpowiednim potencjałem administracyjnym celem właściwego wdrożenia acquis communautaire, zanim będą w stanie przystąpić do UE.
4.2.18 EKES uważa, że Państwa Członkowskie muszą być przygotowane na przeznaczenie wystarczających zasobów ludzkich i finansowych na poważne promowanie wdrażania i egzekwowania prawa wspólnotowego.
Komitet zwraca uwagę na uderzający kontrast pomiędzy zasobami przeznaczanymi na otwartą metodę koordynacji (urzędnicy, posiedzenia, dokumenty), a występującymi w wielu Państwach Członkowskich trudnościami związanymi ze środkami finansowymi i zasobami ludzkimi w zakresie wspierania ważnej sieci, takiej jak SOLVIT.
Pozytywnym wyjątkiem jest pod tym względem na przykład Szwecja.
4.2.19 Szczególną uwagę należy zwrócić na działalność sądów, które są organami szczególnie odpowiedzialnymi za interpretację i bezpośrednie stosowanie prawa wspólnotowego (rozporządzeń) oraz regulacji wynikających z jego transpozycji (dyrektyw).
Znaczne trudności napotyka się tam przy ujednolicaniu interpretacji prawa i przy szybkim zastosowaniu go do konkretnych przypadków.
Wynika stąd konieczność szkolenia sędziów i adwokatów w zakresie prawa wspólnotowego, a zwłaszcza w dziedzinach prawa konkurencji, zdrowia i ochrony konsumentów.
4.3 Komisja
4.3.1 EKES uważa, że Komisja, poza tym, iż stara się w ramach swoich własnych służb o lepsze stanowienie prawa, odgrywa także istotną rolę w promowaniu wzajemnego zaufania pomiędzy władzami zajmującymi się egzekwowaniem przepisów, poprzez wspieranie sieci władz państwowych, systematyczną ocenę ich wyników oraz określanie i upowszechnianie dobrych praktyk.
Dzięki szczególnym narzędziom, takim jak systemy informacyjne, może ona przyczynić się do ułatwiania codziennej współpracy administracyjnej pomiędzy urzędnikami.
W związku z tym Komitet doradczy ds. koordynacji w zakresie rynku wewnętrznego stanowi pożyteczną platformę dla Komisji i Państw Członkowskich.
To samo dotyczy serwisu informacyjnego poświęconego rynkowi wewnętrznemu, który Komisja planuje uruchomić w celu wspierania współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi.
4.3.2 Oprócz instrumentów, które Komisja wyszczególniła w komunikacie dotyczącym lepszego monitorowania stosowania prawa wspólnotowego [20], mających na celu zapobieganie naruszeniom, równie ważne, zdaniem EKES-u, jest rozwijanie dalszej współpracy pomiędzy władzami państwowymi.
Komisja może okazać się pomocna w dokonywaniu przeglądu krajowych praktyk — nawet jeśli nie dały one powodów do wszczęcia formalnych postępowań w sprawie naruszenia — poprzez ułatwianie rozwiązywania problemów i wspieranie stosowania dobrych praktyk między Państwami Członkowskimi.
4.3.3 EKES zaleca, aby Komisję zapraszano do przeprowadzania audytów w strukturach odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa w Państwach Członkowskich — w miarę możliwości polegając na neutralnym partnerze — oraz do składania regularnych sprawozdań w formie tabel ocen dotyczących wdrażania i egzekwowania prawa.
4.3.4 Należy stymulować finansowane przez UE programy szkoleniowe oparte na badaniach i doświadczeniach krajowych oraz skupiające ekspertów z całej Europy.
Niedawne, sponsorowane przez Komisję szkolenie sędziów w zakresie konkurencji przyniosło pozytywne wyniki.
Takie programy szkoleniowe dla sędziów sądów rejonowych i okręgowych oraz dla pracowników administracji publicznej powinno się rozszerzyć na wszystkie odnośne dziedziny, jako że nadal często brakuje niezbędnych kompetencji.
Można również zwrócić uwagę na rolę rzeczników praw obywatelskich.
4.3.5 Komisja powinna aktywnie poszukiwać alternatyw dla formalnych działań prawnych, które dla strony skarżącej często bywają zbyt powolne.
50 % postępowań w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty trwa ponad cztery lata!
Alternatywy obejmują zbiorowe posiedzenia i takie instrumenty, jak SOLVIT.
Komisja może rozważyć upublicznienie wyników posiedzeń zbiorowych.
4.3.6 Należy zatroszczyć się o określenie najbardziej odpowiednich środków na rzecz osiągnięcia zamierzonych wyników prowadzonej polityki.
W szczególnych przypadkach i w celu uzyskania rzetelnych wyników w Państwach Członkowskich Komisja może rozważyć przedstawienie wniosków dotyczących rozporządzenia zamiast wniosków dotyczących dyrektywy.
Mówiąc bardziej ogólnie, Komisja powinna uwzględnić problemy, które mogą wyniknąć z faktu istnienia różnych krajowych procedur wdrażania prawa.
4.3.7 Zdaniem Komitetu, Komisję należy wyposażyć w niezbędne kompetencje i zasoby, aby mogła wypełniać swe tradycyjne zadanie nadzorowania wdrażania prawa UE oraz nowe zadania polegające na ułatwianiu określania i upowszechniania dobrych praktyk.
EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w 2006 r. Komisja zamierza przeprowadzić audyt wewnętrzny w celu oceny swoich obecnych procedur i metod pracy w tym obszarze.
4.3.8 Komisję należy zachęcać do usprawniania swoich działań związanych z nadzorem wdrażania i egzekwowania przepisów.
Może to również wymagać większych zasobów w Komisji.
W związku z tym istnieje potrzeba większej spójności pomiędzy podejściami poszczególnych Dyrekcji Generalnych.
4.4 Dobre sprawowanie rządów i społeczeństwo
4.4.1 Zdaniem EKES-u, sporządzanie sprawozdań, konsultacje i nadzór nad wdrażaniem i egzekwowaniem nie mogą ograniczać się do urzędów i urzędników.
W procesy te powinny być zaangażowane Parlament Europejski oraz parlamenty krajowe.
EKES z zadowoleniem przyjmuje podjętą ostatnio przez Parlament Europejski inicjatywę, by uwzględnić kwestię implementacji i egzekwowania prawa w swojej agendzie.
Inicjatywa ta z pewnością przyczyni się do wzbudzenia bardzo potrzebnego zainteresowania tym tematem wśród polityków.
4.4.2 W ramach inicjatywy dotyczącej lepszego sprawowania rządów Komisja podjęła zakrojone na szeroką skalę konsultacje [21].
Tego samego oczekiwano od Państw Członkowskich.
Pewne elementy prawa wtórnego, takie jak rozporządzenia dotyczące konkurencji czy dyrektywy dotyczące telekomunikacji wymagają, aby władze krajowe konsultowały się z zainteresowanymi podmiotami przed przyjęciem jakichkolwiek środków.
W niektórych Państwach Członkowskich występuje tradycja publicznych zapytań jako środka wspierającego formułowanie i ocenę ich polityki.
Większość Państw Członkowskich dokonuje jakiegoś rodzaju oceny oddziaływania, która dotyczy skutków finansowych lub ekologicznych.
Ocena oddziaływania obejmuje zarówno etap konsultacji, jak i komponent oceny.
Zdaniem EKES-u, tego typu konsultacje i oceny, które w istocie określają potrzeby obywateli i przedsiębiorstw, a następnie wpływ, jaki wywiera na nie polityka, zwiększają zrozumienie polityk, umacniają ich legitymację i przygotowują grunt pod doskonalenie polityki.
4.4.3 Ze względu na duży stopień skomplikowania tych procesów dobre sprawowanie rządów wiąże się z wyjaśnianiem w całej Europie, że pomimo istnienia zasady "subsydiarności" i specyficznych tradycji administracyjnych, rządy zobowiązane są do realizowania tego, na co zgodziły się na szczeblu UE.
Oznacza to również, że oprócz Komisji i Państw Członkowskich najbardziej pożądany w celu promowania ulepszeń i dobrych praktyk jest wkład sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego.
4.4.4 Zdaniem EKES-u, gdy tylko Komisja i Państwa Członkowskie opracują konkretne pomysły dotyczące przedstawiania etapów wdrażania i egzekwowania jako integralnej części lepszego prawodawstwa, zaistnieje potrzeba przeprowadzenia wyważonych działań promocyjnych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Otyłość w Europie — Rola i zadania podmiotów społeczeństwa obywatelskiego"
(2006/C 24/14)
Dnia 18 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego, przyjąć opinię w sprawie: "Otyłość w Europie — Rola i zadania podmiotów społeczeństwa obywatelskiego"
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 5 września 2005 r.
Sprawozdawcą była Madi SHARMA.
Na 420 sesji plenarnej w dniach 28 i 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 28 września 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 83 do 4, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Otyłość — odpowiedzialność społeczeństwa
1.1 Należy ze smutkiem stwierdzić, że dwa główne problemy żywieniowe współczesnego świata to z jednej strony 600 milionów ludzi dotkniętych głodem, zaś z drugiej strony 310 milionów ludzi zmagających się z otyłością.
1.2 Niezliczone dokumenty, badania ankietowe i sprawozdania ekspertów, dyskusje przy okrągłym stole oraz zaangażowanie znaczących organizacji międzynarodowych w sprawy żywienia, aktywności fizycznej i otyłości, nie doprowadziły ani do znalezienia rozwiązań, ani podjęcia konkretnych działań na rzecz powstrzymania tego zjawiska, wyrządzającego poważne szkody natury społecznej i finansowej.
1.3 Nadmierna podaż energii w diecie plus niski wydatek energetyczny równa się nadmiar energii, gromadzącej się w postaci tkanki tłuszczowej.
Tak wygląda mechanizm, który powoduje otyłość i który w ciągu ostatnich dziesięcioleci przyspieszył swoje działanie pod wpływem szeregu czynników ekonomicznych, społecznych oraz psychologicznych do tego stopnia, że stał się on problemem zdrowotnym o charakterze priorytetowym.
1.4 Liczba otyłych ludzi wzrosła bardzo wyraźnie w ciągu ostatnich 30 lat.
W 2000 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała otyłość za "największe zagrożenie zdrowotne na Zachodzie".
- W całej rozszerzonej Unii 25 państw 14 milionów dzieci ma nadwagę, z czego 3 mln cierpi na otyłość, przy czym liczba ta wzrasta rocznie o ponad 400 tys., a zatem problem dotyczy niemalże co czwartego dziecka.
- Od 10 do 20 % dzieci w Europie Północnej ma nadwagę zaś w Europie Południowej, Irlandii i Wielkiej Brytanii odsetek ten wynosi od 20 do 35 %.
- W wielu krajach Unii ponad połowa dorosłej ludności ma nadwagę, natomiast od 20 do 30 % dorosłych zalicza się do otyłych.
- Otyłość w średnim wieku zwiększa ryzyko przyszłej demencji.
- Sześć z siedmiu najważniejszych czynników ryzyka przedwczesnego zgonu ma bezpośredni związek z naszymi zwyczajami żywieniowymi i aktywnością ruchową (siódmym czynnikiem jest palenie tytoniu).
- W państwach uprzemysłowionych koszty leczenia otyłości stanowią od 2 do 7 % wszystkich wydatków na opiekę zdrowotną.
1.5 W obliczu rosnącej tendencji do otyłości i jej negatywnych skutków, zarówno w przypadku poszczególnych osób jak i ogółu społeczeństwa, konieczne jest odtąd przyjęcie interdyscyplinarnego i wieloaspektowego podejścia, wymagającego z kolei podjęcia współzależnego działania przez kraje, społeczności i osoby prywatne.
Rządy, we współpracy z innymi zainteresowanymi stronami, odgrywają zasadniczą rolę w tworzeniu środowiska, które zapewnia odpowiednie warunki i zachęca do zmiany postaw osób prywatnych, rodzin i społeczności oraz do podejmowania korzystnych decyzji w sprawie zdrowego stylu życia.
2.
Czynniki sprzyjające otyłości
Do najważniejszych czynników obecnej epidemii otyłości zaliczyć można wzrost zakresu czynności wykonywanych w pozycji siedzącej, zwiększone wykorzystywanie transportu samochodowego, spadek aktywności fizycznej i konsumpcję wysokoenergetycznych produktów spożywczych i napojów o niewłaściwe zbilansowanym składzie.
2.1 Czynniki ogólne
Modele kulturowe i zachowania właściwe dla "cywilizacji dobrego samopoczucia" stanowią główną przyczynę gwałtownego wzrostu otyłości, któremu będzie można zapobiec jedynie poprzez działania informacyjne i prewencyjne, skoordynowane na poziomie krajowym, lokalnym a nawet indywidualnym, celem zmiany najbardziej szkodliwych postaw kulturowych i modeli zachowań, przy czym należy unikać błędnego ujmowania tego zagadnienia, polegającego na przesadnym traktowaniu otyłości jako problemu medycznego.
2.2 Zasadnicze obszary interwencji obejmować będą szereg ściśle związanych ze sobą sektorów lub typów działań, które można streścić następująco:
- społeczeństwo: nauka o żywieniu, co obejmować będzie kwestię ogólnej wartości odżywczej artykułów spożywczych, nie ograniczając się jedynie do ilościowych aspektów odżywiania się, jak również propagowanie bardziej zdrowego trybu życia, co szczególnie dotyczy ćwiczeń fizycznych;
- szkoła: lekcje na temat jakości żywności, przyczyn i skutków otyłości, zmiana formuły zajęć praktyczno-technicznych celem nauczenia zdrowszych stylów życia oraz podkreślenie znaczenia aktywności fizycznej, w tym zajęć rekreacyjnych w wolnym czasie;
- przemysł: pobudzanie kształtowania zachowań etycznych w przemyśle żywnościowym, w szczególności w odniesieniu do działań marketingowych i reklamowych w mediach, jak również działań na rzecz polityki personalnej sprzyjających właściwemu odżywianiu się oraz odpowiedniemu wysiłkowi fizycznemu;
- transport: przeciwdziałanie nadmiernemu korzystaniu ze środków transportu, zastępujących aktywność fizyczną, jak również opracowanie polityk, które w szczególności nie zwiększają kosztów dystrybucji świeżej żywności;
- media: przeprowadzanie kontroli celem zapobiegania praktykom reklamowym prowadzącym do nadmiernej konsumpcji lub zachwiania jej równowagi, jak również uświadamianie rodziców o niebezpieczeństwach, także fizycznych, nadmiernego i długiego oglądania telewizji, grania w gry wideo oraz korzystania z Internetu;
- usługi zdrowotne: przekazywanie solidnych informacji na temat całego tego zagadnienia oraz opracowanie kampanii informacyjnych i prewencyjnych w miejsce zbyt późnych i często nieskutecznych interwencji terapeutycznych;
- polityki: realizacja przemyślanych i właściwych inwestycji w konkretne inicjatywy, które od szczebla krajowego po szczebel lokalny, adresowane są do wszystkich kategorii ludności, zwłaszcza do grup najsłabszych z punktu widzenia wykształcenia i dochodów.
3.
Nie zrzucajmy winy na innych
3.1 Dzisiejszy, uprzemysłowiony świat to środowisko, które w bardzo wysokim stopniu sprzyja otyłości.
Niektóre jej przyczyny są ewidentne, inne są mniej oczywiste, zaś większość z nich nie jest postrzegana przez społeczeństwo jako coś szkodliwego.
Zaniepokojenie budzi brak perspektywicznego spojrzenia co do konsekwencji dla przyszłych pokoleń oraz uchylanie się od przyjęcia odpowiedzialności, lecz za to zrzucanie winy na innych.
3.2 Czynnikami odpowiedzialnymi za powstawanie otyłości jest zwiększone spożycie wysokoenergetycznej żywności o małej wartości odżywczej, zawierającej dużo tłuszczu, cukru i soli; zmniejszony poziom aktywności fizycznej w domu, w szkole, w pracy podczas wypoczynku i w trakcie przemieszczania się.
Zróżnicowanie poziomów ryzyka i związanych z nimi konsekwencji zdrowotnych można częściowo przypisać różnemu natężeniu i rozłożeniu w czasie zmian ekonomicznych, demograficznych i społecznych na poziomie krajowym i ogólnoświatowym.
3.3 Zmiana zwyczajów żywieniowych, wprowadzenie wzorców aktywności fizycznej i zdrowego stylu życia będą wymagały połączonych wysiłków wielu zainteresowanych podmiotów, zarówno publicznych jak i prywatnych, na przestrzeni kilku dziesięcioleci.
Niezbędne są zmiany sposobu myślenia, wzrost świadomości i pogłębienie wiedzy poprzez połączenie właściwych i skutecznych działań na wszystkich szczeblach, czemu miałoby towarzyszyć wsparcie psychologiczne, ścisłe monitorowanie i ocena ich wpływu.
Ponadto, każdy powinien sam opowiedzieć się za zmianami i wziąć za nie odpowiedzialność.
3.4 EKES uważa, że konieczne jest podejście "włączenia wszystkich" w strategię walki z problemem wspólnymi siłami, obejmującą środki polityki realizowane "z góry na dół", którym towarzyszyć mają strategie realizowane "z dołu do góry", tworząc działania jednocześnie w płaszczyźnie horyzontalnej, jak i wertykalnej, w które każdy będzie mógł się zaangażować bądź to w sensie finansowym, bądź też poświęcając swój czas lub środki w naturze.
Jakkolwiek nie jest to proste, działania te mają na celu stworzenie środowiska wspierającego zdrowe odżywanie się i aktywność fizyczną w całej Europie, bez obwiniania się.
4.
Kampania na rzecz powstrzymania otyłości — "Obesity Check"
4.1 EKES proponuje ograniczenie otyłości poprzez promowanie w Europie kampanii walki z otyłością pod nazwą "Obesity Check", która ma zwiększyć świadomość korzyści wynikających ze zdrowego stylu życia oraz odpowiedzialność wszystkich stron za zapobieganie otyłości.
Kampania będzie miała jedno proste przesłanie, składające się z dziesięciu wyzwań, którym należy sprostać oraz zaangażowanie sektora publicznego i prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i obywateli poprzez ich wsparcie na rzecz kampanii.
Jej celem jest promocja zwyczajów zdrowego stylu życia bez naruszania osobistych wyborów obywateli.
4.2 Wspomniane dziesięć wyzwań to:
- kontynuacja i poprawa procesu edukacji społeczeństwa;
- współpraca na rzecz skutecznej komunikacji i wyrobienia poczucia odpowiedzialności;
- zapewnienie, że informacja dotrze do KAŻDEGO obywatela w Europie;
- nakłonienie wszystkich do przyjęcia odpowiedzialność i utrzymanie takiego stanu;
- przekonanie osób prywatnych i instytucji, że mogą one wpływać na innych;
- przyjęcie, że wszystkie działania muszą być zintegrowane w ramach szerokiego zakresu środków polityki UE i poszczególnych państw;
- przyjęcie, że jest to "społeczna odpowiedzialność biznesu";
- zapewnienie na wszystkich poziomach podejścia wielowarstwowego, horyzontalnego i wertykalnego;
- zapewnienie przejrzystości, bezinteresowności oraz wyeliminowanie zatajonych intencji;
- uczulenie obywateli na fakt, że skutki otyłości dla zdrowia można odwrócić poprzez zdrowe odżywianie się oraz ćwiczenia fizyczne.
4.3 Kampania Obesity Check, która musi zostać wyraźnie określona przez decydentów politycznych i zainteresowane strony pod kierunkiem Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO), byłaby prostym przesłaniem wyraźnie uświadamiającym europejskiej opinii publicznej potrzebę zdrowego odżywiania się i uprawiania ćwiczeń fizycznych w większym wymiarze, wyrażonym poprzez nakierowanie polityki i działań praktycznych wszystkich podmiotów na zapobieganie otyłości.
Wszystkie odnośne instytucje, poczynając od Komisji Europejskiej a kończąc na poszczególnych członkach rodziny, mogą zostać poproszone o włączenie się do kampanii w celu dokonania analizy swoich działań pod katem możliwości ich modyfikacji, tak aby zapobiec ryzyku otyłości.
4.4 Poprzednie kampanie, np. na rzecz zapinania pasów w samochodzie, karmienia piersią, antynikotynowa czy też przeciwko środkom dopingującym w sporcie były proste, ale skuteczne i wspierane przez wszystkie warstwy społeczeństwa.
Wszystkie one stanowiły udane połączenie uświadamiania konsumenta, przepisów prawnych, zmian w polityce i programów na szczeblu społeczności lokalnych.
5.
Kampania "Obesity Check"
Opracowano kwestionariusz, którego celem jest zachęcenie poszczególnych osób do poświęcenia zadeklarowanej dobrowolnie ilości czasu przeznaczanego na wspieranie działań Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów na rzecz promowania w ich organizacji lub też w jednostkach zewnętrznych idei zapobiegania otyłości w ramach kampanii Obesity Check (kwestionariusz ten jest załączony do niniejszej opinii.
Można go zmienić tak, aby mogła go stosować dowolna instytucja).
Cel — osiągnięcie zamierzonych wyników i monitorowanie postępów.
Krótkookresowy — wypełnione kwestionariusze świadczą o zaangażowaniu i gotowości osób prywatnych i organizacji do zwiększania świadomości, edukowania i informowania innych o potrzebie zmiany stylu życia.
Stopień realizacji celu można mierzyć w kategoriach czasu lub środków przeznaczonych na kampanię.
Można także zebrać przykłady najlepszych praktyk.
Średniookresowy — zasadnicze działania.
Zaangażowanie czasu i środków, w tym także przez organizacje działające na rzecz zapobiegania otyłości.
Obejmować mają one także publikowanie i rozpowszechnianie zgromadzonych na poprzednim etapie (w ramach realizowania celów krótkookresowych) przykładów najlepszych praktyk.
Stopień realizacji celu można mierzyć w kategoriach pozytywnych reakcji na kwestionariusz i dalszej analizy wszystkich oryginalnych kwestionariuszy oraz monitorowanie postępów platformy UE.
Długookresowy — ocena rzeczywistego postępu przy wykorzystaniu opinii EKES-u w formie sprawozdania dla innych instytucji.
Ułatwia to procesy wymiany opinii i dodaje im dynamiki.
5.1 EKES
5.1.1 EKES jest uprawniony do współpracy z Komisją Europejską, Parlamentem i Radą w sprawie zbliżenia społeczeństwa obywatelskiego do procesu decyzyjnego.
Mając taki mandat EKES, wraz ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, może poświęcić czas na zainicjowanie skutecznych zmian poprzez dobrowolne działania swoich członków w celu promowania zdrowszego stylu życia.
Członkowie EKES zostali poproszeni o wypełnienie kwestionariuszy Obesity Check i dawanie dobrego przykładu kierując się następującymi sugestiami:
- Pracodawcy mogliby rozważyć zdrowszy styl życia w miejscu pracy, m.in. poprzez zachęcanie do wyboru zdrowej żywności za pomocą konsekwentnej polityki żywieniowej, a także wprowadzanie infrastruktury sportowej i sal gimnastycznych.
W mniejszych firmach polegałoby to na zachęcaniu pracowników do prowadzenia zdrowszego stylu życia.
Cenne byłoby także angażowanie się pracodawców poza przedsiębiorstwami, szczególnie w oświacie.
Deklaracja Milenijna Narodów Zjednoczonych (wrzesień 2000 r.) uznaje, że wzrost gospodarczy jest ograniczony, jeśli ludzie nie cieszą się dobrym zdrowiem.
- Organizacje pracownicze mogłyby rozpowszechniać podobne przesłanie wśród swoich członków, przykładowo nakłaniając pracowników do włączenia aktywności fizycznej, spacerów lub jazdy na rowerze do swoich codziennych zajęć.
Można by ich było także zachęcić do upowszechniania takiej postawy wśród swoich rodzin i społeczności, w stałym procesie edukacyjnym.
- Organizacje pozarządowe, a zwłaszcza organizacje konsumenckie mogłyby poświęcać czas swoich członków zapoznając z tym przesłaniem inne instytucje i społeczności.
Organizacje młodzieżowe i rodzinne odgrywają cenną rolę w zachęcaniu do zrównoważonej diety i aktywności fizycznej.
Wszystkie one mogą promować dostępność zdrowej żywności i zdrowych alternatyw, wraz z odpowiednią wiedzą praktyczną.
5.1.2 EKES działa we wszystkich 25 Państwach Członkowskich na wszystkich poziomach społeczeństwa obywatelskiego.
Ma to zasadniczy wpływ na przekazywania przesłania "kampanii" i wyznacza wzorce do naśladowania dla innych.
5.2 Komisja Europejska i Parlament
Członkowie Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej oraz Parlamentu są także proszeni o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check, aby "dać przykład z góry".
5.2.1 Należy pogratulować Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów z okazji uruchomienia utworzonej ostatnio "Europejskiej Platformy Działania" w dziedzinie otyłości.
Wyraża się nadzieję, że członkowie Platformy mogliby wymyślić proste hasło/przesłanie kampanii, które byłoby wykorzystywane w całej Europie do promowania zdrowego stylu życia.
Rządy, organizacje pozarządowe, organizacje szczebla podstawowego i przemysł powinny przygotować i przekazać konsekwentne, spójne i jasne przesłania.
Powinno się je upowszechniać poprzez wiele kanałów i w formach odpowiednich do miejscowej kultury, wieku i płci.
Na zachowanie, szczególnie w szkole i w miejscu pracy, mogą wywierać wpływ instytucje edukacyjne, wspólnoty wyznaniowe, lokalni przywódcy oraz środki masowego przekazu.
5.2.2 Robert Madelin, przewodniczący platformy, podkreślił, że "aby odnieść sukces w walce z otyłością wszystkie działania muszą być włączone w szeroki zakres polityk UE".
Co istotne, ze wszystkich światowych raportów wynika, iż jest to kwestia długookresowa, która wymaga zrównoważonych i skutecznych strategii krótko-, średnio- i długookresowych, którym towarzyszą działania, oraz podejścia wielosektorowego, wielodyscyplinarnego i wieloczynnikowego co oznacza, że musi się w nich znaleźć miejsce na konsultacje z tymi, których problem ten dotyczy w największym stopniu, tzn. z rodzinami, rodzicami i dziećmi.
5.2.3 Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów stara się, aby platforma nawiązała dialog z urzędnikami z innych obszarów polityki Komisji, reprezentowanych przez Dyrekcje Generalne ds. Rolnictwa, Przedsiębiorczości, Edukacji, Badań Naukowych i Transportu.
Ważne jest, aby wszystkie zainteresowane strony wykazały zaangażowanie już w fazie koncepcyjnej każdej strategii, natomiast gdy zostanie ona ostatecznie wypracowana powinno się przeprowadzać w drodze konsultacji ocenę wpływu strategii dla zapewnienia, aby nie winiła ona ani też nie karała żadnych określonych instytucji, lecz wyraźnie formułowała swoje propozycje, które będą mogły objąć wszystkich.
5.2.4 W oparciu o zasady pomocniczości i komplementarności, działania promujące na szczeblu Wspólnoty mogą wzmocnić efekt inicjatyw podjętych przez władze krajowe, sektor prywatny i organizacje pozarządowe.
Powinno się określić różne źródła finansowania uzupełniające budżety poszczególnych państw i przyczyniające się w ten sposób do wdrożenia strategii i kampanii Obesity Check.
5.2.5 Dyrekcja Generalna ds. Edukacji i Kultury (DG EAC), a zwłaszcza jej sekcja ds. sportu, będzie potrzebowała finansowania dla opracowania kluczowych strategii we współpracy z rządami poszczególnych krajów.
Jednakże ich przesłania powinny uwzględniać fakt, że do zwiększenia poziomu aktywności fizycznej nie zawsze są niezbędne zasoby finansowe, tzn. szkoły nie zawsze potrzebują nowego wyposażenia sal gimnastycznych, zaś wielu wyszkolonych sportowców poszukuje zatrudnienia i można byłoby ich zachęcić do pracy w szkolnictwie.
Organizacje odpowiedzialne za promocję sportu mogłyby przekonać gwiazdy sportu do przekazywania zachęcających komunikatów.
5.2.6 DG EAC przeprowadziła szerokie badania w dziedzinie aktywności fizycznej młodzieży.
Także spędzanie czasu wolnego przez dorosłych powinno stać się przedmiotem badań.
Uwadze nie powinny tutaj ujść "powiązania rodzinne" np. rodzice uprawiający sport podczas weekendu zachęcają do tego także swoje dzieci, przez to staje się to doświadczeniem rodzinnym i wywiera wpływ na kształtowanie tendencji kulturowych.
5.2.7 Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa (DG AGRI) dysponuje budżetem na promocje, który można byłoby wykorzystać jako inwestycję do promowania świeżych owoców i warzyw, przez co Dyrekcja ta wniosłaby swój wkład do kampanii Obesity Check, podobnie jak miało to miejsce w przypadku pomocy podmiotom krajowym w ramach kampanii na rzecz produktów żywnościowych pochodzących z rolnictwa.
5.2.8 Należy się także zastanowić nad rolą partnerów międzynarodowych w osiąganiu tych celów.
Potrzebne jest skoordynowane działanie pomiędzy organizacjami systemu ONZ, organami międzyrządowymi, organizacjami pozarządowymi, stowarzyszeniami zawodowymi, instytucjami badawczymi i podmiotami sektora prywatnego.
5.3 Państwa Członkowskie
Każde ministerstwo w Europie zostanie poproszone o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check i o "dawanie dobrego przykładu z góry".
Możliwe byłoby także zwrócenie się do ministerstw z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nie określonych środków finansowych na promocję "kampanii".
Istotne znaczenie ma wypracowanie przez rządy "zintegrowanego" podejścia uwzględniającego czynniki ekonomiczne, społeczne i związane ze środowiskiem naturalnym.
5.3.1 Wszyscy partnerzy, a zwłaszcza rządy, powinni zająć się jednocześnie wieloma sprawami.
W odniesieniu do żywienia należy uwzględnić wszystkie jego aspekty, takie jak zapewnienie żywności (dostępność i przystępność cenowa zdrowej żywności) oraz bezpieczeństwo żywności.
Powinno się promować aktywność fizyczną w pracy, domu i szkole, zwracając przy tym uwagę na planowanie urbanistyczne, komunikację, bezpieczeństwo i możliwość podejmowania aktywności fizycznej w czasie wolnym od pracy.
Priorytety działań rządu na rzecz zapobiegania otyłości w ramach kampanii Obesity Check zostaną określone na podstawie uwarunkowań krajowych.
Istnieje wielkie zróżnicowanie tak w obrębie jak i pomiędzy poszczególnymi krajami, zaś władze regionalne powinny współpracować przy określaniu strategii regionalnych.
5.3.2 Wsparcie dla tych działań powinna zapewnić właściwa infrastruktura, programy wdrożeniowe, odpowiednie finansowanie, monitorowanie i ocena oraz stałe badania.
Strategie muszą opierać się na najlepszych dostępnych badaniach i dowodach naukowych, obejmujących różne polityki, działania i ramy czasowe.
5.3.3 Należy nadać priorytet działaniom wywierającym pozytywny wpływ na najuboższe grupy ludności.
Działania te będą ogólnie wymagały zaangażowania szczebla wspólnot lokalnych, czemu towarzyszyłoby silne wsparcie i nadzór ze strony rządu.
5.3.4 Analogicznie jak w przypadku "platformy europejskiej" rządy poszczególnych państw powinny ustanowić kanały komunikacyjne oraz "okrągłe stoły" na temat zwalczania otyłości z udziałem ministerstw i instytucji odpowiedzialnych za politykę w zakresie żywności, rolnictwa, młodzieży, rekreacji, sportu, oświaty, handlu i przemysłu, finansów, transportu, mediów i komunikacji, spraw społecznych i środowiska oraz planowania urbanistycznego.
Wśród nich mogłyby się znaleźć m.in. debaty okrągłego stołu z udziałem rodziców i młodzieży, co pozwoliłoby wypowiedzieć się osobom, które analizowany problem dotyka w największym stopniu.
Niezbędna jest współpraca i porozumienie wszystkich zainteresowanych stron, nie pozostawiające miejsca żadnym ukrytym celom.
Międzynarodowy Zespół Zadaniowy ds. Otyłości (International Obesity Task Force — IOTF) jest dynamiczną grupą badawczą pełniącą rolę badawczo-katalizującą i udostępniającą odpowiednie dane do takich dyskusji.
Wspomniane kanały komunikacyjne powinno się rozbudować poprzez włączanie do nich partnerstw publiczno-prywatnych.
NIE wolno marnotrawić środków poprzez zwiększanie kosztów administracyjnych lub powielanie już istniejących organów.
5.3.5 Rządy muszą rozważyć działania, których wynikiem będzie przekazywanie prostych, wyważonych informacji dla konsumentów, w celu umożliwienia im dokonywania wyborów w oparciu o wiedzę i zapewnić dostępność odpowiednich programów promocji zdrowia i oświaty zdrowotnej.
Informacje dla konsumentów powinny uwzględniać poziom wykształcenia, bariery komunikacyjne i lokalną kulturę oraz być zrozumiałe dla wszystkich warstw społeczeństwa.
5.3.6 Rządy, przy pełnym zastosowaniu zasady pomocniczości, odgrywają rolę pierwszoplanową we współpracy z innymi zainteresowanymi stronami, w tworzeniu środowiska, które zapewnia odpowiednie warunki i zachęca do zmiany postaw osób prywatnych, rodzin i społeczności oraz do podejmowania korzystnych decyzji w sprawie zdrowego stylu życia.
5.4 Szkolnictwo
W każdej placówce oświatowej osoby prywatne zostaną poproszone o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check.
Możliwe byłoby także zwrócenie się do władz oświatowych z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nie określonych środków finansowych na promocję kampanii w swoich placówkach na wszystkich szczeblach oświaty.
5.4.1 Dla zapobiegania i ograniczania otyłości zasadnicze znaczenie ma spojrzenie z perspektywy całego życia z wykorzystaniem prostej listy kontrolnej (Obesity Checklist), która byłaby zrozumiała zarówno dla młodych jak i starszych osób.
Podejście to zaczyna się od zdrowia matki i żywienia dziecka w okresie płodowym, przebiegu ciąży, karmienia piersią oraz zdrowia dzieci i młodzieży.
Następnie dotyczy ono dzieci w szkole, dorosłych w miejscu pracy i w innym otoczeniu, a także osób starszych. Wspomniane podejście zachęca do prowadzenia zdrowszego stylu życia od młodości do wieku zaawansowanego.
5.4.2 Oświata zdrowotna powinna znaleźć się w programach nauczania dorosłych.
Programy takie stwarzają przedstawicielom zawodów medycznych i usługodawcom okazję upowszechnienia wiedzy na temat diety i aktywności fizycznej, a także możliwość dotarcia do marginalizowanych grup ludności.
Można także zaproponować edukację medialną jako pomoc konsumentom w zrozumieniu znaczenia etykiet i reklamy przy dokonywaniu wyboru oraz jako prezentację praktycznych umiejętności przyrządzania posiłków.
5.4.3 Szkoła wywiera wpływ na życie większości dzieci.
Powinna ona w związku z tym chronić ich zdrowie poprzez udostępnienie informacji na temat zdrowia, doskonalenie edukacji zdrowotnej, kształcenie gustów żywieniowych i promowanie zdrowego stylu życia.
Szkoły muszą zapewnić uczniom minimalny dzienny wymiar wychowania fizycznego (co najmniej 2 godziny tygodniowo), a także wiedzę o zrównoważonej diecie. Powinny one dysponować odpowiednimi urządzeniami i wyposażeniem, ale jednocześnie powinny uznać, że nawet w sytuacji ograniczeń budżetowych można podjąć działania przy wykorzystaniu istniejących urządzeń.
Wydatki na urządzenia sportowe powinny być uważnie śledzone, aby zapewnić aktywność sportową zarówno dla dziewcząt, jak i chłopców, zwłaszcza że wskaźnik otyłości rośnie szybciej wśród dziewcząt niż wśród chłopców.
5.4.4 Zachęca się rządy do przyjęcia polityki na rzecz wspierania zrównoważonego żywienia w szkole i ograniczania dostępności produktów o wysokiej zawartości soli, cukru i tłuszczów.
Szkoły, wraz z rodzicami i odpowiedzialnymi władzami powinny rozważyć możliwość podpisania z lokalnymi producentami żywności umów na zaopatrzenie stołówek szkolnych w celu zapewnienia lokalnego rynku zdrowej żywności.
Należy przyjąć konsekwentną politykę żywieniową po uzgodnieniach z personelem, uczniami, rodzicami i właściwymi władzami.
5.4.5 W szkołach zachęcających uczniów do przedsiębiorczości działalność taka nie powinna przyjmować formy sklepików z przekąskami, tradycyjnie oferujących chipsy i słodycze.
Alternatywą mogłaby być zdrowa żywność.
5.4.6 Szczególną uwagę należy zwrócić również na osoby starsze, jako że otyłość dotyka także osoby po 60. roku życia.
Co więcej, osoby starsze dysponują bogatą wiedzą i doświadczeniem na temat tradycyjnych sposobów żywienia i gotowania i mogą wnieść wkład w kształcenie swoich rodzin.
5.5 Usługi zdrowotne
W każdej placówce publicznej służby zdrowia osoby prywatne zostaną poproszone o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check.
Możliwe byłoby także zwrócenie się do administracji służby zdrowia z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nią określonych środków finansowych na promocję kampanii w swoich placówkach (np. kliniki, szpitale, stołówki pracownicze, a także wśród grup pacjentów).
5.5.1 Rola odgrywana przez rząd dla osiągnięcia trwałych zmian w dziedzinie zdrowia publicznego jest zasadnicza.
Rządy mają pierwszorzędne znaczenie w inicjowaniu i rozwijaniu strategii zmniejszania otyłości będącej częścią szerszej, wszechstronnej i skoordynowanej działalności w dziedzinie zdrowia publicznego.
Proste, bezpośrednie przesłania powinny dotyczyć zakresu i jakości aktywności fizycznej wystarczającej do osiągnięcia znaczących korzyści dla zdrowia.
Administracje regionalne i lokalne powinny również zostać włączone do tego procesu informowania ludności i aktywnie w nim uczestniczyć.
5.5.2 Rutynowe kontakty z personelem służby zdrowia powinny obejmować praktyczne porady dla pacjentów na temat korzyści wynikających ze zdrowego odżywiania się i zwiększenia poziomu aktywności fizycznej, w połączeniu z pomaganiem pacjentom w zapoczątkowaniu i utrzymaniu modelu zdrowych zachowań przy pomocy Obesity Checklist.
Władze publiczne powinny rozważyć stosowanie zachęt dla rozwoju służb prewencyjnych i określić możliwości w ramach istniejących służb klinicznych, w tym poprawę struktury finansowania w celu udzielenia wsparcia przedstawicielom zawodów medycznych, w szczególności podstawowej opieki zdrowotnej, ale także innych służb (m.in. służb socjalnych i aptek), tak aby mogli oni poświęcać większą ilość czasu na działania prewencyjne.
Działanie takie może polegać na przekazaniu prostego, pozytywnego, proaktywnego komunikatu sugerującego, że należy "więcej chodzić, a mniej jeść".
5.5.3 Przedsięwzięcia mające na celu wsparcie i informowanie powinny być w pierwszej kolejności adresowane do rodziców i polegać na doradzaniu w sprawie prawidłowego i optymalnego żywienia najmłodszej grupy wiekowej (niemowlęta i małe dzieci).
Istnieją obecnie solidne naukowe dowody na to, że niemowlęta karmione piersią są w późniejszym okresie życia mniej otyłe od niemowląt karmionych pokarmem sztucznym, dlatego też zapobieganie otyłości powinno rozpocząć się od promowania właściwego karmienia niemowląt.
5.5.4 Wsparcie i informowanie powinno również dotyczyć osób starszych, szczególnie samotnych, ubogich lub żyjących na marginesie społeczeństwa, aby uniknąć niezdrowego odżywiania się, jakie te sytuacje często powodują.
5.6 Władze lokalne
Kwestionariusze Obesity Check będą wypełniane we wszystkich jednostkach władz regionalnych i lokalnych, a także zostaną zaproponowane posunięcia nakierowujące ich działania na ograniczanie otyłości i wspomaganie kampanii Obesity Check.
Możliwe byłoby także zwrócenie się do urzędów i wydziałów z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nie określonych środków finansowych na promocję kampanii.
5.6.1 Władze lokalne powinny zachęcać do tworzenia wielosektorowych i interdyscyplinarnych eksperckich komitetów doradczych, z udziałem ekspertów technicznych i przedstawicieli agencji rządowych.
Muszą być one niezależne, aby zapewnić taką interpretację dowodów naukowych, która nie wywoływałaby konfliktu interesów.
5.6.2 Władze krajowe, regionalne i lokalne powinny stwarzać zachęty dla zapewnienia możliwości odbywania bezpiecznych spacerów, jazdy na rowerze i uprawianie innych form aktywności fizycznej; polityka transportowa musi przewidywać istnienie niezmotoryzowanych form transportu; polityka w zakresie pracy i miejsca pracy powinny zachęcać do aktywności fizycznej, zaś obiekty sportowo-rekreacyjne powinny odzwierciedlać koncepcję sportu dla wszystkich.
5.7 Gospodarka
Gospodarka jako pracodawcy i pracownicy współpracujący dla osiągania wzajemnych korzyści.
W całej gospodarce pracodawcy i pracownicy zostaną poproszeni o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check w celu wsparcia kampanii Obesity Check.
Ponadto możliwe byłoby także zwrócenie się do przedsiębiorstw i związków zawodowych z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nie określonych środków finansowych na promocję kampanii Obesity Check jako elementu ich społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsibility — CSR).
5.7.1 Sektor prywatny może odgrywać znaczącą rolę, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiele przedsiębiorstw działa w wymiarze globalnym, co pozwala im na propagowanie kampanii na wszystkich szczeblach organizacji i we wszystkich krajach w ramach jednego przedsiębiorstwa.
Dzięki odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw wielu uczestników mogłoby włączyć się we współpracę z miejscowymi szkołami we wspieraniu strategii edukacyjnej dla podniesienia świadomości zdrowego odżywania się lub zwiększenia wymiaru ćwiczeń fizycznych.
Wcześniej jednak należy, jako środek ostrożności, przeprowadzić konsultacje, by omówić potencjalny konflikt interesów.
5.7.2 Przemysł spożywczy, handel detaliczny, firmy gastronomiczne, producenci sprzętu sportowego, firmy reklamowe i zajmujące się organizacją czasu wolnego, ubezpieczenia i bankowość, koncerny farmaceutyczne oraz środki masowego przekazu mają do odegrania ważną rolę jako odpowiedzialni pracodawcy i jako orędownicy zdrowego stylu życia.
Wszystkie one mogą stać się partnerami rządów i organizacji pozarządowych we wdrażaniu środków mających na celu wysyłanie pozytywnych i spójnych przesłań, które ułatwiłyby i umożliwiły zintegrowane wysiłki mające zachęcać do zdrowego stylu życia.
5.8 Przemysł spożywczy
5.8.1 Producenci żywności podjęli działania proaktywne w celu stworzenia inicjatyw na rzecz zmniejszenia zawartości tłuszczu, cukru i soli w żywności przetworzonej, zmniejszenia wielkości porcji i wprowadzania na szerszą skalę alternatywy w postaci innowacyjnych, zdrowych, i pożywnych artykułów spożywczych.
5.8.2 Przemysł zdaje sobie sprawę, że reklamowanie żywności wpływa na wybór i zwyczaje żywieniowe i musi zagwarantować, że reklama nie będzie wykorzystywała braku doświadczenia lub łatwowierności dzieci.
Rządy powinny współpracować z grupami konsumentów oraz sektorem prywatnym w wypracowywaniu właściwego podejścia wielosektorowego wobec marketingu żywności skierowanego do dzieci, zajmując się takimi kwestiami jak sponsorowanie, promocja i reklama.
Powinno się wspólnie dojść do porozumienia w sprawie społecznie odpowiedzialnych praktyk, które nie oznaczałoby końca swobody wyboru, lecz przyznawałoby iż dzieci nie potrafią określać wartości odżywczej.
5.8.3 Należy odradzać realizację obecnych planów odnośnie wprowadzenia takich uproszczonych i pospiesznych środków jak oznaczenia żywności w postaci "ulicznego sygnalizatora świetlnego"; przed wprowadzeniem takich zaleceń należy je koniecznie skonsultować z konsumentami i przedstawicielami przemysłu spożywczego.
Mogłaby się do tego także przyczynić edukacja medialna, m. in. informacje pozwalające na lepsze zrozumienie oznakowania żywności i przesłania reklam, udostępniane w punktach sprzedaży oraz poprzez szkoły i ośrodki kształcenia dorosłych.
5.8.4 Konsumenci potrzebują precyzyjnej, standaryzowanej i zrozumiałej informacji na temat zawartości produktów spożywczych, aby mogli oni dokonywać wyboru korzystnego dla zdrowia.
Rządy mogą potrzebować informacji o kluczowych aspektach odżywiania, zgodnie z tym, co proponuje Kodeks Wytycznych w sprawie Oznaczania Produktów Odżywczych (Codex Guidelines on Nutrition Labelling).
5.8.5 Wraz ze wzrostem zainteresowania konsumentów sprawami zdrowia coraz większą uwagę poświęca się odżywczym aspektom żywności, zaś producenci w coraz większym stopniu stosują przesłania odwołujące się do zdrowia.
Przesłania takie nie mogą wprowadzać w błąd opinii publicznej odnośnie korzyści lub zagrożeń.
5.8.6 Zalecenia dla przemysłu spożywczego, które mogłyby otrzymać wsparcie organizacji społeczeństwa obywatelskiego, obejmują:
- promocję zdrowego stylu życia zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej i ogólnymi celami strategii globalnej;
- ograniczenie zawartości tłuszczów nasyconych, kwasów tłuszczowych trans (trans-fatty acids), wolnych cukrów oraz soli w produktach;
- stały rozwój i zapewnienie konsumentom przystępnych cenowo, zdrowych i pożywnych alternatyw;
- udostępnianie konsumentom odpowiednich i zrozumiałych informacji o produkcie i żywieniu;
- odpowiedzialny marketing wspierający inicjatywę Obesity Check, przede wszystkim w odniesieniu do promocji i wprowadzania na rynek żywności bogatej w tłuszcze nasycone, cukry lub sole, zwłaszcza gdy chodzi o dzieci;
- wprowadzenie prostego, spójnego oznakowania żywności i uzasadnionych naukowo twierdzeń odnośnie zdrowia, co sprawia, że konsumenci są lepiej poinformowani i mogą dokonywać wyboru korzystnego dla zdrowia;
- podawanie władzom krajowym informacji o składzie żywności;
- pomoc w opracowywaniu i wdrażaniu programów zdrowej żywności i aktywności fizycznej.
5.9 Rolnictwo
5.9.1 Polityka żywnościowa i rolna poszczególnych państw powinna być zgodna z ochroną i promocją zdrowia publicznego.
Należy rozważyć środki ułatwiające przyjęcie zdrowej diety, z czym łączy się bezpieczeństwo żywności i trwałe zapewnienie jej dostępności.
5.9.2 Ceny wpływają na wybory dokonywane przez konsumentów.
Polityka może wpływać na ceny poprzez opodatkowanie, subwencje lub bezpośrednie ustalanie cen w sposób mający zachęcać do spożywania żywności korzystnej dla zdrowia.
5.10 Media
5.10.1 Przemysł medialny ma do odegrania jedną z najbardziej wpływowych ról, gdyż przenika on do życia codziennego, często poprzez podświadomość.
Zobowiązanie wszystkich kanałów medialnych do współpracy na rzecz jednej europejskiej "kampanii" i jej promowanie w stosunku do publiczności w sposób prosty i spójny przez dłuższy okres czasu powinno zapewnić, że przesłanie kampanii dotrze w końcu do każdego mieszkańca Europy.
5.10.2 W społeczeństwie, w którym bierze się przykład ze znanych osobistości, w tym z mistrzów olimpijskich, można zrobić więcej w kierunku ich zaangażowania w przekazywanie przesłania kampanii.
5.10.3 Nowe media, w tym gry komputerowe i internet, odgrywają istotną rolę w kontekście młodych użytkowników zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że korzystanie z nich jest związane ze wzrostem otyłości.
5.10.4 Reklama i promocja produktów poprzez filmy fabularne (product placement) powinny być przedmiotem rozważnych przemyśleń w odniesieniu do spodziewanej publiczności.
Jest to szczególnie istotne w przypadku widowni dziecięcej.
5.11 Społeczeństwo
5.11.1 Organizacje pozarządowe i organizacje społeczeństwa obywatelskiego zostaną poproszone o wypełnienie kwestionariusza Obesity Check.
Możliwe byłoby także zwrócenie się do tych organizacji z pytaniem o ewentualne wyasygnowanie przez nie określonych środków finansowych i wkładów w naturze na promocję kampanii wobec swoich członków i organizacji wchodzących w ich skład.
Cenny wkład tych organizacji na poziomie samorządowym zyskuje uznanie jako niezbędny dla powodzenia jakiejkolwiek inicjatywy.
5.11.2 Wielu ludzi uważa, że temat otyłości znajduje się w obszarze odpowiedzialności osobistej.
Mają oni po części rację, lecz łączy się z tym dodatkowo odpowiedzialność społeczeństwa, zwłaszcza na poziomie społeczności lokalnych.
Społeczeństwo obywatelskie i organizacje pozarządowe mają do odegrania ważną rolę w pobudzaniu proaktywnej postawy i wywieraniu wpływu poprzez wspólną wymianę poglądów i inicjatywy lokalne.
Mogło by to po prostu przyjąć następujące formy: szkoły wykorzystujące infrastrukturę związków sportowych, lokalne media promujące lokalne kampanie, miejscowi producenci współpracujący z władzami lokalnymi przy zapewnieniu wsparcia edukacyjnego, miejscowi rolnicy dostarczający świeże produkty do szkół.
Ich celem może być zapewnienie, że zdrowa żywność będzie trwale dostępna, przystępna cenowo i odpowiednia.
5.11.3 Organizacje pozarządowe mogą skutecznie wspierać strategię o ile współpracują one z partnerami krajowymi i międzynarodowymi, szczególnie w zakresie:
- prowadzenia mobilizacji na poziomie podstawowym i opowiadania się za umieszczeniem zdrowego stylu życia w agendzie publicznej;
- wspierania szerokiego rozpowszechniania informacji na temat zapobiegania otyłości poprzez zrównoważone, zdrowe odżywianie się i aktywność fizyczną;
- tworzenie sieci i grup działania na rzecz promowania dostępności zdrowej żywności i możliwości aktywności fizycznej i wspierania programów oraz kampanii edukacyjnych promujących zdrowie;
- organizowanie kampanii i imprez zachęcających do działania;
- podkreślanie roli rządów w promowaniu zdrowego stylu życia, monitorowanie postępów w realizacji celów i współpraca z innymi zainteresowanymi stronami, takimi jak podmioty sektora prywatnego;
- odgrywanie aktywnej roli w kontynuowaniu realizacji unijnej kampanii Obesity Check;
- przyczynienie się do praktycznego wykorzystywania wiedzy i dowodów naukowych;
- promowanie modeli zachowań i najlepszej praktyki, szczególnie w odniesieniu do roli rodzin i rodziców.
Bardzo ważne jest, aby wspomniane modele zachowań koncentrowały się na pozytywnych aspektach zdrowia, a nie na wizerunku własnego ciała.
5.11.4 Wzorce aktywności fizycznej i żywienia różnią się w zależności od płci, kultury i wieku.
Kobiety często podejmują decyzje odnośnie żywności i żywienia w oparciu o uwarunkowania kulturowe i tradycyjny jadłospis.
Krajowe strategie i plany działania powinny w związku z tym uwzględniać takie różnice.
6.
Jaką przyszłość przyniesie zaniechanie działań
6.1 Koszty ludzkie
6.1.1 Otyłość dziecięca jest jednym z najpoważniejszych problemów zdrowia publicznego, przed którym stoją kraje rozwinięte, a w coraz większym stopniu także rozwijające się.
Liczba przypadków otyłości wśród dzieci wzrasta we wszystkich grupach wiekowych.
6.1.2 Otyłe dzieci cierpią z powodu wielu współistniejących patologii, z których część objawia się od razu, zaś inne są znakiem ostrzegawczym przed przyszłymi chorobami.
Jakkolwiek wczesne zapobieganie jest bez wątpienia najskuteczniejszą strategią w opanowywaniu tej epidemii, leczenie dzieci, które już nabawiły się otyłości, jest niezbędne dla poprawy stanu ich zdrowia zarówno od razu, jak i w dłuższej perspektywie.
6.1.3 Otyłość u młodzieży jest związana z szeregiem komplikacji psychospołecznych i medycznych.
Najczęstsze następstwa wiążą się z dysfunkcją psychospołeczną i izolacją społeczną.
Badania przekrojowe wskazują na odwrotną zależność pomiędzy wagą a poczuciem własnej wartości i wyobrażeniem o wyglądzie swojego ciała, szczególnie u młodzieży.
W przypadku dorastających dziewcząt obawa przed nadwagą wiąże się z niezadowoleniem z własnego wyglądu, dążeniem do szczupłości i bulimią.
6.1.4 Najpoważniejszą chorobą jest cukrzyca typu 2, powodująca zaburzenia krążenia, niewydolność nerek i ślepotę.
Niektóre nowotwory (szczególnie rak piersi), zaburzenia naczyniowo-krążeniowe, w tym nadciśnienie, zaburzenia oddechowe, w tym bezdech senny, choroby wątroby, depresja oraz dolegliwości stawowe i dermatologiczne są wynikiem zwiększonego otłuszczenia ciała.
6.1.5 Niektóre skutki otyłości dla zdrowia wydają się być odwracalne, o ile nastąpi utrata wagi.
6.2 Koszty finansowe
6.2.1 Otyłość oznacza istotne koszty ekonomiczne dla już i tak silnie obciążonego systemu ochrony zdrowia i pociąga za sobą wielkie koszty dla społeczeństwa.
Zdrowie jest kluczowym wyznacznikiem rozwoju i prekursorem wzrostu gospodarczego.
Z wyliczeń brytyjskiej Państwowej Izby Kontroli (The National Audit Office) wynika, że rocznie traci się ok. 500 mln funtów szterlingów z tytułu bezpośrednich kosztów zdrowotnych oraz dalsze 2 mld funtów z tytułu dalszych konsekwencji dla gospodarki.
6.2.2 Otyłość spotyka się powszechnie we wszystkich warstwach społeczeństwa, jednak szczególnie wśród grup społecznie upośledzonych, które mają najgorszy dostęp do bezpiecznych ulic i parków i jedzą żywność najtańszą, często zawierającą najwięcej tłuszczów i cukrów.
6.2.3 W społeczeństwach rozwiniętych kobiety, które mają nadwagę pod koniec wieku dorastania i na początku wieku dorosłego częściej wykazują niższy dochód rodziny i charakteryzuje je niższy odsetek zawieranych małżeństw.
Ponadto, osoby otyłe mogą doznawać społecznego odrzucenia i dyskryminacji w miejscu pracy.
6.2.4 Proaktywne działania i oświata obecnie mogą zapewnić zmniejszenie kosztów finansowych w późniejszych latach, przez co zostanie więcej środków na inwestowanie w zrównoważony rozwój Europy.
6.3 W kierunku odpowiedzialności społecznej
Środki na rzecz walki z otyłością są częścią zwrotu w kierunku uznania, że różna odpowiedzialność spoczywa na różnych poziomach społeczeństwa, z właściwym poszanowaniem wolności osobistej.
Przykładowo:
6.3.1 Na poziomie polityki
- Komisja Europejska i rządy Państw Członkowskich — za dwustronne strategie komunikacyjne, odpowiedzialne inwestowanie lub nastawione na działania inicjatywy zwalczania otyłości.
- Systemy oświaty — za promowanie zdrowego stylu życia.
- Ochrona zdrowia — za środki promocji zdrowego życia.
- Urbaniści — za ścieżki rowerowe, parki i infrastrukturę sportową.
6.3.2 W przemyśle:
- Przemysł spożywczy kierujący się zapotrzebowaniem konsumentów na produkty dostępne cenowo i pożywne.
- Tendencje w handlu detalicznym, który zapewnia wszystkim, nawet upośledzonym społecznie grupom, dostępność dobrej żywności.
- Rolnictwo, które dostarcza dostateczną ilość dostępnych cenowo świeżych i zdrowych produktów.
- Transport, który zniechęca do nadmiernego użytkowania samochodów i zachęca do bezpiecznego chodzenia i jazdy na rowerze.
- Kultura medialna, która zniechęca do pasywnej konsumpcji i promuje aktywność fizyczną.
6.3.3 W społeczeństwie
- Kultura zorientowana na rodzinę, gdzie posiłki mogą być przygotowywane i spożywane w domu, wraz ze zdrowszym żywieniem w szkołach, szpitalach, placówkach usług socjalnych i stołówkach pracowniczych.
- Zmiana w kierunku wzorców zrównoważonej konsumpcji, chroniącej zasoby naturalne i promującej aktywność fizyczną.
- Bezpieczniejsze środowisko miejskie z mniejszą ilością przestępstw i kontrolowanym ruchem ulicznym.
- Większa równość i integracja społeczna (social inclusion) dla zapewnienia każdemu dostępu do zdrowej żywności i bezpiecznych form spędzania czasu wolnego.
- Wspomaganie rodziców i opiekunów w celu ułatwienia im dokonania wyboru korzystnego dla zdrowia własnego i ich dzieci.
6.3.4 Rządy są wybierane przez ludzi; ludzie wywierają główny wpływ na społeczeństwa jako osoby prywatne, grupy lub organizacje, i mogą coś znaczyć.
Koszty nie zawsze mają wymiar finansowy.
Wspólnie możemy coś zmienić, jeśli przestaniemy zrzucać winę na innych i przyjmiemy odpowiedzialność.
7.
Wniosek
Otyłość to "węzeł gordyjski" splatający ze sobą aspekty psychologiczne, socjologiczne, gospodarcze, kulturowe i historyczne oraz indywidualne nawyki.
W 1997 r. WHO uznało chorobliwą otyłość za schorzenie, a w 2005 r. sklasyfikowało otyłość jako schorzenie.
Chorobliwa otyłość i otyłość kojarzone są ze zwiększoną umieralnością w wyniku dolegliwości związanych takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie i choroby serca.
7.1 Pojawiła się wyjątkowa okazja sformułowania i wdrożenia skutecznej strategii na rzecz znacznego zmniejszenia liczby zgonów i zachorowań dzięki poprawie diety i promowaniu aktywności fizycznej.
Istnieją przekonywające dowody na istnienie związków pomiędzy tymi zachowaniami zdrowotnymi a późniejszymi chorobami i dolegliwościami.
Skuteczne środki umożliwiające ludziom dłuższe i zdrowsze życie, zmniejszenie nierówności i wzmocnienie wzrostu można opracować i wdrożyć poprzez prostą i przejrzystą kampanię, która dotyczy i obejmuje każdego, a która będzie przedmiotem oceny a posteriori.
7.2 Zmiana zwyczajów żywieniowych i wzorców aktywności fizycznej będzie wymagała połączonych wysiłków wielu zainteresowanych podmiotów, zarówno publicznych jak i prywatnych, na przestrzeni kilku dziesięcioleci.
Niezbędne są zmiany sposobu myślenia, wzrost świadomości i pogłębienie wiedzy poprzez połączenie właściwych i skutecznych działań na wszystkich szczeblach, czemu miałoby towarzyszyć ścisłe monitorowanie i ocena ich wpływu.
Ponadto, każdy powinien sam opowiedzieć się za zmianami i wziąć za nie odpowiedzialność.
7.3 Dzięki zmobilizowaniu pełnego potencjału społeczeństwa obywatelskiego i przy udziale głównych zainteresowanych stron, wizja ta może stać się rzeczywistością.
"Musicie sami być zmianą, jakiej chcecie dokonać" Gandhi.
8.
Kwestionariusz — do opinii EKES-u z inicjatywy własnej
Otyłość — Odpowiedzialność Społeczeństwa
Obecny kwestionariusz służy jedynie celom badawczym, niemniej będziemy wdzięczni za jego wypełnienie i odesłanie.
Świat uprzemysłowiony XXI wieku to środowisko, które w bardzo wysokim stopniu sprzyja otyłości.
Niektóre jej przyczyny są ewidentne, inne są mniej zrozumiałe, zaś większość z nich nie jest postrzegana przez społeczeństwo jako coś szkodliwego.
Największe zaniepokojenie budzi brak perspektywicznego spojrzenia co do konsekwencji dla przyszłych pokoleń oraz fakt, iż nikt nie chce przyjąć odpowiedzialności, natomiast winę zrzuca się na innych.
- W całej rozszerzonej Unii 25 państw 14 milionów dzieci ma nadwagę, z czego 3 mln cierpi na otyłość.
- W wielu krajach UE ponad połowa dorosłej ludności ma nadwagę, zaś 20 30 % dorosłych zalicza się do kategorii otyłych.
- W całej rozszerzonej Unii 25 państw liczba dzieci dotkniętych nadwagą i otyłością wzrasta o ponad 400 tys. rocznie, a zatem problem dotyczy niemalże co czwartego dziecka.
- Od 10 do 20 % dzieci w Europie Północnej ma nadwagę zaś w Europie Południowej i Wielkiej Brytanii odsetek ten wynosi od 20 do 35 %.
W perspektywie krótkookresowej — Wypełnione kwestionariusze świadczą o zaangażowaniu i gotowości osób prywatnych i organizacji do podnoszenia świadomości, edukowania i informowania innych o potrzebie zmiany stylu życia.
Stopień realizacji celu można mierzyć w kategoriach czasu lub środków przeznaczonych na kampanię.
Przykłady najlepszych praktyk mogą być zgłaszane sprawozdawcy.
Opinia EKES-u stanowi próbę "włączenia wszystkich" w strategię walki z problemem wspólnymi siłami.
Ma ona objąć środki polityki realizowanej "z góry na dół", którym towarzyszyć będą strategie realizowane "z dołu do góry", tworząc działania jednocześnie w płaszczyźnie horyzontalnej, jak i wertykalnej, w które każdy będzie mógł się zaangażować bądź to w sensie finansowym, bądź też poświęcając swój czas lub środki w naturze.
Chciałabym zmierzyć stopień zaangażowania Państwa i Państwa instytucji i byłabym wdzięczna za przekazanie tej wiadomości innym osobom, które także pragnęłyby wyrazić swoją opinię lub chęć zobowiązania.
Proszę o zwrot kwestionariusza do madi.sharma@esc.eu.int lub przesłanie go faksem na numer 0115 9799333, lub ewentualnie pocztą na adres Madi Sharma, EESC, C/o 40 Ridge Hill, Lowdham, Notts.
NG14 7EL, UK.
Poniższy kwestionariusz powstał w celu zwrócenia się do osób prywatnych i instytucji z prośbą o zadeklarowanie ustalonej dobrowolnie ilości czasu, lub środków, przeznaczanych w ramach ich instytucji lub też zewnętrznych jednostek na wspieranie działań Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów na rzecz promowania kampanii mającej zwiększyć świadomość zdrowego stylu życia.
Zmierzenie tych wielkości ma istotne znaczenie dla obserwowania postępów kampanii.
Przykładowo:
- Pracodawcy i organizacje pracodawców mogliby rozważyć zdrowszy styl życia w miejscu pracy, m.in. poprzez zachęcanie do wyboru zdrowej żywności, zwłaszcza dostępnej w automatach sprzedających, a także instalowanie sprzętu sportowego lub organizowanie sal gimnastycznych.
W mniejszych firmach mogłoby to polegać na zachęcaniu pracowników do prowadzenia zdrowszego stylu życia.
Cenne byłoby także angażowanie się pracodawców poza przedsiębiorstwami, szczególnie w oświacie.
Łączyłoby się to z poświęceniem czasu w wymiarze x godzin miesięcznie.
- Związki zawodowe i organizacje pracownicze mogłyby rozpowszechniać podobne przesłanie wśród swoich członków, nakłaniając pracowników do włączenia aktywności fizycznej, spacerów lub jazdy na rowerze do swoich codziennych zajęć.
Mogłyby one także upowszechniać taką postawę wśród swoich rodzin i społeczności.
- Organizacje pozarządowe, a zwłaszcza organizacje konsumenckie mogłyby poświęcać czas swoich członków zapoznając z tym przesłaniem inne instytucje i społeczności.
- Osoby prywatne mogą wnieść swój wkład do zmiany stylu życia występując w roli modeli zachowań w kontekście zwiększenia wymiaru ćwiczeń fizycznych, lub wyboru zdrowszej diety.
Promowanie tych postaw może się odbywać poprzez przekaz ustny i zachęcanie innych do spróbowania takich zmian.
Byłoby to szczególnie korzystne w środowisku rodzinnym.
Proszę poświęcić 15 minut miesięcznie na podzielenie się z innymi swoimi doświadczeniami.
Deklaruję poświęcenie 30 minut miesięcznie pomocy szkołom w podnoszeniu świadomości zdrowego stylu życia i organizacjom kobiecym w przekazywaniu tego przesłania rodzicom.
+++++ TIFF +++++
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie polityki socjalnej w ramach ogólnoeuropejskiego systemu regulacji żeglugi śródlądowej
(2006/C 24/15)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 Regulaminu, postanowił sporządzić opinię w sprawie polityki socjalnej w ramach ogólnoeuropejskiego systemu regulacji żeglugi śródlądowej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 15 czerwca 2005 r.
Sprawozdawcą był Thomas ETTY, a współsprawozdawcą Jan SIMONS.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 29 września 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 92 do 7, przy 12 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Przyjmując za punkt wyjścia dążenie Komisji Europejskiej do wykorzystania znacznego potencjału, jaki reprezentuje żegluga śródlądowa, w opinii z inicjatywy własnej z 2004 r.
[1] skoncentrowano się na obecnie istniejących, fragmentarycznych uregulowaniach prawnych. Komitet stwierdza w niniejszej opinii, że ustawodawstwo powinno być zharmonizowane i ujednolicone, szczególnie teraz, gdy rozszerzenie Unii Europejskiej będzie źródłem dodatkowych komplikacji (pogodzenie ze sobą i ujednolicenie systemów żeglugi reńskiej i dunajskiej).
Celem nowej polityki Komisji Europejskiej jest osiągnięcie nowej równowagi pomiędzy różnymi gałęziami transportu.
Żegluga śródlądowa została uznana za jeden ze sposobów stworzenia bardziej zrównoważonego rynku transportowego.
Warunkiem pełnego wykorzystania jej silnych stron było usunięcie wielu przeszkód, które wciąż utrudniają pełny rozwój tego sektora.
1.2 Jeśli chodzi o zagadnienia polityki socjalnej i sytuacji na rynku pracy, w opinii zwrócono uwagę m.in. na następujące kwestie:
- zasada swobodnego przepływu pracowników i związana z tym koordynacja zabezpieczeń społecznych;
- brak wykwalifikowanych pracowników żeglugi śródlądowej w 15 państwach "starej" Unii, przy dużej nadwyżce w nowych i przyszłych Państwach Członkowskich;
- rozbieżności w kwalifikacjach i wymogach egzaminacyjnych oraz wynikające z nich trudności w rekrutacji oraz swobodnym przepływie pracowników — różnice między systemem żeglugi reńskiej a dunajskiej w zakresie przepisów dotyczących obsady załogowej (w tym zróżnicowanie przepisów ustawodawczych i zaleceń);
- połączenie przepisów prawnych dotyczących załóg z wymogami technicznymi, jakie muszą spełniać statki;
- potrzeba harmonizacji kształcenia jako istotnego elementu jednolitego ustawodawstwa europejskiego dotyczącego załóg statków;
- potencjalne problemy w porozumiewaniu się pomiędzy członkami załogi i różnymi uczestnikami transportu na europejskich drogach wodnych oraz konieczność rozwiązania tych problemów w celu zwiększenia bezpieczeństwa;
- przepisy regulujące żeglugę na Renie dotyczą wszystkich członków załogi (zarówno pracowników najemnych, jak i osób pracujących na własny rachunek) i nie zawierają żadnych szczególnych warunków dla pracowników, podczas gdy uregulowania UE koncentrują się na ochronie pracowników i nie uwzględniają szczególnych okoliczności ani przepisów dotyczących załóg w żegludze śródlądowej.
Wzajemne zestrojenie tych dwóch systemów wymaga podjęcia dialogu społecznego na szczeblu wspólnotowym.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Uregulowania techniczne i socjalne w dziedzinie żeglugi śródlądowej tradycyjnie są ze sobą blisko powiązane.
Odnosi się to zwłaszcza do przepisów dotyczących załóg, które — w ścisłym powiązaniu z technicznymi wymaganiami dotyczącymi statku — mają na celu zarówno ogólne bezpieczeństwo, jak też ochronę siły roboczej.
2.2 Uregulowania techniczne dla Renu zawarte są w konwencji z Mannheim, której stosowanie nadzoruje Centralna Komisja ds. Żeglugi na Renie (CCNR) z siedzibą w Strasburgu.
W niektórych Państwach Członkowskich na wszystkich drogach wodnych stosuje się przepisy systemu żeglugi reńskiej.
Konwencja ta, w połączeniu z konwencją belgradzką, dotyczącą żeglugi na Dunaju i posiadającą odmienny charakter (Komisja Dunaju formułuje zalecenia, a nie przepisy) oraz jeszcze ograniczonym prawodawstwem UE, tworzy skomplikowaną mozaikę uregulowań prawnych w Europie.
Konwencja z Mannheim może stać się w przyszłości jednym z kamieni węgielnych przemyślanego unijnego prawodawstwa w dziedzinie technicznych uwarunkowań żeglugi śródlądowej.
2.3 Poza uregulowaniami dotyczącymi załóg, najważniejszymi aspektami socjalnymi żeglugi śródlądowej regulowanymi przez przepisy CCNR są: kwestia czasu żeglugi statków oraz odpoczynku członków załogi.
2.4 Kraje naddunajskie są obecnie w trakcie rewizji konwencji belgradzkiej, aby nadać Komisji Dunaju podobne uprawnienia do CCNR.
Poprawiona konwencja ma zostać przyjęta w jak najszybszym terminie.
Wszystkie zainteresowane państwa powinny móc do niej przystąpić.
2.4.1 Mając na uwadze rosnące interesy ekonomiczne (ruch na Dunaju zwiększa się w szybkim tempie) kraje naddunajskie uważają tę kwestię za priorytetową. Przed Komisją Dunaju stoją następujące cztery główne cele:
a) wzajemne uznawanie patentów, kwalifikacji zawodowych oraz świadectw technicznych;
b) równoważność parametrów żeglugi śródlądowej;
c) otwarcie europejskiego rynku żeglugi śródlądowej;
d) uwzględnienie polityk socjalnych.
2.4.2 Poważnym problemem żeglugi na Dunaju jest stosunkowo słaby poziom techniczny konserwacji dunajskiej floty.
Wynika to przede wszystkim z wyeksploatowania konstrukcji i wyposażenia oraz z długotrwałej eksploatacji floty na niewystarczającym poziomie, spowodowanej blokadą w Nowym Sadzie.
Żegluga śródlądowa w państwach nadreńskich cierpi na znaczne braki personelu pochodzącego z tych krajów.
2.4.3 Według Komisji Dunaju, pomimo tego iż charakter konwencji belgradzkiej pozwala jedynie na formułowanie zaleceń, nie ma zasadniczych rozbieżności w wymogach technicznych czy uregulowaniach socjalnych między systemem reńskim a dunajskim.
Regulacje w zakresie polityki socjalnej w żegludze śródlądowej na Dunaju w dużym stopniu ustanawiane są poprzez władze ustawodawcze poszczególnych krajów oraz za pośrednictwem zbiorowych umów o pracę.
Zdaniem Komisji Dunaju głównym problemem w sferze socjalnej jest dotkliwe ograniczenie dostępu kapitanów z państw naddunajskich do żeglugi na Renie.
2.4.4 Komisja Dunaju do tej pory nie prowadziła analiz porównawczych legislacji i uregulowań socjalnych w dziedzinie żeglugi śródlądowej obowiązujących w Państwach Członkowskich.
Ten aspekt żeglugi śródlądowej najwyraźniej nie wzbudzał jak dotąd zainteresowania, mimo iż stanowi czynnik wpływający na konkurencyjność.
2.5 Według związków zawodowych głównymi problemami społecznymi, przed którymi stoją pracownicy żeglugi śródlądowej zarówno w nadreńskich, jak i w naddunajskich Państwach Członkowskich, są — oprócz kwestii dotyczących zasad obsady załogowej oraz czasu pracy i odpoczynku — różnice pomiędzy przepisami poszczególnych krajów w sferze zabezpieczeń społecznych oraz niedostateczna wiedza na temat różnych przepisów i uregulowań w prawie lokalnym i zbiorowych umowach o pracę.
Pracodawcy w państwach nadreńskich uważają, że ich główne problemy socjalne mają związek ze sztywnością i złożonością przepisów, a także z różnicami pomiędzy krajowymi uregulowaniami prawnymi.
Ma to poważne konsekwencje dla ich konkurencyjności i skłania niektóre przedsiębiorstwa do poszukiwania dogodniejszych systemów prawnych lub przenoszenia personelu w celu obejścia wymogów prawa pracy i prawa socjalnego.
Próbują również wykorzystywać różnice w kosztach wynagrodzeń i zabezpieczeń społecznych.
2.6 W omawianej branży znajduje zatrudnienie ok. 40000 osób — 30000 w "starych" Państwach Członkowskich Unii oraz 10000 w "nowych".
3000 pracuje obecnie na Renie. W przybliżeniu połowę pracujących w żegludze śródlądowej w "starych" Państwach Członkowskich stanowią pracownicy najemni, pozostali zaś to osoby prowadzące samodzielną działalność.
2.7 CCNR konsultuje się z partnerami społecznymi w kwestiach dotyczących polityki socjalnej.
Związki zawodowe uważają jednak te konsultacje za niewystarczające.
W krajach naddunajskich konsultacje takie nie są przeprowadzane.
Większość pracowników zrzeszona jest w związkach zawodowych, zaś pracodawcy znajdują się w sytuacji przejściowej z uwagi na trwający proces prywatyzacji.
2.7.1 Dialog społeczny pomiędzy pracownikami a pracodawcami w sektorze żeglugi śródlądowej w "starych" Państwach Członkowskich Unii jest słabo rozwinięty, zaś w "nowych" Państwach Członkowskich oraz w państwach kandydujących w ogóle nie istnieje.
Dla prawdziwego dialogu społecznego bardzo ważne jest istnienie niezależnych, reprezentatywnych organizacji pracodawców i pracowników.
W krajach naddunajskich jest to kwestia wymagająca szczególnej uwagi.
2.7.2 Ten właśnie fakt — w powiązaniu z długotrwałą dominacją legislacji i regulacji technicznych — wyjaśnia, dlaczego czynnik ludzki w żegludze śródlądowej od dawna jest niedoceniany.
Pogląd właścicieli statków na tę kwestię wyraża się następująco.
Większość statków żeglugi śródlądowej znajduje się w rękach prywatnych, siłą rzeczy więc prywatni właściciele we własnym interesie starali się panować nad wszystkimi aspektami ryzyka operacyjnego — w tym i nad czynnikiem ludzkim.
W rezultacie potrzeba uregulowań prawnych dotyczących kwalifikacji wymaganych w żegludze śródlądowej była i jest stosunkowo niewielka w porównaniu z innymi sektorami transportu.
2.8 Czy rosnące zainteresowanie wzmocnieniem roli żeglugi śródlądowej w przyszłej unijnej polityce transportowej oraz zwiększeniem spójności pomiędzy różnymi ustrojami żeglugi daje szanse na pozytywne zmiany w tej dziedzinie?
Bynajmniej nie wskazują na to trzy opublikowane ostatnio raporty i ważna konferencja europejska — wszystkie poświęcone przyszłości tej branży.
2.8.1 Raport CCNR "Ships of the Future" [2] ("Statki przyszłości") bada przyszłość żeglugi śródlądowej, głównie z perspektywy technologicznej.
2.8.1.1 Co do aspektów socjalnych, skupia się on prawie wyłącznie na osobie przyszłego kapitana, postrzeganego jako "operator", któremu pozostawi się do wykonywania niewiele czynności fizycznych, ale który musi umieć podejmować właściwe działania w nagłych wypadkach.
Na dzień dzisiejszy nie jest to obraz zgodny z rzeczywistością, ale zwraca on uwagę na silny wpływ nowych rozwiązań technologicznych, na socjalny aspekt żeglugi śródlądowej.
W oparciu o tę tezę raport zaleca prowadzenie w tym sektorze aktywnej polityki socjalnej.
2.8.1.2 W prezentowanym w raporcie scenariuszu potrzeby sektora wydają się ograniczać do wysoce wykwalifikowanego personelu. To również nie jest realistyczne.
Możliwości zatrudnienia dla niskokwalifikowanego personelu mogą się zmniejszać, ale żegluga śródlądowa nie będzie w stanie całkowicie zrezygnować z tej kategorii pracowników.
2.8.1.3 Co się tyczy rynku pracy — raport wspomina o znaczeniu zapewniania czasu wolnego w regularnych odstępach, rozszerzenia oferty obsadzania funkcji oraz mobilności pracowników.
2.8.2 Raport PINE [3] nakreśla przyszłość żeglugi śródlądowej, głównie z punktu widzenia gospodarki.
Podstawowym poruszanym w nim zagadnieniem z zakresu polityki socjalnej jest wpływ swobodnego przepływu pracowników w obrębie UE na finansowe i ekonomiczne parametry omawianej branży.
Oprócz tego uwagę poświęcono problemowi obecnych i przyszłych braków personelu w żegludze śródlądowej.
2.8.3 Raport EFIN [4] analizuje szanse utworzenia ogólnego systemu współpracy z udziałem zainteresowanych Państw Członkowskich oraz instytucji.
EKES zajmie się propozycjami zawartymi w tym raporcie w najbliższej przyszłości w osobnej opinii.
Raport w ogóle nie uwzględnia roli partnerów społecznych, co sugeruje, iż uznano ją za nieistotną dla omawianych w nim kwestii.
2.8.4 Na kongresie "The Power of Inland Navigation" ("Siła żeglugi śródlądowej" — Haga, 10 — 12 listopada 2004 r.) zorganizowanym przez prezydencję holenderską UE w celu naświetlenia roli żeglugi śródlądowej w rozwoju gospodarczym oraz ogólnie w rozwoju społeczeństwa, również prawie wcale nie uwzględniono aspektów socjalnych.
2.9 Treść trzech wymienionych opracowań oraz dyskusji na wspomnianej konferencji wydaje się wskazywać na to, że rządy państw oraz wiele podmiotów działających w branży żeglugi śródlądowej w dalszym ciągu uważa kwestie polityki socjalnej za marginalne dla tego sektora.
Na to samo wskazuje fakt, że autorzy i organizatorzy całkowicie pominęli branżowych partnerów społecznych. Wyjątek stanowił raport PINE.
Wprawdzie Komisja Europejska włączyła partnerów społecznych do jego opracowania, jednak, jak już wcześniej wspomniano, stosunkowo mało uwagi poświęcono kwestiom społecznym, mimo iż partnerzy społeczni (a z pewnością związki zawodowe) uznają je za bardzo istotne.
2.10 Z uwagi na złożoność polityki socjalnej w branży żeglugi śródlądowej, Komitet zrezygnował ze szczegółowego omawiania tego zagadnienia w swej wcześniejszej opinii "W kierunku ogólnoeuropejskiego systemu żeglugi śródlądowej", odsyłając czytelnika do niniejszej opinii uzupełniającej.
Powyższe uwagi dostarczają argumentów za tym, by lepiej przyjrzeć się tej problematyce.
Najwyższy czas oddzielić politykę społeczną od dominujących od dawna zagadnień technicznych i zająć się nią w sposób bardziej bezstronny, dbając o pełny udział wszystkich zainteresowanych stron — zarówno w państwach nadreńskich, jak i naddunajskich; w "starych" i "nowych" Państwach Członkowskich UE, w krajach kandydujących, a w razie potrzeby — także w innych zainteresowanych krajach.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Komitet życzy sobie wprowadzenia polityki socjalnej opartej na szerokich, jednolitych podstawach, która brałaby pod uwagę specyficzne uwarunkowania regionalne lub nawet lokalne.
Partnerzy społeczni powinni zostać jak najściślej związani z tą polityką.
3.2 Przepisy dotyczące załóg
3.2.1 Trzon przepisów dotyczących załóg w Państwach Członkowskich CCNR stanowi rozdział 23 Regulaminu inspekcji statków na Renie, zgodnie z którym o liczebności i składzie załogi decyduje klasyfikacja statku i dzienna liczba godzin żeglugi.
Bardzo istotny jest nadzór nad prawidłowym stosowaniem tych reguł; jak pokazuje praktyka, bywają one naruszane.
3.2.2 Już dwadzieścia lat temu Komisja Europejska zaczęła przygotowywać instrument europejski; jednakże przez ten czas prace nie posunęły się zbytnio naprzód. Częściowo można to uzasadnić tym, że zainteresowane Państwa Członkowskie wyraziły przed laty życzenie, by poczekać najpierw na aktualizację rozdziału 23.
Planowany instrument europejski powinien uregulować zasady dotyczące składu załóg, czasu pracy statków oraz obowiązkowego czasu odpoczynku dla członków załóg.
3.2.3 W państwach nadreńskich uregulowania dotyczące załóg stanowią obszar sporów pomiędzy rządami i pracodawcami/osobami pracującymi na własny rachunek z jednej strony a związkami zawodowymi z drugiej.
Znowelizowane zarządzenie dotyczące załóg z lipca 2002 r., sporządzone przez CCNR, w opinii związków zawodowych jest niezadowalające.
Uważają one zawarte w zarządzeniu minimalne normy obsady załogowej za zbyt niskie, a wymagania dotyczące wykształcenia zawodowego i kwalifikacji — za niedostateczne.
Ich zdaniem w połączeniu z obowiązującymi godzinami pracy i odpoczynku regulacje te zagrażają bezpieczeństwu żeglugi śródlądowej.
Organizacje pracodawców utrzymują, iż aktualnie obowiązujące regulacje dotyczące załóg w pełni przyczyniają się do bezpieczeństwa w omawianej branży.
Uważają one, że pożądane jest zwiększenie elastyczności. Mogłoby to uprościć nabór pracowników z innych sektorów żeglugowych.
Wymagania dotyczące obsady statków z najnowszym wyposażeniem mogłyby zostać złagodzone.
3.2.4 W systemie żeglugi dunajskiej minimalne normy obsady załogowej wydają się nie stanowić problemu.
Związane z tym postanowienia w konwencji belgradzkiej dotyczą głównie kapitanów i mechaników i nie poświęcają dużo uwagi członkom załogi niższego szczebla.
W porównaniu z odpowiadającymi im kategoriami członków załogi w państwach nadreńskich poziom wykształcenia kapitanów i mechaników jest wysoki.
Państwa naddunajskie zamierzają rozpocząć pracę nad ujednolicaniem swoich krajowych uregulowań dotyczących załóg od roku 2005. Planują one włączyć w ten proces organizacje pracodawców w roli obserwatorów.
Według Komisji Dunaju "pracodawcy będą reprezentować swoich pracowników".
Nie jest to jednak zgodne z punktem widzenia związków zawodowych w zainteresowanych krajach.
3.2.5 Przepisy dotyczące obsady załogowej nierzadko bywają lekceważone w państwach nadreńskich, co zwiększa obawy związków zawodowych o bezpieczeństwo.
W sektorze żeglugi śródlądowej, kontrola stosowania powyższych reguł w praktyce jest słaba.
Organizacje pracodawców oraz niezależnych pracowników utrzymują, że odpowiednie wprowadzanie w życie zasad obsady załogowej jest istotne — nie tylko ze względu na bezpieczeństwo, ale także na uczciwą konkurencję.
Podkreślają one także, że zasady te muszą być sformułowane w taki sposób, by nie hamować innowacji w obszarze żeglugi śródlądowej, lecz do nich zachęcać.
3.3 Godziny pracy i odpoczynku
3.3.1 Jak stwierdzono powyżej, godziny żeglugi dla statków i odpoczynku dla członków załogi stanowią główną kwestię polityki socjalnej w systemie żeglugi reńskiej.
Obowiązujące zasady uwzględniają wyłącznie godziny przepracowane podczas pracy statku, a nie faktycznie przepracowane godziny.
W rezultacie te ostatnie nie są kontrolowane.
3.3.2 Czasy pracy z bardzo długimi godzinami pracy dziennej są raczej regułą niż wyjątkiem w branży.
Zazwyczaj załoga pozostaje na pokładzie statku przez ustalony czas, na przykład 14 dni, ale niektórzy jej członkowie mieszkają na pokładzie na stałe.
Chociaż odpowiednie przepisy określają godziny odpoczynku, załoga musi być (czasami) dyspozycyjna również podczas okresów odpoczynku.
3.3.3 Związki zawodowe, których opinii zasięgnęła CCNR, sprzeciwiły się temu, że kontrolowany jest wyłącznie czas żeglugi statków, a nie godziny przepracowane w rzeczywistości.
Niemniej jednak sprzeciwy te są jak dotąd ignorowane przez państwa należące do konwencji.
3.3.4 Obowiązujące przepisy ustawowe i podstawowe w dziedzinie żeglugi śródlądowej (które odnoszą się zarówno do osób pracujących na własny rachunek, jak też do pracowników najemnych) nie definiują czasu pracy.
Legislacja w państwach nadreńskich zajmuje się czasem pracy statku, składem załogi oraz obowiązkowymi godzinami jej odpoczynku w sposób wzajemnie ze sobą powiązany.
3.3.4.1 Według zainteresowanych stron dyrektywa UE dotycząca organizacji czasu pracy (aktualnie w trakcie nowelizacji) nie jest dostatecznie przystosowana do specyficznych warunków panujących w żegludze śródlądowej.
Wniosły one zatem swoje zastrzeżenia.
Branżowi partnerzy społeczni na szczeblu unijnym zobowiązali się nadać priorytet osiągnięciu porozumienia w tej kwestii w ramach dialogu społecznego, który po okresie stagnacji nabiera ostatnio wigoru.
3.3.5 Na Renie, podobnie jak na niektórych innych drogach wodnych w państwach nadreńskich, minimalny okres odpoczynku w ciągu doby wynosi 8 godzin, z czego 6 godzin musi stanowić odpoczynek nieprzerwany.
3.3.6 Na Dunaju brak uregulowań czasu pracy statku bądź obsady załogowej.
W praktyce utrzymuje się co najmniej czteroosobowe załogi.
Z taką załogą statek może pracować przez 24 godziny na dobę.
Nie istnieją żadne ściśle obowiązujące przepisy odnośnie czasu odpoczynku.
3.3.7 Różnice pomiędzy różnymi uregulowaniami obowiązującymi na europejskich drogach wodnych wymagają ustanowienia wspólnych minimalnych norm.
Omawiane w paragrafie 3.3.4.1 porozumienie, do którego dążą partnerzy społeczni, może mieć także duże znaczenie dla tych starań.
Aby stworzyć wyrównane warunki konkurencji, konieczne jest, aby na Renie, Dunaju i innych drogach wodnych pilnie zaczęły obowiązywać zbliżone przepisy.
Ponadto przepisy te powinny być przejrzyste i kompatybilne.
3.4 Bezpieczeństwo i higiena pracy
3.4.1 Podobnie jak inne elementy obecnej polityki socjalnej w żegludze śródlądowej, zasady bezpieczeństwa i higieny pracy są ściśle powiązane z technicznymi wymogami dotyczącymi statków.
Uregulowania w tej sferze zostały w większości zawarte w przepisach dotyczących konstrukcji oraz wyposażenia statków w Regulaminie inspekcji statków na Renie oraz w odnośnych aktach prawnych poszczególnych krajów.
3.4.2 Ochronę pracowników w Unii Europejskiej zapewniają dyrektywy regulujące kwestie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy.
Zobowiązują one pracodawców do dokonywania oceny ryzyka.
Nie zawsze jest to jednak praktykowane w żegludze śródlądowej.
3.4.3 Europejskie ustawodawstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy jest krytykowane przez niektóre osoby z branży, które zarzucają mu, że nie bierze ono pod uwagę istotnych realiów oraz specyficznych okoliczności w żegludze śródlądowej i nie jest powiązane z istniejącym ustawodawstwem w sferze żeglugi śródlądowej, które obejmuje wszystkich członków załogi. Dyrektywy ograniczają się do ochrony pracowników najemnych, a nie chronią osób pracujących na własny rachunek.
Należy tutaj odnotować, że taka sytuacja ma również miejsce w innych branżach działalności gospodarczej.
Przykładowo w dziedzinie transportu drogowego przyjęto, na podstawie art. 71 i ust. 2 art. 137 Traktatu UE, specjalną dyrektywę [5] w sprawie organizacji czasu pracy.
3.5 Inspekcja pracy
3.5.1 Oprócz jednolitych i dających się wyegzekwować uregulowań, w branży, w której razem z pracownikami najemnymi pracuje wiele osób prowadzących własną działalność (w pełnym lub częściowym wymiarze, lub wręcz pozornie samo zatrudnionych), a w związku z tym istnieje ryzyko bagatelizowania ochrony tych ostatnich lub nieuczciwej konkurencji, wielkiego znaczenia nabierają poważne, regularne i kompetentne inspekcje.
3.5.2 Jednakże inspekcja pracy w żegludze śródlądowej jest słaba i boryka się z określonymi trudnościami właściwymi dla tej branży.
Szczególnym utrudnieniem dla inspekcji jest specyficzna sytuacja panująca na pokładzie statków, gdzie trudno jest oddzielić życie prywatne od zawodowego, co stanowi różnicę w porównaniu z sytuacją typową dla większości innych rodzajów działalności gospodarczej.
Nierzadkie są w tej sytuacji przypadki traktowania inspektorów w nieuprzejmy sposób.
3.5.3 W wielu krajach kontrole ujawniają poważne niedociągnięcia (wśród krajów nadreńskich stosunkowo pozytywne wyjątki stanowią Niemcy i Szwajcaria).
Służby kontrolne borykają się z brakiem personelu.
W szczególności w Holandii i Belgii sytuacja ta powoduje, że inspekcje pracy są bardzo rzadkie (w praktyce jedna inspekcja na statek co dwa — trzy lata).
Co więcej, należy zauważyć, że nadzór nad konstrukcją i wyposażeniem statków należy do krajowych inspekcji żeglugi i że stosowanie przepisów prawnych egzekwuje policja wodna.
Natomiast na Dunaju inspekcji nie ma prawie wcale.
3.5.4 Nie tylko wymogi prawne są często lekceważone w żegludze śródlądowej. Problem dotyczy także przestrzegania zbiorowych umów o pracę.
3.5.5 Przy każdej inspekcji na wielką skalę na wielu kontrolowanych statkach wykrywa się naruszenie przepisów.
3.5.6 Pomimo iż żegluga śródlądowa ma opinię stosunkowo bezpiecznego rodzaju transportu, wypadki oczywiście się zdarzają.
Rejestruje się jednak tylko wypadki ze skutkiem śmiertelnym i katastrofy.
Nie istnieje jednoznaczna definicja wypadku w żegludze śródlądowej.
Biorąc pod uwagę nasilenie żeglugi śródlądowej oraz to, co wyżej powiedziano o przestrzeganiu w praktyce przepisów dotyczących załóg — jeśli mamy dążyć do rozwoju żeglugi śródlądowej, sprawy te wymagać będą poważnego potraktowania przez wszystkich tych, którym zależy na promowaniu tego rodzaju transportu w przyszłości.
3.6 Kształcenie, szkolenia, egzaminy
3.6.1 Dla przyszłości zatrudnienia w omawianej branży oraz dla zachowania jego reputacji jako relatywnie bezpiecznego ważne jest dobre wykształcenie i wyszkolenie.
Będzie to wymagało przejrzystych, wspólnych standardów edukacyjnych, z czym musi iść w parze wysoki stopień egzekwowania takich standardów.
W państwach naddunajskich poziom wykształcenia (zwłaszcza kapitanów) jest stosunkowo wysoki.
Między państwami nadreńskimi występują natomiast znaczące różnice w jakości wykształcenia.
Sytuacja ta wymaga wprowadzenia wspólnych minimalnych norm, najlepiej na skalę ogólnoeuropejską.
3.6.2 CCNR podjęła się zadania przygotowania podstaw do wypracowania zharmonizowanych opisów umiejętności zawodowych dla stanowiska członka załogi i kapitana, w co zaangażowani będą partnerzy społeczni.
Opisy te powstać mają w 2005 r. i będą mogły posłużyć za podstawę do harmonizacji szkolenia zawodowego w europejskich państwach żeglugi śródlądowej.
W ten sposób ułatwi się również wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych.
3.6.3 W ramach branżowego dialogu społecznego zdobyto ostatnio od nowych Państw Członkowskich Unii Europejskiej informacje na temat standardów wykształcenia w żegludze śródlądowej.
3.6.4 Harmonizacja wykształcenia musi iść w parze z promocją żeglugi śródlądowej jako interesującego miejsca zatrudnienia dla młodych ludzi.
3.7 Komunikacja
3.7.1 W raporcie PINE słusznie odnotowano braki w sferze umiejętności językowych oraz znajomości zagranicznych dróg wodnych, spowodowane migracją pracowników i zwiększającym się udziałem ruchu międzynarodowego pomiędzy Wschodem a Zachodem.
Mogą one prowadzić do zwiększenia zagrożeń dla bezpieczeństwa śródlądowego ruchu wodnego.
3.7.2 Może sytuacja dojrzała już do wprowadzenia wspólnego języka w żegludze śródlądowej w transporcie międzynarodowym na Renie i Dunaju, zarówno dla wzajemnej komunikacji pomiędzy statkami, jak i pomiędzy statkiem a lądem.
3.8 Dialog społeczny
3.8.1 Wkład partnerów społecznych w kształtowanie przez CCNR i Komisję Dunaju polityki socjalnej w żegludze śródlądowej jest bardzo ograniczony.
Jest to sytuacja niezadowalająca, którą w pierwszym rzędzie powinni próbować zmienić sami partnerzy społeczni.
Natomiast rządy Państw Członkowskich, które do tej pory niechętnie słuchały partnerów społecznych, będą musiały zmienić stanowisko.
3.8.2 Tworząc socjalny wymiar polityki żeglugi śródlądowej w rozszerzonej UE, usiłującej osiągnąć nową równowagę w transporcie poprzez propagowanie żeglugi śródlądowej, Komisja Europejska może, korzystając ze sprawdzonych doświadczeń konsultacji z partnerami społecznymi i dialogu społecznego, osiągnąć lepsze rezultaty niż CCNR i Komisja Dunaju.
3.8.3 W tym kontekście należy odnotować z zadowoleniem fakt, że partnerzy społeczni reaktywowali dialog społeczny, który w tej branży od paru lat znajdował się w stanie uśpienia.
Odbywa się on w ramach komisji ds. dialogu społecznego w żegludze śródlądowej, zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej, podjętą na wniosek partnerów społecznych.
Niestety dotychczasowe postępy w pracy tej komisji są powolne.
Wiosną 2004 r. podjęto prace nad zagadnieniem organizacji czasu pracy, a w czerwcu 2005 r. odbyło się pierwsze posiedzenie plenarne.
3.8.4 Kolejnym tematem uznanym za priorytetowy w dialogu społecznym jest funkcjonowanie unijnego rynku pracy w branży żeglugi śródlądowej, w tym swobodny przepływ pracowników.
3.8.5 Partnerzy społeczni są sami w pełni odpowiedzialni za prowadzenie dialogu społecznego.
Szanując to, można jednak życzyć sobie pewnej stymulacji dialogu społecznego ze strony Komisji Europejskiej.
Chodzi tu np. o kierowanie precyzyjnych zapytań o opinie do partnerów społecznych i wpływ na to, żeby opinie te były wydawane w rozsądnym terminie, np. poprzez ustalanie jasno określonych terminów.
3.8.6 Porozumienia pomiędzy partnerami społecznymi na szczeblu wspólnotowym na podstawie art. 139 Traktatu o Unii Europejskiej mogą doprowadzić do stworzenia szczegółowych przepisów dotyczących żeglugi śródlądowej, odpowiadających specyficznym potrzebom tej branży.
Tego typu porozumienia, oparte na normach minimalnych, ustalonych przez Radę na mocy art. 137 Traktatu, mogą wejść w życie jedynie wówczas, gdy partnerzy społeczni zgodzą się co do tego, że dodatkowe szczegółowe przepisy są pożądane.
4.
Wnioski i zalecenia
4.1 Komitet uważa, iż nadszedł czas na utworzenie wspólnotowej polityki społecznej dla żeglugi śródlądowej, najlepiej w kontekście ogólnoeuropejskim.
Polityka taka powinna obowiązywać na wszystkich drogach wodnych w Europie.
Musi ona być oparta na szerokich, jednolitych podstawach i brać pod uwagę specyficzne uwarunkowania regionalne lub nawet lokalne.
Partnerzy społeczni powinni zostać jak najściślej związani z tą polityką.
4.2 To, co powiedział wcześniej ogólnie EKES w odniesieniu do systemu prawnego żeglugi śródlądowej w Europie, tym bardziej dotyczy legislacji i uregulowań socjalnych w tej branży: są one bardzo rozdrobnione i powinny zostać zharmonizowane i ujednolicone w opisany wyżej sposób — zwłaszcza obecnie, kiedy rozszerzenie Unii Europejskiej może powodować jeszcze więcej komplikacji, niż przed 1 maja 2004 r.
4.3 Do chwili obecnej polityka socjalna w żegludze śródlądowej zawsze miała znaczenie drugorzędne.
Stanowi ona w swej zasadzie część prawodawstwa i uregulowań technicznych dotyczących statków.
Czas już przyznać czynnikowi ludzkiemu w żegludze śródlądowej należną mu rangę.
4.4 Będzie to wymagało od wszystkich zainteresowanych stron znaczącej zmiany postaw, zwłaszcza jeśli chodzi o rolę partnerów społecznych w kształtowaniu nowoczesnej polityki socjalnej, równolegle z wysiłkami w kierunku modernizacji innych aspektów żeglugi śródlądowej w Europie.
4.5 Wiele aspektów będzie wymagało uważnej analizy oraz dobrze przygotowanych i wyważonych decyzji.
Obecnie priorytetami wydają się być przepisy dotyczące załóg oraz czasu pracy i odpoczynku, jak też zapoczątkowanie autentycznego i aktywnego dialogu społecznego.
4.6 Komisja Europejska ma wszelkie dane po temu, aby posuwać ten proces naprzód; powinna przy tym korzystać z wieloletnich tradycji, doświadczenia i wiedzy fachowej CCNR i Komisji Dunaju.
Sposób, w jaki CCNR i Komisja Dunaju funkcjonowały przez dziesiątki lat, miejsce, jakie przeznaczyły w swojej pracy polityce społecznej, oraz sposób, w jaki do tej pory angażowały partnerów społecznych, jasno pokazuje jednak, że pogodzenie i zbliżenie systemu żeglugi reńskiej i dunajskiej nie wystarczy do stworzenia optymalnych warunków rozwoju nowoczesnych polityk socjalnych w żegludze śródlądowej.
4.7 Kształtując nowy projekt unijnej polityki socjalnej w unijnej żegludze śródlądowej, Komisja Europejska powinna ściśle współpracować z partnerami społecznymi, z CCNR i Komisją Dunaju.
Podejście to wymaga, aby Państwa Członkowskie reprezentowane w CCNR i Komisji Dunaju umożliwiły tym instytucjom poszerzenie zakresu działania o zagadnienia polityki socjalnej, zwiększając — co za tym idzie — ich potencjał tak, by utrzymać tak owocną współpracę z Komisją Europejską, jak to możliwe.
Ze swojej strony Komisja Europejska też będzie musiała się postarać poszerzyć swoją ekspertyzę w dziedzinie żeglugi śródlądowej.
4.8 Jeżeli obecne problemy w polityce społecznej unijnej żeglugi śródlądowej będą rozwiązywane w taki sposób, możliwe będzie stworzenie w tej sferze systemu, który zapewni zrównoważenie specyficznych cech i problemów tej branży oraz interesów wszystkich, którzy w niej działają.
4.9 Sprawą największej wagi w procesie rewizji i doskonalenia zasad jest utrzymanie jednakowych warunków konkurencji oraz zwiększenie atrakcyjności branży dla pracowników i osób zainteresowanych pracą w niej, zwłaszcza w perspektywie oczekiwanego wzrostu konkurencji zarówno w obrębie żeglugi śródlądowej, jak też pomiędzy tą branżą a innymi rodzajami transportu.
4.10 Proces zmian potrwa długo i będzie wymagał pełnego zaangażowania partnerów społecznych.
Dialog społeczny na szczeblu branżowym (krajowym i europejskim) jest najważniejszym sposobem uzgadniania opinii pracodawców, osób pracujących na własny rachunek i pracowników najemnych oraz celów polityki unijnej.
Odnosi się to w szczególności do legislacji i uregulowań dotyczących obsady załogowej oraz godzin pracy i odpoczynku członków załóg.
4.11 Przyszłość europejskiej żeglugi śródlądowej wymaga poświęcenia szczególnej uwagi kwestiom wykształcenia i szkolenia zawodowego.
W tej kwestii swój wkład powinni mieć także partnerzy społeczni.
4.12 Porozumienia pomiędzy partnerami społecznymi na szczeblu wspólnotowym na podstawie art. 139 Traktatu o Unii Europejskiej mogą doprowadzić do stworzenia szczegółowych przepisów dotyczących żeglugi śródlądowej.
Tego typu porozumienia, oparte na normach minimalnych, ustalonych przez Radę na mocy art. 137 Traktatu, mogą wejść w życie jedynie wówczas, gdy partnerzy społeczni zgodzą się co do tego, że dodatkowe szczegółowe przepisy są pożądane.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle"
(2006/C 24/17)
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podjął 1 lipca 2004 r., zgodnie z artykułem 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, decyzję o sporządzeniu opiniiw sprawie: "Dialog społeczny i zaangażowanie pracowników kluczem do antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle".
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Gustav ZÖHRER.
Na 420. sesji plenarnej w dniach 28- 29 września 2005 r. (posiedzenie z dnia 29 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 2, przy 7 wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie i cele
1.1 Przemiany w przemyśle to nieustanny proces dostosowywania się sektorów przemysłu do zmieniających się warunków otoczenia w celu utrzymania konkurencyjności i szans rozwoju.
1.2 Przemiany te stanowią więc niezbędną reakcję na zmieniające się rynki, technologie, ogólne warunki prawne, socjalne i ekonomiczne oraz generalnie na zmiany w społeczeństwie.
Najlepiej, jeśli tego typu zmiany da się przewidzieć albo świadomie je przeprowadzać, dzięki czemu dany sektor może działać z wyprzedzeniem, stopniowo się dostosowywać i minimalizować ich negatywne skutki.
1.3 Zbyt późne reagowanie bądź brak reakcji prowadzi do utraty konkurencyjności i zagrożenia miejsc pracy.
Restrukturyzacja, która jest dopiero reakcją na te zjawiska, powiązana jest zazwyczaj z bolesnymi następstwami, przede wszystkim w zakresie zatrudnienia i warunków pracy.
Źle przeprowadzona restrukturyzacja może doprowadzić do pogorszenia się wizerunku przedsiębiorstwa lub całej branży i powstania nastrojów wrogich wobec jakichkolwiek zmian.
1.4 Tak czy inaczej przemiany w przemyśle są nieustającym procesem gospodarczym, który generalnie może i powinien być kształtowany przez podmioty w nim uczestniczące.
To właśnie te podmioty oraz ich otoczenie (pracownicy, pracodawcy, regiony...) ponoszą konsekwencje przemian dokonujących się w przedsiębiorstwach.
1.5 Sukces tego procesu mierzy się konkurencyjnością i innowacyjnością przedsiębiorstwa lub sektora z jednej oraz zabezpieczeniem miejsc pracy i przezwyciężeniem negatywnych skutków społecznych z drugiej strony.
1.6 Bez wątpienia najlepsze wyniki osiąga się wtedy, gdy w kształtowanie przemian zaangażowane są zainteresowane podmioty.
Fakt, że każdy szczebel, a nie tylko kierownictwo w danym sektorze i w przedsiębiorstwie może wpływać na kształt przemian, decyduje nie tylko o udanym i opartym na porozumieniu procesie dostosowawczym, ale stanowi także niezbędny warunek konkurencyjności.
Dialog społeczny oraz zaangażowanie i współdziałanie pracowników są więc istotnym elementem europejskiego modelu społecznego.
1.7 Przegląd inicjatyw Komisji Europejskiej w dziedzinie polityki przemysłowej w ostatnim czasie pozwala stwierdzić, że przypisuje ona coraz większe znaczenie tworzeniu synergii i włączaniu wszystkich zainteresowanych podmiotów w proces przemian strukturalnych.
Działania te mogą umożliwić społecznie akceptowalne kształtowanie zmian w przemyśle, o ile zagwarantowany jest systematyczny udział partnerów społecznych na etapie antycypowania i przeprowadzania zmian oraz gdy konsekwentnie dąży się do obu celów — do zapewnienia konkurencyjności przedsiębiorstw i do złagodzenia negatywnych skutków społecznych.
1.8 Komitet, w swojej opinii w sprawie: "Przemiany przemysłowe: sytuacja obecna i perspektywy — podejście całościowe" [1] zalecił Komisji Konsultacyjnej ds. Przemian w Przemyśle rozważyć w przyszłości między innymi następujące problemy:
- wypracowanie wspólnego podejścia do antycypowania przemian przemysłowych i zarządzania nimi oraz analizowania sposobu, w jaki UE i Państwa Członkowskie mogą poprawić konkurencyjność i rentowność przedsiębiorstw poprzez dialog społeczny i współpracę pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi uczestnikami;
- poszukiwanie wspólnego podejścia sprzyjającego trwałemu rozwojowi i wzrostowi spójności społecznej i terytorialnej, w celu zdynamizowania strategii lizbońskiej oraz wspierania takich ram i uwarunkowań, które pozwoliłyby na przemiany przemysłowe zgodne z wymogami konkurencyjności przedsiębiorstw, a zarazem ze spójnością gospodarczą, społeczną i terytorialną [2].
1.9 Oczywiście, aby skutecznie stawić czoła tym przemianom, konieczny jest szereg działań podejmowanych na różnych szczeblach.
Na szczeblu wspólnotowym przemiany w przemyśle należy śledzić z perspektywy horyzontalnej i wspierać licznymi działaniami (np. w zakresie ogólnych uwarunkowań makroekonomicznych, polityki społecznej i polityki zatrudnienia, finansowych instrumentów pomocowych, polityki przemysłowej itd.).
1.10 Celem niniejszej opinii jest przedstawienie kluczowej roli dialogu społecznego oraz zaangażowania i współdziałania pracowników w skutecznym rozwiązaniu problemu przemian w przemyśle oraz wyciagnięcie wniosków na temat przyszłego rozwoju dialogu społecznego i polityki unijnej.
2.
Wkład dialogu społecznego w kształtowanie przemian w przemyśle
2.1 Dialog społeczny tworzą różne podmioty, w zależności od szczebla na jakim się odbywa.
Każdy poziom — narodowy, regionalny, zakładowy, sektorowy, czy ponadsektorowy — może na swój sposób wnieść wkład w przygotowania do zmian i przyczynić się do zarządzania nimi w społecznie akceptowalny sposób.
Aby jednak taki dialog właściwie wypełniał swoją rolę, konieczne są pewne założenia i wzajemne dostosowanie działań na różnych szczeblach.
2.1.1 Partnerzy społeczni powinni wspólnie opracować perspektywy długoterminowe, aby móc przewidzieć zmiany i je kształtować.
Niezbędnym warunkiem jest solidne i oparte na zaufaniu partnerstwo oraz kultura dialogu, umożliwiające zarówno dalekosiężne planowanie, jak i osiągniecie porozumień w czasie kryzysu.
Dlatego też reprezentatywne i sprawdzone struktury organizacyjne partnerów społecznych to zasadniczy wymóg dla właściwych działań.
2.1.2 W tym kontekście istotne jest też wsparcie nowych Państw Członkowskich w tworzeniu i umacnianiu ich struktur dialogu społecznego, aby wspólnie stawić czoła zmianom w przemyśle wynikającym z procesu integracji.
2.1.3 Aby wspierać pozytywne nastawienie do zmian, należy zawczasu — bazując na partycypatywnej atmosferze w zakładzie czy przedsiębiorstwie — wypracować wspólną wizję nadchodzących zmian oraz możliwości reagowania na nie dla poszczególnych partnerów społecznych. Jednocześnie można podejmować dalekowzroczne działania przygotowujące do zmian.
Działania te mogą obejmować np. kształcenie, zdobywanie wielostronnych kwalifikacji zawodowych (tzw. multiskilling) oraz uczenie się przez całe życie.
Powinny one być nastawione w szczególnym stopniu na zwiększenie szans zatrudnienia pracowników.
2.2 W ramach przesłuchania przez Komisję w styczniu 2002 r. partnerzy społeczni zajmowali się kwestią restrukturyzacji, jej następstw i sposobów zarządzania nią.
Dzięki analizie konkretnych przypadków udało się wskazać sprawdzone metody.
W rezultacie partnerom społecznym udało się określić referencyjne kierunki dla zarządzania procesem zmian.
Zdaniem Komitetu kontynuacja i pogłębienie tych prac byłyby bardzo przydatne.
2.3 Antycypowanie przemian wymaga znajomości ich źródeł i panujących pomiędzy nimi relacji.
Dlatego ważne jest, aby partnerzy społeczni regularnie komunikowali się w sprawie perspektyw ich branż i przedsiębiorstw.
Europejskie Centrum Monitorowania Zmian Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie może się w istotny sposób do tego przyczynić.
2.4 Poza tym niemałe znaczenie mają sektorowe inicjatywy UE. Ich celem jest wypracowanie konkretnych sposobów na zdobycie i utrzymanie konkurencyjności w oparciu o analizę sytuacji i perspektyw jednego sektora poprzez pogłębione konsultacje z partnerami społecznymi.
2.5 Sektorowy dialog społeczny na szczeblu europejskim został wprowadzony po raz pierwszy w traktacie o EWWiS.
Systematycznie prowadzony dialog społeczny, połączony z takimi instrumentami EWWiS, jak regularne badanie rynku, programy badawcze i innowacyjne, polityka cenowa, polityka konkurencyjności oraz działania dostosowawcze dla pracowników i regionów pokazały, że przemiany w przemyśle i restrukturyzację można przeprowadzić uwzględniając kwestie społeczne.
Także obecnie należy wykorzystać wszystkie instrumenty przewidziane w traktatach, aby wyjść naprzeciw wyzwaniom wynikającym z przemian.
2.5.1 Również po wygaśnięciu traktatu o EWWiS dobrze byłoby, gdyby tak rozległe podejście, jakie reprezentują komisje sektorowego dialogu społecznego, znalazło również swoje miejsce w prowadzonych właśnie dialogach sektorowych na szczeblu unijnym.
W ten sposób komisje te mogłyby zajmować się nie tylko rozważaniem kwestii społecznych, ale także w większym stopniu funkcjonować jako gremia konsultacyjne dla wszystkich inicjatyw UE oddziałujących na rozwój przemysłowy danego sektora.
3.
Zaangażowanie i współdziałanie pracowników oraz ich znaczenie dla przemian w przemyśle
3.1 Pracownicy ponoszą konsekwencje przemian w przemyśle, co może oznaczać zarówno zmienione w wyniku innowacji technologicznych wymagania w zakresie kwalifikacji, zmiany organizacji i warunków pracy, jak i nawet utratę miejsca pracy.
Stąd też tak ważne jest, aby ustalić, jak pracownicy mogą przygotować się na mające nastąpić zmiany i jakie środki należy przedsięwziąć, by zminimalizować negatywne skutki i zoptymalizować korzyści.
Główną rolę odgrywa przy tym kwestia, czy zawczasu i we właściwej formie poinformowano pracowników o tych zmianach i czy mogą oni wnieść do nich swój wkład.
3.2 Tylko w ten sposób można sprawić, że przemiany będą przeprowadzone i zaakceptowane nie tylko na szczeblu kierownictwa, ale także w świadomości pracowników.
W przeciwnym wypadku, gdy zmian w przemyśle nie udaje się przeprowadzić w sposób uwzględniający także interesy pracowników, dochodzi do konfliktów.
3.3 Tym samym zaangażowanie i współdziałanie pracowników (jak również zakładowych reprezentacji pracowników i związków zawodowych) na etapie kształtowania przemian pozwala rozwiązać problemy społeczne, utrzymać zatrudnienie i w konsekwencji uniknąć konfliktów.
Idealnie byłoby, gdyby przedsiębiorstwa ewoluowały w kierunku interaktywnych, proaktywnie działających organizacji.
Sprzyja to wszak innowacyjności w przedsiębiorstwie i w rezultacie także jego konkurencyjności.
3.4 W związku z tym, że decyzje dotyczące przedsiębiorstw zapadają coraz częściej pod wpływem otoczenia gospodarczego o zasięgu globalnym, a nierzadko w międzynarodowych koncernach, oprócz krajowych rozwiązań i instrumentów na znaczeniu zyskują także ponadnarodowe struktury reprezentujące interesy pracowników.
3.5 Europejskie rady zakładowe mają tu do odegrania szczególną rolę.
Jest już kilka przykładów porozumień dotyczących restrukturyzacji zawartych pomiędzy przedsiębiorstwami a europejskimi radami zakładowymi.
Podobne porozumienia zawarto także z europejskimi stowarzyszeniami związków zawodowych.
Doświadczenia tego typu trzeba ocenić pozytywnie, gdyż to właśnie w międzynarodowych koncernach istnieje niebezpieczeństwo, że złagodzenie negatywnych konsekwencji w jednym regionie odbije się na innym.
3.6 Należy więc założyć, że ponadnarodowy dialog społeczny będzie się nadal dynamicznie rozwijał na szczeblu przedsiębiorstw.
W tym kontekście Komitet musi jednak stwierdzić, że rozwój ten z perspektywy stron zainteresowanych nie jest wcale prosty.
Porozumieniom tego typu brakuje solidnych ram prawnych, które sprawiałyby, że są one wiążące oraz uwzględniałyby mandat i tradycyjną rolę partnerów społecznych, czyli pracodawców i uznanych przedstawicieli pracowników.
Z tego punktu widzenia należy rozważyć propozycję przygotowania fakultatywnych ram na rzecz ponadnarodowych negocjacji zbiorowych, zapowiedzianych przez Komisję w komunikacie w sprawie Agendy Społecznej na lata 2005 — 2010.
3.7 Komitet jest świadom faktu, że instrumenty i struktury uczestnictwa pracowników na szczeblu małych i średnich przedsiębiorstw nie są jeszcze tak rozbudowane jak na szczeblu dużych przedsiębiorstw.
Komitet jest jednak zdania, że również i w tych firmach, mimo różniących się założeń, istotne jest partnerskie podejście przy rozwiązywaniu problemów związanych z przemianami.
4.
Polityka Wspólnoty w odniesieniu do przemian w przemyśle
4.1 Przepisy prawne
4.1.1 Obecnie istnieje już szereg przepisów prawa wspólnotowego, odnoszących się pośrednio lub bezpośrednio do przemian zachodzących w przemyśle, ew. do restrukturyzacji i ich konsekwencji.
W różnych dyrektywach uregulowano prawo pracowników do informacji i konsultacji oraz ich ochronę przed skutkami restrukturyzacji (europejskie rady zakładowe, europejskie spółki akcyjne, ramy dla informacji i konsultacji na szczeblu krajowym, niewypłacalność pracodawcy, przejęcia przedsiębiorstw, zwolnienia zbiorowe, prawo do konsultacji przy postępowaniach dotyczących konkurencji).
4.1.2 Wszystkie te przepisy odnoszą się albo do bardzo ogólnych ram informacji i konsultacji albo też szczegółowo do konkretnych skutków przemian czy restrukturyzacji i są w mniejszym lub większym stopniu od siebie niezależne.
Zdaniem Komitetu, w oparciu o ten trzon należy dalej konsolidować i rozwijać prawo wspólnotowe, mając stale na uwadze proces przemian.
4.2 Polityka przemysłowa
4.2.1 Swoim komunikatem z kwietnia 2004 r., zatytułowanym "Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy" [3], Komisja rozpoczęła nową epokę europejskiej polityki przemysłowej.
Komitet w opinii z grudnia 2004 r. wyraził swoje uznanie dla tego strategicznego posunięcia.
Warto jeszcze raz podkreślić zmianę podejścia, jakiej dokonała Komisja, dzięki czemu polityka przemysłowa ponownie stała się kwestią priorytetową bieżącej polityki europejskiej.
4.2.2 Komitet uważa, że teraz ważne jest przede wszystkim pogłębienie podejścia sektorowego, co pozwoli na znalezienie rozwiązań dostosowanych specjalnie do poszczególnych branż.
Należy przy tym objąć nie tylko te obszary gospodarki, które są zagrożone kryzysem, ale możliwie jak najwięcej sektorów kluczowych dla Europy. Trzeba je dogłębnie zanalizować, aby móc wyjść naprzeciw zmianom w nim zachodzącym i aktywnie te zmiany kształtować.
Decydującą rolę powinien przy tym odgrywać dialog społeczny.
4.3 Dialog społeczny
4.3.1 Rada Europejska podczas wiosennej sesji w 2004 r. wezwała Państwa Członkowskie do zawierania partnerstw dla wspólnego reagowania na przemiany. W ich skład wchodziliby partnerzy społeczni, przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji publicznych.
4.3.2 W związku z tym apelem oraz z śródokresową oceną realizacji strategii lizbońskiej Komisja opublikowała komunikat "Partnerstwo na rzecz zmian w rozszerzonej Europie — wzmacnianie udziału europejskiego dialogu społecznego" [4].
4.3.3 Celem tego komunikatu jest uwrażliwienie na osiągnięcia europejskiego dialogu społecznego i krzewienie zrozumienia dla jego roli, wzmocnienie jego oddziaływania i przyspieszenie dalszego rozwoju w oparciu o owocną wielopłaszczyznową interakcję pracodawców i pracowników.
4.3.4 Ponadto Komisja w komunikacie postuluje, by dialog społeczny przyniósł konkretne efekty.
W związku z tym zaleca partnerom społecznym, by swoje opracowania czynili bardziej dostępnymi dla szerszego grona odbiorców, formułowali je bardziej przejrzyście i celnie (np. poprzez stosowanie czytelnego języka), kontynuowali podjęte kwestie i ujednolicili terminologię.
W tym kontekście trzeba wspomnieć, że skuteczność europejskiego dialogu społecznego jest w dużej mierze zdeterminowana przez jakość stosunków pracy na szczeblu narodowym.
4.3.5 Komisja zawarła tam szereg propozycji mających wzmocnić synergie na różnych szczeblach (szczebel europejski, krajowy, sektorowy, przedsiębiorstw) oraz struktury dialogu społecznego i jego oddziaływania.
4.3.6 W obecnej chwili Komitet woli jeszcze wstrzymać się z komentowaniem propozycji Komisji, ponieważ w pierwszej kolejności to partnerzy społeczni w ramach swojej autonomii powinni je przeanalizować.
4.3.6.1 Generalnie jednak Komitet z zadowoleniem przyjmuje wszelkie wysiłki mające na celu wzmocnienie dialogu społecznego.
Dotyczy to w szczególności rozwoju dialogu społecznego w nowych Państwach Członkowskich, gdzie napotyka się jeszcze ogromne braki w tej dziedzinie.
Komitet wskazuje także, że w sferach takich jak np. edukacja, wzmacnianie struktur oraz wsparcie techniczne niezbędne są pogłębione wysiłki, przede wszystkim natury finansowej.
Propozycja Komisji, aby część środków z funduszy strukturalnych przeznaczyć na ten cel, wydaje się więc jak najbardziej logiczna i konsekwentna.
Procesy restrukturyzacyjne w nowych Państwach Członkowskich prowadzą do znacznej redukcji miejsc pracy, a towarzyszy im przeważnie prywatyzacja przedsiębiorstw.
Sprawny dialog społeczny jest niezbędny w celu wynegocjowania już na wstępie tych procesów odpowiednich pakietów socjalnych oraz zagwarantowania ich prawnej wykonalności.
4.3.6.2 Komitet popiera Komisję w jej zamierzeniu, aby zachęcać kolejne sektory do podejmowania dialogu społecznego i przyczynienia się do realizacji celów strategii lizbońskiej.
4.4 Restrukturyzacja i zatrudnienie
4.4.1 Agenda społeczna przyjęta przez Komisję 9 lutego 2005 r., jak również Komunikat dotyczący rewizji strategii zrównoważonego rozwoju przewidują, że Komisja opracuje strategię w zakresie zarządzania procesami restrukturyzacji opartą na lepszej interakcji odnośnych polityk europejskich, większym zaangażowaniu partnerów społecznych, większym poziomie synergii pomiędzy prowadzonymi politykami a wspierającymi instrumentami finansowymi, a także dostosowaniu ram legislacyjnych i umownych.
4.4.2 W komunikacie "Restrukturyzacje i zatrudnienie" [5], przedłożonym 31 marca 2005 r., Komisja przedstawia kroki, jakie UE powinna podjąć lub zintensyfikować, aby zmobilizować posiadany potencjał. Uwzględniono przy tym zarówno perspektywę horyzontalną, jak i sektorową oraz zaproponowano szereg działań w różnych obszarach polityki Wspólnoty.
4.4.3 Komitet zajmie stanowisko wobec tego komunikatu w osobnej opinii.
Jednakże przyjmuje z dużym zadowoleniem wybrane przez Komisję podejście obejmujące wiele dziedzin.
Z punktu widzenia tej opinii na podkreślenie zasługują niektóre propozycje Komisji.
4.4.3.1 Szczególną uwagę należy skierować na rozwijanie sektorowego dialogu społecznego.
Komitet zgadza się z Komisją, że partnerzy społeczni, w związku z ich znajomością własnej branży, mogą pełnić szczególną funkcję ostrzegającą.
Instrument ten nie powinien jednakże być wykorzystywany jedynie w sytuacjach kryzysowych, ale w każdym przypadku, kiedy partnerzy społeczni widzą potrzebę działania i niekoniecznie tylko wtedy, gdy "rozwój wydarzeń budzi ich niepokój".
To znacznie bardziej odpowiadałoby wymogom antycypacji i współuczestnictwa w procesie restrukturyzacji.
4.4.3.2 Komitet z zainteresowaniem oczekuje również zapowiedzianego komunikatu w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. Komunikat ten dotyczyłby szczególnie cennych inicjatyw podejmowanych w przypadku restrukturyzacji przez przedsiębiorstwa w uzgodnieniu z innymi zainteresowanymi stronami.
Oprócz dalszego rozwoju podstaw prawnych należy także nagłaśniać i wspierać dobre praktyki rozwiązywania problemów związanych z przemianami.
Komitet zwraca przede wszystkim uwagę na te podmioty, które są pośrednio dotknięte restrukturyzacją danego przedsiębiorstwa (np. dostawcy, usługodawcy, itd.), aby i one zostały uwzględnione w tym procesie.
4.4.3.3 Ponadto Komitet z uznaniem przyjmuje utworzenie "forum na rzecz restrukturyzacji".
Jego zadaniem będzie śledzenie, w jakim kierunku rozwija się proces restrukturyzacji, oraz wspieranie konsultacji poszczególnych inicjatyw.
W forum, oprócz Komisji, uczestniczyć będą też inne organy europejskie, partnerzy społeczni i przedstawiciele kręgów naukowych.
W ten sposób kontynuowane będzie podejście komunikatu, łączące wiele obszarów polityki.
Komitet chętnie przyczyni się do prac forum, oferując swoje doświadczenie i znajomość problematyki.
4.4.3.4 Dodatkowo Komisja planuje drugą fazę przesłuchań partnerów społecznych na temat restrukturyzacji przedsiębiorstw i europejskich rad zakładowych.
Jak już wspomniano w punktach 2.2, 3.5 i 3.6, Komitet zauważa potrzebę podjęcia działań w tych dziedzinach.
5.
Wnioski
5.1 Skuteczne stawienie czoła przemianom w przemyśle i jednoczesne utrzymanie bądź odzyskanie konkurencyjności przedsiębiorstw i sektorów jest głównym wyzwaniem dla Europy i będzie decydowało o osiągnięciu celów procesu lizbońskiego.
Sukces tego procesu przemian nie mierzy się tylko i wyłącznie konkurencyjnością przedsiębiorstwa lub sektora, ale także skutecznym zabezpieczeniem miejsc pracy oraz rozwiązaniem problemów społecznych z tych przemian wynikających.
5.2 Obok licznych działań na różnych szczeblach, to dialog społeczny, zaangażowanie i współdziałanie pracowników odgrywają kluczową rolę we właściwym kształtowaniu przemian w przemyśle.
5.3 Dialog społeczny musi się opierać na silnym partnerstwie, wzajemnym zaufaniu i kulturze dialogu oraz na reprezentatywnych i stabilnych strukturach.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje wszelkie wysiłki mające na celu wzmocnienie dialogu społecznego.
Dotyczy to w szczególności rozwoju dialogu społecznego w nowych Państwach Członkowskich, gdzie napotyka się jeszcze ogromne braki w tej dziedzinie.
5.4 Należy wzmocnić instrumenty analityczne, którymi dysponują partnerzy społeczni.
Europejskie Centrum Monitorowania Zmian Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w siedzibą w Dublinie może się w istotny sposób do tego przyczynić.
5.5 Niemałe znaczenie mają sektorowe inicjatywy UE, których celem jest wypracowanie konkretnych sposobów na zdobycie i utrzymanie konkurencyjności w oparciu o analizę sytuacji i perspektyw jednego sektora poprzez pogłębione konsultacje z partnerami społecznymi.
Dlatego też Komitet popiera Komisję w jej zamierzeniu, aby zachęcać kolejne sektory do podejmowania dialogu społecznego i przyczynienia się do realizacji celów strategii lizbońskiej.
5.5.1 Należy przy tym objąć nie tylko te obszary gospodarki, które są zagrożone kryzysem, ale możliwie jak najwięcej sektorów kluczowych dla Europy. Trzeba je dogłębnie zanalizować, aby móc wyjść naprzeciw zmianom w nich zachodzącym i aktywnie te zmiany kształtować.
5.6 Zaangażowanie i współdziałanie pracowników (jak również zakładowych przedstawicieli pracowników i związków zawodowych) jest istotnym wkładem w kształtowanie przemian z uwzględnieniem kwestii społecznych na poziomie przedsiębiorstwa.
Sprzyja to między innymi innowacyjności w przedsiębiorstwie i w rezultacie także jego konkurencyjności.
5.7 Europejskie rady zakładowe mają tu do odegrania szczególną rolę.
Należy wyjść z założenia, że ponadnarodowy dialog społeczny na szczeblu przedsiębiorstw nadal będzie się rozwijał, o czym świadczą przykłady porozumień dotyczących restrukturyzacji, zawarte przez przedsiębiorstwa z europejskimi radami zakładowymi lub z Europejską Konfederacją Związków Zawodowych.
Z tego punktu widzenia powinno się rozważyć propozycję przygotowania fakultatywnych ram na rzecz ponadnarodowych negocjacji zbiorowych, zapowiedzianych przez Komisję w komunikacie w sprawie Agendy Społecznej na lata 2005 — 2010.
5.8 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wielopłaszczyznowe podejście wybrane przez Komisję w komunikacie "Restrukturyzacje i zatrudnienie" [6] przedłożonym 31 marca 2005 r.
Szczególną uwagę należy zwrócić na rozwijanie sektorowego dialogu społecznego, który w istotny sposób może przyczynić się do antycypacji i uczestnictwa w procesie restrukturyzacji.
5.8.1 Komitet z zainteresowaniem oczekuje zapowiedzianego komunikatu w sprawie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
5.8.2 Komitet chętnie przyczyni się do prac forum na rzecz restrukturyzacji, wnosząc swoje doświadczenie i znajomość problematyki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sytuacji i perspektyw tradycyjnych źródeł energii — węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego w przyszłej kombinacji źródeł energii
(2006/C 28/02)
W dniu 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinięw sprawie sytuacji i perspektyw tradycyjnych źródeł energii — węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego — w przyszłej kombinacji źródeł energii
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 1 września 2005 r.
Sprawozdawcą był Gerd WOLF.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 26 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 119 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się Komitet przyjął następującą opinię:
Komitet w ostatnim czasie przyjął serię opinii [1] dotyczących zagadnienia energii.
Ponieważ przeważająca część dotychczasowych dostaw energii w dalszym ciągu opiera się na kopalnych źródłach energii: węglu, ropie naftowej i gazie ziemnym, z wykorzystaniem których związana jest kwestia zasobów oraz uwalnianie gazów cieplarnianych, niniejsza opinia dotyczy oceny wspomnianych tradycyjnych źródeł energii.
Celem strategicznym tej serii, zakończonej opinią dotyczącą odnawialnych źródeł energii oraz niniejszą opinią, powinno być przedstawienie podstaw do opracowania realistycznych możliwości przyszłej kombinacji źródeł energii (energy mix).
Zwieńczeniem i syntezą tej serii będzie sporządzona potem opinia zatytułowana: "Zasoby energetyczne UE — strategia na rzecz optymalnej kombinacji źródeł energii".
Spis treści:
1.
Podsumowanie i zalecenia
2.
Zagadnienia energetyczne
3.
Zasoby, rezerwy, okres eksploatacji
4.
Rezerwy energetyczne wewnątrz UE — zależność importowa
5.
Kształtowanie się wykorzystania energii w UE
6.
Węgiel, ropa naftowa oraz gaz ziemny w zrównoważonej kombinacji źródeł energii
7.
Ochrona środowiska naturalnego oraz dbałość o klimat
8.
Rozwój technologiczny
9.
Oddzielanie i magazynowanie CO2
1.
Podsumowanie i zalecenia
1.1 Energia nadająca się do wykorzystania stanowi podstawę naszej obecnej kultury i sposobu życia.
Dopiero wystarczający dostęp do niej umożliwił dzisiejszy standard życia.
Pewne i długofalowe dostawy taniej i ekologicznej energii są niezbędnym warunkiem dla zrealizowania celów strategii lizbońskiej i wniosków Rady z Göteborga i Barcelony.
1.2 Paliwa kopalne, takie jak węgiel [2], ropa naftowa i gaz ziemny stanowią obecnie trzon europejskiego i globalnego zaopatrzenia w energię.
Również w następnych dziesięcioleciach będą odgrywać taką rolę, dlatego niemożliwa jest rezygnacja z tych źródeł energii.
1.3 Ich wydobycie i używanie jest jednak związane z różnymi obciążeniami dla środowiska, przede wszystkim z emisją gazów cieplarnianych — w szczególności CO2 i metanu.
Chodzi tu również o zużycie wyczerpywalnych zasobów energii.
1.4 Ich wykorzystywanie doprowadziło do dużej zależności Europy od importu tego istotnego surowca. Zależność ta może w przyszłości jeszcze wzrosnąć, szczególnie w odniesieniu do ropy naftowej, a w coraz większym stopniu również gazu ziemnego.
1.5 Przewidywalny okres eksploatacji światowych zasobów i rezerw [3] węgla, ropy naftowej i gazu zależy od wielu czynników (wzrost gospodarczy, eksploracja, rozwój techniczny).
O ile dla niektórych źródeł może on potrwać jeszcze dobrych kilkadziesiąt lat (a dla węgla nawet kilkaset lat), to w przypadku ropy naftowej już w pierwszej połowie naszego wieku może dojść do wyczerpania rezerw i do kurczącej się podaży.
Aktualny rozwój na rynkach ropy naftowej dowodzi, że już w niedalekiej przyszłości może dojść do niemal nieprzewidywalnych skoków cen, których oddziaływanie na gospodarki narodowe będzie ogromne [4].
1.6 Z jednej strony w ramach polityki energetycznej UE należy podjąć wszelkie działania w celu złagodzenia tej zależności w perspektywie długoterminowej, w szczególności poprzez ekonomiczne i efektywniejsze korzystanie z wszystkich źródeł energii, jak również poprzez stosowanie w większym zakresie takich alternatywnych systemów energii jak energia odnawialna i jądrowa.
Stąd też dalsze rozwijanie alternatywnych źródeł energii nabiera szczególnego znaczenia.
1.7 Z drugiej strony w ramach polityki energetycznej UE należy dołożyć starań w celu zapewnienia wystarczających zasobów paliw kopalnych oraz infrastruktury dla ich dostaw. Wątpliwości budzi zwłaszcza kwestia politycznej stabilności niektórych spośród głównych dostawców.
Szczególne znaczenie w tym względzie ma współpraca z Federacją Rosyjską, państwami WNP, państwami Bliskiego i Środkowego Wschodu oraz z regionami sąsiadującymi z UE (np. z Algierią i Libią).
1.8 Zależność tę można zmniejszyć także poprzez zwiększone wykorzystanie znacznych europejskich pokładów węgla.
1.9 Na funkcjonującym obecnie europejskim rynku wewnętrznym oraz w ramach właściwych działań, służących ochronie klimatu, paliwa kopalne znalazłyby obszary zastosowania, dostosowane do ich specyficznych właściwości oraz odpowiednio do poziomu cen i kosztów.
Automatycznie prowadzi to do szczególnie wydajnego wykorzystania tych paliw pod względem gospodarczym i energetycznym.
1.10 Doprowadziło to do tego, że stosowanie węgla przeważa w przemyśle stalowym i w elektrowniach, podczas gdy ropa naftowa i gaz są używane przede wszystkim do produkcji ciepła oraz w obszarach niezwiązanych z energetyką.
W dziedzinie transportu dominują produkty pozyskiwane z ropy naftowej.
1.11 Dlatego też w kombinacji źródeł energii należy ograniczyć wykorzystywanie surowców takich jak gaz i ropa naftowa, czyli bardziej ograniczonych, ale za to o wszechstronnym zastosowaniu, do tych celów, w których użycie węgla wiązałoby się z dodatkowymi kosztami, zużyciem energii i emisją CO2 — a więc jako paliwo dla środków transportu, czy surowiec dla przemysłu chemicznego.
1.12 Należy stale obniżać ilość emitowanego CO2 przypadającego na jednostkę produktu (np. kg CO2/kWh, t CO2/t stali, g CO2/ km jazdy samochodu osobowego), wykorzystując zdobycze postępu technicznego.
Wymaga to poprawy wydajności energetycznej we wszystkich obszarach przekształcania i stosowania energii.
1.13 W ramach polityki energetycznej i gospodarczej należy przedstawić niezawodne ramy inwestycyjne, które doprowadzą do poprawy technologii w przemyśle, rzemiośle i zakupach indywidualnych.
1.14 W Europie w nadchodzących dziesięcioleciach powinno zostać zbudowanych około 400 nowych elektrowni dużej mocy [5].
Aby zmniejszyć/zahamować emisję CO2 oraz zużycie paliwa, te nowe obiekty należy wyposażyć zgodnie z najlepszymi dostępnymi osiągnięciami techniki.
1.15 W dziedzinie transportu powinno się podjąć wszelkie wysiłki, by obniżyć średnie zużycie paliwa (średnie spalanie na kilometr) i nie dopuścić do dalszego wzrostu całkowitego zużycia.
Do tego niezbędny jest zarówno postęp techniczny w wielu obszarach przemysłu samochodowego i paliw, jak i działania zwiększające płynność ruchu drogowego (budowa dróg i tuneli, systemy nakierowywania) oraz ograniczanie transportu [6].
Także korzystanie w większym stopniu z pojazdów na napęd elektryczny, np. z kolei elektrycznej, zmniejsza uzależnienie od ropy naftowej, ponieważ umożliwia silniejsze zróżnicowanie stosowanych pierwotnych źródeł energii (węgla, gazu, odnawialnych źródeł energii, energii jądrowej).
1.16 Dla zwiększenia wydajności w dziedzinie energii konieczne są intensywne działania na rzecz badań i rozwoju, prowadzone zarówno przez przemysł, jak i wspierane środkami publicznymi i skierowane zwłaszcza na elektrownie wykorzystujące paliwa kopalne.
1.17 W związku z tym Komitet z zadowoleniem przyjmuje odrębne zagadnienie zatytułowane "Energia" w projekcie 7. programu ramowego w dziedzinie badań i rozwoju.
Projekt ten przewiduje wystarczające środki, obejmujące wszystkie możliwe technologie energetyczne.
W programie tym powinny być również zawarte działania mające na celu podniesienie skuteczności wykorzystania paliw kopalnych, ponieważ dzięki temu globalnie możliwe jest osiąganie szczególnie dużych korzyści.
1.18 Także przy wytwarzaniu energii elektrycznej w procesie spalania paliw kopalnych jest szansa istotnej i trwałej redukcji emisji CO2 dzięki zastosowaniu mechanizmu przechwytywania i magazynowania CO2 (Technologia Czystego Węgla, Clean Coal Technology).
Dlatego rozwój i wypróbowanie takich metod w 7. programie ramowym w dziedzinie badań i rozwoju ma szczególne znaczenie.
2.
Zagadnienia energetyczne
2.1 Energia nadająca się do wykorzystania [7] stanowi podstawę naszej obecnej kultury i sposobu życia.
Dopiero wystarczający dostęp do niej umożliwił dzisiejszy standard życia.
Konieczność zapewnienia bezpiecznych, tanich, przyjaznych środowisku naturalnemu i trwałych dostaw energii nadającej się do wykorzystania stanowi punkt wspólny wniosków Rady z Lizbony, Göteborga i Barcelony.
2.2 Komitet wielokrotnie stwierdzał, że udostępnianie i wykorzystanie energii wiąże się z zanieczyszczeniem środowiska naturalnego, zagrożeniami oraz z międzynarodowymi zależnościami i ograniczeniami.
Żadna z opcji i technologii, które mogą przyczynić się do przyszłego zaopatrzenia w energię, nie jest ani idealna pod względem technicznym, ani absolutnie ekologiczna, ani uniwersalna, ani wystarczająco długo przewidywalna, jeśli chodzi o kształtowanie się jej cen i dostępność.
Do tego dochodzi kwestia zmniejszania się zasobów i rezerw ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Należy oczekiwać, że wraz z globalnym przyrostem ludności, głodem energetycznym krajów rozwijających się, a zwłaszcza z szybko rosnącym zapotrzebowaniem na energię w dużych krajach nowo uprzemysłowionych, takich jak Chiny, Indie i Brazylia, kryzys będzie się pogłębiał.
2.3 Ważnym celem dalekowzrocznej polityki europejskiej muszą pozostać dostawy energii dostępne długofalowo, ekologiczne i konkurencyjne.
Z wymienionych przyczyn nie mogą one ograniczać się do korzystania jedynie z kilku źródeł energii.
Energetycznym wąskim gardłom i pozostałym zagrożeniom można przeciwdziałać jedynie poprzez szeroko zdywersyfikowaną pod względem rodzaju i pochodzenia kombinację źródeł energii, polegającą na korzystaniu z wszelkich dostępnych źródeł energii i technologii oraz ich dalszym rozwoju, tak aby ostatecznie w ramach akceptowanych założeń ekologicznych sprostać konkurencji uwzględniając zmieniające się warunki.
3.
Zasoby, rezerwy, okres eksploatacji
3.1 Obecnie około cztery piąte światowego zaopatrzenia energetycznego — jak również zaopatrzenia 25 krajów UE — opiera się na stosowaniu kopalnych źródeł energii, takich jak ropa naftowa, gaz ziemny i węgiel.
3.2 Generalnie wszelkie prognozy dotyczące rozwoju energetyki zależą od przyszłego rozwoju demograficznego i gospodarczego, od przewidywań dotyczących rozwoju technologii eksploracji i pozyskiwania źródeł energii oraz od ogólnych uwarunkowań politycznych panujących w poszczególnych krajach — i dlatego prognozy te tak się miedzy sobą różnią w zależności od punktu widzenia, a niekiedy także od reprezentowanych interesów.
W szczególnym stopniu odnosi się to do energetyki jądrowej oraz do skali wsparcia dla rozwoju odnawialnych źródeł energii.
3.2.1 Według przedłożonych w roku 2004 prognoz [8] Międzynarodowej Agencji Energii (IEA) w Paryżu oraz Agencji Informacji Energetycznych (EIA) przy Departamencie Energii USA, wymienione kopalne źródła energii pokryją ponad 80 % światowego zapotrzebowania energetycznego przez kolejne 25 lat.
3.2.2 Udział odnawialnych źródeł energii będzie wprawdzie wzrastać, jednak według szacunków IEA oraz EIA, nie bardziej niż całkowite zużycie energii; w konsekwencji udział odnawialnych źródeł energii pozostanie na tym samym poziomie.
Zgodnie z panującym trendem, śledząc wartości bezwzględne, można oczekiwać niewielkiego wzrostu dostaw energii jądrowej. Jednakże, przy uwzględnieniu rozwoju całkowitego wykorzystania energii, udział energii jądrowej będzie się zmniejszał, o ile w Europie wyraźnie nie zmienią się uwarunkowania polityczne.
W konsekwencji IEA i EIA przewidują nawet zmniejszanie się udziału energii jądrowej w pokrywaniu zapotrzebowania energetycznego na świecie.
3.2.3 Opublikowany we wrześniu 2004 r. przez Komisję Europejską scenariusz podstawowy [9] dla UE 25 przewiduje — odmiennie od tendencji światowej prognozowanej przez IEA oraz EIA — wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitym zużyciu energetycznym w UE 25 w porównaniu z obecnym poziomem wynoszącym 6 % do 9 % w roku 2030.
Ponieważ jednak, zgodnie z tymi szacunkami, udział energii jądrowej w 25 krajach UE zmniejsza się, to także scenariusz podstawowy Komisji przewiduje, że w UE kopalne źródła energii w roku 2030 będą pokrywać jeszcze ponad 80 % całego zużycia.
3.3 Kopalne źródła energii są surowcami wyczerpującymi się.
W celu oszacowania, jak długo ropa naftowa, gaz ziemny oraz węgiel będą mogły wypełniać przewodnią rolę, konieczne jest rozważenie potencjału kopalnych źródeł energii.
3.4 Do tego niezbędne są definicje oraz wielkości pomiarowe.
Stosowane pojęcia to rezerwy, zasoby i potencjały.
Jako wielkości pomiarowe dla źródeł energii stosuje się różne jednostki [10], np. tony lub baryłki dla ropy, tony metryczne lub odpowiedniki ton węgla kamiennego dla węgla, metry sześcienne lub stopy sześcienne dla gazu ziemnego.
Dla lepszej porównywalności podaje się wartość energetyczną, np. dżule lub watosekundy (Ws).
3.5 Całkowity potencjał (Estimated Ultimate Recovery, w skrócie EUR) to łączna ilość możliwych do pozyskania surowców energetycznych występujących w skorupie ziemskiej przed rozpoczęciem wydobycia przez człowieka.
Jest to oszacowanie, przy którym różni eksperci mogą dojść do odmiennych wyników.
Jednakże im lepiej znana jest skorupa ziemska oraz im dokładniejsze stają się techniki badawcze, tym większa jest zbieżność tego rodzaju prognoz.
3.6 Do całkowitego potencjału wlicza się tylko możliwy do pozyskania udział złóż.
Udział ten zależy jednakże od dostępnych technologii oraz ich opłacalności, dlatego wraz z postępującym rozwojem może się on zwiększać.
Po odjęciu ilości wydobytych do tej pory surowców od potencjału całkowitego otrzymuje się potencjał pozostały.
3.7 Potencjał pozostały składa się z rezerw oraz zasobów.
Pod pojęciem rezerw rozumie się te ilości surowca energetycznego, których istnienie z całą pewnością udowodniono i których wydobycie przy zastosowaniu obecnych możliwości technicznych jest opłacalne.
Pod pojęciem zasobów należy rozumieć zarówno te ilości surowców energetycznych, których istnienie udowodniono, ale obecnie nie można ich pozyskać ze względów ekonomicznych i/lub technicznych, jak również te ilości surowców, których występowania wprawdzie jeszcze nie udowodniono, ale można się ich spodziewać, sądząc po przesłankach geologicznych.
3.8 W publicznej debacie rezerwy znajdują się na pierwszym planie, ponieważ to na ich podstawie oblicza się wielkość źródeł energetycznych.
Jeżeli przyrówna się rezerwy do obecnego rocznego wydobycia, otrzyma się tak zwany statyczny okres eksploatacji.
Stosując tę metodę, otrzyma się statyczny okres eksploatacji rezerw na świecie, wynoszący dla ropy naftowej około 40 lat, dla gazu ziemnego około 60 lat, a dla węgla około 200 lat.
3.9 Rezerwy oraz ich statyczny okres eksploatacji nie są jednak w żadnym wypadku wielkościami stałymi.
Przeciwnie — obniżanie się wielkości statycznej rezerw prowadzi do silniejszej eksploracji, w wyniku czego zasoby — również ze względu na postęp technologiczny — zostają zakwalifikowane jako rezerwy.
(W ten sposób np. statyczny okres eksploatacji ropy naftowej oszacowano w latach siedemdziesiątych poprzedniego stulecia na około 30 lat.)
3.10 W przypadku ropy naftowej wykazane statystycznie zasoby są około dwukrotnie większe niż rezerwy, a w przypadku gazu ziemnego i węgla kamiennego zasoby mogą stanowić nawet dziesięciokrotność rezerw.
3.11 Innym wskaźnikiem przyszłej dostępności kopalnych surowców energetycznych jest już wydobyty udział całkowitego potencjału.
Jeżeli udział ten przekracza 50 % i tym samym osiągnął wartość "depletion mid point" (punktu środkowego zubożenia), trudno będzie dalej zwiększać wydobycie albo nawet utrzymać je na tym samym poziomie.
3.12 Ropa naftowa: Do tej pory wydobyto ponad jedną trzecią całkowitego potencjału "konwencjonalnej" ropy naftowej z około 380 miliardów ekwiwalentu tonowego ropy naftowej.
Przy stałym wydobyciu na tym poziomie w ciągu około 10 lat zostanie zużyta połowa potencjału konwencjonalnego.
W celu zwiększenia wydobycia należałoby w coraz większym stopniu eksplorować niekonwencjonalne złoża (olej ciężki, piasek roponośny, łupek naftowy).
Dzięki temu "depletion mid point" może zostać czasowo przesunięty.
W przeciwnym przypadku już w połowie naszego wieku może dojść do skurczenia się rezerw i drastycznego spadku podaży [11].
3.13 Gaz ziemny i węgiel: W odniesieniu do gazu ziemnego sytuacja jest o tyle porównywalna, że przy uwzględnieniu złóż niekonwencjonalnych, np. hydratów gazów, również zwiększa się pozostały potencjał całkowity.
W przypadku węgla wydobyto dotąd dopiero 3 % całkowitego potencjału szacowanego na 3400 miliardy ton jednostek ropy naftowej.
3.14 Ponieważ jednak eksploracja hydratów gazów (hydratów metanu) oraz technologia ich pozyskiwania są jeszcze w stadium badań, to na razie można snuć tylko hipotezy na temat ich przyszłego wkładu w dostawy energii.
Z jednej strony szacuje się, że zawartość energetyczna potencjalnych zasobów przekracza zawartość energetyczną wszystkich znanych do tej pory zasobów paliw kopalnych, z drugiej strony jednak nic nie wiadomo o możliwości ich pozyskiwania (warunki ogólne, technologie, koszty).
Poza tym zwraca się także uwagę na istotny czynnik zagrożenia i spore ryzyko związane z uwolnieniem hydratów metanu. Uwolnienie to może mieć przyczyny klimatyczne lub antropogeniczne i spowodować niezwykle groźne dla klimatu nagromadzenie w atmosferze metanu, będącego silnym gazem cieplarnianym.
3.15 Koszty wydobycia kopalnych źródeł energii są bardzo zróżnicowane.
Dla ropy naftowej wynoszą one obecnie pomiędzy 2 a 20 USD za baryłkę w zależności od złoża.
Wprawdzie coraz częściej trzeba pozyskiwać mniejsze złoża, w gorszych warunkach geologicznych i geograficznych, ale ten efekt zwiększenia kosztów może zostać wyrównany lub nawet przewyższony dzięki zyskom uzyskanym z wydajności, których podstawą są innowacje technologiczne.
Również w przypadku gazu ziemnego koszty wydobycia są odpowiednio zróżnicowane.
Jeśli chodzi o węgiel, koszty te w bardzo dużym stopniu zależą od głębokości złoża, grubości pokładu, a także od tego, czy wydobycie jest możliwe w eksploatacji odkrywkowej, czy tylko w eksploatacji podziemnej.
Rozpiętość kosztów jest znaczna.
Sięgają one od kilku USD za tonę (np. w Powder River Basin w USA) aż do 200 USD za tonę w kopalniach węgla kamiennego w niektórych zagłębiach europejskich.
3.16 Również regionalny podział rezerw kopalnych jest bardzo nierówny.
Dotyczy to w szczególności ropy naftowej.
65 % rezerw ropy naftowej przypada na Bliski Wschód.
Niewiele bardziej wyrównany jest podział gazu ziemnego, znajdującego się przede wszystkim w dwóch głównych regionach: na Bliskim Wschodzie (34 %) oraz w państwach powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego (39 %).
Natomiast rezerwy węgla są bardziej równomiernie rozdzielone.
Największe rezerwy węgla znajdują się na terenie Ameryki Północnej.
Oprócz tego duże pokłady węgla występują w Chinach, Indiach, Australii, Południowej Afryce i Europie.
3.17 Skoncentrowanie ważnych strategicznie kopalnych źródeł energii — w szczególności ropy naftowej, ale również gazu ziemnego — w regionach obfitujących w zagrożenia geopolityczne Bliskiego i Środkowego Wschodu powoduje szczególne problemy dla bezpieczeństwa dostaw energetycznych.
4.
Rezerwy energetyczne wewnątrz UE [12] — zależność importowa
4.1 Wykorzystanie energii pierwotnej w UE 25 wyniosło w roku 2004 około 2,5 miliarda ton paliwa umownego (tpu) lub około 75 eksadżuli (75x1018 dżuli).
Odpowiada to 16 % światowego zużycia energii w wysokości 15,3 mld tpu.
Zużycie energii per capita kształtuje się w UE 25 na poziomie 5,5 tpu. Jest to ponad dwa razy więcej niż średnia wartość zużycia na świecie, ale z drugiej strony o połowę mniej niż w Ameryce Północnej.
Ponieważ energia jest w Europie wykorzystywana znacznie efektywniej niż w wielu innych częściach świata, stosunek zużycia energii do produkcji wynosi tu tylko połowę średniej dla wszystkich regionów pozaeuropejskich.
4.2 Najważniejszymi źródłami energii w UE 25 w roku 2004 były — mierzone w stosunku do całkowitego zużycia energii pierwotnej — ropa naftowa: 39 %, gaz ziemny: 24 % oraz węgiel: 17 %.
Kolejne istotne filary w zaopatrzeniu UE w energię to: energia jądrowa: 14 % oraz źródła odnawialne i innego rodzaju źródła energii: 6 %.
W zależności od kraju spośród 25 Państw Członkowskich, udziały poszczególnych kopalnych źródeł energii są bardzo zróżnicowane.
Wynoszą one dla gazu ziemnego od 1 % w Szwecji do prawie 50 % w Holandii, dla ropy naftowej od poniżej 30 % na Węgrzech do prawie dwóch trzecich w Portugalii, oraz dla węgla od 5 % we Francji do 60 % w Polsce.
Główną przyczyną tych odmiennych wartości jest zróżnicowane występowanie rezerw kopalnych źródeł energii w poszczególnych Państwach Członkowskich.
4.3 Całkowite rezerwy energetyczne UE 25 są stosunkowo nieznaczne.
Kształtują się one na poziomie około 38 mld tpu.
Stanowi to 3 % rezerw światowych, przy uwzględnieniu także niekonwencjonalnych źródeł węglowodorów w przyrodzie.
Z tego największy udział mają złoża węgla (brunatnego i kamiennego) — nieco ponad 31 mld tpu; dzielą się one prawie po równo na węgiel kamienny i węgiel brunatny.
Rezerwy gazu ziemnego wynoszą około 4 mld tpu, a rezerwy ropy naftowej około 2 mld tpu.
W niedalekim czasie Unia Europejska będzie największym na świecie importerem netto energii.
Zgodnie z przewidywaniami Komisji Europejskiej, do 2030 r. zależność ta wzrośnie do ponad dwóch trzecich.
4.4 Rozkład kopalnych rezerw energetycznych w UE jest bardzo zróżnicowany.
Pokłady ropy naftowej przeważają na brytyjskich, a następnie na duńskich obszarach Morza Północnego.
Są one w dużym stopniu wyczerpane, dlatego ich wydobycie będzie się zmniejszało.
Główny punkt koncentracji rezerw gazu ziemnego to Holandia i Wielka Brytania.
Rezerwy węgla występują przede wszystkim na obszarze Niemiec, Polski, Czech, Węgier, Grecji oraz Wielkiej Brytanii.
Ważną rolę odgrywają ponadto norweskie rezerwy ropy naftowej i gazu, bo choć Norwegia nie jest członkiem UE, to należy do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG).
4.5 W obliczu niewielkich w sumie rezerw kopalnych źródeł energii, UE 25 musi już dzisiaj pokrywać połowę całego zapotrzebowania energetycznego przez import.
Komisja Europejska w swej Zielonej księdze przewiduje, że do 2030 r. procent ten wzrośnie do 70 %.
Zależność importowa jest szczególnie wysoka w przypadku surowej ropy naftowej.
Ponad trzy czwarte zapotrzebowania na to źródło energii musi być pokrywane importem z krajów trzecich.
Dla gazu ziemnego udział importu wynosi ok. 55 %.
Dla węgla udział ten stanowi jedną trzecią zapotrzebowania.
4.6 Doprowadziło to do silnego uzależnienia Europy od importu kluczowego surowca — energii, i zależność ta w przyszłości może jeszcze wzrosnąć, szczególnie jeśli chodzi o ropę naftową, a w coraz większym stopniu również o gaz ziemny.
UE jest największym światowym importerem netto źródeł energii.
4.7 W ramach polityki energetycznej UE należy zatem z jednej strony dołożyć starań w celu zapewnienia wystarczających dostaw paliw kopalnych oraz infrastruktury dla ich dostarczania.
Wątpliwości budzi zwłaszcza kwestia politycznej stabilności niektórych spośród głównych dostawców.
Szczególne znaczenie w tym względzie ma współpraca z Federacją Rosyjską, państwami WNP, państwami Bliskiego i Środkowego Wschodu oraz z regionami sąsiadującymi z UE (np. z Algierią i Libią).
4.8 Z drugiej strony w ramach polityki energetycznej UE należy podjąć wszelkie działania w celu złagodzenia tej zależności w perspektywie długoterminowej, zwłaszcza poprzez efektywniejsze korzystanie z wszystkich źródeł energii, jak również poprzez stosowanie w większym zakresie takich alternatywnych systemów energii jak energia odnawialna (wraz z jej rozwijaniem i wprowadzeniem na rynek) i energia jądrowa.
Stąd też dalsze rozwijanie alternatywnych źródeł energii nabiera szczególnego znaczenia.
4.9 Mając to na uwadze, zależność od importu można zmniejszyć także poprzez zwiększone wykorzystanie znacznych europejskich pokładów węgla, tym bardziej, że w europejskim górnictwie węglowym już dzisiaj obowiązują znacznie ostrzejsze standardy w odniesieniu do środowiska naturalnego niż w innych regionach świata.
5.
Kształtowanie się wykorzystania energii w UE
5.1 Kształtowanie się wykorzystania energii w UE 25 mogłoby prawdopodobnie przebiegać według scenariusza podstawowego przedstawionego w publikacji Komisji zatytułowanej "European Energy and Transport Scenarios on Key Drivers (Europejska energia i transport — scenariusze dotyczące głównych czynników)" [13], opartego na kontynuacji aktualnych tendencji i polityk.
Scenariusz ten przewiduje następujący rozwój:
5.2 Do roku 2040 wykorzystanie energii pierwotnej zwiększy się do wartości 2,9 mld tpu, tzn. jedynie o 0,6 % rocznie.
Jednocześnie można oczekiwać, że produkt krajowy brutto UE wzrośnie do roku 2030 przeciętnie o 2,4 % rocznie.
Konieczne do tego zmniejszenie energochłonności (wykorzystanie energii w stosunku do produktu krajowego brutto) o więcej niż 1,7 % rocznie (!) powinno być spowodowane zmianami strukturalnymi, lepszą wydajnością energii oraz stosowaniem zaawansowanych technologii.
5.3 Udział kopalnych źródeł energii w pokryciu zapotrzebowania na energię pierwotną zwiększy się do roku 2030 nawet o 2 punkty procentowe, osiągając 82 %.
5.4 Węgiel: Po początkowym spadku oczekuje się, że od ok. 2015 r. nastąpi ponowny wzrost wykorzystania węgla na skutek lepszej konkurencyjności tego źródła energii w produkcji prądu elektrycznego.
Rosnące ceny gazu ziemnego i spodziewana gotowość do wykorzystania zaawansowanych technologii wytwarzania energii elektrycznej z węgla to główne przyczyny tego rozwoju.
Zgodnie z tymi szacunkami, wykorzystanie węgla w roku 2030 osiągnie ponownie poziom z roku 2000.
Udział węgla w wykorzystywanych energiach pierwotnych wyniesie wtedy dla UE 25 — tak samo jak w roku 2005 — około 15 %.
Ponieważ w latach 2005-2030 należy liczyć się ze spadkiem wydobycia węgla w UE o około 40 % przy równoczesnym wzroście importu węgla o 125 %, udział importu w pokryciu wykorzystania węgla w UE 25 wzrośnie z jednej trzeciej w roku 2005 do prawie dwóch trzecich w roku 2030.
5.5 Ropa naftowa: Ponieważ stopa wzrostu, wynosząca obecnie 0,2 % rocznie, będzie się w przyszłości obniżać, udział ropy naftowej w wykorzystaniu energii pierwotnej w 2030 r. zmniejszy się przypuszczalnie do 34 %, a więc będzie o 5 punktów procentowych mniejszy niż dzisiaj.
5.6 Gaz ziemny: Wykorzystanie gazu będzie najpierw ponadproporcjonalnie wzrastać o 2,7 % rocznie do roku 2015.
Następnie ta tendencja osłabnie.
Przyczyny leżą między innymi w zmniejszającej się konkurencyjności w stosunku do węgla w produkcji prądu elektrycznego.
Mimo to oczekuje się, że na przestrzeni całego okresu do roku 2030 gaz ziemny będzie miał największy wzrost zużycia wśród wszystkich kopalnych źródeł energii.
Udział gazu ziemnego w wykorzystaniu energii pierwotnej w UE 25 wzrośnie z 26 % w roku 2005 do 32 % w roku 2030.
Skroplony gaz ziemny (LNG, Liquified Natural Gas) umożliwia dywersyfikację dostaw gazu, gdyż można go transportować drogą morską.
Obecnie LNG obejmuje 25 % handlu gazem ziemnym na świecie.
Największym eksporterem LNG jest Indonezja, a następnie Algieria, Malezja i Katar.
5.7 Wydobycie kopalnych źródeł energii w UE 25 do roku 2030 będzie zmniejszać się o około 2 % rocznie.
W związku z tym zależność importowa w odniesieniu do wszystkich kopalnych źródeł energii zwiększy się do ponad dwóch trzecich.
W ten sposób udział importu w roku 2030 wyniesie dla węgla — jak już wspomniano — prawie dwie trzecie, dla gazu ziemnego ponad 80 %, a dla ropy naftowej prawie 90 %.
Szczególnym problemem jest rosnąca zależność od importu gazu ziemnego od ograniczonej liczby dostawców.
5.8 Wykorzystanie prądu elektrycznego do roku 2030 będzie rosnąć przeciętnie o 1,4 % rocznie.
Dlatego też zapotrzebowanie na zdolność produkcyjną elektrowni zwiększy się z około 700 GW (maksymalna wartość mocy elektrycznej) obecnie o 400 GW, tzn. do około 1100 GW w roku 2030.
Ponadto istnieje konieczność zastępowania starych elektrowni nowymi.
Według szacunków Komisji UE w scenariuszu podstawowym, należy oczekiwać wzrostu zdolności produkcyjnej o około 300 GW poprzez wzrost wydajności w zakresie kopalnych źródeł energii oraz o około 130 GW dla energii pozyskiwanej z wiatru, wody oraz energii słonecznej.
Przewiduje się natomiast zmniejszenie zdolności produkcyjnej elektrowni jądrowych o wartość rzędu 30 GW w latach od 2005 do 2030, o ile w uwarunkowaniach politycznych nie nastąpi żadna długotrwała zmiana.
5.9 Tym samym można stwierdzić, że dostawy energii dla UE w ciągu najbliższych 25 lat będą stanowić prawdziwe wyzwanie, które można jednocześnie postrzegać jako ekonomiczną szansę.
Do wyzwań należą: zabezpieczenie dostaw energii, w tym i zmniejszenie uzależnienia od importu, spełnienie wciąż rosnących wymagań związanych ze środowiskiem naturalnym, zapewnienie konkurencyjnych cen energii oraz realizacja niezbędnych inwestycji.
6.
Węgiel, ropa naftowa oraz gaz ziemny w zrównoważonej kombinacji źródeł energii
6.1 Węgiel, ropa naftowa oraz gaz ziemny są naturalnymi węglowodorami, powstałymi w okresie milionów lat wskutek przemiany substancji biologicznych zgromadzonej biomasy; jest to więc zmagazynowana energia słoneczna.
W zależności od warunków geologicznych (np. ciśnienie, temperatura, wiek) powstały różne substancje.
Istotną cechą charakterystyczną jest tutaj zawartość wodoru w paliwie.
Stosunek wodoru do pierwiastka węgla jest najwyższy dla gazu ziemnego i wynosi 4:1, dla ropy naftowej wynosi on około 1,8:1, a dla węgla 0,7:1; stosunek ten determinuje wykorzystanie tych surowców kopalnych do różnych celów.
6.2 Do chwili obecnej wykorzystanie węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego jako źródeł energii, jako surowców do produkcji wielu artykułów (od lekarstw do tworzyw sztucznych) oraz jako zawierających węgiel środków redukujących stosowanych do produkcji żelaza i stali nie może zostać niczym zastąpione.
Jednakże ich specyficzne właściwości fizyczno-chemiczne (np. stan skupienia, zawartość wodoru, zawartość węgla, zawartość popiołu) powodują, że do niektórych zastosowań nadają się one lepiej, a do innych mniej.
Dobór rodzaju związku węgla i wodoru do danego zastosowania dokonuje się według kryteriów ekonomicznych, technicznych oraz kryteriów związanych ze środowiskiem naturalnym.
6.3 Około 7 % kopalnych źródeł energii wykorzystywanych w UE służy tzw. zużyciu pozaenergetycznemu, tj. głównie do produkcji artykułów chemicznych.
Na początku zeszłego stulecia bazą dla nowo rozwijającej się gałęzi produkcji były przede wszystkim surowce wtórne pozyskiwane z węgla.
W międzyczasie surowce wtórne pozyskiwane z węgla zostały niemal całkowicie wyparte przez produkty pozyskiwane z gazu ziemnego i ropy naftowej.
Tak długo, jak jest to możliwe także z punktu widzenia zaopatrzenia, również w przyszłości w tej części rynku będą dominować ropa naftowa i gaz ziemny.
Potrzebny do tego okres eksploatacji rezerw ropy i gazu ziemnego byłby znacznie dłuższy, gdyby udało się używać tych źródeł energii w mniejszym stopniu do celów produkcji energii elektrycznej i ciepła.
6.4 Do produkcji stali konwertorowej świeżonej tlenem stworzono oparty na pierwiastku węgla proces produkcji odbywający się w konwerterze wielkopiecowym.
Proces produkcji wielkopiecowej wymaga użycia koksu węgla kamiennego jako reduktora do produkcji surówki, który równocześnie służy jako rusztowanie wsporcze oraz system zapewniający przewiewność.
Przeciętne zużycie reduktorów o wartości około 475 kg na tonę surówki w nowoczesnych europejskich urządzeniach produkcyjnych jest zbliżone do minimum technologicznego tego procesu.
6.5 Sektor transportu charakteryzuje się jeszcze dużymi stopami wzrostu.
Na sektor ten przypada około 25 % wykorzystania energii, a w transporcie drogowym istnieje prawie całkowita zależność od produkcji ropy naftowej.
Paliwa płynne mają wysoką zawartość energetyczną w jednostce objętości lub masy.
Jest to warunek konieczny do ich ekonomicznego i wydajnego stosowania w sektorze transportu.
Dlatego paliwa płynne i ich infrastruktura zdobyły dominującą pozycję w transporcie drogowym.
Częstsze stosowanie pojazdów o napędzie elektrycznym, takich jak np. kolej elektryczna, umożliwia większą dywersyfikację wykorzystywanych pierwotnych źródeł energii (węgla, gazu, odnawialnych źródeł energii, energii jądrowej) i przyczynić się w ten sposób do zmniejszenia zależności od ropy naftowej.
6.6 Konkurencję dla paliw płynnych na bazie ropy naftowej stanowi bezpośrednie stosowanie gazu ziemnego oraz LNG jako paliwa napędowego.
W przyszłości okaże się, czy ta linia produktów może zdobyć większe udziały w rynku [14].
6.7 Gospodarstwa domowe i drobni użytkownicy potrzebują około 30 % energii.
Wybór źródła energii następuje według kryteriów ekonomicznych i w coraz większym stopniu jest określany również z punktu widzenia wygody i środowiska naturalnego.
W sektorze tym konkurują ze sobą olej opałowy, gaz ziemny, energia elektryczna, a na obszarach zagęszczonych również ciepło przesyłane na odległość z elektrociepłowni.
6.8 40 % wykorzystywanej energii w UE jest przetwarzane w elektrowniach na prąd elektryczny i ciepło.
Węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny, ale także energia jądrowa nadają się w takim samym stopniu pod względem technicznym do przetworzenia na energię elektryczną.
W elektrowniach o wysokiej efektywności, przy zastosowaniu gazu ziemnego, osiąga się wydajność (przy przetwarzaniu energii pierwotnej w energię elektryczną) bliską 60 %.
Przy zastosowaniu węgla kamiennego wydajność ta dla nowoczesnych urządzeń wynosi między 45 % a 50 %, a przy zastosowaniu węgla brunatnego 43 %.
6.9 Na całym świecie około 40 % zapotrzebowania na energię elektryczną pokrywane jest z węgla, w UE około 30 %.
Ze światowej produkcji węgla około 63 % używa się do produkcji energii elektrycznej: węgiel jest w produkcji energii elektrycznej tańszy niż ropa naftowa lub gaz ziemny i jego dostawy są pewne dzięki zróżnicowanym obszarom produkcyjnym na całym świecie.
6.10 Poprzez koncentrację użycia węgla do produkcji stali i energii elektrycznej można dążyć do kombinacji kopalnych źródeł energii, którą cechowałyby zalety gospodarcze, ochrona środowiska, bezpieczeństwo dostaw oraz oszczędne korzystanie z zasobów.
Światowe zapasy węgla są znacznie większe od zapasów ropy i gazu ziemnego.
6.11 Ogólne ramy polityczne powinny zatem dawać impulsy, aby surowce ograniczone, ale o niemal wszechstronnym zastosowaniu, czyli ropę naftową i gaz ziemny, przeznaczać tylko dla tych celów, w których użycie węgla (oraz energii atomowej i na razie także energii odnawialnych) wiązałoby się z dodatkowymi kosztami, nakładem technologicznym i energetycznym i w rezultacie z większą emisją CO2! — a wiec przede wszystkim w transporcie i przemyśle chemicznym.
W ten sposób, z myślą o przyszłych pokoleniach, można by przeciągnąć w czasie wyczerpywanie rezerw.
6.12 Jednocześnie należy zachęcać do wykorzystywania węgla (oraz energii odnawialnych i energii jądrowej) do produkcji energii elektrycznej w elektrowniach, aby w tym obszarze móc zrezygnować ze stosowania ropy naftowej i gazu ziemnego. (Patrz także: punkt 8.12).
Europa dysponuje na terenach Środkowej i Wschodniej Europy znacznymi złożami węgla kamiennego i brunatnego.
Wykorzystanie tych rezerw może zapobiec dalszemu wzrostowi zależności UE od importu źródeł energii.
7.
Ochrona środowiska naturalnego oraz dbałość o klimat
7.1 Analizy dotyczące środowiska naturalnego oraz porównania konwencjonalnych źródeł energii w odniesieniu do środowiska muszą obejmować cały proces produkcji i wykorzystania energii: pozyskiwanie i wydobycie surowców, ich transport, przetworzenie na energię oraz wykorzystanie energii końcowej.
Wszystkie te kroki są w mniejszym lub większym stopniu związane z oddziaływaniem na środowisko naturalne oraz stratami energii.
Przy importowanych źródłach energii należy również uwzględnić te skutki oddziaływania na środowisko naturalne, które występują poza granicami UE.
7.2 Przy wydobyciu/produkcji węgla, ropy naftowej oraz gazu ziemnego należy zwrócić uwagę na różnego rodzaju oddziaływanie na środowisko naturalne.
Przy wydobyciu węgla należy ograniczyć eksploatację okolicznego krajobrazu oraz emisję pyłu.
Przy odwiertach w poszukiwaniu ropy naftowej oraz jej wydobywaniu należy zapobiec uchodzeniu ropy naftowej lub gazu ziemnego, jak również produktów ubocznych; to samo dotyczy wydobycia gazu ziemnego oraz związanego z tym transportu ropy i gazu odbywającego się za pomocą rurociągów lub statkami.
Szczególne środki ostrożności konieczne są przy produkcji na morzu.
Powstały przy eksploatacji ropy metan nie powinien być spalany, lecz należy go wykorzystać w przemyśle.
To samo dotyczy powstającego przy eksploatacji węgla gazu kopalnianego, mogącego zawierać duże ilości metanu.
7.3 Europejska dyrektywa w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania paliw ustala surowe kryteria dla budowy i funkcjonowania elektrowni o mocy < 50 MWth.
Koncentracja substancji szkodliwych w spalinach z elektrowni przetwarzających gaz ziemny, ropę naftową oraz węgiel musi zostać ograniczona według określonego w tej dyrektywie stanu technicznego.
Starsze elektrociepłownie należy dodatkowo wyposażyć.
Ma to na celu zapewnienie, że emisje pyłu (również bardzo drobnego, patrz: punkt 7.6), dwutlenku siarki, tlenków azotu i szczególnie szkodliwych metali ciężkich, jak również toksycznych lub wywołujących raka substancji organicznych zostaną zredukowane do poziomu tolerowanego przez naturę i człowieka.
Należy dołożyć starań w celu ograniczenia emisji hałasu tak, aby do minimum ograniczyć obciążenia z tym związane.
7.4 Węgiel zawiera substancje niepalne, które po procesie spalania w elektrowni są rozdzielane (w filtrach elektrostatycznych lub filtrach tkaninowych) jako popiół.
Zawartość popiołu w węglu kamiennym wynosi zazwyczaj do 10 % (w pojedynczych przypadkach nawet do 15 %).
W zależności od składu, popiół może zostać zastosowany jako wypełniacz w przemyśle cementowym oraz w budowie dróg, wypełnianiu wykopów lub użyźnianiu ziemi rolnej.
7.5 Również ropa naftowa ma niewielką zawartość pyłu.
Podczas przerobu ropy naftowej w rafineriach pozostaje pył, który m.in. zawiera pewne ilości wanadu i niklu w postaci stałej, w tzw. koksie naftowym.
Jest on stosowany do szczątkowego wykorzystania energii w elektrowniach i dużych źródłach spalania, które posiadają urządzenia oczyszczające konieczne do oddzielania wszystkich substancji szkodliwych.
7.6 Od kilku lat prowadzi się coraz intensywniejszą dyskusję na temat tzw. emisji pyłów drobnych [15].
Chodzi tutaj o mniejsze niż 10 μm lotne mikrocząsteczki pyłu, które mogą dostać się do płuc i wywoływać choroby dróg oddechowych.
Tego rodzaju cząsteczki mogą być również emitowane przez paleniska ropy naftowej oraz węgla, ponieważ nie jest możliwe całkowite oddzielenie najdrobniejszych cząsteczek popiołu w filtrach.
Jednak najwięcej mikrocząsteczek pyłu emitują pojazdy o silniku dieslowym, o ile nie są one wyposażone w odpowiednie filtry. W przypadku elektrowni węglowych oraz elektrowni przetwarzających ropę naftową, emisja pyłów jest ograniczona wartościami granicznymi europejskiej dyrektywy w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych obiektów energetycznego spalania do 20 mg/m.
W przypadku elektrowni o dużej mocy emisje pyłów są dodatkowo redukowane za pomocą wilgotnego odsiarczania gazów spalinowych.
W celu dalszego obniżenia emisji pyłów drobnych i dotrzymania wartości granicznych dotyczących stężenia zanieczyszczeń w powietrzu na terenie Europy, UE wydała zaostrzone przepisy wobec pojazdów napędzanych silnikiem diesla, które przewidują stosowanie filtrów cząsteczkowych w samochodach osobowych od roku 2008.
7.7 Odsiarczanie gazów spalinowych pochodzących z dużych elektrowni oraz przemysłowych źródeł spalania zostało w niektórych Państwach Członkowskich UE w sposób wiążący określone przepisami już w latach 80-tych XX wieku.
Zaobserwowane swego czasu zakwaszenie gruntów i jezior mogło zostać w ten sposób zatrzymane.
Najnowsza wersja europejskiego rozporządzenia w sprawie ograniczania emisji do powietrza z dużych źródeł spalania paliw określa, że dla urządzeń o mocy większej niż 300 MW wartość graniczna spalin SO2 może maksymalnie wynosić 200 mg/m3.
Dzisiejsza technika umożliwia oddzielanie składników siarki do wartości większej niż 90 %.
Dla wyprodukowanych w ten sposób produktów, szczególnie gipsu, udostępnia się nowe rynki zbytu; zmniejszone zostaje również wykorzystywanie naturalnych zasobów.
7.8 Przy spalaniu paliw kopalnych z zawartego w samym paliwie lub spalanym powietrzu azotu oraz spalanego tlenu tworzą się przy wysokich temperaturach tzw. tlenki azotu.
Tlenki te mogą przy zwiększonej koncentracji wywoływać schorzenia dróg oddechowych, stanowią również produkt wstępny do tworzenia się szkodliwego dla środowiska ozonu.
Europejskie rozporządzenie w sprawie dużych źródeł energetycznego spalania zawiera wymóg, aby emisje tlenku azotu w elektrowniach o mocy < 300 MW nie wynosiły więcej niż 200 mg/ na każdy m3 gazów odlotowych.
7.9 Nauka określa związek przyczynowy pomiędzy emisją wytwarzanego przez człowieka CO2 i innych tzw. "gazów cieplarnianych" oraz wzrostem temperatury na powierzchni Ziemi (efekt cieplarniany).
Nie ma jednak jeszcze pewności co do rozmiaru tego efektu.
Rocznie wskutek procesów spalania węgla, ropy naftowej oraz gazu ziemnego powstają emisje CO2 w wysokości około 20 mld t; jest to główne źródło emisji CO2 uwarunkowanej działaniem człowieka.
Obok zwiększenia wydajności działań na rzecz oszczędzania energii należy rozwijać istniejące techniki oddzielania CO2 (patrz poniżej); działania te mogłyby w dłuższym okresie spowodować wyraźne odciążenie środowiska.
7.10 Zwiększenie wydajności przetwarzania i wykorzystywania energii jest warunkiem koniecznym dla osiągnięcia sukcesów w kwestii ochrony środowiska naturalnego.
Należy podjąć zdecydowane działania w tym celu.
Natomiast paliwowe strategie zastępcze w mniejszym stopniu prowadzą do celu, ponieważ w sposób jednostronny skupiają się na używaniu określonych źródeł energii np. gazu ziemnego i z tej przyczyny kwestionują wydajność i bezpieczeństwo zaopatrzenia UE w energię.
Ponadto gaz ziemny jest surowcem zbyt ważnym dla chemii oraz sektora transportu, aby stosować go do produkcji energii elektrycznej.
7.11 Dla wytworzenia jednej jednostki energii, spalanie gazu ziemnego w porównaniu ze spalaniem węgla wiąże się z emisją zaledwie 50-60 % szkodliwego dla klimatu dwutlenku węgla, ponieważ przy spalaniu gazu oprócz zawartego w nim węgla wykorzystuje się także wodór.
Jednakże sam metan — jako główny składnik gazu ziemnego — jest gazem cieplarnianym wpływającym w poważnym stopniu na klimat (czynnik ok. 30) jako dwutlenek węgla.
Dlatego przy produkcji i korzystaniu z kopalnych źródeł energii należy uczynić wszystko, aby zapobiec emisjom metanu.
Metan, który zostaje uwolniony przy wydobyciu ropy naftowej oraz węgla kamiennego, musi zostać przechwycony i wykorzystany.
Również przy transporcie gazu ziemnego należy bezwarunkowo uniemożliwić ulatnianie się metanu.
W związku z tym już przy najmniejszych stratach w rurociągach gaz ziemny traci w tym zakresie swoją przewagę nad węglem.
7.12 Szybkie sukcesy w ochronie klimatu i środowiska naturalnego przy wykorzystywaniu węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego można osiągnąć — jak na to wskazują doświadczenia z przeszłości — przede wszystkim wtedy, gdy przestarzałe urządzenia i elektrownie zostaną zastąpione przez takie, które charakteryzują się najnowocześniejszą techniką oraz najwyższą wydajnością.
Polityczne warunki ramowe wspierające inwestycje w nowe technologie tym bardziej nadają się do osiągnięcia ambitnych celów ochrony środowiska.
7.13 Prawodawstwo europejskie w zakresie ochrony środowiska naturalnego spowodowało w ostatnich 20 latach harmonizację standardów dotyczących środowiska w państwach Wspólnoty Europejskiej.
Europejska dyrektywa w sprawie dużych obiektów energetycznego spalania oraz europejska dyrektywa w sprawie jakości powietrza wniosły tutaj istotny wkład, tak samo jak polityki oraz działania na rzecz podwyższenia wydajności energetycznej oraz zmniejszania emisji gazów cieplarnianych.
8.
Rozwój technologiczny [16]
8.1 W UE 25 elektrownie przetwarzające węgiel, ropę naftową oraz gaz ziemny to ponad 60 % w łącznej produkcji energii i tworzą tym samym trzon produkcji energii elektrycznej w Europie.
Wobec konieczności zastąpienia zużytych elektrowni i zaspokojenia dodatkowego zapotrzebowania (patrz: punkt 5.8), w ciągu najbliższych 25 lat będzie musiało powstać wiele nowych elektrowni.
Nawet w obliczu zwiększonego stosowania odnawialnych źródeł energii i dalszej rozbudowy elektrowni jądrowych, elektrownie węglowe oraz przetwarzające gaz ziemny będą musiały wypełnić istotną część tej luki.
Im lepsza będzie wydajność oraz zatrzymywanie substancji szkodliwych w tych elektrowniach, tym łatwiej będzie można spełnić warunek dbałości o klimat oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska.
8.2 Dlatego konieczne są wzmocnione wymogi ramowego programu badań i rozwoju również w zakresie rozwoju elektrowni konwencjonalnych.
W latach 90-tych zaniedbano te wymogi i drastycznie obniżono publiczne środki badawcze w prawie wszystkich Państwach Członkowskich.
8.3 Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, iż podjęto jego ponowione zalecenie stworzenia w 7. programie ramowym badań i rozwoju odrębnego zagadnienia zatytułowanego "Energia".
Jednakże należałoby również odpowiednio dopasować właściwe programy badawcze Państw Członkowskich.
Mogłoby to wprowadzić ważną zmianę tendencji.
Dotyczy to także dalszego rozwoju technologii elektrowni związanych z wykorzystywaniem kopalnych źródeł energii, co wywarłoby ponadto pozytywny wpływ na konkurencyjność europejskich elektrociepłowni w rozwijającym się na skalę światową rynku.
8.4 Nowoczesne elektrownie osiągają dzisiaj przy stosowaniu węgla kamiennego sprawność rzędu ponad 45 %, natomiast przy stosowaniu węgla brunatnego sprawność rzędu ponad 43 %.
Wiadomo, jakie działania rozwojowe należy podjąć, aby w roku 2020 osiągnąć sprawność elektrowni węglowych rzędu 50 %.
Celem długofalowym jest podwyższenie ciśnienia i temperatury w obiegu pary wodnej w elektrowni do wartości 700oC/350 bar, do czego należy wyprodukować niezbędne materiały.
Dla nowej generacji elektrowni węgla brunatnego należy wypróbować urządzenia wstępne do suszenia węgla brunatnego.
Tak ambitne cele wymagają współpracy międzynarodowej, np. w projektach UE AD700 oraz Comtes 700 mających na celu zaprojektowanie i budowę elektrowni 700oC. Opracowanie koncepcji w odniesieniu do elektrowni wymaga inwestycji rzędu 1 mld euro.
Ponieważ poszczególne przedsiębiorstwa nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów i ryzyka, należy dążyć do współpracy przedsiębiorstw europejskich.
8.5 Rozwój wysokowydajnych turbin gazowych umożliwił w ostatnich dziesięcioleciach znaczną poprawę wydajności w elektrowniach.
Sprawność nowych elektrowni gazowych sięgnęła prawie 60 %.
Wskutek drastycznego wzrostu cen na rynku gazu ziemnego istnieją jednakże obawy co do konkurencyjności elektrowni gazowych w długim okresie, a przez to także budowy nowych elektrowni gazowych.
8.6 W celu wykorzystania postępów techniki w dziedzinie turbin gazowych również przy przetwarzaniu węgla kamiennego na energię elektryczną, konieczna jest najpierw zamiana węgla na gaz.
W latach 80-tych i 90-tych UE przez swoje badania przyczyniła się w znaczącym stopniu do rozwoju techniki zgazowania i wspierała budowę dwóch demonstracyjnych elektrowni ze zintegrowanym zgazowaniem węgla (IGCC).
Te wytyczne należy kontynuować nie tylko ze względu na podwyższanie wydajności elektrowni, ale powinny one również stanowić podstawę techniczną do dalszego rozwoju w kierunku zbudowania tzw. elektrowni wolnej od CO2.
8.7 Wzrost wydajności i zmniejszenie emisji CO2 nie mogą ograniczać się do obszaru przemysłu i produkcji energii elektrycznej.
Możliwości oszczędzania energii związane z końcowym zużyciem energii w domach i zakładach rzemieślniczych są dzisiaj szczególnie duże, ponieważ do tej pory często nie było tutaj zachęty do obniżania kosztów (oszczędności przy zużyciu/ koszty nowych nabytków lub przebudowy).
8.8 Zapotrzebowanie na energię w sektorze transportu w EU ciągle wzrasta, co należy wiązać również ze wzrastającą mobilnością po rozszerzeniu UE.
Wzrost emisji zagrażających zdrowiu szkodliwych substancji i gazów cieplarnianych musi najpierw zostać ograniczony poprzez rozwój silników o większej wydajności i produkujących mniej szkodliwych substancji, a następnie zmniejszony.
Technologie oczyszczania spalin muszą stale być rozwijane.
Cel ten można osiągnąć prawdopodobnie jedynie poprzez skuteczny rozwój oraz wprowadzenie na całym obszarze pakietu postępowych technologii.
Należą do nich: poprawa pracy silników spalinowych, ulepszenie technologii dieslowskiej, napędu hybrydowego, paliw i sprawności napędów pojazdów, rozwój ogniwa paliwowego i ewentualnie również technologia związana z wykorzystaniem wodoru.
8.9 Ogniwa paliwowe nadają się zasadniczo do zwiększenia do około 20 % wydajności połączonej produkcji energii elektrycznej i ciepła, zarówno w pojazdach, jak też w użyciu stacjonarnym w gospodarstwach domowych, zakładach rzemieślniczych i przemysłowych.
Do tego jest potrzebne paliwo gazowe — gaz ziemny, gaz syntetyczny lub czysty wodór, który można uzyskać np. z metanolu poprzez przekształcenie jego cząsteczki.
Jednakże ogniwo paliwowe — choć jest znane już od 150 lat — nie spowodowało osiągnięcia do tej pory gospodarczo-technologicznego przełomu jako (bardziej konkurencyjnego) napędu pojazdów lub zdecentralizowanego agregatu produkującego energię elektryczną i ciepło. Badania naukowe oraz rozwój powinny mimo to być kontynuowane z wykorzystaniem poparcia publicznego, w celu zmierzenia potencjału i — jeżeli to możliwe — jego wykorzystania.
8.10 Żadna opcja energetyczna nie wzbudziła w ostatnich latach tyle uwagi co "wodór"; często mówi się nawet o przyszłym społeczeństwie funkcjonującym w oparciu o wodór.
Przy tym wśród opinii publicznej pokutuje błędne przekonanie, że podobnie jak ropa naftowa lub węgiel wodór jest pierwotnym źródłem energii.
Nie jest to prawdą: wodór musi zostać uzyskany albo z węglowodorów kopalnych albo z wody — w tym drugim przypadku przy użyciu energii elektrycznej; tak samo jak CO2 powstaje ze spalonego węgla, tak też woda (H2O) powstaje poprzez spalanie wodoru.
8.11 Ponadto transport wodoru jest mniej korzystny w porównaniu z transportem energii elektrycznej lub płynnego węglowodoru ze względu na aspekt techniczny, energetyczny i finansowy.
Oznacza to, że może być używany tylko tam, gdzie użycie energii elektrycznej nie byłoby sensowne lub możliwe.
Konieczna jest wolna od uprzedzeń analiza tej koncepcji, w celu nakierowania badań naukowych na cele rzeczywiste.
8.12 Ze względu na decydujące znaczenie łatwych w transporcie węglowodorów (paliw) dla sektora transportowego rezerwy/zasoby należy w miarę możliwości oszczędzać — to znaczy ropa naftowa nie powinna być używana tam, gdzie może z powodzeniem być użyty również węgiel, paliwo jądrowe lub odnawialne źródła energii.
9.
Oddzielanie i magazynowanie CO2
9.1 Znacząca i wychodząca daleko poza protokół z Kioto redukcja emisji gazów cieplarnianych w skali światowej do połowy obecnego stulecia, tak jak to sobie postawiła za cel UE, może być osiągnięta jedynie wtedy, jeżeli w kilku najbliższych dziesięcioleciach zostaną zaprojektowane i zbudowane i będą skutecznie funkcjonować elektrownie lub inne duże zakłady przemysłowe nie wytwarzające CO2 lub jedynie jego znikome ilości.
Nawet w przypadku intensywnego rozwoju, energia nuklearna lub odnawialne źródła energii nie będą w stanie przejąć tego zadania i w ciągu kilku najbliższych dziesięcioleci zastąpić paliw kopalnych.
9.2 Proponowano wiele metod na funkcjonowanie elektrowni "wolnej od CO2".
Metody te można — z pewnymi zmianami — zastosować również przy źródłach spalania ropy naftowej i gazu ziemnego.
Zasadniczo istnieją tutaj trzy podejścia: i) oddzielanie CO2 z gazu powstającego przy spalaniu w elektrowni tradycyjnej, ii) rozwój spalania tlenu oraz iii) elektrownia będąca połączeniem zgazowywania z oddzielaniem CO2 z paliwa gazowego; rozwój tej ostatniej koncepcji jest najbardziej zaawansowany.
9.3 Przez wyeliminowanie CO2 z paliwa gazowego przy zgazowaniu węgla powstaje czysty wodór, który może być używany w turbinach wodorowych do produkcji energii elektrycznej.
Spaliny to w tym przypadku tylko nieszkodliwa para wodna.
Jeżeli ta technologia okazałaby się skuteczna, współdziałanie z technologią wodorową staje się łatwo zrozumiałe.
9.4 Od ponad 20 lat intensywnie badane i rozwijane są koncepcje elektrowni z technologią zintegrowanego zgazowania węgla (Integrated Gasification Combined Cycle — IGCC).
Działania przygotowujące gaz są zasadniczo znane, ale muszą zostać dopasowane do technologii węglowej.
Jednakże koszty produkcji energii elektrycznej w tej koncepcji elektrowni w stosunku do elektrowni konwencjonalnych mogą się podwoić, a zużycie zasobów wzrośnie o około jedną trzecią.
Pomimo to technologia ta w większości ośrodków przemysłowych byłaby tańsza niż inne technologie produkcji energii elektrycznej wolne od CO2, jak np. energia uzyskiwana z wiatru, energia słoneczna czy produkcja energii elektrycznej z biomasy.
9.5 W latach 80. w Europie rozwijano różne koncepcje zintegrowanego zgazowania węgla (IGCC) — naturalnie jeszcze bez oddzielania CO2 — w części wspierane przez UE.
W Hiszpanii i Holandii zbudowano i uruchomiono demonstracyjne elektrociepłownie 300 MW na węgiel kamienny.
Zaprojektowano, zbudowano i uruchomiono, również przy wsparciu UE, elektrociepłownię demonstracyjną, wykorzystującą jako paliwo węgiel brunatny do produkcji gazu syntetycznego, połączonego z syntezą metanolu.
Europa posiada zatem doskonałe warunki wyjściowe, aby zaprojektować elektrownie wolne od CO2 oraz wypróbować je w charakterze demonstracyjnym.
9.6 Pod kątem możliwości oddzielenia CO2 powinny zostać zbadane nie tylko elektrownie lecz również inne procesy przemysłowe, przy których w dużym zakresie dochodzi do emisji CO2, np. produkcja wodoru, różne procesy chemiczne, przetwarzanie ropy naftowej oraz produkcja cementu i stali.
Przy niektórych z tych procesów oddzielenie CO2 może być tańsze i technicznie prostsze do zrealizowania niż w elektrowniach.
9.7 Duże zapotrzebowanie na badania naukowe istnieje w zakresie bezpiecznego, tolerowanego przez środowisko naturalne i taniego magazynowania CO2.
Badaniu podlega magazynowanie w już wyeksploatowanych złożach ropy naftowej i gazu ziemnego, w geologicznych poziomach wodonośnych, w wyeksploatowanych złożach węgla oraz w oceanie.
Podczas gdy składowanie w dostępnych miejscach wyeksploatowanych złóż ropy naftowej i gazu ziemnego mogłoby być najtańszą alternatywą, preferuje się gromadzenie w geologicznych poziomach wodonośnych w przypadku dużych ilości, również dlatego, że takie warunki geologiczne istnieją na całym świecie.
Trzeba przy tym bezspornie udowodnić, że w takich złożach CO2 może być bezpiecznie gromadzony na długi okres czasu i bez negatywnych skutków dla środowiska naturalnego.
Cały szereg projektów badawczych służących temu celowi jest wspierany przez UE.
Przedstawione do tej pory wyniki są wprawdzie zachęcające, jednak istnieje obawa, czy np. przy magazynowaniu CO2 w oceanie, w wyniku ewentualnego ocieplenia wody, nie dojdzie do jego ponownego uwolnienia (patrz także: punkt 3.14).
9.8 Technologia oddzielania i magazynowania CO2 do stosowania na szeroką skalę będzie dostępna dopiero po roku 2020, a i to jedynie przy założeniu, że niezbędne prace (w ramach programu badań i rozwoju) nastąpią we właściwym czasie i zostaną zakończone sukcesem.
Z badań wynika, że koszty każdej wyeliminowanej t CO2 to 30-60 €/t oddzielania, transportu i magazynowania CO2, co jest bardziej korzystne niż przy większości metod odnawialnej produkcji prądu elektrycznego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Mobilność osób w rozszerzonej Europie i jej wpływ na środki transportu"
(2006/C 28/09)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił wydać opinię w sprawie: "Mobilność osób w rozszerzonej Europie i jej wpływ na środki transportu".
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 4 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Philippe LEVAUX.
Na 421. sesji plenarnej w dniach 26- 27 października (posiedzenie z dnia 26 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 74 głosami, przy 4 głosach wstrzymujących się następującą opinię:
1.
Przedmiot opinii z inicjatywy własnej
1.1 Przyjmując za horyzont lata 2020-2030, Unia Europejska, licząca obecnie 25 Państw Członkowskich, ulegnie z pewnością rozszerzeniu w związku z przystąpieniem nowych państw, w pierwszej kolejności Rumunii, Turcji, Bułgarii, Chorwacji itd.
Nie przesądzając o innych ewentualnych przystąpieniach, prawdopodobne jest, że w zakresie współpracy i wymiany granice sąsiedzkich wpływów UE obejmą państwa peryferyjne, takie jak Ukraina, Gruzja i Rosja.
1.2 Na tym rozległym obszarze o skali kontynentalnej, który wpisany będzie w prostokąt o wymiarach 6.000 km ze wschodu na zachód i 4.000 km z północy na południe, odczuwane będą nowe potrzeby w zakresie przewozu osób z zapewnieniem ich wolnego przepływu w kontekście stosowania swobód oraz rozwijania takiej formy demokracji europejskiej, która uwzględnia wymianę kulturalną, a także celem sprzyjania rozwojowi gospodarczemu.
1.3 Rozwój środków transportu odpowiadających prawdopodobnym potrzebom mobilności w najbliższych dwóch-trzech dziesięcioleciach powinien być rozpatrywany w perspektywie celu wyznaczonego w 2000 r. w Lizbonie:
"Europa ma stać się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną oraz opartą na wiedzy gospodarką na świecie, zdolną do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, z większą liczbą lepszych miejsc pracy, o większej spójności społecznej".
1.4 Tak więc propozycje mające na celu rozwój zbiorowych i indywidualnych środków transportu osób, powinny uwzględniać:
- najświeższe analizy perspektywiczne dotyczące jakościowych i ilościowych potrzeb w dziedzinie przewozu osób do dziesięciolecia 2020-2030;
- bardziej podatne na zmiany zachowania obywateli europejskich pobudzane celami konkurencyjności lansowanymi przez Unię Europejską w obecnym, początkowym okresie XXI-go wieku;
- zmianę zachowania obywateli europejskich w kierunku większego poszanowania środowiska naturalnego;
- potrzeby wymiany w dziedzinie kultury, dziedzictwa (artystycznego, architekturalnego itp.), edukacji, wiedzy naukowej;
- bardziej kosmopolityczny charakter ludności Europy na przeszło dwukrotnie większym obszarze;
- pojawianie się i rozprzestrzenianie nowych technologii, pozwalające na powstanie nowych środków przemieszczania się (pod warunkiem, że szybko zostaną podjęte decyzje co do przepisów, nakładów na badania i sposobów finansowania inwestycji niezbędnych dla ich opracowania i realizacji);
- wzrost wymiany i turystyki spoza Europy, szczególnie z płd.-wsch. Azji, Chin i Indii.
1.5 W trosce o integrację i zapewnienie równych szans, wszelka refleksja oraz działania dotyczące rozwoju środków transportu osób będą musiały uwzględniać potrzeby pasażerów o ograniczonej możliwości poruszania się, takich jak osoby niepełnosprawne, starsze i bardzo małe dzieci.
Celem zapewnienia tym osobom samodzielnej i nieskrępowanej mobilności, konieczne będzie wdrożenie przepisów gwarantujących im dostęp do przyszłych środków transportu i odnośnej infrastruktury, tak jak w zakresie transportu powietrznego, w odniesieniu do których Komisja proponuje przyjęcie rozporządzenia precyzującego prawa tych osób [1].
1.6 Komitet stwierdza, że od wielu dziesięcioleci Unia Europejska zajmuje się aktywnie kwestią przewozu towarów, i że wystąpiła z wieloma inicjatywami, aby zwiększyć możliwości transportu towarowego celem wspomagania wymiany w ramach Europy, a tym samym rozwoju gospodarczego.
Zrealizowano wiele projektów w dziedzinie infrastruktury transportowej, głównie drogowej, rzadziej kolejowej, a wyjątkowo rzecznej.
1.7 Pod koniec 2005 r. Komisja przedstawi komunikat w sprawie wyników osiągniętych na półmetku realizacji w stosunku do propozycji z Białej księgi "Europejska polityka transportowa do roku 2010.
Czas na decyzje". Będzie wtedy możliwe sprawdzenie, jak zmienia się miejsce użytkowników w centrum polityki transportowej, oraz czy uwzględnienie zrównoważonego rozwoju przełożyło się na rzeczywiste przeniesienie wzrostu przewozów towarowych na środki alternatywne wobec transportu drogowego (kolej, żegluga śródlądowa i morska itp.).
Na podstawie tego bilansu Komitet przedstawi w odpowiednim momencie i w zwyczajowej formie odnośną opinię. Nie miejsce tu na jej uprzedzanie.
1.8 W oczekiwaniu na wspomniany bilans Komitet stwierdza, że choć istnieją prognozy Międzynarodowej Unii Kolejowej (UIC) co do całkowitej liczby pasażerokilometrów w Europie Zachodniej w latach 2010-2020 [2], to brak jest całościowej refleksji nad przewozem osób.
Od wielu dziesięcioleci ogólnie przyjęte wydaje się założenie, że zaspokajając wymogi i potrzeby transportu towarowego, zapewni się zadowalające rozwiązania dla przewozu osób.
Twierdzenie to jest oczywiste w odniesieniu do rozwoju infrastruktury drogowej, która jest używana zarówno do transportu towarów, jak i do indywidualnych i zbiorowych przejazdów osób (samochodami, autokarami).
Drogi zawsze miały to podwójne przeznaczenie.
W dzisiejszych czasach wzmożony ruch utrudnia współistnienie transportu towarów i przewozu osób na licznych szlakach drogowych, a nawet czyni go niebezpiecznym.
Przyznanie priorytetu wymogom transportu towarowego spowodowało uprzywilejowanie infrastruktury drogowej w stosunku do innych środków transportu z powodu możliwości jej wykorzystania jednocześnie do przewozu towarów i osób.
1.9 Komitet ocenia, że ten stan rzeczy:
- daleki jest od priorytetu wskazanego w Białej księdze, zgodnie z którym użytkownik powinien znajdować się w centrum polityki transportowej;
- jest trudny do pogodzenia z potwierdzaną wolą uwzględnienia zasad rozwoju zrównoważonego;
- jest mało sprzyjający z punktu widzenia koniecznego dążenia do spójności europejskiej, której warunkiem jest ułatwianie wymiany wszelkiego rodzaju, a więc również mobilności osób;
- nie uwzględnia korzyści, jakie Unia Europejska może wyciągnąć z rozwoju turystyki międzynarodowej w Chinach i w Indiach, które do 2030 r. powinny osiągnąć poziom życia wystarczający, by setki milionów ich mieszkańców mogły każdego roku podróżować po świecie.
1.10 W tych warunkach Komitet, który nie jest powołany do przeprowadzania analiz, zwraca się do Komisji o szybkie przystąpienie do całościowej refleksji, aby:
- oszacować, w perspektywie lat 2020-2030, przemieszczanie się osób w obrębie UE i w jej bliskiej strefie wpływów;
- oszacować, w perspektywie lat 2020-2030, ruch Europejczyków opuszczających obszar europejski celem udania się do różnych miejsc przeznaczenia na świecie oraz osób spoza UE, które wjadą na jej terytorium i będą się po nim przemieszczać w celach handlowych, turystycznych lub z innych powodów;
- sprawdzić, na podstawie tych perspektywicznych analiz, czy zdolności istniejące lub obecnie planowane w różnych programach są zgodne z potrzebami w dziedzinie przewozu osób w perspektywie lat 2020-2030;
- zaproponować, w nowej Białej księdze 2010 poświęconej polityce transportowej, lepsze uwzględnienie tematu: "Przemieszczanie się osób w rozszerzonej Europie i jego wpływ na środki transportu w perspektywie lat 2020-2030" wraz z programem działań adekwatnym do ambicji i interesów UE i jej obywateli.
2.
Kierunki i zakres całościowej refleksji poświęconej przemieszczaniu się lub mobilności osób
2.1 Nowy wymiar przestrzeni europejskiej: odległość i czas.
2.1.1 Komitet wyraża życzenie, by Komisja podjęła działania celem uświadomienia decydentom i obywatelom europejskim geograficznych wymiarów przestrzeni europejskiej w jej obecnym kształcie oraz w najbliższej przyszłości.
W ciągu jednego pokolenia, UE, licząca obecnie 25 Państw Członkowskich, przyjmie zapewne do lat 2020-2030 nowych członków, rozszerzy swą strefę wpływów ze względu na bliskie sąsiedztwo (lub z powodu współpracy z sąsiadami), która obejmować będzie cały kontynent europejski, w ramach którego kwestie przewozu osób, jak i zresztą towarów, muszą być podejmowane w innej skali.
2.1.2 Obecnie zbyt niewielu Europejczyków ma świadomość, że UE i jej strefa wpływów rozciągać się będzie ze wschodu na zachód od Atlantyku do centrum Rosji, poprzez Morze Czarne i Wołgę lub przez Morze Bałtyckie, oraz z północy na południe do wybrzeży Morza Śródziemnego, a zatem do granic kontynentu afrykańskiego.
2.1.3 W tej nowej przestrzeni odległości oraz niezbędny czas podróży nie mogą być traktowane jako przedłużenie lub prosta kontynuacja poprzedniej sytuacji, ze względu na ograniczenia technologiczne oraz przewidywalne w średnioterminowej perspektywie prędkości.
2.1.4 Poza tym globalizacja oraz oczekiwane i prawdopodobne podniesienie poziomu życia w niektórych krajach o dużej liczbie ludności spowodują pojawienie się ilościowych potrzeb transportowych ze strony setek milionów osób spoza UE, które każdego roku będą chciały lub musiały wjechać w granice obszaru europejskiego, aby się w nim przemieszczać w ramach stosunkowo krótkich podróży.
W związku z tym Komitet uważa, że uwzględnienie nowego wymiaru Europy musi się odbywać tak w kontekście odległości (wewnątrz samego obszaru europejskiego, jego bliskiej strefy wpływów oraz jego stosunków międzynarodowych), jak i w kontekście czasowym (długość trwania podróży, szybkość środków transportu, optymalizacja czasu poświęconego na przemieszczanie się zgodnie z życzeniami i ograniczeniami po stronie użytkowników).
2.2 Możliwy zakres całościowej refleksji poświęconej mobilności osób.
2.2.1 Główne powody warunkujące potrzebę przemieszczania się osób.
Swobodny przepływ osób i towarów jest podstawową zasadą znajdującą się w samym centrum konstrukcji europejskiej.
Komitet ocenia, iż należy stale kontrolować, czy zasada ta jest odpowiednio stosowana, szczególnie obecnie, w związku z jednoczesnym oddziaływaniem rozszerzenia UE i globalizacji.
Przestrzeganie tej zasady jest jednym z podstawowych zadań dla demokracji i spójności europejskiej.
Swobodny przepływ osób pociąga za sobą konieczność ustalenia reguł (prawnych, sądowych, związanych z ochroną przed terroryzmem oraz przewozem osób o ograniczonej możliwości poruszania się itp.)
Nie jest to przedmiotem niniejszej opinii z inicjatywy własnej, poświęconej środkom i infrastrukturze koniecznym dla zapewnienia przestrzegania zasady swobodnego przepływu osób, czyli ich mobilności.
Określenie powodów, dla których osoby chcą lub muszą się przemieszczać jest koniecznym wstępnym warunkiem, gdyż od tych powodów i ich cech jakościowych i ilościowych zależne będą działania, które trzeba będzie przedsięwziąć.
2.2.2 Komitet sugeruje zbadanie następujących powodów (lista nie jest wyczerpująca):
- podróże biznesowe (wymiana handlowa, zawodowa itp.);
- podróże związane z kształceniem i wymianą wiedzy (studenci, seminaria, współpraca w dziedzinie badań itp.);
- podróże z powodów zawodowych (zatrudnienie z oddelegowaniem służbowym, wykonywanie zawodu itp.);
- podróże krajoznawcze i wymiana (turystyka, kultura, dziedzictwo historyczne itp.);
- inne.
2.2.3 Komitet sugeruje, by całościowa refleksja, której podjęcia się domaga, ograniczyła się do podróży powodujących powtarzalne lub stałe zjawiska przemieszczania się o pewnym stopniu natężenia.
2.2.4 Dwa sposoby przemieszczania się.
Wypada wziąć pod uwagę w jaki sposób osoby mają zamiar podróżować, gdyż warunkuje to częściowo środki, jakie trzeba będzie zastosować.
Wyróżnić można dwie duże kategorie:
- podróże indywidualne lub w bardzo małych grupach (kilka osób, pary, rodziny itp.);
uwaga: można by, na przykład, przyjąć za wielkość małej grupy liczbę pasażerów, jaką kodeksy drogowe dopuszczają w pojazdach prowadzonych przez osobę prywatną;
- podróże grupowe różnego rodzaju (w celach zawodowych lub turystycznych; podróże emerytów lub urlopowiczów itp.).
2.2.5 Odległości:
Komitet chce ograniczyć zakres całościowej refleksji, uściślając jednocześnie, że ograniczenie zakresu wymaga samo w sobie szczególnego namysłu.
Jest bowiem oczywiste, że w zależności od przebytych odległości, używane środki będą zróżnicowane: różne, uzupełniające się lub skoordynowane.
Również czas, jaki użytkownicy mają zamiar poświęcić na podróż, zależny będzie od odległości, użytych środków oraz powodów, dla których podróżują.
Poza tym, jeśli chodzi o określenie środków, jakie należy zastosować, uwzględnić trzeba struktury, które będą za nie odpowiedzialne (państwo, samorządy, gminy itd.).
2.2.6 W związku z tym Komitet proponuje wyodrębnienie następujących odległości:
- 0 — 100 km: wyjęta z zakresu całościowej refleksji, gdyż chodzi tu o podróże miejskie i podmiejskie, które związane są z organizacją miast lub grup miast, a więc o temat szczegółowy, do osobnego rozpatrzenia; trudności, na jakie napotyka się wszędzie w Europie w rozwijaniu, w dziedzinie komunikacji miejskiej, odpowiedniej i spójnej oferty usługowej (bezpieczeństwo, komfort, poszanowanie środowiska naturalnego, zanieczyszczenia, jakość i stałość usług itp.), powodują konieczność wymiany doświadczeń celem jak najlepszego ich wykorzystania w służbie użytkowników;
- 100 — 250 km: codzienne podróże tam i z powrotem, coraz częstsze, w tym na obszarach przygranicznych.
Na przykład w przypadku podróży między miejscem zamieszkania a miejscem pracy, dzięki szybkim i tanim środkom transportu pozwalającym osobom mieszkającym z dala od wielkich ośrodków miejskich na codzienne dojazdy do miejsca pracy;
- 250 — 750 km: odległości, w wypadku których należy przeanalizować warunki, w jakich mogłaby zaistnieć konkurencja między transportem drogowym (samochody prywatne lub autokary) a kolejowym (klasycznym i o dużej prędkości);
- 750 — 1500 km: odległości, w wypadku których należy przeanalizować warunki, w jakich mogłaby zaistnieć konkurencja między transportem kolejowym (o dużej prędkości) a lotniczym;
- ponad 1500 km: odległości na miarę kontynentu europejskiego, w wypadku których — bardziej niż w wypadku krótszych odległości — składnik czasowy jest priorytetowy i czyni niezbędnym zorganizowanie transportu lotniczego.
2.2.7 Do tego rozdziału poświęconego odległościom należy wreszcie włączyć podróże międzynarodowe i międzykontynentalne, aby uwzględnić wjazdy do i wyjazdy z obszaru europejskiego.
2.2.8 Komitet chciałby oczywiście, aby całościowa refleksja, o którą zabiega, dotyczyła środków transportu i infrastruktury używanych w przewozie osób.
W tej dziedzinie należy nie tylko określić, ocenić i zoptymalizować istniejące i dobrze znane środki, ale również zbadać, nie wyciągając przedwczesnych wniosków, nowe możliwości szybkiego wykorzystania technik i technologii, które pojawią się w tej dziedzinie w ciągu najbliższych dziesięcioleci.
Wymaga to równocześnie ze strony Komisji wystąpienia z propozycjami celem stworzenia sprzyjających warunków, organizacji i koordynacji programów badawczych poświęconych rozwojowi środków transportu oraz wychodzenia naprzeciw przyszłym potrzebom, z jednoczesnym wykorzystaniem pojawiających się możliwości.
2.2.9 Obecne środki używane w przewozie osób mogłyby, w ramach wspomnianej całościowej refleksji, zostać skatalogowane w następujący sposób:
- Transport drogowy: podróże odbywają się samochodami prywatnymi lub autokarami.
Obecnie nic nie pozwala na zakwestionowanie tych środków transportu (wręcz przeciwnie), które powinny wyciągnąć korzyści z postępów technologicznych w dziedzinie silników i paliw mniej zanieczyszczających środowisko.
Możliwe są dwa podejścia:
- nie ingerować, odczekać i stwierdzić zmiany, mając nadzieję na możliwość korekty najbardziej niepożądanych skutków;
- określić kierunki świadomej polityki, na przykład przygotowując sieci punktów serwisowych i paliwowych przyszłych pojazdów korzystających z nowych paliw, tworząc i utrzymując infrastrukturę przeznaczoną wyłącznie dla pewnych pojazdów i użytkowników dróg, wznawiając badania nad inteligentnymi autostradami, urządzeniami wspomagającymi i sterującymi jazdą na długich trasach.
- Transport kolejowy: jak się wydaje, obecnie uprzywilejowana jest kolej o dużej prędkości, co czasami sprawia, że niestety niewidoczne są braki tradycyjnych sieci.
- Transport lotniczy: biorąc pod uwagę nowe warunki w jakich znajduje się UE, ten środek transportu jest niezbędny, tak w przypadku dużych odległości, jak i w wymianie międzynarodowej.
Wobec stwierdzonych zmian i w związku z planem szybkiego wprowadzenia na rynek samolotu Airbus A 380, infrastruktury europejskich portów lotniczych (w tym połączenia z centrami obsługiwanych miast) będą musiały w bardzo krótkim czasie zostać przygotowane na przyjęcie tych samolotów o dużej zdolności przewozowej i wchłonąć związany z tym wzrost ruchu.
- Transport morski: na Morzu Północnym, na Bałtyku i na Morzu Śródziemnym zapewnia on lokalnie regularny przewóz osób na krótsze lub dłuższe odległości.
Ten rodzaj transportu może się rozwijać, szczególnie na szlakach "autostrad morskich", uzupełniając inne środki transportu.
- Żegluga śródlądowa: uważana obecnie za marginalny środek przewozu osób, z wyjątkiem kilku stolic położonych nad brzegami rzek, gdzie korzysta się z niej w dojazdach do pracy lub turystycznie (wycieczki, promy rzeczne); powinna być traktowana jako jedna z możliwości, a nie systematycznie odrzucana (obsługa lotniska w Wenecji itp.).
2.3 Ocena potrzeb w zakresie przemieszczania się osób do dziesięciolecia 2020-2030.
2.3.1 Poszukując dostępnych danych liczbowych dotyczących przewidywań w dziedzinie przemieszczania się osób w najbliższych dziesięcioleciach, Komitet napotkał na rzeczywiste braki w tej materii.
Opracowania na temat przeszłości są stosunkowo liczne, ale nie pozwalają one na dokonanie wystarczająco wiarygodnych przewidywań na przyszłość.
Nie uwzględniają one ani niedawnych przemian, jak rozszerzenie UE na 25 Państw Członkowskich, ani średnioterminowych perspektyw co do przewidywanego przystąpienia nowych państw, ani przemian w krajach znajdujących się w bliskiej strefie wpływów UE.
2.3.2 EKES nie dysponuje analizami na temat skutków i potencjalnego wpływu na UE przemian w dziedzinie poziomu życia w krajach o wschodzących gospodarkach, które pozwolą setkom milionów ich mieszkańców na podróżowanie co roku za granicę — od roku 2020 w przypadku Chin i, prawdopodobnie, od 2030 w przypadku Indii (zbieżne prognozy pochodzące z niezależnych od siebie źródeł).
Często podawana i powtarzana liczba 100 milionów Chińczyków, którzy będą mogli podróżować za granicę jako turyści w 2020 r. wydaje się obecnie nierealna.
Stanowi ona jednak tylko 8 % ludności Chin.
To mniej niż procent Japończyków podróżujących obecnie poza granice swego kraju (ok. 12 milionów osób).
Jedna z niedawnych analiz utrzymuje, że już obecnie 4 % ludności Chin żyje średnio na poziomie średniej europejskiej.
4 % to niewiele, ale w skali Chin stanowi to przeszło 50 milionów osób!
2.3.3 Dla porównania, zakładając, że tylko 50 milionów Chińczyków zdecyduje się na podróż do Europy, i że ich zachowania turystyczne będą obejmować przeloty samolotem celem zwiedzenia wielu krajów UE w ramach krótkotrwałego pobytu (średnio ok. 10 dni), Komitet chciałby, aby UE, po sprawdzeniu prognoz, zastanowiła się nad konieczną adaptacją potencjału.
Zachęca też Państwa Członkowskie do podjęcia odpowiednich kroków, tak aby wykorzystać możliwości gospodarcze, jakie może przynieść taki rozwój turystyki.
W przeciwnym wypadku, z chwilą wystąpienia potrzeb transportowych ze strony Chińczyków i Hindusów, zwrócą się oni w kierunku krajów, które będą zdolne do ich przyjęcia.
2.3.4 Komitet z zainteresowaniem zapoznał się z dokumentem Komisji zatytułowanym "European energy and transport: Scenario on key drivers", opublikowanym we wrześniu 2004 r.
Dokument ten, do którego należałoby sięgnąć, zawiera wyniki analizy perspektywicznej w wielu dziedzinach przyjmując za punkt odniesienia trzy daty: 2010, 2020 i 2030.
Mówi on głównie o potrzebach energetycznych i możliwości wykorzystania źródeł energii mniej zanieczyszczających środowisko i/lub odnawialnych.
Rozdział VI jest poświęcony, zgodnie z tą optyką, transportowi i pozwala na pewne prognozy, które należałoby przetworzyć, aby otrzymać z nich osobne dane odnoszące się do przewozu osób, przytaczane tam obecnie równolegle do transportu towarowego, dominującego w tych statystykach.
2.3.5 Załącznik do tego raportu [3] przynosi kilka wskazań co do przewidywanych przemian.
Warto zauważyć, że prognozy te zostały opracowane dla 30 krajów (25 Państw Członkowskich, do których Komisja dodała Rumunię, Bułgarię, Szwajcarię, Norwegię i Turcję).
Ogólnie działalność w zakresie transportu osób wzrasta w tych 30 krajach na przestrzeni 40 lat (Gpkm = Gigapassenger-kilometre — miliardy pasażerokilometrów):
- z 4196 Gpkm w 1990 r. do 5021 w 2000 r. (+ 20 % w ciągu 10 lat)
- do 5817 Gpkm w 2010 r. (+ 16 % w ciągu 10 lat)
- do 6700 Gpkm w 2020 r. (+15 % w ciągu 10 lat)
- do 7540 Gpkm w 2030 r. (tylko +12,5 % w ciągu 10 lat)
2.3.6 Komitet zauważa, że w interesujący sposób przewidywania wzrostu na najbliższe dziesięciolecia są niższe niż wzrost stwierdzony w okresie 1990-2000.
Pozwalałoby to wnioskować, że mobilność osób nie jest już kryterium dynamiki gospodarczej.
2.3.7 Widoczne jest też, że przewóz osób samochodami prywatnymi wzrośnie o 45 % w okresie 2000-2030, a koleją tylko o 30 %.
W tym samym okresie transport lotniczy wzrośnie o 300 %.
Komitet nie jest w stanie ocenić spójności tych prognoz, ale uważa, że powinny one stać się przedmiotem pogłębionej analizy, aby otrzymać całościowy ogląd sytuacji w średnio- i długoterminowej perspektywie.
2.3.8 Komitet domaga się zatem, by Komisja przeprowadziła specjalną i kompletną analizę perspektywiczną, aby określić tak dokładnie, jak to tylko możliwe potrzeby ilościowe i jakościowe w dziedzinie przewozu osób do roku 2020 oraz 2030.
2.3.9 Badanie to powinno objąć nie tylko 30 krajów wybranych przez Komisję we wspomnianym wyżej dokumencie, ale także kraje znajdujące się w strefie wpływów i w bliskim sąsiedztwie UE (Chorwację, Albanię, Ukrainę, Rosję, Afrykę Północną itd.), które w ciągu najbliższych 25 lat będą utrzymywały intensywne stosunki z UE, niezależnie od formy tych stosunków.
2.3.10 Badanie to powinno też pozwolić na ocenę oddziaływania podróży międzynarodowych, a szczególnie turystycznych z kierunku krajów o wschodzących gospodarkach (Chiny, Indie itp.), na ilość wjazdów i wyjazdów z obszaru europejskiego oraz na przemieszczanie się wewnątrz tego obszaru.
3.
Propozycje i wnioski
EKES:
3.1 Uważa, że należy koniecznie zapewnić mobilność osób w rozszerzonej Europie, aby wzmocnić demokrację i przyczynić się do spójności UE.
3.2 Stwierdza, że nie istnieją analizy perspektywiczne dotyczące mobilności osób do 2030 r., pozwalające ocenić wynikające z przemian niezbędne zdolności przewozowe środków transportu oraz potrzeby w dziedzinie infrastruktury.
3.3 Podkreśla, że realizacja infrastruktur dostosowanych do skali kontynentu europejskiego wymaga bardzo odległych terminów oddania do użytku (rzędu dwóch dziesięcioleci).
3.4 Uważa, na podstawie dostępnych informacji wskazujących na przewidywalny znaczny wzrost potrzeb w dziedzinie mobilności osób, że Komisja powinna podjąć badania, a następnie zainicjować całościową, odrębną refleksję na ten temat, równolegle do analiz i refleksji poświęconych rozwojowi transportu towarów.
3.5 Proponuje, by refleksja ta stała się w 2010 r. przedmiotem nowej Białej księgi w sprawie polityki transportowej, uwzględniającej szerzej niż w 2001 r., zaspokojenie potrzeb w dziedzinie polityki transportu osób do dziesięciolecia 2020-2030.
Mogłaby ona zawierać następujące kryteria:
- główne powody przemieszczania się osób,
- sposoby przemieszczania się (w grupie lub indywidualnie),
- klasyfikacja według przemierzanych odległości,
- środki transportu w ruchu pasażerskim, kwestie dostępności, pewności i bezpieczeństwa itd.
3.6 Sugeruje Komisji przygotowanie, wspólnie z odnośnymi Państwami Członkowskimi, środków koniecznych dla zapewnienia mobilności osób w jak najlepszych warunkach i zgodnie z zasadami rozwoju zrównoważonego, uwzględniając w szczególności:
- trudności i ograniczenia osób niepełnosprawnych lub starszych oraz małych dzieci, przy współpracy z organizacjami reprezentującymi osoby o ograniczonej możliwości poruszania się;
- konieczne finansowanie na badania i rozwijanie nowych technik i technologii przystosowanych do środków używanych do przewozu osób;
- środki legislacyjne, prawne i finansowe pozwalające państwom na realizację projektów w dziedzinie infrastruktury odpowiadających ich potrzebom.
3.7 Podkreśla na zakończenie, że zjednoczona Europa powinna czuwać nad tym, by poszczególne Państwa Członkowskie zapewniały zrównoważoną obsługę transportową, zarówno w odniesieniu do ruchu towarowego jak i pasażerskiego. Ponadto chce być poinformowany o podjęciu wspomnianej całościowej refleksji, być włączony w jej przebieg oraz pragnie, by zasięgano jego opinii co do jej wyników.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przygotowań do VI konferencji ministerialnej WTO: stanowisko EKES-u
(2006/C 28/21)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego, podjął decyzję o sporządzeniu opinii w sprawie przygotowań do VI konferencji ministerialnej WTO: stanowisko EKES-u.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 10 października 2005 r.
Sprawozdawcą był Staffan NILSSON.
Na swojej 421. sesji plenarnej w dniach 26 i 27 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 95 do 4, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Streszczenie
1.
Zdaniem EKES-u sukces konferencji ministerialnej w Hongkongu byłby wyraźnym sygnałem dającym pewność, że Państwa Członkowskie oddane są idei solidnego, wielostronnego systemu handlowego.
Zwiększyłby on również zaufanie wobec gospodarki światowej w obliczu niepewności związanych z szokiem paliwowym, zagrożeniami bezpieczeństwa światowego oraz rosnącymi naciskami o charakterze protekcjonistycznym.
2.
EKES jest zaniepokojony powolnym przebiegiem negocjacji przed zbliżającą się konferencją ministerialną w Hongkongu.
W nadchodzących tygodniach potrzeba będzie znaczących postępów we wszystkich obszarach negocjacyjnych, aby rozwiązać niektóre z kwestii spornych oraz dotrzymać ustalonego harmonogramu negocjacji.
3.
EKES wzywa do dokładniejszego rozróżniania pomiędzy krajami rozwijającymi się.
Komitet potwierdza, że postanowienia dotyczące specjalnego i odrębnego traktowania krajów rozwijających się stanowią integralną część porozumień WTO oraz że należy ich przestrzegać w toczących się negocjacjach.
Trzeba wziąć zwłaszcza pod uwagę problemy krajów najsłabiej rozwiniętych.
Kraje o niskich dochodach należy wspierać poprzez programy pomocy technicznej w sferze wymiany handlowej oraz rozbudowę potencjału gospodarczego, tak aby mogły one bardziej uczestniczyć w światowym handlu.
4.
Zdaniem EKES-u do czasu konferencji w Hongkongu należy doprowadzić do zbliżenia stanowisk Państw Członkowskich w kwestii ustalenia wiążących zasad dla wszystkich form wspierania eksportu oraz sposobu traktowania i zakresu redukcji wsparcia dla produkcji rolnej zakłócającego wymianę handlową, a także w kwestii takiego sposobu obniżenia ceł, który ułatwi dostęp do rynków, pozostawiając jednocześnie państwom swobodę manewru niezbędną dla ochrony strategicznych działów rolnictwa.
5.
Udane negocjacje w dziedzinie rolnictwa są warunkiem dla prawdziwego postępu w innych dziedzinach negocjacji.
EKES podkreśla, że w trwającym cyklu negocjacji Unia Europejska poczyniła już wiele ustępstw w dziedzinie rolnictwa: wymienić tu można inicjatywę "wszystko oprócz broni" (2001), oderwanie płatności bezpośrednich w WPR od wielkości produkcji (2003) czy zobowiązanie do likwidacji dopłat do eksportu (2004).
Czas teraz, by inne kraje podjęły niezbędny wysiłek dla osiągnięcia ogólnoświatowego porozumienia.
6.
EKES potwierdza, że w kwestii dostępu do rynku dla towarów nierolnych (NAMA) Państwa Członkowskie powinny porozumieć się w zakresie formuły obniżania ceł oraz innych kluczowych elementów pakietu NAMA, a także uzgodnić na konferencji ministerialnej w Hongkongu odpowiednie wielkości liczbowe.
7.
EKES ubolewa nad niezadowalającymi jak dotąd wynikami negocjacji w dziedzinie usług i popiera inicjatywę poszukiwania uzupełniających metod i trybu prowadzenia negocjacji w obszarze usług w kolejnych miesiącach poprzedzających konferencję ministerialną w Hongkongu.
8.
EKES uważa, że w sprawach antydumpingowych oraz dotyczących subwencji Państwa Członkowskie powinny dojść przynajmniej do ogólnego porozumienia w tych kwestiach, w których ministrowie powinni postanowić o rozpoczęciu negocjacji w oparciu o teksty prawne.
9.
EKES wzywa do jak najszybszego usunięcia barier dla wymiany handlowej towarów i usług w zakresie ochrony środowiska oraz przygotowania wykazu takowych towarów i usług w porę przed konferencją ministerialną w Hongkongu.
10.
EKES sądzi, że ważne jest, by cieszące się międzynarodowym uznaniem fundamentalne standardy pracy MOP zostały włączone do międzynarodowego systemu wymiany handlowej oraz wzywa do przyznania MOP statusu stałego obserwatora przy WTO.
Komitet dostrzega konieczność nadania nowego rozmachu światowej debacie poświeconej prawom społecznym.
11.
EKES zachęca różne organizacje społeczeństwa obywatelskiego do angażowania się w kampanie informacyjne dotyczące problematyki Programu z Doha oraz aktywnego wkładu, poprzez własne oceny i propozycje, na drodze do sukcesu w realizacji założeń rozwoju zrównoważonego.
Komitet opowiada się za nawiązaniem zinstytucjonalizowanego dialogu pomiędzy WTO a społeczeństwem obywatelskim, a także za udziałem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w mechanizmie rozwiązywania sporów.
12.
Zasadniczo należy wzmacniać demokratyczny charakter oraz zwiększać przejrzystość działania WTO.
EKES już wcześniej postulował zapewnienie WTO wymiaru parlamentarnego
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny już we wcześniejszych opiniach przedstawiał swoje stanowisko wobec konferencji ministerialnych WTO — czwartej w Doha [1] w 2001 roku oraz piątej w 2003 r. w Cancún [2].
Opinie te nadal mają istotne znaczenie.
Niniejsza opinia w sprawie VI konferencji ministerialnej WTO w Hongkongu koncentruje się na negocjacjach prowadzonych obecnie w ramach rundy Doha (oficjalnie nazywanej "Programem rozwoju z Doha"), poprzedzających planowaną na grudzień 2005 r. konferencję ministerialną WTO w Hongkongu.
1.2 Poglądy Komitetu odnośnie procesu negocjacji WTO znajdują odzwierciedlenie również w innych opiniach, jak np. w opinii Komitetu [3] w sprawie komunikatu Komisji w sprawie społecznego wymiaru globalizacji [4].
Przy okazji obecnych prac dotyczących współpracy z państwami AKP porusza się również zagadnienia bezpośrednio wiążące się z negocjacjami WTO, jako że tak zwane umowy o partnerstwie gospodarczym (Economic Partnership Agreements — EPA), opracowywane w ramach Porozumienia z Cotonou do roku 2007, odpowiadać muszą wymogom WTO.
EKES wydał również opinię w sprawie: "Układ ogólny w sprawie handlu usługami (GATS) — negocjacje w sprawie Sposobu 4 (obecność osób fizycznych)" [5].
1.3 Rundę z Doha rozpoczęła w roku 2001 IV konferencja ministerialna zorganizowana w Doha.
W oficjalnych dokumentach nazywana jest ona w zasadzie "Programem pracy z Doha", niemniej od tego czasu zwykło się o niej mówić jako o "Programie rozwoju z Doha (DDA)".
Ta runda negocjacji powinna się zakończyć w styczniu 2005 r.
Na V konferencji ministerialnej w Cancún podjęto się dokonania śródokresowego przeglądu, jednak prowadzone negocjacje zakończyły się fiaskiem i nie wydano żadnej deklaracji ministerialnej.
W kwestiach merytorycznych dokonano jednak pewnych postępów.
W lipcu 2004 r. podjęto nową inicjatywę, której realizacja rozpoczęła się wraz z przyjęciem 1 sierpnia przez Radę Ogólną WTO tak zwanego pakietu lipcowego.
W ten sposób można było wznowić negocjacje z założeniem osiągnięcia porozumienia najpóźniej do grudnia 2005 r.
Od tego czasu zorganizowano szereg minikonferencji ministerialnych celem zapewnienia politycznego wkładu w negocjacje koncentrujące się raczej na zagadnieniach technicznych.
Obecnie pozostaje nadzieja, że na VI konferencji ministerialnej w Hongkongu uda się osiągnąć wystarczające postępy, by można było zakończyć negocjacje w 2006 r.
1.4 Do rozpoczęcia VI konferencji ministerialnej w Hongkongu pozostało już tylko kilka tygodni, jednak w wielu obszarach negocjacyjnych potrzeba jeszcze znacznych postępów.
W chwili obecnej warunki dla zamknięcia rundy negocjacyjnej z Doha do końca grudnia 2005 r. wydają się niewystarczające.
Gdyby konferencja ministerialna w Hongkongu zakończyła się niepowodzeniem, wiązałoby się to z szeregiem negatywnych konsekwencji:
- osłabiłoby to WTO jako organizację;
- mogłoby nastąpić odejście od systemu wielostronnych negocjacji pod auspicjami WTO na rzecz porozumień bilateralnych i regionalnych, co nie przysłużyłoby się najlepiej krajom rozwijającym się;
- ucierpiałaby gospodarka światowa oraz nastąpiłby spadek zaufania do rozwoju gospodarczego, a także wzrosłaby niepewność co do przyszłości;
- udzielony rządowi USA przez Kongres mandat negocjacyjny wygasa 30 czerwca 2007 r., co stanowi o dodatkowej niepewności, jako że nie wiadomo, czy ów mandat zostanie odnowiony.
2.
Wznowiona runda Doha — stanowisko EKES w przededniu VI konferencji ministerialnej WTO
2.1 Program rozwoju z Doha koncentruje się zwłaszcza na potrzebach krajów rozwijających się.
Wśród negocjowanych obecnie obszarów, w których konieczne jest porozumienie w sprawie liberalizacji handlu, wymienić można:
- rolnictwo, gdzie chodzi o lepszy dostęp do rynku, redukcję zakłócających wymianę handlową dotacji krajowych oraz obniżenie subwencji do eksportu;
- dostęp do rynku dla towarów nierolnych (NAMA), gdzie chodzi o poprawę dostępu do rynku dla produktów nierolnych, tzn. towarów przemysłowych;
- usługi, gdzie negocjacje koncentrują się na liberalizacji oraz poprawie dostępu do rynku w ramach układu GATS (General Agreement on Trade in Services);
- procedury handlowe;
- specjalne i odrębne traktowanie krajów rozwijających się — program rozwoju, gdzie rozważa się kwestie istotne z punktu widzenia krajów rozwijających się;
- regulacje antydumpingowe;
- kwestie społeczne;
- problematykę ochrony środowiska.
3.
Negocjacje w sprawie rolnictwa
3.1 EKES odnotowuje, że UE przyjęła na siebie wiodącą rolę w negocjacjach rolnych.
UE przeprowadziła już daleko idące reformy wspólnej polityki rolnej i oznajmiła swoją gotowość do stopniowego znoszenia refundacji wywozowych pod dwoma warunkami.
Po pierwsze pozostałe państwa powinny podjąć podobne zobowiązania w odniesieniu do wszystkich bezpośrednich i pośrednich refundacji wywozowych, włącznie z pomocą żywnościową, służących im do sterowania rynkiem.
Po drugie — jak zaznaczyli we wspólnym liście z maja 2004 r. komisarz europejski ds. handlu zewnętrznego Pascal LAMY oraz komisarz ds. rolnictwa Franz FISCHLER — likwidacja dopłat do eksportu możliwa będzie tylko w ramach wyważonego porozumienia we wszystkich trzech obszarach negocjacji w sprawie rolnictwa.
3.2 Zdaniem EKES-u konieczny jest wyważony postęp we wszystkich trzech grupach zagadnień negocjacji rolnych, jakimi są: dostęp do rynku, pomoc państwa i konkurencja w eksporcie.
Nic nie jest postanowione dopóki nie podejmie się decyzji we wszystkich obszarach.
3.3 Komitet postrzega za istotne, by inne państwa-eksporterzy poszły za przykładem UE i wysunęły podobne propozycje.
Przede wszystkim państwa, które prowadzą państwowe przedsiębiorstwa handlowe (State Trading Enterprises), udzielają kredytów eksportowych, jak również kraje, które wykorzystują pomoc żywnościową w celach handlowych, powinny podjąć kroki, które przyniosą postępy w negocjacjach.
3.4 Reformę wspólnej polityki rolnej przeprowadzono z zamiarem m. in. utorowania drogi dla przyszłego porozumienia w ramach WTO.
Zdaniem Komitetu należy ją podtrzymywać we wszystkich jej aspektach.
Niektóre Państwa Członkowskie nawoływały niekiedy do ostrzejszych działań w ramach wspólnej polityki rolnej, jej renacjonalizacji lub nawet do całkowitego zniesienia.
Często przywoływane są w tym kontekście negocjacje w ramach WTO i potrzeby krajów rozwijających się.
Z punktu widzenia Komitetu nie przystaje to jednak do idei europejskiego rynku wewnętrznego.
Należy także mieć na uwadze, że przeprowadzone reformy nie zostały jeszcze w pełni wdrożone i że nie można w chwili obecnej ocenić ich wpływu.
Dlatego też wyniki rundy z Doha w tym zakresie nie mogą wykraczać poza przeprowadzone reformy wspólnej polityki rolnej.
3.5 Szczególnie ważnym zagadnieniem jest, jak podczas negocjacji traktowane będą tematy, które nie dotyczą bezpośrednio handlu, takie jak wielofunkcyjność, ochrona zwierząt, jakość czy bezpieczeństwo żywności.
Porozumienie w sprawie rolnictwa wymaga wzięcia pod uwagę tych niezwiązanych z handlem kwestii.
Nie jest jednak jasne, w jaki sposób miałoby to nastąpić.
Trudność polega na tym, jak uwzględnić nie tylko te ważne zagadnienia, ale także np. kwestie fitosanitarne i inne, nie utrudniając jednocześnie w protekcjonistyczny sposób konkurencji.
Jeżeli WTO i zawarte w ramach tej organizacji porozumienia mają jednak uzyskać akceptację obywateli i poparcie społeczne, zagadnienia te trzeba uwzględniać w obecnych i przyszłych negocjacjach w sprawie wolnego handlu.
3.6 W tym kontekście warty uwagi jest także fakt, że różne funkcjonujące na rynku podmioty promują swoje własne programy i standardy.
Na przykład EUREP, grupa dużych europejskich przedsiębiorstw handlowych, postanowiła niedawno na jednej z konferencji z udziałem przedstawicieli większości kontynentów rozszerzyć zakres swojego standardu dobrej praktyki rolniczej (EUREP-GAP).
Nawet jeżeli wymagania standardu pozostają częściowo na niskim poziomie i znajdują się jak dotąd poniżej wymogów prawnych niektórych państw, pokazuje to zdaniem EKES-u, że uczestnicy rynku z jednej strony muszą, a z drugiej także chcą podążać za globalnym trendem wysiłków mających na celu zwiększenie zaufania klientów do oferowanych produktów.
3.7 Od maja 2005 roku obowiązuje także po raz pierwszy międzynarodowa norma Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), co mogłoby stanowić pierwszy krok w kierunku ustanowienia międzynarodowych reguł w ramach WTO.
4.
Dostęp do rynku dla towarów nierolnych (NAMA)
4.1 W skali globalnej UE jest uczestnikiem wymiany handlowej o najniższych cłach na towary przemysłowe.
Ponadto, na rynek UE trafiają produkty importowane z wielu krajów na podstawie umów bilateralnych i innych, lub w ramach jednostronnych zobowiązań, przyznających niektórym krajom prawo do preferencyjnego traktowania albo uprzywilejowaną pozycję w ramach systemu Ujednoliconych Preferencji Celnych oraz inicjatywy "Wszystko oprócz broni".
EKES już przy wcześniejszych okazjach opowiadał się za szerszą, wielostronną redukcją ceł, zwłaszcza na produkty związane z ochroną środowiska i towary o szczególnym znaczeniu dla krajów rozwijających się.
4.2 Niższe cła mogą umożliwić biednym krajom rozwijającym się oraz krajom najsłabiej rozwiniętym łatwiejszy dostęp do szeregu rynków w krajach rozwiniętych.
Być może, co ważniejsze, stałyby się one stymulatorem do rozwoju handlu na linii Południe-Południe.
Przede wszystkim kraje najlepiej rozwinięte spośród krajów rozwijających się powinny zobowiązać się do większego otwarcia swoich rynków.
EKES uważa, iż kraje takie jak Argentyna, Brazylia czy Indie, osiągnęły już wystarczający poziom rozwoju.
W negocjacjach powinny one przedstawić oferty odpowiadające poziomowi rozwoju gospodarczego, na jakim się znajdują, trudno przecież gwarantować im taką samą elastyczność, jak ma to normalnie miejsce w przypadku krajów rozwijających się.
Zgodnie z postanowieniami tzw. "pakietu lipcowego", kraje najsłabiej rozwinięte nie muszą dokonywać żadnych redukcji ceł.
4.3 Komitet jest zdania, że podobnie jak w obszarze rolnictwa, negocjacje obejmować powinny wszystkie tzw. związane taryfy celne dla zwiększenia przejrzystości i pewności handlu i transakcji.
Tzw. niezwiązane stawki celne stawiałyby te kraje rozwijające się oraz kraje najsłabiej rozwinięte, które związały swoje taryfy celne, w niekorzystnej sytuacji.
4.4 Zdaniem EKES-u należy wyraźnie wskazać pozataryfowe bariery w handlu, jak np. normy techniczne, przepisy administracyjno-techniczne czy nieskoordynowane procedury postępowania, oraz eliminować je wszędzie, gdzie to tylko możliwe.
W ramach starań o wspólne zasady etykietowania i certyfikacji, trzeba wynegocjować porozumienia dotyczące obniżania technicznych barier dla wymiany handlowej.
W ramach negocjacji WTO należy uwzględnić w zdecydowanej części istniejące normy międzynarodowe.
4.5 Układ GATT oraz regulamin WTO dopuszczają wprowadzenie ograniczeń wymiany handlowej, o ile mają one służyć ochronie zdrowia ludzkiego, zwierząt, roślin lub zachowaniu nieodnawialnych zasobów naturalnych, wszakże pod warunkiem, że środkom tym towarzyszą ograniczenia krajowej produkcji lub konsumpcji.
Tak więc na przykład w przypadku sprzeczności pomiędzy postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych (SPS) a układu GATT, pierwszeństwo zachowuje to pierwsze.
Ochrona ta, zdaniem EKES-u, powinna być również w pełni respektowana we wszelkich przyszłych porozumieniach.
4.6 Komitet popiera wniosek Komisji postulujący wprowadzenie tzw. prostej formuły szwajcarskiej z jednym współczynnikiem dla wszystkich krajów rozwiniętych oraz różnymi współczynnikami dla krajów rozwijających się, zależnie od tego, jak korzystają one z zasad elastyczności zgodnie z punktem 8 (tzn. im mniejsze wykorzystanie środków elastyczności tym wyższy współczynnik, a co za tym idzie tym mniejsza redukcja ceł zgodnie z formułą).
Ważne jest, aby w ciągu tygodni pozostałych jeszcze do rozpoczęcia konferencji ministerialnej w Hongkongu kraje członkowskie WTO doszły do porozumienia w sprawie struktury i formy redukcji ceł oraz w sprawie innych kluczowych elementów pakietu NAMA.
4.7 Komitet popiera ustalenia zespołu negocjacyjnego, aby rozmowy dotyczące NAMA rozciągnąć na wszystkie produkty nieobjęte załącznikiem 1 do porozumienia w sprawie rolnictwa.
Ponadto EKES opowiada się za aktywnym zaangażowaniem UE w negocjacje dotyczące sektorowych komponentów celnych odnośnie NAMA, które prowadzone są na zasadzie masy krytycznej.
EKES stwierdza, że do grudnia trzeba będzie w szybkim tempie opracować inne zagadnienia wielkiej wagi, takie jak przeliczanie ekwiwalentów taryfowych wyrażonych ad valorem czy postępowanie z niezwiązanymi stawkami celnymi.
4.8 Jak dotąd postępy w negocjacjach są na tyle niezadowalające, że nie można realistycznie oczekiwać, że konferencja ministerialna w Hongkongu w grudniu 2005 r. przyniesie rozstrzygnięcia.
5.
Usługi
5.1 Duże możliwości przyszłych zmian drzemią w Układzie ogólnym w sprawie handlu usługami (GATS). Jest to obszar negocjacji, w którym odnotowuje się najmniej postępów.
Państwa Członkowskie ze swojej strony podjęły jedynie niewielkie i niezbyt daleko idące zobowiązania.
A przy tym chodzi o dziedzinę szczególnie istotną dla UE.
Usługi stanowią w bogatych państwach ok. 65 % całkowitej produkcji, a nawet w biednych krajach jej około 40-procentowy udział w całkowitej produkcji jest relatywnie wysoki.
Handel usługami stanowi natomiast jedynie 20 % handlu światowego.
5.2 Efektywny sektor usługowy jest istotnym elementem każdej gospodarki.
Trudno jest wyobrazić sobie kraj o wysokim, trwałym wzroście gospodarczym i rosnących obrotach w handlu z zagranicą, bez nowoczesnej infrastruktury usługowej w takich branżach jak finanse, obsługa prawna i inne usługi świadczone przez przedstawicieli wolnych zawodów, usługi telekomunikacyjne i transportowe.
Ponadto należy pamiętać, że usługi (telekomunikacja, dystrybucja, bankowość, itp.) mają również zasadniczy wkład w produkcję towarów.
5.3 EKES ubolewa nad niską jakością początkowych, a później zmienionych ofert, które nie przewidywały dalej idącej liberalizacji w sektorze usług.
Większe spośród gospodarek krajów rozwijających się (np. RPA, Brazylia, Wenezuela) oraz niektóre kraje rozwinięte (np. USA) w dziedzinie dostępu do rynku powinny pójść na głębsze ustępstwa celem stworzenia nowych możliwości w zakresie handlu, inwestycji i zatrudnienia dla usługodawców globalnych.
Jako zachęcający przykład wspomnieć należy konstruktywną rolę Indii w negocjacjach w obszarze usług.
5.4 EKES opowiada się za uwzględnianiem stopnia rozwoju biedniejszych krajów rozwijających się oraz stawianiem krajom najsłabiej rozwiniętym tylko niewielu wymogów.
Niemniej jednak ważne jest, by kraje najsłabiej rozwinięte nadal zobowiązane były do uczestnictwa w negocjacjach w dziedzinie usług, przede wszystkim ze względu na ich własne interesy gospodarcze.
5.5 W swojej opinii w sprawie sposobu 4 GATS, EKES z zadowoleniem przyjmuje zaproponowane przez UE ułatwienie tymczasowego świadczenia usług.
Komitet podkreśla, że ważne jest, aby podjąć działania w celu wprowadzenia ochrony pracowników z umowami o pracę na czas określony oraz zagwarantowania niedyskryminacji i wprowadzenia odpowiednich mechanizmów kontroli.
Komitet zasadniczo odnosi się pozytywnie do propozycji Europejskiego Forum Usług (ESF), aby opracować w ramach WTO przepisy dotyczące zezwolenia GATS.
Ułatwiałoby to wjazd usługodawców do UE i państw trzecich oraz zapewniłoby większą przejrzystość kontroli wykorzystania sposobu 4.
Komitet wzywa również UE, aby w chwili obecnej nie akceptowała żadnego rozszerzania zakresu obowiązywania sposobu 4 na personel przyuczony lub niewykwalifikowany.
5.6 EKES podkreśla potrzebę utrzymania przez kraje możliwości regulowania usług publicznych zależnie od postawionych sobie celów społeczno-rozwojowych, a także popiera wyłączenie z zakresu negocjacji w obszarze usług tak zasadniczych świadczeń jak edukacja, zaopatrzenie w wodę i energię czy służba zdrowia.
5.7 EKES odnotowuje, że negocjacje prowadzone od ponad 5 lat na zasadzie "żądań i ofert", w dziedzinie liberalizacji rynku usług przyniosły jak dotąd niewiele pozytywnych rezultatów.
Szereg stron uczestniczących w negocjacjach kwestionowało skuteczność takiego podejścia.
Komitet popiera inicjatywę poszukiwania uzupełniających metod i trybu prowadzenia negocjacji w obszarze usług w kolejnych miesiącach poprzedzających konferencję ministerialną w Hongkongu, które zaowocowałyby dalej idącymi zobowiązaniami członków WTO (np. podejścia z zastosowaniem określonych formuł na płaszczyźnie multilateralnej i wielostronnej, podejście sektorowe, itp.).
5.8 EKES jest gotów zanalizować zgłoszoną przez UE propozycję wprowadzenia "wspólnych zobowiązań podstawowych" w zakresie handlu usługami oraz podejścia opartego na formułach.
Propozycja ta może jednak przeczyć podstawowej zasadzie układu GATS, który zapewnia pewną elastyczność pod względem wyboru i rozmiaru zobowiązań w zakresie liberalizacji.
Propozycja Komisji wywołała już sprzeciw niektórych państw rozwijających się.
5.9 EKES popiera powiązanie dostępu zwiększonego poprzez sposób 4 z usuwaniem ograniczeń w zakresie posiadania firm usługowych przez podmioty zagraniczne zgodnie ze sposobem 3 (np. przedstawicielstwa handlowe) — takie kompromisowe podejście przekonać może niektóre kraje rozwijające się do zaangażowania się w negocjacje w dziedzinie usług.
6.
Ułatwienia wymiany handlowej
6.1 Ułatwienia wymiany handlowej, jedyna spośród kwestii singapurskich, jaka "przetrwała", są niezwykle ważne dla rozwoju gospodarczego każdego kraju, szczególnie jednak w przypadku krajów biednych i najsłabiej rozwiniętych oraz mogłyby dopomóc takim krajom wydobyć się z ubóstwa poprzez większy udział w międzynarodowej wymianie handlowej.
Zmodernizowane i uproszczone procedury eksportowo-importowe, płatności międzynarodowych, transportowe, logistyczne i celne, a także szersze zastosowanie technologii informacyjnych oraz lepszy dostęp do kanałów dystrybucji mogą w znacznej mierze obniżyć koszty transportu towarów pomiędzy producentami a konsumentami, zwiększyć międzynarodowe przepływy handlowe, jak również zaowocować nowymi inwestycjami w krajach rozwijających się.
EKES przy licznych okazjach wyrażał swoje poparcie dla wielostronnie uzgadnianych zasad mających na celu rozwiązanie wspomnianych problemów.
6.2 Modernizacja procedur oraz infrastruktury celnej i transportowej dla biedniejszych krajów okazać się może niezwykle kosztowna, dlatego potrzebna jest pomoc techniczna oraz wsparcie ze strony krajów rozwiniętych przy rozbudowie potencjału gospodarczego.
Jednak kraje przyjmujące tę pomoc powinny podjąć konieczne kroki gwarantujące, że przyznane środki są wykorzystywane w sposób transparentny i skuteczny.
Chociaż krajom najsłabiej rozwiniętym zazwyczaj nie stawia się wymagań odnośnie ułatwień wymiany handlowej, zdaniem EKES-u szybsza modernizacja procedur handlowych lepiej przysłużyłaby się ich interesom niźli powolne, stopniowe przyjmowanie na siebie zobowiązań.
6.3 W ciągu najbliższych tygodni poprzedzających konferencję ministerialną Zespół negocjacyjny ds. ułatwień wymiany handlowej oceni ponad 30 propozycji złożonych przez różnych członków WTO, dotyczących środków mających ułatwiać wymianę handlową oraz niezbędnej pomocy technicznej.
EKES ma nadzieję, że w ostatecznym rozrachunku kraje rozwijające się skorzystają na postanowieniach dotyczących ułatwień wymiany handlowej, a zakres zobowiązań mierzony będzie możliwościami realizacji.
7.
Program rozwoju — specjalne i odrębne traktowanie krajów rozwijających się
7.1 W zasadzie wydaje się jasne, że najważniejsze korzyści z punktu widzenia rozwoju wynikać powinny z lepszego dostępu do rynku rolnego, towarów przemysłowych oraz usług, uproszczonych procedur celnych, bardziej jednoznacznych norm sanitarnych i fitosanitarnych, skuteczniejszych reguł WTO, itp.
Na przykład, według szacunków Banku Światowego, realny wynik negocjacji w ramach rundy z Doha mógłby zwiększyć dochody globalne o 100 miliardów USD rocznie, z czego znaczna część płynęłaby do krajów biednych i rozwijających się.
7.2 EKES wzywa Komisję Europejską do dołożenia starań, by w trakcie negocjacji poprzedzających konferencję ministerialną w Hongkongu oraz w dalszej perspektywie poniższe zagadnienia uznawane były za kwestie wielkiej wagi:
- rzeczywisty postęp we wdrażaniu propozycji wzmocnienia specjalnego i odrębnego traktowania najsłabszych spośród krajów rozwijających się oraz krajów najsłabiej rozwiniętych; ponadto wyłączenie krajów najsłabiej rozwiniętych z jakichkolwiek zobowiązań do otwarcia rynków oraz umożliwienie im dalszej ochrony produktów, które są szczególnie ważne dla zabezpieczenia żywnościowego i rozwoju obszarów wiejskich za pomocą wysokich ceł;
- bardziej precyzyjne określenie sytuacji i kategorii krajów rozwijających się poprzez wyraźniejsze rozróżnienie pomiędzy krajami o stałych opóźnieniach a krajami, które czerpią już korzyści wynikające z rozwoju gospodarki;
- skuteczne wsparcie finansowe i projektowe na rzecz pomocy technicznej oraz rozbudowy potencjału gospodarczego w państwach najmniej rozwiniętych;
- poważne uwzględnienie problemu erozji preferencji celnych dla krajów biedniejszych, w tym potencjalnych rekompensat finansowych;
- wprowadzanie w życie decyzji dotyczących likwidacji dotacji zakłócających wymianę handlową w przypadku kluczowych towarów, takich jak bawełna czy cukier;
- wprowadzenie w życie decyzji z dnia 30 sierpnia 2003 r. w sprawie art. 6 deklaracji z Doha w sprawie Porozumienia TRIPS oraz zdrowia publicznego w celu rozwiązania problemów członków WTO nie posiadających możliwości produkcji lekarstw, aby skutecznie wykorzystać postanowienie Porozumienia TRIPS ustanawiającego obowiązkowe licencjonowanie w przypadkach kryzysowych w celu zwalczania poważnych epidemii.
7.3 Inne kraje uprzemysłowione powinny również zaoferować bezkontyngentowy i bezcłowy dostęp do rynku dla towarów pochodzących z krajów najsłabiej rozwiniętych, jak uczyniła to UE w ramach programu "Wszystko oprócz broni".
Jak dotąd ze strony USA, Japonii i Kanady brak jest odzewu na tę inicjatywę, pomimo obietnic składanych podczas Konferencji milenijnej w 2001 roku.
7.4 Otwarcie rynków na produkty pochodzące z krajów najbiedniejszych musi iść w parze z zagwarantowaniem znacznych środków finansowych na wsparcie w zakresie rozbudowy potencjału gospodarczego i infrastruktury, aby dopomóc owym krajom w wytwarzaniu i dostarczaniu produktów na rynki światowe.
EKES ze szczególnym zadowoleniem przyjął podjęte przez UE podczas szczytu G8 w Gleneagles zobowiązanie do zwiększenia pomocy handlowej na potrzeby rozwoju do poziomu 1 mld euro rocznie.
Stany Zjednoczone, a także międzynarodowe instytucje finansowe, takie jak Bank Światowy i MFW, powinny pójść w ślady UE i przeznaczyć więcej środków na potrzeby rozbudowy potencjału handlowego.
8.
Regulacje antydumpingowe
8.1 W wielu krajach rozwijających się i wschodzących liczba przypadków "antydumpingu" drastycznie wzrosła od czasu rundy urugwajskiej.
W miarę postępującej redukcji ceł, regulacje antydumpingowe coraz częściej wykorzystywane są na potrzeby protekcjonizmu, co ilustrują niektóre przykłady postępowań antydumpingowych w USA i innych krajach.
Nieobiektywne metody i praktyki dochodzeń antydumpingowych (np. szacowanie szkody) wykorzystywane są często świadomie z zamiarem utrudniania wejścia na rynek podmiotom zagranicznym.
Służy to zazwyczaj interesom niewielkiej liczby określonych firm kosztem szerszego interesu społecznego.
8.2 EKES opowiada się za dokonaniem rewizji postanowień porozumienia antydumpingowego WTO w celu ograniczenia wykorzystania środków przewidzianych do walki z dumpingiem ze względów protekcjonistycznych i politycznych.
Niektóre z zaproponowanych środków, takie jak zakaz powództw łańcuchowych, "zasada mniejszego cła" ("lesser duty rule"), próba interesu publicznego czy ograniczenie czasu dochodzenia i okresu obowiązywania przyjętych środków antydumpingowych, utrudniłyby wykorzystywanie regulacji antydumpingowych z pobudek protekcjonistycznych.
8.3 EKES podziela krytyczne zapatrywania Komisji dotyczące postępów negocjacji w sprawie regulacji antydumpingowych.
Kiedy do konferencji ministerialnej w Hongkongu pozostało już tak niewiele czasu, należałoby dojść przynajmniej do ogólnego porozumienia w tych kwestiach, w których ministrowie powinni postanowić o rozpoczęciu negocjacji w oparciu o teksty prawne.
9.
Zagadnienia społeczne
9.1 Warto odnotować, że punkt 8 deklaracji ministerialnej z Doha stwierdza: "Potwierdzamy naszą deklarację przyjętą na konferencji ministerialnej w Singapurze dotyczącą cieszących się międzynarodowym uznaniem fundamentalnych standardów pracy.
Odnotowujemy działania podejmowane w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) w odniesieniu do społecznego wymiaru globalizacji."
9.2 Zdaniem EKES-u ważne jest, by fundamentalne standardy pracy MOP włączone zostały do międzynarodowego systemu handlu.
Nawet jeśli zagadnienia te pozostaną poza zakresem negocjacji dotyczących Programu z Doha, Komitet popiera inicjatywy MOP w tej dziedzinie oraz opowiada się za przyznaniem MOP statusu stałego obserwatora przy WTO.
Może być trudno uzyskać akceptację dla światowego systemu handlu, w którym pracownicy tracą miejsca pracy z winy innych przedsiębiorstw, w których panują nieludzkie warunki pracy oraz neguje się wszelkie prawa związkowe.
Ponadto do międzynarodowego systemu handlu WTO należy włączyć osiem fundamentalnych konwencji MOP.
Potrzeba przyjęcia działań na rzecz ochrony praw socjalnych jest szczególnie istotna w przypadku układu GATS, który reguluje tymczasową, transgraniczną swobodę świadczenia usług przez osoby fizyczne (sposób 4).
9.3 EKES z zadowoleniem przyjmuje niedawne zalecenia Komisji Europejskiej w sprawie realizacji wniosków sprawozdania Światowej Komisji MOP ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji.
EKES popiera strategię Komisji Europejskiej wprowadzającą fundamentalne standardy pracy w handlu międzynarodowym oraz systemie inwestycyjnym poprzez wdrożenie ich do dwustronnych oraz regionalnych porozumień handlowych.
Komitet opowiada się również za włączeniem rozdziału społecznego do bieżących negocjacji UE-Mercosur.
9.4 EKES podkreśla, że Komisja Europejska powinna pozostać wierną swojemu celowi ustanawiającemu zinstytucjonalizowane, stałe forum łączące WTO, MOP, UNCTAD, Bank Światowy, MFW oraz inne organizacje międzynarodowe mające na celu wspieranie spójności polityki międzynarodowej.
10.
Ochrona środowiska
10.1 Słowo "środowisko" nie pojawia się w starym układzie GATT ani razu.
Wprawdzie zakres kompetencji WTO dotyczy handlu, jednak z czasem także aspekty ochrony środowiska stały się celem porozumienia ustanawiającego WTO.
Deklaracja z Doha udzieliła mandatu do negocjacji nad zagadnieniem handlu i ochrony środowiska z wytyczną ujawnienia ewentualnych sprzeczności pomiędzy postanowieniami dotyczącymi handlu w międzynarodowych porozumieniach dotyczących ochrony środowiska a postanowieniami WTO.
10.2 Zdaniem EKES-u Komitet ds. Handlu i Środowiska powinien kontynuować negocjacje w sprawie relacji pomiędzy postanowieniami WTO a wielostronnymi porozumieniami dotyczącymi środowiska (MEA), pomimo iż dotychczasowe postępy do tego nie zachęcają.
EKES opowiada się również za przyznaniem sekretariatom MEA oraz UNEP statusu obserwatorów przy WTO.
10.3 Zdaniem EKES-u bariery utrudniające handel towarami związanymi z ochroną środowiska (np. związane z systemami sanitarnymi, gospodarką ściekami czy energią ze źródeł odnawialnych) należy usunąć tak szybko, jak to tylko możliwe.
Komitet wyraża nadzieję, że wykaz towarów i usług związanych z ochroną środowiska zostanie przygotowany w porę przed konferencją ministerialną w Hongkongu.
11.
WTO a społeczeństwo obywatelskie
11.1 EKES wzywa wszelkiego rodzaju przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego (biznesmenów, organizacje społeczno-zawodowe, partnerów społecznych, organizacje pozarządowe) do podjęcia kroków zmierzających do:
- udziału w kampaniach informacyjnych w kwestiach poruszanych w ramach Programu z Doha;
- organizowania międzynarodowych zjazdów branżowych i ponadbranżowych;
- aktywnego wkładu, poprzez własne oceny i propozycje, na drodze do sukcesu w realizacji założeń rozwoju zrównoważonego na całym świecie.
11.2 Obok zinstytucjonalizowanego dialogu między WTO a społeczeństwem obywatelskim należy niezwłocznie rozważyć, w jaki sposób w procesie rozwiązywania sporów uczestniczyć mogłyby zorganizowane społeczeństwo obywatelskie oraz pozostali partnerzy społeczni (zgodnie z kategoriami 1 i 2 ONZ, które regulują włączanie organizacji pozarządowych i partnerów społecznych).
11.3 Komitet zapowiada swoje uczestnictwo w tego rodzaju inicjatywach.
Jeszcze przed konferencją ministerialną w Hongkongu EKES zorganizuje, podobnie jak w roku 2004, konferencję mającą na celu omówienie propozycji w zakresie usprawnienia demokracji uczestniczącej poprzez zaangażowanie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w działania WTO.
11.4 EKES zamierza wzmocnić dialog w sprawie handlu międzynarodowego z przedstawicielami innych rad społeczno-gospodarczych zarówno z Państw Członkowskich UE, jak i państw trzecich, np. krajów AKP, państw najmniej rozwiniętych oraz regionalnych bloków handlowych w Ameryce Południowej i Północnej (Mercosur, Wspólnota Andyjska, CARICOM), jak również w Azji (ASEAN, SAARC) i Afryce (ECOWAS, SADC), oraz z innymi państwami rozwijającymi się.
11.5 Również w swojej opinii z 2003 roku zatytułowanej "O WTO z ludzką twarzą" EKES przedstawił konkretne propozycje promowania większego zaangażowania krajów rozwijających się i społeczeństwa obywatelskiego w działania WTO.
Komitet proponuje w niej ustanowienie parlamentarnego wymiaru WTO, zapoczątkowanie formalnego dialogu pomiędzy WTO a zainteresowanymi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, zapewnianie krajom najsłabiej rozwiniętym ciągłego wsparcia poprzez przekazywanie zasobów oraz fachowej wiedzy, a także ustanowienie formalnego dialogu pomiędzy WTO a innymi organizacjami międzynarodowymi (takimi jak ONZ, Bank Światowy, MFW, OECD, MOP, itd.).
11.6 EKES jest zdania, że przed wejściem w życie nowego porozumienia w sprawie handlu należy dokonać dokładnych analiz następstw w zakresie bezpieczeństwa żywności, zatrudnienia, standardów społecznych, równouprawnienia kobiet i mężczyzn, i to zwłaszcza w krajach rozwijających się.
Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzaną przez Komisję ocenę wpływu na środowisko (Sustainability Impact Assessment, SIA), która już teraz stanowi punkt odniesienia, co należy uczynić, aby w rundzie negocjacji osiągnąć satysfakcjonujący wszystkie strony wynik.
Ponadto EKES apeluje, by przy tych ocenach skonsultować się z zainteresowanymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Spółki mieszane we wspólnotowym sektorze rybołówstwa. Sytuacja obecna i perspektywy na przyszłość"
(2006/C 65/09)
Dnia 14 lipca 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie: "Spółki mieszane we wspólnotowym sektorze rybołówstwa.
Sytuacja obecna i perspektywy na przyszłość".
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 9 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Gabriel SARRÓ IPARRAGUIRRE.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 122 głosami, przy 10 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Wspólna Polityka Rybołówstwa (WPRyb) traktuje po raz pierwszy spółki mieszane jako narzędzie polityki strukturalnej w rozporządzeniu nr 3944/90. Są tam one zdefiniowane jako spółki prawa prywatnego złożone z jednego lub wielu armatorów wspólnotowych i jednego lub wielu partnerów z kraju trzeciego, z którym Wspólnota utrzymuje stosunki, związanych umową o założeniu spółki mieszanej celem prowadzenia eksportu lub korzystania z morskich zasobów połowowych należących do tych krajów trzecich lub znajdujących się w ich jurysdykcji, z założeniem priorytetowego zaopatrzenia rynku wspólnotowego [1].
W latach 90-tych WPRyb znacznie się rozwinęła w stosunku do poprzedniego okresu. Spopularyzował się termin "Niebieska Europa" ("Blue Europe"), który dziś powraca, w ramach szerszej wizji, w debatach zainicjowanych w celu opracowania wspólnej polityki morskiej.
Oznacza to, że były one traktowane ściśle jako narzędzie polityki strukturalnej w sektorze rybołówstwa. Stanowiły one alternatywę wobec złomowania statku lub jego ostatecznego wywozu, jak można to stwierdzić na podstawie odnośnych artykułów rozporządzeń, o których mowa w punkcie 2.1.2 niniejszej opinii.
Tym samym, stosowane przepisy prawne skupiały się na kontroli czysto finansowej.
1.3 Jednakże rybackie spółki mieszane są czymś o wiele ważniejszym niż tylko narzędziem polityki strukturalnej w sektorze rybołówstwa — są środkiem pozwalającym na realizację wielu celów wyraźnie wyznaczonych w różnych istniejących dokumentach i przepisach Unii Europejskiej, od zaopatrzenia rynków do polityki współpracy, poprzez polityki zatrudnienia i rozwoju regionalnego, promowanie odpowiedzialnego rybołówstwa, aktywność Unii Europejskiej w różnych regionalnych organizacjach rybackich i, ogólnie, obecność kapitału i wykwalifikowanych pracowników w projektach inwestycyjnych na zasadach rozwoju zrównoważonego w różnych krajach i na wielu rynkach.
1.4 Podczas reformy WPRyb w oczywisty sposób ostatecznie zrezygnowano z koncepcji tych spółek jako instrumentu polityki strukturalnej. Równocześnie jednak, jak widać poniżej, reforma ta doprowadziła do praktycznie zupełnego braku uregulowań prawnych dotyczących spółek mieszanych w kontekście kompetencji własnych i polityk Unii Europejskiej.
1.5 Ponadto Komitet, w swoich opiniach tworzonych na wniosek Komisji, zawsze podkreślał konieczność dopasowania rybackich spółek mieszanych do nowej Wspólnej Polityki Rybołówstwa.
Twierdził tak w swojej opinii, wydanej w trakcie rozpatrywania tej polityki, w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wdrażania reformy WPRyb [2].
Powtórzył to stanowisko w opinii w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa [3], odnoszącej się do wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie tego funduszu [4], a także publicznie przedstawił je Komisarzowi ds. rybołówstwa i gospodarki morskiej podczas jego udziału w posiedzeniu sekcji NAT 16 czerwca 2005 r.; komisarz zgodził się przyjąć je do rozpatrzenia.
1.6 Celem niniejszej opinii jest potwierdzenie i pogłębienie stanowiska EKES-u, z jednoczesnym wniesieniem elementów przemawiających za zmianą koncepcji w odniesieniu do racji bytu spółek mieszanych i, tym samym, zmianą przepisów ich dotyczących w oparciu o dokumenty oficjalne i sytuacje w nich omawiane.
1.7 Należy się spodziewać, że po ewentualnym przyjęciu proponowanej zmiany podejścia niezbędne będą wysiłki, by tego typu spółki zostały w pełni uznane z całą ich specyfiką; stanowią one bowiem szczególne i jedyne w swym rodzaju rozwiązanie w dziedzinie handlu międzynarodowego, otwierające przed Unią Europejską oryginalne możliwości działania w stosunkach międzynarodowych.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Miejsce spółek mieszanych w prawie Unii Europejskiej
2.1.1 Rybackie spółki mieszane zostały włączone do prawa wspólnotowego rozporządzeniem Rady nr 3944/90, zmieniającym rozporządzenie Rady nr 4028/86, jako narzędzie ograniczenia zdolności połowowych floty wspólnotowej przy jednoczesnym zapewnieniu zaopatrzenia rynku wspólnotowego, z uwzględnieniem ograniczonych zasobów wód wspólnotowych i zakazu dostępu do wyłącznych stref ekonomicznych krajów trzecich.
Podejście to wyraża się w czterech punktach: ograniczenie nadmiernej zdolności połowowej, gwarancja zaopatrzenia, częściowe utrzymanie zatrudnienia i wdrożenie umów politycznych i handlowych zawartych z krajami trzecimi [5].
Celem wprowadzenia w życie wspomnianych środków, przyjęte zostało rozporządzenie Komisji nr 1956/1991 [6].
2.1.2 Po przyjęciu rozporządzeń Rady (EWG) nr 2080/93 [7] i 3699/93 [8] zarządzanie finansowaniem rybackich spółek mieszanych zostało włączone do Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa.
Zgodnie z zasadą pomocniczości Państwa Członkowskie stały się odpowiedzialne za wybór projektów, zarządzanie nimi i ich kontrolę, a także za wypłacanie subwencji.
Subwencje te wstępnie równały się premii za złomowanie lub eksport statku, a ostatecznie stanowiły 80 % premii przyznawanej w przypadku złomowania.
Wynika stąd, że armator wspólnotowy miał podstawy, by sądzić, że różnica w wysokości subwencji między złomowaniem a eksportem przeznaczonym dla spółek mieszanych wynika z utrzymania korzystnej więzi między nową spółką mieszaną, która nabywa statek lub statki, a Unią Europejską.
Zasady te zostały utrzymane w rozporządzeniu Rady nr 2468/98 z 3 listopada 1998 r.
[9], zmieniającym rozporządzenie nr 3699/93 oraz w rozporządzeniu Rady nr 2792/1999 z 17 grudnia 1999 r.
[10], przy czym zauważyć należy, że to ostatnie uprościło pojęcie spółki mieszanej, określanej jako "przedsiębiorstwo handlowe z udziałem jednego bądź więcej partnerów, którzy są obywatelami państwa trzeciego, w którym zarejestrowany jest statek rybacki" [11].
2.2 Kontekst
2.2.1 Zielona księga w sprawie przyszłości Wspólnej Polityki Rybołówstwa [12] stwierdziła, z jednej strony, nadmierny potencjał połowowy floty Unii Europejskiej, a z drugiej strony, globalizację sektora rybołówstwa i uprawnione dążenie wielu krajów rozwijających się do rozbudowy własnego przemysłu w tej dziedzinie.
Te trzy elementy, w połączeniu ze znacznymi nakładami inwestycyjnymi koniecznymi w rybołówstwie (flota, porty, chłodnie, fabryki itp.) — o czym mówi również Zielona księga — powinny wywołać dyskusję poświęconą roli spółek mieszanych wykraczającą swym zakresem poza stan odzwierciedlany w istniejących w owym czasie oficjalnych dokumentach [13].
2.2.1.1 Spółki mieszane są wektorem obecności i inwestycji UE w rozwój rybołówstwa w krajach rozwijających się, co pozwala na pełne ukształtowanie się lub rozwój tego sektora gospodarczego w danym kraju.
Zaopatrywanie wspomnianych spółek w statki rybackie ma znaczenie nie tylko dla samych połowów, ale ułatwia również rozwój sektora portowego, różnych usług (naprawa, budowa, zaopatrzenie, przechowywanie, przeładunek, obsługa załogi, podróże itp.), zapewnienie utrzymania "łańcucha chłodniczego" (wymagane w normach bezpieczeństwa żywności samej Unii i związane z inwestycjami w kosztowne instalacje chłodnicze), spełnianie norm sanitarnych dla produktów żywnościowych i wreszcie powstanie przemysłu przetwórczego.
2.2.1.1.1 Oprócz utrzymania zatrudnienia wykwalifikowanych pracowników europejskich wśród członków załóg wyższej i średniej rangi wielu statków, spółki te pozwalają również na utworzenie licznych miejsc pracy na statkach i w przedsiębiorstwach usługowych powstających wokół tej działalności.
Stanowiska te mogą stać się godnym rozwiązaniem, jeśli chodzi o warunki pracy i dochody, dla lokalnych rybaków, którzy w przeciwnym razie musieliby pracować przy połowach metodami tradycyjnymi, często mało skutecznymi i szkodliwymi dla lokalnych zasobów z uwagi na brak bądź niedostateczność mechanizmów kontroli, konserwacji, zbytu, itp.
2.2.1.2 Tworzenie lokalnego bogactwa i eksport złowionych ryb, przetworzonych lub nie, prowadzi z kolei do powstania międzynarodowych łańcuchów wartości dodanej, w których podział korzyści odbywa się w sposób bardziej sprawiedliwy, oraz przekłada się na wzrost — w postępie geometrycznym — produktu krajowego brutto i dochodu na głowę mieszkańca generowanego przez rybołówstwo w danym kraju. Pozwala to na stopniowe uprzemysłowienie sektora tam, gdzie wcześniej istniało tylko rybołówstwo przybrzeżne i gdzie warunki sanitarne i handlowe były niewystarczające.
2.2.1.3 Przedsiębiorstwa mieszane zostały zobowiązane do zaopatrywania w pierwszym rzędzie rynków europejskich, co zabezpiecza realizowanie i utrzymanie inwestycji poczynionych przez armatorów i przedsiębiorców, Państwa Członkowskie i samą Unię Europejską (poprzez subwencje). Pozwala to też na zaopatrzenie deficytowego rynku wspólnotowego, na którym wzrasta spożycie ryb, zgodnie z zaleceniami zdrowego i urozmaiconego żywienia, jakie są systematycznie adresowane do ludności europejskiej tak ze strony instancji naukowych, jak i władz publicznych.
Poza tym dostawy te odbywać się muszą ze ścisłym poszanowaniem przepisów Unii Europejskiej dotyczących żywności.
2.2.1.4 Działalność przedsiębiorstw mieszanych na obszarach uzależnionych od rybołówstwa w samej Unii Europejskiej pozwala na utrzymanie zatrudnienia w rybołówstwie ogólnie, dzięki utrzymaniu działalności centrów technicznych i handlowych tych przedsiębiorstw w Europie oraz miejsc pracy, jakie generuje przemysł pomocniczy, czy to bezpośrednio — kiedy wielkie statki wracają do europejskich portów macierzystych na przeglądy co cztery lata — lub pośrednio, poprzez tworzenie sieci usług know how w powiązaniu z lokalnymi przedsiębiorstwami usługowymi, o których była wyżej mowa.
2.2.1.5 Zachowując więź prawną ze spółkami rybackimi zarejestrowanymi w ich krajach macierzystych, przedsiębiorstwa mieszane pozwalają Unii Europejskiej na uzyskanie rzetelnych danych pochodzących z monitoringu i kontroli połowów na wodach krajów trzecich i na wodach międzynarodowych.
Unia Europejska może dzięki temu odgrywać pierwszoplanową rolę w regionalnych organizacjach rybackich, utworzonych lub znajdujących się pod patronatem FAO — organizacji Narodów Zjednoczonych dysponującej w tej dziedzinie odpowiednimi kompetencjami [14].
Dzieje się tak dlatego, że na potrzeby kontroli finansowej dokonywanej przez Komisję, Państwa Członkowskie i Trybunał Obrachunkowy, spółki mieszane muszą przekazywać Państwom Członkowskim co pół roku dane o swoich połowach.
2.2.1.6 Spółki te umożliwiają też utrzymanie interesów Unii Europejskiej na wodach i łowiskach międzynarodowych z poszanowaniem wymogów — gwarantowanych rozporządzeniami wspólnotowymi — odnośnie odpowiedzialnej eksploatacji, zachowania zasobów i zarządzania nimi, bezpieczeństwa na pokładzie statków, kontroli, bezpieczeństwa żywności na wszystkich etapach przetwórstwa itp.
W ten sposób można by wyeliminować lub ograniczyć zgubne skutki działalności niewspólnotowych flot rybackich, które nie przyczyniają się do rozwoju rybołówstwa i przemysłu w krajach trzecich, nie zapewniają odpowiedniej jakości ryb i produktów przeznaczonych dla Unii Europejskiej i nie pozwalają na odpowiednią kontrolę zasobów.
2.2.1.7 Dzięki nim wreszcie Unia Europejska może przyczynić się w skuteczny i trwały sposób do rozwoju lokalnego przemysłu rybnego w krajach, z którymi zawarła umowy w tej dziedzinie i w których działają spółki mieszane lub spółki tych krajów trzecich kontrolowane przez przedsiębiorców europejskich.
Przemysł ten przynosi zyski tak krajom trzecim, jak i Unii Europejskiej, pozwalając na stałe zaopatrzenie w produkty morskie.
2.2.2 Żaden z powyższych aspektów nie znalazł odzwierciedlenia, choćby w sposób pośredni, w wielokrotnie cytowanej Zielonej księdze, ani w punkcie 3.9, poświęconym wymiarowi międzynarodowemu WPRyb [15], ani w punkcie 5.8 mówiącym o stosunkach zewnętrznych [16].
Ani razu nie mówi się tam o spółkach mieszanych jako skutecznym narzędziu stosowania zasad polityki rybołówstwa wyłożonych w tejże Zielonej księdze, chociaż spółki te przed rokiem 2002 były szeroko uwzględniane w przepisach wspólnotowych, jak już zwracano na to uwagę w niniejszej opinii.
2.2.3 Praktycznie całkowite wyeliminowanie spółek mieszanych z nowej WPRyb wynika z faktu, że ostatni zlecony przez Komisję raport zawierający pełne dane na ten temat pochodzi z roku 2001 i nie wyróżnia statków przypisanych do spółek mieszanych [17].
Istnieje również wcześniejszy raport szczegółowy poświęcony analizie bilansu spółek mieszanych w kontekście działań strukturalnych w dziedzinie rybołówstwa ("Etude de bilan des sociétés mixtes dans le contexte des interventions structurelles dans le domaine de la pêche") z 16 czerwca 2000 r. Wspomniane dokumenty stwierdzają istnienie ok.
300 przedsiębiorstw mieszanych liczących w sumie ok. 600 statków.
Przedsiębiorstwa te znalazły się poza zakresem wspólnotowych przepisów w dziedzinie rybołówstwa, w sytuacji prawnej próżni, przekształcając się w przedsiębiorstwa zagraniczne z udziałowcami wspólnotowymi, które mają wobec UE obowiązek zaopatrzenia priorytetowego i obowiązek okresowej sprawozdawczości. Nie mają one innego zabezpieczenia jak tylko możliwość odwołania się do umów dwustronnych o wzajemnej ochronie inwestycji między ich macierzystymi Państwami Członkowskimi a krajami trzecimi, w których działają.
2.3 Sytuacja obecna
2.3.1 Podczas realizacji prac, które doprowadziły do ostatecznego zredagowania wspomnianej wcześniej Zielonej księgi, przyjęto rozporządzenie Rady (WE) nr 1263/1999 z 21 czerwca 1999 r. w sprawie Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa [18] i rozporządzenie Rady (WE) nr 2792/1999 z 17 grudnia 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady i warunki dotyczące pomocy strukturalnej Wspólnoty w sektorze rybołówstwa [19].
Rozporządzenia te utrzymywały podstawy istnienia rybackich spółek mieszanych, w ramach Instrumentu Finansowej Orientacji Rybołówstwa (IFOR), aż do zakończenia okresu ich ważności, tj. do 31 grudnia 2006 r.
2.3.2 Jednakże, od 31 grudnia 2004 r. przedsiębiorstwa mieszane są praktycznie wykluczone z polityki strukturalnej Unii Europejskiej w sektorze rybołówstwa za sprawą rozporządzenia Rady (WE) nr 2369/2002 z 20 grudnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 ustanawiające szczegółowe zasady i warunki dotyczące pomocy strukturalnej Wspólnoty w sektorze rybołówstwa [20].
Przedsiębiorstwa mieszane nadal podlegają prawu wspólnotowemu, gdyż muszą wypełniać normy stosowane w chwili ich powstania, nie podlegają jednak odrębnym przepisom w perspektywie średnio- i długoterminowej.
2.3.3 Zasada, na której opiera się likwidacja pomocy dla przedsiębiorstw mieszanych oraz jakiegokolwiek odniesienia prawnego do nich, jest zawarta w 5. motywie ostatniego z wymienionych rozporządzeń, zgodnie z którym Instrument Finansowej Orientacji Rybołówstwa powinien się skupić na ograniczeniu potencjału połowowego poprzez złomowanie statków.
Proste ograniczenie zdolności połowowych jest tylko jednym z wielu celów polityki wspólnotowej, których odpowiednim nośnikiem były i mogą być nadal spółki mieszane, jak zostanie to dalej wykazane.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Stosowność zachowania odrębnej polityki w odniesieniu do spółek mieszanych w sektorze rybołówstwa w ramach WP Ryb
3.1.1 Pomimo ich usunięcia z obowiązujących przepisów, spółki mieszane wpisują się w logikę ekonomiczną szczególnie odpowiednią w kontekście gospodarki globalnej. Polega ona z jednej strony na obniżeniu kosztów, gdyż z reguły są one mniejsze w krajach trzecich niż w Państwach Członkowskich, a z drugiej na transferze technologii, wytwarzaniu i podziale wartości dodanej, dostępie do zasobów i zaopatrzeniu rynków.
3.1.2 Poza tym spółki mieszane pozwalają na częściowe utrzymanie zatrudnienia — tak na morzu, jak i na lądzie — na obszarach Unii Europejskiej uzależnionych od rybołówstwa oraz na tworzenie miejsc pracy wymagających wyższych kwalifikacji w państwach trzecich, a także na kształcenie i doskonalenie zawodowe pracowników w krajach, w których działają.
3.1.3 Spółki mieszane zostały włączone do zbioru przepisów wspólnotowych, a ściślej do polityki strukturalnej w dziedzinie rybołówstwa, w 1990 r., a więc piętnaście lat temu, i były jej użytecznym narzędziem przez cały ten okres.
Niestosowne pominięcie ich w nowej WPRyb proponowanej przez Komisję i ich usunięcie z obowiązujących przepisów z dniem 1 stycznia 2005 r. powoduje utratę wsparcia wspólnotowego dla wartościowego narzędzia współpracy gospodarczej Unii Europejskiej z krajami trzecimi, najczęściej rozwijającymi się. Dodatkowo może to stanowić złamanie zasady zaufania, która powinna być naczelną zasadą w stosunkach między podmiotami europejskimi a instytucjami unijnymi.
3.1.4 Spółki mieszane mogą i powinny być traktowane jako odrębny aspekt umów wielo- i dwustronnych o współpracy z krajami trzecimi. Należy określić konkretne zasady uwzględniające ich specyficzny charakter tak z punktu widzenia samego rybołówstwa, jak i z perspektywy promocji i ochrony zewnętrznych inwestycji europejskich oraz ceł, rynku pracy, podatków, itp.
3.1.5 Chociaż spółki mieszane mogłyby, według obecnie obowiązującego prawodawstwa, zaliczać się do "umów partnerstwa", jak dotąd nie zaobserwowano żadnych znaczących skutków praktycznych. Dlatego też potrzeba jednej regulacji, która koordynowałaby kompetencje w tej dziedzinie rozproszone wewnątrz Komisji (w trzech Dyrekcjach Generalnych: ds. Rozwoju, ds. Współpracy i ds. Rybołówstwa) i wyjaśniała przedsiębiorcom i innym zainteresowanym podmiotom z branży, jakie sposoby działania dostępne są w ramach takich umów i wszelkich innych istniejących instrumentów, aby osiągnąć wspomniane już praktyczne skutki.
4.
Wnioski
4.1 Komitet uważa za stosowne, by w ramach przeglądu WPRyb i zgodnie z konkluzjami Rady z 19 lipca 2004 r. [21] uznano, że spółki mieszane, które przestały być narzędziem regulacji strukturalnej potencjału połowowego floty, zastępującym złomowanie statków rybackich, powinny być definiowane jako czynnik zaopatrzenia rynków i element całościowych działań sektorowych, którym dysponuje Unia Europejska w ramach swych własnych kompetencji oraz zobowiązań globalnych i regionalnych oraz umów dwustronnych, w celu właściwego prowadzenia polityki rybołówstwa UE w harmonii z zasadami FAO i WTO, z należytą dbałością, by nie doszło do zwiększenia potencjału połowowego, które mogłoby prowadzić do nadmiernej eksploatacji zasobów rybnych.
4.2 Komitet uważa za konieczne:
4.2.1 Przeprowadzenie przez Komisję dokładnej i aktualnej oceny rzeczywistej sytuacji rybackich spółek mieszanych i ich potencjału oraz udostępnienie wniosków z tej oceny pozostałym instytucjom unijnym i zainteresowanym sektorom.
4.2.2 Wprowadzenie do obowiązujących przepisów wspólnotowych norm i mechanizmów zapewniających spółkom mieszanym stabilne i odrębne ramy działania w długoterminowej perspektywie, które uwzględniałyby specyfikę tej działalności i jej korzystne skutki z punktu widzenia zarządzania zasobami morskimi, zaopatrzenia rynków, tworzenia miejsc pracy w strefach uzależnionych od rybołówstwa, tworzenia wartości dodanej, współpracy i wymiany międzynarodowej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli parków technologicznych w przemianach przemysłowych w nowych państwach członkowskich UE
(2006/C 65/11)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił sporządzić opinię w sprawie roli parków technologicznych w przemianach przemysłowych w nowych państwach członkowskich UE.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 23 listopada 2005 r. Sprawozdawcą był Janós TÓTH, współsprawozdawcą Jiří KUBÍČEK.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 127, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Podczas sesji w marcu 2005 r., Rada Europejska zdecydowała ożywić strategię lizbońską, przesuwając jej akcent na wzrost i zatrudnienie.
1.2 W zaleceniu nr 10667/05 z czerwca 2005 r.
Rada, w ramach zintegrowanych wytycznych, sformułowała propozycje dotyczące ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej (OWPG) na lata 2005-2008.
1.3 Ósma wytyczna OWPG wzywa do wspierania wszelkich form innowacyjności w państwach członkowskich.
EKES wykazuje w niniejszej opinii, że spośród proponowanych w tym celu środków, opisywane w niej parki spełniają wszystkie warunki nałożone przez Radę i mogą być uważane za "bieguny innowacyjności", przedstawiane jako drugi środek promowania innowacji.
Wydaje się, że we wszystkich państwach członkowskich parki te łączą wyższe uczelnie i inne instytuty badawcze z jednej strony, a przedsiębiorstwa z drugiej oraz integrują poziom lokalny i regionalny, przyczyniając się w ten sposób do niwelowania różnic w rozwoju technologicznym pomiędzy regionami.
1.4 EKES podkreśla również, że już obecnie parki, o których mowa w niniejszej opinii, w dużej mierze przyczyniają się do realizacji celu dziesiątej wytycznej OWPG.
Ich funkcje statutowe wplatają się w tkankę przemysłową, która zdaniem Rady jest niezbędna na terenie Europy, a ich wyjątkowa konkurencyjność wzmacnia przemysłowe podstawy Unii.
1.5 Parki w nowych państwach członkowskich UE organizowane są według podobnych zasad jak instytucje tego typu w piętnastu starych państwach UE czy innych miejscach na świecie.
Inne są tylko nazwy: terminy najczęściej pojawiające się w sformułowaniach prawnych to park przemysłowy, park naukowy, park technologiczny, technopolis, park badawczy, park biznesu, centrum innowacji i inkubator technologiczny. Cele są jednak wszędzie jednakowe.
Park jest polem interakcji pomiędzy nauką i technologiami z jednej strony, a rozwojem gospodarczym z drugiej strony.
Kumuluje synergię płynącą ze współpracy pomiędzy instytucjami i przedsiębiorstwami, starając się uprościć dostęp do rynku; poza tym dostarcza wysoko zaawansowanych, specjalistycznych usług, koncentrując się na inkubacji przedsiębiorstw, działaniach typu spin-off i tworzeniu sieci kontaktów.
1.6 Dwa przyszłe państwa członkowskie, które rozpoczęły negocjacje akcesyjne z UE, Bułgaria i Rumunia, wydały ustawy w kwestii parków przemysłowych i technologicznych.
1.7 Parki tworzą ramy ułatwiające innowacyjność i wspierające rozwój terytorialny.
Ich działalność obejmuje zazwyczaj inkubację przedsiębiorstw, promocję transferu technologii i programy sprzyjające inwestorom nieformalnym ("aniołom biznesu"); stwarzają również wyjątkową okazję przygotowania i przeprowadzenia transakcji z udziałem kapitału wysokiego ryzyka.
Parki uczestniczą również w istotnym stopniu w tworzeniu, inicjowaniu i wprowadzaniu identycznych lub podobnych programów wspólnotowych; są wydajnymi partnerami, zdolnymi do funkcjonowania sieciowego.
1.8 Tworzeniu i rozwojowi parków w dziesięciu nowych państwach członkowskich towarzyszy najczęściej praktyczne zastosowanie zasad poszanowania środowiska.
W przypadku nowo budowanych instalacji, zastosowanie tych zasad jest z góry gwarantowane poprzez przestrzeganie rygorystycznych przepisów ochrony środowiska wprowadzonych w wyniku harmonizacji, stanowiącej jeden ze wstępnych warunków przystąpienia do UE.
W przypadku zakładania parku w wyniku reorganizacji lub przemian przemysłowych, jego otwarcie stanowi najczęściej pierwszy krok ku wprowadzaniu rozwiązań przyjaznych dla środowiska.
1.9 Parki przemysłowe powstały w wyniku jednoczesnego wystąpienia kilku tendencji rozwojowych.
Stanowią regionalną (lokalną) odpowiedź na zjawisko globalizacji, na potrzebę przezwyciężenia licznych problemów natury kulturowej, narodowej i etnicznej, a także na potrzebę wyrównania różnic w poziomie rozwoju gospodarczego.
1.10 Rozwiązania jakie zapewniają parki mają wyraźnie pozytywny wpływ na zatrudnienie, tworząc wiele nowych miejsc pracy (np. na Węgrzech od 1997 r. powstało przeszło 140 tys. nowych miejsc pracy).
Rozwój parków wpływa również pozytywnie na lokalizacje przedsiębiorstw w danym regionie i pozwala ubiegać proces dezindustrializacji (od 1997 r. na terenie węgierskich parków przemysłowych założono ponad 2,5 tys. przedsiębiorstw).
Utworzone w ten sposób miejsca pracy związane są przede wszystkim z wysoko rozwiniętymi technologiami i wymagają wysokiego poziomu specjalistycznej wiedzy, aby odpowiedzieć na wyzwania restrukturyzacji przemysłowej.
1.11 W bardziej rozwiniętych krajach europejskich, a zwłaszcza w piętnastu starych państwach UE, instytucjonalny, prawny i finansowy system regionalizacji rozwijał się na przestrzeni dziesięcioleci.
To samo dotyczy struktur rozwoju przemysłowego i terminologii, które lepiej odpowiadają zmieniającym się warunkom wzrostu gospodarczego oraz krajowym i wspólnotowym systemom pomocy.
W nowych państwach członkowskich w dalszym ciągu należy skupić się na postępie w tych dziedzinach, by nadrobić opóźnienia i dogonić znajdujące się w czołówce pozostałe kraje UE.
W kontekście tych starań, parki przemysłowe posiadały i nadal posiadają szczególne znaczenie.
Istotnie przyczyniają się do poprawy konkurencyjności, zmniejszania różnic w rozwoju terytorialnym oraz rozwiązywania problemu bezrobocia.
Sytuacja jest o tyle specyficzna, że stosunki gospodarcze i społeczne przeważające w chwili przystąpienia do Unii przejawiają w dalszym ciągu pewną dualność: elementy sytemu instytucjonalnego, tradycyjnych form zarządzania i finansowania — jakkolwiek w dużej części w fazie schyłkowej — są w nich wciąż obecne, sąsiadując z rozwijającymi się od niedawna elementami systemu zarządzania i administrowania, który odgrywa coraz istotniejszą rolę.
W krajach przystępujących do UE, parki przemysłowe powstają jako wyraz nowych ambicji w dziedzinie polityki gospodarczej i przemysłowej oraz rozwoju terytorialnego.
1.12 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej zmierza do przedstawienia, w świetle misji jakie spoczywają na UE, potencjału parków przemysłowych i elementów, które je wzajemnie łączą.
Infrastruktury te, promując spójność gospodarczą i społeczną, zasługują na specjalną uwagę w aspekcie przemian w przemyśle.
Należy podkreślić, że to właśnie utworzenie wewnętrznej struktury przepisów UE wzmocniło rolę parków przemysłowych w państwach UE.
Skądinąd niektóre nowe państwa członkowskie i państwa prowadzące negocjacje akcesyjne zareagowały na tę przemianę już wiele lat temu.
Jednocześnie, nie we wszystkich państwach zostały sformułowane strategie polityki gospodarczej, które obejmowałyby potencjał parków przemysłowych w jego złożoności i określały wytyczne biorąc pod uwagę wymagania integracji międzynarodowej.
1.13 W dokumencie Komisji nr IP/05/1252, komisarz europejski ds. przedsiębiorstw i przemysłu stwierdza, wspólnie z komisarzem europejskim ds. nauki i badań naukowych, że innowacja i badania leżą w sercu przedsiębiorczości.
Mówi się przy tej okazji o znaczeniu biegunów innowacji i klastrów przemysłowych i zorientowanych na badania naukowe: punkt 3.2 planu działania promocyjnego na rzecz badań i innowacji wzywa do promocji tych biegunów i klastrów oraz apeluje do państw członkowskich o pełne wykorzystanie możliwości oferowanych przez fundusze strukturalne (MEMO/05/366).
1.14 Parki przemysłowe, technologiczne, naukowe i inne struktury podobnego rodzaju pełnią rolę biegunów innowacji i przyczyniają się w ten sposób do osiągania priorytetów bieżącej fazy wdrażania OWPG 2005-2008 oraz strategii lizbońskiej.
Za pomocą niniejszej opinii z inicjatywy własnej, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie poprzeć współpracę pomiędzy strukturami tego samego typu istniejącymi w piętnastu starych i dziesięciu nowych państwach członkowskich UE, a także ich rozwój.
Poza tym, Komitet pragnie polepszyć dostępność środków pomocowych oferowanych przez Komisję Europejską i inne instytucje unijne dla parków przemysłowych, technologicznych, naukowych i innych we wszystkich państwach członkowskich UE.
2.
Parki przemysłowe jako bieguny innowacji: typy parków i ich rozwój na świecie
2.1 Typy parków
Z doświadczeń międzynarodowych wynika — co potwierdzają wymieniane powyżej źródła — że nie istnieją, ściśle rzecz biorąc, dwa identyczne parki przemysłowe.
Naturalnym jest również, że poszczególne parki podlegają nieustannym zmianom.
Rozwijające się sieci dobrze ukazują tę różnorodność, jak również zdolność adaptacyjną parków do zmieniających się potrzeb.
W związku z tym, w poniższej analizie pojęcie "biegun innowacji" rozumiane jest szerzej, obejmując nie tylko działalność prowadzoną w parkach i ściśle związaną z innowacjami w sektorze przemysłowym, technologicznym, naukowym lub innym, lecz także szeroką gamę działalności innowacyjnych generujących wartość dodaną.
Podejście to harmonizuje z terminologią wykorzystywaną przez Komisję Europejską do określania biegunów konkurencyjności i innowacji.
Zgodnie z definicją Komisji, bieguny tworzone są przez ścisłą współpracę przedsiębiorstw, ośrodków szkoleniowych i publicznych lub państwowych instytutów badawczych na określonym obszarze geograficznym.
W biegunach prowadzi się wspólne projekty o charakterze innowacyjnym, inicjując synergię pomiędzy lokalnymi podmiotami.
Te wspólne działania skoncentrowane są w określonych obszarach badań naukowych lub procesów technologicznych i muszą wytwarzać masę krytyczną, by zapewniać konkurencyjność i zauważalność na poziomie międzynarodowym.
2.2 W klasyfikacji parków ze względu na funkcje (zadania) wyróżnić można:
- parki naukowe,
- parki technologiczne,
- centra innowacji,
- parki biznesu.
Charakteryzuje je globalna struktura organizacyjna typu:
- technopolis,
- biegun technologii,
- okręg technologiczny,
- strefa ekonomiczna i metaokręg.
Ze względu na cechy lokalizacji zasadniczo można wymienić dwa typy parków, które znacząco różnią się od siebie:
- parki przemysłowe typu "greenfield",
- parki przemysłowe zakładane na terenach rewaloryzowanych.
2.3 Parki podlegają stałym przemianom, przechodząc przez fazy rozwoju.
Monumentalne infrastruktury przemysłowe powoli znikają, ustępując miejsca strukturom zdolnym generować bardziej zaawansowane produkty o większej wartości dodanej, w których ITC i szeroka gama innowacyjnych usług oferowanych przez zarząd parków zlokalizowanym na ich terenie przedsiębiorstwom odgrywa coraz większą rolę.
3.
Przegląd sytuacji w nowych państwach członkowskich UE
3.1 Ogólnie rzecz biorąc, w dziesięciu państwach członkowskich, które przystąpiły do UE 1 maja 2004 r., istnieją parki przemysłowe odpowiadające pod względem infrastruktury pewnym typom szczegółowo opisanym w punkcie 2.1.
Cypr posiada wiele struktur zwanych "inkubatorami przedsiębiorstw".
Częściowo finansowane przez rząd, te prywatne podmioty zawiadują rozmaitymi konkretnymi projektami.
3.2 W Republice Czeskiej utworzono 82 strefy przemysłowe za pośrednictwem CzechInvest, rządowej agencji ds. inwestycji i rozwoju przedsiębiorstw, w ramach rządowego programu promowania rozwoju stref przemysłowych.
W 2001 r. program ten został uzupełniony o nowe podprogramy zatytułowane "Regeneracja stref przemysłowych", "Budowa i renowacja nieruchomości pod wynajem" i "Akredytacja stref przemysłowych".
3.3 W Estonii istnieją różne rodzaje parków przemysłowych o odmiennych cechach i genezie.
Część z nich powstała dzięki poparciu samorządów lokalnych i innych organizacji.
Zajmują się głównie badaniami i rozwojem i współpracują z dużymi uczelniami wyższymi.
Obecnie istnieją dwa parki tego rodzaju: w Tartu i w Tallinie.
Parki przemysłowe założone z inicjatywy prywatnej składają się z przedsiębiorstw komercyjnych, a ich działalność koncentruje się głównie w dziedzinie logistyki, handlu, przemysłu i usług.
3.4 W Polsce, większość "parków przemysłowych" powstała w ciągu ostatnich lat.
To że nie odgrywają one obecnie znaczącej roli ekonomicznej wynika zasadniczo z faktu, iż aktualnie inwestorów, szczególnie zagranicznych, przyciąga głównie 14 specjalnych stref ekonomicznych (SSE).
Strefy te utworzono między 1995 r. a 1997 r., na okres 20 lat, na mocy dekretów rządowych przyjętych w oparciu o przepisy prawne.
Aby wspierać rozwój regionalny, zostały one założone w regionach o niskim poziomie rozwoju przemysłowego lub wymagających restrukturyzacji przemysłowej.
Początkowo inwestorom gwarantowano zwolnienia z podatku od przedsiębiorstw w wysokości 100 % w pierwszych 10 latach i 50 % w kolejnych 10 latach działalności, a także całkowite zwolnienie z podatku od wybudowanych nieruchomości.
1 stycznia 2001 r. wprowadzono system preferencji zgodny ze standardami wspólnotowymi.
Jako że specjalny statut SSE powinien zakończyć się najpóźniej w grudniu 2017 r., należy zakładać że w przyszłości rosnąć będzie znaczenie, liczba i powierzchnia parków przemysłowych.
3.5 Na Łotwie parki nazywa się "parkami biznesu".
Przedsiębiorstwa decydują się na lokalizację w parkach ze względu na infrastrukturę i inne korzystne warunki administracyjne.
Narodowy program badań i rozwoju na Łotwie podlega ustawie o innowacji.
3.6 Na Litwie zdecydowane wysiłki podejmowane przez państwo celem wspierania rozwoju pracochłonnych sektorów gospodarki o stosunkowo wysokiej wartości dodanej (przemysłu elektronicznego i elektroniki samochodowej) lub sektorów przemysłu i usług wymagających dużego kapitału intelektualnego (biotechnologie, IT, technika laserowa) przyczyniły się do przemysłowej restrukturyzacji kraju.
Wprowadzony w drugiej połowie lat 90. program, zmierzający do rozwoju "parków przemysłowych" o zorganizowanej infrastrukturze, położonych w pobliżu dużych miast, stanowi jeden z instrumentów rozwoju gospodarczego Litwy.
Dostępność wykwalifikowanej siły roboczej sprawia, że działania zmierzające do rozwoju przemysłowego koncentrują się w bezpośrednim sąsiedztwie dużych miast.
3.7 Na Węgrzech rząd wprowadził w 1997 r. system rozwoju parków przemysłowych.
Długoterminowe scenariusze rozwoju poszczególnych parków przemysłowych podlegają kwalifikacji przez ministerstwo gospodarki.
Jeśli ich poziom jest satysfakcjonujący, obiekty uzyskują prawo do nazwy "park przemysłowy".
Celem parków przemysłowych jest zwiększanie konkurencyjności, tworzenie miejsc pracy oraz zapewnianie warunków do prowadzenia działalności przemysłowej, logistycznej i usługowej, zgodnej ze standardami wspólnotowymi i przyjaznej dla środowiska.
W węgierskich parkach przemysłowych działa około 2,5 tys. zagranicznych przedsiębiorstw międzynarodowych i węgierskich MŚP, które zatrudniają ponad 140 tys. osób.
3.8 Na Malcie statystyki za zeszły rok wskazują na dość istotny udział produkcji przemysłowej w gospodarce.
Agencja promocji inwestycji Malta Enterprise utworzyła centrum inkubacji przedsiębiorstw w celu promowania projektów o charakterze innowacyjnym w takich sektorach jak technologie informatyczne, telekomunikacja, projektowanie w dziedzinie mechaniki i inżynierii elektrycznej, wzornictwo przemysłowe, odnawialne źródła energii i biotechnologia.
Centrum inkubacji udostępnia przedsiębiorstwom działającym w powyższych branżach możliwości finansowania i inwestowania, jak też rozmaite infrastruktury konieczne do ich funkcjonowania.
3.9 Na Słowacji pomoc dla parków przemysłowych podlega ustawie o parkach przemysłowych (193/2001), zmienionej w 2003 r. i 2004 r.
Zgodnie z tą ustawą, za parki przemysłowe uważa się strefy określone w planie zagospodarowania przestrzennego, na których terenie jedno lub więcej przedsiębiorstw prowadzi działalność przemysłową.
Samorządy lokalne i regionalne mogą tworzyć parki przemysłowe na posiadanych terenach.
Ustawa pozwala poza tym na wspólne utworzenie parku przemysłowego przez dwie lub więcej gmin w oparciu o umowę.
3.10 W Słowenii parki przemysłowe noszą nazwę "parków technologicznych".
Ich celem jest działanie jako katalizator zakładania i rozwoju przedsiębiorstw, które wymagają zaplecza zaawansowanych technologii i istotnych przygotowań o charakterze naukowym.
Parki technologiczne tworzą również infrastruktury fizyczne i intelektualne, konieczne dla wdrażania tych inicjatyw, przykładając szczególną wagę do potrzeb MŚP.
Służą również jako ogniwa łączące przedsiębiorstwa z instytucjami szkolnictwa wyższego.
Z dokumentacji ministerstwa gospodarki wynika, że park technologiczny jest osobą prawną, która towarzyszy realizacji projektów, podczas gdy inkubator, posiadając również osobowość prawną, ogranicza się do stworzenia warunków koniecznych do ich rozpoczęcia.
4.
Cele strategiczne, modele
4.1 Parki — jakiekolwiek byłyby między nimi różnice — stopniowo łączą się w sieci, które osadzając się w polityce gospodarczej, przemysłowej i innowacyjnej danego kraju, wpisują się w całość celów publicznych.
Badając priorytety władz publicznych, ich działania można zakwalifikować jako skoncentrowane na zadaniach (tematyczne i bazujące na źródłach publicznych), skoncentrowane na dystrybucji (na pierwszym planie stawiające wywierany wpływ i synergię) oraz ich kombinację.
4.2 Nie zawsze można odróżnić od siebie oba te modele w ścisły sposób na podstawie ogólnych celów, w takim sensie, że przykładowo, finansowe wspieranie najnowszych technologii za pomocą parków przemysłowych w danym regionie poprawia nie tylko sytuację w tym właśnie regionie, lecz służy również globalnemu rozwojowi innowacyjności.
Jest to wyłącznie kwestia określenia priorytetów.
5.
Proces lizboński i parki przemysłowe
5.1 Wśród szczególnie ważnych zadań strategii lizbońskiej wyróżnić można rozwój innowacji jako środka pobudzającego wzrost, rozwój i trwałość, wsparcie dla upowszechniania technologii, jak również wykorzystanie i komercjalizację wyników prac badawczo-rozwojowych.
Parki przemysłowe i struktury z nimi związane odgrywają kluczową rolę w spełnieniu koniecznych ku temu warunków organizacyjnych, prawnych i finansowych.
5.2 Parki przemysłowe charakteryzuje szczególna rola jaką odgrywają w promowaniu innowacyjności.
Z tego powodu nie wystarczy tylko, by tworząc sieci parków przemysłowych, zajmować się kwestiami dotyczącymi przemysłu i rolnictwa sensu stricte: do sprostania wyzwaniom, przed którymi stoi gospodarka, coraz bardziej niezbędna staje się mobilizacja intelektualnego potencjału uczelni wyższych i ośrodków akademickich.
Poprawa konkurencyjności, osiągnięcie większej elastyczności ekonomicznej, wykorzystanie atutów zasobów ludzkich: cele te osiągnąć można wyłącznie z pomocą potencjału intelektualnego, kładąc nacisk na gospodarczą innowacyjność.
6.
Transfer wiedzy, innowacje
6.1 Centra innowacji, agencje transferowe
6.1.1 Zasięg działania tych instytucji nie ogranicza się do ściśle określonej dziedziny: w rzeczywistości tworzą one pomosty między nauką a gospodarką, poprzez oferowane usługi (czy to bez nastawienia na zysk, czy komercyjnie) dla przedsiębiorstw danego regionu czy kraju.
Zasadnicze rozróżnienie pomiędzy poszczególnymi kategoriami opiera się tutaj na usytuowaniu danej instytucji pomiędzy usługodawcami a przedsiębiorstwami korzystającymi z usług.
Centra i agencje stymulują działalność przedsiębiorstw pomagając im w korzystaniu z dorobku naukowego, odgrywając w tym procesie niemalże rolę pośrednika.
Z kolei instytucje świadczące usługi związane z badaniami i rozwojem posiadają w swych strukturach instytuty badawcze, które w pewnych wypadkach znajdują się w tych samych jednostkach organizacyjnych co przedsiębiorstwa korzystające z usług.
6.1.2 Usługi świadczone przez agencje i centra to głównie doradztwo, pośrednictwo technologiczne, zarządzanie bazami danych informacji handlowych, organizacja spotkań handlowych i targów, rekrutowanie ekspertów, udostępnianie infrastruktury potrzebnej do doświadczeń, wspieranie działań typu spin-off, nawiązywanie kontaktów z aniołami biznesu i łączenie w sieć.
6.1.3 Instytucje te świadczą przede wszystkim usługi doradztwa dla przedsiębiorstw.
Rolę pośredników pełnią przykładowo centra innowacji w Holandii, sieć attachés ds. badawczo-rozwojowych w Norwegii.
Świadczone przez nie usługi dla przedsiębiorstw polegają na zapoznawaniu ich z wynikami badań i ułatwianiu ich przyswojenia.
W Niemczech, agencje i centra transferowe realizują transfer technologii w sposób bardziej bezpośredni, świadcząc usługi tego typu, podobnie jak istniejące w USA centra usług dla przemysłu przetwórczego.
Wśród usług przez nie świadczonych wymienić można kredyty na badania finansowane w ramach programów publicznych: zapewniają one przedsiębiorstwom wsparcie finansowe, aby mogły one zatrudniać pracowników naukowych i pokrywać część ich wynagrodzeń.
6.1.4 Agencje tego typu tworzone są najczęściej w wyniku inicjatyw publicznych (lub ewentualnie za pośrednictwem izb handlowych, jak ma to miejsce w Niemczech), opierając się na przeświadczeniu, że beneficjenci tego typu programów nie mogliby skutecznie osiągać rozwoju technologicznego bez pomocy z zewnątrz (w większości wypadków publicznej) — oraz że skuteczność takich programów leży w długofalowym interesie gospodarki.
W dziedzinie finansowania dostrzegalne są już większe rozbieżności: przykładowo budżet centrów niderlandzkich finansowany jest przez ministerstwo gospodarki, a ich usługi są częściowo nieodpłatne (pierwsze 16 godzin doradztwa).
W Norwegii, działalność attachés ds. badań i rozwoju jest również finansowana z funduszy publicznych.
Tymczasem w Niemczech i w USA centra uzyskują wsparcie finansowe ze specjalnego funduszu i maleje ono z upływem czasu (w Niemczech w ciągu trzech lat, w USA w ciągu sześciu lat począwszy od 50 %). Swoje usługi centra te świadczą częściowo bez nastawienia na zysk, częściowo na zasadach komercyjnych.
6.2 Instytucje świadczące usługi badawczo-rozwojowe
6.2.1 Cechą charakterystyczną tych lepiej zorganizowanych instytucji, które budują ściślejsze więzi pomiędzy światem naukowym a przemysłowym jest to, że łączą one w sieć ośrodki badań, zwłaszcza przemysłowych, instytuty rozwojowe, przedsiębiorstwa. Cechuje je to, że dostarczają one usług badawczo-rozwojowych w oparciu o kontrakty dotyczące konkretnych misji, przede wszystkim przedsiębiorstwom małym i średnim, korzystając ze wsparcia ze strony finansów publicznych.
Mimo że ich działalność jest ściśle związana z wyższymi uczelniami, należy je traktować jako odrębne podmioty i odróżniać od agencji czy parków działających przy uczelniach.
6.2.2 Również te instytucje powstają w wyniku inicjatyw publicznych i funkcjonują częściowo w kontekście publicznym.
Ich działanie — propagowanie wyników badań naukowych — opiera się częściowo na zleceniach ze strony sektora prywatnego (przemysłu), a częściowo ze strony sektora publicznego (ministerstwa).
Istnieją jednak między nimi znaczne różnice w finansowaniu.
Wynosi ono od 10 % do 100 % w pewnych przypadkach.
6.3 Parki jako pomosty między wyższymi uczelniami a przemysłem
6.3.1 Parki te usytuowane są najczęściej w sąsiedztwie instytucji generujących wiedzę (zasadniczo uczelni wyższych i ośrodków badawczych); związane są z nimi umową lub stanowią ich część (jak InfoPark na Węgrzech lub INNOTECH, park innowacji Politechniki Budapeszteńskiej).
Jednakże to źródła publiczne (szczebla krajowego lub lokalnego) zapewniają ich funkcjonowanie od strony materialnej.
Parki te w coraz pełniejszym wymiarze zapewniają warunki konieczne dla innowacji, poprzez wysoko zaawansowane infrastruktury techniczne.
Z pomocą transferu technologii, konkretyzuje się coraz więcej faz procesu innowacji, a w wielu parkach można rozszerzać działalność aż po fazę wprowadzania na rynek gotowego produktu, czy wręcz masową produkcję, a nawet aktywację nowej gałęzi przemysłu.
6.3.2 Wiele parków badawczych i naukowych posłużyło w miejscach, w których powstały za fundament dobrobytu, udostępniając wielorakie możliwości naukowe.
Miejsca takie spotkać można we Francji (np. Lyon).
Jeśli o chodzi o inne parki francuskie, w dużym stopniu lansują one model "technopolis", uważany za zupełnie nowe pojęcie miasta.
W dokładnie taki sam sposób, według modelu technopolis spokrewnionego z modelem francuskim, założono pierwsze parki japońskie, poza tym, że powstały one w ramach programu.
Najbardziej znany park japoński to Tsukala, utworzony jako nowe miasto całkowicie poświęcone nauce, stanowiące inwestycję typu "greenfield".
Obecne technopolie zakłada się z inicjatywy lokalnej.
W Stanach Zjednoczonych, gdzie powstały pierwsze parki innowacji, zakładano je również na tej zasadzie (jak przykładowo Silicon Valley albo okolice drogi 128 w Bostonie).
6.3.3 Parki innowacji istnieją obecnie we wszystkich państwach Unii Europejskiej, od Lizbony po Ateny.
Parki, które omówiliśmy jak dotąd, stanowią pośród organizmów zorientowanych na innowacje te najbardziej złożone, posiadające największą siłę organizacji, ponieważ wspierając innowacje oferują wszystkie wyżej wspomniane korzyści, które przynoszą parki.
7.
Zalecenia
7.1 Zdaniem EKES-u Unia Europejska musi odgrywać aktywną rolę w promowaniu zakładania i rozwoju parków przemysłowych i technologicznych, które stanowią bieguny innowacji w państwach członkowskich i ich regionach.
Chodzi o zapewnienie pełnej integracji starych i nowych państw członkowskich w rozszerzonym rynku wewnętrznym, co stanowi jedną z podstawowych składowych nowego partnerstwa dla wzrostu i rozwoju w ramach odnowionej strategii lizbońskiej.
Ostatecznym celem jest:
- zwiększenie konkurencyjności nowych państw członkowskich i zmniejszenie międzyregionalnych dysproporcji, a zatem zagwarantowanie lepszej wydajności całej gospodarki europejskiej;
- podjęcie wyzwania, jakim jest rozwój konkurencyjności na poziomie lokalnym i regionalnym, poprzez zapewnienie sprawniejszego zarządzania restrukturyzacją przemysłową, ponownym wykorzystaniem zasobów naturalnych, finansowych i ludzkich, a także poprzez strategie gospodarcze i technologiczne pozwalające na reagowanie zarówno na możliwości jak i wyzwania płynące z integracji europejskiej i globalizacji rynku;
- zapewnienie pełnego wykorzystania możliwości wynikających ze sfinalizowania jednolitego rynku rozszerzonej Europy, przykładowo poprzez łączenie parków przemysłowych na poziomie ponadregionalnym, w oparciu o ich cele globalne;
- podwyższenie ogólnego poziomu badań i innowacji oraz pełniejsza i lepsza komercjalizacja i wprowadzanie na rynek ich wyników, poprzez ustanawianie jeszcze ściślejszych relacji pomiędzy sektorem MŚP a środowiskiem naukowo-badawczym, poprzez szkolenie wysoko kwalifikowanych pracowników zarówno poziomu operacyjnego jak i organizacyjnego, poprzez modernizację administracji publicznej i odnośnego prawodawstwa, a także rozwijanie umiejętności wszystkich uczestników procesów decyzyjnych dotyczących parków przemysłowych — celem jest uczynienie z Unii Europejskiej najbardziej dynamicznej gospodarki świata, przeznaczając na innowacje 3 % PKB;
- polepszanie, poprzez europejskie sieci parków technologicznych i przemysłowych, interakcji pomiędzy przemysłem, sektorem usług a sektorem finansowym, jak również polepszanie relacji technologicznych i zdolności do pozyskiwania i propagacji nowej wiedzy, w celu zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności oraz w celu zapewnienia, że rozmaite cele — wzrostu, konkurencyjności, zatrudnienia, zrównoważonego rozwoju i równości szans –są zbieżne i osiągalne na drodze współpracy i konsensusu;
- kontrolowanie i regularne ocenianie efektów działalności parków przemysłowych i technologicznych, ich faktycznego potencjału technicznego i rzeczywistych wyników oraz korzystnych skutków jakie wywołują, w oparciu o znormalizowane i uprzednio określone kryteria;
- zapewnienie zgodności ze standardami europejskimi, również tymi, które dotyczą konkurencji i pomocy publicznej, z jednoczesnym uwzględnieniem ewolucji tych standardów.
7.2.1 EKES uważa, że na trzech poziomach — europejskim, krajowym i regionalnym/lokalnym — należy prowadzić politykę europejską zmierzającą do faktycznego rozwoju sieci parków przemysłowych i technologicznych, jednocześnie nie tracąc z oczu ani zasady pomocniczości zawartej w traktatach, ani przepisów europejskich, szczególnie tych, które dotyczą konkurencji.
7.2.2 Komitet zaleca podejście globalne i zintegrowane, obejmujące siódmy europejski program ramowy na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, środki finansowe z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) i Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), inicjatywę na rzecz wzrostu gospodarczego, fundusze strukturalne, wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, środki przewidziane w ramach nowej polityki partnerstwa, program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (PKI), jak również wspólnotowe programy edukacyjne i szkoleniowe, nie zaniedbując jednocześnie wytycznych OWPG 2005-2008.
Pozwoli to zapewnić większą elastyczność w doborze wykorzystywanych środków oraz spójność, koordynację i uproszczenie, chociażby w zakresie dostępu do programów i prezentacji tego samego projektu z różnych punktów widzenia.
Celem jest tu wsparcie, na szczeblu międzyregionalnym i ponadregionalnym, zintegrowanych programów współpracy pomiędzy parkami przemysłowymi i technologicznymi a okręgami przemysłowymi po to, by utworzyć sieci ogólnoeuropejskie.
7.2.3 W odniesieniu do mechanizmów nowego programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (patrz INT/270, grupa analityczna), EKES zaleca, by program na rzecz innowacji i przedsiębiorczości oraz program strategicznego wsparcia w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ITC) odnosiły się w bezpośredni sposób do tworzenia sieci parków przemysłowych i technologicznych i okręgów przemysłowych, zwłaszcza odnośnie ich finansowania w początkowym okresie, ich rozbudowy dzięki łatwiejszemu dostępowi do kapitału wysokiego ryzyka oraz dzięki środkom skoncentrowanym na wdrażaniu i skuteczniejszym stosowaniu ITC poprzez inicjatywy "e-Europa" oraz "i2010".
Istotne jest, by nowe mechanizmy PKI zapewniały wsparcie dla sieci parków i okręgów przemysłowych i technologicznych, również po to, by promować udział MŚP w siódmym programie ramowym Wspólnoty Europejskiej na rzecz badań, rozwoju technologicznego i demonstracji.
7.2.4 W związku z programami szczegółowymi zawartymi w siódmym programie ramowym, zwłaszcza z programami "Możliwości", "Ludzie" i "JRC" (Wspólny Ośrodek Badań), EKES zaleca:
- zwiększyć środki wsparcia dla MŚP, szczególnie przeznaczonego na badania naukowe, organizacje i stowarzyszenia przedsiębiorstw.
Należy w pełni uznać prawo ogólnoeuropejskich sieci parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów lub okręgów przemysłowych do składania wniosków badawczych;
- wprowadzić środki wspierające pełne wykorzystanie wiedzy i potencjału badawczego regionów europejskich, rozwój parków przemysłowych technologicznych oraz klastrów przemysłowych, jak również ich łączenie się w sieci europejskie i ogólnoeuropejskie; finansować prognostykę technologiczną ("foresight activities"), by umożliwić tworzenie średnio- i krótkoterminowych projektów i strategii, równolegle do prognostyki związanej z naukami społeczno-ekonomicznymi i humanistycznymi, w ramach programu szczegółowego "Współpraca";
- udostępnić wystarczające zasoby finansowe i kadrowe przewidziane w działaniu "drogi współpracy oraz partnerstwa między przemysłem i szkolnictwem wyższym" w ramach programu szczegółowego "Ludzie", aby lepiej odpowiadać na potrzeby parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów przemysłowych; chodzi szczególnie o to, by naukowcy znali specyfikę rozwoju MŚP;
- czuwać nad tym, by wiedza fachowa zgromadzona przez Wspólny Ośrodek Badań była w pełni dostępna dla parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów przemysłowych, zwłaszcza poprzez finansowanie ich udziału w niebezpośrednich działaniach związanych z tworzeniem sieci powiązań, pobudzaniem aktywności szkoleniowej i mobilności oraz budową platform technologicznych z wykorzystaniem europejskiej wysokiej wartości dodanej oferowanej przez JRC i jego instytucje, szczególnie IPTS w Sewilli.
7.2.5 Odnośnie do EFI, EBI, inicjatywy na rzecz wzrostu gospodarczego oraz funduszy strukturalnych i funduszu spójności, zgodnie z decyzjami podjętymi podczas szczytu Rady Europejskiej w marcu 2003 r., należy powiększyć i ulepszyć synergię w dziedzinie badań i innowacji pomiędzy funduszami wspólnotowymi, EFI a EBI.
Jednocześnie, Rada Europejska podkreśliła jak ważnym jest to, by podmioty lokalne i regionalne przyjęły większą odpowiedzialność za strategię lizbońską w jej trzech wymiarach (gospodarczym, społecznym i środowiskowym).
EKES zaleca intensyfikację wysiłków podczas korekty polityki spójności — której celem jest zagwarantowanie spójności, konkurencyjności i współpracy terytorialnej — zwiększenie środków przyznawanych na innowacje i rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy, aby uprzedzać i pobudzać przemiany gospodarcze przyczyniające się do wzrostu konkurencyjności i przewagi konkurencyjnej, a także podnosić kwalifikacje zawodowe pracowników, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich.
W tym celu należy rozwijać działalność parków przemysłowych i technologicznych, klastrów przemysłowych i tworzonych przez nie sieci, zwłaszcza poprzez akcentowanie europejskiej współpracy terytorialnej i współpracy pomiędzy podmiotami publicznymi i prywatnymi (partnerstwa publiczno-prywatnym — PPP), a także w ramach programów finansowania takich jak inicjatywa EFI "Innowacja 2010".
7.2.6 Piąty wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, jak i Europejska Karta Małych i Średnich Przedsiębiorstw, pośród istotnych działań wymieniają rozwój edukacji i szkolenia zawodowego przedsiębiorców, wprowadzenie środków pozwalających na szybsze i mniej kosztowne zakładanie przedsiębiorstw, modernizację ram prawnych i przepisów, przygotowywanie większej liczby wykwalifikowanych pracowników, uproszczenie dostępu do usług za pośrednictwem internetu, poprawę warunków finansowo-podatkowych, zwiększenie możliwości technologicznych MŚP, poprawę dostępu do wzorców i doświadczeń związanych z e-biznesem.
Komitet zawsze gorąco popierał działania wspólnotowe o szczególnym znaczeniu dla parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów przemysłowych.
7.2.7 Zdaniem EKES-u należy życzyć sobie, by nowa europejska polityka sąsiedztwa — zwłaszcza jej część, która stanowi kontynuację zakresu działań 2 i 3 programu INTERREG — włączyła do finansowanych działań wspierających sieci międzyregionalne, ponadregionalne, europejskie i ogólnoeuropejskie również te działania, które dotyczą parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów przemysłowych.
7.2.8 Komitet optuje za współpracą — z agencjami zatrudnienia na szczeblu państw członkowskich, a na szczeblu europejskim ze wszystkimi podmiotami systemu instytucji pracującymi na rzecz tworzenia miejsc pracy — po to by parki przemysłowe były w stanie tworzyć nowe miejsca pracy, korzystając z możliwości płynących z pracy w sieci.
Trzeba zadbać o to, by przedsiębiorstwa, organizacje reprezentujące zatrudnionych, społeczności lokalne i organizacje pozarządowe odegrały swą rolę w tworzeniu stanowisk na wysokim poziomie, stanowiących istotny aport wiedzy dodatkowej (ukrytej).
Należy zagwarantować, by osoby pracujące w parkach przemysłowych mogły nieprzerwanie uczestniczyć w szkoleniach, kształceniu ustawicznym i przekwalifikowaniu zawodowym, które pozwolą im dostosować się do przemysłowej restrukturyzacji.
Jak stwierdzono w opinii EKES-u nr 1073/2005 przyjętej w dn. 28 i 29 września 2005 r. (CCMI/019), należy podkreślić, że dialog społeczny i zaangażowanie pracowników są kluczowe dla antycypowania i kontrolowania przemian w przemyśle.
7.2.9 Komitet nalega na stosowanie środków skierowanych na poprawę europejskich systemów edukacji i kształcenia zawodowego, zdolnych podtrzymać rozwój nowych paradygmatów produkcji i konsumpcji z poszanowaniem środowiska, zwłaszcza poprzez prowadzenie działań edukacyjnych i szkoleniowych skoncentrowanych na przekształceniach sieci parków przemysłowych i technologicznych oraz klastrów przemysłowych.
Realizacja nowych programów nauczania i kształcenia zawodowego w parkach i klastrach przemysłowych mogłaby przyczynić się do zwiększenia atrakcyjności dla młodzieży europejskiej kariery w przemyśle lub branżach technologicznych, które wymagają wysokich kwalifikacji.
7.2.10 Zgodnie ze swoim wcześniejszym stanowiskiem w tej sprawie — zwłaszcza z opinią 374/2005 z 12 kwietnia 2005 r. w sprawie europejskich okręgów przemysłowych — EKES podkreśla znaczenie utworzenia europejskiej platformy parków i okręgów przemysłowych jako biegunów innowacji (europejskiej platformy biegunów innowacji), w celu wypracowania wspólnego stanowiska strategicznego i wspólnych działań na rzecz rozwoju potencjału, a także w celu umożliwienia kulturowego rozwoju związków zawodowych i przemysłowych organizacji zawodowych, we współpracy z kompetentnymi podmiotami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
W tym kontekście należy podjąć wysiłek i wykorzystać wszystkie instrumenty stosowane do transferu wiedzy i innowacji: wymianę sprawdzonych praktyk, określenie zharmonizowanych wymagań podstawowych w zakresie identyfikacji, określenie wspólnych metod szkoleniowych, bezpośredni dostęp do fachowej wiedzy JRC, utworzenie wspólnej terminologii i klasyfikacji, wykorzystanie możliwej synergii między parkami i klastrami przemysłowymi różnych państw oraz zachęcanie do korzystania z tej synergii, oferując tym strukturom możliwość bezpośredniego udziału we wspólnotowych programach i inicjatywach. Jednocześnie należy rozwijać wspólne systemy ocen, raportowania i porównywania wyników parków przemysłowych i technologicznych oraz europejskich okręgów przemysłowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie odnawialnych źródeł energii
(2006/C 65/20)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie odnawialnych źródeł energii.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 24 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą była Ulla Brigitta SIRKEINEN, a współsprawozdawcą był Gerd WOLF.
Na 422 sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 142 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
EKES przyjął ostatnio ważne opinie [1] w kluczowych sprawach dotyczących energii.
Jak dotąd nacisk był położony na indywidualne formy energii oraz ich źródła.
Celem strategicznym tej serii opinii, którą dopełnia niniejsza opinia oraz opinia (TEN/212) w sprawie tradycyjnych paliw kopalnych — węgla, ropy i gazu ziemnego — jest dostarczenie solidnych podstaw do opracowania wykonalnych i realistycznych alternatyw dla przyszłej kombinacji źródeł energii.
Późniejsza opinia "Zaopatrzenie UE w energię — Strategia optymalizacji" połączy wszystkie te opinie w jedną całość.
1.
Wprowadzenie
1.1 Energia użytkowa [2] stanowi podstawę naszego współczesnego stylu życia oraz kultury.
Dopiero jej dostępność doprowadziła do osiągnięcia nieznanego wcześniej, obecnego standardu życia.
Potrzeba zapewnienia bezpiecznych, niedrogich, przyjaznych środowisku i zrównoważonych dostaw energii użytkowej odpowiada istocie decyzji Rady podjętych w Lizbonie, Göteborgu i Barcelonie.
1.2 Głównie w państwach nowo uprzemysłowionych i niektórych krajach rozwijających się jesteśmy świadkami szybkiego wzrostu popytu światowego na ograniczone zasoby energii z paliw kopalnych.
Duża część dostaw pochodzi z obszarów, gdzie nie znajdują zastosowania normalne zasady rynkowe bądź polityczne, a kwestia energii w coraz większym stopniu zyskuje na znaczeniu z politycznego punktu widzenia.
Ceny są niestabilne, a trend jest rosnący.
Jeśli chodzi o ekologiczne aspekty energii, niektórzy konkurenci wykazują mniejszą troskę, w szczególności w odniesieniu do potencjalnego oddziaływania na klimat światowy.
Energia z paliw kopalnych stanowi przedmiot oddzielnej opinii EKES-u, opracowywanej równolegle z niniejszą opinią.
1.3 Polityka energetyczna UE winna zająć się trzema naczelnymi wyzwaniami: zapewnieniem bezpieczeństwa dostaw, zaspokojeniem potrzeb gospodarczych oraz zmniejszeniem skutków ekologicznych.
Bezpieczeństwo dostaw w UE stoi przed problemem wysokiego i rosnącego uzależnienia od zewnętrznych zasobów energii.
W celu zaspokojenia podstawowych potrzeb obywateli po przystępnych cenach oraz zapewniania konkurencyjności przemysłu, ceny energii nie powinny być sztucznie utrzymywane na wysokim poziomie poprzez decyzje polityczne, lecz winny jednak zapewniać zachęty do inwestowania w sektor energetyczny.
Należy w sposób opłacalny zająć się kwestiami ekologicznymi, w cenach energii uwzględniając koszty zewnętrzne, a także pamiętając o potrzebie konkurencyjności światowej.
1.4 W kilku opiniach Komitet stwierdzał, że dostarczanie i użytkowanie energii wiąże się z obciążeniem dla środowiska, różnego rodzaju zagrożeniami, wyczerpywaniem się zasobów, jak również z problemem uzależnienia od dostaw zewnętrznych oraz niewiadomymi.
Pod względem technicznym żadna z opcji i technologii w zakresie przyszłego zaopatrzenia w energię nie jest idealna.
Żadna też nie jest całkowicie wolna od negatywnego wpływu na stan środowiska naturalnego.
Żadna nie jest w stanie zaspokajać wszystkich potrzeb energetycznych i być dostatecznie przewidywalną pod względem możliwości wykorzystania w długim okresie.
1.5 Aby zapewnić stabilną przyszłość energetyczną, Europa winna po pierwsze wykorzystać istniejący potencjał racjonalizacji zużycia energii.
EKES przygotowuje na ten temat opinię rozpoznawczą (wymóg Komisji Europejskiej).
Po drugie odnawialne źródła energii mają do odegrania uprzywilejowaną rolę, ponieważ są one z definicji stabilne.
Można je produkować lokalnie i jako takie nie emitują one gazów cieplarnianych, tym samym przyczyniając się zarówno do bezpieczeństwa dostaw, jak i do zwalczania zmian klimatu.
Niemniej jednak, w dającej się przewidzieć przyszłości nie mogą one same w sobie pokryć całego zapotrzebowania.
EKES rozpocznie prace nad opinią na temat przyszłej kombinacji źródeł energii, w oparciu o wyniki swych opinii na temat różnych źródeł energii.
1.6 Przedmiot niniejszej opinii stanowi obecna sytuacja oraz potencjał rozwojowy następujących odnawialnych źródeł energii: energia elektryczna uzyskiwana na małą skalę z energii wodnej, energia wiatru, biomasa, energia słoneczna oraz energia geotermalna.
Odpowiada to definicji przyjętej w dyrektywie w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, z wyłączeniem dużych elektrowni wodnych, które z technicznego punktu widzenia są w sposób oczywisty źródłem odnawialnym i są zazwyczaj zawarte w statystykach energetycznych w kategorii źródeł energii odnawialnej.
1.7 Niniejsza opinia przeanalizuje główne cechy tych technologii z punktu widzenia polityki energetycznej (bezpieczeństwo dostaw, dywersyfikacja, równowaga między popytem a podażą), polityki gospodarczej (opłacalność, konkurencja między różnymi źródłami energii, ustalenia dotyczące wsparcia) oraz polityki środowiskowej (emisje, protokół z Kioto), oraz dokona oceny ich realistycznego udziału w przyszłej kombinacji źródeł energii.
1.8 Wykorzystanie wodoru to nowa technologia energetyczna, która przyciąga wiele uwagi i wiąże się z wieloma oczekiwaniami.
Jako nośnik energii, mógłby on rozwiązać problem przechowywania energii elektrycznej (pochodzącej z niestabilnych źródeł tej energii).
Można go produkować z gazu ziemnego, który jest nośnikiem energii pierwotnej pochodzącej z paliw kopalnych i stanowi przedmiot wysokiego zapotrzebowania na inne cele lub z wody, przy wysokim nakładzie energii elektrycznej.
By opracować bezpieczną i opłacalną gospodarkę wodorową, potrzeba jeszcze wiele działań badawczych i rozwoju (R&D).
Technologia ogniw paliwowych często wiąże się z racjonalnym wykorzystaniem wodoru, lecz zasadniczo może ona funkcjonować w oparciu o inne paliwa, w tym m.in. o przetworzone źródła odnawialne.
Opinia ta nie zajmuje się szczegółowym omówieniem tych możliwości, lecz należy na nie zwrócić większą uwagę.
2.
Rozwój odnawialnych źródeł energii (OŹE)
2.1 Według statystyk Komisji Europejskiej z roku 2002 w UE 25 zużywane jest ok. 1100 TWh z odnawialnych źródeł, a całkowite zużycie energii pierwotnej wynosi 20000 TWh.
Udział odnawialnych źródeł energii wynosi zatem 5,7 %.
Z całkowitej produkcji energii elektrycznej wynoszącej 3018 TWh, 387 TWh przypada na źródła odnawialne, co odpowiada udziałowi bliskiemu 13 %.
2.2 UE przyjęła aktywną wiodącą rolę w rozwijaniu odnawialnych źródeł energii, ustalając orientacyjne cele zwiększające udział OŹE w całkowitej kombinacji źródeł energii z 6 % do 12 % oraz w energii elektrycznej z 13 % do 21 % dla 25 Państw Członkowskich.
Według tymczasowych szacunków Komisji Europejskiej cele te nie zostaną w pełni osiągnięte, niemniej jednak dotychczasowe postępy są imponujące.
Istnieje ogólna zgoda w kwestii potrzeby stałego wzrostu udziału OŹE w kombinacji źródeł energii oraz w kwestii ciągłej potrzeby wsparcia gospodarczego.
2.3 W ostatnich kilku latach wykorzystanie energii wiatru ogromnie wzrosło, pomimo rosnącej ostatnio krytyki dotyczącej względów ekologicznych i gospodarczych.
Choć wykorzystanie biomasy jest już znaczące, to wzrost jej wykorzystania pozostał na poziomie poniżej oczekiwań.
2.4 O ile wykorzystanie energii płynących bądź spiętrzonych wód śródlądowych ma długą tradycję, to wykorzystanie prądów, fal i pływów morskich pozostaje wciąż w stadium rozwoju.
Aspektom tym można by w późniejszym terminie poświęcić oddzielną opinię.
2.5 Poziom wykorzystania odnawialnych źródeł energii jest w Państwach Członkowskich bardzo zróżnicowany, waha się w zależności od warunków naturalnych oraz wyborów dokonywanych w ramach krajowej polityki energetycznej.
Bardzo zróżnicowane są również rozwój ich zastosowania w odpowiedzi na polityki UE oraz środki, przy pomocy których Państwa Członkowskie doskonalą zwiększoną produkcję i zastosowanie.
Dyrektywa 2001/77/WE w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (RES-E) pozostawia Państwom Członkowskim organizację wspierania odnawialnych źródeł energii bez jakichkolwiek starań mających na celu ujednolicenie mechanizmów wsparcia.
Nie jest to korzystne dla efektywnego rynku wewnętrznego (por. 5.6).
2.6 Wsparcie dla odnawialnych źródeł energii jest uzasadnione z przyczyn strategicznych związanych z bezpieczeństwem dostaw i polityką w zakresie klimatu.
Można je również postrzegać w świetle internalizacji kosztów zewnętrznych, jako kompensatę za brak internalizacji bądź jako wsparcie ukierunkowane obecnie bądź wcześniej na pewne tradycyjne źródła energii [3].
Wsparcie nie ma powodować zakłócenia rynków, jeżeli ukierunkowane jest na działania oddalone od świata konkurencyjności.
2.7 Interesy własne mogą spowolnić tempo zmian i zahamować uczciwą konkurencję na rynkach energii, chodzi tu również o potrzebę uzyskania przez rządy stałych dochodów z podatków bądź też innych dochodów.
Niektóre źródła energii, zwłaszcza produkty z ropy naftowej, są w UE wysoko opodatkowane.
3.
Główne cechy oraz potencjał różnych odnawialnych źródeł energii
3.1 Małe elektrownie wodne
3.1.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie.
Elektrownie wodne można podzielić na duże i małe.
Małych elektrowni wodnych (MEW, o mocy poniżej 10 MW) jest na terenie Unii Europejskiej bardzo dużo i dostępny jest wciąż znaczny potencjał (bez mała 6000 MW w samej UE 15).
Całkowite możliwości energetyczne MEW na koniec roku 2003 w UE 15 były szacowane na ok. 10700 MW.
3.1.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
MEW są idealne do elektryfikacji odosobnionych obszarów i przyczyniają się również do krajowej produkcji energii elektrycznej, gdy są podłączone do sieci energetycznej.
Dostęp do sieci stanowi pierwszy i najważniejszy krok w umożliwianiu niezależnym producentom skutecznego działania na rynku.
3.1.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
MEW były technicznie wykonalne już od stuleci, a przy odpowiednim położeniu mogą być one rentowne.
Koszty inwestycji w UE (2001) oscylują między 1000 euro/kW w Grecji i Hiszpanii do 6000 euro/kW w Niemczech, a przeciętne koszty produkcji kształtują się od 1,8 eurocentów/kWh w Belgii do 14 eurocentów/kWh w Austrii.
3.1.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw.
MEW stanowią bezpieczne źródło energii i mogą przyczynić się do bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.
MEW są w stanie wytworzyć energię elektryczną natychmiastowo, pracując zarówno przy obciążeniu podstawowym, jak i szczytowym, posiadają długi okres trwałości, są stosunkowo łatwe w utrzymaniu i charakteryzują się bardzo niezawodną i dojrzałą technologią.
3.1.5 Oddziaływanie na środowisko.
Małe elektrownie wodne stanowią ekologiczne źródło energii i nie wiążą się ze spalaniem, nie powodują zatem emisji szkodliwych substancji.
Jednakże stanowią one obciążenie dla środowiska na obszarze, na którym są położone, w szczególności z uwagi na budowę obiektu oraz zmianę ekologii wód (np. uniemożliwienie migracji ryb poprzez budowę tam). Istnieją jednak dostępne i stosowalne środki redukujące bądź eliminujące to oddziaływanie.
3.1.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Nie osiągnięto pierwszego celu, który ustalono w roku 2003 (12500 MW).
W odniesieniu do celów na rok 2010 możliwości europejskich MEW winny wynieść ok. 12000 MW przy zastosowaniu przeciętnego rocznego tempa wzrostu z ostatnich czterech lat.
Również i ta wartość nie będzie odpowiadała celom określonym przez Komisję Europejską w białej księdze.
3.2 Energia wiatru
3.2.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie.
Energia wiatru stanowi obecnie najszybciej rozwijającą się technologię wytwarzania energii elektrycznej.
W pewnych lokalizacjach o korzystnych warunkach może ona nawet być opłacalna bez zwiększonego wsparcia.
Roczne tempo wzrostu w wysokości ponad 35 % w latach 1996-2004 sprawiło, iż Europa stała się liderem w wykorzystywaniu energii wiatru.
Na koniec roku 2004 moc zainstalowana energii wiatru osiągnęła niemal 35 GW w UE 25 oraz ponad 47 GW na całym świecie.
3.2.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
Intensywne korzystanie z energii wiatru wiąże się ze znaczącymi wyzwaniami operacyjnymi.
W większości regionów nie można w każdej chwili zagwarantować dostępności energii wiatru.
Poprzez zarządzanie obciążeniem w połączeniu z innymi odnawialnymi źródłami energii, takimi jak biomasa, biogaz, elektrownie wodne i energia słoneczna, jak również nowymi możliwościami magazynowania energii, można jednak tę wadę w znacznym stopniu zmniejszyć.
Zagwarantowana moc energii wiatru (kredyt mocy) w oczywisty sposób waha się w zależności od pory roku.
Na przykład w Niemczech z całkowitej mocy zainstalowanej energii wiatru wynoszącej 36000 MW przewidzianej na 2015 r., moc ok. 1820 MW-2300 MW może być uważana za zagwarantowaną na pokrycie maksymalnego obciążenia sezonowego (na poziomie pewności dostaw energii równej 99 %).
Odpowiada to udziałowi mocy zainstalowanej energii wiatru w wysokości ok. 6 %.
Potrzebny poziom regulacji związanej z wiatrem i mocy rezerwowej zależy od jakości krótkoterminowego przewidywania energii wiatru i od wynikającej z niej różnicy między przewidywanymi i rzeczywistymi wartościami zasilania energią wiatru.
3.2.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
Z racji tego, że wytwarzanie energii elektrycznej jest w ogromny stopniu uzależnione od warunków wiatrowych, wybór odpowiedniego miejsca ma decydujące znaczenie dla ewentualnego osiągnięcia rentowności gospodarczej (jednak patrz punkt 3.2.2).
Koszty wytwarzania energii elektrycznej z energii wiatru stopniowo spadają w miarę rozwoju technologicznego.
W przypadku energii elektrycznej otrzymywanej z energii wiatru w ostatnich 15 latach odnotowano spadek kosztów o ponad 50 %.
Obecnie energia wiatru zbliża się do poziomu konkurencyjności cenowej innych paliw.
Na przykład w Zjednoczonym Królestwie lądowe wytwarzanie tej energii kosztuje obecnie 3,2 pensa/kWh (cena hurtowa energii elektrycznej wynosi 3 pensy/kWh).
Dodatkowy koszt związany z nieregularnością wiatru (np. moc rezerwowa) wynosi 0,17 pensa/kWh, kiedy energia wiatru w sieci równa jest jedynie 20 % lub mniej.
3.2.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw.
Zwiększone wykorzystanie energii wiatru w Europie doprowadziło do wahań, które obecnie z powodu zmiennej natury zasilania przez energię wiatru mają miejsce również po stronie wytwórczej, co zwiększa konieczność kontrolowania i pociąga za sobą rosnące koszty sieci.
W celu zapewnienia stabilnej pracy sieci mimo wysokiej nieprzewidywalności zasilania przez energię wiatru, operatorzy systemów przesyłu polegają na możliwie najdokładniejszych prognozach dotyczących produkcji energii wiatru.
Przewidywalny przyszły rozwój energii wiatru w Europie oznacza, że w przyszłości przy projektowaniu nowych elektrowni wiatrowych konieczne będzie zwrócenie większej niż wcześniej uwagi na niezawodność dostaw.
Z powodu masowej i trwającej ekspansji energii wiatru stało się coraz trudniejsze zagwarantowanie stabilności dostaw energii elektrycznej, szczególnie w przypadku przerw w dostawie energii.
Przyszłe morskie elektrownie wiatrowe w porównaniu z tymi na lądzie mogą dostarczyć o wiele więcej godzin pracy.
3.2.5 Oddziaływanie na środowisko.
Turbiny wiatrowe nie powodują w trakcie pracy praktycznie żadnych zanieczyszczeń czy emisji oraz bardzo niewiele w trakcie ich produkcji, montażu, konserwacji oraz demontażu.
Chociaż technologia wykorzystująca energię wiatru jest ekologiczna, to nie pozostaje ona zupełnie bez żadnego wpływu na środowisko.
Główne problemy to skutki wizualne.
3.2.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Według ostatnich prognoz Komisji Europejskiej oczekuje się, że całkowita moc energii elektrycznej pozyskanej z energii wiatru może do roku 2010 osiągnąć 70 GW.
Patrząc dalej w przyszłość, Europejskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej (EWEA) przyjęło za cel osiągnięcie do roku 2020 całkowitej mocy 180 GW, z czego 70 GW pochodziłoby z elektrowni morskich.
Oczekuje się, że do roku 2010 energia elektryczna z siły wiatru będzie stanowić 50 % wzrostu netto, a do roku 2020 ponad 70 %.
3.3 Biomasa
3.3.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie.
W roku 2001 całkowite wykorzystanie biomasy do celów energetycznych wynosiło 650 TWh.
Aby osiągnąć wyznaczony cel zwiększenia udziału OŹE do 12 %, konieczne jest dalsze 860 TWh do roku 2010.
Każdy sektor winien wnieść swój wkład: energia elektryczna 370 TWh, ciepło 280 TWh oraz biopaliwa 210 TWh.
Doprowadziłoby to do całkowitej zakumulowanej produkcji energii z biomasy w wysokości ok. 1500 TWh w roku 2010.
Dodatkową produkcję biomasy można osiągnąć w krótkim okresie czasu jedynie poprzez silne i ukierunkowane środki i działania we wszystkich trzech sektorach.
Udział biopaliw ciekłych w transporcie w europejskim zużyciu jest szacowany obecnie na 1 %.
Jednak prawdopodobne jest, że wartość ta będzie szybko rosnąć, ponieważ UE w specjalnie przewidzianej dyrektywie ustaliła cele 2 % i prawie 6 % odpowiednio na lata 2005 i 2010.
Biopaliwa stosowane będą przede wszystkim w rolnictwie i leśnictwie oraz jako paliwo dla statków ze względu na swoją biorozkładalność, jak również w innych dziedzinach, gdzie mogą przynieść szczególne korzyści ze względów ochrony środowiska, np. w miastach, gdzie większość autobusów komunikacji publicznej już napędzanych jest biopaliwami.
3.3.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
Energię elektryczną pochodzącą z biomasy można wytworzyć przy pomocy roślin energetycznych, odpadów biomasy z produkcji rolnej i przemysłowej bądź w procesie fermentacji biomasy w biogaz w elektrociepłowniach.
Elektrownie wykorzystujące biomasę są w stanie zapewnić dostawę obciążenia podstawowego.
3.3.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
Koszty wytworzenia biomasy wahają się w zależności od rodzaju użytej technologii, rozmiaru elektrowni oraz kosztu dostaw paliwa biomasowego.
W państwach europejskich istnieją różne systemy i stopnie wsparcia wykorzystania biomasy (stan na rok 2003).
Systemy stałej ceny wahają się od 3 do ponad 10 eurocentów/kWh, a wyrównania z podatków bądź opłat za certyfikaty oscylują od 0,6 eurocentów/kWh do ponad 8 eurocentów /kWh.
3.3.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw.
Potencjał biomasy w Europie jest uważany za znaczący, choć nie w pełni wykorzystany.
Dotyczy to zdecydowanie niektórych Państw Członkowskich.
Biomasa może pochodzić z wielu różnych lokalizacji bądź źródeł: lasów, rolnictwa lub miejsc gromadzenia odpadów.
Drewno z leśnictwa i przemysłu drewnopochodnego stanowi największy zasób, a w łańcuchu dostaw z lasu do bioelektrowni wprowadzono znaczne ulepszenia.
Zdecentralizowane wykorzystywanie, zwłaszcza drewna pochodzącego z przecinki lasów i drewna odpadowego, w zakładach wykorzystujących biomasę w postaci zrębków drewnianych (do ogrzewnictwa i wytwarzania energii elektrycznej), jak również do produkcji palet drewnianych stanowi doskonałą możliwość wzmacniania regionalnych sieci gospodarczych, tworzenia miejsc pracy na obszarach wiejskich oraz zmniejszania importu ropy do UE.
Istnieją jednak obawy dotyczące tworzenia nadmiernych bodźców do stosowania biomasy w wytwarzaniu energii na niekorzyść innych zastosowań nie podlegających wsparciu.
3.3.5 Oddziaływanie na środowisko.
Drewno stanowi odnawialne źródło energii, które najlepiej może zastąpić paliwa kopalne, a ponadto jest czołowym źródłem odnawialnym do produkcji energii pierwotnej w Europie.
Jego wykorzystanie w postaci energii przyczynia się do zwalczania efektu cieplarnianego, gdyż — inaczej niż w przypadku paliw kopalnych — emitowany przy spalaniu dwutlenek węgla jest ponownie absorbowany przez rosnące lasy.
Niemniej jednak przy spalaniu drewnopochodnej biomasy emitowane są inne substancje zanieczyszczające środowisko, jeśli nie zostaną one w odpowiedni sposób odfiltrowane.
Istnieje ryzyko, że intensywna kultywacja gatunków szczególnie szybko rosnących i/lub wysokoplennych gatunków przeznaczonych na produkcję biomasy, może znacznie wpłynąć delikatną równowagę środowiskową w skali regionalnej, ale nawet — jeśli wziąć pod uwagę wyręb dziewiczych lasów pod uprawę biomasy — w skali globalnej.
3.3.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Jeśli energia pozyskana z biomasy ma skutecznie przyczynić się do osiągnięcia celów polityki UE, niezbędny jest znaczący udział przemysłu we wszystkich podstawowych działaniach badawczych.
3.3.7 Biopaliwa.
Przedmiotem sporu [4] jest obecnie fakt, czy we wszystkich wypadkach z ciekłych biopaliw można uzyskać dodatni bilans mocy czy nawet czysty zysk dla środowiska, kiedy porównuje się energię zainwestowaną na np. nawozy, maszyny rolnicze, przetwarzanie itp. z potencjalnym dodatnim bilansem mocy z wyprodukowanych biopaliw.
Z drugiej strony badania zlecone przez Komisję pokazują ogólnie pozytywny bilans, lecz oczywiście rozpatrywany na czysto wynik waha się w zależności od zbioru.
Komitet zaleca zatem wyjaśnienie tego zagadnienia np. poprzez przeprowadzenie dalszych badań na ten temat, jako że kwestia zaradzenia wysokiemu poziomowi globalnej zależności od ropy naftowej jest priorytetem na agendzie politycznej.
Inne istotne zagadnienie wymagające rozważenia wiąże się z bezpieczeństwem dostaw w UE oraz z powiązanymi aspektami gospodarczymi i handlowymi bardziej intensywnego wykorzystania biopaliw ciekłych.
3.4 Słoneczna energia elektryczna (fotowoltaika)
3.4.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie W roku 2003 w UE weszło w użycie dodatkowych 180 MWp instalacji fotowoltaicznych, zwiększając całkowitą moc w Europie do ok. 570 MWp.
Ponadto jeszcze większy udział mocy zainstalowanej jest obecnie podłączony do sieci energetycznej; instalacje podłączone do sieci stanowią obecnie 86 % całkowitej mocy w Europie.
3.4.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
Najbardziej rozpowszechniony system fotowoltaiczny (PV) do domów i biur w państwach rozwiniętych jest podłączony do sieci.
Podłączenie do lokalnej sieci energetycznej pozwala na sprzedaż jakiejkolwiek w ten sposób wyprodukowanej energii przedsiębiorstwom użyteczności publicznej.
W wypadku systemów zupełnie niezależnych niezbędny jest akumulator, do którego system jest podłączony, co pozwala na używanie normalnych urządzeń elektrycznych bez zasilania prądem z sieci.
Typowe systemy niezależne od sieci stosowane są w urządzeniach przemysłowych takich jak stacje przekaźnikowe telefonii komórkowej bądź przy elektryfikacji obszarów wiejskich.
3.4.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
Stosunkowo jeszcze wysokie koszty inwestycji stanowią obecnie jedną z głównych barier rozwoju rynków PV w krótkim i średnim okresie, choć z biegiem czasu, ze wzrostem wolumenu produkcji oraz z uwagi na wynikające z innowacji stałe postępy w zwiększaniu wydajności, można zaobserwować utrzymujący się trend spadkowy cen tych systemów.
Przeciętnie jednak w czasie ostatnich 20 lat cena modułów spadała o ok. 5 % rocznie i szacuje się, iż ceny będą nadal spadać, utrzymując się jednak w wysokości ok.
0,5 euro/kWh. Obecny koszt kapitałowy instalacji typowego systemu fotowoltaicznego kształtuje się między 5 a 8 euro/W, tym samym czyniąc ze słonecznej energii elektrycznej wciąż zdecydowanie najbardziej kosztowną formę energii odnawialnej.
3.4.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw.
Promieniowanie słoneczne dostarcza Ziemi ogromnej ilości energii.
Całkowita ilość energii, która dociera ze Słońca na powierzchnię Ziemi w ciągu roku, wynosi ok. 10000 razy więcej niż roczne globalne zużycie energii.
Fotowoltaika może przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej we wszystkich przypadkach: przy systemach podłączonych do sieci, systemach niezależnych bądź hybrydowych.
3.4.5 Oddziaływanie na środowisko.
O ile sama energia słoneczna nie wiąże się z jakąkolwiek emisją zanieczyszczeń lub obawami o bezpieczeństwo środowiska związanymi z tradycyjnymi technologiami wytwarzania energii, to produkcja ogniw fotowoltaicznych wiąże się z zastosowaniem technologii wykorzystujących substancje trujące.
Urządzenia instalowane na budynkach ani nie zakłócają piękna krajobrazu, ani nie szkodzą środowisku, inaczej niż ma to niekiedy miejsce w przypadku dużych wolno stojących elektrowni.
3.4.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Na koniec roku 2003 oczekiwano w Unii Europejskiej osiągnięcia całkowitej mocy w wysokości ok. 520 MWp.
W Niemczech pod koniec 2004 r. zainstalowana moc wynosiła 800 MWp, w wyniku wzrostu w 2004 r. o 94 %. Wyznaczony w kampanii na rzecz wykorzystania energii odnawialnej cel 650 MWp został znacznie przekroczony.
W roku 2010 w Unii Europejskiej przyszła moc zainstalowana szacowana jest na ok.
1400 MWp. Prognozy Europejskiego Stowarzyszenia Przemysłu Fotowoltaicznego (EPIA) są dużo bardziej optymistyczne.
Scenariusz Komisji Europejskiej dotyczący osiągnięcia mocy o wartości 3000 MWp do końca roku 2010 jest całkiem możliwy do spełnienia, ale jego sukces zależy przede wszystkim od woli politycznej każdego Państwa Członkowskiego.
3.5 Energia cieplna Słońca
3.5.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie.
Ogromny potencjał energii cieplnej promieni słonecznych stanowi kluczowy czynnik w zapewnieniu zrównoważonego działania sektora systemów ciepłowniczych i chłodzeniowych, obniżając zarówno oddziaływanie na środowisko, jak i import energii.
Całkowity potencjał techniczny szacowany jest na 1,4 mld m2 powierzchni kolektora, co odpowiada rocznemu zyskowi energii cieplnej Słońca o wartości bez mała 700 TWh/rok.
Rynek w UE zwiększył się ponad dwukrotnie w porównaniu z rynkiem z połowy lat dziewięćdziesiątych, a jest trzykrotnie większy niż w późnych latach osiemdziesiątych.
W latach 1990 — 2001 przeciętny roczny wzrost rynku wyniósł 13,6 %.
Od roku 2000 rynek zdecydowanie przekroczył wartość 1 mln m2 pod względem powierzchni nowo zainstalowanych kolektorów rocznie.
Po znacznej recesji w roku 2002, która miała miejsce głównie w Niemczech, w roku 2003 osiągnięto nową wartość szczytową ponad 1,4 mln m2.
Korzystanie z energii cieplnej Słońca jest jak dotąd rozłożone bardzo nierówno w UE. Podczas gdy w Austrii pokrycie jest wysokie, to postęp w niektórych państwach śródziemnomorskich — mimo iż mają one ku temu świetne warunki klimatyczne — jest ledwo zauważalny, natomiast w innych (np. w Grecji) wykorzystanie energii słonecznej jest bardzo rozpowszechnione, co nie może wynikać z braku gospodarności.
3.5.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
Energię cieplną można transportować jedynie w miejscach, gdzie istnieją systemy ciepłownicze.
Nie ma jak dotąd bezpośredniego wpływu energii cieplnej Słońca na sieć elektryczną.
Jeśli chodzi o przekształcanie ciepła emitowanego przez Słońce w energię elektryczną za pomocą systemów heliotermicznych (w bateriach słonecznych lub tzw. słonecznych wieżach, gdzie potężne lustra i technologie ogniskowania wykorzystuje się do wytwarzania elektryczności z powietrza rozgrzanego do bardzo wysokiej temperatury), to zakończył się etap badań i rozwoju [5] i rozpoczyna etap demonstracji i wprowadzenia na rynek w kilku elektrowniach w Hiszpanii.
3.5.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
Energia cieplna Słońca stanowi głównie konkurencję dla konwencjonalnych systemów grzewczych opartych na paliwach kopalnych bądź energii elektrycznej.
W porównaniu z nimi charakteryzuje się ona wysokim współczynnikiem kosztów inwestycji (90-99 % kosztów całkowitych) przy raczej niskich kosztach eksploatacyjnych.
Całkowity koszt typowego domowego systemu ogrzewania wody dla domu jednorodzinnego waha się w przedziale od 700 do 5000 euro.
Dobrze zaprojektowane systemy wykorzystujące energię cieplną Słońca wytwarzają/zastępują obecnie ciepło w cenie 3-9 eurocentów/kWh.
Biorąc pod uwagę obecne ceny elektryczności, ropy i gazu oraz oczekiwany ich wzrost, dzięki nowoczesnym systemom magazynowania i skutecznej izolacji cieplnej, możliwy jest wysoki poziom dostępności zarówno w zakresie produkcji ciepłej wody, jak i pozyskiwania ciepła.
3.5.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw
Teoretyczny potencjał energii cieplnej Słońca jest olbrzymi.
Niemniej jednak praktyczny potencjał energii cieplnej Słońca jest ograniczony zarówno przez czynniki techniczne, jak i społeczno-gospodarcze.
Ponadto w czasie pochmurnych zimowych dni, gdy zapotrzebowanie na ciepło jest największe, energia ta jest najmniej dostępna.
3.5.5 Oddziaływanie na środowisko
Systemy wykorzystujące energię cieplną Słońca nie powodują w trakcie pracy praktycznie żadnego zanieczyszczenia ani emisji.
Wpływ na środowisko jest większy w czasie produkcji, montażu, konserwacji oraz demontażu.
Chociaż technologia wykorzystująca energię cieplną Słońca jest ekologiczna, to nie pozostaje ona zupełnie bez żadnego wpływu na środowisko.
3.5.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Przy zachowaniu obecnej intensywności środków na wsparcie wykorzystywania energii cieplnej Słońca, można oczekiwać, że obszary UE, na których działają urządzenia wykorzystujące tę energię, będą się zwiększały w tempie niemal 12 % rocznie.
Przy założeniu stałych stóp wzrostu, połowa tego wzrostu w wartościach bezwzględnych nastąpi między rokiem 2010 a 2015.
Energia heliotermiczna szybko zyska na znaczeniu w nasłonecznionych pasach Azji i Afryki, jeśli ceny ropy naftowej będą utrzymywały się na obecnym poziomie (ok. 60$ za baryłkę).
3.6 Energia geotermalna
3.6.1 Wzrost i rozwój w ostatnim czasie
3.6.1.1 Elektryczność
Jedynie pięć państw europejskich dysponuje zasobami naturalnymi niezbędnymi do wytwarzania elektryczności z energii geotermalnej z rozsądną wydajnością.
Na koniec roku 2003 moc zainstalowana energii geotermalnej w Unii Europejskiej z przeznaczeniem na wytwarzanie energii elektrycznej wyniosła 820 MWe.
Ponad 96 % (790 MWe) mocy zainstalowanej znajduje się we Włoszech.
3.6.1.2 Ciepło
Produkcja ciepła z energii geotermalnej może nastąpić na dwa różne sposoby.
Pierwszy polega na bezpośrednim wykorzystaniu warstw wodonośnych, których temperatura zawiera się między 30 a 150oC (tzw. zastosowania nisko- i średniotemperaturowe).
Drugi sposób wytwarzania ciepła wykorzystuje geotermalne pompy ciepła.
Łączna moc zainstalowana dla sektora energii geotermalnej o zastosowaniach niskotemperaturowych szacowana była w Unii Europejskiej na 1130 MWth, co oznacza wzrost wynoszący 7,5 % w stosunku do roku 2002.
3.6.2 Znaczenie w systemach elektrycznych i następstwa dla sieci.
Jak dotąd energia elektryczna pozyskana z energii geotermalnej może przyczynić się do produkcji elektryczności jedynie na obszarach, gdzie istnieje potencjał geotermalny.
3.6.3 Aspekty gospodarcze, w tym systemy wsparcia.
Wykorzystywanie energii geotermalnej uważane jest za inwestycję o wysokim ryzyku.
W przypadku inwestycji w elektrownię wytwarzającą energię elektryczną poziom inwestycji na poszczególnych etapach może w dużym stopniu zależeć od warunków w konkretnym miejscu.
Koszty inwestycyjne i operacyjne produkcji ciepła wahają się znacznie w zależności od państwa i sposobu zastosowania, jak również w zależności od charakterystyki zasobu (lokalne warunki geologiczne), lokalnego zapotrzebowania na ciepło oraz struktury zużycia ciepła (takich jak systemy ciepłownicze lub indywidualne bądź kolektywne systemy geotermalnych pomp ciepła).
Reprezentatywne koszty w państwach europejskich mieszczą się następujących przedziałach:
- dla kosztów inwestycji — 0,2 — 1,2 mln euro/MW
- dla kosztów produkcji — 5 — 45 euro/MW
3.6.4 Dostępność i znaczenie przy bezpieczeństwie dostaw.
Energia geotermalna Ziemi jest ogromna, jednak bez głębokich odwiertów (technologia, koszty) można wykorzystać jedynie jej drobny ułamek.
Jak dotąd wykorzystanie tej energii było ograniczone głównie do obszarów anomalii geotermicznych, na których warunki geologiczne pozwalają nośnikom na transfer ciepła z głębokich gorących stref na powierzchnię.
System HDR (Hot Dry Rock — gorące suche skały) lub inne technologie głębokich odwiertów (3-5 km) (patrz 3.6.6), które są obecnie badane, powinny w najbliższym dziesięcioleciu otworzyć nowe horyzonty w zakresie produkcji energii elektrycznej.
3.6.5 Oddziaływanie na środowisko.
Zwiększenie wykorzystania energii geotermalnej w porównaniu z rozwojem paliw kopalnych może mieć ogromny i pozytywny wpływ netto na środowisko.
Problemy środowiskowe powstają na etapie działania elektrowni geotermalnych.
Nośniki ciepła geotermalnego (para bądź gorąca woda) zwykle zawierają takie gazy jak dwutlenek węgla (CO2), siarkowodór (H2S), amoniak (NH3), metan (CH4) oraz śladowe ilości innych gazów, jak również rozpuszczone substancje, których stężenie zwykle rośnie wraz z temperaturą.
Chlorek sodu (NaCl), bor (B), arsen (As) oraz rtęć (Hg) stanowią przykładowo źródło zanieczyszczenia w przypadku ich uwolnienia do środowiska.
Hermetycznie zamknięte współosiowe ciepłowody utrudniają przedostawanie się tych substancji na powierzchnię.
3.6.6 Perspektywy przyszłego rozwoju oraz znaczenia.
Po pierwsze energia elektryczna: wysiłki poczynione szczególnie w Austrii powinny zwiększyć łączną moc w Europie do ok. 1 GWe.
W celu dostarczenia energii nadającej się do wykorzystania technicznego szczególnie w produkcji elektryczności, zbiorniki geotermalne winny być położone na wystarczająco dużej głębokości.
Ponieważ głębokość, na której znajdują się te zbiorniki, wynosi minimum 2,5 km, a najlepiej, gdy jest to przynajmniej 4-5 km, niezbędne jest wykonanie kosztownych głębokich odwiertów.
Drugi cel wspólnotowy dotyczy produkcji ciepła.
Prognozy są oparte na przeciętnym wzroście wynoszącym 50 MWth rocznie.
Wszystkie te starania powinny pozwolić sektorowi na osiągnięcie 8200 MWth, co znacznie przewyższa docelowe 5000 MWth.
Pompy grzewcze położone na niewielkiej głębokości, często zaliczane do "energii geotermalnej", można jednak z powodzeniem wykorzystać w efektywnych systemach niskotemperaturowych, np. do ogrzewania budynków, itd.
Strategia ta powinna także kłaść odpowiedni nacisk na niezbędne przedsięwzięcia badawczo-rozwojowe (B+R) służące rozwojowi geotermii, dopóki z uwagi na zmieniający się rynek energetyczny możliwa nie stanie się dokładniejsza ocena i oszacowanie kosztów długoterminowych i rzeczywistego potencjału tych technologii.
4.
Perspektywy dotyczące przyszłej roli odnawialnych źródeł energii do roku 2030 — 2040
4.1 Komisja Europejska opracowała scenariusze dotyczące energetyki aż do roku 2030.
Według dokumentu Komisji "Europejskie trendy w energetyce i transporcie do roku 2030" [6] udział odnawialnych źródeł energii, w tym energii wiatru, wody, biomasy i innych form, do roku 2030 wyniesie, zgodnie ze scenariuszem podstawowym, ok. 8,6 % zużycia energii pierwotnej i 17 % wytworzonej elektryczności.
Scenariusz ten nie uwzględnia oddziaływań podjętej na początku tego stulecia polityki UE w zakresie odnawialnych źródeł energii.
4.2 Międzynarodowa Agencja Energetyki (IEA) przewiduje, że do roku 2030 światowe zapotrzebowanie na energię elektryczną ulegnie podwojeniu, głównie za sprawą krajów rozwijających się.
Do roku 2030 na całym świecie odnawialne źródła energii zwiększą swój udział z 2 % do 6 %.
W państwach OECD udział źródeł odnawialnych zwiększy się z 6,4 % w roku 2000 do 8 % do roku 2030.
4.3 IEA opracowała również scenariusze dotyczące produkcji elektryczności z odnawialnych źródeł energii i przewiduje, że pod względem wykorzystania źródeł odnawialnych Europa będzie liderem w świecie uprzemysłowionym.
Według "scenariusza referencyjnego", udział elektryczności ze źródeł odnawialnych w europejskich państwach OECD wyniósłby ok. 20 % do roku 2030.
Pod warunkiem zastosowania w Europie pełnego wachlarza rozpatrywanych obecnie narzędzi politycznych udział energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych mógłby do roku 2030 zbliżyć się do 33 % ("scenariusz alternatywny").
Wymagałoby to bez wątpienia pełnego zastosowania całego szeregu środków wsparcia.
4.4 Europejskie stowarzyszenie sektora energetycznego EURELECTRIC przedstawia scenariusze, według których udział źródeł odnawialnych, w tym energii wodnej, miałby się zwiększyć z ok. 16 % w roku 2000 (dla UE 15) do 22,5 % w roku 2020 (dla UE 25), włączając Norwegię i Szwajcarię.
4.5 Europejska Rada Energii Odnawialnej (EREC) opublikowała ostatnio własny scenariusz, według którego do roku 2040 źródła odnawialne miałyby osiągnąć 50-procentowy udział w światowym zużyciu energii pierwotnej.
EREC przewiduje także, że do 2040 roku 80 % światowej produkcji energii elektrycznej będzie pochodziło ze źródeł odnawialnych.
4.6 Światowa Rada Energetyczna (WEC) szacuje, że w krótkim terminie źródła odnawialne będą miały marginalne znaczenie na świecie, lecz ich znaczenie zwiększy się w długim terminie.
WEC nie popiera jakichkolwiek przymusowych celów dotyczących źródeł odnawialnych.
4.7 Podsumowując powyższe scenariusze, można wysnuć wniosek, iż różne instytucje przewidują zwykle raczej stopniową zmianę w strukturze zużycia paliw, ze znaczącym wyjątkiem Europejskiej Rady Energii Odnawialnej, która przedstawia dość rewolucyjną wizję przyszłości.
4.8 Parlament Europejski głosował (na posiedzeniu plenarnym we wrześniu) nad raportem o energiach odnawialnych, w którym proponowano, aby w UE do roku 2020 udział odnawialnych źródeł energii wyniósł docelowo 20 %.
4.9 Komisja jeszcze przed końcem 2005 r. opublikuje komunikat na temat realizacji dyrektywy w sprawie wytwarzania elektryczności z odnawialnych źródeł energii.
Komunikat będzie zawierał ocenę, w jakim stopniu można osiągnąć cele wytyczone na rok 2010, oraz ewentualne propozycje dalszych działań, zwłaszcza w zakresie harmonizacji systemów wsparcia w Państwach Członkowskich.
5.
Wnioski
5.1 Wcześniejsze rozdziały pokazały, iż odnawialne źródła energii odgrywają ważną rolę w kombinacji źródeł energii w Europie i dysponują znacznym potencjałem, by zwiększyć swój udział zarówno w łącznym zużyciu, jak i w produkcji energii w Europie.
Wiele form energii odnawialnej szczególnie nadaje się do lokalnych rozwiązań na małą skalę.
5.2 Żadna forma energii ani żaden sektor energetyczny nie są same w stanie zaspokoić całkowitego popytu w poszerzonej Unii Europejskiej i rosnącego zapotrzebowania na całym świecie.
UE wymaga zrównoważonej kombinacji źródeł energii, która odpowiada celom strategii równowagi.
Źródła odnawialne dysponują potencjałem, by stanowić znaczący składnik przyszłej kombinacji energetycznej, jednak aby osiągnąć przewidywany również przez Komisję Europejską i Parlament potencjał, trzeba rozwiązać jeszcze wiele problemów.
EKES opracowuje obecnie oddzielną opinię w sprawie kombinacji źródeł energii.
5.3 Duża część rozwoju europejskich OŹE opiera się na przerywanej produkcji energii z takich źródeł, jak siła wiatru i kolektory fotowoltaiczne, które raczej uzupełniają niż zastępują moce energetyczne i zapotrzebowanie na energię.
Niesie ona także ze sobą realne problemy dotyczące rozbudowy sieci, jak i operacyjnych aspektów zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.
Choć nie ma jeszcze ogólnego porozumienia w sprawie potencjalnego stopnia, w jakim systemy energetyczne mogą objąć źródła nieciągłe, to często podaje się wartość graniczną 15-20 % całkowitej wytwarzanej energii elektrycznej.
Jedynie dodatkowe technologie magazynowania (np. wodór) umożliwiłyby przekroczenie tego limitu.
5.4 Rozwiązanie problemu uzależnienia od ropy naftowej na całym świecie jest jednym z politycznych priorytetów.
Dlatego Komitet zaleca dokładniejsze zbadanie kwestii pozyskiwania i wykorzystania netto energii z płynnych biopaliw pochodzących z różnych roślin pod względem wpływu na środowisko.
Większą uwagę należy także poświęcić bezpieczeństwu dostaw UE i związanemu z tym szerszemu wykorzystaniu płynnych biopaliw, a zwłaszcza aspektom ekonomicznym i handlowym.
5.5 Aby w pełni wykorzystać potencjał OŹE, konieczny jest dalszy rozwój technologiczny.
Jednak pozyskiwania ciepła lub chłodu ze środowiska za pomocą pomp cieplnych — technologii o ogromnym potencjale — niemal się nie dostrzega w polityce unijnej w zakresie energii odnawialnych.
Zadziwiające jest również, że w rozwoju OŹE niewiele uwagi poświęca się kolektorom heliotermicznym podgrzewającym wodę. To także jest technologia, która znacznie lepiej odpowiada uwarunkowaniom rynkowym wielu części Europy.
Właśnie w dziedzinie ciepłownictwa EKES dostrzega możliwy do wykorzystania w gospodarce już dzisiaj potencjał zastąpienia kopalnych źródeł energii źródłami odnawialnymi
5.6 Odnawialne źródła energii wymagają wsparcia gospodarczego, gdyż wiele technologii OŹE obecnie nie jest jeszcze w stanie konkurować na rynku.
Jednak sytuacja zmienia się wskutek zmian na światowych rynkach energetycznych, zwłaszcza wobec wzrostu cen i kurczących się zasobów oraz niepewności dostaw ropy naftowej.
Za OŹE coraz bardziej przemawiają ich potencjał innowacyjny oraz — po udanym wprowadzeniu na rynek — nowe możliwości dla gospodarki i tworzenie miejsc pracy.
UE, jako lider w dziedzinie technologii OŹE, może przyczynić się do tego, aby przedsiębiorstwa tego sektora osiągnęły światowy sukces.
5.7 Wprawdzie wspieranie OŹE jest z jednej strony szansą dla nowych przedsiębiorstw i określonych zawodów, jednak przy złym zarządzaniu może stanowić obciążenie dla dużej części gospodarki, zwłaszcza dla użytkowników i sektorów energochłonnych.
Środki polityczne powodujące stały wzrost cen energii mogą być szkodliwe w sytuacji, gdy wszelkie wysiłki skierowane są na realizację strategii lizbońskiej, czyli na konkurencyjność, wzrost gospodarczy i pełne zatrudnienie w Europie, przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady zrównoważonego rozwoju.
Jeśli wysokie ceny ropy naftowej są ciosem dla całej gospodarki na świecie, to zawyżone ceny prądu mogą szczególnie zaszkodzić 25 państwom UE.
5.8 Niektóre istniejące krajowe systemy wsparcia bywają bardzo kosztowne, co zagraża interesom konsumentów, jak również konkurencyjności przemysłu europejskiego.
Systemy wsparcia i koszty sieci, przyjmując, że cele UE zostaną faktycznie osiągnięte do roku 2010, prowadzą do wzrostu hurtowych cen energii elektrycznej w wysokości 13 % lub nawet 25 %, jeśli w celu osiągnięcia tych celów przyjęto by w całej Europie poziomy wsparcia stosowane już w Niemczech.
Przy uwzględnieniu szacowanych kosztów sieci oraz regulacji wartość ta wzrasta do 34 %.
Odpowiadające tym wartościom koszty za tonę uniknionego w ten sposób CO2 szacuje się odpowiednio na 88, 109 i 150 euro.
5.9 Mechaniczny wsparcia muszą być dobrze przemyślane i zorganizowane.
Powinny być skuteczne i ekonomiczne, czyli powinny zapewniać uzyskanie oczekiwanego celu przy jak najmniejszym nakładzie kosztów.
Pewne formy OŹE, których ceny osiągnęły już niemal poziom rynkowy, nie potrzebują praktycznie żadnego wsparcia, podczas gdy inne nadal wymagają nakładów na badania i rozwój.
W przypadku biomasy uwzględnić trzeba nie subwencjonowane wykorzystanie gatunków roślin użytkowych z ograniczonych upraw.
Ogólny wzrost cen dotychczasowych nośników energii (przede wszystkim paliw) jest okazją do ponownej oceny potrzebnego wsparcia i jego poziomu.
Szczególne znaczenie mają efekty systemu handlu emisjami w UE, który już zaowocował wzrostem cen prądu.
Podjęte środki nie powinny się nakładać i ani powielać.
5.10 Choć programy wsparcia są niezbędne dla dojrzewania i wchodzenia na rynek nowych technologii, jednak nie można ich bez końca utrzymywać.
Trzeba starannie rozważyć wpływ na zatrudnienie, aby nie tworzyć miejsc pracy tam, gdzie zostaną one zlikwidowane po tym, jak pomoc się skończy.
5.11 Dyrektywa UE w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych pozostawia organizację takiego wsparcia Państwom Członkowskim, co doprowadziło do niespójnej mozaiki mechanizmów wsparcia, w niektórych przypadkach zniekształcającej rynek.
Skutkiem tego jest utrata synergii, a w niektórych obszarach UE brak bodźców i impulsów rynkowych oraz niepotrzebnie wysokie koszty w innych.
Większości z tych problemów można i należy unikać poprzez wspólne podejście europejskie.
EKES już zajmował się tym problemem w swojej opinii w sprawie dyrektywy dotyczącej wspierania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (patrz przypis 1).
Wprawdzie na szczeblu europejskim nie ma jeszcze idealnego wspólnego rozwiązania, ale wśród Państw Członkowskich w zakresie systemów wsparcia widoczna jest tendencja do udzielania zielonych certyfikatów.
Po zebraniu wspólnych doświadczeń konieczne będzie dokładniejsze zanalizowanie tych kwestii.
5.12 Po "fazie pionierskiej" bezwzględnie należy przeanalizować politykę unijną w zakresie OŹE.
Trzeba przy tym należycie uwzględnić rozwój światowych rynków energetycznych z wysokimi i fluktuującymi cenami, oddziaływanie działań i strategii unijnych, zwłaszcza handlu emisjami, oraz cele strategii lizbońskiej.
Nacisk powinno się położyć na zapewnienie stałego, długoterminowego rozwoju, tak aby UE skoncentrowała się na badaniach, rozwoju i postępie technologicznym.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie "Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich (2007 r.) — W kierunku sprawiedliwego społeczeństwa"
COM (2005) 225 końcowy — 2005/0107 (COD)
(2006/C 65/14)
Dnia 27 października 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust.2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 8 grudnia 2005 r.
(Sprawozdawcą była Mária HERCZOG).
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 14 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 123 głosami za, przy 7 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Podsumowanie stanowiska EKES-u
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny potwierdza swe poparcie dla programu Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich (2007 r.).
Opowiada on się za równością szans oraz spójnością społeczną w Europie i podstawowymi prawami dla wszystkich.
1.2 We wszystkich swych poprzednich opiniach w tej sprawie EKES podkreślał, że po to, aby zgodnie z artykułem 13 [1] znikły wszelkie formy dyskryminacji, konieczny jest postęp dużo znaczniejszy, niż ten dokonany do chwili obecnej.
Należy przyznać, że podjęto już wiele działań korygujących na rzecz równości, lecz pozostały jeszcze kwestie, z których rozwiązaniem nie można zwlekać.
Pod tym względem Europejski Rok na rzecz Równych Szans (2007 r.) może stać się dobrą okazją, by wskazać i szerzej uwzględnić wymienione grupy osób.
1.3 EKES uważa, że wszystkim osobom zamieszkującym na terenie UE powinno się zagwarantować niedyskryminację i równe szanse w korzystaniu z pełnego zakresu praw człowieka: obywatelskich, politycznych, gospodarczych, społecznych i dotyczących kultury.
Zatem Rok powinien być okazją do osiągnięcia postępów w eliminowaniu wszelkich rodzajów dyskryminacji.
Mimo że szczególną uwagę zwraca się na formy dyskryminacji, o których mowa w art. 13, Rok ten powinien być traktowany jako sposobność do podniesienia świadomości na temat dyskryminacji wobec pewnych grup, które zwykle nie są brane pod uwagę, takich jak dzieci, jak również nierozwiązanych jeszcze kwestii dotyczących dyskryminacji.
1.4 EKES zatwierdza agendę społeczną na lata 2005 — 2010, która proponując strategię działań na rzecz równości szans i spójności społecznej, stawia te zagadnienia w centrum swego zainteresowania.
Z zastrzeżeniem uzupełnień i zmian wymienionych poniżej, EKES przyjmuje i popiera cele Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans (2007 r.), którego głównym wątkiem są prawa, reprezentacja, uznawanie oraz tolerancja, jak również włączenie wymienionych dziedzin do głównego nurtu myśli i działań.
2.
Uzasadnienie opinii i uwagi
2.1 Streszczenie dokumentu Komisji
2.1.1 Komunikat Komisji w sprawie agendy społecznej na lata 2005 — 2010 podkreślił wagę działań podejmowanych na rzecz równości szans zmierzających do stworzenia społeczeństwa bardziej solidarnego.
Zapowiedział on zamiar Komisji, wspomniany w komunikacie dołączonym do omawianego wniosku [2], by opracować nową strategię ramową na rzecz niedyskryminacji i równości szans dla wszystkich.
Wniosek, by rok 2007 został ogłoszony Europejskim Rokiem na rzecz Równości Szans dla Wszystkich jest jedną z głównych inicjatyw zapowiedzianych w komunikacie.
Europejski Rok na rzecz Równych Szans będzie miał na celu uświadomienie korzyści, jakie niesie ze sobą społeczeństwo sprawiedliwe i solidarne, w którym równość szans jest dla wszystkich konkretną rzeczywistością.
Patrząc z tego punktu widzenia konieczne będzie, by zająć się przeszkodami, które uniemożliwiają włączenie się do społeczeństwa oraz stworzyć takie warunki, w których różnorodność Europy uznana będzie za źródło wzbogacające życie kulturalne i społeczne.
Europejski Rok na rzecz Równych Szans stawia sobie następujące cele:
- Prawa — Podnoszenie świadomości w zakresie prawa do równości i niedyskryminacji;
- Reprezentacja — Stymulowanie debaty na temat sposobów zwiększania udziału w życiu publicznym, gospodarczym, społecznym i kulturalnym społeczeństwa;
- Uznawanie — Honorowanie i przychylne nastawienie do różnorodności;
- Poszanowanie i tolerancja — Propagowanie społeczeństwa bardziej solidarnego.
Omawiany wniosek zawiera postanowienia w sprawie Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich i propozycję budżetu przeznaczonego na jego realizację.
Wniosek zgłoszony jest na podstawie artykułu 13 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [3].
2.2 Uwagi ogólne i szczegółowe
2.2.1 Stworzenie równych szans dla wszystkich jest i powinno pozostać europejskim priorytetem politycznym.
Choć nastąpiły istotne zmiany prawne zarówno na poziomie europejskim, jak i w każdym kraju w walce z dyskryminacją, zwłaszcza w odniesieniu do wspomnianych w artykule 13 przyczyn dyskryminacji, konieczne jest prowadzenie dodatkowych działań zmierzających do zapewnienia bardziej konsekwentnego wdrażania równości szans i wyeliminowania dyskryminacji.
Często można stwierdzić występowanie pośrednich form dyskryminacji w samym momencie zaistnienia sytuacji, lecz trudno jest ten fakt udowodnić.
Słuszne byłoby uwzględnienie tych przypadków w programie Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich 2007.
2.2.2 Kolejną dziedziną, którą należy się zająć, są różnice w stopniu i zakresie ochrony przed dyskryminacją wynikającą z różnych przyczyn.
Komitet stanowczo zaleca, by w dziedzinie zatrudnienia, szkoleń, kształcenia, ochrony społecznej, świadczeń społecznych oraz dostępu do towarów i usług zakazać dyskryminacji wynikającej z płci, rasy bądź pochodzenia etnicznego, wieku oraz orientacji seksualnej.
Nieuczynienie tego niesie ze sobą zagrożenie, że wśród tych grup tworzyć się będzie hierarchia.
2.2.3 Od chwili opracowania Europejskiej karty praw podstawowych, UE nie może już być uznawana jedynie za stowarzyszenie łączące państwa wokół wspólnych interesów gospodarczych.
Wobec powyższego należałoby odpowiednio uwzględnić grupy społeczne, które zostały wyłączone z różnych form życia społecznego, gdyż zamknięto im dostęp do rynku pracy i udziału w życiu gospodarczym, albo też które żyją w biedzie, choć są aktywne na rynku pracy.
2.2.4 Różne względy społeczne i gospodarcze przemawiają na rzecz zapewnienia równości szans dla wszystkich, a zwłaszcza dla tych, którzy są dyskryminowani czy upośledzeni ze względu na warunki społeczne, gospodarcze, kulturalne, geograficzne i inne czynniki ich życia.
Mogliby oni w pełni uczestniczyć w życiu społeczeństwa i wnieść w nie wkład społeczny czy gospodarczy, gdyby zapewnić im odpowiednie wsparcie.
2.2.5 EKES uważa, że planowany na rok 2007 Europejski Rok na rzecz Równych Szans dla Wszystkich stanowi okazję do zwrócenia uwagi na osoby, które mogą zostać pominięte, np. młodzież i dzieci, które doznają dyskryminacji ze względu na wiek; osoby dyskryminowane z wielorakich przyczyn, jak również mieszkańcy regionów czy aglomeracji oddalonych od dużych ośrodków czy o małym zagęszczeniu ludności, którzy mogą nie mieć dostępu do niezbędnych świadczeń.
2.2.6 Komitet uważa, że Rok powinien także dać możliwość głębszego zastanowienia się nad głównymi wyzwaniami, takimi jak kwestia różnych rodzajów dyskryminacji występujących często wobec pewnych grup (np. niepełnosprawne dzieci, imigranci w starszym wieku, kobiety romskie).
Wreszcie należy wziąć pod uwagę, we wszystkich inicjatywach w zakresie zwalczania dyskryminacji, różny i heterogeniczny charakter najbardziej dyskryminowanych grup.
2.2.7 Europejski Rok powinien być szansą na poprawę sytuacji większej liczby grup.
Wytyczając przyszły kierunek, szczególną uwagę należy zwrócić na Międzynarodową konwencję praw dziecka ONZ, dokument ratyfikowany przez wszystkie Państwa Członkowskie UE, wobec czego można stwierdzić, że prawa te stanowią część zasad uznanych przez wspólnotę Państw Członkowskich. Pozwala to również na wyniesienie w przyszłości przestrzegania praw dziecka do rangi wymogu międzynarodowego.
2.2.8 Jest jeszcze przedwcześnie, by wypowiadać się na temat głównych doświadczeń zgromadzonych podczas Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003, który miał na celu stworzenie równych szans osobom niepełnosprawnym czy też w ramach planu działania na okres 2004 — 2010 [4] przyjętego w roku 2003. Można jednak jasno stwierdzić [5], że dzięki oddziaływaniu Europejskiego Roku Państwa Członkowskie poświęciły tej grupie osób więcej uwagi i że obywatele Unii mają bardziej rzetelne informacje na temat ich upośledzonych współobywateli.
Tym niemniej celem wprowadzenia faktycznych zmian, podstawowe znaczenie ma dokonanie odpowiedniej oceny dotychczasowych postępów i monitorowanie poszczególnych edycji Europejskiego Roku.
Obecnie EKES przygotowuje opinię w sprawie oceny i monitorowania Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych.
2.2.9 Do pośrednich skutków programu na rok 2007 należy, żeby przygotowując wnioski prawodawcze zadbać o to, by rozdział poświęcony działaniom następczym nie zawierał jedynie danych dotyczących procentu ludności Europy, która uzyskała więcej wiadomości na temat grup osób systematycznie cierpiących z powodu dyskryminacji.
Ważna jest ocena, jakie konkretne zmiany wprowadzono w życiu codziennym i w praktyce administracyjnej.
2.2.10 Uwzględnienie w sposób horyzontalny różnych przyczyn dyskryminacji we wszystkich politykach i inicjatywach UE, jak również zwrócenie uwagi na konkretne wymagania osób będących ofiarami pewnego rodzaju dyskryminacji w ramach opracowywania działań związanych z innymi formami dyskryminacji (np. biorąc pod uwagę sprawy związane z upośledzeniem przy rozpatrywaniu innych przyczyn dyskryminacji) jest kluczem do osiągnięcia postępów w eliminowaniu dyskryminacji i promowaniu równych szans.
Doświadczenie zdobyte w tym zakresie, np. odnoszące się do kwestii płci mogłoby zostać wykorzystane w przypadku innych rodzajów dyskryminacji.
2.2.11 Podstawową sprawą jest, by obok faktu, że dyskryminacja, ksenofobia i rasizm są zjawiskami nie do przyjęcia, podkreślić wartości Europy opartej na wielości kultur i znaczenie wdrożenia dyrektyw przyjętych w przeszłości w ramach europejskiej polityki zwalczania dyskryminacji.
2.2.12 EKES potwierdził już w kilku spośród swoich opinii [6] wagę, jaką przywiązuje do udziału organizacji pozarządowych, wyżej wymienionych mniejszości, pracodawców sektora prywatnego i publicznego, podmiotów gospodarki społecznej, pracowników najemnych i przedstawicieli regionów.
Należałoby również włączyć do działań ofiary dyskryminacji i grupy czy organizmy je reprezentujące na wszystkich poziomach i na wszystkich etapach wdrażania.
Podczas planowania, wdrażania i kontroli środków pomocniczych, konieczne jest, sprawdzanie (również, jeśli zajdzie taka potrzeba, poprzez sprawozdania pochodzące z innych źródeł), czy istnieje np. odpowiednia wymiana informacji z organizacjami pozarządowymi.
2.2.13 W sposób szczególny należy zwrócić uwagę i uznać rolę organizacji pozarządowych i organizacji reprezentujących dyskryminowane grupy.
Ich zaangażowanie w Europejski Rok powinno zostać zapewnione na wszystkich szczeblach (lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim) i na wszystkich etapach (planowanie ogólne, realizacja, wdrożenie, ocena i monitorowanie Roku).
W szczególności należy uwydatnić i uwzględnić rolę przedsiębiorstw i organizacji gospodarki społecznej (spółdzielnie, związki, fundacje i fundusze wzajemne) w walce z dyskryminacją.
2.2.14 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja uznała znaczenie współpracy z pracodawcami i pracobiorcami w celu rozwijania miejsc pracy wolnych od dyskryminacji oraz działań różnicujących.
EKES zaleca, by Rok Europejski posłużył do:
- określenia i propagowania wymiany informacji oraz przykładów dobrych praktyk,
- zwiększania świadomości wśród przedsiębiorstw na temat wartości dodanej poszanowania równych szans w ramach ich procedur rekrutacji i ścieżek karier,
- tworzenia partnerstw i trwałych związków pomiędzy pracodawcami a innymi stronami zainteresowanymi, w tym organizacjami pozarządowymi oraz organizacjami pracującymi z grupami dyskryminowanymi,
- wsparcia i rozwinięcia planu Komisji na rzecz społecznej odpowiedzialności biznesu, którego publikacja ma nastąpić w styczniu 2006 r.
2.2.15 Należy dobrze przygotować Europejski Rok na rzecz Równych Szans dla Wszystkich korzystając z wcześniejszych doświadczeń.
Wskazane byłoby, aby dostarczyć informacje w języku i stylu zrozumiałym przez wszystkich, stworzyć możliwość skorzystania ze szkoleń czy nauki, zapewnić odpowiednie zainteresowanie ze strony środków masowego przekazu, wsparcie ze strony innych polityk oraz konieczną pomoc techniczną.
Właściwe byłoby większe wykorzystanie, rozpowszechnienie i przystosowanie wyników badań, dobrych praktyk i programów, które się sprawdziły.
2.2.16 EKES uważa, że przewidziany budżet jest bardzo ograniczony w stosunku do ambicji i do potrzeb.
Należy zwrócić uwagę na to, żeby zapewnić odpowiednie środki do dyspozycji dla osób zaangażowanych w program od samego jego początku tak, by mogły one mieć do nich dostęp.
2.2.17 Przy okazji Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich należy również wskazać, jak ważne jest, by w krajach Unii Europejskiej stworzyć dla wszystkich warunki do lepszego rozwinięcia zdolności i możliwości, głównie poprzez integrację społeczną i naukę oraz wychodząc poza krąg wymienionych w artykule 13 i w niniejszej opinii grup.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Zasady higieny a przetwórstwo rzemieślnicze"
(2006/C 65/25)
W dniach 9- 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: "Zasady higieny a przetwórstwo rzemieślnicze".
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 9 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Lutz RIBBE.
Na 422. sesji plenarnej w dniach 14- 15 grudnia 2005 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 98 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Nowe ustawodawstwo UE w zakresie higieny żywności [1], które weszło w życie 20 maja 2004 r., ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta w odniesieniu do bezpieczeństwa żywności poprzez wysiłki integrujące całą sieć produkcji i dystrybucji żywności "od producenta do konsumenta".
Ujednolicone zasady powinny ponadto zapewnić sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
1.2 Podstawowa zasada mówi, że przedsiębiorstwa sektora spożywczego ponoszą pełną odpowiedzialność za bezpieczeństwo zdrowotne swoich produktów.
Jego zapewnieniu ma służyć przestrzeganie podstawowych i specyficznych norm higieny, jak również zastosowanie zasad analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (HACCP [2]).
1.3 Na nowe ustawodawstwo w zakresie higieny żywności składa się kilka rozporządzeń:
- rozporządzenie (WE) 178/2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego (tzw. rozporządzenie podstawowe),
- rozporządzenie (WE) 852/2004 w sprawie higieny artykułów spożywczych,
- rozporządzenie (WE) 853/2004 ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego,
- rozporządzenie (WE) 854/2004 dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
- rozporządzenie (WE) 882/2004 w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt oraz
- rozporządzenie w sprawie kryteriów mikrobiologicznych (wniosek w przygotowaniu).
1.4 Dla zapewnienia możliwie jednolitego stosowania rozporządzeń (WE) nr 852/2004 i 853/2003, Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (SANCO) opracowała następujące wytyczne.
Są one zaleceniami skierowanymi bezpośrednio do przedsiębiorstw branży spożywczej oraz do władz lokalnych:
- wytyczne w sprawie stosowania niektórych przepisów rozporządzenia nr 852/2004, SANCO/1513/2005 REV.1 z dnia 8 września 2005 r.,
- wytyczne w sprawie stosowania niektórych przepisów rozporządzenia nr 853/2004, SANCO/1514/2005 REV.
1 z dnia 8 września 2005 r.,
- wytyczne w sprawie ułatwienia stosowania zasad HACCP w przemyśle spożywczym SANCO/1955/2005 z dnia 30 sierpnia 2005 r.
1.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) w ramach procedur legislacyjnych zajął stanowisko [3], m.in. w dniach 28- 29 marca 2001 r., wobec rozporządzeń nr 852/2004 do 854/2004, popierając zdecydowanie nowe rozporządzenia, jak również zasady leżące u ich podstaw.
1.6 Za pośrednictwem niniejszej opinii Komitet pragnie zaproponować sprawdzenie, czy nowe zasady higieny wnoszą, pod względem spójności celów i środków, najlepszy możliwy wkład w politycznie pożądany zrównoważony rozwój obszarów wiejskich.
Dla gospodarczego rozwoju takich obszarów szczególne znaczenie ma drobne rzemieślnicze i/lub tradycyjne przetwórstwo.
Liczne dotychczasowe doświadczenia wskazują jednakże na znaczny spadek liczby tego rodzaju przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie przetwórstwa i zbytu mięsa oraz mleka.
Zarówno bezpośrednio zainteresowani przedsiębiorcy, jak i kompetentne władze wielokrotnie zwracali uwagę, że "wysokie unijne wymagania w zakresie higieny" powodują wspomniane zmiany strukturalne.
1.7 W tej sytuacji należy sprawdzić, czy UE rzeczywiście pośrednio lub bezpośrednio odpowiada za zmiany strukturalne spowodowane wymogami w zakresie higieny.
Nie oznacza to oczywiście w żaden sposób kwestionowania celu, jakim jest zapobieganie zagrożeniom dla zdrowia ludzkiego.
Należy się jednak dowiedzieć, czy dla osiągnięcia celów, jakie stawia sobie UE (zarówno higiena, jak i tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy) potrzebne są zróżnicowane wytyczne oraz czy zapewniono niezbędne uelastycznienia.
1.8 W ramach niniejszej opinii należy sprawdzić, czy:
a) ramy zasad higieny hamują, czy też wspierają małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego o tradycyjnych i/lub rzemieślniczych metodach produkcji;
b) poszczególne narodowe sposoby wdrażania regulacji dotyczących elastyczności nie prowadzą do niekorzystnych warunków konkurencji dla produktów rzemieślniczych czy małych przedsiębiorstw sektora spożywczego.
1.9 Ponieważ specjalne przepisy w zakresie higieny przewidziane w rozporządzeniach nr 853/2004 i 854/2004 dotyczą wyłącznie produktów pochodzenia zwierzęcego, na nich właśnie skupią się rozważania nad wpływem na przedsiębiorstwa sektora spożywczego.
Odstąpi się natomiast od analizy przetwórstwa produktów roślinnych (m. in. piekarni, cukierni) oraz innych produktów zwierzęcych (m. in. ryb), które także podlegają nowym przepisom w zakresie higieny (rozporządzenie 852/2004).
1.10 Niniejszą opinią EKES pragnie rozpocząć debatę na temat norm bezpieczeństwa żywności i związanego z tym również zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet wyraża przy tym pogląd, że ochrona konsumenta, utrzymanie różnorodności kulturowej, zapewnienie uczciwej konkurencji oraz utrzymanie i tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich są celami o równie istotnym znaczeniu i powinny być realizowane w sposób skoordynowany.
2.
Treść rozporządzeń
2.1 Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawia, oprócz ogólnych zasad i wymagań prawa żywnościowego, m.in. także procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności w celu usprawnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz swobodnego przepływu żywności i produktów paszowych.
Ponadto, poprzez zbliżenie na poziomie wspólnotowym dotychczas silnie narodowo zróżnicowanych pojęć, zasad i metod postępowania zawartych w prawodawstwie dotyczącym żywności, należy zagwarantować wysoki stopień ochrony konsumenta.
2.2 Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych konkretyzuje cele rozporządzenia nr 178/2002 i ustanawia podstawowe zasady higieny przy produkcji żywności.
Dotyczy ono wszystkich etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności.
"Rolnicza produkcja podstawowa" znajduje się również w obszarze obowiązywania rozporządzenia.
W przeciwieństwie do "przedsiębiorstw sektora spożywczego", rolnicy będący producentami podstawowymi nie muszą (jeszcze) stosować sposobów postępowania, które opierają się na zasadach HACCP, muszą jednakże przestrzegać zasad zawartych w załączniku I. Natomiast wszystkie przedsiębiorstwa sektora spożywczego muszą się zarejestrować oraz spełniać ogólne wymogi dotyczące higieny przewidziane w załączniku II do rozporządzenia.
Procedury rejestracji przedsiębiorstw ustalają władze krajowe na podstawie art. 31 rozporządzenia nr 882/2004.
2.3 Wszystkie przedsiębiorstwa sektora spożywczego, zależnie od prowadzonej produkcji, w zakresie higieny zobowiązane są do:
- spełniania mikrobiologicznych kryteriów dotyczących żywności,
- przestrzegania określonych sposobów postępowania koniecznych z punktu widzenia realizacji celów rozporządzenia,
- przestrzegania wymogów kontroli temperatury żywności,
- utrzymywania łańcucha chłodniczego,
- pobierania i analizy próbek.
2.4 Z zakresu obowiązywania rozporządzenia wyłączone są:
- produkcja podstawowa dla gospodarstwa oraz domowe przetwórstwo na potrzeby własne,
- bezpośrednie przekazywanie poprzez wytwórcę niewielkich ilości wyrobów produkcji podstawowej, ewentualnie niewielkich ilości mięsa drobiowego i zajęczaków pochodzącego z uboju w ramach produkcji rolnej, konsumentowi końcowemu lub miejscowym przedsiębiorstwom detalicznym.
2.5 Nowe regulacje dotyczące higieny nie zawierają szczegółowych przepisów na temat kryteriów określonych w punkcie 2.3 (np. rodzaje kryteriów mikrobiologicznych, zakres pobierania i rodzaj analizy próbek).
Na podstawie art. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 opracowano już projekt osobnego rozporządzenia w sprawie mikrobiologicznych kryteriów oceny żywności.
2.6 Ponieważ w przypadku produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego mogą wystąpić szczególne zagrożenia dla zdrowia, poświęcono im dwa osobne rozporządzenia:
- rozporządzenie (WE) nr 853/2004 ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego oraz
- rozporządzenie (WE) nr 854/2004 dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi.
2.7 Przedsiębiorstwa sektora spożywczego pracujące z produktami żywnościowymi pochodzenia zwierzęcego muszą:
- uzyskać stosowne zezwolenie.
Procedury udzielania zezwoleń ustalają władze krajowe na podstawie art. 31 rozporządzenia nr 882/2004;
- wypełniać szczególne przepisy dotyczące zasad higieny, ustanowione w załącznikach do rozporządzenia nr 853/2004, które odnoszą się m.in. do transportu, uboju zwierząt, rozbioru i przetwarzania mięsa (mięsa, drobiu i dziczyzny) oraz wytwarzania mleka surowego, przetwarzania mleka itp., ale także do jajek, produktów jajczarskich, ryb i przetworów rybnych, skorupiaków i innych owoców morza;
- także małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego pracujące z produktami żywnościowymi pochodzenia zwierzęcego muszą uzyskać zezwolenie.
Tymczasem Komisja w swej wytycznej SANCO 1514/2005/REV. 1 w punkcie 4.2 wyraźnie stwierdza, że "wymagania w zakresie zezwoleń nie powinny stanowić dla przedsiębiorstw żadnych nowych dodatkowych obciążeń".
2.8 Z zakresu obowiązywania rozporządzenia nr 853/2004 wyłączone są ponadto:
- bezpośrednie przekazywanie poprzez wytwórcę niewielkich ilości mięsa, drobiu i zajęczaków pochodzących z uboju w ramach produkcji rolnej, konsumentowi końcowemu lub miejscowym przedsiębiorstwom detalicznym;
- handel detaliczny, pod pewnymi warunkami (art. 1 ust. 5 lit. a)).
2.9 Wytyczne SANCO/1514/2005 rev.
1 w punkcie 3.5 precyzują, że handel detaliczny powinien być wyłączony z zakresu obowiązywania rozporządzenia nr 853/2004 i wchodzić w zakres przepisów rozporządzenia nr 852/2004 jedynie w przypadku: (a) bezpośredniego, lub (b) niewielkiego, regionalnego i ograniczonego zaopatrzenia konsumentów końcowych w produkty pochodzenia zwierzęcego.
Jednakże przyjęcie ogólnych uregulowań dotyczących handlu detalicznego pozostawia się Państwom Członkowskim.
2.10 Nowe ustawodawstwo w zakresie higieny żywności kładzie szczególny nacisk na elastyczność:
a) Wytyczne zamiast przepisów szczegółowych.
W porównaniu z obowiązującymi dotychczas przepisami prawnymi nowe rozporządzenia, zwłaszcza rozporządzenie nr 853/2004 ustanawiające specyficzne przepisy dotyczące higieny, zawierają znacznie mniej szczegółowych sformułowań (np. w sprawie wymogów budowlanych, jakie muszą spełniać zakłady dokonujące uboju zwierząt i rozbioru mięsa).
b) Uprawnienie do wydawania przepisów krajowych (rozporządzenia nr 852/2004 (art. 13), 853/2004 (art. 10) i 854/2004 (art. 17)) dla dostosowania wymogów zawartych w rozporządzeniach, mające na celu umożliwienie stosowania metod tradycyjnych na każdym z etapów produkcji, przetwarzania lub dystrybucji żywności, bądź też uwzględnienia potrzeb przedsiębiorstw sektora spożywczego w regionach o trudnym położeniu geograficznym.
c) Uprawnienie do wydawania przepisów krajowych dla uregulowania bezpośredniego zbytu (patrz punkty 2.4 i 2.8) oraz handlu detalicznego (patrz punkty 2.8 i 2.9).
3.
Małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego i rozwój obszarów wiejskich
Pojęcia i rozgraniczenia
3.1 Spektrum przedsiębiorstw sektora spożywczego w wielu Państwach Członkowskich jest ciągle jeszcze bardzo zróżnicowane.
Przetwarzanie surowców rolnych i produkcja żywności może odbywać się zarówno w dużych, przemysłowych i zorientowanych na rynek międzynarodowy przedsiębiorstwach, jak i w małych przedsiębiorstwach sektora spożywczego nastawionych bardziej (choć nie wyłącznie!) na zaopatrzenie rynków regionalnych, a także w mikroprzedsiębiorstwach.
Mikroprzedsiębiorstwa mogą być organizacyjnie i przestrzennie całkowicie powiązane z gospodarstwami rolnymi.
3.2 Ze strukturą i wielkością produkcji przedsiębiorstw sektora spożywczego wiążą się z reguły specyficzne procesy produkcji.
Także one sięgają od przemysłowych/seryjnych metod produkcji po metody rzemieślnicze i tradycyjne.
Granice między nimi są jednak płynne.
3.3 W dalszej części tekstu uwaga skupiona będzie na małych przedsiębiorstwach sektora spożywczego i mikroprzedsiębiorstwach, które częściej pracują metodami rzemieślniczymi i/lub tradycyjnymi.
3.4 Uwaga skupiać się będzie także na przedsiębiorstwach sektora spożywczego zajmujących się przetwarzaniem mięsa (włącznie z drobiem i mięsem innych małych zwierząt) oraz mleka, ponieważ dla obu tych zakresów, będących w wielu Państwach Członkowskich ważnymi obszarami tworzenia wartości w rolnictwie, wydano szczególne przepisy dotyczące higieny (patrz także: punkt 1.9).
Konkretnie chodzi przede wszystkim o regionalne rzeźnie, rzeźników samodzielnie dokonujących uboju i przetwórstwa, regionalne mleczarnie, małe rzemieślnicze serownie, serownie w gospodarstwach rolnych.
Małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego, obszary wiejskie, praca i jakość
3.5 Małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego przeważają w większości Państw Członkowskich, dlatego odgrywają istotną rolę, jeśli chodzi o tworzenie miejsc pracy.
Zalicza się do nich także zakłady rzemieślnicze, niejednokrotnie mieszczące się w obrębie miast i zwiększające zróżnicowanie produktów i różnorodność kulturalną, a przy tym — czego nie należy lekceważyć — oferujące zatrudnienie mniejszościom etnicznym.
Nasza uwaga jest jednak szczególnie skierowana na te przedsiębiorstwa sektora spożywczego, zajmujące się etapem produkcji i przetwórstwa, które mniej lub bardziej ściśle związane są z wytwarzaniem produktów podstawowych bądź surowców w rolnictwie.
Wiele spośród nich działa na obszarach wiejskich, często borykających się z problemami strukturalnymi. Tam zakłady te mają nierzadko spore znaczenie dla utrzymania i tworzenia nowych miejsc pracy.
3.5.1 Przykłady: W Europie działalność gospodarczą prowadzi ponad 150000 niezależnych rzeźni, które zatrudniają łącznie około 1 miliona osób.
Tylko w samych Niemczech istnieje obecnie około 18000 przedsiębiorstw rzemieślniczych zajmujących się rzeźnictwem (tj. 29000 rzeźni wraz z zależnymi oddziałami), zatrudniających około 168000 osób.
W dalszym ciągu 15 % tych zakładów samodzielnie dokonuje uboju, zaś 10 % zakładów rzeźniczych przekazuje do uboju zwierzęta z własnego chowu ubojniom.
Wśród innych krajów, gdzie rzemieślnicza produkcja mięsa jest szeroko rozpowszechniona, wymienić można Hiszpanię z około 35400 niezależnymi rzeźniami (wraz z oddziałami), zatrudniającymi ok. 70000 pracowników, oraz Francję, w której działa niemal 35000 małych rzeźni, zatrudniających ponad 55000 pracowników.
3.5.2 W ostatnich latach odnotowuje się wprawdzie tendencję kupowania produktów mięsnych w dużych supermarketach i dyskontach, mimo to EKES wyraźnie podkreśla duże znaczenie zakładów działających na mniejszą skalę, co nie musi wynikać tylko ze wskaźników sprzedaży [4].
3.5.3 Również w dziedzinie przetwórstwa mleka działa mnóstwo małych przedsiębiorstw.
W Niemczech w ostatnich latach w wyniku rozwoju ekologicznej produkcji mleka powstało ponad 500 serowni w gospodarstwach rolnych, zatrudniających ok. 1500 osób.
Należy do tego dodać nowe miejsca pracy utworzone w bio-mleczarniach i przemysłowych bio-serowniach.
Niestety brak jest danych na ten temat na poziomie europejskim.
3.6 W ramach Agendy 2000 Komisja i Państwa Członkowskie podkreśliły konieczność nie tylko zwiększania konkurencyjności europejskiego rolnictwa na rynku światowym, ale także przestrzegania polityki jakości.
W tym celu utrzymany i wspierany ma być wielofunkcyjny charakter rolnictwa (tzn. "europejski model agrarny").
Pod tym pojęciem należy rozumieć rolnictwo, które m.in. dostarcza produktów wysokiej jakości i w ten sposób zapewnia utrzymanie i tworzenie miejsc pracy.
Ta strategia zwiększania tworzenia wartości na obszarach wiejskich jest nierozerwalnie związana z utrzymaniem i dalszym rozwojem sektorów powiązanych z sektorem przetwórstwa żywności.
Owej polityce jakości służy także ochrona oznaczeń pochodzenia.
3.7 Polityka jakości powinna w przyszłości być realizowana m.in. poprzez rozporządzenia dotyczące EFRR w ramach osi "Dywersyfikacja" oraz poprzez program działania "Ekologiczne rolnictwo".
3.8 Strategiczne znaczenie w ramach polityki jakości mają małe przedsiębiorstwa sektora spożywczego, a zwłaszcza mali rzemieślnicy przetwarzający żywność.
Te niewielkie firmy mogą przyczyniać się do dywersyfikacji, czyli do zapewnienia konsumentom wysokiej różnorodności produktów.
Rosnący popyt świadczy o tym, że konsumenci coraz wyżej cenią taką różnorodność, a właśnie tradycyjne i rzemieślnicze metody produkcji są nierozerwalnie związane z wysoką jakością produktów.
Jednocześnie są one częścią naszego dziedzictwa kulturowego.
Zakłady te udowadniają od dziesięcioleci, że są w stanie wytwarzać bezpieczne produkty.
Różne rodzaje ryzyka wymagają różnych pojęć bezpieczeństwa
3.9 EKES odnotowuje zatem z zadowoleniem, że nowe rozporządzenia, w porównaniu z dotychczasowymi regulacjami, wykazują wyższy stopień elastyczności.
Uelastycznienie przepisów stwarza małym przedsiębiorstwom sektora spożywczego, prowadzącym tradycyjne przetwórstwo rzemieślnicze, nowe możliwości, ponieważ jednolita procedura udzielania zezwoleń pozwala im w przyszłości na uczestnictwo w ponadgranicznej wymianie handlowej.
Możliwości te wykorzystać muszą jednak także Państwa Członkowskie.
3.10 Jednocześnie jednakże uelastycznienie to niesie ze sobą również ryzyka dla małych przedsiębiorstw sektora spożywczego.
Przedsiębiorstwa, które wcześniej podlegały tylko "rejestracji" muszą teraz spełniać surowsze normy przewidywane przez procedurę udzielania zezwoleń.
Ponadto pewne specyficzne działania związane z higieną, zawarte w rozporządzeniu nr 853/2004, stawiają wyraźnie wyższe wymagania niż dotychczas.
Dotyczy to zwłaszcza wynikających stąd nakładów na kontrole mikrobiologiczne.
3.11 Wyznaczenie celów w zakresie higieny zamiast ustanawiania ścisłych norm oraz związanych z nimi klauzul uelastyczniających, pozwalają na dostosowanie zarówno koncepcji HACCP (zgodnie z rozporządzeniem nr 852/2004), jak i procedur udzielania zezwoleń do specyficznych rodzajów ryzyka związanych z różnymi typami działalności i procesami produkcji.
3.12 Uelastycznienie to ma kluczowe znaczenie dla utrzymania różnorodności przedsiębiorstw w sektorze spożywczym w Europie, jako że specyficzne rodzaje ryzyka i odpowiednie wymagania dotyczące higieny są po części ściśle związane z danym systemem produkcji, przetwarzania i dystrybucji.
W małych i rzemieślniczych przedsiębiorstwach sektora spożywczego o głównie lokalno-regionalnej dystrybucji występuje częściowo inne rozłożenie ryzyka w odniesieniu do bezpieczeństwa żywności niż w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych o ponadregionalnej i międzynarodowej dystrybucji.
Jest zrozumiałe, że w dużych zakładach o znacznej liczbie pracowników, dużej skali produkcji i rozgraniczonych zakresach odpowiedzialności sens ma wprowadzanie systemów śledzenia drogi produktów i zarządzania jakością, numeracji partii, wyrafinowanych systemów zagospodarowania przestrzeni, jak i kontroli mikrobiologicznej poszczególnych partii produktów.
W małych zakładach sektora spożywczego, w których odpowiedzialność spoczywa w rękach niewielu współpracowników i które często nie uczestniczą w wewnątrzwspólnotowym obiegu handlowym, najczęściej wystarczają proste sposoby, takie jak losowa kontrola temperatury chłodzenia lub parzenia, bądź też kontrola wzrokowa (kiełbasa gotowana, kiełbasa parzona).
W tym przypadku właściwe są tradycyjne i wypróbowane metody kontroli.
Zwiększone nakłady techniczne czy organizacyjne nie wnoszą nic z punktu widzenia higieny, prowadzą natomiast jedynie do wyższych nakładów finansowych i straty czasu.
3.13 Przykładem przeniesienia na przedsiębiorstwa rzemieślnicze wymogów, które są odpowiednie i konieczne w przypadku produkcji przemysłowej, jest zawarty już w dyrektywie 64/433/EWG obowiązek wyposażenia w sterylizatory.
Przy uboju taśmowym z typowymi dla dzisiejszych przedsiębiorstw wysokimi prędkościami przesuwu taśmy nie ma czasu na czyszczenie noża, gdy na przykład wejdzie on w kontakt z ropieniem.
Sterylizator przy każdym stanowisku rozbioru mięsa umożliwia rzeźnikowi pracującemu przy taśmie wymianę noża za każdym razem na nowy, sterylny.
Inaczej rzecz się ma w przypadku niewielkiej rzeźni: dane zwierzę rozbiera jedna osoba i w razie potrzeby zawsze ma ona wystarczająco dużo czasu, by wymienić nóż na nowy i sterylny.
Dla zapewnienia sterylności noży wystarczy przygotować w przeddzień ich odpowiednią ilość.
Sterylizator przy każdym stanowisku pracy nie jest konieczny.
Nowelizacja przepisów SANCO nr 1514 z 8 września 2005 r. uwzględnia już tę uwagę EKES-u i w punkcie 5.3 przewiduje, że w małych ubojniach wystarczy, jeśli przed ubojem przygotowana będzie odpowiednia ilość sterylnych noży.
3.14 Innymi słowy, jeżeli normy higieny i wymagania dotyczące bezpieczeństwa zostaną automatycznie wywiedzione z rodzajów ryzyka związanych z przeważającymi dzisiaj metodami działania, tzn. z produkcji przemysłowej i globalnego zbytu, oraz przeniesione na struktury rzemieślnicze, to wiąże się z tym zawsze ryzyko, że tradycyjnie rzemieślniczo wytwarzane produkty znajdą się w niekorzystnej pozycji konkurencyjnej.
Odbierze się im bezpośrednio lub częściowo pośrednio (poprzez zwiększenie kosztów) możliwość dostępu do rynku.
3.15 Gdy w niniejszej opinii żąda się pojęć higieny dostosowanych do specyficznych metod i struktur, nie chodzi tu wyłącznie o zapewnienie równych szans dostępu do rynku.
Chodzi przede wszystkim i w szczególności o zachowanie i wspieranie innowacji na obszarach wiejskich.
Tak też jedną z najważniejszych innowacji w ostatnich dziesięcioleciach był rozwój i rozpowszechnienie się rolnictwa ekologicznego.
Bez istniejących i nowo wywalczonych obszarów swobody nie mógłby mieć miejsca dalszy rozwój tradycyjnych metod przetwarzania żywności.
Należałoby zatem także w przyszłości pozostawić obszary swobody dla regionalnych osobliwości, tradycyjnych rzemieślniczych metod pracy, szczególnych cech jakościowych i szczególnych sposobów wprowadzania na rynek a jednocześnie zagwarantować konsumentom jednolity i wysoki poziom bezpieczeństwa produktów spożywczych.
4.
Możliwe, uwarunkowane nowymi ramami zasad higieny szanse i przeszkody dla małych rzemieślniczych przedsiębiorstw sektora mięsnego i mlecznego
Rozporządzenie nr 852/2004
4.1 Niektóre Państwa Członkowskie wykorzystywały przewidzianą w "starym" prawie możliwość rozróżniania w przypadku przetwarzania mięsa i mleka pomiędzy zakładami "zarejestrowanymi" i "posiadającymi zezwolenie".
Zakłady zarejestrowane nie mogły uczestniczyć w handlu wewnątrzwspólnotowym, mimo że nie miało to uzasadnienia w różnych standardach higieny.
Wytyczne SANCO/1513/2005 REV.
1 z 8 września 2005 r. w punkcie 3.4 wyraźnie wzywają Państwa Członkowskie, by podmiotom bezpośrednio sprzedającym na rynek, które wyłączone zostały z zakresu obowiązywania rozporządzeń nr 852/2004 i 853/2004, a działają w regionach przygranicznych, zezwalać na zbyt za granicą.
W ten sposób zakładom z regionów przygranicznych daje się nowe szanse wejścia na rynek.
4.2 Rozporządzenie nr 852/2004 wymaga zastosowania idei HACCP do metod postępowania, które służą bezpieczeństwu żywności.
Obowiązkowe wprowadzenie założeń HACCP należy powitać z zadowoleniem, odpowiada ono przecież rzemieślniczej tradycji osiągania maksymalnego bezpieczeństwa żywności dzięki nielicznym, ale możliwie najbardziej efektywnym kontrolom w odpowiednich miejscach.
Również wytyczne SANCO/1955/2005 z 30 sierpnia 2005 r. wskazują, w jaki sposób koncepcje HACCP dostosować można do różnych rodzajów przedsiębiorstw.
W poszczególnych Państwach Członkowskich także opracowano odpowiednie wytyczne dotyczące właściwych procedur z zakresu higieny.
Mogą one ułatwić zastosowanie HACCP w mniejszych przedsiębiorstwach sektora spożywczego, gdyż nie ma wówczas konieczności samodzielnego przeprowadzania ewentualnej analizy ryzyka i zagrożeń.
4.3 To, czy tak rozumiane założenia HACCP pomogą także rzemieślniczym przedsiębiorstwom sektora spożywczego, będzie zależało od tego, jak skonstruowane zostaną narodowe wytyczne HACCP.
Jeżeli zbyt dużo wagi zostanie przywiązane do dokumentacji i obszernych list kontrolnych, instrument ten może łatwo spowodować zwiększenie kosztów bez poprawy standardów bezpieczeństwa.
4.4 Z HACCP wiążą się kontrole mikrobiologiczne, których kryteria i zasięg wymagają jeszcze ustalenia (art. 4).
Kształt nowego rozporządzenia w sprawie kryteriów mikrobiologicznych będzie miał decydujący wpływ na koszty kontroli własnych.
Będzie miało ono także istotny wpływ na konkurencyjność małych przedsiębiorstw sektora spożywczego, ponieważ rozkładają one koszty na przykład na znacznie mniejsze ilości przetwarzanych i sprzedawanych produktów niż duże firmy.
Dlatego należy powitać z zadowoleniem przewidywane uregulowanie, że częstotliwość kontroli mięsa mielonego w małych zakładach uboju i rozbioru bądź rzeźniach dostosować można do wielkości produkcji.
Wszystkie inne przedsiębiorstwa zobowiązane są pobierać próbki raz na tydzień.
Rozporządzenie nr 853/2004: ryzyko związane z uelastycznieniem przepisów na przykładzie przetwórstwa mleka:
4.5 Poprzez uelastycznienie przepisów nie tylko same Państwa Członkowskie, ale w szczególności także regionalne władze weterynaryjne odpowiedzialne za udzielanie zezwoleń przedsiębiorstwom sektora spożywczego otrzymują dużą swobodę działania zgodnie ze swoim uznaniem.
Obecnie występują znaczne różnice w realizacji przepisów dotyczących higieny, w szczególności w obszarach zaszeregowanych przez weterynarzy jako obciążone ryzykiem, jak np. ubój drobiu blisko gospodarstw, serownie rzemieślnicze i wytwarzanie produktów z mleka surowego.
4.6 W wielu Państwach Członkowskich tymczasem liczne gospodarstwa rolne dla zapewnienia dochodowości prowadzą przetwórstwo mleka w sery.
Jak wskazują regionalne doświadczenia Polski sprzed i po jej wstąpieniu do UE, władze weterynaryjne zakazywały początkowo tworzenia serowni w gospodarstwach rolnych, powołując się na rzekome "wymogi unijne".
Okazało się, że całkowicie nieobeznane z "nowymi" ideami władze weterynaryjne początkowo na wszelki wypadek wolały postępować zgodnie z założeniem, że co nie istnieje, nie może również rodzić żadnych problemów (w tym związanych z higieną).
Jasne jest jednak, że to nie UE, lecz władze krajowe i regionalne same ponoszą tutaj odpowiedzialność.
4.7 Liczne i w starym prawodawstwie unijnym jeszcze bardziej szczegółowe przepisy w zakresie przetwórstwa mleka przestają obecnie obowiązywać.
Nowe rozporządzenie właśnie małym rzemieślniczym przedsiębiorstwom sektora spożywczego stwarza nowe szanse.
Mogą one ubiegać się o uznanie tzw. "alternatywnych metod postępowania", które nie zostały jednak w rozporządzeniu konkretnie zdefiniowane.
4.8 Istnieje zatem uzasadniona obawa, że stosując przepisy rozporządzenia na poziomie krajowym pewne Państwa Członkowskie będą próbowały przeforsować wykładnię rozporządzenia znacznie węższą i mniej korzystną dla małych przedsiębiorstw sektora spożywczego niż zamierzona przez Wspólnotę.
4.9 Przykład 1: W Niemczech przedstawiono już pierwsze projekty ogólnych przepisów administracyjnych (procedura udzielania zezwoleń zgodnie z art. 31 rozporządzenia nr 882/2004).
Przewidują one, jak to już miało miejsce przeszłości, homologację typu przed dopuszczeniem do użytku instalacji do pasteryzacji i wirówek czyszczących.
Na przedsiębiorstwach korzystających z innych urządzeń lub stosujących inne procesy spoczywa ciężar dowodu oraz koszty własnych ekspertyz.
4.10 Przykład 2: We wschodnioeuropejskich Państwach Członkowskich, takich jak Czechy, Polska oraz kraje bałtyckie, proces dostosowywania przepisów krajowych do "acquis communautaire" przebiegał podobnie jak we wschodnich landach tuż po zjednoczeniu Niemiec.
Nie tylko trudności ekonomiczne wywołały głębokie przemiany strukturalne i — co się z tym wiąże — znaczną redukcję zatrudnienia w mleczarniach i ubojniach, ale także i interesy wielkich przetwórców, polegające na poprawie wykorzystania mocy wytwórczych ich zakładów, często decydowały o praktyce udzielania zezwoleń.
4.11 Wzywa się Wspólnotę, aby przy zachowaniu uczciwej konkurencji pomiędzy poszczególnymi Państwami Członkowskimi umożliwiono władzom wykorzystanie marginesu swobody wykładni, przyznanego wysokiej jakości wyrobom tradycyjnym i regionalnym, także w interesie miejscowych małych przedsiębiorstw sektora spożywczego.
Rozporządzenie nr 853/2004: Przeszkody dla małych przedsiębiorstw sektora spożywczego w branży mięsnej
4.12 Rozporządzenie nr 853/2004 zawiera jasno zdefiniowane wytyczne, które wychodzą daleko poza dotychczas obowiązujące wytyczne dla małych przedsiębiorstw sektora spożywczego i negatywnie wpłyną na kształtowanie się kosztów, a tym samym na małe przedsiębiorstwa z tego sektora.
Oto najważniejsze z nich:
4.13 Zgodnie z nowym rozporządzeniem wszystkie ubojnie muszą dysponować miejscami postoju zwierząt [5].
Dotyczyłoby to również rzeźnictwa rzemieślniczego, nawet jeżeli w danym małym zakładzie zwierzęta nie przebywałyby długo i w ciągu tygodnia ubijano by tylko niewielką ich ilość.
Stwarza to konieczność dokonania przede wszystkim przez małe przedsiębiorstwa znacznych inwestycji, które nie przyniosłyby wyraźnych korzyści dla higieny.
Dlatego z zadowoleniem należy przyjąć fakt, że znowelizowana wersja wytycznych SANCO/1514/2005 podejmuje ten problem.
W punkcie 5.2 podkreśla się, że małych ubojni nie należy zobowiązywać do inwestowania w przesadnie rozbudowane oprzyrządowanie (sophisticated or extensiv infrastructures) lub w oprzyrządowanie do pojenia i karmienia zwierząt.
4.14 Należy zapewnić osobne pomieszczenia dla uboju i rozbioru mięsa.
Jeżeli czynności te są oddalone od siebie w czasie, omówione czynności mogą się odbywać w tych samych pomieszczeniach bez ujemnego wpływu na bezpieczeństwo żywności.
Dodatkowo należy zapewnić wystarczającą ilość czasu na osuszenie tych pomieszczeń, co poprawia stan higieny, a jednocześnie pozwala mniejszym przedsiębiorstwom sektora spożywczego uniknąć inwestycji.
Z tego powodu, przy wystarczającym oddaleniu czasowym pomiędzy ubojem a rozbiorem mięsa oraz przy odpowiednim czyszczeniu, w zmienionej wersji wytycznych należy zrezygnować z wymogu drugiego, osobnego pomieszczenia.
4.15 Nowością jest także to, że w przyszłości także małe zakłady rzemieślnicze, które do tej pory miały status "zakładów zarejestrowanych", będą musiały utrzymywać w pomieszczeniu, w którym odbywa się rozbiór mięsa, temperaturę 12oC lub zastosować "alternatywne procesy".
Abstrahując już od faktu, że praca przy 12oC jest dość problematyczna, to i tak dla małych przedsiębiorstw wynikają z tego dodatkowe koszty inwestycji i chłodzenia [6].
A tymczasem zupełnie wystarczyłoby wyjmowanie mięsa do rozbioru z chłodni porcjami.
4.16 Szczególne problemy stwarzają nowe przepisy dotyczące wymogów temperaturowych i kontrolnych w odniesieniu do mięsa mielonego, zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004, ponieważ mięso mielone ma duże znaczenie ekonomiczne także dla mikroprzedsiębiorstw i małych zakładów przetwórstwa mięsa.
Do tej pory, przynajmniej w Niemczech, zakłady te występowały "tylko" jako "zakłady zarejestrowane" i musiały przestrzegać krajowych przepisów o przechowywaniu mięsa mielonego w temperaturze 4oC.
Ponieważ w przyszłości będą istniały wyłącznie zakłady posiadające unijne zezwolenie, również rzemieślnicze zakłady przetwórstwa mięsa muszą spełniać rygorystyczne wymogi odnośnie temperatury (2oC), jakie nakłada nowe rozporządzenie [7].
O ile zakłady mielą mięso i sprzedają je tego samego dnia, (czego wymagały dotychczasowe przepisy), z wymogiem niższej temperatury nie wiąże się żadna poprawa higieny.
Ponieważ starych maszyn nie można tak po prostu przestawić na niższą temperaturę, a dodatkowo potrzebne są także nowe urządzenia rozmrażalnicze, zakłady będą musiały zainwestować w nowe chłodziarki.
Konkurencyjność zakładów rzemieślniczych pogarsza także fakt, że nowe rozporządzenie dopuszcza wytwarzanie mielonego mięsa z mięsa mrożonego.
Sprzyja to dalszemu dumpingowi cenowemu.
4.17 Nowością jest również zobowiązanie zakładów rzemieślniczych produkujących mięso mielone do przeprowadzania kontroli mikrobiologicznych, także wówczas, gdy mięso mielone zostaje sprzedane albo zamrożone bezpośrednio w dniu produkcji [8].
Prowadzi to do ponoszenia znacznych kosztów i nie przynosi wyraźnych korzyści w zakresie higieny.
Otwarta pozostaje kwestia, jakiej częstotliwości kontroli będzie się od nich wymagać.
Projekt rozporządzenia przewiduje tylko, że w przypadku małych przedsiębiorstw można zrezygnować z cotygodniowego pobierania próbek (patrz: kolejne punkty 4.18 — 4.20).
Rozporządzenie w sprawie kryteriów mikrobiologicznych
4.18 Dla przyszłej pozycji konkurencyjnej małych przedsiębiorstw sektora spożywczego szczególne znaczenie będzie miał charakter znajdującego się w opracowaniu rozporządzenia w sprawie kryteriów mikrobiologicznych.
Zakres pobierania próbek i wielkość samych próbek należy określić tak, by rozsądnie odpowiadały zakresowi produkcji zakładu i jednocześnie były istotne statystycznie.
4.19 Dotąd ubojnie raz w roku musiały przeprowadzać badania bakteriologiczne mięsa ubijanych zwierząt pod kątem całkowitej liczby bakterii oraz występowania enterobakterii, a 10 razy w roku odpowiednie badania oprzyrządowania, ścian pomieszczeń, itd.
Planowane zwiększenie częstotliwości pobierania próbek doprowadzi do znacznych dodatkowych kosztów ponoszonych przez małe przedsiębiorstwa (nt. mięsa mielonego patrz punkt 4.16).
4.20 Do tego dochodzi fakt, że ze względu na niewielki wolumen produkcji pojawiałyby się problemy nie tylko statystyczne, ale również związane z wielkością pobieranych próbek.
Wskazała na to CGAD (Conféderation Générale de l'Alimentation en Détail), francuska organizacja branżowa rzemiosła sektora spożywczego.
Według CGAD, jeżeli zachowany zostanie przewidziany zakres prób, w niektórych przypadkach po pobraniu próbek nie pozostanie już towaru do sprzedaży, nie mówiąc już nawet o powstałych przy tym kosztach.
5.
Wnioski
5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje elastyczność nowych rozporządzeń.
Oferują one tradycyjnym rzemieślniczym i regionalnym przedsiębiorstwom sektora spożywczego nowe możliwości.
5.2 EKES zwraca jednak uwagę, że ta swoboda manewru wiąże się równocześnie z ryzykiem dla rzemieślniczych przedsiębiorstw sektora spożywczego, jako że zarówno władze krajowe, jak lokalne, mogą interpretować owe przepisy na niekorzyść takich przedsiębiorstw.
Wskazują na to doświadczenia w zakresie wdrażania dyrektyw unijnych.
Wybór sposobów realizacji ustalonych celów w zakresie higieny zasadniczo pozostawić należy przedsiębiorcom.
Podkreślają to także wytyczne SANCO/1513/2005/REV.
1 z 8 września, punkt 4.
Dlatego Komisja powinna zadbać, by wytyczne te były we właściwy sposób rozpowszechniane w Państwach Członkowskich.
5.3 Zdaniem EKES występuje konieczność zmiany pewnych przepisów zawartych w rozporządzeniach:
5.3.1 Rzemieślniczy ubój pojedynczych sztuk zwierząt należy uznać za "tradycyjną metodę produkcji". Odnosi się to do wszystkich wniosków dotyczących zmian wnoszonych przez Państwa Członkowskie na podstawie art. 13 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004, art. 10 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 oraz art. 17 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 854/2004.
5.3.2 Pomieszczenia wykorzystywane przez sprzedawców detalicznych do przygotowywania i/lub rozbierania większych ilości produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego, aby te produkty następnie przekazać innym sprzedawcom detalicznym, należy bez wyjątku włączyć w zakres rozporządzenia nr 853/2004 [9].
5.3.3 Odnośnie wymogów konstrukcyjnych (załącznik III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004), przestrzegane powinny być zalecenia zawarte w SANCO 1514 w punkcie 5.2, zgodnie z którymi zakłady rzemieślnicze samodzielnie dokonujące uboju nie są zobowiązane do zapewnienia miejsc postoju i wystarczy, że zapewnią proste oprzyrządowanie do karmienia i pojenia zwierząt.
5.3.4 W przypadku, gdy przedsiębiorstwo może wykazać, że ubój i rozbiór oddalone są od siebie w czasie, powinno ono być zwolnione z obowiązku zapewnienia oddzielnego pomieszczenia (rozdział II ust. 2 lit. c)).
5.3.5 Należy zrezygnować z obowiązku utrzymywania stałej temperatury w pomieszczeniach, w których dokonuje się rozbioru mięsa, jeżeli jest ono wyjmowane z chłodni i rozbierane porcjami, jak to ma zazwyczaj miejsce w przedsiębiorstwach rzemieślniczych.
5.3.6 Odnośnie wymogów dotyczących temperatury, zakłady rzemieślnicze przetwarzające mięso powinny być wyłączone z obowiązku schładzania mięsa mielonego do temperatury 2oC (sekcja V, rozdział III, ust. 2 lit. c)) i zobowiązane do przestrzegania "starego niemieckiego przepisu dotyczącego zakładów zarejestrowanych" (4oC przy codziennym przygotowywaniu świeżego mięsa i sprzedaży wyłącznie w dniu przygotowania). Ponadto w zakładach, które jedynie w niewielkim wymiarze produkują mięso mielone i w dniu wytworzenia albo je mrożą, albo sprzedają, częstotliwość badań mikrobiologicznych tego mięsa powinno się ustalić na poziomie zgodnym z faktycznie wytworzoną ilością (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, rozdział II art. 4 ust. 3 a)).
5.3.7 EKES zachęca także do przeprowadzenia badań porównawczych celem analizy stosowania rozporządzenia w poszczególnych Państwach Członkowskich posiadających różną strukturę sektora spożywczego oraz opracowania na tej podstawie propozycji zmierzających do poprawy pozycji konkurencyjnej rzemieślniczych przedsiębiorstw branży spożywczej.
W szczególnym stopniu należy również sprawdzić dostępność szkoleń zawodowych i doskonalących dla małych przedsiębiorstw sektora spożywczego.
Ponadto konieczne jest prześledzenie kanałów, którymi wytyczne Komisji trafiają do odbiorców i zadbać, by małe przedsiębiorstwa były należycie poinformowane o wprowadzonych na ich korzyść uelastycznieniach.
Decyzja Rady w sprawie wzmocnienia transgranicznej współpracy policyjnej podczas zgromadzeń dużej liczby osób z więcej niż jednego Państwa Członkowskiego, w czasie których działania policji mają przede wszystkim na celu utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa oraz zapobieganie przestępstwom kryminalnym i ich zwalczanie
(2005/C 101/15)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 29 i 30,
uwzględniając inicjatywę Królestwa Niderlandów,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [1],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Jednym z celów Unii jest zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w ramach przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
(2) Cel ten można osiągnąć poprzez zapoczątkowanie bliższej współpracy między siłami policyjnymi.
(3) Oczywistym jest, że podczas prowadzenia działań policji mających na celu utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa oraz zapobieganie przestępstwom kryminalnym i ich zwalczanie w czasie zgromadzeń dużej liczby osób, coraz częściej dochodzi do konfrontacji sił policyjnych z uczestnikami pochodzącymi z innych Państw Członkowskich.
(4) Uwzględniając tę tendencję oraz opierając się na wcześniejszych inicjatywach [2], należy wzmocnić międzynarodową współpracę policyjną w tej dziedzinie.
(5) Oczywistym jest, że dorobek Schengen nie oferuje możliwości wystarczających dla wprowadzenia skutecznego wsparcia transgranicznego,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Definicje
Do celów niniejszej decyzji:
1. "imprezy międzynarodowe" oznaczają zgromadzenia dużej liczby osób z więcej niż jednego Państwa Członkowskiego, podczas których działania policji są przede wszystkim nakierowane na utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa oraz zapobieganie przestępstwom kryminalnym i ich zwalczanie;
2. "wsparcie transgraniczne" oznacza wsparcie udzielane na wniosek Państwa Członkowskiego przez funkcjonariuszy policji innego Państwa Członkowskiego podczas imprez międzynarodowych lub dostarczanie sprzętu przez jedno z Państw Członkowskich do wykorzystania go na terytorium innego Państwa Członkowskiego.
Artykuł 2
Cel
Niniejsza dyrektywa ma na celu, w miarę możliwości, planowanie wsparcia transgranicznego oraz podniesienie jego skuteczności.
Artykuł 3
Planowanie
1.
W ostatnim kwartale każdego roku kalendarzowego Prezydencja Rady przedstawia ogólne informacje na temat przewidywanego zapotrzebowania na wsparcie międzynarodowe w następnym roku kalendarzowym.
2.
Informacje takie dotyczą:
a) kalendarza imprez międzynarodowych zaplanowanych na następny rok kalendarzowy;
b) ogólnych informacji o pomocy międzynarodowej wnioskowanej przez Państwa Członkowskie, na których terytorium te imprezy mają się odbyć.
Należy także wskazać Państwa Członkowskie, do których ma być skierowany wniosek o udzielenie wsparcia.
3.
Informacja taka jest opracowywana przez organy centralne odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa, określone we wspólnym działaniu 97/339/WSiSW z dnia 26 maja 1997 r. przyjętym przez Radę na podstawie art. K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, dotyczącym współpracy w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa [3].
4.
Do dnia 30 października każdego roku Państwa Członkowskie przekazują Prezydencji Rady informacje określone w ust. 2.
5.
Prezydencja przesyła Radzie informacje określone w ust. 1 do zapoznania się w trybie poufnym.
Artykuł 4
Przegląd
1.
Każdego roku przed 31 stycznia, Prezydencja Rady dokonuje przeglądu wsparcia międzynarodowego udzielonego w roku poprzednim.
2.
Przegląd określony w art. 1 obejmuje:
a) informacje na temat przeprowadzonych imprez międzynarodowych,
b) informacje na temat wsparcia międzynarodowego udzielonego i otrzymanego w danym roku,
c) informacje na temat podstawowych trudności dotyczących imprez międzynarodowych, zaobserwowanych przez Państwa Członkowskie,
d) zalecenia dotyczące sposobów przezwyciężenia trudności określonych w lit. c).
3.
Przegląd opracowują organy centralne odpowiedzialne za utrzymanie porządku publicznego i bezpieczeństwa.
4.
Państwa Członkowskie przekazują Prezydencji Rady informacje określone w ust. 2, wraz z wszelkimi zaleceniami w tym zakresie, jakie chciałyby przekazać nie później niż dnia 1 grudnia każdego roku.
5.
Prezydencja przesyła Radzie przegląd określony w ust. 1 do zapoznania się w trybie poufnym.
Artykuł 5
Wsparcie i analiza
1.
Sekretariat Generalny Rady zapewnia pomoc Państwom Członkowskim poprzez dokonywanie analizy istniejących umów w zakresie wsparcia transgraniczneego.
2.
Państwa Członkowskie przekazują teksty takich umów do Sekretariatu Generalnego Rady nie później niż sześć miesięcy po wejściu w życie niniejszej decyzji.
3.
Najpóźniej w terminie jednego roku, na podstawie wyników analizy określonej w ust. 1, Rada przeprowadza dyskusję na temat możliwości znalezienia rozwiązania dla podstawowych zaobserwowanych trudności poprzez dostosowanie odpowiednich europejskich przepisów ustawodawczych i wykonawczych, a w szczególności Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen.
Artykuł 6
Publikacja
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Sporządzono w W imieniu Rady Przewodniczący
Inicjatywa Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji w celu przyjęcia decyzji ramowej Rady w sprawie europejskiego nakazu wykonania i przekazywania osób skazanych pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej
(2005/C 150/01)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 31 ust. 1 lit. a) oraz art. 34 ust. 2 lit. b),
uwzględniając inicjatywę Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rada Europejska na posiedzeniu w Tampere w dniach 15 i 16 października 1999 r. podkreśliła, że zasada wzajemnego uznawania powinna stanowić w obrębie Unii podstawę współpracy sądowej zarówno w sprawach cywilnych, jak i karnych.
(2) W dniu 29 listopada 2000 r. Rada, zgodnie z konkluzjami z posiedzenia w Tampere, przyjęła program środków mających na celu wprowadzenie w życie zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach karnych [1], w którym to programie wezwała do dokonania oceny potrzeb w zakresie nowoczesnych mechanizmów wzajemnego uznawania prawomocnych wyroków skazujących na karę pozbawienia wolności (środek 14) oraz w zakresie rozszerzenia stosowania zasady przekazywania osób skazanych w celu objęcia nią osób zamieszkałych w Państwie Członkowskim (środek 16).
(3) Program haski dotyczący wzmacniania wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej [2] wymaga od Państw Członkowskich zakończenia programu środków, w szczególności w dziedzinie wykonania prawomocnie orzeczonych kar pozbawienia wolności.
(4) Wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej ratyfikowały Konwencję Rady Europy o przekazywaniu osób skazanych, z dnia 21 marca 1983 r.
Na mocy tej Konwencji osoby skazane mogą być przekazywane w celu odbycia reszty kary wyłącznie do państwa, którego są obywatelami, oraz wyłącznie za ich zgodą oraz za zgodą zainteresowanych państw.
Protokół dodatkowy do tej Konwencji z dnia 18 grudnia 1997 r., który pod pewnymi warunkami pozwala na przekazanie danej osoby bez jej zgody, nie został ratyfikowany przez wszystkie Państwa Członkowskie.
Żaden z dokumentów nie nakłada zasadniczego obowiązku przejęcia osób skazanych w celu wykonania sankcji lub zastosowania innego środka.
(5) W stosunkach między Państwami Członkowskimi, które cechuje szczególne wzajemne zaufanie do systemów prawnych innych Państw Członkowskich, należy wyjść poza istniejące instrumenty Rady Europy dotyczące przekazywania w celu wykonania kary.
Należy nałożyć na państwo wykonujące zasadniczy obowiązek przejmowania swoich obywateli oraz osób mających legalne miejsce pobytu stałego na jego terytorium, wobec których w innym Państwie Członkowskim została prawomocnie orzeczona kara pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający, niezależnie od tego, czy wyraziły one na to zgodę, o ile nie istnieją szczególne przyczyny odmowy.
(6) Przekazanie osób skazanych w celu odbycia sankcji do państwa, którego są obywatelami, państwa legalnego pobytu lub państwa, z którym osoby te łączą inne bliskie związki, sprzyja ich resocjalizacji.
(7) Niniejsza decyzja ramowa służy [3] poszanowaniu praw podstawowych i przestrzeganiu zasad uznanych w art. 6 Traktatu i odzwierciedlonych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w jej rozdziale VI.
Żaden z przepisów niniejszej decyzji ramowej nie powinien być interpretowany jako zakaz odmowy wykonania orzeczenia, jeśli istnieją obiektywne przesłanki, aby przypuszczać, że wyrok został wydany w celu ukarania danej osoby ze względu na jej płeć, rasę, religię, pochodzenie etniczne, obywatelstwo, język, poglądy polityczne lub orientację seksualną albo że jej sytuacja może ulec pogorszeniu z któregokolwiek z tych powodów.
(8) Niniejsza decyzja ramowa nie ma na celu [3] uniemożliwienia żadnemu z Państw Członkowskich stosowania ich własnych przepisów konstytucyjnych dotyczących sprawiedliwego procesu sądowego, wolności stowarzyszania się, wolności prasy i wyrażania opinii w innych mediach,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ RAMOWĄ:
Artykuł 1
Definicje
Do celów niniejszej decyzji ramowej przyjmuje się następujące definicje:
a) "europejski nakaz wykonania" oznacza decyzję wydaną przez właściwy organ państwa wydającego w celu wykonania sankcji orzeczonej prawomocnie wobec osoby fizycznej przez sąd tego państwa;
b) "sankcja" oznacza każdą karę pozbawienia wolności lub środek zabezpieczający polegający na pozbawieniu wolności orzeczony przez sąd, na czas określony lub bezterminowo, na podstawie postępowania karnego przeprowadzonego w związku z przestępstwem;
c) "państwo wydające" oznacza Państwo Członkowskie, w którym wydano europejski nakaz wykonania;
d) "państwo wykonujące" oznacza Państwo Członkowskie, któremu został przekazany europejski nakaz wykonania w celu jego wykonania.
Artykuł 2
Wyznaczenie właściwych organów
1.
Każde Państwo Członkowskie informuje Sekretariat Generalny Rady o tym, który organ lub organy zgodnie z jego przepisami krajowymi są właściwe w rozumieniu niniejszej decyzji ramowej w przypadkach, gdy to Państwo Członkowskie jest państwem wydającym lub państwem wykonującym.
2.
Bez uszczerbku dla art. 3, każde Państwo Członkowskie może wyznaczyć, jeśli jest to konieczne ze względu na organizację jego systemu wewnętrznego, jeden lub kilka organów centralnych odpowiedzialnych za administracyjne przekazywanie i odbieranie europejskiego nakazu wykonania oraz za wspomaganie właściwych organów.
3.
Sekretariat Generalny Rady udostępnia otrzymane informacje wszystkim Państwom Członkowskim i Komisji.
Artykuł 3
Cel
1.
Celem niniejszej decyzji ramowej jest określenie zasad, stosownie do których Państwo Członkowskie uznaje i wykonuje na swoim terytorium sankcję orzeczoną przez sąd innego Państwa Członkowskiego, zgodnie z art. 1 lit. b), niezależnie od tego, czy wykonanie już rozpoczęto, czy też nie.
2.
Niniejsza decyzja ramowa ma zastosowanie w przypadkach, gdy osoba skazana znajduje się w państwie wydającym lub w państwie wykonującym.
- artykuł 2: Definicje,
- artykuł 2: Wyznaczenie właściwych organów,
- artykuł 4 ust. 3—6: Przekazywanie europejskiego nakazu wykonania,
- artykuł 6: Forma i treść europejskiego nakazu wykonania,
- artykuł 8: Uznawanie i wykonywanie europejskiego nakazu wykonania,
- artykuł 10: Decyzja w sprawie europejskiego nakazu wykonania,
- artykuł 11: Przekazanie osób,
- artykuł 12: Tranzyt,
- artykuł 13: Prawo regulujące wykonanie,
- artykuł 15: Amnestia, ułaskawienie, rewizja orzeczenia,
- artykuł 16: Informacje przekazywane przez państwo wydające,
- artykuł 17 lit. a), c), d), e) i f): Informacje przekazywane przez państwo wykonujące,
- artykuł 18: Skutki przekazania osoby skazanej,
- artykuł 19: Koszty,
- artykuł 20: Stosunek do innych umów i ustaleń,
- artykuł 21: Wykonanie,
- artykuł 22: Wejście w życie.
- artykuł 1: Definicje,
- artykuł 8: Uznawanie i wykonywanie europejskiego nakazu wykonania,
- artykuł 12: Tranzyt,
- artykuł 13: Prawo regulujące wykonanie,
- artykuł 15: Amnestia, ułaskawienie, rewizja orzeczenia,
- artykuł 17 lit. c), d), e) i f): Informacje przekazywane przez państwo wykonujące,
- artykuł 18: Skutki przekazania osoby skazanej,
- artykuł 19: Koszty,
- artykuł 20: Stosunek do innych umów i ustaleń,
- artykuł 21: Wykonanie,
- artykuł 22: Wejście w życie.
Państwo, które wydało europejski nakaz aresztowania, dostarcza państwu wykonującemu informacje zawarte w europejskim nakazie wykonania.
Właściwe organy kontaktują się bezpośrednio w sprawach odnoszących się do niniejszego ustępu.
4.
Niniejsza decyzja ramowa nie narusza obowiązku poszanowania praw podstawowych i ogólnych zasad prawa określonych w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej.
Artykuł 4
Przekazywanie europejskiego nakazu wykonania
1.
Europejski nakaz wykonania dotyczący sankcji w rozumieniu art. 1 lit. b) może zostać przekazany organom Państwa Członkowskiego, o których mowa w art. 2 ust. 1, którego obywatelem jest osoba fizyczna, wobec której orzeczono sankcję, w którym to państwie osoba ta ma miejsce legalnego pobytu stałego lub z którym łączą ją bliskie związki.
W tym drugim przypadku europejski nakaz wykonania może zostać przekazany wyłącznie za zgodą osoby skazanej.
Państwo wykonujące może także z własnej inicjatywy wystąpić do państwa wydającego z wnioskiem o przekazanie europejskiego nakazu wykonania.
Również osoba skazana może wystąpić do właściwych organów państwa wydającego lub państwa wykonującego z wnioskiem o wszczęcie procedury na podstawie niniejszej decyzji ramowej.
2.
Europejski nakaz wykonania nie jest przekazywany, jeżeli osoba, wobec której orzeczono sankcję, ma miejsce legalnego pobytu stałego w państwie wydającym, chyba że osoba skazana wyrazi zgodę na przekazanie lub orzeczenie albo wydana w jego następstwie decyzja administracyjna zawiera nakaz wydalenia lub deportacji lub przewiduje inny środek, na podstawie którego osoba ta nie może po odbyciu sankcji pozostać na terytorium państwa wydającego.
3.
Okoliczność, że oprócz sankcji w rozumieniu art. 1 lit. b) w odniesieniu do czynu stanowiącego podstawę wydania europejskiego nakazu wykonania została orzeczona także grzywna, która nie została jeszcze zapłacona przez osobę skazaną, nie uniemożliwia przekazania europejskiego nakazu wykonania.
Egzekucja grzywny w innym Państwie Członkowskim odbywa się na podstawie właściwych przepisów stosowanych w tym zakresie między Państwami Członkowskimi.
4.
Europejski nakaz wykonania jest przekazywany bezpośrednio przez właściwy organ państwa wydającego właściwemu organowi państwa wykonującego za pomocą jakiegokolwiek środka pozwalającego na uzyskanie dokumentu pisemnego, umożliwiającego państwu wykonującemu stwierdzenie jego autentyczności.
Wszelkie oficjalne zawiadomienia przekazywane są bezpośrednio pomiędzy wymienionymi właściwymi organami.
5.
Państwo wydające przekazuje każdorazowo europejski nakaz wykonania odnoszący się do danej osoby tylko do jednego państwa wykonującego.
6.
Jeżeli właściwemu organowi w państwie wydającym nie jest znany właściwy organ w państwie wykonującym, podejmuje on niezbędne starania w celu uzyskania takiej informacji od państwa wykonującego, również poprzez punkty kontaktowe Europejskiej Sieci Sądowej utworzonej na podstawie wspólnego działania Rady 98/428/WSiSW [5].
7.
Jeżeli organ państwa wykonującego, który otrzymuje europejski nakaz wykonania, nie jest właściwy do uznania tego nakazu ani do podjęcia działań niezbędnych do jego wykonania, przekazuje on z urzędu europejski nakaz wykonania właściwemu organowi oraz informuje o tym odpowiednio właściwy organ w państwie wydającym.
Artykuł 5
Stanowisko osoby skazanej i pouczenie jej
1.
Jeżeli osoba skazana przebywa w państwie wydającym, zapewnia się jej, w miarę możliwości, sposobność przedstawienia jej stanowiska ustnie lub na piśmie przed wydaniem europejskiego nakazu wykonania.
Z zastrzeżeniem art. 4 ust. 1 zdanie drugie, zgoda tej osoby na przekazanie europejskiego nakazu wykonania nie jest wymagana.
Jednakże jej stanowisko jest brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wydaniu europejskiego nakazu wykonania oraz przy określeniu państwa wykonującego, do którego nakaz ten zostanie przekazany.
2.
Jeżeli osoba skazana przebywa w państwie wydającym, właściwy organ tego państwa poucza ją o skutkach przekazania nakazu do państwa wykonującego.
Jeżeli osoba skazana przebywa w państwie wykonującym, pouczenia dokonuje właściwy organ tego państwa, jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł 6
Forma i treść europejskiego nakazu wykonania
1.
Europejski nakaz wykonania zawiera informacje wymienione w formularzu zawartym w Załączniku.
Właściwy organ państwa wydającego potwierdza prawidłowość podanych informacji i podpisuje go.
2.
Europejski nakaz wykonania jest tłumaczony na język urzędowy lub jeden z języków urzędowych państwa wykonującego.
Każde Państwo Członkowskie może przy przyjęciu niniejszej decyzji ramowej lub w terminie późniejszym oświadczyć w deklaracji złożonej w Sekretariacie Generalnym Rady, że będzie przyjmowało tłumaczenie w jednym lub kilku innych językach urzędowych Unii.
Artykuł 7
Zakres stosowania
1.
Następujące przestępstwa stanowią podstawę uznania i wykonania europejskiego nakazu wykonania zgodnie z niniejszą decyzją ramową i bez weryfikacji podwójnej karalności czynu, jeżeli zgodnie z prawem państwa wydającego są w tym państwie zagrożone karą pozbawienia wolności o górnej granicy ustawowego zagrożenia co najmniej trzech lat lub zastosowaniem środka zabezpieczającego:
- udział w organizacji przestępczej,
- terroryzm,
- handel ludźmi,
- wykorzystywanie seksualne dzieci i pornografia dziecięca,
- nielegalny handel środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi,
- nielegalny handel bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi,
- korupcja,
- nadużycia finansowe, w tym mające negatywny wpływ na interesy finansowe Wspólnot Europejskich w rozumieniu Konwencji z dnia 26 lipca 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [6],
- pranie wpływów pieniężnych z przestępczości,
- fałszowanie walut, w tym euro,
- przestępczość komputerowa,
- przestępczość przeciwko środowisku, w tym nielegalny handel zagrożonymi gatunkami zwierząt i roślin oraz ich odmianami,
- ułatwienie bezprawnego wjazdu i pobytu,
- zabójstwo, ciężkie uszkodzenie ciała,
- nielegalny handel organami i tkankami ludzkimi,
- porwanie, bezprawne przetrzymywanie i branie zakładników,
- rasizm i ksenofobia,
- kradzież zorganizowana lub rozbój z użyciem broni,
- nielegalny handel dobrami kultury, w tym antykami i dziełami sztuki,
- oszustwo,
- ściąganie haraczy i wymuszenie,
- podrabianie towarów i piractwo,
- fałszowanie dokumentów urzędowych i handel nimi,
- fałszowanie środków płatniczych,
- nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost,
- nielegalny handel materiałami jądrowymi lub radioaktywnymi,
- handel kradzionymi pojazdami,
- gwałt,
- podpalenie,
- przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego,
- bezprawne zajęcie samolotu/statku,
- sabotaż.
2. Rada może w dowolnym czasie podjąć decyzję, stanowiąc jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim, na warunkach określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu, o dodaniu innych rodzajów przestępstw do wykazu zawartego w ust. 1. Rada bada, w świetle sprawozdania przedłożonego jej na podstawie art. 21 ust. 4 niniejszej decyzji ramowej, czy wykaz ten należy rozszerzyć lub zmienić.
3.
W odniesieniu do przestępstw innych niż określone w ust. 1 państwo wykonujące może uzależnić uznanie i wykonanie europejskiego nakazu wykonania od tego, czy nakaz ten odnosi się do czynów stanowiących przestępstwo także w świetle prawa państwa wykonującego, niezależnie od jego znamion czy też sposobu określenia przestępstwa.
Artykuł 8
Uznawanie i wykonywanie europejskiego nakazu wykonania
1.
Właściwy organ państwa wykonującego, z pominięciem dalszych formalności, uznaje europejski nakaz wykonania, który został przekazany zgodnie z art. 4, oraz niezwłocznie podejmuje wszelkie niezbędne środki w celu jego wykonania, chyba że właściwy organ postanowi powołać jedną z podstaw odmowy uznania i wykonania, przewidzianych w art. 10.
2.
W przypadku gdy sankcja ze względu na jej długość jest niezgodna z podstawowymi zasadami prawa państwa wykonującego, właściwy organ tego państwa może podjąć decyzję o dostosowaniu sankcji do jej maksymalnej wysokości przewidzianej za przestępstwo w prawie krajowym tego państwa.
3.
W przypadku gdy sankcja ze względu na jej rodzaj jest niezgodna z prawem państwa wykonującego, właściwy organ tego państwa może orzeczeniem sądowym lub aktem administracyjnym dostosować ją do kary lub środka przewidzianego za przestępstwo tego samego rodzaju zgodnie z prawem tego państwa.
Sankcja ta lub środek musi odpowiadać możliwie najściślej sankcji orzeczonej w państwie wydającym, co oznacza, że sankcja nie może zostać zamieniona na karę pieniężną.
Dostosowanie nie może spowodować zaostrzenia sankcji orzeczonej w państwie wydającym.
4. Jeżeli europejski nakaz wykonania został wydany również w związku z czynami nieobjętymi art. 7 ust. 1, a państwo wykonujące odmawia uznania i wykonania europejskiego nakaz wykonania ze względu na te czyny, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b), państwo to musi zwrócić się do państwa wydającego o informację, jaka część sankcji odnosi się do tych czynów. Po otrzymaniu tej informacji państwo wykonujące może zmniejszyć sankcję o tę jej część, która została wskazana przez państwo wydające.
Artykuł 9
Podstawy odmowy uznania i wykonania
1.
Właściwe organy w państwie wykonującym mogą odmówić uznania i wykonania europejskiego nakazu wykonania, jeżeli:
a) przeciwko danej osobie w odniesieniu do tych samych czynów zostało wydane orzeczenie w państwie wykonującym lub w państwie innym niż państwo wydające lub wykonujące, o ile w tym drugim przypadku orzeczenie zostało wykonane, jest aktualnie wykonywane lub nie może być już wykonane zgodnie z prawem państwa, w którym wydano to orzeczenie;
b) w przypadku, o którym mowa w art. 7 ust. 3, nakaz wykonania odnosi się do czynów, które nie stanowiłyby przestępstwa zgodnie z prawem państwa wykonującego; jednakże w odniesieniu do podatków lub opłat, ceł i obrotu dewizowego nie można odmówić wykonania nakazu wykonania na tej podstawie, że prawo państwa wykonującego nie nakłada tego samego rodzaju podatków lub opłat albo też nie zawiera tego samego rodzaju przepisów dotyczących podatków, opłat, ceł oraz obrotu dewizowego, co prawo państwa wydające;
c) wykonanie orzeczenia zgodnie z prawem państwa wykonującego uległo przedawnieniu, o ile europejski nakaz wykonania odnosi się do czynów, które wchodzą w zakres jurysdykcji państwa wykonującego zgodnie z jego własnym prawem;
d) europejski nakaz wykonania został wydany przeciwko osobie fizycznej, która zgodnie z przepisami państwa wykonującego ze względu na swój wiek nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej za czyny, w związku z którymi wydano europejski nakaz wykonania;
e) w chwili otrzymania europejskiego nakazu wykonania przez właściwy organ, zgodnie z art. 4 ust. 1, pozostały do odbycia mniej niż cztery miesiące sankcji;
f) dana osoba nie wyraża zgody na przekazanie europejskiego nakazu wykonania, a nakaz został wydany w celu wykonania sankcji orzeczonej zaocznie, o ile osoba ta nie została osobiście wezwana lub poinformowana w inny sposób o czasie i miejscu postępowania, które zakończyło się wydaniem orzeczenia zaocznego lub jeżeli osoba ta nie zgłosiła właściwemu organowi, że nie kwestionuje rozstrzygnięcia;
g) osoba fizyczna, wobec której został wydany europejski nakaz wykonania, nie posiada ani obywatelstwa państwa wykonującego, ani miejsca legalnego pobytu stałego w tym państwie, ani też nie łączą jej z nim jeszcze bliskie związki.
2.
W przypadkach określonych w ust. 1 lit. a), f) i g) zanim właściwy organ państwa wykonującego podejmie decyzję o odmowie uznania i wykonania europejskiego nakazu wykonania, zasięga opinii właściwego organu w państwie wydającym, z wykorzystaniem wszelkich odpowiednich środków, a w stosownych przypadkach zwraca się też z prośbą o niezwłoczne przekazanie wszelkich niezbędnych dodatkowych informacji.
Artykuł 10
Decyzja w sprawie europejskiego nakazu wykonania oraz terminy
1.
Właściwy organ państwa wykonującego podejmuje decyzję w sprawie wykonania europejskiego nakazu wykonania tak szybko, jak to możliwe, a w każdym razie w terminie nieprzekraczającym trzech tygodni od otrzymania tego nakazu.
2.
Jeżeli w wyjątkowych przypadkach nie jest możliwe podjęcie decyzji w sprawie wykonania europejskiego nakazu wykonania w terminie określonym w ust. 1, właściwy organ państwa wykonującego niezwłocznie informuje o tym oraz o zaistniałych przyczynach właściwy organ państwa wydającego.
W takiej sytuacji decyzja podejmowana jest możliwie najszybciej.
Artykuł 11
Przekazanie osób
1.
Jeżeli osoba, wobec której wydany został europejski nakaz wykonania, przebywa w państwie wydającym, jest ona przekazywana do państwa wykonującego możliwie najszybciej w terminie uzgodnionym między właściwymi organami państwa wydającego i państwa wykonującego.
2.
Przekazanie osoby następuje w terminie nieprzekraczającym dwóch tygodni od wydania ostatecznej decyzji o wykonaniu europejskiego nakazu wykonania.
3.
Jeżeli nieprzewidziane okoliczności uniemożliwiają przekazanie osoby w terminie określonym w ust. 2, właściwe organy państwa wydającego i wykonującego niezwłocznie kontaktują się ze sobą i uzgadniają nowy termin przekazania.
4.
Przekazanie może wyjątkowo zostać tymczasowo wstrzymane z uwagi na istotne powody humanitarne, w szczególności jeżeli istnieją poważne podstawy, by przypuszczać, że w oczywisty sposób zagroziłoby to życiu lub zdrowiu danej osoby.
Przekazanie następuje niezwłocznie po ustaniu tych powodów.
Właściwy organ państwa wydającego niezwłocznie informuje właściwy organ państwa wykonującego i uzgadnia z nim nową datę przekazania.
Artykuł 12
Tranzyt
1.
Każde Państwo Członkowskie wyraża zgodę na tranzyt przez swoje terytorium osoby skazanej, która jest przekazywana państwu wykonującemu, pod warunkiem że dane Państwo Członkowskie otrzymało informacje obejmujące:
a) tożsamość i obywatelstwo osoby, której dotyczy europejski nakaz wykonania;
b) istnienie europejskiego nakazu wykonania;
c) rodzaj i kwalifikację prawną przestępstwa stanowiącego podstawę wydania europejskiego nakazu wykonania;
d) opis okoliczności przestępstwa, w tym jego daty i miejsca.
2.
Wniosek tranzytowy i informacje określone w ust. 1 mogą zostać przekazane za pomocą jakiegokolwiek środka pozwalającego na uzyskanie dokumentu pisemnego.
Państwo Członkowskie, przez którego terytorium ma się odbyć tranzyt, powiadamia w ten sam sposób o swojej decyzji, która podejmowana jest w trybie priorytetowym, nie później niż w terminie tygodnia od otrzymania wniosku.
3.
Wniosek tranzytowy nie jest wymagany w wypadku transportu drogą lotniczą, jeżeli nie są planowane międzylądowania.
Jednakże w przypadku niezaplanowanego lądowania państwo wydające przekazuje informacje, o których mowa w ust. 1.
Artykuł 13
Prawo regulujące wykonanie
1.
Wykonanie europejskiego nakazu wykonania podlega prawu państwa wykonującego w taki sam sposób jak wykonanie sankcji nałożonych przez to państwo.
Jedynie organy państwa wykonującego, z zastrzeżeniem z ust. 2 i 3, są właściwe w sprawach dotyczących procedury wykonania i określenia wszystkich odnoszących się do niej środków, w tym podstaw zwolnienia warunkowego.
2.
Właściwy organ państwa wykonującego zalicza każdy okres pozbawienia wolności odbyty w państwie wydającym lub w innym państwie w związku z sankcją, w odniesieniu do której wydany został europejski nakaz wykonania, na poczet kary pozbawienia wolności, która ma zostać odbyta w państwie wykonującym.
3.
O ile nie uzgodniono inaczej między państwem wydającym i państwem wykonującym, warunkowe zwolnienie może być udzielone jedynie pod warunkiem, że osoba skazana odbyła w sumie przynajmniej połowę sankcji w państwach wydającym i wykonującym.
4.
Decyzja w sprawie warunkowego zwolnienia uwzględnia te przepisy prawa krajowego, wskazane przez państwo wydające, zgodnie z którymi dana osoba ma prawo do warunkowego zwolnienia w określonym momencie.
Artykuł 14
Zasada specjalności
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2 osoba przekazywana do państwa wykonującego zgodnie z niniejszą decyzją ramową nie może być ścigana, skazana lub w inny sposób pozbawiona wolności za przestępstwo popełnione przed jej przekazaniem inne niż to, w wyniku którego została przekazana.
2.
Ustępu 1 nie stosuje się w następujących przypadkach:
a) gdy osoba przekazana, mając możliwość opuszczenia terytorium państwa wykonującego, nie uczyniła tego w terminie 45 dni od jej ostatecznego zwolnienia, lub po opuszczeniu tego terytorium powróciła na nie;
b) gdy przestępstwo nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności lub środkiem zabezpieczającym polegającym na pozbawieniu wolności;
c) gdy postępowanie karne nie prowadzi do zastosowania środka ograniczającego wolność osobistą;
d) gdy osoba przekazywana mogłaby podlegać karze lub zastosowaniu środka karnego, które nie wiążą się z pozbawieniem wolności, w szczególności karze grzywny, środka dotyczącego mienia lub środka zastosowanego w ich miejsce, nawet jeżeli kara ta lub środek może powodować ograniczenie wolności osobistej danej osoby;
e) gdy dana osoba wyraziła zgodę na przekazanie;
f) gdy dana osoba, po jej przekazaniu, wyraźnie zrzekła się prawa do zastosowania wobec niej zasady specjalności w odniesieniu do określonych przestępstw popełnionych przed jej przekazaniem.
Zrzeczenie dokonywane jest przed właściwymi organami sądowymi państwa wykonującego i jest ono protokołowane zgodnie z prawem krajowym tego państwa.
Zrzeczenie należy sporządzić w taki sposób, aby wynikało z niego jasno, że osoba dokonała go dobrowolnie z pełną świadomością jego skutków.
W tym celu dana osoba ma prawo do zasięgnięcia porady prawnej;
g) gdy państwo wydające wyraża zgodę na podstawie ust. 3.
3.
Wniosek o wyrażenie zgody składa się do właściwych organów państwa wydającego, wraz z informacjami, o których mowa w art. 8 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW, oraz tłumaczeniem zgodnie z art. 8 ust. 2 tej decyzji.
Zgody udziela się, jeżeli przestępstwo, z uwagi na które wnioskuje się o nią, mogłoby skutkować przekazaniem danej osoby zgodnie z tą decyzją ramową.
Decyzja podejmowana jest w terminie 30 dni od otrzymania wniosku.
W sytuacjach, o których mowa w art. 5 tej decyzji ramowej, państwo wykonujące udziela gwarancji przewidzianych w tym artykule.
Artykuł 15
Amnestia, ułaskawienie, rewizja orzeczenia
1.
Państwo wydające jak również państwo wykonujące mogą udzielić amnestii lub zastosować ułaskawienie.
2.
Jedynie państwo wydające może rozstrzygnąć wniosek o rewizję orzeczenia nakładającego sankcję, która ma być wykonana zgodnie z niniejszą decyzją ramową.
Artykuł 16
Informacje przekazywane przez państwo wydające
1.
Właściwy organ państwa wydającego niezwłocznie informuje właściwy organ państwa wykonującego o wszelkich decyzjach lub środkach, w wyniku których sankcja przestaje być wykonalna ze skutkiem natychmiastowym lub po upływie pewnego okresu.
2.
Państwo wykonujące zaprzestaje wykonywania sankcji bezpośrednio po uzyskaniu informacji o takiej decyzji lub środku od właściwego organu państwa wydającego.
Artykuł 17
Informacje przekazywane przez państwo wykonujące
Właściwy organ państwa wykonującego niezwłocznie informuje właściwy organ państwa wydającego w jakikolwiek sposób pozwalający na uzyskanie dokumentu pisemnego o:
a) przekazaniu europejskiego nakazu wykonania właściwemu organowi zgodnie z art. 4 ust. 6;
b) wszelkich decyzjach o odmowie uznania i wykonania europejskiego nakazu wykonania zgodnie z art. 9, wraz z uzasadnieniem decyzji;
c) dostosowaniu sankcji zgodnie z art. 8 ust. 2 lub 3, wraz z uzasadnieniem decyzji;
d) całkowitym lub częściowym niewykonaniu nakazu z powodów, o których mowa w art. 8 ust. 4, art. 13 ust. 1, i art. 15, ust. 1, wraz z uzasadnieniem decyzji oraz, w przypadku częściowego niewykonania z powodów, o których mowa w art. 8 ust. 4 wraz z wnioskiem o udzielenie informacji, która część sankcji odnosi się do czynów będących przedmiotem nakazu;
e) okoliczności, że dana osoba bez uzasadnienia nie rozpoczęła jeszcze odbywania sankcji;
f) ucieczce skazanego przed wykonaniem sankcji w całości;
g) wykonaniu sankcji, niezwłocznie po jego zakończeniu.
Artykuł 18
Skutki przekazania osoby skazanej
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2 państwo wydające po przekazaniu danej osoby nie może przystępować do dalszego wykonywania sankcji, w związku z którą wydano europejski nakaz wykonania przekazany zgodnie z art. 4.
2. Państwo wydające ponownie uzyskuje prawo do wykonania sankcji po uzyskaniu informacji od państwa wykonującego o całkowitym lub częściowym niewykonaniu orzeczenia zgodnie z art. 8 ust. 4, art. 15 ust. 1 oraz art. 17 lit. d) i e).
Artykuł 19
Koszty
Koszty powstałe w związku ze stosowaniem niniejszej decyzji ramowej są ponoszone przez państwo wykonujące, z wyjątkiem kosztów, które powstały wyłącznie na terytorium, na którym władzę sprawuje państwo wydające.
Artykuł 20
Stosunek do innych umów i porozumień
Państwa Członkowskie mogą nadal stosować umowy lub porozumienia dwustronne lub wielostronne pozostające w mocy w chwili przyjęcia niniejszej decyzji ramowej, o ile takie umowy lub porozumienia pozwalają na rozszerzenie celów niniejszej decyzji ramowej oraz przyczyniają się do uproszczenia lub ułatwienia procedur wykonywania sankcji.
Artykuł 21
Wykonanie
1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki mające na celu wykonanie niniejszej decyzji ramowej do dnia ….. [7].
2.
Państwa Członkowskie przekazują Sekretariatowi Generalnemu Rady oraz Komisji tekst przepisów przenoszących do ich prawa krajowego obowiązki nałożone na nie na mocy niniejszej decyzji ramowej.
Na podstawie sprawozdania sporządzonego przez Komisję na podstawie tych informacji Rada, nie później niż … [8], oceni, w jakim zakresie Państwa Członkowskie zastosowały się do niniejszej decyzji ramowej.
3.
Sekretariat Generalny Rady powiadamia Państwa Członkowskie oraz Komisję o deklaracjach złożonych zgodnie z art. 6 ust. 2.
4.
Komisja na podstawie otrzymanych informacji sporządzi do dnia ... [9] sprawozdanie, do którego załączone będą wszelkie propozycje, które uzna za stosowne.
Artykuł 22
Wejście w życie
Niniejsza decyzja ramowa wchodzi w życie z dniem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Decyzja Rady 2005/…/WSiSW
z dnia …
zmieniająca decyzję 2003/170/WSiSW w sprawie wspólnego wykorzystywania oficerów łącznikowych oddelegowanych za granicę przez organy ścigania Państw Członkowskich
(2005/C 188/12)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 30 ust. 1 lit. a), b) i c), art. 30 ust. 2 lit. c) oraz art. 34 ust. 2 lit. c),
uwzględniając inicjatywę ze strony Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
STANOWI, CO NASTĘPUJE:
Artykuł 1
Zmiana decyzji Rady 2003/170/WSiSW
W decyzji Rady 2003/170/WSiSW wprowadza się następujące zmiany:
1.
Do art. 1 ust. 1 dodaje się akapit o następującym brzmieniu:
"W niniejszej decyzji "oficer łącznikowy Europolu" oznacza pracownika Europolu oddelegowanego za granicę do jednego lub więcej państw lub do organizacji międzynarodowych w celu wspierania i koordynowania współpracy między organami w tych państwach lub organizacjami a Europolem poprzez ułatwianie wymiany informacji między nimi.";
2.
Do art. 1 ust. 2 dodaje się akapit o następującym brzmieniu:
"Niniejsza decyzja nie narusza zadań oficerów łącznikowych Europolu wykonywanych w ramach Konwencji o Europolu, jej uzgodnień dotyczących realizacji oraz porozumień o współpracy, zawartych między Europolem a państwem trzecim lub daną organizacją międzynarodową.";
3.
Do art. 4 ust. 1 dodaje się zdanie o następującym brzmieniu:
"Spotkania takie mogą również odbywać się z inicjatywy któregokolwiek z Państw Członkowskich, a w szczególności tych Państw Członkowskich, które pełnią funkcję "państwa przewodniego" dla współpracy UE w danym państwie lub regionie.";
4.
Do art. 8 dodaje się następujące ustępy 3 i 4:
"3.
Zgodnie z prawem krajowym i Konwencją o Europolu, Państwa Członkowskie mogą zwrócić się z wnioskiem do Europolu o wykorzystanie oficerów łącznikowych Europolu oddelegowanych do państw trzecich lub międzynarodowych organizacji, w celu wymiany odpowiednich informacji.
Wnioski kierowane są do Europolu przez jednostki narodowe w Państwach Członkowskich, zgodnie z Konwencją o Europolu.
4.
Europol zapewnia otrzymywanie od swoich oficerów łącznikowych oddelegowanych do państw trzecich i organizacji międzynarodowych informacji dotyczących poważnych zagrożeń przestępstwami dla Państw Członkowskich, do czego Europol posiada kompetencje na mocy Konwencji o Europolu.
Informacje takie są przekazywane właściwym organom danych Państw Członkowskich przez jednostki narodowe, zgodnie z Konwencją o Europolu.".
Artykuł 2
Zastosowanie do Gibraltaru
Niniejsza decyzja ma zastosowanie do Gibraltaru.
Artykuł 3
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie 14 dni po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Sporządzono w … W imieniu Rady … Przewodniczący [1] Dz.U. [2] Dz.U. [3] Dz.U. L 67 z 12.3.2003, str. 27. [4] Dz.U. C 316 z 27.11.1995, str. 1. --------------------------------------------------
P6_TA(2005)0006
Pomoc EU dla ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie niedawnego kataklizmu tsunami na Oceanie Indyjskim
Parlament Europejski,
- uwzględniając konferencję w sprawie pomocy ofiarom tsunami w Dżakarcie w dniu 6 stycznia 2005 r. oraz Międzynarodową Konferencję Darczyńców w Genewie w dniu 11 stycznia 2005 r.,
- uwzględniając konkluzje nadzwyczajnego posiedzenia Rady do spraw Spraw Ogólnych i Stosunków Zagranicznych z dnia 7 stycznia 2005 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji "Europa a Azja: ramy strategiczne dla wzmocnionej współpracy" (COM(2001)0469) i zawarte w nim podkreślenie wagi stosunków UE z Azją, kontynentem zamieszkanym przez ponad połowę światowej populacji,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że dnia 26 grudnia 2004 r. południowo-wschodnią Azję nawiedziło silne trzęsienie Ziemi o sile 9 stopni w skali Richtera, które stało się przyczyną powstania tsunami w Indonezji, Sri Lance, południowych Indiach, Tajlandii, Malezji, Malediwach, Bangladeszu, Birmie, Mauritiusie, Somalii, Kenii, Seszelach, Réunion i Tanzanii,
B. mając na uwadze, że katastrofa przyniosła śmierć ponad 160 tys. osób, w tym obywateli UE, w wielu krajach dotkniętych tsunami; że o wiele więcej osób odniosło rany, a ponad 5 mln pozostało bez dachu nad głową i pozbawionych możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, jak żywność, czysta woda i lekarstwa,
C. mając na uwadze, że w najbardziej dotkniętych krajach katastrofa uderzyła w najbiedniejsze społeczności, jak społeczności rybackie, i że wskutek katastrofy osieroconych zostały tysiące dzieci,
D. mając na uwadze zniszczenie w dotkniętych katastrofą regionach nadmorskich poważnej części infrastruktury komunikacyjnej, energetycznej i edukacyjnej,
E. mając na uwadze, że skażona woda oraz obfite deszcze po tsunami zwiększyły ryzyko chorób takich jak cholera, malaria i tyfus,
F. mając na uwadze, że eksperci ostrzegają, że szkody dla życia morskiego, w tym zarośli mangrowych i raf koralowych, mogą się okazać na tyle poważne i długotrwałe, iż zagrożą lokalnym społecznościom, których dostawy żywności i przetrwanie uzależnione są od połowów rybackich,
G. mając na uwadze, że odpowiedź reszty świata była poruszająca: UE i Państwa Członkowskie zadeklarowały dotychczas 1,5 mld euro, i suma ta wciąż wzrasta; Komisja zaofiarowała już 23 mln euro oraz obiecała fundusze w wysokości 350 mln euro, z czego 150 mln euro nie są nowymi pieniędzmi, lecz zostaną wzięte z istniejących długoterminowych projektów rozwoju; mając na uwadze, że cele Europejskiego Funduszu Rozwoju nie mogą zostać zmienione w celu pomocy ofiarom tsunami w krajach Afryki, należy zatem znaleźć inne źródła pomocy dla tychże krajów,
H. mając na uwadze, że w czasie poprzednich katastrof wysokość deklarowanej pomocy nie zawsze była odzwierciedlona w pomocy faktycznie udzielonej,
I. mając na uwadze, że ONZ stara się dotrzeć z pomocą do wszystkich dotkniętych regionów, lecz do wielu miejsc dotkniętych przez tsunami dostęp jest bardzo utrudniony, zwłaszcza na Sumatrze,
J. mając na uwadze, że większość dotkniętych przez tsunami państw było już wcześniej obciążonych spłatą wysokich długów, i że kwoty ofiarowane na pomoc mogą nie przenieść oczekiwanych skutków, jeśli państwa-ofiarodawcy będą nadal pobierać odsetki od tego zadłużenia,
Reakcja natychmiastowa
1. składa kondolencje oraz wyrazy najgłębszego współczucia społecznościom oraz rządom dotkniętych państw, jak i rodzinom wszystkich ofiar w południowo-wschodniej Azji, wschodniej Afryce, Europie i innych regionach;
2. składa podziękowania wszystkim osobom w dotkniętych krajach za sposób, w jaki odpowiedziały na tę katastrofę — mimo osobistych cierpień i strat — dając olbrzymie wsparcie dotkniętych katastrofą obywatelom UE;
3. z zadowoleniem przyjmuje wielkoduszną reakcję na kryzys wszystkich publicznych i prywatnych ofiarodawców, odzwierciedlającą globalizację solidarności przejawiającą się szczególnie w warstwie publicznej;
4. wyraża troskę z powodu nieoszacowanej liczby ofiar w Birmie; krytykuje wojskową juntę w Birmie za zamknięcie części wybrzeża kraju i za jej ogólną odmowę współpracy ze społecznością międzynarodową, co niekorzystnie wpłynie na ofiary tsunami w Birmie;
5. wzywa posłów do dobrowolnych wpłat w wysokości jednej lub więcej diet dziennych na rzecz ofiar katastrofy tsunami w rejonie Oceanu Indyjskiego;
Reakcja w sytuacji kryzysowej
6. podkreśla, iż kwestia dzieci osieroconych w wyniku katastrofy musi zyskać priorytetowy status dla agencji pomocy, ponieważ dzieci te są wystawione na podwyższone ryzyko uprowadzenia oraz nadużyć fizycznych i seksualnych;
7. jest głęboko przekonany, że w celu skutecznej ochrony sierot dotkniętych przez tsunami należy zapewnić im ochronę przed wszelkimi rodzajami wyzysku i nielegalnymi międzynarodowymi adopcjami, jak i zabezpieczyć perspektywy na przyszłość poprzez umieszczenie w bezpiecznym i zdrowym otoczeniu społecznym; wzywa do zapewnienia wsparcia psychosocjalnego — ze szczególnym uwzględnieniem pomocy dzieciom — w celu wyeliminowania stresu pourazowego;
8. wzywa społeczność międzynarodową do zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację 1,5 mln dzieci, które według szacunków UNICEF zostały dotknięte katastrofą; nalega, aby pomoc miała na celu odnalezienie, identyfikację i zgrupowanie dzieci, które utraciły rodziny, przy zapewnieniu im jak najszybszego powrotu do szkół oraz — w świetle doniesień sugerujących pojawienie się osób chcących wykorzystać katastrofę w celu nielegalnej sprzedaży nieletnich do przymusowej pracy lub niewoli seksualnej — ukierunkowanie pomocy na ochronę dzieci przed wyzyskiem;
9. wzywa Państwa Członkowskie UE do ułatwienia wjazdu do UE tych sierot z regionów dotkniętych przez tsunami, których krewni zamieszkują w Państwach Członkowskich;
10. wzywa rządy państw dotkniętych katastrofą do ułatwienia pracy organizacji humanitarnych na rzecz dostarczania pomocy poprzez czynienie wszelkich możliwych wysiłków na rzecz zapewnienia dostępu do pomocy wszystkim osobom w potrzebie, niezależnie od ich przekonań politycznych, rasy lub religii, oraz poprzez zminimalizowanie biurokracji dla agencji pomocy;
11. nalega, by koordynacja światowej operacji pomocy była prowadzona w całości przez Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA), wraz z pełnym zaangażowaniem i widocznością ECHO, i wspierana przez wszystkich darczyńców, oraz z zadowoleniem przyjmuje całkowite wsparcie UE dla ONZ i jej decyzji o finansowaniu OCHA w dotkniętym regionie;
12. wzywa Sekretarza Generalnego ONZ do wyznaczenia koordynatorów humanitarnych dla każdego spośród krajów dotkniętych przez tsunami, i wyraźnego określenia ich odpowiedzialności za kierowanie wszystkimi innymi agencjami ONZ uczestniczącymi w pomocy;
13. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję, zgodnie z rezolucją ONZ nr 3519 i swoją rezolucją z dnia 30 listopada 2000 r.
[1], do zapewnienia pełnego włączenia kobiet, zarówno w regionach dotkniętych tsunami, jak i na poziomie międzynarodowym, do koordynacji światowej operacji pomocy;
14. podkreśla, że niezbędne jest, by ONZ uzyskało zgodę na pełnienie kluczowej roli koordynatora międzynarodowej pomocy w ww. zakresie i wskazuje, że nie wolno dopuścić do zaistnienia jakichkolwiek przerw pomiędzy etapem wstępnej, natychmiastowej pomocy a następującym po nim etapem odbudowy; wzywa Państwa Członkowskie UE do zapewnienia, we współpracy z lokalnymi samorządami i innymi podmiotami, ścisłej koordynacji wewnętrznej działań UE podczas pomocy doraźnej, jak i podczas średnio- i długoterminowych działań niezbędnych w celu odbudowy dotkniętych regionów;
Pomoc finansowa
15. przyjmuje z zadowoleniem szybkie przekazanie przez UE początkowej kwoty 23 mln euro, jak też zaangażowanie ekspertów ECHO w akcję niesienia pomocy; przyjmuje również z zadowoleniem uruchomienie Europejskiego Mechanizmu Obrony Cywilnej, zaangażowanego od momentu katastrofy tsunami, jak też działania wspomagające Centrum Monitoringu i Informacji Komisji (MIC), które koordynuje tę pomoc;
16. przyjmuje z zadowoleniem przeznaczenie dodatkowych 100 mln euro z rezerwy na pomoc w nagłych przypadkach; ponadto odnotowuje zamiar Komisji przeznaczenia dodatkowej pomocy finansowej w kwocie do 350 mln euro na pomoc w rehabilitacji i odbudowie w celu wsparcia wysiłków udzielenia pomocy po katastrofie tsunami; prosi jednak Komisję o zbadanie wszystkich możliwości w ramach budżetu na rok 2005 i przedłożenie po ich zbadaniu koniecznych propozycji; przyjmuje z zadowoleniem oświadczenie zawarte w konkluzjach Rady z dnia 7 stycznia 2005 r., iż ważną rzeczą jest zapewnienie, że środki przeznaczone z powodu ostatnich wydarzeń są środkami dodatkowymi i nie obejmują już wcześniej podjętych zobowiązań w dziedzinie rozwoju; nalega na przejrzystość procesu odbudowy we wszystkich jego aspektach, a w szczególności w aspekcie politycznym, ekonomicznym i finansowym;
17. wyraża opinię, że żaden znaczny wkład UE w odbudowę i rozwój krajów dotkniętych tsunami nie powinien odbywać się kosztem pomocy innym krajom regionu; pomoc UE będzie finansowana z uwzględnieniem procedur budżetowych, oraz — jeśli to konieczne — przy pomocy wszystkich możliwości, które przewiduje Porozumienie międzyinstytucjonalne z 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [2];
18. wzywa Unię Europejską, jej Państwa Członkowskie i wspólnotę międzynarodową do wypełnienia zobowiązań w trybie pilnym i w określonym przedziale czasowym, mając na uwadze doświadczenia z poprzednich katastrof, gdy na początku wielokrotnie deklarowano hojną pomoc, ale wypłacano jedynie jej ułamek;
19. przyjmuje z zadowoleniem propozycję otwarcia "linii kredytowej dla ofiar tsunami na Oceanie Indyjskim" w wysokości 1 mld euro, którą ma zarządzać Europejski Bank Inwestycyjny, ale domaga się, by wszelkie finansowanie uwzględniało zrównoważone standardy społeczne i ekologiczne;
20. popiera wezwania do ogłoszenia wobec krajów najbardziej dotkniętych tsunami moratorium na spłatę długów, umorzenia długów, pomocy w ich spłacaniu i ich zamiany, których ściśle określonym celem ma być zmniejszenie nędzy i odbudowa dotkniętych klęską społeczności; wzywa Radę do wsparcia powołania grupy specjalnej obejmującej Bank Światowy, MFW, Azjatycki Bank Rozwoju i Klub Paryski wierzycieli w celu opracowania do lutego planu redukcji długów;
21. przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie nowego partnerstwa z Azją Południowo-Wschodnią (COM(2003)0399), który uzyskał aprobatę Rady i Parlamentu; wzywa Komisję do przedłożenia propozycji odpowiadającej treści tego komunikatu i biorącej pod uwagę skutki kataklizmu tsunami;
Działania średnioterminowe
22. wzywa do bezzwłocznego opracowania i udostępnienia technologii obszernego i skutecznego systemu wczesnego ostrzegania krajom Oceanu Indyjskiego, jak też krajom innych regionów narażonych na tsunami i inne kataklizmy;
23. wzywa również Radę i Komisję do sprawdzenia, czy system Galileusz może być pomocny przy niezwłocznym tworzeniu systemu wczesnego ostrzegania w dotkniętych tsunami krajach Azji Południowo-Wschodniej i krajów Afryki Wschodniej położonych nad Oceanem Indyjskim, oraz do wsparcia stworzenia odpowiedniego systemu ostrzegania dla krajów AKP i krajów śródziemnomorskich, jak też dla linii brzegowej Unii Europejskiej; zauważa, że kraje AKP od dawna wzywają do ustanowienia systemu ostrzegania na wypadek katastrof, oraz wzywa Komisję do zapewnienia nowych źródeł środków w celu sfinansowania oraz zapewnienia w tych regionach odpowiedniego systemu wczesnego ostrzegania;
24. jest świadom długoterminowych konsekwencji dewastacji środowiska morskiego i jego zasobów oraz dramatycznego ich wpływu na lokalne społeczności rybackie; wzywa Radę i Komisję do zbadania sposobów przekazania dotkniętym społecznościom pomocy rzeczowej w postaci statków, maszyn, wiedzy technicznej i surowców;
25. podkreśla znaczenie prośby rządów krajów poszkodowanych państw o uproszczenie procedur występowania o pomoc, w szczególności pomoc Unii Europejskiej, by mogła ona docierać bezpośrednio do miejscowej ludności w potrzebie i wzywa Komisję do poinformowania Parlamentu o jej staraniach zmierzających do spełnienia tej prośby;
Potrzeby długoterminowe
26. podkreśla, że odbudowa dotkniętych obszarów musi koncentrować się na poprawie sytuacji ocalałych ich mieszkańców poprzez skupianie się na zmniejszeniu ubóstwa, jak też i przyszłego zagrożenia tsunami; nalega na to, by wszelkie darowizny na odbudowę przed ich przekazaniem były sprawdzone pod względem ich przejrzystości i właściwego wykorzystania; wzywa zainteresowane rządy do opracowania narodowych planów odbudowy obejmujących mechanizmy uczestniczenia w ich opracowaniu i realizacji szerokiego spektrum społeczeństwa obywatelskiego;
27. wyraża nadzieję, iż w fazie przywracania do dawnego stanu uniknąć można błędów rekonstrukcyjnych popełnionych w przeszłości dzięki opracowaniu lepszych polityk zagospodarowania strefy nadmorskiej, które pozostawią ekosystem brzegowy w stanie bardziej zbliżonym do naturalnego i zmniejszą stopień narażenia tych obszarów na katastrofy w przyszłości;
28. wzywa społeczność międzynarodową pod przewodnictwem ONZ do opracowania skutecznego i skoordynowanego planu działań na wypadek przyszłych katastrof, aby reakcje na nie nie miały charakteru doraźnego i by łatwiej było w przyszłości o działania skoordynowane;
29. przyjmuje z zadowoleniem szybką reakcje na katastrofę Państw Członkowskich, spośród których niektóre wykorzystały nawet logistykę wojskową; zachęca UE do wykorzystania wspólnych sił wojskowych w celu organizacji mostów powietrznych, naprawy infrastruktury i transportu, gdzie siły te będą potrzebne dla udzielenia pomocy najbardziej odizolowanym społecznościom w krajach dotkniętych tsunami; dlatego też wzywa Radę do rozbudowy zdolności wojskowej UE, których celem jest również zapewnienie właściwej i skutecznej pomocy w przypadku innych przyszłych katastrof humanitarnych i naturalnych;
30. nalega, aby Rada wsparła utworzenie zespołu wyspecjalizowanych jednostek obrony cywilnej, dysponujących odpowiednim wyposażeniem, które powinny przejść wspólne przeszkolenie i stałyby do dyspozycji w przypadku katastrof naturalnych, humanitarnych i ekologicznych lub związanych z ryzykiem przemysłowym w obrębie Unii i na całym świecie;
31. podkreśla, że w skali światowej 1,2 miliarda ludzi żyje w nędzy, a ponad miliard ludzi jest niedożywionych, wliczając w to ponad 150 mln dzieci poniżej 5 roku życia; dlatego podkreśla potrzebę wywiązania się przez Państwa Członkowskie UE i inne narody-darczyńców społeczności międzynarodowej z uzgodnionego w Monterrey celu przeznaczenia 0,7 % PNB na zagraniczną pomoc w rozwoju;
Sri Lanka i Indonezja
32. wzywa Unię Europejską i społeczność międzynarodową do wsparcia procesu pokojowego w Indonezji i na Sri Lance oraz zapewnienia długoterminowej pomocy w odbudowie i odnowie tych krajów;
33. wzywa strony konfliktu na Sri Lance do możliwie najwcześniejszego wznowienia procesu pokojowego i nalega, by wzięły pod uwagę objawy dobrej woli i wsparcie, które okazały sobie wzajemnie wszystkie społeczności Sri Lanki oraz wsparcie społeczności międzynarodowej dla odnowy i odbudowy Sri Lanki po katastrofie tsunami, która dotknęła wszystkich obywateli tego kraju; wzywa obie strony do powołania wspólnej grupy roboczej w celu zagwarantowania w kraju sprawiedliwego podziału pomocy;
34. podkreśla, że UE, przy wsparciu Norwegii, musi wykorzystać okazaną dobrą wolę i działać na rzecz rozszerzenia procesu pokojowego zdefiniowanego w Oslo w grudniu 2002 roku o współmierną pomoc rozwojową i rehabilitacyjną;
35. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po raz pierwszy od 18 miesięcy rząd Indonezji szybko otworzył prowincję Aceh dla międzynarodowych agencji pomocy humanitarnej i dziennikarzy oraz że siły rebeliantów ogłosiły jednostronne zawieszenie broni; jest jednak głęboko zaniepokojony informacjami o ponownych działaniach zbrojnych przeciwko rebeliantom w prowincji Aceh; wzywa wszystkie strony do powstrzymania się od wszelkich działań, które utrudniają lub opóźniają dostęp do społeczności i obywateli w potrzebie i pomoc tym społecznościom i obywatelom;
36. wzywa wszystkie banki i instytucje finansowe UE do wprowadzenia kodeksu dotyczącego opłat bankowych w przypadku prywatnych wpłat danych osób na rzecz organizacji pozarządowych i świadczących pomoc, zwłaszcza w okresie następującym niezwłocznie po katastrofach naturalnych lub humanitarnych;
Uwagi końcowe
37. wzywa Radę do zdania Parlamentowi za 6 miesięcy sprawozdania z efektów akcji pomocy UE w tym regionie;
***
38. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich UE, głowom państw i przewodniczącym parlamentów Indonezji, Sri Lanki, Tajlandii, Indii, Malediwów, Malezji, Bangladeszu, Tanzanii, Birmy/Myanmaru, Mauritiusa, Kenii, Somalii i Seszelów, sekretarzowi generalnemu ONZ i dyrektorowi OCHA.
[1] Dz.U. C 228 z 13.8.2001, str. 22.
[2] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0007
Stosunki transatlantyckie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie stosunków transatlantyckich
Parlament Europejski,
- uwzględniając Deklarację Transatlantycką w sprawie stosunków UE-USA z 1990 r. i Nową Agendę Transatlantycką z 1995 r.,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stanu Partnerstwa Transatlantyckiego w przeddzień szczytu UE-USA w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. [1] w Dublinie,
- uwzględniając rezultaty szczytu UE-USA, który odbył się w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. w Dublinie,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że stosunki pomiędzy społeczeństwami obywatelskimi w Europie i Stanach Zjednoczonych opierają się na silnych podstawach i wspólnych wartościach, takich jak demokracja, prawa człowieka i rządy prawa, stabilna gospodarka i stały rozwój,
B. podkreślając, że walka z terroryzmem może zakończyć się sukcesem tylko wtedy, jeżeli działania prowadzone będą w ramach wzmocnionego partnerstwa transatlantyckiego, które podtrzymywać będzie w spójności fundamentalne wartości na jakich zostało zbudowane,
C. zważywszy, że nowa sytuacja na Bliskim Wschodzie stwarza okazję do podjęcia wspólnej inicjatywy w tym regionie, mającej na celu uzyskanie ostatecznego i szerokiego porozumienia,
D. zważywszy, że trwająca od dłuższego czasu sytuacja w Zatoce Guantanamo stwarza napięcia w stosunkach transatlantyckich, ponieważ UE nie może zaakceptować tych prawnych i sądowych nieprawidłowości, które podkopują wiarę w najbardziej fundamentalne wartości rządów prawa,
E. zważywszy, że szczyt UE-USA w Dublinie doprowadził do pewnego umiarkowanego postępu w kierunku nowych impulsów mających wzmocnić partnerstwo gospodarcze, np. za pomocą środków lub kroków służących wspieraniu postępów w dziedzinie rynków finansowych oraz negocjacji w sprawie Transatlantyckiego Porozumienia o Ruchu Lotniczym; a także zważywszy, że szczyt, poprzez wspólne oświadczenia, odniósł się do ogólnej sytuacji na Bliskim Wschodzie i do różnych aspektów walki z terroryzmem oraz rozpowszechniania broni masowego rażenia,
F. zważywszy, że Nowa Agenda Transatlantycka z grudnia 1995 r. powinna zostać jak najszybciej zweryfikowana w celu uwzględnienia obecnych realiów,
1. wyraża nadzieję, że druga kadencja Prezydenta Busha i nowa administracja doprowadzi do odnowy w transatlantyckich stosunkach UE-USA; deklaruje gotowość Unii Europejskiej, a w szczególności Parlamentu Europejskiego, do współpracy i wspólnego działania przy rozwiązywaniu globalnych problemów, które wymagają globalnych wysiłków i wspólnego podejścia; dlatego przyjmuje z zadowoleniem wizytę Prezydenta Busha w instytucjach europejskich, która ma się odbyć w lutym 2005 r.;
2. przyjmuje z zadowoleniem postęp we wzmacnianiu Partnerstwa Transatlantyckiego, osiągnięty od ostatniego szczytu UE-USA w dniu 26 czerwca 2004 r. w Irlandii; uważa gotowość podjęcia wspólnych działań w szerokim zakresie dziedzin za dobrą zapowiedź dotyczącą przyszłości tego partnerstwa, odzwierciedlającą świadomość, że współpraca jest lepsza niż podążanie w różnych kierunkach;
3. zdaje sobie sprawę, że w wielu dziedzinach polityki, takich jak związane z Międzynarodowym Trybunałem Karnym i Protokołem z Kioto, występują różnice w analizach, diagnozach i politycznym stanowisku pomiędzy UE i USA; jest zaniepokojony potencjalnie niebezpiecznym oddziaływaniem wzrastającego deficytu budżetu federalnego USA na gospodarkę światową i równowagę międzynarodowych rynków walutowych; wzywa do dalszej debaty w tych dziedzinach polityki, w których występują silne podziały w stanowiskach UE i USA i wyraża nadzieję, że obecna nowa administracja podejmie rzeczywiste wysiłki służące wzmacnianiu partnerstwa pomiędzy UE i USA;
4. wzywa Stany Zjednoczone do przyjęcia wspólnej odpowiedzialności za równowagę gospodarczą w coraz bardziej współzależnym świecie;
5. proponuje utworzenie transatlantyckiej "wspólnoty działań" na rzecz współpracy regionalnej i światowej oraz wyzwań, skupiającej się w szczególności na następujących trzech wspólnych działaniach:
a) rozwój inicjatywy pokojowej na Bliskim Wschodzie w porozumieniu z rządami i mieszkańcami tego regionu, w celu wniesienia wkładu w rozwiązanie istniejących konfliktów, włączając w to wspieranie demokracji w Palestynie, Iranie i Iraku;
b) dążenie do osiągnięcia światowego bezpieczeństwa, które powinno być połączone z następującymi priorytetami:
- walką z międzynarodowym terroryzmem i rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia, a także ponownym podjęciem negocjacji w sprawie kontroli zbrojeń oraz rozbrojenia na szczeblu wielostronnym, w ramach systemu ONZ oraz na szczeblu bilateralnym;
- potrzebą zwalczania źródeł terroryzmu poprzez np. koordynację w dziedzinie pomocy rozwojowej oraz wsparciem dla rodzących się procesów demokratycznych na zasadzie pełnego przestrzegania praw człowieka i prawa międzynarodowego; wzywa obydwu partnerów do aktywnego zaangażowania się w reformę ONZ, a w szczególności Rady Bezpieczeństwa, włączając w to jej skład, w celu zwiększenia jej skuteczności i odpowiedzialności oraz zdolności do wdrażania swych decyzji;
- potrzebą skutecznej reakcji — w oparciu o wspólną podstawę Milenijnych Celów Rozwoju — na nowe globalne wyzwania przekraczające granice krajowe, szczególnie zmniejszenie ubóstwa, choroby zakaźne i degradacja środowiska naturalnego, głównie poprzez wspieranie dialogów dotyczących ochrony klimatu i emisji pochodzących z transportu; dlatego też uważa, że katastrofa spowodowana przez tsunami stwarza okazję do wspólnego, zgodnego wsparcia i akcji pomocy, połączonej z działaniami ze strony ONZ, dla dotkniętych tą katastrofą krajów, po których nastąpić powinny długofalowe programy odnowy i odbudowy mające na celu trwały rozwój tego regionu;
c) nowy impuls do wzmocnienia partnerstwa gospodarczego, poprzez skoncentrowanie się na określonych ideach mających na celu dalszą, jak najściślejszą transatlantycką integrację gospodarczą, działania prowadzące w kierunku obszernego Transatlantyckiego Porozumienia o Ruchu Lotniczym i przyspieszenia dialogu w sprawie regulacji rynku finansowego z myślą o wsparciu dynamicznego i otwartego transatlantyckiego rynku kapitałowego;
6. uważa, że powyższe inicjatywy powinny doprowadzić, do grudnia 2005 r., do porozumienia pomiędzy partnerami transatlantyckimi w celu aktualizacji Nowej Agendy Transatlantyckiej z 1995 r., zastępując ją "Porozumieniem o Partnerstwie Transatlantyckim", które ma wejść w życie od 2007 r.;
7. jest zdania, że Transatlantycki Dialog Ustawodawczy musi być w pełni uruchomiony, iż powinien zostać stworzony system wczesnego ostrzegania pomiędzy obiema stronami, a także, że istniejąca wymiana międzyparlamentarna powinna być przekształcona stopniowo w de facto "Zgromadzenie Transatlantyckie";
8. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich oraz Prezydentowi i Kongresowi Stanów Zjednoczonych Ameryki.
[1] Teksty przyjęte, P5_TA(2004)0375.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0008
Redukcja zadłużenia krajów rozwijających się
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie redukcji zadłużenia krajów rozwijających się
Parlament Europejski,
- uwzględniając spotkanie Klubu Paryskiego, grupy zrzeszającej 19 państw-wierzycieli, w tym 12 Państw Członkowskich, które odbyło się w dniach 17- 21 listopada 2004 r.,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie zmniejszenia zadłużenia krajów HIPC [1] oraz z dnia 18 maja 2000 r. w sprawie zadłużenia zagranicznego biednych krajów [2],
- uwzględniając Milenijne Cele Rozwoju, do których zobowiązały się wszystkie państwa członkowskie ONZ w 2000 r.,
- uwzględniając inicjatywę Nowe Partnerstwo dla Rozwoju Afryki (NEPAD), przyjętą w październiku 2001 r. w Abudży (Nigeria) i uznaną następnie przez Unię Afrykańską za część jej społeczno-gospodarczego programu rozwoju,
- uwzględniając plan działania przyjęty na spotkaniu w Kananaskis w dniu 27 czerwca 2002 r. przez grupę G8 skupiającą państwa uprzemysłowione oraz uwzględniając konkluzje Prezydencji G8 przyjęte na szczycie w Evian w dniu 3 czerwca 2003 r.,
- uwzględniając rezolucję Komisji Praw Człowieka ONZ nr 2001/27 w sprawie skutków polityk dostosowania strukturalnego i zadłużenia zagranicznego dla praw człowieka, w szczególności dla praw gospodarczych, socjalnych i kulturowych,
- uwzględniając petycję "Jubileusz 2000", podpisaną przez 24 miliony obywateli i wzywającą do umorzenia zadłużenia krajów rozwijających się,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że większość Najbiedniejszych i Najbardziej Zadłużonych Państw Świata (tzw. krajów HIPC) znajduje się na obszarze Afryki Subsaharyjskiej,
B. mając na uwadze zadłużenie państw Afryki, szacowane na około 230 miliardów USD oraz mając na uwadze, że zgodnie z szacunkami kraje afrykańskie o niskich przychodach wydają około 39 miliardów USD rocznie na obsługę swojego zadłużenia,
C. mając na uwadze, że umorzenie długów uwolniłoby środki na inne cele, a uwolnione kwoty stałyby się częścią budżetu państwowego, przez co mogłyby służyć zmniejszaniu ubóstwa,
D. mając na uwadze, że redukcja zadłużenia jest częścią Milenijnego Celu Rozwoju nr 8, który zmierza w szczególności do kompleksowego rozwiązania problemu zadłużenia krajów rozwijających się poprzez podjęcie krajowych i międzynarodowych kroków służących utrzymaniu długookresowej zdolności do spłaty zadłużenia,
E. mając na uwadze, że ograniczenie się do redukcji zadłużenia nie stanowi panaceum, a redukcja taka sama w sobie nie stworzy zasobów, nie zmniejszy ubóstwa i nie przyczyni się do wspierania rozwoju; mając na uwadze, że przyszłość krajów rozwijających się zależy w głównej mierze od dobrego rządzenia i inwestowania w ich własnych obywateli,
F. mając na uwadze, że w 1996 r. Bank Światowy, MFW, G7 oraz Klub Paryski podjęły inicjatywę zmierzającą do redukcji zadłużenia krajów HIPC,
G. mając na uwadze, że zgodnie z raportem UNCTAD z roku 2002 po dwóch dekadach realizacji programów dostosowania strukturalnego ubóstwo wciąż rośnie,
H. mając na uwadze, że Klub Paryski zgodził się w dniu 21 listopada 2004 r. na umorzenie 80 % długu publicznego Iraku w celu wsparcia odbudowy tego kraju oraz mając na uwadze, że zadłużenie to zostanie zredukowane w trzech etapach: 30 % natychmiast, 30 % w 2005 r. i 20 % w 2008 r.,
I. mając na uwadze, że po tragicznych w skutkach tsunami w Azji nasiliły się głosy nawołujące do zawieszenia zadłużenia krajów dotkniętych kataklizmem, w celu wsparcia procesu ich odbudowy i odnowy,
1. przyjmuje do wiadomości umorzenie 80 % zadłużenia Iraku; podkreśla jednak, że wszyscy wierzyciele, a w szczególności międzynarodowe instytucje i krajowe rządy muszą zgodzić się na zmniejszenie zadłużenia krajów rozwijających się, przyznając pierwszeństwo Krajom Najsłabiej Rozwiniętym (kraje LDC);
2. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do przejęcia na forach wielostronnych i dwustronnych wiodącej roli w stopniowym zmniejszaniu zadłużenia zagranicznego krajów rozwijających się; wzywa je także do aktywnego dążenia do osiągnięcia celu, polegającego na przeznaczaniu 0,7% PKB na pomoc rozwojową dla krajów zamorskich, w celu osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju;
3. z zadowoleniem przyjmuje głosy wzywające do zawieszenia zadłużenia państw dotkniętych tsunami; wzywa jednak do redukcji zadłużenia również innych biednych krajów, jako że międzynarodowa solidarność nie powinna być uzależniona od tragicznych wydarzeń;
4. podkreśla, że redukcja zadłużenia powinna w pierwszej kolejności dotyczyć krajów LDC i być dokonywana wyłącznie pod warunkiem, że środki uzyskane przez rządy dzięki takiej redukcji zadłużenia zostaną przeznaczone na pomoc najbiedniejszym w ich wspólnotach;
5. uważa, że proces redukcji zadłużenia publicznego powinien nabrać tempa i zostać pogłębiony w tych krajach, których rządy przestrzegają praw człowieka i zasad dobrych rządów oraz przyznają priorytet likwidacji ubóstwa;
6. podkreśla, że poprzednie inicjatywy, w tym poszerzona inicjatywa HIPC są wciąż nieadekwatne do bieżącego kontekstu gospodarczej globalizacji i podkreśla, że wszelkie takie inicjatywy należy uznać za krok w kierunku stopniowego zmniejszania całego zadłużenia;
7. podkreśla w związku z tym konieczność dostosowania obecnej inicjatywy HIPC, tak aby sprostać wymogom krajów, spełniających kryteria udziału w inicjatywie, które jeszcze nie osiągnęły punktu decyzyjnego z powodu skrajnej politycznej niestabilności, oraz podkreśla konieczność zapewnienia większej elastyczności również na innych płaszczyznach, takich jak długość okresu dowodowego, zawartość zarówno dowodów, jak i tymczasowych opracowań dotyczących strategii walki z ubóstwem oraz redukcja zadłużenia w okresie przejściowym;
8. z zadowoleniem przyjmuje w związku z tym przesunięcie terminu zakończenia inicjatywy HIPC na koniec roku 2006, co niektórym krajom spełniającym kryteria udziału w inicjatywie, w których zakończyły się konflikty, umożliwi rozpoczęcie pracy nad przygotowaniem niezbędnych dowodów w celu wzięcia udziału w inicjatywie; wzywa do dodatkowej redukcji zadłużenia koncentrującej się na pojednaniu oraz odbudowie infrastruktur w tych krajach, w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa pojawienia się kolejnych konfliktów;
9. uważa, że wszelkie dodatkowe fundusze uzyskane przez rządy dzięki redukcji zadłużenia powinny zostać przeznaczone na projekty społeczne w ramach planów uzgodnionych z donorami i społeczeństwem obywatelskim, tak aby zwiększyć wydatki socjalne w takich obszarach, jak edukacja podstawowa, podstawowa opieka zdrowotna oraz HIV/AIDS;
10. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zapewnienia, poprzez efektywną koordynację działań w ramach grupy G8, Banku Światowego i MFW, aby żadnemu państwu, które naprawdę pragnie walczyć z ubóstwem, wprowadzać zasady dobrego rządzenia i realizować reformy gospodarcze nie odebrano szansy osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju wskutek braku środków finansowych;
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie AKP-UE, Unii Afrykańskiej, ONZ, Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu, Bankowi Światowemu oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 131 E z 5.6.2003, str. 167.
[2] Dz.U. C 59 z 23.2.2001, str. 239.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0009
Wyniki wyborów na Ukrainie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyników wyborów na Ukrainie
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 listopada 2003 r. [1] w sprawie "Szerszej Europy — Sąsiedztwo: Nowe ramy dla stosunków z naszymi sąsiadami ze Wschodu i Południa",
- uwzględniając swoje rezolucje dotyczące poprzednich tur wyborów prezydenckich na Ukrainie przyjęte w dniach 28 października 2004 r. [2] oraz 2 grudnia 2004 r. [3],
- uwzględniając Umowę o Partnerstwie i Współpracy pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Ukrainą [4], która weszła w życie z dniem 1 marca 1998 r.,
- uwzględniając Wspólną Strategię Rady Europejskiej 1999/877/WPZiB w sprawie Ukrainy [5], przyjętą przez Radę Europejską w Helsinkach w dniu 11 grudnia 1999 r.,
- uwzględniając oświadczenie końcowe oraz zalecenia Parlamentarnej Komisji Współpracy UE-Ukraina z dnia 16 i 17 lutego 2004 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),
- uwzględniając wspólne oświadczenie przyjęte na szczycie Unia Europejska-Ukraina w dniu 8 lipca 2004 r. w Hadze,
- uwzględniając oświadczenia oraz wstępne wnioski i konkluzje międzynarodowej misji obserwującej wszystkie tury wyborów prezydenckich na Ukrainie,
- uwzględniając decyzję Sądu Najwyższego Ukrainy o powtórzeniu drugiej tury wyborów prezydenckich w dniu 26 grudnia 2004 r., a także oświadczenie w sprawie ostatecznych wyników wyborów prezydenckich na Ukrainie wydane przez Centralną Komisję Wyborczą,
- uwzględniając rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego Ukrainy w sprawie ważności powtórzonej tury wyborów prezydenckich w dniu 26 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając konkluzje szczytu Rady Europejskiej w Brukseli z dnia 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Europejska Polityka Sąsiedztwa uznaje europejskie aspiracje Ukrainy oraz znaczenie Ukrainy jako państwa silnie związanego historycznie, kulturowo i gospodarczo z Państwami Członkowskimi UE oraz mając na uwadze, że prawdziwe i zrównoważone partnerstwo może zostać rozwinięte wyłącznie w oparciu o wspólnie uznawane wartości, ze szczególnym uwzględnieniem demokracji, rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i obywatela,
B. mając na uwadze, że sytuacja związana z dwiema pierwszymi turami wspomnianych wyborów doprowadziła na Ukrainie do poważnego kryzysu politycznego, a nawet do zagrożenia rozpadem państwa,
C. mając na uwadze, że Unia Europejska i jej Państwa Członkowskie podjęły bezzwłoczne kroki wysyłając na miejsce mediatorów oraz mając na uwadze, że wiodąca rola Unii Europejskiej, a w szczególności Parlamentu Europejskiego, miała istotne znaczenie w łagodzeniu napięć i działaniu na rzecz zakończenia kryzysu wyborczego i politycznego,
D. mając na uwadze, że reforma konstytucyjna oraz związany z nią kompromis, osiągnięty w dniu 8 grudnia 2004 r., pomiędzy prezydentem Ukrainy Leonidem Kuczmą a opozycją na czele z Wiktorem Juszczenko zlikwidowały zagrożenie eskalacji napiętej sytuacji na Ukrainie, umożliwiły zażegnanie kryzysu politycznego oraz przygotowały podwaliny pod przeprowadzenie powtórzonej wolnej, sprawiedliwej i przejrzystej tury wyborów prezydenckich w dniu 26 grudnia 2004 r.,
E. mając na uwadze, że ponad 300 tysięcy Ukraińców i 12 tysięcy cudzoziemców obecnych było w okręgach wyborczych w charakterze obserwatorów procesu wyborczego w ramach Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów prowadzonej przez OBWE,
F. mając na uwadze, że według słów obserwatorów wyborów oraz szefa ukraińskiej Centralnej Komisji Wyborczej nie zgłoszono żadnych istotniejszych problemów, a jedynie drobniejsze naruszenia nie mające wpływu na ważność i całościowy wynik wyborów,
G. mając na uwadze, że ukraiński Sąd Najwyższy odrzucił wszystkie skargi wniesione przez pokonanego byłego premiera Janukowicza w celu unieważnienia wyborów z dnia 26 grudnia 2004 r.,
H. mając na uwadze, że w dniu 10 stycznia 2005 r. Centralna Komisja Wyborcza ogłosiła wyniki ostateczne w układzie Juszczenko 52 % głosów — Janukowicz 44 % głosów,
I. mając na uwadze, że społeczeństwo ukraińskie w sposób zdecydowany wykazało swoje przywiązanie do demokracji, rządów prawa oraz innych wartości stanowiących podstawę istnienia Unii Europejskiej,
J. mając na uwadze, że Ukraina jasno potwierdziła chęć bycia częścią Europy oraz integracji z Unią Europejską w ramach podstawowych zasad i kryteriów unijnych,
K. mając na uwadze, że pomiędzy siłami politycznymi osiągnięty został szeroki konsensus, a wewnętrzny kryzys polityczny rozwiązano z pełnym poszanowaniem zasad demokratycznych,
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt przeprowadzenia co do zasady uczciwych wyborów w dniu 26 grudnia 2004 r., a także wyraża satysfakcję w związku z uznaniem i wprowadzeniem w życie prawa obywateli ukraińskich do wolnego wyboru prezydenta, co stanowi o zwycięstwie demokratycznych wartości, instytucji oraz procedur na Ukrainie;
2. ponownie podkreśla rolę mediatorów, w tym Wysokiego Przedstawiciela UE ds. WPZiB, prezydentów Polski i Litwy oraz misji Parlamentu Europejskiego, w doprowadzeniu do pomyślnego zakończenia ukraińskiego kryzysu;
3. z zadowoleniem przyjmuje ustalenia Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów OBWE/BIDiPC wskazujące, iż powtórzona druga tura wyborów prezydenckich na Ukrainie "znacznie zbliżyła to państwo do spełnienia standardów międzynarodowych", a także przekazuje gratulacje narodowi ukraińskiemu, który bez użycia siły, dojrzale i w oparciu o instytucje oraz prawa miejscowe osiągnął rozwiązanie kryzysu politycznego i wprowadził kraj na drogę ku demokracji i prawowitemu miejscu w europejskiej wspólnocie narodów demokratycznych;
4. przekazuje gratulacje Wiktorowi Juszczence w związku z jego zwycięstwem w powtórzonej w dniu 26 grudnia 2004 r. turze wyborów prezydenckich, a także wzywa wszystkie strony do uznania wyników tychże wyborów; przekazuje również gratulacje narodowi ukraińskiemu oraz władzom państwowym w związku z działaniem w czasie kryzysu z grudnia 2004 r. w duchu obywatelskim i demokratycznym;
5. wzywa do szybkiego i sprawnego przekazania władzy, a także zwraca się do wybranego prezydenta o rychłe ustanowienie nowego rządu w celu zakończenia impasu politycznego;
6. wzywa nowe ukraińskie kierownictwo polityczne do wsparcia dążenia kraju do europejskich wartości i celów poprzez podjęcie kroków mających na celu promowanie demokracji, społeczeństwa obywatelskiego i rządów prawa, wznowienie reform wolnorynkowych oraz zniwelowanie podziałów politycznych;
7. wzywa nowo wybrane władze do zaangażowania się w szczególności w rozwój instytucji demokratycznych, zapewnienie wolności obywatelskich oraz stworzenie ram dla istnienia i właściwego funkcjonowania demokratycznej opozycji;
8. wyraża zaniepokojenie w związku z głębokimi podziałami w kraju oraz zaostrzonymi przez polityczny konflikt pomiędzy kandydatami rozłamami kulturowymi i regionalnymi wpływającymi na jedność państwa; wzywa wszystkich liderów politycznych, w tym także dawnych oponentów, do podjęcia starań w celu zmniejszenia rozdźwięków i zreformowania państwa; uznaje utrzymujące się w kraju zagrożenie separatyzmem za nieakceptowalne i wyraża swoje oddanie sprawie integralności terytorialnej Ukrainy; wzywa wspólnotę międzynarodową do poparcia tychże aspiracji;
9. podtrzymuje swoje nieustanne poparcie, pomoc i zaangażowanie na rzecz ustanowienia przez naród ukraiński wolnego i otwartego systemu demokratycznego, stworzenia zdrowej gospodarki rynkowej i zajęcia prawowitego miejsca we wspólnocie narodów demokratycznych;
10. przypomina o duchu demokratycznym, jakim naród ukraiński wykazał się w czasie kryzysu politycznego w grudniu 2004 r.; wzywa Radę, Komisję oraz Państwa Członkowskie do wzięcia pod uwagę przy przyszłych kontaktach z Ukrainą oczekiwań i nadziei wzbudzonych poprzez bliskie zaangażowanie Unii Europejskiej w rozwiązanie konfliktu;
11. z zadowoleniem przyjmuje wysuniętą przez Radę propozycję wczesnego zorganizowania posiedzenia Rady ds. Współpracy UE-Ukraina w celu doprowadzenia do bezzwłocznego przyjęcia Planu Działania UEUkraina; wzywa Radę oraz Komisję do zaangażowania się w szybkie wykonanie tego Planu, a także włączenie nowych środków zmierzających do wzmocnienia roli społeczeństwa obywatelskiego;
12. wzywa Radę oraz Komisję do jednoczesnego rozważenia zmian w Planie Działania dotyczącym Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, który winien uwzględniać nowo zaistniałą sytuację, dając tym samym rządowi Ukrainy możliwość renegocjacji Planu w świetle głębokich aspiracji kraju w zakresie integracji z Unią Europejską; wzywa Radę i Komisję do włączenia do niego dodatkowych ofert, takich jak organizacja konferencji darczyńców na rzecz Ukrainy, na wzór konferencji darczyńców na rzecz Gruzji zorganizowanej w dniach 16- 17 czerwca 2004 r.; wzywa Radę i Komisję do rozważenia ułatwień wizowych dla Ukrainy, niezwłocznego uznania Ukrainy za kraj o gospodarce rynkowej i poparcia dla przyjęcia Ukrainy do Światowej Organizacji Handlu w celu dalszego zacieśniania stosunków i wyjścia naprzeciw oczekiwaniom i nadziejom powstałym dzięki silnemu zaangażowaniu Unii Europejskiej w pokojowy przebieg pomarańczowej rewolucji;
13. wzywa Radę i Komisję do zaangażowania na rzecz niezależnych środków masowego przekazu, jak i ram prawnych, w których takie środki mogłyby funkcjonować;
14. wzywa Radę, Komisję oraz Państwa Członkowskie do rozważenia, poza środkami przewidzianymi w świetle Planu Działań dotyczącego Wspólnej Polityki Sąsiedztwa, innych form stowarzyszenia z Ukrainą, przedstawiając temu państwu jasną perspektywę europejską i odpowiadając na aspiracje wykazane przez ogromną większość narodu ukraińskiego, prowadząc być może w końcu do przystąpienia kraju do UE;
15. wzywa Radę, Komisję i Państwa Członkowskie do gospodarczego i administracyjnego wsparcia dla reform na Ukrainie za pomocą konkretnych programów i projektów, w tym wyraźnego wzrostu pomocy finansowej;
16. przypomina w tym kontekście postanowienia art. 49 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską, stanowiące, iż członkostwo otwarte jest dla wszystkich państw europejskich spełniających odpowiednie warunki i zobowiązania; oczekuje na zrównoważony proces transformacji kraju zmierzającego do tego celu oraz zobowiązuje się do wspierania i wspomagania Ukrainy w tym procesie;
17. jest zdania, że wynikły na Ukrainie kryzys stanowi dla UE test z zakresu starań na rzecz promowania demokracji, praw człowieka i poszanowania zasad państwa prawa we wszystkich krajach sąsiedzkich; podkreśla wagę zachowania stosunków dobrosąsiedzkich ze wszystkimi sąsiadami;
18. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Parlamentowi i rządowi Ukrainy, Zgromadzeniom Parlamentarnym NATO i OBWE oraz Radzie Europy.
[1] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 506.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0046.
[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0074.
[4] Dz.U. L 49 z 19.2.1998, str. 3.
[5] Dz.U. L 331 z 23.12.1999, str. 1.
Wspólna Strategia zmieniona Wspólną Strategią 2003/897/WPZiB Rady Europejskiej z dnia 12 grudnia 2003 r.
(Dz.U. L 333 z 20.12.2003, str. 96).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0011
Iran
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Iranu
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Iranu,
- uwzględniając dialog UE-Iran na temat praw człowieka, a zwłaszcza jego czwartą rundę, jaka miała miejsce w dniach 14- 15 czerwca 2004 r. w Teheranie, w trakcie której rząd Iranu zobowiązał się do zwiększenia stopnia poszanowania praw człowieka i wzmocnienia rządów prawa,
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka ONZ oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, jak również Konwencję Praw Dziecka ONZ, których Iran jest stroną,
- uwzględniając zalecenie prezesa Sądu Najwyższego Islamskiej Republiki Iranu, wydane sędziom w grudniu 2002 r. i odnoszące się do wybierania alternatywnych kar w sprawach, w których wydany zostałby wyrok ukamienowania oraz jego oświadczenie z kwietnia 2004 r. w sprawie zakazu stosowania tortur i w konsekwencji przyjęcie prawodawstwa w tej kwestii przez parlament irański, które w maju 2004 r. zostało zatwierdzone przez Radę Strażników Rewolucji,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 16- 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając własną decyzję z dnia 10 marca 2004 r. [1] w sprawie ustanowienia delegacji międzyparlamentarnej do spraw stosunków z Iranem,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że mnożą się doniesienia na temat dokonywanych egzekucji lub nakładanych kar śmierci, co stoi w jawnej sprzeczności z międzynarodowo uznanymi gwarancjami, włączając w to wyroki przeciwko młodocianym przestępcom, ciężarnym kobietom i osobom upośledzonym umysłowo,
B. B mając na uwadze, że rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ z dnia 20 grudnia 2004 r. odnosi się do pogarszającej się sytuacji w zakresie wolności myśli i słowa oraz wolności mediów, a zwłaszcza nasilających się prześladowaniach pokojowego wyrażania poglądów politycznych, włączając w to samowolne aresztowania i zatrzymania bez stawiania zarzutów lub procesu,
C. C mając na uwadze, że doniesienia mówią o samowolnych aresztowaniach dziennikarzy, dziennikarzy internetowych i edytorów dzienników internetowych (tzw. webloggers), blokowaniu publikacji w sieci i zastraszaniu dziennikarzy informujących o torturach, długimi wyrokami więziennymi, przez co irański wymiar sprawiedliwości rozprawia się z ostatnim istniejącym sposobem dostępu obywateli do nieocenzurowanej informacji,
D. D mając na uwadze, że specjalny sprawozdawca ONZ Ambeyi Ligabo uznał, że irańskie prawo prasowe i Kodeks karny nie są zgodne z dopuszczalnymi ograniczeniami wyliczonymi w art. 19 ust. 3 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych,
E. E mając na uwadze, że Iran wciąż nie jest stroną Konwencji o zniesieniu wszelkich form dyskryminacji kobiet oraz że irański parlament niedawno odrzucił projekt aktu prawnego dotyczącego równouprawnienia płci,
F. mając na uwadze, że Rada w dniach 13- 14 grudnia 2004 r. wyraziła swoje poparcie dla procesu negocjacji długoterminowego porozumienia UE-Iran, po przyjęciu do wiadomości potwierdzenia przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej całkowitego zawieszenia przez Iran działań związanych ze wzbogacaniem uranu i jego ponownym przetwarzaniem, a także mając na celu ponowienie negocjacji na temat porozumienia o handlu i współpracy, jak i uzyskanie obiektywnej gwarancji, że irański program jądrowy istnieje wyłącznie dla celów pokojowych,
1. ponawia swój ogólny sprzeciw wobec kary śmierci, a szczególnie stanowczo potępia wyroki śmierci wydane i/lub wykonane na młodocianych przestępcach, ciężarnych kobietach i osobach upośledzonych umysłowo;
2. wzywa władze irańskie do wykazania, że rzeczywiście wprowadzają w życie zadeklarowane moratorium na ukamienowania oraz domaga się natychmiastowego wprowadzenia w życie ogłoszonego zakazu tortur, przyjętego przez parlament irański i zatwierdzonego przez Radę Strażników Rewolucji;
3. potępia akcje prowadzone przez wymiar sprawiedliwości, wymierzone przeciwko dziennikarzom, dziennikarzom internetowym i edytorom dzienników internetowych (tzw. webloggers) i prowadzące do zamykania publikacji, zatrzymań oraz - zgodnie z doniesieniami - do szeroko stosowanych tortur i wymuszania fałszywych zeznań, a także wzywa władze do uwolnienia wszystkich więźniów zatrzymanych, sądzonych bądź skazanych za przestępstwa bez użycia przemocy, związane z wolnością prasy i myśli;
4. 4 wzywa parlament irański do przyjęcia irańskiego prawa prasowego i kodeksu karnego w świetle obowiązków spoczywających na Iranie, wynikającego z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, a zwłaszcza do uchylenia wszelkich przepisów prawa karnego odnoszących się do pokojowego wyrażania opinii, w tym również na łamach prasy;
5. wzywa władze do poszanowania międzynarodowo uznanych gwarancji prawnych, między innymi tych odnoszących się do osób należących do mniejszości wyznaniowych uznanych oficjalnie lub w inny sposób;
6. z zadowolenie przyjmuje zawieszenie egzekucji Hajieha Esmailvanda oraz doniesienia, zgodnie z którymi sprawa Leyli Moafi została przekazana do rozpatrzenia przez sądowych ekspertów do spraw psychiatrii, którzy mają "zbadać jej stan umysłowy"; podkreśla jednak fakt, że zarzucane powyższym osobom domniemane "przestępstwa" nie są uznawane przez opinię międzynarodową za przypadki naruszenia prawa karnego, a zatem ich ściganie na drodze sądowej jest sprzeczne z międzynarodowymi standardami praw człowieka;
7. nalega na to, by czynności seksualne odbyte za przyzwoleniem dwóch stron, w warunkach prywatności, zostały objęte pojęciem "prywatności" oraz wzywa do bezzwłocznego uwolnienia wszystkich osób przetrzymywanych za dopuszczenie się powyższych czynności;
8. z zadowoleniem przyjmuje i wyraża poparcie dla negocjacji UE-Iran w sprawie kwestii jądrowych, widząc w tym również okazję do poczynienia postępów w dialogu UE-Iran na temat praw politycznych i praw człowieka oraz w dialogu UE-Iran na temat stosunków handlowych i gospodarczych; wspiera też Radę w jej oczekiwaniu na działania ze strony Iranu dotyczące innych kwestii niepokojących UE, takich jak: zakończenie udzielania wsparcia organizacjom terrorystycznym, większe poszanowanie praw człowieka oraz zmiana podejścia do procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie;
9. Zwraca się do parlamentarnej Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Wolności Obywatelskich o rozpatrzenie sposobu, w jaki Parlament może zaangażować się w proces regularnego aktualizowania wspólnego stanowiska Rady nr 2001/931/WPZiB z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie wprowadzania w życie szczególnych środków w celu zwalczania terroryzmu [2], biorąc pod uwagę rozwój sytuacji począwszy od 2001 r.;
10. wyraża nadzieję, że ustanowienie delegacji międzyparlamentarnej do spraw stosunków z Iranem umożliwi Parlamentowi zaangażowanie się w owocny dialog z irańskim parlamentem oraz irańskim społeczeństwem obywatelskim;
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Wysokiemu Przedstawicielowi UE do spraw WPZiB, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz rządowi i parlamentowi Islamskiej Republiki Iranu.
[1] P5_TA(2004)0166.
[2] Dz.U. L 344 z 28.12.2001, str. 93.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0012
Handel kobietami i dziećmi w Kambodży
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie w sprawie handlu kobietami i dziećmi w Kambodży
Parlament Europejski,
- uwzględniając poprzednie rezolucje w sprawie Kambodży, a w szczególności rezolucje z dni 13 marca 2003 r. [1] i 12 lutego 2004 r. [2],
- uwzględniając porozumienie o współpracy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Królestwem Kambodży [3], które weszło w życie dnia 1 listopada 1999 r.,
- uwzględniając dokument w sprawie strategii WE-Kambodża na lata 2000-2003 oraz Krajowy Program Wskaźnikowy na lata 2005-2006,
- uwzględniając oświadczenie lokalnej Prezydencji Unii Europejskiej w imieniu unijnych szefów misji w Phnom Penh w sprawie ataku na schronisko dla ofiar handlu ludźmi prowadzonego przez stowarzyszenie "Agir Pour les Femmes en Situation Précaire" (AFESIP),
- uwzględniając Konwencję ONZ o Prawach Dziecka oraz Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, ratyfikowane przez Kambodżę i wszystkie Państwa Członkowskie UE,
- uwzględniając Protokół ONZ o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, szczególnie kobietami i dziećmi, a także Konwencję ONZ o zwalczaniu przestępczości zorganizowanej,
- uwzględniając wytyczne UE w sprawie ochrony działaczy na rzecz praw człowieka, zatwierdzone przez Radę Europejską w lipcu 2004r.,
- uwzględniając porozumienie pomiędzy ONZ i Kambodżą w sprawie budżetu dla Specjalnego Trybunału ds. Zbrodni Wojennych w Kambodży,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze atak na Centrum Srey Khan należące do stowarzyszenia AFESIP, gdzie przebywało dziewięćdziesiąt jeden kobiet i dziewczynek, z których osiemdziesiąt trzy zostały uwolnione dzień wcześniej przez urzędników pracujących w Departamencie ds. Handlu Ludźmi i Ochrony Młodzieży dzień wcześniej z hotelu, w którym były prostytuowane,
B. mając na uwadze, iż los tych dziewięćdziesięciu jeden kobiet i dziewczynek jest nieznany,
C. mając na uwadze, iż podczas operacji policyjnej aresztowano, a na drugi dzień zwolniono osiem osób,
D. mając na uwadze groźby śmierci kierowane pod adresem Somaly Mam, działaczki pracującej na rzecz dzieci zmuszanych do prostytucji, której władze Kambodży nie są w stanie zapewnić ochrony,
E. mając na uwadze, iż handel ludźmi i wykorzystywanie seksualne są formą współczesnego niewolnictwa i stanowią rażące pogwałcenie fundamentalnych praw człowieka dokonywane przez zorganizowane siatki przestępcze działające w skali międzynarodowej; mając na uwadze, iż jest to lukratywny interes dla nielegalnych handlarzy,
F. mając na uwadze, iż handel ludźmi zatacza coraz szersze kręgi z powodu ubóstwa, bezrobocia, bezbronności kobiet i dzieci, pogarszających się warunków socjalnych w ich krajach pochodzenia, wysokich zysków i niskiego stopnia ryzyka dla nielegalnych handlarzy oraz popytu na kobiety i dzieci dla celów prostytucji i innych form wykorzystywania seksualnego,
G. mając na uwadze wysiłki, jakie wciąż niezbędne są w walce z przestępczością zorganizowaną i handlem ludźmi,
H. mając na uwadze, iż podczas VII Posiedzenia Grupy Konsultacyjnej w sprawie Kambodży w dniach 6 i 7 grudnia 2004 r. uczestnicy przyjęli szereg wspólnych wskazań, w tym uchwalenie przepisów w zakresie przemocy w rodzinie i zwalczania handlu ludźmi, w celu udzielenia rządowi Kambodży i partnerom w ramach pomocy rozwojowej w monitoringu sytuacji w nadchodzącym roku,
I. biorąc pod uwagę utworzenie przez rząd Kambodży międzyministerialnego komitetu, którego zadaniem będzie przeprowadzenie śledztwa w sprawie ataku na centrum AFESIP,
1. potępia wykorzystywanie seksualne nieletnich jako przestępstwo erga omnes i jako atak na fundamentalne prawa dziecka, które to czyny muszą być zwalczane na wszystkich poziomach;
2. wyraża zaniepokojenie zjawiskiem prostytucji dziecięcej w Kambodży i handlem ludźmi w kierunku zarówno z, jak i do Kambodży, który ma na celu wykorzystywanie ich do prac przymusowych, prostytucji i żebractwa, a także do nielegalnych adopcji;
3. przywołuje zasady zawarte w Karcie Praw Człowieka, a w szczególności prawa dziewczynek w przypadku wykorzystywania seksualnego nieletnich w Azji i w pozostałej części świata;
4. potępia zaatakowanie w dnia 8 grudnia 2004 r. schroniska AFESIP dla ofiar handlu ludźmi w Phnom Penh i uprowadzenie dziewięćdziesięciu jeden kobiet i dziewczynek, wśród których znajdowały się osoby nieletnie;
5. potępia przemysł związany z turystyką seksualną w Kambodży i innych krajach, w których proceder ten ma miejsce oraz zwraca się do Państw Członkowskich UE o uchwalenie i stosowanie koniecznego ustawodawstwa potrzebnego do postawienia przed obliczem sprawiedliwości wszystkich osób zaangażowanych w organizowanie turystyki seksualnej z udziałem nieletnich;
6. nalega, aby Komisja wzięła pod uwagę prawa dzieci i kobiet, które są ofiarami nielegalnego handlu, w programowaniu polityki związanej z prawami człowieka w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Człowieka;
7. zwraca się do Komisji o wspieranie organizacji działających na rzecz praw człowieka w Kambodży, a w szczególności tych, które poświęcają się ochronie ofiar handlu ludźmi i wykorzystywania seksualnego;
8. z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu Kambodży w sprawie powołania komisji międzyministerialnej z udziałem przedstawicieli misji zagranicznych oraz krajowych i międzynarodowych organizacji pozarządowych w charakterze obserwatorów, którzy będą świadczyć, prowadzić dalsze dochodzenia i osobiście przesłuchiwać kobiety-ofiary;
9. przekonany jest o pozytywnym i uczciwym wyniku prac nowo powołanego komitetu międzyministerialnego i przyznaje, iż władze Kambodży poczyniły wysiłki w zwalczaniu handlu kobietami i dziećmi, podkreśla jednak potrzebę zwiększenia liczby śledztw i wyroków skazujących dla handlarzy, tak aby ukrócić ten proceder;
10. wzywa władze Kambodży do zagwarantowania bezpieczeństwa organizacjom chroniącym dzieci i ich pracownikom, a w szczególności organizacjom pracującym na rzecz pomocy ofiarom handlu i wykorzystywania seksualnego;
11. wzywa władze Kambodży do zagwarantowania bezpieczeństwa Somaly Mam, której życie znajduje się w niebezpieczeństwie;
12. wzywa rząd Kambodży do ratyfikowania Protokołu ONZ o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, szczególnie kobietami i dziećmi, a także Konwencję ONZ o zwalczaniu przestępczości zorganizowanej;
13. wzywa Państwa Członkowskie UE do wspólnego działania w walce przeciwko przestępczości zorganizowanej i handlowi ludźmi, w szczególności handlowi nieletnimi;
14. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządowi Kambodży oraz rządom państw członkowskich ASEAN.
[1] Dz.U. C 61 E z 10.3.2004, str. 417.
[2] P5_TA(2004)0101.
[3] Dz.U. L 269 z 19.10.1999, str. 18.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0017
Sytuacja na Bliskim Wschodzie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Bliskim Wschodzie
Parlament Europejski,
- uwzględniając swą poprzednią rezolucję w sprawie sytuacji na Bliskim Wschodzie, a w szczególności rezolucję z dnia 23 października 2003 r. [1],
- uwzględniając rezolucje 242, 338, 425, 1373 oraz 1397 Rady Bezpieczeństwa ONZ,
- uwzględniając wyniki wyborów prezydenckich w Palestynie,
- uwzględniając oświadczenie Wyborczej Misji Obserwacyjnej UE oraz oświadczenia obserwatorów delegacji PE,
- uwzględniając "pokojową mapę drogową" przedstawioną przez Kwartet dnia 30 kwietnia 2003 r.,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze pomyślny przebieg wyborów prezydenckich w Palestynie pomimo niesprzyjających okoliczności wynikających z izraelskiej okupacji terytoriów palestyńskich; zważywszy, że stanowią one kluczową okazję do wznowienia procesu pokojowego i mogłyby stanowić wzór wyborów w regionie,
B. wyrażając zaniepokojenie wpływem okupacji na wybory w postaci ograniczeń swobody przemieszczania się zarówno kandydatów jak i wyborców, spowodowanych prześladowaniami oraz krótkotrwałymi aresztowaniami niektórych kandydatów udających się na spotkanie z potencjalnymi wyborcami we wschodniej Jerozolimie oraz poważnymi ograniczeniami narzuconymi mieszkańcom Jerozolimy korzystającym z prawa do udziału w wyborach,
C. mając na uwadze fakt, że niedawne ataki terrorystyczne, zmierzające do sabotowania wysiłków negocjacyjnych, nastąpiły dokładnie w okresie, gdy pojawiła się nadzieja na reaktywację procesu politycznego; wyrażając troskę w zakresie konsekwencji tych ataków oraz aktów odwetu w przełożeniu na liczbę ofiar po obu stronach, a także na dalsze restrykcje nakładane na Palestyńczyków,
1. przyjmuje z zadowoleniem pomyślne zakończenie pierwszych od 1996 r. wyborów prezydenckich, a w szczególności frekwencję wyborczą; składa hołd narodowi oraz władzom palestyńskim za ich oddanie sprawie demokracji okazane pomimo okupacji, w szczególności zaś zaangażowanie palestyńskich kobiet, które uczestniczyły w ochronie działań wyborczych i licznie stawiły się do wyborów;
2. stwierdza, że nowy prezydent Autonomii Palestyńskiej, Mahmoud Abbas, oraz inni kandydaci — biorąc pod uwagę okoliczności — przeprowadzili kampanię wyborczą w rozsądny sposób, z poszanowaniem międzynarodowych standardów;
3. w świetle zbliżających się wyborów parlamentarnych w Palestynie ponagla Izrael do pełnego poszanowania powszechnie uznanych praw mieszkańców wschodniej Jerozolimy do udziału w wyborach, oraz do ułatwienia tego procesu poprzez zniesienie do czasu wyborów parlamentarnych utrudnień zaobserwowanych podczas wyborów prezydenckich;
4. przyjmuje z zadowoleniem skuteczność misji obserwacyjnych UE i wzywa Radę i Komisję do przygotowania kolejnej misji na wybory parlamentarne w lipcu 2005 r., w celu wsparcia pluralizmu i zrównoważonego dostępu wszystkich kandydatów do mediów oraz do przezwyciężenia, we współpracy z władzami Izraela, trudności, z jakimi borykają się Palestyńczycy zamieszkujący wschodnią Jerozolimę;
5. z zaniepokojeniem przyjmuje do wiadomości rezygnację znacznej liczby członków Palestyńskiej Centralnej Komisji Wyborczej na znak protestu wobec nacisków politycznych wywieranych w dniu wyborów w celu przedłużenia czasu wyborczego;
6. zwraca się do nowych władz Izraela oraz Autonomii Palestyńskiej, aby uznały wyniki wyborów za dogodną okoliczność do podjęcia zerwanych negocjacji; wzywa UE do pilnego podjęcia inicjatywy w ramach prac Kwartetu, w szczególności wobec Stanów Zjednoczonych, odgrywających komplementarną rolę w procesie pokojowym, w celu wkroczenia w nowy etap intensywnej wzajemnej współpracy poprzez wspólne zaangażowanie swych wysiłków w proces wprowadzania pokoju w regionie;
7. wzywa Radę, Wysokiego Przedstawiciela ds. WPZB oraz Komisję do odegrania pełnej roli w tym procesie, do dalszego wspierania Autonomii Palestyńskiej oraz jej narodu oraz do rozwijania dialogu z Izraelem w ramach Procesu z Barcelony oraz Europejskiej Polityki Sąsiedztwa i zgodnie z Planem Działania przyjętym przez Radę;
8. stanowczo zachęca Prezydenta Abbasa, aby wykazał wolę położenia kresu przemocy i przyjmuje z zadowoleniem podjęte przez Prezydenta Abbasa kroki, jak i jego dążenie do zreformowania i wzmocnienia kontroli palestyńskich służb bezpieczeństwa oraz pełnego zaangażowania się w dialog pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami; wyraża przekonanie, że pełne polityczne wsparcie Stanów Zjednoczonych i UE, jak również czynna współpraca Izraelczyków, są konieczne do osiągnięcia tych celów;
9. wzywa Autonomię Palestyńską to uznania zaangażowania narodu palestyńskiego w sprawę demokracji oraz do propagowania rządów prawa, niezawisłości sądownictwa, lepszego oddzielenia władzy ustawodawczej i władzy wykonawczej, dobrego zarządzania, łącznie z przejrzystością w rozliczaniu się z obowiązków, oraz do zwalczania korupcji;
10. ponownie deklaruje w tym szczególnym momencie, że rozwiązanie konfliktu bliskowschodniego jest możliwe jedynie poprzez negocjowanie stanowczego i ostatecznego porozumienia pokojowego, zgodnie z tym, co zostało przyjęte w nadal obowiązującej "mapie drogowej", bez uprzednich warunków, w oparciu o współistnienie dwóch demokratycznych, suwerennych i żywotnych państw żyjących pokojowo obok siebie w ramach bezpiecznych i uznanych granic;
11. wyraża przekonanie, że utrzymanie trwałego pokoju jest możliwe wyłącznie poprzez prawdziwie oddolną postawę angażującą społeczeństwa obywatelskie po obu stronach w dążeniu do osiągnięcia dialogu; wzywa w tym względzie Kwartet do pełnego wykorzystania Porozumienia Genewskiego jako uzupełnienia "mapy drogowej" oraz do kontynuowania negocjacji pomiędzy tymi społeczeństwami obywatelskimi w tych ramach;
12. potępia wszelkie ataki terrorystyczne oraz jakiekolwiek akty przemocy po obu stronach; domaga się, by uzbrojone grupy Palestyńczyków zaprzestały ataków i przypomina im, iż jakakolwiek forma terroru i przemocy nie tylko prowadzi do śmierci niewinnych istot, lecz również wywiera niekorzystny wpływ na proces pokojowy oraz warunki życia ludności cywilnej; zwraca się do władz izraelskich o powstrzymanie się od odwetu i położenie kresu samosądnym mordom;
13. wzywa rząd Izraela do uczynienia pierwszego wiarygodnego kroku w realizacji mapy drogowej oraz rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ na drodze do osiągnięcia trwałego pokoju w postaci wdrożenia procesu wycofania się z Gazy oraz innych okupowanych terytoriów, poprzez zaangażowanie w negocjacje również Egiptu, będącego pierwszym sąsiadem popierającym ten projekt, a także władz palestyńskich, pod kontrolą międzynarodowych misji obserwacyjnych; wzywa Radę do znalezienia sposobów dostarczenia koniecznej pomocy;
14. ponawia skierowane do rządu Izraela wezwanie do zaprzestania ekspansji osiedli, szczególnie na obszarze Jerozolimy, do wstrzymania budowy muru oraz do pełnego zastosowania się do Czwartej Konwencji Genewskiej, kładąc tym samym kres łamaniu prawa międzynarodowego;
15. potwierdza wsparcie UE dla procesu pokojowego i występuje z propozycją planu rozwoju gospodarczego, monitorowanego przez Unię, w celu zapewnienia regionowi solidnej podstawy do dobrobytu i stabilności;
16. zobowiązuje Przewodniczącego Parlamentu do przekazania tej rezolucji Radzie, Komisji, Autonomii Palestyńskiej oraz Palestyńskiej Radzie Ustawodawczej, władzom Izraela i Knessetowi, administracji USA, rządom Federacji Rosyjskiej oraz Sekretarzowi Generalnemu ONZ.
[1] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 610.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0018
Holokaust, antysemityzm i rasizm
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie pamięci o Holokauście, antysemityzmu i rasizmu
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 2, 6, 7 i 29 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 13 Traktatu WE, które zobowiązują Państwa Członkowskie do utrzymania najwyższych standardów praw człowieka i niedyskryminacji, jak również Europejską Kartę Praw Podstawowych,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu z dnia 27 października 1994 r. [1], 27 kwietnia 1995 r. [2], 26 października 1995 r. [3], 30 stycznia 1997 r. [4] i 16 marca 2000 r. [5], sprawozdanie Komisji Śledczej ds. rasizmu i ksenofobii z 1990 r. oraz swoją pisemną deklarację z dnia 7 lipca 2000 r. w sprawie pamięci o Holokauście [6],
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1035/97 z dnia 2 czerwca 1997 r. ustanawiające Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii [7] oraz różne sprawozdania tego Centrum na temat rasizmu w UE, w tym opublikowane w marcu 2004 r. opracowania "Przejawy antysemityzmu w UE w latach 2002-2003" oraz "Postrzeganie antysemityzmu w Unii Europejskiej",
- uwzględniając Deklarację Berlińską Drugiej Konferencji OBWE w sprawie antysemityzmu, która odbyła się w Berlinie w dniach 28- 29 kwietnia 2004 r. oraz niedawne powołanie przez OBWE specjalnego przedstawiciela ds. walki z antysemityzmem,
- uwzględniając Deklarację Sztokholmskiego Międzynarodowego Forum na temat Holokaustu, które odbyło się w Sztokholmie w dniach 26- 28 stycznia 2000 r., wzywającą do zintensyfikowania edukacji o Holokauście,
- uwzględniając fakt ustanowienia dnia 27 stycznia 2005 r. Dniem Pamięci o Holokauście w kilku Państwach Członkowskich UE,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że dzień 27 stycznia 2005 r., 60. rocznica wyzwolenia założonego przez nazistowskie Niemcy obozu śmierci w Auschwitz-Birkenau, gdzie zamordowano łącznie około 1,5 miliona Żydów, Romów, Polaków, Rosjan i więźniów różnych innych narodowości oraz homoseksualistów, jest dla obywateli Europy nie tylko ważną okazją, aby pamiętać i potępić straszliwe okrucieństwa i tragedię Holokaustu, ale także aby zająć się niepokojącym nasileniem się antysemityzmu, a w szczególności incydentów antysemickich, w Europie, oraz przypomnieć sobie na nowo bardziej ogólne wnioski dotyczące zagrożeń wynikających z prześladowania ludzi w związku z ich rasą, pochodzeniem, religią, grupą społeczną, sympatiami politycznymi lub orientacją seksualną,
B. zważywszy, że Europa nie może zapomnieć o swojej własnej historii, tj. tego, że obozy koncentracyjne i obozy zagłady wybudowane przez nazistów są jedną z najczarniejszych i najbardziej bolesnych kart historii naszego kontynentu; zważywszy, że zbrodnie popełnione w Auschwitz muszą przetrwać w pamięci przyszłych pokoleń jako ostrzeżenie przed ludobójstwem tego rodzaju, którego korzenie tkwią w pogardzie dla innych istot ludzkich, nienawiści, antysemityzmie, rasizmie i totalitaryzmie,
C. zważywszy, że wciąż istnieje odczuwalna na różnych poziomach dyskryminacja na tle religijnym i rasowym, mimo ważnych kroków podjętych przez Unię Europejską zgodnie z art. 13 Traktatu WE,
D. zważywszy, że Żydzi w Europie czują się coraz bardziej zagrożeni antysemityzmem, jaki szerzy się przez Internet i przejawia się profanacją synagog, cmentarzy i innych miejsc kultu, atakami na żydowskie szkoły i ośrodki kultury oraz atakami na Żydów w Europie, skutkującymi licznymi przypadkami obrażeń,
E. zważywszy, że Holokaust odcisnął się piętnem na świadomości europejskiej, w szczególności ze względu na morderczą nienawiść do Żydów i Romów opartą na ich tożsamości rasowej lub religijnej, a mimo to antysemityzm oraz uprzedzenia rasowe i religijne stanowią wciąż bardzo poważne zagrożenie dla swoich ofiar oraz dla europejskich i międzynarodowych wartości demokracji, praw człowieka i rządów prawa, a tym samym dla ogólnie rozumianego europejskiego i światowego bezpieczeństwa,
F. zważywszy, że istnieje potrzeba prowadzenia ciągłego dialogu z mediami na temat sposobu, w jaki przekazywanie i komentowanie przez nie zdarzeń może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na postrzeganie i rozumienie kwestii religijnych, etnicznych i rasowych oraz na prezentowanie prawdy historycznej,
1. składa hołd wszystkim ofiarom nazistów i wyraża przekonanie, że trwały pokój w Europie musi opierać się na pamięci o jej historii; odrzuca i potępia poglądy rewizjonistyczne i negowanie Holokaustu jako karygodne i niezgodne z prawdą historyczną oraz wyraża zaniepokojenie wzrastającą liczbą partii o poglądach ekstremistycznych i ksenofobicznych oraz rosnącą akceptacją dla ich poglądów w społeczeństwie;
2. wzywa organy Unii Europejskiej, Państwa Członkowskie i wszystkie demokratyczne europejskie partie polityczne do:
- potępienia wszelkich przejawów nietolerancji i podsycania nienawiści rasowej oraz wszelkiego prześladowania i aktów przemocy o podłożu rasowym,
- szczególnego i bezwzględnego potępienia wszelkich aktów i form antysemityzmu, bez względu na to, jak się one przejawiają,
- szczególnego potępienia wszelkich aktów przemocy wynikającej z nienawiści lub nietolerancji religijnej lub rasowej, w tym ataków na miejsca kultu, obiekty i sanktuaria judaizmu, islamu czy innych wyznań, jak również na mniejszości takie jak Romowie;
3. wzywa Radę i Komisję, jak również władze Państw Członkowskich na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, do koordynacji w Państwach Członkowskich działań na rzecz walki z antysemityzmem i atakami na mniejszości, w tym na Romów i obywateli krajów trzecich, w celu obrony zasad tolerancji i niedyskryminacji oraz propagowania integracji społecznej, gospodarczej i politycznej;
4. wyraża przekonanie, że w działania te powinny obejmować także wspieranie dialogu i współpracy pomiędzy różnymi grupami społecznymi na poziomie lokalnym i krajowym, w tym także dialogu i współpracy pomiędzy różnymi wspólnotami kulturowymi, etnicznymi i religijnymi;
5. potwierdza swoje przekonanie, że pamięć i edukacja są zasadniczymi elementami wysiłków zmierzających do tego, aby nietolerancja, dyskryminacja i rasizm odeszły w przeszłość, i wzywa Radę, Komisję i Państwa Członkowskie do nasilenia walki z antysemityzmem i rasizmem poprzez promowanie, szczególnie wśród ludzi młodych, historii Holokaustu i wniosków z niego płynących poprzez:
- upowszechnianie pamięci o Holokauście, poprzez, między innymi, ustanowienie dnia 27 stycznia Europejskim Dniem Pamięci o Holokauście w całej UE,
- poświęcenie więcej miejsca edukacji o Holokauście przy wykorzystaniu wszystkich instytucji związanych z upamiętnieniem Holokaustu, w szczególności Muzeum Auschwitz-Birkenau (Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu) oraz Berlińskiego Centrum Informacji o Holokauście (Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas) jako źródeł europejskich, czyniąc edukację na temat Holokaustu i obywatelstwo europejskie standardowymi elementami programów szkolnych w całej UE, oraz przedstawianie aktualnej walki z rasizmem, ksenofobią i antysemityzmem na tle Szoah (Holokaustu),
- zapewnienie, aby w programach szkolnych w 25 krajach UE nauka o drugiej wojnie światowej traktowana była z największym rygoryzmem historycznym oraz poprzez wykorzystanie środków przewidzianych w budżecie Parlamentu na rok 2005 na obejmowanie przez szkoły w całej UE patronatu nad wojennymi grobami i pomnikami;
6. z zadowoleniem przyjmuje zadeklarowany przez Prezydencję Luksemburską zamiar podjęcia na nowo znajdującej się w impasie dyskusji nad projektem decyzji ramowej Rady w sprawie walki z rasizmem i ksenofobią [8], i zwraca się do Rady o wypracowanie porozumienia w sprawie ogólnoeuropejskiego zakazu podsycania nienawiści rasowej i religijnej w całej UE, przy jednoczesnym zachowaniu zgodnej z prawem wolności słowa;
7. zwraca się do Komisji o rozpoczęcie przeglądu stosowania dyrektywy 2000/43/WE wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne [9], której celem jest nasilenie działań Unii Europejskiej w obszarze walki z dyskryminacją, jak również o zorganizowanie dużej konferencji z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów, w szczególności przedstawicieli świata polityki, instytucji publicznych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym oraz organizacji pozarządowych i stowarzyszeń działających w tym obszarze;
8. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów kandydujących.
[1] Dz.U. C 323 z 21.11.1994, str. 154.
[2] Dz.U. C 126 z 22.5.1995, str. 75.
[3] Dz.U. C 308 z 20.11.1995, str. 140.
[4] Dz.U. C 55 z 24.2.1997, str. 17.
[5] Dz.U. C 377 z 29.12.2000, str. 366.
[6] Dz.U. C 121 z 24.4.2001, str. 503.
[7] Dz.U. L 151 z 10.6.1997, str. 1.
[8] Dz.U. C 75 E z 26.3.2002, str. 269.
[9] Dz.U. L 180 z 19.7.2000, str. 22.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0030
Jakość wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych w Unii Europejskiej
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie jakości wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa karnego i harmonizacji ustawodawstwa karnego w Państwach Członkowskich (2005/2003(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady złożony przez António Costę, w imieniu grupy politycznej PSE, w sprawie jakości wymiaru sprawiedliwości w zakresie sądownictwa karnego w Unii Europejskiej (B6-0234/2004),
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w rezolucji 217 A (III) z dnia 10 grudnia 1948 r., w szczególności jej art. 7, 8, 9 10 i 11,
- uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych uchwalony przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w rezolucji 2200 A (XXI) z dnia 16 grudnia 1966 r., który wszedł w życie dnia 23 marca 1976 r., w szczególności jego art. 2, 7, 9, 10 i 14,
- uwzględniając Konwencję Rady Europy o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r., która weszła w życie w dniu 3 września 1953 r., w szczególności jej art. 6 i 13,
- uwzględniając tytuł VI Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 29, 31 ust. 1 lit. c) i art. 34 ust. 2 lit. a) i b),
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy podpisany przez Państwa Członkowskie w Rzymie w dniu 29 października 2004 r., w szczególności jego art. I-42 i III-260 (mechanizmy oceny), III-270 i III-271 (współpraca sądowa w sprawach karnych) oraz II-107 do II-110, które odpowiadają art. 47-50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając dorobek wspólnotowy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa karnego, w szczególności Konwencję o wzajemnej pomocy w sprawach karnych [1], decyzję ramową 2002/584/JAI Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwa Członkowskimi [2], decyzję ramową 2003/577/JAI Rady z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonywania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych [3], projekt decyzji ramowej Rady w sprawie europejskiego nakazu uzyskiwania dowodów zmierzającego do gromadzenia przedmiotów, dokumentów i danych w celu ich wykorzystania w ramach postępowań karnych (COM(2003)0688) i projekt decyzji ramowej Rady w sprawie niektórych praw proceduralnych przyznanych w ramach postępowań karnych w Unii Europejskiej (COM(2004)0328),
- uwzględniając właściwe artykuły Traktatu o Przystąpieniu określające możliwość zawieszenia wykonywania niektórych postanowień przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w przypadku nieprzestrzegania niektórych norm (co wymaga wcześniejszego zdefiniowania takich norm),
- uwzględniając zalecenie dla Rady i Rady Europejskiej w sprawie przyszłości przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz warunków wzmocnienia jej legitymizacji i skuteczności przyjętego przez Parlament Europejski dnia 14 października 2004 r. [4],
- uwzględniając Program Haski przyjęty przez Radę Europejską podczas spotkania w Brukseli w dniach 4- 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając art. 114 ust. 3 i art. 83 ust. 5 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0036/2005),
A. mając na uwadze, że w art. II-107 — II-110 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy oraz w art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka zdefiniowane zostało znaczenie "prawa do obrony", które Unia i jej Państwa Członkowskie, zgodnie z właściwymi im uprawnieniami, muszą zapewnić obywatelom Unii Europejskiej,
B. mając na uwadze, że to "prawo do obrony" zawiera w sobie przede wszystkim prawo do skutecznego środka odwoławczego, prawo dostępu do bezstronnego sądu, prawo do sprawiedliwego procesu, prawo do bycia osądzonym w rozsądnym terminie oraz prawo od uzyskania porady prawnej, że zawiera także pełne poszanowanie praw podstawowych osób podejrzanych przed rozpoczęciem procesu karnego jak również prawo do godnego i ludzkiego traktowania — w poszanowaniu międzynarodowych norm ONZ i Europejskiej Konwencji o zapobieganiu torturom — osób skazanych w takim procesie,
C. mając na uwadze, że ochrona tych praw jest jeszcze istotniejsza w odniesieniu do postępowania karnego, gdy chodzi o podstawowe wolności,
D. mając na uwadze, że zapewnienie tej ochrony leży po pierwsze w zakresie kompetencji każdego Państwa Członkowskiego, zgodnie z jego własnym porządkiem konstytucyjnym i tradycjami prawnymi; iż konieczne jest, aby Państwa Członkowskie przywiązywały wagę do problemów występujących w ich systemach prawnych, a w szczególności do kwestii wskazanych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka; uważając, że prawdziwa przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości wymaga, z jednej strony, zapewnienia obywatelom unijnym równego traktowania, bez względu na to, w jakim miejscu Unii przebywają, a z drugiej strony wzmocnienia wzajemnego zaufania między Państwami Członkowskimi dla umożliwienia wzajemnego uznawania wyroków, a nawet przekazywania swoich obywateli sędziom innego Państwa Członkowskiego,
E. mając na uwadze zarówno orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu, jak i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz fakt, że orzecznictwo obydwu sądów powinno być spójne,
F. mając na uwadze, że od przyjęcia programu z Tampere (ustęp 33), zasada wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych stała się "kamieniem węgielnym" współpracy sądowej w Unii,
G. mając na uwadze, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy (art. III-260) i Program Haski (w szczególności ust. 3.2.) uznają wagę wzajemnej oceny Państw Członkowskich między sobą, służącej wzmocnieniu wzajemnego zaufania, które jest koniecznym warunkiem wzajemnego uznawania, a także przyjęciu podstawowych, istotnych zasad proceduralnych oraz określeniu rozsądnych terminów,
H. mając na uwadze, że ocena jakości wymiaru sprawiedliwości w Unii Europejskiej musi obejmować także metody pracy sędziów i różnych systemów administrowania wymiarem sprawiedliwości w Państwach Członkowskich, co nie stoi w sprzeczności z pełnym poszanowaniem zasady niezawisłości sądów,
I. mając na uwadze, iż ocena ta musi mieścić we wspólnych ramach odniesienia gwarantujących jej spójność i obiektywność,
J. mając na uwadze, że należy określić najbardziej adekwatne środki i procedury służące dokonywaniu tej oceny oraz usprawnić przepływ informacji oraz możliwości kształcenia, na rzecz poprawy jakości wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa karnego w Europie,
K. mając na uwadze, iż utworzenie w łonie Unii Europejskiej w ciągu ostatnich lat europejskich sieci, takich jak Stowarzyszenie Rad Państwa i Najwyższych Sądów Administracyjnych, Konferencja Przewodniczących Sądów Najwyższych, Sieć Trybunałów Najwyższych i Europejska Sieć Krajowych Rad Sądownictwa, świadczy o rosnącej świadomości w zakresie konieczność wspólnej pracy na rzecz poprawy jakości wymiaru sprawiedliwości w służbie obywateli Unii,
L. mając na uwadze kluczową rolę sprawczą w rozwoju wspólnej kultury prawnej, a także kultury praw podstawowych w ramach Unii, w szczególności poprzez działanie Europejskiej sieci kształcenia prawniczego,
M. mając na uwadze, że poprawa standardów jakości wymiaru sprawiedliwości i jego skuteczności na podstawie oceny muszą prowadzić do wzrostu, z jednej strony, jakości norm karnych merytorycznych i proceduralnych, a, z drugiej strony, jakości ich zastosowania, co nie stoi w sprzeczności z należnym poszanowaniem zasady niezawisłości sądów,
N. mając na uwadze, że proces wzajemnej oceny wymaga konkretnej metodologii, uwzględniającej złożoność takiego procesu,
O. mając na uwadze, że Program Haski uznaje konieczność przyjęcia Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy za ramy odniesienia oraz podjęcia prac przygotowawczych w celu umożliwienia wdrożenia środków ustalonych w Traktacie Konstytucyjnym z chwilą jego wejścia w życie,
P. mając na uwadze seminarium publiczne zorganizowane przez Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 18 stycznia 2005 r. w sprawie: "Promowanie lepszej jakości wymiaru sprawiedliwości w Europie",
Q. przyjmując wytyczne zawarte w Programie Haskim dotyczące wzmocnienia wzajemnego zaufania (ust. 3.2.), w szczególności poprzez poprawę jakości wymiaru sprawiedliwości, poprzez rozwój systemu oceny i poprzez konieczny wkład instytucji i organizacji sądowniczych,
R. przywołuje ustęp 3.2. Programu Haskiego, który podkreśla konieczność poszanowania różnorodności różnych struktur i tradycyjnej charakterystyki krajowych systemów prawnych oraz niezawisłości sądownictwa w każdym Państwie Członkowskim promując lepszą jakość wymiaru sprawiedliwości w Europie poprzez wzajemne zaufanie,
1. zwraca się do Rady Europejskiej i do Rady z następującymi wskazówkami:
a) podjęcie natychmiastowego działania na poziomie Unii Europejskiej w celu umożliwienia obywatelom unijnym, bez względu na to, w jakim państwie Unii przebywają i jakie są jego ramy prawne i konstytucyjne, korzystania z prawa do obrony w warunkach, które jednocześnie są porównywalne i odpowia dają coraz wyższym normom jakości oraz by obywatele ci mieli coraz większe zaufanie do wymiaru sprawiedliwości,
b) zdefiniowanie wraz z Państwami Członkowskimi "Karty jakości wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa karnego w Europie", stanowiącą wspólne ramy odniesienia dla wszystkich Państw Członkowskich i gwarantującą spójną i obiektywną ocenę; Karta ta musi zostać opracowana z uwzględnieniem doświadczeń i dotychczas prowadzonych prac na poziomie krajowym, jak i na poziomie międzynarodowym przez Radę Europy i Organizację Narodów Zjednoczonych,
c) w celu wzmocnienia wzajemnego zaufania pomiędzy krajowymi systemami sądowniczymi w poszanowaniu ich różnorodności, utworzenie mechanizmu wzajemnej, stałej oceny, biorąc pod uwagę Kartę Jakości jako obiektywne ramy odniesienia; uwzględniając doświadczenia zdobyte w innych dziedzinach, gdzie stosuje się już wzajemne uznawanie (Schengen, terroryzm, rozszerzenie, etc.), wyprzedzanie w miarę możliwości mechanizmu przewidzianego w art. III-260 Traktatu Konstytucyjnego spełniając następujące cele:
- stworzenie bazy danych porównawczych i statystycznych,
- organizacja działań porównawczych,
- rozpowszechnianie najlepszych praktyk,
- informowanie o rodzaju i funkcjonowaniu systemów sądowych innych Państw Członkowskich,
- coroczna publikacja sprawozdania z oceny jakości wymiaru sprawiedliwości w Europie wraz z serią zaleceń dla Rady i Państw Członkowskich w celu zaproponowania rozwiązań dla zidentyfikowanych problemów,
d) formalne ustanowienie mechanizmu wzajemnej oceny (procedury, struktury, wskaźniki, sprawozdania, itd.) na podstawie jednej lub kilku decyzji stosownie do art. 31 Traktatu o Unii Europejskiej, które wprowadzą w życie zasady orzecznictwa trybunałów w Strasburgu i Luksemburgu jak również kierunki działań przedstawione przez Komisję w sprawie skuteczności wymiaru sprawiedliwości Rady Europy,
e) udział zrzeszeń sędziów i przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, ekspertów prawa i praktyków wymiaru sprawiedliwości, jak również parlamentów krajowych w tej ocenie, na przykład powołując komitet monitorujący jakość wymiaru sprawiedliwości, w myśl art. I-42 ust. 2 Traktatu Konstytucyjnego i zgodnie z zasadą pomocniczości; ocena ta mogłaby być prowadzona we współpracy Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych,
f) uznanie, iż budowanie Obszaru Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości opartego na wzajemnym zaufaniu nie może odbywać się bez podstawowego poznania krajowych systemów prawnych; jeżeli chodzi o prawo karne materialne, Parlament Europejski łączy się z Radą określając, iż pierwszeństwo musi zostać przyznane przestępstwom wyszczególnionym w Traktacie Konstytucyjnym, co się zaś tyczy prawa procesowego, za priorytetowe uważa się rozpatrzenie następujących zagadnień:
- przejrzystość administracji wymiaru sprawiedliwości, a także pełne poszanowanie podstawowych praw osób podejrzanych przed rozpoczęciem procesu z powództwa karnego, jak również prawo do godnego i ludzkiego traktowania osób skazanych,
- administrowanie i ocena dowodu,
- przekazywanie więźniów w celu wykonania kar w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania,
- wykonanie kar bez pozbawienia wolności w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania,
- wykonanie środków przymusowych w Państwie Członkowskim miejsca zamieszkania,
- minimalne prawa więźniów w każdym Państwie Członkowskim,
- recydywa dla czynów stanowiących już wcześniej przedmiot środków harmonizacyjnych,
- uważa, iż ocena powinna być sporządzana również na podstawie powyższych elementów,
w celu podejmowania lub kontynuowania inicjatywy na poziomie Unii Europejskiej we wspomnianych dziedzinach,
g) uznanie, iż konsekwencją zasady wzajemnego oceniania powinna być promocja działań związanych z kształceniem przeznaczonych dla wszystkich osób zawodowo zajmujących się prawem, opierając się na europejskich sieciach organizacji i instytucji prawnych; w ten sposób, w ramach przyjęcia Perspektyw Finansowych 2007-2013 i zgodnie z Programem Haskim (ust. 3.2. akapit 2), przewidywanie finansowania zarówno europejskich sieci organizacji i instytucji sądowniczych, jak i programów wymiany pomiędzy władzami sądowniczymi, które to programy zainicjowane zostały przez Parlament Europejski (przede wszystkim w ramach linii budżetowej 18 05 01 03), a także nowych akcji pilotażowych umożliwiających współpracę podmiotów lub organizacji w różnych Państw Członkowskich, mając na celu wzmocnienie jakości wymiaru sprawiedliwości,
[3] Dz.U. L 196 z 2.8.2003, str. 45. [4] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0022.
P6_TA(2005)0032
Polityka konkurencji (2003)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie 23 Sprawozdania Komisji na temat polityki konkurencji — 2003 r. (2004/2139(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając 23 Sprawozdanie na temat polityki konkurencji — 2003 r. (SEC(2004)0658),
- uwzględniając art. 112 ust. 2 i art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0024/2005),
A. przypominając, że wzrost konkurencyjności gospodarki europejskiej jest jednym z kluczowych celów strategii lizbońskiej,
B. podkreślając potrzebę stałego i rygorystycznego monitorowania zakłóceń konkurencji,
C. świadomy istniejącej w środowisku biznesu potrzeby najwyższego poziomu bezpieczeństwa prawnego w zakresie polityki kontroli połączeń przedsiębiorstw,
D. zwracając uwagę w szczególności na znaczną liczbę spraw rozpatrywanych w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji, w których decyzje Komisji albo zostały w całości zaakceptowane przez strony albo utrzymane w mocy przez sądy,
1. z zadowoleniem przyjmuje 23 Sprawozdanie na temat polityki konkurencji, prezentujące główne reformy strukturalne polityki konkurencji i środków wykonawczych, podjęte pod przewodnictwem komisarza Montiego;
2. gratuluje komisarzowi utrzymania stałego i rygorystycznego monitorowania zakłóceń konkurencji i równoczesnego podjęcia szeroko zakrojonej reorganizacji i unowocześnienia prawa antymonopolowego, prawa kontroli połączeń przedsiębiorstw i zasad udzielania pomocy publicznej, jak również wewnętrznej reorganizacji Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji;
3. przyjmuje z zadowoleniem uchwalenie szeregu aktów prawnych zawartych w pakiecie modernizacyjnym, a mianowicie inicjatywy w zakresie współpracy pomiędzy różnymi instytucjami odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów UE dotyczących konkurencji, tj. Komisją, krajowymi urzędami ochrony konkurencji i sądami krajowymi; w związku z tym stoi na stanowisku, że należy wspomnieć o mianowaniu Głównego Ekonomisty ds. Konkurencji, wzmocnieniu roli funkcjonariusza ds. przesłuchań oraz rozbudowie sekcji ds. karteli, dzięki czemu skróci się czas trwania postępowań związanych z kartelami;
4. ubolewa nad faktem, że zaistniała potrzeba wznowienia przez Radę "tymczasowego mechanizmu obronnego", czym usprawiedliwiono udzielenie pomocy w wysokości do 100 milionów EUR dla stoczni w Niemczech, Holandii, Finlandii i Danii jako reakcji na nieuczciwą konkurencję ze strony stoczni w Korei Południowej i oczekuje szybkiego rozwiązania sporu w Światowej Organizacji Handlu, przed datą wygaśnięcia bieżącego mechanizmu w marcu 2005 r.;
5. nalega, aby ograniczonej liczby spraw, w których decyzje Komisji poddane zostały rewizji przez Trybunał Sprawiedliwości, a następnie uchylone, nie postrzegać jako przypadków osłabiających zaufanie do całego systemu analizy i egzekucji;
6. przyjmuje z zadowoleniem przygotowanie osobnego rozdziału w Sprawozdaniu na temat polityki konkurencji, kładącego nacisk na podejście Komisji do warunków, jakie muszą spełnić Państwa Członkowskie, aby udzielić wsparcia finansowego podmiotom świadczącym usługi w interesie ogólnym, w następstwie sprawozdania Komisji przedstawionego Radzie Europejskiej w Laeken w dniach 14- 15 grudnia 2001 r., Zielonej Księgi dotyczącej usług użyteczności publicznej (COM(2003)0270), przyjętej przez Komisję w dniu 21 maja 2003 r. i orzeczenia w sprawie Altmark [1], wzywa Komisję do przedstawienia propozycji zwiększenia bezpieczeństwa prawnego, określenia zasad odpowiedzialnego rządzenia i wspierania władz krajowych i regionalnych w przestrzeganiu art. 87 i 88 Traktatu;
7. wzywa Komisję do kontynuowania obserwacji funkcjonowania systemu sądownictwa w związku ze sprawami z zakresu konkurencji w celu rozważenia możliwości przyspieszenia dostępu do prawa oraz w celu optymalizacji doświadczenia i fachowej wiedzy sędziów zajmujących się sprawami z zakresu konkurencji;
8. popiera w dalszym ciągu bardziej aktywną rolę Parlamentu Europejskiego w kształtowaniu polityki konkurencji poprzez promowanie uprawnień Parlamentu w ramach procedury współdecydowania i ubolewa z powodu faktu, że Komisja i Rada nie były w stanie poprzeć tego stanowiska w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy;
9. przyjmuje z zadowoleniem rewizję postanowień dotyczących pomocy państwa kierującą zainteresowanie Komisji w stronę spraw i kwestii ważnych dla dalszego rozwoju rynku wewnętrznego, co pozwoliło na usprawnienie i uproszczenie procedury powiadamiania i składania skarg oraz na sprecyzowanie zasad dotyczących zasady "de minimis" oraz założeń dla badań naukowych i rozwoju;
10. z zadowoleniem przyjmuje pogląd Komisji, że pomoc państwa na badania i rozwój będzie stanowić zachętę dla MŚP do większych inwestycji w badania i rozwój, oraz wynikający z niego projekt zmiany rozporządzenia (WE) nr 70/2001 [2] w sprawie pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw, tak aby obejmowało ono pomoc na badania i rozwój; zwraca uwagę Komisji, że nie wszystkie Państwa Członkowskie mają takie same możliwości zaangażowania się w takie programy;
11. wzywa Komisję, aby nadal analizowała skutki, jakie mechanizmy, limity, koncesje, certyfikaty i zezwolenia w handlu emisjami zgodnie z Protokołem z Kioto pociągają za sobą dla prywatnych spółek;
12. przyjmuje z zadowoleniem przyjazne dla środowiska kryteria, jakie zastosowała Komisja akceptując kilka ekologicznych planów pomocowych i wzywa Komisję do dalszego poszerzenia warunków przejrzystości, jakie tego typu plany muszą spełniać, aby mogły być przykładem dla innych regionów i Państw Członkowskich;
13. gratuluje Komisji pozytywnej reakcji na wcześniejsze rezolucje Parlamentu w postaci ustanowienia zaangażowanej Jednostki wykonawczej ds. pomocy państwowej, która odpowiada za wykonanie decyzji Komisji, zwłaszcza w zakresie odzyskiwania przyznanej przez państwo wbrew prawu pomocy finansowej;
14. przyjmuje z zadowoleniem udoskonalanie zestawienia dotyczącego pomocy państwa, zamieszczanego w internecie, jako ważnego instrumentu na rzecz przejrzystości i informowania konsumentów o działalności Komisji;
15. przyjmuje z zadowoleniem postępy we wdrażaniu programu komisarza M. Montiego na rzecz modernizacji przepisów antymonopolowych Komisji, w tym większe skoncentrowanie się na dochodzeniach w sprawie karteli stosujących tzw. twarde ograniczenia konkurencji (hard-core cartels) oraz na ich karaniu, wyraża jednak zaniepokojenie faktem, że w Sprawozdaniu na temat polityki konkurencyjności — 2003 r. nic nie wskazuje na znaczącą redukcję zaległości w badanych przez Komisję sprawach;
16. wyraża zaniepokojenie faktem, że ciągle jeszcze nie udało się osiągnąć całkowitej liberalizacji rynku gazowniczego i energetycznego w UE;
17. przyjmuje z zadowoleniem inicjatywy Komisji odnośnie ważnych rynków, takich jak telekomunikacyjny, i powołanie grup roboczych między DG ds. Konkurencji i DG ds. Społeczeństwa Informacyjnego w celu kierowania procesem konsultacji;
18. przyjmuje z zadowoleniem wyznaczenie przez Komisję funkcjonariusza łącznikowego ds. konsumentów w celu poprawy i ułatwienia dialogu Komisji z konsumentami;
19. wierzy, że skuteczne stosowanie polityki konkurencji jest kluczowym środkiem do osiągnięcia wydajnej struktury rynkowej, która działa w interesie konsumenta i ma pozytywny i znaczący wpływ na jego życie codzienne; chciałby podkreślić, że większa integracja rynku wewnętrznego czyni czasami bardziej naturalną analizę sytuacji konkurencji na całym jego obszarze, zamiast na różnych jego częściach (jak było to w przypadku kilku ostatnich decyzji dotyczących fuzji) i wzywa Komisję do opracowania jaśniejszych wytycznych zawierających jej interpretację pojęcia "rynek" w takich przypadkach;
20. przyjmuje z zadowoleniem nieustające zaangażowanie Komisji w Europejskie Dni Konkurencji, które są ważną okazją do zaprezentowania pozytywnych skutków konkurencji dla konsumentów we wszystkich częściach UE, wzywa jednak organy krajowe, które są gospodarzami takich konferencji, do włączenia organizacji konsumenckich i krajowych środków masowego przekazu do planowania programu Europejskich Dni Konkurencji;
21. przyjmuje z uznaniem nowe przepisy Komisji dotyczące dystrybucji pojazdów silnikowych, oczekuje większych postępów w redukowaniu dużych różnic w cenach nowych pojazdów silnikowych w poszczególnych Państwach Członkowskich i ubolewa nad najnowszymi danymi, z których wynika, że rozbieżności te są wciąż znaczne;
22. domaga się dalszych postępów na obszarze rynku napraw pojazdów silnikowych, szczególnie w związku z dostępem do informacji technicznych i większą dostępnością części zamiennych do samochodów;
23. przyjmuje z zadowoleniem pewne elementy proponowanej przez Komisję reformy rozporządzenia WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw [3], jednakże ubolewa nad tym, że krytyczne uwagi Parlamentu, dotyczące kilku elementów propozycji dotyczącej bezpieczeństwa prawnego i uczciwego procesu nie uzyskały wsparcia Komisji;
24. przyjmuje z zadowoleniem reorganizację Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji w związku z kontrolą połączeń przedsiębiorstw, zwłaszcza przyjęcie struktury odpowiadającej strukturze sektora, udoskonalenie oceny ekonomicznej i sprecyzowanie roli konsumentów;
25. przyjmuje z zadowoleniem zobowiązanie Komisji, aby pomóc dziesięciu nowym Państwom Członkowskim w szybkim przystosowaniu się do zasad konkurencji, przepisów antymonopolowych i, przede wszystkim, przepisów dotyczących pomocy publicznej oraz wzywa Komisję do kontynuowania procesu wsparcia technicznego i współpracy;
26. przyjmuje z zadowoleniem zobowiązanie Komisji do kontynuowania polityki ściślejszej współpracy dwustronnej z głównymi partnerami handlowymi Wspólnoty i do poszerzenia współpracy wielostronnej w zakresie konkurencji; w szczególności gratuluje Komisji zawarcia umów o współpracy w dziedzinie konkurencji ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą i Japonią;
27. wzywa Komisję do kontynuowania współpracy z krajami OECD, krajami azjatyckimi (w szczególności z Chinami) i z krajami Ameryki Łacińskiej;
28. wzywa Komisję do kontynuowania negocjacji z WTO na temat wzajemnej relacji między handlem i polityką konkurencji w duchu Deklaracji z Doha z listopada 2001 r.;
29. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.
[1] Sprawa C-280/00 Altmark Trans GmbH oraz Regierungspräsidium Magdeburg przeciwko Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH [2003] Zb. Orz. I-7747.
[2] Dz.U. L 10 z 13.1.2001, str. 33.
[3] Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0033
Pomoc państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych
Rezolucja Parlamentu europejskiego w sprawie pomocy państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych (2004/2186(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Komisji w sprawie zastosowania art. 86 Traktatu do pomocy państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawanych niektórym przedsiębiorstwom, którym powierzono świadczenie usług o ogólnym znaczeniu gospodarczym z dnia 18 lutego 2004 r., w postaci przekazanej Parlamentowi Europejskiemu w dniu 8 września 2004 r. w celu wydania przez niego opinii,
- uwzględniając projekt dyrektywy Komisji zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskim a przedsiębiorstwami publicznymi z dnia 18 lutego 2004 r., w postaci przekazanej Parlamentowi Europejskiemu w dniu 8 września 2004 r. w celu wydania przez niego opinii,
- uwzględniając dokument roboczy Komisji w sprawie wspólnotowych ram dotyczących pomocy państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych ("Ramy"), w postaci przekazanej Parlamentowi Europejskiemu w dniu 8 września 2004 r. w celu wydania przez niego opinii,
- uwzględniając artykuły 2, 5, 16, 73, 86, 87 i 88 Traktatu WE,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie usług użyteczności publicznej, a szczególnie: rezolucję z dnia 17 grudnia 1997 r. w sprawie komunikatu Komisji "Usługi użyteczności publicznej w Europie" [1] rezolucję z dnia 18 maja 2000 r. w sprawie projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę Komisji 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi [2]; rezolucję z dnia 13 listopada 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji "Usługi użyteczności publicznej w Europie" [3] oraz rezolucję z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie "Zielonej Księgi na temat usług użyteczności publicznej" [4],
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE) nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis [5],
- uwzględniając Zieloną Księgę Komisji na temat usług użyteczności publicznej (COM(2003)0270) oraz komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno — Społecznego i Komitetu Regionów — Biała Księga na temat usług użyteczności publicznej (COM(2004) 0374),
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23- 24 marca 2000 r., Rady Europejskiej w Laeken w dniach 14- 15 grudnia 2001 r. i Rady Europejskiej w Barcelonie w dniach 15- 16 marca 2002 r., z których dwie ostatnie zawierają wniosek do Komisji Europejskiej o wyjaśnienie przepisów dotyczących pomocy państwa w ramach art. 86 ust. 2 Traktatu,
- uwzględniając raport dotyczący strategii lizbońskiej, zatytułowany "Podjąć wyzwanie — Strategia lizbońska na rzecz wzrosty i zatrudnienia" [6], opublikowany w listopadzie 2004 r. i zredagowany przez grupę wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima Koka,
- uwzględniając artykuły I-3; I-5; II-96; III-122; III-166; III-167; i III-238 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, w postaci podpisanej przez Państwa Członkowskie w Rzymie w dniu 29 października 2004 r.,
- uwzględniając orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odnoszące się do usług użyteczności publicznej, a szczególnie orzeczenie w sprawie Altmark z dnia 24 lipca 2003 r. [7],
- uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 29 września 2004 r.,
- uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 12 października 2004 r.,
- uwzględniając art. 45 i art. 112 ust. 2 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0034/2005),
A. mając na uwadze, że wysokiej jakości usługi użyteczności publicznej, dostępne dla wszystkich, stanowią nie tylko ważny element spójności społecznej i gospodarczej, ale mogą też w sposób znaczący przyczyniać się do konkurencyjności europejskiej gospodarki,
B. mając na uwadze, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy uznaje prawo lokalnych władz do ustanowienia samorządu (art. I-5) i traktuje spójność terytorialną jako ogólny cel Unii (art. I-3),
C. mając na uwadze, że interes obywatela w jego podwójnej roli jako konsumenta (usług) i podatnika powinien być naczelną zasadą; mając na uwadze, że rekompensat dla przedsiębiorstw świadczących usługi użyteczności publicznej należy udzielać wyłącznie w celu zapewnienia świadczenia usług wysokiej jakości, dostępnych i przystępnych cenowo, natomiast inne cele należy realizować korzystając z innych form wsparcia,
D. mając na uwadze, że bez uszczerbku dla istniejących zasad rynku wewnętrznego, lokalne usługi publiczne są świadczone na podstawie decyzji podejmowanych przez demokratycznie umocowane organy mające bezpośredni kontakt z obywatelami i będące w stanie w sposób odpowiedni i innowacyjny odpowiedzieć na potrzeby obywateli,
E. mając na uwadze, że rynek wewnętrzny, liberalizacja i przestrzeganie zasad konkurencji doprowadziły wspólnie do lepszego dostępu do usług użyteczności publicznej i powstania nowych usług oferujących większą swobodę wyboru, lepszą jakość i niższe koszty dla konsumentów,
F. mając na uwadze opracowywanie polityki w oparciu o dowody, Komisja powinna przedstawić solidną i wyczerpującą ocenę procesu liberalizacji, uwzględniając punkt widzenia wszystkich zainteresowanych stron (użytkowników, władz lokalnych, przedsiębiorstw itd.),
G. mając na uwadze, że całkowita kwota pomocy państwowej przyznawanej co roku w Unii Europejskiej wynosi ponad 50 % rocznego budżetu Unii Europejskiej nawet według najbardziej zachowawczych szacunków; mając na uwadze, że pomoc państwa niesie ze sobą konsekwencje dla finansów publicznych, konkurencyjności oraz zdolności prywatnych przedsiębiorstw do inwestowania w ramach globalnej gospodarki; mając na uwadze, że pomoc państwa w formie rekompensat pochodzi od europejskich podatników, a przez to musi być wydawana w sposób rozsądny, zapewniający zwiększanie wartości (zasada "value for money"),
H. mając na uwadze, że nie zawsze możliwe jest jednoznaczne rozróżnienie dwóch odrębnych kategorii, a mianowicie usług użyteczności publicznej i usług o ogólnym znaczeniu gospodarczym, ponieważ określenie "niegospodarcze" ma dwa znaczenia: cel usługi i forma prawna usługodawcy (publiczna, prywatna lub inna) oraz kontekst gospodarczy, w którym usługodawca funkcjonuje (wolny rynek, rynek regulowany, monopol państwowy itd.); mając na uwadze, że pomiędzy Państwami Członkowskimi istnieją w tych dwóch kwestiach ogromne różnice, przez co ustanowienie jednej ogólnoeuropejskiej definicji jest z jednej strony niemożliwe, a z drugiej sprzeczne z zasadą pomocniczości i samorządności; mając na uwadze, że do celów praktycznych i operacyjnych niezbędne jest jednakże ustanowienie kryteriów umożliwiających rozróżnienie, w jakich okolicznościach możliwe są odstępstwa od zasad konkurencji; mając na uwadze, że określenie "niegospodarcze" musi opierać się na kryteriach dotyczących celu usługi z jednej strony, a z drugiej strony usługodawcy i kontekstu gospodarczego,
I. mając na uwadze, że wyłącznie do władz publicznych należy ustalanie ram dotyczących kryteriów i warunków świadczenia usług, niezależnie od formy prawnej usługodawcy i niezależnie od tego, czy usługa świadczona jest na zasadzie wolnej konkurencji,
J. mając na uwadze, że ustanawianie kryteriów ramowych i warunków dotyczących usług użyteczności publicznej, jak i oczekiwanego poziomu świadczonych usług zależy w znacznym stopniu od krajowych, regionalnych bądź lokalnych zwyczajów, a przez to powinno pozostawać w gestii właściwych władz szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego w kontekście ich prawa do samorządu i bez uszczerbku dla istniejących zasad rynku wewnętrznego,
K. mając na uwadze, że tego typu usługi należy przyznawać w drodze aktu urzędowego, określającego szczegóły zobowiązania do świadczenia usług, aby zapewnić, że wyłącznie uznane usługi użyteczności publicznej odniosą korzyść z proponowanych regulacji,
L. mając na uwadze, że przyznanie świadczenia usług poprzez taki akt urzędowy musi spełniać kryteria przejrzystości i opierać się na równych warunkach dla wszystkich kandydatów,
M. mając na uwadze, że pojęcie rekompensaty obejmuje wszelkie rodzaje pomocy, zarówno w formie pieniężnej, zasobów fizycznych bądź ludzkich, lub też opartej o przepisy prawne lub na formie prawnej beneficjenta w związku z finansowaniem umowy,
N. mając na uwadze, że projekt Komisji ma zastosowanie tylko do przypadków, które nie spełniają czterech kryteriów określonych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie Altmark; mając na uwadze, że rekompensata nie kwalifikuje się jako pomoc państwa, gdy te cztery kryteria są spełnione,
O. mając na uwadze, że kwota rekompensaty nie może być wyższa od kwoty niezbędnej do wykonania usługi i nie może zostać wykorzystana do finansowania działań wykraczających poza zakres rzeczonej usługi (tzw. subsydia krzyżowe),
P. mając na uwadze, że rekompensata musi być dostępna dla wszystkich podmiotów, niezależnie od ich formy prawnej, którym powierzono świadczenie usług użyteczności publicznej,
Q. mając na uwadze, że udzielanie pomocy państwa monopolowi zazwyczaj wprowadza zakłócenia na należycie funkcjonującym rynku, a przez to musi zostać szczegółowo zbadane i uzasadnione,
R. mając na uwadze, że usługi, za które dopuszcza się przyznanie pomocy państwa na mocy zaproponowanych regulacji, powinny być przyznawane albo w ramach uczciwej i przejrzystej procedury przetargowej, albo w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy,
S. mając na uwadze, że trudno jest oceniać zakres i oddziaływanie projektów bez danych dotyczących liczby przedsiębiorstw, łącznej kwoty pomocy państwa i łącznych obciążeń administracyjnych,
T. mając na uwadze, że uzasadnienie udzielenia pomocy państwowej przedsiębiorstwom świadczącym usługi użyteczności publicznej lub rekompensaty państwowej powinno podlegać ponownemu rozpatrzeniu w regularnych i odpowiednich odstępach czasu z racji pojawiania się nowych usług lub odwrotnie - ponieważ niektóre istniejące usługi stają się przestarzałe lub są świadczone przy wykorzystaniu nowych instrumentów ze względu na postęp technologiczny i zmiany zachodzące w społeczeństwie,
U. mając na uwadze, że konieczna jest skuteczna i rygorystyczna kontrola przy udzielaniu pomocy państwa lub rekompensat, aby zagwarantować warunki uczciwej konkurencji i przejrzystość oraz uniknąć dyskryminacji,
V. mając na uwadze, że stosując zasadę pomocniczości i proporcjonalności Komisja powinna koncentrować się na kontroli nadużyć, które mają znaczący wpływ na rynek wewnętrzny; mając na uwadze, że lokalne usługi publiczne zazwyczaj nie mają wpływu na handel transgraniczny,
Kwestie ogólne
1. z zadowoleniem przyjmuje projekty Komisji i popiera zamierzenie zredukowania zbędnej biurokracji, jak również zapewnienia jaśniejszych reguł prawnych; zwraca uwagę, że - jak określono w Białej Księdze na temat usług użyteczności publicznej - wyjaśnienie prawne powinno zawierać definicję sytuacji, w której rekompensata nie stanowi pomocy państwa; wzywa jednakże Komisję do wyjaśnienia, co dokładnie nie jest pomocą państwa;
2. zaleca, aby rozwiązania zostały wprowadzone bez opóźnień, w celu ograniczenia do minimum luki prawnej istniejącej między ogłoszeniem orzeczenia w sprawie Altmark a datą wejścia w życie planowanych rozwiązań; jest zdania, że w oczekiwaniu na ich wejście w życie rozwiązania te powinny mieć zastosowanie do wszystkich przypadków pomocy państwa przyznanej po ogłoszeniu orzeczenia w sprawie Altmark, które spełniają warunki określonych w art. 1 i 2 decyzji; jest zdania, że wszystkie przypadki pomocy państwa, które nie spełniają tych warunków, powinny być rozpatrzone zgodnie z odpowiednimi dyrektywami ramowymi, wytycznymi i opiniami;
3. wzywa Komisję do odpowiedniego wyjaśnienia wszystkich prawnych konsekwencji proponowanych instrumentów, ich wzajemnego oddziaływania oraz zgodności z istniejącymi regulacjami UE w zakresie zleceń publicznych, jak i w odniesieniu do unijnych przepisów prawnych specyficznych dla danego sektora;
4. zwraca się do Komisji o wyjaśnienie charakteru prawnego Ram, również w celu umożliwienia Parlamentowi Europejskiemu odegrania pełnej roli w tej wysoce politycznej debacie;
5. zwraca uwagę, że kryteria zawarte w orzeczeniu w sprawie Altmark wymagają dalszego omówienia i wyjaśnienia, w szczególności odnośnie czwartego kryterium, dotyczącego "typowego dobrze zarządzanego przedsiębiorstwa"; wzywa zatem Komisję do dokończenia pracy nad zapowiadanym komunikatem na temat interpretacji orzeczenia w sprawie Altmark; sugeruje przeprowadzenie działań porównawczych (benchmarking) wraz z odpowiednimi konsultacjami z zainteresowanymi stronami, aby dogłębniej wyjaśnić ww. kryteria, mając na celu osiągnięcie sytuacji pewności prawnej;
W odniesieniu do ram
6. popiera ogólne podejście Komisji przedstawione w Ramach;
7. z zadowoleniem przyjmuje planowany wyjątek na korzyść publicznej radiofonii i telewizji (pkt 4), ponieważ dzięki temu uznane zostają szczególne cechy publicznej radiofonii i telewizji w porównaniu do innych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym oraz kompetencji Państw Członkowskich, zgodnie z postanowieniami Protokołu Amsterdamskiego;
8. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja postanowiła zasięgnąć opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie proponowanych ram;
9. zwraca uwagę, że definiowanie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym oraz nakładanie zobowiązań i ocena usługodawców, którym powierzono wykonywanie takich usług, jest zadaniem uprawnionych do tego instytucji, a mianowicie władz szczebla krajowego, regionalnego lub lokalnego;
10. zaznacza potrzebę szerokich konsultacji, ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników, zarówno przy definiowaniu obowiązków usługodawcy, jak i przy ocenianiu, czy obowiązki te są przez usługodawcę spełniane; uważa, że ponieważ zezwala się na pomoc państwa w przypadku świadczenia pewnych szczególnych usług, satysfakcja użytkowników jest głównym uzasadnieniem dla przyznawania państwowej pomocy;
11. wzywa do stosowania ścisłych zasad w odniesieniu do przedsiębiorstw korzystających z nadmiernej rekompensaty w celu finansowania innych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, obsługiwanych przez to same przedsiębiorstwo; tego typu przeniesienie funduszy musi zostać wykazane w księgach rachunkowych przedsiębiorstwa i musi zostać przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w Ramach; Państwa Członkowskie są zobowiązane do zapewnienia, że tego typu przeniesienia funduszy są poddane odpowiedniej kontroli; w takich przypadkach powinny mieć zastosowanie zasady przejrzystości ustanowione dyrektywą Komisji 80/723/EWG [8];
12. zwraca uwagę, że pkt 22 (jakakolwiek nadmierna rekompensata dla przedsiębiorstwa publicznego może zostać wykorzystana przez państwo jako udziałowca, aby wprowadzić do tego przedsiębiorstwa dodatkowe fundusze) wydaje się stać w sprzeczności z zasadą neutralności; proponuje przeredagowanie tego ustępu tak, by odnosił się do wszystkich usługodawców, niezależnie od ich formy prawnej;
13. jest zdania, że pojęcie "przedsiębiorstwo" powinno odnosić się do każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej lub sposobu finansowania; pojęcie "przedsiębiorstwo publiczne" powinno natomiast odnosić się do każdego przedsiębiorstwa, na które władze publiczne mogą, bezpośrednio lub pośrednio, wywierać dominujący wpływ z racji bycia jego właścicielem, posiadania w nim udziału kapitałowego lub zasad, które nim rządzą, jak stanowi art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 80/723/EWG;
14. jest zdania, że Ramy powinny mieć moc obowiązującą przez okres czterech lat następujących po jej wejściu w życie; opowiada się za kształtowaniem polityki w oparciu o dowody i w związku z tym proponuje, by przedłużenie obowiązywania Ram regulacyjnych powinno być przedmiotem rewizji obejmującej szeroko zakrojoną ocenę oddziaływania, opartą na informacjach faktycznych i szerokich konsultacjach ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników; stosowne informacje powinny zostać udostępnione Parlamentowi Europejskiemu;
15. z zadowoleniem przyjmuje szczególnie pkt 11 Ram, odnoszący się do taryf społecznych;
W odniesieniu do projektu decyzji w sprawie zastosowania art. 86 Traktatu
16. zwraca się do Komisji o jasne zdefiniowanie zakresu projektu decyzji;
17. proponuje, aby "małe" podmioty świadczące usługi w ogólnym interesie gospodarczym zostali zdefiniowani jako przedsiębiorstwa, które nie wpływają w znaczący sposób na rozwój handlu i konkurencji, gdyż ich obroty są ograniczone lub ponieważ ich działalność ma głównie lokalny zasięg;
18. nalega, aby — z wyjątkiem "małych" usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, określonych w ust. 18 — tam, gdzie dopuszczalna jest pomoc państwa dla usług użyteczności publicznej, usługi takie były przyznawane albo w ramach uczciwej i przejrzystej procedury przetargowej, w której kwota pomocy państwa zostałaby obiektywnie ustalona, albo w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy;
19. uważa, że próg uprawniający do zwolnienia z wymogu złożenia powiadomienia o rekompensacie z tytułu wykonywania usług publicznych powinien być wystarczająco wysoki, aby zapewnić wystarczającą elastyczność i minimalny ciężar administracyjny, bez zbędnego zakłócania konkurencji; zasadniczo zgadza się z odniesieniami proponowanymi przez Komisję, tj. standardową definicją MŚP i progiem wymaganym dla rekompensat;
20. uważa, że decyzja powinna mieć moc obowiązującą przez okres czterech lat od jej wejścia w życie; opowiada się za popartym dowodami sposobem tworzenia polityki i w związku z tym proponuje uzależnienie przedłużenia okresu obowiązywania decyzji od jej rewizji, włączając w to szeroką ocenę oddziaływania opartą na informacjach faktycznych i szerokich konsultacjach, ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników; stosowne informacje powinny zostać udostępnione Parlamentowi Europejskiemu;
21. zwraca się do Komisji o wyjaśnienie, czy próg dotyczący obrotów odnosi się do całości przedsiębiorstwa, czy też do poszczególnych działań przedsiębiorstwa;
22. apeluje o dodatkowe przepisy, aby uniknąć ryzyka, że większe przedsiębiorstwa zostaną podzielone na mniejsze po to, aby ominąć wymóg progu; uważa, że to samo ma zastosowanie do sektorów, które składają się z wielu małych usługodawców, działających zasadniczo jako jeden podmiot;
23. zauważa, że zakres projektu decyzji obejmuje szpitale i przedsiębiorstwa zajmujące się budownictwem socjalnym, mimo iż duże kwoty pomocy mogą spowodować zakłócenia warunków konkurencji również i w tych obszarach; wskazuje, że sektorami tymi zainteresowane są również podmioty prywatne; wskazuje także, że udzielanie subsydiów może negatywnie odbić się na warunkach konkurencji; mając powyższe na uwadze uznaje, że uzgodnione zasady przejrzystości i obowiązek każdego Państwa Członkowskiego do przedstawienia szczegółowego opisu sposobu funkcjonowania i źródeł finansowania szpitali i przedsiębiorstw zajmujących się budownictwem socjalnym powinny być ściśle przestrzegane;
24. zwraca się do Komisji o wyjaśnienie, jakie zasady będą przez nią stosowane podczas oceniania indywidualnych przypadków;
25. uważa, że w sektorze transportu decyzja ta powinna mieć zastosowanie wyłącznie do rekompensaty z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczących połączeń morskich i lotniczych z wyspami oraz połączeń lotniczych i lądowych z dalekimi i izolowanymi obszarami, przyznawanej zgodnie z zasadami panującymi w tym sektorze, na których to połączeniach roczne natężenie ruchu nie przekracza 300000 pasażerów;
W odniesieniu do projektu dyrektywy w sprawie przejrzystości
26. zgadza się z Komisją, że kryteria zawarte w orzeczeniu w sprawie Altmark wymagają dalszych uściśleń; wyjaśnia jednak, że skoro dyrektywa w sprawie przejrzystości jest częścią pakietu legislacyjnego odnoszącego się do pomocy państwa, którego jedynym celem jest tworzenie polityki w tym zakresie, jej zakres nie może wykraczać poza kwestie dotyczące pomocy państwa; zgadza się też z Komisją, że przedsiębiorstwa, którym przyznano rekompensatę zgodnie z kryteriami z orzeczenia w sprawie Altmark, nie mogą być zwolnione z wymogu prowadzenia odrębnych ksiąg rachunkowych;
27. zwraca uwagę, że prawdopodobnie istnieje luka czasowa między wydaniem orzeczenia w sprawie Altmark (lipiec 2003 r.), projektem Ram i decyzją (pierwsza połowa 2005 r.) oraz terminem dla Państw Członkowskich na dostosowanie się do dyrektywy w sprawie przejrzystości (ponad 12 miesięcy po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym); oczekuje wyjaśnień ze strony Komisji co do przepisów obowiązujących podczas tego okresu i ewentualnych luk;
Poprawki
28. wzywa Komisję do uwzględnienia poniższych modyfikacji w projekcie decyzji Komisji dotyczącej zastosowania art. 86 Traktatu do pomocy państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawanych niektórym przedsiębiorstwom, którym powierzono zadanie świadczenia usług o ogólnym znaczeniu gospodarczym:
PROJEKT DECYZJI _BAR_ MODYFIKACJE PARLAMENTU _BAR_
Modyfikacja 1
Punkt 2 a preambuły (nowy)
_BAR_ (2a) Pojęcie "przedsiębiorstwo" powinno odnosić się do każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej i sposobu jego finansowania; Pojęcie przedsiębiorstwa publicznego powinno być zgodne z jego definicją zawartą w art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy Komisji nr 80/723/EWG z dnia 25 czerwca 1980 r. w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi. _BAR_
Modyfikacja 2
Art. 1 pkt i)
i)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana przedsiębiorstwom, których roczne obroty przed opodatkowaniem i po uwzględnieniu całej prowadzonej działalności gospodarczej są mniejsze niż (...) [*] przez okres dwóch lat finansowych poprzedzających rok, w którym powierzono im świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym i przy rocznej rekompensacie z tytułu świadczenia rzeczonych usług poniżej (...) [**].
Drugi próg można ustalić na podstawie średniej rocznej stanowiącej zaktualizowaną wartość rekompensaty przyznanej w okresie obowiązywania umowy lub na okres pięciu lat.
Dla instytucji kredytowych próg w wysokości (...) zostaje zastąpiony progiem (...) [***] w formie sumy bilansowej; _BAR_ i)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana przedsiębiorstwom, których roczne obroty przed opodatkowaniem i po uwzględnieniu całej prowadzonej działalności gospodarczej są mniejsze niż 50 mln EUR przez okres dwóch lat finansowych poprzedzających rok, w którym powierzono im świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym i przy rocznej rekompensacie z tytułu świadczenia rzeczonych usług poniżej 15 mln EUR.
Drugi próg można ustalić na podstawie średniej rocznej stanowiącej zaktualizowaną wartość rekompensaty przyznanej w okresie obowiązywania umowy lub na okres pięciu lat.
Dla instytucji kredytowych próg w wysokości 50 mln EUR zostaje zastąpiony progiem 800 mln EUR w formie sumy bilansowej; _BAR_
Modyfikacja 3
Art. 1 pkt ii)
ii)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana szpitalom prowadzącym działalność, która obejmuje usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym; _BAR_ ii)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana szpitalom prowadzącym działalność, która obejmuje usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, pod warunkiem, że zainteresowane Państwo Członkowskie przedłoży Komisji szczegółowy opis sposobu organizacji i finansowania sektora szpitalnego w danym kraju, aby umożliwić Komisji dokonanie oceny, czy tego typu rekompensata jest zgodna z Traktatem.
Zainteresowane Państwo Członkowskie poinformuje Komisję o wszelkich zmianach w organizacji lub finansowaniu tego sektora. _BAR_
Modyfikacja 4
Art. 1 pkt iii)
iii)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana przedsiębiorstwom zajmującym się budownictwem socjalnym prowadzącym działalność, która obejmuje usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym; _BAR_ iii)rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawana przedsiębiorstwom zajmującym się budownictwem socjalnym prowadzącym działalność, która obejmuje usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, pod warunkiem, że zainteresowane Państwo Członkowskie przedłoży Komisji szczegółowy opis sposobu organizacji i finansowania przedsiębiorstw zajmujących się budownictwem socjalnym w danym kraju, aby umożliwić Komisji dokonanie oceny, czy tego typu rekompensata jest zgodna z Traktatem.
Zainteresowane Państwo Członkowskie poinformuje Komisję o wszelkich zmianach w organizacji lub finansowaniu tych przedsiębiorstw. _BAR_
Modyfikacja 5
Art. 1 pkt iv)
iv)w sektorze transportu niniejsza decyzja ma zastosowanie wyłącznie do rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczących morskich połączeń z wyspami, przyznawanych zgodnie z zasadami panującymi w tym sektorze, na których roczne natężenie ruchu nie przekracza 100000 pasażerów. _BAR_ iv)w sektorze transportu niniejsza decyzja ma zastosowanie wyłącznie do rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczących morskich i lotniczych połączeń z wyspami oraz połączeń morskich, lotniczych i lądowych z dalekimi i izolowanymi osadami, przyznawanych zgodnie z zasadami panującymi w tym sektorze, na których roczne natężenie ruchu nie przekracza 300000 pasażerów. _BAR_
Modyfikacja 6
Art. 1 ust. 1 a (nowy)
_BAR_ 1a. Niniejsza decyzja ma zastosowanie bez uszczerbku dla zasad ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu. _BAR_
Modyfikacja 7
Artykuł 2
W zakresie, w jakim stanowi ona pomoc przyznawaną przez państwo, rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych, która spełnia warunki określone w niniejszej decyzji, jest zgodna ze wspólnym rynkiem i jest zwolniona z obowiązku wcześniejszego powiadomienia przewidzianego w art. 88 ust. 3 Traktatu, bez uszczerbku dla istnienia surowszych przepisów dotyczących obowiązków świadczenia usług publicznych zawartych we wspólnotowym ustawodawstwie sektorowym. _BAR_ W zakresie, w jakim stanowi ona pomoc przyznawaną przez państwo, rekompensata z tytułu wykonywania usług publicznych, która spełnia warunki określone w niniejszej decyzji, jest zgodna ze wspólnym rynkiem i jest zwolniona z obowiązku wcześniejszego powiadomienia przewidzianego w art. 88 ust. 3 Traktatu, bez uszczerbku dla istnienia przepisów dotyczących obowiązków świadczenia usług publicznych zawartych we wspólnotowym ustawodawstwie sektorowym. _BAR_
Modyfikacja 8
Artykuł 4, część wprowadzająca
Aby niniejsza decyzja mogła przynieść korzyści, zadania w ramach usług publicznych powinny być przyznawane w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy.
Akt ten powinien w szczególności określać: _BAR_ Aby niniejsza decyzja mogła przynieść korzyści, zadania w ramach usług publicznych powinny być przyznawane albo w drodze rzetelnej i przejrzystej procedury przetargowej, albo w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy.
Akt ten powinien w szczególności określać: _BAR_
Modyfikacja 9
Art. 4 lit. ba) (nowa)
_BAR_ ba)potrzeby publiczne spełnione aktem, które w innym przypadku nie zostałyby należycie zaspokojone. _BAR_
Modyfikacja 10
Art. 4 ust. 1 a (nowy)
_BAR_ Podczas definiowania obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych i dokonując oceny ich spełnienia przez dane przedsiębiorstwo, Państwa Członkowskie przeprowadzą szerokie konsultacje ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników. _BAR_
Modyfikacja 11
Art. 4 ust. 1 b (nowy)
_BAR_ W celu skorzystania z niniejszej decyzji, zadanie wykonywania usług publicznych będzie przyznawane albo w ramach uczciwej i przejrzystej procedury przetargowej, albo w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy. _BAR_
Modyfikacja 12
Art. 7 a (nowy)
_BAR_ Artykuł 7a Niniejsza decyzja obowiązywać będzie przez okres czterech lat od daty jej wejścia w życie.
Przedłużenie obowiązywania decyzji jest uzależnione od rewizji obejmującej szeroko zakrojoną ocenę oddziaływania, opartą na informacjach faktycznych i szerokich konsultacjach ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników. Stosowne informacje zostaną udostępnione Parlamentowi Europejskiemu. _BAR_
29. wzywa Komisję do uwzględnienia poniższych modyfikacji w dokumencie roboczym Komisji w sprawie ram Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych:
ROBOCZY DOKUMENT KOMISJI W SPRAWIE RAM WSPÓLNOTY _BAR_ MODYFIKACJE PARLAMENTU _BAR_
Modyfikacja 13
Punkt 3 a (nowy)
_BAR_ 3a.
W oczekiwaniu na jej wejście w życie ramy te mają zastosowanie również do wszystkich przypadków pomocy państwa przyznanej po orzeczeniu w sprawie Altmark, które spełniają warunki określone w art. 1 i 2 decyzji.
Pomoc państwa, która nie spełnia tych warunków, będzie rozpatrywana zgodnie z odpowiednimi dyrektywami ramowymi, wytycznymi i opiniami. _BAR_
Modyfikacja 14
Punkt 4
4.
Niniejsze postanowienia stosuje się bez uszczerbku dla surowszych szczegółowych przepisów dotyczących obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych zawartych we wspólnotowym ustawodawstwie i środkach sektorowych.
Nie mają one zastosowania do publicznej radiofonii i telewizji, objętych komunikatem Komisji w sprawie stosowania zasad udzielania pomocy państwa publicznej radiofonii i telewizji. _BAR_ 4.
Niniejsze postanowienia stosuje się bez uszczerbku dla szczegółowych przepisów dotyczących obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych zawartych we wspólnotowym ustawodawstwie i środkach sektorowych.
Nie mają one zastosowania do publicznej radiofonii i telewizji, objętych komunikatem Komisji w sprawie stosowania zasad udzielania pomocy państwa publicznej radiofonii i telewizji. _BAR_
Modyfikacja 15
Punkt 7 a (nowy)
_BAR_ 7a.
Pojęcie rekompensaty obejmuje wszelkie rodzaje pomocy, zarówno w formie pieniężnej, jak i zasobów fizycznych bądź ludzkich.
Korzyści wynikające z przepisów prawnych lub formy prawnej beneficjenta powinny zostać wzięte pod uwagę przy ocenianiu potrzeby udzielania rekompensaty. _BAR_
Modyfikacja 16
Punkt 8
8.
Z orzecznictwa wynika, że w braku wspólnotowych przepisów regulujących sprawę Państwa Członkowskie dysponują szerokim marginesem dowolności odnośnie do charakteru usług, które mogą być zaklasyfikowane jako usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym.
W tych okolicznościach zadaniem Komisji jest zapewnienie, aby przepisy te były stosowane bez ewidentnych błędów.
Z art. 86 ust. 2 wynika, że przedsiębiorstwa, którym powierzono zadanie świadczenia usług o ogólnym interesie gospodarczym, są przedsiębiorstwami, którym powierzono "szczególne zadanie". _BAR_ 8.
Z orzecznictwa wynika, że w braku wspólnotowych przepisów regulujących sprawę Państwa Członkowskie dysponują szerokim zakresem uznania co do charakteru usług, które mogą być zaklasyfikowane jako usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym.
Podczas definiowania obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych i dokonując oceny ich spełnienia przez dane przedsiębiorstwo, państwa Członkowskie przeprowadzą szerokie konsultacje, ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników.
W tych okolicznościach zadaniem Komisji jest zapewnienie, aby przepisy te były stosowane bez ewidentnych błędów.
Z art. 86 ust. 2 wynika, że przedsiębiorstwa, którym powierzono zadanie świadczenia usług o ogólnym interesie gospodarczym, są przedsiębiorstwami, którym powierzono "szczególne zadanie". _BAR_
Modyfikacja 17
Punkt 8 a (nowy)
Pojęcie "przedsiębiorstwo" oznacza każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej lub sposobu finansowania. Pojęcie "przedsiębiorstwo publiczne" oznacza każde przedsiębiorstwo, na które władze publiczne mogą, bezpośrednio lub pośrednio, wywierać dominujący wpływ z racji bycia jego właścicielem, posiadania w nim udziału kapitałowego lub zasad, które go dotyczą, jak stanowi art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy Komisji 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi i przedsiębiorstwami publicznymi. _BAR_
Modyfikacja 18
Punkt 10, część wprowadzająca
Zadania w zakresie usług użyteczności publicznej muszą być przydzielane w drodze urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy. Może to być również określone w wielu aktach.
Taki akt lub seria aktów powinny, między innymi, określać: _BAR_ 10. Zadania w zakresie usług użyteczności publicznej muszą być przydzielane albo w drodze rzetelnej i przejrzystej procedury przetargowej, albo w drodze urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy.
Może to być również określone w wielu aktach. Taki akt lub seria aktów powinny, między innymi, określać: _BAR_
Modyfikacja 19
Punkt 11 a (nowy)
_BAR_ 11a.
Tam, gdzie dopuszczalna jest pomoc państwa dla usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, przedsiębiorstwa wykonujące tego typu usługi powinny być jednak wybierane w ramach uczciwej i przejrzystej procedury przetargowej, w której kwota pomocy państwa jest obiektywnie ustalona, albo w drodze aktu urzędowego, który, w zależności od prawa Państw Członkowskich, może mieć formę jednego lub więcej środków prawodawczych lub regulacyjnych lub umowy. _BAR_
Modyfikacja 20
Punkt 11 b (nowy)
_BAR_ 11b.
Do wyłącznych i zasadniczych kompetencji władz publicznych należy ustalanie ram dotyczących kryteriów i warunków świadczenia usług, niezależnie od formy prawnej usługodawcy i tego, czy usługa świadczona jest na zasadzie wolnej konkurencji. _BAR_
Modyfikacja 21
Punkt 11 c (nowy)
_BAR_ 11c.
Podczas definiowania obowiązków z tytułu świadczenia usług publicznych i dokonując oceny ich spełnienia przez dane przedsiębiorstwo, Państwa Członkowskie powinny przeprowadzić szerokie konsultacje ze szczególnym uwzględnieniem użytkowników. _BAR_
Modyfikacja 22
Punkt 21
21.
Każde nadmierna rekompensata może zostać wykorzystana do sfinansowania innych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym obsługiwanych przez to samo przedsiębiorstwo, jednak tego typu przeniesienie funduszy musi zostać wykazane w księgach rachunkowych przedsiębiorstwa. _BAR_ 21.
Każda nadmierna rekompensata może zostać wykorzystana do sfinansowania innych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym obsługiwanych przez to samo przedsiębiorstwo, jednak tego typu przeniesienie funduszy musi zostać wykazane w księgach rachunkowych przedsiębiorstwa i zostać przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w niniejszych ramach.
Państwa Członkowskie zapewnią, że tego typu przeniesienia funduszy są poddane odpowiedniej kontroli.
W takich przypadkach mają zastosowanie zasady przejrzystości ustanowione dyrektywą Komisji 80/723/EWG. _BAR_
Modyfikacja 23
Punkt 22
22.
W przypadku gdy beneficjentem rekompensaty jest przedsiębiorstwo publiczne, jakakolwiek nadmierna rekompensata może zostać wykorzystana przez państwo jako udziałowca, aby wprowadzić dodatkowe fundusze do tego przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że spełnione zostało kryterium prywatnego inwestora.
Jednakże takie przeniesienie funduszy musi być przeprowadzone zgodnie ze zwyczajowymi procedurami komercyjnymi, tzn. w formie podniesienia kapitału lub przyznania pożyczki i musi być zgodne z odnośnymi przepisami krajowymi, w szczególności z dziedziny handlowej i podatkowej.
Czynność ta musi być jednoznacznie wykazana w bilansie przedsiębiorstwa otrzymującego fundusze i musi być wynikiem formalnej decyzji podjętej przez władze publiczne.
Decyzja ta musi określać dokładne zastosowanie, któremu ma służyć przeniesienie funduszy.
Jeśli jednakże zastrzyk finansowy dokonany przez państwo nie spełnia kryterium prywatnego inwestora, należy o tym fakcie poinformować Komisję zgodnie z postanowieniami art. 88 ust. 3 Traktatu. _BAR_ 22.
W przypadku gdy beneficjentem rekompensaty jest przedsiębiorstwo, niezależnie od jego formy prawnej, jakakolwiek nadmierna rekompensata może zostać wykorzystana przez państwo jako udziałowca, aby wprowadzić dodatkowe fundusze do tego przedsiębiorstwa, pod warunkiem, że spełnione zostało kryterium prywatnego inwestora.
Jednakże takie przeniesienie funduszy musi być przeprowadzone zgodnie ze zwyczajowymi procedurami handlowymi, tzn. w formie podniesienia kapitału lub przyznania pożyczki i musi być zgodne z właściwymi przepisami krajowymi, w szczególności z przepisami prawa handlowego i podatkowego.
Czynność ta musi być jednoznacznie wykazana w bilansie przedsiębiorstwa otrzymującego fundusze i musi być wynikiem formalnej decyzji podjętej przez władze publiczne.
Decyzja ta musi określać dokładne zastosowanie, któremu ma służyć przeniesienie funduszy.
Jeśli jednakże zastrzyk finansowy dokonany przez państwo nie spełnia kryterium prywatnego inwestora, należy o tym fakcie poinformować Komisję zgodnie z postanowieniami art. 88 ust. 3 Traktatu. _BAR_
Modyfikacja 24
Punkt 24
24.
Niniejsze ramy będą miały zastosowanie od dnia ich opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Przestaną obowiązywać w dniu 31 grudnia 2007 r.
Komisja może, po konsultacjach z Państwami Członkowskimi, wprowadzić do nich poprawki przed dniem 31 grudnia 2007 r., z ważnych przyczyn związanych z rozwojem wspólnego rynku. _BAR_ 24.
Niniejsze ramy będą miały zastosowanie od dnia ich opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Okres ich obowiązywania zakończy się po czterech latach od dnia ich wejścia w życie.
Komisja może, po konsultacjach z Państwami Członkowskimi, wprowadzić do nich poprawki przed dniem zakończenia ich obowiązywania, z ważnych przyczyn związanych z rozwojem wspólnego rynku.
Przedłużenie okresu obowiązywania ram jest uzależnione od rewizji obejmującej szeroko zakrojoną ocenę oddziaływania, opartą na rzeczowych informacjach i wynikach szerokich konsultacji przeprowadzonych przez Komisję na podstawie danych przekazanych przez Państwa Członkowskie. Stosowne informacje zostaną udostępnione Parlamentowi Europejskiemu. _BAR_
30. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 14 z 19.1.1998, str. 74.
[2] Dz.U. C 59 z 23.2.2001, str. 238.
[3] Dz.U. C 140 E z 13.6.2002, str. 153.
[4] Dz.U. C 92 E z 16.4.2004, str. 294.
[5] Dz.U. L 10 z 13.1.2001, str. 30.
[6] http://europa.eu.int/growthandjobs/group/index_en.html.
[7] Sprawa C-280/00 Altmark Trans GmbH i Regierungspräsidium Magdeburg przeciwko Nahverkehrsgesellschaft Altmark GmbH i Oberbundesanwalt beim Bundesverwaltungsgericht [2003] ECR I-7747. [8] Dz.U. L 195 z 29.7.1980, str. 35.
P6_TA(2005)0034
Główne kierunki polityki gospodarczej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji gospodarki europejskiej — sprawozdanie przygotowawcze dotyczące głównych kierunków polityki gospodarczej (2004/2269(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając zalecenie Komisji z dnia 24 kwietnia 2003 r. w sprawie głównych kierunków polityki gospodarczej Państw Członkowskich i Wspólnoty (na lata 2003-2005) (COM(2003)0170),
- uwzględniając zalecenie Komisji z dnia 7 kwietnia 2004 r. dotyczące aktualizacji w roku 2004 głównych kierunków polityki gospodarczej Państw Członkowskich i Wspólnoty (na lata 2003-2005) (COM (2004)0238),
- uwzględniając przewidywania gospodarcze Komisji na jesień 2004 r. dla strefy euro i reszty krajów Unii Europejskiej (lata 2004-2006),
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 lutego 2005 r. na wiosenny szczyt Rady Europejskiej "Wspólna praca na rzecz wzrostu i zatrudnienia — nowy początek dla strategii lizbońskiej" (COM (2005)0024),
- uwzględniając wnioski Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r., Rady Europejskiej w Goeteborgu w dniach 15 i 16 czerwca 2001 r. oraz Rady Europejskiej w Barcelonie w dniach 15 i 16 marca 2002 r.,
- uwzględniając wnioski Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 20 i 21 marca 2003 r., 16 i 17 października 2003 r., 25 i 26 marca 2004 r. oraz 4 i 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając sprawozdanie "Podjąć wyzwanie" Grupy Wysokiego Szczebla pod przewodnictwem Wima Koka,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 listopada 2003 r. pt. "Europejska inicjatywa na rzecz wzrostu gospodarczego — Inwestowanie w sieci i wiedzę dla pobudzenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia — Końcowe sprawozdanie Rady Europejskiej" (COM(2003)0690),
- uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 30 października 2003 r. w sprawie podsumowania zebranych przez ww. Komitet doświadczeń dla oceny wpływu reform podjętych w Unii na rozwój gospodarczy, społeczny oraz w odniesieniu do zatrudnienia [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie sytuacji gospodarki europejskiej — sprawozdanie przygotowawcze do zalecenia Komisji w sprawie głównych kierunków polityki gospodarczej [2], swoją rezolucję z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie zalecenia Komisji w sprawie głównych kierunków polityki gospodarczej Państw Członkowskich i Wspólnoty (na lata 2003-2005) [3] oraz swoją rezolucję z dnia 23 października 2003 r. w sprawie wyników Rady Europejskiej z dnia 16 i 17 października 2003 r. z Brukseli [4],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie sytuacji gospodarki europejskiej — sprawozdanie przygotowawcze w sprawie głównych kierunków polityki gospodarczej [5] oraz swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie zalecenia Komisji dotyczącego aktualizacji w roku 2004 głównych kierunków polityki gospodarczej Państw Członkowskich i Wspólnoty (na lata 2003-2005) [6],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 26 lutego 2004 r. o przygotowaniach do wiosennego szczytu 2004 [7],
- uwzględniając art. 99 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0026/2005),
A. mając na uwadze, że wzrost gospodarczy w strefie euro i na obszarze UE 25 nie osiąga w trwały sposób swego potencjalnego poziomu i pozostaje słaby; że poziom konsumpcji gospodarstw domowych pozostaje niski, zaś perspektywy ekonomiczne na lata 2005 i 2006 skromne, w ten sposób przyczyniając się do utrzymania wysokiej stopy bezrobocia, które będzie się zmniejszało powoli; mając na uwadze, że pomimo najniższych stóp procentowych od czasu II wojny światowej nie ma zbyt dużej gotowości do inwestowania i przynajmniej w najbliższym okresie nie zanosi się na zmianę tej sytuacji; że reformy strukturalne, mimo iż powszechnie uznane za konieczne, nie zostały wprowadzone z należytą troską we wszystkich Państwach Członkowskich i że reformy na poziomie wspólnotowym następują powoli,
B. mając na uwadze, że strategia z Lizbony wymaga mobilizacji wszystkich istniejących instrumentów, szczególnie głównych kierunków polityki gospodarczej (GKPG) oraz odpowiedniej realizacji perspektyw finansowych,
C. mając na uwadze, że dążenie do trwałego rozwoju gospodarczego powinno być oparte na politykach: społecznej, zatrudnienia i ochrony środowiska naturalnego, uwzględniających odpowiedzialność w stosunku do przyszłych pokoleń i potrzebę wzmocnienia spójności społecznej; mając na uwadze, że spójność społeczna może być wzmocniona tylko z zachowaniem odpowiedniego poziomu ochrony społecznej i wysokiego poziomu zatrudnienia, zgodnie z celami wyznaczonymi w Traktacie, zaś trwałość systemów emerytalnych będzie zapewniona jedynie wtedy, gdy zwiększy się konkurencyjność gospodarki europejskiej w stopniu zapewniającym wzrost gospodarczy, zwiększenie inwestycji i tworzenie nowych przedsiębiorstw,
D. mając na uwadze, że nadmierne deficyty budżetowe w niektórych Państwach Członkowskich są odzwierciedleniem braku reform strukturalnych i że istnieje korzystny związek między wzrostem gospodarczym a dyscypliną budżetową; mając na uwadze, że utrzymujące się niskie stopy procentowe wynikające z takiej dyscypliny budżetowej wytwarzają wiarę w długotrwałą stabilność cen, która jest niezwykle istotna dla uczestników życia gospodarczego w ten sposób tworząc niezbędne podstawy wzrostu gospodarczego i zatrudnienia,
E. mając na uwadze, że najniższe w historii stopy procentowe nie przywróciły wiary przedsiębiorstw w użyteczność inwestycji,
1. wyraża żal z powodu nawarstwienia się znaczących opóźnień we wprowadzaniu w życie strategii z Lizbony, zwłaszcza w zakresie reform strukturalnych i uzdrowienia finansów publicznych w licznych Państwach Członkowskich, które związane są częściowo z różnorodnością celów; dlatego z zadowoleniem przyjmuje określenie przez grupę, której przewodniczy Wim Kok, kluczowych priorytetów; wzywa Państwa Członkowskie do aktywnego działania w celu wdrożenia kluczowych priorytetów; prosi Komisję o skoncentrowanie wysiłków na tym obszarze działania; ocenia, że główne kierunki wyznaczone w GKPG 2003-2005 nie zostały w wystarczającym stopniu wprowadzone do polityk gospodarczych Państw Członkowskich; zachęca Komisję do przeanalizowania sytuacji Państw Członkowskich osiągających najlepsze wyniki i do wyciągnięcia z tego wniosków; zaleca zwrócenie większej uwagi na wzrost gospodarczy i tworzenie stanowisk pracy za pomocą zwiększenia konkurencji i konkurencyjności w ramach strategii lizbońskiej;
2. przypomina, że stabilność finansowa, uzdrowienie finansów publicznych i niskie stopy procentowe wynikające z polityki stabilizacyjnej Europejskiego Banku Centralnego, stanowią podstawowe fundamenty strategii lizbońskiej; podziela pogląd Komitetu Polityki Gospodarczej zawarty w "Rocznym raporcie na temat reform strukturalnych 2005", że "niezbędne są ramy makroekonomiczne sprzyjające stabilności i wzrostowi" oraz że "pod względem wzrostu i zatrudnienia rządy będą w pełni korzystać z reform strukturalnych jedynie w odpowiednim środowisku makroekonomicznym";
3. zaleca uproszczenie i poprawę łączenia różnorodnych narzędzi, którymi dysponuje Unia; zaleca zmniejszenie liczby sprawozdań i programów istniejących jednocześnie na poziomie wspólnotowym, jak i krajowym, w celu zabezpieczenia większego zaangażowania się Państw Członkowskich; zwraca się do Komisji o zwiększenie wysiłków mających na celu ukończenie tworzenia rynku wewnętrznego w sektorach, w których wciąż występują bariery protekcjonistyczne i ograniczenia handlu; zwraca się również do Komisji o nie zaprzestawanie wysiłków mających na celu zabezpieczenie we wszystkich sektorach uczciwych warunków konkurencji;
4. w pełni popiera niezależność Europejskiego Banku Centralnego i ocenia, że wpływ organów wytyczających cele polityki gospodarczej na politykę monetarną stoi w sprzeczności z traktatem i stanowiłby kres wspomnianej niezależności; sugeruje harmonizację przewidywań gospodarczych stanowiących podstawę do opracowania budżetu i harmonogramów budżetowych Państw Członkowskich strefy euro, biorąc pod uwagę kalendarz sporządzania GKPG i główne założenia w zakresie zatrudnienia;
5. ponawia swój uprzedni wniosek o przeprowadzenie reform na rynku pracy zapewniających zachowanie równowagi między elastycznością i poczuciem bezpieczeństwa, przypomina swoje przywiązanie do prowadzenia polityki sprzyjającej przedsiębiorczości i inicjatywom własnym, innowacjom i konkurencyjności przemysłowej i, w tym kontekście, popiera działania mające na celu uproszczenie procedur administracyjnych oraz usunięcie przeszkód związanych z opodatkowaniem przedsiębiorstw poprzez wdrożenie "Pakietu Montiego'" dotyczącego harmonizacji podatków; na koniec podkreśla, że powstawanie stanowisk wysokiej jakości pozwoli na poprawę wydajności pracy w Europie;
6. ocenia, że samo zwiększenie wydajności nie zapewni wzrostu gospodarczego niezbędnego dla sfinansowania wszystkich potrzeb gospodarczych i społecznych, jak też nie złagodzi konsekwencji zmian demograficznych, szczególnie w odniesieniu do systemu emerytalnego i ochrony zdrowia, co nieuchronnie spowoduje ogólny wzrost czasu pracy, oraz że wprowadzanie reform strukturalnych nie może zastąpić polityki makroekonomicznej;
7. wyraża zaniepokojenie wysokim poziomem bezrobocia i niewystarczającymi perspektywami wzrostu poziomu zatrudnienia zarówno w strefie euro, jak i w całej Unii; wzywa do podjęcia specjalnego wysiłku na rzecz zapewnienia porad i szkoleń przekwalifikujących dla osób pozostających bez pracy przez ponad sześć miesięcy; podkreśla wiodącą rolę małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w tworzeniu stanowisk pracy i, w związku z tym, wyraża zaniepokojenie dużą liczbą bankructw MŚP w 2004 r. żałując, że MŚP nie korzystają w pełni, tak jak największe przedsiębiorstwa, z korzystnych warunków finansowych istniejących w ostatnich latach;
8. nalega na stworzenie środowiska sprzyjającego duchowi przedsiębiorczości i podejmowaniu ryzyka, ułatwiającej powstawanie nowych przedsiębiorstw poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych, którym podlegają małe i średnie przedsiębiorstwa poprzez uproszczenie przepisów, zmniejszenie ogólnego poziomu opodatkowania w Unii Europejskiej i ułatwienie dostępu MŚP do źródeł finansowania, w szczególności kapitału wysokiego ryzyka; sugeruje przeprowadzenie reform mających na celu polepszenie warunków dla MŚP; zwraca uwagę na decydującą rolę mikro-kredytów, które mogłyby przyczynić się do powstawania nowych przedsiębiorstw i stanowisk pracy; wnosi o pogłębione zbadanie tych środków, ich uwzględnienie i wyeksponowanie na poziomie Wspólnoty;
9. ponawia życzenie, by Unia stopniowo przestała być zależna od dotychczasowych źródeł energii poprzez promowanie odnawialnych źródeł energii i zachęcanie do rozwoju źródeł alternatywnych, w tym wodoru; stwierdza, że chociaż wzrost cen ropy naftowej w 2004 r. nie powinien spowodować trwałego zwiększenia inflacji, będzie powodował brak zaufania, w szczególności poprzez bezpośrednie uszczuplanie siły nabywczej gospodarstw domowych i wprowadzanie niepewności przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych w momencie, gdy spodziewane jest zmniejszenie popytu zewnętrznego; ocenia jako konieczne zwiększenie wydajności klasycznych źródeł energii, szczególnie tych niestanowiących zagrożenia w kontekście celów Protokołu z Kioto;
10. zauważa we wszystkich krajach wysoko rozwiniętych ograniczenie konsumpcji bieżącej i dóbr przemysłowych, chociaż tańszych i lepszej jakości, na rzecz wydatków na zdrowie, transport i rozrywki, jak też znaczącą rolę sektora usług w europejskim PKB i w zakresie zatrudnienia; uznaje osłabienie wydajności w tym sektorze za istotny czynnik wpływający na słaby wzrost gospodarczy w Europie; w związku z tym wzywa do promowania w tym sektorze inwestycji i nowatorskich rozwiązań zwłaszcza w zakresie technologii informatycznych i komunikacyjnych, które odgrywają zasadniczą rolę w zwiększeniu jego wydajności; zaleca jego większe zbliżenie do podmiotów z sektora prywatnego i wspieranie ducha przedsiębiorczości w tym sektorze;
11. zdecydowanie wzywa Państwa Członkowskie do wsparcia przyszłych inwestycji, promowanie inwestowania i współzawodnictwa w zakresie badań naukowych, w tym badań podstawowych, i rozwoju, technologii high-tech, technologii przyjaznych dla środowiska, infrastruktury i sieci transeuropejskich oraz edukacji i szkolenia ustawicznego; zaleca zwiększenie finansowania publicznego w dziedzinach badań naukowych i w nauce; podkreśla wagę klimatu sprzyjającego promowaniu badań naukowych i rozwoju oraz lepszej integracji rynków towarowych, a także bardziej pozytywnego nastawienia rynków finansowych wobec inwestycji o większym stopniu ryzyka; ocenia, że inwestowanie w sektor socjalny, w tym opiekę nad dziećmi, stanowi podstawowy warunek zapewnienia prawdziwej równości kobiet i mężczyzn oraz wzrostu poziomu zatrudnienia kobiet; zwraca uwagę Komisji na niewykorzystanie licznych możliwości tworzenia nowych miejsc pracy w sektorze usług, które są tym cenniejsze, że mają charakter typowo lokalny, zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym; kładzie nacisk na konieczność inwestowania i nadania wagi zatrudnieniu w sektorze usługowym, szczególnie edukacyjnym, w zakresie sąsiedzkiej pracy społecznej, opieki nad dziećmi i osobami w podeszłym wieku oraz pomocy w pracach domowych; uważa, że należy uwzględnić starzenie się ludności, ponieważ prowadzi to do nieuchronnego starzenia się ludności pracującej; zauważa, że starsi pracownicy często mają problemy z karierą zawodową i postrzegani są czasami jako za starzy i za drodzy, aby ich awansować lub szkolić; dlatego uważa, że istotne jest, aby istniały inicjatywy dostosowane do takich osób, takie jak doradztwo, poradnictwo oraz określone systemy szkoleń;
12. stwierdza, że handel wewnątrzwspólnotowy stanowi znaczącą część wymiany zagranicznej Państw Członkowskich Unii, i że w związku z tym niezbędne jest ukończenie tworzenia rynku wewnętrznego, tak aby wpłynąć na wzrost ekonomiczny, i w ten sposób, rozwój socjalny Unii; zauważa ponadto, że większość wymiany handlowej z krajami trzecimi dotyczy krajów rozwiniętych o wysokim poziomie kwalifikacji i porównywalnym poziomie wynagrodzeń do tych, które obowiązują w Państwach Członkowskich; stwierdza jednak, że wzrastająca ilość konkurentów, w tym Chin, Indii i Brazylii, dostarcza często towary i usługi porównywalnej jakości w konkurencyjnych cenach;
13. szacuje, że rozwój wolnego i sprawiedliwego handlu międzynarodowego na bazie równych szans w oparciu o zobowiązania z Doha, wpływa jednocześnie na rozwój ubogich krajów i tworzenie nowych rynków dla krajów rozwiniętych, oraz że jedynie wzrost gospodarczy krajów rozwijających się pozwoli na podniesienie poziomu dochodów ich ludności i osiągnięcie wyższych standardów społecznych i środowiskowych; wzywa Komisję do uwzględnienia powyższych uwag w przyszłych GKPG;
14. ponawia życzenie, aby zarówno parlamenty narodowe, jak i Parlament Europejski zostały w większym stopniu włączone do dyskusji nad GKPG; uznaje, że wynikiem tego będzie nie tylko lepsza kontrola demokratyczna, ale zwłaszcza większe poczucie przynależności Państw Członkowskich i, w konsekwencji, silniejsze zaangażowanie się w ich stosowanie;
15. ocenia, że dla prowadzenia polityki gospodarczej niezbędne są wiarygodne statystyki porównawcze i wzywa Komisję do zwiększenia środków dla Eurostatu na jego zadanie zbierania i kontroli danych z Państw Członkowskich, jak i na prace w ramach OECD i innych właściwych organizacji międzynarodowych w celu poprawy wiarygodności i stopnia porównywalności danych statystycznych na poziomie międzynarodowym; uważa, że obciążenia administracyjne i koszty związane ze zdobywaniem danych statystycznych nie powinny hamować konkurencyjności przedsiębiorstw; wzywa do skoncentrowania się na wskaźnikach pozwalających na ocenę ducha przedsiębiorczości;
16. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz partnerom społecznym.
[1] Dz.U. C 32 z 5.2.2004, str. 103.
[2] Dz.U. C 61 E z 10.3.2004, str. 294.
[3] Dz.U. C 67 E z 17.3.2004, str. 295.
[4] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 592.
[5] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str. 162.
[6] Teksty przyjęte, P5_TA(2004)0378.
[7] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str. 156.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0035
Finanse publiczne w UGW — 2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie finansów publicznych w UGW — 2004 (2004/2268(INI))
Parlament Europejski,
- mając na uwadze komunikat Komisji z dnia 24 czerwca 2004 r. do Rady i do Parlamentu Europejskiego w sprawie finansów publicznych w UGW-2004 (COM(2004)0425),
- mając na uwadze komunikat Komisji z dnia 3 września 2004 r. do Rady i do Parlamentu Europejskiego w sprawie wzmocnienia zarządzania gospodarczego i wyjaśnienia wykonania Paktu Stabilności i Wzrostu (COM(2004)0581),
- mając na uwadze komunikat Komisji z dnia 27 listopada 2002 r. do Rady i do Parlamentu Europejskiego w sprawie wzmocnienia koordynacji polityk budżetowych (COM(2002)0668),
- mając na uwadze komunikat Komisji z dnia 27 listopada 2002 r. do Rady i do Parlamentu Europejskiego w sprawie konieczności i środków niezbędnych do poprawienia jakości budżetowych danych statystycznych (COM(2002)0670,
- mając na uwadze konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. i w Göteborgu w dniach 15 i 16 czerwca 2001 r., ze szczególnym odniesieniem do uzgodnionej strategii dotyczącej wzrostu gospodarczego, pełnego zatrudnienia, trwałego rozwoju i spójności społecznej,
- mając na uwadze wnioski Prezydencji przyjęte podczas Rady Europejskiej w Amsterdamie w dniach 16 i 17 czerwca 1997 r. w sprawie Paktu Stabilności i Wzrostu, rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], a także kodeks postępowania w zakresie zawartości i formatu programów stabilności i konwergencji, przyjęty przez Radę ECOFIN z dnia 10 lipca 2001 r.,
- mając na uwadze oświadczenie Rady ECOFIN z dnia 13 września 2004 r. w sprawie Paktu Stabilności i Wzrostu,
- mając na uwadze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 13 lipca 2004 r. [2] w sprawie niektórych środków przyjętych przez Radę ECOFIN z dnia 25 listopada 2003 r.,
- mając na uwadze art. 45 Regulaminu,
- mając na uwadze sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0025/2005),
A. mając na uwadze, że Prezydencja Luksemburska włączyła do swojego programu roboczego przeanalizowanie zasad działania i wyjaśnienie wykonania Paktu Stabilności i Wzrostu oraz że Parlament Europejski przyjmie na wiosnę 2005 r. rezolucję w sprawie prawdopodobnych zmian przepisów i zasad postępowania kierujących ich wdrażaniem,
B. mając na uwadze, że w ostatnim dziesięcioleciu gospodarka UE wzrosła znacznie poniżej swoich możliwości, odnotowując spadek nie tylko w dziedzinie inwestycji w sektorze prywatnym, ale również w sektorze dużych inwestycji publicznych, które spadły z 4 % PKB w początkach lat 70-tych do 2,4 % w strefie euro, a także zważywszy, że m.in. z powodu braku reform strukturalnych i efektownych inwestycji w wielu Państwach Członkowskich wskaźnik wzrostu PKB w strefie euro po raz kolejny spadł poniżej przewidywań,
C. mając na uwadze, że w roku 2003 deficyt budżetowy strefy euro wzrósł do 2,7 % PKB, z 1,6 % w 2001 r. i 1,1 % w 2000 roku i zbliżył się do 3 %-owego progu w roku 2004 osiągając 2,9 % PKB,
D. mając na uwadze, że do końca roku 2002 tylko cztery Państwa Członkowskie ze strefy euro, które wytwarzają razem zaledwie 18% PKB strefy euro oraz pięć Państw Członkowskich ze strefy euro osiągnęło w roku 2004 roku sytuację zbliżoną do równowagi; zważywszy że, z drugiej strony, liczba Państw Członkowskich ze strefy euro mających deficyt budżetowy powyżej 3 % PKB wzrosła z trzech do czterech; zważywszy, że od momentu obowiązywania Paktu Stabilności i Wzrostu 12 Państw Członkowskich naruszyło jego zasady lub też zasady Traktatu WE, z czego pięć ze strefy euro — Niemcy, Grecja, Francja, Holandia i Portugalia — oraz Wielka Brytania, wobec której procedura nadmiernego deficytu nie ma zastosowania, ale którą obowiązują wymogi zawarte w art. 116 ust. 4 Traktatu mówiące o "wysiłkach w celu unikania nadmiernych deficytów budżetowych" tak długo, jak długo będzie się znajdowała w drugiej fazie; zważywszy, że procedura nadmiernego deficytu została wszczęta także wobec sześciu nowych Państw Członkowskich, które przekroczyły próg 3 %: Republiki Czeskiej, Cypru, Węgier, Malty, Polski i Słowacji,
E. mając na uwadze, że w odpowiedzi na widoczne różnice między ustalonymi w 1997 r. zasadami Paktu Stabilności i Wzrostu a ostatnio obserwowanym rozwojem gospodarczym, Komisarz Almunia przedstawił we wrześniu 2004 r. propozycje reform, zasygnalizowanych w skrócie we wspomnianym komunikacie Komisji z dnia 24 czerwca 2004 r.;
1. zauważa, że zdaniem Komisji cykl gospodarczy jest tylko częściowym usprawiedliwieniem wysokich deficytów nominalnych, które w rzeczywistości są w dużej mierze wynikiem rozluźnienia dyskrecjonalnej polityki budżetowej przez niektóre Państwa Członkowskie;
2. zauważa, że niektóre Państwa Członkowskie nie zareagowały na fakt wszczęcia wobec nich procedury nadmiernego deficytu podjęciem stosownych działań w celu zwalczenia swojego deficytu i że istnieją wystarczające podstawy do obaw co do ich możliwości sprowadzenia deficytu poniżej 3 % PKB w najbliższej przyszłości;
3. podkreśla znaczenie wprowadzenia zarówno pakietów reform strukturalnych, jak i działań inwestycyjnych, które w średnim i długim okresie okażą się zasadniczymi dla finansowej trwałości, konkurencyjności gospodarki europejskiej i wzrostu;
4. zauważa, że sterowanie zmianami gospodarczymi w krajach Europy Środkowej i Wschodniej miało poważny wpływ na poziom ich deficytu i zadłużenia publicznego; uważa, że bardziej ambitne reformy fiskalne wraz z reformami strukturalnymi są konieczne do wzmocnienia zachęt do zwiększonego zatrudnienia oraz do inwestowania w większą wydajność;
5. podkreśla fakt, że nie istnieją wyjątki od zasad i procedur Paktu Stabilności i Wzrostu, ale wzywa wszystkie instytucje UE do zaakceptowania ich odpowiedzialności za wykonanie i przestrzeganie Paktu Stabilności i Wzrostu; nalega, by wszystkie Państwa Członkowskie, małe i duże, były traktowane w ten sam sposób; uważa, że dla osiągnięcia tego celu należy wzmocnić rolę Komisji, szczególnie w zakresie inicjowania procedury dotyczącej nadmiernego deficytu; wzywa Państwa Członkowskie do pomyślnego zakończenia rewizji Paktu Stabilności i Rozwoju jeszcze w czasie trwania Prezydencji Luksemburskiej, poprzez znalezienie solidnych, właściwych i możliwych do zrealizowania rozwiązań w każdym z rozdziałów, jak zostało to określone przez Radę ECOFIN w dniu 13 września 2004 r., wzmacniając jednocześnie znaczenie prewencji, zwracając większą uwagę na różnice w sytuacji gospodarczej i zwiększając skuteczność wdrażania procedury nadmiernego deficytu (część Paktu zawierająca działania naprawcze) i zarządzania gospodarczego;
6. zaleca wszystkim Państwom Członkowskim, które tego jeszcze nie zrobiły, sprowadzenie swojego deficytu znacznie poniżej 3 % PKB dla zapewnienia budżetowej i cenowej stabilności w rozszerzonej Unii Europejskiej, a także umożliwienie stworzenia wystarczających rezerw finansowych w czasach prosperity po to, żeby w razie trudności można było podjąć kroki gospodarcze nie ryzykując naruszenia zasad Paktu Stabilności i Wzrostu;
7. podkreśla znaczenie ulepszonych budżetowych danych statystycznych, posiadających dokładniejsze i bardziej znormalizowane definicje, metody obliczania i procedury, które zostaną określone w podręczniku zawierającym wskazówki metodologiczne i przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji wystąpienia z projektami minimalnych norm dotyczących niezależności, integralności i jakości krajowych instytucji statystycznych i wzmocnienia kompetencji Eurostatu w zakresie koordynowania, monitorowania i przeprowadzania wyrywkowych kontroli danych przedstawianych przez Państwa Członkowskie;
8. zaleca nowym Państwom Członkowskim przyspieszenie reform w dziedzinie finansów publicznych poprzez ponowne przyznanie środków jako kolejnego kroku do zapewnienia całkowitej zbieżności ich gospodarek i skupienie się szczególnie na modernizacji ich systemów emerytalnych i świadczeń socjalnych jako wsparcia dla skutecznej polityki zatrudnienia;
9. podkreśla potrzebę ciągłego ulepszania administracji podatkowej i stworzenia efektywnego systemu pobierania podatków w celu stworzenia korzystnych warunków dla działalności przedsiębiorstw na całym jednolitym rynku, promowania kultury przedsiębiorczości i zachęcania do tworzenia przedsiębiorstw;
10. przypomina Państwom Członkowskim o ich zobowiązaniu w ramach Paktu Stabilności i Wzrostu do doprowadzenia budżetów do "równowagi lub nadwyżki"; podkreśla, że należy unikać nadmiernego deficytu, aby przyczyniać się do stabilizacji cenowej i zapewnienia trwałości finansów publicznych; zaleca położenie większego nacisku w Pakcie Stabilności i Wzrostu na rozwój gospodarczy oraz przykładanie większej wagi do zapewnienia trwałości finansów publicznych; ostrzega, że nadmierne wydatki rządowe stwarzają zagrożenie dla stabilności cenowej, niskich stóp procentowych i poziomu inwestycji rządowych, a ponadto zmniejszają zdolność do stawienia czoła wyzwaniom spowodowanym zmianami demograficznymi i starzeniem się populacji w Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0044
Agencja Kontroli Rybołówstwa *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego Wspólnotową Agencję Kontroli Rybołówstwa oraz zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2847/93 ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa (COM(2004)0289 — C6-0021/2004 — 2004/0108(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0289) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0021/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0022/2005),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 2 PREAMBUŁY
(2) W celu wypełnienia tych zobowiązań konieczne jest, aby Państwa Członkowskie koordynowały swoje działania w zakresie kontroli i inspekcji na wodach Wspólnoty i na wodach międzynarodowych w związku z funkcjonowaniem wspólnotowych statków rybackich, z uwzględnieniem w szczególności zobowiązań Wspólnoty w ramach regionalnych organizacji rybołówstwa oraz wynikających z porozumień z krajami trzecimi. _BAR_ (2) W celu wypełnienia tych zobowiązań konieczne jest, aby Państwa Członkowskie koordynowały swoje działania w zakresie kontroli i inspekcji na wodach Wspólnoty, na wodach międzynarodowych i wodach krajów trzecich, z którymi Wspólnota zawarła umowy w zakresie rybołówstwa obejmujące postanowienia wykonawcze, w związku z działaniami wspólnotowych statków rybackich, z uwzględnieniem w szczególności zobowiązań Wspólnoty w ramach regionalnych organizacji rybołówstwa oraz wynikających z porozumień z krajami trzecimi. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 3 PREAMBUŁY
(3) Podjęcie współpracy polegającej na koordynacji operacyjnej działań w zakresie kontroli i inspekcji powinno przyczynić się do zrównoważonej eksploatacji zasobów wodnych, jak również zapewnić równe szanse wszystkim przedstawicielom sektora rybołówstwa zaangażowanym w proces eksploatacji, tym samym ograniczając liczbę przypadków zakłócenia konkurencji. _BAR_ (3) Podjęcie współpracy polegającej na koordynacji operacyjnej działań w zakresie kontroli i inspekcji powinno przyczynić się do zrównoważonej eksploatacji zasobów wodnych, jak również zapewnić równe szanse wszystkim przedstawicielom sektora rybołówstwa zaangażowanym w proces eksploatacji, tym samym minimalizując liczbę przypadków zakłócenia konkurencji, zwłaszcza w odniesieniu do nielegalnych, niezgłoszonych lub nieregulowanych przepisami połowów.
Ta współpraca powinna mieć też na celu stworzenie warunków, aby Państwa Członkowskie mogły spełniać swe zobowiązania przy jak największej opłacalności. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 16 PREAMBUŁY
(16) Komisja i Państwa Członkowskie powinny mieć swoich przedstawicieli w Zarządzie Agencji. Przedstawiciele ci będą odpowiedzialni za zapewnienie prawidłowego i skutecznego funkcjonowania Agencji. _BAR_ (16) Komisja, Państwa Członkowskie oraz sektor rybołówstwa powinny mieć swoich przedstawicieli w Zarządzie Agencji. Przedstawiciele ci będą odpowiedzialni za zapewnienie prawidłowego i skutecznego funkcjonowania Agencji. _BAR_
Poprawka 4
PUNKT 18 PREAMBUŁY
(18) Ustalenia dotyczące głosowania na forum Zarządu powinny uwzględniać interesy Państw Członkowskich i Komisji dotyczące skutecznego funkcjonowania Agencji.
Właściwe będzie, aby w skład Zarządu zostali włączeni jako członkowie nieposiadający prawa głosu przedstawiciele sektora rybołówstwa. _BAR_ (18) Ustalenia dotyczące głosowania na forum Zarządu powinny uwzględniać interesy Państw Członkowskich, Komisji i sektora rybołówstwa dotyczące skutecznego funkcjonowania Agencji. _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1 UST.
1 a (nowy)
_BAR_ Agencja udzieli Państwom Członkowskim wsparcia technicznego i naukowego w celu zapewnienia pomocy we właściwym stosowaniu zasad wspólnej polityki rybołówstwa, w tym kwestii bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy. _BAR_
Poprawka 6
ARTYKUŁ 2 WPROWADZENIE
Koordynacja operacyjna prowadzona przez Agencję powinna obejmować kontrolę i inspekcję działalności połowowej i powinna sięgać swoim zakresem do działań prowadzonych przez pierwszy punkt sprzedaży produktów rybnych, które to działania prowadzone są _BAR_ Koordynacja operacyjna prowadzona przez Agencję powinna obejmować kontrolę i inspekcję działalności połowowej, w tym przywozu, transportu i sprzedaży produktów rybnych i powinna sięgać swoim zakresem do działań prowadzonych przez pierwszy punkt sprzedaży wszelkich produktów rybnych, które to działania prowadzone są _BAR_
Poprawka 7
ARTYKUŁ 2 LIT. c
c)poza obszarem wspólnotowym przez wspólnotowe statki rybackie. _BAR_ c)poza obszarem wspólnotowym przez wspólnotowe statki rybackie, łącznie z wodami krajów trzecich, z którymi Wspólnota zawarła umowy w zakresie rybołówstwa obejmujące postanowienia wykonawcze. _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 2 LIT. ca (nowa)
_BAR_ ca)przez statki rybackie zarejestrowane w krajach trzecich, których działalność połowowa jest nielegalna, niezgłoszona lub nieregulowana przepisami. _BAR_
Poprawka 9
ARTYKUŁ 2 LIT. cb (nowa)
_BAR_ cb)na terytorium krajów trzecich, jeśli zawarte zostały dwustronne protokoły dotyczące współpracy pomiędzy służbami inspekcyjnymi lub w ramach regionalnych organizacji rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 10
ARTYKUŁ 4 LIT. ba (nowa)
_BAR_ ba)koordynację działań podejmowanych w celu zwalczania połowów nielegalnych, niezgłoszonych i nieregulowanych zgodnie z przepisami Wspólnoty; _BAR_
Poprawka 11
ARTYKUŁ 4 LIT. da (nowa)
_BAR_ da)pomoc Państwom Członkowskim i Komisji w harmonizacji stosowania wspólnej polityki rybołówstwa w całej Unii Europejskiej; _BAR_
Poprawka 12
ARTYKUŁ 4 LIT. db (nowa)
_BAR_ db)koordynację działań władz krajowych w odniesieniu do gromadzenia podstawowych danych wymaganych przez Agencję; _BAR_
Poprawka 13
ARTYKUŁ 4 LIT. dc (nowa)
_BAR_ dc)współpracę z Państwami Członkowskimi i Komisją w celu prowadzenia badań i opracowania rozwiązań technicznych z zakresu kontroli i inspekcji; _BAR_
Poprawka 14
ARTYKUŁ 4 LIT. dd (nowa)
_BAR_ dd)dostarczanie informacji dotyczących zastosowania oraz opłacalności zasad wspólnej polityki rybołówstwa w odniesieniu do kontroli i inspekcji; _BAR_
Poprawka 15
ARTYKUŁ 7
Na wniosek Państw Członkowskich Agencja może świadczyć tym państwom usługi kontraktowe dotyczące kontroli i inspekcji w powiązaniu z ich zobowiązaniami dotyczącymi działalności rybołówczej na wodach terytorialnych Wspólnoty i/lub na wodach międzynarodowych, w tym usługi takie jak czarterowanie, obsługa i obsada personalna platform kontrolnych i inspekcyjnych oraz zapewnianie obserwatorów dla wspólnych operacji prowadzonych przez omawiane Państwa Członkowskie. _BAR_ Na wniosek Państw Członkowskich Agencja może świadczyć tym państwom oraz Komisji usługi kontraktowe dotyczące kontroli i inspekcji w powiązaniu z zobowiązaniami Państw Członkowskich dotyczącymi działalności rybołówczej na wodach terytorialnych Wspólnoty i/lub na wodach międzynarodowych, w tym usługi takie jak czarterowanie, obsługa i obsada personalna platform kontrolnych i inspekcyjnych oraz zapewnianie obserwatorów dla wspólnych operacji prowadzonych przez omawiane Państwa Członkowskie. _BAR_
Poprawka 16
ARTYKUŁ 8 LIT. a
a)określi i opracuje podstawowy program nauczania dla potrzeb szkolenia instruktorów, którzy będą szkolili inspektorów rybołówstwa z Państw Członkowskich oraz może zapewnić dodatkowe kursy i seminaria szkoleniowe dla tych inspektorów; _BAR_ a)utworzy centrum szkoleniowe oraz określi i opracuje podstawowy program nauczania dla potrzeb szkolenia instruktorów, którzy będą szkolili inspektorów rybołówstwa z Państw Członkowskich oraz może zapewnić seminaria dla tych inspektorów; _BAR_
Poprawka 18
ARTYKUŁ 14
Agencja będzie przeprowadzać roczną ocenę efektywności każdego z jednolitych dokumentów programowych, jak również na podstawie dostępnych dowodów analizę występowania ryzyka, że prowadzona działalność połowowa jest niezgodna z obowiązującymi środkami podejmowanymi w celu ochrony przyrody i środkami kontrolnymi.
Wyniki przeprowadzanych ocen powinny być niezwłocznie przekazywane do Komisji. _BAR_ Agencja będzie przeprowadzać roczną ocenę efektywności każdego z jednolitych dokumentów programowych, jak również na podstawie dostępnych dowodów analizę występowania ryzyka, że prowadzona działalność połowowa jest niezgodna z obowiązującymi środkami podejmowanymi w celu ochrony przyrody i środkami kontrolnymi.
Wyniki przeprowadzanych ocen powinny być niezwłocznie przekazywane Parlamentowi Europejskiemu, Komisji, Państwom Członkowskim i Komitetowi Doradczemu ds. Rybołówstwa i Akwakultury (ACFA). _BAR_
Poprawka 19
ARTYKUŁ 17 UST.
1
1.
Komisja, Agencja oraz organy właściwe Państw Członkowskich będą wymieniały dostępne im, istotne informacje dotyczące działań w zakresie kontroli i inspekcji prowadzonych na wodach wspólnotowych i międzynarodowych. _BAR_ 1.
Komisja, Agencja oraz organy właściwe Państw Członkowskich i krajów trzecich, z którymi Wspólnota zawarła umowy w zakresie rybołówstwa obejmujące postanowienia wykonawcze będą wymieniały dostępne im, istotne informacje dotyczące działań w zakresie kontroli i inspekcji prowadzonych na wodach wspólnotowych i międzynarodowych. _BAR_
Poprawka 20
ARTYKUŁ 19 UST.
4
4.
Siedziba Agencji mieści się w [..........], Hiszpania. _BAR_ Siedziba Agencji mieści się w Vigo, Hiszpania. _BAR_
Poprawka 21
ARTYKUŁ 19 UST.
4 a (nowy)
_BAR_ 4 a) Przyjmujące Państwo Członkowskie może wnieść swój wkład w utworzenie Agencji, w szczególności w formie budynków, działek budowlanych i infrastruktury. _BAR_
Poprawka 22
ARTYKUŁ 24 UST. 2 LIT. c AKAPIT 1
c)przyjmuje do dnia 31 października każdego roku, uwzględniając przy tym opinię Komisji i Państw Członkowskich, program prac Agencji na nadchodzący rok oraz przesyła ten program do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji i Państw Członkowskich; _BAR_ c)przyjmuje do dnia 31 października każdego roku, uwzględniając przy tym opinię Komisji i Państw Członkowskich, program prac Agencji na nadchodzący rok oraz przesyła ten program do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji, Państw Członkowskich oraz do ACFA; _BAR_
Poprawka 23
ARTYKUŁ 25 UST.
1 AKAPIT 1
1.
Zarząd składa się z jednego przedstawiciela z każdego Państwa Członkowskiego, którego statki biorą udział w działalności połowowej dotyczącej żywych zasobów morskich oraz z czterech przedstawicieli Komisji, jak również z czterech przedstawicieli sektora rybołówstwa bez prawa głosu, mianowanych przez Komisję. _BAR_ 1.
Zarząd składa się z jednego przedstawiciela z każdego Państwa Członkowskiego, którego statki biorą udział w działalności połowowej dotyczącej żywych zasobów morskich oraz z czterech przedstawicieli Komisji, jak również z czterech przedstawicieli sektora rybołówstwa powołanych przez ACFA. _BAR_
Poprawka 24
ARTYKUŁ 25 UST.
2
2.
Każde Państwo Członkowskie i Komisja mianują swoich członków Zarządu jak również ich zastępców, którzy reprezentują danego członka Zarządu w przypadku jego/jej nieobecności. _BAR_ 2.
Każde Państwo Członkowskie, Komisja oraz ACFA mianują swoich członków Zarządu jak również ich zastępców, którzy reprezentują danego członka Zarządu w przypadku jego/jej nieobecności. _BAR_
Poprawka 25
ARTYKUŁ 27 UST.
3
3.
Zarząd odbywa posiedzenie zwykłe jeden raz w roku.
Dodatkowo, Zarząd spotyka się z inicjatywy Prezesa lub na wniosek Komisji lub jednej trzeciej Państw Członkowskich reprezentowanych w Zarządzie. _BAR_ 3.
Zarząd odbywa posiedzenie zwykłe jeden raz w roku.
Dodatkowo, Zarząd spotyka się z inicjatywy Prezesa lub na wniosek Komisji, jednej trzeciej Państw Członkowskich reprezentowanych w Zarządzie lub większości przedstawicieli sektora rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 26
ARTYKUŁ 27 UST.
4
4.
W przypadku wystąpienia kwestii poufnej lub konfliktu interesów Zarząd może zdecydować się na omówienie poszczególnych punktów swego posiedzenia bez uczestnictwa członków nominowanych przez Komisję jako przedstawicieli sektora rybołówstwa.
Szczegółowe zasady dotyczące praktycznego zastosowania tego postanowienia mogą zostać przedstawione w regulaminie wewnętrznym. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 27
ARTYKUŁ 28 UST.
2 AKAPIT 1
2.
Każdy członek mianowany przez Państwo Członkowskie posiada jeden głos.
Członkowie mianowani przez Komisję mają razem dziesięć głosów.
Dyrektor Zarządzający Agencji nie bierze udziału w głosowaniach. _BAR_ 2.
Każdy członek posiada jeden głos, z wyjątkiem członków reprezentujących Komisję, którzy mają razem dziesięć głosów.
Dyrektor Zarządzający Agencji nie bierze udziału w głosowaniach. _BAR_
Poprawka 28
ARTYKUŁ 29 UST.
1
1.
Członkowie Zarządu, którzy są mianowani przez Komisję jako przedstawiciele sektora rybołówstwa, składają deklarację zaangażowania i deklarację interesów określającą brak jakichkolwiek interesów, które mogłyby sprawić, że nie będą pracować niezależnie lub wszelkich bezpośrednich i pośrednich interesów, które mogą być uznane za powodujące podejmowanie stronniczych decyzji.
Deklaracje te składane są co roku na piśmie. _BAR_ 1.
Członkowie Zarządu składają deklarację zaangażowania i deklarację interesów określającą brak jakichkolwiek interesów, które mogłyby sprawić, że nie będą pracować niezależnie lub wszelkich bezpośrednich i pośrednich interesów, które mogą być uznane za mające wpływ na ich niezależność.
Deklaracje te składane są co roku na piśmie. _BAR_
Poprawka 29
ARTYKUŁ 29 UST.
2
2.
Członkowie Zarządu, którzy są mianowani przez Komisję jako przedstawiciele sektora rybołówstwa, deklarują na każdym posiedzeniu wszelkie interesy, które mogą być uznane za powodujące ich stronniczość w odniesieniu do zagadnień ujętych w porządku obrad. _BAR_ 2.
Członkowie Zarządu deklarują na każdym posiedzeniu wszelkie interesy, które mogą być uznane za mające wpływ na ich niezależność w odniesieniu do zagadnień ujętych w porządku obrad i nie mają prawa głosu w sprawie żadnego z tych zagadnień. _BAR_
Poprawka 30
ARTYKUŁ 30 UST.
3 LIT. ga (nowa)
_BAR_ ga)informuje co roku Parlament Europejski o działalności i funkcjonowaniu Agencji. _BAR_
Poprawka 31
ARTYKUŁ 31 UST.
1
1.
Dyrektora Zarządzającego mianuje Zarząd na podstawie jego kwalifikacji merytorycznych i udokumentowanego odpowiedniego doświadczenia w dziedzinie polityki rybołówstwa spośród trzech kandydatów zaproponowanych przez Komisję po przeprowadzeniu procedury wyboru, następującej po publikacji wezwania do wyrażania zainteresowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w innych źródłach. _BAR_ 1.
Dyrektora Zarządzającego powołuje Zarząd na podstawie jego kwalifikacji merytorycznych i udokumentowanego odpowiedniego doświadczenia w dziedzinie wspólnej polityki rybołówstwa i kontroli i inspekcji rybołówstwa spośród trzech kandydatów zaproponowanych przez Komisję po przeprowadzeniu procedury wyboru, następującej po publikacji wezwania do wyrażania zainteresowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w innych źródłach. _BAR_
Poprawka 32
ARTYKUŁ 31 UST.
3
3.
Uprawnienie do zdymisjonowania Dyrektora Zarządzającego należy do Zarządu i wykonywane jest na wniosek Komisji. _BAR_ 3.
Uprawnienie do odwoływania Dyrektora Zarządzającego należy do Zarządu i wykonywane jest na wniosek jednego z jego członków.
Decyzja wymaga zgody dwóch trzecich członków Zarządu. _BAR_
Poprawka 33
ARTYKUŁ 39 UST.
1
1.
W ciągu [pięciu] lat od daty rozpoczęcia przez Agencję wykonywania swoich obowiązków oraz co pięć lat w okresie późniejszym, Zarząd zleca wykonanie niezależnej zewnętrznej oceny wdrożenia postanowień niniejszego rozporządzenia.
Komisja udostępnia Agencji wszelkie informacje, które Agencja uzna za istotne dla przeprowadzenia oceny. _BAR_ 1.
W ciągu [trzech] lat od daty rozpoczęcia przez Agencję wykonywania swoich obowiązków oraz co pięć lat w okresie późniejszym, Zarząd zleca wykonanie niezależnej zewnętrznej oceny wdrożenia postanowień niniejszego rozporządzenia.
Komisja udostępnia Agencji wszelkie informacje, które Agencja uzna za istotne dla przeprowadzenia oceny. _BAR_
Poprawka 34
ARTYKUŁ 41Artykuł 34 c ust. 1 akapit 1 (rozporządzenie (EWG) nr 2847/93)
1. Komisja, zgodnie z procedurą przedstawioną w art. 30 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów połowowych w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa(*) oraz wspólnie z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi określi, które łowiska leżące w granicach wód terytorialnych dwóch lub większej liczby Państw Członkowskich będą poddane indywidualnym programom kontroli i inspekcji oraz określi warunki, według których prowadzone są takie programy. _BAR_ 1. Komisja, wspomagana przez Komitet Rybołówstwa i Akwakultury utworzony zgodnie z postanowieniami art. 30 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów połowowych w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa, działając zgodnie z procedurą przedstawioną w art. 4 i 7 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji, oraz wspólnie z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi określi, które łowiska leżące w granicach wód terytorialnych dwóch lub większej liczby Państw Członkowskich będą poddane indywidualnym programom kontroli i inspekcji, oraz określi warunki, według których prowadzone są takie programy. Okres, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE, ustala się na 20 dni roboczych. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0045
Europejski plan działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia (2004/2132(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia (COM(2004)0416),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie europejskiej strategii w dziedzinie środowiska i zdrowia [1],
- uwzględniając plan działania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przyjęty na Czwartej Paneuropejskiej Konferencji Ministrów Środowiska i Zdrowia w Budapeszcie w dniach 23- 25 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0008/2005),
A. mając na uwadze, że zagrożenia dla zdrowia, jakie niosą ze sobą źródła zanieczyszczeń środowiska, są jedną z głównych przyczyn zaniepokojenia obywateli Europy, oraz że Unia Europejska nie powinna zwlekać z wprowadzeniem rzeczywistej polityki ochrony zdrowia środowiskowego,
B. mając na uwadze, że środowisko naturalne może przyczynić się do ochrony zdrowia publicznego w Unii Europejskiej,
C. mając na uwadze, że europejski plan działania na rzecz środowiska i zdrowia zaproponowany przez Komisję miał wdrażać europejską strategię w dziedzinie środowiska i zdrowia, znaną też jako SCALE (oparta na nauce (Science), ukierunkowana na dzieci (Children), propagująca wzrost świadomości (Awareness), wykorzystująca instrumenty prawne (Legal instruments) i obejmująca stałą ocenę (Evaluation)) (COM(2003)0338),
D. mając na uwadze, że ocena ryzyka związanego z zanieczyszczeniem środowiska dla zagrożonych grup ludności, a w szczególności dzieci, nie została w dostateczny sposób uwzględniona w planie działania wbrew postanowieniom inicjatywy SCALE,
E. mając przy tym na uwadze, że w Unii Europejskiej blisko jedna trzecia chorób dziecięcych ujawniających się między urodzeniem a dziewiętnastym rokiem życia, jest wywołana czynnikami środowiskowymi, zaś ponad 40 % tej liczby dotyka dzieci poniżej 5 roku życia,
F. mając na uwadze, że dzieci są szczególnie wrażliwe na przedwczesny kontakt z czynnikami środowiskowymi mogącymi wywołać przewlekłe choroby, które niekiedy objawiają się dopiero po kilkudziesięciu latach,
G. mając na uwadze, że inne grupy społeczne, w tym rodziny o niskich dochodach lub rodziny niepełne i wspólnoty mniejszościowe, również są narażone na nieproporcjonalne poziomy zagrożenia zdrowia z powodu ich pozycji społecznej lub sytuacji ekonomicznej, oraz mając na uwadze, że grupy te również wymagają szczególnego uwzględnienia,
H. mając na uwadze, że w Europie dzieci w swoich miejscach zamieszkania są w różnym stopniu narażone na wpływ zanieczyszczeń oraz że w związku z tym każde działanie Unii Europejskiej w tej dziedzinie powinno również mieć na celu zwalczanie nierówności w zakresie zdrowia dzieci,
I. mając na uwadze znaczny i niepokojący wzrost przypadków następujących chorób w ciągu ostatnich 20 lat:
- ostre infekcje dróg oddechowych, główna przyczyna śmiertelności wśród dzieci poniżej 5 roku życia, których związek z zanieczyszczeniem powietrza zewnętrznego i wewnątrz budynków został udowodniony,
- zaburzenia neurorozwojowe, niekiedy nieodwracalne, wywołane przedwczesnym narażeniem na działanie substancji niebezpiecznych, np. ołowiu, metylortęci, PCB, niektórych rozpuszczalników i pestycydów,
J. mając na uwadze, że na posiedzeniu w dniach 1 i 2 czerwca 2004 r. Rada przyjęła konkluzje dotyczące astmy dziecięcej i zwróciła się do Komisji i Państw Członkowskich o pełne uwzględnienie poważnego wyzwania, jakim jest dla zdrowia publicznego astma dziecięca,
K. mając na uwadze, że priorytetem obecnego planu działania w pierwszym cyklu 2004-2010 jest wzmocnienie koordynacji i horyzontalnego charakteru działań prowadzonych przez podmioty w zakresie środowiska, zdrowia i badań, a jego głównym celem jest wzrost poziomu wiedzy o wpływie zanieczyszczenia środowiska na zdrowie,
L. mając na uwadze, że takie podejście jest z gruntu nieodpowiednie, gdyż nie uwzględnia licznych oficjalnych opublikowanych badań naukowych, wskazujących na powiązanie między czynnikami środowiskowymi a czterema chorobami uznanymi w komunikacie za priorytetowe: astmą, alergiami dziecięcymi, zaburzeniami rozwoju neurologicznego, nowotworami i zaburzeniami systemu wewnątrzwydzielniczego,
M. mając na uwadze, że plan działania w ogóle nie uwzględnia użycia instrumentów prawnych wbrew postanowieniom inicjatywy SCALE (litera "L"),
N. mając na uwadze, że dwa z trzech ostatecznych celów SCALE, czyli redukcja obciążeń chorobowych związanych z czynnikami środowiskowymi oraz identyfikacja nowych zagrożeń dla zdrowia spowodowanych przez czynniki środowiskowe i zapobieganie tym zagrożeniom, nie zostały zawarte w planie działania,
O. mając na uwadze, że jeden z trzech głównych filarów pierwszego cyklu SCALE — redukcja narażenia — nie został zawarty w planie działania,
P. mając jednakże na uwadze, że zarówno Parlament Europejski w swojej rezolucji z dnia 31 marca 2004 r., jak i 52 europejskich ministrów zdrowia i środowiska w planie działania z dnia 25 czerwca 2004 r. potwierdziło potrzebę odwołania się do zasady ostrożności ze względu na nadmiernie wysokie potencjalne koszty i duże zagrożenia dla naszego zdrowia i środowiska, do których może prowadzić zaniechanie działań,
Q. mając na uwadze niedawny pozytywny sygnał, jaki dała Rada ds. Konkurencyjności, która stosując zasadę ostrożności podjęła decyzję o zakazie stosowania sześciu produktów chemicznych z rodziny ftalanów w produkcji plastikowych zabawek dla dzieci,
R. mając na uwadze, że tego rodzaju woli politycznej brakuje najwyraźniej w planie działania, który w żadnym miejscu nie sugeruje stosowania zasady ostrożności, nawet jeżeli wpływ danego źródła zanieczyszczeń na zdrowie jest łatwy do ustalenia, w szczególności w przypadku chorób zakaźnych i niektórych nowotworów,
S. mając na uwadze, że do planu działania należy wprowadzić ciągłą ocenę prowadzoną w celu "weryfikacji skuteczności i racjonalności wydatków na działania pod względem redukcji problemów zdrowotnych związanych ze środowiskiem", zgodnie z założeniami SCALE (litera "E"),
T. mając na uwadze, że postanowienia Konwencji z Aarhus i dyrektywy 2003/4/WE [2] w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska stanowią idealne ramy dla systemu UE w zakresie monitorowania środowiska i zdrowia, w związku z tym mając na uwadze, że obecnie konieczne są praktyczne działania,
U. mając na uwadze, że wszystkie środki, których celem jest szkolenie oraz zainteresowanie specjalistów z sektora medycznego związkami między środowiskiem a zdrowiem należy przyjmować z zadowoleniem, gdyż stanowią niezbędny krok naprzód w podnoszeniu poziomu wiedzy obywateli o tej nowej problematyce,
V. mając na uwadze, że Komisja nie włączyła do europejskiego planu działania 2004-2010 na rzecz środowiska i zdrowia żadnych szczegółowych propozycji dotyczących środków finansowych koniecznych do wdrożenia tych działań,
1. wyraża dezaprobatę wobec obniżenia zamierzeń i ambicji planu działania w stosunku do europejskiej strategii w dziedzinie środowiska i zdrowia, której realizacji ma służyć; uważa, że plan działania można postrzegać co najwyżej jako plan działań badawczych, który sam w sobie nie spowoduje raczej redukcji obciążenia chorobami wynikającego z czynników środowiskowych;
2. ubolewa, że na trzynaście działań określonych w strategii Komisji w zakresie środowiska i zdrowia na lata 2004-2010, jedynie cztery dotyczą konkretnych środków, a w żadnym z nich nie wyznaczono celów;
3. stwierdza brak jakiejkolwiek wzmianki dotyczącej bezzwłocznego wprowadzenia systemu nadzoru biologicznego w skali Unii opartego na kontroli markerów biologicznych i mającego na celu pomiar narażenia na obecne w środowisku zanieczyszczenia, w powiązaniu z obserwacją efektów tych pomiarów przez specjalistów w dziedzinie medycyny środowiskowej;
4. uważa, że nadzór biologiczny powinien mieć swoje miejsce w polityce oceny ryzyka i dotyczyć przede wszystkim chorób zakaźnych, na przykład choroby legionistów, i nowotworów wywołanych przez niektóre zanieczyszczenia, gdzie łańcuch przyczynowo-skutkowy jest łatwy do ustalenia, jak związek między azbestem a rakiem opłucnej, arsenem a rakiem nerek oraz między niektórymi pestycydami a białaczką, nowotworami węzłów chłonnych i rakiem prostaty;
5. przypomina, że brak pewności naukowej i potrzeba przeprowadzenia dodatkowych badań w zakresie chorób wieloczynnikowych nie powinny stanowić pretekstu do opóźniania wdrożenia pilnych i niezbędnych działań mających na celu ograniczenie narażenia dzieci i dorosłych na zanieczyszczenia środowiska;
6. uznaje, że, z zastrzeżeniem przepisów obecnego ustawodawstwa wspólnotowego i po wysłuchaniu opinii właściwego komitetu naukowego, należy pilnie rozważyć ograniczenie sprzedaży i/lub wykorzystania na rynku europejskim następujących niebezpiecznych substancji, na które szczególnie narażone są noworodki, dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, robotnicy i inne grupy ryzyka, w miarę, jak dostępne stają się bezpieczniejsze substancje alternatywne:
- sześciu produktów z rodziny ftalanów (DEHP, DINP, DBP, DIDP, DNOP, BBP) w produktach krajowych stosowanych we wnętrzach i w urządzeniach medycznych, z wyjątkiem sytuacji, w której takie ograniczenie miałoby negatywny wpływ na leczenie,
- chlorowanych rozpuszczalników wykorzystywanych do produkcji farb, powłok i polimerów,
- rtęci wykorzystywanej w amalgamatach dentystycznych oraz nieelektrycznych i nieelektronicznych urządzeniach pomiarowych i monitorujących,
- kadmu, w różnych zastosowaniach,
- trzech produktów z rodziny pestycydów fosforoorganicznych (chlorpyrifosu, diazinonu i malationu) i endosulfanu, pestycydu chlorowcoorganicznego, we wszystkich zastosowaniach;
7. zwraca się do Komisji o nadanie priorytetowego charakteru badaniom nad wytwarzaniem i użyciem produktów konsumenckich codziennego użytku, zawierających substancje chemiczne mogące wywoływać u ludzi alergie i raka;
8. nalega, aby pod kierownictwem Komisji przeprowadzić badanie epidemiologiczne dzieci według modelu National Children's Study w Stanach Zjednoczonych w celu obserwacji od okresu płodowego do osiągnięcia dorosłości związku między chorobami związanymi ze środowiskiem a narażeniem na główne czynniki zanieczyszczające;
9. podkreśla, że należy unikać jakiegokolwiek zwiększenia ilości testów na zwierzętach w ramach planu działania oraz że należy rozważyć opracowanie i wykorzystanie alternatywnych metod testowania;
10. zwraca się do Komisji, aby zapewniła, że wszelkie podejmowane oceny ryzyka będą szczególnie uwzględniać zagrożenie dla płodów, niemowląt i dzieci, tam gdzie te szczególnie wrażliwe grupy są potencjalnie narażone;
11. zauważa, że Światowa Organizacja Zdrowia wykonuje pożyteczną pracę w dziedzinie zdrowia i środowiska, oraz podkreśla wagę współpracy międzynarodowej w celu zapewnienia lepszego zbadania związku między środowiskiem i zdrowiem oraz podjęcia skutecznych działań;
12. podkreśla znaczenie kształcenia i informowania społeczeństwa w zakresie kwestii związanych ze środowiskiem i zdrowiem, a szczególnie korzyści wynikających z bogactwa i różnorodności środowiska naturalnego i obszarów zabudowanych dla fizycznego i psychicznego zdrowia i samopoczucia ludzi; zaznacza, że zdrowe środowisko i styl życia nie są jedynie wynikiem indywidualnych wyborów trybu życia, co dotyczy w szczególności mniej uprzywilejowanych grup ludności, takich, jak obywatele o niskich dochodach; uważa, że należy wspierać lokalne projekty informacyjne z wykorzystaniem wiedzy specjalistów z ośrodków opieki zdrowotnej i szpitali oraz pracowników socjalnych na temat problemów lokalnych, aby uniknąć odgórnego podejścia w zwiększaniu świadomości w zakresie tych kwestii;
13. podkreśla, że dane należy zbierać w sposób umożliwiający przeanalizowanie, jak poszczególne grupy społeczne są narażone na różne zanieczyszczenia i jaki jest ich wpływ na te grupy; uważa, że, przykładowo, większa wiedza o narażeniu i wpływie różnych rodzajów zanieczyszczenia środowiska na kobiety i mężczyzn zależy całkowicie od statystyk prowadzonych dla poszczególnych płci;
14. ubolewa, że nie wspomniano o wpływie zanieczyszczenia na zdrowie psychiczne i system nerwowy;
15. wzywa do określenia w planie działania, w trybie priorytetowym, akceptowalnych warunków środowiskowych dla miejsc, w których często i przez dłuższe okresy czasu przebywają dzieci, takich jak żłobki, przedszkola i szkoły;
16. wspiera wszystkie proponowane działania zmierzające do ułatwienia dostępu opinii publicznej do informacji i ponawia wniosek o utworzenie krajowych rejestrów odnotowujących — na dużych obszarach geograficznych — zarówno poziom głównych emisji, jak i najczęściej występujące choroby; uważa, że Komisja mogłaby wykorzystać do tego celu nową europejską bazę danych geograficznych INSPIRE;
17. podkreśla, że w tym kontekście istnieje potrzeba podejmowania wzmożonych wysiłków, aby zwalczać choroby związane ze stylem życia, powodowane przez tytoń, alkohol, złą dietę i brak ćwiczeń fizycznych;
18. wzywa do przeprowadzenia badań nad wpływem nowych materiałów budowlanych na zdrowie;
19. uważa, że konieczne jest, aby Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi wprowadziła znakowanie produktów i materiałów budowlanych informujące o ich wpływie na zdrowie i środowisko w celu wpłynięcia na jednostkowe i grupowe zachowania w dużej skali;
20. z zadowoleniem przyjmuje wolę Komisji kontynuowania działań na rzecz zakazu palenia papierosów w pomieszczeniach lub wyznaczenia fizycznie wyodrębnionych, odpowiednio wentylowanych pomieszczeń dla palących i zachęca do jak najszybszego uznania dymu papierosowego za czynnik rakotwórczy kategorii 1; jednakże zwraca się do Komisji, aby udzieliła pierwszeństwa problemom transgranicznym i zagadnieniom zdrowia bezsprzecznie powiązanym ze środowiskiem i proponuje, aby przeznaczyć większe środki na finansowanie badań chorób związanych z substancjami chemicznymi, których wyniki powinny zostać wykorzystane do działań na rzecz poprawy zdrowia;
21. podkreśla, że jakości powietrza wewnątrz budynków nie można poprawić bez globalnego podejścia uwzględniającego wielorakie źródła zanieczyszczenia — urządzenia spalinowe, sprzęty, meble i działalność człowieka, oraz wnosi, aby Komisja opracowała Zieloną Księgę poświęconą problemowi zanieczyszczeń wewnątrz budynków;
22. wzywa Komisję do włączenia do planu działania listy niebezpiecznych miejsc pracy i zawodów, monitoringu wpływu na zdrowie oraz definicji najlepszych praktyk w celu ochrony zdrowia;
23. wzywa Komisję do energicznego promowania nowej inicjatywy, która została podjęta w niektórych Państwach Członkowskich, tj. utworzenia ruchomych jednostek zwanych "karetkami środowiskowymi", których zadanie polegałoby na przeprowadzaniu ogólnych analiz środowiskowych w celu identyfikowania wewnątrz budynków źródeł zanieczyszczeń, które mogą mieć szkodliwy wpływ na zdrowie ludzkie;
24. uważa, że bardzo istotne jest informowanie i szkolenie nauczycieli oraz innych osób, które mają kontakt z dziećmi i niemowlętami, w zakresie szkodliwych dla zdrowia czynników środowiskowych;
25. podkreśla wagę informacji dotyczących wystawienia na działanie promieniowania słonecznego (oparzenia) i związanego z tym ryzyka zachorowań na raka skóry;
26. wzywa do prowadzenia systematycznych badań naukowych dotyczących wpływu obszarów miejskich na zdrowie i samopoczucie, zważywszy, że w większości krajów ponad 70 % populacji mieszka w miastach;
27. nalega, aby Komisja zapewniła odpowiednie wdrożenie przez Państwa Członkowskie istniejącego ustawodawstwa europejskiego dotyczącego jakości powietrza; zwraca się do Komisji, aby podjęła działania w sprawie naruszania prawa Wspólnoty przez te Państwa Członkowskie, które nie zapewniają swoim obywatelom wysokiej jakości powietrza;
28. ponawia swój wniosek o zwrócenie szczególnej uwagi na ludność mieszkającą w pobliżu źródeł zanieczyszczeń i wzywa Komisję do wprowadzenia inicjatywy zmierzającej do ograniczenia do 2010 roku emisji do atmosfery substancji toksycznych pochodzenia przemysłowego, w szczególności dioksyny, kadmu, ołowiu, monomerycznego chlorku winylu i benzenu (proporcje i lata odniesienia do ustalenia);
29. podkreśla, że możliwość wykrywania i wycofywania z użycia niebezpiecznych substancji chemicznych będzie istotnym czynnikiem poprawy ludzkiego zdrowia;
30. ubolewa, że w planie działania przedstawionym przez Komisję nie zawarto orientacyjnego wyliczenia finansowego oraz że znalazły się w nim niejasne odniesienia dotyczące wykorzystania obecnych zasobów (finansowych) na potrzeby działań związanych ze środowiskiem i zdrowiem w okresie 2004-2007;
31. uważa, że istotne jest pełne wykorzystanie zasobów finansowych przeznaczonych na działania związane ze środowiskiem i zdrowiem na mocy decyzji nr 1786/2002/WΕ Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. przyjmującej program działań Wspólnoty w obszarze zdrowia publicznego (2003-2008) [3], w celu opracowania wyników i doświadczenia wynikającego z tego programu oraz uniknięcia dublowania działań;
32. uważa, że gromadzenie danych w kontekście planu działania związanego ze środowiskiem i zdrowiem powinno odnosić się do obszarów nieobjętych decyzją nr 1786/2002/WΕ;
33. zwraca się do Komisji, aby przedstawiła szczegółowe wyliczenie finansowe dotyczące wykonania działań priorytetowych w latach 2004-2007 oraz prognozy wykonania zintegrowanych działań w zakresie środowiska i zdrowia w kontekście przygotowywania nowej perspektywy finansowej UE;
34. podkreśla, że w celu zapewnienia spójności i skuteczności planu działania konieczne jest, by już teraz przewidzieć odpowiednie finansowanie na okres 2004-2007; dodaje, że projekty z zakresu środowiska i zdrowia powinny być uwzględnione jako odrębna pozycja Siódmego Programu Ramowego badań (2007-2010) i odpowiednio dofinansowane — w wysokości co najmniej 300 milionów euro — ze względu na ogromne oczekiwania i wyzwania socjoekonomiczne w obszarze zdrowia środowiskowego;
35. wzywa Komisję, by:
- poinformowała Parlament o zmianach w planie działania oraz powodach tych zmian;
- informowała na bieżąco Parlament o postępach w wykonaniu planu działania;
- przedstawiała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie weryfikujące skuteczność i racjonalność wydatków ponoszonych na plan działania w zakresie redukcji problemów zdrowotnych związanych ze środowiskiem;
36. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Tekst przyjęty, P5_TA(2004)0246.
[2] Dz.U. L 41 z 14.2.2003, str. 26.
[3] Dz.U. L 271 z 9.10.2002, str. 1. Decyzja zmieniona decyzją nr 786/2004/WE (Dz.U. L 138 z 30.4.2004, str. 7).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0050
Sektor hutniczy
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie perspektyw sektora hutniczego
Parlament Europejski,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a w szczególności jej postanowienia dotyczące praw socjalnych, a także art. 136 Traktatu WE, na mocy którego celem Państw Członkowskich jest wspieranie zatrudnienia, poprawa warunków życia i pracy, właściwa opieka społeczna, dialog społeczny, rozwój zasobów ludzkich zapewniający wysoki i trwały poziom zatrudnienia oraz walkę z wykluczeniem społecznym,
- uwzględniając dyrektywę 2002/14/WE z dnia 11 marca 2002 r [1]. dotyczącą informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami, a także dyrektywę 98/59/WE [2] oraz dyrektywę 94/45/WE [3], obydwie związane ze zbliżeniem ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących instrumentów dialogu pomiędzy partnerami społecznymi,
- uwzględniając poprzednie rezolucje dotyczące sektora hutniczego, restrukturyzacji i fuzji przemysłowych, a w szczególności rezolucji z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie przypadku AST/Thyssen Krupp z Terni [4], która przyjęta została jednogłośnie,
- uwzględniając ciągłe zmniejszanie liczby stanowisk pracy w sektorze hutniczym na poziomie europejskim,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, iż budowę Europy zapoczątkowało utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWS),
B. mając na uwadze, iż celem strategii lizbońskiej jest uczynienie z Unii Europejskiej w skali światowej najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy, zdolnej do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, któremu towarzyszy wzrost liczby miejsc pracy, wysokiej jakości zatrudnienia i większej spójności społecznej,
C. zaniepokojony zaniechaniem produkcji związanych z zaawansowanymi technologiami, które w latach ubiegłych postrzegane były jako model wykorzystania wiedzy technologicznej, a przez to uznawane za objęte ochroną,
D. mając na uwadze, iż w interesie UE leży chronienie i zabezpieczanie właściwej działalności przemysłowej obejmującej większą część populacji czynnej zawodowo w rozszerzonej Europie,
E. mając na uwadze, iż solidarność wymaga konkretnych działań zarówno na rzecz obecnych, jak i przyszłych pokoleń poprzez spójność społeczną i gospodarczą wspierającą dziedziny znajdujące się w niekorzystnej sytuacji i grupy społeczne UE w wyrównaniu różnic poprzez wzrost i wzmocnioną konkurencyjność,
F. mając na uwadze niedotrzymanie zobowiązań podjętych wobec rządu włoskiego przez przedsiębiorstwo Thyssen-Krupp w sporze z Terni przewidującego utrzymanie ośrodka hutniczego w zamian za korzyści na poziomie kosztów infrastruktury i energii,
G. mając na uwadze, iż żaden powód natury przemysłowej nie tłumaczy niedotrzymania porozumień z czerwca 2004 r. biorąc zresztą pod uwagę, iż przychód netto przedsiębiorstwa wzrósł o 55% i przekroczył niedawno 844 mln EUR,
H. mając na uwadze, iż w przeciągu niecałego roku od wspomnianego porozumienia przedsiębiorstwo ponownie zapowiedziało zamiar zamknięcia jednostki produkującej blachę magnetyczną, co mogłoby pociągnąć za sobą wygaszenie pieców w przyszłym roku; mając na uwadze, iż żaden powód natury przemysłowej nie uzasadnia niedotrzymania porozumień osiągniętych przez wszystkie strony oraz zwolnienia z zobowiązań Thyssen-Krupp z Terni,
I. mając na uwadze, iż ewentualne zmniejszenie produkcji blachy magnetycznej w Terni mogłoby spowodować poważne straty dla sektora hutniczego będącego strategicznym we Włoszech i mieć poważne skutki dla konkurencyjności gospodarki i zatrudnienia młodej i wykwalifikowanej siły roboczej,
J. mając na uwadze znaczące inwestycje publiczne, w tym z Funduszy Strukturalnych w ramach celu 2 i z Europejskiego Funduszu Socjalnego na rzecz rozwoju gospodarki lokalnej, infrastruktury i szkolenia zawodowego, z których korzystało przedsiębiorstwo AST Thyssen Krupp,
K. biorąc pod uwagę ponowną mobilizację pracowników, których dotyczy omawiana sprawa, ich organizacji związkowych, mieszkańców i przedstawicieli władz lokalnych,
1. zwraca się do Komisji, jak już zostało to uczynione w swojej powyższej rezolucji z dnia 12 lutego 2004 r. o przedstawienie bardziej zdecydowanej strategii w przypadku restrukturyzacji przemysłowej i jej wpływu społecznego;
2. zwraca się do Państw Członkowskich i Komisji o promowanie inicjatyw mających na celu zapobieganie niszczeniu hutnictwa europejskiego i jego skutkom w zakresie utraty kwalifikowanych miejsc pracy, szczególnie w renomowanych ośrodkach, w przypadku których wiele zainwestowano na rzecz innowacji;
3. zwraca się do przedsiębiorstwa Thyssen Krupp, w związku z powyższą interwencją rządu włoskiego i Komisji o przestrzeganie planu inwestycyjnego przedstawionego w czerwcu 2004 roku oraz o zwiększenie potencjału produkcyjnego pozostałych jednostek (stal kuta i stal tytanowa) nie związanych bezpośrednio z produkcją główną stali nierdzewnej;
4. wyraża solidarność z pracownikami, których dotyczy omawiana sprawa, i ich rodzinami, w tym z osobami zatrudnionymi przez firmy będące podwykonawcami i w sektorach związanych z hutnictwem, którzy narażeni są na ryzyko wynikające z restrukturyzacji;
5. uważa, iż wykorzystanie dotacji wspólnotowych, przede wszystkim na rzecz przemysłu, oraz z Europejskiego Funduszu Socjalnego powinny podlegać szczegółowym zasadom dotyczącym innowacji, rozwoju lokalnego i zatrudnienia oraz zobowiązywać przedsiębiorstwa korzystające z dotacji do długoterminowej produkcji na danym terenie; zwraca się szczególnie o poszanowanie i wzmocnienie przepisów regulujących wykorzystanie Funduszy Strukturalnych;
6. zwraca się do Komisji i do rządów krajowych o wypracowanie ustawodawstwa w dziedzinie odpowiedzialności socjalnej przedsiębiorstw, które przyczyniałoby się do zrównoważonego rozwoju;
7. uważa, iż Europa powinna sprzyjać innowacjom poprzez stwarzanie warunków sprzyjających jej interesom przemysłowym, w szczególności na rzecz sektorów związanych z zaawansowanymi i najnowszymi technologiami, wspierając właściwe płaszczyzny restrukturyzacji przemysłowej; podkreśla, iż inwestycje w badania naukowe i rozwój mogą zostać wykorzystane do tworzenia nowych materiałów, projektów i procesów mogących nadać nowy kształt tradycyjnym sektorom przemysłowym;
8. zwraca się do Komisji o przedstawienie komunikatu w sprawie obecnego stanu sektora hutniczego oraz z utworzenie grupy wysokiego szczebla;
9. zwraca się do Komisji o przedstawienie — po wygaśnięciu okresu obowiązywania Traktatu EWWS — strategii dla przyszłości sektora hutniczego w celu promowania jego wydajności w Europie;
10. zwraca się do Państw Członkowskich o promowanie i wzmacnianie dialogu społecznego w poszanowaniu ustawodawstwa krajowego i europejskiego w dziedzinie informowania i przeprowadzania konsultacji z pracownikami oraz o przyjęcie odpowiednich kroków mających na celu ochronę przedstawicieli związkowych;
11. zwraca się do Komisji o działanie na forum WTO i OECD na rzecz przyjęcia decyzji zapewniającej ochronę europejskiego hutnictwa na rynku międzynarodowym;
12. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, WTO, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz partnerom społecznym.
[1] Dz.U. L 80 z 23.3.2002, str. 29.
[2] Dyrektywa 98/59/WE z dnia 20 lipca 1998 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do zwolnień grupowych (Dz.U. L 225 z 12.8.1998, str. 16).
[3] Dyrektywa 94/45/WE Rady z dnia 22 września 1994 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie zwolnień grupowych oraz w sprawie europejskich rad zakładowych (Dz.U. L 254 z 30.9.1994, str. 64). Dyrektywa zmieniona dyrektywą 97/74/WE (Dz.U. L 10 z 16.1.1998, str. 22).
[4] Dz.U. C 97 E z 22.4.2004, str. 637.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0051
Prawa Człowieka (Genewa, 14 marca — 22 kwietnia 2005 r.)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie priorytetów i zaleceń UE na 61 sesję Komisji Praw Człowieka ONZ w Genewie ( 14 marca — 22 kwietnia 2005 r.)
Parlament Europejski,
- uwzględniając 61 sesję Komisji Praw Człowieka ONZ (KPCz ONZ), która odbędzie się w Genewie w dniach 14 marca — 22 kwietnia 2005 r.,
- uwzględniając Traktat UE i jego postanowienia dotyczące praw człowieka,
- uwzględniając art. I.3 ust. 3 i art. III.292 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie roli Unii Europejskiej w propagowaniu praw człowieka i demokratyzacji w krajach trzecich (COM(2001)0252) oraz swoją rezolucję z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie tego komunikatu [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie praw człowieka na świecie w roku 2003 oraz polityki Unii Europejskiej w zakresie praw człowieka [2],
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie KPCz ONZ w okresie od roku 1996,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 stycznia 2004 r. w sprawie stosunków między UE a Narodami Zjednoczonymi [3],
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. zważywszy, że jednym z głównych celów Unii Europejskiej musi być utrzymanie uniwersalności i niepodzielności, jak również współzależności i wzajemnego skorelowania wszystkich praw człowieka, w tym praw obywatelskich, politycznych, ekonomicznych, społecznych i kulturalnych oraz tak zwanych praw człowieka trzeciej generacji, jak prawo do rozwoju, do pokoju i prawo do zdrowego środowiska,
B. zważywszy, że poszanowanie praw człowieka jest sprawą zasadniczą dla osiągnięcia celu, jakim jest trwały rozwój, traktujący z szacunkiem zarówno istoty ludzkie, jak i środowisko,
C. zważywszy, że ochrona i propagowanie praw człowieka i praw podstawowych znajdują się wśród podstawowych zasad Unii,
D. zważywszy, że propagowanie i obrona praw człowieka oraz obrońców tych praw, demokracji i rządów prawa mają dla Unii Europejskiej pierwszorzędne znaczenie przy wszelkich kontaktach z krajami trzecimi, w szczególności we wspólnej polityce zagranicznej i bezpieczeństwa oraz polityce rozwoju i współpracy,
E. zważywszy że określenie norm praw człowieka dla biznesu stanowią istotny krok w kierunku procesu ustanowienia wspólnej światowej podstawy dla zrozumienia odpowiedzialności, jaka spoczywa na przedsięwzięciach gospodarczych w odniesieniu do praw człowieka; oraz zważywszy iż podczas Światowego Szczytu ONZ w sprawie Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu we wrześniu 2002 r. UE zobowiązała się do propagowania rozwinięcia międzyrządowych ram odpowiedzialności koncernów (corporate accountability),
F. zważywszy, że KPCz ONZ jest jednym z głównych organów ONZ promujących i chroniących prawa człowieka na świecie,
G. uwzględniając sprawozdanie Panelu Wysokiego Szczebla na temat Zagrożeń, Wyzwań i Zmian oraz jego zalecenia dla KPCz ONZ,
H. przyjmując z zadowoleniem inicjatywy Unii Europejskiej przedstawione na 60. sesji KPCz ONZ, a wśród nich osiem rezolucji poświęconych poszczególnym krajom i dwie rezolucje tematyczne, jak również liczne rezolucje, jakim UE udzieliła swojego poparcia, stając się jednym z najbardziej zaangażowanych uczestników KPCz ONZ,
I. przyjmując z zadowoleniem ponowne wprowadzenie rezolucji w sprawie Demokratycznej Republiki Kongo, Birmy, Burundi, Czadu, Liberii i Somalii; Kuby; Białorusi, Korei Północnej i Turkmenistanu oraz w kwestii łamania praw człowieka na okupowanych terytoriach arabskich, w tym w Palestynie, jak również oświadczeń Prezydium w sprawie Timoru Wschodniego, Haiti i Nepalu,
J. uwzględniając wnioski zawarte w Deklaracji Okrągłego Stołu ds. Koordynacji i Współpracy Międzynarodowej na rzecz Kolumbii, zatwierdzonej w Kartagenie w następstwie zaleceń uchwalonych w Londynie przy udziale między innymi Narodów Zjednoczonych,
K. popierając zalecenia Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka w sprawie Kolumbii,
L. zaniepokojony faktem nieprzyjęcia rezolucji dotyczących szeregu krajów i terytoriów, w odniesieniu do których Parlament Europejski wezwał Unię Europejską do zaproponowania lub poparcia rezolucji, a mianowicie: Czeczenii, Iranu, Pakistanu, Indii, Indonezji, Wybrzeża Kości Słoniowej, Algierii, Tunezji, Libii, Arabii Saudyjskiej, Republiki środkowoafrykańskiej,
M. zaniepokojony faktem, że proponowana przez UE rezolucja w sprawie Zimbabwe, jak również rezolucja w sprawie Chin, zostały odrzucone na 60 sesji Komisji Praw Człowieka,
N. zaniepokojony w szczególności wnioskiem o "niepodejmowanie działań" przyjętym z inicjatywy Republiki Konga w sprawie Zimbabwe, jak również wnioskiem w sprawie Chin, przyjętym z inicjatywy tych ostatnich,
O. przyjmując z zadowoleniem mianowanie sześciu nowych ekspertów w dziedzinie praw człowieka: dwóch zajmujących się konkretnymi zagadnieniami (specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. handlu ludźmi, zwłaszcza kobietami i dziećmi oraz niezależnego eksperta ds. praw człowieka i terroryzmu) oraz czterech zajmujących się poszczególnymi krajami (specjalnego sprawozdawcy ds. Białorusi, specjalnego sprawozdawcy ds. Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, niezależnego eksperta ds. Czadu oraz niezależnego eksperta ds. Sudanu),
P. przyjmując z zadowoleniem fakt, że na 60 sesji KPCz ONZ zdecydowanie potępiono karę śmierci, większą liczbą głosów niż w latach poprzednich, i potwierdzono, że państwo, które otrzymało wniosek o ekstradycję w związku z oskarżeniem o przestępstwo zagrożone karą śmierci, zobowiązane jest odmówić jego przyjęcia, jeśli nie ma pewności, że kara śmierci nie zostanie wykonana,
Q. podkreślając w związku z powyższym fakt, że celem UE jest przyjęcie przez Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucji ustanawiającej ogólnoświatowe moratorium na wykonywanie kary śmierci, jako pierwszy krok prowadzący do jej powszechnego zniesienia,
R. przypominając swoje oburzenie i poruszeniez powodu wszystkich ataków terrorystycznych, w szczególności ataków z 11 września 2001 r. i 11 marca 2004 r., oraz swoją solidarność z ofiarami i bólem i cierpieniem ich rodzin, przyjaciół i krewnych,
S. zważywszy, że współczesny terroryzm, a w szczególności światowy terroryzm wymierzony przeciwko demokracji i jej obrońcom, powodujący masowe ofiary wśród osób cywilnych w wyniku brutalnych, morderczych i tchórzliwych ataków, stanowi obecnie najgwałtowniejsze zagrożenie dla zasadniczych i podstawowych praw człowieka, wobec którego stoją nasze społeczeństwa,
T. potwierdzając, że w celu stawienia czoła temu straszliwemu współczesnemu zagrożeniu pierwszym obowiązkiem demokratycznych rządów jest stanowcza ochrona naszych obywateli, zdecydowana i uparta walka z terroryzmem oraz wykrywanie i likwidacja wszelkich sieci terrorystycznych,
U. zważywszy, że walka z terroryzmem nie powinna być wykorzystywana przez żaden rząd do prowadzenia działań sprzecznych z zagwarantowanymi prawem podstawowymi prawami człowieka i zasadami demokracji, lecz musi przyczyniać się do wzmocnienia rządów prawa i powyższych zasad podstawowych,
V. zważywszy, że nie ma usprawiedliwienia dla jakiejkolwiek formy terroryzmu, zwalczanie go wymaga stworzenia wszechstronnych strategii, mogących pomóc w zajęciu się przyczynami skrajnego ubóstwa, braku bezpieczeństwa, rozkładu państw i wzrostu fundamentalizmu, które mogą przyczyniać się do powstawania działalności terrorystycznej,
W. uwzględniając rezolucję 57/219 Zgromadzenia Narodowego ONZ z dnia 18 grudnia 2002 r., rezolucję 1456 Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 20 stycznia 2003 r. i rezolucję 2003/68 KPCz ONZ z dnia 25 kwietnia 2003 r., które potwierdzają, że Państwa muszą zapewnić zgodność wszystkich środków podejmowanych w celu zwalczania terroryzmu z ich zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego, w szczególności międzynarodowego prawa w zakresie praw człowieka, prawa dotyczącego uchodźców i międzynarodowego prawa humanitarnego,
X. przyjmując z zadowoleniem deklarację z Sana'a w sprawie demokracji, praw człowieka i roli Międzynarodowego Trybunału Karnego, przyjętą przez przedstawicieli państw arabskich i krajów Rogu Afryki,
Y. zważywszy na fakt, że dotyczący praw człowieka dialog prowadzony między UE a krajem trzecim nie powinien powstrzymywać UE przed złożeniem rezolucji w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju ani udzieleniem poparcia inicjatywie kraju trzeciego, jak wyraźnie stwierdziła Rada w konkluzjach z dnia 20 października 2004 r. w sprawie Chin i Iranu, jak również w wytycznych do prowadzenia dialogu w zakresie praw człowieka,
Z. zważywszy, że stały, konstruktywny dialog międzyinstytucjonalny pomiędzy Parlamentem Europejskim, Komisją i Radą ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania konsekwencji i spójności działania Unii Europejskiej na 61 sesji KPCz ONZ,
AA. zaniepokojony działaniem komisji ONZ do spraw organizacji pozarządowych, w sytuacji, gdy w ostatnich latach niektórym organizacjom międzynarodowym promującym demokrację i prawa człowieka na świecie wytoczono procesy polityczne w krajach niedemokratycznych,
AB. zaniepokojony faktem, że KPCz ONZ zbyt często sprzeniewierza się celowi obrony praw i stara się raczej chronić swoich członków oskarżonych o nadużycia, jak to podkreślił organ wyznaczony przez Sekretarza Generalnego ONZ do zaprojektowania reformy tej instytucji,
Uwagi ogólne
1. potwierdza, że poszanowanie, propagowanie i zachowanie powszechności praw człowieka jest częścią etycznego i prawnego dorobku Unii Europejskiej, na której opiera się jedność i integralność Europy;
2. potwierdza potrzebę ściślejszej konsultacji, współpracy i koordynacji pomiędzy UE a ONZ, w szczególności Komisją Praw Człowieka;
3. wzywa UE do odgrywania wiodącej roli w KPCz ONZ;
Sytuacja w poszczególnych krajach i terytoriach
4. wzywa UE, by nie zapominając, że poniższa lista nie jest kompletna i że okoliczności w poszczególnych krajach znacznie się różnią, a sytuacja w niektórych krajach znacznie się poprawiła, zaproponowała lub poparła rezolucje w sprawie:
- wszystkich krajów, dla których wyznaczono ekspertów ds. praw człowieka z uprawnieniami krajowymi (Afganistan, Białoruś, Birma, Burundi, Kambodża, Czad, Kuba, Demokratyczna Republika Konga, Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, Haiti, Irak, Liberia, Somalia, Sudan) oraz kwestii łamania praw człowieka na okupowanych terytoriach arabskich, z uwzględnieniem Palestyny,
- wszystkich krajów, w odniesieniu do których UE potwierdziła na forum międzynarodowym swoje poważne zaniepokojenie sytuacją w zakresie praw człowieka (wymienionych w dorocznym raporcie Unii Europejskiej w sprawie praw człowieka przyjętym przez Radę) nie mające mandatu krajowego w KPCz ONZ.
Są to: Zimbabwe, Chiny, Indie, Indonezja, Pakistan, Nepal, Wietnam; Federacja Rosyjska (Czeczenia), Turkmenistan, Uzbekistan, Algieria, Libia, Iran, Mauretania, Tunezja i Arabia Saudyjska,
- wszystkich krajów, w odniesieniu do których PE potwierdził swoje głębokie zaniepokojenie sytuacją w zakresie praw człowieka (Republika Środkowoafrykańska, Wybrzeże Kości Słoniowej, Kamerun, Erytrea, Togo),
- Chin, ostro potępiając w szczególności nadużycia w postaci zatrzymań na podstawie arbitralnych decyzji, represje w Tybecie, w Xinjiang, wobec ruchu Falun Gong, jak również represje wobec wszelkich form opozycji politycznej; żądając natychmiastowego i bezwarunkowego zwolnienia wszystkich więźniów politycznych i więźniów sumienia, poszanowania wolności opinii, sumienia i wyznania oraz przestrzegania praw kobiet i pracowników; żądając szybkiej ratyfikacji Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (ICCPR); potępiając zamierzone zniesienie nałożonego przez UE zakazu sprzedaży broni, potępiając zbyt częste i nieuzasadnione stosowanie kary śmierci; (skreślenie) żądając przyjęcia moratorium na jej wykonywanie, jak również jak najszybszej ratyfikacji drugiego protokołu do ICCPR, wzywając do kontynuowania chińsko-tybetańskiego dialogu między wysłannikami Jego Świątobliwości Dalaj Lamy a rządem chińskim dla ustanowienia rzeczywistej autonomii Tybetu w granicach Chin,
- Iranu, potępiając poważny wzrost liczby naruszeń praw człowieka, a mianowicie rosnącą liczbę doniesień o egzekucjach, w tym egzekucjach młodocianych sprawców, amputacjach kończyn i publicznych chłostach, ogólne zdławienie prasy i mediów i rozpowszechnione aresztowania — zwłaszcza kobiet i ludzi młodych — pod niejasnymi i nieznaczącymi zarzutami; żądając moratorium na wszystkie egzekucje; oczekując od władz irańskich wprowadzenia obiecanego ustawodawstwa zakazującego stosowania kary śmierci za przestępstwa popełnione przez osoby poniżej 18 roku życia; oraz wzywając KPCz ONZ do ponownego mianowania specjalnego przedstawiciela, który będzie monitorował sytuację w zakresie praw człowieka w Iranie, a rząd Iranu do przyznania swobodnego dostępu do kraju obserwatorom praw człowieka,
- Iraku, potępiając łamanie praw człowieka i prawa humanitarnego w szczególności, egzekucje cywilów, branie zakładników i ich barbarzyńskie egzekucje przeprowadzane przez ugrupowania terrorystyczne; regularne ataki na grupy mniejszościowe, takie jak np. Asyryjczycy; utrudnianie dostępu do opieki lekarskiej i tortury stosowane wobec społeczności cywilnych; potępiając decyzję tymczasowego rządu irackiego o przywróceniu kary śmierci; postulując jak najszybsze przeprowadzenie śledztwa przez władze irackie w sprawie zarzutów łamania praw człowieka i zbrodni wojennych popełnionych przez ostatnie trzy dekady oraz ukaranie winnych; podkreślając prawo każdego zatrzymanego do sprawiedliwego traktowania, zgodnego z prawem międzynarodowym; potwierdzając swoje potępienie dla stosowania tortur i innego okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania więźniów; wzywając do dogłębnego, bezstronnego, jawnego i przejrzystego zbadania zarzutów tortur i maltretowania; postulując zastosowanie odpowiednich sankcji za pośrednictwem właściwych kanałów, wyrażając zadowolenie z przeprowadzonych w Iraku wyborów i podkreślając, że prawa człowieka i demokracja powinny być podstawowymi wartościami, na których musi opierać się przyszła konstytucja tego kraju,
- Czeczenii, potępiając przede wszystkim straszliwą masakrę w Biesłanie, ale także rosnącą liczbę zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, popełnianych przez władze rosyjskie w stosunku do ludności cywilnej, w szczególności porwań i zaginięć oraz operacje nakierowane na konkretny cel, które nabrały charakteru systematycznego odwetu; potępiając sytuację kobiet, które szczególnie są celem powyższych działań odwetowych; ubolewając nad bezkarnością winnych tych zbrodni; potępiając systematyczne ataki armii rosyjskiej na prowadzących swoją działalność obrońców praw człowieka i stwarzane im trudności, utrudnianie i naruszanie wolności prasy, groźby wysuwane pod adresem osób wnoszących skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wzywając do natychmiastowego rozpoczęcia rokowań politycznych między stronami konfliktu, w celu znalezienia pokojowego rozwiązania,
- Turkmenistanu, potępiając tłumienie przemocą wszelkich form wolności prasy i przekonań politycznych,
- Zimbabwe, potępiając rządy Mugabe za nieustające, brutalne prześladowania zubożałej i przymierającej głodem ludności, regularne łamanie niezawisłości sądów, wolności prasy i swobód indywidualnych oraz za doprowadzenie do ruiny niegdyś prężnie działającej gospodarki; wzywa odpowiedzialne władze w Zimbabwe i w krajach sąsiadujących do wykorzystania swych uprawnień i wpływów dla zapewnienia, że nadchodzące wybory (przewidziane na 31 marca 2005) zostaną przeprowadzone zgodnie z międzynarodowymi zasadami i normami, w obecności obszernej międzynarodowej misji monitorującej; zwraca się do Rady Bezpieczeństwa ONZ o stanowczą interwencję w sprawie kryzysu w Zimbabwe, w przypadku, gdy obecne władze nie będą w dalszym ciągu przestrzegać zasad demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka w zbliżającym się okresie wyborów,
- Uzbekistanu, potępiając delegalizowanie w szczególności grup religijnych oraz poważne ingerencje w działalność partii politycznych,
- Afganistanu, uznając potrzebę wspierania nowego wybranego rządu; potępiając łamanie praw człowieka, branie zakładników, ich maltretowanie i egzekucje; oraz żądając zbadania zarzutów łamania praw człowieka i zbrodni wojennych popełnionych w ostatnim dziesięcioleciu i pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności,
- Sudanu, wzywając wszystkie strony konfliktu w Darfurze do natychmiastowego zaprzestania wszelkiej przemocy i ataków, powstrzymania się od przymusowego przemieszczania cywilów, do współpracy z międzynarodowymi działaniami na rzecz pomocy humanitarnej i monitoringu, zapewnienia przestrzegania przez ich członków międzynarodowego prawa humanitarnego, ułatwiania zapewnienia bezpieczeństwa personelu organizacji humanitarnych oraz pełnej współpracy przy dochodzeniach Komisji Dochodzeniowej ONZ dotyczących łamania międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka, umożliwiającej jej także potwierdzenie, czy miały miejsce akty ludobójstwa i identyfikacji sprawców takich czynów; wzywając Radę Bezpieczeństwa ONZ do poważnego rozważenia globalnego embargo na broń dla Sudanu i innych celowych sankcji wobec osób odpowiedzialnych za masowe naruszenia praw człowieka i inne zbrodnie w związku z niedawnymi naruszeniami rozejmu i zobowiązań procesu pokojowego oraz do zapewnienia, że takie sankcje nie spowodują jeszcze większych cierpień ludności Sudanu; z zadowoleniem przyjmując podpisanie w dniu 9 stycznia 2005 r. porozumienia pokojowego między rządem w Chartumie a Sudańskim Ruchem / Armią Wyzwolenia Ludowego oraz oczekując jego szybkiej i pełnej realizacji;
5. wzywa Radę do poparcia projektu powołania specjalnego sprawozdawcy w celu kontroli przestrzegania praw człowieka w Nepalu;
6. wzywa UE do wydania publicznego oświadczenia oznajmiającego rządowi chińskiemu o głębokim zaniepokojeniu Parlamentu Europejskiego powtarzającymi się przypadkami pogwałcenia praw człowieka;
7. wzywa, w związku z opinią doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie konsekwencji prawnych budowy muru na okupowanym terytorium palestyńskim i jej zatwierdzeniem przez Zgromadzenie Ogólne, do przyjęcia rezolucji wzywającej do zastosowania prawa międzynarodowego w celu zaprzestania naruszania przez Izrael jego zobowiązań międzynarodowych poprzez zawieszenie budowy muru na terenach położonych na Zachodnim Brzegu uznanej przez społeczność międzynarodową "Zielonej Linii" pomiędzy Izraelem i Terytorium Palestyńskim, jego rozebranie i unieważnienie wszelkich aktów ustawowych i przepisów wykonawczych dotyczących jego budowy, jak również do przestrzegania swoich zobowiązań przez państwa trzecie poprzez nieudzielanie poparcia budowie muru; wzywa Radę i Komisję do zintensyfikowania wysiłków w celu znalezienia sprawiedliwego i trwałego rozwiązania konfliktu na Bliskim Wschodzie poprzez negocjacje stałego i ostatecznego porozumienia pokojowego, jak postanowiono w mapie drogowej na rzecz pokoju (Roadmap for Peace), bez wstępnych warunków, opierając się na istnieniu dwóch demokratycznych i suwerennych państw — Izraela i Palestyny — wspólnie egzystujących w pokoju, ramię przy ramieniu, w obrębie bezpiecznych i obopólnie uznanych granic; ponownie potwierdza swoje zaangażowanie dla powołania do życia suwerennego państwa palestyńskiego w 2005 r.;
Kwestie tematyczne
8. wzywa Prezydencję do zaproponowania lub poparcia rezolucji w sprawie:
- praw obywatelskich i politycznych: ochrony praw człowieka w kontekście walki z terroryzmem; rasizmu; naruszania praw człowieka i podstawowych wolności w jakiejkolwiek części świata; tortur i okrutnego, nieludzkiego oraz poniżającego traktowania lub karania, wolności wypowiedzi, niezawisłości sądów, bezkarności i nietolerancji religijnej; praw dzieci, kładąc szczególny nacisk na pełną realizację Konwencji ONZ o Prawach Dziecka, a szczególnie dramatycznej sytuacji dzieci w konfliktach zbrojnych i przemocy wobec dzieci; praw kobiet i dziewcząt, potrzeby ochrony przed wykorzystywaniem gwałtu jako "narzędzia wojennego" w sytuacjach konfliktów; praw do zdrowia reprodukcyjnego; pracowników migrujących, mniejszości i osób wysiedlonych; ludności autochtonicznej; zaginięć i zbiorowych egzekucji; obrońców praw człowieka; wolności prasy i ochrony dziennikarzy, ochrony wysiedleńców; współczesnych form niewolnictwa (praca dzieci, handel ludźmi i handel organami ludzkimi), dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, odpowiedzialności ponadnarodowych korporacji oraz związanych z nimi przedsięwzięć gospodarczych w związku z prawami człowieka,
- praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych: prawa do rozwoju; prawa do żywności; skrajnego ubóstwa, protokołu dodatkowego do Paktu Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturalnych, przedsiębiorstw w kontekście praw człowieka; osób niepełnosprawnych, rasy, wieku i religii;
9. wzywa UE do dalszego wspierania grupy roboczej do spraw prawa do rozwoju w jej staraniach o wypracowanie jasnej metodologii wdrażania prawa do rozwoju;
10. zwraca się do Prezydencji i Rady o udzielenie pełnego poparcia misji specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. zwalczania handlu ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, jaka została mu powierzona przez Komisję Praw Człowieka w 2004 r.;
11. zgodnie z deklaracją ONZ z 1986 r. uznającą prawo do zrównoważonego rozwoju za niezbywalne prawo człowieka, przypomina o zobowiązaniu UE do promowania międzynarodowego ładu gospodarczego opartego na równości, suwerenności, wzajemnej zależności i wspólnych interesach; wzywa UE do skoncentrowania się podczas następnych negocjacji WTO zaplanowanych na grudzień 2005 r. w Hong Kongu na potrzebie rozwoju;
12. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do podjęcia wszystkich działań koniecznych do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju, zwłaszcza potrzeby wykorzenienia ubóstwa, powszechnego głodu, nierówności płci, pogarszania się stanu środowiska naturalnego oraz braku edukacji, opieki zdrowotnej i czystej wody;
13. ponawia prośbę do Prezydencji o kontynuowanie wysiłków na rzecz wsparcia brazylijskiej inicjatywy w sprawie dyskryminacji na tle orientacji seksualnej i identyfikacji płciowej poprzez zabieganie o poparcie innych krajów w celu rozwiązania tego problemu;
14. wzywa Radę, Państwa Członkowskie i Komisję do intensyfikacji prac KPCz ONZ, jak również prac podkomisji ONZ do spraw promowania i ochrony praw człowieka, poświęconych kwestiom populacji autochtonicznych, w szczególności prac grupy roboczej do spraw ludności autochtonicznej;
15. wzywa Prezydencję, Radę i Państwa Członkowskie, aby udzieliły jednoznacznego poparcia dla projektu rezolucji podkomisji ONZ ds. do spraw promowania i ochrony praw człowieka (rezolucja podkomisji 2004/17) na 61 sesję Komisji Praw Człowieka, proponującą przeprowadzenie badania w sprawie dyskryminacji związanej z pracą i pochodzeniem, oraz opracowanie projektu zastawu reguł i wytycznych w celu wyeliminowania dyskryminacji opartej na podziale kastowym, jako szeroko zakrojona odpowiedź na masowe i systematyczne problemy z poszanowaniem praw człowieka, które dotyczą szacunkowo 260 milionów osób na całym świecie;
16. z zadowoleniem przyjmuje pracę międzysesyjnej otwartej grupy roboczej KPCz ONZ zajmującej się przygotowaniem projektu prawnie wiążącego instrumentu normatywnego w sprawie ochrony wszystkich osób przed przymusowymi zniknięciami, jak również popiera sporządzenie projektu konwencji w sprawie ochrony i pomocy ofiarom ataków terrorystycznych; wzywa KPCz ONZ do przyjęcia, jako kwestii priorytetowej, projektu konwencji o ochronie wszystkich osób przed przymusowymi zniknięciami; wzywa Radę i rządy wszystkich Państw Członkowskich do wspierania obydwu grup roboczych, w celu szybkiego przyjęcia konwencji przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych;
17. wzywa Radę i Komisję do poświęcenia należytej uwagi kwestii bezkarności w odniesieniu do naruszeń międzynarodowych praw człowieka, zbrodni wojennych i prawa humanitarnego;
18. zwraca się do specjalnego sprawozdawcy ds. wolności wypowiedzi o zajęcie się problemem dziennikarzy na obszarach objętych konfliktem oraz niebezpieczeństw i zagrożeń, na jakie są oni narażeni; wnioskuje, w związku z tym, by Komisja Praw Człowieka zobowiązała swoją podkomisję do uważnego przestudiowania tej problematyki i opracowania nowych standardów lub wytycznych mających na celu zapewnienie dziennikarzom wykonującym swój zawód na obszarach objętych konfliktem pełnego poszanowania ich praw i podstawowych swobód;
19. przypomina, że w roku 2005 przypada 10 rocznica Konferencji w sprawie Kobiet w Pekinie, co powinno stanowić ważną okazję dla dokonania postępu w kwestii praw kobiet na całym świecie;
20. wzywa UE do poparcia pełnego włączenia perspektywy kulturowej tożsamości płci do całego systemu Narodów Zjednoczonych;
21. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że od roku 1997, z inicjatywy Unii Europejskiej, KPCz ONZ przyjmuje rezolucję wzywającą do zniesienia kary śmierci bądź jej możliwie jak największego ograniczenia; wzywa do działań na rzecz odnowienia tej rezolucji podczas 61 sesji KPCz ONZ;
22. wzywa Państwa Członkowskie do ratyfikowania Konwencji ONZ o Pracownikach-Migrantach i do wspierania powszechnej ratyfikacji owej konwencji; wzywa, w związku z tym, Państwa Członkowskie do udzielenia silnego poparcia dla odnowienia mandatu specjalnego sprawozdawcy ds. praw człowieka migrantów;
23. wzywa Komisję, Radę, Prezydencję i Państwa Członkowskie do dołożenia wszelkich starań, by następne Zgromadzenie Ogólne NZ przyjęło rezolucję ustanawiającą światowe moratorium na wykonywanie kary śmierci jako pierwszy krok do zniesienia kary śmierci na świecie;
24. wyraża jednakże zaniepokojenie możliwością spowolnienia bądź nawet odwrócenia tendencji abolicjonistycznych i wzywa wszystkie państwa, które nie zniosły kary śmierci, do działania zgodnie z rezolucją 2004/L94 przyjętą na 60 sesji KPCz ONZ;
25. wzywa UE do zapewnienia, że rezolucja zbiorowa w sprawie tortur z całą mocą będzie potwierdzać, że żadne państwo nie może wyrzucić, odesłać i wydalić do innego państwa osoby, wobec której istnieją konkretne podstawy do przypuszczenia, że może ona być tam narażona na tortury i inne okrucieństwa oraz nieludzkie i upokarzające traktowanie;
26. wzywa Prezydencję do zaproponowania rezolucji wzywającej Stany Zjednoczone do natychmiastowego wyjaśnienia sytuacji więźniów w Guantánamo i w innych miejscach, z poszanowaniem międzynarodowych standardów praw człowieka i prawa humanitarnego i przypomina swoje stanowisko w sprawie dramatycznej sytuacji więźniów w Guantánamo, które kilkakrotnie wyrażał w swoich rezolucjach;
27. potwierdza, że poprzez swój rozwój i politykę handlową UE ma ważną rolę do odegrania w niszczeniu bazy wsparcia sieci i ruchów terrorystycznych dzięki koncentrowaniu się na zmniejszeniu ubóstwa, reformie rolnej, skutecznym zarządzaniu i walce z korupcją;
28. wzywa UE do udzielenia wsparcia dla utworzenia specjalnego mechanizmu monitoringu ONZ dotyczącego praw człowieka i walki z terroryzmem w celu kontroli skutków działań antyterrorystycznych, praw i procedur dotyczących praw człowieka oraz do przedstawiania zaleceń dla państw w odniesieniu do przestrzegania praw człowieka w walce z terroryzmem;
29. wzywa Prezydencję do podejmowania wysiłków na rzecz postępu w tworzeniu "Międzynarodowego Traktatu w sprawie eksportu broni" z uwzględnieniem rezolucji Parlamentu z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie piątego rocznego raportu Rady sporządzonego na podstawie Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w sprawie eksportu broni [4];
30. nadal szczerze popiera proces na rzecz stworzenia nowej Międzynarodowej Konwencji o Prawach Człowieka Osób Niepełnosprawnych; zachęca Radę i Komisję do odegrania wiodącej roli w celu sformułowania przy najbliższej okazji wszechstronnej konwencji, która zapewni równe i skuteczne korzystanie ze wszystkich praw człowieka przez osoby niepełnosprawne na całym świecie; wzywa Prezydencję UE do wzięcia pod uwagę rezolucji Parlamentu z dnia 3 września 2003 r. w sprawie konwencji ONZ [5], gdy będzie reprezentować UE w negocjacjach w nadzwyczajnym komitecie ONZ odpowiedzialnym za przygotowanie projektu konwencji ONZ; przypomina Radzie i Komisji o kontynuacji i nasileniu dialogu z przedstawicielami organizacji osób niepełnosprawnych;
Skuteczne działanie instrumentów i mechanizmów ochrony praw człowieka
31. wzywa Radę i Komisję do działania na rzecz powszechnej ratyfikacji wszystkich instrumentów ochrony praw człowieka;
32. z zadowoleniem przyjmuje starania Unii Europejskiej na rzecz powszechnej ratyfikacji Statutu Rzymskiego Międzynarodowego Trybunału Karnego i wzywa Unię do dalszych starań; wzywa w szczególności Stany Zjednoczone do ratyfikowania Statutu i zaniechania negocjacji uprzywilejowanego statutu dla swoich sił wojskowych, którym zostałby przyznany rodzaj "międzynarodowego immunitetu";
33. wzywa Komisję do zaplanowania w budżecie funduszy na cel propagowania i śledzenia procesu z Sana'a;
34. wzywa Prezydencję i Państwa Członkowskie do wymagania, aby warunkiem wstępnym członkostwa w KPCz ONZ było ratyfikowanie przez rządy podstawowych traktatów dotyczących praw człowieka, wypełnienie przez nie obowiązków w zakresie zdawania sprawozdań, wydanie otwartych zaproszeń dla ekspertów ONZ do spraw praw człowieka i podejmowanie starań zmierzających do spełnienia ich zaleceń;
35. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do zapewnienia, że wszystkie zalecenia przedstawione w sprawozdaniu ekspertów, służące poprawie wspierania praw człowieka w obrębie Komisji Praw Człowieka, a także ochronie tejże Komisji, zostaną uwzględnione i rozpatrzone w procesie reform;
36. zwraca się szczególnie do nowych członków oraz przewodnictwa KPCz ONZ do wykorzystania kadencji w Komisji w celu wykazania swojego zaangażowania na rzecz praw człowieka poprzez podjęcie konkretnych kroków zmierzających do poprawy sytuacji w zakresie poszanowania praw człowieka w ich krajach;
37. wzywa Radę i Komisję do wsparcia ONZ w jej wysiłkach zmierzających do wysłania specjalnych sprawozdawców do spraw praw człowieka, według przydzielonych im zadań, do krajów, w których łamane są prawa człowieka, w szczególności do krajów związanych bliskimi kontaktami z UE;
38. wzywa Prezydencję i Państwa Członkowskie do zaproponowania lub poparcia rezolucji mającej na celu wzmocnienie specjalnych procedur KPCz ONZ, także poprzez przydział odpowiednich środków na wsparcie ich sprawnego działania;
39. wyraża ubolewanie z powodu obniżenia poziomu niektórych debat KPCz ONZ, które koncentrują się na wspieraniu krajów oskarżonych o łamanie praw człowieka, i zwraca się do Prezydencji i Państw Członkowskich o przedstawianie deklaracji zbiorowych bądź indywidualnych, jak również pytań i deklaracji w związku ze sprawozdaniami z procedur specjalnych;
40. wzywa Komisję, Radę i Państwa Członkowskie do uważnego monitorowania procedur i decyzji podejmowanych przez komisję ONZ do spraw organizacji pozarządowych w celu zapobiegania i niedopuszczenia do jakiegokolwiek naruszenia podstawowego prawa do swobody wypowiedzi tych organizacji w ramach KPCz ONZ;
41. wzywa Prezydencję Rady do zaproponowania lub poparcia rezolucji ustanawiającej skuteczny system kontroli i oceny stosowania przez rządy zaleceń KPCz ONZ oraz specjalnych procedur, celem zwiększenia odpowiedzialności państw;
42. zachęca UE, by w odpowiedzi na prośbę Wysokiej Komisarz ds. Praw Człowieka, zawartą w jej Dorocznym Apelu na rok 2005, zapewnić odpowiednie środki z przeznaczeniem na działania podejmowane przez Biuro Wysokiego Komisarza w służbie Komisji Praw Człowieka i jej podkomisji, a także dla wsparcia organów stworzonych na mocy traktatów oraz specjalnych procedur;
Przygotowanie 61 sesji KPCz ONZ i prace po jej zakończeniu
43. potwierdza potrzebę koordynacji, uzgodnień i dobrego przygotowania Unii Europejskiej przed, podczas i po 61 sesji KPCz ONZ, celem wniesienia swojego wkładu do jej prac w sposób skuteczny i efektywny;
44. zwraca się do Konferencji Przewodniczących o powołanie spośród posłów do Parlamentu Europejskiego delegacji ad hoc na 61 sesję KPCz ONZ;
45. wzywa Radę i Komisję do złożenia na posiedzeniu plenarnym Parlamentu pełnego sprawozdania z wyników prac KPCz ONZ nie później niż w maju 2005 r.; podkreśla, że sprawozdanie to powinno nie tylko omawiać szczegółowo kwestie, w sprawie których UE i jej Państwa Członkowskie zaproponowały lub poparły rezolucje, i działania podejmowane przez UE podczas sesji KPCz ONZ, ale również wskazywać, kiedy i dlaczego rezolucji nie zaproponowano;
***
46. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji do Rady, Komisji, rządów i parlamentów Państw Członkowskich, Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy oraz rządów państw, o których mowa w niniejszej rezolucji.
[1] Dz.U. C 131 E z 5.6.2003, str. 147.
[2] Teksty przyjęte, P5_TA(2004)0376.
[3] Teksty przyjęte, P5_TA(2004)0037.
[4] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0058.
[5] Dz.U. C 76 E z 25.3.2004, str. 231.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0052
Akcja zwalczania głodu i ubóstwa
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie akcji przeciwko głodowi i ubóstwu
Parlament Europejski,
- uwzględniając nowojorską deklarację w sprawie akcji przeciwko głodowi i nędzy z dnia 20 września 2004 roku podpisaną przez 111 rządów narodowych łącznie ze wszystkimi Państwami Członkowskimi UE,
- uwzględniając deklarację milenijną ONZ z dnia 8 września 2000 roku, określającą milenijne cele rozwoju jako kryteria opracowane wspólnie przez wspólnotę międzynarodową w celu likwidacji ubóstwa, oraz projekt sprawozdania milenijnego ONZ "Inwestycje w rozwój: praktyczny plan osiągnięcia milenijnych celów rozwoju" opublikowany 18 stycznia 2005 roku w Brukseli,
- uwzględniając sprawozdanie konferencji ONZ w sprawie handlu i rozwoju z 2002 roku w sprawie najsłabiej rozwiniętych krajów zatytułowane "Uciec z pułapki Ubóstwa",
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że skrajne ubóstwo cierpi ponad miliard ludzi żyjących za mniej niż jednego dolara dziennie, a w ostatnich 25 latach różnica w dochodzie na głowę mieszkańca pomiędzy najbogatszymi i najbiedniejszymi krajami świata więcej niż podwoiła się,
B. zważywszy, że pomoc, redukcja zadłużenia i handel są ze sobą powiązane i działania na tych trzech polach muszą się wzajemnie uzupełniać, jeśli mamy osiągnąć prawdziwy rozwój,
C. zważywszy, że szacuje się, iż, dla osiągnięcia milenijnych celów rozwoju należy przynajmniej podwoić roczne nakłady na pomoc międzynarodową (obecnie 50 miliardów USD); zważywszy również, że dwie trzecie krajów rozwijających się wydaje więcej na obsługę zadłużenia niż na podstawowe świadczenia socjalne,
D. zważywszy, że Unia Europejska i jej Państwa Członkowskie zwlekają z realizacją zobowiązań w ramach milenijnych celów rozwoju i jedynie cztery z nich osiągnęły przewidziany poziom nakładów na pomoc rozwojową w wysokości 0,7 % PKB,
E. zważywszy, że rok 2005 niesie poważne wyzwania, prezydencja G8 skoncentrowana jest na Afryce i zmianach klimatycznych, ONZ dokona przeglądu powolnego światowego postępu na drodze ku realizacji milenijnych celów rozwoju, w grudniu w Hongkongu zbierze się rada ministerialna WTO, co jest niezmiernie ważnym elementem rundy rokowań na temat rozwoju w Doha,
F. zważywszy, że OECD dzieli kraje rozwijające się na pięć kategorii w zależności od ich PNB na głowę mieszkańca, a najniższą kategorię stanowią kraje najsłabiej rozwinięte (LDC); zważywszy, że UE i większość jej Państw Członkowskich nie nadaje wagi priorytetu pomocy dla krajów najbiedniejszych,
Poziom i skuteczność pomocy
1. wyraża poważną troskę z faktu, że pięć lat po przyjęciu przez ONZ milenijnych celów rozwoju (MDG), Afryka Subsaharyjska nie osiągnęła ani nie uczyniła postępu na drodze ku osiągnięciu choćby jednego z ośmiu celów wyznaczonych na rok 2015; podkreśla, że jeśli społeczność międzynarodowa nie zwiększy drastycznie wielkości i jakości swej pomocy rozwojowej, milenijne cele rozwoju pozostaną nieosiągalne dla znacznej liczby najsłabiej rozwiniętych krajów (LDC), w szczególności w Afryce Subsaharyjskiej;
2. gratuluje czterem Państwom Członkowskim UE [1], które przekroczyły próg pomocy rozwojowej w wysokości 0,7% PKB, wyraża uznanie pięciu Państwom Członkowskim [2], które ustalił ramy czasowe dla osiągnięcia tego poziomu oficjalnej pomocy rozwojowej,(ODA), a w szczególności tym nowym Państwom Członkowskim, które drastycznie zwiększyły budżety przeznaczone na pomoc rozwojową; wzywa pozostałe Państwa Członkowskie, które do tej pory nie osiągnęły tego poziomu i nie wyznaczyły terminu jego osiągnięcia, do bezzwłocznego uczynienia tego;
3. wzywa Komisję Europejską do wykorzystania zbliżającego się komunikatu na temat przeglądu zobowiązań finansowych na cele rozwojowe do zaproponowania wprowadzenia unijnego kalendarza dla jak największej liczby Państw Członkowskich w celu osiągnięcia przez nie progu 0,7 % do roku 2010 oraz do wyznaczenia celów, które nowe Państwa Członkowskie mają zrealizować w dłuższym okresie czasu; wzywa do wyznaczenia pośrednich celów rocznych zwiększenia oficjalnej pomocy rozwojowej, które monitorowałby GAERC lub ECOFIN;
4. odnotowuje trwające dyskusje i liczne inicjatywy w sprawie "innowacyjnego mechanizmu finansowania rozwoju"; wzywa Komisję Europejską i Państwa Członkowskie UE do poświęcenia dalszej uwagi pełnemu wachlarzowi takich inicjatyw, publicznych i prywatnych, obowiązkowych i dobrowolnych, ogólnych lub ograniczonych; podkreśla, że wszystkie takie środki muszą nie mogą być zaliczane na konto podjętego zobowiązania przeznaczenia 0,7 % ich PKB na oficjalną pomoc rozwojową;
5. ubolewa nad faktem, że w roku 2003 jedynie 2,4 % wydatków rozwojowych UE przeznaczone zostało na podstawową edukację, a 3,8 % na cele zdrowotne, pomimo stałych wezwań Parlamentu do przeznaczenia na cele przynajmniej 20 % środków; w związku z tym wzywa Komisję Europejską do poprawienia jej wkładu w milenijne cele rozwoju poprzez zapewnienie znacznego zwiększenia środków przeznaczonych na ochronę zdrowia i edukację;
6. wzywa do lepszego wykorzystania istniejącej pomocy, w szczególności poprzez reorganizację priorytetów, odejścia od pomocy, o której wykorzystaniu decyduje darczyńca, oraz do gromadzenia funduszy na poziomie międzynarodowym w celu udzielenia dodatkowej pomocy najbiedniejszym krajom; wzywa bilateralnych i multilateralnych darczyńców do harmonizacji swych sposobów działania, dostarczania pomocy na cele priorytetowe państw zainteresowanych i do zapewnienia wymiernych wyników;
7. podkreśla zawarty w art. 178 Traktatu WE wymóg systematycznego dokonywania przez Wspólnotę — na podstawie studiów oceniających ex-ante osiągnięte wyniki — analiz w celu sprawdzenia, czy osiągnięcie celów polityki rozwojowej nie jest utrudniane przez inne działania polityczne;
8. przyznaje, że nie istnieje panaceum na nędzę, wzywa jednak do w szczególności do stałego zaangażowania politycznego, transparencji i odpowiedzialności w celu ograniczenia korupcji, do zwiększenia umiejętności dobrego zarządzania oraz partnerstwa wszystkich zainteresowanych stron;
9. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do zapewnienia, że pomoc rozwojowa nadal będzie nakierowana na zmniejszenie nędzy i osiągnięcie milenijnych celów rozwoju; w związku z tym wzywa UE do objęcia roli przewodniej i szybkiego wdrożenia sprawozdania ONZ na temat projektu milenijnego "Inwestycje w rozwój: praktyczny plan osiągnięcia milenijnych celów rozwoju";
10. w związku z tym wzywa Komisję Europejską do podniesienia skuteczności i widoczności wydatków UE na cele rozwojowe poprzez wprowadzenie do budżetu znacznych kwot nowych środków w celu umożliwienia UE przewodzenia globalnym inicjatywom oraz do położenia szczególnego nacisku na wskazówki projektu milenijnego w sprawie inicjatyw przynoszących szybkie efekty, takich jak dostarczanie moskitier na łóżka w celu zwalczania malarii oraz leków przeciw malarii, zniesienie opłat za szkoły podstawowe i zaopatrzenie drobnych rolników w nawozy, co może przynieść szybki postęp na szerokim froncie podnoszenia poziomu życia milionów mieszkańców krajów rozwijających się;
Redukcja zadłużenia
11. Redukcja zadłużenia11.Podkreśla, że wszyscy kredytodawcy, a zwłaszcza międzynarodowe instytucje i krajowe rządy, muszą zgodzić się na stopniowe zmniejszanie zadłużenia krajów rozwijających się, przyznając w tym pierwszeństwo krajom najsłabiej rozwiniętym; w związku z tym wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zaangażowania się w promowanie, na forach wielostronnych i dwustronnych, umorzenia zadłużenia krajom rozwijającym się;
12. wita z zadowoleniem przykład krajów G8 i innych Państw Członkowskich UE, które zobowiązały się do nawet 100 procentowej redukcji bilateralnego i multilateralnego zadłużenia najbiedniejszych krajów świata;
13. podkreśla, że redukcja zadłużenia powinna w pierwszym rzędzie dotyczyć wszystkich słabiej rozwiniętych krajów, które potrzebują oddłużenia w celu umożliwienia im osiągnięcia milenijnych celów rozwoju; podkreśla, że redukcja zadłużenia powinna dotyczyć rządów, które przestrzegają praw człowieka i zasady dobrego administrowania, pod warunkiem, że środki pozyskane przez rządy dzięki redukcji zadłużenia będą przeznaczone na pomoc dla najbiedniejszych społeczności w ich krajach;
Handel międzynarodowy
14. uważa, że wolny, sprawiedliwy i przyjazny rozwojowi multilateralny system handlowy jest skutecznym mechanizmem wykorzenienia przyczyn nędzy i głodu; wzywa UE do popierania takiego systemu jako środka złagodzenia nędzy, przy jednoczesnym zapewnieniu najbiedniejszym krajom większego dostępu na rynek poprzez zapewnienie właściwej związanej z handlem pomocy technicznej, łącznie z rozbudową mocy produkcyjnych w celu maksymalizacji potencjału rozwojowego płynącego z handlu;
15. podkreśla, że kraje rozwijające muszą chronić swój raczkujący sektor rolny i kładzie nacisk na to, że od najbiedniejszych krajów nie można domagać się liberalizacji handlu na zasadzie wzajemności;
16. wzywa UE do podjęcia konkretnych działań w walce z nędzą poprzez zapewnienie spójności jej polityki handlowej, polityki rozwojowej i wspólnej polityki rolnej w celu niedopuszczenia do jakiegokolwiek bezpośredniego lub pośredniego negatywnego wpływu na gospodarki krajów rozwijających się;
Wnioski końcowe
17. wzywa UE i społeczność międzynarodową do nietraktowania milenijnych celów rozwoju jako celów ostatecznych, lecz jedynie jako pierwszego etapu na drodze ku likwidacji skrajnej nędzy;
***
18. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów kandydujących, Radzie i Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu AKP-UE, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Unii Afrykańskiej, Międzynarodowemu Funduszowi Walutowemu, Bankowi Światowemu, szefom rządów i głowom państw G8 oraz rządom Klubu Paryskiego.
[1] Dania (0,84 %), Holandia (0,81 %), Luksemburg (0,8 %), Szwecja (0,7 %).
[2] Belgia (do 2010 r.), Finlandia (do 2010 r.), Francja (do 2012 r.), Hiszpania (do 2012 r.), Zjednoczone Królestwo (do 2013 r.).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0053
Program legislacyjny i program roboczy Komisji
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie programu legislacyjnego i programu roboczego Komisji na rok 2005
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie Strategicznych Kierunków Politycznych Komisji Barroso [1],
- uwzględniając obecną umowę ramową w sprawie stosunków między Parlamentem Europejskim i Komisją, zatwierdzoną przez Konferencję Przewodniczących Parlamentu dnia 29 czerwca 2000 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie jej programu roboczego na rok 2005 (COM(2005)0015) oraz zobowiązania podjete przez przewodniczącego Komisji, pana Barroso, wobec Parlamentu Europejskiego w dniu 26 stycznia 2005 r. w sprawie programu legislacyjnego Komisji,
- uwzględniając art. 33 i 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że roczny program legislacyjny jest niezbędnym narzędziem sprawnego funkcjonowania instytucji europejskich i zważywszy, że wprowadzenie wieloletniego programu strategii spowoduje większy nacisk na określanie celów politycznych Unii,
B. zważywszy, że ściślejsza koordynacja między unijnymi instytucjami i większa zdolność Rady Europejskiej do zapewnienia bardziej wiarygodnego przywództwa politycznego w sprawach Unii stanowią warunek wstępny dla skutecznej realizacji przez Unię jej zadań,
C. zważywszy, że Komisja traktuje jako najwyższy priorytet zwiększenie dobrobytu w Europie dzięki większej konkurencyjności, modernizacji europejskiej gospodarki i reformie strukturalnej oraz jest zdania, że zwiększone inwestycje w wiedzę i kapitał ludzki stanowią siłę napędową zrównoważonego wzrostu, tworzenia miejsc pracy i dobrobytu, a zatem warunki wstępne dla udanej realizacji przez Europę ambitnych celów społecznych i w dziedzinie środowiska,
D. zważywszy, że cele wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i sprawiedliwości społecznej nie zostaną osiągnięte, jeżeli Unia nie wzmocni integracji i nie poprawi jakości swoich działań legislacyjnych, wykonawczych i administracyjnych,
E. mając na względzie wielką wagę, jaką Komisja przywiązuje do zwiększenia bezpieczeństwa obywateli Europy poprzez wzmocnienie działań na rzecz walki z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, a także poprzez podkreślenie potrzeby wspólnego podejścia do azylu i imigracji oraz lepszego zarządzania granicami zewnętrznymi,
F. zważywszy, że Komisja kładzie duży nacisk na poprawę jakości życia obywateli Europy oraz na osiągnięcie czystszego środowiska i zdrowszej przyszłości dla Europy,
G. zważywszy, że rozszerzona Unia dąży do odgrywania silniejszej roli przywódczej w świecie i do przyjęcia większej odpowiedzialności na szczeblu globalnym dzięki wykorzystaniu siły UE do propagowania stabilizacji oraz promowania demokracji i praw człowieka, ze zwróceniem szczególnej uwagi na kraje sąsiadujące i przy jednoczesnym popieraniu rozwoju, w szczególności w Afryce i rozszerzaniu wolnego handlu na cały świat,
H. mając na względzie wielką wagę, jaką przywiązuje się do intensyfikacji stosunków wielostronnych i dwustronnych w ogólności i do rozwoju prawdziwego i odnowionego "Partnerstwa Transatlantyckiego" w szczególności,
I. zważywszy, że Unia potrzebuje środków finansowych odpowiadających skali jej ambicji społecznych, gospodarczych i politycznych,
Bardziej konkurencyjna i spójniejsza Europa
1. z zadowoleniem przyjmuje ogromne znaczenie, jakie nadaje się wdrażaniu Strategii Lizbońskiej jako środka generowania konkurencyjności w Unii Europejskiej, a także wspiera środki przewidywane zarówno w niniejszych komunikatach, jak w średnioterminowym przeglądzie lizbońskim, w celu zapewnienia, aby proces ten dotyczył mniejszej liczby celów, które będą bardziej komplementarne i przestrzega dokładnego harmonogramu dotyczącego realizacji jej celów w ciągu najbliższych pięciu lat;
2. zwraca się po raz kolejny do Komisji o przyjęcie takiego samego harmonogramu dla przeglądu Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE, ponieważ uważa politykę w dziedzinie środowiska za szansę gospodarczą, szczególnie biorąc pod uwagę jej skutki dla innowacji przemysłowych;
3. podkreśla znaczenie realizacji środków lizbońskich przez Państwa Członkowskie i regiony, zgodnie z zasadą subsydiarności, równolegle z działaniami na poziomie UE;
4. nalega, aby wszystkim nowym inicjatywom legislacyjnym towarzyszyła surowa ocena wpływu na finanse, przepisy i środowisko;
Wspólny rynek
5. potwierdza swoje przekonanie, że pierwszoplanowe miejsce w kalendarzu konkurencyjności UE powinny zajmować dalsze konkretne zadania uzupełniające wspólny rynek, w szczególności w dziedzinie energii, transportu, telekomunikacji oraz usług finansowych i innych;
6. wzywa Komisję do dokonania przeglądu projektu dyrektywy w sprawie patentów na oprogramowanie zgodnie z decyzjami Komisji Prawnej Parlamentu z dnia 2 lutego 2005 r. i Konferencji Przewodniczących z dnia 17 lutego 2005 r. i do przedstawienia projektów legislacyjnych w sprawie zintegrowanego systemu patentów ogólnych;
7. oczekuje, że Komisja w nadchodzących miesiącach podejmie działania przeciwko Państwom Członkowskim, które nie wdrożyły ustawodawstwa UE mającego na celu liberalizację rynków, w szczególności w sektorach energii i telekomunikacji;
Usługi finansowe
8. popiera w szczególności przyjęcie koniecznych dyrektyw w dziedzinie usług finansowych i nalega, aby Komisja skoncentrowała się na zapewnieniu poparcia dla środków już istniejących oraz unikała wnoszenia nowych projektów, chyba że będą one należycie uzasadnione i ocenione;
9. wzywa Komisję do zapewnienia, aby proces Lamfalussy'ego funkcjonował skutecznie na każdym szczeblu; zaleca zwrócenie większej uwagi politycznej na wdrażanie i stosowanie istniejącego ustawodawstwa w dziedzinie usług finansowych;
Zarządzanie firmami i prawo o zobowiązaniach umownych
10. pochwala zobowiązanie do poprawy środowiska działalności gospodarczej w zakresie przedsiębiorczości i zarządzania firmami, w celu zwiększenia skuteczności i konkurencyjności przedsiębiorstw oraz wzmocnienia zarówno praw udziałowców, jak i ochrony osób trzecich; nawołuje do występowania z inicjatywami pracy na rzecz zbieżności prawa cywilnego i handlowego;
11. podkreśla znaczenie zwiększenia stopnia spójności w obszarze prawa o zobowiązaniach umownych; wzywa Komisję do dalszych wysiłków na rzecz zapewnienia większej spójności między różnymi instrumentami prawa o zobowiązaniach umownych, między innymi w drodze przyjęcia Wspólnych Ram Odniesienia; wzywa Komisję do pełnego włączenia Parlamentu w te działania;
Badania i rozwój
12. z zadowoleniem przyjmuje wysoki priorytet nadany wzmocnieniu unijnych działań w zakresie badań i rozwoju, także dzięki utworzeniu europejskiej rady ds. badań oraz podkreślenie znaczenia Siódmego Ramowego Programu Badań w przyczynianiu się do realizacji celu lizbońskiego, jakim jest rozwój gospodarki opartej na wiedzy; w tym kontekście wzywa Komisję do przedstawienia propozycji zapewnienia konkretnego wsparcia dla badań podstawowych i innowacyjnych — koncentrujących się na konkretnych innowacjach, takich jak komórki wodorowe, energia słoneczna, biotechnologia, technologia przestrzeni kosmicznej i samochody powodujące mniej zanieczyszczeń — oraz do podwojenia pomocy finansowej (w kontekście stosunku procentu PKB UE-25 w porównaniu do procentu PKB UE-15 w ramach szóstego programu);
Polityka konkurencji
13. uważa, że silna polityka w dziedzinie konkurencji i skuteczne egzekwowanie jej przepisów są niezwykle ważne dla poprawy konkurencyjności; wzywa zatem Komisję do zapewnienia, aby w nadchodzących latach została utrzymana dysponująca odpowiednimi zasobami i silna polityka w dziedzinie konkurencji, która jest niezależna od Państw Członkowskich; z zadowoleniem przyjmuje zdecydowanie Komisji w promowaniu praktyk konkurencyjnych w wielu sektorach, a jednocześnie rozpoczęcie procesu służącego prywatnemu egzekwowaniu przepisów UE dotyczących konkurencji dzięki usprawnieniu rozstrzygania sporów sądowych dotyczących odszkodowania za straty powstałe w wyniku naruszeń;
14. popiera ogólny cel polityki Komisji, jakim jest zapewnienie mniejszej ilości lepiej ukierunkowanej pomocy państwa, a także jej zamiar zainicjowania szerszej refleksji na temat przyszłości polityki dotyczącej pomocy państwa, ale podkreśla, że nie powinno dochodzić do dyskryminacji między Państwami Członkowskimi w stosowaniu takiej polityki i że zmiany spowodowane czysto statystycznymi skutkami powinny być traktowane rzetelnie;
Pakt Stabilności i Wzrostu
15. wzywa Komisję do zapewnienia, aby w celu zagwarantowania zdrowych finansów zasadnicza struktura Paktu Stabilności i Wzrostu została zabezpieczona w każdej proponowanej reformie, w szczególności odniesienie do istniejącego 3 %-go deficytu i aby zwrócono większą uwagę na sytuację zadłużenia publicznego Państw Członkowskich oraz na lepsze monitorowanie krajowych wyników gospodarczych i prognozowania, przy jednoczesnym przewidywaniu możliwości pewnej elastyczności dla krajów o niewielkim zadłużeniu w czasach poważnej recesji, pod warunkiem że zachęci to do odpowiedniego postępowania w okresach wzrostu i będzie wspierać ogólną reformę strukturalną;
16. uważa, że inwestycje powinny odgrywać pierwszoplanową rolę w modernizacji Europy, oraz że należy przyjąć wspólne działanie, aby doprowadzić do ożywienia inwestycji w sektorze publicznym i prywatnym, kładąc niemniej nacisk na takie formy inwestowania, które w najlepszy sposób mogą przyczynić się do sukcesu strategii lizbońskiej: badania i innowację, nowe infrastruktury, gospodarkę opartą na wiedzy, kształcenie i szkolenie, wysokiej jakości usługi publiczne i socjalne oraz inwestycje w europejską politykę przemysłową, w szczególności w nowe i dynamiczne sektory, na przykład nanotechnologię i biotechnologię;
Polityka spójności
17. zdecydowanie potwierdza znaczenie polityki spójności jako takiej, nie tylko jako fundamentalnej zasady traktatów i elementu unijnej solidarności, ale także jako narzędzia uzupełniającego do osiągnięcia celów lizbońskich; uważa zwłaszcza, że inwestowanie w sieci transeuropejskie (TEN), społeczeństwo informacyjne, zasoby ludzkie, technologie, innowacje i rozwój MŚP zwiększy konkurencyjność, umożliwi tworzenie miejsc pracy, a zatem przyczyni się do spójności gospodarczej i społecznej na obszarze UE;
18. z zadowoleniem przyjmuje zamiar przedstawienia przez Komisję strategicznych wytycznych dotyczących polityki spójności i wzywa Komisję, aby podczas tego działania zastosowała podstawę prawną przewidującą pełen udział Parlamentu w procesie podejmowania decyzji; z zadowoleniem przyjmuje także przedstawienie przez Komisję we właściwym czasie rozporządzeń dotyczących polityki spójności na lata 2007 — 2013, podkreślając, że terminowe uruchomienie różnych programów spójności zależy obecnie od szybkiego przyjęcia tych rozporządzeń na forum Rady;
Sieci Transeuropejskie
19. popiera Komisję w jej wysiłkach na rzecz przekonania Państw Członkowskich, że — dla stworzenia jednolitego rynku, promowania spójności i stworzenia bardziej skutecznych połączeń w poszerzonej UE — należy zaplanować priorytetowe projekty sieci transeuropejskich i sfinansować je zarówno z budżetu UE, jak i — tam gdzie to możliwe — w ramach partnerstw publiczno-prywatnych, a ich budowa powinna być prowadzona tak szybko jak to możliwe; uważa, że należy w pełni wykorzystać równolegle Europejski Bank Inwestycyjny oraz Środek Finansowania Strukturalnego;
Poprawa jakości życia w Europie
Środowisko
20. wskazuje, że skuteczne wdrażanie zarówno Planu Bioróżnorodności UE jak i strategii na rzecz trwałego wykorzystania zasobów naturalnych będzie wymagało odpowiednich środków finansowych, w tym także dla sieci Natura 2000;
21. wzywa Komisję do współpracy z Parlamentem w celu znalezienia zrównoważonego rozwiązania w celu określenia możliwych do zastosowania ram dla rejestracji, oceny oraz dopuszczania chemikaliów ("REACH"), które zminimalizowałyby wpływ na konkurencyjność, jednocześnie chroniąc środowisko, i byłyby oparte na polityce ustanawiania priorytetów, ocenie ryzyka, zasadzie "jedna substancja, jedna rejestracja" oraz na stopniowym wycofywaniu się z przeprowadzania badań na zwierzętach; z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji w projekt REACH i w przestrzeganie zwykłej procedury współdecyzji, w postaci oczekiwania na pierwsze czytanie w Parlamencie przed wprowadzeniem zmian we własnym projekcie;
22. zwraca się do Komisji o przedstawienie do lipca 2005 r. ramowego projektu legislacyjnego w sprawie odpadów, który będzie miał na celu ulepszenie spójności w zarządzaniu odpadami, zwłaszcza w kontekście orzeczeń ETS;
23. uważa, że przepisy regulujące zdrowie i dobrostan zwierząt wymagają aktualizacji w celu uwzględnienia nowych zjawisk w nauce;
Trwałe i innowacyjne źródła energii
24. twierdzi, że istnieje potrzeba zmniejszenia zależności od paliw kopalnych dzięki połączeniu energii odnawialnej i innowacyjnych źródeł energii, takich jak wodór, realistycznej polityce nuklearnej i ograniczeniu spożycia;
Rolnictwo, rybołówstwo, rozwój obszarów wiejskich i turystyka
25. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji w bieżącą reformę WPR; zwraca się do Komisji o zapewnienie, aby wdrażanie reform WPR w 2005 r. nie doprowadziło do zakłóceń konkurencji wśród rolników w Państwach Członkowskich i o zdecydowane unikanie renacjonalizacji WPR;
26. potwierdza swoje przekonanie, że plan działania Komisji w sprawie żywności i rolnictwa ekologicznego — dzięki zapewnieniu ram dla zrównoważonego gospodarowania i rzeczywistej alternatywy dla bardziej tradycyjnych metod gospodarowania na roli — stanowi decydujący element polityki rozwoju wsi i powinien jako taki być traktowany jako najwyższy priorytet w strategicznych kierunkach rozwoju obszarów wiejskich UE;
27. wzywa Komisję do pełnego uwzględnienia stanowiska Parlamentu podczas przygotowywania projektów legislacyjnych mających na celu reformę cukrownictwa, aby utrzymać produkcję cukru w UE, a jednocześnie złagodzić skutki reformy dla partnerów handlowych w krajach rozwijających się; oczekuje, że Komisja będzie natychmiast i szczegółowo informować Parlament o tym, w jaki sposób decyzja panelu WTO, której przyjęcia należy spodziewać się w kwietniu 2005 r., wpłynie na propozycje reformy;
28. ubolewa, biorąc pod uwagę fundamentalne znaczenie rybołówstwa dla gospodarek wielu regionów Europy, że wyraźnie brakuje propozycji dotyczących Wspólnej Polityki Rybołówstwa w rocznym programie legislacyjnym i programie pracy; zauważa, że duża liczba spraw — jak przedłużenie umów w sprawie rybołówstwa, środki techniczne dla zarządzania rybołówstwem we Wspólnocie i nowe plany odbudowy dla gatunków ryb zagrożonych pod względem biologicznym — nadal pozostaje w zawieszeniu;
29. oczekuje, że Komisja nadal będzie realizować proces reform Wspólnej Polityki Rybołówstwa, w sposób gwarantujący terminowe, całościowe i udane wdrożenie tych reform;
30. uważa brak inicjatyw Komisji w dziedzinie turystyki za godny ubolewania; wzywa Komisję do rozważenia propozycji dodatkowych środków w celu promowania ważnego sektora tworzącego miejsca pracy;
Tendencje demograficzne
31. z zadowoleniem przyjmuje perspektywę przygotowania Zielonej Księgi w sprawie tendencji demograficznych w UE, po której nastąpią konkretne działania; Księga powinna, jako logiczna całość, oferować konkretne wytyczne dotyczące sprostania różnorodnym wyzwaniom związanym ze starzeniem się populacji; oczekuje, że zostaną w niej zaproponowane sposoby zapewnienia możliwie jak najlepszej jakości życia osobom starszym, a jednocześnie zagwarantowane zrównoważone systemy emerytalne i ochrony zdrowia, uwzględniające koszty długotrwałej opieki zdrowotnej; podkreśla konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na badania nad problemami zdrowotnymi związanymi z wiekiem i na zapobieganie im (m.in. choroby uszkodzonych neuronów ruchu, artretyzm i kłopoty z poruszaniem się);
32. wzywa Komisję do pilnej współpracy z Państwami członkowskimi w celu zwiększenia udziału w rynku pracy osób, które ukończyły 55 lat — poprzez pozytywne środki zachęty, podnoszenie wieku emerytalnego i/lub rewizję ustaleń dotyczących wcześniejszych emerytur — tak aby zabezpieczyć trwałość systemów emerytalnych; uważa, że w interesie społecznym jest korzystanie z doświadczeń i wkładu starszych pokoleń dla wspólnego dobra;
33. uważa, że równolegle należy położyć większy nacisk na tworzenie środowiska "przyjaznego dzieciom", w drodze bodźców podatkowych, lepszej infrastruktury opieki nad dziećmi albo bardziej elastycznej organizacji czasu pracy, co umożliwi łatwiejsze godzenie życia zawodowego i rodzinnego;
Polityka społeczna
34. potwierdza swój pogląd, że mocny i wyrazisty wymiar społeczny stanowi ważny składnik skutecznej i dynamicznej gospodarki i że ustalenia, dzięki którym zachowana jest równowaga pomiędzy konkurencyjnymi potrzebami w miejscu pracy mogą przyczynić się znacznie do sukcesu gospodarczego;
35. oczekuje, że nowa Agenda Polityki Społecznej Komisji na lata 2006 — 2010 będzie się koncentrować na umocnieniu możliwości realizacji przez Unię i rządy Państw Członkowskich dotychczasowych uzgodnionych celów UE, w tym poprawy możliwości zatrudnienia i elastyczności warunków pracy oraz lepszego godzenia wymogów życia rodzinnego i zawodowego;
Polityka dotycząca edukacji, kultury i młodzieży
36. podkreśla potrzebę dostarczenia przez Unię stosownych i właściwych środków finansowych UE na programy nowej generacji w dziedzinie edukacji, kultury, młodzieży i mediów, jeżeli mają być osiągnięte ambitne cele tych programów; ubolewa jednak, że nie przewiduje się w tym roku dalszych ambitnych inicjatyw w dziedzinie edukacji i kultury, mimo że ta ostatnia dziedzina odgrywa zasadniczą rolę w integracji europejskiej, jak również w strategii lizbońskiej;
37. popiera zamiar opublikowania przez Komisję komunikatu w sprawie polityki dotyczącej młodzieży, który powinien zawierać bardziej zintegrowane podejście do takiej polityki i ostatecznie doprowadzić do powstania "Europejskiego Paktu" w tej dziedzinie; uważa że powinien on zostać opublikowany w tym samym czasie, co Zielona Księga w sprawie tendencji demograficznych;
38. podkreśla pilną potrzebę przyspieszenia wzajemnego uznawania kwalifikacji uzyskanych w szkołach średnich i stopni uniwersyteckich, a także promowania większej mobilności ludzi młodych, umożliwiając im zdobywanie doświadczeń zagranicą, łatwiejsze przemieszczanie się z jednej dziedziny edukacji/szkolenia do drugiej i zmianę dróg kariery zawodowej;
Równość płci
39. oczekuje, że Komisja, w ramach zapowiedzianego komunikatu w sprawie "politycznego podejścia do walki z dyskryminacją", przedstawi szczegółowo swoje zamiary rozwiązania w nadchodzących latach problemu nierównych wynagrodzeń kobiet i mężczyzn.
Europa bezpieczniejsza dla obywateli
Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
40. podkreśla potrzebę konsolidacji postępów na drodze do stworzenia obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości na mocy programu z Tampere i podkreśla znaczenie nadawane rozwojowi programu z Hagi w tej dziedzinie, dążąc do zachowania odpowiedniej równowagi między większym bezpieczeństwem obywateli i należytą ochroną ich podstawowych praw; wzywa, w celu zapewnienia spójnych kroków naprzód w tej dziedzinie polityki, do właściwej oceny już przyjętych środków;
Terroryzm i przestępczość zorganizowana
41. uważa, że krajowa i międzynarodowa walka z terroryzmem i z przestępczością zorganizowaną — oraz ze wspierającymi je strukturami — jest niezwykle ważna dla budowania bezpieczniejszej Europy dla naszych obywateli i że Komisja powinna pilnie kontynuować prace nad klarowniejszymi wspólnymi definicjami niektórych poważnych przestępstw o wymiarze ponadgranicznym (a mianowicie terroryzmu, handlu narkotykami i handlu ludźmi, praniu pieniędzy i przestępczości internetowej), w połączeniu z ustaleniem w razie potrzeby minimalnych zasad orzekania; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje plany Komisji dotyczące nowej inicjatywy badań nad bezpieczeństwem;
Granice, azyl, imigracja i polityka wizowa
42. z zadowoleniem przyjmuje położenie nacisku na stworzenie wspólnego podejścia do kontroli granicznej, azylu i imigracji i podkreśla stałą potrzebę umacniania bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych UE, bardziej spójnych i logicznych przepisów wizowych oraz skutecznego partnerstwa z krajami trzecimi w celu zmniejszenia nielegalnej imigracji u źródła;
43. nalega, aby Komisja wzmocniła wspólną politykę wizową i zwiększyła zabezpieczenia dokumentów podróży poprzez wprowadzenie danych biometrycznych, nadzór nad skutecznym wdrażaniem VIS (Systemu Informacji o Wizach) po jego przyjęciu przez Radę oraz przyspieszyła planowanie i przygotowanie SIS II (Systemu Informacji Schengen); zwraca w tym kontekście uwagę na potrzebę uchwalenia na poziomie UE aktów legislacyjnych w sprawie ochrony danych; uważa, że Komisja powinna pilnie przedłożyć decyzję ramową w sprawie ochrony danych zapewniającą taki sam poziom ochrony w ramach trzeciego filaru, jaki jest przewidziany w ramach pierwszego filaru;
44. wzywa także rządy krajowe do uprzedzania innych Państw Członkowskich przed zaangażowaniem się w znaczące jednostronne inicjatywy w kwestiach migracyjnych;
45. wierzy, że zainicjowanie nowego planu działania w sprawie narkotyków i narkomanii zapewni lepsze podstawy dla zwalczania narkomanii i handlu narkotykami na obszarze Unii i oczekuje, że skoncentruje się on na najlepszej praktyce i będzie stosować podejścia oparte na dowodach;
46. wzywa Komisję do zaproponowania odpowiednich unijnych podstaw prawnych dla Europolu, które umocniłyby jego rolę w przyszłości i zapewniły jego skuteczność; podkreśla potrzebę wzmocnienia zaufania do systemów wymiaru sprawiedliwości Państw Członkowskich w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania, minimalnych standardów i gwarancji praw wszystkich zainteresowanych;
47. bierze pod uwagę inicjatywę dotyczącą przekształcenia Centrum Monitoringu UE w Europejską Agencję Praw Podstawowych, ale jest zaniepokojony potencjalnym pokrywaniem się jej działań z działaniami innych organizacji praw człowieka;
Bezpieczeństwo transportu
48. z zadowoleniem przyjmuje polityczne cele Komisji w sektorze transportu, które kładą duży nacisk na ogólną poprawę bezpieczeństwa transportu morskiego, lotniczego i drogowego oraz zwłaszcza na bezpieczeństwo Transeuropejskich Sieci Transportowych; aspekt ten należy ulepszyć w szczególności w trzecim pakiecie w sprawie bezpieczeństwa transportu morskiego;
49. wzywa Komisję do starannego sprawdzenia podczas średnioterminowego przeglądu, czy cele Białej Księgi są realizowane, czy też istnieje potrzeba dokonania dostosowań;
Profilaktyka zdrowotna i zapobieganie katastrofom naturalnym
50. wzywa Komisję do zapewnienia, aby Europejski Ośrodek Zapobiegania i Kontroli Chorób zaczął działać w pełni i skutecznie bez dalszych opóźnień, zwłaszcza biorąc pod uwagę zagrożenie chorobami zakaźnymi, niebezpieczeństwo ewentualnej epidemii grypy i gwałtowny wzrost liczby zachorowań na choroby odporne na wiele leków, w szczególności AIDS i gruźlicę;
51. podkreśla, że obywatele muszą mieć zapewnioną stosowną ochronę poprzez zmniejszenie zagrożenia katastrofami naturalnymi oraz kryzysami środowiskowymi lub zdrowotnymi dzięki mechanizmom wczesnego ostrzegania i szybkiego reagowania oraz długotrwałej profilaktyce;
52. podkreśla, że Komisja musi zagwarantować należyte dalsze działania związane z komunikatem w sprawie Europejskiego Programu Żywienia i Zdrowia, proponując konkretne działania w celu walki z otyłością, nieodpowiednią dietą, brakiem ćwiczeń fizycznych i nadużywaniem narkotyków i alkoholu, które prowadzą do cukrzycy i chorób serca;
53. wzywa Komisję do położenia nacisku, w ramach VII Ramowego Programu Badań, na zintensyfikowane badania nad nowymi/alternatywnymi sposobami leczenia HIV/AIDS;
54. wzywa Komisję do zaproponowania, a Państwa Członkowskie do podjęcia decyzji w sprawie harmonogramu opracowania spójnej polityki mobilności pacjentów, mającej na celu opracowanie jasnych reguł zwrotu kosztów leczenia w innym Państwie Członkowskim niż państwo, w którym pacjent jest ubezpieczony;
Ochrona konsumentów
55. podkreśla znaczenie jasnych, prostych i bezpiecznych przepisów dla konsumentów i producentów na jednolitym rynku i w związku z tym sugeruje dalsze uproszczenie przepisów dotyczących w szczególności umów ponadgranicznych; uważa w tym kontekście, że ustawodawstwo dotyczące ochrony konsumentów powinno z zasady stosować się do tego nowego podejścia polegającego na standardach minimum i wzajemnym uznawaniu;
56. nie uważa za właściwe łączenia w jednej strategii polityk dotyczących konsumentów i zdrowia po wygaśnięciu obecnej strategii dotyczącej polityki konsumenckiej oraz programu zdrowia publicznego (odpowiednio w latach 2007 i 2008); jest głęboko przekonany, że mimo iż te dwie polityki powinny stosować się do tych samych wytycznych politycznych, obie potrzebują własnych strategii i budżetów;
Silniejsza Europa w bezpieczniejszym świecie
Rozszerzenie
57. oczekuje stałego i zdecydowanego rozwoju wspólnej unijnej polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony w celu przenoszenia wartości europejskich na arenę ogólnoświatową oraz ochrony wspólnych interesów UE w sprawach międzynarodowych; kładzie duży nacisk na potrzebę szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie utworzenia wspólnej służby działań zewnętrznych w sposób chroniący prerogatywy Komisji i Parlamentu, angażujący dyplomacje krajowe i zapewniający Ministrowi Spraw Zagranicznych Unii środki, wywiad i instrumenty potrzebne mu do należytego funkcjonowania;
58. żąda, aby Komisja szczegółowo informowała Parlament w nadchodzących miesiącach o postępach w przygotowaniu negocjacji dotyczących rozszerzenia z Chorwacją i Turcją;
59. uważa, że mimo rozpoczęcia aktywnej fazy negocjacji z Chorwacją (na podstawie mandatu, o którym wkrótce poinformuje Komisja), należy realizować i rozszerzać Proces Stabilizacji i Stowarzyszenia jako polityczny kamień węgielny w stosunkach z zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego;
Polityka sąsiedztwa
60. podkreśla, iż traktuje jako najwyższy priorytet, jaki nadaje wdrażaniu kompleksowej polityki sąsiedztwa, służącej rozwojowi strefy demokracji, stabilności i dobrobytu w krajach graniczących w Unią na południu i na wschodzie; wzywa Komisję do zrewidowania jej koncepcji w ścisłej współpracy z Parlamentem, w celu umożliwienia dalszego zróżnicowania między różnymi regionami geograficznymi i krajami;
61. za szczególnie ważne w tym kontekście uważa nadanie znaczącego, nowego wymiaru wschodniego polityce sąsiedztwa i dalsze wysyłanie pozytywnych sygnałów Ukrainie i innym państwom, gdy będą się stawać silniejszymi, funkcjonujacymi demokracjami oraz wzmocnienie i pogłębienie obecnego dialogu euro-śródziemnomorskiego i towarzyszących mu polityk, a zwłaszcza nadanie nowej jakości procesowi barcelońskiemu w ramach przypadającej w tym roku 10-tej rocznicy konferencji oraz zanalizowanie i, ewentualnie, dokonanie pewnej rewizji tego procesu w celu zapewnienia większej skuteczności systemu;
62. wzywa w szczególności Komisję do zaproponowania, a Radę do rozważenia dalszego poprawienia stosunków UE z Ukrainą, dzięki zapewnieniu innych form stowarzyszenia, które dałyby temu krajowi wyraźną perspektywę europejską i w ten sposób spełniły oczekiwania i nadzieje powstałe podczas pokojowej Pomarańczowej Rewolucji;
63. potwierdza potrzebę szybkiego opracowania przez UE jej wspólnych polityk sąsiedztwa, aby pomóc sąsiadom w dojściu do liberalnej demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka, a także wyższego poziomu rozwoju społecznego, gospodarczego i w zakresie środowiska;
64. jest zdania, że należy podjąć wszelkie możliwe starania, aby doprowadzić do ponownego zjednoczenia Cypru; wzywa Komisję do wzmocnienia wewnątrzwspólnotowych projektów w celu stworzenia warunków do wznowienia negocjacji;
Stosunki dwustronne
65. traktuje jako najwyższy priorytet dalszy rozwój stosunków dwustronnych UE w oparciu o odpowiednie umowy z krajami trzecimi; zwraca uwagę na znaczenie zapewnienia należytego wzmocnienia stosunków z krajami wschodnimi i śródziemnomorskimi, zwłaszcza w drodze rozszerzonego systematycznego dialogu w ramach Eurośrodziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego;
66. ponawia w szczególności swoje wezwanie do umocnienia stosunków UE-USA, dzięki aktualizacji i zastąpieniu istniejącej Nowej Agendy Transatlantyckiej przez prawdziwe "Partnerstwo Transatlantyckie", poparte zobowiązaniem do usunięcia nadal istniejących barier dla handlu i inwestycji do 2015 r.; przypomina, że szczery i sprawny dialog stanowi naturalną podstawę dla usystematyzowania stosunków transatlantyckich oraz że Transatlantycki Dialog Ustawodawców (TLD) stanowi odpowiednie narzędzie w tym względzie; zwraca uwagę na stałą potrzebę zawarcia Transatlantyckiej Umowy Lotniczej UE-USA, która będzie przykładem rozwoju prawdziwej polityki w dziedzinie transportu zewnętrznego;
67. zwraca uwagę na zamiar zrewidowania przez Komisję strategii wobec Ameryki Łacińskiej i wprowadzenia nowego podejścia do stosunków dwustronnych i w tym kontekście podkreśla potrzebę ponownego zainicjowania koncepcji systemu "Stowarzyszenia Dwóch Kontynentów" w stosunkach między obydwoma kontynentami;
68. uważa, że do czasu znaczącej poprawy sytuacji praw człowieka w Chinach, byłoby błędem ze strony UE branie pod uwagę zniesienia embarga na sprzedaż broni do Chin wprowadzonego w 1989 r.; zwraca się do Komisji, aby ta formalnie sprzeciwiła się takiemu posunięciu, gdy będzie ono dyskutowane w Radzie;
Zagadnienia regionalne
69. nalega, aby Komisja i Państwa Członkowskie wykorzystały szansę dla pokoju na Bliskim Wschodzie, jaką jest deklaracja w sprawie zawieszenia broni w Sharm el Sheikh i zapewniły w ramach Kwartetu, klarowny i zrównoważony wkład w proces zapewnienia trwałego pokoju między Izraelem i trwałym, demokratycznym państwem palestyńskim — zdolnymi do życia obok siebie w pokoju i bezpieczeństwie w ramach kompleksowego rozstrzygnięcia na Bliskim Wschodzie, zgodnie z ustaleniami zawartymi w "mapie drogowej";
70. z zadowoleniem przyjmuje pozytywną rolę UE w odbudowie Iraku i w działaniach mających uniemożliwić Iranowi zdobycie broni jądrowej;
Polityka w dziedzinie rozwoju
71. wyraża poważne zaniepokojenie faktem, iż w pięć lat po przyjęciu Milenijnych Celów Rozwoju (MDG) przez ONZ, Afryka subsaharyjska nie zrealizowała — ani nawet nie jest na drodze do realizacji — żadnego z ośmiu celów do 2015 r.; podkreśla, że jeżeli społeczność międzynarodowa nie zwiększy znacznie zarówno ilości, jak i jakości pomocy rozwojowej, wiele słabiej rozwiniętych krajów, zwłaszcza w Afryce subsaharyjskiej, nie będzie w stanie zrealizować MDG;
72. wyraża poparcie dla szczególnej uwagi, jaką Komisja zwraca na Afrykę oraz dla jej zamiaru przygotowania "Strategii dla Afryki", odzwierciedlającej szczególne potrzeby kontynentu, a zwłaszcza Afryki subsaharyjskiej, aby zapewnić temu regionowi środki dla osiągnięcia postępu na drodze do realizacji MDG;
73. wzywa instytucje UE do pokierowania sprawnym wdrożeniem sprawozdania Projektu Milenijnego ONZ — "Inwestowanie w Rozwój: praktyczny plan osiągnięcia milenijnych celów rozwoju";
74. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie w działalność wielostronną w ogólności i w działalność ONZ w szczególności, ale ostrzega, aby nie pozwolić, by wolne tempo współpracy międzynarodowej narzucało tempo naszym inicjatywom nastawionym na zwalczanie globalnego ocieplenia, ubóstwa i chorób;
Działania międzynarodowe w dziedzinie środowiska i trwałego rozwoju
75. wzywa Komisję do podjęcia praktycznych kroków w celu stworzenia "dyplomacji europejskiej w dziedzinie środowiska i trwałego rozwoju" i nalega, aby Komisja przedstawiła konkretną strategię w tej dziedzinie;
76. wspiera cel Komisji, jakim jest utrzymanie wiodącej roli w budowaniu silnej koalicji na rzecz dalszych zobowiązań związanych z protokołem z Kioto wykraczających poza rok 2012, także dlatego, że zajęcie się zmianami klimatycznymi daje możliwości i bodźce dla innowacji, zgodne z celami ustalonymi w agendzie lizbońskiej; podkreśla potrzebę dania decydentom ekonomicznym szansy na włączenie pewnych stosownych prognoz co do sytuacji po roku 2012 do ich bardziej dalekosiężnych planów gospodarczych i do zachęcenia USA do przedstawienia własnych propozycji;
Polityka handlowa
77. uważa międzynarodową politykę handlową za kluczowy element promowania konkurencyjności i wzrostu zarówno w Unii, jak i w krajach rozwijających się; podkreśla znaczenie wielostronnego podejścia do polityki handlowej i do udanego zakończenia Agendy Rozwoju z Doha w grudniu 2005 r.; uważa dwustronne umowy handlowe za pożyteczne narzędzie umacniania stosunków handlowych z konkretnymi partnerami, pod warunkiem, że umowy te nie zakłócają systemu WTO;
78. wzywa Komisję do sporządzenia bardziej klarownych wytycznych dotyczących negocjacji z WTO w sprawie rolnictwa w celu maksymalnego zwiększenia szansy osiągnięcia porozumienia w grudniu 2005 r.; w tym kontekście potwierdza pilną konieczność dostosowania etykiet geograficznych lub gwarancji pochodzenia do potrzeb rynku i informacji dla klientów; podkreśla znaczenie stopniowego usuwania barier w imporcie towarów z krajów rozwijających się i stopniowej likwidacji wszystkich form subsydiowania przez UE eksportu produktów rolnych;
Europa, która lepiej funkcjonuje — bliżej obywateli
Lepsze prawodawstwo i lepsza regulacja
79. wzywa do pełnego wdrożenia w nadchodzącym roku umowy międzyinstytucjonalnej w sprawie lepszego prawodawstwa [2]; z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji w skuteczne stosowanie procesu oceny skutków przewidzianego w umowie do wszystkich znaczących środków legislacyjnych; uważa, że wczesne uzgodnienie wspólnej metodologii oceny skutków między trzema instytucjami stanowiłoby znaczący krok naprzód;
80. popiera dążenie do zapewnienia szybkiego i skutecznego przełożenia do prawa krajowego, wdrażania i egzekwowania dyrektyw UE; wzywa Komisję do wystąpienia z bardziej ambitnym podejściem do zagwarantowania wypełniania przez Państwa Członkowskie ich zobowiązań w terminie przewidzianym w danym akcie legislacyjnym;
81. uważa, że uproszczenie ustawodawstwa i lepsza jakość projektów ma nadal pierwszorzędne znaczenie; wyraża zaniepokojenie niezbyt ambitnym wykazem obszarów ustawodawstwa, które mają być objęte procesem uproszczeń i w związku z tym wzywa Komisję do określenia i przyspieszenia programów uproszczenia, przeformułowania i skonsolidowania istniejącego ustawodawstwa — po raz pierwszy przewidzianych w planie działania na rzecz lepszej regulacji 2003, aby ustawodawstwo UE było bardziej spójne i aby zmniejszyć ogólną liczbę tekstów w wybranych obszarach polityki;
82. podkreśla pierwszorzędne znaczenie tego, by Europa lepiej funkcjonowała i była bliżej obywateli, dzięki stworzeniu bardziej otwartej, szybciej reagującej i demokratycznej Unii i dlatego podkreśla potrzebę przeprowadzenia przez Radę Europejską, Parlament i Komisję odpowiednio skoordynowanej kampanii w celu zapewnienia ratyfikacji Konstytucji i jej wejścia w życie 1 listopada 2006 r.;
Petycje
83. podkreśla znaczenie procesu petycji jako źródła informacji o błędnym wdrażaniu i/lub egzekwowaniu prawa UE; wyraża duże rozczarowanie brakiem skutecznych, szybkich działań kontynuacyjnych ze strony Komisji w związku z petycjami, co wyraźnie świadczy o problemach organizacyjnych w Komisji i braku koordynacji z Państwami Członkowskimi;
Odpowiedzialność budżetowa i reforma administracyjna
84. z zadowoleniem przyjmuje nacisk, jaki Komisja kładzie w komunikatach na taniość i rozliczalność, a także odwołanie się do potrzeby stworzenia skutecznego planu służącego zapewnieniu absolutorium z wykonania rocznych budżetów;
85. ponawia swoją prośbę do Komisji o dostarczenie projektu rewizji rozporządzenia finansowego UE i przepisów wykonawczych do tego rozporządzenia, w celu usunięcia wszelkich przeszkód we wdrażaniu, utrudniających podejmowanie decyzji i sprawne wykonanie budżetu;
86. wzywa do szybkiego stworzenia bezpiecznego i kompleksowego środowiska kontroli wewnętrznej budżetu UE, poprzez rozwiązanie m.in. problemów rozliczalności wynikających z "połączonego zarządzania" (z uwzględnieniem przygotowania "jednolitego modelu audytu") i zastosowanie dużo twardszego podejścia do zdecentralizowanych jednostek płatniczych;
87. wskazuje na fakt, że niektóre projekty pilotażowe i działania przygotowawcze leżą w gestii Parlamentu i wzywa Komisję do pełnego wdrożenia odpowiednich decyzji Parlamentu przyjętych w ramach procedury budżetowej na rok 2005 oraz do zapewnienia odpowiednich działań kontynuacyjnych;
88. wzywa Komisję, aby w tym kontekście wykorzystała linię budżetową przeznaczoną na specjalne doroczne imprezy do wniesienia wkładu finansowego w kampanię UE na rzecz demokracji, XV Igrzyska Śródziemnomorskie, 25-lecie powstania "Solidarności" oraz przeznaczyła 1,5 mln EUR na XX Światowy Dzień Młodzieży 2005; wzywa organizatorów Światowego Dnia Młodzieży do wzięcia pod uwagę klęski tsunami przy planowaniu imprez;
89. prosi Komisję, zgodnie z przewidywaniami z 2003 r., do przedłożenia formalnego projektu podstaw prawnych dla tak zwanych "Punktów informacyjnych/ Carrefours" oraz umów nowej generacji między Komisją i Państwami Członkowskimi i programów dotacji po roku 2006;
90. wzywa Komisję, aby jak najszybciej poinformowała Parlament o stanie wdrażania własnego wewnętrznego procesu reform, rozpoczętego przez poprzednią Komisję, oraz o dalszych planach kontynuacji i zakończenia takiej reformy;
Walka z nadużyciami
91. podkreśla znaczenie włączenia środków "zabezpieczających przed nadużyciami" do wszystkich odnośnych tekstów legislacyjnych i w tym kontekście oczekuje na zakończenie rewizji rozporządzenia w sprawie OLAF w kierunku wzmocnienia jego niezależności; wzywa Komisję do przyjęcia aktywnego podejścia do zachęcenia inicjatorów do ujawnienia się;
92. nalega, aby całkowite i udane wdrożenie nowego systemu rozliczeń pozostało priorytetem w nadchodzącym roku;
***
93. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0109.
[2] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0054
Światowe Forum Społeczne, Światowe Forum Ekonomiczne
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Światowego Forum Społecznego i Światowego Forum Ekonomicznego
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie Światowego Forum Ekonomicznego i Światowego Forum Społecznego (Davos i Porto Alegre) [1],
- uwzględniając Światowe Forum Społeczne 2005 w Porto Alegre i Światowe Forum Ekonomiczne w Davos,
- uwzględniając szczyt Grupy G7 2005 w Londynie,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że Światowe Forum Ekonomiczne 2005 zajmowało się kwestiami o globalnym znaczeniu, w tym Chinami, zmianami klimatu, gospodarką światową, islamem, ubóstwem, bronią masowej zagłady, Bliskim Wschodem, handlem światowym, przywództwem USA, Europą, światową polityką ładu gospodarczego i sprawiedliwą globalizacją,
B. zważywszy, że Światowe Forum Społeczne 2005 skoncentrowało się również na kwestiach globalnych, obejmujących pokój, walkę z ubóstwem, zdrowie, edukację, handel, rolnictwo i prawa człowieka,
C. zważywszy, że Światowe Forum Ekonomiczne i Światowe Forum Społeczne zajmują się procesem globalizacji, który jest następstwem heterogenicznego i nie zawsze planowanego postępu w różnych dziedzinach, takich jak rozwój rynku, technologie komunikacyjne, redukcja kosztów transportu, ekspansja wolnej gospodarki rynkowej oraz porozumienia międzynarodowe organizacji, takich jak WTO, IMF i innych,
D. zważywszy, że globalizacja stanowi prawdziwą szansę na wzrost oraz wyższe standardy życia na całym świecie, lecz nie oznacza jednorodności i, że różnorodność językowa i kulturowa pozostaje nadal istotnym elementem pełnej egzystencji ludzkiej,
E. zważywszy, że Światowe Forum Ekonomiczne 2005 wyznaczyło priorytety działań na 2005 rok obejmujące przyjęcie technologii służących zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych, utworzenie funduszu w celu przyspieszenia pomocy dla najbiedniejszych narodów i usunięcie barier handlowych pozbawiających kraje rozwijające się korzyści płynących ze światowego wzrostu gospodarczego,
F. zważywszy, że runda negocjacji WTO w Doha na temat rozwoju zbliża się do decydującego etapu; mając na uwadze, że bardziej nieskrępowany i sprawiedliwy handel przyczyniłby się do wzrostu gospodarczego na całym świecie i stworzyłby więcej lepszych miejsc pracy,
1. uważa, że globalizacji muszą towarzyszyć większe wysiłki mające na celu zmniejszenie ubóstwa; przyjmuje z zadowoleniem kompromis Grupy G7 dotyczący uruchomienia programu pomocy w spłacaniu długów dla biednych krajów; uznaje umorzenie długów za środek walki z ubóstwem w krajach osiągających postępy na drodze do demokracji, przestrzegania praw człowieka i rządów prawa oraz zrównoważonej gospodarki; odrzuca jednakże bezwarunkowe umorzenie długów wobec krajów, które nie traktują priorytetowo tych kwestii;
2. przyjmuje z zadowoleniem priorytety działań przedstawione przez Światowe Forum Ekonomiczne 2005 i zwraca się do Rady, Komisji i Państw Członkowskich o rozwinięcie i wsparcie inicjatyw, które przyczyniają się do wdrożenia tych priorytetów; zauważa, że brak wdrożenia priorytetów działań podkreślony został w rocznym raporcie Global Governance Initiative przedłożonym na Światowym Forum Ekonomicznym;
3. uważa, że Światowe Forum Społeczne również powinno wyznaczyć priorytety działań, które mogłyby zostać wdrożone zamiast jedynie składać 352 propozycji zaakceptowanych przez grupy robocze, tak jak to miało miejsce w tym roku;
4. odnotowuje rosnącą obecność chińskich i indyjskich liderów biznesu na Światowym Forum Ekonomicznym, która potwierdza konieczność polepszenia konkurencyjności Europy poprzez wdrożenie zmodernizowanej strategii lizbońskiej oraz rozwoju bliższych stosunków z partnerami handlowymi UE w Azji i Ameryce Południowej oraz z USA w celu urzeczywistnienia rynku transatlantyckiego do 2015 r. i zastąpienia Nowej Agendy Transatlantyckiej Porozumieniem o Partnerstwie Transatlantyckim, które zostałoby wprowadzone w życie od 2007 roku;
5. przyjmuje z zadowoleniem zaangażowanie się w Davos szeregu europejskich przywódców na rzecz ożywienia gospodarki europejskiej; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie Komisji w sprawie przeglądu działań w połowie czasu trwania Strategii Lizbońskiej i wzywa poszczególne Państwa Członkowskie do wzięcia odpowiedzialności za pomyślną realizację zrewidowanej Agendy Lizbońskiej;
6. uważa, że w celu wsparcia długoterminowego, trwałego wzrostu gospodarczego na świecie USA muszą zobowiązać się do konsolidacji fiskalnej, podczas gdy Europa i Japonia muszą przyspieszyć proces reform strukturalnych;
7. przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę przeciwko korupcji (Partnering Against Corruption Initiative — PACI) Światowego Forum Ekonomicznego i podpisanie przez 62 przedsiębiorstwa oświadczenia popierającego walkę z korupcją i łapówkarstwem (PACI Principles), w ten sposób podkreślające znaczenie, jakie sektor przedsiębiorstw przywiązuje do walki z korupcją i łapówkarstwem;
8. przyjmuje z zadowoleniem ogłoszenie 29 przedsiębiorstw jako "Technologicznych Pionierów 2005" przez Światowe Forum Ekonomiczne w ramach programu "Technologiczni Pionierzy", który pozwala firmom zaangażowanym w rozwój potencjalnie przełomowych innowacji technologicznych na pełne włączenie się w działania Forum;
9. potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz Deklaracji Milenijnej Narodów Zjednoczonych i Milenijnych Celów Rozwoju; przyjmuje z zadowoleniem fakt, że oba fora kładą nacisk na utworzenie bardziej sprawiedliwego i swobodnego handlu światowego; wzywa negocjatorów WTO, by z całą powagą skorzystali z tej rady; wskazuje również na pozytywny efekt, jaki miałoby zniesienie barier handlowych na powrót do normalnego stanu regionów dotkniętych tsunami; podkreśla pozytywny wpływ, jaki liberalizacja handlu produktami rolnymi miałaby na kraje rozwijające się;
10. postrzega globalizację jako kluczowy element wspierający konkurencyjność i wzrost gospodarczy w UE i krajach rozwijających się; podkreśla znaczenie multilateralnego podejścia do polityki handlowej, w szczególności dla krajów rozwijających się lub najmniej rozwiniętych, których interesy najlepiej zabezpieczone są w multilateralnej strukturze, a także znaczenie multilateralnej polityki ładu gospodarczego w celu zapewnienia wolnego i sprawiedliwego systemu handlowego na całym świecie; dlatego też wspiera WTO jako najważniejsze forum kształtowania globalizacji poprzez uwolnienie handlu i wzmocnienie wielostronnych reguł, a także dążenie do zrównoważonego rozwoju;
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 43 E z 19.2.2004, str. 242.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0055
Wybory w Mołdowie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyborów parlamentarnych w Mołdowie
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie sytuacji w Mołdowie, zwłaszcza rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r. [1],
- uwzględniając Porozumienie o Partnerstwie i Współpracy, podpisane dnia 28 listopada 1994 r. pomiędzy Mołdową i UE, które weszło w życie dnia 1 lipca 1998 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),
- uwzględniając oświadczenie końcowe oraz zalecenia Parlamentarnej Komisji Współpracy UE— Mołdowa z dnia 11 czerwca 2003 r.,
- uwzględniając plan działania dla Mołdowy, który został złożony do zatwierdzenia przez Radę ds. Współpracy UE-Mołdowa na jej posiedzeniu w dniu 22 lutego 2005 r.,
- uwzględniając złożone w imieniu Unii Europejskiej oświadczenie Prezydencji z dnia 9 lutego 2005 r. w sprawie zbliżających się wyborów parlamentarnych w Mołdowie,
- uwzględniając raport przygotowany przez Biuro ds. Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (OBWE/ODIHR) z misji oceniającej potrzeby, dotyczący wyborów parlamentarnych w Mołdowie,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Europejska Polityka Sąsiedztwa uznaje europejskie aspiracje Mołdowy oraz jej znaczenie jako państwa silnie związanego historycznie, kulturowo i gospodarczo z Państwami Członkowskimi UE;
B. mając na uwadze, że w ramach wspomnianej Europejskiej Polityki Sąsiedztwa przygotowano plan działania obejmujący propozycje mające zachęcić Mołdowę do przeprowadzenia reform politycznych i instytucjonalnych, które umożliwią jej stopniową integrację w ramy programów i polityk UE;
C. mając na uwadze, że prawdziwe i zrównoważone partnerstwo może być rozwijane wyłącznie w oparciu o wspólnie uznawane wartości, ze szczególnym uwzględnieniem demokracji, rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i obywatelskich;
D. mając na uwadze, że prezydent Mołdowy, Vladimir Voronin, oświadczył dnia 11 grudnia 2004 r., że jego kraj nie ma innego wyboru, jak tylko dążyć bez dalszych opóźnień do integracji z Europą;
E. mając na uwadze, że wybory parlamentarne w Mołdowie odbędą się dnia 6 marca 2005 r.;
F. mając na uwadze, że wybory te należy uznać za poważny sprawdzian ugruntowania się demokracji w Mołdowie i jej zaangażowania we wspólnie uznawane wartości;
G. mając na uwadze, że wspólne zalecenia OBWE/ODIHR i Komisji Weneckiej Rady Europy dotyczące ewentualnych ulepszeń ordynacji wyborczej i organizacji biur wyborczych nie zostały do tej pory w pełni wykonane;
H. mając na uwadze, że istnieją poważne obawy co do kontrolowania mediów publicznych przez rząd, presji wywieranej na media prywatne oraz ogólnego braku dostępu do mediów informacyjnych; mając na uwadze, że istnieją też obawy co do nadużywania zasobów administracyjnych na korzyść kandydatów urzędujących obecnie na stanowiskach państwowych;
I. mając na uwadze brak pewności dotyczący list wyborczych, zwłaszcza w odniesieniu do możliwości głosowania za osoby przebywające za granicą i studentów;
J. mając na uwadze, że rząd Mołdowy oskarżył władze wschodniego separatystycznego regionu Naddniestrza o podsycanie napięcia przed marcowymi wyborami poprzez mobilizację oficerów przeniesionych do rezerwy i koncentrację uzbrojonych jednostek wojska;
K. podkreślając, że demokratyczny mandat nowego rządu zwiększy szanse na wszechstronne rozwiązanie konfliktu w Naddniestrzu z poszanowaniem suwerenności i terytorialnej integralności Republiki Mołdowy;
1. podkreśla wagę dalszych wzmożonych kontaktów pomiędzy UE a Mołdową, między innymi naglącą kwestię powołania Specjalnego Przedstawiciela Unii Europejskiej w Mołdowie oraz otwarcie Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Mołdowie, a także potwierdza potrzebę wspólnej pracy na rzecz wzmocnienia stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu na kontynencie europejskim, aby uniknąć pojawienia się nowych linii podziału,
2. wyraża swe silne i niezmienne poparcie dla dążeń obywateli Mołdowy do ustanowienia w tym kraju w pełni funkcjonującej demokracji, rządów prawa i poszanowania praw człowieka,
3. podkreśla, że nadchodzące wybory, a w szczególności poszanowanie w trakcie wyborów międzynarodowych standardów demokracji, mają ogromne znaczenie dla dalszego rozwoju stosunków między Mołdową i Unią Europejską,
4. wzywa władze Mołdowy do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do przeprowadzenia wolnych i sprawiedliwych wyborów, zarówno w dniu wyborów jak i podczas przedwyborczej kampanii, a przez to do poszanowania międzynarodowych zobowiązań Mołdowy, określonych przez Radę Europy i OBWE,
5. wzywa zwłaszcza władze Mołdowy do przeprowadzenia wyborów w sposób przejrzysty, w oparciu o bezstronną i pluralistyczną kampanię w mediach oraz do równego traktowania przez państwową administrację wszystkich kandydatów, partii i ich zwolenników,
6. apeluje do władz Mołdowy o zagwarantowanie prawa głosu wszystkim obywatelom państwa, w tym studentów, osoby pracujące poza granicami kraju oraz osoby, których dowody tożsamości tracą ważność w przeddzień wyborów,
7. z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie przez władze Mołdowy międzynarodowych obserwatorów na wybory parlamentarne, jednak nalega, by władze dały taką samą możliwość również przedstawicielom mołdawskiego społeczeństwa obywatelskiego,
8. wzywa Państwa Członkowskie, a w szczególności Włochy i Portugalię, gdzie mieszka większość osób, które wyemigrowały z Mołdawii, do znalezienia sposobu na umożliwienie mołdawskim ambasadom otwarcia lokali wyborczych poza terenem ambasad, co umożliwi oddanie głosu jak największej liczbie mołdawskich imigrantów,
9. wzywa Mołdowę i jej separatystyczny region Naddniestrza do ponowienia rozmów prowadzących do ugody, wzywa mediatorów o podwojenie wysiłków na rzecz wsparcia tego procesu i potwierdza swoje nieustające i stanowcze zaangażowanie w rozwiązanie konfliktu przy wykorzystaniu wszelkich dostępnych instrumentów i w bliskiej współpracy z OBWE,
10. w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady, która dnia 26 sierpnia 2004 r. [2] zadecydowała jednomyślnie o nałożeniu restrykcji, takich jak zakaz wydawania wiz do dnia 27 lutego 2005 r., w stosunku do 17 przywódców Naddniestrza odpowiedzialnych za niedopuszczenie do politycznego rozwiązania konfliktu,
11. pzypomina propozycję Rady dotyczącą wspólnego zarządzania kryzysami i podkreśla znaczącą odpowiedzialność Rosji za sytuację w tym regionie, gdyż utrzymuje ona w Naddniestrzu oddziały w liczbie około 2500 żołnierzy, którzy zgodnie z decyzją podjętą na szczycie OBWE w Stambule powinni byli wycofać się stamtąd do końca 2002 r.,
P6_TA(2005)0056
Promowanie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (2002)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie promowania zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (2004/2205(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie zastosowania w praktyce przepisów dyrektyw dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy: 89/391/EWG (ramowa), 89/654/EWG (miejsca pracy), 89/ 655/EWG (sprzęt roboczy), 89/656/EWG (wyposażenie ochrony osobistej), 90/269/EWG (ręczne przemieszczanie ciężarów) i 90/270/EWG (urządzenia wyposażone w monitory ekranowe) (COM(2004)0062),
- uwzględniając dokument roboczy służb Komisji w sprawie wdrożenia dyrektywy 91/383/EWG uzupełniającej środki mające wspierać poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy pracowników pozostających w stosunku pracy na czas określony lub w czasowym stosunku pracy (SEC(2004)0635),
- uwzględniając sprawozdanie Komisji w sprawie "27 rocznego raportu Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy" (COM(2004)0539),
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie dostosowywania się do zmian na rynku pracy i społecznych — nową strategię Wspólnoty w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w pracy 2002-2006 (COM(2002)0118),
- uwzględniając art. 112 ust. 2 i art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0029/2005),
A. mając na uwadze, że art. 31 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1] stanowi, że "każdy pracownik ma prawo do warunków pracy zapewniających mu ochronę zdrowia, bezpieczeństwo i godność",
B. mając na uwadze, że w art. 137 ust. 1 lit. a) Traktatu WE Wspólnota Europejska sama ustanowiła cel wspierania i uzupełniania działań Państw Członkowskich w dziedzinie polepszania środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników,
C. mając na uwadze art. 152 ust. 1 Traktatu WE, który stanowi, że "przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Wspólnoty zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego",
D. mając na uwadze, że zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy, które należy traktować jako główny cel sam w sobie, stanowią jeden z najważniejszych obszarów polityki UE; mając na uwadze, że bezpieczne i zdrowe środowisko pracy oraz organizacja pracy to także wskaźniki wydajności dla gospodarki oraz społeczeństwa,
E. mając na uwadze, że europejski rynek pracy i jego populacja zmieniły się pod wieloma względami — rozszerzenie Unii Europejskiej, większe możliwości swobodnego przemieszczania się zarówno przedsiębiorstw jak i siły roboczej, elastyczny czas pracy, w tym praca na niepełny etat, fragmentacja rynków pracy, zlecanie pracy podwykonawcom, zatrudnienie tymczasowe i dorywcze, starzenie i zmniejszanie się populacji — które należy rozpatrywać jako główne wyzwania na drodze ku osiągnięciu celu, jakim jest gospodarka generująca więcej i lepszych miejsc pracy,
F. mając na uwadze, że starania Wspólnoty dotyczące środowiska pracy są bardzo ważne w zakresie osiągnięcia zawartego w strategii lizbońskiej celu tworzenia większej ilości i lepszej jakości miejsc pracy; mając na uwadze, że lepsze środowisko pracy nie tylko tworzy lepsze warunki dla europejskich pracowników, ale również sprzyja wydajności i wzrostowi w Europie,
G. mając na uwadze, że dyrektywy Wspólnoty z zakresu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa nie mają zastosowania do osób pracujących w domu, z których większość stanowią kobiety,
H. mając na uwadze, że trzy Państwa Członkowskie spośród UE-15 nie przedstawiły żadnego krajowego sprawozdania z wykonania dyrektywy 91/383/EWG [2], mimo licznych upomnień ze strony Komisji,
1. z zadowoleniem przyjmuje analizę Komisji dotyczącą wdrażania prawodawstwa w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa oraz dokonaną przez nią ocenę zastosowania dyrektyw w miejscach pracy; oczekuje dokonania przez Komisję oceny zastosowania pozostałych poszczególnych dyrektyw; zauważa zmniejszenie liczby wypadków w miejscu pracy jako pozytywny rezultat podejmowanych działań i fakt, że środki chroniące zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy przyczyniają się do poprawy warunków pracy oraz zwiększenia wydajności, konkurencyjności i zatrudnienia; ubolewa jednakże nad spóźnioną publikacją sprawozdania Komisji, gdyż krajowe sprawozdania z wykonania dyrektyw powinny były zostać przedłożone przez Państwa Członkowskie już w 1997 roku; wzywa do dokonania w przyszłych sprawozdaniach oceniających lepszego oszacowania zakresu, w jakim Państwa Członkowskie w praktyce stosują się do prawodawstwa z dziedziny zdrowia i bezpieczeństwa;
2. z zadowoleniem przyjmuje ogólne wnioski Komisji, uważa jednak, że konieczne są bardziej szczegółowe i systematyczne wytyczne dla przyszłej wspólnotowej strategii na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa; w związku z powyższym wzywa Komisję i Radę do rozważenia możliwości objęcia dyrektywą ramową również grup obecnie z niej wyłączonych, takich jak samozatrudnieni; podkreśla też potrzebę zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację w następujących sektorach: budownictwo, rybołówstwo i rolnictwo, jak również sektor zdrowotny; wzywa również Komisję do jak najszybszego przeprowadzenia oceny realizacji nowej strategii Wspólnoty na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy na lata 2002-2006;
3. z zadowoleniem przyjmuje plan Komisji dotyczący rozpoczęcia badań mających na celu analizę i ocenę wdrożenia w praktyce dyrektywy 91/383/EWG; popiera propozycję Komisji dotyczącą przedstawienia jednego sprawozdania obejmującego wykonanie w praktyce wszystkich dyrektyw we wszystkich 25 Państwach Członkowskich; wzywa Komisję do aktywnego promowania harmonizacji i większej porównywalności systemów gromadzenia danych, również w celu poprawy gromadzenia danych dotyczących właściwej oceny i kontroli ryzyka oraz danych na temat skutków outsourcingu, zlecania pracy podwykonawcom oraz zatrudnienia warunkowego;
4. za kluczowe zadanie uważa ulepszenie systemu statystycznego dotyczącego rejestrowania wypadków w miejscu pracy, ponieważ brak wiarygodnych i kompatybilnych statystyk utrudnia opracowanie wspólnotowych polityk i ich skuteczne promowanie, zwłaszcza po przystąpieniu 10 nowych Państw Członkowskich;
5. uważa, że Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy musi być w pełni zaangażowany w negocjacje i przygotowanie wspólnego sprawozdania, jak również poszczególnych raportów oraz że sprawozdania krajowe powinny powstać w wyniku trójstronnych konsultacji, co obecnie nie zawsze ma miejsce;
6. podkreśla ważną rolę partnerów społecznych, działających na mocy prawodawstwa krajowego jak i europejskiego, których zadaniem jest angażowanie się w dialog społeczny; wskazuje na potrzebę wzmocnienia kultury prewencji, włącznie w sposób bardziej intensywny do zakresu podstawowej edukacji, programów praktyk zawodowych oraz dalszej edukacji tematyki bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy,; wzywa też Komisję do stymulowania pomiędzy partnerami społecznymi dialogu społecznego dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa oraz wzywa Państwa Członkowskie do stymulowania w miejscach pracy dialogu społecznego dotyczącego środowiska pracy;
7. uważa, że dyrektywa 89/391/EWG [3] w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy zapewnia większe możliwości równego udziału pracowników i pracodawców w opracowywaniu strategii prewencyjnej umożliwiającej stałą poprawę warunków zdrowia i bezpieczeństwa; podkreśla potrzebę większej reprezentacji kobiet w organach kierujących związków zawodowych a także pracodawców, w celu zapewnienia, że ich potrzeby w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa będą brane pod uwagę i zostanie wprowadzona odpowiednia polityka zaspokajająca te potrzeby;
8. wzywa Komisję do bardziej szczegółowego zbadania stanu systemów prewencji w Państwach Członkowskich oraz do zgłoszenia propozycji, wraz z właściwymi władzami krajowymi, dotyczącej ramowego ujęcia spójnych krajowych polityk prewencyjnych w oparciu o ogólną strategię UE, traktując priorytetowo uregulowanie kwestii informowania pracowników;
9. wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia konkretnych działań mających na celu szersze zastosowanie odnośnych dyrektyw w sektorze MŚP i publicznym; potwierdza rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 23 października 2002 r. [4], popierającą opracowanie przewodników wskazujących, jak stosować istniejące dyrektywy, którym powinny towarzyszyć lepsze materiały szkoleniowe i informacyjne, zwłaszcza dla MŚP, w sektorach obarczonych wysokim ryzykiem oraz w sytuacjach, gdzie istnieją specyficzne stałe lub powtarzające się zagrożenia; uważa, że państwa członkowskie powinny być zachęcane do włączania do programów szkoleniowych dla MŚP tematyki dotyczącej zapobiegania ryzykom; wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do uwzględniania płci, wieku i czynników kulturowych, aby wdrażać prawodawstwo w sposób jednolity, skuteczny i adekwatny oraz by poświęcać szczególną uwagę dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność wiek bądź orientację seksualną;
10. zauważa, że poziom docierających do MŚP informacji, w szczególności tych dotyczących dyrektywy 89/391/EWG, jest niewystarczający i musi zostać poprawiony;
11. uważa, że finansowanie przez UE programów mających na celu poprawę ochrony pracowników, upowszechnianie informacji, udział, współpracę w dialogu społecznym dotyczącym zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy itp. w ogólnym ujęciu, a zwłaszcza w ramach MŚP i w odniesieniu do nich, powinno być zorganizowane w oparciu o prostsze procedury, a adekwatne finansowanie przewidywane w planach budżetowych na takie programy powinno być przyznane w odpowiednim czasie;
12. wzywa Państwa Członkowskie do zwiększenia liczby, jakości i uprawnień inspektoratów pracy oraz do podnoszenia i poszerzania zakresu kształcenia i kwalifikacji inspektorów pracy; zwraca się do Komisji o wsparcie działań Komitetu Głównych Inspektorów Pracy (Senior Labour Inspectors Committee (SILC)); uważa jednak, że zapobieganie zagrożeniom przemysłowym nie powinno opierać się tylko na roli odgrywanej przez inspektorów pracy, ale także na współpracy pomiędzy partnerami społecznymi, w szczególności między pracodawcami i pracownikami w miejscu pracy;
13. zwraca uwagę, że pomimo często podejmowanych i z dobrym skutkiem postępowań w sprawie naruszeń przepisów Wspólnoty, w pewnych Państwach Członkowskich nadal obserwuje się zaniedbania (np. dotyczące definicji możliwości i uprawnień personelu służb prewencyjnych, definicji spoczywających na pracodawcy i pracowniku zobowiązań dotyczących bezpieczeństwa, a także transpozycji różnych dyrektyw); wzywa Komisję do dalszego prowadzenia postępowań o naruszenie wobec Państw Członkowskich winnych zaniedbań;
14. podkreśla kluczowe znaczenie problematyki płci, tj. włączania kwestii związanych z płcią do działań i analiz w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, a także zauważa, że "Wspólnotowa strategia na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa" promuje włączenie zagadnienia płci do obszaru związanego ze zdrowiem i bezpieczeństwem w miejscu pracy; wzywa Państwa Członkowskie do systematycznego i skutecznego wdrażania i promowania tego zagadnienia;
15. podkreśla, że dyskryminacja kobiet na rynku pracy i w środowisku pracy ma wpływ na ich zdrowie i bezpieczeństwo; wzywa Państwa Członkowskie do wdrożenia dyrektywy 2002/73/WE [5], która ma na celu zlikwidowanie dyskryminacji i dotyczy w szczególności molestowania seksualnego oraz innych form dyskryminacji, w szczególności związanych z macierzyństwem; wzywa także Komisję do przeprowadzenia, po zakończeniu transpozycji do prawa krajowego, ilościowej i porównawczej oceny wprowadzonych przepisów ustawodawczych, a także do promowania wymiany i rozpowszechniania dobrych praktyk w tej dziedzinie;
16. wzywa Komisję do objęcia swoim programem działań specyficznych problemów dotyczących płci i napotykanych zarówno przez mężczyzn jak i kobiety, ze zwróceniem szczególnej uwagi na następujące kwestie:
(i) zajęcie się specyficznymi problemami związanymi ze zdrowiem i bezpieczeństwem,
(ii) zagrożenia związane z pracą i przewlekłe choroby psychospołeczne (takie jak wycieńczenie i depresja) spowodowane podwójnym obciążeniem kobiet i mężczyzn pracą zawodową i domową, lub ogromną presją na rynku pracy,
(iii) stres i przemoc, zastraszanie i molestowanie w miejscu pracy,
(iv) niedostateczna uwaga poświęcana tego typu problemom przez służby prewencyjne ds. kontroli jakości pracy,
(v) nieodpowiednie pod względem ergonomicznym warunki pracy;
17. zwraca uwagę na potrzebę przyspieszenia badań nad chorobami związanymi z pracą i zapobieganiem im, przyznając chorobom psychospołecznym należną im wagę, ale nie ograniczając jednakże wysiłków wyłącznie do tego typu chorób;
18. zauważa, że dyrektywy wspólnotowe w sprawie zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy nie obejmują pracy w gospodarstwie domowym lub pracy małżonków pomagających w przedsiębiorstwach rodzinnych, w szczególności w dziedzinie handlu, rzemiosła i rolnictwa; wzywa Komisję do podjęcia inicjatyw zmierzających do zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa wszystkich pracowników, szczególnie poprzez przedstawienie w końcu propozycji zmian, których Parlament Europejski domagał się w swoich rezolucjach z dnia 21 lutego 1997 r. [6] oraz z dnia 3 czerwca 2003 r. [7] w odniesieniu do dyrektywy 86/613/EWG [8];
19. wyraża głębokie zaniepokojenie zbyt wysoką liczbą wypadków wśród pracowników tymczasowych i zatrudnionych krótkoterminowo, która w niektórych Państwach Członkowskich jest co najmniej dwukrotnie wyższa od liczby wypadków dotykających pracowników zatrudnionych na stałe; wskazuje, że dyrektywa 91/383/EWG ustanawia ogólną zasadę, według której pracownicy tymczasowi mają takie same uprawnienia w kwestii ochrony zdrowia jak inni pracownicy, jednakże dyrektywa ta nie proponuje żadnego konkretnego mechanizmu, który zapewniłby wykonalność tej zasady w praktyce; wzywa Komisję do uzupełnienia tych braków; wzywa rządy Państw Członkowskich do jak najszybszego osiągnięcia porozumienia co do projektu dyrektywy Komisji w sprawie pracowników tymczasowych;
20. zauważa, że najnowsze dostępne dane [9] wskazują na zwiększenie się, chociaż niewielkie, liczby wypadków w sektorach, w których zatrudnione są głównie kobiety, wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zaproponowania nowych środków dotyczących konkretnych problemów, które kobiety napotykają w miejscu pracy; wzywa także Państwa Członkowskie do włączenia zagrożenia, na które narażone są kobiety podczas wykonywania zawodu, do wskaźników stosowanych przy monitorowaniu zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy (krajowe sprawozdania na temat wypadków, badania i opracowania naukowe);
21. wzywa Komisję do zapewnienia, by Państwa Członkowskie wdrażały konkretne środki prewencyjne konieczne dla ochrony pracowników służby zdrowia przed uszkodzeniami ciała spowodowanymi przez igły i inne ostre narzędzia medyczne, w związku z niebezpieczeństwem zakażenia mogącymi mieć skutki śmiertelne, spowodowanego czynnikami patogennymi przenoszonymi przez krew (grupa 3 czynników biologicznych); zauważa, że środki te powinny obejmować odpowiednie szkolenie, stosowanie bezpiecznych praktyk pracy i technologii medycznych obejmujących mechanizmy ochrony przed ostrymi narzędziami medycznymi, a także że stosowne wytyczne Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (FACTS 29, ISSN 1681-2123) powinny być wykorzystane do określenia minimalnego standardu ochrony; niemniej jednak uważa, że dyrektywa 2000/54/WE [10] także wymaga dalszej rewizji, by objąć konkretne zagrożenia wynikające z pracy z igłami i innymi ostrymi narzędziami medycznymi;
22. wzywa Komisję do zastosowania odpowiednich środków mających na celu zmniejszenie zagrożeń związanych z "nietypowymi" umowami o pracę;
23. podkreśla znaczenie i rozmiar niedawnego rozszerzenia i jest szczególnie zaniepokojony niskim niekiedy poziomem wdrożenia dyrektyw UE w nowych Państwach Członkowskich; zauważa także, że nowe Państwa Członkowskie miały bardzo mało czasu na transpozycję i wdrożenie w praktyce ustawodawstwa, gdyż musiały jednocześnie stawić czoła problemom związanym z gospodarczą i społeczną transformacją; uważa, że pracownikom w całej UE należy zapewnić przynajmniej taki poziom ochrony, jaki określono w dyrektywach;
24. zauważa, iż wysoki poziom ochrony pracowników doprowadzi do utraty konkurencyjności starych Państw Członkowskich w obrębie Wspólnoty, jeżeli nie zapewni się pełnego wdrożenia wspólnotowego dorobku prawnego w nowych Państwach Członkowskich oraz zastosowania w praktyce dyrektyw dotyczących ochrony zdrowia;
25. wzywa Komisję i Radę, aby nalegały na nieograniczone wdrażanie "acquis communautaire", początkowo poprzez wymianę dobrych praktyk i zwiększoną współpracę we wszystkich 25 Państwach Członkowskich oraz, w razie konieczności, do podejmowania odpowiednich środków w celu ich rzeczywistego wdrażania; nalega, by udzieliły one rzeczywistego wsparcia wszystkim Państwom Członkowskim, które nie zdołały wdrożyć wymaganych standardów, a w szczególności nowym państwom, poprzez udostępnienie im odpowiednich zasobów, wymianę dobrych praktyk i doświadczeń oraz wzmocnioną współpracę; w związku z powyższym wzywa Komisję, by we współpracy z Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy zbadała możliwość wprowadzenia otwartej metody koordynacji poświęconej wyłącznie zagadnieniom zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy;
26. wzywa Komisję do niezwłocznego przedstawienia planu działań wyszczególniającego dalsze kroki mające na celu rozwiązanie przynajmniej tych problemów, które zostały przedstawione w jej własnej analizie oraz do opracowania tak szybko, jak to będzie możliwe, średnio— i długoterminowej strategii w celu kontynuacji podjętych działań; wzywa także Komisję do zwrócenia większej uwagi na możliwość przedstawienia globalnego podejścia do ochrony zdrowia w miejscu pracy, do włączenia wszystkich rodzajów zagrożeń, takich jak stres, zastraszanie, molestowanie i przemoc, a jednocześnie z zadowoleniem przyjmuje środki, które Komisja już podjęła odnośnie molestowania seksualnego i stresu; wzywa także partnerów społecznych w Państwach Członkowskich do wypracowania własnych strategii, zarówno dwustronnych jak i na poziomie UE, w celu zwalczania zastraszania i przemocy w miejscu pracy oraz do wymiany doświadczeń w tej dziedzinie w oparciu o dobre praktyki;
27. zwraca się do Komisji o dostarczenie informacji o działaniach, jakie podejmuje ona w celu ukarania Państw Członkowskich niedostarczających w odpowiednim terminie informacji, które uprzednio zgodziły się dostarczać;
28. wyraża zaniepokojenie projektami dyrektyw w sprawie czasu pracy i usług, szczególnie w odniesieniu do intensyfikacji pracy i możliwości kontroli oraz nadmiernej elastyczności czasu pracy i niebezpieczeństw wynikających z zawierania indywidualnych umów dotyczących czasu pracy (opt-outs); wyraża swój sprzeciw wobec zmian regulacji w dziedzinie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które nie gwarantują równorzędnego poziomu ochrony dla wszystkich pracowników w UE;
29. podkreśla wysiłki Komisji mające na celu przedłożenie projektów legislacyjnych zmierzających do uproszczenia i racjonalizacji obowiązujących dyrektyw dotyczących ochrony zdrowia, poprawę ich efektywności oraz zmniejszenie kosztów dla przedsiębiorstw, wynikających z wdrożenia tych dyrektyw;
30. uważa, że odpowiedzialność w zakresie partnerstwa społecznego spoczywa zarówno na społeczeństwie jak i samym przedsiębiorstwie; wzywa pracodawców oraz związki zawodowe pracowników, aby zapewnili należyte wykonywanie prawodawstwa chroniącego pracownice, a w szczególności pomogli im godzić życie rodzinne z zawodowym; wzywa także partnerów społecznych do tworzenia sprzyjających warunków i odpowiedniego środowiska pracy dla kobiet w ciąży i matek karmiących;
31. uważa za niedopuszczalne, że trzy kraje nie wywiązały się z obowiązku przedstawienia sprawozdań z wykonania przepisów dotyczących umów o pracę na czas określony;
32. uważa, że nadal istnieje znaczne zapotrzebowanie na więcej konkretnych, obszerniejszych informacji i instrukcji oraz na pomoc techniczną dla firm;
33. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
[2] Dyrektywa Rady 91/383/EWG z dnia 25 czerwca 1991 r. uzupełniająca środki mające wspierać poprawę bezpieczeństwa i zdrowia w pracy pracowników pozostających w stosunku pracy na czas określony lub w czasowym stosunku pracy (Dz.U. L 206 z 29.7.1991, str. 19).
[3] Dyrektywa Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawę bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (Dz.U. L 183 z 29.6.1989, str. 1).
[4] Dz.U. C 300 E z 11.12.2003, str. 290.
[5] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniająca dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy (Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15).
[6] Dz.U. C 85 z 17.3.1997, str. 63.
[7] Dz.U. C 68 E z 18.3.2004, str. 90.
[8] Dyrektywa Rady 86/613/EWG z dnia 11 grudnia 1986 r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, oraz w sprawie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w okresie ciąży i macierzyństwa (Dz.U. L 359 z 19.12.1986, str. 56).
[9] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wdrażania w praktyce przepisów dyrektyw dotyczących bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy (COM(2004)0062).
Wypadki mają zwłaszcza miejsce w przemyśle włókienniczym i odzieżowym, handlu, naprawach, hotelarstwie i cateringu, usługach finansowych i administracji.
[10] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/54/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie czynników biologicznych w miejscu pracy (Dz.U. L 262 z 17.10.2000, str. 21).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0057
Togo
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Togo
Parlament Europejski,
- uwzględniając Deklarację Prezydencji, złożoną w imieniu UE dnia 9 lutego 2005 r., w sprawie sytuacji politycznej w Togo po śmierci prezydenta Eyademy,
- uwzględniając oświadczenie współprzewodniczących Wspólnego Zgromadzenia AKP-UE z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie wydarzeń w Togo po śmierci prezydenta Eyademy w dniu 5 lutego 2005 r.,
- uwzględniając deklaracje ECOWAS, Unii Afrykańskiej i licznych przywódców afrykańskich w sprawie sytuacji w Togo,
- uwzględniając Deklarację Międzynarodowej Organizacji Frankofonii,
- uwzględniając Afrykańską Kartę Praw Człowieka i Narodów,
- uwzględniając art. 65 konstytucji Togo przewidujący, że "w przypadku śmierci Prezydenta Republiki jego funkcję przejmuje czasowo Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego",
- uwzględniając art. 76 Konstytucji stanowiący, że "pełnienie funkcji członka rządu wyklucza sprawowanie mandatu parlamentarnego",
- uwzględniając art. 144 Konstytucji stanowiący, że "w okresie zastępstwa nie może być uruchomiona żadna procedura rewizji",
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że po nagłym zgonie prezydenta Gnassingbe Eyademy dnia 5 lutego 2005 roku po 38 latach sprawowania władzy, siły zbroje Togo umieściły na stanowisku Prezydenta jego 39-letniego syna Faure Gnassingbe;
B. mając na uwadze, że zgodnie z konstytucją tego kraju, władzę powinien przekazana Fambare Ouattara Natchaba, Przewodniczącemu Zgromadzenia Narodowego Togo, którego rola polegałaby na zorganizowaniu w ciągu 60 dni wyborów prezydenckich;
C. mając na uwadze, że Zgromadzenie Narodowe Togo, zdominowane przez partię Eyademy Zrzeszenie Ludu Togo (RTP), zostało zwołane w trybie pilnym dnia 6 lutego 2005 roku aby z mocą wsteczną uprawomocnić objęcie władzy przez F. Gnassingbe i dokonać poprawek w konstytucji kraju umożliwiających mu rządy w ciągu kolejnych trzech lat i dokończenie w ten sposób kadencji jego zmarłego ojca;
D. zważywszy, że pomimo przywrócenia przez Zgromadzenie Narodowe dawnej konstytucji obowiązującej przed śmiercią ojca, Faure Gnassingbé nie zareagował na międzynarodowe wezwania do dymisji, aby umożliwić w ten sposób osobie pełniącej obowiązki Prezydenta efektywne zorganizowanie wyborów prezydenckich w przewidzianym przez konstytucję terminie 60 dni;
E. zważywszy, że Unia Europejska nie uzna ważności żadnych wyborów zorganizowanych w czasie sprawowania mandatu przez nielegalnego, wyłonionego na drodze zamachu stanu, prezydenta;
F. mając na uwadze, że głowy państw ECOWAS, na posiedzeniu w Niamey (Niger) dnia 9 lutego 2005 r., stanowczo potępiły interwencję wojska jako zamach stanu mający na celu uczynienie Faure Gnassingbe Prezydentem, potępiły następnie manipulowanie konstytucją przez Zgromadzenie Narodowe, oraz zażądały, aby władze togijskie przywróciły dawne brzmienie konstytucji, co umożliwi przeprowadzenie wyborów prezydenckich w ciągu dwóch miesięcy, grożąc w przeciwnym razie sankcjami;
G. zważywszy oświadczenia Przewodniczącego Komisji Unii Afrykańskiej, Alphy Oumara Konarégo, zdaniem którego "Unia Afrykańska nie może poprzeć przejęcia władzy siłą";
H. zważywszy, że Międzynarodowa Organizacja Frankofonii zdecydowanie potępia ten zamach stanu i podjęła decyzję o zawieszeniu członkostwa Togo we wszystkich swoich instancjach, jak również wielostronnej współpracy z tym krajem, z wyłączeniem programów przynoszących bezpośrednio pomoc ludności cywilnej oraz tych, które mogą wspomóc przywrócenie demokracji;
I. mając na uwadze, że współpraca WE z Togo została zawieszona w 1993 r.;
1. potępia interwencję wojskową jako zamach stanu przeprowadzony celem objęcia stanowiska prezydenta Togo przez Faure Gnassingbe, w miejsce przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego, Fambare Ouattara Natchaba;
2. wnosi o natychmiastową dymisję Faurego Gnassingbé;
3. przyjmuje do wiadomości rewizję konstytucji z dnia 21 lutego 2005 roku, ale podkreśla, że powrót do porządku konstytucyjnego nastąpi jedynie wówczas, gdy przewodniczący Zgromadzenia, F.O. Natchaba, zostanie mianowany tymczasowym prezydentem i zorganizuje wybory, zgodnie z konstytucją Togo;
4. z zadowoleniem wita sankcje zastosowane przez ECOWAS wobec Togo po 10 dniach bezowocnych wysiłków mediacyjnych; zastosowane sankcje to wykluczenie Togo z ECOWAS, odwołanie ambasadorów oraz zakaz handlu bronią i wydawania wiz;
5. przyjmuje z zadowoleniem zmierzające w tym samym kierunku deklaracje i decyzje ONZ, Unii Afrykańskiej, Unii Europejskiej i Międzynarodowej Organizacji Frankofonii;
6. wzywa togijskie Zgromadzenie Narodowe i pozostałe władze do podjęcia natychmiastowych kroków celem rozwiązania sytuacji i zapewnienia, że wolne i uczciwe wybory, z pełnym udziałem obserwatorów międzynarodowych, odbędą się w ciągu dwóch najbliższych miesięcy, zgodnie z konstytucją;
7. ponownie wyraża przekonanie, że powrót do legalności konstytucyjnej nastąpi poprzez podjęcie dialogu przez siły polityczne Togo i wspólnie uzgodnioną rewizję ordynacji wyborczej dla przeprowadzenia wolnych, przejrzystych i demokratycznych wyborów;
8. potępia decyzję o zakazie wszelkich publicznych demonstracji w ciągu dwóch miesięcy, zamknięcie 8 prywatnych stacji telewizyjnych i radiowych, oraz nadmierne naciski armii na niezależne media i dziennikarzy w sprawie kształtu relacji z wydarzeń w Togo; wzywa siły zbrojne Togo do pozostania w koszarach i do powstrzymania się od działań, które mogłyby spowodować dalsze niepokoje;
9. wnosi o zagwarantowanie prawa do pokojowych manifestacji i prowadzenia kampanii wyborczej, a także o osądzenie i skazanie sprawców zabójstw i innych pogwałceń praw człowieka dokonanych wobec demonstrantów, którzy sprzeciwili się wojskowemu zamachowi stanu;
10. przypomina, że samozwańcze władze togijskie muszą wziąć pełną odpowiedzialność za jakiekolwiek fizyczne ataki na obywateli, a w szczególności na przedstawicieli opozycji, obrońców praw człowieka i dziennikarzy;
11. zwraca się do Komisji z prośbą o ponowne wszczęcie negocjacji w sprawie stopniowego podjęcia współpracy dopiero po przeprowadzeniu wolnych i przejrzystych wyborów prezydenckich i powszechnych;
12. zwraca się do Komisji z prośbą o zaproponowanie sankcji wobec sprawców zamachu stanu;
13. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Sekretarzom Generalnym ONZ, Unii Afrykańskiej i ECOWAS, Współprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia AKP-UE oraz prezydentowi, rządowi i Zgromadzeniu Narodowemu Togo.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0058
Nepal
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Nepalu
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Nepalu,
- uwzględniając deklaracje Unii Europejskiej w sprawie królewskiego przewrotu w Nepalu w dniu 3 lutego 2005 r.,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że dnia 1 lutego 2005 roku król Gyanendra niekonstytucyjną decyzją zdymisjonował rząd, przejął bezpośrednią władzę i ogłosił stan wyjątkowy,
B. mając na uwadze, że poprzez pogwałcenie kluczowych części konstytucji chroniących podstawowe prawa i swobody, umieszczenie czołowych liderów partyjnych w areszcie domowym, zatrzymanie tysięcy działaczy politycznych, bojowników o prawa człowieka, dziennikarzy i związkowców, narzucenie cenzury mediów oraz odcięcie wszystkich linii komunikacyjnych, za sprawą zamachu stanu w kraju w rzeczywistości wprowadzono stan wojenny,
C. zaniepokojony faktem, iż Nepal zaliczany jest do najbiedniejszych państw Azji, w którym blisko 40 % obywateli z dwudziestotrzymilionowego społeczeństwa żyje w warunkach poniżej granicy ubóstwa, oraz tym, że konflikt ma druzgocący wpływ na już i tak niewiarygodnie biedną ludność wiejską,
D. mając na uwadze, że w styczniu 2005 roku rząd Nepalu wydał nakaz zamknięcia Tybetańskiego Biura Uchodźców (TRWO) w Katmandu, udzielającego pomocy humanitarnej tybetańskim uciekinierom z ramienia Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR),
1. stanowczo potępia akt przejęcia władzy przez króla Gyanendrę w dniu 1 lutego 2005 roku, pociągający za sobą falę samowolnych aresztowań, cenzury i ogólnych represji, a także pogwałcenia podstawowych praw konstytucyjnych, w tym wolności zgromadzeń i swobodnego wyrażania poglądów, prawa do informacji i prywatności oraz zakazu samowolnego zatrzymywania;
2. podkreśla, iż jakiekolwiek poszukiwanie rozwiązań militarnymi środkami jedynie doprowadzi do spotęgowania i przedłużenia cierpień ludu nepalskiego, oraz wyraża głębokie przekonanie, że negocjowanie rozwiązań w oparciu do demokratyczne wartości stanowi jedyny sposób osiągnięcia trwałego rozwiązania obecnego konfliktu; zaleca, aby neutralna trzecia strona, jak np. ONZ lub Wysoki Przedstawiciel UE, Javier Solana, została zaproszona do sprawowania funkcji arbitra w tych negocjacjach;
3. wzywa króla Gyanendrę do zniesienia stanu wyjątkowego oraz przywrócenia podstawowych swobód, a następnie wzywa wszystkie partie do współpracy w dążeniu do ponownego ustanowienia demokracji parlamentarnej oraz rozpoczęcia procesu rozwiązywania konfliktu zbrojnego;
4. przyjmuje z zadowoleniem zwolnienie niektórych więźniów politycznych, jednak pozostaje głęboko zaniepokojony faktem, iż inni polityczni liderzy, studenci oraz działacze praw człowieka pozostają w więzieniach lub aresztach domowych od czasu królewskiego przewrotu;
5. podkreśla, iż cenzura prasy oraz przecięcie komunikacji ze światem zapobiega poddaniu działań armii kontroli publicznej i naraża Nepal na zwiększone ryzyko nadużyć, a także wzywa do pełnego przywrócenia wolności mediów i komunikacji;
6. wyraża swoje głębokie zaniepokojenie wysoką liczbą przypuszczalnie bezprawnych zabójstw, szerzącym się torturom, bezkarnością oraz innymi przypadkami łamania praw człowieka tak przez siły bezpieczeństwa, jak i maoistów, i zwraca się do obu stron konfliktu, aby podpisały porozumienia w sprawie poszanowania praw człowieka jako pierwszy z kroków do zahamowania podżeganej gwałtem paniki oraz niepokoju wśród ludności;
7. wzywa do zawieszenia wszelkiej pomocy udzielanej przez wojsko;
8. wzywa Radę, aby do czasu przywrócenia demokracji w Nepalu, nałożyła rozsądne sankcje wymierzone przeciwko będącym u władzy elitom w rządzie i wśród wojskowych;
9. wzywa Unię Europejską do zrewidowania swej pomocy udzielanej Nepalowi oraz do poddania ścisłej weryfikacji docelowych adresatów pomocy wysyłanej do Nepalu, aby upewnić się, że służy ona swemu podstawowemu celowi złagodzenia nędzy, a także do zajęcia się ukrytymi przyczynami konfliktu w kraju oraz do finansowania programów zmierzających do rozwiązywania konfliktów;
10. wzywa Radę i Komisję, aby poparły rezolucje w sprawie Nepalu podczas 61 sesji Komisji Praw Człowieka ONZ, oraz wzywa ową Komisję Praw Człowieka ONZ, aby podczas swego posiedzenia w marcu 2005 r. w Genewie powołała specjalnego sprawozdawcę w celu monitorowania przestrzegania praw człowieka w Nepalu;
P6_TA(2005)0059
Trybunał Specjalny dla Sierra Leone — sprawa Charlesa Taylora
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone: sprawa Charlesa Taylora
Parlament Europejski,
- uwzględniając Specjalny Trybunał dla Sierra Leone, utworzony w drodze porozumienia pomiędzy ONZ i rządem Sierra Leone zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1315 z dnia 14 sierpnia 2000 r. w celu osądzenia osób oskarżonych o zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości i pogwałcenia prawa międzynarodowego popełnione w Sierra Leone,
- uwzględniając prawo międzynarodowe, w szczególności Konwencje Genewskie i Protokół Dodatkowy II dołączony do tychże konwencji w sprawie zbrodni wojennych,
- uwzględniając pełne porozumienie pokojowe zawarte w Akrze (Ghana) dnia 18 sierpnia 2003 r. w celu zakończenia trwającego ponad 14 lat wewnętrznego konfliktu zbrojnego w Liberii,
- uwzględniając Porozumienie z Cotonou pomiędzy WE i państwami AKP, w tym Nigerii i Liberii, oraz zobowiązanie się stron Porozumienia do zachowania pokoju, bezpieczeństwa i stabilności, poszanowania praw człowieka, zasad demokratycznych i państwa prawa,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że Charles Taylor, były prezydent Liberii, sprawował autorytarne rządy w Liberii od 1997 r. aż do wybuchu wojny domowej,
B. zważywszy, że 14 lat przemocy i zbrodniczych rządów w Liberii spowodowały ogromne cierpienie ludzkie, w szczególności wśród ludności cywilnej, jak również poważne naruszenia praw człowieka, masowe przesiedlanie ludności i załamanie struktur społecznych i gospodarczych,
C. zważywszy, że konflikt w Liberii przyczynił się również do znacznej destabilizacji całego podregionu Afryki Zachodniej, powodując kryzys humanitarny o tragicznym wymiarze,
D. zważywszy, że dnia 7 marca 2003 r. Charles Taylor został postawiony w stan oskarżenia przez Prokuratora Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone za 17 przypadków zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych, w tym morderstwa, okaleczenia, gwałt, niewolnictwo seksualne i wcielanie do wojska dzieci,
E. zważywszy, że Taylor nadal przebywa w Nigerii, powołując się na immunitet przysługujący głowie państwa chroniący przed postępowaniem sądowym, pomimo faktu, że dnia 31 maja 2004 r. Izba Apelacyjna Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone odrzuciła wniosek Charlesa Taylora o skorzystanie z immunitetu,
F. zważywszy, że rząd Nigerii odegrał istotną rolę, pomagając w zakończeniu wojny domowej w Liberii; zważywszy, że Charles Taylor przyjął propozycję azylu skierowaną przez rząd Nigerii 6 lipca 2003 r.,
G. zważywszy, że w październiku 2003 r. Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych wyraziła zaniepokojenie z powodu starań Charlesa Taylora podejmowanych z wygnania, mających na celu destabilizację Liberii i Afryki Zachodniej, tym samym łamiąc wcześniejsze porozumienie z Nigerią, która udzieliła mu azylu, zgodnie z którym zobowiązał się on do powstrzymywania się od jakiegokolwiek udziału w życiu politycznym Liberii,
H. zważywszy, że w sierpniu 2004 r., Rada Bezpieczeństwa ONZ nałożyła zakaz podróżowania na obecnych urzędników liberyjskich z powodu ich domniemanej roli jako posłańców Charlesa Taylora w Nigerii,
I. zważywszy, że we wrześniu 2004 r. Specjalny Przedstawiciel Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych zeznał przed Radą Bezpieczeństwa ONZ, że "cień Charlesa Ghankaya Taylora nadal unosi się nad Liberią; jeśli nie zostanie on postawiony przed Trybunałem Specjalnym dla Sierra Leone, wielu zwykłych Liberyjczyków będzie wątpić w trwałość procesu pokojowego",
J. zważywszy, że poza dobrowolnymi wpłatami Państw Członkowskich UE w wysokości ponad 30 milionów USD na rzecz stworzenia i funkcjonowania Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone, Unia Europejska również wsparła Trybunał Specjalny dla Sierra Leone kwotą w wysokości 800.000 EUR,
K. zważywszy, że wybory w Liberii przewidziane są obecnie na październik 2005 r., a ich wynik może zostać podyktowany bardziej strachem przed powrotem Charlesa Taylora niż nadzieją na przyszłość,
L. zważywszy, że pokój i stabilność w państwach Unii Rzeki Mano, skupiającej Liberię, Sierra Leone i Gwineę, okazały się niepodzielne, a zagrożenie w jednym państwie unicestwi szansę na pozytywny rozwój we wszystkich,
M. zważywszy, że Charles Taylor pozostaje zagrożeniem dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa oraz podważa wysiłki europejskie mające na celu wspieranie trwałego pokoju i rozwoju w Afryce Zachodniej,
N. zważywszy, że bezkarność Taylora podważyłaby prawo międzynarodowe, byłaby zniewagą wobec niezliczonych ofiar i postawiłaby pod znakiem zapytania zaprowadzenie trwałego pokoju w tym regionie, opartego na rządach prawa,
O. zważywszy, że ludność Sierra Leone ma prawo dochodzenia sprawiedliwości w sprawie Charlesa Taylora w uczciwym procesie przed Trybunałem Specjalnym dla Sierra Leone,
P. zważywszy, że prawo międzynarodowe jasno stanowi, że zbrodniarze wojenni muszą zostać bezwarunkowo postawieni przed sądem, a państwa są zobowiązanie do ekstradycji osób podejrzanych o popełnienie zbrodni wojennych,
Q. zważywszy, że w komunikacie Komitetu Wykonawczego UNHCR w sprawie klauzul wyłączających Konwencji Genewskich wyraźnie stwierdzono, że "jeśli ochrona, jaką zapewnia prawo uchodźcze byłaby przyznawana sprawcom poważnych wykroczeń, stosowanie międzynarodowej ochrony byłoby w bezpośrednim konflikcie z prawem krajowym i międzynarodowym oraz zaprzeczałoby humanitarnemu i pokojowemu charakterowi idei azylu",
R. zważywszy, że Nigeria ratyfikowała Konwencję Genewską, która stanowi, że osobom, które popełniły zbrodnie wojenne nie można przyznać statusu uchodźcy,
1. wzywa rząd Nigerii do działania we wspólnym interesie procesu pokojowego Liberii i na rzecz wsparcia rządów prawa poprzez oddanie Charlesa Ghankaya Taylora pod jurysdykcję Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone;
2. wzywa Radę Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych do rozpatrzenia tej kwestii w trybie pilnym;
3. wzywa ONZ, UE i Państwa Członkowskie do wywarcia międzynarodowego nacisku w celu ekstradycji Charlesa Taylora;
4. z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu tymczasowego Liberii o zamrożeniu aktywów byłego prezydenta Charlesa Taylora i jego współpracowników;
5. wzywa UE do dalszego wspierania porozumienia pokojowego z 2003 r. pomiędzy trzema walczącymi frakcjami w Liberii i nadchodzących wyborów prezydenckich i parlamentarnych przewidzianych na październik 2005 r.;
6. domaga się, aby wszystkie państwa w tym regionie powstrzymały się od jakichkolwiek działań, które mogłyby przyczynić się do niestabilności w krajach sąsiadujących;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich UE, Głównemu Prokuratorowi Trybunału Specjalnego dla Sierra Leone, Współprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE, Unii Afrykańskiej, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, Sekretarzowi Generalnemu ECOWAS, a także rządom Liberii i Nigerii.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0064
Działalność Europejskiego Banku Inwestycyjnego
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sprawozdania z działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego za rok 2003 (2004/2187(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 266 i 267 Traktatu WE, ustanawiające Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz Protokół w sprawie Statutu Europejskiego Banku Inwestycyjnego stanowiący załącznik do Traktatu,
- uwzględniając decyzję Konferencji Przewodniczących z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie organizacji corocznej debaty na temat priorytetów w dziedzinie pożyczek, sprawozdania rocznego oraz wytycznych EBI, pod przewodnictwem komisji przedmiotowo właściwej,
- uwzględniając sprawozdanie z działalności grupy EBI za rok 2003, plan działalności tejże grupy na lata 2004-2006, sprawozdanie roczne za rok 2003 Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI), sprawozdania roczne Komitetu weryfikacyjnego za rok budżetowy 2003 oraz odpowiedzi komitetu zarządzającego, jak również przesłuchanie Prezesa EBI przez komisję przedmiotowo właściwą z dnia 23 listopada 2004 r.,
- uwzględniając deklarację w sprawie zarządzania EBI z dnia 2 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając uwagi znajdujące się w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego za rok 2003,
- uwzględniające porozumienie o współpracy WE-EBI ze stycznia 2000 r.,
- uwzględniając konkluzje prezydencji Rady Europejskiej z Lizbony z 23 i 24 marca 2000 r., Rady Europejskiej z Goeteborga z 15 i 16 czerwca 2001 r. oraz Rady Europejskiej z Brukseli z dnia 12 i 13 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając rezolucję z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie sprawozdania z działalności za rok 2002 Europejskiego Banku Inwestycyjnego [1],
- uwzględniając art. 112 ust. 2 oraz art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0032/2005),
A. uwzględniając, że EBI jest bankiem publicznym, powołanym przez Traktat WE jako uprzywilejowana instytucja finansowa, której zadaniem jest realizowanie zamierzeń Unii Europejskiej poprzez własne inwestycje i te, które swą działalnością katalizuje; oraz że wkład EBI w te zamierzenia został potwierdzony przez spotkania Rady Europejskiej z Lizbony i Goeteborga; zważywszy, że powyższe spotkania Rady określiły szeroki zakres tych zamierzeń, tj. konkurencyjną gospodarkę, która opiera się na wiedzy i spójności społecznej, przestrzegającą lokalnych i światowych ograniczeń środowiskowych,
B. uwzględniając, że podczas wspomnianych spotkań Rady, Unia podjęła się zadania stworzenia opartej na wiedzy najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej na świecie gospodarki, w której trwały rozwój gospodarczy prowadzi do większej ilości i lepszych miejsc pracy, stabilnej spójności społecznej i poszanowania wymogów ochrony środowiska; oraz że ten cel pociąga za sobą poważne inwestycje; uwzględniając, że znaczenie EBI zostało potwierdzone, zwłaszcza w związku z wdrożeniem "inicjatywy wzrostu"; oraz że Parlament Europejski podkreślił również jak ważne jest finansowanie z własnych funduszy ryzyka kapitałowego, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz kapitału ludzkiego,
C. uwzględniając istnienie znacznych rozbieżności w zakresie popytu i przyznawania środków małym i średnim przedsiębiorstwom w różnych Państwach Członkowskich,
D. uwzględniając, że pożyczki przyznane w 2003 r. wynosiły 46,6 miliarda EUR, w tym 37,3 miliarda EUR dla państw członkowskich Unii (80 %), 5,7 miliarda EUR dla państw kandydujących lub będących na drodze do akcesji, 3,6 miliarda EUR dla państw partnerskich, w tym 2,1 miliarda EUR dla państw w ramach partnerstwa euro-śródziemnomorskiego oraz 0,5 miliarda EUR dla państw AKP oraz KTZ, a około 40% tych pożyczek zostało przyznanych poprzez banki pośredniczące,
E. uwzględniając, że znaczenie EBI w ramach instytucjonalnych Unii oraz ilość środków, pochodzących w części z budżetu Unii, którymi bank zarządza i które katalizuje, uzasadniają dialog, który bank prowadzi z Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, a także ocenę przeprowadzaną przez Trybunał Obrachunkowy (w odniesieniu do funduszy Unii) i przez Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF),
F. mając na uwadze, iż EBI spełnia ważną rolę i stanowi instrument zwiększający w mobilizowaniu innych źródeł finansowania, sprzyjając uczestniczeniu sektora prywatnego i rozdziałowi ryzyka, szczególnie poprzez instrumenty kapitału ryzyka i przyznawania gwarancji,
1. z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie z działalności EBI za rok 2003, jak również ogólną poprawę przejrzystości w przekazywaniu informacji obywatelom oraz jakości stosunków nawiązanych z EBI.
Cele
2. zwraca się z prośbą do EBI o dalsze aktywne wsparcie dla wdrożenia strategii określonej przez Rady Europejskie z Lizbony i Goeteborga, zwłaszcza poprzez inicjatywę "Innowacje 2010" i Inicjatywę Wzrostu, finansując programy dotyczące infrastruktury i projekty w dziedzinie badań i rozwoju oraz sprzyjając inwestycjom publicznym i prywatnym; postuluje, aby EBI podjął ściślejszą współpracę z Komisją i Europejskim Bankiem Centralnym w celu zdefiniowania norm ostrożnościowych pozwalających na rozwój odpowiednich pożyczek bez naruszania trwałości długu publicznego Państw Członkowskich;
3. zachęca EBI do przyznania pierwszeństwa finansowaniu sieci transeuropejskich; popiera decyzję EBI dotyczącą zwiększenia inwestycji w sektor energii odnawialnych oraz potraktowania redukcji emisji gazów powodujących efekt cieplarniany jako elementu podstawowego w wyborze projektów, którym przyznane zostaną pożyczki;
4. z zadowoleniem przyjmuje rozwój przez EBI pożyczek dla małych przedsiębiorstw; zwraca się do EBI o poświęcenie uwagi sektorowi gospodarki społecznej oraz "usług lokalnych", które ze względu na rozwój demograficzny są niezwykle istotne, dla zapewnienia optymalnego poziomu uczestnictwa w życiu aktywnym oraz spójności społecznej;
5. wzywa EBI do wzmocnienia systemu przyznawania pożyczek na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw w państwach członkowskich, które plasują się na końcu listy pożyczkobiorców EBI, tak by zniwelowane zostały znaczne rozbieżności istniejące pomiędzy Państwami Członkowskimi;
6. zwraca uwagę na ustanowiony przez ONZ Międzynarodowy Rok Mikrokredytów i zachęca EBI do włączenia tegoż w ramy programu na rok 2005;
7. zachęca EBI do przyjęcia serii szczegółowych zasad określających kryteria ilościowe oceny projektów, które są mu przekazywane, a także systematyczną analizę otrzymanych wyników w sposób pozwalający na oszacowanie jego rzeczywistego wkładu w Strategię Lizbońską;
8. uznaje wpływ gospodarczy i społeczny działalności EBI na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw i na poziom zatrudnienia, lecz zachęca EBI do zwiększenia tego wpływu poprawiając struktury administracyjne dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do kapitału ryzyka oraz ułatwiając dostęp do działalności Banku ze strony lokalnych i regionalnych partnerów finansowych.
Kryteria i ocena
9. z zadowoleniem przyjmuje postępy EBI osiągnięte w ciągu ostatnich lat w selekcyjnym określaniu finansowanych projektów w ramach celów Unii; wzywa EBI do dokładnego zdefiniowania kryteriów oraz do rygorystycznej oceny rezultatów w odniesieniu do celów;
10. stanowczo wzywa do zredukowania ogromnych obciążeń administracyjnych nałożonych na małe i średnie przedsiębiorstwa oraz banki, tak by mogły one w większym stopniu korzystać ze środków EFI; wzywa również do zwrócenia szczególnej uwagi na Inicjatywę "Innowacje 2010" i w związku z tym do obniżenia progów stosowanych przy projektach;
11. uznaje chęć EBI do przyczynienia się do Strategii Lizbońskiej, podkreśla ważną rolę odgrywaną przez EBI poprzez Inicjatywę "Innowacje 2010" i zachęca EBI do skonsolidowania jego dążenia do stania się motorem finansowym modernizacji Unii, przede wszystkim wspierając badania naukowe — szczególnie sektory związane z najnowszymi technologiami;
12. wzywa EBI, aby podczas interwencji poza Unią, Bank określał kryteria tych interwencji, poza bardzo ogólnym mandatem Komisji, opierając się na zaleceniach Parlamentu Europejskiego związanych ze współpracą oraz zaleceniach Banku Światowego i innych banków rozwoju;
13. popiera wysiłki EBI mające na celu optymalizację wspólnej koordynacji z Komisją poprzez Wspólną Grupę Roboczą; wnioskuje o sformalizowanie tej koordynacji i jej rozszerzenie również na Parlament Europejski;
14. zwraca się z prośbą do EBI o przeprowadzenie bardziej dogłębnego badania rzeczywistego wkładu inwestycji Unii i EBI w rozwój regionalny oraz o wdrożenie odpowiednich wskaźników, jak to zaleca departament oceny operacji Banku;
15. zaleca EBI coraz dokładniejsze definiowanie kryteriów końcowego przyznawania pożyczek globalnych oraz zwraca się do EBI o wdrożenie przejrzystej procedury kontroli i oceny wykorzystania pożyczek przez banki pośredniczące, co umożliwi przede wszystkim weryfikację rzeczywistych korzyści płynących z pożyczek EBI dla odbiorców końcowych; jest zdania, iż EBI winien podjąć aktywne działania z zakresu monitoringu pożyczek globalnych oraz, jeżeli zajdzie taka potrzeba, usprawnić ich promocję i system ich udzielania;
16. zwraca się do Trybunału Obrachunkowego o zapewnienie, że warunki związane z udzielanymi przez EBI pożyczkami lub też subwencjami, do których przyznawania na rzecz różnorakich projektów jest on uprawniony, nie skłaniają niektórych beneficjentów do pośredniego korzystania z nienależnych im subwencji w sytuacji, gdy mogliby oni korzystać z finansowania rynkowego; w tym celu zachęca EBI do przyznania Trybunałowi Obrachunkowemu pełnego dostępu do niezbędnych informacji, w tym również, w odnośnym przypadku, do informacji handlowych o charakterze poufnym oraz do informacji sensytywnych z rynkowego punktu widzenia.
Przejrzystość i odpowiedzialność
17. z zadowoleniem przyjmuje osiągnięte przez EBI postępy w dialogu ze społeczeństwem oraz organizacjami pozarządowymi, jak również opublikowanie własnych sprawozdań na temat ochrony środowiska i oceny społecznej wdrożonych projektów w krajach rozwijających się;
18. zaleca rozwinięcie w nowych Państwach Członkowskich specjalnej kampanii informacyjnej dotyczącej działalności EBI z zakresu obsługi małych i średnich przedsiębiorstw;
19. zdecydowanie popiera projekty w sprawie przejrzystości przyjęte przez Radę Administracyjną dnia 15 czerwca 2004 r.; jest zdecydowany aktywnie uczestniczyć w procedurze konsultacji przewidzianej przez to sprawozdanie, w powiązaniu z wdrożeniem Konwencji Narodów Zjednoczonych o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus); podkreśla wagę uwzględnienia wniosków, które zostaną sformułowane w ramach tej konsultacji przez instytucje i organizacje pozarządowe;
20. jest zdania, że więcej uwagi należy poświęcić poprawie kontroli księgowej EBI, w zgodzie z zaleceniami sprawozdań rocznych Komitetu ds. Kontroli oraz Departamentu ds. oceny operacji; wyraża przekonanie, że Parlament Europejski powinien zostać włączony w ten proces;
21. przyjmuje z zadowoleniem, w obliczu powtarzających się w prasie oskarżeń na temat możliwego konfliktu interesów w kierownictwie EBI, że dostarczył on szczegółowych w tej sprawie informacji, po przyjęciu przez właściwą komisję wspomnianego sprawozdania (A6-0032/2005); z zadowoleniem przyjmuje zmiany w statucie i regulaminie wewnętrznym EBI wprowadzone po 1 maja 2004 r. w dziedzinie zarządzania przy okazji rozszerzenia Unii Europejskiej o dziesięć nowych Państw Członkowskich; wyraża swoją aprobatę dla opublikowania na stronach internetowych EBI całości kodeksu postępowania mającego zastosowanie wobec jego organów decyzyjnych;
22. zwraca się z prośbą do EBI, aby Bank nadal co roku przekazywał Parlamentowi Europejskiemu i obywatelom syntezę działań przeprowadzonych dla ulepszenia jego działania, zgodnie z powyższą rezolucją z dnia 22 kwietnia 2004 r. przyjętą odpowiednio przez Parlament Europejski; uznaje jednakże, iż konieczne jest kontynuowanie refleksji na temat środków na rzecz poprawy kontroli EBI w zakresie wykorzystywania środków własnych, bądź w zakresie środków, które są mu przekazywane w ramach budżetu Unii;
***
23. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również EBI.
[1] Teksty przyjęte, P5_TA(2004)0371.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0065
Prace Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP — UE w 2004 r.
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie prac Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w 2004 r. (2004/2141(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Cotonou dnia 23 czerwca 2000 r. (Umowa z Cotonou) [1], która weszła w życie dnia 1 kwietnia 2003 r.,
- uwzględniając Regulamin Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE (WZP) zmieniony ostatnio w Hadze dnia 25 listopada 2004 r. [2],
- uwzględniając rezolucje i deklarację przyjęte przez Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE podczas siódmej sesji w Addis Abebie (Etiopia), w dniach 16- 19 lutego 2004 r. [3] w sprawie:
- umów o partnerstwie gospodarczym: trudności i perspektyw,
- zapobiegania konfliktom i ich rozwiązywania oraz zapewnienia trwałego pokoju,
- chorób związanych z ubóstwem oraz zdrowia reprodukcyjnego w krajach AKP,
- bawełny i innych towarów: problemów napotykanych przez państwa AKP,
- szkód powodowanych przez huragany na Pacyfiku, Oceanie Indyjskim i Karaibach oraz konieczności szybkiego reagowania na klęski żywiołowe,
- uwzględniając rezolucje przyjęte przez WZP podczas ósmej sesji w Hadze (Holandia) w dniach 22- 25 listopada 2004 r. [2] w sprawie:
- dialogu politycznego (art. 8 Umowy z Cotonou),
- pomocy żywnościowej i bezpiecznej żywności,
- sytuacji w Darfurze,
- szkód spowodowanych przez huragany na Karaibach,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 314/2004 z dnia 19 lutego 2004 r. dotyczące niektórych środków ograniczających w odniesieniu do Zimbabwe [4],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju (A6-0044/2005),
A. mając na uwadze, że WZP stanowi wzór współpracy i rozwoju na świecie i w znacznym stopniu przyczynia się do rozpoczęcia dialogu między Północą a Południem opartego na równych prawach,
B. mając na uwadze, że utworzenie stałych komisji przyczyniło się do historycznej ewolucji Zgromadzenia w kierunku autentycznego zgromadzenia parlamentarnego,
C. mając na uwadze, że w 2004 r. przeprowadzono cztery wspólne misje: do Erytrei w dniach 22-25 stycznia, w celu obserwacji wyborów w Malawi w dniach 18-20 maja, podczas szczytu AKP-UE w Maputo (Mozambik) w dniach 21-24 czerwca oraz podczas siódmego regionalnego seminarium środowisk gospodarczych i społecznych AKP-UE na Fidżi w dniach 18-20 października,
D. mając na uwadze, że po raz pierwszy grupa AKP wysłała misję obserwatorów przy okazji wyborów europejskich w dniach 10- 13 czerwca 2004 r. do Hagi (Holandia) i do Budapesztu (Węgry),
E. mając na uwadze ważną rolę WZP we wdrażaniu dialogu politycznego przewidzianego w art. 8 Umowy z Cotonou, w szczególności w zakresie wzmocnienia demokracji, wprowadzenia zasad dobrego zarządzania oraz obrony praw człowieka,
F. z zadowoleniem przyjmując fakt, że rząd Etiopii w dniu 14 listopada 2004 r. zasadniczo zgodził się na wytyczenie granicy z Erytreą, zgodnie z decyzją Międzynarodowej Komisji Granicznej,
G. mając na uwadze, że dnia 21 stycznia 2004 r. Przewodniczący Parlamentu Europejskiego, zabierając głos na forum WZP, powtórzył stanowisko Parlamentu Europejskiego (PE) w sprawie delegacji z Zimbabwe,
H. mając na uwadze, że sytuacja w Zimbabwe w zakresie praw człowieka i wolności wyrażania poglądów, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń uległa dalszemu pogorszeniu,
I. mając na uwadze, że współsprawozdawcy z Komisji Rozwoju Gospodarczego, Finansów i Handlu AKPUE nie zdołali porozumieć się na czas w kwestii wspólnego tekstu dotyczącego włączenia Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) do budżetu,
J. mając na uwadze wystąpienia na forum WZP przedstawicieli Centrum na rzecz Rozwoju Przedsiębiorstw (CRP) i Centrum Technicznego ds. Współpracy w Dziedzinie Rolnictwa i Obszarów Wiejskich AKPUE (CTW),
K. mając na uwadze doskonałe osiągnięcia Prezydencji Holenderskiej, a także różnych władz lokalnych w zakresie organizacji i przebiegu ósmej sesji w Hadze,
1. wzywa WZP do wzmocnienia swojej roli jako forum dialogu politycznego, zgodnie z art. 8 Umowy z Cotonou;
2. gratuluje Prezydium WZP jego starań o wniesienie wkładu do pokojowego rozwiązania sporu granicznego pomiędzy Erytreą a Etiopią, w drodze dialogu i z pełnym poszanowaniem prawa międzynarodowego;
3. podkreśla polityczne znaczenie rezolucji przyjętej przez WZP dnia 25 listopada 2004 r. w sprawie sytuacji w Darfurze, w której potępiono trwającą tam przemoc, zalecając jednocześnie rozwiązanie polityczne oparte na rezolucjach 1564 i 1574 (2004) Rady Bezpieczeństwa ONZ;
4. wzywa WZP do dalszego prowadzenia prac w zakresie praw człowieka, co przyczyni się do dialogu politycznego przewidzianego w art. 8 Umowy z Cotonou; wzywa do większego zaangażowania w sprawy społeczeństwa obywatelskiego w ramach prac WZP i jego stałych komisji;
5. proponuje, aby w sprawach wchodzących w zakres kompetencji kilku komisji zastosowano procedurę współpracy, tak aby komisje mogły składać opinie do sprawozdań komisji głównej;
6. z zadowoleniem przyjmuje pracę posłów AKP, którzy lepiej przygotowali kompromisowe pilne rezolucje w 2004 r., dzięki czemu głosowanie końcowe w oddzielnych kolegiach okazało się niepotrzebne;
7. z zadowoleniem przyjmuje stosunek nowej Komisji do tury pytań i udzielania przez nią odpowiedzi na piśmie oraz odpowiedzi ustnych na pytania dodatkowe; zwraca się do Rady o stosowanie takiej samej procedury;
8. wzywa Komisję i innych adresatów rezolucji do skuteczniejszego wdrażania wniosków poprzednich rezolucji, w szczególności podczas posiedzeń komisji stałych;
9. z zadowoleniem przyjmuje wysłanie delegacji parlamentarzystów z AKP jako obserwatorów wyborów europejskich w dniach 10- 13 czerwca 2004 r. do Hagi (Holandia) i do Budapesztu (Węgry), i z zadowoleniem przyjmuje to jako nowy etap ewolucji WZP w kierunku zgromadzenia w pełni równoprawnych partnerów;
10. gratuluje grupie AKP wypełniania zobowiązania, zgodnie z którym podczas posiedzeń na terytorium UE w skład delegacji Zimbabwe nie mogą wchodzić członkowie podlegający środkom ograniczającym Rady; wyraża przekonanie, że zobowiązanie to będzie wypełniane w przyszłości;
11. wzywa WZP do przyjęcia na posiedzeniu plenarnym w Bamako (Mali) sprawozdania w sprawie ubudżetowienia Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR); podkreśla, że włączeniu EFR do budżetu Unii Europejskiej (UE) powinno towarzyszyć wzmocnienie politycznej roli WZP w śledzeniu przepływu środków udostępnianych w ramach partnerstwa AKP i UE;
12. z zadowoleniem przyjmuje regularne monitorowanie prowadzone przez Komisję Rozwoju Gospodarczego, Finansów i Handlu AKP-UE w odniesieniu do umów o partnerstwie gospodarczym AKP-UE, we współpracy z Komisją oraz przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego;
13. z zadowoleniem przyjmuje ściślejszą współpracę między WZP a ONZ i jej różnymi organami oraz zachęca WZP do dalszych działań na rzecz rozwijania tej współpracy;
14. wzywa WZP, aby przyczyniało się do wzmocnienia roli parlamentarzystów w krajach AKP w zakresie prowadzenia parlamentarnej kontroli poszczególnych rządów, w szczególności w kontekście pomocy na rzecz rozwoju;
15. wzywa WZP, aby w pełni realizowało swoją rolę w zakresie demokratycznego nadzoru nad CRP i CTW jako organami utworzonymi na mocy Umowy z Cotonou, jak to czyniło w Addis Abebie w ramach ogólnej debaty w przypadku CRP oraz w Hadze w przypadku CTW, w ramach rozpatrywania sprawozdania w sprawie pomocy żywnościowej i bezpieczeństwa żywności;
16. gratuluje Prezydium WZP wyważenia porządku obrad sesji WZP w sposób pozostawiający więcej czasu na głosy z sali i ograniczający liczbę głosów z mównicy oraz, w większości przypadków, przeznaczony na nie czas;
17. wzywa Prezydium, aby zrezygnowało z organizowania posiedzeń równocześnie z posiedzeniem plenarnym;
18. z satysfakcją odnotowuje zaangażowanie podmiotów pozapaństwowych w posiedzenia grup pobocznych, w tym Forum Kobiet;
19. podkreśla wartość dodaną rotacyjnego prowadzenia sesji WZP w Państwach Członkowskich UE i uważa, że taka rotacja powinna zostać utrzymana w przyszłości zgodnie ze zmieniającą się Prezydencją Rady lub według innej zasady, o ile Konstytucja Europejska zostanie ratyfikowana przez wszystkie Państwa Członkowskie; zauważa jednakże, że członkowie AKP doceniliby zapewne wybór bardziej przyjaznej, z punktu widzenia klimatu, pory roku, ewentualnie na drodze zamiany terminów sesji WZP;
20. gratuluje Prezydencji Holenderskiej, jak również prowincjom Północna Brabancja i Zelandia oraz władzom miejskim Hagi i Rotterdamu ich aktywnego wkładu w ósmą sesję, w szczególności jej część warsztatową;
21. wzywa Prezydencję Brytyjską oraz Prezydium PE, aby podjęły niezbędne postanowienia dotyczące organizacji dziesiątej sesji w Wielkiej Brytanii;
22. wzywa WZP, aby zgodnie z art. 17 ust. 3 Umowy z Cotonou organizowało posiedzenia na szczeblu regionalnym lub lokalnym, opierając się na strukturach parlamentarnych istniejących w ramach grupy AKP, przy czym posiedzenia te powinny być w szczególności poświęcone współpracy regionalnej w kontekście zapobiegania i rozwiązywania konfliktów oraz zawieraniu i realizacji umów o partnerstwie gospodarczym;
23. z zadowoleniem przyjmuje szybkość udostępniania dokumentów WZP w Internecie, który stanowi nieodzowne narzędzie dla dobrego funkcjonowania WZP, którego członków dzielą niezwykle duże odległości;
24. wzywa WZP i dwa wspólne sekretariaty do systematycznego korzystania z poczty elektronicznej i Internetu do przesyłania dokumentów posłom oraz do aktywnego promowania korzystania z Internetu, o ile jest on dostępny;
[4] Dz.U. L 55 z 24.2.2004, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1488/2004 (Dz.U. L 273 z 21.8.2004, str. 12).
P6_TA(2005)0068
Obrady Komisji Petycji 2003-2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie obrad Komisji Petycji w roku parlamentarnym 2003-2004 (2004/2090(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie obrad Komisji Petycji,
- uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z 12 kwietnia 1989 r. w sprawie wzmocnienia prawa petycji [1],
- uwzględniając art. 21 i art. 194 Traktatu WE,
- uwzględniając roczne sprawozdanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2003,
- uwzględniając art. 45 i art. 192 ust. 6 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji (A6-0040/2005),
A. mając na uwadze, że prawo do składania petycji jest podstawowym prawem nierozerwalnie związanym z obywatelstwem Unii Europejskiej,
B. mając na uwadze, że prawo do składania petycji, gwarantowane przez Traktat UE od 1992 r., zostało potwierdzone w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. II-104), przyjętym przez Parlament Europejski w dniu 12 stycznia 2005 r. [2],
C. mając na uwadze, że prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego i prawo wnoszenia skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich są ważnymi przykładami podstawowych środków dostępnych obywatelom Europy, dzięki którym mogą oni korzystać ze swych bezpośrednich praw demokratycznych,
D. mając na uwadze, że jakość i rosnąca liczba otrzymywanych petycji pokazuje, że obywatele mający miejsce zamieszkania w UE korzystają z tego prawa, aby aktywnie uczestniczyć w działaniach dotyczących spraw ważnych dla Unii Europejskiej, co zobowiązuje Parlament Europejski do efektywnego i przejrzystego rozpatrywania petycji bez zbędnej zwłoki,
E. mając na uwadze, że Parlament Europejski zawsze uznawał petycje za środek zwiększający jego kompetencje w sprawowaniu nadzoru politycznego w odpowiedzi na obawy obywateli UE, w szczególności związane z mogącymi mieć poważne implikacje naruszeniami prawa europejskiego lub brakiem poszanowania ich podstawowych praw,
F. mając na uwadze, że obywatele Europy domagają się nie tylko większej synergii w działaniach organów, ale również większej przejrzystości i jasności w zakresie odpowiedzialności instytucji i organów UE, w szczególności Parlamentu, Komisji, Rady, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i wyspecjalizowanych agencji z jednej strony oraz organów Państw Członkowskich, w tym komisji petycji i rzeczników praw obywatelskich w ramach krajowych i regionalnych parlamentów z drugiej strony. Wszystkie te organy są ważne, ponieważ służą obywatelom Europy koniecznym wsparciem przy wykonywaniu przez nich przysługujących im praw,
G. mając na uwadze, że Parlament Europejski, który w wyniku zmiany art. 230 Traktatu WE wprowadzonej Traktatem z Nicei uzyskał prawo wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości na tych samych warunkach co Rada i Komisja, czyli niezależnie od tego, czy skarga zmierza do ochrony jego prerogatyw, pragnie nadal wzmacniać swoje prawne i polityczne instrumenty w celu bardziej skutecznego odpowiadania na uzasadnione wątpliwości ze strony obywateli,
H. mając na uwadze, że na Parlamencie Europejskim, jako organie przedstawicielskim wybieranym bezpośrednio przez obywateli całej UE spoczywa szczególny obowiązek i przywilej obrony praw obywatelskich; mając na uwadze, że Parlament potrzebuje jednakże pomocy i lojalnej współpracy, zwłaszcza ze strony Komisji jako strażnika Traktatów, jeżeli ma mieć możliwość zaradzenia problemom, które zmusiły obywateli do zwrócenia się do niego o pomoc,
I. I mając na uwadze, że na Państwach Członkowskich i urzędującej Prezydencji Rady Unii Europejskiej spoczywa szczególny obowiązek zapewnienia obywatelom Europy, aby krajowe, regionalne i lokalne organy administracji, w tym instytucje im podlegające, przestrzegały i właściwie stosowały przepisy prawne ustanowione przez organy ustawodawcze instytucji europejskich;
1. potwierdza, że Komisja Petycji jest jednym z najważniejszych organów Parlamentu Europejskiego w zakresie pełnienia funkcji kontrolnych nad instytucjami UE, jak też organami krajowymi, regionalnymi, lokalnymi i socjalnymi, zwiększając tym samym przejrzystość i poszerzając wiedzę na temat działań Unii Europejskiej związanych z prawami jej obywateli;
2. stwierdza, że petycje dają bardzo jasny obraz tego, w jakim stopniu według poszczególnych obywateli Unia Europejska spełnia ich oczekiwania, szczególnie, że często odnoszą wrażenie, że jest od nich daleko, nie dotyczy ich i nieodpowiednio ich traktuje;
3. podkreśla, że dzięki postępowaniu petycyjnemu Parlament Europejski jest w stanie ocenić i, jeżeli zachodzi taka potrzeba, ujawnić opinii publicznej brak precyzji w celach politycznych, luki w przepisach prawnych, problemy z praktycznym wdrożeniem polityk, czy też inne słabości dotyczące Unii Europejskiej, jak również ewentualne naruszenia prawa przez Państwa Członkowskie;
4. podkreśla konstruktywną rolę, jaką odgrywa Komisja w rozpatrywaniu petycji i uznaje współpracę z Komisją za kluczową; wzywa Komisję do wymienienia w swym sprawozdaniu rocznym na temat stosowania prawa wspólnotowego tych spraw, w których wszczęto procedurę związaną z naruszeniem prawa na wniosek Parlamentu, będący następstwem złożenia petycji przez obywateli Europy;
5. wzywa do wyznaczenia takiego terminu corocznej debaty i głosowania na plenum nad działalnością Komisji Petycji oraz nad rocznym sprawozdaniem z działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, który zbiegłby się z debatą nad rocznym sprawozdaniem Komisji na temat stosowania prawa wspólnotowego;
6. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że inicjatywa wysyłania delegacji do różnych Państw Członkowskich lub regionów Unii w celu zbadania na miejscu kwestii podniesionych przez składających petycję, wysłuchania opinii odnośnych społeczności i zwiększenie świadomości istniejącego problemu u właściwych władz i w środkach masowego przekazu, przyczyniła się do skuteczniejszego skupienia uwagi na problemach i okazała się w wielu przypadkach pomocna dla składających petycje;
7. podkreśla swój zamiar skuteczniejszego stosowania art. 192 ust. 1 Regulaminu, który daje właściwej komisji prawo do sporządzenia sprawozdania lub wyrażenia w inny sposób swojego stanowiska w sprawie petycji, które uznała za dopuszczalne;
8. przypomina o potrzebie wyraźnego podziału kompetencji i obowiązków między Komisją, Radą i Państwami Członkowskimi lub innymi kompetentnymi władzami, które stosują prawo wspólnotowe, na co wskazano w dokumencie roboczym, przedłożonym przez Komisję Petycji Przewodniczącemu Konwentu w sprawie przyszłości Europy [3];
9. podkreśla, że wobec potwierdzenia prawa do składania petycji w nowej Konstytucji konieczne jest stworzenie wspólnego kodeksu postępowania dla wszystkich instytucji wspólnotowych i Państw Członkowskich, opartego na Kodeksie dobrej praktyki administracyjnej, przygotowanym przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i zatwierdzonym przez Parlament Europejski;
10. zaznacza, że przy rozpatrywaniu petycji obecność na spotkaniach komisji przedstawiciela Rady lub rządu zainteresowanego Państwa Członkowskiego powinna być rzeczą oczywistą, zwłaszcza gdy petycja dotyczy kwestii prawnych i celów Unii Europejskiej, które są ściśle związane z prawem krajowym danego Państwa Członkowskiego lub łączą się z tematami politycznie drażliwymi dla tego Państwa; składa podziękowania tym Państwom Członkowskim, które postępowały już w ten sposób, nalega jednak, aby urzędująca Prezydencja Rady badała możliwe metody zwiększenia wkładu Rady w działalność komisji, jeśli to możliwe poprzez wyznaczenie wyższego urzędnika, który koordynowałby kwestie związane z petycjami;
11. wzywa Radę do ustanowienia trzymiesięcznego terminu dla wszystkich departamentów rządowych i agencji w Państwach Członkowskich na udzielanie Komisji Petycji i składającym petycje szczegółowej odpowiedzi lub na składanie w trybie miesięcznym oświadczenia o przyczynach dalszego opóźnienia;
12. jest przekonany, że zobowiązanie podjęte przez Prezydencję Rady we wnioskach Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [4], przyjętego w dniu 16 grudnia 2003 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję, zapewni obecność Rady na odpowiednim szczeblu podczas posiedzeń komisji Parlamentu Europejskiego;
13. przypomina, że rozszerzenie UE o 10 nowych Państw Członkowskich wymaga od właściwej komisji zwiększenia zakresu kompetencji językowych, prawnych i politycznych oraz kładzie nacisk na potrzebę dalszego zwiększania możliwości i przystosowywania sekretariatu komisji, tak aby mógł on sprostać nowym okolicznościom w trybie pilnym, jako że powinien być jednakowo dostępny dla wszystkich obywateli UE; podkreśla, że dla potrzeb sprawozdania 2004-2005 są opracowywane ogólne wnioski dotyczące dalszej poprawy pracy Komisji Petycji i zostaną do niego dołączone jako załącznik;
14. zauważa, że Parlament Europejski od czasu Traktatu z Nicei ma prawo wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości przeciwko instytucjom wspólnotowym, z powodu braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia Traktatu WE lub jakiegokolwiek prawa związanego z jego stosowaniem, lub z powodu nadużycia władzy, niezależnie od tego, czy skarga zmierza do ochrony jego prerogatyw;
15. jest zdania, że Parlament może skorzystać ze swoich uprawnień, o których mowa w art. 230 Traktatu WE, gdy jest to konieczne do zakończenia przypadku poważnego naruszenia prawa wspólnotowego, wykrytego podczas rozpatrywania petycji, i gdyby pomiędzy Parlamentem a Komisją nadal istniały znaczące rozbieżności w interpretacji, pomimo wysiłków zmierzających do ich wyeliminowania, dotyczące działań wymaganych w danym przypadku przez prawo wspólnotowe dla ochrony praw obywatelskich;
16. wzywa Radę i Komisję do rewizji Porozumienia międzyinstytucjonalnego z Parlamentem Europejskim z 1989 r., w celu przyznania osobom składającym petycje skuteczniejszych środków realizacji ich praw i zdefiniowania przejrzystych i spójnych ram podstawowej współpracy między tymi instytucjami na danym obszarze;
17. jest zdania, że powinna zostać ustanowiona stała grupa robocza w celu ulepszenia i stałego monitorowania działań związanych z petycjami wnoszonymi do Parlamentu Europejskiego;
18. przyjmuje z zadowoleniem stworzenie systemu SOLVIT jako nieformalnego środka pomocy dla jednostek i spółek w rozwiązywaniu problemów dotyczących rynku wewnętrznego i wzywa Państwa Członkowskie do nasilenia działań w ramach tego programu zintegrowanej współpracy, tak aby SOLVIT mógł funkcjonować na dużą skalę;
19. wzywa Komisję do kontynuowania wysiłków, które już przyniosły godne uznania rezultaty, zmierzających do racjonalizacji i przyspieszenia wewnętrznych procedur w odpowiedzi na wnioski właściwej komisji o przekazanie informacji dotyczących petycji;
20. przyjmuje z zadowoleniem zbliżające się wprowadzenie nowego systemu informatycznego do administrowania petycjami i wnioskuje o szybkie rozpatrzenie potrzeby zapewnienia wystarczającego personelu w celu umożliwienia szybkiego wprowadzania danych do nowego systemu, tak aby zaczął on jak najszybciej funkcjonować w pełnym zakresie;
21. zwraca się do Komisji o ustanowienie trzymiesięcznego terminu na udzielanie Komisji Petycji i składającym petycje szczegółowej odpowiedzi lub na składane w trybie miesięcznym oświadczenia o przyczynach dalszego opóźnienia;
22. zauważa, że sukces odniesiony dzięki petycjom w ukazywaniu wpływu polityk UE na życie pojedynczych obywateli sprawia, że kwestią kluczową jest wnikliwe rozważenie najlepszego sposobu poprawy skuteczności i przejrzystości wszystkich procedur rozpatrywania i załatwiania otrzymywanych petycji, pamiętając, że w porównaniu z procedurą skargową Komisji, procedura w zakresie petycji jest już autentycznie jawną metodą rozwiązywania problemów budzących niepokój obywateli;
23. jest świadomy faktu, że praca właściwej komisji różni się pod wieloma względami od prac innych komisji parlamentarnych, jako że musi ona odnieść się do wielu kwestii niezależnie, korzystając z porad z zewnątrz oraz wkładu pojedynczych obywateli, zajmuje się dużą liczbą spraw skierowanych do niej przez Przewodniczącego lub plenum i często rozwiązuje problemy bez dalszego współdziałania ze strony plenum czy innych organów Parlamentu Europejskiego; uważa, że wymaga to procedur, które z konieczności różnią się od procedur innych komisji Parlamentu Europejskiego, ale dla których korzystne byłoby, bez konieczności wprowadzania regulacji szczególnych do Regulaminu, ustanowienie bardziej konkretnych wytycznych w obrębie komisji w celu zapewnienia ciągłości jej pracy, spójności wyników i monitorowania jej wpływu;
24. wzywa do podjęcia kroków w celu zagwarantowania, aby obywatele z nowych Państw Członkowskich stali się bardziej świadomi swojego prawa do składania petycji do Parlamentu, zapisanego w art. 194 Traktatu WE, w sprawach dotyczących obszarów działalności UE, które ich bezpośrednio dotyczą, oraz prawa do wnoszenia skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zapisanego w art. 195 Traktatu WE, w przypadku zarzutu niewłaściwego administrowania w instytucjach lub organach UE;
25. wzywa te parlamenty Państw Członkowskich, które dotąd tego nie uczyniły do racjonalizacji dialogu z instytucjami UE, ustanowienia krajowych komisji petycji w celu współpracy, w razie konieczności, z właściwą komisją Parlamentu Europejskiego oraz do jednoczesnego zapewniania pełniejszej, pozasądowej, demokratycznej ochrony praw obywatelskich w obrębie Unii;
26. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji oraz sprawozdania Komisji Petycji Radzie, Komisji, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz ich krajowym komisjom petycji i rzecznikom praw obywatelskich lub odpowiadającym im kompetentnym organom.
[1] Dz.U. C 120 z 16.5.1989, str. 51.
[2] Teksty Przyjęte, P6_TA(2005)0004.
[3] Dokument roboczy przedłożony Przewodniczącemu Konwentu w sprawie przyszłości Europy.
Sprawozdawca: Proinsias De Rossa (PE 318.508/def.).
[4] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0069
Śródokresowa rewizja Strategii Lizbońskiej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie śródokresowej rewizji Strategii Lizbońskiej
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 103 Regulaminu,
1. jest głęboko przekonany, że Unia Europejska, w kontekście globalnego dążenia do zrównoważonego rozwoju, może być światłem przewodnim na drodze do światowego postępu gospodarczego, społecznego i w zakresie ochrony środowiska; ponownie potwierdza wyznaczone przez Radę Europejską w Lizbonie i Göteborgu strategiczne cele podniesienia poziomu zatrudnienia, reform gospodarczych, zwiększenia konkurencyjności, zakończenia budowy rynku wewnętrznego, spójności społecznej i ochrony środowiska, jako motorów zrównoważonej, zorientowanej na wzrost gospodarki; uważa, że Strategia Lizbońska powinna być głównym celem UE na najbliższe pięć lat;
2. potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz Strategii Lizbońskiej oraz szans, jakie ona daje na dynamiczną gospodarkę i lepsze społeczeństwo żyjące na wyższym poziomie, zwiększenie wzrostu gospodarczego i podniesienie poziomu zatrudnienia, tworząc tym samym ramy dla spójności społecznej i polityki ochrony środowiska; wierzy, że zrównoważony wzrost i zatrudnienie są najpilniejszymi celami Europy, warunkującymi postęp społeczny i w zakresie ochrony środowiska; podkreśla, że właściwie zaprojektowana polityka społeczna i ochrony środowiska są same w sobie kluczowymi elementami w zwiększaniu europejskich osiągnięć gospodarczych;
3. uznaje, że chociaż wolny przepływ towarów odbywa się już bez przeszkód, budowa rynku wewnętrznego wciąż jest daleka od ukończenia, dlatego też niezbędne jest wzmożenie wysiłków w celu utworzenia rynku wewnętrznego;
4. uznaje, że do sukcesu Agendy Lizbońskiej niezbędne jest podjęcie przez Państwa Członkowskie reform strukturalnych koniecznych do zachowania europejskiego modelu społecznego; uważa, że wymaga on też wspierających wzrost ram makroekonomicznych, które powinny łączyć stabilność z zachętami do inwestowania w cele lizbońskie;
5. uznaje z jednej strony pozytywny wpływ polityki ochrony środowiska na wzrost i zatrudnienie poprzez, między innymi, rozwijanie inwestycji ekologicznych, ale z drugiej strony uznaje, że UE powinna stawić czoła wyzwaniom w zakresie zasobów naturalnych i środowiska, jak na przykład zmiany klimatyczne i malejąca bioróżnorodność, które, jeśli nie zostaną natychmiast uwzględnione, pociągną za sobą koszty i bezpośrednie konsekwencje dla lizbońskich celów zrównoważonego wzrostu; w związku z tym uważa, że konieczne jest włączenie aspektów środowiskowych do zrewidowanego procesu lizbońskiego; podkreśla, że zdrowa polityka ochrony środowiska i zdrowia oraz bezpieczeństwa żywności będą miały pozytywny wpływ na wzrost i konkurencyjność;
6. podobnie jak Komisja wierzy, że sprawą kluczową dla odnowienia Strategii Lizbońskiej jest zajęcie się nieosiągniętymi dotychczas celami wyznaczonymi w marcu 2000 r. i uczynienie ze Strategii Lizbońskiej centralnego elementu debaty zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim; wierzy, że zależy to od:
- skuteczniejszego wyznaczenia priorytetów, z określonymi działaniami priorytetowymi we wszystkich trzech obszarach Agendy Lizbońskiej, w celu większej koncentracji i zredukowania rozproszenia celów procesu lizbońskiego;
- atrakcyjnej i właściwie zaprezentowanej wizji, wokół której możliwe będzie zmobilizowanie społeczności europejskiej;
- bardziej otwartego i przejrzystego procesu kształtowania i realizacji polityk, w celu zwiększenia odpowiedzialności demokratycznej i przekazania jej w ręce parlamentarzystów i obywateli, na poziomie zarówno krajowym, jak i europejskim;
- krajowych i europejskich środków budżetowych niezbędnych do konkretyzacji wyznaczonych celów;
- popierania inwestycji prywatnych i publicznych;
7. uważa, ze wiosenna Rada Europejska powinna ukierunkować Strategię Lizbońską na kluczowe cele zwiększenia wzrostu i tworzenia miejsc pracy poprzez działania na rzecz społeczeństwa opartego na wiedzy; poprzez propagowanie inwestycji prywatnych i publicznych na rzecz celów lizbońskich, propagowanie przyjaznego dla biznesu środowiska, politykę społeczną opartą na integracji społecznej, bezpieczeństwie, solidarności i zdolności do adaptacji oraz uczynienie z europejskiej polityki ochrony środowiska źródła przewagi konkurencyjnej;
8. wyraża pogląd, że należy zapewnić nastawione na wzrost gospodarczy, trwałe otoczenie makroekonomiczne, by osiągnąć cele ekonomiczne, społeczne i dotyczące polityki środowiskowej a także, że stanowi to warunek wstępny międzynarodowej konkurencyjności Europy; stwierdza, że dynamiczny rozwój gospodarczy i rynku pracy, stabilna waluta, zmniejszenie zadłużenia państwowego oraz deficytów państwowych, a także zapewnienie trwałego zabezpieczenia na starość stanowi podstawę tego procesu;
9. jest zdania, że powinna być wspierana przedsiębiorczość, gotowość do podejmowania ryzyka, własna inicjatywa i odpowiedzialność, a także, że odpowiednie ustawodawstwo gospodarcze powinno być przejrzyste i niebiurokratyczne, a system podatkowy prosty i sprawiedliwy; stwierdza, że musi istnieć wysoki stopień przewidywalności polityki gospodarczej;
10. podkreśla, że w celu zbudowania szerokiej koalicji na rzecz wprowadzenia zmian, Strategia Lizbońska musi być postrzegana powszechnie jako strategia, z której korzyści będą powszechne i która opracowywana będzie we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami społeczno-gospodarczymi; strategia poszukująca rynków pracy promujących zarówno dynamizm, jak bezpieczeństwo; mająca na celu modernizację, ale nie osłabienie, zabezpieczeń socjalnych; i w której wysokie standardy społeczne i środowiskowe byłyby częścią europejskiego modelu konkurencyjności;
11. podkreśla znaczenie, jakie ma dla konkurencyjności Europy utworzenie jednolitego rynku usług, zapewniającego równowagę pomiędzy stopniem otwarcia rynku, usługami publicznymi i prawami społecznymi i konsumenckimi; zwraca uwagę na znaczenie usług użyteczności publicznej dla promowania integracji społecznej, spójności terytorialnej i wydajniejszego rynku wewnętrznego; zwraca się do wiosennej Rady Europejskiej, aby zobowiązała się do stworzenia wspólnotowych ram prawnych dla usług użyteczności publicznej w celu zagwarantowania ich jakości i dostępu do nich wszystkim Europejczykom, przy zastosowaniu do usług użyteczności publicznej zasad pomocniczości i proporcjonalności;
12. potwierdza swoje zdanie na temat wpływu, jaki wywierają usługi publiczne wysokiej jakości, powszechnie dostępne i dostarczane w sposób wydajny na osiąganie celów wysokiej jakości życia i spójności społecznej, będących podstawą Strategii Lizbońskiej; uważa, że efektywne stosowanie narzędzi w zakresie zamówień publicznych powinno być częścią celów lizbońskich;
13. uważa, że mający zasadnicze znaczenie wkład, jaki wnoszą MŚP do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej powinien być uznany w bardziej wyraźny sposób; zauważa, że sektor MŚP nie tylko zapewnia największy w UE odsetek zatrudnienia, ale także stworzył w ostatnich latach więcej nowych miejsc pracy, niż jakikolwiek inny sektor; zwraca się, w związku z tym, o wzmożenie działań na rzecz utworzenia bardziej przyjaznego dla MŚP środowiska, unikania zbędnych obciążeń biurokratycznych i zapewnienia lepszego dostępu do zasobów finansowych na potrzeby inwestycji;
14. uważa, że w kształtowaniu społeczeństwa bardziej przyjaznego zmianom zasadnicze znaczenie mieć będzie styl podejmowania decyzji gospodarczych, angażujący szersze kręgi; przypomina, że Rada Europejska w Brukseli podkreśliła, że wysoki poziom ochrony socjalnej ma kluczowe znaczenie dla Strategii Lizbońskiej; potwierdza, że jest rzeczą niedopuszczalną, by ludzie żyli na progu nędzy i na marginesie społeczeństwa; popiera wezwanie Rady Europejskiej w Brukseli do wzmocnienia polityk mających na celu walkę z biedą i marginalizacją społeczną; w celu przyjęcia globalnego stanowiska, tak by ponowić impuls decyzyjny w celu zlikwidowania ubóstwa w perspektywie roku 2010 i zapewnienia dostępu do praw podstawowych wszystkim obywatelom Europy; zwraca się o przyjęcie podczas wiosennej Rady Europejskiej ambitnego programu społecznego;
15. uważa, że zadowalające porozumienie w sprawie nowych przepisów w zakresie substancji chemicznych (REACH) byłoby wyraźnym przykładem praktycznej realizacji Strategii Lizbońskiej zapewniającej równowagę między celami konkurencyjności i celami ochrony środowiska, społecznymi i publicznymi;
16. uważa konkurencyjny rynek energii promujący zrównoważone źródła energii za jeden z warunków konkurencyjnej i zrównoważonej gospodarki europejskiej i ponagla Komisję, by przedstawiła nową inicjatywę w sprawie liberalizacji w celu zapewnienia jednakowych warunków konkurencji wszystkim podmiotom i wszystkim źródłom energii; w tym energii odnawialnej; zauważa również, że wzrost wydajności zasobów zmniejsza koszty dla gospodarki i gospodarstw domowych, uwalniając w ten sposób środki na inne inwestycje i uniezależniając gospodarki UE od deficytowych i niestabilnych zasobów rynkowych;
17. uważa, że przegląd śródokresowy powinien dać właściwe miejsce wkładowi, jaki nowe, przyszłościowe technologie (np. nano- i mikrotechnologie, technologie medyczna i laserowa, technologie związane z transportem i logistyką), a także technologie ochrony środowiska i wysokie standardy ochrony środowiska mogą wnieść do skutecznej strategii konkurencyjności; wzywa do zwiększenia wsparcia dla eko-technologii i innowacji wydajnych z punktu widzenia ochrony środowiska; ogólnie podkreśla znaczenie jakości życia jako czynnika wpływającego na inwestycje i lokalizację przemysłu; uważa, że lekceważenie zmian klimatycznych i ograniczania bioróżnorodności poważnie zaszkodzi zdolności do osiągnięcia tych celów;
18. potwierdza, mając na uwadze decyzję Rady Europejskiej w sprawie przyszłej polityki w sprawie klimatu, swoje opinie wyrażone w rezolucji z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie wyniku konferencji w Buenos Aires w sprawie zmian klimatycznych [1];
19. wzywa Komisję do odegrania wiodącej roli w zakresie proponowania strategii zmierzających do poprawy funkcjonowania rynków pracy, do zapewnienia przyszłych zmian dla naszej młodzieży, zwiększając możliwości młodzieży w zakresie uznawania dyplomów, ponadgranicznego kształcenia i perspektyw zawodowych, z poszanowaniem zasad solidarności międzypokoleniowej i przy uwzględnieniu sytuacji demograficznej; wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do opracowania niezbędnych szeroko zakrojonych działań w celu wparcia uzupełniających systemów finansowania, jako sposobu na uzupełnienie istniejących krajowych systemów emerytalnych; uważa, że należy nakierować działania na bardziej elastyczne funkcjonowanie rynków pracy w celu zwiększenie szans na wprowadzenie na rynek pracy większej liczby osób, ze szczególnym uwzględnieniem specyficznych potrzeb MŚP;
20. 20 zgodnie z powyższym, popiera europejską inicjatywę na rzecz młodzieży przedstawioną przez niektóre Państwa Członkowskie i włączoną do komunikatu Komisji dla wiosennej Rady Europejskiej;
21. 21 uważa, że wydatki w zakresie rolnictwa na rozwój obszarów wiejskich, zwłaszcza na szkolenia dla młodych rolników, mające szczególne znaczenie dla nowych Państw Członkowskich, stanowią zasadniczą część Strategii Lizbońskiej;
22. jest zdania, że legalna migracja odgrywa ważna rolę we wzmocnieniu opartej na wiedzy gospodarki w Europie, a także w przyśpieszaniu rozwoju gospodarczego;
23. wierzy, że europejskie osiągnięcia w zakresie gospodarki opartej na wiedzy zależy od ukształtowania dobrze wykształconej i przeszkolonej siły roboczej oraz uzyskania znacznego wzrostu skali i efektywności badań i innowacji; podkreśla, że wysokiej jakości edukacja, powszechnie dostępna, ma zasadnicze znaczenie dla silnej gospodarki i sprawiedliwego społeczeństwa; wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do aktywnego wspierania badań naukowych na wszystkich etapach procesu innowacyjnego, od opracowania koncepcji do jej wdrożenia na poziomie przedsiębiorstwa;
24. wzywa do tego, aby przy śródokresowej rewizji usytuowano system edukacji i szkoleń, poprawę w zakresie kapitału ludzkiego i kształcenie ustawiczne w centrum założeń Strategii Lizbońskiej oraz uważa, że wiosenna Rada Europejska powinna określić ambitne cele;
25. przypomina, że w niektórych Państwach Członkowskich największą grupę pracowników odsuniętych od zatrudnienia stanowią kobiety, w przypadku których decyzja o podjęciu płatnej pracy zależy od dostępności i atrakcyjności zatrudnienia; dlatego wzywa wiosenną Radę Europejską do podkreślenia potrzeby równouprawnienia płci w kontekście celów lizbońskich, w tym podjęcia kroków na rzecz tych form zatrudnienia i czasu pracy, które są korzystne z punktu widzenia rodziny, stałego zatrudnienia i równego traktowania, poprawy dostępu do szkoleń i zlikwidowania nierówności w wynagradzaniu zależnie od płci oraz rozszerzenia opieki nad dziećmi i wsparcia dla opieki nad osobami starszymi;
26. popiera koncepcję zintegrowania badań naukowych i polityki przemysłowej, ze szczególnym naciskiem na MŚP, oraz ich dostępności finansowej; uznaje również, że Europa potrzebuje zdrowych podstaw gospodarczych oraz że należy zwiększyć konkurencyjność opracowując główne inicjatywy technologiczne w oparciu o inicjatywy prywatne i/lub współdziałanie sektora publicznego z prywatnym;
27. wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do zobowiązania się w trakcie wiosennej Rady Europejskiej do podjęcia niezbędnych kroków w celu zwiększenia wydatków na badania i rozwój do wysokości co najmniej 3% dochodu narodowego (2% w sektorze prywatnym i 1% w sektorze publicznym), zapewniając jednocześnie, że wszelkie środki promocyjne są zgodne z celami lizbońskimi; podkreśla, że musi to zostać osiągnięte poprzez podwojenie europejskiego funduszu na badania i rozwój zgodnie z celami lizbońskimi, włączając w to poparcie dla ustanowienia Europejskiej Rady Badawczej, jako niezależnego organizmu doradczego w dziedzinie badań;
28. wzywa do preferencyjnego traktowania działań ułatwiających ponadgraniczną wymianę naukowców;
29. zwraca się do Rady i Komisji o zwiększenie wysiłków w celu zaproponowania bardziej opłacalnego, mniej uciążliwego i lepiej działającego Patentu Wspólnotowego zapewniającego pewny status prawny, wspierającego MŚP i rzeczywiście dającego impuls europejskim badaniom i rozwojowi;
30. popiera stworzenie przez Komisję we współpracy z Parlamentem wiarygodnego "planu drogowego" zawierającego jasne priorytety legislacyjne i budżetowe dla trzech filarów Strategii Lizbońskiej; nalega na szczegółowe skonsultowanie z Parlamentem jego zawartości oraz na stworzenie sprawnego mechanizmu dla wspólnego programowania Komisji i Parlamentu;
31. wzywa Komisję do bardziej spójnego przeprowadzania ocen wpływu gospodarczego, społecznego i zdrowotnego, do współpracy z Parlamentem Europejskim przy monitorowaniu i udoskonalaniu istniejącej legislacji oraz w związku z tym, do traktowania jako priorytetu efektywnego wprowadzenia w życie porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [2], w tym odpowiednich mechanizmów dla rzeczywistej konsultacji z zainteresowanymi stronami; nalega jednakże, by tego typu oceny brały pod uwagę koszty niepodjęcia działań oraz koszty długofalowe i korzyści w kategoriach walutowych lub ilościowych; wzywa też do lepszej oceny ex-post przyjętych i wprowadzonych w życie środków;
32. wzywa Komisję do przeanalizowania wszystkich projektów legislacyjnych z punku widzenia ich spójności z celami Strategii Lizbońskiej dla zagwarantowania, że przyszłe prawodawstwo, nawet w przypadku użycia instrumentów z zakresu komitologii, będzie w pełni zgodne z koniecznymi procedurami demokratycznymi, do zintensyfikowania jej planów zmierzających do uproszczenia i usprawnienia istniejącego "acquis" poprzez zmniejszenie kosztów dostosowania i uwolnienia środków dla pobudzenia innowacyjności i stworzenia nowych stanowisk pracy;
33. popiera pomysł stworzenia narodowych planów działania dla wprowadzenia Strategii Lizbońskiej, w ramach których każdy rząd mianuje ministra ds. koordynowania działań;
34. przyjmuje z zadowoleniem ujednoliconą sprawozdawczość i wzywa do dostarczania mniejszej ilości, ale lepszej jakości wskaźników pozwalających na bardziej przejrzystą ocenę elementów gospodarczych, społecznych i z zakresu ochrony środowiska Strategii Lizbońskiej, w tym dostępnej publicznie bazy danych zawierającej wyliczenia kwoty transpozycji na Państwo Członkowskie, jak też definicji i najlepszych praktyk dla wpółfinansowanych programów; wzywa do regularnego przedkładania przez Komisję komunikatu skierowanego do Parlamentu Europejskiego i do parlamentów krajowych, na temat oceny wprowadzania Strategii Lizbońskiej przez Państwa Członkowskie;
35. wzywa do przesyłania Parlamentowi Europejskiemu, przed przekazaniem Radzie, rocznego sprawozdania Komisji w sprawie postępów oraz głównych kierunków strategii gospodarczej, dla umożliwienia mu wydania własnej opinii;
36. wzywa wiosenną Radę Europejską do utworzenia prostszych i spójniejszych systemów zarządzania w celu ujednolicenia kontroli parlamentarnej i publicznej;
37. proponuje zorganizowanie trójstronnego spotkania trzech Instytucji w celu wyznaczenia priorytetów politycznych przed doroczną wiosenną Radą Europejską;
38. nalega na wypracowanie rzeczywistej kultury dialogu z Parlamentem w celu wytworzenia poczucia współodpowiedzialności, zapewnienia wymiany informacji i dogłębnej realizacji, które również stanowią główną troskę Parlamentu; dlatego wierzy, że silna współpraca miedzy Parlamentem i Komisją, oraz Parlamentem i parlamentami krajowymi, wraz ze wzrostem zaangażowania władz regionalnych i lokalnych, stanowią klucz do osiągnięcia sukcesu;
39. w związku z powyższym wzywa konferencję międzyparlamentarną, która odbędzie się w dniach 16- 17 marca 2005 r. w Brukseli, do promowania współpracy między parlamentami krajowymi i Parlamentem Europejskim; wzywa wiosenną Rade Europejską do przedstawienia propozycji mających na celu wzmocnienie wymiaru parlamentarnego i roli debaty publicznej w Strategii Lizbońskiej;
40. nalega, aby budżety krajowe i budżet europejski, w tym przyszłe perspektywy finansowe na lata 2007-2013, odzwierciedlały cele realizowane w ramach procesu lizbońskiego;
41. uznaje niezastąpioną wartość polityki regionalnej dla wprowadzania celów lizbońskich i występuje o odpowiednie środki finansowe, konieczne do efektywnego i zrównoważonego stawienia czoła temu wyzwaniu; zwraca uwagę na fakt, że zreformowane fundusze strukturalne są silnie skoncentrowane na celach lizbońskich i nalega, aby perspektywy finansowe to odzwierciedlały;
42. uznaje wagę projektów sieci TEN i ich szybkiej realizacji dla przyspieszenia osiągnięcia celów lizbońskich; dlatego popiera Komisję w jej staraniach, aby przekonać Państwa Członkowskie, że niniejsze projekty powinny być planowane i finansowane przy wsparciu z budżetu UE oraz przy współpracy sektora publicznego i prywatnego;
43. wnosi o podejście w pełni sprzyjające polityce transportowej, w większym stopniu oparte na stosowaniu nowych technologii.
44. wyraża przekonanie o konieczności podjęcia inicjatywy utworzenia nowego społeczeństwa informacyjnego w świetle rysujących się do roku 2010 wyzwań oraz że niniejsza inicjatywa powinna stworzyć trwałe oparcie dla rozwoju komunikacji informatycznej i usług cyfrowych oraz skoncentrować wysiłki UE na badaniach, innowacjach i rozwoju komunikacji i technologii informatycznych;
45. zauważa, że tzw. "twórcze sektory" wkrótce staną się najbardziej obiecującymi działami gospodarki i że istnieje ogromny potencjał zatrudnienia w dziedzinach nowych mediów i kultury cyfrowej;
46. wzywa do uznania w trakcie wiosennej Rady Europejskiej powyższych inwestycji za główne czynniki modernizacji Europy i uzgodnienia wspólnych działań w celu ożywienia inwestycji publicznych i prywatnych, ze szczególnym naciskiem na najbardziej istotne dla Strategii Lizbońskiej formy inwestycji;
47. wzywa wiosenną Radę Europejską do wzmocnienia roli EBI, z naciskiem na większą koncentrację na działalności kredytowej na rzecz inwestycji wspierających Strategię Lizbońską i odpowiednio rozwinięciu pożyczek kapitału podwyższonego ryzyka oraz wsparciu dla MŚP, szczególnie tych zaniedbanych przez rynek kapitałowy;
48. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjte P6_TA(2005)0005.
[2] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0072
Ekologiczna żywność i rolnictwo
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskiego planu działania w dziedzinie ekologicznej żywności i rolnictwa (2004/2202(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Europejski plan działania w dziedzinie ekologicznej żywności i rolnictwa" (COM(2004)0415),
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, obradującej w Göteborgu w dniach 15- 16 czerwca 2001 r.,
- uwzględniając wnioski europejskiej konferencji na temat rozwoju obszarów wiejskich, która miała miejsce w Salzburgu w dniach 12- 14 listopada 2003 r.,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie współistnienia upraw modyfikowanych genetycznie oraz upraw konwencjonalnych i ekologicznych [2],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A6-0039/2005),
A. mając na uwadze, że ekologiczne rolnictwo stało się w Unii Europejskiej sektorem i metodą upraw odnotowującym silny wzrost ze względu na popyt ze strony konsumentów i stale rosnącą podaż producentów;
B. mając na uwadze, że produkcja ekologiczna w istotny sposób sprzyja wielofunkcyjności europejskiego rolnictwa, ponieważ gwarantuje produkcję zdrową i dobrej jakości, przy jednoczesnym zmniejszaniu zanieczyszczenia środowiska, zachowaniu i zrównoważonym wykorzystywaniu bioróżnorodności, ochronie uprawianych obszarów oraz zachowaniu, a nawet tworzeniu miejsc pracy;
C. mając na uwadze, że w UE liczącej 15 państw powierzchnia rolna przeznaczona na rolnictwo ekologiczne wzrosła w latach 1985-2002 z 0,1% do 3,3 % oraz że obroty w sektorze ekologicznej żywności ocenia się na 11 mld euro w Europie i 23 mld euro na świecie;
D. mając na uwadze, że przed rokiem 1992, od którego to Unia Europejska zaczęła wspierać rolnictwo ekologiczne w ramach polityki rolno-środowiskowej, rolnictwo ekologiczne rozwijało się wyłącznie z inicjatywy rolników i przy wsparciu zainteresowanych obywateli;
E. mając na uwadze, że rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 opiera się na zasadach promowania oraz kryteriach kontroli produkcji i wprowadzania do obrotu, które zostały opracowane wcześniej przez stowarzyszenia producentów ekologicznej żywności;
F. mając na uwadze, że na mocy ostatniej reformy WPR wsparcie na rzecz ekologicznego rolnictwa jest uzależnione od kwoty całkowitych dochodów drugiego filaru WPR oraz od części, która zostanie obowiązkowo zarezerwowana dla tego typu upraw;
G. mając na uwadze, że specjalne cechy ekologicznego rolnictwa, nie tylko w zakresie wymogów środowiskowych warunkujących jego funkcjonowanie, lecz także w odniesieniu do:
a) wyraźnej potrzeby wprowadzania produktów do obrotu poprzez krótkie kanały dystrybucji,
b) wciąż wysokich cen produktów końcowych,
c) dostosowania do uregulowań środowiskowych i sanitarnych, których muszą przestrzegać również właściciele małych gospodarstw rolnych oraz MŚP zajmujące się przetwórstwem,
d) włączenia do produkcji ekologicznej innych specyficznych sektorów, takich jak hodowla oraz uprawa winorośli,
są kwestiami wymagającymi specjalnego podejścia w zakresie uregulowań prawnych oraz w zakresie finansowym, innego niż w przypadku tradycyjnej produkcji;
H. mając na uwadze, że istnieją ogromne dysproporcje w sposobach, w jakie Państwa Członkowskie wspierają rozwój ekologicznego rolnictwa oraz że dysproporcje te muszą zostać zmniejszone w ramach europejskiego programu działania na rzecz wsparcia rolnictwa ekologicznego;
I. mając na uwadze, że ewentualne skażenie przez produkty genetycznie zmodyfikowane ma ogromne znaczenie dla rolnictwa ekologicznego, a zwłaszcza dla działań, które należy przedsięwziąć, aby uregulować współistnienie upraw transgenicznych i ekologicznych.
Rozwój rynku ekologicznej żywności i ustanawianie norm (Działania 1-3)
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja uznaje, iż ekologiczne rolnictwo zajmuje istotne miejsce wśród celów nowej WPR, określonych w porozumieniu luksemburskim Rady Ministrów z czerwca 2003 r.; zauważa, że nie uznaje ona za konieczne przeznaczenie na ten cel zasobów ludzkich lub finansowych w ramach budżetu Unii Europejskiej; z zadowoleniem przyjmuje wybrane przez Komisję podejście oparte na popycie, mające służyć stymulowaniu rolnictwa ekologicznego;
2. uważa, że:
a) działania mające na celu wspieranie kampanii informacyjnych i promocyjnych są przydatne, jeśli uwzględniają doświadczenia organizacji zawodowych danego sektora oraz prawodawstwo i programy Państw Członkowskich; grupy producentów i spółdzielnie produkcyjne powinny odgrywać szczególną rolę w racjonalnym zarządzaniu produkcją, jak i we wprowadzaniu do obrotu produktów i żywności ekologicznej; mogą one przyczynić się do osiągnięcia produkcji o wysokiej jakości, a także do przetwarzania i wprowadzania do obrotu w drodze dystrybucji bezpośredniej lub przez sieci handlowe, zapewniając wartość dodaną swoim producentom;
b) Komisja powinna oprzeć swoje działania promocyjne na analizie rynku i analizie konsekwencji procesu koncentracji handlu produktami ekologicznymi, przy szczególnym uwzględnieniu handlu detalicznego i dystrybucji;
c) konsumenckie kampanie informacyjne, w szczególności skierowane do dzieci i młodzieży, powinny być zintensyfikowane i uzupełnione o towarzyszące im programy edukacyjne dotyczące znaczenia dla środowiska oraz wartości odżywczej produktów ekologicznych; działania promocyjne powinny koncentrować się na publicznych stołówkach, ze szczególnym uwzględnieniem stołówek szkolnych; promowanie produktów ekologicznych powinno być wzmocnione w ramach odpowiednich programów wspólnotowych, zarówno wewnątrz Unii Europejskiej jak i poza nią;
d) Komisja powinna, we wszelkich akcjach promocyjnych wspomnianych w Działaniu 1, określić i wspierać w tym samym stopniu korzyści dla środowiska wynikające z rolnictwa ekologicznego i korzyści, jakie ten rodzaj produktów przynosi dla zdrowia ludzkiego;
e) z działań tych powinni skorzystać w pierwszej kolejności drobni producenci oraz MŚP aktywne w sektorze spożywczym, tym bardziej, że są oni częścią wielostronnych, partnerskich przedsięwzięć regionalnych;
f) rozwój rynku wewnętrznego żywności ekologicznej, produktów spożywczych i innych produktów doprowadzi do standaryzacji ich metod wytwarzania, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich szczególnych cech i tradycyjnych regionalnych metod produkcji, ustanowi jednolitą kontrolę oraz krajowe organy ds. certyfikacji produktów ekologicznych oraz pomoże w usunięciu barier w handlu i dostarczaniu pełniejszych informacji europejskim konsumentom; wyraża równocześnie pogląd, iż logo Wspólnoty powinno zostać uzupełnione informacją odnoszącą się do lokalnego i regionalnego pochodzenia produktów;
3. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dalszego ujednolicania norm europejskich odnoszących się do produktów ekologicznych oraz ekologicznej produkcji, co umożliwi właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego, położy kres zakłócaniu konkurencji i zagwarantuje całkowicie swobodny handel produktami ekologicznymi w całej Unii Europejskiej; uważa, że wyższe krajowe normy w niektórych Państwach Członkowskich nie powinny uniemożliwiać swobodnego wprowadzania do obiegu w tych państwach produktów ekologicznych z innych Państw Członkowskich jako produktów posiadających certyfikat produktu ekologicznego;
4. przyjmuje do wiadomości podstawową rolę Internetu jako narzędzia upowszechniania i promowania ekologicznego rolnictwa i wierzy, że przekazywanie informacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami jest niezwykle istotne; z tego względu proponuje podjęcie znacznego wysiłku dla przekazania już dostępnej technologii; zwraca się też do Komisji, aby w ramach finansowego wsparcia Wspólnoty wprowadziła działania szkoleniowe (wykraczające poza to, co przewidziano w ramach Działania 6, skierowanego do Państw Członkowskich) dla tych rolników i producentów, którzy pragną przekwalifikować się z działalności tradycyjnej na ekologiczną;
5. uważa, że należy doprowadzić do większej harmonizacji specyfikacji, w tym specyfikacji w sektorze hodowli;
6. uważa, że Komisja powinna włączyć do swojej propozycji, odnoszącej się do przygotowywania planów w Państwach Członkowskich dla szczebla krajowego, regionalnego lub lokalnego, promowanie produkcji materiału siewnego dla rolnictwa ekologicznego oraz popieranie tworzenia szkółek przeznaczonych do produkcji roślin odpowiednich dla rolnictwa ekologicznego;
7. przypomina, że w ramach procedury budżetowej na 2005 r. Parlament wyraźnie włączył plan działania do pozycji budżetowej dotyczącej działań promocyjnych (05 08 05 01) oraz uważa, że można rozpatrzyć zwiększenie środków w tej pozycji na rok 2006 po przeprowadzeniu analizy zapotrzebowania w Państwach Członkowskich;
8. uważa, że plan działania powinien zawierać zalecenie, aby pomoc na rzecz rozwoju i promowania uczciwego handlu wspierała produkcję i handel produktami ekologicznymi, tak by plan działania uzyskał wymiar całościowy.
Pomoc publiczna dla ekologicznego rolnictwa (Działania 4-6)
9. uważa, że kluczową sprawą jest, by działania i pomoc przewidziane w rozporządzeniu w sprawie rozwoju obszarów wiejskich zostały określone bardziej jednoznacznie w zakresie produkcji ekologicznej, w celu promowania tego typu produkcji we wszystkich Państwach Członkowskich; w związku z tym uważa, że należy z uwagą śledzić dynamikę realizacji nowego programu FEADER na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w Państwach Członkowskich;
10. podkreśla konieczność wspierania pomocy publicznej dla rolnictwa ekologicznego i gałęzi przemysłu związanych z rolnictwem ekologicznym poprzez i promowania wprowadzania systemów kontroli jakości;
11. uważa, że należy dbać o to, by wprowadzenie ekologicznego rolnictwa na uprzywilejowanych warunkach, w szczególności na obszarach wrażliwych, nie spowodowało zachwiania równowagi podaży produktów ekologicznych; przejście na rolnictwo ekologiczne powinno więc być wspierane w oparciu o określone rynki zbytu;
12. uważa, że higieniczne i sanitarne normy mające zastosowanie w MŚP przetwórczych, zwłaszcza w sektorze mleczarskim i mięsnym, powinny zostać określone w ramach istniejących specjalnych warunków dla zakładów przetwórczych;
13. sądzi, że plan działania powinien jednoznacznie wskazywać wkład rolnictwa ekologicznego w takie dziedziny jak dyrektywa w sprawie azotanów [3], dyrektywa w sprawie siedlisk [4], polityka wodna, promowanie bioróżnorodności, jak również podkreślać jego znaczenie w kwestii zatrudnienia;
14. uważa, że Komisja powinna zwrócić szczególną uwagę na sytuację rolnictwa biologicznego w nowych Państwach Członkowskich, zwłaszcza w kwestiach dotyczących zatrudnienia i gospodarki wiejskiej.
Badania (Działanie 7)
15. proponuje, aby w europejskim badawczym programie ramowym rolnictwo ekologiczne jako metoda produkcji zostało uznane za priorytet, podobnie jak współistnienie upraw ekologicznych, konwencjonalnych i genetycznie zmodyfikowanych oraz ocena oddziaływania technologii zagrażających tej metodzie produkcji, włączając w to zorientowane na środowisko badania naukowe w zakresie selekcji, dotyczące zarówno gatunków roślin uprawnych jak i zwierząt hodowlanych;
16. wyraża ubolewanie, że przedstawiony plan działania nie zawiera żadnych konkretnych środków promujących badania naukowe, które wychodziłyby poza ogólne deklaracje "wspierania badań naukowych nad rolnictwem ekologicznym"; w tym względzie zachęca Komisję do stworzenia bardziej szczegółowej definicji ww. instrumentów poprzez:
a) zachęcanie do przygotowywania badań, analiz i konkretnych statystyk dotyczących różnych aspektów rolnictwa ekologicznego,
b) prowadzenie bardziej szczegółowych badań w zakresie wytwarzania paszy dla ekologicznych hodowli,
c) włączanie nowych technologii na rzecz rozwoju rolnictwa ekologicznego,
d) zbieranie i publikowanie w całej Europie studiów i badań naukowych na temat rolnictwa ekologicznego itp., przeprowadzanych w różnych Państwach Członkowskich,
wzywa, aby w badaniach tych uwzględnione zostało przyjęte w rolnictwie ekologicznym podejście systemowe (globalne lub całościowe), w szczególności poprzez włączenie do nich działań badawczych na miejscu.
Normy i inspekcje (Działania 8-21)
17. z zadowoleniem przyjmuje stosowanie bardziej zaawansowanych norm w zakresie dobrostanu zwierząt, podkreśla jednak, że towarzyszyć temu powinno wsparcie z przeznaczeniem na inwestycje, ponieważ stosowanie takich norm wymaga najczęściej kosztownych przekształceń lub budowy nowych pomieszczeń hodowlanych; równocześnie na pierwszy plan powinny zostać wysunięte metody oszczędne (np. filtry słomiane, zbiorniki osadowe itp.);
18. wspiera projekt Komisji w ramach Działania 9, mający na celu zapewnienie integralności rolnictwa ekologicznego poprzez egzekwowanie norm i przestrzeganie zaplanowanych terminów okresów przejściowych; zwraca się jednak o przeanalizowanie pojawiających się szczególnych przypadków, na przykład w zakresie hodowli, gdzie nieprzedłużenie daty wprowadzenia zwierząt niekarmionych ekologicznie oznaczałoby zahamowanie odbudowy i utrzymania niektórych rodzimych ras, już teraz zagrożonych w niektórych Państwach Członkowskich;
19. wyraża ubolewanie nad faktem, że Komisja wciąż nie zaproponowała podejścia dotyczącego materiału siewnego w związku z wymianą tradycyjnych odmian lokalnych i tych odmian, które już nie występują w rejestrze, co daje rolnikom swobodę działania i umożliwia spełnienie wymogów w zakresie dobrego stanu materiału siewnego, kryteriów czystości odmian i szybkości kiełkowania, zgodnie z istniejącym prawodawstwem;
20. uważa, że w celu zapewnienia wiarygodności produktów ekologicznych Komisja powinna kontrolować wykonywanie przez Państwa Członkowskie spoczywających na nich obowiązków nadzoru nad instytucjami prywatnymi i publicznymi oraz w razie konieczności nakładać sankcje za naruszenia; uważa ponadto, że Komisja powinna sporządzać coroczną analizę sprawozdań składanych przez Państwa Członkowskie oraz informować o jej wynikach Parlament;
21. zachęca Komisję do pogłębienia piątego aspektu Działania 10 i określenia sposobu, w jaki zamierza ona osiągnąć cel poprawienia norm środowiskowych odnoszących się do rolnictwa ekologicznego;
22. przychyla się do powołania, zgodnie z propozycją przedstawioną w tytule działania 11, grupy niezależnych ekspertów mającej za zadanie formułowanie opinii technicznych, pod warunkiem, że w jej składzie uwzględnione zostaną osoby zainteresowane, tj. rolnicy, przedsiębiorstwa przetwórcze oraz konsumenci;
23. uważa, że w planie działania nie można poruszyć kwestii GMO wyłącznie w odniesieniu do poziomu progów oraz że Komisja powinna określić, jakie są jej zamiary wobec współistnienia upraw transgenicznych i ekologicznych; niezależnie od tego należy jasno określić, że w przypadku skażenia, nawet przypadkowego, odpowiedzialność finansowa spoczywa wyłącznie na osobach nielegalnie wprowadzających do obrotu GMO, a nie na całym sektorze rolnym; nalega, aby odnośnie do GMO stosowano takie same zasady w stosunku do produktów wspólnotowych i importowanych;
24. kwestionuje adekwatność Działania 17, którego celem jest przekazanie systemu akredytowania organów kontroli niezależnej organizacji międzynarodowej i wzywa, aby ten ważny dla całego procesu etap, legitymizujący europejskie rolnictwo ekologiczne w oczach obywateli europejskich, pozostał pod kontrolą Komisji i Państw Członkowskich;
25. proponuje, aby wszelkie orzeczenia dotyczące oszustw związanych z ekologiczną naturą produktu lub procesu wytwarzania były dostępne na terenie całej Unii Europejskiej w celu uniknięcia mających już miejsce w przeszłości sytuacji, w których osoba raz skazana za oszustwo może ponownie uzyskać certyfikat od innego organu certyfikującego lub poprzez przeniesienie się do innego Państwa Członkowskiego dalej prowadzić swój nielegalny proceder, lub też utrzymywać w nieświadomości odnośnie swojej przeszłości podmioty działające w tej branży;
26. podkreśla, że definicja rolnictwa ekologicznego nie może odnosić się tylko do metod produkcji, ale także do określonych praktyk rolniczych, które zapewniają poszanowanie środowiska i bioróżnorodności oraz umożliwiają wytwarzanie zdrowej żywności o wysokiej jakości.
Wymieniona definicja rolnictwa ekologicznego musi zostać zatwierdzona na międzynarodowych forach w celu zachowania specyfiki sektora rolnictwa ekologicznego w ramach międzynarodowej wymiany handlowej;
27. wyraża ubolewanie nad faktem, że Komisja nie przedstawiła żadnych konkretnych środków finansowych dotyczących organizacji kanałów dystrybucyjnych oraz wzywa do udzielenia wsparcia, szczególnie finansowego, w ramach strukturyzacji produkcji, przetwórstwa i wprowadzania do obrotu;
28. zwraca uwagę Komisji na fakt, że europejskie rolnictwo ekologiczne wymaga mocnego wsparcia przy wprowadzaniu do obrotu i dystrybucji jego produktów; wzywa Komisję do przedłożenia bardziej konkretnych propozycji w tym zakresie, mając na względzie, że:
a) jest to bardzo istotne dla zwalczania obecnego problemu wysokich cen produktów ekologicznych,
b) jest to niezbędne dla promowania koncentracji podaży na produktach ekologicznych,
c) stowarzyszanie się oraz tworzenie organizacji producentów ekologicznych może odegrać podstawową rolę w ułatwianiu wprowadzania produktów do obrotu poprzez wspólne kanały dystrybucyjne,
d) utworzenie dużego rynku, faworyzującego długie kanały dystrybucyjne i powodującego przez to dodatkowe koszty dla środowiska (związane z przetwarzaniem, przechowywaniem i transportem) nie jest najwłaściwszym podejściem, biorąc pod uwagę nieodłączne cechy produkcji ekologicznej; dlatego też należy raczej wspierać krótsze kanały dystrybucyjne, które bez wątpienia poskutkują lepszą dystrybucją, bardziej przystępnymi cenami oraz ułatwią identyfikację i kontrolowanie żywności;
***
29. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 198 z 22.7.1991, str. 1.
[2] Dz.U. C 91 E z 15.4.2004, str. 680.
[3] Dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (Dz.U. L 375 z 31.12.1991, str. 1).
[4] Dyrektywa Rady 92/43/EWG z 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U. L 206 z 22.7.1992, str. 7).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0073
Wnioski z IV Światowej Konferencji w sprawie Platformy Działnia Kobiet (Pekin + 10)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosków z IV Światowej Konferencji w sprawie Platformy Działania Kobiet (Pekin + 10)
Parlament Europejski,
- uwzględniając obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet w dniu 8 marca 2005 r.,
- uwzględniając Międzynarodową Konwencję w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej z 21 grudnia 1965 r.,
- uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet z dnia 18 grudnia 1979 r.,
- uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie Zakazu Stosowania Tortur oraz Innego Okrutnego, Nieludzkiego lub Poniżającego Traktowania albo Karania z dnia 10 grudnia 1984 r.,
- uwzględniając Deklarację Pekińską oraz Platformę Działania przyjętą w Pekinie w dniu 15 września 1995 r. na IV Światowej Konferencji w sprawie Kobiet: Działanie na rzecz Równości, Rozwoju i Pokoju,
- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 15 czerwca 1995 r. [1] oraz z 21 września 1995 r. [2] w sprawie tej konferencji,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lipca 1996 r. w sprawie wniosków z Międzynarodowej Konferencji w sprawie Demografii i Rozwoju w Kairze, [3]
- uwzględniając zalecenie Rady z dnia 2 grudnia 1996 r. w sprawie zrównoważonego uczestnictwa mężczyzn i kobiet w procesie podejmowania decyzji, [4]
- uwzględniając rezolucję z dnia 16 września 1997 r. [5] w sprawie włączenia elementu równych szans dla mężczyzn i kobiet we wszystkie polityki i działania Wspólnoty ("mainstreaming"),
- uwzględniając rezolucję z dnia 19 maja 2000 r. [6] w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Na rzecz dalszych działań w zwalczaniu handlu kobietami",
- uwzględniając dyrektywę 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne [7] (dyrektywa o równości rasowej),
- uwzględniając swoje stanowiska z dni 17 listopada 1999 r. [8] i 9 marca 2004 r. [9] w sprawie przyjęcia programu działania Wspólnoty (DAPHNE i DAPHNE II, odpowiednio od 2000 do 2003 r. i od 2004 do 2008 r.) w sprawie środków zapobiegawczych w walce przeciwko przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet,
- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 20 września 2001 r. w sprawie równego wynagradzania jednakowej pracy kobiet i mężczyzn [10] i z 25 września 2002 r. w sprawie reprezentacji kobiet wśród partnerów społecznych Unii Europejskiej [11],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 marca 2004 r. w sprawie godzenia życia zawodowego, rodzinnego i prywatnego, [12]
- uwzględniając wyniki 49 sesji Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet, jaka odbyła się dnia 4 marca 2005 r.,
- uwzględniając zajścia, jakie miały miejsce 6 marca 2005 r. w Stambule podczas demonstracji związanej z Międzynarodowym Dniem Kobiet,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że kobiety, pomimo, że stanowią ponad połowę ludności i wyborców w Unii Europejskiej, wciąż są niedostatecznie reprezentowane w organach podejmujących decyzje gospodarcze, społeczne i polityczne na terenie Unii; że w szczególności odsetek kobiet zasiadających w parlamencie jest w niektórych Państwach Członkowskich niższy od światowej średniej wynoszącej 15,6 %,
B. mając na uwadze, że prawa kobiet nadal są na świecie łamane, chociaż stanowią one integralną, nieodłączną i nierozdzielną część uniwersalnych praw człowieka, oraz że ich łamanie jest szczególnie drastyczne w strefach objętych wojną, gdzie kobiety są ofiarami gwałtów, przymusowej ciąży i wykorzystywania seksualnego,
C. mając na uwadze, że wykorzystywanie seksualne nie maleje, a według szacunków co roku setki tysięcy kobiet i dzieci z krajów trzecich padają ofiarą handlu żywym towarem na terenie Unii Europejskiej,
D. ubolewając nad faktem, że okaleczanie genitaliów kobiet, które nie omija krajów UE, jest wciąż szeroko rozpowszechnione na świecie (według Światowej Organizacji Zdrowia dwa miliony kobiet są co roku poddawane tym praktykom),
E. mając na uwadze, że zerwanie z ubezwłasnowolnieniem kobiet jest kluczowym czynnikiem w walce z ubóstwem oraz warunkiem niezbędnym do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej i zwiększenia odsetka kobiet uczestniczących w rynku pracy do poziomu 60 % do roku 2010,
F. mając na uwadze, że równy dostęp do dóbr i usług oraz ekonomiczna niezależność kobiet mają kluczowe znaczenie dla realizacji zasady równości w całym społeczeństwie,
G. mając na uwadze, że środki ułatwiające godzenie życia prywatnego z zawodowym są wstępnym warunkiem promowania równości płci w zakresie zatrudnienia i społecznym, zgodnie z konkluzjami szczytów w Barcelonie i Lizbonie,
H. mając na uwadze, że szczególnej uwagi wymagają kobiety z grup mniejszościowych,
I. mając na uwadze, że Międzynarodowy Rok Mikrokredytu ONZ w 2005 r., z którego korzysta duża liczba kobiet, powinien być aktywnie promowany przez Unię,
J. mając na uwadze, że rosnące bezrobocie w Europie wymaga promowania specjalnych środków w celu ułatwienia dostępu kobiet do prac wymagających wysokich kwalifikacji, ponieważ to w pierwszym rzędzie kobiet dotyka bezrobocie, oraz że, pomimo iż kobiety są częściej lepiej wykształcone od mężczyzn, wciąż jeszcze nie są one w stanie korzystać z tej przewagi w zakresie wykształcenia,
K. mając na uwadze, że różnice płac mężczyzn i kobiet w Europie wciąż wynoszą średnio od 16% do 33 %, że nie dokonał się rzeczywisty postęp we wdrażaniu zasady równej płacy za taką samą pracę, wprowadzonej trzydzieści lat temu dyrektywą 75/117/EWG [13] w sprawie równych płac dla mężczyzn i kobiet oraz że 30 % kobiet pracujących w UE jest zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin, co często jest wymuszone brakiem finansowo przystępnych ułatwień w opiece nad dziećmi, podczas gdy odsetek ten dla mężczyzn wynosi 6,6 %,
L. mając na uwadze, że doświadczenie wskazuje, iż aby społeczne interesy kobiet były w pełni uwzględniane, powinny one stanowić co najmniej jedną trzecią osób wybieranych do organów zinstytucjonalizowanych, i że 50 % stanowi cel w dążeniu do demokratycznej równości, którą to zasadę przyjęto w niektórych Państwach Członkowskich na poziomie partii, lokalnym, krajowym i europejskim; mając na uwadze, że wciąż brakuje wyraźnej polityki Unii w zakresie równości demokratycznej,
M. mając na uwadze, że miliony kobiet wciąż pozbawione są informacji i edukacji dotyczącej ich zdrowia i nie mają dostępu do niezbędnych zabiegów lekarskich, środków antykoncepcyjnych ani informacji o tych środkach; mając na uwadze, że w szczególności w odniesieniu do chorób przenoszonych drogą płciową jak HIV/AIDS, według szacunków niedawnego raportu Banku Światowego 201 milionów kobiet wciąż nie ma dostępu do antykoncepcji, co powoduje 23 miliony niechcianych ciąż i 1,4 miliona przypadków śmierci niemowląt,
N. mając na uwadze, że Platforma Działania z 1995 r. wyraźnie odwołuje się do wolności decyzji i odpowiedzialności w kwestiach dotyczących seksualności, pełnego poszanowania integralności jednostki i równości w sprawach życia seksualnego i prokreacji,
O. z zadowoleniem przyjmując rolę, jaką odegrała Prezydencja Luksemburga oraz Komisja w pracach przygotowawczych i podczas negocjacji na 49 sesji Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet,
1. przyjmuje z zadowoleniem Deklarację przyjętą na 49 sesji Komisji ONZ ds. Statusu Kobiet, która stanowi potwierdzenie Deklaracji Pekińskiej oraz Platformy Działania przyjętej w Pekinie w 1995 r.;
2. surowo potępia brutalność tureckiej policji podczas demonstracji z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet odbywającej się dnia 6 marca 2005 r. w Stambule i zwraca się do Komisji o przedstawienie Parlamentowi pełnego sprawozdania na temat tych zajść;
3. wzywa te spośród państw członkowskich ONZ, które jeszcze tego nie zrobiły, do ratyfikowania Konwencji w sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet;
4. przypomina, że prawa kobiet stanowią integralną, nieodłączną i nierozdzielną część uniwersalnych praw człowieka i stwierdza, że propagowania i ochrona praw kobiet jest wstępnym warunkiem budowania prawdziwej demokracji oraz że należy wykorzystać wszystkie dostępne środki dla zapobiegania przypadkom łamania praw kobiet, również mających miejsce w Unii Europejskiej;
5. zwraca się do Państw Członkowskich o przyjęcie legislacji bądź wprowadzenie w życie istniejących aktów prawnych, by położyć kres okaleczaniu genitalnemu kobiet dokonywanemu na obszarze tych państw oraz o udzielenie wsparcia państwom trzecim w opracowaniu, z udziałem miejscowych organizacji pozarządowych, programów zwalczania tych praktyk;
6. wzywa Państwa Członkowskie znane z praktyk przymusowej sterylizacji do koordynowania wysiłków w kierunku egzekwowania prawa i położenia kresu tym praktykom;
7. potępia zmuszanie do zawierania związków małżeńskich i wzywa Państwa Członkowskie oraz występującą w roli koordynatora Komisję Europejską do podjęcia koniecznych kroków w celu ukarania sprawców, nawet jeżeli zostały one zawarte przez mieszkańców Unii poza jej granicami;
8. podkreśla, że od 1995 r. nie stwierdza się istotnej poprawy sytuacji kobiet, pomimo wprowadzenia w życie istniejącego prawodawstwa, jak dyrektywa 75/117/EWG [14] oraz dyrektywa 76/207/EWG [15] w sprawie wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia i kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy; wzywa Komisją do zapewnienia, by kobiety w nowych Państwach Członkowskich mogły w pełni korzystać z dorobku w zakresie praw kobiet i proponuje przeprowadzenie ogólnoeuropejskiej kampanii na temat tego dorobku, by lepiej uświadomić kobietom przysługujące im prawa;
9. z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisję projekt dyrektywy Parlamantu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania w życie zasady równości szans i równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu (wersja zmieniona) (COM(2004)0279) jako istotny krok na drodze do pewności i przejrzystości w dziedzinie równości płci;
10. wyraża zadowolenie z przyjęcia dyrektywy 2004/113/WE [16] wdrażającej zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn w dostępie i zaopatrzeniu w dobra i usługi i uznaje tę dyrektywę za istotne narzędzie służące zapewnieniu równości płci; wyraża jednakże żal, że dokonano niewielkich postępów w kierunku całkowitego wyeliminowania stosowania pojęcia płci jako czynnika dyskryminującego w ustalaniu składek i korzyści w związku z ubezpieczeniami i pokrewną działalnością finansową;
11. przyznaje, że podjęto pewne pozytywne działania w odniesieniu do przemocy stosowanej wobec kobiet; podkreśla jednakże, że brak jasnego politycznego zaangażowania w tropienie i zwalczanie przemocy wobec kobiet w rodzinie, turystyki seksualnej i handlu kobietami, włączając w to środki prawne, takie jak prawo azylu dla ofiar;
12. dlatego też wzywa Komisję do ogłoszenia roku 2006 Europejskim Rokiem Walki z Przemocą Wobec Kobiet i nalega, by w pełni włączyć Rumunię, Bułgarię, Turcję i kraje sąsiadujące w przygotowania oraz wszelkie wydarzenia, programy i projekty związane z obchodami roku walki z przemocą wobec kobiet;
13. przyznaje, że zdrowie kobiet w UE poprawiło się znacznie w ostatnim dziesięcioleciu, pomimo że nadal występuje wiele czynników stojących na przeszkodzie równości płci w zakresie zdrowia; dlatego też prosi o uwzględnienie różnych wzorców dotyczących zdrowia kobiet przy przyjmowaniu programów unijnych i o zwrócenie szczególnej uwagi na zdrowie reprodukcyjne;
14. nalega, by Państwa Członkowskie i Komisja potraktowały zagadnienie płci jako priorytet na światowych konferencjach ONZ, takich jak Kair +10 i Światowy Szczyt na rzecz Rozwoju Społecznego, który odbędzie się w 2005 r., z uwzględnieniem Milenijnych Celów Rozwoju ONZ;
15. przypomina, że edukacja i szkolenia mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia równości kobiet i mężczyzn i podkreśla potrzebę kształcenia ustawicznego i szkolenia zawodowego w celu promowania równego dostępu dla kobiet do zawodów wymagających wysokich kwalifikacji i do wszystkich poziomów życia zawodowego; w związku z tym zauważa, że dwie trzecie spośród 860 milionów analfabetów stanowią kobiety;
16. wzywa Radę, by opierając się na propozycji Komisji, przyjęła wskaźniki w zakresie płci dotyczące problemu tzw. feminizacji ubóstwa, w celu przyjęcia bardziej zintegrowanej polityki w zakresie ochrony socjalnej, a także by czuwała nad potraktowaniem kwestii zwalczania feminizacji ubóstwa jako najwyższego priorytetu w ramach unijnej polityki rozwoju;
17. powtarza, że w działaniach mediacyjnych, misjach utrzymania pokoju, zapobiegania konfliktom i naprawiania zniszczeń powinno brać udział co najmniej 40 % kobiet, włączając w to również misje badawcze i obserwacyjne działające w imieniu UE i jej Państw Członkowskich;
18. przypomina o wadze osobistej swobody wyrażania poglądów, lecz podkreśla rolę środków przekazu, reklam i internetu w tworzeniu systemów wartości i stereotypów dotyczących płci; dlatego opowiada się za debatą z udziałem użytkowników i władz regulacyjnych na temat ich roli, która służyć będzie określeniu i wprowadzeniu właściwej równowagi pomiędzy swobodą wypowiedzi i poszanowaniem godności ludzkiej, szczególnie w odniesieniu do mediów i reklam oglądanych przez dzieci;
19. wzywa Komisję i Radę do przedstawienia środków służących polepszeniu możliwości pełnego uczestnictwa kobiet procesie podejmowania decyzji gospodarczych, społecznych i politycznych i podkreśla znaczenie włączania zagadnień dotyczących płci do wszystkich obszarów polityki unijnej;
20. wzywa Komisję i Radę do zapewnienia, że począwszy od 2006 r. wszystkie programy i działania finansowane z budżetu UE, a w szczególności z Funduszy Strukturalnych, będą uwzględniać przy finansowaniu kwestie płci;
21. wzywa partie polityczne, zarówno na poziomie krajowym, jak i ogólnoeuropejskim, do przeanalizowania swych struktur i procedur partyjnych w celu usunięcia przeszkód, które w pośredni lub bezpośredni sposób mogą negatywnie wpływać na uczestnictwo kobiet, oraz do przyjęcia odpowiednich strategii w celu osiągnięcia lepszej równowagi między kobietami i mężczyznami w zgromadzeniach wyłanianych w drodze wyborów, z uwzględnieniem tzw. dyskryminacji pozytywnej, takiej jak wprowadzenie kwot;
22. nalega, by Komisja przedstawiła dalszą strategię dotyczącą wskaźników, ustanowionych przez poszczególne prezydencje UE;
23. wyraża zadowolenie z reform w zakresie prawa, które zostały przeprowadzone w Turcji, ale przypomina o swoich obawach związanych z faktem, że kobiety są nadal ofiarami zbrodni honorowych i przemocy, i dlatego nawołuje Komisję i Radę do kontynuowania współpracy z władzami tureckimi i dokładnego monitorowania sytuacji w zakresie praw kobiet w Turcji;
P6_TA(2005)0075
Rewizja układu o nierozprzestrzenianiu — Broń jądrowa w Korei Północnej i Iranie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Konferencji Rewizyjnej 2005 dotyczącej Układu o Nierozprzestrzenianiu — Broń jądrowa w Korei Północnej i Iranie
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. biorąc pod uwagę i ponawiając wcześniejsze rezolucje w sprawie rozbrojenia nuklearnego, a w szczególności rezolucję z 26 lutego 2004r. [1] dotyczącą Komitetu Przygotowawczego dla układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej w maju 2004 r.,
B. podkreślając, że Europejska Strategia Bezpieczeństwa oraz Strategia UE w sprawie broni masowego rażenia przyjęte przez rozszerzoną UE uwydatniają znaczenie nierozprzestrzeniania broni jądrowej i rozbrojenia,
C. uznając, że wszystkie Państwa Członkowskie UE są stronami układu o nierozprzestrzenianiu, a dwa Państwa Członkowskie UE są państwami posiadającymi broń nuklearną w rozumieniu układu,
D. przypominając stwierdzenie zawarte w sprawozdaniu Grupy Roboczej Wysokiego Szczebla ds. zagrożeń, wyzwań i zmian ustanowionej przez Sekretarza Generalnego ONZ, że "zbliżamy się do punktu, w którym degradacja przepisów dotyczących nierozprzestrzeniania może stać się nieodwracalna i zakończyć się nasileniem proliferacji",
1. potwierdza swoje stanowisko, w którym uznaje, że układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej ma istotne znaczenie dla zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej i dla rozbrojenia jądrowego;
2. podkreśla, że ostatecznym celem UE i układu o nierozprzestrzenianiu jest całkowita eliminacja broni jądrowej i oczekuje, że zarówno państwa deklarujące posiadanie bądź nieposiadanie broni jądrowej, aktywnie zaangażują się w tę sprawę oraz poczynią dalsze postępy w kierunku redukcji i eliminacji broni jądrowej;
3. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do utworzenia, w duchu "skutecznego multilateralizmu" i solidarności oraz realizowania Strategii UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, wspólnego frontu na Konferencji Rewizyjnej układu o nierozprzestrzenianiu w 2005 r. oraz do wniesienia pozytywnego wkładu w dyskusje; nalega, aby ich oświadczenia przywiązały szczególną wagę do nowych inicjatyw dotyczących rozbrojenia nuklearnego i ożywienia Konferencji ONZ ds. Rozbrojenia;
4. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do włączenia następującej treści do ich wspólnego oświadczenia, a mianowicie, że układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej musi zostać zachowany i, wspierając wspólne stanowisko Unii w sprawie rozpowszechniania i wzmacniania wielostronnych układów w zakresie nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia i sposobów dostaw, wzywa do złożenia oświadczenia w sprawie wspólnego stanowiska UE oraz strategii UE na Konferencji Rewizyjnej;
5. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do działań w kierunku skutecznego wdrożenia punktu 15.3 zawartej w sekcji zatytułowanej "artykuł VI oraz ustępy 8-12 preambuły" deklaracji końcowej z Konferencji Rewizyjnej NPT 2000 w celu zrealizowania postanowień układu skutecznie zakazując produkcji wszelkiej broni z użyciem materiałów rozszczepialnych;
6. wzywa UE do współpracy z międzynarodowymi partnerami, włącznie z NATO, nad rozwojem i promowaniem zasad uniemożliwiających terrorystom, lub tym, którzy ich ukrywają, dostęp do broni i materiałów masowego rażenia; zwraca się z prośbą do Państw Stron o wypełnienie ich zobowiązań w zakresie Rezolucji 1540 (2004) Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie organów niepaństwowych i rozprzestrzeniania broni jądrowej;
7. wzywa Radę i Komisję do stworzenia programu mającego na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu w świecie materiałów jądrowych, technologii i wiedzy;
8. wzywa wszystkie państwa, a w szczególności państwa posiadające broń jądrową, do niepomagania oraz do niezachęcania państw chcących nabyć broń jądrową lub inne wybuchowe urządzenia jądrowe, w szczególności dotyczy to państw, które nie są stronami układu o nierozprzestrzenianiu;
9. podkreśla swoje silne przekonanie, że rozbrojenie jądrowe przyczyni się w znaczący sposób do bezpieczeństwa międzynarodowego i strategicznej stabilności oraz do zmniejszenia ryzyka kradzieży plutonu lub wysoko wzbogaconego uranu przez terrorystów; nalega, aby UE wsparła nową inicjatywę na szczeblu międzynarodowym w sprawie nowych zagrożeń jądrowych proponowaną przez Sekretarza Generalnego ONZ Kofi Annana i Mohammeda ElBaradei, dyrektora generalnego Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA), dotyczącej potrzeby zapewnienia rozbrojenia jądrowego przez państwa posiadające jawnie bądź niejawnie broń jądrową;
10. nalega, aby UE usilnie pracowała nad ustaleniem Modelowej Konwencji o Broni Jądrowej, takiej jaka już została złożona w ONZ i która mogłaby stworzyć wiążące ramy prawne dla procesu rozbrojeniowego;
11. wzywa Prezydencję Luksemburską i Radę do dostarczenia dalszych informacji z zaznaczeniem jak zamierzają osiągnąć swój wspólny cel w Strategii UE dotyczącej broni masowego rażenia w celu "promowania roli Rady Bezpieczeństwa ONZ i zwiększenia poziomu kompetencji, aby sprostać wyzwaniu jakim jest rozprzestrzenianie", oraz w szczególności, jak państwa strony układu o nierozprzestrzenianiu mogłyby wykorzystać jednolitą weryfikację i doświadczenie w zakresie inspekcji Komisji inspekcyjno-weryfikacyjnomonitoringowej ONZ, na przykład poprzez ustalenie dyżurów ekspertów;
12. wzywa Radę i Komisję do przedstawienia wniosku, aby przekonać państwa trzecie oraz Państwa Członkowskie UE, które jeszcze tego nie zrobiły, do podpisania i ratyfikowania Protokołów Dodatkowych MAEA;
13. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do jasnego zdefiniowania i uściślenia ich zaangażowania w mobilizowanie środków finansowych do wspomagania specyficznych projektów prowadzonych przez wielostronne instytucje, takie jak MAEA;
14. wzywa UE do zaproponowania na Konferencji Rewizyjnej 2005, aby Komisja Rozbrojeniowa ONZ ustanowiła niezwłocznie odpowiedni organ dodatkowy w zakresie rozbrojenia jądrowego;
15. wzywa UE do stworzenia niezbędnych mechanizmów koordynacyjnych (Jednostka Monitorująca Broń Masowego rażenia UE w połączeniu z Centrum Sytuacyjnym UE), aby zagwarantować, że wywiad służy budowaniu solidarności i zaufania między Państwami Członkowskimi w sprawie polityki dotyczącej broni masowego rażenia;
16. podkreśla wagę i konieczność bezzwłocznego i bezwarunkowego podpisania i ratyfikacji, w zgodzie z procesami instytucjonalnymi, traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową, tak aby mógł on jak najwcześniej wejść w życie; wzywa Radę i Komisję, aby nalegały na tę sprawę w rozmowach z tymi państwami partnerskimi, które jeszcze nie ratyfikowały traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową i/ lub traktatu o nierozprzestrzenianiu;
17. ponawia swoje wezwanie wobec USA do zaprzestania prac nad rozwojem bojowej broni jądrowej nowej generacji (niszczyciele bunkrów) i do podpisania i ratyfikowania traktatu o całkowitym zakazie prób z bronią jądrową; wzywa także USA do wyjaśnienia sytuacji dotyczącej ilości i celów strategicznych taktycznego arsenału jądrowego jaki posiadają w bazach europejskich;
18. 18 wzywa Izrael, Indie i Pakistan do podpisania traktatu o nierozprzestrzenianiu;
19. z zadowoleniem przyjmuje apel podpisany przez 25 laureatów Nagrody Nobla, wzywający rządy Stanów Zjednoczonych, Rosji, Chin, Francji Wielkiej Brytanii, Indii, Pakistanu, Izraela i Korei Północnej do wspierania i wdrażania działań prowadzących do obniżenia statusu operacyjnego ich systemów broni jądrowej w celu zmniejszenia ryzyka katastrofy nuklearnej; popiera wniosek Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB) UE o ustanowienie "strefy bez broni jądrowej" na Bliskim Wschodzie i prosi o poczynienie starań w tym kierunku;
20. ponawia swoje poparcie dla międzynarodowej kampanii burmistrzów na rzecz rozbrojenia jądrowego, zainicjowanej przez burmistrzów Hiroszimy i Nagasaki, i zaleca społeczności międzynarodowej uważne rozpatrzenie Kampanii "Project Vision 2020", nalegającego na zaplanowanie programu eliminowania wszelkiej broni jądrowej;
21. z zadowoleniem przyjmuje włączenie klauzuli dotyczących nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia do niedawnych porozumień UE z krajami trzecimi oraz do planów działania; zwraca uwagę, że środki muszą zostać wdrożone przez wszystkie kraje partnerskie UE bez wyjątku;
22. podkreśla, że zapobieganie zagrożeniu bezpieczeństwa każdego kraju wymaga zaangażowania społeczności międzynarodowej; podkreśla potrzebę silniejszych regionalnych i multilateralnych struktur bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie, na Półwyspie Indyjskim oraz w Północno-Wschodniej Azji w celu zmniejszenia dążenia w kierunku rozprzestrzeniania jądrowego i zaniechania programów jądrowych;
23. wzywa do wykorzystania wszelkich, politycznych i dyplomatycznych możliwości w celu zapewnienia pokojowego rozwiązania konfliktów związanych z rozprzestrzenianiem broni jądrowej.
Iran
24. zauważa z niepokojem, że Hassan Rowhani, Sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu, 27 lutego 2005 r. ponownie stwierdził, że Teheran nie wyrzeknie się "nadanego mu przez traktat o nierozprzestrzeniani prawa do wzbogacania uranu", i wzywa władze Iranu, by zaprzestały wydawania mylących i wzajemnie sprzecznych oświadczeń;
25. zauważa, że 27 lutego 2005 r. Rosja i Iran podpisały porozumienie o zaopatrywaniu w paliwo jądrowe torując tym samym drogę dla rozpoczęcia działania pierwszego w Iranie reaktora atomowego w Bushehr w przyszłym roku i zobowiązując Teheran do zwrotu całego zużytego paliwa jądrowego do Rosji;
26. wzywa Radę do podjęcia wraz z Rządem Federacji Rosyjskiej inicjatywy mającej na celu uzyskanie gwarancji, że jego niedawne porozumienie z Iranem w sprawie dostaw materiałów jądrowych ma na celu wyłącznie ich wykorzystanie na potrzeby cywilne, oraz zapewnienie wsparcia staraniom dyplomatycznym UE; liczy, że MAEA będzie ściśle kontrolować przekazywanie paliwa pomiędzy Rosją a Iranem;
27. z zadowoleniem przyjmuje złożoną pod koniec stycznia 2005 r. deklarację dyrektora generalnego MAEA Mohammeda El Baradei w sprawie postępów, jakich dokonali inspektorzy bezpieczeństwa nuklearnego Agencji w ciągu ostatnich 15 miesięcy w zrozumieniu charakteru i zakresu irańskiego programu jądrowego;
28. ponawia wyrazy pełnego poparcia dla porozumienia paryskiego z 15 listopada 2004r., w którym Iran zobowiązał się do zawieszenia procesu wzbogacania uranu, oraz dla reprezentowania UE w rozmowach z władzami Iranu przez trzy kraje w celu zapewnienia pokojowego rozwiązania dyplomatycznego kwestii jądrowych dotyczących tego kraju, i wzywa do udzielenia przez rząd Iranu obiektywnych gwarancji pozamilitarnego charakteru jego programu jądrowego;
29. wzywa Iran do potwierdzenia swojego zobowiązania do przestrzegania traktatu o nierozprzestrzenianiu i nadania swojej decyzji o zawieszeniu wzbogacania uranu stałego charakteru, budując w ten sposób trwałe zaufanie co do pokojowej natury planów Iranu i kładąc podwaliny pod partnerską współpracę pomiędzy UE a Iranem; zaznacza, że negocjacje w sprawie zawarcia porozumienia o handlu i współpracy należy postrzegać równolegle do zadowalającego zamknięcia kwestii jądrowej i przyjęcia wiarygodnych metod weryfikacji;
30. wzywa Radę i Komisję do podjęcia negocjacji z władzami Iranu w sprawie transferu technologii i know-how, jak również finansowego wsparcia na rzecz energii odnawialnej;
31. wzywa parlament irański do zamknięcia procesu ratyfikacji przez parlament protokołu dodatkowego do układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej;
32. wzywa Rząd Stanów Zjednoczonych do udzielenia pełnego poparcia dla dyplomatycznego podejścia przyjętego przez UE w rozwiązywaniu tego problemu, uważa, że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie dla odnowienia współpracy transatlantyckiej i z zadowoleniem przyjmuje niedawne oświadczenie Stanów Zjednoczonych na ten temat, jak również wcześniejsze zapewnienia, że nie zostaną podjęte prewencyjne działania wojskowe przeciwko Iranowi.
Korea Północna
33. wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że Korea Północna oświadczyła 10 lutego 2005 r., że posiada broń nuklearną i zawiesiła na czas nieokreślony swój udział w prowadzonych rozmowach sześciostronnych na temat swojego programu jądrowego;
34. odnotowuje oświadczenie Korei Północnej, że jej ostatecznym celem jest Półwysep Koreański wolny od broni jądrowej, i ponagla ją aby wypełniła swoje zobowiązania wynikające z układu o nierozprzestrzenianiu, a do jej rządu i innych zaangażowanych stron o podjęcie konkretnych działań w ramach negocjacji i przyjęcie konstruktywnej postawy;
35. ponagla Koreę Północną, aby ponownie przystąpiła do układu o nierozprzestrzenianiu, ofnęła swoją decyzję o wycofaniu się z rozmów sześciostronnych i umożliwiła ponowne podjęcie negocjacji w celu znalezienia pokojowego rozwiązania kryzysu na Półwyspie Koreańskim;
36. ponagla Koreę Północną i Stany Zjednoczone, aby umożliwiły szybkie rozwiązanie aktualnego kryzysu poprzez propozycję wznowienia dostaw paliw ciężkich w zamian za potwierdzone zamknięcie reaktora w Jongbion, w celu uniknięcia dalszego pogorszenia obecnej sytuacji;
37. ponagla Radę, aby ponownie rozważyła wypłacenia Korei Południowej czterech milionów EUR na pokrycie kosztów zawieszenia działalności Organizacji Rozwoju Energetyki Półwyspu Koreańskiego, uwzględniając fakt, że inicjatywa ta odegrała w niedawnej przeszłości znaczącą rolę, i uznaje, że mogłaby ona być użyteczna w przyszłości na potrzeby dostarczania energii konwencjonalnej;
38. uważa, że UE powinna wesprzeć dalsze wysiłki zmierzające do umożliwienia KRLD rezygnacji z dalszego wykorzystywania energii jądrowej w zamian za gwarancję dostaw energii;
39. wzywa Radę i Komisję do zaproponowania wsparcia finansowego dla dostaw paliw ciężkich w celu zaspokojenia podstawowyh potrzeb Korei Północnej w zakresie energii i zwraca się do Komisji i Rady o podjęcie niezbędnych kroków dotyczących udziału UE w przyszłych rozmowach sześciostronnych, a równocześnie wyraźne zasygnalizowanie, że UE będzie w stosunku do Półwyspu Koreańskiego przestrzegać zasady udostępniania środków finansowych tylko w zamian za ustępstwa;
40. jest świadomy, że sprawą kluczową dla bieżącego kryzysu są, po pierwsze, twierdzenia, że Korea Północna ma w pełni rozwinięty program wzbogacania uranu oraz że dostarczyła uran Libii; zważywszy, jednakże, że żadne z tych twierdzeń nie zostało dowiedzione, zwraca się o przeprowadzenie jawnego przesłuchania w Parlamencie Europejskim w celu ich oceny; ***
P6_TA(2005)0076
Sytuacja w Libanie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Libanie
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie zawarcia umowy stowarzyszeniowej z Republiką Libańską [1],
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie partnerstwa euro-śródziemnomorskiego a w szczególności rezolucji z dnia 23 lutego 2005 r. [2],
- uwzględniając rezolucję 1559 Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 2 września 2004 r. w sprawie Libanu,
- uwzględniając deklarację Przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa ONZ z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie Libanu,
- uwzględniając wnioski Rady z dnia 21 lutego 2005 r. w sprawie procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie rozszerzonej Europy — sąsiedztwo: nowe ramy dla wzajemnych stosunków z sąsiadami ze wschodu i południa [3],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie ożywienia działań UE na rzecz praw człowieka i demokratyzacji we współpracy z partnerami obszaru Basenu Morza Śródziemnego [4],
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. do głębi wstrząśnięty zamachem dokonanym w Bejrucie w dniu 14 lutego 2005 r., w którym zginął były premier Libanu, Rafik Hariri, oraz inni niewinni cywile,
B. mając na uwadze, że premier Rafik Hariri był jednym z najbardziej wpływowych polityków oraz jedną z najbardziej zaangażowanych osób na rzecz procesu pojednania w Libanie oraz zdecydowanym zwolennikiem wycofania zagranicznych wojsk z jego kraju,
C. mając na uwadze, że Liban jest krajem o silnych historycznych, kulturowych i ekonomicznych powiązaniach z Europą, ważnym partnerem UE na Bliskim Wschodzie oraz krajem włączonym do europejskiej polityki sąsiedztwa, a także stwierdzając, że tragedia ta stanowi naruszenie podstawowych zasad demokracji, które są bliskie zarówno dla Libanu jak i Unii Europejskiej,
D. zachęcony skalą pokojowych i demokratycznych demonstracji ludności, które miały miejsce w ostatnich dniach i biorąc pod uwagę fakt, iż świadczą one o wysokim stopniu jedności narodowej wśród różnych opcji politycznych i religijnych kraju,
E. wyrażając zadowolenie z faktu, że Sekretarz Generalny ONZ, Kofi Annan, podjął decyzję o wysłaniu misji śledczej mającej za zadanie wyjaśnienie "okoliczności, przyczyn i skutków" śmierci byłego premiera Libanu, Rafika Haririego,
F. mając na uwadze, że w dniu 28 lutego 2005 r. premier Libanu, Omar Karami, podał się do dymisji w wyniku przeprowadzonej w parlamencie debaty nad popieranym przez opozycję wotum nieufności wobec rządu i w obliczu presji opinii publicznej wzywającej w demonstracjach organizowanych przez opozycję do wycofania wojsk syryjskich,
G. mając na uwadze, że wybory parlamentarne w Libanie przewidziano na maj 2005 r. i uznając wolę narodu libańskiego do decydowania o przyszłości politycznej kraju,
H. mając na uwadze decyzję prezydentów Syrii i Libanu o ogłoszeniu wycofania wojsk syryjskich do położonej na wschodzie Libanu doliny Bekaa w terminie do końca marca, mimo, iż wspólnota międzynarodowa wzywała do całkowitego i szybkiego wycofania wojsk z Libanu,
I. stwierdzając, że ponowne podjęcie rozmów między rządem izraelskim a władzami palestyńskimi uwydatniło pilną potrzebę zaangażowania także Syrii i Libanu w proces zmierzający do całkowitego i trwałego rozwiązania konfliktu na Bliskim Wschodzie,
J. podkreślając, że podpisanie w przyszłości umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską zobowiąże Syrię do podjęcia dialogu politycznego w zakresie propagowania demokracji, praw człowieka i państwa prawa oraz w zakresie przestrzegania prawa międzynarodowego,
K. podkreślając potrzebę zapobieżenia pogrążeniu się Libanu w nowej fali zamieszek oraz konieczność wspierania i umacniania jego wrażliwych instytucji demokratycznych oraz kontynuowania procesu odbudowy,
L. podkreślając rolę, jaką całkowicie demokratyczny i suwerenny Liban może odegrać w rozwoju partnerstwa euro-śródnoziemnomorskiego i w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa,
1. potępia stanowczo zamach bombowy dokonany w Bejrucie w dniu 14 lutego 2005 r., w którym zginął były premier Libanu, Rafik Hariri, oraz inni niewinni cywile; wyraża swoją odrazę i oburzenie wobec tego barbarzyńskiego czynu i składa szczere kondolencje rodzinie premiera Haririego oraz rodzinom pozostałych ofiar;
2. wzywa, zgodnie z deklaracją Przewodniczącego Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 15 lutego 2005, do podjęcia wszelkich wysiłków, aby przyczyny, okoliczności i skutki tego zamachu zostały szczegółowo wyjaśnione; wzywa, władze libańskie aby kontynuowały współpracę z misją śledczą ONZ;
3. pragnie, aby ta zbrodnia nie zaszkodziła wyborom w Libanie i podkreśla znaczenie przeprowadzenia wolnych, demokratycznych i przejrzystych wyborów parlamentarnych w tym kraju; ponawia swoje wezwanie do rozważenia wysłania grupy obserwatorów UE na wybory w Libanie oraz wezwanie do Komisji o podjęcie wszelkich niezbędnych działań w tym zakresie;
4. zachęca Komisję do podjęcia natychmiastowej współpracy przez wsparcie społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych organizacji pozarządowych w ramach programu MEDA i Europejskiej Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Człowieka;
5. nakłania Komisję do sfinalizowania planu działania na rzecz Libanu, w którym poruszone zostaną wszystkie kwestie związane z polityczną stabilnością kraju, umocnieniem instytucji demokratycznych i przyspieszeniem procesu odbudowy;
6. odnotowuje z zadowoleniem pozytywny rozwój wydarzeń na Bliskim Wschodzie w ciągu ostatnich tygodni, w tym ożywienie negocjacji między Izraelem a Palestyną, i wzywa Syrię do nietolerowania żadnych form terroryzmu, włączając w to również wspieranie akcji Hezbollahu oraz innych bojówek;
7. uważa, że istnieją niezbite dowody akcji terrorystycznych Hezbollahu i Rada musi podjąć wszystkie kroki zmierzające do położenia kresu działaniom terrorystycznym tej grupy;
8. stwierdza w związku z powyższym znaczenie wznowienia bezpośredniego dialogu między Syrią a Izraelem w celu zagwarantowania pokoju, bezpieczeństwa, suwerenności i integralności tego kraju, stosując się do postanowień rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ;
9. wzywa Syrię do podjęcia pełnej współpracy z Unią Europejską w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa w celu zagwarantowania pokoju i stabilności w regionie; przypomina, jak ważne jest wprowadzenie w życie rezolucji 1559, która potwierdzają poparcie wspólnoty międzynarodowej na rzecz integralności terytorialnej, suwerenności i niepodległości Libanu; wzywa Syrię do powstrzymania się od wszelkich form ingerencji w sprawy wewnętrzne Libanu, odnotowuje decyzję o wycofaniu do końca marca wojsk syryjskich, jednakże wzywa do całkowitego wycofania syryjskich wojsk i jednostek wywiadu z Libanu zgodnie z rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ; uważa, że zawarcie umowy stowarzyszeniowej z Syrią i dalszy rozwój europejskiej polityki sąsiedztwa wobec tego kraju może mieć miejsce jedynie przy zdecydowanym zaangażowaniu Syrii w tym zakresie;
10. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządowi i parlamentowi Libanu.
[1] Dz.U. C 38 E z 12.2.2004, str. 307.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0046.
[3] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 506.
[4] Dz.U. C 97 E z 22.4.2004, str. 656.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0077
Kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie nauki i technologii - Kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii (2004/2150(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Nauka i technologia - Kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy - Kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii" (COM(2004)0353),
- uwzględniając konkluzje Prezydencji odnoszące się do planowanej europejskiej polityki wspierania badań naukowych, popartej przez przytłaczającą większość delegacji obecnych na posiedzeniu Rady do spraw Konkurencyjności w dniach 25- 26 listopada 2004 r. [1],
- uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1513/2002/WE z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą szóstego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, przyczyniającego się do utworzenia Europejskiej Przestrzeni Badawczej i innowacji (2002-2006) [2],
- uwzględniając plan działania Komisji, mający na celu zwiększenie nakładów inwestycyjnych w sektorze badań naukowych (COM(2003)0226),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie inwestowania w badania naukowe - plan działania dla Europy [3],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie Międzynarodowej Konferencji poświęconej Energii Odnawialnej (Bonn, czerwiec 2004 r.) [4], w której podkreśla się konieczność zwiększenia wsparcia dla badań i rozwoju oraz innowacji w zakresie energii odnawialnych, a także dla rozprzestrzeniania i promowania ich wyników we wszystkich sektorach społeczeństwa,
- uwzględniając komunikaty Komisji w sprawie kobiet i nauki, roli uniwersytetów w Europie jako obszarze opartym na wiedzy, strategii mobilności dla europejskiej przestrzeni badawczej oraz karier europejskich badaczy, badań podstawowych, nanotechnologii, badań nad bezpieczeństwem oraz nad regionalnym wymiarem europejskiej przestrzeni badawczej (COM(1999)0076, COM(2003)0058, COM(2001) 0331, COM(2003)0436, COM(2004)0009, COM(2004)0338, COM(2004)0590, COM(2001)0549),
- uwzględniając komunikaty Komisji w sprawie perspektyw finansowych Unii na lata 2007-2013 (COM (2004)0101, COM(2004)0487),
- uwzględniając sprawozdanie grupy ekspertów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych pod przewodnictwem Federico Mayora [5],
- uwzględniając sprawozdanie panelu ekspertów wysokiego szczebla pod przewodnictwem prof. Ramona Marimona, zatytułowane "Ewaluacja efektywności nowych instrumentów szóstego programu ramowego" [6],
- uwzględniając sprawozdanie w sprawie strategii lizbońskiej, przygotowane przez grupę wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima Koka [7],
- uwzględniając pięcioletni raport w sprawie oceny badań i rozwoju technologicznego (BRT) w technologiach społeczeństwa informacyjnego, sporządzony przez zespół pod przewodnictwem J.M. Gago [8],
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie wyzwań stojących przed Europejskim Społeczeństwem Informacyjnym po roku 2005 (COM(2004)0757),
- uwzględniając plan działania w sprawie technologii środowiskowych, który uznał, że "inwestowanie w badania, zarówno z funduszy publicznych jak i prywatnych, ma podstawowe znaczenie dla gospodarki UE, w tym dla przemysłu ekologicznego" (COM(2004)0038),
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie udziału odnawialnej energii w UE, w którym uznano za "konieczne (...) przyspieszenie tempa publicznego wspierania badań, rozwoju technologicznego i demonstracji w źródłach odnawialnych (...) w Europie" (COM(2004)0366),
- uwzględniając projekt dyrektywy oraz dwóch zaleceń Komisji w sprawie zezwolenia obywatelom państw trzecich na prowadzenie badań naukowych na obszarze Wspólnoty Europejskiej (COM(2004)0178),
- uwzględniając sprawozdanie przygotowane przez wewnętrzną grupę Komisji do spraw platform technologicznych [9],
- uwzględniając prace przygotowawcze zmierzające do ustanowienia nowej wersji planu działania dotyczącego innowacji oraz trwające konsultacje mające na celu stworzenie programu ramowego dla konkurencyjności i innowacji,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (A6-0046/2005), oraz mając na uwadze, że:
A. postęp w ustanawianiu europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) jest pierwszym krokiem w kierunku wdrożenia strategii lizbońskiej, w tym także szóstego programu ramowego (PR6) oraz innych inicjatyw w zakresie polityk badań, technologii i rozwoju, który stworzył nową dynamikę w zakresie badań naukowych i określił nowe instrumenty pozwalające na ustanowienie ERA,
B. Komisja niezmiennie działała na rzecz przyznania badaniom naukowym i innowacji najwyższej wagi, co zostało odzwierciedlone w jej projektach nowych perspektyw finansowych UE oraz propozycji podwojenia budżetu siódmego programu ramowego (PR7); niektóre Państwa Członkowskie będące płatnikami netto wezwały do ograniczenia budżetu Wspólnoty najwyżej do 1% PKB Unii, a finansowa perspektywa na lata 2007-2013 musi być zgodna z propozycją Komisji dotyczącą podwojenia budżetu na PR7,
C. sprawozdanie Koka potwierdziło "rosnącą atrakcyjność Europy dla badaczy i naukowców" oraz uznało "priorytetowe znaczenie badań i rozwoju" w ramach kierunków polityki wymagających pilnego działania i stanowiących podstawowe wymogi dla osiągnięcia celów lizbońskich oraz zauważyło potrzebę przyjęcia całościowego podejścia w celu zapewnienia rozwoju i udziału technologii informacyjnych i komunikacyjnych,
D. sprawozdanie Marimona popiera instrumenty PR6 i podkreśla konieczność kontynuowania planowania programów badawczych, jednak proponuje w związku z powyższym szereg działań korygujących,
E. w specjalnym sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego nr 1/2004 w sprawie zarządzania pośrednimi działaniami badań, rozwoju i technologii w ramach PR5 zauważono, że zasady uczestnictwa w europejskich programach ramowych badań i rozwoju są zbyt skomplikowane, co stworzyło poważne problemy, zwłaszcza dla małych organizacji o słabiej rozwiniętych strukturach administracyjnych,
F. badania podstawowe są kluczowe dla skutecznego tworzenia innowacji i długoterminowej konkurencyjności Unii Europejskiej, a w Europie w trakcie dwóch ostatnich lat trwała zbyt długa debata na temat potrzeby stworzenia struktury (Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych) dla wspierania na poziomie europejskim badań podstawowych we wszystkich dziedzinach nauki korzystającymi z autonomii badawczej,
G. zgodnie z szacunkami UE potrzebuje do 2010 roku 700000 nowych, posiadających odpowiednie umiejętności naukowców, aby osiągnąć cel 3% PKB przeznaczanych na inwestycje w badania i rozwój, a odnoszący sukcesy program Marii Curie ma do odegrania szczególnie ważną rolę we wspomaganiu naukowców,
H. sieci komunikacji elektronicznej o dużej przepustowości i pojemności oraz inne narzędzia i infrastruktury technologii informacyjnych i komunikacyjnych zmieniają sposób, w jaki badacze komunikują się między sobą, współpracują i wprowadzają nowe rozwiązania i dlatego konieczne jest zapewnienie ciągłego i odpowiedniego wsparcia Wspólnoty dla sieci infrastruktury dla badań naukowych w ramach projektu GEANT,
I. konieczne jest udoskonalenie warunków ramowych dla prywatnych badań naukowych, ponieważ 2/3 inwestycji w badania naukowe niezbędnych dla osiągnięcia celu 3% powinno pochodzić z prywatnych inwestycji,
J. niezbędne jest wywołanie wśród młodego pokolenia nowego rodzaju entuzjazmu do nauki oraz promowanie karier naukowych, przy szczególnym uwzględnieniu zwiększonego uczestnictwa kobiet,
K. mobilność naukowców-badaczy wewnątrz UE, jak i dwustronna mobilność pomiędzy UE a państwami trzecimi, publicznymi a prywatnymi ośrodkami badań naukowych, uniwersytetami a przemysłem oraz różnymi sektorami biznesu jest kluczowym elementem sprzyjającym tworzeniu nowej wiedzy, innowacji i trwałego wzrostu,
L. prosta i średniozaawansowana technologia, małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, włączając w to biznes tradycyjny, posiadają znaczne zasoby ukrytego potencjału dla innowacji, transferu technologii oraz badań i rozwoju, jak do tej pory niewystarczająco wykorzystanego, ale który powinien być wspierany zgodnie z duchem i wytycznymi określonymi w Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw,
M. należy kontynuować starania na rzecz ustanowienia lepszych stosunków pomiędzy światem badań naukowych a sektorem przemysłu, zwłaszcza MŚP, w szczególności poprzez wspieranie lokalnych sieci łączących społeczność biznesu i instytucje akademickie; obecnie toczy się ożywiona dyskusja w sprawie powołania Inicjatyw Technologii Europejskich, a wdrożenie patentu wspólnotowego jest warunkiem wstępnym osiągnięcia sukcesu przez europejską politykę badawczą,
N. należy czynić starania zmierzające do wspierania skuteczniejszej polityki badań naukowych i innowacji poprzez uwzględnienie polityk towarzyszących, takich jak zakończenie tworzenia rynku wewnętrznego oraz ustanowienie systemu własności intelektualnej dążącego do równowagi pomiędzy ochroną a konkurencyjnością, umożliwiającego lepszy dostęp MŚP i promującego prywatne i publiczne inwestycje sektorowe w nowe technologie i treść,
O. problem konkurencyjności gospodarki europejskiej jest częściowo wynikiem istnienia "paradoksu" pomiędzy pokoleniem wiedzy naukowej (obecnej w nadmiarze w Europie) a niewystarczającą zdolnością do przekształcenia tej wiedzy w innowację, a w szczególności w produkcję; zaangażowanie przemysłu w wyznaczanie priorytetów wsparcia finansowego może polepszyć tę sytuację, a zatem należy przedsięwziąć starania zmierzające do włączenia przemysłu oraz polepszenia sytuacji MŚP w PR7,
P. w celu zaprzestania obecnej marginalizacji MŚP należałoby zbadać potencjał nowych, specjalnie dostosowanych sposobów wspierania roli MŚP w tworzeniu innowacji, w tym:
- uproszczenia zasad finansowania i zarządzania, w szczególności dla małych działań w ramach "finansuj raz, oceniaj na końcu",
- wsparcia dla tematycznych regionalnych skupisk przedsiębiorczości i tworzenia ich sieci w Europie, przy zwróceniu uwagi na konieczność rezerwowania jak największej części przyznawanych funduszy dla innowacyjnych MŚP (limity dotyczące udziałów przyznawanych skupiskom przedsiębiorczości/organizacjom sieciowym),
Q. należy kontynuować poprawę koordynacji pomiędzy budżetami dla badań naukowych, Funduszami Strukturalnymi oraz wszelkimi innymi publicznymi i prywatnymi źródłami finansowania na poziomie UE, krajowym i regionalnym.
Europa zasługuje na więcej
1. podkreśla nowe kompetencje w dziedzinie badań (Art. III 248-255) przyznane UE przez Konstytucję dla Europy, a zwłaszcza kompetencje zmierzające ku ustanowieniu EPB; wzywa Komisję do działań zgodnych z ww. nowymi ramami prawnymi;
2. podkreśla, że badania naukowe i wiedza cieszą się dużym prestiżem w UE, ale europejskie organizacje badawcze i biznes nie osiągają zbyt dużego sukcesu w wykorzystywaniu dobrych pomysłów i inspiracji oraz w przekształcaniu ich w zyskowne inicjatywy, które przyczyniają się do wzrostu zatrudnienia; sytuacja ta może być ulepszona poprzez przyjęcie kalendarza badań naukowych, biorącego pod uwagę sprawy społeczne oraz potrzebę innowacji technologicznych;
3. popiera ogólne kierunki przyszłej polityki badawczej UE, przedstawione w komunikacie Komisji; podkreśla, że ustanowienie EPB będzie możliwe jedynie wówczas, gdy nastąpi zwiększenie unijnych nakładów na badania z zamiarem ściślejszego koordynowania europejskich, krajowych i regionalnych polityk badawczych, zarówno co do ich istoty, jak i finansowania, przy uwzględnieniu komplementarności tego finansowania w stosunku do polityk badawczych prowadzonych w Państwach Członkowskich i pomiędzy nimi; oczekuje, że Komisja i Państwa Członkowskie zrealizują podkreśloną w raporcie Koka rolę badań naukowych w osiąganiu celów lizbońskich poprzez dostarczenie odpowiedniego rozmachu politycznego oraz środków finansowych w PR7;
4. wzywa wszystkie Państwa Członkowskie i UE, aby przy tworzeniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej wykazały się taką samą determinacją, jak przy realizowaniu jednolitego rynku i unii walutowej; PR7 Unii Europejskiej w dziedzinie badań musi być więcej niż jedynie "kolejnym programem ramowym", lecz po winien zostać znacznie wzbogacony i na nowo opracowany, aby pomóc w osiągnięciu celów lizbońskich;
5. głęboko wierzy, że uczynienie Europy bardziej konkurencyjną wymaga przeznaczania większych środków finansowych na badania naukowe i innowacje, uwzględniając nowe kompetencje UE w zakresie badań naukowych oraz rozszerzenie do 25, a wkrótce i większej liczby Państw Członkowskich; wzywa do co najmniej podwojenia procentu, jaki stanowi budżet programu ramowego dla PKB Państw Członkowskich UE i stanowczo domaga się od Państw Członkowskich uznania powyższego za minimum, niepodlegające dyskusji w trakcie negocjowania perspektyw finansowych; prosi Komisję o zaplanowanie PR7 zgodnie z jej własną propozycją dotyczącą perspektyw finansowych na lata 2007-2013 oraz do obrony propozycji ustalenia budżetu UE stanowczo powyżej 1% PKB;
6. wzywa te z Państw Członkowskich, które kwalifikują się do Funduszy Strukturalnych, aby przeznaczyły znaczącą część tych środków na wyeliminowanie swoich braków w dziedzinie badań naukowych;
7. wzywa Państwa Członkowskie do poczynienia wszelkich wysiłków niezbędnych dla osiągnięcia odpowiednich krajowych celów w inwestycji w badania naukowe i rozwój, ustanowionych przez te Państwa na Radzie Europejskiej w Barcelonie; uważa, że inwestycje w badania naukowe i rozwój w UE powinny osiągnąć poziom 3 % PKB do 2010 r., a w szczególności krajowe publiczne budżety na badania naukowe i rozwój powinny być zwiększone do wymaganego w tym celu poziomu; wzywa Komisję do monitorowania przestrzegania przez Państwa Członkowskie ich zobowiązań, zwłaszcza przez te Państwa Członkowskie, które znajdują się poniżej średniej europejskiej;
8. podkreśla potrzebę udziału regionów i władz regionalnych celem zwiększenia inwestycji w badania naukowe i innowacje, zwłaszcza poprzez wdrażanie regionalnych strategii badawczych i innowacyjnych w kontekście celu 3% (Rada Europejska w Barcelonie, marzec 2002 r.) wzywa do uwzględnienia regionalnego wymiaru badań naukowych przy określaniu działań w ramach siódmego programu ramowego oraz wzywa Państwa Członkowskie do wyeliminowania przeszkód, które nadal istnieją we współpracy w dziedzinie badań naukowych i innowacji graniczących ze sobą regionów różnych Państw Członkowskich i tym samym do podjęcia wysiłków w celu stworzenia prawdziwej EPB;
9. podkreśla wagę rozwijania centrów doskonałości na uniwersytetach europejskich w różnych dziedzinach nauki i badań naukowych; wyraża pogląd, że osiągnięcie tego jest możliwe w drodze zwiększenia finansowania przez Państwa Członkowskie i UE oraz poprzez dodatkowe finansowanie przez UE studentów studiujących na uniwersytetach przyciągających obywateli z innych Państw Członkowskich;
10. podkreśla, że Państwa Członkowskie powinny zapewnić, aby europejski fundusz badań naukowych nigdy nie zastąpił finansowania krajowego, ponieważ oba te sposoby finansowania powinny prowadzić do zwiększenia ogólnego finansowania; uważa, że obecnie w Państwach Członkowskich istnieje kilkanaście ważnych w skali kraju projektów badawczych, które niekoniecznie kwalifikują się do finansowania ze źródeł UE;
11. wyraża przekonanie, że PR7 może służyć jako narzędzie w radzeniu sobie z "europejskim paradoksem", kiedy to jakość i ilość europejskich badań naukowych stoi na bardzo wysokim poziomie, jednak przełożenia wyników badań w produkty przydatne dla handlu i usług pozostaje daleko w tyle za Stanami Zjednoczonymi i Japonią;
12. wzywa do synchronizacji okresu trwania programów ramowych z okresem trwania perspektyw finansowych, jeśli i wówczas, gdy perspektywy finansowe są uzgadniane co pięć lat, tym samym zbiegając się z każdą kadencją Parlamentu, w celu lepszej koordynacji zaplanowanych przez Komisję działań; przy realizacji programów należy przewidzieć system "ruchomy", w tym przegląd średniookresowy, aby umożliwić modyfikację celów programu, jeśli zajdzie taka konieczność, a także procedury umożliwiające Parlamentowi Europejskiemu wyrażenie opinii w sprawie tego typu modyfikacji;
13. jest przeświadczony o potrzebie kontynuowania działań pomiędzy PR6 i PR7, ale jednocześnie z zadowoleniem przyjmuje ulepszenia zasugerowane w sprawozdaniu Marimona, zwłaszcza te dotyczące potrzeby uproszczenia i wyjaśnienia procedur administracyjnych, w tym jasne i lepiej ukierunkowane wezwania do przetargu, zmniejszenie dużej liczby różnych wzorów umów i wprowadzenie uproszczonego sytemu kosztów, a także o potrzebę swobodnego określania masy krytycznej; wyraża w szczególności przekonanie, że należy rozpowszechnić dwuetapową procedurę ewaluacyjną celem poprawy wydajności i zmniejszenia kosztów, jakie ponoszą uczestnicy, zwłaszcza MŚP i lokalne władze;
14. zaleca, w interesie przejrzystości budżetowej, dokładną sprawozdawczość dotyczącą tego jaka część funduszy, trafia do poszczególnych rodzajów uczestników, w tym także lepsze rozgraniczenie wielkości przedsiębiorstw;
15. jest zdania, że międzynarodowa współpraca w dziedzinie badań naukowych musi zostać wzmocniona, w kontekście Europejskiej Polityki Sąsiedztwa zwłaszcza z sąsiadami UE takimi jak kraje śródziemnomorskie i bałkańskie, Rosja i Wspólnota Niepodległych Państw, jak i w ramach negocjacji akcesyjnych, ale również z krajami AKP;
16. wyraża przekonanie, że PR7 wymaga ściślejszego monitorowania naukowej jakości jego wyników i mieć możliwość odpowiedniego dostosowywania swoich zagadnień i procedur;
17. przypomina, że niektórzy z konkurentów UE udzielają hojniejszego wsparcia publicznego dla długoterminowych projektów badawczych niż sama UE; jest zaniepokojony możliwością uniemożliwiania prowadzenia takich długoterminowych badań naukowych z powodu unijnych zasad przyznawania pomocy państwowej; obawia się, że UE może w dłuższej perspektywie stracić swoją konkurencyjność, jeśli długoterminowe i podstawowe badania naukowe nie są odpowiednio finansowane; wzywa Komisję do niezwłocznego dokonania przeglądu obecnych zasad regulujących przyznawanie pomocy przez państwo w przypadkach, w których potencjalne korzyści ekonomiczne wynikające z projektów badawczych mogą być postrzegane tylko w długoterminowej perspektywie;
18. twierdzi, że regiony muszą być włączone w wysiłek inwestycyjny, jeśli - jak ustaliła Rada Europejska w Barcelonie w 2002 r. - cel 3% ma zostać osiągnięty; wyraża zadowolenie z faktu uruchomienia regionalnych strategii badawczych i innowacyjnych, mających się przyczynić do osiągnięcia tego celu oraz wyraża nadzieję, że będą one wspierane; wzywa do uwzględnienia regionalnego wymiaru badań naukowych przy określaniu działań w ramach PR7.
Badania podstawowe i Europejska Rada ds. Badań Naukowych
19. wzywa do rychłego ustanowienia Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN), zgodnie z propozycją Komisji i wskazówkami zawartymi w sprawozdaniach Mayora i Koka, jednakże żąda od Komisji lepszej oceny tego organu wraz z organami już istniejącymi (Wspólnym Centrum Badawczym, DG ds. Badań Naukowych i innymi) celem uniknięcia nakładania się ich kompetencji;
20. głęboko wierzy, że ERBN powinna udzielać wsparcia badaniom podstawowym we wszystkich dziedzinach nauki na poziomie europejskim na podstawie najwyższego poziomu wiedzy naukowej, tworząc europejską wartość dodaną poprzez ogólnoeuropejską konkurencję i promowanie najwyższego poziomu kreatywności;
21. za kluczową sprawę uważa, by ERBN była odpowiednio finansowana i niezależna w swych ocenach naukowych, przy utrzymaniu finansowej odpowiedzialności wobec organów założycielskich, a zarazem autonomiczna w działaniach i wyborze projektów badawczych; wnosi, by Komisja zapewniła w budżecie PR7 plan dodatkowych środków finansowych koniecznych do ustanowienia ERBN, przy jasnym wyznaczeniu kwot zarezerwowanych na administrację; uważa, że finansowanie programów krajowych nie powinno być zmniejszane w następstwie udzielenia wsparcia europejskiego; stanowczo zaleca, by ERBN nie doprowadziła do rozrostu biurokracji i nie spowalniała oceny projektów;
22. proponuje, aby organem zarządzającym ERBN był zarząd oraz komitet naukowy, złożony z wysokiego stopnia naukowców oraz z przedstawicieli biznesu i przemysłu; przykładowo przez zaangażowanie platform technologicznych; należy ustanowić światową sieć recenzentów (tzw. peer reviewers), dokonujących oceny projektów badawczych; należy zapewnić równe uczestnictwo mężczyzn i kobiet w organach zarządzających jak i w ramach sieci recenzentów, kryteria selekcji — tak do zarządu, jak i komitetu naukowego — muszą być oparte na doskonałości i wiedzy w celu utrzymania przejrzystości i zapewnienia, że ERBN cieszyć się będzie możliwie największym szacunkiem; uważa, że ERBN, po upływie krótkiego okresu transpozycji, należy powołać zgodnie z art. 171 Traktatu WE; uważa, że zasady uczestnictwa w PR7 powinny uwzględnić niniejsze wytyczne.
Zasoby ludzkie
23. wzywa instytucje europejskie i Państwa Członkowskie do uznania priorytetowego znaczenia promowania dostępu kobiet i rozwoju ich kariery w dziedzinie badań naukowych, w tym poprzez tzw. "dyskryminację pozytywną"; proponuje ustanowienie inicjatyw mających na celu likwidację kulturowych stereotypów i barier, które zniechęcają kobiety do wybrania drogi kariery naukowej;
24. zachęca Państwa Członkowskie do rozpatrzenia ich systemów edukacyjnych pod kątem zwiększenia udziału nauk ścisłych w szkołach i na uniwersytetach oraz do wspierania studentów zamierzających kontynuować karierę w tej dziedzinie;
25. głęboko wierzy, że udany Program Marie Curie, przyjęty z zadowoleniem przez wnioskodawców, powinien być kontynuowany przy wykorzystaniu istniejących instrumentów oraz powinien zapewnić, że najwyższej klasy międzynarodowi naukowcy, w tym ci z młodszego pokolenia, wybiorą pracę w europejskiej sieci badawczej; stwierdza, że program Marie Curie osiągnął sukces i zaleca znaczące zwiększenie środków na działania prowadzone w ramach programu;
26. głęboko wierzy, że na poziomie każdego Państwa Członkowskiego jak i na poziomie UE konieczne jest stworzenie warunków do poprawy mobilności badaczy na wszystkich stopniach ich kariery, dzięki czemu mobilność stałaby się "zjawiskiem masowym", zarówno dla niższych stopni niedożywotnich karier akademickich, jak też dla stopni dożywotnich, włączając w to dwukierunkową mobilność pomiędzy przemysłem, uniwersytetami, ośrodkami badawczymi i różnymi sektorami biznesu; uważa, że ujednolicenie na poziomie europejskim karier oraz warunków pracy badaczy jest sprawą kluczową dla uczynienia z mobilności jednego z filarów EPB, w tym względzie największym osiągnięciem byłoby ustanowienie na szczeblu UE wspólnych jasnych standardów dostępu do stanowisk akademickich, a tym samym przyznanie "europejskich kwalifikacji", które pozwoliłaby na zatrudnianie badaczy przez uniwersytety i ośrodki badawcze Państw Członkowskich;
27. wzywa do wzajemnego uznawania tytułów doktorskich Państw Członkowskich celem usunięcia przeszkód dla mobilności badaczy naukowych i naukowców oraz skonsolidowania jednolitej Europejskiej Przestrzeni Badawczej w UE;
28. podkreśla, że zapewnienie światowej klasy budynków, udogodnień i infrastruktury badawczej jest warunkiem wstępnym dla uczynienia europejskich centrów naukowych i badawczych atrakcyjnymi dla najlepszych światowych badaczy oraz dla osiągnięcia światowej klasy doskonałości w wynikach badań, stąd wspiera propozycję Komisji w sprawie przyznania na te cele funduszy; wzywa do przyznania większej roli Europejskiemu Forum Strategicznemu ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) w określaniu europejskiej polityki w zakresie infrastruktury;
29. ponagla europejskie uniwersytety, ośrodki badawcze oraz ukierunkowane na badania spółki do uelastycznienia ich struktur robienia kariery oraz hierarchii, aby dostarczyć młodym i najbardziej pomysłowym naukowcom zachęt, w tym dostępu do głównych nagród finansowych w formie korzyści i innych form wzmocnionej rekompensaty.
Transfer technologii
30. wyraża przekonanie, że w ramach PR7 należy zwrócić szczególną uwagę na innowacje technologiczne; uważa za zasadnicze skoordynowanie europejskiej polityki badawczej z właściwymi politykami przedsiębiorczości i przemysłową;
31. z zadowoleniem przyjmuje propozycję ustanowienia europejskich "platform technologicznych" i wspólnych inicjatyw technologicznych jako narzędzi wdrażania programu badań strategicznych i rozwoju w konkretnych obszarach technologicznych; podkreśla wagę platform technologicznych jako znaczących mechanizmów łączących przemysł, organizacje badawcze, lokalne instytucje i inne zainteresowane podmioty, a także podkreśla znaczenie działań na rzecz ułatwienia uczestnictwa MŚP;
32. wyraża przekonanie, że w celu zapewnienia spójności badania naukowe powinny być powiązane z priorytetami polityki;
33. zaleca w sposób zdecydowany, aby zostały zwiększone środki finansowe przeznaczone na instrumenty takie jak projekty STREP (projekty badawcze o szczególnym przeznaczeniu) i badania kooperacyjne (dawniej CRAFT) oraz badania zespołowe, stworzone jednoznacznie z myślą o MŚP, uelastycznione kryteria przyjmowania projektów, a szanse powodzenia projektów zwiększone i uczynione bardziej sprawiedliwymi; zachęca Państwa Członkowskie do tworzenia zachęt podatkowych oraz innego rodzaju bodźców, aby promować innowacje przemysłowe, w tym związki z EUREKA, zwłaszcza w odniesieniu do MŚP; zaleca przyznanie MŚP dopłat do otrzymywania licencji patentowych; wzywa Komisję do rozważenia przyznania części każdego budżetu tematycznego na granty o stałej wysokości mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom, jako inwestycji podwyższonego ryzyka poddanej uproszczonemu szybkiemu procesowi selekcji i minimalnym procedurom administracyjnym;
34. wzywa Komisję do wspierania rozwoju platform technologicznych oraz "platform badawczych w celach społecznych", aby rozwinąć konsorcja badawcze w celach społecznych, zajmujące się podstawowymi wyzwaniami w sferze socjalnej w Europie, tj. powszechnymi zmianami demograficznymi w Europie oraz wyzwaniami w dziedzinie środowiska naturalnego;
35. wspiera obecne w programie usprawnienie biurokracji, szczególnie w odniesieniu do MŚP;
36. wzywa, w celu promowania innowacji, do przeznaczenia na współpracę między MŚP i instytucjami badawczymi wcześniej określonej, zasadniczej części funduszy na "badania wspólne", które to badania stanowią najważniejszą część PR7;
37. wzywa europejskie instytucje i Państwa Członkowskie do promowania, również przy zaangażowaniu władz i instytucji lokalnych i regionalnych oraz innych odpowiednich instytucji, tworzenia regionalnych inkubatorów technologii, oraz poprzez dostępne instrumenty funduszy publicznych (EFI, Fundusze Strukturalne, fundusze regionalne), do sprzyjania wykorzystaniu prywatnego ryzyka kapitałowego (efekt dźwigni) w celu stworzenia regionalnych funduszy ryzyka kapitałowego (przede wszystkim funduszy typu venture capital), które, podobnie jak publiczno-prywatne fundusze ryzyka kapitałowego funkcjonujące w ścisłej współpracy z inkubatorami technologii, są niezbędnym warunkiem dla skutecznego finansowania nowych projektów dotyczących wysokiej technologii opracowanych przez początkujących przedsiębiorców;
38. wzywa Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację badań w sektorze przemysłu, ponieważ badania te pochłaniają znaczną część całkowitej kwoty środków przeznaczanych na badania naukowe;
39. wzywa Komisję do przedstawienia projektu przepisów ustanawiających szybki system sprawdzający dla MŚP, który umożliwiłby im szybką ocenę prawdopodobieństwa otrzymania finansowania ich projektów badawczych;
40. zaleca promowanie przez program ramowy tworzenia skupisk naukowych i sieci regionalnych, przy zaangażowaniu MŚP, a także wspieranie istniejących w Państwach Członkowskich inicjatyw;
41. głęboko wierzy, że potrzebne jest wydajniejsze i lepiej skoordynowane wykorzystywanie innych mechanizmów finansowania i wsparcia (EBI, Fundusze Strukturalne, krajowe publiczne i prywatne sposoby finansowania i EUREKA) dla wsparcia badań i rozwoju oraz innowacji; dlatego też zaleca, aby Państwa Członkowskie, wspólnie z regionami, stworzyły powiązanie między krajowymi programami operacyjnymi dla Celu 2 polityki strukturalnej, a projektami występującymi o finansowanie z programu ramowego;
42. wzywa Komisję, aby przedstawiając PR7, wyjaśniła pojęcie europejskiej wartości dodanej, a w szczególności zapewniła pomoc w dziedzinie badań, w której cele mogą zostać najłatwiej osiągnięte poprzez wspólne projekty europejskie, co powinno stać się oczywistym dla obywateli we wszystkich Państwach Członkowskich;
43. zaleca wzmocnioną współpracę pomiędzy krajowymi programami badawczymi; wzywa Komisję do podjęcia inicjatyw, zgodnie z art. 169 Traktatu o WE.
44. wzywa Komisję do zawarcia porozumień z przemysłem w celu stymulowania badań naukowych w strategicznych dziedzinach.
Priorytety tematyczne
45. wierzy, że zdefiniowanie priorytetów tematycznych, które zostaną zawarte w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie PR7, powinny odzwierciedlać strategiczne priorytety agendy lizbońskiej; co więcej, powinny one być też wynikiem aktywnej debaty prowadzonej pomiędzy europejskimi, krajowymi i regionalnymi instytucjami, społecznością naukową oraz zainteresowanymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego, w tym sektorem biznesu;
46. uważa, że PR7 powinien powstać w zakresie badawczych priorytetów tematycznych szóstego programu ramowego, tak aby zachować ciągłość; jednakże priorytetowy charakter należy nadać kluczowym dziedzinom nauki i technologii, które odgrywają główną rolę w podnoszeniu konkurencyjności Europy, tworzeniu nowych miejsc pracy i poprawie dobrobytu obywateli i w związku z powyższym, wyrażając zgodę na włączenie badań kosmicznych oraz stosunkowo nowej dziedziny badań nad bezpieczeństwem; uważa, że PR7program ramowy powinien w odpowiednim stopniu wspierać również badania w zakresie:
a) nauk biologicznych (w tym biotechnologię, neurologię, medycynę prewencyjną i zdrowie publiczne),
b) wszystkich istniejących i przyszłych źródeł energii nieemitujących dwutlenku węgla (w szczególności energii odnawialnej i wydajności energetycznej),
c) technologii informacyjno-komunikacyjnych,
d) nanotechnologii, nowych materiałów i procesów produkcyjnych,
e) chemii;
47. jest zdania, że, aby sprostać rosnącym zagrożeniom dla środowiska na całym świecie, niezbędne jest silne promowanie przez europejską politykę w dziedzinie badań celów Badań i Rozwoju (BiR) w zakresie zagrożeń naturalnych;
48. uważa, że UE powinna zapewnić fundusze na obecnie niedofinansowane badania nad chorobami dotykającymi obywateli krajów rozwijających się;
49. uważa, że PR7 powinien wspierać także badania i rozwój w wysoce innowacyjnych dziedzinach wolniej rozwijających się dyscyplin naukowych i branży gospodarki;
50. podkreśla konieczność podjęcia przez Unię Europejską konkretnych działań celem przybliżenia nauki obywatelom, przykładowo poprzez otwarcie debaty publicznej w sprawie istotnych naukowych i technologicznych kwestii odzwierciedlonych w europejskiej polityce badawczej i przyszłym programie ramowym, na przykład poprzez inicjowanie publicznych debat nad ważnymi kwestiami z zakresu nauki i technologii;
51. wzywa Komisję do odpowiedniej troski o ochronę zwierząt, po pierwsze wspierając alternatywne rozwiązania dla testów na zwierzętach i po drugie zmniejszając do minimum liczbę testów na zwierzętach w finansowanych przez Komisję projektach;
52. uważa, iż w programie ramowym należy zwrócić większą uwagę na badania interdyscyplinarne w celu dostarczenia nowych impulsów i kierunków refleksji;
***
53. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów kandydujących.
[1] Rada Unii Europejskiej, 26.11.2004 (ang.) - 14687/04 (Press: 323).
[2] Dz.U. L 232 z 29.8.2002, str. 1.
[3] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 60.
[4] Dz.U. C 103 E z 29.4.2004, str. 838.
[5] http://www.ercexpertgroup.org/documents/ercexpertgroup_final_report.pdf.
[6] http://www.cordis.lu/fp6/instruments_review/.
[7] http://europa.eu.int/comm/councils/bx20041105/kok_report_en.pdf.
[8] http://europa.eu.int/comm/dgs/information_society/evaluation/pdf/5_y_a/ist_5ya_final_140105.pdf.
[9] ftp://ftp.cordis.lu/pub/technology-platforms/docs/tp_report_defweb_en.pdf.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0078
Finansowanie programu Natura 2000
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie finansowania programu Natura 2000 (2004/2164 (INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady i Parlamentu Europejskiego - finansowanie programu Natura 2000 (COM(2004)0431),
- uwzględniając Konwencję o Różnorodności Biologicznej,
- uwzględniając dyrektywę Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa [1] ("Dyrektywa Ptasia"),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 października 1998 r. w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego strategii Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie różnorodności biologicznej [2],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 stycznia 2001 r. w sprawie wykonania Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG [3],
- uwzględniając decyzję nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego [4],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 marca 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego planów działania w zakresie różnorodności biologicznej w obszarze ochrony zasobów naturalnych, rolnictwa, rybołówstwa oraz współpracy gospodarczej i na rzecz rozwoju [5],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności oraz opinie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0049/2005),
A. mając na uwadze, że na posiedzeniu Rady Europejskiej w Göteborgu w czerwcu 2001 r. [6], szefowie państw i rządów podjęli zobowiązanie powstrzymania procesu zmniejszania się różnorodności biologicznej w Unii Europejskiej do 2010 r.,
B. mając na uwadze, że celem szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego jest ochrona, a tam gdzie to będzie konieczne, odbudowa struktury i finansowania systemów naturalnych oraz powstrzymanie zmniejszania się różnorodności biologicznej, zarówno w Unii Europejskiej, jak i w skali globalnej do 2010 r.,
C. mając na uwadze, że Światowy Szczyt Zrównoważonego Rozwoju w Johannesburgu w 2002 r. uznał, iż różnorodność biologiczna odgrywa decydującą rolę w ogólnym zrównoważonym rozwoju i w zwalczaniu ubóstwa oraz że jest niezwykle istotna dla naszej planety, dobrobytu ludzi, ich egzystencji i kulturalnej spójności; oraz mając na uwadze, że plan realizacji postanowień podjętych w Johannesburgu potwierdził globalny cel osiągnięcia znacznej redukcji obecnego tempa zmniejszania się różnorodności biologicznej do 2010 r.,
D. mając na uwadze, że sieć obszarów chronionych programem Natura 2000, na którą składają się tereny wyznaczone w ramach Dyrektywy Ptasiej i dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [7] ("Dyrektywa Siedliskowa"), jest głównym filarem działań wspólnotowych dotyczących ochrony różnorodności biologicznej,
E. mając na uwadze, że w przeszłości większość Państw Członkowskich w ograniczony sposób korzystała z możliwości wdrażania programu Natura 2000 w ramach obowiązującego rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich; mając na uwadze, że programy rozwoju obszarów wiejskich i rozwoju regionalnego często przyjmowały założenia przeciwne do unijnych priorytetów ochrony środowiska naturalnego,
F. mając na uwadze, że rolnicy i właściciele gruntów leśnych mogą znacząco przyczynić się do ochrony i zrównoważonego korzystania z różnorodności biologicznej na gruntach rolniczych poprzez swoje metody zarządzania, co w wielu przypadkach oznacza dodatkowe koszty, które należy odpowiednio zrekompensować,
G. mając na uwadze, że w 2004 r. z całkowitego budżetu Unii Europejskiej w wysokości 111,3 mld EUR środki finansowe Unii Europejskiej na wydatki rynku rolnego i pomoc bezpośrednią wyniosły 40,2 mld EUR, w porównaniu z 6,5 mld EUR przeznaczonymi na politykę rozwoju obszarów wiejskich; mając na uwadze, że obecna polityka rozwoju obszarów wiejskich jest ciągle ukierunkowana na cele polityki strukturalnej, a nie na zapewnienie ochrony środowiska naturalnego i wspieranie przyjaznych środowisku i zrównoważonych praktyk w rolnictwie,
H. mając na uwadze, że projekt Komisji w sprawie Perspektywy Finansowej 2007-2013 bierze pod uwagę decyzję podjętą przez Radę w Brukseli w 2002 r. o zamrożeniu wydatków na rolnictwo na poziomie 2006 r. z uwzględnieniem rocznej inflacji w wysokości 1%; mając na uwadze, że projekt ten przewiduje kwotę 301 mld EUR na wydatki rynku rolnego i płatności bezpośrednie (średnio 43 mld EUR rocznie) i kwotę 88,75 mld EUR na działania w zakresie rozwoju obszarów wiejskich (średnio 12,6 mld EUR rocznie); mając na uwadze, że kwoty przeznaczone na rozwój obszarów wiejskich obejmują działania Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa, wcześniej finansowane ze środków funduszy strukturalnych,
I. mając na uwadze, że mimo faktu, iż w 2002 r. Rada Europejska nie ustanowiła żadnych limitów na działania w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, budżet na te działania również został zamrożony na poziomie 2006 r., z dodatkowym doliczeniem środków dla Bułgarii i Rumunii, w efekcie czego nie jest możliwe dodanie nowego ważnego zadania, jakim jest współfinansowanie zarządzania siecią programu Natura 2000 bez odpowiedniego zwiększenia budżetu,
J. mając na uwadze, że Komisja szacuje roczny koszt zarządzania siecią programu Natura 2000 na poziomie 6,1 mld EUR, nie licząc morskich obszarów chronionych,
K. mając na uwadze uzgodnienia Państw Członkowskich z Malahide ( 27 maja 2004 r.), zgodnie z którymi należy poczynić ustalenia zapewniające odpowiednie i zagwarantowane współfinansowanie przez Wspólnotę sieci programu Natura 2000, oraz mając na uwadze, że tekst z Malahide również stanowi, że "powinno to obejmować m.in. zwiększenie finansowania programów Life-Nature w ramach nowego instrumentu finansowego dla środowiska, wraz z rozszerzonym finansowaniem z funduszy strukturalnych i funduszy rozwoju obszarów wiejskich",
L. mając na uwadze, że Komisja w swoim komunikacie w sprawie Perspektywy Finansowej 2007-2013 (COM(2004)0487), stwierdza, że "Komisja będzie domagała się od Państw Członkowskich wykazania, w jaki sposób uwzględniają one potrzebę finansowania ochrony środowiska, wraz z odnośnymi aspektami programu Natura 2000, przy opracowywaniu swoich programów krajowych w ramach funduszy strukturalnych(...)",
M. mając na uwadze, że w swoim komunikacie Komisja analizuje trzy różne scenariusze przyszłego finansowania sieci programu Natura 2000,
N. mając na uwadze, że Komisja i Rada przyjmując Dyrektywę Siedliskową w roku 1992 jasno zobowiązały się do zapewnienia, aby posiadacze i użytkownicy gruntów nie byli obciążani kosztami przewidzianymi w tej dyrektywie, a także stanowczo wzywając do dotrzymania tego zobowiązania,
1. zwraca uwagę, że unijna sieć obszarów chronionych programem Natura 2000 jest jednym z głównych filarów działań Unii Europejskiej na rzecz zachowania różnorodności biologicznej i że utracona została już znaczna część różnorodności biologicznej Europy;
2. zwraca uwagę, że zdrowe ekosystemy dostarczają istotnych zasobów społecznych i gospodarczych oraz dają możliwość rekreacji, a także stanowią wsparcie dla rolnictwa i rybołówstwa;
3. przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, aby zaproponować strategiczne podejście do współfinansowania programu Natura 2000 oraz oświadczenie wydane przez komisarza Dimasa na Międzynarodowej Konferencji "Różnorodność biologiczna, nauka i zarządzanie" w dniu 24 stycznia 2005 r. w Paryżu;
4. wskazuje, że finansowanie programu Natura 2000 z funduszy strukturalnych jest zgodne z procesem z Cardiff mającym na celu uwzględnienie zagadnień środowiskowych we wszystkich kluczowych obszarach polityki oraz że należy bezwzględnie zapewnić odpowiednie środki finansowe w ramach celów funduszy strukturalnych;
5. przyjmuje z zadowoleniem stwierdzenie Komisji, że unijne fundusze strukturalne i fundusze na rozwój obszarów wiejskich powinny w istotny sposób przyczyniać się do współfinansowania programu Natura 2000; równocześnie przyjmuje z zadowoleniem stworzenie możliwości finansowania sieci Natura 2000 z funduszy strukturalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich; niemniej jednak po przeanalizowaniu stosownych projektów (fundusze strukturalne, fundusze na rozwój obszarów wiejskich i Life+), postrzega je jako niewystarczające dla odpowiedniego współfinansowania sieci Natura 2000 i dlatego nalega, aby utworzyć oddzielny fundusz przeznaczony na ten cel;
6. uważa za niezbędne odpowiednie zwiększenie dofinansowania Funduszu Rozwoju Wsi i/lub Funduszy Strukturalnych, jako że znaczna część wydatków na sieć Natura 2000 zostanie włączona do tych funduszy;
7. wzywa do utworzenia po roku 2006, w ramach projektu LIFE+, specjalnego unijnego funduszu na rzecz różnorodności biologicznej, umożliwiającego finansowanie działań związanych z zarządzaniem programem Natura 2000, które nie mogą być finansowane ani z Funduszy Strukturalnych ani z Funduszu Rozwoju Wsi;
8. wyraża przekonanie, że Fundusz Rozwoju Wsi może zostać wykorzystany na kompensaty dodatkowych kosztów rolników na obszarach objętych programem Natura 2000, pod warunkiem, że nie spowoduje to redukcji finansowania przewidzianego na inne cele w ramach polityki rozwoju wiejskiego, dobrostanu zwierząt, środków agro-środowiskowych i innych celów zawartych w projekcie rozporządzenia w sprawie Funduszu Rozwoju Wsi;
9. zauważa, że podczas gdy zintegrowane podejście przyniesie skutki tylko wtedy, gdy będzie realizowane w dynamiczny sposób, dotychczasowe doświadczenia pokazują, że sukces ma ograniczony zakres; uważa, że zaproponowane rozporządzenia dotyczące funduszy strukturalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich nie odzwierciedlają odpowiednich postanowień programu Natura 2000, nie spełniając tym samym ambitnych celów komunikatu i stawiają pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia unijnego celu w zakresie różnorodności biologicznej do 2010 r. między innymi z następujących powodów:
- ochrona różnorodności biologicznej nie była do tej pory głównym celem funduszy strukturalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich i może w kontekście lokalnym oraz regionalnym kolidować z innymi celami rozwoju społeczno-gospodarczego;
- współfinansowanie obszarów objętych programem Natura 2000 bezpośrednio konkurowałoby z innymi projektami rozwoju społeczno-gospodarczego, takimi jak Sieci Transeuropejskie czy dostosowanie strukturalne w rolnictwie;
- programowanie funduszy strukturalnych i funduszy na rozwój obszarów wiejskich oraz zarządzanie nimi jest zorientowane na regionalny rozwój społeczno-gospodarczy, a władze administracyjne odpowiedzialne za zarządzanie tymi funduszami mają aktualnie nadal ograniczone kompetencje w zakresie ochrony środowiska naturalnego, a także nie posiadają doświadczenia i umiejętności wymaganych do zarządzania projektami obejmującymi cele w zakresie ochrony środowiska naturalnego;
- nie przewidziano jakichkolwiek gwarancji, takich jak uzależnienia uwolnienia środków z funduszy strukturalnych od odpowiednich krajowych planów finansowania programu Natura 2000, choć mowa jest o tym w komunikacie w sprawie Perspektywy Finansowej;
- projekty w sprawie funduszy strukturalnych, funduszy na rozwój obszarów wiejskich lub programu LIFE+ w swojej obecnej formie nie gwarantują minimalnego finansowania programu Natura 2000 i dodatkowego finansowania tych instrumentów, które odzwierciedlają ten priorytet;
- nie jest przewidziane żadne wsparcie dla morskich i innych miejsc i gatunków objętych programem Natura 2000 występujących na obszarach o różnej formie własności;
10. podkreśla, że obszary objęte programem Natura 2000 i zasoby naturalne niosą z sobą ważne korzyści dla ogółu, często na terenach odizolowanych gospodarczo, m.in. poprzez znaczne lokalne wydatki bezpośrednie, rosnący potencjał turystyczny, istotne korzyści w zakresie zdrowia, rosnący sektor zatrudnienia obecnie szacowany na 125000 miejsc pracy w Unii Europejskiej 15 starych Państw Członkowskich i podobne korzyści w nowych Państwach Członkowskich, zasoby edukacyjne i wysokowartościowe ekosystemy ważne dla życia;
11. uważa, że stosowne środki powinny być rozdzielone proporcjonalnie pomiędzy wszystkie Państwa Członkowskie (stare i nowe) i że powinny one odzwierciedlać wielkość danego terytorium i stopień różnorodności biologicznej danego obszaru;
12. wzywa Komisję, aby dostosowała swój projekt instrumentu finansowego dla środowiska naturalnego LIFE+, włączając do jego postanowień cel w zakresie różnorodności biologicznej, w celu zapewnienia finansowania zarządzania obszarami objętym programem Natura 2000 w sposób komplementarny do funduszy na rozwój obszarów wiejskich, funduszy strukturalnych i rybołówstwa oraz do funduszy udostępnionych przez Państwa Członkowskie, w tym inwestycji na ochronę przyrody oraz na odpowiednie projekty, przypadki nagłe, badania naukowe, edukację i działania uświadamiające oraz współpracę transgraniczną z krajami trzecimi dotyczącą projektów ochrony przyrody;
13. wzywa do zmiany projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, tak aby zawierał on odesłanie do programu Natura 2000 w celu zapewnienia możliwości finansowania działań podejmowanych w ramach tego programu z funduszy strukturalnych;
14. podkreśla, że Komisja, obliczając roczny koszt sieci Natura 2000 na kwotę 6,1 mld EUR prawdopodobnie znacząco niedoszacowała koszty zarządzania siecią, w związku z czym kwota ta powinna być uznana za niezbędne minimum; podkreśla również, że obliczenia te nie uwzględniają przystąpienia nowych Państw Członkowskich (Rumunii, Bułgarii i Chorwacji) i że potrzeby finansowe muszą zostać obliczone ponownie, tak aby pokryć koszty związane z siecią Natura 2000 w całej UE;
15. zachęca Komisję do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania na temat wdrażania zintegrowanej strategii, gdy znane będą skutki stosowania rozporządzeń dotyczących rozwoju strukturalnego, rozwoju rybołówstwa i obszarów wiejskich i gdy nie zostaną przewidziane żadne środki na zarządzanie programem Natura 2000, a także do przedstawienia projektu utworzenia specjalnego funduszu na ten cel, uwzględniającego środki na działania informacyjne i działania zmierzające do uczulenia opinii publicznej na sprawy związane z ochroną środowiska, w celu zwrócenia uwagi na rozwojowe, gospodarcze i społeczne korzyści wynikające z zastosowania proponowanych środków;
16. przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji dotyczący włączenia działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego w ogólne ramy zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i regionalnego Unii Europejskiej; wyraża jednak przekonanie, że ostateczny projekt nie wykazuje zdecydowanej determinacji finansowania i skutecznego wdrożenia tych działań;
17. wspiera zamiar Komisji opublikowania szczegółowych wytycznych na temat tego, jak należy korzystać z funduszy strukturalnych w celach wspierania sieci Natura 2000 i wzywa Komisję do dotrzymania swojego zapewnienia, zgodnie z którym finansowanie programu Natura 2000 będzie uwzględnione jako jeden z priorytetów w przyszłych wytycznych Wspólnoty dotyczących polityki spójności;
18. wzywa do wsparcia, poprzez zachęcanie i propagowanie dobrych praktyk, tych jednostek terytorialnych, które potrafią skutecznie zarządzać swoimi obszarami objętymi programem Natura 2000, zarówno w odniesieniu do ochrony środowiska, jak i wykorzystania środków finansowych;
19. podkreśla znaczenie włączenia parlamentów krajowych, partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego oraz władz regionalnych i lokalnych do realizacji tych celów, poprzez zachęcanie ich do prowadzenia stosownych konsultacji ze społeczeństwem;
20. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 103 z 25.4.1979, str. 1.
[2] Dz.U. C 341 z 9.11.1998, str. 41.
[3] Dz.U. C 262 z 18.9.2001, str. 132.
[4] Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1.
[5] Dz.U. C 47 E z 27.2.2003, str. 575.
[6] Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej w Göteborgu w dniach 15 i 16 czerwca 2001 r.
P6_TA(2005)0079
Wspólna organizacja rynku cukru
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie przyszłej reformy wspólnej organizacji rynku cukru
Parlament Europejski,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/2001 z dnia 19 czerwca 2001 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru [1],
- uwzględniając komunikaty Komisji skierowane do Rady i Parlamentu Europejskiego w celu opracowania zrównoważonego modelu rolnictwa dla Europy, a w szczególności przeprowadzenia reformy sektora cukru (COM(2003)0554 [2] i COM(2004)0499),
- uwzględniając analizy oddziaływania dotyczące wariantów reformy przewidywanych w odniesieniu do systemu wspólnotowego dotyczącego cukru (SEC(2003)1022),
- uwzględniając negocjacje z państwami AKP, o których mowa w Protokóle nr 3 w sprawie cukru załącznika do V porozumienia w sprawie partnerstwa AKP-WE [3], specjalny kontyngent taryfowy na rzecz Indii, o którym mowa w decyzji Rady 2001/870/WE z dnia 3 grudnia 2001 [4] w sprawie zawarcia porozumień w formie wymiany listów pomiędzy Wspólnotą Europejska i Republiką Indii, rozporządzenie (WE) nr 2501/2001) [5] w sprawie wspólnotowego uogólnionego systemu preferencji taryfowych oraz rozporządzenie (WE) 416/2001) [6] w sprawie rozszerzenia bezcłowego dostępu bez ograniczeń ilościowych na produkty pochodzące z krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC),
- uwzględniając rezolucje Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w sprawie cukru z dnia 1 listopada 2001 r. [7] i z dnia 21 marca 2002 r. [8],
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2000 z dnia 18 września 2000 r. wprowadzające nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej [9],
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2563/2000 z dnia 20 listopada 2000 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2007/2000 poprzez rozszerzenie na byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii i Federalną Republikę Jugosławii nadzwyczajnych środków handlowych dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej [10],
- uwzględniając reformę Uogólnionego Systemu Preferencji proponowaną przez Komisję (COM(2004) 0461 [11] i COM(2004)0699 [12]),
- uwzględniając art. 299 ust. 2 TWE,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że zobowiązania podjęte przez Unię Europejską w ramach Rundy z Doha wymagają obniżenia ceł oraz ograniczenia środków wsparcia produkcji i eksportu; że w wyniku tych zobowiązań oraz konieczności unowocześnienia całego sektora i uczynienia go bardziej konkurencyjnym konieczne jest przeprowadzenie reformy wspólnej organizacji rynku cukru;
B. mając na uwadze, że wynik odwołania się od decyzji panelu WTO wpłynie na poziom obniżenia kwot, czyniąc niezbędnym rozważenie przyszłości cukru C;
C. mając na uwadze, że zgodnie z umowami preferencyjnymi z państwami AKP i Indiami, Unia Europejska zobowiązała się importować stałą ilość cukru pochodzącego z tych krajów po gwarantowanej cenie;
D. mając na uwadze, że inicjatywa "wszystko oprócz broni", jeżeli zostanie zastosowana w niezmienionej postaci, wywoła masowy napływ cukru na rynek europejski, w szczególności poprzez nielegalny handel trójstronny, który polega na ponownym eksporcie do Europy cukru zakupionego wcześniej po cenie stosowanej na rynku światowym; że wykrycie takiej operacji jest praktycznie niemożliwe, zaś tego typu import stanowi zagrożenie dla spójności i równowagi wspólnej organizacji rynku, a takie nadużycie jest równocześnie szkodliwe dla europejskich podatników;
E. mając na uwadze, że inicjatywa "wszystko oprócz broni", pomimo szczytnych celów, nie stanowi gwarancji rozwoju gospodarczego i społecznego LDC, gdyż przewidywany wzrost handlu trójstronnego przyniesie korzyści tylko tym państwom trzecim, które już są konkurencyjne; że w odniesieniu do cukru jest ona złudna z ekonomicznego punktu widzenia, gdyż w przyszłości każdy wzrost eksportu cukru z LDC do Europy wywoła spadek ceny europejskiej, co jest sprzeczne z interesami LDC;
F. mając na uwadze, że w konsekwencji LDC potrzebują nowych uregulowań w zakresie inicjatywy "wszystko oprócz broni" i że ponadto wieloletni system ogólnych preferencji taryfowych wygasa w dniu 31 grudnia 2005 r.;
G. mając na uwadze, że rozporządzenia (WE) nr 2007/2000 oraz nr 2563/2000, które zapewniły państwom zachodnich Bałkanów swobodny i nieograniczony dostęp do rynku cukru Unii Europejskiej, spowodowały niebywały wzrost importu cukru z tych państw, w szczególności poprzez nielegalny handel trójstronny, który polega na ponownym eksporcie do Europy cukru zakupionego uprzednio po cenie stosowanej na rynku światowym;
H. mając na uwadze, że w perspektywie możliwości przyszłego przystąpienia państw zachodnich Bałkanów do UE stwarzanie gospodarczo niewykonalnej nadmiernej zdolności produkcyjnej cukru, poprzez stymulowanie jej preferencyjnym traktowaniem, nie byłoby pożądane ani rozsądne;
I. mając na uwadze, że jednym z celów WPR jest promowanie wielofunkcyjnego charakteru rolnictwa w Unii i że powinna ona przyczyniać się do zapewnienia rolnikom godziwego poziomu życia, zgodnie z tym, co stanowią Konstytucja dla Europy i Strategia Lizbońska; że w Strategii Lizbońskiej położono nacisk na poprawę zatrudnienia w ujęciu ilościowym i jakościowym oraz na wzrost spójności społecznej; uważając, zgodnie z rezolucjami Rady Europejskiej w Luksemburgu ( 12- 13 grudnia 1997 r.) i w Berlinie ( 24- 25 marca 1999 r.), że rolnictwo musi pozostać działalnością na skalę europejską, włączając także regiony mniej uprzywilejowane;
J. podkreśla wagę rezolucji Rady Europejskiej w Brukseli ( 24- 25 października 2002 r.), która stwierdza, iż reformy muszą być przeprowadzane z należytym uwzględnieniem specyficznych problemów regionów mniej uprzywilejowanych; mając na uwadze, że należy równocześnie włożyć wysiłek w utrzymanie konkurencyjności produkcji europejskiej;
K. mając na uwadze, że żądania producentów żyjących w najmniej uprzywilejowanych regionach UE muszą być spełnione - do czego wezwano w konkluzjach Rady Europejskiej w Brukseli;
L. mając na uwadze, że reforma wspólnej organizacji rynku cukru służy zapewnieniu ustalenia cen na poziomie, który zapewni odpowiedni dochód zarówno producentom wspólnotowym, jak i dostawcom mającym swoje siedziby w krajach AKP oraz w LDC;
M. mając na uwadze, że ogólny kierunek komunikatów Komisji może zachwiać równowagą istniejącą w sektorze cukru i zaszkodzić producentom wspólnotowym, jak i dostawcom z LDC i producentom z AKP oraz grozi wyeliminowaniem uprawy buraka, przemysłu cukrowego i związanych z nimi sektorów działalności gospodarczej w wielu regionach Unii Europejskiej;
N. mające na uwadze, że spadek cen i obniżenie kwot przewidziane przez Komisję doprowadzą do gwałtowne obniżenie dochodów podmiotów sektora cukrowego, w tym hodowców buraka cukrowego, nie przyniosą prawdopodobnie rzeczywistej korzyści konsumentom, co potwierdziły poprzednie reformy, przy których obniżka cen surowców nie doprowadziła do obniżenia cen towarów konsumpcyjnych;
O. mając na uwadze, że trzcina cukrowa posiada dominujące znaczenie społeczno-ekonomiczne w niektórych regionach peryferyjnych; że odgrywa niezastąpioną rolę w dochodach rolników w tych regionach, które wykazują stałe i konkretne dysfunkcje strukturalne, uznane w Traktatach;
P. mając na uwadze, że rosnąca produkcja cukru w niektórych krajach wiodących w produkcji trzciny cukrowej ma poważny wpływ na środowisko, np. poprzez niszczenie lasów deszczowych, erozję gleby i eksploatację surowców naturalnych, wody, gleby itd.
Wewnętrzny aspekt reformy
1. wskazuje, iż podmioty sektora cukru potrzebują odpowiedniej przewidywalności, jeśli mają dokonywać niezbędnych inwestycji celem osiągnięcia większej konkurencyjności; uważa zatem za konieczne wyjaśnienie przez Komisję jej zamiarów na okres po 2008 r.; sugeruje, aby reforma wspólnej organizacji rynku nie ulegała zmianom do końca 2012 r.;
2. wyraża zadowolenie z przeprowadzenia przez Komisję analizy ogólnego wpływu różnych wariantów reformy; lecz żałuje, że dokument ten nie porusza kwestii szczegółowych konsekwencji projektu reformy w różnych Państwach Członkowskich i w różnych regionach produkcji cukru, szczególnie w kontekście zatrudnienia w sektorze;
3. wnosi o jak najszybsze przeprowadzenie przez Komisję szczegółowej analizy oddziaływania w celu zbadania skutków społeczno-ekonomicznych tych reform, zarówno dla producentów buraków cukrowych, jak i dla pracowników sektora oraz ich wpływ na opuszczanie niektórych regionów rolniczych w UE; wzywa Komisję do rozszerzenia jej analizy oddziaływania na prawdopodobny wpływ reformy na rynek zbóż;
4. zauważa, że obniżka cen cukru zaproponowana przez Komisję wykracza poza poziom niezbędny dla dostosowania się do zasad WTO; w konsekwencji domaga się, aby wspomniana obniżka została ograniczona do niezbędnego minimum celem osiągnięcia i utrzymania stałej, wydajnej i silnej produkcji cukru w UE, zgodnie z zasadami WTO; uważa, że podobną zasadę należy zastosować w odniesieniu do obniżki kwot; uważa, że połączony skutek obniżki cen i kwot podaje w wątpliwość rentowność sektora zarówno w regionach najsłabszych, jak i regionach najbardziej konkurencyjnych;
5. odrzuca propozycję Komisji dotyczącą podwyższenia kwot izoglukozy, gdyż spowodowałoby to konieczność dalszej redukcji kwot cukru;
6. uważa, że obecny system cen referencyjnych zaproponowany przez Komisję jest niepewny i nie zagwarantuje osiągnięcia stabilności rynku; dlatego proponuje, aby obecny system wspierania cen został zachowany jako sieć bezpieczeństwa, mająca zapobiegać znacznym zachwianiom równowagi na rynku cukru;
7. ubolewa, że kwestia własności kwot nie została dotąd prawnie rozstrzygnięta i zwraca się do Komisji o ustalenie, że kwoty są własnością indywidualnych plantatorów buraków i trzciny cukrowej;
8. uważa, że system transferu kwot proponowany przez Komisję nie spełnia wymogów konkurencyjności, zatrudnienia i wspólnotowej solidarności; nie akceptuje tego systemu, gdyż zagraża on najsłabszym, zwłaszcza poprzez przenoszenie miejsc pracy i niedopuszczalną delokalizację działalności produkcyjnej;
9. zwraca się do Komisji o rozważenie możliwości utworzenia określonego funduszu, zarządzanego przez Unię Europejską, który umożliwiłby chętnym opuszczenie systemu na godziwych warunkach, przez dobrowolną sprzedaż kwot Unii Europejskiej po cenie preferencyjnej, stopniowo obniżanej, w ograniczonym terminie, po upłynięciu którego kwoty te zostałyby natychmiast zniesione; proponuje system finansowania neutralny budżetowo, odwołujący się do podmiotów działających w branży i do rynku;
10. uważa, że kwoty stanowią właściwy instrument służący normalnej ewolucji produkcji w całej przestrzeni wspólnotowej i że należy je wykorzystywać do tego celu; proponuje, by w projekcie legislacyjnym zawrzeć pojęcie minimalnej kwoty produkcji, która byłaby zachowywana w Państwie Członkowskim;
11. zwraca się do Komisji o wycofanie propozycji umożliwiającej transfer kwot pomiędzy Państwami Członkowskimi;
12. podkreśla, że nowe Państwa Członkowskie przystąpiły do Unii Europejskiej na podstawie zobowiązań, których wypełnienie wymagało konsekwentnego wysiłku; proponuje, aby Komisja rozważyła wariant umożliwiający tym Państwom uniknięcie nadmiernych trudności wynikających ze zmniejszenia kwot; w tym kontekście zwraca uwagę na istotne różnice w sposobie ustalania kwot B dla nowych Państw Członkowskich; z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, aby przyznać pełne odszkodowanie producentom buraków cukrowych w nowych Państwach Członkowskich;
13. podkreśla, że reforma powinna być zgodna z zasadami WTO, a równocześnie zapewniać równowagę na wspólnotowym rynku cukru, utrzymanie produkcji i ochronę poziomu życia rolników;
14. uważa, że oczekiwane cięcia lub zniesienie dopłat eksportowych nie mogą prowadzić do oszczędności w środkach wspólnotowego budżetu, ale powinny być korzystne dla sektora, tak by pozwalały na lepszą rekompensatę za straty w dochodach rolników lub na podjęcie innych działań w celu osiągnięcia równowagi rynkowej;
15. zwraca się do Komisji o uwzględnienie wyników panelu WTO przy opracowaniu projektu legislacyjnego; pragnie, by dokument ten proponował rozwiązania dotyczące przyszłości cukru C; tytułem przykładu, zwraca się do Komisji o pilną pracą nad rozwojem alternatywnych możliwości wykorzystania cukru, celem zaoferowania nowych perspektyw zbytu produkcji wspólnotowej, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości otwieranych przez rozwój biopaliw; ponadto wzywa Komisję do zajęcia się aspektami ekonomicznymi i ekologicznymi ewentualnego wykorzystywania cukru jako biopaliwa;
16. wzywa do stosowania przy produkcji cukru - zarówno jako żywności, jak i paliwa - norm społeczno-ekologicznych, w tym co najmniej zasad ustanawiających wzajemne poszanowanie norm środowiskowych, a także do częstszego stosowania płodozmianu, co umożliwi rolnikom przyczynianie się do poprawy jakości gleby, celem zapewnienia wielofunkcyjnego charakteru rolnictwa w zakresie produkcji cukru;
17. jest zdania, że rekompensaty za przewidywalne straty w dochodach nie są wystarczające; proponuje, by w przypadku ograniczonej obniżki cen, jak nadmieniono w punkcie 4., pule początkowo przewidziane przez Komisję zostały utrzymane i przyznawane w szczególności plantatorom i producentom buraków, tak by otrzymali oni jak najbardziej zadowalającą rekompensatę; ponadto zwraca się do Komisji, by przy obliczaniu rekompensat za obniżkę cen uwzględniała najniższe ceny obowiązujące w państwach, w których takie obniżki zostały zastosowane;
18. pragnie, by część funduszu, o którym mowa w punkcie 8., lub dowolny inny określony fundusz, zostały przeznaczone na wynagrodzenia dla rolników w ramach rekompensaty za utratę przysługujących im uprawnień związanych z dostawami oraz w celu udzielenia im pomocy w podjęciu innej działalności; jednocześnie domaga się podjęcia, z tytułu zabezpieczenia społecznego, działań na rzecz pracowników dotkniętych zamykaniem przedsiębiorstw cukrowniczych;
19. pochwala zaangażowanie Komisji na rzecz specjalnego traktowania regionów ultraperyferyjnych; ubolewa jednak nad zniesieniem pomocy w zbycie; zwraca się o przywrócenie tego mechanizmu i całkowitą rekompensatę strat w dochodach, celem rzeczywistego uwzględnienia konkretnych utrudnień właściwych dla regionów ultraperyferyjnych;
20. wyraża nadzieję, iż Komisja podda należytej ocenie sytuację produkcji na nieuprzywilejowanych obszarach Unii Europejskiej i określi działania niezbędne, by uniknąć zaprzestania produkcji buraków cukrowych na tych obszarach w następstwie reformy;
21. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do dokładnego monitorowania społecznych konsekwencji możliwego zamknięcia fabryk w rezultacie przyszłej reformy regulacji dotyczących cukru oraz do przedsięwzięcia odpowiednich działań, jeśli programy społeczne nie okażą się satysfakcjonujące.
Zewnętrzny aspekt reformy
22. przypomina, że zdolność Unii do zarządzania podażą cukru na jej rynku odgrywa zasadniczą rolę dla równowagi i trwałości wspólnej organizacji rynku cukru;
23. nalega, by Komisja rozpatrzyła wnioski krajów AKP i LDC i zastanowiła się nad sposobem uregulowania inicjatywy EBA, który pozwoliłby Unii Europejskiej na zachowanie zdolności zarządzania podażą i na uniknięcie wymuszonych wahań produkcji wspólnotowej w ramach nowej wspólnej organizacji rynku; proponuje, by w ramach tego rozwiązania wdrożyć instrumenty kontroli ilościowej dla systemu kwot importowych, które mogłyby być co pewien czas rewaloryzowane w zależności od rzeczywistego wpływy inicjatywy EBA na rozwój tych krajów, zwłaszcza pod względem lokalnego zatrudnienia i produkcji; proponuje, by te kwoty zostały rozdysponowane na poziomie, który pozwoli na późniejszą produkcję innych artykułów przeznaczonych do zaopatrzenia danego kraju w żywność;
24. wzywa do tego, by projekt legislacyjny Komisji uniemożliwiał wszelki eksport cukru z krajów trzecich do Unii Europejskiej, realizowany w ramach handlu trójstronnego za pośrednictwem LDC;
25. pragnie, by produkcja cukru importowanego odpowiadała tym samym normom społeczno-ekologicznym, co produkcja cukru w UE; w przypadku, gdyby kraje będące dostawcami nie spełniły tych norm, proponuje nałożenie na importowany cukier podatku, który posłuży do utworzenia nowego funduszu UE przeznaczonego na promowanie rolnictwa przyjaznego ludziom i środowisku w krajach rozwijających się, będących dostawcami cukru;
26. wzywa Komisję do niezwłocznego ustanowienia dla krajów Zachodnich Bałkanów kwot obliczonych na podstawie właściwie sporządzonych danych historycznych, tak by kwoty te nie przekraczały salda netto krajowej produkcji i zużycia, a w konsekwencji nie pozwalały na ponowne wyeksportowanie cukru do UE;
27. wzywa Komisję do doskonalenia systemów kontroli mających zapewniać przestrzeganie reguł pochodzenia, w szczególności z uwagi na fakt, iż poszerzenie dostępu do rynku europejskiego na mocy inicjatywy "wszystko oprócz broni" grozi powstaniem różnicy cen, mogącej sprzyjać nielegalnym praktykom;
28. wzywa Komisję do jak najszybszego zaproponowania odpowiednich uzupełniających środków mających pomóc krajom AKP, silnie uzależnionym od eksportu cukru do UE, dla wzmocnienia ich konkurencyjności oraz zwiększenia zdolności różnicowania ich bazy gospodarczej;
29. zwraca się do Komisji o czuwanie, by stanowisko Unii Europejskiej w negocjacjach toczących się w ramach WTO zawierało obecną reformę, tak aby przyszłe zobowiązania wielostronne nie wymagały nowej reformy, wskutek której producenci ucierpieliby po raz drugi;
30. nalega, by Komisja uwzględniła skutki reformy, w szczególności w Brazylii, gdzie produkcja i przetwórstwo cukru jest w rękach niewielkiej liczby osób, ze szkodą dla licznych pracowników plantacji i fabryk; uważa, że UE ma moralny obowiązek czuwania, by jej reformy nie sprzyjały niezrównoważonemu modelowi latyfundialnemu produkcji cukrowniczej, panującemu w Brazylii;
31. wzywa Komisję do połączenia reformy wspólnej europejskiej organizacji rynku cukru z podobnymi reformami organizacji rynku cukru prowadzonymi w innych krajach, szczególnie w Stanach Zjednoczonych Ameryki;
32. wzywa Komisję do dołożenia wszelkich starań celem zawarcia, w ramach WTO, porozumień międzynarodowych dotyczących kontroli produkcji oraz cen cukru;
***
33. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich UE i rządom i parlamentom państw AKP i LDC.
[1] Dz.U. L 178 z 30.6.01, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 39/2004 (Dz.U. L 6 z 10.1.2004, str. 16).
[2] Dz.U. C 96 z 21.4.2004, str. 17.
[3] Dz.U. L 195 z 1.8.2000, str. 46.
[4] Dz.U. L 325 z 8.12.2001, str. 21.
[5] Dz.U. L 346 z 31.12.2001, str. 1.
[6] .Dz.U. L 60 z 1.3.2001, str. 43.
[7] Dz.U. C 78 z 2.4.2002, str. 79.
[8] Dz.U. C 231 z 27.9.2002, str. 49.
[9] Dz.U. L 240 z 23.9.2000, str. 1.
[10] Dz.U. L 295 z 23.11.2000, str. 1.
[11] Dz.U. C 242 z 29.9.2004, str. 8.
[12] Dz.U. C 52 z 2.3.2005, str. 47.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0080
Białoruś
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Białorusi
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje uprzednie rezolucje w sprawie sytuacji na Białorusi, w szczególności z dnia 16 września 2004 r. [1] i dnia 28 października 2004 r. w sprawie sytuacji na Białorusi po wyborach parlamentarnych i referendum w dniu. 17 października 2004 r. [2],
- uwzględniając opinię nr 314/2004 w sprawie referendum z dnia 17 października 2004 r. na Białorusi przyjętą przez Komisję Wenecką Rady Europy na jej 60-tej sesji plenarnej w dniach 8- 9 października 2004 r.,
- uwzględniając wnioski końcowe Międzynarodowej Misji Obserwacji Wyborów Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE z dnia 9 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie sytuacji na Białorusi a w szczególności jego rezolucję 1372(2004) z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie prześladowania prasy w Republice Białorusi,
- uwzględniając oświadczenie szefa biura OBWE w Mińsku z września 2004 r. w sprawie wyroków skazujących na karę więzienia dwóch członków opozycji białoruskiej oskarżonych o zniesławienie prezydenta Białorusi,
- uwzględniając w szczególności "plan wspierania demokracji na Białorusi" przyjęty przez delegację Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Białorusią w dniu 23 lutego 2005 r.,
- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie stosunków Unii Europejskiej i Białorusi: "W kierunku przyszłego partnerstwa" [3],
- uwzględniając przyznanie swojej Nagrody im. Sacharowa za wolność przekonań w grudniu 2004 r. Białoruskiemu Stowarzyszeniu Dziennikarzy,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),
- uwzględniając rezolucję w sprawie sytuacji praw człowieka na Białorusi przyjętą przez Komisję Praw Człowieka ONZ w dniu 15 kwietnia 2004 r.,
- uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, a w szczególności jego artykuły 19 i 21, które gwarantują swobodę wyrażania opinii i prawo do urządzania pokojowych zgromadzeń,
- uwzględniając sankcje nałożone przez UE w dniu 2 lipca 2004 r. na urzędników białoruskich w następstwie zaginięcia trzech białoruskich liderów opozycji i jednego dziennikarza,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Trójka Parlamentarna uznała, iż ani wybory parlamentarne w 2000 r., ani prezydenckie w 2001 r. nie były wolne i uczciwe, oraz że były one poprzedzone przez samowolne działania rządu przeciw opozycji politycznej, niezależnym mediom i organizacjom obserwującym wybory, co stanowi poważne naruszenie zasad demokracji,
B. mając na uwadze, że zamiast poprawiać się, sytuacja na Białorusi stale pogarsza się, co spowodowało sytuację jawnego łamania praw człowieka i praw mniejszości, pozbawiania Izby Niższej uprawnień prawodawczych i rządzenia życiem gospodarczym przez Prezydenta; mając na uwadze, że naruszenia te obejmują więzienie członków opozycji demokratycznej i stosowanie wobec nich innych form represji, wykreślanie z rejestru partii politycznych w przededniu wyborów, szykanowanie i zastraszanie kandydatów opozycji oraz zakazywanie przedstawicielom partii opozycyjnych obecności w lokalach wyborczych,
C. mając na uwadze, że UE wielokrotnie potępiała aresztowania prominentnych liderów opozycji przez rząd Łukaszenki oraz że brak jest postępu w sprawie niewyjaśnionych przypadków zniknięcia ludzi,
D. mając na uwadze, że Michaił Marynicz, były minister do spraw stosunków gospodarczych z zagranicą, były ambasador i kandydat na prezydenta w wyborach w połowie roku 2001, został skazany na karę 5 lat więzienia, zmniejszonej do 3 lat i 6 miesięcy w dniu 18 lutego 2005 r.,
E. mając na uwadze, że w ciągu minionych kilku lat ponad 50 prodemokratycznych organizacji pozarządowych różnych szczebli i różnych orientacji politycznych, 25 niezależnych mediów oraz kilka zakładów edukacyjnych zostało zlikwidowanych z przyczyn "technicznych", gdy tymczasem sprawą oczywistą było, że we wszystkich wypadkach organizacje te zostały ukarane za krytykowanie prezydenta i jego polityki,
F. mając na uwadze, że na Białorusi wciąż mają miejsce politycznie umotywowane aresztowania i procesy działaczy ruchów demokratycznych i niezależnych dziennikarzy oraz deportacje obywateli obcych państw; że we wrześniu 2004 r. dwóch członków białoruskiej opozycji, Walery Lewoniewski i Aleksander Wasiljew, oskarżonych o zniesławienie Prezydenta Białorusi, zostało skazanych na dwa lata więzienia,
G. mając na uwadze, że trwający pokojowy protest właścicieli niewielkich sklepów przebiega w atmosferze zastraszenia ze strony rządu i że organizatorzy tych strajków zostali zaaresztowani i skazani na grzywny,
H. mając na uwadze rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 28 maja 2004 r., które uznało dowody udziału najwyższych urzędników państwowych w porwaniu i domniemanych morderstwach czołowych postaci opozycji w roku 1999; zważywszy odrzucenie przez Radę Europy w maju 2004 r. wniosku Białorusi w sprawie odnowienia jej specjalnego statusu w kontaktach z niniejszą organizacją, zawieszonego po rozwiązaniu przez prezydenta Łukaszenkę Parlamentu w 1997 r.,
I. w najwyższym stopniu zaniepokojony decyzją władz białoruskich o cofnięciu pozwolenia na legalną działalność cieszącemu się międzynarodowym uznaniem Europejskiemu Uniwersytetowi Humanistyki w Mińsku, będącemu znakomitym przykładem wolności akademickiej i dążenia ku prawdziwie europejskim wartościom w nauczaniu i programach badawczych, co będzie mieć zgubne konsekwencje dla akademickiej przyszłości setek studentów i nauczycieli,
J. mając na uwadze, że w kwietniu 2004 r. Komisja Praw Człowieka ONZ skrytykowała Białoruś w związku z ciągłymi doniesieniami w sprawie samowolnych aresztowań i przetrzymywania oraz prześladowania pozarządowych organizacji i opozycyjnych partii politycznych i tych, które działają na rzecz demokracji,
1. stanowczo potępia systematyczne i narastające prześladowania i zastraszanie przez urzędników państwowych, w szczególności Ministerstwo Informacji, dziennikarzy, wydawców i wydawców mediów wyrażających krytykę Prezydenta Republiki oraz rządu Białorusi; potępia również masowe ataki białoruskiego reżimu na członków opozycji, działaczy walczących o prawa człowieka i wszystkie osoby, które usiłują w sposób wolny wyrażać krytykę prezydenta i reżimu, przejawiające się w samowolnych aresztowaniach, brutalnym obchodzeniu się z osobami przetrzymywanymi, zniknięciach, politycznie umotywowanych prześladowaniach i innych aktach represji, które naruszają podstawowe zasady demokracji i praworządności;
2. wyraża pogląd, że proces M. Marynicza był umotywowany względami politycznymi i wyraża przekonanie, że doszło do politycznego nadużycia systemu wymiaru sprawiedliwości, co stanowi kolejny przejaw braku niezależności sądów na Białorusi, świadczy o generalnym braku poszanowania prawa i panującej atmosferze prześladowań politycznych;
3. wzywa władze białoruskie do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia Michaiła Marynicza;
4. wzywa władze Białorusi do natychmiastowego zwolnienia Walerego Lewoniewskiego, Aleksandra Wasiljewa i wszystkich innych więzionych przeciwników politycznych reżimu;
5. ponawia żądanie natychmiastowego zwolnienia profesora Bandazhewskiego, specjalisty akademickiego z zakresu medycyny nuklearnej, skazanego na karę ośmiu lat więzienia w dniu 18 czerwca 2001 r. za otwarte krytykowanie władz państwowych w związku z katastrofą reaktora atomowego w Czernobylu w 1986 r.;
6. wzywa do przeprowadzenia niezależnego postępowania neutralnych służb śledczych w sprawie zniknięcia Juria Zacharenki, byłego Ministra Spraw Wewnetrznych Wiktora Gonczara, byłego zastępcy Przewodniczącego Parlamentu Białorusi Anatolija Krasowskiego, biznesmena; oraz Dmitria Zawadskiego, operatora rosyjskiej stacji telewizyjnej ORT;
7. wzywa władze Białorusi do wydania zezwolenia na pokojowe protesty właścicieli małych sklepów oraz uwolnienie z więzień organizatorów i liderów tych protestów;
8. uznaje przedłużenie swej kadencji przez prezydenta Łukaszenkę poprzez referendum za kolejne potwierdzenie autorytarnego sposobu rządzenia;
9. podkreśla, że Białoruś jest jedynym państwem europejskim posiadającym nieuregulowane stosunki z UE w związku z masowymi przypadkami łamania praw człowieka i wzywa Radę do potępienia obecnego dyktatorskiego reżimu prezydenta Łukaszenki;
10. wzywa Radę oraz rządy Państw Członkowskich do ujawnienia i zamrożenia kont osobistych prezydenta Łukaszenki i innych wysoko postawionych urzędników reżimu zapewniających trwanie dyktatury;
11. wzywa Radę oraz rządy Państw Członkowskich do umieszczenia dalszych nazwisk na liście przedstawicieli władz białoruskich, którym odmawia się wizy zezwalającej na wstęp na terytorium Unii Europejskiej;
12. zauważa, że wszystkie odpowiednie przepisy konwencji Narodów Zjednoczonych odnoszące się do statusu, które stosują się do uchodźców politycznych oraz przepisy europejskich porozumień w sprawie przyznawania azylu mają zastosowanie w odniesieniu do ofiar reżimu Łukaszenki;
13. wzywa Białoruś do dostosowania działalności policji i służb bezpieczeństwa do zobowiązań wynikających z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych;
14. wzywa władze Białorusi do natychmiastowego zaprzestania szykanowania wszelkich instytucji edukacyjnych w kraju oraz poszanowania podstawowych reguł wolności akademickiej, autonomii nauczania i tolerancji w dziedzinie edukacji;
15. wzywa do stworzenia specjalnego programu edukacyjnego w celu przyznawania stypendiów, zwłaszcza studentom z Europejskiego Uniwersytetu Humanistyki w Mińsku, którzy chcieliby studiować w Unii Europejskiej, oraz w celu finansowego wsparcia instytucji akademickich, które są gotowe gościć tych studentów, a także wzywa do stworzenia procedury ad hoc pozwalającej na przekazanie przyznanych stypendiów studentom EUH;
16. podkreśla, że sankcje wobec Białorusi są wymierzone przeciwko władzom tego kraju, a nie białoruskiemu społeczeństwu, zgodnie z zaproponowanym planem działania UE na rzecz wspierania demokracji na Białorusi niedawno przyjętym przez delegację Parlamentu Europejskiego do spraw stosunków z Białorusią;
17. popiera umocnienie społeczeństwa obywatelskiego na Białorusi i z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji o sfinansowaniu projektów na Białorusi w ramach Europejskiej Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Człowieka;
18. podkreśla, że nie należy oszczędzać wysiłków dyplomatycznych i politycznych w celu przywrócenia Białorusi do "europejskiej rodziny" i umożliwienia jej odegrania istotnej roli w rozwoju Europejskiej Polityki Sąsiedztwa;
19. jeszcze raz podkreśla, że dalszy rozwój stosunków UE z Białorusią zależeć będzie nadal od postępów tego kraju w demokratyzacji i przeprowadzaniu reform;
20. wzywa Komisję, Radę oraz rządy Państw Członkowskich do sporządzenia planu działania w zakresie kolejnych kroków mających na celu wzmocnienie — wraz z innymi krajami demokratycznymi i instytucjami międzynarodowymi — wsparcia dla wszystkich istniejących jeszcze sił demokratycznych na Białorusi, oraz do niesienia skuteczniejszej pomocy osobom, które w białoruskim społeczeństwie obywatelskim pracują na rzecz demokratycznych zmian;
21. popiera utworzenie alternatywnych i dostępnych źródeł informacji, takich jak programy telewizyjne i radiowe w krajach sąsiadujących (Polska i/lub Litwa) w celu przerwania izolacji tego kraju i objęcia swym zasięgiem jak największej ilości osób na Białorusi;
22. wyraża swoje rozczarowanie, że Komisja po spotkaniu Trójki UE-Rosja w zeszłym tygodniu nie zabrała głosu w sprawie sytuacji praw człowieka na Białorusi; szczególnie w sprawie politycznych "zniknięć" i bezwzględnego zakazu swobody wypowiedzi, co jest szczególnie godne ubolewania, gdyż Trójka miała zająć się tematem "demokracji i praw człowieka w obszarze wspólnego sąsiedztwa UE i Rosji";
23. wzywa instytucje UE do wywarcia nacisku, aby problem praw człowieka stanowił stały punkt porządku dziennego wszystkich przyszłych spotkań UE-Rosja, i wyraża pogląd, że sytuacja na Białorusi powinna być stałym tematem wszystkich regularnych konsultacji pomiędzy UE i Rosją;
P6_TA(2005)0081
Kambodża
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Kambodży
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Kambodży, a w szczególności rezolucje z dnia 13 marca 2003 r. [1], z dnia 12 lutego 2004 r. [2] i z dnia 13 stycznia 2005 r. [3],
- uwzględniając umowę o współpracy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Królestwem Kambodży, która weszła w życie w dniu 1 listopada 1999 r.,
- uwzględniając deklarację Prezydencji Rady złożoną w imieniu UE po uchyleniu immunitetu poselskiego trzem członkom opozycji,
- uwzględniając Strategię WE-Kambodża na lata 2004-2006 oraz Krajowy Plan Strategiczny na lata 2005-2006,
- uwzględniając oświadczenie Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego ONZ ds. praw człowieka w Kambodży na temat ostatnich antydemokratycznych wydarzeń w Kambodży,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w dniu 3 lutego 2005 r. Zgromadzenie Narodowe Kambodży uchyliło immunitet poselski trzem deputowanym należącym do partii Sama Rainsy`ego, tj. Samowi Rainsy`emu Cheamowi Channy`emu i Chea Pochy,
B. zaniepokojony faktem, że głosowanie odbyło się przez podniesienie ręki, naruszając tym samym regulamin i procedury Zgromadzenia Narodowego Kambodży, oraz że miało miejsce przy drzwiach zamkniętych po uprzednim poproszeniu dziennikarzy i dyplomatów o opuszczenie sali plenarnej; a także zaniepokojony faktem nieudostępnienia opinii publicznej protokołu posiedzenia,
C. mając na uwadze, że aktualnie wobec wszystkich trzech deputowanych toczy się postępowanie karne pod zarzutem zniesławienia po zarzut przygotowywania tajnych zbrojnych bojówek w celu obalenia rządu,
D. mając na uwadze, że Cheam Channy został aresztowany tego samego dnia po tym jak Urząd Prokuratora Wojskowego wydał nakaz aresztowania, i został przewieziony do więzienia wojskowego w Phnom Penh pod zarzutem organizowania antyrządowych bojówek,
E. mając na uwadze, że wysocy funkcjonariusze Kambodżańskiej Partii Ludowej oświadczyli publicznie, że władze nie znalazły żadnych dowodów tworzenia bojówek,
F. mając na uwadze, że powszechnie znany jest fakt, że władza sądownicza w Kambodży nie jest niezależna ani bezstronna,
G. mając na uwadze, że prawo obowiązujące w Kambodży wyklucza możliwość postawienia cywili przed sądem wojskowym, a prawo międzynarodowe zezwala na to jedynie w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy zapewniony jest sprawiedliwy proces,
H. mając na uwadze, że apel byłego króla Norodoma Sihanouka do premiera o przywrócenie Samowi Rainsy`emu immunitetu został odrzucony z powodu tego, że tylko sąd może zwrócić się do Zgromadzenia Narodowego o zmianę jego decyzji,
I. mając na uwadze, że nie dopuszczono, aby członkowie partii Sama Rainsy`ego zasiadali w komisjach Zgromadzenia Narodowego, pozbawiając ich w ten sposób możliwości skutecznego pełnienia roli przedstawicieli wyborców, którzy na nich głosowali,
J. mając na uwadze, że w ostatnich latach obrońcy praw człowieka, opozycyjni dziennikarze, działacze związków zawodowych i inni zwolennicy opozycji byli zastraszani, aresztowani lub mordowani, co prowadziło do narastania atmosfery politycznego terroru w kraju,
K. kładąc nacisk na fakt, że celem immunitetu poselskiego jest ochrona parlamentarzystów przed ewentualnymi bezpodstawnymi postępowaniami lub oskarżeniami, które mogą być motywowane politycznie,
1. uważa, że uchylenie immunitetu poselskiego deputowanym opozycji stwarza niebezpieczny precedens, który osłabia organ ustawodawczy jako niezależną instytucję państwową i serce demokracji;
2. uważa, że działanie to podważa demokratyczny postęp, jaki dokonał się już w Kambodży;
3. wzywa rząd Kambodży do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia Cheama Channy'ego, który jako cywil nie powinien podlegać jurysdykcji sądów wojskowych;
4. uważa, że zarzuty wysunięte przez liderów rządzącej koalicji przeciwko członkom partii opozycyjnej stanowią cios dla demokracji w Kambodży, powodując jednocześnie wątpliwości co do rzeczywistego zaangażowania się rządu na rzecz prawdziwej pluralistycznej demokracji;
5. wzywa władze Kambodży do wypełniania ich międzynarodowych zobowiązań, w szczególności tych wynikających z Międzynarodowej Konwencji Praw Obywatelskich i Politycznych, ratyfikowanej w 1992 r.;
6. wzywa rząd Kambodży do zakończenia prześladowań przeciwników politycznych i obrońców praw człowieka w ich kraju;
7. wzywa Zgromadzenie Narodowe Kambodży do natychmiastowego przywrócenia immunitetu wszystkim trzem deputowanym i do zapewnienia, aby członkowie opozycji mogli zasiadać w komisjach parlamentarnych;
8. wzywa Komisję, Radę i rządy Państw Członkowskich do poruszenia tej kwestii w rozmowach z rządem Kambodży oraz do rozważenia nałożenia odpowiednich sankcji, jeżeli Zgromadzenie Narodowe i rząd Kambodży nie zmienią swoich ostatnich decyzji;
9. wzywa Komisję, Radę i rządy Państw Członkowskich, aby wobec mającego się odbyć w Dżakarcie w dniach 10- 11 marca 2005 spotkania ministrów UE-ASEAN wyraziły zaniepokojenie obecną sytuacją polityczną i zagrożeniami dla demokracji wynikającymi z prób zmuszenia opozycji politycznej w Kambodży do milczenia;
P6_TA(2005)0082
Arabia Saudyjska
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Arabii Saudyjskiej
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją wcześniejszą rezolucję w sprawie Arabii Saudyjskiej (przyjętą dn. 18 stycznia 1996 r.) [1], a także swoje rezolucje w sprawie dorocznych posiedzeń Komisji Praw Człowieka ONZ w Genewie (2000 — 2005),
- uwzględniając wizytę roboczą członków jego delegacji do spraw stosunków z państwami rejonu Zatoki Perskiej, w tym z Jemenem, w Arabii Saudyjskiej w dniach 7 — 12 lutego 2005 r.,
- uwzględniając ratyfikację przez Arabię Saudyjską w październiku 2004 r. Konwencji ONZ w sprawie likwidacji wszelkiej dyskryminacji kobiet (CEDAW), a zwłaszcza jej art. 7 dotyczący życia politycznego i publicznego,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że pierwsze w Arabii Saudyjskiej wybory do władz miejskich rozpoczęte w Rijadzie dnia 10 lutego 2005 r. i trwające do dnia 21 kwietnia 2005 r., stanowią pierwszy w historii tego kraju proces wyborczy w skali krajowej,
B. mając na uwadze, że połowa członków rad miejskich zostanie wybrana, podczas gdy druga połowa zostanie mianowana przez króla,
C. mając na uwadze, że kobiety są pozbawione prawa do głosowania, mimo iż prawo wyborcze stanowi jasno w sprawie udziału kobiet, bowiem używany w odniesieniu do uprawnionych do głosowania termin "obywatel" w języku arabskim odnosi się zarówno do mężczyzn, jak i do kobiet,
D. mając na uwadze, że liczni przedstawiciele władz Arabii Saudyjskiej oznajmiali, że kobiety w przyszłości będą uprawnione do głosowania,
E. mając na uwadze, że kobiety w Arabii Saudyjskiej w dalszym ciągu są przedmiotem licznych form dyskryminacji w życiu prywatnym i publicznym,
F. szczególnie zaniepokojony sytuacją pracowników migrujących, zwłaszcza kobiet, zatrudnianych jako pomoce domowe,
1. przyjmuje z zadowoleniem pierwszy w skali krajowej proces wyborczy w Arabii Saudyjskiej, obserwowany przez delegację Parlamentu Europejskiego i uważany za pozytywny krok w kierunku reform społecznych i politycznych, wyraża jednak głębokie ubolewanie z powodu niedopuszczenia kobiet do udziału w tych wyborach;
2. przypomina władzom o ich zobowiązaniach wynikających z Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW), której Arabia Saudyjska jest stroną, wyraża swoją solidarność z tymi Saudyjczykami, którzy działają na rzecz włączenia wszystkich obywateli do procesu wyborczego, i wzywa władze do podjęcia wszelkich stosownych środków w celu likwidacji segregacji i dyskryminacji kobiet i do stopniowego zwiększania udziału kobiet w procesie podejmowania decyzji politycznych na równi z mężczyznami oraz do umożliwiania kobietom pracy w administracji publicznej i sprawowania wszelkich publicznych funkcji na wszystkich szczeblach pracy rządowej;
3. wzywa rząd Arabii Saudyjskiej do zniesienia ograniczeń w zakresie swobodnego przemieszczania się kobiet, w tym zakazu prowadzenia pojazdów, w zakresie możliwosci zatrudnienia, podmiotowości prawnej i bycia stroną w postępowaniu sądowym;
4. ponawia wezwanie do zniesienia kary śmierci i wzywa do ustanowienia natychmiastowego moratorium na wykonanie kar śmierci orzeczonych w Arabii Saudyjskiej, gdzie, według Amnesty International, wykonano 31 egzekucji w 2004 r.;
5. wzywa władze do podjęcia kroków zmierzających do poprawy warunków i traktowania pracowników napływowych, zwłaszcza kobiet;
6. wyraża ubolewanie nad tym, że w Arabii Saudyjskiej nie istnieje jeszcze swoboda wyznaniowa; zachęca władze do kontynuowania wysiłków wspierających umiarkowanie i tolerancję w zakresie różnorodności religijnej;
7. podkreśla znaczenie przeciwstawiania się terroryzmowi i fundamentalizmowi z jednoczesnym zachowywaniem podstawowych praw człowieka i wolności obywatelskich i w związku z tym deklaruje swoje poparcie dla zacieśniania stosunków między UE i Arabią Saudyjską;
8. wzywa szczególniej UE i Arabię Saudyjska do wzajemnego wspierania wysiłków w celu osiągnięcia zadowalającego rozwiązania konfliktu palestyńsko-izraelskiego;
9. wzywa Radę i Komisję do poruszenia tych tematów w trakcie najbliższego wspólnego posiedzenia Rady i konferencji międzyministerialnej pomiędzy UE i Radą Współpracy Krajów Zatoki Perskiej;
P6_TA(2005)0086
Żegluga bliskiego zasięgu
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie żeglugi bliskiego zasięgu (2004/2161(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 lipca 2000 r. w sprawie komunikatu Komisji skierowanego do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Rozwój żeglugi bliskiego zasięgu w Europie: Dynamiczna alternatywa w łańcuchu zrównoważonego transportu - Drugie dwuletnie sprawozdanie z postępu prac" [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie Białej Księgi Komisji "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas na decyzje" [2],
- uwzględniając Białą Księgę Komisji "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas na decyzje" (COM(2001)0370 - C5-0658/2001),
- uwzględniając komunikat Komisji "Program promocji żeglugi bliskiego zasięgu" (COM(2003)0155),
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie żeglugi bliskiego zasięgu (COM(2004)0453),
- uwzględniając komunikat Komisji "Wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwowej dla transportu morskiego" C(2004)0043,
- uwzględniając wyniki nieformalnej Rady ds. Transportu z dnia 9 i 10 lipca 2004 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Transportu i Turystyki (A6-0055/2005),
A. mając na uwadze, że żegluga bliskiego zasięgu jest transportem wodnym towarów i pasażerów drogą morską lub śródlądowymi drogami wodnymi oraz częścią logistycznego łańcucha transportowego w Europie i regionach graniczących z Europą, oraz zważywszy, że żegluga bliskiego zasięgu jest integralną częścią logistycznego łańcucha transportowego między dostawcą a użytkownikiem i stanowi rodzaj transportu wodnego w geograficznej Europie, zarówno w obrębie Wspólnoty, jak i pomiędzy Unią Europejską a państwami trzecimi, takimi jak kraje leżące nad Morzem Śródziemnym lub nad Morzem Czarnym;
B. mając na uwadze, że nowo stworzona transeuropejska sieć morskich autostrad, w szczególności morskich autostrad w państwach Morza Bałtyckiego, Europie Zachodniej, Europie Południowo-Wschodniej i Europie Południowo-Zachodniej, powinna mieć na celu koncentrację przepływu towarów na morskich trasach logistycznych w taki sposób, żeby poprawić istniejące usługi żeglugi bliskiego zasięgu lub stworzyć nowe, zdolne do utrzymania się na rynku, regularne i częste usługi żeglugi bliskiego zasięgu dla transportu towarów i pasażerów między Państwami Członkowskimi w celu zmniejszenia zatorów na drogach i poprawy połączeń transportowych z regionami i państwami peryferyjnymi i wyspiarskimi;
C. mając na uwadze, że żegluga bliskiego zasięgu, która stanowi ponad 40 % transportu wewnątrzwspólnotowego, jest integralną częścią europejskiego systemu transportowego, gdyż oznacza przewożenie towarów i pasażerów drogą morską lub śródlądowymi drogami wodnymi pomiędzy portami europejskimi lub pomiędzy tymi portami a portami krajów nieeuropejskich mających linię brzegową na morzach zamkniętych graniczących z Europą;
D. mając na uwadze, że żegluga bliskiego zasięgu posiada znaczny potencjał rozwoju także w zakresie transportu pasażerskiego;
E. mając na uwadze, że żegluga bliskiego zasięgu powinna rozwijać się, aby wypełniać swoją rolę gospodarczą, handlową, społeczną oraz ekologiczną; mając na uwadze, że rządy krajowe, jak również władze regionalne i lokalne będą musiały zapewnić niezbędną pomoc polityczną, gospodarczą i finansową, aby do tego doprowadzić, we współpracy z zainteresowanymi branżami;
F. podkreślając, że żegluga bliskiego zasięgu, ze względu na swój potencjał w zakresie ochrony środowiska naturalnego, przeciwdziałania przepełnieniu wielu szlaków drogowych oraz obniżenia kosztów, może odgrywać w Europie jeszcze większą rolę i stać się przyszłościowym rodzajem transportu w ramach systemu transportu kombinowanego, pod warunkiem podjęcia przez władze publiczne i przez sektor prywatny szeregu środków wspólnotowych, krajowych, regionalnych i lokalnych w celu zapewnienia jego pełnego rozwoju;
G. mając na uwadze znaczenie żeglugi bliskiego zasięgu dla rozwoju gospodarczego i społecznego wszystkich regionów Europy, a zwłaszcza regionów przybrzeżnych oraz peryferyjnych regionów morskich, a tym samym dla spójności Wspólnoty;
H. mając na uwadze, że rozwój żeglugi bliskiego zasięgu stwarza także wyjątkową szansę dla powstania setek tysięcy miejsc pracy w sektorze morskim w nadchodzących latach;
I. mając na uwadze, że żegluga bliskiego zasięgu, promując handel, wspiera także wzrost społeczny i gospodarczy państw trzecich graniczących z peryferyjnymi regionami morskimi i zainteresowanych połączeniem z infrastrukturą europejskiej sieci transportowej;
J. podkreślając raz jeszcze, że chociaż rozwój żeglugi bliskiego zasięgu leży w sferze odpowiedzialności branży morskiej i logistycznej, to jednak interwencja instytucji europejskich, krajowych i regionalnych ma kluczowe znaczenie dla stworzenia warunków korzystnych dla takiego rozwoju; mając na uwadze, że podjęto już pewne pozytywne inicjatywy, takie jak zdefiniowanie krajowych priorytetów, zawarcie porozumień dotyczących przepisów prawnych Wspólnoty odnośnie programu Marco Polo i uproszczone stosowanie formularzy IMO-FAL (Międzynarodowa Organizacja Morska - Ułatwienia w transporcie międzynarodowym);
K. doceniając inicjatywy regionalne wspierające żeglugę bliskiego zasięgu i tworzące połączenia morskie bliskiego zasięgu, takie jak inicjatywa dla regionu śródziemnomorskiego, w której uczestniczą Hiszpania, Włochy, Francja, Portugalia i Grecja, a także inicjatywy Państw Członkowskich wspierające i wprowadzające w życie koncepcję morskich autostrad w czterech strefach określonych decyzją nr 884/2004/WE [3], a zwłaszcza inicjatywy w regionie Morza Bałtyckiego, inicjatywy krajów basenu Morza Śródziemnego, w tym Francji, Hiszpanii, Włoch oraz inicjatywy Komisji Łuku Atlantyckiego;
1. wzywa do silniejszego promowania żeglugi bliskiego zasięgu jako niezawodnego, trwałego i bezpiecznego ogniwa w europejskim systemie transportowym, dobrze zintegrowanego z łańcuchem transportowym dzięki np. żegludze śródlądowej i połączeniom kolejowym, w celu zmniejszenia zatorów; wzywa do przechodzenia z transportu drogowego na żeglugę bliskiego zasięgu i poprawy połączeń ze strefami peryferyjnymi i wyspiarskimi, państwami zależnymi od transportu morskiego oraz pomiędzy regionami oddzielonymi barierami naturalnymi, przy jednoczesnym wzmocnieniu spójności w obrębie Unii Europejskiej oraz pomiędzy nią a jej sąsiadami;
2. wzywa do jak najdalszego ograniczenia procedur administracyjnych, które stanowią przeszkodę na drodze rozwoju żeglugi bliskiego zasięgu, bez zaniedbywania aspektów bezpieczeństwa i pewności, a w szczególności ograniczenia procedur, które zakłócają proces logistyczny i osłabiają pozycję konkurencyjną tego rodzaju transportu w porównaniu z transportem drogowym; uważa, że procedury należy uprościć i ułatwić, w szczególności poprzez pełne wykorzystanie możliwości, jakie daje komunikacja elektroniczna;
3. wzywa do stworzenia dla żeglugi bliskiego zasięgu wysokiej jakości korytarzy pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, przy pełnym udziale wszystkich zainteresowanych stron, publicznych i prywatnych, tam gdzie możliwe jest odpowiednie wykorzystanie instrumentów niedawno stworzonych przez Unię Europejską, w szczególności tych odnoszących się do transeuropejskiej sieci transportowej i programu Marco Polo;
4. wzywa do priorytetowego traktowania inwestycji w infrastrukturę w celu poprawy dostępu do portów, zarówno z lądu, jak i z morza, w tym np. projektów transgranicznych w ramach transeuropejskiej sieci transportowej;
5. wspiera w tym kontekście programy Komisji, które zmierzają do uproszczenia ram prawnych dotyczących żeglugi bliskiego zasięgu i transportu śródlądowego i zachęcają do tworzenia punktów kompleksowej obsługi, organizowanych na podstawie prawa prywatnego lub publicznego zgodnie z sytuacją prawną w poszczególnych Państwach Członkowskich, poprzez uproszczenie formalności administracyjnych i celnych, jak również poprzez partnerstwa multimodalne, np. pomiędzy przewoźnikami drogowymi i przewoźnikami morskimi, co umożliwi również małym i średnim przedsiębiorstwom pełne korzystanie z transportu kombinowanego;
6. podkreśla konieczność współpracy pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami, zarówno publicznymi, jak i prywatnymi, przy wspieraniu i poprawie jakości żeglugi bliskiego zasięgu na szczeblu regionalnym, krajowym i europejskim;
7. podkreśla potencjał żeglugi bliskiego zasięgu jako bardzo łatwo dostępnego i taniego, uzupełniającego sposobu transportu, do czasu zakończenia tworzenia infrastruktury transeuropejskiej kolejowej sieci transportowej w Europie; podkreśla np. pilne zapotrzebowanie na alternatywne rodzaje transportu między Francją a Hiszpanią, do czasu otwarcia około 2020 r. połączenia pomiędzy Montpellier i Figueras;
8. wzywa do wspierania żeglugi bliskiego zasięgu jako rodzaju transportu przyjaznego dla środowiska naturalnego oraz, na dalszym etapie, do utworzenia morskich autostrad wraz z określeniem jednoznacznych wymogów środowiskowych;
Europejski jednolity system odpowiedzialności
9. wzywa do wznowienia refleksji wspólnotowej nad ujednoliceniem reguł odpowiedzialności dla łańcucha kombinowanego, zwłaszcza poprzez zbadanie różnych możliwych modeli odpowiedzialności cywilnej oraz poprzez aktywny udział w pracach prowadzonych na szczeblu międzynarodowym (zwłaszcza w ramach Komisji ONZ ds. międzynarodowego prawa handlowego (UNCITRAL)) w celu wprowadzenia globalnego i/lub europejskiego jednolitego systemu odpowiedzialności, który jest dostosowany do potrzeb transportu kombinowanego w Europie i który jest bardziej jednolity, prostszy i korzystniejszy;
Zintegrowane Jednostki Ładunkowe
10. podkreśla konieczność uregulowania kwestii normalizacji Zintegrowanych Jednostek Ładunkowych z myślą o opracowaniu dogodnego systemu normalizacji, który pozwala na jak najszersze i jak najbardziej sprawne stosowanie jednostek ładunkowych, którymi można operować we wszystkich rodzajach transportu, a w szczególności w transporcie morskim, transporcie śródlądowym, transporcie kolejowym i transporcie drogowym;
11. 11 przypomina w związku z tym o swoim stanowisku z dnia 12 lutego 2004 r. [4] w sprawie pierwszego czytania projektu dyrektywy w sprawie Zintegrowanych Jednostek Ładunkowych, zgodnie z którym należy stworzyć Europejską Zintegrowaną Jednostkę Ładunkową, łączącą zalety kontenerów z zaletami pojemników wymiennych, umożliwiając w ten sposób maksymalną intermodalność; nalega, aby Rada przyjęła wspólne stanowisko w sprawie projektu, tak aby jak najszybciej można było zakończyć procedurę legislacyjną;
Cła
12. przypomina, że żegluga bliskiego zasięgu, jako rodzaj transportu morskiego towarów, podlega przepisom celnym Wspólnoty;
13. opowiada się za optymalnym stosowaniem zwolnień dostępnych na podstawie wspólnotowych przepisów celnych oraz za wspieraniem ułatwień celnych w obrębie systemów uproszczonych dla towarów w swobodnym obrocie w ramach regularnych uznanych usług liniowych;
14. zachęca w tym kontekście wszystkie zainteresowane strony do rozwijania i stosowania Nowego Skomputeryzowanego Systemu Tranzytu (NCTS), który został wprowadzony przez władze celne i może usprawnić i skrócić procedury celne dla żeglugi bliskiego zasięgu;
Komunikacja elektroniczna
15. wzywa do dalszego tworzenia w portach morskich punktów elektronicznych, w których za jednym razem dopełnić można wszystkich obowiązkowych formalności;
16. wzywa Państwa Członkowskie do zbadania możliwości zainstalowania w swoich portach, przy niezbędnym finansowaniu przez Wspólnotę, sprzętu do komunikacji elektronicznej, z wykorzystaniem - tam, gdzie jest to możliwe - scentralizowanego systemu komunikacji elektronicznej ("one stop-shop");
17. podkreśla, że dla przyspieszenia rozwoju komunikacji elektronicznej, w całej Unii powinno się proponować i promować tworzenie portowych wspólnot elektronicznych oraz łączenie ich w sieć w obrębie Unii, a także jeżeli to możliwe, również z państwami sąsiadującymi z Unią, z uwzględnieniem najlepszych praktyk istniejących już w wielu Państwach Członkowskich;
Struktury wsparcia dla żeglugi bliskiego zasięgu
18. z zadowoleniem przyjmuje plan działania Europejskiej sieci żeglugi bliskiego zasięgu i wzywa biura promocji do jego jak najszybszego wprowadzenia go w życie;
19. docenia ważną pracę wykonaną przez krajowe biura promocji żeglugi bliskiego zasięgu oraz ich sieć europejską i wzywa Państwa Członkowskie do wspierania w razie potrzeby tych biur, zgodnie z przepisami prawnymi Wspólnoty;
20. podkreśla, że strategiczna ocena oddziaływania na środowisko planowanych morskich autostrad musi być dokonana wspólnie przez Państwa Członkowskie i Komisję; uważa, że ocena ta powinna obejmować nie tylko ocenę oddziaływania na środowisko dróg wodnych, ale także rozbudowy portów oraz ocenę oddziaływania na transport w strefach przyległych do portów;
21. wzywa Komisję, aby jej wsparciu dla żeglugi bliskiego zasięgu towarzyszyła propozycja poprawy norm socjalnych dla pracowników tego sektora;
Aspekty dotyczące środowiska
22. przypomina o potrzebie promowania pozytywnego wizerunku żeglugi bliskiego zasięgu w aspekcie ochrony środowiska, w szczególności gdy chodzi o zanieczyszczenie wody i powietrza oraz o potrzebie ustanowienia w związku z tym minimalnych wymogów środowiskowych, takich jak stosowanie paliw o niskiej zawartości siarki i limitów emisji (SOX, NOX, CO2, itp.) do atmosfery i wody; uważa, że należy poświęcić większą uwagę na promocję Koncepcji czystych statków, która została przyjęta na piątej konferencji ministrów państw Morza Północnego, która odbyła się w 2002 r.;
23. podkreśla jednakże potrzebę przyjęcia bardziej rygorystycznych przepisów prawnych Wspólnoty w zakresie emisji gazu i zanieczyszczeń wody, generowanych przez żeglugę bliskiego zasięgu;
24. przypomina o potrzebie promowania i kontynuowania badań nad paliwami mniej szkodliwymi dla środowiska;
25. przypomina o potrzebie zaktualizowania danych statystycznych na temat zwiększenia wykorzystania różnych rodzajów transportu w Europie, w szczególności danych dotyczących pochodzenia i przeznaczenia towarów transportowanych drogą lądową, tak aby wspomóc intermodalne przechodzenie na transport morski;
Morskie autostrady
26. dostrzega duże znaczenie koncepcji morskich autostrad i jej potencjał stania się pożytecznym narzędziem promocji żeglugi bliskiego zasięgu, umożliwiającym wspieranie w stosownych przypadkach, w szczególności poprzez współfinansowanie środków infrastrukturalnych, przechodzenia z transportu drogowego na transport morski oraz poprawę w odpowiedni sposób połączeń pomiędzy regionami peryferyjnymi i wyspiarskimi a centralnymi regionami rynku;
27. odnotowuje aktualne dyskusje na temat znaków jakości dla morskich autostrad, które można opracować dla operacji kombinowanych wykorzystujących żeglugę bliskiego zasięgu i spełniających określoną liczbę kryteriów jakości; odnotowuje, że znak jakości dla morskich autostrad można by przyznawać dla istniejących operacji wysokiej jakości oraz dla innych operacji, w przypadku których podjęte zostaną zobowiązania osiągnięcia wymaganego poziomu jakości, przy wsparciu z funduszy publicznych przyznanych zgodnie z zasadami wspólnotowymi lub bez takiego wsparcia;
28. wzywa do przyjęcia wydajnych, przejrzystych i dostatecznych ustaleń dotyczących sposobów finansowania działań związanych z morskimi autostradami i liniami żeglugi bliskiego zasięgu, które pozwolą na osiągnięcie optymalnej komplementarności, a nawet dodatkowego finansowania, tak aby zgodnie ze wspólnotowymi przepisami prawnymi i w razie potrzeby przy udziale linii publicznych umożliwić uruchomienie nowych trwałych i zdolnych do utrzymania się na rynku linii (które jednak w żaden sposób nie mogą wywierać negatywnego wpływu na istniejące usługi żeglugi bliskiego zasięgu);
29. nalega, aby zwiększenie popytu traktowane było jako kryterium priorytetowe w warunkach zawartych w wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwowej dla transportu morskiego;
30. wzywa do sprecyzowania przepisów wspólnotowych dotyczących procedur zawierania umów w zakresie uruchomienia operacji związanych z eksploatacją morskich autostrad oraz dotyczących warunków zgodności z prawem konkurencji krajowego publicznego finansowania projektów żeglugi bliskiego zasięgu i morskich autostrad;
*
* *
31. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 121 z 24.4.2001, str. 489.
[2] Dz.U. C 43 E z 19.2.2004, str. 250.
[3] Decyzja nr 884/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. zmieniająca decyzję nr 1692/96/WE w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej (Dz.U. L 167 z 30.4.2004, str. 1).
[4] Dz.U. C 97 E z 22.4.2004, str. 612.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0090
Substancje niebezpieczne
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Komisji zmieniającej, w celu dostosowania się do postępu technicznego, Załącznik do dyrektywy 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (CMT — 2005-151 oraz CMT — 2005-642)
Parlament Europejski,
- uwzględniając dyrektywę 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym [1],
- uwzględniając projekt decyzji Komisji zmieniającej, w celu dostosowania się do postępu technicznego, załącznik do dyrektywy 2002/95/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r.w sprawie ograniczenia stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (CMT-2005-151 oraz CMT-2005-642),
- uwzględniając opinię wydaną dnia 16 marca 2005 r. przez komitet, o którym mowa w art. 7 dyrektywy 2002/95/WE,
- uwzględniając art. 8 decyzji Rady nr 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. określającej procedury dotyczące wykonania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [2], oraz porozumienie pomiędzy Parlamentem Europejskim a Komisją w sprawie procedur wprowadzenia w życie decyzji Rady 1999/468/WE [3],
- uwzględniając art. 95 ust. 3 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 81 Regulaminu,
A. zważywszy, że art. 4 ust. 1 dyrektywy 2002/95/WE ogranicza stosowanie ołowiu, rtęci, kadmu, sześciowartościowego chromu, polibromowego difenylu lub polibromowego eteru fenylowego w nowym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym wprowadzonym do obrotu po 1 lipca 2006 r. z wyjątkiem postanowień wymienionych w załączniku,
B. zważywszy, że dnia 10 grudnia 2004 r. komitet powołany w ramach art. 7 dyrektywy 2002/95/WE przyjął w głosowaniu projekt decyzji Komisji w sprawie zmiany załącznika do dyrektywy 2002/95/WE mającej na celu dodanie nowych zwolnień i zmiany obecnych,
C. zważywszy, że art. 7 ust. 3 decyzji 1999/468/WE oraz art. 1 porozumienia zapewniają "pełne informowanie Parlamentu Europejskiego, jednocześnie oraz na takich samych zasadach jak w przypadku członków komitetów, o wszystkich kwestiach dotyczących porządku dziennego, projektów środków wykonawczych wynikających z aktów przyjętych i przedłożonych komitetom, wyników głosowań, sprawozdań roboczych, wykazów organów i organizacji, do których należą członkowie komitetów, wyznaczeni przez Państwa Członkowskie",
D. zważywszy, że Parlament Europejski otrzymał projekt decyzji w świetle przysługujących mu uprawnień kontrolnych na mocy decyzji 1999/468/WE dopiero dnia 28 stycznia 2005 r. i dopiero w odpowiedzi na skierowany wniosek,
E. zważywszy, że do tego dnia, Parlament Europejski nie otrzymał żadnego z dokumentów, które powinien otrzymać w związku z posiedzeniami komitetu mającego na celu dostosowanie, w ciągu 2004 roku, ustawodawstwa WE dotyczącego odpadów, do postępu naukowo-technicznego,
F. zważywszy, że dnia 3 lutego 2005 r. właściwa komisja Parlamentu poruszyła kwestię nieprzestrzegania przez Komisję decyzji 1999/468/WE oraz porozumienia z Komisją; zważywszy, że dnia 16 lutego 2005 r. Komisja zobowiązała się do rozpoczęcia nowej procedury komitologii i przedstawienia wszelkich brakujących dokumentów,
G. zważywszy, że Parlament Europejski otrzymał nowy projekt decyzji dnia 25 lutego 2005 r.,
H. zważywszy, że art. 5 ust. 1 dyrektywy 2002/95/WE zezwala na wprowadzanie zmian koniecznych w celu dostosowania załącznika do postępu naukowo-technicznego,
I. zważywszy, że bezpieczniejsze odpowiedniki substancji niebezpiecznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2002/95/WE, są dostępne lub znajdują się w opracowaniu w odniesieniu do zastosowań, które obecnie korzystają ze zwolnienia,
J. zważywszy, że art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2002/95/WE przewiduje "zwolnienie materiałów i komponentów sprzętu elektrycznego i elektronicznego z przepisów art. 4 ust. 1, jeśli ich zniesienie lub zastąpienie poprzez zmiany projektowe lub materiały i komponenty, które nie wymagają żadnych materiałów lub substancji określonych powyżej, jest technicznie lub naukowo niewykonalne, lub jeśli negatywny wpływ na środowisko, zdrowie i/lub bezpieczeństwo konsumenta spowodowany przez zastąpienie prawdopodobnie przeważy korzyści z ich zastąpienia w odniesieniu do środowiska, zdrowia i/lub bezpieczeństwa konsumenta",
K. zważywszy, że art. 5 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2002/95/WE określa jedyne kryterium, które można uwzględniać przygotowując projekt decyzji w celu dodania nowych zwolnień;
L. zważywszy, że Komisja przyznaje w punkcie 2 preambuły swojego projektu decyzji, że "nadal nie da się uniknąć zastosowania tych niebezpiecznych substancji w powyższych specyficznych materiałach i komponentach",
M. zważywszy, że zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy 2002/95/WE Komisja powinna między innymi zasięgnąć opinii zainteresowanych stron przed zmianą załącznika i powinna "dostarczyć sprawozdanie z otrzymanych informacji";
N. zważywszy, że kontrola opinii wydanych przez zainteresowanych zwróciła uwagę na następujące problemy:
- ciężar dowodu w odniesieniu do ważności lub braku ważności wzmiankowanych zwolnień został przeniesiony na zainteresowanych, a nie na wnioskodawcę,
- wnioski o zwolnienia nie są udostępniane publicznie, co utrudnia Parlamentowi przeprowadzanie skutecznej kontroli, w szczególności w celu oceny czy stwierdzenie zawarte w punkcie 2 preambuły projektu decyzji jest uzasadnione,
- opinie zainteresowanych stron zawierały oszacowanie kosztów, mimo iż dyrektywa 2002/95/WE ich nie obejmuje; zważywszy, że nadprogramowe zasięgnięcie opinii na temat kosztów budzi wątpliwości co do podstawy projektu decyzji,
O. zważywszy, że kontrola sprawozdania zleconego przez Komisję w celu oceny ważności wniosków ujawniła następujące problemy:
- koszty są wyraźnie uznawane za kryterium przyznawania zwolnień, co jest sprzeczne z postanowieniami dyrektywy 2002/95/WE; zważywszy, że nadprogramowe zasięgnięcie opinii na temat kosztów stawia pod znakiem zapytania ważność sprawozdania,
- niezrozumiała pozostaje duża różnica między datami ważności stanowiącymi wyraźny sygnał dla podmiotów gospodarczych oraz klauzulą dotyczącą ogólnego przeglądu, która z zasady jest otwarta; zważywszy, że klauzula dotycząca ogólnego przeglądu nie może zostać uznana za równorzędną wobec konkretnych dat ważności,
- informacja o obecnie dostępnych substytutach nie odzwierciedla w pełni bieżącej sytuacji; zważywszy, że stawia to pod znakiem zapytania słuszność sprawozdania mającego na celu ocenę kryterium określonego w art. 5 ust. 1 lit. b),
P. zważywszy, że kontrola projektu decyzji, w świetle ograniczonych informacji zawartych w opiniach zainteresowanych stron oraz sprawozdaniu zleconym przez Komisję, ujawniła następujące problemy w szczególności w odniesieniu do jej załącznika:
- przyznano zwolnienia tam, gdzie dostępne są substytuty niebezpiecznych substancji (pkt 7 (drugie tiret), 10, 12, 13 i 14), co jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 lit. b),
- jedno zwolnienie zostało przedłużone bez zasięgnięcia opinii zainteresowanych (pkt 8, kadm w stykach elektrycznych), co jest sprzeczne z art. 5 ust. 2,
- data ważności dla pkt 7 (drugie tiret), ustalona na rok 2010, została usunięta bez uzasadnienia,
- decyzja nie określiła żadnych innych dat ważności — nawet dla pkt 7 (trzecie tiret) dyrektywy, co jest sprzeczne z mandatem określonym wyraźnie w pkt 10 dyrektywy 2002/95/WE,
- nie uwzględniono dat ważności zaproponowanych przez składających wnioski w odniesieniu do kilku pozycji (pkt 10, 11, 13, 14),
- niektórym zwolnieniom został przyznany szerszy zakres, niż było to wnioskowane i/lub uzasadnione (pkt 10, 12), co jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 lit. b),
- przyznano zwolnienia w oparciu o nieuzasadnione i nieprecyzyjne dyskusje techniczne (pkt 7 (drugie tiret), 10, 14), co jest sprzeczne z art. 5 ust. 1 lit. b),
- po raz kolejny wprowadzono błędną numerację w pkt 10 załącznika, mimo iż Komisja zobowiązała się do jej poprawy ze względu na mylącą interpretację dyrektywy będącą rezultatem błędnej numeracji (pkt 15),
Q. zważywszy, że art. 8 decyzji 1999/468/WE określa prawa Parlamentu do przyjęcia rezolucji w celu stwierdzenia, że projekt środków wykonawczych "przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w akcie podstawowym",
1. uznaje, na podstawie ograniczonych informacji, które były dostępne, że Komisja nie działała zgodnie z art. 5 ust. 1, art. 5 ust. 1 lit. b) oraz art. 5 ust. 2 dyrektywy 2002/95/WE oraz tym samym przekroczyła środki wykonawcze określone w tej dyrektywie;
2. wzywa Komisję do ponownego rozpatrzenia, w świetle niniejszej rezolucji, swojego projektu decyzji zmieniającej, w celu dostosowania się do postępu technicznego, załącznik do dyrektywy 2002/95/WE oraz do zapewnienia, że każda zmiana załącznika będzie w pełni uwzględniać postanowienia tej dyrektywy;
3. potwierdza, że kolejna kontrola innych dokumentów dotyczących komitologii ujawniła, iż nieprzestrzeganie przez Komisję decyzji nr 1999/468/WE oraz porozumienia w odniesieniu do postanowień dotyczących procedury nie jest przypadkiem odosobnionym;
4. wzywa Komisję do przeprowadzenia szczegółowej oceny wszystkich przypadków nieprzestrzegania decyzji nr 1999/468/WE oraz porozumienia od czasu zmiany procedur pod koniec roku 2003, podając akt i daną formę niezgodności oraz przekazania pełnej oceny Parlamentowi w ciągu trzech miesięcy;
5. wzywa Komisję do poszanowania prawa Parlamentu do informacji i kontroli, zgodnie z decyzją nr 1999/468/WE oraz porozumieniem;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również parlamentom i rządom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. L 37 z 13.2.2003, str. 19.
[2] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[3] Dz.U. L 256 z 10.10.2000, str. 19.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0115
Milenijne Cele Rozwoju (MDG) *
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie roli Unii Europejskiej w osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju (MDG) (2004/2252(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Deklarację Milenijną Narodów Zjednoczonych z dnia 8 września 2000 r., ustanawiającą Milenijne Cele Rozwoju (MDG) jako kryteria ustanowione wspólnie przez wspólnotę międzynarodową w celu eliminacji ubóstwa,
- uwzględniając kolejne Raporty o Rozwoju Społecznym sporządzane przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju,
- uwzględniając Raport Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) - Najsłabiej Rozwinięte Państwa 2002: Wyjście z pułapki ubóstwa,
- uwzględniając coroczne raporty Sekretarza Generalnego ONZ w sprawie wdrażania Deklaracji Milenijnej Narodów Zjednoczonych, z których najnowsze pochodzą z dnia 27 sierpnia 2004 r.,
- uwzględniając raporty sporządzane przez Zespół Zadaniowy ONZ ds. Projektu Milenijnego, pod kierownictwem profesora Jeffreya Sachsa "Inwestowanie w rozwój: Praktyczny plan realizacji Milenijnych Celów Rozwoju",
- uwzględniając corocznie publikowany przez UNICEF raport dotyczący sytuacji dzieci na świecie oraz Konwencję Praw Dziecka ONZ z 1989 r.,
- uwzględniając deklaracje końcowe i konkluzje konferencji międzynarodowych, w szczególności Międzynarodowej Konferencji Finansowania Rozwoju (Monterrey, 2002 r.), Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju (Johannesburg, 2002 r.), trzeciej Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Najsłabiej Rozwiniętych Państw (Bruksela, 2001 r.), IV Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Handlu (Doha, 2001 r.), Międzynarodowej Konferencji na Rzecz Ludności i Rozwoju (ICPD) (Kair, 1994 r.), Specjalnej Sesji Zgromadzenia Ogólnego NZ z 1999 r. mającej na celu przegląd działań na rzecz osiągnięcia celów konferencji kairskiej ("Kair + 5"), oraz Światowego Forum Edukacyjnego (Dakar, 2000 r.),
- uwzględniając zastrzeżenia narodowe wyrażone przez Państwa Członkowskie UE w deklaracjach końcowych i wnioskach z wyżej wymienionych konferencji,
- uwzględniając zobowiązania podjęte przez UE na w trakcie Rady Europejskiej w Barcelonie w marcu 2002 r., przed konferencją w Monterrey,
- uwzględniając artykuły 177-181 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz artykuły III-316 do 318 i III-321 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając Raport Komisji Europejskiej w sprawie "Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2004" (SEC (2004)1379),
- uwzględniając oświadczenie Rady i Komisji z dnia 20 listopada 2000 r. w sprawie polityki rozwoju Wspólnoty Europejskiej,
- uwzględniając konkluzje Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) z 22- 23 listopada 2004 r.,
- uwzględniając Komunikaty przewodniczącego Komisji Europejskiej w porozumieniu z wiceprzewodniczącą Wallström "Cele strategiczne 2005 - 2009: Europa 2010: Partnerstwo dla odnowy Europy. Dobrobyt, solidarność i bezpieczeństwo" oraz "Program pracy Komisji na 2005 rok",
- uwzględniając komunikat Komisji dotyczący projektu decyzji Rady w sprawie przyjęcia stanowiska Wspólnoty w Radzie Ministrów UE-AKP dotyczącego zawarcia porozumienia w sprawie wszystkich specjalnych pożyczek krajów AKP, najbardziej zadłużonych krajów świata i krajów najsłabiej rozwiniętych, pozostałych po pełnym zastosowaniu mechanizmów zmniejszenia zadłużenia wobec najbardziej zadłużonych krajów świata COM(2001)0210, oraz swoją rezolucję z dnia 25 kwietnia 2002 roku [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie umorzenia długów krajów rozwijających się [2],
- uwzględniając zobowiązanie do zmniejszenia liczby głodujących o połowę do roku 2015, przyjęte na Światowym Szczycie Żywnościowym w 1996 r.,
- uwzględniając artykuł 45 Regulaminu,
- uwzględniając raport Komisji Rozwoju oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0075/2005),
A. mając na uwadze, że Unia Europejska dostarcza ponad 50 % globalnej pomocy rozwojowej oraz zważywszy, że we wrześniu 2000 r. Państwa Członkowskie UE oraz Przewodniczący Komisji podpisali Deklarację Milenijną, a w grudniu 2001 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ zatwierdziło Milenijne Cele Rozwoju,
B. uznając, że Milenijne Cele Rozwoju, które podkreślają wysiłki zmierzające do wykorzenienia ubóstwa, muszą być rozpatrywane jako część szerszego programu promocji zrównoważonego rozwoju, sprawiedliwości, słuszności, zarządzania i państwa prawnego,
C. zgodnie z Raportem UNCTAD z 2002 r. w sprawie Najsłabiej Rozwiniętych Państw, liczba ludzi żyjących w skrajnym ubóstwie zwiększyła się ponad dwukrotnie przez ostatnie 30 lat, rosnąc ze 138 milionów w latach sześćdziesiątych do 307 milionów w latach dziewięćdziesiątych. Jeśli obecne trendy utrzymają się, liczba ludzi żyjących za mniej niż 1 dolara dziennie wzrośnie z 307 milionów do 420 milionów do roku 2015,
D. działania przeciwko ubóstwu wymagają przede wszystkim radykalnej zmiany polityki zarówno w krajach uprzemysłowionych, jak i rozwijających się, w celu podjęcia działań wobec strukturalnych przyczyn ubóstwa, włączając w to nieuczciwe zasady handlu międzynarodowego, trudne do spłacenia przez kraje rozwijające się długi wobec międzynarodowych instytucji finansowych oraz niesprawiedliwy rozdział bogactwa,
E. uznając, że osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju oznacza podwojenie bieżącej kwoty pomocy i utrzymywanie jej na tym poziomie przez co najmniej dekadę,
F. uznając równoczesne wysiłki mające na celu ustalenie dodatkowych nowatorskich źródeł finansowania, a zarazem uznając, że jakość i zawartość pomocy są równie istotne,
G. żałując, że dwie trzecie krajów rozwijających się wydaje więcej na obsługę długu, niż na podstawowe usługi socjalne,
H. uznając, że wiele poważnie zadłużonych krajów potrzebuje 100 % umorzenia długów i powinno wejść w rok 2015 bez zadłużenia,
I. mając na uwadze, że Przegląd Ekspercki Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju/Komitetu Pomocy Rozwojowej z 2002 r. skrytykował Wspólnotę za "brak całościowej strategii Wspólnoty i fakt, że cele Wspólnotowej polityki rozwoju są zbyt liczne, za mało precyzyjne i w ogóle nieusystematyzowane", a także mając na uwadze, że w przeszłości nie poczyniono wysiłków mających na celu zapewnienie, że pomoc Wspólnoty oraz pomoc udzielana za pośrednictwem Państw Członkowskich UE wzajemnie się uzupełniają,
J. zwracając uwagę na fakt, że jedynie 10 % światowych środków na opiekę zdrowotną zaspokaja potrzeby 90 % światowej populacji, i że 95 % z 38 milionów ludzi chorych na AIDS żyje w krajach rozwijających się,
K. uznając znaczenie zapobiegania, lecz również podkreślając potrzebę zaopatrzenia do końca roku 2005 3 milionów ludzi w leki antyretrowirusowe,
L. uwzględniając, że ostatnio dokonano znaczącego postępu w zakresie zwalczania najbardziej szkodliwej spośród czterech form pasożytów malarii ludzkiej, co otworzy drogę nowym metodom leczenia,
M. zaniepokojeni faktem, że na obszarze Afryki Subsaharyjskiej, gdzie wydatki na zdrowie i edukację zostały drastycznie zmniejszone, występują wyższe wskaźniki zachorowalności na HIV/AIDS,
N. uwzględniając fakt, że niektóre choroby tropikalne można leczyć, lecz lekarstwa są albo zbyt drogie, albo zaprzestano ich produkcji, albo ich jakość lub skuteczność jest niewystarczająca,
O. O dostrzegając, że w Afryce Subsaharyjskiej 57 % dorosłych z wirusem HIV stanowią kobiety i ubolewając nad istniejącymi naciskami, które podważają postępowe polityki dotyczące praw do zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego, czego rezultatem jest wzrost liczby niechcianych ciąż i niebezpiecznych aborcji,
P. mając na uwadze, że istnieją ważne powiązania pomiędzy zrównoważonym rozwojem, politykami handlu i rozwoju i wykorzenieniem skrajnego ubóstwa i głodu oraz uwzględniając, że środki do życia ludzi biednych, zamieszkujących tereny wiejskie niemal w całości zależą od racjonalnego zarządzania bazą zasobów naturalnych - lasami, glebą, gruntami nieuprawianymi, zasobami morskimi, jak i zasobami wód słodkich,
Q. Q majc na uwadze niedawną publikację alarmującego Milenijnego Sprawozdania Oceniającego Ekosystemy (Millennium Ecosystem Assessment Report), w którego wnioskach stwierdzono, że w przybliżeniu 60 % (15 z 24) zbadanych struktur ekosystemów uległo degradacji lub było użytkowane w sposób zaburzający ich równowagę, włączając w to wodę pitną, łowiska, oczyszczanie powietrza i wody oraz regulację regionalnego i lokalnego klimatu, naturalne zagrożenia i plagi, a także, że to społeczeństwa najuboższe są najbardziej dotknięte przez te zamiany w ekosystemie;
R. uznając potencjalny wpływ "Rundy Rozwoju" z Doha i potrzebę istnienia opartych na uczciwych i sprawiedliwych zasadach systemów handlowych stworzonych dla skorygowania braków równowagi w handlu światowym, w szczególności tych, które dotyczą krajów Afryki,
S. uznając, że w przeszłości współpraca na rzecz rozwoju była budowana głównie na strategiach sektorowych oraz że korzystne byłoby szersze zastosowanie podejścia systemowego wobec Milenijnych Celów Rozwoju, ze względu na występujące synergie,
1. przyjmuje raport Komisji Europejskiej w sprawie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2004 i oczekuje na syntetyczny raport UE zawierający propozycje dalszych środków służących zapewnieniu, że pomoc Wspólnoty jest w pełni nakierowana na wdrażanie MDG;
2. podkreśla, że redukcja ubóstwa poprzez osiągnięcie MDG i Deklaracji Milenijnej musi być jednoznacznie uznana za kompleksowe ramy dla polityki rozwoju UE i że musi to znaleźć jasne odzwierciedlenie we wszystkich odnośnych politykach i projektach legislacyjnych; wyraża jednak przekonanie, że MDG nie powinny być uznane za kwestię techniczną, która zostanie rozwiązana jedynie przez zapewnienie większej ilości środków, bez zidentyfikowania i opanowania przyczyn leżących u podstaw ubóstwa;
3. żałuje, że podczas gdy MDG 1- 7 mają jasno określone terminy, brakuje takiego terminu w przypadku Milenijnego Celu Rozwoju 8;
4. kładzie nacisk na związek pomiędzy MDG, krajowymi strategiami zwalczania ubóstwa, polityką makroekonomiczną, dobrym zarządzaniem wydatkami publicznymi i zharmonizowaną pomocą mającą na celu wspieranie dobrego zarządzania i właściwych polityk;
5. wyraża przekonanie, że opracowania dotyczące strategii ograniczania ubóstwa — Poverty Reduction Strategy Papers (PRSP) oraz opracowania dotyczące strategii krajowej — Country Strategy Papers (CSP) mogłyby być ważnymi narzędziami służącymi osiągnięciu MDG lecz uważa, że powinny być poddane przeglądowi w celu lepszego wsparcia MDG, i wzywa do zapisania w PRSP i CSP metody "szybkich zwycięstw", aby stały się częścią zrównoważonego i strukturalnego podejścia; wierzy, że proces rozwoju PRSP opartego na MDG powinien być otwarty i oparty na konsultacjach, dopuszczający udział wszystkich kluczowych uczestników, tak krajowych, jak i międzynarodowych;
6. wyraża przekonanie, że krajowe i regionalne polityki rozwoju muszą być demokratycznie ustalone przez same społeczeństwa i że ich odnośne rządy powinny być przed nimi odpowiedzialne poprzez demokratyczne instytucje, a nie przez uwarunkowania podporządkowane strategicznym interesom donatorów;
7. wyraża przekonaie, że walka z ubóstwem obejmuje uznanie prawa kraju lub regionu do demokratycznego określania swoich polityk, priorytetów i strategii w celu wzmocnienia zrównoważonej produkcji żywności i rozwoju gospodarczego przez mobilizację swych zasobów naturalnych i ludzkich i miejscowego know-how;
8. kładzie nacisk na to, że wszystkie środki muszą być wykorzystywane w celu osiągnięcia MDG, co wymaga możliwie najszerszego partnerstwa odpowiednich uczestników, w szczególności z udziałem parlamentów narodowych i społeczeństwa obywatelskiego, aby zapewnić potrzebną innowacyjność, środki i możliwości;
9. jest zdania, że należy w pełni uznać prawo i obowiązek każdego państwa do zagwarantowania bezpieczeństwa żywności swojej populacji i do własnej ochrony, zgodnie z potrzebą i jeśli taka wystąpi, przed eksportem innych państw, który mógłby być temu bezpieczeństwu zagrażać;
10. uznaje, że usługi publiczne muszą być skonsolidowane i rozwinięte w celu radzenia sobie ze związanymi z ubóstwem szkodliwymi zjawiskami, takimi jak np. epidemie, analfabetyzm, braki wody pitnej czy brak dostępu do oczyszczalni ścieków;
11. wzywa do zintegrowanego podejścia — jako przeciwieństwa podejścia sektorowego — w zajmowaniu się MDG;
12. pochwala te Państwa Członkowskie, które osiągnęły lub przekroczyły poziom 0,7 % DNB, zauważając jednocześnie niepokojący trend wyznaczony przez niektórych w celu rozpoczęcia procesu zmniejszania poziomu udzielanej pomocy, jak również pomijania wcześniej ustalonych zobowiązań;
13. podkreśla, że mimo faktu, że UE wydaje się zmierzać do osiągnięcia swego pośredniego celu wynoszącego 0,39 % DNB Oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) w 2006 r., istnieją znaczne dysproporcje w wynikach osiągniętych przez jej Państwa Członkowskie i dlatego wzywa te Państwa Członkowskie, które wciąż pozostają w tyle, do zobowiązania się do jasnego harmonogramu i terminów, aby osiągnąć cel w postaci 0,7 % przed rokiem 2015;
14. przyjmuje z zadowoleniem już osiągnięty przez wiele z 10 nowych Państw Członkowskich UE postęp w znacznym zwiększaniu poziomów Oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) i oczekuje kontynuacji tego trendu.
15. podkreśla, że 20 % cel na edukację podstawową oraz zdrowie powinien zostać włączony do budżetu UE oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju, poszerzając istniejący 35 % cel na podstawowe usługi socjalne.
16. wspiera propozycję regularnych ocen postępów zmierzających do osiągnięcia celów ODA, które mają zostać wyznaczone na Radzie UE ds. Ekonomicznych i Finansowych (ECOFIN) oraz Radzie UE ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC), jednocześnie wzywając Państwa Członkowskie do ustanowienia corocznych celów w zakresie łącznej pomocy i pomocy na rzecz Najsłabiej Rozwiniętych Państw;
17. zaleca Komisji zbadanie realizowanych przez nią przydziałów środków na rozwój i do zobowiązania się do znaczącego zwiększenia wydatków na rozwój przez czas trwania następnej perspektywy finansowej;
18. apeluje do UE o podjęcie konkretnych działań przeciwko ubóstwu przez przyjęcie spójnej strategii opartej na polityce handlowej, współpracy na rzecz rozwoju oraz wspólnej polityce rolnej, w celu uniknięcia wywierania bezpośredniego lub pośredniego niekorzystnego wpływu na gospodarki krajów rozwijających się;
19. zaleca Komisji zbadanie nowatorskich źródeł finansowania i ocenę wszelkich sugestii, które zostały przedłożone jako alternatywne sposoby zapewniania środków dla programów rozwoju poza zobowiązaniem przekazywania 0,7 % DNB na rzecz ODA;
20. wzywa do umorzenia długów poprzez stopniowe anulowanie długów poważnie zadłużonych państw, w szczególności Najsłabiej Rozwiniętych Państw, co dotyczyć ma państw, których władze przestrzegają praw człowieka, zasady dobrego zarządzania i za priorytet uznają walkę z ubóstwem;
21. wzywa, aby cele umorzenia długu były związane nie tylko ze wskaźnikami odzwierciedlającymi poziom długu do eksportu, ale również z potrzebami wynikającymi z MDG;
22. nalega, by UE zapewniła odpowiednie międzynarodowe finansowanie badań naukowych w zakresie chorób dotykających obywateli krajów rozwijających się, na które przeznaczane są obecnie niewystarczające środki;
23. zachęca Komisję oraz Państwa Członkowskie do wzmocnienia stosunków partnerskich z krajami rozwijającymi się, w sposób sprzyjający przewidywalności, obustronnej odpowiedzialności i wzajemnym zobowiązaniom;
24. głęboko wierzy, że przez wspólne zmierzenie się z problemem korupcji i nielegalnych praktyk finansowych w krajach rozwijających się, kraje AKP i UE są gotowe do podjęcia znaczącego wysiłku w walce z ubóstwem, przestępczością i terroryzmem, a jednocześnie do tworzenia politycznej stabilności i promowania rozwoju społeczno-gospodarczego;
25. podkreśla znaczenie komputeryzacji zarządzania finansami publicznymi, w szerszych ramach elektronicznej administracji (e-government), w celu skuteczniejszego stawienia czoła nieefektywnej biurokracji i uniknięcia braku przejrzystości;
26. zaleca Komisji znaczące wzmocnienie wysiłków mających na celu zapewnienie większej komplementarności działań w zakresie współpracy na rzecz rozwoju Państw Członkowskich z działaniami Komisji, w oparciu o przewagę komparatywną każdego z donatorów;
27. przyjmuje inicjatywy, takie jak "EU Donor Atlas", które zmierzają do koordynacji pomocy rozwojowej wśród Państw Członkowskich i zachęca Komisję do uzupełnienia i dopracowania tego instrumentu, aby mógł być stosowany do identyfikacji obszarów, gdzie najszybciej może być dokonany postęp w zakresie harmonizacji;
28. w tym względzie, wzywa o podjęcie szczegółowych zobowiązań i terminarzy harmonizacji oraz wzywa do rozwijania wskaźników i wzorców monitorujących zaangażowanie wszystkich partnerów na poziomie krajowym;
29. kładzie nacisk na możliwości, które daje rewolucja w technologii informatycznej i telekomunikacyjnej (ICT), w działaniach w zakresie kwestii związanych z ubóstwem, takich jak ITC dla edukacji, ITC dla ulepszonej opieki zdrowotnej, ITC dla dobrego zarządzania, itp.;
30. kładzie nacisk na znaczenie dostępu ludzi biednych do nowoczesnych usług w zakresie energetyki; jednocześnie uważa, że kraje rozwijające się nie muszą powtarzać błędów krajów uprzemysłowionych, zatem należy udzielić szczególnego wsparcia inwestycjom w czyste i efektywne technologie energetyczne;
31. wzywa Komisję do zwiększenia funduszy i ustanowienia globalnego planu rozwoju edukacji i informacji dotyczących MDG;
32. zaleca wszystkim Państwom Członkowskim Unii Europejskiej pełną implementację zawartych w Deklaracji Rzymskiej w sprawie harmonizacji z dnia 25 lutego 2003 r. zobowiązań do ulepszenia przekazywania pomocy i zasadniczego zjednoczenia pomocy;
33. zaleca Komisji zapewnienie, że UE znajduje się na czele wysiłków zmierzających do zapewnienia bezpłatnej i obowiązkowej podstawowej edukacji i nalega, aby było to połączone z uzyskaniem znacznych nowych środków i lepiej ukierunkowanym wydatkowaniem środków istniejących;
34. uważa, że nierealne jest osiągnięcie MDG polegających na obniżeniu o połowę wskaźników ubóstwa i głodu do roku 2015, zapewnieniu bezpłatnej edukacji dla wszystkich i ulepszeniu dostępu do opieki zdrowotnej w sytuacji, gdy kraje rozwijające się wydają cztery razy więcej na spłatę długów, niż na podstawowe usługi społeczne;
35. nalega, aby ze względu na to, że podstawowym wyzwaniem, z którym musi zmierzyć się Inicjatywa szybkiej ścieżki edukacyjnej Banku Światowego (FTI), jest brak zewnętrznego finansowania, Komisja powinna poszukiwać dodatkowego zasilania z budżetu przeznaczonego na edukację oraz na FTI;
36. kładzie nacisk na kwestię zwracania szczególnej uwagi na edukację dziewcząt, ponieważ te z nich, które są wykształcone posiadają mniejsze i zdrowsze rodziny, co sprzyja zwiększeniu produktywności i redukcji ubóstwa;
37. apeluje o skoncentrowanie szczególnej uwagi na sierotach i dzieciach podlegających wykluczeniu społecznemu, które szczególnie dotkliwie odczuwają konsekwencje niewystarczającego dostępu do edukacji;
38. zaleca Komisji zbadanie, w jaki sposób można szybko dokonać pozytywnego wkładu, polegającego na przygotowaniu pakietu obejmującego zapewnienie moskitier antymalarycznych, szczepień ochronnych za pośrednictwem Globalnego Sojuszu na Rzecz Szczepionek i Szczepień (GAVI), a także, nie tylko jako środek służący walce przeciwko HIV/AIDS, zaopatrzenie w prezerwatywy; Państwa Członkowskie UE mogłyby współpracować w tym przedsięwzięciu na poziomie krajowym; podkreśla, że tego rodzaju działania powinny mieć swoje podstawy w długoterminowej strategii, aby mogły stać się częścią zrównoważonego podejścia;
39. apeluje do Komisji o objęcie przywództwa w walce przeciwko malarii, do połączenia zasobów i do wprowadzenia właściwych i kompleksowych środków kontroli i zwalczania tych pandemii w długim terminie, kładąc szczególny nacisk na zapobieganie im;
40. wzywa, w szczególności, do zwiększenia badań w sektorze publicznym i mobilizacji inwestycji sektora prywatnego w celu przyspieszenia badań nad szczepionkami;
41. kładzie nacisk na to, że dostępność i przystępność cenowa usług podstawowej opieki zdrowotnej stanowi warunek konieczny udanego wdrożenia jakichkolwiek polityk zdrowotnych w krajach rozwijających się;
42. wspiera porozumienie Komisji w sprawie potrzeby dostępnych i cenowo przystępnych lekarstw i podkreśla potrzebę ostrożnego nadzoru nad wdrożeniem TRIPS;
43. wzywa do finansowania walki z nagłymi zagrożeniami zdrowia w krajach rozwijających się oraz do uczynienia ze zdrowia priorytetu przez rządy państw;
44. wskazuje, że dostęp do wody pitnej i zrównoważona dieta ma szczególne znaczenie dla zdrowia publicznego; twierdzi zatem, że dostęp do wody pitnej jest niezbędny dla zwalczania ubóstwa i chorób wynikających z braku wody pitnej;
45. wzywa kraje rozwijające się do odtworzenia usług publicznych i systemów podstawowej opieki zdrowotnej i wierzy, że pomoc europejska musi służyć przede wszystkim wspieraniu miejscowych wysiłków krajów rozwijających się, mających na celu wzmocnienie możliwości ludzkich, instytucjonalnych oraz infrastrukturalnych;
46. wzywa do znaczącego zwiększenia liczby pracowników opieki zdrowotnej, gdyż więcej ich odchodzi z zawodu, niż jest kształconych;
47. wzywa do zwiększenia wkładu UE do Światowego Funduszu Zdrowia, gdyż fundusze jak dotąd przyrzeczone na rok 2005 stanowią zaledwie 1/4 potrzebnej kwoty oraz wzywa UE i inne podmioty do unikania dublowania wysiłków i promowania krajowych polityk dotyczących HIV/AIDS, gruźlicy oraz malarii;
48. zaleca UE kontynuację upowszechniania prawa do zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego przez utrzymywanie poziomów finansowania szerokiego zakresu usług związanych z zapewnieniem prawa do zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego, w tym planowania rodziny, leczenia chorób przenoszonych drogą płciową oraz usług bezpiecznej aborcji tam, gdzie jest ona zgodna z prawem;
49. wzywa do objęcia MDG 5 kwestii zapewnienia powszechnego dostępu do usług związanych z zapewnieniem prawa do zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego do roku 2015, wraz z odpowiednimi wskaźnikami, zapewniając takie samo lub szybsze tempo postępu wśród ludzi biednych i innych zmarginalizowanych lub bezbronnych grup; wzywa również do właściwego identyfikowania odpowiednich wskaźników w ramach pozostałych siedmiu MDG;
50. kładzie nacisk na potrzebę opartego na prawach dziecka podejścia do problemów dzieci we wszystkich dokonywanych przez Komisję działaniach programowania i oceny oraz podkreśla, że skoro prawa dzieci należą do zagadnień horyzontalnych, powinny być one systematycznie utrzymywane we wszystkich instrumentach i w programowaniu;
51. wierzy, że priorytety charakterystyczne dla kwestii płci muszą ponownie stać się przedmiotem zainteresowania polityki Wspólnoty rzecz rozwoju, jako podstawowe prawa i część kryteriów dobrego zarządzania stosowanych na mocy Porozumienia z Cotonou i wszelkich innych porozumień;
52. twierdzi, że należy skończyć z marginalizacją kobiet, umożliwiając im odgrywanie centralnej roli w projektowaniu i monitorowaniu strategii zwalczania ubóstwa opartych na MDG i innych niezwykle ważnych reform ogólnych, w szczególności w odniesieniu do władz regionalnych i lokalnych;
53. przyjmuje i wspiera wyrażony przez Komisję zamiar wzmocnienia stosunków z Afryką przez bliską współpracę z organizacją Nowe Partnerstwo dla Rozwoju Afryki (NEPAD), Unią Afrykańską oraz zgłaszanymi ostatnio inicjatywami, takimi jak Komisja dla Afryki;
54. stale wskazuje na określoną w artykule 178 Traktatu WE potrzebę rozważenia, jeśli to konieczne za pomocą badań wpływu, czy jej polityka rozwoju nie jest podważana przez działania w ramach innych polityk;
55. domaga się przeprowadzenia pełnej oceny wpływu obecnej polityki liberalizacji handlu na kwestie głodu i ubóstwa w krajach rozwijających się i apeluje, by wyniki tej oceny zostały wykorzystane do ustanowienia jasnych wytycznych dla współpracy na rzecz rozwoju;
56. nalega, by poświęcono adekwatną uwagę ochronie środowiska na poziomie krajowym, aby przyczynić się do osiągnięcia MDG 7, przez wyraźne włączenie kwestii ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju do regionalnych i krajowych dokumentów strategicznych;
57. kładzie nacisk na to, że wsparcie dla ochrony i regeneracji systemów podtrzymywania życia, takich jak żyzne gleby, lasy i zasoby morskie, jak również właściwe zarządzanie zasobami słodkiej wody stanowią niezbędny składnik programów redukcji ubóstwa i że interwencjom tego rodzaju należy przyznać priorytet w działaniach UE w zakresie współpracy na rzecz rozwoju;
58. w pełni popiera wnioski zawarte w Milenijnym Sprawozdaniu Oceniającym Ekosystemy, w świetle których nieustanne niszczenie ekosystemów na świecie będzie stanowiło przeszkodę w osiągnięciu MDG; przyznaje również, że istotne zmiany polityczne i instytucjonalne są niezbędne, by odwrócić daleko posuniętą degradację i nalega, by Komisja wcieliła szczegółowe zalecenia wspomnianego Sprawozdania do swojego sprawozdania podsumowującego i przyszłych planów pracy;
59. zwraca się do Rady o wezwanie Rady Zarządzającej Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) do zapewnienia, że odbywający się we wrześniu 2005 r. szczyt w sprawie przeglądu MDG rozpocznie kompleksowy przegląd społecznych i środowiskowych konsekwencji strategii liberalizacji handlu wdrożonych do tego momentu, w celu zapewnienia, że wspierają one walkę w ubóstwem w możliwie najskuteczniejszy sposób;
60. przypomina, że handel prowadzony na uczciwych zasadach, choć nie jest idealnym lekarstwem na ubóstwo na świecie, może w pozytywny sposób przyczynić się do osiągnięcia MDG poprzez wpływ na rozwój gospodarczy;
61. przyjmuje do wiadomości ostatnie badania przeprowadzone przez Konferencję Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) i inne instytucje, które pokazują, że szeroko zakrojona liberalizacja handlu w Najsłabiej Rozwiniętych Państwach przełożyła się w zbyt małym stopniu na zrównoważone i znaczące zmniejszenie ubóstwa i przyczyniła się do spadku wartości towarów eksportowanych w stosunku do importowanych ("terms of trade") w państwach rozwijających się, szczególnie w państwach afrykańskich;
62. wzywa Komisję do dostosowania w możliwie najszerszym zakresie swoich strategii współpracy i handlu w celu udzielenia pomocy rządom krajów rozwijających się w ciągłym świadczeniu i rozwijaniu usług publicznych, w szczególności tych usług, które gwarantują dostęp całości populacji do wody pitnej, usług zdrowotnych, edukacji, transportu i energii;
63. ponownie wskazuje, w odniesieniu do dyskusji w sprawie skutków liberalizacji w sektorze wodnym, że usługi związane z wodą powinny z zasady podlegać pełnej kontroli i odpowiedzialności publicznej, pozostawiając zapewnienie przestrzegania tej zasady władzom krajowym, regionalnym i lokalnym; wzywa również Komisję do zgodzenia się z tą opinią;
64. ponownie potwierdza, zgodnie ze swoją rezolucją z dnia 11 marca 2004 r. [3] w sprawie strategii rynku wewnętrznego, że woda stanowi wspólne dobro ludzkości, i że dostęp do niej, zwłaszcza dla najuboższych populacji półkuli południowej, jest podstawowym, zasługującym na promowanie i ochronę prawem człowieka;
65. wyraża żal, że nie istnieje harmonogram odnośnie do eliminacji rolnych subsydiów eksportowych; uważa zatem, że Parlament Europejski powinien naciskać na sporządzenie takiego harmonogramu;
66. wzywa liderów UE oraz innych państw uprzemysłowionych do podjęcia konkretnych działań w celu osiągnięcia MDG poprzez eliminację subsydiów eksportowych, które osłabiają miejscową produkcję żywności i rozwój gospodarczy;
67. wzywa Komisje do zwiększenia znaczenia rozwoju w obecnych negocjacjach WTO poprzez skoncentrowanie się na bezpieczeństwie żywności i zatrudnieniu w rolnictwie, które są należą do najskuteczniejszych środków likwidacji ubóstwa, między innymi poprzez wprowadzenie "Elementu rozwojowego" do Porozumienia z WTO w sprawie rolnictwa w celu umożliwienia uboższym krajom łatwiejszego rozwiązywania problemów związanych z bezpieczeństwem żywności oraz zachowania dochodów z pracy na roli, jak również poprzez całkowitą likwidację dopłat do eksportu rolnego UE;
68. przyjmuje z zadowoleniem uznanie przez UE potrzeby specjalnego i zróżnicowanego traktowania, uwzględniając zainteresowanie krajów rozwijających się, w zakresie wpływu liberalizacji handlu i wzajemności;
69. wzywa Komisję do promowania pilnej reformy WTO w celu umieszczenia zagadnień równowagi i walki z ubóstwem na znaczącym miejscu w programie negocjacji handlowych oraz wzmocnienia rzeczywistego specjalnego i zróżnicowanego traktowania (S&D);
70. zwraca się do Komisji o włączenie do działań priorytetowych sprawozdania zbiorczego MDG działań UE mających na celu ustabilizowanie cen towarów, włączając w to przegląd międzynarodowych mechanizmów zarządzania podażą, wsparcie dla propozycji włączenia cen towarów do obecnej rundy negocjacji WTO, jak również udział w finansowaniu Grupy Zadaniowej ds. Towarów zaproponowanej przez UNCTAD;
71. przypomina, że na końcowym etapie negocjacji w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym (EPA), żaden z krajów AKP nie powinien znaleźć się w swoich stosunkach handlowych w mniej korzystnej sytuacji po 2007 roku, niż na mocy bieżących porozumień, i że nie istnieje żadna uprzednia gwarancja ani zobowiązanie, że kraje te przystąpią do jakiejkolwiek umowy o partnerstwie gospodarczym z końcem 2007 roku;
72. w kwestii negocjacji w sprawie umów o partnerstwie gospodarczym z partnerami z AKP wzywa Komisję do zapewnienia, że będą one stanowić instrumenty rozwoju AKP oraz likwidacji ubóstwa, między innymi poprzez kontynuację braku wzajemności w dostępie do rynku w celu zapewnienia uczciwego miejsca dla partnerów AKP w handlu światowym, koncentrację na ograniczeniach podaży, zabezpieczeniach dla produktów wrażliwych oraz wzmocnieniu istniejących krajowych wysiłków integracyjnych, jak również do podjęcia inicjatywy o przeglądzie art. 24 porozumienia GATT;
73. zaleca pełne wzięcie pod uwagę faktu, że kraje AKP są często w znaczącym stopniu zależne od surowców, które są szczególnie narażone na fluktuacje cen i wzrost taryf oraz kładzie nacisk na znaczenie dywersyfikacji, rozwoju przemysłu przetwórczego i MŚP w tych krajach;
74. apeluje do Komisji o wsparcie, w okresie przejściowym, zasady braku wzajemności w handlu, na której muszą się opierać stosunki pomiędzy krajami rozwijającymi się i krajami uprzemysłowionymi, oraz o zajęcie elastycznego stanowiska wobec krajów AKP w czasie negocjowania umowy o partnerstwie gospodarczym, przy uwzględnieniu ich poziomu rozwoju, względnie niewielkiego rozmiaru ich gospodarek oraz ich potrzeb finansowych, rozwojowych i handlowych, a także w celu zapewnienia, że w rzeczywistości umowy o partnerstwie gospodarczym staną się instrumentem trwałego rozwoju w krajach AKP;
75. apeluje do Komisji o sporządzenie sensownych alternatyw wobec umowy o partnerstwie gospodarczym, takich jak rozszerzenie inicjatywy "Wszystko oprócz broni" (EBA) na wszystkie kraje niebędące krajami najsłabiej rozwiniętymi lub poprawienie propozycji UE w zakresie ogólnego systemu preferencji taryfowych dla tych krajów AKP, które mogą nie wyrazić woli przystąpienia do umowy o partnerstwie gospodarczym;
76. kładzie nacisk na znaczenie tworzenia możliwości dla handlu i potrzebę zapewnienia dodatkowych środków pochodzących z UE niezbędnych dla wzmocnienia zdolności krajów AKP do określania potrzeb i strategii, do negocjowania i do wspierania integracji regionalnej oraz na pomoc w tym procesie, a w szczególności w zakresie dywersyfikacji i wspierania integracji regionalnej i przygotowania do liberalizacji poprzez zwiększenie produkcji, zdolności podażowej i handlowej oraz zrównoważenie kosztów dostosowań, jak również zwiększenie ich zdolności do przyciągania inwestycji;
77. kładzie nacisk na fakt, że tworzenie możliwości dla rynków lokalnych i handlu jest co najmniej tak samo ważne, jak dostęp do rynku, a także na potrzebę finansowania, które w tym zakresie ma zostać umożliwione. Finansowanie to ma również być przeznaczone na potrzeby dywersyfikacji i wsparcia, w szczególności w odniesieniu do bananów, ryżu i cukru;
78. podkreśla, że Komisja powinna podjąć wcześnie środki mające na celu wdrożenie decyzji WTO z dn. 30 sierpnia 2003 w sprawie wdrożenia ust. 6 deklaracji z Doha dotyczącej porozumienia TRIPS i ochrony zdrowia publicznego i wzywa Komisję do skłonienia Państw Członkowskich, aby możliwie jak najszybciej wdrożyły w pełni nowe przepisy;
79. podkreśla, że Rada powinna przyspieszyć proces podejmowania decyzji w odniesieniu do reformy strategii handlowych UE dotyczących produktów wrażliwych;
80. wzywa Komisję do zwiększenia pomocy związanej z handlem i wsparcia możliwości budowlanych, co stanowi podstawową kwestię jeśli najuboższe państwa mają być w stanie stawić czoła zwiększonej konkurencji wynikającej z liberalizacji rynku.
81. wzywa do przeglądu statutu i mandatu Europejskiego Banku Inwestycyjnego, co pozwoliłoby uwzględnić istnienie wyspecjalizowanego oddziału działającego na podstawie specjalnie stworzonego mandatu;
82. wierzy, że Milenijne Cele Rozwoju nie będą osiągnięte bez spójnej polityki korzystnej dla kobiet, dzieci, ludzi w podeszłym wieku oraz niepełnosprawnych;
83. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz krajom mającym przystąpić do UE, Unii Międzyparlamentarnej, Organizacji Narodów Zjednoczonych i Komitetowi Pomocy Rozwojowej OECD.
[1] Dz.U. C 131 E z 5.6.2003, str. 167.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0008.
[3] Dz.U. C 102 E z 28.4.2004, str. 857.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0116
Skutki finansowe przystąpienia Bułgarii i Rumunii
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie skutków finansowych przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE (2005/2031(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 272 Traktatu WE,
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [1], a szczególnie jego punkty 27 i 30,
- uwzględniając rezultat negocjacji z Prezydencją Rady i rozmów trójstronnych w dniach 5 i 13 kwietnia 2005 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0090/2005),
A. mając na uwadze, że Traktat WE, a w szczególności jego art. 272, oraz Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r., a w szczególności jego punkty 27 i 30, zawierają postanowienia, które potwierdzają uprawnienia i procedury władzy budżetowej w zakresie klasyfikacji wydatków i odpowiadających im uprawnień;
1. zatwierdza Wspólną Deklarację załączoną do niniejszej rezolucji;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wraz ze Wspólną Deklaracją Radzie oraz Komisji.
[1] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147, z 14.6.2003, str. 25).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0117
Wniosek Bułgarii o przystąpienie do UE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o członkostwo w Unii Europejskiej (2005/2029(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek o przystąpienie do Unii Europejskiej, złożony przez Republikę Bułgarii w dniu 14 grudnia 1995 r.,
- uwzględniając opinię Komisji z 1997 r. w sprawie wniosku Republiki Bułgarii o przystąpienie do Unii Europejskiej,
- uwzględniając okresowe raporty Komisji na temat postępów Bułgarii na drodze do członkostwa obejmujące lata 1998-2004 i dokument strategiczny na temat postępów w procesie rozszerzenia (COM (2004)0657-C6-0150/2004),
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 16- 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając wszystkie rezolucje i sprawozdania od rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych do dnia dzisiejszego,
- uwzględniając opinię Komisji z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie wniosków Bułgarii i Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej (COM(2005)0055),
- uwzględniając projekt traktatu o przystąpieniu Republiki Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym,
- uwzględniając artykuł 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych, a także opinię Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A6-0078/2005),
A. mając na uwadze, że Bułgaria złożyła wniosek o przystąpienie do Unii Europejskiej w dniu 14 grudnia 1995 r., została formalnie uznana za kandydata w dniu 16 lipca 1997 r., rozpoczęła negocjacje w dniu 15 lutego 2000 r. i pomyślnie zakończyła negocjacje akcesyjne w dniu 14 grudnia 2004 r.,
B. mając na uwadze, że naszym wspólnym celem jest pomyślne zakończenie przez Bułgarię przygotowań do podpisania Traktatu Akcesyjnego w dniu 25 kwietnia 2005 r. i przystąpienia w dniu 1 stycznia 2007 r.,
C. mając na uwadze, że Bułgaria kontynuuje spełnianie kryteriów politycznych i oczekuje się, że będzie mogła spełnić wszystkie wymogi członkostwa w przewidywanych ramach czasowych,
D. mając na uwadze, że Parlament Europejski konsekwentnie opowiadał się za tym, aby przystąpienie Bułgarii zależało wyłącznie od jej własnych zasług i nie powinno ono być powiązane z kandydaturą innego państwa,
1. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Europejskiej z dnia 17 grudnia 2004 r. o pomyślnym zakończeniu negocjacji z Bułgarią, po wielu latach negocjacji i przygotowań do członkostwa, tym samym zapewniając, że Bułgaria jest na dobrej drodze do przystąpienia do UE w dniu 1 stycznia 2007 r.;
2. podziela wniosek Rady, że Bułgaria będzie w stanie sprostać wszystkim obowiązkom wynikającym z członkostwa i w tym celu zachęca Bułgarię do dalszego skutecznego i terminowego podejmowania wszystkich niezbędnych reform obejmujących braki wyszczególnione przez Komisję w jej ostatnim Okresowym Raporcie i wymienione w niedawnych rezolucjach Parlamentu, tym samym wykluczając wszelkie możliwości przywołania "klauzul zabezpieczających";
3. zauważa, że dotychczas poczynione znakomite postępy były możliwe dzięki determinacji politycznej kolejnych bułgarskich rządów, oraz pewności i elastyczności ludności bułgarskiej w podejmowaniu i akceptowaniu koniecznych zmian;
4. z zadowoleniem przyjmuje wiele legislacyjnych i konstytucyjnych zmian przeprowadzonych przez Bułgarię w ostatnich latach i podkreśla potrzebę praktycznego wprowadzenia w życia reform, aby ich korzyści były bardziej odczuwalne;
5. uznaje wkład Bułgarii w stabilność szeroko rozumianego regionu Europy Południowo-Wschodniej oraz stałą rolę, jaką może ona odgrywać we wspieraniu regionalnego bezpieczeństwa i dobrobytu.
Kryteria polityczne
6. zauważa stabilność bułgarskich instytucji demokratycznych, niedawne zobowiązanie się partii politycznych do skutecznych koalicji politycznych oraz przyjęcie w dniu 18 lutego 2005 r. w drodze konsensusu zmian w konstytucji, jak również przyjęcie w grudniu 2004 r. nowej ustawy o partiach politycznych;
7. oczekuje od Komisji składania Parlamentowi regularnych sprawozdań na temat postępów w realizacji zobowiązań Bułgarii oraz oczekuje, że opinia Parlamentu będzie wzięta pod uwagę w przypadku rozważania skorzystania z klauzuli ochronnej;
8. uznaje, że reforma wymiaru sprawiedliwości będzie kluczowym czynnikiem oceny gotowości Bułgarii do przystąpienia i zbuduje zaufanie do krajowych instytucji i procesów, wywierając znaczący pośredni wpływ na inne obszary, a także na relacje Bułgarii z innymi państwami; z tego powodu pochwala podjęte przez Bułgarię kroki o kluczowym znaczeniu, takie jak niedawno przyjęte środki legislacyjne, administracyjne i organizacyjne, a w szczególności ustawa o mediacji, krajowa koncepcja reformy postępowania karnego oraz wspólna deklaracja w sprawie współpracy w zakresie reformy wymiaru sprawiedliwości;
9. wzywa do poświęcenia dalszej uwagi obawom dotyczącym postępowania przed rozpoczęciem postępowania sądowego i roli oskarżyciela publicznego w celu zapewnienia przejrzystego, podlegającego kontroli i efektywnego funkcjonowania organów śledczych i prokuratury oraz do utworzenia niezawodnych mechanizmów odwoływania skorumpowanych lub niekompetentnych sędziów, prokuratorów i śledczych; ubolewa pod tym względem, że planowana reforma sądownictwa karnego, przewidująca opracowanie całkowicie nowych kodeksów postępowania karnego, nie znajduje się w harmonogramie prac obecnego parlamentu z powodu braku większości potrzebnej do jej przyjęcia; dlatego też zachęca parlament bułgarski do kontynuacji obiecujących wysiłków w tej dziedzinie;
10. wzywa do dalszych konkretnych usprawnień w ramach reformy, która ma na celu umożliwienie policji skutecznego zwalczania zorganizowanej przestępczości, handlu ludźmi i korupcji, uznając już poczynione przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych postępy w zwalczaniu poważnych przestępstw, które zostały także docenione przez Europol, a w szczególności z zadowoleniem wita przyjęcie w lutym 2005 r. ustawy o konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstw; wzywa władze bułgarskie do wprowadzenia w życie jeszcze bardziej zdecydowanych środków przeciwko praniu pieniędzy i związanych z tym nadużyć instytucji finansowych;
11. gratuluje Bułgarii otwarcia w dniu 2 lutego 2005 r. "Dekady integracji społecznej Romów" i uznaje zobowiązanie Bułgarii do integracji Romów poprzez przyjęcie wszechstronnego ustawodawstwa antydyskryminacyjnego; z zadowoleniem odnotowuje rozwój krajowego programu mającego na celu poprawę warunków mieszkaniowych w regionach miejskich w przeważającej części zamieszkałych przez Romów i inne mniejszości etniczne, ale zaleca bardziej efektywne wprowadzanie w życie praktycznych i istotnych środków, w szczególności w zakresie likwidowania barier edukacyjnych i wysokiej stopy bezrobocia w społeczności romskiej; zwraca uwagę na potrzebę działań infrastrukturalnych dla poprawy i podniesienia standardu warunków życia jako części należycie finansowanej strategii regeneracji oraz zwrócenie uwagi na niedyskryminacyjne zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej oraz usług publicznych i społecznych; podkreśla, że pomyślna integracja społeczności romskiej zależy od zapewnienia, że Romowie otrzymają szansę na aktywny udział w tworzeniu i wprowadzaniu w życie strategii i programów służących osiągnięciu owych celów;
12. z zadowoleniem odnotowuje przyjęcie w czerwcu 2004 r. strategii kształcenia dzieci w wieku szkolnym pochodzących ze społeczności mniejszości etnicznych, ale zauważa, że segregacja w nauczaniu pozostaje rzeczywistością dla wielu romskich dzieci, co pozbawia je dostępu do dobrego wykształcenia; wzywa władze bułgarskie do zapewnienia, że zostaną spełnione zobowiązania likwidacji segregacji i nierównego dostępu do wykształcenia, oraz że zostanie zapewnione finansowe wsparcie dla podtrzymania językowej i kulturalnej tożsamości mniejszości narodowych;
13. wzywa Komisję do znacznej poprawy programów dotyczących Romów, biorąc pod uwagę, że zgodnie z Przeglądem pomocy Phare UE dla mniejszości romskich ESW z grudnia 2004 r. zarządzanie programami było utrudnione z powodu niedoborów i zmian kadrowych oraz niskiej zdolności administracyjnej i zdolności absorpcji, kwestie bezrobocia były w znacznym stopniu nieuwzględnione, a na projekty zdrowotne i dostarczanie informacji zdrowotnych przydzielono niewystarczające środki;
14. z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie narodowej strategii i planu działań w zakresie ochrony praw dzieci ulicy i żąda jego pełnego wdrożenia, popartego odpowiednimi nakładami finansowymi i zasobami ludzkimi, w celu osiągnięcia praktycznej i widocznej poprawy dobra dzieci i warunków życia tej najbardziej bezbronnej grupy społecznej;
15. w odniesieniu do sytuacji dzieci znajdujących się w instytucjach zauważa, że należy poczynić znacznie większe postępy w bułgarskim planie deinstytucjonalizacji; dlatego wzywa Bułgarię do zintensyfikowania wysiłków w tej dziedzinie, a także powtarza wezwanie do stworzenia jednej, odpowiednio finansowanej i dysponującej odpowiednimi zasobami agencji rządowej, która zapewni, aby reforma systemu opieki nad dziećmi była skutecznie wdrażana; wzywa o większą pomoc ze strony Komisji w tej dziedzinie;
16. wzywa Bułgarię do zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację osób umieszczonych przez władze w domach dla dorosłych z zaburzeniami psychicznymi; podkreśla w tym względzie pilną konieczność zapewnienia właściwej opieki dla pensjonariuszy, szczególnie pod względem zasobów materialnych i ludzkich.
Kryteria ekonomiczne
17. pochwala osiągnięcia gospodarcze Bułgarii (jeden z najwyższych wskaźników PKB pośród kandydatów do UE i Państw Członkowskich), który jest wynikiem szeroko zakrojonych reform strukturalnych; muszą one zostać dalej utrwalane w celu umożliwienia Bułgarii sprostania, w perspektywie długoterminowej, naciskowi konkurencji i sił rynkowych w ramach Unii;
18. z zadowoleniem przyjmuje ocenę Komisji, że Bułgaria posiada stabilną strukturę finansów i dobry budżet, który może stanowić przykład dla niektórych Państw Członkowskich oraz wzywa do usprawnienia audytu wewnętrznego i systemów kontroli finansowej;
19. ponownie nalega, aby rzeczywisty postęp gospodarczy był mierzony poprzez konkretne korzyści dla obywateli bułgarskich dotyczące standardu ich życia; w tym kontekście gratuluje Bułgarii zmniejszenia poziomu bezrobocia, wyraża zadowolenie, że według przewidywań wielkości te nadal będą się obniżać w 2005 r., a także wzywa Bułgarię do wprowadzenia większej elastyczności na swoim rynku pracy w celu przyspieszenia wzrostu zatrudnienia;
20. z zadowoleniem przyjmuje stały wkład silnej ekspansji produkcji przemysłowej w bułgarską gospodarkę od połowy 2002 r.;
21. z zadowoleniem przyjmuje niedawno przyjęte przepisy prawne dotyczące inwestowania i działalności gospodarczej, które usprawniły procedury wprowadzania do obrotu i wycofywania z obrotu, przestrzegając przed zbyt licznymi i skomplikowanymi przepisami stanowiącymi barierę dla rozwoju;
22. z zadowoleniem przyjmuje powiększenie sektora prywatnego i znaczący postęp w liberalizacji kluczowych przemysłów, w szczególności bankowości, telekomunikacji i transportu lotniczego, wraz ze zwiększeniem udziału osób zatrudnionych w prywatnym sektorze z 46 % w 1999 r. do 64 % w 2004 r.; dlatego w tym kontekście wyraża rozczarowanie w związku z nieudaną sprzedażą spółek zależnych Bulgartabac; z zadowoleniem przyjmuje rządowy plan ponownego przeprowadzenia przed końcem kadencji przetargu na spółki zależne Bulgartabac; nakłania rząd bułgarski do utrzymania tempa prywatyzacji i do podjęcia działań w celu zagwarantowania przejrzystych i uczciwych procedur.
Dorobek wspólnotowy
23. Zachęca Bułgarię do dalszego ulepszania potencjału administracyjnego w takich dziedzinach jak zamówienia publiczne, konkurencja, wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne, w celu zapewnienia skutecznego wdrożenia dorobku wspólnotowego i świadczenia uczciwych i przejrzystych usług publicznych dla obywateli i podmiotów gospodarczych;
24. podkreśla, że zdolność do zapewnienia kontroli nad przyszłą granicą zewnętrzną UE oraz do zapobiegania handlowi ludźmi i przemytowi pozostaje sprawą najwyższej wagi dla obywateli krajów europejskich;
25. podkreśla, że Bułgaria wdraża pozostałe części prawodawstwa, szczególnie w obszarze jednolitego rynku, prawa spółek, ochrony środowiska i ochrony konsumentów; jest zaniepokojony praktyką nielegalnego ekstensywnego wyrębu drewna w Bułgarii; wyraża ubolewanie nad faktem, że prawie połowa całości drewna pochodzącego z Bułgarii pochodzi prawdopodobnie z nielegalnego wyrębu oraz że przekracza on o 1,5 miliona metrów sześciennych roczną dopuszczalną ilość wycinki; z tego względu podkreśla potrzebę zatrzymania takiego nielegalnego wyrębu w Bułgarii;
26. z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości poczynione przez Bułgarię postępy w obszarze dostosowania polityki rolnej do uregulowań wspólnotowych; podkreśla jednakże, jak ważna jest realizacja niezbędnych przygotowań w zakresie dostosowania prawa krajowego do dorobku prawnego Wspólnoty, co wymaga oprócz utworzenia koniecznych organów kontrolnych i agentur płatniczych również zatrudnienia w tych instytucjach odpowiednio wykwalifikowanego personelu;
27. wyraża zaniepokojenie w związku z faktem, iż uregulowania z zakresu ochrony zwierząt, w szczególności te dotyczące transportu i uboju zwierząt, nadal nie spełniają standardów unijnych;
28. podkreśla wagę istnienia wystarczającej liczby odpowiednio wyposażonych granicznych stacji kontroli weterynaryjnej i fitosanitarnej;
29. podkreśla, że wdrażanie nowego prawodawstwa wspólnotowego w sprawie higieny żywności ma na celu wyłącznie ochronę konsumentów i zapewnienie jakości żywności i nie powinno powodować celowej koncentracji strukturalnej w przemyśle przetwórstwa spożywczego; zachęca rząd bułgarski do korzystania z funduszy SAPARD w celu dywersyfikacji produkcji oraz wspierania zdecentralizowanej produkcji wysokiej jakości żywności;
30. zauważa przyjęcie długo planowanej strategii rozwoju radia i telewizji w marcu 2005 r. i wzywa do podejmowania dalszych wysiłków, które zagwarantują istnienie mediów w pełni niezależnych od wpływów politycznych oraz podjęcia działania w celu zmniejszenia rosnącej liczby pozwów o zniesławienie wnoszonych przeciwko dziennikarzom;
31. wyraża zaniepokojenie trudnościami w przestrzeganiu praw własności intelektualnej, w szczególności w odniesieniu do piractwa medialnego i naruszania praw autorskich, które nadal wpływają na handel i inwestycje zarówno bułgarskiej, jak i zagranicznej branży związanej z prawami autorskimi; zachęca rząd bułgarski do opracowania i skutecznego wdrożenia odpowiedniego systemu regulacyjnego w celu zapobiegania tym nielegalnym praktykom;
32. z zadowoleniem przyjmuje niedawno przyjęte przepisy prawne znoszące dyskryminacyjny system opłat w sektorze turystyki; zachęca władze bułgarskie do wyeliminowania pozostałych form dyskryminacji i ograniczeń dla obywateli i podmiotów gospodarczych, w szczególności w odniesieniu do swobody gospodarczej;
33. gratuluje Bułgarii podjęcia działań w celu zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego w elektrowni jądrowej Kozłoduj; zauważa, że grupa Rady ds. Zagadnień Atomowych sporządziła jak najbardziej korzystne sprawozdanie na temat wysokiego poziomu bezpieczeństwa nuklearnego oraz zauważa znaczący wkład Bułgarii w dostawy energii w szeroko rozumianym regionie; uznaje, że w trakcie negocjacji akcesyjnych z UE Bułgaria poczyniła znaczne zobowiązania, wpływające na przyszłą sytuację energetyczną zarówno w kraju jak i w regionie; wyraża zaniepokojenie znacznym zmniejszeniem przewidywanej na lata 2010-2012 rezerwowej zdolności wytwórczej w regionie; w związku z tym podkreśla znaczenie stworzenia nowych możliwości utrzymana korzystnej sytuacji energetycznej Bułgarii na trwałych podstawach, a także zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii w regionie i osiągnięcie celów Protokołu z Kioto; nalega, aby Komisja ściślej monitorowała rozwój i świadczyła wszelką pomoc w tym zakresie; wzywa również Radę, jako sygnatariusza porozumienia o zamknięciu elektrowni Kozłoduj, by była świadoma konsekwencji w postaci pzerw w dostawach energii elektrycznej w wielu krajach regionu i dlatego, aby przygotowała się do bardziej elastycznego postrzegania dat zamknięcia w ramach tego porozumienia do czasu, aż zostanie osiągnięta w Bułgarii nowa zdolność wytwórcza bez naruszania w jakikolwiek sposób wymogów bezpieczeństwa, co należy uznać za absolutny priorytet;
34. podkreśla fakt, że chociaż małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią w Bułgarii główny nośnik wdrażania polityki przemysłowej, przyczyniającej się do znacznego wzrostu, innowacyjności i tworzenia miejsc pracy, to brak jest koordynacji pomiędzy rządem a organami pozarządowymi, polityka przedsiębiorczości wymaga jeszcze opracowania, a potencjał administracyjny jest ograniczony;
35. z zadowoleniem przyjmuje postępy dokonane w dziedzinie telekomunikacji, jednak uważa, że dwie rzeczy wymagają pilnego działania: po pierwsze, organ nadzorujący potrzebuje upoważnienia do rozstrzygania sporów handlowych, a jego niezależność musi zostać wzmocniona oraz, po drugie, usługi powszechnie dostępne muszą być bardziej dostosowane do "dorobku wspólnotowego" i muszą być efektywnie wdrażane;
36. wzywa Komisję do znacznej poprawy zarządzania, ukierunkowania i przejrzystości finansowania wspólnotowego, zauważa, że programy wspólnotowe (PHARE, SAPARD, ISPA i demontaż instalacji jądrowych) obejmowały środki w wysokości 495,7 mln EUR w 2004 r., 399,5 mln EUR w 2005 r. i 432,1 mln EUR w 2006 r.; oczekuje się, że poakcesyjny pakiet finansowy zapewni w latach 2007-2009 około 4,6 miliarda EUR;
37. wzywa władze bułgarskie do zachowania przejrzystości w odniesieniu do otrzymanej pomocy finansowej UE;
38. nalega, mając na względzie wdrażanie wspólnej polityki rybołówstwa we wszystkich obszarach, by władze i pracownicy sektora otrzymali pomoc w przygotowaniach do przystąpienia, poprzez alokację niezbędnych zasobów ludzkich i finansowych, a w szczególności poprzez wdrażanie środków przewidzianych w programie SAPARD;
39. nadal wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, iż władze libijskie nie zwolniły bułgarskich pracowników medycznych, przetrzymywanych od 1999 r. jako podejrzanych w postępowaniu karnym i aktualnie skazanych na karę śmierci; wzywa Radę i Komisję do podjęcia działań w związku z tą sytuacją;
40. uznaje, że przystąpienie Bułgarii do UE nie jest celem samym w sobie, lecz procesem ekonomicznej, politycznej i społecznej reformy, które same stanowią wartość, co powinno doprowadzić do poprawy dobrobytu i jakości życia wszystkich obywateli Bułgarii;
41. wzywa Komisję do zapewnienia odpowiedniego finansowania kampanii informacyjnych mających na celu poprawę stanu wiedzy społeczeństwa na temat skutków przystąpienia Bułgarii (i Rumunii);
42. wyraża zgodę na podpisanie Traktatu Akcesyjnego w kwietniu 2005 i oczekuje na przyjęcie 18 obserwatorów bułgarskiego parlamentu w swoje szeregi;
43. uważa, że opinie Parlamentu Europejskiego powinny cały czas być brane pod uwagę przy monitorowaniu postępu reform w Bułgarii po podpisaniu Traktatu Akcesyjnego oraz przed każdym rozważeniem zastosowania klauzul ochronnych, i dlatego wzywa w tym celu Komisję do składania Parlamentowi regularnych i punktualnych sprawozdań na temat rozwoju wydarzeń w Bułgarii; * * *
P6_TA(2005)0119
Wniosek Rumunii o przystąpienie do UE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej (2005/2028(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek o przystąpienie do Unii Europejskiej przedstawiony przez Rumunię w dniu 22 czerwca 1995 r.,
- uwzględniając opinię Komisji Europejskiej w sprawie wniosku o przystąpienie do Unii Europejskiej przedstawionym przez Rumunię z 1997 r.,
- uwzględniając sprawozdania okresowe Komisji z postępów osiągniętych przez Rumunię w latach 1998-2004 na drodze do przystąpienia do UE oraz dokument strategiczny Komisji w sprawie postępów osiągniętych w procesie rozszerzenia UE (COM(2004)0657 — C6-0150/2004) [1],
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, obradującej w Brukseli w dniach 16 - 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając wszystkie rezolucje i wcześniejsze sprawozdania od rozpoczęcia procesu rozszerzenia do chwili obecnej,
- uwzględniając projekt traktatu dotyczącego przystąpienia Rumunii do Unii Europejskiej,
- uwzględniając wymianę korespondencji pomiędzy przewodniczącym Parlamentu Europejskiego i przewodniczącym Komisji w sprawie pełnego włączenia Parlamentu w przypadku rozważania zastosowania jednej z klauzul ochronnych przewidzianych w Traktacie Akcesyjnym,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi (A6-0077/2005),
A. mając na uwadze, że naszym wspólnym celem jest jak najlepsze przygotowanie przystąpienia Rumunii do Unii;
B. mając na uwadze, że wysiłki podejmowane w celu realizacji tego celu muszą łączyć w sobie wolę polityczną władz i mobilizację uczestników życia społecznego i gospodarczego Rumunii cieszących się szerokim poparciem ze strony społeczeństwa rumuńskiego;
C. mając na uwadze, że ogrom reform przeprowadzonych w Rumunii w kontekście przystąpienia jest godny odnotowania, zważywszy na ogromne opóźnienia, które należało nadrobić w dziedzinie gospodarki, polityki społecznej i polityki;
D. mając na uwadze, że ogromny wysiłek dokonany przez Rumunię w trakcie procesu transformacji zasługuje na bezwzględne uznanie; mając na uwadze, że zasługa należy się głównie tamtejszemu społeczeństwu, które z wielką cierpliwością zniosło proces niespotykanych dotąd radykalnych reform politycznych i gospodarczych;
E. mając na uwadze, że perspektywa przystąpienia do Unii przyspieszyła wprowadzanie zmian poprzez skupienie większości sił politycznych kraju wokół tego samego projektu, który stał się strategicznym celem Rumunii;
F. mając na uwadze fakt, że postępy poczynione przez Rumunię pozwoliły na zakończenie negocjacji akcesyjnych, lecz także, że wysiłki zmierzające do wypełniania istniejących luk wymienionych w raporcie Komisji w sprawie postępów Rumunii na drodze do przystąpienia do UE oraz w ostatniej rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 16 grudnia 2004r. [2] powinny być podejmowane przed i po akcesji, w szczególności w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w zakresie walki z korupcją i przestępczością zorganizowaną oraz w zakresie kontroli granic, a także w dziedzinie konkurencji w zakresie pomocy udzielanej przez państwo, a ponadto w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego w zakresie wprowadzania w życie ustawodawstwa we wszystkich sektorach i przystosowania ustawodawstwa horyzontalnego;
G. mając na uwadze, że, o ile wysiłki te zostaną podjęte, Rumunia w roku 2007 powinna być w stanie wypełnić zobowiązania podjęte przez nią w trakcie negocjacji i wziąć na siebie obowiązki wynikające z przystąpienia do UE według przewidzianego harmonogramu;
1. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Europejskiej z dnia 16- 17 grudnia 2004 r. w sprawie zamknięcia negocjacji akcesyjnych z Rumunią, przez co zamknięto okres czteroletnich negocjacji i wieloletnich przygotowań, który w znacznym stopniu zmienił krajobraz społeczny, gospodarczy i kulturalny kraju umożliwiając mu tym samym wdrożenie dynamicznego procesu zmian i postępu;
2. podkreśla, że perspektywa przystąpienia do UE jest potężnym kołem napędowym dla reform oraz że wysiłki podjęte przez Rumunię przyczyniły się do modernizacji i demokratyzacji kraju, lecz uważa, że daleko jeszcze do zakończenia tego procesu;
3. podkreśla nieocenioną rolę odgrywaną od 1990 r. przez organizacje pozarządowe i innych uczestników społeczeństwa obywatelskiego w Rumunii, w procesie demokratyzacji, walki z korupcją, ochrony wolności prasy i dążenia do niezawisłego sądownictwa;
4. z zadowoleniem stwierdza, że proces transformacji gospodarki i jej struktur rozpoczęty w 1997 r. doprowadził do znacznej poprawy sytuacji gospodarczej i do wdrożenia działającej w praktyce gospodarki rynkowej dzięki ważnym reformom strukturalnym; sądzi jednak, że stabilność makroekonomiczna powinna być dalej umacniana, aby Rumunia mogła stawić czoła konkurencji i mechanizmom rynkowym wewnątrz Unii Europejskiej; zachęca władze rumuńskie do kontynuowania wysiłków zmierzających do zmniejszenia deficytu budżetowego, jeżeli kraj ten chce osiągnąć cele w zakresie inflacji i redukcji deficytu w obrotach bieżących oraz zachęca władze rumuńskie do kontynuowania procesu prywatyzacji i restrukturyzacji, w szczególności w sektorze stalowym;
5. przypomina, że w celu wypełnienia zobowiązań podjętych w trakcie negocjacji oraz spełnienia kryteriów akcesji w sposób umożliwiający uzyskanie w roku 2007 członkostwa UE według przewidzianego harmonogramu, konieczne jest, aby Rumunia poczyniła wszystkie wysiłki zmierzające do poprawienia niedociągnięć stwierdzonych w ostatnim raporcie Komisji w sprawie postępów oraz w rezolucji przyjętej przez Parlament Europejski w dniu 16 grudnia 2004 r.;
6. w związku z powyższym kładzie szczególny nacisk na następujące kwestie:
- skuteczne wdrożenie reform w dziedzinie administracji i sądownictwa w taki sposób, aby organy administracji publicznej i organy wymiaru sprawiedliwości wzajemnie się wspierały, a sposób ich funkcjonowania był skuteczny, przejrzysty i niezależny oraz konieczność większego ograniczenia stosowania "rozporządzeń nadzwyczajnych",
- konieczność kontynuowania walki z korupcją, a zwłaszcza z korupcją na wysokim szczeblu, która mimo ostatnio podjętych wysiłków nadal destabilizuje życie społeczne i gospodarcze oraz politykę państwa szkodząc wizerunkowi Rumunii na arenie międzynarodowej,
- konieczność zapewnienia kontroli nad przyszłymi granicami zewnętrznymi Unii oraz przepływami migracyjnymi, a także konieczność zapobiegania przemytowi i handlu ludźmi,
- konieczność zagwarantowania pełnej niezależności mediów i nieograniczonej swobody wypowiedzi,
- wzmocnienie zarządzania na szczeblu lokalnym i regionalnym w celu zapewnienia wprowadzenia stosownego dorobku prawnego na tych szczeblach; promowanie koncepcji "dobrego sprawowania rządów" i kultury administracyjnej oraz przestrzegania zasad etycznych w sferze zarządzania sprawami publicznymi,
- poszanowanie, uznanie oraz wsparcie mniejszości w celu wykorzenienia wszelkich dotykających ich form agresji i dyskryminacji,
- wdrożenie ustawodawstwa w zakresie ochrony praw dziecka, które weszło w życie w dniu 1 stycznia 2005 r. oraz pilna potrzeba znalezienia rozwiązania problemu międzynarodowej adopcji i znacznej poprawy sytuacji osób chorych i niepełnosprawnych leczonych w szpitalach psychiatrycznych,
- właściwe i przejrzyste stosowanie nowego prawa o pomocy państwa i ścisłej kontroli tejże pomocy przez rumuńską Radę do spraw konkurencji, zgodnie z postanowieniami układu europejskiego i zobowiązaniami podjętymi przez Rumunię w trakcie negocjacji,
- dodatkowe działania w dziedzinie ochrony środowiska obligujące do podjęcia stosownych inwestycji i wzmożonej czujności w zakresie ryzyka związanego z zanieczyszczeniem przemysłowym, w dziedzinie gospodarki odpadami i oczyszczania ścieków, substancjami chemicznymi i organizmami genetycznie zmodyfikowanymi;
7. zauważa również uwagę, że o ile polityka przemysłowa Rumunii jest stabilna i do pewnego stopnia przewidywalna, to jej zdolność administracyjna jest niedostateczna, co utrudnia stosowanie właściwych środków przemysłowych; zauważa, że równie pilna jest konieczność eliminacji strukturalnych przeszkód w inwestowaniu, takich jak nadmierna biurokracja i niestabilne otoczenie prawne; ponadto, zapewnienie skutecznej strategii w zakresie MŚP wymaga budowania instytucji, co jest warunkiem wstępnym działania;
8. stwierdza, że istnieje również pilna potrzeba aktywnego zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii, jako że jednym z głównych wyzwań pozostaje likwidacja niewydajnych systemów ogrzewania i rozwiązanie problemu nierentownych kopalni, co wymaga środków socjalnych na zmierzenie się z problemami na rynku pracy;
9. z zadowoleniem stwierdza, że nowy rząd rumuński uczynił wolność prasy i niezależność mediów kluczowym celem oraz zauważa z zadowoleniem, że rząd zapowiedział zakończenie wybiórczej polityki ogłoszeniowej państwa, wykorzystywanej do sprawowania politycznej kontroli nad mediami oraz przygotowywanie prawodawstwa przy udziale sektoru mediów w celu zapewnienia przejrzystości i możliwości kontroli systemu;
10. zwraca uwagę na ambitny program nowego rządu rumuńskiego i z zadowoleniem przyjmuje jego determinację w działaniach zmierzających do przyspieszenia przygotowań do akcesji i do pogłębienia reform mających na celu poprawę samopoczucia i poziomu życia obywateli rumuńskich;
11. z zadowoleniem przyjmuje pozytywne zmiany w nauczaniu rumuńskich dzieci, w tym Romów (w zakresie szkół, infrastruktury i udogodnień) i nalega, by władze rumuńskie w dalszym ciągu traktowały te działania w sposób priorytetowy, szczególnie poprzez poprawianie kwalifikacji i wynagrodzenia nauczycieli;
12. stwierdza, że pomimo postępów poczynionych w zwalczaniu izolacji społecznej, a także w ustawodawstwie w zakresie zabezpieczenia socjalnego, należy podwoić wysiłki zmierzające do zmniejszenia biedy i zapewnienia spójności gospodarczej i społecznej kraju, która jest ciągle bardzo słaba;
13. z zadowoleniem przyjmuje podpisanie przez Rumunię deklaracji w sprawie "Dekady integracji społecznej Romów" oraz docenia zaangażowanie Rumunii w integrację Romów poprzez przyjęcie uregulowań antydyskryminacyjnych, jednak nalega na bardziej efektywne wdrażanie środków do walki z segregacją edukacyjną, niewłaściwym umieszczaniem uczniów w szkołach dla opóźnionych w rozwoju i przedwczesnym kończeniu edukacji, brakiem dostępu do opieki zdrowotnej, usług publicznych i społecznych, wysoką stopą bezrobocia oraz złymi warunkami mieszkaniowymi, jak również środków służących aktywnemu zaangażowaniu społeczności romskiej w osiąganie owych celów;
14. stwierdza, że pomimo ogólnego usprawnienia ochrony mniejszości konieczne jest podjęcie, w poszanowaniu zasady subsydiarności oraz autonomii, dalszych kroków mających na celu zapewnienie ochrony mniejszości węgierskiej;
15. wspiera Komisję w szczegółowym monitorowaniu przez nią postępów Rumunii przy wypełnianiu podjętych przez nią zobowiązań w trakcie negocjacji; stwierdza, że ta kontrola jest niezbędnym i skutecznym narzędziem wykrywania niedociągnięć i podejmowania prób jak najszybszego ich naprawienia poprzez podejmowanie wszystkich niezbędnych działań opierających się zarówno na zasobach ludzkich jak i zasobach materialnych; zwraca się do Komisji o czuwanie nad tym, aby pomoc udzielana w ramach różnych instrumentów finansowych (PHARE, SAPARD, ISPA) była w jak największym stopniu adekwatna i skuteczna;
16. wzywa władze rumuńskie do szybszego wprowadzenia jasnych i dokładnych zasad współistnienia rządzących zamierzonym uwalnianiem odmian GMO, w celu zapobieżenia w dniu przystąpienia naruszeniom przepisów dorobku wspólnotowego dotyczących GMO;
17. podkreśla, że wdrażanie nowego prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie higieny żywności ma na celu wyłącznie ochronę konsumentów i zapewnienie jakości żywności i nie powinno powodować celowej koncentracji strukturalnej w przemyśle przetwórstwa spożywczego; zachęca rząd rumuński do korzystania z funduszy SAPARD w celu dywersyfikacji produkcji oraz wspierania zdecentralizowanej produkcji wysokiej jakości żywności;
18. wyraża nadzieję, że w celu umożliwienia stosowania wspólnej polityki rybołówstwa we wszystkich obszarach, administrujący oraz pracujący w sektorze będą mieli możliwość poczynienia niezbędnych przygotowań dzięki alokacji niezbędnych zasobów ludzkich i finansowych oraz, w szczególności, realizacji inicjatyw przewidzianych w programie SAPARD;
19. podkreśla w tym kontekście pilną potrzebę przeznaczenia przez Rumunię i Komisję w trakcie identyfikacji priorytetów w obrębie ram strategicznych funduszy przedakcesyjnych i funduszy strukturalnych funduszy potrzebnych do poprawy warunków życia i leczenia pacjentów i rezydentów w szpitalach i oddziałach psychiatrycznych;
20. wyraża zaniepokojenie długimi okresami przejściowymi uzgodnionymi w negocjacjach w sprawie rozdziału dotyczącego środowiska naturalnego oraz wzywa Komisję i władze rumuńskie do przedsięwzięcia środków mających na celu istotną poprawę zdolności administracyjnej w dziedzinie środowiska naturalnego; w dalszym ciągu wyraża zaniepokojenie planowanym przedsięwzięciem wydobywania złota w Rosia Montana oraz oczekuje, że zostanie przeprowadzona pełna ocena oddziaływania na środowisko w celu oszacowania związanych z tym niebezpieczeństw, szczególnie biorąc pod uwagę potencjalne skażenie cyjankiem tego terenu oraz rekultywację po jego zamknięciu;
21. z uwagą śledzić będzie proces związany z przystąpieniem Rumunii do UE w styczniu 2007 roku; zwraca się do Komisji o regularne informowanie go o dotrzymywaniu przez władze rumuńskie zobowiązań podjętych w związku z traktatem akcesyjnym, w szczególności zaś o walce z korupcją, ochronie środowiska naturalnego oraz polityce z zakresu wymiaru sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i konkurencji; podkreśla, iż wyraża zgodę na podpisanie traktatu akcesyjnego pod warunkiem pełnego zaangażowania Komisji i Rady w podejmowanie decyzji w przypadku konieczności zastosowania w chwili przystępowania Rumunii do UE, klauzul ochronnych przewidzianych w traktacie akcesyjnym;
22. zwraca uwagę na fakt, że możliwość zastosowania klauzul zabezpieczających nie powinna być traktowana jako sankcja wobec Rumunii czy też polityk wspólnotowych, lecz jako mechanizm mający zapewnić Rumunii wystarczającą ilość czasu potrzebną do przygotowania się na płynne scalenie rynku wewnętrznego, mając na uwadze, że dobre funkcjonowanie leży we wspólnym interesie Państw Członkowskich i krajów ubiegających się o członkostwo w UE oraz że ma bezpośredni wpływ na życie obywateli;
23. jest przekonany, że przystąpienie Rumunii do Unii Europejskiej przyczyni się do budowania Europy w jej wymiarze kulturowym i politycznym, w szczególności w ramach działań mających na celu stabilizację regionu Bałkanów i w zakresie nowej europejskiej polityki sąsiedztwa;
24. zauważa, że sukces przystąpienia zależy w dużym stopniu od wsparcia i zaangażowania obywateli państwa przystępującego; wobec tego zachęca władze rumuńskie i organizacje pozarządowe do przeprowadzenia szeroko zakrojonej, poważnej i obiektywnej kampanii informacyjnej na temat Unii Europejskiej i jej celów, a także na temat korzyści i obowiązków wynikających z członkostwa, tak aby obywatele rumuńscy byli w pełni świadomi swojego wyboru i zaangażowani w miarę możliwości w bieżące przygotowania; wzywa także Komisję do zapewnienia odpowiedniego finansowania kampanii informacyjnej mającej na celu poprawę stanu wiedzy społeczeństwa na temat przystąpienia Rumunii (i Bułgarii);
25. podkreśla, że przystąpienie Rumunii do Unii Europejskiej nie powinno być traktowane jako cel sam w sobie, lecz jako sposobność do wniesienia wkładu do procesu integracji europejskiej mającego na celu propagowanie pokoju i związanych z nim wartości oraz stworzenie przestrzeni solidarności i dobrobytu poprzez rozszerzenie korzyści na wszystkie Państwa Członkowskie i ich ludność;
26. wyraża zgodę na podpisanie traktatu akcesyjnego w kwietniu 2005 r. i z zadowoleniem przyjmuje obecność w Parlamencie Europejskim trzydziestu pięciu obserwatorów rumuńskich;
27. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich i Rumunii.
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0127
Posiedzenie Rady Europejskiej (Bruksela, 22- 23 marca 2005 r.)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyników posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 22- 23 marca 2005 r.
Parlament Europejski,
- uwzględniając wnioski Prezydencji po posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 22- 23 marca 2005 r.,
- uwzględniając sprawozdanie Rady Europejskiej oraz oświadczenie Komisji złożone podczas posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 22- 23 marca 2005 r.,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu.
I. Pakt Stabilności i Wzrostu
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż, po wielu miesiącach otrzymywania kontrowersyjnych sygnałów, uczestnicy Rady Europejskiej doszli do politycznego porozumienia w sprawie reformy Paktu Stabilności i Wzrostu, które ma na celu wzmocnienie współpracy i monitorowania polityk gospodarczych podczas wprowadzania większej elastyczności oraz zagwarantowania rzeczywistego wypełniania zobowiązania do przestrzegania dyscypliny podatkowej jako podstawy dla stabilnego pieniądza oraz wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy;
2. ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje inicjatywy mające na celu wzmocnienie części Paktu mówiącej o ochronie, coraz większą uwagę poświęcaną poziomowi zadłużenia oraz porozumienie łączące Pakt z celami lizbońskimi i politykami, lecz obawia się braku jasności w przypadku części Paktu mówiącej o środkach przymusu;
3. wzywa Komisję i Radę do przedstawienia uzgodnionych zmian do rozporządzeń (WE) nr 1466/97 [1] i (WE) nr 1467/97 [2] oraz do pełnego zaangażowania Parlamentu Europejskiego aby zapewnić, iż pozostałe zagadnienia zostaną opracowane;
4. wzywa Komisję do pełnego wykorzystania prawa inicjatywy i procedur, którymi dysponuje, aby zagwarantować właściwe wprowadzenie Paktu oraz by odegrała ona aktywną rolę w koordynacji makroekonomicznej; wyraża wątpliwość co do tego aspektu reformy, w którym została utracona możliwość wzmocnienia roli Komisji.
II.
Reaktywacja Procesu Lizbońskiego
5. z zadowoleniem przyjmuje podjęte przez Radę i Komisję zobowiązanie do nadania Strategii Lizbońskiej nowej dynamiki wraz z nowym podejściem opartym na cyklu trzyletnim, a także ich poparcie dla wielu stanowisk przyjętych przez przez Parlament przed posiedzeniem Rady Europejskiej, takich jak potwierdzenie wzajemnej zależności gospodarczego, społecznego i środowiskowego wymiaru Strategii;
6. oczekuje, że Komisja wykaże się inicjatywą w reaktywowaniu Strategii Lizbońskiej przedstawiając wspólnotowy program lizboński, ustalający jasny plan działania dla instytucji wspólnotowych; nalega na szczegółowe skonsultowanie z Parlamentem jego zawartości oraz stworzenie sprawnego mechanizmu dla wspólnego tworzenia programów Komisji i Parlamentu;
7. popiera pomysł zakładający, że Państwa Członkowskie szerzej i w sposób bardziej praktyczny przyczynią się do wzrostu gospodarczego i podwyższenia poziomu zatrudnienia; aprobuje także pomysł wprowadzenia "krajowych programów reformy", który zrodził się po otwartych dyskusji z zainteresowanymi stronami i po konsultacjach z parlamentami krajowymi;
8. z ubolewaniem przyjmuje jednak odrzucenie przez Radę Europejską zalecenia grupy wysokiego szczebla, aby Komisja przedstawiała corocznie klasyfikację Państw Członkowskich wg. dobrych i złych rezultatów, jakie osiągnęły w danym roku w realizacji celów lizbońskich;
9. przypomina, iż dobrobyt obywateli UE jest wstępnym warunkiem dla powodzenia gospodarczego i konkurencyjności Europy; z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie Zielonej Księgi w sprawie tendencji demograficznych w UE oraz potwierdza, iż inicjatywie tej powinny towarzyszyć konkretne działania;
10. przypomina, iż w jego opinii Strategia Lizbońska powinna przyczyniać się do wzmocnienia europejskiego modelu społecznego poprzez wzmocnioną spójność społeczną, zwiększyć poziomi i jakość zatrudnienia, poprawić zdolność przystosowywania się pracowników, inwestować w kapitał ludzki, modernizować i wzmacniać system ochrony społecznej, promować równouprawnienie i równowagę płci oraz ułatwiać łączenie życia zawodowego z życiem prywatnym;
11. popiera potrzebę stworzenia silnego zaplecza przemysłowego na terytorium Europy i kontynuowania aktywnej polityki przemysłowej;
12. z zadowoleniem przyjmuje wyraźne uznanie istotnej roli MŚP w dziedzinie innowacji, we wzroście i poziomie zatrudnienia;
13. podziela pogląd, zgodnie z którym polityka w zakresie ochrony środowiska jest kluczowym elementem zrównoważonego wzrostu gospodarczego przyczyniającego się do wzrostu poziomu zatrudnienia i podkreśla znaczenie położenia nacisku na innowacje w dziedzinie ekologii i technologii w zakresie ochrony środowiska, umożliwiając dzięki temu UE podejmowanie wielu wyzwań związanych z zasobami naturalnymi i ochroną środowiska, takimi jak różnorodność biologiczna i zmiany klimatyczne;
14. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie podjęte przez Radę Europejską na rzecz w pełni operacyjnego i zgodnego z europejskim modelem społecznym wewnętrznego rynku usług aby wzmocnić konkurencyjność, tworzenie nowych miejsc pracy i wzrost gospodarczy, gwarantując jednocześnie odpowiedzialność społeczną, ochronę praw konsumenta oraz standardy społeczne i środowiskowe; przyznaje, iż wysiłki te muszą być podejmowane w ramach procesu legislacyjnego aby zapewnić szerokie porozumienie w sprawie odpowiadającej tym celom dyrektywy dotyczącej usług;
15. zgadza się i potwierdza, iż system REACH musi pogodzić troskę o ochronę środowiska i zdrowia z koniecznością promowania konkurencyjności przemysłu europejskiego zwracając jednocześnie szczególną uwagę na MŚP i ich zdolność do wprowadzania innowacji;
16. podkreśla konieczność zagwarantowania środków finansowych niezbędnych do wprowadzenia agendy lizbońskiej na poziomie budżetu Unii Europejskiej i budżetów krajowych;
17. nalega by budżety krajowe i budżet europejski, w tym przyszła perspektywa finansowa na lata 2007-2013, odzwierciedlały cele realizowane w ramach Procesu Lizbońskiego; z zadowoleniem przyjmuje silne wsparcie ze strony Rady Europejskiej dla projektów priorytetowych związanych z transeuropejską siecią transportową oraz zwraca się do Rady i Państw Członkowskich o przyspieszenie planowania oraz o wyasygnowanie koniecznych środków finansowych z budżetów krajowych na projekty priorytetowe, a w szczególności na brakujące połączenia przygraniczne;
18. z zadowoleniem przyjmuje stanowisko Rady Europejskiej związane ze znaczeniem i rolą, jakie Rada przyznaje polityce spójności i zrównoważonemu transportowi w reaktywowaniu Strategii Lizbońskiej oraz celów związanych ze wzrostem gospodarczym i zatrudnieniem;
19. z zadowoleniem przyjmuje zachowanie ogólnego celu jakim jest utrzymanie poziomu inwestycji na wysokości 3% PKB Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych i rozwoju, przy właściwym podziale na inwestycje prywatne i publiczne; wzywa Państwa Członkowskie oraz Unię Europejską do uznania za priorytetowe programów związanych z badaniami naukowymi i odpowiadających celowi poprawy jakości życia i umocnienia zrównoważonej gospodarki; wskazuje na znaczenie inwestowania w innowację i nowe technologie jako element kluczowy, pozwalający na podjęcie wyzwań, jakie czekają na Unię w dobie globalizacji;
20. wierzy, iż bardziej spójna europejska inicjatywa na rzecz inwestycji jest niezbędna dla zrealizowania Strategii Lizbońskiej.
III.
Zrównoważony rozwój
21. podziela opinię, że polityka ochrony środowiska w znacznym stopniu przyczynia się do zrównoważonego wzrostu i zatrudnienia, oraz że UE musi podjąć wiele wyzwań w związku z zasobami naturalnymi i ochroną środowiska, takich jak zmiany klimatyczne i technologie ochrony środowiska; z zadowoleniem przyjmuje uwagę poświęconą polityce ochrony środowiska jako szansie dla wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności, a także, co należy podkreślić, jakości życia; popiera wezwanie Rady do szybkiego wdrożenia planu działania w dziedzinie ekotechnologii;
22. jest rozczarowany przyjętym kalendarzem dotyczącym przeglądu Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE, ponieważ jest przekonany, że polityka ochrony środowiska może zapewnić znaczące możliwości gospodarcze, w szczególności biorąc pod uwagę jej wpływ na innowacje przemysłowe; w związku z tym wzywa Komisję do podjęcia stanowczych działań i przedstawienia odpowiednich propozycji w jak najkrótszym terminie; jest zdania, że w celu zrealizowania zamierzeń określonych w skorygowanej Strategii Lizbońskiej koniecznym jest przeznaczenie odpowiednich środków finansowych;
23. ponawia swoją opinię, że potrzebne jest zrównoważone zarządzanie i wykorzystywanie zasobów naturalnych oraz zwraca się do Komisji o uwzględnienie tego w swojej strategii;
24. uważa, że przegląd śródokresowy powinien przyznać właściwe miejsce wkładowi, jaki nowe obiecujące na przyszłość technologie, jak również technologie ochrony środowiska i wysokie standardy ochrony środowiska, mogą wnieść do skutecznej strategii konkurencyjności; wzywa do zwiększenia wsparcia dla ekotechnologii i innowacji skutecznych z punktu widzenia ochrony środowiska; ogólnie podkreśla znaczenie jakości życia jako czynnika wpływającego na inwestycje i lokalizację przemysłu; uważa, że lekceważenie zmian klimatycznych i utraty bioróżnorodności poważnie zaszkodzi zdolności do osiągnięcia tych celów;
25. przypomina o konieczności niezwłocznego uwzględnienia zagrożenia chorobami zakaźnymi, zwłaszcza potencjalnej pandemii grypy, która mogłaby w szczególności dotknąć najbardziej narażone grupy społeczne, takie jak dzieci i osoby starsze.
IV.
Zmiany klimatyczne
26. z zadowoleniem przyjmuje wolę rozważenia możliwych rozwiązań dotyczących ustaleń na okres po roku 2012 w ramach działań ONZ w dziedzinie zmian klimatycznych równocześnie z opracowywaniem długoterminowej strategii UE, mając na względzie zmniejszenie emisji o 15-30 % do roku 2020 jako cel dla krajów rozwiniętych; nalega, aby UE utrzymała wiodącą rolę w ramach wysiłków międzynarodowych podejmowanych w celu powstrzymania zmian klimatycznych oraz przedstawiła konkretne propozycje ambitnego programu na okres po roku 2012;
27. podkreśla, że cele Protokołu z Kioto są podstawowym warunkiem globalnej strategii w sprawie zmian klimatycznych, lecz że należy ustalić kolejne zamierzenia na okres po roku 2012, a globalne emisje winny zostać zmniejszone o połowę do roku 2050 w celu zahamowania globalnego ocieplenia, aby zmniejszyło się do poziomu poniżej 2°C względem poziomów z okresu przed industrializacją;
28. podkreśla, że dodatkowe polityki oraz środki są konieczne, aby osiągnąć wspólny cel UE-15 z Kioto, w szczególności w sektorach energii i transportu, gdzie przewiduje się, że emisje będą nadal znacznie rosły;
29. wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia dalszych środków w celu większego oszczędzania energii, poprawy wydajności energii oraz przestawienia się na źródła energii odnawialnej, a także ponawia swoją prośbę, aby przy okazji negocjacji umów międzynarodowych włączyć emisje powodowane przez międzynarodowy transport lotniczy i morski do celów redukcji emisji na drugi etap zobowiązań na okres po roku 2012.
V. Przygotowanie do szczytu ONZ
30. z zadowoleniem przyjmuje nadanie przez Radę Europejską priorytetu przygotowaniom do szczytu ONZ w sprawie Milenijnych Celów Rozwoju, który odbędzie się we wrześniu; podkreśla, że UE oraz Państwa Członkowskie muszą wykazać swoje zaangażowanie w dziedzinę rozwoju i milenijnych celów rozwoju poprzez zwiększenie proporcji budżetu UE przeznaczonego na rozwój i poprawę skuteczności pomocy poprzez, na przykład, działania w kierunku uwolnienia całości pomocy w dziedzinie rozwoju;
31. zdecydowanie popiera twierdzenie Rady Europejskiej, że należy zwiększyć wsparcie Unii dla Afryki; z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy dotyczące Afryki przedstawione przez Komisję na rok 2005; podkreśla, że skoncentrowanie się na najbiedniejszych krajach, które jest zbieżne z wysiłkami w celu osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju oraz ze zobowiązaniem Unii do likwidacji ubóstwa, musi zostać wsparte przez znaczące zwiększenie pomocy zarówno ze strony Unii, jak i Państw Członkowskich;
32. zdecydowanie popiera wezwanie Sekretarza Generalnego ONZ skierowane do szefów państw i rządów krajów rozwiniętych, aby ustalili jasne kalendarze dotyczące osiągnięcia celu przeznaczania 0,7 % DNB na pomoc publiczną w dziedzinie rozwoju; wzywa Państwa Członkowskie do niezwłocznego zatwierdzenia przyszłych propozycji Komisji dotyczących konkretnego kalendarza;
33. w pełni popiera wezwanie Sekretarza Generalnego ONZ skierowane do szefów państw i rządów krajów rozwiniętych, aby podjęli oni decyzję o rozpoczęciu serii inicjatyw przynoszących szybkie efekty zgodnie z propozycją Projektu Milenijnego ONZ, któremu przewodniczył prof. Jeffrey Sachs;
34. wzywa Państwa Członkowskie UE do okazania zaangażowania w poszanowanie praw człowieka, poprzez poparcie propozycji Sekretarza Generalnego ONZ, aby zastąpić Komisję Praw Człowieka silniejszą i bardziej wiarygodną Radą Praw Człowieka.
VI.
Stosunki zewnętrzne
35. przypomina, że Parlament wielokrotnie nalegał na to, aby utrzymać na obecnych warunkach embargo na broń nałożone na Chiny i odnotowuje z satysfakcją, że Rada Europejska nie podjęła dalszych kroków w kierunku zniesienia embarga;
36. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Europejskiej dotyczącą stworzenia specjalnej grupy, której zadaniem byłoby relacjonowanie postępów Chorwacji w spełnianiu warunków otwarcia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską oraz wzywa Radę i Komisję do jak najszybszego wysłania specjalnej grupy nadzoru do Chorwacji, aby dostarczyła ona na przyszłe spotkanie Rady wiarygodne wyniki, które staną się podstawą do podjęcia decyzji;
37. ponawia swoje stanowisko w sprawie obecnej sytuacji w Libanie i z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie przez Ministra Spraw Zagranicznych Syrii, że wszystkie syryjskie wojska, zasoby wojskowe oraz materiały wywiadowcze zostaną w pełni i całkowicie wycofane do dnia 30 kwietnia 2005 r., zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1559(2004); wzywa Państwa Członkowskie UE oraz Radę do poruszenia kwestii stabilizacji Libanu w Radzie Bezpieczeństwa ONZ; wyraża nadzieję, że zostanie stworzony nowy rząd z myślą o zapewnieniu stabilności kraju w celu zorganizowania wolnych, sprawiedliwych i przejrzystych wyborów, zgodnie z przewidywaniami; wzywa Radę do przygotowania misji obserwacji wyborów UE, również na okres kampanii poprzedzającej wybory, w porozumieniu z władzami Libii;
38. uważa, że ostatnie wydarzenia w Kirgistanie odzwierciedlają dążenie społeczeństwa kirgiskiego do demokratycznej zmiany i popiera oświadczenie Rady skierowane do nowo wybranych przywódców, aby rozpoczęli oni dialog mający na celu zagwarantowanie procesu demokratycznego, obejmującego pełne poszanowanie państwa prawa i praw człowieka, poprzez narodowe pojednanie; * * *
P6_TA(2005)0131
Stan integracji regionalnej na Bałkanach Zachodnich
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie stanu integracji regionalnej na Bałkanach Zachodnich
Parlament Europejski,
- uwzględniając treść Raportów Rocznych Komisji Europejskiej dotyczących Procesu Stabilizacji i Stowarzyszenia (PSS) dla Europy Południowo-Wschodniej,
- uwzględniając poprzednie rezolucje dotyczące krajów Europy Południowo-Wschodniej oraz procesu stabilizacji i stowarzyszenia, ze szczególnym uwzględnieniem rezolucji z dnia 20 listopada 2003 r. [1],
- uwzględniając historyczną wizytę premiera Chorwacji w Serbii i Czarnogórze dnia 15 listopada 2004 r. i podpisanie z tej okazji Wspólnej Deklaracji podkreślającej zaangażowanie obu krajów w zakresie przystąpienia do Unii Europejskiej oraz ich wolę rozwiązania nieuregulowanych kwestii, obejmujących ochronę mniejszości, powrót serbskich uchodźców do Chorwacji oraz miejsca pobytu Chorwatów zaginionych w czasie wojny,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie Europejskiej Agencji Odbudowy [2] oraz zapytania ustne złożone przez Radę (B6-0026/2004) i Komisję (B6-0025/2004),
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w 1999 r. Unia Europejska rozpoczęła proces PSS dla krajów Bałkanów Zachodnich (Albanii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Serbii i Czarnogóry, byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii), który stanowi jej główny wkład w Pakt Stabilizacji, tworzący ramy strategiczne dla stosunków tych krajów z UE i łączący stosunki traktatowe (Porozumienia o Stabilizacji i Stowarzyszeniu) z programem pomocy (CARDS),
B. mając na uwadze, że stosunki dwustronne stanowią uzupełnienie dla wielostronnych ram rozwoju współpracy regionalnej i dobrych stosunków sąsiedzkich jako warunków wstępnych konkretnej perspektywy członkostwa,
C. mając na uwadze, iż Rada Europejska w Salonikach w 2003 r. otwarcie uznała europejskie dążenia państw zaangażowanych w proces PSS oraz możliwe przyznanie im statusu krajów kandydujących do członkostwa w UE,
D. mając na uwadze postępy poczynione przez omawiane kraje, lecz zważając także na wyzwania, jakie stale przed nimi stoją zanim przejdą one transformację ku w pełni działającej demokracji i gospodarce rynkowej oraz zanim staną się zdolne do podjęcia bliższych stosunków z UE; mając ponadto na uwadze, iż chociaż ich dążenia europejskie są bezsprzeczne, dalszy postęp w kierunku tych zmian zależeć będzie od zdolności poszczególnych krajów do poprawy,
E. mając na uwadze, że państwo związkowe Serbii i Czarnogóry, utworzone z inicjatywy UE w celu promowania procesu demokratycznych i gospodarczych reform oraz przyspieszenia integracji tego kraju z UE, nie spełnia obecnie przewidywanych oczekiwań, a jego Parlament w rzeczywistości przestał funkcjonować z dniem 3 marca 2005 r.,
F. mając na uwadze, że stworzenie demokratycznego Kosowa nie tylko dla większości etnicznej, ale dla wszystkich grup etnicznych tam mieszkających, musi być celem działań podejmowanych przez Unię Europejską oraz mając na uwadze, że obecna i przyszła pomoc musi być oparta na takich zasadach; mając na uwadze, że wyniki tych wysiłków nie są zadowalające; mając na uwadze, iż sytuacja w Kosowie i brak bezpieczeństwa pozostającej tam serbskiej i innej niż albańska ludności, szczególnie po eskalacji przemocy na tle etnicznym w marcu 2004 r., ma także negatywny wpływ na sytuację w Serbii,
G. mając na uwadze, że postanowienia rezolucji 1244 (1999) Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie powrotu Serbów oraz innych uchodźców do swoich domów w Kosowie wciąż jeszcze nie są przestrzegane,
H. mając na uwadze, że wielka liczba osób przesiedlonych w Serbii i Chorwacji stanowi dodatkowe obciążenie finansowe dla obu krajów,
I. mając na uwadze, że obecność jednostek posiadających charakter państwa i ich wciąż nieokreślony status przyczyniają się do niestabilności regionu,
J. mając na uwadze, że obecne ramy instytucjonalne wynikające z porozumienia z Dayton osłabiają zdolność funkcjonowania Bośni i Hercegowiny oraz stanowią przeszkodę w integracji europejskiej,
K. mając na uwadze, że niepowodzenie referendum w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii w dniu 7 listopada 2004 r. otworzyło drogę ku pełnemu wprowadzeniu w życie porozumienia z Ochrydy i przyspieszyło tempo integracji europejskiej,
L. mając na uwadze, że nadchodzące rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych z Chorwacją, po jej wywiązaniu się ze wszystkich zobowiązań względem Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (MTKJ), powinno być traktowane jako pozytywny sygnał wysłany do wszystkich krajów w odniesieniu do ich perspektywy europejskiej,
M. zważywszy, że była Jugosłowiańska Republika Macedonii także przedstawiła wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej i spodziewa się odpowiedzi Komisji w odpowiednim czasie,
1. podkreśla, iż zgodnie z Europejską Strategią Bezpieczeństwa, przyjęta w grudniu 2003 r., Bałkany Zachodnie stanowią najbardziej priorytetowy region dla UE, a jego przyszłość związana jest z pewnością z integracją europejską, lecz zależy w bardzo dużym stopniu także od samych krajów tego regionu;
2. zauważa, iż doświadczenie polityczne i znajomość technicznych mechanizmów integracji europejskiej są ważnymi elementami, lecz stwierdza także, iż odpowiednie instytucje, w szczególności organy wyłonione w drodze wyborów (w krajach regionu), potrzebują wzmocnienia, a kolejne powinny zostać powołane, i uznaje, że proces ten wymagać będzie znaczących dodatkowych środków finansowych;
3. wyraża zaniepokojenie z powodu gospodarczej i społecznej sytuacji w regionie; podkreśla, że rozwiązanie tej istotnej kwestii jest jednym z najważniejszych elementów stabilnego rozwoju tych krajów; wzywa rządy tych krajów i Unię Europejską do uczynienia rozwoju społecznego i gospodarczego jednym z najważniejszych priorytetów;
4. przypomina, że w lipcu 2002 r. podczas szczytu szefów państw Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Serbii i Czarnogóry, uzgodniono wspólną deklarację dotyczącą wdrażania porozumienia z Dayton, utrzymania nienaruszalności granic, wspierania powrotu uchodźców oraz współpracy w zakresie integracji europejskiej;
5. z zadowoleniem przyjmuje dwustronną Umowę o Ochronie Mniejszości z dnia 15 listopada 2004 r. zawartą między Chorwacją i państwem związkowym Serbii i Czarnogóry, wskazującą na wolę obu stron poszanowania mniejszości narodowych jako elementu wzbogacającego społeczeństwo;
Bośnia i Hercegowina
6. zauważa, że dziesięć lat po podpisaniu porozumienia z Dayton najważniejsze problemy pozostały nierozwiązane, kraj jest głęboko podzielony, a stabilność polityczna zagrożona; przyjmuje pogląd, że pilnie konieczne są nowe inicjatywy polityczne oparte na oddolnym udziale trzech narodów żyjących w tym kraju i na zasadzie trwałego pokojowego sąsiedztwa; podkreśla ponadto konieczność dokonania rewizji porozumień z Dayton;
7. zwraca uwagę na następujące sprawy priorytetowe, które nie zostały jeszcze zrealizowane: nieograniczona współpraca z MTKJ, kwestie bezpieczeństwa, budowa instytucji, infrastruktura, energia; z zadowoleniem przyjmuje decyzję UE o przejęciu pokojowych działań prowadzonych do tej pory przez będące pod dowództwem NATO siły SFOR, których mandat wygasł dnia 2 grudnia 2004, i podkreśla w związku z tym niezwykłe znaczenie największej dotychczas misji wojskowej UE, która pozwoli Unii Europejskiej na lepszy pogląd sytuacji w Bośni; stwierdza, że dzięki temu UE stanie się najważniejszym międzynarodowym uczestnikiem w Bośni, mając przy tym do dyspozycji nie tylko instrumenty militarne, ale także cywilne, w tym pomoc, handel i dialog polityczny; zwraca uwagę na sprzeczności właściwe dla niektórych sił politycznych w Bośni i Hercegowinie, które otwarcie popierają integrację europejską, jednak uniemożliwiają przeprowadzenie reform koniecznych do właściwego funkcjonowania państwa;
8. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Unia Europejska jest gotowa na przyjęcie większej niż dawniej odpowiedzialności w związku ze stabilizacją sytuacji w Bośni i Hercegowinie; zwraca szczególną uwagę, że największa misja wojskowa Unii Europejskiej EUFOR jest elementem uzupełniającym misję policyjną UE w Bośni i Hercegowinie; w związku z tym zwraca uwagę na fakt, że przejęcie operacji pokojowej sił NATO - SFOR w grudniu 2004 r. będzie stanowić główną okazję do poczynienia dalszego postępu w dziesięć lat po podpisaniu porozumienia z Dayton; zwraca uwagę na włączenie elementów militarnych i policyjnych; wzywa Radę do zapewnienia maksymalnej koordynacji działań wielu uczestników oraz właściwego i szczegółowego informowania Parlamentu Europejskiego na temat EUFOR-u;
9. z zadowoleniem przyjmuje pracę nowo utworzonej Dyrekcji ds. Integracji Europejskiej rządu Bośni i Hercegowiny; uznaje pozytywny kierunek rozwoju; podkreśla, jak ważna jest kontynuacja procesu reform przez organa władzy i intensywne zajęcie się sprawami priorytetowymi, takimi jak zwalczanie korupcji i zorganizowanej przestępczości, ściganie zbiegłych zbrodniarzy wojennych i zajęcia się mocno osłabioną gospodarką, nadmiernie wysokimi kosztami funkcjonowania administracji oraz ogólnie niedostatecznym potencjałem administracyjnym;
10. wyraża ubolewanie, iż decyzja podjęta przez Stany Zjednoczone, która weszła w życie w czerwcu 2003 r. i która gwarantuje obywatelom USA w Bośni immunitet chroniący ich przed oskarżeniami MTK w Hadze, została ratyfikowana przez parlament Bośni i Hercegowiny;
11. zachęca władze Bośni, a w szczególności rząd Republiki Serbskiej, aby w pełni współpracowały z MTKJ w zakresie ścigania osób oskarżonych o zbrodnie wojenne oraz popiera, jeżeli stanie się ono faktem, przyszłe zaproszenie Bośni do uczestniczenia w programie "Partnerstwo dla Pokoju"; zwraca szczególną uwagę na fakt, że najważniejszą kwestią pozostaje bezkarność przestępców oskarżonych o zbrodnie wojenne oraz problem z ich ekstradycją, co stanowi przeszkodę w osiągnięciu pojednania i rozwijaniu wzajemnego zaufania pomiędzy narodami; zwraca się do władz Bośni i Hercegowiny na wszystkich poziomach administracji, społeczeństwa obywatelskiego, Kościoła prawosławnego i osób odpowiedzialnych, aby dołożyły wszelkich starań w celu postawienia Karadżicia i Mladicia przed MTKJ; w związku z tym, z zadowoleniem przyjmuje ostatnie aresztowania przez policję Republiki Serbskiej ośmiu osób odpowiedzialnych za lokalne zbrodnie wojenne oraz decyzję Rady w sprawie zamrożenia majątków rosnącej liczby przestępców oskarżonych o zbrodnie wojenne;
12. jest zaalarmowany odkryciami naukowców Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) skażeniem zubożonym uranem próbek wody i gruntu pobranych z niektórych części Bośni i Hercegowiny; wyraża swoje obawy spowodowane brakiem działań w związku z zaleceniami UNEP dotyczącymi konieczności odkażenia zanieczyszczonych obszarów;
13. z zadowoleniem przyjmuje ponowne podłączenie generatorów elektrycznych w Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii oraz Serbii i Czarnogórze do systemu UCTE Europy Zachodniej, które zostało przerwane w 1991 r.; wierzy, że ponowna unifikacja rynku bośniackiego, podzielonego wcześniej na Federację i Republikę Serbską, będzie motorem odnowy gospodarczej Bośni;
14. stwierdza, że Biuro Wysokiego Przedstawiciela jest nadal potrzebne w Bośni i Hercegowinie; żąda większej przejrzystości i (europejskiego) parlamentarnego nadzoru nad jego działaniami i decyzjami, szczególnie w świetle planowanego stopniowego przekazywania jego zadań władzom Bośni i Hercegowiny; w tym kontekście zwraca się do Wysokiego Przedstawiciela, aby powstrzymał się od nadmiernego wykorzystywania tak zwanych "uprawnień bońskich", ponieważ środki sprawowania władzy szkodzą ustanowieniu państwa prawa w Bośni i Hercegowinie;
15. wzywa Komisję do wsparcia krajowych sił politycznych w znalezieniu konsensusu co do reformy ram politycznych zgodnie z Porozumieniem z Dayton, aby ustanowić wydajnie funkcjonujące struktury administracyjne w Bośni i Hercegowinie;
Serbia i Czarnogóra
16. zwraca uwagę na fakt, że najbliższe dwa lata będą bardzo istotne dla państwa związkowego Serbii i Czarnogóry, ponieważ znalezienie wzajemnie satysfakcjonującego rozwiązania jest kluczowym czynnikiem dla stabilizacji w regionie jako całości; powtarza, że Unia Europejska powinna być gotowa do pomocy Serbii i Czarnogórze w określeniu długotrwałego porozumienia podczas zajmowania neutralnego stanowiska w sprawie formy, którą takie porozumienie powinno przybrać;
17. wyraża ubolewanie z powodu braku współpracy pomiędzy Serbią i Czarnogórą a MTKJ i wzywa władze do poczynienia dalszego postępu w zakresie reform wojska i policji, ze szczególnym naciskiem na tajną policję; przyjmuje z zadowoleniem wydanie MTKJ wskazanych, wysoko postawionych przestępców wojennych oraz oczekuje od władz serbskich przyspieszenia ich współpracy z MTKJ;
18. przypomina rządom Serbii i Czarnogóry, że poszanowanie podstawowych praw i wolności, w tym praw mniejszości etnicznych i narodowych jest jednym z kryteriów kopenhaskich oraz warunkiem dalszego zaangażowania w proces stabilizacji i stowarzyszenia, które ostatecznie może doprowadzić do członkostwa w Unii Europejskiej;
19. przyjmuje do wiadomości wnioski z delegacji ad hoc Parlamentu Europejskiego do Wojewodiny oraz jej sprawozdanie w sprawie napięć etnicznych i społecznych w tym regionie; przypomina władzom serbskim o ich odpowiedzialności za zapewnienie przestrzegania prawa i porządku na terenie całego kraju i przez wszystkich obywateli; uznaje potencjalną rolę Wojewodiny jako wzoru dla pozostałych regionów Serbii w zakresie pokojowego współistnienia wszystkich różniących się grup etnicznych oraz do pełnego wykorzystania zapoczątkowanych/wspieranych unijnych programów regionalnych i transgranicznych;
Kosowo
20. zachęca Komisję, aby przyspieszyła i zakończyła swoje prace dotyczące analizy wykonalności, w celu jak najszybszego rozpoczęcia negocjacji dotyczących zawarcia Porozumienia o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Unią Europejską;
21. przyznaje, że przyszłe postanowienia w sprawie statusu Kosowa będą miały polityczne skutki dla Serbii i w związku z tym wzywa Belgrad i Prisztinę do rozpoczęcia wspólnego dialogu oraz znalezienia konstruktywnego rozwiązania dla przyszłości Kosowa;
22. przyjmuje z zadowoleniem decyzję o ustąpieniu i oddaniu się w ręce MTKJ byłego premiera Kosowa, Ramusha Haradinaja; wyraża nadzieję, że jego dobrowolne poddanie się da przykład innym oskarżonym przestępcom wojennym w regionie i wzmocni poszanowanie pozycji Trybunału Haskiego;
23. odnotowuje wyniki niedawnych wyborów ( 23 października 2004 r.), lecz wyraża ubolewanie z powodu masowego bojkotu wyborów przez mniejszość serbską w Kosowie oraz z faktu, iż podkreśla to głębokie podziały wciąż dręczące to terytorium;
24. świadomy jest, iż ocena wdrożenia standardów rozpocznie się w połowie 2005 r. z zamiarem zadecydowania o możliwości rozpoczęcia otwartej dyskusji na temat przyszłego statusu Kosowa;
25. oczekuje, że Rada, a w szczególności Wysoki Przedstawiciel WPZB oraz Komisja odegrają szeroką rolę wraz z ONZ, USA i NATO oraz innymi, właściwymi podmiotami, w przygotowaniu podłoża dla nadchodzących rozmów w Kosowie; podkreśla, że w związku z powyższym, wszystkie strony muszą być całkowicie świadome wspólnej europejskiej wizji całego regionu;
26. zwraca się do Rady i do Komisji o odegranie pierwszoplanowej roli w przygotowywaniu negocjacji na temat ostatecznego statusu oraz o wykluczenie zawczasu — w celu przyspieszenia omawianego procesu — następujących opcji:
- powrót do konstytucyjnych stosunków z Serbią i Czarnogórą;
- zjednoczenie z Albanią lub innym krajem lub terytorium w regionie;
- podział Kosowa;
27. nalega jednak na zdecydowane działania władz Kosowa na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa wszystkich obywateli Kosowa;
28. uznaje wagę mechanizmów nadzorowania procesu PSS jako sposobu na wspieranie Kosowa w reformach strukturalnych zbliżających je do standardów UE oraz na przygotowanie przyszłego wstąpienia Kosowa do Unii Europejskiej;
29. zwraca uwagę na fakt, że ponad pięć lat po zakończeniu konfliktu los prawie 3500 mieszkańców Kosowa nie jest znany; wzywa rząd Serbii do podjęcia aktywnej współpracy w zakresie przekazywania informacji dotyczących zaginionych osób; zwraca się również do władz Kosowa o przekazanie informacji na temat 500 Serbów z Kosowa, którzy w dalszym ciągu są uznawani za zaginionych;
30. zachęca władze Kosowa do przestrzegania praw społeczności serbskiej, do ułatwiania powrotu serbskim i innym, nie pochodzącym z Albanii uchodźcom, do przestrzegania rezolucji 1244 (1999) Rady Bezpieczeństwa ONZ i do aktywniejszego zwalczania przestępczości zorganizowanej i przemytu narkotyków;
Albania
31. wyraża zaniepokojenie problematycznym klimatem politycznym w Albanii, który może doprowadzić do rozłamu w łonie partii rządzącej; piętnuje niezdolności rządu albańskiego do działania; oczekuje podjęcia przez wszystkie partie polityczne kroków w celu polepszenia klimatu politycznego;
32. zwraca uwagę na konieczność poprawy potencjału administracyjnego Albanii oraz walki z arbitralnymi działaniami podejmowanymi przez władze; zaleca podjęcie energiczniejszych działań w celu zapewnienia środków koniecznych do zwalczania korupcji, zorganizowanej przestępczości, handlu ludźmi, bronią i narkotykami; a także wzywa do reform zmierzających do wprowadzenia niezawisłego i skutecznego systemu sądowniczego, a szczególnie rozwoju jurysdykcji dla sektora administracyjnego;
33. uznaje, iż — przy roli, jaką Albania musi odegrać w walce z przestępczością zorganizowaną — kraj ten jest kluczowym podmiotem stabilizacji regionu;
34. jest świadom, iż rozwój sektora gospodarczego wymaga jeszcze wielu wysiłków (np. jedna czwarta ludności żyje poniżej granicy ubóstwa) i że należy zwalczać korupcję i zwiększać przejrzystość; zwraca uwagę na trudną sytuację w sektorze edukacji, szczególnie w odniesieniu do pilnej konieczności zagwarantowania równych możliwości edukacji dla dzieci w całym kraju;
35. domaga się od rządu i władz Albanii przestrzegania praw greckiej mniejszości narodowej i podkreśla, że postępy w negocjacjach dotyczących Porozumienia o Stabilizacji i Stowarzyszeniu oraz perspektywa europejska Albanii są ściśle związane z przestrzeganiem praw człowieka i mniejszości;
Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
36. jest zdania, że pełne uczestnictwo Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w procesie integracji europejskiej będzie korzystne nie tylko dla tego kraju, ale również dla całego regionu;
37. z zadowoleniem przyjmuje kwestionariusz przedstawiony Komisji Europejskiej przez rząd Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii na temat rozwiązań politycznych i gospodarczych oraz dorobku prawnego (acquis) UE; oczekuje, iż Komisja przedstawi najszybciej jak to możliwe opinię w sprawie wniosku Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii o członkostwo w UE; podkreśla, iż otrzymanie statusu kraju kandydującego podczas Rady Europejskiej w grudniu 2005 r. zachęci ten kraj do osiągania dalszych, pozytywnych rezultatów w procesie reform oraz wzmocni stabilność w regionie;
38. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez rząd we wdrażaniu reform decentralizacyjnych w ramach Porozumienia Ramowego z Ochrydy z 2001 r.; wyraża zadowolenie z rezultatów referendum z listopada 2004 r.; sytuacja ta pokazała poparcie dla europejskiego kierunku, w jakim podąża kraj, i stwarza warunki dla dalszych reform; podkreśla, że wysiłki decentralizacyjne byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii powinny być odpowiednio wspierane przez programy pomocowe Unii Europejskiej, które również powinny zostać zdecentralizowane i wzbogacone o doświadczenia władz krajowych i lokalnych;
39. ubolewa, iż lokalne wybory przeprowadzone wiosną były — zdaniem obserwatorów z ramienia OBWE — pełne nieprawidłowości oraz wzywa władze Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii do natychmiastowego podjęcia kroków koniecznych do przyjęcia standardów wyborczych zgodnych z wymaganiami Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka;
40. jest zdania, że niepowodzenie referendum w zakresie wykonalności podziału terytorialnego zapewnia kontynuację procesu pogodzenia dwóch głównych grup etnicznych zgodnie z postanowieniami porozumienia z Ochrydy, dzięki czemu Była Jugosłowiańska Republika Macedonii mogłaby służyć jako model pokojowego współistnienia i przyczynić się do stabilizacji całego regionu;
41. jest zdania, iż różne organy UE działające w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii powinny wzmocnić współpracę; uważa, iż w tym kontekście Komisja powinna odegrać zasadniczą rolę we wprowadzaniu polityk UE w tym kraju;
42. jest zdania, iż udzielenie pełnego wsparcia MTK stanowi podstawowy element współpracy UE z Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii; wskazuje, iż, w tej perspektywie i w kontekście złożonego przez Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii wniosku o członkostwo, tzw. "traktat o wyłączeniu", zawarty pomiędzy Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii i USA, podpisany w 2003 r., powinien zostać anulowany;
43. wyraża ubolewanie, że zgodnie ze sprawozdaniami OBWE w sprawie lokalnych wyborów, w wielu miejscowościach miały miejsce nieprawidłowości; w związku z tym wzywa do dołożenia dalszych wysiłków w celu wzmocnienia procedur wyborczych w przyszłości, szczególnie na poziomie lokalnym;
Chorwacja
44. z zadowoleniem przyjmuje decyzję podjęta w dniu 18 czerwca 2004 r [3]. przyznającą Chorwacji status kraju kandydującego;
45. zauważa decyzję Rady dotyczącą przesunięcia terminu rozpoczęcia rozmów przedakcesyjnych z Chorwacją z powodu braku wspólnego porozumienia co do pełnej współpracy tego kraju z MTKJ;
46. z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście decyzję Rady o przyjęciu ram negocjacyjnych z Chorwacją i wzywa rząd tego kraju do wszelkich wysiłków w celu udowodnienia, iż w pełni współpracuje z MTKJ dla byłej Jugosławii; uważa, iż stanowi to podstawowy test dla wszystkich krajów w regionie i wyraża pełne poparcie dla trudnej pracy prowadzonej przez MTKJ;
47. wzywa Chorwację do rozwiązania drogą dialogu ze Słowenią pozostałych sporów granicznych w celu uniknięcia działań jednostronnych, które mogą stanąć na przeszkodzie określeniu granicy słoweńsko-chorwackiej i mieć wpływ na ustalenie linii granicznych bez uzgodnienia, oraz do podjęcia wszelkich starań, aby zachęcić uchodźców do powrotu i ułatwić go;
48. zwraca uwagę na wizytę premiera Chorwacji Sanadera w Belgradzie, która miała miejsce w listopadzie 2004 r. — pierwszą oficjalną wizytę od czasu upadku byłej Jugosławii; zwraca uwagę na fakt, że premier Sanader i prezydent Serbii i Czarnogóry Marovic, podpisali umowy dotyczące mniejszości narodowych oraz merytorycznej i naukowej współpracy oraz uzgodnili, że przyszłość zarówno Chorwacji, jak i Serbii i Czarnogóry wiąże się z członkostwem w Unii Europejskiej;
49. wzywa władze do podjęcia zdecydowanych kroków w celu ułatwienia powrotu uchodźców i zagwarantowania uczciwych i skutecznych procesów o zbrodnie wojenne w kraju;
50. wzywa Radę i Komisję do jak najszybszego wysłania specjalnej grupy nadzoru do Chorwacji, aby dostarczyła ona na przyszłe spotkanie Rady wiarygodne wyniki, które staną się podstawą do podjęcia decyzji;
Zagadnienia ogólne
51. wzywa do międzynarodowych działań w regionie, aby był on lepiej koordynowany; zauważa, iż przy udziale wielu podmiotów odgrywających rolę w regionie, potrzebne jest określenie/podział kompetencji pomiędzy nich; kieruje szczególną uwagę na potrzebę jasnego rozdziału odpowiedzialności / kompetencji pomiędzy Europejską Agencją Odbudowy i "zdecentralizowanymi" delegacjami Komisji Europejskiej w regionie;
52. wzywa Radę i Komisję do sporządzenia jasnych wytycznych i strategii akcesyjnej dla krajów regionu zachodnich Bałkanów na najbliższe lata oraz, szczególnie w perspektywie rozpoczęcia negocjacji z Chorwacją, zwraca się do UE o przekazanie jednoznacznego sygnału innym państwom Europy Południowo-Wschodniej;
53. wskazuje, iż proces PSS w regionie Bałkanów Zachodnich stanowi podstawowe ramy dla przystąpienia przez kraje tego regionu do UE;
54. wskazuje, iż rola procesu PSS oraz Porozumienia o Stabilizacji i Stowarzyszeniu powinna zostać wzmocniona, a UE powinna przedstawić jasny kalendarz etapów integracji;
55. wzywa Unię Europejską do zachęcania i wspierania wszystkich rządów w regionie w przygotowywaniu wstępnych Krajowych Planów Rozwoju, zgodnych z normami UE i podobnych do planu opracowanego przez Turcję, w celu wykształcenia instytucji zdolnych do przyjęcia przyszłej pomocy unijnej, przede wszystkim przeznaczonej na rozwój regionów wiejskich, infrastruktury i zasobów ludzkich;
56. podkreśla, że przeszkodę w wolnym handlu między krajami Europy Południowo-Wschodniej a rynkiem UE stanowi system reguł pochodzenia, ponieważ w większości przypadków państwa te nie podpisały paneuropejskiego porozumienia o regułach pochodzenia; wzywa Komisję do nadania priorytetowego znaczenia dla pomocy tym krajom w prowadzeniu negocjacji oraz koniecznych procedurach;
57. zauważa, że środki budżetowe przeznaczone na stosunki z Bałkanami Zachodnimi stale i znacząco ulegały corocznemu zmniejszeniu poczynając od 2002 r.; wyraża zdecydowaną wolę dostarczenia odpowiednich funduszy dla regionu w ramach następnej Perspektywy Finansowej, biorąc pod uwagę kluczowe wyzwania stojące przed regionem, stopniowe przechodzenie od odbudowy "fizycznej" do tworzenia struktury instytucjonalnej oraz pomocy przedakcesyjnej oraz zwracając uwagę na strategiczną rolę regionu dla Unii Europejskiej;
58. w świetle konieczności objęcia całego społeczeństwa, a zwłaszcza jednostek opiniotwórczych, procesem zbliżania się regionu do Unii Europejskiej, wzywa Radę i Komisję do podjęcia pilnych działań w celu wzmocnienia współpracy w zakresie kontroli granicznej, jako części szerszej strategii wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych dla regionu, które powinny obejmować opracowanie przez Komisję analizy skutków stopniowego łagodzenia wymagań wizowych dla krajów regionu, z której wnioski zostałyby przedstawione pod koniec 2005 r.; analiza powinna położyć szczególny nacisk na możliwości przemieszczania się studentów, przedstawicieli organizacji pozarządowych, podmiotów gospodarczych, a także przedstawicieli instytucji politycznych oraz przedsiębiorców;
59. wzywa władze państw regionu do wzmocnienia ich wysiłków w celu doprowadzenia przed sądy krajowe wszystkich odpowiedzialnych za zbrodnie wojenne bez względu na pochodzenie etniczne ofiar i sprawców, oraz do jednoczesnego przestrzegania uznanych, międzynarodowych standardów uczciwego procesu, jak również o współpracę z MTKJ;
60. podkreśla, że kraje regionu mogą same podjąć wiele działań, które ułatwią osiąganie dalszych postępów na drodze do integracji z UE poprzez spełnienie następujących warunków:
- współpraca z MTKJ,
- wdrożenie skutecznej polityki w zakresie powrotu uchodźców i przesiedleńców,
- poszanowanie praw człowieka i praw mniejszości,
- wdrożenie aktywnej polityki przeciwko korupcji, przestępczości zorganizowanej, handlowi ludźmi, bronią i narkotykami,
- skuteczną współpracę gospodarczą;
61. z zadowoleniem przyjmuje deklarację z Sofii w sprawie Dziesięciolecia na rzecz Włączenia Społeczności Romów i zwraca się do Komisji o pomoc dla krajów regionu w wysiłkach w celu zdecydowanego polepszenia sytuacji społeczności Romów;
62. zauważa, że najważniejsze cele polityki Unii Europejskiej powinny obejmować systematyczne i stopniowe przenoszenie odpowiedzialności w zakresie wdrażania i zarządzania pomocą UE, podniesienie roli władz lokalnych i krajowych, a także systematyczny wzrost zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego i sił demokratycznych w granicach możliwości zainteresowanych krajów;
63. zwraca się z prośbą do Komisji Europejskiej, aby włączyła instytucje tych krajów bezpośrednio do Systemu Zarządzania Finansowego Pomocą UE, zgodnie z programem CARDS;
64. wzywa wszystkie kraje w regionie, aby współpracowały nad koordynacją infrastruktury regionalnej, ponieważ rozwój tego sektora jest bardzo ważny dla integracji gospodarczej regionu;
65. wyraża żal z powodu wciąż nie w pełni przeprowadzonego powrotu uchodźców i osób przesiedlonych w obrębie terytorium danego kraju;
66. wyraża swoje ciągłe zaniepokojenie odpływem z regionu młodych ludzi oraz osób wykształconych z regionu oraz związanym z tym poziomem biedy i bezrobocia;
67. zwraca uwagę na fakt, że pola minowe na Bałkanach nadal stanowią główną przeszkodę dla rozwoju i integracji regionów Europy Południowo-Wschodniej, oraz że działania przeciwminowe UE mimo znaczącej pracy wykonanej w minionych latach muszą być kontynuowane w krajach regionu w celu określenia obszarów wolnych od min do 2010 r., zgodnie z Konwencją Ottawską;
68. jest zdania, że rozwój i wspieranie społeczeństwa obywatelskiego jest czynnikiem koniecznym dla wzmocnienia instytucji demokratycznych i wytyczenia drogi dla pełnego porozumienia między stronami;
69. wzywa Komisję do dalszych wysiłków na rzecz pomocy państwom regionu w celu pełnego odzwierciedlenia ich wieloetnicznej spuścizny w systemach edukacyjnych oraz zapewnienia ich udziału w programach wymian edukacyjnych Unii Europejskiej;
70. wzywa Komisję, aby przedstawiła konkretny projekt stworzenia obszarów zwiększonej swobody przepływu pomiędzy regionami sąsiadującymi, tym samym rozszerzając rozwój współpracy transgranicznej i regionalnej;
71. wzywa Komisję, aby promowała i wspierała tworzenie programów bliźniaczych na poziomie miast oraz popierała wszelkie działania ułatwiające tworzenie sieci między różnymi uczestnikami w krajach Unii Europejskiej i krajach objętych procesem PSS;
72. proponuje, aby UE, działając w porozumieniu z ONZ, odegrała decydującą rolę w stworzeniu platformy dla podjęcia natychmiastowych rozmów przez wszystkich znaczących uczestników politycznych w sprawie statusu Kosowa i oczekuje owocnego wyniku tych rozmów;
73. wzywa kraje Bałkanów Zachodnich, aby przyjęły i wdrożyły Kodeks Postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni;
74. wzywa Komisję oraz Agencję Odbudowy do dalszego zachęcania i wspierania procesu ujawniania prawdy i pojednania, uzupełniającego proces wymiaru sprawiedliwości, w którym powinno uczestniczyć społeczeństwo obywatelskie, podmioty z obszaru polityki i kultury, oraz do położenia podwalin dla trwałego pokoju i stabilności w regionie; uznaje, że ów proces pojednania musi w szczególności mieć na celu młodzież oraz zawierać dokładny przegląd podręczników szkolnych oraz programów studiów na kierunkach historycznych;
*
* *
75. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów kandydujących, wszystkim rządom i parlamentom w regionie, Specjalnemu Koordynatorowi z ramienia UE ds. Paktu Stabilności dla Europy Południowo — Wschodniej, Specjalnym Przedstawicielom UE w regionie, Specjalnemu Przedstawicielowi ONZ w Kosowie (UNMIK), OBWE i Radzie Europy. [1] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 521. [2] P6_TA(2004)0056. [3] Patrz Konkluzje Rady w dniach 17- 18 czerwca 2004 r. (10679/2/04 REV 2). --------------------------------------------------
P6_TA(2005)0132
Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (2003 r.)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie raportu rocznego Rady dla Parlamentu Europejskiego dotyczącego głównych aspektów i podstawowych wyborów Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, z uwzględnieniem wskazań finansowych dla budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich — 2003 r. (8412/2004 — 2004/2172(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy podpisany w Rzymie dnia 29 października 2004 r.,
- uwzględniając Strategię Bezpieczeństwa Europejskiego (ESB) przyjętą przez Radę Europejską dnia 12 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając Raport Roczny Rady dla Parlamentu Europejskiego w sprawie głównych aspektów i podstawowych wyborów WPZB, w tym skutków finansowych dla budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (8412/2004),
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. zawarte między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawy procedury budżetowej [1], ust. 40,
- uwzględniając art. 21 Traktatu UE,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 stycznia 2005 r. dotyczącą Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy [2],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2003 r. dotyczącą postępu osiągniętego przy wykonywaniu wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa [3],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 stycznia 2004 r. dotyczącą relacji między Unią Europejską i Organizacją Narodów Zjednoczonych [4],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 listopada 2003 r. "Szersza Europa - sąsiedztwo: nowe ramy dla relacji z naszymi wschodnimi i południowymi sąsiadami" [5],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 kwietnia 2003 r. dotyczącą nowej europejskiej architektury bezpieczeństwa i obrony - jej priorytetów i braków [6],
- uwzględniając swoje zalecenia dla Rady z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie stosunków UE — Rosja [7],
- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 22 kwietnia 2004 r. dotyczącą stanu Partnerstwa Transatlantyckiego w przededniu szczytu UE-USA w Dublinie w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. [8] i z dnia 13 stycznia 2005 r. dotyczącą stosunków transatlantyckich [9],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2003 r. dotyczącą pokoju i godności na Bliskim Wschodzie [10],
- uwzględniając swoje zalecenia dla Rady z dnia 24 września 2003 r. w sprawie sytuacji w Iraku [11],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2004 r. dotyczącą Afganistanu: wyzwania i perspektywy [12],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 listopada 2001 r. dotyczącą światowego partnerstwa i wspólnej strategii na rzecz relacji między Unią Europejską i Ameryką Łacińską [13],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2005 r. dotyczącą niedawnego kataklizmu tsunami na Oceanie Indyjskim [14],
- uwzględniając wnioski Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 16- 17 grudnia 2004 r. i w szczególności jej decyzje w sprawie terroryzmu i spraw zewnętrznych,
- uwzględniając art. 112 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych i opinię Komisji Budżetowej (A6-0062/2005),
A. mając na uwadze, że Parlament jest zdania, iż prowadzono z nim niewystarczające konsultacje, jak to przewiduje art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej, w związku z obecną praktyką Rady polegającą na zwykłym przekazywaniu opisowej listy działań za poprzedni rok zamiast konsultowania się z Parlamentem w sprawie głównych aspektów i podstawowych wyborów na następny rok,
B. mając na uwadze, że w związku z tym należy zaprzestać dotychczasowej praktyki i zastąpić ją inną, zapewniającą rzeczywiste konsultacje z Parlamentem, jak jest o tym mowa wyżej, prowadząc do jego większego zaangażowania,
C. mając na uwadze, że duch i treść Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy podpisanego w Rzymie dnia 29 października 2004 r., choć jeszcze nie ratyfikowanego, powinny już wywierać istotny wpływ odnośnie realizacji Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa UE (WPZB) na rok 2005 i lata następne,
D. mając na uwadze, że Parlament wielokrotnie wyrażał swoje poglądy dotyczące sposobu, w jaki powinny być zorganizowane stosunki z niektórymi regionami i krajami, oraz opinię, iż powinny być one lepiej zrównoważone w celu rozszerzenia globalnego charakteru działań zewnętrznych Unii,
E. mając na uwadze, że obecne finansowanie WPZB i Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBO) jest zupełnie nieodpowiednie, zarówno pod względem ilości, jak i jakości, oraz w odniesieniu do odpowiedzialności demokratycznej,
1. mimo, iż wyraża zadowolenie ze sposobu, w jaki Wysoki Przedstawiciel/Sekretarz Generalny Rady w pełnym zakresie informował Parlament o postępach dotyczących głównych kwestii WPZB, dobitnie odrzuca podejście a posteriori prezentowane do tej pory przez Radę, polegające na przedstawianiu opisowej listy działań w zakresie WPZB realizowanych w poprzednich latach i uważa, że taka praktyka stanowi wyraźne naruszenie art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej i Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. w zakresie konsultacji z Parlamentem Europejskim;
2. żąda zatem od Rady, aby zaprzestała dotychczasowej praktyki i zastąpiła ją podejściem a priori, w ramach którego Rada będzie konsultować się z Parlamentem na początku każdego roku w sprawie głównych aspektów i podstawowych wyborów przewidywanych przez Radę na ten rok, w kwestiach globalnych i przekrojowych, a także w sprawie priorytetów planowanych dla różnych obszarów geograficznych; równocześnie zwraca się do Rady, aby przedstawiała sprawozdania czy uwzględniony został wkład Parlamentu, a jeżeli tak, to w jaki sposób;
3. zamierza przyczynić się do wysiłków zmierzających do wzrostu odpowiedzialności demokratycznej dotyczącej zagadnień związanych z WPZB poprzez organizowanie regularnych dyskusji z parlamentami krajowymi w ramach kwartalnej wymiany poglądów z Wysokim Przedstawicielem/Sekretarzem Generalnym Rady i Komisarzem ds. stosunków zewnętrznych, w tym dyskusji dotyczących poprawek proponowanych przez parlamenty krajowe do Raportu Rocznego Parlamentu dotyczącego WPZB;
4. zachęca Radę i Wysokiego Przedstawiciela/Sekretarza Generalnego Rady do aktywnego uczestniczenia w dorocznej debacie na temat Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa z Parlamentem Europejskim oraz parlamentami krajowymi;
5. zachęca zarówno Radę, jak i Państwa Członkowskie do dalszego zwiększenia parlamentarnego nadzoru EPBO na poziomie krajowym poprzez wzmocnienie roli, jaką parlamenty krajowe odgrywają w zatwierdzaniu działań podejmowanych w ramach EPBO, oraz na poziomie europejskim poprzez przyznanie Parlamentowi znaczącej roli w nadzorowaniu całego budżetu WPZB;
6. nalega, by Rada zadbała o większy rygor i polityczne zaangażowanie we wdrażaniu swoich instrumentów politycznych, takich jak polityka sankcji;
Główne aspekty i podstawowe wybory WPZB na 2005 r. po podpisaniu Traktatu Konstytucyjnego
7. jest zdania, że duch (i treść) postanowień nowego Traktatu w kwestiach dotyczących WPZB powinny być stosowane już teraz, tak jak to już stało się w przypadku utworzenia Europejskiej Agencji Obrony, koncepcji "grupy bojowej", stworzenia rozwiniętej Polityki Sąsiedztwa UE, która powinna mieć znacznie większe znaczenie niż aktualna Polityka Sąsiedztwa, i zastosowania klauzuli politycznej solidarności w celu przeciwdziałania zagrożeniom i atakom terrorystycznym; ich konsekwencje powinny być rozwiązywane poprzez skuteczną koordynację odpowiednich działań, w tym zarówno obecnych, jak i przyszłych środków obrony cywilnej, odnosi się to również do zobowiązania wzajemnej solidarności dotyczącego udzielenia pomocy w przypadku napaści zbrojnej na którekolwiek z Państw Członkowskich Unii Europejskiej;
8. w związku z tym zwraca się z prośbą o informowanie go na równi z Radą oraz o większe zaangażowanie go we wszystkie przyszłe projekty przedstawiane przez Wiceprzewodniczącego Komisji/Ministra Spraw Zagranicznych UE, dotyczących przygotowania Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa na 2005 r.;
9. wyraża pragnienie, aby przyszła Europejska Służba Działań Zewnętrznych odgrywała kluczową rolę w obszarze działań zewnętrznych, wspierając Ministra Spraw Zagranicznych UE/Wiceprzewodniczącego Komisji; w każdym wypadku przypomina o potrzebie zachowania uprawnień Parlamentu i odpowiedzialności nowej Służby jako całości wobec Parlamentu, a szczególnie w odniesieniu do włączenia elementów Komisji do nowej Służby (DG ds. Stosunków Zewnętrznych, Delegacji WE itp.); zwraca się z prośbą o perspektywę dalszego rozwoju elementów międzyrządowych (którą powinny przedstawić w szczególności Państwa Członkowskie), tak aby przyszła Służba mogła działać według zintegrowanego modelu wspólnotowego jako część Komisji, przy jednoczesnym zachowaniu całkowitej lojalności wobec Rady w kwestiach międzyrządowych;
10. zwraca się do Rady, aby dołożyła wszelkich starań w celu nadania realnego znaczenia klauzuli solidarności w dziedzinie obrony przewidzianej w Traktacie Konstytucyjnym, kiedy tylko Traktat ten wejdzie w życie i zostanie wprowadzona rzeczywista i skuteczna wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa;
11. uważa, że konieczne jest, aby Komisarz ds. Stosunków Zewnętrznych i Wysoki Przedstawiciel ds. WPZB, w sytuacji gdy podpisano już Traktat Konstytucyjny, stosowali nowe standardy poprzez pełne informowanie, konsultowanie i większe angażowanie Parlamentu we wszelkie kwestie dotyczące WPZB i EPBO; podkreśla szczególnie potrzebę zapewnienia odpowiedzialności demokratycznej za wszystkie działania podejmowane przez Europejską Agencję Obrony;
12. z zadowoleniem przyjmuje fakt utworzenia Europejskiej Agencji Obrony i wstępnych działań Komisji w zakresie badań nad bezpieczeństwem; uważa, że w średnioterminowym planie finansowym należy rocznie przewidzieć odpowiednią kwotę na badania nad bezpieczeństwem, z uwzględnieniem aspektów cywilnych;
13. zwraca się do Rady, aby również regularnie konsultowała się z Parlamentem i angażowała go w sprawy głównych aspektów i podstawowych wyborów w związku z polityką EPBO oraz informowała Parlament na temat jej rozwoju zgodnie z art. I-41 ust. 8 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy; takie konsultacje powinny odbywać się w ten sam sposób, jaki jest wymagany wyżej dla WPZB;
Szczegółowe propozycje dotyczące zagadnień globalnych i przekrojowych na 2005 r.
14. z zadowoleniem przyjmuje Strategię Bezpieczeństwa Unii Europejskiej przyjętą w dniu 12 grudnia 2003 r.; w pełni zgadza się z jej całościowym podejściem cywilno-wojskowym i najistotniejszymi koncepcjami prewencyjnego zaangażowania i skutecznego multilateralizmu, które muszą również charakteryzować WPZB i EPBO, oraz odwołuje się do raportu na temat strategii sporządzanego obecnie przez Komisję Spraw Zagranicznych; podkreśla potrzebę rozwoju zdolności do szybkiego reagowania w przypadku kataklizmów i katastrof humanitarnych;
15. podkreśla w związku z powyższym — podobnie jak to uczyniono w Strategii Bezpieczeństwa — potrzebę stworzenia odpowiedniej kultury bezpieczeństwa, i dlatego w pełni popiera rozpoczęte obecnie prace nad wdrożeniem koncepcji unijnego systemu kształcenia w dziedzinie EPBO. Utworzenie i rozwój Kolegium Europejskiego Bezpieczeństwa i Obrony musi zapewnić w przyszłości instytucjom UE i Państwom Członkowskim dobrze wykształcony personel, który będzie mógł skutecznie pracować w dziedzinie EPBO. W tym celu Kolegium musi posiadać solidne podstawy organizacyjne i zapewnione odpowiednie finansowanie;
16. w pełni popiera podejmowane obecnie wspólne wysiłki na rzecz wdrożenia Strategii UE przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, pamiętając o zmianie w 2005 r. Traktatu ONZ w sprawie nierozprzestrzeniania broni jądrowej (Traktat NBJ) oraz aktywnej roli, jaką powinna odgrywać UE w tym kontekście i w zakresie wdrożenia rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1540 (2004); odnosi się do swych poprzednich stanowisk na temat broni strzeleckiej, jak również do swojej rezolucji z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie rewizji Konwencji Ottawskiej dotyczącej min przeciwpiechotnych [15]; ponawia swoje wsparcie dotyczące zaostrzenia Kodeksu Postępowania w dziedzinie Eksportu Broni tak, aby stał się on prawnie wiążący, oraz orędownictwa UE na rzecz Międzynarodowego Traktatu o Handlu Bronią;
17. podkreśla swą silną wiarę w to, że rozbrojenie jądrowe w istotny sposób przyczyni się do zwiększenia międzynarodowego bezpieczeństwa i strategicznej stabilności oraz zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania broni jądrowej; wzywa te Państwa Członkowskie, które dysponują arsenałem broni jądrowej do wypełnienia zobowiązań nałożonych na nie przez art. 6 Traktatu NBJ; nalega, by na zbliżającej się konferencji przeglądowej Traktatu NBJ Państwa Członkowskie poparły nową międzynarodową inicjatywę dotyczącą nowych zagrożeń jądrowych, jak zaproponował Sekretarz Generalny ONZ Kofi Annan oraz Mohammed El Baradei, dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, rozbrojenia jądrowego i aktywizacji Konferencji Rozbrojeniowej ONZ;
18. podziela pogląd Rady Europejskiej, że walka z terroryzmem będzie nadal priorytetem UE i kluczowym elementem jej polityki stosunków zewnętrznych, jednak ponownie zaznacza, że nie może to nastąpić kosztem praw człowieka i swobód obywatelskich oraz proponuje, by zwiększyć spójność i stanowczość polityki unijnej w zakresie zwalczania terroryzmu wobec krajów trzecich poprzez:
a) rozszerzenie dialogu politycznego na temat terroryzmu z partnerami zewnętrznymi,
b) wzmocnienie współpracy z organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi (a w szczególności z Komitetem Antyterrorystycznym ONZ i z NATO) i w szczególności przywrócenie autorytetu systemu ONZ,
c) wdrożenie deklaracji UE-USA z 2004 r. dotyczącej zwalczania terroryzmu,
d) wzmocnienie strategii Komisji w zakresie pomocy celowej, określonej już w takich programach jak CARDS, TACIS, MEDA itp., i charakteryzującej się podejściem opierającym się na współpracy, obejmującym obszary priorytetowe określone w rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1373 (2001),
e) wzmocnienie wykorzystania Mechanizmów Szybkiego Reagowania Cywilnego/Wojskowego,
f) ścisłe przestrzeganie klauzuli antyterrorystycznej zawartej w umowach z krajami zagrożonymi ryzykiem terroryzmu lub konkretnymi działaniami związanymi z terroryzmem, takimi jak rekrutacja, szkolenie lub finansowanie, lub z jakimkolwiek innym krajem stanowiącym potencjalne ryzyko dla Unii; uważa, że w związku z tym należy zwrócić uwagę na propozycję złożoną przez Parlament w 2002 r. dotyczącą stworzenia Międzyinstytucjonalnego Kodeksu Postępowania dotyczącego polityki zewnętrznej Unii,
g) pełne wykorzystanie w razie konieczności poszczególnych działań EPBO,
h) zapewnienie zgodności z międzynarodowym prawem humanitarnym i prawami człowieka w odniesieniu do wszelkich podejmowanych działań,
i) zapewnienie aktywnego udziału Unii Europejskiej w pokojowym i sprawiedliwym rozwiązywaniu nagromadzonych przez lata problemów regionalnych, przy poszanowaniu decyzji ONZ i roli tej organizacji na arenie międzynarodowej oraz stawienie czoła najważniejszym problemom społecznym (biedzie, wykluczeniu społecznemu), które są pożywką dla przemocy i terroryzmu;
19. przywiązuje najwyższą wagę do własnego wkładu w walkę z terroryzmem; wzywa zatem Komisję Spraw Zagranicznych oraz Komisję Wolności Obywatelskich do ustalenia odpowiedniej procedury, w celu przygotowania zaleceń w tej materii, które będą kierowane zarówno do Rady, jak i Komisji; w związku z powyższym wzywa Radę do szczegółowego informowania i konsultowania Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych na temat unijnej listy organizacji terrorystycznych; w związku z powyższym z zadowoleniem przyjmuje pozytywną reakcję Prezydencji Luksemburskiej;
20. uważa, że w przypadku wystąpienia katastrof naturalnych należy udostępnić możliwości stworzone przez Radę i Komisję w sferze cywilno-wojskowej, w tym cywilno-wojskową komórkę planowania i narzędzia takie, jak GALILEO i GMES;
Priorytety Parlamentu dla różnych obszarów geograficznych na 2005 r.
21. zwraca się do Rady, aby niezwłocznie podjęła ona kroki w celu poprawy istniejącego braku równowagi pod względem geograficznym, odzwierciedlonego w aktach WPZB przyjętych w trakcie ostatnich dziesięciu lat, tak by było możliwe osiągnięcie lepszej równowagi pomiędzy różnymi regionami, zgodnie z globalnymi ambicjami Unii; zwraca się do Rady, aby w szczególności osiągnęła równowagę pod względem geograficznym pomiędzy wysiłkami skierowanymi na Wschód w związku z rozszerzeniem a ponownymi wysiłkami skierowanymi na południowy obszar Morza Śródziemnego; podkreśla jednak, że nie powinna przy tej okazji doprowadzić do powodującego ochłodzenie stosunków zmniejszonego zainteresowania osiągniętymi przez UE postępami przynajmniej w regionie Zachodnich Bałkanów, na Ukrainie i na Kaukazie Południowym;
22. w związku z tym zaleca, aby Rada podjęła niezbędne kroki umożliwiające UE wykorzystanie istniejących dobrych stosunków z niektórymi regionami geograficznymi (poprzez międzyregionalne, wielostronne lub dwustronne umowy stowarzyszeniowe itp.) w celu wzmocnienia jej wielostronnej siły przy działaniach z innymi krajami wschodzącymi i regionami, z którymi takie dobre stosunki nie zostały jeszcze nawiązane; podkreśla też, że zwiększenie znaczenia stosunków sąsiedzkich UE nie może nastąpić kosztem kluczowych stosunków i solidarności pomiędzy UE a krajami rozwijającymi się na całym świecie;
23. przywiązuje jednak najwyższą wagę przede wszystkim do sukcesywnego rozszerzania Unii, zgodnie z decyzją Rady Europejskiej w dniach 16- 17 grudnia 2004 r., a po drugie do rozwoju Europejskiej Polityki Sąsiedztwa jako najwyższego priorytetu Unii w jej politycznym planie działań na 2005 r., w tym również Europejskiego Obszaru Gospodarczego dla krajów europejskich; zwraca uwagę na najwyższą wagę podejmowania wszelkich wysiłków w celu osiągnięcia pokojowego i godnego rozwiązania konfliktu bliskowschodniego na podstawie mapy drogowej ustanowionej przez tzw. kwartet bliskowschodni (USA, UE, ONZ i Rosję) i wdrożenia Strategicznego Partnerstwa z krajami basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu, zgodnie z decyzją Rady Europejskiej z czerwca 2004 r.; przyjmuje z zadowoleniem niedawne spotkanie pomiędzy Arielem Sharonem i Abu Mazenem w Sharm el-Sheikh; nalega również, aby podejmowano natężone wysiłki w celu przyczynienia się do rozwiązania innych dotychczasowych lub przewidywalnych konfliktów i kryzysów, takich jak konflikty w Kosowie, Czeczenii, Darfurze, Somalii, regionie Wielkich Jezior Afrykańskich, Iranie i Korei Północnej (KRLD) oraz aby dążyć do postępu społecznego na świecie, zgodnie z Milenijnymi Celami Rozwoju ONZ;
24. przywiązuje najwyższe znaczenie do kontynuacji i dalszego rozwijania Europejskiej Strategii dla Bałkanów Zachodnich, mając na uwadze stopniową integrację państw tego regionu z instytucjami europejskimi, szczególnie w świetle kluczowych decyzji, jakie zostaną podjęte w drugim półroczu 2005 r. w sprawie statusu Kosowa;
25. jest gotów do współpracy z Radą i Komisją w zakresie długoterminowego strategicznego procesu zmian w Serbii i Czarnogórze, łącznie z Kosowem, w celu stworzenia dla ludności tego regionu w przyszłości możliwości wspólnego życia w pokoju w Unii Europejskiej;
26. oczekuje ścisłej współpracy z Radą i Komisją w celu politycznego i gospodarczego zabezpieczenia rozpoczętego procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie;
27. uważa za istotne, by UE i USA konstruktywnie kształtowały wzajemne stosunki, a NATO stało się ponownie miejscem równorzędnej debaty politycznej, w której instrumenty prewencji, zarządzania kryzysowego i potencjału militarnego powinny znajdować się w rozsądnej równowadze; wyraża przekonanie, że przyjęcie wspólnego stanowiska (EP — Kongres Amerykański) w sprawie wspólnych kwestii globalnych (walka z terroryzmem, konflikty regionalne, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia, rozbrojenie, prawo międzynarodowe, skuteczne stosunki multilateralne, współpraca w dziedzinie energetyki, zmiany klimatyczne, itd.) ma zasadnicze znaczenie i wyraża przekonanie, że szczególnie obecnie w 2005 r., w dziesiątą rocznicę deklaracji madryckiej, stosunki transatlantyckie powinny nabrać nowego rozmachu: zakończenie tworzenia rynku transatlantyckiego do 2015 r. — uaktualnienie Nowej Agendy Transatlantyckiej przy wprowadzeniu w życie Porozumienia o Partnerstwie Transatlantyckim, które powinno nastąpić jak najszybciej, najpóźniej za dwa lata;
28. podkreśla potrzebę ścisłej współpracy między UE i USA odnośnie globalnych gospodarczych, politycznych i związanych z bezpieczeństwem zagadnień; wzywa do stworzenia nowego transatlantyckiego programu, w celu nadania struktury dialogowi dotyczącemu globalnych zagadnień;
29. nalega, by Rada omówiła z Parlamentem Europejskim koncepcję "strategicznego partnerstwa" z krajami trzecimi, opartego obowiązkowo na podzielaniu i promocji wspólnych wartości; w związku z powyższym wzywa do przeprowadzenia ogólnej oceny strategicznego partnerstwa z Federacją Rosyjską oraz Chinami;
30. zwraca się zarówno do Rady, jak i do Komisji, aby dołożyły wszelkich starań w celu zapewnienia bliskich stosunków z Rosją, odzwierciedlających nasze wspólne interesy i wartości i opartych na pełnym poszanowaniu praw człowieka, rządów prawa i demokracji;
31. w związku z powyższym popiera propozycję Rady dotyczącą wspólnego zarządzania kryzysami przez UE i Rosję w odniesieniu do konfliktów w regionie Naddniestrza i Południowego Kaukazu; zwraca uwagę, że wojna w Czeczenii komplikuje ustanowienie prawdziwego partnerstwa i ponawia swoje wezwanie do politycznego rozwiązania konfliktu, przy zaangażowaniu wszystkich demokratycznych warstw czeczeńskiego społeczeństwa;
32. wyraża ubolewanie nad faktem, że stosunki z Chinami polepszyły się wyłącznie w dziedzinie handlu i gospodarki, natomiast na polu praw człowieka i w kwestii demokracji nie dokonano żadnych znaczących postępów; podtrzymuje swoje żądanie przyjęcia przez UE wiążącego kodeksu w dziedzinie eksportu broni i w związku z powyższym wzywa Radę do utrzymania embarga na broń oraz do znalezienia rozwiązania ułatwiającego dialog, zmniejszającego napięcie i zachęcającego do rozbrojenia przy jednoczesnym wsparciu Tajwanu jako modelu demokracji dla całych Chin;
33. wyraża głębokie zaniepokojenie wywołane znaczną liczbą rakiet rozmieszczonych w południowych Chin, wymierzonych w kierunku Cieśniny Tajwańskiej, jak i tzw. ustawą antysecesyjną Chińskiej Republiki Ludowej, która w nieuzasadniony sposób zaostrza sytuację po obu stronach Cieśniny; wzywa Chińską Republikę Ludową oraz władze Republiki Chińskiej na Tajwanie do ponownego podjęcia rozmów politycznych w oparciu o obustronne zrozumienie i uznanie, w celu promowania stabilności, demokracji, praw człowieka i rządów prawa w Azji Wschodniej;
34. popiera wysiłki podejmowane przez Wielką Brytanię, Francję, Niemcy oraz Radę i Komisję na rzecz zachęcenia Iranu do bycia aktywnym i pokojowym partnerem w regionie, okazującym pełne poszanowanie dla kwestii praw człowieka oraz do nie rozwijania programu broni jądrowej; podkreśla też, że dowody na dalsze rozwijanie programu dotyczącego tego typu broni będą miały bardzo poważne konsekwencje dla stosunków między UE a Iranem;
35. opowiada się za dalszym zwiększeniem zaangażowania Europy w Afganistanie oraz rzetelnym i dającym się zaplanować średnioterminowo finansowaniem tego zadania; jest za podjęciem wzmocnionych wysiłków zmierzających do odbudowy międzynarodowej wspólnoty; szczególne znaczenie przywiązuje przy tym do organizacji systemu oświaty, poprawy sytuacji kobiet i dzieci, rozbrojenia i procesu ponownej integracji oraz rozwoju i wprowadzania rozwiązań gospodarczych stanowiących alternatywę do uprawy opium;
36. wzywa Radę do jak najszybszego rozpoczęcia procedury mającej na celu przyjęcie w ramach WPZB wspólnego stanowiska w sprawie Iraku;
37. w tym kontekście wyraża swoje głębokie zaniepokojenie oświadczeniem wydanym przez Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną dnia 10 lutego 2005 r., w którym wyraża ona swój zamiar zawieszenia na czas nieokreślony uczestnictwa Korei w wielostronnych rozmowach na temat jej programu jądrowego;
38. powołuje się na swoje liczne rezolucje i sprawozdania dotyczące różnych obszarów geograficznych, które zawierają cenny wkład w debatę na temat sposobu, w jaki polityka Unii wobec tych obszarów geograficznych powinna się rozwijać w celu osiągnięcia właściwej równowagi, o której mowa powyżej;
39. raz jeszcze podkreśla aktywną rolę, jaką Unia musi odgrywać w swoich stosunkach z krajami trzecimi w zakresie wspierania praw człowieka i zapewnienia realizacji Milenijnych Celów Rozwoju, jako ważnych i integralnych elementów WPZB oraz EPBO;
40. wskazuje na zgodne działania podjęte przez UE podczas ostatnich wyborów na Ukrainie jako dobry przykład sposobu, w jaki różne instytucje europejskie, działając razem z Państwami Członkowskimi, powinny reagować i odgrywać wiodącą rolę, kiedy w grę wchodzą wspólne europejskie interesy i wartości; zobowiązuje się do popierania dalszych działań dotyczących Ukrainy, bowiem niedawne wypadki stanowią wyraźnie poważne wyzwanie również dla Unii;
41. wzywa Radę, Komisję oraz Państwa Członkowskie do rozważenia, poza środkami przewidzianymi w planie działań w ramach Wspólnej Polityki Sąsiedztwa, innych form stowarzyszenia z Ukrainą, przedstawiając temu państwu jasną perspektywę europejską i odpowiadając na aspiracje wykazane przez ogromną większość narodu ukraińskiego, prowadząc być może w efekcie do wstąpienia tego kraju do UE;
Pogląd Parlamentu na rolę Unii w niektórych wielostronnych organizacjach
42. w oczekiwaniu na wejście w życie nowego Traktatu Konstytucyjnego, który wyraźnie nadaje Unii osobowość prawną, zaleca, aby podjęto konieczne kroki w celu zwiększenia reprezentacji Unii w różnych wielostronnych organizacjach, a szczególnie w ONZ, Międzynarodowym Trybunale Karnym (MTK), Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), Radzie Europy i wszystkich innych odpowiednich forach; wzywa Radę i Komisję do zaangażowania w przypadkach, w których okaże się to stosowne, posłów do Parlamentu Europejskiego, aby osiągnąć ten cel; podkreśla w szczególności potrzebę nasilenia stosunków UE z OBWE i Radą Europy, jak również z ONZ; prosi, aby Parlamentowi przydzielono rolę odpowiadającą wysokiemu szczeblowi dyplomacji parlamentarnej, dzięki której przyczynia się on do rozwoju WPZB;
43. jest zdania, że Unia jako całość powinna odgrywać główną rolę w ramach systemu ONZ że UE powinna mieć w przyszłości zagwarantowane miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ jako najprawdziwszy wyraz prawdziwej i skutecznej wspólnej polityki bezpieczeństwa, i że Unia powinna wspierać reformę ONZ zgodnie z propozycjami zawartymi w sprawozdaniu Panelu Wysokiego Szczebla ds. Zagrożeń, Wyzwań i Zmian;
44. z zadowoleniem przyjmuje historyczną decyzję Rady Bezpieczeństwa ONZ o przedstawieniu, w związku z inicjatywą własną niektórych Państw Członkowskich, sprawy zbrodni popełnionych w Darfurze Oskarżycielowi z ramienia Miedzynarodowego Trybunału Karnego; wyraża przekonanie, że jest to istotny krok na drodze ku niezawisłemu wymiarowi sprawiedliwości działającemu w obronie ofiar zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości; wyraża jednakże żal w związku z wyłączeniem spod jurysdykcji MTK obywateli państw nie będących stronami Statutu Rzymskiego oraz wzywa Radę do dalszego wspierania działań MTK;
Pogląd Parlamentu na finansowanie WPZB w 2005 r.
45. powtarza, że odpowiedź na pięć głównych zagrożeń dla bezpieczeństwa europejskiego, zawartych w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa (terroryzm, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia, konflikty regionalne, upadek państw i przestępczość zorganizowana), będzie wymagać długoterminowego zewnętrznego zaangażowania przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych instrumentów, w tym poważnych inwestycji w badania w dziedzinie bezpieczeństwa i zapobiegania konfliktom, obejmującego identyfikację konkretnych i trwałych kompromisów budżetowych, wyraźnie zaznaczonych w przyszłej Perspektywie Finansowej na lata 2007-2013;
46. podkreśla, że nie jest możliwy dalszy rozdział finansowania wydatków cywilnych i wojskowych, szczególnie w kontekście operacji EPBO, a bardziej szczegółowo - operacji podejmowanych wyłącznie przez Unię i planowanych oraz realizowanych poprzez jej Komórkę Cywilno-Wojskową;
47. w związku z tym ponownie podkreśla, że łączne koszty operacji wojskowych w ramach EPBO powinny być finansowane z budżetu Wspólnoty (co już ma miejsce w sferze cywilnej w wypadku operacji policyjnych), a nie z budżetu pomocniczego lub funduszu założycielskiego Państw Członkowskich, tak jak to się dzieje obecnie;
48. w tym celu przypomina o nowych możliwościach, jakie daje finansowanie przyszłych interwencji prowadzonych przez planowane "humanitarne grupy bojowe" w przypadkach klęsk żywiołowych, które wymagają połączenia wojskowych i cywilnych środków pomocowych, jak to miało ostatnio miejsce w przypadku kataklizmu tsunami w Azji Południowej; w związku z powyższym wzywa Radę i Komisję do przedstawienia nowej propozycji, która uwzględniać będzie również propozycję Parlamentu Europejskiego dotyczącą Europejskiego Cywilnego Korpusu Pokojowego oraz utworzenia Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej, zgodnie z art. III-321 Konstytucji;
49. zwraca się do Rady, aby w wypadku jakichkolwiek przyszłych działań ESDP w walce z terroryzmem, w przeciwieństwie do obecnych reguł takich jak zasada "samodzielnego finansowania swojego udziału przez poszczególne państwa"lub jakichkolwiek ustaleń ad hoc, jak tzw. "mechanizm ATHENA", rozważyła możliwość finansowania łącznego kosztu takich operacji z budżetu Wspólnoty;
*
* *
50. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, Sekretarzowi Generalnemu NATO i Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.
[1] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str.1.
[2] P6_TA(2005)0004.
[3] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 599.
[4] Dz.U. C 96 E z 21.4.2004, str. 79.
[5] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 506.
[6] Dz.U. C 64 E z 12.3.2004, str. 599.
[7] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str. 182.
[8] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1043.
[9] P6_TA(2005)0007.
[10] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 610.
[11] Dz. U C 77 E z 26.3.2004, str. 226.
[12] Dz.U. C 97 E z 22.4.2004, str. 647.
[13] Dz.U. C 140 E z 13.6.2002, str. 569.
[14] P6_TA(2005)0006.
[15] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1075.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0133
Europejska Strategia Bezpieczeństwa
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa (2004/2167 (INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy podpisany w Rzymie dnia 29 października 2004 r.,
- uwzględniając Europejską Strategię Bezpieczeństwa przyjętą przez Radę Europejską dnia 12 grudnia 2003 r. w wyniku inicjatywy Prezydencji Greckiej, nieformalnej Rady Ministrów Spraw Zagranicznych (Kastellorizon, maj 2003 r.) i konkluzji ze szczytu Rady Europejskiej w Salonikach ( 19- 20 czerwca 2003 r.),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 30 listopada 2000 r. w sprawie stworzenia wspólnej europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony po szczytach w Kolonii i Helsinkach [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie nowej architektury bezpieczeństwa i obrony w Europie - priorytety i wady [2],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie Konferencji Rewizyjnej 2005 dotyczącej Układu o Nierozprzestrzenianiu — Broń jądrowa w Korei Północnej i w Iranie [3],
- uwzględniając projekt Białej Księgi w sprawie bezpieczeństwa europejskiego przedstawiony przez Europejski Instytut Studiów nad Bezpieczeństwem w maju 2004 r.,
- uwzględniając sprawozdanie w sprawie Doktryny Bezpieczeństwa Ludzkiego dla Europy, zaprezentowane Wysokiemu Przedstawicielowi UE do spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa dnia 15 września 2004 r. [4],
- uwzględniając różnorodne programy dotyczące zapobiegania konfliktom ogłaszane przez instytucje europejskie,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0072/2005),
A. mając na uwadze krok milowy, jakim było opracowanie Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBO), zgodnie z francusko-brytyjską deklaracją z St. Malo przyjętą w dniach 3- 4 grudnia 1998 r.;
B. mając na uwadze kolejny program rozwoju EPBO przedstawiony podczas Szczytów Rady Europejskiej w Kolonii ( 3- 4 czerwca 1999 r.), Helsinkach ( 10- 11 grudnia 1999 r.) i Göteborgu ( 15- 16 czerwca 2001 r.);
C. uznając potrzebę zwiększenia kontroli eksportu broni w UE i z UE oraz na szczeblu światowym,
D. uznając ważną rolę, jaką odgrywają różne programy pomocowe Unii Europejskiej oraz ich niezbędny wkład w rozwój gospodarczy, wspieranie rozwoju instytucji demokratycznych, wdrożenie działań odbudowy, sporządzanie programów makroekonomicznych oraz propagowanie praw człowieka;
E. stwierdzając, że kompleksowe podejście propagowane w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa jest już aktywnie realizowane na Bałkanach, co ilustruje skala instrumentów Unii Europejskiej obecnie wykorzystywanych do stabilizacji sytuacji w regionie: program pomocowy CARDS, misje cywilne PROXIMA i EUPM oraz misja wojskowa ALTHEA;
F. uznając stały poziom poparcia udowodniony prowadzonymi przez ostatnie dziesięć lat badaniami opinii publicznej, które wykazały, że ponad 60 % obywateli UE jest zwolennikami wspólnej polityki zagranicznej UE, a ponad 70 % jest zwolennikami wspólnej polityki obronnej; jednakże, świadomy innych badań opinii publicznej, wedle których zwiększenie wydatków wojskowych nie znajduje poparcia;
G. zwracając uwagę oraz wyrażając ubolewanie, że poziom, do którego Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa (WPZB) podlega kontroli Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. III-304 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, nie wzrósł istotnie, oraz że Rada nigdy nie konsultuje i nie konsultowała z Parlamentem wielu swoich decyzji i działań; niemniej jednak uznając dobrą wolę ze strony Wysokiego Przedstawiciela i jego służb w informowaniu Parlamentu oraz w angażowaniu się w dialog z Parlamentem; nakłaniając Wysokiego Przedstawiciela i jego służby, aby kontynuowały i wzmacniały przejrzysty dialog z Parlamentem;
H. zauważając, bez uszczerbku dla poprzedniego punktu, ciągłą zależność działań podejmowanych w ramach WPZB od parlamentów krajowych, zwłaszcza w odniesieniu do tych Państw Członkowskich, które wymagają zgody parlamentu dla podejmowania jakichkolwiek działań wojskowych;
I. uznając, że wszystkie działania i czynności podejmowane w ramach WPZiB muszą być wykonywane w ścisłej zgodności z prawem międzynarodowym i z poszanowaniem zasad Karty Narodów Zjednoczonych, zgodnie z art. I-3 i III-292 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
J. zważywszy, że wiele Państw Członkowskich Unii Europejskiej (w tym Wielka Brytania, Niemcy, Hiszpania, Włochy i Grecja) miało, a w niektórych wypadkach nadal ma, własne doświadczenia z różnymi formami terroryzmu oraz różne filozofie leżące u ich podstawy,
K. zważywszy, że w najbliższej przyszłości terroryzm islamski stanowić będzie największe wyzwanie dla UE, podobnie jak dla innych regionów, szczególnie jeżeli terrorystom uda się przejąć kontrolę nad bronią masowego rażenia;
L. zważywszy, że Strategia Bezpieczeństwa Europejskiego stanowi część całościowej polityki WPZB i EPBO, w której może być wykorzystane całe spektrum działań politycznych dostępnych UE, w tym działania o charakterze dyplomatycznym, gospodarczym czy rozwojowym;
Środowisko bezpieczeństwa europejskiego
1. podkreśla, że tylko całościowe podejście do definicji terminu "bezpieczeństwo" pozwala właściwie uwzględnić zarówno wpływ kwestii polityczno-demokratycznych (np. pogwałcenie praw człowieka, świadoma dyskryminacja określonych grup obywateli, istnienie represyjnych reżimów), jak i szerokie spektrum czynników społecznych, gospodarczych i środowiskowych (np. bieda, problem głodu, choroby, analfabetyzm, niedostatek zasobów naturalnych, degradacja środowiska, niesprawiedliwość w międzynarodowych stosunkach handlowych, itd.) na istniejące konflikty regionalne, upadające państwa i powstawanie sieci przestępczych i terrorystycznych, chociaż działanie tych sieci nie może w żadnym wypadku być tłumaczone jednym z ww. czynników;
2. w związku z tym, z zadowoleniem przyjmuje całościowe podejście do pojęcia "bezpieczeństwa" zawarte w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa (ESB); podziela pogląd wyrażony w ESB, że najważniejsze zagrożenia dla światowego bezpieczeństwa to terroryzm, rozprzestrzenianie broni masowego rażenia, nierozwiązane konflikty regionalne, upadłe i upadające państwa i przestępczość zorganizowana; podkreśla, że zagrożenia te nie mogą być rozwiązywane w pierwszej kolejności, ani wyłącznie za pomocą środków militarnych;
3. w związku z tym dochodzi do tego samego wniosku, który wyrażono w ESB, że połączenie różnych programów i instrumentów pomocowych, zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i Państw Członkowskich, w połączeniu z potencjałem dyplomatycznym, cywilnym i wojskowym oraz wiedzą ekspercką, może najlepiej służyć zapewnieniu większego bezpieczeństwa na świecie;
4. podkreśla zatem pilną potrzebę praktycznego odzwierciedlenia koncepcji środowiska bezpieczeństwa w istniejących strukturach Unii tak, aby była ona w stanie z dużym wyprzedzeniem wykrywać kryzysy i aktywnie im przeciwdziałać; w związku z tym zaleca podjęcie wzmożonych starań w celu utworzenia systemu wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami przy wykorzystaniu innowacyjnych technologii z cywilnego sektora technologii informacyjnych służącego analizie i ocenie informacji; podkreśla w tym kontekście, że ustanowienie "centrów wykrywania kryzysów", które mogą zostać utworzone zarówno w ramach przyszłej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, jak i przez służby spoza Unii Europejskiej, np. Unię Afrykańską, w regionach szczególnie zagrożonych kryzysami stanowiłoby jeden z wielu rozsądnych sposobów rozpoznawania przyczyn konfliktów, informowania o nich i współpracy w celu ich zażegnania, by móc zapobiegać eskalacji przemocy; ponadto podkreśla w tym kontekście, jak ważne jest włączenie zapobiegania konfliktom, a także walki z terroryzmem, jako składników do wszystkich obszarów polityki unijnej;
Cele strategiczne dla Unii Europejskiej
5. w pełni zgadza się z celami strategicznymi UE zawartymi w ESB, jakimi są: przeciwdziałanie zagrożeniom, budowanie bezpieczeństwa w sąsiedztwie Unii oraz wzmacnianie porządku międzynarodowego poprzez efektywne działania w ramach struktur wielostronnych; podkreśla, że założenia ESB wykraczają daleko poza wojskowe aspekty Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony;
6. zwraca uwagę, że przeciwdziałanie zagrożeniom będzie wymagać określenia zagrożeń o charakterze regionalnym i/lub globalnym, co pozwoli Unii na skuteczne wykorzystanie dostępnych instrumentów i zasobów w celu rozwiązania problemu; zwraca uwagę, że dzięki zapewnieniu bezpieczeństwa w sąsiedztwie Unii w dużym stopniu możliwe będzie przeciwdziałaniu zagrożeniom o charakterze regionalnym, podczas gdy zagrożenia globalne muszą być likwidowane w ramach skutecznych wielostronnych struktur międzynarodowych, których siłą napędową będzie Unia Europejska; zwraca jednak uwagę, że organizacje i struktury wielostronne mogą również pomagać w likwidowaniu zagrożeń na poziomie regionalnym;
7. w pełni podziela opinię wyrażoną w polityce Nowego Sąsiedztwa Unii i w ESB, że sąsiedztwo Unii powinno być rozumiane szeroko, obejmując nie tylko te kraje Europy Wschodniej, które z nią graniczą, ale również regiony rozciągające się dalej na wschód i południe, takie jak Kaukaz, Bliski Wschód i Afryka Północna; zwraca uwagę na zgodność tej polityki z podejmowanymi przez Unię działaniami zmierzającymi do rozwiązania konfliktu arabsko-izraelskiego, również poprzez Proces Barceloński; podkreśla, że demokracja i państwo prawne są najważniejszymi warunkami pokojowego współistnienia narodów;
8. podkreśla prymat ONZ w ramach instytucji wielostronnych oraz potrzebę odgrywania przez Unię Europejską wiodącej roli w doprowadzeniu do ponownego ożywienia struktur i możliwości tej niezbędnej instytucji; w związku z tym zwraca uwagę na raport przedstawiony Sekretarzowi Generalnemu ONZ w dniu 21 marca 2005 r. zatytułowany "W większej wolności: w stronę rozwoju, bezpieczeństwa i praw człowieka dla wszystkich"; z zadowoleniem przyjmuje ten raport, bez uszczerbku dla jakiejkolwiek przyszłej szczegółowej oceny Parlamentu, jako punkt wyjścia dla otwartej dyskusji na temat reformy ONZ tak, aby mogła ona sprostać wyzwaniom XXI wieku; nalega, aby Unia Europejska i Państwa Członkowskie skoordynowały swoje stanowiska w ramach tych dyskusji, z pełną świadomością niezmiennego poparcia, jakiego dowodzą badania opinii publicznej, dla silniejszej niż obecnie reprezentacji WPZB / EPBO przez Unię Europejską;
9. dodatkowo podkreśla potrzebę przyjęcia przez Unię Europejską wiodącej roli w nawiązywaniu i utrzymywaniu współpracy z innymi międzynarodowymi i regionalnymi organizacjami działającymi na rzecz światowego pokoju i bezpieczeństwa; szczególnie podkreśla potrzebę pełnej współpracy z OBWE;
10. podkreśla wagę realizacji przez Unię Europejską stabilnej i uczciwej polityki rozwoju w celu skutecznego przyczynienia się do ogólnie zaakceptowanych Milenijnych Celów Rozwoju;
Niedawne kroki milowe w EPBO
11. zwraca uwagę na cenne doświadczenia zdobyte podczas cywilnych i wojskowych misji podejmowanych w ciągu ostatnich dwóch lat, obejmujących: przejęcie kontroli przez Międzynarodowe Siły Policyjne — MSP (obecnie Misja Policyjna Unii Europejskiej, MPUE) w Bośni i Hercegowinie od 2003 r.; PROXIMA w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i EUJUST THEMIS w Gruzji; z zadowoleniem przyjmuje również zbliżające się rozmieszczenie sił policyjnych Unii Europejskiej w Demokratycznej Republice Konga (EUPOL Kinshasa);
12. zwraca uwagę na znaczny postęp, jaki został poczyniony w rozszerzaniu potencjału wojskowego Unii; równocześnie dostrzega wagę porozumienia Berlin Plus zawartego z NATO, które umożliwiło powstanie pierwszej misji wojskowej Unii Europejskiej CONCORDIA w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i misję ALTHEA w Bośni i Hercegowinie; docenia korzystną elastyczność ram EPBO w dalszym umożliwianiu realizacji operacji ARTEMIS w Demokratycznej Republice Konga;
13. podkreśla pozytywny wkład Centrum Interpretacji Danych Satelitarnych Unii Europejskiej (SITCEN) w łączeniu wszystkich dostępnych cywilnych, wojskowych i dyplomatycznych informacji wywiadowczych dla przygotowania wiarygodnych analiz różnych sytuacji; nalega, aby Państwa Członkowskie zintensyfikowały wymianę informacji w ramach SITCEN i nie stawiały niepotrzebnych przeszkód w realizacji ambicji wyrażonych w ESB;
14. podkreśla, że szczególny charakter i dodatkowa korzyść EPBO leży w połączeniu cywilnych i wojskowych elementów oraz zwraca uwagę, uwzględniając wyżej wymienione osiągnięcia, że w przyszłości Unia Europejska będzie w coraz większym stopniu stawała naprzeciw wyzwaniu znalezienia właściwej równowagi między elementami wojskowymi i cywilnymi, w celu wypełnienia założeń ESB zgodnie z jej duchem; jest zdania, że misja ALTHEA w Bośni i Hercegowinie dostarczy w tym względzie cennych doświadczeń, na tyle na ile Unia Europejska będzie w stanie skoordynować swoje działania wojskowe z operacjami cywilnymi i obecnie realizowanymi programami;
Postępy na drodze do Celu Operacyjnego 2010 i Cywilnego Celu Operacyjnego 2008
15. zgadza się z celami postawionymi w Celu Operacyjnym 2010, oficjalnie przyjętym przez Radę ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC) w dniu 17 maja 2004 r. oraz porozumieniem dotyczącym osiągnięcia Cywilnego Celu Operacyjnego 2008 przyjętym przez GAERC w dniu 13 grudnia 2004 r., jako środkami skoncentrowania wysiłków w celu wyposażenia Unii Europejskiej w niezbędny potencjał, umożliwiający jej realizację celów strategicznych ESB; uważa, że cele te dotyczące treści i czasu powinny przybrać konkretną formę w postaci Białej Księgi;
16. w związku z tym zwraca uwagę na postęp poczyniony podczas spotkania GAERC w dniu 22 listopada 2004 r. w odniesieniu do dalszego rozwijania koncepcji szybkiego rozmieszczania "grup bojowych" w dużych operacjach wojskowych; zwraca uwagę, że grupy te powinny przede wszystkim wywodzić się z sił dwunarodowych i wielonarodowych, już istniejących w Unii Europejskiej; zwraca również uwagę na porozumienie dotyczące osiągnięcia Cywilnego Celu Operacyjnego 2008, przyjętego przez GAERC, i z zadowoleniem przyjmuje wyrażony w nim zamiar uczynienia istniejących instrumentów cywilnych bardziej kompleksowymi i skutecznymi, tak aby połączenie różnych zintegrowanych sił odbywało się na podstawie konkretnych, rzeczywistych potrzeb; tym samym zauważa, że przyszłe zarządzanie kryzysami cywilnymi w ramach EPBO w efekcie wykroczy poza cztery obszary priorytetowe określone w Feira (policja, państwo prawne, administracja cywilna i ochrona ludności);
17. podkreśla, w szczególności w odniesieniu do osiągnięcia pełnej mobilności operacyjnej grup bojowych do 2007 r., wagę globalnego podejścia do mobilności (Global Approach on Deployability) i w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje wkłady poczynione przez centra koordynacyjne w Atenach i w Eindhoven w sektorze transportu wojskowego;
18. równocześnie z zadowoleniem przyjmuje oficjalne przyjęcie przez Radę Europejską projektu Komórki Cywilno-Wojskowej w ramach Sztabu Wojskowego UE; zwraca uwagę, że Komórka Cywilno-Wojskowa będzie odgrywać szczególnie istotną rolę w planowaniu strategicznym wszystkich operacji (cywilnych, wojskowych i łączonych operacji cywilno-wojskowych) oraz - od 2006 r. - w ustanowieniu centrum operacyjnego dla autonomicznych misji Unii Europejskiej w wypadkach, gdy nie zostanie wyznaczona żadna krajowa kwatera główna; dalej podkreśla wagę Komórki Cywilno-Wojskowej w rozwijaniu zasad i modeli zarządzania płaszczyzną stykania się sił cywilnych i wojskowych; uznaje jednak, że wiele z tych zasad i modeli będzie wynikać z bieżących i przyszłych operacji;
19. zwraca uwagę, w zakresie planowania przyszłych łączonych misji cywilno-wojskowych Unii Europejskiej, na propozycje i pomysły zawarte w raporcie zatytuoanym "Doktryna Bezpieczeństwa Ludzkiego dla Europy"; w związku z tym, z zadowoleniem przyjmuje nie tylko obecne działania w zakresie EPBO, takie jak utworzenie Komórki Cywilno-Wojskowej, które współgrają z ogólnym kierunkiem tego sprawozdania, lecz również przyszłe stworzenie Europejskiego Ochotniczego Korpusu Pomocy Humanitarnej, zgodnie z art. III-321 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Konstytucje dla Europy; zauważa jednakże, że Europejski Ochotniczy Korpus Pomocy Humanitarnej przewidziany jest w tym artykule przede wszystkim jako "struktura służąca wspólnemu zaangażowaniu młodych Europejczyków"; w związku z tym domaga się, by struktura ta została poszerzona bądź uzupełniona poprzez stworzenie dodatkowego "Korpusu" wykorzystującego doświadczenia zawodowców w trakcie lub po zakończeniu wykonywania służby, tak aby uzyskać korpus zdolny do funkcjonowania na podobieństwo Europejskiego Cywilnego Korpusu Pokojowego — zgodnie z kilkakrotnie wyrażanymi propozycjami Parlamentu;
20. zwraca uwagę, że w dniu 7 stycznia 2005 r. również GAERC - częściowo na podstawie wstępnych projektów przedstawionych przez Komisarza Spraw Zagranicznych - wezwała swoje właściwe organy zależne oraz Komisję do oceny zakresu powiększania europejskich sił reakcji kryzysowej w zakresie pomocy w sytuacjach katastrof;
21. nalega, aby Rada i Komisja zagwarantowały komplementarność i spójność istniejących instrumentów i możliwości oraz przedstawiły nowe projekty, szczególnie w zakresie ścisłego połączenia ochrony w sytuacjach konfliktów i zarządzania kryzysowego; uważa, że wymierny sukces osiągnięty w zakresie tego jeszcze nie nieukończonego zadania może być uznany za krok w kierunku przyszłego ustanowienia Europejskiej Służby Zagranicznej;
22. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę niektórych Państw Członkowskich dotyczącą utworzenia Europejskich Sił Żandarmerii oraz ich gotowość do udostępnienia tychże sił na potrzeby EPBO; podkreśla szczególną przydatność tych sił w zapewnieniu przechodzenia z etapu czysto wojskowego do etapu mieszanego lub czysto cywilnego;
23. podkreśla potrzebę rozwinięcia europejskiej kultury bezpieczeństwa poprzez skuteczne wdrożenie Koncepcji Szkolenia UE w EPBO, która zwiększa interoperacyjność wszystkich podmiotów zaangażowanych w zarządzanie kryzysowe UE; podkreśla w tym kontekście potrzebę utworzenia Europejskiego Kolegium Bezpieczeństwa i Obrony (EKBO), która zapewniałaby organom UE i Państwom Członkowskim zorientowany personel będący w stanie skutecznie pracować nad wszelkimi kwestiami z zakresu EPBO; uważa, że kolegium to powinno zostać oparte na trwałych podstawach organizacyjnych i finansowych;
24. z zadowoleniem zwraca uwagę na podjęcie szybkich działań w tworzeniu Europejskiej Agencji Obrony (EAO) przed oficjalnym przyjęciem Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy; zwraca uwagę, że Unia powinna skorzystać z działalności EAO nie tylko w dalszym rozwijaniu możliwości obronnych w zarządzaniu kryzysowym, ale również w racjonalizacji kosztów badań i rozwoju w ramach Państw Członkowskich oraz, w perspektywie długoterminowej, w stworzeniu europejskiego rynku uzbrojenia; uważa, że Agencja ds. Uzbrojenia powinna przywiązywać szczególną wagę do zbrojenia i wyposażania grup bojowych oraz że powinna zapewnić ich kompatybilność; nalega, aby w sposób priorytetowy grupom bojowym dostarczano nowe, wspólne wyposażenie; ostrzega jednakże, że wszelkie przyszłe osiągnięcia EAO będą w znacznym zakresie zależne od (politycznego) wsparcia Państw Członkowskich i dostępności wystarczających środków budżetowych; równocześnie zwraca uwagę, że nie można stawiać przeszkód EAO w realizacji celów długoterminowych, wykraczających poza Cel Operacyjny 2010, aby Unia mogła korzystać z realizacji celów ESB;
25. uważa, że Europejska Polityka Kosmiczna jest jednym z najważniejszych wyzwań strategicznych stojących przed UE w XXI wieku; odnotowuje, że w dziedzinie telekomunikacji i informacji wywiadowczych równolegle opracowywano wiele projektów, co ograniczało wydajność, a zwiększało koszty; nalega, aby przedsięwzięcia takie jak francuski system satelitarny Helios oraz niemiecki system SAR-Lupe zostały połączone w ramach Europejskich Badań nad Bezpieczeństwem;
26. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji w propagowaniu badań na rzecz bezpieczeństwa w ramach Unii Europejskiej w najbliższej przyszłości; dlatego opowiada się za utworzeniem niezależnego Europejskiego Programu Badań nad Bezpieczeństwem w obrębie najbliższych ramowych programów badawczych, wyposażonego w instrumenty odpowiednie dla kwestii bezpieczeństwa, zasady i modele finansowania zgodnie z zaleceniami Grupy Osobistości; zwraca jednak uwagę na ryzyko dublowania inicjatyw badawczych EAO; w związku z tym wzywa Komisję, Radę i Państwa Członkowskie, aby utrzymywały ścisłe stosunki robocze w celu uniknięcia tego ryzyka; zaleca w związku z tym — równolegle do badań stymulowanych rozwojem technologicznym — skupienie się na rozwoju wspólnych umiejętności modelowania i zdolności symulacji, a także umiejętności analizy zagrożeń i planów bezpieczeństwa przy wykorzystaniu bieżących porównywalnych korzyści;
Braki w potencjale
27. zwraca uwagę na następujące trzy kategorie istotnych braków, które mają poważny wpływ na możliwości prowadzenia przez Unię zarówno cywilnych działań zarządzania kryzysowego oraz interwencji humanitarnych w większym wymiarze przy wykorzystaniu głównie środków wojskowych, takich jak zwalczanie skutków katastrof humanitarnych o rozmiarach porównywalnych z wydarzeniami w Rwandzie:
a) brak wystarczających sił wymaganych dla utrzymania koniecznej rotacji (1/3 - rozmieszczanie, 1/3 - szkolenia, 1/3 - odpoczynek) w takich długoterminowych / intensywnych operacjach;
b) brak stałych znacznych możliwości transportu powietrznego na dużą skalę w celu transportu sił za granicę;
c) brak wystarczających sił dowodzenia, kierowania i łączności, a także wywiadu, rozpoznania oraz zwiadu w ramach EPBO;
28. zwraca uwagę, że ciągły rozwój "grup bojowych" w dużym stopniu rozwiąże pierwszy problem; zwraca uwagę, że planowana budowa transportowców A400 M nie rozwiąże w pełni drugiego problemu i nalega na podjęcie działań w celu dalszej jego naprawy; niemniej jednak nalega, aby zwrócić uwagę na sporządzenie schematu rotacji dla rozmieszczania sił; domaga się, ze względu na taki system rotacji, ustanowienia wspólnych standardów szkolenia, np. w zakresie helikopterów; uważa, że poprzez połączenie szkolenia może zostać zwiększona zdolność do podjęcia działań, a koszty mogą ulec zmniejszeniu; w związku z ostatnim problemem zdecydowanie nalega, aby zostały podjęte działania, które umożliwią Unii Europejskiej prowadzenie misji wymagających wsparcia sił wojskowych bez konieczności korzystania z zasobów NATO lub zasobów któregokolwiek Państwa Członkowskiego; zwraca uwagę, że takie działania mogłyby skutkować zebraniem istniejących zasobów i sił w ramach Państw Członkowskich w celu ustanowienia bazy komunikacyjnej podwójnego wykorzystania lub sieci służącej EPBO;
29. podkreśla dodatkowo, że cele wyrażone w Celu Operacyjnym 2010 nie będą wystarczające do podejmowania bardziej intensywnych misji lub misji trwających dłużej niż rok; w związku z tym nalega, aby Komisja w ścisłej współpracy z Radą, przedstawiła Białą Księgę w sprawie praktycznych wymogów koniecznych dla rozwoju EPBO i ESB, aby również było możliwe propagowanie debaty dotyczącej rozwoju przyszłej Europejskiej Strategii Obrony;
Kontrola eksportu broni i nierozprzestrzenianie broni masowego rażenia i broni lekkiej
30. stwierdza, w ramach WPZB Unii, ogólną zgodność strategii europejskiej przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, oficjalnie przyjętej przez Radę Europejską w grudniu 2003 r., z celami strategicznymi ESB; z zadowoleniem zwraca uwagę na działania podjęte przez Osobistego Przedstawiciela Wysokiego Przedstawiciela w wykonaniu postanowień rozdziału III Strategii, szczególnie zgodnie z tym, co wyrażono w liście priorytetów przyjętej przez Radę Europejską w grudniu 2004 r.;
31. zgadza się z Europejską Strategią Bezpieczeństwa (ESB), że rozprzestrzenianie broni masowego rażenia jest potencjalnie największym zagrożeniem dla naszego bezpieczeństwa i nalega, zgodnie z postanowieniami Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa, aby Unia Europejska wykorzystała pełen wachlarz instrumentów, którymi dysponuje, w zwalczaniu zagrożenia związanego z bronią masowego rażenia, zwracając uwagę w tym zakresie, że możliwe połączenie terroryzmu i broni masowego rażenia wymaga niezwłocznego i odpowiedniego działania;
32. podkreśla potrzebę przejęcia przez Unię Europejską inicjatywy wzmocnienia międzynarodowej kontroli uzbrojenia, tym samym przyczyniając się do wzmocnienia skutecznego multilateralizmu w ramach porządku międzynarodowego; równocześnie zwraca uwagę na zgodność wysiłków podejmowanych w celu zintegrowania aspektów nierozprzestrzeniania w ramach Polityki Sąsiedztwa Unii Europejskiej z aspektami ogólnego celu strategicznego, jakim jest budowanie bezpieczeństwa w ramach sąsiedztwa Unii Europejskiej;
33. z zadowoleniem przyjmuje zamierzone uwzględnienie postanowień dotyczących nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia w ramach wszystkich przyszłych umów o partnerstwie i współpracy zawieranych między Unią Europejską i krajami trzecimi, jak np. Umowa o Partnerstwie i Współpracy podpisana z Tadżykistanem w dniu 11 października 2004 r. [5] oraz projekt Umowy Stowarzyszeniowej z Syrią, czekający na przyjęcie;
34. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że negocjacje Unii Europejskiej z Iranem jako regionalnym mocarstwem, których celem jest zapobieganie rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, były prowadzone w związku z uzasadnionymi interesami bezpieczeństwa gospodarczego i regionalnego; zwraca uwagę, że polityka ta jest wyrażeniem polityki zagranicznej i bezpieczeństwa opartej na zasadach prawa międzynarodowego i multilateralizmu w najlepiej pojętym interesie wspólnoty międzynarodowej; wyraża zadowolenie z faktu, że stanowiska UE i USA wobec Iranu uległy istotnemu zbliżeniu;
35. zwraca uwagę na obecnie przeprowadzaną ocenę systemu wzajemnej kontroli eksportu Unii Europejskiej; zwraca uwagę, że wyniki pierwszego etapu oceny przeprowadzonego wiosną 2004 r., wskazywały na potrzebę, by Państwa Członkowskie łącznie (jako Unia Europejska) i indywidualnie przyjmowały bardziej proaktywne podejście przy kontrolowaniu eksportu materiałów podwójnego przeznaczenia; nalega, aby Państwa Członkowskie zastosowały się bez zwłoki do zaleceń opartych na tych wynikach oraz aby w większym stopniu korzystały z Centrum Interpretacji Danych Satelitarnych Unii Europejskiej w tym konkretnym zakresie oraz ogólnie jako platformy do wymiany informacji; przyjmuje z zadowoleniem wysiłki podjęte przez Unię Europejską w celu koordynacji i organizacji w największym możliwym stopniu wspólnego stanowiska Unii Europejskiej w odniesieniu do różnych regulacji kontroli eksportowej, a także z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podjęte w celu włączenia nowych Państw Członkowskich do różnych regulacji kontroli eksportowej;
36. zwraca uwagę na obecne praktyczne trudności we wdrażaniu strategii przeciwko rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, szczególnie z powodu różnych źródeł i procedur, poprzez które mają być mobilizowane środki budżetowe; nalega, aby Rada i Komisja wraz z Parlamentem zaangażowały się w dialog dotyczący ulepszenia i uproszczenia tych procedur w celu przyjęcia odpowiednich zmian w ramach odpowiednich nowych instrumentów finansowych na nowy okres budżetowy 2007-2013;
37. podkreśla potrzebę dalszego wzmacniania Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w dziedzinie Eksportu Broni a także maksymalizowania wkładu UE w zapobieganie rozmieszczania broni ręcznej i lekkiej, szczególnie przez ustanowienie traktatu o międzynarodowym handlu bronią;
38. wzywa państwa posiadające broń jądrową, wymienione w Układzie o Nierozprzestrzenianiu, w szczególności USA, Chiny i Rosję, w obliczu wzrastającego zagrożenia terroryzmem oraz rozprzestrzenianiem broni masowej zagłady, do zrewidowania własnej polityki nuklearnej w duchu Układu o Nierozprzestrzenianiu; wyraża dlatego niezadowolenie z powodu starań rządu amerykańskiego, które w minionych czterech latach zmierzały do wspierania badań i rozwoju nowych broni nuklearnych, a także z powodu odmowy ratyfikowania przez nie traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych; wyraża zaniepokojenie niedostatecznymi wysiłkami Rosji w celu zabezpieczenia jej zasobów atomowych; jest głęboko zaniepokojony z powodu obszernego podwyższenia przez Chiny wydatków wojskowych (o 12,6 %), rozległej modernizacji chińskich atomowych sił zbrojnych, a także zwiększenia importu nowoczesnych technologii wojskowych;
Wyzwania budżetowe
39. zwraca uwagę, że największym zagrożeniem dla spójności i sukcesu ESS jest możliwy brak wystarczających środków budżetowych udostępnionych poprzez całe spektrum polityki i instrumentów Unii Europejskiej; w związku z tym zwraca uwagę na szczególną wagę programów pomocowych UE i ich znaczny wkład w proaktywne i kompleksowe podejście wyrażone w ESB; zwraca się z prośbą, aby punkt ten nie został pominięty w bieżących negocjacjach dotyczących Przyszłej Perspektywy Finansowej na lata 2007-2013;
40. zwraca również uwagę, że skuteczność ESB, a szczególnie EPBO, w dużym stopniu zależy od wydatków Państw Członkowskich poza ramami unijnymi; zaleca w związku z tym, po pierwsze bardziej rozważne i skuteczne wykorzystanie wydatków krajowych w obszarze obrony, co może zostać osiągnięte w niektórych Państwach Członkowskich, np. poprzez szybszą modernizację i restrukturyzację sił zbrojnych, i po drugie, ustanowienie mechanizmu oceny udziału wydatków na obronę Państwa Członkowskiego w jego PKB; dlatego nalega, aby w tym celu Państwa Członkowskie współpracowały z EAO;
41. wyraża ubolewanie, że art. III-313 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy utrzymał status quo podwójnego przydzielania środków w ramach budżetu dla działań WPZB; dostrzega wysiłki Rady podejmowane w celu zapewnienia większej przejrzystości mechanizmu (ATHENA), w ramach którego zarządzane mają być koszty operacji wojskowych lub obronnych poza budżetem Unii [6]; podkreśla jednak swoje silne przekonanie, iż utrzymanie ciągłego rozdziału finansowania kosztów wspólnych w operacjach cywilnych poprzez budżet unijny i skutków operacji wojskowych lub obronnych spoza budżetu Unii będzie niemożliwe ze względu na fakt, że misje prowadzone w ramach WPZB będą coraz częściej misjami mieszanymi, czego dowodem może być ustanowienie Komórki Cywilno-Wojskowej;
42. w związku z tym zwraca uwagę na istotne problemy, jakie stwarzają obecne procedury przetargowe w związku z podejmowaniem szybkich akcji w ramach EPBO; w związku z tym nalega, aby Rada i Komisja przeprowadziły jak najszybciej szczegółowe badanie w zakresie specjalnych procedur lub wyłączeń na potrzeby przyszłych działań i operacji EPBO w ramach Rozporządzenia Finansowego [7];
Relacje transatlantyckie
43. zwraca uwagę na zgodność ocen globalnych zagrożeń przedstawionych zarówno w ESB, jak i w Amerykańskiej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego; jest zdania, że ta zgodność powinna stanowić podstawę, na której Unia Europejska i Stany Zjednoczone mogłyby ponownie rozpocząć dialog równych partnerów w celu osiągnięcia porozumienia dla rozwiązania poszczególnych problemów, takich jak autoryzacja i wykorzystanie sił wojskowych w odniesieniu do stosownych postanowień Karty Narodów Zjednoczonych i uznania jej prawnego charakteru, oraz ogólnie w celu ponownego ożywienia współpracy transatlantyckiej w zakresie bezpieczeństwa;
44. podkreśla, że głównym elementem transatlantyckiego dialogu na temat bezpieczeństwa musi być wzmocnienie kompetencji organizacji międzynarodowych, takich jak OBWE oraz w szczególności Unii Afrykańskiej, aby mogły one mieć swój własny wkład w światowe bezpieczeństwo; w tym zakresie zwraca uwagę na użyteczność nieformalnych wielostronnych formacji, takich jak "Quartet" w osiągnięciu trwałego rozwiązania konfliktu izraelsko-palestyńskiego;
45. wyraża pragnienie silniejszej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi w zakresie nierozprzestrzeniania i walki z terroryzmem; nalega, aby Unia Europejska i Stany Zjednoczone kontynuowały jednak swój pozytywny dialog w tym zakresie i w pełni realizowały plan działania w celu kontynuowania współpracy, zgodnie z Deklaracjami UE-USA w sprawie zwalczania terroryzmu i w sprawie nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia, podpisanymi podczas szczytu UE-USA w dniu 26 czerwca 2004 r.; uważa, że te zagadnienia muszą stać się stałym elementem wszystkich spotkań UE-USA dotyczących polityki bezpieczeństwa;
NATO
46. dostrzega, że NATO pozostaje dla wielu Państw Członkowskich podstawą ich bezpieczeństwa w sytuacji zbrojnej agresji; uważa, że współpraca i komplementarność powinny być kluczowymi składnikami, na których opierają się relacje między Unią Europejską i NATO; proponuje podjęcie w tym zakresie rozmów — biorąc pod uwagę inny charakter każdej organizacji — dotyczących lepszej koordynacji wkładu państw w Siły Reagowania NATO oraz Cele Operacyjne UE w celu uniknięcia niepotrzebnego dublowania; nalega, aby Państwa Członkowskie kontynuowały reformy swoich sił zbrojnych, tak aby poprawić ich mobilność, możliwości ich transportu oraz ich trwały charakter; w związku z tym zwraca uwagę, że w najbliższej przyszłości większość Państw Członkowskich będzie nadal przeznaczać do NATO i Unii Europejskiej te same jednostki ze względu na brak jednostek posiadających właściwe umiejętności i możliwości; nalega, aby Państwa Członkowskie nadal poszerzały grupę dostępnych sił, tak aby w przyszłości możliwe było łatwe zaspokojenie potrzeb operacyjnych Unii Europejskiej i NATO;
47. zwraca uwagę, że obecne problemy, które niestety utrudniają konieczną współpracę między Komitetem Wojskowym UE i NATO, mogą być bardzo szybko rozwiązane przy dobrej woli politycznej ze strony decydentów;
48. wzywa Turcję, w kontekście NATO, aby stworzyła warunki do promowania lepszej współpracy - która jest pilnie potrzebna - między Komitetem Wojskowym UE i odpowiednimi organami NATO;
49. zachęca nową Europejską Agencję Obrony, aby zbadała możliwości współpracy z NATO w obszarze uzbrojenia i wyraźnie przewidziała możliwość takiej współpracy w ramach Umowy Administracyjnej, która ma zostać podpisana we właściwym czasie zgodnie z art. 25 Wspólnego Działania Rady 2004/551/WPZB ustanawiającego Europejską Agencję Obrony [8];
50. zwraca uwagą na komplementarność niektórych polityk i programów NATO (Partnerstwo dla Pokoju i Stambulska Inicjatywa Współpracy i Dialog Śródziemnomorski) i Unii Europejskiej (Polityka Sąsiedztwa i Proces Barceloński); zachęca obydwie strony, aby sprawdziły jak te polityki i programy mogłyby skuteczniej służyć wzajemnemu wzmacnianiu;
Bezpieczeństwo krajowe i walka z terroryzmem
51. zauważa, że ESB zwraca szczególną uwagę na zatarcie niegdyś niezmiennych granic istniejących w tradycyjnych koncepcjach bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego; zwraca jednak uwagę, że w ESB brakuje łącznika między tymi dwoma kwestiami, który pomógłby w spójnym rozwiązywaniu problemów; niemniej jednak jest świadomy, mimo tego konceptualnego pominięcia, wielu różnych wysiłków podejmowanych przez Radę, Komisję i Państwa Członkowskie w zakresie spraw wewnętrznych i zewnętrznych;
52. zwraca uwagę, w zakresie zapobiegania terroryzmowi, zarządzania skutkami i zabezpieczenia najważniejszych obiektów infrastruktury, na złożone przez Komisję projekty systemu ARGUS, umożliwiającego obieg informacji i koordynację reakcji, oraz dla jego możliwego połączenia zarówno z centrum kryzysowym, jak i z siecią alarmową (CIWIN) w celu ochrony najważniejszej infrastruktury w ramach Unii Europejskiej;
53. w związku z tym zwraca uwagę na wezwanie Rady Europejskiej, zawarte w "Programie Haskim" z 4- 5 listopada 2004 r., aby Rada i Komisja przygotowały, przy pełnym respektowaniu krajowych uprawnień, zintegrowane i skoordynowane ustalenia Unii Europejskiej w zakresie zarządzania kryzysowego na wypadek kryzysów o konsekwencjach transgranicznych w ramach Unii, które mają być wdrożone najpóźniej do dnia 1 lipca 2006 r.;
54. z zadowoleniem przyjmuje działania zakończone lub zainicjowane do tej pory na podstawie powyższych projektów i wezwań, a także dużą liczbę innych działań i projektów, które tradycyjnie stanowią część krajowej polityki wewnętrznej; w związku z tym również z zadowoleniem przyjmuje szczególną rolę, jaką SITCEN będzie odgrywać w sporządzaniu ocen ryzyka i analiz w związku z potencjalnymi celami terrorystycznymi; wzywa do nieograniczonej współpracy między wszystkimi wydziałami śledczymi krajowych ministerstw obrony w celu stworzenia odpowiedniego potencjału w ramach SITCEN;
55. ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje cel uzgodnienia transgranicznej wymiany informacji, którymi dysponują służby wywiadu i bezpieczeństwa, zgodnie z zasadą dostępności zawartej w Programie Haskim - tam gdzie dotyczy to przyszłej wymiany informacji dotyczących egzekwowania prawa - zasadą, zgodnie z którą, biorąc pod uwagę szczególny charakter metod tych służb (np. potrzebę ochrony procedury gromadzenia informacji, źródeł informacji i poufności danych już po wymianie), informacje dostępne służbom w jednym Państwie Członkowskim powinny być udostępnione odpowiadającym im służbom w innym Państwie Członkowskim;
56. w kwestii polityki bezpieczeństwa wewnętrznego, jest głęboko zaniepokojony niedostatecznym wdrożeniem przez Państwa Członkowskie planu walki z terroryzmem przyjętego w październiku 2001 r.;
57. zwraca uwagę na raport Wysokiego Przedstawiciela Unii Europejskiej w sprawie włączenia kwestii walki z terroryzmem do Polityki Zagranicznej UE, przedstawiony Radzie Europejskiej w dniach 16- 17 grudnia 2004 r.; w tym raporcie zwraca uwagę na wniosek, że możliwości w kontekście Celu Operacyjnego 2010 oraz Cywilnego Celu Operacyjnego 2008 powinny być dostosowane do wymogów różnych możliwych zagrożeń i scenariuszy terrorystycznych - w tym możliwej interwencji w ramach klauzuli solidarności (art. I-43 Konstytucji);
58. wzywa, w ramach Nowej Polityki Sąsiedztwa i w kontekście ogólnych stosunków zagranicznych Unii Europejskiej, do ściślejszego dialogu politycznego z państwami trzecimi na temat terroryzmu, obejmującego nie tylko potrzebę ich nieograniczonej współpracy z organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi, ale także ścisłego stosowania postanowień o zwalczaniu terroryzmu zawartych w umowach z państwami trzecimi, tam gdzie istnieją dowody na zagrożenie terroryzmem lub konkretnymi działaniami terrorystycznymi;
59. wyraża jednak zaniepokojenie - przy pełnym poszanowaniu dotychczas zrealizowanych działań dotyczących próby rozgraniczenia pomiędzy polityką wewnętrzną i polityką zagraniczną - co do spójności i koordynacji tych działań, a także, w szczególności, stopniem, w jakim uwzględnione są swobody demokratyczne i rządy prawa; w związku z tym zachęca Komisję Spraw Zagranicznych oraz Komisję ds. Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych do znalezienia właściwej procedury dla przygotowania zaleceń dla Rady i Komisji w tej kwestii, w celu sprawdzenia spójności i koordynacji tych działań, ale również w celu zapewnienia, że prawa obywatelskie i polityczne obywateli i organizacji nie zostaną w żaden sposób ograniczone i w ten sposób, tam gdzie będzie to właściwe, wydania zaleceń odpowiednim komisjom parlamentarnym, do przekazania Radzie i Komisji;
Służba Działań Zewnętrznych
60. przyjmuje Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy jako ważną podstawę realizacji ESB i jej bieżącego rozwoju; uważa, że utworzenie nowej służby działań zewnętrznych będzie niezmiernie ważnym instrumentem dla działań zewnętrznych w ramach WPZB, a tym samym również dla ESB; podkreśla, że skuteczna strategia ESB musi w pełni wykorzystywać dostępne służby dyplomatyczne (t.j. Ministra Spraw Zagranicznych UE i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (art. I-28 i art. III-296 ust. 3) oraz, jeśli będzie to konieczne, służby wojskowe (czyli stała współpraca pomiędzy Państwami Członkowskimi) dla przeprowadzania dużych misji wymagających większych sił wojskowych (art. I-41 ust.6, art. III-312 i Protokół Szczegółowy);
61. nalega, aby Komisja i Rada niezwłocznie podjęły konieczne kroki w celu zintegrowania swoich działań w duchu współpracy przed ostateczną ratyfikacją Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy; podkreśla, że Parlament będzie dążył do oceny tych kroków w pozytywny i konstruktywny sposób oraz podda ocenie wszystkie zaproponowane działania w okresie przejściowym kierując się ich jakością, a nie ich pochodzeniem, w celu stworzenia funkcjonującej i skutecznej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych; podkreśla, że Parlament również podda ocenie te wysiłki pod względem respektowania przez nie wyrażonej w Konstytucji politycznej woli stworzenia wspólnej polityki, która pozwoliłaby Europie przemawiać jednym głosem;
*
* *
62. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Parlamentom Państw Członkowskich, Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, NATO i OBWE oraz Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.
[1] Dz.U. C 228 z 13.8.2001, str. 173.
[2] Dz.U. C 64 E z 12.3.2004, str. 599.
[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0075.
[4] Raport Barceloński Grupy Studyjnej w sprawie europejskiego potencjału w dziedzinie obronności.
[5] Dz.U. L 340 z 16.11.2004, str. 21.
[6] Decyzja Rady 2004/197/WPZB z dnia 23 lutego 2004 r. ustanawiająca mechanizm administrowania finansowaniem wspólnych kosztów operacji Unii Europejskiej mających skutki militarne lub obronne (Dz.U. L 63 z 28.2.2004, str. 68).
[7] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str.1).
[8] Dz.U. L 245 z 17.7.2004, str. 17.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0134
Doping w sporcie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zwalczania dopingu w sporcie
Parlament Europejski,
- uwzględniając Deklarację nr 29 w sprawie sportu, dołączoną do Traktatu Amsterdamskiego i art. III-282 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 września 2000 r. w sprawie komunikatu Komisji na temat wspólnotowego planu wsparcia zwalczania dopingu w sporcie [1],
- uwzględniając konkluzje Rady i Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich, zebranych w Radzie, z dnia 4 grudnia 2000 r. na temat zwalczania dopingu [2],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 września 2000 r. w sprawie sprawozdania Komisji dla Rady Europejskiej w celu zachowania obecnych struktur sportowych i utrzymania społecznej roli sportu w ramach Wspólnoty — sprawozdania helsińskiego w sprawie sportu [3],
- uwzględniając Światowy Kodeks Antydopingowy przyjęty w dniu 5 marca 2003 r. w Kopenhadze,
- uwzględniając przesłuchanie publiczne swojej Komisji Kultury i Edukacji z dnia 29 listopada 2004 r. na temat "Stosowanie środków dopingujących w sporcie — przeszkoda dla urzeczywistnienia sportowego ideału"
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że liczba przypadków dopingu podczas Igrzysk Olimpijskich w Atenach w 2004 r. po raz kolejny dowiodła, że doping w sporcie niestety ciągle jeszcze jest obecny i że należy go zwalczać,
B. mając na uwadze, że zdrowie publiczne i ochrona osób małoletnich stanowią priorytety Unii Europejskiej,
C. mając na uwadze, że doping jest prawdziwym problemem zdrowia publicznego i dotyczy każdego, kto ma do czynienia ze sportem, w tym młodych ludzi i amatorów, którzy zaopatrują się w nielegalne substancje, np. na siłowniach oraz, coraz częściej, przez internet,
D. mając na uwadze, że w ślad za sukcesem Europejskiego Roku Edukacji przez Sport powinny iść działania Unii Europejskiej w zakresie walki ze wszystkimi aspektami dopingu w sporcie,
E. mając na uwadze, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy zapewnia odpowiednie podstawy prawne do opracowania i wdrożenia działań wspólnotowych w dziedzinie sportu,
F. mając na uwadze, że coraz silniejsze są naciski na sportowców, którzy muszą stawić czoła ogromnym wymaganiom, presji mediów i presji ekonomicznej,
1. podkreśla fakt, że stosowanie środków chemicznych zwiększających zdolność do osiągania lepszych wyników w sporcie stoi w sprzeczności z wartościami sportu jako aktywności społecznej, kulturalnej i edukacyjnej;
2. zauważa, że chociaż stosowanie środków dopingujących miało miejsce w całej historii sportu, doping przybiera obecnie nowy i coraz bardziej niebezpieczny obrót poprzez stosowanie substancji takich jak hormony wzrostu i erytropoetyny oraz poprzez praktyki takie jak transfuzje krwi;
3. jest zatroskany o zdrowie fizyczne i psychiczne sportowców zawodowych i amatorów;
4. podkreśla znaczenie horyzontalnej, niezależnej kontroli medycznej;
5. wzywa Komisję do podjęcia działań zmierzających do zapewnienia skutecznej kontroli na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej i walki z przemytem substancji niedozwolonych;
6. wzywa Komisję do wdrożenia skutecznej i zintegrowanej polityki we wszystkich właściwych obszarach, w szczególności w obszarze zdrowia publicznego, prewencji, edukacji i badań farmaceutycznych;
7. wzywa Komisję do wsparcia stałej kampanii informacyjnej w celu ustanowienia skutecznej polityki prewencyjnej;
8. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do wzmocnienia wzajemnej współpracy w ramach Światowej Agencji Antydopingowej, Rady Europy i Światowej Organizacji Zdrowia w sposób umożliwiający Unii Europejskiej podjęcie skutecznych działań w dziedzinie prewencji i kontroli dopingu;
9. wzywa Komisję do włączenia wszystkich stron mających do czynienia ze sportem do procesu podejmowania decyzji związanych z dopingiem w celu skutecznego zajęcia się tym problemem i promowania "czystego wizerunku" sportu i aktywności fizycznej;
10. wzywa Komisję do zwiększenia koordynacji między Państwami Członkowskimi w celu wspólnego stworzenia skutecznych metod kontroli i certyfikacji stosowania substancji i związków chemicznych na siłowniach oraz w ośrodkach sportowych, które odwiedzają szczególnie osoby młode;
11. wzywa Komisję, aby zaproponowała w Siódmym Programie Ramowym, dalsze badania nad różnymi metodami wykrywania i kontroli dopingu;
12. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, rządom państw przystępujących, narodowym i międzynarodowym federacjom sportowym, Międzynarodowej Federacji Jeździeckiej (FEI), Radzie Europy, Międzynarodowemu Komitetowi Olimpijskiemu i Światowej Agencji Antydopingowej.
[1] Dz.U. C 135 z 7.5.2001, str. 270.
[2] Dz.U. C 356 z 12.12.2000, str. 1.
[3] Dz.U. C 135 z 7.5.2001, str. 274.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0135
Różnorodność kulturowa
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie prac nad Konwencją o ochronie różnorodności treści kulturowych i wypowiedzi artystycznych
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie zachowania i wspierania różnorodności kulturowej: rola regionów Europy i organizacji międzynarodowych takich jak UNESCO i Rada Europy [1],
- uwzględniając komunikat Komisji dotyczący "Międzynarodowego instrumentu wspierającego różnorodność kulturową" (COM(2003)0520),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie Ogólnego Porozumienia o Handlu Usługami (GATS) w ramach Międzynarodowej Organizacji Handlu, w tym różnorodności kulturowej [2],
- uwzględniając Powszechną Deklarację UNESCO w sprawie różnorodności kulturowej z dnia 2 listopada 2001 r.,
- uwzględniając art. 149 ust. 1 oraz art. 151 Traktatu WE,
- uwzględniając Preambułę oraz art. 22 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając artykuł I-3 ustęp 3 akapit 4 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy potwierdzający, że Unia Europejska szanuje swoją bogatą różnorodność kulturową i językową oraz zapewnia ochronę i rozwój dziedzictwa kulturowego Europy oraz artykuł III-315 ustęp 4 akapit 3, potwierdzający wymóg jednomyślności Rady przy rokowaniach i zawieraniu umów w dziedzinie handlu usługami w zakresie kultury i audiowizualnymi, jeżeli mogłyby one zagrozić różnorodności kulturowej i językowej Unii,
- uwzględniając decyzję Konferencji Generalnej UNESCO z dnia 17 października 2003 r. o rozpoczęciu prac nad opracowaniem projektu Konwencji o różnorodności kulturowej na kolejną sesję Konferencji Generalnej w 2005 r.,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że między grudniem 2003 r. a majem 2004 r. miały miejsce spotkania niezależnych ekspertów w celu opracowania pierwszego wstępnego projektu Konwencji,
B. mając na uwadze, że od września 2004 r. miała miejsce seria spotkań międzyrządowych w celu dokończenia prac nad wstępnym projektem Konwencji oraz sprawozdania,
C. mając na uwadze, że Powszechna Deklaracja UNESCO o Różnorodności Kulturowej, przyjęta w listopadzie 2001 r. była pożądanym krokiem w kierunku współpracy międzynarodowej, jednak okazała się niewystarczającą odpowiedzią na zagrożenia dla różnorodności kulturowej w zglobalizowanym świecie,
D. mając na uwadze, że projekt Konwencji UNESCO ma na celu umożliwienie oraz ochronę różnorodności treści kulturowych i wypowiedzi artystycznych; mając na uwadze, że Konwencja ma na celu ułatwienie opracowania i przyjęcia polityk dotyczących kultury oraz odpowiednich środków ochrony i promocji różnorodności treści kulturowych, jak również promowanie szerszej współpracy w ramach międzynarodowych wymian kulturalnych,
E. mając na uwadze, że cel Konwencji odnosi się do kwestii kultury - obszaru, w którym w świetle art. 151 Traktatu WE Wspólnota nie dysponuje kompetencjami harmonizacyjnymi oraz że wśród środków, za pomocą których te cele są osiągane, mogą znajdować się postanowienia naruszające dorobek prawny UE; inaczej mówiąc, że projekt Konwencji UNESCO jest umową mieszaną, zawierającą szereg postanowień, które wchodzą w zakres kompetencji Wspólnoty,
F. zważywszy, że Rada wyraziła w dniu 16 listopada 2004 zgodę na to, aby Komisja uzyskała kompetencje do negocjowania, w imieniu Wspólnoty, tych fragmentów tekstu projektu UNESCO, które wchodzą w zakres kompetencji Wspólnoty,
G. mając na uwadze, że Państwa Członkowskie są zobowiązane do ścisłej współpracy wewnątrz Wspólnoty, tak by zapewnić jedność w negocjowaniu i podpisaniu każdego tekstu,
H. mając na uwadze, że art. 300 Traktatu WE określa procedury mające zastosowanie do umów Wspólnoty i mówi o zasięganiu opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie propozycji zawarcia takiej umowy,
I. mając na uwadze, że przy umowie mieszanej ważne jest, aby istniała ścisła współpraca między Państwami Członkowskimi i wszystkimi instytucjami wspólnotowymi,
1. przypomina, że Konwencja musi być narzędziem współpracy międzynarodowej na rzecz rozwoju kulturowego i jest zdania, że projekt Konwencji stanowi poważną próbę sprostania wyzwaniom dla różnorodności kulturowej, spowodowanym globalizacją i polityką handlu międzynarodowego oraz z zadowoleniem przyjmuje proces tworzenia wiążącego instrumentu ustalającego standardy działania w zakresie ochrony różnorodności kulturowej;
2. wyraża przekonanie, że Państwa Członkowskie muszą dołożyć wszelkich starań, aby koordynować swoje stanowiska, zarówno między sobą, jak i ze Wspólnotą;
3. 3 wyraża obawę, że brak jedności w tym względzie podważy pozycję Wspólnoty i jej wiarygodność podczas rokowań oraz podkreśla znaczenie jedności UE i potrzebę pełnego zaangażowania Parlamentu w zdefiniowanie jasnego mandatu oraz potrzebę uwzględnienia opinii społeczeństwa obywatelskiego;
4. nalega, aby Komisja nie tylko informowała na bieżąco Radę o negocjacjach z UNESCO, ale aby zagwarantowała, by Parlament był również w pełni informowany;
5. wyraża przekonanie, że proponowana Konwencja UNESCO musi w sposób czytelny podkreślić prawo Państw sygnatariuszy do opracowania, utrzymania i wdrażania polityk i ustaw mających na celu wspieranie i ochronę różnorodności kulturowej oraz pluralizmu mediów; uważa, że podstawowe znaczenie ma wzmocnienie praw zawartych w Konwencji oraz że należy przeciwdziałać wszelkim próbom rozwodnienia lub osłabienia tych praw przez Konwencję;
6. wyraża przekonanie, że Konwencja musi uznać niezwykle istotną rolę, jaką odgrywają usługi publiczne, a w szczególności publiczni nadawcy przy ochronie, wspieraniu i rozwoju różnorodności kulturowej i tożsamości oraz dostępu każdego obywatela do treści i wiedzy wysokiej jakości;
7. podkreśla, że ponieważ usługi w dziedzinie kultury oraz produkty kultury posiadają dwojaką naturę, gdyż stanowią zarówno dobra ekonomiczne, jak i kulturalne, nie mogą być one porównywane ze zwykłym towarem;
8. podkreśla również, że dostęp do zróżnicowanej oferty treści kulturowych, zarówno krajowych, jak i pochodzących ze wszystkich regionów świata stanowi prawo podstawowe;
9. nalega, aby Unia Europejska oraz jej Państwa Członkowskie w procesie rokowań i zawierania Konwencji nie robiły nic, co mogłyby zagrozić różnorodności kulturowej lub osłabić zdolność rządów do wspierania różnorodności kulturowej i tożsamości;
10. wzywa Konferencję Generalną UNESCO oraz wszystkie strony uczestniczące w rokowaniach do zapewnienia, aby Konwencja odnosiła się do wszystkich form wyrażania treści kulturowych;
11. wzywa wszystkie strony uczestniczące w negocjacjach do uczynienia wszystkiego, co jest w ich mocy w celu ukończenia projektu, tak aby mógł on zostać przyjęty na następnym posiedzeniu Konferencji Generalnej UNESCO, która odbędzie się w Paryżu w październiku 2005 r.;
12. jest przekonany, iż pluralizm mediów powinien stanowić podstawową zasadę wyrażoną w Konwencji;
13. nalega, aby w Konwencji zagwarantowana była przejrzystość, zasada proporcjonalności oraz zasada demokracji;
14. nalega, aby u podstaw Konwencji znalazły się zasady praw jednostki, ustanowione w instrumentach międzynarodowych, w tym prawo swobodnego dostępu do informacji, swobodę wyrażania opinii oraz prawo własności intelektualnej;
15. jest zdania, że kwestia relacji pomiędzy międzynarodowym prawem handlowym a przyszłą Konwencją UNESCO jest sprawą kluczową, którą najlepiej byłoby zająć się w taki sposób, aby ochrona różnorodności kulturowej była traktowana przynajmniej tak samo jak inne polityki, a na pewno nie była im podporządkowana;
16. jest zdania, że Konwencja musi przewidywać prosty, jednolity i wiążący mechanizm łagodzenia sporów, tak aby rozwijać w prawie międzynarodowym orzecznictwo dotyczące różnorodności kulturowej;
17. jest zdania, że jakakolwiek definicja przemysłu kulturowego w Konwencji powinna obejmować nie tylko produkcję, ale też tworzenie, publikowanie, promocję, dystrybucję, wystawianie, udostępnianie, sprzedaż, zbieranie, magazynowanie i konserwację dóbr kultury i usług związanych z kulturą;
18. uważa, że Konwencja powinna uznać znaczenie zarówno bezpośredniej, jak i pośredniej pomocy finansowej oraz że Państwa sygnatariusze mogą decydować o charakterze, wysokości i beneficjentach takiej pomocy;
19. uważa, że Państwa powinny zachować prawo do organizowania, finansowania i definiowania zakresu zadań instytucji publicznych, których zadaniem jest zapewnienie różnorodności kulturowej i pluralizmu mediów, w szczególności publicznych nadawców, w celu zagwarantowania ich demokratycznego i społecznego znaczenia dla ich społeczeństw, co musi mieć zastosowanie również w dobie technologii cyfrowej;
20. uważa dlatego, że Konwencja musi chronić prawa Państw sygnatariuszy do poszerzania ich polityk dotyczących kultury o nowe treści medialne i nowe sposoby dystrybucji oraz że zasada neutralności technologicznej musi być jasno wspomniana w Konwencji;
21. z zadowoleniem przyjmuje projekt utworzenia Centrum obserwacji różnorodności kulturowej w ramach UNESCO, które musi współpracować z organizacjami zawodowymi;
22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich oraz Państw Przystępujących, Komitetowi Regionów, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu, Radzie Europy i UNESCO.
[1] Dz.U. C 92 E z 16.4.2004, str. 322.
[2] Dz. U. C 61 E z 10.3.2004, str. 289.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0136
Bangladesz
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Bangladeszu
Parlament Europejski,
- uwzględniając Umowę o Współpracy między Wspólnotą Europejską i Ludową Republiką Bangladeszu dotyczącą partnerstwa i rozwoju [1],
- uwzględniając wzrost krytycyzmu i coraz poważniejsze naruszenia praw człowieka przez urzędników i fundamentalistyczne organizacje religijne, o których doniosła Rada Gospodarczo-Społeczna ONZ w lutym 2005 r. (E/CN.4/2005/NGO/32), Amerykański Departament Stanu, również w lutym 2005 r. (Sprawozdania krajowe w sprawie sytuacji praw człowieka w Bangladeszu z 2004 r.) oraz Amnesty International (np. Pilne Działanie 061/2005),
- uwzględniając złożone w imieniu Unii Europejskiej oświadczenie Prezydencji w sprawie ataków na Habiganj w Bangladeszu w dnie 29 stycznia 2005 r.,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze powtarzające się zamachy bombowe wymierzone w czołowych polityków opozycji, w grupy mniejszości religijnych, w dziennikarzy i przedstawicieli organizacji pozarządowych, a szczególnie ostatnie dwa zamachy z użyciem granatów nakierowane na dwóch prominentnych polityków opozycji — w dniu 21 sierpnia 2004 r. na przewodniczącą Ligi Awami i byłą premier Sheikh Hasina oraz w dniu 27 stycznia 2005 r. na byłego ministra finansów Shaha Mohammada Kibirię, który zginął w jego następstwie,
B. zaniepokojony ostatnimi wydarzeniami politycznymi w Bangladeszu, rosnącym ryzykiem fundamentalizmu i złymi rządami, korupcją oraz nepotyzmem, które poważnie naruszyły rządy prawa, w tym postanowienia konstytucji chroniące prawa podstawowe w Bangladeszu,
C. zaniepokojony ograniczonymi osiągnięciami w opanowaniu przez rząd Bangladeszu wybuchów aktów przemocy oraz kontynuowaniem gróźb ze strony grup ekstremistycznych; zauważa, ze grupy paramilitarne w dalszym ciągu działają na obszarach wiejskich, niekiedy ze wsparciem władz lokalnych,
D. z niepokojem zauważa, że mniejszości religijne, w tym Hindusi, ale także umiarkowani muzułmanie oraz organizacje broniące praw kobiet, stali się ofiarami licznych i gwałtownych ataków i aktów zastraszenia w ostatnich latach,
E. uznając, że wiążący się z powyższymi faktami klimat strachu powstał wskutek nadużycia władzy ze strony partii fundamentalistów muzułmańskich w rządzie,
F. mając na uwadze, że mimo iż Bangladesz poczynił pewne postępy w obszarach społeczno-gospodarczych, takich jak zdrowie, dostęp do urządzeń sanitarnych, edukacja, wzmocnienie pozycji kobiet, planowanie rodziny i samowystarczalność żywieniowa, nadal pozostaje w tyle jeśli chodzi o poprawę kwestii związanych z jakością zarządzania i promowaniem praw człowieka, które, gdyby zostały wprowadzone, mogłyby przyczynić się do ożywienia gospodarczego i społecznego,
G. zaniepokojony niemożnością postawienia przez rząd Bangladeszu osób winnych tych ataków przed sąd oraz ogólnym pogorszeniem prawa i porządku w Bangladeszu w ostatnich latach; zauważając jednocześnie, że w dniu 22 lutego 2005 r. rząd Bangladeszu zakazał działalności i zamroził aktywa dwóch przestępczych organizacji muzułmańskich,
H. podkreślając, że Umowa o Współpracy między WE a Bangladeszem opiera się na poszanowaniu praw człowieka i demokratycznych zasad oraz że pogwałcenie art. 1 stanowi naruszenie mogące zagrozić kontynuacji Umowy,
I. mając na uwadze, że Komisja musi zapewnić aby sytuacja praw człowieka w Bangladeszu podlegała kontroli, a Parlament powinien być informowany o jej wynikach,
J. podkreślając zobowiązania Bangladeszu wynikające z prawa międzynarodowego jako strony zarówno Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, jak i Konwencji NZ przeciwko torturom i innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, ale i to, że nie zostały one dotychczas uwzględnione w obowiązujących prawach,
1. potępia powtarzające się zamachy bombowe i wzywa rząd Bangladeszu do zapewnienia pełnego dostępu prowadzącym dochodzenie międzynarodowym śledczym wspomagającym służby specjalne Bangladeszu do wszystkich istniejących dowodów w sprawie ataków, zgodnie z obietnicami złożonymi przez ten rząd, i nalega na opublikowanie przezeń pełnego sprawozdania ze śledztwa;
2. wzywa rząd Bangladeszu do przestrzegania wydanych przez krajowy Sąd Najwyższy zaleceń o unikaniu nadużywania prawnych środków w celu przetrzymywania demonstrantów oraz do niepodejmowania represyjnych działań w stosunku do pokojowych demonstracji politycznych, w tym stosowania aresztu i tortur;
3. nalega szczególnie, aby rząd Bangladeszu położył kres tzw. akcjom przeciw zbrodniom prowadzonym przez siły paramilitarne Rapid Action Batalion, które sprowadzają się do samosądów zakończonych zabójstwami.
Znana organizacja praw człowieka Odhikar ogłosiła, że w roku 2004 ogłoszono publicznie 90 przypadków śmierci wskutek tortur osób pozbawionych wolności;
4. zachęca rząd Bangladeszu do umożliwienia obywatelom udziału w tradycyjnych wydarzeniach kulturalnych odzwierciedlających tradycyjną tolerancję i świeckość oraz do zapewnienia niezbędnych do bezpiecznego ich przeprowadzenia środków bezpieczeństwa;
5. nalega na podjęcie przez rząd Bangldeszu kroków prewencyjnych w stosunku do paramilitarnych grup muzułmańskich, które sieją przemoc i zastraszenie na obszarach wiejskich Bangladeszu;
6. ponawia swoje żądanie, aby doprowadzono do procesu osób uczestniczących w masakrze obywateli Bangladeszu oraz w innych zbrodniach wojennych mających miejsce w czasie wojny wyzwoleńczej w Bangladeszu w 1971 r.;
7. uznaje, że w perspektywie wyborów parlamentarnych przewidzianych na koniec 2006 r./początek 2007 r. powinny zostać przeprowadzone systematyczne reformy w celu przywrócenia zasad dobrego rządzenia, tak aby komisja wyborcza i przejściowy rząd mogły pracować w atmosferze niezależności;
8. uznaje, że spójne działanie wszystkich ofiarodawców na całym świecie będzie niezbędne dla wsparcia takich reform;
9. wzywa wszystkie strony do powstrzymania się od niedemokratycznych praktyk oraz do przeprowadzenia wielostronnego dialogu poprzez pełne uczestnictwo w demokratycznym procesie parlamentarnym; wzywa szczególnie partie opozycyjne do zaprzestania bojkotowania działalności parlamentarnej, ponieważ agitacja i przemoc powodują cierpienia ludności Bangladeszu;
10. wyraża swoje poparcie dla zasadniczych kroków podjętych przez przedstawicieli UE w zeszłym roku w celu obrony praw mniejszości religijnych w Bangladeszu, takich jak ich fizyczna obecność w kompleksie Ahmadiyya Muslims w październiku 2004 r., kiedy fundamentaliści przygotowywali się do przeprowadzenia masowego ataku na kompleks;
11. wzywa Radę do przeanalizowania stosowania klauzuli o prawach człowieka i demokracji w Umowie o Współpracy między WE i Bangladeszem oraz do upewnienia się, czy rząd Bangladeszu wkłada odpowiednio duży wysiłek w celu zasadniczej poprawy sytuacji praw człowieka;
P6_TA(2005)0137
Pomoc humanitarna dla uchodźców z Sahary Zachodniej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie pomocy humanitarnej dla uchodźców saharyjskich
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 marca 2000 r. w sprawie Sahary Zachodniej [1], w której "zwraca się do Komisji o zwiększenie pomocy humanitarnej dla uchodźców saharyjskich oraz wzywa ją w szczególności do zwiększenia pomocy humanitarnej dla ludu saharyjskiego, zwłaszcza w sektorze żywnościowym, zdrowotnym i edukacyjnym";
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2003 r. w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, sekcja III: Komisja [2], w której wzywa Komisję do zapewnienia gwarancji znaczącej i nieprzerwanej pomocy humanitarnej dla uchodźców saharyjskich; <0}
- mając na uwadze sprawozdania Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych z dnia 20 października 2004 r. w sprawie ewentualnej redukcji personelu Minurso, w tym personelu cywilnego i administracyjnego (S/2004/827) oraz z dnia 27 stycznia 2005 r. w sprawie sytuacji dotyczącej Sahary Zachodniej (S/2005/49), wzywające wspólnotę międzynarodową do dalszego niesienia pomocy humanitarnej uchodźcom saharyjskim aż do rozwiązania konfliktu w Saharze Zachodniej;
- mając na uwadze projekt Światowego Programu Żywnościowego ONZ (UNWFP) z dnia 5 maja 2004 r. w sprawie pomocy dla uchodźców w Saharze Zachodniej (WFP/EB.2/2004/4-B/4), który stwierdza pogorszenie warunków życia uchodźców saharyjskich (opóźnienie wzrostu u dzieci, niedożywienie, anemia itp.) na skutek zmniejszenia pomocy;
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że ludność saharyjska znajduje się w obozach dla uchodźców w Algierii z powodu niedokończonej dekolonizacji oraz że przeżycie tej ludności zależy całkowicie od międzynarodowej pomocy humanitarnej;
B. uwzględniając pogorszenie sytuacji humanitarnej, stwierdzone przez grupę posłów do Parlamentu Europejskiego podczas ich wizyty w dniach 3 — 6 marca 2005 r. w obozach dla uchodźców saharyjskich (położonych w pobliżu Tindoufu, w południowo-zachodniej Algierii);
C. mając na uwadze apel skierowany do państw ofiarodawców skierowany przez UNWFP w dniu 26 lutego 2005 r., który stwierdza, że począwszy od maja 2005 r. UNWFP nie będzie w stanie zapewnić pełnej dziennej racji żywnościowej 2100 kcal dla 158000 uchodźców saharyjskich z powodu braku hojnych składek i pomocy zewnętrznej, co mogłoby mieć poważne skutki dla odżywiania i zdrowia uchodźców, a przede wszystkim kobiet i dzieci;
D. zaniepokojony faktem, że zapasy skończą się w maju 2005 r., co narazi uchodźców żyjących już teraz w trudnych warunkach, na głęboki kryzys humanitarny, jeśli do tego czasu nie zostaną podjęte kroki w celu zapewnienia znaczącej i szybkiej pomocy, umożliwiającej załagodzenie tej poważnej sytuacji;
E. mając na uwadze dramatyczne konsekwencje, które mogą wyniknąć z ciągłego zmniejszania pomocy niesionej uchodźcom saharyjskim przez Komisję za pomocą Departamentu pomocy humanitarnej (ECHO) (uszczuplenie racji żywnościowych, pogorszenie sytuacji w dziedzinie zdrowia i edukacji, itp.);
F. mając na uwadze istotną, szczególną i dodatkową pomoc (żywność, zdrowie, edukacja, mieszkania, higiena, itp.) świadczoną przez Komisję uchodźcom saharyjskim do 2002 r. jako uzupełnienie pomocy polegającej na dostarczeniu podstawowych produktów przez instytucje Organizacji Narodów Zjednoczonych w ramach ich mandatu;
G. G mając na uwadze, że kryzys humanitarny jest spowodowany między innymi brakiem istotnych postępów w poszukiwaniu sprawiedliwego i trwałego politycznego rozwiązania sytuacji politycznej w Saharze Zachodniej, które mogłoby być zaakceptowane przez wszystkie zainteresowane strony;
1. wzywa Komisję do przyznania natychmiastowej pomocy, umożliwiającej zaradzenie trudnej sytuacji, w jakiej znajdują się obecnie uchodźcy saharyjscy;
2. wzywa Komisję do zwiększenia i zróżnicowania niesionej pomocy, tak aby powrócić przynajmniej do poziomu z 2002 r., zapewniając tym samym uchodźcom saharyjskim możliwą do zaakceptowania, minimalną rację żywnościową, oraz do jednoczesnego dalszego koncentrowania uwagi na takich obszarach jak zdrowie, edukacja, mieszkania i transport;
3. ponownie zwraca się do Komisji z wezwaniem, zawartym w ust. 66 wymienionej wyżej rezolucji z dnia 23 października 2003 r. o podjęcie właściwych kroków w celu zagwarantowania pomocy dla uchodźców saharyjskich i, w każdym wypadku, o nieprzerywanie tej pomocy, nawet chwilowo, z powodów czysto administracyjnych;
4. wzywa Komisję do zaangażowania europejskich organizacji pozarządowych, które mają już doświadczenie w terenie, w realizację programów ECHO na rzecz uchodźców saharyjskich w celu zagwarantowania efektywnego i szybkiego wdrożenia pomocy przyznanej przez Unię Europejską;
5. zwraca się do Komisji o przyczynienie się do zwiększenia potencjału administracyjnego dla pomocy humanitarnej w obozach dla uchodźców poprzez współpracę z organizacjami saharyjskimi powołanymi specjalnie do tego celu;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, rządowi Maroka, Frontowi Polisario i Przewodniczącemu Unii Afrykańskiej.
[1] Dz.U. C 377 z 29.12.2000, str. 354.
[2] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 457.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0138
Lampedusa
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Lampedusy
Parlament Europejski,
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka, w szczególności art. 14,
- uwzględniając Konwencję Genewską z 1951 r. dotyczącą statusu uchodźców, w szczególności art. 33 ust. 1, który wymaga dokładnego badania indywidualnych przypadków oraz zakazuje wydaleń lub zawracania uchodźców,
- uwzględniając Europejską Konwencję Praw Człowieka, w szczególności art. 4 Protokołu nr 4 do Konwencji, zgodnie z którym "zbiorowe wydalenia cudzoziemców są zakazane",
- uwzględniając deklarację z Barcelony, a także program prac przyjęty w trakcie Konferencji Eurośródziemnomorskiej w dniach 27- 28 listopada 1995 r., mające na celu promowanie obrony praw podstawowych w strefie śródziemnomorskiej,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1], w szczególności art. 18 dotyczący prawa do azylu,
- uwzględniając art. 6 Traktatu UE oraz art. 63 Traktatu Wspólnoty Europejskiej,
- uwzględniając pytania pisemne E-2616/04 i E-0545/05,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Lampedusa, położona w Cieśninie Sycylijskiej, jest małą wyspą o powierzchni 20 km2, zamieszkałą przez około 5500 osób, dysponującą jedynie ograniczonymi możliwościami przyjmowania i udzielania schronienia imigrantom i osobom starającym się o azyl, które przybywają regularnie do jej brzegów, często w niezwykle trudnych warunkach;
B. zaniepokojony zbiorowymi wydaleniami cudzoziemców z włoskiej wyspy Lampedusa do Libii, dokonywanymi przez władze włoskie w okresie od października 2004 r. do marca 2005 r.;
C. mając na uwadze, że Wysoki Komisarz ds. Uchodźców ONZ skrytykował wydalenie 17 marca 2005 r. 180 osób oraz oświadczył, że nie ma żadnej pewności, iż Włochy zastosowały niezbędne środki, by upewnić się, że nie odsyłają do Libii - która nie może być uznana za kraj bezpieczny - osób, którym należy się status uchodźcy; mając na uwadze, że Wysoki Komisarz ds. Uchodźców ONZ wyraził głęboki żal z powodu braku przejrzystości działań, tak po stronie władz włoskich, jak i libijskich;
D. zaniepokojony faktem, iż władze włoskie odmówiły Wysokiemu Komisarzowi ds. Uchodźców ONZ wstępu do ośrodka zatrzymań na wyspie Lampedusa 15 marca 2005 r., jednocześnie - według Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców - przyznając prawo do wstępu urzędnikom libijskim;
E. żywo zaniepokojony losem setek osób starających się o azyl, które są zawracane do Libii, zważywszy, że kraj ten nie jest sygnatariuszem Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców, nie posiada systemu udzielania azylu, nie oferuje rzeczywistych gwarancji praw uchodźców i dokonuje arbitralnych aresztowań, zatrzymań i wydaleń oraz mając na uwadze fakt, iż wydalane osoby są zakuwane w kajdanki i nie są informowane o celu podróży;
F. zaniepokojony złym traktowaniem i warunkami życiowymi osób przetrzymywanych w obozach w Libii, a także niedawnymi masowymi repatriacjami cudzoziemców z Libii do kraju pochodzenia bez zapewnienia ochrony ich godności oraz życia; zaniepokojony także informacjami pochodzącymi ze źródeł libijskich, według których w wyniku wydaleń śmierć poniosło 106 osób;
G. mając na uwadze porozumienie dwustronne między Włochami a Libią, którego treść pozostaje niejawna i które powierza władzom libijskim sprawowanie kontroli nad ruchem migracyjnym oraz zobowiązuje je do ponownego przyjmowania osób wydalonych przez Włochy;
H. zaniepokojony brakiem we Włoszech ustawodawstwa dotyczącego prawa do azylu;
I. mając na uwadze, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w dniu 6 kwietnia 2005 r. wystosował wniosek pod adresem Włoch, zwracając się o dostarczenie informacji na temat sytuacji na wyspie Lampedusa, w związku ze skargą nr 11593/05 złożoną przez grupę wydalonych cudzoziemców;
1. zwraca się do władz włoskich i do Państw Członkowskich o powstrzymanie się od zbiorowych wydaleń;
2. uważa, że zbiorowe wydalenia cudzoziemców do Libii przez władze włoskie - w tym wydalenie dokonane w dniu 17 marca 2005 r. - stanowią pogwałcenie zasady niewydalania, oraz że władze włoskie uchybiły zobowiązaniom międzynarodowym nie upewniając się, że życie wydalanych osób nie jest zagrożone w kraju pochodzenia;
3. zwraca się do władz włoskich o zagwarantowanie Wysokiemu Komisarzowi ds. Uchodźców ONZ dostępu do ośrodka zatrzymań na wyspie Lampedusa i możliwości spotkania z osobami, które są tam przetrzymywane i które być może potrzebują międzynarodowej ochrony;
4. zwraca się do Komisji jako strażniczki traktatów o zapewnienie poszanowania prawa do azylu na terenie Unii Europejskiej, zgodnie z art. 6 Traktatu UE i art. 63 Traktatu WE, o powstrzymanie zbiorowych wydaleń i o zobowiązanie Włoch, a także pozostałych Państw Członkowskich, by przestrzegały swych obowiązków wynikających z prawa Unii;
5. przypomina, że niezbędna jest wspólnotowa polityka w zakresie imigracji i azylu, opierająca się na otwarciu legalnych dróg imigracji i określeniu wspólnych norm ochrony praw podstawowych imigrantów i osób starających się o azyl w całej Unii Europejskiej, zgodnie z ustaleniami Rady Europejskiej w Tampere w 1999 r., potwierdzonymi przez Program Haski;
6. ponownie zgłasza poważne zastrzeżenia do minimalistycznego podejścia w projekcie dyrektywy Rady dotyczącej procedur przyznawania azylu (COM(2002)0326) i zwraca się do Państw Członkowskich o zapewnienie szybkiej transpozycji dyrektywy 2004/83/WE [2] w sprawie minimalnych norm uznawania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców za uchodźców;
7. zwraca się do Komisji o prowadzenie przejrzystego dialogu na ten temat, w tym o podanie do publicznej wiadomości rezultatów misji technicznej w Libii w listopadzie i grudniu 2004 r. dotyczącej problemów nielegalnej imigracji;
8. zwraca się do Libii o umożliwienie dostępu obserwatorom międzynarodowym, położenie kresu wydaleniom i arbitralnym aresztowaniom cudzoziemców, ratyfikowanie Konwencji Genewskiej dotyczącej statusu uchodźców i uznanie mandatu Wysokiego Komisarza ds. Uchodźców ONZ; zwraca się o podanie do publicznej wiadomości wszelkich umów o readmisji zawartych z Libią;
9. zwraca się o wysłanie delegacji złożonej z członków odpowiednich komisji do ośrodka dla uchodźców na wyspie Lampedusa oraz do Libii, celem ocenienia skali problemu oraz upewnienia się o legalności działań władz włoskich i libijskich;
P6_TA(2005)0139
Susza w Portugalii
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie suszy w Portugalii
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 2 i 6 Traktatu WE, na mocy których wymagania w zakresie ochrony środowiska muszą zostać zintegrowane z politykami wspólnotowymi w wielu sektorach, w celu trwałego rozwoju gospodarczego z punktu widzenia ochrony środowiska,
- uwzględniając art. 174 Traktatu WE,
- uwzględniając Protokół z Kyoto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) z grudnia 1997 r., ratyfikowany przez WE w dniu 4 marca 2002r.,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji w sprawie zmian klimatycznych oraz europejskiej gospodarki wodnej,
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Europa Południowa, a zwłaszcza Półwysep Iberyjski wielokrotnie była dotknięty ciężką suszą w ostatnich kilku latach,
B. mając na uwadze, że brak opadów w Portugalii od 1 października 2004 r. do końca marca 2005 r., przy poziomie opadów niższym o 50 % od wartości średniej w latach 1961 — 1990 spowodował wyjątkowo niski poziom wód gruntowych, który w niektórych regionach na południu kraju nie przekracza 20 %,
C. mając na uwadze, że do 15 marca 2005 r. blisko 88 % powierzchni Portugalii kontynentalnej było pod wpływem dotkliwej czy nawet ekstremalnej suszy, a sytuacja nie zmieniła się w sposób istotny nawet po kilku dniach niewielkich opadów,
D. mając na uwadze, że odczuwalny niedobór wody powoduje poważne skutki społeczno-ekonomiczne, głównie w rolnictwie, hodowli, leśnictwie — gdzie można zaobserwować bardzo słaby lub zerowy rozwój wegetatywny, przede wszystkim zbóż, roślin pastewnych, łąk naturalnych, zagrażając zbiorom słomy i zbóż i powodując ogromne niedobory paszy dla zwierząt, a rezerwy są już wyczerpane — jak również w zakresie konsumpcji, środowiska, krajowej opieki zdrowotnej, a w konsekwencji, również w portugalskiej turystyce, będącej istotnym sektorem gospodarki,
E. mając na uwadze, że od maja do początku jesieni nie będą będą miały miejsca nowe opady, i że w związku z tym trzeba będzie kontynuować dożywianie zwierząt nie tylko w okresie letnim, ale również podczas przyszłej zimy,
F. mając na uwadze, że najbardziej poszkodowane są osoby, które posiadają najniższe zasoby finansowe oraz, że bezpośrednie skutki zostały spotęgowane konsekwencjami dla upraw wiosennych, które są zagrożone w związku z niskim poziomem wód zgromadzonych w głównych tamach — jak również zwiększeniem ryzyka pożarów w okresie letnim, które osiągnęły już katastroficzny wymiar, szcególnie w roku 2003,
G. mając na uwadze, że według badań, przeprowadzonych nad przewidywanym wpływem suszy w ciągu nadchodzących 11 miesięcy należy liczyć się z tym, że straty w wartości dodanej netto wyniosą 34 %, a w najbardziej dotkniętych południowych regionach straty mogą wynieść nawet 40 %,
H. mając na uwadze, że utrzymująca się w Portugalii susza jest kolejnym przejawem negatywnych skutków zmian klimatycznych, podkreśla, iż jest to jeszcze jeden sygnał wskazujący na potrzebę ambitnych działań ogólnoświatowych na rzecz powstrzymania zmian klimatycznych; mając na uwadze, że UE powinna w dalszym ciągu odgrywać wiodącą rolę w tym procesie i wzmagać wysiłki w kluczowych dziedzinach związanych ze środowiskiem, energią i transportem,
1. wyraża solidarność z mieszkańcami regionów i sektorów produkcji dotkniętych suszą oraz zaniepokojenie sytuacją, z jaką zmagają się portugalscy rolnicy i hodowcy, a także regiony już cierpiące na braki w dostawach wody, wśród których szczególnie trudna sytuacja panuje w centrum i na południu kraju;
2. wzywa do interwencji na poziomie wspólnotowym nie tylko w zakresie niesienia pomocy najbardziej dotkniętym, lecz także zapobiegania pogorszeniu się sytuacji i uniemożliwienia spowodowania tak szkodliwych skutków w razie zaistnienia podobnych sytuacji w przyszłości; w związku z tym, na podstawie informacji już dostarczonych przez władze portugalskie, zwraca się do Komisji o:
- zapewnienie, aby pełna kwota pomocy dla rolników została wypłacona z wyprzedzeniem,
- ułatwienie, w ramach prawa wspólnotowego i biorąc za przykład działania podjęte w podobnych sytuacjach w przeszłości, wykorzystania zbóż ze wspólnotowej rezerwy interwencyjnej, która powstała w wyniku nadwyżek produkcyjnych w niektórych Państwach Członkowskich,
- udzielenie pomocy na rzecz zabiegów weterynaryjnych przewidzianych w planie awaryjnym zwalczania epidemii gorączki oskrzelowej (tzw. "niebieski język"), która pojawiła się w czasie suszy i która, poprzez wprowadzenie ograniczeń w przemieszczaniu się zwierząt, pogarsza w sposób alarmujący sytuację,
- wyrażenie zgody na odstępstwa od stosowania niektórych przepisów wspólnotowych, szczególnie zezwolenie na zatrawienie odłogów lub powierzchni uprawy zbóż, na których nie można przeprowadzić zbiorów z powodu zaburzenia cyklu produkcyjnego,
- upoważnienie władz portugalskich do udzielenia pomocy państwowej uzasadnionej zaistniałymi okolicznościami, przede wszystkim na rzecz drobnych rolników, szczególnie w celu uczestnicznia w nadzwyczajnych kosztach paszy dla zwierząt i transportu lub gromadzenia wody, bądź też upraw najbardziej dotkniętych suszą, jak w przypadku ziemniaka czy owoców cytrusowych,
- przedstawienie Radzie i Parlamentowi Europejskiemu projektu rewizji instrumentów prawnych w celu dostosowania istniejącego prawodawstwa tak, aby mogło ono pomóc w uniknięciu nawrotu tak poważnych skutków powtarzającej się suszy na południu Europy w kolejnych latach;
3. w tym kontekście alarmuje Komisję i Radę o konieczności niezwłocznego uruchomienia funduszy i zasobów, aby móc na czas zapobiegać wystąpieniu w czasie najbliższego lata większej liczby pożarów lasów spowodowanych suszą;
4. z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji o zarządzaniu ryzykiem i sytuacjami kryzysowymi w rolnictwie (COM(2005)0074), i zachęca Komisję i Radę do pilnego działania na rzecz możliwie jak najszybszego wprowadzenia systemu skutecznej ochrony na poziomie wspólnotowym w celu zapewnienia ochrony europejskim rolnikom w razie ryzyka i kryzysu podobnego do obecnego, wynikającego z suszy sytuacji w Portugalii; uważa, że konieczne jest wprowadzenie państwowych ubezpieczeń rolniczych, finansowanych z funduszy Wspólnoty, w celu zapewnienia rolnikom podstawowego minimum dochodów w przypadku katastrof naturalnych takich jak susza lub pożary;
5. w celu zminimalizowania wzrostu kosztów i zmniejszenia produkcji rolnej uważa za konieczne stworzenie linii budżetowej zapewniającej wsparcie finansowe, jak również czasowe zwolnienie ze składek na ubezpieczenie społeczne (bez utraty praw) pełnoetatowych rolników o dochodach poniżej 12 ESU, wraz z przedłużeniem kredytu na poczet przyszłych plonów o dwa lata i bez odsetek;
6. wzywa Radę i Komisję do przeprowadzenia ponownej analizy możliwości wykorzystania Funduszu Solidarności, szczególnie do zapewnienia, aby fundusz ten mógł również być stosowany w tego typu sytuacjach, które występują szczególnie często w Europie południowej;
7. zwraca się do Komisji o podjęcie inicjatyw na rzecz zapewnienia poszanowania zobowiązań z Kioto;
8. wzywa Komisję do przeprowadzenia głębokiej analizy powtarzalności tego typu zjawisk aby określić, czy powstają one w sposób cykliczny czy przypadkowy lub też czy stanowią one kolejny skutek trwałych zmian klimatycznych; zwraca się również o rozpatrzenie wariantów działania, mając na uwadze porozumienie na okres po 2012 r. w ramach procesu ONZ dotyczącego zmian klimatycznych, przy rozwinięciu europejskiej strategii długoterminowej, biorąc pod uwagę zmniejszenie emisji do 2020 r. jako skutecznej metody dla krajów rozwiniętych; nalega, aby UE zachowała wiodącą rolę w międzynarodowych wysiłkach na rzecz walki ze zmianami klimatycznymi oraz by przedstawiono konkretne propozycje działań strategicznych na okres po 2012 r.;
9. odnotowuje z zainteresowaniem niedawne sprawozdanie Komisji w sprawie globalnego zjawiska zmian klimatycznych oraz ich bezpośrednich skutków dla zaopatrzenia w wodę i jej jakości oraz dla ekosystemów; z zadowoleniem przyjmuje przede wszystkim projekt dostarczenia odpowiednich narzędzi dla unijnych autorów polityki wodnej w zakresie wpływu sektora wodnego (rolnictwo, centra miejskie, sektory przemysłowy i energetyczny, obrona cywilna, planowanie przestrzenne) w sytuacji zmian klimatycznych;
10. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, parlamentowi i rządowi Portugalii, a także władzom lokalnym dotkniętych suszą terenów.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0149
Rynek wewnętrzny w nowych Państwach Członkowskich
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie rynku wewnętrznego w nowych Państwach Członkowskich: sytuacja, szanse i wnioski na przyszłość (2004/2155(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
- uwzględniając Traktat o przystąpieniu Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji [1],
- uwzględniając 13 edycję Tabeli wyników rynku wewnętrznego (Internal Market Scoreboard) z dnia 13 lipca 2004 r.,
- uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa [2],
- uwzględniając 1579 dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego o terminie transpozycji do 15 listopada 2004 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 maja 2003 r. skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Strategia rynku wewnętrznego - Priorytety 2003-2006" (COM(2003)0238),
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 21 stycznia 2004 r. skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Sprawozdanie w sprawie wdrażania Strategii rynku wewnętrznego (2003-2006)" (COM(2004)0022),
- uwzględniając sprawozdanie, opublikowane w listopadzie 2004 r. przez Grupę Wysokiego Szczebla pod przewodnictwem Wima Koka "Stojąc przed wyzwaniem: strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia",
- uwzględniając raport, opublikowany przez Stowarzyszenie Europejskich Izb Przemysłowo-Handlowych (EUROCHAMBRES) i Słoweńskie Stowarzyszenie Biznesowo-Badawcze (SBRA) "Badanie CAPE 2004: Gotowość środowiska przedsiębiorców w Europie Środkowej do rozszerzenia",
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów (A6-0068/2005),
A. mając na uwadze, że art. 3 ust. 1 lit. c) Traktatu stwierdza, że działalność Wspólnoty obejmuje stworzenie rynku wewnętrznego, charakteryzującego się zniesieniem między Państwami Członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie towarów, osób, usług i kapitału,
B. mając na uwadze, że art. 3 ust. 1 lit. h) Traktatu stwierdza, że działalność Wspólnoty obejmuje zbliżanie ustawodawstw Państw Członkowskich w stopniu koniecznym do funkcjonowania wspólnego rynku,
C. mając na uwadze, że art. 10 Traktatu wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia wszelkich właściwych działań w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatu lub z działań podjętych przez instytucje Wspólnoty oraz stanowi, że powstrzymają się one od podejmowania wszelkich działań, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów Traktatu,
D. mając na uwadze, że art. 14 ust. 2 Traktatu stwierdza, że rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, zgodnie z postanowieniami Traktatu,
E. mając na uwadze, że art. 18 ust. 1 Traktatu stwierdza, iż, z zastrzeżeniem pewnych warunków, każdy obywatel Unii ma prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium Państw Członkowskich,
F. mając na uwadze, że art. 23 i 24 Traktatu wzywają do swobodnego przepływu towarów wewnątrz Wspólnoty,
G. mając na uwadze, że Tytuł III Części trzeciej Traktatu wzywa do swobodnego przepływu osób, usług i kapitału wewnątrz Wspólnoty,
H. mając na uwadze, że utworzony przez Wspólnotę Europejską rynek wewnętrzny okazał się niezaprzeczalnym sukcesem gospodarczym i jest siłą napędową promowania spójności gospodarczej i stopniowego usuwania dysproporcji regionalnych,
I. mając na uwadze, że rynek wewnętrzny może być zrealizowany na prawdę tylko wtedy, gdy wszystkie Państwa Członkowskie przetransponują i wprowadzą w życie dyrektywy dotyczące rynku wewnętrznego,
J. mając na uwadze, że brak transpozycji, wdrożenia i egzekwowania postanowień tych dyrektyw powoduje rozdrobnienie rynku wewnętrznego, blokuje dalszy wzrost gospodarki europejskiej i pogłębia dysproporcje regionalne,
K. mając na uwadze, że spóźniona lub nieprawidłowa transpozycja pozbawia przedsiębiorstwa i konsumentów pełnych korzyści gospodarczych z prawidłowo funkcjonującego rynku wewnętrznego,
L. mając na uwadze, że efektywna transpozycja i wdrożenie ustawodawstwa wspólnotowego pomaga w budowie wzajemnego zaufania pomiędzy rządami, obywatelami i firmami,
M. mając na uwadze, że głównym celem strategii lizbońskiej jest zbudowanie do roku 2010 najbardziej dynamicznej i konkurencyjnej, opartej na wiedzy gospodarki świata, z dodatkowymi i lepszymi miejscami pracy i o większej spójności społecznej przy zachowaniu równowagi ekologicznej;
1. jest przekonany, że aby w pełni wykorzystać potencjał nowego, rozszerzonego rynku europejskiego, wszystkie dyrektywy dotyczące rynku wewnętrznego, które nadal wymagają transpozycji i wdrożenia, muszą zostać przetransponowane i wdrożone, tak aby szybko usunąć pozostające bariery dla przepływu towarów, osób, usług i kapitału;
2. zaleca, aby nowe Państwa Członkowskie opracowały strategie wdrożeniowe, które będą efektywnie wdrażały ustawodawstwo wspólnotowe i poprawiały wiedzę o nowym ustawodawstwie wśród konsumentów, producentów, handlowców i sądów;
3. nalega, aby wszystkie Państwa Członkowskie poważnie podeszły do celu na poziomie 1,5 %, sugerowany przez Radę Europejską dla deficytu w zakresie transpozycji dyrektyw i aby stało za nim silne zaangażowanie polityczne ze strony każdego Państwa Członkowskiego, tak by dokonać transpozycji zaległych dyrektyw w określonym terminie;
4. zaleca, aby poza terminową i prawidłową transpozycją oraz efektywnym zastosowaniem dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego, Państwa Członkowskie przeprowadziły również ocenę istniejących przepisów prawa krajowego pod względem ich zgodności z przepisami prawnymi UE, w ramach pomocy w procesie usuwania przeszkód rynkowych i otwierania rynku wewnętrznego na konkurencję,
5. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowe Państwa Członkowskie wdrożyły w swoim ustawodawstwie zasadę wzajemnego uznawania oraz że niektóre Państwa Członkowskie przyjęły ponadto horyzontalną klauzulę wzajemnego uznawania, która w obszarach niezharmonizowanych uznaje tę zasadę automatycznie, lecz potwierdza potrzebę postępu w kierunku zwiększenia harmonizacji jako kluczowego celu rynku wewnętrznego;
6. wyraża szczególne uznanie dla kilku nowych Państw Członkowskich, które w wielu przypadkach znacznie wyprzedzają Państwa Członkowskie o dłuższym stażu, za osiągnięcia w przyjmowaniu europejskich norm produktów;
7. wzywa władze krajowe nowych Państw Członkowskich do rozwinięcia i poprawy ich potencjału administracyjnego w celu zmniejszenia rozdźwięku pomiędzy formalną zgodnością a faktycznym wcielaniem w życie ustawodawstwa wspólnotowego;
8. sugeruje, że aby osiągnąć cele określone przez strategię lizbońską, nowe Państwa Członkowskie powinny zwiększyć swe inwestycje w badania i rozwój, które są obecnie znacznie poniżej średniej UE, promować lepszy kontakt pomiędzy instytucjami badawczymi a firmami oraz tworzyć bardziej efektywne systemy oświaty i szkoleń w celu poprawy jakości rynku pracy, uwzględniając zalecenia, zawarte w niedawno opublikowanym raporcie "Stojąc przed wyzwaniem: strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia";
9. zwraca uwagę na podstawowe znaczenie skutecznego systemu ochrony własności intelektualnej dla pobudzania innowacyjności i komercyjnego wykorzystania nowych pomysłów, jak również na rozwijanie kreatywności w środowisku zarówno internetowym, jak i poza nim; zachęca nowe Państwa Członkowskie do zapewnienia skutecznego funkcjonowania systemów ochrony patentów i praw autorskich oraz przeznaczenia odpowiednich zasobów na działania przeciwko podrabianiu towarów i piractwu;
10. wzywa Radę, wobec fundamentalnego znaczenia zapewnienia ochrony własności intelektualnej dla wynalazków wykorzystujących technologię cyfrową, do ściślejszej współpracy z Parlamentem Europejskim przy przyjmowaniu nowych środków z zakresu prawa patentowego, które zapewnią bezpieczny system umożliwiający opatentowanie wynalazków technicznych w tej dziedzinie;
11. wzywa władze krajowe, regionalne i lokalne nowych Państw Członkowskich do stworzenia elastycznego, dynamicznego rynku pracy w celu zwiększenia zatrudnienia w sektorze prywatnym i rozwiązania problemów strukturalnego bezrobocia i dysproporcji regionalnych;
12. zwraca uwagę na znaczenie, jakie ma stworzenie efektywnego systemu w zakresie kwalifikacji zawodowych i popieranie ustanowienia wzajemnie uznawanych standardów; proponuje, aby Komisja zapewniła dodatkowe zasoby w celu pomocy w tworzeniu w nowych Państwach Członkowskich stowarzyszeń zawodowych, które stymulować będą powstawanie wysoko kwalifikowanej siły roboczej;
13. podkreśla znaczenie zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego dla zmniejszenia różnic społecznych i dysproporcji regionalnych w nowych Państwach Członkowskich;
14. zwraca uwagę na znaczenie dynamicznego rynku usług dla tworzenia miejsc pracy i tworzenia nowych firm; podkreśla ogromne znaczenie proponowanej dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym dla gospodarek nowych Państw Członkowskich; uważa jednakże, że cel ten należy osiągnąć bez uszczerbku dla spójności społecznej w Unii i wysokiego poziomu ochrony konsumentów w Europie;
15. usilnie zachęca władze krajowe, regionalne i lokalne w nowych Państwach Członkowskich, aby sprawniej i szerzej realizowały zadanie rozpowszechniania informacji na temat ustawodawstwa i funkcjonowania UE i rynku wewnętrznego; uważa, że istotnym jest, aby obywatele otrzymywali informacje i wskazówki dotyczące praw przysługujących im jako konsumentom oraz na temat możliwości podjęcia pracy i prowadzenia działalności w ramach rynku wewnętrznego;
16. wzywa nowe Państwa Członkowskie do zapewnienia, aby tworzenie i funkcjonowanie pozasądowych instrumentów rozstrzygania sporów i rozwiązywania problemów, takich jak SOLVIT [3], uzyskało odpowiednie wsparcie finansowe w celu zapewnienia obywatelom i przedsiębiorstwom europejskim dostępu do instrumentów rozwiązywania problemów, które mogą napotkać w trakcietworzenia rynku wewnętrznego;
17. z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie przez Komisję Europejską w dniu 20 października 2004 r. specjalnej procedury postępowania w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty wszczynanej przeciwko nowym Państwom Członkowskim, które nie dokonały transpozycji przedmiotowych dyrektyw w terminie do dnia 1 maja 2004 r.;
18. jest przekonany, że aby ułatwić transpozycję ustawodawstwa wspólnotowego, należy częściej udostępniać zaktualizowane informacje o stanie transpozycji.
Informacje te powinny stanowić uzupełnienie tabeli wyników rynku wewnętrznego (Internal Market Scoreboard) i zostać wykorzystane do stworzenia listy piętnującej wszystkie Państwa Członkowskie, które w zakresie procesu transpozycji pozostają w tyle;
19. uważa, że Komisja powinna rozpocząć reorganizację istniejącego ustawodawstwa wspólnotowego w kierunku uproszczenia go.
Wspomogłoby to bardzo proces transpozycji i wdrażania, sprzyjało rozwojowi wewnątrzwspólnotowych przepływów i handlu oraz pobudzało wzrost gospodarki europejskiej;
20. zwraca uwagę na znaczenie systemu prostych i efektywnych regulacji dla minimalizowania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej i maksymalizacji zgodności z ustawodawstwem UE; zachęca nowe Państwa Członkowskie do przetransponowania dorobku wspólnotowego w zakresie rynku wewnętrznego w najprostszy możliwy sposób. Proponuje, aby nowe Państwa Członkowskie aktywnie wspierały programy Komisji dotyczące lepszego stanowienia prawa poprzez przekazywanie na bieżąco swojej obecnej wiedzy o złożoności istniejącego acquis;
21. sugeruje, aby tabelę wyników przenieść na szczebel Rady Europejskiej i uznać go na płaszczyźnie politycznej za główny punkt odniesienia w zakresie stanu transpozycji;
22. stoi na stanowisku, że Parlament Europejski powinien odgrywać bardziej aktywną rolę w monitorowaniu osiągnięć i wywieraniu presji na Państwa Członkowskie, aby dokonały transpozycji dyrektyw;
23. przypomina swoje własne zobowiązanie do aktywnego wpływania na przeorientowanie, tam gdzie to stosowne i konieczne, agendy lizbońskiej przy jednoczesnym utrzymaniu równowagi pomiędzy wymiarem gospodarczym, społecznym i środowiskowym procesów z Lizbony i Goeteborga, aby stworzyć ambitną i zrównoważoną strategię rozwoju;
24. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, str. 17.
[2] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.
[3] SOLVIT to oparta na zasadzie dobrowolności internetowa sieć rozwiązywania problemów, w której Państwa Członkowskie UE współpracują ze sobą na rzecz rozwiązywania, bez postępowania sądowego, problemów, powodowanych przez niewłaściwe stosowanie prawa dotyczącego rynku wewnętrznego przez władze publiczne.
Centrum koordynacyjne SOLVIT istnieje w każdym Państwie Członkowskim UE.
Centra SOLVIT mogą pomóc w rozpatrywaniu skarg zarówno obywateli, jak i firm.
Wchodzą one w skład administracji krajowej i zobowiązane są dostarczać rzeczywistych rozwiązań problemów w ciągu dziesięciu tygodni.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0150
Prawa człowieka na świecie (2004) i polityka UE
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sprawozdania rocznego dotyczącego praw człowieka na świecie za rok 2004 oraz polityki UE w tym zakresie (2004/2151(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka oraz wszystkie istotne instrumenty międzynarodowe dotyczące praw człowieka,
- uwzględniając wejście w życie w dniu 1 lipca 2002 r. Statutu Rzymskiego Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) oraz rezolucje Parlamentu dotyczące MTK [1],
- uwzględniając Kartę Narodów Zjednoczonych,
- uwzględniając Protokół nr 13 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dotyczący zniesienia kary śmierci w każdych okolicznościach,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej [2],
- uwzględniając art. 3, 6, 11, 13 i 19 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 177 i 300 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
- uwzględniając Porozumienie o Partnerstwie AKP-UE [3],
- uwzględniając rezolucję Parlamentu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie pokoju i godności na Bliskim Wschodzie [4],
- uwzględniając rezolucję Parlamentu z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie 61 sesji Komisji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych w Genewie [5],
- uwzględniając szóste sprawozdanie roczne UE w sprawie praw człowieka,
- uwzględniając pierwszy i drugi Raport Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju o Rozwoju Społecznym w Krajach Arabskich,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0086/2005),
A. zważywszy, że niniejsza rezolucja nie ma charakteru w pełni wyczerpującego, natomiast ma ona na celu zwrócenie uwagi na dwie główne części - po pierwsze, na najważniejsze postępy w zakresie praw człowieka poza UE w porządku geograficznym oraz po drugie, na osiem kluczowych kwestii tematycznych istotnych dla UE w nadchodzących latach;
Kwestie w różnych krajach
Kraje kandydujące
1. powołuje się na ustalenia zawarte w specjalnych szczegółowych sprawozdaniach Parlamentu dotyczących przystąpienia/krajów kandydujących - Bułgarii, Rumunii i Turcji oraz gratuluje im postępu, jaki osiągnęły w obszarze praw człowieka, lecz przypomina im, że wiele jeszcze pozostaje do zdziałania; zatem namawia do kontynuacji i podwojenia wysiłków w tym zakresie.
Bałkany Zachodnie
2. zapewnia, że Parlament Europejski będzie kontynuował wysiłki w kierunku zagwarantowania praw człowieka zarówno w Wojwodinie, jak i w Kosowie;
3. wzywa Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Serbię i Czarnogórę do zapewnienia uczciwego prowadzenia procesów w sprawach zbrodni wojennych; przypomina im o obowiązku pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii;
4. przypomina Serbii i Czarnogórze o znaczeniu zapewnienia praw człowieka i państwa prawnego, w szczególności o potrzebie potępienia i zastosowania środków prawnych wobec wszelkich aktów nietolerancji i przemocy, których podstawą jest pochodzenie etniczne.
Sąsiedzi UE i Bliski Wschód
5. aprobuje, w celu wzmocnienia poszanowania praw człowieka w krajach sąsiednich i w basenie Morza Śródziemnego, tworzenie w tych krajach niezależnych instytucji, otwartych dla społeczeństwa obywatelskiego, które mogą zagwarantować skuteczne wdrożenie praw wynikających z zawartych porozumień dwustronnych i wielostronnych;
6. żąda jeszcze większego poszanowania praw kobiet i mniejszości oraz wolności i pluralizmu mediów, poszanowania praw człowieka w systemie karnym oraz zniesienia tortur i kary śmierci w krajach, z którymi UE zawarła układy o stowarzyszeniu i negocjuje plany działania;
7. liczy, że w ramach Procesu Barcelońskiego zostaną podjęte większe wysiłki na rzecz wspierania praw kobiet; w związku z powyższym wzywa do ustanowienia regionalnego planu działań mających na celu umocnienie praw kobiet i równości płci w duchu sprawozdania Programu Rozwoju ONZ; wzywa wszystkie państwa członkowskie Procesu Barcelońskiego do wycofania zastrzeżeń w odniesieniu do Konwencji w sprawie Likwidacji Wszystkich Form Dyskryminacji Kobiet;
8. podkreśla, że kraje w regionie muszą poczynić postępy na polu praw człowieka, zwłaszcza we współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (ICTY), wdrożenia skutecznej polityki sprzyjającej powrotowi uchodźców i wysiedleńców, poszanowania praw mniejszości i realizacji aktywnych polityk zwalczania handlu ludźmi;
9. wzywa wszystkie kraje, które ze względu na swoje bliskie położenie względem UE posiadają z nią polityczne, handlowe i społeczne powiązania, do uznania, że proces reformy gospodarczej i społecznej wymaga podstawy w postaci przyjęcia polityk promujących normy w zakresie praw człowieka i demokracji zgodnie z międzynarodowymi normami prawnymi w zakresie praw człowieka;
10. z zadowoleniem przyjmuje wyraźne odniesienie do przestrzegania norm w zakresie praw człowieka w wystąpieniu nowo wybranego Prezydenta Ukrainy w Parlamencie w Strasburgu w lutym 2005 r., z zadowoleniem stwierdza, że podczas wyborów prezydenckich na Ukrainie przestrzegano zasady państwa prawnego i zachęca Ukrainę do wybrania drogi otwarcia i demokracji, która stanowi nieodzowną podstawę zapewnienia wszystkim jej obywatelom praw człowieka w najszerszym ich rozumieniu; wzywa nowy rząd do przeprowadzenia reform prawnych i politycznych gwarantujących wolność prasy i mediów na całej Ukrainie, położenia kresu torturom i maltretowaniu przez pracowników organów ścigania, zapewnienia natychmiastowego dostępu do adwokata od chwili zatrzymania, oraz walki z korupcją;
11. wzywa Białoruś do przyznania praw obywatelskich i politycznych wszystkim obywatelom; wzywa władze Białorusi, aby natychmiast zaprzestały wykonywania egzekucji na przeciwnikach politycznych oraz aresztowań i zatrzymań na podstawie arbitralnych decyzji; popiera pracę Białoruskiego Stowarzyszenia Dziennikarzy, któremu w 2004 r. przyznano Nagrodę im. A. Sacharowa w uznaniu walki o zapewnienie obywatelom dostępu do bezstronnych informacji i wyważonych relacji; wzywa władze białoruskie do umożliwienia rozwoju polityki adopcyjnej z krajami UE oraz do wprowadzenia ułatwień w systemie wizowym w celu kontynuacji programów wakacyjnych dla dzieci dotkniętych katastrofą nuklearną w Czarnobylu;
12. uznaje ostatnie wybory w Mołdowie; odnotowuje zaniepokojenie Rady UE faktem, że wybory nie spełniły niektórych wymogów niezbędnych w całkowicie konkurencyjnym procesie wyborczym, zwłaszcza w odniesieniu do sprawiedliwego dostępu do mediów i bezstronnych relacji z kampanii; wzywa nowy rząd Mołdowy do zbadania przypadków zgłoszonych zarzutów tortur i maltretowania przez policję ofiar, w tym niepełnoletnich i poprawy warunków w więzieniach; wzywa do podjęcia reform w celu poprawy państwa prawnego i walki z korupcją w instytucjach; wzywa Mołdowę do zapobiegania handlowi ludźmi, zwłaszcza kobietami i dziećmi, w tym kobietami jako niewolnicami seksualnymi, i handlowi organami ludzkimi do przeszczepów; wzywa władze do zapewnienia politycznej równowagi w mediach kontrolowanych przez rząd; uważa, że aresztowania opozycyjnych posłów i inne działania skierowane przeciwko pokojowym manifestacjom stanowią wyraźne pogwałcenie podstawowych praw i wolności, takich jak wolność słowa, zgromadzania się i stowarzyszania się; wyzywa tzw. Naddniestrzańską Republikę Mołdawską do uwolnienia wszystkich pozostałych więźniów politycznych;
13. wzywa Ukrainę i Mołdowę do rozwiązania problemu przemytu do, z i przez Naddniestrze, a także Rosję do rozwiązania problemu przemytu z Obwodu Kaliningradzkiego na Litwę i do Polski, oraz opracowania skutecznych programów walki z korupcją w służbach celnych, straży granicznej, służbach podatkowych oraz policji;
14. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki podejmowane przez Maroko w związku z sytuacją ofiar łamania praw człowieka, zwłaszcza ustanowienie Komisji ds. Równości i Pojednania; docenia pozytywne zmiany w kierunku zakazu stosowania tortur i zadośćuczynienia osobom pokrzywdzonym w przeszłości; popiera kontynuację reform prawnych, takich jak kodeks rodzinny, uchwalony przez marokański parlament w styczniu 2004 r. oraz projekt ustawy penalizującej tortury (grudzień 2004 r.); sprzeciwia się stanowczo stosowaniu kar więzienia wobec dziennikarzy w tzw. "sprawach o oszczerstwa" i wzywa władze marokańskie do zreformowania kodeksu karnego w celu zaprzestania wymierzania kar więzienia za naruszenia prawa prasowego; zauważa, że w Maroku istnieje moratorium na karę śmierci i wzywa władze marokańskie do zniesienia kary śmierci;
15. z zaniepokojeniem odnotowuje przypadki naruszania praw człowieka na Saharze Zachodniej, w tym w zakresie wolności wypowiedzi i wolności przemieszczania się i zachęca Maroko i Front Polisario do dokonania postępów w oparciu o uznany na arenie międzynarodowej plan Bakera; wzywa Maroko i Front Polisario do uwolnienia wszystkich jeńców wojennych;
16. zachęca Maroko i Algierię do przyjmowania imigrantów w sposób humanitarny; podkreśla, że wszelkie takie środki muszą być podejmowane w sposób całkowicie zgodny z międzynarodowym prawem humanitarnym i prawem dotyczącym uchodźców;
17. wzywa Algierię, aby zwalczając zagrożenie terroryzmem nadal uwzględniała swoje obowiązki w zakresie praw człowieka i z zadowoleniem przyjmuje bieżący proces reform; stwierdza, że Algieria musi nadal promować wolność prasy, naturalne dążenie do niezależności w społeczeństwie obywatelskim oraz wolność opozycji politycznej i z zadowoleniem przyjmuje ostatnie zmiany w Algierii w tym kierunku; z zadowoleniem przyjmuje kontynuację dialogu pomiędzy rządem algierskim i UE dotyczącego nielegalnej imigracji; zwraca się do Algierii o pozytywne rozpatrzenie wniosku Grupy Roboczej ONZ ds. Przymusowych i Niedobrowolnych Zaginięć oraz potraktowanie problemu zaginionych jako sprawy priorytetowej;
18. wzywa Libię do uwolnienia wszystkich więźniów politycznych; wyraża głębokie zaniepokojenie ustawodawstwem libijskim, zgodnie z którym niezależne partie polityczne, stowarzyszenia i media są zakazane; podkreśla znaczenie respektowania międzynarodowych konwencji dotyczących praw człowieka i konwencji humanitarnych; wzywa UE do nakłonienia władz libijskich, aby wyraziły zgodę na wjazd do Libii międzynarodowych organizacji praw człowieka i prowadzenie przez nie dochodzeń; wzywa Libię do umożliwienia dostępu obserwatorom międzynarodowym, do zaprzestania samowolnych wydaleń i aresztowań emigrantów, do ratyfikowania konwencji genewskiej w sprawie statusu uchodźców oraz do uznania mandatu KPCz ONZ;
19. apeluje do Tunezji, aby zezwoliła na tworzenie niezależnych organizacji praw człowieka; wzywa Tunezję do natychmiastowego odblokowania funduszy przekazanych jej przez Unię Europejską dla organizacji praw człowieka, zwłaszcza funduszy przeznaczonych dla Tunezyjskiej Ligi Praw Człowieka;
20. apeluje do Tunezji, aby respektowała podstawowe prawa, takie jak wolność przekonań, słowa i stowarzyszania się oraz aby nadal podejmowała wszelkie środki konieczne dla usunięcia pozostałych braków w celu przestrzegania konwencji praw człowieka oraz zapisu dotyczącego praw człowieka, zawartego w układzie o stowarzyszeniu; wyraża zaniepokojenie relacjami o łamaniu praw obrońców praw człowieka, do których należą prześladowania, zastraszanie, zniesławianie, aresztowania na podstawie arbitralnych decyzji i stosowanie przemocy fizycznej; dlatego wzywa UE do uwzględnienia tych wszystkich aspektów w planie działania Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (ENP) oraz do dokonywania starannej oceny, w regularnych odstępach czasu, postępu osiągniętego w tych dziedzinach w zakresie praw człowieka;
21. zachęca do kontynuacji dialogu pomiędzy UE i Egiptem w celu promowania stabilizacji, rozwoju i praw człowieka w obszarze eurośródziemnomorskim, jak zostało to pokazane podczas Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego w Kairze; w tym względzie z zadowoleniem przyjmuje zwolnienie dr Noor; wzywa Egipt do priorytetowego traktowania promowania praw człowieka; z zadowoleniem przyjmuje szczyt w sprawie Darfuru, który odbędzie się w Egipcie i uznaje zaangażowanie rządu egipskiego w promowanie pokoju w Sudanie; wzywa Egipt do zniesienia stanu wyjątkowego;
22. uznaje, że zmiana przywódców palestyńskich otworzyła nową, pozytywną drogę ku przyszłości tego regionu oraz popiera "Mapę drogową" jako podstawę trwałego rozwiązania; wyraża przekonanie, że dla osiągnięcia trwałego rozwiązania niezbędne jest pełne poparcie polityczne UE i USA;
23. wzywa nowych przywódców palestyńskich do dalszego podejmowania wszelkich środków niezbędnych do powstrzymania działań terrorystycznych skierowanych przeciwko Izraelowi, ze szczególnym naciskiem na położenie kresu oraz nieudzielaniu materialnego i moralnego poparcia samobójczym zamachom bombowym; popiera i czuje się podbudowany dotychczasowymi wysiłkami i postępem, poczynionymi w tym celu przez nowych przywódców palestyńskich;
24. odnotowuje wysiłki Izraela w zakresie reagowania na nowe stosunki, które istnieją pomiędzy przywódcami palestyńskimi i izraelskimi; w szczególności z zadowoleniem przyjmuje środki przyjęte w celu budowy zaufania, takie jak uwolnienie więźniów, ogłoszenie kresu ataków militarnych oraz końca polityki niszczenia palestyńskich domów oraz ciągłego promowania polityki wycofywania się ze Strefy Gazy; uznaje prawo Izraela do podejmowania środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa Izraelczykom; przypomina Izraelowi, że podejmowane środki zwalczania terroryzmu nie mogą pomijać względów praw człowieka;
25. wyraża zaniepokojenie istnieniem i rozmiarami muru bezpieczeństwa/bariery separacyjnej w dużych częściach Zachodniego Brzegu oraz skutkami, jakie niesie to dla przestrzegania praw człowieka miejscowej ludności; wzywa Izrael do zaprzestania dalszej budowy muru bezpieczeństwa/bariery separacyjnej; odnotowuje orzeczenie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie muru bezpieczeństwa/bariery separacyjnej; odnotowuje również orzeczenie izraelskiego sądu (czerwiec 2004 r.) oraz decyzję izraelskiego rządu z lutego 2005 r.;
26. wzywa Syrię do przestrzegania praw człowieka a zwłaszcza wolności zrzeszania się i wyraża zaniepokojenie zarzutami finansowania przez Syrię organizacji terrorystycznych; z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Syrii w sprawie pełnego i całkowitego wycofania wszystkich wojsk syryjskich, sprzętu wojskowego oraz aparatu wywiadowczego do dnia 30 kwietnia 2005 r. zgodnie z rezolucją 1559(2004) Rady Bezpieczeństwa ONZ;
27. wzywa rząd Syrii do bezzwłocznego uwolnienia więźniów politycznych oraz definitywnego zniesienia stanu wyjątkowego; wyraża nadzieję, że Syria da przykład w zakresie wdrożenia i stosowania jej zobowiązań podjętych w dziedzinie praw człowieka i wolności, zwłaszcza przez zaprzestanie dyskryminacji Kurdów oraz równouprawnienia kobiet i położenia kresu przemocy wobec kobiet; podkreśla wysoką liczbę aresztowań i zatrzymań na podstawie arbitralnych decyzji oraz powszechne stosowanie tortur i maltretowania, również wobec dzieci;
28. wyraża ubolewanie w związku ze stosowaniem kary śmierci w Arabii Saudyjskiej i wzywa rząd do zaprzestania tej praktyki, która obecnie jest stosowana regularnie; wyraża zaniepokojenie brakiem ochrony podstawowych praw przez prawo saudyjskie oraz skrajnym ograniczeniem wolności słowa;
29. z zadowoleniem przyjmuje ostatnie wybory lokalne jako krok ku demokracji, lecz potępia segregację płci w Arabii Saudyjskiej oraz ostrą dyskryminację i ograniczenie wolności kobiet, w tym brak prawa udziału w głosowaniu; przypomina, że w Arabii Saudyjskiej kobiety nadal potrzebują pisemnej zgody męskiego członka rodziny na podróż oraz że, kiedy kobiety są źle traktowane lub padają ofiarą przemocy ze strony męskich członków rodziny, często nie przysługuje im odszkodowanie;
30. dostrzega trudności, w obliczu których stoją nowe władze w Iraku podejmując wysiłki w celu ustanowienia ładu i porządku publicznego przy wsparciu stacjonujących tam sił militarnych i wyraża zaniepokojenie w związku z obecną sytuacją; z zadowoleniem przyjmuje determinację i odwagę narodu irackiego okazaną w czasie ostatniej kampanii wyborczej i wyborów, które dały im i ich krajowi perspektywę lepszej przyszłości w warunkach demokracji; wyraża poparcie dla nowo wybranego parlamentu Iraku; wyraża nadzieję, że projekt nowej, demokratycznej Konstytucji zostanie wkrótce sporządzony we współpracy z mniejszościami; wzywa Komisję do udzielenia większego poparcia władzom Iraku; wzywa ONZ do zwiększenia zaangażowania i obecności w Iraku; wyraża zaniepokojenie z powodu doniesień o wciąż występujących przypadkach tortur i znęcania się nad więźniami w więzieniach irackich; odnotowuje niebezpieczne warunki, w jakich dziennikarze nadal pracują w Iraku i wyraża ubolewanie w związku z ciągłymi porwaniami; wzywa do natychmiastowego uwolnienia wszystkich porwanych osób i zdecydowanie potępia barbarzyńskie działania polegające na braniu zakładników, dokonywaniu egzekucji i samobójczych zamachów bombowych; potwierdza potępienie stosowania tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania więźniów w Iraku przez władze irackie lub personel obcych wojsk;
31. wzywa Iran do zdecydowanego zaangażowania się w dialog z UE dotyczący praw człowieka; wyraża duże zaniepokojenie znacznym pogorszeniem sytuacji w ciągu ostatnich dwóch lat i wzywa irańskie władze do zdecydowanego zobowiązania się do odwrócenia tej tendencji; potępia znaczne nasilenie łamania praw człowieka, zwłaszcza rosnącą liczbę odnotowanych przypadków publicznych egzekucji i chłosty, z zadowoleniem przyjmuje moratorium na kamienowanie i wzywa parlament irański do wdrożenia ustawodawstwa bezwarunkowo zakazującego takich praktyk; przyjmuje do wiadomości zapewnienia władz irańskich dotyczące wprowadzenia moratorium na egzekucje nieletnich i wzywa te władze do przyjęcia zaproponowanego ustawodawstwa zakazującego egzekucji osób, które popełniły przestępstwo jako nieletni, przy czym zakaz ten musi obowiązywać również po osiągnięciu przez te osoby wieku 18 lat; przyjmuje do wiadomości zapewnienia Iranu w sprawie moratorium na amputacje; wzywa Radę i Komisję do dokładnego monitorowania wdrażania zobowiązań Iranu w odniesieniu do moratoriów w trzech kluczowych obszarach, jakimi są kamienowanie, egzekucje nieletnich i amputacje; jest zaniepokojony dużą liczbę aresztowań, zwłaszcza kobiet i młodzieży, na podstawie niejasnych lub drobnych zarzutów; wyraża najwyższe zaniepokojenie niedawną egzekucją nieletniego za występek o charakterze seksualnym; potępia skrajną politykę Iranu dotyczącą aresztowania i więzienia dziennikarzy i cyberdysydentów oraz dławienie wolności prasy i mediów; wzywa Iran do zaprzestania udzielania poparcia organizacjom terrorystycznym;
32. zwraca się o pełne włączenie w kompleksowy przegląd Partnerstwa Eurośródziemnomorskiego, który ministrowie mają przedstawić na następnym eurośródziemnomorskim spotkaniu ministerialnym w Luksemburgu;
33. ponownie wzywa wszystkie strony eurośródziemnomorskich układów o stowarzyszeniu, aby przełożyły zapis dotyczący praw człowieka na program działania w celu wzmocnienia i promowania poszanowania praw człowieka oraz wdrożenia mechanizmu systematycznej oceny przestrzegania art. 2 poszczególnych układów o stowarzyszeniu;
34. wyraża przekonanie, że Inicjatywa Europejska na rzecz Demokracji i Praw Człowieka musi odgrywać kluczową rolę w promowaniu wartości, na których UE została zbudowana, w ramach procesu barcelońskiego; w tym względzie wzywa do wzmocnienia działań w śródziemnomorskich krajach partnerskich w celu wsparcia rozwoju i konsolidacji społeczeństw obywatelskich i niezależnych podmiotów pozarządowych.
Rosja jako sąsiad
35. potępia i ubolewa nad oburzającymi aktami terroryzmu, które miały miejsce w Federacji Rosyjskiej w 2004 r., a w szczególności nad tragicznymi i niezapomnianymi aktami terroru, których ofiarami padły dzieci w Biesłanie;
36. uznaje, że Rosja stoi w obliczu zagrożenia terrorystycznego ze strony ekstremistów; wspiera Rosję w jej wysiłkach podejmowanych w celu zwalczania terroryzmu, lecz utrzymuje, że w kontekście tego wyzwania, prawa człowieka powinny być przestrzegane;
37. wzywa Rosję do podjęcia natychmiastowych środków w celu powstrzymania często odnotowywanych zabójstw pozasądowych dokonywanych przez siły rosyjskie, zaginięć i tortur w aresztach w Czeczenii; wzywa Rosję do udzielenia swobodnego dostępu do Czeczenii organizacjom humanitarnym, sprawozdawcom z mediów i obserwatorom w zakresie praw człowieka; ponawia prośbę o trwałe polityczne rozwiązanie problemów w Czeczenii, które respektowałoby prawa człowieka i integralność terytorialną Federacji Rosyjskiej;
38. przypomina Rosji o jej obowiązkach wynikających z międzynarodowego prawa humanitarnego; wyraża zaniepokojenie najnowszym ustawodawstwem rosyjskim, które grozi ograniczeniem praw człowieka, praw obywatelskich i praw politycznych, czego przykładem jest zniesienie bezpośrednich wyborów gubernatorów, rozszerzenie faktycznej kontroli rządu nad większością stacji telewizyjnych, ustawy ograniczające prawo do publicznych demonstracji oraz retroaktywne stosowanie ustaw dotyczących praw majątkowych i praw inwestorów;
39. przypomina Rosji o zobowiązaniach, podjętych przez nią jako sygnatariusza Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zwłaszcza w zakresie szanowania i promowania zasad demokracji i państwa prawnego, w tym przeprowadzenia wolnych i uczciwych wyborów, zdrowego pluralizmu politycznego, istnienia alternatywnych źródeł informacji, prawa do stowarzyszania się, prawa do wolności słowa oraz przejrzystego i niedyskryminacyjnego stosowania prawa przez niezależne sądy;
40. usilnie zwraca się do Rosji o ułatwienie wizyt obserwatorów w zakresie praw człowieka we wszystkich częściach kraju;
41. wzywa rosyjski rząd do ochrony działaczy i organizacji praw człowieka, zagrożonych prześladowaniami ze strony władz lokalnych we wszystkich republikach na północnym Kaukazie;
42. ponagla rosyjski rząd do zapewnienia niezależności sądownictwa i przestrzegania zasad umożliwiających istnienie uczciwego, nieupolitycznionego sektora przedsiębiorstw w formie przyjętej w demokracjach na terytorium UE.
Azja
43. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że rząd Kazachstanu wprowadził moratorium na egzekucje oraz że Kirgistan rozszerzył swoje moratorium; oficjalnie wzywa rządy i parlamenty obydwu tych krajów do zniesienia kary śmierci; wzywa obydwa rządy do zwiększenia możliwości rejestracji i uczestnictwa partii politycznych w wyborach; wzywa obydwa kraje do zezwolenia na równowagę mediów i wolność prasy;
44. wzywa rząd Uzbekistanu do podjęcia, w następstwie zdecydowanego zobowiązania się do zniesienia kary śmierci, konkretnych kroków w tym kierunku, takich jak wprowadzenie moratorium na wyroki śmierci i egzekucje; z zadowoleniem przyjmuje dokonane w 2003 roku zmiany w Kodeksie Karnym wprowadzające zakaz stosowania tortur i złego traktowania osób pozbawionych wolności oraz wprowadzające ściganie ich stosowania; wzywa Uzbekistan do wprowadzenia tych zmian i do uwolnienia więźniów politycznych; wzywa do utworzenia niezawisłego sądownictwa; z zadowoleniem przyjmuje niedawne zobowiązanie podjęte przez rząd, dotyczące przeprowadzenia istotnych reform, łącznie ze wzmocnieniem niezależności sądownictwa i położeniem kresu cenzurze prasy;
45. wzywa rząd Tadżykistanu do zaprzestania wysiłków podejmowanych w celu skonsolidowania władzy w okresie poprzedzającym tegoroczne wybory parlamentarne oraz do zezwolenia na rejestrację partii opozycyjnych na potrzeby tych wyborów;
46. wzywa Turkmenistan do przyznania wszystkim obywatelom rzeczywistej wolności politycznej, w tym wolności słowa; namawia Turkmenistan do zaprzestania praktyki zatrzymań i uwięzień na podstawie arbitralnych decyzji oraz prześladowań przeciwników politycznych;
47. z zadowoleniem przyjmuje pozytywne wyniki procesu wyborczego w Afganistanie oraz zachęca nowy rząd pana Karzaja do kontynuowania polityki modernizacji i restrukturyzacji, ze szczególnym naciskiem na zapewnienie przestrzegania praw człowieka wszystkich obywateli; zdecydowanie potępia barbarzyńskie działania polegające na braniu zakładników i wykonywaniu egzekucji na niewinnych ludziach;
48. z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie komisji ds. praw człowieka w Afganistanie i na Malediwach; w związku z powyższym przypomina rządom obydwu wymienionych państw, że tego typu komisjom powinno się zapewnić wsparcie finansowe, ale należy im również zagwarantować możliwość pracy w całkowicie niezależny sposób;
49. z zadowoleniem przyjmuje pozytywne kroki podejmowane w Pakistanie w dziedzinie praw człowieka: ustanowienie wspólnego elektoratu dla mniejszości, przyjęcie ustawy o wolności informacji oraz przydział miejsc dla kobiet w Zgromadzeniu Narodowym; uznaje szczególne zadania Pakistanu w zakresie zwalczania terroryzmu oraz zdaje sobie sprawę z trudności politycznych, będących skutkiem tych zadań, niemniej jednak podkreśla, że względów praw człowieka nie można pomijać w żadnych środkach skierowanych przeciwko terrorystom, zwłaszcza w związku z zatrzymywaniem i pozbawianiem wolności; wyraża żal w związku z brakiem chęci prezydenta Musharrafa do wypełnienia podjętego przez niego zobowiązania do oddzielenia roli rządu i wojska, co stanowi cechę charakterystyczną normalnej demokracji, w której wojsko podlega demokratycznie wybranemu rządowi;
50. uznaje, że Indie są największą funkcjonującą demokracją na świecie i popiera postęp poczyniony w zakresie praw człowieka; niemniej jednak nadal jest zaniepokojony powtarzającymi się w Indiach przypadkami dyskryminacji ze względu na przynależność do kasty, grupy społecznej lub religijnej; uważa, że chociaż na terenach wiejskich problem ten ma zasadniczo wymiar społeczny, jest to obszar, w którym indyjski rząd winien w dalszym ciągu promować zmiany społeczne;
51. przyjmuje z zadowoleniem niedawny pozytywny dialog w sprawie Kaszmiru pomiędzy Pakistanem i Indiami; ponownie wyraża zaniepokojenie notowanymi przypadkami łamania praw człowieka przez członków indyjskich sił wojskowych i policji w regionie Kaszmiru; wzywa rząd Indii do zapewnienia, aby wszystkie odnotowywane przypadki łamania tych praw były bezzwłocznie badane przez władze sądownicze; zdecydowanie potępia wszystkie akty terroryzmu i przemocy w całym regionie i odnotowuje odpowiedzialność Pakistanu za energiczne wysiłki mające pomóc w okiełznaniu tego typu działań; domaga się pełnego i otwartego dostępu mediów i organizacji praw człowieka do regionu Kaszmiru;
52. z zadowoleniem przyjmuje poprawę sytuacji w zakresie praw człowieka na Sri Lance, jednak wyraża zaniepokojenie działaniami Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Elamu, polegających na mordowaniu i porywaniu członków innych tamilskich grup politycznych oraz rekrutowaniu dzieci;
53. wzywa rząd Bangladeszu do przestrzegania zaleceń wydanych przez tamtejszy Sąd Najwyższy, domagający się unikania nadużywania instrumentów prawnych przy przetrzymywaniu demonstrantów opozycji oraz zaniechania tłumienia pokojowych demonstracji politycznych przez stosowanie aresztu i tortur; wzywa rząd Bangladeszu do położenia kresu operacjom zwalczania przestępczości, prowadzonym przez siły paramilitarne Rapid Action Battallion (RAB), które sprowadzają się do pozasądowych egzekucji; wzywa rząd Bangladeszu do podjęcia kroków prewencyjnych w stosunku do muzułmańskich grup paramilitarnych, które sieją przemoc i zastraszenie w wiejskich regionach Bangladeszu;
54. wyraża dalsze zaniepokojenie faktem, że Laos i Wietnam pozostają krajami jednopartyjnymi, które - oprócz działaczy na rzecz demokracji i praw człowieka - nadal represjonują mniejszości etniczne i religijne, i wzywa rządy obydwu krajów do respektowania wolności słowa, zgromadzania się i wyznania;
55. ubolewa nad naruszaniem praw człowieka w stosunku do rdzennych Montagnardów w Wietnamie i wzywa rząd do eliminacji wszelkich form dyskryminacji każdego rodzaju mniejszości;
56. stoi na stanowisku, że odebranie immunitetu politycznego panom Rainsy, Poch i Channy przez kambodżańskie Zgromadzenie Narodowe stanowi poważne naruszenie zasad demokracji i wzywa kambodżańskie władze do zaprzestania wszelkich form prześladowania opozycji demokratycznej w tym kraju; zachęca jednak Kambodżę do rozpoczęcia prawdziwych reform demokratycznych, stanowiących ramy dla zapewnienia praw człowieka, w celu eliminacji wciąż istniejących poważnych braków; wzywa Kambodżę do zwiększenia postępów w reformowaniu systemu sądownictwa oraz intensyfikacji zwalczania handlu kobietami i dziećmi; w tym względzie potępia fakt, że 91 kobiet i dzieci, które zostały wcześniej ocalone z niewoli, zostało porwanych w Phnom Pehn i wzywa do natychmiastowego ich uwolnienia;
57. wzywa rząd Birmy, w ramach pierwszego kroku w kierunku ustanowienia państwa opartego na woli narodu, aby zaprzestał tłumienia zgodnych z prawem i demokratycznych działań politycznych; wzywa rząd do natychmiastowego uwolnienia Aung San Suu Kyi, poprzedniej laureatki nagrody im. A. Sacharowa, oraz 75-letniego dziennikarza Win Tin, doradcy Aung San Suu Kyi;
58. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Chiny angażują się w dialog z UE dotyczący praw człowieka; zwraca się do rządów Państw Członkowskich, Komisji i Chin o wykorzystanie tego dialogu jako realnej szansy wprowadzenia zmian w polityce wewnętrznej Chin, gdzie nadal istnieją poważne zastrzeżenia w zakresie praw człowieka, zwłaszcza dotyczące stosowania kary śmierci i ograniczania wolności zgromadzania się i wyznania; podkreśla, że systematyczna poprawa stosunków handlowych musi być uzależniona od reform w zakresie praw człowieka; wyraża zaniepokojenie ostatnią zmianą polityki UE, wprowadzoną przez Radę w związku z embargiem na sprzedaż broni do Chin i zdecydowanie zaleca utrzymanie embarga na broń w obecnej postaci, dopóki nie zostanie osiągnięty większy postęp w kwestiach praw człowieka; wzywa do ponownego dokonania oficjalnej oceny wydarzeń na Tiananmen przez władze chińskie, publikacji listy więźniów politycznych i ich bezwarunkowego uwolnienia; ubolewa nad traktowaniem ludzi w Tybecie i Xinjiang pod względem wolności stowarzyszania się i wolności wyznania;
59. potępia przejęcie władzy przez Króla Gyanendra i Królewską Armię Nepalską dnia 1 lutego 2005 r. oraz surową ustawę o cenzurze; wyraża najwyższe zaniepokojenie coraz częstszymi przypadkami znikania ludzi w całym kraju oraz ataków na działaczy w dziedzinie praw człowieka, dziennikarzy, opozycyjne grupy polityczne i grupy społeczeństwa obywatelskiego; otwarcie krytykuje poważne nadużycia ze strony partyzantów podczas całego konfliktu, którzy pustoszą kraj od 1999 r.; wzywa Króla do przywrócenia demokratycznych rządów i połączeń komunikacyjnych, uwolnienia wszystkich przywódców politycznych i obrońców praw człowieka oraz respektowania wolności słowa i zgromadzania się;
60. z zadowoleniem przyjmuje pierwsze bezpośrednie wybory prezydenckie w Indonezji, które odbyły się we wrześniu 2004 r.; wyraża zaniepokojenie doniesieniami o nadużyciach popełnianych w stosunku do ludności cywilnej przez indonezyjskie siły zbrojne i grupy rebeliantów w prowincjach Papua i Aceh; wyraża nadzieję, że proces odbudowy zniszczeń powstałych w wyniku tsunami może zostać wykorzystany do promocji pojednania i przyspieszenia procesu pokojowego, co zakończy długotrwały konflikt w Aceh; wzywa władze indonezyjskie do pełnego zbadania morderstw i innych przestępstw przeciwko obrońcom praw człowieka i postawienia przed sądem osób za nie odpowiedzialnych oraz do zapewnienia pełnego poszanowania w Indonezji postanowień deklaracji o ochronie obrońców praw człowieka przyjętej w grudniu 1998 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych;
61. wzywa Koreę Północną do uznania trudnej sytuacji jej narodu, który jest uciskany przez reżim północnokoreański, oraz do rozpoczęcia rzeczywistego procesu zmian na wszystkich poziomach, zmierzającego do reform uwzględniających potrzebę poszanowania praw człowieka; zaznacza, że według rocznego światowego indeksu wolności prasy Korea Północna jest najgorszym krajem na świecie; wyraża ubolewanie w związku z ogłoszeniem przez reżim północnokoreański wycofania się przezeń z dialogu wielostronnego (rozmowy sześciostronne).
Afryka
62. zwraca uwagę na trudną sytuację wielu obywateli krajów Afryki, którzy zostali zarażeni poważnymi chorobami pandemicznymi, zwłaszcza HIV/AIDS; wyraża uznanie dla postępu osiągniętego w niektórych krajach afrykańskich, takich jak Uganda; wzywa Komisję do wsparcia ONZ w opracowaniu, we współpracy z Unią Afrykańską, całościowej strategii w celu powstrzymania i zminimalizowania rozprzestrzeniania się chorób pandemicznych, zwłaszcza HIV/AIDS; ponownie potwierdza prawo każdego człowieka do opieki medycznej; wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do uznania walki z chorobami zakaźnymi, a zwłaszcza z coraz większą pandemią HIV/AIDS za polityczny i finansowy priorytet ich polityki rozwoju;
63. widzi pilną potrzebę kompleksowego podejścia do HIV/AIDS w Afryce Subsaharyjskiej, jeżeli rozprzestrzenianie się AIDS ma być zatrzymane i ma nastąpić odwrócenie tendencji do roku 2015;
64. wyraża głębokie ubolewanie wobec faktu bezkarnego naruszania praw człowieka oraz możliwości bezkarnego działania osób zajmujących odpowiedzialne stanowiska w różnych częściach Afryki; wzywa Unię Afrykańską do zaangażowania się w takie przypadki oraz do ścisłej współpracy z MTK w celu poprawienia sytuacji (patrz część tematyczna MTK);
65. wyraża zaniepokojenie pogorszeniem sytuacji w Gambii, co wiąże się z licznymi przypadkami naruszenia wolności prasy, i wzywa do śledztwa w sprawie morderstwa dziennikarza Deyda Hydara w grudniu 2004 r.;
66. wyraża szczere zaniepokojenie ostatnimi wypadkami na Wybrzeżu Kości Słoniowej, które doprowadziły do ataków o charakterze rasistowskim na ludność cywilną; wzywa wojujące frakcje Wybrzeża Kości Słoniowej do respektowania praw człowieka wszystkich obywateli tego państwa;
67. wyraża głębokie zaniepokojenie zamachem stanu, który umożliwił mianowanie Faure Gnassingbé prezydentem Togo po śmierci jego ojca, z pogwałceniem zasad demokracji; wzywa władze Togo do ustanowienia niezbędnych ram instytucjonalnych w celu zagwarantowania wolnych i uczciwych wyborów prezydenckich, umożliwiających przywrócenie porządku konstytucyjnego i przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności, bez czego współpraca z Unią Europejską nie może zostać wznowiona;
68. z zadowoleniem przyjmuje zmniejszenie liczby wyroków śmierci wydawanych przez sądy szariackie w Nigerii, lecz w dalszym ciągu wyraża zaniepokojenie faktem, że wiele sądów nadal działa zgodnie z prawem szariackim; uważa, że zamiast tego Nigeria powinna stosować się do norm międzynarodowych;
69. wyraża najwyższe zaniepokojenie doniesieniami o ustawicznym prześladowaniu mniejszości chrześcijańskich przez rząd Erytrei w całym regionie; dodatkowo stwierdza z zaniepokojeniem, że Erytrea jest nadal państwem jednopartyjnym oraz że nadal nie są tam planowane żadne wybory; wnosi o natychmiastowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych i dziennikarzy zatrzymanych w kraju; wzywa władze erytrejskie do odwrócenia tendencji pogarszania się sytuacji pod względem praw człowieka;
70. z niepokojem odnotowuje, że od września 2001 r. w Asmarze aresztowano 10 niezależnych dziennikarzy, z których jeden, Davit Isaak, obywatel szwedzki, jeszcze nie był sądzony w sprawie o żadne przestępstwo i pozostaje w areszcie; wzywa rząd Erytrei do uwolnienia więzionych dziennikarzy i uchylenie zakazu prywatnej prasy;
71. uznaje i popiera podpisanie nowego porozumienia pokojowego pomiędzy siłami w południowym i północnym Sudanie w celu zakończenia dwóch dekad wojny domowej wiążącej się z przerażającymi nadużyciami w zakresie praw człowieka; namawia wszystkie zaangażowane strony do respektowania wszystkich protokołów do porozumienia pokojowego;
72. wzywa rząd Sudanu do natychmiastowego zakończenia wszelkiej współpracy lub kolaboracji z oddziałami arabskiej milicji lub tzw. milicji Janjaweed, które stosują przemoc w stosunku do dużej części ludności, łącznie z nadużywaniem praw człowieka i dopuszczają się zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludności w regionie Darfuru w Sudanie zachodnim; z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie Komisji Śledczej ONZ i popiera jej ustalenia i zalecenia; domaga się podjęcia przez rząd sudański, w koalicji z Unią Afrykańską, stanowczych i ostatecznych działań przez wszystkie strony w celu zakończenia ataków na nieuzbrojoną ludność cywilną i rozbrojenia milicji Janjaweed; wzywa rząd sudański do wykazania woli negocjowania porozumienia pokojowego z siłami rebeliantów w Darfurze;
73. wzywa UE do nałożenia sankcji na rząd Sudanu do chwili uzyskania wymiernych dowodów wskazujących na zakończenie polityki czystek etnicznych i masowych morderstw obywateli tego kraju; z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Bezpieczeństwa ONZ o skierowaniu sytuacji w Darfurze do MTK w celu przez Radę Bezpieczeństwa ONZ jako najlepszego sposobu oddania sprawiedliwości ofiarom i położenia kresu panującemu klimatowi bezkarności oraz by zapobiec przypadkom dalszych nadużyć; ubolewa jednak nad tym, że niniejsza rezolucja Rady Bezpieczeństwa przewiduje, iż obywatele krajów niebędących stronami Statutu MTK, których podejrzewa się o popełnienie międzynarodowych zbrodni w Darfurze, powinni być sądzeni wyłącznie przez swoje własne sądy krajowe;
74. wyraża ciągłe zaniepokojenie natężeniem przypadków we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga, w szczególności w Ituri, Północnym i Południowym Kiwu, Maniemie i północnej Katandze; stanowczo potępia zarówno siły rządowe, jak i bojowników rebelianckich, którzy popełniali zbrodnie wojenne w mieście Bukawu w Południowym Kiwu w czerwcu 2004 r.;
75. z zadowoleniem przyjmuje pozytywny proces rehabilitacji i pojednania w Rwandzie; namawia Rwandę do czynienia jeszcze większych wysiłków, aby zapobiegać łamaniu praw człowieka i doprowadzić do trwałego pokoju w Afryce Środkowej; wyraża najwyższe zaniepokojenie wzrostem liczby ataków na organizacje obywatelskie, kościoły oraz szkoły w Rwandzie; i wyraża głębokie zaniepokojenie liczbą sędziów i pracowników sądownictwa, którzy zostali zmuszeni do odejścia w ramach tzw. reform sądownictwa;
76. potępia, w możliwie najostrzejszy sposób, masakrę w obozie uchodźców Gatumba w Burundi; wzywa rząd Burundi i społeczność międzynarodową, aby dołożyły wszelkich wysiłków w celu schwytania sprawców i pociągnięcia ich do odpowiedzialności; popiera proces przemian w Burundi; z zadowoleniem przyjmuje planowane wybory jako ważny krok w tym procesie przemian;
77. wyraża głębokie zaniepokojenie poważną sytuacją humanitarną w północnej Ugandzie, gdzie w efekcie działań Armii Oporu Pana przywódcy rebeliantów Josepha Kony znaczny odsetek ludności pozostaje w obozach dla osób wysiedlonych; potępia straszliwe łamanie praw człowieka, w tym masowe porwania, okaleczenia i gwałty na dzieciach popełniane w regionie przez rebeliantów należących do Armii Oporu Pana;
78. z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie rządu Angoli dotyczące przeprowadzenia wyborów pod koniec 2006 r.; wyraża zaniepokojenie konfliktem zbrojnym w regionie Kabindy oraz doniesieniami o stosowaniu przemocy wobec ludności cywilnej przez siły zbrojne Angoli;
79. potępia w możliwie najostrzejszy sposób działania rządu Zimbabwe oraz krytykuje jego polityki, które wspierają podziały rasowe i nadużycia w zarządzaniu gospodarką; wyraża obawę, że takie polityki prowadzą kraj do głębokiego załamania; z zaniepokojeniem odnotowuje znaczny spadek produkcji żywności w ostatnim czasie oraz trudności organizacji pozarządowych w dostępie do osób potrzebujących pomocy; wzywa rząd do zaprzestania ucisku opozycji politycznej, zagwarantowania wolności mediów oraz zapewnienia, aby wybory przebiegały w sposób wolny i uczciwy w obecności renomowanych obserwatorów międzynarodowych;
80. wyraża ciągłe zaniepokojenie tym, że w Gwinei Równikowej więźniowie polityczni pozostają w areszcie po wymuszeniu od nich zeznań za pomocą tortur oraz że członkowie opozycji politycznej są przetrzymywani bez aktu oskarżenia lub procesu.
Ameryki
81. wzywa rząd Kuby do uznania prawa do wolności zgromadzeń i wolności słowa oraz do natychmiastowego przywrócenia nieoficjalnego moratorium na karę śmierci; ponownie potępia karę śmierci, na którą skazani zostali trzej porywacze oraz uwięzienie przeciwników politycznych, a także wnosi o ich natychmiastowe uwolnienie; wzywa władze kubańskie do zezwolenia laureatowi nagrody im. A. Sacharowa - Oswaldo Payi - na przyjęcie zaproszenia Parlamentu Europejskiego; i potępia nagłą zmianę strategii i zniesienie sankcji przez Radę;
82. wzywa rząd Jamajki do podjęcia skutecznych działań w celu powstrzymania aktów pozasądowego zabijania ludzi przez służby bezpieczeństwa; wzywa również rząd Jamajki do uchylenia ust. 76, 77 i 79 ustawy o przestępstwach przeciwko osobom, która penalizuje stosunki płciowe pomiędzy wyrażającymi na to zgodę, dorosłymi mężczyznami i jest wykorzystywana jako uzasadnienie nagannych prześladowań, zwłaszcza osób prowadzących edukację w zakresie HIV/AIDS; zwraca się do rządu Jamajki o aktywne zwalczanie powszechnej homofobii;
83. popiera opinię przytoczoną przez Międzyamerykańską Komisję Praw Człowieka (IACHR), która w październiku 2004 r. wyraziła poważne zaniepokojenie sytuacją w zakresie praw człowieka oraz warunków humanitarnych na Haiti;
84. wyraża zaniepokojenie dużą liczbą kobiet brutalnie zabijanych w Gwatemali i wzywa władze do dokładnego zbadania tych zbrodni oraz zapewnienia, że brutalne czyny się nie powtórzą;
85. podziela zaniepokojenie władz meksykańskich w związku z dużą liczbą kobiet brutalnie zabijanych w Ciudad Juarez (Meksyk) i popiera wysiłki podejmowane przez władze meksykańskie, a zwłaszcza przez specjalnie mianowanego sędziego, w celu zbadania i wyjaśnienia tych zbrodni oraz zapobieżenia kolejnym zabójstwom;
86. wyraża ciągłe zaniepokojenie alarmującą liczbą ataków i gróźb skierowanych przeciwko Gwatemalczykom, którzy domagają się wymierzenia sprawiedliwości za łamanie praw człowieka w przeszłości, zwłaszcza ataków na obrońców praw człowieka, pracowników sądownictwa i dziennikarzy; z zadowoleniem przyjmuje pozytywny sygnał z lutego 2005 r., jakim było skazanie byłego członka sił paramilitarnych i byłego burmistrza za porwanie czterech dziennikarzy w 2003 r.; jak również zaakceptowanie przez Parlament Gwatemali otwarcia biura Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka, które, jak się oczekuje, Kongres Gwatemali zatwierdzi w jak najszybszym terminie;
87. wzywa Wenezuelę do podjęcia skutecznych środków w celu przeciwdziałania torturom i zabójstwom dokonywanym przez jej siły policyjne, jak również środków zapewniających wolność słowa oraz swobodny dostęp do informacji; stwierdza, że dla osiągnięcia stabilności w tym regionie konieczna jest współpraca Wenezueli z państwami sąsiadującymi;
88. ubolewa nad ciągłymi, licznymi, poważnymi naruszeniami praw człowieka takimi jak wykorzystywanie dzieci do walki przez nielegalne grupy zbrojne w konflikcie w Kolumbii, w tym kilku tysięcy w wieku poniżej 15 lat; wyraża ciągłe i głębokie zaniepokojenie zagrożeniem, na jakie narażeni są obrońcy praw człowieka w tym kraju; i w związku z powyższym nalega na władze Kolumbii, aby udzieliły wyjaśnień i podjęły skuteczne kroki w celu ochrony życia i pracy wymienionych osób; wyraża zaniepokojenie godnymi ubolewania warunkami, w jakich przetrzymywana jest duża liczba Kolumbijczyków obejmująca nieletnich, żołnierzy i funkcjonariuszy policji porwanych ponad siedem lat temu, członków Kongresu, takich jak Jorge Eduardo Gechem Turbay, Óscar Tulio Lizcano i Luis Eladio Pérez Bonilla, członków zgromadzenia regionalnego Valle, byłego ministra Fernando de Araujo i byłą kandydatkę w wyborach prezydenckich Ingrid Betancourt; popiera wnioski zawarte w deklaracji wydanej na spotkaniu w sprawie międzynarodowej współpracy i koordynacji na rzecz Kolumbii, która została przyjęta w Cartagenie jako kontynuacja zaleceń wydanych w Londynie w obecności m.in. ONZ oraz zaleceń Biura Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka w Kolumbii;
89. popiera opinie wyrażone na temat Kolumbii przez specjalnego sprawozdawcę Organizacji Narodów Zjednoczonych, Ambeyi Libago, który zaleca, aby rząd oficjalnie ogłosił, iż wszystkie oddziały milicji są nielegalne, rozwiązał je oraz wszczął postępowanie sądowe przeciwko osobom odpowiedzialnym za przypadki łamania praw człowieka i prawa humanitarnego, niezależnie od ich przynależności politycznej;
90. wzywa Ekwador do natychmiastowego zniesienia sądów policyjnych w celu skutecznego osądzania przez bezstronny sąd cywilny członków sił bezpieczeństwa oskarżonych o znęcanie się;
91. wyraża zaniepokojenie wzrostem liczby ataków na dziennikarzy w Peru, a w szczególności zabójstwem popełnionym na dwóch znanych dziennikarzach w 2004 r.; wyraża najwyższe zaniepokojenie wysoką liczbą odnotowanych przypadków tortur i śmierci podejrzanych przebywających w peruwiańskich aresztach i więzieniach;
92. uznaje, że przemoc w miastach w Brazylii wciąż stanowi problem i nadal wymaga największej uwagi, zaznacza jednak, że przemoc na obszarach wiejskich i konflikt związany z ziemią uległy spotęgowaniu w 2004 r., zwłaszcza w rezerwacie Roosevelta, ojczyźnie rdzennych ludów Cinta-Larga w stanie Rondônia;
93. nakłania Stany Zjednoczone do dążenia do zniesienia kary śmierci, stwierdza, że kara śmierci, wciąż stosowana w USA, jest niezgodna z wizerunkiem kraju podejmującego wysiłki w celu promowania norm w zakresie praw człowieka, wolności i sprawiedliwości na całym świecie oraz czuje się podbudowany ostatnimi statystykami wykazującymi stały spadek stosowania kary śmierci w USA;
94. potępia rząd Stanów Zjednoczonych za sposób traktowania więźniów w Guantánamo; nakłania rząd USA do zagwarantowania, by przestrzegano podstawowych praw człowieka wszystkich więźniów, w tym osób przebywających w obozie więziennym w Guantánamo, zgodnie z międzynarodowymi przepisami w zakresie praw człowieka, oraz do zapewnienia procedur sprawiedliwego procesu sądowego; wzywa Stany Zjednoczone, aby bezzwłocznie wyjaśniły sytuację więźniów w Guantánamo i w innych miejscach w aspekcie międzynarodowych norm praw człowieka i prawa humanitarnego i powtarza swoje stanowisko dotyczące dramatycznej sytuacji więźniów w Guantánamo, przytoczone w kilku rezolucjach;
95. wzywa USA do przedstawienia Komisji Praw Człowieka ONZ sprawozdania z przestrzegania Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (MPPOP).
Kwestie tematyczne
I. Prawa człowieka i walka z terroryzmem
96. stanowczo potępia terroryzm w jego wszystkich formach;
97. ma świadomość istnienia nowego zjawiska globalnego terroryzmu, skierowanego przeciwko demokracjom, którego skutkiem były brutalne i zbrodnicze ataki na wiele ofiar; uznaje, że celem tych ataków było wywarcie wpływu na procesy demokratyczne; stwierdza, że tego rodzaju terroryzm stanowi nowe, poważne zagrożenie dla podstawowych praw człowieka;
98. potwierdza, że aby zmierzyć się z tym przerażającym współczesnym zagrożeniem, podstawowym obowiązkiem demokratycznych rządów jest zdecydowana ochrona obywateli, stanowcza i nieustępliwa walka z terroryzmem oraz wykrywanie i rozbijanie sieci terrorystów; domaga się, aby w ramach tych wysiłków oraz sądowego ścigania domniemanych sprawców rządy same przestrzegały zasady państwa prawnego oraz międzynarodowych zobowiązań dotyczących praw człowieka, w tym prawa humanitarnego i prawa dotyczącego uchodźców;
99. uznaje, że potrzebna jest solidarność UE, aby sprostać wyzwaniu walki z terroryzmem; uznaje za rzecz kluczową wypracowanie kompleksowych strategii, które mogą być pomocne w łagodzeniu przyczyn krańcowego ubóstwa, braku bezpieczeństwa, rozpadu państwa i wzrostu fundamentalizmu, które mogą przyczyniać się do powstania działalności terrorystycznej;
100. odnotowuje sprawozdanie Panelu Wysokiego Szczebla ONZ ds. Zagrożeń, które wskazuje, że globalne wysiłki na rzecz walki z terroryzmem "w niektórych przypadkach podminowują te wartości, które zwalczają terroryści: prawa człowieka i państwo prawne";
101. popiera próby podejmowane przez poszczególne państwa w celu wzmocnienia ustawodawstwa krajowego oraz współpracy regionalnej i międzynarodowej, aby uniknąć aktów terroryzmu, ale nalega, aby nie odbywało się to kosztem międzynarodowych praw człowieka, prawa humanitarnego i prawa dotyczącego uchodźców oraz aby państwa zapewniły, by ustawodawstwo z zakresu bezpieczeństwa nie było stosowane wobec obrońców praw człowieka jako środek uniemożliwiający im pracę w obszarze praw człowieka; ma świadomość cierpienia i rozpaczy ofiar oraz wzywa państwa i wszystkie inne administracje do zastosowania środków ochrony prawnej i społecznej; zwraca się do Komisji o wsparcie opracowania projektu Międzynarodowej Konwencji, w kontekście ONZ, o ochronie i pomocy ofiarom terroryzmu;
102. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do zapewnienia ściślejszej koordynacji pomiędzy zespołami roboczymi Rady, na których ciąży zadanie przeciwdziałania terroryzmowi w UE, w tym współpracy z krajami trzecimi w kontekście wykonania odpowiednich rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz z grupą roboczą Rady ds. Praw Człowieka; oraz zachęca do zacieśnienia współpracy pomiędzy Koordynatorem ds. Przeciwdziałania Terroryzmowi UE i Osobistym Przedstawicielem ds. Praw Człowieka, który został niedawno powołany przez Sekretarza Generalnego Rady/ Wysokiego Przedstawiciela ds. WPZiB;
103. uznaje potrzebę zdecydowanej i skoordynowanej reakcji na terroryzm oraz utrzymuje, że akty terroryzmu nigdy nie znajdują usprawiedliwienia; stwierdza, że w stosunku do każdej organizacji terrorystycznej należy podejmować odpowiednie działania; w tym względzie wzywa Radę do regularnego informowania Parlamentu o aktualizowanej liście organizacji terrorystycznych wraz z uzasadnieniem zmian;
104. przypomina wszystkim państwom, że mają one obowiązek poszanowania i zagwarantowania podstawowych praw i wolności osób podlegających ich jurysdykcji;
105. uznaje Deklarację Berlińską Międzynarodowej Komisji Prawników za próbę określenia odpowiedniej równowagi pomiędzy zwalczaniem terroryzmu a poszanowaniem praw człowieka;
106. namawia państwa do stosowania się do zasad legalności, konieczności, współmierności i równego traktowania przy przyjmowaniu środków przeciwdziałania terroryzmowi;
107. wzywa wszystkie państwa, aby nie uznawały prawomocnego wykonywania podstawowych praw i wolności za przestępstwo; podkreśla, że odpowiedzialność karna za akty terroryzmu musi mieć charakter indywidualny, a nie zbiorowy;
108. wzywa wszystkie państwa do upewnienia się, że każde odstępstwo od prawa podlegającego odstępstwu w sytuacjach wyjątkowych ma charakter tymczasowy, jest absolutnie konieczne i współmierne do zagrożenia oraz że nie wiąże się ono z dyskryminacją ze względu na rasę, kolor skóry, płeć, orientację seksualną, niepełnosprawność, wiek, religię, język, poglądy polityczne lub inne poglądy, pochodzenie narodowe, społeczne lub etniczne, majątek, urodzenie lub inny status;
109. wzywa wszystkie państwa do zaniechania niejawnego zatrzymywania osób oraz do prowadzenia rejestru wszystkich zatrzymanych, a także, jeżeli jest to konieczne, do bezzwłocznego udzielenia wszystkim osobom pozbawionym wolności dostępu do prawników i personelu medycznego;
110. wzywa wszystkie państwa do zagwarantowania domniemanym przestępcom, bez względu na czas i okoliczności, procesu przeprowadzonego przez niezawisły, bezstronny i powołany na podstawie przepisów prawa sąd oraz do pełnego zagwarantowania sprawiedliwego procesu, z uwzględnieniem domniemania niewinności, prawa do zbadania materiału dowodowego, prawa do obrony, prawa do skutecznej reprezentacji prawnej oraz prawa do złożenia odwołania;
111. podkreśla, że wdrażając środki zwalczania terroryzmu, państwa mają obowiązek poszanowania i zagwarantowania podstawowych praw i wolności, w tym wolności słowa (z zastrzeżeniem, że wypowiedź nie podżega do nienawiści lub przemocy), wyznania, sumienia lub przekonań, wolności zgromadzania się i stowarzyszania się, a także prawo do zachowania prywatności, które jest szczególnie istotne w przypadku gromadzenia i rozpowszechniania informacji;
112. wzywa państwa do powstrzymania się od wydalania, wydawania lub przenoszenia w drodze ekstradycji osoby podejrzanej lub skazanej za popełnienie aktu terrorystycznego do państwa, w którym istnieje realne ryzyko poważnego naruszenia praw człowieka należnych takiej osobie, łącznie z poddaniem jej torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, przymusowemu zaginięciu, karze śmierci w ramach systemu sądowego lub pozasądowego lub celowo niesprawiedliwemu procesowi sądowemu;
113. podkreśla, że w czasie konfliktu zbrojnego oraz okupacji, państwa muszą respektować i stosować przepisy i zasady zarówno międzynarodowego prawa humanitarnego, jak i przepisów w zakresie ochrony praw człowieka;
114. wzywa państwa, aby nie wysyłały więźniów na przesłuchania do krajów, w których mogą być stosowane tortury; namawia państwa, aby nie korzystały z dowodów uzyskanych pod przymusem lub w wyniku tortur; przypomina państwom, że zatrzymując podejrzanych o terroryzm powinny przestrzegać Konwencji ONZ przeciwko torturom i innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu;
115. wzywa Komisję do zwrócenia uwagi na państwa, które wykorzystują zagrożenie terroryzmem jako pretekst do wprowadzenia polityk represji, w szczególności takich, które dążą do ograniczenia wolności prasy i środków masowego przekazu; szczególnie podkreśla fakt, że w kontekście zwalczania terroryzmu przepisy w zakresie bezpieczeństwa nie mogą uzasadniać prześladowania obrońców praw człowieka;
116. wzywa Radę i Państwa Członkowskie, aby szczególnie zajęły się niedostatecznym uwzględnienia praw człowieka w podejściu Organizacji Narodów Zjednoczonych do przeciwdziałania terroryzmowi, w tym zapewnieniem, aby środki zalecane państwom przez Komitet Przeciwdziałania Terroryzmowi Rady Bezpieczeństwa były zgodne z międzynarodowymi normami w zakresie praw człowieka.
II.
Prawa dziecka
117. podkreśla, że na świecie jedno dziecko na dwanaście jest poddane najgorszym formom pracy przymusowej, wykorzystywane seksualnie lub zmuszane do uczestniczenia w walce [6];
118. popiera definicję dziecka zawartą w Konwencji o prawach dziecka (CRC) ONZ [7] i w Afrykańskiej Karcie Praw Dziecka [8], która głosi, że każda istota ludzka poniżej osiemnastu lat jest dzieckiem, bez jakichkolwiek wyjątków;
119. zwraca się do Komisji o przedstawienie komunikatu w sprawie praw dziecka oraz polityki rozwoju UE;
120. wzywa Radę i Komisję do zapewnienia szczególnego nacisku na prawa dziecka jako podstawowe zasady i cele same w sobie w poprawionym oświadczeniu o polityce rozwoju UE;
121. wyraża najwyższe zaniepokojenie faktem, że obecnie w ubóstwie żyje więcej dzieci niż kiedykolwiek przedtem w historii; wzywa Komisję i Radę do umieszczenia dzieci i praw dzieci w centrum wkładu UE w osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju;
122. ma świadomość, że niemalże ogólnoświatowa ratyfikacja CRC może nie mieć odzwierciedlenia w procesie jej wdrożenia [9]; wzywa wszystkie państwa do przejścia od powszechnej akceptacji jej założeń do powszechnego ich przestrzegania;
123. ponagla państwa do przestrzegania procedur związanych z mechanizmem monitorowania i przedstawiania sprawozdań CRC; uważa, że wprowadzenie w życie Konwencji jest kluczowym elementem nakładania na rządy odpowiedzialności;
124. popiera Protokół fakultatywny do CRC, dotyczący włączania dzieci w konflikt zbrojny; ponagla państwa, łącznie z Państwami Członkowskimi UE, do podpisania i ratyfikowania tego protokółu;
125. wzywa Stany Zjednoczone do możliwie najszybszej ratyfikacji CRC, ponieważ są one jednym z dwóch tylko państw, które dotychczas jej nie ratyfikowały, drugim państwem jest Somalia, która nie posiada działającego rządu;
126. wyraża głębokie zaniepokojenie, że każdego roku miliony dzieci umierają na choroby, którym można zapobiec, odmawia się im prawa do zdrowia i życia, oraz że miliony dzieci są narażone na zarażenie HIV/AIDS, są nim zarażone lub staja się sierotami;
127. wyraża głębokie zaniepokojenie, że około 104 miliony dzieci w wieku szkolnym, w większości dziewczęta, są pozbawione prawa do nauki; wzywa Komisję do wypełnienia jej zobowiązań w zakresie Szybkiej Inicjatywy oraz proaktywnego uczestnictwa w sprawach kształcenia wspólnie z partnerami z AKP;
128. wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu wzrastającej liczby dzieci, którymi handluje się na skalę globalną; postrzega tę sytuację jako zaniedbanie ze strony całej społeczności międzynarodowej i podkreśla potrzebę podjęcia natychmiastowych działań oraz uchwalenia przepisów mających na celu ukaranie sprawców i ochronę ofiar;
129. popiera środki podjęte na poziomie regionalnym i międzynarodowym, mające na celu zwalczanie wszystkich form pracy dzieci;
130. wzywa wszystkie państwa, aby położyły kres rekrutowaniu dzieci do sił zbrojnych oraz wykorzystywaniu dzieci poniżej 18 roku życia do działań zbrojnych;
131. kategorycznie potępia barbarzyńskie wykorzystywanie "dzieci-żołnierzy" w konfliktach i wojnach; wzywa kraje, w których ma to miejsce, do respektowania powszechnie uznanych przepisów w zakresie praw człowieka.
III.
Wpływ konfliktów na kobiety i dzieci
132. podkreśla, że w okresie ostatnich lat odnotowano masowe gwałty, które miały miejsce podczas działań wojennych w wielu krajach, takich jak Kambodża, Liberia, Peru, Bośnia, Sierra Leone, Rwanda, Demokratyczna Republika Konga, Somalia i Uganda; wyraża najwyższe zaniepokojenie, że w ostatnim czasie w Darfurze w Zachodnim Sudanie uchodźcy opisywali systematycznie powtarzające się bezprawne ataki na ludność cywilną, w tym gwałty dokonywane przez arabskie oddziały milicji finansowane przez rząd oraz sudańskie siły zbrojne; widzi konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na najbardziej narażone - w takich sytuacjach - grupy w społeczeństwie, zwłaszcza kobiety, dzieci, osoby niepełnosprawne i osoby starsze;
133. potępia barbarzyńskie wykorzystywanie gwałtu jako narzędzia walki i domaga się, aby społeczność międzynarodowa w dalszym ciągu jednoznacznie określała wykorzystywanie gwałtu w działaniach wojennych jako łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego i konwencji międzynarodowych; wzywa do podejmowania zdecydowanych działań prawnych w zakresie ścigania, mających na celu naprawienie krzywd powstałych w wyniku tych zbrodni; zwraca uwagę, że Traktat Rzymski, na mocy którego w 2000 r. został ustanowiony MTK, wyraźnie klasyfikuje gwałt jako zbrodnię przeciwko ludzkości;
134. ma świadomość, że masowe gwałty stanowią czynnik wpływający na większą podatność kobiet i dziewcząt na zarażenie HIV/AIDS; wzywa UE do zapewnienia natychmiastowej dostępności profilaktyki poekspozycyjnej, a nawet przerwania ciąży, wszystkim kobietom i dziewczętom, które zostały zgwałcone;
135. potępia fakt, że w wielu przypadkach osoby odpowiedzialne za akty przemocy seksualnej oraz gwałty dokonane podczas konfliktów pozostają bezkarne i anonimowe i uważa, że wdrożenie i pełne respektowanie praw w sferze zdrowia reprodukcyjnego przyczyniłoby się do ograniczenia takich aktów;
136. wyraża zaniepokojenie w związku z domniemanymi nadużyciami seksualnymi i nadużywaniem siły fizycznej przez personel ONZ, między innymi w Demokratycznej Republice Konga, Bośni i Kosowie;
137. wyraża zaniepokojenie w związku z faktem, że tysiące dzieci w ponad 20 krajach świata są w dalszym ciągu traktowane jako "pionki w konflikcie zbrojnym"; zwraca uwagę, że według światowego raportu o dzieciach-żołnierzach z 2004 r. dzieci były wykorzystywane w konfliktach zbrojnych jako żołnierze przez rządy i uzbrojone grupy rebeliantów w Burundi, Demokratycznej Republice Konga, na Wybrzeżu Kości Słoniowej, w Gwinei, Liberii, Mynamarze, Rwandzie, Sudanie i Ugandzie oraz przez siły rebeliantów na Sri Lance; zdecydowanie nakłania wszystkie rządowe siły zbrojne i inne uzbrojone grupy rebeliantów do bezzwłocznego wydalenia dzieci z ich szeregów;
138. popiera Protokół fakultatywny do CRC, dotyczący włączania dzieci w konflikt zbrojny i namawia wszystkie państwa, łącznie z Państwami Członkowskimi UE, aby podpisały i ratyfikowały ten protokół;
139. uznaje, że w roli żołnierzy byli wykorzystywani głównie chłopcy, ale zwraca uwagę na wzrastającą liczbę dziewcząt wykorzystywanych w roli czynnych bojowników i prostytutek w konfliktach zbrojnych;
140. podkreśla, że dzieci są rekrutowane do sił zbrojnych i wykorzystywane do różnych zadań i ról, takich jak posłańcy, szpiedzy, kucharze, portierzy itp. oraz że wszystkie te zadania stanowią dla dzieci zagrożenie; podkreśla zwłaszcza podatność dziewczynek na przemoc i wykorzystywanie do celów seksualnych w roli przymusowych niewolnic seksualnych lub przymusowych żon;
141. zwraca się do ONZ oraz ogółu społeczności międzynarodowej o zwracanie większej uwagi na wpływ, jaki wywierają sytuacje konfliktowe na kobiety i dzieci, zwłaszcza należące do mniejszości etnicznych, językowych lub religijnych, a zwłaszcza w sytuacjach, gdy są one traktowane jako instrument przemyślanych strategii wojennych;
142. z zadowoleniem odnotowuje przyjęcie w 2003 r. wytycznych UE w sprawie udziału dzieci w konfliktach zbrojnych; zwraca się do Rady i Komisji o przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu sprawozdania z postępów we wdrażaniu i wpływie tych wytycznych w odstępach sześciu miesięcy; z zadowoleniem przyjmuje pozytywne sygnały, wskazujące na gotowość Komisji do współpracy.
IV.
Zniesienie kary śmierci
143. z zadowoleniem przyjmuje kontynuację tendencji zmierzającej do zniesienia kary śmierci; uznaje, że ponad połowa krajów na świecie, tj. łącznie 118 państw, zniosła karę śmierci w przepisach prawnych i w praktyce; wyraża zaniepokojenie, że 78 państw w dalszym ciągu stosuje politykę utrzymującą karę śmierci;
144. pochwala Bhutan, Samoę, Senegal i Turcję, które w 2004 r. zniosły karę śmierci w odniesieniu do wszystkich przestępstw;
145. wzywa władze Filipin do zaprzestania wykonywania wyroków śmierci oraz poszanowania, w każdym przypadku, podstawowych gwarancji sądowych i proceduralnych, w szczególności ponagla władze tego kraju do zbadania sprawy obywatela UE Francisca Juana Larrañagi z Hiszpanii, który został skazany na śmierć na podstawie procesu pełnego nieprawidłowości i pozbawionego podstawowych gwarancji sądowych i proceduralnych;
146. zachęca państwa do ratyfikowania Drugiego Protokołu Fakultatywnego do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, którego celem jest zniesienie kary śmierci;
147. wzywa UE do wykorzystywania wielostronnych zgromadzeń, takich jak Komisja Praw Człowieka ONZ, w celu zachęcania wszystkich państw do ratyfikowania międzynarodowych instrumentów dotyczących praw człowieka i ich stosowania w odniesieniu do kary śmierci oraz do utrzymania praktyki przedstawiania rezolucji w Komisji Praw Człowieka ONZ w celu zniesienia kary śmierci, wprowadzenia moratorium na wszystkie egzekucje i apelowania do państw utrzymujących karę śmierci o przestrzeganie minimalnych norm ustanowionych przez ONZ;
148. z zadowoleniem przyjmuje rezolucję 2004/67, przyjętą 21 kwietnia 2004 r. przez Komisję Praw Człowieka ONZ podczas dorocznej sesji Komisji w Genewie, która wzywa wszystkie państwa utrzymujące karę śmierci do całkowitego jej zniesienia, a do tego czasu, do ustanowienia moratorium na egzekucje; uznaje rolę, jaką odegrała UE i wszystkie Państwa Członkowskie, które poparły rezolucję; namawia wszystkie państwa do przestrzegania rezolucji ONZ oraz przynajmniej do wprowadzenia moratorium na egzekucje;
149. wzywa wszystkie kraje, które wprowadziły moratorium na karę śmierci do podjęcia kroków zmierzających do całkowitego jej zniesienia;
150. wyraża zaniepokojenie sytuacją w Azji, gdzie wykonywana jest największa liczba egzekucji; jest szczególnie zaniepokojony faktem przeprowadzania w Chinach większej liczby egzekucji niż w jakimkolwiek innym państwie na świecie, z tysiącami egzekucji odnotowanych w 2004 r.; wzywa Chiny do ujawnienia oficjalnych danych liczbowych dotyczących egzekucji wykonanych w 2004 r.;
151. wyraża zaniepokojenie przywróceniem kary śmierci na Sri Lance, które nastąpiło po 27-letnim moratorium na wykonywanie egzekucji i jest przeciwne międzynarodowej tendencji w kierunku zniesienia kary śmierci, i dlatego namawia władze Sri Lanki, aby szukały alternatywnych rozwiązań w zwalczaniu przestępczości;
152. odnotowuje istnienie moratorium na karę śmierci w Rosji, jednak jak dotąd kara śmierci nie została zniesiona w rosyjskim prawie; wzywa Rosję do podjęcia natychmiastowych kroków w celu ratyfikacji Protokołu nr 6 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, dotyczącego zniesienia kary śmierci, oraz do podpisania Protokołu nr 13 dotyczącego zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach;
153. wyraża najwyższe zaniepokojenie dużą liczbą egzekucji wykonywanych w Iranie, w szczególności na nieletnich, a także odmową przedstawienia oficjalnych statystyk dotyczących kary śmierci;
154. w kontekście dialogu prowadzonego przez UE z Chinami i Iranem w sprawie praw człowieka, wzywa Komisję i Radę do wywierania nacisku na powyższe państwa w kwestii moratorium na karę śmierci, które zostałoby faktycznie wprowadzone i doprowadziło do zmiany prawa;
155. wzywa nowy rząd iracki do nie przywracania kary śmierci, zwłaszcza ze względu na brak zapisu dotyczącego tej kary w tymczasowej konstytucji;
156. wyraża zaniepokojenie wykonaniem przez Afganistan w kwietniu 2004 r. pierwszej egzekucji od czasu upadku Talibów; wzywa nowo wybranych przywódców Afganistanu do wprowadzenia moratorium na karę śmierci;
157. z zadowoleniem przyjmuje decyzję niższej izby parlamentu w Tadżykistanie z czerwca 2004 r. o przegłosowaniu ustawy zawieszającej karę śmierci;
158. wyraża zaniepokojenie faktem, że obecnie rząd wietnamski uznaje ujawnienie i publikację statystyk dotyczących stosowania kary śmierci za tajemnicę państwową; jest głęboko zaniepokojony dużą liczbą egzekucji wykonanych w Wietnamie w zeszłym roku;
159. wyraża zadowolenie w związku z systematycznym ograniczaniem stosowania kary śmierci w Afryce; wyraża szczególne zadowolenie z decyzji Zambii, która nakazała rewizję wszystkich procesów zakończonych orzeczeniem kary śmierci i zaproponowała parlamentowi zniesienie kary śmierci; z zadowoleniem przyjmuje podobną decyzję w Malawi, której prezydent w kwietniu 2004 r. także złagodził 79 wyroków śmierci;
160. wzywa państwa zachodnioafrykańskie, w szczególności Gwineę, która utrzymuje karę śmierci, do przyjęcia wspólnego stanowiska i całkowitego zniesienia tej kary;
161. wyraża zadowolenie, że w Europie kara śmierci zasadniczo przestała istnieć i wzywa Białoruś do pełnego urzeczywistnienia tego faktu; wzywa również te Państwa Członkowskie UE (Francja, Włochy, Luksemburg i Hiszpania) oraz Rady Europy, które jeszcze nie dopełniły tego obowiązku, do ratyfikacji Protokołu nr 13 dotyczącego zniesienia kary śmierci we wszystkich okolicznościach;
162. ponownie potępia stosowanie kary śmierci na Kubie po kilkuletnim jej zawieszeniu;
163. z zadowoleniem przyjmuje propozycję prezydenta Meksyku dotyczącą całkowitego zniesienia kary śmierci [10];
164. wzywa Stany Zjednoczone do zniesienia kary śmierci i z zadowoleniem przyjmuje sprzyjającą tendencję panującą w USA, gdzie liczba osób skazanych na śmierć obniżyła się; dostrzega, że od 1999 r. liczba orzeczonych wyroków śmierci zmniejszyła się o 54 %, liczba przeprowadzonych egzekucji o 40 %, zaś liczba osób oczekujących na wykonanie wyroku o 6 % [11];
165. zachęca Komisję do utrzymania raportu amicus curiae (dosł. przyjaciel sądu) [12] w sprawach rozpatrywanych przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych, jak miało to miejsce w 2001 r., dotyczących nieletnich i osób upośledzonych umysłowo skazanych na karę śmierci;
166. namawia UE do wytrwałego promowania w stosunkach z krajami spoza obszaru UE swoich wytycznych w sprawie kary śmierci przyjętych w 1998 r.;
167. namawia państwa utrzymujące politykę kary śmierci, aby nie stosowały jej wobec osób, które w czasie popełnienia przestępstwa nie ukończyły 18 lat, kobiet ciężarnych i osób upośledzonych umysłowo oraz nalega, aby kara śmierci była orzekana jedynie w przypadku najpoważniejszych przestępstw;
168. nalega, aby państwa, które wprowadziły karę śmierci w stosunku do osób oskarżanych o utrzymywanie stosunków płciowych z osobą tej samej płci za zgodą obu stron, do uchylenia takiego prawa i praktyki sądowej.
V. Handel ludźmi i organami ludzkimi - przemysł seksualny oraz praca dzieci
169. uznaje definicję handlu określoną w Protokole przyjętym przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w listopadzie 2000 r. o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniającym Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej [13];
170. uznaje, że kobiety i dzieci są szczególnie bezbronne w kwestii, która może zostać określona jako współczesna forma niewolnictwa;
171. zaznacza, że niewolnictwo jest zakazane na mocy art. 4 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka [14];
172. podkreśla, że handel ludźmi w jakiejkolwiek formie jest nadużyciem praw człowieka i jest zakazany na mocy art. 5 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE;
173. uznaje, że handel kobietami i dziećmi w celu ich seksualnego wykorzystania jest międzynarodowym zorganizowanym zjawiskiem przestępczym powodującym poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa, dobra oraz ochrony praw człowieka ofiar takich przestępstw;
174. zaznacza, że kobiety i dzieci, które są przedmiotem handlu w celu wykorzystania seksualnego, często padają ofiarą przemocy seksualnej oraz są pozbawiane tożsamości i możliwości swobodnego przemieszczania się;
175. podkreśla, że handel ludźmi i przymusowa prostytucja są uznane na forum międzynarodowym za pogwałcenie praw człowieka, a Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet szczególnie zobowiązuje państwa do "położenia kresu wszelkim formom handlu kobietami oraz ciągnięcia zysków z prostytucji kobiet" (art. 6);
176. wyraża zaniepokojenie faktem, że kobiety i dzieci, które wjechały na terytorium kraju bez odpowiednich dokumentów lub padły ofiarą handlu i zostały pozbawione dokumentów, często nie mają możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za poniesione szkody na drodze prawnej;
177. podkreśla, że handel kobietami i dziećmi jest problemem na skalę światową i zachęca państwa do podjęcia skoordynowanych działań mających na celu poprawę w zakresie międzynarodowego egzekwowania prawa w celu zwalczania tego rodzaju przestępczości;
178. podkreśla, że na poziomie UE istnieje konieczność szkolenia funkcjonariuszy organów ścigania w zakresie prowadzenia dochodzeń w sprawie gangów zajmujących się nielegalnym handlem, a także szkolenia służb granicznych w zakresie identyfikacji nielegalnych handlarzy i ich ofiar;
179. uznaje, że handel ludźmi nie ogranicza się jedynie do przemysłu seksualnego, ponieważ ofiarami handlu padają także kobiety i dzieci, które są następnie wykorzystywane do przymusowej pracy;
180. podkreśla, że według UNICEF w zachodniej i środkowej Afryce przemytnicy transgraniczni przetrzymują w niewoli ponad 20 000 dzieci;
181. uznaje, że handel organami ludzkimi jest wysoko zorganizowaną działalnością przestępczą o charakterze międzynarodowym powodującą poważne i szkodliwe konsekwencje; wzywa do bardziej skoncentrowanej reakcji ze strony społeczności międzynarodowej w zwalczaniu tej plagi;
182. ponagla poszczególne państwa do wzmocnienia działań wymiaru sprawiedliwości skierowanych przeciwko nielegalnemu handlowi poprzez reformy legislacyjne, podnoszenie poziomu świadomości i szkolenia; podkreśla potrzebę zapewnienia wsparcia i ochrony ofiar składających zeznania;
183. z dużym zadowoleniem przyjmuje projekt Konwencji Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi (styczeń 2005 r.); namawia Komisję, aby z pomocą Rady zagwarantowała, by projekt Konwencji Rady Europy zapewniał najwyższe normy ochrony praw człowieka osób, które padają ofiarami handlu;
184. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie podjęte przez Komisję w zakresie przygotowania komunikatu w sprawie zapobiegania i zwalczania handlu ludźmi;
185. uznaje działania Komisji, zmierzające do rozwoju środków zwalczania nielegalnego handlu, zwłaszcza za pośrednictwem programów TACIS i CARDS, ale jednocześnie podkreśla konieczność rozszerzenia jej działań w kluczowych krajach tranzytowych, takich jak Białoruś, Mołdowa, Federacja Rosyjska, czy Ukraina.
VI.
Rola przedsiębiorstw międzynarodowych w ochronie praw człowieka
186. zachęca przedsiębiorstwa działające na skalę międzynarodową do uznania praw człowieka za punkt wyjściowy dla ich polityki, uwzględnienia ich obowiązków wynikających w zasad społecznej odpowiedzialności biznesu oraz do przyjęcia standardów minimalnych na podstawie tych norm; zdecydowanie zachęca przedsiębiorstwa do wypracowania klarownych mechanizmów skutecznego monitorowania całej działalności pod względem przestrzegania kodeksów etycznych oraz międzynarodowych norm w zakresie praw człowieka;
187. uznaje, że przedsiębiorstwa mogą wywierać silny wpływ na decyzje rządowe na rynku światowym; zachęca przedsiębiorstwa do promowania, ochrony i zabezpieczania praw swoich pracowników i osób zatrudnianych przez ich dostawców, podwykonawców i partnerów biznesowych, nawet jeżeli takie prawa nie są chronione na mocy prawa wewnętrznego danego kraju;
188. wzywa przedsiębiorstwa do zapewnienia, aby ich produkty nie były wykorzystywane do naruszania praw człowieka;
189. uznaje, że w ostatnich latach przedsiębiorstwa stały się celem działań konsumenckich i kampanii dotyczących praw człowieka w celu większego uwrażliwienia ich na kwestie związane z tymi prawami oraz że w niektórych przypadkach efekty takich kampanii miały charakter destrukcyjny w związku z nieuzasadnionymi żądaniami; namawia przedsiębiorstwa do przyjęcia minimalnych norm w celu zmniejszenia niepokojów społecznych;
190. uznaje pierwszą i drugą zasadę programu ONZ Global Compact, które głoszą, że "przedsiębiorstwa powinny popierać i przestrzegać praw człowieka przyjętych przez społeczność międzynarodową" w ramach swojej strefy wpływów, a także "eliminować wszelkie przypadki łamania praw człowieka przez firmę", jak również zasady od trzeciej do szóstej, zawierające wezwanie przedsiębiorstw do przestrzegania podstawowych praw pracowników;
191. przyjmuje z zadowoleniem raport Komisji Praw Człowieka ONZ na temat norm ONZ i wyraża nadzieję, że ONZ będzie kontynuować szerokie konsultacje dotyczące norm ONZ w świetle ich istotnego znaczenia jako wzorca odpowiedzialności przedsiębiorstw w odniesieniu do praw człowieka [15];
192. zachęca przedsiębiorstwa, aby w stosownych przypadkach nawiązywały współpracę z lokalnymi organizacjami pozarządowymi zajmującymi się prawami człowieka;
193. namawia przedsiębiorstwa do powstrzymania się od prowadzenia działalności w państwach, na które, w związku z kwestią praw człowieka, nałożone zostały jednostronne lub regionalne sankcje lub embarga handlowe;
194. wzywa UE do przyjęcia kodeksu postępowania przedsiębiorstw europejskich działających na skalę międzynarodową, a w szczególności w krajach rozwijających się, wzorowanego na Europejskiej Inicjatywie na rzecz Etycznej Produkcji i Konsumpcji;
195. 195 ponawia swoje wezwanie, aby przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w krajach trzecich promowały wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych i działały w tym kontekście jako punkty kontaktowe;
196. Wzywa UE do promowania koncepcji międzynarodowego kodeksu postępowania w biznesie, w odniesieniu do praw człowieka.
VII.
Bezkarność a rola MTK
197. wyraża przekonanie, że utrzymanie pokoju nie jest możliwe bez rozliczenia okrucieństw i uważa, że położenie kresu klimatowi bezkarności w społeczeństwach zdruzgotanych wojną i poważnymi naruszeniami praw człowieka jest sprawą zasadniczą dla przywrócenia państwa prawnego, pokoju i demokracji;
198. uważa, że utworzenie MTK jako organu uzupełniającego jurysdykcję krajową, stanowi część systemu międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, w którym sądy krajowe, trybunały międzynarodowe i mieszane oraz MTK wspólnie pracują nad skutecznym położeniem kresu bezkarności osób odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka, tym samym stanowiąc czynnik odstraszający;
199. nakłania Komisję i Państwa Członkowskie UE, aby tworząc programy pomocy i współpracy z krajami, w których wojny zostały zakończone, popierały wzmocnienie krajowych możliwości ścigania poważnych naruszeń praw człowieka;
200. wzywa Państwa Członkowskie UE, aby udzielały pomocy ICTYT, Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu dla Rwandy oraz Specjalnemu Trybunałowi dla Sierra Leone w skutecznym wypełnianiu zadań, zwłaszcza przez pozyskanie efektywnej pomocy państw i natychmiastowe wydawanie oskarżonych, w tym Mladica, Karadzica, Gotovinę i Taylora;
201. namawia Komisję, Radę i Państwa Członkowskie UE, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem UE w sprawie MTK z czerwca 2003 r. i przyjętym następnie w styczniu 2004 r. planem działania, aby kontynuowały aktywne wysiłki w celu promowania światowej ratyfikacji Statutu Rzymskiego i przyjęcia przepisów wprowadzających, zwiększenia démarches i innych akcji w celu obrony Trybunału przed atakami oraz dla zapewnienia sprawnej współpracy państw z Trybunałem; żąda, aby każda prezydencja UE przedstawiała Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z działań podjętych w ramach wspólnego stanowiska;
202. z zadowoleniem przyjmuje fakt przekazania dwóch spraw Prokuratorowi Generalnemu MTK przez Republikę Ugandy i Demokratyczną Republikę Konga [16];
203. ma świadomość, że od 1 lipca 2002 r. w Demokratycznej Republice Konga popełniono około 5000 - 8000 [17] bezprawnych zabójstw; z dużym zadowoleniem przyjmuje decyzję Prokuratora MTK z czerwca 2004 r. dotyczącą wszczęcia dochodzenia w sprawie zbrodni wojennych popełnionych w Demokratycznej Republice Konga; wierzy, że dochodzenie stanie się istotnym przesłaniem, że bezkarność wobec popełnionych zbrodni wojennych dobiega końca;
204. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Prokuratora z lipca 2004 r. o wszczęciu postępowania w północnej Ugandzie w sprawie zarzutów dokonania ataków na ludność cywilną, w tym uprowadzenie tysięcy dzieci, przez rebeliantów należących do Armii Oporu Pana;
205. nalega, aby Państwa Członkowskie UE podjęły wszelkie środki konieczne do pełnej współpracy z MTK, aby zapewnić sukces jego postępowań; szczególnie namawia wszystkie Państwa Członkowskie UE, aby podpisały z Trybunałem porozumienia w sprawie relokacji świadków oraz dzieliły się wszystkimi posiadanymi informacjami; zachęca UE, aby zawarła porozumienie o współpracy z MTK, co umożliwi UE sprawną współpracę z Trybunałem oraz udzielanie mu pomocy w skutecznym prowadzeniu postępowań;
206. z zadowoleniem przyjmuje przekazanie sprawy Prokuratorowi przez Republikę Środkowoafrykańską (styczeń 2005 r.);
207. z zadowoleniem przyjmuje deklarację UE, w której popiera ona zawartość sprawozdania Komisji Śledczej ONZ w sprawie Darfuru [18]; stanowczo zaleca, aby Rada Bezpieczeństwa ONZ skierowała sprawę Darfuru do Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK);
208. wyraża najwyższe zaniepokojenie ciągłym łamaniem zasad dotyczących prowadzenia wojen i ochrony ofiar konfliktów zbrojnych; wzywa do położenia kresu temu cyklowi bezkarności i popiera MTK jako właściwy mechanizm w sprawach naruszeń praw człowieka w kontekście międzynarodowym, będących następstwami konfliktów zbrojnych;
209. zaleca Radzie i Komisji rozważenie środków, które mogłyby skłonić Stany Zjednoczone do przyjęcia bardziej przychylnego stosunku wobec MTK;
210. przypomina państwom, które ratyfikowały Statut Rzymski, że podpisanie porozumienia zapewniającego immunitet przed ściganiem przez MTK z państwem, które nie podpisało Statutu Rzymskiego, jest niezgodne z duchem Statutu; w szczególności wzywa Stany Zjednoczone, aby ratyfikowały ten Statut i nie negocjowały specjalnego statusu dla swojego personelu wojskowego, który uzyskałby pewnego rodzaju "immunitet międzynarodowy"; wzywa instytucje i Państwa Członkowskie UE, aby aktywnie wspierały te państwa, które są poddane naciskom i sankcjom finansowym wskutek odmowy podpisania takich porozumień;
211. uważa, że położenie kresu klimatowi bezkarności w państwach zniszczonych wojną i poważnymi naruszeniami praw człowieka jest sprawą kluczową dla przywrócenia poszanowania państwa prawnego, demokracji i praw człowieka;
212. wzywa do włączenia do każdego z czterech instrumentów stosunków zewnętrznych [19], wyraźnego, konsekwentnego i konkretnego zobowiązania do popierania promowania praw człowieka i demokracji jako celu podstawowego i priorytetowego;
213. wzywa do zachowania i poprawy Europejskiej Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Człowieka, z naciskiem na zobowiązanie UE do koncentrowania się na prawach człowieka i demokracji.
VIII.
Rozwój instytucji i polityk
214. wzywa Komisję do kontynuacji wzmacniania aspektów praw człowieka we wszystkich stosunkach międzynarodowych oraz w innych obszarach polityki;
215. wzywa Radę i Komisję, aby zajęły się problemem krajów, w których istnieje prawo stanowiące o dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i podjęły konkretne środki w tym zakresie; wzywa te kraje, w których istnieją ustawy penalizujące utrzymywanie stosunków płciowych przez dorosłe osoby tej samej płci za zgodą obu stron, do uchylenia tych ustaw;
216. z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie wytycznych UE dotyczących obrońców praw człowieka w czerwcu 2004 r.; ponagla UE do konsekwentnego popierania i udzielania pomocy obrońcom praw człowieka i dziennikarzom, którzy są zagrożeni w świetle nasilenia ataków i aresztowań dziennikarzy i obrońców praw człowieka w 2004 r.; w tym względzie wzywa Radę do pełnego włączenia sytuacji obrońców praw człowieka do dialogu politycznego z państwami trzecimi;
217. wzywa Unię Europejską, aby czyniła starania w celu poprawy spójności polityki dotyczącej praw człowieka oraz zapewnienia lepszego przepływu informacji; zwraca uwagę, że względy gospodarcze w żadnym wypadku nie powinny prowadzić do lekceważenia lub bagatelizowania przez Unię naruszeń praw człowieka;
218. wzywa Unię Europejską i jej Państwa Członkowskie, aby mówiły jednym głosem na temat naruszeń praw człowieka, zwłaszcza na forum Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, gdzie w przeszłości UE nie zawsze wywierała należyty wpływ na proces decyzyjny z powodu braku consensusu pomiędzy Państwami Członkowskimi;
219. powtarza, że przestrzeganie praw człowieka stanowi, zgodnie z postanowieniami porozumień pomiędzy UE i państwami trzecimi, zasadniczy element tych porozumień; w tym względzie wzywa Komisję, aby wdrożyła klarowny mechanizm realizacji zapisu dotyczącego praw człowieka, włączonego w stosunki umowne UE z krajami trzecimi, oraz aby zbadała obecne i przyszłe porozumienia pod tym kątem; wzywa Komisję, w świetle X rocznicy procesu barcelońskiego, do przygotowania publicznego sprawozdania dotyczącego praw człowieka w krajach śródziemnomorskich, który posłuży jako podstawa do dalszego rozwoju partnerstwa;
220. w tym względzie wzywa do powołania podkomisji praw człowieka w ramach układów o stowarzyszeniu w celu rozwinięcia zorganizowanego dialogu na temat praw człowieka i demokracji oraz w celu zidentyfikowania kluczowych obszarów budzących zaniepokojenie, które mają być uwzględnione w planach działania EPS; podkreśla znaczenie konsultacji i włączenia społeczeństwa obywatelskiego w prace tych podkomisji w celu lepszego monitorowania sytuacji w zakresie praw człowieka; podkreśla również potrzebę ściślejszego włączenia Parlamentu w prace i działania kontynuacyjne tych podkomisji; w tym względzie ponownie wzywa Komisję do przygotowania sprawozdania z postępów osiągniętych w zakresie praw człowieka w krajach objętych EPS;
221. zaleca przeprowadzenie oceny działań Rady i Komisji, w zakresie opisanym w sprawozdaniu rocznym Unii Europejskiej w sprawie praw człowieka, w stosunku do krajów i kwestii tematycznych, które zostały naświetlone we wcześniejszych rezolucjach, pod względem wpływu i efektywności tych działań;
222. z zadowoleniem przyjmuje informację o powołaniu przez Javiera Solanę, Wysokiego Przedstawiciela UE ds. WPZiB, pana Michaela Matthiessena na stanowisko Osobistego Przedstawiciela ds. Praw Człowieka [20];
223. podkreśla potrzebę wiarygodności tego stanowiska i zwraca się do nowego przedstawiciela o ścisłą współpracę z Parlamentem Europejskim, odpowiedzialność oraz współpracę z właściwymi komisjami Parlamentu Europejskiego; wzywa Radę do zwiększenia obsady kadrowej Sekretariatu Generalnego Rady w celu zapewnienia odpowiedniego wsparcia Osobistemu Przedstawicielowi w pełnieniu jego obowiązków;
224. odnotowuje konkluzje przyjęte przez Radę w grudniu 2004 r. w sprawie realizacji wytycznych UE do dialogu dotyczącego praw człowieka; podkreśla potrzebę włączenia Parlamentu w realizację tych wytycznych, przynajmniej przez proces informowania go przez Radę dwa razy w roku; zwraca szczególną uwagę na dialog prowadzony przez UE z Chinami i Iranem oraz wzywa w tym zakresie Radę do rozwoju ściślejszej współpracy z Parlamentem; bardziej ogólnie wzywa Radę, aby informowała Parlament na bieżąco o wdrażaniu wytycznych UE dotyczących praw człowieka oraz o działaniach kontynuacyjnych, i aby przedstawiała sprawozdania z postępów w zakresie wpływu tych wytycznych w terenie;
225. z zadowoleniem przyjmuje zatrudnienie personelu do kontaktów ze społeczeństwem obywatelskim w przedstawicielstwach Komisji w państwach trzecich i wzywa te przedstawicielstwa, aby zapewniły ochronę osobom stojącym na straży praw człowieka w sytuacjach kryzysowych;
226. w tym względzie popiera wszystkie inicjatywy podejmowane przez Radę, Trojkę i Prezydencję, których celem jest zajęcie się głównymi problemami w zakresie praw człowieka w państwach trzecich; wzywa Radę, aby co roku przedstawiała Parlamentowi wyniki planu prac zaproponowanego przez każdą prezydencję w dziedzinie wspólnych strategii; wzywa Radę do systematycznego przesyłania Parlamentowi deklaracji dotyczących praw człowieka i démarches w celu jego wyczerpującego informowania; uważa, że należy poczynić wszelkie wysiłki w celu zwiększenia spójności i konsekwencji działań zewnętrznych UE;
227. ponawia żądanie wobec Komisji, aby przeprowadziła szkolenia w zakresie praw człowieka we wszystkich przedstawicielstwach UE w państwach trzecich oraz by zapewniła klarowne stosowanie wytycznych;
228. wyraża nadzieję, że jest możliwa rzeczywista i obiektywna ocena wpływu i poprawy, jakie rzeczywiście nastąpiły w zakresie praw człowieka na świecie w wyniku prac prowadzonych przez PE w tej dziedzinie, które obecnie zdają się nie przynosić znaczących i namacalnych skutków;
229. odnotowuje decyzję Rady dotyczącą powołania gotowej do działania agencji praw podstawowych i praw człowieka [21]; zachęca Radę do objęcia działaniami agencji krajów kandydujących i krajów objętych polityką sąsiedztwa UE;
230. uznaje, że włączenie do Konstytucji Karty Praw Podstawowych UE świadczy o tym, że UE poważnie traktuje kwestie poszanowania praw człowieka w ramach swoich granic i dlatego zaleca rozszerzenie zakresu działania agencji, tak, aby obejmował on wszystkie obszary uwzględnione w Karcie i w odnośnych przepisach w części pierwszej traktatu konstytucyjnego jako kolejny przykład zaangażowania UE w praktyczne stosowanie praw człowieka;
231. zaleca, aby agencja unikała powielania zadań wykonanych wcześniej pod auspicjami Rady Europy; dlatego zaleca, aby agencja wypracowała zinstytucjonalizowane formy współpracy z Radą Europy i jej instytucjami oraz z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, jak również by zwracała uwagę na działania OBWE i ONZ;
232. sugeruje, aby agencja ustanowiła znaczący dialog ze społeczeństwem obywatelskim oraz ekspertami krajowymi, a także nawiązała stosunki z instytutami akademickimi;
233. zdecydowanie podkreśla, że jeżeli agencja miałaby efektywnie i wiarygodnie monitorować przestrzeganie praw podstawowych w UE, konieczna jest jej niezależność i regularne składanie raportów Parlamentowi;
234. wzywa do przyjęcia w terminie Deklaracji Praw Ludności Rdzennej ONZ; w tym celu popiera szybkie wznowienie prac grupy roboczej tworzącej projekt deklaracji; w tym względzie wzywa Komisję i Radę, aby całkowicie poparły kwestię rdzennej ludności oraz by ją uwzględniły w konkluzji deklaracji;
235. z zadowoleniem przyjmuje zmianę kodeksu postępowania UE dotyczącego eksportu broni, zaproponowaną podczas prezydencji luksemburskiej i wzywa Radę, aby podjęła kroki w celu zapewnienia, aby wszystkie Państwa Członkowskie ściśle przestrzegały jego postanowień, aby zapewniły zasoby konieczne do jego monitorowania i egzekwowania oraz by dalej promowały i pracowały nad globalnym traktatem w sprawie handlu bronią;
*
* *
236. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów przystępujących, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Radzie Europy, OSCE oraz rządom państw wymienionych w niniejszej rezolucji, a także przedstawicielstwom głównych organizacji pozarządowych zajmujących się prawami człowieka, mających swoją siedzibę w UE.
[1] Dz.U. C 379 z 7.12.1998, str. 265; Dz.U. C 262 z 18.9.2001, str. 262; Dz.U. C 293 E z 28.11.2002, str. 88; Dz.U. C 271 E z 12.11.2003, str. 576.
[2] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
[3] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3.
[4] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 610.
[5] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0051.
[6] Sprawozdanie UNICEF dotyczące pracy dzieci, 2005 r.
[7] Przyjętej w 1989 r. i ratyfikowanej przez wszystkie państwa z wyjątkiem USA i Somalii.
[8] Przyjętej przez Organizację Jedności Afrykańskiej w 1990 r.
[9] Konwencja o prawach dziecka jest jedynym traktatem o prawach człowieka obejmującym pełne spektrum praw obywatelskich, politycznych, ekonomicznych, społecznych i kulturowych.
[10] Art. 22 obecnej Konstytucji Meksyku ogranicza zakres kary śmierci, jednak nie znosi jej całkowicie.
Według prawa meksykańskiego kara śmierci jest utrzymana w wojskowym kodeksie karnym.
Jednakże przez okres ponad pięćdziesięciu lat nie wykonywano żadnych egzekucji.
[11] Kara śmierci w 2004 r.: Raport roczny, Centrum Informacyjne Kary Śmierci, grudzień 2004 r.
[12] Raport amicus curiae jest sporządzany przez osobę, która nie jest stroną w sprawie i może dostarczyć informacji w kwestiach prawnych i często jest włączany do akt sprawy w celu wywarcia nacisku na Sąd Najwyższy.
[13] Handel ludźmi oznacza rekrutację, transportowanie, transfer, ukrywanie, lub pozyskiwanie osób przy zastosowaniu siły lub zastraszenia lub innych form nacisku, uprowadzenia, oszustwa, wprowadzenia w błąd, nadużycia władzy lub bezsilności, wręczania lub przyjmowania zapłaty lub korzyści w celu uzyskania pozwolenia na przejęcie kontroli nad inną osobą w celu jej wykorzystania.
[14] Art.4: "Nie wolno nikogo czynić niewolnikiem ani nakładać na niego służebności; niewolnictwo i handel niewolnikami są zakazane we wszystkich swych postaciach.".
[15] Raport ONZ został przedstawiony Komisji Praw Człowieka w marcu 2005 r. w Genewie.
P6_TA(2005)0151
Romowie w Unii Europejskiej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji Romów w Unii Europejskiej
Parlament Europejski,
- uwzględniając obchody Międzynarodowego Dnia Romów w dniu 8 kwietnia 2005 r. [1],
- uwzględniając Traktat Konstytucyjny, podpisany przez głowy państw i szefów rządów w dniu 29 października 2004 r., zawierający w części drugiej Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając art. 3, 6, 7, 29 oraz 149 Traktatu WE, zobowiązujące Państwa Członkowskie do zapewnienia równości szans wszystkim obywatelom,
- uwzględniając art. 13 Traktatu Amsterdamskiego, pozwalający Unii Europejskiej podjąć środki niezbędne w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na rasę lub pochodzenie etniczne,
- uwzględniając dyrektywę Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r., wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne [2], która zakazuje dyskryminacji opartej na przesłankach etnicznych,
- uwzględniając art. 4 Konwencji Ramowej Rady Europy w sprawie ochrony mniejszości narodowych oraz Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
- uwzględniając zalecenie 1557 (2002) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy, w szczególności zaś jego ust. 3 i 15, podkreślające szeroko rozpowszechnioną dyskryminację Romów oraz konieczność wzmocnienia systemu monitorowania tego typu dyskryminacji i określenia statusu prawnego Romów,
- uwzględniając dokument przyjęty przez Grupę COCEN przed Radą Europejską w Helsinkach w roku 1999 r. zatytułowany "Sytuacja Romów w krajach kandydujących", podkreślający konieczność podnoszenia poziomu świadomości z zakresu rasizmu i dyskryminacji wobec Romów,
- uwzględniając Konwencję ONZ o przeciwdziałaniu torturom oraz okrutnemu, nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu lub karom z dnia 10 grudnia 1984 r.,
- uwzględniając dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy [3],
- uwzględniając Kartę Europejskich Partii Politycznych na rzecz społeczeństwa wolnego od rasizmu, [4]
- uwzględniając ustanowienie Grupy Komisarzy odpowiedzialnej za prawa podstawowe, antydyskryminację i równość szans [5] i w oczekiwaniu na przedstawienie programu prac Grupy,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1035/97 z 2 czerwca 1997 r. ustanawiające Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii [6], roczne i tematyczne sprawozdania Centrum Monitorowania (EUMC) w sprawie rasizmu w UE, a także Zieloną Księgę Komisji w sprawie równości i niedyskryminacji w poszerzonej Unii Europejskiej (COM(2004)0379),
- uwzględniając niedawne opublikowanie sprawozdania Komisji zwracającego uwagę na niepokojąco wysoki poziom wrogości i łamania praw człowieka w stosunku do Romów, Cyganów i ludów koczowniczych w Europie, [7]
- uwzględniając swoją rezolucję z 27 stycznia 2005 r. w sprawie pamięci o holokauście, antysemityzmu i rasizmu [8],
- uwzględniając międzynarodowe instrumenty prawne takie jak Zalecenie Ogólne nr 27 ("Dyskryminacja Romów") komitetu ONZ ds. likwidacji dyskryminacji rasowej oraz ogólne wytyczne polityczne nr 3 Europejskiej Komisji Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji w sprawie walki z rasizmem i nietolerancją wobec Romów i Cyganów,
- mając na uwadze obszerny Plan Działania, przyjęty przez państwa zrzeszone w OBWE, w tym Państwa Członkowskie UE oraz państwa kandydujące, skoncentrowany na poprawie sytuacji Romów i Sinti na terytoriach OBWE, w którym państwa zobowiązują się między innymi do wzmożenia wysiłków w kierunku zapewnienia Romom i Sinti możliwości odgrywania pełnej i równej roli w naszych społeczeństwach, a także wykorzenienia wszelkich form ich dyskryminowania,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że dzień 8 kwietnia uznany został za Międzynarodowy Dzień Romów i uznawany jest za dzień uroczystych obchodów, a także okazję do zwiększenia zakresu wiedzy na temat tej najliczniejszej europejskiej mniejszości etnicznej i rozmiarów jej marginalizacji społecznej,
B. mając na uwadze, że od 12 do 15 milionów Romów zamieszkujących na terenie Europy, z czego od 7 do 9 milionów na terenie Unii Europejskiej cierpi z powodu dyskryminacji rasowej, a w wielu przypadkach również dyskryminacji strukturalnej, biedy i marginalizacji społecznej, a także staje się przedmiotem różnorakiej dyskryminacji opartej na płci, wieku, niepełnosprawności i orientacji seksualnej,
C. podkreślając wagę bezzwłocznego wyeliminowania szeroko rozpowszechnionych brutalnych zachowań rasistowskich i dyskryminacji etnicznej wobec Romów oraz świadom, iż jakakolwiek forma bezkarności za ataki rasistowskie, głosy nienawiści, napady ugrupowań ekstremistycznych, bezprawne eksmisje oraz molestowanie policyjne powodowane odruchami antyromskimi i romofobią mają znaczny udział w osłabianiu zasad państwa prawa i demokracji, zachęcają do kolejnych przestępstw tego typu i wymagają konkretnych działań zmierzających do ich wykorzenienia;
D. wyrażając przekonanie, że porażka w walce z dyskryminacją rasową i ksenofobią wobec Romów, szczególnie ze strony władz publicznych, stanowi czynnik sprzyjający utrzymywaniu się tych problemów w społeczeństwie,
E. mając na uwadze, że wspólnota Romów nadal nie jest postrzegana we wszystkich Państwach Członkowskich i krajach kandydujących jako mniejszościowa grupa etniczna lub narodowa, a tym samym nie korzysta z praw związanych z tymże statusem we wszystkich zainteresowanych państwach;
F. mając na uwadze, że podczas gdy liczne Państwa Członkowskie dokonały szybkiej transpozycji dyrektywy 2000/43/WE do prawa krajowego, inne nie uczyniły tego lub też uczyniły w sposób niepełny bądź nieprawidłowy,
G. mając na uwadze, że holokaust Romów winien zostać w pełni uznany, współmiernie do ciężaru nazistowskich zbrodni mających na celu fizyczne wyeliminowanie Romów z Europy, a także wzywając w związku z powyższym Komisję i odnośne władze do podjęcia wszelkich kroków koniecznych do usunięcia z terenu dawnego obozu koncentracyjnego w Lety u Pisku hodowli świń oraz do stosownego upamiętnienia miejsca kaźni,
H. przypominając, że liczni Romowie byli ofiarami wojny i czystek etnicznych i są nadal ofiarami prześladowań w niektórych częściach regionów Byłej Republiki Jugosławii,
I. wyrażając ubolewanie w związku z faktem, iż znaczna ilość Romów starających się o azyl została wydalona lub też grożono jej wydaleniem z przyjmujących Państw Członkowskich wbrew ustanowionej w Konwencji Genewskiej z roku 1951 i związanych z nią protokołach zasadzie nieodsyłania (non-refoulement),
J. wyrażając żal w związku z niskim poziomem reprezentacji Romów w strukturach rządowych i administracji publicznej w Państwach Członkowskich i krajach kandydujących, w których stanowią oni znaczny procent populacji; mając na uwadze, że wspomniane rządy podjęły działania na rzecz zwiększenia liczby Romów pracujących w strukturach decyzyjnych, lecz osiągnięty postęp jest niewielki,
K. uznając potrzebę zapewnienia efektywnego udziału Romów w życiu politycznym, szczególnie w zakresie decyzji związanych z życiem i dobrobytem społeczności romskich,
L. podkreślając, że nowe prawa obywatelskie nie powinny być w żadnym wypadku redagowane i wdrażane w sposób pozwalający na dyskryminację Romów uprawnionych do ubiegania się o obywatelstwo czy też do opóźniania nadania obywatelstwa osobom od długiego czasu zamieszkującym na terenie danego Państwa Członkowskiego lub kraju kandydującego,
M. mając na uwadze, że istnieją jasne przesłanki do stwierdzenia, iż w niektórych Państwach Członkowskich siły policyjne i inne organy wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych charakteryzują się w stosunku do Romów stronniczością, co prowadzi do systematycznej dyskryminacji rasowej w sferze wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych,
N. mając na uwadze, że Romowie są regularnie dyskryminowani w zakresie dostępu do opieki medycznej i ubezpieczeń społecznych; z zaniepokojeniem odnotowując przypadki segregacji rasowej na oddziałach położniczych, a także przypadki sterylizacji kobiet przeprowadzanych bez ich świadomej zgody,
O. mając na uwadze niski poziom życia i warunków sanitarnych, a także dowody na tworzenie gett na szeroką skalę przy jednoczesnym zakazie opuszczania przez Romów tego typu dzielnic,
P. zważywszy na systemy szkolnictwa stosujące segregację rasową, istniejące w niektórych Państwach Członkowskich, gdzie dzieci społeczności romskiej uczone są bądź w oddzielnych klasach o niższym poziomie nauczania, bądź też w klasach dla dzieci upośledzonych umysłowo; uznając poprawę w zakresie dostępu Romów do edukacji i możliwości związanych ze szkolnictwem wyższym za niezbędną dla tworzenia szerszych perspektyw na rzecz społeczności romskich,
Q. mając na uwadze, że w społecznościach romskich poziom bezrobocia jest niedopuszczalnie wysoki, konieczne jest podjęcie specjalnych kroków mających na celu ułatwienie dostępu do zatrudnienia,
R. mając na uwadze trudności Romów związane z pełnym uznaniem ich kultury, a także wyrażając ubolewanie w związku z faktem, iż w większości Państw Członkowskich i krajów kandydujących główne środki masowego przekazu nadal charakteryzują się niskim udziałem Romów w ich programach, a jednocześnie utrwalają, poprzez emitowane wiadomości i programy telewizyjne i radiowe, negatywne stereotypy związane z obywatelami pochodzenia romskiego; zauważając, iż nowe technologie komunikacyjne, w tym także Internet, mogą również przyczynić się do zwalczania romofobii,
1. zdecydowanie potępia każdą formę dyskryminacji, z jaką spotyka się ludność romska;
2. wzywa Radę, Komisję, Państwa Członkowskie i kraje kandydujące, aby rozpatrzyły kwestię uznania Romów jako mniejszości europejskiej;
3. przyjmuje z zadowoleniem niedawną deklarację Przewodniczącego Komisji Europejskiej Barroso dotyczącą znaczenia eliminowania dyskryminacji Romów i roli, jaką może odegrać Strategia Lizbońska w poprawie szans dla Romów, [9] i zdecydowanie wzywa Radę, Komisję, Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do publicznego podjęcia kroków mających na celu zwalczanie wszystkich form niechęci wobec Romów, zarówno na szczeblu lokalnym, jak i krajowym, regionalnym lub na szczebli UE;
4. wzywa Komisję do włączenia kwestii dotyczącej zwalczania uprzedzeń wobec Romów w Europie do jej priorytetów związanych z Europejskim Rokiem Równości Szans dla Wszystkich (2007) oraz wzywa partie polityczne i społeczeństwo obywatelskie na wszystkich szczeblach do wyraźnego zaznaczenia, że nienawiść rasowa wobec Romów nie będzie nigdy tolerowana w społeczeństwie europejskim;
5. wzywa Komisję, w ramach politycznych wymogów Kryteriów Kopenhaskich, aby w dalszym ciągu zapewniała, że kraje kandydujące czynią rzeczywiste wysiłki w celu wzmocnienia rządów prawa i ochrony praw człowieka oraz praw mniejszości, w szczególności praw ludności romskiej;
6. wzywa Komisję do przygotowania komunikatu na temat sposobu, w jaki UE, we współpracy z Państwami Członkowskimi, może najlepiej koordynować i wspierać wysiłki służące poprawie sytuacji Romów oraz przyjąć plan działań zawierający wyraźne zalecenia dla Państw Członkowskich i krajów kandydujących w celu osiągnięcia lepszej ekonomicznej, społecznej i politycznej integracji Romów;
7. zaleca Państwom Członkowskim szybkie przetransponowanie do prawa krajowego dyrektywy 2000/43/WE i wzywa te Państwa Członkowskie, wobec których toczą się postępowania o naruszenie prawa z powodu braku notyfikacji, do podjęcia działań niwelujących ich brak postępu; wzywa Radę do wyrażenia zgody na przedstawioną w trakcie Prezydencji Luksemburskiej Decyzję Ramową UE w sprawie rasizmu i ksenofobii, która pozwoliłaby na karanie przestępstw na tle nienawiści rasowej na terenie całej UE i w sprawie której należy przeprowadzić ponowne konsultacje z Parlamentem Europejskim;
8. wzywa Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do wzmocnienia prawodawstwa krajowego oraz środków administracyjnych, które kategorycznie i wyraźnie przeciwdziałają dyskryminacji Cyganów i Romów i zakazują dyskryminacji rasowej oraz związanej z nią nietolerancji, zarówno bezpośredniej, jak i pośredniej, we wszystkich sferach życia publicznego;
9. wzywa Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do wymiany najlepszych praktyk w celu propagowania kultury romskiej;
10. wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia stosownych działań w celu wyeliminowania każdej postaci nienawiści rasowej i podżegania do dyskryminacji i przemocy wobec Romów w mediach i w jakimkolwiek rodzaju technologii komunikacyjnych, a także wzywa liczące się media do ustanowienia najlepszych praktyk przy zatrudnianiu personelu, tak, aby odzwierciedlał on strukturę ludności;
11. wzywa Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do opracowania strategii mającej na celu wzrost udziału Romów w wyborach, jako wyborców i kandydatów na wszystkich szczeblach;
12. podkreśla potrzebę zagwarantowania równych praw społecznych i politycznych migrantom pochodzenia romskiego;
13. podkreśla, że brak oficjalnych dokumentów jest poważną przeszkodą w korzystaniu przez Romów z praw podstawowych na terenie całej Europy, a także w dostępie Romów do usług kluczowych dla integracji społecznej;
14. wzywa wszystkie Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do podjęcia konkretnych środków służących poprawie dostępu Romów do rynków pracy w celu lepszego zabezpieczenia ich długoterminowego zatrudnienia;
15. wzywa Państwa Członkowskie, w których dzieci romskie wysyłane są do szkół dla upośledzonych umysłowo lub umieszczane w innych klasach niż ich rówieśnicy, do wdrażania w z góry określonym terminie programów dotyczących likwidacji segregacji rasowej, zapewniając w ten sposób swobodny dostęp dzieci romskich do edukacji na dobrym poziomie i zapobiegając powstawaniu niechęci do Romów wśród uczniów;
16. przypomina rezolucję Rady i Ministrów Edukacji przyjętą na posiedzeniu Rady z 22 maja 1989 r. w sprawie edukacji dzieci Cyganów i ludów koczowniczych [10] oraz uważa, że zapewnienie dostępu wszystkich dzieci romskich do głównego nurtu edukacji nadal pozostaje priorytetem;
17. wzywa Państwa Członkowskie i kraje kandydujące do podjęcia kroków zapewniających równy dostęp dla wszystkich do opieki zdrowotnej i ubezpieczenia społecznego, do położenia kresu jakimkolwiek praktykom dyskryminacyjnym, w szczególności segregacji Romów na oddziałach położniczych oraz do zapobiegania sterylizacji kobiet romskich dokonywanej bez ich zgody;
18. 18 przyjmuje z zadowoleniem utworzenie Europejskiego Forum Romów i Koczowników oraz pracę grup w Parlamencie nad problemami Romów i mniejszości;
19. uważa, że obecne tworzenie w Europie jest nie do przyjęcia i wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia konkretnych kroków mających na celu likwidowanie gett, zwalczanie praktyk dyskryminacyjnych poprzez zapewnienie warunków mieszkaniowych i wspieranie Romów w poszukiwaniu alternatywnych, higienicznych warunków mieszkaniowych;
20. wzywa rządy w regionach, w których występuje ludność romska, do podjęcia dalszych kroków, zgodnie z wcześniejszymi zobowiązaniami, mających na celu zatrudnienie romskich urzędników służby cywilnej na wszystkich szczeblach administracyjnych i decyzyjnych oraz do przydzielenia środków niezbędnych do skutecznego wykonywania zadań związanych z tymi stanowiskami;
21. przyjmuje z zadowoleniem Inicjatywę Dekady Integracji Romów, której sygnatariuszami jest pięć krajów kandydujących i wzywa Komisje do współpracy w z tymi zainteresowanymi rządami dla opracowania odpowiedniego programu UE w zakresie finansowania realizacji tej inicjatywy;
22. wzywa Komisję do publicznego zachęcania rządów krajowych do zapewnienia, że przedstawiciele Romów będą w pełni uczestniczyć w opracowaniu, realizacji i monitorowaniu programów finansowych wspierających Romów;
23. wspiera ustawiczne przeobrażenia w obrębie instytucji UE zmierzające w kierunku wprowadzenia metody "Romowie dla Romów" opracowanej przez OBWE, w przyszłych procesach rekrutacji personelu na stanowiska zarówno dotyczące, jak i nie dotyczące Romów;
24. wzywa partie polityczne, tak na szczeblu krajowym, jak i europejskim, do zrewidowania swoich struktur i procedur partyjnych w celu usunięcia wszelkich barier, które bezpośrednio lub pośrednio stoją na przeszkodzie uczestnictwu Romów oraz do takiego ukształtowania programów politycznych, które umożliwiłoby pełną integrację Romów z ich głównymi programami politycznymi i społecznymi;
25. wzywa EUMC oraz, po jej utworzeniu, Europejską Agencję Praw Podstawowych, do poświęcenia większej uwagi zwalczaniu i niechęci wobec Cyganów i Romów w Europie oraz do przydzielenia niezbędnych środków na monitorowanie dyskryminacji rasowej i pogwałceń praw człowieka skierowanych przeciwko Romom;
26. wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do wspierania inicjatyw na rzecz wzmocnienia samoreprezentowania się Romów oraz aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym i społecznym, a także umożliwienia społecznym organizacjom romskim wysłuchania ich głosów;
27. wzywa Komisję, aby poruszyła kwestię Romów na szczeblu ogólnoeuropejskim, w szczególności z krajami kandydującymi, ponieważ Romowie żyją we wszystkich częściach Europy;
28. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich i krajów kandydujących.
[1] Międzynarodowy Dzień Romów ustanowiony został w roku 1971 w trakcie I Światowego Kongresu Romów.
[2] Dz.U. L 180 z 19.7.2000, str. 22.
[3] Dz.U. L 303 z 2.12.2000, str. 16.
[4] Karta Europejskich Partii Politycznych na rzecz społeczeństwa wolnego od rasizmu jest inicjatywą Komitetu Doradczego UE ds. rasizmu i ksenofobii skierowaną do partii politycznych w Unii Europejskiej.
Tekst został przyjęty przez Komitet w dniu 5 grudnia 1997 r.
[5] Przewodniczący Komisji José Manuel Barroso podał do wiadomości tę inicjatywę w swoim przemówieniu w Parlamencie Europejskim w dniu 26 października 2004 r. Stwierdził on, iż zadaniem Grupy (której przewodniczyć będzie on sam) będzie monitorowanie wszelkich znaczniejszych inicjatyw i działań podejmowanych przez Komisję w tych dziedzinach, a także działanie w charakterze wiodącej siły politycznej. [6] Dz.U. L 230 z 21.8.1997, str. 19.
P6_TA(2005)0152
Unowocześnianie opieki społecznej i rozwój wysokiej jakości opieki zdrowotnej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie unowocześniania opieki społecznej i rozwoju wysokiej jakości opieki zdrowotnej (2004/2189(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie unowocześnienia opieki społecznej w celu rozwoju wysokowartościowej, dostępnej i przyszłościowej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej: wsparcie krajowych strategii poprzez "otwartą metodę koordynacji" (COM(2004)0304),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2000 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego uzgodnionej strategii unowocześnienia opieki społecznej [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2003 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego przyszłości opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi: zagwarantowanie dostępności, jakości oraz finansowania [2],
- uwzględniając posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 20- 21 marca 2003 r. w Brukseli i wnioski z poprzednich posiedzeń Rady Europejskiej w Lizbonie, Göteborgu i Barcelonie w sprawie opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej,
- uwzględniając Białą Księgę Komisji w sprawie usług użyteczności publicznej (COM(2004)0374),
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie "Wzmocnienia społecznego wymiaru strategii lizbońskiej: usprawnienie otwartej koordynacji w dziedzinie opieki społecznej" (COM(2003)0261),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie projektu wspólnego sprawozdania dotyczącego "Opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi: wspieranie krajowych strategii w celu zapewnienia wysokiego poziomu opieki społecznej" [3],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0085/2005),
A. zważywszy, że prawo do zdrowia jest podstawowym prawem obywatelskim, jak stanowi art. II-95 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy [4] będącą obecnie w fazie ratyfikacji, oraz zważywszy, że Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej [5] uznaje prawo każdej osoby do dostępu do opieki zdrowotnej i leczenia oraz prawo osób w podeszłym wieku do godnego i niezależnego życia oraz do uczestnictwa w życiu społecznym, kulturalnym i zawodowym,
B. zważywszy, że zdrowie jest nieodłączną wartością dla każdego człowieka na wszystkich etapach życia i w każdej sytuacji oraz jednym z podstawowych warunków wstępnych, pozwalających na przyczynianie się do funkcjonowania społeczeństwa; uwzględniając także, że zdrowie publiczne jest jedną z wartości społecznych i jego utrzymanie należy do najważniejszych zadań społeczeństwa,
C. zważywszy, że na zdrowie wpływ ma szereg czynników, łącznie z uwarunkowaniem genetycznym, stylem życia i sytuacją społeczną oraz mając na uwadze, że opieka zdrowotna tylko w ograniczonym stopniu przyczynia się (szacuje się często, iż tylko w 10 %) do ogólnego stanu zdrowia jednostki,
D. zważywszy, że przekonanie co do faktu, iż opieka zdrowotna będzie zawsze dostępna w przypadku, gdy będzie konieczna, jest zasadnicze dla pomyślnego funkcjonowania każdej jednostki w społeczeństwie na wszystkich etapach jej życia i we wszystkich sytuacjach,
E. zważywszy, że swobodny przepływ osób (łącznie z pracownikami) jest jedną z podstawowych zasad UE i jest zarówno tak samo istotny dla dalszego rozwoju poszczególnych Państw Członkowskich, jak i całej Unii oraz zaufanie obywateli do dostępności i jakości opieki zdrowotnej w wyniku ich poruszania się pomiędzy Państwami Członkowskimi może zostać wzmocnione dzięki otwartej koordynacji systemów opieki zdrowotnej,
F. zważywszy, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, mobilność pacjentów i korzystanie z usług przygranicznych będzie rosnąć, a rozwój ten wraz z rozszerzaniem się rynku wewnętrznego coraz bardziej wpływać będzie na krajowe systemy opieki zdrowotnej, których zasady i cele nie mogą być przez to zagrożone,
G. zważywszy, że europejska karta ubezpieczenia chorobowego, w dziedzinie opieki zdrowotnej, jest właściwym instrumentem dla zapewnienia swobody przemieszczania się w UE, nawet jeśli struktura systemów krajowych różni się w znacznym stopniu,
H. zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości niejednokrotnie uznawał roszczenia pacjentów o zwrot kosztów leczenia w innym Państwie Członkowskim, aczkolwiek rozróżniał leczenie szpitalne i ambulatoryjne, tym samym określając warunki zasadności takich roszczeń, które w szczególności zmierzają do zapewnienia zrównoważonego finansowania i zabezpieczenia społecznego, przy czym w każdym przypadku celem jest zapewnienie wysokich standardów ochrony zdrowia,
I. zważywszy, że w powyższej rezolucji z dnia 11 marca 2004r. Parlament Europejski wezwał Państwa Członkowskie do wzmocnienia publicznej i prywatnej opieki oraz instytucji opieki społecznej poprzez wykorzystanie pełnego zakresu środków dostępnych w krajach pochodzenia pacjentów,
J. zważywszy, że systemy zdrowia w Państwach Członkowskich oparte są na zasadach równości i solidarności, które stanowią, że wysokiej jakości opieka zdrowotna i opieka długoterminowa powinny być dostępne dla wszystkich, dopasowane do ich potrzeb, niezależnie od ich wieku lub sytuacji materialnej,
K. zważywszy, że niezmiennym celem Unii jest promowanie wysokiego poziomu opieki społecznej oraz zważywszy, że bardziej efektywna współpraca w dziedzinie opieki zdrowotnej i długoterminowego leczenia przyczyni się do trwałego unowocześnienia europejskiego modelu socjalnego oraz większej spójności społecznej; zważywszy, że opieka zdrowotna i leczenie długoterminowe są usługami użyteczności publicznej, które priorytetowo powinny traktować zasadę solidarności,
L. zważywszy, że systemy ochrony zdrowia stanowiące część systemów zabezpieczenia społecznego Państw Członkowskich napotykają na wyzwania wynikające z nowych technologii badawczych i terapeutycznych, starzejącego się społeczeństwa (tj. znacznego wzrostu liczby osób słabych w bardzo podeszłym wieku, wymagających specjalnej oceny ich stanu zdrowia i stosownej opieki), powszechny wzrost oczekiwań ogółu społeczeństwa oraz oczekiwanie zagwarantowania powszechnego dostępu wszystkich obywateli do tych systemów,
M. zważywszy, że starzenie się pracowników opieki zdrowotnej, a także wielu osób zapewniających bezpłatną opiekę, stanowi wyzwanie w niektórych Państwach Członkowskich,
N. zważywszy, że nowe technologie diagnostyczne i terapeutyczne nie tylko zagrażają stabilności finansowej systemów ochrony zdrowia, lecz także — w szczególności — wprowadzają nowe możliwości i wzbudzają nadzieję w ustawicznej walce ludzkości z chorobami i starością; zważywszy, że jednak pamiętać należy również o wzrastającym ubóstwie wśród osób w podeszłym wieku,
O. zważywszy, że najbardziej skuteczną i wydajną formą opieki zdrowotnej jest profilaktyka oraz uwzględniając, że przystępna, wysokiej jakości i dostępna dla wszystkich opieka prewencyjna prowadzi do zwiększenia średniej długości życia, zmniejszenia częstotliwości zapadania na różne choroby i do zmniejszenia wydatków związanych z opieką zdrowotną, a także pomaga zapewnić trwałe, długoterminowe finansowanie opieki zdrowotnej,
P. zważywszy, że chociaż znaczna większość starszych osób prowadzi zdrowe i niezależne życie, wysoka ich liczba cierpi na choroby i niepełnosprawność, a zatem potrzebuje dostępu do wysokowartościowych i wysoko zintegrowanych usług socjalnych i świadczeń zdrowotnych zapewniających stosowną (tj. interdyscyplinarną i kompleksową) ocenę geriatryczną, co stanowi jedyny środek mogący zmniejszyć stopień niepełnosprawności oraz zapobiec niepotrzebnej długoterminowej opiece nad osobami z tej grupy,
Q. zważywszy, że nadrzędnym celem wszystkiego, co dotyczy zdrowia jest jednostka — pacjent; ma on zapewnioną opiekę zdrowotną i płaci za nią bezpośrednio lub w formie ubezpieczenia bądź też podatków; przeciętny człowiek jest w najwyższym stopniu zainteresowany dostępnością, przystępnością, odpowiedniością oraz jakością opieki i dlatego musi mieć zapewnione wyczerpujące informacje oraz posiadać pełne prawa i wybór w podejmowaniu decyzji pod względem korzystania z opieki zdrowotnej oraz możliwości, jakie ona oferuje,
R. zważywszy, że na jakość opieki medycznej szczególny wpływ wywiera poziom i możliwość ciągłego kształcenia pracowników służby medycznej, odpowiednie warunki pracy i jej ochrony, dostępność wysokiej jakości technologii badawczych i terapeutycznych, poziom organizacji służby zdrowia i jakość komunikowania się oraz przepływu informacji pomiędzy usługodawcami w zakresie opieki zdrowotnej i pacjentami,
S. zważywszy, że w związku z ogromnym wzrostem liczby słabych starszych osób istnieje pilna potrzeba rozwinięcia i promowania edukacji w zakresie gerontologii i geriatrii w ramach licencjackich, magisterskich i podyplomowych programów kształcenia w celu przekazania wszystkim pracownikom opieki zdrowotnej szczegółowej wiedzy i umiejętności potrzebnych do zapewnienia tej grupie lepszej i bardziej odpowiedniej opieki,
T. zważywszy, że europejski program działań Wspólnoty w dziedzinie zdrowia publicznego (2003-2008) zapewnia zintegrowane podejście do polityki zdrowia i ochrony zdrowia, opierając się m.in. na promocji zdrowia i wczesnej profilaktyce, zapobieganiu zagrożeniom dla zdrowia, uwzględnianiu przy określaniu i realizacji wszystkich polityk sektorowych wysokiego poziomu ochrony zdrowia oraz stawieniu czoła nierównościom społecznym, jako źródłu problemów zdrowotnych,
U. zważywszy, że zdrowie — tak jak ekonomia — jest bardzo ważną dziedziną nauki i badań; stanowi niezmiernie rozległy obszar rozwoju naukowego oraz badań naukowych i zarazem praktycznego, codziennego stosowania wyników badań naukowych; jako sektor gospodarki, zdrowie zapewnia wysoką liczbę miejsc pracy oraz ma duże znaczenie gospodarcze,
V. zważywszy, że, oprócz podstawowych prac badawczych istnieje silna potrzeba badań klinicznych rozwiązujących problemy zdrowotne, których obecnie doświadcza powiększająca się liczba słabych starszych osób oraz zmierzających do rozwinięcia nowych działań w celu zapewnienia opieki o najwyższej skuteczności i efektywności, przyczyniając się tym samym do wysokiej jakości życia,
W. zważywszy, że sektor ochrony zdrowia jest ściśle powiązany ze wzrostem gospodarczym i zrównoważonym rozwojem, a więc nie powinien być postrzegany jedynie pod względem kosztów, lecz również w kategoriach produktywnej inwestycji, której można dokonać za pomocą skutecznej polityki zdrowotnej,
X. zważywszy, że współpraca w sektorze opieki zdrowotnej jest elementem tworzenia zdrowszej Europy, której organizacja zasadniczo związana jest z odpowiedzialnością Państw Członkowskich; zważywszy, że dla ulepszenia i rozwoju wysokowartościowej, dostępnej i przyszłościowej opieki zdrowotnej istotna jest wymiana doświadczenia pomiędzy Państwami Członkowskimi; zważywszy, że opieka zdrowotna powinna odgrywać znaczącą rolę w strategii lizbońskiej;
Y. zważywszy, że wzrasta zapotrzebowanie na opiekę domową, która umożliwia pacjentowi leczenie w znajomym mu otoczeniu domowym i uwzględniając, iż ten rodzaj opieki stanowi korzystne uzupełnienie leczenia szpitalnego i istotną usługę stwarzającą duże możliwości zatrudnienia,
Z. zważywszy, że komunikat Komisji dotyczący Agendy Polityki Społecznej (COM(2000)0379) stwierdza, że wprowadzenie społecznego ubezpieczenia zdrowotnego było zasadniczym elementem reform opieki zdrowotnej, podkreślając fakt, że z dziesięciu nowych Państw Członkowskich siedem z nich preferuje system oparty na ubezpieczeniach niż system opierający się na podatkach,
1. dostrzega, że Komisja zamierza wspierać — między innymi w ramach otwartej metody koordynacji — władze krajowe (i tam, gdzie jest to stosowne, regionalne) w rozwoju i reformie systemów ochrony zdrowia oraz domaga się pełnego poszanowania całkowitej suwerenności władz krajowych (i, tam gdzie jest to stosowne, regionalnych) w dziedzinie organizacji ochrony zdrowia, a zwłaszcza poszczególnych systemów finansowania, umożliwiając im osiągnięcie wspólnie określonych celów w zakresie unowocześnienia systemów opieki społecznej;
2. wskazuje, że stosowanie otwartej metody koordynacji nie może ograniczać kompetencji Państw Członkowskich, ani podważać zasady subsydiarności; wskazuje, że w przyszłości każde Państwo Członkowskie musi w dalszym ciągu samodzielnie podejmować decyzje odnośnie do sposobu osiągnięcia wspólnie określonych celów unowocześnienia systemów opieki społecznej;
3. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do pełniejszego uwzględnienia znaczenia profilaktyki i zdrowia przy ustalaniu celów i wskaźników wspólnotowych;
4. krytykuje fakt, że otwarta metoda koordynacji mająca zastosowanie w dziedzinie opieki zdrowotnej, w szczególności poprzez komputerowy system gromadzenia danych, wyraźnie przewyższa możliwości administracyjne Państw Członkowskich; proponuje, aby gromadzenie danych ograniczało się początkowo do kilku szczególnie istotnych obszarów;
5. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady o wykorzystaniu otwartej metody koordynacji w dziedzinie opieki zdrowotnej i długoterminowego leczenia; potwierdza swoje poparcie dla trzech podstawowych celów - powszechnego dostępu niezależnie od dochodów lub stopnia zamożności, wysokiej jakości i długoterminowego zrównoważonego finansowania; wzywa Państwa Członkowskie do wyraźnego sprecyzowania tych priorytetów oraz do zapewnienia powszechnego dostępu bez zbyt długich list oczekujących, a także zaznacza, że należy podejmować nieustające wysiłki, aby zapewnić wzajemną zgodność tych celów; uważa, że prawa obywateli do jednakowej opieki zdrowotnej we wszystkich Państwach Członkowskich wymagają wzmocnienia; wzywa każde Państwo Członkowskie do podjęcia niezbędnych kroków, aby zapewnić poszanowanie tych praw oraz aby w szczególności turyści nie byli zmuszani do korzystania z kosztownego leczenia prywatnego, wbrew ich woli i z naruszaniem ich praw;
6. wzywa Państwa Członkowskie do rozważenia aktywnych działań zmierzających do zaspokojenia potrzeb z zakresu ochrony zdrowia najuboższych członków społeczeństwa oraz zapewnienia im dostępu do opieki zdrowotnej; zwraca uwagę, że powszechna opieka zdrowotna musi być oparta na solidarności i zorganizowaniu sieci bezpieczeństwa na rzecz zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego, z której korzystałyby w szczególności osoby o niskich dochodach oraz te, których stan zdrowia wymaga intensywnej, długotrwałej, kosztownej opieki, w tym opieki paliatywnej i nad osobami umierającymi;
7. ubolewa, że Komisja zamierza unowocześnić system opieki społecznej w zakresie opieki zdrowotnej przede wszystkim pod kątem wymogów paktu stabilności; wyraża ubolewanie, że Komisja nie odwołuje się w swoim tekście do kształtowania się wydatków na opiekę zdrowotną w różnych sektorach (leczenie, opieka szpitalna, itd.) oraz do efektów profilaktyki w różnych Państwach Członkowskich;
8. zgadza się z tym, że systemy ochrony zdrowia w Unii stoją w obliczu wspólnych wyzwań ze względu na postęp medyczny i techniczny, powodujący wzrost kosztów, zmiany demograficzne, a zwłaszcza powiększającą się liczba słabych, starszych osób cierpiących na wielorakie choroby, do czego dochodzą często ograniczenia z powodu niekorzystnych warunków socjalnych, rosnące zapotrzebowanie na świadczenia zdrowotne i produkty medyczne oraz ze względu na zwiększoną mobilność mieszkańców Wspólnoty;
9. wyraża pogląd, że starzenie się ludności stanowi wyzwanie, które zarazem powinno zostać wykorzystane do włączenia w działalność społeczeństwa i przedsiębiorstw osób z długim i cennym doświadczeniem, jako część procesu aktywnego starzenia się;
10. wskazuje, że dla dalszego rozwoju infrastruktury socjalnej, zwiększająca się średnia długość życia wymaga lepszej koordynacji świadczeń medycznymi i usług z zakresu opieki;
11. uznaje, że wzrastająca mobilność ludności Wspólnoty oraz imigracja z innych krajów może stanowić wyzwanie pod względem administracyjnym;
12. podkreśla znaczenie profilaktyki i przystępności dbania o własne zdrowie jako najbardziej skutecznych metod walki z chorobami oraz wzywa rządy Państw Członkowskich do propagowania koordynacji programów profilaktyki zdrowotnej skierowanych do różnych grup wiekowych, a także do ujęcia promowania zdrowia, zdrowego stylu życia, zdrowych warunków życia oraz zdrowej diety w ich priorytetach; wzywa również do uznania profilaktyki za wyraźnie wyższy priorytet w ramach faktycznie świadczonych usług, łącznie z działaniami prewencyjnymi obejmującymi profilaktyczne badania medyczne i szczepienia zgodne z wiedzą naukową; wzywa ponadto do zapewnienia powszechnego dostępu do tych działań; zaleca poddanie słabych starszych osób stosownym geriatrycznym badaniom przesiewowym w celu poprawy jakości ich życia oraz uniknięcia niepotrzebnej długoterminowej hospitalizacji i pobytu w domach opieki, co w znacznym stopniu przyczyni się do zmniejszenia wydatków na opiekę zdrowotną;
13. zauważa, że choroby powodujące dużą liczbę zgonów (np. nowotwory, choroby układu krążenia) oraz dużą ilość kalectw (np. choroby układu mięśniowo-szkieletowego i inne choroby chroniczne związane z pracą, problemy zdrowotne wynikające np. z niezdrowej diety, nadużywania narkotyków, degradacji środowiska naturalnego i zmniejszonej aktywności fizycznej), mogą zostać w znacznej mierze ograniczone za pomocą ogólnej, międzysektorowej i indywidualnej polityki dotyczącej profilaktyki i poprawienia działań zmierzających do usunięcia czynników wywołujących chorobę występujących w środowisku pracy i życia; podkreśla zatem znaczenie rozwijania opieki zdrowotnej w miejscu pracy w celach profilaktycznych oraz wczesnego wykrywania chorób i problemów zdrowotnych;
14. podkreśla fakt, że główna rola w systemie opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej przypadać musi pojedynczemu człowiekowi, będącemu beneficjentem usług i konsumentem tejże opieki; prawa jednostki są najważniejsze, a pierwszym z nich jest prawo do obszernej informacji o własnym stanie zdrowia, o możliwościach opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej oraz wyborze opieki oferowanej na rynku przez poszczególnych usługodawców;
15. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję, aby, w szczególności za pomocą programu działań w zakresie ochrony zdrowia, zapewniły ujednolicanie sposobów gromadzenia danych oraz poprawę sytuacji dotyczącej danych, a także, aby umożliwiły one obywatelom i usługodawcom dostęp do informacji dotyczących opieki zdrowotnej i polityki zdrowotnej innych Państw Członkowskich dzięki obecnie tworzonemu portalowi mającego dotyczyć aspektów zdrowotnych UE;
16. pozytywnie odnosi się do znaczenia, jakie Komisja przywiązuje do usprawnienia komunikowania się i współpracy interdyscyplinarnej i międzyagencyjnej w dziedzinie prewencji, diagnostyki i leczenia pomiędzy poszczególnymi usługodawcami z zakresu opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej; uważa, że w dziedzinie komunikowania się i współpracy kluczową rolę odgrywa lekarz pierwszego kontaktu, a dzielenie się dostępnymi informacjami prowadzi do wyższej jakości i efektywności udzielanej opieki, zmniejszenia ryzyka poniesienia przez pacjenta uszczerbku na zdrowiu, a także do większej skuteczności przy wykorzystaniu zasobów ludzkich i dostępnych środków;
17. wyraża zaniepokojenie z istniejących poważnych różnic pomiędzy starymi Państwami Członkowskimi a większością nowych Państw Członkowskich dotyczących stanu zdrowia ich ludności oraz dostępu, jakości i przyznanych środków w dziedzinie ochrony zdrowia i opieki długoterminowej; wzywa Komisję i stare Państwa Członkowskie do wspierania nowych Państw Członkowskich w ich wysiłkach służących poprawie ochrony zdrowia i opieki długoterminowej za pomocą programu działań w zakresie zdrowia oraz innych stosownych instrumentów, w szczególności otwartej metody koordynacji;
18. podkreśla znaczenie opieki zdrowotnej, opieki długoterminowej oraz opieki społecznej w gospodarkach krajowych dzięki dużej liczbie osób, którym dają one obecnie zatrudnienie, oraz możliwości tworzenia wielu miejsc pracy w przyszłości wraz z usługodawcami z zakresu opieki, sprzyjając w ten sposób większej konkurencji, a tym samym większemu potencjałowi wzrostu gospodarek krajowych; uważa, iż stopniowe starzenie się ludności UE będzie wymagało przeznaczenia większych zasobów finansowych i ludzkich na pomoc starszym osobom; stwierdza również, że w wielu Państwach Członkowskich istnieje pilna potrzeba podjęcia aktywnych działań w celu rekrutacji i kontynuacji zatrudnienia pracowników opieki zdrowotnej;
19. wskazuje, że rosnące zapotrzebowanie na usługi w sektorze zdrowotnym i opieki tworzy dodatkowe miejsca pracy o coraz wyższej jakości;
20. wzywa rządy Państw Członkowskich do przyjęcia efektywnych środków mających na celu polepszenie sytuacji osób korzystających z opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, do wspierania usprawnionego dostępu ogółu społeczeństwa do informacji i do poprawy warunków na jakich pojedynczy człowiek może swobodnie podejmować decyzje dotyczące korzystania z opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej; uważa, iż aby stało się to możliwe, niezbędna jest różnorodność usługodawców z zakresu opieki oraz dostęp do informacji dotyczących zdrowego stylu życia oraz możliwości profilaktycznych, diagnostycznych i terapeutycznych, a dostęp do tego typu informacji nie może być ograniczany, szczególnie, gdy w grę wchodzi oszczędzanie środków publicznych;
21. wskazuje, że niektóre Państwa Członkowskie podnoszą udział kosztów ochrony zdrowia ponoszonych przez pacjentów i w związku z tym wzywa do umożliwienia grupom znajdującym się w niekorzystnym położeniu dalszego korzystania z dostępu do odpowiedniej opieki zdrowotnej;
22. wyraża zaniepokojenie, że w wielu Państwach Członkowskich czas oczekiwania na leczenie - zarówno w pilnych, jak i w mniej naglących przypadkach - jest zbyt długi; wzywa te Państwa Członkowskie do podjęcia wysiłków zmierzających do skrócenia czasu oczekiwania; wzywa Państwa Członkowskie do ścisłej współpracy we wszelkich przypadkach długiego czasu oczekiwania, w których nie jest możliwe terminowepodjęcie porównywalnie lub równie skutecznego leczenia pacjentów w kraju, w celu zapewnienia wszystkim obywatelom UE wysokiego poziomu ochrony zdrowia i zabezpieczenia społecznego, przy jednoczesnym należytym poszanowaniu zasady subsydiarności, równowagi systemów krajowych oraz równowagi finansowej;
23. wzywa rządy Państw Członkowskich do zapewnienia praktycznego wsparcia dla przepływu informacji (także pomiędzy poszczególnymi agencjami i specjalizacjami zaangażowanymi w opiekę nad pacjentami) i wykorzystywania elektronicznych technologii komunikowania się w opiece zdrowotnej i opiece długoterminowej; wzywa Komisję i rządy Państw Członkowskich do zapewnienia większego i bardziej systematycznego wsparcia dla rozwoju tzw. elektronicznej opieki zdrowotnej;
24. wyraża zaniepokojenie, że w wielu Państwach Członkowskich, chociaż w różnym stopniu, pogłębia się niedobór dobrze wyszkolonych lekarzy oraz personelu medycznego i opiekuńczego; wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia wysiłków zmierzających do poprawy jakości pracy, zwiększenia atrakcyjności tych zawodów oraz usunięcia obecnych braków personelu; podkreśla potrzebę promowania szkolenia oraz dokształcania ochotników i pracowników posiadających kwalifikacje w tej dziedzinie;
25. wyraża ubolewanie, że w kwestiach podlegających wzmocnionej koordynacji nie przywiązuje się należytej uwagi do sprzężenia zwrotnego w relacji z podmiotami tworzącymi bazę; zwraca dlatego też uwagę, że w obrębie funkcjonujących modeli zarządzania istotną pozycję zajmuje przepływ informacji z dołu do góry;
26. ubolewa, że nie przywiązuje się ogólnie większej uwagi do naukowych analiz zapotrzebowania; przypomina, że dane naukowe innych organizacji nie mogą zostać przejęte bez uprzedniego ich zweryfikowania; zaleca, by opracowywanie własnych danych następowało w większej mierze poprzez istniejące programy badawcze;
27. wzywa rządy Państw Członkowskich do ściślejszego ujednolicania systemów edukacji i szkolenia pracowników opieki zdrowotnej, do poczynienia postępów w zakresie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych ułatwiając mobilność specjalistów opieki zdrowotnej oraz koordynowania i ujednolicenia w większym stopniu wymogów związanych z wyposażeniem placówek opieki medycznej, oraz wykorzystywania nowych technologii terapeutycznych i badawczych a tym samym promowania porównywalnego poziomu jakości opieki medycznej we wszystkich Państwach Członkowskich;
28. podkreśla, że długoterminowe zrównoważone finansowanie można jedynie zapewnić poprzez optymalne wykorzystanie istniejących zasobów; wskazuje, że cel ten można osiągnąć jedynie pod warunkiem większej niż aktualnie przejrzystości jakości opieki zdrowotnej, jeżeli Państwa Członkowskie wprowadzą systematyczne programy na rzecz zapewnienia jakości oraz wytyczne w zakresie leczenia oparte na dowodach naukowych oraz jeżeli wykorzystają one fundusze publiczne wyłącznie na produkty i technologie medyczne przynoszące stwierdzone korzyści;
29. podkreśla potrzebę prowadzenia przez Państwa Członkowskie bliższych obserwacji postępu medycznego i technicznego w świetle skuteczności, korzyści i opłacalności ekonomicznej; zdecydowanie opowiada się za zbadaniem przez Komisję możliwości połączenia w sieć i koordynacji oceny technologii zdrowotnej oraz wytycznych medycznych podjętych przez Państwa Członkowskie;
30. wzywa Państwa Członkowskie do przedstawienia wstępnych raportów krajowych przed kolejnym posiedzeniem Rady Europejskiej;
31. uważa, że opieka zdrowotna nad słabymi starszymi osobami stanowi odpowiedni obszar badań naukowych na poziomie europejskim;
32. wzywa Komisję do przedłożenia do końca 2005 r. propozycji dotyczących kierunków polityki, wspólnych celów, metod działań i szczegółowych harmonogramów; podkreślając równocześnie, iż odpowiedzialność za opiekę zdrowotną nad obywatelami ponoszą poszczególne Państwa Członkowskie;
33. podkreśla, że należy wykazać dużą rozwagę przy określaniu wskaźników i interpretacji wyników oraz że należy respektować różnice występujące pomiędzy systemami ochrony zdrowia; wzywa w szczególności do określenia wskaźników w celu dokonywania pomiarów równości dostępu, jakości i skuteczności opieki;
34. wzywa Radę Europejską do przyjęcia wiosną 2006 r. zintegrowanych ram w dziedzinie opieki społecznej oraz przyjęcia standardowego wykazu wspólnych celów w obszarach integracji społecznej, emerytur, opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej w celu racjonalizacji otwartej metody koordynacji;
35. wzywa Radę i Komisję do poinformowania Parlamentu Europejskiego o swoich propozycjach;
36. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do większego niż dotychczas zaangażowania organizacji pacjentów w decyzje dotyczące polityki zdrowotnej oraz do udzielenia odpowiedniego wsparcia ich działaniom;
37. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zwrócenia należytej uwagi na aspekty charakterystyczne w opiece zdrowotnej nad kobietami; wzywa Komisję do przedstawienia nowego sprawozdania w sprawie sytuacji zdrowotnej kobiet w Unii Europejskiej;
P6_TA(2005)0153
Rynki finansowe
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie aktualnego stanu integracji rynków finansowych UE (2005/2026(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając implementację Planu działania w zakresie usług finansowych (FSAP) (COM(1999)0232) przyjętego przez Komisję, w szczególności dyrektywę 2003/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie prospektu emisyjnego publikowanego w związku z publiczną ofertą lub dopuszczeniem do obrotu papierów wartościowych [1], dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/6/WE z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku (nadużyć na rynku) [2], dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/39/WE z dnia 21 kwietnia 2004 w sprawie rynków instrumentów finansowych [3] i dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/109/WE z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie ujednolicenia wymogów przejrzystości informacji dotyczących emitentów, których papiery wartościowe zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym [4],
- uwzględniając dyrektywy 2001/107/WE [5] i 2001/108/WE [6] Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/107/WE z dnia 21 stycznia 2002 r. zmieniające dyrektywę Rady 85/611/EWG w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) [7],
- uwzględniając trzecie sprawozdanie Międzyinstytucjonalnej Grupy Monitoringu dotyczące Procesu Lamfalussy'ego,
- uwzględniając cztery sprawozdania czterech niezależnych grup ekspertów w sprawie stanu integracji finansowej w sektorach bankowym, ubezpieczeniowym, papierów wartościowych i zarządzania aktywami opublikowane przez Komisję w maju 2004 r. oraz komentarze uczestników rynków finansowych na temat tychże sprawozdań,
- uwzględniając rezolucję z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie zasad nadzoru ostrożnościowego w Unii Europejskiej [8],
- uwzględniając rezolucję z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie przyszłości funduszy podwyższonego ryzyka (hedge funds) i instrumentów pochodnych [9],
- uwzględniając rezolucję z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie roli i metod stosowanych przez agencje ratingowe [10],
- uwzględniając sprawozdanie Komitetu Europejskich Organów Nadzoru Papierów Wartościowych (CESR) w sprawie "narzędzi nadzoru rynków papierów wartościowych UE", znane jako sprawozdanie "himalajskie",
- uwzględniając artykuł 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0087/2005),
A. mając na uwadze, że w dniu 11 maja 1999 r. Komisja przyjęła FSAP, którego celem jest podniesienie poziomu inwestycji, wzrostu, i konkurencyjności, poprawa bezpieczeństwa i stabilności oraz zapewnienie przejrzystości i ochrony wszystkim zaangażowanym podmiotom,
B. mając na uwadze, że obrót transgraniczny, w szczególność w odniesieniu do detalicznych produktów finansowych, jest nadal niespójny i hamowany przez bariery prawne i celne, różnice kulturowe oraz duże zróżnicowanie prawodawstw krajowych, zwłaszcza w obszarze ochrony konsumentów,
C. mając na uwadze, że zakres dalszych działań legislacyjnych lub nielegislacyjnych na szczeblu UE należy jednoznacznie zidentyfikować i przedyskutować, zaś wpływ takich działań na zainteresowane podmioty, obowiązujące zasady i, w szczególności, zakończenie tworzenia wewnętrznego rynku należy poddać ocenie w porozumieniu ze wszystkimi właściwymi zainteresowanymi podmiotami; mając na uwadze, że należy stosować się do zasad poprawy jakości prawa oraz przeprowadzić analizę korzyści i kosztów,
D. mając na uwadze, że środowisko regulacyjne i nadzorcze powinno określić ramy, które przyczynią się do urzeczywistnienia wspólnego rynku usług finansowych, na którym spółki mogłyby wydajnie i skutecznie funkcjonować; takie ramy należy stosować i egzekwować spójnie, niezależnie od tego, w jakim Państwie Członkowskim prowadzona jest działalność,
E. mając na uwadze, że celem procesu Lamfalussy'ego jest zapewnienie wysokiego stopnia jakości i elastyczności legislacji, spójności w zakresie wdrażania i nadzoru, a także przejrzystości instytucjonalnej i wysokich standardów konsultacji; mając na uwadze, że realizację tych celów oraz odpowiedzialność polityczną i demokratyczną w ramach ogólnego procesu należy poddać dokładnej ocenie,
A. Ogólne perspektywy
1. stwierdza, że FSAP uznaje się za sukces w odniesieniu do procedur legislacyjnych, jako że przyjęto już 39 z 42 środków; zauważa jednak, że jest zbyt wcześnie, by przyjąć ostateczną ocenę, biorąc pod uwagę, że wiele środków wykonawczych nie zostało jeszcze przyjętych, terminy na wdrożenie jeszcze nie upłynęły, a ich krajowa transpozycja jeszcze nie została dokonana; sugeruje, by Komisja rozpoczęła pełną i publiczną analizę porównawczą w stosunku do stanu docelowego w celu ułatwienia oceny środków FSAP, gdy zakończona zostanie ich implementacja;
2. podkreśla, że skuteczna transpozycja i wykonanie, jak również zwiększona konwergencja krajowych praktyk nadzorczych, będzie kluczem do sukcesu FSAP; wzywa Instytucje Europejskie, aby dołożyły starań w celu zapewnienia sprawnej realizacji procesu Lamfalussy'ego na każdym poziomie, a zwłaszcza aby Komisje na poziomie 3 wykonywały swoje zadania w oparciu o procedury wykonawcze poziomu 4, by doszło do właściwej i terminowej transpozycji zasad UE do ustawodawstw krajowych;
3. zaleca zwrócenie większej politycznej uwagi na wdrażanie i stosowanie istniejącego ustawodawstwa; zamierza zorganizować regularne dialogi na poziomie właściwej komisji pomiędzy wszystkimi odpowiednimi podmiotami, aby zapewnić kontrolę demokratyczną procesu wdrożeniowego;
4. przypomina, że uznanie jego prawa do zakwestionowania środków wykonawczych na poziomie 2 oraz przepisów w tym zakresie w Traktacie WE były warunkiem wstępnym poparcia przez Parlament Europejski procesu Lamfalussy'ego oraz jego rozszerzenia na sektory bankowości, ubezpieczeń, funduszy emerytalnych oraz przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) oraz postanowień dotyczących wygaśnięcia danego aktu w różnych dyrektywach;
5. uważa, że należy przestrzegać zasad lepszej regulacji, określonych w Planie Działań Komisji na rzecz poprawy jakości prawa z 2002 r.(COM(2002)0278); w szczególności wszelkie przyszłe środki, które powinny mieć na celu poprawę konkretnych niedoskonałości rynkowych, powinny obejmować analizę kosztów i korzyści nielegislacyjnych możliwości usunięcia takich niedoskonałości;
6. wierzy, że zasięgnięcie opinii wszystkich zainteresowanych stron jest bardzo ważne dla opracowania właściwego ustawodawstwa, i wzywa Komisję do rozszerzenia tego procesu poprzez uwzględnienie formalnego dialogu z przedstawicielami stowarzyszeń zarówno usługodawców finansowych, jak i konsumentów, włącznie ze stowarzyszeniami drobnych inwestorów, partnerami społecznymi oraz MŚP;
7. wyraża ubolewanie z powodu braku wkładu ze strony konsumentów i użytkowników do ustawodawstwa dotyczącego usług finansowych; zwraca się do Komisji i Państw Członkowskich o promowanie i wspieranie programów poszerzania świadomości konsumentów i inicjatyw edukacyjnych oraz tworzenie specjalistycznych inicjatyw konsumenckich w sektorze finansowym; przypomina o znaczeniu prowadzonej przez CESR procedury konsultacji i włączenia przedstawicieli organizacji konsumenckich oraz wzywa tych uczestników do aktywnego udziału i wniesienia ich cennego wkładu w proces decyzyjny;
8. uważa, że polityka i ustawodawstwo mające na celu integrację finansową powinny opierać się na głównych zasadach i celach w rodzaju zalecanych przez sprawozdanie Lamfalussy'ego oraz sprawozdanie Grupy Ekspertów ds. Papierów Wartościowych, włącznie z tym, że ustawodawstwo to powinno: podtrzymywać zaufanie do rynków UE i utrzymywać wysoki poziom nadzoru ostrożnościowego, przyczyniać się do stabilności systemowej, zapewniać stosowne poziomy ochrony konsumentów proporcjonalne do różnych poziomów występującego ryzyka, uwzględniać zasady pomocniczości i proporcjonalności, promować konkurencję, zapewniać, by regulacja była skuteczna oraz zachęcać, a nie zniechęcać, do innowacyjności, uwzględniać europejski oraz szerszy międzynarodowy wymiar rynków, opierać się na dowodach oraz podlegać analizie wpływu regulacji, zachęcać do rozwiązań pozalegislacyjnych, opierać się na dogłębnych konsultacjach oraz uzasadnionej ocenie odpowiedzi na takie konsultacje, utrzymywać międzynarodową konkurencyjność rynków europejskich, a także być skutecznie wdrożone i egzekwowane na szczeblu krajowym i wspólnotowym;
9. uważa, że przy rozważaniu wpływu unijnych przepisów dotyczących usług finansowych na konkurencyjność mających siedzibę w UE firm i centrów finansowych potrzebna jest perspektywa globalna, uwzględniająca fakt, że rynki finansowe mają charakter globalny i wymagają rozwiązań w skali międzynarodowej, a nie wyłącznie rozwiązań UE.
B. System nadzoru i regulacji
10. zauważa, że konwergencja praktyk nadzorczych władz Państw Członkowskich ma kluczowe znaczenie dla skutecznych operacji ponadgranicznych; uważa, że współpraca i wzajemne zaufanie pomiędzy organami nadzorczymi ma podstawowe znaczenie i wzywa te organy do wzmocnienia współpracy;
11. podkreśla wagę koordynacji transpozycji przepisów przez Państwa Członkowskie w celu zapobieżenia utracie korzyści z harmonizacji na etapie transpozycji; popiera inicjatywę Komisji, by organizować nieformalne spotkania robocze na ten temat dla Państw Członkowskich i proponuje, by przedstawiciel jego właściwej komisji uczestniczył w tym procesie; prosi o przekazywanie sprawozdań nt. wyników spotkań w celu umożliwienia mu wykonywania jego prerogatyw w bardziej skuteczny sposób, określony w procedurze Lamfalussy'ego;
12. z zadowoleniem przyjmuje tak zwane sprawozdanie "himalajskie" przedstawione do konsultacji przez CESR jako dobry punkt wyjścia do dalszej dyskusji i zgadza się z częścią jego głównych ustaleń dotyczących konwergencji uprawnień nadzoru, odpowiedzialności oraz praktyk podlegających kontroli parlamentarnej; zaleca, by CESR, Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego (CEBS) oraz Komitet Europejskich Organów Nadzoru Ubezpieczeniowego oraz Funduszy Emerytalnych (CEIOPS) pełniły zadania związane z prowadzeniem analiz porównawczych i monitoringiem, w oparciu o obecny ramowy system nadzoru, ścisłą współpracę między nimi oraz, przede wszystkim, odpowiednie działania Państw Członkowskich w celu adaptacji metod działania oraz zwiększenia, tam gdzie to konieczne, zasobów przyznanych krajowym systemom nadzoru;
13. jest świadomy, że konwergencja uprawnień regulacyjnych i systemów sankcji jest bardziej skomplikowana do osiągnięcia niż konwergencja w zakresie nadzoru, z uwagi na różniące się tradycje krajowe oraz systemy prawne; niezależnie od tego prosi Komisję, wraz Komitetem ds. Usług Finansowych oraz CESR, CEBS i CEIOPS, o precyzyjne ustalenie, w jakich obszarach różnorodność ta prowadzi do problemów i może zagrozić wdrożeniu środków FSAP;
14. wzywa, w celu zagwarantowania demokratycznej odpowiedzialności oraz w celu umożliwienia Parlamentowi wykonywania w pełni jego prerogatyw wynikających z procedury Lamfalussy'ego, do wysłuchania dwukrotnie w ciągu roku przez właściwą komisję Parlamentu komitetów regulacyjnych odpowiedzialnych nie tylko za papiery wartościowe, ale także za bankowość i ubezpieczenia, aby mogły one zdać sprawę ze swojej działalności; wzywa także, by ta komisja została uznana oficjalnym adresatem listów i wszelkich innych dokumentów, jakie komitety regulacyjne przesyłają Komisji i Radzie;
15. preferuje stopniowe, dobrowolne, oddolne podejście do standaryzacji i zabezpieczenia konwergencji praktyk, w dążeniu do stworzenia europejskiego kodeksu standardów, który zapewniłby większą przejrzystość i bezpieczeństwo uczestnikom rynków w całej Unii Europejskiej;
16. zauważa, że europejskie rynki finansowe są bardzo dynamiczne, i że koncentracja europejskich giełd papierów wartościowych oraz dalsza konsolidacja największych europejskich banków oraz konglomeratów finansowych wymaga europejskiej reakcji obejmującej dostateczny, skuteczny i skoordynowany nadzór; w związku z tym ponownie przyjmuje do wiadomości wyzwanie, jakim jest stworzenie europejskiego zintegrowanego systemu nadzoru, który odzwierciedlałby potrzebę, by każde Państwo Członkowskie było w stanie przyjąć odpowiedzialność, zgodnie z zasadą wzajemnego uznania, za zabezpieczanie interesów swych spółek i obywateli, niezależnie od ich miejsca siedziby/zamieszkania;
17. ponagla Instytucje Europejskie, by zachęcały do konwergencji poprzez ciągłą ocenę tego, czy poziom współpracy pomiędzy organami nadzoru jest wystarczający, lub czy we właściwym czasie nie rozważyć ewentualności rozwinięcia jakiejś formy zintegrowanego nadzoru na poziomie europejskim, który nie wykluczałby możliwości prowadzenia dwuwarstwowego systemu nadzoru na poziomie europejskim, obejmującego znaczną liczbę uczestników rynku międzynarodowego, nie zakłócając przy tym zasady równości szans dla podmiotów rynku transgranicznego oraz lokalnego;
18. uważa za ważną i pozytywną koncepcję "głównego" lub "konsolidującego" organu nadzoru z transgranicznymi uprawnieniami, zgodnie z uregulowaniem w projekcie dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (COM(2004)0486); popiera opracowanie odpowiednich wytycznych lub, we właściwym trybie i gdzie to konieczne, zasad przekazywania uprawnień decyzyjnych pomiędzy organami nadzoru, rozstrzygania konfliktów oraz podejmowania decyzji w ostatecznej instancji; zauważa, że mediacja za pośrednictwem CESR, CEBS lub CEIOPS, w przypadkach, gdy każdy z tych organów jest odpowiedzialny, mogłaby stanowić krok naprzód; prosi Komisję o rozważenie możliwości opracowywania projektów pozwalających komitetom Wspólnoty Europejskiej na pełnienie tych ról;
19. przyjmując do wiadomości potrzebę, by krajowe organy nadzoru mogły same organizować się w zakresie realizacji uprawnień przyznanych im przez dyrektywy i rozporządzenia wspólnotowe, jak również przez ich prawo krajowe, przywiązuje najwyższą wagę do zagwarantowania politycznej odpowiedzialności za system nadzoru na szczeblu europejskim i krajowym; zauważa braki w nadzorze parlamentarnym i kontroli demokratycznej, w szczególności w odniesieniu do prac podejmowanych na poziomie 3 procesu z powodu przeniesienia uprawnień na poziom europejski lub inicjatyw podmiotów nadzorujących w ich europejskich strukturach koordynacyjnych, które mogłyby mieć znaczący wpływ na wspólny rynek; nakłania wszystkie komitety poziomu 3 do przywiązania najwyższej wagi do zapewnienia solidnych podstaw prawnych dla swoich działań, do unikania zajmowania się w kwestiami politycznymi oraz zapobiegania jakimkolwiek uchybieniom przyszłemu prawu wspólnotowemu; zamierza zorganizować na szczeblu właściwej komisji regularne i sformalizowane przesłuchania ekspertów oraz debaty z Komisją, Europejskim Bankiem Centralnym, CESR, CEBS oraz CEIOPS;
20. wyraża także troskę o zapewnienie odpowiedzialności politycznej i demokratycznej w przypadkach, gdy inne organy regulacyjne, takie jak Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości, Międzynarodowa Rada Standardów Audytu (International Auditing and Assurance Standards Board — IAASB) lub Grupa Zadaniowa ds. Zwalczania Prania Brudnych Pieniędzy (Financial Action Task Force — FATF) zajmują się "środkami technicznymi", które mogą mieć wpływ wykraczający poza poziom techniczny i dotykać głównych zasad polityk, które należy rozstrzygać na szczeblu politycznym; proponuje stały dialog międzyinstytucjonalny z udziałem właściwych istniejących organów w formie grupy roboczej dla określenia procedur dotyczących procesu podejmowania decyzji na szczeblu europejskim w przypadkach, gdy UE będzie związana takimi środkami zewnętrznymi; uważa, że, niezależnie od tego, jaka procedura zostanie wybrana, musi ona obejmować Parlament Europejski i Radę, które muszą mieć prawo odrzucenia standardów sprzecznych z interesem europejskim;
21. podkreśla znaczenie budowania i utrzymywania ścisłych relacji z właściwymi odpowiednikami w USA i na innych ważnych światowych rynkach finansowych; nakłania Komisję oraz CESR, CEBS i CEIOPS do ścisłego koordynowania swoich kontaktów z odpowiednimi organami politycznymi i nadzorczymi oraz do informowania i bieżącego powiadamiania swojej właściwej komisji o tych kontaktach, oraz do utrzymywania dialogu w przedmiocie tych kontaktów ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami w UE; zamierza zintensyfikować kontakty swojej właściwej komisji z jej parlamentarnymi odpowiednikami w amerykańskim Kongresie i w innych instytucjach.
C. Kontynuacja FSAP
22. zauważa, że poza inicjatywami ustawodawczymi w dalszym ciągu oczekującymi na rozpatrzenie, takimi jak dotyczące wymogów kapitałowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, reasekuracji, wypłacalności II, obowiązkowego audytu, prania pieniędzy, ram prawnych dla płatności, rozrachunków i rozliczeń oraz działań w zakresie ładu korporacyjnego i prawa spółek, wraz ze znaczną liczbą przygotowywanych środków poziomu 2, Komisja powinna przedstawiać jedynie projekty nowego ustawodawstwa, w oparciu o analizę wpływu oraz uzasadnienie wyboru środków ustawodawczych lub nieustawodawczych do osiągnięcia zamierzonych celów;
23. zauważa istnienie nakładających się na siebie dyrektyw, które mogą prowadzić do sprzecznych lub dublujących się wymagań; jest za funkcjonalnym, opartym na ryzyku podejściem do (przyszłego) ustawodawstwa, które przewiduje jednolite reguły gry dla podobnych produktów oferowanych przez różnych emitentów; prosi Komisję o wykorzystanie istniejących klauzul rewizyjnych przewidzianych przez odpowiednie dyrektywy wspólnotowe w celu dokonania oceny oraz, jeśli to konieczne, ponownego określenia obecnego zestawu instrumentów w tej perspektywie, w szczególności w przypadkach, w których istnieje ryzyko zakłóceń konkurencji i/lub próżni prawnej bądź nawet niezgodności; wzywa Komisję, by oceniając FSAP lub opracowując przyszłe projekty, zapewniła zgodność odnoszących się do tej problematyki dyrektyw horyzontalnych z dyrektywami dotyczącymi ochrony konsumentów;
24. sugeruje podejście do ustawodawstwa zapewniające uczciwą konkurencję pomiędzy rożnymi usługodawcami, między modelami ich działalności, strukturami, kanałami dystrybucyjnymi oraz zróżnicowanymi produktami;
25. nakłania Komisję do rozważenia, w kontekście jej bieżącej analizy zarządzania aktywami w Europie oraz zatartymi liniami podziału pomiędzy poszczególnymi rodzajami zarządzania aktywami, możliwości ogólnego horyzontalnego podejścia regulacyjnego do zarządzania aktywami, nie w postaci nowego, odrębnego filaru, lecz obejmującego i harmonizującego istotne aspekty na rynkach instrumentów finansowych, UCITS, Instytucji Zaopatrzenia Emerytalnego, a także dyrektyw o ubezpieczeniach na życie, w celu osiągnięcia właściwie funkcjonującego, rzeczywiście zintegrowanego, bezpiecznego i konkurencyjnego w skali światowej wspólnego rynku zarządzania aktywami;
26. wzywa Komisję do dokonania oceny wielu krajowych planów przedsięwzięć kapitałowych, szczególnie w odniesieniu do innowacyjnych przedsiębiorstw rozpoczynających działalność oraz kredytów mikro; popiera propozycję zawartą w dyrektywie w sprawie wymogów kapitałowych, aby traktować takie plany w sposób preferencyjny; wzywa do opracowania odpowiednich działań w zakresie promocji, nadzoru i przeciwdziałania dyskryminacji dla przedsięwzięć ponadgranicznych mających na celu gromadzenie kapitału od wyrobionych inwestorów i inwestycji poprzez fundusze kapitału podwyższonego ryzyka;
27. dostrzega obecne ożywienie na rynku private equity i prosi Komisję o monitorowanie jego rozwoju w celu promowania jego wkładu w innowacyjność i wzrost gospodarki, wraz z jednoczesną oceną zagrożeń dla nieprofesjonalnych inwestorów oraz poprawy wymogów w zakresie przejrzystości;
28. prosi o analizę tych struktur korporacyjnych, co do których wykazano, że niosą za sobą istotne zagrożenia finansowe lub systemowe i o zwrócenie szczególnej uwagi na konstrukcje typu offshore (włącznie z tymi, które wykorzystują spółki specjalnego przeznaczenia w niewłaściwy sposób lub w niewłaściwych okolicznościach);
29. podkreśla znaczenie polityki konkurencyjności w procesie monitorowania i usprawniania zasad funkcjonowania rynków finansowych w Unii Europejskiej; wzywa Komisarzy i Dyrekcje, których to dotyczy, do ścisłej współpracy oraz bardziej aktywnego zaangażowania w problem ewentualnej koncentracji europejskiego rynku papierów wartościowych;
30. nakłania Komisję do usunięcia wszelkich istotnych, utrzymujących się barier dla transgranicznego świadczenia usług finansowych w obrębie UE, np. określonych przez sprawozdanie Giovanniego, oraz, biorąc pod uwagę uprawnienia Państw Członkowskich w tym zakresie, do oceny sposobów wyeliminowania dyskryminacyjnych i antykonkurencyjnych barier podatkowych;
31. zachęca Państwa Członkowskie do postępu w zakresie wdrożenia dyrektywy IPPE (instytucje pracownicze programów emerytalnych) [11], oraz do stworzenia zintegrowanego rynku wewnętrznego dodatkowych funduszy emerytalnych tak, by zwiększył się wachlarz możliwości i wyborów dla posiadaczy rachunków oszczędnościowych, oraz by umożliwić im maksymalny zysk z inwestycji, biorąc pod uwagę kluczowa rolę, jaką takie systemy odgrywają w integracji oraz zagwarantowaniu skuteczności i płynności na rynkach europejskich, oraz wzrost ich znaczenia dla stabilności systemów zabezpieczenia społecznego w świetle starzenia się społeczeństwa Unii Europejskiej;
32. zwraca się do Komisji o odpowiedź na sprawozdania z własnej inicjatywy przyjęte przez Parlament Europejski w trakcie poprzedniej kadencji; dostrzega z zainteresowaniem wysiłki Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych oraz CESR na rzecz poprawy przejrzystości oraz ładu agencji ratingowych, i sugeruje, by Komisja w dążeniu do powołania unijnego systemu uznawania zewnętrznych instytucji oceny kredytowej na mocy art. 81 projektu dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych, oceniła ich sytuację odnośnie konkurencji oraz potencjalnych konfliktów interesów; wzywa Komisję do poinformowania Parlamentu Europejskiego o wynikach swej oceny;
33. dostrzega wzrost wolumenu aktywów zarządzanych przez fundusze typu hedge funds oraz inne produkty zbiorowego inwestowania mieszczące się poza zakresem dyrektywy UCITS; zauważa inicjatywy amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd w zakresie rejestrowania zarządzających funduszami i/lub doradców oraz nakłania Komisję do rozważenia, czy występuje potrzeba podjęcia działań w UE;
34. dostrzega kluczowe znaczenie zreformowania i usprawnienia standardów rachunkowości i audytu; podkreśla potrzebę etycznego i odpowiedzialnego zachowania nie tylko audytorów, ale także banków inwestycyjnych, firm prawniczych oraz innych podmiotów zaangażowanych w doradztwo w zakresie praktyk zarządzania finansowego oraz rachunkowości; oczekuje dalszego rozwoju Planu Działań w Zakresie Ładu Korporacyjnego (COM(2003)0284); z zadowoleniem przyjmuje konwergencję krajowych kodeksów ładu korporacyjnego opartych na zasadzie "podporządkuj się lub wyjaśnij"; przyjmuje z zadowoleniem powołanie Europejskiego Forum Ładu Korporacyjnego;
35. zwraca sie do Komisji, by przedstawiła ona kompleksowe studium detalicznych usług finansowych, ze szczególnym naciskiem na usługi bankowe, w poszczególnych Państwach Członkowskich, identyfikujące główne bariery dla konkurencji oraz dalszej integracji, włącznie z różnicami kulturowymi lub społecznymi; dostrzega, że niski poziom aktywności transgranicznej nie oznacza braku konkurencji na krajowych rynkach detalicznych; dostrzega także wagę swobody podejmowania działalności gospodarczej w umożliwianiu uczestnikom rynków dużej aktywności na wielu różnych krajowych rynkach usług detalicznych, nawet w przypadku, gdy obrót transgraniczny jest ograniczony;
36. uważa, że Państwa Członkowskie mają długie i różnorodne tradycje ochrony konsumentów; dostrzega, że postulatem części branży usług finansowych jest głos za minimalną harmonizacją, podczas gdy niektórzy uczestnicy rynków, zwłaszcza branża bankowa, opowiadają się za docelową harmonizacją w celu osiągnięcia prawdziwie równych reguł gry; w związku z tym nakłania Komisję do zorganizowania dyskusji o zasadniczej strukturze rynku usług finansowych w UE, mając na uwadze interesy konsumentów oraz usługodawców oraz konkurencyjność Europy na świecie;
37. dostrzega, że rozwój Internetu oraz bankowości elektronicznej może zwiększyć popyt na transgraniczne produkty finansowe; prosi Komisję o dokonanie oceny wdrożenia i skuteczności dyrektywy dotyczącej sprzedaży usług na odległość [12];
38. dostrzega, że pomimo obecnie niskiego popytu na transgraniczne usługi finansowe, istnieje poważny popyt ze strony niektórych grup mobilnych w skali międzynarodowej konsumentów, takich jak osoby dojeżdżające do pracy zagranicą oraz pracownicy oddelegowani do innego kraju, na produkty z zakresu usług finansowych, które są im znane; uważa, że dla takich grup i takiego celu opcjonalne schematy "ogólnoeuropejskie" na mocy 26 reżimu europejskiego (podobnego np. do statutu spółki europejskiej) mogą stanowić dobrowolną opcję; prosi Komisję o dokonanie oceny i analizy wykonalności takich schematów;
39. jest świadomy, że dla innych grup konsumentów potencjalne korzyści ze wspólnego rynku usług finansowych zależą od aktywności zagranicznych i krajowych operatorów na rynku krajowym konsumentów; dostrzega, że większa konkurencja nie powinna prowadzić do finansowego wykluczenia klientów; stwierdza, że podstawowe usługi finansowe powinny pozostać osiągalne i dostępne pod względem finansowym dla każdego obywatela Europy; prosi Komisję o ocenę sytuacji w Państwach Członkowskich;
*
* *
40. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 345 z 31.12.2003, str. 64.
[2] Dz.U. L 96 z 12.4.2003, str. 16.
[3] Dz.U. L 145 z 30.4.2004, str. 1.
[4] Dz.U. L 390 z 31.12.2004, str. 38.
[5] Dz.U. L 41 z 13.2.2002, str. 20.
[6] Dz.U. L 41 z 13.2.2002, str. 35.
[7] Dz.U. L 375 z 31.12.1985, str. 3.
[8] Dz.U. C 25 E z 29.1.2004, str. 394.
[9] Dz.U. C 92 E z 16.4.2004, str. 407.
[10] Dz.U. C 97 E z 22.4.2004, str. 117.
[11] Dyrektywa 2003/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie dzialałności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami (Dz.U. L 235 z 23.9.2003, str. 10).
[12] Dyrektywa 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość (Dz.U. L 271 z 9.10.2002, str. 16).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0154
Trwałe zanieczyszczenia organiczne
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie strategii UE na konferencję w Punta del Este na temat trwałych zanieczyszczeń organicznych
Parlament Europejski,
- uwzględniając Konwencję Sztokholmską w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych z dnia 22 maja 2001 r. i zbliżającą się pierwszą Konferencję Stron (COP-1), która odbędzie się w Punta del Este w Urugwaju w dniach 2- 6 maja 2005 roku,
- uwzględniając pytanie ustne B6-0171/2005 złożone w imieniu Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności zgodnie z art. 108 Regulaminu i uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Konwencja Sztokholmska weszła w życie dnia 17 maja 2004 r.,
B. mając na uwadze, że Wspólnota Europejska ratyfikowała Konwencję Sztokholmską dnia 16 listopada 2004 roku [1], co również uczyniła większość jej Państw Członkowskich łącznie z nowymi Państwami Członkowskimi,
C. mając na uwadze, że Parlament Europejski i Rada przyjęły instrumenty legislacyjne wymagane do realizacji Konwencji Sztokholmskiej [2], przez co wykazały wolę eliminacji w najszerszym możliwym zakresie trwałych zanieczyszczeń organicznych,
D. mając na uwadze, że pierwsza Konferencja Stron przygotowuje podstawy pod następne Konferencje Stron, oraz że przedyskutowanych zostanie na niej wiele istotnych zagadnień, odnośnie których podjęte zostaną decyzje,
E. mając na uwadze, że Konwencja Sztokholmska nie jest statycznym instrumentem legislacyjnym, lecz stanowi mechanizm umożliwiający uwzględnianie nowych substancji,
1. wzywa UE do odegrania czynnej roli w negocjacjach na drodze skutecznej współpracy pomiędzy Komisją, Radą i Parlamentem;
2. wierzy, że Konferencja będzie dobrą okazją do wyznaczenia ambitnych celów przy podejmowaniu środków zmierzających w pierwszym rzędzie do eliminacji produkcji, wprowadzania na rynek i wykorzystania wytwarzanych celowo trwałych zanieczyszczeń organicznych;
3. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zapewnienia, że decyzje podjęte na pierwszej Konferencji Stron zapewnią skuteczne wprowadzenie w życie i dalszy rozwój Konwencji i że te decyzje są spójne z celami polityki Wspólnoty w zakresie środowiska naturalnego i rozwoju oraz prawem wspólnotowym w tej dziedzinie.
4. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do zapewnienia, by:
a) określone wyjątki w zakresie substancji wymienionych w załączniku A Konwencji były dopuszczone jedynie w wyjątkowych, dobrze uzasadnionych przypadkach;
b) państwa położone w regionach dotkniętych malarią otrzymały odpowiednią finansową pomoc w celu zastąpienia DDT bezpiecznymi i skutecznymi substancjami alternatywnymi, na podstawie dobrze przygotowanego harmonogramu, w celu wprowadzenia ostatecznego zakazu stosowania DDT tak szybko, jak to możliwe;
c) przyjęte zostały wytyczne na rzecz wspierania "najlepszych praktyk w zakresie środowiska naturalnego" i "najlepszych dostępnych technik", w celu ograniczenia i wyeliminowania wydzielania wytworzonych przypadkowo trwałych zanieczyszczeń organicznych, a w szczególności dioksyn i furanów;
5. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zapewnienia sprawiedliwej geograficznej reprezentacji UE w komisji ds. przeglądu trwałych zanieczyszczeń organicznych, tak jak udało się to osiągnąć w ramach Konwencji Rotterdamskiej;
6. wierzy, że Fundusz na rzecz Globalnego Środowiska powinien pozostać głównym organem odpowiedzialnym za działanie mechanizmu finansowego, głównie w zakresie wsparcia najmniej rozwiniętych państw w osiąganiu przyjętych celów;
7. uważa, że należy zapewnić koordynację i spójność w zakresie wdrażania postanowień Konwencji z Rotterdamu, Sztokholmu i Bazylei na szczeblu wspólnotowym oraz uczestnictwa w opracowywaniu strategii w zakresie zarządzania substancjami chemicznymi w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych;
8. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do wydania odpowiednich wskazówek dla opracowania narodowych planów wdrożeniowych; wzywa te państwa, które jeszcze tego nie uczyniły, do możliwie najszybszego opracowania narodowych planów wdrożeniowych;
9. uważa, że posłowie do Parlamentu Europejskiego, wchodzący w skład delegacji WE, mają istotny wkład do wniesienia, i w związku z tym oczekuje, że będą mogli uczestniczyć w posiedzeniach koordynacyjnych UE w Punta del Este przynajmniej w charakterze obserwatorów, z prawem głosu lub bez;
10. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, Sekretariatowi Programu Ochrony Środowiska Organizacji Narodów Zjednoczonych, z prośbą o rozpowszechnienie go wśród stron umawiających się spoza UE.
[1] Decyzja 2004/... / WE z dnia 14 października 2004 r. (dotychczas niepublikowana), złożona dnia 16 listopada 2004 r.
[2] Rozporządzenie (WE) nr 850/2004 z 29 dnia kwietnia 2004 r. w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniające dyrektywę 79/117/EWG (Dz.U. L 158 z 30.4.2004, str.7: Corrigendum:Dz.U. L 229 z 29.6.2004, str. 5); Rozporządzenie (WE) nr 304/2003 z dnia 28 stycznia 2003 r. dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów (Dz.U. L 63 z 6.3.2003, str.1); Dyrektywa Rady 96/59/WE z 16 dnia września 1996 w sprawie unieszkodliwiania polichlorowanych bifenyli i polichlorowanych trifenyli (PCB/PCT) (Dz.U. L 243 z 24.9.1996, str.31).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0204
Broń lekka (komitet przygotowawczy ONZ)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje rezolucje z dnia 15 marca 2001 r. [1], 15 listopada 2001 r. [2] i 19 czerwca 2003 r. [3] w sprawie zwalczania rozprzestrzeniania i niewłaściwego wykorzystywania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że państwa członkowskie ONZ spotkają się w czerwcu 2005 r. na trzeciej sesji merytorycznej Otwartej Grupy Roboczej ds. wykrywania nielegalnego posiadania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej (the UN Open-Ended Working Group on Tracing Illicit Small Arms and Light Weapons),
B. zważywszy, że państwa członkowskie ONZ spotkają się w lipcu 2005 r. na organizowanym co dwa lata Drugim Spotkaniu Państw Członkowskich ONZ, by przeanalizować kwestię realizacji Programu Działań ONZ w sprawie Nielegalnego Handlu Bronią Ręczną Strzelecką i Lekką, a następnie na przełomie czerwca i lipca 2006 r. na Konferencji Przeglądowej ONZ w sprawie Programu Działań,
C. potwierdzając swój niepokój wobec faktu ciągłego rozprzestrzeniania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej, który leży u podstaw dalszego pogłębiania się konfliktów zbrojnych i destabilizacji, sprzyja terroryzmowi, osłabia zrównoważony rozwój i praworządność i przyczynia się do poważnego pogwałcenia praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego,
D. potwierdzając swój zamiar dalszego zaangażowania UE i jej Państw Członkowskich w konstruktywny i systematyczny dialog na temat kształtu i priorytetów polityki UE w zakresie inicjatyw regionalnych i międzynarodowych dotyczących broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej,
E. przekonany, że UE i jej Państwa Członkowskie mają kluczową rolę do odegrania w opracowywaniu i promowaniu odpowiednich standardów regionalnych i międzynarodowych w zakresie zwalczania rozprzestrzeniania i niewłaściwego wykorzystywania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej,
F. zachęcony oświadczeniem Prezydencji UE w sprawie ręcznej broni strzeleckiej przedstawionym dnia 17 lutego 2005 r. [4] Radzie Bezpieczeństwa ONZ, w którym przyjęła ona z zadowoleniem uznanie wyraźnej konieczności przyspieszenia i zawarcia przez państwa wiążących prawnie porozumień dotyczących wykrywania, pośrednictwa i transferu ręcznej broni strzeleckiej,
G. przyjmując z zadowoleniem aktywne wsparcie udzielane przez UE Otwartej Grupie Roboczej ONZ ds. wykrywania nielegalnego posiadania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej w zakresie porozumienia prawnego i włączenia do niego zapisu odnośnie amunicji do broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej,
H. wyrażając również zadowolenie z przedstawionego publicznie poparcia Prezydencji Luksemburskiej (podczas debaty plenarnej Parlamentu w Strasburgu w dniu 11 maja 2005 r.), jak również rządów Finlandii, Wielkiej Brytanii, Holandii, Irlandii, Hiszpanii i Polski dla Traktatu o Handlu Bronią i z dokonywanych przez nich wysiłków w zakresie współpracy z partnerami nad budowaniem regionalnego i ogólnoświatowego porozumienia dotyczącego potrzeby ustanowienia ogólnoświatowych standardów prawnych dotyczących transferu broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej,
I. zaniepokojony jednakże brakiem zaangażowania UE w negocjacje ONZ mające na celu stworzenie mechanizmów nadzoru instrumentów wykrywających, które umożliwiłyby opracowanie odpowiednich wytycznych w zakresie dobrych praktyk, uzupełniających minimalne standardy ogólnoświatowe,
J. mając nadzieję i oczekując, że więcej Państw Członkowskich UE oświadczy publicznie o ich aktywnym wsparciu dla wysiłków zmierzających do osiągnięcia porozumienia w sprawie konieczności przyjęcia Traktatu o Handlu Bronią, by zakazać transferu broni, który stanowi potencjalne zagrożenie, przyczyniając się do poważnych naruszeń praw człowieka oraz międzynarodowego prawa humanitarnego,
K. wyrażając ubolewanie w związku z niedostatecznymi postępami konsultacji toczących się w ramach ONZ w sprawie zwalczania nielegalnego pośrednictwa w handlu bronią ręczną strzelecką i lekką oraz brakiem stanowczego zaangażowania w negocjacje międzynarodowego porozumienia w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią,
L. uznając, że z końcem kwietnia 2004 r. Protokół ONZ o Broni Palnej stał się prawnie wiążącym instrumentem, po tym jak Polska i Zambia, jako 40 i 41 kraj dokonały jego ratyfikacji; podkreśla, że Protokół ten jest pierwszym ogólnoświatowym instrumentem zobowiązującym państwa członkowskie ONZ do uregulowania kwestii produkcji, eksportu, importu i przewozu broni palnej,
1. zaleca, by Rada i Państwa Członkowskie propagowały dynamiczny mechanizm przeglądowy dla wynegocjowanego w ramach ONZ instrumentu wykrywania, włączając w to stworzenie grupy ekspertów technicznych uprawnionych do nakreślenia wytycznych dobrych praktyk w zakresie oznaczania, rejestrowania i wykrywania broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej i amunicji do niej;
2. zachęca sześć Państw Członkowskich UE, które do tej pory nie podpisały Protokołu ONZ o Broni Palnej, by uczyniły to bezzwłocznie;
3. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do aktywnego budowania regionalnego i międzynarodowego porozumienia co do ogólnoświatowych standardów w zakresie transferu broni, opartego na istniejących już zobowiązaniach państw przyjętych w świetle prawa międzynarodowego oraz na potrzebie przyjęcia międzynarodowego Traktatu o Handlu Bronią;
4. w związku z powyższym zaleca, by Rada i Państwa Członkowskie zachęciły do przeprowadzenia intensywnej debaty w trakcie organizowanego co dwa lata Drugiego Spotkania Państw Członkowskich ONZ poświęconemu Programowi Działań ONZ, które odbędzie się w lipcu 2005 r., w celu rozpoczęcia negocjacji w sprawie Traktatu o Handlu Bronią bezpośrednio po przewidzianej w 2006 r. Konferencji Przeglądowej w sprawie Programu Działań ONZ;
5. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do ponownego podjęcia starań zmierzających do stworzenia regionalnego i międzynarodowego porozumienia w sprawie potrzeby przyjęcia międzynarodowego traktatu na temat kontroli pośrednictwa w handlu bronią ręczną strzelecką i lekką;
6. proponuje, by upoważnić jego właściwą komisję do przygotowania sprawozdania z inicjatywy własnej przed Konferencją Przeglądową ONZ, która odbędzie się w 2006 r., w celu przeanalizowania działań i polityki UE w zakresie broni ręcznej strzeleckiej i lekkiej i dalszego zobowiązania Rady i Państw Członkowskich do rozszerzenia ich polityki w tym zakresie zarówno na poziomie regionalnym, jak i międzynarodowym;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Prezydencji Rady, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.
[1] Dz.U. C 343 z 5.12.2001, str. 311.
[2] Dz.U. C 140 z 13.6.2002, str. 587.
[3] Dz.U. C 69 E z 19.3.2004, str. 136.
[4] Oświadczenie Prezydencji UE, sygn. PRES05-013EN z 17.2.2005.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0205
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie instytucjonalnych aspektów Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych
Parlament Europejski,
- uwzględniając deklarację nr 24 Konferencji Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich, odnoszącą się do art. III-296 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, w załączeniu do aktu końcowego Konferencji rządowej w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy z dnia 29 października 2004 r. [1],
- uwzględniając wnioski końcowe Rady Europejskiej z 16 i 17 grudnia 2004 r., w szczególności punkty 71-73,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 stycznia 2005 r. w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, w szczególności pkt 3. lit. d) [2],
- uwzględniając przesłuchanie przeprowadzone przez Komisję Spraw Konstytucyjnych w dniu 15 marca 2005 r.,
- uwzględniając pytanie wymagające ustnej odpowiedzi skierowane do Komisji dotyczące aspektów instytucjonalnych "Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych", wystosowane przez Komisję Spraw Konstytucyjnych (dok. O-0054/05),
- uwzględniając odpowiedzi udzielone w imieniu Komisji na posiedzeniu w dniu 11 maja 2005 r. w związku z zapytaniem oraz wynikłą następnie debatę,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że kształt przyszłej Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) nabiera pierwszoplanowego znaczenia, jeżeli stosunki zewnętrzne Unii mają rzeczywiście stać się spójniejsze, bardziej widoczne i skuteczniejsze,
B. mając na uwadze, że Sekretarz Generalny Rady i Wysoki Przedstawiciel ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa przedłożą wspólnie z Komisją na obradach Rady Europejskiej w czerwcu 2005 r. sprawozdanie dotyczące postępów w przygotowaniach do utworzenia ESDZ,
C. mając na uwadze, że wydaje się niezbędne, by Parlament Europejski i Komisja w porę porozumiały się co do zasadniczych kwestii związanych z kształtem ESDZ,
1. przypomina Komisji, że podjęcie decyzji w sprawie utworzenia ESDZ jest możliwe jedynie za jego zgodą oraz usilnie wzywa Komisję do zaważenia całym swoim instytucjonalnym ciężarem na przygotowaniach do utworzenia tej Służby w celu zachowania i rozwoju modelu wspólnotowego w dziedzinie stosunków zagranicznych;
2. jest przekonany, że ESDZ powinna zostać w związku z tym włączona do służb Komisji w zakresie organizacyjnym, administracyjnym i budżetowym, przy czym zwierzchnictwo ministra spraw zagranicznych, będącego jednocześnie wiceprzewodniczącym Komisji, stanowić będzie gwarancję podporządkowania działań Służby — zgodnie z postanowieniami Konstytucji — w zakresie "klasycznej" polityki zagranicznej (WPZiB i WPBiO) decyzjom Rady, a w zakresie polityki zagranicznej UE decyzjom Kolegium Komisji;
3. usilnie wzywa Komisję, aby przy pracy nad przyszłymi projektami nalegała, w świetle postanowień Konstytucji oraz w zgodzie z duchem obrad Konwentu UE ds. Konstytucji, na przestrzeganie następujących założeń:
a) personel ESDZ powinien składać się, w stosunku gwarantującym odpowiednią specjalizację i równowagę, z urzędników pochodzących z Komisji, Sekretariatu Rady i krajowych służb dyplomatycznych;
b) kształt ESDZ powinien gwarantować jednolite działania Unii w zakresie stosunków zewnętrznych; w szczególności do ESDZ należy przenieść służby zajmujące się kwestiami WPZiB w dosłownym znaczeniu oraz urzędników pełniących funkcje kierownicze w delegacjach;
c) nie jest konieczne odbieranie wszystkim Dyrekcjom Generalnym Komisji kompetencji w zakresie stosunków zewnętrznych; sprawozdanie w sprawie postępów przedłożone Radzie Europejskiej powinno przedstawiać punkty do dyskusji na temat określonych obszarów (np. Dyrekcja Generalna ds. Handlu, ds. Rozwoju, ds. Rozszerzenia, Biuro Współpracy Europeaid, Biuro Pomocy Humanitarnej oraz służby Dyrekcji Generalnej ds. Gospodarczych i Finansowych zajmujące się niniejszym tematem);
d) przedstawicielstwa Komisji w krajach trzecich i biura łącznikowe Rady powinny zostać połączone w "Ambasady Unii" i znaleźć się pod kierownictwem urzędników ESDZ podlegających nadzorowi Ministra Spraw Zagranicznych, administracyjnie jednak zintegrowanych ze służbami Komisji, co nie wyklucza możliwości delegowania specjalistów z innych Dyrekcji Generalnych Komisji lub Parlamentu;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji do Rady i Komisji.
[1] Dz.U. C 310 z 16.12.04, str. 420.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0004.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0206
Porozumienie w sprawie warunków pracy przemieszczających się pracowników transportu kolejowego
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady w sprawie porozumienia pomiędzy Stowarzyszeniem Kolei Europejskich (CER) a Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) w sprawie niektórych aspektów określających warunki korzystania z usług personelu mobilnego w zakresie interoperacyjności transgranicznej (COM(2005)0032)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2005)0032),
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1],
- uwzględniając dyrektywę 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy [2],
- uwzględniając porozumienie zawarte pomiędzy Stowarzyszeniem Kolei Europejskich (CER) a Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) w sprawie niektórych aspektów określających warunki korzystania z usług personelu mobilnego w zakresie interoperacyjności transgranicznej,
- uwzględniając fakt, że porozumienie zawiera skierowany do Komisji wspólny wniosek o wykonanie porozumienia w drodze decyzji Rady na wniosek Komisji, zgodnie z art. 139 ust. 2 Traktatu,
- uwzględniając art. 78 ust. 3 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że art. 31 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przewiduje, że każdy pracownik ma prawo do zdrowych, bezpiecznych i godnych warunków pracy, do ograniczenia maksymalnego wymiaru czasu pracy, okresów dziennego i tygodniowego odpoczynku oraz do corocznego płatnego urlopu,
B. mając na uwadze, że art. 139 ust. 1 Traktatu umożliwia partnerom społecznym na poziomie wspólnotowym, jeśli sobie tego życzą, prowadzenie dialogu mogącego prowadzić do nawiązania stosunków umownych, w tym umów zbiorowych,
C. mając na uwadze, że art.139 ust. 2 Traktatu przewiduje możliwość wykonywania, na wspólny wniosek sygnatariuszy, umów zawartych na poziomie wspólnotowym w drodze decyzji Rady na wniosek Komisji,
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że chociaż art. 139 ust. 2 Traktatu nie przewiduje konsultacji z Parlamentem Europejskim w sprawie skierowanych do Komisji wniosków partnerów społecznych, Komisja przekazała swój projekt do Parlamentu i zwróciła się do niego o przekazanie opinii Radzie i Komisji;
2. wyraża poparcie dla porozumienia zawartego przez partnerów społecznych w sprawie niektórych aspektów określających warunki korzystania z usług personelu przemieszczającego się w zakresie interoperacyjności transgranicznej; uważa, że ustanawia ono równowagę pomiędzy potrzebą poprawy warunków pracy, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa personelu przemieszczającego się a potrzebą popierania transgranicznego ruchu kolejowego w obrębie Unii Europejskiej;
3. zgadza się, że porozumienie powinno być przedłożone Radzie; wzywa zatem Radę do przyjęcia projektu Komisji w sprawie dyrektywy Rady w celu wykonania porozumienia w takiej formie, w jakiej zostało ono zawarte przez partnerów społecznych;
4. zauważa, że sektor transportu kolejowego jest objęty dyrektywą 2003/88/WE; zauważa, że inne instrumenty wspólnotowe mogą zawierać bardziej konkretne wymagania dotyczące organizacji czasu pracy w przypadku niektórych zawodów lub typów działalności zawodowej (art. 14 dyrektywy 2003/88/WE) oraz że istnieje ponadto możliwość wprowadzenia odstępstw przy zachowaniu pewnych warunków dla osób zatrudnionych w transporcie kolejowym (art. 17 ust. 3 lit. e) dyrektywy 2003/88/WE);
5. zauważa, że porozumienie ustanawia przepisy szczegółowe dotyczące personelu przemieszczającego się w zakresie interoperacyjności transgranicznej, np. maksymalny czas prowadzenia pojazdu, oraz zasadę dziennego i tygodniowego wypoczynku oraz przerw w pracy dłuższych, niż minimalne wymogi ustalone w dyrektywie 2003/88/WE, przewidując zarazem większą niż dyrektywa elastyczność w celu właściwego uwzględnienia ograniczeń występujących w sektorze transportu kolejowego; uznaje w związku z tym, że porozumienie charakteryzuje należyta spójność z dyrektywą;
6. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że porozumienie w formie, w jakiej zostało zawarte przez partnerów społecznych, oraz projekt dyrektywy Rady przedstawiony przez Komisję ustalają jedynie minimalne wymagania, pozostawiając Państwom Członkowskim i/lub partnerom społecznym swobodę utrzymania lub wprowadzenia bardziej korzystnych przepisów dla pracowników sektora transportu kolejowego;
7. podkreśla kluczową rolę partnerów społecznych w działaniach mających na celu poprawę warunków pracy w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa pracowników; całkowicie popiera właściwe zaangażowanie partnerów społecznych w negocjacje w ramach dialogu społecznego oraz zawieranie przez nich porozumień w sprawie warunków pracy;
8. zaleca przyjęcie projektu;
9. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz właściwym partnerom społecznym.
[1] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
[2] Dz.U. L 299 z 18.11.03, str. 9.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0207
Stosunki UE/Rosja
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie stosunków pomiędzy Unią Europejską a Rosją (2004/2170(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Układ o partnerstwie i współpracy między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a Federacją Rosyjską z drugiej strony, który wszedł w życie w dniu 1 grudnia 1997 r. [1],
- uwzględniając cel UE i Rosji, zawarty we wspólnym oświadczeniu wydanym po zakończeniu szczytu w Sankt Petersburgu w dniu 31 maja 2003 r., polegający na utworzeniu wspólnej przestrzeni gospodarczej, wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przestrzeni współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa zewnętrznego oraz przestrzeni badań naukowych i edukacji, z uwzględnieniem aspektów kulturalnych,
- uwzględniając liczne wiarygodne sprawozdania rosyjskich i międzynarodowych organizacji pozarządowych dotyczących utrzymujących się poważnych naruszeń praw człowieka w Czeczenii, orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 24 lutego 2005 r. w sześciu sprawach dotyczących Czeczenii oraz wiele takich spraw oczekujących na rozpatrzenie przez Trybunał,
- uwzględniając swoje zalecenie dla Rady z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie stosunków między UE i Rosją [2] oraz swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczytu UE — Rosja, który odbył się w Hadze w dniu 25 listopada 2004 r. [3],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie wyników wyborów na Ukrainie [4],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie Białorusi [5],
- uwzględniając wynik 15-go szczytu UE-Rosja z dnia 10 maja 2005 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0135/2005),
A. mając na uwadze, że stosunki dobrosąsiedzkie i współpraca między UE i Rosją mają podstawowe znaczenie dla zachowania stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu na całym kontynencie europejskim; mając nas uwadze, że stosunki te muszą opierać się na wspólnych wartościach, a zatem obejmować prawa człowieka, gospodarkę rynkową, rządy prawa i demokrację,
B. mając na uwadze, że UE i Rosja stawiają sobie wysokie wymagania względem partnerstwa oraz mając na uwadze, że osiągnięto postęp w takich sprawach jak ratyfikowanie przez Rosję Protokołu z Kioto i rozszerzenie Układu o Partnerstwie i Współpracy, tranzyt osób przez Obwód Kaliningradzki oraz postępy w negocjowaniu warunków przystąpienia Rosji do WTO,
C. mając na uwadze, że Rosja przywiązuje wielką wagę do multilateralizmu i postrzega swój pełny udział w ONZ, G-8 i Radzie Europy jako fundament swojej polityki zagranicznej,
D. mając na uwadze, że demokracja w Rosji uległa osłabieniu, do czego doprowadziły w szczególności: przejęcie przez rząd kontroli nad wszystkimi ważniejszymi kanałami telewizyjnymi i nad większością rozgłośni radiowych, wzrastająca praktyka autocenzury w gazetach i czasopismach, nowe ograniczenia prawa do organizowania demonstracji publicznych, pogarszający się klimat dla działalności organizacji pozarządowych, zwiększony nadzór polityczny nad sądownictwem i zmiany w sposobie wyboru deputowanych do Dumy Państwowej, przy czym wszystkie te posunięcia mają na celu umocnienie władzy Kremla,
E. ubolewając, że sytuacja w Czeczenii nadal jest poza kontrolą i że na Północnym Kaukazie i w Moskwie miały miejsce kolejne ataki terrorystyczne, uznając, że istnieje pilna potrzeba opracowania nowego podejścia, w którego opracowaniu UE gotowa jest udzielić pomocy,
F. mając na uwadze, że UE pragnie zapewnić, aby jej rozszerzenie nie stworzyło nowych linii podziałów w Europie, lecz przyczyniło się do dalszego szerzenia dobrobytu i rozwoju oraz mając na uwadze, że życzeniem UE jest prowadzenie z Rosją dialogu w sprawach dotyczących wspólnego sąsiedztwa,
G. mając na uwadze pełne uznanie dla ogromnych wysiłków i ofiar społeczeństw Związku Radzieckiego w walce i podczas wyzwalania wielu krajów i ich narodów w Europie spod nazistowskiego reżimu terroru nie mającego sobie równych w historii, ale także ubolewając nad ogromnymi cierpieniami i ofiarami, jakie okupacja, a także późniejsza aneksja dokonana przez Związek Radziecki oraz jego tyrania wyrządziły bardzo często niektórym krajom i narodom, w tym Krajom Bałtyckim; mając nadzieję na pełne uznanie tych faktów przez Rosję, co będzie stanowić podstawę całościowego pojednania między Rosją a wszystkimi krajami UE,
H. mając na uwadze, że spójna i obiektywna strategia UE i jej Państw Członkowskich stanowi niezbędny warunek wstępny dla prowadzenia racjonalnej i efektywnej polityki wobec Rosji; mając na uwadze, że ważniejsze błędy UE w procesie podejmowania decyzji w zakresie polityki wobec Rosji zostały uznane przez Komisję i Radę na początku 2004 roku i że wprowadzono nową metodę mającą na celu zapewnienie spójności, opartą na dokumencie dotyczącym zasadniczych problemów, przy czym dla każdego z nich sformułowano zalecane stanowisko oraz mając na uwadze, że nie przyniosło to dostatecznej poprawy i że należy wprowadzić określony instrument kontroli publicznej i parlamentarnej,
Polityka UE i Państw Członkowskich
1. uznaje znaczenie Rosji jako partnera do rzeczowej współpracy, z którym łączą Unię nie tylko interesy gospodarcze i handlowe, ale także cel polegający na działaniu w charakterze partnerów strategicznych na arenie międzynarodowej oraz w ramach wspólnego sąsiedztwa;
2. uznaje potencjał Rosji jako szczególnego partnera strategicznego w działaniach na rzecz pokoju, stabilności i bezpieczeństwa oraz zwalczania międzynarodowego terroryzmu i ekstremizmu opartego na przemocy, jak również we współpracy w sprawach tzw. "miękkiego bezpieczeństwa", czyli zagrożeń dla środowiska naturalnego i zagrożeń nuklearnych, handlu narkotykami, bronią i handlu ludźmi oraz zorganizowanej przestępczości transgranicznej w europejskich krajach sąsiedzkich, we współpracy z OBWE i innymi organizacjami międzynarodowymi;
3. podkreśla potrzebę dalszego rozwoju i wdrażania wspólnej strategii energetycznej dla Europy, z udziałem producentów, dystrybutorów i konsumentów, służącej stworzeniu przejrzystego i trwałego systemu energetycznego oraz potrzebę zwiększenia regionalnej różnorodności dostaw energii; stwierdza, że rozwój takiej strategii leży we wspólnym interesie UE i Rosji;
4. wzywa Komisję i Radę do wykazania solidarności i jedności w ramach UE zarówno pomiędzy starymi, jak i nowymi Państwami Członkowskimi, w przypadku gdyby Rosja usiłowała zróżnicować swoje podejście do nich;
5. wzywa Radę do wyrażenia zgody w sprawie wymagań dotyczących składania sprawozdań oraz innych ustaleń mających zapewnić, aby uzgodnione pozycje zawsze były w pełni respektowane zarówno przez Unię Europejską, jak i przez poszczególne Państwa Członkowskie w ich stosunkach z Rosją, co powinno również mieć miejsce w przypadku ich stosunków z innymi krajami trzecimi; wzywa Państwa Członkowskie, aby w swoich dwustronnych stosunkach z Rosją wspierały wspólne stanowiska zajmowane przez UE, zapewniając przejrzystość i stosowne konsultacje;
6. podkreśla fakt, że w poszerzonej Unii, szczególnie w kontekście nowych ram finansowych oraz instrumentów w zakresie stosunków zewnętrznych, należy położyć większy nacisk na znaczenie współpracy regionalnej, jak również fakt, że w północnych regionach UE i północno-zachodnich regionach Rosji, "Północny Wymiar" powinien tworzyć ramy dla tej regionalnej współpracy;
Cztery wspólne przestrzenie
7. popiera cel polegający na ustanowieniu czterech wspólnych przestrzeni politycznych oraz przygotowaniu mapy drogowej dla każdej z nich; nalega, aby te cztery przestrzenie były postrzegane łącznie i aby jakość miała pierwszeństwo przed szybkością; zwraca uwagę nie tylko na potrzebę uzgodnienia sformułowań, ale także na potrzebę prawdziwego zbliżenia w kwestiach drażliwych o zasadniczym charakterze;
8. z zadowoleniem przyjmuje w szczególności zamiar Unii Europejskiej i Rosji, aby w przyszłości współpracować przy rozwiązywaniu konfliktów regionalnych, takich jak konflikt w Naddniestrzu, Abchazji, Południowej Osetii czy Górnym Karabachu, oraz podkreśla, że teraz Rosja musi pozytywnie odpowiedzieć na gotowość Unii Europejskiej do przyczynienia się na płaszczyźnie humanitarnej i politycznej do osiągnięcia stabilizacji w konflikcie czeczeńskim;
9. oczekuje, że Rada i Komisja, ale także Rosja wykorzystają sytuację stworzoną przez szczyt wprowadzając konkretne środki w celu wykonania planów działania; zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na następujące zagadnienia w odniesieniu do czterech wspólnych przestrzeni:
- wspólna przestrzeń gospodarcza: z zadowoleniem przyjmuje porozumienie dotyczące wzmocnienia współpracy w dziedzinie środowiska, rozszerzenia współpracy w zakresie telekomunikacji, transportu i energii, ale podkreśla, że w dziedzinie konkurencji konieczny jest dalszy postęp i że należy poprawić warunki inwestycji poprzez większą przewidywalność i pewność prawa,
- wspólna przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości: podkreśla, że postęp w tej przestrzeni nie może ograniczać się do readmisji i ułatwień wizowych, ale musi obejmować działania wzmacniające demokrację, praworządność i niezależność mediów; podkreśla, że konsultacje w zakresie praw człowieka muszą stać się stałym elementem partnerstwa pomiędzy UE a Rosją,
- wspólna przestrzeń bezpieczeństwa zewnętrznego: oczekuje konkretnych działań w następstwie na nowo potwierdzonych zobowiązań dotyczących rozwiązania zamrożonych konfliktów na Kaukazie i w Naddniestrzu oraz intensywniejszego dialogu w sprawie zarządzania kryzysowego i w sprawie bezpieczeństwa,
- wspólna przestrzeń badań naukowych, edukacji i kultury: z zadowoleniem przyjmuje decyzję o ustanowieniu Instytutu Europejskiego w Moskwie w 2006 r. jako konkretny krok w kierunku zwiększonej współpracy w tej dziedzinie;
10. podkreśla, że zawarcie umowy o readmisji stanowi konieczny warunek wstępny dla podpisania umowy o ułatwieniach wizowych między UE a Rosją; uważa, że UE powinna z zadowoleniem przyjąć rosyjski cel dotyczący ułatwionego systemu wizowego z obszarem Schengen wraz z ruchem bezwizowym jako cel długoterminowy oraz ustalić wszystkie konieczne warunki w przejrzystym planie działania zawierającym konkretne środki;
11. popiera ambicje Rosji, aby przystąpić do WTO i widzi wspólny interes we wspieraniu Rosji, aby stała się partnerem o otwartej, dynamicznej i zróżnicowanej gospodarce; podkreśla potrzebę umocnienia niezależności i przejrzystości sądownictwa w celu poprawy klimatu dla inwestycji;
12. zauważa, że członkostwo w WTO będzie stanowiło ważny sygnał dla inwestorów zagranicznych, co pomoże w umocnieniu i dywersyfikacji stosunków handlowych;
13. wzywa Komisję, aby kontynuowała i umacniała dialog z władzami rosyjskimi i z partnerami gospodarczymi w kwestiach handlu i współpracy gospodarczej, obejmujący w szczególności przepisy techniczne i standaryzację procedur celnych, liberalizację usług, zniesienie monopoli i otwarcie systemu bankowego oraz aby zapewniła wprowadzenie przez Rosję przed jej przystąpieniem do WTO środków egzekwowania praw własności intelektualnej, które spowodują znaczne zmniejszenie piractwa w zakresie praw własności intelektualnej;
14. zachęca rząd rosyjski do zastosowania systemu ustalania cen energii (gazu) zgodnego z wymaganiami WTO oraz do położenia kresu polityce dyskryminacji w odniesieniu do taryf kolejowych, która na Morzu Bałtyckim faworyzuje porty rosyjskie względem portów nie należących do Rosji położonych w regionie Morza Bałtyckiego, co jest sprzeczne z zasadami gospodarki rynkowej i niekorzystnie wpływa na wymianę handlową pomiędzy Unią Europejską a Rosją;
15. wzywa UE i Rosję do poczynienia niezwłocznie po przystąpieniu Rosji do WTO kroków w kierunku lepszej integracji poprzez przygotowanie i rozpoczęcie negocjacji w sprawie obszaru wolnego handlu; uważa, że obszar wolnego handlu UE - Rosja będzie stanowił ambitny etap w tworzeniu Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej, obejmujący handel towarami i usługami, wolność przedsiębiorczości, przepisy dotyczące zamówień rządowych, zgodność regulacji i inne aspekty handlowe;
16. przyjmuje z zadowoleniem bieżące negocjacje dotyczące poszerzenia współpracy między Europejskim Programem Galileo i rosyjskim systemem nawigacji satelitarnej Glonass oraz wzywa obie strony do zawarcia porozumienia dotyczącego kompatybilności i komplementarnego wykorzystywania obu systemów nawigacji;
Demokracja, prawa człowieka i rządy prawa w Rosji
17. wyraża zaniepokojenie dostrzegalnym osłabieniem zaangażowania się Rosji w budowę demokracji, gospodarki rynkowej i ochronę praw człowieka; ubolewa nad ograniczeniem działalności wolnych i niezależnych mediów; ponownie wyraża krytykę wykorzystywania systemu sądowniczego do, jak się wydaje, realizacji celów politycznych; zauważa, że działania te wpływają zarówno na sytuację narodu rosyjskiego, jak i na stosunki zagraniczne Rosji oraz że dopóki nie nastąpi odwrócenie tych tendencji, rozwój partnerstwa UE z Rosją będzie utrudniony;
18. jest w związku z tym zdania, że sprawa Jukosu stanowi podstawowy test poszanowania przez Rosję praworządności, praw własności, przejrzystości oraz sprawiedliwego i otwartego rynku dla inwestorów;
19. bierze pod uwagę niedawno zainicjowane przez UE i Rosję okresowe konsultacje w sprawie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym także praw osób należących do mniejszości; podkreśla w związku z tym, że takie konsultacje muszą odbywać się zgodnie z wytycznymi UE dotyczącymi dialogu w kwestii praw człowieka i dlatego w proces ten powinien być zaangażowany PE i organizacje pozarządowe, tak aby można było zidentyfikować najpoważniejsze problemy;
20. podkreśla, że wszystkie państwa powinny w pełni dotrzymywać swoich zobowiązań krajowych i międzynarodowych w zakresie praw mniejszości; wyraża zaniepokojenie w związku ze sprawozdaniami dotyczącymi dyskryminacji pewnych grup etnicznych, jak np. narodu Maryjczyków;
21. dostrzega z niepokojem przejawy antysemityzmu w Rosji;
Sąsiedztwo i polityka zagraniczna
22. odrzuca politykę zagraniczną mającą na celu tworzenie stref wpływów; podkreśla potrzebę pełnego poszanowania suwerenności i integralności terytorialnej wszystkich państw, w tym również poszanowania prawa każdego z nich do kształtowania swoich stosunków z innymi państwami i organizacjami w oparciu o własną definicję swoich interesów i w zgodzie z zasadami określonymi przez ONZ, OBWE i Radę Europy;
23. wzywa Rosję, aby postrzegała szerzenie się demokracji w krajach sąsiednich oraz w ramach wzmacniania więzów z UE, w tym także członkostwo w UE, nie jako zagrożenie dla pozycji Rosji, lecz jako szansę odnowy współpracy politycznej i gospodarczej z tymi krajami w oparciu o równość i wzajemny szacunek;
24. wzywa Rosję i wszystkie Państwa Członkowskie UE do pełnego otwarcia swoich wszystkich tajnych archiwów dotyczących II wojny światowej i udostępnienia ich historykom w celu prowadzenia wspólnych badań i budowania zaufania;
25. wzywa Rosję do wyjścia z impasu w stosunkach z OBWE poprzez wypełnianie zobowiązań dotyczących składek do budżetu OBWE; stwierdza, że brak środków budżetowych utrudnia działania OBWE, co powoduje impas w rozwoju demokratyzacji i bezpieczeństwa w Europie Środkowej i Wschodniej; popiera dalszy rozwój działań OBWE w dziedzinie bezpieczeństwa i ubolewa nad tym, że brak poparcia ze strony Rosji uniemożliwia kontynuowanie misji monitorowania granic w Gruzji; ubolewa w związku z tym, że Rada podjęła decyzję o niezastępowaniu tej misji innym działaniem; popiera również dalsze badanie możliwości większego wsparcia przez OBWE współpracy w sprawach gospodarki i środowiska, do czego wzywała Rosja; jest jednak zdecydowanie przeciwny osłabieniu monitorowania wyborów i innych działań OBWE w zakresie "wymiaru ludzkiego", które stanowią konkretny wyraz wspólnych wartości, na jakich opiera się partnerstwo UE — Rosja;
26. podkreśla wagę ustanowienia wspólnej przestrzeni bezpieczeństwa zewnętrznego, która w przyszłości może doprowadzić do ustanowienia forum dialogu Unii z Rosją na wysokim szczeblu w sprawach bezpieczeństwa, zapobiegania konfliktom i ich rozstrzygania, nierozpowszechniania broni oraz rozbrojenia; popiera udział Rosji w zarządzaniu kryzysami pod kierownictwem UE na warunkach określonych przez Radę Europejską w Sewilli w czerwcu 2002 r. [6], pod warunkiem, że rosyjskie siły zbrojne dowiodą, że dostosowały się do standardów i procedur operacyjnych UE oraz ogólnie - do powstającej europejskiej kultury bezpieczeństwa i obronności;
27. podkreśla znaczenie pokojowego i politycznego rozstrzygania wszelkich konfliktów terytorialnych i politycznych dotyczących części Federacji Rosyjskiej lub sąsiedniego państwa, w tym konfliktów w regionie Kaukazu oraz naddniestrzańskiego konfliktu w Mołdawii; wzywa Rosję do poszanowania wszystkich pokojowych ruchów reformatorskich w krajach WNP oraz do wspierania demokratycznych reform w państwach Azji Środkowej;
28. wzywa Rosję do potwierdzenia uznania integralności terytorialnej Gruzji i Mołdawii oraz do wycofania swoich wojsk z Gruzji i Mołdawii zgodnie ze zobowiązaniami przyjętymi w OBWE oraz zgodnie z życzeniem tych suwerennych państw;
29. wyraża przekonanie, że uwieńczone powodzeniem reformy na Ukrainie, w połączeniu z dopiero co wywalczoną demokracją, oznaczają lepsze perspektywy na gospodarcze, społeczne i moralne korzyści zarówno dla Rosji, jak i dla UE; wzywa Radę i Komisję do podjęcia niezbędnych wysiłków w celu ułatwienia osiągnięcia tych korzyści;
30. nalega, aby Rada poruszyła wobec Rosji sprawę Białorusi i podkreśliła przy tym, że demokratyzacja tego kraju leży zarówno w interesie UE, jak i Federacji Rosyjskiej i że powinno się w tym celu podjąć wspólne działania;
31. podkreśla wagę innowacyjnego transgranicznego komponentu w proponowanym Europejskim Instrumencie Sąsiedztwa i Partnerstwa, który w Rosji i w innych krajach ma zastąpić program TACIS; podkreśla wagę promowania transgranicznych więzi gospodarczych i społecznych oraz potrzebę znacznego wzmocnienia działań UE w tym zakresie;
32. podkreśla wagę multilateralizmu oraz współpracy pomiędzy UE a Rosją w zakresie wspierania autorytetu ONZ i w zakresie koordynacji stanowisk w sprawie reformy ONZ, zwłaszcza w odniesieniu do Rady Bezpieczeństwa; podkreśla wagę poparcia Rosji dla Międzynarodowego Trybunału Karnego i Protokołu z Kioto;
33. zwraca uwagę, że walka z terroryzmem stawia kwestię rozpowszechniania broni masowego rażenia i problem bezpieczeństwa arsenałów jądrowych na czele listy najistotniejszych zagadnień bezpieczeństwa światowego; wzywa Rosję do uczestniczenia w globalnych działaniach, mających na celu zapobieganie rozpowszechnianiu broni i rozbrojenie, także w Iranie, zwłaszcza poprzez zaprzestanie prac nad nowymi typami broni jądrowej, dbałość o bezpieczne składowanie odpadów promieniotwórczych, jak również ciągłą i kontrolowaną redukcję jej arsenału jądrowego; wzywa Komisję i Radę do zaoferowania Rosji znacznego wsparcia technicznego i materialnego, aby wspomóc ją w tych działaniach; wzywa Radę i Państwa Członkowskie - w duchu "skutecznego multilateralizmu" i solidarności oraz w ramach realizacji unijnej strategii na rzecz walki z rozpowszechnianiem broni masowego rażenia - do opracowania i wspierania nowych inicjatyw na rzecz rozbrojenia jądrowego i ożywienia Konferencji ONZ ds. Rozbrojenia;
34. uznaje kluczowe znaczenie Rosji w tworzeniu potencjalnie niezwykle ważnych korytarzy transportowych łączących Europę z Azją i zachęca Federację Rosyjską do bliskiej współpracy w zakresie rozwoju infrastruktury transportowej;
35. wzywa Rosję do zaprzestania wykorzystywania kontrolowanych przez państwo przedsiębiorstw działających w dziedzinie energetyki jako narzędzia do wywierania nacisków politycznych na kraje sąsiadujące;
Specyficzne kwestie dotyczące Krajów Bałtyckich
36. ponawia wezwanie, aby Rosja ratyfikowała podpisany niedawno układ graniczny z Estonią oraz niezwłocznie podpisała i ratyfikowała układ graniczny z Łotwą; uważa, że ostateczne ustalenie granic pomiędzy nowymi Państwami Członkowskimi a Rosją i zawarcie umowy o readmisji stanowią niezbędne warunki wstępne do podpisania porozumienia pomiędzy UE a Rosją w sprawie ułatwień wizowych oraz uważa, że gdy wszystkie niezbędne warunki przedstawione przez UE w przejrzystym planie działań zawierającym listę konkretnych środków zostaną spełnione przez Rosję, UE uzna rosyjski cel, jakim jest uproszczony system wizowy z obszarem Schengen z ruchem bezwizowym, jako cel długoterminowy;
37. Sugeruje, aby Rosja usunęła ze swojego istniejącego ustawodawstwa socjalnego odniesienie do państw bałtyckich jako obszaru, na którym wojsko rosyjskie może nawet obecnie zostać użyte i ponieść straty w akcji zbrojnej;
Kaliningrad
38. z zadowoleniem przyjmuje postęp, jaki dokonał się w zakresie rozwiązania problemów tranzytu i przepływu osób między poszczególnymi częściami Rosji; dostrzega potrzebę wzmożenia przez Rosję wysiłków oraz większego wsparcia UE w zakresie stymulowania rozwoju społecznego i gospodarczego w obwodzie kaliningradzkim jako modelu dalszych stosunków, a także zwrócenia szczególnej uwagi na kwestie dotyczące zdrowia (w tym rozprzestrzenianie się HIV/AIDS), walkę z korupcją i przestępczością; podkreśla potrzebę pełnego wdrożenia swobody żeglugi na Morzu Bałtyckim, w tym na Zalewie Wiślanym i Zalewie Kaliningradzkim oraz swobodnego przepływu przez Cieśninę Pilawską (Baltijskij Proliv);
Czeczenia
39. potępia zabicie Asłana Maschadowa, ostatniego prezydenta Republiki Czeczenii, mającego rzeczywiste poparcie społeczne; wzywa wszystkie strony do zaprzestania aktów przemocy;
40. uważa, że niezbędne jest znalezienie politycznego rozwiązania, które obejmie wszystkie części społeczeństwa czeczeńskiego i zagwarantuje wszystkim ludziom mieszkającym lub powracającym do Czeczenii m.in. rzeczywiste prawo do życia, wolność i bezpieczeństwo, a narodowi czeczeńskiemu poszanowanie kulturowej i narodowej tożsamości oraz godność; jednocześnie rozwiązanie to powinno respektować integralność terytorialną Federacji Rosyjskiej oraz być w pełni zgodne z dążeniem, za pomocą dozwolonych przez prawo i skutecznych środków, do stabilności i bezpieczeństwa w całym regionie Północnego Kaukazu oraz na terenie całej Federacji Rosyjskiej;
41. jest głęboko zaniepokojony faktem, że nadal nie udaje się zakończyć bezprawia w Czeczenii, także w szeregach federalnych i lokalnych rządowych sił zbrojnych; wzywa do niezwłocznego położenia kresu bezkarności i przemocy po obu stronach oraz do politycznego rozwiązania i uznania integralności terytorialnej Rosji;
42. przypomina o swoich zaleceniach dla Rady dotyczących Czeczenii, zawartych w ust. 14 swojej rezolucji z dnia 26 lutego 2004 r., w tym o potrzebie bardziej aktywnego poszukiwania rozwiązania politycznego oraz o gotowości UE do udzielenia pomocy w prowadzeniu pokojowego i konstruktywnego dialogu; ubolewa nad faktem, że Rada nie zastosowała się do tych zaleceń; uważa też, że są one wciąż aktualne i wzywa Radę do podjęcia działań;
43. wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że coraz częściej atakowane są wolność i bezpieczeństwo obrońców praw człowieka badających akty łamania praw człowieka i otwarcie o nich mówiących w kontekście konfliktu zbrojnego w Czeczenii; wzywa władze rosyjskie, aby położyły kres tym szykanom; wzywa w związku z tym Radę, aby zwróciła szczególną uwagę na ochronę tych osób zgodnie z wytycznymi UE w sprawie obrońców praw człowieka przyjętymi w czerwcu 2004 r. i aby umieściła tę kwestię jako priorytetową w kalendarzu konsultacji między UE a Rosją na temat praw człowieka;
44. wzywa Rosję do ochrony osób działających na rzecz praw człowieka, którzy coraz częściej narażeni są na ataki oraz do umożliwienia wjazdu do Czeczenii specjalnym sprawozdawcom ONZ i innym międzynarodowym instytucjom monitorującym prawa człowieka, niezależnym mediom oraz międzynarodowym organizacjom humanitarnym, zapewniając, tam gdzie to możliwe, wszystkie warunki bezpieczeństwa konieczne dla ich pracy;
45. ponownie potępia wszelkie akty terroru; wyraża przekonanie, że korzenie terroryzmu tkwią w sytuacji społeczno-gospodarczej Północnego Kaukazu, co stwierdził prezydent Putin po tragedii w Biesłanie; wyraża, jako jeden z dwóch organów władzy budżetowej, gotowość rozważenia propozycji uczestnictwa UE w działaniach na rzecz odbudowy i budowania pokoju, jeżeli w przyszłości takie działania zostaną podjęte w ramach części pakietu środków na rzecz pokoju w Czeczenii, przy odpowiednich gwarancjach, że pomoc dotrze do planowanych odbiorców;
Walka z terroryzmem
46. podkreśla, że międzynarodowa współpraca w zwalczaniu terroryzmu musi być bardziej skuteczna oraz że różnice poglądów co do pierwotnych przyczyn terroryzmu oraz co do tego, kogo należy uznać za terrorystę, stanowią przeszkodę w takiej współpracy; raz jeszcze podkreśla, że walka ta nie może być prowadzona kosztem praw człowieka i swobód obywatelskich;
Środowisko naturalne i bezpieczeństwo jądrowe
47. wzywa do dalszej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego, zwłaszcza w odniesieniu do zakazu wpływania jednokadłubowych tankowców na wody rosyjskie na Morzu Bałtyckim i na Morzu Czarnym; wzywa do zawarcia umowy pomiędzy spółką ŁUKOIL kontrolowaną przez rząd rosyjski a rządem litewskim w sprawie gwarancji odszkodowawczych w przypadku katastrofy ekologicznej w obiekcie wydobycia ropy naftowej D-6 w pobliżu Mierzei Kurońskiej ogłoszonej przez UNESCO Światowym Dziedzictwem Kultury;
48. wzywa Rosję do stopniowego wycofywania z użycia reaktorów jądrowych pierwszej generacji i do zwiększenia starań na rzecz zagwarantowania bezpiecznej utylizacji odpadów jądrowych; podkreśla znaczenie, jakie ma gotowość Rosji do współpracy w ramach Funduszu Wsparcia Partnerstwa na rzecz Środowiska Północnego Wymiaru;
49. potwierdza swoje poparcie dla otwarcia rynku UE dla rosyjskiego eksportu energii elektrycznej pod warunkiem, że właściwe rosyjskie standardy bezpieczeństwa, zwłaszcza dotyczące elektrowni jądrowych oraz bezpiecznego przetwarzania i utylizacji odpadów nuklearnych zostaną dostosowane do poziomu UE, tak aby można było uniknąć ryzyka dumpingu środowiskowego;
50. z zadowoleniem przyjmuje ratyfikowanie Protokołu z Kioto przez rosyjską Dumę w październiku 2004 r. i ma nadzieję, że pozostałe kraje emitujące duże ilości dwutlenku węgla pójdą za jej przykładem; wzywa do wspólnego zbadania przez UE i Rosję — w duchu konkluzji z wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej 2005 — przyszłych strategii umożliwiających dalsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w okresie po wygaśnięciu Protokołu w 2012 r.;
51. wzywa Komisję i Radę do ponowienia starań na rzecz przygotowania prawdziwie wspólnej strategii w ich stosunkach z Rosją, uwzględniającej rozszerzenie UE w 2004 r., obejmującej cztery przestrzenie będące przedmiotem wspólnych interesów i zajmującej się obawami dotyczącymi wydarzeń w Rosji w zakresie demokracji i ochrony praw człowieka; wzywa Radę, aby uczyniła to w duchu poprzedniej wspólnej strategii Unii Europejskiej wobec Rosji; * * *
P6_TA(2005)0208
Promocja i ochrona praw podstawowych
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie promocji i ochrony praw podstawowych: rola instytucji krajowych i europejskich, w tym Agencji Praw Podstawowych (2005/2007(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat Konstytucyjny podpisany przez szefów państw i rządów dnia 29 października 2004 r., którego drugą część stanowi Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając art. 6 i art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. I-2 i art. I-9 Traktatu Konstytucyjnego,
- uwzględniając art. 13 i 192 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
- uwzględniając decyzje Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka,
- uwzględniając komunikat Komisji "Agencja Praw Podstawowych - Dokument przeznaczony do konsultacji publicznej" (COM(2004)0693),
- uwzględniając decyzję z posiedzenia Przedstawicieli Państw Członkowskich w ramach Rady Europejskiej w dniach 12- 13 grudnia 2003 r. w Brukseli, podkreślającą znaczenie gromadzenia i analizy danych dotyczących praw człowieka w celu określenia polityki Unii w tej dziedzinie, wykorzystania istniejącego Europejskiego Centrum Monitoringu Rasizmu i Ksenofobii i rozszerzenia jego mandatu w celu przekształcenia go w Agencję Praw Człowieka,
- uwzględniając wyniki publicznego seminarium na temat: "Promowanie polityki UE dotyczącej praw podstawowych: od słów do czynów, czyli jak urzeczywistnić prawa?", które odbyło się w dniach 25-26 kwietnia 2005 r. z inicjatywy Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych,
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji na temat art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: poszanowanie i promowanie wartości, na których opiera się Unia [1],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 28 kwietnia 2005 r. na temat sprawozdania rocznego w sprawie praw człowieka na świecie za rok 2004 oraz polityki UE w tym zakresie [2],
- uwzględniając art. 39 i 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Rozwoju i Komisji Spraw Konstytucyjnych (A6-0144/2005),
Ramy konstytucyjne UE jako nowy bodziec dla praw podstawowych
1. uważa, iż skuteczna ochrona i promocja praw podstawowych stanowi podstawę demokracji w Europie i zasadniczy warunek dla konsolidacji przez Unię Europejską obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
2. wskazuje fakt, że zawarcie Karty Praw Podstawowych w Traktacie Konstytucyjnym oraz przyszłe przystąpienie UE do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (ECHR) przynoszą podstawowe zmiany, zasadniczo zwiększające obowiązki Unii w zakresie zapewnienia aktywnego promowania praw podstawowych we wszystkich obszarach polityki;
3. uważa, że Unia Europejska coraz bardziej utwierdza swoją pozycję jako polityczna wspólnota reprezentująca wspólne wartości oraz jeszcze bardziej rozszerza swój początkowy cel, który jest wyraźnie zorientowany na rynek;
4. uważa, iż od tej pory liczne cele Unii Europejskiej, jak na przykład cele związane z rozwojem przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, z walką przeciwko dyskryminacji, z promowaniem przejrzystości i zapewnianiem ochrony danych, są nierozłącznie związane z propagowaniem praw podstawowych;
5. zauważa, że istnieje potrzeba pełnego uznania oraz przestrzegania praw podstawowych i wolności jednostki w związku z poszerzeniem zakresu uprawnień Unii oraz że nowa forma terroryzmu zwiększyła jeszcze potrzebę zapewnienia zbiorowego bezpieczeństwa; dlatego uważa, że równowaga między wolnością jednostki a zbiorowym bezpieczeństwem musi zostać osiągnięta przez przyjęcie właściwej polityki umożliwiającej pogodzenie tych dwóch celów;
6. uważa za kluczowe urzeczywistnienie wartości proklamowanych w traktatach założycielskich oraz w nowej Konstytucji;
7. zauważa, że przejrzystość stanowi demokratyczną zasadę mającą kluczowe znaczenie we wzajemnych stosunkach pomiędzy Unią i jej obywatelami, wspólnotowym wymiarem sprawiedliwości i organami ustawodawczymi, UE i Państwami Członkowskimi, a także UE i Radą Europy;
8. biorąc pod uwagę wspomnianą wyżej rezolucję z dnia 20 kwietnia 2004 r. zauważa, że Unia i Państwa Członkowskie dzielą kompetencje w zakresie praw człowieka i z tego względu są zobowiązane do przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności we właściwych im obszarach kompetencji, zgodnie z zasadą pomocniczości; zachęca Komisję do przeprowadzenia działań gwarantujących wszelką niezbędną współpracę i pomoc, jeszcze przed wszczęciem jakiegokolwiek postępowania prawnego, aby umożliwić Państwom Członkowskim rozwiązanie wszelkich problemów powstałych przy wprowadzaniu prawa wspólnotowego i środków unijnych; uważa za niezbędne zapewnienie szczególnej przejrzystości podczas przeprowadzania transpozycji środków unijnych, które mają związek z prawami podstawowymi;
W kierunku polityki praw podstawowych UE
9. z zadowoleniem przyjmuje podpisanie Traktatu Konstytucyjnego, w ramach którego przewiduje się pełne kompetencje Trybunału Sprawiedliwości w obszarze wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przystąpienie do ECHR, włączenie Karty Praw Podstawowych do Traktatu oraz szersze wykorzystanie procedury współdecyzji, a tym samym zwiększenie roli Parlamentu Europejskiego;
10. uważa, że wprowadzanie w życie praw podstawowych jest celem wszystkich europejskich kierunków polityki; realizując ten cel, instytucje UE powinny aktywnie promować i tym samym chronić prawa podstawowe oraz mieć je na uwadze, jak również ich transgraniczną uniwersalność przy przygotowywaniu i uchwalaniu ustawodawstwa;
11. uważa za politycznie niezbędne włączenie pojęcia promowania podstawowych praw do celów, które mają być realizowane w związku z upraszczaniem i reorganizowaniem dorobku wspólnotowego i unijnego; wzywa do wytyczenia nowego kierunku polityki, wysunięcia propozycji legislacyjnej oraz programu wraz z oceną ich wpływu w zakresie poszanowania praw podstawowych; taka ocena powinna stanowić część uzasadnienia propozycji;
12. z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie grupy komisarzy ds. "praw podstawowych, zwalczania dyskryminacji oraz równego traktowania"; wzywa Komisję, a zwłaszcza komisarzy odpowiedzialnych za prawa podstawowe do opracowania całościowej i spójnej strategii w celu zapewnienia, że prawa podstawowe są przestrzegane we wszystkich dziedzinach polityki Unii;
13. wyraża pogląd, że Trybunał Sprawiedliwości odgrywał i odgrywa decydującą rolę czyniąc ze Wspólnoty oraz Unii "Wspólnotę" i Unię prawa, w szczególności w wyniku owocnego dialogu między krajowymi i wpólnotowymi sędziami w związku z przekazanym Trybunałowi na mocy Traktatów zadaniem dostarczenia wykładni w ramach procedury odesłania prejudycjalnego; popiera wniosek Rady Europejskiej w programie przyjętym w Hadze, mający na celu wzmocnienie dialogu między sądami najwyższymi Państw Członkowskich oraz uważa, że takie inicjatywy są nie tylko wyrazem determinacji najwyższych władz sądowych w dzieleniu się własnymi doświadczeniami, lecz także stanowią początek europejskiej polityki publicznej, która znajduje swoje uzasadnienie we wspólnym celu, jakim jest ochrona praw podstawowych;
14. przypomina, iż Państwa Członkowskie i instytucje Unii Europejskiej korzystają z uprzywilejowanego prawa odwołania do Trybunału w interesie prawa oraz uważa, że Parlament może dzięki temu stać się obrońcą praw obywateli w przypadkach, gdy prawom podstawowym grozi naruszenie w wyniku przyjęcia aktu Unii;
15. ubolewa nad faktem, iż podczas wprowadzania prawa wspólnotowego i unijnego Państwa Członkowskie wyrażają coraz więcej obaw co do zasady wzajemnej uznawalności posługując się pretekstem nieadekwatnego poziomu przestrzegania praw podstawowych w tym czy w innym Państwie Członkowskim; przypomina w związku z tym orzecznictwo Trybunału [3] i zwraca się zarówno do władz państw, do których kierowany jest wniosek, o przedstawienie konkretnych dowodów uzasadniających ich obiekcje, jak i do władz państw, które składają wniosek, o przedstawienie wszelkich koniecznych wyjaśnień;
Współpraca z krajowymi instytucjami praw człowieka i parlamentami narodowymi
16. zauważa, że niektóre Państwa Członkowskie powołały do życia krajowe instytucje ochrony i propagowania praw podstawowych, w szczególności w odniesieniu do "zasad paryskich" ONZ; wzywa inne Państwa Członkowskie do podjęcia działań w tym kierunku oraz do zaopatrzenia krajowych komisji i instytutów w dostateczne środki finansowe, pamiętając między innymi o tym, że jedną z funkcji tych organów jest dokonywanie przeglądu kierunków polityki rządów dotyczących praw człowieka w celu niedopuszczenia do powstania nieprawidłowości oraz zaproponowania lepszych rozwiązań, gdyż skuteczność polega na zapobieganiu problemom, a nie tylko na ich rozwiązywaniu;
17. popiera ustanowienie ciągłego dialogu na temat praw podstawowych z parlamentami narodowymi Państw Członkowskich;
18. wyraża opinię, że gromadzenie danych stanowi priorytet, podobnie jak praca metodologiczna zmierzająca do umożliwienia porównania i analizy danych; uważa, że instytucje krajowe odgrywają pod tym względem kluczową rolę;
19. pozostaje przekonany, że prawa podstawowe mogą być chronione o tyle bardziej skutecznie, że sami obywatele zostaną uświadomieni o swoich prawach i będą mieli możliwość żądania ich ochrony, jeszcze przed zaistnieniem konieczności podjęcia działań prawnych, dzięki popieraniu udziału obywateli w kształtowaniu i realizowaniu decyzji; wyraża pogląd, że mając na uwadze ten cel, powołanie krajowych komisji i instytutów zajmujących się prawami podstawowymi może pozwolić organizacjom pozarządowym zarówno lepiej określić ich stanowiska, jak również skuteczniej ukierunkowywać ich wezwania do działania oraz demaskować postępowania uważane za sprzeczne z prawem; ponownie wyraża pogląd, że krajowe organizacje rządowe i pozarządowe powinny prowadzić wymianę dobrych praktyk w zakresie praw człowieka;
20. uważa, że Komisja powinna zwracać uwagę na powtarzające się i systematyczne pogwałcenia praw człowieka — w szczególności takich praw obywatelskich, jak czynne i bierne prawo wyborcze — popełniane w niektórych Państwach Członkowskich, stanowiące przedmiot sprawozdań Alvara Gil-Roblesa, Komisarza ds. Praw Człowieka w Radzie Europy;
Upowszechnianie ochrony praw podstawowych na zewnątrz Unii
21. wyraża pogląd, że uniwersalność i niepodzielność praw podstawowych musi inspirować Unię Europejską i jej Państwa Członkowskie do działania na rzecz upowszechniania takich praw w stosunkach z krajami trzecimi, zwłaszcza mając na uwadze zawieranie porozumień o stowarzyszeniu z krajami trzecimi oraz organizacjami międzynarodowymi takimi jak ONZ, która rozpoczęła proces reformy kładący szczególny nacisk na ochronę praw podstawowych; podkreśla, że Unia Europejska powinna odgrywać aktywną rolę w przeprowadzaniu takiej reformy, poprzez dalsze wzmożenie swoich działań zewnętrznych w tej dziedzinie oraz przez wnoszenie wkładu w przygotowywanie sprawozdania ONZ w tej sprawie,
22. proponuje opracowanie międzyinstytucjonalnego kodeksu postępowania w celu nadania większej spójności i bezstronności zewnętrznym działaniom Unii w obszarze demokratyzacji i praw człowieka - co stanowi krok przyjęty już w rezolucji Parlamentu z dnia 25 kwietnia 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego roli odgrywanej przez Unię Europejską w promowaniu praw człowieka i demokratyzacji państw trzecich [4]. uważa, że kodeks ten powinien regulować stosunki między Unią i ponad 120 krajami, do których aktualnie stosuje się klauzula demokratyczna, będąca podstawowym elementem wszelkich wiążących je porozumień;
23. zachęca Komisję do opracowania i przedstawienia Parlamentowi, wraz ze stanowiskiem w sprawie Agencji, obszernej analizy dotyczącej potrzeby stworzenia podobnej struktury (w samej Komisji lub poza nią) zajmującej się dostarczaniem informacji na temat problemów związanych z przestrzeganiem praw człowieka i zasad demokracji w krajach, których nie obejmuje działalność Agencji;
Współpraca z międzynarodowymi organizacjami praw człowieka
24. przypomina istotną rolę poszczególnych mechanizmów monitorujących Rady Europy i instytucji z obszaru praw człowieka; wzywa instytucje UE i Agencję do czerpania z tego doświadczenia, z uwzględnieniem tych mechanizmów poprzez włączenie ich w procedurę odnoszącą się do pracy w sieci i wykorzystania standardów Rady Europy oraz innych merytorycznych wyników jej pracy; zdecydowanie twierdzi, że współpraca ta nie może prowadzić do obniżenia standardów UE;
25. wyraża przekonanie, że należy opracować funkcjonalny model współpracy i że najbliższe projekty legislacyjne Komisji dotyczące Agencji powinny zawierać konkretne propozycje, łącznie z jasnym określeniem kompetencji zarówno tej, jak i różnych innych agencji, oraz z międzyinstytucjonalnym powiązaniem pomiędzy Radą Europy i przyszłą Agencją Praw Podstawowych, aby uniknąć powielania kompetencji, a także zapewnić Agencji niezbędne podstawy do działania i zagwarantować jej skuteczność;
Agencja jako narzędzie operacyjne służące polityce UE w zakresie praw człowieka w ujęciu ogólnym
26. zaznacza, że ustanowienie Agencji powinno przyczynić się do wzmocnienia wzajemnego zaufania między Państwami Członkowskimi i stanowić gwarancję trwałego przestrzegania zasad ustanowionych w art. 6 i 7 Traktatu o Unii Europejskiej oraz uważa, że Agencja powinna dostarczyć wszystkich informacji niezbędnych do prowadzenia działań legislacyjnych w Unii, pełnienia funkcji kontrolnej oraz prowadzenia polityki zwiększania świadomości w zakresie praw podstawowych;
27. stoi na stanowisku, że Agencja musi posiadać silny mandat i uprawnienia do kontrolowania rozwoju wdrażania Karty Praw Podstawowych w Unii Europejskiej i państwach pragnących przystąpić do UE; podkreśla, że działania Agencji powinny także obejmować państwa trzecie, jeżeli są one zaangażowane w kwestie dotyczące przestrzegania praw człowieka, które dotyczą Unii, na przykład w przypadku, gdy istnieje podejrzenie naruszenia klauzuli demokratycznej;
28. uważa, że Agencja Praw Podstawowych powinna zajmować szczególną pozycję wśród agencji UE; wierzy, że stopień legitymizacji Agencji będzie wyższy, jeżeli jej organy zarządzające zostaną mianowane i będą odpowiedzialne przed Parlamentem Europejskim, i zobowiązane do przedstawiania sprawozdań właściwym przedmiotowo komisjom parlamentarnym; wyraża przekonanie, że warunkiem wstępnym dla dobrej współpracy Agencji z instytucjami europejskimi jest jej niezależność i wiarygodność;
29. uważa za istotne, aby Agencja była postrzegana jako w pełni niezależna pod każdym względem; dlatego też podkreśla, że powinna ona posiadać wystarczający personel i środki budżetowe do wypełnienia swego ambitnego mandatu i zatrudniać wysoko wykwalifikowanych pracowników o nieposzlakowanej opinii i godnych zaufania;
30. uważa, że kluczowe organy Agencji powinny składać się z niezależnych ekspertów (w miarę możliwości włączając również członków trybunałów konstytucyjnych) o nieskazitelnej opinii zawodowej, ze wszystkich Państw Członkowskich i przedstawicieli wysokiego szczebla pochodzących z instytucji unijnych, Rady Europy oraz międzynarodowych organizacji pozarządowych; zaznacza, że dyrektor Agencji, którego mianowałby Parlament Europejski, powinien posiadać doskonałą reputacją w dziedzinie praw człowieka;
31. uważa, iż większość zaleceń zawartych w niniejszej rezolucji, takich jak te zawarte w następujących ustępach:
- 11: ocena oddziaływania każdej legislacyjnej i strategicznej inicjatywy UE przyjmującej jako model podejście dotyczące oceny oddziaływania przyjęte przez Komisję dnia 27 kwietnia 2005 r.;
- 13: promocja dialogu i współpracy pomiędzy sądami najwyższymi;
- 16, 18 i 19: pomoc dla istniejących w Państwach Członkowskich Instytutów na rzecz Praw Podstawowych i komisji zajmujących się "równością", ustanowionych na mocy dyrektywy 2000/43/WE, w zakresie dotyczącym gromadzenia danych;
- 17: ustanowienie forum stałego dialogu z parlamentami narodowymi na temat praw podstawowych i uczynienie z UE obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
- 23: finansowanie badań nad czynnikami zewnętrznymi, które mogą wpływać na polityki UE dotyczące praw człowieka oraz ewentualną rolą konsultacyjną, jaką ma odgrywać Europejska Agencja Praw Podstawowych;
- 24 i 25: zorganizowana współpraca operacyjna i synergia z Radą Europy;
- 49: strategia dotycząca informacji i komunikacji Instytucji UE w zakresie, w jakim polityki UE dotyczą praw podstawowych;
- 26, 27, 28, 32, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48, 50: jako ewentualny punkt odniesienia dla przyszłych zadań i mandatu Agencji;
- 29, 30, 34, 35, 36, 38: dla organów zarządzających i struktury organizacyjnej przyszłej Agencji
ma na celu zapewnienie gromadzenia, analizy i przetwarzania informacji w celu dokonania oceny wpływu ochrony praw podstawowych przy wykonywaniu mandatu Wspólnoty i Unii; mają one ponadto na celu ulepszenie organizacji procedur administracyjnych i legislacyjnych oraz przyjmują za podstawę prawną przede wszystkim politykę walki z dyskryminacją (art. 13 Traktatu WE), swobodnego przepływu (art. 18 Traktatu WE), azylu (art. 63 Traktatu WE), współpracy sądowniczej w zakresie prawa cywilnego (art. 65 Traktatu WE), ochrony danych (art. 286 Traktatu WE) i przejrzystości (art. 255 Traktatu WE);
32. w tym samym kontekście uważa, iż sam akt określający funkcję gromadzenia informacji może stanowić podstawę prawną dla utworzenia Agencji Praw Podstawowych, której funkcja jest subsydiarna w stosunku do funkcji instytucji w zakresie, jaki obejmuje niniejsza rezolucja oraz że w tej sytuacji powinna zostać zastosowana procedura współdecydowania z udziałem Parlamentem oraz głosowaniem kwalifikowaną większością w Radzie;
33. zwraca się do Komisji, zgodnie z art. 192 Traktatu WE, o przedłożenie projektu legislacyjnego na podstawie przedstawionych powyżej wskazówek; projekt powinien w szczególności odnosić się do polityk europejskich, dla których Parlament jest współprawodawcą; uważa, że uwzględniając orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących złożonych podstaw prawnych, główną (ale nie jedyną) podstawą powinien być art. 13 Traktatu WE, którego postanowienia dotyczące zapobiegania dyskryminacji mają na celu ochronę godności ludzkiej, stanowiącej podstawowy element każdej polityki w zakresie praw podstawowych; pozostawia w gestii Komisji ocenę, czy dany środek podchodzący z trzeciego filaru i odsyłający do środka wspólnotowego byłby konieczny w zależności od inicjatyw związanych ze współpracą sądową i policyjną w sprawach karnych;
34. uważa, że Agencja powinna działać jako organizacja nadzorująca, obejmująca wszelkie kwestie praw człowieka, aby uniknąć sytuacji, w której różne instytucje wykonują tę samą pracę;
35. uważa, iż Agencja powinna mieć wielowarstwową strukturę ("sieć sieci"), pełnić rolę wyspecjalizowanego organu o poziomych kompetencjach, w którym każdy z poziomów musi odgrywać określoną rolę i wnosić wkład w rozwój kultury praw podstawowych w Unii; wyraża przekonanie, że Agencja powinna gromadzić wszelkie istotne informacje, analizy i doświadczenia dostępne w instytucjach europejskich i krajowych, parlamentach narodowych, rządach i organach praw człowieka, sądach najwyższych/trybunałach konstytucyjnych, organizacjach pozarządowych i istniejących sieciach, takich jak Sieć Niezależnych Ekspertów ds. Praw Podstawowych (Network on Independent Experts in Fundamental Rights), a zwłaszcza korzystać z wiedzy specjalistycznej Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC) i jego sieci informacyjnej RAXEN;
36. wyraża pogląd, że istniejące europejskie i krajowe instytucje praw człowieka powinny stanowić część "sieci pomniejszych sieci", przy czym Agencja powinna służyć jako narzędzie zapewnienia jakości i spójności polityki UE w zakresie praw człowieka: w tym celu należy ustanowić mapę europejskich i krajowych instytucji oraz istniejących sieci;
37. postrzega wspomniane ramy współpracy jako szansę na ustanowienie skutecznej sieci łączącej istniejące organy, narzędzia i procedury dzięki powołaniu Agencji Praw Podstawowych;
38. uważa, że przed utworzeniem nowych organizacji działających na rzecz obrony praw podstawowych należy zbadać konsolidację istniejących organizacji i możliwość ich połączenia w celu poprawy ich funkcjonowania; nalega w związku z tym, aby przyszły Instytut ds. Równouprawnienia Płci stanowił integralną część Agencji Praw Podstawowych, stanowiącej "sieć pomniejszych sieci", działał pod własną nazwą i znajdował się w tym samym miejscu, w celu zastosowania racjonalnego, opłacalnego i rozsądnego podejścia przy tworzeniu nowych organizacji działających na rzecz obrony praw podstawowych;
39. proponuje oparcie struktury Agencji na obszarach stanowiących przedmiot Karty Praw Podstawowych — jako uzupełnienie kompetencji EUMC w zakresie walki z rasizmem i ksenofobią - takich jak wolność wypowiedzi, zgromadzania się, stowarzyszania się, wolność myśli, prawo do uczestniczenia na równych warunkach w procesach wyborczych, prawo do nauki i wolności, solidarność i prawa społeczne, prawa dziecka, równouprawnienie, przemoc wobec kobiet, handel ludźmi, prawa obywatelskie i sprawiedliwość, prawo do azylu, kwestia romska i prawa mniejszości oraz poszanowanie różnorodności kulturowej, religijnej i językowej; w przypadku, gdy istnieje już ogólnounijny organ obejmujący dany obszar, zadania Agencji w tym obszarze powinien realizować w jej imieniu ten specjalny instytut stanowiący integralną część Agencji;
40. zauważa, że ochrona mniejszości narodowych w poszerzonej UE będzie stanowić istotną kwestię, której nie uda się rozwiązać się wyłącznie poprzez walkę z ksenofobią i dyskryminacją; zwraca uwagę, że do tego złożonego problemu należy odnieść się z innej perspektywy oraz że kwestia ochrony mniejszości etnicznych i narodowych powinna stanowić jedno z konkretnych zadań Agencji;
41. utrzymuje, że podczas projektowania tego nowego instrumentu należy zwrócić szczególną uwagę na trzy główne funkcje, które musi pełnić taka instytucja (promowanie praw podstawowych, monitoring przestrzegania praw podstawowych i podnoszenie świadomości najważniejszych podmiotów, to znaczy Państw Członkowskich, instytucji UE i obywateli) w celu zaspokojenia strategicznych potrzeb w zakresie wspólnej przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;
42. jest zdania, że aby spełnić swoje trzy główne funkcje Agencja powinna gromadzić dane poprzez swoje sieci i analizować je, a także powinna być uprawniona do formułowania opinii i wydawania zaleceń dla Parlamentu, Rady i Komisji;
43. uważa, że w ramach powierzonego jej zadania promowania praw podstawowych przyszła Agencja powinna wspierać tworzenie polityki w zakresie praw człowieka na dwa sposoby: poprzez identyfikowanie obszarów, gdzie zmiany legislacyjne byłyby najbardziej pożądane oraz poprzez monitorowanie wdrażania i egzekwowania istniejącego ustawodawstwa;
44. uważa, że w zakresie prac na rzecz ochrony praw podstawowych Agencja powinna sporządzać roczne sprawozdanie w sprawie sytuacji tych praw, które podlegają zakresowi jej działań, które powinno być przedstawiane Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji; uważa ponadto, że Agencja, nie posiadając uprawnień sądowniczych, powinna odpowiadać bezpośrednio i w pierwszej kolejności przed Parlamentem Europejskim, który na tej podstawie może przygotować wnioski i przyjąć zalecenia, a także przed Radą;
45. uważa, że monitoring Agencji będzie miał wartość dodaną, polegającą na zapewnieniu horyzontalnego oglądu kwestii ochrony i promowania praw podstawowych, dlatego też należy uwzględnić wszystkie prawa zawarte w Karcie Praw Podstawowych oraz odpowiednie przepisy pierwszej części Traktatu Konstytucyjnego; sądzi, że roczny program prac Agencji mógłby koncentrować się na wybranym zagadnieniu;
46. podkreśla, że nie może być mowy o przygotowaniu podstaw organu, który stanowiłby odpowiednik Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; jest świadomy, że zajmowanie się indywidualnymi przypadkami pogwałcenia praw człowieka różni się znacznie od monitorowania systemu politycznego i stosowanych przez ten system instrumentów prawnych, które mogą okazać się niedostosowane do ogólnie uznanych standardów w zakresie praw człowieka;
47. utrzymuje, że Agencji powinna zostać powierzona rola doradcza i konsultacyjna w odniesieniu do art. 6 i art. 7 TUE, w celu wsparcia działań Parlamentu i Rady oraz wykorzystania informacji, wiedzy i doświadczenia, uzyskanych z jej sieci;
48. twierdzi, że Agencja powinna podjąć konkretne kroki, aby znaleźć najlepsze sposoby na uświadomienie obywatelom Unii Europejskiej, jakie prawa podstawowe im przysługują oraz stworzenie w ramach UE kultury praw podstawowych, która będzie mogła być skutecznie promowana poza granicami Unii jako jedna z jej podstawowych wartości;
49. Uważa, że udoskonalona strategia informacji i komunikacji jest niezbędna do osiągnięcia celów, jakimi są propagowanie praw podstawowych i podnoszenie świadomości w tym zakresie (poprzez stworzenie kultury poszanowania praw podstawowych); uważa, że włączenie do programów nauczania w Państwach Członkowskich przedmiotów obejmujących tematykę praw podstawowych i praw człowieka uznanych przez wspólnotę międzynarodową ułatwiłoby osiągnięcie tych celów;
50. uważa, iż w skład tych konkretnych środków powinny wchodzić szkolenia organizowane przez Agencję i przeznaczone dla osób pracujących w dziedzinie praw człowieka w Europie, niezależnie od tego, czy są toni przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, czy też organizacji zawodowych;
P6_TA(2005)0209
Ogólne kierunki polityk gospodarczych
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca zalecenia Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty w ramach zintegrowanych wytycznych dla wzrostu i zatrudnienia (lata 2005-2008) (COM(2005)0141 — 2005/2017(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając zalecenie Komisji (COM(2005)0141),
- uwzględniając art. 99 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając prognozy gospodarcze z wiosny 2005 r. opracowane przez Komisję dla strefy euro i Unii Europejskiej (lata 2005-2006),
- uwzględniając Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z Lizbony w dniach 23 — 24 marca 2000 r., Rady Europejskiej z Göteborga w dniach 15 — 16 czerwca 2001 r. i Rady Europejskiej z Barcelony w dniach 15 i 16 marca 2002 r.,
- uwzględniając Konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 20 — 21 marca 2003 r., 16 — 17 października 2003 r., 25 — 26 marca 2004 r., 4 — 5 listopada 2004 r. oraz 22 — 23 marca 2005 r.,
- uwzględniając rezolucję Parlamentu z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie sytuacji gospodarki europejskiej — sprawozdanie przygotowawcze w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych [1],
- uwzględniając art. 107 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0150/2005),
A. mając na uwadze, że wzrost w strefie euro i Unii Europejskiej liczącej 25 Państw Członkowskich nie osiąga w sposób trwały swojego potencjalnego poziomu oraz że wciąż jest zbyt słaby, w szczególności w czterech podstawowych gospodarkach strefy euro; że konsumpcja gospodarstw domowych pozostaje wciąż na dość niskim poziomie, a perspektywy gospodarcze na lata 2005 i 2006 nie są satysfakcjonujące, co przyczynia się do utrzymywania się wysokiego poziomu bezrobocia, który będzie zmniejszał się w wolnym tempie; mając na uwadze, że pomimo najniższych stóp procentowych od czasów drugiej wojny światowej, skłonność do inwestowania pozostaje niewielka;
B. mając na uwadze, że reformy strukturalne w zakresie rynków towarów, energii i zatrudnienia, systemów podatkowych oraz utworzenia rynku wewnętrznego nie zostały zrealizowane we wszystkich Państwach Członkowskich z należytą starannością, a reformy na poziomie Wspólnoty postępują wolno;
C. mając na uwadze, że Pakt Stabilności i Wzrostu przyczynił się do utrzymania niskiego poziomu inflacji i historycznie niskiego poziomu stóp procentowych;
D. mając na uwadze, że światowa konkurencja stale rośnie; mając na uwadze, że Unia Europejska ma niższy poziom wzrostu niż wiele innych obszarów świata, a jej udział w rynkach państw trzecich jest zagrożony; mając na uwadze, że średni rozwój gospodarczy w Unii jest niższy niż w USA oraz niektórych najważniejszych gospodarkach azjatyckich;
E. mając na uwadze, że Strategia Lizbońska wymaga mobilizacji wszystkich istniejących instrumentów, w szczególności Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych (OKPG), siódmego programu ramowego UE w dziedzinie rozwoju (2007-2013), programu ramowego w dziedzinie konkurencji i innowacji (2007-2013) i przekierowania wydatków w kierunku pozycji sprzyjających wzrostowi, a w konsekwencji zatrudnieniu, w ramach perspektywy finansowej na lata 2007-2013;
F. mając na uwadze, że proces lizboński wpisuje się w strategię zrównoważonego rozwoju UE a wymiar środowiskowy musi stanowić integralną część europejskiej strategii na rzecz wzrostu zatrudnienia;
G. mając na uwadze, że Unia stała się podmiotem obejmującym 455 milionów kobiet i mężczyzn z 25 krajów charakteryzujących się znaczną niejednolitością; mając na uwadze, że istnieją znaczne różnice gospodarcze i społeczne między Państwami Członkowskimi, a często wewnątrz tych państw; mając na uwadze, że wzrost w niektórych Państwach Członkowskich jest znacznie wyższy niż w innych; mając na uwadze, że zbyt ogólne wytyczne mogą prowadzić do nieuwzględnienia różnorodności istniejących problemów;
H. mając na uwadze, że wzrost gospodarczy nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi część zintegrowanego podejścia mającego na celu dobrobyt i jakość życia obywateli; mając na uwadze, że działania na rzecz trwałego wzrostu musza być prowadzone w oparciu o politykę społeczną, zatrudnienia, ochrony środowiska naturalnego i budżetową dającą wyraz poczuciu odpowiedzialności za los przyszłych pokoleń i poszanowaniu różnorakich warunków obowiązujących w poszczególnych Państwach Członkowskich;
I. mając na uwadze, że bezrobocie jest przejawem największej niesprawiedliwości społecznej; mając na uwadze, że spójność społeczna może zostać wzmocniona wyłącznie, jeżeli ochrona socjalna oraz zatrudnienie zostaną utrzymane na wysokim poziomie, zgodnie z celami wyznaczonymi w Traktacie;
J. mając na uwadze, że wzrost można osiągnąć jedynie poprzez zwiększenie konkurencji i większą liczbę inwestycji; mając na uwadze, że w stosunku do swoich głównych konkurentów Unia w znacznym stopniu pozostaje w tyle w dziedzinie badań i rozwoju, jak również innowacji i inwestowania w tworzenie nowych przedsiębiorstw;
1. przyjmuje z zadowoleniem przedstawienie zintegrowanych Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych i ogólnych wytycznych dla zatrudnienia, które skupiają się na wzroście i zatrudnieniu, a jednocześnie nadal uwzględniają równowagę trzech filarów Strategii Lizbońskiej zgodnie z Konkluzjami Prezydencji z Rady Europejskiej z Brukseli w dniach 22 — 23 marca 2005 r., przy czym taka zintegrowana postać jest przejawem komplementarności między polityką gospodarczą i społeczną a wolą osiągania dalszych postępów na drodze do uproszczenia i większej czytelności ram makroekonomicznych Unii; wspiera determinację Rady i Komisji, aby w większym stopniu skoncentrować się na wzroście i zatrudnieniu poprzez zwiększenie konkurencyjności, wprowadzenie rynku wewnętrznego również w sektorze usług i konsolidację bardziej skutecznych usług publicznych, a w rezultacie - wzmocnienie popytu wewnętrznego;
2. wyraża ubolewanie z powodu zbyt małej uwagi poświęconej kwestiom związanym ze środowiskiem naturalnym w zaleceniach Komisji w zakresie zwiększenia wzrostu i zatrudnienia; przypomina, że wymogi w zakresie środowiska naturalnego przyczynią się do zbudowania dynamicznej i wydajnej gospodarki, skierowanej ku przyszłości i zapewniającej obywatelom wysoki poziom życia;
3. podkreśla znaczenie tworzenia miejsc pracy w sektorze usług świadczonych dla ludności i społeczności w starzejącym się, zurbanizowanym społeczeństwie o wysokim poziomie zatrudnienia kobiet; zwraca uwagę na znaczenie dywersyfikacji i zwiększonej konkurencji w sektorze, w którym istotne jest, aby obywatele otrzymywali usługi na jak najwyższym poziomie oraz mieli szeroki wybór; takie cele stwarzają również możliwości dla przedsiębiorców, zarówno mężczyzn, jak i kobiet;
4. wyraża ubolewanie z powodu zbyt ogólnego charakteru zintegrowanych wytycznych, które nie uwzględniają w wystarczającym stopniu różnic między Państwami Członkowskimi; wspiera Komisję w jej zamiarze przedstawienia komunikatu określającego najistotniejsze wyzwania dla każdego z Państw Członkowskich, zwłaszcza w dziedzinie reform strukturalnych i inwestycji, jak również zapewnienia szerszych możliwości dla szybszej wymiany zaawansowanej wiedzy w dziedzinie projektowania polityki gospodarczej;
5. przypomina, że właściwe otoczenie makroekonomiczne wymaga odpowiedniego wzajemnego dostosowania skoordynowanych polityk budżetowych i niezależnej polityki pieniężnej, co przyczyni się do utrzymania stabilnych cen i dalszej kontynuacji realizacji ogólnych celów Unii, zapisanych w Traktacie, w ramach działań zmierzających do zapewnienia lepszego standardu życia i realizacji celów trwałego rozwoju; wzywa Państwa Członkowskie do wprowadzania reform strukturalnych, które pomogą w stymulowaniu inwestycji, a przez to w pełnym wykorzystaniu niskich stóp procentowych gwarantowanych przez EBC oraz do wykorzystania marginesu swobody przewidzianego w zreformowanym Pakcie Stabilności i Wzrostu w celu pobudzenia bardziej jakościowego wzrostu europejskiej gospodarki; wszystkie powyższe elementy podkreślają szanse i potrzebę zwiększonego handlu we wszystkich sektorach i potrzebę ukończenia tworzenia Wspólnego Rynku;
6. podkreśla atrakcyjność modelu europejskiego i znaczenie roli Unii i Państw Członkowskich w handlu światowym; zaznacza potrzebę stworzenia rynku pracy na tyle otwartego na wszystkich obywateli i wystarczająco elastycznego, aby ludzie wyrazili dla niego poparcie; rynek ten zarazem nie powinien zmuszać osób starszych do pracy poza miejscem ich stałego zamieszkania;
7. podkreśla potrzebę restrukturyzacji polityki gospodarczej i skoncentrowania jej na czynnikach związanych ze wzrostem produktywności, np. modernizacji gospodarki, modernizacji wiedzy i opieki społecznej, modernizacji procedur instytucjonalnych w celu sprostania wymogom związanym z kolejnym rozszerzeniem i wymogom współczesnej gospodarki oraz oparcia się deflacyjnej presji ze strony Trzeciego Świata;
8. przypomina, że większa wydajność pracy, wysiłki na rzecz wzmocnienia konkurencyjności, inwestycji i wzrostu stanowią podstawowy warunek wzrostu płac, sprawiedliwego podziału wyników wzrostu i starań o zwiększenie konkurencyjności, zatrudnienia i spójności społecznej; podkreśla, że tego rodzaju rozwój powinien pociągać za sobą zobowiązanie ze strony przedsiębiorstw do przyjęcia odpowiedzialności społecznej;
9. wyraża przekonanie, że większy i trwały wzrost w Europie wymaga równoczesnych, skoordynowanych działań ze strony wszystkich Państw Członkowskich, w tym ukończenia tworzenia rynku wewnętrznego, wyższego poziomu inwestycji publicznych oraz innowacyjnych, aktywnych reform rynku pracy;
10. wyraża ubolewanie z powodu warunków, zwłaszcza w kwestii kalendarza, w jakich Parlament musi wyrażać swoją opinię w sprawie zintegrowanych wytycznych; wzywa, aby do czasu Rady Europejskiej w czerwcu 2005 r. zostały sprecyzowane warunki współpracy międzyinstytucjonalnej dotyczącej zintegrowanych wytycznych, co pozwoli zapobiec podobnej sytuacji, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków rewizji Strategii Lizbońskiej;
11. zwraca się do Rady o uwzględnienie następujących zmian:
ZALECENIE KOMISJI _BAR_ ZMIANY PARLAMENTU _BAR_
Zmiana 1
Sekcja A rozdział A.1 akapit czwarty
Wytyczna.
W celu zapewnienia stabilności gospodarczej Państwa Członkowskie powinny utrzymać swoje średnioterminowe cele budżetowe przez cały cykl gospodarczy i do czasu zrealizowania tych celów podejmować wszelkie niezbędne środki korygujące zgodne z Paktem Stabilności i Wzrostu.
Z zastrzeżeniem tego wymogu, Państwa Członkowskie powinny unikać procyklicznych polityk fiskalnych.
Państwa Członkowskie, które zanotowały deficyty rachunków bieżących, co do których istnieje ryzyko niestałości, powinny zmierzać do ich zniwelowania poprzez prowadzenie reform strukturalnych, których zadaniem jest dodanie bodźca konkurencji zewnętrznej. Korekta deficytów powinna także odbywać się poprzez odpowiednie polityki fiskalne.
(Zintegrowana wytyczna nr 1). _BAR_ Wytyczna.
W celu zapewnienia stabilności gospodarczej i stworzenia lepszych warunków dla wzrostu gospodarczego oraz w celu przełożenia przewagi konkurencyjnej wynikającej z różnorodnego dziedzictwa kulturowego i kapitału intelektualnego na wzrost wydajności wynikający z innowacji, Państwa Członkowskie powinny utrzymać swoje średnioterminowe cele budżetowe przez cały cykl gospodarczy i do czasu zrealizowania tych celów podejmować wszelkie niezbędne środki korygujące zgodne z Paktem Stabilności i Wzrostu.
Z zastrzeżeniem tego wymogu, Państwa Członkowskie powinny unikać procyklicznych polityk fiskalnych.
Państwa Członkowskie, które zanotowały deficyty rachunków bieżących, co do których istnieje ryzyko niestałości, powinny zmierzać do ich zniwelowania poprzez prowadzenie reform strukturalnych, których zadaniem jest dodanie bodźca konkurencji zewnętrznej. Korekta deficytów powinna także odbywać się poprzez odpowiednie polityki fiskalne, w szczególności poprzez wykorzystanie owoców wzrostu; ponadto Państwa Członkowskie powinny dokonać przekierowania wydatków publicznych, przenosząc je do pozycji budżetowych wspierających cele Strategii Lizbońskiej, w szczególności inwestycji służących rozwojowi zasobów ludzkich, wiedzy, innowacji i infrastruktury, które sprzyjają rozwojowi gospodarczemu; (Zintegrowana wytyczna nr 1). _BAR_
Zmiana 2
Sekcja A rozdział A.1 akapit siódmy
Wytyczna.
W celu zapewnienia trwałości rozwoju gospodarczego Państwa Członkowskie powinny, w perspektywie zwiększonych kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństw, przyjąć odpowiednie tempo redukcji zadłużenia publicznego celem wzmocnienia finansów publicznych, przeprowadzić reformy systemów emerytalnych i opieki zdrowotnej celem zapewnienia ich stabilności finansowej równocześnie gwarantując ich dostępność dla społeczeństwa oraz dostosowanie do ich potrzeb, oraz podjąć odpowiednie środki zmierzające do podniesienia stóp zatrudnienia i zwiększenia podaży pracy.
(Zintegrowana wytyczna nr 2). Zob. także zintegrowaną wytyczną "Promowanie podejścia do pracy opartego na ustawicznym kształceniu"(nr 17). _BAR_ Wytyczna.
W celu zapewnienia trwałości rozwoju gospodarczego, jako podstawy dla zwiększenia zatrudnienia, Państwa Członkowskie powinny, w perspektywie zwiększonych kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństw oraz przy uwzględnieniu cyklu koniunkturalnego, przyjąć odpowiednie tempo redukcji zadłużenia publicznego celem wzmocnienia finansów publicznych, zreformować systemy podatkowe, między innymi poprzez zmniejszenie obciążeń dla niskoopłacanych pracowników przeprowadzić dalsze reformy systemów emerytalnych i opieki zdrowotnej celem zapewnienia ich stabilności finansowej równocześnie gwarantując ich dostępność dla społeczeństwa oraz spełnianie jego oczekiwań, oraz podjąć odpowiednie środki zmierzające do zwiększenia odpowiedzialności za systemy emerytalne, podniesienia stóp zatrudnienia i zwiększenia podaży pracy wysokiej jakości.
(Zintegrowana wytyczna nr 2). Zob. także zintegrowaną wytyczną "Promowanie podejścia do pracy opartego na cyklu życia"(nr 17). _BAR_
Zmiana 3
Sekcja A rozdział A.1 akapit dziewiąty
Wytyczna.
W celu wspierania efektywnej dystrybucji zasobów Państwa Członkowskie powinny, bez uszczerbku dla wytycznych dotyczących stabilności i trwałości wzrostu gospodarczego, kierować wydatki publiczne na kategorie przyczyniające się do wzrostu gospodarczego, w taki sposób dostosować struktury podatkowe, aby uległ zwiększeniu potencjał wzrostu oraz zapewnić, aby istniały mechanizmy pozwalające ocenić relacje między publicznym wydatkami a realizacją celów polityki, a także zapewnić ogólną spójność pakietów reform.
(Zintegrowana wytyczna nr 3). _BAR_ Wytyczna.
W celu wspierania efektywnej dystrybucji zasobów Państwa Członkowskie powinny, bez uszczerbku dla wytycznych dotyczących stabilności i trwałości wzrostu gospodarczego, kierować wydatki publiczne na kategorie przyczyniające się do wzrostu gospodarczego i zwiększenia zatrudnienia oraz w taki sposób dostosować struktury podatkowe, aby uległ zwiększeniu potencjalny wzrost oraz stymulować inwestycje prywatne, zwłaszcza poprzez stworzenie ram podatkowych sprzyjających MŚP i tworzeniu nowych miejsc pracy; Państwa Członkowskie powinny współpracować w zakresie zwalczania zjawiska unikania opodatkowania; powinny one również zapewnić, aby istniały mechanizmy pozwalające ocenić relacje między publicznymi wydatkami a realizacją celów polityki, a także zapewnić ogólną spójność pakietów reform.
(Zintegrowana wytyczna nr 3). _BAR_
Zmiana 4
Sekcja A rozdział A.1 akapit jedenasty
Wytyczna.
W celu propagowania większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu podejmować reformy korzystne dla ram makroekonomicznych w zakresie zwiększania elastyczności, mobilności i zdolności przystosowawczych jako reakcję na globalizację, postępy technologiczne oraz cykliczne zmiany gospodarcze.
(Zintegrowana wytyczna nr 4). Zob. także zintegrowaną wytyczną "Promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy" (nr 20). _BAR_ Wytyczna.
W celu propagowania większej spójności między politykami makroekonomicznymi i strukturalnymi Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu podejmować reformy korzystne dla ram makroekonomicznych w zakresie utrzymywania rygorystycznych procedur fiskalnych, stymulowania inwestycji i przedsiębiorczości oraz zwiększania zaufania konsumentów, jak również w zakresie zwiększania zdolności adaptacyjnych, mobilności, kreatywności i zdolności przystosowawczych jako reakcję na wyzwania związane z globalizacją, postępem technologicznym oraz cyklicznymi zmianami gospodarczymi; szczególną uwagę należy poświęcić elastyczności i bezpieczeństwu na rynku pracy.
(Zintegrowana wytyczna nr 4).
Zob. także zintegrowaną wytyczną "Promowanie elastyczności przy równoczesnym zapewnianiu bezpieczeństwa zatrudnienia oraz zredukowanie segmentacji rynku pracy" (nr 20). _BAR_
Zmiana 5
Sekcja A rozdział A.1 akapit czternasty
Wytyczna.
W celu zapewnienia, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej i wzrostu gospodarczego oraz czynnikiem wpływającym na zwiększenie zdolności przystosowawczej, Państwa Członkowskie powinny wspierać nominalny wzrost płac oraz koszty pracy, którym towarzyszy stabilność cenowa oraz odpowiednia tendencja wydajności średnioterminowej, biorąc pod uwagę istniejące różnice w umiejętnościach i warunkach na lokalnych rynkach pracy.
(Zintegrowana wytyczna nr 5).
Zob. także zintegrowaną wytyczną "Zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy" (nr 21). _BAR_ Wytyczna.
W celu zapewnienia, aby wzrost płac stał się czynnikiem stabilności makroekonomicznej, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz czynnikiem wpływającym na zwiększenie zdolności przystosowawczej, Państwa Członkowskie oraz partnerzy społeczni powinny wspierać nominalny wzrost płac oraz koszty pracy, którym towarzyszy odpowiednia tendencja wydajności średnioterminowej, biorąc pod uwagę istniejące różnice w umiejętnościach i warunkach na lokalnych rynkach pracy; realizacja Wspólnego Rynku, reformy rynku pracy oraz zwiększenie odpowiedzialności partnerów społecznych za przeciwdziałanie niskiemu poziomowi zatrudnienia poprzez zdecentralizowane negocjacje płacowe oraz zmniejszenie różnic w dochodach, przy równoczesnej kompatybilności z ewolucją w dziedzinie produktywności i konkurencyjności.
(Zintegrowana wytyczna nr 5).
Zob. także zintegrowaną wytyczną "Zapewnienie sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy rozwoju płac i innych kosztów pracy" (nr 21). _BAR_
Zmiana 6
Sekcja A rozdział A.2 akapit szósty
Wytyczna.
W celu przyczyniania się do dynamicznego i prawidłowego funkcjonowanie UGW Państwa Członkowskie należące do strefy euro muszą zwrócić szczególną uwagą na zachowanie dyscypliny fiskalnej, a w związku z tym te z Państw, które nie zrealizowały jeszcze swoich wyznaczonych średniookresowych celów budżetowych, powinny w dalszym ciągu dążyć do zredukowania w skali rocznej ich podlegającego cyklicznym dostosowaniom deficytu budżetowego z wyłączeniem jednorazowych i innych tymczasowych środków, wykorzystując jako wartość odniesienia 0,5% PKB, przy równoczesnym zwiększeniu starań dostosowawczych w okresie dobrej koniunktury. Powinny one w dalszym ciągu prowadzić reformy strukturalne, które przyczynią się do zwiększenia konkurencyjności strefy euro i zdolności reagowania na asymetryczne wstrząsy gospodarcze oraz zapewniać, aby wpływ jaki strefa euro posiada w globalnym systemie gospodarczym był na miarę jej znaczenia gospodarczego.
(Zintegrowana wytyczna nr 6). _BAR_ Wytyczna.
W celu przyczyniania się do dynamicznego i prawidłowego funkcjonowania UGW Państwa Członkowskie należące do strefy euro muszą zwrócić szczególną uwagą na zachowanie dyscypliny fiskalnej, aby zapewnić bliższą koordynację swoich polityk gospodarczych i budżetowych poprzez synchronizację swoich kalendarzy budżetowych; a w związku z tym te z Państw Członkowskich, które nie zrealizowały jeszcze swoich wyznaczonych średniookresowych celów budżetowych, powinny w dalszym ciągu dążyć do zredukowania w skali rocznej ich podlegającego cyklicznym dostosowaniom deficytu budżetowego z wyłączeniem jednorazowych i innych tymczasowych środków, wykorzystując jako wartość odniesienia 0,5% PKB, przy równoczesnym zwiększeniu starań dostosowawczych w okresie dobrej koniunktury, mając na uwadze, że w przyszłości konieczne będzie rozważenie reform strukturalnych przy wyborze kierunku dostosowań do celu średnioterminowego, a tymczasowe odstępstwa od tego celu będą możliwe w przypadku państw, które już go osiągnęły; powinny one w dalszym ciągu prowadzić reformy strukturalne, które przyczynią się do zwiększenia konkurencyjności strefy euro, między innymi poprzez inwestycje w innowacje, politykę przemysłową oraz edukację i kształcenie zawodowe i zdolności reagowania na asymetryczne wstrząsy gospodarcze; Państwa Członkowskie powinny zakończyć reformę Paktu Stabilności i Wzrostu oraz zapewnić jego rygorystyczne stosowanie w celu przywrócenia zaufania.
Ponadto Państwa Członkowskie zapewniają zewnętrzną reprezentację strefy euro, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi przez Radę Europejską w Wiedniu w dniach 11 i 12 grudnia 1998 r., aby rosnąca rola euro w globalnym systemie gospodarczym była na miarę jego znaczenia gospodarczego.
W nowych Państwach Członkowskich konwergencja nominalna musi iść w parze z konwergencją rzeczywistą.
(Zintegrowana wytyczna nr 6). _BAR_
Zmiana 7
Sekcja B rozdział B.1 akapit czwarty
Wytyczna.
W celu rozszerzenia i pogêbienia wspólnego rynku Państwa Członkowskie powinny przyspieszyć transpozycję dyrektyw regulujących wspólny rynek, obrać jako priorytet dokładniejsze i pełniejsze wdrażanie prawodawstwa z zakresu wspólnego rynku, przyspieszyć proces integracji rynków finansowych, wyeliminować przeszkody podatkowe dla działalności transgranicznej i stosować w sposób bardziej efektywny zasady regulujące zamówienia publiczne.
(Zintegrowana wytyczna nr 7). _BAR_ Wytyczna.
W celu rozszerzenia i pogêbienia wspólnego rynku Państwa Członkowskie powinny przyspieszyć transpozycję dyrektyw regulujących wspólny rynek, obrać jako priorytet dokładniejsze i pełniejsze wdrażanie prawodawstwa z zakresu wspólnego rynku, przyspieszyć proces integracji rynków finansowych, wyeliminować przeszkody biurokratyczne i podatkowe dla działalności transgranicznej poprzez kontynuowanie negocjacji dotyczących harmonizacji podstawy opodatkowania i stosować w sposób bardziej efektywny zasady regulujące zamówienia publiczne.
(Zintegrowana wytyczna nr 7). _BAR_
Zmiana 8
Sekcja B rozdział B.1 akapit dziewiąty
Wytyczna.
Aby zapewniæ istnienie otwartych i konkurencyjnych rynków, priorytetowymi celami Państw Członkowskich powinny być: usunięcie prawnych i innego rodzaju barier, które utrudniają konkurencję w sektorach o kluczowym znaczeniu gospodarczym, skuteczniejsze wdrażanie polityki konkurencji, przeprowadzenie przez władze odpowiedzialne za konkurencję i uregulowania prawne selektywnego przeglądu rynków w celu identyfikacji i usunięcia przeszkód utrudniających konkurencję i wejście na rynek, zmniejszenie zakłócającej konkurencję pomocy państwa, oraz skierowanie pomocy na wsparcie niektórych celów horyzontalnych, takich jak badania i innowacje oraz optymizacja kapitału ludzkiego.
Państwa Członkowskie powinny także w pełni wprowadzić w życie uzgodnione środki dotyczące otwarcia przemysłów sieciowych na konkurencję w celu zapewnienia efektywnej konkurencji na silnie zintegrowanych rynkach europejskich, umożliwiając równocześnie zadowalający poziom świadczenia wysokiej jakości usług o ogólnym interesie gospodarczym.
(Zintegrowana wytyczna nr 8). _BAR_ Wytyczna.
Aby zapewnić istnienie otwartych i konkurencyjnych rynków, priorytetowymi celami Państw Członkowskich powinny być: usunięcie prawnych i innego rodzaju barier, które utrudniają konkurencję w sektorach o kluczowym znaczeniu gospodarczym, skuteczniejsze wdrażanie polityki konkurencji, przeprowadzenie przez władze odpowiedzialne za konkurencję i uregulowania prawne selektywnego przeglądu rynków w celu identyfikacji i usunięcia przeszkód utrudniających konkurencję i wejście na rynek, które są sprzeczne z interesami konsumentów; wycofanie zakłócającej konkurencję pomocy państwa na rynku wewnętrznym; oraz skierowanie pomocy na wsparcie niektórych celów horyzontalnych, takich jak badania i innowacje oraz optymalizacja kapitału ludzkiego.
Państwa Członkowskie powinny także w pełni wprowadzić w życie uzgodnione środki dotyczące otwarcia przemysłów sieciowych na konkurencję w celu zapewnienia efektywnej konkurencji na silnie zintegrowanych rynkach europejskich, umożliwiając równocześnie poziom świadczenia wysokiej jakości usług świadczonych ogólnym interesie gospodarczym.
(Zintegrowana wytyczna nr 8). _BAR_
Zmiana 9
Sekcja B rozdział B.1 akapit czternasty
Wytyczna.
Aby stworzyć bardziej atrakcyjne warunki dla działalności gospodarczej, Państwa Członkowskie powinny podnosić jakość swoich uregulowań prawnych poprzez systematyczną i wnikliwą ocenę ich potencjalnego wpływu w sferze gospodarczej, społecznej oraz środowiskowej, zwracając równocześnie uwagę na administracyjne koszty związane ze stanowieniem prawa.
Ponadto Państwa Członkowskie powinny przeprowadzać szeroko zakrojone konsultacje celem oceny kosztów i korzyści podejmowanych inicjatyw ustawodawczych, w szczególności w odniesieniu do obszarów, gdzie inicjatywy te oznaczają negocjacje między różnymi celami polityk.
(Zintegrowana wytyczna nr 9). _BAR_ Wytyczna.
Aby stworzyć bardziej atrakcyjne warunki dla działalności gospodarczej i pobudzać inicjatywę prywatną, Państwa Członkowskie powinny podnosić jakość swoich uregulowań prawnych poprzez systematyczną i wnikliwą ocenę ich potencjalnego wpływu w sferze gospodarczej, społecznej oraz środowiskowej, zwracając równocześnie uwagę na administracyjne koszty związane ze stanowieniem prawa.
Ponadto Państwa Członkowskie powinny przeprowadzać szeroko zakrojone konsultacje celem oceny kosztów i korzyści podejmowanych inicjatyw regulacyjnych i ustawodawczych dla wzrostu i zatrudnienia, w szczególności w odniesieniu do obszarów, gdzie inicjatywy te oznaczają negocjacje między różnymi celami polityk.
(Zintegrowana wytyczna nr 9). _BAR_
Zmiana 10
Sekcja B rozdział B.1 akapit szesnasty
Wytyczna.
Aby promować kulturę pracy w większym stopniu opartą na przedsiębiorczości i stworzyć warunki korzystne dla rozwoju MŚP, Państwa Członkowskie powinny poprawiać dostęp do finansowania, dostosowywać systemy podatkowe, wzmacniać potencjał innowacyjny MŚP, dostarczać konieczne informacje i wspierać usługi sprzyjające tworzeniu i rozwijaniu młodych przedsiębiorstw zgodnie z zasadami określonymi w Karcie MŚP.
Ponadto Państwa Członkowskie powinny wzmocnić edukację i kształcenie w duchu przedsiębiorczości (odniesienie do odpowiedniej wytycznej dotyczącej zatrudnienia).
Państwa Członkowskie powinny także ułatwiać przekazywanie prawa własności, przeprowadzić rewizję prawa upadłościowego oraz udoskonalać postępowania w zakresie ratowania i restrukturyzacji.
(Zintegrowana wytyczna nr 10). _BAR_ Wytyczna.
Aby promować kulturę pracy w większym stopniu opartą na przedsiębiorczości i stworzyć warunki korzystne dla rozwoju MŚP, Państwa Członkowskie powinny poprawiać dostęp do finansowania, w szczególności do funduszy ryzyka, reformować i dostosowywać systemy podatkowe, pobudzając inwestycje, począwszy od ich uproszczenia idącego w parze ze zmniejszeniem obciążeń podatkowych i harmonizacją podstawy opodatkowania, wzmacniać potencjał innowacyjny MŚP, dostarczać konieczne informacje i wspierać usługi sprzyjające tworzeniu i rozwijaniu młodych przedsiębiorstw zgodnie z zasadami określonymi w Karcie MŚP.
Ponadto Państwa Członkowskie powinny wzmocnić edukację i kształcenie w duchu przedsiębiorczości (odniesienie do odpowiedniej wytycznej dotyczącej zatrudnienia) i akceptację ryzyka, podjąć działania na rzecz walki z napiętnowaniem młodych przedsiębiorców, którzy nie osiągnęli pełnego sukcesu i ułatwiać im ponowny start.
Państwa Członkowskie powinny także ułatwiać przekazywanie prawa własności, przeprowadzić rewizję prawa upadłościowego oraz udoskonalać postępowania w zakresie ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw, usprawniając jednocześnie zasady regulujące zarządzanie przedsiębiorstwem i odpowiedzialność osób zarządzających.
(Zintegrowana wytyczna nr 10). _BAR_
Zmiana 11
Sekcja B rozdział B.2 akapit czwarty
Wytyczna.
W celu zwiêkszenia i podniesienia poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu rozwijać zbiór środków stanowiących dla przedsiębiorstw bodziec do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju: poprzez ulepszanie warunków ramowych oraz zapewnienie, iż warunki w których działają przedsiębiorstwa w wystarczającym stopniu sprzyjają konkurencji, zwiększenie poziomu i efektywności wydatków publicznych na badania i rozwój, wzmacnianie roli centrów doskonałości, lepsze wykorzystywanie instrumentów wsparcia, takich jak środki fiskalne w celu zachęcenia sektora prywatnego do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju, zapewnianie dopływu wystarczającej liczby wykwalifikowanych badaczy poprzez zachęcanie młodych do podejmowania studiów naukowych, technicznych i inżynieryjnych oraz wspieranie rozwoju kariery zawodowej oraz transnarodowej i międzysektorowej mobilności badaczy.
(Zintegrowana wytyczna nr 12).
Zob. także zintegrowaną wytyczną "Rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki" (nr 22). _BAR_ Wytyczna.
W celu zwiêkszenia i podniesienia poziomu inwestycji w badania naukowe i rozwój Państwa Członkowskie powinny w dalszym ciągu rozwijać zbiór środków stanowiących dla przedsiębiorstw bodziec do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju: poprzez ulepszanie warunków ramowych oraz zapewnienie, iż warunki, w których działają przedsiębiorstwa, w wystarczającym stopniu sprzyjają konkurencji, zwiększenie poziomu i efektywności wydatków publicznych na badania i rozwój, rozwój partnerstw publiczno-prywatnych, wzmacnianie roli centrów doskonałości, lepsze wykorzystywanie instrumentów wsparcia, takich jak środki fiskalne w celu zachęcenia sektora prywatnego do podejmowania działań w zakresie badań i rozwoju, zapewnianie dopływu wystarczającej liczby wykwalifikowanych badaczy poprzez zachęcanie młodych do podejmowania studiów naukowych, technicznych i inżynieryjnych oraz wspieranie rozwoju kariery zawodowej oraz transnarodowej i międzysektorowej mobilności badaczy, a zwłaszcza tych europejskich badaczy, którzy wyjechali z Europy, i wzmocnić powiązania łączące naukę, badania i innowacje, zapewnić finansowanie ze środków publicznych, które wzmocniłoby centra doskonałości; zwiększyć konkurencję i rywalizację w dziedzinie badań.
Państwa Członkowskie powinny zwiększyć wysiłki na rzecz promowania przyszłościowych gałęzi nauki, na przykład społeczeństwa informacyjnego, profilaktycznej służby zdrowia i biotechnologii, w szczególności poprzez promowanie bardziej obiektywnych informacji na temat zalet i ryzyk związanych z kontrowersyjnymi badaniami, na przykład nad organizmami genetycznie zmodyfikowanymi i macierzystymi komórkami embrionalnymi.
(Zintegrowana wytyczna nr 12).
Zob. także zintegrowaną wytyczną "Rozszerzenie i podniesienie poziomu inwestycji w kapitał ludzki" (nr 22). _BAR_
Zmiana 12
Sekcja B rozdział B.2 akapit siódmy
Wytyczna.
W celu wspierania innowacji oraz wykorzystania ICT Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na doskonaleniu usług pomocniczych dla innowacji, w szczególności w zakresie transferu technologii, tworzeniu biegunów i sieci innowacyjnych skupiających uniwersytety i przedsiębiorstwa, wspieraniu transferu wiedzy za pomocą bezpośrednich inwestycji zagranicznych, łatwiejszym dostępie do finansowania oraz dostępnym i jasno zdefiniowanym prawie własności intelektualnej.
Powinny one także ułatwiać wykorzystanie ICT i wdrożenie związanych z tym zmian w organizacji pracy przez system gospodarczy.
(Zintegrowana wytyczna nr 13). _BAR_ Wytyczna.
W celu wspierania innowacji oraz wykorzystania ICT Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na doskonaleniu usług pomocniczych dla innowacji, w szczególności w zakresie transferu technologii, tworzeniu biegunów i sieci innowacyjnych skupiających uniwersytety i przedsiębiorstwa poprzez ułatwianie tworzenia inkubatorów przedsiębiorczości, wspieraniu transferu wiedzy za pomocą bezpośrednich inwestycji zagranicznych, łatwiejszym dostępie do finansowania oraz dostępnym i jasno zdefiniowanym prawie własności intelektualnej.
Powinny one także ułatwiać wykorzystanie ICT i wdrożenie związanych z tym zmian w organizacji pracy przez system gospodarczy.
(Zintegrowana wytyczna nr 13). _BAR_
Zmiana 13
Sekcja B rozdział B.2 akapit dziewiąty
Wytyczna.
W celu wspierania zrównoważonego wykorzystania zasobów i wzmocnienia efektu synergii pomiędzy ochroną środowiska a wzrostem gospodarczym uwzględnianie zewnętrznych kosztów środowiskowych, podnoszenie efektywności energetycznej, a także rozwój i wdrażanie technologii przyjaznych dla środowiska powinny stać się priorytetami Państw Członkowskich.
Realizacja tych priorytetowych zadań powinna iść w parze z podjętymi na szczeblu europejskim zobowiązaniami, a także działaniami i instrumentami określonymi w Planie Działania w dziedzinie Technologii Środowiskowych (Environmental Technologies Action Plan — ETAP) poprzez wykorzystanie instrumentów rynkowych, funduszy ryzyka oraz środków na finansowanie badań i rozwoju, promowanie proekologicznych zamówień publicznych oraz zniesienie szkodliwych dla środowiska subwencji, jak również instrumentów w ramach innych polityk.
(Zintegrowana wytyczna nr 14). _BAR_ Wytyczna.
W celu wspierania zrównoważonego wykorzystania zasobów i wzmocnienia efektu synergii pomiędzy ochroną środowiska a wzrostem gospodarczym uwzględnianie zewnętrznych kosztów środowiskowych w szczególności w dziedzinie energetyki, transportu i rolnictwa, podnoszenie efektywności energetycznej, a także rozwój i wdrażanie technologii przyjaznych dla środowiska powinny stać się priorytetami Państw Członkowskich.
Państwa Członkowskie powinny ponadto bardziej intensywnie wykorzystywać politykę w dziedzinie ochrony środowiska do zwiększania wzrostu i zatrudnienia, poprzez rozwój technologii i innowacji ekologicznych, zwłaszcza inwestycje niezbędne do realizacji celów Protokołu z Kioto, w tym wydajnego wykorzystywania tradycyjnych form energii, zwłaszcza tych, które nie zagrażają realizacji celów określonych w Protokole w Kioto.
Realizacja tych priorytetowych zadań powinna iść w parze z podjętymi na szczeblu europejskim zobowiązaniami, a także działaniami i instrumentami określonymi w Planie Działania w dziedzinie Technologii Środowiskowych (Environmental Technologies Action Plan — ETAP) poprzez wykorzystanie instrumentów rynkowych, funduszy ryzyka oraz środków na finansowanie badań i rozwoju, promowanie proekologicznych zamówień publicznych oraz zniesienie szkodliwych dla środowiska subwencji, jak również instrumentów w ramach innych polityk.
(Zintegrowana wytyczna nr 14). _BAR_
Zmiana 14
Sekcja B rozdział B.2 akapit jedenasty
Wytyczna.
W celu zbudowania silnej europejskiej bazy przemysłowej Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na rozwoju nowych technologii i rynków.
Oznacza to w szczególności zobowiązanie do opracowania i wdrożenia wspólnych europejskich inicjatyw technologicznych oraz rozwijania partnerstwa publiczno-prywatnego, co pozwoli na rozwiązanie istniejących na rynku problemów, jak również rozwój grup na poziomie regionalnym lub lokalnym.
(Zintegrowana wytyczna nr 15). _BAR_ Wytyczna.
W celu zbudowania silnej europejskiej bazy przemysłowej Państwa Członkowskie powinny skoncentrować się na rozwoju nowych technologii i rynków, również poza Europą, aby uczynić z globalizacji nie zagrożenie, lecz nową możliwość dla jednego z głównych światowych eksporterów.
Powinny one przygotować strategię komunikacji mającą na celu zwalczanie poczucia braku bezpieczeństwa wśród obywateli wobec globalizacji, otwarcia rynków i konkurencji.
Oznacza to w szczególności zobowiązanie do opracowania i wdrożenia wspólnych europejskich inicjatyw technologicznych oraz rozwijania partnerstwa publiczno-prywatnego, co pozwoli na rozwiązanie istniejących na rynku problemów, jak również rozwój grup na poziomie regionalnym lub lokalnym, jak również prowadzenie stałego, strategicznego dialogu w obrębie poszczególnych sektorów z zainteresowanymi podmiotami, w szczególności z partnerami społecznymi.(Zintegrowana wytyczna nr 15). _BAR_
12. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0034.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0210
Agenda Społeczna (2006-2010)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Agendy Społecznej na lata 2006-2010 (2004/2191 (INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji (COM(2005)0033),
- uwzględniając Europejską Kartę Społeczną,
- uwzględniając sprawozdanie grupy wysokiego szczebla w sprawie przyszłej polityki społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej z maja 2004 r.,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 września 2003 r. w sprawie zestawienia wyników realizacji Agendy Społecznej [1],
- uwzględniając dokument roboczy Komisji z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie sytuacji społecznej w Unii Europejskiej (SEC(2004)0636),
- uwzględniając komunikat przewodniczącego Barroso w porozumieniu z wiceprzewodniczącym Verheugenem na wiosenny szczyt Rady Europejskiej "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia - Nowy początek strategii lizbońskiej" z dnia 2 lutego 2005 r. (COM(2005)0024),
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając Zieloną Księgę zatytułowaną "Wobec zmian demograficznych: nowa międzypokoleniowa solidarność (COM(2005)0094)",
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0142/2005),
A. mając na uwadze, że osiągnięcie celów lizbońskich większej liczby jakościowo lepszych miejsc pracy i spójności społecznej wymaga unowocześnienia i wzmocnienia europejskiego modelu społecznego w celu lepszego zniesienia skutków zmian struktury populacji oraz udostępnienia wiedzy i umiejętności niezbędnych w społeczeństwie, w którym nastąpiły zmiany technologiczne,
B. mając na uwadze, że dobrym sposobem osiągnięcia spójności społecznej obywateli Unii Europejskiej jest zapewnienie każdej osobie zdolnej do pracy możliwości otrzymania odpowiednio płatnej pracy w warunkach, które pozwalają na zachowanie równowagi pomiędzy życiem zawodowym i osobistym, a osobom niezdolnym do pracy - odpowiedniego dochodu, który umozliwi im wydobycie się z ubóstwa,
C. mając na uwadze, że rozwój i promowanie europejskiego kapitału ludzkiego i społecznego są nie tylko istotne w budowaniu gospodarki opartej na wiedzy, lecz również stanowią kluczowy element w integracji społecznej i dostosowaniu się do zmian strukturalnych na rynku pracy,
D. mając na uwadze, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w Unii są istotnym elementem wskaźników wzrostu i stopy zatrudnienia, ponieważ zatrudniają dużą liczbę pracowników oraz mając na uwadze, że szczególny nacisk kładzie się obecnie na tworzenie miejsc pracy przez firmy rozpoczynające działalność i ogólnie MŚP, Państwa Członkowskie powinny w tym celu szczególnie wspierać przedsiębiorczość, innowacje i przyjazne przedsiębiorstwom otoczenie,
E. mając na uwadze, że w Europie stopy zatrudnienia muszą wzrosnąć, co oznacza potrzebę większych wysiłków i podjęcia praktycznych, perspektywicznych środków w celu pomocy kobietom, ludziom młodym, osobom niepełnosprawnym, starszym wiekiem pracownikom, niewykwalifikowanym pracownikom, długotrwale bezrobotnym i członkom mniejszości w znalezieniu zatrudnienia dostosowanego do ich kwalifikacji,
F. mając na uwadze, że mobilność w zakresie zatrudnienia w Europie jest zbyt niska, a zatem potencjalnie dostępne miejsca pracy są niewystarczająco wykorzystane,
G. mając na uwadze, że pomimo prekursorskiej roli Europy w dziedzinie równego traktowania i w zwalczaniu dyskryminacji, wciąż istnieją znaczne problemy, takie jak trudności, których kobiety niejednokrotnie doświadczają w zakresie dostępu do rynku pracy, nierówność wynagrodzeń, różnice w możliwościach kształcenia i perspektywach rozwoju zawodowego i awansu, trudności z łączeniem obowiązków zawodowych i rodzinnych oraz brak zaangażowania kobiet w procesy podejmowania decyzji w społeczeństwie,
H. mając na uwadze, że zwalczanie ubóstwa wymaga podjęcia zdecydowanych działań,
I. mając na uwadze, że polityki społeczne stanowią główny czynnik w tworzeniu spójności społecznej i zapewnienia dostępu do praw podstawowych oraz główny czynnik wzrostu gospodarczego UE,
J. mając na uwadze, że należy umożliwić w praktyce łączenie obowiązków zawodowych i rodzinnych, co umożliwi mężczyznom i kobietom czynny udział w rynku pracy, rozwój zawodowy i prowadzenie harmonijnego i owocnego życia rodzinnego,
K. mając na uwadze, że zgodnie z odpowiedzialnością, jaka na nich spoczywa z punktu widzenia polityki społecznej, przedsiębiorstwa powinny zaoferować swoim pracownikom najlepsze możliwe warunki kształcenia:
- w okresach zarezerwowanych na odbycie praktycznego szkolenia wstępnego;
- w okresach regularnych szkoleń dla pracowników;
- w związku z uznaniem i zatwierdzeniem wiedzy zdobytej dzięki praktyce zawodowej;
w celu osiągnięcia tych celów wszystkie duże przedsiębiorstwa powinny przygotować plany i analizy dotyczące szkoleń i rozwoju umiejętności, które będą następnie negocjowane przez partnerów społecznych i instytucje przyznające kwalifikacje zawodowe,
Kwestie ogólne
1. uważa, że Komisja podaje dobrą analizę tego problemu i zadań stojących przed Europą w celu zachowania i wzmocnienia wyjątkowego europejskiego modelu społecznego; uważa, że Europejska Agenda Społeczna musi przyczyniać się do zrównoważonego wdrożenia czterech filarów Strategii Lizbońskiej, czyli koordynacji gospodarczej, polityki zatrudnienia, polityki społecznej i trwałego rozwoju;
2. wyraża ubolewanie, że ze względu na ogólny charakter propozycji i/lub brak praktycznych środków w Agendzie Społecznej realizacja ambitnej strategii lizbońskiej nie przebiega tak dynamicznie, jak planowano; w związku z tym zwraca uwagę na strategiczne cele Unii: "pobudzenie wzrostu gospodarczego jest niezbędne dla dobrobytu, może przywrócić pełne zatrudnienie, jest również fundamentem sprawiedliwości społecznej i szans dla wszystkich.
Jest ono również niezbędne dla pozycji Europy na świecie i jej zdolności do mobilizowania zasobów w celu sprostania wielu różnym globalnym wyzwaniom [2]";
3. podkreśla znaczenie odpowiedzialności każdego Państwa Członkowskiego za wdrożenie i stosowanie obowiązującego prawodawstwa i przeprowadzenie reform, w celu osiągnięcia celów lizbońskich;
4. uważa, że Europejska Agenda Społeczna musi przyczyniać się do przestrzegania praw podstawowych zawartych w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy; proponuje zatem, aby Agenda przewidywała coroczną kontrolę ochrony podstawowych praw socjalnych przez Unię;
5. wzywa Radę i Komisję do przygotowania, na podstawie obecnej Agendy Społecznej, prawdziwej Agendy Społecznej, zbudowanej na Agendzie Społecznej na lata 2000-2005, z konkretnymi propozycjami dotyczącymi polityki, harmonogramem i specjalną procedurą (tabela wyników) monitorowania jej wdrożenia; wzywa Komisję do wzmocnienia Agendy Społecznej poprzez propozycje wyszczególnione tematycznie w niniejszej rezolucji;
6. z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie Komisji we wzmocnienie społecznego wymiaru globalizacji i oczekuje, że Komisja zasięgnie jego opinii w sprawie praktycznych środków zaproponowanych przez nią i jej międzydepartamentalne grupy działające w tym obszarze;
7. uważa, że włączenie różnych programów wspólnotowych do programu Progress nie może zmniejszać zakresu lub redukować finansowania programów działania w pięciu przedmiotowych obszarach; wzywa wszystkie zainteresowane strony w ramach zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego do zaangażowania się w monitorowanie wdrażania różnych składników programu;
8. odnotowuje zamiar Komisji w kontekście komunikatu w sprawie usług społecznych użyteczności publicznej; nalega w związku z tym, aby usługi te były zwolnione z wymogu notyfikacji obowiązującego w polityce pomocy państwa i wzywa do przedstawienia projektu dyrektywy ramowej w sprawie usług, która chroniłaby zasady zasady dotyczące tych usług wspólnotowych i zapewniała ich finansowanie;
9. uważa, że niezbędne są wszechstronne i szczegółowe statystyki i analizy oraz ustanowienie odpowiedniego system publicznej pomocy społecznej zapewniający informacje o ofertach pracy, opiece lekarskiej i doradztwie; zauważa, że coroczne posiedzenia są istotne dla śledzenia i oceny Agendy Społecznej; uważa, że w rozszerzonej Europie powinna jednak istnieć ciągła i określona strategia współpracy; zaznacza brak właściwego określenia podziału odpowiedzialności i kompetencji między Wspólnotą, Państwami Członkowskimi i organizacjami pozarządowymi;
10. Jest świadom faktu, iż gospodarki lokalne i MŚP są kluczowymi czynnikami rozwoju gospodarczego i zatrudnienia oraz że przypada na nie ponad 90 % działalności gospodarczej w gospodarkach europejskich; zauważa, że do powstawania nowych miejsc pracy można się przyczyniać poprzez udzielanie pomocy MŚP oraz stwarzanie korzystnych warunków, opracowywanie programów specjalnych i udzielanie dodatkowych korzyści w zamian za nowe miejsca pracy;
11. wzywa do połączenia ogłoszonego zamiaru oceny wpływu każdego środka europejskiego na sferę społeczną i zatrudnienia z instrumentem jego realizacji oraz oceną i środkami ścisłej kontroli;
Demografia i dostęp do zatrudnienia
12. uważa, że aktualny rozwój demograficzny wywiera presję na rynek pracy i system ubezpieczeń społecznych; podkreśla pilną potrzebę działań pozytywnych w celu poprawy pozycji starszych pracowników na rynku pracy oraz właściwych decyzji politycznych, które nie tylko odwrócą tę tendencję, ale także stworzą nowe możliwości lepszej jakości życia zawodowego, prawa do kształcenia ustawicznego, większej elastyczności w wyborze rent i planów emerytalnych oraz pozytywnych bodźców do zwiększenia liczby lat aktywnego zatrudnienia; uważa, że, odnośnie do koordynacji emerytur, należy zainicjować ogólną debatę dotyczącą powszechnego prawa do emerytury w akceptowalnej wysokości uwzględniając pracowników zatrudnionych na nietypowym stanowisku lub osoby z grup wysokiego ryzyka;
13. z zadowoleniem przyjmuje Zieloną Księgę dotyczącą zmian demograficznych, jako użyteczny wkład w analizę wieloaspektowych wyzwań, wobec których stoi Unia Europejska i uważa, że Parlament powinien przyczynić się do ogólnej refleksji dotyczącej konsekwencji niżu demograficznego i sporządzić projekty odpowiednich instrumentów politycznych, których UE i Państwa Członkowskie mogłyby użyć w celu rozwiązania tego problemu;
14. zauważa, że pewne grupy w społeczeństwie wciąż są dyskryminowane w zakresie ich praw do wysokiej jakości zatrudnienia; wzywa do przedstawienia praktycznych propozycji dotyczących szczególnego wsparcia dla kobiet, osób starszych, ludzi młodych, osób niepełnosprawnych i członków mniejszości we włączeniu do świata pracy i udziału w programach na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej;
15. wyraża nadzieję, że działania zmierzające do zwalczania dyskryminacji (związane w szczególności z uczestnictwem mniejszości) będą intensyfikowane i że Państwa Członkowskie zostaną zachęcone do wymiany informacji dotyczącej najlepszych praktyk; domaga się zwrócenia szczególnej uwagi na działania na rzecz rodziny we wszystkich aspektach zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym;
Większa liczba lepszych miejsc pracy
16. uważa za konieczne przyjęcie praktycznych środków w celu stworzenia programów w porozumieniu z partnerami społecznymi i wyspecjalizowanymi organami sektora publicznego lub/i prywatnego w celu promowania edukacji i szkolenia zawodowego oraz autentycznej realizacji kształcenia ustawicznego w celu lepszego wykorzystania wiedzy i społeczeństwa informacyjnego zgodnie z wymaganiami rynku pracy;
17. domaga się, by wspierane były wielostronne projekty mające na celu poprawę krajowych systemów kształcenia i szkolenia, a przez nie również europejskie projekty w tym zakresie, w przypadku których dostęp do możliwości kształcenia się i przyuczenia do zawodu postrzegany jest jako podstawowe prawo socjalne; jest wobec tego zdania, iż celem kształcenia ustawicznego musi być zbliżenie i uznawanie kwalifikacji zawodowych na szczeblu europejskim oraz oczekuje od przedsiębiorstw, w ramach ich odpowiedzialności społecznej i w porozumieniu z kompetentnymi instytucjami, uczestnictwa w procesie kształcenia i uzyskiwania dodatkowych kwalifikacji.
18. wzywa Komisję do przyjęcia, w odniesieniu do nowej strategii na lata 2007-2012 na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy, bardziej skutecznego podejścia do przyczyn i skutków wypadków przy pracy, w związku z tym wzywa do:
- rewizji dyrektywy Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy, bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią [3],
- rewizji dyrektywy 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (skodyfikowana wersja dyrektywy 90/394/EWG) [4],
- rozszerzenia zakresu dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy [5] celem włączenia środków przeciwko molestowaniu w miejscu pracy oraz objęcia osób pracujących na własny rachunek, osób pracujących na odległość i osób pracujących w domu;
- przygotowania projektu dyrektywy dotyczącej zaburzeń systemu mięśniowo-szkieletowego w miejscu pracy, poświęconej problemowi pracy powtarzalnej;
19. wierzy, że istotne jest, aby Państwa Członkowskie poprawiły warunki dla firm rozpoczynających działalność i wspierały istniejące MŚP poprzez perspektywiczne środki na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym; środki te powinny być skierowane w szczególności do sektora informacyjnego i komunikacyjnego, a także do sektora usług, jako że sektory te posiadają szczególnie wysoki potencjał tworzenia miejsc pracy;
20. wzywa Komisję do wzmocnienia i wyjaśnienia pierwotnego lizbońskiego celu dotyczącego wykorzenienia ubóstwa przez przyjęcie jasnego celu przewodniego dla UE dotyczącego zredukowania poziomów ubóstwa mierzonego przez PKB do 2010 roku i opracowania zespołu standardów integracji społecznej, za pomocą których oceniane będą rezultaty strategii dotyczącej integracji społecznej;
21. wzywa Radę i Komisję do utrzymania i wzmocnienia strategii integracji społecznej jako odrębnej i widocznej strategii samej w sobie w szeroko zakrojonym procesie ochrony socjalnej i integracji społecznej;
22. wierzy, że szczególnie ważne jest, aby Państwa Członkowskie w większym stopniu wykorzystywały środki przekształcania niezgłoszonej działalności zarobkowej w legalne zatrudnienie;
Mobilność
23. wzywa do sporządzenia szczegółowego sprawozdania w sprawie ekonomicznych skutków odmowy pracownikom z nowych Państw Członkowskich dostępu do zatrudnienia w innych Państwach UE, do którego dołączone byłyby propozycje rozwiązania napotykanych problemów;
24. wzywa do poprawienia i rozszerzenia zakresu dyrektywy 96/71/WE Parlametu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącej delegowania pracowników w ramach świadczenia usług [6]; uważa, że transgraniczna współpraca pomiędzy inspektoratami powinna być zwiększona i wzywa Komisję do zbadania możliwości ustanowienia europejskiej platformy współpracy pomiędzy nimi — społecznego Europolu;
25. wzywa do uwzględnienia w szczegółowych przepisach zawartych w załącznikach do rozporządzenia (EWG) nr 883/2004 (nowego rozporządzenia koordynującego, które uzupełniającego rozporządzenie 1408/71) [7], potrzeby i chęci mobilności w taki sposób, aby postanowienia wykonawcze uczyniły mobilność rzeczywistością, a nie jedynie teoretycznym zapisem, jak ma to miejsce w przypadku tekstu samego rozporządzenia;
26. przypomina w związku z tym swoje wezwanie do wprowadzenia instrumentu legislacyjnego odnoszącego się do przeprowadzania wcześniejszych, wiążących testów skutków transgranicznych w obszarze prawa socjalnego i podatkowego ("Test europejski"), w myśl swojej rezolucji z dnia 28 maja 1998 r. w sprawie sytuacji pracowników przygranicznych w Unii Europejskiej [8];
27. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji przedstawienia propozycji usunięcia przeszkód dla mobilności na rynku pracy, zwłaszcza tych wynikających z zakładowych planów emerytalnych, i wzywa do przedstawienia takich propozycji, o ile to możliwe, w tym roku;
Wspieranie integracji i spójności społecznej
28. uważa, że chociaż posiadanie zatrudnienia jest najważniejszym elementem integracji społecznej jednostek, to potrzebna jest ponadto rozsądna polityka społeczna w celu zagwarantowania wszystkim prawa do ochrony socjalnej i spójności społeczeństw Państw Członkowskich;
29. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji ogłoszenia roku 2010 europejskim rokiem walki z wykluczeniem i ubóstwem; ubolewa nad faktem, że spotkanie Rady Europejskiej w marcu 2005 r. w Brukseli zawęził cele społecznej integracji i zwalczania ubóstwa do środków przeciwko ubóstwu dzieci; wzywa Komisję i Radę Zatrudnienia i Spraw Socjalnych do zapewnienia osiągnięcia pierwotnych celów lizbońskich, a zwłaszcza zredukowania ubóstwa w Unii, i do zapewnienia wdrożenia wszystkich elementów ustanowionych w ramach otwartej metody koordynacji środków przeciwko ubóstwu i wykluczeniu społecznemu;
30. popiera zamiar Komisji podjęcia praktyki intensywnej konsultacji dotyczącej braków w istniejących systemach ochrony socjalnej; uważa, że wszystkie strony powinny być w nią zaangażowane;
31. popiera zamiar Komisji rozszerzenia otwartej metody koordynacji zainicjowanej w grudniu 2004 r. do całościowej procedury dla długookresowej opieki i opieki zdrowotnej; uważa, że w tym kontekście powinny zostać przyjęte kryteria jakościowe, które zagwarantują przysługujące wszystkim prawo do nieprzekraczającej możliwości finansowych opieki opartej na solidarności; uważa, że w związku z tym opieka zdrowotna nie może być podporządkowana zasadom wewnętrznego rynku i konkurencji;
Walka z dyskryminacją
32. przypomina, że kwestia równouprawnienia musi być włączona do wszystkich polityk Wspólnoty, gdyż jest to jedyna droga do zapewnienia trzech głównych elementów równej jakości życia kobiet: świadomości, szans i sukcesu.
33. wyraża rozczarowanie brakiem skutecznych projektów służących promowaniu ściślejszej kontroli i ocenie postępu równouprawnienia i środków ułatwiających pogodzenie pracy i życia rodzinnego, pomagających tym, którzy utrzymują osoby niezdolne do pracy i ogólnie zwiększających elastyczność czasu pracy; wzywa Komisję do surowszej kontroli przestrzegania istniejącego ustawodawstwa oraz, w stosownych przypadkach, składania projektów zmian, w tym nakładania kar; wzywa Komisję do sporządzenia specjalnego planu działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn z położeniem szczególnego nacisku na zlikwidowanie przepaści w wysokości płac; wzywa, w tym kontekscie, Komisję do ogłoszenia dnia 31 maja europejskim dniem działań na rzecz "równej płacy za równą pracę";
34. zdecydowanie wspiera zamiar zorganizowania europejskiego roku równych szans;
35. z zadowoleniem przyjmuje powołanie Europejskiego Instytut ds. Równouprawnienia Płci, którego celem jest wypełnienie luki informacyjnej w sprawach dotyczących równouprawnienia, uważa, że przyczyni się to do wyraźniejszego postrzegania kwestii równości kobiet i mężczyzn; uważa, że umiejscowienie Instytutu w jednym z dziesięciu nowych Państw Członkowskich byłoby korzystne i przyczyniłoby się do zbliżenia nowych i starych Państw Członkowskich;
36. wzywa Komisję do uzupełnienia Agendy Społecznej dyrektywą zakazującą dyskryminacji osób niepełnosprawnych; wzywa do przywiązywania większego politycznego znaczenia do europejskiego planu działania w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych i do wykorzystywania planu działania jako instrumentu rzeczywistej zmiany; wzywa do używania planu działania jako głównego narzędzia włączenia niepełnosprawności do głównego nurtu polityki, w czym musi zawierać się składanie przez Państwa Członkowskie sprawozdań w sprawie transpozycji zawartych w prawodawstwie UE przepisów dotyczących niepełnosprawności; domaga się, aby Państwa Członkowskie aktywnie angażowały organizacje osób niepełnosprawnych na szczeblu krajowym w ten proces i aby plan działania wymagał politycznej widoczności i debaty z Parlamentem Europejskim i Radą Unii Europejskiej, oraz zalecenia co do przyszłych działań;
37. wzywa do opracowania dyrektywy mającej na celu zakazanie dyskryminacji osób ze względu na wiek w zakresie dostępu do towarów i usług;
Dialog społeczny i ustawodastwo socjalne
38. odnotowuje zamiar Komisji wydania Zielonej Księgi dotyczącej ustanowienia praw pracowniczych w celu uproszczenia ich zasad; uważa, że europejska polityka nie może powodować wypaczenia osiągnięć społecznych; w tym kontekście zwraca uwagę na art. III-209 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który przewiduje harmonizację środków dotyczących zatrudnienia i warunków życia i pracy, z jednoczesnym zachowaniem postępu;
39. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji odnoszącą się do międzynarodowego transgranicznego dialogu społecznego; wzywa Komisję także do wsparcia tego dialogu społecznego przez wyznaczenie na jego potrzeby personelu i żywi nadzieję, że partnerzy dialogu społecznego poprą ten projekt;
40. wzywa Komisję do przedłożenia projektu zmiany dyrektywy Rady 94/45/WE [9], jak obiecano w 2002 r., przy czym najważniejszymi celami są: i) poszerzenie zakresu i wzmocnienie prawa do informacji i konsultacji w przypadku reorganizacji oraz ii) poprawa możliwości działania przedstawicieli pracowników w Europejskiej Radzie Zakładowej;
41. uważa, że lizboński cel większej liczby lepszych miejsc zatrudnienia zapewniających stały dochód powyżej progu ubóstwa zostanie osiągnięty, gdy Państwa Członkowskie podejmą odpowiedzialność za wdrażanie i stosowanie obowiązującej legislacji oraz gdy struktury będą wystarczająco nowoczesne i dynamiczne i będą zapewniać Europejczykom zabezpieczenie społeczne i pewność prawną; wzywa zatem Komisję do przedstawienia projektów:
- dyrektywy mającej na celu ochronę praw pracowników w przypadku restrukturyzacji,
- dyrektywy dotyczącej zwolnień poszczególnych pracowników,
- dyrektywy dotyczącej ochrony socjalnej w związku z nowymi formami zatrudnienia,
- dyrektywy w sprawie kontroli przestrzegania minimalnych przepisów,
- dyrektywy w sprawie minimalnych norm w zakresie zabezpieczenia społecznego;
42. zauważa, że Agenda Społeczna przewiduje ustanowienie Forum Restrukturyzacji Przedsiębiorstw; w związku z tym wzywa Komisję do włączenia do Agendy propozycji Grupy Gyllenhammar odnośnie do przygotowywania przez duże przedsiębiorstwa corocznych raportów socjalnych;
43. wzywa Państwa Członkowskie do zacieśnienia współpracy i wymiany dobrych praktyk za pośrednictwem otwartej metody koordynacji, która jest skutecznym instrumentem tworzenia polityki w obszarze zatrudnienia, ochrony socjalnej, wykluczenia społecznego, rent i emerytur oraz opieki zdrowotnej;
44. wzywa Radę i Komisję do zapewnienia odpowiedniej ochrony socjalnej pracowników czasowych agencji poprzez posunięcie naprzód aktualnych projektów dyrektywy w sprawie pracowników czasowych agencji;
45. wierzy, że powiązania pomiędzy dwoma stronami sektora, w formie porozumień, muszą zostać wzmocnione na wszystkich poziomach; wzywa zatem Komisję do przedstawienia propozycji dotyczących dobrowolnych ram dla międzynarodowych wspólnych negocjacji obejmujących obydwa poziomy: zarówno międzysektorowy, jak sektorowy i przedsiębiorstw;
46. wzywa właściwą komisję do regularnego monitorowania realizacji Agendy Społecznej;
47. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów.
[1] Dz.U. C 76 E z 25.3.2004, str. 226.
[2] zob. COM(2005)0012.
[3] Dz.U. L 348 z 28.11.1992, str. 1.
[4] Dz.U. L 158 z 30.4.2004, str. 50.
[5] Dz.U. L 183 z 29.6.1989, str. 1.
[6] Dz.U. L 18 z 21.1.1997, str. 1.
Dyrektywa zmieniona Traktatem o przystąpieniu z 2003 r.
[7] Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U. L 166 z 30.4.2004, str. 1).
[8] Dz.U. C 195 z 22.6.1998, str. 49.
[9] Dyrektywa Rady 94/45/WE z dnia 22 września 1994 r. w sprawie ustanowienia Europejskiej Rady Zakładowej lub trybu informowania i konsultowania pracowników w przedsiębiorstwach lub w grupach przedsiębiorstw o zasięgu wspólnotowym (Dz.U. L 254 z 30.9.1994, str. 64). Dyrektywa zmieniona dyrektywą 97/74/WE (Dz.U. L 10 z 16.1.1998, str. 22).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0218
Ochrona interesów finansowych Wspólnot i zwalczanie nadużyć finansowych
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i zwalczania nadużyć finansowych (2004/2198(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje rezolucje do wcześniejszych rocznych sprawozdań Komisji i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF),
- uwzględniając roczne sprawozdanie Komisji w sprawie ochrony finansowych interesów Wspólnot Europejskich i zwalczania nadużyć finansowych (COM(2004)0573) wraz z załącznikami (SEK(2004)1058, SEK(2004)1059),
- uwzględniając komunikat Komisji: ochrona finansowych interesów Wspólnot Europejskich, zwalczanie nadużyć finansowych, plan działań 2004-2005 (COM(2004)0544),
- uwzględniając sprawozdanie z działalności Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) za rok sprawozdawczy kończący się w czerwcu 2004 [1],
- uwzględniając sprawozdanie z działalności OLAF- [2] za okres sprawozdawczy czerwiec 2003 — lipiec 2004,
- uwzględniając roczne sprawozdanie Europejskiego Trybunału Obrachunkowego za rok budżetowy 2003 [3],
- uwzględniając art. 276 ust. 3 oraz art. 280 ust. 5 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinie Komisji Rolnictwa i Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0151/2005),
Zakres zgłoszonych nieprawidłowości i nadużyć
1. stwierdza, że w roku 2003 w zakresie środków własnych, wydatków na rolnictwo i środków polityczno-strukturalnych Państwa Członkowskie zgłosiły nieprawidłowości i nadużycia finansowe w wysokości ok. 922 mln EUR; dane liczbowe, przekazane przez Państwa Członkowskie do Brukseli, można podzielić w sposób następujący:
- środki własne: 269, 9 mln EUR (w roku 2002: 341,9 mln EUR),
- gwarancja EAGFL: 169.7 mln EUR (w roku 2002: 198,1 mln EUR),
- środki polityczno-strukturalne: 482.2 mln EUR (w roku 2002: 614, 1 mln EUR);
2. stwierdza, że łączna wysokość zgłoszonych strat w roku 2002 wynosiła 1,15 mld EUR, a tym samym była wyższa niż w roku 2003; przypomina, że nie wolno przeceniać znaczenia tego rodzaju wahań wysokości strat z roku na rok, ponieważ może mieć na to wpływ wiele różnych czynników;
3. podkreśla jednak, że patrząc z perspektywy dłuższego okresu czasu wysokość strat podawanych w sprawozdaniu Europejskiego Funduszu Wyrównawczego i Gwarancyjnego na rzecz Rolnictwa (EFWiG) wyraźnie spada, podczas gdy w obszarze Funduszy Strukturalnych odnotowuje się ich silny wzrost; i tak na przykład podana przez EFWiG wysokość strat w roku 2000 wyniosła 474.6 mln EUR, natomiast w Funduszach Strukturalnych zaledwie 114.3 mln EUR; w międzyczasie nastąpiło nieomal dokładne odwrócenie proporcji w statystyce nadużyć w obu tych obszarach;
4. apeluje do Państw Członkowskich o podjęcie odpowiednich kroków mających na celu usprawnienie systemów kontroli i zarządzania funduszami strukturalnymi jak też zapewnienie, że ryzyko zaistnienia nadużyć finansowych jest znacznie zredukowane i że postanowienia rozporządzenia (WE) 1681/94 [4] są w pełni stosowane, szczególnie w odniesieniu do procedury terminowej, jasnej i pełnej notyfikacji;
5. stwierdza, że w okresie sprawozdawczym OLAF zanotował 637 nowych przypadków nadużyć finansowych, a skutki finansowe wszystkich przypadków, będących jeszcze 30 czerwca 2004 r. przedmiotem prowadzonych dochodzeń, oszacowane zostały na kwotę 1.37 mld EUR;
6. stwierdza ponadto, że wysokość strat wszystkich przypadków, dla których OLAF pod koniec swojego okresu sprawozdawczego (lipiec 2003-czerwiec 2004) wdrożył działania wtórne, osiągnęła kwotę 1.76 mld EUR [5];
7. stwierdza, że pod koniec okresu sprawozdawczego OLAF prowadzonych było 55 dochodzeń w nowych Państwach Członkowskich i w krajach kandydujących; dochodzenia te dotyczyły przede wszystkim sektorów pomocy zewnętrznej, papierosów i rolnictwa; podkreśla w związku z tym przydatność Systemu Koordynacji Działań Przeciwko Nadużyciom Finansowym;
8. wyraża ubolewanie z powodu dotychczasowej nieporównywalności sprawozdań Komisji i OLAF, z zadowoleniem wita zamiar zharmonizowania okresów sprawozdawczych;
Odzyskiwanie środków wypłaconych w zawyżonej wysokości lub wypłaconych niesłusznie
9. przypomina, że w obszarach środków własnych, wydatków na rolnictwo i środków polityczno-strukturalnych należy łącznie ściągnąć z roku 2003 i lat poprzednich 3 mld EUR [6];
10. opowiada się za uproszczeniem definicji typów oszustw i metod ich wykrywania; wzywa Komisję i OLAF do uzgodnienia podziału pracy w sektorze rolnictwa, dzięki któremu OLAF będzie w przyszłości odpowiadał za dochodzenia, natomiast odzyskiwanie utraconych środków budżetowych będzie leżało w gestii DG AGRI;
11. przypomina także o raporcie specjalnym nr 3/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie odzyskania wypłat dokonanych niezgodnie z przepisami w ramach Wspólnej Polityki Rolnej [7]: zgodnie z tym raportem w okresie między rokiem 1971 a wrześniem 2004 roku w sektorze tym zgłoszono nieprawidłowości na kwotę 3.1 mld EUR; 626 mln EUR (20,2 %) zostało ściągnięte od beneficjentów, 156 mln EUR (5 %) musiał ponieść EFWiG, a 144 mln EUR (4,6 %) obciąża Państwa Członkowskie; pozostaje jeszcze do ściągnięcia kwota 2.2 mld EUR (70 %);
12. podkreśla zasadniczą odpowiedzialność Państw Członkowskich za sprawne i skuteczne ściąganie utraconych środków budżetowych; wyraża ubolewanie, iż dotychczas Państwa Członkowskie w niewystarczającym stopniu wywiązują się z tej odpowiedzialności, zwłaszcza zaś z obowiązku pełnej sprawozdawczości wobec Komisji;
13. wyraża zadowolenie z pracy Specjalnej Grupy "Egzekucyjnej", mającej za zadanie zajęcie się zaległymi należnościami w sektorze rolnictwa, która do marca 2005 r. powinna była zakończyć równo 4000 przypadków; wyraża w związku z tym podziękowanie za raport specjalny nr 3/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie odzyskania wypłat dokonanych niezgodnie z przepisami w ramach Wspólnej Polityki Rolnej;
14. pochwala postępy poczynione w międzyczasie przez Specjalną Grupę "Egzekucyjną"; stwierdzono, że z kwoty 2.18 mld EUR zablokowano w drodze postępowania sądowego kwotę 812 mln EUR, natomiast Państwa Członkowskie nie widzą możliwości odzyskania 247 mln EUR (np. w wyniku ogłoszenia upadłości); z powyższego wynika, że w chwili obecnej ściągnąć należałoby jeszcze 1.12 mld EUR;
15. wyraża zadowolenie, że dzięki konkretnemu zbadaniu poszczególnych przypadków można było zredukować kwotę należności z 1.12 mld EUR do 765 mln EUR (np. dzięki uniknięciu podwójnych zapisów);
16. stwierdza, że zgodnie z analizą Specjalnej Grupy "Egzekucyjnej" z wymienionych 765 mln EUR kwota 115 mln EUR powinna obciążyć EFWiG, natomiast kwota 650 mln EUR powinna obciążyć Państwa Członkowskie; o powyższym Państwa Członkowskie już zostały powiadomione na piśmie;
17. wyraża niezadowolenie, iż kraje, które zgłosiły nieprawidłowości powodujące największe straty finansowe (2003 r.: Hiszpania 112367457 EUR, Włochy 16896556 EUR oraz Francja 12221826 EUR) charakteryzują się także najniższą stopą ściągania należności (2003 r.: Hiszpania 4,9 %, Włochy 13,9 % oraz Francja 15,6 %); w przypadku dopłat eksportowych Hiszpania odpowiada za niemal 50 % wielkości strat (2003 r.: 8694350 EUR z łącznej kwoty 17514557 EUR), odzyskała natomiast zaledwie 9,3 %;
18. wyraża nadzieję, iż utworzenie "Specjalnej Grupy" w roku 2003 w celu zbadania spraw sprzed 1999 roku pozwoli na rozwiązanie zaległych spraw;
19. przypomina ponownie o orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich [8], który w orzeczeniu z 11 października 1990 r. (sprawa C-34/89, Republika Włoska /Komisja) [9] przypomniał Państwom Członkowskim o przestrzeganiu ogólnego obowiązku staranności;
20. uważa, że nieściągnięcie nieregularnych płatności w ciągu czterech lat (poprzez działania administracyjne) względnie w ciągu ośmiu lat (na drodze sądowej) stanowi poważne naruszenie obowiązku staranności; dane państwo powinno być w takim przypadku zobowiązane do pokrycia kwoty zadłużenia we własnym zakresie; tym sposobem można będzie zachęcić Państwa Członkowskie do odpowiednio wczesnego przejęcia odpowiedzialności i aktywnej likwidacji błędów; tego rodzaju postępowanie ułatwiłoby również pracę Komisji, odpowiedzialnej wobec Parlamentu; z zadowoleniem przyjmuje projekty Komisji idące w tym kierunku [10];
21. z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji ulepszania systemu "czarnej listy", wzywa Komisję do zbadania wszelkich możliwości przekształcenia tego instrumentu w skuteczny środek zwalczania nadużyć finansowych, a w określonych sytuacjach rozszerzenia jego stosowania poza obszar rolnictwa; Niemcy, Francja, Austria, Holandia, Hiszpania i Zjednoczone Królestwo już wykorzystują tę możliwość;
22. ponawia swój wniosek skierowany do Komisji o sporządzenie raportu na temat niedoskonałości systemu "czarnej listy" (Rozporządzenie (WE) 1469/95 Rady z dnia 22 czerwca 1995 r. w sprawie środków, jakie mają być podjęte wobec niektórych beneficjentów operacji finansowanych przez Sekcję Gwarancji EFWiG [11]);
23. wzywa do podjęcia dyskusji, w oparciu o powyższy raport, bądź to nad wprowadzeniem istotnych zmian do systemu, bądź nad jego zastąpieniem przez instrument bardziej skuteczny;
24. wyraża zaniepokojenie faktem, że szereg Państw Członkowskich, a zwłaszcza Niemcy, Francja i Hiszpania, nie wywiązuje się z obowiązku sprawozdawczości w przewidzianych terminach; 90 % przypadków jest przekazywanych Komisji w ciągu dwóch lat, co źle rokuje możliwościom odzyskania nieprawidłowo wypłaconych kwot;
25. zwraca uwagę, że z najnowszego sprawozdania z działalności OLAF wynika, iż łączna wysokość strat ze wszystkich przypadków rozpatrywanych przez OLAF w ciągu ostatnich pięciu lat oszacowana została na 5.34 mld EUR; stwierdza, że z tej kwoty dotychczas udało się odzyskać ok. 100 mln EUR; kwota ta stanowi zaledwie 1.87 % oszacowanej sumy strat; oczekuje od OLAF przedłożenia analizy przyczyn tak niskiej ściągalności w rozpatrywanych przez Urząd przypadkach;
Nadużycia dotyczące fałszowanego masła
26. przypomina, że straty finansowe, jakie Wspólnota poniosła w wyniku wykrytego w roku 1999 tzw. przypadku Italburro (fałszowane masło), określone zostały na ponad 100 mln EUR oraz wyraża zaniepokojenie faktem, że dotychczas Państwa Członkowskie (Belgia, Niemcy i Francja) odzyskały mniej niż 10 % utraconej kwoty, którą szacuje się na 100 mln EUR; mogłoby to być przypadkiem rażącego naruszenia obowiązku staranności;
27. krytykuje fakt, iż do dziś nie ma jasności co do możliwych zagrożeń zdrowia wynikających z fałszowania masła; przypomina ponadto, że fałszerstwa zostały odkryte raczej przypadkowo, w ramach prowadzonych dochodzeń w sprawie morderstw mafijnych, ale najwyraźniej nie istnieją żadne kontrole rutynowe, które mogłyby zapobiec tego rodzaju manipulacjom; oczekuje od Komisji propozycji, jak można skutecznie zmniejszyć zagrożenia zdrowia wynikające z fałszowania artykułów spożywczych;
28. wzywa Komisję do złożenia najpóźniej do 31 października 2005 r. sprawozdania, dającego przegląd stanu ściągalności i postępowań karnych oraz przedstawiającego możliwe zagrożenia zdrowia powstałe wskutek fałszowania masła i zawierającego propozycje skutecznego zażegnywania zagrożeń dla zdrowia wynikających z fałszowania artykułów spożywczych; przypomina, że w chwili ujawnienia afery w roku 2000 Państwa Członkowskie wzbraniały się przed Komisją przed ujawnieniem tych informacji;
29. stwierdza ze zdziwieniem, że państwowe organa Republiki Federalnej Niemiec wystosowały do odnośnych przedsiębiorstw żądania zwrotu dopłat w wysokości zaledwie 141737 EUR, zakwestionowanej w międzyczasie przez te przedsiębiorstwa oraz, że po upływie pięciu lat prokuratury belgijska i francuska nawet nie wdrożyły postępowania karnego;
Zwalczanie przemytu papierosów
30. zwraca uwagę, że w roku 2003 według szacunków Państw Członkowskich wskutek przemytu papierosów wpłynęło ok.
200 mln EUR mniej środków własnych oraz że straty łączne mogą być znacznie wyższe;
31. w związku z tym z dużym zadowoleniem przyjmuje umowę w sprawie zwalczania przemytu papierosów zawartą między Komisją (wraz z Belgią, Niemcami Grecją, Hiszpanią, Francją, Włochami, Luksemburgiem, Holandią,, Portugalią i Finlandią) a Philip Morris International (PMI); w związku z tym wyraża uznanie dla pomyślnej współpracy pomiędzy Komisją i OLAF i z zadowoleniem przyjmuje zdecydowane wsparcie operacyjne ze strony Specjalnej Grupy OLAF ds. zwalczania przemytu papierosów; porozumienie przewiduje długoterminowe działania mające na celu udaremnianie przemytu papierosów oraz dąży do rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy Wspólnotą a przedsiębiorstwem ponadto PMI wypłaci Wspólnocie i Państwom Członkowskim kwotę ok. 1.25 mld USD w okresie 12 lat; wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do wykorzystania tych środków w celu finansowania działań mających na celu udaremnianie oraz zwalczanie przemytu papierosów, jak również przeciwdziałanie fałszerstwom; wzywa Komisję do złożenia propozycji dotyczących spożytkowania znacznej części tych dochodów i w razie konieczności do przedstawienia wstępnego projektu korekty budżetu wraz z propozycjami podstawy prawnej;
32. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że do umowy przystąpiły również Irlandia Malta i Austria; wzywa wszystkie pozostałe Państwa Członkowskie do przystąpienia do umowy; wzywa Komisję, aby ta dążyła do zawarcia podobnych umów z innymi producentami papierosów; Państwa Członkowskie powinny odstąpić od negocjowania własnych porozumień z producentami, ponieważ Komisja posiada w negocjacjach większe pole manewru;
33. ostrzega, że rosnąca akcyza na papierosy z jednej strony prowadzi do zmiany zachowań konsumpcyjnych (np. w kierunku tanich produktów), z drugiej natomiast wysokie opodatkowanie wyrobów tytoniowych daje dodatkowy impuls dla działań przestępczych (np. przemyt lub podrabianie papierosów);
34. stwierdza wzrost nielegalnego drobnego handlu (przede wszystkim podróbkami papierosów), którego zwalczanie wiąże się ze znacznymi trudnościami;
35. zwraca uwagę, że drogi wykorzystywane przez przemytników papierosów mogą być równie dobrze używane przez przemytników narkotyków i innych towarów;
36. ostrzega, że różnica cen papierosów w starych i nowych Państwach Członkowskich może wydawać się atrakcyjna i chociaż obowiązują okresy przejściowe w formie ograniczeń ilościowych w przywozie wyrobów tytoniowych w ruchu prywatnym z nowych do starych Państw Członkowskich, jednakże osoby i pojazdy mogą być poddawane jedynie kontroli wyrywkowej;
37. z tego względu uważa za konieczne dalsze usprawnienie procedury pomocy prawnej i wymiany informacji pomiędzy właściwymi organami Państw Członkowskich ale także w skali ogólnoświatowej; ponadto uzupełnić należy luki kadrowe służb ścigania przestępstw celnych, a urzędy celne powinny posiadać więcej mobilnych patroli, finansowanych przez Państwa Członkowskie ze środków umowy z PMI;
38. z ubolewaniem przyjmuje do wiadomości, iż właściwe organa Państw Członkowskich nie przekazują OLAF swojej wiedzy na temat podrabianych papierosów i działań na przemytniczych szlakach (np. Azja Południowo-Wschodnia); wzywa Państwa Członkowskie do zbadania, na podstawie art. 280 Traktatu, jak można udostępnić tę wiedzę OLAF na drodze współpracy administracyjnej; zwraca się z prośbą do Trybunału Obrachunkowego o pilną opinię w sprawie propozycji poprawy współpracy administracyjnej OLAF i Państw Członkowskich; prosi także o zbadanie przy tym, czy dla celów obserwacji punktów przemytniczych pomocne byłoby zainstalowanie lokalnych biur OLAF;
39. zwraca uwagę, że dotychczasowe doświadczenia nabyte w wyniku WAC (Wspólnych Akcji Celnych) uwidoczniły korzyści płynące z lepszej współpracy urzędów celnych Państw Członkowskich; zaleca nadanie trwałego charakteru tej współpracy w formie stałych grup Specjalnej Grupy oraz silniejsze włączenie Europolu do walki z tą formą międzynarodowej przestępczości zorganizowanej;
40. wzywa Komisję ponadto do rozważenia możliwości rozszerzenia zakresu kompetencji Agencji ds. Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych tak, aby obejmowały dochodzenia w sprawach o wykroczenia celne;
Współpraca ze Szwajcarią
41. z zadowolenie przyjmuje zawarcie porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony w sprawie zwalczania nadużyć finansowych [12]; wyraża gratulacje wszystkim uczestnikom, w tym OLAF-owi, którzy brali udział w sporządzeniu tego porozumienia; postanowienia umowy obejmują wiele aspektów, zawartych w drugim protokole do porozumienia w sprawie ochrony finansowych interesów Wspólnot Europejskich, zwłaszcza postanowienia o pomocy prawnej, przeszukaniu, zajęciu i konfiskacie; wyraża brak zrozumienia dla faktu, że protokół ten, pochodzący z roku 1997, wciąż jeszcze nie został ratyfikowany przez trzy stare Państwa Członkowskie — Austrię, Włochy i Luksemburg;
42. wzywa Łotwę, Maltę, Polskę, Republikę Czeską, Słowenię, Węgry i Cypr do szybkiej ratyfikacji wyżej wymienionego protokołu, jak to uczyniły Estonia ( 3 lutego 2005 r.), Litwa ( 28 maja 2004 r.) oraz Słowacja ( 30 września 2004 r.);
43. dąży w związku z tym do szybkiego przyjęcia projektu Komisji w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady o wzajemnej pomocy prawnej dla ochrony finansowych interesów Wspólnoty przed nadużyciami i innymi działaniami sprzecznymi z prawem [13];
Przenoszenie zadań europejskich służb publicznych na firmy prywatne
44. przypomina, że w konsekwencji rozmaitych afer, w których prywatni zleceniobiorcy Komisji częściowo za wiedzą i przyzwoleniem właściwych urzędników zdefraudowali środki finansowe i manipulowali procedurą udzielania zleceń (afery ECHO, MED), już pod koniec 1998 r. do regulaminu budżetowego włączony został następujący przepis: "Komisji i innym organom nie wolno zlecać jednostkom lub organizacjom zewnętrznym, obojętne w jakiej formie i z jakiego powodu, żadnych zadań dotyczących wykonania planu budżetowego, wiążących się z zadaniami europejskich służb publicznych; dotyczy to zwłaszcza ich uprawnień związanych z udzielaniem zleceń publicznych." [14];
45. uważa za niedopuszczalne, że mimo to w listopadzie 1999 r. Komisja uchwaliła zasady udzielania zleceń na wykonywanie usług, dostaw oraz zleceń budowlanych w ramach współpracy na korzyść krajów trzecich, dopuszczające zaangażowanie tak zwanych agencji zaopatrzenia, które następnie organizowały procedury przetargowe, podpisywały kontrakty i dokonywały płatności na rzecz końcowych beneficjentów;
46. oczekuje, że do 1 września 2005 r. Komisja przedłoży listę wszystkich kontraktów, zawartych od 2000 roku z tego rodzaju agencjami zaopatrzenia; lista ta powinna zawierać także dane na temat okresu ważności kontraktów, procedurę ich udzielenia oraz wysokość odnośnych wypłat;
Priorytety i perspektywy pracy OLAF
47. przypomina, że OLAF również obowiązuje zasada pomocniczości, a więc zalecenie skoncentrowania się na tych obszarach, dla których nie są właściwe organa władzy Państw Członkowskich lub nie podejmują one same z siebie dostatecznych starań;
48. w tym kontekście ponownie podkreśla — bez uszczerbku dla interwencji OLAF prowadzonych w ramach zasady subsydiarności w innych obszarach operacyjnych — priorytet prowadzenia dochodzeń wewnątrz organów i instytucji oraz w związku z wydatkami zarządzanymi bezpośrednio przez Komisję;
49. zwraca uwagę, że Traktat o Konstytucji dla Europy w art. III-274 przewiduje, że do zwalczania przestępstw szkodzących finansowym interesom Unii należy, wychodząc z Eurojustu, wyznaczyć Prokuraturę Europejską;
50. podkreśla, że perspektywa ta musi być uwzględniona w debacie na temat dalszego rozwoju OLAF; oczekuje, że Komisja i Rada przedłożą do 31 grudnia 2005 r. konkretne propozycje dotyczące przyszłej roli OLAF w stosunku do Prokuratury Europejskiej i Eurojustu;
Dochodzenia OLAF a ochrona podstawowych wolności
51. przypomina o punkcie 10 preambuły rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (rozporządzenie w sprawie OLAF) [15], zgodnie z którym przy prowadzonych przez Urząd dochodzeniach należy w pełni zapewnić poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności;
52. wzywa Komisję i OLAF do pełnego przestrzegania wolności prasy zagwarantowanej przez prawo Państw Członkowskich oraz w art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, łącznie ze stosownym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie ochrony źródeł dziennikarskich;
53. z troską przyjmuje do wiadomości, iż według oceny Komitetu ds. Nadzoru obecne, samodzielnie ustanowione reguły proceduralne dla postępowań OLAF ("OLAF-Manual") mogą nie wystarczyć dla zagwarantowania praw osób, których dotyczy dochodzenie, a w określonych sytuacjach stan wyników dochodzenia będzie przed sądem zakwestionowany; stąd też wzywa Komisję, w związku z planowaną reformą OLAF, do przedłożenia odpowiednich propozycji legislacyjnych, które usuną te wątpliwości i zagwarantują zarówno bezpieczeństwo prawne jak i ochronę prawną;
OLAF a Rzecznik Praw Obywatelskich
54. podkreśla znaczenie Trybunału Sprawiedliwości dla przestrzegania, wykładni i stosowania przepisów prawnych Wspólnoty oraz jego funkcji sądowniczych zgodnie z art. 255 Traktatu, jak również pracy Rzecznika Praw Obywatelskich, gdy chodzi o wykrycie i wstrzymanie przypadków nadużyć w działalności organów i instytucji Wspólnoty;
55. przyjmuje do wiadomości stanowisko dyrektora OLAF z dnia 8 marca 2005 r., zgodnie z którym w postępowaniu 2485/2400/GG OLAF nie jest w stanie zastosować się do projektu zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich i przyznać, że w swoich kontaktach z Rzecznikiem Praw Obywatelskich w związku z badaniem przez niego skargi 1840/2002/GG podał nieprawdziwe i wprowadzające w błąd informacje;
56. oczekuje od Komisji, że w świetle specjalnego sprawozdania Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 12 maja 2005 r. oraz oczekiwanego stanowiska Parlamentu w tej sprawie podejmie ona niezbędne kroki w celu pociągnięcia w określonej sytuacji właściwych osób do odpowiedzialności i przywróci wiarygodność OLAF;
Procedura mianowania dyrektora generalnego OLAF
57. wyraża zadowolenie z decyzji Komisji o obsadzeniu stanowiska dyrektora generalnego OLAF w drodze publicznego konkursu ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym, co umożliwi dokonanie rzeczywistego i wiarygodnego wyboru w celu nadania dyrektorowi generalnemu silnego mandatu i dostatecznej wiarygodności;
58. przyjmuje do wiadomości postanowienie Komisji (1691 posiedzenie) z 22 lutego 2005 r. o powierzeniu spraw bieżących obecnemu dyrektorowi generalnemu do czasu podjęcia decyzji o nowej obsadzie tego stanowiska;
59. jest zdania, iż byłoby lepiej, gdyby Komisja w porozumieniu z Parlamentem i Radą mianowała dyrektora tymczasowego, który nie byłby ograniczony w swoich działaniach; jest zdania, że rozporządzenie w sprawie OLAF musi zostać uzupełnione o przepisy dotyczące mianowania dyrektora tymczasowego;
60. przypomina, że już w punkcie 55 swojej rezolucji z 4 grudnia 2003 r. do sprawozdania Komisji w sprawie oceny działalności Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [16] żądała odpowiednio wczesnego rozpisania publicznego konkursu na stanowisko dyrektora generalnego OLAF i za obecne opóźnienie wyłączną odpowiedzialność ponosi Komisja, która przed wdrożeniem niezbędnych środków proceduralnych zbyt długo pozostawała bezczynna;
61. uważa za szczególnie ważne, aby nie miały miejsca dalsze niepotrzebne opóźnienia i aby decyzja w sprawie nowego obsadzenia stanowiska została podjęta możliwie jak najszybciej;
62. podkreśla, że Komisja zgodnie z art. 12 rozporządzenia w sprawie OLAF może sporządzić listę kandydatów posiadających odpowiednie kwalifikacje dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii komisji nadzorującej OLAF, a więc komisja nadzorująca musi mieć możliwość sprawdzenia i oceny wszystkich napływających kandydatur, zanim Komisja sporządzi na tej podstawie listę odpowiednich kandydatów;
63. podkreśla, że Komisja mianuje dyrektora generalnego OLAF w porozumieniu z Parlamentem i Radą, a więc musi być co do tego zgoda; przypomina, że taki przepis został wprowadzony z uwagi na to, że dalekosiężne uprawnienia dyrektora generalnego OLAF (wdrożenie i zamknięcie dochodzenia, przekazanie informacji krajowym władzom sądowniczym) rozciągają się nie tylko na członków i urzędników Komisji ale także na Parlament, Radę i pozostałe instytucje i organizacje Wspólnoty;
64. oczekuje, że uczestniczące instytucje podejmując decyzję o nowej obsadzie stanowiska generalnego dyrektora OLAF kierować się będą w równej mierze neutralnością, przejrzystością i rzetelnością w celu uniknięcia zajść, jakie miały miejsce podczas pierwszego powoływania [17];
Sprawozdanie i opinie Trybunału Obrachunkowego
65. oczekuje, że od dawna zapowiadane specjalne sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego zostanie przedłożone na tyle wcześnie, że jego wnioski będzie można wykorzystać podczas wysłuchiwania kandydatów na stanowisko dyrektora generalnego;
66. zwraca się z prośbą do Trybunału Obrachunkowego o szczególne uwzględnienie w jego opiniach na temat przedłożonych projektów legislacyjnych zgodnie z art. 280 Traktatu WE kwestii:
- jak można wzmocnić niezależną funkcję dochodzeniową OLAF?
- czy odnośne uprawnienia śledcze OLAF można ująć w jednym tekście prawnym?
Dalsza część uwag i wymogów wynikających z lat poprzednich
67. wzywa OLAF do ponownego podjęcia rozpoczętego w listopadzie 2004 r. dialogu na temat tego, do jakich informacji Parlament może mieć dostęp w związku z jego pracą celem znalezienia sposobu zachowania kontrolnych uprawnień Parlamentu, nie naruszając przy tym gwarancji poufności dochodzeń;
68. stwierdza, że Specjalna Grupa Eurostatu w okresie sprawozdawczym OLAF rozpracowało 14 przypadków: cztery z nich to dochodzenia zewnętrzne, dziesięć natomiast stanowiły dochodzenia wewnętrzne, w czerwcu 2004 r. dziewięć z tych dochodzeń było jeszcze niezakończonych; wyniki pięciu dochodzeń przekazano luksemburskim lub francuskim organom ścigania; oczekuje od Komisji i od OLAF sprawozdania o poczynionych postępach najpóźniej do 1 października 2005 roku;
69. stwierdza, że zgodnie z orzeczeniem sądu w wiedeńskim przedstawicielstwie Komisji istniały stosunki zatrudnienia, przy których pominięto obowiązujące przepisy prawa pracy i praw socjalnych; zapytuje, jaki wynik przyniosło dochodzenie OLAF i jakie Komisja podjęła działania w tej sprawie; zapytuje ponadto, jakie koszty Komisja poniosła w wyniku przegranych procesów przed sądem pracy i konieczności uregulowania zaległych składek na ubezpieczenia społeczne; zapytuje także, jakie mogą pojawić się jeszcze dalsze koszty;
70. wyraża zadowolenie z postępów odnotowanych w niektórych Państwach Członkowskich w zakresie przyjęcia nowych przepisów umożliwiających zastosowanie sankcji w przypadku nadużyć;
71. przyjmuje do wiadomości, że zbadano prawdopodobną defraudację środków pieniężnych z programu Leonardo-da-Vinci [18], a akta sprawy przekazano rumuńskim organom ścigania;
72. przyjmuje do wiadomości, że w przeszłości przy eksporcie żywca wołowego do Libanu [19] doszło do malwersacji przy dopłatach eksportowych oraz że Niemcy, Francja i Austria wydały decyzje o zwrocie pobranych kwot;
73. wyraża ubolewanie, iż Komisja do tej pory zwleka ze sporządzeniem zestawienia, z którego wynikałoby, jakie międzynarodowe firmy konsultingowe zaangażowane były dla niej w obszarach związanych z wydatkami bezpośrednimi i pośrednimi [20]; oczekuje przedłożenia takiego zestawienia do dnia 1 lipca 2005 r.;
74. przypomina Komisji, że została ona wezwana do przedłożenia Parlamentowi informacji, wraz z analizą, w jaki sposób można nadać wspólne ramy prawne różnym instrumentom prawnym, stosowanym przez OLAF podczas prowadzonych dochodzeń [21];
75. z niepokojem przyjmuje do wiadomości informacje prasowe, według których OLAF stwierdził, iż w wyniku złego zarządzania wewnętrznego Komisji przy renowacji budynku Berlaymont powstały straty w przypuszczalnej wysokości do 180 mln EUR; wzywa OLAF do dokładnego wyjaśnienia tej sprawy; oczekuje od Komisji przedłożenia do 1 września 2005 r. informacji na temat kroków podjętych przez Komisję na podstawie odnośnego raportu OLAF;
76. wyraża rozczarowanie negatywną reakcją Komisji na ust. 123 rezolucji z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie udzielenia Komisji absolutorium za rok 2002 [22], który stwierdza "(...) iż Komisja pozwala na to, aby towary zgłoszone do oclenia w sposób nieprawidłowy lub świadomie fałszywy były traktowane jako niepodlegające procedurze tranzytowej, co sprawia, że niemożliwe staje się odzyskanie gwarancji, dokumenty muszą być odesłane do kraju, z którego nastąpił wjazd na obszar UE, a zwalczanie nadużyć jest utrudnione; (...)"; wzywa Komisję ponownie do natychmiastowego położenia kresu tym praktykom i do zaproponowania stosownych zmian w Kodeksie Celnym;
77. jest zdania, że monitorowanie wydatków Unii jest zadaniem Komisji Kontroli Budżetowej i że Komisja ta powinna być zdolna do określania, czy płatności są dokonywane zgodnie z przepisami finansowymi oraz do wyznaczania celów politycznych; w związku z tym upoważnia tę Komisję do wysyłania niewielkich delegacji swoich członków w celu rozpoznania sytuacji, nawet jeżeli — w należycie uzasadnionych przypadkach — wymaga to wyjazdu poza terytorium Unii;
*
* *
78. upoważnia swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości, Trybunałowi Obrachunkowemu, komisji nadzorującej OLAF oraz OLAF.
[1] http://europa.eu.int/comm/anti_fraud/reports/olaf/2003-2004/en2.pdf.
[2] Dokument został przekazany sekretariatowi Komisji drogą elektroniczną w styczniu 2005 i jest dostępny w języku francuskim na stronie www OLAF.
[3] Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 1.
[4] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1681/94 z 11 lipca 1994 roku dotyczące nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nieprawidłowo w związku z finansowaniem polityki strukturalnej i organizacją systemu informacji w tej dziedzinie (Dz.U. L 178 z 12.7.1994, str. 43).
[5] Straty finansowe wszystkich przypadków zbadanych przez OLAF i poprzedzającą go organizację szacuje się na 5,34 mld EUR (patrz SEK(2004)1370, załącznik II).
[6] Z "Case Management System" OLAF wynika, że w okresie 1999 -2004 odzyskano 100 mln EUR.
Odpowiada to 1,87 % finansowych strat za cały ten okres, szacowanych na 5,34 mld EUR.
[7] Dz.U. C 269 z 4.11.2004, str. 1.
[8] Patrz ust. 22 rezolucji z 30 marca 2004 w sprawie ochrony finansowych interesów Wspólnot Europejskich i zwalczania nadużyć finansowych, sprawozdanie roczne 2002 (Dz.U. C 103 E z 29.4.2004 r., str. 435).
[9] ECR 1990, I-3603.
[10] COM(2004)0489.
[11] Dz.U. L 145 z 29.6.1995, str. 1.
[12] COM(2004)0559.
[13] COM(2004)0509.
[14] Dz.U. L 320 z 28.11.1998 r., str. 1; patrz także Dz.U. L 248 z 16.9.2002 r., str. 1, art. 54 ust. 1 i art. 57 ust. 1.
[15] Dz.U. L 136 z 31.5.1999 r., str. 1.
[16] Dz.U. C 89 E z 14.4.2004 r., str. 153.
[17] podkreśla, że trzeba uniknąć sytuacji, jaka miała miejsce w roku 1999, kiedy to wątpiono co do rzetelności postępowania i jeden z kandydatów wycofał swoje zgłoszenie po tym, jak Sekretarz Generalny Komisji już na wstępie wyraził się pozytywnie o określonych kandydatach;
[18] Patrz ust. 13 i 14 wyżej wymienionej rezolucji z 30 marca 2004 r.
[19] Patrz ust. 23 i nast. wyżej wymienionej. rezolucji z 30 marca 2004 r..
[20] Patrz ust. 52 wyżej wymienionej rezolucji z 30 marca 2004 r.
[21] Patrz ust. 41 w.w. rezolucji z 30 marca 2004 r.
[22] Dz.U. L 330 z 4.11.2004, str. 82.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0219
Plan działania Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie Planu Działania Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu (2004/2214(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, który złożył Antoine Duquesne w imieniu grupy politycznej ALDE w sprawie zrewidowanego Planu Działań/planu roboczego Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu (B6-0071/2004),
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, a w szczególności artykuły I-3, I-2, I-9, II-62, II-63, II-64, II-67, II-82, II-107, II-108, II-109, II-110, III-257, III-261, III-271, III-272, III-273, III-274, III-275, III-276,
- uwzględniając artykuł 6 i 7 Tytuł V Traktatu UE,
- uwzględniając Tytuł VI Traktatu UE, a w szczególności artykuły 29, 30, 31, 32, 34, 39 i 42,
- uwzględniając Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, podpisaną w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienioną Protokołem nr 11, a w szczególności artykułami 3, 5, 6, 8, 9, i 10,
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka, podpisaną 10 grudnia 1948 r., a w szczególności artykuły 1, 2, 3, 5, 7, 12, 13 i 19,
- uwzględniając dwanaście Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zwalczania terroryzmu,
- uwzględniając Statut Rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego, przyjęty 17 lipca 1998 r. na Konferencji Dyplomatycznej Pełnomocników Narodów Zjednoczonych,
- uwzględniając Plan Działań w zakresie zwalczania terroryzmu, przyjęty przez nadzwyczajną Radę Europejską w Brukseli w dniu 21 września 2001 r.,
- uwzględniając oświadczenia złożone na nieformalnym posiedzeniu szefów państw i rządów, obradującym w Gandawie 19 października 2001 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Laeken, w dniach 14 i 15 grudnia 2001 r.,
- uwzględniając decyzję Rady 2002/187/WSISW z dnia 28 lutego 2002 r., ustanawiającą Eurojust w celu zintensyfikowania walki z poważną przedsiębiorczością [1],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r., w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi [2],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu [3],
- uwzględniając decyzje ramową Rady 2002/465/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r., w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych [4],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2003/577/WSiSW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonywania w Unii Europejskiej orzeczeń o zapobiegawczym zamrażaniu własności i zabezpieczaniu dowodów [5],
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli z dnia 25 i 26 marca 2004 r.,
- uwzględniając konkluzje międzynarodowego szczytu na temat demokracji, terroryzmu i bezpieczeństwa, zorganizowanego przez Club de Madrid w stolicy Hiszpanii w dniach 8- 11 marca 2005 r.,
- uwzględniając deklarację Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie zwalczania terroryzmu,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli, z dnia 17 i 18 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając zrewidowany Plan Działań/plan roboczy Unii Europejskiej w zakresie walki z terroryzmem, przyjęty na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 17- 18 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli, z dnia 4 i 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając Program Haski: konsolidację wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej [6], przyjęty przez Radę Europejską w Brukseli 4 i 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli, w dniach 16 i 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0164/2005),
A. mając na uwadze, że prawa człowieka są nienaruszalne, niepodzielne i niezbywalne, że najważniejszym zadaniem demokracji jest ochrona wolności i podstawowych praw obywateli, oraz że w imię zwalczania terroryzmu nie można dopuścić do opracowania jakichkolwiek przepisów prawnych, których skutki byłyby sprzeczne z tymże celem,
B. mając na uwadze, że skuteczna ochrona i promowanie podstawowych praw człowieka stanowią podstawę demokracji w Europie i są podstawowym warunkiem wstępnym dla sporządzenia Planu Działania Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu,
C. mając na uwadze, że terroryzm, z drugiej strony, jest atakiem na podstawowe wolności, pobudza do niebezpiecznej polaryzacji społecznej a celem jego jest zniszczenie, przy użyciu przemocy, demokracji jako takiej, tworząc atmosferę, w której ludność traci prawo do życia w pokoju i wolności,
D. mając na uwadze, że czyny terrorystyczne, jakiegokolwiek rodzaju, istotą rzeczy stanowią bezpośredni atak wymierzony w prawa i wolności obywateli uznane przez Powszechną Deklarację Praw Człowieka, w demokrację i praworządność,
E. mając na uwadze, że terroryzm jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla demokracji, jednym z głównych problemów obywateli europejskich oraz bardzo poważnym atakiem wymierzonym w wolności chronione Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
F. mając na uwadze, że dzisiaj zagrożenie terroryzmem nie ogranicza się do specyficznych stref geograficznych, ponieważ organizacje terrorystyczne mogą działać, w celu dokonania aktów przemocy i terroru, poprzez sieci transgraniczne, mogąc powodować niszczycielskie skutki jednocześnie w kilku krajach,
G. mając na uwadze, że żadne Państwo Członkowskie nie jest w stanie zwalczać zjawiska terroryzmu indywidualnie, i że niezbędna jest wspólna międzynarodowa polityka operacyjna zwalczania terroryzmu,
H. mając na uwadze, że zwalczanie zagrożenia terroryzmem wymaga stosowania wszystkich instrumentów jakimi dysponuje państwo prawa i Unia Europejska,
I. mając na uwadze, że polityczne strategie UE w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego powinny się wzajemnie uzupełniać i być spójne, i że powinno się to odzwierciedlać w sposobie funkcjonowania jej organów,
J. mając na uwadze, że promowanie praw człowieka jest najlepszym sposobem zwalczania terroryzmu, ekstremizmu i nietolerancji, że należy także zwalczać akty przemocy jako sposób rozwiązywania konfliktów politycznych, gospodarczych, społecznych lub jakichkolwiek innych oraz promować działania pedagogiczne dotyczące zaniechania przemocy,
K. mając na uwadze fakt, że w Europie i na świecie współistnieją różne formy terroryzmu, niezbędne jest przyjęcie specjalnych środków skutecznego zwalczania wszystkich jego form,
L. mając na uwadze, że Europa podlega zasadom i wartościom demokracji, i że dynamiczne społeczeństwo cywilne odgrywa strategiczną rolę w przeciwstawianiu się ideologiom ekstremistycznym i wsparciu poszanowania dla różnorodności kulturowej,
M. uwzględniając, że polityka walki z terroryzmem prowadzona przez rząd Hiszpanii we współpracy z rządem Francji stanowi przykład skutecznej współpracy w tej dziedzinie,
N. mając na uwadze, że należy stosować środki zwalczania terroryzmu, w szczególności w oparciu o nowe inicjatywy mające na celu zaprowadzenie pokoju i mediację w społeczeństwach naznaczonych piętnem konfliktów i rozłamu, poprzez przyjęcie długoterminowych polityki handlowej, pomocowej i inwestycyjnej, które uczynią postęp w zakresie zwalczania ubóstwa oraz umożliwią wzmocnienie instytucji demokratycznych i przejrzystości na szczeblu krajowym i światowym za pomocą inicjatyw przyczyniających się do osiągnięcia tych celów,
O. mając na uwadze, że jedynie demokracja oraz absolutne poszanowanie praw człowieka i wolności podstawowych mogą zagwarantować skuteczne zwalczanie terroryzmu w Europie,
P. mając na uwadze, że zabójstwa, tortury, prześladowania, porwania i groźby dokonywane przez terrorystów są aktami ludzkimi tak bardzo odrażającymi i godnymi potępienia, że w żaden sposób nie można ich usprawiedliwić; mając na uwadze, że wykluczenie tych aktów z jakichkolwiek rozważań moralnych, przyczynowo-skutkowych lub politycznych jest niezbędnym instrumentem do odniesienia nad nimi zwycięstwa, co nie oznacza, że nie należy analizować tych aktów w odniesieniu do kontekstu i otoczenia, które sprawiają, że ktoś staje się w terrorystą,
Q. mając na uwadze, że Unia Europejska okazała swoją solidarność z ofiarami terroryzmu między innymi poprzez:
- deklarację z 25 marca 2004 r., w której Rada Europejska ogłosiła 11 marca Europejskim Dniem Ofiar Terroryzmu;
- przyjęcie dyrektywy Rady 2004/80/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie odszkodowań dla ofiar przestępstw [7], do których zaliczono także akty terroryzmu;
- ustanowienie, poczynając od 2004 r., pilotażowego programu finansowania projektów pomocy niesionej ofiarom terroryzmu i ich rodzinom, zarówno z punktu widzenia psychologicznego jak i medycznego i społecznego,
oraz że powyższe środki powinny być rozwijane i aktualizowane,
R. mając na uwadze, że ofiary terroryzmu są dla demokracji punktem odniesienia, oraz że władze publiczne powinny słuchać ich głosu i ich prawdy oraz zagwarantować, że zostaną one uwzględnione wszędzie tam, gdzie zapadają decyzje w celu zwalczania tych, którzy zrobili z nich bohaterów mimo woli,
S. mając na uwadze, że Parlament Europejski jako przedstawiciel narodów Unii Europejskiej publicznie i przejrzyście bada skuteczność działań UE w celu zwalczania terroryzmu i w tym kontekście będzie rozwijał dialog z parlamentami krajowymi,
1. zwraca się do Rady Europejskiej oraz Rady z następującymi zaleceniami dotyczącymi wykonania wyżej wymienionego, zmienionego planu działań/ planu roboczego Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu:
a) utworzenie jednostki europejskiej, zajmującej się pomocą na rzecz ofiar terroryzmu, pod bezpośrednim zwierzchnictwem europejskiego koordynatora ds. zwalczania terroryzmu; jednostka ta będzie punktem odniesienia dla polityki europejskiej w tym zakresie, a zadanie jej będzie polegało na opiekowaniu się, wysłuchiwaniu, dostarczaniu informacji i niesieniu pomocy ofiarom terroryzmu oraz wspieraniu wprowadzania środków niezbędnych do zapewnienia jej skutecznego działania.Raz w roku Komisja i europejski koordynator ds. zwalczania terroryzmu przedstawią Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie na temat prowadzonej działalności.
Parlament Europejski oceni to sprawozdanie i ewentualnie zaproponuje działania, jakie uzna za niezbędne.
b) zaproponowanie Unii Europejskiej i Państwom Członkowskim wspierania, w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, wysiłków prowadzonych w celu przyjęcia ogólnej definicji terroryzmu oraz zawarcia Ogólnej Konwencji w sprawie Terroryzmu Międzynarodowego; jednocześnie przestępstwa terroryzmu w Państwach Członkowskich należy uznać za niepodlegające przedawnieniu, co będzie wyrazem potępienia przez wspólnotę międzynarodową, która osądzać je będzie jako najcięższe i niedopuszczalne zbrodnie przeciw ludzkości;
c) rozwijanie, zgodnie z duchem Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, współpracy pomiędzy organami państwowymi i prokuraturami oraz Eurojustem w celu prowadzenia dochodzeń, ścigania i stawiania przed sądem wszystkich sprawców poważnych przestępstw transgranicznych, a w szczególności przestępstwa terroryzmu i ich wspólników a także stworzenie warunków prawnych umożliwiających utworzenie Prokuratury Europejskiej, która realizowałaby te cele;
d) wspieranie przekształcenia Europolu w organ Unii Europejskiej poddany demokratycznej kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady, pod kontrolą sądową Trybunału Sprawiedliwości i stworzenie w tym celu wspólnej podstawy prawnej wspierającej działanie Europolu w okresie poprzedzającym wejście w życie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
e) traktowanie w sposób priorytetowy metod wymiany informacji prewencyjnych pomiędzy poszczególnymi służbami wywiadowczymi Państw Członkowskich a także między tymi służbami a Europolem, przy stałym poszanowaniu zasad ochrony danych; wspieranie mechanizmów współpracy i wymiany informacji między Europolem a Eurojustem i określenie sposobów tejże współpracy;
f) przyjęcie, na wniosek Komisji, decyzji przewidującej instytucjonalne przeniesienie europejskiego koordynatora ds. zwalczania terroryzmu do Komisji oraz skuteczną kontrolę parlamentarną nad działaniami koordynatora;
g) zażądanie od Komisji czuwania nad przetransponowaniem do krajowych systemów prawnych oraz pełnym i lojalnym stosowaniem instrumentów prawnych przyjętych przez Unię Europejską w celu zwalczania terroryzmu, a także regularnego sporządzania listy Państw Członkowskich, które jeszcze nie przetransponowały wspomnianych środków do ustawodawstwa krajowego;
h) przeprowadzenie przed końcem 2005 r. w porozumieniu z Parlamentem Europejskim szczegółowej i publicznej oceny wykonania zmienionego planu działań/planu roboczego w zakresie zwalczania terroryzmu w celu sprawdzenia stopnia jego wykonania i skuteczności zarówno w odniesieniu do zapewnienia bezpieczeństwa zbiorowego jak i wolności indywidualnej. Ocena ta powinna być przeprowadzana corocznie;
i) rozważenie planu i wdrożenia nowych instrumentów prawnych, mających na celu skuteczniejsze ściganie zdobywania i rozdzielania funduszy na finansowanie działań terrorystycznych, zbieranych przy wykorzystaniu legalnie działających instytucji finansowych;
j) zażądanie podpisania i ratyfikacji przez wszystkie Państwa Członkowskie 12 istniejących konwencji międzynarodowych dotyczących zwalczania terroryzmu; przyjęcie ośmiu specjalnych zaleceń opracowanych przez OECD w celu zwalczania finansowania terroryzmu; oraz zażądanie, aby wszystkie państwa trzecie, z którymi Unia utrzymuje kontakty, uczyniły to samo;
k) wskazanie i rozważenie przez Komisję najlepszych praktyk w Państwach Członkowskich oraz krajach trzecich w zakresie polityk antyterrorystycznych i zapobiegania radykalizacji, które mogłyby być podstawą dla strategii Komisji;
l) rozwijanie programów edukacyjnych w środkach przekazu, w celu:
- potępienia wszelkich form przemocy, w szczególności terroryzmu;
- zwalczania środowisk sprzyjających nienawiści rasowej, religijnej lub ideologicznej;
m) ponaglenie Państw Członkowskich, aby te, zgodnie z duchem Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy i artykułem 42 Traktatu UE, przyjęły decyzję, na mocy której działania wymienione w artykule 29 Traktatu UE mające na celu zwalczanie terroryzmu i przestępczości transgranicznej, zostały włączone do Tytułu IV Traktatu WE i poddane procedurze współdecyzji wraz z PE i systemowi głosowania większością kwalifikowaną w Radzie w ramach jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości;
n) aby zwalczanie terroryzmu było uważane nie tylko za priorytet Unii Europejskiej i kluczowy element jej działań zewnętrznych, jak wynika z Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa, ale aby terroryzm był traktowany jako zagrożenie dla demokracji, państwa prawa, Karty Praw Podstawowych Unii i Karty Narodów Zjednoczonych;
o) wyraźne poinformowanie krajów trzecich, z którymi utrzymuje stosunki, że jest to wewnętrzny i zewnętrzny priorytet Unii;
p) wziąć pod uwagę rozproszony charakter terroryzmu, organizacji, które go stosują i państw oraz podmiotów niepaństwowych, które terroryzm sponsorują, finansują i wykorzystują do własnych celów; nagłość, nieprzewidywalność i planowość zamachów oraz pilną potrzebę opracowania przez UE aktywnej, a nie tylko reaktywnej, strategii zwalczania terroryzmu;
q) przyjęcie jako podstawowego kryterium faktu, że żadne działania podjęte przeciw niezależnemu od żadnego państwa, sponsorowanemu przez pewne państwa lub stosowanemu przez państwo terroryzmowi nie mogą być naprawdę skuteczne, jeśli nie wspiera ich prawdziwe przekonanie i determinacja wewnątrz Unii, popieranej przez dobrze poinformowaną opinię publiczną;
r) przyjęcie specjalnych środków walki z każdą organizacją terrorystyczną, wziąwszy pod uwagę, że każda z nich ma swe własne cele, strukturę i sposoby działań;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie Europejskiej i Radzie oraz, tytułem informacji, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy i Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz ich wyspecjalizowanym agencjom.
[1] Dz.U. L 63 z 6.3.
2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 190 z 18.7.2002, str. 1.
[3] Dz.U. L 164 z 22.6.2002, str. 3.
[4] Dz.U. L 162 z 20.6.2002, str. 1.
[5] Dz.U. L 196 z 2.8.2003, str. 45.
[6] Dz.U. C 53 z 3.3.2005, str. 1.
[7] Dz.U. L 261 z 6.8.2004, str. 15.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0220
Ataki terrorystyczne: zapobieganie, przygotowanie i odpowiedź
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady Europejskiej i Rady w sprawie zapobiegania, przygotowania i odpowiedzi na ataki terrorystyczne (2005/2043(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, przedstawiony przez Alexandra Nuno Alvaro w imieniu grupy ALDE, w sprawie całościowego podejścia na poziomie UE do zapobiegania różnego rodzaju zamachom terrorystycznym, przygotowania i odpowiedzi na te zamachy oraz radzenia sobie z ich skutkami (B6-0081/2005),
- uwzględniając Tytuł V Traktatu UE,
- uwzględniając Tytuł VI Traktatu UE, a w szczególności artykuły 29, 30, 31, 32, 34, 39 i 42,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, a w szczególności jego artykuły I-43 oraz III-284,
- uwzględniając dwanaście Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zwalczania terroryzmu,
- uwzględniając Statut Rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego, przyjęty 17 lipca 1998 r. na Konferencji Dyplomatycznej Pełnomocników Narodów Zjednoczonych,
- uwzględniając plan działań w zakresie zwalczania terroryzmu, przyjęty przez nadzwyczajną Radę Europejską w Brukseli dnia 21 września 2001 r.,
- uwzględniając oświadczenia złożone na nieformalnym posiedzeniu szefów państw i rządów w Gandawie w dniu 19 października 2001 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Laeken z 14 i 15 grudnia 2001 r.,
- uwzględniając decyzję Rady 2002/187/WSiSW z dnia 28 lutego 2002 r., ustanawiającą Eurojust w celu zintensyfikowania walki z przestępczością [1],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi [2],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu [3],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2002/465/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych [4],
- uwzględniając decyzję ramową 2003/577/WSiSW Rady z dnia 22 lipca 2003 w sprawie wykonywania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczaniu mienia i środków dowodowych [5],
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli z 25 i 26 marca 2004 r.,
- uwzględniając deklarację Rady Europejskiej w Brukseli z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie zwalczania terroryzmu,
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli z 17 i 18 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając znowelizowany plan działania Unii Europejskiej w zakresie zwalczania terroryzmu, przyjęty do wiadomości przez Radę na jej posiedzeniu w dniach 17 i 18 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli, w dniach 4 i 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając Program Haski: konsolidacja wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej [6], przyjęty przez tę Radę Europejską,
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli, w dniach 16 i 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając Komunikaty Komisji w sprawie zapobiegania i zwalczania finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych (COM(2004)0700), "Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem" (COM(2004)0701) oraz "Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem" (COM(2004)0702),
- uwzględniając Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie określonych działań, jakie powinny zostać przedsięwzięte w zakresie zwalczania terroryzmu i innych ciężkich przestępstw, w szczególności w celu usprawnienia wymiany informacji (COM(2004)0221),
- uwzględniając projekt decyzji ramowej Rady w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do poważnych przestępstw, włącznie z aktami terrorystycznymi (10215/04),
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0166/2005),
A. mając na uwadze, że priorytetem Unii Europejskiej w zakresie przygotowania i odpowiedzi na ataki terrorystyczne jest zdolność instytucji Wspólnoty i Państw Członkowskich do zapobiegania tymże atakom,
B. mając na uwadze, że aby stawić czoła terroryzmowi, nie wystarczy niekończąca się, ogólnikowa lista proponowanych działań,
C. mając na uwadze, że zwalczanie terroryzmu, poprzez odpowiedź na ataki terrorystyczne lub w innej formie, zawsze musi iść w parze z ochroną praw człowieka i poszanowaniem podstawowych swobód, będących głównym składnikiem i symbolem tożsamości naszych instytucji; podkreśla, że wszelkie nadzwyczajne środki legislacyjne muszą być zgodne z wymogami poszanowania praw człowieka, podstawowych swobód i wymogów ochrony danych,
D. mając na uwadze, że zwalczanie terroryzmu wymaga specjalnych strategii wobec poszczególnych organizacji terrorystycznych, dlatego też przy określaniu nowych metod tej walki należy uwzględnić strategię tych organizacji,
E. mając na uwadze, że rozproszony i nieprzewidywalny charakter działań organizacji terrorystycznych zawsze działa na ich korzyść, z uwagi na to, że nikt nie może z całą pewnością stwierdzić, jaki jest ich zasięg ani zakres poparcia społecznego, jakim się cieszą, istotne jest — w celu skutecznego ich zwalczania — poznanie tychże organizacji, a także zrozumienie kontekstu społecznego, w jakim powstają i który je wspiera,
F. mając na uwadze, że organizacje te nie są ograniczone granicami państw ani regionów geograficznych, często wykorzystują one brak przejrzystości w upadających państwach i są w stanie spowodować katastrofalne skutki w wielu państwach jednocześnie,
G. mając na uwadze, że w ocenie zagrożeń dla Unii terroryzm we wszystkich swoich przejawach jest zjawiskiem nowym i dlatego też jego struktura operacyjna, wybór momentu zamachów i ich częstotliwość są mało znane,
H. mając na uwadze, że stanowcze opowiadanie się za pluralizmem, różnorodnością, prawami człowieka i pokojowym dialogiem jest najlepszym sposobem i zapobiegania i zwalczania radykalizacji i szkodliwej polaryzacji społecznej, które często stanowią element i konsekwencję zjawiska terroryzmu,
I. mając na uwadze, że zapobieganie powinno opierać się na informowaniu, na nieustannej debacie publicznej na temat zagrożenia terroryzmem, na zbiorowym odrzuceniu terroryzmu jako strategii politycznej, na analizie przyczyn podawanych niektórych dla uzasadnienia odmowy odrzucenia terroryzmu, mając na uwadze, że należy zawsze starać się unikać wywoływania niepotrzebnego niepokoju i wypaczania prawdziwej natury zagrożenia,
J. mając na uwadze, że Parlament jest głównym europejskim forum dialogu ze społeczeństwem oraz między różnymi instytucjami Unii Europejskiej i dlatego powinien on udostępniać informacje dotyczące organizacji terrorystycznych i ich sposobu działania oraz wysiłków Unii w celu ich zwalczania,
K. mając na uwadze, że aby uporać się z terroryzmem UE powinna określić i zastosować w praktyce europejski projekt polityczny, który będzie łatwy do rozpoznania przez obywateli i będzie promował bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne, a nie tylko ogólnikową listę działań,
L. mając na uwadze, że można mówić o odpowiedzi politycznej tylko jeżeli istnieje zapobieganie, ponieważ w przeciwnym wypadku reakcja na szczeblu europejskim będzie zawsze niewystarczająca i chaotyczna,
M. mając na uwadze, że polityki UE w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego powinny być zgodne, co winno znajdować odzwierciedlenie w funkcjonowaniu jej instytucji,
1. występuje do Rady z następującymi zaleceniami:
A) w zakresie zapobiegania, wnosi do Rady o:
a) przekształcenie aktualnej listy wyczerpujących i ogólnych inicjatyw wobec terroryzmu w pełny i spójny europejski projekt polityczny, mający na celu stawienie czoła terroryzmowi i jego korzeniom, zarówno w Unii, jak i poza nią,
b) pełne wsparcie dla obecnych wysiłków oraz — o ile jest to właściwe i konieczne — utworzenie nowych instrumentów i płaszczyzn dla ułatwiania i promowania diagnozy i wymiany informacji między odpowiednimi siłami policyjnymi i służbami wywiadowczymi na temat organizacji terrorystycznych i sposobu ich działania, przy poszanowaniu zasad ochrony danych,
c) monitorowanie roli instytucji finansowych w przekazywaniu pieniędzy, tak aby zapobiegać używaniu podejrzanych przepływów finansowych na finansowanie działalności terrorystycznej,
d) rozwijanie wszystkich niezbędnych instrumentów wymiany informacji o osobach podejrzanych o terroryzm i ich organizacjach z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, przy jednoczesnym poszanowaniu prywatności i zasad ochrony danych,
e) utworzenie forum wymiany informacji między wszystkimi instytucjami europejskimi, odbywającego dwa razy w roku posiedzenia służące wymianie informacji w tym przypadku nie tyle operacyjnych, co skierowanych na zaznajomienie się ze strategią i sposobem działania tych organizacji terrorystycznych oraz dotyczących wysiłków Unii na rzecz zwalczania tych organizacji,
f) przeprowadzenie szeroko zakrojonych działań zapobiegawczych, opartych na dialogu między kulturami i religiami, tak aby promować wzajemne poznanie i zrozumienie,
g) popieranie projektu pilotażowego, przedstawionego przez Parlament, mającego na celu ułatwienie wymiany informacji między organami policji przy uwzględnieniu ustawodawstwa Wspólnoty w zakresie ochrony danych,
h) zachęcanie do zwiększenia specjalizacji Europolu i Eurojustu w zwalczaniu terroryzmu, wzmocnienie ich roli w rozpoznawaniu i uruchamianiu europejskich mechanizmów wymiany informacji między organami policyjnymi Unii Europejskiej i Państw Członkowskich i wspieranie wzajemnego zaufania do europejskich mechanizmów wymiany informacji między organami policyjnymi Unii Europejskiej i Państw Członkowskich,
i) zapewnienie, aby szkolenia i specjalizacja w Europejskiej Akademii Policyjnej odpowiednio uwzględniało wszystkie formy terroryzmu, ze względu na ich poważne konsekwencje dla przyszłości Unii,
j) włączenie przedstawicieli Parlamentu do dzielenia się informacjami nieoperacyjnymi na odbywających sie dwa razy w roku posiedzeniach dyrektorów Strategicznego Komitetu ds. Imigracji, Granic i Azylu (SCIFA), Komitetu Art. 36 (CATS), Komisarzy EUROPOLU, EUROJUSTU, Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (EBA), Zespołu Operacyjnego Naczelników Organów Ścigania UE (CPTF) oraz Centrum Sytuacyjnego,
k) promowanie ustawodawstwa europejskiego, którego celem jest zapewnienie maksymalnej kontroli nad niewłaściwym użyciem i gromadzeniem prekursorów chemicznych, które mogą być wykorzystane do produkcji materiałów wybuchowych,
B) w kwestii odpowiedzi, wnosi do Rady o:
a) rozwijanie protokołów i środków, które byłyby stosowane w sposób automatyczny po dokonaniu zamachu,
b) dostarczenie Biuru Europejskiego Koordynatora Walki z Terroryzmem wszystkich potrzebnych środków do opracowania i koordynowania odpowiedzi na zamach terrorystyczny, co sprawi, że będzie ona możliwie najbardziej zintegrowana i efektywna; odpowiedź ta uwzględni też zapewnienie podstawowej opieki ofiarom i ich rodzinom.
c) popieranie następujących środków w odniesieniu do ofiar terroryzmu:
- popieranie inicjatywy Komisji, mającej na celu umożliwienie korzystania w przypadku zamachów terrorystycznych z Funduszu Solidarności, który działałby jako instrument odszkodowawczy,
[6] Dz.U. C 53 z 3.3.2005, str. 1.
P6_TA(2005)0221
Ochrona infrastruktury o kluczowym znaczeniu w ramach walki z terroryzmem
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady Europejskiej i Rady w sprawie ochrony infrastruktury o kluczowym znaczeniu w ramach walki z terroryzmem (2005/2044(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, złożonego przez Stavrosa Lambrinidisa w imieniu grupy politycznej PSE w sprawie ochrony infrastruktur o kluczowym znaczeniu w ramach walki z terroryzmem (B6-0085/2005),
- uwzględniając Traktat Konstytucyjny, a w szczególności jego art. III-284 dotyczący obrony cywilnej i art. I-43, który przewiduje, że "Unia i jej Państwa Członkowskie działają wspólnie w duchu solidarności, jeżeli jakiekolwiek Państwo Członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub ofiarą klęski żywiołowej bądź katastrofy spowodowanej przez człowieka",
- uwzględniając Deklarację solidarności przeciwko terroryzmowi przyjętą przez głowy państw i rządów dnia 25 marca 2004 r.,
- uwzględniając tzw. program haski [1] przyjęty w dniu 5 listopada 2004 r., według którego "…skuteczne zarządzanie ponadgranicznymi sytuacjami kryzysowymi na obszarze UE wymaga nie tylko wzmocnienia bieżących działań dotyczących obrony cywilnej i niezbędnej infrastruktury, lecz także skutecznego zwrócenia uwagi na porządek publiczny i aspekty bezpieczeństwa w takich sytuacjach kryzysowych… Dlatego Rada Europejska wzywa Radę i Komisję do utworzenia…… zintegrowanego mechanizmu zarządzania kryzysowego…. który powinien wejść w życie do dnia 1 lipca 2006 r.
Mechanizm ten powinien dotyczyć przynajmniej następujących kwestii: dodatkowej oceny możliwości Państw Członkowskich, gromadzenia zapasów, szkoleń, wspólnych ćwiczeń i planów operacyjnych dla cywilnego zarządzania kryzysowego",
- uwzględniając komunikaty Komisji:
a) do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zwiększania potencjału obrony cywilnej Unii Europejskiej (COM(2004)0200), który ocenia dotychczas osiągnięte wyniki, słabe punkty i ewentualną poprawę potencjału obrony cywilnej Unii Europejskiej, zwłaszcza jako pierwszego instrumentu interwencji kryzysowej opartego na zasadzie dobrowolności,
b) do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zapobiegania, gotowości i reagowania na ataki terrorystyczne (COM(2004)0698), który podkreśla potrzebę zintegrowanego podejścia Wspólnoty, które powinno m.in. koncentrować się na właściwej komunikacji władz ze społeczeństwem w przypadku kryzysu, roli EUROPOL-u w tworzeniu mechanizmu ostrzegania organów ścigania w celu odpowiedniego postępowania w przypadkach terroryzmu i ustanowieniu Europejskiego Programu Ochrony Infrastruktury Strategicznej (EPOIS), badaniach w dziedzinie bezpieczeństwa i angażowaniu w sposób planowy odpowiednich części sektora prywatnego,
c) do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie gotowości i radzenia sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem (COM(2004)0701), który proponuje konsolidację systemów alarmowych zarządzanych przez Komisję w ramach bezpiecznego ogólnego systemu szybkiego ostrzegania (ARGUS) połączonego z Centralnym Centrum Kryzysowym, które gromadziłoby przedstawicieli odpowiednich służb Komisji i zapewniło stały kontakt pomiędzy Państwami Członkowskimi i instytucjami europejskimi,
d) do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem (COM(2004)0702), który proponuje ustanowienie EPOIS we współpracy z Państwami Członkowskimi oraz odpowiednimi częściami sektora prywatnego w celu identyfikacji potencjalnych niedociągnięć i środków naprawczych (prawnych lub innych), które należy zastosować,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 września 2003 r. w sprawie skutków letniej fali upałów [2], w której apelował on o utworzenie Europejskich Sił Obrony Cywilnej,
- uwzględniając stosowne podstawy prawne ustanowione w Traktatach, które uprawniają Wspólnotę i Unię do określania i wdrażania polityk wspierających działania Państw Członkowskich w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa obywateli europejskich,
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0161/2005),
A. świadomy faktu, iż obywatele Europy wciąż potrzebują ochrony przed ryzykiem związanym z atakami terrorystycznymi (takimi jak ataki nuklearne, radiologiczne, chemiczne i biologiczne, ataki w miejscach publicznych, itp.), lecz również z klęskami żywiołowymi (takimi jak trzęsienia ziemi, powodzie, pożary, pożary lasów), katastrofami technologicznymi (takimi jak katastrofa w Seveso, katastrofy morskie, wypadki transportowe), jak również kryzysami zdrowotnymi lub innymi (np. pandemiami), w kontekście zintegrowanej strategii europejskiej, uwzględniając, że takie wydarzenia nie tylko powoduja poważne skutki ponadgraniczne na poziomie europejskim, lecz również powodują konieczność wykazania przez Państwa Członkowskie wzajemnej solidarności oraz istnienia konsekwentnego i interoperacyjnego systemu reagowania,
B. stwierdzając, że efektywna strategia powinna koncentrować się zarówno na gotowości (ocena ryzyka i zagrożenia dla strategicznej infrastruktury, środki podwyższonego bezpieczeństwa, promowanie wspólnych norm bezpieczeństwa i wymiany fachowej wiedzy, promowanie koordynacji i współpracy na skalę UE), jak i radzeniu sobie ze skutkami ataków i katastrof (wymiana wiedzy, umiejętności i doświadczenia, opracowanie scenariuszy i ćwiczenia szkoleniowe oraz ustanowienie stosownych mechanizmów zarządzania kryzysami, szybkiego ostrzegania i obrony cywilnej),
C. przekonany, że zwłaszcza w przypadku ataków terrorystycznych, w których sprawcy obeszli systemy zabezpieczeń i odstraszania, jedynie dobrze zorganizowany i skuteczny system reagowania może zagwarantować szybki powrót do normalności; że wyłącznie dzięki podnoszeniu specjalistycznych umiejętności, ścisłej współpracy, gromadzeniu środków, zagwarantowaniu oceny ryzyka, informacjom, szkoleniom, komunikacji, analizie zapobiegawczej i analizie skutków katastrof można zapewnić natychmiastowe przywrócenie normalności i że wreszcie Państwa Członkowskie i UE, poprzez zwiększanie środków i udzianie niezbędnej pomocy ofiarom, mogą lepiej chronić swych obywateli w przypadku wystąpienia w UE lub poza jej terytorium katastrof, których skutki pośrednio lub bezpośrednio dotknęłyby obywateli UE,
D. stwierdzając, że w strategicznej infrastrukturze w UE powstają silne powiązania i współzależności, przez co staje się ona bardziej podatna na zakłócenia lub zniszczenie,
E. uznając, że ochrona infrastruktur o kluczowym znaczeniu wymaga konsekwentnego i opartego na współpracy partnerstwa właścicieli i operatorów tejże infrastruktury oraz władz Państw Członkowskich; odnotowując, że analizowanie i zarządzanie ryzykiem w przypadku każdej infrastruktury musi opierać się na surowych, określonych przez UE, standardach i procedurach; odnotowując, że odpowiedzialność za zarządzanie ryzykiem w obiektach, w ramach łańcucha dostaw, technologii informacyjnych i sieci komunikacyjnych ostatecznie spoczywa na właścicielach i operatorach, na których spoczywa obowiązek codziennego kierowania tymi infrastrukturami; odnotowując jednakże, iż UE i Państwa Członkowskie powinny udzielać pomocy sektorowi przemysłowemu w wykonywaniu jego obowiązków, szkolić, wspierać i kontrolować na wszystkich szczeblach organów władzy publicznej, w tym poprzez bodźce finansowe i inne, jeżeli i wtedy, gdy zostanie to uznane za stosowne; odnotowując, w tym zakresie, że operatorzy powinni mieć możliwość przekazywania aktualnych informacji władzom, a te ostatnie powinny wziąć odpowiedzialność za analizowanie informacji oraz opracowanie odpowiednich rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo wspólnie z operatorami; mając na uwadze, że istotne jest zapewnienie podstawowego prawa do ochrony danych na szczeblu europejskim i krajowym w każdym poszczególnym przypadku powiązanym z tą działalnością,
F. przekonany, że wobec coraz większej złożoności zagrożeń należy rozbudować komputerowe systemy zabezpieczeń we współpracy z właściwymi organami na szczeblu krajowym i europejskim (np. ENISA) i wykorzystując najwyższej klasy technologie informatyczne,
1. występuje do Rady Europejskiej i do Rady z następującymi zaleceniami:
a) pełna realizacja projektu Rady Europejskiej zakładającego utworzenie "zintegrowanego systemu zarządzania kryzysami UE" jako zasadniczego elementu zacieśniania więzi pomiędzy obywatelami i instytucjami UE i wzmacniania wzajemnej zależności i solidarności Państw Członkowskich;
b) zapewnienie, aby zintegrowana strategia europejska uwzględniała przede wszystkim potencjalne zagrożenia dla strategicznej infrastruktury, w tym urządzeń informatycznych, której unieruchomienie lub zniszczenie oznaczałoby poważne konsekwencje dla zdrowia, bezpieczeñstwa lub sytuacji ekonomicznej obywateli oraz opracowanie jednolitego mechanizmu wspólnotowego tak aby, dzięki wspólnym normom oraz organizacjom i osobom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo, Państwa Członkowskie i podmioty eksploatujące były w stanie zidentyfikować infrastrukturę o kluczowym znaczeniu, dokonać analizy jej słabych punktów i współzależności oraz ponadgranicznych skutków ewentualnych kryzysów, a także dokonać właściwej oceny istotnych zagrożeń, jak również opracować rozwiązania mające na celu ochronę i przygotowanie takiej infrastruktury na wszelkie niebezpieczeństwa oraz zapewnić odpowiednią reakcję w przypadku zamachu lub katastrofy;
c) ustanowienie, na wniosek Komisji i za zgodą Parlamentu, Europejskiego Programu Ochrony Infrastruktury Strategicznej (EPOIS), który wymagałby finansowania ze strony Państw Członkowskich oraz/lub właścicieli i operatorów, w oparciu o zachęty finansowe lub inne, jeżeli i wtedy, gdy jest to stosowne; uczestniczące w nim Państwa Członkowskie powinny zapewnić pełną współpracę, łącznie ze współpracą publiczno-prywatną oraz udostępnić wszelkie informacje, zasoby ludzkie i logistyczne potrzebne dla pomyślnego ukończenia poszczególnych faz projektu, aby spełnić w ten sposób wymogi proporcjonalności i pomocniczości, przede wszystkim w odniesieniu do praw obywatelskich, ochrony danych i wymogów bezpieczeństwa;
d) uwzględnienie faktu, iż EPOIS powinien być uznawany przez organy ścigania Państw Członkowskich oraz organy odpowiedzialne za krajowe mechanizmy obrony cywilnej za element uzupełniający krajowe planowanie i podnoszenie świadomości; iż powodzenie EPOIS należy oceniać w sposób niezależny i zgodnie z określonymi normami; oraz że, na wniosek Komisji, Rada powinna ustanowić EPOIS według określonego i realnego kalendarza stopniowej realizacji ustalonych i wyraźnie sprecyzowanych etapów i celów; oraz uznanie, że sukces Europejskiej Sieci Informacyjnej Wczesnego Ostrzegania o Zagrożeniach Infrastruktury Strategicznej wymaga, aby sieć ta wspierała stymulację wymiany informacji na temat wspólnych zagrożeń i wzajemnej wrażliwości oraz opracowanie stosownych środków i strategii zmniejszających ryzyko w celu ochrony infrastruktury o kluczowym znaczeniu;
e) uznanie faktu, iż:
- należy utworzyć, we współpracy z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, europejski system analizy ryzyka w celu zapewnienia interoperacyjności, mając na uwadze wymogi ochrony danych na szczeblu europejskim i krajowym;
- należy zapewnić koordynację między wszelkimi odpowiednimi organami na szczeblu krajowym, europejskim i międzynarodowym, prowadzącymi wymianę informacji, przy zaangażowaniu urzędów ochrony danych na poszczególnych szczeblach;
- istotne informacje powinny być przetwarzane, niezależnie od tego, z jakiego źródła pochodzą (wywiad wojskowy lub cywilny, współpraca policyjna), w sposób staranny, rzetelny i w razie potrzeby z zachowaniem zasady poufności; należy zawsze zapewnić stosowną kontrolę Parlamentu, zawierając w tym celu specjalne porozumienie międzyinstytucjonalne, jeżeli zagrożenie dotyczy kwestii europejskiego bezpieczeństwa wewnętrznego;
- konieczne jest stworzenie w obrębie Komisji europejskiego systemu wczesnego ostrzegania kryzysowego, by połączyć istniejące europejskie, krajowe i międzynarodowe specjalistyczne systemy wczesnego ostrzegania w stanach zagrożenia, tak aby umożliwić efektywne udostępnianie wszystkich istotnych informacji, które mogą wymagać działania na szczeblu europejskim, przez sieć centralną (ARGUS);
- wskazane jest nawiązanie współpracy z Europejskim Komitetem Normalizacyjnym (CEN), jeżeli nie istnieją normy sektorowe lub nie zostały jeszcze ustanowione normy międzynarodowe;
f) zapewnienie, iż EPOIS:
- znajduje się pod stałą kontrolą parlamentarną na szczeblu europejskim i krajowym,
- stanowi zasadniczy element przyszłych zmian na poziomie kontynentalnym i światowym [3];
g) poprawa funkcjonowania Europejskiego Funduszu Solidarności (dla interwencji w Unii) i ECHO (dla interwencji zewnętrznych) jako działanie uzupełniające;
h) podjęcie propozycji zawartej w wyżej wymienionej rezolucji, która wzywa do utworzenia Europejskich Sił Obrony Cywilnej, które byłyby zdolne do kontrolowania obszarów zagrożonych katastrofami naturalnymi w celu zapobiegania katastrofom powodującym śmierć wielu ludzi, których ekipy interweniowałyby w takich przypadkach jak ostatnia katastrofa tsunami i posiadałyby wspólne oznakowania w celu lepszego uwidocznienia solidarności europejskiej;
i) wzmocnienie partnerstwa społecznego w drodze koordynacji organizacji pozarządowych, społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych;
j) zapewnienie, że ostrzeżenia, powiadomienia i noty informacyjne wydawane, aby pomóc zainteresowanym podmiotom z sektora publicznego i prywatnego w ochronie kluczowych systemów infrastrukturalnych, jak również wszelkie ostrzeżenia i powiadomienia skierowane do ogółu społeczeństwa w kontekście obrony cywilnej w stanach zagrożenia, są bezwarunkowo konieczne i adekwatne do okoliczności oraz nie zakłócają w nieuzasadniony sposób codziennego życia obywateli i funkcjonowania przedsiębiorstw, ani nie wywołują wśród ludności niepotrzebnego poczucia zagrożenia czy niepewności;
k) zapewnienie poszanowania prawa do prywatności, tak aby konsumenci i operatorzy mieli pewność, że informacje będą przetwarzane w sposób poufny, właściwy i wiarygodny, a informacje zastrzeżone przez przedsiębiorców będą prawidłowo zarządzane i chronione przed wykorzystaniem przez nieupoważnione osoby lub przed ujawnieniem;
l) zapewnienie jednoczesnego i jak najszybszego utworzenia europejskich przepisów dotyczących ochrony i przechowywania danych, wymagających ścisłego przestrzegania we wszystkich obszarach, oraz zagwarantowanie ochrony praw podstawowych;
m) zapewnienia, że ćwiczenia szkoleniowe mające na celu wzmocnienie obrony cywilnej Unii i zdolności ochrony infrastruktury o kluczowym znaczeniu prowadzone będą na podstawie realistycznych i aktualnych scenariuszy z wykorzystaniem doświadczenia i fachowej wiedzy odpowiednich specjalistów z zakresu obrony cywilnej i ochrony infrastruktury strategicznej pochodzących z Państw Członkowskich (np. ekspertów i scenariuszy z dziedziny obrony cywilnej i ochrony infrastruktury strategicznej wykorzystanych w czasie Igrzysk Olimpijskich w Atenach w 2004 r.);
P6_TA(2005)0222
Walka z finansowaniem terroryzmu
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie projektu zalecenia Parlamentu Europejskiego dla Rady Europejskiej i Rady w sprawie walki z finansowaniem terroryzmu (2005/2065(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, który złożył Stefano Zappala w imieniu grupy politycznej PPE-DE w sprawie zapobiegania i zwalczania finansowania terroryzmu dzięki podjęciu kroków zmierzających do poprawy wymiany informacji, przejrzystości i kontroli kolejnych etapów transakcji finansowych (B6-0221/2005),
- uwzględniając deklarację w sprawie walki z terroryzmem, przyjetą na posiedzeniu Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 24 i 25 marca 2004 r.,
- uwzględniając poprawiony plan działań Unii Europejskiej na rzecz zwalczania terroryzmu przyjęty na posiedzeniu Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 17 i 18 czerwca 2004 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie zapobiegania i zwalczania finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i możliwości śledzenia transakcji finansowych (COM(2004)0700),
- uwzględniając środki zapobiegania i eliminowania terroryzmu, przewidziane przez Program Haski i przyjęte na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 4- 5 listopada 2004 r., a następnie uzupełnione konkluzjami Prezydencji Rady Europejskiej w dniach 16- 17 grudnia 2004 r., zwłaszcza tymi dotyczącymi finansowania terroryzmu,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy poprzez współpracę celną [1],
- uwzględniając projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu (COM(2004)0448),
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 6, 7, 8, 10, 12, 21 i 22,
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0159/2005),
A. mając na uwadze, że środki, o których mowa w Programie Haskim, w szczególności dotyczące walki z praniem brudnych pieniędzy, finansowaniem terroryzmu i wymianą informacji, powinny być odpowiednio szybko i skutecznie wprowadzone w życie, a przez to przyczyniać się do ochrony danych w celu wzmocnienia wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii,
B. mając na uwadze, że europejska strategia bezpieczeństwa przewiduje zintegrowane podejście do walki z terroryzmem za pomocą działań politycznych, dyplomatycznych, humanitarnych, gospodarczych i finansowych, jak również współpracę sądową i policyjną,
C. mając na uwadze, że głównym źródłem finansowania terroryzmu międzynarodowego jest międzynarodowy handel bronią i narkotykami,
D. mając na uwadze, że pranie brudnych pieniędzy za pośrednictwem współdziałających instytucji kredytowych lub inwestycji dokonywanych w rajach podatkowych przyczynia się do finansowania międzynarodowych organizacji terrorystycznych,
E. mając na uwadze, że strategia wojny prewencyjnej nie doprowadziła do osłabienia międzynarodowych organizacji terrorystycznych i ich zdolności finansowania,
F. mając na uwadze, że organizacja, utrzymywanie działalności i rozwój operacyjny komórek terrorystycznych zakłada ciągłą i rozwijającą się zbiórkę środków i równolegle stałe poszukiwanie innych i wzajemnie wymiennych metod gromadzenia funduszy i ich transfer legalnymi i nielegalnymi drogami, takimi jak międzynarodowe spółki handlowe, trusty i spółki offshore, "pośrednicy w przerzucaniu" pieniędzy, transfery środków takie jak hawala lub też wykorzystywanie niektórych stowarzyszeń dobroczynnych,
G. mając na uwadze, że w większości Państw Członkowskich sektor organizacji charytatywnych jest objęty zwolnieniami podatkowymi, a zatem organy podatkowe posiadają już precyzyjne informacje na temat bilansów i przepływów finansowych tych organizacji,
H. mając na uwadze, że w obecnej rzeczywistości ogromnych przepływów finansowych charakterystycznych dla światowego rynku jest rzeczą niezmiernie trudną i złożoną wykryć i ścigać nadużycia popełnione podczas transferów finansowych, ze względu na ich obecną wielokrotność i ciągłą ewolucję obecnej gospodarki, takie jak pranie brudnych pieniędzy pochodzących z oszustw podatkowych i celnych, korupcji i działalności związanej z przestępczością zorganizowaną i organizacjami mafijnymi, w tym handlu narkotykami, handlu bronią i handlu ludźmi i finansowanie poprzez wymuszenia, w tym tzw. podatek rewolucyjny,
I. mając na uwadze, że wielkość gromadzonych rocznie przez organizacje dobroczynne funduszy osiąga setki miliardów dolarów i że kontrola wykorzystania środków finansowych tych organizacji nie jest łatwa, że w związku z tym sektor organizacji dobroczynnych jest szczególnie narażony na nadużycia i należy zatem zapewnić większą przejrzystość ze strony takich osób prawnych,
J. mając na uwadze, że w niektórych przypadkach terroryzm mógł wykorzystać środki ze zbiórek funduszy o charakterze charytatywnym, czasami wbrew darczyńcom, a nawet wbrew kierownictwu i personelowi samych organizacji dobroczynnych; że okazało się ponadto, iż niektóre organizacje typu non-profit dostarczyły ochrony i wsparcia logistycznego zarówno działalności operacyjnej terrorystów, jak i transferowi broni używanej przez sieci terrorystyczne,
K. mając na uwadze, że w walce z finansowaniem terroryzmu w Unii Europejskiej konieczny jest rozwój wymiany informacji, wzmocnienie współpracy sądowej i policyjnej, poprawa wykrywalności transakcji i przejrzystości systemów finansowych, zasad funkcjonowania i działalności osób prawnych,
L. mając na uwadze, że w walce z finansowaniem terroryzmu wymiana informacji stanowi jeden ze skutecznych środków zatrzymania takiego finansowania, niemniej jednak musi ona podlegać kontroli i być zrównoważona ograniczeniami prawnymi dotyczącymi ochrony danych, z uwzględnieniem art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 7 i 8 Karty Praw Podstawowych, aby uniknąć powstania społeczeństwa, w którym wszystko podlega nadzorowi,
M. mając na uwadze, że międzynarodowe organizacje terrorystyczne zbudowały sieć ścisłych związków z licznymi organizacjami przestępczymi i mafijnymi oraz że stosunki między tymi organizacjami opierają się na wspólnych interesach gospodarczych i tych samych źródłach finansowania,
1. występuje do Rady Europejskiej i Rady z następującymi zaleceniami:
a) przyjąć trzecią dyrektywę w sprawie prania brudnych pieniędzy i rozporządzenie w sprawie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy poprzez współpracę celną;
b) wymagać od Państw Członkowskich ratyfikacji protokołu do Konwencji Europejskiej w sprawie wzajemnej pomocy sądowej w sprawach karnych Państw Członkowskich Unii Europejskiej z dnia 29 maja 2000 r. oraz Międzynarodowej Konwencji w sprawie zwalczania finansowania terroryzmu z dnia 9 grudnia 1999 r., jak również transpozycji decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie walki z terroryzmem [2] i decyzji 2002/187/WSiSW Rady z dnia 28 lutego 2002 r. powołującej Eurojust w celu wzmocnienia walki z poważnymi formami przestępczości [3];
c) ustanowić struktury wymiany i współpracy, również na płaszczyźnie technicznej, aby umożliwić zorganizowaną wymianę informacji między służbami informacyjnymi Unii, w tym Europolem i Eurojustem; zastosować konkretnie zobowiązania w dziedzinie wymiany kompletnych i aktualnych informacji dotyczących wszelkich czynów przestępczych posiadających znamiona terroryzmu, w tym udziału w działaniach grup terrorystycznych poprzez ich finansowanie;
d) wspierać za pomocą znacznego finansowania projekt FIU.NET (Financial Investigation Units Network), którego celem jest stworzenie sieci informatycznej umożliwiającej wymianę informacji między jednostkami dochodzeń finansowych, szczególnie z zakresu sposobów finansowania sieci terrorystycznych, mając na względzie ochronę danych osobowych;
e) zachęcać Państwa Członkowskie do poprawy współpracy z SUSTRANS i przystąpić do ratyfikacji protokołu do Konwencji w sprawie Europolu, co umożliwi rozszerzenie kompetencji Europolu na wszystkie przestępstwa związane z praniem brudnych pieniędzy;
f) wdrożyć, poprzez niezwłoczne przyjęcie odpowiednich przepisów, środki umożliwiające nadzór i śledzenie międzynarodowych przepływów bankowych, poprzez które dokonuje się większości transakcji dotyczących sprzedaży broni i narkotyków, z której dochód może być przeznaczony na finansowanie terroryzmu;
g) zwrócić się do Państw Członkowskich z wnioskiem o wprowadzenie w życie wszystkich zaleceń Grupy Specjalnej do przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy (GAFI), o przyjęcie środków zmierzających do poprawy śledzenia transferów pieniędzy i identyfikacji klientów oraz o stosowanie obowiązku nadzoru, unikając nadużywania techniki profilowania w sektorze bankowym i finansowym i gwarantując przestrzeganie praw podstawowych, w szczególności prawa do ochrony danych osobowych;
h) popierać przyjęcie norm międzynarodowych i podjąć środki na płaszczyźnie wspólnotowej, aby zdecydowanie ograniczyć brak przejrzystości systemu finansowego, zaradzić nieprzejrzystości struktur wykorzystywanych w międzynarodowych transakcjach finansowych i transferze środków finansowych, w tym międzynarodowych spółek handlowych, trustów i spółek offshore aby zwalczać między innymi utrzymywanie się tzw. "rajów podatkowych", również poprzez współpracę z państwami trzecimi;
i) przyjąć środki w celu nadzorowania transferów pieniędzy dokonywanych poza oficjalnymi drogami oraz uniemożliwienia organizacjom terrorystycznym wykorzystywania i przenikania do organizacji non-profit i organizacji charytatywnych, w szczególności wspierając projekt dotyczący europejskiego kodeksu postępowania sektora organizacji charytatywnych przewidującego publikowanie bilansów oraz wspólnych zasad audytu i kontroli ksiąg;
j) zwrócić się do Państw Członkowskich o wykazywanie jak największej ostrożności wobec ewentualnych powiązań między sieciami terrorystycznymi a organizacjami przestępczymi o charakterze mafijnym obejmującymi pranie brudnych pieniędzy związane z finansowaniem terroryzmu;
k) wprowadzić zaostrzony obowiązek zachowania ostrożności w odniesieniu do operacji, w które zaangażowane są spółki lub osoby mające siedzibę na terytoriach, gdzie przepisy dotyczące walki z praniem brudnych pieniędzy nie są stosowane;
l) zwrócić się do Państw Członkowskich z wnioskiem o uważne nadzorowanie zarówno instytucji finansowych, jak i usług transferu pieniędzy w celu wykrycia podejrzanych transferów pieniędzy, nie posiadających pełnego oznakowania zawierającego nazwisko, adres i numer rachunku zlecającego (osoby fizycznej lub prawnej) transfer pieniędzy;
m) przewidzieć zobowiązanie instytucji finansowych i wszelkich innych podlegających obowiązkowi wynikającemu z zapobiegania praniu brudnych pieniędzy do natychmiastowego komunikowania właściwym władzom państwowym każdej użytecznej informacji w przypadku uzasadnionych podejrzeń co do możliwości przeznaczenia transferowanych środków na działalność terrorystyczną lub ogólniej na finansowanie sieci terrorystycznych; definicja "podejrzeń" musi opierać się na bardzo rygorystycznych kryteriach; przepisy karne dotyczące w szczególności prania brudnych pieniędzy i działań terrorystycznych nie mogą służyć ściganiu innych rodzajów działalności przestępczej i muszą być zgodne z zasadami Corpus Juris [4]; pojęcie "podejrzeń" musi być wyważone i zdefiniowane w sposób pozwalający osiągnąć deklarowany cel;
n) opracować systemy automatycznej kontroli podejrzanych transferów ze względu na wielkość w porównaniu ze średnią, częstotliwość, szczególną tożsamość i sytuację geograficzną dostawców i beneficjentów w celu ochrony oficjalnego systemu transferów pieniędzy przed rzeczywistym ryzykiem bycia zamieszanym w działalność nielegalną, a zwłaszcza w finansowanie działalności terrorystycznej; przygotować nowe zasady płatności bankowych, nie likwidując jednocześnie równowagi między swobodnym przepływem kapitału a wykrywaniem podejrzanych funduszy;
o) przygotować minimalne normy w zakresie przepisów regulujących przejrzystość sektora organizacji dobroczynnych umożliwiające bankom, instytucjom kredytowym, towarzystwom ubezpieczeniowym i finansowym, organizacjom non-profit ustanowienie jak największej przejrzystości w ich własnych procedurach zarządzania finansowego i budżetowego, poprzez używanie wyłącznie oficjalnych rachunków bankowych do wpłat i legalnych i oficjalnych dróg do transferów, odtajnianie swoich jak najbardziej całkowitych planów budżetowych ze wskazaniem dokładnej tożsamości adresatów oraz przewidzianym wykorzystaniem środków oraz poddanie swojego zarządzania kontroli niezależnych audytorów;
p) zwrócić się do banków, instytucji kredytowych, towarzystw ubezpieczeniowych, spółek finansowych, organizacji non-profit z prośbą o ściślejszą współpracę z ekspertami z zakresu finansowania międzynarodowego terroryzmu po to, aby zapobiec wszelkiemu możliwemu wmieszaniu w działalność terrorystyczną wobec realnego ryzyka wykorzystania działalności tych organizacji dla finansowania sieci terrorystycznych;
q) jak najszybciej egzekwować od Państw Członkowskich wymóg transpozycji i wdrożenia środków mających na celu walkę z działalnością przestępczą finansującą terroryzm, zwłaszcza drugiej dyrektywy w sprawie prania brudnych pieniędzy [5] i obowiązku zapewnienia czujności i identyfikacji w niej przewidzianych, w oczekiwaniu na szybkie przyjęcie trzeciej dyrektywy w sprawie prania pieniędzy i rozporządzenia w sprawie zapobiegania praniu pieniędzy poprzez współpracę celną, aby w szczególności wprowadzane w odpowiednim czasie konieczne uaktualnienia umożliwiały optymalizację walki z międzynarodowym terroryzmem;
r) wystąpić z wnioskiem o dokonywanie ciągłej oceny działań podejmowanych w celu zwalczania międzynarodowego finansowania terroryzmu w ścisłej współpracy z Komisją i Parlamentem;
s) sprawdzić, czy przepisy dotyczące sytuacji nadzwyczajnych, wprowadzone w niektórych Państwach Członkowskich po dniu 11 września 2001 r., pozwoliły uzyskać pozytywne wyniki w walce z działalnością terrorystyczną i finansowaniem terroryzmu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie Europejskiej, Radzie, do informacji Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich, Radzie Europy, Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej wyspecjalizowanym agencjom.
[1] Dz.U. C 227 E z 24.9.2002, str. 574.
[2] Dz.U. L 164 z 22.6.2002, str.3.
[3] Dz.U. L 63 z 6.3.2002, str.1.
[4] Ochrona interesów finansowych Wspólnoty (COM(1997)0199).
[5] Dyrektywa 2001/97/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 grudnia 2001 r. zmieniająca dyrektywę Rady 91/308/EWG w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy.
(Dz.U L 344 z 28.12.2001, str.76.)
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0223
Wymiana informacji i współpraca w odniesieniu do przestępstw o charakterze terrorystycznym
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie wymiany informacji i współpracy w odniesieniu do przestępstw o charakterze terrorystycznym (2005/2046(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, który złożył Antoine Duquesne w imieniu grupy politycznej ALDE, w sprawie wymiany informacji i materiałów wywiadowczych oraz współpracy w zakresie przestępstw związanych z terroryzmem (B6-0128/2004),
- uwzględniając deklarację w sprawie walki z terroryzmem przyjętą przez Radę Europejską dniu 25 marca 2004 r.,
- uwzględniając art. I-51 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy w zakresie ochrony danych osobowych [1],
- uwzględniając art. 8 Karty Praw Podstawowych w zakresie ochrony danych osobowych,
- uwzględniając konwencję 108 Rady Europy na rzecz ochrony osób w zakresie automatycznego przekształcania danych osobowych,
- uwzględniając zasady określone w dyrektywie 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. dotyczącą ochrony osób fizycznych w zakresie przekształcania danych osobowych i wolnego przepływu tych danych [2],
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0165/2005),
A. mając na uwadze, że ataki, których doświadczyło Królestwo Hiszpanii dnia 11 marca 2004 r. ukazują, że w dalszym ciągu istnieje realne zagrożenie terrorystyczne w Europie lub wymierzone przeciwko interesom europejskim,
B. mając na uwadze, że w następstwie ataków w Madrycie Rada Europejska na posiedzeniu w dniu 18 czerwca 2004 r. postanowiła dokonać rewizji planu działania Unii Europejskiej w dziedzinie walki z terroryzmem, po tym jak dramat, który miał miejsce w Hiszpanii nieszczęśliwie dowiódł, że metody pracy Unii stosowane od 2001 roku i oparte głównie na logice empirycznej nie sprawdziły się i powinny ustąpić miejsca nowemu, bardziej proaktywnemu podejściu,
C. przypominając stanowczo, że wszelkie formy terroryzmu, niezależnie od ideologii, jaką usiłuje się im przypisać, są przestępstwami, a zatem ich czyny nie mogą być w żadnym wypadku usprawiedliwiane, oraz że, aby móc skutecznie walczyć z nimi walczyć, konieczne jest opracowanie konkretnej strategii, w ramach której podejmowane będą indywidualne działania przeciwko każdej poszczególnej organizacji terrorystycznej,
D. mając na uwadze, że skuteczna odpowiedź na działalność terrorystyczną zakłada nowoczesne podejście uwzględniające bezpośrednie związki, jakie mogą istnieć pomiędzy różnymi organizacjami terrorystycznymi i szeroko zakrojoną przestępczością zorganizowaną, oraz pozwalające na szybkie zawarcie jasnych porozumień w zakresie wymiany informacji w ramach stosunków transatlantyckich na podstawie wspólnych, skutecznych i zgodnych z prawem standardów,
E. mając na uwadze, że niezbędne jest unikanie powielania instrumentów prawnych służących do walki z terroryzmem, należy natomiast dążyć do ujednolicenia i uproszczenia istniejących norm,
F. mając na uwadze, że systematyczna ocena prowadzonych polityk i osiągniętych wyników pozwoli uwidocznić braki i niewłaściwie funkcjonowanie napotkane w praktyce, a także wyodrębnić te środki, które okazały się skuteczne,
G. mając na uwadze, że większe zaangażowanie w opracowywanie strategii i instrumentów działania, osób pracujących w terenie, pozwoli na lepsze przygotowanie podejmowanych w przyszłości kroków,
H. przypominając, iż w powyższej deklaracji w sprawie walki z terroryzmem przyjętej dnia 25 marca 2004r. Rada Europejska opowiedziała się zarówno za uproszczeniem procedury wymiany informacji i materiałów wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich w celu zwalczania terroryzmu możliwie jak najbardziej skutecznymi metodami, jak i za tym, by Państwa Członkowskie czuwały nad optymalnym wykorzystaniem istniejących organów unijnych, w szczególności Europolu i Eurojustu, aby sprzyjać współpracy w walce z terroryzmem, przede wszystkim ulepszając przepływ informacji, związanymi ze wszystkimi formami terroryzmu, którymi to informacjami dysponuje Europol,
I. mając na uwadze, że konieczne jest osiągnięcie wysokiego stopnia zaufania pomiędzy organami ścigania Państw Członkowskich a Europolem i Eurojustem, którego brak do tej pory przeszkodził w skutecznej wymianie informacji, włącznie z wywiadowczymi; niniejsze środki muszą zawierać:
- ustanowienie wspólnych norm ochrony danych w ramach trzeciego filaru, pod kierownictwem niezależnego i wspólnego organu nadzorczego,
- dostarczenie siłom policji podręcznika zawierającego dobre praktyki, wyjaśniającego w prosty i konkretny sposób ich odpowiedzialność i obowiązki w zakresie ochrony danych,
- ustanowienie minimalnych norm w zakresie prawa karnego i proceduralnego,
- powierzenie Trybunałowi Sprawiedliwości jurysdykcji ogólnej w ramach trzeciego filaru,
- zagwarantowanie pełnej kontroli parlamentarnej;
J. mając na uwadze, że w związku z powyższą deklaracją Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2004 r. podjęte zostały dwie inicjatywy: jedna przez Komisję (COM(2004)0221), druga przez Królestwo Szwecji [3], mające na celu poprawę i uproszczenie wymiany informacji w zakresie walki z terroryzmem,
K. mając na uwadze, iż wyznaczonym celem przedstawianych propozycji jest uzupełnienie ustalonych, minimalnych i zharmonizowanych gwarancji w dziedzinie ochrony danych w ramach trzeciego filaru, szczególnie w zakresie dostępu do danych przez zainteresowane osoby i w całkowitej zgodzie z prawami przyznanymi obywatelom w Karcie Praw Podstawowych, w art. 6 Traktatu UE oraz art. I-51 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, a także z zasadami określonymi w tej dziedzinie przez program haski,
L. mając na uwadze, że podstawowe prawa obywateli muszą być chronione przy stosowaniu wszelkich środków zwalczania terroryzmu,
M. mając na uwadze, że warunkiem wstępnym wymiany informacji i materiałów wywiadowczych jest odpowiedni poziom ochrony danych, przynajmniej na takim samym poziomie, jak ten przewidziany w ramach pierwszego filaru,
N. zwracając uwagę, że w punkcie 9 powyższej deklaracji z dnia 25 marca 2004 r. Rada Europejska zapowiada, że "kontynuowany będzie również rozwój stosunków pomiędzy Europolem i służbami wywiadowczymi" oraz mając na uwadze, że gromadzenie i wymiana informacji są absolutnie priorytetowe w dziedzinie walki z terroryzmem, gdyż informacje zdobyte w postępowaniach sądowych lub dochodzeniach policyjnych, docierają bardzo często zbyt późno,
O. świadomy trudności praktycznych niechybnie związanych z utworzeniem europejskiego rejestru karnego, lecz w trosce o przypomnienie naglącej konieczności przyznania pierwszeństwa działaniom mającym na celu osiągnięcie tego celu i ustalenia precyzyjnego i zwięzłego harmonogramu tych działań,
1. występuje do Rady z następującymi zaleceniami:
a) włączenie do swoich celów priorytetowych konieczności opracowania wspólnej proaktywnej polityki zwalczania terroryzmu;
b) przyjęcie, do czasu utworzenia wspólnej polityki europejskiej, bardziej systematycznego i skoordynowanego podejścia oraz stałe czuwanie nad spójnością opracowywanego ustawodawstwa, ze świadomością, iż owa niezbędna spójność zakłada działania w ramach rzeczywistej linii politycznej, opartej na jasnych założeniach;
c) w tej perspektywie wymierzenie działań w oparciu o trzy założenia:
- wyposażenie się w środki i zdolność do działania konieczne do precyzyjnego identyfikowania każdego celu, jaki zamierza się osiągnąć, ze świadomością, iż terroryzm nie jest jednolitą całością, lecz przeciwnie, stanowi on zjawisko o wielu aspektach, które zmieniają się przede wszystkim w zależności od rodzaju popełnionych aktów, różnych organizacji terrorystycznych i celów, jakie mają zostać osiągnięte;
- poprawa skuteczności instrumentów reagowania na zjawisko terroryzmu poprzez przyjęcie współczesnego i realistycznego podejścia, wymierzonego na wzięcie pod uwagę bardzo ścisłych związków, jakie często istnieją pomiędzy różnymi organizacjami terrorystycznymi, jak również pomiędzy terroryzmem i szeroko zakrojoną przestępczością zorganizowaną, szczególnie w zakresie finansowania;
- unikanie powielania instrumentów prawnych służących do walki z terroryzmem na rzecz dążenia do ujednolicenia i uproszczenia istniejących norm, czuwając przede wszystkim nad dokonywaniem systematycznej oceny, pozwalającej na określenie stopnia ich skuteczności, przyjmowanie nowych zasad, które opracowywane być mogą jedynie wówczas, gdy zostanie dowiedzione, że przyniosą więcej korzyści, niż zasady już obowiązujące;
d) czuwanie nad włączeniem, tam, gdzie jest to możliwe, osób działających w terenie w przygotowywanie działań, aby brać pod uwagę i integrować ich doświadczenia praktyczne w ramach nowych instrumentów;
e) przyjęcie, jako bazę głównych zasad regulujących wymianę informacji, lecz biorąc pod uwagę potrzeby organów ścigania w terenie, zbioru dobrych praktyk na użytek policji, który objaśniałby w prostych i konkretnych słowach ramy, w jakich powinny działać służby policyjne, szczególnie w zakresie przekazywania i otrzymywania informacji oraz ochrony danych;
f) nakłanianie wszystkich Państw Członkowskich do uznania jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości do wydawania orzeczeń prejudycjalnych w sprawie ważności i wykładni wszystkich aktów prawnych przyjętych w ramach wymiany informacji i współpracy w zakresie przestępstw związanych z terroryzmem;
g) dopracowanie instrumentu pozwalającego na ułatwienie przekazywania informacji wywiadowczych, w szczególności w ramach opracowywania systemu wczesnego ostrzegania;
h) harmonizacja zasad już istniejących w dziedzinie ochrony danych osobowych w ramach instrumentów obecnego trzeciego filaru grupując je w obrębie jednego instrumentu, gwarantującego taki sam poziom ochrony danych, jak przewidziany w ramach pierwszego filaru; dokonać powinno się to na podstawie następujących, podstawowych zasad, przejmując przede wszystkim zasady zawarte w programie haskim, których nieprzestrzeganie mogłoby poważnie naruszyć wiarygodność instytucji Unii:
- wymóg zapewnienia jakości i przydatności gromadzonych danych;
- gromadzenie danych może odbywać się jedynie dla celów określonych przez prawo;
- dane dotyczące elementów życia prywatnego, jak również dane dotyczące osób niepodejrzanych mogą być gromadzone jedynie w wyjątkowych przypadkach absolutnej konieczności i w poszanowaniu ściśle określonych warunków;
- poszczególne osoby musza być poinformowane o istnieniu dotyczących ich dokumentów, za wyjątkiem sytuacji, gdy istnieje ku temu poważna przeszkoda;
- z wyjątkiem sytuacji, gdy dostęp do danych mógłby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego lub dla praw i wolności osób trzecich, lub gdy mogłoby to utrudnić prowadzone dochodzenia, osoby takie muszą mieć prawo dostępu do dotyczących je danych oraz do sprostowania danych niedokładnych;
- osoby te muszą być chronione przed nieprawnym wykorzystywaniem ich danych;
- zagwarantować należy nienaruszalność i poufność danych;
- przekazywanie danych musi odbywać się w ramach wspólnych norm, przewidujących przede wszystkim ochronę źródeł informacji i gwarancję poufności danych na wszystkich etapach wymiany oraz po niej;
- zapewniona musi zostać kontrola przestrzegania zasad ochrony danych, szczególnie przez władze dane te strzegące;
- każdy ma prawo do przywrócenia faktycznego stanu rzeczy oraz do odszkodowania w przypadku nieprzestrzegania przedstawionych zasad;
i) uznanie za priorytet szybkie opracowanie gotowego do użytku rejestru wyroków w sprawach karnych i pozbawienia praw na poziomie europejskim (europejskiego rejestru karnego) oraz harmonizacji elementów składających się na poważne przestępstwa, gdyż wprowadzenie tych punktów nieustannie okazuje się absolutną koniecznością do walki z terroryzmem oraz przestępczością zorganizowaną,
j) podejmowanie nawet spornych lub złożonych zagadnień i wpisanie ich do precyzyjnego i zwięzłego kalendarza zarówno na poziomie opracowywania instrumentów, jak i ich wprowadzania w życie, kiedy tylko wydają się one stanowić prawdziwy postęp w dziedzinie walki z terroryzmem, czego przykładem jest europejski rejestr karny;
k) informowanie Parlamentu o terminach, które przewidywane są na opracowanie instrumentów prawnych pozwalających na rejestrowanie kont bankowych i o podejmowanych krokach, mających na celu wzmocnienie przejrzystości w przypadku osób prawnych.
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie oraz do przekazania go do wiadomości Komisji i Rady Europejskiej.
[1] Dz. U. C 310 z 16.12.2004, str. 36.
[2] Dz. U. L 281 z 23.11.1995, str. 31.
[3] Dz.U. C 281 z 18.11.2004, str.5.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0224
Wyzwania polityczne i środki budżetowe (2007-2013)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie w sprawie wyzwań politycznych i środków budżetowych w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 (2004/2209(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności jego art. 268 do 276,
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i ulepszenia procedury budżetowej [1],
- uwzględniając komunikaty Komisji Europejskiej do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lutego 2004 r. — Budowanie naszej wspólnej przyszłości: Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 (COM(2004)0101) i z 14 lipca 2004 r. w sprawie Perspektywy Finansowej 2007-2013 (COM(2004)0487), dokument roboczy Komisji z dnia 14 lipca 2004 r. "Projekt odnowienia Porozumienia Międzyinstytucjonalnego w sprawie dyscypliny budżetowej i ulepszenia procedury budżetowej" (COM(2004)0498), projekt decyzji Rady z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich (COM (2004)0501) i sprawozdanie Komisji w sprawie funkcjonowania systemu działania systemu środków własnych (COM(2004)0505),
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy [2],
- uwzględniając decyzję Rady 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich [3];
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie budowania naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 [4],
- uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 15 września 2004 r. w sprawie powołania Komisji Tymczasowej do spraw wyzwań politycznych i środków budżetowych w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 [5],
- uwzględniając swoje pytanie wymagające odpowiedzi ustnej O-0067/2004 (B6-0130/2004) skierowane do Rady i swoją rezolucję dotyczącą Perspektywy Finansowej w związku z posiedzeniem Rady w grudniu 2004 r. [6],
- uwzględniając swoje pytanie wymagające odpowiedzi ustnej O-0068/2004 (B6-0131/2004) skierowane do Komisji,
- uwzględniając art. 175 Regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji tymczasowej do spraw wyzwań politycznych i środków budżetowych w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 i opinie Komisji Kontroli Budżetowej, Komisji Gospodarczej i Monetarnej, Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, Komisji Transportu i Turystyki, Komisji Rozwoju Regionalnego, Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Komisji Rybołówstwa, Komisji Kultury i Edukacji, Komisji Swobód i Praw Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, Komisji Spraw Konstytucyjnych, Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Rozwoju oraz Komisji Handlu Zagranicznego (A6-0153/2005),
A. mając na uwadze, że obecna Perspektywa Finansowa i Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i ulepszenia procedury budżetowej wygasną w zasadzie w 2006 r.;
B. mając na uwadze, że większość wspólnotowego prawodawstwa mającego skutki finansowe wygasa w 2006 r.;
C. mając na uwadze, że przygotowanie następnej Perspektywy Finansowej jest jednym z głównych wyzwań, jakim Unia musi sprostać w nadchodzących miesiącach, jako że określa ona kształt nowej rozszerzonej Europy, z uwzględnieniem nowych wewnętrznych i globalnych wyzwań i zadań;
D. mając na uwadze, że Parlament Europejski zadecydował o powołaniu tymczasowej komisji z następującym mandatem:
a) określenia priorytetów politycznych Parlamentu Europejskiego dla przyszłej Perspektywy Finansowej zarówno w zakresie prawodawstwa, jak i budżetu,
b) zaproponowania struktury przyszłej Perspektywy Finansowej zgodnej z tymi priorytetami,
c) oszacowania środków finansowych przeznaczonych na wydatki Unii Europejskiej w latach 2007-2013,
d) zaproponowania orientacyjnego podziału środków pomiędzy różnymi tytułami Perspektywy Finansowej, jak również w ich ramach, zgodnego z priorytetami i zaproponowaną strukturą,
E. mając na uwadze, że Komisja Tymczasowa powinna przedstawić ostateczną wersję sprawozdania przed ustaleniem wspólnego stanowiska przez Radę Europejską;
F. mając na uwadze, że zgodnie z ust. 26 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. Komisja rozpoczęła proces przygotowywania nowej Perspektywy Finansowej oraz nowego Porozumienia Międzyinstytucjonalnego poprzez przedłożenie projektów odpowiednio 10 lutego 2004 r. i 14 lipca 2004 r.;
G. mając na uwadze, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy (dalej zwany "Konstytucją") wzmacnia rolę Parlamentu Europejskiego w wielu obszarach legislacyjnych, daje Parlamentowi Europejskiemu większą władzę w dziedzinie budżetu, a art. I-55 i art. III-402 ust. 5 przewidują przyjęcie wieloletnich ram finansowych, jako ustawy europejskiej jednomyślnie uchwalanej przez Radę, po uzgodnieniu i uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, który stanowić będzie większością swojego składu;
H. mając na uwadze, że ust. 26 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. przewiduje przedłużenie obecnej Perspektywy Finansowej, chyba że zostanie ona wyraźnie wypowiedziana przez jedną ze stron tego porozumienia;
I. mając na uwadze, że w przypadku braku Porozumienia Międzyinstytucjonalnego Traktat WE umożliwia przyjęcie rocznego budżetu na podstawie art. 272 i 273, jeżeli budżet nie został przyjęty na początku roku budżetowego;
J. mając na uwadze, że nowa Komisja oficjalnie poparła propozycje poprzedniej Komisji dotyczące struktury, czasu trwania oraz wysokości środków finansowych w przeliczeniu na rok i pozycję wydatków nowej Perspektywy Finansowej oraz projektów legislacyjnych powszechnie nazywanych "Pakietem Prodiego";
K. mając na uwadze, że w wyżej wspomnianej rezolucji z dnia 22 kwietnia 2004 r. Parlament Europejski podkreślił, że "nie będzie Perspektywy Finansowej bez porozumienia między Parlamentem Europejskim a Radą w sprawie pakietu finansowego, jako że obowiązujący Traktat nie przewiduje obowiązku istnienia Perspektywy Finansowej, a tylko przewiduje roczne budżety";
L. mając na uwadze, że środki z tytułu podatku VAT i PNB (ustanowione pierwotnie jako dochody uzupełniające w stosunku do tradycyjnych środków własnych Unii) stały się z czasem głównym źródłem finansowania budżetu Wspólnoty i wraz z odstępstwami przewidzianymi w ramach tego systemu sprawiły, że staje się on bardziej złożony, mniej czytelny dla obywateli i coraz mniej sprawiedliwy i doprowadził do nierówności pomiędzy Państwami Członkowskimi, której nie można zaakceptować;
M. mając na uwadze, że konkluzje Rady Europejskiej z grudnia 2004 r. potwierdziły, że "Pakiet Prodiego" stanowi podstawę prac Rady, która zgodziła się na dialog instytucjonalny w drodze regularnych kontaktów z Parlamentem Europejskim;
N. mając na uwadze, że w konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2004 r. wyraźnie ustanowiono związek między Perspektywą Finansową a kwestią środków własnych oraz mechanizmem korekty;
O. mając na uwadze, że podczas ostatnich sześciu miesięcy Komisja Tymczasowa:
- dokonała dogłębnej analizy propozycji Komisji,
- nawiązała bliską współpracę ze wszystkimi stałymi komisjami, których opinie zostały starannie przeanalizowane,
- z zainteresowaniem śledziła metodę roboczą "bloków" realizowaną przez Prezydencję Holenderską oraz utrzymywała częste i konstruktywne kontakty z Prezydencją Luksemburską,
- określiła pozytywne priorytety polityczne w celu ustalenia stanowiska negocjacyjnego Parlamentu Europejskiego,
- złożyła propozycje dotyczące okresu obowiązywania, struktury i środków finansowych kolejnej Perspektywy Finansowej, zgodnie z udzielonym jej mandatem;
P. mając na uwadze, że Konstytucja dopuszcza wprowadzenie nowych kategorii środków własnych Unii oraz zniesienie istniejącej kategorii,
Ogólny kontekst
1. podkreśla, że poszerzająca się Unia Europejska powinna mieć odpowiednie środki finansowe odpowiadające jej wzrastającym ambicjom politycznym i rosnącej odpowiedzialności na własnym terenie i poza jej granicami; podkreśla również, że wszystkie wydatki z budżetu UE powinny mieć na celu dodanie wartości europejskiej wydatkom publicznym Państw Członkowskich; zasada subsydiarności powinna być ściśle przestrzegana podczas podejmowania decyzji o wydatkach w dziedzinach nie podlegających wyłącznej kompetencji — w szczególności należy przestrzegać zasady, iż działania UE — ze względu na ich skalę i nakłady — w lepszy sposób służą osiągnięciu celów Unii;
2. w interesie dobrego zarządzania finansowego, uproszczenia i odpowiedzialności demokratycznej domaga się ulepszenia i uproszczenia mechanizmów kontroli finansowej, zarówno na poziomie instytucji, jak i w Państwach Członkowskich, w celu zapewnienia prawdziwej odpowiedzialności publicznej za całość wydatków UE;
3. przypomina, że Perspektywa Finansowa ustanawia ramy budżetowe mające zapewnić realizację priorytetów UE w kontekście dyscypliny budżetowej i nie jest wieloletnim budżetem na okres siedmiu lat; wskazuje, że Perspektywa Finansowa pozostaje punktem odniesienia i dlatego musi dysponować niezbędną elastycznością, aby odzwierciedlać średnioterminowe polityczne dążenia, a także zapewnić środki finansowe konieczne do skutecznej i uczciwej realizacji przyszłych wyzwań, zgodnie z Traktatem WE; jest zdecydowany w pełni wykorzystać uprawnienia przyznane mu w art. 272 Traktatu, który ustanawia roczną procedurę budżetową w celu zatwierdzenia wydatków Unii Europejskiej;
4. zauważa, że nowa Komisja Barroso w pełni poparła projekty przedstawione przez Komisję Prodiego w ostatnich miesiącach jej kadencji; odrzuca jednak system, który wiąże organy pochodzące z wyboru i organy wykonawcze Unii Europejskiej przez trzy kolejne kadencje;
5. jest świadomy trudnych warunków politycznych, gospodarczych i społecznych, panujących w niektórych Państwach Członkowskich, jednak przypomina, że budżet UE został zwiększony o 8,2 % w latach 1996-2002, podczas gdy średni wzrost w budżetach krajowych (UE-15) wyniósł 22,9 %; zauważa, że według sprawozdania MacDougalla [7] budżet europejski powinien odpowiadać 2 %-2,5 % PKB Państw Członkowskich; przy tej okazji przypomina, że pułap środków własnych ustalonych w 1993 roku dla 15 Państw Członkowskich pozostaje od tego czasu niezmieniony: 1,31 % DNB Unii w przypadku środków na pokrycie zobowiązań i 1,24 % w przypadku środków na pokrycie płatności; przypomina, że poziom unijnego budżetu to obecnie mniej niż 2,5 % łącznych wydatków publicznych w Unii w porównaniu ze średnią 47 % DNB Unii przeznaczonych na łączne wydatki publiczne;
6. uważa, że koszty poszerzenia Unii, z którymi należy się zmierzyć w sposób sprawiedliwy i zrównoważony, mogą z łatwością zostać poniesione przez 15 starych Państw Członkowskich, i należy je uważać za minimalne, jeśli wziąć pod uwagę korzyści polityczne, społeczne i gospodarcze, które reunifikacja Europy daje całej Unii;
7. wyraża przekonanie, że Perspektywa Finansowa może pozwolić na zrównoważony rozwój środków finansowych Unii, pod warunkiem, że:
- zostaną one wykorzystywane na działania mające prawdziwą europejską wartość dodaną, jasno określone priorytety i widoczne dla obywateli,
- zoptymalizują koncentrację i komplementarność z działaniami prowadzonymi na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym w celu zmniejszenia ciężaru spoczywającego na podatnikach,
- zostaną wydane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, które szczególnie uwzględniają skuteczność i efektywność; zauważa, że wydatki poczynione na szczeblu europejskim mogą zwiększyć oszczędności na szczeblu narodowym, w szczególności ponieważ wydatki na tak dużą skalę umożliwiają poczynienie oszczędności lub mogą generować dochód na szczeblu narodowym;
8. podkreśla, że debata w sprawie Perspektywy Finansowej jest ściśle związana z kwestią środków własnych, mechanizmem korekcyjnym oraz różnymi formami współfinansowania i instrumentami finansowymi oraz potrzebą dostosowania istniejącego systemu, co przyznała w konkluzjach Rada Europejska z grudnia 2004 r.; z żalem odnotowuje, że Komisja nie przedstawiła ambitniejszych propozycji na zastąpienie istniejącego systemu równolegle z nową Perspektywą Finansową;
9. w końcowym głosowaniu uwzględni sposób, w który Rada przyzna konieczność dokonania zasadniczej reformy obecnie obowiązującego systemu środków własnych, na podstawie którego nowe wydatki będą mogły być dzielone sprawiedliwie pomiędzy Państwami Członkowskimi i w konsekwencji będzie można powrócić do początkowej zasady finansowania wspólnych polityk z rzeczywistych środków własnych w ramach przejrzystego, sprawiedliwego i demokratycznego systemu, z datą wejścia w życie nie później niż na początku następnej Perspektywy Finansowej;
10. zauważa, że wejście w życie Konstytucji zmodyfikuje procedurę legislacyjną w odniesieniu do wielu projektów legislacyjnych, wprowadzając procedurę współdecyzji; jest świadom faktu, iż nie jest możliwe uprzedzenie postanowień Konstytucji w sensie prawnym przed zakończeniem procesu ratyfikacji; nalega, aby Rada wyraziła zgodę na nieformalne porozumienie w celu zagwarantowania władzy ustawodawczej Parlamentu Europejskiego i wprowadzenia klauzuli rewizyjnej dla aktów prawnych, których procedura ulegnie zmianie po wejściu w życie Konstytucji;
11. uważa, że
- biorąc pod uwagę nadrzędność politycznej wagi następnej Perspektywy Finansowej,
- biorąc pod uwagę, że Konstytucja wymaga, aby przyszła ustawa Rady zawierająca wieloletnie ramy finansowe (MFF) była przyjęta przez Parlament Europejski większością głosów,
- mając na uwadze, że następna Perspektywa Finansowa wejdzie w życie później niż Konstytucja i najprawdopodobniej będzie pełnić funkcję MFF, pozwalając na przyjęcie pierwszego rocznego budżetu w oparciu o Konstytucję,
Parlament Europejski powinien wyłącznie zobowiązać się do osiągnięcia porozumienia w sprawie kolejnej Perspektywy Finansowej pod warunkiem przyjęcia jej większością głosów swoich członków;
12. przypomina, że na mocy obecnie obowiązujących Traktatów Perspektywa Finansowa nie posiada formalnego statusu i może być ustanowiona tylko za zgodą Parlamentu Europejskiego na zasadzie dobrowolności, przypomina również, że w przypadku braku porozumienia w celu uregulowania kwestii przyjęcia budżetu rocznego zastosowanie będzie miał Traktat WE; podkreśla, że nie zaakceptuje kolejnej Perspektywy Finansowej, jeżeli jego priorytety nie zostaną uwzględnione w ostatecznym stanowisku przez Radę;
13. z względnym zadowoleniem przyjmuje propozycje Komisji w sprawie kolejnych ram finansowych na lata 2007-2013 i związanych z nimi projektów legislacyjnych, które stanowią część "Pakietu Prodiego", a które mają zastąpić większą część obecnego prawodawstwa wygasającego w 2006 r., jako szansę dla rozszerzonej Unii na ustalenie nowej agendy politycznej; po głębokiej analizie przeprowadzonej przez Komisję Tymczasową oraz po dostarczeniu opinii przez 17 komisji parlamentarnych, uważa że propozycje Komisji uzyskały umiarkowane poparcie i jako takie stanowią możliwą do zaakceptowania podstawę do analizy i przyszłych negocjacji; niemniej zwraca uwagę Rady na niektóre z politycznych priorytetów, w których europejska wartość dodana dla Unii i jej obywateli ma największą wagę;
14. uważa ponadto, że istotne jest, aby jak najszybciej przyjąć Perspektywę Finansową tak, aby od 1 stycznia 2007 r. była ona w pełni operacyjna, oraz by w ten sposób uniknąć wszelkich rozdźwięków pomiędzy działaniami UE, w szczególności jeśli chodzi o propozycje legislacyjne Komisji;
Część I Wyzwania polityczne
Bardziej konkurencyjna i spójna Europa
Spójność
15. z zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną reformę polityki spójności w celu oddania jej w służbę wzrostu, zatrudnienia i trwałego rozwoju; uważa, że europejska polityka regionalna jest niezbędnym narzędziem promowania spójności społecznej, gospodarczej i geograficznej, pozwalającym Unii na podjęcie działań zmierzających do zmniejszenia różnic regionalnych, wspierających harmonijny rozwój Unii jako całości i przeciwdziałających niedoborom strukturalnym (trudny dostęp, wyludnienie i niska gęstość zaludnienia, odległe położenie itp.) w celu stymulowania trwałego rozwoju regionów, ich wzrostu, konkurencyjności i zatrudnienia; podkreśla znaczenie polityki spójności dla osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej oraz zmniejszania przepaści pomiędzy różnymi obszarami Unii Europejskiej; wszystkie środki, jakimi dysponuje polityka spójności, powinny być wydawane na ten cel; wyraża przekonanie, że wspólne działanie na szczeblu europejskim jest oszczędne, jako że pozwala na oszczędności związane ze skalą, racjonalizację procedur oraz sumowanie środków, szczególnie w kontekście współpracy transgranicznej; wyraża przekonanie, że istnienie silnej, dobrze finansowanej europejskiej polityki regionalnej jest warunkiem koniecznym zdolności Unii do sprostania kolejnym rozszerzeniom i zmniejszenia regionalnych różnic oraz że w procesie tym należy zachować podstawową, złożoną z trzech filarów, strukturę systemu programów pomocowych, jeśli chodzi o ich obecną wzajemną relację; uważa zatem 0,41 % DNB Unii i 4 % krajowego DNB nowych Państw Członkowskich za odpowiednie pod warunkiem, że Państwa Członkowskie mogą zapewnić również dodatkowe działania poza rozwiązaniami szczebla krajowego i regionalnego oraz zapewnić dostępność odpowiedniego współfinansowania (z wykorzystaniem środków publicznych i prywatnych); jest zdecydowany nadzorować ścisłe stosowanie zasady N+2 przez Komisję w Funduszach Strukturalnych i dlatego obecne przepisy dotyczące Funduszu Spójności powinny być w dalszym ciągu stosowane;
Badania naukowe
16. podkreśla, że badania naukowe, rozwój technologiczny i innowacje są centralnym elementem gospodarki opartej na wiedzy i stanowią kluczowe czynniki przyczyniające się do wzrostu i trwałego rozwoju, konkurencyjności firm, zatrudnienia oraz osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej; uważa, że wysiłki na polu nauki powinny zostać wsparte i skonsolidowane na szczeblu UE, rozwijając centra doskonałości, przynosząc wartość dodaną przemysłowi, MŚP i obywatelom Europy, propagując współpracę pomiędzy podmiotami prywatnymi i publicznymi, szczególnie w odniesieniu do infrastruktury badawczej i zachęcając do tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych; podkreśla, że niniejsza Perspektywa Finansowa w istotnym stopniu musi się przyczynić do osiągnięcia wyznaczonego przez Radę Europejską w Barcelonie w 2002 r. celu zwiększenia wydatków na badania i rozwój do 3 % DNB UE do 2010 r. i musi to zostać uwzględnione w przyszłej Perspektywie Finansowej; uważa, że należy przewidzieć odpowiednie środki na realizację programu kosmicznego w ramach budżetu na badania naukowe oraz że instrumenty ustawodawcze i środki finansowe powinny korzystać z klauzuli rewizyjnej po wejściu w życie Konstytucji; nalega, aby Europejska Przestrzeń Badawcza faktycznie obejmowała wszystkie 25 Państw Członkowskich; uważa za niezmiernie ważne, zarówno dla europejskiej konkurencyjności, jak również dla spójności społecznej, aby nierówności w dostępie do internetu pomiędzy regionami i grupami społecznymi zostały przezwyciężone i aby żaden obywatel UE nie był wykluczony ze społeczeństwa informacyjnego;
Sieci transeuropejskie
17. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą projektów priorytetowych TEN-T; zauważa jednak, że przydział środków na 30 priorytetowych projektów w sektorze transportu, a także na program Marco Polo stanowi minimalną kwotę, jaką należy rozważyć, z możliwością jej zwiększenia; podkreśla strategiczne znaczenie sieci transportowych dla definitywnej konsolidacji jednolitego rynku UE oraz dla bliższych kontaktów UE z krajami kandydującymi, zmierzającymi do kandydowania oraz krajami należącymi do "kręgu przyjaciół"; zauważa, że wzajemne połączenia między sieciami transportowymi mogą stanowić podstawę rozwoju handlu i inwestycji, a tym samym mogą wspierać trwałość i stabilność oraz spójność społeczną, gospodarczą i geograficzną; wzywa do odpowiedniego finansowania wzajemnych połączeń transportowych i wspólnej infrastruktury; nalega, aby wspomniane finansowanie zależało od zagwarantowania przez Państwa Członkowskie odpowiedniego współfinansowania i właściwego dostępu zainteresowanych regionów do sieci i chętnie zbada innowacyjne instrumenty finansowe, takie jak gwarancje kredytowe, koncesje europejskie, pożyczki europejskie oraz fundusz odsetkowy, pokrywające inwestycje sektora prywatnego i publicznego wyłącznie w odniesieniu do badań, innowacji, przestrzeni kosmicznej i najważniejszych sieci materialnych i niematerialnych lub pożyczki z EBI;
18. zauważa, że nowe regulacje umożliwiłyby finansowanie infrastruktury w programach TEN-E, czego nie przewidziano w poprzednich ramach na lata 2000-2006; jest zdania, że opracowania powinny być głównym przedmiotem wsparcia w ramach tego programu;
Agenda Polityki Społecznej
19. uważa, że niewielkie środki finansowe przeznaczone na wdrożenie Agendy Polityki Społecznej stanowią minimum niezbędne dla umożliwienia wkładu do Strategii Lizbońskiej na rzecz zrównoważonego wzrostu oraz wzrostu liczby miejsc pracy i ich jakości; wyraża przekonanie, że odpowiedni poziom wydatków Wspólnoty w obszarze polityki społecznej jest wciąż bardzo ważny, w szczególności w kontekście zatrudnienia i ochrony socjalnej; podkreśla jednak, że główną odpowiedzialność za sprawy społeczne oraz główne kompetencje w tych sprawach mają Państwa Członkowskie; jest zdania, że wzrost o 200 mln EUR jest konieczny w celu utrzymania celów Agendy Polityki Społecznej;
Edukacja i szkolenie
20. uważa kształcenie ustawiczne, w tym edukację i szkolenie za jedne z najwyższych priorytetów następnej Perspektywy Finansowej oraz kluczowy czynnik wzrostu, integracji społecznej i konkurencyjności; uważa zaproponowane zwiększenie pakietu finansowego za absolutne minimum dla osiągnięcia celów UE w tym obszarze; uważa, że skuteczność programów europejskich w obszarze kształcenia ustawicznego, w tym edukacji i szkoleń są oczywiste, jako że dostarczają wartości dodanej i stanowią instrument dla rozprzestrzeniania innowacji i dobrych praktyk, które w przeciwnym razie zostałyby zamknięte w granicach państw; podkreśla, że powinno się zwiększyć mobilność studentów i pracowników w ramach Unii, aby umożliwić im korzystanie z nowych możliwości; podkreśla, że większa liczba studentów powinna być zaangażowana we wspólne działania edukacyjne; z zadowoleniem przyjmuje konsolidację w jeden instrument; jest zdania, że wzrost o 670 mln EUR jest konieczny dla osiągnięcia jego celów;
Lepsza jakość życia
Rozwój obszarów wiejskich
21. uważa, że restrukturyzacji Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) powinien towarzyszyć znaczny wzrost funduszy na rozwój obszarów wiejskich, aby sprostać problemom zatrudnienia i konkurencyjności na obszarach wiejskich, w szczególności w nowych Państwach Członkowskich; uważa, że inwestowanie w rozwój obszarów wiejskich wymaga także zwiększonego wsparcia dla przedsiębiorstw promujących dywersyfikację obszarów wiejskich; wyraża opinię, że propozycja Komisji dotycząca budżetu nowego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich jest niezwykle wąska i tym samym stanowi absolutne minimum;
Środowisko
22. z zadowoleniem przyjmuje podejście Komisji dotyczące włączenia Natury 2000 do Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich i Funduszy Strukturalnych, które, oprócz znacznie wzmocnionego programu Life+, powinny stanowić główne źródło środków finansowych; w tym kontekście nalega na wprowadzenie prawnie wiążącego mechanizmu, który zapewni prawidłowe wdrożenie Natury 2000 oraz jej finansowanie przez UE na poziomie szacowanego wkładu UE do planowanej całkowitej kwoty około 6,1 mld EUR rocznie w UE-25; podkreśla zatem, iż należy zastrzec (wyodrębnić) kwotę 21 mld EUR na Naturę 2000 w Perspektywie Finansowej na odpowiednie obszary; wzywa, by fundusze na środki realizacji programu Natura 2000 zostały sklasyfikowane w pozycji 2 Perspektywy Finansowej; wzywa do finansowania działań w ramach programu Natura 2000 oraz zarządzania, które nie mogą być finansowane przez inne instrumenty z programu Life+; w tym kontekście wzywa Komisję do rozpatrzenia włączenia programu Natura 2000 do innych funduszy;
Obszar Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości
23. uznaje ukończenie tworzenia Obszaru Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości za jeden ze swoich politycznych priorytetów w czasie obowiązywania kolejnych ram finansowych i zauważa, że Komisja zaproponowała wysoki wzrost przyznawanych mu funduszy; wyraża przekonanie, że zaproponowany przydział około dwóch trzecich funduszy przewidzianych w zaproponowanym tytule 3 może okazać się niewystarczający na pokrycie potrzeb i ambicji Unii Europejskiej w tym obszarze, zgodnie z definicją Parlamentu Europejskiego i Rady; jest zdania, że wzrost o 1 mld EUR jest konieczny dla osiągnięcia celów; ponadto uważa, że należy pozostawić wystarczający margines w ramach tytułu 3, do wykorzystania w razie zaistnienia nieprzewidzianych potrzeb i zmian sytuacji;
24. z uwagi na priorytetowe znaczenie walki z przestępczością zorganizowaną, w tym z terroryzmem, oraz wzmocnienie współpracy sądowej, pragnie zwiększenia środków budżetowych Europolu i Eurojustu; pragnie również, by działaniu temu towarzyszyło wzmocnienie kontroli demokratycznej Europolu;
Europa bliższa jej obywatelom
Wspieranie europejskiego obywatelstwa, kultury i różnorodności
25. uważa program Młodzież w działaniu za priorytet; jest zdania, że obecny program dla młodzieży jasno pokazuje europejską wartość dodaną działań wspólnotowych podejmowanych w organizacji wielostronnych wymian młodzieży, europejskich służb ochotniczych, organizacji projektów w sieci oraz szkoleń europejskich dla młodych pracowników; z zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną racjonalizację instrumentów Wspólnoty w tym obszarze; jest zdania, że wzrost z 811 mln EUR do 1000 mln EUR jest konieczny dla osiągnięcia celów;
26. z zadowoleniem przyjmuje racjonalizację instrumentów Wspólnoty w obszarze kultury przewidzianą w projekcie Komisji dla programu "Kultura 2007" (COM (2004)0469); wyraża żal z tego powodu, że obecnie, w przeliczeniu na jednego obywatela, zaledwie 7 centów z budżetu UE jest przeznaczone na sztukę; uważa, że wzrost z 360 mln EUR do 500 mln EUR jest konieczny dla poprawy finansowania projektu Komisji;
27. wyraża obawę, że większość obywateli europejskich wie bardzo niewiele lub nie wie nic o Unii Europejskiej, jej instytucjach, politykach i osiągnięciach; podkreśla, że Unia musi udostępnić środki konieczne do wspierania skutecznej strategii informacyjnej i komunikacyjnej, w celu wyjaśnienia obywatelom jak pracują instytucje, które istnieją aby im służyć, oraz dlaczego realizują postawione cele; wzywa do zwiększenia spójności pomiędzy perspektywami finansowymi i nowymi postanowieniami Konstytucji, również w odniesieniu do demokracji uczestniczącej, a szczególnie rozwoju dialogu cywilnego i wdrażania inicjatyw obywateli; z zadowoleniem przyjmuje przedłożenie projektu legislacyjnego dla programu kontynuującego idee programu uczestnictwa obywatelskiego, który pozostanie priorytetem, aby promować aktywne i prężne społeczeństwo obywatelskie i przybliżyć Europę jej obywatelom poprzez proces oddolny;
Silniejsza Europa w bezpieczniejszym i bardziej solidarnym świecie
28. nalega na wystarczający poziom finansowania działań zewnętrznych, aby UE mogła stać się "światowym partnerem" i aby dysponowała wystarczającymi środkami na realizację jej ambicji politycznych oraz jej zobowiązań międzynarodowych; podkreśla swoją niechęć do utrzymywania stanu ciągłej presji w ramach pozycji 4, jak to ma miejsce w obecnej Perspektywie Finansowej i wskazuje w szczególności na potrzebę znacznej elastyczności i wystarczającego marginesu, aby uwzględnić nieprzewidziane wydarzenia; wskazuje na potrzebę wystarczającego finansowania, aby zapewnić wdrożenie podejścia wskazanego dla tego obszaru w Konstytucji, szczególnie nowej polityki sąsiedztwa na zasadzie szczególnych stosunków, o których mowa w art. I-57 Konstytucji;
29. podkreśla potrzebę dalszej dywersyfikacji strategii sąsiedztwa europejskiego, zapewniając również inne atrakcyjne rozwiązania dla krajów, które potencjalnie mogłyby stać się Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, lecz które ostatecznie pozostaną bliskim partnerem Unii; nalega, aby Parlament Europejski będąc częścią władzy budżetowej w przyszłości brał udział jako równy partner, tak jak to się dzieje dzisiaj, w podejmowaniu wszelkich decyzji dotyczących zmiany statusu potencjalnego kandydata na kandydata przedakcesyjnego, z powodu istotnego wpływu na budżet; zdecydowanie uważa, że zwiększenie funduszy jest niezbędne dla zacieśnienia stosunków z sąsiednimi krajami oraz zapewnienia krajom kandydującym i potencjalnie kandydującym odpowiedniego poziomu finansowania, gwarantującego im sprawiedliwe i równe traktowanie; zwraca szczególną uwagę na fakt, że fundusze przeznaczone na stosunki UE z krajami rozwijającymi się muszą być traktowane jako minimum, z myślą o przestrzeganiu europejskiego zobowiązania do pomocy tym krajom w osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju do 2015 r.;
30. wzywa do spójności między postanowieniami zaproponowanych instrumentów legislacyjnych i prawdopodobnymi przyszłymi postanowieniami Konstytucji, ze wzmocnieniem we wszystkich przypadkach skutecznego demokratycznego udziału Parlamentu Europejskiego w procesie decyzyjnym, łącznie z przyjmowaniem i korektą wieloletnich ram strategicznych; wskazuje na szczególną potrzebę większego udziału Parlamentu w podejmowaniu decyzji w sprawie działań WPZiB, zwłaszcza tam gdzie mają one skutki dla budżetu; w tym kontekście uważa, że przyznawanie funduszy powinno odbywać się w ramach "normalnego" budżetu UE, a zatem podlegać absolutorium Parlamentu Europejskiego;
31. z zadowoleniem przyjmuje zbliżające się utworzenie Europejskiej Służby działań Zewnętrznych i nalega, by całość jej kosztów administracyjnych została pokryta z budżetu UE;
32. z zadowoleniem przyjmuje odnowioną determinację przywództwa UE i USA dla określenia wspólnej agendy, w tym wspólnych działań w ramach problemów polityki zagranicznej; zauważa, że podejście to nie znajduje odzwierciedlenia w projektach Komisji i nalega, by Parlament uczestniczył w decyzjach dotyczących tych spraw, jeżeli mają one skutki dla budżetu;
Część II Organizacja i struktura ram finansowych
Czas obowiązywania
33. zauważa, że Komisja zaproponowała siedmioletnie ramy finansowe; z powodu demokratycznej odpowiedzialności i ponoszenia konsekwencji podtrzymuje swoje stanowisko popierające zbieżność między okresem obowiązywania Perspektywy Finansowej a pięcioletnim mandatem Parlamentu Europejskiego i Komisji oraz przypomina, że Konstytucja przewiduje minimum pięcioletnie wieloletnie ramy finansowe, co pozwoliłoby na koordynację z kadencjami Komisji i Parlamentu Europejskiego; zaznacza, że okres obowiązywania projektów legislacyjnych mógłby pozostać niezależny od ram czasowych Perspektywy Finansowej; zwraca się zatem do swojej delegacji uczestniczącej w negocjacjach dotyczących Porozumienia Międzyinstytucjonalnego o naleganie, aby postanowienia przyszłego Porozumienia Międzyinstytucjonalnego gwarantowały dłuższe — w stosunku do okresów obowiązywania przyszłej Perspektywy Finansowej — (siedmioletnie) okresy obowiązywania wieloletnich programów, zwłaszcza jeżeli chodzi o najważniejsze polityki, takie jak polityka rolna, polityka strukturalna i polityka spójności oraz badania naukowe;
34. wyraża poparcie dla propozycji Komisji dotyczącej siedmioletnich ram finansowych; wyraża przekonanie, że krótszy przedział czasowy byłby niepraktyczny z technicznego i politycznego punktu widzenia, a dłuższa Perspektywa Finansowa przyczyni się do stabilizacji systemu i ułatwi planowanie polityki spójności oraz innych instrumentów finansowych wspólnego budżetu;
Struktura
35. odnotowuje propozycję Komisji dotyczącą restrukturyzacji kolejnych ram finansowych w celu lepszego odzwierciedlenia szerokiego wachlarza celów politycznych, wzmocnienia spójności społecznej i gospodarczej oraz zapewnienia obywatelom większej widoczności wieloletnich wydatków UE, ale uważa że w niektórych przypadkach wprowadza to nadmierną sztywność;
36. wyraża pogląd, że można podważać stosowność tytułu 3 (Obywatelstwo, Wolność, Bezpieczeństwo i Sprawiedliwość) w kwestii wysokości środków w porównaniu z innymi pozycjami, niemniej jest on do zaakceptowania w kontekście politycznym; opowiada się za utworzeniem w ramach tej pozycji niezależnej podpozycji dla Obszaru Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, w celu zapewnienia większej widoczności tego priorytetu politycznego Unii i równocześnie pragnie zapewnić by środki przyznane w ramach innych części tej pozycji nie uległy zredukowaniu;
37. przypomina, że po wejściu w życie Konstytucji, gdy zniesiony zostanie podział na wydatki obowiązkowe i nieobowiązkowe, wyodrębnianie środków na wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie w ramach tytułu 2 nie będzie dłużej miało miejsca;
Wydatki administracyjne
38. wyraża chęć utrzymania struktury, która zapewnia kontrolę władzy budżetowej nad wydatkami administracyjnymi Komisji, a zatem jest przeciwny propozycji usunięcia tych wydatków z tytułu 5; wyraża jednak pogląd, że należy zachować i dalej rozwijać wprowadzony dla nomenklatury budżetowej system budżetowania w podziale na obszary działalności (Activity-Based Budgeting — ABB); zatem opowiada się za pozostawieniem wydatków administracyjnych Komisji w ramach poszczególnych obszarów politycznych, ale za ustanowieniem wiążącego pułapu poza tabelą Perspektywy Finansowej z możliwością zwiększenia tego pułapu jedynie na mocy decyzji władzy budżetowej, przy użyciu jakiegokolwiek środka zaproponowanego w przyszłym Porozumieniu Międzyinstytucjonalnym; podkreśla, że wszystkie instytucje UE powinny zachować dyscyplinę budżetową;
Agencje
39. wyraża zaniepokojenie ciągłym powstawaniem agencji wszelkiego typu: zdecentralizowanych, wykonawczych, regulacyjnych, i wyraża ubolewanie nad faktem, że Komisja nie zdołała dostarczyć szczegółów wieloletniego programowania dla agencji w kolejnych ramach finansowych; wzywa władze legislacyjne do uwzględnienia wpływu na budżet przy ustanawianiu nowych agencji; w tym kontekście kładzie nacisk na fakt, że zwiększenie zakresu zadań poszczególnych agencji ma również poważne konsekwencje dla budżetu UE; w związku z tworzeniem nowych agencji; wzywa Państwa Członkowskie do przyjęcia wynikającej z tego odpowiedzialności za ich przyszłe finansowanie;
40. podkreśla, że rozwój agencji powinien być w przyszłości stale sprawdzany, zarówno przez władze budżetowe, jak i legislacyjne, nie tylko z powodu ciężaru administracyjnego, jaki organy te stwarzają dla budżetu (2735 członków personelu więcej niż przewidziano w planach instytucjonalnych Komisji w budżecie na 2005 r.), ale także z powodu ryzyka międzyrządowego wpływu na wspólne polityki poprzez obecność przedstawicieli Państw Członkowskich w zarządach agencji oraz braku demokratycznej odpowiedzialności wobec Parlamentu Europejskiego;
41. wzywa do przyjęcia podejścia zbliżonego do podejścia zastosowanego dla wydatków administracyjnych Komisji, opartego na ustanowieniu wiążącego pułapu dla agencji, poza tabelą perspektywy finansowej, który mógłby być zwiększony tylko decyzją władzy budżetowej przy użyciu wszelkich środków dostępnych na mocy przyszłego Porozumienia Międzyinstytucjonalnego; zamierza poprawić za pomocą tych środków kontrolę nad agencjami i ich przejrzystość bez szkodliwych skutków dla programów;
Rewizja, elastyczność i rezerwy
42. przypomina, że w ramach obecnej Perspektywy Finansowej wszystkie zróżnicowane instrumenty przewidziane w celu podniesienia pułapu Perspektywy Finansowej, takie jak rewizja, dostosowanie, elastyczność oraz Fundusz Solidarności były użyte na mocy wspólnego porozumienia, aby zaspokoić stałe, strukturalne potrzeby lub aby sfinansować nieprzewidziane wydatki; podkreśla, że elastyczność jest niezbędnym narzędziem w perspektywie wieloletniej; przypomina, że do 1999 r. Perspektywa Finansowa była kilkukrotnie poddawana rewizjom oraz że w ciągu ostatnich lat, a zwłaszcza podczas obowiązywania obecnej Perspektywy Finansowej (2000-2006) instrument elastyczności być używany przez sześć z siedmiu lat, co jasno wskazuje, że niektóre pozycje były niedofinansowane; wzywa, aby w przyszłości mechanizmy elastyczności nie były używane do zapewnienia corocznych środków na pokrycie stałych potrzeb;
43. podkreśla, że elastyczność będzie zasadniczą częścią stanowiska negocjacyjnego Parlamentu Europejskiego; nie wyrazi zgody na podejmowane przez Radę jakiejkolwiek próby uzgodnienia ram finansowych bez zastosowania odpowiednich mechanizmów dostosowania ich do przyszłych potrzeb i uważa, że głównym obowiązkiem władzy budżetowej jest stworzenie takich mechanizmów; wyraża przekonanie, że wysokość środków i instrumenty elastyczności są silnie związane z decyzją w sprawie całościowych kwot oraz ostatecznej struktury i trwania ram finansowych;
44. proponuje zatem:
- przyjąć propozycję Komisji dotyczącą procedury rewizji ze skutkiem wieloletnim, aby pokryć trwałe zmiany ram finansowych, co może być ułatwione poprzez przyjmowanie ich tą samą większością, jak dla przyjmowania budżetu (większość kwalifikowana w Radzie i bezwzględna większość w Parlamencie),
- przyjąć propozycję Komisji dotyczącą elastyczności dla aktów legislacyjnych, ale zwiększyć ją do 10 % powyżej lub poniżej kwot ustalonych w ramach procedury współdecyzji;
- odrzucić propozycję Komisji dotyczącą elastyczności przesunięć między pozycjami,
- stworzyć znaczące rezerwy dla elastyczności poza ramami finansowymi w celu umożliwienia Unii Europejskiej odpowiedzi na nieprzewidziane potrzeby i kryzysy,
- zaplanować restrukturyzację Perspektywy Finansowej w razie zmiany podstawowych założeń co do rozwoju gospodarczego, na przykład w przypadku znaczącego odchylenia stopy wzrostu od zakładanego poziomu 2,3 %,
45. podkreśla, że zasada tworzenia rezerw na elastyczność stanowi część całościowego porozumienia dotyczącego ram finansowych niepodlegającą negocjacjom; uważa, że poziom elastyczności powinien być ściśle połączony z globalnym pułapem ram finansowych oraz że kwoty przeznaczone na nieprzewidziane potrzeby powinny:
- zostać umieszczone poza ramami finansowymi;
- zostać zmobilizowane zgodnie z projektem Komisji w drodze decyzji władzy budżetowej;
- być finansowane:
- poprzez przeprogramowanie w ramach pozycji;
- poprzez ponowne rozplanowanie niewykorzystanych środków w ramach pozycji i pomiędzy pozycjami;
- z nowych środków w sytuacji gdy dwa poprzednie źródła okażą się niewystarczające;
wnosi, aby w przypadku nowych środków fundusze były wymagane z Państw Członkowskich tylko po podjęciu decyzji, redukując ciężar nałożony na podatników do niezbędnego minimum; proponuje, aby władza budżetowa wyraziła zgodę na uproszczona procedurę w celu przyspieszenia realizacji każdej decyzji;
46. uważa, że ta całkowita elastyczność powinna stanowić 0,03 % DNB (zgodnie z pkt 20 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r.) i że powinna zostać wykorzystana na następujące cele:
- Rezerwa na konkurencyjność (maksymalnie do 7 mld EUR):
nowy instrument zastępujący Fundusz Dostosowań na rzecz Wzrostu, zaproponowany przez Komisję, mający przyspieszyć rozwój i konkurencyjność oraz pozwolić Unii na reagowanie na zmiany gospodarcze,
- Rezerwa na spójność (maksymalnie do 3 mld EUR):
nowy instrument na rzecz rozwoju mechanizmu, w celu umożliwienia reagowania na szoki gospodarcze i nagłe zmiany w regionach UE i Państwach Członkowskich, kwalifikujących się w ramach tytułu 1b) nawet w drodze przeprogramowania niewykorzystanych środków,
- Rezerwa na pomoc w nagłych wypadkach (maksymalnie do 1,5 mld EUR):
istniejący instrument, do umieszczenia poza Perspektywą Finansową,
- Rezerwa na Fundusz Solidarności (maksymalnie do 6,2 mld EUR)
istniejący instrument już znajdujący się poza Perspektywą Finansową i który Komisja proponuje włączyć do budżetu w ramach pułapu,
- Rezerwa kredyty gwarantowane (maksymalnie do 3 mld EUR):
część tej rezerwy istniała w ramach tytułu 4; zasada powinna zostać rozszerzona na gwarantowanie finansowania projektów z zakresu transportu i infrastruktury; instrument ten powinien zostać umieszczony poza Perspektywą Finansową,
- Rezerwa na elastyczność (maksymalnie do 3,5 mld EUR):
istniejący instrument już znajdujący się poza Perspektywą Finansową, z podwyższoną kwotą w wysokości 500 mln EUR;
Część III Środki budżetowe i alternatywy
47. wyraża pogląd, że projekt Komisji jest ogólnie do zaakceptowania; wyraża opinię, że przeszacowano niektóre pozycje, inne zaś nie odzwierciedlają ambicji, jakich rozszerzona Unia z 490 milionami mieszkańców mogłaby się spodziewać w nadchodzących latach w zakresie polityki, gospodarki i solidarności;
48. wyraża opinię, że należy zbadać opcje i inne rozwiązania w celu znalezienia kompromisu między dążeniem do pogłębienia integracji europejskiej, dyscypliną budżetową, uzasadnionymi oczekiwaniami nowych Państw Członkowskich, a propozycjami Komisji; wyraża również chęć przywrócenia równowagi całkowitej kwoty wydatków zgodnie z jego własnymi priorytetami politycznymi na przyszłość;
49. stwierdza w związku z tym jako opcje dla innych rozwiązań w odniesieniu do projektu Komisji, zgodnie z załączoną tabelą, że:
- Rolnictwo:
zauważa, że zgodnie z projektem Komisji, ilość środków przeznaczonych na rolnictwo spadnie z 45 % w 2007 r. do 35 % w 2013 r.; zauważa, że pomimo, iż środki wzrosły w tym okresie jedynie o 3 %, to nadal obejmują one nieproporcjonalny odsetek środków, który będzie nawet wyższy, jeśli ograniczy się niektóre polityki w porównaniu z innymi; odrzuci wszelkie próby renacjonalizacji WPR; wyraża obawę że z braku politycznego i finansowego porozumienia, finansowanie działań związanych z rynkiem oraz dopłat bezpośrednich dla Bułgarii i Rumunii powyżej pułapu uzgodnionego przez Radę Europejską w 2002 r. dla UE-25 pozostaje w sferze wątpliwości i w związku z tym proponuje, aby w celu zapewnienia poziomu wsparcia ustalonego decyzją Rady Europejskiej z października 2002 r. zainicjować możliwość stopniowej integracji procesu obowiązkowego współfinansowania w ramach UE-15, jeśli potrzeby przekroczą przewidywania,
- Europejski Fundusz Rozwoju (EFR):
przypomina, że Parlament Europejski zdecydowanie popierał włączenie EFR do budżetu ogólnego na podstawie zasady jedności budżetu i dla przejrzystości, ale zauważa, że w kontekście finansowym budżetowanie nie powinno hamować innych polityk; podkreśla zatem że włączanie do budżetu jest akceptowalne jedynie jeżeli ogólny pułap ram finansowych przynosi dodatkowe środki do budżetu ogólnego; wskazuje, że przyznane środki budżetowe powinny zostać wyodrębnione, w celu uniknięcia jakichkolwiek negatywnych skutków dla krajów AKP; podkreśla, że zasada partnerstwa z krajami AKP musi być respektowana w sytuacji gdy EFR jest włączony do budżetu ogólnego,
- Fundusz Korekty Wzrostu:
wyraża negatywną opinię na temat propozycji Komisji; popiera rezerwę elastyczności przeznaczoną na konkurencyjność, zgodnie z ust. 47,
- Fundusz Solidarności:
uważa za pożądane utrzymanie obecnego systemu, finansowanego jako rezerwy poza pułapami przy użyciu kwoty maksymalnej, tylko jeśli jest to uznane za konieczne, zgodnie z ust. 47,
- Pomoc w nagłych wypadkach:
wyraża negatywną opinię na temat propozycji Komisji dotyczącej włączenia do pułapów pomocy w nagłych wypadkach; proponuje stworzenie mechanizmu pomocy w nagłych wypadkach poddanego asygnacie celowej poza pułapem, finansowanego, gdy zostanie to uznane za konieczne, z zastosowaniem tych samych mechanizmów jak dla obecnego Funduszu Solidarności, zgodnie z ust. 47,
- Gwarancje kredytowe:
wyraża negatywną opinię na temat propozycji Komisji dotyczącej tego mechanizmu w ramach tytułu 4 i proponuje rozszerzyć podobny mechanizm na inne pozycje, zgodnie z ust. 47,
- Podtytuł 1a) Konkurencyjność dla wzrostu i zatrudnienia:
uważa, że "cele lizbońskie" powinny pozostać dla Unii priorytetami w kolejnych ramach finansowych i należy podjąć znaczne wysiłki w celu zrealizowania tych celów; że środki budżetowe powinny być odpowiednie, ale realistyczne, zwiększone, ale nie przeszacowane, ograniczone do pomocniczości i wyraźnej europejskiej wartości dodanej; zatem w pełni popiera projekt Komisji dotyczący badań i sieci TEN-T; proponuje globalne przesunięcie kwoty 4,7 mld EUR z marginesu i działań poza-priorytetowych w ramach tytułu 3 (+1,3 mld EUR), tytułu 4 (+ 2,7 mld EUR) i kształcenia ustawicznego (+ 670 mln EUR); ponadto wewnętrzne przesunięcie kwoty 200 mln EUR z TEN-E do agendy społecznej,
- Pozycja 3: Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość:
wyraża pogląd, że polityki, które mają być finansowane w ramach tej pozycji, w szczególności Wolność, Bezpieczeństwo i Sprawiedliwość, jak też Młodzież i Kultura są priorytetowe dla Parlamentu Europejskiego; zatem ogólna wielkość środków powinna być zwiększona o 1,3 mld EUR, z czego + 1 mld EUR na prawa podstawowe i walkę z przestępczością, 140 mln EUR na Kulturę, i 189 mln EUR na Młodzież,
- Pozycja 4: UE jako światowy partner (i WPZiB):
wyraża opinię, że ambicje rozszerzonej Unii w kolejnym okresie, szczególnie w odniesieniu do instrumentów Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) oraz Sąsiedztwa i Partnerstwa (ENPI), potrzeba finansowania kryzysów oraz zmiana polityki zagranicznej zawarte w Konstytucji pozwalają na wzrost o 2,7 mld EUR i ponowne zaplanowanie 1,2 mld EUR; podkreśla, że dodatkowe 900 mln euro dla WPZiB będzie dostępne tylko po zawarciu porozumienia z Radą w sprawie roli Parlamentu Europejskiego w procesie decyzyjnym,
- Wydatki administracyjne:
uważa, że wydatki administracyjne Komisji należy zmniejszyć o 2,9 mld EUR zgodnie z ograniczeniem nałożonym na administracje krajowe i z uwzględnieniem o rozwoju nowych form zarządzania (agencje) oraz tezy, że kolejne rozszerzenia nie powinny systematycznie generować nowych środków;
50. wyraża przekonanie, że negocjacje nie powinny skupiać się tylko na procentach i liczbach, ale powinny wprowadzić także inne elementy, takie jak fundamentalne dla Unii zasady sprawiedliwości i stopniowości, w celu osiągnięcia równowagi, mogącej sprostać oczekiwaniom zarówno Państw Członkowskich jak i obywateli; wzywa Komisję i Radę do rozważenia tych elementów jako warunków koniecznych dla osiągnięcia porozumienia z Parlamentem Europejskim; stwierdza w tym zakresie, że:
- Aspekty związane z Konstytucją:
jest zdecydowany odrzucić każde zobowiązanie prawne, które miałoby negatywny skutek wiążący po tym, jak Konstytucja wejdzie w życie; nalega zatem, aby Rada i Komisja zawarły koleżeńską umowę w celu zabezpieczenia uprawnień legislacyjnych Parlamentu oraz wprowadzenia klauzuli rewizyjnej dla aktów legislacyjnych, dla których procedura ulegnie zmianie wraz z wejściem w życie Konstytucji, zwiększając rolę Parlamentu Europejskiego; nakłania Komisję i Radę do przyjęcia takiego zobowiązania w kolejnym Porozumieniu Międzyinstytucjonalnym,
- Rozporządzenie finansowe:
wyraża przekonanie, że zasada należytego zarządzania zawarta w rozporządzeniu finansowym i jego przepisach wykonawczych musi być zweryfikowana, aby ułatwić jego wdrożenie i przyspieszyć spłaty (lub zwroty) do Państw Członkowskich; nakłania Komisję i Radę do uzgodnienia przepracowania przepisów, które powinny ułatwiać wdrażanie i upraszczać procedury,
- Koszty administracji:
podkreśla, że Komisja powinna podjąć działania zmierzające do uproszczenia i polepszenia wydajności zarządzania i administracji w zakresie wdrażania programów wspólnotowych na poziomie własnych służb, Państw Członkowskich oraz końcowych odbiorców, szczególnie w odniesieniu do projektów na niewielką skalę; uważa, że powinno się przeprowadzić szczegółową analizę wydajności zarządzania i administracji w zakresie prawodawstwa wspólnotowego na każdym z tych czterech poziomów, co pozwoli określić możliwości zwiększenia wydajności i skuteczności w zakresie wykorzystania środków przeznaczonych na administrację; proponuje, aby przeprowadzić tego rodzaju analizę ogólnie dla całego budżetu;
- Zatwierdzenie przez Państwa Członkowskie:
uważa, że Parlament Europejski, jako część władzy budżetowej, ponosi odpowiedzialność za zoptymalizowanie wdrażania funduszy przekazanych przez Państwa Członkowskie do budżetu UE; jest zdecydowany poprawić wdrażanie programów, które mają być finansowane zgodnie z kolejnymi ramami finansowymi; nalega, aby Państwa Członkowskie dostarczyły poświadczenia swoich finansowych zobowiązań dla wszystkich polityk realizowanych w ramach wspólnych kompetencji poprzez uprzednie złożenie formalnej deklaracji wyjaśniającej oraz następcze złożenie rocznej deklaracji zabezpieczenia przez najwyższy organ władzy politycznej i wykonawczy (ministra finansów); wzywa w związku z tym Komisję do zastosowania właściwych mechanizmów zawieszenia płatności w przypadku niespełnienia niniejszego żądania; nie jest jeszcze gotowy do zaproponowania jakiegokolwiek znacznego zwiększenia finansowania programów bez gwarancji ze strony Państw Członkowskich, że przekażą środki; uważa przyjęcie koncepcji "oświadczenia wyjaśniającego" za warunek konieczny do udzielenia przez Parlament zgody na nowe Porozumienie Międzyinstytucjonalne w sprawie Perspektywy Finansowej;
- Środki własne i mechanizm korekty:
wyraża poparcie dla konkluzji Rady Europejskiej z grudnia 2004 r., zgodnie z którymi negocjacje dotyczące wydatków Unii muszą być ujmowane w ogólnym kontekście, z uwzględnieniem kwestii środków własnych, mechanizmu korekty oraz badania możliwego uproszczenia systemu; wzywa do przeprowadzenia rewizji systemu środków własnych, prowadzącej w krótkoterminowej perspektywie do sprawiedliwszego rozłożenia obciążenia netto i ustanawiającej, przed końcem następnej perspektywy finansowej, niezależny system finansowania UE; proponuje, aby prace przygotowawcze dotyczące takiego nowego systemu zostały powierzone konferencji międzyparlamentarnej, w której uczestniczyłby Parlament Europejski i parlamenty narodowe, zgodnie z zamysłem przedstawionym w protokole w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej załączonego do Konstytucji;
- Instrumenty finansowe i współfinansowanie
wzywa Komisję do przedłożenia propozycji towarzyszących wdrażaniu wszystkich wspólnych polityk z nowymi instrumentami finansowymi i mechanizmami współfinansowania; instrumenty te powinny zajmować się załamaniami rynku i działać jako katalizatory dla prywatnych inwestorów; optymalizacja budżetu oraz wysoka stopa zwrotu powinny stać się podstawowymi celami; powyższe założenia są osiągane przez instrumenty gwarancyjne dla MŚP, ale też przez ukierunkowane wsparcie kapitałem spekulacyjnym, w tym wsparcie sieci tzw. "aniołów biznesu" oraz transferu technologii;
Część IV Zalecenia dla stałych komisji w odniesieniu do aspektów legislacyjnych
51. uważa, że następujące zalecenia powinny służyć jako wskazówki dla komisji specjalistycznych, bez uszczerbku dla przyszłych decyzji legislacyjnych;
Konkurencyjność i innowacje
52. wyraża zaniepokojenie, iż poprzednim programom dotyczącym innowacji i konkurencyjności nie udało się zapewnić odpowiedniego powiązania między podstawowymi i stosowanymi badaniami naukowymi i innowacjami przemysłowymi, częściowo dlatego, że środki finansowe były raczej ograniczone; wierzy, że wsparcie europejskiej opinii publicznej jest koniecznym warunkiem osiągnięcia celów lizbońskich; uważa, że Komisja powinna przedstawić projekt uproszczenia swoich procedur finansowych w celu ułatwienia wdrażania polityki badawczej; uważa, że należy ponownie przemyśleć założenia instrumentów finansowych w celu ich lepszego ukierunkowania oraz że ustanowienie ambitnego, poświęconego konkurencyjności i innowacjom programu wyposażonego odpowiednie środki finansowe jest kluczowe dla wsparcia polityki przemysłowej ukierunkowanej na "dobrobyt", zwłaszcza dla MŚP, które skorzystałyby z badań poprzez zastosowania przemysłowe ich wyników, takie jak transfer technologii z uniwersytetów i centrów badawczych do zastosowań przemysłowych; uważa, że należy podjąć kolejne działania w celu umożliwienia dalszego rozwoju społeczeństwu informacyjnemu, zgodnie z propozycjami Komisji Europejskiej, poprzez rozwijanie i promowanie międzynarodowych standardów w zakresie ICT, technologii telefonii komórkowej oraz monitorowanie i wdrażanie ram prawnych w zakresie komunikacji elektronicznej, wspieranie unijnych działań dotyczących wyznaczania standardów poprzez porównywanie (benchmarking) w zakresie inicjatyw wchodzących w skład planu działania eEuropa i dalszych działań wzbogacających unijne badania na rzecz bezpieczeństwa; uważa, że taki program jest konieczny dla osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej w zakresie nowych technologii i ekotechnologii; uważa, że należy zapewnić odpowiednie finansowanie z Siódmego programu badawczego UE (7 Programu Ramowego) oraz Programu Ramowego w zakresie Konkurencyjności i Innowacji (CIP) dla unijnego planu działania na rzecz technologii przyjaznych środowisku (ETAP); wzywa do zapewnienia odpowiedniego finansowania dla wsparcia innowacyjnych MŚP oraz inicjatyw, których celem jest pomoc w komercjalizacji badań i transferu technologii, szczególnie poprzez Europejski Fundusz Inwestycyjny;
Program kosmiczny
53. zauważa, że europejska polityka w zakresie przestrzeni kosmicznej stanowi teraz część Ramowego Programu Badawczego; wskazuje, że przed wejściem w życie stosownych postanowień Konstytucji, w którym program kosmiczny ma swą własną podstawę prawną (art. III-254), powinien on być traktowany jako odrębna polityka z własną jasno zdefiniowaną podstawą prawną i powinien być wyposażony w odpowiednie środki i instrumenty finansowe celem wsparcia działań związanych z badaniami przestrzeni kosmicznej, jak również rozwijaniem i funkcjonowaniem infrastruktur Galileo i Programu Globalnego Monitoringu Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES) oraz dostępem UE do przestrzeni kosmicznej; uważa, że do Programu Ramowego powinny zostać wprowadzone specjalne przepisy umożliwiające realizację tych konkretnych działań;
Sieci Transeuropejskie
54. zauważa, że w związku z rozmiarem projektów i ich kopert finansowych nie ma prawdziwego substytutu dla krajowego lub wspólnotowego finansowania; zauważa, że często wyrażana nadzieja na zwiększenie udziału prywatnych inwestorów pozostaje nadal, z rzadkimi wyjątkami, niezrealizowana; przyjmuje do wiadomości przyjęcie nowego rozporządzenia (WE) nr 807/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2236/95 ustalające ogólne zasady w sprawie przyznawania wspólnotowej pomocy finansowej w obszarze sieci transeuropejskich [8], które pozwala na skoncentrowanie pomocy na projektach mających największe potrzeby (priorytetowe projekty transgraniczne lub pokonujące naturalne przeszkody) oraz zwiększenia maksymalnej stawki wsparcia dla projektów priorytetowych do 20 %-30 % i do 50 % w wyjątkowych przypadkach;
Agenda polityki społecznej
55. przyjmuje do wiadomości projekt legislacyjny dotyczący nowego programu PROGRESS i podkreśla znaczenie i potrzebę spójnego programu europejskiego zawierającego odpowiednie finansowanie w tym obszarze, który stymuluje działanie na szczeblu krajowym; uważa zatem, że ramy finansowe Progress muszą zostać zwiększone, jeśli Unia Europejska zamierza poważnie potraktować wdrażanie Strategii Lizbońskiej i programu polityki społecznej;
Spójność
56. wzywa Komisję do ustanowienia "celów rozwoju" oraz dających się zmierzyć, konkretnych i dokładnych wskaźników o wymiarze gospodarczym, społecznym i środowiskowym, zgodnie z kierunkiem konkluzji Rad Europejskich z Lizbony i Göteborga w celu uproszczenia obecnej procedury administracyjnej w taki sposób, aby zmniejszyć ciężar administracyjny spoczywający na Państwach Członkowskich, poprzez rewizję, jeśli to konieczne, odpowiednich postanowień rozporządzenia finansowego; podkreśla, że górny limit finansowania z Funduszy Strukturalnych wynoszący 4 % DNB opiera się na wcześniejszych doświadczeniach, jednak powinien być traktowany bardziej elastycznie; uważa, że można by rozważyć tymczasowe dalsze rozróżnianie unijnych stawek współfinansowania programów UE; wzywa Państwa Członkowskie do rozwiązania problemów współzarządzania oraz poprawienia wiarygodności sprawowanej przez nie kontroli, jak również ich metod przewidywania; wzywa ponadto do wyraźnego zobowiązania się i przyjęcia dokładnego harmonogramu dla wdrożenia zasady Deklaracji Wyjaśniających przez najwyższą władzę polityczną i organ wykonawczy (ministra finansów);
57. zauważa, że polityki regionalnej nie można postrzegać w oderwaniu od regionalnego prawa pomocowego i wzywa do przedstawiania spójnych projektów oraz do unikania nadmiernych rozbieżności we wspieraniu sąsiadujących regionów, ponieważ może to prowadzić do rażących zakłóceń konkurencji; podkreśla szczególną sytuację regionów peryferyjnych (art. 299 ust. 2 Traktatu WE), które wymagają innego traktowania w świetle założeń polityki spójności; proponuje mechanizm przejściowy, który pozwoliłby regionom dotkniętym efektem statystycznym na wyrażanie dalszych wymogów dotyczących odpowiedniego wsparcia z UE, ponieważ żaden region nie powinien czuć się pokrzywdzony w wyniku rozszerzenia; dalej zwraca uwagę, że należy dostrzec interakcję pomiędzy polityką regionalną i polityką konkurencyjności w regionach dotkniętych efektem statystycznym, a także że należy ją włączyć do analizy efektów, jakie obecne i przyszłe zasady dotyczące pomocy państwa mogą wywierać na takie regiony, jak również, że regiony w okresie przejściowym, szczególnie te technicznie objęte Celem 1, ale też inne objęte Celem 2, powinny otrzymać odpowiednie wsparcie oraz być traktowane preferencyjnie przy stosowaniu pomocy publicznej;
58. z zadowoleniem przyjmuje opublikowanie przez Komisję Europejską projektu opracowania, które zakłada wprowadzenie unijnego instrumentu gwarantowanych kredytów dla projektów dotyczących sieci transeuropejskich (TEN) w sektorze transportu; wyraża podgląd, że tego typu rozwiązaniem można byłoby objąć inne sektory, w celu osiągnięcia poziomu inwestycji wymaganego dla osiągnięcia celów lizbońskich;
Rolnictwo
59. uważa, że głównym celem WPR jest zagwarantowanie wielofunkcyjnego modelu europejskiego sektora rolniczego, zapewnienie funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów rolnych oraz odpowiednich dochodów rolników, zagwarantowanie dostępności wysokiej jakości produktów rolnych domowej produkcji, w tym wysokich standardów sanitarnych i dobrostanu zwierząt, dalsze wspieranie obszarów wiejskich, które pozostają daleko w tyle za obszarami miejskimi, jeśli chodzi o dochód, infrastrukturę i dostęp do usług, promowanie trwałych i przyjaznych dla środowiska praktyk rolnych na potrzeby ochrony środowiska, oraz, w kontekście Strategii Lizbońskiej, wzmocnienie konkurencyjności europejskiego rolnictwa, tak aby przyczyniało się ono do zapewnienia miejsc pracy w sektorze rolnym;
60. zwraca uwagę na znaczące reformy WPR i organizacji wspólnego rynku, jakie Unia Europejska przeprowadziła od 1999 r.; na tej podstawie wzywa Komisję, aby wyjaśniła partnerom Unii, jakie są największe wyrzeczenia poczynione do chwili obecnej przez producentów wspólnotowych w wyniku tych reform, oraz aby broniła podczas negocjacji handlowych w ramach Agendy Rozwoju z Doha wielofunkcyjnego modelu rolnictwa europejskiego; dalej podkreśla konieczność zachowania preferencji wspólnotowych, szczególnie poprzez osiągnięcie należytej i sprawiedliwej równowagi między wnioskami ze strony krajów rozwijających się o dostęp do rynku a stabilnością i funkcjonowaniem rynków wspólnotowych, aby możliwe było efektywne zarządzanie tymi rynkami oraz uniknięcie kryzysów, które nałożyłyby dodatkowe nowe obciążenia finansowe na Unię, a co za tym idzie — wzmożone trudności budżetowe;
61. przypomina, że zasadnicza reforma polityki rolnej w 2003 r., w tym reforma niemal wszystkich wspólnych organizacji rynku, oparta była na ważności ram finansowych ustalonych przez Radę Europejską w październiku 2002 r.; przypomina ponadto, że Parlament Europejski wyraził zgodę na Traktat oraz Akt dotyczący warunków przystąpienia 10 nowych Państw Członkowskich, których finansowe aspekty dotyczące rolnictwa opierały się na porozumieniu Rady Europejskiej;
Rybołówstwo
62. uważa Wspólną Politykę Rybołówstwa (WPRyb) za jeden z zasadniczych elementów wysiłków UE zmierzających do zrównoważenia ekosystemu morskiego, w którym niektóre gatunki są nadmiernie eksploatowane; uważa, że finansowanie zapewniane przez Komisję stanowi niezbędne minimum konieczne dla ochrony zasobów, oraz dla realizacji celów opartych na trwałym rozwoju, uzgodnionych podczas reform WPRyb w 2002 r.; uważa, że WPRyb musi lepiej uwzględniać sytuację rybaków i zwrócić szczególną uwagę na wyjątkową sytuację regionów ultraperyferyjnych;
Środowisko
63. wyraża opinię, że polityka UE w zakresie środowiska naturalnego udowodniła, iż jest głównym instrumentem przyczyniającym się do złagodzenia zmian klimatycznych, powstrzymania degradacji przyrody, zwiększenia bioróżnorodności oraz ochrony zasobów wodnych, poprawiając stan środowiska naturalnego, zdrowia i jakość życia, promując zrównoważone korzystanie z naturalnych zasobów i zarządzanie nimi oraz odpadami, a także rozwijając strategiczne podejścia do polityki rozwoju, wdrażania i informacji/zwiększania świadomości oraz trwały wzrost gospodarczy i spójność w dziedzinie zatrudnienia i ekologii;
64. wskazuje, że polityka ochrony środowiska przyczynia się do osiągania celów lizbońskich i göteborskich; opowiada się stanowczo za włączeniem polityki ochrony środowiska do innych polityk; podkreśla, iż kwestie ochrony środowiska oraz działania mające wpływ na środowisko — jak technologie ochrony środowiska, badania naukowe w dziedzinie środowiska i ochrona przyrody — powinny być w pełni uwzględniane przy finansowaniu polityk w ramach tytułu 1 i tytułu 2;
Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
65. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki w celu uproszczenia i racjonalizacji obecnej sytuacji w tym obszarze poprzez zdefiniowanie trzech programów ramowych ("Solidarność", "Bezpieczeństwo" i "Sprawiedliwość"), które pozwolą także na większą elastyczność w podziale priorytetów pomiędzy różnymi działaniami, ale podkreśla, że podejście to nie powinno zmniejszać politycznej i budżetowej kontroli Parlamentu Europejskiego; ostrzega, że wprowadzeniu pojęcia "wspólnego zarządzania z Państwami Członkowskimi" dla wdrożenia programów na tym obszarze muszą towarzyszyć odpowiednie mechanizmy kontrolne;
66. wstrzymuje się, do czasu przedłożenia przez Komisję propozycji legislacyjnej, z przedstawieniem ostatecznej opinii w sprawie konkretnej zawartości programów, a w szczególności, czy proporcja ogólnych funduszy zaproponowanych przez Komisję dla każdego programu jest odpowiednia, aby zapewnić konieczną widoczność priorytetom Parlamentu w tym obszarze: wspierania podstawowych praw, zwiększenia bezpieczeństwa obywateli i skutecznego wdrażania wspólnej polityki imigracyjnej i azylowej (szczególnie w odniesieniu Funduszu dla Uchodźców);
Ochrona konsumentów i zdrowia publicznego
67. wzywa Komisję do bezzwłocznego przedłożenia projektu legislacyjnego nowego Programu Ochrony Konsumentów i Zdrowia Publicznego, aby umożliwić podjęcie na czas prac legislacyjnych przez Parlament Europejski i Radę, tak aby umożliwić wejście programów w życie z początkiem 2007 r.; wyraża niezmiennie przekonanie, że podział na nowy program ochrony konsumentów i nowy program ochrony zdrowia publicznego zapewni najlepsze rozwiązanie, zgodne z priorytetami UE, podkreśla, że środki finansowe przyznane na nowy program muszą być znacząco zwiększone w porównaniu z obecną sytuacją; zauważa, że należy uwzględnić wpływ poprzedniej rundy rozszerzeniowej i przyszłe rozszerzenie o kraje z deficytem w dziedzinie zdrowia i konsumpcji, a także proponowane poszerzenie zakresu programu;
Edukacja i szkolenia
68. jest zdania, że konieczne jest zwiększenie średniej grantów dla mobilności studentów w ramach programu Erasmus; uważa, że przez cały czas trwania programu, celem podprogramu Comenius powinno być angażowanie większej liczby uczniów do wspólnych działań edukacyjnych; sądzi, że te ulepszenia programu wymagają znacznego wzrostu kwoty bazowej zaproponowanej przez Komisję;
Wspieranie europejskiej kultury i różnorodności
69. podkreśla znaczenie sektora audiowizualnego dla zmian technologicznych i innowacyjnych procesów gospodarczych oraz podkreśla jego możliwy wkład w tworzenie gospodarki opartej na wiedzy, do czego zmierza proces lizboński; podkreśla, że rozwój sektora audiowizualnego jest w pierwszej kolejności uzależniony od sektora prywatnego, niezależnych mediów i publicznych nakładów Państw Członkowskich; podkreśla pozytywne wyniki obecnych programów MEDIA; podkreśla, że programy MEDIA okazały się bardzo skuteczne i wykazały godną uwagi europejską wartość dodaną dla wsparcia rozwoju sektora; podkreśla, że istotny jest odpowiedni poziom finansowania dla programu MEDIA 2007 oraz że kwota zaproponowana przez Komisję jest minimum niezbędnym do osiągnięcia celów programu;
70. z zadowoleniem przyjmuje włączenie kilkunastu działań o niezwykle wąskich ramach finansowych do nowego Programu KULTURA 2000 i podkreśla, że odpowiedni poziom finansowania w tym obszarze ma nadal zasadnicze znaczenie, zwracając uwagę na potrzebę włączenia głównych czynności planu działania na lata 2004-2006 w ramach nowych ram wieloletnich; wzywa Komisję do promowania działań w ramach Europejskiego Paktu na rzecz Młodzieży przyjętego w dniach 22- 23 marca 2005 r. przez Radę Europejską; podziela pogląd wyrażony na spotkaniu Ministrów Kultury w Rotterdamie w lipcu 2004, że budżet dla kultury powinien zostać istotnie zwiększony;
Polityki zewnętrzne
71. co do zasady z zadowoleniem przyjmuje uproszczenie instrumentów finansowych w ramach pozycji 4, ale wyraża wątpliwości, czy liczba i podział zaproponowane przez Komisję są właściwe w odniesieniu do przejrzystości, widoczności i demokratycznej analizy w wykorzystaniu funduszy; uważa przede wszystkim, że:
- podstawy prawne nowych instrumentów finansowania jasno określają rolę Parlamentu Europejskiego w definiowaniu celów programów geograficznych lub tematycznych wywodzących się z tych instrumentów,
- należy dokonać przeglądu projektu w sprawie współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej w oparciu o strukturę geograficzną, z wyraźnym rozróżnieniem na pomoc dla krajów rozwijających się i na współpracę z krajami uprzemysłowionymi, przy rozdziale środków według linii tematycznych odpowiadających priorytetom i horyzontalnym celom politycznym Unii,
- należy dokonać przeglądu podstaw prawnych Instrumentu Przedakcesyjnego i Instrumentu Stabilności, aby umożliwić zastosowanie procedury współdecyzji,
- środowisko jest pełnym składnikiem Działań Zewnętrznych, jak i Działań Wewnętrznych Unii Europejskiej; podkreśla odpowiedzialność Unii związaną z podejmowaniem globalnych wyzwań środowiskowych poprzez programy zewnętrzne, określone z rozwijającymi się państwami partnerskimi,
- Komisja powinna przedstawić projekt odrębnej regulacji w sprawie niezbędnej elastyczności dla Europejskiej Inicjatywy na rzecz Demokracji i Praw Człowieka (linia budżetowa 19-04), jako jedynego instrumentu zewnętrznego UE, który nie wymaga zgody kraju przyjmującego oraz powinna przyjąć odtworzenie pełnego nadzoru parlamentarnego nad programem;
*
* *
72. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również innym zainteresowanym instytucjom i organom oraz rządom i parlamentom krajowym Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1.
[2] Dz.U. C 310 z 16.12.2004, str. 1.
[3] Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42.
[4] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 991.
[5] Teksty przyjęte z tego dnia, P6_TA(2004)0005.
[6] Teksty przyjęte z 2.12.2004, P6_TA(2004)0075.
[7] Sprawozdanie przedstawione w 1977 r. przez grupę ekspertów na wniosek Komisji.
[8] Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 46.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0227
Przestrzeń Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie postępów poczynionych w roku 2004 przy tworzeniu Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (art. 2 i 39 Traktatu o Unii Europejskiej)
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. przypominając o swoich najnowszych rezolucjach z dnia 11 marca 2004 r. [1] i z dnia 14 października 2004 r. [2], w których Parlament sporządził bilans z realizacji programu z Tampere i sformułował pierwsze zalecenia dla Rady Europejskiej, która w dniu 5 listopada 2004 r. przyjęła Program Haski określający wytyczne dla Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości na następnych pięć lat,
B. uwzględniając debatę z dnia 11 kwietnia 2005 r. i odpowiedzi Rady i Komisji na pytania ustne nr B6-0164/2005 oraz B6-0165/2005,
C. świadomy faktu, że w ubiegłym roku, poza objęciem procedurą współdecyzji części działań z obszaru nielegalnej imigracji, nie poczyniono oczekiwanych postępów w zakresie Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, także w porównaniu ze znacznym zaawansowaniem działań w innych obszarach funkcjonowania Wspólnoty lub choćby wobec międzyrządowej współpracy w obszarze polityki obronnej lub polityki bezpieczeństwa,
D. stwierdzając, że narastające trudności w realizacji wystąpiły również w Radzie Europejskiej, która w roku 2004 trzykrotnie musiała przyznać, iż pojawiły się problemy przy wdrażaniu decyzji UE, szczególnie w dziedzinie współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych oraz w szczególności w zakresie zwalczania terroryzmu i przestępczości międzynarodowej,
E. wyrażając zaniepokojenie faktem, że w chwili obecnej, mimo ponawianych wezwań, dziewięć starych i sześć nowych Państw Członkowskich musi jeszcze ratyfikować Konwencję w sprawie wzajemnej pomocy w sprawach karnych między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej z dnia 29 maja 2000 r. i że jedenaście państw nie ratyfikowało jeszcze Protokołu do Konwencji o Europolu z dnia 27 listopada 2003 r.,
F. wyrażając zaniepokojenie z powodu opóźnień i trudności zgłaszanych przez Państwa Członkowskie przy wdrażaniu Europejskiego Nakazu Aresztowania oraz z powodu powściągliwości w inicjatywach w zakresie pomocy prawnej lub mediacji w sprawach cywilnych, które niektórzy pragną ograniczyć wyłącznie do spraw transgranicznych; uważa, że wszystko to świadczy o niskim stopniu zaufania w stosunkach między Państwami Członkowskimi,
G. świadomy faktu, że niektóre Państwa Członkowskie, pragnąc przełamać impas w działaniach, podjęły poza ramami traktatów formy współpracy np. w postaci "G5" lub "organów prawie decyzyjnych", takich jak Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF), "Grupa Dublińska" ds. Zwalczania Narkotyków, "Grupa Berneńska" ds. Wymiany Informacji, z których wszystkie nie podlegają kontroli demokratycznej; wyrażając przekonanie, że jakkolwiek inicjatywy te są pożądane i właściwe, to powinny jednak przyjmować formę "wzmocnionej współpracy" (jak w przypadku inicjatywy określanej mianem "Schengen+"),
H. wyrażając przekonanie, że wszystkie powyższe aspekty mają wpływ na wiarygodność polityczną UE oraz podstawę prawną jej działań, i to w momencie, kiedy stoją przed nią wielkie wyzwania, zarówno w ramach polityki migracyjnej, kontroli granic, wspierania wolności, jak i zwalczania międzynarodowej przestępczości i terroryzmu, oraz, że należy za wszelką cenę i w trybie pilnym podjąć na nowo działania zmierzające do utworzenia wspólnej przestrzeni, należy wzmacniać wzajemne zaufanie 25 Państw Członkowskich oraz prowadzić przygotowania do przyjęcia krajów kandydujących,
Likwidacja deficytu demokracji i wspieranie jednolitych ram prawnych w Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości
1. wzywa ponownie Radę do utworzenia jednolitych ram prawnych dla polityk związanych z Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości i do niezwłocznego przeniesienia obszaru współpracy policyjnej i sądowej na szczebel wspólnotowy zgodnie z art. 42 Traktatu o Unii Europejskiej oraz do upowszechnienia stosowania większości kwalifikowanej w Radzie zgodnie z art. 67 Traktatu WE, a także do przyjęcia głosowania kwalifikowaną większością głosów w Radzie i procedury współdecyzji w odniesieniu do wszystkich polityk związanych z Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości;
2. zwraca uwagę Rady na fakt, że utrzymanie obecnej sytuacji do momentu ratyfikowania Traktatu Konstytucyjnego nie tylko pogorszy deficyt demokracji, lecz również uniemożliwi podejmowanie decyzji przez 25 Państw Członkowskich i w praktyce uniemożliwi kontrolę ich wykonywania (co wynika z oceny samej Rady Europejskiej),
3. wzywa w związku z tym Komisję, aby do września 2005 r. przygotowała projekt decyzji zgodnie z art. 42 Traktatu o Unii Europejskiej, która będzie przewidywała, że działania w obszarach określonych w art. 29 podlegają Tytułowi IV Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską i która równocześnie będzie stanowiła, że do ich przyjęcia niezbędna jest większość kwalifikowana; wzywa Radę do przyjęcia nowej decyzji zgodnie z art. 67 TWE, na mocy której działania Wspólnoty przewidziane w Tytule IV podlegałyby procedurze współdecyzji oraz która znosiłaby ograniczenie kompetencji Trybunału Sprawiedliwości;
4. wzywa Radę do niezwłocznej zmiany swego regulaminu wewnętrznego w celu udostępnienia wszelkich tekstów legislacyjnych prac przygotowawczych, w tym opinii prawnych wydanych w tym zakresie, zgodnie z ponawianymi kilkakrotnie wnioskami składanymi przez Parlament Europejski oraz w sprawach C–52/05 P i C–32/05 P, jak również stanowisk Państw Członkowskich, a także do upublicznienia debaty i obrad dotyczących w szczególności dziedzin związanych z Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości; wzywa właściwą komisję do oceny, czy w takich przypadkach uzasadniona jest interwencja w celu zapewnienia przejrzystości w procesie podejmowania środków dotyczących obywateli europejskich,
5. zwraca uwagę Rady na fakt, że konieczne jest, aby inicjatywy służące tworzeniu Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości były realizowane w ramach lojalnej współpracy z Parlamentem Europejskim i w poszanowaniu zasady demokratycznej, zgodnie z którą Parlament Europejski powinien być włączany w proces tworzenia ustawodawstwa europejskiego od samego początku, a nie jedynie na etapie końcowym, kiedy osiągnięto już porozumienie polityczne;
6. proponuje Komisji wprowadzenie procedury, która przewiduje regularne informowanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych o zewnętrznych aspektach Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, w szczególności w odniesieniu do negocjowania umów oraz politycznego dialogu z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi; zwraca się do Komisji o zakończenie prac nad pilotażowym projektem o nazwie "TRANS-JHA", który ma umożliwić śledzenie na bieżąco wydarzeń i dokumentów związanych z procedurami legislacyjnymi dotyczącymi obszaru Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, pod warunkiem, że dane informacje i dokumenty są dostępne w rejestrach instytucji; zwraca się do parlamentów krajowych o przyłączenie się do wspomnianego projektu pilotażowego poprzez udostępnienie w internecie dokumentacji prac przygotowawczych do każdej procedury legislacyjnej w sprawie przyjęcia lub transpozycji środków UE odnoszących się do Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości;
7. zwraca się do Państw Członkowskich o nie zmniejszanie kompetencji Wspólnoty Europejskiej i Unii Europejskiej w zakresie umów międzynarodowych oraz o podjęcie starań mających na celu wprowadzenie do konwencji międzynarodowych klauzul o "przystąpieniu", które umożliwią UE i Wspólnocie przystąpienie do tych konwencji, lub przynajmniej klauzul o "wypowiedzeniu", gwarantujących zachowanie dorobku prawnego UE w stosunkach między Państwami Członkowskimi w dziedzinach, których dotyczą konwencje;
8. zachęca wszystkie instytucje unijne do podtrzymywania otwartego, przejrzystego i regularnego dialogu z reprezentatywnymi stowarzyszeniami i społeczeństwem obywatelskim oraz do promowania i do ułatwiania udziału obywateli w życiu publicznym; zwraca się do Komisji o jak najszybsze przedstawienie projektu w sprawie konkretnych działań w tym kierunku;
Wolność, Bezpieczeństwo, Sprawiedliwość i Solidarność
9. uważa, że działania związane z tworzeniem Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości powinny zostać objęte ramami wspólnotowymi, nie tylko z prawnego punktu widzenia, lecz także z punktu widzenia celów politycznych, które należy realizować w duchu solidarności między Państwami Członkowskimi i obywatelami; w tym celu Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych nie powinna prowadzić swych prac za zamkniętymi drzwiami i powinna działać w porozumieniu w szczególności z:
- Radami ds. Rozwoju, Spraw Ogólnych i Społecznych przy ustalaniu polityki imigracyjnej i integracji oraz polityki readmisji,
- Radami ds. Budżetu i Ogólną przy określaniu środków solidarności finansowej, zarówno w odniesieniu do wdrażania środków kontroli granicznej, polityki azylowej i polityki wydalania cudzoziemców, jak i udostępniania infrastruktury i zasobów niezbędnych do obrony cywilnej i zapobiegania klęskom i atakom terrorystycznym;
Wdrażanie działań w celu promocji praw podstawowych
10. po raz kolejny wyraża przekonanie, że wdrażanie Europejskiej Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości wymaga jeszcze większego zaangażowania ze strony instytucji europejskich i krajowych w celu propagowania możliwie wysokiego poziomu ochrony praw podstawowych zarówno w interesie ludzi, jak i w celu zapobiegania sytuacjom, w których odwleka się lub odrzuca transpozycję przyjętych środków; w tym celu proponuje, aby:
- każdemu nowemu projektowi legislacyjnemu, szczególnie związanemu z Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, towarzyszyła uzasadniona analiza skutków w zakresie praw podstawowych; wzywa ponadto grupę Komisarzy odpowiedzialnych za prawa podstawowe do regularnego informowania Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych o swych pracach i do zapewnienia dobrej koordynacji prac obu organów;
- Parlament posiadał te same uprawnienia co Rada w procesie przyjmowania środków wykonawczych do aktów legislacyjnych Wspólnoty i Unii w przypadku, gdyby akty te mogły mieć wpływ na prawa podstawowe, jak to często ma miejsce w obszarach związanych z Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości;
- w przyszłości coroczne debaty w Parlamencie nad Europejską Przestrzenią Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości były okazją do oceny ochrony praw podstawowych w Unii, której dokonywanoby w oparciu o specjalne sprawozdania tematyczne sporządzane w tym celu z jednej strony przez Komisję w ramach sprawozdania ogólnego, o którym mowa w art. 212 Traktatu WE, i z drugiej strony przez Agencję Praw Podstawowych, jak zaproponował Parlament w swojej rezolucji z dnia 26 maja 2005 r. w sprawie propagowania i ochrony praw podstawowych: rola instytucji krajowych i europejskich, w tym Agencji Praw Podstawowych [3]
11. określa jako pilne następujące działania na rzecz ochrony praw podstawowych:
- przyjęcie odpowiednich działań na rzecz wspierania integracji mniejszości i zwalczania wszelkich form dyskryminacji (art. 13 TWE), w tym przyjęcie, po ponownej konsultacji z Parlamentem, decyzji ramowej w sprawie rasizmu i ksenofobii,
- opracowanie w porozumieniu z Państwami Członkowskimi programu dotyczącego jakości sądownictwa w Europie zgodnie ze swoim zaleceniem dla Rady z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie jakości sądownictwa i harmonizacji prawa karnego w Państwach Członkowskich [4],
- przyjęcie wspólnych działań w zakresie dostępu do sądownictwa cywilnego i karnego w Europie (unikając stosowania podwójnych standardów w przypadku spraw transgranicznych),
- wzmocnienie gwarancji procesowych w postępowaniach sądowych; zwraca się o Rady do przyjęcie w trybie szybkim decyzji ramowej w tej dziedzinie z odpowiednim uwzględnieniem opinii Parlamentu; zwraca się do Komisji o przedstawienie do końca 2005 r. projektów legislacyjnych, które zapowiedziano w następujących dziedzinach:
* wzajemna uznawalność w postępowaniu przygotowawczym,
* środki zapobiegawcze, które nie prowadzą do pozbawienia wolności,
* zasada "ne bis in idem in absentia",
* sprawiedliwe traktowanie w pozyskiwaniu i wykorzystywaniu dowodów,
* prawa pochodne od zasady domniemania niewinności,
- przyjęcie działań na rzecz ofiar przestępstw, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji dzieci,
- oficjalne przyjęcie przez UE Europejskiego Kodeksu Etyki Policyjnej [5], zatwierdzonego już nieoficjalnie przez Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 28 października 2004 r. [6] oraz wzmocnienie roli Europejskiej Akademii Policyjnej (CEPOL);
Określenie konkretnych celów UE i jej Państw Członkowskich
12. zwraca się do Komisji o przedstawienie następnej Radzie Europejskiej programu dotyczącego wdrożenia Programu Haskiego, który:
- określa konkretne cele do realizacji w porozumieniu z Państwami Członkowskimi w ciągu następnych pięciu lat w zakresie zmniejszania przestępczości, ochrony osób i umacniania wolności,
- przewiduje na szczeblu europejskim i krajowym przejrzysty mechanizm śledzenia przebiegu realizacji powyższych celów oraz odpowiednią analizę ewentualnych słabych punktów;
Wymiar sprawiedliwości
13. wskazuje, że współpraca sądowa w sprawach karnych opiera się na zasadzie wzajemnego zaufania między organami wymiaru sprawiedliwości i obywatelami oraz między samymi organami wymiaru sprawiedliwości, a także na wzajemnej uznawalności; uważa, że powyższe cele można osiągnąć poprzez opracowanie wspólnych reguł oraz lepszą wymianę informacji między zainteresowanymi stronami, a także poprzez kształcenie urzędników wymiaru sprawiedliwości w kwestiach europejskich; w tej dziedzinie niezbędne jest wzmacnianie Eurojustu w celu utworzenia Prokuratury Europejskiej;
14. pragnie kontynuacji inicjatyw podejmowanych w ramach współpracy sądowej w sprawach cywilnych, przede wszystkim w zakresie prawa rodzinnego i prawa handlowego;
Polityka migracyjna, azylowa i przekraczania granic
15. zwraca się do Komisji z prośbą o przedłożenie do końca 2006 r. propozycji mechanizmu kontroli uzupełniającego istniejący w ramach Schengen mechanizm oceny;
16. wnosi o prowadzenie prawdziwej europejskiej polityki azylowej i imigracyjnej, która będzie sprawiedliwa i bezstronna oraz która będzie szanowała podstawowe prawa migrantów;
17. odrzuca koncepcję przeniesienia na zewnątrz punktu ciężkości polityki azylowej i imigracyjnej oraz pomysł tworzenia obozów lub "portali" dla imigrantów poza granicami Unii Europejskiej;
18. wzywa Komisję i Radę do zapewnienia, że przyjęte ostatnio przez Radę Ministrów Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych porozumienie o wzmocnionej współpracy w zakresie imigracji pomiędzy UE i Libią nie przewiduje zbiorowych wydaleń i zatrzymań administracyjnych w miejscach gdzie dochodzi do jawnego pogwałcenia praw podstawowych oraz że porozumienie to uznaje prawa ubiegających się o azyl również w Libii, zgodnie z postanowieniami konwencji genewskiej;
19. wskazuje na konieczność prowadzenia wspólnej polityki imigracyjnej, która nie będzie się ograniczała jedynie do zwalczania nielegalnej imigracji; nalega na wdrożenie polityki legalnej imigracji;
20. wskazuje na fakt, że europejska polityka migracyjna powinna iść w parze z europejską polityką integracyjną, która umożliwi między innymi systematyczną integrację na rynku pracy, zapewni prawo do nauki i kształcenia, umożliwi dostęp do świadczeń socjalnych i zdrowotnych oraz udział imigrantów w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym;
21. przyjmuje do wiadomości Zieloną Księgę Komisji w sprawie podejścia UE do zarządzania migracją z przyczyn ekonomicznych (COM(2004)0811); wskazuje na fakt, że imigracja z przyczyn ekonomicznych w Europie nie powinna ograniczać się do potrzeb europejskiego rynku pracy, lecz powinna uwzględniać wszystkie rodzaje migracji, w tym proces łączenia rodzin; wyraża życzenie, aby europejska imigracja ekonomiczna była wspierana przez proces harmonizacji wynikający z obowiązujących w UE zasad przyjmowania migrantów i stanowiący instrument walki z dyskryminacją na rynku pracy;
22. wzywa Unię Europejską i jej Państwa Członkowskie do ratyfikowania Konwencji ONZ o ochronie praw wszystkich pracowników migrujących oraz konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 97 i 143 dotyczące pracowników migrujących; zwraca się do Komisji o ujęcie w decyzjach i decyzjach ramowych wszystkich postanowień wynikających z Międzynarodowej Konwencji w sprawie ochrony praw wszystkich pracowników-migrantów i członków ich rodzin, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 18 grudnia 1990 r.;
23. wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu polityki Unii Europejskiej dotyczącej odsyłania cudzoziemców, w szczególności z powodu zbiorczych lotów, którymi odsyła się cudzoziemców; przypomina, że umowy o readmisji zawarte z państwami trzecimi powinny opierać się na prawdziwym dialogu i uwzględniać potrzeby tych krajów; taki dialog powinien umożliwić polityczną współpracę i wspólny rozwój mający na celu zwalczanie przyczyn zjawiska migracji;
24. zwraca się do Komisji z prośbą o zapewnienie, aby osoby potrzebujące ochrony mogły bezpiecznie dotrzeć do UE, aby ich wnioski były rozpatrywane we właściwy sposób oraz aby zasady prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka i prawa do azylu, a w szczególności zasada niewydalania uchodźców, były skrupulatnie przestrzegane;
25. zwraca się do Komisji Europejskiej jako strażniczki Traktatów o zapewnienie poszanowania prawa do azylu na terenie Unii Europejskiej, zgodnie z art. 6 Traktatu UE i art. 63 Traktatu WE, ponieważ ostatnie incydenty zbiorowych wydaleń w niektórych Państwach Członkowskich położyły się cieniem na poszanowaniu zobowiązań wynikających dla tych państw z prawa UE;
26. przypomina, że niezbędna jest wspólnotowa polityka w zakresie imigracji i azylu, opierająca się na otwarciu legalnych dróg imigracji i określeniu wspólnych norm ochrony praw podstawowych imigrantów i osób starających się o azyl w całej Unii Europejskiej, zgodnie z ustaleniami Rady Europejskiej w Tampere w 1999 r., potwierdzonymi przez Program Haski;
27. ponownie zgłasza poważne zastrzeżenia do stosowania minimalistycznego podejścia w projekcie dyrektywy Rady dotyczącej procedur przyznawania azylu i zwraca się do Państw Członkowskich o zapewnienie szybkiej transpozycji dyrektywy 2004/83/WE [7];
Walka z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem
28. po raz kolejny wyraża przekonanie, że każdy rodzaj polityki bezpieczeństwa w UE wymaga nie tylko wzajemnego zaufania, lecz również ustalenia wspólnych celów, odpowiednich zasobów i ram prawnych oraz gwarancji dla obywateli; uważa, że godnym pożałowania w związku z tym jest fakt, że:
- z jednej strony nie istnieje jeszcze prawdziwa europejska strategia bezpieczeństwa wewnętrznego określająca konkretne cele, podmioty odpowiedzialne za ich realizację, pożądane rezultaty i obiektywne kryteria oceny podjętych działań,
- z drugiej strony Państwa Członkowskie domagają się, mimo niejasnego sformułowania celów przewidzianych do realizacji na szczeblu europejskim, przyjęcia ogólnych zasad pozyskiwana i udostępniania danych, zarówno natury operacyjnej (zgodnie z zasadą dostępności danych), jak i związanych z codziennymi zajęciami osób (podróże, kontakty);
29. wobec braku stosownych informacji na ten temat ze strony Rady, postanawia powierzyć swojej właściwej komisji parlamentarnej sprawdzenie, jakie strategiczne i operacyjne działania prowadzone są obecnie na szczeblu europejskim w ramach zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej; w tym celu Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych do końca 2005 r. powinna zasięgnąć opinii następujących osób:
- pracowników wyższegos zczebla z SITCEN-u (Centrum Sytuacyjnego) i z Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa Komisji Europejskiej, które zajmują się politycznymi działaniami na rzecz walki z przestępczością zorganizowaną;
- kierownictwa EUROPOL-u, EUROJUST-u i OLAF-u w celu sprawdzenia obecnego stanu współpracy między Państwami Członkowskimi i organami UE oraz stwierdzenia wiarygodnych perspektyw tej współpracy;
- szefa INTERPOL-u w celu sprawdzenia obecnego stanu współpracy między tą organizacją, Państwami Członkowskimi, Unią Europejską i jej agencjami i systemami wymiany informacji;
- krajowych organów wymiaru sprawiedliwości i policji w celu sprawdzenia rzeczywistej skali współpracy między Państwami Członkowskimi oraz między Państwami Członkowskimi i UE oraz jej agencjami (wymiana danych, wspólne zespoły, umowy dwustronne);
- przedstawicieli parlamentów krajowych odpowiedzialnych za powyższe zagadnienia;
30. wzywa Komisję do:
- przedstawienia wspólnotowych podstaw prawnych Europolu, przed wejściem w życie Traktatu Konstytucyjnego, i do określenia ściślejszych form współpracy między Europolem i Eurojustem oraz stosownych form kontroli obu organów przez Parlament Europejski i parlamenty krajowe,
- przedstawienia podstaw prawnych umożliwiających sporządzenie europejskiej listy osób, grup i czynności, których w ramach zwalczania terroryzmu dotyczą działania restrykcyjne, oraz osób, które mogą stanowić zagrożenie dla porządku publicznego (art. 96 i 99 Porozumienia z Schengen),
Polityka nadzoru ogólnego, wymogi dotyczące zasady proporcjonalności i ochrona danych
31. zgadza się ze stanowiskiem Rady Europejskiej zmierzającym do racjonalnego zarządzania informacjami, którymi dysponuje UE i Państwa Członkowskie; przypomina jednak, że wszystkie te systemy zostały stworzone do określonych celów oraz w poszanowaniu zasady proporcjonalności, co w społeczeństwach demokratycznych może stanowić uzasadnioną podstawę dla ograniczeń w zakresie ich wykorzystania ze względu na ochronę danych osobowych;
32. wskazuje, że nie można przesuwać tej granicy powołując się na nowe wymogi w walce z terroryzmem i przestępczością zorganizowaną, lecz że należy z góry porozumieć się co do pożądanych celów i tym samym określić zakres informacji nieodzowny dla uzyskania pożądanych rezultatów oraz udostępnić te dane właściwym organom na stosowny czas; po raz kolejny wzywa do przejścia z systemu typu "pull" na system typu "push" w zakresie przekazywania danych władzom amerykańskim oraz podtrzymuje bardzo poważne zastrzeżenia dotyczące stworzenia europejskiego systemu PNR objętego kompetencją Europolu, jak przewiduje komunikat Komisji w sprawie przekazywania informacji dotyczących podróży pasażerów lotniczych (PNR): globalne podejście UE (COM(2003)0826); wzywa Komisję i Radę, aby we wszelkich rokowaniach z krajami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z ICAO, uwzględniały jego rezolucję z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie PNR [8];
33. ostrzega Radę przed ryzykiem, jakie stwarza interoperacyjność systemów informatycznych;
34. ponawia wezwanie do ustalenia wspólnych kryteriów w zakresie ochrony danych w dziedzinie bezpieczeństwa, przyjmując za podstawę zasady ustalone przez Radę Europejską i Europejską Konferencję Organów Ochrony Danych [9] i ponownie wzywa do stworzenia w ramach współpracy policyjnej i sądowej wspólnego organu ochrony danych poprzez połączenie krajowych i europejskich organów w ramach EUROPOL-u, EUROJUST-u, SIS i SID; taki organ miałby za zadanie kontrolę przestrzegania przez władze europejskie norm w zakresie ochrony danych i wspieranie tych władz przy pracach legislacyjnych;
35. wskazuje na potrzebę wzmocnienia zabezpieczenia dokumentów podróży; uważa powyższe rozwiązanie techniczne za nadzwyczaj ważne, ponieważ jedynie w ten sposób można zagwarantować skuteczność wykorzystania techniki biometrycznej i fizyczne zabezpieczenie danych, w szczególności przed dostępem osób nieupoważnionych; szczgólnie istotne jest zabezpieczenie parametrów technicznych, do czego zaleca się rozwiązania charakteryzujące się dobrym stosunkiem kosztów do skuteczności i bezpiecznych dla procesu zbierania, przetwarzania, przechowywania i wykorzystywania danych; zwraca uwagę, że całkowicie bezużyteczne dla Unii Europejskiej byłoby podjęcie przedwczesnej decyzji o wyborze konkretnego rozwiązania, która mogłoby okazać się nieodpowiednie;
36. wskazuje, że zdaniem Grupy Roboczej "Artykuł 29" oraz Europejskiego Inspektora Ochrony Danych krajowe inicjatywy z kwietnia 2004 r. dotyczące przechowywania danych nie są w pełni zgodne z postanowieniami Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej;
37. podkreśla, że koszty sprawdzania zebranych danych powinny być ponoszone przez organ składający wniosek o ich udostępnienie, aby w ten sposób zapobiec niewspółmiernej liczbie wniosków;
38. wyraża po raz kolejny ubolewanie z powodu braku przejrzystości oraz publicznej debaty przy wyborze tego rodzaju technologii i rozmowach prowadzonych zarówno w zespołach technicznych Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO), jak i z administracją USA; wskazuje ponownie na swoje zastrzeżenia w odniesieniu do etykietek RFID (Radio Frequency ID chip) w paszportach obywateli UE i wzywa Komisję do wnikliwego zbadania tych technologii, zanim nakaże się ich stosowanie w odniesieniu do setek milionów dokumentów.
39. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Radzie Europejskiej oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 102 E z 28.4.2004, str. 819.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0022.
[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0208.
[4] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0030.
[5] Europejski Kodeks Etyki Policyjnej, zalecenie REC nr 10/2001 przyjęte przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 19 września 2001 r.
[6] Rada Unii Europejskiej, projekt wniosków Rady dotyczących standardów pracy policji w ramach Międzynarodowej Współpracy Policji, Bruksela, 28 października 2004 r., 11977/2/04.
[7] Dz.U. L 304 z 30.9.2004, str. 12.
[8] Dz.U. C 103 E z 29.4.2004, str. 665.
[9] Teksty przyjęte z 7.6.2005, P6_TA(2005)0223.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0228
Ochrona mniejszości i polityka zwalczania dyskryminacji w rozszerzonej Europie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony mniejszości i polityka walki z dyskryminacją w rozszerzonej Europie (2005/2008(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając cele rozwoju Unii Europejskiej jako obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, realizującego zasady swobód obywatelskich, demokracji, ochrony praw podstawowych oraz praworządności, określone w art. 6 i 7 Traktatu o Unii Europejskiej,
- uwzględniając zwłaszcza art. 13 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej zobowiązujący Wspólnotę do zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie, rasę, religię, przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną; uwzględniając art. 63 TWE ustalający zakres polityki imigracyjnej i azylowej, w obrębie której promowana jest integracja obywateli z krajów spoza Unii Europejskiej oraz inne prawne podstawy działania Unii Europejskiej w tej dziedzinie,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, który dalej rozwija dotychczasowy dorobek, zwłaszcza przez włączenie Karty Praw Podstawowych, nadając tym samym jeszcze większe znaczenie idei praw podstawowych [1],
- uwzględniając art. I-14 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy określający dziedziny kompetencji dzielonych i który przyznaje Unii Europejskiej kompetencje w zakresie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz praw człowieka, mając na uwadze, że prawa mniejszości stanowią podstawowy element ogólnych praw człowieka,
- uwzględniając dyrektywę Rady 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne [2], dyrektywę Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy [3] oraz dyrektywę 2002/73/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającą dyrektywę Rady 76/207/EWG w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy [4],
- uwzględniając w szczególności Zieloną Księgę Komisji na temat równości i niedyskryminacji w rozszerzonej Unii Europejskiej (COM(2004)0379) oraz coroczne i tematyczne sprawozdania przyjęte przez Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC),
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Kultury, Młodzieży i Edukacji, Środków Przekazu i Sportu oraz Komisji Praw Kobiet i Równych Szans (A6-0140/2005),
A. pamiętając, że istnieje różnica pomiędzy ochroną mniejszości a polityką zwalczania dyskryminacji; mając na uwadze, że równe traktowanie jest podstawowym prawem wszystkich obywateli, a nie przywilejem, oraz że tolerancja powinna być powszechną postawą wobec życia, a nie okazywaniem względów tylko wobec niektórych; stwierdzając w związku z tym, że wszelkie formy dyskryminacji muszą być zwalczane z równą intensywnością; przypominając, że mniejszości narodowe wnoszą wkład w bogactwo Europy,
B. zważywszy, że w Unii Europejskiej każdy ma takie samo prawo i obowiązek bycia pełnym, aktywnym, zintegrowanym i równym wobec prawa członkiem społeczeństwa; zważywszy, że każdy jest przede wszystkim niepowtarzalną jednostką ludzką, a przynależność do mniejszości nigdy nie usprawiedliwi lub wytłumaczy ani wykluczenia, ani dyskryminacji, ani też decyzji o wycofaniu się ze społeczności,
Wymiar polityczny oraz pilna potrzeba polityki antydyskryminacyjnej i ochrony mniejszości
1. uważa, że sprawą priorytetową dla rozszerzonej Unii liczącej 25 Państw Członkowskich i 450 milionów mieszkańców jest:
- wzmocnienie więzi między narodami Unii a wzniosłym zamysłem, którego jest ona symbolem, przy jednoczesnym wzmocnieniu poczucia przynależności do Unii Europejskiej oraz poszanowaniu historii, kultury, indywidualnej tożsamości i odrębności,
- uczynienie działania i i sprawowania władzy bardziej spójnym na szczeblu lokalnym, regionalnym, narodowym i unijnym zgodnie z zasadą pomocniczości,
- terminowe wprowadzenie w życie istniejącego ustawodawstwa i dokonanie w ten sposób transpozycji dyrektyw w tym zakresie;
- przestrzeganie zasady zaufania zawartej w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej: Przestrzeganie i wspieranie podstawowych wartości Unii [5];
2. przypomina, że w myśl art. 191 TWE partie polityczne na poziomie europejskim pełnią ważną rolę jako czynnik na rzecz integracji w obrębie Unii; dlatego wyraża zaniepokojenie rosnącą publiczną akceptacją głęboko rasistowskich, antysemickich, islamofobicznych oraz homofobicznych wypowiedzi i działań czołowych polityków i członków rządów; wzywa wszystkie partie polityczne do ponownego zaangażowania się w realizację Karty Europejskich Partii Politycznych na rzecz społeczeństwa wolnego od rasizmu, przyjętej w dniu 5 grudnia 1997 r., i podkreśla fakt, że podstawowymi warunkami wstępnymi dla partii politycznych odnośnie polityki integracyjnej wobec mniejszości są:
- potrzeba należytej reprezentacji przy podejmowaniu decyzji politycznych,
- potrzeba zagwarantowania równego traktowania mniejszości mając na względzie edukację, służbę zdrowia, usługi socjalne, wymiar sprawiedliwości oraz inne usługi publiczne;
- potrzeba uwzględnienia przez Parlament Europejski różnorodności kulturowej i językowej UE i Państw Członkowskich (ponieważ liczba miejsc przypadająca na każde Państwo Członkowskie będzie się zmniejszać z każdym kolejnym rozszerzeniem);
3. dostrzega fakt, iż sprawom mniejszości w Unii generalnie nie poświęcano do tej pory dostatecznej uwagi i że nadszedł czas, by zająć się nimi bliżej, aby zwiększyć skuteczność działań podejmowanych przez władze publiczne w tej dziedzinie; uważa, że w tym kontekście przyszła Agencja Praw Podstawowych musi odgrywać kluczową rolę;
4. zaznacza, że niedawne i przyszłe rozszerzenia Unii prowadziły i będą prowadzić do powiększenia liczby Państw Członkowskich charakteryzujących się kulturową i językową różnorodnością; uważa zatem, że UE ma szczególny obowiązek chronić prawa mniejszości;
5. podkreśla, że prawa mniejszości narodowych są integralną częścią podstawowych praw człowieka i uważa za konieczne dokonanie wyraźnego rozróżnienia pomiędzy mniejszościami (narodowymi), imigrantami i osobami ubiegającymi się o azyl;
6. zachęca Komisję do stworzenia standardów politycznych w zakresie ochrony mniejszości narodowych mając na uwadze art. 4 ust. 2 Konwencji Ramowej w sprawie ochrony mniejszości narodowych (KROMN): "Strony zobowiązują się do przyjęcia, tam gdzie to konieczne, odpowiednich środków w celu popierania we wszystkich sferach życia ekonomicznego, społecznego, politycznego i kulturalnego pełnej i rzeczywistej równości pomiędzy osobami należącymi do mniejszości narodowej a osobami należącymi do większości.
W tym względzie uwzględniają specyficzne warunki osób należących do mniejszości narodowych";
7. wskazuje na brak spójności polityki wobec mniejszości — mimo że ochrona mniejszości stanowi część kryteriów kopenhaskich, nie ma standardu praw mniejszości w polityce Wspólnoty ani też wspólnotowej definicji, kogo można uznać za przedstawiciela mniejszości; zauważa też, że nie istnieje definicja mniejszości ani w Deklaracji ONZ o prawach osób należących do mniejszości narodowych, etnicznych, religijnych i językowych, ani też w KROMN; zaleca, by taka definicja opierała się na definicji, określonej w zaleceniu Rady Europy 1201(1993), "mniejszości narodowej" jako grupy osób w państwie, które:
- przebywają na terytorium tego państwa,
- od dawna utrzymują stałe i trwałe więzi z tym państwem,
- wykazują odrębne cechy etniczne, kulturowe, religijne lub językowe,
- są w dostatecznym stopniu reprezentowane, aczkolwiek ustępują pod względem liczebności pozostałej ludności danego państwa lub jednego z regionów tego państwa,
- są motywowane troską o zachowanie tego, co stanowi o ich wspólnej tożsamości narodowej, łącznie z ich kulturą, tradycją, religią lub językiem;
8. uważa, na podstawie przedstawionych wyżej sytuacji, że:
- nie ma jednego rozwiązania umożliwiającego poprawę sytuacji wszystkich mniejszości we wszystkich Państwach Członkowskich,
- należy ustalić pewne wspólne i minimalne cele dla władz publicznych w Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę doświadczenia z przeszłości, szczególnie najlepsze praktyki oraz dialog społeczny prowadzony w wielu Państwach Członkowskich, oraz w oparciu o wdrożenie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych ONZ, Międzynarodowej Konwencji ONZ w sprawie Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej oraz konwencji Rady Europy jak np. Konwencji Ramowej w sprawie ochrony mniejszości narodowych czy Europejskiej Karty Języków Regionalnych lub Mniejszościowych oraz Protokołu nr 12 doEuropejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności; wzywa również do realizacji zasad rozwiniętych w kontekście OBWE, w szczególności zaleceń Lunda dotyczących efektywnego udziału mniejszości narodowych w życiu publicznym, zaleceń haskich w sprawie praw mniejszości narodowych do edukacji oraz zaleceń z Oslo dotyczących praw językowych mniejszości narodowych;
9. zauważa, że Komisja uwzględniła już te standardy pod uwagę w kontekście kryteriów kopenhaskich [6] podczas negocjacji akcesyjnych z krajami Europy Środkowo-Wschodniej, Cyprem, Maltą oraz krajami aktualnie przystępującymi i kandydującymi;
10. zwraca uwagę na fakt, że realizując politykę ochrony mniejszości i niedyskryminacji, Unia nie musi kwestionować struktury prawnej i konstytucyjnej Państw Członkowskich ani też zasady równości wobec prawa;
Słabe strony reakcji państw członkowskich na działania oparte na art. 13 TWE
11. zauważa z niepokojem niezadawalający stan realizacji polityki zwalczania dyskryminacji; wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do zaangażowania się w realizację polityki zwalczania dyskryminacji, zwłaszcza w związku z dyrektywą 2000/43/WE i dyrektywą 2000/78/WE oraz wzywa Komisję do umieszczenia wśród celów na Europejski Rok Równych Szans dla Wszystkich 2007 potrzeby znalezienia satysfakcjonującego rozwiązania problemów dotyczących:
- spóźnionej lub niekompletnej transpozycji przez Państwa Członkowskie [7],
- nietworzenia organów do spraw równości [8],
- nieprzyjęcia należytych przepisów dotyczących statusu prawnego organizacji pozarządowych,
- kształcenia i rozbudowy potencjału, mającymi pierwszorzędne znaczenie w procesie realizacji ustawodawstwa antydyskryminacyjnego (istnieje wyraźna potrzeba kształcenia sędziów, prawników, prawników zatrudnionych w organizacjach pozarządowych, itp w sprawach kluczowych postanowień i pojęć jak np definicji pośredniej i bezpośredniej dyskryminacji, ciężaru dowodowego, itd),
- szerzenia informacji i zainicjowania kampanii na rzecz wzrostu świadomości, ponieważ dyrektywy wymagają, by Państwa Członkowskie informowały ludzi o postanowieniach ustawy antydyskryminacyjnej (zaangażowanie organizacji pozarządowych i partnerów społecznych jest niezbędne w procesie podnoszenia poziomu świadomości oraz dla zapewnienia potencjalnym ofiarom dyskryminacji dostępu do informacji na temat wszelkich możliwości zawartych w dyrektywach);
12. zauważa znaczenie rozwoju mechanizmów zbierania danych dotyczących dyskryminacji rasowej w zgodzie z ustawodawstwem o ochronie danych, jako skutecznego medium identyfikacji, sprawowania nadzoru i dokonywania rewizji polityk i praktyki w zakresie zwalczania dyskryminacji rasowej i promowania równości rasowej;
13. zauważa, że w wielu przypadkach prawo wspólnotowe wdrażane jest jedynie w ograniczonym zakresie, co wynika głównie z ignorowania struktur społecznych oraz nieufności i podejrzliwości ze strony części obywateli; uważa, że za pośrednictwem prawodawstwa, zbiorowych porozumień lub praktyki, Państwa Członkowskie powinny zachęcać pracodawców sektora publicznego i prywatnego do wspierania w sposób zaplanowany i systematyczny zasady równości i niedyskryminowania w miejscu pracy i w zakresie warunków pracy, dostępu do zatrudnienia, rozwoju kariery, płacy i szkolenia zawodowego;
14. opowiada się za wspólnym stanowiskiem wobec kwestii równości i niedyskryminacji oraz upowszechnieniem tych pojęć w stosownych kierunkach polityki Unii Europejskiej; uważa, że celem jest zapewnienie, by Państwa Członkowskie w sposób skuteczny i właściwy rozwiązywały kwestie rosnącego zróżnicowania swoich społeczeństw;
15. z zadowoleniem przyjmuje analizę wykonalności zaproponowaną we wspomnianej wyżej Zielonej Księdze jako ważny krok w kierunku ustalenia wspólnych standardów ochrony w całej UE oraz popiera dalsze ustawodawstwo UE promujące równość w dostarczaniu towarów i świadczeniu usług oraz zakazujące dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność, wyznanie, orientację seksualną i wiek;
16. uważa, że w kontekście globalizacji, gdzie aktywność ekonomiczna nie podlega ograniczeniom geograficznym a przepływ kapitału i pracowników osiągnął bezprecedensowe rozmiary, kwestii równości i eliminacji dyskryminacji nie można rozwiązywać wyłącznie z "europejskiego punktu widzenia"; zauważa, że ogromna ilość produktów na rynkach światowych jest często wynikiem nadmiernego wykorzystywania pracowników (co prowadzi do nielegalnej imigracji) i że bardziej rozwinięte regiony (USA, UE) "importują" ludzkie zasoby naukowe ze słabiej rozwiniętego Południa, uniemożliwiając im tym samym przezwyciężenie "zapóźnienia";
17. uważa, że Unia powinna, w porozumieniu z Państwami Członkowskimi oraz posługując się istniejącymi podstawami prawnymi, przede wszystkim sprzyjać spójnej polityce integracyjnej poprzez przyjęcie środków legislacyjnych i zapewnienie wsparcia materialnego;
18. zaznacza, że zgodnie z Programem Haskim należy eliminować przeszkody na drodze integracji obywateli krajów trzecich oraz wzywa do większej koordynacji polityk integracyjnych i inicjatyw UE w tej dziedzinie; wspólne podstawowe zasady spójnych europejskich ram integracyjnych powinny uwzględniać fakt, że integracja:
- jest ciągłym dwustronnym procesem zachodzącym między legalnie osiadłymi obywatelami krajów trzecich a społeczeństwem przyjmującym,
- uwzględnia polityki zwalczania dyskryminacji, ale i wykracza poza jej zakres,
- zakłada poszanowanie elementarnych wartości Unii Europejskiej oraz podstawowych praw człowieka,
- wymaga elementarnych umiejętności uczestniczenia w życiu społecznym,
- polega na częstym współdziałaniu i prowadzeniu dialogu międzykulturowego wśród wszystkich członków społeczeństwa w ramach wspólnych zgromadzeń i działań mających na celu pogłębienie wzajemnego rozumienia się,
- dotyczy również szeregu obszarów polityki, w tym zatrudnienia i edukacji;
podziela pogląd Rady Europejskiej, że istnieje konieczność promowania zorganizowanej wymiany doświadczeń i informacji na temat integracji;
Mniejszości dyskryminowane z wielorakich przyczyn, w tym ze względu na rasę, pochodzenie etniczne, orientację seksualną, religię, niepełnosprawność oraz wiek
19. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania poczynione w komunikacie Komisji w sprawie równych szans dla osób niepełnosprawnych: Europejski plan działań (COM(2003)0650), który jest kontynuacją Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003, ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje też przyjęcie przez Komisję Europejskiego Planu Działań na rzecz osób niepełnosprawnych; wzywa do wzmocnienia celów i narzędzi Planu Działań w celu uwzględnienia zasad włączenia tematyki niepełnosprawności do głównego nurtu życia politycznego i społecznego, niedyskryminacji i dostępu do inicjatyw UE, szczególnie zaś inicjatyw ustawodawczych;
20. ostrzega przed możliwymi dyskryminacyjnymi skutkami ubocznymi działań przeciwko przestępczości i terroryzmowi w związku z istniejącymi dowodami, że prawdopodobieństwo przeprowadzenia akcji policyjnych, kontroli tożsamości itp. jest w przypadku mniejszości etnicznych od pięciu do sześciu razy wyższe;
21. wzywa instytucje Unii Europejskiej, Państwa Członkowskie, wszystkie demokratyczne europejskie partie polityczne, społeczeństwo obywatelskie i jego stowarzyszenia do:
- potępienia wszelkich aktów i przejawów zachowań antysemickich i antymuzułmańskich i antychrześcijańskich, powrotu teorii negujących Holocaust, zaprzeczania i banalizowania ludobójstw, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych,
- potępienia wszelkich przejawów nietolerancji i podsycania nienawiści rasowej oraz wszelkiego prześladowania i rasistowskich aktów przemocy,
- potępienia wszelkich aktów przemocy mających źródło w religijnej czy rasowej nienawiści lub nietolerancji, łącznie z bezczeszczeniem miejsc świętych i o znaczeniu religijnym,
- potępienia wszelkich aktów homofobicznej i transfobicznej przemocy, w tym molestowania, poniżania oraz słownego lub fizycznego znęcania się zarówno przez państwo, jak i osoby prywatne [9],
- potępienia stanu rzeczy, w którym dyskryminacja z powodów religijnych i etnicznych w dalszym ciągu występuje na różnych płaszczyznach pomimo ważnych środków przyjętych przez Unię Europejską przy zastosowaniu art. 13 TWE; zwraca w związku z tym szczególną uwagę na dyskryminację przedstawicieli mniejszości przez sądy;
22. potwierdza fakt, że dyskryminacja ze względów religijnych jest zabroniona; wzywa Państwa Członkowskie, kraje przystępujące i kandydujące do zapewnienia całkowitej wolności religijnej i równych praw dla wszystkich religii; jednocześnie potwierdza, że wolność religii nie usprawiedliwia dyskryminacji, na przykład w obszarze edukacji;
23. zauważa utrzymujące się uprzedzenia i homofobię, które w dalszym ciągu przenikają sferę publiczną, i wzywa Unię do dalszego wywierania nacisku na wszystkie Państwa Członkowskie, by stosowały się do międzynarodowych i europejskich standardów w zakresie praw człowieka;
24. odczuwa potrzebę przeciwdziałania rosnącej homofobii; zauważa z niepokojem nasilającą się przemoc wobec homoseksualistów, na przykład prześladowanie w szkołach i miejscach pracy, wyrażanie przepełnionych nienawiścią komentarzy przez przywódców religijnych i politycznych, ograniczony dostęp do służby zdrowia (np. wykluczenie z ubezpieczenia, ograniczona dostępność organów do przeszczepu) oraz ograniczony dostęp do rynku pracy; wzywa Komisję do wydania komunikatu dotyczącego ograniczeń swobody przemieszczania się w UE dla małżeństw homoseksualnych lub uznanych przez prawo par gejowskich;
25. zauważa, że rosnące bezrobocie i ubóstwo, obserwowane w ostatnich latach wśród społeczeństw europejskich, doprowadziły do wytworzenia się szczególnej sytuacji cechującej się brakiem równości i dyskryminacją;
26. zauważa wysoki odsetek bezrobocia wśród osób starszych i niepełnosprawnych związany z trudnościami, jakich doświadczają one w związku z dostępem do programów szkoleniowych i nowych możliwości zatrudnienia;
27. wzywa partnerów społecznych do znacznego wysiłku w kierunku eliminacji dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność lub wiek oraz zapewnienia zdecydowanie lepszego dostępu do rynku pracy;
28. wyraża przekonanie, że owe wysiłki powinny również promować dialog i współpracę między różnymi grupami społeczeństwa na szczeblach lokalnych i krajowych, w tym również dialog i współpracę między różnymi grupami kulturowymi, etnicznymi i religijnymi; zachęca Państwa Członkowskie do włączenia i konsultacji zainteresowanych stron przy opracowywaniu ustaw antydyskryminacyjnych;
29. wzywa Radę i Komisję oraz władze Państw Członkowskich na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym do koordynacji działań na rzecz zwalczania wszelkich form dyskryminacji, łącznie z zachowaniami antysemickimi, islamofobicznymi/antymuzułmańskimi lub antyromskimi, romofobią i islamofobią oraz atakami na grupy mniejszościowe, w tym Romów, osoby z państw trzecich i bezpaństwowców, w celu obrony zasad tolerancji i niedyskryminacji oraz propagowania integracji społecznej, gospodarczej i politycznej wszystkich osób przebywających na obszarze Unii;
30. wzywa Państwa Członkowskie, by zrobiły wszystko w celu zagwarantowania skutecznego włączenia dzieci uchodźców, osób ubiegających się o azyl i imigrantów do systemów szkolnictwa;
Dyskryminacja ze względu na przynależność do danej płci
31. wskazuje na fakt, że mimo obowiązującego ustawodawstwa w zakresie zwalczania dyskryminacji kobiety są nadal dyskryminowane w wielu sferach życia codziennego;
32. zauważa z głębokim rozczarowaniem, że po ćwierćwieczu realizacji polityk równego traktowania rozbieżność płac osób odmiennych płci praktycznie wcale nie została zlikwidowana; wzywa Komisję do przedstawienia sprawozdania na temat stanu rozbieżności płac w każdym z Państw Członkowskich przed końcem 2005 roku;
33. podkreśla, że chociaż poczyniono postępy w zakresie zatrudniania kobiet i mimo że legitymują się one wysokim poziomem wykształcenia, to ich zarobki nadal są mniejsze niż zarobki mężczyzn pracujących na tym samym stanowisku, a pracodawcy traktują je z podejrzliwością ze względu na możliwość zajścia w ciążę i macierzyństwo; zwraca również uwagę na przypadki molestowania seksualnego, na które trudno jest kobietom złożyć skargę z obawy przed publicznym poniżeniem lub zwolnieniem z pracy;
34. podkreśla wagę, jaką ma skupienie się na aspekcie społeczno-kulturowej tożsamości płci w odniesieniu do wszystkich dyskryminowanych grup, ponieważ kobiety w tych grupach często borykają się ze szczególnego rodzaju problemami;
35. wzywa UE oraz Państwa Członkowskie do opracowania metodologii badania współzależności między przynależnością etniczną a społeczno-kulturową tożsamością płci oraz identyfikowania różnych form dyskryminacji oraz ich wpływu na kobiety i dziewczęta w celu wykorzystania tej metodologii jako podstawy projektowania i wdrażania instrumentów prawnych, polityk i programów;
36. zwraca uwagę na fakt, że kobiety należące do mniejszości narodowych (zwłaszcza zaś do mniejszości romskiej i Sinti) oraz imigrantki są poddawane różnorodnym formom dyskryminacji, które wymagają spójnego stanowiska politycznego;
37. wzywa Państwa Członkowskie i Komisję do potraktowania ze szczególną uwagą kobiet należących do mniejszości narodowych i religijnych, ponieważ są one często ofiarami dyskryminacji nie tylko ze strony przeważającej ludności, lecz również ze strony członków własnej mniejszości; uważa, że Państwa Członkowskie powinny podjąć działania i środki w celu ochrony praw tych kobiet; takie środki mogłyby obejmować stałe informowanie kobiet należących do mniejszości o prawach gwarantowanych we Wspólnocie i ustawodawstwie narodowym każdemu, a zwłaszcza kobietom;
Społeczność Romów
38. uważa, że społeczność ta wymaga szczególnej ochrony, ponieważ w związku z rozszerzeniem Unii jest jedną z najliczniejszych mniejszości w UE i, jako społeczność, historycznie była i do dziś jest spychana na margines oraz hamowana w rozwoju w niektórych kluczowych dziedzinach życia; zauważa też, że kultura Romów, ich historia i język są często pomijane lub szkalowane;
39. zauważa, że Romowie spotykają się z segregacją rasową w edukacji i często są niesłusznie umieszczani w szkołach dla umysłowo niepełnosprawnych, dyskryminuje się ich przy przyznawaniu mieszkań, dostępie do służby zdrowia i świadczeniu usług publicznych; stanowią oni wysoki odsetek bezrobotnych, ich prawa są często kwestionowane przez władze publiczne i nie są dostatecznie reprezentowani politycznie;
40. przyjmuje z zadowoleniem publikację wspomnianej wyżej Zielonej Księgi poruszającej problemy, z którymi stykają się Romowie w rozszerzonej UE, organizację warsztatów dla władz narodowych na temat wykorzystania funduszy strukturalnych na rzecz pomocy Romom i innym pokrzywdzonym grupom oraz realizację konkretnego programu szkoleniowego Komisji dla członków społeczności Romów; aczkolwiek jest zdania, że najbardziej oczywiste przejawy dyskryminacji mogłyby być rozwiązywane również poprzez:
- realizację wspólnych projektów integracyjnych między Państwami Członkowskimi, w których mieszkają członkowie tej społeczności, mających na celu rozwiązanie w ciągu 10 lat kwestii najbardziej oczywistych przejawów dyskryminowania Romów,
- promowanie wspólnych projektów finansowanych ze źródeł Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
- upowszechnianie znajomości języka krajów, które zamieszkują członkowie tej społeczności, oraz wspieranie ochrony romskiego języka i dziedzictwa jako sposób wzmacniania ich własnej kultury i wizerunku,
- ułatwienie dostępu do zatrudnienia, mieszkań, świadczeń socjalnych i emerytalnych;
Nowi i osiadli imigranci
41. uważa, że nowi imigranci mogą spotykać się z określonymi formami dyskryminacji, które różnią się pod pewnymi względami od dyskryminacji, jakiej doświadczają obywatele Unii Europejskiej wywodzący się z etnicznych mniejszości zamieszkujących na stałe obszar Unii Europejskiej od drugiego, trzeciego i czwartego pokolenia;
42. uważa za istotne rozróżnienie pomiędzy mniejszościami pochodzenia imigracyjnego oraz tradycyjnymi, narodowymi i etnicznymi mniejszościami, autochtonicznie występującymi na zamieszkiwanym przez siebie terytorium;
43. uważa, że najpilniejszą potrzebą mniejszości pochodzenia imigracyjnego jest jak najszybsza integracja ze społeczeństwem, łącznie z dalszym upraszczaniem przez Państwa Członkowskie procedur naturalizacyjnych przy jednoczesnym zapewnieniu integracji nie przyjmującej charakteru niepożądanej asymilacji ani nie podważającej tożsamości grupowej osób zamieszkujących swoje terytorium; uważa, że równie ważne jest uznanie prawa każdej osoby urodzonej i mieszkającej w Państwie Członkowskim do obywatelstwa;
Mniejszości językowe
44. uważa, że szczególną uwagę należy poświęcić grupom należącym do mniejszości językowych oraz wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do traktowania ich zgodnie z zasadami zawartymi w Europejskiej Karcie Języków Regionalnych lub Mniejszościowych, KROMN oraz wspomnianymi wyżej zaleceniami haskimi i zaleceniami Lunda;
Tradycyjne lub etniczne mniejszości zamieszkujące terytorium Państwa Członkowskiego
45. uważa, że efektywny udział w procesie decyzyjnym oparty na zasadach pomocniczości i samorządności jest jednym z najbardziej skutecznych sposobów rozwiązywania problemów społeczności tradycyjnych mniejszości zaraz za najlepszymi praktykami istniejącymi w obrębie Unii; zachęca Państwa Członkowskie, które dotąd nie ratyfikowały KROMN, by uczyniły to bezzwłocznie;
46. uważa, że społeczności tradycyjnych mniejszości narodowych mają specyficzne potrzeby, różne od potrzeb innych grup mniejszościowych, na których to potrzebach polityka publiczna powinna koncentrować się w większym stopniu; uważa też, że sama Unia musi zająć się tymi potrzebami w bardziej właściwy sposób, ponieważ wraz z rozszerzeniem znacznie wzrosła liczba takich społeczności w Unii;
Bezpaństwowcy przebywający stale w Państwie Członkowskim
47. uważa, że osoby, które nie posiadają obywatelstwa żadnego państwa i przebywają stale w Państwie Członkowskim stoją w obliczu wyjątkowej sytuacji w UE; wzywa też zainteresowane Państwa Członkowskie do wszelkich możliwych działań, aby zachęcić te osoby do przyjęcia obywatelstwa danego kraju, tak aby mogły w pełni korzystać z praw, jakie daje obywatelstwo UE;
48. wzywa Państwa Członkowskie do stosowania zasady efektywnego uczestnictwa mniejszości narodowych w życiu publicznym zgodnie z art. 15 KROMN i zaleceniami Lunda w sprawie społeczności bezpaństwowców żyjących na ich terytorium, jako klucza do ich integracji; wzywa też do uproszczenia i przyspieszenia procesu naturalizacyjnego w celu jak najszybszego nadania obywatelstwa większości osób, które jeszcze go nie posiadają;
Niezbędne kroki legislacyjne poprzedzające wejście w życie Traktatu Konstytucyjnego
49. pragnie podziękować Komisji za jej pracę nad art. 13 i zachęca ją do dalszej realizacji spójnej ogólnej strategii wobec problemów nękających mniejszości w Unii poprzez dalsze wprowadzanie w życie istniejącego ustawodawstwa antydyskryminacyjnego oraz rozważanie możliwości podjęcia dalszych działań opierających się na nastepujących artykułach Traktatu:
a) art. 13 dotyczącym polityki zwalczania dyskryminacji; na tej podstawie prawnej, która w sposób najszerszy dotyczy spraw ochrony mniejszości, Unia mogłaby w oparciu o własne doświadczenie rozwijać inicjatywy, które zostały już wdrożone, oraz wzmocnić niektóre artykuły KROMN, jak np art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 2 i 3 oraz art. 6 i 8 tejże konwencji,
b) art. 18 TWE dotyczącym swobody przepływu osób i prawa pobytu, który mógłby stać się mocną podstawą dla ułatwienia przepływu osób należących do mniejszości, zapobiegając w ten sposób ich izolacji, tworzeniu nowych "gett" czy wymuszonej asymilacji,
c) art. 49, 95 i 151 TWE, które mogłyby stanowić w Unii silną podstawę gwarancji zasad zawartych w art. 9 KROMN, takich jak wolność słowa oraz prawo nieskrępowanego dostepu do mediów,
d) art. 65 TWE i 31 TUE dotyczących współpracy i pomocy sądowej oraz art. 10 ust. 3 KROMN, które mają bezwzględnie priorytetowe znaczenie dla członka mniejszości ubiegającego się o pomoc przy postępowaniach cywilnych lub karnych,
e) art. 62 TWE dotyczącym polityki migracyjnej, która sześć lat po wejściu w życie Traktatu Amsterdamskiego wciąż pozostaje niezrealizowana (należy uwzględnić potrzebę integracji legalnych imigrantów ze społeczeństwem),
f) art. 137 ust. 1 lit. g), h), i) oraz j) dotyczącym zatrudnienia obywateli krajów trzecich, integracji osób wykluczonych z rynku pracy oraz zwalczania wykluczenia społecznego, który stanowiłby silną podstawę dla nowych inicjatyw skierowanych do mniejszości,
g) art. 149 TWE dotyczącym ułatwienia dostępu do edukacji, który mógłby przyczynić się, poprzez edukację, do pogłębienia społecznej integracji mniejszości, jak stanowią art. 12 i 14 KROMN,
h) art. 151 i 163 TWE dotyczących kultury i badań naukowych, które mogłyby mieć znaczenie przy tworzeniu wspólnych programów dla mniejszości w tych dziedzinach (jak ustanowiono w art. 12 KROMN);
50. wzywa Radę do dalszej pracy na rzecz osiągnięcia porozumienia w sprawie wniosku Komisji dotyczącego Decyzji Ramowej Rady w sprawie zwalczania rasizmu i ksenofobii [10]; uważa, że Decyzja Ramowa stanowi ważny krok w kierunku ustalenia ram karania aktów przemocy rasistowskiej/ksenofobicznej jako przestępstwa w krajach Unii Europejskiej oraz uznania motywów rasistowskich i ksenofobicznych za okoliczności obciążające prowadzące do surowszych wyroków; przywołuje stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2002 r. [11], przychylające się do wniosku; z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 2005 r. dotyczącą ponownego rozważenia tkwiącej wcześniej w impasie Decyzji Ramowej,
Przyszłe środki finansowe i gospodarcze
51. uważa, że Unia powinna uzupełniać działania Państw Członkowskich na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym za pomocą adekwatnego finansowania:
- opracowując szczegółową strategię walki z dyskryminowaniem mniejszości przy pomocy funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz inicjatywy wspólnotowej EQUAL w szczególności,
- tworząc nowe projekty pilotażowe oraz sieci solidarności w oparciu o artykuły traktatowe, o których mowa w art. 50, i stosowne inicjatywy wobec krajów trzecich, z których pochodzą mniejszości;
- włączając zagadnienia niedyskryminacji do funduszy strukturalnych, a w szczególności do EFS, oraz aktywnie promując EFS jako instrument wdrożenia dyrektyw 2000/78/WE i 2000/43/WE,
- ponownie włączając finansowanie inicjatyw międzynarodowych w zakresie niedyskryminacji i integracji społecznej do projektu ustanowienia programu PROGRESS (COM(2004)0488),
- ułatwiając organizacjom pozarządowym reprezentującym interesy osób, do których odnosi się art. 13 TWE, korzystanie z funduszy strukturalnych, a zwłaszcza EFS,
zachęca w tym kontekście Państwa Członkowskie do scedowania niektórych uprawnień do podejmowania decyzji dotyczących funduszy strukturalnych na rzecz władz regionalnych i lokalnych zgodnie z kierunkiem unijnej polityki decentralizacyjnej;
Środki realizacji i mechanizm sprawowania nadzoru
52. z zadowoleniem przyjmuje ostatnie inicjatywy Komisji w tej dziedzinie, a mianowicie:
- powołanie przez Przewodniczącego Komisji Grupy Komisarzy do spraw praw podstawowych, która musi odgrywać kluczową rolę w przyczynianiu się do ochrony mniejszości i zwalczania dyskryminacji,
- powołanie wewnętrznego zespołu skupiającego przedstawicieli 14 różnych służb Komisji;
53. wzywa do gromadzenia danych na temat bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji (np. odsetka osób należących do mniejszości narodowych wśród osób zagrożonych ubóstwem, zatrudnionych i bezrobotnych, poziomu ich wykształcenia, etc.) w celu zapewnienia właściwej informacji zwrotnej odnośnie skuteczności polityki Państw Członkowskich w zakresie zwalczania dyskryminacji i ochrony mniejszości;
54. wzywa Państwa Członkowskie do włączenia wymiaru społeczno-kulturowej tożsamości płci do swoich planów działania na rzecz wyeliminowania rasizmu, dyskryminacji rasowej, ksenofobii i powiązanej z nią nietolerancji, a w szczególności do opracowania wytycznych i wskaźników uwzględniających społeczno-kulturową tożsamość płci i pod jej kątem opracowanych, oraz do korzystania na wszystkich poziomach z danych z podziałem według płci;
55. domaga się powołania w ramach instytucji ochrony porządku publicznego Państw Członkowskich, państw przystępujących i kandydujących wyspecjalizowanych jednostek do walki z przypadkami naruszeń prawa na tle rasowym i działalnością grup rasistowskich; powyższe jednostki miałyby obowiązek stworzenia systemów monitorowania, klasyfikacji, rejestracji i dalszego śledzenia zgłoszonych przypadków rasizmu; zaleca dalszy rozwój wytycznych w kierunku zbierania danych na temat przypadków rasizmu przez EUMC zgodnie z zabezpieczeniami związanymi z ochroną danych i przy ścisłej współpracy z instytucjami ochrony porządku publicznego, takimi jak policja czy prokuratura; zachęca do rozwijania alternatywnych mechanizmów zbierania danych, takich jak sondaże opinii dotyczące przestępstw rasistowskich;
56. wzywa Państwa Członkowskie do zapewnienia, by osoby zajmujące się świadczeniem usług publicznych i doradztwem były świadome specyficznych kwestii dotyczących mniejszości etnicznych i imigrantek oraz by przeszły one szkolenie w zakresie walki z rasizmem, uwzględniające także perspektywę społeczno-kulturowej tożsamości płci;
57. potwierdza przekonanie, że pamięć i edukacja stanowią podstawę starań zmierzających do usunięcia w przeszłość nietolerancji, dyskryminacji i rasizmu, i wzywa Radę, Komisję i Państwa Członkowskie do wytężonej walki z wszystkimi formami dyskryminacji poprzez:
- zwiększanie zdolności zapobiegania i skutecznego reagowania na przejawy dyskryminacji, w szczególności poprzez wzmocnienie środków działania organizacji jak i przez wspieranie wymiany informacji, dobrej praktyki oraz współpracy na szczeblu europejskim przy jednoczesnym uwzględnieniu specyficznych cech różnych form dyskryminacji;
- promowanie i rozpowszechnianie wartości i działań leżących u podstaw walki z dyskryminacją, łącznie z wykorzystaniem kampanii na rzecz wzrostu świadomości społecznej, ponieważ uważa, że zapobieganie dyskryminacji jest równie ważne jak jej zwalczanie;
- zachęcanie do kształcenia nauczycieli w taki sposób, by ułatwić im zarówno wykształcenie potrzeby zwalczania rasizmu, antysemityzmu i nietolerancji, jak również dostrzegania korzyści wynikających z różnorodności kulturowej, szczególnie zaś z imigracji;
58. wzywa Państwa Członkowskie do wprowadzenia ustawodawstwa zwalczającego dyskryminację, łącznie ze środkami uwzględniającymi wymiar społeczno-kulturowej tożsamości płci, o których mowa w art. 13 Traktatu WE;
59. jest przekonany, że w duchu zasady pomocniczości powinna istnieć bliska współpraca między przedstawicielami mniejszości a instytucjami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi; uważa, że taka współpraca powinna być oparta na:
- przejrzystym ustaleniu standardów, by umożliwić sprawdzenie, czy podjęte działania spełniają określone uprzednio standardy,
- otwartej metodzie koordynacji, łączącej różne władze Państw Członkowskich i przedstawicieli instytucji europejskich, oraz wymianie dobrych praktyk;
60. biorąc pod uwagę art. 262 oraz 265 TWE, zwraca się stosownie z prośbą do Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego o wydanie opinii na temat poruszonych w niniejszej rezolucji zagadnień dotyczących ochrony mniejszości oraz polityki zwalczania dyskryminacji; zachęca obydwa Komitety do wydania takiej opinii do połowy 2006 r. oraz do skoncentrowania się na konkretnej roli, jaką mogłyby odgrywać władze lokalne i regionalne oraz różne społeczne i gospodarcze elementy składowe zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego;
61. uważa, że Agencja Praw Podstawowych powinna w sposób bezwzględnie priorytetowy stać się pożytecznym narzędziem współpracy z instytucjami europejskimi, w bliskim porozumieniu z narodowymi instytucjami zajmującymi się prawami podstawowymi; sądzi, że Agencja powinna także sprawować kontrolę nad wpływem polityk opisanych w tejże rezolucji oraz regularnie składać sprawozdania w Parlamencie Europejskim i parlamentach narodowych;
62. zachęca Komisję do rozpoczęcia przeglądu stosowania dyrektyw 2000/43/WE i 2000/78/WE w celu wzmocnienia antydyskryminacyjnych środków Unii Europejskiej oraz zorganizowania walnej konferencji skupiającej wszystkie zaangażowane strony, a zwłaszcza polityków i reprezentantów instytucji publicznych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz organizacji pozarządowych oraz stowarzyszeń działających na tym polu;
*
* *
63. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz krajów przystępujących i kandydujących, Europejskiemu Komitetowi Społeczno-Ekonomicznemu i Komitetowi Regionów.
[1] W chwili gdy Traktat ustanawiający Konstytucję wejdzie w życie, określenie "mniejszości" po raz pierwszy pojawi się w prawie pierwotnym w dwóch postanowieniach: w art. 21 Karty (art. II-81 Konstytucji), zakazującym wszelkiej dyskryminacji na gruncie "przynależności do mniejszości narodowej"; w art. I-2 Konstytucji odnoszącym się do "praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości" jako jednej z wartości, na których "Unia opiera się".
Konstytucja stanowi także, że Unia musi "zwalczać wykluczenie społeczne i dyskryminację oraz wspierać sprawiedliwość i ochronę socjalną, równość kobiet i mężczyzn, solidarność między pokoleniami i ochronę praw dziecka" (art. I-3 ust. 3 akapit 2).
[2] Dz.U. L 180 z 19.7.2000, str. 22.
[3] Dz.U. L 303 z 2.12.2000, str. 16.
[4] Dz.U. L 269 z 5.10.2002, str. 15.
[5] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 408.
[6] Jedno z trzech kryteriów kopenhaskich dotyczy stabilnej demokracji, praworządności, praw człowieka oraz poszanowania i ochrony mniejszości.
[7] Komisja wszczęła już przeciwko kilku Państwom Członkowskim procedury w sprawie braku informacji o środkach podjętych w celu transpozycji dyrektywy 2000/43/WE i 2000/78/WE.
Oczekuje się, że dalsze procedury w sprawie naruszeń za "niedostosowanie się" (niepełna lub niewłaściwa transpozycja) zostaną wszczęte wkrótce.
[8] Komisja wyraża zniepokojenie brakiem utworzenia funkcjonujących organów ds. równości wymaganych przez dyrektywę 2000/43/WE, w kilku Państwach Członkowskich.
Tam, gdzie powołano takie organy, istnieją w kilku przypadkach obawy co do ich niezależności i możliwości efektywnego działania.
[9] Przykładami przemocy na tle homofobicznej nienawiści są: sprawa bomby gwoździowej w Londynie (1999), ataki na parady homoseksualistów LGBT w Polsce i Bośni (2004) i okrutny napad na Sebastiana Nouchet, którego spalono żywcem w jego rodzinnej miejscowości we Francji (2004). [10] Dz.U. C 75 E z 26.3.2002, str. 269. [11] Dz.U. C 271 E z 12.11.2003, str. 558. --------------------------------------------------
P6_TA(2005)0230
Wzmacnianie konkurencyjności europejskiej
Rezolucja Palamentu Europejskiego "Wzmacnianie konkurencyjności europejskiej: skutki przemian w przemyśle na politykę i rolę MŚP" (2004/2154(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy" (COM(2004)0274),
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Proaktywna polityka konkurencji dla konkurencyjnej Europy" (COM(2004)0293),
- uwzględniając art. II-76 (Wolność prowadzenia działalności gospodarczej) Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. i rezolucję Parlamentu z dnia 15 marca 2000 r. [1], poprzedzającą Radę Europejską
- uwzględniając sprawozdanie Koka w sprawie wzrostu i zatrudnienia przedstawione Radzie Unii Europejskiej i Komisji w dniu 3 listopada 2004 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy początek strategii lizbońskiej" (COM(2005)0024),
- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 22 i 23 marca 2005 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Budowanie naszej wspólnej przyszłości. Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013" (COM(2004)0101) i komunikat Komisji "Perspektywy finansowe na lata 2007–2013" (COM(2004)0487),
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004)0492),
- uwzględniając projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (COM(2004)0495),
- uwzględniając decyzję Rady z dnia 20 grudnia 2000 r. dotyczącą wieloletniego programu na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) (2001-2005) [2],
- uwzględniając Europejską Kartę Małych Przedsiębiorstw zatwierdzoną przez Radę Europejską w Santa Maria da Feira w czerwcu 2000 r.,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji w sprawie wdrażania Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw (COM(2005)0030),
- uwzględniając komunikat Komisji dotyczący wdrożenia planu działań w sprawie kapitału ryzyka (RCAP) (COM(2003)0654),
- uwzględniając komunikat Komisji "Zarządzanie europejskie: lepsze stanowienie prawa" (COM(2002)0275),
- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie oceny oddziaływania (COM(2002)0276),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 lipca 1991 r. w sprawie polityki przemysłowej w otwartym i konkurencyjnym środowisku — wytyczne podejścia wspólnotowego [3], swoją rezolucję z dnia 29 czerwca 1995 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego polityki konkurencji przemysłowej Unii Europejskiej [4], i swoją rezolucje z dnia 23 października 2003 r. w sprawie polityki przemysłowej w rozszerzonej Unii [5],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji ds. Przemysłu, Badań Naukowych i Energii i opinię wydaną przez Komisję Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A6-0148/2005),
A. podkreślając znaczenie sektora przemysłowego UE, który jest źródłem miejsc pracy, przyczynia się do wytwarzania majątku i wzrostu działalności w sektorze usług,
B. popierając podejście Komisji, które opiera się na konieczności zapewnienia konkurencyjności przemysłu europejskiego i ma na celu wspieranie przemian w przemyśle,
C. mając na uwadze, że przyszłość sektora przemysłowego jest ściśle związana ze wzrostem w sektorze usług; że usługi przyczyniają się do zwiększonej wydajności produkcji, a wzrost produkcji stymuluje popyt na usługi,
D. pochwalając wprowadzenie nowej strategii wzrostu i zatrudnienia dla UE; przypominając, że UE odnotowuje opóźnienie w dziedzinie polityki przemysłowej oraz że należałoby podjąć szybkie i skuteczne działania;
E. stwierdzając, że rozszerzenie UE znacząco zmieniło strukturę przemysłową oraz że nacisk konkurencji międzynarodowej uległ wzmocnieniu,
F. odnotowując wymiar terytorialny polityki przemysłowej i destrukcyjny wpływ zjawiska delokalizacji przemysłowej; podkreślając znaczenie rekonwersji przemysłowej regionów dotkniętych restrukturyzacją gospodarczą,
G. mając na uwadze, że Unia Europejska stoi przed dużym wyzwaniem demograficznym starzejącego się społeczeństwa, które będzie miało wyraźny wpływ na sektor przemysłowy, w tym na spadek udziału w rynku pracy,
H. mając na uwadze, że osiągnięcie konkurencyjności zależy od zasobów ludzkich; że ilościowa i jakościowa poprawa zatrudnienia dotyczy również przemysłu,
I. mając na uwadze, że gospodarka nie jest jednolita i że podejście sektorowe pozwoli lepiej ocenić wskaźniki dotyczące konkurencyjności; że należy uwzględnić specyfikę, rozmiar i rodzaj działalności przedsiębiorstw, szczególnie małych; pamiętając o gospodarczym i społecznym znaczeniu małych przedsiębiorstw, które stanowią ponad 95 % przedsiębiorstw w Unii oraz o ich kluczowej roli we wdrażaniu strategii lizbońskiej,
J. podkreślając, że skromność istniejących instrumentów polityki przemysłowej nie pozwala na reorientację przemysłu w kierunku zaawansowanych technologii; że konieczny jest masowy wysiłek w zakresie publicznego i prywatnego finansowania badań i rozwoju (B&R),
K. mając na uwadze, że niezbędna jest poprawa ram legislacyjnych i wykonawczych określających rozwój przedsiębiorstw oraz ich dostęp do programów wspólnotowych przy równoczesnym zapewnieniu, że potrzeby przedsiębiorstw, w tym małych, zostaną uwzględnione, przy jednoczesnym wzięciu pod uwagę potrzeby złagodzenia obciążeń prawnych i administracyjnych,
L. mając na uwadze, że potrzebne są aktualne informacje na temat stanu przemysłu UE po 2004 roku,
Wyznaczanie celów europejskiej polityki przemysłowej
1. z zadowoleniem przyjmuje włączenie przez Komisję polityki przemysłowej do priorytetów polityki UE;
2. wspiera promowanie proaktywnej polityki przemysłowej sprzyjającej zmianom strukturalnym oraz przewidującej je i rozwijającej solidną i konkurencyjną europejską podstawę dla przemysłu;
3. wyraża aprobatę dla wprowadzenia rozróżnienia pomiędzy deindustrializacją i przekształceniami strukturalnymi oraz zgadza się z oceną Komisji (w COM(2004)0274), że "przemysł europejski musi stawić czoła procesowi zmian strukturalnych, którego ogólne oddziaływanie jest pozytywne i który powinien być wspierany"; zauważa jednak, że wspomniana analiza jest niepełna i że dane o delokalizacji nie są w pełni wiarygodne; dlatego też ocenia, że Komisja powinna zwrócić się do grupy ekspertów o przygotowanie na ten temat sprawozdania dla Rady Europejskiej, przy ścisłej współpracy z Europejskim Centrum Monitorowania Zmian (EMCC) i w oparciu o wiedzę i doświadczenie zgromadzone przez Centrum;
4. uważa, że wzrost ilości i jakości zatrudnienia musi być jednym z najważniejszych celów polityki przemysłowej; ocenia jako niezbędne uczynienie przemysłu atrakcyjnym dla młodzieży; wzywa do podjęcia wysiłku w zakresie informowania o zawodach i umiejętnościach w dziedzinie przemysłu, wspieranego europejską polityką uznawania kwalifikacji i kształcenia ustawicznego; wzywa partnerów społecznych do przyczynienia się do realizacji tego celu i wzięcia na siebie części odpowiedzialności za promowanie wspólnych działań;
5. wyraża przekonanie, że dialog społeczny powinien przyczynić się do ustalenia, które sektory są najbardziej wydajne, a które najbardziej zagrożone; w tym celu, zorganizowanie europejskiej konferencji na rzecz rozwoju przemysłowego z udziałem partnerów zaangażowanych w dialog społeczny, szczególnie Fundacji Dublińskiej, jako że posiada ona doświadczenie w zakresie dialogu społecznego i wymiany najlepszych praktyk i przygotowuje opracowania sektorowe, mogłoby umożliwić regularne spotkania pomiędzy tymi podmiotami i Komisją;
6. zwraca uwagę, że zatrudnienie w sektorze przemysłowym jest raczej zdominowane przez mężczyzn; pragnie, aby kobiety były zachęcane do kształcenia się do pracy w przemyśle w ramach zobowiązania Komisji w zakresie kształcenia ustawicznego;
7. wzywa do zwiększenia wysiłków w zakresie rozwoju zasobów ludzkich, które ze swoim potencjałem innowacyjności przyczynią się do długoterminowej konkurencyjności przemysłu; ocenia jako niezbędny czynienie przemysłu atrakcyjniejszym dla młodzieży; wzywa do podjęcia wysiłku w zakresie informowania o zawodach i wiedzy praktycznej w dziedzinie przemysłu, wspieranego europejską polityką uznawania kwalifikacji i kształcenia ustawicznego;
8. pragnie, aby polityka przemysłowa umożliwiła wyłonienie europejskich przodowników przemysłowych;
9. uważa, że instrumenty europejskiej polityki badawczej, takie jak platformy i inicjatywy technologiczne, powinny zostać wykorzystane do promowania konkurencyjności w sektorze przemysłowym;
10. uważa, że europejska polityka przemysłowa musi wspierać zdolność przemysłu do innowacji, w tym innowacji technicznej, technologicznej i rynkowej;
11. wyraża przekonanie, że wzrost konkurencji ze strony tzw. wschodzących gospodarek powinien pobudzić władze publiczne do stworzenia sprzyjających warunków dla rozwoju nowych obszarów produkcyjnych lub łączenia różnych obszarów produkcyjnych, co z kolei pozwala generować wartość dodaną, sprzyja tworzeniu wysokiej jakości miejsc pracy i zmierza do zapewnienia przewagi komparatywnej UE;
12. uważa, że polityka przemysłowa UE powinna prowadzić do zrównoważonego rozwoju, przy zachowaniu spójności socjalnej;
13. utrzymuje, że w procesie stymulowania i przewidywania zmian strukturalnych, interesariusze gospodarczy i społeczni muszą odgrywać rolę, która umożliwi im zawieranie umów w celu promowania ich nowoczesnych systemów pracy i zapewniania pracownikom odpowiednich szkoleń w celu umożliwienia im przystosowania się do nich;
Uwzględnianie różnych wymiarów europejskiej polityki przemysłowej
14. podziela podejście sektorowe Komisji i pragnie, aby przeprowadziła niezależny i obiektywny bilans konkurencyjności w podziale na sektory, w tym ich siły konkurencyjnej, również w kontekście globalnym; wzywa, aby diagnozy sektorowe uwzględniały zatrudnienie i wpływ przemysłu na zagłębia zatrudnienia i oceniły kwestie środowiskowe i społeczne; uważa, że wspomniane diagnozy muszą służyć identyfikacji i antycypacji potrzeb, z którymi przemysł zostanie skonfrontowany;
15. uważa, że w celu zapewnienia użyteczności bilansu konkurencyjności według poszczególnych sektorów, a także należytego uwzględnienia kwestii zatrudnienia, należy zasięgać opinii partnerów społecznych oraz, w miarę możliwości, zaprosić ich do udziału w przygotowywaniu bilansu;
16. wzywa, aby podejście sektorowe uwzględniło produkcyjną i outsourcingową rolę MŚP oraz małych i średnich branż przemysłowych w tworzeniu łańcuchów kooperacyjnych; wzywa aby to podejście uwzględniło także mikroprzedsiębiorstwa, które stanowią ponad 92 % przedsiębiorstw w Unii; ponownie stwierdza wagę Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw oraz ponawia swój wniosek o nadanie jej mocy prawnej; wzywa Radę do wydania w tym celu decyzji;
17. wyraża ubolewanie, że Komisja nie dołożyła starań, aby wesprzeć sektory i regiony szczególnie dotknięte przekształceniami przemysłowymi, ponieważ władze publiczne mają obowiązek uwzględnić w swej polityce bardzo specyficzne i krótkoterminowe działania na rzecz pracowników, regionów i sektorów dotkniętych tego rodzaju przekształceniami; fundusze strukturalne, a szczególnie Europejski Fundusz Społeczny, mogłyby zostać ukierunkowane na ten cel;
18. podkreśla wymiar strukturyzujący przemysłu w odniesieniu do terytorium europejskiego; zwraca się do Komisji, aby uwzględniła to w negocjacjach w sprawie funduszy strukturalnych i programu ramowego; pragnie, aby odpowiednie środki zostały przeznaczone na rozwój biegunów konkurencyjności i grupowania przedsiębiorstw przemysłowych; równocześnie podkreśla, że jakość produkcji jest równie istotna jak kwota pieniędzy zainwestowanych w te fundusze;
19. proponuje, aby przyjąć specjalne działania w sektorach szczególnie narażonych na delokalizację, z rozróżnieniem delokalizacji wewnątrz UE oraz poza jej granice, i w sektorach posiadających porównywalne korzyści i/lub zaawansowane technologie na podstawie sprawozdania Komisji, uwzględniającego między innymi społeczny i regionalny wpływ tych czynników;
20. wyraża zaniepokojenie brakiem dostępnych danych na temat przemysłu w nowych Państwach Członkowskich; zwraca się do Komisji o sporządzenie stanu sektora przemysłowego wraz z planem działania, aby odpowiedzieć na zagrożenie, które ciąży na przemyśle i zatrudnieniu w tych państwach; zwraca się do Komisji o kontynuowanie specjalnego nadzoru nad dorobkiem w zakresie ich rynku wewnętrznego; podkreśla brak wiedzy na temat małych przedsiębiorstw, szczególnie tych działających w branży rzemieślniczej, wśród Państw Członkowskich, w tym wśród "starych" Państw oraz ponawia swój wniosek o opracowanie studiów i analiz statystycznych i gospodarczych dotyczących tych przedsiębiorstw;
21. podkreśla główny wniosek Komisji, że aby utrzymać nadal wątłą konkurencyjność nowych Państw Członkowskich konieczne jest uproszczenie aktów prawnych i uważa, że aby wzmocnić ogólną konkurencyjność i zapewnić wzrost rzeczywistego zatrudnienia, ten wymóg zmniejszonej ingerencji prawnej powinien być stosowany we wszystkich Państwach Członkowskich;
22. zwraca uwagę na główne wyzwanie, przed jakim stanie Unia wraz z nadchodzącym przechodzeniem na emeryturę pracowników i podkreśla, że zagrożone są miliony miejsc pracy; zwraca się do Komisji i Rady o przygotowanie strategii Wspólnoty uzgodnionej z organizacjami reprezentującymi przedsiębiorstwa, w celu zachęcania istniejących przedsiębiorstw do dokonywania sukcesji własności;
Metoda i ramy wykonawcze w służbie europejskich ambicji przemysłowych
23. uważa, że polityka przemysłowa musi stać się elementem składowym zweryfikowanej strategii lizbońskiej; wzywa do uwzględnienia wymiaru przemysłowego w jej trzech filarach;
24. pozytywnie przyjmuje propozycję programu działań w celu realizacji celów lizbońskich i nalega, aby obejmowała ona konkretne cele dla Państw Członkowskich; uważa jednak, że dziesięć przyjętych priorytetów tematycznych nie uwzględnia w wystarczającym stopniu wyzwań przemysłowych;
25. uważa, że lepsze wykorzystanie efektów synergii pomiędzy różnymi politykami Wspólnoty mającymi wpływ na konkurencyjność przemysłową będzie możliwe wyłącznie, jeżeli założenie to zostanie wyrażone w planie działania wdrażającym cele z Lizbony;
26. uważa za priorytetowe zobowiązanie Komisji do stanowienia lepszego prawa; pragnie, aby Parlament Europejski i Rada przyczyniały się do tego; wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do określenia konkretnych celów uproszczenia i pełnego wdrożenia istniejących ram wykonawczych w odniesieniu do każdego sektora osobno;
27. wzywa, aby systemy oceny oddziaływania nowych uregulowań zostały udoskonalone; wyraża żal, że systemy te są ograniczone do przedsiębiorstw w ujęciu ogólnym i nie analizują wpływu na małe przedsiębiorstwa i mikroprzedsiębiorstwa, mimo ich wagi; wyraża również żal z powodu braku przejrzystości tych systemów oraz że organizacje reprezentujące przedsiębiorstwa nie mogą odpowiedzieć na analizy wpływu; oczekuje od Komisji opracowania jasnej i przejrzystej metody ich przeprowadzania, która uwzględni wydajne zaangażowane odpowiednich podmiotów z sektora przemysłowego;
28. nalega, aby Komisja zasięgała opinii wszystkich partnerów społecznych, a szczególnie związków zawodowych;
29. podkreśla potrzebę dostępności stabilnych ram makroekonomicznych, na których przedsiębiorstwa mogłyby opierać swoje własne prognozy gospodarcze; jest zdania, że należałoby lepiej wykorzystać Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej (BEPG) i Europejskie Wytyczne Polityki Zatrudnienia (EWPZ);
Instrumenty wspierające przemysł europejski
30. podkreśla, że liczne istniejące instrumenty nie są wystarczająco proste, aby mogły być stosowane przez wszystkie przedsiębiorstwa; podkreśla wagę działań redukujących ciężar administracyjny spoczywający na MŚP; zwraca uwagę, że małe przedsiębiorstwa nadal wyciągają ograniczone korzyści z istniejących programów Wspólnoty ze względu na ich złożoność, wymagane gwarancje lub utrudnienia administracyjne; zwraca się do Komisji o ich udoskonalenie i podjęcie konsultacji z organizacjami reprezentującymi przedsiębiorstwa, w celu zwiększenia ich skuteczności, szczególnie w celu rozszerzenia możliwości przeniesienia badań i rozwoju na MŚP oraz o zorganizowanie, przy wsparciu Państw Członkowskich, ukierunkowanych kampanii informacyjnych;
31. postuluje, aby siódmy Program Ramowy na rzecz badań i rozwoju przewidywał długoterminową strategię na rzecz wzmocnienia zdolności innowacyjnej przemysłu, w tym MŚP; popiera rozwój długoterminowych technologicznych programów przemysłowych zrzeszających partnerów publicznych i prywatnych;
32. wzywa do dalszego rozwoju platform technologicznych, zwłaszcza, że są one ważnym środkiem wspierania innowacyjności i przemysłu europejskiego; uważa, że platformy technologiczne powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby uwzględniały strukturę przemysłu europejskiego, składającego się przede wszystkim z MŚP;
33. podkreśla problem konkurencyjności w gospodarce europejskiej, który częściowo wynika z niedopasowania między wytwarzaniem wiedzy naukowej (wystarczającej w UE) i niewystarczającymi możliwościami przełożenia tej wiedzy na innowacje, a szczególnie na produkcję; podkreśla, że udział przemysłu w określeniu priorytetów przydziału wsparcia finansowego może poprawić tę sytuację i w związku z tym należy poczynić wysiłki w kierunku udziału przemysłu i poprawy pozycji MŚP w 7 Programie Ramowym;
34. zwraca się do Komisji o przeanalizowanie możliwych sposobów skonsolidowania, poprzez 7 Program Ramowy, istniejących sieci przedsiębiorstw i programu Eureka, w którym przedsiębiorstwa są szeroko reprezentowane;
35. oczekuje, że wieloletni program konkurencyjności i innowacji będzie wspierał małe przedsiębiorstwa europejskie w ich rozwoju i stanie się instrumentem wdrażania Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw; uważa, że program mógłby pozwolić w ten sposób na rzeczywiste włączenie tych przedsiębiorstw do strategii przemysłowej UE;
36. wspiera cel zmniejszenia ogólnej wielkości pomocy dla przedsiębiorstw, lecz przypomina o przydatności niektórych form pomocy, aby złagodzić pewne niedobory na rynku, takich jak pomoc na badania i rozwój, na szkolenia, a zwłaszcza szkolenia zawodowe i staże, na usługi doradcze i pomoc z zakresu rozwoju gospodarczego dla przedsiębiorstw; ocenia jako niezbędne uczynienie przemysłu atrakcyjniejszym wśród młodzieży na przykład poprzez pomoc przeznaczoną na badania i rozwój oraz informowanie o potrzebnych zawodach i wiedzy praktycznej w dziedzinie przemysłu, w połączeniu z europejską polityką uznawania kwalifikacji i kształcenia ustawicznego; wyraża obawę w związku z planowanym całkowitym zniesieniem, z kilkoma wyjątkami, pomocy regionalnej dla dużych przedsiębiorstw położonych poza obszarami obecnie kwalifikującymi się na podstawie art. 87 ust. 3 Traktatu;
37. uważa, że w kontekście pełnej i skutecznej konkurencji międzynarodowej istnieje zapotrzebowanie na coraz bardziej wykwalifikowaną i konkurencyjną siłą roboczą;
38. jest zdania, że dla osiągnięcia wzrostu konkurencyjności i zatrudnienia należy potraktować priorytetowo edukację i szkolenie zawodowe, zwłaszcza w dziedzinie nowych technologii; dlatego też Państwa Członkowskie mogłyby przeprowadzić obiektywną ocenę swoich systemów edukacji i szkolenia zawodowego;
39. nalega na podejmowanie wysiłków w celu wsparcia bardziej skutecznej polityki w zakresie badań i innowacyjności poprzez rozważenie polityk "flankujących", takich jak wprowadzanie rynku wewnętrznego oraz ustanowienie tańszej i bardziej elastycznej polityki patentowej, umożliwiającej lepszy dostęp dla MŚP;
40. zwraca uwagę na znaczenie pomocy państwa dla MŚP w Państwach Członkowskich; zwraca się do Komisji o utrzymanie w ramach funduszy strukturalnych wszystkich instrumentów pomocy na rzecz rekonwersji gospodarczej regionów dotkniętych skutkami delokalizacji przemysłowej; nalega na lepsze uwzględnienie małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw w tych regionach i ogólnie we wszystkich politykach dotyczących spójności; w tym celu, zwraca się do Komisji i do Rady o włączenie zaleceń Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw do priorytetów zawartych w celach zbieżności, konkurencyjności i współpracy;
41. oczekuje jasno sformułowanych i skutecznych ram dotyczących własności intelektualnej i pragnie udanego wdrażania dyrektyw dotyczących praw własności intelektualnej i patentów Wspólnoty;
42. uważa, że rozwój działań towarzyszących jest konieczny dla wspierania naszego przemysłu w podbijaniu rynków poza Unią Europejską, w tym dla aktywnego udziału w rozwoju państw wschodzących;
43. wzywa Komisję do określenia środków (np. funduszy podwyższonego ryzyka), które byłyby przeznaczone, w szczególności na poziomie unijnym, na promowanie powstawania nowych przedsiębiorstw, zwłaszcza w sektorze nowych technologii oraz do zachęcania do podejmowania działań prowadzących do wydzielania spółek;
44. popiera zalecenie dotyczące umożliwienia przedsiębiorstwom międzynarodowego rozwoju; pragnie, aby stosowało się ono również do małych i średnich przedsiębiorstw; zwraca się do Komisji o stosowanie mechanizmów obrony przewidzianych przez WTO w przypadkach, gdy europejski sektor przemysłowy pada ofiarą nielegalnych praktyk handlowych;
45. podkreśla, że fragmentaryczny charakter europejskich rynków finansowych blokuje prawidłowe funkcjonowanie rynków kapitału podwyższonego ryzyka i uważa za priorytet zaradzenie tej sytuacji, aby ułatwić przedsiębiorstwom dostęp do źródeł finansowania; zwraca uwagę na potrzebę popierania dostępu przedsiębiorstw do instrumentów finansowych i rozwoju dostępności finansowania wraz z programami wzajemnej gwarancji; wzywa do rozwijania nowoczesnych rozwiązań w zakresie finansowania, jako odpowiedzi na nowe potrzeby inwestycyjne przedsiębiorstw w zakresie inwestycji materialnych i niematerialnych, w tym małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw, szczególnie w zakresie norm, technologii, środowiska i rozwoju rynku; wzywa do podjęcia środków służących promowaniu równowagi pomiędzy kapitałem akcyjnym i funduszami oraz do podejmowania prac zmierzających ku powiązaniu funduszy, przedsiębiorstw, przemysłu i szkół wyższych; wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi w tym zakresie na instrumenty ukierunkowane na MŚP;
46. wyraża przekonanie, że w przypadku rynków słabiej rozwiniętych, władze publiczne powinny wspierać rozwój działalności w dziedzinach, w których ryzyko zostałoby uznane przez podmioty działające na rynku za zbyt wysokie; w tej dziedzinie, istnieje ponadto pilna potrzeba rozpoznania sektorów o wysokiej wartości dodanej, zwłaszcza w dziedzinie nowych technologii, które władze publiczne mogłyby wspierać w celu zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy; wyraża również przekonanie, że władze publiczne mają obowiązek rozwijać działalność na polu badań naukowych i innowacji, które są źródłem pozytywnych efektów zewnętrznych;
47. podkreśla, że skuteczna polityka przemysłowa powinna mieć wymiar globalny i wyraża nadzieję, że nowa generacja unijnych programów pomocy zewnętrznej na okres 2007-2013 zostanie wykorzystana w sposób strategicznie dostosowany do celu promowania i wspierania internacjonalizacji przemysłu europejskiego, a szczególnie MŚP, na rynkach państw trzecich;
48. pragnie uwzględnienia znaczenia i potrzeb przemysłu europejskiego, a szczególnie MŚP, przy sporządzaniu projektu nowej perspektywy finansowej na lata 2007-2013;
49. uważa, że infrastruktura komunikacyjna i system logistyczny odgrywają istotną rolę w promowaniu rozwoju przemysłowego i integracji gospodarczej w rozszerzonej Unii; sądzi, że transeuropejskie sieci transportowe, szczególnie odcinki transgraniczne, powinny być ukończone szybko i pragnie, aby w ramach budżetu Wspólnoty na okres 2007-2013 została zapewniona wystarczająca pomoc;
50. proponuje, jako część planu reformy porozumień w sprawie pomocy państwa, aby określić wyraźna linię działań w celu propagowania innowacji, która dotyczy wszystkich sektorów, na podstawie celów z Lizbony; uważa, że innowacja, która powinna być rozumiana w szerszym zakresie i niezwiązana wyłącznie z aspektami technologicznymi, musi stanowić podstawowy cel wspólnotowej strategii w zakresie polityki przemysłowej;
51. zwraca uwagę na potrzebę zachęcania do podejmowania wszelkich inicjatyw, których celem jest umożliwienie przedsiębiorstwom osiągnięcia rozmiarów niezbędnych dla skuteczniejszego konkurowania na rynkach światowych;
52. zwraca się do Komisji o regularną ocenę wyników polityki wspierania działań w zakresie badań naukowych i rozwoju,,szczególnie pod kątem ilości stworzonych nowych miejsc pracy, ponieważ kryterium finansowe nie jest jedynym kryterium oceny.
*
* *
53. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. C 377 z 29.12.2000, str. 164.
[2] Dz.U. L 333 z 29.12.2000, str. 84.
[3] Dz.U. C 240 z 16.9.91, str. 213-219.
[4] Dz.U. C 183 z 17.
7.1995, str. 26.
[5] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 627.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0235
Migracja legalna i nielegalna oraz integracja osób migrujących
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie powiązań między migracją legalną a nielegalną oraz integracji osób migrujących (2004/2137(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, zatytułowany "Badanie powiązań między migracją legalną a nielegalną" (COM(2004)0412),
- uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, zatytułowany "Pierwsze sprawozdanie roczne w sprawie migracji i integracji" (COM(2004)0508),
- uwzględniając "Zieloną Księgę w sprawie wspólnotowego podejścia UE do zarządzania migracją ekonomiczną", opublikowaną przez Komisję (COM(2004)0811),
- uwzględniając opinie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 15 grudnia 2004 r. oraz Komitetu Regionów z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji zatytułowanego "Badanie powiązań miedzy migracją legalną a nielegalną",
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego imigracji, integracji i zatrudnienia [1],
- uwzględniając Traktat Amsterdamski, nadający Wspólnocie uprawnienia oraz powierzający jej odpowiedzialność w dziedzinie imigracji i azylu, a także uwzględniając art. 63 Traktatu WE,
- uwzględniając wnioski z posiedzeń Rady Europejskiej w Tampere w dniach 15- 16 października 1999 r., w Laeken w dniach 14- 15 grudnia 2001 r., w Sewilli w dniach 21- 22 czerwca 2002 r. oraz w Salonikach w dniach 19- 20 czerwca 2003 r.,
- uwzględniając własne zalecenie z dnia 14 października 2004 r. dla Rady i dla Rady Europejskiej w sprawie przyszłości strefy wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, jak również warunków niezbędnych dla wzmocnienia jej legalnego i skutecznego funkcjonowania [2],
- uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 4- 5 listopada 2004 r. oraz zawarty w nich Program Haski,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinie Komisji Rozwoju, jak również Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0136/2005),
A. mając na uwadze, że okres przewidziany przez Radę Europejską w Tampere na realizację strefy wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości upłynął,
B. mając na uwadze brak autentycznie zorganizowanej i skoordynowanej europejskiej polityki w zakresie migracji i wynikającą z tego tolerowaną migrację oraz potrzebę, aby Unia i jej Państwa Członkowskie zmierzały ku formie imigracji regulowanej we współpracy z zainteresowanymi państwami trzecimi,
C. mając na uwadze, że przyjęcie Programu Haskiego, który ma zostać wkrótce wdrożony poprzez plan działania ustalony przez Komisję, pozwoli na kontynuowanie wyników osiągniętych w ramach programu z Tampere i na podjęcie nowych wyzwań w dziedzinie realizacji strefy wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
D. mając na uwadze, że w tym zakresie współpraca Unii i jej Państw Członkowskich z krajami trzecimi zarówno pochodzenia, jak i tranzytu jest pierwszorzędnej wagi,
E. mając na uwadze potrzebę uniknięcia dwuznaczności w relacji pomiędzy współpracą w zakresie rozwoju i imigracją,
F. mając na uwadze, że rozpatrywane w kontekście rozszerzenia istnienie bezpieczniejszego społeczeństwa europejskiego zakłada — przy poszanowaniu postanowień wpisanych do Karty Praw Podstawowych oraz do Traktatów — wzmocnienie kontroli na granicach zewnętrznych wraz z wprowadzenie zasady wzajemnej solidarności,
G. mając na uwadze, że Unia, jako przestrzeń bez granic wewnętrznych, musi wypracować wspólne, spójne i skuteczne podejście do kwestii zarządzania granicami zewnętrznymi, a także rozwijać wspólną politykę w zakresie wiz, azylu i imigracji,
H. mając na uwadze, że walka z nielegalną imigracją i handlem ludźmi, stwarzanie środków prawnych dla imigracji i integracja muszą pozostawać priorytetami rozszerzonej UE i że eksploatacja imigrantów poprzez nielegalnej zatrudnianie i nieludzkie traktowanie muszą być surowo karane,
I. mając na uwadze, że imigracja z powodów ekonomicznych jest dla UE nowym wyzwaniem, w sprawie którego wszczęto ponownie debatę za pośrednictwem wspomnianej wyżej Zielonej Księgi, po której zostanie ustalony przed końcem 2005 roku plan działania, który, miejmy nadzieję, oparty będzie na wspólnych zasadach otwartych na imigrację z powodów ekonomicznych,
J. zauważa, że Europa potrzebuje legalnej i kontrolowanej migracji z przyczyn ekonomicznych gdyż, jak wykazały liczne analizy, [3] spadek liczby osób czynnych zawodowo doprowadzi do zmniejszenia liczby pracowników o około 20 milionów między 2005 a 2030 r.,
K. podkreśla, że jednym z głęboko zakorzenionych powodów migracji z przyczyn ekonomicznych jest uzasadnione dążenie imigrantów do zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych oraz ucieczka od ubóstwa i zwraca się o uwzględnienie w polityce migracyjnej wspólnotowej polityki rozwoju, której głównym celem jest walka z ubóstwem, aby wesprzeć rozwój krajów trzecich w zakresie dostępu do oświaty i opieki zdrowotnej oraz osiągnąć pozostałe Milenijne Cele Rozwoju,
L. mając na uwadze, że sukces polityki w zakresie imigracji legalnej wymaga wdrożenia strategii, które mają na celu osiągnięcie pełnej integracji, opartych na cudzych doświadczeniach i biorących pod uwagę doświadczenie i wkład z tzw. trzecim sektorem (non-profit), oraz opierających się na poszanowaniu praw i dzieleniu obowiązków zarówno przez imigrantów z krajów trzecich przebywających legalnie, jak i obywateli społeczeństwa przyjmującego oraz na stałym dialogu opartym na zaufaniu i wzajemnym szacunku, zdolności instytucji do organizowania kampanii informacyjnych mających na celu stworzenie społeczeństwa międzykulturowego i ciągłego działania zmierzającego do zwalczania wszelkich form dyskryminacji rasowej, kulturowej i ekonomicznej,
M. mając na uwadze, że zmiana w polityce migracyjnej jednego Państwa Członkowskiego wpływa na strumienie migracji i rozwój polityki w innych Państwach Członkowskich,
N. mając na uwadze, że działania zwalczające handel ludźmi oraz seksualne wykorzystywanie kobiet i dzieci muszą stanowić kluczową część polityki w zakresie polityki imigracyjnej,
O. mając na uwadze, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy stanowi w art. III-268, iż rozwojem polityki w zakresie imigracji i udzielania azylu powinna kierować zasada solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności,
P. mając na uwadze, że zasoby finansowe, którymi dysponuje Wspólnota są ograniczone i muszą być sprawiedliwe rozdzielone pomiędzy różne aspekty europejskiej polityki imigracyjnej,
1. wierzy, że unijna polityka imigracyjna musi bazować na globalnym, niesektorowym podejściu, opartym nie tylko na potrzebach występujących na rynkach pracy Państw Członkowskich, lecz przede wszystkim na polityce pozytywnego przyjęcia i integracji oraz na stworzeniu statusu bezpieczeństwa i obywatelskości, a także społecznych i politycznych praw osób migrujących w granicach Unii;
2. ubolewa nad tym, że pomimo upływu pięciu lat od posiedzenia Rady Europejskiej w Tampere i licznych debat w Parlamencie, Rada nie zdefiniowała wspólnej polityki imigracyjnej, zadowalając się utrzymaniem jednomyślności i procedury konsultacji w odniesieniu do wszystkich spraw dotyczących legalnej imigracji;
3. nalega na konieczność całościowego, spójnego i opierającego się na ścisłym współdziałaniu poszczególnych zaangażowanych polityk podejścia do kwestii imigracji oraz wyraża ubolewanie z powodu często zbyt sektorowego podejścia do tej kwestii przez Europę; w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji i obecnej prezydencji Rady prowadzącą do opracowania systemu wzajemnego informowania się i wczesnego ostrzegania, przy pełnym zaangażowaniu Parlamentu Europejskiego;
4. podkreśla, że skuteczny rozwój wspólnych polityk azylu i imigracji, przy poszanowaniu praw podstawowych, stanowi kluczowy priorytet integracji europejskiej, zgodnie ze stwierdzeniem zawartym w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy;
5. zachęca Komisję do rozpoczęcia, we współpracy z Parlamentem Europejskim, kampanii refleksji w celu lepszej koordynacji ogółu instytucji i podmiotów biorących udział w zarządzaniu napływem migracyjnym oraz do czuwania nad właściwym wykorzystaniem i szerokim rozpowszechnianiem przeznaczonych na to programów finansujących;
6. wyraża ubolewanie, że do chwili obecnej działania podejmowane przez Radę i Państwa Członkowskie w celu kontrolowania strumieni migracji miały formę raczej środków represyjnych niż pozytywnych środków proaktywnych; przypomina, że strategie zmierzające do zmniejszenia ubóstwa, poprawy warunków życia i pracy, tworzenia nowych miejsc pracy i rozwoju szkolenia w krajach pochodzenia imigrantów przyczyniają się w dalszej perspektywie do unormowania strumieni migracyjnych;
7. zachęca Komisję, Państwa Członkowskie i kraje pochodzenia cudzoziemców do przeprowadzenia kampanii uwrażliwiających i zwiększających wiedzę na temat polityki imigracyjnej, integracji oraz zwalczania rasizmu i ksenofobii biorąc pod uwagę to, że brak informacji na temat legalnych możliwości migracji wykorzystywany jest przez mafie, które trudnią się handlem ludźmi; wyraża pogląd, że współpraca z krajami pochodzenia w zakresie informacji i zapobiegania wykorzystywaniu istot ludzkich ma kluczowe znaczenie poprzez nadanie priortetowego znaczenia integracji, włączaniu w życzie społeczne i wymianie w dziedzinie kultury;
8. uważa za sprawę zasadniczą wzięcie pod uwagę jak najlepszego rozwijania potencjału imigracji w ramach europejskiej polityki wspólnego rozwoju, zakładającej udział społeczeństw przyjmujących i sieci diaspory;
9. podkreśla, że w celu optymalizacji potencjału imigracji Unia musi zaproponować konkretne rozwiązania problemu drenażu mózgów i zachęca Państwa Członkowskie do ułatwienia imigrantom wysyłania funduszy do krajów ich pochodzenia;
10. przypomina o wspólnej odpowiedzialności wszystkich Państw Członkowskich w zakresie zarządzania strumieniem migracji pomiędzy północą i południem, z jednej strony – zwłaszcza na południowych krańcach – poprzez zwalczanie nielegalnej imigracji i handlu ludźmi, a z drugiej strony – zwłaszcza na krańcach północnych – poprzez tworzenie warunków gospodarczych dla społecznego rozwoju krajów trzecich i właściwego przyjecia przy poszanowaniu godności ludzkiej;
11. zachęca do włączania kwestii migracji do polityki zagranicznej UE; wzywa Państwa Członkowskie do zajęcia się głównymi przyczynami imigracji przez nawiązywanie partnerskich, opartych na szczerym dialogu stosunków z krajami rozwijającymi się; podkreśla jednak, że uciekanie się do pomocy dla rozwoju i partnerstw gospodarczych UE nie wystarcza do zwalczania głównych przyczyn imigracji;
12. zaleca Radzie podjęcie odpowiednich inicjatyw na rzecz nadania wszystkim odpowiedzialnym za imigrację w każdym Państwie Członkowskim takiej samej rangi i usytuowania w takim samym departamencie ministerialnym;
13. podkreśla własną rolę polityczną, między innymi, przy wskazywaniu Komisji tych działań związanych z migracją, które powinny podlegać wspólnym przepisom, jako kluczowych etapów tworzenia skutecznej wspólnej polityki migracyjnej;
14. przpomina znaczenie, jakie ma dla UE włączanie klauzul dotyczących wspólnego zarządzania strumieniami migracji i obowiązku ponownego przyjęcia w przypadku nielegalnej imigracji do wszystkich podpisywanych przez nią umów o stowarzyszeniu i współpracy;
15. wierzy jednak, że współpraca w zakresie rozwoju, choć stanowi kluczowy instrument eliminowania głębokich przyczyn ruchów migracyjnych, musi nadal uzupełniać, a nie zastępować politykę UE w zakresie integracji i legalnej imigracji;
16. zachęca zainteresowane Państwa Członkowskie do wzmacniania zasobów ludzkich i środków finansowych władz konsularnych w krajach pochodzenia nienależących do UE w celu informowania osób zainteresowanych emigracją o możliwościach legalnego wyjazdu do państw UE w poszukiwaniu pracy, w celach kształcenia lub naukowych; zachęca Komisję do popierania koordynacji między strukturami dyplomatycznymi i konsularnymi Państw Członkowskich, działającymi w tym samym kraju, mającej na celu zwłaszcza kierowanie imigrantów do krajów, w których istnieje zapotrzebowanie na ich kwalifikacje zawodowe oraz w miarę możliwości koncentrowanie imigracji w krajach mających odpowiednie możliwości przyjmowania imigrantów; proponuje wykorzystanie m.in. programów ARGO i AENEAS;
17. uważa, że walka z nielegalną imigracją i kontrola granic powinny stanowić tylko jeden z aspektów polityki UE w stosunku do krajów trzecich oraz że należy wdrożyć aktywną politykę rozwoju krajów pochodzenia, aby ograniczyć do minimum negatywne skutki imigracji; uważa, że UE nie może oceniać swojej polityki imigracyjnej wyłącznie z punktu widzenia własnych korzyści ekonomicznych, lecz musi również brać pod uwagę przyczyny, zmuszające ludzi do emigracji;
18. uważa, że wprowadzanie zintegrowanego systemu zarządzania granicami zewnętrznymi powinno opierać się na zaawansowanej harmonizacji w dziedzinie przepisów wizowych, aktywnym zaangażowaniu Europejskiej Agencji Granic i utworzeniu wspólnotowego funduszu dotyczącego granic, a także ściślejszej współpracy na szczeblu konsularnym, prowadzącej do tworzenia łączonych stanowisk konsularnych;
19. uważa za kluczowe umocnienie solidarności, zwłaszcza z nowymi Państwami Członkowskimi, w odniesieniu do zarządzania granicami zewnętrznymi i walki z nielegalną imigracją;
20. podkreśla, że wszelkie środki mające na celu walkę z nielegalną imigracją i ustanowienie kontroli na zewnętrznych granicach, nawet jeśli stosowane są we współpracy z państwami trzecimi, muszą być zgodne z gwarancjami i prawami podstawowymi jednostki ustanowionymi w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, zwłaszcza z prawem azylu i zasadą "non-refoulement";
21. potwierdza, że legalna imigracja nie wyeliminuje całkowicie nielegalnej imigracji, i że powody przyjazdu do Unii są złożone; wyraża głębokie przekonanie, że w konsekwencji należy zwrócić szczególną uwagę na walkę z handlem ludźmi i imigrantów będących ofiarami takiego handlu, zwłaszcza na osoby szczególnie zagrożone, w tym kobiety i nieletnich, uznając walkę z handlującymi nimi osobami za priorytet UE; przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja ma sporządzić plan działania w tej dziedzinie, który weźmie pod uwagę potrzebę współpracy z krajami pochodzenia i krajami tranzytu;
22. uznaje, że wiele kobiet, które padają ofiarą handlu ludźmi, przebywa na terytorium Unii Europejskiej nielegalnie, a większość z nich nie ma dostępu do ochrony prawnej ani socjalnej; wzywa Państwa Członkowskie do uwzględnienia ich sytuacji i rozważenia możliwości uznania pobytu stałego, zgodnie z obowiązującym w nich ustawodawstwem, za odpowiedni środek zwalczania handlu ludźmi;
23. przypomina, że odpowiednie uświadomienie przewoźnikom i władzom krajów pochodzenia imigracji ich odpowiedzialności, wzmocnienie ram prawnych, w których będą mogły być stosowane środki karne do walki z sieciami pośredników w nielegalnym przekraczaniu granic, walka z nielegalnym zatrudnianiem i handlem ludźmi oraz identyfikacja administracyjnej korupcji są nieodłączną częścią walki z nielegalną imigracją, opierającej się na współpracy policji i sądów na wysokim szczeblu; wzywa zatem Unię i Państwa Członkowskie do podjęcia stanowczych kroków w celu zwalczania nielegalnej pracy imigrantów poprzez wprowadzenie licznych surowych sankcji przeciwko zaangażowanym w te działania przedsiębiorstwom, zwiększając liczbę personelu w służbach nadzoru i wzmacniając ochronę ofiar;
24. zastrzega jednak, że środki te muszą być stosowane z pełnym poszanowaniem praw podstawowych, włączając prawo azylu;
25. jest zdania, że Państwa Członkowskie czynią wysiłki mające na celu wykrycie nielegalnego zatrudnienia, zwłaszcza w dziedzinie prac domowych i opieki nad dziećmi, do wykonywania których zatrudnionych jest wiele imigrantek; uważa, że należy stworzyć nową formułę, która pozwoli zatrudniającym je rodzinom na znalezienie legalnego rozwiązania umożliwiającego objęcie tych pracowników ubezpieczeniem społecznym;
26. zachęca Radę i Komisję do refleksji, w odniesieniu do readmisji imigrantów będących w sytuacji niezgodnej z prawem, w kwestii wprowadzania w życie porozumień już zawartych i kierunków dla przyszłych porozumień; przypomina odpowiedzialność krajów pochodzenia i tranzytu w zakresie readmisji oraz udziela poparcia polityce UE w dziedzinie odsyłania imigrantów, szanującej godność i integralność fizyczną osób, zgodnie z Europejską Konwencją Praw Człowieka i Konwencją Genewską;
27. ponownie stanowczo odrzuca koncepcję stworzenia poza granicami UE, w regionach pochodzenia imigracji, obozów w których imigranci bez papierów lub ubiegający się o azyl byliby przyjmowani lub przetrzymywani;
28. podkreśla, że zarządzanie tymczasowymi ośrodkami przyjęć istniejącymi wewnątrz i na zewnątrz Unii Europejskiej również musi być zgodne z Konwencją Genewską;
29. podziela zdanie Komisji, że masowa regularyzacja sytuacji nielegalnych imigrantów nie stanowi rozwiązania problemu nielegalnej imigracji w sytuacji braku wspólnego systemu imigracji i azylu i że powinno być stosowane wyjątkowo i jednostkowo, ponieważ takie działania nie rozwiązują prawdziwych problemów leżących u jej podstaw; zachęca Komisję do przeanalizowania dobrych praktyk Państw Członkowskich w tej dziedzinie, które powinny zostać rozwinięte w ramach systemu wymiany informacji i wczesnego ostrzegania;
30. wierzy, że każda próba masowej regularyzacji kwestii nielegalnych imigrantów musi brać pod uwagę kryteria ekonomiczne, demograficzne i kulturowe oraz wzywa do przeanalizowania skutków regularyzacji, które przeprowadzono w Państwach Członkowskich;
31. wierzy, że legalna migracja odgrywa ważną rolę we wspieraniu opartej na wiedzy gospodarki w Europie oraz w postępie gospodarczym;
32. uważa, że ogólna strategia europejska dotycząca migracji z powodów ekonomicznych powinna uznać za priorytet zorganizowane formy migracji, a w szczególności powinna umocnić porozumienia dwustronne z krajami pochodzenia w sprawie zarządzania ruchami migracyjnymi; podkreśla, że operacje regularyzacyjne są istotne dla zwalczania pracy w szarej strefie, włączania nielegalnych imigrantów do społeczeństwa i zapobiegania ich wykorzystywaniu;
33. uważa za niezbędne organizowanie w Państwach Członkowskich, zależnie od ich możliwości przyjęć, legalnych kanałów imigracji z powodów demograficznych, ekonomicznych, a także z uwagi na możliwy wkład w zmniejszenie imigracji nielegalnej;
34. z zadowoleniem przyjmuje działania, jakie Komisja zobowiązała się podjąć w związku ze szczególnymi skutkami, jakie nielegalna imigracja wywiera na regiony ultraperyferyjne [4], które ze względu na swoje położenie geograficzne, niewielką powierzchnię i oddalenie, są szczególnie podatne na napływ nielegalnej imigracji;
35. zachęca Państwa Członkowskie do udziału w dyskusji zainicjowanej przez Komisję w jej Zielonej Księdze na temat możliwego do osiągnięcia stopnia koordynacji i wartości dodanej przyjęcia przepisów UE, ze szczególnym uwzględnieniem faktu, że każde Państwo Członkowskie ma prawo do określania ilu imigrantów jest ono w stanie przyjąć;
36. jest zaniepokojona stworzeniem w krajach śródziemnomorskich, na żądanie niektórych Państw Członkowskich, "ośrodków wstępnych przyjęć" dla imigrantów zmierzających do Unii, które nie zapewniają zainteresowanym osobom minimalnych gwarancji z zakresu praw podstawowych; przypomina, że do zarządzania ruchami migracyjnymi nie należy podchodzić wyłącznie w kategoriach bezpieczeństwa, lecz również na bazie zarządzania trwałym rozwojem społecznym;
37. jest świadoma, że Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za podjęcie decyzji odnośnie do liczby obywateli krajów trzecich na swoim terytorium, lecz popiera koncepcję sporządzenia ogólnych szacunków, biorących również pod uwagę osoby, które uzyskały zezwolenie na pobyt ze względów innych niż aktywność ekonomiczna, na przykład uchodźców, ludzi korzystających z planu ochrony subsydiarnej i osoby korzystające z umów dotyczących łączenia rodzin, włączając w to nieletnich w wieku pozwalającym na podjęcie pracy, którym należy zagwarantować dostęp do rynku pracy;
38. żałuje, że projekt dyrektywy w sprawie imigracji w celach poszukiwania zatrudnienia nie odniósł sukcesu i popiera zaproponowaną przez Komisję w Zielonej Księdze opcję mającą na celu stworzenie zbioru niezbędnych norm minimalnych w zakresie przyjmowania obywateli państw trzecich zamierzjących podjąć zatrudnienie lub wykonywać pracę na własny rachunek;
39. opowiada się za zwiększeniem elastyczności i skuteczności procedur przyjmowania, na przykład poprzez system zezwoleń na pracę; popiera stosowanie projektów opartych na modelu EURES, w celu ułatwienia wymiany pomiędzy Państwami Członkowskimi informacji w sprawie możliwości zatrudnienia obywateli państw trzecich zamieszkałych na terytorium Unii;
40. wzywa Komisję do opracowania krótko- i średnioterminowych prognoz dotyczących dodatkowych wymagań stawianych pracownikom przez poszczególne Państwa Członkowskie; zachęca Państwa Członkowskie do dostarczenia Komisji prognoz statystycznych, aby umożliwić jej opracowanie trafnych prognoz dotyczących zapotrzebowania na siłę roboczą w Unii;
41. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do podtrzymania trwającego dialogu z organizacjami pozarządowymi zajmującymi się imigracją w celu zasięgania ich opinii w sprawach związanych z imigracją i wspierania ich działań obejmujących udzielanie pomocy imigrantom i prowadzenie badań;
42. uważa za pilne ustanowienie polityki imigracyjnej lepiej przystosowanej do rynków pracy w celu ochrony rynku pracy przed deregulującymi skutkami taniej, nielegalnej siły roboczej i dla uniknięcia zaburzenia równowagi pomiędzy populacją pracującą i niepracującą oraz zachęca Państwa Członkowskie do włączenia władz regionalnych i lokalnych oraz regionalnych biur zatrudnienia i partnerów społecznych, a także organizacji zawodowych, obywatelskich stowarzyszeń wolontariatu i społeczności krajów przyjmujących do procesu podejmowania decyzji w kwestii możliwej do przyjęcia liczby zagranicznych pracowników;
43. zachęca Państwa Członkowskie do stworzenia specyficznych połączonych zezwoleń na pracę i na pobyt, ułatwiających rekrutację pracowników sezonowych i pracowników wykonujących zadania ograniczone w czasie;
44. podkreśla szczególnie konieczność zdwojenia wysiłków UE w walce z ubóstwem w krajach pochodzenia strumienia migracyjnego, w ramach Milenijnych Celów Rozwoju, między innymi poprzez wspieranie tworzenia trwałego systemu oświaty dostępnej dla wszystkich oraz rozwoju lokalnej gospodarki;
45. zachęca Państwa Członkowskie aby, w ramach własnych krajowych polityk imigracyjnych, podpisywały dwustronne porozumienia z krajami będącymi największymi źródłami emigracji w celu zaspokojenia europejskiego zapotrzebowania na siłę roboczą lub otwarcia nowych, legalnych kanałów migracji w celu ulepszenia organizacji procesu migracyjnego i jego większej przejrzystości oraz w celu wspierania relacji z państwami trzecimi w ramach bliskiego partnerstwa; podkreśla również, że zawarcie porozumień dwustronnych z krajami pochodzenia w sprawie zarządzania strumieniem migracji pozwala ustanowić prawdziwe partnerstwo z tymi krajami w celu wspólnej walki przeciwko nielegalnej imigracji i przemytowi ludzi, szczególnie w odniesieniu do grup najbardziej podatnych, jak kobiety i dzieci;
46. zachęca Państwa Członkowskie do zainicjowania debaty w sprawie wspomnianej wyżej Zielonej Księgi i do systematycznego informowania Komisji o wdrażaniu krajowych polityk w zakresie imigracji;
47. podkreśla, że integracja imigrantów stanowi kluczową kwestię i apeluje o wszechstronne środki mające na celu zapewnienie włączenia do rynku pracy oraz zapewnienie praw społecznych, ekonomicznych i politycznych, które są równie ważne dla osiągnięcia lizbońskich celów wzrostu i konkurencyjności;
48. zauważa, że poszczególne Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za integrację i że oznacza to prawa i obowiązki zarówno po stronie społeczeństwa przyjmującego, jak i imigrantów; wzywa Państwa Członkowskie do skoordynowania swoich polityk krajowych za pomocą otwartej metody koordynacyjnej i w oparciu o wspólne podstawowe zasady przyjęte ostatnio przez Radę;
49. podkreśla, że koordynacja polityk krajowych nie może zastąpić europejskiej polityki integracji; wzywa Państwa Członkowskie do określenia minimalnych kryteriów utworzenia takiej polityki;
50. podkreśla, że ważne jest zachęcanie do nauki języka kraju przyjmującego, organizowanie kursów wychowania obywatelskiego, programów szkoleniowych z zakresu m.in. równości kobiet i mężczyzn oraz wzmocnienie integracji przez pracę, podejmowanie działań mających na celu walkę z tworzeniem gett i polityczne uczestnictwo w wyborach lokalnych; udziela poparcia stosowanym przez niektóre Państwa Członkowskie programom wprowadzającym, zakładającym wzajemne zobowiązanie krajów przyjmujących i imigrantów, zwłaszcza przybywających po raz pierwszy; pragnie zachęcić imigrantów do szanowania wartości podstawowych Unii przez symboliczną deklarację; zachęca Państwa Członkowskie do większego zaangażowania zintegrowanych imigrantów w swoją politykę integracyjną, poprzez wspieranie dialogu pomiędzy imigrantami i mieszkańcami;
51. uważa, że aktywna polityka integracji obywateli państw trzecich legalnie przebywających w Unii powinna, między innymi: ustanowić jasne przepisy określające status prawny rezydentów i gwarantujące im prawo do dobrych praktyk administracyjnych; zezwalać na legalną integrację na rynku pracy; wymagać od obywateli państw trzecich uczestniczenia w kursach języka/ów państwowych organizowanych przez przyjmujące Państwo Członkowskie, umożliwiać im dostęp do edukacji i zapewniać uznawanie kwalifikacji, zapewniać dostęp do opieki społecznej i służby zdrowia, dążyć do zaoferowania godziwych warunków życia na terenach miejskich i innych, zapewnić uczestnictwo imigrantów w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym;
52. wzywa Państwa Członkowskie i instytucje UE do wspierania udziału obywateli innych krajów, nie posiadających prawa do głosowania, lecz legalnie przebywających w UE, w życiu publicznym i politycznym, zwłaszcza poprzez zapewnienie odpowiednich mechanizmów konsultacji i reprezentacji; wzywa wszystkie Państwa Członkowskie do ratyfikowania Europejskiej Konwencji o uczestnictwie cudzoziemców w życiu publicznym na szczeblu lokalnym;
53. zwraca się z usilną prośbą do wszystkich Państw Członkowskich UE o ratyfikowanie Konwencji ONZ o Ochronie Praw Wszystkich Pracowników-Migrantów i Członków ich Rodzin;
54. uważa, że walka z dyskryminacją, rasizmem i ksenofobią jest podstawowym elementem składowym polityki integracyjnej; zachęca Państwa Członkowskie do podjęcia kroków mających na celu szerzenie pośród obywateli Europy kultury pozytywnego przyjęcia, integracji i włączenia społecznego w celu budowania społeczeństwa wielokulturowego i unikania wszelkich politycznych i instytucjonalnych środków mających tendencję do łamania zasad przyjęcia i "nieodrzucania" oraz do transpozycji w jak najkrótszym terminie dwóch odnoszących się do tej kwestii dyrektyw i przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę prezydencji Rady w sprawie wznowienia projektu decyzji ramowej dotyczącej walki z rasizmem i ksenofobią; wzywa Parlament Europejski do ponownych konsultacji w sprawie tej decyzji ramowej, po przeprowadzeniu aktualnych dyskusji przez Radę;
55. wyraża głębokie zaniepokojenie wzrostem liczby przypadków honorowych zabójstw, prześladowań i poważnych przypadków łamania praw imigrantek wynikającym z fanatyzmu religijnego i nieludzkich obyczajów i wzywa Komisję i Radę do zajęcia się tymi kwestiami z większą surowością i zapewnienia zagrożonym kobietom ochrony;
56. wzywa Państwa Członkowskie do zawierania porozumień z krajami pochodzenia imigrantów w celu przeniesienia nabytych przez nich praw z zakresu ubezpieczeń społecznych;
57. wyraża przekonanie, że wspólnota międzynarodowa nie uświadomiła sobie jeszcze, jaki potencjał stanowią przekazy pieniężne imigrantów do ich kraju pochodzenia dla wspierania ich polityk rozwoju i zwraca się do Komisji o zaproponowanie konkretnych kroków mających na celu ułatwienie dobrowolnych transferów części zarobków imigrantów do ich kraju pochodzenia, przy minimalnych kosztach, zgodnie z zaleceniami wspomnianej wyżej Zielonej Księgi;
58. wzywa Radę do przyjęcia bardziej proaktywnej postawy w celu opracowania, na bazie tych propozycji, skutecznej europejskiej polityki imigracyjnej, będącej w stanie sprostać wyzwaniom, z którymi musi się zmierzyć Unia;
59. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz. U. C 92 z 16.4.2004, str. 390.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0022.
[3] World Economic and Social Survey z 2004 r.
[4] COM(2004)0343, ust. 2.3.1 i COM(2004)0628.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0236
Mobilność pacjentów i rozwój służby zdrowia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie mobilności pacjentów i rozwoju służby zdrowia w Unii Europejskiej (2004/2148(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji – Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu nad mobilnością pacjentów i zjawiskami zachodzącymi w opiece zdrowotnej w Unii Europejskiej (COM(2004)0301) ("Komunikat Komisji w sprawie mobilności pacjentów"),
- uwzględniając art. 152 i art. 5, 18, 43 i 47 Traktatu WE,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Modernizacja ochrony socjalnej w celu rozwoju wysokowartościowej, dostępnej i trwałej opieki zdrowotnej oraz opieki długoterminowej: wsparcie krajowych strategii poprzez "otwartą metodę koordynacji" (COM(2004)0304) ("Komunikat Komisji w sprawie rozszerzenia "otwartej metody koordynacji""),
- uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady zdnia 24 pazdziernika 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [1],
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — e-zdrowie — poprawa opieki zdrowotnej dla obywateli UE: plan działań dla europejskiego obszaru e-zdrowia (COM(2004)0356),
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — e-Europa 2002: Kryteria jakości dla stron internetowych dotyczących zdrowia (COM(2002)0667),
- uwzględniając orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich ("Europejski Trybunał Sprawiedliwości") w sprawach Decker (C-120/95, 28 kwietnia 1998 r.), Kohll (C-158/96, 28 kwietnia 1998 r.), Geraets-Smits & Peerbooms (C-157/99, 12 lipca 2001 r.), IKA (C-326/00, 25 lutego 2003 r.) i Müller-Fauré & van Riet (C-385/99, 13 maja 2003 r.),
- uwzględniając projekt Komisji dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (COM(2002)0119),
- uwzględniając projekt Komisji dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym (COM(2004)0002),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 stycznia 2003 r. w sprawie przyszłości opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi [2] oraz swoją rezolucję z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi [3],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0129/2005),
A. mając na uwadze, że opieka zdrowotna w UE ulega przekształceniom w wyniku zjawisk zachodzących w medycynie, technice, e-zdrowiu, świadomości pacjentów i prawie;
B. mając na uwadze, że system E111 obejmujący nieplanowane leczenie podczas tymczasowego pobytu w innym Państwie Członkowskim jest zastępowany przez Europejską kartę zdrowia, i zważywszy, że istnieje potrzeba zastąpienia lub znacznej zmiany biurokratycznego i restrykcyjnego systemu E112 obejmującego planowane leczenie w innym Państwie Członkowskim,
C. mając na uwadze, że prewencja stanowi kluczowy element kompleksowej polityki zdrowotnej, a systematycznie stosowane środki zapobiegawcze przedłużają średnią długość życia, zmniejszają różnice pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi w zakresie czasu oczekiwania na świadczenia w systemie opieki zdrowotnej oraz powstrzymują szerzenie się chorób przewlekłych, co umożliwia obniżenie kosztów leczenia,
D. mając na uwadze, że europejska polityka zdrowotna postępuje naprzód dzięki wydawanym w sposób nieregularny orzeczeniom Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym mobilności pacjentów, oraz że proces rozszerzenia przyniesie jeszcze więcej złożonych spraw, którymi będzie się musiał zająć Europejski Trybunał Sprawiedliwości, oraz mając na uwadze, że zarówno w interesie pacjentów, jak i w interesie rządów leży uzgodnienie i niezwłoczne wprowadzenie w życie jasnych wytycznych dotyczących polityki i procedur,
E. mając na uwadze, że podstawowa odpowiedzialność za organizację, finansowanie i świadczenie opieki zdrowotnej i opieki medycznej spoczywa na Państwach Członkowskich, podczas gdy Unia Europejska jest odpowiedzialna za zdrowie publiczne, promocję zdrowia, badania oraz wczesne wykrywanie i odgrywa rolę w mobilności transgranicznej,
F. mając na uwadze, że konieczne są dalsze wyjaśnienia w celu umożliwienia pacjentom, specjalistom w dziedzinie ochrony zdrowia oraz dysponentom budżetu zdrowotnego i ubezpieczycielom zrozumienia zasad funkcjonowania i uczestnictwa w transgranicznej i transnarodowej opiece zdrowotnej,
G. mając na uwadze, że istnieją znaczące wyzwania logistyczne, administracyjne, kulturowe i kliniczne związane z tworzeniem spójnego, bezpiecznego i dostępnego sytemu mobilności pacjentów w UE,
H. mając na uwadze, że systemy opieki zdrowotnej w Unii opierają się na zasadach solidarności, sprawiedliwości i powszechności, w celu zagwarantowania, aby wszyscy, bez względu na dochody, zamożność i wiek, otrzymali w przypadku choroby właściwą, opiekę o wysokiej jakości,
I. mając na uwadze, że mobilność pacjentów jest złożonym zagadnieniem ze względu na różnice w krajowych systemach i tradycjach opieki zdrowotnej; mając jednak na uwadze, że nie powinno to ograniczać wysiłków podejmowanych w celu rozwiązania problemów związanych z koordynacją i skutecznością, na które napotykają użytkownicy. oraz w celu poprawy usług,
1. z zadowoleniem przyjmuje Komunikat Komisji w sprawie mobilności pacjentów i zawarte w nim koncepcje dotyczące usystematyzowania współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia;
2. podkreśla potrzebę, mając na uwadze priorytet, jakim jest zachowanie publicznej służby zdrowia oraz zapewnienie nieskrępowanego i powszechnego dostępu do niej, pilnego sformułowania przez Unię Europejską spójnej polityki dotyczącej mobilności pacjentów w świetle orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i sprawozdania grupy ekspertów wysokiego szczebla ds. mobilności pacjentów i zjawisk zachodzących w ochronie zdrowia oraz potrzebę uzgodnienia wytycznych, z których będą korzystać pacjenci, specjaliści w dziedzinie ochrony zdrowia i instytucje finansujące; uważa, że pacjent znajdujący się w stanie zagrażającym życiu powinien mieć co najmniej prawo i możliwość do odpowiedniego leczenia w innym Państwie Członkowskim w odpowiednim czasie, jeżeli takie leczenie nie jest dostępne w jego własnym kraju lub okres oczekiwania jest zbyt długi;
3. uważa, że dalsza współpraca pomiędzy Państwami Członkowskimi, koordynowana tam gdzie jest to właściwe przez Komisję, powinna koncentrować się na szczególnych zagadnieniach związanych z transgraniczną opieką zdrowotną; uważa jednocześnie, że szczególną uwagę należy zwrócić na aspekty współpracy regionalnej oraz że doświadczenia zebrane w regionach przygranicznych powinny być odpowiednio wzięte pod uwagę; jest zdania że w ten sposób, rozwiązania dopasowane do konkretnych regionów mogą być wykorzystane do zaspokajania potrzeb ludzi oraz że praktyczne doświadczenia mogą zostać wykorzystane w postaci modeli najlepszej praktyki;
4. jest zdania, że kwestia mobilności pacjentów wymaga odrębnego projektu Komisji i że dyrektywa usługowa powinna koncentrować się raczej na mobilności usług, niż na mobilności pacjentów, powinna jednak zawierać wezwanie pod adresem Komisji do przedłożenia projektu dotyczącego mobilności pacjentów w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie tego aktu; jest także zdania, że projekt ten powinien opierać się na pracy Grupy Wysokiego Szczebla ds. Usług Zdrowotnych i Opieki Medycznej i powinien zawierać w szczególności ramowe wytyczne dla pacjentów, pracowników służby zdrowia oraz osób zarządzających budżetem służby zdrowia, a także propozycje dotyczące informacji dla pacjentów oraz bezpieczeństwa pacjentów i poufności ich danych;
5. ubolewa, że Komunikat Komisji w sprawie mobilności pacjentów nie zawiera harmonogramu działań i nie podejmuje żadnego zobowiązania co do zintegrowanej polityki w zakresie mobilności pacjentów;
6. uważa, że otwarta metoda koordynacji stanowi właściwe ramy dla zajmowania się zagadnieniami dotyczącymi mobilności pacjentów, bez jednoczesnego wyłączania współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi w sprawach, za które są odpowiedzialne służby zdrowia Państw Członkowskich;
7. uważa, że wytyczne powinny uwzględniać procedury dotyczące korzystania z usług zdrowotnych, źródła informacji o specjalistach w dziedzinie ochrony zdrowia i zakładach opieki zdrowotnej, mechanizmy płatności za opiekę, ustalenia dotyczące wsparcia w podróży i wsparcia językowego, ustalenia dotyczące dalszej opieki, kontynuacji leczenia, rekonwalescencji i rehabilitacji przed lub po powrocie, składania skarg oraz innych związanych z tym procedur oraz specjalnej opieki dla osób starszych i emerytów; wskazuje, że mechanizmy płatności za opiekę powinny być jednolite i obiektywne, tak aby unikać nierówności i kreowania sytuacji niekorzystnych dla niektórych pacjentów;
8. uważa za istotne wspieranie współpracy transgranicznej w celu zapewnienia efektywnego lub pilnego leczenia, głównie w nagłych wypadkach, w przypadku chorób przewlekłych oraz poważnych schorzeń lub alergii;
9. z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie rozszerzenia "otwartej metody koordynacji" na opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową oraz oczekuje dalszych działań w celu stworzenia mechanizmu usystematyzowania współpracy między Państwami Członkowskimi, obejmującego konkretne cele i regularne przeglądy;
10. wzywa do całościowego, naukowego podejścia mającego na celu budowę procesu otwartej metody koordynacji w najlepszy możliwy sposób; uważa, że wymaga to ogólnoeuropejskiej kompatybilności danych, jak również centralnego rejestru na metapoziomie oraz że należy zbadać, w jakim zakresie możliwa jest integracja danych już dostępnych;
11. z zadowoleniem przyjmuje plan pracy na rok 2005 Dyrekcji Generalnej Komisji ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów w związku z ramowym programem zdrowia publicznego, zawierającym pilotażowe propozycje w zakresie współpracy transgranicznej w dziedzinie usług zdrowotnych, mającym na celu pomoc w rozwinięciu współpracy oraz identyfikację potencjalnych korzyści i problemów związanych z taką współpracą;
12. uważa brak postępów w zakresie informacji dla pacjentów za poważne zagrożenie dla rozwoju opieki zdrowotnej w UE, a w szczególności dla osiągnięcia mobilności pacjentów; wzywa Komisję i Radę do pilnego przedstawienia struktury ramowej dla powszechnej informacji dla pacjentów;
13. krytykuje fakt, że koordynacja prezentacji praw i obowiązków pacjentów– jak to zalecił Proces Refleksji, nie została jeszcze przeprowadzona oraz wzywa Radę i Komisję do niezwłocznego jej zrealizowania; wzywa Państwa Członkowskie do przyjęcia ustawy dotyczącej pacjentów lub karty praw pacjentów, przyznającej pacjentom, między innymi, następujące prawa:
- prawo do właściwej i wykwalifikowanej opieki medycznej świadczonej przez wykwalifikowany personel medyczny,
- prawo do łatwo zrozumiałej, specjalistycznej i właściwej informacji oraz porad lekarskich,
- prawo do samodzielnego podejmowania decyzji w oparciu o pełne informacje,
- prawo do dokumentacji leczenia i wglądu w nią,
- prawo do poufności i ochrony danych,
- prawo do złożenia skargi,
- gwarancję, że bez uprzedniej zgody pacjenta nie będą prowadzone obserwacje lub eksperymenty medyczne;
14. uważa, że chociaż Państwa Członkowskie są bardziej kompetentne, aby opracować jasne krajowe wytyczne dotyczące informacji dla pacjentów dostosowane do ich krajowych systemów opieki zdrowotnej, to nie powinno to powstrzymywać Komisji od ustanowienia wspólnych podstawowych elementów w zakresie informacji dla pacjentów, opracowania przewodnika usług medycznych oraz określenia praw i obowiązków pacjentów, dostępnego leczenia i szczegółów dotyczących zwrotu poniesionych kosztów;
15. wzywa Komisję do rozważenia, przy jednoczesnym poszanowaniu przepisów krajowych, harmonizacji procedur w zakresie zwrotu kosztów, ustanowionych w rozporządzeniu (WE) nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie [4], jak również w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w celu zapewnienia pewności prawnej dla pacjentów w dziedzinie zwrotu kosztów;
16. wzywa Komisję do opracowania, do dnia 1 stycznia 2007 r., zbioru wytycznych dotyczących podstawowych kwestii związanych z mobilnością pacjentów; uważa, że wytyczne te powinny zostać uzupełnione o krajowe wytyczne, opracowane przez Państwa Członkowskie w ciągu następnych 12 miesięcy;
17. uważa, że należy przyznać priorytet, w kontekście mobilności pacjentów, przyjmowaniu wytycznych dotyczących dostępu do leczenia, które nie jest możliwe w Państwie Członkowskim pochodzenia pacjenta oraz leczenia, które jest pilną koniecznością, ale nie jest natychmiast dostępne w Państwie Członkowskim pochodzenia pacjenta;
18. uważa za istotne, aby Państwa Członkowskie, mając na celu dalsze ułatwienie mobilności pacjentów pomiędzy Państwami Członkowskimi, przyjęły przepisy dotyczące wystawiania recept, ich realizacji oraz zwrotu wydatków na lekarstwa poniesione przez pacjentów w innym Państwie Członkowskim;
19. zachęca Komisję do wyznaczenia ostatecznych terminów gromadzenia i oceny danych dotyczących aktualnego transgranicznego przepływu pacjentów oraz wzywa Komisję do jak najszybszego opublikowania wyników takich badań; podkreśla znaczenie oceny i dzielenia się doświadczeniami w zakresie takich porozumień transgranicznych jak projekty Euregio;
20. wzywa Komisję do przygotowania raportu w sprawie charakteru i głównych kierunków turystyki zdrowotnej oraz zakresu, w jakim obecnie jej koszty są zwracane przez urzędy i prywatny sektor ubezpieczeń, a w jakim jest ona opłacana przez samych pacjentów;
21. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do przygotowania sprawozdania, do czerwca 2007 r., na temat zakresu mobilności pacjentów oraz usług świadczonych dla pacjentów przyjezdnych oraz pacjentów miejscowych, zarówno przez sektor publiczny, jak i prywatny;
22. wzywa Państwa Członkowskie do utworzenia we właściwym czasie jasnych i przejrzystych ram dla transgranicznego nabywania usług opieki zdrowotnej, zapowiedzianych na ten rok jako część Grupy Wysokiego Szczebla;
23. z cała mocą popiera wysiłki na rzecz pogłębiania wiedzy i udoskonalenia ustawodawstwa na temat przepływu specjalistów w dziedzinie ochrony zdrowia i opieki społecznej; przypomina Komisji, że skuteczne mechanizmy wspierające wysoki poziom bezpieczeństwa pacjentów muszą być włączone do dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych;
24. docenia prace podejmowane w celu stworzenia ogólnounijnego rejestru lekarzy oraz innych specjalistów w dziedzinie ochrony zdrowia zawieszonych w prawach lub pozbawionych prawa wykonywania zawodu za brak kompetencji lub błąd w sztuce; uważa, że powinien on być dostępny dla pacjentów i podmiotów nabywających usługi zdrowotne; wzywa Komisję do przedkładania regularnych sprawozdań z poczynionych postępów;
25. podkreśla potencjalne zagrożenie "drenażu mózgów" z nowych Państw Członkowskich do Państw Członkowskich oferujących wyższe wynagrodzenia, co w konsekwencji może stanowić zagrożenie dla funkcjonowania i jakości ich systemów opieki zdrowotnej; dlatego też zachęca do badań nad możliwym wpływem zwiększonej mobilności pacjentów na takie przepływy oraz do badań nad przyszłym zapotrzebowaniem na specjalistów w dziedzinie ochrony zdrowia i ich kształceniem przez szkoły wyższe w UE;
26. podkreśla, że swobodne przemieszczanie się pacjentów stanowi także bodziec dla krajowych służb zdrowia do sprostania najwyższym możliwym standardom i do zachęcania pacjentów, aby nie korzystali z leczenia za granicą, jeżeli jest ono dostępne w kraju, poprzez oferowanie wysokiej jakości usług;
27. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz utworzenia Europejskich ośrodków informacji i potencjalnych korzyści, jakie to przyniesie w przypadku leczenia rzadkich chorób; uznaje, że pacjenci cierpiący na rzadkie choroby mogą często wymagać większej pomocy w dostępie do specjalistycznej opieki; wzywa do utworzenia Europejskich ośrodków informacji, które nie byłyby ograniczone do rzadkich chorób, ale poszerzone tak, aby obejmowały wszystkie choroby, dla których dostępna jest specjalna koncentracja środków i wiedzy specjalistycznej; podkreśla, że poza leczeniem tych chorób, Europejskie ośrodki informacji powinny również odgrywać wiodącą rolę w zakresie konsultacji i szkolenia specjalistów w dziedzinie medycyny;
28. przestrzega, że potrzebne będą dodatkowe środki finansowe dla wsparcia sieci Europejskich ośrodków informacji;
29. uważa, że wspólne korzystanie z potencjału, szczególnie w przypadku specjalistycznych form opieki, może stanowić ważny wkład w podnoszenie efektywności usług opieki zdrowotnej;
30. zwraca uwagę, że w badaniach prowadzonych przez Uniwersytet w Yorku w Wielkiej Brytanii, które objęły pacjentów leczących się zagranicą, 87 % tych pacjentów podawało jako powód takiego leczenia konieczność długiego oczekiwania na leczenie w Anglii; niemniej jednak uważa, że zdecydowana większość pacjentów preferuje i będzie preferowała leczenie możliwie najbliżej miejsca zamieszkania;
31. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do zachowania istniejącym przepisów prawnych dotyczących ochrony danych; zwraca uwagę na znaczenie zapewnienia skutecznej i bezpiecznej metody wymiany historii choroby pacjentów między Państwami Członkowskimi;
32. z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji ustanawiający "plan działania w dziedzinie e-zdrowia", który potwierdza, że technologie informatyczne i komunikacyjne, a zwłaszcza Internet, mogą pomóc w ułatwieniu dostępu oraz w poprawie jakości i skuteczności służby zdrowia, chociaż mogą także zwiększyć nierówności w konsekwencji "wykluczenia na skutek luki technologicznej" (digital divide); podkreśla potrzebę stosowania kryteriów jakości do stron internetowych poświęconych zdrowiu; docenia rolę, jaką mogłyby odgrywać telemedycyna i telepsychiatria w poprawie możliwości opieki dla pacjentów oraz zmniejszeniu konieczności mobilności pacjentów; uważa, że należy również wziąć pod uwagę nierówności dotyczące osób starszych i analfabetów;
33. zachęca Komisję do monitorowania wprowadzania Europejskiej karty zdrowia w Państwach Członkowskich w celu zagwarantowania dostarczania społeczeństwu przez Państwa Członkowskie jasnych i zrozumiałych informacji na temat sposobu funkcjonowania karty;
34. wzywa Komisję do rozważenia, czy Europejska karta zdrowia powinna stanowić podstawę wspólnej strategii identyfikacji pacjentów i opracowania nowych funkcji, takich jak przechowywanie danych na temat sytuacji kryzysowych w dziedzinie ochrony zdrowia, zgodnie z planem działania e-Europa 2005 zatwierdzonym przez Radę Europejską w Sewilli w dniach 21 i 22 czerwca 2002 r.;
35. wzywa Komisję do opracowania propozycji w sprawie dokonywania zapisów na Europejskiej karcie zdrowia, za zgodą zainteresowanych stron, dotyczących nie tylko szczegółów ubezpieczenia, ale również danych medycznych na temat pacjentów, ułatwiając w ten sposób ich mobilność pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak również zapewniając właściwy dostęp do opieki i leczenia, jakiego wymaga ich stan zdrowia;
36. wzywa Komisję do zbadania, w jaki sposób Europejska karta zdrowia może lepiej służyć potrzebom emerytów z Państwa Członkowskiego, czasowo zamieszkującym lub przebywającym w innym Państwie Członkowskim;
37. zauważa jednak, że konieczne jest zapewnienie wysokiego stopnia ochrony danych w związku z wszelkimi nowymi funkcjami Europejskiej karty zdrowia i przechowywanymi na niej danymi, a informacje wymieniane pomiędzy właściwymi organami muszą uwzględniać istniejące przepisy w zakresie ochrony danych;
38. z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Grupy Wysokiego Szczebla w Komisji, jak również ustanowienie spotkań na oficjalnym szczeblu Grupy Roboczej ds. Zdrowia w Radzie; wzywa Komisję i Radę do regularnego przekazywania Parlamentowi Europejskiemu aktualnych informacji na temat prac Grupy; wzywa także Grupę Wysokiego Szczebla do składania Parlamentowi Europejskiemu sprawozdań co sześć miesięcy;
39. uważa, że bezpieczeństwo pacjentów jest sprawą zasadniczą dla sformułowania skutecznej polityki zdrowotnej w UE; uznaje potrzebę ścisłej współpracy ze Światowym Ruchem na rzecz Bezpieczeństwa Pacjentów WHO; wzywa Grupę Wysokiego Szczebla do jak najszybszego przedstawienia w roku 2005 propozycji dotyczących Sieci Bezpieczeństwa Pacjentów;
40. podkreśla, że względy opieki zdrowotnej i bezpieczeństwa pacjentów muszą być brane pod uwagę w planowaniu i wprowadzaniu w życie polityk w innych obszarach; ubolewa nad sporadycznymi konfliktami między celami rynku wewnętrznego i celami opieki; uważa, że zdrowie obywateli Europy jest warunkiem wstępnym dla jej osiągnięć gospodarczych i konkurencyjności;
41. podkreśla, że centralnym punktem całego systemu jest pacjent, który w naturalny sposób jest zainteresowany swoim zdrowiem oraz jakością i dostępnością opieki zdrowotnej, który jest odbiorcą opieki płacącym za otrzymywaną opiekę, czy to bezpośrednio, czy to poprzez ubezpieczenie zdrowotne lub podatki; uważa dlatego, pacjenci mają pełne prawo do wyczerpującej informacji na temat ich leczenia i stanu ich zdrowia oraz mają pełne prawo do udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących korzystania z opieki zdrowotnej;
42. uważa, że istnieje potrzeba stworzenia sieci istotnych informacji dostępnych dla pacjentów oraz profesjonalistów i menedżerów w dziedzinie ochrony zdrowia w całej UE; z zadowoleniem przyjmuje tworzenie przez Komisję Portalu Zdrowia UE oraz wyraża nadzieję, że Portal będzie, zgodnie z planem, dostępny w Internecie pod koniec 2005 r.;
43. zgadza się z poglądem, że istnieje potrzeba zapewnienia obywatelom pewności prawnej oraz jasnej listy ich praw i obowiązków jako pacjentów w zakresie dostępu do opieki zdrowotnej oraz zwrotu kosztów poniesionych w innym Państwie Członkowskim;
44. uważa za niezbędne opracowanie Karty Praw Pacjentów, która powinna obejmować, między innymi, sprawy dotyczące ich mobilności;
45. wzywa Komisję do opracowania wytycznych jasno definiujących takie pojęcia jak "bez zbędnej zwłoki", "standardowe praktyki", "porównywalne koszty", "opieka szpitalna", "duża opieka ambulatoryjna" i "mała opieka ambulatoryjna" oraz do zapewnienia maksymalnej jednolitości wśród Państw Członkowskich w zakresie wymogów uprzedniej autoryzacji, oraz w zakresie interpretacji pojęcia "termin medycznie uzasadniony";
46. podkreśla, że transgraniczna opieka zdrowotna powinna być świadczona w razie konieczności lub niemożliwych do przyjęcia opóźnień w leczeniu, uważa, że obowiązkiem Państw Członkowskich jest nadal zapewnienie istnienia publicznej służby zdrowia opartej na zasadzie powszechnego i niczym nieskrępowanego dostępu do niej, przez co mobilność pacjentów na wielką skalę nie będzie konieczna;
47. uważa, że warunki leczenia nie powinny dyskryminować pacjentów o niskich dochodach, tak aby np. nie musieli ponosić pełnych kosztów leczenia przed uzyskaniem refundacji;
48. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. L 281 z 23.11.1995, str. 31.
[2] Dz.U. C 38 E z 12.2.2004, str. 269.
[3] Dz.U. C 102 E z 28.4.2004, str. 862.
[4] Dz.U. L 166 z 30.4.2004, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 631/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 100 z 6.4.2004, str. 1).
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0237
Reforma ONZ
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie reformy Organizacji Narodów Zjednoczonych
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 29 stycznia 2004 roku w sprawie stosunków UE-ONZ [1],
- uwzględniając raport zatytułowany "Bezpieczniejszy świat: nasza wspólna odpowiedzialność" dnia 1 grudnia 2004 roku, sporządzony przez Grupę Wysokiego Szczebla ds. Zagrożeń, Wyzwań i Zmian,
- uwzględniając raport "Inwestować w rozwój: praktyczny plan w celu osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju" dotyczący Projektu Milenijnego ONZ z dnia 17 stycznia 2005 r.,
- uwzględniając raport "W większej wolności: ku rozwojowi, bezpieczeństwu i prawom człowieka dla wszystkich" przedstawiony przez sekretarza generalnego ONZ dnia 21 marca 2005 roku,
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że raport Grupy Wysokiego Szczebla (zwany dalej RHP) zawiera ponad sto zaleceń dotyczących zmian i potrzeby reformy ONZ w celu sprostania wyzwaniom i zagrożeniom, poczynając od nędzy, chorób zakaźnych, degradacji środowiska i przemocy społecznej, a kończąc na terroryzmie, broni masowej zagłady i nieproliferacji broni jądrowej; mając na uwadze, że raport Sekretarza Generalnego ONZ (RSG) podkreśla i popiera większość z tych zaleceń,
B. mając na uwadze, że RHP wytycza wizję nowego bezpieczeństwa zbiorowego i zajmuje się wszystkimi głównymi zagrożeniami dla pokoju światowego i bezpieczeństwa odczuwanymi na całym świecie,
C. mając na uwadze stanowisko Sekretarza Generalnego, który stwierdza w zaleceniach RHP, że sprawą pilną jest zmiana polityk i instytucji ONZ w celu sprostania wyzwaniu, którym jest stawienie czoła nowym zagrożeniom i uniknięcie osłabienia działań poprzez niezgodę pomiędzy państwami i ich jednostronne kroki,
D. mając na uwadze, że RHP wyraźnie stwierdza, iż użycie siły — gdy jest to niezbędne — powinno zawsze być środkiem ostatecznym zatwierdzonym przez Radę Bezpieczeństwa zgodnie z zasadami odnoszącymi się do stosowania siły; wyraźnie popiera też "wyłaniającą się normę" przewidującą zbiorową odpowiedzialność międzynarodową za zapewnienie ochrony w przypadku ludobójstwa lub innych mordów na dużą skalę, czystek etnicznych lub poważnych naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego, którym suwerenne rządy nie potrafiły lub nie chciały zapobiec,
E. mając na uwadze, że rzeczywisty multilateralizm jest najstosowniejszym sposobem rozwiązywania problemów i stawiania czoła zagrożeniom, przed którymi staje społeczność międzynarodowa, pod warunkiem, że opiera się on na dobrze przystosowanych do tego celu instytucjach i skutecznych procesach podejmowania decyzji i ich egzekwowania,
F. mając na uwadze, że RSG podkreśla potrzebę działań i natychmiastowej reformy oraz przedstawia szereg konkretnych posunięć, których przyjęcie przez głowy państw i szefów rządów jest realne do września 2005 roku,
G. mając na uwadze, że Państwa Członkowskie muszą przodować w działaniach zmierzających do zapewnienia powszechnego udziału w wielostronnych konwencjach,
Zbiorowe bezpieczeństwo w XXI wieku: zapobieganie, świadomość i wspólna odpowiedzialność
1. z zadowoleniem przyjmuje RSG przedłożony po raporcie RHP i zdecydowanie popiera wyrażoną w nim wolę przeprowadzenia konsekwentnej i dogłębnej reformy Organizacji Narodów Zjednoczonych, zmierzającej do uczynienia jej bardziej skuteczną, sprawiedliwą, przystosowaną do długofalowych działań i odpowiedzialną w zakresie zbiorowego bezpieczeństwa w XXI wieku; ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje realistyczne podejście obu raportów, które w odróżnieniu od poprzednich projektów reform właściwie łączy wizję przyszłości z konkretnymi i nastawionymi na praktykę środkami do prowadzenia działań;
2. wzywa Radę do wyrażenia pełnej aprobaty dla sprawozdania dotyczącego reformy przedstawionego przez Kofiego Annana i zwraca się do Prezydencji Luksemburskiej o podjęcie działań na rzecz przyjęcia przez Radę decyzji w sprawie wspólnego stanowiska UE wobec konkretnych propozycji reformy ONZ;
3. zdecydowanie popiera pogląd, że postępy w dziedzinie rozwoju, bezpieczeństwa i ochrony praw człowieka muszą być osiągane równocześnie, a reforma Organizacji Narodów Zjednoczonych nie może być postrzegana jako cel sam w sobie, lecz raczej jako nieunikniona konsekwencja dogłębnej analizy warunków politycznych i czynników bezpieczeństwa, które są stawką w nowej i niepewnej sytuacji na świecie; dlatego też rekomenduje wzmocnienie Organizacji Narodów Zjednoczonych i jej instytucji, ponieważ są one najodpowiedniejszymi i jedynymi instytucjami globalnymi potencjalnie zdolnymi do rozwoju i zapewnienia bezpieczeństwa zbiorowego w sposób zgodny z prawem i jednocześnie skuteczny;
4. zatwierdza ścisłe ograniczenie pojęcia obrony własnej, użycia siły i obowiązku zapewnienia ochrony ludności cywilnej, zdefiniowane przez Grupę Wysokiego Szczebla zgodnie z duchem i literą Karty Narodów Zjednoczonych i zgadza się, że taka definicja nie powinna uniemożliwiać Radzie Bezpieczeństwa podejmowania działań prewencyjnych — i to nawet w sposób bardziej aktywny niż w przeszłości — ponieważ jest ona jedynym uprawnionym do tego organem; przypomina, że skuteczna ochrona w sytuacji kryzysowej jest możliwa tylko wtedy, gdy ONZ będzie dysponowała środkami umożliwiającymi stałe monitorowanie i nadzór napięć na tle etnicznym, językowym lub religijnym mogących przerodzić się w kryzys;
5. podtrzymuje, że rozważając użycie siły Rada Bezpieczeństwa musi zawsze uwzględnić pięć kryteriów zasadności: powagę zagrożenia, właściwość celu, ostateczność środka, proporcjonalność środka i uwzględnienie skutków; zgadza się, że zasady użycia siły i upoważnienie do jej zastosowania powinny zostać określone rezolucją Rady Bezpieczeństwa; proponuje, by Rada Bezpieczeństwa była uprawniona, w indywidualnych przypadkach i na potrzeby rozstrzygnięcia ściśle określonej sytuacji w ograniczonym terminie, do delegowania swoich kompetencji, określonych w rozdziale VII Karty NZ, na rzecz uznanej organizacji regionalnej;
6. popiera wezwanie Grupy Wysokiego Szczebla, potwierdzone w RSG, do przyznania Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) większej roli i możliwości, w tym zwiększonych kompetencji kontrolnych, w dziedzinie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni jądrowej i zapobiegania stosowaniu broni atomowej, biologicznej i chemicznej (broni ABC); zdecydowanie popiera wezwanie, by państwa zobowiązały się do pełnego przestrzegania zapisów Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, Konwencji o broni biologicznej i toksycznej oraz Konwencji o broni chemicznej, w celu dalszego wzmocnienia wielostronnych ram w dziedzinie nierozprzestrzeniania i rozbrojenia, jak również szczególne projekty w tej dziedzinie;
7. popiera rozwiązania służące zapewnieniu dostaw paliwa niezbędnego do rozwoju zastosowań pokojowych, takie jak. pełnienie przez MAEA roli gwaranta dostaw materiałów rozszczepialnych po cenach rynkowych, dla cywilnych użytkowników energii atomowej, w przypadku krajów, które dobrowolnie zrezygnują z budowy krajowych zakładów wzbogacania uranu i oddzielania plutonu;
8. popiera tworzenie przez Narody Zjednoczone strategii zwalczania terroryzmu respektującej prawa człowieka i rządy prawa, angażującej społeczeństwo obywatelskie i opartej na pięciu filarach odwodzenia od uciekania się do terroryzmu lub wspierania go, na pozbawianiu terrorystów dostępu do środków finansowych i materialnych, powstrzymywniu państw od wspierania terroryzmu, zwiększaniu zdolności państw do zwalczania terroryzmu i obronie praw człowieka;
9. podkreśla w tym kontekście potrzebę dalszego opierania się na wcześniejszych pracach Komitetu ds. Zwalczania Terroryzmu oraz wspierania Komitetu Wykonawczego Komisji ds. Zwalczania Terroryzmu w jego zadaniach w zakresie zapewniania stosowania się do zobowiązań wynikających z rezolucji nr 1373 Rady Bezpieczeństwa ONZ (2001);
10. oczekuje uchwalenia przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych obszernej konwencji w sprawie terroryzmu, opartej na jasnych i uzgodnionych definicjach, respektujących prawa człowieka i wolności demokratyczne, zawierających między innymi odniesienie do definicji zawartych w Konwencji o zwalczaniu finansowania terroryzmu z 1999 roku i rezolucji nr 1566 Rady Bezpieczeństwa z roku 2004 oraz potwierdzającej, że działania, których dotyczyło 12 poprzednich konwencji o zwalczaniu terroryzmu, stanowią akty terrorystyczne, wraz z oświadczeniem, że stanowią one również przestępstwo w świetle prawa międzynarodowego; zachęca również do wydajniejszej współpracy w innych dziedzinach priorytetowych, takich jak zwalczanie przestępczości zorganizowanej i nielegalnego handlu bronią ręczną i bronią lekką oraz pracy nad całkowitą eliminacją min lądowych;
11. w pełni uznaje potrzebę większego zaangażowania się krajów rozwiniętych w operacje sił pokojowych na całym świecie i dlatego wzywa Państwa Członkowskie UE do zwiększenia wysiłków zmierzających do przekształcenia armii w jednostki, które mogą być wysłane w celach pokojowych oraz do utrzymywania kontyngentów w stanie pogotowia na potrzeby ONZ; potwierdza oddanie sprawie zdecydowanego ożywienia działań na rzecz zapobiegania konfliktom oraz odbudowy pokoju po ich zakończeniu poprzez stawianie do dyspozycji sił pokojowych wyposażonych we właściwe pełnomocnictwa, dysponujących wystarczającymi możliwościami i odpowiednio przeszkolonych w celu realizacji wyznaczonych działań i uniknięcia kryzysów społecznych i humanitarnych; zgadza się z wnioskiem, że operacje pokojowe przeprowadzane przez organizacje regionalne powinny być zatwierdzane przez Radę Bezpieczeństwa;
Wolność od niedostatku: wspólna i wyważona wizja wzmocnionej polityki rozwojowej ONZ
12. przy tej okazji zwraca się do wszystkich zainteresowanych podmiotów o dołożenie wszelkich starań w celu osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju (MCR); podkreśla, że reformy i cele rozwojowe wymienione w MCR muszą być realizowane poprzez reformy w dziedzinie bezpieczeństwa zbiorowego oraz reformy instytucjonalne; wyraża przekonanie, że wyłącznie dzięki kompleksowej i wyważonej reformie systemu ONZ jako całości możliwe będzie uzyskanie lepszej równowagi na osi północ-południe w ramach ONZ, co z kolei przełoży się na większą akceptację i legitymację ONZ z perspektywy jej członków;
13. przypomina, że kraje, które uprzednio zobowiązały się do finansowania rozwoju, powinny tych zobowiązań dotrzymać — zwłaszcza w celu osiągnięcia postępów w walce z HIV/AIDS, malarią i gruźlicą; wskazuje w związku z tym, że należy wzmocnić zespoły krajów ONZ, a personel powinien zostać odpowiednio przeszkolony i finansowany oraz blisko współpracować z międzynarodowymi instytucjami finansowymi na rzecz osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju;
14. zwraca uwagę na potrzebę dalszego wspierania badań naukowych i rozwoju, w celu zapewnienia równowagi ekologicznej, reagowania na zmiany klimatyczne i zaspokojenia szczególnych potrzeb krajów rozwijających się w dziedzinie rolnictwa, zasobów naturalnych i gospodarowania środowiskiem naturalnym;
15. przypomina, że fundamentem udanego partnerstwa jest dwukierunkowy proces, w którym kraje rozwijające się muszą doskonalić system rządów, zwalczać korupcję i dążyć do zgromadzenia jak największych zasobów wewnętrznych w celu finansowania krajowych strategii rozwoju, natomiast kraje rozwinięte muszą wspierać te działania poprzez zwiększoną pomoc rozwojową, szersze otwarcie swoich rynków oraz redukcję zadłużenia;
16. potwierdza opinię, że rozwój gospodarczo-społeczny i bezpieczeństwo w połączeniu z poszanowaniem praw człowieka i ochroną środowiska są w dużym stopniu współzależne; podkreśla, że zapobieganie zagrożeniom poprzez rozwój może znacząco zmniejszyć zagrożenia natury politycznej, militarnej lub terrorystycznej, których źródłami są rzeczywiste lub postrzegane nierówności społeczne, niesprawiedliwości gospodarcze i degradacja środowiska naturalnego; przyjmuje z zadowoleniem opinię Grupy Wysokiego Szczebla, że w dziedzinie zagrożeń nie obowiązuje hierarchia i nie można rozpatrywać różnego typu zagrożeń w oderwaniu od pozostałych; potwierdza zatem raz jeszcze, że zagadnienia bezpieczeństwa są blisko związane z osiągnięciem i utrwaleniem Milenijnych Celów Rozwoju;
17. wyraża pełna aprobatę dla konkretnych propozycji Sekretarza Generalnego w tej dziedzinie, w tym dotyczących ustanowienia przejrzystego kalendarza osiągania przez kraje rozwinięte celu, jakim jest przeznaczanie 0,7 % DNB na oficjalną pomoc rozwojową, uznania specjalnych potrzeb Afryki, wszczęcia szeregu inicjatyw przynoszących szybkie rezultaty w celu niezwłocznego osiągnięcia zasadniczych postępów w realizacji MCR, w tym zniesienia opłat za podstawowe świadczenia zdrowotne i edukację;
18. wyraża poparcie dla zawartego w RSG zalecenia dotyczącego wzmocnienia zaangażowania podmiotów pozarządowych w realizację celów ONZ, również poprzez nowe mechanizmy zapewniające odpowiedzialność przed społeczeństwem obywatelskim, sektorem prywatnym i instytucjami międzynarodowymi;
19. z zadowoleniem przyjmuje zawarte w RSG zalecenie dotyczące przyjęcia międzynarodowych ram przeciwdziałania zmianom klimatycznym po 2012 r., przy większym udziale wszystkich największych emitentów, oraz poparcia wyznaczenia wszystkim Państwom Członkowskim UE celów w dziedzinie środowiska naturalnego z określonym terminem realizacji;
20. potwierdza, że ograny decyzyjne ONZ powinny mieć upoważnienie — ale też ponosić odpowiedzialność — w zakresie określania wspólnych interesów publicznych oraz ustalania norm służących ich zabezpieczeniu oraz przyjmowania przepisów w celu zachowania i ochrony tych interesów publicznych, w tym do określania międzynarodowych zasad mających wyjaśnić zależność pomiędzy handlem i środowiskiem naturalnym w celu zagwarantowania, że zasady prowadzenia handlu będą respektować postanowienia wielostronnych porozumień w dziedzinie środowiska naturalnego;
Odnowa instytucji dla zwiększenia reprezentatywności i skuteczności
21. domaga się, by niezbędna reforma Organizacji Narodów Zjednoczonych jako całości w żadnym wypadku nie stała w cieniu samej reformy Rady Bezpieczeństwa i innych kwestii instytucjonalnych, chociaż przemyślenie struktur i metod pracy w celu lepszej reprezentatywności i wiarogodności jest sprawą najwyższej wagi; wzywa państwa członkowskie ONZ do poczynienia wszelkich starań w celu niedopuszczenia do sytuacji, w której potencjalne trudności w osiągnięciu porozumienia w sprawie nowego składu Rady Bezpieczeństwa zagroziłyby reformie jako całości;
22. wyraża przekonanie, że przewodnim celem, którym musi się kierować reforma Rady Bezpieczeństwa, jest zwiększenie jej władzy, prawdziwie przedstawicielskiego charakteru wszystkich regionów geograficznych, legitymizacji, efektywności oraz jej pierwszoplanowej roli w utrzymaniu pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego; jest świadomy potrzeby zmiany składu Rady Bezpieczeństwa w sposób uwzględniający przemiany, jakie nastąpiły w systemie międzynarodowym oraz aktualną sytuację geopolityczną, dzięki zwiększeniu liczby krajów rozwijających się w Radzie, zapewnienie, że członkowie Rady będą chętni i zdolni do działania w razie potrzeby oraz wprowadzenie bardziej efektywnych i przejrzystych metod pracy; uważa, że dwie propozycje (model A i B) Grupy Wysokiego Szczebla we właściwy sposób odzwierciedlają ten lepszy przedstawicielski charakter, chociaż możliwe są również inne propozycje reformy, i podkreśla, że posiadanie przez UE miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ pozostaje w dalszym ciągu celem UE, który zostanie zrealizowany, kiedy tylko spełnione zostaną warunki polityczne, konstytucyjne i prawne do ustanowienia takiego miejsca;
23. odnotowuje projekt rozszerzenia składu Rady Bezpieczeństwa ONZ poprzez dodanie nowych miejsc dla każdej grupy regionalnej, w tym Europy; wyraża pogląd, że w tym kontekście właściwym rozwiązaniem zgodnym z Traktatem ustanawiającym Konstytucję dla Europy, który nadaje osobowość prawną Unii i powołuje europejskiego ministra spraw zagranicznych, byłoby przyznanie UE dodatkowego stałego miejsca; wzywa Państwa Członkowskie do poważnego rozważenia tej propozycji w celu zwiększenia wpływu Europy w świecie za pomocą spójnej i wydajnej Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB);
24. uważa jednak, że bez względu na wybór procedury reformy niektóre z dodatkowych miejsc dla "Europy" powinny zostać przyznane UE jako takiej; w związku z tym wzywa Radę UE do stworzenia odpowiedniego mechanizmu wyznaczania Państw Członkowskich UE, które będą sprawować swój mandat jako przedstawiciele UE w ścisłej współpracy z innymi Państwami Członkowskimi UE, Wysokim Przedstawicielem WPZiB lub przyszłym ministrem spraw zagranicznych, Komisją i Parlamentem Europejskim, do czasu, aż spełnione zostaną warunki uzyskania jednego miejsca przez UE;
25. w pełni popiera propozycję Grupy Wysokiego Szczebla, by wprowadzić w Radzie Bezpieczeństwa mechanizm głosowania polegający na tym, że członkowie mogliby wezwać do publicznego zajęcia stanowiska odnośnie do proponowanego działania, gdzie głosy przeciwne działaniu nie miałyby efektu veta ani też wynik głosowania nie miałby żadnej mocy prawnej, jednak dzięki temu wzrosłaby odpowiedzialność przy korzystaniu z opcji veta;
26. zdecydowanie popiera wzmocnienie ochrony praw człowieka i ich promocję w systemie ONZ, która dotychczas niestety nie zawsze była wystarczająco efektywna pod względem osiąganych rezultatów i wzywa do znacznego zwiększenia wsparcia finansowego ze strony wszystkich państw członkowskich dla Biura Wysokiego Komisarza ds. Praw Człowieka, jak również do aktywnego zaangażowania Wysokiego Komisarza w pracę i obrady Rady Bezpieczeństwa; popiera w związku z tym propozycję składania przez Wysokiego Komisarza ds. Praw Człowieka corocznego sprawozdania, które stanowi wartość dodaną pod względem widoczności zaleceń wydanych przez ONZ, umożliwiając równocześnie ocenę poziomu zaangażowania poszczególnych państw w funkcjonowanie mechanizmów ONZ;
27. popiera zastąpienie Komisji Praw Człowieka ONZ (UNCHR) mniejszą, stała Radą ds. Praw Człowieka (HRC) wybieraną bezpośrednio przez Zgromadzenie Ogólne — które wybierając członków mających zasiadać w tym organie powinno wybierać tylko te państwa, które najbardziej skrupulatnie przestrzegają praw człowieka — znaczniejszą niż dotychczas większością, co pozwoli jej uzyskać większą legitymację demokratyczną i autorytet polityczny; popiera poszerzenie metod pracy UNCHR o mechanizm "wzajemnych przeglądów" (peer review), umożliwiający regularne poddanie każdego państwa ocenie pod względem przestrzegania praw człowieka; popiera koncepcję połączenia akcesji do HRC z obowiązkiem wyrażenia przez państwo członkowskie zgody na wprowadzenie w życie mechanizmów i procedur ONZ; uważa, że sprawą najwyższej wagi jest wzmocnienie w HRC niezależnych organizacji pozarządowych (NGO) oraz że ich udział wymaga reformy Komitetu ds. Organizacji Pozarządowych;
28. potwierdza swoje pełne poparcie dla pracy Międzynarodowego Trybunału Karnego i wzywa wszystkie państwa członkowskie ONZ do współpracy z nim; przyjmuje z zadowoleniem ustanowienie funkcji specjalnego sprawozdawcy ds. zgodności środków służących zwalczaniu terroryzmu z prawem międzynarodowym w dziedzinie praw człowieka; uznaje istotną rolę Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości i popiera rozważenie środków mających poprawić jego pracę;
29. w pełni podziela opinię Grupy Wysokiego Szczebla, że należy zwiększyć znaczenie, margines swobody i odpowiedzialność Sekretarza Generalnego w dziedzinie pokoju i bezpieczeństwa; w związku z tym podkreśla potrzebę wyposażenia Sekretarza Generalnego w odpowiednią swobodę, możliwość podejmowania samodzielnych decyzji i zasoby, które pozwolą mu zorganizować strukturę i tryby jego środowiska pracy w taki sposób, by administracja ONZ odpowiadała priorytetom reformy;
30. wyraża zaniepokojenie oskarżeniami, że siły pokojowe ONZ dopuszczały się przemocy seksualnej i fizycznej, między innymi w Demokratycznej Republice Konga, Bośni i Kosowie; potępia fakt, że osoby winne przemocy seksualnej i gwałtów podczas toczących się konfliktów nie zostały oskarżone ani ukarane oraz wzywa ONZ do rozwiązania tego problemu, aby zagwarantować, że organizacja zachowa swoją wiodąca role w dziedzinie ochrony praw człowieka na świecie;
31. z zadowoleniem przyjmuje propozycję powołania, przy współudziale międzynarodowych instytucji finansowych, Komisji ds. Pokoju oraz Biura Pomocniczego ds. Pokoju w ramach Sekretariatu ONZ w celu zwiększenia możliwości tej organizacji w zakresie podejmowania trwałych wysiłków na rzecz pokoju w sytuacjach pokonfliktowych oraz przywracania porządku i odbudowy w spustoszonych państwach, gdzie przestały istnieć instytucje państwowe; wzywa do utworzenia cywilnego korpusu pokojowego ("białych hełmów") zdolnego do pełnienia funkcji natury niemilitarnej; zdecydowanie popiera potrzebę zapewnienia większej ochrony podmiotom udzielającym pomocy humanitarnej i ich bezpiecznego i niezakłóconego dostępu do newralgicznych populacji; podkreśla potrzebę przekazania dodatkowych środków Sekretarzowi Generalnemu na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem funkcji mediacyjnych ("funkcja dobrego urzędu") oraz popiera utworzenie Jednostki Wspierającej Rządy Prawa i Funduszu na rzecz Demokracji, mających wspierać działania podejmowane na poziomie krajowym w celu przywrócenia rządów prawa i demokracji;
32. podkreśla potrzebę ożywienia Zgromadzenia Ogólnego poprzez sprecyzowanie i ograniczenie jego programu działania, by mogło ono szybciej i skuteczniej reagować na najważniejsze problemy dzisiejszego świata, dzięki zmniejszeniu liczby członków komisji Zgromadzenia oraz skoncentrowanie ich działań w celu poprawy rezolucji i wiarygodności całej tej instytucji; wzywa do ustanowienia w Zgromadzeniu Ogólnym mechanizmów umożliwiających regularne konsultowanie się ze społeczeństwem obywatelskim;
33. wzywa do przyznania większych kompetencji Radzie Ekonomiczno-Społecznej (ECOSOC), drastycznego ograniczenia liczby jej członków oraz wzmocnienia jej kompetencji decyzyjnych w celu przekształcenia jej w organ stanowiący odpowiednik Rady Bezpieczeństwa w dziedzinach dotyczących gospodarki, finansów, rozwoju, biotechnologii, systemów komunikacji, etyki, jak również zagrożeń dla klimatu i biotopu; wzywa do ustanowienia mechanizmu bliskich i stałych konsultacji między zreformowaną ECOSOC a instytucjami Bretton Woods oraz Światową Organizacją Handlu (WTO), umożliwiając ECOSOC efektywną ocenę postępów w realizacji programu rozwoju ONZ oraz pełnienie roli forum ds. współpracy rozwojowej na wysokim szczeblu; wzywa do ustanowienia mechanizmu zapewniającego lepszą koordynację między różnymi agencjami ONZ funkcjonującymi pod egidą ECOSOC; popiera proponowane zwoływanie co dwa lata Forum Współpracy Rozwojowej wysokiego szczebla oraz ustanowienie Komitetu Wykonawczego ECOSOC;
34. uważa jednak, że propozycje reformy przedstawione w RSG dotyczące dziedziny społeczno-ekonomicznej przeważnie nie przystają do rzeczywistych potrzeb instytucji, która skupia najważniejsze kraje rozwinięte i rozwijające się, w celu rozstrzygania kwestii zasadniczych wzajemnych powiązań między handlem, finansami, środowiskiem naturalnym oraz rozwojem gospodarczym i społecznym; stanowczo popiera, jako pierwszy krok, propozycję RHP, by przekształcić grupę G20, której Unia Europejska jest instytucjonalnym członkiem, a Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Bank Światowy są członkami z urzędu, w grupę przywódców, w której obradach uczestniczyć będą regularnie WTO, Sekretarz Generalny ONZ, przewodniczący ECOSOC oraz Wysoki Komisarz ds. Praw Człowieka;
35. proponuje przekształcenie istniejącej, lecz zapomnianej i opartej na przestarzałej koncepcji Rady Powierniczej w Radę ds. Słabych Państw, odpowiedzialną w imieniu Organizacji Narodów Zjednoczonych za koordynację międzynarodowej współpracy dotyczącej słabych państw, a przede wszystkim, na rzecz zapobiegania konfliktom w państwach zdestabilizowanych; proponuje, by powyższa Rada ds. Słabych Państw odpowiadała, na podstawie mandatu Rady Bezpieczeństwa, za tymczasowe administrowanie ludnością i obszarami, na których oficjalne struktury państwowe uległy rozpadowi lub bliskie są zanikowi;
36. wzywa do wzmocnienia międzynarodowej administracji ekologicznej poprzez przekształcenie Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) w wyspecjalizowaną agendę ONZ ds. środowiska naturalnego, wyposażoną w dostateczne zasoby finansowe, materialne i ludzkie, w której członkostwo będzie miało charakter powszechny, uprawnioną do działań gwarantujących wypełnianie przez rządy, międzynarodowe instytucje gospodarcze i ponadnarodowe korporacje prawnie wiążących wielostronnych porozumień dotyczących środowiska naturalnego (MEA), służącą jako organ konsultacyjny w zakresie naukowej, technicznej i prawnej wiedzy o środowisku naturalnym; wzywa do nowych, spójnych działań na rzecz zapewnienia równowagi ekologicznej, w tym działań dotyczących zmian klimatycznych oraz kwestii pustynnienia, bioróżnorodności i uchodźstwa spowodowanego degradacją środowiska; wzywa do jasnego określenia związku jurysdykcyjnego, w tym zasad rozstrzygania sporów, między WTO a MEA w ramach systemu ONZ;
37. zwraca uwagę na fakt, że w listopadzie 2004 r. UNEP i Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) podpisały protokół porozumienia, który przewiduje, że UNEP będzie pomagał państwom, na ich prośbę, w budowie potencjału umożliwiającego wypełnienie zobowiązań w zakresie ochrony środowiska, jako jednego z podstawowych filarów trwałego rozwoju; popiera to stanowisko i stanowczo podkreśla potrzebę zagwarantowania, że na oba programy przeznaczone zostaną dostateczne środki, by mogły one prowadzić efektywną współpracę;
38. podkreśla, że Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) jest jedną z najważniejszych agencji w systemie Organizacji Narodów Zjednoczonych, odpowiedzialną w skali globalnej za edukację, naukę (w tym w dziedzinie gospodarki wodnej) oraz kulturę (w tym komunikację i media); wzywa państwa członkowskie do przeznaczania na rzecz UNESCO większych zasobów budżetowych zarówno w postaci zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych środków budżetowych, by mogła ona wypełniać swój ważny mandat; wzywa Sekretarza Generalnego ONZ, by regularnie korzystał z zaleceń UNESCO, zwłaszcza dotyczących ograniczania ubóstwa i polityki edukacyjnej oraz ochrony różnorodności kulturalnej;
39. wzywa do utworzenia w ramach systemu ONZ Zgromadzenia Parlamentarnego Narodów Zjednoczonych (UNPA), co poprawiłoby demokratyczny profil i wewnętrzne procedury demokratyczne tej organizacji i pozwoliło światowemu społeczeństwu obywatelskiemu uczestniczyć bezpośrednio w procesie decyzyjnym; stwierdza, że Zgromadzenie Parlamentarne powinno mieć pełne prawo do informacji, współudziału i kontroli oraz formułowania zaleceń dla Zgromadzenia Ogólnego;
40. proponuje jako pierwszy krok zorganizowanie spotkania parlamentarnego przed posiedzeniem głów państw i szefów rządów we wrześniu 2005 roku, które byłoby uzupełnieniem Drugiej Światowej Konferencji Przewodniczących Zgromadzeń Parlamentarnych, która odbędzie się w dniach 7- 9 września 2005 r. w Nowym Jorku; stwierdza gotowość wysłania delegacji na te spotkania parlamentarne; w pełni popiera zawarte w RSG wezwanie do utworzenia Funduszu Demokracji, którego celem byłoby popieranie, ustanawianie i umacnianie demokracji na świecie;
41. wzywa Państwa Członkowskie do wspierania i wzmacniania grupy "UN Democracy Caucus" (Grupa Narodów Zjednoczonych ds. Demokracji), która propaguje demokrację w państwach członkowskich ONZ oraz pomaga ustanawiać demokratyczne struktury w systemie ONZ, służąc jako model dla wschodzących demokracji, równocześnie zaś zapobiega obejmowaniu przewodnictwa w istotnych organach ONZ przez niedemokratyczne, autorytarne państwa, co zagroziłoby wiarygodności ONZ;
42. przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Sekretarza Generalnego dotyczącą zorganizowania "Ceremonii traktatowej — wezwania do powszechnego uczestnictwa w Focus 2005: odpowiedzi na globalne wyzwania"; wzywa Państwa Członkowskie do poparcia tej inicjatywy poprzez podpisanie, ratyfikację lub przystąpienie do tych traktatów przedstawionych w Focus 2005, których nie są jeszcze stronami; wzywa również Radę i Komisję, by w ramach kontaktów z państwami trzecimi propagowały powyższą inicjatywę i wspierały te państwa w działaniach zmierzających do podpisania, ratyfikowania lub przystąpienia do przedmiotowych traktatów do września 2005 r.;
43. przypomina o owocnej współpracy między Organizacją Narodów Zjednoczonych a Unią Europejską w zakresie operacji ratunkowych i działań pomocowych zrealizowanych po klęsce tsunami; przyjmuje z zadowoleniem zalecenia Sekretarza Generalnego wzywającego Organizację Narodów Zjednoczonych do korzystania z pozytywnych doświadczeń organizacji regionalnych, w szczególności przy projektowaniu surowych norm na rzecz zapewnienia politycznej stabilizacji i ochrony praw mniejszości, rdzennej ludności i osób podlegających wewnętrznym przesiedleniom; przyjmuje z zadowoleniem zalecenie dotyczące udzielenia większego wsparcia Afryce i Unii Afrykańskiej; wzywa do zacieśnienia partnerstwa między Organizacją Narodów Zjednoczonych a Unią Europejską, ponieważ Unia jest najlepiej predysponowana do koordynacji, wspólnie z innymi państwami lub organizacjami regionalnymi, efektywnego wdrażania polityk globalnych, w tym dotyczących Międzynarodowego Trybunału Karnego, Protokołu z Kioto i międzynarodowego zakazu używania min lądowych;
44. stoi nadal na stanowisku, że w świetle Konstytucji UE usprawnienie dyplomatycznej reprezentacji UE w ONZ ma zasadnicze znaczenie dla poprawy stosunków między obiema organizacjami oraz wzrostu znaczenia UE na scenie międzynarodowej; dlatego zachęca Radę i Komisję do aktywnego działania na rzecz połączenia ich biur kontaktowych i delegacji we wspólną, zewnętrzną delegację UE w każdej z trzech następujących głównych siedzib ONZ: w Nowym Jorku, Wiedniu i Nairobi;
45. zdecydowanie wzywa Państwa Członkowskie UE do niezwłocznego poparcia propozycji reform zarysowanych w RSG przyjętym na podstawie RHP, do podjęcia wszelkich możliwych działań w celu realizacji tych reform we właściwych dziedzinach oraz do zapewnienia niezbędnych w tym celu środków, we współpracy z instytucjami UE;
46. wzywa Prezydium do powołania grupy ekspertów w celu sporządzenia wstępnego projektu określającego sposób, w jaki ogólna reforma systemu ONZ może funkcjonować zarówno z perspektywy Karty Narodów Zjednoczonych, jak i instytucji UE;
47. podejmuje decyzję o rozpoczęciu szeregu kampanii informacyjnych w celu uświadomienia opinii publicznej w Europie i poza jej granicami, jakie są historyczne konsekwencje reformy ONZ oraz jej wpływ na europejski system instytucjonalny; *
P6_TA(2005)0238
Stosunki Transatlantyckie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zapewnienia powodzenia nadchodzącego szczytu UE-USA w Waszyngtonie DC w dniu 20 czerwca 2005 r.
Parlament Europejski,
- uwzględniając Deklarację Transatlantycką w sprawie stosunków UE-USA z 1990 r. i Nową Agendę Transatlantycką z 1995 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli, z 16 i 17 grudnia 2004 r., w szczególności sekcje zatytułowane "Porządek międzynarodowy budowany w oparciu o skuteczny multilateralizm" i "Partnerska współpraca",
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stanu partnerstwa transatlantyckiego w przeddzień dublińskiego szczytu UE-USA w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. [1],
- uwzględniając rezultaty szczytu UE-USA, który odbył się w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. w Dublinie,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie stosunków transatlantyckich [2],
- uwzględniając wcześniejsze swoje rezolucje: z dnia 17 maja 2001 r. w sprawie stanu zaawansowania dialogu transatlantyckiego, [3] z dnia 13 grudnia 2001 r. współpracy sądowej UE ze Stanami Zjednoczonymi przy zwalczaniu terroryzmu, [4] z dnia 15 maja 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady dotyczącego wzmocnienia partnerstwa transatlantyckiego: skoncentrowanie się na strategii i osiągnięcie rezultatów [5], z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie odnowienia partnerstwa transatlantyckiego w trzecim tysiącleciu [6] oraz swoje zalecenie z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie prawa więźniów przetrzymywanych w Guantanamo do sprawiedliwego procesu [7],
- uwzględniając projekt Rezolucji 77 Kongresu USA w sprawie stosunków transatlantyckich, przedstawiony 9 lutego 2005 r.
- uwzględniając oświadczenia po spotkaniu szefów państw i rządów Unii Europejskiej oraz Prezydenta Stanów Zjednoczonych w dniu 22 lutego 2005 r. w Brukseli,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie wzmocnienia partnerstwa między UE i USA oraz bardziej otwartego rynku w XXI wieku (COM(2005)0196),
- uwzględniając przesłuchanie Komisji Handlu Międzynarodowego z dnia 26 maja 2005 r. dotyczące transatlantyckich stosunków gospodarczych,
- uwzględniając dokument OECD, w którym przedstawiono korzyści płynące z liberalizacji rynków towarowych oraz zmniejszenia przeszkód w międzynarodowym handlu i inwestycjach dla USA i UE ("Preferencyjne Taryfy Handlowe na rynku rolnym i żywności, sprawa dotycząca USA i UE", opublikowana w marcu 2005 r.),
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że demokracja, prawa człowieka, praworządność, zrównoważona gospodarka i zrównoważony rozwój stanowią wspólne wartości umożliwiające stworzenie solidnych podstaw zarówno partnerstwa transatlantyckiego, jak i integracji europejskiej, które wspólnie przyczyniły się w ostatnich 60 latach do stabilizacji, pokoju i dobrobytu naszych społeczeństw,
B. zważywszy, że jak stwierdzono w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa, partnerstwo transatlantyckie ma szczególną wagę,
C. zważywszy, ze nowe zagrożenia i konflikty na arenie międzynarodowej stanowią jednakże tak poważne wyzwanie dla tych wartości i osiągnięć w nowym środowisku międzynarodowym, że jedynie współpraca w ramach partnerstwa transatlantyckiego oparta na solidnej zinstytucjonalizowanej strukturze może przynieść jakąkolwiek nadzieję na powodzenie,
D. zważywszy, że Nowa Agenda Transatlantycka przyczyniła się do znacznego zwiększenia integracji i spójności gospodarki transatlantyckiej, ale okazała się również niewystarczająca do rozwiązania kwestii politycznych wysokiego szczebla, takich jak decyzje dotyczące użycia sił zbrojnych czy kwestie dotyczące porządku międzynarodowego,
E. zważywszy, że nadszedł moment pilnego dokonania rewizji Nowej Agendy Transatlantyckiej z 1995 roku, w celu uwzględnienia obecnych realiów i dalszego pogłębienia stosunków transatlantyckich, zgodnie z założeniem, że współpraca przynosi każdemu z partnerów więcej korzyści niż praca, która zmierza w rozbieżnych lub całkiem przeciwstawnych kierunkach,
F. zważywszy, że traktaty międzynarodowe stanowią podstawę skutecznych, wielostronnych ram współpracy oraz że w wielu obszarach polityki, szczególnie tych dotyczących Międzynarodowego Trybunału Karnego, Protokołu z Kioto w sprawie zmian klimatycznych, zasad dotyczących ochrony danych i wsparcia rozwoju rozbudowanych cywilnych sił powietrznych, między UE i USA istnieją rozbieżności w ocenie, rozpoznaniu i stosowaniu politycznych rozwiązań,
G. zważywszy, że trwająca od dłuższego czasu sytuacja w Zatoce Guantanamo stwarza klimat napięcia w stosunkach transatlantyckich,
H. mając na uwadze, że walka z terroryzmem może zakończyć się sukcesem, tylko wtedy, jeżeli działania prowadzone będą w ramach wzmocnionego partnerstwa transatlantyckiego, które w pełni zwróci uwagę na przyczyny terroryzmu oraz na szczere zaangażowanie na rzecz przestrzegania i promowania praw człowieka i praw podstawowych, prawa do ochrony danych oraz innych fundamentalnych wartości, na których opiera się partnerstwo;
I. zważywszy, że niniejsza rezolucja stanowi wstępną odpowiedź na niedawny komunikat Komisji w sprawie stosunków UE-USA;
1. z zadowoleniem przyjmuje poprawę stosunków transatlantyckich, czego dowodem jest obserwowane ostatnio podejście przywódców rządowych i parlamentarnych po obu stronach Atlantyku zarówno do zagadnień ogólnoświatowych, jak i dwustronnych; uważa, że ta sprzyjająca sytuacja dostarcza Unii Europejskiej i Stanom Zjednoczonym prawdziwą sposobność ścisłej współpracy w nadchodzących latach nad szeregiem wyzwań politycznych ważnych dla obu stron;
2. podkreśla, że Szczyt UE-USA w Waszyngtonie, który odbędzie się dnia 20 czerwca 2005 r., stosunkom transatlantyckim należy nadać nowy impuls poprzez aktualizację Nowej Agendy Transatlantyckiej (NAT) i zastąpienie jej Porozumieniem o Partnerstwie Transatlantyckim, które wejdzie w życie na początku 2007 r.;
3. stoi na stanowisku, że Porozumienie o Partnerstwie Transatlantyckim powinno poszerzać zawartą w Agendzie współpracę w zakresie politycznym, gospodarczym i w dziedzinie bezpieczeństwa, przy założeniu, że partnerstwo pozostanie przede wszystkim zobowiązaniem politycznym; uważa, że w zakresie stosunków gospodarczych, — które, według najnowszych badań OECD, mogłyby spowodować wzrost PKB na głowę mieszkańca w Europie o ok. 2-3 %, należy ustalić jakie bariery blokują transatlantycką wymianę handlową i inwestycje oraz opracować plan zawierający wytyczne co do działań, jakie powinny zostać podjęte, aby wzmocnić rynek transatlantycki, według jasnego harmonogramu i określając najważniejsze obszary działania oraz ustanawiając dialog w sprawie regulacji w poszczególnych obszarach, który towarzyszyłby całemu procesowi;
4. przyjmuje do wiadomości nową dyrektywę dotyczącą reasekuracji, która tworzy jednolity rynek przepisów i nadzoru; wzywa USA do zakończenia działań dyskryminacyjnych w stosunku do firm europejskich poprzez nakładanie kosztownych dodatkowych wymagań, które zniekształcają konkurencję na korzyść firm amerykańskich;
5. jest zdania, że poszerzenie ram współpracy pozwoli UE i Stanom Zjednoczonym na skuteczniejsze połączenie wysiłków w celu zachęcenia pozostałych krajów do zapewnienia podstawowych zasad demokracji, praw człowieka i praworządności na świecie;
6. przyjmuje z zadowoleniem powyższy Komunikat Komisji z 18 maja 2005 r., który stanowi znaczący pierwszy krok w kierunku ustanowienia Porozumienia o Partnerstwie Transatlantyckim, ale nie aprobuje zawartego w nim mało odważnego podejścia; uznaje, że proces, którego elementem jest szczyt UE-USA, powinien być podstawowym forum debaty na temat priorytetów o charakterze globalnym jak i z dziedziny stosunków dwustronnych, nadającym strategiczny impuls wzajemnym relacjom;
7. wzywa Stany Zjednoczone, aby w ramach współpracy zaakceptowały wspólną odpowiedzialność za równowagę gospodarczą w coraz bardziej współzależnym świecie, a także wyraża zaniepokojenie dużym deficytem w budżecie federalnym USA, który może mieć groźne skutki dla światowej gospodarki i dla równowagi na międzynarodowych rynkach walutowych;
8. ponownie odrzuca proponowane zniesienie embarga na eksport broni do Chin, dopóki nie poprawi się tam znacząco przestrzeganie praw człowieka; uważa, że pożyteczne byłoby powołanie grupy wysokiego szczebla na szczycie UE-USA dnia 20 czerwca 2005 r. w celu opracowania wspólnego stanowiska UE-USA w sprawie eksportu technologii;
9. zauważa, że polityka wizowa leży wyłącznie w gestii Wspólnoty, zwraca się w związku z tym do Komisji o niezwłoczne rozpoczęcie negocjacji z administracją Stanów Zjednoczonych, aby objęto programem bezwizowym wszystkich obywateli UE i zlikwidowano istniejącą obecnie dyskryminację, szczególnie wobec obywateli nowych Państw Członkowskich;
10. zaleca, aby projektowane Porozumienie o Partnerstwie Transatlantyckim ustanowiło transatlantycką "wspólnotę działań" dla współpracy regionalnej i globalnej oraz wyzwań skupiających się w szczególności na następujących wspólnych działaniach:
a) promowanie demokracji, praw człowieka i praworządności oraz wspieranie skutecznego multilateralizmu,
b) popieranie procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie w porozumieniu z rządami i ludnością tego regionu w oparciu o mapę drogową tzw. kwartetu bliskowschodniego,
c) dążenie do zapewnienia światowego bezpieczeństwa wspólnie pracując nad następującymi kwestiami:
i) zwalczanie międzynarodowego terroryzmu,
ii) opracowanie wspólnej strategii, w celu zastosowania wielostronnego podejścia do nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia i zastosowania energii jądrowej,
iii) promowanie i opracowanie wspólnego stanowiska w stosunkach z największymi partnerami geopolitycznymi, jak Chiny, Indie, Japonia, Ameryka Łacińska i Rosja,
iv) odnowienie negocjacji w sprawie kontroli handlu bronią i rozbrojenia na poziomie kontaktów wielostronnych, w ramach systemu NZ, oraz na poziomie kontaktów dwustronnych,
v) szybka reakcja na nagłe i nieoczekiwane zmiany polityczne, takie jak mające ostatnio miejsce na Ukrainie, w Libanie i w Kirgistanie,
vi) aktywne zaangażowanie w reformę ONZ, a w szczególności Rady Bezpieczeństwa, włączając w to jej skład, w oparciu o pełne poszanowanie kompetencji Rady Bezpieczeństwa przy udzielaniu przyzwolenia na zastosowanie siły przy rozwiązywaniu międzynarodowych konfliktów, aby zwiększyć jej skuteczność i odpowiedzialność oraz zdolność do wdrażania decyzji,
d) zacieśnienie transatlantyckiego partnerstwa gospodarczego w ramach wyżej wymienionego Porozumienia o Partnerstwie Transatlantyckim, uzupełnionego przez Transatlantyckie Porozumienie o Ruchu Lotniczym oraz efektywny dialog w sprawie regulacji rynku finansowego;
11. przypomina, że zgodnie z konkluzjami wielostronnej Agendy Rozwoju z Doha WTO najważniejszym celem jest trwały wzrost gospodarczy na świecie, na którego osiągnięcie UE i USA powinny razem pracować; uważa, że dwustronne inicjatywy gospodarcze UE-USA będą uzupełnieniem tego procesu, szczególnie w dziedzinie regulacji;
12. oczekuje, że szczyt UE-USA poczyni znaczące postępy w celu ustanowienia wspólnej skutecznej reakcji i wyraźnego zobowiązania finansowego, w oparciu o wspólną podstawę Milenijnych Celów Rozwoju, w celu stawiania czoła globalnym wyzwaniom przekraczającym granice krajowe, szczególnie zmniejszenie ubóstwa, chorób zakaźnych i degradacji środowiska naturalnego poprzez wspieranie dialogu w sprawie ochrony klimatu i emisji związanych z transportem;
13. uważa za sprawę istotnej wagi, aby kwestie politycznie sporne, jak sprawa Guantanamo, lub poważne różnice opinii w kwestii niektórych instrumentów międzynarodowych, były dyskutowane przez obydwu partnerów w duchu współpracy; podkreśla znaczenie pełnego zrozumienia wartości, o które toczy się gra, jak ścisłe poszanowanie postanowień dotyczących praw człowieka oraz dążenie do skutecznego wielostronnego podejścia, które muszą leżeć u podstaw wspólnej dyskusji, tak jak były one charakterystyczne dla naszej demokratycznej postawy w stosunku do reszty świata w momencie wspólnego tworzenia systemu Narodów Zjednoczonych;
14. ponawia swoją opinię, że NATO powinno rozwijać swój potencjał jako forum równorzędnej debaty politycznej w duchu partnerstwa, gdzie instrumenty dotyczące prewencji, zarządzania kryzysowego i potencjału militarnego powinny znaleźć się w rozsądnej równowadze; w tym celu zaleca bliższą współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa między NATO i Unią Europejską; uważa, że zacieśnienie partnerstwa UE-USA uzupełni, a nie podważy, tę współpracę;
15. zwraca się do obradujących na szczycie UE-USA o wzmocnienie wymiaru parlamentarnego Partnerstwa Transatlantyckiego poprzez przekształcenie Transatlantyckiego Dialogu Ustawodawczego (TDU) w Zgromadzenie Parlamentarne mające możliwość zwoływania szczytów ustawodawczych przed właściwymi szczytami UE-USA, w celu budowania współdziałania między dialogiem TDU i Nową Agendą Transatlantycką, między innymi poprzez stworzenie nowych wspólnych programów wymiany między prawnikami i poprzez utworzenie niewielkiego sekretariatu do obsługi TDU;
16. uważa, że należy ponownie oszacować rolę pozostałych dialogów odbywających się w ramach Nowej Agendy Transatlantyckiej; uważa przede wszystkim, że Transatlantycki Dialog Gospodarczy powinien zostać zmodyfikowany w celu zapewnienia w pełni reprezentatywnego wkładu ze strony kół gospodarczych w tych kwestiach w celu zacieśnienia partnerstwa gospodarczego;
17. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich, oraz Prezydentowi i Kongresowi Stanów Zjednoczonych Ameryki.
[1] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1043.
[2] Teksty Przyjęte w tym dniu, P6_TA(2005)0007.
[3] Dz.U. C 34 E z 7.2.2002 r., str. 359.
[4] Dz.U. C 177 E z 25.7.2002 r., str. 288.
[5] Dz.U. C 180 E z 31.7.2003, str. 392.
[6] Dz.U. C 69 E z 19.3.2004, str. 124.
[7] Dz.U. C 102 E z 28.4.2004, str. 640.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0239
Sytuacja w Uzbekistanie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Uzbekistanu
Parlament Europejski,
- uwzględniając Umowę o Partnerstwie i Współpracy [1], pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Republiką Uzbekistanu która weszła w życie z dniem 1 lipca 1999 r.,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie praw człowieka i demokracji w Uzbekistanie oraz państwach Azji Środkowej,
- uwzględniając konkluzje szóstego posiedzenia rady współpracy UE-Uzbekistan, które odbyło się dnia 1 lutego 2005 r. w Brukseli,
- uwzględniając konkluzje Rady z posiedzenia w dniach 23- 24 maja 2005 r. dotyczące niedawnych wydarzeń w Uzbekistanie, a zwłaszcza tych, które miały miejsce w Andiżanie na wschodzie kraju oraz jego okolicy,
- uwzględniając oświadczenie złożone przez Louise Arbour, Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka, dotyczące przeprowadzenia niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie przyczyn i okoliczności wydarzeń, które miały miejsce w mieście Andiżan na wschodzie Uzbekistanu,
- uwzględniając oświadczenie urzędującego Przewodniczącego OBWE w sprawie sytuacji w Uzbekistanie, złożone dnia 20 maja 2005 r.,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że zgodnie z doniesieniami naocznych świadków w dniu 13 maja 2005 r. w mieście Andiżan we wschodnim rejonie Uzbekistanu zginęło kilkaset osób, gdy rządowe wojska otworzyły ogień do uczestników marszu protestacyjnego przeciwko uwięzieniu 23 lokalnych biznesmenów,
B. mając na uwadze, że uzbecki prezydent Islam Karimow oskarżył o przemoc grupy islamskie, odpierając zarzut otwarcia ognia przez siły bezpieczeństwa do nieuzbrojonych cywili oraz poinformował, że liczba ofiar śmiertelnych wyniosła tylko 169 osób, z czego większość stanowili "islamscy ekstremistyczni terroryści",
C. mając na uwadze, że równocześnie ponad 500 osób uciekło z Uzbekistanu i znalazło schronienie w obozie Barash w Kirgistanie, po kirgiskiej stronie rzeki stanowiącej granicę między Uzbekistanem a Kirgistanem,
D. mając na uwadze, że wiele osób zostało aresztowanych w trakcie i po wydarzeniach w Andiżanie i wciąż przebywają one w areszcie,
E. mając na uwadze, że mieszkańcy Andiżanu wciąż obawiają się sankcji ze strony rządu za opowiadanie o wydarzeniach, a miasto pozostaje całkowicie zamknięte dla dziennikarzy i osób prowadzących dochodzenia w zakresie praw człowieka, podczas gdy rząd wydał instrukcje uzbeckim środkom przekazu dotyczące sposobu, w jaki mają przedstawiać wydarzenia związane z użyciem przemocy oraz zablokował dostęp do coraz większej liczby stron internetowych zagranicznych środków przekazu,
F. szczególnie mocno zaniepokojony nieustającymi zniknięciami rannych osób ze szpitali oraz samowolnymi aresztowaniami, zatrzymaniami i fizycznymi atakami na działaczy broniących praw człowieka, którzy donoszą o przypadkach i prowadzą dochodzenia w sprawie masowego użycia siły wobec ludności cywilnej,
G. mając na uwadze, że Organizacja Narodów Zjednoczonych, przy wsparciu między innymi Rady Unii Europejskiej, OBWE i NATO wezwała do bezzwłocznego przeprowadzenia niezależnego dochodzenia w sprawie przyczyn i okoliczności wydarzeń w Andiżanie; mając na uwadze, że dochodzenie to jest absolutnie konieczne, aby rzucić światło na wydarzenia i w odpowiedni sposób odnieść się do nich, co leży w interesie stabilności w regionie; odnotowując żenujące poparcie dla działań rządu ze strony Federacji Rosyjskiej i Chin,
H. mając na uwadze, że uzbeckie władze do chwili obecnej odmawiają odpowiedzi na wezwanie do przeprowadzenia międzynarodowego niezależnego dochodzenia, a nawet odrzuciły możliwość jakiegokolwiek kontaktu z przedstawicielami międzynarodowej wspólnoty w celu omówienia wszczęcia takiego dochodzenia,
I. mając na uwadze, że uzbecki rząd jest od lat obarczany odpowiedzialnością za torturowanie, brutalne traktowanie i poważne nadużycia praw człowieka w stosunku do więźniów, a także za surowe traktowanie działaczy broniących praw człowieka i politycznej opozycji,
J. uznając rolę odgrywaną przez Uzbekistan w zwalczaniu międzynarodowego terroryzmu, ale podkreślając też kluczową potrzebę kontynuowania tej walki poprzez środki zgodne z prawem, które nie ciemiężą całego społeczeństwa i respektują prawa człowieka,
K. mając na uwadze, że uzbeckie władze często twierdzą, że opozycję wobec rządu stanowią religijni ekstremiści z doliny Fergany, pragnący obalenia obecnego rządu i ustanowienia islamskiego kalifatu na obszarze całej Azji Środkowej, pomimo faktu, że uzbeckie społeczeństwo jest w znaczącej większości świeckie i że ograniczone przypadki religijnego ekstremizmu są raczej powodowane niesprawiedliwością społeczną,
L. mając na uwadze, że liderzy kilku grup działających na rzecz praw człowieka w Uzbekistanie donieśli, że po masakrze w Andiżanie nastąpiły szerokie działania represyjne wobec obrońców praw człowieka, członków opozycyjnych partii i innych politycznie aktywnych uzbeckich obywateli, oraz że uzbecki reżim zastosował wobec nich areszt i fizyczne szykany,
M. mając na uwadze, że uzbecki prezydent Islam Karimow stoi na czele kraju od chwili uzyskania przez niego niepodległości w 1989 r., a jego reżim nie dokonał żadnych znaczących starań na rzecz wprowadzenia niezbędnych reform politycznych, społecznych i gospodarczych reform i uczynił z Uzbekistanu jeden z najbardziej autokratycznych reżimów w Azji Środkowej,
N. mając na uwadze, że społeczeństwo obywatelskie w Azji Środkowej, w tym w Uzbekistanie, coraz silniej domaga się bardziej otwartego społeczeństwa, w którym swoboda jednostki i prawa człowieka są w pełni respektowane, a także skłania się ku demokracji,
O. mając na uwadze, że współpraca ze strony UE może nastąpić wyłącznie w oparciu o prawdziwą politykę promowania praw człowieka ze strony beneficjentów,
1. zdecydowanie potępia nadmierne, brutalne i masowe użycie siły przez uzbeckie siły bezpieczeństwa i wzywa uzbeckie władze do postawienia odpowiedzialnych za masakrę w Andiżanie przed wymiarem sprawiedliwości;
2. wyraża głębokie ubolewanie z powodu śmierci setek osób i składa wyrazy współczucia tym, którzy doznali cierpień w wyniku przemocy ze strony uzbeckich sił bezpieczeństwa;
3. wzywa uzbeckie władze do udzielenia bezzwłocznej odpowiedzi na międzynarodowe wezwania do przeprowadzenia niezależnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie tych wydarzeń oraz do podjęcia niezbędnych kroków umożliwiających to dochodzenie;
4. podkreśla, że uzbecki rząd, poprzez dalsze odmawianie przeprowadzenia międzynarodowego dochodzenia, nie wypełnia swoich podstawowych zobowiązań wynikających z klauzuli dotyczącej praw człowieka i demokracji, zawartej w Umowie o Partnerstwie i Współpracy;
5. wzywa Radę i Komisję do skierowania pomocy UE i programów współpracy dla Uzbekistanu poprzez niezależne organizacje pozarządowe, do nasilenia programów TACIS na rzecz demokracji oraz do wstrzymania bezpośredniej pomocy dla instytucji rządowych, dopóki nie zostanie przeprowadzone prawdziwe międzynarodowe i niezależne dochodzenie, przy pełnym zaangażowaniu uzbeckich władz, i dopóki nie zakończy się powszechne naruszanie praw człowieka;
6. wyraża głębokie zaniepokojenie losem tych, którzy zdecydowali się szukać schronienia za kirgiską granicą i wzywa Uzbekistan oraz Kirgistan do pełnego poszanowania międzynarodowych konwencji w sprawie osób wysiedlonych i uchodźców; wzywa Radę i Komisję do przekazania pomocy humanitarnej w ścisłej współpracy z agencjami ONZ i innymi międzynarodowymi organizacjami, wzywa też uzbeckie władze do zapewnienia natychmiastowego dostępu do regionu w celu przekazania pomocy;
7. wzywa uzbeckie władze do natychmiastowego zaprzestania prześladowań i szykanowania opozycyjnych polityków, obrońców praw człowieka, niezależnych dziennikarzy i innych uzbeckich obywateli; wnosi o natychmiastowe uwolnienie osób aresztowanych w trakcie i po wydarzeniach w Andiżanie;
8. stoi na stanowisku, że zwalczanie terroryzmu musi odbywać się w zgodzie z międzynarodowymi konwencjami i zobowiązaniami OBWE oraz że w żadnym wypadku nie może być wykorzystywane jako uzasadnienie podejmowania zdecydowanych kroków przeciwko politycznej opozycji, łamania praw człowieka i ograniczania swobód obywatelskich;
9. wzywa administrację USA do zawieszenia prowadzonych przez nią z uzbeckim rządem negocjacji dotyczących oficjalnego i długoterminowego porozumienia, na mocy którego Stany Zjednoczone utrzymają w Uzbekistanie swoją bazę wojskową, a uzbecki rząd uzyska w zamian znaczące korzyści finansowe oraz wzywa do rozpatrzenia alternatywnych rozwiązań w tym regionie;
10. podkreśla znaczenie omówienia podstawowych przyczyn braku stabilności w regionie i wzywa uzbeckie władze to przeprowadzenia wewnętrznych reform, które są niezbędne dla rozwoju gospodarczego i osiągnięcia demokracji i stabilności w kraju; wzywa Radę i Komisję do skutecznego wsparcia rzeczonych reform, w ścisłej koordynacji z innymi właściwymi podmiotami międzynarodowymi;
11. wzywa zwłaszcza rząd Uzbekistanu do podjęcia konkretnych kroków w celu zniesienia kary śmierci, do wzmocnienia niezawisłości wymiaru sądowego, do dostosowania krajowego ustawodawstwa w dziedzinie środków przekazu do międzynarodowych wymogów i standardów, do zniesienia cenzury, do niewywierania nacisku na niezależnych dziennikarzy i redaktorów środków przekazu oraz do stworzenia warunków, w których możliwa będzie prawdziwa swoboda wypowiedzi;
12. wzywa uzbecki rząd do przeprowadzenia rewizji i uproszczenia procesu rejestracji organizacji pozarządowych, włączając w to przedstawicielstwa organizacji zagranicznych, oraz do przedłożenia i przyjęcia poprawek zmniejszających kontrolę ze strony państwowych organów i Ministerstwa Sprawiedliwości nad działaniami organizacji pozarządowych;
13. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, Sekretarzom Generalnym Organizacji Narodów Zjednoczonych i OBWE oraz prezydentom, rządom i parlamentom Uzbekistanu, Kirgistanu, Federacji Rosyjskiej, Stanów Zjednoczonych i Chin.
[1] Dz.U. L 229 z 31.8.1999, str. 3.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0240
Wpływ zatrudnienia i wydajności pracy na wzrost gospodarczy
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zatrudnienia i wydajności pracy oraz ich wpływu na wzrost gospodarczy (2004/2188(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając dokument roboczy Komisji (SEC(2004)0690),
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A6-0109/2005),
A. mając na uwadze, że za politykę zatrudnienia odpowiedzialne są Państwa Członkowskie,
B. mając na uwadze, że pewność zatrudnienia, poziom płac, warunki pracy, szkolenia i kapitał przypadający na każdego pracownika stanowią zmienne, dla których istnieje pozytywna współzależność z poziomem wydajności pracy,
C. mając na uwadze, że nielegalne zatrudnienie negatywnie wpływa na systemy ochrony socjalnej, polityki zatrudnienia i spójność społeczną,
D. mając na uwadze, że obecna faza gospodarcza charakteryzująca się zwiększoną konkurencyjnością i nasiloną restrukturyzacją prowadzi do utraty pracy i zmian modeli zatrudnienia w niektórych regionach i sektorach,
E. mając na uwadze, że dla zminimalizowania prawdopodobnych niekorzystnych skutków tych zmian kwestią dużej wagi dla wszystkich, których one dotyczą jest określenie problemów związanych z zatrudnieniem i wydajnością pracy,
F. mając na uwadze, że w wielu sektorach wystąpił niedobór pracowników wykwalifikowanych i uwzględniając, że w niektórych Państwach Członkowskich ze względu na specyficzne tendencje demograficzne zmniejsza się liczba osób pracujących pochodzących z danego kraju,
G. mając na uwadze, że wzrost gospodarczy w Europie kształtuje się na poziomie około 2 %, co nie jest wystarczające, aby zaradzić bezrobociu i promować pełne zatrudnienie; jest to wyraźny dowód na to, że dla uporania się z problemem braku efektywnego popytu konieczne są rozwiązania makroekonomiczne,
H. mając na uwadze, że obie strony przemysłu powinny być ściśle zaangażowane w wysiłki podejmowane w celu zbadania powiązania pomiędzy jakością miejsc pracy i wydajnością pracy oraz uwzględniając, że taka współpraca utorowałaby drogę postępowi gospodarek Państw Członkowskich,
I. mając na uwadze, że MŚP stanowią większość pracodawców oraz są głównym motorem rozwoju gospodarczego,
J. mając na uwadze, że rozwój internetu i handlu elektronicznego oznacza, że przedsiębiorstwa unijne, w tym MŚP, działają na coraz bardziej globalnym rynku, a konieczność zwiększenia ich konkurencyjności powinna być rozważana właśnie w tym szerszym kontekście,
K. mając na uwadze, że wzrost gospodarczy kosztem wzrostu zatrudnienia jest niepożądany, oraz że wszystkie formy wzrostu zatrudnienia powinny być w związku z tym promowane, a także mając na uwadze, że powyższy dokument roboczy Komisji stwierdza, że "elastyczny czas pracy (w tym umowy na czas określony i praca na niepełny etat...) przyczyniły się do wzrostu zatrudnienia i poziomu uczestnictwa",
1. wyraża ubolewanie, że Rada przestała uważać Pakt na Rzecz Stabilności i Wzrostu za wyznacznik poprawy warunków wzrostu gospodarczego i tworzenia możliwości zatrudnienia;
2. podkreśla znaczenie inwestycji publicznych na szczeblu UE i krajowym w celu promowania spójności społecznej i gospodarczej, jako sposobu na pobudzenie popytu i rozwój wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia;
3. uważa, że UE może być dla świata obszarem postępu gospodarczego, społecznego i w dziedzinie ochrony środowiska, jeśli będzie prowadzić inną politykę gospodarczą, monetarną i społeczną; ponownie potwierdza aktualność strategicznych celów wyznaczonych przez Radę Europejską w Lizbonie z 23 i 24 marca 2000 roku, takie jak pełne zatrudnienie, w tym więcej i lepszych miejsc pracy, wzrost gospodarczy, spójność społeczna (a w szczególności zwalczanie ubóstwa, rozwarstwienia dochodów i bezrobocia) i ochrona środowiska naturalnego, jako motorów służących osiągnięciu zrównoważonego rozwoju w UE, oraz uważa, że te cele strategiczne powinny być priorytetem UE przez najbliższe pięć lat;
4. uważa, iż unia gospodarcza i monetarna oraz Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu wzmocnią rynek wewnętrzny i będą promować makroekonomiczne warunki gospodarcze charakteryzujące się brakiem inflacji i niskimi stopami procentowymi, tym samym poprawiając warunki niezbędne dla wzrostu gospodarczego i tworzenia możliwości zatrudnienia, a także tworząc trwałą podstawę spójności społecznej;
5. wyraża przekonanie, że udana i trwała unia gospodarcza i monetarna, dobrze funkcjonujący rynek wewnętrzny i wysoki poziom zatrudnienia nie powinny wchodzić w zakres jedynie reformy strukturalnej systemów ochrony socjalnej Państw Członkowskich, ponieważ, w przeciwieństwie do ograniczonych lub wyjątkowych środków, reformy strukturalne muszą mieć szeroki zakres oraz w sposób spójny rozwiązywać skomplikowany problem zachęt do tworzenia miejsc pracy;
6. popiera wniosek końcowy zawarty w dokumencie roboczym Komisji, w którym stwierdza się, że "reformy mające na celu wzrost zatrudnienia powinny obejmować, między innymi, reformę systemu podatkowego i systemu świadczeń socjalnych, tak aby opłacało się pracować, aktywne działania związane z rynkiem pracy w celu poprawy zdolności do pracy, modernizację organizacji pracy, w tym bardziej elastyczne rozwiązania dotyczące umów o pracę, zachęcanie do mobilności geograficznej i zawodowej oraz wysiłki w celu uczynienia systemu układów zbiorowych bardziej sprzyjającym zatrudnieniu";
7. uważa, iż należy przyjąć zintegrowane i konsekwentne podejście w stosunku do reformy polityki ochrony socjalnej, polityki fiskalnej, gospodarczej, zatrudnienia i finansowej, przy jednoczesnym uwzględnieniu europejskiego celu, jakim jest wysoki poziom zatrudnienia i ochrony socjalnej;
8. wyraża pogląd, że w tym kontekście i w celu wsparcia strategii gospodarczych i zatrudnienia w Unii Europejskiej uwzględniających cele ochrony socjalnej, należy zwrócić większą uwagę na poprawę efektywności rynkowej, innowacji technologicznych, systemów edukacji i kształcenia, konkurencyjności i wydajności pracy jako warunków wstępnych wzrostu i zatrudnienia;
9. uważa, że innowacyjność i przedsiębiorczość są zasadniczymi czynnikami wzrostu, tworzenia miejsc pracy i wydajności pracy oraz że Komisja powinna promować wzajemne powiązania pomiędzy firmami, szkołami, uniwersytetami i naukowcami w ramach Unii Europejskiej i poza nią w celu stymulowania ducha przedsiębiorczości i przyspieszania innowacji;
10. uważa, iż cała wyżej przedstawiona strategia zmaksymalizuje wysiłki na rzecz promowania zatrudnienia i integracji społecznej oraz zwalczania bezrobocia, a także że w tym kontekście promowanie zatrudnienia, ochrona i zabezpieczenie pracowników zostaną połączone z potrzebą poprawy funkcjonowania rynku pracy, tym samym przyczyniając się również do właściwego sukcesu unii gospodarczej i monetarnej;
11. zauważa, że należy zwrócić większą uwagę na uproszczenie prawodawstwa Wspólnoty i krajowego oraz na przeprowadzanie lepszej oceny wpływu w celu poprawy rynku wewnętrznego, stworzenia warunków gospodarczych przyjaznych MŚP i zmniejszenia kosztów administracyjnych i fiskalnych; należy też promować instrumenty i sposoby finansowania MŚP takie jak kapitał wysokiego ryzyka;
12. uznaje istotną rolę Europejskiego Banku Inwestycyjnego w tworzeniu miejsc zatrudnienia dzięki możliwościom inwestycji w Europie; wzywa Europejski Bank Inwestycyjny do przyspieszenia działań w tym zakresie poprzez promowanie interwencji w obszarach innowacji technologicznych oraz systemów edukacji i kształcenia;
13. zauważa, że wzmocniony rynek wewnętrzny w połączeniu z reformą rynku pracy i zintegrowanymi rynkami kapitałowymi zapewniłby większy potencjał znacznego wzrostu europejskiego PKB; wyraża zatem przekonanie, że sprawą dużej wagi jest pogłębienie rynku wewnętrznego, zwłaszcza w dziedzinie usług;
14. uznaje znaczenie usług publicznych i ich świadczenia dla rozwijania spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej w Unii Europejskiej oraz dla wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia;
15. uważa, iż większa mobilność na rynku pracy, zarówno pod względem geograficznym, jak i zawodowym, zmniejszyłaby różnice pomiędzy podażą i popytem na rynku pracy i znacznie podniosłaby poziom zatrudnienia oraz że w tym zakresie należy wprowadzić jeszcze wiele ulepszeń;
16. podkreśla potrzebę wprowadzenia działań promujących aktywne starzenie się i zniechęcających do wcześniejszych emerytur; podkreśla wagę wkładu starszych pracowników, których doświadczenie i umiejętności mogą być pomocne w zwiększeniu wydajności europejskiej gospodarki; uważa, że osoby starsze, dzięki swemu doświadczeniu i umiejętnościom, powinny być uważane za bogactwo, które należy wykorzystać, a nie za problem do rozwiązania;
17. uznaje wagę swobodnego przepływu pracowników w ramach Unii, wzywa więc Państwa Członkowskie do dokonania przeglądu okresów przejściowych przewidzianych dla nowych Państw Członkowskich w obszarze swobodnego przepływu pracowników w celu usunięcia wszelkich przeszkód w zakresie mobilności na rynku pracy;
18. uznaje rolę partnerów społecznych w tworzeniu dobrze funkcjonującej i trwałej unii gospodarczej i monetarnej;
19. wzywa Państwa Członkowskie do rozwiązania problemu nielegalnej pracy, który niesie negatywne skutki dla systemów ochrony socjalnej, spójności społecznej, konkurencyjności i wydajności pracy;
20. wzywa Państwa Członkowskie do modernizacji, zgodnie z ich krajowymi przepisami i praktyką, systemów podatkowych i systemów ochrony socjalnej w sposób umożliwiający dostosowanie ich do zmian strukturalnych rynku pracy i wspieranie rozwoju wykwalifikowanej, wykształconej siły roboczej posiadającej zdolność przystosowywania się do zmian w celu przyczynienia się do konkurencyjności, zatrudnienia i wydajności pracy;
21. zachęca Komisję, aby wraz z Państwami Członkowskimi i po zasięgnięciu opinii obu stron przemysłu dokonała analizy osiągnięć, innowacji i postępu poczynionego na rzecz powyższych celów oraz do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie stosownych raportów dotyczących jakości miejsc pracy, wydajności rynku pracy, wydajności pracy, systemów podatkowych i systemów ochrony socjalnej w odniesieniu do wszystkich sektorów gospodarki;
22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0241
Boliwia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Boliwii
Parlament Europejski,
- uwzględniając poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji w Boliwii, a w szczególności rezolucję z dnia 23 października 2003 r. [1],
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. zaniepokojony głębokim kryzysem instytucjonalnym, który przechodzi Boliwia, w szczególności po dymisji prezydenta Carlosa Meny,
B. uwzględniając, że Boliwia ma najwyższy w Ameryce Południowej wskaźnik ubóstwa,
C. uwzględniając, że większa część narodu boliwijskiego cierpi z powodu niedostatku oraz że konieczne jest podjęcie pilnych działań, zapewniających pozytywną odpowiedź na potrzebę sprawiedliwości społecznej oraz umożliwiających rozwój systemu demokratycznego,
D. uwzględniając, że społeczeństwo boliwijskie głęboko pragnie prawdziwej demokracji, co znajduje wyraz w bezpośrednim uczestnictwie ludności indiańskiej w sprawach publicznych,
E. uwzględniając, że liczne sektory społeczeństwa boliwijskiego, w szczególności ludność indiańska, mieszkańcy wsi, robotnicy i bezrobotni mają prawo domagać się w sposób pokojowy i zgodny z prawem uczestniczenia w kierowaniu krajem,
F. uwzględniając zagrożenie, jakie stanowi dla stabilności społecznej i politycznej Boliwii utrzymywanie się poważnych i głębokich nierówności, nieuznawanie praw ludności indiańskiej oraz zagrożenie dla zasobów i stref naturalnych, jakie może wyniknąć z niekontrolowanej eksploatacji zasobów,
G. uwzględniając nasilenie konfliktu w ciągu kilku ostatnich tygodni, objawiające się strajkiem generalnym w wielu regionach, strajkami głodowymi, strajkami w sektorach oświaty i ochrony zdrowia oraz dziesiątkami tysięcy demonstrantów na ulicach,
H. uwzględniając, że wobec fali protestów prezydent Mesa uzależnił swoją rezygnację od decyzji Kongresu Narodowego i wezwał demonstrujące sektory społeczeństwa do umożliwienia Parlamentowi wznowienia posiedzeń w celu przeprowadzenia obrad i podjęcia decyzji w sprawie przyszłości kraju,
1. ponawia nieugięte i zdecydowane poparcie dla systemu demokratycznego, państwa prawa i obowiązującego w Boliwii porządku konstytucyjnego i wyraża nadzieję, że rezygnacja prezydenta Mesy nie spowoduje próżni władzy, która mogłaby zostać wykorzystana do zawrócenia kraju z drogi poszanowania wartości demokratycznych i państwa prawa;
2. daje wyraz zaniepokojeniu wydarzeniami politycznymi i społecznymi mającymi miejsce w Boliwii, w szczególności w La Paz, siedzibie władzy wykonawczej i ustawodawczej;
3. wyraża nadzieję na znalezienie konsensu w społeczeństwie boliwijskim w celu zapewnienia, aby zasoby naturalne kraju, w szczególności zasoby energetyczne, przyczyniły się do rozwoju i dobrobytu społecznego jego mieszkańców;
4. wzywa do kontynuowania wysiłków mających na celu pogłębienie i poszerzenie demokracji w Boliwii oraz apeluje do Unii Europejskiej i jej Państw Członkowskich o odpowiednie wsparcie procesu demokratycznego, w tym celu, aby kraj ten mógł wydobyć się z politycznych i gospodarczych tarapatów;
5. wyraża przekonanie o konieczności wspierania dialogu, aby w sposób pokojowy i w ramach instytucji demokratycznych i porządku konstytucyjnego Boliwii udało się przezwyciężyć kryzys i wzywa jednocześnie do zachowania umiaru, tak aby osiągnąć konstruktywny dialog ze wszystkimi sektorami społeczeństwa, który umożliwi powstanie klimatu zaufania i zrozumienia, niezbędnego dla przeprowadzenia w kraju pokojowych przemian;
6. domaga się wysłania delegacji Parlamentu Europejskiego do Republiki Boliwii, aby przeanalizować obecną sytuację na miejscu i zaproponować odpowiednią pomoc w celu wspierania demokratycznych i pokojowych przemian i wyraża gotowość uczestniczenia jako obserwator w procesie wyborczym, jeżeli zajdzie taka potrzeba;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich, rządowi i Kongresowi Republiki Boliwii oraz Sekretarzowi Generalnemu OPA.
[1] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 634.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0242
Wolność prasy w Algierii
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wolności prasy w Algierii
Parlament Europejski,
- uwzględniając eurośródziemnomorski układ stowarzyszeniowy zawarty pomiędzy Unią Europejską a Algierią dnia 21 kwietnia 2002 r.,
- uwzględniając sprawozdania Programu Narodów Zjednoczonych na rzecz Rozwoju (UNDP) z lat 2002, 2003 i 2004 w sprawie rozwoju społecznego w świecie arabskim,
- uwzględniając komunikat Komisji z 21 maja 2003 r. zatytułowany "Stworzenie nowego impulsu do działań prowadzonych przez UE w dziedzinie praw człowieka i demokratyzacji we współpracy z partnerami europejskimi" (COM(2003)0294),
- uwzględniając komunikat Komisji z 11 marca 2003 r. zatytułowany "Rozszerzona Europa — sąsiedztwo: nowe ramy dla stosunków z naszymi wschodnimi i południowymi sąsiadami" COM(2003)0104),
- uwzględniając komunikat Komisji z 12 kwietnia 2005 r. zatytułowany "Dziesiąta rocznica zawiązania partnerstwa eurośródziemnomorskiego: program roboczy z myślą o podjęciu wyzwań najbliższych pięciu lat" (COM(2005)0139),
- uwzględniając swoją rezolucję z 28 kwietnia 2005 r. dotyczącą rocznego sprawozdania w sprawie praw człowieka w świecie z rok 2004 i polityki UE w tej dziedzinie [1],
- uwzględniając rezolucję Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego dotyczącą kwestii gospodarczych i finansowych, spraw socjalnych i oświaty, przyjętą w Kairze w dniu 15 marca 2005 r.,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Algierii, a w szczególności rezolucję z 10 października 2002 r. w sprawie zawarcia układu stowarzyszeniowego z Algierią [2],
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że partnerstwo eurośródziemnomorskie ma na celu w szczególności utworzenie strefy pokoju i stabilności opartej na przestrzeganiu praw człowieka, wolności podstawowych i demokracji,
B. mając na uwadze, że Unia Europejska troszczy się o promowanie demokracji, dobrego rządzenia, państwa prawa oraz o obronę całokształtu praw człowieka,
C. przypominając zobowiązania podjęte przez rząd algierski w ramach Deklaracji Barcelońskiej przyjętej podczas Konferencji Eurośródziemnomorskiej w dniach 27 i 28 listopada 1995 r.,
D. mając na uwadze, że art. 2 wyżej wymienionego układu stowarzyszeniowego wymaga, by poszanowanie zasad demokratycznych i praw podstawowych inspirowało politykę wewnętrzną i międzynarodową stron oraz stanowiło istotny element układu,
E. przypominając, że telewizja, radio i sektor drukarski są w Algierii monopolami państwowymi,
F. zaniepokojony stanem wolności prasy po reformie algierskiego kodeksu karnego z maja 2001 r., a zwłaszcza niektórymi jego postanowieniami przewidującymi wysokie grzywny i kary więzienia za zniesławienie,
G. mając na uwadze, że liczne postępowania sądowe w sprawie przestępstw prasowych zostały wszczęte przeciwko dziennikarzom pracującym dla prywatnych dzienników francuskojęzycznych, takich jak Le Matin, Liberté, Le soir d'Algérie i El Watan, a w szczególności niepokojąc się karami więzienia, na jakie skazani zostali Farid Alilat, Fouad Boughanem, Hakim Laâlam, Abla Chérif, Hassane Zerrouky, Youssef Rezzoug, Yasmine Ferroukhi i Hafnaoui Ghoul,
H. przypominając, że Mohamed Benchicou, wydawca dziennika Le Matin, został 14 czerwca 2004 r. skazany na dwa lata więzienia za naruszenie prawa regulującego kontrolę kursów wymiany i przepływ kapitałów, a jego dziennik został zlikwidowany nakazem sądowym w czerwcu 2004 r.; mając na uwadze, że jego wniosek o uwolnienie z powodów zdrowotnych został odrzucony przez władze algierskie w dniu 20 kwietnia 2005 r., pomimo alarmującego pogorszenia jego stanu zdrowia; przypominając również skazanie i uwięzienie Ahmeda Benaouma, dyrektora grupy prasowej Er-raï Elâm, od 28 czerwca 2004 r.,
I. mając na uwadze, że dekret o stanie wyjątkowym z dnia 9 lutego 1992 r., a także wszystkie dekrety i akty prawne z niego wynikające nadal pozostają w mocy,
J. mając na uwadze, że projekty zmierzające do rozwoju pluralizmu w dziedzinie informacji oraz do wzmocnienia niezależnych mediów w Algierii są obecnie finansowane zgodnie z Europejską Inicjatywę na rzecz Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR),
1. z zadowoleniem przyjmuje ratyfikację wyżej wymienionego układu stowarzyszeniowego między UE a Algierią przez parlament algierski i wyraża nadzieję, że po wejściu w życie tego układu możliwe będzie ponowne nawiązanie dialogu politycznego z Algierią za pośrednictwem rady stowarzyszeniowej;
2. podkreśla znaczenie eurośródziemnomorskiej polityki sąsiedztwa i planów działania mających na celu wzmocnienie demokracji, państwa prawa i poszanowania praw człowieka, a w szczególności wolności prasy, która musi być poważnie wzięta pod uwagę przy opracowywaniu tych planów działania;
3. uważa w szczególności, że przepisy algierskiego kodeksu karnego z maja 2001 r., przewidujące kary więzienia za zniesławienie prezydenta, Parlamentu lub jakiejkolwiek innej instytucji publicznej lub pochodzącej z wyboru, stanowią przeszkodę w wykonywaniu zawodu dziennikarza w Algierii;
4. zwraca się do władz algierskich o przyjęcie i niezwłoczne wdrożenie środków legislacyjnych umożliwiających rzetelne przestrzeganie praw podstawowych, a zwłaszcza pełne poszanowanie wolności prasy zgodnie z układami i paktami międzynarodowymi, których Algieria jest stroną; zwraca się w związku z tym o definitywną depenalizację przestępstw prasowych;
5. zwraca się do władz algierskich o niezwłoczne uwolnienie dziennikarzy skazanych na kary więzienia za zniesławienie, a także o położenie kresu tym prześladowaniom prywatnych mediów algierskich przez wymiar sprawiedliwości za głoszone przez nie poglądy oraz postępowaniom sądowym przeciw prywatnym mediom algierskim;
6. uważa, że zniesienie stanu wyjątkowego przyczyniłoby się do rozwoju państwa prawa i do przestrzegania postanowień art. 2 układu stowarzyszeniowego;
7. zwraca się do Rady i Komisji o wprowadzenie jasnych mechanizmów regularnej oceny przestrzegania art. 2 przez wszystkie strony układu stowarzyszeniowego, Parlament Europejski, Ludowe Zgromadzenie Narodowe i algierskie społeczeństwo obywatelskie;
8. zwraca się do prezydencji brytyjskiej o zwołanie rady stowarzyszeniowej UE-Algieria w celu ponownego nawiązania dialogu politycznego z Algierią oraz o włączenie kwestii wolności prasy do porządku dziennego tego posiedzenia;
9. zwraca się do Komisji o dalsze promowanie, poprzez EIDHR, programów zmierzających do wzmocnienia niezależnych mediów w Algierii, a także o rozwijanie pluralizmu w dziedzinie informacji;
10. zwraca się o poruszenie kwestii wolności prasy podczas kolejnego posiedzenia delegacji międzyrządowej do spraw stosunków z krajami Maghrebu;
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Osobistemu Przedstawicielowi ds. Praw Człowieka Javiera Solany, Sekretarza Generalnego i Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, Komisji oraz rządowi i Ludowemu Zgromadzeniu Narodowemu Algierii.
[1] Teksty przyjęte tego dnia, P6_TA(2005)0150.
[2] Dz.U. C 279 E z 20.11.2003, str. 115.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0243
Azerbejdżan
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Azerbejdżanu
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Azerbejdżanu i Południowego Kaukazu, w szczególności swoje zalecenie z dnia 26 lutego 2004 r. dla Rady w sprawie polityki UE wobec Południowego Kaukazu [1],
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 20 listopada 2003 r.w sprawie "Szerszej Europy — Sąsiedztwa: Nowych Ram Stosunków ze Wschodnimi i Południowymi Sąsiadami" [2],
- uwzględniając Porozumienie o Partnerstwie i Współpracy zawarte z Azerbejdżanem obowiązujące od dnia 1 lipca 1999 r., które stanowi o poszanowaniu demokracji, zasad prawa międzynarodowego i praw człowieka,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji dotyczące Azerbejdżanu z dnia 2 marca 2005 r.,
- uwzględniając konkluzje Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych UE z dnia 25 i 26 kwietnia 2005 r. oraz oświadczenie Prezydencji Unii Europejskiej w sprawie wydarzeń w Baku z dnia 24 maja 2005 r.,
- uwzględniając wspólne zalecenia OBWE/ODIHR i Komisji Weneckiej dotyczące prawa wyborczego i organów wyborczych w Azerbejdżanie z dnia 1 czerwca 2005 r. oraz sprawozdanie OBWE w sprawie monitorowania rozpraw sądowych w Azerbejdżanie z dnia 4 lutego 2005 r.,
- uwzględniając zalecenia VI posiedzenia Parlamentarnej Komisji Współpracy UE/Azerbejdżan, która obradowała w Baku w dniach 18- 19 kwietnia 2005 r.,
- uwzględniając włączenie Azerbejdżanu do europejskiej polityki sąsiedztwa oraz decyzję o wdrożeniu planu działania dla trzech krajów Południowego Kaukazu,
- uwzględniając członkostwo Azerbejdżanu w Radzie Europy, Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz liczne rezolucje Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie sytuacji w Azerbejdżanie,
- uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, w szczególności artykuły 19 i 21 gwarantujące wolność wypowiadania się i pokojowego zgromadzania się,
- uwzględniając oświadczenia Prezydencji w sprawie Azerbejdżanu z dnia 19 maja 2005 r. przyjmujące z zadowoleniem dekret prezydenta Ilhama Aliyeva w sprawie poprawy procedury wyborczej w Azerbejdżanie,
- uwzględniając art. 115 ust.5 Regulaminu,
A. mając na uwadze niewydanie partiom opozycyjnym przez prezydenta Baku pozwolenia na zgromadzenie się w dniu 21 maja 2005 r., wbrew duchowi prezydenckiego dekretu z dnia 12 maja 2005 r., który nakazał władzom lokalnym zezwolić na polityczne zgromadzenia i wyznaczyć odpowiednie do tego miejsce,
B. mając na uwadze, że podjęcie przez opozycję próby zgromadzenia się w dniu 21 maja 2005 r. w Baku spotkało się z gwałtowną i brutalną reakcją policji wobec dziennikarzy i uczestników zgromadzenia, z których niektórzy zostali zatrzymani na kilkanaście dni,
C. mając na uwadze zatrzymanie przez władze Azerbejdżanu w dniu 31 maja 2005 roku dziesiątek młodych działaczy za rozpowszechnianie ulotek,
D. mając na uwadze, że nowa demonstracja odbyła się w Baku bez incydentów w dniu 4 czerwca 2005 po zawarciu porozumienia z władzami,
E. mając na uwadze, że przedstawiciele UE wyrazili swój niepokój w związku z zatrzymaniem protestujących i przywódców opozycji podczas gdy korzystali oni z prawa do gromadzenia się, podstawowej wolności w demokratycznym społeczeństwie, jaką jest wyrażanie opinii politycznych,
F. mając na uwadze, że nie jest to pierwszy przypadek stosowania siły wobec opozycji; w październiku 2003 r. po zamieszkach związanych z powszechnie krytykowanymi wyborami prezydenckimi, siedmiu członków opozycji zostało aresztowanych i skazanych na pięć lat więzienia, następnie jednak uniewinnionych,
G. wskazując na fakt, że wnioski OBWE w sprawie wyborów władz miejskich w grudniu 2004 r. "wskazują na brak przestrzegania wielu międzynarodowych standardów demokratycznych wyborów", jednakże same wybory ogólnie oceniono jako dopuszczalne i stwierdzono wprowadzenie pewnych technicznych udogodnień w porównaniu z poprzednimi wyborami prezydenckimi z 2003 roku,
H. mając na uwadze, że w odniesieniu do wyborów parlamentarnych z prezydent IIham Aliyev wydał w dniu 12 maja 2005 r. zarządzenie w sprawie "Poprawy procedury wyborczej w Republice Azerbejdżańskiej",
I. mając na uwadze, że wnioski sprawozdania OBWE w sprawie monitorowania rozpraw sądowych w Azerbejdżanie wskazują, że rozprawy sądowe w niektórych istotnych sprawach nie spełniają obowiązujących w Azerbejdżanie wymogów prawa oraz międzynarodowych zobowiązań w zakresie praw człowieka i przepisów prawa,
J. mając na uwadze, że dziennikarze doświadczają w kraju ciągłego i niepokojącego ograniczania w zakresie wolności prasy,
K. biorąc pod uwagę ogólnie trudną sytuację społeczną i polityczną związaną z nierozstrzygniętym konfliktem w Górnym Karabachu, którego skutkiem była wielka fala uchodźców i uchodźców wewnętrznych, która stała się ciężarem dla kraju,
1. ubolewa nad decyzją podjętą przez prezydenta Baku, aby odmówić wydania opozycji zezwolenia na zorganizowanie manifestacji zwołanej na 21 maja 2005 r. oraz zdecydowanie potępia nieproporcjonalne użycie siły przez policję przeciw członkom opozycji i działaczom organizacji młodzieżowych korzystającym z przysługującego im prawa do wolności wypowiedzi i pokojowego gromadzenia się;
2. zauważa, że aresztowanie i uwięzienie działaczy opozycji było motywowane politycznie; przyjmuje z zadowoleniem uwolnienie wszystkich aresztowanych i wzywa do przeprowadzenia wyczerpującego śledztwa na temat zaszłych wydarzeń i odpowiedzialności jaką ponosi policja;
3. zdecydowanie potępia morderstwo dziennikarza Elmara Husejnowa w marcu tego roku oraz ponawia swoje poparcie dla pluralizmu, demokracji i praworządności; wzywa władze do poczynienia wszelkich możliwych kroków w celu postawienia sprawców przed sądem; domaga się, aby rząd zniósł restrykcje stosowane wobec środków przekazu, zaprzestał szykan, zastraszania i aresztowania dziennikarzy, którzy mają odwagę krytykować rząd, oraz aby zapewnił bezpieczeństwo osobiste i uczciwość zawodową dziennikarzy wykonujących swoje obowiązki;
4. wzywa Azerbejdżan do zapewnienia niezawisłości sądów i zagwarantowania nieodłącznych i nierozdzielnych praw podstawowych osób aresztowanych; wzywa władze do podjęcia kroków celem zaradzenia niedostatkom, jakie zauważono podczas procesów sądowych oraz wzywa rząd do wdrożenia w tym zakresie zaleceń Rady Europy dotyczących traktowania więźniów politycznych w następstwie obszernych i wiarygodnych zarzutów stosowania tortur i złego traktowania;
5. przyjmuje z zadowoleniem decyzję władz Azerbejdżanu ułaskawienia 114 osób uwięzionych w związku z zamieszkami, które miały miejsce bezpośrednio po wyborach prezydenckich w 2003 r., w tym także osób określanych przez Radę Europy jako więźniowie polityczni, jak również siedmiu przywódców opozycji, których skazano za wzięcie udziału w masowych protestach; stoi na stanowisku, że może to być pozytywnym krokiem naprzód w kierunku ustanowienia politycznego pluralizmu w Azerbejdżanie i wzywa do uwolnienia wszystkich pozostałych więźniów politycznych;
6. przyjmuje z zadowoleniem dekret prezydencki nakazujący władzom wykonawczym zapewnienie wolności gromadzenia się, sporządzenia dokładnych list wyborczych, zagwarantowanie każdemu kandydatowi równego dostępu do mediów, oraz aby obywatele nie byli prześladowani z powodu wyznawanych przez nich poglądów politycznych; wzywa władze do zapewnienia, aby ten dekret i dalsze reformy zostały w pełni wdrożone na wszystkich poziomach zgodnie z międzynarodowymi standardami;
7. wzywa rząd do zapewnienia, aby zbliżające się wybory parlamentarne, które odbędą się w listopadzie 2005 r., były wolne i uczciwe, oraz aby działacze opozycji i kandydaci nie cierpieli żadnej formy represji;
8. wzywa do ponownego wysiłku wszystkie strony biorące udział w rozmowach okrągłego stołu między partią rządzącą i partiami opozycyjnymi, które mają na celu zwiększenie zaufania do procedury wyborczej i zminimalizowanie ryzyka oszustwa;
9. wzywa do rozmieszczenia w kraju wystarczającej liczby międzynarodowych obserwatorów podczas wyborów, w tym delegacji z Parlamentu Europejskiego;
10. stoi na stanowisku, że plan działania dla Azerbejdżanu powinien skoncentrować się na promowaniu prawdziwej demokracji i poszanowania praw człowieka i praworządności; wzywa Komisję do koordynowania w tym zakresie jej działań z Radą Europy i do czynienia wszelkich możliwych wysiłków w celu wspierania słabo rozwiniętego azerskiego społeczeństwa obywatelskiego;
11. wspiera stały dialog między rządem Azerbejdżanu, OBWE/ODIHR i Komisją Wenecką Rady Europy oraz przyjmuje z zadowoleniem czerwcowe sprawozdanie z misji ODIHR, której celem była ocena potrzeb czerwcu;
12. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, prezydentowi, rządowi i parlamentowi Republiki Azerbejdżańskiej oraz Zgromadzeniom Parlamentarnym OBWE i Rady Europy.
[1] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str.193.
[2] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 506.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0244
Integracja społeczna w nowych Państwach Członkowskich
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie integracji społecznej w nowych Państwach Członkowskich (2004/2210(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Dokument roboczy służb Komisji Europejskiej w sprawie integracji społecznej w nowych Państwach Członkowskich (SEC(2004)0848),
- uwzględniając art. I-3 i III-117 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy [1],
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, jak również opinie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych i Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6-0125/2005),
A. zważywszy, że podczas spotkań Rady Europejskiej w Lizbonie, Nicei i Sztokholmie jakie odbyły się odpowiednio w marcu 2000, grudniu 2000 i w marcu 2001, Państwa Członkowskie zobowiązały się do wspierania jakości i dalszego rozwoju zatrudnienia w celu ograniczenia ubóstwa i izolacji społecznej, jak również do zwiększenia spójności gospodarczej przy zastosowaniu otwartej metody koordynacji,
B. zważywszy, że organizacje pozarządowe odgrywają istotną rolę w identyfikacji problemów związanych z integracją społeczną i w informowaniu o nich opinii publicznej poprzez opracowywanie programów służących świadomości społecznej i ich skuteczną realizację,
C. zważywszy, że zapewnienie dostępu do zatrudnienia jest jednym z najważniejszych środków wspierania integracji społecznej, oraz że partnerzy społeczni odgrywają istotną rolę w tym obszarze, szczególnie poprzez wspieranie dostępu do zatrudnienia dla najbardziej narażonych na ryzyko grup, w sposób określony w siódmej wytycznej Europejskich Wytycznych na rzecz zatrudnienia na rok 2003 [2],
D. zważywszy, że z schematycznego podziału na rynku pracy ze względu na płeć, kobiety w nowych Państwach Członkowskich są zatrudniane przede wszystkim na mniej płatnych stanowiskach,
E. zważywszy, że w nowych Państwach Członkowskich przejście do gospodarki rynkowej spowodowało zmiany strukturalne na rynku pracy, w rezultacie czego bezrobocie stało się jedną z najpoważniejszych przeszkód dla integracji społecznej,
F. zważywszy, że jedną z przyczyn wysokiego poziomu bezrobocia w nowych Państwach Członkowskich jest brak mobilności siły roboczej, powstrzymujący pracowników przed wyprowadzaniem się z regionów o wysokim bezrobociu na obszary, gdzie brakuje pracowników,
G. zważywszy, że ocena problemu wyłączenia społecznego w Unii Europejskiej składającej się z 25 członków nie byłaby możliwa bez porównania wskaźników opracowanych na podstawie danych zharmonizowanych na poziomie UE, biorąc pod uwagę, że w dziesięciu nowych Państwach Członkowskich całościowe, globalne i aktualne dane nie są jeszcze dostępne,
H. zważywszy, że w powyższym dokumencie roboczym Komisji stwierdzono, że z punktu widzenia integracji społecznej w nowych Państwach Członkowskich do najważniejszych problemów należą niski poziom zatrudnienia, nieodpowiedniość i niedostatek usług zdrowotnych oraz niedostateczne działania na rzecz rozwiązania problemów, przed którymi stoją cierpiące dyskryminację mniejszości, a zwłaszcza Romowie,
I. zważywszy, że w nowych Państwach Członkowskich, obok bezrobocia, innym istotnym problemem jest rozpadanie się rodzin i towarzyszące mu zubożenie, które prowadzi do nowej izolacji społecznej,
J. zważywszy, że wszystkie mniejszości są jeszcze bardziej narażone na izolację społeczną i jest to ściśle związane z faktem, że na ich kształcenie i szkolenie nadal nie przeznacza się niezbędnego wsparcia,
K. zważywszy, że w nowych Państwach Członkowskich, w których reformy gospodarcze były i pozostają konieczne w celu osiągnięcia silnych konkurencyjnych gospodarek, konieczne jest zwalczanie izolacji społecznej, zwłaszcza grup najbardziej narażonych na takie ryzyko, takich jak ludzie starsi, dzieci, mniejszości oraz osoby niepełnosprawne.
L. zważywszy, że w nowych Państwach Członkowskich finansowanie systemu samorządności lokalnej powoduje coraz poważniejsze trudności, a długofalowo zagrozi to skuteczności tego systemu,
M. zważywszy, że rządy nowych Państw Członkowskich powierzają samorządom lokalnym coraz więcej obowiązków, nie dostarczając przy tym najczęściej koniecznego dodatkowego finansowania budżetowego dla umożliwienia wykonywania tych obowiązków, oraz biorąc pod uwagę, iż niektórym spośród nowych Państw Członkowskich brakuje odpowiedniego ustawodawstwa regulującego usługi socjalne,
N. zważywszy, że w większości nowych Państw Członkowskich brak jest woli politycznej do zdecydowanego i powszechnego stosowania pośrednich zachęt finansowych (na przykład selektywnych ulg w podatkach i składkach na ubezpieczenie społeczne), umożliwiających grupom walczącym z problemami wyłączenia społecznego nadrobienie zaległości i włączenie się do rynku pracy,
O. uwzględniając kluczową rolę partnerów społecznych w integracji społecznej,
1. uważa, że proces integracji społecznej w nowych Państwach Członkowskich musi ulec przyspieszeniu i że by tego dokonać, należy udostępnić dodatkowe środki finansowe w celu umożliwienia zasadniczej poprawy sytuacji kobiet, gospodarstw domowych rodziców samotnie wychowujących dzieci, osób po raz pierwszy wchodzących na rynek pracy, osób w podeszłym wieku, chorych i niepełnosprawnych, osób zapewniających stałą opiekę chorym i niepełnosprawnym, dzieci znajdujące się w trudnej sytuacji lub zagrożone z powodu braku opieki rodzicielskiej, jak również mniejszości językowych, uchodźców, Romów i wszystkich innych mniejszości etnicznych na obszarze Unii Europejskiej, nie zapominając o osobach dotkniętych cierpieniem, bezdomnych i ofiarach uzależnień (alkoholizm, narkomania);
2. podtrzymuje pogląd, że tym, którzy z powodu choroby, wieku lub niepełnosprawności albo z braku odpowiedniej pracy nie mogą zarobić na utrzymanie, trzeba zagwarantować przyzwoity dochód pod postacią zasiłków socjalnych, biorąc w większym niż dotychczas stopniu pod uwagę minimum socjalne; uważa, że poziom dochodów musi wystarczyć do uniknięcia ubóstwa, kiedy ryzyko socjalne staje się oczywiste; wierzy, że pomoc niesiona w razie trudności pozwoli wyeliminować powody ubóstwa i zapobiegnie długotrwałemu uzależnieniu od pomocy opieki społecznej;
3. wzywa nowe Państwa Członkowskie, aby zwróciły większą uwagę na uregulowania legislacyjne w zakresie usług socjalnych, w szczególności kwestii interwencji, oraz by zachęcały do integracji grup w gospodarkę społeczną, której rozwój należy wspierać poprzez ukierunkowane wykorzystanie Europejskiego Funduszu Społecznego oraz innych funduszy strukturalnych;
4. ponagla rządy nowych Państw Członkowskich, by przy opracowywaniu swych polityk, traktowały brak integracji społecznej jako problem społeczny objęty Strategią Lizbońską;
5. wzywa nowe Państwa Członkowskie do rozszerzenia działań w zakresie edukacji, na zwalczanie analfabetyzmu (w tym również analfabetyzmu funkcjonalnego i analfabetyzmu rzeczywistego), biorąc szczególnie pod uwagę potrzeby wszystkich mniejszości, a w szczególności, w niektórych krajach, Romów, oraz wyeliminowania segregacji w dziedzinie edukacji, a w szczególności do uwzględniania potrzeb edukacyjnych na obszarach wiejskich;
6. podkreśla potrzebę zapewnienia lepszych niż dotychczas warunków na szybko zmieniającym się rynku pracy, sprzyjających systemowi szkolnictwa wysokiej jakości dostępnemu dla wszystkich na równych warunkach; nadal uważa, że kształcenie ustawiczne musi być dostępne dla wszystkich, bez względu na wcześniejsze wykształcenie, pozycję społeczną lub wypłacalność finansową;
7. Wzywa nowe Państwa Członkowskie do zwiększenia wachlarza usług świadczonych na rzecz rodzin w celu poprawy sytuacji osób mających na utrzymaniu dzieci bądź starszych członków rodziny, którzy potrzebują opieki;
8. wzywa nowe Państwa Członkowskie do rozwinięcia aktywnej polityki mającej na celu integrację imigrantów doświadczających szczególnych trudności lub zagrożonych ubóstwem;
9. zwraca się do Państw Członkowskich o zmobilizowanie organizacji obywatelskich, zawodowych i społecznych, w szczególności organizacji pozarządowych, stowarzyszeń wyznaniowych i niewyznaniowych, związków zawodowych i organizacji pracodawców do aktywnego udziału w zwalczaniu ubóstwa, co nie może zastąpić wysiłków w tym zakresie ze strony władz publicznych Państw Członkowskich; wzywa Państwa Członkowskie do stworzenia warunków prawnych i finansowych sprzyjających zaangażowaniu się wspomnianych organizacji w walkę z ubóstwem i izolacją społeczną;
10. wzywa rządy, by przy opracowywaniu swych polityk propagujących społeczną integrację, szczególną uwagą poświęciły eliminowaniu ubóstwa dzieci;
11. wzywa Komisję do jak najszybszego zakończenia harmonizacji statystyk ubóstwa oraz kryteriów określających ubóstwo, tak, aby możliwe było porównanie występowania problemu izolacji społecznej na całym terytorium UE-25 na tej samej podstawie, na jakiej oceniano je w UE-15, biorąc pod uwagę specyfikę każdego z Państw Członkowskich;
12. ubolewa nad faktem, iż dane statystyczne z nowych Państw Członkowskich są niedostateczne, w związku z czym wzywa nowe Państwa Członkowskie do regularnego gromadzenia oraz publikowania aktualnych i porównywalnych danych z podziałem na płeć, w celu monitorowania postępów nowych Państw Członkowskich w dziedzinie integracji społecznej; wierzy, że należy ustanowić dwustronną wymianę doświadczeń i dobrych praktyk, oraz że konieczne jest ustanowienie wzmocnionej współpracy Państw Członkowskich stojących wobec podobnych wyzwań;
13. wzywa Radę, a w szczególności rządy nowych Państw Członkowskich, do rozważenia niebezpieczeństw wynikających z narastania zadłużenia władz lokalnych w nowych Państwach Członkowskich, która może poważnie ograniczyć ich zdolności do wykonywania powierzonych im zadań, tworząc w ten sposób podziały terytorialne wewnątrz Unii Europejskiej oraz do opracowania długoterminowej strategii, która w sposób wyraźny poprawiłaby tę sytuację;
14. wzywa Radę, a w szczególności rządy nowych Państw Członkowskich, do rozważeni: opracowania długoterminowej strategii, która umożliwiłaby wyraźne poprawienie sytuacji finansowej władz lokalnych;
15. wzywa Radę, a w szczególności rządy nowych Państw Członkowskich, do rozważenia zwiększenia — w porównania do stanu obecnego — udziału w funduszach na realizację powierzonych władzom lokalnym zadań w zakresie integracji społecznej;
16. wzywa Komisję do promowania mechanizmów współdziałania z Państwami Członkowskimi w zakresie opracowywania dokumentów zapewniających rzeczywisty dostęp do systemu prawnego grupom szczególnie narażonym oraz mniejszościom (pomoc prawna, ośrodki informacyjne, bezpłatne doradztwo, itp.), jak również zachęcenia Państw Członkowskich do harmonizacji wspólnych strategii w zakresie integracji społecznej na poziomie lokalnym;
17. wzywa nowe Państwa Członkowskie do podwojenia wysiłków na rzecz rozwiązania problemu mieszkaniowego, zwiększając ofertę mieszkań o bardziej przystępnych cenach, w szczególności poprzez udzielenie wsparcia projektom budowlanym władz lokalnych, by pomóc w jak najbardziej efektywny sposób najbardziej narażonym grupom społecznym;
18. Wzywa nowe Państwa Członkowskie do objęcia polityką integracji społecznej zagadnienia bezdomności, jako skrajnej formy izolacji społecznej, ponieważ dotyka ona tysięcy ludzi — a w szczególności kobiet — w każdym kraju;
19. nawołuje rządy do ustępstw w celu uczynienia pożyczek mieszkaniowych bardziej przystępnymi dla określonych grup znajdujących się w słabszej socjalnie pozycji;
20. wzywa nowe Państwa Członkowskie do udostępnienia wystarczających środków finansowych na zapewnienie dostępu do systemów kształcenia ustawicznego wysokiej jakości, umożliwiających jednostkom zwiększenie poziomu swych kwalifikacji; a jednocześnie do uwzględnienia przy wdrażaniu specjalnych środków, ułatwiających integrację osób najbardziej narażonych na ryzyko w procesie zatrudnienia;
21. wzywa nowe Państwa Członkowskie do skuteczniejszego niż obecnie wspierania integracji społecznej mniejszości oraz do poprawy warunków kształcenia Romów, poprzez opracowanie dodatkowego systemu wsparcia dla poszkodowanych dzieci, wraz z odpowiednimi programami integracji społecznej;
22. wzywa nowe Państwa Członkowskie do propagowania integracji społecznej osób niepełnosprawnych w skuteczniejszy niż dotychczas sposób, oraz do opracowania odpowiednich programów szkolenia zawodowego i zwiększania poziomu zatrudniania;
23. wzywa nowe Państwa Członkowskie do dokonania rewizji krajowych polityk gospodarczych w świetle wniosków końcowych wyciągniętych przez Unię Europejską podczas średniookresowej oceny Strategii Lizbońskiej; wzywa do dokonania takiej oceny w dążeniu do wzmocnienia nowych, stałych i wysokiej jakości miejsc pracy; wzywa do wprowadzenia ułatwień dotyczących swobody rozwijania działalności gospodarczej, bez powodowania jakiejkolwiek formy dumpingu wewnątrzwspólnotowego;
24. podkreśla potrzebę powzięcia w nowych Państwach Członkowskich kroków prowadzących do zmniejszenia różnic w zarobkach między mężczyznami a kobietami posiadającymi taki sam poziom wykształcenia i pracującymi na stanowiskach o porównywalnym statusie, w celu znacznie skuteczniejszego niż dotychczas wykorzystania zasobów pracy w świetle celów wyznaczonych w Strategii Lizbońskiej;
25. ponagla Komisję do dokonywania w oparciu o art. 13 Traktatu o WE systematycznego przeglądu całości uregulowań prawnych w zakresie zwalczania dyskryminacji oraz o uruchomienie odpowiednich procedur wobec wszystkich Państw Członkowskich, które nie przełożyły odpowiednich dyrektyw na prawo krajowe we właściwym czasie lub nie stosują ich we właściwy sposób;
26. wzywa rządy nowych Państw Członkowskich do podjęcia odpowiednich kroków dla zapewnienia, że wprowadzenie waluty euro nie pogrąży szerokich grup społecznych w ubóstwie, zwłaszcza tych osób, którzy żyją z małych rent, emerytur czy zasiłków społecznych, z których przeważającą większość stanowią kobiety;
27. wzywa Komisję Europejską do reorientacji w zakresie środków ustalonych w jej wyżej wymienionym dokumencie roboczym w kierunku podejścia opartego na horyzontalnej syntezie, skupiając się bardziej na braku poszanowania wolności obywatelskich, dostępu do praw podstawowych oraz na walce z wszelkimi formami dyskryminacji, jak również do zalecenia stosownych instrumentów kontroli mających na celu ułatwienie pracy przy wprowadzaniu ewentualnych sankcji, które mogą okazać się konieczne;
28. wzywa Komisję do określenia i stworzenia wspólnego zbioru priorytetów lub "nadrzędnego kierunku", stanowiącego wspólną podstawę w kwestii dostępu do prawa i ujednolicenia interpretacji prawa w tej dziedzinie w Unii Europejskiej;
29. wzywa Komisję i nowe Państwa Członkowskie do przydzielenia wspólnie większych niż do tej pory środków finansowych dla nowych Państw Członkowskich w celu sfinansowania opracowywania krajowych planów działania i wspierania osiągania celów oraz wzywa Komisję do wspierania wymiany dobrych praktyk pomiędzy nowymi a starymi Państwami Członkowskimi, a także wspierania realizacji celów nadzwyczajnego spotkania Rady Europejskiej w listopadzie 1997 roku (Luksemburski Szczyt ds. Zatrudnienia); wzywa Komisję do wspierania wymiany dobrych praktyk między nowymi i starymi Państwami Członkowskimi;
30. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz przedstawicielom lokalnych społeczności Państw Członkowskich; prosi również Państwa Członkowskie o przekazanie niniejszej rezolucji dla celów informacyjnych przedstawicielom wszystkich mniejszości etnicznych uznanych jako takie na na ich terytorium.
[1] Dz. U. C 310 z 16.12.2004 r.
[2] Decyzja Rady 2003/578/WE z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wytycznych na rzecz zatrudnienia w Państwach Członkowskich (Dz. U. L 197 z 5.8.2003, str. 13).
--------------------------------------------------
Projekt opinii z inicjatywy własnej Komitetu Regionów w sprawie konkurencyjności i decentralizacji
(2006/C 115/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dn. 21 stycznia 2005 r. powierzającą Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej, zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przygotowanie opinii na ten temat,
uwzględniając raport grupy wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima Koka "Stawić czoła wyzwaniu — lizbońska strategia rozwoju i zatrudnienia" (listopad 2004),
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2005 roku "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: nowy początek strategii lizbońskiej" (COM (2005) 24 końcowy),
uwzględniając komunikat Komisji "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej" (COM(2005) 97 końcowy),
uwzględniając swoją opinię w sprawie przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej (CdR 152/2004 wersja ostateczna) [1],
uwzględniając rezolucję Komitetu Regionów z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie redynamizacji strategii lizbońskiej (CdR 518/2004 wersja ostateczna) [2],
uwzględniając Deklarację końcową z Wrocławia przyjętą na zakończenie Europejskiego Szczytu Regionów i Miast w dniach 19 — 20 maja we Wrocławiu (CdR 158/2005),
uwzględniając projekt swojej opinii w sprawie "Wzrost i zatrudnienie — zintegrowane wytyczne na lata 2005 — 2008" wraz z zaleceniem Komisji w sprawie Ogólnych wytycznych dla polityk gospodarczych Państw Członkowskich oraz Wspólnoty (zgodnie z art. 99 Traktatu WE) oraz wnioskiem dotyczącym decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia Państw Członkowskich (CdR 147/2005 fin),
uwzględniając komunikat Komisji (COM (2000) 196 wersja ostateczna) w sprawie: "Działania na szczeblu lokalnym na rzecz zatrudnienia — nadanie Europejskiej Strategii Zatrudnienia wymiaru lokalnego",
uwzględniając komunikat Komisji (COM (2001) 629 wersja ostateczna) w sprawie wzmocnienia wymiaru lokalnego Europejskiej Strategii Zatrudnienia,
uwzględniając swą opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie: "Działania na szczeblu lokalnym na rzecz zatrudnienia — nadanie Europejskiej Strategii Zatrudnienia wymiaru lokalnego" (CdR 187/2000 fin),
uwzględniając przyjęty w dn. 23 września 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej projekt opinii (CdR 23/2005 rev. 2) (sprawozdawca: Anders GUSTÂV, Burmistrz Miasta Solna (SE EPP)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Jest absolutnie konieczne, by władze lokalne i regionalne dysponowały uprawnieniami oraz zasobami administracyjnymi i środkami budżetowymi niezbędnymi do wypełniania swojej naturalnej roli polegającej na promowaniu i zarządzaniu politykami konkurencyjności, innowacji i spójności, dla dobra rozwoju lokalnego i regionalnego.
2) Decentralizacja odpowiadająca specyficznym cechom poszczególnych Państw Członkowskich zwiększa autonomię oraz demokrację na szczeblu lokalnym i regionalnym. Stanowi ona również w pewnym stopniu odpowiedź na obawy społeczeństwa związane z globalizacją oraz przemianami społeczno-gospodarczymi w skali światowej.
3) Umowy trójstronne pomiędzy szczeblami UE, krajowym i regionalnym, z uwzględnieniem, zależnie od przypadku, problematyki obszarów miejskich, są odpowiednim instrumentem dla zapewnienia większego zaangażowania i lepszego podziału obowiązków pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami, w realizacji europejskiej polityki regionalnej.
4) Wyzwaniom, jakie niesie ze sobą globalizacja w gospodarce, na które odpowiedzią jest "partnerstwo dla wzrostu i zatrudnienia" ustanowione na szczycie Rady Europejskiej 23 marca 2005 r. w Brukseli celem ożywienia strategii lizbońskiej, można by skuteczniej stawić czoła przy zastosowaniu podejścia oddolnego angażującego władze lokalne i regionalne w tworzenie i realizację opracowywanych w tym celu programów narodowych, biorąc pod uwagę pierwszoplanową rolę owych władz w tworzeniu środowiska sprzyjającego wzrostowi gospodarczemu,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów 1.1
Wzmacnianie konkurencyjności regionów, miast i gmin
1.1.1 stwierdza, że celem strategii lizbońskiej zakładanym przez Radę Europejską była poprawa konkurencyjności i tempa wzrostu gospodarczego UE, stworzenie większej liczby i lepszej jakości miejsc pracy oraz zapewnienie zrównoważonego rozwoju ekologiczno-społecznego.
Do roku 2010 Unia Europejska miała się stać najbardziej rozwiniętym gospodarczo obszarem świata.
Pięć lat po obradach w Lizbonie Komisja Europejska stwierdza, że osiągnięto bardzo niewiele.
Dlatego też strategia lizbońska potrzebuje nowego impulsu, przy czym na Państwach Członkowskich powinna spoczywać większa odpowiedzialność za jej wdrażanie;
1.1.2 przedstawia w tym kontekście swoją opinię z inicjatywy własnej w sprawie "Konkurencyjność a decentralizacja".
Ma ona na celu wykazanie znaczenia decentralizacji dla wzrostu gospodarczego oraz ustalenie czynników kluczowych dla zwiększenia konkurencyjności i wzrostu, działających na poziomie lokalnym i regionalnym.
Poprawa konkurencyjności nie powinna jednakże stanowić przeszkody dla zrównoważonego rozwoju.
Za rozwój zrównoważony odpowiadają wspólnie wszystkie kraje, obywatele, gminy, miasta i regiony.
Fakt, że opinia ta koncentruje się na warunkach konkurencyjności, nie oznacza w żadnym wypadku, że należy pominąć wysiłki zmierzające do urzeczywistniania rozwoju zrównoważonego;
1.1.3 zwraca uwagę, że kluczowe czynniki dla zwiększenia konkurencyjności, o których mowa w niniejszej opinii, to czynniki, na które mają wpływać same gminy, miasta lub regiony.
Debata na temat konkurencyjności powinna uwzględniać perspektywę w skali mikro oraz należy wskazać, jaki konkretny wkład mogą tutaj wnieść przedstawiciele szczebla lokalnego i regionalnego.
Z tego względu opinia przedstawia w swej treści propozycje konkretnych środków zmierzających do zwiększenia konkurencyjności, które można zastosować na poziomie lokalnym i regionalnym.
1.2 Europa potrzebuje więcej przedsiębiorstw i rozwijających się małych firm
1.2.1 stwierdza, że w pierwszych dekadach po drugiej wojnie światowej Europa rozwijała się w imponującym tempie.
W porównaniu do USA, produkcja na mieszkańca w Europie Zachodniej wzrosła z poziomu 40 % na koniec wojny do 70 % w roku 1970, od tego czasu jej wysokość relatywnie nie zmieniła się.
Wzrost i rozbudowa systemów socjalnych szły w parze, a pojawiające się w ostatnich latach problemy z finansowaniem tych systemów wiążą się ze słabym wzrostem gospodarczym;
1.2.2 podkreśla, że wskutek powojennego rozwoju powstały liczne duże, wiodące na rynku światowym przedsiębiorstwa z dobrymi widokami na przyszłość, jednak odpowiedzialność za zapewnianie konkurencyjności Europy nie może spoczywać wyłącznie na nich.
Dla Europy jest nie tylko konieczne, aby obecnie konkurencyjne przedsiębiorstwa były w stanie wytrzymać napór konkurencji światowej, ale muszą przede wszystkim powstać nowe, zdolne do wzrostu firmy, które mogą zastąpić miejsca pracy utracone w innych przedsiębiorstwach, wypartych z rynku, przeniesionych za granicę lub zmuszonych do zmniejszenia produkcji;
1.2.3 zwraca uwagę, że większość małych firm rozpoczyna działalność na niewielką skalę na poziomie lokalnym.
Przewidywana liczba nowo zakładanych przedsiębiorstw oraz rozwój małych firm zależy w dużym stopniu od lokalnej kultury przedsiębiorczości, nastawienia wobec przedsiębiorczości, dostępności siły roboczej, wiedzy i możliwości finansowania.
1.3 Konkurencyjność tworzy się oddolnie
1.3.1 uważa, że władze lokalne i regionalne, jako organy publiczne i instytucje demokratyczne, mają duży wpływ na podłoże, z którego wyrastają nowe przedsiębiorstwa oraz na klimat, w którym się rozwijają.
Są one ośrodkiem demokracji dla przedsiębiorstw oraz obywateli, a prowadzona tutaj debata oraz współpraca, której celem jest stworzenie lokalnego środowiska, mają decydujące znaczenie dla rozwoju całej Europy.
Wskazanie na znaczenie gmin i regionów dla wzrostu w Europie nie powinno umniejszyć ogromnej i decydującej odpowiedzialność Państw Członkowskich w tym obszarze, jednakże debatę poświęconą konkurencyjności i strategiom wzrostu powinno się poszerzyć o perspektywy jak najbliższe obywatelom Unii, wychodzące od pracowników, pracodawców i poszukujących pracy.
Dlatego też zwiększenie konkurencyjności opierać się musi na zasadach pomocniczości i decentralizacji.
Decyzje podejmować należy, uznając i uwzględniając lokalną i regionalną dynamikę rozwoju oraz możliwie najbliżej bezpośrednio zainteresowanych;
1.3.2 zwraca uwagę, że rola administracji lokalnej i regionalnej w osiąganiu celów konkurencyjności zmienia się w zależności od Państwa Członkowskiego.
W państwach o zaawansowanej decentralizacji, gdzie administracja lokalna posiada stosunkowo niezależną pozycję finansową (znaczna część wydatków lokalnych pokrywana jest bezpośrednio z podatków od osób fizycznych i prawnych oraz z przychodu z opłat), istnieje naturalnie silniejsza motywacja na poziomie lokalnym do promowania zatrudnienia, poprawy jakości pracy, przedsiębiorczości i sprzyjającej jej atmosfery, usług z zakresu szkolenia i innowacji oraz poprawy stanu środowiska.
Wzmacnia to poziom zaangażowania na szczeblu lokalnym i regionalnym we wprowadzanie celów konkurencyjności.
Większe zaangażowanie, do jakiego wzywa Rada Europejska, następuje wyłącznie poprzez korzystanie z faktycznej możliwości uczestniczenia i wywierania wpływu.
To, że administracja lokalna znajduje się blisko ludzi niesie za sobą większą przejrzystość i skuteczność w realizacji celów konkurencyjności;
1.3.3 zwraca uwagę, że występującą w Europie różnorodność regionalną powinno się postrzegać w większej mierze jako zaletę.
Specyfikę poszczególnych regionów należy traktować jako punkt wyjścia.
Uwarunkowania panujące np. w wielkich miastach, regionach rozwijających się, na obszarach górskich, na wsi, w regionach podupadających, czy też w okolicach znajdujących się w procesie przemian są zupełnie różne.
Nie ma europejskiego modelu, który pasowałby wszystkim.
Przykładowo, regiony rozwijające się odgrywają znaczącą rolę w rozwoju całej UE, dlatego trzeba uznać ich potencjał.
Wśród takich regionów zawsze znajdą się liderzy wzrostu, jednak w każdym wypadku, wykorzystując przewagi konkurencyjne poszczególnych regionów, wiodące spośród nich posłużyć mogą jako siła napędowa, przy czym właściwi politycy powinni sprzyjać rozwojowi regionów we własnym tempie.
Europa nie może sobie pozwolić na jakiekolwiek utrudnienia w rozwoju ani w przypadku silniejszych, ani słabszych regionów.
Poprawa konkurencyjności oraz wzrost przedsiębiorczości możliwe są tylko wówczas, jeśli za punkt wyjścia przyjmie się uwarunkowania i możliwości występujące w regionach, miastach i gminach Europy;
1.3.4 podkreśla, że wprawdzie poszczególne gminy i regiony europejskie różnią się pomiędzy sobą, wszystkie one jednak dysponują potencjałem, są zainteresowane oraz odpowiadają za zwiększanie konkurencyjności.
1.4 Czynniki przyczyniające się do zwiększania konkurencyjności
1.4.1 podkreśla, że dynamiczna gospodarka stanowi rdzeń konkurencyjnej Unii Europejskiej.
Czynniki tworzące otoczenie sprzyjające zakładaniu i rozwijaniu przedsiębiorstw wskazywane są w różnych opracowaniach.
Raport Wima Koka wymienia środki służące zmniejszeniu biurokracji, poprawie jakości stanowionego prawa, wprowadzeniu ułatwień w zakładaniu nowych przedsiębiorstw oraz tworzeniu otoczenia przyjaznego dla przedsiębiorców.
Również dokument roboczy Komisji "Benchmarking polityki przedsiębiorczości" (SEC(2004) 1427) wskazuje szereg czynników, takich jak dostęp do źródeł finansowania czy znaczenie innowacji i upowszechniania wiedzy.
Komunikat Komisji "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej" (COM (2005) 97) wskazuje ponadto na ogromne znaczenie prawodawstwa dla przedsiębiorczości, zalecając w związku z tym mniej liczne, natomiast lepiej dostosowane regulacje;
1.4.2 uważa, że regiony, miasta i gminy niejednokrotnie mogą przyczynić się do wzmocnienia czynników pozytywnie oddziałujących na konkurencyjność.
Komitet pragnie wskazać zwłaszcza następujące czynniki, na które władze lokalne i regionalne mogą mieć największy wpływ:
a) Zdolność społeczeństwa do stawienia czoła zmianom strukturalnym.
Zdolność do dostosowania się zarówno do powolnych, jak i do gwałtownych zmian strukturalnych, jak np. likwidacja przedsiębiorstw na szeroką skalę, nie wszędzie jest jednakowa.
Tam, gdzie występuje silne, dobrze funkcjonujące przywództwo lokalne i regionalne oraz społeczeństwo skłonne do ciągłego kształcenia się, większe są szanse na stawienie czoła zmianom strukturalnym.
b) Stosunek do inicjatyw gospodarczych oraz przedsiębiorczości.
Niektóre regiony wyróżniają się szczególną kulturą przedsiębiorczości, która czyni je konkurencyjnymi. Wprawdzie wypracowanie tego rodzaju kultury wymaga czasu, jednak jej stworzenie i pielęgnacja są możliwe.
c) Celowość regulacji i przepisów oraz ich stosowanie.
Otoczenie prawne przedsiębiorstw musi być dostosowane do ich aktualnych potrzeb oraz celowe. Obowiązujące przepisy należy stosować w sposób obiektywny oraz ze zrozumieniem problemu.
Potrzeba tutaj administracji publicznej zdolnej do wzmacniania konkurencyjności.
d) Dostęp do innowacji i rezultatów badań.
Wyniki badań powinny w większej mierze przekładać się na produkty rynkowe, a innowacje powinny szybciej znajdować praktyczne zastosowanie.
Wymaga to społeczeństwa uczącego się nieustannie oraz lokalnej i regionalnej kultury wspierania inicjatyw gospodarczych.
e) Dostępność wiedzy i zasobów ludzkich.
Uczącemu się społeczeństwu potrzeba łatwiejszego dostępu do wiedzy.
Przedsiębiorcom i osobom poszukującym pracy należy ułatwić wzajemne dopasowanie się poprzez poprawę dostępności miejsc pracy oraz uelastycznienie rynku pracy.
f) Rola rynków lokalnych i regionalnych.
Konkurencyjności nie można oddzielać od konkurencji na skalę światową, europejską, krajową, regionalną czy lokalną.
Aby umożliwić wysoki poziom konkurencji na rynkach lokalnych i regionalnych potrzeba administracji, która starać się będzie wzmacniać konkurencyjność.
Na administracji samorządowej spoczywa odpowiedzialność wspierania sprawnie funkcjonujących rynków lokalnych i regionalnych.
g) Dostęp do źródeł finansowania.
O wiele za mało instytucji finansowych kieruje swoją ofertę specjalnie do małych przedsiębiorstw, co utrudnia małym firmom dostęp do środków finansowych i kapitałów wysokiego ryzyka.
Dla wzmocnienia kultury przedsiębiorczości potrzeba regionalnych pośredników i usług, których zadaniem byłoby ułatwianie przedsiębiorstwom dostępu do źródeł finansowania.
h) Oddziaływanie podatków komunalnych i regionalnych na przedsiębiorców.
Aby wypełniać swoje obowiązki administracja publiczna potrzebuje wpływów z podatków. Jednocześnie poziom opodatkowania bezpośrednio wpływa na koszty, na przykład koszty pracy.
Wyzwaniem dla rządu i administracji jest ustalenie podatków na takim poziomie, aby stanowiły one możliwie najmniejsze obciążenie dla gospodarki, zapewniając przy tym jednak wymagany poziom dochodów.
1.4.3 zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne stanowią znaczącą cześć gospodarki europejskiej.
Sposób, w jaki realizowane są zadania publiczne finansowane z podatków i składek, wpływa również na europejską konkurencyjność.
Szczególny wpływ na konkurencyjność administracji publicznej mają następujące czynniki:
a) Efektywność administracji publicznej.
Większa produktywność sektora publicznego pozytywnie oddziałuje na konkurencyjność.
Lepsze wykorzystanie zasobów umożliwia świadczenie usług wysokiej jakości.
Dążąc do wzrostu efektywności, potrzeba konkurencyjnej administracji zapewniającej wysokiej jakości obsługę niewielkim kosztem.
b) Kreatywność w świadczeniu usług.
Zgodnie z zasadą pomocniczości, władze lokalne i regionalne mają swobodę decydowania o tym, jak chcą świadczyć usługi publiczne.
Istnieje wiele alternatywnych sposobów zapewnienia świadczenia wysokiej jakości usług. Gotowość ciągłej oceny i szukania kreatywnych form świadczenia usług w celu wzmocnienia ich skuteczności są oznaką konkurencyjnej administracji.
1.4.4 uważa, że aby móc wpływać na czynniki zwiększające konkurencyjność, władze lokalne i regionalne muszą postawić sobie szereg wyzwań, takich jak rozbudowa struktur przywództwa, stworzenie kultury przedsiębiorczości, konkurencyjnej administracji, uczącego się społeczeństwa, czy zwiększenie dostępności miejsc pracy i usług;
1.4.5 stwierdza, że stopień, w jakim gmina, region czy duże miasto wpływać może na czynniki zwiększające konkurencyjność, zależy m.in. od formalnych kompetencji, zakresu regulacji krajowych, struktury gospodarczej oraz wielu innych uwarunkowań określających możliwości polityki komunalnej lub regionalnej.
Pomimo silnie zróżnicowanych uwarunkowań, należy podkreślić, że wszystkie organy władzy lokalnej i regionalnej mają w swoim zasięgu środki umożliwiające zwiększenie konkurencyjności.
Nawet jeżeli w danym przypadku kompetentny jest jakiś inny organ, zawsze istnieje możliwość podjęcia kroków w kierunku ściślejszej współpracy z takowym organem.
Komitet Regionów proponuje następujących 26 przykładów konkretnych środków mających na celu zwiększenie konkurencyjności.
1.5 Konkretne środki mające na celu zwiększenie konkurencyjności
Konkurencyjne przywództwo
1.5.1 Stworzenie przywództwa zdolnego podołać zmianom strukturalnym.
Doświadczenie pokazuje, że niezbędne są otwarty dialog i szeroka współpraca ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami.
"Przywództwo" polega nie tylko na kierownictwie politycznym, lecz raczej na całości przewodnictwa w gminie czy regionie.
Chodzi tutaj o ciągłą, długookresową współpracę i porozumienie pomiędzy różnymi uczestnikami życia społecznego oraz o wyraźne wskazywanie zadań i odpowiedzialności.
Oczywiście przywództwo takie obejmuje również społeczeństwo obywatelskie i gospodarkę.
Wzajemna współpraca tworzy podstawy strategicznego rozwoju, co przyczynia się do rozszerzania zasobów wiedzy, więzi społecznych i zaufania, tj. cech charakterystycznych dla regionów odnoszących sukcesy.
Aby należycie przygotować się na zmiany strukturalne, przywództwo lokalne i regionalne powinno nieustannie aktualizować swoją wiedzę na temat wspólnego otoczenia.
1.5.2 Priorytetowa pozycja kwestii związanych z rozwojem.
Normalne jest, że debata na szczeblu lokalnym i regionalnych toczy się przede wszystkim wokół usług finansowanych ze środków publicznych.
Nie należy jednak przy tym zapominać o zagadnieniach dotyczących rozwoju całej gospodarki.
Kierownictwo polityczne odpowiada za uwzględnianie w porządku obrad problemów dotyczących rozwoju, a zwłaszcza związków pomiędzy lokalną i regionalną konkurencyjnością a dobrobytem w zglobalizowanym świecie.
Wymiana handlowa uczyniła Europę bogatą, jednak dzisiaj na pierwszym planie często staje obawa przed konkurencją, a ludzie coraz rzadziej dostrzegają pojawiające się możliwości.
Jeśli problemy dotyczące rozwoju umieści się na najważniejszych pozycjach porządku dziennego, a politycy w swych dyskusjach więcej uwagi poświęcą dobru ogółu oraz istniejącym możliwościom zwiększenia dobrobytu, wzrasta poczucie bezpieczeństwa.
1.5.3 Rozwój lokalnych i regionalnych planów działania dla przyspieszenia wzrostu.
W ramach procedur przewidzianych w strategii lizbońskiej opracowuje się narodowe plany działania.
Również miasta, gminy i regiony muszą planować wzrost.
Niezależnie od różnorodnych uwarunkowań lokalnych i regionalnych, plany działania należy tworzyć w celu zwiększania konkurencyjności oraz wykorzystywania przewag komparatywnych poszczególnych regionów Europy.
1.5.4 Aktywny i konstruktywny współudział w krajowej i europejskiej polityce rozwoju.
Dla realizacji europejskich i narodowych planów rozwoju potrzeba aktywnego uczestnictwa zaangażowanego przywództwa lokalnego i regionalnego.
Poszczególne szczeble w ramach Unii Europejskiej zależą od siebie nawzajem i tylko w ramach konstruktywnej współpracy Unia, Państwa Członkowskie oraz władze lokalne i regionalne mogą aktywnie przyczynić się do wyzwolenia pełnego potencjału UE.
Jest to istotne zwłaszcza dla krajów wspieranych ze środków pochodzących z unijnych funduszy strukturalnych.
1.5.5 Nauka od najlepszych.
Jednym z kluczowych czynników z punktu widzenia postępu jest otwartość na strategie i podejścia, które są najbardziej odpowiednie dla naszego własnego miasta bądź regionu.
Aby sprawdzić, na ile nasze własne założenia i strategie są odpowiednie, dobrze jest porównać je ze strategiami, które odniosły sukces.
Tego rodzaju porównań dokonać można, na przykład, w drodze wizyt roboczych poświęconych tej problematyce, z udziałem przedstawicieli przedsiębiorców, szkół wyższych i lokalnych gazet.
Można również dokonać krytycznego przeglądu sprawności miasta lub regionu przy pomocy technik benchmarkingu.
1.5.6 Uznanie, że różnorodność i tożsamość regionalna są ważnymi czynnikami dla zwiększania regionalnej konkurencyjności.
Lokalni i regionalni przywódcy powinni starać się mocniej o poprawę lokalnej i regionalnej atrakcyjności, opierając się na komparatywnych przewagach swoich regionów.
Także różnorodność Europy wykorzystać należy jako przewagę konkurencyjną.
Kultura przedsiębiorczości
1.5.7 Wprowadzanie przedsiębiorczości w szkołach.
Uczenie się przez całe życie bynajmniej nie oznacza tylko uczenia się bycia pracownikiem.
Przedsiębiorczość jako samodzielny przedmiot bądź jako integralna składowa przedmiotu szkolnego jest ważna z punktu widzenia współczesnego szkolnictwa.
Wraz z wiedzą o przedsiębiorczości oraz praktyce przedsiębiorczej uczniowie dowiadują się więcej na temat zależności występujących w społeczeństwie oraz zwiększają swoje szanse znalezienia zatrudnienia. Także dialog z lokalnymi i regionalnymi pracodawcami przyczynia się do lepszego dostosowania programu nauczania do potrzeb rynku pracy.
1.5.8 Rozszerzenie oferty doradztwa dla zakładających przedsiębiorstwa, w tym dla osób, w przypadku których jest to drugie podejście.
Przedsiębiorcom mającym pomysły i chęć wcielenia ich w życie należy zapewnić łatwo dostępne i odpowiednio dostosowane doradztwo.
Ponadto informacji i doradztwa potrzebują również pracownicy, którzy pragną rozpocząć własną działalność gospodarczą.
Co więcej, doświadczenie zdobyte przy okazji nieudanego przedsięwzięcia przyczynić się może do pomyślnego stworzenia innego przedsiębiorstwa.
1.5.9 Stworzenie doradczo-informacyjnych punktów kontaktowych dla przedsiębiorców potrzebujących wsparcia w postaci doradztwa i finansowania.
Zarówno przedsiębiorcy zakładający własne firmy, jak i okrzepłe już przedsiębiorstwa potrzebują doradztwa i wsparcia.
Funkcjonujące przedsiębiorstwo musi wkładać wiele wysiłku w utrzymanie konkurencyjności, a dostęp do profesjonalnego wsparcia i doradztwa ma dla niego znaczną wartość.
Również w kontaktach z urzędami przedsiębiorca może potrzebować wsparcia, a w takim przypadku centrum doradczo-informacyjne służyć może swoją pomocą i pośrednictwem.
Wielką rolę odgrywają tu także możliwości finansowania.
Centrum specjalizujące się w ułatwianiu dostępu do kapitału dla wielu przedsiębiorstw okazać się może ogromną pomocą.
Na rynku jest coraz mniej banków o charakterze lokalnym, dlatego też banki coraz mniej wiedzą o lokalnych uwarunkowaniach.
Trudności z finansowaniem działalności są wprawdzie problemem wymagającym rozwiązań na szczeblu Państw Członkowskich bądź Wspólnoty, niemniej gminy i regiony mogą tutaj przyczynić się do złagodzenia negatywnych skutków.
1.5.10 Uwrażliwienie urzędników na problematykę przedsiębiorczości.
Aby administracja gminna i regionalna mogła wspierać inicjatywy gospodarcze, zamiast rzucać im kłody pod nogi, potrzebuje ona lepszego zrozumienia idei i uwarunkowań przedsiębiorczości.
Nie oznacza to jednak kwestionowania kompetencji urzędów czy określonych wymogów.
Urzędnik publiczny posiadający większą wiedzę na temat poszczególnych elementów składowych społeczeństwa, dysponuje po prostu większymi możliwościami podejmowania wyważonych decyzji.
1.5.11 Tworzenie gremiów doradczych z udziałem przedstawicieli pracodawców i pracobiorców.
Lokalne i regionalne zgromadzenia podejmują niezależne decyzje na podstawie mandatu udzielonego im przez wyborców.
Aby decyzje te były możliwie najbardziej uzasadnione merytorycznie, potrzeba stałego dialogu z różnymi przedstawicielami społeczeństwa oraz obywatelami.
Zapewnianie zatrudnienia oraz wzrostu gospodarczego wymaga dialogu z lokalnymi i regionalnymi przedsiębiorcami oraz pracownikami.
Gremia doradcze, skupiające przedstawicieli polityki, gospodarki oraz pracobiorców, umożliwią poszerzenie podstaw dla podejmowanych decyzji politycznych.
Społeczeństwo uczące się
1.5.12 Wspieranie współpracy pomiędzy placówkami oświatowymi, przedsiębiorstwami, organizacjami i pracownikami.
Nauka nie kończy się wraz z ukończeniem szkoły, dlatego należy wspierać kształcenie się przez całe życie, by sprostać nowym wymaganiom dotyczącym kwalifikacji.
Lepszą równowagę podaży i popytu na edukację zapewnić mogą na przykład lokalne ośrodki kształcenia.
Oferta edukacyjna musi być dostosowana do potrzeb przedsiębiorstw i pracowników.
Przede wszystkim należy oferować znacznie więcej kursów wieczorowych.
1.5.13 Wzmocnienie współpracy z uniwersytetami i szkołami wyższymi.
Należy zachęcać społeczeństwo do zdobywania wyższego wykształcenia, a także zwiększać dostępność studiów i kursów akademickich.
Ogólnie rzecz biorąc, współpraca z uniwersytetami i szkołami wyższymi wymaga poprawy, aby prowadzone badania przekładały się bardziej na zastosowania praktyczne oraz wychodziły naprzeciw potrzebom gospodarki i sektora publicznego.
Na przykładzie amerykańskim stwierdzić można, że współdziałanie pomiędzy szkołami wyższymi a społeczeństwem przyczynia się do wzrostu, dlatego gminy i regiony powinny zabiegać o taką współpracę.
Jednocześnie potrzeba jednak silniejszych bodźców, które zachęcą szkoły wyższe do podejmowania współpracy.
1.5.14 Wkład w rozpowszechnianie wyników badań.
Wyzwaniem dla Europy jest szersze propagowanie praktycznych zastosowań prowadzonych badań.
Należy stworzyć punkty kontaktowe, które zajmą się rozpowszechnianiem wyników badań i innowacji możliwie blisko przedsiębiorstw, które mogą skorzystać z nowej wiedzy i pomysłów.
1.5.15 Zachęcanie do tworzenia konsorcjów przedsiębiorstw.
Firmy z tej samej branży, położone w niewielkiej odległości od siebie nawzajem, mogą tworzyć klastry przedsiębiorstw, w ramach których wymieniałyby się usługami, personelem oraz pomysłami. Konsorcja pozwalają rozwijać dobre praktyki i zwiększać konkurencyjność dzięki ścisłej współpracy pomiędzy pojedynczymi pracownikami oraz przedsiębiorstwami w ramach tej samej branży i w tym samym obszarze.
Wymianę taką należy ułatwiać, zapewniając lepszy dostęp do dobrych praktyk oraz wykwalifikowanego personelu.
Zachęcanie do tworzenia konsorcjów stanowić powinno istotny element planowania na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Konkurencyjna administracja
1.5.16 Planowanie przestrzenne jako instrument aktywnego wspierania konkurencyjności.
Planowanie przestrzenne ma ogromny wpływ na powstawanie rynków lokalnych.
Decyduje ono o dostępności obiektów przeznaczonych na działalność gospodarczą oraz o możliwościach zakładania oddziałów przez przedsiębiorstwa.
Funkcjonowanie rynku zależy od dostępności sklepów i usług dla klientów.
Znaczącą rolę odgrywa tu także komunikacja publiczna.
W Europie obowiązuje swoboda przedsiębiorczości, jednak niewłaściwe zastosowanie lokalnego i regionalnego planowania przestrzennego w praktyce utrudniać może zakładanie firm.
Planowanie na poziomie regionów i gmin, zarówno w odniesieniu do obszarów miejskich, jak i wiejskich, musi być w większym stopniu nakierowane na wzrost i rozwój.
1.5.17 Ustalenie celów w zakresie poprawy efektywności usług publicznych.
Usługi finansowane ze środków publicznych, świadczone na poziomie komunalnym i regionalnym, stanowią znaczną część gospodarki europejskiej.
Sposób wykorzystania owych zasobów wpływa nie tylko na usługi na rzecz obywateli, lecz także na konkurencyjność.
Efektywne wykorzystanie środków pochodzących z podatków pozytywnie oddziałuje zarówno na całą gospodarkę, jak i na zatrudnienie.
Stałe podnoszenie efektywności oferowanych usług publicznych prowadzi do wzrostu produktywności, szerszego pola manewru dla ustalania stóp podatkowych oraz wyższego poziomu usług.
Poprawa efektywności sektora usług publicznych wymaga także uważnej obserwacji i oceny, jak również możliwości porównań i rozwoju na przykładzie dobrych praktyk.
1.5.18 Ocena skutków podejmowanych decyzji dla otoczenia przedsiębiorstw.
Urzędy państwowe muszą uwzględniać oddziaływanie swoich decyzji na różnych obywateli lub np. na przedsiębiorstwa.
Analogicznie do ocen oddziaływania na środowisko oceny wymagają również oddziaływania na gospodarkę i zatrudnienie.
Weryfikować należy także istniejące regulacje celem wyeliminowania przepisów powodujących niepotrzebne koszty oraz szkodliwych z punktu widzenia konkurencyjności przedsiębiorstw.
1.5.19 Ocena i badanie kreatywnych form świadczenia usług.
Zgodnie z zasadą pomocniczości, władze lokalne i regionalne powinny starać się wzmocnić skuteczność świadczenia usług poprzez ocenę i badanie kreatywnych form, takich jak outsourcing, co ze swojej strony mogłoby pobudzić rynki lokalne i regionalne.
1.5.20 Usprawnienia procedury zamówień publicznych.
Zamówienia publiczne uczynić należy aktywnym i przejrzystym instrumentem wspierania konkurencji.
Trzeba poszerzać znajomość procedur zamówień publicznych celem poprawy jakości i konsekwencji przy ocenie ofert przetargowych.
W wielu wypadkach stworzyć można centrale zamówień publicznych, w ramach których współpracowałaby większa liczba urzędów dla zapewnienia odpowiednio wysokiej jakości.
1.5.21 Wsparcie dla małych przedsiębiorstw poprzez zamówienia publiczne.
Zamówienia publiczne nie tylko wymagają koordynacji ponad granicami gmin, trzeba także uważać, aby nie łączyły się one w zlecenia na tyle duże, że wykraczające poza zasięg małych przedsiębiorstw.
Zamiast tego wielkie przetargi należy w miarę możliwości rozdzielać na kilka mniejszych zleceń, które mogą zrealizować również małe przedsiębiorstwa.
Biurokratyczne obciążenia związane z procedurą przetargową w ramach zamówień publicznych są często po prostu zbyt wielkie dla małych firm.
Formularze przetargowe powinny mieć, na ile to możliwe, standardowy układ oraz należy wprowadzić jednolite normy na szczeblu regionalnym, krajowym i wreszcie na poziomie wspólnotowym.
Zarówno w przypadku większych przetargów, jak i mniejszych zamówień powinno się w szerszym zakresie stosować narzędzia informatyczne.
1.5.22 Szersze wykorzystanie e-Government.
Powinno się rozwijać administrację dostępną drogą elektroniczną (e-Government), aby oszczędzić kosztów obywatelom, przedsiębiorstwom i samej administracji.
Funkcjonujące rozwiązania e-Government umożliwiają lepszą obsługę, zwolnienie zasobów na potrzeby zadań o kluczowym znaczeniu oraz ułatwiają coraz częściej spotykaną elektroniczną wymianę informacji pomiędzy urzędami.
1.5.23 Wspieranie zatrudnienia oraz zmniejszenie zależności od świadczeń socjalnych.
Wszystkie gospodarczo- i społeczno-polityczne środki na poziomie lokalnym i regionalnym należy silniej ukierunkować na tworzenie miejsc pracy, zapewnianie chleba i pracy dla większej liczby osób oraz zmniejszanie zależności od świadczeń socjalnych.
Miejsce pracy jest zawsze najlepszym sposobem rozwiązania problemu społecznego.
Oddziaływanie prowadzonej polityki społecznej na zatrudnienie wymaga ciągłej analizy i oceny pod kątem możliwych usprawnień proceduralnych.
Należałoby także organizować spotkania techniczne w tym obszarze, podczas których dochodziłoby do wymiany dobrych praktyk.
1.5.24 Zwiększanie zatrudnienia.
Wkład w zwiększanie zatrudnienia mógłby na przykład przybrać formę łatwo dostępnej opieki nad dziećmi oraz działań socjalnych ukierunkowanych na lepszą integrację bezrobotnych imigrantów na rynku pracy i poprzez samozatrudnienie.
W tym kontekście ważną rolę odgrywa także równouprawnienie mężczyzn i kobiet: poprawa sytuacji w zakresie równouprawnienia płci ma duże znaczenie dla wzrostu.
Również osoby starsze, które przekroczyły już wiek emerytalny, ale chciałyby kontynuować pracę zawodową, są wartościowym zasobem, a społeczeństwo nie powinno im tego utrudniać, lecz raczej temu sprzyjać.
Dostępne miejsca pracy i usługi
1.5.25 Rozszerzanie rynku pracy poprzez usprawnienia w komunikacji bliskiego zasięgu.
Postęp gospodarczy dużych miast zależy m.in. od ilości dostępnej siły roboczej oraz miejsc pracy, jak również od możliwie niewielkich odległości oraz dobrego systemu komunikacyjnego.
Wówczas poszukującym pracy łatwiej jest znaleźć dostępne wakaty.
Nie wolno nie doceniać znaczenia dostępu do dużego rynku pracy dla pojedynczego pracobiorcy.
Dlatego należy rozbudowywać infrastrukturę komunikacji publicznej bliskiego zasięgu, ułatwiając tym samym dostęp do miejsc pracy.
Graniczące ze sobą regiony muszą zapewnić osobom dojeżdżającym do pracy w sąsiednim regionie dojazd środkami komunikacji publicznej nie droższy niż ma to miejsce w obrębie jednego regionu.
1.5.26 Zapewnienie powszechnego dostępu do usług szerokopasmowych.
Władze lokalne i regionalne mogą przyczynić się do rozwoju zorientowanych rynkowo usług szerokopasmowych.
Szerokopasmowe łącza czynią usługi bardziej dostępnymi oraz ułatwiają pracę na odległość.
2.
Zalecenia dla zwiększenia lokalnej i regionalnej konkurencyjności
Komitet Regionów
2.1 pragnie podtrzymać debatę na temat lokalnej i regionalnej konkurencyjności oraz nawołuje europejskie gminy, miasta i regiony do podjęcia dyskusji w ramach swoich własnych demokratycznie wybranych organów.
Konkurencyjność tworzy się w procesach o charakterze oddolnym, dlatego debata ta, jakże ważna dla przyszłości Europy, powinna się toczyć również tutaj na miejscu, a za słowami muszą iść także czyny;
2.2 wzywa europejskie gminy, miasta i regiony, by rozważyły proponowane w niniejszej opinii konkretne środki mające na celu zwiększenie konkurencyjności oraz opracowały lokalne i regionalne plany wzrostu ukierunkowane na poprawę konkurencyjności.
Plany te powinny przewidywać środki dostosowane do poszczególnych uwarunkowań lokalnych i regionalnych;
2.3 wzywa Państwa Członkowskie do uznania roli, jaką gminy i regiony pełnią w odniesieniu do wzrostu i konkurencyjności, a także do zapewnienia lokalnej i regionalnej dynamiki rozwoju, dając władzom lokalnym i regionalnym większą swobodę manewru w ramach polityki rozwoju.
Przygotowanie przez Państwa Członkowskie krajowych programów reform powinno obejmować ocenę roli szczebla lokalnego i regionalnego we wprowadzaniu różnych wytycznych polityki gospodarczej i zatrudnienia.
Polityka spójności powinna się koncentrować na realizacji celów strategii lizbońskiej przy wyraźnym założeniu, że miasta i władze lokalne będą miały konkretną rolę do spełnienia;
2.4 wzywa Państwa Członkowskie oraz Komisję do uznania znaczącej roli europejskich regionów rozwijających się oraz aglomeracji miejskich dla rozwoju całej Unii Europejskiej.
Regiony pozostające w tyle potrzebują siły napędowej europejskich motorów rozwoju gospodarczego;
2.5 wzywa Komisję do energicznego propagowania wiedzy na temat regionalnego wzrostu i konkurencyjności w Europie. Konieczne jest strategiczne działanie, aby móc czerpać korzyści z przykładów sukcesów zarówno w Europie, jak i w innych częściach świata. Wspierać należy również benchmarking tematyczny, w którym porównuje się ze sobą podobne regiony;
Opinia z inicjatywy własnej Komitetu Regionów w sprawie projektu wytycznych wspólnotowych na temat finansowania lotnisk oraz pomocy na rozpoczęcie działalności dla linii lotniczych działających na lotniskach regionalnych
(2006/C 31/06)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dn. 22 lutego 2005 r., powierzającą Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej przygotowanie opinii z inicjatywy własnej na ten temat, zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając projekt wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie finansowania lotnisk i pomocy na rozpoczęcie działalności dla linii lotniczych działających na lotniskach regionalnych,
uwzględniając swoją opinię perspektywiczną z dn. 2 lipca 2003 r. w sprawie Przepustowości lotnisk regionalnych (CdR 393/2002 końcowy) [1],
uwzględniając swoją opinię na temat sprawozdania Komisji w sprawie: O lepsze tworzenie prawa 2002 i komunikatu Komisji w sprawie Aktualizacji i upraszczania wspólnotowego dorobku prawnego (CdR 62/2003 końcowy) [2],
uwzględniając swoją opinię z inicjatywy własnej w sprawie Tanich linii lotniczych i rozwoju terytorialnego (CdR 63/2004 końcowy) [3],
uwzględniając przyjęty w dn. 29 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej projekt opinii (CdR 76/2005 rev.1) (sprawozdawca: Gordon Keymer CBE, Przewodniczący Rady Okręgu Tandridge (UK/EPP),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. Trwała witalność lotnisk regionalnych ma wyraźny i istotny wpływ na rozwój regionalny i spójność terytorialną, ułatwiają one bowiem łączność między regionami, wspierają mobilność obywateli, pobudzają rozwój gospodarczy i wzrost zatrudnienia, promują turystykę oraz ożywienie peryferyjnych, a w szczególności słabiej rozwiniętych regionów.
2. Z zadowoleniem przyjmuje się próbę podjętą przez Komisję Europejską w celu rozwiązania obecnej kwestii niepewności i dezorientacji w odniesieniu do pomocy państwowej w sektorze lotniczym.
3. Wytyczne będą miały znaczny wpływ na zdolność organów władzy publicznej do udzielania pomocy regionalnym portom lotniczym w celu promowania spójności terytorialnej UE.
Wziąwszy pod uwagę znaczenie tego aspektu oraz fakt, że "wytyczne" zdają się mieć moc formalnego przepisu, należy skonsultować się z Radą i Parlamentem.
4. Sprawa Ryanair/Charleroi stanowi cały czas wyzwanie w świetle prawa, wywołując obawę, że jej wynik może być sprzeczny z wytycznymi i spowodować tym samym powstanie jeszcze większej dezorientacji i niejasności.
Wciąż niejasne jest czy Komisja dąży do ograniczenia pomocy państwa, czy też zależy jej po prostu na zwiększeniu jej przejrzystości.
Wykorzystanie art. 19 ust. 2 rozporządzenia 659/1999 nie wydaje się właściwe w celu wprowadzenia w życie wytycznych, a Komisja musi powołać się na precedensy i uzasadnić jego zastosowanie w tej sprawie.
5. W wytycznych znajduje się tylko jedno odniesienie do Zasady Inwestora Rynkowego (Market Economy Investor Principle — MEIP).
Przy pomocy tej zasady dokonuje się oceny działań organów władzy publicznej w porównaniu do decyzji, którą prawdopodobnie podjąłby "racjonalny" inwestor prywatny.
W oparciu o tę ocenę jedynie dofinansowanie publiczne wykraczające poza inwestycję, której mógłby dokonać przedsiębiorca prywatny, zostałoby uznane za pomoc państwa. Jednak nawet wtedy zobowiązania służb publicznych mogłyby usprawiedliwić tę dodatkową inwestycję (np. w celu połączenia wyspy z lądem, nawet jeżeli połączenie to przynosi straty).
6. Okres objęcia nowych połączeń pomocą na rozpoczęcie działalności został wyznaczony na 3 bądź 5 lat (w przypadku małych lub peryferyjnych portów lotniczych).
Długość tego okresu nie została uzasadniona w wytycznych i jest on krótszy od większości biznesplanów oraz planów regionalnego rozwoju gospodarczego.
Niemniej, nikt nie zalecałby przyznania subwencji na czas nieograniczony.
Wydaje się, że rozsądnym kompromisem byłoby zapewnienie automatycznego przeglądu.
W podobny sposób, ustalenie maksymalnej wysokości pomocy państwa na poziomie równym 50 % wydaje się być dosyć arbitralne, ze względu na to, że w niektórych przypadkach konieczna może być większa pomoc.
7. Projekt wytycznych zezwala na wykluczenie przez pierwszego operatora danego połączenia ewentualnej konkurencji na tej trasie przez okres pięciu lat, bez względu na to, czy usługi oferowane przez następnych operatorów byłyby lepsze, częstsze czy tańsze.
8. Wydaje się, że zakaz przyznawania pomocy państwa na nowe połączenia w przypadku istnienia podobnego połączenia z innego lotniska mieszczącego się w tej samej "strefie przyciągania gospodarczego" lub w tym samym skupisku ludności ma w zamyśle chronić działających już operatorów i lotniska (zwłaszcza krajowe linie lotnicze i główne lotniska przesiadkowe) przed konkurencją ze strony tańszych towarzystw lotniczych działających w tym samym regionie na mniejszych lotniskach.
9. Małe lotniska mają ograniczone możliwości administracyjne.
Nałożenie na te lotniska wymogu dostosowania się do szerokiego zakresu unijnych procedur zawiadamiania będzie stanowiło biurokratyczne obciążenie nieproporcjonalne do oddziaływania na rynek wewnętrzny.
Powinno być możliwe przestrzeganie zasady de minimis, która pozwoliłaby na wykluczenie z procedury zawiadamiania pomocy poniżej pewnej wartości lub połączeń poniżej pewnej ilości pasażerów.
W przypadku niektórych systemów regionalnych (np. Szkocja) możliwe byłoby wystosowanie jednego zawiadomienia w imieniu wszystkich lotnisk działających w tym systemie.
10. Podsumowując, jeżeli lotniska regionalne i regionalne linie lotnicze mają pomóc w stworzeniu konkurencyjnej i spójnej Unii Europejskiej, wolnej od nadmiernej ilości procedur biurokratycznych, wytyczne muszą być jak najbardziej elastyczne i umożliwiać indywidualne rozpatrywanie spraw związanych z pomocą państwa.
11. Wytyczne nie stanowią naruszenia zasady pomocniczości, chociaż istnieją obawy, że pod niektórymi względami swoboda promowania lotnisk regionalnych przez samorządy lokalne i regionalne ulega ograniczeniu.
Przyjął na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 lipca) następującą opinię:
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1. wzywa, by przed podjęciem decyzji Komisja zasięgnęła opinii Rady i Parlamentu Europejskiego, i by dokonano analizy oddziaływania;
2. proponuje, by Komisja zawiesiła sporządzanie projektu wytycznych do czasu zaznajomienia się z wynikiem apelacji w sprawie Ryanair/Charleroi w Trybunale Sprawiedliwości, aby uniknąć ewentualnych sprzeczności pomiędzy nowymi wytycznymi i oczekiwanym orzeczeniem sądowym; zaleca, by wytyczne zostały poddane rewizji po dwóch latach od momentu wejścia w życie;
3. zaleca, by tylko pomoc udzielona przez organ władzy publicznej (w oparciu o zasadę "single till" [4]) przekraczająca wartość inwestycji, której dokonałby inwestor prywatny, była uważana za niedopuszczalną (Zasada Inwestora Rynkowego). Proponuje też, by lotniska publiczne mogły ponosić straty w pierwszych latach działalności w sposób podobny do lotnisk prywatnych;
4. proponuje, by wprowadzono automatyczny przegląd pomocy państwa dla nowych połączeń po upłynięciu 3-letniego/5-letniego okresu, z możliwością przedłużenia (ponownie ograniczonego czasowo) oraz z możliwością dokonania kolejnych przedłużeń, we wszystkich przypadkach po indywidualnym rozpatrzeniu sprawy;
5. odrzuca propozycję, by pierwszy operator nowego połączenia mógł w praktyce "zamrozić" to połączenie poprzez wykluczenie innych potencjalnych konkurentów na okres do pięciu lat;
6. odrzuca zakaz przyznawania pomocy państwa na nowe połączenia w przypadku istnienia podobnego połączenia z innego lotniska (np. z głównego lotniska przesiadkowego) w tej samej "strefie przyciągania gospodarczego"; proponuje, by lepiej wyjaśnić pojęcie "strefy przyciągania gospodarczego";
7. proponuje, by lotniska kategorii C i D zostały wyłączone z wymogów zawiadamiania. Jeżeli wyłączone zostaną tylko lotniska kategorii D, wśród nich powinny znajdować się lotniska o liczbie pasażerów nie przekraczającej 2 mln rocznie.
Pkt 92 lit. c) wytycznych powinien zawierać wyraźne odniesienie do szczególnych potrzeb w zakresie spójności terytorialnej w przypadku lotnisk należących do kategorii C i D zlokalizowanych na wyspach;
8. zaleca ogólne zastosowanie w wytycznych zasady de minimis i zasady "milczącej zgody", w tym praktyki jednego zawiadomienia w przypadku systemów regionalnych obejmujących kilka lotnisk. Bruksela, 7 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub [1] Dz.U. C 256 z 24.10.2003 r., str. 47 [2] Dz.U. C 73 z 23.3.2004, str. 38 [3] Dz.U. C 318 z 22.12.2004, str. 7 [4] zasada polegająca na uwzględnieniu dodatkowych dochodów lotniska (przyp. tłum.) --------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie polityk morskich UE — problemu zrównoważonego rozwoju dla władz lokalnych i regionalnych
(2006/C 81/06)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu Regionów z posiedzenia w dniu 25 stycznia 2005 r. zlecającą Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego (DEVE), zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego WE, opracowanie opinii z inicjatywy własnej w sprawie polityk morskich UE — problemu zrównoważonego rozwoju dla władz lokalnych i regionalnych,
uwzględniając program prac na rok 2005 [1] Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego (DEVE) Komitetu Regionów, w którym przykłada się szczególną wagę do horyzontalnego i integrującego wkładu w politykę morską Unii Europejskiej,
uwzględniając art. I-13 i I-14 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy [2] nawiązujące do aspektów polityki morskiej,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów z 9 kwietnia 2003 r. w sprawie komunikatu Komisji "W kierunku strategii ochrony i utrzymania środowiska morskiego", COM (2002) 539 wersja ostateczna [3],
uwzględniając komunikat Komisji z 2 marca 2005 r. "Droga ku przyszłej polityce morskiej Unii Europejskiej: europejska wizja dla oceanów i mórz",
uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Strategiczne cele na lata 2005/2009" z 26 stycznia 2005 r [4], w którym wskazuje się na "szczególną potrzebę określenia wszechstronnej polityki morskiej ukierunkowanej na rozwijanie kwitnącej gospodarki morskiej i pełnego potencjału działań związanych z gospodarką morską w sposób zapewniający zrównoważoną ochronę środowiska",
uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 maja 2002 r. w sprawie wdrażania strategii zintegrowanego zarządzania obszarów przybrzeżnych w Europie [5],
uwzględniając Białą księgę "Europejska polityka transportowa do roku 2010: czas na decyzje" z dnia 12 września 2001 r. [6],
uwzględniając przyjęty przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego w dniu 28 czerwca 2005 r. projekt opinii (CdR 84/2005 rev.1) (sprawozdawca: Uwe DÖRING, Minister Sprawiedliwości, Pracy i Spraw Europejskich kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn (DE/PES),
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Morze ma elementarne znaczenie jako podstawa życia i gospodarki ludzi.
Kontynent europejski jest w szczególny sposób kształtowany przez morze, jako że linia brzegowa Unii Europejskiej włącznie z pobliskimi wyspami wynosi ok. 325000 km, a wliczając regiony peryferyjne, UE posiada najbardziej rozległy obszar morski na świecie, jedna trzecia z 450 mln mieszkańców UE mieszka na wybrzeżu lub w jego pobliżu, zaś ponad 100 regionów leży bezpośrednio nad morzem.
2.
Morze odgrywa istotną rolę w życiu ponad 14 mln mieszkańców wysp w UE i jest najważniejszym czynnikiem rozwoju społeczno-gospodarczego regionów wyspiarskich.
3.
Morze ze swoją objętością 1,4 mld km2 stanowi największą przestrzeń życiową na ziemi.
4.
Morze i klimat są ściśle ze sobą powiązane, a 70 % tlenu, którym oddychamy, jest produkowane przez florę morską.
5.
Różne obszary gospodarki morskiej, takie jak sektory transportu, energii i żywności, będą musiały podjąć trudne zadanie umożliwienia wzrostu gospodarczego w sposób zrównoważony celem zachowania zasobów.
6.
Preambuła Konwencji Organizacji Narodów Zjednoczonych o prawie morza mówi m. in. o "dążeniu do uregulowania w duchu wzajemnego zrozumienia i współpracy wszelkich zagadnień dotyczących prawa morza" oraz że "problemy obszarów morskich są ściśle ze sobą powiązane i wymagają rozpatrywania jako całość", jak również że należy "ułatwiać komunikację międzynarodową" oraz wspierać "sprawiedliwe i efektywne wykorzystywanie zasobów", jak i "zachowanie zasobów żywych oraz badanie, ochronę i zachowanie środowiska morskiego".
7.
Władze lokalne i regionalne obszarów leżących nad brzegiem morza dysponują już znacznym doświadczeniem, które należy wykorzystywać przy opracowywaniu polityki morskiej w przyszłości,
przyjął na 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
Wstęp
1.1 stwierdza, że po raz pierwszy w historii Unii Europejskiej morze znalazło się w centrum uwagi politycznej i po raz pierwszy od wielu lat udało się połączyć pojedyncze działania UE ze wspólnym podejściem uwzględniającym w sposób konstruktywny ich synergię w zakresie tworzenia nowoczesnej europejskiej polityki morskiej, tak by można było te działania wykorzystać w sposób optymalny;
1.2 oczekuje, że po dokonaniu pierwszej analizy Komisja UE już podczas obecnej kadencji wprowadzi pierwsze środki do europejskiej polityki morskiej i zaproponuje odpowiednie inicjatywy ustawodawcze;
1.3 przyjmuje z zadowoleniem decyzję Komisji Europejskiej o opracowaniu Zielonej księgi w obszarze zagadnień dotyczących morza w celu dokonania oceny sytuacji i stworzenia podstawy dla przyszłej europejskiej gospodarki morskiej jako kluczowej inicjatywy na rok 2010;
1.4 popiera inicjatywy intensywnego wspierania tego procesu ze strony poszczególnych regionów i sieci regionalnych;
1.5 przyjmuje również z zadowoleniem komunikat z 2 marca 2005 r. "Droga do przyszłej polityki morskiej Unii Europejskiej: europejska wizja dla oceanów i mórz" oraz zawarte w nim stwierdzenia i cele dla sektora morskiego UE;
1.6 podkreśla, że podstawowe znaczenie ma decyzja Komisji UE o przeprowadzeniu szeroko zakrojonego procesu konsultacji w ramach opracowywania Zielonej księgi, w którym europejskie samorządy terytorialne mają do odegrania kluczową rolę;
Zintegrowane podejście jako zasada nadrzędna
1.7 jest przekonany, że ogromny potencjał europejskich mórz musi zostać uznany i zachowany, a aktywna polityka morska musi być tak ukierunkowana, by kolejne pokolenia mogły mieć dostęp do gospodarczych, biologicznych i kulturowych zasobów morza;
1.8 odkreśla, że u podstaw zorientowanej na przyszłość i efektywnej polityki morskiej leżeć musi zintegrowane podejście jako nadrzędna zasada strategicznego połączenia różnych polityk;
1.9 zwraca uwagę na fakt, że już teraz istnieje szereg przykładów aktywnej polityki morskiej także poza Unią Europejską;
1.10 wyraża nadzieję, iż zintegrowane podejście do europejskiej polityki morskiej ułatwi również skuteczne wznowienie procesu barcelońskiego, biorąc pod uwagę wkład, jaki mogą tu wnieść władze regionalne i lokalne;
Polityki szczegółowe
1.11 wskazuje na fakt, że europejska polityka morska dotyczy wielu różnych obszarów polityki sektorowej, dla których po części istnieją ustalenia na szczeblu europejskim, które jednak do tej pory nie zostały zintegrowane;
1.12 wskazuje poniżej na najważniejsze polityki szczegółowe, które winna uwzględniać aktywna polityka morska;
Handel, transport, budowa statków i gospodarka portowa
1.13 podkreśla żywotne zainteresowanie regionów Unii Europejskiej konkurencyjnością żeglugi morskiej, budowy statków i gospodarki portowej.
Rozbudowa morskich i rzecznych szlaków komunikacyjnych jest nieodzowna ze względu na warunki geograficzne i silne zorientowanie Europy na eksport, jak również wzrost natężenia ruchu.
Przesunięcie akcentu z ruchu ziemnego na transport drogą morską stanowi przy tym jedno z możliwych rozwiązań dla zwalczania nadmiernego natężenia ruchu.
Ponadto europejska polityka morska musi jednocześnie tworzyć warunki ramowe, które gwarantują równe szanse podmiotom gospodarczym w obszarze europejskiej żeglugi, budowy statków i gospodarki portowej.
Jednocześnie zglobalizowanego transportu morskiego i bezpieczeństwa na morzu nie należy jedynie regulować przez jasne i obowiązujące przepisy dotyczące bezpieczeństwa, lecz muszą one także być stosowane;
1.14 stwierdza, że Europa ma strategiczny interes w tym, aby utrzymać konkurencyjną flotę handlową i silny przemysł stoczniowy. Wymaga to wdrożenia czynnej polityki przemysłowej opartej na innowacjach, badaniach i nauce;
1.15 podkreśla, że infrastruktura służąca do konserwacji i napraw statków w europejskich portach musi zostać rozbudowana, a standardy bezpieczeństwa muszą zostać podniesione, aby przyczynić się w ten sposób do wzmocnienia tego sektora;
1.16 sugeruje, aby zastanowić się nad sposobem, w jaki można by bezpiecznie wyeliminować ze środowiska naturalnego odpady pochodzące ze statków. Można by tego dokonać np. poprzez wprowadzenie konkretnego podatku portowego;
Rybołówstwo i akwakultura
1.17 stwierdza, że mimo istnienia wspólnej polityki rybołówstwa, tradycyjne rybołówstwo — które jednak stanowi podstawę działalności niektórych przedsiębiorstw — nadal znajduje się u granic swoich możliwości ze względu na nadmierną eksploatację zasobów ryb, chociaż UE stanowi największy na świecie rynek dla przetworzonych produktów rybnych.
Bez dalszej konsekwentnej realizacji wspólnej polityki rybołówstwa oraz, gdzie to konieczne, wsparcia poszczególnych akwenów europejskich przy pomocy konkretnych dalszych środków, nie do uniknięcia wydaje się wyczerpanie znacznej części zasobów rybnych i w rezultacie ekonomiczna ruina wielu przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem ryb;
1.18 podkreśla, że w zakresie zrównoważonego wykorzystywania zasobów oprócz tradycyjnego połowu ryb ważne gospodarcze czynniki wzrostu stanowią: akwakultura ryb osiągających wysokie ceny, skorupiaków i alg w morzu oraz na lądzie, jak również pozyskiwanie i uprawa w celu pozyskania naturalnych substancji poprzez powiązane z morzem "niebieskie" biotechnologie;
Energia, wydobycie bogactw naturalnych z dna morza, technika morska
1.19 stwierdza, że w obszarze energii typu offshore (pozyskiwanej poza obszarem lądowym) oprócz wydobycia ropy i gazu na znaczeniu zyskuje energia wiatrowa jako jedna z energii odnawialnych.
Z uwagi na rosnące uzależnienie Unii Europejskiej od importu energii należy wspierać także rozwój tej formy energii, opartej na morzu;
1.20 stwierdza, że bogactwa naturalne znajdujące się na dnie morza są obfite, a ich wydobycie częściowo dopiero się rozpoczyna i powinno przebiegać w sposób, który nie zakłóci długoterminowej równowagi ekologicznej;
1.21 podkreśla innowacyjną siłę różnorodnych technologii morskich o szerokim zakresie zastosowań, jak np. całości transportu morskiego włącznie z konserwacją statków, gospodarką portową i stoczniami, wyposażenia dla działalności typu offshore, hydrografii, akwakultury i ochrony środowiska.
Także w zakresie technologii ekologicznych otwierają się znaczące możliwości gospodarcze.
Przy tym technologie morskie ze swoim wysokim potencjałem innowacji są z jednej strony ważnym czynnikiem gospodarczym, a z drugiej — znaczącą siłą napędową badań i rozwoju;
Morskie środowisko naturalne
1.22 podkreśla, że w odniesieniu do parametrów fizycznych, chemicznych i biologicznych morza podlegają wpływom zewnętrznym, takim jak rosnące zanieczyszczenie, włącznie z tworzeniem się osadów, oraz częściowo niewłaściwe wydobywanie biologicznych i niebiologicznych surowców morskich, jak i zapoczątkowane zmiany klimatu, przez co ich przyszłość jako źródeł bioróżnorodności oraz kluczowych zasobów gospodarczych dla milionów osób na terytorium UE jest zagrożona, co wymaga pilnego zastosowania odpowiednich środków zaradczych.
Przykładem może tu być ramowa dyrektywa wodna UE czy wieloletnie starania o poprawienie stanu wód Morza Bałtyckiego będącego niemalże wewnętrznym morzem UE;
Turystyka
1.23 stwierdza, że sport, dobre samopoczucie, zdrowie, wysoka jakość wód w kąpieliskach, czyste plaże, niezmienione naturalne wybrzeża, ograniczenie zabudowy stref przybrzeżnych, oferta kulturalna i wypoczynkowa decydują o tym, które regiony nadmorskie wybierają turyści.
Dalszy rozwój europejskiego przemysłu turystyki nadmorskiej, w tym także małych portów dla łodzi żaglowych i motorowych, pozostaje tutaj ważnym wymogiem wstępnym.
Wspieranie go jako celu inwestycji o dużych wskaźnikach zatrudnienia musi znaleźć właściwe odzwierciedlenie w europejskiej polityce morskiej;
Ochrona wybrzeża
1.24 przypomina, że podnoszący się poziom mórz i erozja wybrzeży wymagają stosowania bezpośredniej ochrony brzegów przy pomocy konstrukcji budowlanych oraz że jednocześnie należy zbadać i ocenić pod względem gospodarczym potencjalne skutki zmiany klimatu, aby zapewnić dalszy rozwój ochrony wybrzeża. W związku z tym sprawą pierwszorzędnej wagi wydaje się wspieranie wymiany dobrych praktyk w dziedzinie zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi, aby wyłonić metody dostosowane do potrzeb terytoriów przybrzeżnych celem utrzymania jakości przestrzeni i tożsamości regionów nadmorskich.
Podobnie istotne znaczenie ma ustanowienie środków ochrony naturalnych zasobów obszarów przybrzeżnych, które są najbardziej produktywne w obszarze środowiska morskiego;
Wymiar wyspiarski
1.25 uważa, że polityka morska UE powinna uwzględniać specyficzny charakter wysp i wspierać przezwyciężanie ich naturalnych ograniczeń, które powodują nadmierne koszty strukturalne, co stawia wyspy w niekorzystnej sytuacji pod względem konkurencyjności wobec kontynentu;
1.26 jest zdania, że, wobec dużego uzależnienia gospodarek wyspiarskich od transportu morskiego, polityka morska UE powinna być użytecznym instrumentem wspierania procesu włączania się rynków wyspiarskich w jednolity rynek na równoprawnych warunkach z regionami kontynentalnymi;
Zasoby morskie w polityce zagranicznej i polityce sąsiedztwa
1.27 jest zdania, że UE jako podmiot na forum światowym musi być w dużym stopniu zainteresowana wykorzystaniem zasobów morza w sposób sprawiedliwy dla wszystkich państw oraz zgodny z perspektywą rozwoju zrównoważonego. W tym kontekście trzeba wziąć pod uwagę stosowane konwencje międzynarodowe, a szczególnie przepisy Międzynarodowej Organizacji Morskiej;
Instrumenty zintegrowanej polityki morskiej
Badania i edukacja
1.28 stwierdza, że badania morskie nie są jedynie stałą częścią europejskiej polityki badań, ale powinny stać się jednym z jej priorytetów;
1.29 popiera przyjętą w Galway deklarację europejskich instytutów oceanologii z 13 maja 2004 r. w sprawie wspierania nauk i technologii morskich w VII programie ramowym oraz podkreśla, że oprócz wsparcia dla sektorowych obszarów technicznych, takich jak badania nad materiałami czy technologiami, badania w zakresie zdrowia i żywności, badania nad klimatem i biologią mórz oraz nietechnicznych obszarów, jak handel i turystyka, konieczne jest pilne wsparcie dla ponadsektorowych, międzynarodowych instytucji badawczych, które mogłyby zbierać dane dotyczące zagadnień horyzontalnych;
1.30 popiera promowanie systemu kształcenia przygotowującego do zawodów związanych z żeglugą, odpowiadającego na zapotrzebowanie wszystkich rynków pracy w Europie, w Państwach Członkowskich i w regionach;
Planowanie przestrzenne i monitoring
1.31 jest zdania, że instrumenty planowania przestrzennego stanowią ważną część zintegrowanej polityki morskiej.
Odpowiednie systemy monitoringu i ich ocena mogą dostarczyć ważnych danych dotyczących rozwoju w czasie różnych parametrów opisujących morza oraz ich stosowania.
Zarządzanie wodami terytorialnymi, jak i wyłącznymi strefami ekonomicznymi UE można by zoptymalizować poprzez zintegrowane podejście, co leży w interesie UE, zwłaszcza ze względu na wysokie koszty infrastruktury;
1.32 wspiera w tym kontekście zwłaszcza zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 maja 2002 r. w sprawie wdrażania strategii zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi w Europie.
Różne aspekty zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi to zintegrowane postrzeganie lądu, wybrzeża, otwartego morza, rozważenie różnorodnych interesów wewnątrz i pomiędzy obszarami gospodarki, środowiska, zagadnień społecznych i bezpieczeństwa, jak i uwzględnienie interesów politycznych, administracji i grup społecznych w celu wczesnego wykrywania konfliktów i opracowania rozwiązań;
Postrzeganie przez ogół społeczeństwa
1.33 krytykuje fakt, że dopiero głośne zatonięcia statków nie odpowiadających normom UE, jak Erika i Prestige, przyczyniły się do osiągnięcia szerokiego publicznego i obejmującego całą Europę uwrażliwienia na zagadnienia związane z morzem.
Europejską politykę morską będzie można z powodzeniem realizować tylko wtedy, gdy w formułowanie i wdrażanie odpowiednich instrumentów włączone zostaną przede wszystkim zainteresowane podmioty na poziomie lokalnym i regionalnym.
Należałoby uwzględnić przykłady najlepszych praktyk zebranych w regionach Europy;
Wymiar zaplecza lądowego
1.34 jest zdania, że wymiar zaplecza lądowego odgrywa ważną rolę w polityce morskiej, ponieważ działania na lądzie silnie wpływają na wybrzeża i morza.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 wspiera aktywne włączenie europejskiej polityki morskiej do ogólnych celów strategii lizbońskiej;
2.2 wzywa Komisję do uznania pozytywnego i wielowymiarowego wkładu władz lokalnych i regionalnych w zarządzanie zasobami morskimi oraz do zapewnienia, by rola ta została wpisana w przyszłą politykę morską;
2.3 zaleca, by Komisja uwzględniła trzy kluczowe zagadnienia: a) budowanie potencjału oraz infrastruktury obszarów przybrzeżnych pod kątem przedsiębiorstw i społeczności — włącznie ze wsparciem dla innowacyjności, umiejętności i przedsiębiorczości, zwłaszcza dla potrzeb rozwoju nowych technologii morskich, w tym odpowiednie finansowanie takowej infrastruktury oraz rozwój wymaganych zasobów ludzkich; b) wykorzystanie obszarów morskich i przybrzeżnych do wsparcia rozwoju gospodarczego, włącznie ze wsparciem dla odnowy obszarów przybrzeżnych oraz działalności na obszarach wiejskich, przynoszącej pozytywne skutki społeczne i ekonomiczne; c) pomoc dla mieszkańców obszarów przybrzeżnych i interioru poprzez polepszenie komunikacji z pozostałymi obszarami wiejskimi, jak też miastami w danym regionie;
2.4 zachęca do dokonania przeglądu istniejących przepisów prawnych i zarządzeń, które dotyczą aspektów związanych z morzem oraz sprawdzenia instrumentów polityki regionalnej, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, przepisów dotyczących funduszy kształcenia ustawicznego oraz siódmego programu ramowego na rzecz badań i rozwoju pod względem wystarczającego uwzględnienia tych aspektów i ewentualnie zapewnienia ich uwzględniania;
2.5 wyraża życzenie, by wzięto pod uwagę morski wymiar Unii w określaniu przyszłych celów konkurencji i współpracy, a szczególnie aspekt ponadnarodowy i transgraniczny w dziedzinie walki z zanieczyszczeniem środowiska, poprawy bezpieczeństwa morskiego oraz zarządzania systemami portowymi i szlakami morskimi w programowaniu polityki regionalnej na okres 2007-2013, a także zaleca sprawdzenie i skoordynowanie istniejących europejskich instrumentów finansowych Unii z perspektywy zagadnień związanych z morzem;
2.6 nakłania Komisję do gromadzenia danych, na ile jest to możliwe, na temat ekonomicznej i ekologicznej wartości poszczególnych zasobów morza oraz do dokonania oceny obecnego i planowanego na przyszłość wykorzystania zasobów morza, jak i ewentualnie zastanowienia się nad koniecznymi zmianami w tym zakresie;
2.7 nakłania Komisję do przeglądu poszczególnych obszarów gospodarki morskiej pod względem ich aktualnego i przyszłego potencjału oraz pod względem tworzenia wartości i miejsc pracy oraz przedstawienia wniosków dotyczących realizacji tego potencjału;
2.8 zachęca Komisję do dalszego wzmacniania, poprawy i rozbudowy dróg transportu morskiego we współpracy z Państwami Członkowskimi oraz właściwego uwzględniania ich roli w ramach sieci transeuropejskich;
2.9 wzywa do przyspieszenia rozwoju sieci drugorzędnych i do pełnego włączenia wysp w system "autostrad morskich", aby poprawić transport wyspiarski i dostęp wysp do rynków kontynentalnych;
2.10 domaga się rozsądnego planowania przestrzennego, na przykład poprzez zastosowanie zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi oraz rozdysponowanie lub zastrzeżenie terenów, które mogą być potrzebne w innych celach;
2.11 wspiera inicjatywę LeaderSHIP 2015 europejskiego przemysłu stoczniowego oraz zachęca Komisję do wspierania konkurencyjności europejskiego budownictwa okrętowego wysokiej jakości;
2.12 zachęca Komisję do uczynienia zapobiegania katastrofom statków na pełnym morzu, u wybrzeży i w portach jednym z priorytetów Unii Europejskiej, do podniesienia, poprzez inicjatywy UE, poziomu bezpieczeństwa wiążących konwencji międzynarodowych w międzynarodowym prawie publicznym, jak konwencje SOLAS i MARPOL Międzynarodowej Organizacji Morskiej, do przyspieszenia ratyfikacji tych konwencji, poprawy ich wdrażania i monitoringu oraz do zastanowienia się, przy tej okazji, do jakiego stopnia środki funduszy strukturalnych można przeznaczyć na zarządzanie tym ryzykiem;
2.13 wzywa do większych wysiłków mających na celu budowę i/lub zwiększenie przepustowości infrastruktury dostępu drogą lądową do instalacji portowych, utworzenie logistycznych sieci dystrybucji oraz nowej infrastruktury portowej, a także dywersyfikację istniejącej infrastruktury portowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb infrastruktury portowej na wyspach, z poszanowaniem środków ochrony naturalnych zasobów obszarów przybrzeżnych;
2.14 wzywa do lepszego uwzględniania aspektów społecznych w portach, na przykład warunków kwaterunkowych załóg;
2.15 domaga się, by zasady i środki bezpieczeństwa w instalacjach portowych i ich najbliższym otoczeniu były dostosowane do nowych zagrożeń terrorystycznych;
2.16 wzywa Komisję do kontynuowania zapoczątkowanej reformy polityki rybołówstwa, aby zapewnić długoterminowe istnienie zasobów rybnych w wodach europejskich oraz zagwarantować dochody rybakom;
2.17 wzywa Komisję oraz Radę, aby przy wznowieniu polityki śródziemnomorskiej przyznać główną rolę wspólnej polityce w zakresie rybołówstwa, również ze względu na zamierzone do roku 2010 utworzenie śródziemnomorskiego obszaru wolnego handlu;
2.18 apeluje do Komisji o stworzenie warunków ramowych, które umożliwią dalsze wspieranie elektrowni wiatrowych w Unii.
Potencjał innych źródeł energii odnawialnej, jak np. pływy morskie, wymaga dokładniejszych badań, a jeśli to stosowne, należy je objąć wsparciem;
2.19 prosi Komisję o zapewnienie bezpiecznej dla środowiska eksploatacji podmorskich zasobów ropy i gazu w wodach UE;
2.20 wzywa Komisję do opracowania planów w zakresie środków ochrony wybrzeży, które mogą okazać się konieczne, na podstawie różnorodnych prognoz podnoszenia się poziomu morza;
2.21 żąda, by również dla obszaru zagadnień związanych z morzem opracowano instrument odpowiadający infrastrukturze danych przestrzennych "INSPIRE", przy pomocy którego można będzie rozważyć i porównać różne zapotrzebowania na wykorzystanie zasobów;
2.22 zachęca do bardziej ukierunkowanego wsparcia dla technologii budowy okrętów i technologii morskich, np. wsparcia dla wprowadzenia tankowców o podwójnym poszyciu czy planowanej na najbliższe lata rozbiórki ok. 200 platform wiertniczych wydobywających ropę i gaz;
2.23 zachęca Komisję do przyspieszenia opracowywania krajowych planów strategicznych oraz wspierania ponadregionalnych i ponadnarodowych działań zintegrowanego zarządzania obszarami przybrzeżnymi;
2.24 wzywa Komisję do zwiększenia środków wsparcia dla badań dotyczących morza oraz skoncentrowania ich na wspieraniu nowych technologii, takich jak np. technologie wydobywania ropy naftowej ze złóż położonych w obszarach podbiegunowych, a także do harmonizacji wymogów w całej UE, np. w odniesieniu do akwakultury, a do włączenia w ten proces przedsiębiorców na możliwie wczesnym etapie;
2.25 prosi Komisję, w celu poprawy świadomości społeczeństwa, o opracowanie systematycznej strategii dla nowoczesnej polityki morskiej w celu ugruntowania jej na poziomie najbliższym obywatelom i zapewnienia jej faktycznej realizacji;
2.26 prosi Komisję o uwzględnienie wymiaru zaplecza lądowego i wzajemnych relacji między lądem, regionami przybrzeżnymi a morzem, aby wszystkie regiony — nie tylko te leżące bezpośrednio nad morzem — zaangażowały się w politykę morską;
2.27 prosi Komisję o uwzględnienie ponadregionalnych, a zwłaszcza istniejących już podejść do czterech dużych europejskich regionów morskich: północno-wschodniego Atlantyku, Bałtyku, Morza Śródziemnego i Morza Czarnego;
2.28 zaleca, by Komisja wzięła w szczególności pod uwagę interesy kulturowe i lokalną wiedzę w społecznościach nadmorskich oraz włączyła je w planowanie, zarządzanie i opracowywanie powiązanych polityk.
Ponadto konieczne jest zachęcanie do stałego powiązania kultury społeczności nadmorskich z morzem, w szczególności gdy morze przyczynia się do trwałości tych społeczności.
Przyczyni się to do zwiększenia wartości produktów turystycznych;
2.29 wzywa Komisję do zapewnienia włączenia wymiaru regionalnego i lokalnego do procesu opracowywania i wdrażania europejskiej polityki morskiej oraz uwzględnienia dostępnej w regionach różnorodnej specjalistycznej wiedzy przy tworzeniu Zielonej księgi.
Duże znaczenie dla wprowadzania zintegrowanej polityki mogą tu mieć też przykłady najlepszych praktyk, jak również wzorcowe regiony nadmorskie.
Ponadto należy rozważyć stosowany z dużym powodzeniem model LEADER w celu zapewnienia wymiaru lokalnego w działaniach praktycznych;
2.30 sugeruje, aby w trakcie szerokich konsultacji w sprawie Zielonej księgi oraz do czasu jej publikacji przeprowadzone zostały w regionach nadmorskich różne konferencje regionalne, aby z jednej strony wykorzystać wiedzę zgromadzoną na szczeblu regionalnym i lokalnym, a z drugiej — przyczynić się do zwiększenia świadomości o morzu.
Konferencje należy organizować przy zachowaniu równowagi pomiędzy regionami, gdzie istnieją duże przemysłowe porty oraz regionami o mniejszych, rzemieślniczych portach;
2.31 proponuje, by w ramach konsultacji, które powinny towarzyszyć opracowywaniu Zielonej księgi w sprawie polityki morskiej, Komitet Regionów odgrywał ważną rolę partnerską oraz zachęca do przeprowadzenia długoterminowej kampanii informacyjnej przy udziale władz lokalnych i regionalnych.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Miejsce współpracy zdecentralizowanej w reformie polityki rozwojowej Unii Europejskiej"
(2006/C 115/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Prezydium z 5 lipca 2005 r., powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych (RELEX), zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przygotowanie opinii z inicjatywy własnej w sprawie "Miejsce współpracy zdecentralizowanej w reformie polityki rozwojowej Unii Europejskiej",
uwzględniając "Strategię stosunków zewnętrznych Komitetu Regionów: wytyczne" (DI CdR 8/2005), przyjętą 30 czerwca 2005 r. przez Komisję RELEX do przekazania Prezydium,
uwzględniając program pracy komisji RELEX (CdR 62/2005 pkt 8 załącznik 6) przyjęty przez Prezydium na posiedzeniu z dnia 12 kwietnia 2005 r., w tym zwłaszcza punkt 1.3,
uwzględniając swoją opinię z 23 lutego 2005 r. w sprawie komunikatu Komisji "Społeczny wymiar globalizacji" (CdR 328/2004 fin) [1],
uwzględniając swoją opinię z 9 października 2003 r. w sprawie komunikatu Komisji "Trade and development — Assisting developing countries to benefit from trade" (Handel i rozwój — jak pomagać krajom rozwijającym się czerpać korzyści z handlu) (CdR 100/2003 fin) [2],
uwzględniając swoją opinię z 3 lipca 2003 r. w sprawie "The impact on local and regional authorities of the negotiations on the General Agreement on Trade in Services (GATS) at the WTO" (Wpływ negocjacji nad Układem Ogólnym w sprawie Handlu Usługami (GATS) w ramach WTO na władze lokalne i regionalne) (CdR 103/2003 fin) [3],
uwzględniając art. 177-181 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej, która odbyła się w dniach 23 — 24 maja 2005 r. i przyjęła m.in. komunikaty Komisji z 12 kwietnia 2005 r.,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego"Przyspieszenie postępów w realizacji Milenijnych Celów Rozwoju — wkład Unii Europejskiej", COM (2005) 132 końcowy z 12 kwietnia 2005 r.,
uwzględniając wyniki konsultacji w sprawie przyszłości polityki rozwojowej Unii Europejskiej rozpisanej przez Komisję 7 stycznia 2005 r.,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z Brukseli z 16 — 17 czerwca 2005 r. (10255/05), w tym zwłaszcza punkt IV,
uwzględniając zmodyfikowane Porozumienie z Cotonou podpisane dnia 25 czerwca 2005 r.;
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — wniosek dotyczący Wspólnej Deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski", COM(2005) 311 końcowy z 13 lipca 2005 r.,
uwzględniając raport przedstawiony 21 marca 2005 r. przez Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie obecnego stanu i perspektyw realizacji milenijnych celów rozwoju, omówiony podczas szczytu w Nowym Jorku we wrześniu 2005 r.;
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 224/2005) przyjęty 15 września 2005 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Juliette SOULABAILLE, mer Corps-Nuds, FR/PSE),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) rolą Komitetu Regionów jako instytucji jest wyrażanie specyficznego charakteru projektów współpracy zdecentralizowanej realizowanych na rzecz rozwoju przez europejskie samorządy terytorialne.
2) z punktu widzenia skuteczności i wagi działań UE na rzecz realizacji światowych celów walki z ubóstwem, istotne jest uwzględnienie specyficznego wkładu podmiotów, które z natury rzeczy dysponują doświadczeniem w zakresie rozwoju i organizacji demokracji bliskiej potrzebom i oczekiwaniom ludności.
3) Komisja przekazała KR-owi wniosek dotyczący Wspólnej Deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski", COM(2005) 311 końcowy,
na 62. sesji plenarnej w dniach 16 — 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) przyjął jednomyślnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 W sprawie europejskiej polityki rozwoju
Komitet Regionów
1.1.1 przypomina, że unijna polityka rozwojowa jest zapisana w artykułach 177-181 Traktatu i stanowi jeden z głównych elementów działań zewnętrznych Unii Europejskiej;
1.1.2 popiera reformę europejskiej polityki rozwoju przyjętą w listopadzie 2000 r., która stawia sobie za główny cel walkę z ubóstwem na świecie, potwierdzając w ten sposób zaangażowanie na rzecz demokracji i praw człowieka, i która powstała w duchu partnerstwa z państwami-beneficjentami; Komitet podkreśla znaczenie Milenijnych Celów Rozwoju ONZ i leżącego u ich podstawy zagadnienia zwalczania ubóstwa. KR wskazuje, że, co powinno zostać jasno określone, tych ambitnych celów nie da się osiągnąć bez aktywnego uczestnictwa władz lokalnych i regionalnych, którym należy przypisać ważną rolę w zakresie polityki rozwojowej;
1.1.3 docenia wysiłki zmierzające do umocnienia dostrzegalności i skuteczności pomocy europejskiej oraz do upodmiotowienia państw korzystających z tej pomocy (opracowanie właściwej strategii rozwojowej w perspektywie wieloletniej, utworzenie EuropeAid, obecnie efektywna już dekoncentracja programów europejskich realizowanych w ramach delegacji Komisji);
1.1.4 stwierdza, że polityka rozwojowa Unii Europejskiej skierowana jest obecnie na 151 krajów i obszarów, których lista ustalana jest na poziomie międzynarodowym, i że realizowana jest ona w ramach wielu programów geograficznych i tematycznych oraz Porozumienia z Cotonou w odniesieniu do krajów AKP;
1.1.5 wyraża ubolewanie, że w roku 2002 w komunikacie "Udział podmiotów niepaństwowych w polityce rozwojowej Unii Europejskiej" [4], pragnąc przyczynić się do upodmiotowienia ludności zainteresowanych krajów w jej programach rozwoju, Komisja uwzględniła przede wszystkim organizacje społeczeństwa obywatelskiego, nie wziąwszy pod uwagę wkładu samorządów terytorialnych;
1.1.6 wobec powyższego wyraża zadowolenie ze zmian w tym podejściu, które wynikają z modyfikacji ostatnio wprowadzonych do Porozumienia z Cotonou przy okazji jego śródokresowego przeglądu [5], a zwłaszcza, że jego artykuł 4 rozszerza na "lokalne władze zdecentralizowane" postanowienia, które do tego momentu obejmowały jedynie podmioty niepaństwowe;
1.2 W odniesieniu do miejsca, które zajmuje współpraca zdecentralizowana
Komitet Regionów
1.2.1 przez nazwę "współpraca zdecentralizowana" rozumie współpracę międzynarodową nawiązywaną przez europejskie samorządy terytorialne (zgodnie z definicją ustaloną w prawodawstwie każdego Państwa Członkowskiego) pod kierownictwem demokratycznie wybranych władz wykonawczych i angażującą żywotne siły danego obszaru niezależnie od władzy centralnej, jak i od organizacji społeczeństwa obywatelskiego;
1.2.2 ubolewa, że wkład europejskich samorządów terytorialnych w europejską politykę rozwojową, jak również w inne polityki dotyczące pomocy zagranicznej, wciąż jeszcze nie jest znany na szerszą skalę;
1.2.3 stwierdza, że w wyniku braku informacji miejsce samorządów lokalnych w różnych programach należących do polityki rozwojowej jest określone niejasno, co powoduje, że:
a) niektóre programy, jak np. URB-AL albo Asia-Urbs (obecnie włączone do programu Asia Pro Eco II) przewidują dla nich odrębne miejsce,
b) zarówno w komunikacie z 2002 r. "Udział podmiotów niepaństwowych PN (ANE) w polityce rozwojowej Unii Europejskiej" jak i w Porozumieniu z Cotonou podpisanym w czerwcu 2000 r. "władze" lokalne są wymienione pośród podmiotów państwowych, różnych od podmiotów niepaństwowych,
c) podczas gdy w rozporządzeniu dotyczącym linii "współpraca zdecentralizowana" te same "władze lokalne (łącznie z gminami)" są wymienione pośród podmiotów społeczeństwa obywatelskiego;
1.2.4 wyraża życzenie, by w odniesieniu do podmiotów rozwoju innych niż rządy zadbano o lepsze proporcje pomiędzy różnymi formami organizacji społeczeństwa obywatelskiego określanymi jako "podmioty niepaństwowe" a samorządami terytorialnymi.
Nie stoi to w żaden sposób na przeszkodzie partnerskiej współpracy, którą często nawiązują podmioty niepaństwowe w celu prowadzenia współpracy zdecentralizowanej.
1.3 W odniesieniu do samorządów lokalnych jako podmiotów polityki rozwojowej
Komitet Regionów
1.3.1 podkreśla, że w ramach przepisów krajowych Państw Członkowskich europejskie samorządy lokalne od wielu lat prowadzą współpracę ze swymi miejscowymi odpowiednikami w krajach trzecich spoza obszaru Unii Europejskich, a zwłaszcza w krajach rozwijających się;
1.3.2 zauważa, że bez względu na zakres inicjatywy przyznany samorządom, Państwa Członkowskie, uznając rolę uzupełniającą samorządów, udzielają im często wsparcia w różnych formach, co ma na celu umocnić skuteczność współpracy zdecentralizowanej i przyczynić się do koordynacji pomiędzy szczeblem państwowym i samorządowym w zakresie polityki rozwojowej;
1.3.3 przypomina, że samorządy wnoszą do współpracy zdecentralizowanej wiedzę praktyczną i doświadczenie wynikające z ich kompetencji w różnych dziedzinach: usługi dla ludności w zakresie zdrowia i szkolnictwa, usługi komunalne (woda, odpady), rozwój gospodarczy obszaru w tym poprzez handel, lecz również poprzez udzielanie wsparcia instytucjonalnego w zakresie zarządzania na szczeblu lokalnym, doświadczenia z demokracjami lokalnymi i regionalnymi oraz funkcjonalnymi instytucjami demokratycznymi, nadawanie odpowiedniej rangi dziedzictwu kulturowemu, nie wspominając o roli, jaką mogą one odegrać dla szerzenia pokoju (tzw. "dyplomacja miast").
Działanie ich jest więc szczególnie cenne dla "zdecentralizowanych władz lokalnych" w krajach rozwijających się, by mogły one podjąć zadania wynikające z nałożenia na nie przez decentralizację nowego zakresu odpowiedzialności;
1.3.4 podkreśla jednocześnie, że samorządy terytorialne mają szczególną pozycję, aby uwrażliwiać obywateli UE na problematykę pomocy rozwojowej i zachęcać ich do podejmowania działań w tym kierunku;
1.3.5 przyznaje, że wielość systemów krajowych, dziedzin, które obejmuje współpraca samorządów lokalnych, odrębny charakter każdej społeczności oraz różnice w zasobach ludzkich i środkach finansowych, jakie przeznaczają one na współpracę zdecentralizowaną, tworzą obraz zarazem bogaty i złożony;
1.3.6 uważa, że czytelność jest elementem odgrywającym podstawową rolę dla uznania wkładu samorządów lokalnych w walkę z ubóstwem i w działalność na rzecz rozwoju demokracji, gdyż pozwala na uznanie współpracy zdecentralizowanej nie tyle za zwykłe pomnożenie działań i programów, lecz za lokalny wymiar globalnej strategii na rzecz rozwoju na poziomie danego kraju czy regionu;
1.3.7 z zadowolenie przyjmuje inicjatywy podjęte przez samorządy lokalne, zarówno europejskie jak i w krajach rozwijających się, by zorganizować ich współpracę na bazie kryteriów tematycznych lub geograficznych;
1.3.8 wyraża zadowolenie z utworzenia w roku 2004 światowej organizacji o nazwie "Cités et Gouvernements Locaux Unis" (CGLU) w oparciu o wartości pokoju, samorządności lokalnej i solidarności, która skupia społeczności wszystkich regionów świata wokół problematyki współpracy międzynarodowej. CGLU uznana jest obecnie za partnera dialogu przez Organizację Narodów Zjednoczonych;
1.4 W odniesieniu do wniosku dotyczącego Wspólnej Deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski", COM(2005) 311 końcowy
Komitet Regionów
1.4.1 dziękuje Komisji za włączenie go do grona adresatów wniosku dotyczącego Wspólnej Deklaracji, która ma wielkie znaczenie polityczne;
1.4.2 wyraża swe zadowolenie z powyższego, gdyż uważa, że jest to przejawem uznania samorządów lokalnych za podmioty europejskiej polityki rozwojowej;
1.4.3 podziela ogólny zamysł tekstu, a mianowicie, by "globalizacja stała się pozytywną siłą całej ludzkości" — stanowisko to rozwinął sam KR w jednej ze swych opinii [6];
1.4.4 docenia wolę nadania większej spójności działaniom Unii Europejskiej na rzecz rozwoju: poprzez określenie "ram tematycznych" mających pomóc w wyborze priorytetów, spójności między polityką wewnętrzną i zagraniczną (szczególnie konieczną dla handlu zagranicznego oraz rolnictwa) oraz między działaniem Komisji i Państw Członkowskich;
1.4.5 wyraża zadowolenie, że rola samorządów lokalnych — jako podmiotów zarządzania lokalnego i rozwoju zdecentralizowanego — została jasno wspomniana w wielu spośród dziedzin tematycznych działań przyjętych do realizacji, jednocześnie zaznacza, że można by ją wymienić również dla innych dziedzin (zwłaszcza dostępu do wody);
1.4.6 z zainteresowaniem oczekuje zapowiedzianego przez Komisję specjalnego tekstu poświęconego sytuacji w Afryce i pomocy dla tego kontynentu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 zaleca, by miejsce współpracy zdecentralizowanej rozważać według następujących kryteriów:
a) globalne podejście do walki z ubóstwem w świecie oraz wysiłki zmierzające w kierunku realizacji Milenijnych Celów Rozwoju ONZ muszą wyraźnie wziąć w rachubę wymiar lokalny zarówno w odniesieniu do potrzeb, jak i możliwości ich zaspokojenia;
b) stąd też ważnym jest, by uznać, że samorządy, tak jak i inne podmioty, dysponują praktyczną wiedzą i specyficznym doświadczeniem wynikającym z zakresu ich kompetencji i obowiązków wobec ludności obszarów im podlegających;
c) w celu polepszenia oddziaływania europejskiej polityki rozwojowej należy włączyć do niej podmioty, które są wyrazicielami demokracji i nośnikami rozwoju oraz uznają wraz z Unią Europejską zasady partnerstwa i upodmiotowienia;
d) uznaje fakt, że rozwój międzynarodowy jest procesem dwukierunkowym i że oprócz tego, iż władze lokalne i regionalne Europy mogą się w bardzo dużym stopniu do niego przyczynić, wnosząc pomysły i najlepsze praktyki, odniosą one również korzyści z większej interakcji i powiązań z rządami oraz samorządami i społecznościami lokalnymi na całym świecie, wynosząc naukę z ich pracy i doświadczeń;
e) uznaje, że lepsze zarządzanie ma kluczowe znaczenie dla powodzenia polityki rozwojowej, a kluczowym elementem dobrego zarządzania jest uznanie faktu, że najlepiej podejmować decyzje na szczeblu jak najbardziej zbliżonym do obywateli, na których będzie ono miało wpływ.
2.2 w oparciu o doświadczenie organizacyjne samorządów lokalnych nadających konkretny kształt współpracy zdecentralizowanej na rzecz rozwoju, zwłaszcza w ramach "Cités et Gouvernements Locaux Unis" (CGLU) oraz biorąc przykład z organizmów działających na rzecz współpracy zdecentralizowanej, proponuje przyjąć następujące zasady:
2.2.1 wobec europejskich samorządów lokalnych:
a) określić działania w ramach współpracy zdecentralizowanej, co jest podstawowym warunkiem, by ich bogactwo mogło zostać docenione przez rozmówców z Unii Europejskiej i by przyczynić się do wymiany doświadczeń i do synergii pomiędzy samorządami.
Należy pogratulować pomysłodawcom obserwatorium stosunków współpracy zdecentralizowanej pomiędzy Europą i Ameryką Południową (powstałego w wyniku konkursu projektów zorganizowanego w ramach Urb-Al.) i przewidzieć podobne projekty w innych regionach świata;
b) zachęcać do tworzenia platform podobnych do tych, które mają do swej dyspozycji organizacje pozarządowe (CONCORD), co doprowadzi do nawiązania dialogu politycznego między instytucjami unijnymi i samorządami lokalnymi zainteresowanymi rozwojem;
c) ułatwiać wymianę informacji i myśli między samorządami, w tym poprzez zaplanowanie finansowania programów twinningowych między samorządami z UE a samorządami z krajów rozwijających się;
d) opracować analizę różnych systemów prawnych i rozporządzeń, które w różnych Państwach Członkowskich warunkują działania prowadzone przez samorządy terytorialne w ramach współpracy międzynarodowej;
2.2.2 w stosunku do społeczności z krajów rozwijających się — dopasować ogólne zasady przyznawania europejskiej pomocy dla rozwoju do podejścia zdecentralizowanego:
a) w odniesieniu do dekoncentracji działań Komisji: delegacje Komisji powinny być uczulone na wymiar lokalny kładąc nacisk na charakter uzupełniający współpracy zdecentralizowanej wobec pomocy udzielanej przez państwo, jak również podkreślając jej znaczenie dla postępu demokracji i decentralizacji, co odpowiada potrzebom społeczności lokalnych zainteresowanych krajów.
Na tej bazie można by opracować wytyczne, do uwzględnienia na wszystkich etapach opracowania programów, począwszy od stadium koncepcyjnego aż po finansowanie ich realizacji;
b) w celu umocnienia integracji regionalnej należałoby zachęcać do powoływania stowarzyszeń i tworzenia sieci skupiających demokratycznie wybranych przedstawicieli władz lokalnych, które mogłyby korzystać z pomocy swych europejskich kolegów — radnych i deputowanych;
c) w celu zharmonizowania pomocy można by organizować "Krajowe fora" skupiające europejskie społeczności działające w danym kraju rozwijającym się; można by je przewidzieć w czterech krajach, w których decyzją Rady Europejskiej z Barcelony z marca 2002 r. harmonizacja pomocy udzielanej przez Państwa Członkowskie jest już próbnie stosowana;
2.3 zaleca włączenie samorządów lokalnych w proces ożywienia europejskiej polityki rozwojowej, jakiego pragnie Komisja, gdyż potrafią one, często wspólnie z organizacjami pozarządowymi, zająć się uczulaniem ludności na zagadnienia wyzwań i korzyści płynących z walki z ubóstwem w świecie prowadząc specyficzne działania wobec własnych obywateli, a zwłaszcza wobec młodzieży;
2.4 W odniesieniu do wniosku dotyczącego Wspólnej Deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski", COM(2005) 311 końcowy
Komitet Regionów
2.4.1 wyraża wątpliwości, zważywszy na szczególną uwagę jaką skupiają na sobie kraje pozostające w relacji "trudnego partnerstwa" z Unią Europejską, co do przekształceń, jakim podlegnie od roku 2007 linia budżetowa "współpraca zdecentralizowana", która obecnie [7] jest zarezerwowana wyłącznie dla nich, a której środki są obecnie stale niewystarczające;
2.4.2 pragnąłby, żeby pomoc budżetowa, której waga powinna wzrosnąć w ramach systemu pomocy europejskiej, stała się okazją, by rządy krajów z nich korzystających przekazały z budżetu krajowego samorządom lokalnym środki proporcjonalne do zakresu odpowiedzialności, jaką im powierzono w ramach przeprowadzanej decentralizacji;
2.4.3 zwraca się do Komisji o to, by w ramach nowego etapu polityki rozwojowej Unii Europejskiej uwzględniła zalecenia niniejszej opinii.
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
Bruksela, dnia 5.12.2005
COM(2005) 618 wersja ostateczna
2005/0244 (COD)
Wniosek dotyczący
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu sulfonianów perfluorooktanu (zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG) .
(przedstawiony przez Komisję)
UZASADNIENIE
1.
WSTĘP I KONTEKST
Sulfoniany perfluorooktanu (PFOS) są anionami dostępnymi w handlu w postaci soli, pochodnych i polimerów.
Główne zastosowanie substancji pochodnych PFOS polegało na zapewnianiu odporności na tłuszcze, olej i wodę materiałom takim jak wyroby włókiennicze, dywany, papier i ogólnie powłoki.
Substancje używane w wyżej wymienionych celach składały się głównie z polimerów PFOS, jeśli chodzi o materiały, i z substancji PFOS odnośnie do przetwarzania papieru i powlekania.
Na mniejszą skalę substancje pochodne PFOS stosuje się w chromowaniu galwanicznym, fotografii, fotolitografii, produkcji pianek przeciwpożarowych i w cieczach hydraulicznych na potrzeby lotnictwa
Niniejszy wniosek oparty jest przede wszystkim na następujących badaniach:
- OECD przeprowadziło ocenę zagrożenia, która została potwierdzona na 34 Wspólnym Posiedzeniu Komitetu ds. Chemikaliów oraz Grupy Roboczej ds. Chemikaliów, Pestycydów i Biotechnologii (5-8 listopada 2002 r.)
Według powyższej oceny PFOS pozostają w środowisku przez bardzo długi okres czasu, są zdolne do biokumulacji oraz są toksyczne dla ssaków.
- Zjednoczone Królestwo przygotowało sprawozdanie z oceny ryzyka oraz strategię mającą na celu zmniejszenie ryzyka, która obejmuje ocenę wpływu, zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady (EWG) 793/93 z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie oceny i kontroli ryzyk stwarzanych przez istniejące substancje[1].
- Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska (SCHER) zbadał naukowe aspekty wyżej wymienionej strategii zmniejszania ryzyka i potwierdził w opinii przyjętej w dniu 18 marca 2005 r., iż uzyskane dane wskazują na ogromną trwałość, bardzo dużą zdolność do biokumulacji i wysoką toksyczność PFOS .
Dokonano szacunkowych obliczeń emisji w poszczególnych obszarach zastosowania.
Przeprowadzona ocena ryzyka wykazała potrzebę ograniczenia/zmniejszenia zagrożeń dla zdrowia i środowiska stwarzanego przez PFOS.
W strategii mającej na celu zmniejszenie ryzyka zalecono ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu PFOS w odniesieniu do niektórych zastosowań.
Dyrektywa, której dotyczy wniosek obejmowałaby znaczną część zagrożeń wynikających z narażenia na działanie omawianych substancji poprzez zapobieganie stosowaniu PFOS w dywanach, wyrobach włókienniczych, tapicerce, wyrobach skórzanych, odzieży, papierze, opakowaniach i w innych zastosowaniach.
Wydaje się, że powyższe zastosowania są już stopniowo wycofywane i niniejszy wniosek zapobiegłby ich przywróceniu.
Nadal występują w mniejszym zakresie pewne szczególne zastosowania przedmiotowych substancji w chromowaniu galwanicznym, fotografii, fotolitografii, produkcji pianek przeciwpożarowych i w cieczach hydraulicznych na potrzeby lotnictwa.
Ilości stosowane w powyższych ograniczonych obszarach oraz powstałe emisje przedostające się do środowiska należałoby poddać dalszej ocenie, ale w chwili obecnej uważa się, że będą one znikome.
Zalety i wady uregulowania powyższych zastosowań należy poddać ocenie wpływu.
Obecny projekt badawczy PERFOCE http://www.science.uva.nl/perforce/), który jest finansowany przez program ramowy w dziedzinie badań, dostarcza nowych danych, np. dotyczących narażenia, źródeł i ścieżek oraz fizykochemicznych parametrów PFOS.
Dyrektywa Rady 76/769/WE z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowania niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych[2] powinna zatem zostać odpowiednio zmieniona.
Celem niniejszej dyrektywy jest wprowadzenie zharmonizowanych przepisów w odniesieniu do PFOS w celu zachowania rynku wewnętrznego przy równoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska zgodnie z wymogami art. 95 Traktatu.
2.
UZASADNIENIE WNIOSKU
Jakie są cele wniosku w stosunku do zobowiązań Wspólnoty?
W związku z tym, że niektóre zastosowania chemikaliów nie poddają się kontroli w pewnych warunkach, bezpieczeństwo i ochronę zdrowia i środowiska można zapewnić wyłącznie poprzez zakazanie określonych zastosowań danych substancji i preparatów.
Celem niniejszego wniosku jest zachowanie rynku wewnętrznego.
W przypadku przyjęcia przez Państwa Członkowskie przepisów krajowych ograniczających wprowadzanie do obrotu oraz stosowanie niebezpiecznych substancji i preparatów, pojawią się przeszkody w handlu spowodowane różnicami w ustawodawstwie poszczególnych Państw Członkowskich.
Niniejszy projekt wniosku ma na celu poprawę warunków funkcjonowania rynku wewnętrznego na rzecz ochrony zdrowia i środowiska.
Jakie są dostępne sposoby działania Wspólnoty?
Jedynym dostępnym sposobem działania jest przedstawienie wniosku o zmianę dyrektywy 76/769/EWG przewidującego zharmonizowane przepisy stosowania PFOS.
Czy jednolite zasady są konieczne?
Czy nie wystarczy ustanowienie celów, które Państwa Członkowskie będą musiały zrealizować?
Dyrektywa, której dotyczy wniosek ustanowiłaby jednolite zasady obrotu PFOS.
Gwarantuje również wysoki poziom ochrony zdrowia i środowiska.
Proponowana zmiana dyrektywy 76/769/EWG jest jedynym sposobem osiągnięcia przedmiotowych celów.
Ustanowienie samych celów byłoby niewystarczające.
3.
RACJONALNE UZASADNIENIE WNIOSKU
Dyrektywa, której dotyczy wniosek rozszerzyłaby załącznik I do dyrektywy 76/769 poprzez dodanie substancji PFOS.
Wprowadzanie do obrotu i stosowanie przedmiotowej substancji byłoby zatem ograniczone.
4.
KOSZTY I KORZYŚCI
4.1.
Koszty
Dyrektywa, której dotyczy wniosek nie powinna przysporzyć znaczących problemów dla przemysłu lub handlu, ponieważ zastosowania PFOS w przedmiotowych przypadkach są coraz mniejsze, a przedsiębiorstwa zdążyły już wypracować alternatywne rozwiązania.
4.2.
Korzyści
Korzyścią wynikającą z niniejszego wniosku jest ustanowienie rynku wewnętrznego, jak również ochrona zdrowia i środowiska.
Wnioskowane ograniczenie spowoduje, że PFOS nie będą już wprowadzane do obrotu w odniesieniu do niektórych zastosowań stanowiących poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi lub środowiska.
5.
PROPORCJONALNOŚĆ
Dyrektywa, której dotyczy wniosek przyniosłaby korzyści w kategoriach ochrony zdrowia ludzi i środowiska.
Można to osiągnąć niskim kosztem.
6.
KONSULTACJE PRZEPROWADZONE W TRAKCIE OPRACOWYWANIA NINIEJSZEGO PROJEKTU ZMIANY
Przeprowadzono konsultacje dotyczące przygotowania niniejszego wniosku podczas spotkań z ekspertami z Państw Członkowskich i z CEFIC (Europejska Rada Przemysłu Chemicznego), których wynik uwzględniono we wniosku.
Europejskie Biuro Stowarzyszeń Konsumenckich (BEUC) również zostało poproszone o przedstawienie swych uwag.
7.
ZGODNOŚĆ Z TRAKTATEM
Celem niniejszego wniosku jest zachowanie rynku wewnętrznego, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów i środowiska.
W związku z tym jest on zgodny z art. 95 ust. 3 Traktatu.
8.
PARLAMENT EUROPEJSKI I EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY
Zgodnie z art. 95 Traktatu, stosuje się procedurę współdecydowania z Parlamentem Europejskim.
Należy przeprowadzić konsultacje z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym.
2005/0244 (COD)
Wniosek dotyczący
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu sulfonianów perfluorooktanu (zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG) (Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji[3],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[4],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[5],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) OECD przeprowadziło ocenę zagrożenia na podstawie informacji udostępnionej w lipcu 2002 r.
Z powyższej ocena wynika, że potencjalne zagrożenia stwarzane przez sulfoniany perfluorooktanu (PFOS) wskazują na istnienie powodów do obaw.
(2) Zagrożenia dla zdrowia i środowiska stwarzane przez PFOS zostały ocenione zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Rady (EWG) 793/93 z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie oceny i kontroli ryzyk stwarzanych przez istniejące substancje[6].
Ocena ryzyka wskazała potrzebę ograniczenia zagrożeń dla zdrowia i środowiska.
(3) Przeprowadzono konsultacje z Komitetem Naukowym ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska (SCHER).
SCHER stwierdził potrzebę przeprowadzenia dalszej naukowej oceny ryzyka stwarzanego przez PFOS, ale jednocześnie zgodził się z opinią, że środki mające na celu zmniejszenie ryzyka mogą okazać się niezbędne do uniknięcia możliwości przywrócenia poprzednich zastosowań PFOS.
Według SCHER, bieżące zastosowania krytyczne w przemyśle lotniczym, półprzewodnikach oraz fotografii nie wydają się stwarzać istotnych zagrożeń dla środowiska lub zdrowia ludzi pod warunkiem, że emisje przedostające się do środowiska oraz narażenie na ich działanie w miejscu pracy będą zminimalizowane.
W odniesieniu do pianek przeciwpożarowych, SCHER podziela opinię, że przed podjęciem ostatecznej decyzji należy ocenić zagrożenia dla zdrowia i środowiska stwarzane przez substytuty.
W odniesieniu do chromowania galwanicznego, należy ocenić środki mające na celu zmniejszenie emisji.
(4) A zatem w celu ochrony zdrowia i środowiska niezbędne wydaje się ograniczenie wprowadzania do obrotu i stosowania PFOS.
Dyrektywa, której dotyczy wniosek obejmowałaby znaczną część zagrożeń wynikających z narażenia na działanie omawianych substancji.
Inne niewielkie zastosowania PFOS nie wydają się stwarzać zagrożeń i z tego powodu są obecnie wyłączone.
Będą one przedmiotem dalszych badań oraz odrębnej oceny wpływu.
(5) Produkty zawierające PFOS również należy ograniczyć w celu ochrony środowiska. Niniejsza dyrektywa powinna wprowadzać ograniczenia wyłącznie w stosunku do nowych produktów i nie powinna stosować się do produktów już używanych lub wprowadzonych do obrotu na rynku artykułów używanych.
(6) Dyrektywa Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowania niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych[7] powinna zatem zostać odpowiednio zmieniona.
(7) Celem niniejszej dyrektywy jest wprowadzenie zharmonizowanych przepisów w odniesieniu do PFOS w celu zachowania rynku wewnętrznego przy równoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska zgodnie z wymogami art. 95 Traktatu.
(8) Niniejsza dyrektywa nie wpływa na ustawodawstwo Wspólnoty ustanawiające minimalne wymogi ochrony pracowników, w szczególności dyrektywę Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy[8] oraz opierające się na niej dyrektywy szczegółowe, w szczególności dyrektywa 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagennych podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) (wersja skonsolidowana)[9] oraz dyrektywa Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)[10].
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Załącznik I do dyrektywy 76/769/EWG otrzymuje brzmienie określone w Załączniku do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 2
1.
Państwa Członkowskie przyjmą i opublikują najpóźniej do dnia xx xx 200x [ jeden rok po dacie wejścia w życie niniejszej dyrektywy ] przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie niezwłocznie przekażą Komisji tekst tych przepisów oraz tabelę korelacji między tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.
Państwa Członkowskie stosują wymienione przepisy od dnia xx xx 200x [ osiemnaście miesięcy od wejścia w życie niniejszej dyrektywy ].
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Państwa Członkowskie ustalają sposób, w jaki odniesienie to zostanie przedstawione.
2.
Państwa Członkowskie przedstawiają Komisji teksty głównych przepisów prawa krajowego, które przyjmują w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie w dniu jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 4
Sprawozdanie specjalne nr 1/2005
dotyczące zarządzania Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2005/C 202/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–XI STRESZCZENIE
1–11 WSTĘP
1–5 Zadania Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF)
6–7 Organizacja OLAF
8–11 Kontrola Trybunału Obrachunkowego
12–43 DOCHODZENIA OLAF
12–17 Procedury dochodzeniowe
18–19 Określenie priorytetów funkcji dochodzeniowej OLAF
20–22 Etap oceny
23–29 Etap dochodzenia
30–32 Etap monitorowania następstw dochodzenia
33–43 Procedury kontroli jakości
34 Podręcznik OLAF
35–37 Nadzór nad zarządzaniem dochodzeniami
38–39 Kontrola wewnętrzna
40–41 Zarząd OLAF
42–43 Sprawozdania z działalności
44–65 WKŁAD STRUKTUR OLAF W DZIAŁALNOŚĆ DOCHODZENIOWĄ
44 Wprowadzenie
45–50 Wywiad, strategia operacyjna, służby informacyjne
51–55 Polityka, legislacja i opinie prawne
56–61 Jednostki bezpośrednio podległe dyrektorowi Urzędu
57–58 Sekcja prawna
59–60 Sekcja ds. szkoleń i wsparcia krajów kandydujących
61 Sekcja ds. budżetowych i kadrowych
62–65 Kadry
66–72 KOMITET NADZORU
73–94 WNIOSKI I ZALECENIA
74–88 Wydajność i efektywność dochodzeń
89–92 Wykorzystanie zasobów do wsparcia dochodzeń
93 Stosunki między OLAF i Komitetem Nadzoru
94 Ponowne skoncentrowanie Urzędu na jego funkcji dochodzeniowej
ZAŁĄCZNIK I: Schemat organizacyjny OLAF
ZAŁĄCZNIK II: Podstawowe braki wykryte podczas kontroli
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
AFIS System Informacyjny ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych
EBI Europejski Bank Inwestycyjny
CMS System zarządzania sprawami
DG Dyrekcja Generalna
ECR Elektroniczny rejestr spraw
SNE Oddelegowani eksperci narodowi
IDOC Biuro Dochodzeniowe i Dyscyplinarne Komisji
OLAF Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych
UCLAF Jednostka Koordynacji Zwalczania Nadużyć Finansowych
UE Unia Europejska
STRESZCZENIE
I. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) zastąpił w kwietniu 1999 r. Jednostkę Koordynacji Zwalczania Nadużyć Finansowych (UCLAF), przy czym dzięki wzmocnionemu statutowi zakresem działania miał objąć wszystkie instytucje i organy Unii Europejskiej.
Utworzenie Urzędu okazało się bardzo pracochłonne, w szczególności z powodu bałaganu w aktach odziedziczonych po UCLAF.
Efekty restrukturyzacji Urzędu zaczęły być widoczne dopiero pod koniec 2003 r.
Pomimo to jeszcze w połowie 2004 r. wiele aspektów zarządzania dochodzeniami wymagało poprawy.
II.
Hybrydowy status Urzędu, posiadającego niezależność w zakresie prowadzenia dochodzeń, ale jednocześnie objętego obowiązkiem sprawozdawczym względem Komisji w zakresie pozostałych zadań, nie wpłynął negatywnie na jego funkcję dochodzeniową.
Ze względu na swoje powiązanie z Komisją Urząd mógł skorzystać nie tylko ze znacznego wsparcia administracyjnego i logistycznego, ale także z przepisów dotyczących zwalczania nadużyć finansowych, z których korzystają departamenty Komisji.
Wydaje się więc, że nie ma potrzeby ponownej analizy statutu Urzędu [1].
III.
Urząd dysponuje środkami w wysokości pozwalającej mu na rozpatrywanie wszystkich otrzymywanych doniesień.
Wobec tego priorytety zawarte w jego polityce dochodzeniowej pozostają teoretyczne.
IV.
Rozróżnienie, które Urząd czyni między dochodzeniami (wewnętrznymi lub zewnętrznymi) oraz działaniami wspierającymi i koordynacyjnymi, jest niewystarczające.
Mając na uwadze, że każda ze spraw ma zupełnie odmienny charakter, takie pogrupowanie utrudnia zarządzanie zasobami.
V. Chociaż wprowadzenie rejestru i skomputeryzowanego systemu zarządzania aktami dochodzeniowymi pozwoliły na lepszą rejestrację operacji i przyczyniły się do większej jasności w podziale odpowiedzialności, nadzór kierowniczy nadal pozostał niewystarczający, powodując poważne opóźnienia w przetwarzaniu akt, przyczyniając się do sporządzania niewiele wnoszących sprawozdań oraz do osiągania mało konkretnych wyników.
W celu wyeliminowania nieuzasadnionych opóźnień przy wszczynaniu dochodzenia należy określić wiążące terminy.
VI.
Zbyt często przygotowanie i kontrola następstw dochodzenia mają zakres podstawowy.
Cele wyznaczane przez śledczych pozostawały nieprecyzyjne w odniesieniu do dowodów, któreych należało dostarczyć, jak i wykorzystania zasobów.
Poza sektorem celnym zachodzi potrzeba podjęcia poważnych starań w dziedzinie współpracy z Państwami Członkowskimi, zarówno w odniesieniu do obszarów zarządzanych bezpośrednio, jak i zarządzanych wspólnie z Państwami Członkowskimi.
VII.
Chociaż procedury sprawozdawcze uległy ostatnio poprawie, informacje bardziej dotyczą liczby rozpoczętych operacji niż faktycznie uzyskanych rezultatów w postaci rzeczywiście odzyskanych zdefraudowanych środków czy też sankcji dyscyplinarnych lub karnych nałożonych na osoby, które dopuściły się nadużyć finansowych.
Należy jeszcze wzmocnić system pomiaru rezultatów oparty na odpowiednich wskaźnikach.
VIII.
Zasady przyjęte w 2001 r. w celu zatrudnienia w Urzędzie pracowników przeszkolonych w wykonywaniu funkcji dochodzeniowej zostały wykorzystane w granicach swoich możliwości.
Znaczna liczba pracowników, których umowy nie mogą zostać przedłużone po upływie pewnego okresu (sześć do ośmiu lat w zależności od przypadku), ma negatywny wpływ na gromadzenie uzyskanej wiedzy i doświadczenia.
W tych okolicznościach wysiłek szkoleniowy Urzędu jest nadal niewystarczający.
IX.
Kontrola legalności procedur dochodzeniowych w toku i poszanowania praw podstawowych osób objętych dochodzeniem nie przebiega w sposób niezależny.
Brak jasnej klasyfikacji procedur dochodzeniowych okazuje się być źródłem sporów.
Stosowne przepisy w tej dziedzinie okazały się niewystarczające.
X. Stosunki między OLAF i Komitetem Nadzoru są trudne.
Należy dogłębnie przeanalizować przepisy dotyczące zarządzania Urzędem.
XI.
Aby uniknąć rozproszenia działań Urzędu na działania, które pomimo iż są związane ze zwalczaniem nadużyć finansowych, nie dotyczą bezpośrednio dochodzeń, a także aby zapewnić, że wszystkie zasoby zostały wykorzystane na skuteczną walkę z nadużyciami finansowymi szkodzącymi finansowym interesom Unii Europejskiej, należy dokonać ponownej gruntownej analizy zadań powierzonych Urzędowi.
Ponowne skoncentrowanie działań Urzędu na jego funkcji dochodzeniowej pozwoliłoby lepiej wykorzystywać zasoby, w szczególności w perspektywie wszczęcia dochodzeń nakierowanych na konkretne cele w dziedzinach, w których ryzyko nadużyć finansowych jest uznane za najpoważniejsze.
WSTĘP
Zadania Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)
1.
Tworząc Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [2], instytucje europejskie pragnęły zwiększyć skuteczność walki z nielegalną działalnością szkodzącą interesom finansowym Unii.
Urzędowi nadano zatem nowe kompetencje w porównaniu do kompetencji powierzonych poprzednim strukturom [3].
W szczególności otrzymał on zadanie prowadzenia dochodzeń administracyjnych we wszystkich instytucjach i organach Unii Europejskiej.
Funkcja dochodzeniowa została wzmocniona zapewnieniem niezależności w wykonywaniu tego zadania.
Niezależność ta została z kolei wzmocniona przez powołanie Komitetu Nadzoru złożonego z osób spoza instytucji wspólnotowych.
Dyrektorowi Urzędu, który objął stanowisko w marcu 2000 r., powierzono kompetencję do przyjmowania pracowników OLAF, co miało pozwolić mu na lepsze wypełnienie potrzeb Urzędu w zakresie dochodzeń.
2.
Podkreślając znaczenie funkcji dochodzeniowej OLAF (patrz: pkt 12), Komisja powierzyła mu także szeroki zakres działań związanych z ochroną interesów finansowych Unii Europejskiej [4].
Działania te, częściowo ujęte — posługując się terminologią Urzędu — w jego "platformie usługowej", obejmują:
a) pomoc Komisji udzielaną Państwom Członkowskim w dziedzinie zwalczania nadużyć finansowych;
b) wypracowanie strategii zwalczania nadużyć finansowych w ramach polityki ochrony interesów finansowych (art. 280 Traktatu);
c) przygotowywanie inicjatyw prawodawczych Komisji dotyczących zwalczania nadużyć finansowych;
d) przygotowywanie działań koniecznych do zwalczania nadużyć finansowych;
e) zbieranie i analizę informacji;
f) pomoc techniczną, w szczególności w zakresie szkoleń, przeznaczoną dla innych departamentów lub instytucji wspólnotowych, jak i władz krajowych zajmujących się ochroną wspólnotowych interesów finansowych.
Przepisy nie hierarchizują tych różnych działań.
3.
Urząd funkcjonuje w złożonych ramach instytucjonalnych i zajmuje centralną pozycję wśród grupy różnych instytucji zajmujących się bezpośrednio lub pośrednio zwalczaniem nadużyć finansowych.
Podział kompetencji między tymi instytucjami nie zawsze jest jasny, co może być źródłem jednocześnie powielania lub pomijania zadań.
Instytucje te można podzielić na trzy grupy:
a) instytucje znajdujące się w Państwach Członkowskich lub państwach trzecich, takie jak służby policyjne, organy sądownicze lub administracyjne zajmujące się ściganiem nadużyć finansowych;
b) instytucje wspólnotowe, takie jak Biuro Dochodzeniowe i Dyscyplinarne Komisji (IDOC) [5], jednostki kontroli wewnętrznej każdej instytucji, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, jednostki kontroli operacyjnych służb Komisji czy Komitet Nadzoru OLAF;
c) inne instytucje międzyrządowe zajmujące się zwalczaniem przestępczości, takie jak Eurojust czy Europol.
4.
Ponieważ Państwa Członkowskie zarządzają ok. 80 % wydatków Unii Europejskiej, Urząd zmuszony jest — z przyczyn oczywistych — ściśle współpracować z władzami krajowymi (policją, organami celnymi, sądowniczymi itp.).
Konieczność ta przyczynia się do jeszcze większej złożoności zadań Urzędu.
Ponadto, ilekroć jest to konieczne, wszczęcie postępowania karnego należy do Państw Członkowskich.
Różnorodność systemów sądowniczych Państw Członkowskich jeszcze w większym stopniu zwiększa złożoność zadań Urzędu.
5.
Chociaż OLAF jest strukturą nową, był on zmuszony do kontynuowania działań podjętych przez swojego poprzednika (UCLAF).
Przejął zatem około 1400 spraw będących w toku [6], co stanowi bardzo duże obciążenie, mając na uwadze nieuporządkowany sposób prowadzenia wielu dochodzeń [7].
Jednocześnie personel UCLAF został przeniesiony en bloc do Urzędu, co do momentu wprowadzenia zmian w tabeli zatrudnień w 2001 r., ograniczało pole działania nowego dyrektora [8].
Organizacja OLAF
6.
Status Urzędu jest ambiwalentny: Urząd jest niezależny w prowadzeniu dochodzeń, ale podlega Komisji w odniesieniu do swoich pozostałych obowiązków.
Taka hybrydowa struktura nie umniejszyła niezależności w wykonywaniu funkcji dochodzeniowej i niesie ze sobą pewne korzyści.
Z prawnego punktu widzenia Urząd, będąc częścią Komisji, mógł korzystać z przyznanych jej uprawnień, w szczególności w zakresie przeprowadzania kontroli na miejscu w Państwach Członkowskich na mocy różnych uregulowań ogólnych i sektorowych [9].
Powiązanie z Komisją ułatwiło także codzienne funkcjonowanie OLAF, który mógł korzystać z pomocy ogólnych służb Komisji.
7.
Schemat organizacyjny Urzędu z maja 2004 r. znajduje się w załączniku I. Od 2001 r. stan zatrudnienia w Urzędzie wynosi około 300 stanowisk, co niemal dwukrotnie przewyższa liczbę pracowników UCLAF [10].
W 2004 r. Dyrekcja ds. Dochodzeń (Dyrekcja B) liczyła 126 śledczych [11] i 13 pracowników obsługi administracyjnej.
Pozostałe struktury Urzędu tworzy Dyrekcja ds. Polityki, Legislacji i Spraw Prawnych (Dyrekcja A) i Dyrekcja ds. Wywiadu, Strategii Operacyjnej i Wydziałów Informacyjnych (Dyrekcja C), w których łącznie były zatrudnione pozostałe 193 osoby.
Kontrola Trybunału Obrachunkowego
8.
Celem kontroli jest ocena jakości zarządzania przez OLAF dochodzeniami, biorąc pod uwagę następujące aspekty:
a) jak Urząd wywiązuje się ze swoich zadań dochodzeniowych;
b) wkład każdej jednostki wewnętrznej OLAF w odniesieniu do funkcji dochodzeniowej Urzędu.
Ocena ostatecznej skuteczności Urzędu nie mogła zostać przeprowadzona z powodu niewystarczającej wiarygodności danych dotyczących następstw przeprowadzonych dochodzeń.
9.
Sprawozdanie Trybunału uzupełnia ocenę sformułowaną przez Komisję w kwietniu 2003 r., która zasadniczo dotyczyła ram prawnych działalności Urzędu [12].
Sprawozdanie stanowi także uzupełnienie drugiej oceny, raczej o charakterze ilościowym, przedstawionej przez Komisję w październiku 2004 r. [13]
10.
W odniesieniu do dochodzeń punkt wyjścia w kontroli przeprowadzonej w okresie kwiecień-październik 2004 r. stanowiły ustalenia uprzednio sformułowane przez Trybunał [14].
Kontrola dotyczyła systemów, struktur i przepisów kadrowych.
Kontroli poddano także działalność struktur OLAF, które nie są bezpośrednio odpowiedzialne za prowadzenie dochodzeń.
Chociaż w ramach kontroli dokonano analizy nowej organizacji Urzędu oraz poddano sprawdzeniu 117 wyselekcjonowanych operacji przeprowadzonych lub zamkniętych pod koniec 2003 r., już wtedy okazało się, że Urząd nadal był zajęty wyjaśnianiem wielu spraw rozpoczętych przez jego poprzednika, a także że dopiero zaczynały pojawiać się pierwsze efekty reorganizacji przeprowadzonej w okresie 2002–2003.
Braki wykryte podczas kontroli zostały ujęte w załączniku II.
11.
Niniejsze sprawozdanie zostało sporządzone w chwili, gdy Komisja zaproponowała rewizję rozporządzenia dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez OLAF [15].
Trybunał przedstawił swoją opinię w sprawie tego projektu, który uwzględnia wnioski i zalecenia z kontroli.
DOCHODZENIA OLAF
Procedury dochodzeniowe
12.
Poza działaniami związanymi z koordynacją w rozporządzeniu (WE) nr 1073/1999, rozróżnia się dochodzenia zewnętrzne (art. 3) i dochodzenia wewnętrzne (art. 4).
Sam Urząd dzieli sprawy na pięć kategorii:
a) dochodzenia wewnętrzne (są to dochodzenia w sprawach korupcji wewnątrz instytucji i pozostałych organów);
b) dochodzenia zewnętrzne (są to dochodzenia bezpośrednie dotyczące osób trzecich, których działalność jest powiązana z operacjami budżetu wspólnotowego);
c) wsparcie sądowe (dotyczy pomocy dla władz krajowych w kontekście procedur karnych);
d) koordynacja (dotyczy pomocy dla Państw Członkowskich w przypadkach dochodzeń dotyczących więcej niż jednego państwa);
e) "monitorowanie" (w przypadku spraw o dużym znaczeniu, chodzi o umożliwienie Urzędowi upewnienia się co do tego, czy Państwa Członkowskie wywiązują się ze swoich zobowiązań na mocy art. 280 Traktatu).
13.
Sprawy będące w toku dochodzenia (475 na dzień 30 września 2004 r.) obejmują same dochodzenia (252) i działania związane z koordynacją i udzielaniem pomocy (223).
Działania związane z koordynacją występują szczególnie często w obszarze dochodów i wydatków objętych wspólnym zarządzaniem.
W efekcie spośród 23 spraw zbadanych w trakcie kontroli w sektorach cła i handlu, cztery były dochodzeniami prowadzonymi przez Urząd.
14.
Takie połączenie dochodzeń i działań związanych z koordynacją i pomocą w ramach tych samych sekcji Dyrekcji ds. Dochodzeń utrudnia zarządzanie zasobami.
W istocie, w obu przypadkach Urząd odgrywa zupełnie inną rolę.
W odniesieniu do dochodzeń każdy etap procedury musi być udokumentowany, uzasadniony i zarejestrowany, tak aby akta miały wartość dowodową dla organów sądowych.
W odniesieniu do działań związanych z koordynacją i pomocą Urząd musi zapewnić szybkie i skuteczne wparcie władzom krajowym bez konieczności realizacji zawiłych procedur.
W takich przypadkach zastosowanie procedur dochodzeniowych nie zawsze wydaje się uzasadnione.
Spowodowałoby to zaangażowanie zasobów, które mogłyby zostać wykorzystane w rzeczywistych dochodzeniach i pociągnęłoby za sobą ryzyko powielenia się niektórych obowiązków należących do jednostek zajmujących się następstwami przeprowadzonych dochodzeń.
15.
Urząd może prowadzić tylko dochodzenia administracyjne.
Nie może zatem podejmować wszystkich działań, które wymagają uprawnień policyjnych.
Chociaż Urząd może np. pobrać kopie dokumentów z lokali podmiotów gospodarczych, nie może on przeszukać miejsca zamieszkania właścicieli lub pracowników przedsiębiorstw, pomimo wskazań, iż mogłyby się tam znajdować istotne dowody.
Nie ma on także dostępu do rachunków bankowych podmiotu gospodarczego lub osoby fizycznej, nawet jeżeli osoba ta jest zatrudniona w instytucji wspólnotowej.
Istnieją zatem wyraźne ograniczenia dotyczące działań dochodzeniowych podejmowanych przez Urząd, zawężające zakres formułowanych wniosków.
Ponadto efektywność etapu dochodzeniowego może także ucierpieć, jeżeli Państwa Członkowskie nie będą udzielały Urzędowi koniecznego wsparcia.
16.
Urząd wszczyna dochodzenia na ogół po otrzymaniu informacji od stron trzecich.
Informacje te przyjmują zazwyczaj postać doniesień przekazywanych przez departamenty Komisji, inne instytucje UE, władze Państw Członkowskich, jak i obywateli i podmioty gospodarcze.
Po otrzymaniu takich informacji w rejestrze Urzędu zakładana jest nowa sprawa [16].
Dochodzenie składa się następnie z trzech dużych etapów:
a) etap oceny prowadzącej do przygotowania skrótowego raportu Dyrekcji ds. Dochodzeń [17] występującej z wnioskiem wszczęcia dochodzenia, jeżeli zarzuty wydają się poważne [18].
Raport oceniający jest przedkładany do zaopiniowania zarządowi złożonemu z przedstawicieli jednostek zaangażowanych w dochodzenia Urzędu.
Następnie dyrektor Urzędu podejmuje decyzję o tym, czy należy wszcząć postępowanie.
Na dzień 30 września 2004 r. 194 sprawy były w trakcie oceny (patrz: tabela 1);
b) etap dochodzenia, w trakcie którego przygotowywana jest sprawa i gromadzone są dowody za i przeciw, zgodnie z procedurami określonymi w podręczniku Urzędu.
Na zakończenie prac śledczy przedkładają projekt raportu zarządowi, który decyduje o ewentualnym przekazaniu sprawy organom sądowniczym lub dyscyplinarnym, monitorowaniu następstw dochodzenia, mając na uwadze odzyskanie środków lub o zamknięciu sprawy.
Decyzję podejmuje dyrektor na podstawie opinii zarządu.
Na dzień 30 września 2004 r. 475 spraw było w toku dochodzenia;
c) trzeci etap, prowadzony poza Dyrekcją ds. Dochodzeń, jest przeznaczony na monitorowanie następstw dochodzeń w sprawach przekazanych organom sądowniczym i sprawach wymagających odzyskania środków.
Wiele spraw jest zamykanych bez monitorowania następstw dochodzenia.
Na dzień 30 września 2004 r. 649 spraw było objętych monitorowaniem następstw dochodzenia.
Tabela 1
Liczba spraw na każdym etapie na koniec września 2004 r.
Źródło: System zarządzania sprawami OLAF, dane statystyczne na dzień 30.9.2004.
Etapy realizacjiSektor _BAR_ Liczba spraw na etapie oceny _BAR_ Liczba spraw na etapie dochodzenia _BAR_ Liczba spraw na etapie monitorowania następstw dochodzenia _BAR_
Zwalczanie korupcji _BAR_ 28 _BAR_ 57 _BAR_ 48 _BAR_
Wydatki bezpośrednie _BAR_ 33 _BAR_ 42 _BAR_ 78 _BAR_
Pomoc zewnętrzna _BAR_ 53 _BAR_ 81 _BAR_ 84 _BAR_
Rolnictwo _BAR_ 21 _BAR_ 86 _BAR_ 59 _BAR_
Fundusze strukturalne _BAR_ 41 _BAR_ 48 _BAR_ 202 _BAR_
Cło _BAR_ 18 _BAR_ 161 _BAR_ 178 _BAR_
Ogółem _BAR_ 194 _BAR_ 475 _BAR_ 649 _BAR_
17.
Wprowadzenie systemu zarządzania sprawami (CMS) przez Urząd w 2002 r. pozwoliło na lepsze zarządzanie dochodzeniami [19].
Pomimo licznych ulepszeń wprowadzonych w 2003 r. informacje uzyskane z tego systemu należy traktować z ostrożnością, ponieważ kontrola wykazała, że w przetwarzaniu lub aktualizacji danych występują opóźnienia, zaś dane finansowe wprowadzone do systemu są niespójne i często niesprawdzone.
Zdarzało się nawet, że sprawy zostały zaliczone jako objęte czynnym dochodzeniem, chociaż nie były już podejmowane żadne działania dochodzeniowe, a sprawa powinna była zostać zamknięta, niezależnie od decyzji o ewentualnym monitorowaniu następstw dochodzenia.
Ponadto niektóre dochodzenia zostały zamknięte, pomimo iż nie określono należnych kwot.
W niektórych przypadkach śledczy odraczali zamknięcie spraw, aby móc monitorować następstwa dochodzenia, chociaż w zasadzie nie należy to do ich obowiązków.
Określenie priorytetów funkcji dochodzeniowej OLAF
18.
Zgodnie z polityką określoną przez dyrekcję OLAF pierwszeństwo przyznawane jest dochodzeniom wewnętrznym oraz dochodzeniom w sprawie wydatków bezpośrednich, dotyczących w szczególności rozszerzenia.
19.
W rzeczywistości Urząd dysponuje wystarczającą ilością zasobów, aby rozpatrywać wszystkie otrzymywane wiarygodne zarzuty, co pozwala na uniknięcie wyboru między możliwymi dochodzeniami.
Tabela 2 przedstawia częstotliwość doniesień w podziale na sektory.
Tabela 2
Doniesienia otrzymane przez Urząd w okresie sierpień 2003 r. — wrzesień 2004 r.
Źródło: System zarządzania sprawami OLAF, dane statystyczne na dzień 30.9.2004.
Sektor _BAR_ Średnia liczba doniesień miesięcznie _BAR_ Procent doniesień miesięcznie _BAR_
Zwalczanie korupcji _BAR_ 5 _BAR_ 9 % _BAR_
Wydatki bezpośrednie _BAR_ 8 _BAR_ 15 % _BAR_
Pomoc zewnętrzna _BAR_ 12 _BAR_ 23 % _BAR_
Rolnictwo _BAR_ 12 _BAR_ 23 % _BAR_
Fundusze strukturalne _BAR_ 7 _BAR_ 13 % _BAR_
Cło _BAR_ 9 _BAR_ 17 % _BAR_
Ogółem _BAR_ 53 _BAR_ 100 % _BAR_
Etap oceny
20.
Ogólnie rzecz ujmując, Urząd znacząco skrócił czas przeznaczony na ocenę, stosując standardowy dwutygodniowy termin, począwszy od wyznaczenia osoby dokonującej oceny.
Chociaż między październikiem 2002 r. i wrześniem 2004 r. liczba ocen w toku w ciągu ponad czterech miesięcy wyraźnie zmalała, z 62 % do 35 %, było ich nadal 68.
W przypadku dziedzin, w których dokumentację trzeba pozyskać poza instytucjami wspólnotowymi, standardowy termin dwóch tygodni jest wyraźnie zbyt krótki [20].
W większości zbadanych ocen decyzje o wszczęciu dochodzenia wydawały się uzasadnione w świetle kryteriów określonych przez Urząd.
Niemniej jednak kontrola wykazała, że w niektórych działaniach (patrz: załącznik II) można by wprowadzić zmiany.
Na przykład:
a) w przypadku jednej trzeciej zbadanych ocen określone cele dochodzeń były często nieprecyzyjne;
b) w jednej trzeciej zbadanych ocen nadzór sprawowany przez kierownictwo okazał się niewystarczający;
c) w połowie zbadanych ocen odnotowano znaczące niewyjaśnione opóźnienia.
21.
Chociaż Urząd powinien przede wszystkim koncentrować się na nadużyciach finansowych, w praktyce preferowany był często aspekt karny.
Potencjalnemu skutkowi finansowemu, który pozwoliłby na ukierunkowanie dochodzenia, jak np. obliczenie zdefraudowanych kwot, nadano znaczenie drugorzędne.
22.
Chociaż prawdą jest, że z powodu charakteru swoich dochodzeń OLAF nie jest w stanie przewidzieć wszystkich aspektów na każdym etapie, tym niemniej należy starać się nakreślić ogólną organizację i rozplanować dochodzenia, tak aby uniknąć marnowania zasobów.
W związku z tym raporty oceniające często zawierały wyłącznie zarys planowania, przy czym braki te nie były rekompensowane bardziej szczegółowymi planami pracy na późniejszym etapie dochodzenia.
Okazało się także, że niektóre oceny mogły być lepsze, gdyby od początku cele, obrane opcje i środki do wykorzystania w dochodzeniu były konsultowane z jednostkami zajmującymi się monitorowaniem następstw dochodzeń i sekcją prawną.
W niektórych przypadkach konsultacja z Dyrekcją C (analizy i informacje) mogłaby również umożliwić oceniającym lepsze wykorzystanie dostępnych narzędzi informacyjnych (patrz: załącznik II).
Etap dochodzenia
23.
W październiku 2002 r. 51 % dochodzeń było w toku od ponad 12 miesięcy, przy czym we wrześniu 2004 r. liczba ta wynosiła 62 %, pomimo skrócenia średniego czasu trwania dochodzenia po uporządkowaniu spraw pozostałych po UCLAF.
Tak jak w przypadku ocen, czas potrzebny Państwom Członkowskim na przekazanie dokumentacji wnioskowanej przez Urząd był częstą przyczyną opóźnień [21] (patrz: załącznik II).
Inne opóźnienia były spowodowane faktem, iż OLAF, podobnie jak inne jednostki Komisji, często zajmował bardzo biurokratyczną postawę w swoich pismach, co powodowało bardzo długie terminy odpowiedzi, których można było uniknąć, składając wizyty w odpowiednich instytucjach.
Kontrola wykazała, że źródłem niektórych opóźnień była pewna opieszałość ze strony śledczych, pomimo że rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 wymaga w art. 6 ust. 5, aby dochodzenia Urzędu były prowadzone "nieprzerwanie".
24.
Kierownictwo Urzędu sprawowało niewielką kontrolę nad czasem trwania dochodzeń.
Można by oczekiwać, że różne akta dochodzeniowe będą zawierać wyjaśnienia i uzasadnienia tych opóźnień, nie ma to jednak miejsca.
Pomimo iż sprawozdania Urzędu, które jest on zobowiązany przekazywać Komitetowi Nadzoru w odniesieniu do dochodzeń trwających ponad dziewięć miesięcy, zawierają pewne informacje, po tym okresie nie istnieje żaden obowiązek dotyczący wyjaśniania opóźnień, niezależnie od ich czasu trwania ani sporządzania regularnych sprawozdań dla zarządu.
W wielu przypadkach opóźnienia nie dają się wytłumaczyć.
25.
Zasadniczo w raportach oceniających stosowana jest klasyfikacja dochodzeń w zależności od ich pilności.
Wpływ tej klasyfikacji na dalsze prace nie jest jasny.
W istocie nie istnieją żadne normy określające zasoby, które mogą zostać przeznaczone na dochodzenie, ani też terminy, w których należy zakończyć prace w zależności od pilności sprawy.
26.
Rejestracja czasu, jaki zabierają dochodzenia, jest jednym z podstawowych narzędzi kontroli realizacji dochodzeń.
Chociaż Trybunał zalecił już wprowadzenie takiego systemu [22], Urząd nadal tego nie uczynił.
Ponadto nie istnieje żadne ogólne narzędzie analizujące obciążenie pracą śledczych na poziomie Dyrekcji B.
27.
Dochodzenia Urzędu ucierpiały z powodu braku systemu klasyfikacji procedur dochodzeniowych, chociaż taki system jest niezbędny zarówno dla śledczych, jak i osób, przeciwko którym toczy się dochodzenie [23], w szczególności w przypadku dochodzeń wewnętrznych.
Brak takiej klasyfikacji niesie ze sobą podwójne zagrożenie: konfliktów proceduralnych w trakcie dochodzenia z osobami kontrolowanymi, a także ryzyko, że postępowanie sądowe wszczęte w efekcie dochodzenia zakończy się niepowodzeniem z powodu nieprzestrzegania wymogów formalnych, które miały zapewnić stosowanie zasady przejrzystości i kontradyktoryjności [24].
28.
Podobnie jak w przypadku ocen, badanie wyselekcjonowanych dochodzeń wykazało, że działalność dochodzeniowa OLAF miała często raczej ograniczony charakter.
Wykorzystanie przez OLAF swoich uprawnień dochodzeniowych na miejscu, w zakresie przesłuchań świadków i podejrzanych stanowi raczej wyjątek niż regułę.
Te szczególne działania dochodzeniowe były najczęściej wykorzystywane w sektorze ceł.
Z drugiej strony, Urząd stosunkowo często zwracał się do służb dochodzeniowych niektórych Państw Członkowskich, zwłaszcza Włoch, z prośbą o udzielenie informacji.
W przypadku dochodzeń w dziedzinie wydatków objętych wspólnym zarządzaniem, Urząd zazwyczaj zwraca się o udostępnienie mu odpowiednich dokumentów, które analizuje i bada przed odbyciem kontroli na miejscu, o ile zachodzi taka potrzeba [25].
Nawet przy dochodzeniach dotyczących wydatków objętych zarządzaniem bezpośrednim, w których Urząd jest głównym śledczym, ogranicza się ono do analizy dokumentów uzyskanych od departamentów zarządzających Komisji, opierając się w szczególności na sprawozdaniach niezależnych kontrolerów mianowanych w ramach umów finansowania.
W takich przypadkach Urząd gromadzi i objaśnia materiały, której mają zostać przekazane organom sądowniczym Państw Członkowskim, nie wnosząc jednakże dodatkowych dowodów oprócz tych, które już posiadały departamenty zarządzające.
Przygotowanie akt najczęściej przebiega przy pomocy Sekcji Prawnej.
29.
Urząd powinien sporządzać swoje sprawozdania z zamknięcia dochodzenia w ramach postępowania sądowego; w przypadku operacji objętych wspólnym zarządzaniem są one kierowane do organów zarządzających Państw Członkowskich (służby celne, agencje płatnicze itp.).
Z tego powodu sprawozdania muszą zawierać jasną argumentację, zaś wyciągane wnioski powinny być istotne, precyzyjne i zrównoważone.
W wielu przypadkach w ramach wyselekcjonowanej grupy okazało się, że sprawozdania końcowe pozostawiały wiele do życzenia.
Najczęstszą wadą był brak obliczeń finansowych skutków nadużycia finansowego, pomimo że dochodzenia zwykle dotyczyły defraudacji środków.
Etap monitorowania następstw dochodzenia
30.
OLAF wyróżnia pięć rodzajów monitorowania następstw dochodzenia:
a) monitorowanie finansowe, którego celem jest odzyskanie kwot zdefraudowanych z budżetu wspólnotowego;
b) monitorowanie administracyjne, którego celem jest poprawa procedur zarządzania dochodami i wydatkami budżetowymi;
c) monitorowanie sądowe, którego celem jest uzyskanie informacji o postępie procedur karnych oraz ewentualnych postępowań z powództwa cywilnego wszczynanych przez instytucje;
d) monitorowanie dyscyplinarne, którego celem jest określenie, jakie działania będą podejmowane przez instytucje w reakcji na zalecenia Urzędu [26];
e) monitorowanie prawne, którego celem jest zmiana prawa wspólnotowego, tak aby stało się mniej podatne na nadużycia finansowe.
31.
Trudno jest określić czas realnie poświęcony na monitorowanie następstw dochodzenia.
Jednakże zgromadzone dane wskazują, że nie stanowi ono głównej działalności poszczególnych sekcji.
Na ogół wartość dodana monitorowania przeprowadzonego przez Urząd jest niewielka, w szczególności w przypadku koordynacji lub pomocy (patrz: załącznik II).
W przypadku monitorowania finansowego rola Urzędu powinna być ograniczona do obliczenia kwot, które należy odzyskać.
Po upewnieniu się co do ich wielkości, urzędnicy zatwierdzający z operacyjnych dyrekcji generalnych oraz władze Państw Członkowskich są odpowiedzialni za wystawianie zleceń windykacji tych kwot oraz upewnienie się co do wpływu tych środków w terminie.
Ze swojej strony, DG ds. Budżetu musi zapewnić rejestrację zleceń windykacji środków z chwilą ich wystawienia oraz nadzór nad przestrzeganiem przez urzędników zatwierdzających harmonogramu zwrotu środków.
DG ds. Budżetu kieruje przypadki zaniedbań ze strony urzędników zatwierdzających do IDOC.
Udział pracowników OLAF po obliczeniu kwot do odzyskania stanowi powielenie zadania wypełnianego już przez urzędników zatwierdzających.
32.
Monitorowanie następstw dochodzeń prowadzone przez Urząd, szczególnie w przypadku procedury wzajemnej pomocy [27] w sektorze ceł i rolnym nie było systematyczne.
Urząd nie określił zasad dotyczących stałego i spójnego monitorowania postępów w ramach procedur wzajemnej pomocy ze strony Państw Członkowskich, a wyniki podejmowanych działań nie są jasne.
Procedury kontroli jakości
33.
Braki określone w powyższych punktach powodują, iż rodzą się wątpliwości co do efektywności systemów kontroli jakości Urzędu.
Podręcznik OLAF
34.
Podręcznik OLAF opisuje działalność każdego departamentu, jak również większość obowiązujących procedur administracyjnych.
Jedynie niewielka część podręcznika poświęcona jest działalności dochodzeniowej, szczegółowo opisując istniejącą praktykę, w szczególności odnosząc się do etapów systemu zarządzania sprawami (CMS).
Nieproporcjonalnie wiele miejsca poświęcono działaniom czysto prawnym na niekorzyść aspektów praktycznych organizacji i prowadzenia dochodzeń, jak i spodziewanej roli różnych zaangażowanych stron, w szczególności organów Państw Członkowskich, a przede wszystkim kierownictwa Urzędu.
Rola zarządu, który jest kluczowym elementem zarządzania dochodzeniami, powinna być wyjaśniona bardziej szczegółowo.
Nadzór nad zarządzaniem dochodzeniami
35.
OLAF odziedziczył kulturę organizacyjną UCLAF, w której śledczy prowadzili dochodzenia w większości w izolacji, bez rzeczywistego nadzoru.
Chociaż rzeczywiście poufność prac dochodzeniowych jest konieczna dla dobra dochodzenia, tym niemniej kierownictwo sekcji dochodzeniowej musi sprawować nadzór nad dochodzeniami, upewniając się, czy dochodzenie nie odbiegło od zakładanych celów, a także że obowiązki wykonywane są z należytą starannością.
Nie zawsze to jednak miało miejsce.
Taki nadzór jest także niezbędny dla zapewnienia właściwego wykorzystania zasobów.
36.
Chociaż system zarządzania sprawami (CMS) i utworzenie rejestru wprowadziły obecnie konieczny porządek w zakresie rejestracji, fizycznej lokalizacji i struktury akt dochodzeniowych, system ten musi zostać jeszcze przekształcony w rzeczywiste narzędzie zarządzania pozwalające odpowiednim osobom w Dyrekcji ds. Dochodzeń na uzyskanie lepszych informacji w zakresie postępu działań, za które odpowiadają, na przygotowanie działań, które należy podjąć i zapewnienie ich realizacji w określonych terminach.
W związku z tym należy rozszerzyć na wszystkie sekcje Dyrekcji ds. Dochodzeń praktykę sporządzania miesięcznych raportów, próbnie wprowadzonych w niektórych sekcjach, nie tylko po to, aby móc monitorować obciążenie pracą śledczych, ale także obserwować rzeczywisty efekt finansowy zamkniętych dochodzeń.
37.
Kwestia wyników dochodzeń pozostaje niejasna.
Fakt, iż rozpoczęto monitorowanie następstw dochodzenia nie jest równoznaczne z uzyskaniem konkretnego wyniku [28] (odzyskanie środków, sankcje karne lub dyscyplinarne).
Innymi słowy, rozpoczęcie monitorowania nie jest rzeczywistym wskaźnikiem wyniku.
Nie stanowi go także przekazanie akt organom sądowniczym.
Wynika to z faktu, iż dowody przedstawione przez Urząd mogą zostać uznane za niewystarczające przez władze krajowe, podczas gdy czynności stanowiące wykroczenie mogą się przedawnić.
W przypadku dochodzeń wewnętrznych po zgromadzeniu przez Urząd dowodów wykroczenia popełnionych przez pracowników instytucji wspólnotowych, często ogromną trudność stanowiło przejęcie spraw prowadzonych przez krajowe organy sądownicze w krajach, w których znajdują się instytucje, w których popełniono wykroczenia [29], gdyż organy te nie mają jasnych procedur przekazywania takich spraw w ramach swoich jurysdykcji lub też nie uznają tych spraw jako priorytetowych wbrew woli Urzędu [30].
W Brukseli i Luksemburgu, głównych miejscach, w których znajdują się instytucje, Urząd powinien ponownie ustalić z organami sądowniczymi praktyczne działania, aby kontrolować przekazywanie spraw.
Ponadto zalecenia Urzędu w zakresie działań dyscyplinarnych nie są zawsze wdrażane przez dane instytucje lub organy.
Kontrola wewnętrzna
38.
Jednostka kontroli wewnętrznej, która składa się z dwóch pracowników czasowych, podlega bezpośrednio dyrektorowi Urzędu.
Jej podstawowym zadaniem jest informowanie dyrektora o efektywności procedur kontroli wewnętrznej.
Od chwili powstania w 2001 r. jej działania dotyczyły głównie aspektów zarządzania administracyjnego Urzędu i jego działalności pozadochodzeniowej.
Zwrócono się także do niej o udział w różnych zadaniach wspierających kierownictwo Urzędu, jak i wzmocnienia grupy roboczej utworzonej w celu zajęcia się sprawą Eurostatu od lipca 2003 r.
39.
Jednostka kontroli wewnętrznej nie złożyła żadnego sprawozdania z działalności dochodzeniowej, w szczególności w zakresie oceny właściwego funkcjonowania CMS lub wiarygodności i istotności wskaźników wyników.
Pod koniec 2004 r. jednostka kontroli wewnętrznej, pomimo własnych analiz ryzyka, nadal nie wniosła znaczącego wkładu w poprawę systemów zarządzania dochodzeniami.
Zarząd OLAF
40.
Zarząd pod przewodnictwem dyrektora ds. dochodzeniowych i złożony z większości szefów jednostek, zajmujących się bezpośrednio lub pośrednio dochodzeniami, został utworzony w 2002 r.
Zarząd zbiera się raz w tygodniu w celu rozpatrzenia różnych sprawozdań składanych na poszczególnych etapach dochodzeń (ocena, zamknięcie, koniec monitorowania następstw dochodzenia).
Został powołany w dwóch ważnych celach:
a) poprawy jakości sprawozdań, korzystając z doświadczenia uzyskanego w różnych sekcjach;
b) zapewnienia spójności decyzji proponowanych dyrektorowi Urzędu przez różne ekipy śledcze.
41.
Podczas gdy ta innowacja stanowi niezaprzeczalny postęp w przetwarzaniu spraw, jej sukces postrzegany jako środek kontroli zarządzania dochodzeniami jest nadal niewielki, w szczególności z powodu ograniczonego czasu, którym dysponuje zarząd na przeanalizowanie wszystkich spraw.
Dlatego też, pomimo interwencji zarządu, dochodzenia były wszczynane na podstawie niewystarczających ocen, opóźnienia w ich przeprowadzaniu nie są kontrolowane po poinformowaniu Komitetu Nadzoru, a dochodzenia mogą być przekazywane jednostkom zajmującym się monitorowaniem następstw dochodzeń przed zakończeniem niektórych prac poszukiwania dowodów.
Sprawozdania z działalności
42.
Zwalczanie nadużyć finansowych jest przedmiotem różnych sprawozdań, które stanowią dowód zewnętrznej kontroli sprawowanej przez OLAF, jako że kierowane są do Rady i Parlamentu Europejskiego.
Urząd przedkłada roczne sprawozdanie z działalności; Komisja przedstawia roczne sprawozdanie z realizacji polityki ochrony interesów finansowych; Komitet Nadzoru OLAF sporządza sprawozdanie roczne, a na mocy art. 15 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 Urząd jest zobowiązany sporządzić ocenę swojej działalności po trzech latach funkcjonowania.
43.
Sporządzanie sprawozdań z działalności Urzędu w ciągu minionych lat uległo poprawie.
Sprawozdania stały się bardziej zrozumiałe od czasu, gdy posługują się danymi statystycznymi z CMS, a analizy dotyczą w mniejszym stopniu kwestii prawnych lub politycznych dochodzeń, a koncentrują się raczej na analizie przypadku.
Wiarygodność danych statystycznych powinna wciąż ulegać poprawie poprzez rejestrację operacji i szybszą aktualizację akt.
Podobnie, można by wprowadzić ulepszenia w najnowszych sprawozdaniach, mając na uwadze, że działalność jest analizowana pod kątem ilościowym, nie zaś pod kątem uzyskanych wyników.
W związku z tym przepisy art. 12 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 wymagają, aby dyrektor sporządzał sprawozdanie "w sprawie wyników dochodzeń przeprowadzonych przez Urząd".
W odniesieniu do odzyskiwania środków informacje są mało wiarygodne, jako że dane przekazywane przez Państwa Członkowskie są niejednorodne i niepotwierdzone [31].
Odnośnie do następstw sądowych zbyt krótkie terminy nie pozwalają na dokonanie oceny efektywności działań Urzędu, podczas gdy liczba postępowań dyscyplinarnych związanych z dochodzeniami wewnętrznymi nadal jest niewielka.
Pragnąc przedstawić swoją działalność w sposób jednocześnie przejrzysty i istotny, Urząd powinien określić i aktualizować wskaźniki dotyczące nie tylko liczby prowadzonych przez siebie spraw, ale także uzyskiwanych wyników dochodzeń (sukces lub porażka) [32] (patrz: pkt 39), włącznie z dochodzeniami prowadzonymi w porozumieniu z organami Państw Członkowskich.
Trudno jest określić realne wyniki dochodzeń.
WKŁAD STRUKTUR OLAF W DZIAŁALNOŚĆ DOCHODZENIOWĄ URZĘDU
Wprowadzenie
44.
Celem drugiej części niniejszego dokumentu jest ocena realnego wkładu departamentów Urzędu w jego działalność dochodzeniową.
W związku z tym warto zwrócić uwagę, że w listopadzie 2003 r. Przewodniczący Komisji zaproponował ponowne skoncentrowanie działań OLAF na jego funkcji dochodzeniowej [33].
Wywiad, strategia operacyjna, służby informacyjne
45.
Dyrekcja C składa się z trzech sekcji (patrz: załącznik I).
Pierwsza sekcja zajmuje się kwestiami strategicznymi zwalczania nadużyć finansowych, analizą tendencji i długoterminowych zagrożeń, jak również bazami danych nieprawidłowości zgłaszanych przez Państwa Członkowskie.
Druga sekcja jest odpowiedzialna za technologie informatyczne i rejestracyjne.
Sekcja ta wdrożyła system zarządzania sprawami (CMS) i czuwa nad jego funkcjonowaniem (patrz: pkt 17).
Trzecia sekcja zapewnia narzędzia techniczne i oprogramowanie wspierające dochodzenia prowadzone przez pracowników Dyrekcji ds. Dochodzeń.
Może ona także udzielać pomocy operacyjnej [34] służbom dochodzeniowym Państw Członkowskich.
46.
Sekcja odpowiedzialna za analizę strategiczną powinna umożliwić Urzędowi wszczęcie niektórych dochodzeń już nie jedynie na podstawie doniesień, ale także w oparciu o konkretne zagrożenia, przy ewentualnej współpracy z właściwymi strukturami Państw Członkowskich.
Chociaż sekcja ta istnieje od dwóch lat, jej udział nie miał bezpośredniego wpływu na działalność dochodzeniową Urzędu [35].
47.
Wśród obszarów, które mogłyby stanowić podstawę do wszczęcia dochodzeń, sekcja zbadała informacje przekazywane przez Państwa Członkowskie na mocy rozporządzeń (EWG) nr 595/91 [36] i (WE) nr 1681/94 dotyczących nieprawidłowości w dziedzinie rolnictwa i funduszy strukturalnych.
Przeprowadzone badania wykazały, że jakość danych była zbyt niska, aby można je wykorzystywać.
48.
W odniesieniu do analiz strategicznych sekcja boryka się z trudnościami w dostępie do różnych baz danych instytucji.
W rzeczywistości departamenty tych instytucji tłumaczą się niepokojem o to, w jaki sposób Urząd mógłby wykorzystać przyznany mu ogólny dostęp do baz danych, do których stosują się przepisy dotyczące bezpieczeństwa danych osobowych (rozporządzenie (WE) nr 45/2001).
Ta delikatna kwestia nie została głębiej przeanalizowana z Komitetem Nadzoru, chociaż ma decydujące znaczenie dla przyjęcia przez Urząd bardziej systematycznej i aktywnej postawy przy wszczynaniu dochodzeń wewnętrznych.
49.
Ostatnio obserwuje się systematyczny wzrost liczby wniosków o udzielenie pomocy w zakresie analizy operacyjnej kierowanych z jednostek dochodzeniowych, w szczególności dotyczących zapytań do bazy danych.
W połowie 2004 r. działania sekcji ds. analizy operacyjnej dotyczyły w większości rolnictwa i ceł, które nie znajdują się na liście priorytetów określonych przez dyrektora OLAF.
50.
W ramach tego, co Urząd nazywa platformą usługową, sekcja ds. analizy operacyjnej poświęca znaczną część swoich zasobów na pomoc Państwom Członkowskim w dziedzinie ceł i rolnictwa.
Dwie z tych działalności lepiej wpisałyby się w zakres odpowiedzialności innych departamentów Komisji:
a) funkcjonowanie systemu informacji dotyczącego nadużyć finansowych (AFIS), który pozwala Państwom Członkowskich, a także OLAF, otrzymywać i upowszechniać informacje dotyczące takich nadużyć [37];
b) zarządzanie programami finansowanymi z budżetu ogólnego Unii Europejskiej, przeznaczonymi na poprawę wyposażenia służb celnych Państw Członkowskich.
Polityka, legislacja i opinie prawne
51.
Dyrekcja A składa się z sześciu sekcji (patrz: załącznik I).
Trzy z tych sekcji zajmują się monitorowaniem następstw dochodzeń (patrz: pkt 30–32) oraz udzielają wsparcia śledczym w kwestii przepisów sektorowych.
Chociaż dokładne zadania tych trzech sekcji różnią się w zależności od powierzonych im sektorów, wypełniają one dwa zadania: pierwsze — związane z dochodzeniami, i drugie — związane ze wsparciem operacyjnych dyrekcji generalnych Komisji w ramach polityki ochrony interesów finansowych.
52.
W odniesieniu do dochodzeń, te trzy sekcje przygotowują analizy dotyczące przepisów sektorowych.
Zajmują się także monitorowaniem następstw nieprawidłowości zgłoszonych Komisji przez Państwa Członkowskie.
Opinie wydane przez te sekcje w kwestiach prawnych lub finansowych, w szczególności wydane na etapie oceny sprawy, przyczyniły się do poprawy jakości dochodzeń, m.in. w dziedzinie wydatków bezpośrednich i działań zewnętrznych.
53.
W odniesieniu do wsparcia operacyjnych dyrekcji generalnych Komisji sekcje te biorą udział w analizie przepisów pod kątem ich "odporności na nadużycia finansowe".
Ich rolą jest zaproponowanie działań prewencyjnych, korzystając z doświadczeń uzyskanych w wyniku przeprowadzonych przez Urząd dochodzeń.
54.
W pkt 53 swojego sprawozdania specjalnego dotyczącego odzyskiwania nieprawidłowych płatności w ramach wspólnej polityki rolnej [38] Trybunał stwierdził, że rola OLAF w monitorowaniu nieprawidłowości zgłaszanych przez Państwa Członkowskie była niejasna z powodu niesprecyzowanego podziału odpowiedzialności między DG ds. Rolnictwa i Urzędem, co zmniejszyło efektywność systemu odzyskiwania kwot niesłusznie obciążających budżet wspólnotowy.
Chociaż kontrola Trybunału objęła jedynie w niewielkim stopniu nieprawidłowości zgłaszane w dziedzinie celnej i funduszach strukturalnych, pytania dotyczące podziału odpowiedzialności pozostają nadal aktualne.
Na ogół działania związane z monitorowaniem przejawiają się w wykorzystaniu zasobów Urzędu na rzecz operacyjnych dyrekcji generalnych Komisji ze szkodą dla jego funkcji dochodzeniowej.
55.
Spośród trzech pozostałych sekcji Dyrekcji A około jednej trzeciej pracowników zatrudnionych w sekcji prawnej (12 osób) pracuje nad ogólnymi opiniami prawnymi (niesektorowymi) dla Dyrekcji ds. Dochodzeń.
Funkcja ta jest bardzo użyteczna, ponieważ uzupełnia opinie sektorowe wydawane przez sekcje zajmujące się monitorowaniem następstw dochodzeń.
Jednakże nie jest do końca oczywiste, czy inne zadania realizowane przez tę sekcję, w szczególności dotyczące strategii ochrony interesów finansowych, odpowiadają głównej misji Urzędu i czy on sam jest najlepszą instancją do realizacji tego celu.
To samo dotyczy także dwóch innych sekcji (ochrony euro i wsparcia komitetów konsultacyjnych w zakresie ochrony interesów finansowych).
Jednostki bezpośrednio podległe dyrektorowi Urzędu
56.
Poza kontrolą wewnętrzną, cztery sekcje podlegają bezpośrednio dyrektorowi Urzędu (patrz: załącznik I).
Sekcja prawna
57.
Pomimo swej bezpośredniej podległości w stosunku do dyrektora Urzędu, sekcja ta powinna spełniać dwa zadania ściśle związane z funkcją dochodzeniową:
a) wspieranie dochodzeń w zakresie specyfiki i systemów sądowniczych Państw Członkowskich;
b) zapewnienie, w przypadku komunikacji z krajowymi organami sądowymi, niezakłóconego przepływu akt Urzędu do prokuratorów danego kraju.
58.
Sekcja prawna była mało zaangażowana w prace w zakresie oceny i w działania dochodzeniowe.
Jej udział, często spóźniony, nie zawsze pozwalał na skorzystanie z jej kompetencji, co miało negatywny wpływ na jakość niektórych sprawozdań z dochodzeń.
W dziedzinie wydatków bezpośrednich sekcja prawna została włączona w prace dochodzeniowe po wszczęciu dochodzenia, począwszy od drugiej połowy 2003 r.
Gdyby praktyką tą objęto wszystkie obszary interwencji Urzędu, znacznie łatwiej można by określić, czy istniejące materiały dowodowe są wystarczające oraz jakie materiały dowodowe należy uzupełnić, aby zamknąć dochodzenie poprzez przekazanie akt organom dyscyplinarnym lub sądowym z dużymi szansami na powodzenie.
Sekcja ds. szkoleń i wsparcia krajów kandydujących
59.
W ramach rozszerzenia Unii specjalnej sekcji powierzono wdrożenie programu o wartości 15 mln euro finansowanego z programu Phare.
Ta działalność powinna zasadniczo trwać do 2006 r.
W 2004 r. sekcji tej powierzono wdrożenie kolejnego programu wsparcia nowych Państw Członkowskich (program Herkules o wartości 11,7 mln euro).
Tak jak w przypadku zwalczania fałszowania pieniędzy, zadaniem Urzędu nie jest zarządzanie programami wydatków.
60.
Sekcja ta jest zasadniczo odpowiedzialna za kształcenie ustawiczne wewnątrz Urzędu.
Wydaje się jednakże, że działalność ta została zaniedbana.
Należy dokonać ponownej analizy zadań tej sekcji.
Sekcja ds. budżetowych i kadrowych
61.
Rozmiar tej sekcji i ogólnie rzecz biorąc — wydatki administracyjne OLAF — są mniejsze niż byłyby, gdyby Urząd nie był administracyjnie związany z Komisją.
W efekcie OLAF czerpie znaczne oszczędności, mogąc korzystać z wielorakiej pomocy Dyrekcji Generalnej ds. Administracji bez uszczerbku dla niezależności swojej funkcji dochodzeniowej.
Kadry
62.
Wyraźny wzrost liczby stanowisk od 1999 r. odzwierciedla wolę władz budżetowych do wzmocnienia funkcji dochodzeniowej Urzędu.
Jednakże liczba nowych stanowisk nie została oparta na jakiejkolwiek analizie służącej określeniu potrzeb w zależności od strategii obranej przez Urząd i obciążenia zadaniami.
63.
Na znacznej części nowych etatów zostali zatrudnieni pracownicy czasowi.
W ten sposób liczba stanowisk czasowych w kategorii A i B wzrosła z 12 w 1999 r. do 127 w 2001 r.
W tabeli zatrudnień z 2004 r. stanowiska te stanowią ok. 55 % wszystkich stanowisk kategorii A i B. Duża liczba stanowisk czasowych wynika z procedury budżetowej roku obrachunkowego 2001, której celem była wówczas wymiana kadry dochodzeniowej pozostałej po UCLAF [39].
Po osiągnięciu tego celu sytuacja wydaje się bardziej skomplikowana niż zakładano:
a) wielu zatrudnionych śledczych pracowało poprzednio w organach kontroli Państw Członkowskich, przy czym znaczna część z nich musiała się zapoznać z ramami prawnymi, instytucjonalnymi i procedurami wykonawczymi dotyczącymi budżetu wspólnotowego.
Operacja ta okazała się tym trudniejsza, że w przeciwieństwie do praktyki stosowanej w DG ds. Handlu i Konkurencji [40], szkolenia początkowe dla przyjmowanych przez Urząd osób, które mają prowadzić dochodzenia, są bardzo ograniczone;
b) drugi i ostatni 3-letni okres obecnie trwających umów czasowych w większości dobiegnie końca między 2007 i 2009 r. [41].
Wraz z opuszczaniem Urzędu przez tych pracowników zachodzi poważne ryzyko, iż wraz z ich odejściem w krótkim okresie czasu utracone zostaną także nagromadzone doświadczenie i zdobyta wiedza.
64.
Z powodu złożoności specyfiki wspólnotowej śledczy powinni odznaczać się wszechstronnością i znacznymi zdolnościami adaptacyjnymi.
Mając na uwadze, że cechy te rzadko występują łącznie, jest to jeszcze jeden powód, aby w przyszłości przykładać większe znaczenie do stabilności rekrutacji i programów szkoleń.
Wobec tego należałoby ponownie przeanalizować tabelę zatrudnienia, aby móc zapewnić śledczym bardziej stabilną sytuację dotyczącą zatrudnienia i realne możliwości rozwoju kariery zawodowej.
Można by to osiągać stopniowo przez przekształcanie niektórych stanowisk zgodnie z przyszłymi procedurami budżetowymi.
65.
Jednocześnie należałoby zachęcić do korzystania przez sekcje analityczne (wywiad) Urzędu z większej liczby oddelegowanych ekspertów narodowych, pochodzących z administracji, mających najwięcej do czynienia z problematyką nadużyć finansowych Unii Europejskiej.
Szczególnego wysiłku powinny dokonać organy Państw Członkowskich wezwane do współpracy z Urzędem.
KOMITET NADZORU
66.
Komitet Nadzoru ustanowiony na mocy przepisów założycielskich OLAF [42] "umacnia niezależność Urzędu poprzez regularne monitorowanie prowadzonych działań dochodzeniowych" [43].
Powinien także na wniosek dyrektora lub z własnej inicjatywy "(…) [przedstawiać] dyrektorowi opinię dotyczącą działalności Urzędu, jednakże bez ingerowania w przebieg prowadzonych dochodzeń" [44].
W praktyce, opierając się na motywie 10 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999, Komitet zwrócił szczególną uwagę na jeden przepis własnego regulaminu, zgodnie z którym czuwa on nad przestrzeganiem przez Urząd podstawowych praw i wolności, w szczególności w odniesieniu do dochodzeń wewnętrznych [45].
67.
Wykonanie mandatu Komitetu Nadzoru jest delikatne z kilku powodów.
Komitet musi być jednocześnie gwarantem niezależności Urzędu, jak i praw osób, przeciwko którym prowadzone jest dochodzenie.
Przepisy nie przewidują jednak żadnych uprawnień decyzyjnych.
Wypowiadając się na tematy zasadnicze, tworzy doktrynę, która nie ma bezpośredniego wpływu na dochodzenia.
Wreszcie, ponieważ nie może wpływać na przebieg dochodzeń, nie stanowi w żaden sposób elementu kontroli legalności dochodzeń będących w toku.
68.
W odniesieniu do kontroli procedur monitorowania następstw dochodzeń, wiele przypadków wskazuje na nakładanie się działań podejmowanych przez Komitet Nadzoru i Rzecznika Praw Obywatelskich.
Np. między wrześniem 2003 r. i majem 2004 r. Komitet zajmował się interwencjami Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących dochodzeń indywidualnych Urzędu podczas siedmiu zebrań.
Ponadto Komitet nie zajmuje się skargami osób, przeciwko którym toczy się postępowanie, kierowanymi do dyrektora Urzędu, który postępuje z tymi skargami wedle uznania.
69.
Komitet nie może przeszkadzać w zarządzaniu Urzędem, tj. nie może wpływać na jego działania pozadochodzeniowe ani na sposób prowadzenia dochodzeń. Jednakże:
a) musi być informowany o niezakończonych dochodzeniach trwających ponad dziewięć miesięcy.
W praktyce sprawy zgłoszone Komitetowi nie wywołują żadnych konkretnych skutków;
b) każdego roku musi szczegółowo zbadać projekt budżetu Urzędu [46], chociaż budżet ten obejmuje także inne działania poza dochodzeniami.
Badanie to ma charakter formalny, ponieważ na Komitecie, który nie jest częścią władzy budżetowej, nie spoczywa żadna odpowiedzialność w tym zakresie;
c) Komitet zwrócił się z prośbą o to, aby informować go przed przekazaniem spraw krajowym organom sądowniczym [47].
Niemniej jednak, jako że powiadomienie organów sądowniczych stanowi często jeden z etapów dochodzenia, które przebiega przy wsparciu tych organów, oraz ponieważ powiadomienie jest suwerennym działaniem dyrektora Urzędu, takie uprzednie powiadomienie Komitetu może stanowić źródło konfliktu;
d) Komitet domaga się w swoim regulaminie wewnętrznym, aby dyrektor Urzędu uznał uprawnienia Komitetu, które wykraczają poza te, przewidziane w przepisach założycielskich (informowanie o skargach otrzymywanych przez dyrektora [48], informowanie o inicjatywach ustawodawczych Urzędu dotyczących zwalczania nadużyć finansowych i ochrony interesów finansowych [49], dostęp do wszystkich dokumentów i akt OLAF [50], dysponowanie własnymi środkami budżetowymi [51], mianowanie personelu sekretariatu [52], określenie siedziby sekretariatu [53] itp.).
70.
Od momentu nominacji dyrektora Urzędu jego niezależność nigdy nie była realnie zagrożona [54].
W praktyce Komitet w znacznym stopniu skupił swoją uwagę na kwestiach dotyczących poszanowania przez Urząd praw osób w dochodzeniach wewnętrznych i ubolewał nad brakiem kodeksu postępowania, który pozwoliłby na stworzenie pewnych ram działań dochodzeniowych.
Skupienie się Komitetu na dochodzeniach wewnętrznych i prawach osób wpłynęło na jego stosunki z dyrekcją Urzędu.
71. Zgodnie z polityką Urzędu Komitet Nadzoru traktuje priorytetowo skutek karny dochodzeń wewnętrznych ze szkodą dla dochodzeń zewnętrznych, podczas gdy zwalczanie nadużyć finansowych dotyczących wspólnotowych interesów finansowych znacznie przekracza ramy instytucjonalne i wiele nadużyć finansowych jest popełnianych bez wiedzy pracowników instytucji lub innych organów. Chociaż rozporządzenie (WE) nr 1073/1999, art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 3 stanowi, że "instytucje, organy, urzędy i agencje przesyłają bezzwłocznie do Urzędu każdą informację dotyczącą możliwych przypadków nadużyć finansowych lub korupcji bądź każdej innej nielegalnej działalności" oraz że "tak dalece jak pozwala na to prawo krajowe, Państwa Członkowskie przesyłają (…) każdy inny będący w ich posiadaniu i uznany za właściwy dokument i informację dotyczące zwalczania nadużyć finansowych, (…) każdej innej nielegalnej działalności szkodliwej dla interesów finansowych Wspólnot", Komitet Nadzoru nigdy nie zbadał, w jaki sposób organy lub Państwa Członkowskie wywiązują się z tego zobowiązania, chociaż ma ono zasadnicze znaczenie dla działalności dochodzeniowej Urzędu [55].
72.
Aby umożliwić dyskusję nad kwestiami dotyczącymi prowadzenia dochodzeń dysponując pełną znajomością sprawy, sekretariat Komitetu bada akta zamkniętych dochodzeń wybranych na podstawie kryteriów ustalonych w porozumieniu z przewodniczącym.
Liczba ostatnio zbadanych akt wynosiła 17 [56] w 2003 r. oraz 7 w pierwszym półroczu 2004 r.
Badania te są przedmiotem szczegółowych ocen, które często zawierają istotne informacje lub poruszają poważne kwestie natury zasadniczej.
Oceny te nie są przekazywane Urzędowi.
Postawa charakteryzująca się większą otwartością byłaby korzystna dla stosunków między departamentami i pozwoliłaby także na wykorzystanie najlepszej praktyki, przyczyniając się przez to do wzmocnienia funkcji dochodzeniowej.
WNIOSKI I ZALECENIA
73.
Urząd przedsięwziął znaczne działania reorganizacyjne w listopadzie 2003 r.
W trakcie kontroli okazało się, że na początku 2004 r. Urząd wciąż był zaangażowany w rozwiązywanie problemów pozostawionych mu przez jego poprzednika UCLAF oraz że nowe działania dopiero zaczęły przynosić efekty (patrz: pkt 10).
Wydajność i efektywność dochodzeń
74.
Polityka dochodzeniowa Urzędu pozostaje niepewna w zakresie zarówno kwestii podejmowania działań z jego własnej inicjatywy, zarządzania priorytetami, zasad współpracy z władzami Państw Członkowskich, jak i kontroli dotrzymywania terminów.
Ponadto wytyczne w zakresie rezultatów, które należy osiągnąć, pozostają nieprecyzyjne, gdyż aspekty finansowe lub dyscyplinarne dochodzeń mogą zostać przeoczone na rzecz postępowań sądowych, których zakończenie jest często odległe i niepewne (patrz: pkt 19, 20 i 25).
Po dopracowaniu głównych zasad swoich dochodzeń w zakresie rezultatów, które należy osiągnąć, a nie jedynie w zależności od obszarów działań, wprowadzenie wskaźników wyników (a nie tylko wskaźników działania) pozwoliłoby ocenić uzasadnienie opcji wybranych przez Urząd.
75.
System decyzyjny regulujący różne etapy dochodzeń zyskał na przejrzystości (patrz: pkt 16).
Przyczyniły się do tego w znacznym stopniu interwencja zarządu oraz wprowadzenie znormalizowanych sprawozdań (patrz: pkt 41).
76.
Fakt, że działania wspierające oraz koordynacyjne są równe działaniom dochodzeniowym, utrudnia zarządzanie zasobami i prowadzi do korzystania z systemu CMS, co jest czasochłonne, chociaż Urząd nie ma obowiązku zbierania i wytwarzania dowodów w przypadkach pomocy i koordynacji (patrz: pkt 13 i 14).
Należałoby ponownie przeanalizować organizację Urzędu w zakresie działań wspierających i koordynacyjnych oraz zbadać możliwość utworzenia osobnej jednostki, która zajmowałaby się tymi działaniami, tworząc część platformy usługowej.
77.
W zakresie prac wstępnych (oceny) analizy wciąż pozostają szczątkowe.
Jednostki pomocnicze (sekcje: prawna, zajmująca się monitorowaniem następstw dochodzeń, analityczna) brały niewielki udział w określaniu celów i przygotowaniu strategii dla każdego dochodzenia.
Zarząd nie nalegał wystarczająco mocno na konieczność jasnego sformułowania celów i oczekiwanych rezultatów dochodzeń (patrz: pkt 20 i 22).
Należy bardziej przekonywująco umotywować niektóre działania dochodzeniowe, w każdym przypadku jasno określić cele, które powinni osiągnąć śledczy oraz położyć większy nacisk na to, aby plany pracy opierały się na proponowanych decyzjach.
W odniesieniu do zarządu należałoby rozważyć bardziej ograniczone zespoły, które gromadziłyby pracowników zajmujących się podobnymi sprawami [57].
Podejście takie zmniejszyłoby obciążenie związane z badaniem akt oraz zachęciłoby do głębszej analizy projektów decyzji.
Pozwoliłoby ono także na zapoczątkowanie monitorowania następstw dochodzeń wszystkich spraw będących w toku postępowania oraz wprowadzenie systemu zarządzania priorytetami.
W razie potrzeby wszystkie zespoły zarządu mogłyby się spotykać, aby rozważyć główne kwestie będące przedmiotem zainteresowania wszystkich.
78.
Nadzór nad dochodzeniami ze strony Urzędu okazał się na ogół niewystarczający (patrz: pkt. 28, 35 i 36).
Czas trwania dochodzeń nie był właściwie nadzorowany (patrz: pkt 24).
Kierownicy sekcji muszą zapewnić przestrzeganie priorytetów oraz muszą być świadomi i kontrolować rzeczywiste obciążenie pracą śledczych.
W trakcie dochodzenia poszukiwanie dowodów musi poprzedzać przetworzenie dostępnych już informacji.
W tej sytuacji Urząd musi lepiej wykorzystywać środki, którymi dysponuje (przesłuchania świadków, wizje lokalne i zbieranie dowodów, analizy operacyjne itp.).
79.
Nie istnieje żaden system pomiaru faktycznego obciążenia pracą śledczych ani też czasu, jaki poświęcają oni na dochodzenia (patrz: pkt 26).
System rejestracji czasu powiązany z planami pracy zawierającymi oszacowanie czasu, który można poświęcić na dochodzenia zapewniłby podstawę do lepszego dostosowania obciążenia pracą do dostępnych zasobów w różnych sekcjach Dyrekcji ds. Dochodzeń i pozwoliłby na uniknięcie opóźnień.
80.
Obowiązek przedstawiania sprawozdań Komitetowi Nadzoru z dochodzeń trwających dłużej niż dziewięć miesięcy pozostaje bez widocznych efektów (patrz: pkt 24).
Uwzględniając terminy przedawnień stosowane w prawie krajowym (karnym) oraz wspólnotowym (np. art. 3 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95), wprowadzenie maksymalnego czasu trwania dochodzeń pozwoliłoby zwiększyć ich skuteczność.
81.
Trudno jest określić realne wyniki dochodzeń.
W zakresie dochodzeń wewnętrznych, niewielki postęp został poczyniony od 1998 r. w zakresie nakładania sankcji.
Środki sądowe i dyscyplinarne okazały się w dużym stopniu nieskuteczne (patrz: pkt 37).
82.
Działania Urzędu związane z monitorowaniem finansowym nadmiernie angażują jego pracowników (patrz: pkt 31 i 54).
Monitorowanie sądowe niewiele wnosi do przedkładanych wniosków (patrz: pkt 43).
Urząd nie powinien zajmować się monitorowaniem finansowym.
Odzyskiwaniem kwot zidentyfikowanych w efekcie dochodzeń powinni zajmować się urzędnicy zatwierdzający Komisji i Państw Członkowskich.
Urzędnicy zatwierdzający i Państwa Członkowskie powinni niezwłocznie informować OLAF o odzyskanych kwotach lub o ich odpisaniu.
Monitorowanie sądowe powinno być ograniczone jedynie do przypadków, gdzie na koniec procedury karnej urzędnik zatwierdzający wydatki początkowe musi wszcząć postępowanie cywilne w celu odzyskania środków.
Monitorowanie prawne powinno pozostać w gestii operacyjnych dyrekcji generalnych na podstawie skrótowych informacji przekazywanych im przez Urząd.
83.
Kontrola legalności działań dochodzeniowych w toku nie jest sprawowana w sposób niezależny [58].
Działania proceduralne dotyczące dochodzeń pozostają skodyfikowane w sposób niedokładny (patrz: pkt 27).
Kodyfikacja procedur gwarantowałaby, że działania dochodzeniowe są przewidywalne, terminy przesłuchań są pewne oraz że na każdym kluczowym etapie dochodzenia przestrzegane są prawa do obrony oraz zapewnione jest prawo dostępu do akt.
Kodeks musi również wzmocnić przestrzeganie zasady poufności prac dochodzeniowych oraz określić sposoby kontroli legalności dochodzeń w toku.
Kodeks taki powinien posiadać moc prawną, powinien zostać opublikowany i umożliwić przejrzyste stosowanie głównych zasad stanowiących podstawę dochodzeń OLAF, zwłaszcza zasad przejrzystości i kontradyktoryjności.
84.
W zakresie wydatków bezpośrednich Urząd jest uzależniony od współpracy z władzami krajowymi.
Niektóre Państwa Członkowskie dostarczają wsparcia Urzędowi chętniej niż inne, chociaż Urząd nie dysponuje wszystkimi środkami, które pozwoliłyby mu na zidentyfikowanie pewnych faktów (patrz: pkt 15 i 37).
85.
W obszarze środków własnych i wydatków w zakresie wspólnego zarządzania, współpraca z Państwami Członkowskimi w ramach procedur wzajemnej pomocy i doraźnych przepisów (rozporządzenie (Euratom, WE) nr 2185/96) okazuje się często niezadowalająca (patrz: pkt 15 i 32).
W celu sprecyzowania zasad współpracy z władzami Państw Członkowskich, należałoby rozważyć przyjęcie specjalnego rozporządzenia Rady określającego zasady takiej współpracy (patrz: propozycje zmian rozporządzenia (WE) nr 1073/1999) lub zawarcie porozumień z krajowymi organami dochodzeniowymi mogącymi najlepiej udzielić pomocy Urzędowi [59].
86.
System zarządzania sprawami (Case management system oraz rejestr) wdrożony przez Urząd stanowi pewien postęp w kontroli dokumentacji i akt dochodzeniowych (patrz: pkt 17).
87.
Bazy danych CMS nie są maksymalnie wykorzystane do stworzenia prawdziwego systemu zarządzania dochodzeniami oraz pomocy w podejmowaniu decyzji, chociaż narzędzie takie jest niezbędne, aby zarządzać i kierować dochodzeniami (patrz: pkt 34 i 36).
Bazy danych CMS powinny zostać wykorzystane do przekształcenia systemu dokumentacji w prawdziwy system zarządzania dochodzeniami i pomocy w podejmowaniu decyzji.
Takie przekształcenie połączone ze sprecyzowaniem roli odpowiedzialności śledczych pozwoliłoby wzmocnić skuteczność dochodzeń i zapobiegać opóźnieniom.
Podręcznik OLAF musi w tych kwestiach zostać uzupełniony, a zadania kierownictwa sprecyzowane.
Aby podręcznik stał się bardziej użyteczny praktycznie, należałoby zgromadzić w jednym oddzielnym tomie wszystkie instrukcje dotyczące organizacji, prowadzenia i nadzoru dochodzeń.
Szczególny wysiłek należy włożyć w szkolenie śledczych (techniki dochodzeń, krajowe i wspólnotowe przepisy sektorowe, umiejętność pisania sprawozdań itp.).
88.
Znaczną część zasobów pochłania przygotowanie sprawozdań, które nie zawsze dostarczają wystarczająco jasnych informacji, aby ocenić skuteczność pracy Urzędu z powodu braku istotnych wskaźników wykonania (patrz: pkt 37, 39 i 43).
Należałoby zmniejszyć liczbę sprawozdań i zadbać o ich większą wartość informacyjną.
Dane statystyczne powinny być bardziej wiarygodne i istotne, aby można było dokonywać porównań na przestrzeni czasu.
W tym celu określenie wskaźników wykonania skoncentrowanych na realnych, a nie na potencjalnych wynikach powinno przyczynić się do większej jasności.
Wykorzystanie zasobów do wsparcia dochodzeń
89.
Reaktywna polityka dochodzeniowa Urzędu nie pozwala na przewidzenie obciążenia pracą, a co za tym idzie na konsekwentne zorganizowanie ekip śledczych (patrz: pkt. 26 i 62).
Procedura przydziału pracowników do poszczególnych sekcji Dyrekcji ds. Dochodzeń jest mało przejrzysta.
Zarządzanie kadrami jest skomplikowane z uwagi na niestabilność związaną z nieproporcjonalnie dużą liczbą stanowisk czasowych (patrz: pkt 63 i 64).
Należałoby wprowadzić kontrolę obciążenia pracą wydziałów oraz wdrożyć prawdziwy plan zarządzania personelem, tak aby rozwiązać trudności strukturalne w zarządzaniu kadrami.
Właściwe zarządzanie ekipami śledczymi wywarłoby ponadto pozytywny wpływ na zrównoważenie wydziałów pod względem liczby pracowników, co umożliwiłoby kierownikom sekcji ściślejszy nadzór nad dochodzeniami.
90.
Wkład jednostek analizy strategicznej w kierowanie dochodzeniami pozostaje nieznaczny.
W zakresie analiz ryzyka ich wkład pozostaje ograniczony (patrz: pkt 46).
Misja jednostek analizy strategicznej powinna zostać ponownie określona, aby jednostki te rzeczywiście przyczyniały się do identyfikacji sytuacji prowadzących do wszczęcia dochodzeń zewnętrznych w sektorach przedstawiających największe ryzyko.
W związku z tym powinny przyczyniać się do poprawy prezentacji, rodzaju i dokładności nieprawidłowości zgłaszanych przez Państwa Członkowskie, aby stworzyć bazę danych, na podstawie której można szukać anomalii i wszczynać dochodzenia.
91.
Wsparcie prawne jest użyteczne z uwagi na trudności spowodowane niektórymi przepisami wspólnotowymi.
W tym obszarze wsparcie dla służb dochodzeniowych jest regularne.
Z drugiej strony uzasadnione jest pytanie, co prace dotyczące strategii ochrony interesów finansowych wnoszą do dochodzeń Urzędu (patrz: pkt 53 i 55).
Ponieważ prace dotyczące strategii ochrony interesów finansowych nie mają bezpośredniego wpływu na przebieg dochodzeń, inne jednostki Komisji mogłyby zostać wykorzystane do prowadzenia takich prac.
92.
Działania pomocowe są użyteczne dla zapewnienia Państwom Członkowskim konkretnego wsparcia analitycznego lub koordynacyjnego w obszarze dochodzeń transgranicznych.
Działania poboczne Urzędu, zwłaszcza te związane z polityką ochrony interesów finansowych sensu largo, stanowią elementy, które odwracają uwagę kierownictwa od jego roli nadzorczej i wspierającej funkcję dochodzeniową.
W zakresie podejmowania odpowiedzialności, która z zasady spoczywa na jednostkach operacyjnych Komisji (np. zarządzanie programami), udział pracowników Urzędu nie stanowi najlepszego rozwiązania (patrz: pkt 55 i 59).
Zadania zarządzania programami należą do jednostek operacyjnych Komisji, które są lepiej niż Urząd przygotowane do realizacji tego celu.
Stosunki między OLAF i Komitetem Nadzoru
93.
Kierowanie takim organem jak OLAF musi być zgodne z przejrzystymi zasadami odpowiedzialności za zarządzanie i systemem nadzoru.
Mandat Komitetu Nadzoru stał się nieprzejrzysty.
Ponadto Komitet Nadzoru nie wnosi niezbędnego wsparcia dla kierownictwa OLAF (patrz: pkt 70).
Rola Komitetu Nadzoru powinna zostać ponownie przeanalizowana, aby uniknąć ryzyka ingerencji w prowadzone dochodzenia.
Ponowne skoncentrowanie Urzędu na jego funkcji dochodzeniowej
94.
Przynależność OLAF do Komisji nie zagroziła niezależności funkcji dochodzeniowej Urzędu, nawet jeżeli stwierdzono pewne trudności w komunikacji.
Wydaje się więc, że nie ma potrzeby ponownej analizy statutu Urzędu.
Z drugiej strony, nadzór nad funkcją dochodzeniową powinien stanowić przedmiot ciągłej uwagi, aby zagwarantować jakość rezultatów i uniknąć powielania zadań innych jednostek Komisji.
Doświadczenie pierwszych pięciu lat istnienia Urzędu pokazuje, że niezbędna jest głębsza refleksja, która przyczyni się do tego, że dochodzenia będą przynosiły konkretne rezultaty, niezależnie od tego, czy dotyczą odzyskiwania zdefraudowanych kwot czy skutecznego nakładania sankcji dyscyplinarnych lub karnych.
Z powyższego wynika, że ponowne skoncentrowanie działań Urzędu na funkcji dochodzeniowej, tak jak określił to Przewodniczący Komisji w listopadzie 2003 r., wzmocniłoby skuteczność dochodzeń pozostawiając w gestii innych instancji odpowiedzialność za działania prewencyjne i legislacyjne.
Opcji takiej powinno towarzyszyć uregulowanie kwestii zarządzania Urzędem wymagające statutowych zmian [60].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Patrz: sprawozdanie z oceny działalności OLAF (art. 15), COM(2003) 154 wersja ostateczna z dnia 2 kwietnia 2003 r.
[2] Decyzja Komisji 1999/352/WE, EWWiS, Euratom z dnia 28 kwietnia 1999 r.
(Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 20); rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r.
(Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 1).
[3] Grupa Robocza ds. Koordynacji Zwalczania Nadużyć Finansowych (do 1987 r.), Jednostka Koordynacji Zwalczania Nadużyć Finansowych (UCLAF: 1987–1999).
Na ten temat patrz: sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 8/98 (Dz.U. C 230 z 22.7.1998), z którego wnioski przyczyniły się do utworzenia OLAF.
[4] Decyzja 1999/352/WE, EWWiS, Euratom, art. 2 ust. 3–7.
W ramach działań podejmowanych w związku z ochroną interesów finansowych Unii Europejskiej, Komisja wyznaczyła OLAF jako organ wiodący w 31 na 37 działań w swoim planie działań na lata 2004–2005.
[5] Utworzone w lutym 2002 r. w celu prowadzenia dochodzeń i organizowania postępowań dyscyplinarnych Komisji (IDOC: Investigation and Discipline Office of the Commission).
Stosunki między Urzędem i IDOC miały zostać uregulowane w umowie, której nie został jeszcze nadany ostateczny kształt.
[6] Patrz: tabela nr 3 dotycząca uzupełniającej oceny działań OLAF, SEC(2004) 1370 z dnia 26 października 2004 r.
Zgodnie z tą tabelą 9 spraw było jeszcze w toku na dzień 30 czerwca 2004 r., a 280 było w fazie monitorowania następstw dochodzenia.
[7] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 8/98 (Dz.U. C 230 z 22.7.1998), pkt 1.6.
[8] Patrz: punkt 7.42 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2000 (Dz.U. C 359 z 15.12.2001).
[9] Na przykład rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (Dz.U. L 312 z 23.12.1995, str. 1) w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, rozporządzenie Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (Dz.U. L 292 z 15.11.1996, str. 2) w sprawie kontroli i inspekcji na miejscu czy rozporządzeń szczegółowych dotyczących zasobów własnych, funduszy strukturalnych, Europejskiego Funduszu Rozwoju itp.
[10] Na początku 1999 r. liczba pracowników UCLAF wynosiła 149.
[11] W tym 13 oddelegowanych ekspertów narodowych (SNE).
[12] Ocena sporządzona na mocy przepisów art. 15 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999.
[13] Ocena uzupełniająca działalności OLAF, SEC(2004) 1370 z 26.10.2004.
[14] W szczególności sprawozdanie specjalne nr 8/98 (Dz.U. C 230 z 22.7.1998) i ustalenia zawarte w rozdziale 7 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2000 (Dz.U. C 359 z 15.12.2001).
[15] COM(2004) 103 wersja ostateczna z dnia 10 lutego 2004 r.
[16] System zarządzania sprawami (Case management system — CMS).
[17] Typowe pozycje w raportach oceniających są następujące: 1. opis sytuacji; 2. zarzuty; 3. prawdziwość, źródło i wiarygodność informacji; 4. kompetencje OLAF; 5. proponowane podejście; 6. skutek finansowy i szanse odzyskania środków; 7. stopień ważności; 8. proponowany plan pracy; 9. przyznanie zasobów.
[18] Jeżeli zarzuty są bardzo słabo uzasadnione, tak iż niekonieczne jest nawet dokonanie oceny, sprawa zostaje zamknięta i dalsze działania nie są podejmowane (prima facie non case).
[19] Patrz: pkt 1.5 i 1.6 sprawozdania specjalnego Trybunału Obrachunkowego nr 8/98 (Dz.U. C 230 z 22.7.1998).
[20] Szczególnie problematyczne są fundusze strukturalne, ponieważ dokumentacja i szczegółowe dane finansowe są dostępne jedynie na poziomie regionalnym, nie zaś na poziomie wspólnotowym czy krajowym.
[21] Przekazywanie informacji przez władze Państw Członkowskich jest wyraźnie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999.
[22] Sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2000, pkt 7.49 (Dz.U. C 359 z 15.12.2001).
[23] Przepisy dotyczące procedur dochodzeniowych są rozproszone w różnych tekstach i ich konsolidacja byłaby z pewnością przydatna (rozporządzenie (WE) nr 1073/1999, rozporządzenie (Euratom, WE) nr 2185/96, rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95, porozumienia międzyinstytucjonalne, memorandum IDOC, Regulamin pracowniczy).
[24] Drugie zalecenie ujęte w raporcie oceniającym Komisji z października 2003 r. dotyczy sformułowania zbioru zasad administracyjnych dotyczących prowadzenia dochodzeń.
[25] Artykuł 7 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 przewiduje obowiązek przekazywania koniecznych informacji do celów dochodzeń OLAF.
[26] Przepisy art. 9 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 dotyczące dochodzeń Urzędu zobowiązują wspólnotowe instytucje lub organy do informowania Urzędu o działaniach dyscyplinarnych podjętych w związku z tymi zaleceniami.
[27] Rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r.
(Dz.U. L 82 z 22.3.1997, str. 1).
[28] Patrz: wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 10 lipca 2003 r., Komisja przeciwko EBI, pkt 164.
[29] W szczególności w Belgii i Luksemburgu.
[30] W związku z powyższym patrz: analiza sporządzona przez Urząd w pkt 1.3.2 jego uzupełniającego sprawozdania oceniającego (SEC(2004) 1370 z 26.10.2004).
[31] W swoim sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2000 Trybunał wskazał (pkt 7.49), że nie istniał system pełnej rejestracji wyników różnych dochodzeń i odzyskiwanych środków.
[32] W tym zakresie należy poczynić rozróżnienie między zaleceniami zawartymi w sprawozdaniach z dochodzeń i konsekwencjami sądowymi lub dyscyplinarnymi, które faktycznie są ich wynikiem.
Podobnie należałoby rozdzielić wnioski o odzyskanie środków od środków realnie odzyskanych.
[33] Deklaracja Przewodniczącego R. Prodiego wygłoszona w obecności parlamentarnej Komisji Kontroli Budżetowej dnia 18 listopada 2003 r.
[34] Pomoc świadczona poprzez zarządzanie systemami rejestracji i zgłaszania nadużyć finansowych wykrywanych przez Państwa Członkowskie (AFIS, ECR itp.).
[35] Piąte sprawozdanie Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (lipiec 2003 — czerwiec 2004), pkt 3.1.1.
[36] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 3/2004 z dnia 10 czerwca 2004 r.
(Dz.U. C 269 z 4.11.2004).
[37] Sekcja C.2 uczestniczy w zarządzaniu systemem AFIS od strony technicznej, do którego Urząd powinien mieć dostęp, nawet jeżeli system ten byłby zarządzany przez inny departament Komisji.
[38] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 3/2004.
[39] Ponadto liczba stanowisk czasowych w kategorii A i B wzrosła ze 107 w 1999 r. do 143 w 2000 r., po czym zmalała do 109 w 2001 r.
[40] Te dyrekcje generalne Komisji korzystają w znacznym stopniu z ekip śledczych o wysokich kwalifikacjach.
[41] Już w swoim sprawozdaniu specjalnym nr 8/98 Trybunał wskazał, że znaczny udział pracowników czasowych prowadzi do braku ciągłości organizacyjnej.
[42] Decyzja 1999/352/WE, EWWiS, Euratom, art. 4.
[43] Rozporządzenie (WE) nr 1073/1999, art. 11 ust. 1.
[44] Rozporządzenie (WE) nr 1073/1999, art. 11 ust. 1.
[45] Regulamin wewnętrzny z dnia 17 listopada 1999 r., art. 2 (Dz.U. L 41 z 15.2.2000).
[46] Konsultacja Komitetu przez dyrektora na mocy art. 6 ust. 2 decyzji 1999/352/WE, EWWiS, Euratom, która nie wymaga uzyskania formalnej opinii.
[47] Podczas gdy rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 przewiduje informowanie Komitetu o sprawach przekazywanych organom sądowniczym przez dyrektora Urzędu, nie precyzując terminu dokonania takich powiadomień, regulamin wewnętrzny Komitetu ustanawia (art. 22 ust. 5) zasadę uprzedniego powiadomienia.
[48] Artykuł 22 ust. 6.
[49] Artykuł 22 ust. 7.
[50] Artykuł 3 lit. b).
[51] Artykuł 4 ust. 5, art. 19 ust. 7 i art. 25.
[52] Artykuł 19 ust. 1 i 2.
[53] Artykuł 19 ust. 4.
[54] Nawet w trakcie największego kryzysu związanego z Eurostatem w 2003 r. Komisja pilnowała, aby nie przeszkodzić prowadzeniu dochodzeń.
[55] Patrz także: przepisy art. 9 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95, które w ramach ochrony interesów finansowych wymagają od Państw Członkowskich udzielenia Komisji wszelkiej koniecznej pomocy.
[56] W tym 14 dochodzeń wewnętrznych.
[57] Na przykład dochody i wydatki objęte zarządzaniem wspólnym, wydatki objęte zarządzaniem bezpośrednim, dochodzenia wewnętrzne itp.
[58] Patrz: art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999.
Przepisy art. 90b nowego regulaminu pracowniczego nie rozwiązują kwestii niezależności wstępnych postępowań spornych w odniesieniu do dochodzeń OLAF.
[59] Porozumienie takie zostało zawarte z włoską Guardia di finanza.
[60] Rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 w sprawie dochodzeń prowadzonych przez Urząd; decyzja 1999/352/WE, EWWiS, Euratom ustanawiająca Urząd; decyzja Komisji 1999/396/WE, EWWiS, Euratom (Dz.U. L 149 z 16.6.1999 r., str. 57) dotycząca zasad i warunków dochodzeń wewnętrznych.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 2/2005
dotyczące pomocy budżetowej z EFR dla krajów AKP i zarządzania przez Komisję kwestiami odnoszącymi się do reformy finansów publicznych, wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi, Traktat WE)
(2005/C 249/01)
SPIS TREŚCI
UŻYWANE SKRÓTY I TERMINOLOGIA
I–V STRESZCZENIE
I–II Opis mechanizmu
III Kontrola Trybunału
IV–V Wyniki kontroli
1–2 WSTĘP
3–18 DZIEDZINA KONTROLI: BEZPOŚREDNIA POMOC BUDŻETOWA NIEPRZEZNACZONA NA OKREŚLONY CEL
3–5 Definicja
6–8 Poprawić zarządzanie finansami publicznymi: jeden z celów pomocy budżetowej
9–11 Korzyści: przypisanie odpowiedzialności i uproszczenie systemu dla kraju beneficjenta
12–14 Ujemne strony: ryzyko związane ze słabością krajowych systemów finansów publicznych
15 Realizacja: pomoc uzależniona od spełnienia pewnych warunków
16–18 Uregulowania prawne
19–22 KONTROLA PRZEZ TRYBUNAŁ
19–20 Cel kontroli
21–22 Podejście kontrolne
23–74 WYNIKI KONTROLI
23–40 Ocena stanu wyjściowego zarządzania finansami publicznymi
23–30 Określenie ram metodologicznych
23–27 Ulepszone, lecz wciąż wymagające uzupełnienia ramy metodologiczne
28–29 Dynamiczna interpretacja warunków kwalifikowalności
30 Potrzeba mocniejszego zaakcentowania spójności programów
31–37 Praktyczne zastosowanie ram metodologicznych
31–33 Oceny wstępne na ogół kompletne i powiązane z planem reform kraju
34 Walka z korupcją: kwestia wymagająca zwiększonej uwagi
35–36 Skoordynowane wsparcie instytucjonalne, nie zawsze jednak wpisujące się w ramy ogólne
37 Brak zaleceń ze strony szefów przedstawicielstw
38 Informacje zgodne z rzeczywistością
39–40 Decyzje Komisji niewystarczająco uargumentowane
41–74 Monitorowanie przebiegu reform
41–46 Ramy metodologiczne w trakcie opracowywania
42–44 Sprawozdania z monitoringu sporządzane przez przedstawicielstwa wymagają udoskonalenia
45–46 Wskaźniki skuteczności w trakcie poprawy
47–68 Praktyczne zastosowanie ram metodologicznych
47 Przedstawicielstwa sporządzają niekompletne sprawozdania z monitoringu
48–51 Wskaźniki skuteczności niekiedy niewystarczająco zachęcające
52–55 Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami w poziomie koordynacji z innymi donatorami
56–62 Potrzeba wzmocnienia relacji z parlamentami i najwyższymi organami kontroli
63–68 Niedobór zasobów kadrowych w Komisji
69–71 Stan faktyczny: reformy posuwają się do przodu, ale jakość zarządzania w krajach beneficjentach nadal pozostaje bardzo niska
72–74 Odpowiednie reakcje Komisji
75–89 WNIOSKI I ZALECENIA
75–83 Wnioski
84–89 Zalecenia
ZAŁĄCZNIK 1 — Sześć tabel ilustrujących znaczenie pomocy budżetowej
ZAŁĄCZNIK 2 — Projekt nowych Ram Oceny Systemów Zarządzania Finansami Publicznymi
ZAŁĄCZNIK 3 — Wskaźniki skuteczności Komisji
ZAŁĄCZNIK 4 — Dobre praktyki w dziedzinie koordynacji pomiędzy donatorami: Przykład Mozambiku
Odpowiedzi Komisji
UŻYWANE SKRÓTY I TERMINOLOGIA
AKP— Państwa Afryki, Karaibów i Pacyfiku, sygnatariusze Umowy z Kotonu
BŚ— Bank Światowy
CFAA— Ocena krajowego systemu finansów publicznych (Country Financial Accountability Assessment)
DFID— Brytyjskie Ministerstwo ds. Rozwoju Międzynarodowego (Department for International Development)
EFR— Europejski Fundusz Rozwoju
EMCP— Program zarządzania i kontroli wydatków (Expenditure Management and Control Programme)
IBW— Instytucje Bretton Woods (BŚ i MFW)
KUoWZ— Kraj ubogi o wysokim zadłużeniu
MFW— Międzynarodowy Fundusz Walutowy
NOK— Najwyższy organ kontroli
OECD— Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
PAF— Ramy oceny wyników (Performance Assessment Framework)
PARPA— Plan działań na rzecz ograniczania skrajnego ubóstwa (Plano de Acção para a Reducção da Pobreza Absoluta)
PEFA— Wydatki publiczne i odpowiedzialność finansowa (Public Expenditure and Financial Accountability)
PEMFA— Zarządzanie wydatkami publicznymi i odpowiedzialność finansowa (Public Expenditure Management and Financial Accountability)
PFMA— Ocena zarządzania finansami publicznymi (Public Finance Management Assessment)
PRGF— Instrument promujący ograniczanie ubóstwa i wzrost (Poverty Reduction and Growth Facility)
PSCAP— Program wzmacniania służby publicznej (Public Service Capacity Building Programme)
SISTAFE-— System zarządzania finansowego państwa (Sistema de Administração Financeira do Estado)
STRESZCZENIE
Opis mechanizmu
I. Bezpośrednia pomoc budżetowa nieprzeznaczona na określony cel nabierała w ostatnich latach coraz większego znaczenia, dochodząc do około jednej piątej pomocy z EFR.
Ma ona kilka ważnych zalet — w szczególności pozwala ona na lepsze przypisanie odpowiedzialności i uproszczenie procedur (patrz: punkty 9–11) — ale niesie też ze sobą ryzyko.
Ryzyko to różni się od tego występującego w przypadku innych rodzajów pomocy (patrz: punkty 12–13), co wynika z wyznaczenia bardziej ambitnych celów, a także z faktu, iż wypłacane pieniądze zostają włączone w dochody krajów, które następnie wydają je zgodnie z własnymi, na ogół słabymi, systemami zarządzania.
Filozofia pomocy budżetowej polega na udzielaniu pomocy krajom beneficjentom w ograniczaniu tego ryzyka, jednocześnie umożliwiając im samodzielne zarządzanie ich rozwojem, ukierunkowanym na wzrost i walkę z ubóstwem.
Większość donatorów interesuje się coraz bardziej tą formą pomocy, która różni się w sposób zasadniczy od tradycyjnego wspierania projektów (patrz: punkt 11).
II.
Komisja akceptuje wypłatę pomocy budżetowej krajom, których systemy zarządzania są słabe, pod warunkiem przeprowadzania reform w celu ich udoskonalania (patrz: punkty 28–29), co jest procesem długoterminowym.
W związku z tym opracowała ona narzędzia mające na celu nie tylko postawienie diagnozy początkowej dotyczącej jakości zarządzania finansami publicznymi i proponowanych reform, ale również ocenę zmian tego zarządzania oraz zaawansowania tych reform.
Kontrola Trybunału
III.
Celem niniejszego opracowania jest rozpatrzenie, w jaki sposób Komisja zarządzała w latach 2003–2004 ryzykiem związanym z finansami publicznymi w ramach pomocy budżetowej (patrz: punkt 12), przez upewnianie się co do jakości zarządzania finansami publicznymi i skuteczności reform przeprowadzanych przez państwo beneficjenta (patrz: punkty 19–20).
Kontrola dotyczyła głównie programów bezpośredniej pomocy budżetowej nieprzeznaczonej na określony cel, wypłacanej z EFR, przyznanej w ramach Umowy z Kotonu i opiera się na wynikach kontroli przeprowadzonych w centrali i w pięciu krajach (patrz: punkty 21–22).
Wyniki kontroli
IV.
Narzędzia analizy i monitorowania, zastosowane w porozumieniu z innymi donatorami, w szczególności z Bankiem Światowym i Międzynarodowym Funduszem Walutowym, dostarczają informacji względnie kompletnych, umożliwiających Komisji podejmowanie odpowiednich działań.
Wymagają one jednak udoskonalenia, zarówno co do leżącej u ich podstaw koncepcji (patrz: punkty 23–27 i 42–46), jak też co do ich praktycznego zastosowania (patrz: punkty 31–37 i 47–68).
Koncepcyjna słabość tych narzędzi zasadza się w niedociągnięciach w zakresie diagnozowania oraz w nie dość kompletnych i przekonujących sprawozdaniach z monitoringu, zaś ich praktyczne zastosowanie nie jest dostatecznie skoordynowane na poziomie lokalnym z innymi donatorami i nie opiera się w wystarczającym stopniu na współpracy z parlamentami czy najwyższymi organami kontroli krajów beneficjentów.
V. Trybunał zaleca Komisji:
a) uaktualnienie i uzupełnienie jej Przewodnika metodologicznego, w tym aspektów dotyczących sprawozdań z monitoringu (patrz: punkt 84);
b) wyraźniejsze wykazywanie kwalifikowalności krajów beneficjentów (patrz: punkt 85);
c) używanie bardziej zachęcających wskaźników skuteczności dotyczących finansów publicznych (patrz: punkt 86);
d) ostateczne opracowanie nowego narzędzia oceny jakości zarządzania finansami publicznymi i maksymalne wspieranie jego przyjęcia przez różnych donatorów (patrz: punkt 87);
e) wzmocnienie współpracy lokalnej pomiędzy donatorami (patrz: punkt 88);
f) wzmocnienie relacji z parlamentami i najwyższymi organami kontroli krajów beneficjentów (patrz: punkt 89).
WSTĘP
1.
W 2000 r. Trybunał zbadał prowadzony przez Komisję monitoring w zakresie wykorzystania funduszy CPF na wsparcie przystosowywania strukturalnego, przydzielonych na pomoc budżetową dla krajów AKP [1].
Od tego czasu Komisja zastąpiła ten sposób działania pomocą budżetową, która stanowi aktualnie ponad jedną czwartą ogólnej pomocy 9 EFR (patrz: tabela A w załączniku 1).
2.
Parlament [2] i Rada [3] dostrzegają zalety pomocy budżetowej.
Obie instytucje zwracają uwagę na kwestię organizacji kontroli takiej pomocy i zachęcają Komisję, aby zachowała czujność, zgodnie z art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu (patrz: punkt 18), a także zapewniła ścisłe monitorowanie postępów w zarządzaniu finansami publicznymi krajów beneficjentów oraz postępów reform mających na celu poprawę takiego zarządzania, w porozumieniu z innymi donatorami.
DZIEDZINA KONTROLI: BEZPOŚREDNIA POMOC BUDŻETOWA NIEPRZEZNACZONA NA OKREŚLONY CEL
Definicja
3.
Pomoc budżetowa jest wpłacana do budżetów krajów beneficjentów w celu złagodzenia niedoboru środków krajowych.
Stanowi ona de facto wsparcie ich bilansu płatniczego i ich finansów publicznych.
Aktualnie pomoc budżetowa wnoszona przez Komisję jest z zasady "bezpośrednia" i "nieprzeznaczona na określony cel".
Tabela B w załączniku 1 wykazuje znaczenie tej pomocy w ramach ogólnej pomocy z EFR.
Tabela C w załączniku 1 przedstawia podział pomocy na poszczególne kraje.
4.
Pomoc jest "bezpośrednia", ponieważ zasila bezpośrednio budżety, bez konieczności przydzielania dewiz na podstawowy import krajów, co w świetle wymienialności i swobody transferu walut większości krajów beneficjentów nie jest już na ogół niezbędne.
5.
Pomoc ta określana jest też jako "nieprzeznaczona na określony cel", ponieważ jest włączana bez rozróżnienia w inne dochody budżetowe i nie może być przypisana na określone wydatki, w przeciwieństwie do pomocy budżetowej przeznaczonej na określony cel, w przypadku której pieniądze z EFR są wpłacane na specjalne konta, na których wszelkie operacje wymagają podpisu szefów przedstawicielstw, dzięki czemu możliwe jest prześledzenie sposobu jej wykorzystania.
Ten drugi rodzaj pomocy stosowany jest jedynie w przypadkach gdy sytuacja płatnicza danego kraju jest bardzo napięta [4].
Poprawić zarządzanie finansami publicznymi: jeden z celów pomocy budżetowej
6.
Podstawowymi celami pomocy budżetowej, wpisującymi się w Milenijne Cele Rozwoju Narodów Zjednoczonych [5], są wzrost i ograniczanie ubóstwa.
7.
Na szczeblu większości państw AKP objętych pomocą znajduje to wyraz w dokumencie strategicznym w sprawie ograniczania ubóstwa, opracowanym przez dany kraj i zatwierdzonym przez głównych donatorów.
Dokument ten określa średnioterminowo główne kierunki działania przyjęte przez kraj w celu ograniczenia ubóstwa jego ludności.
8.
Reformy zarządzania finansami publicznymi są jednym z aspektów globalnej strategii walki z ubóstwem oraz bezpośredniego wsparcia budżetowego z EFR nieprzeznaczonego na określony cel.
Zważywszy na dynamiczne podejście Komisji (patrz: punkt 28), reformy te stają się same w sobie ważnym celem pomocy budżetowej.
Korzyści: przypisanie odpowiedzialności i uproszczenie systemu dla kraju beneficjenta
9.
Bezpośrednia pomoc budżetowa nieprzeznaczona na określony cel pozwala Komisji na bezpośrednie zajęcie się problematyką zarządzania budżetami narodowymi, przez ustanowienie stałego dialogu z krajami na temat reform zmierzających do poprawy tego zarządzania.
Dzięki efektowi dźwigni pieniądze europejskiego podatnika umożliwiają poprawę jakości i efektywności całości krajowych dochodów i wydatków budżetowych.
Poprawa ta sprzyja ogólnemu rozwojowi i jest korzystna dla pomocy wnoszonej w różne formy projektów finansowanych przez donatorów.
10.
Pomoc budżetowa powinna przyczynić się do silniejszego poczucia odpowiedzialności za jej wykorzystanie w objętych nią krajach, niż ma to miejsce w przypadku pomocy przekazywanej na różne projekty.
Ponadto włączenie pomocy do budżetu sprawia, iż znajduje się ona de facto pod nadzorem parlamentu danego kraju.
11.
Pomoc budżetowa umożliwia bardzo poważne uproszczenie procedur dotyczących wydatków poprzez ograniczenie ich liczby.
Ponieważ jest ona włączana w budżety narodowe, jest wydawana zgodnie z procedurami wykonania budżetu danych krajów, podczas gdy projekty, które mają swoje inne zalety, są na ogół realizowane poza budżetami [6] krajów beneficjentów i zarządzane zgodnie z procedurami właściwymi dla różnych donatorów [7] (patrz: schemat 1).
Schemat 1
Obieg pomocy EFR w formie wsparcia budżetowego lub projektów
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Ujemne strony: ryzyko związane ze słabością krajowych systemów finansów publicznych
12.
Po wpłaceniu krajom beneficjentom bezpośredniej pomocy budżetowej nieprzeznaczonej na określony cel, jest ona wykorzystywana zgodnie z krajowymi procedurami budżetowymi, co wystawia pieniądze podatnika europejskiego na zazwyczaj wysokie ryzyko.
Donatorzy wiedzą o tym i akceptują to ryzyko, o ile reformy mające na celu doskonalenie tych procedur budżetowych są wprowadzane w życie.
13.
Reformy finansów publicznych są zadaniem długoterminowym.
Donatorzy inwestują w przyszłość, akceptując wypłatę pomocy przez wiele lat w ramach ewoluującego systemu, który nie zapewnia natychmiast wystarczających gwarancji w zakresie przejrzystości, rzetelności i skuteczności.
14.
Ponadto zależność budżetów od pomocy zewnętrznej w ogóle, w tym od pomocy z EFR (patrz: tabela D w załączniku 1) wpływa ujemnie na przewidywalność budżetową i bezpieczeństwo dochodów krajów beneficjentów.
Problem ten w pewnych przypadkach zarysowuje się jeszcze wyraźniej za sprawą systemu transz warunkowych i zmiennych.
Realizacja: pomoc uzależniona od spełnienia pewnych warunków
15.
Komisja realizuje swoją bezpośrednią pomoc budżetową nieprzeznaczoną na określony cel za pośrednictwem zazwyczaj trzyletnich programów.
Fundusze są wypłacane w transzach półrocznych lub rocznych, po dokonaniu przez Komisję oceny przestrzegania wstępnych warunków ogólnych (które odnoszą się do całości programu) i warunków szczegółowych (odnoszących się do danej transzy).
Niektóre transze są zmienne, przy czym ich kwota jest obliczana na podstawie wskaźników skuteczności.
Uregulowania prawne
16.
Artykuł 67 ust. 1, 3 i 4 Umowy o partnerstwie AKP-WE podpisanej w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r.
(Umowa z Kotonu), której podlega 9 EFR, stanowi, że państwa AKP, które chcą skorzystać z pomocy budżetowej, powinny podjąć reformy makroekonomiczne lub sektorowe, oparte na solidnych ekonomicznych podstawach, a także możliwe do udźwignięcia z punktu widzenia społecznego i politycznego.
W praktyce, jeśli reformy te są wspierane jakimś programem Instytucji Bretton Woods (IBW), warunek ten jest automatycznie spełniony.
17.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 lit. c) Umowy z Kotonu pomoc jest bezpośrednia w przypadku Państw AKP posiadających walutę wymienialną i swobodnie transferowalną.
18.
Artykuł 61 ust. 2 Umowy z Kotonu stanowi, że "Bezpośrednia pomoc budżetowa na wsparcie reform makroekonomicznych lub sektorowych jest przyznawana, gdy:
a) zarządzanie wydatkami publicznymi jest wystarczająco przejrzyste, rzetelne i skuteczne;
b) wprowadzono w życie ściśle określoną politykę sektorową lub makroekonomiczną, opracowaną przez kraj i zatwierdzoną przez jego głównych donatorów; oraz
c) zasady dotyczące zamówień publicznych są znane i przejrzyste.".
KONTROLA PRZEZ TRYBUNAŁ
Cel kontroli
19.
Celem niniejszego opracowania jest zbadanie, w jaki sposób Komisja zarządzała w latach 2003–2004 ryzykiem w zakresie finansów publicznych nierozłącznie związanym z tym typem pomocy, tj. w jaki sposób uzyskiwała ona zapewnienie co do jakości zarządzania finansami publicznymi i skuteczności reform wprowadzanych przez państwo beneficjenta.
Sprowadza się to do oceny, czy, z jednej strony, w momencie podejmowania decyzji o finansowaniu programów, a z drugiej strony, od momentu rozpoczęcia ich wykonania:
a) Komisja określiła odpowiednie ramy metodologiczne, umożliwiające jej ocenę stanu początkowego zarządzania finansami publicznymi krajów beneficjentów, oraz zachodzących w tym zakresie zmian;
b) te ramy metodologiczne zostały prawidłowo wdrożone, zarówno w fazie początkowej, jak też w fazie monitoringu;
c) informacje, na podstawie których zostały podjęte decyzje o finansowaniu — a następnie informacje przedstawione w dokumentach z monitoringu — są zgodne z rzeczywistością; oraz
d) decyzje dotyczące finansowania są właściwie uargumentowane i przejrzyste, a Komisja w związku z tym zareagowała w odpowiedni sposób.
20.
Celem niniejszego badania nie jest natomiast wypowiedzenie się co do celowości korzystania z pomocy budżetowej zamiast finansowania projektów ani też ocena wpływu pomocy budżetowej w postaci ograniczenia ubóstwa.
Nie jest też jego celem przeprowadzanie kontroli zarządzania finansami publicznymi i reformy finansów publicznych krajów beneficjentów, nawet jeśli analiza dokumentów, w konfrontacji z rozmowami i kontrolami na miejscu, doprowadziły Trybunał do sformułowania pewnych wniosków na temat sytuacji finansów publicznych i zaawansowania reform w tych krajach (patrz: punkty 69–71).
Podejście kontrolne
21.
Badania były prowadzone w centrali Komisji, zebrano również informacje w Banku Światowym i Międzynarodowym Funduszu Walutowym (MFW).
Przeprowadzono kontrole w pięciu krajach AKP (patrz: tabela 1), w których Trybunał zbadał programy bezpośredniej pomocy budżetowej nieprzeznaczonej na określony cel będące w czasie wizyty kontrolnej [8] w trakcie realizacji.
Dobór krajów gwarantuje zróżnicowanie tradycji zarządzania finansami publicznymi i dobre pokrycie (zarówno geograficzne, jak i pod wzlędem wartości pomocy) wsparcia budżetowego finansowanego przez Komisję.
Tabela 1
Programy badane w pięciu objętych kontrolą krajach
Źródło: Umowy finansowania i krajowe programy indykatywne (KPI) związane z 9.
EFR.
Kraj objęty kontrolą _BAR_ Badana umowa finansowania i okres jej trwania _BAR_ Kwota (w mln euro) _BAR_ Udział w łącznej pomocy przewidzianej z tytułu 9.
EFR _BAR_
Etiopia _BAR_ no 9171/ET, 2003/2004 — 2005/2006 _BAR_ 95 _BAR_ 17,5 % _BAR_
Mozambik _BAR_ no 6567/MOZ, 2002–2005 _BAR_ 168 _BAR_ 51,7 % _BAR_
Niger _BAR_ no 9012/NIR, 2003–2005 _BAR_ 90 _BAR_ 26,0 % _BAR_
Czad _BAR_ no 9067/CD, 2004– 2006 _BAR_ 50 _BAR_ 18,3 % _BAR_
Zambia _BAR_ no 9114/ZA, 2004–2006 _BAR_ 117 _BAR_ 33,3 % _BAR_
22.
W każdym z kontrolowanych krajów badanie opiera się przede wszystkim na przeglądzie umów i sprawozdań przygotowanych przez przedstawicielstwo.
Zostały one porównane ze sprawozdaniami innych donatorów i rządu, a także z sytuacjami stwierdzonymi w głównych służbach działających w dziedzinie zarządzania finansami publicznymi na różnych szczeblach: programowania i wykonania budżetu, przedstawiania rozliczeń, kontroli wewnętrznych i zewnętrznych [11].
WYNIKI KONTROLI
Ocena stanu wyjściowego zarządzania finansami publicznymi
Określenie ram metodologicznych
Ulepszone, lecz wciąż wymagające uzupełnienia ramy metodologiczne
23.
Biuro Współpracy EuropeAid (EuropeAid), Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju (DEV) i Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych (RELEX) opracowały w marcu 2002 r. "Przewodnik metodologiczny planowania i realizacji wsparcia budżetowego w krajach trzecich" (Przewodnik), który jest wynikiem między innymi poprzednich zaleceń Trybunału [12].
Jest on w 2005 r. głównym dokumentem referencyjnym w tej dziedzinie i oznacza bardzo wyraźny postęp w stosunku do poprzedniej sytuacji.
Jednak jego analiza pozwala na stwierdzenie braków związanych z początkową oceną finansów publicznych.
24.
Przewodnik nie akcentuje w wystarczającym stopniu dochodów krajowych, w tym dochodów pochodzących od przedsiębiorstw publicznych, które powinny zostać uwzględnione [13], podobnie jak wydatki.
Poprawa w zakresie pobierania i ściągalności dochodów krajowych, która może okazać się mniej kosztowna i skuteczniejsza w krótszym okresie czasu niż ograniczanie nieprawidłowych wydatków, zmniejsza zapotrzebowanie na pomoc zewnętrzną i powinna w większym stopniu zachęcać podatników do naciskania na władze krajowe, by te zdawały sprawę z jej wykorzystania.
25.
Schemat propozycji finansowania zawiera zbyt krótką listę informacji, które powinny być włączone do oceny finansów publicznych.
Przewodnik powinien proponować szczegółową strukturę tej oceny, w której mogłaby zostać wykorzystana struktura sprawozdań z monitoringu opracowywanych przez przedstawicielstwa (patrz: punkt 42).
26.
Część schematu używana do opracowywania propozycji finansowania poświęcona kwalifikowalności kraju beneficjenta pomija wszelkie odniesienia do art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu (patrz: punkt 18).
27.
Ponadto od czasu wydania Przewodnika w marcu 2002 r. różne departamenty Komisji przesłały do przedstawicielstw około dziesięciu not instruktażowych.
W związku z tym całokształt instrukcji dotyczących realizacji operacji pomocy budżetowej stanowi zróżnicowany zbiór.
Należałoby w jak najkrótszym czasie zakończyć prowadzoną obecnie aktualizację Przewodnika, a także zaplanować wprowadzanie w regularnych odstępach czasu późniejszych aktualizacji [14].
Dynamiczna interpretacja warunków kwalifikowalności
28.
Komisja interpretuje w sposób dynamiczny warunki określone w art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu.
Uważa ona, że niedociągnięcia w zarządzaniu finansami publicznymi istniejące w momencie podejmowania decyzji o finansowaniu nie stanowią przeszkody dla rozpoczęcia programu pomocy budżetowej, o ile wola reform i same reformy uznawane są za zadowalające.
W związku z tym nie uwzględnia ona jedynie sytuacji wyjściowej systemów zarządzania finansami publicznymi, ale również bierze pod uwagę kierunek, jaki kraj obrał [15].
Wielu innych donatorów, w szczególności Instytucje Bretton Woods, odnosi się również raczej do perspektyw poprawy systemów zarządzania finansami publicznymi niż do pewnego absolutnego progu lub poziomu jakościowego.
29.
Powyższa interpretacja pozwala na poszerzenie zakresu stosowania tego instrumentu, podwyższając tym samym ryzyko ciążące nad wykorzystaniem pieniędzy podatnika europejskiego w związku z faktem wykorzystywania krajowych procedur budżetowych.
Tym ściślej należy wobec tego monitorować rozwój sytuacji oraz postępy w zarządzaniu finansami publicznymi danych krajów.
Potrzeba mocniejszego zaakcentowania spójności programów
30.
Programy bezpośredniej pomocy budżetowej nie uwzględniają w wystarczającym stopniu obranego przez kraj kierunku i potrzeby jego monitorowania.
Przewodnik nie stanowi, że każda propozycja i każda umowa finansowania powinna gwarantować i wyraźnie ukazywać logikę i powiązanie pomiędzy:
a) stwierdzonymi niedociągnięciami w zarządzaniu finansami publicznymi;
b) programem reform rządowych;
c) wsparciem instytucjonalnym niezbędnym do realizacji tych reform;
d) warunkami ogólnymi i specjalnymi (od których zależy wykonanie programu), wskaźnikami skuteczności (które uwzględniane są przy obliczaniu transz zmiennych) i innymi narzędziami służącymi do monitoringu (które są brane pod uwagę w dialogu z władzami krajowymi, szczególnie w momencie przedłużania programów EFR).
Praktyczne zastosowanie ram metodologicznych
Oceny początkowe na ogół kompletne i powiązane z planem reform kraju
31.
Ogólnie, oceny początkowe dotyczące finansów publicznych są względnie kompletne [16].
Opierając się na analizach i szacunkach sporządzonych wraz z innymi donatorami — w szczególności z Instytucjami Bretton Woods (IBW) — i z władzami krajowymi (patrz: załącznik 2 i punkty 43–43), ukazują one zasadnicze słabości zarządzania finansami publicznymi.
Przedstawiają one na ogół perspektywy poprawy w nawiązaniu do planu reform [17] kraju (patrz: ramka 1).
Ramka nr 1 — Nawiązanie do planu reform krajów beneficjentów
1.
W Etiopii ocena przedstawia przewidziane udoskonalenia, wymieniając działania planowane w ramach "Expenditure management and Control Programme [18]" (EMCP).
2.
W Mozambiku ocena finansów publicznych przedstawia różne reformy podjęte przez rząd, z których główna, przyjęta na koniec 2002 r., to "Sistema de Administração Financeira do Estado [19]" (SISTAFE).
3.
W Nigrze w związku z kontrolą programu dostosowania strukturalnego przeprowadzoną przez Komisję w 2001 r. i zawieszeniem wsparcia budżetowego z niej wynikającym, rząd i Komisja wprowadziły matrycę działań poprawy zarządzania finansami publicznymi, odpowiednio uwzględniony w ocenie początkowej.
4.
W Czadzie propozycja finansowania nie przedstawia ogólnego planu reform finansów publicznych, ponieważ nie był on jeszcze wówczas w stadium opracowywania.
5.
W Zambii, ocena nawiązuje do planu reform rządowych, "Public Expenditure Management and Financial Accountability (PEMFA) Action Plan [20]", który istniał tylko w formie projektu w momencie przygotowywania oceny początkowej.
32.
Zasadnicza część informacji przedstawiona jest na ogół w propozycjach i umowach finansowania, ale w nadmiernym rozproszeniu.
Propozycje i umowy finansowania nie dość systematycznie wyjaśniają powody, dla których, pomimo niedociągnięć stwierdzonych w ocenie początkowej w zakresie zarządzania finansami publicznymi, warunki artykułu dotyczącego odpowiedniej jakości finansów publicznych można uznać za spełnione (patrz: punkt 39).
Sposób prezentacji powinien być bardziej sformalizowany i ustrukturyzowany, tak aby w trakcie procesu prowadzącego do podejmowania decyzji Komitet EFR [21] i Komisja mogły uzyskać zapewnienie, że istotne słabe strony zostały uwzględnione.
33.
Programy reform rządowych nie obejmują w sposób systematyczny wszystkich reform — już rozpoczętych, przewidzianych lub które należy przewidzieć — niezbędnych do wprowadzenia systemu zarządzania finansami publicznymi, który zapewniałby wystarczającą przejrzystość, rzetelność i skuteczność.
W ramach swojego dialogu z władzami krajowymi Komisja powinna zadbać o sporządzenie programu całości reform, kładącego odpowiedni nacisk na priorytety, wraz z realistycznym i systematycznie aktualizowanym harmonogramem działań.
Taka średnio- i długoterminowa perspektywa jest szczególnie niezbędna w sytuacji, w której rotacja osób zarządzających w Komisji (w centrali i w przedstawicielstwach), oraz w krajach beneficjentach jest szybsza niż czas trwania reform.
Walka z korupcją: kwestia wymagająca zwiększonej uwagi
34.
Ponadto programy Komisji nie uwzględniają w wystarczający sposób problemów korupcji [22], określanych — szczególnie przez Bank Światowy — jako poważna przeszkoda w walce z ubóstwem.
Z pewnością poprawa zarządzania finansami publicznymi przyczynia się sama w sobie do ograniczania korupcji.
Niemniej jednak, korupcja powinna być przedmiotem szczególnej uwagi.
Nawet jeśli jest to temat drażliwy i trudny do rozwiązania należy, we współpracy z suwerennymi państwami i opierając się na organizacjach wyspecjalizowanych w tej dziedzinie [23], mierzyć skalę zjawiska, często występującego w różnorodnych formach, oraz zrozumieć jego funkcjonowanie, tak aby możliwe było wprowadzenie odpowiednich działań i włączenie ich do rządowych programów reform.
Skoordynowane wsparcie instytucjonalne, nie zawsze jednak wpisujące się w ramy ogólne
35.
Wsparcie instytucjonalne przewidziane w badanych umowach finansowania jest dobrze koordynowane z innymi donatorami, co znajduje wyraz w samej umowie, bądź też w trakcie późniejszej realizacji.
Jednak nie zawsze wpisuje się ono w ogólny plan wsparcia instytucjonalnego [24], który określałby finansowanie przewidziane przez różnych donatorów (patrz: ramka 2).
Ramka nr 2 — Wsparcie instytucjonalne przewidziane w umowach finansowania
1.
W Etiopii umowa finansowania przewiduje, że 3,5 mln EUR zarezerwowanych na wsparcie instytucjonalne zostanie wpłaconych na wspólne fundusze kilku donatorów, w tym na fundusz "Public Service Capacity Building Programme [25]" (PSCAP), który jest programem wsparcia ogólnego na kwotę 400 mln USD rozpisaną na okres pięciu lat, finansowanym przez wielu donatorów, i pilotowanym przez Ministry of Capacity Building (MCB).
2.
W Mozambiku 5,5 mln EUR przydzielonych na wsparcie instytucjonalne jest przyznanych na działania wspólne z głównymi donatorami.
Wsparcie to nie wpisuje się natomiast w ogólny program wsparcia, ponieważ program taki nie był jeszcze dostępny w momencie opracowywania propozycji finansowania.
3.
W Nigrze program przewiduje 1,35 mln EUR na działania pomocy technicznej dla Ministerstwa Gospodarki i Finansów.
Przewidziane działania nie wpisują się w program wsparcia ogólnego.
4.
W Czadzie 3,7 mln EUR jest zarezerwowanych na wzmocnienie instytucjonalne.
Cel ten nie jest jednak dobrze zdefiniowany, ponieważ potrzeby w tej dziedzinie nie zostały określone podczas redagowania propozycji finansowania.
Przygotowanie ogólnego programu wsparcia jest przewidziane po sfinalizowaniu, na koniec 2004 r., wniosków z "Country Financial Accountability Assessment [26]" (CFAA).
5.
W Zambii 6,75 mln EUR jest zarezerwowanych na wsparcie instytucjonalne.
Wpisuje się ono w ogólny program wsparcia, który jednak nie został jeszcze sfinalizowany w momencie podpisania umowy finansowania.
Program ten został podpisany przez jedenastu donatorów w 2004 r.
36.
Ogólny program wsparcia umożliwia określenie potrzeb, którymi może się zająć EFR.
Komisja powinna zadbać o to, by przygotowany został plan wraz z orientacyjnym harmonogramem, obejmującym wszystkie niezbędne działania, nawet gdyby miało się okazać, że są wśród nich działania, dla których nie znaleziono jeszcze źródeł finansowania.
Brak zaleceń ze strony szefów przedstawicielstw
37.
Przewidziane w Przewodniku [27] zalecenia szefów przedstawicielstw nie zostały sformułowane.
Ponadto, przewiduje się wystąpienie do szefów przedstawicielstw o włączenie do półrocznych sprawozdań z monitoringu podsumowania zawierającego ich opinię ogólną, co w części wynika z przyjęcia tego samego podejścia.
W obydwu przypadkach dobrze byłoby uzyskać formalną opinię osób, które mają stały i ścisły kontakt z realiami kraju.
W związku z tym Komisja powinna utrzymać ten przepis w swoim Przewodniku i dbać o jego przestrzeganie.
Informacje zgodne z rzeczywistością
38.
Wszelkie niedociągnięcia w zarządzaniu finansami publicznymi stwierdzone przez Trybunał podczas jego wizyt w kontrolowanych krajach zostały uprzednio zidentyfikowane przez Komisję, z wyjątkiem Czadu, gdzie kontrola wykazała problem związany z zaległościami [28], który, jak się zdaje, nie był jak dotąd znany donatorom.
Decyzje Komisji niewystarczająco uargumentowane
39.
Komisja, po uzyskaniu pozytywnej opinii Komitetu EFR, postanowiła podpisać pięć poddanych kontroli programów, pomimo niedociągnięć w zarządzaniu finansami publicznymi stwierdzonych w danych krajach, co oznacza, że uznała ona, iż kierunek obrany przez te kraje był zadowalający.
Ocena ta powinna być lepiej uzasadniona, w szczególności poprzez ukazanie, w jaki sposób plan reform ma doprowadzić do usunięcia takich niedociągnięć (patrz: punkt 30).
40.
Ogólnie sytuacja wyjściowa w zakresie zarządzania finansami publicznymi krajów AKP charakteryzuje się licznymi brakami.
W niektórych kontrolowanych krajach Komisja była jednym z pierwszych donatorów, którzy zaakceptowali podjęcie takiego ryzyka (patrz: ramka 3 i tabele E i F w załączniku 1).
W każdym jednak przypadku w trakcie realizacji był jeden z programów MFW.
Ramka nr 3 — Sytuacja innych donatorów w dziedzinie pomocy budżetowej nieprzeznaczonej na określony cel w pięciu kontrolowanych krajach.
1.
W Etiopii Komisja była w 2002 r. pierwszym donatorem przyznającym pomoc budżetową nieprzeznaczoną na określony cel.
W 2003 r. dołączyło do niej DFID [29], a następnie w 2004 r. Bank Światowy i Irlandia.
2.
W Mozambiku liczba donatorów przyznających pomoc budżetową regularnie rosła od 2000 r., aby dojść do piętnastu w 2004 r.
3.
W Nigrze Komisja była w marcu 2004 r. jedynym obok MFW donatorem, który przyznawał pomoc budżetową nieprzeznaczoną na określony cel.
Bank Światowy oraz Afrykański Bank Rozwoju włączyły się pod koniec 2004 r.
4.
W Czadzie oprócz Komisji kilku donatorów od kilku lat udziela wsparcia budżetowego, w tym Afrykański Bank Rozwoju, Francuska Agencja Rozwoju), Bank Światowy i MFW.
Ten ostatni zawiesił jednak przedłużenie instrumentu promującego ograniczanie ubóstwa i wzrost (PRGF) i Komisja zawiesiła swój program.
5.
W Zambii Komisja była w maju 2004 r. jedynym obok MFW i Banku Światowego donatorem przyznającym pomoc budżetową.
Niektórzy donatorzy spotkani na miejscu są przychylni inicjatywie Komisji i są gotowi wziąć udział w ogólnym programie wsparcia instytucjonalnego, ale sami w najbliższej przyszłości nie są skłonni przyznać wsparcia budżetowego.
Monitorowanie przebiegu reform
Ramy metodologiczne w trakcie opracowywania
41.
Główne narzędzia przewidziane do monitorowania zmian w zarządzaniu finansami publicznymi to opracowywane przez przedstawicielstwa sprawozdania z monitoringu oraz wskaźniki skuteczności.
Sprawozdania z monitoringu sporządzane przez przedstawicielstwa wymagają udoskonalenia
42.
Przewodnik przewiduje, że przedstawicielstwo zapewnia monitorowanie ram finansów publicznych i sporządza sprawozdania dla centrali Komisji [30].
Przedstawicielstwa otrzymały instrukcje precyzujące, że półroczne sprawozdania z monitoringu powinny zawierać opis sytuacji (zgodnie z podanym szablonem) i tabelę dotyczącą monitorowania reformy finansów publicznych [31].
Instrukcje stanowią użyteczne działanie wspierające, ale efekty ich pierwszego zastosowania (patrz: punkty 47–68), wskazują na możliwość ich poprawy i uzupełnienia poprzez:
a) zharmonizowanie szablonu opisu sytuacji finansów publicznych z ramami oceny przygotowywanymi obecnie na potrzeby partnerstwa "Wydatki publiczne i odpowiedzialność finansowa" (Public Expenditure and Financial Accountability [32] — PEFA) (patrz: załącznik 2);
b) wystąpienie o systematyczne monitorowanie realizacji programu wsparcia instytucjonalnego, co pozwoliłoby na identyfikację działań, w których występują trudności lub opóźnienia;
c) wystąpienie o to, by zapewniona została zdecydowana spójność różnych analiz (dwie poprzednie i tabela dotycząca monitorowania reform);
d) wystąpienie o ogólną opinię przedstawicielstwa, uzupełnioną zaleceniem dotyczącym dalszych działań, jakie należy podjąć;
e) wystąpienie o to, aby w miarę możliwości wszystkie dane faktyczne ujęte w sprawozdaniach z monitoringu były ustalane wspólnie z innymi donatorami, lub przynajmniej im udostępniane (każde lokalne przedstawicielstwo przygotowuje sprawozdanie dla swojej centrali; docelowo, można by rozważyć opracowanie wspólnego dokumentu);
f) wystąpienie o to, aby władze krajowe zostały włączone jak najszybciej w opracowywanie oceny, w szczególności w celu rozwijania ich know-how w dziedzinie kontroli.
Natomiast ocena dotycząca jakości zarządzania finansami publicznymi powinna być wydana przez niezależnych ekspertów;
g) sprowadzenie okresowości tych sprawozdań do rytmu rocznego, o ile procedura ostrzegania przewidziana w Przewodniku [33] umożliwia reagowanie w trakcie roku obrachunkowego.
43.
Sprawozdania te opierają się na dokonywanych przez donatorów i władze krajowe kontrolach i ocenach, które w znaczący sposób ewoluują.
W szczególności należy podkreślić, iż Komisja, w uzgodnieniu z innymi donatorami — przede wszystkim z Bankiem Światowym — w kontekście PEFA, opracowuje nowe ramy oceny systemów zarządzania finansami publicznymi (patrz: załącznik 2), które mają zastąpić dotychczas stosowane narzędzia.
44.
Wspomniane ramy oceny są aktualnie w fazie testowania w około trzydziestu krajach (w tym w 18 krajach AKP).
Komisja zaoferowała pełnienie roli kierowniczej w 14 spośród nich [34].
Donatorzy powinni więc dysponować, od 2005 r., doświadczeniem pozwalającym na wniesienie odpowiednich udoskonaleń ram oceny, koniecznych do ich przyjęcia i nadania im charakteru operacyjnego.
Przeprowadzone badanie ram oceny wykazuje potrzebę udoskonaleń (patrz: punkt 7 załącznika 2).
Wskaźniki skuteczności w trakcie poprawy
45.
W trakcie realizacji swoich programów pomocy budżetowej Komisja wykorzystuje wskaźniki skuteczności (patrz: załącznik 3), które służą do pomiaru postępu, jaki się dokonał w zakresie jakości finansów publicznych i wyników sektorowych i których głównym celem jest zachęcanie krajów beneficjentów do poprawy zarządzania finansami publicznymi, w związku z ich uwzględnianiem przy obliczaniu kwoty transz zmiennych.
Przewodnik wnosi liczne uściślenia dotyczące wyboru i wykorzystania wskaźników skuteczności.
Komisja rozpoczęła w 2005 r. analizy mające na celu ich poprawę.
46.
Stosowane wskaźniki skuteczności nie obejmują wszystkich aspektów podejmowanych reform, ponieważ byłyby one wówczas zbyt liczne i zarządzanie nimi byłoby niemożliwe.
W związku z tym należy uzasadnić dokonane wybory i wyraźnie zdefiniować dziedziny nieobjęte wskaźnikami, precyzując, czy nie są one uznane za priorytetowe, czy też nie było możliwe określenie odpowiednich wskaźników, czy też wreszcie dane bazowe niezbędne do ich obliczenia są niewiarygodne, w którym to przypadku można by zadbać o większą ich wiarygodność w przyszłości.
Praktyczne zastosowanie ram metodologicznych
Przedstawicielstwa sporządzają niekompletne sprawozdania z monitoringu
47.
Pierwsze sprawozdania przedstawicielstw z monitoringu [35], pochodzące z pięciu objętych kontrolą krajów, ograniczają się zbyt często do statycznej analizy zarządzania finansami publicznymi, przy czym analizy te są na ogół dobrej jakości i zgodne z szablonem dostarczonymi przez centralę.
Sprawozdania te są niekompletne, ponieważ brakuje w nich, między innymi, tabeli dotyczącej monitorowania reform finansów publicznych (patrz: ramka 4).
Powinny one być lepiej wykorzystywane przez centralę, która nie zawsze przekazywała z powrotem przedstawicielstwom wyraźne instrukcje co do działań, jakie należy podjąć.
Ramka nr 4 — Sprawozdania z monitoringu w pięciu objętych kontrolą krajach
1.
W Etiopii dwa sprawozdania z monitoringu wydane w maju i lipcu 2004 r. (2004–I i 2004–II) są zgodne z szablonem opracowanym przez centralę i podają informacje dobrej jakości, ale tabela dotycząca monitorowania reformy finansów publicznych nie została wypełniona.
2.
W Mozambiku pierwsze półroczne sprawozdanie z monitorowania zostało przekazane z opóźnieniem, z powodu braków kadrowych w przedstawicielstwie.
Sprawozdanie to zawiera informacje dobrej jakości i skrupulatnie stosuje się do obowiązującego szablonu, ale brakuje w nim informacji dotyczących: zarządzania zasobami ludzkimi (punkt I.B.3, sprawozdania), utrzymania procedur derogacyjnych w dziedzinie realizacji wydatków (punkt II.B. 4) i listy najpilniejszych potrzeb w zakresie wsparcia instytucjonalnego (punkt III.
C).
Brakuje również tabeli dotyczącej monitorowania reformy finansów publicznych.
3.
W Nigrze przedstawicielstwo, które z opóźnieniem otrzymało instrukcje dotyczące metody sporządzania sprawozdania, przewidziało przedstawienie swojego pierwszego sprawozdania z monitoringu na drugą połowę 2004 r., po sfinalizowaniu kontroli "Public Expenditure Management and Financial Accountability [36]"(PEMFA).
4.
W Czadzie przedstawicielstwo wysłało do centrali dwa półroczne sprawozdania z monitoringu, w kwietniu 2003 r. i w lutym 2004 r. (za drugie półrocze 2003 r.).
To ostatnie zostało sporządzone z opóźnieniem z racji braków kadrowych w przedstawicielstwie.
Do pierwszego sprawozdania centrala wydała krótki komentarz, w którym wymieniała brakujące informacje.
Drugie jest opracowane ściśle według obowiązującego szablonu, ale jest niekompletne, ponieważ brakuje w nim informacji na temat roli parlamentu i na temat wsparcia instytucjonalnego udzielonego przed donatorów, a także tabeli dotyczącej monitorowania reform finansów publicznych.
Ogólnie informacje są dokładne i wyraźnie ukazują utrzymujące się niedociągnięcia, ale skłaniają do pytań co do dalszych działań, jakie należałoby podjąć.
Na przykład:
a) w punkcie I.B.3 sprawozdania z monitoringu mowa jest o tym, że: "słabość zarządzania finansami publicznym wiąże się w głównej mierze z brakami kadrowymi";
b) w punkcie I.B.5 mowa jest o tym, że: "Niewystarczająca jest również koordynacja pomiędzy donatorami".
Brakuje informacji dotyczących działań zaradczych w tym względzie, już w toku, a także przewidzianych lub takich, które należałoby przewidzieć.
5.
W Zambii nie opracowano jeszcze sprawozdania z monitoringu, ponieważ umowa finansowania została podpisana w czerwcu 2004 r.
Wskaźniki skuteczności niekiedy niewystarczająco zachęcające
48.
Wskaźniki skuteczności są negocjowane z rządem (który również podpisuje umowę finansowania) i zazwyczaj koordynowane z innymi donatorami.
Charakter i liczba wskaźników dotyczących zarządzania finansami publicznymi, a w związku z tym zachęta, jaką oferują do kontynuowania reform, są bardzo różne w zależności od kraju.
49.
Wskaźniki dotyczące budżetowego poziomu alokacji lub wykonania budżetu, które, w przypadku ich ograniczenia do danego sektora, są raczej zbliżone do sektorowych wskaźników nakładów, są względnie łatwe do ustalenia, ale nie oferują najskuteczniejszej zachęty dla państw AKP do poprawy rzetelności, przejrzystości i skuteczności ich zarządzania.
Wskaźniki przyjęte w Etiopii, Mozambiku i w Zambii są raczej słabe pod tym względem.
Natomiast w Nigrze i w Czadzie [37] zastosowano wskaźniki bardziej zachęcające (patrz: ramka 5).
Ramka nr 5 — Wskaźniki skuteczności dotyczące zarządzania finansami publicznymi włączone do umów finansowania pięciu objętych kontrolą krajów
1.
W Etiopii są 3 wskaźniki finansów publicznych, dotyczące: harmonogramu finansowego; postępów we wdrażaniu programu "Government Information System Strategy [38]" (GISS); oraz poziomu alokacji budżetowej w sektorze zdrowia i edukacji.
Pochodzą one z "Poverty Reduction Strategy Paper [39]" (PRSP) i są stosowane wspólnie z innymi donatorami.
2.
W Mozambiku jest 8 wskaźników finansów publicznych, wśród których 2 dotyczą dyscypliny budżetowej (ich celem jest zapewnienie, aby wydatki bieżące nie przekraczały zabudżetowanych kwot), a 6 — stopnia wykonania wydatków bieżących w sektorach priorytetowych.
Wskaźniki te nie pochodzą z "Plano de Acção para a Reducção da Pobreza Absoluta [40]" (PARPA) ani ze wspólnej matrycy donatorów. "Performance Assessment Framework [41]" (PAF).
3.
W Nigrze jest 7 wskaźników finansów publicznych, dotyczących: współczynnika ściągalności "patente synthétique" (podatku nałożonego na sektor nieformalny, którego współczynnik ściągalności został uznany za anormalnie niski); współczynnika odrzucenia wniosków o zobowiązanie, terminowości poleceń zapłaty; salda pozostającego do zapłaty; współczynnika rozliczenia środków powierzonych; współczynnika wykonania transferu do Caisse Autonome du Fonds d'Entretien Routier (CAFER); i alokacji do CAFER.
Niektóre pochodzą z wieloletniego programu na rzecz ograniczania ubóstwa, a inne zostały ustalone z rządem w związku z niedociągnięciami stwierdzonymi w czasie kontroli programu dostosowywania strukturalnego w 2001 r.
Inni donatorzy nie stosują wskaźników, ale warunkują przyznanie środków od spełnienia specjalnych warunków.
4.
W Czadzie jest 20 wskaźników finansów publicznych: 6, które stanowią warunki wstępne funkcjonujące jako wskaźniki, dotyczy dokumentów, które rząd musi uprzednio przedstawić lub zatwierdzić, 7 dotyczy współczynników wykonania budżetowego (zobowiązania/dotacje lub płatności/zobowiązania), 1 dotyczący zaległości, 2 dotyczące systemu zamówień publicznych (trybu i terminów przyznawania zamówień publicznych), 2 dotyczące stanu zaawansowania przygotowywania przetargów i zamówień i 2 dotyczące współczynnika dostaw o dużym znaczeniu dla struktur beneficjentów.
Nie pochodzą one z dokumentu strategicznego w sprawie ograniczania ubóstwa, ponieważ dokument ten, wśród 80 wskaźników, które proponuje, zawiera tylko jeden dotyczący zarządzania finansami publicznymi.
5.
W Zambii jest 12 wskaźników finansów publicznych.
Koncentrują się one na przygotowaniu budżetu (spójność alokacji budżetowych z ustalonymi programami i polityką, ze szczególnym uwzględnieniem sektorów edukacji i zdrowia, Kontrolera Generalnego i programów ograniczania ubóstwa) i na rzeczywistym wykonaniu budżetu (czy fundusze zapewniane są zgodnie z alokacjami budżetowymi i w uzgodnieniu z bankowymi zestawieniami wydatków).
50.
Ponadto jakość ujętych w umowach finansowania informacji dotyczących wskaźników nie zawsze jest wystarczająca.
Dla każdego wskaźnika należałoby systematycznie podawać uściślenia dotyczące uzasadnienia, określania, sposobu obliczania i źródeł informacji, tak jak ma to miejsce w przypadku umowy finansowania w Nigrze.
51.
Dobrze byłoby również, gdyby w związku z rozważaniami na temat uwarunkowań pomocy prowadzonymi w 2005 r. przez Komisję wprowadziła ona do swojego Przewodnika wytyczne dotyczące znaczenia, jakie należy nadać zmiennym transzom i wskaźnikom skuteczności dotyczącym finansów publicznych (patrz: punkty 4–5 załącznika 3).
Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami w poziomie koordynacji z innymi donatorami
52.
W Przewodniku słusznie podkreśla się konieczność jak najbardziej rozwiniętej i skoordynowanej współpracy z innymi donatorami.
53.
Koordynacja pomiędzy donatorami istnieje, z jednej strony, pomiędzy ich centralami, a z drugiej strony, pomiędzy ich lokalnymi przedstawicielstwami w każdym kraju AKP.
Powinna jej towarzyszyć właściwa komunikacja pomiędzy tymi dwoma szczeblami wewnątrz organizacji każdego z donatorów.
Koordynacja pomiędzy centralami dotycząca zagadnień związanych z monitorowaniem wyników w zakresie finansów publicznych jest raczej dobrze zorganizowana, w formie partnerstwa PEFA (patrz: punkty 42–43) [42], a Komisja odgrywa w niej wiodącą rolę.
54.
Koordynacja lokalna jest na ogół zadowalająca, ale nie zawsze wystarczająco ustrukturyzowana (patrz: ramka 6).
Podlega ona ciągłym zmianom, ponieważ budowa sieci, której rozwój zależy od dobrowolnego przystąpienia wszystkich, coraz liczniejszych donatorów przyznających pomoc budżetową wymaga czasu.
Komisja ściśle współpracuje z Instytucjami Bretton Woods, które wywierają znaczny wpływ i dysponują większymi środkami.
Wśród pięciu objętych kontrolą krajów, najbardziej zaawansowania koordynacja występuje w Mozambiku, gdzie doświadczenie w tej dziedzinie jest względnie długie (patrz: załącznik 4).
Ramka nr 6 — Koordynacja pomiędzy donatorami w pięciu kontrolowanych krajach
1.
W Etiopii koordynacja pomiędzy donatorami funkcjonuje dobrze.
Przedstawicielstwo przewodniczy nieformalnej grupie bezpośredniego wsparcia budżetowego i jest członkiem komitetu zarządzającego finansami publicznymi, w ramach którego zbierają się co miesiąc donatorzy i rząd.
Wszystkie działania oceniające są prowadzone wspólnie i Etiopia, która należy do grupy 18 krajów AKP, w których pilotażowo realizowany jest program PEFA, będzie testowała swoje nowe ramy oceny (patrz: punkt 44).
2.
Sytuacja w Mozambiku, z której można czerpać przykłady dobrych praktyk, jest przedstawiona w załączniku 4.
3.
W Nigrze koordynacja pomiędzy donatorami nie przybrała sformalizowanej struktury, ale istnieje miedzy nimi zadowalający stały dialog.
Rozmaite dziedziny finansów publicznych zostały tam rozdzielone pomiędzy Komisję (planowanie, wykonanie i kontrola budżetowa), Bank Światowy (zamówienia publiczne i reformy strukturalne) i MFW (ramy makroekonomiczna i zagadnienia monetarne).
4.
W Czadzie przedstawiciele Komisji, MFW, Banku Światowego (BŚ), Afrykańskiego Banku Rozwoju i Francuskiej Agencji Rozwoju spotykają się nieformalnie i dokonują wspólnych ocen.
Donatorzy ci w różny sposób postrzegają kwestię kontroli zewnętrznej w kraju.
Podczas gdy Komisja, MFW i Francuska Agencja Rozwoju pragną rozwijać Izbę Obrachunkową, BŚ wspiera inną instytucję kontrolną, Kolegium Kontroli i Nadzoru Dochodów z Ropy Naftowej, której celem jest zabezpieczenie wykorzystania dochodów z ropy naftowej.
5.
W Zambii koordynacja funkcjonuje dobrze.
BŚ, przedstawicielstwo i inni donatorzy wsparli rząd w przygotowaniu programu zarządzania wydatkami publicznymi i odpowiedzialności finansowej (PEMFA) oraz wynikającego z tego programu planu działań.
W grudniu 2004 r., jedenastu partnerów zatwierdziło ogólny program wsparcia prowadzący do realizacji planu.
Przedstawicielstwo wraz z Norwegią przewodniczą grupie donatorów PEMFA.
Ponadto, przedstawicielstwo jest członkiem nieformalnej grupy, która prowadzi rozważania nad jakością wydatków rządowych.
Wreszcie, w 2004 r. ośmiu donatorów wraz z rządem podpisało porozumienie o partnerstwie (Harmonisation in Practice — HIP), którego głównym celem jest koordynacja i harmonizacja pomiędzy donatorami, przyjęcie wspólnego stanowiska donatorów wobec procedur rządowych oraz zobowiązanie rządu do podjęcia niezbędnych reform.
Komisja jeszcze nie podpisała tego porozumienia.
55.
Komisja nie dysponuje pełnymi informacjami na temat pomocy budżetowej przyznanej i wypłaconej przez innych donatorów w krajach beneficjentach.
Informacje takie są trudne do uzyskania, z uwagi na brak zharmonizowanej definicji pomocy budżetowej oraz niedostarczenie danych przez pewnych donatorów.
Potrzeba wzmocnienia relacji z parlamentami i najwyższymi organami kontroli
56.
Powodzenie reform zarządzania finansami publicznymi wymaga, by odpowiedzialność za nie została zaakceptowana na wszystkich szczeblach administracji, od urzędnika, który ma stosować nowe procedury aż po najwyższe organy państwa, gdyż bez tego istnieje ryzyko, iż procedury będą stosowane niewłaściwie lub wręcz obchodzone.
Akceptacja ta zależy, między innymi, od jakości relacji pomiędzy donatorami i władzami krajowymi, szczególnie pomiędzy relacji z rządem, parlamentem i najwyższym organem kontroli (NOK).
57.
Rząd, partner Komisji i współsygnatariusz programów pomocy budżetowej, odgrywa główną rolę w opracowywaniu i wprowadzaniu w życie reform mających na celu poprawę zarządzania finansami publicznymi.
58.
Parlament znacząco wpływa na powodzenie tych reform, w szczególności reform związanych z planowaniem budżetowym oraz monitorowaniem sprawozdań kontrolnych NOK.
Należy zadbać o to, by, na ile to możliwe, parlamenty wypełniały te zadania w interesie swojego kraju, a nie wyłącznie w wyniku presji donatorów.
Zdaniem samej Komisji kraje odnotowujące największe postępy to te, w których parlament jest najbardziej aktywny.
59.
NOK jest kontrolerem zewnętrznym, odpowiedzialnym za ocenę wykonania budżetu i rzetelności rocznych rozliczeń.
Nawet jeśli w większości krajów AKP potrzeba będzie wielu lat, zanim NOK będzie w stanie w pełni wykonywać swoje zadania, należy systematycznie włączać wyniki prac NOK [43] do ogółu informacji zbieranych na potrzeby donatorów, unikając jednak stwarzania zbyt ścisłego związku pomiędzy tymi wynikami a kwotą wypłacanej pomocy.
60.
Dialog z rządem jest na ogół sformalizowany i zadowalający [44].
Natomiast współpraca z parlamentami i dialog z NOK (patrz: ramka 7) są często niewystarczające z racji ograniczonych możliwości tych instytucji i ich pozycji w stosunku do rządu i donatorów.
Ramka nr 7 — Przykłady niewystarczającego dialogu z najwyższymi organami kontroli
1.
W Etiopii sprawozdania Kontrolera Generalnego (oraz kontrolerów wewnętrznych), redagowane w języku amharskim, nie były wykorzystywane przez donatorów.
Po wizycie Trybunału postanowiono o zamówieniu tłumaczeń tych dokumentów na język angielski, tak aby mogły być one wykorzystane, a także o włączeniu Kontrolera Generalnego w skład komitetu zarządzającego finansami publicznymi, w którym reprezentowani są donatorzy i rząd.
2.
W Mozambiku dialog z Trybunałem Administracyjnym (TA) jest trudny.
TA nie czuje się zobowiązany do wdrażania matrycy "Performance Assessment Framework [45]" (PAF), zmierzającej do zniesienia jego działań kontrolnych ex-ante.
Matryca ta została wynegocjowana przez donatorów z rządem, a TA twierdzi, że zobowiązany jest do stosowania wyłącznie prawa krajowego.
61.
Komisja, w porozumieniu z innymi donatorami, powinna w dalszym ciągu rozwijać metodologię służącą udzielaniu NOK odpowiedniego wsparcia instytucjonalnego [46] i wprowadzeniu podobnych form wsparcia dla parlamentarnych komisji finansów i kontroli budżetowej.
62.
Rząd, jako organ kontrolowany przez parlament i NOK, niekoniecznie jest najlepszym partnerem do omawiania działań mających na celu wzmocnienie kompetencji tych dwóch instytucji.
W związku z tym w prowadzonych za pośrednictwem rządu negocjacjach z danym krajem należy zbadać, w jaki sposób Komisja mogłaby podjąć dialog z parlamentem i NOK.
Niedobór zasobów kadrowych w Komisji
63.
W trakcie kontroli stwierdzono, iż przy monitoringu reform finansów publicznych występują niekiedy braki kadrowe.
64.
Oddelegowani do tych zadań pracownicy są prawie zawsze ekonomistami (podobnie jest w przypadku lokalnych przedstawicielstw innych donatorów).
Taki profil jest odpowiedni, ale dobrze byłoby go zróżnicować w sytuacjach, gdy do kwestii pomocy budżetowej przedstawicielstwo deleguje kilku pracowników.
65.
Osoby na stanowiskach kierowniczych w centrali również dostrzegają braki kadrowe w swoich jednostkach organizacyjnych.
Trybunał uważa, że kwoty wchodzące w grę i waga tematu uzasadniałaby zmiany w tej dziedzinie, oraz że racjonalizacja wykorzystania zasobów będących w dyspozycji mogłaby wpłynąć na poprawę sytuacji [47].
66.
Ponadto pewne zadania, takie jak analiza propozycji finansowania i sporządzanych przez przedstawicielstwa sprawozdań z monitoringu, powinny być usystematyzowane przez wprowadzenie list kontrolnych [48], w celu zapewnienia kompletności i jednorodności prowadzonych działań oraz ułatwienia ich kontroli.
67.
Komisja powinna kontynuować swoje wysiłki zmierzające do pogłębienia wyszkolenia swoich pracowników w zakresie finansów publicznych [49].
68.
Wreszcie, wymiana doświadczeń oraz określanie i upowszechnianie najlepszych praktyk, organizowane pomiędzy przedstawicielstwami w Afryce Zachodniej, powinny zostać rozszerzone na inne regiony.
Stan faktyczny: reformy posuwają się do przodu, ale jakość zarządzania w krajach beneficjentach nadal pozostaje bardzo niska
69.
Kontrole w pięciu krajach nie wykazały znaczących rozbieżności pomiędzy informacjami dostarczonymi przez Komisję i sytuacją stwierdzoną na miejscu (z wyjątkiem problemu wspomnianego w punkcie 38).
70.
Systemy zarządzania finansami publicznymi mają wiele słabych stron [50], często wyraźnie widocznych na poziomie peryferyjnym, takim jak gminy, a pomoc budżetowa pozostaje narażona na wysokie ryzyko niewłaściwego wykorzystania.
Niemniej jednak liczne i znaczące reformy mające na celu ograniczenie tego ryzyka są w toku, a działania państw beneficjentów w tej dziedzinie są dostrzegalne.
Stwierdzono postępy w planowaniu budżetowym (bardziej spójnym ze strategią ograniczania ubóstwa); w wykonaniu dochodów [51] i wydatków (zastosowanie uproszczonych, często zinformatyzowanych obiegów, bardziej racjonalne zarządzanie przepływem środków pieniężnych i bardziej rygorystyczne zasady dotyczące zamówień publicznych); w sprawozdawczości (szybsza), oraz w kontrolach wewnętrznych i zewnętrznych (patrz: ramka 8).
Ramka nr 8 — Główne reformy związane z zarządzaniem finansami publicznymi w trakcie 2004 r. w pięciu objętych kontrolą krajach
1.
W Etiopii program zarządzania i kontroli wydatków (EMCP) obejmuje osiem projektów w toku, obejmujących ramy prawne finansów, program wydatków publicznych, reformę budżetową (planowanie i monitoring), reformę rachunkowości, zarządzanie przepływem środków pieniężnych, system informacji finansowych oraz kontrole wewnętrzne i zewnętrzne.
2.
W Mozambiku zasadnicza reforma dotyczy systemu administracji finansowej Państwa (SISTAFE).
Rozpoczęta niedawno, z opóźnieniem, obejmuje ona w szczególności: uproszczenie obiegu wydatków i dochodów, racjonalizację przepływu środków pieniężnych, informatyzację wydatków, klasyfikację budżetową, sporządzanie i kontrolę sprawozdań finansowych, generalną inspekcję finansową, procedury budżetowe i planowanie średnioterminowe.
Do tego dochodzi reforma procedur dotyczących zamówień publicznych i reforma dochodów podatkowych i celnych.
Ta ostatnia jest w fazie końcowej, a dochody wewnętrzne wzrosły z 9 % do około 14 % produktu krajowego brutto w latach 1996–2004.
3.
W Nigrze przyjęto nową nomenklaturę budżetową oraz nowy plan księgowy i są one w fazie realizacji.
Teksty prawne i przepisy rządzące cyklem budżetowym przechodzą aktualizację, a reformy związane z pobieraniem dochodów, zamówieniami publicznymi i izbą obrachunkową są w trakcie opracowywania.
4.
W Czadzie podjęto reformy dotyczące w szczególności wprowadzenia średnioterminowych ram wydatków, ustaw finansowych, wprowadzania budżetów-programów, informatyzacji i racjonalizacji obiegu wydatków, zamówień publicznych, dochodów podatkowych i celnych oraz rozwoju narzędzi zarządczych.
5.
W Zambii prowadzonych jest szereg reform w zakresie restrukturyzacji służb publicznych, systemu wynagradzania urzędników i decentralizacji. W podziale na dwanaście dziedzin obejmujących cały cykl budżetowy realizowany jest też program zarządzania wydatkami publicznymi i odpowiedzialności finansowej (PEMFA).
Przeprowadzono już informatyzację zarządzania finansami, a w 2004 r. rząd opracował budżet zadaniowy, w powiązaniu z planami średnioterminowymi oraz miesięcznymi limitami transferów funduszy.
71.
Zważywszy na ich zakres i kompleksowość, reformy te wymagają znacznego czasu, tym bardziej że ograniczone na ogół możliwości władz odpowiedzialnych za ich realizację często powodują opóźnienia.
Jest jeszcze zbyt wcześnie, aby stwierdzić znaczące trwałe wyniki, choć prowadzony przez Komisję monitoring wykazuje raczej pozytywne wyniki wstępne.
Odpowiednie reakcje Komisji
72.
Każda umowa finansowania obejmuje zobowiązania ze strony Komisji i kraju beneficjenta.
Zmiana jakości zarządzania finansami publicznymi kraju beneficjenta może skłonić Komisję do czterech różnych reakcji.
Może ona jednostronnie zawiesić program, zmienić go w porozumienie z danym krajem, zareagować w ramach realizacji programu lub ukierunkować opracowanie następnego programu.
Reakcje Komisji są właściwe i spójne z przyjętym przez nią dynamicznym podejściem (patrz: punkt 28).
Tak więc Komisja zawiesiła płatność pierwszej transzy (stałej) 20 mln EUR w Czadzie w związku z przerwaniem programu MFW [52].
73.
Gdy kwota wypłacanej transzy zmiennej jest niższa od przewidzianego maksimum, pozostała kwota pozostaje przydzielona krajowi beneficjentowi, co ogranicza zachęcający charakter transz zmiennych.
Utrata takiego salda przez dany kraj byłaby bardziej skuteczna.
74.
Ponieważ reformy zarządzania finansami publicznymi są procesem średnio- lub długoterminowym, każde przedłużenie programu powinno być okazją do dostosowania uwarunkowań pomocy budżetowej (warunki wstępne, wskaźniki i metoda ważenia transz zmiennych) w zależności od dokonanego postępu i nowych priorytetów.
Jest jeszcze zbyt wcześnie, aby zaobserwować reakcje, jakie będą miały miejsce na tym etapie w pięciu kontrolowanych krajach.
WNIOSKI I ZALECENIA
Wnioski
75.
Kontrola Trybunału umożliwiła udzielenie następujących odpowiedzi na pytania postawione w punkcie 19.
76.
Komisja określiła ramy metodologiczne umożliwiające jej ocenę stanu początkowego zarządzania finansami publicznymi krajów beneficjentów oraz zachodzące w tym zakresie zmiany (patrz: punkty 23 i 41).
Ramy te, choć stanowią postęp w stosunku do wcześniejszej sytuacji, są jednak niekompletne (patrz: punkty 24 i 26) i nie dość dokładne (patrz: punkt 25).
Nie przyczyniają się one do zaakcentowania spójności i logiki programów pomocowych (patrz: punkt 30).
Przewodnik nie jest uaktualniany (patrz: punkt 27).
Instrukcje dotyczące sprawozdań z monitoringu są również niekompletne, pomimo znacznych udoskonaleń wprowadzonych już przez Komisję (patrz: punkt 42).
77.
Powyższe ramy metodologiczne zostały wprowadzone w fazie początkowej w sposób raczej zadowalający, pomimo niewystarczającego uwzględnienia korupcji, braku zaleceń szefów przedstawicielstw, a także, niekiedy, ogólnych ram wsparcia instytucjonalnego (patrz: punkty 31–35).
Sytuacja jest mniej zadowalająca w fazie monitoringu: sprawozdania przedstawicielstw są zbyt statyczne i niekompletne, a wskaźniki skuteczności niekiedy niewystarczająco zachęcające (patrz: punkty 47–51).
78.
Procesy te są złożone i delikatnej natury, ponieważ stosują się do suwerennych państw, a akceptacja przez nie reform i przyjęcie na siebie związanej z nimi odpowiedzialności stanowi czynnik powodzenia, na który Komisja może wywierać wpływ, ale nad którym nie ma ona kontroli.
79.
Komisja nie kontroluje również koordynacji pomiędzy donatorami, odgrywając w niej jednak wiodącą rolę na szczeblu centralnym, głównie w relacjach z Bankiem Światowym, w ramach PEFA (patrz: punkt 43).
Niemniej jednak koordynacja w krajach AKP jest nadal trudniejsza, co może w szczególności negatywnie wpłynąć na wdrożenie ram oceny PEFA w terenie.
80.
Informacje, na podstawie których decyzje o finansowaniu zostały podjęte — jak również informacje przedstawione w dokumentacji z monitoringu — są zgodne ze stanem rzeczywistym.
W związku z tym niedociągnięcia systemów zarządzania finansami publicznymi są na ogół dobrze znane Komisji (patrz: punkty 38 i 69–71).
81.
Decyzje o finansowaniu i reakcje Komisji w trakcie programu są właściwe, jeżeli wziąć pod uwagę przyjętą przez nią dynamiczną interpretację art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu (patrz: punkt 28).
Należy jednak mieć świadomość, iż — przynajmniej krótkoterminowo — rośnie w związku z tym ponoszone ryzyko, co powoduje tym większą potrzebę prowadzenia przez Komisję ścisłego monitoringu.
82.
Z drugiej jednak strony, decyzje o finansowaniu są niewystarczająco uargumentowane (patrz: punkt 39).
Propozycje i umowy finansowania nie ukazują w wystarczający sposób powiązania pomiędzy stwierdzonymi niedociągnięciami w zarządzaniu finansami publicznymi, programami reform rządowych, koniecznym dla wprowadzania tych reform wsparciem instytucjonalnym a narzędziami monitoringu, w tym warunkami wstępnymi i wskaźnikami skuteczności (patrz: punkt 30).
Ten brak zaakcentowania spójności i szerszej perspektywy oraz niewystarczająco sformalizowana i ustrukturyzowana prezentacja nie dają Komitetowi EFR zapewnienia co do tego, iż wszystkie niedociągnięcia zostały uwzględnione (patrz: punkty 32–33).
83.
Reformy towarzyszące bezpośredniej pomocy budżetowej nieprzeznaczonej na określony cel wymagają wiele czasu.
Jest jeszcze zbyt wcześnie, by stwierdzić znaczące trwałe wyniki, choć monitoring prowadzony w szczególności przez Komisję wskazuje na raczej pozytywne wyniki wstępne (patrz: punkty 69–71).
Tak więc ryzyko, na jakie narażona jest pomoc budżetowa (patrz: punkt 12) i na jakie uwagę zwracają Parlament i Rada (patrz: punkt 2) pozostaje w dużej części aktualne.
Następujące zalecenia powinny umożliwić lepsze zarządzanie tym ryzykiem.
Zalecenia
84.
Komisja powinna uaktualnić swój Przewodnik metodologiczny dotyczący planowania i realizacji wsparcia budżetowego w krajach trzecich, włączając do niego odpowiednie instrukcje wydane od marca 2002 r. (patrz: punkt 27), a także wnosząc do niego niezbędne poprawki, w szczególności w celu zapewnienia spójności, w obrębie każdego programu pomocy, pomiędzy stwierdzonymi niedociągnięciami, reformami mającymi na celu ich likwidację, wsparciem instytucjonalnym i narzędziami monitoringu (patrz: punkt 30).
Ponadto w większym stopniu należałoby uwzględnić kwestie związane z dochodami wewnętrznymi, w tym z dochodami pochodzącymi od przedsiębiorstw państwowych (patrz: punkt 24) oraz korupcją (patrz: punkt 34).
Do Przewodnika należy również włączyć poprawki dotyczące sporządzanych przez przedstawicielstwa sprawozdań z monitoringu (patrz: punkt 42).
85.
Komisja powinna w bardziej sformalizowany i ustrukturyzowany sposób wykazywać spełnienie warunków art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu, wyraźnie przedstawiając przesłanki, na podstawie których uznała, że kierunek przyjęty przez kraj beneficjenta jest zadowalający, pomimo niedociągnięć w zarządzaniu finansami publicznymi stwierdzonych w ocenie początkowej (patrz: punkty 39–40).
86.
Komisja powinna wykorzystywać wskaźniki skuteczności, które rzeczywiście zachęcałyby kraje beneficjentów do dokonywania postępów w reformach i które w większym stopniu ukierunkowane byłyby na wyniki wyrażające poprawę w jakości zarządzania (patrz: punkt 49).
87.
Komisja powinna uczynić wszystko co w jej mocy, aby powodzeniem zakończyło się wprowadzenie ram oceny wyników funkcjonowania finansów publicznych opracowanych w ramach PEFA (patrz: punkt 43).
To ważne działanie koordynacyjne pomiędzy donatorami powinno zostać udoskonalone przy uwzględnieniu wyników, które zostaną uzyskane po zakończeniu fazy testów oraz sugestii Trybunału (patrz: punkt 7 załącznika 2), szczególnie sugestii dotyczącej testów kontroli wewnętrznej.
Ważne jest, aby te ramy zostały w najbliższej przyszłości przyjęte i wprowadzone w życie przez donatorów, zwłaszcza tych, którzy biorą udział w tym partnerstwie.
88.
Koordynacja pomiędzy lokalnymi przedstawicielstwami donatorów w zakresie dokonywania oszacowań, ocen, realizacji kontroli, wdrażania wsparcia instytucjonalnego, a także wykorzystywania warunków i wskaźników skuteczności powinna zostać wzmocniona, z uwzględnieniem prawa każdego donatora do swobodnego podejmowania decyzji odnośnie wypłaty udzielanej przez niego pomocy (patrz: punkt 54).
89.
Relacje z władzami państw beneficjentów powinny być systematycznie rozwijane i rozszerzane, nie ograniczając się jedynie do rządów, ale obejmując również parlamenty i najwyższe organy kontroli, których możliwości powinny zostać wzmocnione, tak aby umożliwić im przeprowadzanie dotyczących ich reform, a także kontrolę reform podlegających władzy wykonawczej.
W tym celu w prowadzonych za pośrednictwem rządu negocjacjach z danym krajem należy zbadać, w jaki sposób Komisja mogłaby podjąć dialog z parlamentem i NOK (patrz: punkty 56–62).
Sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniach 29 i 30 czerwca 2005 roku.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 5/2001 Trybunału Obrachunkowego (Dz.U. C 257 z 14.9.2001).
[2] Patrz: rezolucja Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu szóstego, siódmego i ósmego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok finansowy 2002, opublikowana w Dz.U. L 330 z dnia 4.11.2004.
[3] Patrz: dokument grupy AKP/FIN Rady nr 6107/04 z dnia 19 lutego 2004 r., dotyczący absolutorium, jakie ma zostać udzielone Komisji z zarządzania szóstym, siódmym i ósmym Europejskim Funduszem Rozwoju za rok obrachunkowy 2002.
[4] W 2000 r. Komisja uznała ograniczoną skuteczność przeznaczania pomocy na określone cele, szczególnie z uwagi na skutki uboczne (opóźnienia w realizacji, fragmentacja procesu budżetowego), uciążliwości procedur przeznaczania pomocy na określone cele, a przede wszystkim ze względu na zamienny charakter budżetu.
[5] Patrz: rezolucja nr 55/2 przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 8 września 2000 r.
[6] Praktyka ta narusza zasadę powszechności budżetu.
Jednak w niektórych przypadkach projekty, choć są zarządzane poza budżetem, są wykazywane w rozliczeniach rocznych, co eliminuje problem braku informacji.
[7] Takie oddzielne zarządzanie pozbawia często administrację krajów wykwalifikowanych kadr, zatrudnianych do zarządzania tymi projektami w ośrodkach zarządzania ad hoc, które oferują wysokie wynagrodzenie.
[53] Zgodnie z zasadą powszechności, w budżecie publicznym wszystkie dochody pokrywają wszystkie wydatki, bez przypisywania dochodów do określonej kategorii wydatków.
[8] Główne informacje zebrane w trakcie wizyty kontrolnej na miejscu zostały potwierdzone przez "Międzyministerialną konferencję na temat implikacji zarządzania opartego na wynikach, ram wydatków średnioterminowych i wsparcia budżetowego na rzecz finansów publicznych", zorganizowaną wspólnie przez Ministerstwo Gospodarki i Finansów Senegalu oraz Międzynarodowy Instytut IDEA, we współpracy z Ministerstwami Gospodarki i Finansów Beninu, Burkina Faso, Zielonego Przylądka i Mali oraz partnerami na rzecz rozwoju (Bankiem Światowym, MFW, Unią Europejską, Kanadą i Holandią), w której uczestniczyli kontrolerzy Trybunału.
[9] W Etiopii, rok budżetowy zaczyna się w lipcu.
[10] W Mozambiku, podpisano aneks do umowy na dodatkowe 16,4 mln euro, na sfinansowanie wyborów, które odbyły się w 2004 r.
[11] W każdym kontrolowanym kraju odbyły się spotkania z komisją finansów parlamentu, różnymi departamentami ministerstwa finansów, z dwoma ministerstwami wydatkującymi, na ogół ministerstwami zdrowia i edukacji (służby centralne aż do jednostek peryferyjnych — szkoła lub placówka zdrowia), organami kontroli wewnętrznej i zewnętrznej, bankiem centralnym, z przedstawicielami głównych donatorów, przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i, gdy takie istniały, z organizacjami pozarządowymi zwalczającymi korupcję.
[12] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 5/2001 Trybunału Obrachunkowego dotyczące funduszy CPF na wsparcie przystosowywania strukturalnego, przydzielonych na pomoc budżetową (Dz.U. C 257 z 14.9.2001) i sprawozdanie specjalne nr 1/2002 dotyczące pomocy makrofinansowej dla państw trzecich i instrumentów służących dostosowaniom strukturalnym w krajach śródziemnomorskich (Dz.U. C 121 z 23.5.2002).
[13] Dochody są często uwzględniane w reformach rządowych (patrz: punkt 70), ale Komisja powinna bardziej systematycznie włączać ten aspekt do swoich programów.
[14] W międzyczasie wszystkie instrukcje niezbędne do zarządzania operacyjnego pomocą budżetową powinny zostać udostępnione pracownikom Komisji na jej stronach intranet.
[15] W punkcie 3.4 Przewodnika mowa jest o tym, że "przed udzieleniem wsparcia, a także w trakcie jego udzielania należy się upewnić co do tego, iż kierunek przyjęty przez kraj w ramach reformy finansów publicznych może być uznany za zadowalający".
[16] Ocena początkowa dotycząca Czadu stanowi jednak wyjątek.
Ograniczona na etapie propozycji, ocena ta znika zupełnie na etapie umowy finansowania. W umowie znaleźć można zaledwie kilka informacji z oceny, rozproszonych po całym tekście.
[17] Punkt 3.4 a) Przewodnika mówi, że "ocena jakości finansów publicznych […] powinna uwzględniać wszelkie programy poprawy finansów publicznych przygotowane przez rząd kraju (w tym ewentualne matryce działań naprawczych) oraz rolę odgrywaną przez wszystkich donatorów.
Taki program powinien nakreślać plan działań na rzecz realizacji reform, który będzie przedmiotem szczególnego monitoringu prowadzonego przez Komisję".
[18] Program zarządzania i kontroli wydatków.
[19] System zarządzania finansowego państwa.
[20] Plan działań w zakresie zarządzania wydatkami publicznymi i odpowiedzialności finansowej.
[21] Komitet konsultacyjny złożony z przedstawicieli Państw Członkowskich.
[22] Walka z korupcją jest zasadniczym elementem pomocy na rzecz rozwoju Wspólnoty Europejskiej, jak stanowi art. 9 ust. 3 Umowy z Kotonu.
[23] Komitet ds. Pomocy na Rzecz Rozwoju OECD (Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) i Transparency International zorganizowały w grudniu 2004 r. forum partnerów działających na rzecz rozwoju poświęcone kwestii "Poprawy skuteczności donatorów w zwalczaniu korupcji".
[24] Punkt 1.3 Przewodnika stanowi, że "Wszelkie wsparcie instytucjonalne powinno być włączone w ogólny program wsparcia, przygotowany przez rząd i poparty przez donatorów, uzupełniając inne ewentualne wsparcie finansowane przez innych donatorów".
[25] Program wzmacniania służby publicznej.
[26] Ocena krajowego systemu finansów publicznych.
[27] Punkt 3.4 i) Przewodnika stanowi, że "Szef przedstawicielstwa opracuje zalecenia dotyczące jakości zarządzania finansami publicznymi i perspektyw jego poprawy […].
Następnie podjęta zostanie decyzja o przygotowaniu propozycji finansowania. […]".
[28] Zaległości te odpowiadają świadczeniom wykonanym i zafakturowanym (a więc oczekującym na zapłatę), ale wynikającym z umów zawartych poza wszelkimi zobowiązaniami budżetowymi, i niezaksięgowanym.
W związku z tym nie są one wykazywane w ramach monitoringu zaległości prowadzonego w szczególności przez donatorów.
Ich kwotę należy dokładnie określić.
[29] Brytyjskie Ministerstwo ds. Rozwoju Międzynarodowego.
[30] Punkt 5.3 Przewodnika stanowi między innymi, że "przedstawicielstwo zapewnia monitorowanie zmian ram finansów publicznych poprzez swoje relacje z instytucjami krajowymi (Ministerstwem Gospodarki i Finansów, najwyższym organem kontroli, bankiem centralnym i parlamentarną komisją ds. finansów), innymi donatorami i społeczeństwem obywatelskim.
Przedstawicielstwo uzyskuje z tych źródeł regularnie publikowane sprawozdania i po opatrzeniu ich komentarzami wysyła je do centrali.
Przedstawicielstwo ze szczególną uwagą monitoruje programy reform finansów publicznych podejmowane przez dany kraj, a także realizację działań uzgodnionych z donatorami i Komisją Europejską, jeśli takie uzgodnienia miały miejsce (matryca działań)".
[31] Treść i forma półrocznych sprawozdań z monitoringu jest określona w nocie nr 24972 z dnia 18 września 2003 r., skierowanej przez EuropeAid C3 do szefów przedstawicielstw.
[32] Utworzone w 2001 r. PEFA to partnerstwo Banku Światowego, Komisji Europejskiej, DFID, Szwajcarskiego Sekretariatu Stanu do Spraw Gospodarczych, francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, norweskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz MFW.
[33] Przewodnik przewiduje, że szefowie przedstawicielstw powinni inicjować procedurę ostrzegania w przypadku wystąpienia poważnych problemów mogących utrudniać właściwe funkcjonowanie programu.
[34] Patrz: nota nr 17450 z 9 czerwca 2004 r., wystosowana przez Dyrekcję Generalną DEV i EuropeAid do 14 przedstawicielstw.
[35] Sprawozdania badane w pięciu objętych kontrolą krajach były na ogół pierwszymi sprawozdaniami sporządzonymi od momentu rozpoczęcia programów będących w toku.
[36] Zarządzanie wydatkami publicznymi i odpowiedzialność finansowa.
[37] W Czadzie 2 wskaźniki dotyczące współczynnika dostaw dla struktur beneficjentów są użyteczne, ale przewidują one kontrole na podstawie certyfikatów odbioru, co nie jest wystarczające.
Towary należałoby kontrolować fizycznie.
[38] Strategia systemów informacyjnych rządu.
[39] Dokument strategiczny w sprawie ograniczania ubóstwa.
[40] Plan działań na rzecz ograniczania skrajnego ubóstwa.
[41] Ramy oceny wyników.
[42] Zarząd PEFA, w którym Komisja jest reprezentowana, zbiera się dwa razy w roku.
Wyniki prac PEFA są podawane do wiadomości innych głównych donatorów w ramach organów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
[43] Należy zauważyć, że NOK kilku krajów donatorów spotykają się regularnie w ramach struktury koordynacyjnej o nazwie "Harmonizacja praktyk stosowanych w kontrolach zagranicznych" (Harmonisation of Overseas Audit Practice — HOAP).
Ich celem jest opracowanie skoordynowanego podejścia, które opiera się na pracach NOK państw beneficjentów i służy do kontrolowania, za zgodą NOK państw beneficjentów, wykorzystania pomocy budżetowej wpłaconej przez kraje donatorów.
[44] Dialog z rządem jest formalnie przewidziany w propozycjach i umowach finansowania.
[45] Ramy oceny wyników.
[46] Pracownicy Trybunału wzięli udział w seminarium zorganizowanym w grudniu 2004 r. przez Komisję na temat rozwijania kompetencji NOK.
[47] Fakt, że monitorowaniem zarządzania finansami publicznymi zajmuje się Biuro Współpracy EuropeAid i Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju nie jest optymalnym rozwiązaniem, a system funkcjonuje wyłącznie dzięki dobrym relacjom międzyludzkim.
[48] Standardowa lista punktów do skontrolowania zapewniająca kompletną i systematyczną analizę dokumentów oraz umożliwiająca określenie, przez kogo kontrole zostały przeprowadzone.
[49] Pracownicy Trybunału uczestniczyli w trzech głównych szkoleniach dotyczących pomocy budżetowej zorganizowanych przez Komisję dla jej pracowników (dwa szkolenia na temat makroekonomicznej pomocy budżetowej — poziom podstawowy i zawansowany — i jedno szkolenie na temat sektorowej pomocy budżetowej).
[50] Oprócz ogólnych słabości związanych z możliwościami administracyjnymi krajów beneficjentów, niedociągnięcia zarysowują się często w zakresie procedur zamówień publicznych, monitorowania zakupów (brak księgowości "materiałowej" i inwentaryzacji), zarządzania przepływem środków pieniężnych, księgowości, narzędzi zarządczych, czy też procedur i środków wykorzystywanych przez służby kontroli wewnętrznej i zewnętrznej.
[51] Dochody wewnętrzne są de facto często uwzględniane w reformach rządowych, nawet jeśli Komisja nie włącza ich w wystarczającym stopniu do swojego Przewodnika (patrz: punkt 24).
[52] Negocjacje dotyczące 6 przeglądu programu finansowanego poprzez instrument promujący ograniczanie ubóstwa i wzrost (PRGF) pomiędzy Międzynarodowym Funduszem Walutowym i rządem pod koniec 2003 r. nie doprowadziły do porozumienia.
Jako że program PRGF dobiegał końca 6 stycznia 2004 r. bez przedłużenia, Czad nie kwalifikował się już automatycznie do pomocy budżetowej na podstawie art. 67 ust. 4 Umowy z Kotonu.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 3/2005
dotyczące rozwoju obszarów wiejskich: sprawdzenie wydatków na cele agrośrodowiskowe, wraz z odpowiedziami Komisji
(na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
[2005/C 279/01]
SPIS TREŚCI
GLOSARIUSZ
I–VI STRESZCZENIE
1–18 WSTĘP
1–11 Polityka agrośrodowiskowa
12–18 Zakres kontroli i podejście
19–27 LEGISLACJA
19–22 Działania agrośrodowiskowe
23–27 Sprawdzanie poddziałań agrośrodowiskowych
28–54 USTALENIA Z KONTROLI NA POZIOMIE KOMISJI
28–35 Sprawdzalność poddziałań agrośrodowiskowych
29–31 Realizacja programów agrośrodowiskowych w okresie 1993–1999
32–35 Zatwierdzenie PROW przez Komisję na okres 2000–2006
36–39 Sprawdzenie funkcjonowania systemów kontroli
40–54 Kontrola rolnictwa ekologicznego
41–44 Regulacyjny system kontroli rolnictwa ekologicznego
45–54 Wdrożenie systemu kontroli rolnictwa ekologicznego
55–106 USTALENIA Z KONTROLI NA POZIOMIE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO
55 Sprawdzalność poddziałań agrośrodowiskowych w pięciu Państwach Członkowskich
56–59 Kontrole administracyjne
60–106 Kontrole na miejscu
60–61 Specyfika działań agrośrodowiskowych
62–69 Sprawdzanie przestrzegania zwykłej dobrej praktyki rolniczej
70–106 Weryfikacja poddziałań
107–119 WNIOSKI I ZALECENIA
107 Wniosek ogólny
108–112 Na poziomie Komisji
113–117 Na poziomie Państw Członkowskich
118–119 Zalecenia
ZAŁĄCZNIK: Przykłady niejasności w zobowiązaniach umownych programu działań agrośrodowiskowych Côte D'Or
Odpowiedzi Komisji
GLOSARIUSZ
Działanie agrośrodowiskowe : działanie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich ustanowione w art. 22–24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.
Beneficjent : odbiorca płatności UE.
WPR : wspólna polityka rolna.
EFOGR : Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej.
GFP : zwykła dobra praktyka rolnicza.
IACS : Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli.
MEKA II : Marktentlastungs- und Kulturlandschaftsausgleich.
Największy program agrośrodowiskowy w Badenii Wirtembergii (Niemcy).
RD : rozwój obszarów wiejskich.
PROW : Plan Rozwoju Obszarów Wiejskich (przed zatwierdzeniem przez Komisję).
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (po zatwierdzeniu przez Komisję).
Zobowiązanie : warunek, który musi spełnić beneficjent, uprawniający go do otrzymywania płatności agrośrodowiskowych.
STRESZCZENIE
I. Wsparcie agrośrodowiskowe jest wypłacane corocznie rolnikom, którzy podejmują zobowiązania prowadzące do realizacji działań, które przekraczają ramy zwykłej dobrej praktyki rolniczej, a które są uznane za korzystne dla środowiska.
Jest to największe działanie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich z planowaną kwotą współfinansowania przez UE w latach 2000–2006 w wysokości 13480 mln euro (patrz: pkt 6–7 i 19–22).
II.
Celem kontroli była ocena, czy Komisja uzyskała wystarczające zapewnienie, że praktyki i techniki rolnicze, za które wypłacane są płatności agrośrodowiskowe, są możliwe do sprawdzenia i że zostały one właściwie sprawdzone, a tym samym że odbiorcy tych płatności przestrzegają obowiązku gospodarowania w sposób przyjazny dla środowiska (patrz: pkt 12–18).
III.
Kontrola wykazała, że Komisja:
- jedynie częściowo zapewniła przed zatwierdzeniem PROW, że ich sprawdzenie będzie możliwe (patrz: pkt 32–35),
- niewystarczająco sprawdziła prawidłowość funkcjonowania systemów kontroli agrośrodowiskowej w Państwach Członkowskich (patrz: pkt 36–39),
- w odniesieniu do rolnictwa ekologicznego, nie wywiązała się w pełni ze swoich zadań.
Rolnictwo ekologiczne jest ważnym poddziałaniem w obszarze agrośrodowiska (patrz: pkt 46–54).
Do podstawowych problemów napotkanych w przypadku rolnictwa ekologicznego należy zaliczyć:
- roczne sprawozdania z realizacji, które powinny stanowić dowód obiektywności i skuteczności systemu inspekcji, są niepełne i niewiarygodne.
Nawet gdyby były one kompletne i rzetelne, wymagane informacje nie umożliwiłyby uzyskania zapewnienia, że przeprowadzone inspekcje były obiektywne i skuteczne (patrz: pkt 46–49),
- kontrole Komisji przeprowadzone w siedmiu Państwach Członkowskich w latach 1998–2001 wykazały wyraźne niedociągnięcia w nadzorze systemów inspekcji, ale w następstwie tych kontroli nie podjęto odpowiednich działań i nie przeprowadzono kolejnych kontroli w Państwach Członkowskich (patrz: pkt 50–54).
IV.
Ustalenia kontroli przeprowadzonej w Państwach Członkowskich dotyczyły terminów kontroli na miejscu i możliwości sprawdzenia niektórych kluczowych poddziałań:
- poddziałania są sprawdzane poza okresem objętym zobowiązaniem lub w nieodpowiednich momentach (patrz: pkt 74–85),
- w odniesieniu do wspólnych poddziałań, takich jak zmniejszenie lub ograniczenie zużycia środków produkcji, kontrole opierają się w znacznym stopniu na deklaracjach beneficjentów, które są trudne do potwierdzenia (patrz: pkt 86–96),
- wnioski wyciągane są z nieprzekonujących kontroli wzrokowych (patrz: pkt 97–101),
- nie zawsze przygotowywane są szczegółowe instrukcje dla inspektorów, którzy przy formułowaniu opinii często opierają się na wiedzy własnej lub doświadczeniu.
Nie istnieje jasny punkt odniesienia, który umożliwiałby porównanie wyników (patrz: pkt 100–106).
V. Kontrola Trybunału wskazuje na to, że sprawdzanie działań agrośrodowiskowych jest szczególnie problematyczne i wymaga znacznie większych nakładów niż sprawdzanie działań wchodzących w skład pierwszego czy tym bardziej innych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Taka weryfikacja rzadko może doprowadzić do uzyskania przynajmniej uzasadnionego zapewnienia przy umiarkowanych kosztach (patrz: pkt 107).
VI.
Komisja, Rada i Parlament powinny rozważyć, w odniesieniu do nowego okresu programowania rozpoczynającego się w 2007 r., jak zrealizować zasadę, zgodnie z którą, jeżeli działania nie można odpowiednio sprawdzić, nie powinno być ono finansowane ze środków publicznych (patrz: pkt 118–119).
WSTĘP
Polityka agrośrodowiskowa
1.
Wsparcie przyjaznych dla środowiska metod produkcji rolnej ustanawia rozporządzenie Rady (EWG) nr 2078/92, obejmujące okres 1993–1999 [1].
2.
W decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady "Ku zrównoważonemu rozwojowi" uwzględnienie kwestii ochrony środowiska we wspólnej polityce rolnej (WPR) zostało ujęte jako zadanie priorytetowe [2].
W odpowiedzi na tę decyzję i podobne propozycje zawarte w Agendzie 2000 Komisja wydała oświadczenie, zgodnie z którym jej program na lata 2000–2006 będzie uwzględniał "wzmocnione działania agrośrodowiskowe jako elementy obowiązkowe" Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) [3].
Działania agrośrodowiskowe są jedynymi działaniami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, które Państwa Członkowskie są zobowiązane do uwzględnienia w PROW.
3.
Zgodnie z szóstym wspólnotowym programem działań na rzecz ochrony środowiska "konieczne są coraz większe zasoby i nadanie działaniom agrośrodowiskowym szerszego zasięgu" jako sposób na osiągnięcie celów środowiskowych Wspólnoty [4].
Tym samym działania agrośrodowiskowe uznano za priorytetowe.
4.
W okresie 2000–2006 na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 połączono różne działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich [5].
5.
W celu realizacji działań plany rozwoju obszarów wiejskich były zatwierdzane przez Komisję, stając się programami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Obejmują one okres siedmiu lat od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. i były sporządzane przez właściwe władze wyznaczone przez Państwa Członkowskie.
Łącznie zatwierdzono 68 programów rozwoju obszarów wiejskich z komponentami agrośrodowiskowymi (i innymi działaniami).
6.
Działania agrośrodowiskowe są finansowane z Sekcji Gwarancji EFOGR w całej Wspólnocie w 75 % w przypadku obszarów Celu 1 i w 50 % w przypadku innych obszarów [6].
Wysokość tego udziału uległa zmianie w 2003 r. i wynosi 85 % dla obszarów Celu 1 i do 60 % dla pozostałych obszarów.
Wysokość pomocy jest różna dla poszczególnych poddziałań w poszczególnych Państwach Członkowskich, ale średnia wysokość dopłat na działania agrośrodowiskowe w UE w 2001 r. wynosiła 89 euro na hektar [7].
7.
W 2004 r. 1739 mln euro z 4749 mln euro zadeklarowanych przez Państwa Członkowskie wydatków na rozwój obszarów wiejskich z Sekcji Gwarancji EFOGR dotyczyło działań agrośrodowiskowych [8] realizowanych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.
Kwota 13480 mln euro została przeznaczona na pokrycie wydatków w odniesieniu do 15 "starych" Państw Członkowskich UE w okresie programowania 2000–2006.
Stanowi to ponad 27 % wszystkich wydatków na rozwój obszarów wiejskich, co powoduje, że agrośrodowisko staje się największym działaniem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Pod koniec 2004 r. z całej zaplanowanej kwoty wydano 10201 mln euro.
8.
Zgodnie z wykresem większość wydatków w okresie 2000–2003 pochodzi z Austrii, Niemiec i Finlandii.
Ten stosunkowo wysoki procent realizacji wydatków można w przypadku Austrii i Finlandii częściowo wytłumaczyć polityką tych Państw Członkowskich wyrażającą się w przeznaczaniu znacznych wydatków na działania agrośrodowiskowe oraz faktem, że większe Państwa Członkowskie, takie jak Włochy, Francja i Niemcy, nadal były zajęte zamykaniem swoich programów za poprzedni okres.
Wykres
Wydatki na działania agrośrodowiskowe zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1257/1999 w podziale na Państwa Członkowskie, 2000–2003
(w mln euro)
Źródło: Komisja Europejska.
+++++ TIFF +++++
10009008007006005004003002001000AustriaNiemcyFinlandiaWłochyFrancjaSzwecjaIrlandiaHiszpaniaPortugaliaBelgiaDaniaZjednoczone KrólestwoNiderlandyLuksemburgGrecja
9.
Umacnianie powiązań między rolnictwem i środowiskiem leży w interesie publicznym i politycznym, w szczególności z uwagi na to, że reforma WPR wprowadziła obowiązek przestrzegania norm i praktyk w zakresie ochrony środowiska, niewywiązanie się z którego może doprowadzić do redukcji, całkowitego wycofania lub konieczności zwrotu wypłaconej pomocy bezpośredniej [9].
10.
Wydatki na działania agrośrodowiskowe zakładają realizację płatności dla rolników w zamian za prowadzenie przez nich gospodarstwa w sposób przyjazny dla środowiska i wykraczający poza zwykłą dobrą praktykę rolniczą. Innymi słowy, Wspólnota dokonuje zakupu usług środowiskowych od rolników (patrz: ramka 1).
Ramka 1
Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest działalnością, której znaczenie wykracza poza prostą produkcję żywności.
W całym łańcuchu produkcyjnym zachodzą procesy, które mogą mieć wpływ na środowisko naturalne.
Na przykład intensywne użycie pestycydów i nawozów, nieprawidłowy drenaż lub nawadnianie, wysoki poziom mechanizacji lub niewłaściwe wykorzystanie gruntów może spowodować degradację środowiska.
Jednakże zaprzestanie działalności rolniczej może także mieć negatywny skutek dla unijnego dziedzictwa ekologicznego poprzez utratę półnaturalnych siedlisk i biologicznej różnorodności oraz powiązanego z nimi krajobrazu.
Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 817/2004 Państwa Członkowskie muszą sporządzić kodeksy zwykłej dobrej praktyki rolniczej na poziomie regionalnym i krajowym.
Zwykła dobra praktyka rolnicza powinna odpowiadać takiemu rodzajowi gospodarowania, który mógłby być realizowany przez przeciętnego rolnika na konkretnym obszarze, a który obejmuje przestrzeganie istniejących ustawowych wymogów w zakresie ochrony środowiska.
Jest to podstawowy wymóg dla rolników pragnących uczestniczyć w programach agrośrodowiskowych.
Poddziałania agrośrodowiskowe stały się podstawowym instrumentem służącym do osiągnięcia celów środowiskowych w ramach WPR.
Do najważniejszych poddziałań zalicza się konwersję na rolnictwo ekologiczne, zapobieganie erozji gleb, zmniejszenie zużycia środków produkcji i ochrona cech krajobrazu.
Źródło: Dokument Komisji Europejskiej dotyczący rolnictwa i środowiska.
11.
W Sprawozdaniu specjalnym Trybunału nr 14/2000 dotyczącym wspólnej polityki rolnej dokonano przeglądu działań agrośrodowiskowych ustanowionych przez rozporządzenie (EWG) nr 2078/92, obejmującego okres programowania 1993–1999 [10].
Zgodnie z podstawowym wnioskiem z tego sprawozdania specjalnego dotyczącym sprawdzalności działań agrośrodowiskowych, sprawdzenie przestrzegania obowiązku zmniejszenia ilości stosowanych nawozów okazało się niemożliwe… "Problem ten jest znany kontrolerom Komisji, ale pomimo to Komisja nadal zatwierdza takie działania" (pkt 77 tego sprawozdania).
Zakres kontroli i podejście
12.
Celem kontroli była ocena, czy Komisja uzyskała wystarczające zapewnienie, że szczególne praktyki i techniki rolnicze, za które wypłacane są płatności agrośrodowiskowe:
- są możliwe do sprawdzenia, oraz
- są w rzeczywistości właściwie sprawdzane.
13.
Komisja musi się upewnić, że dane wydatki są legalne i prawidłowe, tj. że Państwa Członkowskie zarządzają systemem w sposób pozwalający na uzyskanie zapewnienia, że odbiorcy agrośrodowiskowych płatności wyrównawczych wywiązują się z obowiązku gospodarowania w sposób przyjazny dla środowiska.
14.
W kontroli nie zamierzano oceniać korzyści dla środowiska, jakie wynikają z poddziałań agrośrodowiskowych.
15.
Kontrole przeprowadzono w Komisji i pięciu Państwach Członkowskich: Austrii, Francji, Niemczech, Włoszech i Luksemburgu, w okresie marzec–wrzesień 2004 r. [11].
Państwa te zostały wybrane na podstawie wydatkowanych kwot i reprezentatywności podejmowanych przez nie poddziałań agrośrodowiskowych.
16.
Kontrola w Komisji obejmowała szczegółową analizę, czy instytucja ta upewniała się co do sprawdzalności poddziałań agrośrodowiskowych przed zatwierdzaniem Planów Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz czy upewniała się co do prawidłowego funkcjonowania systemów kontroli w Państwach Członkowskich.
Szczególną uwagę poświęcono systemowi nadzoru nad rolnictwem ekologicznym.
17.
Celem wizyt kontrolnych w Państwach Członkowskich była ocena, czy:
- współfinansowane poddziałania agrośrodowiskowe można w wiarygodny sposób zmierzyć i sprawdzić, oraz czy
- procedury kontrolne stosowane przez Państwa Członkowskie umożliwiają im i Komisji uzyskanie wystarczającego zapewnienia, że zobowiązania agrośrodowiskowe są przestrzegane.
18.
Kontrolerzy zwrócili szczególną uwagę na ważniejsze poddziałania określone w ramce 1 [12].
Badane projekty zostały wybrane na podstawie płatności zrealizowanych w 2003 r. z Sekcji Gwarancji EFOGR.
LEGISLACJA
Działania agrośrodowiskowe [13]
19.
Wsparcie działań agrośrodowiskowych ma na celu:
- promocję sposobów użytkowania gruntów rolnych sprzyjających ochronie i poprawie jakości środowiska, krajobrazu i jego cech, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej,
- promocję przyjaznej dla środowiska ekstensyfikacji rolnictwa i nisko intensywnych systemów wypasania,
- ochronę zagrożonych środowisk rolnych o wysokiej wartości przyrodniczej,
- zachowanie krajobrazu i historycznych cech użytków rolnych, oraz
- stosowanie planowania środowiskowego w praktyce rolniczej.
20.
Wyrównanie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat.
Jak już wspomniano, zobowiązania agrośrodowiskowe wykraczają poza zwykłą dobrą praktykę rolniczą.
21.
Kwoty płatności wyrównawczych obliczane są na podstawie kwoty utraconego dochodu oraz dodatkowych kosztów wynikających z tego zobowiązania oraz konieczności zapewnienia zachęty finansowej.
22.
Rozporządzenie także stanowi, w jaki sposób powinno przebiegać programowanie działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich [14].
Państwa Członkowskie sporządzają swoje PROW zgodnie z konkretnymi potrzebami i strategiami.
Plany te powinny być sporządzane na poziomie geograficznym uznanym na najbardziej właściwy.
Z tego powodu rodzaj poddziałań agrośrodowiskowych i ich znaczenie mogą się znacznie różnić w różnych PROW.
Sprawdzanie poddziałań agrośrodowiskowych
23.
Zgodnie z zasadami dotyczącymi sprawdzania działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich przez Państwa Członkowskie, włącznie z działaniami agrośrodowiskowymi, wstępne wnioski o przystąpienie do systemu, jak i kolejne wnioski o płatności, muszą być sprawdzane w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację zgodności z warunkami przyznawania pomocy [15].
Taka weryfikacja obejmuje kontrolę administracyjną i kontrolę na miejscu.
24.
Kontrole administracyjne muszą być wyczerpujące, tj. muszą zostać przeprowadzone przed realizacją płatności dla każdego beneficjenta w odniesieniu do każdego działania.
Gdzie stosowne, kontrole te powinny obejmować kontrole krzyżowe z danymi pochodzącymi z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (IACS).
25.
Kontrole na miejscu obejmują co najmniej 5 % beneficjentów rocznie w odniesieniu do wszystkich typów działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich określonych w dokumentach programowania [16].
Kontrole na miejscu są rozkładane na cały rok zgodnie z analizą ryzyka dla każdego działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Kontrola powinna objąć wszystkie zobowiązania i obowiązki beneficjenta, które mogą zostać sprawdzone podczas wizyty kontrolnej.
26.
Zgodnie z ważnym przepisem dotyczącym tylko działań agrośrodowiskowych, ograniczenia użycia nawozów, środków ochrony roślin lub innych środków produkcji mogą stanowić podstawę płatności, jedynie jeżeli ograniczenia te są technicznie i ekonomicznie wymierne [17].
27.
Rolnik podejmujący zobowiązanie agrośrodowiskowe odnoszące się do części gospodarstwa musi co najmniej spełniać normy zwykłej dobrej praktyki rolniczej w całym gospodarstwie.
Na Państwach Członkowskich spoczywa obowiązek określenia w PROW możliwych do sprawdzenia norm zwykłej dobrej praktyki rolniczej [18].
USTALENIA Z KONTROLI NA POZIOMIE KOMISJI
Sprawdzalność poddziałań agrośrodowiskowych
28.
Trybunał zbadał, czy Komisja upewniła się przed zatwierdzeniem PROW, że poddziałania agrośrodowiskowe są możliwe do sprawdzenia.
Realizacja programów agrośrodowiskowych w okresie 1993–1999
29.
Komisja sporządziła dwie szczegółowe oceny z realizacji programów agrośrodowiskowych w okresie 1993–1999 [19].
Druga z nich została przeprowadzona w 1998 r. pod koniec okresu programowania, ale jeszcze przed wygaśnięciem wielu powiązanych zobowiązań.
Parlament Europejski wezwał do dokonania oceny przed przyjęciem projektów Agendy 2000 w celu umocnienia działań agrośrodowiskowych jako kluczowego elementu WPR oraz wskazania aktualnych problemów i niedociągnięć [20].
30.
W świetle oceny istnieją problemy ściśle związane z istotą działań agrośrodowiskowych, a także, zgodnie z nią, "nie należy lekceważyć wyzwań, jakimi są dla organów kontrolnych zobowiązania agrośrodowiskowe".
W dokumencie wskazano również, że poddziałania, które wymagają od rolnika zmniejszenia zużycia środków produkcji o pewną ilość lub nieprzekraczania ilości stosowanego nawozu na hektar, były trudne do sprawdzenia, jako że analiza gleb nie umożliwiała uzyskania wiarygodnych wyników w odniesieniu do ograniczeń zużycia środków produkcji.
W ocenie stwierdzono także, że kontrole dokumentów oparte na sprawdzeniu deklaracji rolnika oraz wykazu zakupów nie pozwalają na odnalezienie błędów lub nieprawidłowości.
Podobnie, w niektórych działaniach, w których rolnik musi podjąć kolejno takie zobowiązania jak utrzymanie żywopłotów, rzeczywiste wymagania zostały określone w sposób niezrozumiały dla beneficjenta.
31.
W podsumowaniu oceny stwierdzono, że "jeżeli nie istnieje możliwość odpowiedniego sprawdzenia działania, nie powinno ono być finansowane ze środków publicznych" oraz że "uzasadnienia płatności muszą koncentrować się na działaniach, których możliwość sprawdzenia uznaje się za wystarczającą".
Wnioski te zostały ujęte w przepisach dotyczących rozwoju obszarów wiejskich na lata 2000–2006, w szczególności w rozporządzeniu (WE) nr 817/2004 [21].
Zatwierdzanie PROW przez Komisję na okres 2000–2006
32.
W latach 2000 i 2001 Komisja przeanalizowała PROW przedłożone przez Państwa Członkowskie obejmujące okres 2000–2006 r.
Jednakże analiza ta zawierała jedynie w ograniczonym zakresie zapewnienie, że proponowane poddziałania agrośrodowiskowe mogą być skutecznie i wydajnie sprawdzane.
33.
Wewnętrzna ocena ryzyka w 2004 r. potwierdziła, że zatwierdzano PROW bez upewniania się co do możliwości weryfikacji działań, z powodu trudności w ocenie możliwości dokonania sprawdzenia na papierze wszystkich poddziałań i przedsięwzięć przedstawionych w 68 PROW.
Uznano, że w przyszłości rola Komisji w zakresie oceny możliwości weryfikacji powinna ulec zmianie.
34.
Według jednostki w Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa Komisji Europejskiej, odpowiedzialnej za sprawdzanie wydatków na rozwój obszarów wiejskich, taka analiza sprawdzalności nie była przeprowadzona, ponieważ — jej zdaniem — nie jest ona wymagana w trybie wspólnego zarządzania [22].
35.
Aby wywiązać się ze swoich zobowiązań, Komisja powinna ocenić sprawdzalność poddziałań przy zatwierdzaniu PROW.
W przeciwnym razie nie może mieć żadnej pewności, że Państwa Członkowskie mogą prawidłowo zarządzać systemem oraz że osoby otrzymujące agrośrodowiskowe płatności wyrównawcze gospodarują w sposób zgodny z zaciągniętymi przez siebie zobowiązaniami.
Ocena taka pozwoliłaby także na wskazanie poddziałań, w przypadku których istnieje wysokie ryzyko wystąpienia nieprawidłowości.
Sprawdzenie funkcjonowania systemów kontroli
36.
Trybunał także zbadał, czy Komisja sprawdziła działanie systemów kontroli w odniesieniu do okresu 2000–2006 (rozporządzenie (WE) nr 1257/1999), w szczególności kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu.
37.
Komisja przeprowadziła serię kontroli w dwunastu Państwach Członkowskich w okresie wrzesień 2000 — czerwiec 2001, aby zapewnić, że wprowadzone zostały systemy umożliwiające poprawną administrację i kontrolę wydatków na rozwój obszarów wiejskich w latach 2000–2006 (kontrole "zapobiegawcze").
Komisja przedstawiła rezultaty tych kontroli w skróconej formie; wpłynęły one na zmianę jej wytycznych skierowanych do Państw Członkowskich [23].
38.
Kontrolami objęto wszystkie działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a nie jedynie działania agrośrodowiskowe. Nie zbadano wydatków ani rzeczywistego funkcjonowania systemów, jako że takich wydatków jeszcze nie realizowano w chwili przeprowadzania kontroli.
39.
Jednostka zajmująca się sprawdzaniem zgodności rozliczeń w obszarze działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich przeprowadziła od tamtego czasu weryfikację rekompensat dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania w całej Wspólnocie, ale jeszcze na początku 2005 r. nie sprawdziła systemów rządzących działaniami agrośrodowiskowymi, chociaż odpowiadają one największej części wydatków na rzecz rozwoju obszarów wiejskich i są uznawane za obarczone wysokim ryzykiem (patrz: pkt 30 powyżej) [24].
Kontrola rolnictwa ekologicznego
40.
W odniesieniu do systemów kontroli konwersja na rolnictwo ekologiczne, która jest jednym z najważniejszych poddziałań agrośrodowiskowych, jest przypadkiem szczególnym [25].
Aby móc skorzystać z pomocy na działania agrośrodowiskowe, należy spełnić wiele warunków.
W większości Państw Członkowskich kontrolę przestrzegania tych warunków prowadzą wyspecjalizowane organy kontrolne (strony trzecie), nie zaś inspektorzy zwykle zajmujący się kontrolą działań agrośrodowiskowych.
Regulacyjny system kontroli rolnictwa ekologicznego
41.
Rolnicy korzystający ze wsparcia w ramach poddziałania "rolnictwo ekologiczne" muszą przestrzegać szczegółowych zasad ekologicznych metod produkcji, które są ustanowione w odrębnym rozporządzeniu Rady [26].
Rolnictwo ekologiczne różni się od innych działań agrośrodowiskowych pod dwoma względami.
Po pierwsze, istnieje ogólnowspólnotowe wymaganie minimalne w zakresie znakowania produktów jako "ekologicznych", po drugie zaś, istnieje wymaganie, aby zatwierdzony organ kontrolny sprawdzał co roku, czy producenci przestrzegają określonych zasad i norm.
42.
Aby upewnić się, że beneficjenci płatności za poddziałania agrośrodowiskowe przestrzegają zasad produkcji ekologicznej, Państwa Członkowskie opierają się na systemie kontroli, ustanowionym specjalnie dla rolnictwa ekologicznego.
System ten wymaga, aby każdy podmiot gospodarczy, który zajmuje się produkcją ekologiczną i chciałby sprzedawać w ten sposób oznakowane produkty, musi być poddany kontroli co najmniej raz do roku.
Kontrolę taką powinien przeprowadzić organ kontroli państwowej lub (co jest częściej spotykane — w 12 na 15 Państw Członkowskich) zatwierdzony prywatny podmiot kontrolujący, który musi spełniać wymagania międzynarodowej normy EN 45011 dotyczącej jednostek prowadzących systemy certyfikacji wyrobów [27].
Rolnicy mogą swobodnie wybrać, która ze struktur ma przeprowadzić te kontrole.
43.
Państwa Członkowskie są zobowiązane do nadzorowania systemów kontroli [28].
Wyznaczają organ odpowiedzialny za zatwierdzanie prywatnych podmiotów kontrolujących i sprawowanie nad nimi nadzoru (właściwy organ).
Po zatwierdzeniu podmiotu kontrolującego właściwy organ zapewnia obiektywizm kontroli przeprowadzanej przez ten podmiot oraz sprawdza skuteczność przeprowadzanych przez niego kontroli [29].
44.
Co roku (przed 1 lipca) Państwa Członkowskie są zobowiązane do informowania Komisji o działaniach podjętych w roku poprzednim podjętych w celu wykonania rozporządzenia w sprawie rolnictwa ekologicznego i przedkładają (w szczególności) sprawozdanie z nadzoru prywatnych podmiotów kontrolujących [30].
Komisja w swoim Planie Działań na rzecz Żywności Ekologicznej i Rolnictwa Ekologicznego z dnia 10 czerwca 2004 r. stwierdziła, że "obecny system kontroli jest w przeważającej mierze skuteczny" [31].
Wdrożenie systemu kontroli rolnictwa ekologicznego
45.
Ponieważ większość Państw Członkowskich przy przeprowadzaniu minimalnej liczby wymaganych kontroli na miejscu (5 %) dotyczących poddziałania agrośrodowiskowego "konwersja na rolnictwo ekologiczne" opiera się na systemie kontroli rolnictwa ekologicznego, Trybunał postanowił upewnić się, czy system ten działa prawidłowo.
Roczne sprawozdania z realizacji
46.
Roczne sprawozdania z realizacji powinny zawierać informacje nt. nadzoru, którego głównym zadaniem jest zapewnienie, by kontrole przeprowadzane przez podmiot kontrolujący były obiektywne, a także sprawdzanie skuteczności tych kontroli.
47.
Trybunał stwierdził, że:
a) nie wszystkie Państwa Członkowskie przesyłają wspomniane sprawozdania z nadzoru, np. brakuje sprawozdań z Austrii.
Pod koniec kontroli (listopad 2004 r.) z 48 sprawozdań, które powinny zostać złożone w okresie 2000–2003 przez 12 zobowiązanych do tego Państw Członkowskich, brakowało jeszcze 15.
Od tamtego czasu wpłynęły brakujące sprawozdania z Austrii, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii i Zjednoczonego Królestwa (szczegółowe dane znajdują się w tabeli);
b) sprawozdania zawierają tabelę określającą liczbę wizyt kontrolnych przeprowadzonych przez poszczególne prywatne podmioty kontrolujące, liczbę wyselekcjonowanych przypadków poddanych analizie oraz liczbę wykrytych nieprawidłowości i zastosowanych kar.
Nie sformułowano wniosków w zakresie funkcjonowania systemu.
Zgodnie z wytycznymi Komisji dla Państw Członkowskich dotyczącymi przygotowywania tych sprawozdań, miały one zawierać znormalizowaną tabelę, której wypełnienie spełnia wymóg sprawozdawczy określony w pkt 46 [32];
c) Komisja korzysta z tych sprawozdań w niewielkim zakresie;
d) ich jakość nie jest zawsze zadowalająca, zawierają one błędy i niespójności.
Według wytycznych Komisji "sprawozdania dotąd przedkładane Komisji były bardzo różnej jakości, co utrudniało jej uzyskanie ogólnego poglądu na temat realizacji".
Sytuacja taka utrzymywała się w chwili przeprowadzania kontroli przez Trybunał;
e) ponadto brak jest jasnych wytycznych dla właściwych organów w zakresie sposobu nadzorowania systemów kontroli.
Tabela
Przedłożenie sprawozdań z nadzoru za okres 2000–2003, stan z czasu zamknięcia kontroli prowadzonej przez Trybunał: listopad 2004 r.
+++++ TIFF +++++
= sprawozdanie z realizacji przesłane
+++++ TIFF +++++
= sprawozdanie z realizacji nieprzesłane
* = przesłane częściowo
nd. = nie dotyczy, ponieważ nadzór nie jest wymagany, kiedy inspekcje są przeprowadzane przez organ publiczny
Brakujące sprawozdania Austrii, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Portugalii i Zjednoczonego Królestwa zostały nadesłane do czerwca 2005 r.
Źródło: Komisja.
_BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Austria _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Belgia _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dania _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_
Finlandia _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Francja _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Niemcy _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Grecja _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Irlandia _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Włochy _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Luksemburg _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Niderlandy _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_ nd. _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Portugalia _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Hiszpania _BAR_ nd. _BAR_ * _BAR_ _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Szwecja _BAR_ _BAR_ _BAR_ * _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
+++++ TIFF +++++
Zjednoczone Królestwo _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
48.
Zgodnie z kolejnym wymaganiem, do 31 marca każdego roku Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o wykazie podmiotów kontrolujących zatwierdzonych do 31 grudnia poprzedniego roku, ich strukturze prawnej i operacyjnej, standardowych procedurach kontrolnych, ich ustaleniach w zakresie kar (…) [33].
Chociaż Państwa Członkowskie przekazują wykaz podmiotów kontrolujących, nie wszystkie podają corocznie szczegółowe informacje na temat swoich standardowych procedur kontrolnych.
49.
Trybunał wnioskuje, że nawet gdyby sprawozdania te były kompletne i dokładne, nie pozwoliłyby na uzyskanie zapewnienia co do obiektywności i skuteczności przeprowadzanych kontroli.
Kontrole przeprowadzane przez Komisję w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania systemu
50.
Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów (DG SANCO) jest odpowiedzialna za bezpieczeństwo żywności i z tego tytułu pracownicy Biura ds. Żywności i Weterynarii, będącego częścią DG SANCO, złożyli wizyty kontrolne w siedmiu Państwach Członkowskich między 1998 i 2001 r. [34].
Jednym z celów tych wizyt było sprawdzenie, czy systemy nadzoru i kontroli dotyczące rolnictwa ekologicznego funkcjonowały prawidłowo.
51.
Trybunał zauważył, że w samej Komisji nie ma zgodności co do priorytetowego traktowania kontroli dotyczących rolnictwa ekologicznego.
Podczas gdy Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi (DG AGRI) podkreśliła znaczenie wizyt DG SANCO, sama DG SANCO stwierdziła, że kontrole dotyczące rolnictwa ekologicznego nie są traktowane priorytetowo.
Od ostatnich wizyt kontrolnych w 2001 r. nie przeprowadzono żadnych dalszych wizyt ani nie dokonano ocen systemu.
Wynika z tego, że Komisja nie jest w stanie zapewnić, że kontrola nadzoru nad systemem kontroli działa prawidłowo.
Działania podjęte w następstwie sprawozdań DG SANCO
52.
Podczas siedmiu wizyt kontrolnych przeprowadzonych przez DG SANCO w Państwach Członkowskich wykryto wyraźne niedociągnięcia w nadzorze nad systemami kontroli, co zaowocowało sformułowaniem zaleceń skierowanych do odpowiednich jednostek Państw Członkowskich i Komisji.
53.
DG SANCO zwróciła się do każdego Państwa Członkowskiego o przedłożenie planu działań określającego kroki, które zamierza ono podjąć w związku z poczynionymi ustaleniami.
Prośbę tę spełniła jedynie Austria.
Pozostałe sześć państw ustosunkowało się do skierowanych do nich projektów sprawozdań.
DG SANCO zakończyła działania podjęte w następstwie kontroli, zwracając się do DG AGRI o "podjęcie niezbędnych działań w związku z nieuregulowanymi sprawami".
54.
Trybunał przejrzał wszystkie siedem sprawozdań DG SANCO, przeanalizował przeprowadzone w związku z nimi czynności oraz działania podjęte w ich następstwie przez DG AGRI.
DG AGRI przygotowała skrótową informację dotyczącą działań podjętych w następstwie każdej z siedmiu wizyt DG SANCO w Państwach Członkowskich.
Wymienia ona wszystkie zalecenia DG SANCO oraz wydarzenia, które miały miejsce od tamtej pory.
Trybunał stwierdził, że działania podjęte w związku z poważnymi niedociągnięciami stwierdzonymi przez DG SANCO były niewystarczające (patrz: przykłady w ramce 2).
Trybunał jest zdania, że Komisja posiada jedynie ograniczone zapewnienie w zakresie prawidłowego działania systemu nadzoru i kontroli w Państwach Członkowskich.
Ramka 2
Rolnictwo ekologiczne: ustalenia wynikające z kontroli DG SANCO w Państwach Członkowskich i działania podjęte w następstwie tych kontroli
Austria: DG SANCO i DG AGRI uznają wszelkie kwestie za rozwiązane, jako że zostały one w pełni zawarte w austriackim planie działań.
Komisja jednakże nie podjęła żadnych kroków, aby zapewnić, że plan działań został wdrożony i że stanowi odpowiednią odpowiedź na zarzuty sformułowane w sprawozdaniu DG SANCO:
- brak technicznej oceny pracy podmiotów kontrolujących przez właściwy organ,
- brak rejestru przeprowadzonych działań,
- nieudokumentowana praca kontrolerów przy kontrolach na miejscu,
- jedynie rozmowy z inspektorami,
- ogólne przekonanie właściwego organu o prawidłowym funkcjonowaniu podmiotów kontrolujących, które powinny zapewnić, że podmioty gospodarcze przestrzegają zasad produkcji ekologicznej.
Zjednoczone Królestwo: Komisja sformułowała krytyczne uwagi wskazujące na konieczność wzmocnienia nadzoru nad podmiotami kontrolującymi przez właściwe organy oraz dotyczące "Rocznych sprawozdań podmiotów kontrolujących dla właściwego organu".
Są to dwa kluczowe obszary krytyki w sprawozdaniu DG SANCO.
DG AGRI nie dysponowała informacją, czy Zjednoczone Królestwo ustosunkowało się do tej krytyki.
Włochy: DG SANCO zidentyfikowała poważne niedociągnięcia w nadzorze nad systemem kontroli.
Np. okazało się, że "nadzór nad działalnością podmiotów kontrolujących w tej dziedzinie jest na etapie planowania" oraz że "nacisk położony jest (…) na kompletność wymaganej dokumentacji, bez szczególnego zagłębiania się w ocenę efektywności działań kontrolnych" oraz że "podejście do działań nadzorczych ma głównie charakter administracyjny".
Komisja nie podjęła żadnych działań w następstwie tych ustaleń.
Hiszpania: Niektóre ważne ustalenia ujęte w sprawozdaniu DG SANCO nie zostały ujęte w skrótowej informacji dotyczącej podjętych działań następczych sporządzonej przez DG AGRI:
- brak wdrożonego systemu pozwalającego "ocenić, czy systemy kontroli w autonomicznych gminach działają prawidłowo",
- w przypadku zatwierdzonego podmiotu kontrolującego – czy był on nadzorowany oraz czy podmiot ten spełniał obowiązkowe międzynarodowe normy dotyczące podmiotów kontrolujących,
- nieprzeprowadzenie corocznej kontroli u wszystkich podmiotów gospodarczych, oraz
- jakość sprawozdań z kontroli była zróżnicowana.
W piśmie skierowanym do władz hiszpańskich pod koniec 2001 r. Komisja wskazuje, że Państwo Członkowskie nie przedłożyło planu działań oraz że Komisja powinna go otrzymać w ciągu miesiąca, w przeciwnym razie "konieczne będzie przekazanie tej sprawy odpowiednim służbom Komisji, które postanowią o tym, jakie powinny być kolejne kroki".
Do początków 2005 r. nie przesłano planu działań, a Komisja także nie podjęła żadnych dalszych działań.
USTALENIA Z KONTROLI NA POZIOMIE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO
Sprawdzalność poddziałań agrośrodowiskowych w pięciu Państwach Członkowskich
55.
Kontrola w Państwach Członkowskich objęła zarówno kontrole administracyjne, jak i kontrole na miejscu, koncentrując się na tych ostatnich, jako że mają one kluczowe znaczenie dla zapewnienia kwalifikowalności.
Trybunał wybrał możliwie najszersze spektrum poddziałań, a kontrolerzy towarzyszyli inspektorom krajowym/regionalnym w trakcie kontroli.
Kontrole te obejmowały sprawdzenie przestrzegania zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Kontrole administracyjne
56.
W pięciu Państwach Członkowskich kontrolowanych przez Trybunał kontrole administracyjne były na ogół dobrze przeprowadzane; stwierdzono także, że kontrole krzyżowe w ramach IACS są użytecznym narzędziem zapewniającym, aby obszar i liczba zgłoszonych zwierząt były prawidłowe [35].
57.
W Luksemburgu, w przypadku podstawowego poddziałania agrośrodowiskowego, konieczne jest, aby zobowiązania agrośrodowiskowe obejmowały 100 % gospodarstwa rolnego [36].
Wymaganie to ułatwia kontrole administracyjne, jako że pomoc jest wypłacana dla wszystkich obszarów ujętych w deklaracji IACS.
Rolnik potwierdza w rocznej deklaracji obszarowej, że przestrzegał określonych warunków, a kontrole krzyżowe są przeprowadzane jak dla pierwszego filaru.
58.
Podobnie jak w innych państwach, we Francji nie wymaga się od beneficjenta objęcia całego gospodarstwa zobowiązaniami agrośrodowiskowymi, a obszary nimi objęte mogą zmieniać się z roku na rok.
Beneficjent musi wskazać działki rolne rzeczywiście objęte takimi zobowiązaniami w danym roku, określając je w deklaracji obszarowej IACS.
Jednakże w tym celu ma do wyboru zaledwie dwa kody, chociaż jest ponad sto możliwych poddziałań.
W przypadku działek rolnych potencjalnie objętych kilkoma poddziałaniami często nie można określić, do jakiego(-ich) działania (działań) działka została w istocie przypisana.
59.
Te procedury uniemożliwiają zastosowanie zautomatyzowanych kontroli spójności pozwalających na porównanie informacji zawartych w deklaracji rocznej i zobowiązań podjętych przez beneficjenta.
Przez to wartość kontroli administracyjnych jest ograniczona.
Kontrole na miejscu
Specyfika działań agrośrodowiskowych
60.
Zgodnie z zasadami obowiązującymi w pierwszym filarze WPR, teledetekcja w wiarygodny sposób pozwala na sprawdzenie, czy wniosek o przyznanie płatności jest zgodny z rzeczywistością, tj. poprzez sprawdzenie powierzchni działek rolnych (jaka jest powierzchnia gruntu faktycznie objęta uprawą).
W większości przypadków teledetekcja nie nadaje się do sprawdzania przestrzegania zobowiązań środowiskowych (jakie rolnicze metody są stosowane), co powoduje, że konieczne staje się przeprowadzenie fizycznej kontroli na miejscu.
W efekcie sprawdzanie poddziałań agrośrodowiskowych jest bardziej pracochłonne i droższe od sprawdzania innego wsparcia rolniczego.
61.
Techniczny charakter wielu poddziałań agrośrodowiskowych powoduje, że od kontrolerów wymagana jest specjalistyczna wiedza.
Np. jedną z kategorii poddziałań, która jest wspólna dla wszystkich kontrolowanych Państw Członkowskich, jest ograniczenie zużycia środków produkcji, takich jak nawozy i pestycydy.
Sprawdzenie, czy zobowiązania są przestrzegane, jest trudniejsze od uzyskania prostego potwierdzenia, że na danej działce rolnej istnieją konkretne uprawy.
Podobnie do upewnienia się, że przestrzegana jest zwykła dobra praktyka rolnicza, konieczne są specjalistyczne umiejętności.
Sprawdzanie przestrzegania zwykłej dobrej praktyki rolniczej
62.
Warunkiem wstępnym otrzymania płatności agrośrodowiskowych jest przestrzeganie przez gospodarstwo określonego kodeksu zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Takie kodeksy zostały wprowadzone w PROW na lata 2000–2006.
PROW muszą określać możliwe do sprawdzenia normy, które zakładają zgodność z ogólnymi obowiązkowymi wymaganiami w zakresie ochrony środowiska [37].
63.
Wymaganie sprawdzania przestrzegania zwykłej dobrej praktyki rolniczej jest dla kontrolerów działań agrośrodowiskowych dużym wyzwaniem, jako że nie są oni zazwyczaj specjalistami w zakresie ochrony roślin lub nawożenia.
Komisja w swoich wytycznych wzywa Państwa Członkowskie do "określenia na poziomie programu rozsądnego zbioru najważniejszych praktyk, które będą sprawdzane na miejscu" [38].
64.
Zasadnicze cechy zwykłej dobrej praktyki rolniczej ustalone na poziomie krajowym dla 5 % kontroli na miejscu w Niemczech dotyczą kwestii, które można w łatwy sposób sprawdzić.
Zgodnie z analizą sporządzoną przez Niemiecki Federalny Ośrodek Badań Rolniczych [39] wybór wskaźników zwykłej dobrej praktyki rolniczej, które mają być kontrolowane we wszystkich krajach związkowych, zależy od kwalifikacji inspektorów, a ponieważ nie są oni specjalistami w dziedzinie ochrony roślin czy nawożenia, ale są kontrolerami pomocy bezpośredniej (pierwszego filaru), wskaźniki te "mogą tylko obejmować aspekty łatwe do sprawdzenia dla laika".
Wskaźniki te muszą być sprawdzalne przez inspektorów o każdej porze roku.
Z tego powodu sprawdzane jest posiadanie konkretnych dokumentów, takich jak rezultaty analizy gleby i składników pokarmowych, które jedynie w ograniczonym stopniu świadczą o stosowaniu zwykłej dobrej praktyki rolniczej.
Podobnie rzecz się ma w Luksemburgu.
65.
Dobry sposób na sprawdzanie przestrzegania zwykłej dobrej praktyki rolniczej wprowadzono w Niemczech, gdzie dodatkowa kontrola dotycząca bardziej szczegółowych aspektów dobrej praktyki rolniczej jest przeprowadzana przez wyspecjalizowane organy u 1 % rolników, zaś informacje o wszelkich przekroczeniach dobrej praktyki rolniczej są przekazywane do agencji płatniczej i, w stosownych przypadkach, nakładane są odpowiednie kary, zaś płatności agrośrodowiskowe są ograniczane.
66.
W analizie Niemieckiego Federalnego Ośrodka Badań Rolniczych stwierdzono, że wybór gospodarstw, które mają zostać skontrolowane przez wyspecjalizowane organy, opiera się na analizie ryzyka dla środowiska wynikającego z prawdopodobieństwa nieprzestrzegania zasad [40].
Te specjalistyczne kontrole pozwalają na wykrycie większej liczby wykroczeń i odnoszą lepszy skutek, przyczyniając się do poprawy zachowań, niż kontrole przeprowadzane w ramach limitu 5 % kontroli, które są oparte na kryteriach, takich jak wielkość płatności.
67.
Władze francuskie sporządziły instrukcje na poziomie krajowym dotyczące procedur, które należy stosować przy przeprowadzaniu kontroli w ramach limitu 5 %, aby sprawdzić zgodność z siedmioma kryteriami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, określonymi w krajowym planie rozwoju obszarów wiejskich; instrukcje te zostały zatwierdzone przez Komisję.
Jednakże w rzeczywistości spełnienie tych siedmiu kryteriów i pomyślne przejście związanych z nimi kontroli nie jest trudne.
68.
Na przykład odnośnie do stosowania nawozów — kontroler sprawdza, czy stosowanie nawozów jest udokumentowane, ale tylko w przypadku gdy gospodarstwo znajduje się na obszarze wrażliwym na azotany lub gdy jedno z poddziałań agrośrodowiskowych wymaga prowadzenia rejestru.
Kontroler jest poinstruowany, żeby nie sprawdzać faktur i innych dokumentów.
Inny przykład dotyczy kontroli w zakresie nawozów azotowych — instrukcje udzielone kontrolerowi zwykłej dobrej praktyki rolniczej są takie same jak te opisane powyżej, poza jednym elementem, a mianowicie obejmują "sprawdzenie, możliwie najdokładniejsze oraz na podstawie rejestru, że w okresach "podwyższonego ryzyka" nie stosowano nawozów (tj. przy zamarzniętym lub rozmokłym gruncie itp.)".
69.
Z ustaleń Trybunału wynika, że często niejasne określenie zwykłej dobrej praktyki rolniczej powoduje, że w rzeczywistości testy ograniczają się do pewnej liczby kryteriów, które są niewymagające i łatwe do zidentyfikowania.
W efekcie trudno jest określić zakres, w jakim poddziałania agrośrodowiskowe wykraczają poza zwykłą dobrą praktykę rolniczą.
Trybunał ponownie przytacza swoje uwagi i zalecenia dotyczące zwykłej dobrej praktyki rolniczej ujęte w Sprawozdaniu specjalnym dotyczącym wsparcia obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, w szczególności w zakresie niemożności upewnienia się co do jej przestrzegania [41].
Trybunał wskazał, że Komisja powinna zapewnić, aby Państwa Członkowskie przyjęły taką definicję zwykłej dobrej praktyki rolniczej, która byłaby jasna i mogłaby być odpowiednio sprawdzana, zaś jeśli to okaże się niemożliwe, Komisja powinna wystąpić z propozycją systemu wsparcia, który w większym stopniu opierałby się na pojęciu umożliwiającym lepsze sprawdzenie niż zwykła dobra praktyka rolnicza.
Weryfikacja poddziałań
Wybór kontroli na miejscu
70.
We Francji stosowana procedura jest ogólnie zgodna z istniejącymi zasadami [42].
Jednakże nie określono żadnego technicznego kryterium agrośrodowiskowego, które można by włączyć do analizy ryzyka.
W tym zakresie zgodnie z wytycznymi Komisji należy uwzględnić kryteria ryzyka właściwe dla każdego działania [43].
Ponadto kontrole na miejscu powinny być rozłożone w ciągu całego roku na podstawie analizy ryzyka dla każdego działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich [44].
71.
We Włoszech ustalenia z kontroli przeprowadzonych w poprzednich latach nie są wykorzystywane w analizie ryzyka i także nie zostały uwzględnione przy wyborze kontroli zaplanowanych na kolejny rok [45].
72.
W Luksemburgu analiza ryzyka, a właściwie procedura wyboru miejsc kontroli, jest oparta na pomocy bezpośredniej pierwszego filaru, ponieważ działanie agrośrodowiskowe jest integralną częścią tego samego systemu administracyjnego.
Z tego powodu dla działań agrośrodowiskowych nie przeprowadza się specjalnej analizy ryzyka.
73.
Wybór miejsc kontroli w Austrii jest zgodny z rozporządzeniem (WE) nr 2419/2001.
Ponadto, w ramach minimalnego wymogu 5 % kontroli, dodatkowy wybór obejmuje poddziałanie jesienno-zimowego zazieleniania, którego okres zobowiązań przypada poza głównym okresem kontroli.
Wyboru miejsc kontroli dokonuje departament niezależny od kontrolerów prowadzących kontrole na miejscu.
Okres przeprowadzania kontroli
74.
Zgodnie z wytycznymi Komisji najlepszy okres roku na kontrole na miejscu musi zostać tak określony, aby objął najbardziej reprezentatywne zobowiązania i obowiązki związane z realizowanym działaniem, a kontrole na miejscu muszą odbywać się właśnie w tym okresie [46].
Jest to w zgodzie z przepisami art. 69 rozporządzenia (WE) nr 817/2004 (patrz: pkt 25).
75.
W Luksemburgu kontrole na miejscu odbywają się między czerwcem a sierpniem, tj. w okresie zbioru upraw oraz do września w przypadku pastwisk.
Okres ten jest dobry dla kontroli na miejscu upraw i pastwisk, ale niekoniecznie dla poddziałań agrośrodowiskowych lub zwykłej dobrej praktyki rolniczej, w przypadku których pewne warunki muszą być spełnione i sprawdzone poza tym okresem [47].
W odniesieniu do różnych rodzajów działań agrośrodowiskowych nie określono, jakie okresy kontroli byłyby najlepsze.
76.
W Austrii, chociaż na ogół kontrole są przeprowadzane w odpowiednim czasie, poddziałanie "ochrona winnic przed erozją", dla którego okres zobowiązań przypada między 1 listopada a 30 kwietnia, jest kontrolowane między 15 maja i końcem września.
W efekcie działanie na rzecz ochrony przed erozją jest kontrolowane poza okresem zobowiązania.
Zarzut ten został uznany przez władze austriackie, które zobowiązały się do dopełnienia procedur.
77.
W Badenii Wirtembergii grupa gospodarstw wybranych do kontroli na miejscu w zakresie programu działań agrośrodowiskowych i innych obszarowych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich została podzielona na 4 okresy kontroli przypadające od maja do połowy grudnia, tak że możliwe jest sprawdzenie różnych zobowiązań w ramach tych poddziałań.
Kontrole są prawidłowo rozłożone w ciągu roku na podstawie analizy ryzyka związanego z działaniami agrośrodowiskowymi.
Jednakże z powodu charakteru poddziałań agrośrodowiskowych, pomimo że co najmniej 5 % beneficjentów jest kontrolowanych co roku, fakt, że każdy beneficjent jest kontrolowany w danym roku tylko raz, oznacza, że wiele poddziałań i zobowiązań nie może zostać sprawdzone w pełni.
78.
Wszystkie 11 przypadków skontrolowanych przez Trybunał w Niemczech w czerwcu 2004 r. (główny okres kontrolny, w którym powinna być przeprowadzona co najmniej połowa kontroli) obejmowało poddziałania, które nie mogły zostać skontrolowane w okresie, w którym odbywała się kontrola.
79.
Ponadto dla niektórych poddziałań w ramach programu agrośrodowiskowego istnieje więcej niż jedno zobowiązanie, które może zostać sprawdzone wyłącznie w różnych okresach w ciągu roku.
Na przykład w przypadku bardzo powszechnego poddziałania jesienno-zimowego zazieleniania obszarów uprawnych uprawa musi: a) zostać wysiana do połowy września; oraz b) być utrzymywana w stanie nienaruszonym do końca listopada/lutego.
W takich przypadkach przestrzeganie tego zalecenia zostanie skontrolowane najwyżej raz, co oznacza, że jedno z zobowiązań nie zostanie sprawdzone.
80.
Sytuacja, w której na poddziałanie przypada więcej niż jedno zobowiązanie, oznacza, że poddziałanie nie może zostać w pełni skontrolowane.
Tak dzieje się także w przypadku poddziałania "zwiększenie odległości między rzędami upraw do 17 cm", w którym zwiększona odległość między rzędami zboża może zostać sprawdzona w głównym okresie kontrolnym, natomiast drugie zobowiązanie w ramach tego poddziałania (niestosowanie fungicydów zanim uprawy nie osiągną konkretnego momentu w rozwoju, zazwyczaj przed początkiem maja) może zostać sprawdzone jedynie wcześniej.
81.
We Francji termin przeprowadzana kontroli na miejscu zależy od zawiadomienia gospodarstw wybranych do kontroli.
Kontrole na miejscu są przeprowadzane niezwłocznie po otrzymaniu akt, aby uniknąć opóźnień w realizacji płatności (w praktyce od lipca do października).
Kontrole zatem niekonieczne są przeprowadzane w odpowiednim momencie, na podstawie analizy ryzyka związanego z kontrolowanym działaniem.
Ponadto w przypadku gdy beneficjent, zgodnie z wymaganiami umownymi, jest zobowiązany do wdrożenia lub powstrzymania się od praktyki, która obejmuje ponad jeden kluczowy termin, nie ma podstaw do przeprowadzenia dalszych wizyt kontrolnych.
82.
Problemy wynikające z konieczności przeprowadzenia kontroli w bardzo ograniczonym czasie lub wielokrotnej wizytacji projektu zostały ujęte w sprawozdaniu Komisji dla władz budżetowych dotyczących wniosków wypływających z minionego okresu [48].
83.
Konieczność przeprowadzania więcej niż jednej kontroli na miejscu została potwierdzona w art. 19 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 746/96, zgodnie z którym "w miarę możliwości, wszystkie zobowiązania określone przez beneficjenta są poddawane kontroli [49].
O ile okaże się to konieczne, kontrole dotyczące poszczególnych zobowiązań przeprowadza się w różnych okresach w ciągu roku."
W konsekwencji organy kontroli musiały ponownie wracać, aby sprawdzić projekty agrośrodowiskowe, o ile zachodziła konieczność upewnienia się co do przestrzegania wszystkich zaciągniętych zobowiązań.
84.
Dla okresu 2000–2006 podobne wymagania zostały ujęte w art. 67–69 rozporządzenia (WE) nr 817/2004.
Nie ma już wymagania, aby sprawdzać spełnianie przez beneficjenta wszystkich jego zobowiązań agrośrodowiskowych, nie ma także konieczności powrotu do beneficjenta w różnych okresach roku.
Ponadto, zgodnie z wytycznymi Komisji skierowanymi do Państw Członkowskich dotyczącymi okresu bieżącego, wymagana jest jedynie kontrola najbardziej reprezentatywnych zobowiązań i obowiązków; Państwa Członkowskie zachęca się do organizowania systemu kontroli w sposób, który przyczyni się do zmniejszenia liczby kontroli na miejscu u poszczególnych beneficjentów, sprowadzając te kontrole teoretycznie do jednej wizyty [50].
85.
Tym samym, zgodnie z obecnymi przepisami, wiele zobowiązań może nie zostać skontrolowanych, nawet w przypadku tych beneficjentów, którzy zostali wybrani w ramach 5 % grupy, u której mają zostać przeprowadzone kontrole na miejscu.
Poleganie na deklaracjach własnych beneficjentów
86.
We wszystkich kontrolowanych Państwach Członkowskich Trybunał zauważył, że deklaracje własne beneficjentów były traktowane jako wiarygodne.
87.
Kontrole dotyczące poddziałań sprawdzonych np. we Francji zakładają w znacznym stopniu prawdziwość deklaracji sporządzanych przez beneficjentów oraz, w szczególności, wiarygodność rejestrów działki oraz wypasu.
W tych dokumentach rolnik sam wpisuje informacje o nawozach i produktach ochrony roślin, sadzeniu, koszeniu i zbiorach oraz okresach wypasania.
Kontrolerzy mogą się ograniczyć do prostego sprawdzenia, czy dane zostały wprowadzone do tych rejestrów.
88.
Zgodnie z wnioskami ujętymi w sprawozdaniu z kontroli Komisji (patrz: pkt 37) taki rodzaj kontroli nie może być uznany za wystarczający i powinien być uzupełniony innymi rodzajami kontroli [51].
W istocie, Komisja w swoich wytycznych zaleca uzupełnianie kontroli danych zarejestrowanych przez beneficjenta innymi kontrolami, dotyczącymi np. plonu, faktur lub analiz gruntu i roślin [52].
89.
Przykładem powyższego może być poddziałanie "zmniejszenie zastosowania nawozów azotowych o 20 %":
i) wartość, od której obliczana jest 20 % redukcja, zależy od spodziewanego plonu określonego przez beneficjenta;
ii) rzeczywiste przestrzeganie 20 % redukcji jest sprawdzane na podstawie danych zarejestrowanych przez beneficjenta.
90.
Trybunał nie zauważył, aby przy sprawdzaniu dokumentów służących za dowód spełniania zobowiązań umownych korzystano ze standardowych procedur.
Jeden kontroler może przeprowadzić obliczenia matematyczne, aby upewnić się co do przestrzegania limitów, podczas gdy inny sprawdzi jedynie, czy stosowne dokumenty zostały wypełnione.
Podobnie wielu kontrolerów przeprowadza kontrole administracyjne na wszystkich działkach rolnych objętych umową, podczas gdy inni kontrolują zaledwie wybrane tereny.
91.
Poddziałanie polegające na zmniejszeniu o 20 % stosowania nawozów azotowych poniżej zalecanego optimum jest także jednym z podstawowych poddziałań agrośrodowiskowych np. w Badenii Wirtembergii.
Zgodnie z wykazem kontrolnym dotyczącym kontroli na miejscu dla tego poddziałania, kontroler powinien ocenić, czy zarejestrowane dane dotyczące wykorzystanego nawozu są prawdopodobne i kompletne.
92.
Ponadto kontroler musi sprawdzić prawdziwość informacji stosowanych przy obliczaniu optymalnego poziomu azotanów.
Podstawą do obliczeń (a zatem i 20 % redukcji) jest wielkość spodziewanego plonu.
Wielkość ta jest określana przez beneficjenta.
Nie ma w tym zakresie znormalizowanego poziomu, a zmiany +/– 15 % w wielkości spodziewanego plonu są uznawane za prawdopodobne.
Kontroler jest zobowiązany do sprawdzenia jedynie przypadków, w których zawyżenie danych jest oczywiste.
W efekcie metoda obliczania optymalnego poziomu nawozów azotowych zależy od niewielkich zmian w spodziewanym plonie.
93.
Przykład ujęty w ramce 3 wskazuje, że beneficjent, zawyżając spodziewaną wielkość plonu o wartość wciąż jeszcze "prawdopodobną" (np. 14 %), może zastosować 100 % zalecanego poziomu nawozów azotowych (64 kg N/ha) i jednocześnie ubiegać się o rekompensaty w ramach poddziałania dotyczącego zmniejszenia stosowania nawozów azotowych o 20 %.
Ramka 3
Badenia Wirtembergia: zmniejszenie stosowania nawozu azotowego o 20 %
Jeżeli beneficjent zwiększyłby spodziewaną wielkość plonu o 14 % (tj. o liczbę mieszczącą się w dopuszczalnych wahaniach +/– 15 %), obniżony poziom nawozu azotowego (N – 20 %) wynosiłby tyle samo, ile wynosi zalecany poziom nawozu azotowego w zwykłej dobrej praktyce rolniczej (64 kg/ha w poniższym przykładzie).
_BAR_ Sytuacja rzeczywista _BAR_ Przykład hipotetyczny, spodziewana wielkość plonu powiększona o 14 % _BAR_
Spodziewana wielkość plonu _BAR_ 50 _BAR_ _BAR_ 57 _BAR_ _BAR_
Czynnik × dla rodzaju uprawy _BAR_ 2,3 _BAR_ _BAR_ 2,3 _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ 115 _BAR_ _BAR_ 131 _BAR_
+ N w częściach nieobjętych zbiorem _BAR_ _BAR_ 20 _BAR_ _BAR_ 20 _BAR_
Całkowite zapotrzebowanie na N _BAR_ _BAR_ 135 _BAR_ _BAR_ 151 _BAR_
– N z gleby, poprzednich upraw _BAR_ _BAR_ –71 _BAR_ _BAR_ –71 _BAR_
Nawóz N w przypadku zwykłej dobrej praktyki rolniczej _BAR_ _BAR_ 64 _BAR_ _BAR_ 80 _BAR_
–20 % _BAR_ _BAR_ –12,8 _BAR_ _BAR_ –16 _BAR_
N –20 % _BAR_ _BAR_ 51,2 _BAR_ _BAR_ 64 _BAR_
94.
Kolejną kluczową informacją przedstawianą przez beneficjenta jest rzeczywista ilość zastosowanych nawozów mineralnych i organicznych, zapisanych w rejestrze działki rolnej.
Dane te zależą od rzetelności beneficjenta przy odnotowywaniu ilości zużytego nawozu.
Trybunał uznał, że uzyskanie zapewnienia, że rzeczywiście zużyte ilości nawozów są rzetelnie odnotowywane jest w praktyce bardzo trudne, zaś kontroler może zaledwie sprawdzić, czy wprowadzone dane są aktualne i prawdopodobne.
95.
Zaniżenie zastosowanej ilości nawozów mogłoby spowodować nieuzasadnione przyznanie rekompensat w ramach tego poddziałania.
Połączenie mniejszego niedoszacowania zużytej ilości nawozu i umiarkowanego zawyżenia wielkości spodziewanego plonu mogłoby mieć taki sam skutek i byłoby jeszcze trudniejsze do wykrycia.
96.
Trybunał stwierdza, że tego typu poddziałanie można sprawdzić jedynie, polegając na informacjach przedstawionych przez beneficjenta.
W efekcie nie jest to zgodne z wymaganiem rozporządzenia (WE) nr 817/2004, zgodnie z którym płatności z tytułu ograniczenia zużycia środków produkcji mogą zostać przyznane, jedynie jeżeli takie ograniczenia są technicznie i ekonomicznie wymierne.
Weryfikacja zależna od kontroli wizualnych
97.
Kontrolerzy prowadzący kontrole na miejscu dokonują kontroli wizualnych w terenie, aby zapewnić przestrzeganie takich zobowiązań jak zmniejszenie zużycia środków produkcji.
Takie kontrole są ważne, jako że stanowią źródło dodatkowego zapewnienia.
Same mają jednakże pewne ograniczenia, w szczególności gdy zobowiązania są trudne do sprawdzenia.
98.
Program działań agrośrodowiskowych w Badenii Wirtembergii obejmuje poddziałanie, w którym rolnik zobowiązuje się do niestosowania regulatorów wzrostu.
Kontrole na miejscu dla tego poddziałania sprowadzają się do kontroli wizualnej.
Różna wysokość i nierównomierny wzrost zbóż na polu są uznawane za odpowiedni dowód niestosowania regulatorów wzrostu.
99.
Pomimo to sytuacja nie zawsze jest jasna.
Różnice w wysokości między uprawami, w których stosowano i w których nie stosowano regulatorów wzrostu, są stosunkowo niewielkie (dla żyta 20 cm, ale dla pszenicy tylko 4 cm).
Ponadto różnice w wysokości roślin zależą także od klimatu, daty siewu, jakości gleby i odmiany danego zboża.
Patrz: przykład w ramce 4.
Ramka 4
Skontrolowano dwie sąsiadujące działki rolne, na których uprawiano taką samą pszenicę, przy czym na jednym polu stosowano regulatory wzrostu, na drugim zaś nie.
Nie udało się zauważyć wyraźnych różnic między tymi dwoma uprawami.
Niewielka różnica w wysokości roślin mogła być także spowodowana różnym przygotowaniem gleby do siewu, poprzednią uprawą oraz/lub datą siewu.
Zgodnie z lokalnymi wytycznymi analizy laboratoryjne powinny być przeprowadzane jedynie "jeżeli skutków działania regulatorów wzrostu nie można ocenić wizualnie".
Takie analizy uznawane są za zbyt kosztowne, z wyjątkiem przypadków rażących naruszeń.
100.
Kontrole polowe przeprowadzane przez kontrolerów we wszystkich Państwach Członkowskich kontrolowanych przez Trybunał opierają się na wiedzy własnej poszczególnych kontrolerów i (w przypadku niektórych zobowiązań) w mniejszym stopniu na szczegółowych instrukcjach dotyczących kontroli na miejscu.
Podręczniki rzadko określają wskaźniki, które należy skontrolować.
Pomimo to podczas kontroli polowej kontrolerzy odnoszą się do wielu wskaźników, które oparte są na ich wiedzy technicznej i doświadczeniu.
Trybunał zauważył, że wiele z tych wskaźników jest bardzo użytecznych i ma duże znaczenie dla wyniku kontroli kilku ważnych poddziałań, takich jak zmniejszanie zużycia środków produkcji.
Wskaźniki te obejmują kolor i wysokość uprawy, zachwaszczenie itp.
101.
Zamieszczenie w podręczniku dla inspektorów szczegółowego opisu wszystkich kryteriów, wskaźników lub parametrów może okazać się niepraktyczne.
Pomimo to Trybunał uznaje, że podręcznik powinien zawierać przynajmniej ogólne informacje o tym, w jaki sposób w trakcie kontroli polowej powinny być sprawdzane zobowiązania.
Zapewniłoby to możliwość sprawowania kontroli nad zobowiązaniami i jednakowe postępowanie w trakcie wszystkich kontroli. Poszerzone pisemne instrukcje stanowiłyby źródło sprawdzalnych kryteriów.
Wpłynęłyby także na poprawę dokumentacji z przeprowadzanych kontroli i umożliwiłyby uzyskanie większych korzyści ze sprawozdań kontrolnych przy kolejnych wizytach kontrolnych.
Brak podstawowych danych
102.
We Francji umowy podpisane przez prefekta i beneficjenta zawierają podstawowe warunki, których ma przestrzegać beneficjent w ramach podjętych przez siebie zobowiązań agrośrodowiskowych.
Trybunał natrafił na wiele zapisów, których dokładny sens nie był jasny i których nie rozumiał ani kontroler, ani beneficjent.
Ponadto kontrolerzy rozbieżnie interpretowali niektóre zapisy.
103.
W Załączniku do niniejszego sprawozdania znajdują się cztery przykłady ilustrujące to zjawisko.
Taki brak jasności utrudnia pracę kontrolerów prowadzących kontrole na miejscu, w szczególności zważywszy na fakt, że prowadzą oni kontrole na miejscu w siedmiu innych departamentach.
Ponieważ każdy departament ma swoje własne wymagania, mogą wystąpić różnice w przepisach dotyczących danego działania.
104.
Poddziałanie "zachowanie i ochrona elementów krajobrazu" zakłada ochronę drzew, rowów itp., ale rolnik musi także zapewnić, by dany obiekt nie został usunięty.
105.
Z uwagi na charakter zobowiązań, sprawdzenie ich istnienia i poszanowania nie zawsze jest możliwe.
Wynika to z faktu, że kryteria odniesienia, które są stosowane podczas kontroli, mają ogólny charakter lub sprawdzenie ich występowania nie jest zawsze możliwe.
Z większości wizyt u beneficjentów i informacji otrzymanych od kontrolerów wynika, że zarówno realizacja zobowiązań, jak i ich sprawdzanie odznaczają się wysokim stopniem swobody.
106.
Trybunał stwierdził, że w odniesieniu do kontroli elementów krajobrazu, z przyczyn administracyjnych i finansowych, wypełnienie wymagań w zakresie dokumentacji jest niemal niemożliwe, jako że elementy te musiałyby być udokumentowane w całym kraju.
W Austrii jakość kontroli powinna ulec poprawie począwszy od 2005 r. wraz z zastosowaniem zdjęć lotniczych do kontroli elementów krajobrazu oraz ze względu na fakt, iż kontrole te będą miały częściowo charakter retrospektywny.
WNIOSKI I ZALECENIA
Wniosek ogólny
107.
W przeciwieństwie do wydatków pierwszego filaru, uzyskanie umiarkowanym kosztem zapewnienia o przestrzeganiu zobowiązań agrośrodowiskowych, warunkującym otrzymanie pomocy, nie jest możliwe.
Nawet uzyskanie przynajmniej uzasadnionego zapewnienia o przestrzeganiu wszystkich zobowiązań przy minimalnej ilości 5 % skontrolowanych beneficjentów rocznie oznacza dla Państw Członkowskich znaczne koszty, czy to poprzez kontrole na miejscu, czy drogie analizy laboratoryjne.
Teledetekcja znajduje ograniczone zastosowanie w sprawdzaniu przestrzegania zobowiązań agrośrodowiskowych (i zwykłej dobrej praktyki rolniczej), a tym samym kontrola działań agrośrodowiskowych jest znacznie bardziej pracochłonna niż kontrole w pierwszym filarze.
Ponadto kontrole te są znacznie bardziej wymagające z technicznego punktu widzenia (pkt 60–61).
Na poziomie Komisji
108.
Na etapie zatwierdzania PROW Komisja jedynie w ograniczonym zakresie upewniła się co do sprawdzalności poddziałań agrośrodowiskowych i w efekcie nie zidentyfikowała poddziałań odznaczających się wysokim ryzykiem wystąpienia nieprawidłowości (pkt 32–35).
109.
Nie przeprowadziła wizyt w Państwach Członkowskich, które umożliwiłyby sprawdzenie systemów kontroli działań agrośrodowiskowych, wdrożonych przez pierwsze pięć z siedmiu lat, w odniesieniu do tego działania, które jest największym działaniem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich i jednocześnie jest działaniem wysokiego ryzyka (pkt 36–39).
110.
W odniesieniu do rolnictwa ekologicznego, sprawozdania Państw Członkowskich, które powinny świadczyć o obiektywności i skuteczności systemów kontroli, są niekompletne, spóźnione i niedokładne.
Ma to znaczenie dla działań agrośrodowiskowych, jako że Państwa Członkowskie w przypadku tego poddziałania opierają się na tym systemie kontroli, rezygnując z przeprowadzania własnych kontroli (pkt 46–49).
111.
Kontrole Komisji przeprowadzone w siedmiu Państwach Członkowskich w latach 1998–2001 wykazały poważne niedociągnięcia w nadzorze systemów kontroli, pomimo to w następstwie tych ustaleń nie podjęto odpowiednich działań.
W żadnym Państwie Członkowskim nie przeprowadzono dalszych kontroli, pomimo że Komisja wskazała na taką konieczność.
W efekcie Komisja nie upewniła się, że kontrola nadzoru nad systemem kontroli działa prawidłowo (pkt 50–54).
112.
Komisja w swoim Planie Działań na rzecz Żywności Ekologicznej i Rolnictwa Ekologicznego stwierdza, że "obecny system kontroli jest w przeważającej mierze skuteczny".
Kontrola Trybunału nie wykazała, że Komisja uzyskała zapewnienie, które pozwoliłoby jej na sformułowanie takiego stwierdzenia (pkt 44 i 46–54).
Na poziomie Państw Członkowskich
113.
Elementy zwykłej dobrej praktyki rolniczej sprawdzane w trakcie kontroli na miejscu ograniczają się do niewymagających i łatwych do zidentyfikowania kryteriów (pkt 62–69).
114.
Analizy ryzyka przeprowadzane w celu doboru próby kontrolnej rzadko obejmują kwestie agrośrodowiskowe, a analizy wyników kontroli, które mogłyby wpłynąć na analizy prowadzone w kolejnym roku, dokonywane są sporadycznie (pkt 70–73).
115.
Kontrolowane administracje Państw Członkowskich w znacznym stopniu opierają się na przepisach rozporządzeń (WE) nr 817/2004 i (WE) nr 2419/2001 dotyczących kontroli na miejscu oraz wytycznych Komisji, ale fakt że zobowiązania (i zwykła dobra praktyka rolnicza) powinny być przestrzegane kilkakrotnie lub w sposób ciągły oznacza, że Państwa Członkowskie często nie są nawet w stanie uzyskać uzasadnionego zapewnienia co do ich przestrzegania.
Procedury kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu są ściśle związane z procedurami stosowanymi w pierwszym filarze i często są one takie same jak w stosunku do kontroli pomocy bezpośredniej, przeprowadzanych w terminie zbiorów, przy czym moment ten nie zawsze jest najlepszy do sprawdzenia przestrzegania zobowiązań agrośrodowiskowych i zwykłej dobrej praktyki rolniczej (pkt 74–85).
116.
Kontrola poddziałań agrośrodowiskowych w skontrolowanych Państwach Członkowskich w znacznej mierze opiera się na deklaracjach własnych beneficjentów (pkt 86–96).
117.
Niektóre zobowiązania znajdujące się w wyselekcjonowanej grupie gospodarstw poddawanych kontroli nie są rzetelnie sprawdzane z powodu braku obiektywnych parametrów kontroli wizualnych (pkt 97–106).
Zalecenia
118.
Trybunał określił kilka szczegółowych aspektów, w których tryb sprawdzania wydatków agrośrodowiskowych mógłby ulec poprawie:
- należy wyjaśnić podział odpowiedzialności między Komisję oraz DG AGRI i DG SANCO w zakresie rolnictwa ekologicznego,
- Komisja powinna sprawdzić funkcjonowanie obecnego systemu kontroli działań agrośrodowiskowych.
Pozwoliłoby to na wyciągnięcie wniosków z korzyścią dla kolejnego okresu programowania.
W stosownym momencie Komisja powinna także zaplanować przegląd funkcjonowania systemu kontroli działań agrośrodowiskowych dla tego kolejnego okresu,
- Komisja powinna także podjąć kroki zapewniające, by sprawozdania z nadzoru nad kontrolą rolnictwa ekologicznego zawierały niezbędne informacje, były przedkładane terminowo i w ich następstwie podejmowane były odpowiednie działania,
- Państwa Członkowskie powinny planować i organizować kontrole wydatków na działania agrośrodowiskowe na podstawie ryzyka właściwego dla działań agrośrodowiskowych, tak aby wszystkie istotne poddziałania mogły zostać sprawdzone w stosownym terminie; Państwa Członkowskie powinny także zapewnić, że kontrolerzy będą posługiwali się jasnymi kryteriami kontroli.
Jednakże, jak wskazuje kontrola Trybunału, istnieją znaczne trudności w kontrolowaniu znacznych obszarów wydatków na działania agrośrodowiskowe.
Aby kontrola była skuteczna, konieczne jest uzyskanie danych w zakresie szczegółowych praktyk rolniczych; uzyskiwane takich danych jest w wielu przypadkach:
- nieproporcjonalnie kosztowne, i/lub
- niezwykle wymagające technicznie.
119.
W swojej ocenie Komisja podsumowała, że "jeżeli nie istnieje możliwość odpowiedniego sprawdzenia działania, nie powinno ono być finansowane ze środków publicznych" (patrz: pkt 31).
Kontrola Trybunału wykazała, że zasada ta była przestrzegana w ograniczonym stopniu.
Komisja, Rada i Parlament powinny zastanowić się, w jaki sposób zasadę tę zrealizować w odniesieniu do propozycji wydatków na działania agrośrodowiskowe w okresie planowania 2007–2013, biorąc pod uwagę, z jednej strony, ryzyko, iż zobowiązania nie są przestrzegane, z drugiej zaś strony — potencjalne korzyści płynące z tego typu wydatków.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2078/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie metod produkcji rolniczej zgodnych z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu (Dz.U. L 215 z 30.7.1992, str. 85).
[2] Artykuł 2 ust. 1 decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2179/98/WE z dnia 24 września 1998 r. w sprawie przeglądu wspólnotowego programu polityki i działań w związku z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem (Dz.U. L 275 z 10.10.1998, str. 1).
[3] Załączone do decyzji nr 2179/98/WE, str. 12.
[4] COM(2001) 31 wersja ostateczna z dnia 21 stycznia 2001 r., art. 3 ust. 9.
[5] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 dnia maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 80).
[6] Obszary objęte Celem 1 to regiony zapóźnione w rozwoju.
[7] Dokument Komisji Europejskiej. Przegląd realizacji polityki rozwoju obszarów wiejskich w latach 2000–2006.
[8] Kolejne 193 mln euro zostało zadeklarowane przez Państwa Członkowskie w ramach starego systemu działań agrośrodowiskowych (rozporządzenie (EWG) nr 2078/92). Relacja "starych" wydatków (rozporządzenie (EWG) nr 2078/92) do nowych (rozporządzenie (WE) nr 1257/1999) będzie malała w najbliższych latach wraz z wygasaniem zobowiązań zaciągniętych w 1999 r.
[9] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników; w szczególności artykuły 3–5 (Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1).
[10] Dz.U. C 353 z 8.12.2000.
[11] 1.
PROW Austrii, wybrany region: Burgenland.
2.
PROW Francji.
Contrats territoriaux d'exploitation, wybrany departament: Côte D'Or.
3.
Niemcy: PROW Badenii Wirtmebergii: MEKA II: 4.
Włochy: PROW Veneto i 5.
Luksemburg.
[12] Inne kategorie badanych działań obejmują płodozmian, ekstensyfikację, rasy zwierząt gospodarskich zagrożone wyginięciem oraz odmiany roślin zagrożone erozją genetyczną.
[13] Artykuły 22–24 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.
[14] Tytuł III rozdział II rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.
[15] Artykuły 67–69 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U. L 153 z 30.4.2004, str. 30). Rozporządzenie to zastępuje kolejno rozporządzenia Komisji (WE) nr 1750/1999 z dnia 23 lipca 1999 r. (Dz.U. L 214 z 13.8.1999, str. 31) oraz (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r. (Dz.U. L 74 z 15.3.2002, str. 1), bez wprowadzania istotnych zmian.
[16] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L 327 z 12.12.2001, str. 11). Rozporządzenie (EWG) nr 3508/92 zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem (WE) nr 1782/2003.
[17] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004, art. 18 ust. 3.
[18] Ibid, art. 20 i 35.
[19] Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego ze stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2078/92, COM(97) 620 wersja ostateczna z dnia 4.12.1997 oraz dokument roboczy DG VI: VI/7655/98: Stan stosowania rozporządzenia (EWG) nr 2078/92: Ocena programów agrośrodowiskowych.
[20] Sprawozdanie Iversena przyjęte przez Parlament Europejski, październik 1998 r. patrz: str. 12 Oceny.
[21] Artykuł 18 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 817/2004 dotyczy wyłącznie działań agrośrodowiskowych.
[22] W przypadku wspólnego zarządzania Państwa Członkowskie wypełniają zadania dotyczące realizacji. Pomimo to na Komisji spoczywa ostateczna odpowiedzialność za wykonanie budżetu (art. 53 ust. 3 i art. 53 ust. 5 rozporządzenia finansowego).
[23] VI/10535/99 rev 7.
Wytyczne w zakresie wdrożenia systemów zarządzania, kontroli i kar dotyczących działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.
[24] Rekompensaty dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania stanowią działanie ustanowione w art. 13–20 rozporządzenia (WE) nr 1257/1999.
[25] Zgodnie z najnowszymi dostępnymi danymi Komisji, 338 mln euro zostało przeznaczone na wydatki w 2003 r. w ramach współfinansowania z Sekcji Gwarancji EFOGR konwersji na rolnictwo ekologiczne na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 i rozporządzenia (EWG) nr 2078/92.
Kwota ta stanowiła dla tego roku 16 % całości wkładu UE na działania agrośrodowiskowe.
[26] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. L 198 z 22.7.1991, str. 1).
[27] Zgodnie z Europejskim Planem Działań na rzecz Żywności Ekologicznej i Rolnictwa Ekologicznego, obowiązek przestrzegania tej międzynarodowej normy został wprowadzony na różne sposoby, a Działanie 17 wymaga utworzenia specjalnego systemu akredytacji organów kontrolnych.
[28] Rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, art. 9 ust. 4.
[29] Ibid, art. 9 ust. 6.
[30] Ibid, art. 15.
[31] Europejski Plan Działań na rzecz Żywności Ekologicznej i Rolnictwa Ekologicznego, załączony dokument roboczy Komisji, sekcja 5.6.
[32] Dokument 8856/VI/97-rev.3a.
[33] Rozporządzenie (EWG) nr 2092/91, art. 15.
[34] Francja, Niemcy, Niderlandy, Zjednoczone Królestwo, Austria, Włochy i Hiszpania.
[35] Trybunał sporządził oddzielne sprawozdanie ze szczegółową analizą z wdrożenia IACS.
[36] Premia za ochronę krajobrazu i środowiska naturalnego (PEENP).
[37] Artykuły 20 i 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 817/2004.
[38] Punkt 4.14 Wytycznych Komisji.
[39] Bundesforschungsanstalt für Landwirtschaft, Brunszwik: Zwykła dobra praktyka rolnicza — definicje, realizacja, doświadczenia.
Brunszwik, wrzesień 2003 r., str. 28 i 55 dotyczące Niemiec.
[40] Strona 39 głównej analizy.
[41] Sprawozdanie specjalne nr 4/2003 dotyczące rozwoju obszarów wiejskich: wsparcie dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania (Dz.U. C 151 z 27.6.2003).
[42] W szczególności art. 19 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001.
[43] Punkt 4.3. Wytycznych Komisji.
[44] Artykuł 69 rozporządzenia (WE) nr 817/2004.
[45] Artykuł 19 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001.
[46] Punkt 4.4 Wytycznych Komisji, VI/10535/99 rev. 7.
[47] W załączniku do rozporządzenia Wielkiego Księstwa z dnia 11 lutego 2002 r. w sprawie dobrej praktyki rolniczej, ust. 4 — stosowanie nawozu na zamarzniętym lub rozmokłym gruncie, ust. 5 — stosowanie nawozu w pobliżu cieków wodnych, ust. 6 i 7.1 — niestosowanie nawozu zimą w niektórych przypadkach.
W odniesieniu do podstawowego działania agrośrodowiskowego (PEENP), obowiązek wprowadzenia "nowej uprawy lub poplonu w przypadku stosowania nawozów ekologicznych na gruncie uprawnym w okresie następującym po zbiorze głównej uprawy i do 15 listopada" oraz zakaz rozrzucania obornika w okresie od 15 listopada do 15 stycznia po zbiorach na działkach gruntu, na których zwykle uprawiano kukurydzę, także wskazują na konieczność przeprowadzania kontroli w innych okresach w ciągu roku.
[48] Sekcja 3.7.3. tego sprawozdania.
[49] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 746/96 z dnia 24 kwietnia 1996 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2078/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie metod produkcji rolniczej zgodnych z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska i zachowania krajobrazu (Dz.U. L 102 z 25.4.1996, str. 19).
[50] Punkty 4.4 i 4.5 Wytycznych Komisji.
[51] Sprawozdanie podsumowujące badanie wprowadzenia systemów zarządzania, kontroli i sankcji przez Państwa Członkowskie w odniesieniu do działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich 2000–2006 z 16.8.2001, str. 22.
[52] Punkt 4.12 Wytycznych Komisji.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 4/2005
dotyczące zarządzania przez Komisję współpracą gospodarczą z Azją, wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
(2005/C 260/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–VI STRESZCZENIE
1–15 WSTĘP
1–9 Kontekst i opis sytuacji
10–15 Zakres kontroli i podejście kontrolne
16–59 USTALENIA
16–35 Czy istnieje skuteczna strategia współpracy gospodarczej z Azją?
18–27 Ogólna strategia na tle szybko zmieniającej się rzeczywistości …
28–33 … nieodpowiednie cele i wskaźniki w opisie działań …
34–35 … prowadzą do mnożenia się projektów i programów, których efekty są trudne do zmierzenia
36–59 Czy Komisja zarządza działaniami związanymi ze współpracą gospodarczą w sposób efektywny?
38–49 Projekty dwustronne
50–59 Projekty panazjatyckie
60–72 WNIOSKI I ZALECENIA
60–65 Wnioski i zalecenia dotyczące strategii
66–72 Wnioski i zalecenia dotyczące realizacji
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
ABB Budżetowanie zadaniowe (Activity Based Budgeting)
ABM Zarządzanie kosztami działań (Activity Based Management)
AIDCO Biuro Współpracy EuropeAid (lub: EuropeAid)
ALA Azja-Ameryka Łacińska
ASEAN Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej
ASEM Szczyt Azja-Europa
CRIS Wspólny System Informacyjny RELEX (Common RELEX Information System)
CSP Krajowe dokumenty strategiczne (Country Strategy Papers)
EBIC Europejskie Centrum Informacji Gospodarczej (European Business Information Centre)
ECERP Projekt UE-Chiny dotyczący reformy przedsiębiorstw (EU China Enterprise Reform Project)
KE Komisja Europejska
KPI Krajowy program indykatywny
MoU Protokół ustaleń (Memorandum of Understanding)
MŚP Małe i średnie przedsiębiorstwa
MUTRAP Projekt pomocy na rzecz wielostronnej wymiany handlowej (Multilateral Trade Policy Assistance project)
PMO Biuro zarządzania projektami
PRSP Strategia ograniczania ubóstwa (Poverty Reduction Strategy Paper)
PWI Prawa własności intelektualnej
RELEX DG ds. Stosunków Zewnętrznych
RSP Strategia regionalna (Regional Strategy Paper)
SARS Zespół ostrej niewydolności oddechowej
SPF Program Małych Grantów (Small Projects Facility)
UE Unia Europejska
WTO Światowa Organizacja Handlu
STRESZCZENIE
I. Wydatki UE związane ze współpracą gospodarczą z Azją reguluje rozporządzenie Rady (EWG) nr 443/92, które ustanawia główne cele (poprawa współpracy naukowej i technologicznej, wzmocnienie instytucjonalne oraz wsparcie przedsiębiorstw poprzez promowanie handlu, szkolenia i programy pomocy technicznej) oraz określa obszary finansowania UE (patrz: pkt 1–4).
II.
Współpraca gospodarcza z Azją jest prowadzona dwutorowo: poprzez projekty dwustronne realizowane przez Komisję i poszczególne kraje beneficjentów, łącznie z programami regionalnymi dla subregionów, lub poprzez programy obejmujące zasięgiem całą Azję, zwane dalej "programami panazjatyckimi" (patrz: pkt 5–9).
III.
Trybunał zbadał, w jakim stopniu strategia Komisji zapewnia najefektywniejsze wykorzystanie pomocy związanej ze współpracą gospodarczą z Azją oraz czy Komisja zarządza realizacją tej pomocy w sposób efektywny (patrz: pkt 10–15).
IV.
Ustalenia Trybunału w odniesieniu do strategii są następujące:
- stwierdzono brak ukierunkowania wydatków: jak ustalono, zarówno strategie w zakresie polityki, jak i strategie operacyjne mają bardzo ogólny charakter, co skutkuje dużą liczbą bardzo zróżnicowanych projektów o czasem zbyt ambitnych celach (patrz: pkt 16–26);
- cele ustalane na poziomie operacyjnym i na poziomie określania polityki są niespójne, a wskaźniki wpływu i wyników opisują w większym stopniu procesy polityczne niż efekty finansowania (patrz: pkt 28–33);
- w związku z powyższym, trudno jest zmierzyć całkowity wpływ pomocy, a podstawa do oceny jej ogólnej efektywności oraz osiągniętego efektu gospodarności jest ograniczona (patrz: pkt 34–35).
V. Ustalenia Trybunału w odniesieniu do zarządzania przez Komisję wydatkami na współpracę gospodarczą są następujące:
- w przypadku projektów dwustronnych odnotowano duże opóźnienia między etapem identyfikacji a rozpoczęciem projektu oraz podczas samej realizacji.
Wpłynęło to na zmniejszenie wyników i wpływu projektów, a w niektórych przypadkach było powodem zrezygnowania z ich realizacji.
Monitoring nie zawsze był wystarczający, a oceny, jeśli były dokonywane, nie zawsze były przeprowadzane terminowo.
Potencjalna trwałość blisko połowy skontrolowanych projektów była wątpliwa (patrz: pkt 38–49);
- procedury składania wniosków stosowane przy projektach panazjatyckich były trudne i złożone, a przedstawicielstwa nie udzielały wnioskodawcom potencjalnie przydatnej pomocy.
Skontrolowane projekty przyniosły pozytywne efekty, w tym objęcie pomocą znacznej liczby beneficjentów.
Były one na ogół dobrze monitorowane. Brak było jednak jasności, czy ich trwałość będzie zapewniona (patrz: pkt 50–59).
VI.
Trybunał zaleca Komisji:
- stworzenie jasno określonej strategii uwzględniającej szczególny charakter współpracy gospodarczej i jej celów oraz zawierającej wskaźniki pozwalające na właściwe monitorowanie i ocenę postępów.
Komisja powinna zapewnić logikę i spójność opisów działań w ramach procesu zarządzania kosztami działań, co pozwoliłoby na lepsze zidentyfikowanie szczególnych potrzeb i wyzwań występujących przy tego typu współpracy (patrz: pkt 61, 63, 65);
- określenie środków naprawczych koniecznych do poprawy procedur zatwierdzania, realizacji, monitorowania i oceny projektów dwustronnych, w celu osiągnięcia trwałości działań (patrz: pkt 68);
- zrewidowanie procedur składania wniosków w ramach programów panazjatyckich (w tym roli przedstawicielstw), tak by nie były one nadmiernie skomplikowane, co przyczyni się do zwiększenia liczby wniosków (patrz: pkt 70–71);
- rozszerzenie sprawnie działającego systemu monitorowania projektów panazjatyckich na inne projekty (patrz: pkt 72).
WSTĘP
Kontekst i opis sytuacji
1.
Azja, którą zamieszkuje 56 % ludności świata, produkuje 25 % światowego PNB.
Gospodarcze i handlowe stosunki Unii z Azją są niezwykle istotne.
Azja jest obecnie trzecim pod względem wielkości partnerem handlowym Unii i czwartym najistotniejszym dla niej obszarem lokowania inwestycji.
Wartość importu Unii z Azji przekracza 230 mld euro, a wartość eksportu UE do krajów regionu wynosi ponad 140 mld euro [1].
2.
Współpraca między UE a Azją została nawiązana w 1976 r., w tym samym czasie, co współpraca z krajami Ameryki Łacińskiej i krajami basenu Morza Śródziemnego.
Do roku 2004 wartość współpracy w ujęciu całkowitym wyniosła ponad 7800 mln euro, wzrastając od początkowej wartości 50 mln euro rocznie do średnio 400 mln euro rocznie.
3.
Współpraca gospodarcza UE z Azją jest regulowana rozporządzeniem Rady (EWG) nr 443/92 [2].
Rozporządzenie stanowi, że współpraca gospodarcza służy wspólnym interesom Wspólnoty i jej państw partnerskich, przyczyniając się do rozwoju krajów rozwijających się w Azji i Ameryce Łacińskiej poprzez pomoc w budowaniu ich zdolności instytucjonalnych w celu tworzenia warunków bardziej sprzyjających inwestycjom.
Szczególny nacisk kładziony jest na wzmocnienie roli przedsiębiorców, technologii i know-how z państw UE, zwłaszcza w sektorze prywatnym oraz małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP).
Współpraca gospodarcza ma trzy ogólne cele: poprawę współpracy naukowej i technologicznej, wzmocnienie instytucjonalne oraz wsparcie przedsiębiorstw poprzez promowanie handlu, szkolenia i programy pomocy technicznej.
Rozporządzenie podkreśla znaczenie współpracy regionalnej jako ważnego elementu współpracy gospodarczej, w szczególności w zakresie polityk regionalnych, handlu w obrębie regionu oraz instytucji regionalnych działających na rzecz integracji gospodarczej.
4.
Komisja realizuje dwie główne linie/dwa główne artykuły [3] budżetowe finansujące współpracę z Azją: współpraca "finansowa i techniczna" (B7-3 0 0/19 10 01); oraz "współpraca polityczna, gospodarcza i kulturalna" (B7-3 0 1/19 10 02) (patrz: tabela 1 poniżej).
Od 2000 do 2004 r. Komisja przeznaczyła 509 mln euro na ten drugi rodzaj współpracy.
Środki przeznaczone na działania mające charakter współpracy gospodarczej są w rzeczywistości wyższe, ponieważ niektóre projekty finansowane w ramach ogólnej linii budżetowej B7-3 0 0 mają również wymiar gospodarczy.
Tabela 1
Linie budżetowe
_BAR_ Współpraca finansowa i techniczna z azjatyckimi krajami rozwijającymi się _BAR_ Współpraca polityczna, gospodarcza i kulturalna z azjatyckimi krajami rozwijającymi się _BAR_ Ogółem _BAR_ Udział % współpracy politycznej, gospodarczej i kulturalnej w sumie wydatków _BAR_
(1) _BAR_ (2) _BAR_ (3) = (1) + (2) _BAR_ (2)/(3) _BAR_
B7-3 0 0/19 10 01 _BAR_ B7-3 0 1/19 10 02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki na pokrycie zobowiązań _BAR_ Środki na pokrycie zobowiązań _BAR_
w mln euro _BAR_ w mln euro _BAR_ w mln euro _BAR_ % _BAR_
2000 _BAR_ 300,39 _BAR_ 115,76 _BAR_ 416,15 _BAR_ 28 % _BAR_
2001 _BAR_ 237,27 _BAR_ 86,16 _BAR_ 323,43 _BAR_ 27 % _BAR_
2002 _BAR_ 375,30 _BAR_ 99,40 _BAR_ 474,70 _BAR_ 21 % _BAR_
2003 _BAR_ 178,32 _BAR_ 103,11 _BAR_ 281,43 _BAR_ 37 % _BAR_
2004 _BAR_ 291,55 _BAR_ 109,25 _BAR_ 400,80 _BAR_ 27 % _BAR_
Ogółem _BAR_ 1328,84 _BAR_ 513,67 _BAR_ 1896,51 _BAR_ 27 % _BAR_
5.
Ujęta w tych ogólnych ramach współpraca gospodarcza UE z Azją jest realizowana na wiele sposobów.
Może ona przybierać formę projektów dwustronnych realizowanych przez Komisję i poszczególne kraje beneficjentów (patrz: pkt 38), programy regionalne z udziałem Komisji i poszczególnych subregionów, takich jak ASEAN [4] lub programy powstające w odpowiedzi na aktualne zapotrzebowanie, obejmujące swoim zasięgiem całą Azję (patrz: pkt 50).
W tym ostatnim przypadku, zgodnie z rozporządzeniem ALA, beneficjent może pochodzić z jakiegokolwiek kraju azjatyckiego i z tego powodu programy te są nazywane w niniejszym sprawozdaniu "programami panazjatyckimi".
6.
Z wyliczeń Trybunału Obrachunkowego wynika, że łączna wartość dwustronnych projektów współpracy gospodarczej z Azją zatwierdzonych do finansowania w latach 1995–2002 [5] wyniosła 343 mln euro (patrz: tabela 2), z czego 37 mln euro było przeznaczone na projekty w regionie ASEAN.
Tabela 2
Udział poszczególnych krajów w ogóle projektów o charakterze współpracy gospodarczej
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Kraj _BAR_ Wartość (w euro) _BAR_ Udział procentowy _BAR_
Bangladesz _BAR_ 947000 _BAR_ 0,3 % _BAR_
Bhutan _BAR_ 1000000 _BAR_ 0,3 % _BAR_
Brunei _BAR_ 1973400 _BAR_ 0,6 % _BAR_
Kambodża _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_
Chiny _BAR_ 99634648 _BAR_ 29,1 % _BAR_
Indie _BAR_ 60354119 _BAR_ 17,6 % _BAR_
Indonezja _BAR_ 7990016 _BAR_ 2,3 % _BAR_
Laos _BAR_ 8000000 _BAR_ 2,3 % _BAR_
Malezja _BAR_ 3000000 _BAR_ 0,9 % _BAR_
Birma _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_
Nepal _BAR_ 15000000 _BAR_ 4,4 % _BAR_
Pakistan _BAR_ 54950000 _BAR_ 16,0 % _BAR_
Filipiny _BAR_ 6659829 _BAR_ 1,9 % _BAR_
Singapur _BAR_ 500000 _BAR_ 0,1 % _BAR_
Sri Lanka _BAR_ 3315700 _BAR_ 1,0 % _BAR_
Tajlandia _BAR_ 8674000 _BAR_ 2,5 % _BAR_
Timor Wschodni _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_
Wietnam _BAR_ 70811380 _BAR_ 20,7 % _BAR_
Projekty dwustronne ogółem _BAR_ 342810092 _BAR_ 100,0 % _BAR_
ASEAN _BAR_ 37000000 _BAR_ _BAR_
7.
Istnieje pięć programów panazjatyckich; dwa z nich, związane ściśle z współpracą gospodarczą, to: Asia Invest i Asia IT & C [6].
Do pewnego stopnia programy Asia ProEco, Asia Link i Asia Urbs również wspierają współpracę gospodarczą.
8.
Komisja rozpoczęła program Asia Invest w 1997 r., przeznaczając na jego realizację [7] 42 mln euro na okres pięciu lat. Obecnie program wszedł w drugą fazę realizacji obejmującą lata 2003–2007, z wkładem w wysokości 41 mln euro.
Celem projektów finansowanych w ramach programu jest: "wspieranie bezpośredniej współpracy gospodarczej między podmiotami gospodarczymi w Unii i w Azji, w szczególności między małymi i średnimi przedsiębiorstwami, a także wspieranie dynamicznego rozwoju sektora prywatnego w Azji".
W programie tym uczestniczą partnerzy zarówno z krajów UE jak i Azji.
9.
Program Asia IT & C był realizowany w latach 1999–2003, a finansowanie przyznane przez Komisję wynosiło 35 mln euro.
Druga faza realizacji programu, obejmująca jeden rok, została zatwierdzona 3 listopada 2003 r., a przyznane środki wyniosły 10 mln euro.
Ogólnym celem Asia IT & C [8] jest "zbudowanie szeroko zakrojonej, intensywnej i trwałej współpracy technologicznej i gospodarczej między Azją a Europą, sprzyjającej rozwojowi zrównoważonego partnerstwa i wspólnych przedsięwzięć innowacyjnych".
W programie tym uczestniczą partnerzy zarówno z krajów UE, jak i Azji.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
10.
W przeszłości kontrole Trybunału koncentrowały się na współpracy finansowej i technicznej.
Współpraca gospodarcza prowadzona jest na tle dynamicznie rozwijającego się handlu międzynarodowego.
Szczególne wyzwania oraz niebezpieczeństwa związane z zarządzaniem tą współpracą są głównym przedmiotem kontroli Trybunału.
11.
Kontrolą objęto projekty dwustronne oraz dwa rodzaje programów regionalnych: programy obejmujące zasięgiem całą Azję (programy panazjatyckie) oraz programy obejmujące subregiony (programy ASEAN), ze szczególnym uwzględnieniem tych pierwszych.
12.
Kontrola miała na celu ocenę zarządzania przez Komisję działaniami w zakresie współpracy gospodarczej z Azją, poprzez zbadanie:
- w jakim stopniu strategia Komisji zapewnia najefektywniejsze wykorzystanie pomocy; oraz
- czy Komisja zarządza realizacją pomocy w sposób efektywny.
13.
Zbadano wydatki na poszczególne projekty w trzech krajach beneficjentach: w Indiach, Wietnamie i w Chinach, stanowiące (patrz: tabela 2) 67 % wartości wszystkich projektów dwustronnych, a także znaczną część projektów panazjatyckich (50 %, patrz: tabela 3).
Tabela 3
Udział poszczególnych krajów w ogóle zatwierdzonych projektów panazjatyckich, rok 2002
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Kraj _BAR_ Asia Invest (w euro) _BAR_ Asia IT & C (w euro) _BAR_ Ogółem (w euro) _BAR_ Udział procentowy _BAR_
Bangladesz _BAR_ 0 _BAR_ 319872 _BAR_ 319872 _BAR_ 1,1 % _BAR_
Bhutan _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_
Brunei _BAR_ 0 _BAR_ 213333 _BAR_ 213333 _BAR_ 0,7 % _BAR_
Kambodża _BAR_ 0 _BAR_ 754701 _BAR_ 754701 _BAR_ 2,5 % _BAR_
Chiny _BAR_ 3185288 _BAR_ 4136074 _BAR_ 7321361 _BAR_ 24,4 % _BAR_
Indie _BAR_ 1073785 _BAR_ 3500896 _BAR_ 4574681 _BAR_ 15,2 % _BAR_
Indonezja _BAR_ 200988 _BAR_ 832004 _BAR_ 1032992 _BAR_ 3,4 % _BAR_
Laos _BAR_ 0 _BAR_ 200000 _BAR_ 200000 _BAR_ 0,7 % _BAR_
Malezja _BAR_ 200975 _BAR_ 1269066 _BAR_ 1470041 _BAR_ 4,9 % _BAR_
Nepal _BAR_ 120000 _BAR_ 263267 _BAR_ 383267 _BAR_ 1,3 % _BAR_
Pakistan _BAR_ 0 _BAR_ 746667 _BAR_ 746667 _BAR_ 2,5 % _BAR_
Filipiny _BAR_ 510887 _BAR_ 962780 _BAR_ 1473667 _BAR_ 4,9 % _BAR_
Singapur _BAR_ 100993 _BAR_ 0 _BAR_ 100993 _BAR_ 0,3 % _BAR_
Sri Lanka _BAR_ 283686 _BAR_ 1544453 _BAR_ 1828139 _BAR_ 6,1 % _BAR_
Tajlandia _BAR_ 333887 _BAR_ 4786280 _BAR_ 5120167 _BAR_ 17,1 % _BAR_
Timor Wschodni _BAR_ 0 _BAR_ 400000 _BAR_ 400000 _BAR_ 1,3 % _BAR_
Wietnam _BAR_ 1648135 _BAR_ 2419158 _BAR_ 4067293 _BAR_ 13,6 % _BAR_
Ogółem _BAR_ 7658624 _BAR_ 22348552 _BAR_ 30007175 _BAR_ 100,0 % _BAR_
14.
Wybrane do szczegółowej kontroli projekty dwustronne obejmowały różne rodzaje programów i projektów związanych z pomocą gospodarczą, co pozwoliło na określenie głównych problemów związanych z zarządzaniem.
Większość wybranych projektów była w trakcie realizacji, ale skontrolowano również pewną liczbę zakończonych projektów (patrz: tabela 4).
Szczegółową kontrolą objęto 14 projektów dwustronnych, składających się na 37 % wydatków tego rodzaju w wybranych krajach (patrz: tabela 5).
Spośród projektów panazjatyckich szczegółowo skontrolowano 39, stanowiących w sumie 25 % wartości wszystkich tego typu projektów (patrz: tabela 6).
Pełny wykaz skontrolowanych projektów Asia Invest i Asia IT & C znajduje się w tabeli 7.
Tabela 4
Projekty dwustronne oraz inne projekty regionalne objęte wizytami kontrolnymi
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Nr projektu _BAR_ Nazwa projektu _BAR_ Wartość (w euro) _BAR_ Status projektu w czasie wizyty kontrolnej _BAR_
Projekty dwustronne
Indie
IND/EUAID/D/6/1997/0229 _BAR_ Projekt UE-Indie w dziedzinie transportu morskiego (EU-India Maritime Transport Project) _BAR_ 8000000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
IDD/RELEX/1997/0481 _BAR_ Projekt UE-Indie w dziedzinie lotnictwa cywilnego (EU-India Civil Aviation Project) _BAR_ 18000000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
IDD/RELEX/2001/0001 _BAR_ Indie — Program Małych Grantów _BAR_ 4200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
IND/RELEX/2001/0009 _BAR_ Europejskie Centrum Informacji Gospodarczej (EBIC) _BAR_ 279170 _BAR_ Zamknięty _BAR_
IND/RELEX/1997/0120 _BAR_ Projekt UE-Indie w dziedzinie praw własności intelektualnej (EU India IPR) _BAR_ 950000 _BAR_ Niezrealizowany _BAR_
_BAR_ Razem _BAR_ 31429170 _BAR_ _BAR_
Wietnam
VNM/RELEX/H05/1997/0294 _BAR_ Projekt pomocy na rzecz wielostronnej wymiany handlowej (Multilateral Trade Policy Assistance — MUTRAP) _BAR_ 3100000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
VNM/RELEX/H01/2000/2242 _BAR_ Europejskie Centrum Informacji Gospodarczej w Wietnamie (EBIC) _BAR_ 993080 _BAR_ Zamknięty _BAR_
VNM/RELEX/2001/0032 _BAR_ Projekt UE-Wietnam dotyczący sektora mediów audiowizualnych (EC Vietnam in the Audio Visual Sector) _BAR_ 950000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
_BAR_ Razem _BAR_ 5043080 _BAR_ _BAR_
Chiny
CHD/RELEX/1995/0111 _BAR_ Program współpracy UE-Chiny w zakresie praw własności intelektualnej (EU-China Intellectual Property Rights Cooperation — IPR China) _BAR_ 5600000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
CHD/RELEX/1998/2202 _BAR_ Program ramowy WTO dotyczący wsparcia UE na rzecz przystąpienia Chin do WTO (WTO Framework programme for EU support to China's accession to the WTO), etap I _BAR_ 3600000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
CHD/RELEX/1999/2071 _BAR_ Projekt współpracy UE-Chiny w dziedzinie usług finansowych (EU China Financial Services Cooperation Project) _BAR_ 8500000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
CHD/RELEX/2000/2018 _BAR_ Projekt UE-Chiny dotyczący reformy przedsiębiorstw (EU China Enterprise Reform Project — ECERP) _BAR_ 8500000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
CHD/RELEX/2000/2021 _BAR_ Program Małych Grantów UE-Chiny _BAR_ 8000000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
ASIE/CHD/2002/0418 _BAR_ Projekt UE-Chiny WTO (EU China WTO Project), etap II _BAR_ 15000000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
_BAR_ Razem _BAR_ 49200000 _BAR_ _BAR_
Projekty regionalne
ASIE/1998/004-949 (EC) _BAR_ Program współpracy UE-ASEAN w dziedzinie praw własności intelektualnej (EU-ASEAN Intellectual Property Rights Co-operation Programme), etap II _BAR_ 5000000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
ASIE/1996/004-641 (EC) _BAR_ Program współpracy regionalnej UE-ASEAN w dziedzinie norm i jakości _BAR_ 9000000 _BAR_ Na etapie przygotowawczym _BAR_
ALA 94/15 _BAR_ Program ASEAN-EC COGEN, etap III _BAR_ 5000000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
_BAR_ Razem _BAR_ 19000000 _BAR_ _BAR_
Fundusz powierniczy ASEM
TF 051834 _BAR_ Monitorowanie tworzenia i transformacji przedsiębiorstw państwowych (Monitoring of State Owned Enterprises New Establishment and Transformation) _BAR_ 400000 USD _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
TF 052334 _BAR_ Badanie dotyczące reformy instytucji użyteczności publicznej (Study on Public Service Unit Reform) _BAR_ 600000 USD _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
_BAR_ Razem _BAR_ 1000000 USD _BAR_ _BAR_
Tabela 5
Liczba skontrolowanych projektów dwustronnych w porównaniu do całkowitej liczby projektów
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ Liczba projektów związanych z rozwojem gospodarczym realizowanych w kraju _BAR_ Wartość projektów związanych z rozwojem gospodarczym, realizowanych w kraju (w euro) _BAR_ Liczba projektów objętych wizytami kontrolnymi _BAR_ Wartość projektów objętych wizytami kontrolnymi (w euro) _BAR_
Indie _BAR_ 18 _BAR_ 60354119 _BAR_ 5 _BAR_ 31429170 _BAR_
Wietnam _BAR_ 21 _BAR_ 70811380 _BAR_ 3 _BAR_ 5043080 _BAR_
Chiny _BAR_ 23 _BAR_ 99634648 _BAR_ 6 _BAR_ 49200000 _BAR_
Ogółem _BAR_ 62 _BAR_ 230800147 _BAR_ 14 _BAR_ 85672250 _BAR_
Tabela 6
Liczba skontrolowanych projektów panazjatyckich w porównaniu do całkowitej liczby projektów
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Asia Invest (finansowane projekty rozpoczęte między 1999 a 2002 r.) _BAR_ Asia IT & C (projekty finansowane między 2000 a 2003 r.) _BAR_
Kraj _BAR_ Całkowita liczba projektów _BAR_ Łączna wartość (w euro) _BAR_ Liczba skontrolowanych projektów _BAR_ Wartość skontrolowa- nych projektów (w euro) _BAR_ Całkowita liczba projektów _BAR_ Łączna wartość (w euro) _BAR_ Liczba skontrolowanych projektów _BAR_ Wartość skontrolowanych projektów (w euro) _BAR_
Indie _BAR_ 13 _BAR_ 1073785 _BAR_ 3 _BAR_ 200143 _BAR_ 19 _BAR_ 3500896 _BAR_ 4 _BAR_ 975597 _BAR_
Wietnam _BAR_ 22 _BAR_ 1648134 _BAR_ 7 _BAR_ 662326 _BAR_ 11 _BAR_ 2419158 _BAR_ 3 _BAR_ 595000 _BAR_
Chiny _BAR_ 39 _BAR_ 3185288 _BAR_ 5 _BAR_ 982652 _BAR_ 14 _BAR_ 4136073 _BAR_ 4 _BAR_ 1387370 _BAR_
Wielka Brytania _BAR_ 9 _BAR_ 594388 _BAR_ 2 _BAR_ 131242 _BAR_ 26 _BAR_ 6921111 _BAR_ 3 _BAR_ 1000000 _BAR_
Francja _BAR_ 5 _BAR_ 287276 _BAR_ 2 _BAR_ 101314 _BAR_ 18 _BAR_ 4973774 _BAR_ 6 _BAR_ 1214968 _BAR_
Ogółem _BAR_ 88 _BAR_ 6788871 _BAR_ 19 _BAR_ 2077677 _BAR_ 88 _BAR_ 21951012 _BAR_ 20 _BAR_ 5172935 _BAR_
Tabela 7
Projekty panazjatyckie objęte wizytami kontrolnymi
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Nr projektu _BAR_ Nazwa projektu _BAR_ Wartość (w euro) _BAR_ Status projektu w czasie wizyty kontrolnej _BAR_
Asia Invest
108 55 _BAR_ ISO 9000 for the Association of Electronics and Information Technology Enterprises of Ho Chi Minh City _BAR_ 83001 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 69 _BAR_ Training Vietnamese trainers and executives in quality management _BAR_ 104200 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 77 _BAR_ Sustainable development of the Vietnamese shoe industry _BAR_ 86954 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 86 _BAR_ HACCP Implementation in the Indian Food Industry _BAR_ 120000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 88 _BAR_ Preparation of Indian SMEs for EU Certification _BAR_ 21343 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 101 _BAR_ Capacity for Business _BAR_ 59369 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 135 _BAR_ Training on good manufacturing practices — HACCP methods and foodstuffs related EU legislation _BAR_ 102705 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
108 138 _BAR_ Quality management in the graphic media industry _BAR_ 120000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 144 _BAR_ Introduction of Non-Destructive Testing in Welding to Vietnam _BAR_ 98171 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
108 149 _BAR_ Introducing Environmental Management Plan and Practices for Hotels and Resorts in Vietnam _BAR_ 118076 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 150 _BAR_ Strengthening the Capacity in Engineering Consultancy Services of Vietnam _BAR_ 99755 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 151 _BAR_ Master of e-management _BAR_ 112555 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
108 153 _BAR_ Optimised Design and Operation for Sino-Euro Municipal Wastewater Treatment Facilities _BAR_ 65689 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 157 _BAR_ Language and Business Familiarisation in the Textile and Clothing sector _BAR_ 58800 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 166 _BAR_ Chinese IT Market _BAR_ 87657 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
108 175 _BAR_ China Business Familiarisation Seminars for Multipliers in the UK _BAR_ 31487 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 176 _BAR_ Train Rhône Alpes SMEs for Asia _BAR_ 54629 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
108 184 _BAR_ From Cleaner Production to One Corporate Responsibility — A One Year Competitiveness Training Programme for China’s Textiles Enterprises _BAR_ 105674 _BAR_ Zamknięty _BAR_
108 185 _BAR_ Modern Management Methods for Chinese Suppliers in the Automotive Industry _BAR_ 97258 _BAR_ Zamknięty _BAR_
Asia IT & C
01 01 _BAR_ European Masters in Modelisation of Continuum _BAR_ 200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
01 06 _BAR_ Sharing Capability in Localisation and Human Language Technologies _BAR_ 200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
02 26 _BAR_ CCI Networking and e commerce awareness _BAR_ 184730 _BAR_ Zamknięty _BAR_
12 03 _BAR_ Transfer of European Level graduate IT Courses _BAR_ 200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
12 05 _BAR_ MIPAA Multi Media Platform for Appropriate Architecture _BAR_ 189000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
12 14 _BAR_ IT & C skills for efficient micro finance sector in South Asia _BAR_ 400000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
21 06 _BAR_ Developing web based teaching packages for building professionals _BAR_ 196734 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
21 13 _BAR_ Promoting Internet Policy and Regulatory Reform in Vietnam _BAR_ 200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
22 02 _BAR_ e Business Solutions for marketing intelligence in textile sector _BAR_ 198418 _BAR_ Zamknięty _BAR_
22 11 _BAR_ Promoting Information and Regulatory dialogue in China _BAR_ 200000 _BAR_ Anulowany _BAR_
22 14 _BAR_ Indo European System Usability Partnership _BAR_ 199944 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
22 29 _BAR_ Information technology and Communications for natural disasters warnings and mitigation _BAR_ 200000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 11 _BAR_ SPIN ASIA Spintronic Innovative Technologies for Asia _BAR_ 400000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 18 _BAR_ Transfer of IT & C skills for micro finance sector in China _BAR_ 400000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 19 _BAR_ WEBPOT Web based optimisation tools for research _BAR_ 533822 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 20 _BAR_ GENNERE Generic Epidemiological network in Nephrology _BAR_ 400000 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 50 _BAR_ E3 Toolbox _BAR_ 195552 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 58 _BAR_ EDECAD Education and e Commerce task force for small firms _BAR_ 377235 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
23 60 _BAR_ Casa Asia Virtual _BAR_ 200000 _BAR_ Zamknięty _BAR_
23 67 _BAR_ ELVIS E learning with Virtual Interactive Synthetic characters _BAR_ 387370 _BAR_ W trakcie realizacji _BAR_
15.
Kontrola Trybunału objęła też wizyty w biurach zarządzania projektami (PMO) oraz u europejskich partnerów w Niemczech, Hiszpanii, Francji, Zjednoczonym Królestwie, a także u partnerów azjatyckich i w PMO w Indiach, Wietnamie i w Chinach.
Przeprowadzono również wizytę wstępną w Tajlandii.
USTALENIA
Czy istnieje skuteczna strategia współpracy gospodarczej z Azją?
16.
Trybunał zbadał, w jakim stopniu strategia Komisji zapewnia najefektywniejsze wykorzystanie środków przeznaczonych na współpracę gospodarczą.
W tym celu należało ustalić, czy stworzona strategia jest jasno określona, w jakim stopniu zapewnia efektywne wykorzystanie pomocy, a także ocenić jej zastosowanie w praktyce.
17.
Należy wprowadzić rozróżnienie między strategią na poziomie polityki, która prowadzi do podjęcia decyzji o udzieleniu wsparcia w danym obszarze lub kwestii, a strategią operacyjną, która określa praktyczny sposób realizacji strategii na poziomie polityki.
W omawianym przypadku decyzja o udzieleniu wsparcia w dziedzinie współpracy gospodarczej z Azją jest zawarta w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 443/92 (rozporządzeniu ALA), którego zakres przedmiotowy obejmuje całą pomoc na rzecz rozwoju w Azji i Ameryce Łacińskiej.
Rozporządzenie określa główne cele i wymienia obszary, które zostaną objęte finansowaniem.
Zadaniem strategii operacyjnej jest określenie sposobu osiągnięcia tych celów, jak również ukierunkowanie i skoncentrowanie finansowania.
Ogólna strategia na tle szybko zmieniającej się rzeczywistości …
18.
Pojęcie współpracy gospodarczej formalizuje rozporządzenie ALA (patrz: pkt 3).
Artykuł 7 rozporządzenia jako cel pomocy krajom rozwijającym się określa: "budowanie ich zdolności instytucjonalnych do tworzenia środowiska bardziej przyjaznego inwestycjom i rozwojowi, (…) pełnego wykorzystania możliwości stworzonych przez wzrost handlu międzynarodowego, z włączeniem jednolitego rynku europejskiego".
Państwa Członkowskie mają również uzyskać korzyści poprzez "(…) podkreślenie roli biznesmenów, technologii i know-how ze wszystkich Państw Członkowskich, w szczególności w sektorze prywatnym oraz małych i średnich przedsiębiorstw".
Te cele ogólne są nakreślone na tle szybko zmieniającej się rzeczywistości rynkowej, zdominowanej przez rozwijający się handel międzynarodowy.
Zaliczenie do grona partnerów zarówno państw rozwijających się, jak i Państw Członkowskich UE rozszerza zakres pomocy, zwiększając tym samym konieczność uważnego określania jej odbiorców.
19.
Artykuł 8 rozporządzenia wymienia trzy sektory objęte pomocą.
Pierwszy obejmuje "rozwój potencjału naukowego i technologicznego oraz gospodarczego, społecznego i kulturalnego środowiska za pomocą programów szkoleniowych i transferu know-how", który jest "(…) skierowany w pierwszym rzędzie do władz wykonawczych, decydentów gospodarczych i obejmuje wszelkie dziedziny ekonomiczne, techniczne i naukowe (…)".
Drugi sektor to "rozwój struktury instytucjonalnej (…) aby uczynić klimat gospodarczy, prawny, administracyjny i społeczny bardziej sprzyjającym dla rozwoju".
Trzecim sektorem jest "wsparcie dla przedsiębiorstw poprzez promowanie handlu, szkolenia i programy pomocy technicznej, (…) poprzez ustanowienie kontaktów między przedsiębiorstwami i programy ułatwiające współpracę między nimi".
20.
Cele art. 8 rozporządzenia ALA są ogólne, o bardzo szerokim zakresie i zasięgu obejmującym dużą liczbę potencjalnych beneficjentów i projektów.
W związku z tym, przy braku uważnego adresowania pomocy w ramach odpowiedniej strategii operacyjnej może powstać ryzyko braku mierzalności całkowitego efektu i wpływu finansowania, a w konsekwencji niemożność zapewnienia właściwego zarządzania finansowego środkami UE.
Należy również pamiętać, że Azja jest wielkim regionem (obejmującym trzy z pięciu państw świata o największej liczbie ludności i czwartą co do wielkości potęgę gospodarczą) rozwijającym się dynamicznie pod względem zarówno gospodarczym, jak i ogólnym.
21.
Ogólna strategia Komisji w odniesieniu do Azji jest przedstawiona w komunikacie dla Rady z 1994 r. zatytułowanym "W kierunku nowej strategii azjatyckiej" [11], uaktualnionym komunikatem z 2001 r. pt. "Europa i Azja: strategiczne ramy wzmocnionej współpracy" [12].
22.
Komunikat z 1994 r. wskazuje na "przełomowe zmiany" i przewidywany rozwój gospodarczy w regionie Azji oraz na wynikającą z tego dla Unii konieczność "zwiększenia gospodarczej obecności w Azji w celu utrzymania wiodącej roli w gospodarce światowej (…) [a także] zapewnienia, aby interesy UE były w tym regionie należycie respektowane".
Sukces Europy "zależy w dużym stopniu od decyzji podejmowanych (…) w sektorze prywatnym", a rolą Unii jest "przezwyciężanie przeszkód w handlu i dla inwestycji europejskich poprzez promowanie uregulowań sprzyjających przedsiębiorczości w Azji".
W tym celu niezbędne są bardziej "proaktywne strategie: koncentrujące się na pełniejszym i coraz lepiej ukierunkowanym wykorzystaniu współpracy gospodarczej do promowania handlu i inwestycji europejskich".
Nacisk jest więc kładziony w większym stopniu na ochronę wpływów Unii oraz na tworzenie możliwości rynkowych dla przedsiębiorstw europejskich, przy równoczesnym rozwijaniu gospodarek azjatyckich krajów beneficjentów.
23.
Komunikat zwraca uwagę na szczególny charakter współpracy gospodarczej, która służy "poprawie uregulowań prawnych oraz warunków dla przedsiębiorczości w krajach partnerskich w celu zwiększenia wymiany handlowej i inwestycji z bezpośrednim udziałem sektora prywatnego, z korzyścią dla Unii oraz danego kraju partnerskiego".
Współpraca gospodarcza jest jakościowo zupełnie różna od współpracy finansowej i technicznej, która stanowi dużą część wydatków Unii w dziedzinie stosunków zewnętrznych.
Dlatego też wymaga ona szczególnego uwzględnienia jej charakteru i specyfiki.
Nie jest to jednak widoczne w dokumentach strategicznych.
24.
Komunikat z 2001 r. uaktualnia poprzedni dokument z 1994 r. w celu ustanowienia "szeroko zakrojonych ram strategicznych dla naszych stosunków z Azją i jej subregionami w nadchodzącej dekadzie".
W przypadku współpracy gospodarczej główny cel jest określony jako "wzmocnienie obecności politycznej i gospodarczej Unii w regionie (…) [dalsze wzmocnienie] naszej wymiany handlowej i przepływu korzyści".
Również w tym przypadku nacisk jest położony na korzyści dla UE oraz na rozwój państw beneficjentów.
25.
Komunikat zwraca uwagę na ograniczoną ilość dostępnych środków i stanowi, że Komisja musi przeznaczać je na "mniejszą liczbę prostszych działań, ukierunkowanych na osiąganie głównych celów (…) i zapewnić, aby te działania były realizowane szybko i skutecznie".
Skuteczność pomocy ma być oceniania na podstawie "prostych (choć w większości jakościowych) wskaźników (…) [takich jak] rozwój stosunków handlowych i inwestycyjnych z Azją".
Trybunał nie znalazł potwierdzenia na to, żeby pomoc była ukierunkowana na niewielką liczbę głównych celów (patrz: pkt 35), a wskaźniki wpływu i wyników ustalone przez Komisję są zorientowane na proces, a nie na osiąganie rezultatów (patrz: pkt 32–33).
26.
Komunikat podkreśla fakt, że pomoc gospodarcza powinna mieć charakter "modułowy", tzn. być dostosowana do okoliczności i potrzeb poszczególnych krajów.
Krajowe dokumenty strategiczne (CSP), które mają ujmować wszystkie potrzeby rozwojowe, powinny wytyczać strategię współpracy gospodarczej kraju.
W rzeczywistości nie miało to miejsca: aspekt gospodarczy CSP trzech krajów, w których przeprowadzono kontrolę — Indii, Wietnamu i Chin — był niewystarczająco oddzielony od ogólnej problematyki rozwoju, przedstawiony zbyt ogólnikowo i mało treściwie, a w konsekwencji nie dostarczał praktycznej strategii dla ukierunkowania pomocy.
27.
W swoich komunikatach Komisja podkreśla potrzebę regionalnego wymiaru projektów promujących współpracę regionalną.
Chociaż z uwagi na ich charakter od projektów dwustronnych nie oczekuje się, aby miały wymiar regionalny, niektóre z nich go posiadały.
Brakowało go jednak w większości poszczególnych projektów panazjatyckich i w programach jako całości.
… nieodpowiednie cele i wskaźniki w opisie działań …
28.
Od 2001 r. Komisja stopniowo wprowadza nowe podejście w zarządzaniu — zarządzanie kosztami działań (Activity Based Management, w skrócie: ABM) — mające na celu poprawę sposobu ustalania priorytetów, wykorzystania środków oraz sprawozdawczości.
Za pomocą ABM Komisja wprowadza w życie swoją strategię operacyjną.
Budżetowanie zadaniowe (Activity Based Budgeting, w skrócie: ABB) jest budżetowym komponentem ABM.
Budżet na 2004 r. był pierwszym przyjętym budżetem przygotowanym według podejścia ABB.
Rozdział środków powinien być zgodny z priorytetami politycznymi, a zarządzanie środkami powinno pozostawać w zgodzie z uprzednio określonymi celami.
Stosunki z Azją są ujęte w strukturze budżetu jako odrębny rozdział (rozdział 19.10 budżetu), a "Współpraca polityczna, gospodarcza i kulturalna z azjatyckimi krajami rozwijającymi się" jest artykułem budżetowym (jedynym spośród pięciu), który obejmuje współpracę gospodarczą.
29.
Dla każdego roku budżetowego przygotowywany jest tzw. activity statement — opis działań uzasadniający wysokość wnioskowanych środków, określający szczegółowe cele oraz wskaźniki wpływu i wyników.
W przypadku wstępnego projektu budżetu na rok 2005, opisy działań zostały opublikowane na początku 2004 r.
[13] Trybunał zbadał opis działań dotyczący stosunków z Azją w zakresie współpracy gospodarczej i ocenił jego logikę i spójność, odpowiedniość celów i przydatność wskaźników.
30.
Część 3 opisu działań jako główny cel podejmowanych działań, zgodnie z treścią komunikatu z 2001 r. określa: "zwiększenie politycznej i gospodarczej obecności UE w regionie (…)" i wymienia sześć priorytetów.
Priorytet związany ze współpracą gospodarczą to "zwiększenie wymiany handlowej z regionem oraz inwestycji wzajemnych".
31.
Część 4 opisu działań określa szczegółowe cele, wskaźniki, oczekiwane wyniki i wpływ działań.
Jest to podstawa operacyjna dla ukierunkowywania, monitorowania i oceny wydatkowania środków UE, zapewniająca właściwe zarządzanie finansami.
Współpraca gospodarcza nie posiada swojego celu ABM, ale jest włączona do celu czwartego: "W kontekście uzgodnionych polityk, wzmacnianie dialogu i współpracy z partnerami azjatyckimi w dziedzinie polityki, gospodarki i kultury".
Ma to nawiązywać do celu strategicznego "Promowanie zrównoważonego rozwoju gospodarczego i społecznego krajów rozwijających się", który nie odzwierciedla jednak ani celu głównego, ani związanych z nim priorytetów (patrz: poprzedni punkt).
32.
Przedstawiony jest tylko jeden wskaźnik wpływu: "Wspólne deklaracje, wspólne stanowiska i wspólne programy działań w głównych kwestiach politycznych i gospodarczych o znaczeniu międzynarodowym, uzgodnione podczas szczytów lub spotkań ministerialnych ASEM w 2004 r." [14] Chociaż wskaźnik ten jest zgodny z celami określonymi w ramach ABM, nie mierzy on ani wpływu pomocy, której znaczna część jest przeznaczana na małe projekty, ani realizacji głównego priorytetu — zwiększenia wymiany handlowej i inwestycji wzajemnych (kryterium z natury rzeczy obiektywne i mierzalne).
33.
Wskaźniki wyników w odniesieniu do roku obrachunkowego 2004 (jest ich dziewięć) dotyczą głównie uczestnictwa w spotkaniach lub pracach komitetów, co daje obraz głównych problemów i wydarzeń politycznych, ale nie jest głównym celem wydatków.
Ponadto stosowane wskaźniki koncentrują się na procesie — np. na spotkaniu, które miało miejsce, a nie na jego wyniku — oczekiwanym rezultacie.
… prowadzą do mnożenia się projektów i programów, których efekty są trudne do zmierzenia
34.
Brak szczegółowych strategii operacyjnych na szczeblu zarówno Komisji, jak i krajowym przełożył się na niezwykle szeroki wachlarz projektów obejmujących duży obszar geograficzny (patrz: pkt 39 i 50).
Brak ukierunkowania w kontekście wielkich szybko rozwijających się gospodarek azjatyckich, gwałtownie wzrastającej wymiany handlowej i znacznych inwestycji zagranicznych, oznacza trudności w aktywnym zarządzaniu pomocą i w zmierzeniu jej całkowitego wpływu.
W konsekwencji istnieje jedynie ograniczona podstawa do oceny efektywności wydatków oraz osiągniętego efektu gospodarności.
35.
Nieodpowiednia i niespójna strategia operacyjna wynika częściowo ze szczególnego charakteru współpracy gospodarczej, której celem jest przynoszenie korzyści partnerom z UE w takim samym stopniu, jak tym z Azji.
Główny cel — zwiększenie wymiany handlowej i inwestycji wzajemnych — zależy w głównej mierze od inicjatyw politycznych, podejmowanych w drodze negocjacji na poziomie bilateralnym lub wielonarodowym (np. na forum WTO).
W rzeczywistości wykorzystywanie ram pomocy na rzecz rozwoju koncentrującej się na małych projektach w bogacących się krajach (a nie na dużych projektach dwustronnych), w mało wymiernym stopniu przyczynia się do osiągnięcia ogólnych celów.
Co więcej, tradycyjne i stosunkowo długie procedury przygotowywania, zatwierdzania i realizacji projektów, stosowane przy pomocy na rzecz rozwoju, nie nadają się do stosowania w szybko zmieniającym się świecie handlu towarami i usługami informatycznymi, na które działania te są ukierunkowane.
Czy Komisja zarządza działaniami związanymi ze współpracą gospodarczą w sposób efektywny?
36.
Aby odpowiedzieć na to pytanie, Trybunał zbadał, w jakim stopniu Komisja:
- stworzyła procedurę składania wniosków ułatwiającą i zachęcającą do składania wniosków;
- zapewnia terminowość decyzji o zatwierdzeniu projektów i terminowość realizacji projektów;
- monitoruje regularnie projekty i podejmuje we właściwym czasie działania naprawcze;
- zapewnia, by projekty przynosiły wymierne i pozytywne efekty oraz by były trwałe;
- oraz dokonuje odpowiednich ocen.
37.
Działania w zakresie współpracy gospodarczej są realizowane dwutorowo: poprzez projekty dwustronne prowadzone przez Komisję i kraj partnerski, lub poprzez programy panazjatyckie (patrz: pkt 38 i 50).
Z uwagi na ich różny charakter oraz niejednokrotnie specyficzne problemy z nimi związane dotyczące ich ustalenia przedstawione zostały osobno.
Projekty dwustronne
38.
Na potrzeby projektów dwustronnych między Komisją a rządem kraju beneficjenta zawierane są umowy finansowania.
Przed wprowadzeniem obecnego rozporządzenia finansowego, projekty te były zazwyczaj realizowane przez biuro zarządzania projektami (PMO), którym najczęściej kieruje dwóch dyrektorów: jeden z Europy i drugi pochodzący z Azji.
Ramka 1 — Przykłady projektów i ich celów
1.
W Indiach realizowany był projekt związany z lotnictwem cywilnym.
Ogólnym celem projektu była poprawa bezpieczeństwa lotniczego oraz ułatwienie kontaktów biznesowych między przedsiębiorstwami z UE i z Indii.
Inny projekt był prowadzony w ramach Programu Małych Grantów, a jego ogólnym celem było wsparcie aktualnie prowadzonej reformy gospodarczej i reformy systemu zarządzania w Indiach poprzez zwiększony udział partnerów społecznych.
2.
Największym projektem dwustronnym w Wietnamie był MUTRAP (Program pomocy na rzecz wielostronnej wymiany handlowej).
Cele ogólne projektu obejmowały wsparcie Wietnamu w procesie tworzenia gospodarki rynkowej oraz przyczynienie się do jego włączenia w regionalne i światowe struktury gospodarcze i handlowe.
3.
W Chinach realizowano projekt reformy sektora przedsiębiorstw (ECERP), którego celem szczegółowym był wzrost udziału sektora MŚP w dobrobycie i zatrudnieniu w prowincji.
Celem ogólnym innego projektu było przyczynienie się do zwiększenia rzetelności, przejrzystości i efektywności sektora usług finansowych, zwiększenie przepływów inwestycyjnych oraz wymiany handlowej z regionem, a także przyczynianie się do rozpowszechniania demokracji, dobrego zarządzania oraz umocnienia zasady państwa prawa.
39.
W krajach objętych kontrolą prowadzono wiele dwustronnych projektów w zakresie współpracy gospodarczej (szczegółowe informacje w tabeli 4), bez zawężonego zakresu lub tematu przewodniego.
W wielu przypadkach na projekty te przeznaczano środki, które w odniesieniu do ambitnie wytyczonych celów, w krajach o tak wielkim obszarze i liczbie ludności, były niezwykle ograniczone.
Realizowane projekty stwarzały na ogół możliwość trwałego dialogu w zakresie współpracy gospodarczej, ale wpływ samych projektów był dotąd w wielu przypadkach niewielki (patrz: pkt 44).
Opóźnienia w zatwierdzaniu i realizacji projektów
40.
We współpracy gospodarczej prowadzonej w tak szybko rozwijającym się regionie, jakim jest Azja, niezbędne jest, aby projekty były planowane, zatwierdzane i realizowane w jak najkrótszym czasie.
Nadmierne opóźnienia stwarzają ryzyko, że projekt przestanie być potrzebny lub że niezbędna będzie jego znaczna modyfikacja, zmienią się jego koszty bazowe, a środki budżetowe będą niepotrzebnie zamrożone.
W konsekwencji zarządzanie całym procesem staje się trudniejsze i bardziej kosztowne, a skuteczność projektów ulega zmniejszeniu.
41.
Projekty dwustronne identyfikowane są indywidualnie, a nie za pomocą standardowych procedur składania wniosków [15].
Z uwagi na charakter tego procesu czas upływający od identyfikacji projektu do rozpoczęcia jego realizacji może być długi.
Kontrola służyła zbadaniu, w jakim stopniu opóźnienia projektów były możliwe do uniknięcia.
42.
We wszystkich skontrolowanych projektach wystąpiły długie opóźnienia poprzedzające ich realizację, których przyczyny obejmowały: reorganizacje i zmiany kadrowe w centrali Komisji w Brukseli, brak porozumienia między centralą Komisji a jej przedstawicielstwami co do podziału obowiązków po decentralizacji, skomplikowane procedury, problemy ze strukturami wybranymi na potrzeby projektów, a także trudności związane z rekrutacją odpowiednio wykwalifikowanych i doświadczonych ekspertów UE.
Ramka 2 — Opóźnienia poprzedzające realizację
1.
W przypadku projektu dotyczącego lotnictwa cywilnego w Indiach początkowo istniał Protokół ustaleń (MoU) podpisany z rządem indyjskim.
Po zatwierdzeniu projektu przez rząd indyjski powstało półtoraroczne opóźnienie związane z tym, że Komisja zdecydowała się zastąpić MoU umową finansowania, ponieważ Ministerstwo Lotnictwa Cywilnego potrzebowało dodatkowego czasu na zrozumienie i zaakceptowanie tej zmiany.
Projekt został sporządzony w 1997 r., ale ponieważ umowa finansowania została podpisana przez wszystkie strony dopiero pod koniec 2000 r., pierwotny zakres wymagań i obowiązków (ToR) musiał zostać dostosowany, aby uwzględnić zmiany, które zaszły w dziedzinie lotnictwa cywilnego.
W rezultacie realizacja projektu rozpoczęła się dopiero w lutym 2001 r.
2.
Znaczące opóźnienia poprzedziły realizację wszystkich azjatyckich projektów EBIC (Europejskich Centrów Informacji Gospodarczej).
Uzyskanie zatwierdzenia komitetu ALA poprzedzały żmudne negocjacje, ponieważ przedstawiciele Państw Członkowskich zgłaszali wątpliwości dotyczące pokrywania się zadań EBIC i sekcji handlowych ich ambasad.
Zarówno w Indiach, jak i w Wietnamie wystąpiły dodatkowe opóźnienia związane ze statusem prawnym EBIC.
3.
W przypadku Programu Małych Grantów w Chinach, umowę finansowania podpisano w marcu 2001 r., kontrakt dyrektora europejskiego rozpoczął się w czerwcu 2003 r., a pierwsze procedury przetargowe rozpoczęto w listopadzie 2003 r.
Główną przyczyną opóźnień były problemy związane z rekrutacją dyrektora europejskiego, spowodowane koniecznością zastosowania umowy ramowej o niezadowalających warunkach.
Odnotowano opóźnienia, a niejednokrotnie rezygnację z realizacji projektów …
43.
Znaczące opóźnienia odnotowano również w realizacji 10 spośród 14 dwustronnych projektów objętych kontrolą.
Ich przyczyny były różne: zbędna złożoność projektów, brak doświadczenia PMO, częste zmiany kadrowe w Komisji, problemy związane z warunkami umownymi i przedłużające się procedury.
Ramka 3 — Opóźnienia podczas realizacji
1.
Umowę na realizację projektu UE-Indie w dziedzinie transportu morskiego podpisano w maju 1999 r. i przedłużono do grudnia 2003 r.
Działania związane ze szkoleniami niepotrzebnie odkładano do samego końca projektu.
W siedzibie Komisji projekt był przydzielany po kolei czterem różnym koordynatorom, co również przyczyniło się do powstania opóźnień w jego realizacji.
2.
Stwierdzono też znaczne opóźnienia w realizacji projektu IPR w Chinach.
Projekt został przedłużony do grudnia 2005 r., ale umowę z PMO przedłużono jedynie do grudnia 2003 r., co doprowadziło do problemów związanych z koordynacją działań różnych agencji objętych projektem.
3.
Projekt IPR w Indiach w ogóle nie został zrealizowany.
Złożył się na to brak skoordynowanej kontroli ze strony Komisji w związku ze zmianami kadrowymi oraz brak doświadczenia po stronie europejskiego PMO.
… co wpłynęło na zmniejszenie wyników i wpływu projektów
44.
Aby móc ocenić postęp w realizacji i powodzenie projektu, należy od samego początku określić odpowiednie cele.
Z ustaleń Trybunału wynika, że często nie określano w jasny sposób celów projektu, np. planowanej liczby uczestników szkoleń, którzy mają osiągnąć dany poziom, i w związku z tym nie istniał obiektywny punkt odniesienia dla oceny rezultatów i skuteczności projektu.
Oceniając projekty na podstawie istniejących lub dorozumianych kryteriów, Trybunał stwierdził, że niektóre projekty zdecydowanie nie powiodły się, podczas gdy inne odniosły sukces.
Ramka 4 — Cele projektów nie zostały osiągnięte
1.
Skuteczność projektu MUTRAP została umniejszona przez problemy związane z procedurami przetargowymi oraz nieplanowaną przerwę w realizacji trwającą do rozpoczęcia kolejnego etapu projektu.
2.
Z powodu nieefektywnie działającej agencji wdrażającej projekt dotyczący mediów audiowizualnych w Wietnamie przyniósł bardzo niewiele wymiernych rezultatów: odbyły się tylko jedne warsztaty, a działania promocyjne w Europie i w Wietnamie były znikome.
3.
Efekty programu usług finansowych w Chinach były niewystarczające i nieodpowiednie, co było po części konsekwencją braku jasności umowy finansowania.
Ramka 5 — Projekty uwieńczone sukcesem
1.
Cele projektu dotyczącego lotnictwa cywilnego w Indiach są bliskie zrealizowania.
Według propozycji finansowania szkolenia miały objąć ok. 900 osób.
Gdy przeprowadzano kontrolę, szkoleniami było objętych 2315 inżynierów, osób na stanowiskach kierowniczych, ekspertów, pracowników technicznych i pilotów. 97 % uczestników oceniało szkolenia dobrze lub bardzo dobrze.
2.
Projekt EBIC w Wietnamie przyniósł pozytywne efekty.
Chociaż propozycja finansowania ani umowa finansowania nie określiły celów projektu, w ramach jego realizacji odpowiedziano na 1007 złożonych zapytań, zorganizowano 107 spotkań/seminariów, zarejestrowano 5599 uczestników i napisano 315 raportów prasowych.
82 % uczestników oceniło dobrze seminaria, a 72 % było zadowolonych z poziomu usług informacyjnych.
Monitoring nie zawsze był zadowalający
45.
Efektywny monitoring obejmuje śledzenie postępów, identyfikowanie problemów i podejmowanie środków naprawczych w odpowiednim czasie.
Monitoring powinien być należycie udokumentowany, z odnotowywaniem wykonanej pracy i podejmowanych następnie działań.
Trybunał ocenił jakość prowadzonego przez Komisję monitoringu w ramach każdego z wybranych projektów.
Zgodnie z umowami finansowania PMO powinno regularnie dostarczać Komisji sprawozdania z postępów w realizacji projektu.
W przypadku większości projektów wypracowano systemy pozwalające na mierzenie i monitorowanie postępów, będące podstawą dla raportów z postępu prac, które z kolei podlegają ocenie i przeglądowi dokonywanemu przez Komisję.
46.
Monitoring nie zawsze był prowadzony przez Komisję w sposób konsekwentny i całkowicie udany.
W niektórych przypadkach był on niewystarczający, przez co problemy nie były identyfikowane, podczas gdy w innych występowała nadmierna ingerencja w codzienną realizację projektu.
Taka praktyka hamuje realizację, grozi przeoczeniem poważnych problemów i jest nieefektywnym wykorzystaniem ograniczonych zasobów pozostających do dyspozycji Komisji.
Nawet gdy monitoring faktycznie miał miejsce, nie zawsze jest udokumentowane na piśmie, jakie działania były prowadzone.
Ramka 6 — Niekonsekwentny monitoring
1.
W przypadku projektów EBIC w Indiach z dokumentacji Komisji nie wynikało jasno, jakie działania były prowadzone w ramach monitoringu.
Jeżeli chodzi o projekty EBIC w Wietnamie, nie istnieją wystarczające dowody monitorowania projektu przez Komisję, z wyjątkiem jednej wizyty pracowników centrali Komisji, którzy odwiedzili Filipiny, w Tajlandię, Wietnam i Kambodżę.
2.
Działania w zakresie monitorowania Programu Małych Grantów (SPF), prowadzone przez przedstawicielstwo KE w Indiach, były nieodpowiednie i niesystematyczne: realizatorzy projektów nie byli zobowiązani do przedstawiania raportów z postępu prac, co zmniejszało realne możliwości prowadzenia monitoringu.
3.
W przypadku projektu dotyczącego usług finansowych w Chinach były dowody na prowadzenie przez przedstawicielstwo regularnego monitoringu.
Jednak w tym przypadku przedstawicielstwo wykroczyło poza swoją funkcję kontrolną i przejęło rolę kierowniczą w projekcie.
Wątpliwa trwałość projektów
47.
Wszystkie finansowane przez UE projekty powinny być trwałe: działanie jest trwałe, jeżeli przynosi korzyści grupie docelowej w dłuższym okresie następującym już po ustaniu głównej formy wsparcia.
Można to osiągnąć, jeżeli projekt stanie się samofinansujący lub poprzez uzyskanie od rządu kraju beneficjenta zobowiązania do kontynuacji działań.
Trybunał zbadał, czy wypracowano plany zapewnienia trwałości projektów oraz czy podczas cyklu życia projektu poświęcano kwestii trwałości należytą uwagę.
Trwałość zwykle zależy od postępów osiągniętych w cyklu życia projektu: na osiągnięcie celów powinno się poświęcić dostatecznie długi czas, ponieważ niedokończone projekty zazwyczaj nie są trwałe.
Potencjalna trwałość sześciu z 14 skontrolowanych projektów była wątpliwa.
Ramka 7 — Trwałość
1.
Na osiem miesięcy przed zakończeniem projektu ECERP nadal nie przygotowano planu zapewnienia trwałości.
Niejasne było, w jaki sposób miałyby być kontynuowane działania po ustaniu wsparcia finansowego UE.
2.
W przypadku projektu dotyczącego usług finansowych w Chinach nie przygotowano planu zapewnienia trwałości, a niektóre z priorytetowych działań miały charakter krótkookresowy i dotyczyły bieżących problemów, zamiast tworzyć długotrwałe struktury.
Brak etapu oceny
48.
Ocena jest istotnym elementem podejścia Komisji do właściwego zarządzania finansowego i polega na "ocenie działań na podstawie ich rezultatów, wpływu i potrzeb, które mają za zadanie zaspokoić" [16].
Zadaniem oceny jest określenie stopnia osiągnięcia wyznaczonych celów i wyjaśnienie powiązanych z nimi mechanizmów przyczynowo-skutkowych.
Zidentyfikowane problemy i niedociągnięcia zarówno w zakresie zarządzania, jak i rezultatów, powinny stanowić podstawę do podjęcia przez Komisję środków naprawczych.
49.
Umowy finansowania skontrolowanych projektów dwustronnych nie zawsze zawierały wymóg niezależnej oceny i nie wiadomo nic na temat kryteriów stosowanych przy decydowaniu, które projekty zostaną poddane ocenie.
Nawet w przypadkach gdy istniał wymóg oceny projektu, ocena taka nie zawsze była regularnie przeprowadzana, co zmniejszało lub wręcz negowało jej skuteczność.
Ramka 8 — Niedociągnięcia w ocenie projektów
1.
Umowy finansowania trzech programów IPR nie zawierały wymogu niezależnej oceny.
2.
Pierwotna pięcioletnia umowa na realizację projektu z zakresu lotnictwa cywilnego w Indiach przewidywała ocenę śródokresową po dwóch latach realizacji.
Następnie projekt został podzielony na dwie umowy przewidujące 12-miesięczny etap wstępny, po którym następował trzyletni etap realizacji projektu.
W nowej umowie dotyczącej etapu realizacji projektu zachowany został zapis, że należy przeprowadzić ocenę śródokresową po dwóch latach realizacji projektu.
Jednakże o ile przegląd śródokresowy może być przeprowadzony po 2 latach w projekcie pięcioletnim, o tyle w przypadku projektu trzyletniego po 2 latach jest już na taki przegląd za późno, ponieważ taki termin nie pozostawia wystarczająco długiego czasu na wprowadzenie środków naprawczych.
Projekty panazjatyckie
50.
Programy panazjatyckie (patrz: pkt 5, 7–9) składają się z wielu instrumentów lub komponentów, w ramach których realizowane są liczne niskobudżetowe projekty.
Typowy projekt ma wartość 100000–200000 euro i jest w 50 % współfinansowany przez partnerów europejskich lub azjatyckich.
Projekty są tworzone w odpowiedzi na aktualne zapotrzebowanie, a wnioski o finansowanie składane przez wnioskodawców mają formę propozycji projektowych.
W konsekwencji finansowanych jest wiele różnych projektów.
Pełen wykaz projektów znajduje się w tabeli 7.
Ramka 9 — Przykłady projektów panazjatyckich
1.
Projekt w ramach Asia IT & C, którego celem było rozpowszechnienie specjalistycznych i dostosowanych do warunków lokalnych systemów handlu elektronicznego w celu rozwoju współpracy indyjskich i europejskich przedsiębiorstw przemysłu tekstylnego.
2.
Projekt w ramach Asia Invest mający na celu pobudzanie trwałego rozwoju przemysłu obuwniczego w Wietnamie poprzez wprowadzenie i transfer technologii opracowania produktu, poprawę zarządzania i stymulowanie powstania przemysłu wspomagającego.
3.
Projekt w ramach Asia Invest, obejmujący szkolenia dla doradców eksportowych z organizacji brytyjskich w zakresie specyfiki eksportu do Chin oraz prowadzenia inwestycji w tym kraju.
4.
Projekt w ramach Asia IT & C, który miał na celu zmniejszenie ubóstwa i zwiększenie możliwości rozwojowych sektora IT & C w Chinach poprzez wykorzystanie Internetu jako platformy informacyjnej wzmacniającej komunikację i wymianę informacji między chińskimi przedsiębiorstwami a decydentami politycznymi w dziedzinie mikroprzedsiębiorczości, a także między podmiotami krajowymi a organizacjami zagranicznymi.
5.
Projekt w ramach Asia Invest mający na celu poprawę systemów zarządzania środowiskiem w przemyśle hotelarskim w Wietnamie, w tym transfer wiedzy i know-how.
Trudne i złożone procedury składania wniosków
51.
Procedury składania wniosków powinny umożliwiać wybór najlepszych projektów i zapewniać ochronę finansowych interesów Wspólnoty, nie zniechęcając przy tym potencjalnych wnioskodawców nadmiernie skomplikowanymi procedurami i zbędnymi wymaganiami.
W przypadku programów Asia Invest i Asia IT & C dwa razy do roku ogłaszany jest nabór wniosków projektowych, które są następnie oceniane przez Komisję.
Proces składania wniosków jest sformalizowany: należy wypełnić standardowy formularz zgłoszeniowy, przedstawić w nim szczegółowy budżet oraz podpisać oświadczenie, w którym strony zobowiązują się do przestrzegania zasad partnerskiej współpracy.
52.
Komisja przygotowała dla wnioskodawców szczegółowe wytyczne, obejmujące osiem załączników zawierających objaśnienia.
Jednak spełnienie wymogów procedury składania wniosków jest w oczywisty sposób trudne dla niedoświadczonych kandydatów.
Chociaż większość partnerów uważa, że wytyczne są pomocne, szczegółowe i logiczne, w 10 z 39 projektach zgłaszano problemy z ich zrozumieniem lub dostosowaniem się do ich wymogów.
Przygotowanie, uzyskanie i kompilacja wszystkich niezbędnych informacji jest dla wnioskodawców zadaniem czasochłonnym (a tym samym kosztownym) i trudnym, zwłaszcza jeżeli zachodzi konieczność wykonania tłumaczenia.
53.
Partnerzy azjatyccy mieli również problemy z dostarczeniem umów spółek, wymaganych zgodnie z procedurą składania wniosków, głównie ze względu na to, że w niektórych krajach Azji takie dokumenty nie istnieją w tej formie.
Problem stwarzał też wymóg istnienia między stronami odpowiednich umów partnerskich w czasie składania wniosku projektowego.
Partnerzy azjatyccy wyrażali niechęć do wiązania się takimi umowami przed uzyskaniem informacji o zatwierdzeniu wniosku.
54.
Chociaż program jest adresowany do sektora prywatnego działającego w środowisku handlu rynkowego, pomoc może być wypłacana jedynie "nienastawionym na przynoszenie dochodu pośrednikom, promującym inwestycje i handel między Europą a Azją", tj. organizacjom publicznym i typu non-profit lub organom administracji lokalnej.
W rzeczywistości projekty obejmują często izby handlowe lub organizacje, które oficjalnie nie są nastawione na przynoszenie dochodów, ale są finansowane przez prywatne przedsiębiorstwa w celach zarobkowych.
To ograniczenie finansowe stwarza ryzyko odrzucenia potencjalnie wartościowych projektów, np. obejmujących bezpośrednich partnerów handlowych, którzy z uwagi na tajemnicę handlową mogą nie życzyć sobie współpracy z pośrednikami lub izbami handlowymi.
Ramka 10 — Procedura składania wniosków
1.
Osoby odpowiedzialne za realizację jednego z projektów Asia IT & C przedstawiły swoje doświadczenia. Głównym wnioskodawcą była placówka szkolnictwa wyższego w Wietnamie, a celem projektu była ocena aktualnie oferowanych w Europie na poziomie szkolnictwa wyższego kursów elektronicznych z zakresu technologii informacyjnych i komunikacyjnych w kontekście rozwoju wysokiego poziomu kompetencji w tej dziedzinie w Wietnamie.
Procedura składania wniosków została opisana jako czasochłonna — skompletowanie wniosku zabrało trzy miesiące.
Dyrektor udał się do Europy, aby dowiedzieć się, jak należy wypełnić wniosek.
Wnioskodawca miał również problemy z powodu przedstawienia budżetu na starym formularzu Komisji — dokument nie został przyjęty i musiał być ponownie przygotowany.
Wystąpiły też trudności ze zrozumieniem wytycznych i musiano zwrócić się o pomoc do kolegów azjatyckich, którzy mieli już doświadczenie w tym zakresie.
2.
Według innej instytucji szkolnictwa wyższego w Wietnamie, mającej na koncie trzy projekty w dziedzinie zarządzania przedsiębiorstwami, realizowane w ramach programu Asia Invest, ciężar administracyjny procedury składania wniosków był zbyt duży. Instytucja była również rozczarowana niemożnością składania wniosków przez Internet.
Beneficjent złożył trzy wnioski i musiał trzykrotnie przedstawiać tę samą dokumentację.
Instytucja miała również problemy z dostarczeniem swojego statutu.
3.
Chińska Izba Przemysłowa, której projekt miał na celu szkolenie dla przedsiębiorstw z zakresu oczyszczania ścieków, uznała, że nakład pracy wymagany do spełnienia warunków procedury składania wniosków jest zbyt duży.
Główna trudność polegała na tym, że wymagany harmonogram działań był zbyt szczegółowy, np. dla wnioskodawcy niezmiernie trudną rzeczą jest określenie z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, kto wygłosi dane przemówienie.
Część dokumentów musiała być przetłumaczona z jęz. chińskiego na jęz. angielski, co było zarówno bardzo czasochłonne, jak i kosztowne.
55.
Rola przedstawicielstw w zakresie pomocy potencjalnym wnioskodawcom w przygotowaniu wniosków nie jest jasno określona.
Odpowiednio ukierunkowana pomoc powinna skutkować większą liczbą złożonych wniosków, przyspieszać proces składania i rozpatrywania wniosków, poprawiać ich jakość i pomagać w maksymalizowaniu potencjału projektów.
Jednak pomoc nie może wpływać na obiektywność przedstawicielstwa w ocenie i zatwierdzaniu wniosków, ani też stwarzać wrażenia, że daje ona podstawę do zatwierdzenia wniosku.
56.
W rzeczywistości nie wszystkie przedstawicielstwa oferują pomoc, a ich rola w ocenie i zatwierdzaniu projektów ogranicza się do przedstawiania komentarzy do wniosków komisji oceniającej w centrali Komisji w Brukseli.
Potencjalni i aktualni beneficjenci programów UE są pozbawieni potrzebnej pomocy w skomplikowanym procesie składania wniosków, co powoduje pogłębianie się opóźnień i niedociągnięć po stronie wnioskodawców oraz prawdopodobnie zniechęca niektórych kandydatów.
Niektóre projekty przyniosły pozytywne rezultaty …
57.
Chociaż osiem ze skontrolowanych projektów było jeszcze na wczesnym etapie realizacji i w związku z tym było za wcześnie na ocenę ich rezultatów, w 28 przypadkach odnotowano znaczne postępy w realizacji projektów i ich wymierne efekty.
Skontrolowane projekty nie miały poważnych opóźnień i dobrze sobie radziły w obliczu trudności zewnętrznych, tj. SARS i niepewnej sytuacji politycznej.
Zważywszy na niską wartość finansową poszczególnych projektów w ramach Asia Invest i Asia IT & C, należy uznać, iż liczba beneficjentów objętych tymi programami jest wysoka.
Ramka 11 — Projekty uwieńczone sukcesem
Projekt o wartości 100000 euro zakładający wzmocnienie sektora usług doradczych w dziedzinie inżynierii w Wietnamie, tak aby umożliwić wygrywanie i lepsze opracowywanie projektów oraz poprawę nadzoru na terenie budowy, objął szkoleniami 600 osób w trzech oddzielnych modułach szkoleniowych, z których każdy trwał ok. dwóch tygodni.
… i były dobrze monitorowane …
58.
Systemy regularnego monitoringu działające w ramach programów Asia Invest i Asia IT & C funkcjonują bardzo dobrze.
Partnerzy przedstawiają kwartalne sprawozdania sprawdzane następnie i opatrywane krótkimi komentarzami przez grupy powołane przez Komisję.
Obie grupy wysyłają monity w przypadku opóźnień w nadsyłaniu sprawozdań.
Większość beneficjentów wyrażała duże zadowolenie z regularnego monitoringu prowadzonego przez grupę w Brukseli i/lub Bangkoku.
Beneficjenci szczególnie doceniali monitoring programu Asia IT & C, ponieważ zawsze otrzymywali informacje zwrotne, zarówno pozytywne jak i negatywne, na temat wszystkich raportów z postępu prac. W projektach Asia Invest kontaktowano się z partnerami zazwyczaj tylko w przypadku wystąpienia problemów.
… ale ich trwałość pozostaje jednak wątpliwa
59.
W ramach procedury składania wniosków kandydaci muszą przedstawić informacje o swoich planach zapewnienia trwałości projektu.
Większość projektów skontrolowanych w Europie miała zatwierdzony plan zapewnienia trwałości jako część planu projektu, ale nie zawsze było jasne, czy trwałość zostanie zapewniona.
W niektórych przypadkach projekty były zbudowane na założeniu, że będzie realizowana kolejna faza projektu finansowana przez UE, co oznacza, z definicji, że projekt nie jest trwały.
Ramka 12 — Trwałość
1.
Nie wszystkie projekty w Indiach miały zatwierdzony plan zapewnienia trwałości jako część planu projektu, a nawet jeśli takie plany istniały, były często niskiej jakości.
2.
Większość projektów w Wietnamie nie miała zatwierdzonych planów zapewnienia trwałości jako część planu projektu, chociaż w wielu przypadkach w czasie kontroli plany takie były w trakcie aktywnego przygotowywania.
W większości przypadków trwałość projektów w obu krajach wydaje się być zależna od dalszego finansowego wsparcia ze strony Komisji.
W niektórych projektach głównym działaniem w zakresie zapewnienia trwałości było składanie nowych wniosków do Komisji.
3.
Trwałość większości projektów panazjatyckich była dobra.
Nie wszystkie projekty miały zatwierdzone plany zapewnienia trwałości, ale plany te były w trakcie przygotowywania lub istniały dowody na potwierdzenie działań stanowiących kontynuację projektu.
Jedynie w przypadku jednego projektu ubiegano się o dalsze wsparcie finansowe dla innych projektów.
WNIOSKI I ZALECENIA
Wnioski i zalecenia dotyczące strategii
60.
Współpraca gospodarcza jest szczególnym elementem programów KE na rzecz rozwoju.
Strategia współpracy gospodarczej jest definiowana przez wiele różnych źródeł, jednak definicje te są mało spójne.
Ma ona na celu pomoc w rozwoju gospodarczym krajów azjatyckich, przy równoczesnym zwiększaniu wpływów i wymiany handlowej UE.
Jest adresowana zarówno do najsłabiej rozwiniętych krajów Azji, jak i do tych bardziej rozwiniętych gospodarczo (patrz: pkt 16–27).
61.
Trybunał zaleca Komisji stworzenie, w kontekście ogólnej współpracy na rzecz rozwoju, spójnej strategii współpracy gospodarczej, która uwzględnia szczególny charakter pomocy i jej cel, poprzez wprowadzenie jasnego rozróżnienia między celami, które mają być osiągnięte w drodze negocjacji i działań politycznych, a tymi, na które powinny być przeznaczane środki przydzielane programom i projektom.
62.
Komisja dostrzega potrzebę uwzględnienia szczególnych potrzeb poszczególnych krajów w zakresie współpracy gospodarczej, ale nie odzwierciedla tego w wystarczającym stopniu w krajowych dokumentach strategicznych.
W opracowywanym w ramach ABM opisie działań, na którym obecnie zasadza się podejście Komisji do właściwego zarządzania finansami, nie ma spójnego ani logicznego przełożenia celów ogólnych poprzez priorytety na cele szczegółowe.
Wskaźniki wyników i wpływu, które powinny stanowić podstawę monitorowania i oceny postępów i wpływu, koncentrują się na procesach politycznych zamiast na efektach i rezultatach samej pomocy (patrz: pkt 21–33).
63.
Trybunał zaleca Komisji, aby w ramach krajowych dokumentów strategicznych w wystarczającym zakresie rozważyła kwestie współpracy gospodarczej, biorąc jednocześnie pod uwagę ich związek z ogólną pomocą na rzecz rozwoju.
Podejście Komisji powinno uwzględniać właściwe dostosowanie pomocy do okoliczności.
Należy podjąć szczególne wysiłki w celu zapewnienia logiki i spójności w opisie działań.
Należy stworzyć obiektywne, przydatne i uniwersalne wskaźniki, które odzwierciedlałyby wyniki pomocy.
64.
Efektem braku szczególnych strategii operacyjnych dla współpracy gospodarczej jest szeroki wachlarz rozmaitych programów i projektów realizowanych w całym regionie — regionie zdominowanym przez krajowy i światowy handel.
Ten brak ukierunkowania oznacza, że wpływ współpracy gospodarczej jest trudny do zmierzenia, a jej powiązanie z głównym priorytetem polegającym na zwiększeniu wymiany handlowej i inwestycji jest trudne do ustalenia; zatem istnieje jedynie ograniczona podstawa do uzyskania zapewnienia o efektywności wydatków UE lub o osiągniętym efekcie gospodarności (patrz: pkt 34–35).
65.
Trybunał zaleca, aby Komisja zapewniła ukierunkowanie pomocy na osiągnięcie jasno zdefiniowanych i mierzalnych celów, co z kolei będzie stanowiło podstawę do zapewnienia właściwego zarządzania finansowego budżetem UE oraz sprawozdawczości w tym zakresie.
Wnioski i zalecenia dotyczące realizacji
66.
Kontrola Trybunału wykazała słabości w zarządzaniu przez Komisję realizacją współpracy gospodarczej z Azją, co w niektórych przypadkach obniżało efektywność pomocy.
67.
W przypadku projektów dwustronnych zaobserwowano niedopuszczalnie długie opóźnienia między etapem identyfikacji a początkiem realizacji, wynikające z różnych przyczyn.
W wielu przypadkach opóźnienia obejmowały też etap realizacji, zmniejszając wyniki i wpływ projektów.
Poziom monitoringu nie zawsze był zadowalający, oceny zewnętrzne nie zawsze były dokonywane terminowo, a potencjalna trwałość projektów była wątpliwa w przypadku prawie połowy skontrolowanych projektów (patrz: pkt 38–49).
68.
Trybunał zaleca Komisji określenie rodzajów środków naprawczych, które pozwolą na rozwiązanie problemów związanych z projektami dwustronnymi oraz na uniknięcie podobnych problemów przy planowaniu i realizacji projektów w przyszłości.
Do kwestii wymagających szczególnej uwagi należy zapewnienie, by cele różnych programów i projektów były jasne i możliwe do zrealizowania w zaplanowanym czasie oraz by oceny były dokonywane tam, gdzie to właściwe, w oparciu o jasną strategię i terminowo.
69.
W przypadku projektów skontrolowanych w ramach programów panazjatyckich procedura składania wniosków została przez niektórych wnioskodawców określona jako uciążliwa i zbyt skomplikowana dla tak małych projektów, a brak jasności w odniesieniu do roli przedstawicielstw we wspieraniu potencjalnych beneficjentów w przygotowaniu wniosków oznaczał, że potrzebna pomoc nie była udzielana.
Chociaż w skontrolowanych projektach poczyniono duże postępy w realizacji i osiągnięto dobre wyniki, ich trwałość była mało prawdopodobna, ponieważ w większości wymagały one dalszego wsparcia finansowego.
Systemy monitoringu stosowane przez Komisję były bardzo efektywne (patrz: pkt 50–59).
70.
Trybunał zaleca, aby Komisja dokonała przeglądu procedur składania wniosków i przeanalizowała możliwości zrównoważenia potrzeby ochrony finansowych interesów UE i stworzenia warunków sprzyjających składaniu wniosków na różne rodzaje projektów przez jak najszerszą grupę potencjalnych beneficjentów.
Dokonując przeglądu, Komisja powinna ponownie rozważyć konieczność przygotowania przez wnioskodawców struktury logicznej.
Powinna również zapewnić dostępność wymaganych dokumentów lub odpowiednich informacji.
Pomocne byłoby udostępnienie wzoru wypełnionego wniosku, najlepiej dostosowanego do ram organizacyjnych i prawnych obowiązujących w każdym z krajów.
Komisja powinna rozważyć stworzenie centralnego rejestru dokumentów załączanych do wniosku, tak aby nie musiały one być dostarczane ponownie przez tego samego beneficjenta w przypadku kolejnych wniosków.
71.
Trybunał zaleca, aby rola przedstawicielstw w zakresie udzielania pomocy potencjalnym beneficjentom w określaniu projektów i w przygotowaniu wniosków była jasno określona i wzmocniona.
Celem powinno być stymulowanie jak największego zainteresowania programami, a co za tym idzie, zachęcanie jak największej liczby potencjalnych beneficjentów do składania wniosków projektowych, pomoc w zapewnianiu kompletności i w sprawnym przygotowaniu wniosków, a tym samym zapewnienie wyboru najbardziej efektywnych i odpowiednich projektów.
72.
Trybunał zaleca, aby system regularnego monitorowania projektów panazjatyckich, włącznie ze standardowym formatem raportowania, służył jako wzór do naśladowania dla przedstawicielstw przy monitorowaniu zarówno projektów dwustronnych, jak i panazjatyckich.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 14 lipca 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Źródło: Komisja Europejska, Strategia oraz program indykatywny dla programów wielonarodowych w Azji na lata 2005–2006, str. 11 (sierpień 2004).
[2] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 443/92 z dnia 2 lutego 1992 r. w sprawie finansowej i technicznej pomocy dla rozwijających się krajów Azji i Ameryki Łacińskiej oraz współpracy gospodarczej z tymi krajami (Dz.U. L 52 z 27.2.1992, str. 1).
[3] Po wprowadzeniu przez Komisję zarządzania kosztami działań, stosunki z Azją zostały ujęte w rozdziale 19 10, obejmującym następujące artykuły: 19 10 01 Współpraca finansowa i techniczna z azjatyckimi krajami rozwijającymi się; 19 10 02 Współpraca polityczna, gospodarcza i kulturalna z azjatyckimi krajami rozwijającymi się; 19 10 03 Pomoc dla osób wysiedlonych w krajach azjatyckich; 19 10 04 Działania na rzecz odbudowy i odnowy w azjatyckich krajach rozwijających się; 19 10 06 Pomoc na rzecz odbudowy i odnowy Afganistanu.
[4] Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej.
W jego skład wchodzi 10 państw: Indonezja, Malezja, Filipiny, Singapur, Tajlandia, Brunei, Wietnam, Laos, Birma/Myanmar i Kambodża.
[5] Szacunki na podstawie danych z różnych źródeł, takich jak. witryny internetowe przedstawicielstw, krajowe dokumenty strategiczne itp.
System informacyjny Komisji, CRIS, nie zawierał tych informacji.
[6] Pozostałe programy to: Asia Urbs Programme wspierający rozwój współpracy między władzami lokalnymi w Unii i w Azji; Asia Link Programme wspierający rozwój współpracy i wymianę studentów między uczelniami wyższymi UE i Azji; oraz Asia ProEco Programme wspierający współpracę w dziedzinie środowiska.
[7] Programy te są współfinansowane, więc ich rzeczywisty budżet jest wyższy.
[8] Jak określono w propozycji finansowania, zatwierdzonej dnia 18 czerwca 1998 r.
[9] Na etapie projektu wstępnego.
[10] Asia Invest: nie uwzględniono projektów w ramach modułów Asia Interprise.
[11] COM(94) 314 wersja ostateczna z dnia 13 lipca 1994 r.
[12] COM(2001) 469 wersja ostateczna z dnia 4 września 2001 r.
[13] Roboczy dokument Komisji z maja 2004 r., dołączony do wstępnego projektu ogólnego budżetu Komisji Europejskiej na rok obrachunkowy 2005.
[14] Uzupełnione o "Wzmocnienie wielostronnego podejścia do kwestii związanych z bezpieczeństwem Azji, regulacja gospodarki światowej (np. regulacja finansowa w ramach WTO i na poziomie globalnym) oraz włączenie wymiaru kulturowego".
[15] Teoretycznie priorytetowe obszary działania są określane w krajowym dokumencie strategicznym we współpracy z krajem partnerskim.
Po określeniu obszaru działania Komisja zleca studium wykonalności, na podstawie którego zostaje przygotowana propozycja finansowania, która opisuje projekt i sposób jego realizacji.
Projekty o budżecie przekraczającym 1 mln euro są zatwierdzane przez komitet ALA, złożony z przedstawicieli Państw Członkowskich.
[16] Komunikat Komisji w sprawie oceny (SEC(2000) 1051).
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
IV.
W 2000 r. Komisja zaczęła reformę zarządzania pomocą zewnętrzną, w ramach której wprowadzono krajowe dokumenty strategiczne, regionalne dokumenty strategiczne i wieloletnie programy indykatywne.
(tiret pierwsze i drugie) — Priorytety dotyczące wydatków zawsze były uzgadniane wspólnie z rządami krajów azjatyckich i w jak najszerszym zakresie uwzględniały priorytety i cele społeczeństwa obywatelskiego.
Wprowadzając krajowe i regionalne dokumenty strategiczne oraz wieloletnie programy indykatywne, Komisja chce zapewnić większą koncentrację wydatków na rozwój, w tym wydatków na współpracę gospodarczą.
(tiret trzecie) — Zdaniem Komisji trudno zmierzyć ogólny wpływ pomocy.
Dotyczy to w szczególności projektów o charakterze czysto technicznym.
Na poziomie projektu, od czasu reformy pomocy zewnętrznej WE, wszelkie aspekty zarządzania cyklem życia projektu (PCM) są w pełni zinstytucjonalizowane.
Oparte na logicznej strukturze podejście zapewnia obiektywnie dające się zweryfikować wskaźniki oraz z góry zdefiniowane środki umożliwiające ocenę efektywności wydatków.
Weryfikacja obejmuje niezależne monitorowanie oraz obowiązkowe przeglądy śródokresowe i oceny końcowe.
V. (tiret pierwsze) — Opóźnienia między etapem identyfikacji a początkiem realizacji, jak również opóźnienia w realizacji projektów, odnoszą się do projektów dwustronnych przygotowanych przed reformą pomocy zewnętrznej WE.
Dzięki reformie, w ramach której ustanowiono EuropeAid (styczeń 2001 r.) oraz przekazano przedstawicielstwom Komisji odpowiedzialność za zarządzanie pomocą, jak również nowe rozporządzenie finansowe (styczeń 2003 r.), będzie można ograniczyć i zminimalizować opóźnienia w realizacji projektów.
Obecnie przy planowaniu projektów wymagane jest monitorowanie, audyt i plan oceny.
Jednocześnie od 2000 r. monitorowanie jest systematycznie powierzane niezależnym ekspertom.
W ramach monitorowania projektów współpracy gospodarczej w Azji pozytywnie oceniono ich trwałość.
(tiret drugie) — Oparte na rozporządzeniu finansowym procedury składania wniosków zostały opracowane w sposób zapewniający najwyższy stopień przejrzystości i rzetelności.
Wsparcie dla wnioskodawców jest zapewnianie w formie ogólnodostępnych sesji informacyjnych/dni informacyjnych, regularnie aktualizowanych stron internetowych oraz wytycznych w postaci odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania (FAQ).
W efekcie zapewnione jest sprawne zarządzanie projektami panazjatyckimi i nie odnotowano żadnych istotnych opóźnień.
Niezależny system monitorowania potwierdził również trwałość inicjatyw panazjatyckich.
VI. (tiret pierwsze) — Komisja postrzega współpracę gospodarczą jako integralny element pomocy na rzecz rozwoju, który zobowiązuje się należycie uwzględnić podczas przygotowywania krajowych dokumentów strategicznych/wieloletnich programów indykatywnych.
Komisja będzie podejmować starania mające na celu zwiększenie spójności z opisem działań oraz opracowanie stosownych wskaźników.
(tiret drugie) — Realizowana w latach 2002–2005 reforma pomocy zewnętrznej WE, obejmująca w szczególności przeniesienie odpowiedzialności do przedstawicielstw, przyczyniła się i będzie nadal przyczyniać się do usprawnienia wdrożenia i monitorowania projektów dwustronnych w przedmiotowym zakresie.
Wymóg przeprowadzania oceny jest teraz wprowadzany w każdej umowie finansowania dotyczącej projektów.
Obowiązkowe stosowanie struktury logicznej przyczyniło się do poprawy monitorowania i oceny projektów.
Przyczyni się również do zapewnienia trwałości projektów.
(tiret trzecie) — Bieżące przeglądy praktycznego przewodnika AIDCO po procedurach umownych przyczynią się do uproszczenia procesu składania wniosków o dotacje w zakresie przewidzianym w rozporządzeniu finansowym oraz umożliwią sprecyzowanie roli przedstawicielstw w procesie oceny.
(tiret czwarte) — Wprowadzony w 2002 r. system monitorowania zorientowanego na rezultaty (ROM) zapewnia znormalizowane informacje o projektach i programach.
USTALENIA
20.
Komisja zgadza się z Trybunałem, że istnieje potencjalne ryzyko związane z faktem, że pomoc nie jest przeznaczona na wyraźnie określone cele we wszystkich obszarach współpracy.
Rozpoczynając w 2000 r. reformę pomocy zewnętrznej i wprowadzając krajowe i regionalne dokumenty strategiczne oraz opracowując dotyczące Azji komunikaty strategiczne, Komisja potwierdziła, że konieczne jest skoncentrowanie się na krótko- i długoterminowych strategicznych celach współpracy WE w Azji, co pozwoli na ograniczenie wyżej wymienionego ryzyka.
22.
Pojęcie "wspólne interesy" nie może być interpretowane jako środek ochrony interesów UE.
Z komunikatu w żaden sposób nie wynika, że tego rodzaju współpraca jest w jakikolwiek sposób bardziej korzystna dla jednej ze stron.
23.
Celem współpracy gospodarczej jest stymulowanie wymiany handlowej i inwestycji oraz zapewnienie środowiska stwarzającego warunki do rozwoju dla sektora prywatnego.
Zarówno te, jak i inne działania, mają przyczynić się do realizacji celów w zakresie rozwoju i umożliwić integrację krajów azjatyckich z gospodarką światową.
Współpraca gospodarcza wspiera i ułatwia zatem realizację celów Komisji dotyczących rozwoju Azji.
24.
Patrz: odpowiedź na pkt 22.
25.
Komisja zgadza się z Trybunałem, że definicja i monitorowanie wskaźników wymagają zmian, co zostało uwzględnione przez Komisję podczas opracowywania krajowych dokumentów strategicznych/regionalnych papierów strategicznych oraz powiązanych programów indykatywnych na lata 2005–2006.
Zgodnie z obecnymi wytycznymi dotyczącymi programowania pomoc powinna być przeznaczona na ograniczoną liczbę interwencji.
Wyciągając wnioski z doświadczeń, WE w 2004 r. ograniczyła ilość programów panazjatyckich z pięciu do trzech.
26.
Zdaniem Komisji krajowe dokumenty strategiczne w Azji nie oddzielały i nie powinny oddzielać strategii współpracy gospodarczej od strategii współpracy finansowej i technicznej, ponieważ oba te instrumenty uzupełniają się w procesie realizacji strategii WE w Azji.
Ponadto w krajowych planach państw azjatyckich, będących beneficjentami pomocy, nie oddzielono polityki gospodarczej ukierunkowanej na potrzeby osób biednych od polityki ograniczania ubóstwa.
Niedawno wprowadzone instrumenty działań zewnętrznych idą jeszcze dalej, gdyż nie wprowadzają rozróżnienia między współpracą finansową i techniczną a współpracą gospodarczą.
27.
Jeżeli chodzi o przedstawione przez Trybunał uwagi dotyczące wymiaru regionalnego projektów, Komisja jest zdania, że projekty panazjatyckie powinny być rozpatrywane na poziomie poszczególnych programów.
Zachęca się do składania wniosków obejmujących więcej niż jeden kraj azjatycki w celu wprowadzenia transgranicznej współpracy gospodarczej w Azji.
29.
Stosując nowe podejście w zarządzaniu (ABM/ABB), Komisja stara się zmienić charakter debaty budżetowej, definiując ogólne priorytety polityczne, oceniając wpływ tych priorytetów na bieżące działania oraz przyjęte cele oraz przyznając odpowiednie zasoby.
Ta zorientowana na politykę debata, z zadowoleniem przyjęta przez władzę budżetową, powinna umożliwić skoncentrowanie się na debacie dotyczącej w większym stopniu działań niż poszczególnych pozycji budżetowych.
31.
Komisja zgadza się, że opis celów jest ogólny i mógłby być bardziej szczegółowy.
Zostanie to wzięte pod uwagę w pracach mających na celu zapewnienie lepszego opisu działań.
32.
Komisja podziela opinię Trybunału w sprawie wskaźników wpływu i uważa, że konieczne jest przyjęcie realistycznego podejścia przy pomiarze wpływu pomocy, uwzględniającego zarówno ograniczony zakres interwencji UE oraz istnienie podobnych programów realizowanych przez Państwa Członkowskie.
Interwencje WE nie są jedynym motorem wymiany handlowej i inwestycji oraz mogą jedynie przyczyniać się do ich zwiększania.
Komisja będzie opracowywać i usprawniać odpowiednie wskaźniki wpływu pomocy.
33.
Opis działań obejmuje informacje na temat działań podjętych w przeszłości w związku z każdym z kluczowych celów oraz precyzuje, w jaki sposób działania te przyczyniły się do ich realizacji.
Komisja obecnie pracuje nad wskaźnikami bardziej zorientowanymi na rezultaty.
34.–35.
Do 2001 r. cele polityczne były bezpośrednio przekładane na projekty i programy.
Od 2002 r. krajowe programy indykatywne są narzędziem umożliwiającym większe ukierunkowanie na cele, w tym cele w zakresie współpracy gospodarczej, co skutkuje ograniczeniem liczby sektorów interwencji oraz jaśniejsze sprecyzowanie zadań i celów dla poszczególnych sektorów.
Komisja przyznaje, że trudno zmierzyć ogólny wpływ pomocy.
Dotyczy to w szczególności projektów o charakterze czysto technicznym.
Na poziomie projektu, od czasu reformy pomocy zewnętrznej WE, wszelkie aspekty zarządzania cyklem życia projektu (PCM) są w pełni zinstytucjonalizowane.
Oparte na logicznej strukturze podejście zapewnia obiektywnie dające się zweryfikować wskaźniki oraz z góry zdefiniowane środki umożliwiające ocenę efektywności wydatków.
Weryfikację umożliwiają obowiązkowe śródokresowe i końcowe oceny.
39.
Dwustronne projekty w zakresie współpracy gospodarczej służą realizacji priorytetów gospodarczych, które ustala się w oparciu o priorytety określone przez poszczególne kraje w dokumentach strategicznych dotyczących ograniczania ubóstwa (PRSP) oraz w krajowych planach rozwoju.
W miarę możliwości Komisja współpracuje z innymi donatorami w celu maksymalizacji skutków, dzięki czemu ograniczone środki Wspólnoty mają możliwie największy wpływ.
W przypadku wielu projektów w zakresie współpracy gospodarczej ich wpływ można oszacować dopiero w perspektywie długoterminowej.
Wpływ przyszłych projektów będzie bardziej systematycznie mierzony w wyniku wprowadzonych lepszych procedur monitorowania i oceny.
40.–41.
Istnieje równowaga między czasem opracowania projektu a przygotowaniem projektu pod względem jakościowym, które obejmuje: a) etap identyfikacji, obejmujący ocenę danego sektora i określenie kluczowych problemów, potencjalnych beneficjentów oraz ewentualnych szczegółów dotyczących realizacji; b) etap oceny, podczas którego ustalane są szczegóły projektu przy pełnym zaangażowaniu oraz w konsultacji z wszelkimi zainteresowanymi stronami, beneficjentami i innymi donatorami.
Etap ten często obejmuje opracowanie analiz ekonomicznych i finansowych, ocenę wpływu na środowisko oraz ocenę wpływu ze względu na płeć.
Projekt zaczyna się od fazy rozruchu (na ogół 6 miesięcy), podczas której sprawdza się proponowane działania pod względem terminów oraz kosztów/zysków.
42.–43.
Po reformie pomocy zewnętrznej WE, obejmującej w szczególności przekazanie przedstawicielstwom Komisji odpowiedzialności za zarządzanie pomocą, odnotowano poprawę w zakresie realizacji projektów i programów.
W sposób nieunikniony konieczny był również okres przejściowy związany z rekrutacją i szkoleniem nowych pracowników w przedstawicielstwach.
Jeżeli chodzi o kwestię kwalifikacji, należy wziąć pod uwagę, że popyt na posiadających wysokie kwalifikacje specjalistów w dziedzinie handlu znacznie przekracza podaż.
Komisja wprowadziła środki mające na celu poprawę sytuacji poprzez bardziej precyzyjne zdefiniowanie celów przewidzianych w nowej umowie ramowej w sprawie handlu (grudzień 2003 r.), ustanawiając fundusz powierniczy w ramach Międzynarodowego Centrum Handlu Narodów Zjednoczonych (UN International Trade Centre) (lipiec 2004 r.) oraz lepiej wykorzystując doświadczenia organizacji Narodów Zjednoczonych.
44.
Od czasu reformy pomocy zewnętrznej WE wszelkie aspekty zarządzania cyklem życia projektu (PCM) są w pełni zinstytucjonalizowane.
Fakt ten podkreśla zastosowanie opartego na logicznej strukturze podejścia, zapewniającego definicję celu projektu, jego zadań, wyników, działań, dających się obiektywnie zweryfikować wskaźników oraz z góry zdefiniowanych środków umożliwiających weryfikację.
46.
Ostatnio wzmocniono monitorowanie projektów poprzez stosowanie struktury logicznej obejmującej wyraźną definicję celu ogólnego, celu projektu, wyników i działań oraz poszczególnych wskaźników realizacji.
Ponadto monitorowanie zostało usprawnione w wyniku wprowadzenia monitorowania zorientowanego na rezultaty (ROM), realizowanego przez niezależnych konsultantów.
47.
Od 2000 r. za monitorowanie odpowiedzialni są niezależni eksperci, którzy analizują znaczenie, efektywność, wydajność, wpływ i trwałość wybranych projektów w oparciu o roczny plan prac.
W tym kontekście trwałość projektów współpracy gospodarczej w Azji uzyskała dobre oceny.
Ponadto w 2002 r. WE wprowadziła system środków zapewnienia jakości zwiększający kontrolę planu projektu na etapie identyfikacji i przygotowania.
W ramach tej procedury dokładnie analizowane są plany dotyczące trwałości projektów.
Trwałość jest analizowana jako szczególne kryterium na wszystkich etapach procesu zapewnienia jakości.
48.–49.
Działający od końca 2002 r. system zapewnienia jakości wprowadził obowiązkową śródokresową i końcową ocenę procesu przygotowania projektu ze wskazaniem pozycji budżetowych związanych z jego realizacją.
Celem oceny śródokresowej jest przede wszystkim identyfikacja niedociągnięć w celu podjęcia odpowiednich działań naprawczych.
Zarówno przekazanie przedstawicielstwom Komisji odpowiedzialności za zarządzanie pomocą, jak i systematyczne kontrole zewnętrzne, umożliwiają dokładne monitorowanie oraz wczesną identyfikację problemów, co pozwala na terminowe zastosowanie środków naprawczych.
52.
W ramach programów panazjatyckich oraz ogólnego zarządzania pomocą zewnętrzną wytyczne dla wnioskodawców są regularnie analizowane i podejmowane są starania mające na celu uproszczenie procedur składania wniosków.
Konieczne będzie znalezienie rozwiązania uwzględniającego zarówno konieczność stosowania procedur niezbędnych w celu zapewnienia przejrzystości i rzetelności, jak i potrzeby wnioskodawców domagających się ich uproszczenia.
53.
Dostarczenie statutów/umów spółek jest niezbędne w celu oceny statusu i narodowości wnioskodawców, czyli w celu zapewnienia zgodności z podstawą prawną.
Partnerzy podpisują "umowę o partnerstwie", w której zobowiązują się do wypełnienia swoich zobowiązań, w przypadku gdy wniosek zostanie przyjęty.
54.
Pośrednicy nienastawieni na zysk mają tę przewagę, że dysponują odpowiednią strukturą pozwalającą na maksymalizację korzyści wynikających z realizacji projektów.
Obecnie analizowana jest opcja umożliwienia pośrednikom nienastawionym na zysk składanie wniosków w ramach programów panazjatyckich.
Warunkiem jest, aby beneficjenci nie osiągali żadnych zysków z tytułu wspólnie finansowanych projektów.
Stosowanie zasady "non-profit" jest modyfikowane, tak aby ułatwić realizację tego rodzaju projektów w zakresie współpracy gospodarczej w sposób sugerowany przez Trybunał.
55.
W ciągu ostatnich dwóch lat WE prowadziła wiele różnych działań mających na celu zapewnienie większej pomocy potencjalnym wnioskodawcom, w tym sesje informacyjne w Państwach Członkowskich UE i krajach partnerskich w Azji, regularnie aktualizowane wytyczne w postaci odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania (FAQ) na stronie internetowej oraz centralnie zarządzane skrzynki pocztowe, gdzie wnioskodawcy mogą wysyłać pytania.
Na stronach internetowych dostępne są również, oparte na najlepszych praktykach, prezentacje dotyczące sposobów opracowania dobrego wniosku w sprawie projektu.
Zakresy odpowiedzialności przedstawicielstw oraz jednostki centralnej w tym kontekście zostały sprecyzowane podczas procesu przekazywania odpowiedzialności.
W programach panazjatyckich nowej generacji WE wprowadziła element szczególny, odnoszący się do działań ukierunkowanych na rozwój umiejętności w celu podwyższenia kwalifikacji beneficjentów w zakresie przygotowania i zarządzania projektem.
56.
Przedstawicielstwa nie mogą pomagać wnioskodawcom w przygotowaniu wniosków, nie naruszając tym samym zasady równego traktowania.
Dlatego pomoc jest ograniczona do wyżej wyszczególnionych działań.
W żadnym razie pomoc zapewniana przez przedstawicielstwa nie może wykraczać poza ogólne wytyczne i nie może dotyczyć szczegółowych informacji zawartych we wniosku.
59.
Każdy wniosek poddawany ocenie technicznej i finansowej jest oceniany pod względem trwałości.
Ponadto poproszono poszczególne przedstawicielstwa Komisji o przedstawienie uwag dotyczących szczególnie trwałości projektu pod względem finansowym, instytucjonalnym, politycznym i innymi.
WNIOSKI I ZALECENIA
60.
Celem współpracy gospodarczej w rozumieniu rozporządzenia ALA (Azja i Ameryka Łacińska) jest stymulowanie wymiany handlowej i inwestycji oraz zapewnienie środowiska stwarzającego warunki do rozwoju dla sektora prywatnego.
Zarówno te, jak i inne działania mają przyczynić się do realizacji celów w zakresie rozwoju i umożliwić integrację krajów azjatyckich z gospodarką światową.
Współpraca gospodarcza wspiera i ułatwia zatem realizację celów Komisji dotyczących rozwoju Azji.
Wprowadzając w 2002 r. krajowe i regionalne dokumenty strategiczne Komisja, chciała zapewnić większą spójność miedzy strategią, programowaniem a wdrażaniem.
61.
Uwzględniając przepisy art. 177 i 181a Traktatu o Unii Europejskiej, Komisja jest zdania, że współpraca gospodarcza powinna stanowić integralną część działań na rzecz rozwoju w ramach jednej strategii rozwoju.
Komisja uważa jednak, że wskaźniki współpracy gospodarczej powinny być specyficzne dla poszczególnych krajów.
62.
W celu realizacji swojej wizji Komisja opracowuje krajowe i regionalne dokumenty strategiczne oraz przygotowuje programy krajowe.
Obejmują one zarówno działania w zakresie współpracy finansowej, technicznej, jak i działania w zakresie współpracy gospodarczej, które wzajemnie uzupełniają się.
Zarządzanie kosztami działań (ABM) jest procesem nowym i obecnie prowadzone są prace mające na celu poprawę jego definicji i spójności.
Jednakże opisów działań nie należy rozpatrywać w oderwaniu od innych stosowanych przez Komisję dokumentów odnoszących się do jej działań w Azji.
63.
Komisja postrzega współpracę gospodarczą jako integralny element pomocy na rzecz rozwoju, który zobowiązuje się należycie uwzględnić podczas przygotowywania krajowych dokumentów strategicznych/wieloletnich programów indykatywnych.
Komisja będzie podejmować starania mające na celu zwiększenie spójności z opisem działań oraz opracowanie stosownych wskaźników.
64.
Do 2001 r. cele polityczne były bezpośrednio przekładane na projekty i programy.
Priorytety dotyczące wydatków były uzgadniane wspólnie z rządami krajów azjatyckich i w jak najszerszym zakresie uwzględniały priorytety i cele społeczeństwa obywatelskiego.
Od 2002 r. krajowe dokumenty strategiczne i krajowe programy indykatywne są narzędziem umożliwiającym większe ukierunkowanie na cele, w tym cele w zakresie współpracy gospodarczej, co skutkuje ograniczeniem liczby sektorów interwencji oraz umożliwia jaśniejsze sprecyzowanie zadań i celów dla poszczególnych sektorów.
65.
Od czasu reformy pomocy zewnętrznej WE wszelkie aspekty zarządzania cyklem życia projektu (PCM) są w pełni zinstytucjonalizowane.
Oparte na logicznej strukturze podejście zapewnia obiektywnie dające się zweryfikować wskaźniki oraz z góry zdefiniowane środki umożliwiające ocenę efektywności wydatków.
66.
Większość projektów skontrolowanych przez Trybunał została opracowana w okresie poprzedzającym reformę pomocy zewnętrznej WE.
67.
W wyniku reformy pomocy zewnętrznej WE oraz po wejściu w życie w styczniu 2003 r. nowego rozporządzenia finansowego udało się w sposób istotny ograniczyć opóźnienia w realizacji projektów.
Obowiązkowe stosowanie struktury logicznej oraz wprowadzenie obowiązkowych śródokresowych i końcowych ocen każdego projektu/programu przyczyniło się do poprawy monitorowania i oceny projektów.
W ramach procesu zapewnienia jakości dokładnie analizowane są plany dotyczące trwałości projektów.
Ponadto trwałość jest jednym z kryteriów badanych w ramach zorientowanego na wyniki monitorowania i jest systematycznie rozpatrywana w ramach niezależnego systemu monitorowania.
68.
Sporządzenie planu projektu wymaga wyraźnej definicji celu ogólnego, celu projektu, wyników i działań.
Od końca 2002 r. wprowadzono wymóg przeprowadzenia niezależnej zewnętrznej oceny w odniesieniu do wszystkich projektów.
69.
Komisja przyznaje, że procedury składania wniosków w przypadku programów panazjatyckich są złożone, choć podejmowane są wszelkie starania, aby były one jak najmniej uciążliwe.
Obecny przegląd rozporządzenia finansowego i zasad wykonania tego rozporządzenia powinien zapewnić większą elastyczność i proporcjonalność stosowania zasad w odniesieniu do małych projektów, tzn. proporcjonalność w stosunku do związanego z nimi ryzyka.
Ponadto bieżące przeglądy praktycznego przewodnika AIDCO po procedurach umownych przyczynią się do uproszczenia procesu składania wniosków o dotacje w zakresie przewidzianym przez rozporządzenie finansowe oraz umożliwią sprecyzowanie roli przedstawicielstw w procesie oceny.
70.
Z udostępnieniem wzoru wypełnionego wniosku na stronie internetowej związane jest ryzyko, że wnioskodawcy będą wniosek ten kopiować.
Komisja udostępnia szczegółowe zestawienia dotyczące wszystkich finansowanych projektów na stronach internetowych poświęconych poszczególnym programom.
Obowiązkowe stosowanie struktury logicznej przyczyniło się do poprawy monitorowania i oceny projektów.
Sprawne funkcjonowanie systemów regularnego monitorowania programów panazjatyckich jest częściowo wynikiem stosowania opartego na logicznej strukturze podejścia.
Komisja woli zatem utrzymać wymóg przygotowania przez wnioskodawców struktury logicznej.
Komisja rozważy sugerowane przez Trybunał stworzenie centralnego rejestru dokumentów.
71.
W ciągu ostatnich dwóch lat Komisja prowadziła wiele różnych działań mających na celu zapewnienie większej pomocy potencjalnym wnioskodawcom.
W programach panazjatyckich nowej generacji Komisja wprowadziła element szczególny, odnoszący się do działań ukierunkowanych na rozwój umiejętności w celu podwyższenia kwalifikacji beneficjentów w zakresie przygotowania i zarządzania projektem.
Przedstawicielstwa nie mogą pomagać wnioskodawcom w przygotowywaniu wniosków, nie naruszając tym samym zasady równego traktowania.
Dlatego pomoc ograniczona jest do ogólnych wytycznych i nie może dotyczyć szczegółowych informacji zawartych we wniosku.
72.
Komisja stale dostosowuje przyjęte procedury do najlepszych praktyk.
Zarówno system monitorowania projektów panazjatyckich, jak i monitorowanie zewnętrzne, są oparte na standardowych wymaganiach w zakresie sprawozdawczości.
Od czasu przekazania zarządzania na szczebel przedstawicielstw, przedstawicielstwa są w większym stopniu zaangażowane w proces systematycznego monitorowania.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 5/2005
Koszty tłumaczeń ustnych ponoszonych przez Parlament, Komisję i Radę, wraz z odpowiedziami instytucji
(na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2005/C 291/01)
SPIS TREŚCI
I–VIII STRESZCZENIE
1–12 WSTĘP
13–14 CEL I ZAKRES KONTROLI
15–81 UWAGI
15–29 Procedury stosowane w celu unikania świadczenia usług w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczających rzeczywiste potrzeby
16–21 Parlament
22–24 Komisja
25–29 Rada
30–32 Możliwość świadczenia wszystkich potrzebnych usług w zakresie tłumaczeń ustnych
33–71 Koszt tłumaczeń ustnych
33–38 Obliczanie kosztów
39–41 Analiza kosztów tłumaczeń ustnych
42–58 Inne kwestie mające wpływ na koszt tłumaczeń ustnych
59–71 Szczegółowe uwagi dotyczące wydatków na tłumaczenia zewnętrzne
72–81 Jakość tłumaczeń ustnych
72 Parlament
73–81 Komisja i Rada
82–95 WNIOSKI I ZALECENIA
82 Procedury stosowane w celu unikania świadczenia usług w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczających rzeczywiste potrzeby
83–84 Możliwość świadczenia potrzebnych usług w zakresie tłumaczeń ustnych
85–92 Koszt tłumaczeń ustnych
93 Jakość tłumaczeń ustnych
94–95 Perspektywy
ZAŁĄCZNIK I: Szczególne zasady mające zastosowanie do Parlamentu, Komisji i Rady
ZAŁĄCZNIK II: Metoda obliczania kosztów opracowana przez Trybunał
Odpowiedzi instytucji
STRESZCZENIE
I. Dwadzieścia jeden języków posiada status języków urzędowych i roboczych w instytucjach europejskich.
Do instytucji, które z racji charakteru swojej działalności wymagają najwięcej tłumaczeń ustnych, należą Parlament, Komisja i Rada.
Parlament posiada swój własny departament tłumaczeń ustnych.
Potrzeby Rady i Komisji w zakresie tłumaczeń ustnych są pokrywane przez Dyrekcję Generalną ds. Tłumaczeń Ustnych (DG ds. Tłumaczeń Ustnych).
II.
Z powodu nierównomiernego rozłożenia zapotrzebowania w ciągu roku instytucje europejskie, poza stałymi tłumaczami (na stanowiskach urzędniczych), zatrudniają także zewnętrznych tłumaczy w ramach personelu pomocniczego (zwanych PTK — Pomocniczy Tłumacze Konferencyjni).
III.
Celem kontroli Trybunału była ocena należytego zarządzania finansami w zakresie tłumaczeń ustnych w Parlamencie, Komisji i Radzie.
W szczególności kontrola miała na celu ustalenie, czy instytucje te posiadają odpowiednie narzędzia i procedury zapewniające, by:
- świadczone usługi w zakresie tłumaczeń ustnych nie przekraczały rzeczywistych potrzeb,
- wszelkie konieczne usługi w zakresie tłumaczeń ustnych mogły być wyświadczone,
- usługi w zakresie tłumaczeń ustnych były świadczone najniższym możliwym kosztem,
- tłumaczenie ustne było wysokiej jakości.
IV.
Kontrola wykazała, że jakość tłumaczeń w większości przypadków spełnia potrzeby i oczekiwania, należy jednak podjąć liczne działania w celu redukcji kosztów i unikania świadczenia usług, które zostały zamówione, ale nie wykorzystane.
V. Instytucje przyjęły różne podejścia w zakresie realizacji zamówień na tłumaczenia.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych wraz DG Komisji zamawiającą tłumaczenie ocenia, jakie usługi w zakresie tłumaczeń ustnych są naprawdę potrzebne, i decyduje, które zamówienia zostaną zrealizowane. W przypadku Parlamentu brak takiej oceny i jeżeli tylko dostępne są zasoby, przyjmowane są wszystkie zamówienia, które formalnie są zgodne z zasadami.
W 2004 r. Rada przyjęła nową procedurę wyraźnie ukierunkowaną na ograniczenie zamówień na tłumaczenia.
VI.
Obliczenia dokonane przez Trybunał pokazują, że w 2003 r. całkowity koszt tłumaczeń ustnych wyniósł około 57 mln euro w przypadku Parlamentu i około 106 mln euro w przypadku Komisji, Rady, Komitetów i niektórych agencji.
Średni koszt na tłumacza za jeden dzień tłumaczenia wyniósł 1476 euro w Parlamencie i 1046 euro w Komisji i Radzie.
VII.
Chociaż instytucjom udało się ograniczyć ilość tłumaczeń ustnych, mogłyby one dokonać dalszych oszczędności poprzez unikanie późnego odwoływania spotkań, składania zamówień w ostatniej chwili, nierównomiernego rozkładania spotkań w ciągu tygodnia i roku oraz wysokich kosztów podróży PTK.
Ponieważ elementy te pozostają w dużej mierze poza kontrolą departamentów tłumaczeń ustnych, oszczędności można dokonać jedynie poprzez większą przezorność ze strony organizatorów spotkań.
VIII.
Sprawozdania z sesji wskazujące, które języki były używane na spotkaniu, są bardzo użytecznym narzędziem oceny, czy zapewnione kombinacje językowe odpowiadają potrzebom uczestników spotkania; w znacznej liczbie przypadków nie są one jednak opracowywane.
Przedstawianie rozliczenia kosztów odwołanych spotkań ich organizatorom, jak ma to miejsce w przypadku Rady, stanowi dobrą praktykę i powinno zostać rozszerzone na pozostałe instytucje.
WSTĘP
1.
Zgodnie z art. 290 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada, stanowiąc jednomyślnie, określa system językowy instytucji Wspólnoty.
2.
Na mocy rozporządzenia nr 1, uaktualnianego po każdym przystąpieniu nowych krajów do Unii Europejskiej, Rada nadała dwudziestu jeden językom (hiszpański, czeski, duński, niemiecki, estoński, irlandzki, grecki, angielski, francuski, włoski, litewski, łotewski, węgierski, maltański, niderlandzki, polski, portugalski, słowacki, słoweński, fiński i szwedzki) status języków urzędowych i roboczych instytucji [1].
3.
Zgodnie z rozporządzeniem nr 1 usługi w zakresie tłumaczeń ustnych są niezbędne, jeżeli na spotkaniu używa się różnych języków roboczych.
4.
Do instytucji, które z racji charakteru swojej działalności muszą zapewnić najwięcej usług w zakresie tłumaczeń ustnych, należą Parlament, Komisja i Rada.
W 2003 r. całkowity koszt tłumaczeń ustnych wyniósł około 57 mln euro w przypadku Parlamentu i około 106 mln euro w przypadku Komisji, Rady, Komitetów i niektórych agencji.
5.
Dyrekcja ds. Tłumaczeń Ustnych Parlamentu zaspokaja wszelkie potrzeby w zakresie tłumaczeń ustnych Parlamentu (spotkania w Brukseli, Strasburgu lub w innym miejscu), Rzecznika Praw Obywatelskich, Komisji w Luksemburgu i Trybunału Obrachunkowego.
Od momentu ukończenia kontroli Parlament zapewnia również, w określonych dniach, usługi w zakresie tłumaczeń ustnych dla Komitetu Regionów.
6.
Dyrekcja Generalna ds. Tłumaczeń Ustnych pokrywa zapotrzebowanie na tłumaczenia ustne Komisji (około 40 % dni tłumaczenia) — z wyjątkiem spotkań odbywających się w Luksemburgu, Rady (ponad 50 % dni tłumaczenia), Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów, Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz niektórych agencji europejskich.
7.
Rada posiada jedynie niewielką Sekcję Konferencji, która organizuje spotkania i zamawia w DG ds. Tłumaczeń Ustnych usługi w zakresie tłumaczeń ustnych.
8.
Z powodu nierównomiernego rozłożenia zapotrzebowania w ciągu roku, w zależności od częstotliwości spotkań oraz zamawianych kombinacji językowych, instytucje europejskie, poza stałymi tłumaczami (na stanowiskach urzędniczych) [2], zatrudniają także zewnętrznych tłumaczy w ramach personelu pomocniczego (zwanych PTK [3] — Pomocniczy Tłumacze Konferencyjni).
W przypadku pomocniczych tłumaczy konferencyjnych warunki pracy, wynagrodzenie oraz zwrot kosztów są określone w "Warunkach zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich" oraz w Porozumieniu podpisanym przez największą organizacją zawodową zrzeszającą tłumaczy ustnych — Międzynarodową Organizacją Tłumaczy Konferencyjnych (IACI) z trzema instytucjami UE zatrudniającymi tłumaczy ustnych (tj. Komisja, Parlament i Trybunał Sprawiedliwości); stali tłumacze podlegają Regulaminowi pracowniczemu [4].
9.
W 2003 r. na potrzeby instytucji europejskich zapewniono 150000 dni tłumaczenia, z czego około 39 % stanowiły tłumaczenia wykonane dla Rady, 26 % dla Komisji w Brukseli, 4 % dla Komisji w Luksemburgu i 21 % dla Parlamentu.
Pozostałe 10 % stanowią tłumaczenia na potrzeby pozostałych instytucji i organów europejskich (Trybunał Sprawiedliwości, Trybunał Obrachunkowy, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Komitet Regionów, Europejski Bank Inwestycyjny, agencje itp.)
DG ds. Tłumaczeń Ustnych dostarcza około 70 %, Parlament 27 % [5], a Trybunał Sprawiedliwości 3 % usług w zakresie tłumaczeń ustnych.
Tabela 1
Liczba dni tłumaczenia zapewnionych na potrzeby instytucji UE (wskaźnik 1998 = 100) [6] wraz z językami nowych Państw Członkowskich
_BAR_ 1998 _BAR_ 1999 _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
Rada _BAR_ 100 _BAR_ 96,8 _BAR_ 96,3 _BAR_ 105,6 _BAR_ 109,1 _BAR_ 103,9 _BAR_ 89,9 _BAR_
Komisja _BAR_ 100 _BAR_ 101,5 _BAR_ 100,4 _BAR_ 94,7 _BAR_ 85,8 _BAR_ 85,1 _BAR_ 85,1 _BAR_
Inne w ramach DG ds. Tłumaczeń Ustnych _BAR_ 100 _BAR_ 95,2 _BAR_ 102,7 _BAR_ 112,3 _BAR_ 91,0 _BAR_ 88,8 _BAR_ 95,8 _BAR_
Ogółem DG ds. Tłumaczeń Ustnych _BAR_ 100 _BAR_ 98,5 _BAR_ 98,5 _BAR_ 101,8 _BAR_ 98,2 _BAR_ 95,0 _BAR_ 88,9 _BAR_
Parlament _BAR_ 100 _BAR_ 85,0 _BAR_ 92,7 _BAR_ 97,8 _BAR_ 97,7 _BAR_ 97,2 _BAR_ 103,1 _BAR_
Ogółem _BAR_ 100 _BAR_ 93,8 _BAR_ 96,5 _BAR_ 100,4 _BAR_ 98,0 _BAR_ 95,8 _BAR_ 93,9 _BAR_
10.
Tabela 1 pokazuje, że w ostatnich latach instytucjom UE udało się ograniczyć korzystanie ze świadczonych im usług w zakresie tłumaczeń ustnych.
Rada była jedyną z trzech największych instytucji, w której liczba dni tłumaczenia wzrosła pomiędzy 1998 a 2003 r., jednak wydaje się, że nowy system, tzw. na żądanie, wprowadzony od dnia 1 maja 2004 r., odwrócił tę tendencję (patrz: pkt 27).
Jednakże rok 2004 był rokiem przejściowym i dlatego też może nie być reprezentatywny.
11.
Zmiana w korzystaniu z usług w zakresie tłumaczeń ustnych w Radzie pomiędzy 1998 a 2003 r. jest uzasadniona nie tylko zwiększoną liczbą spotkań, ale także rosnącą liczbą języków aktywnych i pasywnych [7] używanych na spotkaniach w tej instytucji.
12.
Artykuł 6 rozporządzenia nr 1 stanowi, że "instytucje mogą określić szczegółowe zasady stosowania systemu językowego w swych regulaminach".
Przepis ten umożliwia dostosowanie systemu językowego do szczególnych potrzeb każdej instytucji.
Instytucje korzystają z tej możliwości w różnym stopniu, jak przedstawiono w załączniku I.
CEL I ZAKRES KONTROLI
13.
Celem kontroli Trybunału była ocena należytego zarządzania finansami w zakresie tłumaczeń ustnych w Parlamencie, Komisji i Radzie.
Kontrola objęła 97 % usług w zakresie tłumaczeń ustnych (tj. wszystkie tłumaczenia z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości, który posiada własny departament ds. tłumaczeń ustnych).
W szczególności kontrola miała na celu ustalenie, czy kontrolowane instytucje posiadają odpowiednie narzędzia i procedury zapewniające, by:
- świadczone im usługi w zakresie tłumaczeń ustnych nie przekraczały rzeczywistych potrzeb,
- wszelkie potrzebne usługi w zakresie tłumaczeń ustnych mogły być wyświadczone,
- usługi w zakresie tłumaczeń ustnych były świadczone najniższym możliwym kosztem,
- tłumaczenie ustne było wysokiej jakości.
14.
Kontrola objęła wydatki poniesione w roku obrachunkowym 2003, uwzględniono jednak także zmiany, które nastąpiły w 2004 r., spowodowane ostatnim rozszerzeniem Unii Europejskiej.
UWAGI
Procedury stosowane w celu unikania świadczenia usług w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczających rzeczywiste potrzeby
15.
Faktyczne użycie języków podczas spotkań pokazuje, że czasami świadczone usługi w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczają rzeczywiste potrzeby w tym zakresie (niektórzy uczestnicy wolą używać szerzej znanego języka urzędowego zamiast swojego języka ojczystego; niektórzy uczestnicy są nieobecni, co sprawia, że poszczególne kombinacje językowe stają się zbędne).
Trybunał zbadał, w jakim stopniu instytucje objęte kontrolą posiadają właściwe procedury w celu jak najbardziej precyzyjnego prognozowania spodziewanego użycia języków oraz monitorowania ich rzeczywistego użycia, aby zniechęcać organizatorów spotkań do zamawiania usług w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczających takie prognozy.
Parlament
16.
Regulamin (patrz: załącznik I) stanowiący, że każdy z posłów ma prawo do wypowiadania się w wybranym przez siebie języku urzędowym oraz że zapewnia się tłumaczenie ustne na inny język urzędowy, zobowiązuje Parlament do udostępnienia znacznych zasobów w zakresie tłumaczeń ustnych.
17.
W celu organizacji i kontroli usług w zakresie tłumaczeń ustnych Prezydium Parlamentu Europejskiego przyjęło w 1999 r. "Kodeks postępowania w dziedzinie wielojęzyczności", uaktualniony w 2004 r.
Główne zasady tego kodeksu stanowią, że, z zachowaniem zasady równości posłów, koszty wielojęzyczności powinny być utrzymywane w możliwych do przyjęcia dla budżetu granicach, zasoby wykorzystywane efektywniej, a użytkownicy usług językowych powinni być świadomi konieczności odpowiedzialnego ich wykorzystania, w oparciu o rzeczywiste potrzeby.
18.
Tłumaczenie ustne można zamówić w Dyrekcji ds. Tłumaczeń Ustnych Parlamentu jedynie na rodzaje spotkań wymienione w Kodeksie postępowania (posiedzenia plenarne Parlamentu, spotkania organów zarządzających Parlamentu, komisji, delegacji itp.).
Tłumaczenia ustnego nie zapewnia się posłom na potrzeby własne lub organom zewnętrznym. Prezydium może jednak zezwolić na wyjątki.
Dyrekcja ds. Tłumaczeń Ustnych świadczy zamówioną usługę w zakresie tłumaczeń ustnych zgodnie z priorytetami oraz w granicach ustanowionych w Kodeksie postępowania.
19.
Kodeks postępowania, uaktualniony w 2004 r., stanowi, że każdy organ parlamentarny mający zapotrzebowanie na usługi w zakresie tłumaczenia ustnego ("użytkownik" w Kodeksie) powinien sporządzić i regularnie uaktualniać "językowy profil tłumaczeń ustnych" oparty na językach zamówionych i rzeczywiście używanych przez posłów.
Jest to bardzo użyteczne narzędzie, gwarantujące, że zamówienia odpowiadają rzeczywistym potrzebom.
Jednakże, ponieważ posłowie Parlamentu Europejskiego nie mają obowiązku potwierdzania z wyprzedzeniem swojego udziału w spotkaniu, "językowy profil tłumaczeń ustnych" nie wystarczy, aby zapobiec zapewnieniu zbędnego tłumaczenia, jeżeli poseł, dla którego takie szczególne usługi zostały zamówione, nie będzie w spotkaniu uczestniczył.
20.
Zgodnie z Kodeksem postępowania pod koniec każdego spotkania kierownik grupy tłumaczy ustnych, w porozumieniu z sekretariatem organu organizującego spotkanie, sporządza listę zamówionych, ale nie wykorzystanych usług językowych.
Kopia tej listy jest przekazywana sekretariatowi organu organizującego dane spotkanie.
W praktyce procedurę tę stosuje się od września 2004 r. w przypadku spotkań komisji i delegacji.
21.
Zasoby dostarczone zgodnie z Regulaminem przekraczają rzeczywiste potrzeby, jeżeli na danym spotkaniu nie wszystkie zakładane języki urzędowe zostały wykorzystane.
Parlament nigdy nie przeprowadził sondażu oceniającego częstotliwość występowania oraz konsekwencje takich przypadków.
Komisja
22.
W każdej Dyrekcji Generalnej (DG) jednostka administracyjna zbiera zamówienia na tłumaczenia na poszczególne spotkania i przekazuje je w formie elektronicznej do DG ds. Tłumaczeń Ustnych za pomocą systemu DOR ("Wniosek o organizację spotkania").
Każda DG zgłasza pożądaną kombinację językową oraz porządkuje listę spotkań na ten sam dzień według ich ważności.
Na cotygodniowych wewnętrznych spotkaniach "arbitrażowych" DG ds. Tłumaczeń Ustnych decyduje, które zamówienia mogą zostać zrealizowane, uwzględniając dostępność tłumaczy i sal konferencyjnych.
Na kolejnych spotkaniach koordynacyjnych poszczególne kombinacje językowe są przydzielane do każdego spotkania planowanego na sześć tygodni później.
Liczba języków aktywnych i/lub pasywnych przydzielonych przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych jest często niższa niż liczba początkowo zamawiana, co jest wynikiem negocjacji pomiędzy DG ds. Tłumaczeń Ustnych a DG organizującą spotkanie.
23.
Kierownik zespołu tłumaczy w DG ds. Tłumaczeń Ustnych sporządza sprawozdanie z sesji (rapport de séance), w którym wskazuje, jakie języki były używane podczas spotkania.
W 2004 r. takie sprawozdania zostały sporządzone w 82,5 % z 8107 spotkań z obsługą tłumaczy ustnych.
W przypadku 17,7 % sprawozdań kierownicy zespołów stwierdzili, że tłumaczenie pasywne, które zostało zamówione i zapewnione, przekraczało rzeczywiste potrzeby, z jednego lub więcej następujących powodów: niektóre delegacje krajowe nie wypowiadały się w swoich językach urzędowych, nie wypowiadały się w ogóle lub były nieobecne.
Brak użycia zamówionego i dostarczonego tłumaczenia aktywnego został wymieniony w 7,2 % sprawozdań.
Oznacza to w rezultacie przynajmniej [8] 1750 zapłaconych, lecz nie wykorzystanych dni tłumaczenia, czego koszt wyniósł między 1,5 a 2 mln euro.
24.
Chociaż obecne procedury, które dają DG ds. Tłumaczeń Ustnych możliwość podjęcia ostatecznej decyzji w przypadku kolidujących ze sobą zamówień z różnych DG, ograniczają zapotrzebowanie na tłumaczenia, departamentowi ds. tłumaczeń ustnych trudno jest stwierdzić, które spotkania są pilniejsze lub ważniejsze.
Inne instytucje międzynarodowe wdrożyły systemy, które są bardziej zorientowane na zarządzanie zasobami:
- Rada Europy wprowadziła system wewnętrznego rozliczania,
- UNESCO stosuje system limitów, gdzie kosztami dni tłumaczenia przekraczających limity obciąża się wnioskodawcę spotkania.
W przypadku instytucji Unii Europejskiej Rada przyjęła system opisany w pkt 27, który zwiększa świadomość delegacji krajowych w zakresie kosztów.
Zgodnie z nowym systemem zarządzania kosztami działań DG ds. Tłumaczeń Ustnych mogłaby rozważyć przyjęcie podobnych ustaleń.
Rada
Procedury stosowane przed rozszerzeniem Unii Europejskiej w 2004 r.
25.
Nomenklatura używana przed rozszerzeniem do określenia kombinacji językowych zapewnianych na każde spotkanie była oparta na tradycji i nie była regularnie uaktualniana.
Brakowało procedury sprawdzającej, czy osoby obecne na spotkaniu rzeczywiście potrzebowały tłumaczenia na swój język ojczysty lub czy rzeczywiście wypowiadały się w swoim własnym języku.
26.
Nadmiar dostępnych języków został wykazany w sondażu przeprowadzonym w 2001 r. wśród 799 delegatów Rady i Komisji [9].
Chociaż 73 % delegatów stwierdziło, że mieli możliwość wypowiadania się w ich języku ojczystym, jedynie 59 % z nich przyznało, że rzeczywiście używali swojego języka ojczystego.
Często miało to miejsce w przypadku delegatów, których język ojczysty nie był językiem rozpowszechnionym, a którzy posiadali biegłą znajomość szerzej znanego języka urzędowego.
Jest mało prawdopodobne, aby delegaci, którzy znali język urzędowy, potrzebowali tłumaczenia na swój język ojczysty z języka urzędowego, którego używali.
Dlatego należy rozważyć, czy języki, dla których potrzebne jest tłumaczenie, są językami rzeczywiście używanymi na spotkaniu.
Procedury stosowane w okresie po rozszerzeniu
27.
Decyzja nr 56/04 Sekretarza Generalnego Rady [10] regulująca systemy językowe w okresie po rozszerzeniu znacznie zmieniła wykorzystanie usług w zakresie tłumaczeń ustnych.
Nowy system przystosowuje systemy językowe do rzeczywistych potrzeb delegacji, zwiększa świadomość kosztów i zachęca Państwa Członkowskie do zmniejszania liczby niepotrzebnych zamówień na tłumaczenia ustne, a przez to ogranicza koszt tłumaczenia.
28.
Począwszy od dnia 1 lipca 2004 r., nie są zapewniane tłumaczenia na spotkania organów przygotowawczych (komisji, grup i grup roboczych).
W rezultacie średnia liczba spotkań z zapewnioną obsługą tłumaczy ustnych w Radzie zmniejszyła się z 13 do 11 dziennie.
Pełna konfiguracja 20/20 języków jest finansowana z budżetu Rady na spotkania Rady, Rady Europejskiej i maksymalnie 20 organów przygotowawczych.
29.
W przypadku pozostałych organów przygotowawczych tłumaczenie aktywne i pasywne jest zapewniane jedynie na wniosek delegacji krajowych.
W celu pokrycia tych kosztów delegacje mogą otrzymać środki finansowe w wysokości 2 mln euro na język.
66 % każdej niewykorzystanej kwoty jest dodawane do kwoty środków budżetowych na pokrycie przyznanych danym Państwom Członkowskim kosztów podróży delegatów.
Delegacje krajowe mają możliwość dostosowania swoich zamówień co 6 miesięcy, z dwumiesięcznym wyprzedzeniem.
W rezultacie w 2004 r. jeden lub więcej języków zostało usuniętych z systemów językowych wielu organów przygotowawczych.
Możliwość świadczenia wszystkich potrzebnych usług w zakresie tłumaczeń ustnych
30.
Zamówienia na tłumaczenia dotyczące języków urzędowych sprzed rozszerzenia z reguły są zrealizowane.
Sytuacja jest inna w przypadku nowych języków urzędowych, z powodu niewystarczającej liczby tłumaczy spełniających szczególne wymagania językowe [11] Unii Europejskiej.
31.
Konkursy organizowane przez Europejskie Biuro Doboru Kadr (EPSO) w celu rekrutacji tłumaczy nowych języków urzędowych zostały zakończone dopiero na krótko przed rozszerzeniem.
W przypadku Malty konkurs nie wyłonił żadnych laureatów, a liczba laureatów w przypadku pozostałych języków urzędowych była niewystarczająca, aby pokryć potrzeby departamentów tłumaczeń ustnych UE.
32.
Trudności napotkała w 2004 r. Rada, gdzie zapotrzebowanie na tłumaczenia ustne na niektóre nowe języki urzędowe było nawet wyższe niż na pozostałe języki urzędowe.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych nie zdołała zrealizować 37 % zamówień na spotkania między majem a grudniem 2004 r.
Koszt tłumaczeń ustnych
Obliczanie kosztów
Obliczenia kosztów wykonane przez instytucje objęte kontrolą
33.
W celu zarządzania wydatkami zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansowego — oszczędności, skuteczności i wydajności — należy znać pełny koszt świadczonych usług jako podstawę racjonalnego przyznawania środków.
34.
Parlament nie posiada szacunków w zakresie średniego pełnego codziennego kosztu PTK oraz stałych tłumaczy.
Oblicza on koszt bezpośredni (głównie wynagrodzenie oraz zwrot kosztów podróży) jedynie usług w zakresie tłumaczeń ustnych świadczonych przez PTK i nie uaktualnia regularnie swoich obliczeń.
35.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych co roku oblicza średni koszt udostępnienia jednego tłumacza (BMA) [12] za pełny dzień lub pół dnia pracy.
Obliczenie to stanowi podstawę przy obciążeniu instytucji i organów kosztami usług w zakresie tłumaczeń ustnych ("rozliczenia międzyinstytucjonalne"), którym DG ds. Tłumaczeń Ustnych zapewnia takie usługi.
Ponieważ anulowanie zamówienia na tłumaczenia jest również uważane za BMA, koncepcja ta uwzględnia koszty usług w zakresie udostępnionych tłumaczeń ustnych, jednak nie koszt usług w zakresie tłumaczeń ustnych faktycznie wykorzystanych.
Ponadto koszt BMA obliczony przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych nie uwzględnia wszystkich kosztów ogólnych lub składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe dla urzędników.
Ponieważ wszystkie świadczenia emerytalne i rentowe stałych pracowników są wypłacane z budżetu Komisji, metoda ta wydaje się odpowiednia w przypadku międzyinstytucjonalnego ustalania cen, jednak zbyt nisko szacuje pełny koszt BMA.
To samo dotyczy podatku wspólnotowego od wynagrodzenia stałych lub zewnętrznych tłumaczy, który musi być odliczony od tego kosztu, gdyż jest to dochód do budżetu UE.
Obliczenia kosztów wykonane przez Trybunał Obrachunkowy
36.
W załączniku II przedstawiono opracowaną przez Trybunał metodę szacowania całkowitego kosztu tłumaczenia ustnego oraz pełnego kosztu za dzień tłumaczenia realizowanego przez PTK oraz stałych tłumaczy.
Ta sama metoda została użyta do obliczenia kosztów w Parlamencie i DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
37.
Wyniki obliczeń kontrolerów za 2003 r. są następujące:
Tabela 2
Koszt dnia tłumaczenia zapewnianego przez stałego tłumacza
(w euro) _BAR_
_BAR_ Parlament _BAR_ DG ds. Tłumaczeń Ustnych (Komisja + Rada) _BAR_
przed opodatkowaniem i składką na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ przed opodatkowaniem i składką na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 1205 _BAR_ 1232 _BAR_ 942 _BAR_ 970 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 220 _BAR_ 227 _BAR_ 227 _BAR_ 232 _BAR_
Pełny koszt _BAR_ 1425 _BAR_ 1459 _BAR_ 1169 _BAR_ 1202 _BAR_
Tabela 3
Koszt dnia tłumaczenia zapewnianego przez PTK
(w euro) _BAR_
_BAR_ Parlament _BAR_ DG ds. Tłumaczeń Ustnych (Komisja + Rada) _BAR_
przed opodatkowaniem _BAR_ po opodatkowaniu _BAR_ przed opodatkowaniem _BAR_ po opodatkowaniu _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 1390 _BAR_ 1250 _BAR_ 839 _BAR_ 744 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 245 _BAR_ 245 _BAR_ 168 _BAR_ 171 _BAR_
Pełny koszt _BAR_ 1635 _BAR_ 1495 _BAR_ 1007 _BAR_ 915 _BAR_
Tabela 4
Wyważony średni i ogólny koszt tłumaczeń zapewnianych przez stałych tłumaczy i PTK
(w euro) _BAR_
Koszt 1 dnia tłumaczenia na jednego tłumacza _BAR_ Parlament _BAR_ DG ds. Tłumaczeń Ustnych (Komisja + Rada) _BAR_
przed opodatkowaniem i składką na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ przed opodatkowaniem i składką na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_ po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 1292 _BAR_ 1240 _BAR_ 886 _BAR_ 847 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 232 _BAR_ 236 _BAR_ 195 _BAR_ 199 _BAR_
Pełny koszt 1 dnia tłumaczenia _BAR_ 1523 _BAR_ 1476 _BAR_ 1081 _BAR_ 1046 _BAR_
Suma dni tłumaczenia (metoda zharmonizowana) _BAR_ 38803 _BAR_ 38803 _BAR_ 101331 _BAR_ 101331 _BAR_
Całkowity koszt tłumaczeń ustnych _BAR_ 59,1 mln _BAR_ 57,2 mln _BAR_ 109,5 mln _BAR_ 106,0 mln _BAR_
Całkowita liczba BMA obliczona przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych _BAR_ N/S _BAR_ N/S _BAR_ 147751 _BAR_ 147751 _BAR_
Pełny koszt BMA _BAR_ N/S _BAR_ N/S _BAR_ 742 _BAR_ 718 _BAR_
38.
Przy średnim koszcie jednego dnia tłumaczenia po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w wysokości 1476 euro w Parlamencie i 1046 euro w DG ds. Tłumaczeń Ustnych, całodniowe spotkanie z pełną konfiguracją tłumaczeń kosztowało odpowiednio około 40000 i 34500 euro przed rozszerzeniem (kombinacja 11/11 języków, 3 tłumaczy na jedną kabinę językową lub 33 tłumaczy ogółem) i odpowiednio około 88500 i 63000 euro po rozszerzeniu (kombinacja 20/20 języków, 3 tłumaczy na jedną kabinę językową lub 60 tłumaczy ogółem).
W przypadku 4 tłumaczy w jednej kabinie, co nie jest rzadkością w przypadku spotkań w Parlamencie, koszt tłumaczeń jednodniowego spotkania może wynieść 118000 euro (lub 84000 euro, jeżeli tłumaczenie zapewnia DG ds. Tłumaczeń Ustnych).
Spotkanie w systemie 3/3 (angielski, francuski i niemiecki jako języki pasywne i aktywne, 6 tłumaczy ogółem) kosztuje 8900 euro w Parlamencie i 6300 euro w DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Obrazuje to znaczenie opierania zamówień na tłumaczenia na rzeczywistych potrzebach.
Analiza kosztów tłumaczeń ustnych
Parlament
39.
Chociaż system wynagrodzeń tłumaczy stałych i zewnętrznych jest taki sam dla obu instytucji, koszt dnia tłumaczenia w Parlamencie jest dużo wyższy niż w DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Trybunał uważa, że ta różnica spowodowana jest głównie licznymi ograniczeniami, na które kierownictwo ma niewielki wpływ, tj.:
a) w Strasburgu, w przeciwieństwie do Brukseli, jest niewielu miejscowych [16] tłumaczy zewnętrznych.
Zwiększa to koszty podróży i zakwaterowania tłumaczy zewnętrznych.
W 2003 r. koszty te stanowiły 22 % wszystkich płatności na rzecz PTK.
Dwie trzecie PTK wynajętych przez Parlament Europejski w 2003 r. było zamiejscowych, w stosunku do niecałych 40 % tłumaczy wynajętych przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych;
b) ponieważ wszyscy stali tłumacze mieszkają w Brukseli, a 12 tygodniowych sesji plenarnych odbywa się w Strasburgu, suma kosztów podróży stałych urzędników Parlamentu jest dużo wyższa niż w przypadku Komisji;
c) krótsze tygodnie pracy oraz relatywnie niewielka działalność parlamentarna w poniedziałki, czwartki po południu, a w szczególności piątki oraz znacznie wyższe zapotrzebowanie na usługi w zakresie tłumaczeń ustnych podczas tygodniowych sesji plenarnych w Strasburgu niż podczas tygodni w Brukseli, gdzie odbywają się jedynie spotkania komisji lub grup politycznych, oznacza, że wielu stałych tłumaczy spędza do 32 dni rocznie, nie mając żadnego przydzielonego zadania;
d) spotkania odbywające się późnym wieczorem lub w nocy nie są rzadkością w Parlamencie.
W konsekwencji tłumacze mają prawo do płatnego odpoczynku następnego dnia rano lub cały dzień, a na ich miejsce trzeba zatrudnić innych tłumaczy.
W Komisji oraz, w mniejszym stopniu, w Radzie takie spotkania stanowią wyjątki.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych
40.
PTK wynajęci przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych ogólnie kosztują znacznie mniej niż stali tłumacze (patrz także: pkt 59–62).
Ponieważ liczba dni tłumaczenia zapewnianych przez stałych tłumaczy spadła o 4 % od 2002 do 2003 r., różnica kosztów pomiędzy obydwoma kategoriami tłumaczy musiała wzrosnąć w 2003 r.
41.
Większość PTK wynajętych przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych to osoby miejscowe lub zamieszkujące w bliskiej okolicy (55 % zakontraktowanych dni PTK w 2003 r. i 59 % w 2004 r.), które nie wymagają, lub w niewielkim stopniu, zwrotu kosztów zakwaterowania i podróży oraz diet dziennych na utrzymanie.
Ponieważ miejscowi tłumacze zewnętrzni otrzymują wynagrodzenie jedynie za zakontraktowane dni, kosztują oni znacznie mniej niż stali tłumacze.
Z drugiej strony, badania przeprowadzone w imieniu Komisji [17] pokazują, że PTK "zamiejscowi" są drożsi.
Inne kwestie mające wpływ na koszt tłumaczeń ustnych
Parlament
Zamówienia składane późno i odwoływanie spotkań
42.
Świadczenie usług w zakresie tłumaczeń ustnych z krótkim wyprzedzeniem jest szczególnie kosztowne, gdyż koszty podróży muszą zostać zwrócone PTK nawet za krótki przydział (np. pojedyncze spotkanie), podczas gdy zamówienia złożone z odpowiednim wyprzedzeniem umożliwiają zaplanowanie zatrudnienia tłumaczy zewnętrznych na dłuższy okres (np. pełny tydzień, podczas którego odbywają się różne spotkania).
43.
Kontrola wykazała, że w 2003 r. w wielu przypadkach terminy ustanowione w Kodeksie postępowania nie były przestrzegane. Po terminie zostały złożone 853 zamówienia (średnio 17 tygodniowo) i 650 odwołań (średnio 13 tygodniowo).
44.
Późne odwoływanie spotkań, choć jest czasem nieuniknione, powoduje straty zasobów finansowych, jeżeli przydzieleni tłumacze nie mogą zostać przydzieleni do innych spotkań.
Jeżeli tłumaczami tymi są PTK, ich wynagrodzenie jest czystą stratą dla instytucji; jeżeli są urzędnikami, mogliby zostać zatrudnieni przy innych spotkaniach, na które zatrudniono PTK, z założeniem, że stali tłumacze nie byli dostępni.
System komputerowy GERI (skrót od "Gestion des Réunions et des Interprètes") używany w Parlamencie w 2003 r. umożliwia ustalenie liczby zamówionych i udostępnionych półdniówek tłumaczenia, ale niepotrzebnych ze względu na odwołanie spotkań [18].
W 2003 r. suma ta wyniosła 6298 półdniówek (2864 półdniówek dla stałych tłumaczy i 3434 półdniówek dla PTK).
Odpowiada to około 8 % dni tłumaczenia zrealizowanych i 7,5 % zamówionych.
W rezultacie około 4 mln euro zostało wydanych na usługi udostępnione, lecz nie wykorzystane.
Lepsze planowanie pozwoliłoby stałym tłumaczom przypisanym do odwołanego spotkania zastąpić PTK zatrudnianych przy innych spotkaniach (w tej kwestii patrz także: pkt 47).
Komisja
Spotkania odwołane lub trwające krótko
45.
Spotkania odwołane późno i spotkania trwające krótko, a także potrzeba DG ds. Tłumaczeń Ustnych trzymania w rezerwie kilku tłumaczy z danego języka w celu pokrycia zapotrzebowania na tłumaczenia w przypadku spotkań organizowanych w ostatniej chwili lub nieprzewidzianych nieobecności tłumaczy stanowią główne przyczyny dużej liczby przypadków tzw. ukrytego lub jawnego dyżuru [19], tj. tłumaczy, którzy są obecni, ale nie pracują, gdyż ich usługi nie są potrzebne.
W 2003 r. stali tłumacze spędzili średnio 33 dni na ukrytym dyżurze.
Duża liczba przypadków ukrytego dyżuru (około 130 tłumaczy dziennie, co odpowiadało w 2003 r. ponad jednej czwartej liczby stałych tłumaczy) ma miejsce w sierpniu, gdy odbywa się niewiele spotkań.
W rezultacie niewykorzystanych zostało 15000 dni tłumaczenia, co odpowiada 15 % dni roboczych stałych tłumaczy.
W przypadku PTK suma dni ukrytego dyżuru wyniosła ponad 6000 dni.
Całkowity koszt ukrytego dyżuru w 2003 r., przy średnim koszcie 865 euro dziennie dostępnym na tłumaczenia [20], można ocenić na około 18 mln euro.
Chociaż ze względu na obecną organizację pracy nie da się uniknąć znacznej części kosztów ukrytego dyżuru, należy czynić starania, aby te koszty zmniejszyć.
46.
W 2003 r. 15 % dni tłumaczenia zamówionych przez departamenty Komisji zostało odwołanych, brak jednak danych w zakresie liczby przypadków, w których nie utracono zasobów, gdyż tłumacze zarezerwowani na odwołane spotkanie mogli zostać przydzieleni do innych spotkań.
47.
W 2003 r. w ciągu 9 dni roboczych co najmniej 100 stałych tłumaczy (lub ponad 20 % wszystkich stałych tłumaczy) przydzielonych do odwołanych spotkań pozostawało na ukrytym dyżurze, podczas gdy w tym samym czasie zatrudniono ponad 100 PTK.
48.
Spotkania trwające bardzo krótko powodują pewnego rodzaju ukryty dyżur, gdyż tłumaczenie jest potrzebne jedynie na niewielką część zamówionego dnia lub półdniówki tłumaczenia.
Jednym z powodów krótkiego czasu spotkań jest fakt, że niektóre grupy robocze, których spotkania są zaplanowane w regularnych odstępach, spotykają się, nawet jeżeli mają zaplanowanych do omówienia kilka mało pilnych spraw.
Rada
Odwoływanie spotkań
49.
W 2003 r., według własnych szacunków Rady, ponad 5 % wydatków Rady na tłumaczenia ustne (2,4 z 45,7 mln euro) stanowiły płatności za odwołane spotkania, gdzie tłumacze nie mogli zostać przydzieleni przez Radę na inne spotkania odbywające się tego samego dnia.
Odpowiada to rocznej stracie netto w wysokości prawie 4000 dni tłumaczenia.
Spotkania rozliczane według wyższej stawki
50.
Późno złożone zamówienia na nowe spotkania lub na dodatkowy język lub języki, przedstawione na mniej niż sześć dni roboczych przed spotkaniem, w 2003 r. były rozliczane według stawki 835 euro, co stanowi około jedną trzecią więcej niż zwykła stawka 632 euro.
W 2003 r. takie późne zamówienia wyniosły około 3 % całej kwoty naliczonej do zapłaty Radzie.
51.
Istotne jest, aby uzmysłowić organizatorom spotkań wysoki koszt odwołania spotkania oraz późno składanych zamówień.
Rozliczenie kosztów odwołanych spotkań przesyłane na koniec każdego miesiąca do kierownika centralnej jednostki koordynującej Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję Rady może być uważane za przykład dobrych praktyk, jeżeli jest wykorzystywane do celów zarządzania.
Międzyinstytucjonalny system rozliczania DG ds. Tłumaczeń Ustnych
52.
Aby DG ds. Tłumaczeń Ustnych mogła odzyskać koszty usług w zakresie tłumaczeń ustnych wyświadczonych innym instytucjom (koszty, którymi obciążany jest budżet na wydatki administracyjne tych instytucji), ustanowiono międzyinstytucjonalny system rozliczeń, oparty na "umowach o gwarantowanym poziomie usług" między DG ds. Tłumaczeń Ustnych a danymi instytucjami.
53.
W 2003 r. DG ds. Tłumaczeń Ustnych rozliczała się z Radą według podstawowej stawki 632 euro za dzień lub 369 euro za półdniówki tłumaczenia dla tłumaczy zarezerwowanych z co najmniej sześciotygodniowym wyprzedzeniem na spotkania odbywające się w Brukseli.
Wyższe stawki stosowano w przypadku wyjazdów służbowych i zamówień złożonych późno.
54.
W zakresie obecnego rozliczania odnotowano następujące kwestie:
a) struktura cen nie jest oparta na realnych kosztach każdego rodzaju zamówień (zamówienia terminowe, zamówienia złożone późno, wycofane zamówienia, zamówienia na języki, które wiążą się z wyższymi kosztami podróży PTK, itp.);
b) w zakresie dochodu DG ds. Tłumaczeń Ustnych używane są standardowe stawki podstawowe oparte na szacowanej ilości pracy.
Większość kosztów ponoszonych przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych to koszty stałe (jedynie koszt PTK jest całkowicie zmienny).
W rezultacie, jeżeli zakres lub struktura faktycznego zapotrzebowania na usługi w zakresie tłumaczeń ustnych różni się od prognoz, DG ds. Tłumaczeń Ustnych odnotowuje deficyt albo nadwyżkę;
c) cena nie obejmuje pełnego kosztu usług w zakresie tłumaczeń ustnych, gdyż, jak wspomniano w pkt 35, nie zawiera wszystkich kosztów ogólnych;
d) ograniczenie liczby tłumaczy i spotkań na dzień wyszczególnione w umowie o gwarantowanym poziomie usług zapobiega znacznemu wzrostowi zapotrzebowania, ale nie zapobiega okresom niskiego zapotrzebowania (początek stycznia, sierpień itp.);
e) brak powiązania pomiędzy systemem komputerowym Rady i DG ds. Tłumaczeń Ustnych sprawia, że rozliczanie jest pracochłonne i narażone na błędy.
Korekty w dół dokonane w zakresie rozliczeń DG ds. Tłumaczeń Ustnych w latach 2002–2003 przesłanych Radzie wyniosły prawie 6 % kwoty naliczonej początkowo.
Współpraca międzyinstytucjonalna
55.
Na podstawie prac Międzyinstytucjonalnego Komitetu ds. Tłumaczeń Pisemnych i Ustnych (ICTI) oraz Raportu Chêne [21] z 2002 r. poczyniono znaczny postęp w kierunku lepszej współpracy pomiędzy instytucjami UE w dziedzinie tłumaczeń ustnych.
Główne osiągnięcia obejmują:
- wspólne konkursy na stałych tłumaczy organizowane przez EPSO,
- wspólną procedurę rekrutacyjną oraz wspólną listę akredytowanych PTK,
- wspólny system oraz jednostkę płatności na rzecz PTK (od października 2004 r.),
- wymianę tłumaczy nowych języków, w zakresie których odnotowano braki.
56.
Dalsze oszczędności oraz większą wydajność można osiągnąć w kilku innych obszarach, jednak wzmocniona współpraca jest utrudniona z powodu obecnej organizacji obejmującej trzech niezależnych dostawców usług w zakresie tłumaczeń ustnych (DG ds. Tłumaczeń Ustnych, Parlament, Trybunał Sprawiedliwości).
57.
Podział pracy pomiędzy Parlamentem i Komisją (DG ds. Tłumaczeń Ustnych) nie jest wydajny z następujących powodów:
a) obie instytucje konkurują w zatrudnianiu PTK na spotkania w Brukseli;
b) instytucje nie informują się systematycznie o dostępności zasobów lub zapotrzebowaniu na nie.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych rekrutuje PTK na dni, na które Parlament wciąż dysponuje stałymi tłumaczami, którym nie zostało przydzielone żadne zadanie.
W sytuacji gdy spotkanie zostało odwołane lub tłumacze są potrzebni jedynie na pół dnia lub mniej, odrębne struktury organizacyjne w połączeniu z brakiem przepływu informacji pomiędzy obydwiema instytucjami niemal uniemożliwiają drugiej instytucji wykorzystanie tych zasobów.
W okresie wyborów do Parlamentu Europejskiego (od dnia 10 maja do dnia 2 lipca 2004 r.), wielu stałych tłumaczy z Parlamentu, zwłaszcza tłumaczy mniej używanych języków, nie miało przydzielonego żadnego zadania.
W tym samym okresie DG ds. Tłumaczeń Ustnych wynajmowała średnio 253 tłumaczy dziennie, co spowodowało znaczne koszty, pokryte ze środków budżetowych (ponad 900 euro na dzień na tłumacza);
c) obecna organizacja utrudnia redukcję kosztów podróży poprzez wykorzystanie obecności pozamiejscowych PTK, zakontraktowanych już przez inną instytucję na sąsiadujące dni;
d) poprzez wspólną organizację można by osiągnąć dalsze korzyści skali w zakresie zasobów ludzkich, finansowych, operacyjnych i zarządzania IT oraz integracji systemów informatycznych.
58.
Dlatego też należy przeanalizować, czy wyżej wymienione problemy można rozwiązać poprzez stworzenie jednego międzyinstytucjonalnego organu lub agencji świadczącej usługi w zakresie tłumaczeń ustnych dla wszystkich instytucji UE lub poprzez usprawnienie współpracy międzyinstytucjonalnej.
Centralizacja świadczenia usług w zakresie tłumaczeń ustnych pozostawałaby w zgodzie z niezależnością każdej instytucji, za czym przemawia fakt, że Rada od wielu lat bez żadnych znaczących zakłóceń polega na Komisji w zakresie świadczenia tłumaczeń.
Umowa o gwarantowanym poziomie usług podpisana pomiędzy Radą a DG ds. Tłumaczeń Ustnych pokazuje, że zapewnienie instytucji będącej klientem ustalonej liczby tłumaczy na dzień jest najzupełniej możliwe.
Szczegółowe uwagi dotyczące wydatków na tłumaczenia zewnętrzne
Optymalna proporcja tłumaczy stałych i zewnętrznych
DG ds. Tłumaczeń Ustnych
59.
Właściwość zatrudniania PTK zamiast stałych tłumaczy zależy od wielu czynników takich jak sposób, w jaki spotkania są rozłożone w ciągu roku i tygodnia, dostępności miejscowych tłumaczy zewnętrznych lub odległości pomiędzy miejscem zamieszkania tłumacza a miejscem spotkania.
Trybunał uważa, że wyniki wymienionego już badania przeprowadzonego dla SCIC [17] są ogólnie słuszne.
Wskazują one, jako ogólną optymalną proporcję, 51 % dni tłumaczenia realizowanych przez stałych tłumaczy.
Udział dni tłumaczenia realizowanych przez stałych tłumaczy spadł z 53 % w 2000 r. do 46 % w 2002 i 2003 r., ale wzrósł do 50 % w 2004 r.
60.
Jednakże ogólna docelowa proporcja 51:49 nie jest właściwa dla wszystkich języków.
DG ds. Tłumaczeń Ustnych nie obliczyła optymalnej proporcji dla każdego języka.
Na przykład proporcja tłumaczy zewnętrznych mówiących po niderlandzku (54 % w 2003 r.) powinna być wyższa, gdyż dostępnych jest wielu miejscowych tłumaczy zewnętrznych (PTK mieszkający w Brukseli lub okolicach), oraz wcale nie tak drogich tłumaczy "pozamiejscowych" (PTK mieszkający niedaleko Brukseli).
61.
Z drugiej strony, można zatrudnić więcej stałych tłumaczy np. w przypadku języków portugalskiego i greckiego, gdyż koszty podróży dla greckich i portugalskich PTK są powyżej średniej w stosunku do wszystkich PTK.
W przypadku tych języków zależność od PTK jest relatywnie duża (odpowiednio 59 % i 67 % dni tłumaczenia w 2003 r.), stali tłumacze są jednymi z najbardziej obciążonych pracą ze wszystkich języków (116 i 108 dni odpowiednio w stosunku do średnio 104 w 2003 r.), a procent miejscowych PTK jest najniższy (jedynie 30 % na język portugalski i 42 % na grecki w stosunku do średniej 56 % w 2003 r.).
Parlament
62.
Parlament nie sporządził żadnych odrębnych obliczeń, aby ustalić optymalną proporcję tłumaczy zewnętrznych i stałych.
W 2003 r. 57 % dni tłumaczenia zostało zapewnionych przez PTK.
Pomimo wyższych kosztów, wyższy procent tłumaczeń zewnętrznych niż w DG ds. Tłumaczeń Ustnych wydaje się uzasadniony z powodu nierównego zapotrzebowania.
Jednakże pięć języków z najwyższym procentem tłumaczeń zewnętrznych (w porządku malejącym: hiszpański, włoski, angielski, fiński i szwedzki) są językami, w przypadku których koszty podróży PTK są powyżej średniej.
Świadczenia dla PTK
Zwrot kosztów podróży i diety dzienne na utrzymanie
63.
Koszty podróży PTK są znacznie wyższe niż koszty podróży stałych tłumaczy.
Zgodnie z porozumieniem, która przyznaje PTK dodatek z tytułu wyjazdów służbowych, dietę dzienną na utrzymanie oraz zwrot kosztów podróży i zakwaterowania, PTK korzystają z lepszych warunków podróżowania niż stali tłumacze.
W przypadku spotkań odbywanych poza Brukselą powoduje to nierówne warunki podróżowania dla tłumaczy na tym samym poziomie, wykonujących tę samą pracę.
Zgodnie z Porozumieniami IACI z innymi organizacjami międzynarodowymi PTK korzystają z tych samych warunków zwrotu kosztów podróży co stały personel na podobnym poziomie [22].
64.
Zgodnie z art. 10 przepisów wykonawczych Komisji do Porozumienia między IACI a instytucjami UE [23] PTK jest uprawniony, na podstawie przedstawionych dokumentów, do zwrotu kosztów biletu IATA podlegającego wymianie i zwrotowi kosztów, według najniższej stawki, która nie podlega limitom.
Przepisy wykonawcze mające zastosowanie do PTK pracujących dla instytucji UE znajdujących się w Luksemburgu [24] zawierają podobną klauzulę.
65.
Porozumienie powinno zostać zmienione, tak aby zapewnić, by PTK otrzymywał kwotę nie wyższą niż kwota odpowiadająca kosztowi biletu z ograniczeniami (tj. biletu według najniższej stawki).
Kwota ta powinna jednak być także wypłacona w przypadku nieobecności z powodu choroby, odwołania spotkania lub jakiegokolwiek innego powodu pozostającego poza kontrolą PTK.
Parlament
66.
Badanie próby wybranych płatności na rzecz PTK wykazało, że większość PTK podróżujących samolotem otrzymało zwrot kosztów biletu klasy business, pomimo iż w dokumentacji nie znaleziono żadnego dowodu konieczności zakupu takiego biletu.
67.
W przeciwieństwie do zasad stanowiących, że PTK nie jest uprawiony do otrzymania pełnej diety dziennej na utrzymanie, jeżeli stały urzędnik otrzymuje jedynie część takiej diety, pełna dieta dzienna jest przyznawana nawet za okres krótszy niż 12 godzin [25].
DG ds. Tłumaczeń Ustnych
68.
Badanie próby 17 wybranych płatności na rzecz PTK podróżujących samolotem wykazało, że czterech z nich otrzymało zwrot kosztów biletu klasy business, pomimo iż w dokumentacji nie znaleziono żadnego dowodu konieczności zakupu takiego biletu.
Porównanie z innymi organizacjami międzynarodowymi
69.
Dzienne wynagrodzenie wypłacane przez instytucje europejskie w 2004 r. według stałej stawki 483,98 euro za dzień dla doświadczonego tłumacza jest zgodne z aktualnymi warunkami rynkowymi w sektorze prywatnym.
Jednakże jest ono niższe niż średnia stawka brutto płacona przez organizacje międzynarodowe, które również podpisały Konwencje z IACI.
Różnicę tę wyjaśnia znacznie wyższe zatrudnienie oraz dłuższe umowy, które są w stanie zaoferować instytucje UE, jak również korzystna sytuacja podatkowa (PTK płacą podatek wspólnotowy, są więc w konsekwencji zwolnieni z płacenia krajowego podatku dochodowego).
70.
Efektem korzystnej sytuacji podatkowej jest fakt, że pomimo niższej stawki brutto kwota netto otrzymywana przez tłumaczy zewnętrznych z DG ds. Tłumaczeń Ustnych oraz Parlamentu jest wyższa niż kwota netto otrzymywana w przypadku zleceń dla sektora prywatnego lub dla innych organizacji międzynarodowych.
Oznacza to, że instytucje UE mogą pozwolić sobie na stosowanie wysokich standardów w rekrutacji PTK, muszą jednak również uważnie obserwować warunki rynkowe, aby uniknąć przepłacania PTK.
71.
W przeciwieństwie do instytucji europejskich, OECD zredukowała stawkę w przypadku odwołanych spotkań, spotkań kończących się wcześniej oraz spotkań ogólnych lub o tematyce nietechnicznej [26].
Jakość tłumaczeń ustnych
Parlament
72.
Sondaż przeprowadzony przez Trybunał wśród grup politycznych nie ujawnił żadnych skarg na jakość, rzetelność lub przydatność usług w zakresie tłumaczeń ustnych, jednak ograniczenie sesji tłumaczeniowych do trzech i pół godziny zostało uznane za zbyt restrykcyjne.
Komisja i Rada
73.
W około 1,2 % sprawozdań z sesji [27] w 2003 r. oraz 0,5 % w 2004 r. zawarto nieformalne skargi dotyczące głównie konfiguracji językowych.
Przeprowadzona w 2001 r. przez zewnętrznych konsultantów ocena jakości usług w zakresie tłumaczeń ustnych świadczonych przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych wraz z sondażem wśród delegatów obecnych na spotkaniach Komisji i Rady z obsługą tłumaczy wykazała, że 91 % z nich było ogólnie zadowolonych lub bardzo zadowolonych z jakości tłumaczeń DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Za najsłabszy punkt uważano znajomość kwestii omawianych na spotkaniach.
Problem ten wydaje się być związany z późnym przekazywaniem lub niedostępnością dokumentów omawianych na spotkaniach, co sondaż przeprowadzony wśród tłumaczy wskazał jako największy problem.
Ponad połowa tłumaczy była niezadowolona z dokumentacji.
W szczególności problemem była niedostępność dokumentacji w ich języku aktywnym.
74.
Od czwartego kwartału 2003 r. DG ds. Tłumaczeń Ustnych po każdym spotkaniu prosi organizatorów spotkań o wypełnienie krótkiego kwestionariusza.
94 % z nich zadeklarowało, że byli bardzo zadowoleni lub zadowoleni z usług DG ds. Tłumaczeń Ustnych i jakości tłumaczenia.
75.
Stan ten został w dużym stopniu potwierdzony kontrolerom przez różnych kierowników centralnej jednostki koordynującej utworzonej przez każde Państwo Członkowskie sprawujące Prezydencję w Radzie (zwaną dalej "Koordynatorem Prezydencji Rady") oraz przez wnioskodawców spotkań w Komisji.
Jakość tłumaczenia była niemal jednogłośnie wskazana jako największy atut DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
76.
Jako pomoc w zapewnieniu jakości i spójności tłumaczenia, tłumacze DG ds. Tłumaczeń Ustnych mają do swojej dyspozycji wielojęzyczne glosariusze on-line na wiele tematów.
Dokumentacja ze spotkań, z drugiej strony, jest często dostępna jedynie w języku angielskim i dlatego musi być uzupełniana przez samych tłumaczy poprzez poszukiwania w bazie danych.
Jakość mogłaby nadal się poprawiać poprzez bardziej stały skład zespołów tłumaczy obsługujących kolejne spotkania.
Wydaje się to szczególnie istotne w przypadku spotkań o najbardziej technicznej tematyce.
77.
Przydatność urzędników DG ds. Tłumaczeń Ustnych jest również uważana za jeden z głównych atutów DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
W przypadku zamówienia na tłumaczenia częściowo lub całkowicie odrzuconego przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych na cotygodniowym spotkaniu arbitrażowym lub koordynacyjnym, zamówione spotkanie zostaje zwykle przeniesione na kolejny tydzień lub odbywa się z ograniczeniem kombinacji językowych.
Stwierdzono, że znaczne opóźnienia w postępach prac komisji lub grup roboczych są wyjątkowe.
78.
Negatywnym punktem najczęściej wymienianym podczas rozmów Trybunału z Komisją i Radą jako klientami było, tak jak w Parlamencie, ograniczenie sesji tłumaczeniowych do trzech i pół godziny.
79.
Rada nie posiada systemu oceny jakości tłumaczenia i pomiaru zadowolenia delegatów.
80.
Koordynatorzy Prezydencji Rady w latach 2002–2003, pytani przez kontrolerów Trybunału, niemal jednogłośnie wskazywali jakość tłumaczenia jako główny atut DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Oficjalne skargi ze strony organizatorów spotkań lub delegacji stanowią wyjątki.
Zarówno w 2002 r., jak i w 2003 r., DG ds. Tłumaczeń Ustnych otrzymała jedynie cztery lub pięć takich skarg, z których w każdym roku tylko dwie były związane z jakością tłumaczenia.
81.
Koordynatorzy Prezydencji Rady uważają także, że wymagane sześciotygodniowe wyprzedzenie narzucone przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych jest zbyt długie i nieuchronnie prowadzi do dużej liczby zmian.
Sugerowano także, że jaśniejsze i bardziej szczegółowe instrukcje pisemne adresowane przez Sekretariat Generalny do Koordynatora Prezydencji Rady i do organizatorów spotkań umożliwiłyby poprawę planowania spotkań i uniknięcie ich odwoływania, zwłaszcza w ciągu pierwszych tygodni prac nowej Prezydencji.
WNIOSKI I ZALECENIA
Procedury stosowane w celu unikania świadczenia usług w zakresie tłumaczeń ustnych przekraczających rzeczywiste potrzeby
82.
Kontrola wykazała, że pomimo wzrostu liczby języków urzędowych z 11 do 20 w maju 2004 r. instytucjom udało się ograniczyć wydatki na tłumaczenia ustne w ciągu pięciu ostatnich lat.
Komisja i Rada wprowadziły systemy gwarantujące, że tłumaczenie było dostarczane jedynie tam, gdzie zachodzi rzeczywista potrzeba.
Najlepsze praktyki zaobserwowane w tych instytucjach powinny zostać rozszerzone na Parlament (pkt 15–29).
Możliwość świadczenia potrzebnych usług w zakresie tłumaczeń ustnych
83.
Potrzeby w zakresie tłumaczenia dotyczące języków urzędowych sprzed rozszerzenia są generalnie zaspokajane, jednak w zakresie tłumaczenia z nowych języków urzędowych lub na nowe języki urzędowe dostępna jest niewystarczająca liczba tłumaczy (pkt 30–32).
84.
Wzrost liczby języków roboczych stwarza problemy praktyczne i finansowe, którym można zaradzić jedynie poprzez kontrolowanie zapotrzebowania na usługi w zakresie tłumaczeń ustnych i związanych z tym kosztów.
Przystąpienie małych krajów powoduje ogromny wzrost popytu na małym rynku usług w zakresie tłumaczeń ustnych, gdzie podaż jest raczej ograniczona, co powoduje zwiększone trudności w realizacji wszystkich zamówień na tłumaczenia.
Konkursy EPSO zorganizowane w celu wyłonienia stałych tłumaczy z nowych języków zakończyły się już po rozszerzeniu i nie zapewniły wystarczającej liczby laureatów, aby pokryć potrzeby departamentów tłumaczeń ustnych UE (pkt 30–31).
Koszt tłumaczeń ustnych
85.
Około 80 % kosztów tłumaczeń stanowią wynagrodzenia tłumaczy.
Pozostałe koszty są związane z zarządzaniem, administracją, szkoleniami, technologiami informatycznymi itp.
Trybunał ocenia, że w 2003 r. pełny koszt usług w zakresie tłumaczeń ustnych świadczonych przez Parlament i DG ds. Tłumaczeń Ustnych wyniósł odpowiednio około 57 i 106 mln euro.
Z uwzględnieniem Trybunału Sprawiedliwości, całkowity koszt tłumaczeń ustnych w instytucjach UE przed rozszerzeniem UE jest oceniany na około 170 mln euro.
Koszt dnia tłumaczenia w Parlamencie jest dużo wyższy niż w DG ds. Tłumaczeń Ustnych, głównie z powodu sposobu, w jaki organizowane są spotkania Parlamentu (pkt 33–41 i załącznik II).
86.
Pomimo podjętych działań w celu ograniczenia i zredukowania kosztów tłumaczeń, wciąż jest możliwość osiągnięcia dalszych oszczędności poprzez lepsze zarządzanie spotkaniami, w szczególności poprzez zapewnienie, by zmiany dokonywane w ostatniej chwili i odwołania były ograniczone do minimum (pkt 42–51).
87.
Ponadto instytucje powinny ponownie przeanalizować swoją politykę w zakresie liczby rezerwowych tłumaczy pozostających na dyżurach w celu zminimalizowania związanych z tym kosztów (pkt 45).
88.
Jak wykazano w pkt 44 i 49, w 2003 r. w Parlamencie i Radzie wydano ponad 6 mln euro na usługi w zakresie tłumaczeń ustnych zamówione, lecz nie wykorzystane z powodu odwołania spotkania.
Spotkania były odwoływane także w Komisji, jednak z przyczyn wyszczególnionych w pkt 46 koszt odwołań nie może zostać oceniony.
89.
Komisja świadczy usługi w zakresie tłumaczeń ustnych na potrzeby własne oraz Rady i pozostałych instytucji w ramach DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Kosztami tłumaczeń obciążane są pozostałe instytucje, co stanowi skuteczne narzędzie zarządzania zasobami, jednak Trybunał uważa, że stawka rozliczeniowa nie uwzględnia pełnych kosztów.
Chociaż nie ma to wpływu netto na budżet UE, może prowadzić do niewłaściwych decyzji w zakresie zarządzania dotyczących wykorzystania dostępnych zasobów.
90.
Oszczędność kosztów można także osiągnąć poprzez ściślejsze stosowanie Porozumienia z IACI, dalszą integrację systemów komputerowych i bliższą współpracę międzyinstytucjonalną.
91.
W zakresie Porozumienia z IACI, należy zwrócić uwagę na możliwość negocjowania porozumienia, aby uzgodnić takie same warunki, jakie istnieją dla stałego personelu.
Przykład Organizacji Narodów Zjednoczonych pokazuje, że centralizacja w zakresie organizacji podróży dla tłumaczy zewnętrznych jest możliwa [28].
Konsultacje z IACI mogą rozpocząć się na podstawie art. 19 Porozumienia, w celu zmiany Porozumienia w tej kwestii (pkt 63–71).
Należy również rozważyć możliwość negocjacji specjalnych stawek dla PTK z agencjami podróży, liniami lotniczymi, hotelami itp.
92.
Ogólna polityka zapewniania tłumaczenia realizowanego przez stałych tłumaczy lub PTK nie jest jednoznaczna, ale zależy od wielu czynników: sposobu, w jaki spotkania są rozłożone w ciągu roku i tygodnia, dostępności miejscowych tłumaczy zewnętrznych, wymaganych kombinacji językowych, odległości pomiędzy miejscem zamieszkania tłumacza a miejscem spotkania itp.
Miejscowi PTK z reguły kosztują mniej niż stali tłumacze, podczas gdy usługi pozamiejscowych PTK są z reguły droższe (pkt 39–41).
Jakość tłumaczeń ustnych
93.
Użytkownicy są ogólnie zadowoleni z jakości świadczonych usług w zakresie tłumaczeń ustnych (pkt 72–75), chociaż wielu użytkowników wzywa do większej elastyczności w limitach czasowych ustalonych dla spotkań.
Perspektywy
94.
Powinna zostać dokonana niezależna ocena możliwych korzyści ze stworzenia jednego organu międzyinstytucjonalnego świadczącego usługi w zakresie tłumaczeń ustnych dla wszystkich instytucji UE, w porównaniu z korzyściami wynikającymi ze wzmocnionej współpracy międzyinstytucjonalnej (pkt 58).
95.
Każde rozszerzenie Unii Europejskiej powodowało wzrost liczby języków roboczych i złożoność zapotrzebowania na usługi w zakresie tłumaczeń ustnych.
Niniejsze sprawozdanie wskazuje, że nie podważając zasady wielojęzyczności, instytucje były w stanie podjąć pragmatyczne działania w celu ograniczenia i kontroli kosztów tłumaczeń.
Trybunał zaleca, aby instytucje kontynuowały swoje starania.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 22 września 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Rozporządzenie Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz.U. 17 z 6.10.1958, str. 385/58), z późniejszymi zmianami.
[2] Przed rozszerzeniem UE w maju 2004 r. DG ds. Tłumaczeń Ustnych zatrudniała prawie 500 tłumaczy ustnych, Parlament ponad 200, a Trybunał Sprawiedliwości 33 tłumaczy.
[3] Tłumacze zewnętrzni są także znani pod francuskim skrótem AIC (Auxiliaire Interprète de Conférence).
[4] Regulamin pracowniczy urzędników Wspólnot Europejskich i Warunki zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich są ustanowione w rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (Dz.U. L 56 z 4.3.1968, str. 1), ostatnio zmienionym rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 723/2004 (Dz.U. L 124 z 27.4.2004, str. 1).
[5] Dla celów statystycznych DG ds. Tłumaczeń Ustnych określa dzień tłumaczenia jako dwie połówki dnia, podczas których tłumacz rzeczywiście wykonał jakieś tłumaczenie (tj. poza podróżowaniem oraz innymi działaniami).
Ponieważ DG ds. Tłumaczeń Ustnych, Parlament i Trybunał Sprawiedliwości używają różnych metod do obliczania liczby zapewnionych dni tłumaczenia, kontrolerzy dostosowali dane dla pozostałych instytucji, aby były one porównywalne z danymi DG ds. Tłumaczeń Ustnych w celu obliczenia udziału każdej instytucji w całkowitym wykorzystaniu oraz w celu obliczenia kosztu na dzień tłumaczenia.
[6] Aby ułatwić porównanie, jako podstawa został wybrany rok 1998, gdyż lata 1998 i 2003 poprzedzały wybory parlamentarne i odnowienie składu Komisji.
Ponadto w obu tych latach obowiązywała ta sama liczba języków urzędowych (11), jako że przedostatnie rozszerzenie UE miało miejsce w 1995 r.
[7] Języki aktywne to języki, na które zapewnione jest tłumaczenie ustne.
Języki pasywne to języki, w których można wypowiadać się na spotkaniu.
Jeżeli liczba języków aktywnych i pasywnych nie jest równa, spotkanie ma asymetryczną konfigurację językową.
Na przykład: konfiguracja 7/6 to konfiguracja z 7 pasywnymi i 6 aktywnymi językami.
[8] Na podstawie ostrożnych przypuszczeń, że problem ten dotyczył tylko jednej delegacji.
Średni koszt dnia tłumaczenia przedstawia tabela 4.
[9] Algoé Consultants, Evaluation de la qualité des prestations fournies par le SCIC en matière d'interprétation, Lyon-Ecully, 26 czerwca 2001 r.
[10] Decyzja Sekretarza Generalnego Rady/Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa nr 56/04 z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie tłumaczeń dla Rady Europejskiej, Rady i organów przygotowawczych, SN 1327/04 REV 1.
[11] Aby zapewnić tłumaczenie ustne wysokiej jakości, tłumacze UE z zasady zapewniają tłumaczenie jedynie na swój język ojczysty.
Duża liczba języków roboczych sprawia, że znalezienie tłumaczy dla wszystkich kombinacji językowych jest bardzo trudne.
[12] Jest to tłumaczenie francuskiego zwrotu mise à disposition (MAD), używanego w DG ds. Tłumaczeń Ustnych.
Każdy tłumacz zamówiony i nieodwołany na co najmniej 6 dni roboczych przed spotkaniem jest rozliczany jako BMA.
[13] Koszty bezpośrednie obejmują wynagrodzenie stałych tłumaczy oraz PTK wraz z dodatkiem z tytułu kosztów podróży oraz dietami dziennymi na utrzymanie.
[14] Koszty pośrednie są określone tutaj jako inne koszty odnoszące się do działalności tłumaczeniowej wynagrodzenia kierownictwa oraz pracowników odpowiedzialnych za planowanie, finanse, zarządzanie zasobami ludzkimi oraz inne zadania administracyjne, szkolenie, informatykę i koszty biurowe itp.
[15] Dane dla średniego pełnego kosztu 1 dnia tłumaczenia w 2003 r. (1081 euro przed opodatkowaniem i składką na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub 1046 euro po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenia emerytalne i rentowe) są dużo wyższe niż koszt BMA, gdyż zawierają więcej kosztów ogólnych niż koszty ujęte przez DG ds. Tłumaczeń Ustnych oraz uwzględniają jedynie pełne dni tłumaczenia (lub dwa dni po pół dnia) na spotkaniach, które faktycznie się odbyły, podczas gdy, jak przedstawiono w pkt 35, spotkania odwołane lub spotkania półdniowe również liczą się przy obliczaniu kosztów BMA, gdyż kosztami takich spotkań obciążani są ich organizatorzy.
[16] Miejsce zamieszkania miejscowych PTK znajduje się mniej niż 60 km od miejsca pracy.
[17] PriceWaterhouseCoopers, Etude sur le coût total des interprètes fonctionnaires et des interprètes A.I. C, 5 października 2001 r.
[18] W systemie GERI jednostką miary zatrudnienia tłumaczy jest "półdniówka".
Jeżeli spotkanie zostaje odwołane w systemie GERI, półdniówka tłumaczenia przydzielona do tego spotkania pokazuje się automatycznie jako "półdniówka w zawieszeniu" (demi-journée suspendue) dla każdego tłumacza zarezerwowanego na to spotkanie.
Jeżeli dostępny tłumacz jest przydzielony ponownie do innego spotkania, kod "w zawieszeniu" zostaje zastąpiony kodem nowego spotkania.
Stąd suma wszystkich "półdniówek w zawieszeniu" w systemie GERI jest "stratą netto w zasobach tłumaczeniowych" wyrażoną w półdniówkach.
[19] "Ukryty dyżur" różni się od "jawnego dyżuru" tym, że jawny dyżur odpowiada rezerwowym zespołom ujętym w planowaniu w celu zastąpienia nieobecnych tłumaczy.
Zgodnie z ustalonymi warunkami pracy ("Przepisy mające zastosowanie do stałych tłumaczy", SCIC (87)25), tłumacze mogą zostać przydzieleni do spotkań na maksymalnie 18 sesji (3,5 godzinne półdniówki) w okresie dwóch tygodni.
[20] Średni koszt na dzień dostępny na tłumaczenie jest obliczany jako całkowity koszt SCIC po opodatkowaniu i składce na ubezpieczenie emerytalne i rentowe obliczony powyżej (106 mln euro), podzielony przez sumę dni tłumaczenia (101000) i ukrytego dyżuru (21000).
[21] Sprawozdanie z prac grupy roboczej CITI ad hoc, Synergies et économies d'échelle susceptibles d'être obtenues grâce à la coopération entre les services d'interprétation et de traduction des institutions et des organes communautaires, Bruksela, 22 kwietnia 2002 r.
[22] Artykuł 15 Porozumienia w sprawie warunków zatrudnienia tłumaczy konferencyjnych wynagradzanych za dzień pracy pomiędzy IACI i organizacjami zrzeszonymi (Accord régissant les conditions d'emploi des interprètes de conférence rémunérés à la journée entre l'AIIC et les Organisations coordonnées) stanowi, że, z zastrzeżeniem odmiennych postanowień zatwierdzonych przez obie strony, zasadami regulującymi wydatki związane z podróżami są zasady obowiązujące w każdej organizacji; zostało to potwierdzone w art. 2 Porozumień uzupełniających pomiędzy IACI i Radą Europy, który stanowi, że warunki podróżowania i zwrotu kosztów mające zastosowanie do personelu Rady Europy odbywającego podróże służbowe, mają zastosowanie do tłumaczy.Artykuł 13 Porozumienia IACI-Organizacja Narodów Zjednoczonych (2000–2005): "Z zastrzeżeniem odmiennych postanowień zawartych w niniejszym Porozumieniu, zasady podróżowania mające zastosowanie do stałego personelu organizacji zatrudniającej w trakcie wyjazdów służbowych o podobnym czasie trwania mają zastosowanie do podróżowania tłumaczy zewnętrznych zatrudnianych na takich samych zasadach. (…)".
[23] Komisja Europejska, Przepisy wykonawcze do niektórych przepisów Porozumienia (Modalités d'application de certaines dispositions de la Convention).
[24] Przepisy wykonawcze do Zasad dotyczących zewnętrznych tłumaczy konferencyjnych pracujących dla instytucji UE znajdujących się w Luksemburgu (Dispositions d'application relatives aux Réglementations concernant les interprètes de conférence free-lance travaillant pour les institutions de Luxembourg), § III. Koszty podróży.
[25] Artykuł 9 § 2 Porozumienia wymienionego w pkt 8 stanowi, że "dieta dzienna na utrzymanie oraz dodatkowa dieta dzienna dla tłumaczy, którzy nie są pracownikami instytucji, jest równa świadczeniu z tytułu kosztów podróży służbowych wypłacanemu urzędnikom kategorii LA4 i LA8 w instytucji, która stosuje najbardziej korzystną stawkę.
W przypadku tłumaczy, których umowy podlegają art. 78 Warunków zatrudnienia innych pracowników, stawką jest stawka obowiązująca w instytucji, na potrzeby której zostali oni zatrudnieni".
[26] Patrz: "Zasady i warunki zatrudnienia tłumaczy zewnętrznych w OECD w 2003 r.".
[27] Patrz: pkt 23.
[28] Patrz także: art. 14 Porozumienia IACI — Organizacja Narodów Zjednoczonych (2000–2005): "Jeżeli organizacja oferuje tłumaczowi zlecenie, powinna poinformować go o planowanych ustaleniach w zakresie podróży.
Jeżeli tłumacz przyjmuje zlecenie, akceptuje on wszelkie poczynione ustalenia w zakresie podróży, chyba że jego zobowiązania zawodowe przed i po tym zleceniu sprawiają, że zdaniem organizacji uczestnictwo w tych ustaleniach jest niepraktyczne (…)".
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 6/2005
dotyczące Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T) wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 94/01)
SPIS TREŚCI
GLOSARIUSZ
I–IV STRESZCZENIE
1–6 WSTĘP
7–10 ZAKRES I CELE KONTROLI ORAZ PODEJŚCIE KONTROLNE
11–79 UWAGI
11–24 Przydział pomocy finansowej w zakresie TEN-T
25–51 Ramy prawne i procedury administracyjne
25–29 Wymogi prawne i ustawowe
30–43 Ocena i selekcja
44–51 Monitoring projektu
52–64 Struktura organizacyjna i przydział personelu
65–79 Koordynacja unijnego finansowania infrastruktury transportowej
80–91 WNIOSKI I ZALECENIA
ZAŁĄCZNIK 1. Opis systemu zarządzania TEN-T
Ramy prawne oraz polityki TEN-T
Proces składania wniosków, oceny i selekcji TEN-T
Struktura organizacyjna TEN-T
Ramy budżetowe TEN-T
ZAŁĄCZNIK 2. Mapa przedstawiająca priorytetowe korytarze i projekty TEN-T
Odpowiedzi Komisji
GLOSARIUSZ
DG REGIO — Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej
DG TREN — Dyrekcja Generalna ds. Energii i Transportu
EBI — Europejski Bank Inwestycyjny
EFI — Europejski Fundusz Inwestycyjny
EGNOS — European Geostationary Navigation Overlay Service (Europejski geostacjonarny system nawigacji)
EFRR — Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
FAC — Komitet ds. Pomocy Finansowej
IST — Inteligentne Systemy Transportu
MEANS — Means for Evaluating Actions of a Structural Nature (Sposoby oceny działań strukturalnych).
WPI — Wieloletni Program Indykatywny (WPI)
PMS — System Zarządzania Programem
BRT — Badania, rozwój technologiczny i działania demonstracyjne
FS — fundusz(-e) strukturalny(-e)
OEN — Oddelegowany ekspert narodowy
TEN — Sieć transeuropejska
TEN-T — Transeuropejska sieć transportowa
STRESZCZENIE
I. Wspólnota Europejska przyczynia się do ustanowienia transeuropejskich sieci w obszarze transportu (TEN-T), aby promować spójność, wzajemne połączenia i interoperacyjność sieci krajowych, jak również dostęp do tych sieci na terenie całej Unii Europejskiej.
W tym celu Wspólnota finansuje projekty i badania infrastrukturalne w zakresie dróg, kolei, śródlądowych dróg wodnych, lotnisk, portów, systemów nawigacji satelitarnej i zarządzania ruchem.
Budżet na okres 2000–2006, zarządzany przez Dyrekcję Generalną ds. Energii i Transportu (DG TREN), wynosi 4425 mln euro.
II.
Kontrola Trybunału oceniła, w jakim stopniu system zarządzania Komisji, obejmujący także opracowanie i wdrożenie ram prawnych, procedur administracyjnych oraz systemu kontroli wewnętrznej, prowadziły do oszczędnej, wydajnej i skutecznej realizacji TEN-T.
III.
Trybunał ustalił, że:
- realizacja 14 priorytetowych projektów TEN-T jest obecnie opóźniona, a jedynie 8 z 14 projektów ma realne szanse na ukończenie przed pierwotnym terminem ustalonym na 2010 r. [1].
W szczególności znaczne trudności dotyczą odcinków transgranicznych, gdyż otrzymują one niższy priorytet na szczeblu krajowym i wymagają większych nakładów w zakresie koordynacji,
- pomoc finansowa w zakresie TEN-T jest przyznawana w sposób zbyt fragmentaryczny i nie jest dostatecznie skoncentrowana na projektach transgranicznych (lub tych odcinkach projektów).
Dlatego też TEN-T nie może w pełni osiągnąć wartości dodanej w wymiarze europejskim,
- podejmowane przez Komisję decyzje o finansowaniu przekazywane beneficjentom wciąż wykazują znaczne niedociągnięcia, a różnica w zakresie prac między dwiema głównymi formami interwencji (badania i prace) nie jest wystarczająco jasna,
- pomimo wieloletniego charakteru projektów WPI Komisja ustanowiła złożone coroczne procedury oceny i selekcji projektów TEN-T, co sprawia, że procedura oceny jest stosunkowo uciążliwa.
Ponadto, informacje dotyczące projektów nie zawsze były udostępniane do celów oceny i selekcji.
Nie wszystkie kryteria oceny ustanowione w rozporządzeniu finansowym w sprawie TEN zostały ocenione przez Komisję, a ocena nie we wszystkich przypadkach była właściwie udokumentowana,
- narzędzia używane przez Komisję do monitoringu projektów są niedostateczne.
Różne sprawozdania dotyczące stanu realizacji i rozwoju projektu sporządzane przez beneficjentów nie zawsze dostarczają dostatecznie istotnych informacji urzędnikom ds. projektów, którzy ponadto nie przeprowadzają systematycznie kontroli projektu na miejscu oraz ocen ex-post oddziaływania projektów,
- zbytnie obciążenie zadaniami pracowników DG TREN przydzielonych do działań związanych z TEN-T utrudnia wypełnienie zobowiązań Komisji w zakresie oceny i monitoringu projektu,
- stopień koordynacji wspólnotowego finansowania projektów infrastruktury transportowej nie pozwala Komisji na wykrycie wszystkich przypadków zawyżonego lub podwójnego finansowania.
IV.
Trybunał zaleca Komisji, aby:
- wraz z Państwami Członkowskimi przyznała priorytet finansowaniu tych części projektów TEN-T, w szczególności odcinków transgranicznych, których ukończenie jest konieczne, aby TEN-T mogła osiągnąć wartość dodaną w wymiarze europejskim,
- poprawiła i uzupełniła kluczowe aspekty modelu decyzji o finansowaniu, w szczególności poprzez jaśniejsze określenie zakresu zadań, które podlegają współfinansowaniu w ramach badań oraz prac,
- opracowała konsekwentną i spójną metodologię oceny TEN-T oraz udokumentowała ją w dostępnym publicznie podręczniku; zredukowała także liczbę różnych formularzy wniosku i oceny oraz zmieniła ich treść, tak aby wszystkie istotne kryteria oceny i selekcji wymagane przepisami zostały ujęte.
W odpowiednich przypadkach do takich ocen należy wykorzystać ekspertów zewnętrznych,
- wzmocniła monitoring projektów poprzez określenie minimalnych standardów sprawozdawczości w zakresie stanu realizacji projektów oraz poprzez częstsze kontrole projektów na miejscu oraz oceny ex-post oddziaływania, tak aby można było korzystać z doświadczeń w zakresie skutecznej realizacji TEN-T oraz w zakresie optymalizacji wydajności finansowania wspólnotowego w tym obszarze,
- rozważyła powrót do scentralizowanej formy zarządzania projektami TEN-T w DG TREN oraz przystosowała liczbę i poziom wiedzy pracowników przydzielonych do zadań w zakresie TEN-T,
- ustanowiła, w razie konieczności we współpracy z Państwami Członkowskimi, odpowiednie podstawy prawne, procedury i narzędzia w celu poprawy koordynacji finansowania infrastruktury transportowej oraz identyfikacji potencjalnych przypadków zawyżonego lub podwójnego finansowania.
WSTĘP
1.
Od wejścia w życie Traktatu z Maastricht w 1993 r. do zadań Wspólnoty należy przyczynianie się do ustanowienia i rozwoju transeuropejskich sieci w obszarze transportu (TEN-T) [2].
W celu wspierania projektów stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania, realizowanych przez Państwa Członkowskie oraz organizacje międzynarodowe, na początku lat dziewięćdziesiątych Komisja ustanowiła szczególne działania w zakresie TEN-T.
Wydatki budżetowe na TEN-T wzrosły z 182 mln euro w 1993 r. do 661 mln euro w 2005 r.
2.
Celem TEN-T jest promowanie wzajemnych połączeń i interoperacyjności krajowych sieci transportowych, jak również dostępu do tych sieci, w szczególności uwzględniając połączenia wysp, regionów pozbawionych dostępu do morza i regionów peryferyjnych z centralnymi regionami Wspólnoty [3].
3.
Wydatkami Wspólnoty na TEN-T zarządza bezpośrednio Dyrekcja Generalna ds. Energii i Transportu (DG TREN) [4].
Załącznik 1 zawiera obszerny opis różnych aspektów systemu zarządzania TEN-T.
Z perspektywy prawa i przepisów TEN-T podlega:
- "wytycznym polityki TEN-T", które określają cele, priorytety oraz ogólny zakres działań.
Określają one podstawowe warunki, które musi spełniać projekt, aby został zakwalifikowany jako projekt stanowiący przedmiot wspólnego zainteresowania i objęty na tej podstawie finansowaniem w zakresie TEN-T [5],
- "rozporządzeniu finansowemu w sprawie TEN", ustanawiającemu ogólne zasady przyznawania wspólnotowej pomocy finansowej na wszystkie sieci transeuropejskie, łącznie z TEN-T [6],
[8], wkład Wspólnoty w projekt "Galileo" oraz dodatkowe cztery "spójne grupy projektów" [9], oraz
decyzji o finansowaniu wydanej przez Komisję, która stanowi podstawę prawną dla każdego z działań finansowanych w ramach TEN-T i która musi zostać przekazana Państwom Członkowskim i beneficjentom.
W wyjątkowych przypadkach decyzje o finansowaniu są uzupełniane umowami dotacji [10].
4.
Pomoc finansowa Wspólnoty może występować w jednej lub w kilku następujących formach: współfinansowanie badań, bezpośrednie dotacje do inwestycji lub prac, dotacje na spłatę odsetek dla pożyczek udzielanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) lub inne instytucje finansowe, udział w opłatach na gwarancje dla pożyczek udzielanych przez Europejski Fundusz Inwestycyjny lub inne instytucje finansowe, udział w kapitale ryzyka funduszy inwestycyjnych lub podobnych przedsięwzięć finansowych.
5.
Rozporządzenie finansowe w sprawie TEN ustanawia budżet ogólny w wysokości łącznie 4875 mln euro na okres 2000–2006 na wszystkie sektory TEN (infrastruktura w obszarze transportu, telekomunikacji i energii), z czego maksymalnie 75 % może zostać przyznane na cele WPI dla tych sektorów [11].
Pozostały budżet w wysokości przynajmniej 25 % jego łącznej wartości jest dostępny na projekty nieobjęte WPI.
6.
Z sumy 4875 mln euro, na TEN-T Komisja przyznała 4425 mln euro, z czego dotychczas 70 % zarezerwowano na WPI, do podziału w następujący sposób [12]:
- 1551 mln euro (50 %) na projekty priorytetowe,
- 680 mln euro (22 %) na program "Galileo",
- 815 mln euro na tzw. "spójne grupy projektów", z czego:
- 425 mln euro (14 %) na usunięcie wąskich gardeł kolejowych,
- 141 mln euro (5 %) na wewnątrzwspólnotowe projekty transgraniczne i projekty transgraniczne z krajami trzecimi,
- 249 mln euro (8 %) na projekty inteligentnych systemów transportowych (IST) (zarówno drogowych, jak i lotniczych), oraz
- 30 mln euro rezerwy (1 %).
Pozostała część budżetu TEN-T (co najmniej 25 %) jest przewidziana na projekty nieobjęte WPI.
ZAKRES I CELE KONTROLI ORAZ PODEJŚCIE KONTROLNE
7.
Kontrola Trybunału oceniła, do jakiego stopnia system zarządzania Komisji, obejmujący także opracowanie i wdrożenie ram prawnych, procedur administracyjnych i systemu kontroli wewnętrznej, prowadził do oszczędnej, wydajnej i skutecznej realizacji TEN-T [13].
8.
W szczególności celem kontroli było zbadanie, w jakim stopniu:
a) przyznanie pomocy finansowej Wspólnoty, formy pomocy i zasady mające zastosowanie do udziału finansowego Wspólnoty pozwalają na skuteczną realizację TEN-T;
b) decyzja o finansowaniu wydawana przez Komisję i procedury administracyjne oraz ich realizacja umożliwiły dokonanie przejrzystej oceny, selekcji oraz monitoringu projektów, bez uszczerbku dla wydajności;
c) struktura organizacyjna oraz zasoby kadrowe sprzyjają skutecznemu zarządzaniu działaniami TEN-T;
d) mechanizmy Komisji w zakresie koordynacji projektów infrastruktury transportowej finansowanych przez Wspólnotę umożliwiały wykrycie przypadków zawyżonego lub podwójnego finansowania.
Trybunał sprawdził również, czy i do jakiego stopnia Komisja podjęła działania naprawcze w związku z poprzednimi uwagami dotyczącymi TEN-T [14].
9.
Trybunał skontrolował wszystkie procedury, od przedłożenia wniosku do kontroli finansowych ex post.
Jako część analizy systemu Trybunał sporządził szczegółowy opis systemu zarządzania Komisji oraz określił najważniejsze kontrole wewnętrzne. Do testów kontroli wewnętrznej wybrano 72 działania w zakresie TEN-T, skontrolowane przez Komisję [15].
Aby umożliwić wyciągnięcie obszernych wniosków, próba objęła wszystkie rodzaje transportu [16] z wszystkich krajów UE-15 i reprezentuje ponad 577 mln euro wydatków.
Z 72 działań 35 zostało skontrolowanych na miejscu.
10.
Kontrola objęła także przegląd podstaw prawnych dotyczących TEN-T oraz modelu decyzji o finansowaniu przyjętego przez Komisję.
Ponadto Trybunał poprosił właściwe ministerstwa krajowe o wypełnienie kwestionariuszy i przeprowadził sondaż wśród pracowników dotyczący kwestii programowania, oceny ex ante projektu, selekcji, monitoringu i kontroli.
We współpracy z Komisją Trybunał sporządził także bazę danych projektów, dostarczającą dane statystyczne na temat działań finansowanych w zakresie TEN-T.
UWAGI
Przydział pomocy finansowej w zakresie TEN-T
Powolna realizacja projektów priorytetowych TEN-T
11.
Pierwotny termin ukończenia TEN-T, ustalony w wytycznych polityki TEN-T przyjętych przez Radę i Parlament Europejski, przypadał na 2010 r. [17].
Z 14 projektów priorytetowych ustalonych w 1994 i 1996 r. jedynie trzy zostały dotychczas ukończone, a oczekuje się, że kolejne pięć projektów zostanie ukończonych w wyznaczonym terminie.
Z pozostałych sześciu projektów priorytetowych oczekuje się, że jedynie ich główne części zostaną ukończone do 2010 r.
W szczególności opóźnienia dotyczą odcinków transgranicznych projektów TEN-T, gdyż na poziomie krajowym otrzymują one niższy priorytet i wymagają większych starań ze strony danych Państw Członkowskich w zakresie koordynacji (patrz: pkt 15).
W 2003 r. Komisja uznała istnienie znacznych opóźnień, które wynikają głównie z niedostatecznego finansowania na poziomie europejskim i krajowym oraz z braku koordynacji między różnymi wspólnotowymi, krajowymi lub regionalnymi źródłami finansowania publicznego [18].
[19].
Przydział środków budżetowych niedostatecznie skoncentrowany na odcinkach transgranicznych
13.
Ogólnym celem TEN-T jest zapewnienie spójności, wzajemnych połączeń i interoperacyjności sieci krajowych, jak również dostęp do tych sieci w całej Unii Europejskiej (patrz: pkt 2).
14.
Analiza podziału budżetu TEN-T na 15 Państw Członkowskich w latach 2001–2003 pokazuje, że, z niewielkimi wyjątkami, każde Państwo Członkowskie otrzymało część rocznego budżetu TEN-T w ramach budżetu WPI lub budżetu na projekty nieobjęte WPI (patrz: tabela 1).
Ponadto część budżetu przyznana każdemu z Państw Członkowskich pozostaje niemal stała (tj. różnice roczne wynoszą nie więcej niż 1 % w przypadku 9 z 15 Państw Członkowskich), a projekty ujęte w propozycji selekcji, które nie zostały ostatecznie wybrane, zostały zastąpione innym projektem lub projektami z tego samego Państwa Członkowskiego.
Potwierdza to stwierdzenia poczynione przez przedstawicieli dwóch Państw Członkowskich [20] w Komitecie ds. Pomocy Finansowej (FAC) programu TEN-T, w ramach sondażu Trybunału oraz dowody w postaci dokumentacji w przypadku jednego z Państw Członkowskich [21], że zasada "sprawiedliwego podziału" stanowi podstawowy element uwzględniany przy rozdzielaniu budżetu TEN-T.
Tabela 1
Podział budżetu TEN-T w latach 2001–2003 na Państwa Członkowskie UE-15
(w mln euro) _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Kwota przyznana na projekty w 2001 r. _BAR_ % całości _BAR_ Kwota przyznana na projekty w 2002 r. _BAR_ % całości _BAR_ Kwota przyznana na projekty w 2003 r. _BAR_ % całości _BAR_ Kwota przyznana na projekty w 2004 r. _BAR_ % całości _BAR_
AT _BAR_ 12,1 _BAR_ 2,2 _BAR_ 14,4 _BAR_ 2,6 _BAR_ 18,1 _BAR_ 3,0 _BAR_ 44,6 _BAR_ 3,2 _BAR_
BE _BAR_ 18,7 _BAR_ 3,4 _BAR_ 15,0 _BAR_ 2,7 _BAR_ 15,7 _BAR_ 2,6 _BAR_ 49,4 _BAR_ 2,9 _BAR_
DE _BAR_ 76,0 _BAR_ 13,9 _BAR_ 76,2 _BAR_ 13,5 _BAR_ 73,1 _BAR_ 12,0 _BAR_ 225,3 _BAR_ 14,2 _BAR_
DK _BAR_ 5,9 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,5 _BAR_ 0,3 _BAR_ 7,6 _BAR_ 0,5 _BAR_
ES _BAR_ 23,6 _BAR_ 4,3 _BAR_ 23,7 _BAR_ 4,2 _BAR_ 31,5 _BAR_ 5,2 _BAR_ 78,8 _BAR_ 4,5 _BAR_
EU [22] _BAR_ 173,4 _BAR_ 31,8 _BAR_ 272,7 _BAR_ 48,4 _BAR_ 201,2 _BAR_ 33,1 _BAR_ 647,2 _BAR_ 35,3 _BAR_
FIN _BAR_ 13,0 _BAR_ 2,4 _BAR_ 11,4 _BAR_ 2,0 _BAR_ 13,1 _BAR_ 2,2 _BAR_ 37,5 _BAR_ 2,4 _BAR_
FR _BAR_ 61,4 _BAR_ 11,3 _BAR_ 32,4 _BAR_ 5,7 _BAR_ 98,7 _BAR_ 16,0 _BAR_ 192,4 _BAR_ 10,2 _BAR_
GR _BAR_ 17,7 _BAR_ 3,2 _BAR_ 10,7 _BAR_ 1,9 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 29,4 _BAR_ 1,4 _BAR_
IRL _BAR_ 8,0 _BAR_ 1,5 _BAR_ 3,0 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 11,0 _BAR_ 0,9 _BAR_
IT _BAR_ 41,6 _BAR_ 7,6 _BAR_ 52,0 _BAR_ 9,2 _BAR_ 71,3 _BAR_ 11,7 _BAR_ 164,9 _BAR_ 8,8 _BAR_
LU _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,2 _BAR_
NL _BAR_ 44,0 _BAR_ 8,1 _BAR_ 23,0 _BAR_ 4,1 _BAR_ 29,8 _BAR_ 4,9 _BAR_ 96,8 _BAR_ 6,0 _BAR_
PT _BAR_ 10,5 _BAR_ 1,9 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 7,0 _BAR_ 1,2 _BAR_ 17,5 _BAR_ 1,2 _BAR_
SE _BAR_ 13,5 _BAR_ 2,5 _BAR_ 8,9 _BAR_ 1,6 _BAR_ 14,8 _BAR_ 2,4 _BAR_ 37,2 _BAR_ 2,6 _BAR_
UK _BAR_ 24,8 _BAR_ 4,5 _BAR_ 20,0 _BAR_ 3,5 _BAR_ 33,3 _BAR_ 5,5 _BAR_ 78,1 _BAR_ 5,5 _BAR_
Łącznie _BAR_ 545,4 _BAR_ 100,0 _BAR_ 563,4 _BAR_ 100,0 _BAR_ 610,1 _BAR_ 100,0 _BAR_ 1718,9 _BAR_ 100,0 _BAR_
15.
Większość finansowanych części projektów TEN-T jest zlokalizowana w granicach Państw Członkowskich.
Z 118 części projektów infrastrukturalnych WPI [23] jedynie dziewięć części obejmuje więcej niż jedno Państwo Członkowskie.
Odcinki transgraniczne projektów napotykają na największe trudności w otrzymaniu finansowania krajowego oraz na trudności administracyjne i prawne w ich zarządzaniu.
Ponadto Komisja nie przyznała tego typu projektom właściwego priorytetu w zakresie finansowania.
Istotnie, decyzja w sprawie WPI zakłada przeznaczenie tylko 5 % budżetu WPI na projekty transgraniczne, z czego jedynie 2 % na wewnątrzwspólnotowe projekty transgraniczne [24] (patrz: pkt 6).
Co więcej, 70 % budżetu WPI na lata 2000–2006 przewidzianego na dziewięć odcinków transgranicznych przypada na zobowiązania przewidziane do zaciągnięcia w 2005 i 2006 r., w szczególności w zakresie połączeń kolejowych pomiędzy Hiszpanią a Francją oraz Austrią a Włochami.
16.
Mimo że zgodnie z rozporządzeniem finansowym w sprawie TEN próg finansowania na odcinki projektów przekraczające granice lub przeszkody naturalne zwiększył się z 10 % do 20 %, a zmiana ta nastąpiła w czasie pozwalającym na jej uwzględnienie począwszy od decyzji o finansowaniu z roku 2004, według stanu na czerwiec 2005 r. nie doprowadziło to jednak do zwiększenia stopnia finansowania dla żadnego z odcinków transgranicznych [25].
Jeżeli trudności w ukończeniu kolejowych odcinków transgranicznych będą się utrzymywać, wartość dodana TEN-T w wymiarze transeuropejskim nie zostanie w pełni osiągnięta.
Zbyt fragmentaryczny przydział środków budżetowych
17.
Pomoc finansowa w zakresie TEN-T nie może przekroczyć 50 % kosztu badań i 10 % kosztu prac infrastrukturalnych [26]. Limit ogólny wynosi 10 % całkowitych kosztów inwestycji, z wyjątkiem projektów związanych z systemami pozycjonowania i nawigacji satelitarnej oraz projektów obejmujących przekraczanie granic lub przeszkód naturalnych, w przypadku których dotacje mogą pokryć do 20 % całkowitych kosztów inwestycji.
18.
Analiza form interwencji wymienionych w pkt 4 i wykorzystanych w projektach, na które zaciągnięto zobowiązania w latach 1995–2004 wykazała (patrz: schemat 1), że:
- prawie wszystkie działania (99 %) dotyczyły badań lub prac,
- wykorzystanie dotacji na spłatę odsetek dla pożyczek oraz kapitału ryzyka było bardzo ograniczone [27], oraz
- udziały w opłatach na gwarancje na pożyczki z EFI oraz z innych instytucji finansowych nie były w ogóle wykorzystywane.
Schemat 1
Liczba działań i wysokość środków budżetowych, na które zaciągnięto zobowiązania wg formy pomocy wykorzystanej w latach 1995–2004
Źródło: Baza danych projektów ETO.
+++++ TIFF +++++
19.
Z działań, na które zaciągnięto zobowiązania w latach 1995–2004, 40 % dotyczyło prac.
Pomimo że rozporządzenie finansowe w sprawie TEN stanowi, że forma ta może jedynie być stosowana "w należycie uzasadnionych przypadkach", kontrola wykazała, że przy korzystaniu z tej formy interwencji, prawie w ogóle nie przedstawiano szczegółowych uzasadnień.
20.
Współfinansowanie badań jest najczęściej wykorzystywanym instrumentem interwencji (59 % działań).
W przeciwieństwie do prac, badania są atrakcyjne dla krajów i regionów korzystających z innych programów finansowania UE w zakresie infrastruktury, takich jak fundusze strukturalne i Fundusz Spójności [28].
Głównym powodem jest wysoki wskaźnik współfinansowania badań w ramach TEN-T.
21.
W latach 1995–2004 średni wskaźnik finansowania prac i badań wynosił odpowiednio 3,5 % (w porównaniu do 10 %) i 25,4 % (w porównaniu do 50 %) całości szacunkowych kosztów kwalifikowalnych [29].
Średnie wskaźniki finansowania znajdują się znacznie poniżej maksimum ustanowionego dla każdej z form pomocy.
Ponadto budżet TEN-T jest rozdzielony na dużą liczbę działań, z których wiele nie wymaga finansowania w zakresie TEN-T i/lub nie jest w pełni zgodnych z kryteriami oceny i selekcji (patrz: pkt 39).
22.
Powyższe stwierdzenie oraz opóźnienia w realizacji projektów priorytetowych (patrz: pkt 11) wskazują na brak ustalenia priorytetów w selekcji działań TEN-T podlegających finansowaniu, co zmniejsza pożądany efekt katalityczny finansowania wspólnotowego (patrz: pkt 42).
Ponadto niska średnia rzeczywistego finansowania prac rodzi wątpliwość, czy przygotowany przez Komisję projekt nowego rozporządzenia finansowego w sprawie TEN, zwiększający maksymalne limity finansowania prac, osiągnie zamierzony rezultat w postaci przyciągnięcia szerszego finansowania publicznego i prywatnego [30].
Wciąż nie zaciągnięto zobowiązań w zakresie ponad połowy obecnego budżetu WPI na projekty transgraniczne
23.
W okresie 2001–2004, na projekty WPI została, w formie zobowiązań, przeznaczona suma 1926 mln euro, co stanowi 63 % całego budżetu dostępnego na ten cel.
Kolejne 1129 mln euro pozostaje na zaciągnięcie zobowiązań w latach 2005–2006.
Aby w 2005 i 2006 r. móc zaciągnąć zobowiązania na pozostałe 37 %, niezbędny będzie ścisły monitoring realizacji projektów WPI ze strony Komisji i Państw Członkowskich.
Działania ujęte w zrewidowanych wytycznych polityki, dotyczące postępowania w przypadku znacznych opóźnień projektu, są odpowiednie w perspektywie długoterminowej [31].
Jednakże, aby zaradzić opóźnieniom krótkoterminowym, Komisja powinna poddać ściślejszej analizie projekty nierozwijające się zgodnie z planem.
W porozumieniu z Państwami Członkowskimi należy rozważyć, w odpowiednich przypadkach, możliwość bezzwłocznego przelewu środków budżetowych w ramach WPI na projekty realizowane zgodnie z harmonogramem lub szybciej.
24.
Projekty należące do "spójnej grupy projektów", w przypadku których nie zaciągnięto jeszcze zobowiązań na prawie 40 % budżetu, powinny być uważnie monitorowane.
Jest to niezbędne, w szczególności w przypadku grup projektów transgranicznych, gdzie na zobowiązania w 2005 i 2006 r. pozostaje jeszcze 56 % budżetu.
Uwidacznia to ogólne trudności w ukończeniu odcinków transgranicznych projektów, które stanowią część projektów priorytetowych lub spójnych grup projektów.
Ramy prawne i procedury administracyjne
Wymogi prawne i ustawowe
Decyzja o finansowaniu wciąż zawiera niedociągnięcia
25.
Wydawana przez Komisję decyzja o finansowaniu stanowi główną podstawę prawną przyznania pomocy finansowej w zakresie TEN-T na pojedyncze projekty i dlatego musi szczegółowo określać zakres, terminy, formę, budżet i warunki finansowe pomocy finansowej w zakresie TEN-T (patrz: załącznik 1). Dopiero w 2002 r.
Komisja zaczęła konsekwentnie powiadamiać o takich decyzjach beneficjentów, pomimo że wymaga tego rozporządzenie finansowe w sprawie TEN [32].
Od tego czasu Komisja co roku poprawiała model decyzji o finansowaniu, co sprawia, że podstawa prawna jest pełniejsza i jaśniejsza [33].
26.
Chociaż Komisja podjęła również działania w celu poprawy opisu działań ujętych w decyzjach o finansowaniu, propozycja Trybunału, aby wprowadzić jedną obowiązującą modelową strukturę załącznika technicznego nie została wdrożona [34].
Taki model zobowiązałby beneficjentów do dostarczania minimalnego poziomu informacji, zgodnie z uprzednio zdefiniowaną strukturą, łączącą działania z budżetem.
Ułatwiłoby to monitoring postępów w realizacji projektu i przyczyniłoby się do bardziej skutecznego i wydajnego funkcjonowania finansowych i technicznych kontroli działań finansowanych przez Komisję i Państwa Członkowskie.
27.
Decyzja o finansowaniu nie wskazuje, jakie techniczne i finansowe informacje na temat stanu realizacji projektu muszą dostarczyć beneficjenci ani też jaką mają one przybrać formę.
Z powodu braku ustandaryzowanej sprawozdawczości (lub odpowiednich wytycznych), informacje techniczne i/lub finansowe przekazywane wraz z każdym wnioskiem o płatność nie zawsze były dla Komisji wystarczające:
- aby przeprowadzić solidną ocenę projektów TEN-T (patrz: pkt 37), oraz
- aby sprawdzić kwalifikowalność działań i/lub kosztów wnioskowanych przez beneficjentów.
W niektórych przypadkach płatności końcowe zostały dokonane, pomimo iż wymagane informacje na temat wyników współfinansowanych badań nie zostały dostarczone wraz z wnioskiem o płatność [35].
Wskazuje to na niedociągnięcia kontroli wewnętrznej Komisji w tych przypadkach.
Niedostatecznie jasny zakres badań i prac
28.
Kontrola Trybunału ujawniła, że błędy na poziomie beneficjenta były w większości związane z następującymi cechami pomocy finansowej w zakresie TEN-T:
- brak lub nieprecyzyjna definicja zakresu badań i prac w rozporządzeniu finansowym w sprawie TEN i w decyzji o finansowaniu,
- znacznie wyższy wskaźnik finansowania w przypadku badań, co zachęcało beneficjentów do żądania zwrotu kosztów bezpośrednio związanych z pracami w ramach projektów studyjnych.
29.
Doprowadziło to do dokonania przez Komisję zawyżonych płatności za prace budowlane w 30 % skontrolowanych transakcji dotyczących badań.
Jednoznaczne definicje zakresu zarówno "badań" [36], jak i "prac" [37], proponowane przez Trybunał w celu uniknięcia ryzyka błędu, wciąż nie zostały włączone do modelu decyzji o finansowaniu.
Ocena i selekcja
Złożony proces składania wniosków oraz oceny ex ante
30.
Wnioski o pomoc finansową w zakresie TEN-T są składane corocznie w ramach procedury WPI lub procedury dotyczącej projektów nieobjętych WPI (patrz: załącznik 1).
Pomimo wieloletniego charakteru WPI, w celu przyznania funduszy na projekty WPI organizuje się coroczne procedury oceny.
Fakt ten oraz równoległe prowadzenie corocznej procedury dla projektów nieobjętych WPI znacznie zwiększa ciężar administracyjny spoczywający na Komisji i Państwach Członkowskich, a tym samym zmniejsza ogólną wydajność procesu oceny i selekcji [38].
Ponadto ponieważ priorytetem jest finansowanie projektów WPI, budżet dostępny na projekty nieobjęte WPI zależy od wyników procedury WPI, co niepotrzebnie opóźnia postęp w selekcji projektów nieobjętych WPI.
31.
Procedury administracyjne w zakresie składania wniosków oraz oceny ex-ante są złożone.
Komisja ustanowiła i równolegle stosowała różne modele formularzy wniosków oraz modele formularzy oceny [39].
Trybunał wskazał kilka przypadków, w których złożoność administracyjna spowodowała dodatkowy nakład pracy dla pracowników Komisji, bez wpłynięcia w istotny sposób na jakość selekcji projektu lub przyznanie funduszy wspólnotowych.
32.
Pomimo iż w 2004 r. Komisja podjęła pewne działania zmierzające do uproszczenia procedury administracyjnej poprzez połączenie wniosku wstępnego i szczegółowego dla wniosków nieobjętych WPI, wciąż istnieje możliwość dalszego uproszczenia procesu składania wniosków i oceny, w szczególności w zakresie procedury WPI.
Termin składania wniosków nie zawsze przestrzegany
33.
Komisja ustala termin składania wniosków o pomoc finansową.
Przestrzeganie tego terminu zapewnia równe traktowanie kandydatów i daje pracownikom Komisji dostateczną ilość czasu na ocenę wniosków (lub ocenę postępu w realizacji projektu w drugim roku finansowania).
34.
Kontrola wykazała, że znaczna liczba wniosków o pomoc finansową nie została złożona w terminie, pomimo iż zasady dotyczące terminowego składania wniosków zostały jasno określone i potwierdzone przez Komisję [40].
Do 2004 r. pełna informacja dotycząca projektu niedostępna na wstępnym etapie oceny i selekcji
35.
Poprawna i przejrzysta ocena wymaga, aby wszystkie istotne informacje dotyczące projektu były dostępne od początku procesu.
Jednakże formularze wstępnych wniosków, stosowane do 2004 r. jako podstawa pierwszej oceny, nie zobowiązywały kandydatów do dostarczenia wszystkich podstawowych informacji, pomimo iż wymaga tego rozporządzenie finansowe w sprawie TEN [41].
36.
W rezultacie początkowa ocena i selekcja projektów WPI była prowadzona na podstawie formularzy wniosków, które zawierały niekompletne informacje dotyczące projektu (patrz: pkt 40).
W konsekwencji wnioski nie były zgodne z wszystkimi kryteriami dotyczącymi składania wniosków przed głównym etapem oceny.
W przypadku WPI solidna ocena jest szczególnie istotna, gdyż decyzja w sprawie WPI określa priorytety budżetowe, na podstawie czego projektom przyznaje się dalszą pomoc finansową w zakresie TEN-T.
Przykładowo jeden z projektów priorytetowych, na który w budżecie WPI na lata 2001–2003 przyznano wstępnie 13 mln euro, otrzymał fundusze dopiero w 2004 r. [42].
Ponieważ do 2004 r. formularze wstępnych i szczegółowych wniosków WPI nie zostały połączone, sytuacja ta utrzymywała się aż do tego momentu.
37.
Od rozpoczęcia drugiego roku finansowania oceny są prowadzone głównie na podstawie sprawozdań okresowych, które, jak wykazała kontrola, nie dostarczają do tego celu dostatecznych informacji.
Analiza sprawozdań okresowych dotyczących kontrolowanych projektów wykazała, że informacje dostarczane przez Państwa Członkowskie nie były dostatecznie precyzyjne, w szczególności w odniesieniu do stanu realizacji w poprzednich okresach.
Wynika to z formatu modelu sprawozdania, który nie wymaga od Państw Członkowskich dostarczenia szczegółowych informacji.
W rezultacie jakość wybranych projektów w dużym stopniu zależy od kwalifikacji, doświadczenia oraz skrupulatności poszczególnych urzędników ds. projektów oceniających wnioski, czasu dostępnego na odpowiednią analizę stanu realizacji i współpracy Państw Członkowskich w dostarczaniu, w razie potrzeby, dodatkowych danych.
Selekcja projektów niedostatecznie uzasadniona
Rozporządzenie finansowe w sprawie TEN wyszczególnia podstawowe warunki przyznawania pomocy wspólnotowej [43] i kryteria selekcji projektów [44].
Formularze wniosku oraz oceny używane przez Komisję nie zawierają lub niewystarczająco nakierowują w stronę oceny zgodności z tymi warunkami i kryteriami.
W przypadku istotnych kwestii zawartych w formularzach oceny projektu, odpowiedzi udzielone przez oceniających ograniczają się często do odpowiedzi "tak" lub "nie" i brak jest wymaganych uzasadnień.
39.
W szczególności kontrola wykazała, że:
- warunek dodatkowości stanowiący, że "Pomoc wspólnotowa jest przyznawana, zasadniczo, wyłącznie w tych przypadkach, gdzie realizacja projektu napotyka przeszkody finansowe" nie został spełniony w prawie 20 % skontrolowanych działań, gdyż beneficjenci wskazywali w formularzach szczegółowego wniosku, że działanie "zostałoby wykonane zgodnie z planem", nawet jeżeli pomoc finansowa w zakresie TEN-T nie zostałaby przyznana [45],
- formularz oceny projektu nie uwzględnia warunku stanowiącego, że pomoc finansowa wnioskowana na część projektu nie może przekroczyć 10 % całkowitych kosztów inwestycji całego projektu.
Chociaż kontrola wykazała, że rzeczywiste wskaźniki finansowania nie osiągają maksymalnych dozwolonych wskaźników (patrz: pkt 21), coroczna weryfikacja tego warunku pozostaje szczególnie istotna, w przypadkach gdzie po badaniach nie następują prace infrastrukturalne.
W oparciu o dostępne szacunki, w ramach badanej próby kontrola wykazała, że badania współfinansowane w ramach projektu EGNOS nie spełniały tego warunku [46],
- stopień przyczyniania się do realizacji celów i priorytetów wytycznych polityki TEN-T nie zawsze jest właściwie oceniany.
Oceniający projekty muszą ocenić wkład w realizację priorytetów lub celów polityki używając skali ocen, nie muszą jednak dostarczać uzasadnienia dla tych ocen.
Ponadto kontrola wykazała, że w kilku przypadkach nie wszystkie cele zostały ocenione [47],
- zgodność z innymi kryteriami oceny jest oceniana przy użyciu odpowiedzi "tak/nie" lub "wysoki/średni/niski".
Chociaż oceniających zachęca się do dodawania uwag lub uzasadniania ich wyboru, zwykle nie ma to miejsca.
Na przykład nie przeprowadza się oceny adekwatności stosowanego podejścia lub metodologii w odniesieniu do analizy koszt-zysk oraz analizy społeczno-gospodarczej projektu.
Co więcej, Komisja sprawdza jedynie przestrzeganie wymogów dostarczania informacji, nie określając konsekwencji dla decyzji i/lub kwoty finansowania wspólnotowego, oraz
- pracownicy Komisji oceniający wnioski często nie udzielali odpowiedzi na pytania zadane w formularzach oceny [48] lub odpowiadali nieprawidłowo [49].
40.
W przypadku początkowej oceny projektów WPI kontrola wykazała, że w przypadku większości projektów WPI formularz oceny nie zostały wypełniony.
Analiza formularzy, w których Komisja udokumentowała swoją ocenę, wykazała te same niedociągnięcia i braki, jak te wykazane w przypadku ocen projektów nieobjętych WPI (tj. nie na wszystkie pytania udzielono odpowiedzi itp.).
41.
Z powodu braku uzasadnienia ze strony oceniających oraz braku wytycznych lub wskaźników oceny, nie jest jasne jak przebiega weryfikacja zgodności z ustanowionymi kryteriami oraz w jaki sposób pracownicy Komisji dokonujący ocen w celu selekcji wniosków do finansowania dochodzą do końcowych wniosków co do tego, czy warunki lub wymogi formalne są spełnione.
42.
WPI zapewnia wieloletni przydział finansowania w zakresie TEN-T.
Tym niemniej, zgodnie z rozporządzeniem finansowym w sprawie TEN, wymagana jest coroczna ocena i selekcja projektów w celu określenia priorytetów finansowania w ramach WPI [32].
W tym kontekście solidna i przejrzysta ewaluacja stanowi podstawę oceny, w jakim stopniu indywidualne projekty spełniają cele polityki i kryteria selekcji, a tym samym, w jakim stopniu fundusze przyznawane są na cele założone w wytycznych polityki TEN-T.
Na podstawie opisanych powyżej braków i niedociągnięć dotyczących oceny oraz monitoringu projektów będących w trakcie realizacji, od rozpoczęcia drugiego roku finansowania (patrz: pkt 44–50) stwierdzono, że wieloletni budżet WPI został przyznany na kategorie projektów (tj. projekty stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania, spójne grupy projektów i Galileo), projekty indywidualne, części projektów i działania, bez dokonania właściwej oceny prawnie wymaganych kryteriów.
W opinii Trybunału niedociągnięcia wyszczególnione powyżej mają negatywny wpływ na nadawanie priorytetów projektom w ramach WPI.
Ogólny brak wykorzystania ekspertów zewnętrznych w procesie oceny
43.
Zalecenie Trybunału dotyczące rozszerzenia wykorzystania ekspertów zewnętrznych w procesie oceny na wszystkie rodzaje transportu nie zostało zrealizowane przez Komisję, gdyż było uważane za "kwestię delikatną z uwagi na wymóg zachowania poufności" [50].
Należy odnotować, że wiele innych programów wspólnotowych, takich jak Fundusz Spójności i programy ramowe BRT, wykorzystują ekspertów zewnętrznych jako oceniających, a kwestię poufności rozwiązuje oświadczenie podpisywane przez oceniających [51].
Jak pokazuje przypadek oceny projektów IST, wykorzystanie ekspertów zewnętrznych przyczyniłoby się do lepiej udokumentowanego i uzasadnionego procesu oceny i selekcji (patrz: pkt 38 i 39).
Ponadto eksperci wspierający podczas oceny urzędników ds. projektów przyczyniliby się do szybszej i oszczędniejszej oceny oraz wnieśliby swój obiektywizm i wiedzę (patrz: pkt 56–58).
Taką możliwość przewiduje zresztą wyraźnie rozporządzenie finansowe w sprawie TEN, które stanowi, że Komisja może zwracać się o konieczną poradę specjalistyczną, w tym również zasięgać opinii EBI [52].
Monitoring projektu
Narzędzia monitoringu projektów TEN-T są niewystarczające
44.
W celu zapewnienia skutecznego wykorzystywania pomocy Wspólnoty Komisja i Państwa Członkowskie wspólnie odpowiadają za systematyczny monitoring realizacji projektów, w odpowiednich przypadkach, we współpracy z EBI lub innymi organami.
Celem jest ocena, w jaki sposób projekty i programy są prowadzone oraz ocena wpływu ich realizacji [53].
Ponadto monitoring projektu jest istotnym elementem corocznej oceny i selekcji projektów WPI ubiegających się o pomoc finansową na drugi i każdy kolejny rok (patrz: pkt 42).
45.
Monitoring projektu TEN-T przez Komisję opiera się głównie na dwóch elementach:
- składaniu sprawozdań przez beneficjentów (w szczególności corocznych sprawozdań okresowych [54] oraz okresowych sprawozdań finansowych i technicznych),
- kontrolach na miejscu prowadzonych przez Komisję (lub w jej imieniu).
46.
Podobnie jak w przypadku ocen projektów (patrz: pkt 37), sprawozdania okresowe złożone w przypadku skontrolowanych transakcji pokazały, że dostarczone informacje są często niedostatecznie szczegółowe, a niekiedy występują w nich braki, co utrudnia właściwą ocenę i selekcję projektów oraz negatywnie wpływa na monitoring projektu.
Zostało to potwierdzone w sondażu przeprowadzonym przez Trybunał wśród pracowników DG TREN zajmujących się projektami.
47.
Poza sprawozdaniem okresowym urzędnicy ds. projektów otrzymują również okresowe raporty techniczne i finansowe, przedstawiane wówczas, gdy Państwa Członkowskie lub promotorzy projektu składają zestawienia kosztów.
Jak wspomniano w pkt 27, nie istnieje model sprawozdawczości technicznej i finansowej, który wymagałaby od Państw Członkowskich dostarczania urzędnikom ds. projektów minimalnego poziomu informacji.
48.
Drugi element w procesie monitoringu projektu, w przypadku projektów finansujących prace infrastrukturalne, polega na kontrolach na miejscu realizacji projektu, które, w większości przypadków, mają miejsce dopiero przed ostateczną płatnością.
W przypadku większości działań urzędnik ds. projektów oraz urzędnik ds. finansów dokonują technicznego i finansowego przeglądu danego działania, co następuje po przedłożeniu Komisji wniosku o płatność ostateczną, lecz przed realizacją tej płatności [55].
49.
Jednakże Komisja nie prowadzi systematycznego monitoringu lub ocen ex-post oddziaływania w celu sprawdzenia, czy:
- osiągnięto cele polityki i przestrzegano priorytetów [56],
- początkowe warunki pomocy finansowej zostały spełnione, a cele projektu osiągnięte,
- rzeczywista wartość dodana pomocy finansowej w zakresie TEN-T do projektu oraz wartość dodana projektu do stworzenia transeuropejskiej sieci transportowej odpowiada temu, co stwierdzono na etapie składania wniosku projektowego.
50.
Ponadto podobnie jak w przypadku ocen (patrz: pkt 43) w procesie monitoringu nie wykorzystano ekspertów zewnętrznych lub zasobów wiedzy dostępnych w innych jednostkach Komisji, innych instytucjach (np. EBI) lub w Państwach Członkowskich.
Trudno dostępne kompletne i wiarygodne dane na temat projektów TEN-T
51.
Zgodnie z zaleceniami Trybunału zawartymi w sprawozdaniu rocznym za rok 2001 i sprawozdaniu rocznym za rok 2002, pod koniec 2003 r. Komisja zintegrowała różne bazy danych w zakresie TEN-T, tworząc centralny system komputerowy [57].
Chociaż Komisja poczyniła starania, aby sporządzić instrukcję obsługi, wyszkolić użytkowników i zwiększyć funkcjonalność, system komputerowy nie jest powszechnie używany przez urzędników ds. projektów i dlatego też nie zawiera uaktualnionych i wiarygodnych informacji.
Sondaż Trybunału przeprowadzony wśród pracowników projektów w DG TREN wykazał, że urzędnicy ds. projektów nie korzystają z systemu, gdyż nie jest on przyjazny dla użytkownika i jest zanadto zorientowany na potrzeby programów ramowych BRT.
W rezultacie Komisja w swoich sprawozdaniach nie może dostarczyć wiarygodnych i kompletnych informacji bez dokonania obszernego i czasochłonnego uzgodnienia z informacjami księgowymi zawartymi w głównym systemie księgowym Komisji.
Struktura organizacyjna i przydział personelu
Zbyt duże obciążenie zadaniami urzędników ds. projektów stoi na przeszkodzie odpowiedniej ocenie i monitoringowi TEN-T
52.
Tabela 2 pokazuje przydział budżetu i pracowników na działania prowadzone w DG TREN na koniec 2004 r.
Tabela 2.
Przydział budżetu i pracowników na działania DG TREN na koniec 2004 r.
Źródło: Komisja Europejska, DG TREN Roczne sprawozdanie z działalności za 2004 r. i Roczny plan zarządzania za 2005 r.
Działania DG TREN — budżet i pracownicy w przeliczeniu na pełny etat w 2004 r. _BAR_
Działanie _BAR_ Budżet (w mln euro) _BAR_ % całości _BAR_ Pracownicy w przeliczeniu na pełny etat _BAR_ % całości _BAR_
Transport śródlądowy, powietrzny i morski _BAR_ 76 _BAR_ 6 _BAR_ 167 _BAR_ 17 _BAR_
Transeuropejskie sieci transportowe _BAR_ 672 _BAR_ 54 _BAR_ 55 _BAR_ 5 _BAR_
Transeuropejskie sieci energii _BAR_ 18 _BAR_ 1 _BAR_ 6 _BAR_ 1 _BAR_
Konwencjonalne i odnawialne źródła energii _BAR_ 64 _BAR_ 5 _BAR_ 108 _BAR_ 11 _BAR_
Energia jądrowa _BAR_ 154 _BAR_ 12 _BAR_ 281 _BAR_ 28 _BAR_
Badania dotyczące energii i transportu _BAR_ 235 _BAR_ 19 _BAR_ 103 _BAR_ 10 _BAR_
Wsparcie administracyjne DG TREN _BAR_ 23 _BAR_ 2 _BAR_ 201 _BAR_ 20 _BAR_
Strategia i koordynacja polityki w DG TREN _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 89 _BAR_ 9 _BAR_
Ogółem _BAR_ 1243 _BAR_ 100 _BAR_ 1009 _BAR_ 100 _BAR_
53.
Właściwe zaspokojenie potrzeb kadrowych jest warunkiem koniecznym skutecznego i wydajnego zarządzania programem.
W 2004 r. 18 urzędników ds. projektów w przeliczeniu na pełny etat zarządzało 459 bieżącymi działaniami w zakresie TEN-T, co sprawia, że na jednego urzędnika ds. projektów w przeliczeniu na pełny etat przypadało średnio 26 działań.
Ponadto występowały znaczne różnice w rzeczywistej liczbie działań zarządzanych przez poszczególnych urzędników ds. projektów (od 2 do 71 działań na jednego urzędnika ds. projektów w przeliczeniu na pełny etat), co wskazuje na nierówny przydział działań i pracowników przydzielonych do TEN-T pomiędzy dyrekcjami zarządzającymi TEN-T (oraz w samych dyrekcjach).
Co więcej, duża liczba działań (24 %) zarządzanych przez ekspertów narodowych tymczasowo oddelegowanych do Komisji zwiększa obawy co do ciągłości zarządzania projektem.
54.
Wyniki sondażu przeprowadzonego wśród pracowników, w trakcie którego urzędnicy ds. projektów byli pytani o średni czas pracy spędzony nad jednym zadaniem, pokazują, że większość zasobów kadrowych jest przydzielana do technicznego monitoringu projektów (35 %) oraz do oceny i selekcji wniosków (16 %) (patrz: schemat 2).
Jednakże średnio dużo czasu poświęca się również na "wkład w dokumentację polityki i/lub projektów legislacyjnych" (11 %), pomimo iż w każdej z czterech dyrekcji operacyjnych istnieje właściwa do tego jednostka.
Schemat 2
Średni czas na działanie
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
+++++ TIFF +++++
55.
Duże obciążenie zadaniami urzędników ds. projektów zaangażowanych w szeroki zakres działań oznacza, że nie mogą oni poświęcić dostatecznie dużo uwagi kluczowym działaniom, takim jak ocena i monitoring projektu, w tym także okresowe kontrole na miejscu.
Z uwagi na fakt, że kontrole te stanowią podstawowy element monitoringu projektów, Trybunał uważa ten stan rzeczy za niezadowalający.
Kwalifikacje urzędników ds. projektów TEN-T: ograniczona wiedza w zakresie transportu
56.
Urzędnicy ds. projektów TEN-T odgrywają główną rolę w procesach oceny, selekcji i monitoringu projektów.
W szczególności w kontekście WPI decyzja o kontynuacji, zawieszeniu lub anulowaniu finansowania projektu zależy w głównej mierze od oceny dokonanej przez urzędników ds. projektów, zwykle bez pomocy i porady ekspertów zewnętrznych.
W tych okolicznościach istotne jest, aby urzędnicy ds. projektów posiadali konieczną wiedzę techniczną w zakresie transportu.
57.
Jednakże analiza wiedzy technicznej urzędników ds. projektów [58] wykazała, że mniej niż połowa z nich posiada wykształcenie w dziedzinach związanych z transportem [59].
Ponadto znaczna liczba pracowników etatowych nie posiadała doświadczenia zawodowego w zakresie transportu, zdobytego przed ich zatrudnieniem na stanowisku urzędnika ds. projektów TEN-T.
Dla porównania — 8 z 11 oddelegowanych ekspertów narodowych posiadało takie doświadczenie zawodowe.
Chociaż brak wcześniejszego doświadczenia zawodowego w danej dziedzinie nie musi oznaczać braku kompetencji, odpowiednia wiedza techniczna w zakresie transportu jest niezbędna dla jakości oceny, wyboru i monitoringu tak złożonych projektów technicznych.
58.
Co więcej, niedociągnięcia te nie są odpowiednio rekompensowane działaniami szkoleniowymi.
Analiza działań szkoleniowych, w których w latach 2001–2004 uczestniczyło 30 urzędników ds. projektów (z czego 6 oddelegowanych ekspertów narodowych) pokazała, że 24 z 30 (w tym 4 oddelegowanych ekspertów narodowych) uczestniczyło w przynajmniej jednym szkoleniu na temat kwestii finansowych lub proceduralnych.
Jednakże jedynie 16 z 30 (w tym 3 oddelegowanych ekspertów narodowych) uczęszczało na szkolenia związane z kwestiami transportu [60].
Ponadto szkolenia te trwały średnio krócej niż jeden dzień.
Wykorzystanie oddelegowanych ekspertów narodowych ograniczone zasadami Komisji
59.
Ograniczoną wiedzę techniczną większości etatowych pracowników projektów TEN-T równoważy, do pewnego stopnia, doświadczenie zawodowe, którym dysponują oddelegowani eksperci narodowi.
Tymczasowy charakter ich oddelegowania oraz wewnętrzne zasady Komisji mające zastosowanie do OEN [61] ograniczają ich wkład w proces oceny, selekcji i monitoringu.
Chociaż zasady te obowiązują od maja 2002 r., DG TREN potrzebowała prawie dwóch lat na wyjaśnienie praktycznego znaczenia tych zasad dla OEN [62].
Ponadto kontrola wykazała, że niezgodnie z zasadami niektórzy OEN zarządzają projektami realizowanymi w Państwie Członkowskim, z którego pochodzą oraz wszczynają i zatwierdzają transakcje finansowe.
61.
Zasady Komisji mają na celu unikanie potencjalnego konfliktu interesów.
Jednakże, siłą rzeczy, oznaczają one, że OEN mogą jedynie w części przyczyniać się do działań związanych z zarządzaniem projektem.
To z kolei oznacza dodatkową pracę dla etatowych pracowników Komisji oraz mniej wydajny przydział zasobów.
Ponadto OEN uważają, że ich wiedza nie jest w pełni wykorzystywana, a wyniki ich pracy nie są w Komisji widoczne.
Przydział i kwalifikacje pracowników TEN-T niedostosowane do nowych wyzwań
62.
Aby od 2007 r. móc zarządzać TEN-T obejmującą znacznie większą liczbę projektów oraz większym budżetem, DG TREN, najszybciej jak to możliwe, musi dostosować swoją strukturę organizacyjną, przydział i kwalifikacje pracowników do nowych wyzwań.
63.
W Komisji rozważa się obecnie stworzenie agencji wykonawczej ds. TEN-T.
Zgodnie z analizą koszt-zysk zamówioną przez DG TREN ustanowienie takiej agencji przyczyniłoby się do wzrostu skuteczności, głównie poprzez [63]:
- pełne poświęcenie pracowników zarządzaniu TEN-T, bez konieczności zarządzania kwestiami polityki, oraz
- większą elastyczność w zatrudnianiu pracowników.
64.
Jednakże wnioski wynikające z analizy koszt-zysk po dokładniejszym sprawdzeniu okazują się nierzetelne, w szczególności z powodu zastosowania zbyt optymistycznych parametrów i nieprawidłowych danych referencyjnych do obliczenia skutków finansowych.
Co więcej, większość ze wskazanych zysków w zakresie skuteczności można również osiągnąć pozostawiając zarządzanie TEN-T wewnątrz DG TREN.
Koordynacja unijnego finansowania infrastruktury transportowej
Trzy główne programy UE finansują infrastrukturę transportową
65.
Głównymi źródłami wspólnotowego finansowania projektów transeuropejskiej infrastruktury transportowej są TEN-T, fundusze strukturalne, w szczególności Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Fundusz Spójności [64].
Wskaźnik współfinansowania w ramach EFRR dla projektów indywidualnych wynosi pomiędzy 75 % a 85 % [65] całości kosztów kwalifikowalnych, podczas gdy Fundusz Spójności finansuje do 85 % kosztów kwalifikowalnych.
Natomiast wkład wspólnotowy z linii budżetowej TEN-T jest ograniczony do 10 % całkowitych ogólnych kosztów inwestycji projektu, niezależnie od wybranej formy interwencji, z wyjątkiem niektórych projektów, gdzie udział może wynieść 20 % (patrz: pkt 17).
Niekompletne przepisy prawne dotyczące finansowania z różnych źródeł
66.
Podstawy prawne EFRR [66] nie zawierają wyraźnych przepisów dotyczących przypadków równoczesnego finansowania z FS i innych programów finansowania UE.
W zakresie Funduszu Spójności, kwestia powielania i częściowego pokrywania się pomocy jest określona w art. 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/94 ustanawiającego Fundusz Spójności [67], który stanowi, że "Łączna pomoc z Funduszu oraz innej pomocy wspólnotowej w odniesieniu do projektów nie może przekroczyć 90 % całości wydatków dotyczących tego projektu".
Ponieważ maksymalny wskaźnik pomocy udzielanej przez Fundusz Spójności wynosi 80 % do 85 % wydatków publicznych lub równoważnych, na inną pomoc wspólnotową, taką jak TEN-T istnieje margines w wysokości 5 % do 10 %.
67.
Artykuł 5 ust. 4 rozporządzenia finansowego w sprawie TEN stanowi, że "Środki finansowe przekazywane na podstawie niniejszego rozporządzenia nie są, co do zasady, przyznawane na projekty i etapy projektów, które otrzymują pomoc z innych wspólnotowych źródeł finansowania".
Używając sformułowania "co do zasady", rozporządzenie nie wyklucza współfinansowania projektu TEN-T z dwóch lub więcej źródeł finansowania Wspólnoty.
W rozporządzeniu finansowym w sprawie TEN nie ma dalszych przepisów objaśniających wykorzystanie różnych źródeł finansowania.
68.
Finansowanie projektów transportowych przez różne programy finansowania UE prowadzi do ryzyka zawyżonego lub podwójnego finansowania tego samego projektu lub części projektu przez różne źródła finansowania wspólnotowego.
Ponadto to ryzyko istnieje również, jeżeli z powodu połączenia funduszy z programu TEN oraz:
- Funduszu Spójności: przekroczony jest próg 90 % dla Funduszu Spójności,
- EFRR (lub Funduszu Spójności): finansowanych jest ponad 100 % kosztów kwalifikowalnych, co sprawia, że Państwo Członkowskie lub promotor projektu osiąga zysk z budżetu Wspólnoty.
Ryzyko to jest jednak ograniczone do badań, które z programu TEN-T mogą otrzymać do 50 % całkowitych kosztów.
Niedostatecznie jasna i spójna terminologia używana w formularzach wniosków i oceny
69.
Aby ograniczyć ryzyko zawyżonego i podwójnego finansowania, ważne jest, aby Komisja posiadała dokładne i istotne informacje na temat przeszłego, obecnego i przyszłego finansowania UE dla danego wniosku projektowego.
Państwa Członkowskie są zobowiązane do wskazania innego finansowania Wspólnoty we wnioskach do programu TEN-T, jak również we wnioskach w zakresie projektów, które mają być finansowane z Funduszu Spójności oraz, z zasady, w planach finansowania ujętych w dokumentach programowania FS.
W tym ostatnim jednak przypadku informacje dostępne w Komisji są ograniczone z powodu zdecentralizowanego zarządzania FS.
70.
Przeprowadzona przez Trybunał analiza wypełnionych formularzy wniosków pokazała, że kwestia finansowania z różnych źródeł UE jest różnie rozumiana przez poszczególne Państwa Członkowskie, co w niektórych przypadkach doprowadziło do podania nieprawidłowych lub niekompletnych informacji na temat innych źródeł wspólnotowego finansowania projektu TEN-T.
71.
Szczegółowe formy wniosków stosowane dla wniosków projektowych TEN-T zawierają pytanie, czy był lub będzie składany wniosek o wsparcie z innego źródła finansowania Wspólnoty.
Różnice występują w formie i zakresie pytania pomiędzy formularzami wniosków w zakresie prac i badań, ale również pomiędzy corocznymi modelami, a czasem nawet pomiędzy wersjami językowymi.
Na przykład termin "projekt" we wniosku w zakresie prac był często interpretowany przez pracowników Komisji jako odnoszący się do poszczególnych części projektu, na które składano wniosek o finansowanie, a nie do projektu jako całości.
72.
Ponadto w formularzach oceny projektu TEN-T sformułowanie "Projekt nie otrzymuje żadnego innego wsparcia finansowego ze strony UE" jest interpretowane przez Komisję jako odnoszące się tylko do części, na które złożono wniosek o dofinansowanie, a nie do projektu jako całości.
W formularzach wniosków jednakże to samo sformułowanie jest interpretowane w inny sposób.
Ograniczone wykorzystanie do celów oceny wiedzy innych jednostek Komisji lub EBI
73.
Aby wspomóc ocenę wniosków podlegających EFRR i Funduszowi Spójności, Komisja zawarła umowę o współpracy i umowę ramową z EBI.
W przypadku projektów finansowanych wspólnie przez obie instytucje EBI bezpłatnie udostępnia swoje techniczne i ekonomiczne analizy i wnioski, na etapie zarówno oceny, jak i monitoringu.
W przypadku projektów, na które nie złożono wniosku o finansowanie z EBI, można skorzystać z wiedzy, którą dysponuje EBI w zakresie oceny ex ante technicznych i finansowych aspektów projektów, na które złożono wnioski o finansowanie.
Ponadto DG REGIO do oceny projektów wykorzystuje innych zewnętrznych ekspertów.
W tym celu zawarto wieloletnią umowę ramową z konsorcjum konsultantów w dziedzinie transportu.
74.
Jak wspomniano w części dotyczącej oceny i selekcji (pkt 43), wnioski TEN-T są oceniane głównie przez pracowników Komisji w DG TREN.
Nie wykorzystuje się specjalistycznej wiedzy oferowanej przez DG REGIO lub EBI.
Takie zasoby mogłyby być szczególnie użyteczne przy kontroli ex ante projektów znajdujących się w regionach lub Państwach Członkowskich uprawnionych do finansowania z EFRR lub Funduszu Spójności.
75.
Ponadto praktyki lub programy oceny istniejące w obszarze polityki strukturalnej, takie jak MEANS [68], mające na celu poprawę metod oceny projektów infrastrukturalnych, nie są wykorzystywane przy ocenie projektów TEN-T.
Brak dostatecznych informacji, aby umożliwić koordynację poprzez konsultacje międzywydziałowe
76.
Oficjalne podejście Komisji do koordynacji polega na konsultacjach międzywydziałowych, w ramach których wszystkie inne jednostki Komisji, łącznie ze służbą prawną, w ciągu 10 dni roboczych wydają opinię [69] dotyczącą listy projektów proponowanych do finansowania UE.
Na podstawie tej procedury różne jednostki Komisji sprawdzają, między innymi, czy istnieje możliwość pokrywania się finansowania wspólnotowego [70].
77.
Skuteczność konsultacji międzywydziałowych zależy w dużej mierze od jakości i dostępu do informacji dostępnych w każdej z jednostek Komisji.
Z uwagi na ograniczony czas dostępny na odpowiedź na konsultacje międzywydziałowe odnośne informacje muszą być dokładne i łatwo dostępne do skonsultowania.
Jednakże ani w Komisji, ani w danych jednostkach, nie istnieje żadna baza danych skupiająca informacje dotyczące finansowania UE przyznanego na projekty transportowe.
W szczególności dotyczy to EFRR zarządzanego przez DG REGIO, gdzie Państwa Członkowskie mogą jedynie wskazać działania, ale nie mają obowiązku dostarczyć szczegółowych informacji na temat projektów prowadzonych w ramach ich programów operacyjnych lub uzupełnieniach programu, gdyż projekty nie są zatwierdzane na tym etapie.
78.
Brak informacji ogranicza zasadność prowadzonych konsultacji międzywydziałowych.
Potwierdzają to odpowiedzi udzielone w ramach kilku konsultacji międzywydziałowych wszczętych dla projektów TEN-T, gdzie uzyskano pozytywną opinię, jednak z zastrzeżeniem, że nie można wykluczyć pokrywania się z innym finansowaniem UE.
Niepełne wykorzystanie dodatkowych działań w zakresie koordynacji
79.
Poza konsultacjami międzywydziałowymi, istnieją także inne możliwości koordynacji finansowania UE w zakresie transportu [71].
Jednakże alternatywy te nie są w pełni i systematycznie wykorzystywane przez Komisję [72].
WNIOSKI I ZALECENIA
Konieczność skoncentrowania finansowania w zakresie TEN-T na części projektu zapewniające najwyższą wartość dodaną w wymiarze europejskim
80.
Trybunał uważa, że pomoc finansowa w zakresie TEN-T nie zawsze była przyznawana w najbardziej wydajny sposób.
Powolna realizacja projektów priorytetowych (w szczególności odcinków transgranicznych projektów), duża liczba finansowanych działań oraz niska średnia stosowanych wskaźników finansowania miały negatywny wpływ na przydział priorytetów finansowania w zakresie TEN-T (patrz: pkt 11–24).
81.
Komisja i Państwa Członkowskie, które wspólnie odpowiadają za skuteczny i wydajny przydział środków z budżetu oraz za realizację projektów, powinny podjąć następujące działania:
- Państwa Członkowskie powinny dokładniej określić projekty priorytetowe na podstawie jasnych kryteriów kwalifikowalności, selekcji i wyboru, które zostaną ustanowione przez Komisję.
Komisja powinna wybierać wnioski jedynie na podstawie tych kryteriów, niezależnie od obaw Państw Członkowskich dotyczących "sprawiedliwego podziału",
- Komisja i Państwa Członkowskie powinny przyznać najwyższy priorytet realizacji istniejącym projektom priorytetowym, w szczególności odcinkom transgranicznym oraz powinny wspierać działania legislacyjne i działania w zakresie polityki, ułatwiające koordynację projektów TEN-T.
W tym kontekście z zadowoleniem należy przyjąć wyznaczenie "koordynatorów europejskich", zgodnie z wytycznymi polityki TEN-T w 2004 r. [73],
- Komisja powinna wprowadzić minimalne wskaźniki finansowania w rozporządzeniu w sprawie TEN i zapewnić, by wkład Wspólnoty w każdy indywidualny projekt był wystarczający, aby uzyskać zamierzony efekt katalityczny, oraz
- Komisja powinna uzupełnić proponowane zwiększenie udziału finansowania wspólnotowego umową dwustronną z Państwami Członkowskimi, przewidującą podjęcie niezbędnych działań finansowych i technicznych w celu realizacji wybranych projektów w uzgodnionych ramach czasowych, w szczególności w zakresie odcinków transgranicznych [74].
Ramy prawne muszą zostać uzupełnione i konsekwentnie stosowane
82.
Dla beneficjentów model decyzji o finansowaniu jest główną podstawą prawną ustanawiającą warunki, których muszą oni przestrzegać, aby uzyskać pomoc finansową w zakresie TEN-T.
Pomimo kilku rewizji model decyzji o finansowaniu wciąż musi zostać udoskonalony, aby zapewnić skuteczny monitoring projektu i wydajne prowadzenie kontroli (patrz: pkt 25–29).
83.
Aby stworzyć spójne i kompletne ramy prawne, Komisja powinna:
- wprowadzić formy pomocy, które w najlepszy sposób osiągną cele polityki TEN-T i zlikwidować niewykorzystywane formy pomocy,
- uzupełnić model decyzji o finansowaniu poprzez wprowadzenie jasnych definicji "badań" i "prac", harmonizację struktury opisu prac i standaryzację sprawozdawczości technicznej i finansowej, oraz
- zapewnić spójność w stosowaniu decyzji o finansowaniu wobec Państw Członkowskich oraz beneficjentów od momentu uzgodnienia odpowiedniego modelu decyzji o finansowaniu.
Bardziej wydajna, przejrzysta i ściśle stosowana procedura oceny
84.
Pomimo wieloletniego charakteru projektów WPI Komisja ustanowiła złożone roczne ramy administracyjne w celu oceny i selekcji projektów WPI i nieobjętych WPI.
Te uciążliwe procedury administracyjne nie zawsze prowadziły do pełnego udostępnienia informacji istotnych dla oceny oraz do odpowiedniego udokumentowania procesu oceny.
Ponadto brakuje spójnej i konsekwentnej metodologii ze strony Komisji w kwestii oceny podstawowych warunków finansowania oraz sprawdzania zgodności z kryteriami składania wniosków i oceny.
W rezultacie oceny i selekcje wniosków były prowadzone przez Komisję ad hoc oraz przy braku udokumentowanych i dostępnych publicznie wytycznych (patrz: pkt 30–43).
85.
Aby proces oceny był oszczędniejszy pod względem czasu i kosztów, przejrzysty i ściśle stosowany, Komisja powinna:
- rozdzielić obecną coroczną procedurę oceny i selekcji projektów WPI i nieobjętych WPI oraz ustanowić listę rezerwową wniosków nieobjętych WPI, aby móc użyć niewykorzystany budżet WPI,
- ograniczyć procedury administracyjne, ustanawiając jednolity model formularza wniosku i oceny, obejmujący wszystkie niezbędne informacje dotyczące projektu,
- wprowadzić dwuetapowy proces oceny, polegający na ocenie, po pierwsze, najważniejszych kryteriów takich jak podstawowe warunki przyznania pomocy finansowej, rentowność ekonomiczna, stopień przygotowania i zgodność z prawodawstwem dotyczącym środowiska, a następnie na ocenie wybranych wstępnie wniosków w odniesieniu do pozostałych kryteriów oceny,
- ustanowić przed każdym zaproszeniem do składania wniosków ogólnie dostępny podręcznik oceny, zgodnie z wymaganiami standardów kontroli wewnętrznej Komisji oraz szczegółowe wytyczne w celu umożliwienia Państwom Członkowskim przeprowadzenia oceny wstępnej, z pełną wiedzą co do metodologii Komisji,
- poprawić model formularza oceny projektu, zobowiązując oceniających Komisji do wyjaśniania i dokumentowania w bardziej wyraźny i kompleksowy sposób wyników oceny w odniesieniu do wszystkich kryteriów ustanowionych w podstawach prawnych,
- szerzej wykorzystywać pomoc ekspertów zewnętrznych oraz częściej korzystać z wiedzy i informacji dostępnych w innych DG, w szczególności w DG REGIO oraz w EBI, co umożliwi bardziej wydajne wykorzystanie personelu oraz zapewni obiektywną i specyficzną wiedzę techniczną w obszarach, gdzie jest to konieczne, oraz
- zmniejszyć liczbę ocen w nowym 6-letnim programie WPI, systematycznie wykorzystując wieloletnie zobowiązania prawne [75].
Powinno to umożliwić przesunięcie pracowników do oceny i monitoringu.
Bardziej rygorystyczny monitoring projektów
86.
W przypadku trwających projektów informacje dostarczane przez beneficjentów Komisji są często zbyt ograniczone, aby mogły umożliwić urzędnikom ds. projektów prowadzenie skutecznego i wydajnego monitoringu.
W szczególności w ramach prowadzonego przez Komisję monitoringu nie sprawdza się regularnie, czy podstawowe warunki, takie jak realizacja celów polityki lub ogólne limity finansowania są właściwie spełniane podczas całego okresu realizacji projektu (patrz: pkt 44–51).
87.
Aby osiągnąć bardziej rygorystyczny i przejrzysty monitoring projektu, Komisja powinna:
- poprawić istniejący model sprawozdania okresowego, zobowiązując beneficjentów do dostarczania wszystkich istotnych informacji na temat stanu realizacji i planowania projektu,
- ustanowić minimalne wymogi co do informacji technicznych i finansowych, które należy przekazywać, co umożliwi porównanie osiągniętego postępu między projektami i Państwami Członkowskimi,
- prowadzić kontrole na miejscu na wczesnym etapie projektu, tak aby działania naprawcze mogły zostać podjęte w odpowiednim czasie oraz uzupełniać je, w miarę potrzeby, o regularne oceny ex post oddziaływania.
Ocena ex post powinna być prowadzona w momencie ukończenia różnych części projektu, gdyż taka ocena prowadzona w przypadku indywidualnych działań mogłaby okazać się nieefektywna kosztowo,
- częściej wykorzystywać ekspertów zewnętrznych w celach monitoringu oraz korzystać z informacji i wiedzy dostępnych w innych DG, innych instytucjach takich jak EBI oraz w Państwach Członkowskich, oraz
- kontynuować starania w celu ustanowienia jednego systemu komputerowego lub bazy danych dostarczającej wiarygodnych i kompletnych informacji dotyczących projektów TEN-T.
Potrzeba dostosowania struktury organizacyjnej i zasobów
88.
Nadmierne obciążenie zadaniami pracowników Komisji przydzielonych do administrowania TEN-T stoi na przeszkodzie odpowiedniej ocenie i monitoringowi projektu.
Brak wykształcenia i/lub ograniczone doświadczenie zawodowe w specyficznych obszarach dotyczących transportu w przypadku znacznej liczby urzędników ds. projektów TEN-T nie jest wystarczająco kompensowane działaniami szkoleniowymi.
Zaangażowanie OEN do pewnego stopnia kompensuje brak wiedzy, jednak tymczasowy charakter ich pracy oraz wewnętrzne zasady Komisji odnoszące się do OEN ograniczają ich wkład w proces oceny, selekcji oraz monitoringu (patrz: pkt 52–64).
89.
Zważywszy na spodziewany znaczny wzrost budżetu TEN-T, istotne jest, aby Komisja wykorzystywała swoje zasoby kadrowe w sposób efektywny.
W tym celu Trybunał zaleca Komisji, aby:
- analizowała kompetencje pracowników TEN-T oraz ich kwalifikacje w stosunku do rzeczywistych potrzeb,
- zachęcała urzędników ds. projektów do uczestnictwa w działaniach szkoleniowych dotyczących kwestii transportowych,
- zrewidowała rolę OEN w zadaniach związanych z zarządzaniem projektem oraz, w stopniu, w jakim jest to możliwe, przyznawała OEN przede wszystkim zadania związane z polityką,
- rozważyła powrót do bardziej scentralizowanej formy zarządzania projektami, poprzez stworzenie specjalnej jednostki zajmującej się odcinkami transgranicznymi projektów, skupiającej w jednym miejscu całą wiedzę odnoszącą się do projektu, umożliwiającej ograniczenie działań koordynacyjnych oraz bardziej skuteczne i elastyczne zarządzanie zasobami, a także zapewniającej władzom krajowym jeden punkt kontaktowy dla wszystkich rodzajów transportu, oraz
- ewentualnie, przekazała zarządzanie programem agencji wykonawczej lub podobnemu organowi, jednak tylko w sytuacji gdy zostanie to uzasadnione solidną analizą koszt-zysk.
Koordynacja wspólnotowego finansowania infrastruktury transportowej powinna zostać wzmocniona
90.
Stopień koordynacji wspólnotowego finansowania infrastruktury transportowej w Unii Europejskiej nie pozwala Komisji na wykrycie wszystkich przypadków nadmiernego lub nawet podwójnego finansowania.
Głównym tego powodem jest fakt, że podstawy prawne różnych programów UE są niejednoznaczne w kwestii tego, czy i jeżeli tak, to na jakich warunkach i do jakiego stopnia, dozwolone jest wielorakie finansowanie projektów (patrz: pkt 65–79).
91.
Aby wzmocnić koordynację wspólnotowego finansowania infrastruktury transportowej, zaleca się Komisji podjęcie dodatkowych działań:
- poprawienie formularzy wniosków, oceny i monitoringu lub sprawozdań, aby zawierały wyraźne pytanie, czy cały projekt TEN-T, a nie tylko jego część, otrzymuje lub otrzymywał inne finansowanie,
- terminową wymianę istotnych informacji pomiędzy swoimi jednostkami (głównie DG TREN i DG REGIO), ale także z administracjami krajowymi i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, co wymaga, między innymi, ustanowienia odpowiednich procedur i narzędzi, takich jak wspólna baza danych zawierająca informacje dotyczące wszystkich projektów transportowych finansowanych z UE, oraz
- przyznawanie pomocy finansowej TEN-T na projekty otrzymujące wielorakie finansowanie UE jedynie po podpisaniu "modus operandi" między Komisją a danym Państwem Członkowskim, dotyczącego oddzielenia różnych mechanizmów finansowania.
Takie podejście ułatwiłoby także monitoring projektu oraz kontrolę kosztów deklarowanych przez beneficjentów.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 15 grudnia 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Sprawozdanie grupy wysokiego szczebla na temat transeuropejskiej sieci transportowej, dnia 27 czerwca 2003 r., pkt 7.
[2] Artykuły 154–156 Traktatu WE.
[3] Artykuł 154 ust. 2 Traktatu WE.
[4] W przeciwieństwie do pośredniego, wspólnego i zdecentralizowanego zarządzania (np. w przypadku funduszy strukturalnych).
[5] Decyzja nr 1629/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej (Dz.U. L 228 z 9.9.1996, str. 1) zmieniona decyzją nr 1346/2001/WE z dnia 22 maja 2001 r. (Dz.U. L 185 z 6.7.2001, str. 1) oraz decyzją nr 884/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 167 z 30.4.2004, str. 1).
[6] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2236/95 z dnia 18 września 1995 r. ustanawiające ogólne zasady przyznawania pomocy finansowej Wspólnoty w zakresie sieci transeuropejskich (Dz.U. L 228 z 23.9.1995, str. 1) zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1655/1999 z dnia 19 lipca 1999 r. (Dz.U. L 197 z 29.7.1999, str. 1), rozporządzeniem (WE) nr 788/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 138 z 30.4.2004, str. 17) i rozporządzeniem (WE) nr 807/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 46).
[7] Decyzja Komisji C(2001) 2654 wersja ostateczna z dnia 19 września 2001 r. zmieniona decyzją C(2004) 3242 z dnia 26 sierpnia 2004 r. i decyzją C(2005) 213 z dnia 3 lutego 2005 r.
[8] główna linia Zachodniego Wybrzeża (kolejowa).Poniższe trzy projekty priorytetowe nie są uwzględnione w załączniku 1, gdyż zostały już ukończone:stałe połączenie Öresund (ukończone w 2000 r.),oś kolejowa Cork-Dublin-Belfast-Stranraer (ukończona w 2001 r.),lotnisko Malpensa (ukończone w 2001 r.).
[9] Istnieją cztery spójne grupy projektów (patrz: załącznik 1 do decyzji Komisji C(2001) 2654 wersja ostateczna z dnia 19 września 2001 r.):Grupa 1–2: usunięcie wąskich gardeł sieci kolejowej, aby usprawnić ruch pasażerski i towarowy,Grupa 3: wewnątrzwspólnotowe projekty transgraniczne i projekty transgraniczne z krajami trzecimi,Grupa 4: inteligentne systemy transportu drogowego,Grupa 5: inteligentne systemy transportu w sektorze lotniczym.
[10] Jeżeli beneficjent jest organizacją międzynarodową lub EZIG, decyzje o finansowaniu Komisji są uzupełniane umowami dotacji podpisanymi przez Komisję i beneficjenta.
Poza informacjami określonymi w decyzji o finansowaniu Komisji, umowy dotacji zawierają bardziej szczegółowy opis działań projektu.
[11] Artykuł 5a rozporządzenia (WE) nr 2236/95 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1655/1999.
[12] Załącznik I do decyzji Komisji C(2001) 2654 z dnia 19 września 2001 r. zmienionego decyzją Komisji C(2005) 213 wersja ostateczna z dnia 3 lutego 2005 r.
[13] Wypełnienie przez Państwa Członkowskie zobowiązań odnoszących się do oceny projektu, monitoringu i kontroli finansowej, określonych w rozporządzeniu finansowym w sprawie TEN nie zostały objęte niniejszą kontrolą (w szczególności art. 12 i 15 rozporządzenia (WE) nr 2236/95 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1655/1999, rozporządzeniem (WE) nr 788/2004 i rozporządzeniem (WE) nr 807/2004).
[14] Trybunał Obrachunkowy, sprawozdania roczne za rok obrachunkowy 2001 (Dz.U. C 295 z 28.11.2002, pkt 4.11–4.36 i 4.74), za rok 2002 (Dz.U. C 286 z 28.11.2003, pkt 6.22–6.42 i 6.57) oraz za rok 2003 (Dz.U. C 293 z 30.11.2004, pkt 6.24).
[15] Uwzględniono przy tym 24 standardy kontroli wewnętrznej Komisji, przyjęte w grudniu 2001 r., które muszą być stosowane przez wszystkie departamenty Komisji w zakresie zarządzania ich zasobami (patrz: Komisja Europejska, "Standardy kontroli wewnętrznej w departamentach Komisji" (SEC(2001) 2037 z dnia 31 grudnia 2001 r. i SEC(2003) 1287 wersja ostateczna z dnia 26 listopada 2003 r.)).
[16] Transport kolejowy, drogowy, śródlądowy wodny, porty, lotniska, nawigację satelitarną, inteligentne systemy transportu drogowego i kolejowego.
[17] Artykuł 2 ust. 1 decyzji nr 1692/96/WE.
[18] Komunikat Komisji dotyczący "Rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej.
Innowacyjne rozwiązania w zakresie finansowania oraz interoperacyjność elektronicznych systemów pobierania opłat", COM(2003) 132 wersja ostateczna z dnia 23 kwietnia 2003 r.
[19] kanał Sekwana-Skalda.
[20] Niderlandy i Szwecja.
[21] Finlandia.
[22] EU oznacza projekty zarządzane przez organizacje międzynarodowe (takie jak ESA, Eurocontrol).
[23] Z wyjątkiem spójnych grup projektów nr 4 i 5 obejmujących projekty inteligentnych systemów transportowych.
[24] Pozostałe 3 % jest przewidziane na projekty transgraniczne z krajami trzecimi oraz dla nowych 10 Państw Członkowskich UE.
[25] Nowy projekt zmiany rozporządzenia finansowego w sprawie TEN, który wprowadza dalszy wzrost do 50 %, jest w chwili obecnej rozważany przez władze budżetowe.
[26] Pomimo że rozporządzenie finansowe w sprawie TEN nie ustanawia żadnych limitów, Komisja stosuje próg 10 % na prace infrastrukturalne.
[27] W latach 1995–2004 przy 1143 wspieranych działaniach udzielono jedynie 13 dotacji na spłatę odsetek dla pożyczek oraz 1 instrumentu kapitału ryzyka.
[28] W latach 1995–2004 84 % budżetu przyznanego krajom podlegających pod Fundusz Spójności było wykorzystane na badania.
[29] Średnie finansowanie przyznawane na prace wynosi do 5 mln euro, podczas gdy średnie finansowanie na badania wynosi do 3,4 mln euro.
[30] Z 10 % do 15 %, a w niektórych przypadkach do 30 % lub nawet 50 % (patrz: art. 7 projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady, COM(2004) 475 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.).
[31] Artykuł 19a ust. 4 i 5 decyzji nr 1692/96/WE zmienionej decyzją nr 884/2004/WE.
[32] Artykuł 10 rozporządzenia (WE) nr 2236/95.
[33] W wyniku tych korekt wersja stosowana w 2004 r. obecnie precyzuje zadania każdego uczestnika zaangażowanego w działanie TEN-T w jaśniejszy sposób.
Obejmuje ona ustaloną datę rozpoczęcia i zakończenia, wymaga szczegółowych zestawień budżetowych wg działań od beneficjentów, określonych terminów na informowanie, określa jasno kwalifikowalność kosztów i wyjaśnia zobowiązania w zakresie informacji.
[34] Sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2002, pkt 6.37.
[35] W 6 z 10 kwalifikujących się przypadków wnioski o płatność końcową zostały przedłożone bez udostępnienia wymaganych informacji na temat wyników badań.
[36] Badanie oznacza każdą analizę przygotowawczą, studium, plan lub projekt wykonany przed rozpoczęciem realizacji, mający na celu określenie cech projektu, a także środki niezbędne do opracowania i realizacji różnych faz danego projektu stanowiące konieczny warunek wstępny dla uzyskania pozwolenia na budowę oraz ostatecznej decyzji właściwych władz o rozpoczęciu realizacji.
Badania mogą uwzględniać usługi o charakterze materialnym (takie jak obiekty testowe, badania geologiczne, badanie terenu budowy lub wykonanie próbnych odwiertów) pod warunkiem, że 1) są one niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę lub ostatecznej decyzji o rozpoczęciu realizacji i 2) nie powodują one powstania produktu przeznaczonego do użytku publicznego.
Wynikiem badania jest dokument opisowy lub analityczny dotyczący obszarów technicznych, ekonomicznych, finansowych, prawnych i środowiskowych.
[37] Prace uwzględniają każdą usługę i zamówienie po rozpoczęciu realizacji (wraz z działaniami przygotowawczymi, aby umożliwić rozpoczęcie realizacji), które ma związek z rzeczywistą realizacją, budową lub udostępnieniem danego obiektu fizycznego lub projektu do celów użytku publicznego (oraz zgodnie ze szczegółowym określeniem w decyzji Komisji lub w umowie dotyczącej konkretnego projektu).
Wszelkie działania w zakresie nadzoru i/lub dozoru, niezbędny szczegółowy projekt lub projekt alternatywnego rozwiązania powinien być uważany za integralną część prac, niezależnie od tego, czy wykonuje je beneficjent, czy strona trzecia.
Prace obejmują także realizację i/lub konstrukcję wszelkich fizycznych środków mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków dla środowiska, zgodnie z odpowiednią oceną wpływu na środowisko.
[38] Patrz: pkt 52 i 64 dotyczące pracowników TEN-T.
[39] Wybór formularzy zależy od tego, czy są to projekty WPI, czy nieobjęte WPI, czy jest to pierwszy, czy też kolejny rok finansowania oraz od tego, czy projekt dotyczy badania czy prac.
[40] Pomimo iż zasady zostały objaśnione w Podręczniku procedur DG TREN oraz Informatorze TEN-T, kontrola Trybunału wykazała, że w przypadku 28 z 72 projektów wnioski zostały złożone do 56 dni po terminie.
[41] Takie jak analiza koszt-zysk, oświadczenie dotyczące zbadania alternatywnych możliwości finansowania publicznego i prywatnego, opis działań kontrolnych, które wykonane zostaną przez Państwo Członkowskie, bezpośrednie lub pośrednie efekty społeczno-gospodarcze, w szczególności w zakresie zatrudnienia oraz prowizoryczny harmonogram prac, który ogranicza się do wskazania daty rozpoczęcia i ukończenia projektu.
[42] PP14 — Modernizacja głównej linii Zachodniego Wybrzeża.
[43] Rozporządzenie finansowe w sprawie TEN wyszczególnia cztery podstawowe warunki (patrz: art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2236/95):pomoc wspólnotowa jest przyznawana, zasadniczo, wyłącznie w tych przypadkach gdzie realizacja projektu napotyka przeszkody finansowe,pomoc wspólnotowa nie przekracza minimum uznawanego za konieczne do uruchomienia projektu (art. 5 ust. 2),bez względu na rodzaj wybranej pomocy, całkowita kwota pomocy wspólnotowej udzielonej na podstawie niniejszego rozporządzeniem nie przekracza 10 % całkowitych kosztów inwestycji (20 % w szczególnych przypadkach) (art. 5 ust. 3),środki finansowe przekazywane na podstawie niniejszego rozporządzenia nie są, co do zasady, przyznawane na projekty i etapy projektów, które otrzymują pomoc z innych wspólnotowych źródeł finansowania.Zgodność z warunkami, które zostały dodane w następstwie dokonanej w 2004 r. modyfikacji wytycznych TEN-T oraz rozporządzenia finansowego w sprawie TEN nie została jeszcze poddana analizie, gdyż zbyt wcześnie jest na ocenę ich zastosowania.
[44] Kryteria wyszczególnione w rozporządzeniu finansowym w sprawie TEN można podsumować w następujący sposób (patrz: art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2236/95):stopień, w jakim przyczyniają się do realizacji celów i priorytetów wytycznych polityki TEN-T,projekt jest potencjalnie ekonomicznie opłacalny,finansowa rentowność projektu w chwili składania wniosku jest uznawana za niewystarczającą,uwzględnić należy stopień przygotowania projektu, stymulujący wpływ interwencji Wspólnoty na finanse prywatne i publiczne, stan pakietu finansowego, bezpośrednie lub pośrednie skutki socjoekonomiczne, zwłaszcza w odniesieniu do zatrudnienia oraz oddziaływania na środowisko naturalne,w przypadku projektów transgranicznych uwzględnić należy również koordynację poszczególnych części projektu w czasie.
[45] W 12 z 72 skontrolowanych kwalifikowalnych przypadków.
[46] EGNOS AOC Pre-operational implementation critical design studies. Od 1995 r.
Komisja współfinansowała 11 badań, przy czym suma finansowania przyznanego do 2004 r. (130,4 mln euro) przekracza maksymalny próg o kwotę 29,7 mln euro.
[47] W 15 z 31 skontrolowanych kwalifikowalnych działań nie wszystkie cele zostały ocenione przez Komisję.
[48] Miało to miejsce w przypadku oceny badań, gdzie nie udzielono odpowiedzi na pytania dotyczące oceny ekonomicznej i finansowej, choć wymagał tego formularz wniosku.
[49] W przypadku 15 działań, gdzie wniosek został złożony po terminie, udzielono pozytywnej odpowiedzi na pytanie o przestrzeganie terminu na złożenie wniosku.
[50] Sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2001, pkt 4.35 i odpowiedź Komisji.
[51] Należy odnotować jednak, że tytuł III rozporządzenia finansowego (art. 160 ust. 3) ustanawia odrębne zasady mające zastosowanie do zawierania umów z ekspertami w programach ramowych BRT.
[52] Artykuł 9 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2236/95.
[53] Artykuł 15 rozporządzenia (WE) nr 2236/95.
[54] Indywidualne decyzje o finansowaniu projektów określające obowiązek monitoringu szczegółowo stanowią, że sprawozdania okresowe muszą być składane przez Państwa Członkowskie Komisji co roku do dnia 31 stycznia (od 2004 r. do dnia 31 marca).
W modelu sprawozdania okresowego przygotowanym przez Komisję Państwa Członkowskie mają obowiązek na jednej stronie opisać ukończone działania, przyczyny opóźnień w realizacji projektu; stwierdzić, czy cele pozostały niezmienione; wskazać, czy projekt korzysta z innych funduszy wspólnotowych; odnotować dokonane płatności; załączyć odpowiednie istotne informacje, aby dowieść zgodności z prawodawstwem UE i dostarczyć zestawienie kosztów.
Do sprawozdań okresowych w przypadku projektów WPI należy załączyć dwie tabele przedstawiające przegląd wydatków, na które zaciągnięto zobowiązania oraz wydatków poniesionych.
[55] 80 % decyzji zamkniętych w 2004 r. poprzedziła kontrola na miejscu.
[56] Na przykład, czy początkowa analiza koszt-zysk dokonana na etapie oceny projektu jest wciąż aktualna oraz jaki był rzeczywisty wpływ pomocy Wspólnoty na finansowanie publiczne/prywatne, zatrudnienie lub środowisko.
[57] System Zarządzania Programem.
[58] Przeprowadzono analizę życiorysów 13 etatowych pracowników i 11 oddelegowanych ekspertów narodowych (którzy pracują lub pracowali nad projektami TEN-T od 2001 r.).
[59] Takie jak dyplom magistra w dziedzinie transportu, planowania ruchu i transportu, inżyniera w zakresie infrastruktury transportu.
[60] Analiza działań szkoleniowych została przeprowadzona na podstawie informacji zawartych w kartach i paszportach szkoleniowych każdego indywidualnego pracownika.
[61] Decyzja Komisji C(2002) 1559 z dnia 30 kwietnia 2002 r. zmieniona decyzją C(2003) 406 z dnia 31 stycznia 2003 r. i decyzją Komisji C(2004) 577 z dnia 27 lutego 2004 r.
Artykuł 6 stanowi, że OEN "w żadnych okolicznościach (…) nie mogą sami reprezentować Komisji przy podejmowaniu jakichkolwiek zobowiązań (natury finansowej lub jakiejkolwiek innej) lub negocjować w jej imieniu".
Ponadto zasady te stanowią, że "należy dołożyć wszelkich starań, aby uniknąć jakiegokolwiek konfliktu interesów oraz aby zapobiegać pojawieniu się takiego konfliktu związanego z zadaniami OEN w okresie oddelegowania".
Ponadto art. 52 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. stanowi, że: "konflikt interesów istnieje wówczas, gdy bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji podmiotu wykonującego budżetu lub audytora wewnętrznego jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, sympatie polityczne lub krajowe, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z beneficjentem".
[62] Praktyczne konsekwencje tych zmian były następujące:OEN mogą sami pojechać w podróż służbową lub uczestniczyć w zewnętrznych spotkaniach jedynie jako obserwator lub w celach informacyjnych, z wyjątkiem specjalnych okoliczności i za zgodą Dyrektora Generalnego,OEN nie mogą być zaangażowani w żadną fazę zatwierdzania transakcji finansowych, co oznacza, że OEN nie mogą inicjować lub weryfikować żadnej transakcji finansowej,OEN nie mogą działać jako członkowie komitetu oceniającego, orazOEN nie mogą działać jako urzędnicy ds. projektów przy projektach realizowanych w Państwach Członkowskich, z których pochodzą oraz realizowanych przez instytucję, z której zostali oddelegowani.
[63] Ocena koszt-zysk zewnętrznego zarządzania finansowym wsparciem wspólnotowym TEN-T, sprawozdanie końcowe z czerwca 2004 r.
[64] Fundusz Spójności i EFRR zapewniają główną część finansowania projektów w zakresie transportu w uprawnionych Państwach Członkowskich lub regionach, zarówno z punktu widzenia całości dostępnego finansowania, jak i współczynnika współfinansowania na projekty indywidualne.
Wkład wspólnotowy z Funduszu Spójności i EFRR w latach 2000–2003 można ocenić na około 3,3 do 3,5 mld euro rocznie, podczas gdy budżet roczny TEN-T wynosi 580 mln euro.
Poza dotacjami z tych trzech instrumentów wspólnotowych Europejski Bank Inwestycyjny przyznaje pożyczki na finansowanie infrastruktury transportowej.
[65] Pułapy wkładu z funduszy strukturalnych są ustanowione w art. 29 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 1) na 75 % całości kosztów kwalifikowalnych w regionach objętych Celem 1, 80 % w regionach znajdujących się w Państwach Członkowskich objętych Funduszem Spójności i 85 % dla regionów peryferyjnych i odosobnionych wysp greckich. W przypadku inwestycji w infrastrukturę generującą znaczący dochód netto w regionach objętych Celem 1 wkład nie może przekroczyć 40 %.
[66] Rozporządzenie (WE) nr 1783/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 1999 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Dz.U. L 213 z 13.8.1999, str. 1) i rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych.
[67] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1164/94 z dnia 16 maja 1994 r. ustanawiające Fundusz Spójności (Dz.U. L 130 z 25.5.1994, str. 1).
[68] Means for Evaluating Actions of a Structural Nature (Sposoby oceny działań strukturalnych).
[69] Opinia pozytywna (z uwagami lub bez), opinia zawieszona (np. do czasu dostarczenia dalszych informacji) lub opinia negatywna.
Brak opinii w terminie 10 dni roboczych oznacza domyślną opinię pozytywną.
Jeżeli główny dokument (z pominięciem załączników) jest dłuższy niż 20 stron, termin zostaje wydłużony do 15 dni roboczych.
[70] Ta sama procedura obowiązuje w przypadku projektów Funduszu Spójności i działań EFRR, z tą różnicą jednak, że konsultacje międzywydziałowe są prowadzone w dwóch etapach: po otrzymaniu wniosku lub projektu programu operacyjnego oraz po sporządzeniu projektu decyzji o finansowaniu.
Dodatkowe konsultacje międzywydziałowe mają miejsce, w przypadku gdy Państwo Członkowskie ubiega się o finansowanie tzw. dużego projektu (gdzie pomoc finansowa przekracza 50 mln euro) w ramach programu operacyjnego.
[71] Takie jak udział w spotkaniach komitetów lub paneli (np. komitety monitorujące działania EFRR i Funduszu Spójności), Komitet ds. Pomocy Finansowej TEN-T oraz spotkania panelu oceniającego TEN-T; połączone kontrole lub oceny ex post wpływu; wymiana odnośnych dokumentów (takich jak sprawozdania okresowe projektów); lub nieformalne kontakty pomiędzy pracownikami różnych jednostek Komisji.
[72] Zaproszenia na spotkania komitetu i spotkania oceniające są wysyłane, jednak uczestnictwo w takich spotkaniach nie jest systematyczne; kontrole na miejscu są z zasady prowadzone przez każde DG niezależnie, a sprawozdania dotyczące projektów nie są systematycznie udostępniane innym jednostkom Komisji (a jeżeli są, to zwykle nie są analizowane); oceny ex post oddziaływania są prowadzone przez ekspertów zewnętrznych w przypadku większości działań strukturalnych, ale ustalenia nie są przekazywane do DG TREN.
[73] Patrz: art. 17a decyzji nr 1692/96/WE zmienionej decyzją nr 884/2004/WE.
[74] Patrz: projekt opinii Komisji PE ds. Transportu i Turystyki dla Komisji Budżetowej w sprawie propozycji rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego ustanawiającego ogólne zasady przyznawania pomocy finansowej Wspólnoty w zakresie sieci transeuropejskich transportu i energii i zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2236/95.
[75] Zgodnie z rozporządzeniem finansowym TEN dla niektórych rodzajów projektów (patrz: art. 5 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 2236/1995 zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 807/2004).
--------------------------------------------------
PL
SEC(2005) 1658
KOMUNIKAT KOMISJI
Stosowanie art. 228 traktatu WE
I. Wprowadzenie
1.
Możliwość nałożenia kar pieniężnych na państwo członkowskie, które nie zastosowało się do wyroku w sprawie o naruszenie prawa wspólnotowego, została przewidziana w traktacie z Maastricht, który zmienił w tym względzie art. 171 traktatu WE (obecnie art. 228) oraz art. 143 traktatu Euratom [1].
2.
W 1996 r. Komisja opublikowała pierwszy komunikat dotyczący stosowania wyżej wymienionego przepisu [2].
W 1997 r. opublikowała drugi komunikat, w którym bardziej szczegółowo opisano metodę naliczania okresowych kar pieniężnych [3], zaś w 2001 r. przyjęła decyzję wewnętrzną w sprawie określania współczynnika czasu trwania uchybienia stosowanego przy takich obliczeniach [4].
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydał w tym czasie trzy wyroki na mocy art. 228 [5].
Potwierdził w nich obowiązywanie kryteriów określonych w komunikatach z 1996 r. i 1997 r. [6].
3.
Niniejszy komunikat zastępuje dwa komunikaty wymienione powyżej.
Jego treść odpowiada w znacznej mierze treści komunikatów z 1996 r. i 1997 r., uwzględniając dodatkowo wydane od tego czasu orzecznictwo, szczególnie w odniesieniu do kar ryczałtowych i zasady proporcjonalności.
Aktualizuje także metodę naliczania kar i dostosowuje ją do wymogów rozszerzonej Unii.
4.
Ostateczna decyzja o nałożeniu sankcji na mocy w art. 228 należy do Trybunału Sprawiedliwości, który posiada pełną jurysdykcję w tym przedmiocie.
Niemniej jednak Komisja, stojąc na straży traktatów, odgrywa w tego rodzaju sprawach rolę kluczową, gdyż to ona decyduje o wszczęciu postępowania na mocy art. 228, a w razie konieczności, o wniesieniu sprawy do Trybunału Sprawiedliwości ze wskazaniem sankcji w postaci kary ryczałtowej i/lub okresowej kary pieniężnej w określonej wysokości.
W myśl zasady przejrzystości Komisja przedstawia poniżej kryteria, jakie będzie stosować wskazując Trybunałowi wysokość kar pieniężnych w zależności od okoliczności danej sprawy.
Zaznacza przy tym, że o wyborze kryteriów i sposobie ich stosowania decydować będzie dążenie do zapewnienia skutecznego stosowania prawa wspólnotowego.
5.
Analiza indywidualnych przykładów stosowania opisanych poniżej ogólnych zasad i kryteriów oraz tendencji w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości pozwoli Komisji opracować ostateczną koncepcję działania, dla której niniejszy komunikat będzie punktem wyjścia.
Kara pieniężna zawsze powinna być dostosowana do okoliczności danej sprawy, dlatego wykonując swoje uprawnienia Komisja zastrzega sobie prawo do własnej oceny i podejmowania w stosownych, odpowiednio uzasadnionych przypadkach decyzji wykraczających poza ogólne zasady i kryteria, w tym do wymierzania ryczałtowej kary pieniężnej.
II.
Zasady ogólne
6.
Celem kar jest zapewnienie skutecznego stosowania prawa wspólnotowego.
Ustalanie ich wysokości musi zdaniem Komisji opierać się na trzech podstawowych kryteriach:
– ciężar naruszenie prawa,
– długość okresu naruszenia,
– konieczność zapewnienia skutku odstraszającego, by zapobiec kolejnym przypadkom naruszenia.
7.
Kary, które Komisja proponuje Trybunałowi Sprawiedliwości, muszą być przewidywalne dla państw członkowskich i obliczone w oparciu o metodę, która uwzględnia zarówno zasadę proporcjonalności, jak i zasadę równego traktowania wszystkich państw członkowskich.
Metoda musi być także jasna i stosowana w sposób jednolity, gdyż obowiązkiem Komisji będzie uzasadnienie wysokości proponowanej kwoty przed Trybunałem.
8.
Z punktu widzenia skuteczności kary ważne jest, aby wyznaczać kwoty na tyle wysokie, by miały one działanie odstraszające.
Nakładanie kary o charakterze czysto symbolicznym miałoby ten skutek, że środek, o którym mowa, będący istotnym uzupełnieniem postępowania w sprawie naruszenia prawa wspólnotowego, nie spełniałby swojego najważniejszego zadania, jakim jest zapewnienie stosowania w pełni prawa wspólnotowego.
9.
Z punktu widzenia budżetu, okresowe kary pieniężne i kary ryczałtowe stanowią „inne dochody” Wspólnoty w rozumieniu art. 269 traktatu WE i decyzji Rady 2000/597/WE, Euratom z 29 września 2000 r. w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich [7].
A. KARA RYCZAŁTOWA
10.
W komunikacie z 1996 r. Komisja stwierdza: „biorąc pod uwagę, że podstawowym celem całego postępowania w sprawie naruszenia przepisów jest jak najszybsze wyeliminowanie powstałych uchybień (…) okresowa kara pieniężna jest środkiem najodpowiedniejszym”.
Komisja dodaje, że „nie rezygnuje z prawa wnoszenia o karę ryczałtową”.
Niemniej jednak od tamtej pory stało się regułą, że w sprawach związanych z naruszeniem art. 228 Komisja wnosi o nałożenie okresowej kary pieniężnej, do czego przychyla się Trybunał Sprawiedliwości, potwierdzając w ten sposób adekwatność takiej właśnie sankcji.
10.1.
Z dotychczasowych doświadczeń wynika jednak, że państwa członkowskie często zwlekają z usuwaniem stwierdzonych nieprawidłowości do późnego etapu postępowania z art. 228, czasami aż do samego końca.
W związku z tym Komisja uważa, że należy ponownie przeanalizować kwestię kar finansowych przewidzianych w art. 228.
Praktyka polegająca na wskazywaniu Trybunałowi wysokości okresowej kary pieniężnej, która ma być zapłacona po wydaniu orzeczenia, skutkuje bowiem tym, że opóźnienia w likwidowaniu uchybień nie wiążą się z żadnymi sankcjami, a zatem brak jest mechanizmu, który skutecznie przeciwdziałałby takim opóźnieniom.
Pozostanie przy okresowych karach pieniężnych i niedomaganie się kary ryczałtowej mogłoby zatem oznaczać zgodę na sytuację, w której Trybunał stwierdzałby, że dane państwo członkowskie uchybia swoim obowiązkom, a mimo to mogłoby ono bez żadnych konsekwencji kontynuować nielegalne praktyki.
Tymczasem Komisja uważa, że każdy przypadek zwłoki w wykonaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości stanowi sam w sobie poważne naruszenie obowiązujących we Wspólnocie zasad praworządności i pewności prawnej.
10.2.
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-304/02 Komisja przeciwko Francji, po raz pierwszy zastosowano sankcję złożoną z dwóch typów kar pieniężnych (okresowej kary pieniężnej i kary ryczałtowej) za to samo uchybienie.
10.3.
Mając to na względzie, we wnioskach składanych do Trybunału Sprawiedliwości w związku z postępowaniem z art. 228 Komisja będzie od tej pory wskazywać:
– okresową karę pieniężną naliczaną za każdy dzień zwłoki następujący po wydaniu wyroku na mocy art. 228
– karę ryczałtową za niepowstrzymanie uchybienia między pierwszym wyrokiem stwierdzającym jego istnienie a wyrokiem na mocy art. 228.
10.4.
Zasada równego traktowania państw członkowskich wymaga, by wysokość kary ryczałtowej i okresowej kary pieniężnej określana była według wcześniej ustalonej i obiektywnej metody.
Na takim właśnie systemowym i obiektywnym podejściu Komisja i Trybunał opierają od 1996 r. swoją praktykę w zakresie proponowania i ustalania okresowych kar pieniężnych na mocy art. 228 TWE. Metoda ta okazała się jak dotąd skuteczna i sprawiedliwa.
Logiczne jest zatem przyjęcie tego samego podejścia w odniesieniu do kary ryczałtowej.
10.5.
Komisja dopuszcza też, w bardzo szczególnych przypadkach, możliwość zaproponowania wyłącznie kary ryczałtowej [8].
11.
Naturalną konsekwencją przyjęcia nowego podejścia w kwestii kary ryczałtowej jest to, że sam fakt wyeliminowania przez państwo członkowskie uchybienia stwierdzonego przez Trybunał przed wydaniem wyroku na mocy art. 228 nie jest dla Komisji podstawą do przerwania związanego z tym postępowania.
Trybunał Sprawiedliwości, który nie może nałożyć okresowej kary pieniężnej, gdyż ta po usunięciu uchybienia staje się bezcelowa, może nadal zdecydować o nałożeniu ryczałtu jako kary odpowiadającej okresowi trwania nieprawidłowości, ponieważ ten aspekt sprawy nie stał się bezprzedmiotowy.
Komisja postara się także bezzwłocznie powiadamiać Trybunał o fakcie wyeliminowania uchybienia niezależnie od tego, na jakim etapie jest dane postępowanie sądowe. Tak samo postąpi w sytuacji, gdy państwo członkowskie usunie nieprawidłowości stwierdzone wyrokiem na mocy art. 228, co będzie równoznaczne z przerwaniem obowiązku płacenia okresowej kary pieniężnej.
12.
Poprzez zmianę systemu sankcji Komisja ma nadzieję skłonić państwa członkowskie do szybszego usuwania uchybień, a jednocześnie doprowadzić do zmniejszenia liczby zgłaszanych do Trybunału Sprawiedliwości spraw z art. 228.
B. ZASADA PROPORCJONALNOŚCI
13.
W najnowszym orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości znaleźć można konkretne przykłady stosowania zasady proporcjonalności.
W sprawach C-387/97 Komisja przeciwko Grecji i C-278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii Trybunał potwierdził, że okresowa kara pieniężna musi być dostosowana do okoliczności oraz proporcjonalna zarówno do wagi uchybienia, jak i możliwości finansowych danego państwa członkowskiego [9].
Za każdym razem, gdy Komisja ustala wysokość proponowanych Trybunałowi kar, starannie analizuje sposoby jak najlepszego uwzględnienia tej zasady.
Sprawa C-278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii pokazuje szczególnie wyraźnie, że system ustalania kar musi w odpowiednim stopniu przewidywać ewentualność zmiany okoliczności.
Z tego punktu widzenia z zasady proporcjonalności, a ściślej - zasady dostosowania kary do okoliczności, wynikają cztery rodzaje konsekwencji:
13.1.
Po pierwsze, w przypadku, gdy zarzut dotyczy kilku uchybień, a Komisja uzna, że istnieją dostępne, jasne i obiektywne przesłanki pozwalające dokonać oddzielnej oceny tych uchybień bez naruszania celu postępowania z art. 228, wówczas w odniesieniu do każdego z tych uchybień zaproponuje odrębną karę, bez zwiększenia całkowitego wymiaru kary w stosunku do wcześniej stosowanej praktyki.
Przyjęcie tego sposobu postępowania oznacza raczej, że całkowity wymiar sankcji zmniejszy się, w przypadku gdy państwo członkowskie zastosuje się częściowo do wyroku, to znaczy będzie kolejno eliminować uchybienia.
13.2.
Po drugie, uchybienia mogą być podobne w charakterze do tych, które były przedmiotem sprawy C-278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii dotyczącej norm jakościowych dla wody w kąpieliskach, ustalonych dyrektywą 76/160/EWG, kiedy to Trybunał stwierdził, że „pełne wykonanie dyrektywy jest dla państw członkowskich szczególnie trudne” oraz że „można założyć, że państwo członkowskie, przeciwko któremu toczy się postępowanie, będzie w stanie zwiększyć stopień zgodności z dyrektywą, lecz nie zdoła w krótkim czasie zapewnić jej pełnego wykonania”.
W tych okolicznościach, jak orzekł Trybunał „Kary, w których nie uwzględnia się postępu dokonanego przez państwa członkowskie w celu wypełniania jego zobowiązań, nie są ani dostosowane do okoliczności, ani proporcjonalne do wagi stwierdzonego uchybienia” [10].
Dlatego w przypadku niektórych rodzajów uchybień, podobnych do tego, które polegało na niezastosowaniu się do przepisów dyrektywy 76/160/WE (charakteryzującej się zobowiązaniem do osiągnięcia konkretnych wyników), jeśli istnieje łatwy do zastosowania, matematyczny wzór na obliczanie wysokości sankcji w zależności od postępu w eliminowaniu uchybień, Komisja zaproponuje Trybunałowi zastosowanie właśnie takiego wzoru.
Zbada też na podstawie indywidualnych przypadków, czy wskazane jest – a jeśli tak, to do jakiego stopnia – przyjęcie podobnego, łatwego w użyciu systemu obliczania kar w odniesieniu do innych rodzajów przewinień.
13.3.
Po trzecie, sprawy C-278/01 Komisja przeciwko Hiszpanii i C-304/02 Komisja przeciwko Francji pokazują, że w niektórych przypadkach konieczne może się okazać wyznaczenie czasu odniesienia, na podstawie którego można będzie ocenić, jak długo po ogłoszeniu drugiego wyroku trwa stan niezgodny z prawem i od jakiej daty należy naliczać okresową karę pieniężną [11].
Jeśli zakres wykonania dyrektywy można oceniać jedynie w regularnych odstępach czasu, należy unikać sytuacji narastania okresowych kar pieniężnych w okresie, w którym faktycznie wyeliminowano uchybienie, choć nie zostało to oficjalnie stwierdzone.
Dlatego, chociaż w dalszym ciągu obowiązywać będzie system dziennego naliczania okresowych kar pieniężnych, Komisja w stosownych przypadkach sugerować będzie stosowanie innego czasu odniesienia, np. sześciu miesięcy lub jednego roku.
Czas odniesienia zależeć będzie od przewidzianej we właściwych przepisach metody weryfikacji zgodności z prawem.
13.4.
Po czwarte, w szczególnych okolicznościach należy również dopuścić możliwość zawieszenia okresowej kary pieniężnej.
Może na przykład okazać się, że jakiś czas po stwierdzeniu nieprawidłowości państwo członkowskie potwierdzi, iż podjęło wszystkie konieczne środki.
Upłynąć musi wówczas pewien czas, zanim Komisja we współpracy z danym państwem członkowskim zweryfikuje skuteczność takich środków [12].
W wyjątkowych przypadkach może się także zdarzyć, że państwo członkowskie podjęło już wszystkie środki konieczne do wykonania wyroku, lecz oczekiwane skutki pojawią się dopiero po jakimś czasie.
Wskazane byłoby w takich sytuacjach, aby w treści wyroków wydawanych na mocy art. 228 Trybunał określał warunki zawieszenia, w tym możliwość dokonywania przez Komisję niezbędnych weryfikacji dla potwierdzenia, czy spełnione są warunki rozpoczęcia i zakończenia takiego zawieszenia.
Komisja może w stosownych przypadkach zgłaszać do Trybunału swoje propozycje w tym względzie.
III.
Ustalanie kwoty okresowej kary pieniężnej
14.
Okresowa kara pieniężna nakładana na państwo członkowskie to kwota, naliczana zasadniczo za każdy dzień opóźnienia w wykonaniu wyroku Trybunału (chyba,że w danym przypadku przyjęto inny czas odniesienia (por. pkt 13.3), licząc od daty przekazania państwu członkowskiemu treści drugiego wyroku Trybunału aż do dnia, w którym uchybienie przestaje mieć miejsce.
Kwotę okresowej kary pieniężnej oblicza się:
– przez pomnożenie stawki bazowej przez współczynnik wagi uchybienia i współczynnik czasu trwania;
– przez pomnożenie uzyskanego wyniku przez współczynnik ustalony dla każdego państwa (współczynnik „n”) w zależności od jego możliwości finansowych i liczby głosów, jaką dysponuje w Radzie.
A. USTALANIE JEDNOLITEJ STAWKI BAZOWEJ
15.
Stawka bazowa to ustalona, stała kwota stanowiąca podstawę mnożenia przez współczynniki.
Jest miarą kary za naruszenie zasady praworządności i nieprzestrzeganie wyroków Trybunału we wszystkich sprawach z art. 228.
Ustala się ją w taki sposób, aby:
– pozostawić Komisji margines swobody przy stosowaniu odpowiedniego współczynnika wagi uchybienia,
– kara była rozsądna i możliwa do zapłacenia przez wszystkie państwa członkowskie,
– kwota pomnożona przez współczynnik wagi była na tyle wysoka, by wywierać odpowiednią presję na dane państwo członkowskie.
Stawka bazowa kary pieniężnej wynosi 600 euro dziennie [13].
B. WSPÓŁCZYNNIK WAGI UCHYBIENIA
16.
Niewykonanie wyroku Trybunału jest zawsze przewinieniem poważnym.
Jednak na potrzeby ustalenia wysokości sankcji pieniężnej Komisja weźmie pod uwagę także dwa dodatkowe aspekty, ściśle związane z uchybieniem będącym podstawą wyroku, a mianowicie : wagę zasad wspólnotowych będących przedmiotem uchybienia oraz skutki takiego uchybienia dla interesu ogólnego i jednostkowego.
16.1.
Aby ocenić wagę zasad wspólnotowych będących przedmiotem uchybienia, Komisja weźmie pod uwagę charakter i doniosłość takiej zasady bardziej niż jej rangę w hierarchii norm.
Dlatego na przykład naruszenie zasady równego traktowania zawsze będzie uznawane za bardzo poważne przewinienie niezależnie od tego, czy wynika ze złamania zasady ustanowionej bezpośrednio traktatem, czy też określonej w rozporządzeniu lub dyrektywie.
Ogólnie rzecz biorąc, uchybienia polegające na naruszeniu podstawowych praw i czterech podstawowych wolności chronionych traktatem powinny być uznawane za poważne i skutkować odpowiednio wysokimi karami pieniężnymi.
16.2.
Gdy sytuacja tego wymaga, należy też wziąć pod uwagę, czy wyrok Trybunału, do którego nie stosuje się dane państwo członkowskie, stanowi część utrwalonego orzecznictwa (na przykład, gdy wyrok w sprawie o naruszenie prawa wspólnotowego jest poprzedzony podobnym orzeczeniem wydanym w postępowaniu wstępnym).
Decydującym czynnikiem może być jednoznaczny (bądź dwuznaczny czy niejasny) charakter naruszonej zasady [14].
16.3.
Należy wreszcie w stosownych przypadkach brać pod uwagę, że sytuacja, w której państwo członkowskie podejmuje środki według niego wystarczające w celu zastosowania się do wyroku, ale Komisja uważa inaczej, różni się od sytuacji, w której państwo członkowskie nie podejmuje żadnych środków.
Właściwie w tym ostatnim przypadku nie może być wątpliwości, że państwo członkowskie łamie przepisy art. 228 ust. 1.
Za okoliczność obciążającą traktuje się także brak lojalnej współpracy z Komisją podczas postępowania przewidzianego w art. 228 ust. 2 akapit pierwszy [15].
Z drugiej strony wśród okoliczności łagodzących w stosownych przypadkach wymienić należy pojawiające się w trakcie wykonywania wyroku wątpliwości związane z interpretacją przepisów lub wewnętrzne trudności z jego wykonaniem w krótkim terminie.
16.4.
Skutki uchybienia dla interesu ogólnego i jednostkowego należy oceniać indywidualnie.
Można uwzględnić przy tym następujące, przykładowe elementy:
– utrata zasobów własnych Wspólnoty,
– wpływ uchybienia na funkcjonowanie Wspólnoty,
– poważna lub nieodwracalna szkoda dla zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego,
– straty ekonomiczne lub inne straty poniesione przez osoby fizyczne lub podmioty gospodarcze, w tym straty o charakterze niematerialnym, np. związane z rozwojem osobistym,
– straty finansowe wynikłe z uchybienia,
– ewentualne korzyści finansowe, jakie państwo członkowskie czerpie z tytułu niezastosowania się do wyroku Trybunału,
– względna waga uchybienia w stosunku do obrotu lub wartości dodanej w danym sektorze gospodarczym państwa członkowskiego, którego dotyczy sprawa,
– liczba ludności dotkniętej uchybieniem (wagę uchybienia można uznać za mniejszą, jeśli nie dotyczy ono całego państwa członkowskiego),
– odpowiedzialność Wspólnoty wobec państw spoza UE,
– to, czy dane uchybienie ma charakter jednorazowy, czy też występuje powtórnie (na przykład jako powtarzające się opóźnienie w transpozycji dyrektyw w określonym sektorze gospodarki).
16.5.
Poza tym, rozpatrując interesy jednostkowe przy obliczaniu wysokości kary, Komisja nie dąży do wypłaty odszkodowań dla osób, które ucierpiały w wyniku uchybień, gdyż odszkodowania takie można uzyskać jedynie w drodze postępowania przed sądem krajowym.
Skupia się raczej na skutkach, jakie wynikają z danego uchybienia dla osób i podmiotów gospodarczych; stąd na przykład inaczej traktuje się skutki jednostkowego przypadku naruszenia prawa (nieuznanie kwalifikacji zawodowych), a inaczej brak transpozycji dyrektywy w sprawie wzajemnego uznawania kwalifikacji, co wpływa na interesy całej grupy zawodowej.
16.6.
Waga uchybienia modyfikuje stawkę bazową kary o współczynnik wynoszącym od 1 do 20.
C. WSPÓŁCZYNNIK CZASU TRWANIA
17. przy określaniu wysokości okresowej kary pieniężnej czas trwania uchybienia liczy się od daty wydania pierwszego wyroku aż do momentu wniesienia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości.
Długości tego okresu odpowiada współczynnik, przez który mnoży się stawkę bazową.
W zależności od czasu trwania uchybienia współczynnik ten zmienia się od 1 do 3, zwiększając się o 0,10 na miesiąc, począwszy od daty wydania wyroku na mocy art. 226 [16].
Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że przy naliczaniu okresowej kary pieniężnej i kary ryczałtowej należy uwzględniać czas trwania uchybienia odpowiednio do funkcji tych kar [17].
D. UWZGLĘDNIANIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWYCH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO
18.
Kwota okresowej kary pieniężnej musi być proporcjonalna do przewinienia, a zarazem odstraszająca.
Działanie odstraszające przejawia się w dwóch aspektach.
Kara musi być na tyle wysoka, aby:
– skłonić państwo członkowskie do usunięcia nieprawidłowości (musi zatem być wyższa niż korzyści, jakie to państwo czerpie z tytułu uchybienia),
– zniechęcać państwo członkowskie do powtórnego naruszania prawa.
(...PICT...)
18.1.
Działanie odstraszające kary uwzględnia się przy ustalaniu współczynnika „n” równego średniej geometrycznej opartej z jednej strony na produkcie krajowym brutto (PKB) danego państwa członkowskiego, z drugiej strony na liczbie głosów w Radzie [18].
W rezultacie współczynnik „n” odzwierciedla zarówno możliwości finansowe każdego państwa członkowskiego — wyrażone za pomocą PKB — jak i liczbę głosów, jakimi dysponuje ono w Radzie.
Wynikający stąd wzór pozwala uzyskać wartości odpowiadające poszczególnym państwom członkowskim w rozsądnym przedziale od 0,36 do 25,40.
Współczynnik „n” wynosi:
Państwo Członkowskie _BAR_ Specjalny współczynnik N _BAR_
Belgia _BAR_ 5.81 _BAR_
Czechy _BAR_ 3.17 _BAR_
Dania _BAR_ 3.70 _BAR_
Niemcy _BAR_ 25.40 _BAR_
Estonia _BAR_ 0.58 _BAR_
Grecja _BAR_ 4.38 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 14.77 _BAR_
Francja _BAR_ 21.83 _BAR_
Irlandia _BAR_ 3.14 _BAR_
Włochy _BAR_ 19.84 _BAR_
Cypr _BAR_ 0.70 _BAR_
Łotwa _BAR_ 0.64 _BAR_
Litwa _BAR_ 1.09 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 1.00 _BAR_
Węgry _BAR_ 3.01 _BAR_
Malta _BAR_ 0.36 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 7.85 _BAR_
Austria _BAR_ 4.84 _BAR_
Polska _BAR_ 7.22 _BAR_
Portugalia _BAR_ 4.04 _BAR_
Słowenia _BAR_ 1.01 _BAR_
Słowacja _BAR_ 1.45 _BAR_
Finlandia _BAR_ 3.24 _BAR_
Szwecja _BAR_ 5.28 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 21.9 _BAR_
18.2.
Aby obliczyć kwotę okresowej kary pieniężnej dla danego państwa członkowskiego, wynik uzyskany z zastosowania współczynników wagi uchybienia i czasu trwania do stawki bazowej ryczałtu należy pomnożyć przez współczynnik „n” (stały) dla danego państwa członkowskiego.
Komisja zastrzega sobie jednocześnie prawo do zmiany tego współczynnika w razie wystąpienia istotnych rozbieżności w stosunku do stanu rzeczywistego lub zmiany systemu podziału głosów w Radzie.
Niezależnie od tego, ze względu na wyższy niż zakładano wzrost PKB w nowych państwach członkowskich Komisja za trzy lata dokona aktualizacji współczynników „n”.
Określoną w ten sposób metodę obliczeń można podsumować następującym wzorem:
SD = (SB x WW x WT) x n
gdzie: SD = stawka dzienna okresowej kary pieniężnej; SB = stawka bazowa (okresowej kary pieniężnej); WW = współczynnik wagi uchybienia; WT = współczynnik czasu trwania; n = współczynnik uwzględniający możliwości finansowe danego państwa członkowskiego.
IV.
Ustalanie kwoty ryczałtu
19.
Aby w pełni uwzględnić odstraszający cel kary ryczałtowej oraz zasadę proporcjonalności i równego traktowania, Komisja zasugeruje Trybunałowi Sprawiedliwości stosowanie metody, która obejmuje :
– z jednej strony określenie stałej, minimalnej stawki ryczałtu;
– z drugiej strony system liczenia oparty na stawce dziennej, którą mnoży się przez liczbę dni wskazującą czas trwania uchybienia, a więc w dużej mierze analogiczny do sposobu naliczania okresowej kary pieniężnej; system ten stosuje się, gdy wynik przekracza minimalną stawkę ryczałtu.
20.
Kierując do Trybunału sprawę z art. 228, Komisja za każdym razem zaproponuje nałożenie przynajmniej stałego ryczałtu, ustalonego dla każdego państwa członkowskiego w zależności od współczynnika „n”, bez względu na wynik obliczeń opisanych w pkt 21-24.
Wynika to z zasady, że każdy przypadek uporczywego niestosowania się do wyroku Trybunału stanowi sam w sobie – niezależnie od dodatkowych okoliczności obciążających – naruszenie praworządności we Wspólnocie, które powinno podlegać odpowiedniej karze.
Wyznaczenie stawki minimalnej pozwoli także uniknąć nakładania kar o charakterze czysto symbolicznym, które nie działają odstraszająco, co może prowadzić do podważenia autorytetu Trybunału zamiast jego wzmocnienia.
Minimalna stawka ryczałtu wynosi:
_BAR_ (współczynnik n) _BAR_ (minimalna stawka ryczałtu [19]) _BAR_
Belgia _BAR_ 5.81 _BAR_ 2 905 000 _BAR_
Czechy _BAR_ 3.17 _BAR_ 1 585 000 _BAR_
Dania _BAR_ 3.70 _BAR_ 1 850 000 _BAR_
Niemcy _BAR_ 25.40 _BAR_ 12 700 000 _BAR_
Estonia _BAR_ 0.58 _BAR_ 290 000 _BAR_
Grecja _BAR_ 4.38 _BAR_ 2 190 000 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 14.77 _BAR_ 7 385 000 _BAR_
Francja _BAR_ 21.83 _BAR_ 10 915 000 _BAR_
Irlandia _BAR_ 3.14 _BAR_ 1 570 000 _BAR_
Włochy _BAR_ 19.84 _BAR_ 9 920 000 _BAR_
Cypr _BAR_ 0.70 _BAR_ 350 000 _BAR_
Łotwa _BAR_ 0.64 _BAR_ 320 000 _BAR_
Litwa _BAR_ 1.09 _BAR_ 545 000 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 1.00 _BAR_ 500 000 _BAR_
Węgry _BAR_ 3.01 _BAR_ 1 505 000 _BAR_
Malta _BAR_ 0.36 _BAR_ 180 000 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 7.85 _BAR_ 3 925 000 _BAR_
Austria _BAR_ 4.84 _BAR_ 2 420 000 _BAR_
Polska _BAR_ 7.22 _BAR_ 3 610 000 _BAR_
Portugalia _BAR_ 4.04 _BAR_ 2 020 000 _BAR_
Słowenia _BAR_ 1.01 _BAR_ 505 000 _BAR_
Słowacja _BAR_ 1.45 _BAR_ 725 000 _BAR_
Finlandia _BAR_ 3.24 _BAR_ 1 620 000 _BAR_
Szwecja _BAR_ 5.28 _BAR_ 2 640 000 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 21.99 _BAR_ 10 995 000 _BAR_
21.
Ponadto, i jedynie w przypadku przekroczenia minimalnej stawki ryczałtu, Komisja zaproponuje, aby Trybunał ustalił kwotę ryczałtu mnożąc stawkę dzienną przez liczbę dni trwania uchybienia, począwszy od daty wydania wyroku na mocy art. 226 aż do dnia, w którym wyeliminowano to uchybienie, lub – jeśli to nie nastąpiło – do dnia wydania wyroku na mocy art. 228.
Metoda ta nie wydaje się sprzeczna z pojęciem kary ryczałtowej, pod warunkiem, że w chwili nałożenia takiej kary, to znaczy w chwili ogłoszenia wyroku, takie wyliczenie jest możliwe, a więc Trybunał jest w stanie wyznaczyć określoną kwotę.
22.
Datę pierwszego wyroku należy traktować jako dzień, od którego rozpoczyna się naliczanie kary.
Tak też wynika z wyroku w sprawie C-304/02 Komisja przeciwko Francji, w którym stwierdza się, że czas trwania uchybienia uwzględniany przy ustalaniu kary to czas, który upłynął od wydania pierwszego wyroku [20].
Ponadto, zgodnie z istniejącym orzecznictwem, wykonanie wyroku w sprawie naruszenia prawa wspólnotowego należy „rozpocząć natychmiast i zakończyć w najkrótszym możliwym terminie” [21].
Oczywiście Komisja musi dać państwu członkowskiemu czas na zastosowanie się do wyroku – dłuższy lub krótszy w zależności od sytuacji – zanim wyda uzasadnioną decyzję na mocy art. 228, inaczej bowiem naraża się na to, że Trybunał odrzuci jej kolejne wnioski [22].
Jeśli jednak po ogłoszeniu pierwszego wyroku państwu członkowskiemu pozostawiono wystarczająco dużo czasu, a mimo to tuż przed jego upływem wydaje się, że uchybienie nie zostanie wyeliminowane, należy uznać, że dane państwo członkowskie nie zdołało wypełnić zobowiązania polegającego na natychmiastowym rozpoczęciu i jak najszybszym zakończeniu procesu wykonania wyroku.
23.
Ustalanie stawki dziennej na potrzeby określenia kwoty ryczałtu odbywa się na zasadzie analogicznej do stosowanej przy obliczaniu wysokości okresowej kary pieniężnej, a mianowicie:
– przez pomnożenie stawki bazowej przez współczynnik wagi uchybienia;
– przez pomnożenie uzyskanego wyniku przez współczynnik ustalony dla każdego państwa (współczynnik „n”) w zależności od jego możliwości finansowych i liczby głosów, jaką dysponuje w Radzie.
23.1.
Do obliczenia kwoty ryczałtu Komisja zastosuje ten sam współczynnik wagi uchybienia i ten sam stały współczynnik „n” co w przypadku okresowej kary pieniężnej.
23.2.
Jednak stawka bazowa będzie w tym przypadku niższa niż stawka obowiązująca dla okresowej kary pieniężnej.
Sprawiedliwa wydaje się bowiem zasada, że stawka dzienna okresowej kary pieniężnej jest wyższa niż stawka kary ryczałtowej. Zachowanie państwa członkowskiego jest bardziej karygodne w wypadku niezastosowania się do wyroku na mocy art. 228, gdyż oznacza to uporczywe naruszanie prawa wbrew dwóm kolejnym wyrokom Trybunału Sprawiedliwości.
Stawkę bazową kary ryczałtowej ustala się na poziomie 200 euro [23] dziennie, co odpowiada jednej trzeciej stawki bazowej okresowej kary pieniężnej.
23.3.
W odróżnieniu od okresowej kary pieniężnej do kary ryczałtowej nie stosuje się współczynnika czasu trwania, ponieważ czas ten uwzględnia się już, mnożąc stawkę dzienną przez liczbę dni uchybienia.
24.
W związku z powyższym określoną w ten sposób metodę obliczania kwoty kary ryczałtowej można podsumować następującym wzorem:
KR = SB x WW x n x D
gdzie:
KR = kwota kary ryczałtowej; SB = stawka bazowa kary ryczałtowej; WW = współczynnik wagi uchybienia; n = współczynnik uwzględniający możliwości finansowe danego państwa członkowskiego, D = liczba dni trwania uchybienia.
V. Okres przejściowy
25.
Komisja będzie stosować zasady i kryteria opisane w niniejszym komunikacie we wszystkich decyzjach o skierowaniu do Trybunału Sprawiedliwości sprawy z art. 228 TWE, które podejmie po 1 stycznia 2006 r.
26.
Niemniej jednak w stosunku do tych państw członkowskich, które przed końcem roku 2006 wyeliminują stwierdzone przypadki naruszenia prawa wspólnotowego, Komisja utrzyma tymczasowo stosowaną obecnie praktykę wycofywania spraw wniesionych do Trybunału na mocy art. 228 TWE.
Państwa członkowskie uzyskają w ten sposób czas na dostosowanie się do zasad nowej polityki Komisji.
[1] Wszystkie zawarte w niniejszym komunikacie odniesienia do art. 228 WE należy traktować jako odnoszące się także do art. 143 traktatu Euratom, gdyż przepisy te mają jednakowe brzmienie.
[2] Dz.U. C 242 z 21.8.1996, str. 6.
[3] Dz.U. C 63 z 28.2.1997, str. 2.
[4] Por. dok.
PV (2001)1517/2 z 2 kwietnia 2001 r.
Patrz pkt 17 niniejszego komunikatu.
[5] Wyroki z 4 lipca 2000 w sprawie C-387/97, Komisja/Grecja, Zb. orz.
2000, str.
I-5047 z 23 listopada 2003 w sprawie C-278/01, Komisja/Hiszpania, Zb. orz.
2003, str.
I-14141 z 12 lipca 2005 w sprawie C-304/02, Komisja/Francja (dotąd niepublikowany w Zb.orz.) .
[6] Patrz zwłaszcza wyrok w sprawie C-387/97, Komisja/Grecja, pkt 84-92.
[7] Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42.
[8] Takie podejście mogłoby na przykład okazać się właściwe w przypadku uchybień o powtarzającym się i wyjątkowym charakterze (gdy korzyści powstałe z takich uchybień zostały skonsumowane) lub w przypadku państw członkowskich, które podjęły wszystkie środki niezbędne do wykonania wyroku, lecz do osiągnięcia pożądanych skutków potrzeba określonego czasu.
[9] Patrz wyrok w sprawie C-387/97 Komisja/Grecja pkt 90 i wyrok w sprawie C-278/01 Komisja /Hiszpania pkt 41.
[10] Patrz pkt 47-52 wyroku w sprawie C-278/01, Komisja/Hiszpania.
[11] Patrz pkt 43-46 wyroku w sprawie C-278/01 Komisja/Hiszpania oraz pkt 111-112 wyroku w sprawie C -304/02 Komisja /Francja.
[12] Na przykład, państwo członkowskie oskarżone o dopuszczenie do pogorszenia się stanu środowiska naturalnego na określonym obszarze wskutek prac melioracyjnych może następnie wybudować niezbędną z ekologicznego punktu widzenia infrastrukturę pozwalającą przywrócić właściwe warunki hydrologiczne.
Aby ocenić, czy prace przyniosły pożądany skutek, potrzebny może być określony czas na monitorowanie.
[13] Jednolita stawka bazowa w wysokości 500 euro, opublikowana w 1997 r. została zindeksowana według wskaźnika PKB i zaokrąglona.
Komisja będzie aktualizować wartość stawki bazowej co trzy lata zgodnie z inflacją.
[14] Państwo członkowskie, które narusza jasną zasadę lub działa wbrew utrwalonemu orzecznictwu Trybunału Sprawiedliwości, popełnia poważniejsze przewinienie niż to, które stosuje nieprecyzyjną i złożoną zasadę wspólnotową, która nigdy nie była przedmiotem interpretacji lub oceny Trybunału.
Patrz w tym względzie orzecznictwo Trybunału w sprawie odpowiedzialności za naruszanie prawa wspólnotowego, w szczególności wyrok z 26 marca 1996 r. w sprawie C-392/93 British Telecommunications, Zob. orz.
1996, str.
I-1631.
[15] Patrz pkt 92 wniosków rzecznika generalnego, Leenderta Geelhoeda, w sprawie C-304/02 Komisja/Francja.
[16] Patrz pkt 81, 102 i 108 wyroku w sprawie C-304/02 Komisja/Francja.
[17] Patrz pkt 84 wyroku w sprawie C-304/02 Komisja/Francja.
[18] Średnią oblicza się w następujący sposób: współczynnik ‘n’ to średnia geometryczna równa pierwiastkowi kwadratowemu iloczynu współczynników opartych na PKB państw członkowskich i liczbie głosów w Radzie. Oblicza się go według wzoru: - - gdzie: - PBK n = PKB danego państwa członkowskiego w mln EUR, - PKB Lux = PKB Luksemburga,
Sprawozdanie niezależnego kontrolera na temat rozliczeń Europejskiego Trybunału Obrachunkowego za rok obrachunkowy 2004
(2005/C 299/01)
KOMUNIKAT
Z zastrzeżeniem postanowień art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, na mocy którego Trybunał Obrachunkowy jest odpowiedzialny za kontrolę całości dochodów i wydatków Wspólnoty, oraz z zastrzeżeniem art. 276 tegoż Traktatu, dotyczącego udzielania absolutorium, od 1987 roku niezależny kontroler corocznie bada sprawozdania finansowe Trybunału Obrachunkowego.
Sprawozdania niezależnego kontrolera na temat rozliczeń Trybunału sporządzone za lata 1987–1991 były przedstawiane jedynie Przewodniczącemu Komisji Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego.
Zgodnie z decyzją podjętą przez Kolegium Trybunału Obrachunkowego na posiedzeniu w dniu 8 lipca 1993 r. sprawozdania niezależnego kontrolera od 1992 r. są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes --------------------------------------------------
SPIS TREŚCI
Poświadczenie prawidłowości i autentyczności sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2004 r.
Sprawozdanie na temat procedur administracyjnych i księgowych, właściwego zarządzania finansami oraz systemu kontroli wewnętrznej
Sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2004 r.
--------------------------------------------------
Poświadczenie prawidłowości i autentyczności sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2004 r.
Do Członków Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Na mocy pełnomocnictw udzielonych nam przez Europejski Trybunał Obrachunkowy zbadaliśmy:
- dane księgowe przekazane Komisji przez Europejski Trybunał Obrachunkowy w celu sporządzenia rachunku dochodów i wydatków oraz bilansu finansowego Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy 2004,
- sprawozdanie finansowe Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na dzień 31 grudnia 2004 r., sporządzone na podstawie tych danych księgowych w celu publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Europejski Trybunał Obrachunkowy jest odpowiedzialny za dane księgowe oraz sprawozdanie finansowe.
Nasze zadanie polega na wyrażeniu opinii na temat danych księgowych oraz sprawozdania finansowego na podstawie przeprowadzonych przez nas analiz.
Kontrola została przeprowadzona w oparciu o międzynarodowe standardy kontroli.
Standardy te wymagają, aby prace kontrolne były zaplanowane oraz przeprowadzone w taki sposób, aby uzyskać racjonalną pewność, że dane księgowe i sprawozdanie finansowe nie zawierają znaczących błędów.
Kontrola polega na zbadaniu, na podstawie prób, dowodów uzasadniających kwoty oraz informacje zawarte w danych księgowych i sprawozdaniu finansowym.
Kontrola uwzględnia także ocenę zastosowanych zasad i metod księgowania oraz ocenę znaczących szacunków poczynionych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy przy sporządzaniu rozliczeń, a także przeprowadzenie kontroli ich całościowego przedstawienia.
Uważamy, iż przeprowadzona przez nas kontrola zapewnia stosowną podstawę do wyrażenia poniższej opinii.
Wyrażamy opinię, iż dane księgowe oraz sprawozdanie finansowe załączone do niniejszego dokumentu przedstawiają, zgodnie z rozporządzeniem finansowym, przepisami wykonawczymi do tego rozporządzenia, ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości oraz przepisami wewnętrznymi Europejskiego Trybunału Obrachunkowego, rzetelny obraz aktywów i sytuacji finansowej Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na dzień 31 grudnia 2004 r., a także wyniku ekonomicznego oraz dochodów i wydatków za rok obrachunkowy zamknięty tego dnia.
Zwracamy uwagę na informację zawartą w nocie 1 załącznika do sprawozdania finansowego, według której, zgodnie z 12 standardem rachunkowości "Świadczenia pracownicze", przyjętym decyzją księgowego Komisji z dnia 28 grudnia 2004 r., na podstawie art. 133 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, Trybunał Obrachunkowy zaksięgował po raz pierwszy w dniu 31 grudnia 2004 r. rezerwę na renty i emerytury Członków Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz należność długoterminową od Państw Członkowskich w wysokości 43689621 euro.
Kwota rezerwy została określona na podstawie studium aktuarialnego przeprowadzonego przez Komisję Europejską.
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
+++++ TIFF +++++
Zgodnie z postanowieniami art. 248 ust. 1 i 4 traktatu WE, art. 143 i 181 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich oraz art. 116 i 135 ust. 2 rozporządzenia finansowego z dnia 27 marca 2003 r. mającego zastosowanie do dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju, Trybunał Obrachunkowy Wspólnot Europejskich, na posiedzeniu w dniu 28 września 2005 r. przyjął
SPRAWOZDANIA ROCZNE
za rok obrachunkowy 2004
Sprawozdania, wraz z odpowiedziami instytucji na uwagi Trybunału, zostały przekazane organowi odpowiedzialnemu za udzielanie absolutorium z wykonania budżetu oraz innym instytucjom
Sprawozdanie Roczne dotyczące wykonania budżetu
(2005/C 301/01)
SPIS TREŚCI
Wstęp
Rozdział 1 — Poświadczenie wiarygodności oraz informacje dodatkowe
Rozdział 2 — Zarządzanie budżetem
Rozdział 3 — Dochody
Rozdział 4 — Wspólna polityka rolna
Rozdział 5 — Działania strukturalne
Rozdział 6 — Polityki wewnętrzne, w tym badania naukowe
Rozdział 7 — Działania zewnętrzne
Rozdział 8 — Strategia przedakcesyjna
Rozdział 9 — Wydatki administracyjne
Rozdział 10 — Instrumenty finansowe i operacje bankowe
Załącznik I [1] — Informacje finansowe dotyczące budżetu
Załącznik II [1] — Sprawozdania i Opinie przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy od 2000 r.
[1] Załączniki do Sprawozdania Rocznego dotyczącego wykonania budżetu znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
--------------------------------------------------
WSTĘP
0.1. Niniejszy dokument, dotyczący roku obrachunkowego 2004, zawiera dwudzieste ósme Sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej, a także Sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące Europejskich Funduszy Rozwoju.
Dokument ten posiada tę samą strukturę co ostatnie Sprawozdania roczne: Poświadczenie wiarygodności jest przedstawione w rozdziale 1; rozdział 2 zawiera najważniejsze uwagi dotyczące zarządzania budżetem; rozdziały 3–9 obejmują dochody i działania finansowane z różnych części budżetu, odpowiadające działom perspektywy finansowej, a rozdział 10 obejmuje instrumenty finansowe i operacje bankowe.
Odpowiedzi Komisji lub innych właściwych instytucji UE są przedstawione wraz ze sprawozdaniami.
0.2. W odniesieniu do Sprawozdania rocznego dotyczącego wykonania budżetu ogólnego rozdziały obejmujące dochody i główne dziedziny wydatków składają się z następujących pozycji:
- szczegółowych analiz i wyników prac kontrolnych przeprowadzonych w kontekście Poświadczenia wiarygodności, w formie ocen szczegółowych;
- wyników przeglądu działań podjętych w związku z zaleceniami wydanymi przez Trybunał i władze budżetowe w wyniku poprzednich kontroli;
- streszczenia sprawozdań specjalnych opublikowanych przez Trybunał od czasu wydania ostatniego Sprawozdania rocznego.
0.3. Ocena szczegółowa opiera się na ocenie funkcjonowania głównych systemów nadzoru i kontroli odnoszących się do dochodów i każdej dziedziny wydatków, na wynikach badania transakcji Trybunału leżących u podstaw rozliczeń, ocenie rocznego sprawozdania z działalności i oświadczeń dyrektorów generalnych oraz, w odpowiednim przypadku, wynikach prac innych kontrolerów.
Ogólna ocena Trybunału dotycząca wszystkich tych elementów stanowi podstawę Poświadczenia wiarygodności przedstawionego w rozdziale 1.
Ponadto załączniki do rozdziałów 4–9 przedstawiają elementy wykorzystywane do celów monitoringu i oceny zarządzania finansowego budżetem UE.
0.4. Głównym wydarzeniem 2004 r. było największe w historii UE rozszerzenie: przystąpienie w dniu 1 maja 2004 r. dziesięciu nowych Państw Członkowskich.
Reforma zarządzania finansami Komisji była w dalszym ciągu konsolidowana, a rok 2004 był pierwszym, w którym budżet był w pełni sporządzony i wykonany zgodnie z systemem Budżetowania Kosztów Działań (BKD).
Spowodowało to zmianę sposobu przedstawiania informacji finansowej, której szczegóły są obecnie zamieszczane w budżecie według obszaru polityki BKD.
0.5. Komisja kontynuowała przygotowania do wprowadzenia pełnej księgowości memoriałowej za rok obrachunkowy 2005, co stanowiło zasadniczą reformę sposobu prowadzenia rozliczeń i przedstawiania informacji finansowej.
Rozdział 1 niniejszego Sprawozdania (patrz pkt 1.21–1.45) zawiera wyniki prac kontrolnych podjętych w ramach trwającego procesu, w szczególności kluczowego procesu ustanawiania bilansów otwarcia.
Prace Trybunału ukazują potrzebę dalszych starań ze strony Komisji, tak aby mogła ona przedstawić dokładne informacje księgowe na koniec roku 2005.
Od momentu zapoczątkowania procesu reformy w 2000 r. Trybunał zwrócił uwagę na usprawnienie zasad organizacji wewnętrznej Komisji i zarządzania przez nią budżetem UE.
Usprawniono kontrole przeprowadzane przez Komisję w zakresie wydatków zarządzanych przez nią bezpośrednio.
Jednakże nadal istnieje konieczność znacznych starań, przede wszystkim w zakresie dziedzin budżetu zarządzanych wspólnie z Państwami Członkowskimi.
Istotne jest, aby Komisja i Państwa Członkowskie współpracowały na rzecz określenia niedociągnięć w zakresie opracowywania i funkcjonowania programów oraz zastosowały właściwe działania naprawcze.
0.7. W kwietniu 2004 r.
Trybunał wydał opinię nr 2/2004 [1] w sprawie modelu "jednolitej kontroli" zawierającą projekt wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej.
Opinia została sporządzona w oparciu o doświadczenie zdobyte przez Trybunał podczas jego prac kontrolnych na przestrzeni wielu lat, w szczególności w oparciu o niedociągnięcia wykryte w systemach kontroli wewnętrznej zarówno na szczeblu instytucji europejskich, jak i Państw Członkowskich, które spowodowały wystąpienie w znacznej części budżetu istotnego poziomu błędów w transakcjach leżących u podstaw rozliczeń.
Trybunał zaproponował opracowanie i zastosowanie obecnych lub nowych systemów w Komisji i w Państwach Członkowskich w sposób skoordynowany oraz zgodny ze wspólnymi zasadami i standardami.
Ponadto systemy kontroli powinny zostać opracowane w taki sposób, aby zapewniały właściwą równowagę pomiędzy kosztami kontroli a korzyściami, które przynoszą one w zarządzaniu ryzykiem nieprawidłowości.
0.8. Komisja odniosła się pozytywnie do opinii Trybunału i w swoim komunikacie z czerwca 2005 r [2] zaproponowała harmonogram działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej.
Komisja uznała za istotne, aby obywatele Unii uzyskali uzasadnione zapewnienie, że europejskie fundusze publiczne są zarządzane w sposób legalny i prawidłowy.
Ponadto jasno określone standardy i cele systemów kontroli wewnętrznej stanowiłyby obiektywną podstawę, w odniesieniu do której Trybunał mógłby ocenić sposób ich opracowania i funkcjonowania podczas prac kontrolnych, co przyczyniłoby się do zwiększenia efektywności jego pracy.
[1] Dz.U. C 107 z 30.4.2004.
[2] COM(2005) 252 wersja ostateczna z dnia 15 czerwca 2005 r.
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 1
Poświadczenie wiarygodności oraz informacje dodatkowe
SPIS TREŚCI
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego
Wiarygodność rozliczeń
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Informacje potwierdzające poświadczenie wiarygodności
Wstęp
Wiarygodność rozliczeń
Skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu (dochody i wydatki)
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe
Plan działań na rzecz modernizacji systemu księgowego
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Podejście kontrolne Trybunału w zakresie poświadczenia wiarygodności
Wyniki kontroli do celów poświadczenia wiarygodności za rok 2004
System kontroli wewnętrznej Komisji
Zakres kontroli
Oświadczenia kierownictwa Komisji
Postępy poczynione we wzmacnianiu systemu kontroli wewnętrznej
W stronę wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej
POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
I. Zgodnie z postanowieniami art. 248 Traktatu Trybunał zbadał "Skonsolidowane sprawozdania roczne z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r [1].
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami kontroli, które opierają się na międzynarodowych standardach przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
W przypadku dochodów zakres prac kontrolnych Trybunału był ograniczony, gdyż środki własne w oparciu o VAT i DNB są oparte na makroekonomicznych statystykach wynikających z danych, których Trybunał nie może sprawdzić bezpośrednio, a ponadto kontrole tradycyjnych środków własnych nie mogą obejmować przywozów nieobjętych nadzorem celnym.
Wiarygodność rozliczeń
II.
Trybunał uważa, że "Skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" Wspólnot Europejskich zostały sporządzone zgodnie z postanowieniami rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r. oraz z zasadami, regułami i metodami księgowymi przedstawionymi w załącznikach do skonsolidowanych sprawozdań finansowych [2].
Z zastrzeżeniem uwag zawartych w pkt III, sprawozdania te rzetelnie przedstawiają dochody i wydatki Wspólnot za rok obrachunkowy oraz ich sytuację finansową na koniec tego roku.
III.
Wobec braku skutecznych procedur kontroli wewnętrznej w przypadku "różnych dochodów" i "zaliczek", Trybunał nie może zapewnić, że transakcje odnoszące się do pozycji "dłużnicy różni" zostały prawidłowo i kompletnie zarejestrowane.
IV.
Nie podważając opinii wyrażonej w pkt II, Trybunał pragnie zwrócić uwagę, że:
a) podobnie jak miało to miejsce w przeszłości, system księgowy użyty do sporządzenia sprawozdań w 2004 r. nie został opracowany w sposób umożliwiający zapewnienie pełnej rejestracji aktywów i pasywów;
b) dzięki planowi działania na rzecz modernizacji systemu księgowego Wspólnot Europejskich Komisja poczyniła znaczny postęp w przygotowaniach do wprowadzenia księgowości memoriałowej od 2005 r.
Dostosowania i sprawdzenia niezbędne do zapewnienia pełnego wdrożenia nowych ram księgowości uległy jednak opóźnieniu.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
V. Na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli Trybunał uważa, że w obszarach, gdzie systemy nadzoru i kontroli są wdrożone i pozwalają na właściwe zarządzanie ryzykiem, tj. w odniesieniu do dochodów, zobowiązań, wydatków administracyjnych i strategii przedakcesyjnej, transakcje leżące u podstaw skonsolidowanych sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich są jako całość legalne i prawidłowe.
Ponadto w przypadku wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) kontrola Trybunału wykazała, że Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS), jeśli jest prawidłowo stosowany, stanowi skuteczny system ograniczający ryzyko nieprawidłowych wydatków.
VI.
Nie podważając opinii wyrażonej w pkt V, Trybunał podkreśla, że w zakresie strategii przedakcesyjnej, na poziomie organizacji wdrażających w państwach kandydujących, we wszystkich programach i instrumentach pomocy utrzymuje się ryzyko o różnym stopniu nasilenia.
VII.
Konieczne są większe starania na rzecz skutecznego wdrożenia systemów nadzoru i kontroli i eliminowania ich niedociągnięć, w celu lepszego zarządzania związanym z nimi ryzykiem w następujących obszarach, gdzie płatności są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami:
a) w przypadku wydatków w ramach WPR, na podstawie powtarzających się dowodów Trybunał stwierdził, że wydatki nieobjęte systemem IACS lub w przypadku których IACS nie został prawidłowo zastosowany, stwarzają większe ryzyko z uwagi na to, że stosowane systemy ich kontroli nie są równie skuteczne.
W przypadku dotacji w ramach WPR nieobjętych systemem IACSF28 kontrole po dokonaniu płatności nie pozwalają na uzyskanie uzasadnionego zapewnienia co do zgodności z przepisami wspólnotowymi.
Trybunał stwierdza, że wydatki w ramach WPR, postrzegane jako całość, są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami;
b) w przypadku działań strukturalnych Trybunał ponownie ujawnił niedociągnięcia w systemach zarządzania i kontroli, które wymagają wprowadzenia zróżnicowanego zakresu udoskonaleń, by w pełni odpowiadały podstawowym wymogom przepisów w zakresie efektywnych rutynowych kontroli zarządczych i niezależnych kontroli operacji przeprowadzanych na próbie kontrolnej dla okresu programowania 2000–2006.
W odniesieniu do obu okresów programowania (1994–1999 i 2000–2006) ujawniono również liczne błędy w zakresie legalności i prawidłowości wydatków wykazanych w deklaracjach, na podstawie których Komisja dokonała płatności;
c) w przypadku polityk wewnętrznych, pomimo poczynionego w niektórych obszarach postępu, ustalenia Trybunału z kontroli w zakresie systemów nadzoru i kontroli oraz transakcji leżących u podstaw rozliczeń nie pozwalają na uzyskanie wystarczającego zapewnienia o legalności i prawidłowości płatności.
Ryzyko występowania błędów będzie prawdopodobnie się utrzymywać, jeżeli nie zostaną zmienione ramy prawne w celu uproszczenia systemów zwrotu kosztów i lepszego objaśnienia procedur i instrukcji stosowanych przy różnych programach;
d) w przypadku działań zewnętrznych poprawa systemów nadzoru i kontroli Komisji nie jest jeszcze widoczna na szczeblu organizacji wdrażających, gdzie na poziomie płatności wykryto relatywnie dużą liczbę występujących często i mających znaczny wpływ finansowy błędów, które wynikały z braku kompleksowego podejścia w kwestii nadzoru, kontroli i audytu tych organizacji.
VIII.
Trybunał odnotowuje postępy poczynione przez Komisję w zakresie reformy jej systemu kontroli wewnętrznej i jej pozytywnego wpływu na legalność i prawidłowość wewnętrznego zarządzania wydatkami przez Komisję.
Nadal jednak wymagana jest poprawa w zakresie skuteczności funkcjonowania.
28 września 2005 r.
Hubert Weber
Prezes
Europejski Trybunał Obrachunkowy
12, rue Alcide De Gasperi, L-1615 Luksemburg
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
INFORMACJE POTWIERDZAJĄCE POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI
Wstęp
1.1.Zgodnie z art. 248 Traktatu WE Trybunał Obrachunkowy przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności dotyczące wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw (tzw. DAS, z franc. "déclaration d’assurance").
Traktat daje również Trybunałowi prawo do uzupełnienia poświadczenia szczegółowymi ocenami każdego z głównych obszarów działalności Wspólnoty. _BAR_ _BAR_
1.2.Celem badania wiarygodności rozliczeń Wspólnot Europejskich jest uzyskanie dowodów, które pozwoliłyby na określenie stopnia, w jakim dochody, wydatki, aktywa i pasywa zostały właściwie zarejestrowane, a roczne sprawozdania finansowe rzetelnie oddają sytuację finansową na koniec roku (patrz: pkt 1.6–1.45). _BAR_ _BAR_
1.3.Celem badania legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń jest uzyskanie bezpośrednich lub pośrednich dowodów, które pozwoliłyby na wydanie opinii, czy transakcje te zgodne są z obowiązującymi przepisami i postanowieniami umownymi, a także czy związane z nimi wyliczenia są poprawne (patrz: pkt 1.46–1.86). _BAR_ _BAR_
1.4.Po raz kolejny Trybunał zwrócił szczególną uwagę na wysiłki czynione przez Komisję w celu wzmocnienia jej systemu kontroli wewnętrznej oraz na działania podjęte w związku z planami działań załączanymi do rocznych sprawozdań z działalności i ich podsumowania za rok obrachunkowy 2003 (patrz: pkt 1.54–1.86). _BAR_ _BAR_
1.5.Ponadto Trybunał podaje wskaźniki służące do monitorowania postępów w doskonaleniu mechanizmów kontroli wewnętrznej zarówno w ujęciu całościowym, jak i dla każdego obszaru dochodów i wydatków z osobna (patrz: załączniki do niniejszego rozdziału oraz do rozdziałów 3–9). _BAR_ _BAR_
Wiarygodność rozliczeń
1.6.Uwagi Trybunału dotyczą ostatecznych rocznych skonsolidowanych sprawozdań finansowych za rok obrachunkowy 2004, sporządzonych przez Komisję zgodnie z postanowieniami rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r. _BAR_ _BAR_
1.7.Ze względu na wciąż trwającą realizację planu działań w sprawie modernizacji systemu księgowego od roku obrachunkowego 2005 (patrz: pkt 1.21–1.45) oraz brak właściwego systemu księgowego, przygotowanie sprawozdania finansowego na koniec roku wciąż opierało się w dużej mierze na zapisach pozaksięgowych.
Wykorzystane do tego celu informacje nie zawsze były powiązane z transakcjami budżetowymi, z których wynikają, i dlatego centralny departament księgowy nie zawsze był w stanie zagwarantować, że są one dokładne i wyczerpujące (patrz: pkt 1.9). _BAR_ 1.7.Nowy system księgowy wprowadzono w styczniu 2005 r.
Rozliczenie roku obrachunkowego 2004 przeprowadzono w oparciu o te same reguły i systemy co w roku poprzednim, zgodnie z tym, co zostało przewidziane w rozporządzeniu finansowym oraz w komunikacie Komisji w sprawie projektu modernizacji systemu księgowego w grudniu 2002 r. (patrz: COM(2002) 755 wersja ostateczna z dnia 17 grudnia 2002 r.). _BAR_
1.8.Ponadto w 2004 r. system księgowy wciąż oparty był w dużej mierze na zasadzie kasowej i nie pozwalał na dokonywanie rozróżnienia pomiędzy wydatkami kapitałowymi a niekapitałowymi oraz pomiędzy płatnościami końcowymi a finansowaniem zaliczkowym, a nawet na określenie kwoty zobowiązań i należności.
Kwestie te nie pozostały bez wpływu na obliczenie wyniku gospodarczego (patrz: pkt 1.17–1.18, a także pkt 1.28–1.45). _BAR_ 1.8.Wprowadzone rozróżnienie wydatków kapitałowych i niekapitałowych stanowi jedną z korzyści, jakie przynosi nowo wprowadzony system księgowy.
Istotnie, zestawienie bilansowe otwarcia roku 2005 opracowywane jest właśnie z uwzględnieniem tego rozróżnienia. _BAR_
1.9.Ustalenia Trybunału potwierdzają zastrzeżenia zawarte w oświadczeniu Dyrektora Generalnego ds. Budżetu (dotyczące niewłaściwego przedstawienia aktywów i pasywów oraz sytuacji finansowej Wspólnot i Europejskich Funduszy Rozwoju oraz kwestii bezpieczeństwa systemu księgowego).
Niemniej jednak wysiłki podejmowane przez Komisję w ramach modernizacji systemu księgowego zaowocowały już poprawą jakości dostarczanych informacji. _BAR_ _BAR_
1.10.Tabela 1.1 przedstawia działania podjęte w związku z zastrzeżeniem odnośnie do wiarygodności rozliczeń wyrażonym w Poświadczeniu wiarygodności za 2003 r. oraz inne problemy wskazane przez Trybunał w Sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2003, które, zdaniem Komisji, powinny zostać rozwiązane w ramach modernizacji wspólnotowych ram księgowości. _BAR_ 1.10.Zgodnie z ubiegłorocznymi odpowiedziami Komisji i z uwagami Trybunału, zastrzeżenia wyrażone w 2003 r. przez ten ostatni w odniesieniu do dochodów i zaliczek zostały uwzględnione przez wprowadzany w 2005 r. nowy system księgowy.
Nowy system uwzględni również pozostałe kwestie wyszczególnione w tabeli 1.1. _BAR_
1.11.Pomimo odnotowanych postępów, w szczególności w zakresie sposobu prezentacji sprawozdań finansowych oraz zmniejszenia liczby i zakresu zastrzeżeń, kontrola Trybunału wykazała problemy, z których większość poruszano już w poprzednich sprawozdaniach (patrz: pkt 1.12–1.20). _BAR_ 1.11.Jak zauważył sam Trybunał, w formie przedstawiania rocznych sprawozdań finansowych dokonał się rzeczywisty postęp.
Tym niemniej dla uwzględnienia licznych uwag Trybunału konieczne będzie wprowadzenie księgowości memoriałowej wraz z nowym systemem księgowym w roku 2005. _BAR_
Zastrzeżenia zgłoszone w Poświadczeniu wiarygodności za rok obrachunkowy 2003 _BAR_ Odpowiedzi zawarte w Sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2003 _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_
Z braku skutecznych procedur kontroli wewnętrznej w zakresie "różnych dochodów" oraz "zaliczek", Trybunał nie może zapewnić, że transakcje dotyczące pozycji "różni dłużnicy" zostały prawidłowo i kompletnie zarejestrowane. _BAR_ Komisja nadal poprawia metody stosowane w tej dziedzinie, korzystając z systemów będących obecnie do jej dyspozycji. (…) (np. regularne ujmowanie w sprawozdaniach od połowy 2003 r. kwot przeterminowanych) Niemniej jednak (…) osiągnięcie istotnej poprawy w tym obszarze może być dokonane jedynie poprzez wprowadzenie w 2005 r. nowego systemu księgowego, w szczególności księgowania płatności w ramach prefinansowania. _BAR_ Komisja podkreśliła, iż pojęto szereg działań.
Departamenty zatwierdzające co kwartał otrzymują uszeregowane chronologicznie salda należności i zleceń windykacji, wraz ze wskaźnikami dotyczącymi monitowania, zacieśniła się współpraca z departamentami zatwierdzającymi w trakcie procedury windykacji, a odsetki za przeterminowane należności w ramach zleceń windykacji pobierane są systematycznie.
Analogicznie Komisja sporządza wykaz operacji w ramach prefinansowania i zasygnalizowała, że od 2005 r. stosowane będą w tym zakresie odpowiednie procedury księgowe.
Niemniej jednak działania podjęte do końca 2004 r. nie pozwalają Trybunałowi na uznanie wszystkich problemów za rozwiązane do tego czasu (patrz: pkt 1.17–1.19). _BAR_
Problemy, jakie potencjalnie mogą zostać rozwiązane w ramach modernizacji systemu księgowego Wspólnot _BAR_ Odpowiedzi zawarte w sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2003 _BAR_ Przyszły wpływ projektu modernizacji na ramy księgowości Wspólnot _BAR_
Z braku odpowiedniego systemu księgowego, sporządzanie sprawozdania finansowego na koniec roku obrachunkowego opiera się w dużej mierze na zapisach pozaksięgowych, a wykorzystywane w tym kontekście oceny nie zawsze są powiązane z odpowiednimi transakcjami budżetowymi.
Obecny system księgowy nie umożliwia rozróżnienia pomiędzy wydatkami kapitałowymi a niekapitałowymi, pomiędzy płatnościami końcowymi a prefinansowaniem, a nawet na ustalenie kwoty zobowiązań i należności.
Negatywnie wpływa to na obliczanie wyniku gospodarczego. _BAR_ Wspólnoty Europejskie korzystają z księgowości kasowej, jak większość organizacji sektora publicznego.
Komisja zdaje sobie sprawę z ograniczeń tego podejścia i dlatego też podjęła projekt modernizacji systemu księgowego i przejścia na księgowość memoriałową.
Zamiarem Komisji jest zapewnienie zgodności ze standardami MSRSP do 2005 r. _BAR_ Dnia 10 stycznia 2005 r. na potrzeby budżetu ogólnego udostępniono centralny system księgowy.
Zdaniem Komisji ogólna księgowość jest już w pełni oparta o zasadę memoriału, z wyjątkiem zewnętrznych przedstawicielstw i biur prasowych poza centralą Komisji, którym przekazano zadania finansowe i które od 2005 r. stopniowo będą włączane do systemu centralnego.
Procedury zamknięcia ksiąg i sporządzenia sprawozdania finansowego za 2005 r. nadal nie zostały sfinalizowane. _BAR_
Określone problemy związane z oszacowaniem kwot wykazanych w niektórych pozycjach bilansu dotyczą w szczególności kwot będących w posiadaniu pośredników finansowych (wykazanych w pozycji "różni dłużnicy"), faktycznej stopy ich wykorzystania oraz kwoty związanych z nimi odsetek, jak również określonych inwestycji i pożyczek ze środków budżetowych (np. PIWE, Eurotech Capital, Venture Consort oraz Joint Venture Programme). _BAR_ Komisja dokonała już znaczących postępów w kwestii pośredników finansowych.
Tego rodzaju problemy mogą jednak zostać ostatecznie rozwiązane jedynie poprzez wprowadzenie w 2005 r. nowego systemu księgowego.
Obecnie kwoty ustalane są ręcznie, a Komisja dokonała dalszych postępów dalszą poprawę w odniesieniu do procedur księgowania odsetek.
W ramach przechodzenia na księgowość memoriałową kontrolowane są obecnie wszystkie otwarte akta dotyczące PIWE. _BAR_ Podjęto znaczące starania w celu rejestracji pośredników finansowych.
Niektóre kwestie zostały ujęte w zasadach rachunkowości. _BAR_
Utrzymują się inne niedociągnięcia polegające na prezentacji rozliczeń, w zakresie niektórych pozycji wydatków rolnych i innych zaliczek, które, chociaż niezrealizowane, wykazywane są jako zrealizowane, wykazywaniu jako długów orientacyjnych kwot, mających charakter rezerw oraz wykazywaniu praw emerytalno-rentowych w sposób, który neutralizuje ich wpływ na wynik gospodarczy. _BAR_ W ramach przechodzenia na księgowość memoriałową w 2005 r. podjęte zostały rozmaite kwestie. Komisja wprowadzi zmiany dopiero do sprawozdania finansowego za 2005 r. w celu uniknięcia późniejszych zmian. _BAR_ Wprowadzenie w życie zasad rachunkowości przyjętych przez księgowego w dniu 28 grudnia 2004 r. powinno rozwiązać większość poruszonych tu kwestii.
Według Komisji obecna metoda wykazywania emerytur i rent w bilansie będzie nadal stosowana do czasu wydania międzynarodowego standardu rachunkowości sektora publicznego (MSRSP) w tym zakresie. _BAR_
W sprawozdaniu finansowym na koniec roku obrachunkowego w dalszym ciągu brak jest jakichkolwiek informacji o tym, że pewne transakcje zostaną prawdopodobnie, w późniejszym terminie, skorygowane przez departamenty Komisji lub Państwa Członkowskie (patrz: pkt 1.12) ani też o możliwej skali takich korekt.
Ponadto istnieją inne niejasności, które mogą przejściowo wpłynąć na rozliczenia (patrz: pkt 1.13). _BAR_ Sprawozdania finansowe z konieczności przedstawiają informacje finansowe znane w czasie ich sporządzania.
Wiarygodność takich informacji zawsze może zostać zweryfikowana ustaleniami kontroli, które w tym czasie były w toku lub zostały wszczęte później.
Wykazanie w sprawozdaniu finansowym kwot do odzyskania możliwe jest dopiero po przyjęciu przez Komisję odpowiednich decyzji w ramach procedury rozliczenia rachunków lub podobnej.
W ramach modernizacji systemu księgowego Komisja opracowuje zasady księgowania takich windykacji oraz służące poprawie not objaśniających do rocznych sprawozdań finansowych. _BAR_ W odniesieniu do sprawozdania finansowego za rok obrachunkowy 2004 sytuacja pozostaje bez zmian. Kwestia powinna zostać rozwiązana w ramach modernizacji systemu księgowego. _BAR_
_BAR_
Skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu (dochody i wydatki)
Elementy tymczasowe w wykonaniu budżetu
1.12. Pomimo uwag Trybunału w sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2002 [7] i 2003 [8], w notach wyjaśniających do sprawozdań finansowych wciąż brak jest wystarczających i dokładnych wskazań informujących o tym, że niektóre transakcje zostaną prawdopodobnie skorygowane w późniejszym terminie przez departamenty Komisji lub przez Państwa Członkowskie (rozliczenie rachunków agencji płatniczych Sekcji Gwarancji EFOGR, korekta kwot tymczasowych w przypadku procedury zamknięcia projektów i programów związanych z politykami wewnętrznymi, działaniami zewnętrznymi i funduszami strukturalnymi).
Ponadto noty wyjaśniające nie podają żadnych informacji o możliwej skali takich korekt (np. o wielkości korekt wprowadzonych w poprzednich latach obrachunkowych lub o stopniu, w jakim wpisane do budżetu płatności mogą zostać skorygowane w przyszłości).
1.12. Końcowe sprawozdanie finansowe za rok obrachunkowy 2004 zawiera dodatkowe uwagi wskazujące na fakt, iż większość dokonanych w tym roku przez Komisję płatności miała charakter tymczasowy, przy czym podlegały one zmiennym warunkom.
W następstwie modernizacji systemu księgowego Komisja wdraża nowe zasady księgowości w dziedzinie księgowania odzyskiwanych środków, które wcześniej zostały wypłacone, w tym również w odniesieniu do not wyjaśniających do rocznych sprawozdań finansowych.
W rocznym sprawozdaniu za rok 2005 nowe zasady powinny dać widoczne rezultaty.
W odniesieniu do płatności na rzecz funduszy strukturalnych trudno jest przewidzieć ilość przyszłych korekt, gdyż zależy ona od wyników długotrwałych procedur, jakie są udziałem dużej ilości indywidualnych przypadków.
W odniesieniu do wydatków na rolnictwo roczne sprawozdania finansowe siłą rzeczy przedstawiają informacje finansowe znane w czasie ich sporządzania.
Rzetelność tych informacji zawsze będzie zależna od wyników wciąż jeszcze trwających lub przeprowadzanych później audytów.
Sprawozdania finansowe mogą uwzględniać ostateczne kwoty do odzyskania dopiero w momencie, gdy Komisja podejmie ostateczne decyzje w ramach rozliczenia rachunków lub innych analogicznych procedur.
Komisja zbada możliwość poprawy jakości danych dotyczących wpływu finansowego wiążącego się z dokonanymi w ubiegłych latach korektami.
_BAR_
1.13. Nie ma też jasności odnośnie do innych kwestii, które mogą przejściowo wpłynąć na rozliczenia: przykładowo jednostki certyfikujące wystawiły opinię z zastrzeżeniami lub negatywną do sprawozdań finansowych 20 agencji płatniczych, zarządzających funduszami rolnymi na łączną kwotę 11 mld euro (patrz: pkt 4.19), a Komisja odroczyła wydanie decyzji o rozliczeniu rachunków za rok obrachunkowy 2004 w odniesieniu do sprawozdań finansowych agencji płatniczych odpowiedzialnych za 9 % wydatków zadeklarowanych w roku obrachunkowym 2004, uzależniając jej wydanie od dostarczenia dalszych informacji lub dokończenia określonych działań kontrolnych (patrz: pkt 4.20).
1.13. Jak stwierdzono w punkcie 4.19, w znacznej większości przypadków zastrzeżenia i negatywne opinie są ograniczone do poszczególnych kwestii i środków dotyczących szczególnych aspektów działalności w dwudziestu odnośnych agencjach płatniczych.
Objęte nimi wydatki są z reguły ograniczone.
Wymaga podkreślenia, że odroczenie decyzji o rozliczeniu rachunków nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami finansowymi dla zainteresowanych Państw Członkowskich, ani też nie stanowi przeszkody w ewentualnym wykluczeniu wydatków z finansowania wspólnotowego.
Komisja wszczęła już procedurę w celu odzyskania wszelkich istotnych nienależnych płatności.
_BAR_
Wydatki zaksięgowane w niewłaściwych liniach budżetowych
1.14. Zgodnie z Traktatem o Przystąpieniu [9] projekty ISPA nie w pełni zrealizowane w dniu przystąpienia zostają uznane za zatwierdzone zgodnie z rozporządzeniem w sprawie Funduszu Spójności, jednak płatności realizowane po tej dacie na rzecz nowych Państw Członkowskich objętych programem (345,5 mln euro) pokrywane są nadal ze środków na działania przedakcesyjne.
Kierując się budżetową zasadą przejrzystości, należałoby objaśnić tę sytuację w sprawozdaniach finansowych [10].
1.14. W myśl rozporządzenia finansowego dokonuje się płatności zaksięgowanych w tej linii budżetowej, co do której podjęte zostało zobowiązanie.
Nazwę tej linii zmieniono obecnie na "zamknięcie pomocy przedakcesyjnej dla ośmiu państw kandydujących".
W związku z tym Komisja nie wyasygnuje już żadnych środków przedakcesyjnych.
Jak zwrócił uwagę Trybunał, zarządzanie tymi projektami według zasad odnoszących się do funduszu spójności zostało przewidziane przez Traktat o Przystąpieniu.
_BAR_
1.15. W kontekście wspólnej polityki rolnej [11] Państwa Członkowskie mają możliwość zredukowania płatności należnych rolnikom w ramach pewnych programów pomocowych i wykorzystania potrąconych kwot do sfinansowania dodatkowych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Zgodnie z tym systemem (zwanym "systemem modulacji") zapisy księgowe przypisano do linii budżetowej innej niż ta, która zostanie ostatecznie obciążona danymi wydatkami (165,2 mln euro w 2004 r.), a wydatki, które nie zostały jeszcze zrealizowane (263 mln euro na dzień 31 grudnia 2004 r.), zostały przedstawione w rozliczeniach jako już wykonane (patrz: pkt 1.13–1.14 sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. a) sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2003).
1.15. W odniesieniu do zaksięgowania w roku 2004 kwoty 165,2 mln euro, zasady rozliczania kwot wstrzymanych zgodnie z art. 3 i 4 rozporządzenia (WE) nr 1259/1999 oraz art. 1 rozporządzenia (WE) nr 1655/2004 ustanowione zostały zgodnie z art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1017/2001, zmieniającego przepis art. 2 rozporządzenia (WE) nr 296/96.
Co do wydatków dotąd niezrealizowanych przez Państwa Członkowskie (w roku 2004 było to 263 mln euro), Państwa Członkowskie mogą zachować część środków przeznaczonych na pomoc bezpośrednią dla rolników w ramach systemu modulacji oraz "ekozgodności" do wykorzystania w ograniczonym czasie dla środków towarzyszących na rzecz rozwoju terenów wiejskich (zgodnie z art. 3–5 rozporządzenia (WE) nr 1259/1999, jak również art. 153 ust. 4 i 155 rozporządzenia nr 1782/2003). Środki zatrzymane i niewykorzystane powinny zostać zwrócone z upłynięciem określonego terminu.
Obecny system modulacji znajduje się w fazie stopniowego wycofywania i nie planuje się zmian sposobu księgowania w księgowości budżetowej w ciągu tych ostatnich lat.
Jego księgowanie w księgowości ogólnej podlega obecnie analizie w kontekście przechodzenia, w roku 2005, na system księgowości memoriałowej.
_BAR_
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe
Bilans
Kwoty należne od Państw Członkowskich
1.16. Szereg jednostek certyfikujących zgłosiło zastrzeżenia co do dokładności i kompletności kwot należnych Komisji, wykazanych w księdze dłużników Sekcji Gwarancji EFOGR (665,5 mln euro netto na dzień 31 grudnia 2004 r., patrz: pkt 1.25 sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. d) sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2003).
1.16. Rezerwa na należności wątpliwe nadal oparta jest na najlepszych dostępnych danych szacunkowych dla każdej z zainteresowanych agencji płatniczych, podobnie jak w latach ubiegłych.
Zakłada się, że to agencje płatnicze są najbardziej kompetentne w ocenie szans na odzyskanie środków.
Komisja wprowadziła w ostatnich latach szereg zmian w trybie księgowania obowiązującym dłużników WPR.
W tym na agencje płatnicze nałożono zobowiązanie prowadzenia ksiąg dłużników, na jednostki certyfikujące natomiast — obowiązek kontroli kompletności tych ksiąg.
Jednostki certyfikujące 86 (na 91) agencji płatniczych były w stanie potwierdzić, że księga dłużników prowadzona jest poprawnie.
Za około jedną trzecią kwoty, o której wspomina Trybunał, odpowiedzialna jest jedna z agencji płatniczych, co do której swoje zastrzeżenia zgłaszała już jednostka certyfikująca i której rachunki zostały przez Komisję wyłączone z rozliczenia.
_BAR_
Dłużnicy różni
1.17. Księgowanie kwot należnych od "dłużników różnych" (4139,8 mln euro na dzień 31 grudnia 2004 r.) nadal stwarza problemy [12].
Płatności tymczasowe są w dalszym ciągu księgowane jako ostateczne wydatki, a kwoty do odzyskania wpisywane są z opóźnieniem.
Ze względu na brak odpowiednich procedur kontroli wewnętrznej odnośnie do "dochodów różnych" w departamentach urzędników zatwierdzających, Trybunał nie może uzyskać zapewnienia, że zaksięgowane kwoty należne są kompletne i dokładne.
1.17. Jak w odpowiedziach z lat ubiegłych, Komisja przyjmuje do wiadomości uwagi Trybunału, stwierdzając wszakże, że odpowiedź na powstałe problemy stanowi nowy system księgowości mający wejść w życie w roku 2005.
_BAR_
1.18. Ponadto wobec braku odpowiedniego systemu księgowego Trybunał nie jest w stanie potwierdzić, że kwoty, które wykazano jako będące w posiadaniu pośredników finansowych [13], są kompletne i dokładne, na dzień 31 grudnia 2004 r. wynoszące łącznie 1313,6 mln euro [14] (patrz: pkt 1.27 sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. f) sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2003).
1.18. Wprowadzenie księgowości memoriałowej wraz z nowym systemem w roku 2005 pozwoli Komisji na poprawę kontroli nad płatnościami w ramach prefinansowania — analogicznie do przewidzianej dla pośredników finansowych.
_BAR_
1.19. Dodatkowo podstawy, na których Komisja oparła księgowy zapis redukcji wartości zaliczek na PIWE [13] (Partnerzy Inwestycyjni Wspólnoty Europejskiej) o 29,6 mln euro (51,5 mln euro na dzień 31 grudnia 2004 r.), były wątpliwe, ponieważ części składowe, których dotyczyła redukcja, nie zostały w pełni zidentyfikowane, jako że przegląd otwartych akt nie został zakończony (patrz: pkt 1.18 sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. b) sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2003).
1.19. W roku 2005 trwają wcześniej rozpoczęte kontrole.
Kwota 51,5 mln euro zawarta w bilansie z końca roku 2004 odnosi się do kwot płatności w ramach prefinansowania (instrument 2) w wysokości 41,2 mln euro oraz środków uruchomionych przez partnerów różnych instytucji uczestniczących w programie PIWE (Partnerów Inwestycyjnych WE) w wysokości 10,3 mln euro.
Obniżenie wartości o 29,6 mln euro dotyczy wyłącznie kwot płatności w ramach prefinansowania.
Obniżenie wartości oszacowano przez odjęcie kwoty, odzyskanie której jest niemal pewne (tj. 11,5 mln euro) od kwoty całkowitej.
Kwota 10,3 mln euro została określona dzięki przeprowadzonemu upowszechnieniu danych, które miało na celu potwierdzenie stanu instrumentów 3 i 4.
Zostanie ona przekazana Komisji natychmiast po przesłaniu odpowiednich poleceń zwrotu nadpłaty.
_BAR_
Rezerwa na świadczenia emerytalno-rentowe
1.20. Efektem obecnego sposobu prezentacji w bilansie rezerwy na świadczenia emerytalno-rentowe [15] (26008 mln euro na dzień 31 grudnia 2004 r., według oszacowania aktuarialnego dla pracowników Komisji (25814 mln euro) i Komisarzy, sędziów i rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości oraz dla członków Trybunału Obrachunkowego (194 mln euro) oraz odpowiedniej kwoty należnej od Państw Członkowskich jest neutralizacja wpływu na wynik gospodarczy, ponieważ zmiany, które zaszły w ciągu 2004 r. w wysokości zobowiązań emerytalno-rentowych instytucji wspólnotowych, nie są wykazywane (patrz: pkt 1.31–1.32 sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. h) sprawozdania rocznego za rok obrachunkowy 2003).
1.20. Zgodnie z poprzednimi odpowiedziami Komisji taki tryb księgowania w odniesieniu do świadczeń emerytalno-rentowych pozostaje w zgodzie z zasadami rachunkowości przyjętymi przez księgowego Komisji po skonsultowaniu Komitetu ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASC).
Do kwestii tej powróci się, kiedy dostępne będą przepisy międzynarodowego standardu rachunkowości sektora publicznego w dziedzinie księgowania rent i emerytur.
_BAR_
Plan działań na rzecz modernizacji systemu księgowego
Ogólny kontekst
Dnia 17 grudnia 2002 r. Komisja przyjęła plan działań na rzecz modernizacji systemu księgowego Wspólnot Europejskich [16].
Krok ten był odpowiedzią na wcześniejsze uwagi Trybunału i uwzględniał przepisy rozporządzenia finansowego przyjętego w czerwcu 2002 r. [17], narzucające, między innymi, wymóg wprowadzenia księgowości memoriałowej (art. 125).
Na wspomniany plan działań, którego pełna realizacja miała się rozpocząć 1 stycznia 2005 r. [18], składają się dwa główne elementy, a mianowicie przyjęcie nowych ram księgowości [19] i opracowanie systemów informatycznych potrzebnych do ich wdrożenia [20].
W celu udzielenia wsparcia księgowemu Komisji, odpowiedzialnemu za realizację projektu, utworzono radę nadzorczą projektu oraz komitet doradczy ds. standardów rachunkowości.
_BAR_ _BAR_
Zakres kontroli i podejście kontrolne
1.22. Biorąc pod uwagę ogromne znaczenie projektu modernizacyjnego, Trybunał wszczął, obecnie będącą w toku, kontrolę poszczególnych faz realizacji projektu przez Komisję.
W niniejszym sprawozdaniu Trybunał przedstawia swoje wstępne ustalenia, a o kolejnych etapach będzie informował w przyszłych sprawozdaniach rocznych.
1.22. Nowy system rachunkowości jest sprawny, tak więc trwa opracowywanie rocznego sprawozdania finansowego za rok 2005 (w tym bilansu otwarcia) od chwili ukończenia audytu przeprowadzonego przez Trybunał w maju 2005 r.
_BAR_
1.23. W odniesieniu do pierwszej fazy, obejmującej proces przejścia na nowy system w ciągu 2004 r., Trybunał skoncentrował się na następujących kwestiach:
- sprawdzeniu, czy nowe zasady i wytyczne w zakresie rachunkowości są zgodne z rozporządzeniem finansowym oraz standardami międzynarodowymi (patrz: pkt 1.24–1.27),
- identyfikacji danych, które nie były uprzednio dostępne i które należało wprowadzić do systemu (prefinansowanie i powiązane gwarancje, faktury/wnioski o płatność, osoby prawne) poprzez przeprowadzenie oceny systemowej oraz testów potwierdzających [21] (patrz: pkt 1.28–1.37),
- ocenie na wysokim szczeblu, przez księgowego i podległe mu departamenty, stanu przygotowania lokalnych systemów zarządzania finansami istniejących w niektórych dyrekcjach generalnych oraz departamentach dostarczających dane do systemu księgowego Komisji (systemy lokalne) do wprowadzenia systemu księgowości memoriałowej (ABAC) (patrz: pkt 1.38–1.42).
_BAR_ _BAR_
Nowe ramy księgowości
1.24. Dnia 28 grudnia 2004 r. księgowy Komisji przyjął zestaw 15 zasad [22], zgodnie z wymogami art. 133 rozporządzenia finansowego.
Zasady te regulują główne kwestie w zakresie rachunkowości i sprawozdawczości finansowej, w oparciu o międzynarodowe standardy stosowane w sektorze publicznym [23], przystosowane do specyfiki Komisji i Wspólnot Europejskich [24].
Na podstawie tych zasad opracowano następnie, w terminie pozwalającym na ich zastosowanie przy sporządzaniu sprawozdania finansowego za rok obrachunkowy 2005, przepisy wykonawcze oraz podręcznik rachunkowości dla instytucji oraz organów, których sprawozdania finansowe podlegają konsolidacji [25].
_BAR_ _BAR_
1.25. Mając na uwadze swoją przyszłą pracę nad bilansem otwarcia na rok obrachunkowy 2005, który do czasu zakończenia prac kontrolnych (maj 2005 r.) nie został jeszcze sfinalizowany, Trybunał ograniczył swoją pierwszą analizę do czterech zasad rachunkowości uznanych za kluczowe dla przejścia na nowy system, tj. tych dotyczących sprawozdań finansowych, wydatków i zobowiązań, prefinansowania oraz rezerw, zobowiązań warunkowych i aktywów warunkowych.
Pozostałe zasady będą analizowane w późniejszych fazach kontroli.
_BAR_ _BAR_
1.26. Ustalono, iż wymienione powyżej cztery zasady są we wszystkich istotnych aspektach zgodne z rozporządzeniem finansowym oraz z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP), w stopniu, w jakim ich zakresy się pokrywają [26].
Niemniej jednak, w związku ze złożonością poszczególnych obszarów, zgodność osiągnięto w pewnym stopniu poprzez zachowanie pewnej ogólnikowości zarówno w samych zasadach podstawowych, jak też w bardziej szczegółowym podręczniku rachunkowości, pozostawiając interpretację konkretnych kwestii poszczególnym dyrekcjom generalnym (patrz: pkt 1.32).
Ponadto wyjaśnienia wymagają kwestie gwarancji i prefinansowania (patrz: pkt 1.33).
1.26. Zasady księgowania przyjęte przez księgowego Komisji zostały omówione z udziałem Komitetu ds. Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i są niejako z natury bardziej ogólne aniżeli szczegółowe.
Odnosi się to również do zasad międzynarodowych, na których zostały oparte, jak i do Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (MSR) i Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), tudzież do międzynarodowych standardów rachunkowości sektora publicznego (IPSAS).
Bardziej szczegółowe instrukcje i wytyczne zawiera podręcznik księgowości oraz krótkie noty dostępne za pośrednictwem Intranetu Komisji.
Zasady te mają zastosowanie dla każdej z dyrekcji i służb.
_BAR_
1.27. Opracowanie i zatwierdzenie instrukcji nie zostało jeszcze sfinalizowane do czasu zakończenia prac kontrolnych (maj 2005 r.); dotyczy to na przykład procedury separacji lat obrachunkowych (cut-off), która jest obecnie w trakcie przygotowywania.
Określenie roku obrachunkowego, do którego należy przyporządkować zdarzenia mające wpływ na wyniki, jest istotne, gdyż wpływa to bezpośrednio na sposób księgowania transakcji oraz na prawdziwy i rzetelny obraz sytuacji finansowej.
1.27. Rozwój tego typu instrukcji stanowi ciągły proces, który poczynił znaczące postępy od czasu ukończenia audytu przez Trybunał.
Zasady były gotowe na czas.
Z końcem lipca i w początkach sierpnia zaproponowana i omówiona została z poszczególnymi Dyrekcjami Generalnymi ostateczna forma procedury separacji lat obrachunkowych.
Ostatecznie, zgodnie z przewidywaniami, końcowe instrukcje sfinalizowano i przekazano poszczególnym DG do połowy sierpnia.
Zostały one również udostępnione na stronie intranetowej.
_BAR_
Dodatkowe dane wymagane do sporządzenia bilansu otwarcia
1.28. Komisja ma przygotować sprawozdanie finansowe za rok obrachunkowy 2005 zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości.
Pociąga to za sobą konieczność przetworzenia zamknięcia roku obrachunkowego 2004 w celu sporządzenia bilansu otwarcia na rok 2005 zgodnego z nowymi zasadami rachunkowości.
Pewne dane, konieczne do bilansu otwarcia, nie pojawiają się w sprawozdaniu finansowym na koniec 2004 r.
Dlatego też konieczne jest zidentyfikowanie tych danych przy wykorzystaniu konkretnych procedur oraz ujęcie ich w systemie księgowym w 2005 r.
_BAR_ _BAR_
1.29. Poniższe punkty dotyczą najważniejszych z tych elementów: prefinansowanie (zaliczki), stanowiące element aktywów, faktury/wnioski o płatność niezapłacone do 31 grudnia 2004 r., stanowiące element pasywów; gwarancje, które zostaną wpisane do załącznika do bilansu; oraz zatwierdzenie podmiotów prawnych, stanowiące warunek konieczny do realizacji płatności.
_BAR_ _BAR_
1.30. Komisja szacuje kwotę prefinansowania do zaksięgowania na około 64 mld euro.
Ponad 90 % tej kwoty przypada na pięć dyrekcji generalnych: Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej, Dyrekcję Generalną ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, Dyrekcję Generalną ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, Dyrekcję Generalną ds. Badań Naukowych oraz Biuro Współpracy EuropeAid.
Dlatego też postanowiono skoncentrować kontrolę w zakresie prefinansowania i kwestii powiązanych, takich jak gwarancje, na tych właśnie pięciu dyrekcjach generalnych.
_BAR_ _BAR_
Prefinansowanie
1.31. Do czasu zakończenia prac kontrolnych w ramach niniejszego sprawozdania rocznego, co nastąpiło w maju 2005 r., nie wszystkie kwestie techniczne i koncepcyjne znalazły rozwiązanie (patrz: pkt 1.25–1.27).
Ponadto wprowadzone do systemu kwoty miały nadal charakter tymczasowy, ponieważ nie zostały do tego czasu zatwierdzone przez urzędników zatwierdzających, w związku z czym nie były jeszcze dostępne ostateczne bilanse otwarcia na rok obrachunkowy 2005.
Bez dokładnych bilansów otwarcia niemożliwe jest sporządzenie sprawozdań finansowych za rok obrachunkowy 2005, dających prawdziwy i rzetelny obraz sytuacji.
1.31. Patrz: odpowiedzi 1.26–1.27.
Proces ustalania bilansów otwarcia powinien dobiec końca na czas.
Pierwsza partia danych została wczytana do nowego systemu w ciągu pierwszego tygodnia stycznia.
Poszczególne DG zatwierdzają i poprawiają te dane. Mają następnie formalnie zatwierdzić ostateczne bilansy otwarcia.
_BAR_
1.32. Poszczególne dyrekcje generalne korzystają z różnych procedur w zakresie identyfikacji, rozliczania i mierzenia prefinansowania na kontach ogólnych.
Może to mieć wpływ na prezentację, a w konsekwencji na treść przekazywanych informacji dotyczących wyniku gospodarczego okresu sprawozdawczego [27].
1.32. Różne rodzaje warunków kontraktowych stawiają wymóg zróżnicowania procedury rozliczania kwot płatności prefinansowanych.
Pozycje płatności prefinansowanych w sprawozdaniach finansowych powinny odzwierciedlać rzeczywistość gospodarczą.
_BAR_
Gwarancje
1.33. Obecnie wszystkie dyrekcje generalne utrzymują gwarancje w kwocie ich początkowej wartości nominalnej.
Pozostawanie przy tej wartości, niezależnie od kwoty roszczeń, które można wnieść w przypadku zdarzenia dającego podstawy do skorzystania z gwarancji, powoduje jednak przeszacowanie łącznej gwarantowanej kwoty.
Dlatego też konieczne byłoby dostarczenie uzupełniających informacji w notach wyjaśniających odnoszących się do zobowiązań warunkowych i aktywów warunkowych.
1.33. Wszystkie gwarancje są prezentowane w kwocie początkowej wartości nominalnej.
Kwota ta może być zmniejszona dopiero po zatwierdzeniu przez intendenta zmniejszenia zapewnianej gwarancji.
Zarówno wartość posiadanych gwarancji, jak aktualnie gwarantowana kwota netto winny być określone w notach do sprawozdań finansowych — zgodnie z danymi pochodzącymi z systemu księgowego.
_BAR_
Faktury/wnioski o płatność
1.34. W przypadku prefinansowania (patrz: pkt 1.31), kwoty wprowadzone do systemu w odniesieniu do faktur/wniosków o płatność miały, do czasu zakończenia prac kontrolnych w maju 2005 r., nadal charakter tymczasowy.
1.34. Patrz: odpowiedź na punkt 1.31.
_BAR_
1.35. Kontrola Trybunału wykryła pewne ryzyko związane z systemami lokalnymi.
Ustalono (np. w Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej), że systemy lokalne i ABAC nie podlegają regularnym uzgodnieniom służącym potwierdzeniu pomyślnej realizacji transferu danych, a także (jak wykryto w Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans), iż pewne kwoty były księgowane więcej niż raz i przekazywane do systemu centralnego.
Wykryto również błędy wynikające z błędnej interpretacji danych (dotyczy to Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans), gdzie wyższą z kwot deklaracji kosztów i zobowiązań pozostających do spłaty utożsamiano z fakturą/wnioskiem o płatność, a następnie wprowadzano do systemu centralnego.
1.35. Zaobserwowane przez Trybunał rozbieżności zweryfikowano i skorygowano.
Poszczególne DG samodzielnie dokonują pokontrolnych uzgodnień z wnioskami Trybunału, po czym zobowiązane są formalnie zatwierdzić ostateczne bilansy otwarcia.
Uwagi dotyczące Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans odnoszą się do błędów, które poprawiono w maju 2005 r., oraz przyjęcia ostrożnych szacunków wniosków w odniesieniu do otrzymanych wniosków o pokrycie kosztów.
Modernizacja służb informatycznych z początkiem 2005 r. doprowadziła do przerwania prowadzonego przez DG ds. Polityki Regionalnej procesu uzgadniania wewnętrznego systemu z systemem rachunkowości memoriałowej (ABAC).
_BAR_
Podmioty prawne
1.36. Począwszy od 2005 r., niemożliwe jest przeprowadzenie jakiejkolwiek transakcji budżetowej, jeśli nie jest do niej przyporządkowane odniesienie do podmiotu prawnego, uprzednio zarejestrowanego i zatwierdzonego w wykazie podmiotów prawnych (LEF).
LEF stanowi, zasadniczo, obszar niskiego ryzyka, ponieważ jakikolwiek błąd występujący w tym kontekście pociąga za sobą zablokowanie wszelkich płatności.
Zanim proces płatności może być kontynuowany, wpisy LEF muszą zostać poprawione i zatwierdzone.
_BAR_ _BAR_
1.37. Z pięciu skontrolowanych dyrekcji generalnych i departamentów, jedynie Biuro Współpracy EuropeAid miało poważne problemy związane z zatwierdzaniem podmiotów prawnych wynikające ze specyfiki tej procedury, ponieważ nie zawsze możliwe było uzyskanie koniecznej dokumentacji (wykonawcy z całego świata, podlegający różnym systemom prawnym, z czego wynikają różnice dotyczące procedur bankowych, rozliczania VAT, rejestru spółek itp.).
1.37. Podjęto określone działania na rzecz rozwiązania poszczególnych problemów, z jakimi zetknęła się ta dyrekcja generalna.
W związku z tym wspomniane problemy nie powinny się odtąd powtarzać.
_BAR_
Sprawdzenie systemów lokalnych
1.38. Obowiązkiem księgowego jest weryfikacja i sprawdzenie, czy systemy lokalne są w stanie zapewnić systemowi centralnemu dane spełniające wymogi nowych zasad rachunkowości [28].
Po sfinalizowaniu tej procedury niedozwolone jest już przyjmowanie przez system centralny danych dostarczonych przez niesprawdzone systemy lokalne.
_BAR_ _BAR_
1.39. Sprawdzanie to odbywa się dwufazowo.
W pierwszej fazie kontrole oparte były wyłącznie o oświadczenia kierownictwa.
Choć pierwotnie przewidywanym terminem był koniec grudnia 2004 r., 40 poszczególnych sprawozdań oraz ostateczne sprawozdanie podsumowujące przedstawiono dopiero w lutym 2005 r.
1.39. Ostateczne sprawozdanie przyjęto z końcem lutego 2005 r., po tym jak DG ds. Budżetu włączyła w nie uwagi otrzymane od wszystkich DG.
Wersja ostateczna zawiera ogólną ocenę procedury zatwierdzenia w roku 2004, wraz z indywidualnymi ocenami każdej z czterdziestu dyrekcji generalnych.
_BAR_
1.40. W wyniku dokonania przez księgowego przeglądu wszystkich 40 systemów, w wypadku pięciu z nich [29] zidentyfikowano pewne ryzyko, a trzy kolejne systemy [30] uznano za obarczone poważnymi problemami.
Niemniej jednak, w związku z niemożnością wprowadzenia modyfikacji w krótkim terminie, systemy te były nadal stosowane w ciągu 2005 r.
1.40. W punktach, gdzie zlokalizowano szczególne zagrożenia dla pięciu spośród systemów, sprawozdania stwierdzały, że rozpoznane czynniki ryzyka nie podważają możności dostarczenia danych dla sprawozdań finansowych dotyczących danej instytucji lub koniecznych do potwierdzenia danych w tych sprawozdaniach.
W ramach dalszych prac prowadzonych w roku 2005, w przypadku trzynastu DG i urzędów konieczne będzie pogłębione postępowanie wyjaśniające.
Wśród nich znajdą się dyrekcje generalne wspomniane przez Trybunał, jak również pięć z największych dyrekcji generalnych [31].
Postępowania zostały wszczęte i potrwają do końca roku.
Wstępne sprawozdania ze zatwierdzenia lokalnych systemów dla wspomnianych trzynastu dyrekcji generalnych ujrzą światło dzienne do końca 2005 r.
_BAR_
1.41. Obecna procedura sprawdzania nie obejmuje mechanizmu informowania księgowego o modyfikacjach systemów lokalnych, które zgodnie z art. 61 rozporządzenia finansowego pociągnęłyby za sobą konieczność nowego zatwierdzenia.
1.41. Przed końcem 2005 r. DG ds. Budżetu opracuje procedurę zgłaszania zmian w systemach lokalnych w oparciu o doświadczenia zgromadzone w trakcie ich zatwierdzania.
_BAR_
1.42. W drugiej fazie sprawdzania (której początek zaplanowany jest jeszcze na 2005 r.) przeprowadzone zostaną dogłębne kontrole, zapewniające dostateczną jakość danych i pozwalające na potwierdzenie wyników pierwszej fazy.
Wymogi art. 61 rozporządzenia finansowego spełnione będą dopiero wówczas gdy księgowy, w oparciu o wyniki tych kontroli, postanowi o ostatecznym zatwierdzeniu systemów lokalnych.
1.42. W ciągu roku 2005 przewidziane jest w rzeczy samej zatwierdzenie kolejnych systemów lokalnych.
Na wstępie do 40 dyrekcji generalnych i służb skierowano indywidualne kwestionariusze nt. wdrożenia.
Na wszystkie udzielono odpowiedzi w terminie, tj. przed końcem czerwca br. Raport z postępów został zebrany już dla tych dwudziestu siedmiu dyrekcji generalnych, co do których nie zaobserwowano żadnych znaczących trudności.
Ten raport trafił w pierwszej kolejności do księgowego Komisji, by w zgodzie z procedurą dotrzeć następnie do Trybunału Obrachunkowego.
_BAR_
Ocena poczynionych postępów
1.43. Modernizacja systemu księgowego musiała być zaplanowana i wykonana w ramach czasowych narzuconych w rozporządzeniu finansowym.
Doświadczenia administracji publicznych podejmujących podobne reformy [32] wskazują, iż projekt tej skali wiążą się z rozmaitymi problemami, które zakłócają wdrożenie zmian i powodują opóźnienia.
W tym kontekście należy uznać, iż Komisja osiągnęła znaczący postęp we wprowadzaniu księgowości memoriałowej.
_BAR_ _BAR_
1.44. Niemniej jednak, jak już wspomniano w uwagach Trybunału zamieszczonych we wcześniejszych sprawozdaniach rocznych [33], ustalony harmonogram niezbędnych modyfikacji i sprawdzania jest bardzo ambitny.
Dlatego też bilans otwarcia na rok 2005, który według wstępnych przewidywań miał zostać sporządzony do końca 2004 r., do połowy 2005 r. wciąż jeszcze nie został opublikowany.
1.44. Projekt modernizacji spełnił ustalony dlań termin dostarczenia sprawnego nowego systemu — Komisja przeniosła ewidencję środków budżetu UE z systemu księgowości kasowej na memoriałową z dniem 1 stycznia 2005 r.
Komisja wyraża przekonanie, że bilansy otwarcia zostaną ustalone o czasie.
_BAR_
1.45. W zakresie tym wymagane są dalsze postępy, ponieważ dane liczbowe konieczne do sporządzenia bilansu otwarcia na rok 2005 nie zostały jeszcze zatwierdzone przez urzędników zatwierdzających Komisji.
Ponadto nie wszystkie aspekty zostały w pełni ujęte obecnymi zasadami, a interpretacja instrukcji przez poszczególne departamenty nie jest spójna.
Księgowy powinien podjąć niezbędne działania w celu zapewnienia spójności i konsekwencji, tak aby prezentowane informacje finansowe pozwalały na uzyskanie prawdziwego i rzetelnego obrazu.
Jeśli Komisja nie podejmie na czas odpowiednich kroków, niedociągnięcia wykazane przez Trybunał mogą wpłynąć na wiarygodność sprawozdania finansowego za rok 2005.
1.45. System rachunkowości memoriałowej będzie nadal rozwijany i doskonalony w ciągu lat 2005–2006.
Projekt modernizacji w ogólnym zarysie spełnia cele, jakie stały przed nim w ciągu pierwszych ośmiu miesięcy 2005 r.
Wszystkie służby mocno się zaangażowały w przygotowanie koniecznych informacji dla wprowadzenia rachunkowości memoriałowej oraz dla dokonania koniecznych zmian w swoich lokalnych systemach celem umożliwienia prawidłowej księgowości wszystkich transakcji w nowym systemie.
Komisja, jak to czyniła w całym projekcie modernizacji, dokłada wszelkich starań w celu zapewnienia powodzenia całego przedsięwzięcia.
_BAR_
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Podejście kontrolne Trybunału w zakresie poświadczenia wiarygodności
1.46.
Biorąc pod uwagę wymogi art. 248 ust. 1 Traktatu, zmieniające się środowisko kontrolne (które jest niezwykle złożone i przeszło głębokie zmiany w związku z reformą finansową Komisji), a także oczekiwania "użytkowników" DAS (tj. organu udzielającego absolutorium z wykonania budżetu), Trybunał postanowił, iż jego opinia kontrolna stanowić będzie wynik konsolidacji szczegółowych ocen dotyczących środków własnych oraz każdego z sześciu rozdziałów operacyjnych perspektywy finansowej 2000–2006 [34].
Owe szczegółowe oceny, których celem jest umożliwienie organowi udzielającemu absolutorium z wykonania budżetu monitorowania jakości zarządzania funduszami w każdym z głównych obszarów działań Wspólnoty [35], oparte są na dowodach pochodzących z czterech źródeł:
a) z badania funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli wdrożonych w instytucjach Wspólnoty oraz Państwach Członkowskich i państwach trzecich;
b) z badania prób transakcji przeprowadzonych w każdej z najważniejszych dziedzin poprzez kontrolę etapów ich realizacji, aż do poziomu beneficjenta końcowego;
c) z analizy rocznych sprawozdań z działalności i oświadczeń dyrektorów generalnych oraz procedur wykorzystanych przy ich sporządzaniu;
d) tam gdzie istnieje taka możliwość, z badania wyników prac innych kontrolerów, niezaangażowanych we wspólnotowe procedury administracyjne.
_BAR_ _BAR_
1.47. Celem kontroli systemów nadzoru i kontroli jest dokonanie oceny, w jakim stopniu są one w stanie zarządzać ryzykiem w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
Badanie transakcji zmierza do uzyskania bezpośrednich dowodów odnośnie do legalności i prawidłowości oraz wskazówek co do źródła, częstotliwości, charakteru i wpływu wykrywanych błędów.
Wyniki badania transakcji stanowią uzupełnienie i jedną z podstaw wniosków dotyczących systemów.
Informacje z obu źródeł wykorzystywane są do opracowania zaleceń dotyczących działań naprawczych.
Zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli Trybunał bierze również pod uwagę "oświadczenia kierownictwa" zawarte w rocznych sprawozdaniach z działalności oraz oświadczeniach dyrektorów generalnych, a także w ich podsumowaniu, przyjmowanym przez Komisję.
Wreszcie, dokonuje się też analizy pracy innych kontrolerów [36], w celu oceny potencjalnej istotności jej wyników dla ocen szczegółowych.
1.47. Komisja z uznaniem przyjmuje ocenę Trybunału w kwestii zakresu, w jakim systemy nadzoru i kontroli panują nad ryzykiem nieprawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń, i nie omieszka poprawić ich wszędzie, gdzie Trybunał dostrzega słabości.
Podobnie, gdy tylko sprawdziany transakcji dokonane przez Trybunał wskazują na niewystarczającą sprawność systemów kontroli i nadzoru, Komisja dołoży wszelkich wysiłków na rzecz uzupełnienia braków oraz dla naprawy ewentualnych szkód dla budżetu wspólnotowego.
_BAR_
Wyniki kontroli do celów poświadczenia wiarygodności za rok 2004
Potrzeba osiągnięcia skuteczności systemów nadzoru i kontroli
1.48. Wnioski poszczególnych ocen szczegółowych odnoszących się do różnych źródeł DAS są zasadniczo zbieżne.
W obszarach, w których zgodnie z wynikami kontroli Trybunału wdrożone systemy nadzoru i kontroli pozwalają na odpowiednie zarządzanie ryzykiem, z prowadzonych przez Trybunał badań bezpośrednich wynikają zazwyczaj jedynie mało istotne ustalenia w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń, a dokonana przez Trybunał ocena oświadczeń dyrektorów generalnych oraz delegowanych urzędników zatwierdzających [37] potwierdza, że nie było potrzeby przedstawiania jakichkolwiek zastrzeżeń bądź też konieczne były tylko drobne zastrzeżenia (patrz: pkt 3.52–3.55, 8.31–8.32 oraz 8.36–8.37, 9.13 oraz 9.26–9.28).
_BAR_ _BAR_
1.49. W obszarach gdzie zgodnie z oceną Trybunału systemy nadzoru i kontroli działają, ale ich skuteczność w zarządzaniu powiązanym ryzykiem wymaga poprawy, z prowadzonych przez Trybunał badań bezpośrednich wynikają zazwyczaj znaczące ustalenia w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: pkt 4.55–4.62, 5.47–5.50, 6.46 oraz 7.39–7.40).
Ponadto dokonana przez Trybunał ocena oświadczeń dyrektorów generalnych wykazała, że w oświadczeniach tych przedstawiono znaczące zastrzeżenia bądź też że zastrzeżenia takie, zdaniem Trybunału, powinny były zostać przedstawione.
Wskazuje to na fakt, iż samo kierownictwo musi kontynuować starania w celu zapewnienia odpowiedniej kontroli ryzyka w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: tabela 1.2).
1.49. Jak to już zaznaczono w odpowiedziach dotyczących wskazanych przez Trybunał ustępów, Komisja stoi na stanowisku, że dyrekcje generalne posiadają dostateczną pewność co do właściwego funkcjonowania systemów kontroli i nadzoru dla zapanowania nad ryzykiem błędów i nieprawidłowości w transakcjach leżących u podstaw rozliczeń.
W razie wystąpienia poważnych zagrożeń budżet WE chroniony jest poprzez odzyskiwanie środków od beneficjentów, a w przypadku funduszy zarządzanych wspólnie — od Państw Członkowskich.
Komisja nie ustaje w wysiłkach na rzecz usprawnienia tych systemów, w ostatnim czasie poprzez analizę rozdźwięków pomiędzy systemami obecnie stosowanymi a tymi zaproponowanymi przez Europejski Trybunał Obrachunkowy w opinii 2/2004 oraz w projektach regulacji dotyczących perspektywy finansowej na lata 2007–2013.
_BAR_
Tabela 1.2 — Prowadzony przez Trybunał monitoring zastrzeżeń zgłoszonych w latach 2003 i 2004 przez dyrektorów generalnych wg perspektyw finansowych
Legenda:
Dziedzina _BAR_ Główne zastrzeżenia dyrektorów generalnych _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ _BAR_ Wpływ głównych zastrzeżeń na udzielane przez dyrektorów generalnych zapewnienie w opinii Trybunału _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_ Inne niedociągnięcia ujawnione przez kontrolę Trybunału _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ _BAR_ Treść oświadczeń _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_ Istotność dla wniosków pokontrolnych Trybunału _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_
2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
Środki własne _BAR_ Monitorowanie stosowania systemów preferencyjnych _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ + _BAR_ / _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ = _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ + _BAR_
Import ryżu Basmati _BAR_ × _BAR_ _BAR_
Wołowina "Hilton" _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
Wspólna polityka rolna _BAR_ Międzynarodowa Rada ds. Oliwy z Oliwek _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ Niedostateczne uwzględnienie systemów nadzoru i kontroli w odniesieniu do transakcji w roku 2003 _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ C _BAR_ C _BAR_ + _BAR_
System IACS w Grecji _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ Ograniczony zakres prowadzonego przez Komisję monitoringu i zaległości związane z nieukończonymi kontrolami w zakresie rozporządzenia nr 4045/89 (patrz: pkt 4.58) _BAR_ _BAR_ × _BAR_
Działania strukturalne _BAR_ Sekcja Orientacji EFOGR: systemy zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich (2000/2006) _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ Ryzyko związane z zamknięciem okresu programowania 1994–1999 oraz/lub znaczące niedociągnięcia we wdrożeniu rozporządzenia (WE) nr 2064/97 (patrz: pkt 5.45) _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ C _BAR_ C _BAR_ + _BAR_
EFS: niektóre systemy zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich (2000/2006) _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
IFOR: systemy zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich (2000/2006) _BAR_ × _BAR_ × (Włochy) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
EFRR: systemy zarządzania i kontroli (2000/2006) _BAR_ × (Grecja i Hiszpania) _BAR_ × (Grecja) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
URBAN i INTERREG: systemy zarządzania i kontroli (2000/2006) _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Fundusze Spójności: systemy zarządzania i kontroli (2000/2006) _BAR_ × (Grecja, Hiszpania i Portugalia) _BAR_ × (Grecja) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Polityki wewnętrzne, w tym badania naukowe _BAR_ Wstępne badania w ramach scentralizowanego zarządzania pośredniego (art. 35 zasad wykonania RF) _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ = _BAR_ Ryzyko związane z systematycznym przekraczaniem okresów płatności w obszarze badań naukowych _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ + _BAR_
Kontrole na miejscu _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ Wstępne badania w ramach scentralizowanego zarządzania pośredniego (art. 35 zasad wykonania RF) (patrz: pkt 6.39) _BAR_ _BAR_ × _BAR_
Częstotliwość występowania błędów (kwalifikowalność) w zestawieniach poniesionych wydatków w umowach badawczych _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ Częstotliwość występowania błędów w obszarze publicznej opieki zdrowotnej (patrz: pkt 6.39) _BAR_ _BAR_ × _BAR_
Niedociągnięcia w systemie zarządzania Europejskim Funduszem na rzecz Uchodźców w Zjednoczonego Królestwa i w Luksemburgu _BAR_ _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Działania zewnętrzne _BAR_ Partnerstwo z organizacjami pozarządowymi _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ + _BAR_ Do osiągnięcie pełnej operacyjności, systemy nadzoru i kontroli w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń na poziomie organizacji wdrażających wymagają dalszej poprawy (patrz: pkt 7.40) _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ C _BAR_ C _BAR_ + _BAR_
Nieprzestrzeganie procedur udzielania zamówień publicznych przez organizację humanitarną _BAR_ _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Strategia przedakcesyjna _BAR_ ISPA: systemy zarządzania i kontroli _BAR_ × _BAR_ × (Rumunia) _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ Ryzyko, że niektóre państwa kandydujące nie będą mogły wypełnić swoich obowiązków w zakresie współfinansowania _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_ C _BAR_ B _BAR_ + _BAR_
PHARE: Ryzyko nieodłącznie związane z systemami zdecentralizowanymi, pominięcia w kontroli systemów i transakcji _BAR_ × _BAR_ × (Rumunia i Bułgaria) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wydatki administracyjne _BAR_ Wdrożenie standardów kontroli wewnętrznej w przedstawicielstwach UE. _BAR_ × _BAR_ x _BAR_ _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ = _BAR_ / _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ + _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ + _BAR_
_BAR_
_BAR_ Komisja uznała, że nie ma konieczności przedstawiania dalszych zastrzeżeń, jak to powiedziano w kolumnie zawierającej pozostałe niedociągnięcia ujawnione przez kontrolę Trybunału w tabeli 1.2.
W każdym z przypadków mamy do czynienia z problemami, których dana służba była już świadoma i wobec których podejmowane były odpowiednie działania w celu uchronienia budżetu WE, lub też takimi, które nie przedstawiają znaczącego ryzyka finansowego (patrz: odpowiedzi dotyczące punktów 4.58, 5.45, 6.39 i 7.40).
W odniesieniu do ocen Trybunału zawartych w kolumnie znaczenie w świetle wniosków Trybunału w tabeli 1.2, w następstwie działań mających na celu poprawę treści poświadczeń oraz zachowania należytego poszanowania norm obowiązujących dla takich poświadczeń, Komisja stwierdza, iż roczne sprawozdania z działalności oraz roczne oświadczenia stały się skutecznym narzędziem zarządzania, a także wiarygodnym wskaźnikiem osiąganych wyników zamierzonej strategii zmierzającej do stawienia czoła zaobserwowanym zagrożeniom — możliwym do wykorzystania jako podstawa dla wydanego przez Trybunał zapewnienia.
Niemniej jednak Komisja nie zamierza ustawać we wzbogacaniu zawartych w nich informacji w celu umożliwienia ich skuteczniejszego wykorzystania przez Trybunał na poparcie jego poświadczenia wiarygodności.
Komisja przyjęłaby z uznaniem wskazanie konkretnych oczekiwań w odniesieniu do dalszych danych, jakie Trybunał uzna za stosowne dla ułatwienia oceny wiarygodności oświadczeń dla trzech obszarów budżetu, a mianowicie rolnictwa, funduszy strukturalnych oraz działań zewnętrznych w roku 2004. _BAR_
Trybunał odnotował w swoich sprawozdaniach rocznych, szczególnie od czasu przedstawienia w kwietniu 2000 r. Białej Księgi dotyczącej reformy Komisji [42], postępy poczynione w zakresie projektowania, wdrażania i funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli, w szczególności na poziomie Komisji (patrz: pkt 1.71–1.83).
Ewolucji tej towarzyszyła zmiana w kulturze administracyjnej w zakresie wykonania budżetu UE.
Początkowo główny nacisk kładziono na samo wykonanie budżetu, obecnie na znaczeniu zyskały aspekty związane z kontrolą.
Większą uwagę zwraca się teraz również na kwestie zarządzania (patrz: pkt 1.55–1.70).
Kontrola Trybunału wykazuje niemniej, iż, choć w różnym stopniu, konieczne są jednak dalsze wysiłki służące zapewnieniu skutecznego funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli, w szczególności na poziomie Państw Członkowskich (patrz: pkt 3.54–3.55, 4.55–4.62, 5.47–5.50, 6.42–6.45, 7.39–7.40, 8.37 oraz 9.26–9.28).
1.50. Komisja pragnie odnotować pozytywną ocenę, jaką Trybunał wystawia poczynionym od początku reformy postępom w dziedzinie systemów kontroli oraz w kulturze zarządzania.
Komisja przyznaje zarazem, iż poprawa jest wciąż możliwa w dziedzinie kontroli wewnętrznej.
Prowadzi się dalsze prace w tym kierunku, jak to wykazują odpowiedzi Komisji na uwagi Trybunału w odpowiednich rozdziałach sprawozdania, w szczególności co do działań mających zapewnić, że kluczowe mechanizmy kontroli ze strony Państw Członkowskich zostały właściwie wdrożone.
Co więcej, w chwili obecnej Komisja wykazała znaczne zaangażowanie, dokonując znacznego natężenia prac nad wdrożeniem zintegrowanego systemu kontroli wewnętrznej równolegle z zachowaniem zasad sformułowanych przez Trybunał w opinii 2/2004 na temat modelu "pojedynczej kontroli".
_BAR_
Potrzeba opracowania wskaźników do celów oceny poczynionych postępów
1.51. W celu oceny, czy wzmocnione systemy nadzoru i kontroli zapewniają odpowiednie zarządzanie ryzykiem, konieczny jest ścisły monitoring.
Jest to szczególnie ważne, gdy uwzględni się wszystkie istotne zmiany, jakie zaszły w środowisku kontrolnym (w szczególności rozszerzenie, reformy polityk, zmiany w strukturze administracyjnej).
_BAR_ _BAR_
1.52. Do zadań kierownictwa należy opracowanie niezbędnych wskaźników [43].
Dlatego też Komisja powinna zapewnić, aby systemy nadzoru i kontroli konsekwentnie i we właściwym czasie dostarczały dokładnych i odpowiednich informacji co do wdrożenia i skuteczności funkcjonowania kluczowych mechanizmów kontrolnych oraz częstotliwości, charakteru i wpływu błędów na poziomie transakcji leżących u podstaw rozliczeń, których nie uniknięto, nie wykryto ani nie naprawiono.
Trybunał mógłby wówczas dokonać oceny i zgłosić uwagi w zakresie dokładności informacji przedstawionych przez Komisję i Państwa Członkowskie oraz ocenić poczynione na tym polu postępy [44].
1.52. Opracowywanie statycznych wskaźników niekoniecznie byłoby dostosowane do zmieniającego się środowiska zarządczo-kontrolnego Komisji.
W celu wdrożenia harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej (COM(2005) 252/4 z 15 czerwca 2005 r.) sporządzono sprawozdanie z oceny różnic, jakie dzielą ramy kontroli wewnętrznej w ramach służb Komisji i zasady kontroli wyrażone przez Trybunał w opinii 2/2004 zawierającej propozycję wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej.
Stwierdzono w nim, że szacowanie ogólnej proporcji błędów dla każdej z dziedzin polityki nie zawsze jest zasadne, zważywszy na stosunkowo niejednolity i wieloletni charakter składających się na nie programów.
Bardziej wskazanym wydaje się definiowanie przez każdą DG z osobna własnej strategii kontroli (w szczególności: po fakcie), docelowych wskaźników oraz pożądanych zmian.
Komisja przyznaje, że proces ten, rozpoczęty już w 2003 r., mógłby osiągnąć bardziej sformalizowane formy w poszczególnych służbach.
Skuteczność wewnętrznych kontroli zależy z kolei w znacznym stopniu od jakościowych ocen dokonywanych z użyciem narzędzi, które nie zawsze dają się sprowadzić do listy prostych wskaźników.
_BAR_
1.53. Kontrole Trybunału wykazują, że opracowanie i wykorzystanie wskaźników przez Komisję pozostaje niewystarczające [45] do prowadzenia ciągłego monitoringu jakości systemów kontroli wewnętrznej oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: pkt 1.61) [46].
1.53. Komisja dysponuje już wskaźnikami monitoringu podobnymi do tych stosowanych przez Trybunał (patrz: przypis 44): monitorowanie stopnia wdrożenia wymogów minimalnych w odniesieniu do standardów kontroli wewnętrznej w sprawozdaniach zawierających ogólny opis wewnętrznej kontroli, monitorowanie działań związanych z reformą oraz zastrzeżeń dyrektorów generalnych zawartych w sprawozdaniach o postępach reform oraz w sprawozdaniu podsumowującym z rocznych sprawozdań z działalności, a także monitorowanie uwag towarzyszących poświadczeniom wiarygodności — zwłaszcza w odniesieniu do absolutorium.
Przyznaje przy tym, iż możliwe byłoby dalsze rozwijanie takich wskaźników, czego zresztą nie omieszka zaproponować w ramach swego podejścia w sprawie zarządzania ryzykiem.
W swym sprawozdaniu podsumowującym Komisja zobowiązała się również do zbadania istniejących wskaźników, w szczególności w ramach prowadzonej w "rodzinach" weryfikacji wzajemnej (peer-review), a to celem oszacowania środków pozwalających dalsze zwiększenie skuteczności tych wskaźników jako narzędzi zarządzania.
_BAR_
System kontroli wewnętrznej Komisji
Zakres kontroli
1.54. Trybunał ocenił system kontroli wewnętrznej Komisji w różnych obszarach zarządzania (patrz: art. 53 rozporządzenia finansowego) pod kątem gwarancji, jakie system ten stwarza w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
Z jednej strony, Trybunał zbadał, w jakim zakresie oświadczenia kierownictwa zawarte w rocznych sprawozdaniach z działalności, oświadczeniach dyrektorów generalnych i podsumowaniu Komisji znajdują potwierdzenie w ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez Trybunał i mogą być uwzględnione, tam gdzie to konieczne, na potrzeby DAS.
Z drugiej strony, Trybunał zbadał postępy w zakresie realizacji głównych elementów kontroli wewnętrznej Komisji (standardów kontroli wewnętrznej oraz planów działań załączonych do rocznych sprawozdań z działalności za rok 2003 oraz ich podsumowania) oraz ocenił skuteczność wprowadzonych procedur oraz opracowanych narzędzi.
_BAR_ _BAR_
Oświadczenia kierownictwa Komisji
Sprawozdanie podsumowujące za rok 2004
1.55. W swoim podsumowaniu rocznych sprawozdań z działalności za rok 2004 [47] Komisja kontynuowała starania na rzecz poprawy przejrzystości w zakresie ciążącego na niej obowiązku przedstawienia sprawozdania z wykonania zadań zarządczych i określiła odpowiednie działania dotyczące kwestii horyzontalnych [48].
_BAR_ _BAR_
1.56. Ocena systemu kontroli wewnętrznej Komisji przedstawiona w podsumowaniu jest zasadniczo zbieżna z analizą Trybunału. W pewnych przypadkach, ustalenia Trybunału wskazują jednak, iż osiągnięcie "ogólnie zadowalającej" sytuacji, o jakiej mowa w podsumowaniu za rok 2004, wymaga jednak podjęcia dalszych działań (modernizacja systemu księgowego, patrz: pkt 1.21–1.45; wskaźniki do oceny poczynionych postępów, patrz: pkt 1.51–1.53; roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych, patrz: pkt 1.59–1.70; plany działań, patrz: pkt 1.72–1.74).
1.56. W sprawozdaniu podsumowującym za rok 2004 Komisja odnotowuje fakt, iż wszyscy delegowani intendenci byli w stanie uzyskać uzasadnione zapewnienie.
W ciągle trwającym procesie usprawniania Komisja wyznaczyła sobie szereg celów dotyczących przekrojowych, istotnych kwestii w sferze jakości pracy administracji.
W szczególności za pośrednictwem ram zintegrowanej kontroli, przez certyfikację wiarygodności, spójności i rzetelności rachunków, poprzez umocnienie procedury przedstawiania rocznych sprawozdań z działalności, a także wspólną metodologię zarządzania ryzykiem Komisja podjęła się dalszego ulepszenia funkcjonowania swoich służb, jakie umożliwia reforma.
_BAR_
1.57. Choć w rezolucji dotyczącej absolutorium za rok 2003 Parlament zwrócił się do Komisji o przekształcenie podsumowania w skonsolidowane poświadczenia wiarygodności dotyczące całości zarządzania finansami i kontroli, Komisja wyjaśniła, że sprawozdanie podsumowujące jest aktem stanowiącym, poprzez analizę rocznych sprawozdań z działalności, realizację odpowiedzialności politycznej.
Opierając się na podejściu, wedle którego zadania zarządcze są zdecentralizowane, Komisja nie udziela dalszego zapewnienia, uznając, że zapewnienie takie jest udzielone w oświadczeniach dyrektorów generalnych.
Trybunał zaleca, aby Komisja, jako instytucja, przyjęła na siebie "odpowiedzialność za wykonanie budżetu, zgodnie z postanowieniami Traktatu (art. 274), poprzez uznanie za własne oświadczeń kierownictwa złożonych przez intendenta delegowanego [delegowanego urzędnika zatwierdzającego]" (patrz: sprawozdanie roczne Trybunału za rok obrachunkowy 2003, pkt 1.58–1.60).
1.57. Wzorem poprzednich doświadczeń, przyjmując sprawozdanie z rocznych sprawozdań z działalności za rok 2004, Komisja opracowała bilans administrowania swoich służb, podnosząc wielkie przekrojowe kwestie wypływające z przedkładanych jej rocznych sprawozdań z działalności.
Wymóg skonsolidowanego poświadczenia wiarygodności na poziomie kolegialnym byłby sprzeczny z zapoczątkowaną już w 2000 r. reformą zarządzania finansami, której celem jest zwiększenie odpowiedzialności delegowanych intendentów.
Swoim Sprawozdaniem podsumowującym Komisja wypełnia zatem swoje zobowiązanie polityczne, analizując roczne sprawozdania z działalności i wypowiadając się na temat wielkich, przekrojowych zagadnień, nie wyłączając działań dotyczących koniecznego rozwiązania problemów zauważalnych na poziomie Komisji.
_BAR_
1.58. Sprawozdanie podsumowujące ustala strukturę wyjściową, w ramach której celem Komisji jest, między innymi, uzyskanie od Trybunału, w perspektywie średniookresowej, poświadczenia wiarygodności z drobnymi jedynie zastrzeżeniami.
Trybunał odnotowuje, iż strategia Komisji zakłada zmianę jakościową, ponieważ dalsza poprawa oczekiwana jest nie wskutek rozpoczęcia nowej reformy, lecz wskutek pełnego wykorzystania potencjału istniejących systemów, z naciskiem na następujące obszary:
a) promowanie jasnego przypisania zakresów odpowiedzialności poprzez zapewnienia udzielane przez dyrektorów generalnych i sprawozdania sporządzane w oparciu o zasadę memoriału i podpisywane przez księgowego;
b) wzmacnianie skutecznego zarządzania poprzez skuteczne systemy nadzoru i kontroli i codzienne, rzetelne zarządzanie obejmujące wymiar zarządzania ryzykiem;
c) wzmacnianie odpowiedzialności oraz zdolności kontrolnej poprzez zintegrowane ramy kontroli wewnętrznej (patrz: pkt 1.84–1.86).
_BAR_ _BAR_
Roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych za rok obrachunkowy 2004
Udoskonalone wytyczne
1.59. W oparciu o doświadczenia zgromadzone w ubiegłych latach, centralne departamenty Komisji (Sekretariat Generalny, Dyrekcja Generalna ds. Budżetu oraz Dyrekcja Generalna ds. Personelu i Administracji) opracowały ogólne wytyczne dla rocznych sprawozdań z działalności oraz oświadczeń, które, z jednej strony, zostały wykorzystane w roku obrachunkowym 2004 w formie okólnika [49], a z drugiej, mogłyby służyć jako punkt odniesienia w przyszłych latach obrachunkowych.
_BAR_ _BAR_
1.60. Trybunał odnotował poprawę jakości wytycznych w porównaniu do roku 2003, szczególnie w następujących aspektach, związanych z kwestią legalności i prawidłowości:
a) uwzględnienie monitorowania działań podejmowanych w kontekście zarządzania ryzykiem i oceny kontroli wewnętrznej;
b) wyjaśnienia, dla polityk realizowanych w ramach wspólnego zarządzania, dotyczące powiązań pomiędzy systemami, za które odpowiedzialna jest Komisja, a tymi, za które odpowiedzialne są Państwa Członkowskie;
c) określenie, dla wszystkich modeli zarządzania, poza modelem zcentralizowanym, czy za niedociągnięcia stanowiące przedmiot zastrzeżenia odpowiada Komisja czy też (również) strona trzecia;
d) określenie łącznego wpływu zawartych na oświadczenia.
1.60. Komisja uważa, iż zalecenia okólnika odnoszące się do części trzeciej sprawozdań rocznych (zarządzanie i systemy kontroli wewnętrznej) również przynoszą wymierną poprawę, przenosząc główny nacisk analizy prowadzonej przez służby na nieuniknione zagrożenia związane z ich środowiskiem zarządzania i skutecznością kontroli wewnętrznych, nie zaś wyłącznie na ocenę zgodności z minimalnymi wymaganiami standardów kontroli wewnętrznej.
Wyrażenie zastrzeżeń co do poświadczeń wiarygodności poszczególnych dyrektorów generalnych stanowi zatem logiczną konsekwencję analizy mocnych i słabych stron systemu kontroli wewnętrznej, z zapewnieniem spójności sprawozdania rocznego z poświadczeniem oraz zastrzeżeniami, jak się tego domagał Trybunał w swoim rocznym sprawozdaniu za rok 2003.
_BAR_
1.61. Pomimo odnotowanych postępów, nadal wiele pozostaje do poprawy, w szczególności w zakresie przedstawienia wskaźników bezpośrednio powiązanych z kwestią legalności i prawidłowości (patrz: pkt 1.51–1.53).
1.61. Jakkolwiek ani wdrożenie systemów kontroli, ani określenie, w jakim stopniu zapewniają one zgodność z prawem i prawidłowość wszystkich operacji księgowych, nie jest jedynym celem rocznych sprawozdań z działalności, Komisja gotowa jest do dalszego umocnienia prowadzonych kontroli nadzoru oraz zarządzania ryzykiem w ramach rocznych sprawozdań z działalności.
Patrz: odpowiedzi na punkty 1.52 oraz 1.53.
_BAR_
1.62. Odnośnie do istotności niedociągnięć systemowych i ich wpływu na uzyskanie przez dyrektorów generalnych uzasadnionego zapewnienia, okólnik z 2004 r. odwołuje się do podstawowych zasad przyjętych już w styczniu 2003 r.
[50] Trudnościami z zastosowaniem zaproponowanych kryteriów zajęto się w ramach oceny partnerskiej, która objęła głównie analizy potencjalnych zastrzeżeń dyrektorów generalnych i dotyczyła w największym stopniu:
a) zakresu zastrzeżeń, ich istotności i spójności [51];
b) wpływu zastrzeżeń na uzasadnione zapewnienie;
c) przeniesień zastrzeżeń oraz przewidywanych działaniami.
1.63. Trybunał odnotowuje pewien postęp, w szczególności w odniesieniu do jasności zastrzeżeń i ich powiązania z istotnymi niedociągnięciami.
Niemniej jednak nie opracowano jak dotąd wspólnych progów istotności dla poszczególnych dziedzin budżetowych, uwzględniających charakter danych działań oraz poziom tolerowanego ryzyka dla danej dziedziny [52].
Co więcej, aby zapewnić spójną i konsekwentną interpretację przez dyrektorów generalnych, wytyczne opracowane w celu identyfikacji znaczących niedociągnięć systemowych oraz ich potencjalnego skutku finansowego wymagają dalszego wyjaśnienia.
1.62–1.63. W efekcie wzajemnej weryfikacji możliwych do poczynienia zastrzeżeń, Komisja rozpoczęła proces analizy możliwości wprowadzenia pewnego stopnia modulacji przy określaniu progów faktycznych dla poszczególnych dziedzin zarządzania.
Jak już wspomniano w sprawozdaniu z oceny różnic dzielących ramy kontroli wewnętrznej w ramach służb Komisji i zasady kontroli wyrażone przez Trybunał Obrachunkowy w opinii 2/2004, oczywistym jest, iż obserwowana proporcja błędów ulega fluktuacji — tak w czasie, jak w zależności od charakteru programów.
To zadanie stanowi cel jednego z działań przewidzianych w sprawozdaniu podsumowującym (działanie ósme).
Mając na uwadze roczne sprawozdania z działalności za rok 2005, Komisja zamierza rozważyć możliwości opracowania wspólnej metodologii ustalania faktycznych progów słabości (patrz: sprawozdanie podsumowujące 2004), w tym również systemowych, celem zwiększenia spójności oceny ich wpływu na odpowiednią wiarygodność dla "rodzin" współzarządzania, badań naukowych oraz polityki wewnętrznej.
_BAR_
Oświadczenia dyrektorów generalnych
1.64. W oświadczeniach dołączonych do rocznych sprawozdań z działalności dyrektorzy generalni stwierdzają, że kontrola wewnętrzna realizowana w podlegających im departamentach pozwala na uzyskanie uzasadnionego zapewnienia, że transakcje leżące u podstaw rozliczeń są legalne i prawidłowe.
W przypadku istotnych niedociągnięć lub nieprawidłowości w zakresie kontroli wewnętrznej, zgłaszają oni zastrzeżenia.
Wytyczne odnośnie do sporządzania rocznych sprawozdań z działalności i statut delegowanych urzędników zatwierdzających stanowią, że zastrzeżenia nie mogą całkowicie podważać treści oświadczenia i że istnieje możliwość, iż w wyjątkowych przypadkach [53] dyrektor generalny nie będzie w stanie złożyć stosownego zapewnienia.
W celu usunięcia niedociągnięć należy opracować plan działań, obejmujący harmonogram wykonania.
_BAR_ _BAR_
1.65. Przeprowadzone przez Trybunał badanie oświadczeń dyrektorów generalnych potwierdza niespójne stosowanie kryteriów istotności oraz trudności związane z wykorzystywaniem tych kryteriów przy formułowaniu zastrzeżeń przez departamenty Komisji, w szczególności w odniesieniu do niedociągnięć systemowych (patrz: pkt 1.63).
Przykładowo niektóre dyrekcje generalne nie przedstawiły dostatecznych wyjaśnień co do wybranych kryteriów ani też/lub nie przedstawiły w zadowalający sposób skutku finansowego w ujęciu kwotowym [54].
1.65. Komisja odnotowuje, iż sam Trybunał przyznaje w punkcie 1.63 ogólnie dokonywany postęp w dziedzinie zgłaszania zastrzeżeń do poświadczeń wiarygodności dyrektorów generalnych, a więc kwestii problematycznej i stosunkowo nowej w praktyce Komisji.
Jak już nadmieniono w sprawozdaniu podsumowującym za rok 2004, cel szósty, nadal trwają prace nad opracowaniem wspólnej metodologii ustalania faktycznych progów słabości, w tym również systemowej, wywierających wpływ na poświadczenie wiarygodności dyrektorów generalnych poszczególnych "rodzin" służb i dyrekcji.
Swoiście niejednolite oszacowanie stanu faktycznego pozostaje jednak nie do uniknięcia, zważywszy na specyfikę i szczególny kontekst każdej z dziedzin działalności oraz na wpływ decentralizacji odpowiedzialności oraz sprawozdawczości w ramach reformy Komisji.
Poświadczenia te mają w intencji stanowić element towarzyszący rocznym sprawozdaniom z działalności, do których są załączone.
Sprawozdania te zawierają wyjaśnienia uzupełniające.
_BAR_
1.66. Wszyscy dyrektorzy generalni stwierdzili, że uzyskali uzasadnione zapewnienie, że przydzielone im środki zostały spożytkowane na wyznaczone cele oraz że kontrola wewnętrzna, jaką wprowadzili, zapewniła legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
18 z 40 oświadczeń zawiera zastrzeżenia.
1.66. Określenie wpływu zastrzeżeń na wiarygodność ulega stopniowej poprawie wraz z ciągłą konsolidacją praktyk.
Dyrektorzy generalni i szefowie służb dokonali w większości otwartego przeglądu wpływu, jaki wywierają zgłaszane zastrzeżenia na odpowiedni poziom wiarygodności w dziedzinie wykorzystania zasobów oraz praworządności i prawidłowości operacji.
Wszyscy bez wyjątku doszli do wniosku, że mogą poświadczyć wiarygodność.
_BAR_
1.67. Najważniejsze zastrzeżenia przedstawia tabela 1.2.
Spośród 32 zastrzeżeń przedstawionych w 2004 r. większość (26) dotyczy niedociągnięć ujawnionych już w 2003 r.
Potwierdza to tezę, iż usunięcie większości zidentyfikowanych niedociągnięć możliwe jest jedynie w perspektywie średniookresowej (patrz: pkt 1.67 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003).
Obniżenie liczby zastrzeżeń z 49 w 2003 r. do 32 [55] w 2004 r. wynika przede wszystkim z faktu, że dyrektorzy generalni poprawili prezentację oświadczeń poprzez położenie nacisku na niedociągnięcia, które stanowią poważne ryzyko dla legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
1.67. Dzięki wysiłkom na rzecz poprawy treści poświadczeń oraz dzięki monitorowaniu spełniania wymogów, na jakich zostały oparte, Komisja dokłada starań, by sprawozdania z działalności oraz roczne oświadczenia stały się skutecznym narzędziem zarządzania, a także wiarygodnym wskaźnikiem osiąganych wyników, i aby służyły zamierzonej strategii zmierzającej do stawienia czoła zaobserwowanym zagrożeniom — możliwym do wykorzystania jako podstawa dla poświadczenia wydawanego przez Trybunał.
Co się tyczy wpływu i zasięgu zastrzeżeń (patrz: tabela 1.2 i punkt 1.49), Komisja odnotowuje spostrzeżenia Trybunału i nie zamierza ustawać we wzbogacaniu zawartych w nich informacji w celu umożliwienia ich skuteczniejszego wykorzystania przez Trybunał na poparcie jego poświadczenia wiarygodności.
_BAR_
1.68. Wskutek poprawy sytuacji (patrz: pkt 1.60 i 1.63) łączny wpływ zastrzeżeń na udzielone w oświadczeniach zapewnienie był, zasadniczo, określony lepiej niż w roku obrachunkowym 2003.
Niemniej jednak zakres zastrzeżeń zgłoszonych przez niektóre dyrekcje generalne nie zawsze jest spójny lub dostatecznie uzasadniony w kontekście składanego zapewnienia (patrz: tabela 1.2 i pkt 4.27–4.32, 4.62 oraz 5.42).
1.68. Komisja odnotowuje również fakt, iż wszyscy delegowani intendenci mogli poświadczyć wiarygodność na wymaganym poziomie.
_BAR_
1.69. Czynności przeprowadzone przez Trybunał wykazały, że systemy nadzoru i kontroli w szeregu dziedzin perspektyw finansowych nie osiągnęły jeszcze zadowalającego poziomu i niezbędne są dalsze starania na rzecz ich wzmocnienia.
Dlatego też niektóre niedociągnięcia, które stały się przedmiotem szczególnej uwagi Trybunału w trakcie kontroli, powinny były zostać uwzględnione w oświadczeniach dyrektorów generalnych (patrz: tabela 1.2 i pkt 4.58, 5.46, 6.39 i 7.37).
1.69. Patrz: odpowiedzi na punkty 1.49, 4.58, 5.45, 6.39 oraz 7.37.
Poświadczenie dyrektorów generalnych wydane za dany rok nie opiera się wyłącznie na pracach związanych z kontrolą w ciągu tego roku, ale również na wiarygodności budowanej w trakcie kontroli prowadzonych w ciągu poprzednich lat w ramach strategii kontroli danej dyrekcji, jak też wiarygodności, jaka wypływa z działań kontrolnych prowadzonych przez Państwa Członkowskie.
_BAR_
1.70. Wskutek wzmocnienia wytycznych oraz przeprowadzenia oceny partnerskiej odnotowano poprawę w zakresie rocznych sprawozdań z działalności i oświadczeń dyrektorów generalnych.
Trybunał uważa jednak, że z uwagi na trudności w spójnym stosowaniu niektórych zasad metodologicznych, dokumenty te nadal mogą stanowić dla niego jedynie ograniczone źródło zapewnienia.
1.70. Komisja jest zdania, że zarówno roczne sprawozdania z działalności, jak i poświadczenia stanowią obecnie i będą w jeszcze większym stopniu stanowiły źródło rzetelnego zapewnienia i skuteczne narzędzie zarządzania, pozwalające w szczególności na wykrycie występujących słabości i zaradzenie im w sposób skuteczny.
Stwierdza jednocześnie, iż w roku 2004 sprawozdania te wraz z załączonymi poświadczeniami uległy znacznej poprawie.
Patrz: odpowiedź na punkt 1.49.
Jak nadmieniono w sprawozdaniu podsumowującym, Komisja zamierza nadal umacniać spójność w stosowaniu ustalanych przez nią ogólnych zaleceń przez poszczególne służby.
Zarówno ustalenia harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram wewnętrznej kontroli (COM(2005) 252/4 z 15 czerwca 2005 r.), jak też towarzyszące im zobowiązanie podjęte przez wszystkich zainteresowanych uczestników operacji finansowych winny stanowić dla Trybunału Obrachunkowego wzmocnione oparcie dla wydania właściwej oceny.
_BAR_
Postępy poczynione we wzmacnianiu systemu kontroli wewnętrznej
Przegląd stanu kontroli wewnętrznej
1.71. Analogicznie do roku ubiegłego Dyrekcja Generalna ds. Budżetu przedstawiła sprawozdanie stanowiące przegląd stanu kontroli wewnętrznej w dyrekcjach generalnych i departamentach Komisji w 2004 r [56].
Sprawozdanie to odnotowuje znaczący postęp, jaki dokonał się w zakresie wdrażania kontroli wewnętrznej od czasu publikacji Białej Księgi w marcu 2000 r. Stwierdza się w nim jednak również, że przejście od podejścia polegającego na zapewnianiu zgodności do podejścia polegającego na zapewnianiu skuteczności wymaga dalszych wysiłków.
Zidentyfikowane obszary to: nasilenie monitoringu skuteczności kontroli wewnętrznej w dyrekcjach generalnych, poprawa procedur nadzorczych w zakresie zarządzania finansami, wzmocnienie zarządzania ryzykiem, przegląd i uproszczenie umów i dotacji o niskiej wartości oraz stworzenie zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej.
Trybunał uważa, iż powyższa analiza systemu kontroli wewnętrznej Komisji zapewnia zrównoważoną prezentację dokonanych postępów oraz obszarów wymagających poprawy.
_BAR_ _BAR_
Plany działań
Realizacja — sytuacja ogólna
1.72. Trybunał zbadał postępy dokonane w zakresie realizacji działań przewidywanych w skonsolidowanym planie działań załączonym do sprawozdania podsumowującego za rok 2003, związanych bezpośrednio z kwestią legalności i prawidłowości [57], a także realizacji działań horyzontalnych wskazanych w tabeli 1.3 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003, które nie zostały ujęte w podsumowaniu [58].
_BAR_ _BAR_
1.73. Monitorowanie realizacji planów działań horyzontalnych (a także planów działań szczegółowych oraz zaleceń pokontrolnych) zostało w zadowalającym stopniu włączone do środowiska pracy Komisji, w szczególności poprzez wprowadzenie zarządzania kosztami działań w dyrekcjach generalnych (roczne plany zarządcze oraz roczne sprawozdania z działalności).
_BAR_ _BAR_
1.74. Tabela 1.3 przedstawia stan realizacji 19 działań zbadanych przez Trybunał.
Na koniec roku obrachunkowego, w przypadku sześciu działań, które są zasadniczo zakończone, konieczne są dalsze wysiłki służące osiągnięciu przewidywanych celów lub wprowadzeniu pewnych udoskonaleń [59].
Na koniec 2004 r. pięć działań nadal było w trakcie realizacji [60].
1.74. Komisja jest zdania, iż większość wspomnianych przez Trybunał działań została dotychczas zakończona.
Monitorowanie dotąd nieukończonych działań zostało ujęte wśród innych celów, jakie określa sprawozdanie podsumowujące za rok 2004. Są to cele wieloletnie, dotyczące przekrojowych a istotnych kwestii w sferze jakości zarządzania.
_BAR_
Wzmocnienie funkcji kontroli wewnętrznej
1.75. Działanie 87 Białej Księgi stawiało wymóg, aby Służba Kontroli Wewnętrznej dokonała przeglądu udoskonaleń systemu kontroli wewnętrznej Komisji oraz przeprowadziła pełen cykl kontroli systemów zarządzania i kontroli we wszystkich dyrekcjach generalnych.
Działanie to zostało w dużej mierze zrealizowane w ciągu dwuletniego okresu.
Wyniki kontroli, przedstawione w różnych sprawozdaniach [61] (mocne strony i osiągnięcia, jak i obszary wymagające poprawy), są zrównoważone i zasadniczo potwierdzają ustalenia Trybunału.
_BAR_ _BAR_
W celu zacieśnienia współpracy pomiędzy Służbą Kontroli Wewnętrznej a jednostkami kontroli wewnętrznej ustanowionymi w lutym 2004 r. we wszystkich dyrekcjach generalnych [62] Komisja zobowiązała jednostki kontroli wewnętrznej do systematycznego przekazywania swoich końcowych sprawozdań Służbie Kontroli Wewnętrznej. Z drugiej strony, Służba Kontroli Wewnętrznej została zobowiązana do przedstawiania dwa razy do roku sprawozdania dotyczącego kluczowych ustaleń tych sprawozdań.
Ponadto podejmowane są starania służące koordynacji programów prac oraz harmonizacji metodologii kontroli i sprawozdawczości.
Pierwsze wspólne kontrole odbyły się w 2004 r.
Trybunał uważa, iż kroki te powinny pomóc we wzmocnieniu funkcji kontroli wewnętrznej w Komisji.
_BAR_ _BAR_
Tabela 1.3 — Przeprowadzona przez Trybunał analiza głównych niezamkniętych działań horyzontalnych na dzień 31 grudnia 2004 r.
Obszar _BAR_ Działanie _BAR_ Rodzaj działania _BAR_ Źródło planu działań _BAR_ Rozpoznanie/działania, które należy podjąć _BAR_
DZIAŁANIA ZEWNĘTRZNE _BAR_ "Mechanizmy kontroli wewnętrznej w przedstawicielstwach" _BAR_ Mechanizmy kontroli wewnętrznej _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.4.1) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia W najbliższych latach konieczne dalsze wysiłki w celu wzmocnienia zgodności i skuteczności systemów kontroli wewnętrznej w przedstawicielstwach (patrz: pkt 7.41 lit. c)). _BAR_
"Ocena procesu decentralizacji" _BAR_ Horyzontalne zagadnienia polityczne _BAR_ Podsumowanie za rok 2001 (2) _BAR_ Działanie w trakcie realizacji W najbliższych latach wymagane działania następcze (patrz: pkt 7.48–7.51). _BAR_
WSPÓLNE ZARZĄDZANIE (DZIAŁANIA STRUKTURALNE) _BAR_ "Wspólne zarządzanie" _BAR_ Zarządzanie finansami _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.3.3A) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia W 2005 r. wymagane działania następcze służące lepszemu określeniu zakresów odpowiedzialności Państw Członkowskich i Komisji w różnych obszarach zarządzania (patrz: pkt 5.7). _BAR_
"Kontrola w ramach wspólnego zarządzania" _BAR_ Kontrola _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.3.3B) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia Wzmocnienie metodologii i rozwój koncepcji jednolitej kontroli przewidziany na rok 2005 i 2006 (patrz: pkt 5.54). _BAR_
POLITYKI WEWNĘTRZNE (BADANIA NAUKOWE) _BAR_ "Współfinansowanie" _BAR_ Zarządzanie finansami _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.3.4) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia Wprowadzenie do rozporządzenia finansowego koncepcji zryczałtowania pewnych kategorii wydatków (patrz: pkt 6.47). _BAR_
ASPEKTY HORYZONTALNE KONTROLI WEWNĘTRZNEJ _BAR_ "Metodologia rocznych sprawozdań z działalności" _BAR_ Metodologia rocznych sprawozdań z działalności _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (4.4) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia Dodatkowe wysiłki niezbędne są w następujących kwestiach: istotność (patrz: pkt 1.63), wpływ zastrzeżeń na zapewnienie (patrz: pkt 1.68) oraz wskaźniki (patrz: pkt 1.61). _BAR_
"Ocena ryzyka przez kierownictwo" _BAR_ Zarządzanie kosztami działań/planowanie strategiczne i programowanie _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (3.3.2) _BAR_ Działanie w trakcie realizacji W najbliższych latach wymagane są dalsze wysiłki (patrz: pkt 1.78–1.79). _BAR_
HORYZONTALNE ASPEKTY SYSTEMÓW KSIĘGOWYCH I INFORMATYCZNYCH _BAR_ "Interoperacyjność" _BAR_ Wdrażanie reformy _BAR_ Podsumowanie za rok 2001 (7) _BAR_ Działanie ukończone/wdrażanie w toku — możliwe udoskonalenia W najbliższych latach konieczne dalsze wysiłki (ze strony nowo utworzonej Dyrekcji Generalnej ds. Informatyki). _BAR_
"Windykacja" _BAR_ Zarządzanie finansami _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.3.2A) _BAR_ Działanie w trakcie realizacji Przedstawienie szczegółowych wskaźników efektywności w zakresie windykacji nie jest jeszcze obowiązkowe (patrz: pkt 1.61). _BAR_
"Ramy księgowości" _BAR_ Zarządzanie finansami _BAR_ Podsumowanie za rok 2002 (5.3.7) _BAR_ Działanie w trakcie realizacji Konieczne dalsze wysiłki (patrz: pkt 1.21–1.45). _BAR_
"Opracowanie bazy danych podmiotów prawnych oraz bazy danych umów" _BAR_ Rozdział II "Kultura oparta na świadczeniu usług" oraz rozdział V "Audyt, zarządzanie finansami i kontrola" _BAR_ Biała Księga (11 i 74) _BAR_ Działanie w trakcie realizacji Konieczne dalsze wysiłki (patrz: pkt 1.21–1.45). _BAR_
_BAR_
1.77. Dodatkowo Trybunał zachęca Komisję do rozważenia możliwości uzyskania synergii pomiędzy Służbą Kontroli Wewnętrznej a jednostkami kontroli wewnętrznej poprzez wprowadzenie logicznej struktury powiązań [63] w ramach funkcji kontroli wewnętrznej w Komisji, tak aby Służba Kontroli Wewnętrznej mogła uwzględniać pracę wykonaną przez jednostki kontroli wewnętrznej.
1.77. Komisja podziela troskę Trybunału co do pełnego wykorzystania potencjalnego efektu synergii pomiędzy poszczególnymi organami kontroli wewnętrznej w ramach Komisji.
Komisja podjęła już działania w tym kierunku: bardziej przejrzysta struktura informacji i sprawozdawczości oraz wspólne ramy sprawozdawczości ustalone wiosną 2005 r., w szczególności odnoszące się do oceny spostrzeżeń oraz zaleceń kontrolnych, stanowią poważne kroki na drodze do zwielokrotnienia skuteczności funkcjonowania kontroli wewnętrznej w skali Komisji.
Plany działań Służby Audytu Wewnętrznego (IAS) oraz pomocniczych sił kontroli wewnętrznej (IAC) są obecnie koordynowane celem uniknięcia nakładania się kontroli, a koordynacja ta zostanie umocniona w kolejnym okresie planowania.
IAS wraz z IAC przeprowadzały już kontrole wspólne.
IAS rozpoczął proces oceny jakości służb IAC, począwszy od samooceny dokonanej w 2005 r., będącej przygotowaniem do oceny przez IAS w 2006 r.
Celem tych działań jest nie tylko zapewnienie dostępności wewnętrznych usług audytorskich wysokiej jakości dla każdej z dyrekcji generalnych, ale również utworzenie obiektywnej podstawy, pozwalającej biegłym na wykorzystanie pracy rewidentów księgowych innych służb.
_BAR_
Ocena ryzyka
1.78. Zgodnie z działaniem 3.3.2 z podsumowania za rok 2002 "Ocena ryzyka przez kierownictwo" zarządzanie ryzykiem staje się instrumentem operacyjnym i strategicznym, wykorzystywanym do podejmowania decyzji o przydziale zasobów finansowych i ludzkich w departamentach Komisji.
W tym kontekście w 2004 r. Centralna Służba Finansowa Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu zainicjowała w siedmiu dyrekcjach generalnych projekt pilotażowy służący przetestowaniu wstępnej wersji ram zarządzania ryzykiem oraz związanego z nimi podręcznika, przygotowując równolegle proces planowania działalności oraz wyznaczając ich główne cele na 2005 r.
_BAR_ _BAR_
1.79. Pomimo ogólnie dobrych wyników, opracowanie elementów metodologii i narzędzi metodologicznych na potrzeby analizy ryzyka i zarządzania ryzykiem, które mogłyby stanowić solidne ramy strukturalne możliwe do skutecznego zastosowania we wszystkich departamentach Komisji, wymaga podjęcia dalszych wysiłków.
Międzydepartamentalny komitet sterujący monitoruje opracowywanie wspólnych ram, które powinny zostać przyjęte przez Komisję w drugiej połowie 2005 r. i wykorzystane do przygotowania cyklu planowania strategicznego i programowania na rok 2006.
Na tej podstawie odpowiednie roczne plany zarządcze powinny umożliwić dyrekcjom generalnym ograniczenie ryzyka uznawanego za niedopuszczalne, ale niemożliwego do uniknięcia lub przeniesienia.
1.79. Komisja potwierdza konieczność dalszych wysiłków w tym względzie. Zgadza się również z odzwierciedleniem, jakie plan działań Komisji znajduje w uwagach Trybunału.
_BAR_
Standardy kontroli wewnętrznej
1.80. Trybunał przeanalizował stosowanie standardów kontroli wewnętrznej [64] przez 14 dyrekcji generalnych Komisji [65].
Celem analizy było nie tylko określenie stopnia wdrożenia, ale również skuteczności działania standardów w odniesieniu do legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: pkt 1.58 oraz 1.71).
_BAR_ _BAR_
1.81. Wytyczne przedstawione przez Centralną Służbę Finansową co do definicji standardów kontroli wewnętrznej (wymagania podstawowe) na rok obrachunkowy 2004 nie wprowadziły znaczących zmian w stosunku do roku 2003 [66].
_BAR_ _BAR_
1.82. W swoich samoocenach, dołączonych do "Przeglądu stanu kontroli wewnętrznej w dyrekcjach generalnych i departamentach Komisji w 2004 r." (patrz: pkt 1.71), dyrekcje generalne na rok 2004 deklarują wypełnienie 93 % wymogów podstawowych określonych przez Centralną Służbę Finansową.
Zasadniczo, przeprowadzona przez Trybunał analiza potwierdza tę tezę.
Biorąc pod uwagę fakt, iż wymogi podstawowe pozostały w znaczącej większości niezmienione, Trybunał odnotowuje drobny wzrost procentu spełnianych wymogów w stosunku do 2003 r. (91 %).
Wyniki analizy Trybunału w zakresie wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej przedstawione są w tabeli 1.4.
_BAR_ _BAR_
Tabela 1.4 — Analiza Trybunału w zakresie wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej (związanych bezpośrednio z kwestią legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń) w głównych dyrekcjach generalnych (stan na 31 grudnia 2004 r.)
Ocena:
A: Wdrożenie podstawowych wymogów
B: Częściowe wdrożenie podstawowych wymogów
Dyrekcja generalna lub departament _BAR_ Realizacja środków na pokrycie płatności w 2004 r. (w mln euro) _BAR_ Standard 11 "Analiza i zarządzanie ryzykiem" _BAR_ Standard 12 "Właściwa informacja zarządcza" _BAR_ Standard 14 "Zgłaszanie nieprawidłowości" _BAR_ Standard 17 "Nadzór" _BAR_ Standard 18 "Rejestrowanie wyjątków" _BAR_ Standard 20 "Rejestrowanie i korekta niedociągnięć kontroli wewnętrznej" _BAR_ Standard 21 "Sprawozdania z kontroli" _BAR_ Standard 22 "Funkcja kontroli wewnętrznej" _BAR_
2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
ds. Personelu i Administracji _BAR_ 178 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich _BAR_ 47345 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
EuropeAid _BAR_ 3683 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Budżetu _BAR_ 1420 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Gospodarczych i Finansowych _BAR_ 301 _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Pomocy Humanitarnej _BAR_ 497 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Rozszerzenia _BAR_ 1948 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans _BAR_ 9208 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
Eurostat _BAR_ 30 _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_
ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej _BAR_ 784 _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_
ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów _BAR_ 1148 _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Polityki Regionalnej _BAR_ 21816 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Badań Naukowych _BAR_ 2448 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów _BAR_ 365 _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_
_BAR_
1.83. Nowatorskim elementem wprowadzonym w wytycznych w zakresie rocznego przeglądu systemu kontroli wewnętrznej na rok obrachunkowy 2004 r. jest ocena przez dyrekcje generalne skuteczności stosowania standardów kontroli wewnętrznej.
Przeprowadzona przez Trybunał analiza rocznych sprawozdań z działalności wykazała jednak, że ocena ta ma bardzo ogólny charakter i nie umożliwia systematycznej identyfikacji obszarów wymagających poprawy (patrz: pkt 1.58).
Wiele dyrekcji generalnych [67] dokonało niewystarczającej oceny skuteczności swoich systemów kontroli wewnętrznej.
Wśród departamentów, które przedstawiły dostateczną samoocenę, większość [68] zadeklarowała, iż dodatkowych wysiłków wymaga zapewnienie skutecznego funkcjonowania standardów kontroli wewnętrznej nr 11 "Analiza i zarządzanie ryzykiem" oraz/lub 17 "Nadzór".
1.83. Standardy w dziedzinie kontroli wewnętrznej zostały stopniowo wprowadzone przez poszczególne dyrekcje generalne od czasu zapoczątkowania reformy.
Główny nacisk przeniesiono w 2004 r. w kierunku skutecznego wdrożenia.
Poważne prace zostały już w tej dziedzinie dokonane, w szczególności w odniesieniu do dwóch kluczowych standardów, jakimi są nadzór i zarządzanie ryzykiem.
Jednak jest to proces ciągły i Komisja przyznaje, iż możliwe są dalsze postępy w tej dziedzinie — co stanowi jedną z ważkich innowacji wprowadzonych okólnikiem dotyczącym rocznych sprawozdań z działalności. Zostało to wyraźnie wskazane w odpowiedzi na punkt 1.60.
_BAR_
W stronę wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej
1.84. W swojej opinii nr 2/2004 Trybunał zaproponował wprowadzenie wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej, które miałyby stanowić integrację i wzmocnienie istniejących elementów, przy jednoczesnym wprowadzeniu nowych aspektów, tak aby doprowadzić do zwiększenia wydajności i skuteczności mechanizmów kontrolnych (wspólne zasady, które obowiązywałyby na wszystkich poziomach administracji w instytucjach i w Państwach Członkowskich, mechanizmy kontroli wewnętrznej powinny pozwalać na uzyskanie uzasadnionego (nie absolutnego) zapewnienia co do legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń, koszty kontroli powinny pozostawać w odpowiedniej proporcji do wynikających z nich korzyści, zarówno w wymiarze finansowym jak i politycznym, systemy powinny opierać się o strukturę logicznych powiązań, w ramach której kontrole prowadzone są i rejestrowane, a sprawozdania kontrolne sporządzane, według wspólnych standardów, zapewniających wiarygodność kontroli dla wszystkich zainteresowanych).
_BAR_ _BAR_
1.85. Celem strategicznym Komisji jest doprowadzenie do tego, aby Trybunał uzyskał uzasadnione zapewnienie co do legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń [69].
Ponadto Komisja przyjęła "harmonogram działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej" [70], z zamiarem zainicjowania procesu prowadzącego do osiągnięcia do końca 2005 r. konsensu, który znalazłby swoje formalne odzwierciedlenie w formie międzyinstytucjonalnego porozumienia pomiędzy Parlamentem, Radą a Komisją co do tego, jak poprawić obecne ramy kontroli wewnętrznej, tak aby Trybunał mógł uzyskać uzasadnione zapewnienie, o które zabiega.
_BAR_ _BAR_
1.86. Trybunał z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę oraz podjęte przez Komisję zobowiązanie do ustanowienia skutecznych wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w opinii Trybunału nr 2/2004.
Skuteczne systemy nadzoru i kontroli odgrywają istotną rolę, w szczególności w sytuacji, gdzie dużą część budżetu Wspólnoty stanowią wydatki obarczone wysokim ryzykiem, wynikającym z samego ich charakteru, gdyż uzależnione są one od informacji udzielonych przez beneficjentów lub podlegają skrajnie skomplikowanym lub nieprecyzyjnym uregulowaniom.
1.86. Oczywiście, pozostają liczne warunki dotyczące uznawalności poszczególnych operacji i wydatków, jednak Komisja zapewnia wskazówki i dokonuje uproszczenia reguł w miarę możliwości.
_BAR_
[1] "Skonsolidowane sprawozdania roczne z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" stanowią tom I sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy 2004.
[2] Patrz: załącznik 1, tom I ostatecznych sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy 2004.
[7] Punkty 1.10–1.11.
[8] Punkt 1.11.
[9] Traktat o Przystąpieniu, załącznik II, rozdział 15, pkt 1 lit. e) (Dz.U. L 236 z 23.9.2003).
[10] Artykuł 29 rozporządzenia finansowego (Dz.U. L 248 z 16.9.2002).
[11] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1259/1999 z dnia 17 maja 1999 r. (Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 113) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 963/2001 z dnia 17 maja 2001 r. (Dz.U. L 136 z 18.5.2001, str. 4).
[12] Patrz: pkt 1.23 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.10 lit. e) i 1.14–1.15 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003.
[13] Ujęte w kwotach należnych od "dłużników różnych", wymienione w pkt 1.17.
[14] W tym 19,6 mln euro odsetek.
[15] Rezerwa na świadczenia emerytalno-rentowe ujęta jest w ramach "Rezerwy na ryzyko i koszty".
[16] Komunikat Komisji — Modernizacja systemu księgowego Wspólnot Europejskich (COM(2002) 755 wersja ostateczna z 17.12.2002).
[17] Patrz także: rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie absolutorium za rok obrachunkowy 2001, pkt 23 (Dz.U. L 148 z 16.6.2003).
[18] Niemniej jednak już od samego początku spodziewano się, że pełna integracja wszystkich lokalnych systemów księgowych potrwa dłużej niż dwa lata pozostające do wykorzystania po przyjęciu dokumentu przez Komisję.
[19] Działanie nr 16 (ramy księgowości) planu działań (COM(2002) 426 wersja ostateczna z 24.7.2002).
[20] Działanie nr 17 (podstawowe systemy informacji finansowej) planu działań (COM(2002) 426 wersja ostateczna z 24.7.2002).
[21] Badania bezpośrednie zostaną przeprowadzone w późniejszej fazie kontroli.
[22] 1.
Rachunkowość grup, 2.
Sprawozdania finansowe, 3.
Wydatki i zobowiązania, 4.
Dochody i należności, 5.
Prefinansowanie, 6.
Wartości niematerialne i prawne, 7.
Rzeczowe aktywa trwałe, 8.
Leasing, 9.
Zapasy, 10.
Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe, 11.
Aktywa i zobowiązania finansowe, 12.
Świadczenia pracownicze, 13.
Przeliczanie walut obcych, 14.
Wynik gospodarczy roku, podstawowe błędy i zmiany zasad rachunkowości, 15.
Ujawnianie informacji na temat podmiotów powiązanych.
[23] Międzynarodowe Standardy Rachunkowości Sektora Publicznego (MSRSP) wydane przez Międzynarodową Federacją Księgowych (IFAC) lub, w przypadku ich braku, Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (IAS)/ Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej, wydawane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB).
[24] Artykuł 133 ust. 2 rozporządzenia finansowego stanowi, iż w określonych przypadkach możliwe jest odstępstwo od obowiązujących międzynarodowych standardów dla sektora publicznego, gdy jest to uzasadnione specyficznym charakterem działalności Wspólnot.
[25] Patrz: art. 129 rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r.
[26] W zakresie prefinansowanie oraz transakcji jednostronnych, nieobjętych jeszcze przez MSRSP, usiłowano zachować zgodność z duchem MSRSP.
[27] Na obecnym etapie kontrole Trybunału dotyczyły przede wszystkim identyfikacji oraz rozliczania prefinansowania jako takiego.
Kwestie powiązane, takie jak oszacowanie prefinansowania długoterminowego (metodą aktuarialną), wygenerowane odsetki oraz przeliczanie na waluty obce zostaną objęte kontrolą w dalszej kolejności.
Należy tu dodać, iż w czasie prowadzenia kontroli nadal przedmiotem dyskusji była kwestia planowanych korekt księgowych służących harmonizacji elementów uznanych za prefinansowanie (np. korekta za pomocą rezerw).
[28] Zgodnie z art. 61 ust. 1 lit. e) rozporządzenia finansowego do obowiązków księgowego należy "określenie i sprawdzenie systemów rachunkowości i w miarę potrzeb sprawdzenie systemów przewidzianych przez intendenta [urzędnika zatwierdzającego] do dostarczenia i potwierdzenia informacji księgowych".
Odpowiadający powyższemu artykułowi art. 57 zasad wykonania rozporządzenia finansowego stanowi, iż "w przypadku gdy systemy zarządzania finansami utworzone przez intendenta [urzędnika zatwierdzającego] dostarczają dane dotyczące rachunków instytucji lub są wykorzystywane do uzasadnienia danych zawartych w tych rachunkach, księgowy musi wydać zgodę na wprowadzenie lub modyfikację takich systemów".
[29] Dyrekcje Generalne ds. Informatyki, ds. Edukacji i Kultury, ds. Pomocy Humanitarnej, Biuro Współpracy EuropeAid oraz Biuro Doboru Kadr Wspólnot Europejskich.
[30] Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych, Biuro Administrowania i Rozliczania Należności Indywidualnych oraz Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.
[31] Dyrekcje Generalne: ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, ds. Polityki Regionalnej, ds. Badań Naukowych oraz ds. Komunikacji Społecznej.
[32] Na przykład w centrali Organizacji Narodów Zjednoczonych lub we Francji, Hiszpanii, Szwecji i Zjednoczonym Królestwie.
[33] Patrz: pkt 1.8 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2002 oraz pkt 1.25 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003.
[34] Rolnictwo, działania strukturalne, polityki wewnętrzne, działania zewnętrzne, administracja i strategia przedakcesyjna.
[35] W odniesieniu do wydatków rozporządzenie finansowe rozróżnia następujące przypadki (art. 53): Komisja wykonuje budżet według modelu scentralizowanego (wydatki administracyjne i polityki wewnętrzne); zarządzanie transakcjami jest współdzielone z władzami krajowymi w Państwach Członkowskich (Sekcja Gwarancji EFOGR oraz fundusze strukturalne); Komisja decentralizuje realizację pewnych aspektów działań na rzecz państw-beneficjentów, po przeprowadzeniu kontroli ex ante (strategia przedakcesyjna); Komisja może też zarządzać pewnymi działaniami wspólnie z organizacjami międzynarodowymi (patrz: pkt 1.57 sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003).
[36] Termin "inni kontrolerzy" oznacza jakikolwiek podmiot publiczny lub prywatny wezwany do wydania oceny kontrolnej w odniesieniu do działań finansowanych w całości lub w części z budżetu Wspólnoty, którego obowiązki nie mają jednak swego źródła w przepisach wspólnotowych.
[37] W przypadku niektórych instytucji (Trybunał Sprawiedliwości oraz Komitet Regionów) Trybunał nie mógł uwzględnić rocznych sprawozdań z działalności, ponieważ do czasu zakończenia kontroli nie zostały one jeszcze przedstawione (patrz: pkt 9.13).
[42] W styczniu 2000 r. Parlament Europejski wezwał Komisję do uproszczenia jej administracji, w odpowiedzi na co Komisja przedstawiła dnia 5 kwietnia 2000 r. Białą Księgę zatytułowaną "Reforma Komisji" (COM(2000) 200).
[43] Patrz: INTOSAI — Standardy kontroli, rozdział 1, pkt 1.0.6, lit. d): "Opracowanie odpowiednich systemów informacyjnych (…) i sprawozdawczych (…) ułatwi proces przypisywania odpowiedzialności.
Kierownictwo jest odpowiedzialne za poprawność i dostateczność formy i treści sprawozdań finansowych i innych informacji".
Trybunał uważa, że wskaźniki wpisują się w ramy odpowiednich systemów informacji.
[44] Procedura ta, zaproponowana przez Parlament Europejski w rezolucji w sprawie absolutorium za 2003 r. (patrz: pkt 65 i 66) pozwoliłaby na udzielenie odpowiedzi na wnioski organu udzielającego absolutorium z wykonania budżetu.
[45] Sprawozdanie roczne Trybunału za rok obrachunkowy 2002, pkt 1.68–1.74 oraz za rok obrachunkowy 2003, pkt 1.85–1.87.
[46] Trybunał opracował własne elementy monitoringu w zakresie: realizacji działań przewidzianych w Białej Księdze dotyczącej reformy lub w planach działań zawartych w sprawozdaniach podsumowujących, wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej, działań podejmowanych w związku z zastrzeżeniami i uwagami dotyczącymi DAS, działań podejmowanych w związku z zastrzeżeniami dyrektorów generalnych, oceny wdrożenia kluczowych mechanizmów kontrolnych itp.
[47] Komunikat Komisji, Podsumowanie za rok 2004 (COM(2005) 256 z 15.6.2005).
[48] Nowy plan działań horyzontalnych obejmuje 12 działań związanych z następującymi dziedzinami: kwestie zarządzania, zarządzanie kosztami działań, zarządzanie finansami i sprawozdawczość finansowa, kadry.
[49] Nota do Dyrektorów Generalnych i Szefów Służb — Okólnik w sprawie sprawozdań z działalności za rok 2004 (SEC(2004) 1562 z 3 grudnia 2004 r.).
[50] Komunikat Komisji: "Przegląd za rok 2002 dotyczący wdrożenia zarządzania kosztami działań w Komisji, w tym wyjaśnienia procedury sporządzania rocznych sprawozdań z działalności" (COM(2003) 28 z dnia 21 stycznia 2003 r.).
[51] Aby umożliwić ocenę faktycznego zakresu zastrzeżeń, dyrektorzy generalni powinni sprecyzować kryteria, jakie przyjęli dla wyznaczenia progu istotności.
Poza istotnością wynikającą z charakteru lub kontekstu, wytyczne wyznaczają próg relatywny, na poziomie 2 % budżetu na daną działalność (COM(2003) 28 z 21.1.2003).
Jak już wskazywano w sprawozdaniu rocznym za rok obrachunkowy 2003 (pkt 1.64–1.65), Trybunał uważa, że taka definicja istotności nie jest sama w sobie odpowiednia do zidentyfikowania niedociągnięć systemowych.
Dyrektorzy generalni mogą pominąć to kryterium, jeżeli uznają to za konieczne w danym kontekście lub też niedociągnięcie jest samo w sobie poważne.
W takich przypadkach roczne sprawozdanie z działalności musi zawierać uzasadnienie wyboru nowego progu lub kryterium istotności.
[52] Opinia Trybunału Obrachunkowego nr 2/2004 w sprawie modelu "jednolitej kontroli" (oraz projektu wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej).
[53] Z sytuacją taką możemy mieć do czynienia, gdy problemy poruszone w zastrzeżeniu mają istotny wpływ na budżet dyrekcji generalnej.
[54] Np. Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu, ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa, ds. Stosunków Zewnętrznych, Eurostat oraz Biuro Administrowania i Rozliczania Należności Indywidualnych.
[55] Na różnicę miedzy liczbą zastrzeżeń w 2003 r. i w 2004 r. (–17) składa się 6 nowych zastrzeżeń oraz usunięcie 23 zastrzeżeń z roku obrachunkowego 2003.
[56] Działanie 13 podsumowania za rok 2001.
[57] Działania: 5.4.5 "Przegląd standardów kontroli wewnętrznej", 3.3.2 "Komunikacja", 5.4.1 "Mechanizmy kontroli wewnętrznej w przedstawicielstwach", 3.3.2 "Ocena ryzyka przez kierownictwo", 5.4.6 "Działania następcze w departamentach", 5.3.3A "Wspólne zarządzanie", 5.3.3B "Kontrola w ramach wspólnego zarządzania", 5.3.4 "Współfinansowanie", 5.3.2A "Windykacja", 5.3.7 "Ramy księgowości", 3.3.2–3.3.3 "Koordynacja służb kontrolnych Komisji z Komitetem ds. Postępów Kontroli: analiza kontroli" oraz 3.3.3 "Metodologia kontroli" z podsumowania za rok 2002.
Działania 2 "Ocena procesu decentralizacji" oraz 7 "Interoperacyjność" z podsumowania za rok 2001.
Działania 11 i 74 "Opracowanie bazy danych podmiotów prawnych oraz bazy danych umów" z Białej Księgi.
[58] Działanie 4.4 "Metodologia rocznych sprawozdań z działalności" z podsumowania za 2002 r., działania 87 "Przegląd postępów poczynionych przez departamenty Komisji w procesie zmian", 93 "Lepsza koordynacja działań pomiędzy OLAF-em a innymi departamentami" oraz 94 "Zabezpieczenie legislacji oraz zarządzania umowami przed nadużyciami finansowymi" z Białej Księgi.
[59] Mechanizmy kontroli wewnętrznej w przedstawicielstwach (działanie 5.4.1 podsumowania za rok 2002); wspólne zarządzanie i kontrola w ramach wspólnego zarządzania (działania 5.3.3A oraz 5.3.3B podsumowania za rok 2002); współfinansowanie (działanie 5.3.4 podsumowania za rok 2002), interoperacyjność (działanie 7 podsumowania za rok 2001), metodologia rocznych sprawozdań z działalności (działanie 4.4 podsumowania za rok 2002).
[60] Ocena procesu decentralizacji (działanie 2 podsumowania za rok 2001), ocena ryzyka przez kierownictwo (działanie 3.3.2 podsumowania za rok 2002), pewne aspekty związane z wiarygodnością rozliczeń (windykacja, ramy księgowości, opracowanie bazy danych podmiotów prawnych oraz bazy danych umów (działania 5.3.2A oraz 5.3.7 podsumowania za rok 2002, działania 11 oraz 74 Białej Księgi).
[61] Roczne sprawozdanie z kontroli wewnętrznej za rok 2003, na podstawie art. 86 ust. 3 rozporządzenia finansowego, sprawozdanie "Realizacja działania 87" oraz sprawozdanie dotyczące dyrekcji generalnych działających w obszarze stosunków zewnętrznych.
[62] Komunikat Komisji "Realizacja reformy: sprawozdanie z postępów i przedstawienie działań do realizacji w 2004 r." (COM(2004) 93 z 10.2.2004).
[63] Opinia Trybunału Obrachunkowego nr 2/2004 w sprawie modelu "jednolitej kontroli" (oraz projektu wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej), pkt V.
[64] Standardy nr 11 "Analiza i zarządzanie ryzykiem", 12 "Właściwa informacja zarządcza", 14 "Zgłaszanie nieprawidłowości", 17 "Nadzór", 18 "Rejestrowanie wyjątków", 20 "Rejestrowanie i korekta niedociągnięć kontroli wewnętrznej", 21 "Sprawozdania z kontroli" i 22 "Funkcja kontroli wewnętrznej".
[65] Dyrekcje Generalne ds. Gospodarczych i Finansowych, ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, ds. Polityki Regionalnej, ds. Badań Naukowych, ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów, ds. Rozszerzenia, ds. Budżetu, ds. Personelu i Administracji, ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów, ds. Pomocy Humanitarnej, Biuro Współpracy EuropeAid oraz Eurostat.
[66] Liczba wymogów podstawowych zmniejszyła się z 74 do 71.
Cztery z wymogów utrzymanych w mocy w 2004 r. zostały wzmocnione w stosunku do roku 2003.
[67] Np. Dyrekcje Generalne ds. Konkurencji, ds. Rozwoju, ds. Informatyki, ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu, ds. Prasy i Komunikacji, ds. Polityki Regionalnej, ds. Stosunków Zewnętrznych, ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów, ds. Podatków i Unii Celnej, Biuro Doboru Kadr Wspólnot Europejskich, Eurostat, Grupa Doradców Politycznych, Wspólne Centrum Badawcze, Biuro Infrastruktury i Logistyki w Brukseli, Biuro Infrastruktury i Logistyki w Luksemburgu, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, Biuro Administrowania i Rozliczania Należności Indywidualnych oraz Służba Prawna.
[68] Np. Dyrekcje Generalne ds. Budżetu, ds. Edukacji i Kultury, ds. Gospodarczych i Finansowych, ds. Rozszerzenia, ds. Rybołówstwa i Gospodarki Morskiej, ds. Społeczeństwa Informacyjnego i Mediów, ds. Tłumaczeń Pisemnych, ds. Energii i Transportu, ds. Tłumaczeń Ustnych, ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa, ds. Badań Naukowych, Biuro Współpracy EuropeAid, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.
[69] Komunikat Komisji, Strategiczne cele na lata 2005–2009, Europa 2010: Partnerstwo dla odnowy europejskiej, Dobrobyt, solidarność i bezpieczeństwo (COM(2005) 12 wersja ostateczna z 26.1.2005).
[70] Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej (COM(2005) 252/4 z 15.6.2005).
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 2
Zarządzanie budżetem
SPIS TREŚCI
Wstęp
Uwagi
Więcej informacji w sprawozdaniu Komisji, jednak brak odpowiedniej analizy
Większy budżet dla rozszerzonej Unii
Zwiększenie do 95 % wskaźnika wydatkowania w odniesieniu do płatności
Mniejsza nadwyżka
Obecne programy wydatkowania osiągnęły oczekiwany wskaźnik wydatkowania
Wzrost zobowiązań budżetowych pozostałych do spłaty w związku z rozszerzeniem
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nie stanowią wszystkich zobowiązań prawnych
Dotychczasowy niewielki poziom umorzeń w wyniku oddziaływania zasady rok n + 2
Niewłaściwe sporządzanie budżetu przez cały okres programów wydatkowania
Wnioski i zalecenia
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
WSTĘP
2.1.Rozdział ten analizuje kwestie związane z wykonaniem budżetu ogólnego UE w roku 2004. _BAR_ _BAR_
2.2.Budżet Unii Europejskiej jest zatwierdzany przez władzę budżetową (Parlament Europejski i Radę) na podstawie wniosków przedstawionych przez Komisję oraz jest ustalany w wieloletnich ramach perspektyw finansowych.
W większości obszarów wydatków — rolnictwo, działania strukturalne, działania zewnętrzne i strategia przedakcesyjna — Komisja wykonuje budżet we współpracy z Państwami Członkowskimi i innymi państwami korzystającymi z pomocy UE. _BAR_ _BAR_
2.3.W ramach budżetu istnieją oddzielne środki na zobowiązania i środki na płatności.
Środki na zobowiązania są to kwoty udostępnione przez Unię na zaciągnięcie zobowiązań budżetowych w roku bieżącym w celu pokrycia zobowiązań prawnych (lub umów), które mają zostać wydatkowane w roku bieżącym lub w przyszłych latach.
Środki na płatności są to kwoty, które mogą być wydatkowane w roku bieżącym.
Większość wydatków na działania strukturalne oraz na polityki wewnętrzne i zewnętrzne podlega realizacji w formie programów zarządzanych przez szereg lat (np. od 2000 do 2006 r. w przypadku obecnego okresu programowania funduszy strukturalnych).
W tych przypadkach zobowiązania prawne nie są, z zasady, uwzględnione w formie zobowiązań budżetowych w roku, w którym zostały one uzgodnione, lecz w formie prawie równych transz rocznych obejmujących okres trwania programów. _BAR_ _BAR_
UWAGI
Więcej informacji w sprawozdaniu Komisji, jednak brak odpowiedniej analizy
2.4.Szczegółowe informacje na temat wykonania budżetu w 2004 r. są zawarte w dokumencie Komisji zatytułowanym "Sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami – rok obrachunkowy 2004".
W Sprawozdaniu rocznym za rok 2003 Trybunał zalecił, aby dostarczano więcej szczegółowych informacji na temat ogólnego stanu realizacji programów wspólnotowych.
Dostarczono dodatkowe dane na temat łącznego stanu realizacji programów wspólnotowych, zwiększające wartość informacyjną sprawozdania.
Trybunał uważa, że można w przyszłości lepiej wykorzystać przedstawienie danych poprzez ich dokładniejsze objaśnianie i analizę oraz porównywanie rezultatów rzeczywistych z oczekiwanymi.
W przypadku funduszy strukturalnych informacje są przedstawione według poszczególnych celów polityki.
Byłoby jednak korzystniej, gdyby informacje były przedstawiane w odniesieniu do poszczególnego funduszu, gdyż odpowiada to bardziej strukturze zarządzania i sprawozdawczości Komisji. _BAR_ 2.4.Komisja udzieliła wyczerpujących informacji w postaci tekstu wprowadzającego, tabel i wykresów na temat ogólnego stanu realizacji wielu z najważniejszych wieloletnich programów (tj. funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, funduszy SAPARD i ISPA).
Roczne budżety pokazują oczekiwania dotyczące wyników i porównują je z rzeczywistą realizacją.
W przyszłości Komisja rozważy możliwość udzielenia dodatkowych informacji zalecanych przez Trybunał w sprawozdaniu na temat zarządzania budżetowego i finansowego.
Jeżeli chodzi o wykonanie budżetu w zakresie funduszy strukturalnych, począwszy od 1977 r. Komisja publikuje szczegółowe sprawozdanie roczne na ten temat.
Sprawozdanie to zawiera między innymi rzetelną analizę ogólnego stanu realizacji oraz analizę poszczególnych funduszy.
Sprawozdanie za rok 2004 zostało opublikowane w maju 2005 r. i jest dostępne na stronie internetowej http://europa.eu.int/comm/budget/furtherinfo/index_pg2_en.htm.Ponadto szczegółowe informacje na temat stanu realizacji Funduszy Strukturalnych (z wyszczególnieniem kwot przyznanych, zaangażowanych i wypłaconych, według celów, funduszy i Państw Członkowskich) są publikowane w Sprawozdaniu rocznym na temat realizacji Funduszy Strukturalnych sporządzanym w październiku następnego roku, patrz np.: sprawozdanie za 2003 r. (COM(2004) 721 wersja ostateczna). _BAR_
2.5.Artykuł 185 rozporządzeń wykonawczych do rozporządzenia finansowego przewiduje, że sprawozdanie w sprawie zarządzania budżetem i finansami "[…] zawiera szczegółowy opis: osiągnięcia celów na dany rok, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami".
Wymóg ten został spełniony jedynie w stopniu ogólnym.
Informacje bardziej szczegółowe zostały zamieszczone w sprawozdaniach z rocznej działalności dyrektorów generalnych. _BAR_ 2.5.Celem sprawozdania jest przedstawienie ogólnego zarysu zmian w zakresie budżetu rocznego i jego wykonania.
Ponadto Komisja sporządza wiele bardziej specjalistycznych, szczegółowych sprawozdań rocznych dotyczących kilku działów polityki, zwłaszcza sprawozdanie roczne na temat wykonania budżetu w zakresie funduszy strukturalnych. _BAR_
Większy budżet dla rozszerzonej Unii
2.6.Budżet na rok 2004 został początkowo ustalony dla UE liczącej 15 Państw Członkowskich.
Suma środków na zobowiązania zmniejszyła się o 0,3 %, natomiast suma środków na płatności zwiększyła się o 2,3 % w porównaniu z budżetem ostatecznym na rok 2003.
Wraz z rozszerzeniem zaistniała potrzeba opracowania budżetu korygującego obejmującego okres rozpoczynający się 1 maja.
Uaktualniony budżet zwiększył się o 11,5 % w odniesieniu do zobowiązań i 7,8 % w odniesieniu do płatności w porównaniu z budżetem ostatecznym na rok 2003.
Wzrost zobowiązań jest proporcjonalnie większy, ponieważ mogą one objąć wydatki na więcej niż jeden rok (patrz: pkt 2.3). _BAR_ _BAR_
2.7.Środki na pokrycie zobowiązań i środki na pokrycie płatności były odpowiednio o 4,3 mld euro i 11,8 mld euro niższe w stosunku do zwiększonych limitów, ustanowionych w perspektywie finansowej.
W przypadku zobowiązań różnica występuje głównie w rolnictwie (2,5 mld euro) i strategii przedakcesyjnej (1,7 mld euro), podczas gdy w innych działach zbliżają się one do limitów lub nieznacznie je przekraczają. _BAR_ _BAR_
2.8.Budżety korygujące przyjęte w ciągu roku spowodowały redukcję środków na zobowiązania ogółem w wysokości 1,6 mld euro (w związku z mniejszymi niż przewidywane wydatkami na rolnictwo) oraz zwiększenie o 2,0 mld euro środków na płatności, co wiązało się głównie z dodatkowymi środkami na działania strukturalne (patrz: pkt 2.14). _BAR_ _BAR_
Zwiększenie do 95 % wskaźnika wydatkowania w odniesieniu do płatności
2.9.Tabela 2.1 zawiera przegląd wykonania budżetowego za rok obrachunkowy 2004, obejmujący zarówno płatności, jak i zobowiązania.
W roku 2004 udział wykorzystanych ostatecznych środków na zobowiązania (wskaźnik wykonania) wyniósł 98 %, był zatem nieznacznie niższy niż w roku 2003 (99 %).
W odniesieniu do płatności udział wykorzystanych ostatecznych środków na zobowiązania (wskaźnik wydatkowania) wyniósł 95 %, co oznaczało wzrost w stosunku do 2003 r. (92 % jednak w oparciu o zredukowany budżet) i 2002 r.
(86 %). Wydatkowanie zwiększyło się we wszystkich obszarach. _BAR_ _BAR_
Mniejsza nadwyżka
2.10.Nadwyżka budżetowa za rok 2004 wyniosła 2,7 mld euro (patrz: tabela 2.2), z następujących powodów:uzyskany dochód wyniósł o 1,7 mld euro więcej niż dochód przewidziany w budżecie,wydatki (uwzględniające przeniesienie środków na pokrycie płatności) były o 2,1 mld euro mniejsze niż wydatki przewidziane w budżecie,inne pozycje, w wyniku których potrącono kwotę 1,0 mld euro, głównie w związku z korektą dochodów przyznanych na określony cel. _BAR_ _BAR_
Źródło: Sprawozdanie finansowe za rok 2004.
(w mln euro i w %) _BAR_
Dział perspektywy finansowej _BAR_ Pułap w perspektywie finansowej _BAR_ Budżet _BAR_ Wykonanie budżetu _BAR_
Środki początkowe _BAR_ Środki ostateczne _BAR_ Zaciągnięte zobowiązania i zrealizowane płatności _BAR_ Wskaźnik wykonania _BAR_ Środki przeniesione na rok 2005 _BAR_ % dostępnych środków końcowych _BAR_ Środki umorzone _BAR_ % dostępnych środków ostatecznych _BAR_
(a) _BAR_ (b) _BAR_ (c) _BAR_ (d) _BAR_ (e) = (d)/(c) _BAR_ (f) _BAR_ (g) = (f)/(c) _BAR_ (h) _BAR_ (i) = (h)/(c) _BAR_
Środki na pokrycie zobowiązań
Wspólna polityka rolna _BAR_ 49305 _BAR_ 44761 _BAR_ 45122 _BAR_ 44760 _BAR_ 99 % _BAR_ 50 _BAR_ 0,1 _BAR_ 312 _BAR_ 0,7 _BAR_
Działania strukturalne _BAR_ 41035 _BAR_ 34326 _BAR_ 41046 _BAR_ 40834 _BAR_ 99 % _BAR_ 115 _BAR_ 0,3 _BAR_ 97 _BAR_ 0,2 _BAR_
Polityki wewnętrzne _BAR_ 8722 _BAR_ 7051 _BAR_ 9835 _BAR_ 9010 _BAR_ 92 % _BAR_ 619 _BAR_ 6,3 _BAR_ 206 _BAR_ 2,1 _BAR_
Działania zewnętrzne _BAR_ 5082 _BAR_ 5177 _BAR_ 5368 _BAR_ 5198 _BAR_ 97 % _BAR_ 121 _BAR_ 2,3 _BAR_ 49 _BAR_ 0,9 _BAR_
Strategia przedakcesyjna _BAR_ 3455 _BAR_ 1732 _BAR_ 1837 _BAR_ 1718 _BAR_ 94 % _BAR_ 91 _BAR_ 5,0 _BAR_ 29 _BAR_ 1,6 _BAR_
Wydatki administracyjne _BAR_ 5983 _BAR_ 6040 _BAR_ 6361 _BAR_ 6161 _BAR_ 97 % _BAR_ 70 _BAR_ 1,1 _BAR_ 130 _BAR_ 2,0 _BAR_
Rezerwy _BAR_ 442 _BAR_ 442 _BAR_ 442 _BAR_ 182 _BAR_ 41 % _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 260 _BAR_ 58,9 _BAR_
Wyrównanie _BAR_ 1410 _BAR_ 0 _BAR_ 1410 _BAR_ 1410 _BAR_ 100 % _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_
Zaokrąglenie _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 115434 _BAR_ 99529 _BAR_ 111422 _BAR_ 109273 _BAR_ 98 % _BAR_ 1066 _BAR_ 1,0 % _BAR_ 1083 _BAR_ 1,0 _BAR_
Środki na pokrycie płatności
Wspólna polityka rolna _BAR_ _BAR_ 44761 _BAR_ 44308 _BAR_ 43579 _BAR_ 98 % _BAR_ 398 _BAR_ 0,9 % _BAR_ 331 _BAR_ 0,7 _BAR_
Działania strukturalne _BAR_ _BAR_ 28962 _BAR_ 34635 _BAR_ 34198 _BAR_ 99 % _BAR_ 197 _BAR_ 0,6 % _BAR_ 240 _BAR_ 0,7 _BAR_
Polityki wewnętrzne _BAR_ _BAR_ 6606 _BAR_ 8992 _BAR_ 7255 _BAR_ 81 % _BAR_ 1152 _BAR_ 12,8 % _BAR_ 585 _BAR_ 6,5 _BAR_
Działania zewnętrzne _BAR_ _BAR_ 4951 _BAR_ 5098 _BAR_ 4606 _BAR_ 90 % _BAR_ 176 _BAR_ 3,5 % _BAR_ 317 _BAR_ 6,2 _BAR_
Strategia przedakcesyjna _BAR_ _BAR_ 2856 _BAR_ 3220 _BAR_ 3053 _BAR_ 95 % _BAR_ 58 _BAR_ 1,8 % _BAR_ 109 _BAR_ 3,4 _BAR_
Wydatki administracyjne _BAR_ _BAR_ 6040 _BAR_ 6927 _BAR_ 5856 _BAR_ 85 % _BAR_ 850 _BAR_ 12,3 % _BAR_ 221 _BAR_ 3,2 _BAR_
Rezerwy _BAR_ _BAR_ 442 _BAR_ 442 _BAR_ 182 _BAR_ 41 % _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_ 260 _BAR_ 58,8 _BAR_
Wyrównanie _BAR_ _BAR_ 0 _BAR_ 1410 _BAR_ 1410 _BAR_ 100 % _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 % _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_
Zaokrąglenie _BAR_ _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ –1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 111380 _BAR_ 94619 _BAR_ 105032 _BAR_ 100139 _BAR_ 95 % _BAR_ 2830 _BAR_ 2,7 % _BAR_ 2063 _BAR_ 2,0 _BAR_
_BAR_
Tabela 2.2 — Elementy nadwyżki w roku 2004 (i 2003)
Źródło: Sprawozdanie finansowe za rok 2004.
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
_BAR_ Zabudżetowane _BAR_ Pobrane _BAR_ Udział w nadwyżce _BAR_ Zabudżetowane _BAR_ Pobrane _BAR_ Udział w nadwyżce _BAR_
Środki własne _BAR_ 94997 _BAR_ 95051 _BAR_ 54 _BAR_ 84011 _BAR_ 83633 _BAR_ –378 _BAR_
Pozostałe dochody _BAR_ 6810 _BAR_ 8461 _BAR_ 1651 _BAR_ 8514 _BAR_ 9836 _BAR_ 1322 _BAR_
Razem _BAR_ 101807 _BAR_ 103512 _BAR_ 1705 _BAR_ 92525 _BAR_ 93469 _BAR_ 944 _BAR_
Wydatki
_BAR_ Niepełna realizacja wydatków _BAR_ Minus przeniesienie na rok 2005 _BAR_ _BAR_ Niepełna realizacja wydatków _BAR_ Minus przeniesienie na rok 2004 _BAR_ _BAR_
Rolnictwo _BAR_ 729 _BAR_ –398 _BAR_ 331 _BAR_ 717 _BAR_ –331 _BAR_ 386 _BAR_
Działania strukturalne _BAR_ 437 _BAR_ –197 _BAR_ 240 _BAR_ 3310 _BAR_ –177 _BAR_ 3133 _BAR_
Polityki wewnętrzne _BAR_ 1737 _BAR_ –1152 _BAR_ 585 _BAR_ 1585 _BAR_ –920 _BAR_ 665 _BAR_
Działania zewnętrzne _BAR_ 492 _BAR_ –176 _BAR_ 316 _BAR_ 613 _BAR_ –113 _BAR_ 500 _BAR_
Strategia przedakcesyjna _BAR_ 167 _BAR_ –58 _BAR_ 109 _BAR_ 559 _BAR_ –55 _BAR_ 504 _BAR_
Administracja _BAR_ 1071 _BAR_ –850 _BAR_ 221 _BAR_ 782 _BAR_ –650 _BAR_ 132 _BAR_
Rezerwy _BAR_ 260 _BAR_ 0 _BAR_ 260 _BAR_ 216 _BAR_ 0 _BAR_ 216 _BAR_
Wyrównanie _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zaokrąglenie _BAR_ _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_ –1 _BAR_ _BAR_ –1 _BAR_
Razem _BAR_ 4893 _BAR_ –2830 _BAR_ 2063 _BAR_ 7781 _BAR_ –2246 _BAR_ 5535 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –50 _BAR_ _BAR_ _BAR_ –109 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ –961 _BAR_ _BAR_ _BAR_ –740 _BAR_
Pozostałe _BAR_ –18 _BAR_ _BAR_ _BAR_ –146 _BAR_
Nadwyżka ogółem _BAR_ 2739 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 5484 _BAR_
_BAR_
2.11. Nadwyżka w 2004 r. stanowi dalszą redukcję w porównaniu z 5,5 mld euro w 2003 r., 7,4 mld euro w 2002 r. oraz 15,0 mld euro w roku 2001.
Redukcja nadwyżki powstała w dużym stopniu w wyniku wyższego wskaźnika wydatkowania w odniesieniu do działań strukturalnych.
Oznacza to, że Komisja nie tylko usprawniła swoje zarządzanie, lecz także to, że ponieważ rok 2004 znajduje się już w drugiej połowie okresu objętego programami wydatkowania na lata 2000–2006, wskaźniki wydatkowania zwiększyły się (patrz: pkt 2.14–2.16).
_BAR_ _BAR_
[18]. Trybunał uznał, że słabe prognozy Państw Członkowskich w zakresie wydatków na działania strukturalne są istotnym powodem, dla którego Komisja nie może we właściwym czasie podjąć działań w zakresie zarządzania niepełną realizacją wydatków i wynikającą z tego nadwyżką.
Nastąpiła poprawa w zakresie sporządzania preliminarza, a przewidywana wielkość błędu obniżyła się z 50 % w 2003 r. do 23 % w 2004 r.
Jednakże szacunki te są wciąż o 6,5 mld euro wyższe niż te przewidywane, a sama Komisja uważa, że sytuacja powinna ulec dalszej poprawie.
W odróżnieniu do lat ubiegłych, sprawozdanie Komisji w sprawie zarządzania budżetem i finansami za 2004 r. nie zawiera żadnej informacji lub analizy dotyczących preliminarzy Państw Członkowskich.
2.12. W wyżej wymienionym Sprawozdaniu rocznym na temat wykonania budżetu w zakresie Funduszy Strukturalnych Komisja zawarła szczegółowe sprawozdanie na temat prognoz Państw Członkowskich dotyczących płatności, zawierające porównanie wskaźników błędu prognozy w latach 1998–2004.
Komisja chciałaby podkreślić, że roczny budżet płatności nie jest bezpośrednio oparty na prognozach Państw Członkowskich, ale na sporządzanej przez Komisję ocenie prawdopodobnego zapotrzebowania na środki na płatności.
Prognozy Państw Członkowskich potencjalnie stanowią przydatny wkład do tej oceny i dlatego właśnie Komisja nieustannie nalega na poprawę ich jakości.
_BAR_
2.13. W przeszłości często dokonywano przeniesień środków, których następnie nie wykorzystano [19].
W ramach wszystkich środków na pokrycie płatności nieprzyznanych na określony cel przeniesionych z roku 2003, 23 % nie zostało wykorzystanych [20].
Całkowita kwota 2,8 mld euro jest przeniesiona na rok 2005, 1,5 mld euro w ramach budżetu operacyjnego (1,2 mld euro w 2003 r.) oraz 1,3 mld euro na w ramach dochodów stron trzecich przyznanych na określony cel (1,0 mld euro w 2003 r.).
_BAR_ _BAR_
Obecne programy wydatkowania osiągnęły oczekiwany wskaźnik wydatkowania
2.14. Znaczna część budżetu — działania strukturalne, niektóre polityki wewnętrzne i działania zewnętrzne — obejmuje wieloletnie programy wydatkowania realizowane w określonych cyklach przez okres kilku lat (np. 2000–2006 w przypadku Funduszy Strukturalnych).
Komisja i Państwa Członkowskie doświadczyły znacznych opóźnień w zakresie ustanawiania i uruchamiania tych programów, w szczególności w odniesieniu do funduszy strukturalnych.
Niemniej jednak w roku 2004 programy osiągnęły w znacznym stopniu planowany roczny poziom wydatkowania i obejmują wnioski o zwrot płatności dokonanych przez Państwa Członkowskie na rzecz beneficjentów.
W rzeczywistości zapisane w budżecie środki na pokrycie płatności z tytułu funduszy strukturalnych nie były wystarczające, konieczne więc było sporządzenie przed końcem roku budżetu korygującego [21] w wysokości 3,7 mld euro.
Z tej kwoty 3,3 mld euro dotyczyło obecnych programów.
_BAR_ _BAR_
2.15. Obecny poziom wydatkowania obejmuje jedynie w ograniczonym zakresie obniżenie poziomu zobowiązań pozostających do spłaty.
Zgodnie z informacjami zawartymi w sprawozdaniu Komisji w sprawie zarządzania budżetem i finansami dotyczącymi stanu realizacji funduszy strukturalnych (patrz: pkt 2.4), do końca 2004 r. zrealizowano w przybliżeniu 40 % trzech celów polityki na okres 2000–2006.
2.15. Celem Komisji jest, aby wszystkie kwalifikowane wnioski o płatności zostały uwzględnione w budżecie, co może oznaczać konieczność dokonania zmian w budżecie w przypadkach gdy kwoty płatności przewyższą oczekiwania.
_BAR_
2.16. W trakcie zamykania są także programy wydatkowania w ramach Funduszy Strukturalnych za ubiegły okres programowania (1994–1999).
Komisja napotkała znaczne problemy i opóźnienia w zamykaniu tych programów i dokonywaniu ostatecznych płatności (patrz: pkt 5.29–5.31).
W ramach 9,1 mld euro zobowiązań budżetowych pozostałych do spłaty na koniec 2003 r. 3,6 mld euro stanowiły dokonane płatności, a 2,3 mld euro anulowano z powodu ich niewykorzystania.
Pod koniec 2004 r. 3,3 mld euro zobowiązań budżetowych pozostało do spłaty w celu zamknięcia tych dawnych programów w 2005 r. lub w późniejszym okresie.
2.16. Państwa Członkowskie były zobowiązane do przedłożenia dotyczących tych programów wniosków o płatność najpóźniej do dnia 31 marca 2003 r.
Duża ilość wniosków nadeszła tuż przed upłynięciem terminu i z powodu zróżnicowanej jakości towarzyszącej im dokumentacji dotyczącej zamknięcia konieczne było zwrócenie się o udzielenie dodatkowych informacji przed rozpatrzeniem wniosków.
Procedura zamknięcia uległa znacznej poprawie w 2004 r., na co wskazuje spadek kwoty zobowiązań pozostających do spłaty o dwie trzecie w stosunku do około 5 % sumy pozostających do spłaty zobowiązań z tytułu funduszy strukturalnych.
_BAR_
Wzrost zobowiązań budżetowych pozostałych do spłaty w związku z rozszerzeniem
2.17. Pozostałe do spłaty zobowiązania budżetowe są to kwoty, do których zapłacenia w przyszłości Komisja prawnie się zobowiązała.
Wraz ze wzrostem wartości zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty wzrastają potrzeby w zakresie płatności budżetowych w przyszłych latach.
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty wzrosły z 4,5 % do 110,1 mld euro (patrz: tabela 2.3).
Wzrost ten był spowodowany dodatkowymi zobowiązaniami budżetowymi dla nowych Państw Członkowskich przewidzianymi na okres po rozszerzeniu.
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty, przewidziane na okres przed rozszerzeniem, pozostały bez zmian.
W przypadku całości wydatków zróżnicowanych zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty odpowiadają okresowi 2,2 roku płatności według obecnego wskaźnika wydatkowania (w stosunku do 2,5 roku w roku 2003).
2.17. 2,2 roku, o których mówi Trybunał, można uznać za normalny wskaźnik, uwzględniający zasadę N + 2.
_BAR_
2.18. Wykres 2.1 pokazuje wartość zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty z tytułu wydatków zróżnicowanych od 1994 roku.
Wzrost ten wiąże się ze zmianą w systemie rocznych zobowiązań na fundusze strukturalne w okresie programowania 2000–2006 oraz z łącznym efektem niepełnej realizacji wydatków w okresie 1999–2003, co spowodowało anulowanie środków na pokrycie płatności w wysokości 40 mld euro [22].
_BAR_ _BAR_
Tabela 2.3 — Zmiany w saldzie zobowiązań pozostających do spłaty w 2004 r.
Źródło: Sprawozdanie finansowe za rok 2004 oraz sprawozdanie z zarządzania budżetem i finansami.
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ W odniesieniu do rodzaju _BAR_ Ogółem _BAR_ W odniesieniu do pozycji perspektywy finansowej _BAR_
Środki niezróżnicowane _BAR_ Środki zróżnicowane _BAR_ Rolnictwo _BAR_ Działania strukturalne _BAR_ Polityki wewnętrzne _BAR_ Działania zewnętrzne _BAR_ Administracja _BAR_ Rezerwy _BAR_ Strategia przedakcesyjna _BAR_ Wyrównanie _BAR_ Korekty _BAR_
Zobowiązania przeniesione
Saldo przeniesione z roku ubiegłego _BAR_ 877 _BAR_ 103883 _BAR_ 104760 _BAR_ 290 _BAR_ 69274 _BAR_ 12196 _BAR_ 12156 _BAR_ 584 _BAR_ 0 _BAR_ 10260 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
Płatności _BAR_ –776 _BAR_ –41221 _BAR_ –41997 _BAR_ –271 _BAR_ –30969 _BAR_ –3995 _BAR_ –3245 _BAR_ –503 _BAR_ 0 _BAR_ –3013 _BAR_ 0 _BAR_ –1 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –17 _BAR_ –3626 _BAR_ –3643 _BAR_ –5 _BAR_ –2624 _BAR_ –501 _BAR_ –436 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ –85 _BAR_ 0 _BAR_ 8 _BAR_
Środki anulowane _BAR_ –81 _BAR_ 0 _BAR_ –81 _BAR_ –14 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ –59 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ –8 _BAR_
Zobowiązania zaciągnięte w 2004 r.
Zobowiązania zaciągnięte _BAR_ 51494 _BAR_ 57779 _BAR_ 109273 _BAR_ 44761 _BAR_ 40834 _BAR_ 9010 _BAR_ 5198 _BAR_ 6161 _BAR_ 182 _BAR_ 1718 _BAR_ 1410 _BAR_ –1 _BAR_
Płatności _BAR_ –50162 _BAR_ –7981 _BAR_ –58143 _BAR_ –43308 _BAR_ –3229 _BAR_ –3260 _BAR_ –1361 _BAR_ –5354 _BAR_ –182 _BAR_ –40 _BAR_ –1410 _BAR_ 1 _BAR_
Środki anulowane _BAR_ –22 _BAR_ 0 _BAR_ –22 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ –22 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
Zaokrąglenie _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ –1 _BAR_ –1 _BAR_ _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1 _BAR_
Saldo przeniesione na rok 2005 _BAR_ 1313 _BAR_ 108834 _BAR_ 110147 _BAR_ 1452 _BAR_ 73285 _BAR_ 13450 _BAR_ 12313 _BAR_ 807 _BAR_ 0 _BAR_ 8840 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
_BAR_
Wykres 2.1 — Zobowiązania pozostające do spłaty w latach 1994 do 2004
Uwaga: Środki zróżnicowane obejmują wydatki na działania strukturalne, polityki wewnętrzne, działania zewnętrzne i strategi przedakcesyjną.
Źródło: Sprawozdania roczne za lata 1994 do 2004.
+++++ TIFF +++++
Środki zróżnicowane — lata 1994 do 2004Kwota (w mld euro)120,0100,080,060,040,020,00,019941995199619971998199920002001200220032004Rok obrachunkowyZabudżetowane zobowiązaniaZobowiązania budżetowe pozostające do spłaty ogółem _BAR_
2.19. W swojej odpowiedzi na Sprawozdanie roczne za rok 2003 Komisja stwierdziła, że poziom zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty odpowiada jej przewidywaniom [23].
W roku 2002 Komisja przeprowadziła gruntowną analizę postępu w zakresie wykonania budżetu na fundusze strukturalne, uwzględniając niskie wskaźniki wydatkowania w latach 2000–2002 i dostosowując się do nich oraz prognozując poziom zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty na koniec każdego roku do 2010 r [24].
_BAR_ _BAR_
2.20. W rzeczywistości poziom zobowiązań pozostających do spłaty na koniec roku 2004 w programach na lata 2000–2006 był o 3,7 mld euro wyższy niż ten przewidywany przez Komisję w 2002 r. dla 15 Państw Członkowskich UE.
Zobowiązania pozostałe do spłaty w programach na lata 1994–1999 wyniosły 3,3 mld euro, podczas gdy analiza Komisji przewidywała ich całkowitą spłatę.
Ponadto Komisja nie uwzględniła w swojej analizie 2,1 mld euro zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty związanych z rozszerzeniem.
2.20. Wyższy od prognozowanego poziom zobowiązań pozostających do spłaty za lata 1994–1999 jest spowodowany opóźnieniem zamknięcia tych programów, co było trudne do przewidzenia w tym czasie (patrz: odpowiedź na pkt 2.16).
Dane liczbowe za rok 2002 stanowiły najlepsze szacunki, jakie można było osiągnąć w oparciu o dostępne informacje.
Trudności w sporządzeniu tych szacunków były w dużej mierze spowodowane zasadniczą zmianą systemu płatności dla nowych programów na lata 2000–2006 w stosunku do poprzednich programów.
_BAR_
Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty nie stanowią wszystkich zobowiązań prawnych
2.21. Z uwagi na charakter procesu budżetowego saldo zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty nie uwzględnia w pełni zobowiązań prawnych, ponieważ większość programów wydatkowania podlega odrębnym zasadom.
Decyzje o finansowaniu podjęte na początku okresu programowania, stanowiące prawne zobowiązania płatnicze, nie przekładają się bezpośrednio na zobowiązania budżetowe. Jednakże rozporządzenie finansowe [25] pozwala w rzeczywistości na podział zobowiązań na cały okres programowania na prawie równe transze roczne.
Zaciągnięte zobowiązania prawne, które nie przekształciły się jeszcze w zobowiązania budżetowe, przedstawia się jako pozycje pozabilansowe w rocznym sprawozdaniu finansowym [26].
_BAR_ _BAR_
2.22. Pod koniec roku 2004 pozostające do spłaty zobowiązania budżetowe z tytułu funduszy strukturalnych w okresie programowania 2000–2006 wyniosły 60 mld euro, co odpowiadało okresowi 2,2 roku wydatków, zgodnie ze wskaźnikiem wydatkowania z 2004 r.
Zobowiązania prawne, które nie zostały jeszcze przekształcone w zobowiązania budżetowe (patrz: pkt 2.21), wynoszą 75 mld euro.
W związku z tym wszystkie zobowiązania prawne pozostałe do spłaty w okresie programowania funduszy strukturalnych 2000–2006, na koniec roku 2004 wyniosły 136 mld euro, co odpowiadało okresowi pięciu lat płatności według wskaźnika wydatkowania z 2004 r.
Całość zobowiązań prawnych pozostających do spłaty obniżyła się nieznacznie dopiero w roku 2004 w związku z dodatkowymi zobowiązaniami prawnymi powstałymi w wyniku rozszerzenia.
Jednakże w celu uregulowania wszystkich zobowiązań prawnych pozostałych do spłaty za okres programowania 2000–2006 do końca okresu płatności 2010, Komisja będzie zmuszona utrzymać wysoki wskaźnik wydatkowania i/lub dokonać umorzeń zgodnie z zasadą n + 2 (patrz: pkt 2.24–2.26).
2.22. Komisja uważa, że przedstawienie wskaźnika "zobowiązań prawnych pozostających do spłaty" w odniesieniu do płatności w danym roku nie jest przydatne samo w sobie; wskaźnik "zobowiązań prawnych pozostających do spłaty" w odniesieniu do płatności zmniejsza się w sposób naturalny w miarę zbliżania się końca okresu programowania.
Ogólny poziom zobowiązań pozostających do spłaty powinien zatem zawsze być rozpatrywany przy uwzględnieniu okresu czasu, jaki pozostaje na dokonanie pozostałych płatności.
W tej kwestii Komisja zgadza się z uwagami Trybunału zawartymi w ostatnim zdaniu.
_BAR_
2.23. W ramach obecnego okresu programowania Funduszy Strukturalnych Państwa Członkowskie mogą dokonywać płatności na rzecz beneficjentów do końca roku 2008, a Komisja może dokonywać zwrotów wydatków poniesionych przez Państwa Członkowskie do końca roku 2010 wraz z płatnościami salda końcowego.
Z doświadczenia zdobytego w poprzednich okresach wynika, że wskaźniki wydatkowania obniżają się pod koniec cyklu, a jego zamknięcie stwarza problemy [27].
Istnieje zatem ryzyko, że wydatkowanie na obecne programy zostanie w konsekwencji odroczone, nawet na następny okres, a rozpoczęcie nowych programów zostanie opóźnione.
2.23. Jest rzeczą normalną, że część salda programów za okres obecny zostanie spłacona w latach 2007–2010.
Z powodu zastosowania zasady N + 2 dla funduszy strukturalnych Komisja nie przewiduje istotnego wzrostu pozostających do spłaty zobowiązań na koniec bieżącego okresu.
Zamknięcie programów z lat 2000–2006 nie powinno oznaczać opóźnienia rozpoczęcia programów następnego okresu.
Komisja zaproponuje budżety odpowiadające przewidywanemu poziomowi kwalifikowanych wniosków o płatność, niezależnie od tego, czy wnioski te będą dotyczyć okresu programowania 2000–2006 czy też okresu 2007–2013.
_BAR_
Dotychczasowy niewielki poziom umorzeń w wyniku oddziaływania zasady rok n + 2
2.24. Komisja uważa [28], że ryzyko związane z wysokim poziomem zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty w ramach funduszy strukturalnych zmniejszyło się w wyniku zastosowania zasady "rok n + 2".
Zgodnie z tą zasadą, zobowiązania, co do których nie dokonano żadnej płatności w okresie dwóch lat następujących po roku, w którym zaciągnięto zobowiązanie, zostają automatycznie anulowane.
W roku 2003 wartość zobowiązań anulowanych w wyniku zastosowania tej zasady wyniosła 31 mln euro.
W roku 2004 kwota ta wzrosła i wyniosła 219 mln euro, co stanowiło jedynie 0,3 % salda zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty na koniec roku z tytułu funduszy strukturalnych.
2.24. Komisja podtrzymuje swoją opinię, że zasada N + 2 ustabilizuje poziom zobowiązań pozostających do spłaty.
Płatności zaliczkowe zrealizowane na początku okresu programowania, odpowiadające 7 % ogółu kwoty przeznaczonej dla każdego programu na lata 2000–2006, zapewniają względnie długoterminowe zabezpieczenie przed anulowaniami zobowiązań w ramach N + 2, ponieważ zaliczki obniżają poziom zwrotów wymaganych w celu uniknięcia automatycznego anulowania zobowiązań.
Ochrona ta ulega jednak osłabieniu w miarę upływu czasu, co może doprowadzić do wzrastania ilości anulowanych zobowiązań w ramach N + 2 w kolejnych latach.
Równocześnie jednak zasada N + 2 zachęca do szybszej realizacji i bardziej systematycznego składania wniosków o płatność, a zatem jej wpływ nie może być oceniany jedynie pod kątem poziomu anulowanych zobowiązań.
_BAR_
2.25. W ramach zobowiązań anulowanych w wyniku zastosowania tej zasady, 76 % dotyczyło wydatków na EFS w Niderlandach.
W praktyce nowe zobowiązania pochodzące z rezerwy wykonawczej [29] były w niektórych przypadkach przydzielane na programy, w których zobowiązania zostały anulowane, niwecząc tym samym efekt tej procedury [30].
Brak anulowania zobowiązań dotyczących innych Państw Członkowskich jest związany ze zwiększonym wydatkowaniem.
Niemniej jednak Trybunał znalazł dowody na to, że Państwa Członkowskie przedkładają wnioski obejmujące wydatki niekwalifikowalne, aby zapobiec anulowaniu zobowiązań.
Na podstawie tego można stwierdzić, że ryzyko określone przez Trybunał w jego Sprawozdaniu rocznym za rok 2003 [31] jest rzeczywiste.
2.25. Kontekst sytuacji opisanej przez Trybunał, dotyczącej dodatkowego zobowiązania z rezerwy wykonawczej dla programu, którego finansowanie zostało anulowane w ramach N + 2, jest następujący: ponieważ przyznane środki nie mogą zmieniać przeznaczenia na inny cel (kwoty ustalone na posiedzeniu Rady Europejskiej w Berlinie w 1999 r. i w rozporządzeniu o Funduszach Strukturalnych), konkurencja do rezerwy wykonawczej jest ograniczona do programów jednego Państwa Członkowskiego w ramach jednego celu.
Ponieważ jest tylko jeden cel 3 JDP w Niderlandach, Komisja musiała przyznać rezerwę temu programowi, jednak przeznaczyła ją na priorytety o większej wydajności.
Komisja analizuje dowody Trybunału, pochodzące z jego audytów w Państwach Członkowskich i dotyczące włączania do wniosków niekwalifikujących się wydatków, i podejmie konieczne kroki.
Komisja analizuje także własne audyty pod kątem tego ryzyka.
_BAR_
2.26. Pomimo iż Komisja uważa, że zasada "rok n + 2" jest istotnym narzędziem zarządzania budżetem, nie zamieściła ona jednak żadnej analizy na temat jej funkcjonowania czy też oddziaływania w swoim sprawozdaniu w sprawie zarządzania budżetem i finansami.
2.26. Jednym z celów zasady N + 2 jest pobudzanie realizacji, a więc rezultaty stosowania tej zasady mogą być częściowo zmierzone na podstawie informacji dotyczących realizacji podanych w sprawozdaniu na temat zarządzania budżetowego i finansowego.
Bardziej szczegółowe informacje dotyczące funduszy strukturalnych zawarte są w wyżej wymienionym sprawozdaniu rocznym na temat funduszy strukturalnych, opublikowanym w maju 2005 r.
_BAR_
Niewłaściwe sporządzanie budżetu przez cały okres programów wydatkowania
2.27. Chociaż wynik roku 2004 w przypadku funduszy strukturalnych był ogólnie zadowalający, nadal pozostaje wiele problemów związanych z realizacją wieloletnich programów wydatkowania, takich jak opóźnienia, zwiększenie zobowiązań pozostających do spłaty, które są wynikiem sporządzenia budżetu przekraczającego okres programowania, w którym nie uwzględniono w wystarczającym stopniu możliwości wykorzystania przez Państwa Członkowskie funduszy w przewidzianym terminie.
Ponadto zgodnie z informacją zawartą w pkt 2.21 zobowiązania są zaciągane w prawie równych transzach rocznych na nominalny okres trwania programu.
Nie odzwierciedla to ani oczekiwanego profilu płatności, ani pełnego zakresu zobowiązań prawnych [32], a zatem zawiera informacje, które można łatwo zinterpretować w nieprawidłowy sposób.
2.27. Ujęcie zobowiązań w budżecie jest bezpośrednim następstwem przyznania zasobów zgodnie z decyzją Rady Europejskiej.
Ujęte w budżecie zobowiązania roczne zwykle odzwierciedlają programowanie (lub zmienione programowanie).
Z reguły celem Komisji jest dokonanie prognozy dotyczącej rzeczywistego zapotrzebowania na roczne środki na płatności.
_BAR_
2.28. Przewiduje się, że płatności będą dokonywane w okresie dłuższym niż rzeczywisty okres trwania programu (do roku 2010 za okres 2000–2006).
Profil płatności w cyklu programu znacznie się różni. Na etapie opracowywania i rozpoczynania programów (oraz projektów przez nie finansowanych) płatności początkowe są niskie, następnie zapotrzebowanie rośnie w okresie pośrednim i maleje pod koniec cyklu.
W przypadku zazębiania się dwóch cykli Komisja zamierza rekompensować lata niższego zapotrzebowania, czyli początek drugiego cyklu, płatnościami z końca pierwszego cyklu, dzięki czemu powstaje wyrównane i ujednolicone zapotrzebowanie na środki na pokrycie płatności.
_BAR_ _BAR_
2.29. W praktyce zapotrzebowanie na płatności budżetowe dokonywane przez Komisję zależy od wniosków Państw Członkowskich, które z kolei są uzależnione od możliwości beneficjentów w zakresie przeprowadzenia projektu i wykorzystania wydatkowania.
Nierównomierne zapotrzebowanie w ciągu pięciu lat do 2003 roku spowodowało znaczną niepełną realizację wydatków [33].
Skutek niepełnej realizacji wydatków był różny w odniesieniu do środków na pokrycie płatności i środków na pokrycie zobowiązań: niewykorzystane środki na pokrycie płatności zostały anulowane, a zobowiązania pozostały niespłacone.
Na skutek tej różnicy nastąpił wzrost poziomu zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty (patrz: pkt 2.18) oraz wystąpiła różnica czasowa między zobowiązaniami a płatnościami.
2.29. Rosnąca ilość zobowiązań pozostających do spłaty (RAL) jest normalną cechą wieloletniego programowania, takiego jak programowanie dla funduszy strukturalnych.
Ilość RAL "w normalnych warunkach" wzrastałaby w pierwszych latach, ustabilizowała się i następnie ponownie zmalała przy końcu okresu.
Nie ma żadnego szczególnego powodu w systemie zróżnicowanych środków na to, aby płatności i zobowiązania w danym roku pokrywały się.
_BAR_
WNIOSKI I ZALECENIA
2.30. Sprawozdanie Komisji w zakresie zarządzania budżetem zawiera obecnie kilka dodatkowych informacji dotyczących postępu w realizacji programów wydatkowania.
Komisja mogłaby jednak polepszyć jakość tych informacji, dostarczając obszerniejszych wyjaśnień, dokonując oceny postępu w realizacji i porównując go z oczekiwanymi wynikami oraz postępując ściślej z zasadami zarządzania budżetem i obowiązkiem sprawozdawczości.
Należy także dostarczyć informacje dotyczące preliminarzy wydatków Państw Członkowskich oraz funkcjonowania zasady "rok n + 2" w odniesieniu do Funduszy Strukturalnych.
2.30. Zgodnie z zaleceniami zawartymi w sprawozdaniu Trybunału z ubiegłego roku Komisja dostarczyła wyczerpujących informacji na temat ogólnego stanu i postępu w realizacji wielu z najważniejszych wieloletnich programów (tj. Funduszy Strukturalnych, Funduszu Spójności, SAPARD i ISPA).
Komisja chce podnieść jakość dostarczonych informacji, tak jak było to w przeszłości, w tym w sprawozdaniu z 2004 r. Ponadto Komisja zwraca uwagę Trybunału na wyczerpujące sprawozdanie roczne na temat wykonania budżetu w zakresie funduszy strukturalnych, publikowane przez Dyrekcję Generalną ds. Budżetu w maju.
Komisja odsyła również do swojej odpowiedzi w pkt 2.4.
_BAR_
2.31. Ulepszone wskaźniki wydatkowania oraz odpowiadająca im zredukowana nadwyżka wynikają z lepszego zarządzania przez Komisję i zwiększonego poziomu wydatkowania w ramach głównych programów wydatkowania, w szczególności funduszy strukturalnych.
_BAR_ _BAR_
2.32. Poziom zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty dalej wzrastał i na koniec roku 2004 wyniósł 109 mld euro.
Wzrost ten był głównie spowodowany rozszerzeniem, poziom zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty dotyczących 15 Państw Członkowskich nieznacznie spadł.
Umorzenia będące wynikiem oddziaływania zasady "rok n + 2", której celem jest zarządzanie sytuacją funduszy strukturalnych, od momentu jej wprowadzenia osiągnęły niewielki poziom.
2.32. Poziom anulowanych zobowiązań nie jest sam w sobie miarodajnym wskaźnikiem skuteczności zasady N + 2.
Zasada ta ma także wpływ na wspieranie realizacji (patrz także: odpowiedź na pkt 2.24).
_BAR_
2.33. Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty dotyczące Funduszy Strukturalnych przekraczają zrewidowane przewidywania w tym zakresie z roku 2002.
Trybunał zaleca, aby Komisja rozważyła uaktualnienie swojej analizy, co pozwoli określić skutki w obecnym i przyszłym okresie oraz potrzebę podjęcia szczególnych działań.
2.33. Model rzeczywistej realizacji oraz rzeczywisty poziom pozostałych do spłaty zobowiązań są poddawane analizie i wykorzystywane w procesie przygotowywania wstępnego projektu budżetu jako istotne informacje dla celów oceny zapotrzebowania na płatności.
Obecnie nie planuje się wydania zmienionego komunikatu.
_BAR_
2.34. Informacje o budżecie UE nie odzwierciedlają w pełni rzeczywistego stanu wydatków, ani nie dostarczają wystarczająco jasnej informacji na temat zobowiązań prawnych Unii.
W przypadku Funduszy Strukturalnych budżet dotyczący zobowiązań opiera się na równych rocznych transzach, natomiast budżet dotyczący płatności opiera się na określonych przez podaż, wyrównanych i ujednoliconych przewidywaniach Komisji w zakresie wydatkowania, są jednak wykonywane w oparciu o określone przez zapotrzebowanie niesystematyczne wnioski pochodzące z Państw Członkowskich.
Jak sama Komisja już przyznała, jej możliwości w zakresie czynnego zarządzania wykonaniem budżetu w przypadku wieloletnich programów wydatkowania są ograniczone [34].
2.34. Jeżeli chodzi o Fundusze Strukturalne, środki roczne na zobowiązania są planowane w wieloletnim programowaniu (tj. określone przez podaż).
Do pewnego stopnia stosuje się to również do innych głównych wieloletnich programów.
Środki na płatności, z kolei, muszą być określone przez popyt, z wyjątkiem ograniczonych płatności zaliczkowych.
Środki na płatności ujmuje się w budżecie co roku w celu opracowania realistycznej prognozy rzeczywistego popytu na podstawie tendencji w zakresie realizacji i innych istotnych informacji.
Podstawę szacunków Komisji dotyczących zapotrzebowania na płatności w zakresie Funduszy Strukturalnych stanowią zazwyczaj informacje zawarte we wstępnym projekcie budżetu.
Ogólnie rzecz biorąc, nastąpiła znaczna poprawa w uwzględnianiu płatności w budżecie w 2004 r.
Kwota zobowiązań prawnych, dla których nie zostały jeszcze podjęte zobowiązania budżetowe, jest wymieniona w pozycji zobowiązań warunkowych w rocznym sprawozdaniu finansowym Wspólnot.
_BAR_
2.35. W przypadku gdy niewykorzystane środki na płatności oraz związane z nimi środki finansowania nie mogą być przeniesione w celu zaspokojenia przyszłych potrzeb, powstaje rozbieżność czasowa pomiędzy okresem programowania wydatkowania (np. 2000–2006) a terminem rzeczywistego poniesienia wydatków.
Powoduje to wzrost wskaźnika wydatkowania na koniec okresu programowania (co jest trudne do zarządzania) bądź wysoki i wciąż rosnący poziom zobowiązań budżetowych oraz wydatków pozostających do spłaty. W konsekwencji bieżący okres wydatkowania przenosi się na nowy okres, co może zahamować rozpoczęcie nowego okresu.
Jeżeli żadne działania nie zostaną podjęte w tym względzie, rozbieżność czasowa będzie nadal istnieć w przyszłości.
2.35. Komisja jest zobowiązana do uwzględnienia w budżecie wystarczających środków na płatności, a w razie konieczności proponuje budżet korygujący, jak w przypadku Funduszy Strukturalnych w 2004 r.
Wykonanie budżetu w 2004 r. nie zwiększyło RAL, z wyjątkiem w przypadku nowych Państw Członkowskich, co było naturalne i nie do uniknięcia w przypadku tego typu nowych operacji.
Jeżeli chodzi o Fundusze Strukturalne, płatności są ustalane głównie na podstawie wniosków Państw Członkowskich o zwrot kosztów, co musi zostać uwzględnione w budżecie.
Zasada N + 2 ogranicza przesunięcia płatności w ramach programów na koniec okresu programowania, i w związku z tym Komisja nie podziela obawy, że płatności związane z programami na lata 2000–2006 mogłyby zahamować rozpoczęcie następnego okresu programowania.
Komisja odsyła również do swojej odpowiedzi w pkt 2.23.
_BAR_
[18] Patrz: pkt 2.26 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2002 i pkt 2.31 i 2.47 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003.
[19] Patrz: pkt 2.14 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003.
[20] Środki na pokrycie płatności obejmujące dochód przyznany na określony cel z racji ich odrębnego charakteru podlegają szczególnym zasadom.
Patrz: pkt 2.37 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003.
[21] Nr 10/2004 (Dz.U. L 80 z 29.3.2005, str. 1).
[22] Patrz: pkt 2.12 Sprawozdania Rocznego Trybunału za rok 2003.
[23] Punkt 2.48 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003: ""RAL" za okres 2000–2006 odpowiadający 2,3–krotnie rocznym płatnościom bieżącym […] jest zgodny z przewidywaniami Komisji".
[24] Wykres 7, komunikat Komisji: Postęp w wykonywaniu budżetu funduszy strukturalnych, w szczególności zobowiązania pozostające do spłaty (RAL) (COM(2002) 528 wersja ostateczna, 20.9.2002).
W odniesieniu do Funduszu Spójności nie przeprowadzono podobnej analizy, nawet w przypadku gdy saldo zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty wyniosło 9,7 mld euro.
[25] Artykuł 76 ust. 3 "Zobowiązania budżetowe z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy można rozbić na raty na kilka lat, jedynie w przypadku gdy przewiduje to akt podstawowy…".
[26] Patrz zobowiązania pozabilansowe w rocznym sprawozdaniu finansowym: zobowiązania warunkowe – pozycja 6.
[27] "Przeszkody administracyjne i finansowe związane z ukończeniem programów za lata 1994–1999 przyczyniły się w znacznym stopniu do powstania opóźnień w zakresie uruchamiania programów za okres 2000–2006."
COM(2002) 528 wersja końcowa, str. 4.
[28] Patrz np.: odpowiedź Komisji na pkt 2.48 w Sprawozdaniu rocznym za rok 2003. "Zasada "n + 2" powinna doprowadzić do ustabilizowanego poziomu zobowiązań pozostających do spłaty w ciągu kilku następnych lat…".
[29] 4 % środków przyznanych każdemu Państwu Członkowskiemu zostało umieszczone w rezerwie w celu rozdysponowania ich najlepiej funkcjonującym programom w trzech transzach w okresie 2004–2006.
[30] Np. w wyniku zastosowania w Niderlandach zasady "rok n + 2" w jednym z programów umorzono 167 mln euro, z czego 76 mln przydzielono temu samemu programowi z rezerwy wykonawczej.
[31] Pkt 2.35: "… jednakże istnieje ryzyko, że Państwa Członkowskie wystąpiły o zatwierdzenie niekwalifikowalnych wydatków, by uniknąć anulowania zobowiązań."
[32] Inaczej niż w przypadku końca ostatniego roku w określonym okresie programowania.
[33] Patrz: pkt 2.12 i tabela 2.3 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003.
[34] Patrz: odpowiedź Komisji na pkt 2.32 Sprawozdania rocznego Trybunału za rok 2003.
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 3
Dochody
SPIS TREŚCI
Wstęp
Szczegółowa ocena do celów Poświadczenia wiarygodności
Tradycyjne środki własne
Wstęp
Ocena systemów nadzoru i kontroli
Systemy nadzoru i kontroli Komisji
Systemy nadzoru i kontroli w Państwach Członkowskich
Ustalenia kontroli w sprawie transakcji za rok obrachunkowy
Kwoty naliczone, lecz dotąd nieudostępnione Komisji (rachunki B)
Opłaty cukrowe
Środki własne w oparciu o VAT/DNB
Wstęp
Ocena systemów nadzoru i kontroli
Systemy nadzoru i kontroli Komisji
Systemy nadzoru i kontroli w Państwach Członkowskich
Roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych
Wnioski i zalecenia
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
WSTĘP
3.1.Na dochody budżetu Unii Europejskiej składają się środki własne i inne rodzaje dochodów.
Jak pokazuje tabela 3.1, wykres 3.1 oraz wykres 3.2, środki własne stanowią zdecydowanie główne źródło finansowania wydatków budżetowych (92 %).
Wyróżnia się trzy kategorie środków własnych: tradycyjne środki własne (opłaty celne, rolne i cukrowe) (13 %), środki własne wyliczone w oparciu o kwotę podatku od wartości dodanej pobraną przez Państwa Członkowskie (15 %) oraz środki własne pochodzące z dochodu narodowego brutto Państw Członkowskich (72 %). _BAR_ _BAR_
Źródło: Budżety i budżety korygujące za rok 2004; Sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok 2004.
(w mln euro) _BAR_
Rodzaj dochodu i odpowiadająca mu linia budżetowa _BAR_ Dochód rzeczywisty w roku 2003 _BAR_ Opracowanie budżetu na rok 2004 _BAR_ Dochód rzeczywisty w roku 2004 _BAR_ zmiana w % (2003-2004) _BAR_
Budżet początkowy _BAR_ Budżet ostateczny _BAR_
_BAR_ (a) _BAR_ (b) _BAR_ (c) _BAR_ (d) _BAR_ e = [(d) – (a)]/(a) _BAR_
1 _BAR_ Tradycyjne środki własne _BAR_ 10857,2 _BAR_ 11049,0 _BAR_ 12406,9 _BAR_ 12307,1 _BAR_ 13,4 % _BAR_
— Opłaty rolne (Rozdział 10) _BAR_ 1011,8 _BAR_ 839,1 _BAR_ 1325,6 _BAR_ 1313,4 _BAR_ 29,8 % _BAR_
— Opłaty cukrowe i opłaty od izoglukozy (Rozdział 11) _BAR_ 383,2 _BAR_ 359,9 _BAR_ 416,9 _BAR_ 401,6 _BAR_ 4,8 % _BAR_
— Opłaty celne (Rozdział 12) _BAR_ 9462,1 _BAR_ 9850,0 _BAR_ 10664,4 _BAR_ 10592,1 _BAR_ 11,9 % _BAR_
2 _BAR_ Środki w oparciu o VAT _BAR_ 21260,1 _BAR_ 13319,5 _BAR_ 13579,9 _BAR_ 13912,1 _BAR_ –34,6 % _BAR_
— Środki w oparciu o VAT w bieżącym roku obrachunkowym (Rozdział 13) _BAR_ 21534,9 _BAR_ 13319,5 _BAR_ 13579,9 _BAR_ 13679,3 _BAR_ _BAR_
— Salda z lat ubiegłych (Rozdział 31) _BAR_ –274,8 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 232,8 _BAR_ _BAR_
3 _BAR_ Środki w oparciu o DNB _BAR_ 51235,2 _BAR_ 69444,6 _BAR_ 69010,2 _BAR_ 68982,0 _BAR_ 34,6 % _BAR_
— Środki w oparciu o DNB w bieżącym roku obrachunkowym (Rozdział 14) _BAR_ 50624,3 _BAR_ 69444,6 _BAR_ 69010,2 _BAR_ 69214,2 _BAR_ _BAR_
— Salda z lat ubiegłych (Rozdział 32) _BAR_ 610,9 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ –232,2 _BAR_ _BAR_
4 _BAR_ Salda i korekty _BAR_ 280,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ –148,0 _BAR_ –152,8 % _BAR_
— Korekta przysługującą Zjednoczonemu Królestwu (Rozdział 15) _BAR_ 281,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ –149,3 _BAR_ _BAR_
— Końcowe obliczenie korekty przysługującej Zjednoczonemu Królestwu (Rozdział 35) _BAR_ –1,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,3 _BAR_ _BAR_
5 _BAR_ Inne dochody _BAR_ 9836,1 _BAR_ 805,6 _BAR_ 6809,6 _BAR_ 8458,7 _BAR_ –14,0 % _BAR_
— Nadwyżka za ubiegły rok obrachunkowy (Rozdział 30) _BAR_ 7676,8 _BAR_ 0,0 _BAR_ 5693,0 _BAR_ 5693,0 _BAR_ –25,8 % _BAR_
— Dochody różne (Tytuły 4-9) _BAR_ 2159,3 _BAR_ 805,6 _BAR_ 1116,6 _BAR_ 2765,7 _BAR_ 28,1 % _BAR_
Ogółem _BAR_ 93468,6 _BAR_ 94618,7 _BAR_ 101806,6 _BAR_ 103511,9 _BAR_ 10,7 % _BAR_
_BAR_
Wykres 3.1 — Rozbicie rzeczywistych dochodów w roku 2004
Źródło: Sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok 2004.
+++++ TIFF +++++
Dochód całkowity — 103511,9 mln euroŚrodki w oparciu o DNB 66,6 %Środki w oparciu o VAT 13,4 %Opłaty celne 10,2 %Opłaty rolne 1,4 %Opłaty cukrowe 0,4 %Nadwyżka 5,5 %Inne 2,5 % _BAR_
Wykres 3.2 — Ewolucja źródeł rzeczywistych dochodów w latach 1990-2004
Źródło: Sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok 2004.
+++++ TIFF +++++
1000009000080000700006000050000400003000020000100000199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004InneŚrodki w oparciu o DNBŚrodki w oparciu o VATTradycyjne środki własne _BAR_
SZCZEGÓŁOWA OCENA DO CELÓW POŚWIADCZENIA WIARYGODNOŚCI
Tradycyjne środki własne
Wstęp
3.2. Państwa Członkowskie nakładają i pobierają opłaty stanowiące tradycyjne środki własne zgodnie z krajowymi przepisami prawnymi i wykonawczymi, które muszą spełniać wymogi określone w przepisach wspólnotowych [2].
Pobór tradycyjnych środków własnych obciążony jest ryzykiem, takim jak unikanie ceł przez podanie fałszywych informacji lub po prostu przemyt, błąd w obliczeniach albo brak nałożenia opłat celnych z powodu niewykrytych błędów lub niedociągnięć w systemach, a także błędów lub zaniechań popełnionych w ramach rozliczania się z nałożonych przez Państwa Członkowskie opłat celnych.
_BAR_ _BAR_
3.3. Kontrola Trybunału nie może obejmować przywozów niezgłoszonych albo takich, które zostały pominięte w ramach nadzoru celnego.
Jednakże działania kontrolne Trybunału, poza bezpośrednim sprawdzaniem zgłoszeń celnych i krajowych systemów rachunkowości, obejmowały również analizę systemów nadzoru i kontroli, zarówno w Komisji, jak i w Państwach Członkowskich, która umożliwiała ocenę kompletności stosowanych środków.
Na działania te złożyły się:
a) kontrola organizacji nadzoru celnego i krajowych systemów rachunkowości w zakresie tradycyjnych środków własnych w dwunastu Państwach Członkowskich [3].
Trybunał zbadał, w szczególności, nadzór celny na granicach lądowych w ośmiu Państwach Członkowskich oraz wykorzystanie elektronicznych systemów odpraw celnych w dwunastu Państwach Członkowskich (patrz: pkt 3.6–3.18);
b) sprawdzenie kalkulacji opłat cukrowych, dokonanej w roku 2004; oraz
c) badanie rachunków Komisji w zakresie tradycyjnych środków własnych, wraz z analizą przepływu opłat ze wszystkich Państw Członkowskich, w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że kwoty wykazane na każdym etapie były kompletne i prawidłowe.
_BAR_ _BAR_
Ocena systemów nadzoru i kontroli
Systemy nadzoru i kontroli Komisji
3.4. Komisja może wezwać Państwa Członkowskie do przeprowadzenia kontroli dotyczącej nakładania opłat stanowiących tradycyjne środki własne, jak i do ich udostępniania, może także sama przeprowadzać taką kontrolę, zarówno we współdziałaniu z władzami danego Państwa Członkowskiego, jak i niezależnie od nich [4].
Indywidualne sprawozdania kontrolne kierowane są do zainteresowanych Państw Członkowskich i wraz z udzielonymi na nie odpowiedziami podlegają one rozpatrzeniu na posiedzeniach Komitetu Doradczego ds. Środków Własnych [5].
Co trzy lata sporządzane jest sprawozdanie ogólne w sprawie funkcjonowania organizowanych kontroli, które następnie przedstawiane jest władzom budżetowym [6].
_BAR_ _BAR_
3.5. Trybunał dokonał przeglądu kontroli i uwzględnił jej wyniki.
Podobnie jak w latach poprzednich, stwierdzono, że zastosowana przez Państwa Członkowskie metodologia była racjonalna, a dokumentacja prawidłowa.
Kontrole wykazały, że systemy poboru tradycyjnych środków własnych były ogólnie zadowalające, aczkolwiek potwierdziły wciąż nieodpowiednią rzetelność rachunków B w niektórych Państwach Członkowskich (patrz: pkt 3.23).
3.5. Komisja, w ramach kontroli tradycyjnych zasobów własnych, będzie nadal koncentrować się na zarządzaniu przez Państwa Członkowskie rachunkami B.
_BAR_
Systemy nadzoru i kontroli w Państwach Członkowskich
3.6. Systemy nadzoru i kontroli tradycyjnych środków własnych w Państwach Członkowskich obejmują w pierwszym rzędzie kontrole wykonywane przez władze celne, które zostały zdefiniowane we Wspólnotowym Kodeksie Celnym [7].
Zasadniczo przepisy wspólnotowe nie przewidują ani określonych metod, ani poziomu kontroli celnych i kwestie te pozostawiono uznaniu Państw Członkowskich.
_BAR_ _BAR_
Nadzór celny na zewnętrznych granicach lądowych UE
3.7. Trybunał zbadał nadzór celny i odprawy na wybranych posterunkach kontroli granicznej w ośmiu Państwach Członkowskich [8].
Kontrola dotyczyła głównie oceny nadzoru celnego i procedur kontroli, mających zapewnić poddanie wszystkich towarów procedurze celnej [9].
Stosowane na punktach granicznych procedury zapewniające właściwe traktowanie przywożonych towarów zostały ogólnie uznane za zadowalające.
_BAR_ _BAR_
Pobór ceł przywozowych przy zastosowaniu elektronicznej odprawy celnej
3.8. Komisja wdraża obecnie plan działań [10] służący promowaniu skuteczniejszych procedur celnych, przeważnie poprzez lepsze wykorzystanie technologii informacyjnych.
Systemy komputerowe do składania i rozliczania zgłoszeń celnych umożliwiają automatyczną kalkulację i rozliczenie opłat celnych, jak również rozmaite rutynowe kontrole.
Systemy te mogą być również stosowane w celu dokonania wyboru tych zgłoszeń i dostaw, które powinny zostać poddane kontroli urzędników celnych, podczas gdy reszta mogłaby zostać poddana automatycznej odprawie, co w znacznym stopniu zmniejszyłoby zakłócenia w handlu międzynarodowym i obniżyłoby koszty kontroli.
Niezawodność elektronicznych systemów odpraw oraz jakość zawartych w nich procedur analizy ryzyka w znacznym stopniu wpływa na kompletność i poprawność tradycyjnych środków własnych.
Systemy Państw Członkowskich są obecnie na różnych etapach rozwoju.
W roku 2003 Komisja przeprowadziła kontrolę elektronicznych systemów odpraw i stwierdziła, iż zasadniczo są one zadowalające, oraz zaleciła szersze ich stosowanie [11].
_BAR_ _BAR_
3.9. Trybunał przeprowadził badanie elektronicznych systemów odpraw celnych w dwunastu Państwach Członkowskich [12] oraz prowadzonego przez Komisję nadzoru i koordynacji.
Jego kontrola nie wykazała istotnych braków, zarówno w zakresie działań dotychczas podjętych przez Komisję, jak również w systemach wizytowanych Państw Członkowskich.
Jednakże Trybunał zwraca uwagę na następujące kwestie, w jakich zaleca podjęcie dalszych działań, zanim możliwa będzie rezygnacja z tradycyjnych zgłoszeń w formie papierowej.
_BAR_ _BAR_
3.10. W przypadku korzystania z systemów komputerowych należy opracować sprawdzone plany funkcjonujących systemów awaryjnych na wypadek katastrofy.
Trzy poddane kontroli Państwa Członkowskie nie posiadały kompleksowych planów na wypadek katastrofy, niemniej jednak przygotowały one pewne procedury awaryjne oraz instrukcje.
W czterech Państwach Członkowskich plan istniał, lecz nie został sprawdzony.
Owe niedociągnięcia stanowią zagrożenie dla ciągłości handlu przywozowego i wywozowego oraz dla poboru opłat celnych w przypadku wystąpienia awarii lub innego zagrożenia.
3.10. Komisja zgadza się z komentarzem Trybunału odnoszącym się do kwestii znaczenia systemów awaryjnych.
Konieczne są środki ostrożności w celu zapewnienia ciągłości handlu, umożliwienia kontroli przez służby celne i ochrony poboru tradycyjnych zasobów własnych.
Komisja ustaliła w prawodawstwie (rozporządzenie (WE) nr 837/2005, art. 353) odpowiednie procedury dla skomputeryzowanej procedury na poziomie wspólnotowym dotyczącej tranzytu — nowy skomputeryzowany system tranzytowy (NCTS).
Komisja chciałaby także zauważyć, że systemy ręczne także mogą ulec awarii.
Tam gdzie takie przypadki miały miejsce, płatności na tradycyjne zasoby własne były dostosowywane według potrzeby w taki sposób, aby budżet wspólnotowy na tym nie stracił.
_BAR_
3.11. W sześciu wizytowanych Państwach Członkowskich formularze jednolitego dokumentu administracyjnego (SAD) [13] mogą być wysyłane w wersji papierowej wraz z załączoną dyskietką, z której dane zapisywane są w systemie bez podpisu elektronicznego.
Jedynie tradycyjna wersja papierowa jest prawnie wiążąca.
W trzech Państwach Członkowskich albo nie istniały formalnie ustanowione i zarejestrowane procedury kontroli danych wejściowych, zapewniające zgodność danych zapisanych na dyskietce z wydrukowaną wersją dokumentu, albo też procedury te nie zawsze były przestrzegane.
W tych okolicznościach istnieje zagrożenie, że dane stosowane w komputerowym procesie przetwarzania, wraz z kwotą opłat celnych, mogą różnić się od danych przedstawionych na formularzu SAD.
3.11. Jako część swoich standardowych działań w odpowiedzi na kwestie podniesione przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, Komisja będzie nadal prowadzić odpowiednie kontrole w Państwach Członkowskich.
_BAR_
3.12. Jeżeli całkowite sprawdzenie zgłoszeń nie jest wykonalne, do decyzji o tym, czy dany przywóz powinien podlegać badaniu, należy zastosować analizę ryzyka i profile ryzyka.
Najlepszym rozwiązaniem jest wdrażanie profili ryzyka w skomputeryzowanym systemie odpraw.
W celu zapewnienia skuteczności i porównywalnego poziomu kontroli na wszystkich posterunkach celnych, Komisja zaproponowała kilka instrumentów [14], które obejmują metodologię i wspólne kryteria zarządzania ryzykiem.
Komisja proponuje także, aby graniczne urzędy celne skoncentrowały się na dopuszczalności i kontrolach bezpieczeństwa.
Kontrola fiskalna i handlowa prowadzona byłaby zazwyczaj w lokalach podmiotów gospodarczych, w formie kontroli oraz kontroli na miejscu opartych na wspólnych kryteriach analizy ryzyka.
3.12. Z uwagi na wielkość handlu międzynarodowego oraz szeroki zakres zadań leżących w zakresie obowiązków służb celnych, kontrole celne zawsze będą wybiórcze.
Analiza ryzyka odgrywa rolę nie tylko w równomiernym poborze ceł (i ich niezwłocznym przekazaniu Komisji), ale także w innych zadaniach.
Zadania i odnośne narzędzia proponowane przez Komisję sięgają od ochrony europejskich obywateli przed zagrożeniami dla ich zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony po pobór ceł.
_BAR_
3.13. Trybunał uprzednio zwrócił uwagę na wykorzystanie metod analizy ryzyka [15].
Jednakże, pomimo wsparcia oraz zaleceń Komisji, nadal istnieją różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie systematycznego wykorzystywania przez nie analizy ryzyka i profili ryzyka do celów kontroli, nawet jeśli jest to możliwe dzięki komputeryzacji procedur celnych.
3.13. W myśl ostatniej zmiany do Kodeksu Celnego (rozporządzenie (WE) nr 648/2005 z dnia 13 kwietnia 2005 r.)
Komisja i Państwa Członkowskie w dalszym ciągu współpracują ze sobą na rzecz wdrożenia wspólnotowego systemu zarządzania ryzykiem.
_BAR_
3.14. Zmiana w Kodeksie Celnym [16] wprowadza dla Państw Członkowskich obowiązek korzystania z zarządzania ryzykiem i określa okresy, w ramach których Państwa Członkowskie stosować mają odpowiednie kontrole oparte na analizie ryzyka oraz w których kontrole celne oparte będą na analizie ryzyka przy wykorzystaniu zautomatyzowanych metod przetwarzania danych.
W celu zastosowania nowych zasad konieczne będzie podjęcie dodatkowych starań.
Z ustaleń Trybunału poczynionych podczas jego kontroli wynika, że w 2004 r. profile ryzyka nie były w ogóle stosowane w dwóch Państwach Członkowskich, co sprawiło, że podjęcie decyzji w sprawie kontroli fizycznych lub kontroli dokumentów pozostawiono głównie czysto osobistej i subiektywnej ocenie celnika.
W dwóch innych Państwach Członkowskich profile ryzyka stosowano tylko w przypadku części przywozów, pozostawiając towary przywożone w oparciu o pewne uproszczone procedury bez jakiegokolwiek ukierunkowywania środków kontroli w oparciu o profile ryzyka.
3.14. Wspomniane dwa Państwa Członkowskie, w przypadku których Trybunał stwierdził niestosowanie systemu analizy ryzyka, znajdowały się na etapie wprowadzania go i oba wprowadziły go w odniesieniu do przywozów z końcem 2004 r.
Jest to dobry punkt wyjścia, ale zastosowanie analizy ryzyka w odniesieniu do kontroli celnych ma znacznie szersze skutki.
Analiza ryzyka odgrywa rolę we wszystkich rodzajach kontroli celnych, w tym także przy wyborze importerów uprawnionych do korzystania z procedur uproszczonych oraz częstotliwości i zawartości merytorycznej kontroli opartych na audycie.
Niezależnie od kwestii bezpieczeństwa i ochrony, dla których wyznaczone zostały wyraźne cele, należy się spodziewać, że Państwa Członkowskie przyjmą całą gamę środków o różnym natężeniu, w zależności od wielkości i rodzaju obrotu celnego, jaki obsługują.
_BAR_
3.15. W jednym Państwie Członkowskim profile ryzyka fiskalnego na granicach zostały ograniczone i zastąpione kontrolą fiskalną przeprowadzoną w lokalach podmiotów gospodarczych.
Strategia ta jest zgodna z propozycją Komisji zawartą w jej komunikacie z lipca 2003 r.
Niemniej jednak takie podejście może osłabić kontrolę celną, ponieważ częstotliwość kontroli w odniesieniu do wielu podmiotów gospodarczych jest niska.
3.15. Komisja przypomni Państwom Członkowskim o kluczowej roli, jaką może pełnić częstotliwość kontroli we wdrażaniu strategii kontroli opartych na audycie.
_BAR_
3.16. Chociaż waga prób losowych jako elementu dodatkowego była ogólnie uznana w Państwach Członkowskich, w sześciu wizytowanych Państwach Członkowskich nie stosowano statystycznej losowej selekcji towarów.
3.16. Komisja będzie nadal zalecać, aby wspólnotowy systemu zarządzania ryzykiem zawierał element losowy jako podstawę wyboru przesyłek lub deklaracji, które mają zostać poddane kontroli celnej.
_BAR_
3.17. Władze celne powinny regularnie monitorować i dokonywać przeglądu wyników kontroli celnej w celu dokonania oceny efektywności i skuteczności systemu zarządzania ryzykiem, uaktualniając przy tym analizę i priorytety działań kontrolnych w oparciu o informację zwrotną uzyskaną w drodze procedury odprawy celnej.
3.18. Odnotowano niedociągnięcia w niektórych administracjach celnych w odniesieniu do rejestrowania wyników kontroli dokumentów/kontroli fizycznych oraz w sprawozdaniach składanych szczeblowi centralnemu.
W pewnych przypadkach, bez podania uzasadnienia oraz bez zgody przełożonego, dochodziło do nieuwzględniania filtrów kontroli.
Ponadto przegląd profili ryzyka nie zawsze był przeprowadzany w sposób właściwy, pozwalający na uzyskanie zapewnienia co do ich skuteczności, lub istniały braki w koordynacji pomiędzy oddziałami odpowiedzialnymi za ustalanie filtrów kontroli na różnych szczeblach (centralnym, regionalnym i lokalnym).
Brak informacji zwrotnej o procedurze celnej wynika z niewystarczającego monitoringu i przeglądu funkcjonowania profili ryzyka oraz rezultatów kontroli celnej, co z kolei uniemożliwia zarówno terminowe uaktualnianie profili ryzyka, jak również optymalne ustalenie priorytetów w odniesieniu do działań kontrolnych przeprowadzonych przez służby celne.
3.17–3.18. Komisja zgadza się z tym, że rejestrowanie wyników oraz dokonywanie przeglądu i uaktualnianie profilów ryzyka stanowią kluczowe aspekty właściwego zarządzania ryzykiem i nadal będzie wzywać Państwa Członkowskie do wdrażania odpowiednich procedur mających na celu osiągnięcie tego celu.
_BAR_
Ustalenia kontroli w sprawie transakcji za rok obrachunkowy
Kwoty naliczone, lecz dotąd nieudostępnione Komisji (rachunki B)
3.19. Należności bez zabezpieczenia oraz te, które zakwestionowano i mogą podlegać zmianie, nie muszą być udostępniane Komisji, jeżeli zamiast tego zostaną zapisane przez Państwa Członkowskie na oddzielnych rachunkach (rachunkach B).
Każde Państwo Członkowskie przygotowuje kwartalne zestawienia prowadzonych przez siebie rachunków B. Saldo netto uwzględnione w bilansie Wspólnot w pozycji "Kwoty należne od Państw Członkowskich" wynosi 739,4 mln euro (2003 r.: 729,3 mln euro).
_BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
3.20. Dnia 31 grudnia 2004 r. saldo brutto rachunków B w księgach Komisji wynosiło 1905,0 mln euro, czyli było o 19,4 % niższe niż saldo na dzień 31 grudnia 2003 r.
(2364,3 mln euro) [17]. Główną przyczyną tej zmiany jest wykluczenie z rachunku B zapisów dotyczących przywozu z Nowej Zelandii produktów maślanych w związku rozstrzygnięciem tej sprawy [18].
_BAR_ _BAR_
3.21. Trybunał pozytywnie ustosunkował się do przyjęcia rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2028/2004 [19], które nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek odpisu kwot tradycyjnych środków własnych, które nie zostały odzyskane w określonym terminie.
Rozporządzenie nakłada również na Państwa Członkowskie wymóg oszacowania kwoty ujętej w ich rachunkach B, której odzyskanie stało się mało prawdopodobne.
_BAR_ _BAR_
3.22. W celu oszacowania kwot, których odzyskanie jest mało prawdopodobne, Komisja dokonała w swoim bilansie odpisu aktualizacyjnego w oparciu o nowe informacje dostarczone przez Państwa Członkowskie.
W porównaniu z latami ubiegłymi całkowity odpis mieści się w przewidywanym przedziale.
Jednakże większość Państw Członkowskich nie dostarczyła informacji dotyczących metod sporządzania oszacowań.
Tym samym, Trybunał nie może potwierdzić kwoty odpisu i uważa, że Komisja powinna udzielić wskazówek w celu zapewnienia spójnego podejścia.
Oszacowania części niemożliwej do odzyskania przygotowane przez Państwa Członkowskie wahają się od 10 % (12,8 mln euro w przypadku Zjednoczonego Królestwa) do 96 % (118 mln euro w przypadku Hiszpanii) [20].
3.22. Komisja uważa, że korzystając z oszacowań sporządzonych przez Państwa Członkowskie, stosowała zasadę ostrożności wymaganą na mocy rozporządzenia finansowego.
Odzyskiwanie należności celnych zależy od przepisów i procedur krajowych; jedynie Państwa Członkowskie orientują się, czy istnieją uzasadnione podstawy do żądania płatności oraz czy dłużnik posiada odpowiednie aktywa oraz czy jest prawdopodobne, że wszczęte postępowanie windykacyjne przyniesie zamierzone skutki.
Podczas posiedzenia Komitetu Doradczego ds. Zasobów Własnych (ACOR) w dniu 9 grudnia 2004 r. Komisja wyjaśniła Państwom Członkowskim zasadę stanowiącą podstwę, którą powinny stosować do przygotowywania swoich oszacowań.
Komisja przypomni Państwom Członkowskim o ich odpowiedzialności za sporządzanie oszacowań w oparciu o realistyczne dane.
_BAR_
3.23. Podobnie jak w latach ubiegłych [21], kontrole przeprowadzone zarówno przez Trybunał, jak i Komisję (patrz: pkt 3.4) wykazały występowanie systematycznych problemów z rachunkami B, obejmujących opóźnienia w dokonywaniu zapisów, błędne zapisy, pominięcia i nieprawidłowe skreślenia, w szeregu Państw Członkowskich (Belgia, Niemcy, Irlandia, Włochy, Cypr, Polska, Słowacja, Szwecja i Zjednoczone Królestwo).
W 2003 r. Niemcy usunęły ze swojego rachunku B zapisy wynoszące w sumie 40,1 mln euro, bez podania pełnego uzasadnienia tej redukcji.
3.23. Komisja dalej omawia z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi wymienione punkty w celu uzyskania wyjaśnień oraz zapewnienia skorygowania błędów.
_BAR_
Opłaty cukrowe
3.24. W ramach wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru, producenci ponoszą odpowiedzialność finansową za straty spowodowane zbyciem nadwyżek w produkcji cukru w ramach kwoty produkcyjnej [22].
Jest to wprowadzane w życie poprzez nakładanie opłat na produkcję cukru, izoglukozy i syropu inulinowego.
Opłaty obliczane są przez Komisję (479,8 mln euro za rok gospodarczy 2002/2003) oraz pobierane są od producentów przez Państwa Członkowskie.
Państwa Członkowskie zatrzymują jako koszty poboru 25 % opłat [23].
_BAR_ _BAR_
3.25. Trybunał podjął wcześniej prowadzone prace w zakresie opłat cukrowych i zbadał obliczenia zakończone we wrześniu 2004 r. (za rok gospodarczy zaczynający się dnia 1 lipca 2002 r. i trwający do dnia 30 czerwca 2003 r.).
Z ustaleń Trybunału wynika, że system obliczania opłat cukrowych funkcjonował zasadniczo w sposób zadowalający, pomimo niejasności w zalecanej metodzie obliczeń [24], które należy wyeliminować.
Trybunał zwraca także uwagę na następujące punkty, w stosunku do których zaleca działania naprawcze:
_BAR_
3.25. a) całkowita kwota opłat cukrowych (479,8 mln euro) została błędnie zaniżona o około 6 mln euro;
a) Korekty dokonają się automatycznie w momencie obliczania opłat na 2005 r., które mają odnosić się do obliczeń i sprawozdań z poprzednich lat.
_BAR_
b) w odniesieniu do dwóch głównych źródeł danych, na których obliczenia są oparte:
_BAR_
i) baza danych Eurostatu COMEXT [25] zawierała nieścisłości w zakresie ilości wywożonego syropu inulinowego, na skutek czego Komisja, wbrew przepisom rozporządzenia, była zmuszona wykorzystać inne dane otrzymane od Państw Członkowskich;
i) Rozporządzenie (WE) nr 314/2002 zostanie zmodyfikowane w celu sprecyzowania, między innymi, tego szczególnego elementu obliczenia.
_BAR_
ii) komunikaty przedłożone przez Państwa Członkowskie nie były systematycznie sprawdzane przez Komisję. Ponadto Komisja nadal nie opracowała wytycznych w zakresie najlepszych praktyk w organizacji mechanizmów kontroli zapewniających wiarygodność tych komunikatów, zgodnie z zaleceniem zawartym w Sprawozdaniu specjalnym Trybunału nr 20/2000 [26].
ii) Państwom Członkowskim zostały przekazane zalecenia dotyczace struktury ich mechanizmów kontroli.
Przy tworzeniu mechanizmów kontroli dla nowego systemu cukrowniczego Komisja należycie uwzględni wnioski Trybunału oraz wnioski ze swoich własnych audytów.
_BAR_
3.26. Ponadto, zgodnie z uwagami Trybunału zawartymi w Sprawozdaniu specjalnym Trybunału nr 4/91 [27], w ramach obecnego systemu rachunkowości Komisji nadal nie ma możliwości ostatecznego uzgodnienia dochodów i wydatków, które mają być finansowane z opłat cukrowych.
3.26. Nie ma potrzeby przeprowadzania uzgodnienia dochodów pochodzących z opłat i wydatków budżetowych, gdyż ustalona na mocy obowiązujących rozporządzeń Rady metoda obliczeniowa nie daje tym dwóm elementom równego statusu.
Porównanie może być w razie potrzeby, przeprowadzane poza systemem rachunkowości.
_BAR_
Środki własne w oparciu o VAT/DNB
Wstęp
3.27. W przeciwieństwie do dochodów z tradycyjnych środków własnych, środki własne w oparciu o VAT i DNB odpowiadają makroekonomicznym statystykom wynikającym z danych, których nie można sprawdzić bezpośrednio.
Z tej przyczyny punktem wyjścia kontroli VAT/DNB jest otrzymanie przez Komisję wskaźników makroekonomicznych przygotowanych przez Państwa Członkowskie (w postaci prognoz lub końcowych wartości); w jej ramach dokonywana jest próba oceny systemu postępowania z danymi przez Komisję przed ostatecznym włączeniem ich do końcowych rozliczeń.
Kontrola ta obejmuje zatem ustalenie rocznego budżetu i jego wykonanie w zakresie miesięcznych płatności dokonywanych przez Państwa Członkowskie.
Dotyczy ona również systemów nadzoru i kontroli Komisji, których zadaniem jest zapewnienie, aby dochód UE był należycie określony oraz pobrany.
Szczegółowe aspekty środków własnych w oparciu o VAT/DNB podlegają oddzielnym kontrolom.
_BAR_ _BAR_
3.28. Odrębne kontrole Trybunału w zakresie środków własnych w oparciu o VAT i DNB objęły przeprowadzone przez Komisję kontrole wykazów opracowanych przez Państwa Członkowskie na potrzeby Europejskiego Systemu Rachunków (ESA 95) [28], obliczanie średniej ważonej stopy VAT w sprawozdaniach VAT przedłożonych przez Państwa Członkowskie [29] oraz systemy nadzoru i kontroli w związku z ustanawianiem rachunków narodowych w urzędach statystycznych Państw Członkowskich.
_BAR_ _BAR_
Ocena systemów nadzoru i kontroli
Systemy nadzoru i kontroli Komisji
3.29. Czynności kontrolne prowadzone przez Komisję we współpracy z Państwami Członkowskimi stanowią kluczowy element systemu kontroli w zakresie środków własnych w oparciu o VAT/DNB.
Trybunał zbadał prace jednostek realizujących powyższe kontrole.
_BAR_ _BAR_
Środki własne w oparciu o VAT
3.30. W odniesieniu do środków własnych w oparciu o VAT, w rezultacie kontroli przeprowadzonych na miejscu w trakcie roku obrachunkowego 2004, zgłoszono 28 nowych zastrzeżeń [30] dotyczących konkretnych elementów sprawozdań VAT Państw Członkowskich [31].
Przygotowanie i przekazanie wyników tych kontroli odznaczało się dobrą jakością.
Jednakże, z powodu ograniczonych dostępnych zasobów, Komisja ma trudności z utrzymaniem tej samej jakości i częstotliwości kontroli w Państwach Członkowskich, jak miało to miejsce przed rozszerzeniem [32].
Ponadto poczyniono niewielki postęp w zakresie działań podjętych w następstwie uwag z kontroli dotyczących zastrzeżeń (jedynie 6 zastrzeżeń zostało zniesionych w ciągu roku), pozostawiając na koniec 2004 r. 107 zastrzeżeń.
Zastrzeżenia te często obejmują kilka lat obrachunkowych, a cztery z nich odnoszą się do sprawozdań VAT przedłożonych ponad dziesięć lat temu.
Ich efekt finansowy nie został jeszcze oszacowany przez Komisję.
3.30. Analiza Komisji pokazuje, jak trudno jest dokonać oszacowania wpływu finansowego zastrzeżeń, jako że odnoszą się one głównie do przypadków, w których brakuje rzetelnych danych.
Zastrzeżenia na ogół zgłasza się właśnie w celu zobowiązania Państw Członkowskich do poszukiwania rzetelnych danych liczbowych i możliwej do przyjęcia metodologii.
Wreszcie Komisja oznajmiła w 2003 r. swoją gotowość do wniesienia do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zastrzeżeń od dawna niewyjaśnionych tam, gdzie wydaje się to być pomocne.
Okazało się to już być skuteczne w przypadku dwóch Państw Członkowskich, które pozytywnie odpowiedziały na wnioski Komisji w czasie, gdy postępowania w sprawie naruszenia przepisów znajdowały się jeszcze na etapie przygotowawczym.
Komisja ma świadomość zwiększonej ilości pracy wynikającej z rozszerzenia UE i sprawdza, jak może w najlepszy sposób wykorzystać swoje zasoby tak, aby podtrzymać jakość kontroli.
_BAR_
Kontrole przeprowadzone w zakresie obliczania średniej ważonej stopy VAT w sprawozdaniach VAT sporządzanych przez Państwa Członkowskie.
3.31. Państwa Członkowskie, które stosują różne stawki VAT, muszą obliczyć średnią ważoną stopę do stosowania w obliczeniach środków własnych w oparciu o VAT przez Komisję.
Wszelki błąd w tym obliczeniu może mieć wpływ na podstawę VAT stosowaną do obliczenia środków własnych i w konsekwencji może mieć wpływ na wypłaconą kwotę środków własnych w oparciu o VAT.
Trybunał zbadał kontrole Komisji w zakresie tego aspektu systemu, skontrolował obliczenia średniej ważonej stopy w pięciu Państwach Członkowskich [33] i sprawdził ich zgodność z wymogami prawnymi Wspólnoty [34].
_BAR_ _BAR_
3.32. W zakresie 29 szczegółowych zastrzeżeń dotyczących średniej ważonej stopy Trybunał ustalił, że wiele z nich pozostało nierozstrzygniętych przez zbyt długi czas [35].
W momencie gdy wysunięto zastrzeżenie, Państwa Członkowskie nie miały wyznaczonego terminu na rozwiązanie problemu.
3.32. Nie istnieje żadna sankcja prawna, którą Komisja mogłaby zastosować w celu zobowiązania Państwa Członkowskiego do szybkiej poprawy źródeł danych lub metod obliczeń, chociaż postępowanie w sprawie naruszenia przepisów stanowi możliwe rozwiązanie długoterminowe.
Niemniej zaległe zastrzeżenia są ponownie badane podczas każdej kontroli i kolejne sprawozdania z kontroli stanowią dowód na postęp rozmów w kwestii każdego zastrzeżenia.
W przypadku Austrii dokonany został znaczny postęp, który umożliwi zniesienie zastrzeżenia, które zostało wniesione zarówno przez Austrię, jak i przez Komisję, kiedy tylko Komisja otrzyma przyjęte zmiany.
_BAR_
3.33. Z drugiej strony, Komisja nie wysunęła żadnego zastrzeżenia w przypadkach systematycznych niedociągnięć [36] w obliczaniu średniej ważonej stopy.
3.33. W przypadku Włoch, cytowanym w przypisie dokumentu Trybunału, Komisja przyjęła przybliżone dane w celu przyporządkowania niewielkiej liczby produktów do stawek VAT.
Wydatki dla tych produktów są znane, nie ma jednak szczegółowych informacji na temat przyporządkowania do poszczególnych stawek VAT lub o zwolnieniu z VAT.
Dla środków trwałych brutto (GFCF) używana jest jedna przybliżona stawka procentowa w celu rozróżnienia pomiędzy stawką normalną a stawką obniżoną.
Włochy mogą przyznać tą stawkę opodatkowania jedynie na ograniczony okres.
Podczas stosownych kontroli Komisja potwierdziła brak jakichkolwiek danych do przeprowadzenia tego obliczenia.
Komisja przyjęła podział oparty na wstępnym oszacowaniu jedynie w drodze wyjątku na krótki okres dwóch lat, przedłużony następnie do czterech.
W ostatnim sprawozdaniu z kontroli Komisja oznajmiła już, że powyższa praktyka nie będzie więcej akceptowana.
_BAR_
3.34. W Komisji, Dyrekcja Generalna ds. Budżetu zleciła znaczną część kontroli w zakresie obliczania średniej ważonej stopy Eurostatowi, a pewne aspekty podatkowe obliczeń Dyrekcji Generalnej ds. Podatków i Unii Celnej.
Podczas kontroli przeprowadzanej przez Trybunał ich odpowiednie role i zadania nie były formalnie udokumentowane.
3.34. DG ds. Budżetu ponosi ogólną odpowiedzialność za określenie średniej ważonej stopy, przy technicznym wsparciu ze strony Eurostatu w zakresie ważenia sektorów gospodarki oraz ze strony DG ds. Ceł i Podatków (TAXUD) w kwestii przyporządkowania towarów i usług do poszczególnych stawek VAT.
W odpowiedzi na komentarz Trybunału sporządzony został protokół ustaleń podpisany przez trzech dyrektorów generalnych wymienionych jednostek precyzujący te role oraz obejmujący inne dziedziny współpracy. Protokół ustaleń wszedł w życie we wrześniu 2005 r.
_BAR_
Środki własne w oparciu o DNB
3.35. W zakresie środków własnych w oparciu o DNB, bezpośrednia weryfikacja przez Komisję rachunków narodowych, które stanowią podstawę danych przedstawianych w kwestionariuszach DNB, była wciąż niewystarczająca [37].
Niemniej jednak Komisja rozpoczęła tworzenie jednostki, która podejmie się weryfikacji rachunków publicznych i rachunków narodowych sporządzanych przez Państwa Członkowskie.
_BAR_ _BAR_
3.36. Od 2003 r. prawodawstwo Wspólnoty przewiduje przykazywanie Komisji przez Państwa Członkowskie rocznego sprawozdania dotyczącego jakości danych DNB.
Sprawozdanie powinno zawierać informacje konieczne do wykazania, w jaki sposób została obliczona łączna kwota DNB, oraz, w szczególności, opisywać wszelkie istotne zmiany w procedurach i wykorzystanych podstawowych statystykach, a także wyjaśniać zmiany, jakie zostały dokonane w stosunku do wcześniejszych szacunków DNB.
Zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1287/2003 treść oraz format tego sprawozdania są zgodne z wytycznymi ustanowionymi przez Komisję [38].
_BAR_ _BAR_
3.37. Przegląd sprawozdań dotyczących jakości przedłożonych w 2004 r. wykazuje, że:
a) niektóre Państwa Członkowskie nie postępowały zgodnie z wytycznymi w zakresie treści i formatu;
b) istnieją znaczne różnice w ilości i poziomie szczegółowości podawanych informacji;
c) nie podano informacji na temat wyników dochodzeń w zakresie jakości DNB i jego składników, chociaż wytyczne wymagają podania takiej informacji.
3.37. Sprawozdania dotyczące jakości zostały dostarczone po raz pierwszy w 2004 r. i ich wynikiem była znaczna poprawa, w porównaniu do poprzednich lat, jakości informacji dostarczanych w kwestionariuszu.
Nie jest to niezwykłe ani dziwne, że stosowane po raz pierwszy nowe wytyczne zostały do pewnego stopnia różnie zinterpretowane.
Komitet DNB na swoim posiedzeniu w lipcu 2005 r. przyjął propozycje Eurostatu dotyczące rozszerzonych wytycznych, które mają zapewnić bardziej zharmonizowane wyniki w tym roku.
_BAR_
Kontrole Komisji w zakresie wykazów ESA 95
3.38. Znaczna część systemów nadzoru i kontroli Komisji w zakresie środków własnych w oparciu o DNB dotyczyła wykazów ESA 95.
DNB oraz leżące u jego podstawy rachunki narodowe, które stanowią podstawę obliczeń środków własnych w oparciu o DNB, muszą zostać skompilowane przez Państwa Członkowskie zgodnie z ESA 95.
W tym celu Państwa Członkowskie muszą sporządzić wykazy DNB, które są odmiennymi dla każdego kraju opisami metod i procedur stosowanych do obliczania łącznej kwoty DNB oraz do sporządzania leżących u jej podstaw rachunków narodowych.
_BAR_ _BAR_
3.39. W celu oceny skuteczności kontroli sprawdzających przestrzeganie wymogów ESA 95 w Państwach Członkowskich Trybunał ocenił sposób, w jaki Komisja przeprowadziła kontrole wykazów DNB do celów ESA 95 w 15 Państwach Członkowskich przed rozszerzeniem [39].
_BAR_ _BAR_
3.40. Wykazy DNB powinny były zostać przedstawione Komisji do końca 2000 roku.
Większość Państw Członkowskich przekazała swoje wykazy w trakcie 2001 roku, a Francja i Luksemburg dopiero odpowiednio w 2003 i 2004 roku.
3.40. Komisja wywierała nieustanny nacisk na Francję i Luksembourg, aby dostarczyły swoje wykazy.
_BAR_
3.41. Poprzez opracowanie kwestionariusza oceny wykazów DNB [40] Komisja poprawiła podejście kontrolne, tworząc systematyczne i ustrukturyzowane narzędzie do prowadzenia swoich kontroli.
Jednakże, Komisja nie sprawdziła, czy systemy i metody opisane w wykazach są faktycznie stosowane przez krajowe urzędy statystyczne.
3.41. W wielu przypadkach Państwa Członkowskie opisują w swoich wykazach słabe punkty swoich rachunków oraz planowane środki naprawcze.
Komisja uważa, że istnieje niewielkie ryzyko, aby opisane w wykazach systemy i metody nie były w rzeczywistości stosowane.
Ten pogląd jest poparty faktem, że wiele Państw Członkowskich publikuje swoje wykazy lub ich fragmenty.
_BAR_
3.42. Dokumentacja kontroli Komisji w zakresie wykazów była niekompletna.
Udokumentowane były jedynie te przypadki, gdzie Komisja odnotowała problemy lub nierozstrzygnięte kwestie.
Takie podejście nie zapewnia pełnego śladu rewizyjnego kontroli przeprowadzonych przez Komisję, zmniejszając tym samym sprawdzalność oraz rzetelność tych kontroli.
3.42. Komisja sprawdza wykazy według kwestionariusza oceny wykazów DNB jako listy kontrolnej w celu zapewnienia, że w przypadku wszystkich Państw Członkowskich objęte zostaną te same kwestie.
Z pytań wysłanych do Państw Członkowskich w celu przygotowania wizyt DNB można łatwo wywnioskować, że w ich kompilacji wykorzystywany jest kwestionariusz oceny wykazów DNB.
Komisja postanowiła, że sporządzanie szczegółowych informacji dla wszystkich pozycji kwestionariusza oceny wykazów DNB, które nie są sprawdzane podczas wizyty DNB nie byłoby użyteczne ani opłacalne, gdyż Komisja nie byłaby w stanie skończyć analizy wykazu w rozsądnym czasie.
_BAR_
Działalność nielegalna
3.43. Kompletność jest istotnym aspektem DNB zapewniającym istnienie wiarygodnej podstawy dla sprawiedliwego obciążenia Państw Członkowskich udziałem w środkach własnych w oparciu o DNB.
ESA 95 stanowi, że wszystkie kategorie nielegalnej działalności powinny być uwzględnione w DNB.
Komisja wystąpiła z wnioskiem, aby Państwa Członkowskie rozpoczęły oszacowanie niektórych kategorii nielegalnej działalności [41].
_BAR_ _BAR_
3.44. Z kontroli Komisji w zakresie wykazów do celów ESA 95 wynika, że jedynie kilka Państw Członkowskich ujęło takie szacunki w DNB, w dodatku dla różnego rodzaju nielegalnej działalności.
Dlatego też szacunki DNB nie są w pełni porównywalne, co wpływa na obliczenia środków własnych w oparciu o DNB, i nie są w pełni zgodne z wymogami ESA 95.
3.44. Komisja wywiera aktywnie presję na Państwa Członkowskie, aby w DNB ujmowane zostały przypadki działalności nielegalnej.
Ujęcie to jest wymagane jednak, począwszy od roku budżetowego 2002 (roku, od którego ESA95 odnosi się do zasobów własnych).
Lata te aktualnie nadal czekają na weryfikację.
Państwa Członkowskie mają czas do 2006 r., aby dostosować się w tej kwestii do ESA95, zanim zgłoszone zostaną ewentualne zastrzeżenia.
_BAR_
Konsumpcja pośrednia
3.45. ESA 95 stanowi, że zakupy o niskiej wartości (drobne narzędzia o wartości niższej niż 500 euro), dokonywane przez przedsiębiorstwa, są uważane za konsumpcję pośrednią.
Odstępstwo od tej zasady wymaga zastosowania przez dane Państwa Członkowskie korekty w celu zachowania zgodności z wymogami ESA.
_BAR_ _BAR_
3.46. W dwóch z ośmiu kontrolowanych Państw Członkowskich [42] (Belgia i Irlandia) w zasadach rachunkowości mających zastosowanie do przedsiębiorstw taki próg nie istnieje, a mimo to nie stosuje się tam korekty zapewniającej zgodność z ESA 95.
Po omówieniu tej sytuacji z tymi dwoma Państwami Członkowskimi Komisja zaakceptowała ją, nie starając się dalej znaleźć potwierdzenia, że to odstępstwo od ESA 95 nie było istotne.
3.46. Tak w Belgii, jak i w Irlandii nie wiadomo, jakie progi stosują w praktyce przedsiębiorstwa, gdyż nie istnieje progowa wartość fiskalna ani rachunkowa.
Ponieważ w takim przypadku nie wiadomo nawet, jaki znak powinna mieć ewentualna korekta nie mówiąc już o jego rozmiarze, zdaniem Komisji najostrożniejszym rozwiązaniem jest niestosowanie żadnej korekty.
_BAR_
Systemy nadzoru i kontroli w Państwach Członkowskich
3.47. Prawodawstwo Wspólnoty w zakresie harmonizacji dochodu narodowego brutto (DNB) [43] wymaga podejmowania szczególnych starań w celu poprawy praktyk kompilacji DNB w Państwach Członkowskich oraz rozpowszechnienia najlepszych praktyk w tej dziedzinie.
Przewiduje ono także przyjęcie środków w celu zwiększenia wiarygodności, porównywalności i kompletności danych DNB.
W siedmiu Państwach Członkowskich [44] Trybunał zbadał, do jakiego stopnia w urzędach statystycznych utworzone i wdrożone zostały systemy nadzoru i kontroli w zakresie kompilacji rachunków narodowych.
_BAR_ _BAR_
3.48. Trybunał zauważa, że istnieją znaczne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie istnienia i wdrożenia następujących elementów systemów nadzoru i kontroli dotyczących procesu kompilacji rachunków narodowych:
a) prowadzenie formalnej i ustrukturyzowanej analizy ryzyka procesu kompilacji rachunków narodowych [45];
b) istnienie umów lub podobnych uzgodnień pomiędzy departamentami ds. rachunków narodowych a jednostkami dostarczającymi podstawowe dane statystyczne, określającychwarunki dostarczania i jakość danych [46];
c) systematyczne sporządzanie "sprawozdań dotyczących jakości" towarzyszących badaniom statystycznym [47];
d) dokumentowanie kontroli nadzorczych prowadzonych przez kierownictwo w zakresie kompilacji rachunków narodowych [45];
e) prowadzenie wewnętrznych kontroli procesu gromadzenia i kompilacji danych statystycznych [45].
3.49. Trybunał wskazuje, że różnice w istnieniu i wdrażaniu systemów nadzoru i kontroli mogą prowadzić do zróżnicowanego stopnia wiarygodności, porównywalności i kompletności rachunków narodowych.
3.48–3.49. Z powodu różnic między Państwami Członkowskimi Komisja stosuje te same znormalizowane narzędzia do weryfikacji wiarygodności, porównywalności i kompletności danych DNB wszystkich Państw Członkowskich użytych w odniesieniu do zasobów własnych, łącznie z bardzo szczegółowymi opisami źródeł i metod (wykazy DNB) z corocznymi aktualizacjami w postaci sprawozdań dotyczących jakości.
Komisja jest zdania, że wspomniane systemy dają wystarczające gwarancje, że dane dotyczące DNB są wiarygodne, porównywalne i kompletne.
W ramach Komitetu DNB Komisja omówi z Państwami Członkowskimi zakres, w jakim krajowe systemy nadzoru i kontroli powinny stać się częścią procesu weryfikacji DNB.
_BAR_
Roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia dyrektorów generalnych
3.50. Trybunał zbadał roczne sprawozdania z działalności i oświadczenia Dyrektorów Generalnych DG ds. Budżetu oraz Eurostat.
Podobnie jak w 2003 r., roczne sprawozdanie z działalności DG ds. Budżetu podaje liczbę wizyt kontrolnych w zakresie VAT złożonych w Państwach Członkowskich, jednak nie mówi nic więcej na temat weryfikacji danych w zakresie środków własnych w oparciu o VAT.
W sprawozdaniu nie ma też mowy o działaniach kontrolnych w odniesieniu do środków własnych w oparciu o DNB VAT, istnieniu 107 zastrzeżeń w odniesieniu do sprawozdań VAT przedstawianych przez Państwa Członkowskie ani też o zmianach w liczbie zastrzeżeń w ciągu roku.
3.50. Roczne sprawozdania z działalności sporządzone przez dyrektorów generalnych są z natury bardzo wybiórcze, przedstawiają działania o szczególnej wadze lub też takie, które posiadają pewną wartość ilustracyjną.
W przypadku DG ds. Budżetu zostało uznane za wystarczające wspomnienie samych kontroli bez podawania szczegółów dotyczących zastrzeżeń, które są rutynowym narzędziem poprawiania sprawozdań VAT.
Sposób przedstawienia kontroli w zakresie zasobów opartych na VAT w ramach DG ds. budżetu zostanie niemniej ponownie zbadany.
_BAR_
3.51. Roczne sprawozdanie z działalności Eurostatu wspomina o kontrolach wykazów ESA 95 Państw Członkowskich w zakresie źródeł i metod statystycznych.
W sprawozdaniu stwierdza się, że kontrole te spowodowały wprowadzenie niewielkiej liczby zastrzeżeń szczegółowych w miejsce zastrzeżeń ogólnych zgłoszonych uprzednio w stosunku do wszystkich danych pochodzących ze wszystkich Państw Członkowskich.
Sprawozdanie to nie uwzględnia jednak faktycznej liczby szczegółowych zastrzeżeń (57) oraz faktu, że na koniec roku 2004 wciąż pozostawało w mocy ogólne zastrzeżenie w przypadku Niemiec i Luksemburga.
Roczne sprawozdanie z działalności nie wspomina także, w jakim stopniu zostały osiągnięte kluczowe priorytety na 2004 r. w zakresie sprawdzania danych VAT i DNB sporządzanych przez Państwa Członkowskie, wymienione w programie statystycznym Komisji na rok 2004.
3.51. Liczba zastrzeżeń odnoszących się do poszczególnych Państw Członkowskich jest niewielka.
Ponadto liczba zastrzeżeń jako taka nie jest zbyt ważnym wskaźnikiem, gdyż mogą one posiadać większy lub mniejszy wpływ liczbowy na DNB.
Eurostat zgadza się dostarczyć w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności więcej informacji na temat weryfikacji DNB i VAT.
_BAR_
Wnioski i zalecenia
3.52. Uwzględniając zakres kontroli (patrz: pkt 3.3) oraz z wyjątkiem kwestii odnoszących się do rachunków B, o których mowa w pkt 3.23, przeprowadzone przez Trybunał kontrole przyniosły na ogół zadowalające wyniki co do rzetelności rozliczeń prowadzonych w zakresie tradycyjnych środków własnych oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
3.52. Jak zauważył Trybunał w pkt 3.21 sprawozdania, rozporządzenie stanowiące o rachunkach B zostało zmienione na koniec 2004 r.
Wprowadzone zmiany pomogą otrzymać bardziej wiarygodne i dokładne rachunki B.
_BAR_
3.53. Uwzględniając zakres kontroli, o którym mowa w pkt 3.27, Trybunał uważa, że, na podstawie danych dostarczonych przez Państwa Członkowskie, środki w oparciu o VAT i DNB, we wszystkich istotnych aspektach, zostały poprawnie obliczone, zebrane i zarejestrowane przez Komisję w rozliczeniach Wspólnoty.
_BAR_ _BAR_
3.54. Niemniej jednak czynności kontrolne Trybunału dotyczące środka własnego w oparciu o DNB wykazały niedociągnięcia, które mogą mieć wpływ na jakość danych, na podstawie których ustalane są składki DNB Państw Członkowskich.
Trybunał zaleca Komisji, aby:
3.54. Komisja jest zdania, że jej systemy dają wystarczające gwarancje na to, że dane dotyczące DNB są wiarygodne, porównywalne i kompletne.
Ostatnio przyjęte zalecenie w sprawie niezależności, wiarygodności i odpowiedzialności krajowych i wspólnotowych organów statystycznych (COM(2005)217), które zawiera "Kodeks postępowania w statystyce europejskiej", powinno przyczynić się do utrwalenia jakości statystyk makroekonomicznych, w tym DNB.
_BAR_
a) prowadziła (bezpośrednie) weryfikacje wybranych łącznych kwot w rachunkach narodowych (patrz: pkt 3.35);
a) Komisja bada obecnie możliwe sposoby przeprowadzenia bezpośredniejszej weryfikacji w sensie wskazanym przez Trybunał.
_BAR_
b) rozszerzyła kontrole wykazów źródeł i metod stosowanych do kompilacji rachunków krajowych w Państwach Członkowskich oraz usprawniła system dokumentowania kontroli (patrz: pkt 3.41–3.42);
b) Komisja będzie dążyć do poprawienia dokumentacji w zakresie własnych ograniczeń związanych z zasobami.
_BAR_
c) dążyła do tego, aby Państwa Członkowskie pozostawały w zgodności z wymogami ESA 95 w zakresie uwzględniania działalności nielegalnej w DNB (patrz: pkt 3.43–3.44);
c) Komisja prowadzi już działania w tym kierunku.
_BAR_
d) przeanalizowała, w porozumieniu z Państwami Członkowskimi, w jaki sposób można wdrożyć najlepsze praktyki nadzoru i kontroli w odniesieniu do kompilacji rachunków narodowych (patrz: pkt 3.47–3.49);
d) Komisja, za pośrednictwem Komitetu DNB, stymuluje najlepsze praktyki kompilacji rachunków narodowych.
Komisja przedstawi Komitetowi DNB zalecenie Trybunału.
_BAR_
e) przeprowadziła analizę porównawczą sprawozdań dotyczących jakości, określiła bardziej precyzyjne wytyczne i wzmocniła monitoring ich wdrażania (patrz: pkt 3.36–3.37).
e) Po przeprowadzeniu audytu przez Trybunał wyniki analizy porównawczej i precyzyjniejsze wytyczne zostały przedstawione i zatwierdzone na posiedzeniu Komitetu DNB w lipcu 2005 r.
_BAR_
3.55. W zakresie prowadzonych przez Komisję kontroli systemów leżących u podstaw obliczania środków własnych w oparciu o VAT, Trybunał:
_BAR_
3.55. a) zauważa, że zastrzeżenia, w szczególności z uwagi na ich wysoką liczbę (107), mają wpływ na poprawność sprawozdań VAT Państw Członkowskich i zaleca, aby Komisja, w porozumieniu z Państwami Członkowskimi i tam, gdzie jest to możliwe, określiła wartościowo te zastrzeżenia [48] (patrz: pkt 3.30);
a) Zastrzeżenia są na ogół zgłaszane właśnie w celu zobowiązania Państw Członkowskich do poszukiwania wiarygodnych danych liczbowych i możliwej do przyjęcia metodologii.
Ponadto praktyka stosowana przez Komisję od 2003 r. polegająca na dalszym dzieleniu pewnych zastrzeżeń w celu uczynienia ich bardziej przejrzystymi i potencjalnie łatwiejszymi do uwzględnienia, doprowadziła do pozornego zwiększenia ich liczby.
Dwu- lub trzyletni cykl kontrolny wizyt prowadzi do opóźnienia korzystnego efektu tej polityki.
_BAR_
b) zaleca, aby Komisja zwiększyła swoje starania w celu zmniejszenia liczby długoletnich zastrzeżeń (patrz: pkt 3.30 i 3.32).
b) Zmniejszenie liczby długoletnich zastrzeżeń zależy przede wszystkim od możliwości administracji Państw Członkowskich spełnienia odpowiednich norm w zakresie jakości.
Tam, gdzie dane się dezaktualizują, potrzebne są nowe zastrzeżenia.
Komisja ogłosiła w 2003 r. swoją gotowość do stosowania, w razie potrzeby, postępowania w sprawie naruszenia przepisów w celu zakończania spraw dotyczących długoletnich zastrzeżeń.
_BAR_
c) zauważa, że z powodu zwiększenia się liczby Państw Członkowskich z 15 do 25 taki sam zakres i jakość kontroli można w przyszłości utrzymać jedynie w przypadku zwiększenia zasobów kadrowych, zracjonalizowania polityki kontroli poprzez stosowanie analizy ryzyka i/lub wzmocnienia ram prawnych i proceduralnych do sporządzania sprawozdań VAT (patrz: pkt 3.30).
c) Komisja spodziewa się w najbliższej przyszłości znacznego spadku liczby zastrzeżeń odnoszących się do pewnych Państw Członkowskich i skoncentruje swoje kontrole na podstawie analizy ryzyka.
_BAR_
[2] Decyzja Rady nr 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42); rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonujące decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 130 z 31.5.2000), zmienione rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 2028/2004 (Dz.U. L 352 z 27.11.2004, str.1).
[3] Estonia, Grecja, Francja, Włochy, Cypr, Łotwa, Litwa, Polska, Słowenia, Słowacja, Finlandia oraz Zjednoczone Królestwo.
[4] Artykuł 18 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000.
[5] Komitet Doradczy ds. Środków Własnych (KDŚW), ustanowiony na podstawie art. 20 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1150/2000, składa się z przedstawicieli Państw Członkowskich i Komisji oraz stanowi platformę łączności pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi w sprawach środków własnych.
Komitet rozpatruje kwestie dotyczące wdrożenia systemu środków własnych, jak również kwestie oszacowań tych środków.
[6] Ostatnim sprawozdaniem jest dokument COM(2003) 345 wersja ostateczna: Czwarte sprawozdanie Komisji w sprawie funkcjonowania systemu kontroli tradycyjnych środków własnych (2000–2002).
[7] Artykuł 4 ust. 13 i 14 oraz art. 37 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. L 302 z 19.10.1992, str. 1).
[8] Estonia, Grecja, Łotwa, Litwa, Polska, Słowenia, Słowacja i Finlandia.
[9] Należy zauważyć, że większość towarów nie podlega odprawie na granicy, lecz, po przewozie, odprawiana jest w urzędach celnych wewnątrz kraju.
[10] Patrz: komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: "Proste i bezpapierowe środowisko dla ceł i handlu" (COM(2003) 452 wersja ostateczna z 24.7.2003 r.).
[11] Patrz: Sprawozdanie roczne, pkt 3.9.
[12] Niemcy, Estonia, Hiszpania, Francja, Łotwa, Litwa, Węgry, Niderlandy, Polska, Słowacja, Finlandia, Zjednoczone Królestwo.
[13] Urzędowym wzorem zgłoszenia celnego towarów dokonywanego na piśmie w ramach zwykłej procedury w celu objęcia ich procedurą celną lub ich powrotnego wywozu zgodnie z art. 182 ust. 3 Kodeksu jest jednolity dokument administracyjny (rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str.1).
[14] Patrz: komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: "Proste i bezpapierowe środowisko dla ceł i handlu".
[15] Sprawozdanie specjalne nr 13/98 w sprawie korzystania z metod analiz ryzyka w ramach kontroli celnych i odpraw towarów.
[16] Rozporządzenie (WE) nr 648/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 kwietnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 117 z 4.5.2005, str. 13).
[17] Kwoty brutto przed potrąceniem wynoszą:
[18] Odnośnie do pochodzenia tych zapisów, patrz: Sprawozdanie specjalne Trybunału nr 4/98 dotyczące przywozu do Wspólnoty, na warunkach obłożenia obniżoną stawką opłaty, oraz sprzedaży nowozelandzkich produktów mlecznych oraz szwajcarskiego sera.
Na skutek rozstrzygnięcia tego sporu ostatecznie anulowano zapisy, co uwzględniono w odpisach aktualizacyjnych w ubiegłych latach.
Odzyskaną kwotę (11,6 mln GBP) udostępniono Komisji w zwykły sposób.
[19] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2028/2004 z dnia 16 listopada 2004 r. zmieniające rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1150/2000 wykonujące decyzję 94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 352 z 27.11.2004, str. 1).
[20] Ponadto siedem Państw Członkowskich posiadających w swoich rachunkach B jedynie małe kwoty (razem mniej niż 0,1 % całkowitego salda rachunków B) uznało, że możliwa do odzyskania jest całość tych kwot.
[21] Patrz: Sprawozdanie roczne za 2003 r., pkt 3.40.
[22] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1260/2001 z dnia 19 czerwca 2001 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.U. L 178 z 30.6.2001, str. 1).
[23] Decyzja Rady 2000/597/WE, Euratom, art. 2 ust. 3.
[24] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 314/2002 z dnia 20 lutego 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania systemu kwot w sektorze cukru (Dz.U. L 50 z 21.2.2002, str. 40).
[25] COMEXT jest nazwą referencyjnej bazy danych Eurostatu zawierającej statystyki handlu zewnętrznego.
[26] Punkt 61.
[27] Punkt 5.19.
[28] Europejski System Rachunków 1995 (załącznik A do rozporządzenia Rady (WE) nr 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych we Wspólnocie (Dz.U. L 310 z 30.11.1996, str. 1)), służy do ustanawiania rachunków narodowych na potrzeby Wspólnoty, w szczególności do celów obliczenia środków własnych w oparciu o DNB (rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1287/2003 z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie harmonizacji dochodu narodowego brutto w cenach rynkowych (rozporządzenie DNB) (Dz.U. L 181 z 19.7.2003, str. 1)).
[29] Sprawozdanie VAT jest dokumentem sporządzanym przez Państwa Członkowskie, który zawiera dane używane do określenia podstawy VAT. Podstawa VAT stanowi punkt wyjścia do obliczenia środków własnych w oparciu o VAT i jest niezbędna do sprawowania kontroli przez Komisję (art. 7 i 11 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1553/89 z dnia 29 maja 1989 r. w sprawie ostatecznych jednolitych warunków poboru środków własnych pochodzących z podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 155 z 7.6.1989, str. 9)).
[30] Dziesięć z tych 28 zastrzeżeń stanowi uszczegółowienie istniejących zastrzeżeń.
[31] Zastrzeżenia są istotnym narzędziem stosowanym przez Komisję, aby zapewnić możliwość wprowadzania korekt do sprawozdań VAT sporządzanych przez Państwa Członkowskie po upływie terminu 4 lat określonego w prawodawstwie Wspólnoty.
[32] Średnio co dwa lata.
[33] Niemcy, Włochy, Niderlandy, Finlandia i Szwecja.
[34] Patrz: art. 3 i 4 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1553/89.
[35] Na przykład zastrzeżenie dotyczące "korekty dla małych firm" w Niemczech, mającej zastosowanie od 1991 do 2001 roku, które zostało wysunięte w trakcie kontroli w 1995 r., następnie przedłużone i zniesione w 2004 r. (z wyłączeniem zastrzeżeń dotyczących roku 2000) oraz zastrzeżenie dotyczące "rekompensaty samochodowej" w Austrii wysunięte w 1999 r. w stosunku do sprawozdań VAT za lata 1995–2001.
[36] We Włoszech metody stosowane do uzyskania wymaganego zestawienia ostatecznej konsumpcji gospodarstw domowych oraz wydatków na środki trwałe brutto (ang. gross fixed capital formation, w skrócie GFCF) nie były w pełni rzetelne.
[37] Dokument oparty na wspólnym modelu, za pomocą którego krajowe urzędy statystyczne co roku przekazują dane na temat DNB do Eurostatu.
[38] Patrz: protokół z drugiego spotkania Komitetu DNB z 25– 26 marca 2004 r., na którym Komitet zaakceptował proponowaną strukturę kwestionariusza i sprawozdania dotyczącego jakości na 2004 r.
[39] Przewiduje się, że wykazy DNB 10 nowych Państw Członkowskich zostaną sporządzone w 2006 r.
[40] Jest to standardowy kwestionariusz używany przez Eurostat do kontroli wykazów DNB; zawiera on 277 pytań obejmujących szeroki zakres zagadnień.
[41] Ocenianej przez Eurostat, na podstawie już przeprowadzonych badań, na poziomie 1–2 % DNB.
[42] Belgia, Dania, Francja, Irlandia, Luksemburg, Niderlandy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo.
[43] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1287/2003, w szczególności jego art. 2, 3 i 5.
[44] Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Węgry, Polska i Zjednoczone Królestwo.
[45] Element ten jest w pełni wdrożony w Zjednoczonym Królestwie.
[46] Element ten jest w pełni wdrożony w Niemczech, Polsce i Zjednoczonym Królestwie.
[47] Ma to miejsce jedynie we Francji i Zjednoczonym Królestwie.
[48] Patrz: Sprawozdanie roczne za 2002 r., pkt 3.38.
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 4
Wspólna polityka rolna
SPIS TREŚCI
Wstęp
Szczegółowa ocena do celów poświadczenia wiarygodności
Zakres kontroli
Systemy nadzoru i kontroli
IACS
Kontrole po dokonaniu płatności na podstawie ozporządzenia (EWG) nr 4045/89 — zaległości i niedostateczne informacje na temat wyników przeprowadzonych kontroli
Kontrole bezpośrednie dotowanego wywozu produktów rolnych — Nieznana wartość zbadanych transakcji i nieprawidłowości
Rozliczenie rachunków
Próba transakcji skontrolowana przez Trybunał
Roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi za rok 2004
Pewna poprawa w porównaniu z rokiem ubiegłym
Standardy kontroli wewnętrznej — Niektóre standardy nie zostały w pełni wdrożone
Ocena Trybunału odnośnie do poszczególnych dziedzin wydatków WPR
Systemy pomocy obszarowej
Systemy premii zwierzęcych
Dopłaty wypłacane na podstawie wielkości produkcji
Rozwój obszarów wiejskich
Inne wydatki
Wnioski i zalecenia
Wnioski ogólne
Kontrole po dokonaniu płatności
Rozliczenie rachunków
Roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Zalecenia
Nowe Państwa Członkowskie: okres przejściowy
Akredytacja agencji płatniczych EFOGR w nowych Państwach Członkowskich
SAPARD — Właściwy nadzór, ale pewne niedociągnięcia w ocenie wniosków
Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami
Wspólna organizacja rynku w sektorze bananów
Wstępne finansowanie refundacji wywozowych
Skrobia ziemniaczana i zbożowa
Najważniejsze uwagi zawarte w sprawozdaniach specjalnych
Działania w zakresie leśnictwa w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich
Agrośrodowisko
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
WSTĘP
4.1.W 2003 r. wydatki na wspólną politykę rolną (WPR), tzn. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (Sekcja Gwarancji EFOGR), wyniosły łącznie 43579 mln euro (w 2003 r.: 44379 mln euro).
Wykresy 4.1 i 4.2 pokazują sposób wykorzystania tych środków.
Wykres 4.1 przedstawia rozłożenie wydatków na poszczególne kategorie gospodarcze (płatności bezpośrednie, refundacje wywozowe etc.).
Wykres 4.2 ukazuje natomiast podział wydatków na poszczególne sektory produkcji rolnej (wołowinę i cielęcinę, oliwę z oliwek etc.). _BAR_ _BAR_
4.2.Główny udział (59 %) w wydatkach w ramach WPR mają płatności dla rolników wypłacane na podstawie powierzchni uprawianej ziemi lub liczby zwierząt hodowanych w gospodarstwie.
Mają one przede wszystkim zrekompensować rolnikom straty, jakie ponoszą w wyniku obniżenia cen w ramach WPR. _BAR_ _BAR_
4.3.Prawie wszystkie wydatki w ramach CAP realizowane są przez agencje płatnicze w Państwach Członkowskich.
Procedura dokonywania wypłat rolnikom przebiega w następujący sposób:a)w roku poprzedzającym rok, w którym ma być dokonana płatność, rolnicy składają wnioski do agencji płatniczych, w oparciu o powierzchnię uprawianej ziemi, liczbę kwalifikowalnych zwierząt posiadanych w określonym okresie przechowywania etc.;b)agencje płatnicze poddają wszystkie wnioski kontroli administracyjnej, a wybraną próbę wniosków — kontroli na miejscu, głównie poprzez Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS);c)agencje płatnicze wypłacają środki wnioskodawcom i zgłaszają poniesione wydatki Komisji, która następnie dokonuje ich zwrotu na rzecz agencji płatniczych;d)rachunki i płatności agencji płatniczych badane są przez niezależnego audytora (jednostka certyfikująca), który składa Komisji sprawozdanie w lutym roku następującego po danym roku budżetowym;e)do 30 kwietnia tego samego roku Komisja musi podjąć decyzję (finansowe rozliczenie rachunków), czy zaakceptuje przedstawione rachunki i sprawozdania z kontroli, czy też wezwie do przeprowadzenia dalszych czynności lub dostarczenia dalszych informacji;f)Komisja może następnie zbadać płatności dokonane przez agencje płatnicze i w przypadku ustalenia, że były one nieprawidłowe lub kontrola finansowa była niedostateczna, może zdecydować, że określone wydatki zostaną poniesione przez zainteresowane Państwa Członkowskie i tym samym nie obciążą budżetu UE (w żargonie wspólnotowym Komisja "odrzuca" takie wydatki w drodze "rozliczania rachunków", tzn. obniża środki przekazywane agencjom płatniczym (patrz: pkt 4.22). _BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
Wykres 4.1 — Podział wydatków w ramach Sekcji Gwarancji EFOGR na poszczególne kategorie gospodarcze w roku obrachunkowym 2004Uwaga: Kalkulacja wydatków przypadających na poszczególne kategorie gospodarcze została przeprowadzona na kwotach brutto, przed potrąceniem wydatków ujemnych (kwoty odzyskane, rozliczenia, kwoty będące wynikiem wstrzymania wypłaty zaliczek oraz opłat od producentów mleka).Ogólnie pomoc obszarowa, premie zwierzęce oraz inne rodzaje płatności bezpośrednich mają 76,17 % udział w ogólnych wydatkach w ramach WPR.Źródło: Roczne sprawozdania finansowe Komisji za rok 2004 — kwoty brutto.(mln euro)Płatności obszarowe (17475)Premie zwierzęce (9019)Inne (8520)Rozwój obszarów wiejskich (5395)Refundacje wywozow (3384)Interwencja (902)39 %20 %19 %12 %8 %2 % _BAR_
+++++ TIFF +++++
Wykres 4.2 — Podział wydatków z Sekcji Gwarancji EFOGR na poszczególne kategorie gospodarcze w roku obrachunkowym 2004Źródło: Roczne sprawozdanie finansowe Komisji za rok 2004 — Tom II.(mln euro)Rośliny uprawne (17327)Wołowina i cielęcina (7776)Rozwoj obszarów wiejskich (5378)Różne (2907)Oliwa z oliwek (2372)Mleko (2265)Owoce i owoce (1577)Mięso owcze i kozie (1469)Cukier (1416)Wino (1092)40&18;12&7;5&5;4%3 %3 %3 % _BAR_
SZCZEGÓŁOWA OCENA DO CELÓW POŚWIADCZENIA WIARYGODNOŚCI
Zakres kontroli
4.4.Celem kontroli było przyczynienie się do wydawanego przez Trybunał poświadczenia wiarygodności dotyczącego budżetu ogólnego, poprzez szczegółową ocenę sektora rolnictwa, w celu uzyskania zapewnienia odnośnie do funkcjonowania systemów kontroli oraz legalności i prawidłowości transakcji.
W tym celu Trybunał:a)ocenił funkcjonowanie IACS (sytemu nadzoru pomocy obszarowej i premii zwierzęcych), kontrole po dokonaniu płatności i kontrole bezpośrednie dotowanego wywozu produktów rolnych (stanowiące podstawowe systemy nadzoru w dziedzinie pozostałych wydatków na rolnictwo) (patrz: pkt 4.6–4.14);b)zbadał decyzję Komisji o finansowym rozliczeniu rachunków dotyczących wydatków za rok 2004, jak również podjęte w 2004 r. decyzje o zgodności dotyczące płatności zrealizowanych na rzecz beneficjentów w latach ubiegłych (patrz: pkt 4.15–4.25);c)zbadał bezpośrednio próbę transakcji (patrz: pkt 4.26);d)zbadał roczne sprawozdanie z działalności i oświadczenie Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz dokonał przeglądu wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej w Komisji (patrz: pkt 4.27–4.34). _BAR_ _BAR_
4.5.W pkt 4.35–4.54 zawarta jest ocena Trybunału dotycząca legalności i prawidłowości wydatków w ramach WPR, oparta w głównej mierze na źródłach wymienionych powyżej.
Uwagi odnoszące się do wiarygodności rachunków przedstawiono w rozdziale 1, pkt 1.12, 1.13, 1.15 i 1.16. _BAR_ _BAR_
Systemy nadzoru i kontroli
IACS
4.6.Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS) stanowi podstawowy instrument zarządzania i kontroli w dziedzinie systemów pomocy obszarowej i premii zwierzęcych, obejmujący 59 % wydatków na rolnictwo.
IACS składa się z komputerowej bazy danych gospodarstw rolnych i wniosków o płatności, systemów identyfikacji działek rolnych oraz identyfikacji i rejestrowania zwierząt, jak również zestawu procedur kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu.
Wnioski w ramach wielu innych wspólnotowych systemów pomocy muszą być zgodne z IACS. _BAR_ _BAR_
4.7.W 2004 r. Trybunał kontynuował kontrolę funkcjonowania IACS w kolejnych pięciu agencjach płatniczych w czterech Państwach Członkowskich, jak również działania podjęte na podstawie wcześniejszych ustaleń dotyczących Portugalii dokonanych po połączeniu dwóch agencji płatniczych.
Kontrole IACS w pięciu skontrolowanych agencjach płatniczych (poza Grecją) na ogół funkcjonują i są prawidłowe (patrz: załącznik 2). IACS funkcjonuje tam na poziomie porównywalnym do tego, jaki zaobserwowano w agencjach płatniczych skontrolowanych w latach ubiegłych, jakkolwiek istnieje jeszcze pole do udoskonaleń w dziedzinie analizy ryzyka, kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu. _BAR_ 4.7.Mimo że Komisja uważa niektóre oceny Trybunału zawarte w załączniku 2 za zbyt surowe, wyniki jej kontroli zgadzają się zasadniczo z ustaleniami Trybunału; od 2005 r. wprowadzane są dalsze ulepszenia związane z wdrożeniem z dniem 1 stycznia obowiązkowych Systemów Informacji Geograficznej.Rozporządzenie (WE) nr 118/2004, które z początkiem roku 2004 zmienia prawodawstwo dotyczące systemu IACS, w jeszcze większym stopniu poprawi zadawalającą obecnie sytuację. _BAR_
4.8.Natomiast w Grecji, mimo że termin na pełne wdrożenie IACS upłynął 7 lat temu, nadal nie zdołano zapewnić legalności i prawidłowości w dziedzinie pomocy obszarowej oraz wypłat premii zwierzęcych (patrz także: pkt 4.28 lit. b)) dotyczący zastrzeżeń Komisji do wdrożenia IACS w Grecji oraz pkt 4.44 dotyczący wyników badania transakcji przez Trybunał).
Najważniejsze niedociągnięcia i nieprawidłowości są następujące:a)związki zawodowe rolników kontrolują wprowadzanie wszelkich danych do systemu komputerowego.
Dane wprowadzone do systemu nie są zabezpieczone, dlatego mogą być i są zmieniane przez związki zawodowe w dowolnym momencie przed dokonaniem płatności.
System komputerowy nie rejestruje daty ani przyczyny wprowadzenia zmian w początkowych danych.
W przypadku wydatków za rok 2004, związki zawodowe rolników wprowadziły zmiany w danych dotyczących ponad 22000 działek rolnych po upływie ponad 5 miesięcy od wygaśnięcia terminów na składanie wniosków.
Analizy wykazują, że szacunkowe konsekwencje finansowe tych nieprawidłowych zmian wynoszą przynajmniej 10 mln euro, natomiast dla całego okresu składania wniosków kwota ta może być znacznie wyższa;b)niską jakość mają kontrole prowadzone na miejscu.
Ustalenia z kontroli są bardzo słabo lub też w ogóle nieudokumentowane, a wyniki przedstawiane są w sprawozdaniach w nierzetelny sposób.
Ponownie przeprowadzone kontrole przez agencje płatnicze w ramach zapewniania jakości nie potwierdziły rezultatów ponad jednej trzeciej uprzednich kontroli.
Niektóre sprawozdania kontrolne wydawały się być sporządzone bez przeprowadzenia faktycznej kontroli. _BAR_ 4.8.W związku z sytuacją dotyczącą systemu IACS w Grecji Komisja systematycznie stosowała istotne korekty finansowe (384 mln euro w latach 1999–2004).
Ponadto w 2002 r. Komisja wszczęła przeciwko Grecji procedurę w sprawie naruszenia przepisów.
W roku 2004 Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał wyrok na niekorzyść Grecji.Ponadto w związku z zastrzeżeniem Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa wobec jego rocznego oświadczenia, w 2003 i 2004 r. wprowadzono szczegółowy plan działania zawierający ulepszony program kontroli oraz inne środki nadzoru.
W roku 2004 przeprowadzono w Grecji dziewięć misji dotyczących systemu IACS oraz powiązanych z nim środków.
Powyższe działania Komisji oraz ustanowienie nowej agencji płatniczej w Grecji (OPEKEPE) zaowocowały wyraźnym postępem, dzięki któremu do końca 2004 r. (rok obrotowy 2005) wprowadzono różne elementy systemu IACS.
Komisja będzie jednak nadal wykrywać i oceniać pozostałe niedociągnięcia w funkcjonowaniu systemu IACS w Grecji, a także stosować odpowiednie korekty finansowe.W odniesieniu do niedociągnięć zauważonych przez Trybunał Komisja wielokrotnie wyrażała się krytycznie na temat roli, jaką odgrywają związki zawodowe rolników w procedurze składania wniosków oraz na temat słabego nadzoru.
W piśmie z czerwca 2004 r. Komisja zwróciła się oficjalnie do władz Grecji o wprowadzenie nowej procedury składania wniosków o pomoc, która zmniejszy zależność od związków zawodowych rolników.
Trwające obecnie postępowanie wyjaśniające w sprawie rozliczeń będzie dotyczyło powyższej kwestii, a także stwierdzonej już przez Komisję niedostatecznej jakości kontroli na miejscu. _BAR_
Kontrole po dokonaniu płatności na podstawie rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 — zaległości i niedostateczne informacje na temat wyników przeprowadzonych kontroli
4.9.W przypadku wielu środków pomocowych w ramach WPR, w tym refundacji wywozowych, dopłat do przerobu i przetwórstwa, przetwórstwa bawełny, oliwy z oliwek i tytoniu oraz niektórych wydatków na rozwój obszarów wiejskich, łącznie stanowiących ok. 37 % wydatków na rolnictwo, po dokonaniu płatności Państwa Członkowskie zobowiązane są do realizacji rocznych programów kontroli po dokonaniu płatności w odniesieniu do dokumentacji handlowej.
Państwa Członkowskie muszą się upewnić, że operacje miały faktycznie miejsce i zostały przeprowadzone prawidłowo, a także podjąć działania zmierzające do odzyskania kwot utraconych w wyniku nieprawidłowości lub zaniedbań. _BAR_ _BAR_
4.10.Komisja analizuje dokumenty przedkładane co roku przez Państwa Członkowskie oraz może przeprowadzić wizyty kontrolne w niektórych Państwach Członkowskich w celu skontrolowania na miejscu prawidłowego wdrożenia rozporządzenia.
Trybunał ocenił monitorowanie przez Komisję kontroli prowadzonych zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 4045/89 i stwierdził, że: _BAR_ 4.10. _BAR_
a)analizy sprawozdań przekazanych przez Państwa Członkowskie mają ograniczoną wartość, ponieważ obowiązujące rozporządzenie nie wymaga od organów odpowiedzialnych za koordynację przedstawiania wyników w formacie, który umożliwiłby przeprowadzenie rzetelnej analizy (np. informowanie o poziomie błędów w poszczególnych kategoriach wydatków); _BAR_ a)Komisja jest zdania, że sprawozdania Państw Członkowskich są źródłem cennych informacji, aczkolwiek przyznaje, że można ulepszyć sprawozdawczość prowadzoną na mocy rozporządzenia (EWG) nr 4045/89.
W tym celu Komisja przedstawi wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia Komisji (WE) nr 4/2002.W szczególności wprowadzone zostaną tabele służące do przekazywania wyników, które umożliwią określenie i analizę liczby, wartości i charakteru wyników.
Ponadto przewidziano wprowadzenie nowych metod wykrywania zaległości i zawiadamiania o nich, tak aby kontrole niezakończone w danym okresie sprawozdawczym mogły być uwzględniane w sprawozdaniach z następnych okresów sprawozdawczych. _BAR_
b)w 2003 r. Trybunał zbadał, w jaki sposób realizowane są kontrole po dokonaniu płatności w jedenastu Państwach Członkowskich i ustalił, że tylko mniej niż jedna trzecia z nich była ogólnie zadowalająca.
W odpowiedzi Komisja przeprowadziła w 2004 r. wizyty kontrolne w trzech Państwach Członkowskich; były to pierwsze wizyty kontrolne od stycznia 2001 r. mające na celu pełne zbadanie kontroli po dokonaniu płatności.
Ponadto Komisja systematycznie bada poszczególne aspekty kontroli po dokonaniu płatności w ramach prowadzonej przez siebie kontroli rozliczania zwrotów wywozowych (stanowiących 25 % sumy wydatków, która ma zostać objęta tymi kontrolami); _BAR_ b)W związku z tym, że w sprawozdaniu rocznym Trybunału za rok 2003 zamieszczono podobną uwagę, Komisja podjęła dalsze kroki zmierzające do poprawy sytuacji.
Nawet jeśli niektórych ze wspomnianych kontroli nie można uznać za całkowicie zadawalające, Komisja uważa, że z uwagi na złożoność kontroli po dokonaniu płatności często może istnieć możliwość wprowadzenia ulepszeń, co nie podważa wartości przeprowadzonych kontroli.W roku 2004 DG ds. Rolnictwa przeprowadziła trzy misje (w Belgii, Grecji i Portugalii) dotyczące stosowania rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 w zakresie kwestii ogólnych, tj. rocznego sprawozdania, analizy ryzyka oraz programu kontroli.
W roku 2005 ma miejsce sześć kolejnych misji, które uwzględnią szczegółowe ustalenia Trybunału.W ramach kontroli zgodności w roku 2005 Komisja kładzie ponadto zwiększony nacisk na kontrole w zakresie rozporządzenia (EWG) nr 4045/89. _BAR_
c)Państwa Członkowskie nadal z opóźnieniem realizują roczne programy kontroli po dokonaniu płatności, na co Trybunał zwrócił uwagę w swoim sprawozdaniu rocznym za rok 2003.
Według rocznych sprawozdań Państw Członkowskich, na koniec 2004 r. prawie 40 % planowanych kontroli nie zostało jeszcze ukończonych. _BAR_ c)Komisja przyznaje, że w niektórych Państwach Członkowskich nastąpiły opóźnienia w realizacji kontroli po dokonaniu płatności.
Jednakże liczba kontroli zaplanowanych przez większość Państw Członkowskich znacznie przewyższa wymaganą minimalną liczbę.
Z tego względu niezakończone kontrole stanowią niecałe 40 % ogółu kontroli.Jeżeli niektórych kontroli nie zakończy się przed upływem okresu kontroli, muszą one być podjęte ponownie i zakończone w następnym okresie kontroli.
Komisja bada obecnie przyczyny niezakończenia programów kontroli we właściwym terminie w niektórych Państwach Członkowskich i w odpowiednich przypadkach zwróci się do Państw Członkowskich o wyjaśnienia. _BAR_
Wykres 4.3 ukazuje liczbę przeprowadzonych kontroli oraz liczbę nieprawidłowości ujawnionych w sześciu ubiegłych okresach sprawozdawczych, zgodnie z danymi przedstawionymi przez Państwa Członkowskie.
Mając na uwadze, że dane te nie obejmują analizy z podziałem na kwoty lub rodzaje wydatków, nie można na ich podstawie wnioskować odnośnie do wagi i przyczyn różnic w zgłoszonej częstotliwości nieprawidłowości. _BAR_ Wykres 4.3 Państwa Członkowskie zgłaszają ogólną kwotę nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli w zakresie rozporządzenia (EWG) nr 4045/89, która w przypadku programu kontroli 2001/2002 wyniosła 23,4 mln euro. _BAR_
+++++ TIFF +++++
Wykres 4.3 — Rozporządzenie (EWG) nr 4045/89: Liczba przeprowadzonych kontroli po dokonaniu płatności oraz wykrytych nieprawidłowości w okresie 1997/98–2002/03Źródło: Komisja, skrócone roczne sprawozdania Państw Członkowskich z przeprowadzonych kontroli.45004000350030002500200015001000500097/9898/9999/0000/0101/0202/03Kontrole po dokonaniu płatnościWykryte nieprawidłowości379340041033604030600386071334297023767357 _BAR_
Kontrole bezpośrednie dotowanego wywozu produktów rolnych — Nieznana wartość zbadanych transakcji i nieprawidłowości
4.11.Refundacje wywozowe wypłacane eksporterom produktów rolnych z UE stanowią wyrównanie różnicy między cenami na rynku wewnętrznym UE i cenami na rynku światowym, jak również umożliwiają zbycie nadwyżek produkcyjnych UE na rynkach światowych.
W 2004 r. refundacje wyniosły ok. 3,6 mld euro, czyli 7,5 % wydatków na WPR (8,3 % w roku 2003).
Państwa Członkowskie zobowiązane są do bezpośredniego skontrolowania 5 % wywożonych produktów, w celu zbadania, czy zostały one prawidłowo opisane i uprawniają do uzyskania żądanej refundacji wywozowej.
Komisja monitoruje kontrole prowadzone przez Państwa Członkowskie pod względem ich jakości i liczby. _BAR_ _BAR_
4.12.W 2004 r. Komisja przeprowadziła wizyty kontrolne w 7 Państwach Członkowskich w celu oceny prowadzenia kontroli bezpośrednich.
Główne wstępne ustalenia Komisji wskazują na niedociągnięcia w zakresie:a)jakości i/lub częstotliwości;b)procedur wyboru partii towaru;c)uprzedniego powiadamiania;d)statystyk.Niedociągnięcia te, o zróżnicowanej istotności, występowały nie we wszystkich skontrolowanych Państwach Członkowskich. _BAR_ 4.12.Tak jak stwierdził Trybunał, omawiane uwagi mają charakter wstępny, a Komisja może zająć ostateczne stanowisko dopiero po skorzystaniu przez Państwa Członkowskie z prawa do odpowiedzi. _BAR_
4.13.Komisja nie była w stanie podać wartości bezpośrednio skontrolowanych transakcji, jak również kwot, których dotyczyły wykryte nieprawidłowości. W 2004 r.
Komisja przyjęła rozporządzenie, na mocy którego Państwa Członkowskie będą zobowiązane do przekazywania tych informacji, począwszy od sprawozdania za rok 2005.
W tabeli 4.1 podsumowano liczbę skontrolowanych zgłoszeń i wykrytych nieprawidłowości dotyczących lat 2001–2003. _BAR_ 4.13.W związku z zaleceniem Trybunału, wystosowanym po raz pierwszy w rocznym sprawozdaniu za rok 2002, Komisja zareagowała we właściwym czasie przyjmując rozporządzenie (WE) nr 1454/2004, które stanowi, że od 2005 r.
Państwa Członkowskie muszą zgłaszać wartość kontrolowanych transakcji oraz nieprawidłowości przewyższające kwotę 200 euro.Do roku 2005 informacje na temat kwoty nieprawidłowości zależały od wiarygodności powiadomienia o nieprawidłowościach, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia (EWG) nr 595/91, przekazywanego przez Państwa Członkowskie Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), i nie obejmowały nieprawidłowości w kwocie poniżej 4000 euro. _BAR_
4.14.Roczne sprawozdanie z działalności Komisji za rok 2004 r. zawiera informacje dotyczące liczby złożonych zgłoszeń wywozowych, ilość zgłoszeń sprawdzonych przez Państwa Członkowskie, jak również liczbę wykrytych nieprawidłowości.
Nie zawiera ono natomiast informacji dotyczących wyników przeprowadzonej przez Komisję oceny kontroli bezpośrednich zrealizowanych przez Państwa Członkowskie ani też oceny, w jakim zakresie pozwalają one na uzyskanie zapewnienia co do legalności i prawidłowości. _BAR_ 4.14.Jak wyjaśniono w rocznym sprawozdaniu z działalności Komisji (pkt 4.2.2.), zapewnienie uzyskane dzięki rozporządzeniu (EWG) nr 386/90 stanowi integralną część ogólnego zapewnienia uzyskanego przez Dyrektora Generalnego.
Patrz również: odpowiedź na ust. 4.29–4.31. _BAR_
Rozliczenie rachunków
Finansowe rozliczenie rachunków
4.15.Trybunał zbadał:a)sprawozdania jednostek certyfikujących dotyczące 25 agencji płatniczych (patrz: tabela 4.2), których transakcje znalazły się w próbie zbadanej przez Trybunał (patrz: pkt 4.26) oraz wszystkich agencji płatniczych, których rachunki stały się przedmiotem zastrzeżeń;b)decyzja Komisji o finansowym rozliczeniu rachunków;c)rozliczenie przez Komisję rachunków, odroczone z lat ubiegłych. _BAR_ _BAR_
Źródło: "Podsumowanie sprawozdań rocznych Państw Członkowskich za rok 2003" oraz "Podsumowanie sprawozdań rocznych Państw Członkowskich za rok 2002" Komisji, DG AGRI D03.
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ 2001 _BAR_
Nieprawidłowości _BAR_ Kontrole bezpośrednie _BAR_ Nieprawidłowości _BAR_ Kontrole bezpośrednie _BAR_ Nieprawidłowości _BAR_ Kontrole bezpośrednie _BAR_
Hiszpania _BAR_ 23 _BAR_ 4786 _BAR_ 59 _BAR_ 6816 _BAR_ 12 _BAR_ 7965 _BAR_
Niemcy _BAR_ 20 _BAR_ 6644 _BAR_ 61 _BAR_ 8476 _BAR_ 63 _BAR_ 9713 _BAR_
Francja _BAR_ 8 _BAR_ 3459 _BAR_ 19 _BAR_ 3642 _BAR_ 12 _BAR_ 4290 _BAR_
Dania _BAR_ 8 _BAR_ 1470 _BAR_ 22 _BAR_ 1631 _BAR_ 33 _BAR_ 1827 _BAR_
Irlandia _BAR_ 6 _BAR_ 872 _BAR_ 3 _BAR_ 724 _BAR_ 6 _BAR_ 707 _BAR_
Belgia _BAR_ 2 _BAR_ 2776 _BAR_ 2 _BAR_ 2891 _BAR_ 3 _BAR_ 3440 _BAR_
Portugalia _BAR_ 2 _BAR_ 494 _BAR_ 2 _BAR_ 363 _BAR_ 3 _BAR_ 505 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 1 _BAR_ 7229 _BAR_ 0 _BAR_ 8192 _BAR_ 0 _BAR_ 7857 _BAR_
Finlandia _BAR_ 1 _BAR_ 668 _BAR_ 0 _BAR_ 689 _BAR_ 0 _BAR_ 742 _BAR_
Włochy _BAR_ 0 _BAR_ 4618 _BAR_ 0 _BAR_ 5491 _BAR_ 0 _BAR_ 5513 _BAR_
Grecja _BAR_ 0 _BAR_ 1418 _BAR_ 0 _BAR_ 2570 _BAR_ 0 _BAR_ 2987 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 0 _BAR_ 976 _BAR_ 0 _BAR_ 1131 _BAR_ 0 _BAR_ 1435 _BAR_
Austria _BAR_ 0 _BAR_ 835 _BAR_ 0 _BAR_ 1016 _BAR_ 0 _BAR_ 1066 _BAR_
Szwecja _BAR_ 0 _BAR_ 242 _BAR_ 0 _BAR_ 254 _BAR_ 0 _BAR_ 286 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 4 _BAR_
Razem _BAR_ 71 _BAR_ 36487 _BAR_ 168 _BAR_ 43886 _BAR_ 132 _BAR_ 48337 _BAR_
_BAR_
Tabela 4.2 — Agencje płatnicze wg wydatków zadeklarowanych w 2004 r.
Uwaga: Kurs wymiany dla Państw Członkowskich spoza strefy euro: Czechy: 30,031; Dania: 7,4502; Estonia: 15,6466; Litwa: 3,4528; Łotwa: 0,6960; Polska: 4,0876; Słowacja: 38,75; Słowenia: 239,7; Szwecja: 9,1687; Węgry: 247,25; Zjednoczone Królestwo: 0,6867.
Źródło: Sprawozdanie Komisji podsumowujące w sprawie finansowego rozliczenia rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR za 2004 r.
Nr _BAR_ Państwo Członkowskie _BAR_ Agencja płatnicza _BAR_ Zadeklarowane kwoty (mln euro) _BAR_ % całości _BAR_ Rachunki objęte zastrzeżeniami _BAR_ Rachunki wyłączone _BAR_
1 _BAR_ Francja _BAR_ ONIC _BAR_ 4413,80 _BAR_ 10,19 _BAR_ _BAR_ _BAR_
2 _BAR_ Włochy _BAR_ AGEA _BAR_ 3835,46 _BAR_ 8,86 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
3 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ RPA _BAR_ 2854,11 _BAR_ 6,59 _BAR_ _BAR_ _BAR_
4 _BAR_ Grecja _BAR_ OPEKEPE _BAR_ 2781,44 _BAR_ 6,42 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
5 _BAR_ Francja _BAR_ OFIVAL _BAR_ 1897,26 _BAR_ 4,38 _BAR_ _BAR_ _BAR_
6 _BAR_ Irlandia _BAR_ DAF _BAR_ 1820,73 _BAR_ 4,20 _BAR_ _BAR_ _BAR_
7 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Andalucia _BAR_ 1709,70 _BAR_ 3,95 _BAR_ _BAR_ _BAR_
8 _BAR_ Dania _BAR_ EU-direktoratet _BAR_ 1215,85 _BAR_ 2,81 _BAR_ _BAR_ _BAR_
9 _BAR_ Austria _BAR_ AMA _BAR_ 1101,64 _BAR_ 2,54 _BAR_ _BAR_ _BAR_
10 _BAR_ Niemcy _BAR_ Bayern, Landwirtschaft _BAR_ 1074,15 _BAR_ 2,48 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
11 _BAR_ Francja _BAR_ ONIOL _BAR_ 1000,20 _BAR_ 2,31 _BAR_ _BAR_ _BAR_
12 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Castilla — Léon _BAR_ 940,67 _BAR_ 2,17 _BAR_ _BAR_ _BAR_
13 _BAR_ Finlandia _BAR_ MMM _BAR_ 869,36 _BAR_ 2,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_
14 _BAR_ Szwecja _BAR_ SJV _BAR_ 844,25 _BAR_ 1,95 _BAR_ _BAR_ _BAR_
15 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Castilla — La Mancha _BAR_ 810,45 _BAR_ 1,87 _BAR_ _BAR_ _BAR_
16 _BAR_ Francja _BAR_ CNASEA _BAR_ 802,45 _BAR_ 1,85 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
17 _BAR_ Francja _BAR_ ONILAIT _BAR_ 530,51 _BAR_ 1,23 _BAR_ _BAR_ _BAR_
18 _BAR_ Niemcy _BAR_ Nordrhein-Westfalen _BAR_ 475,58 _BAR_ 1,10 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
19 _BAR_ Hiszpania _BAR_ FEGA _BAR_ 467,09 _BAR_ 1,08 _BAR_ _BAR_ _BAR_
20 _BAR_ Niemcy _BAR_ Baden-Württemberg _BAR_ 440,92 _BAR_ 1,02 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
21 _BAR_ Niemcy _BAR_ Brandenburg _BAR_ 380,94 _BAR_ 0,88 _BAR_ _BAR_ _BAR_
22 _BAR_ Niderlandy _BAR_ LASER _BAR_ 362,23 _BAR_ 0,84 _BAR_ _BAR_ _BAR_
23 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ NAWAD _BAR_ 278,70 _BAR_ 0,64 _BAR_ _BAR_ _BAR_
24 _BAR_ Francja _BAR_ FIRS _BAR_ 273,94 _BAR_ 0,63 _BAR_ _BAR_ _BAR_
25 _BAR_ Belgia _BAR_ ABKL (Vlaamse Gemeenschap) _BAR_ 220,88 _BAR_ 0,51 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Agencje płatnicze objęte DAS za rok 2004 _BAR_ Razem _BAR_ 31402,32 _BAR_ 72,51 _BAR_ _BAR_ _BAR_
26 _BAR_ Niemcy _BAR_ Niedersachsen _BAR_ 795,90 _BAR_ 1,84 _BAR_ _BAR_ _BAR_
27 _BAR_ Portugalia _BAR_ INGA _BAR_ 754,26 _BAR_ 1,74 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
28 _BAR_ Belgia _BAR_ BIRB _BAR_ 617,65 _BAR_ 1,43 _BAR_ _BAR_ _BAR_
29 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Extremadura _BAR_ 616,27 _BAR_ 1,42 _BAR_ _BAR_ _BAR_
30 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ SERAD _BAR_ 614,59 _BAR_ 1,42 _BAR_ _BAR_ _BAR_
31 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Aragón _BAR_ 520,32 _BAR_ 1,20 _BAR_ _BAR_ _BAR_
32 _BAR_ Niderlandy _BAR_ PZ _BAR_ 448,82 _BAR_ 1,04 _BAR_ _BAR_ _BAR_
33 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hamburg-Jonas _BAR_ 439,64 _BAR_ 1,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
34 _BAR_ Niemcy _BAR_ Mecklenburg-Vorpommern _BAR_ 407,74 _BAR_ 0,94 _BAR_ _BAR_ _BAR_
35 _BAR_ Niemcy _BAR_ Sachsen-Anhalt _BAR_ 384,88 _BAR_ 0,89 _BAR_ _BAR_ _BAR_
36 _BAR_ Włochy _BAR_ Region Lombardie _BAR_ 359,66 _BAR_ 0,83 _BAR_ _BAR_ _BAR_
37 _BAR_ Włochy _BAR_ AVEPA (Veneto) _BAR_ 359,44 _BAR_ 0,83 _BAR_ _BAR_ _BAR_
38 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Cataluña _BAR_ 349,54 _BAR_ 0,81 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
39 _BAR_ Niemcy _BAR_ Schleswig-Holstein _BAR_ 341,16 _BAR_ 0,79 _BAR_ _BAR_ _BAR_
40 _BAR_ Włochy _BAR_ AGREA _BAR_ 323,79 _BAR_ 0,75 _BAR_ _BAR_ _BAR_
41 _BAR_ Niemcy _BAR_ Sachsen _BAR_ 312,99 _BAR_ 0,72 _BAR_ _BAR_ _BAR_
42 _BAR_ Niderlandy _BAR_ HPA _BAR_ 297,38 _BAR_ 0,69 _BAR_ _BAR_ _BAR_
43 _BAR_ Francja _BAR_ ONIFLHOR _BAR_ 282,90 _BAR_ 0,65 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
44 _BAR_ Niemcy _BAR_ Thüringen _BAR_ 282,21 _BAR_ 0,65 _BAR_ _BAR_ _BAR_
45 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ DARD _BAR_ 281,61 _BAR_ 0,65 _BAR_ _BAR_ _BAR_
46 _BAR_ Francja _BAR_ ONIVINS _BAR_ 245,19 _BAR_ 0,57 _BAR_ _BAR_ _BAR_
47 _BAR_ Belgia _BAR_ Région Wallonne _BAR_ 234,40 _BAR_ 0,54 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
48 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hessen _BAR_ 228,27 _BAR_ 0,53 _BAR_ _BAR_ _BAR_
49 _BAR_ Niemcy _BAR_ BLE _BAR_ 222,59 _BAR_ 0,51 _BAR_ _BAR_ _BAR_
50 _BAR_ Włochy _BAR_ ARTEA (Toscana) _BAR_ 187,56 _BAR_ 0,43 _BAR_ _BAR_ _BAR_
51 _BAR_ Niemcy _BAR_ Rheinland-Pfalz _BAR_ 187,44 _BAR_ 0,43 _BAR_ _BAR_ _BAR_
52 _BAR_ Włochy _BAR_ SAISA (ex DCCC) _BAR_ 185,47 _BAR_ 0,43 _BAR_ _BAR_ _BAR_
53 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Canarias _BAR_ 164,13 _BAR_ 0,38 _BAR_ _BAR_ _BAR_
54 _BAR_ Francja _BAR_ ODEADOM _BAR_ 143,58 _BAR_ 0,33 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
55 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Galicia _BAR_ 139,30 _BAR_ 0,32 _BAR_ _BAR_ _BAR_
56 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Valencia _BAR_ 138,36 _BAR_ 0,32 _BAR_ _BAR_ _BAR_
57 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Navarra _BAR_ 116,35 _BAR_ 0,27 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
58 _BAR_ Włochy _BAR_ ENR _BAR_ 114,32 _BAR_ 0,26 _BAR_ _BAR_ _BAR_
59 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Murcia _BAR_ 98,29 _BAR_ 0,23 _BAR_ _BAR_ _BAR_
60 _BAR_ Portugalia _BAR_ IFADAP _BAR_ 69,97 _BAR_ 0,16 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
61 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Asturias _BAR_ 62,84 _BAR_ 0,15 _BAR_ _BAR_ _BAR_
62 _BAR_ Niderlandy _BAR_ PT _BAR_ 58,23 _BAR_ 0,13 _BAR_ _BAR_ _BAR_
63 _BAR_ Hiszpania _BAR_ País Vasco _BAR_ 57,73 _BAR_ 0,13 _BAR_ _BAR_ _BAR_
64 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Madrid _BAR_ 57,02 _BAR_ 0,13 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
65 _BAR_ Niderlandy _BAR_ DLG _BAR_ 56,18 _BAR_ 0,13 _BAR_ _BAR_ _BAR_
66 _BAR_ Niderlandy _BAR_ PVE _BAR_ 42,17 _BAR_ 0,10 _BAR_ _BAR_ _BAR_
67 _BAR_ Hiszpania _BAR_ La Rioja _BAR_ 41,24 _BAR_ 0,10 _BAR_ _BAR_ _BAR_
68 _BAR_ Austria _BAR_ ZA Salzburg _BAR_ 40,19 _BAR_ 0,09 _BAR_ _BAR_ _BAR_
69 _BAR_ Luksemburg _BAR_ Ministère de l'Agriculture _BAR_ 37,80 _BAR_ 0,09 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
70 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Cantabria _BAR_ 34,22 _BAR_ 0,08 _BAR_ _BAR_ _BAR_
71 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Baleares _BAR_ 25,57 _BAR_ 0,06 _BAR_ _BAR_ _BAR_
72 _BAR_ Niemcy _BAR_ Bayern, Umwelt _BAR_ 23,82 _BAR_ 0,06 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
73 _BAR_ Niemcy _BAR_ Saarland _BAR_ 20,23 _BAR_ 0,05 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
74 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ FC _BAR_ 17,30 _BAR_ 0,04 _BAR_ _BAR_ _BAR_
75 _BAR_ Polska _BAR_ ARR _BAR_ 11,42 _BAR_ 0,03 _BAR_ _BAR_ _BAR_
76 _BAR_ Francja _BAR_ OFIMER _BAR_ 9,23 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
77 _BAR_ Irlandia _BAR_ DMNR _BAR_ 9,20 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
78 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hamburg _BAR_ 6,72 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
79 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ CCW _BAR_ 5,63 _BAR_ 0,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_
80 _BAR_ Niemcy _BAR_ Nordrhein-Westfalen LfEJ _BAR_ 4,99 _BAR_ 0,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_
81 _BAR_ Republika Czeska _BAR_ SAIF _BAR_ 4,94 _BAR_ 0,01 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
82 _BAR_ Niemcy _BAR_ Bremen _BAR_ 2,49 _BAR_ 0,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_
83 _BAR_ Francja _BAR_ ACCT/SDE _BAR_ 1,87 _BAR_ 0,00 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
84 _BAR_ Hiszpania _BAR_ FROM _BAR_ 1,68 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
85 _BAR_ Słowacja _BAR_ APA _BAR_ 1,48 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
86 _BAR_ Niemcy _BAR_ Berlin _BAR_ 1,40 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
87 _BAR_ Estonia _BAR_ PRIA _BAR_ 0,55 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
88 _BAR_ Litwa _BAR_ NPA _BAR_ 0,53 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
89 _BAR_ Węgry _BAR_ ARDA _BAR_ 0,51 _BAR_ 0,00 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
90 _BAR_ Słowenia _BAR_ AAMRD _BAR_ 0,07 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
91 _BAR_ Łotwa _BAR_ RSS _BAR_ 0,03 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 11903,25 _BAR_ 27,49 _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ Ogółem _BAR_ 43305,57 _BAR_ 100,00 _BAR_ 11507,17 _BAR_ 3955,97 _BAR_
_BAR_
Czynności jednostek certyfikujących
4.16. Jednostka certyfikująca musi być funkcjonalnie niezależna od agencji płatniczej [15].
Certyfikat wydawany jest na podstawie badania procedur i próby kontrolnej transakcji.
W certyfikacie należy wskazać, czy rachunki są prawdziwe, kompletne i rzetelne oraz czy procedury kontroli wewnętrznej funkcjonują w sposób zadowalający.
Do certyfikatu należy dołączyć sprawozdanie zawierające ustalenia jednostki certyfikującej.
Kontrola w zakresie legalności i prawidłowości ogranicza się do sprawdzenia, czy agencja płatnicza jest w stanie wykazać, że dysponuje odpowiednimi strukturami administracyjnymi, by zapewnić przeprowadzanie kontroli prawidłowości wniosków przed dokonaniem płatności.
Jednostki certyfikujące zazwyczaj nie przeprowadzają kontroli na miejscu w odniesieniu do wniosków złożonych przez beneficjentów pomocy UE.
_BAR_ _BAR_
4.17. Komisja dąży do uzyskania potwierdzenia, że jednostki certyfikujące prowadzą właściwą kontrolę wydatków, którymi zarządzają agencje płatnicze.
Komisja wydaje wytyczne dla jednostek certyfikujących (w tym dotyczące wyboru próby kontrolnej transakcji) oraz dokonuje przeglądu ich sprawozdań, aby upewnić się, że wytyczne zostały zastosowane.
_BAR_ _BAR_
4.18. W podsumowaniu dołączonym do decyzji w sprawie finansowego rozliczenia rachunków Komisja stwierdza, że w jej opinii jakość i treść sprawozdań jednostek certyfikujących jest zadowalająca, zarazem jednak wymienia poniższe dziedziny, którym jednostki certyfikujące powinny poświęcić większą uwagę: zaliczki i zabezpieczenia, wierzytelności, działania podejmowane w związku z błędami finansowymi wykrytymi w trakcie poprzednich kontroli certyfikacyjnych, dobór prób kontrolnych i ocena błędów, sprawdzanie maksymalnych ilości gwarantowanych oraz kontrola w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.
Trybunał potwierdza powyższe wnioski.
_BAR_ _BAR_
Decyzja w sprawie finansowego rozliczenia rachunków za rok 2004
4.19. Komisja wydała decyzję finansową w dniu 13 maja 2005 r [16].
Za rok obrachunkowy zakończony dnia 15 października 2004 r. opinię kontrolną bez zastrzeżeń otrzymało 71 agencji płatniczych zarządzających łącznie kwotą 32 mld euro (patrz: tabela 4.2).
W przypadku pozostałych 20 agencji opinia zawierała zastrzeżenia lub była negatywna, aczkolwiek nieprawidłowości dotyczyły ograniczonych kwot, ze względu na: nadmierne płatności i pokrywanie niekwalifikowalnych wydatków, co ustaliły jednostki certyfikujące, braki w dokumentacji, niedociągnięcia w procedurach regulujących powierzanie przez agencje płatnicze niektórych zadań innym organom lub niekompletne, nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje o dłużnikach.
4.19. W znacznej większości przypadków zastrzeżenia i negatywne opinie odnoszą się do poszczególnych aspektów i środków w dwudziestu odnośnych agencjach płatniczych.
Komisja wszczęła już procedurę w celu odzyskania wszelkich niesłusznie wypłaconych znacznych kwot (patrz również: pkt 4.20).
_BAR_
4.20. Komisja zatwierdziła rachunki 86 z 91 agencji płatniczych i odroczyła decyzję w sprawie rozliczenia rachunków pięciu agencji płatniczych (odpowiedzialnych za kwotę 4 mld euro, czyli 9 % łącznych zadeklarowanych wydatków), ze względu na niedokładności lub niedostateczny zakres działań właściwych jednostek certyfikujących [17].
Komisja zamierza wprowadzić korekty finansowe na kwotę 7 mln euro w odniesieniu do 14 agencji płatniczych [18].
_BAR_ _BAR_
Rachunki agencji płatniczych niezatwierdzone ("wyłączone") w latach ubiegłych
W 2004 r. Komisja zakończyła prace nad rachunkami, które nie zostały przez nią rozliczone w decyzjach finansowych z roku 2001 i 2002, co w większości przypadków spowodowane było nieprawidłowościami w czynnościach jednostek certyfikujących lub też potrzebą wyjaśnienia niektórych informacji.
Komisja rozliczyła rachunki czterech agencji płatniczych, które nie zostały uznane w roku 2001 oraz siedemnastu nieuznanych w roku 2002.
_BAR_ _BAR_
Decyzje o zgodności podjęte w 2004 r.
4.22. Decyzje o zgodności dotyczą z reguły wielu lat wydatków oraz podejmowane są po kilku latach od ich dokonania.
Dlatego korekty wprowadzone do decyzji o zgodności podjętych w roku 2004 nie dotyczą płatności dokonanych w ramach WPR beneficjentom końcowym w tym roku.
4.22. Kontrole, których wynikiem są decyzje o zgodności, koncentrują się głównie na systemach zarządzania i kontroli ustanowionych przez Państwa Członkowskie.
Jeżeli te kontrole nie wykazują żadnych nieprawidłowości lub prowadzą do ulepszeń tych systemów, mają one również znaczenie dla legalności i prawidłowości odnośnych wydatków w kolejnych latach.
Są one dowodem na to, że istnienie procedury rozliczeń przyczynia się do uzyskania uzasadnionego zapewnienia.
_BAR_
W 2004 r. Komisja podjęła trzy decyzje o zgodności, dotyczące wydatków zadeklarowanych w latach 1998–2003 [19], odmawiając pokrycia wydatków na kwotę 406 mln euro [20].
Podobnie jak w latach ubiegłych w większości przypadków (71 %) były to korekty ryczałtowe [21].
Korekty dotyczą głównie premii zwierzęcych (186 mln euro), owoców i warzyw (70 mln euro), a także roślin uprawnych (67 mln euro) oraz zostały zastosowane przede wszystkim w przypadku Francji (213 mln euro), Włoch (63 mln euro), Grecji (46 mln euro) i Hiszpanii (34 mln euro).
Główną przyczyną, dla której Komisja dokonywała korekt, były niedociągnięcia w systemie identyfikacji i rejestracji bydła oraz niedostateczna ilość i/lub jakość kontroli na miejscu.
_BAR_ _BAR_
Decyzje o zgodności podjęte w ostatnich latach
4.24. Tabela 4.3 ukazuje wyniki wydanych decyzji w sprawie rozliczenia rachunków za lata od 1991 r. włącznie.
Na koniec 2004 r. nie zakończono rozliczania rachunków dla żadnego roku po roku 1998.
Ogólna kwota korekt odpowiada, w odniesieniu do zbadanych przez Komisję linii budżetowych i Państw Członkowskich, wydatkom, które głównie ze względu na niedociągnięcia w systemach zarządzania i kontrolowania wydatków w Państwach Członkowskich nie powinny, zdaniem Komisji, obciążać budżetu wspólnotowego.
4.24. Służby Komisji starają się nadrobić zaległości: najstarsze z niezakończonych spraw były przedmiotem szczególnej uwagi podczas opracowywania programu prac dla kontroli wydatków rolnych na rok 2005.
W czerwcu 2005 r. sytuacja przedstawia się następująco: zakończono 94,3 % kontroli przeprowadzonych w 2001 r. (umożliwiających zastosowanie korekt finansowych sięgających 1999 r.) oraz 78,7 % kontroli przeprowadzonych w 2002 r. (umożliwiających zastosowanie korekt finansowych sięgających 2000 r.).
_BAR_
4.25. Wykresy 4.4 i 4.5 przedstawiają korekty przewidziane w decyzjach podjętych przez Komisję w okresie 1999–2004 [22], w podziale na poszczególne Państwa Członkowskie i sektory rynku.
Wspomniane decyzje odnosiły się do pozycji wydatków z budżetu wspólnotowego w latach 1996–2003.
_BAR_ _BAR_
Tabela 4.3 — Korekty w decyzjach o rozliczeniu rachunków w odniesieniu do lat budżetowych 1991–2003
Źródło: Decyzje o rozliczeniu rachunków w odniesieniu do lat budżetowych 1991–2003.
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ 1991 _BAR_ 1992 _BAR_ 1993 _BAR_ 1994 _BAR_ 1995 _BAR_ 1996 _BAR_ 1997 _BAR_ 1998 _BAR_ 1999 _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_
Zadeklarowane wydatki _BAR_ 31255,9 _BAR_ 30480,2 _BAR_ 34008,0 _BAR_ 33592,8 _BAR_ 35654,4 _BAR_ 39062,5 _BAR_ 40884,3 _BAR_ 38857,4 _BAR_ 40726,2 _BAR_ 40410,6 _BAR_ 41593,8 _BAR_ 42710,8 _BAR_ 44212,0 _BAR_
Wartość korekt ogółem _BAR_ –1504,1 _BAR_ –788,2 _BAR_ –736,6 _BAR_ –307,8 _BAR_ –572,8 _BAR_ –790,0 _BAR_ –481,4 _BAR_ –329,3 _BAR_ –275,6 _BAR_ –380,4 _BAR_ –251,7 _BAR_ –147,5 _BAR_ –37,0 _BAR_
w tym: _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
a) Opłaty dodatkowe od producentów mleka _BAR_ –979,2 _BAR_ –419,7 _BAR_ –230,6 _BAR_ –2,7 _BAR_ –15,1 _BAR_ –215,0 _BAR_ –110,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_
b) Wydatki wyłączone _BAR_ –524,9 _BAR_ –368,5 _BAR_ –506,0 _BAR_ –305,1 _BAR_ –557,7 _BAR_ –575,0 _BAR_ –371,2 _BAR_ –329,3 _BAR_ –275,6 _BAR_ –380,4 _BAR_ –251,7 _BAR_ –147,5 _BAR_ –37,0 _BAR_
Procentowy udział wydatków wyłączonych w wydatkach zadeklarowanych _BAR_ 1,7 % _BAR_ 1,2 % _BAR_ 1,5 % _BAR_ 0,9 % _BAR_ 1,6 % _BAR_ 1,5 % _BAR_ 0,9 % _BAR_ 0,8 % _BAR_ 0,7 % _BAR_ 0,9 % _BAR_ 0,6 % _BAR_ 0,3 % _BAR_ 0,1 % _BAR_
_BAR_
Wykres 4.4 — Korekty w poszczególnych Państwach Członkowskich (1999–2004)
Źródło: Decyzje o zgodności podjęte przez Komisję w okresie 1999–2004.
+++++ TIFF +++++
(mln euro)EL 21 % (565,5)ES 19 % (507,7)FR 20 % (538,4)IE 1 % (26,3)IT 24 % (639,0)NL 1 % (14,4)PT 2 % (53,3)UK 6 % (150,2)Pozostałe 0 % (13,4) _BAR_
Wykres 4.5 — Korekty na poszczególnych rynkach (1999–2004)
Źródło: Decyzje o zgodności podjęte przez Komisję w okresie 1999–2004.
+++++ TIFF +++++
(mln euro)Rośliny uprawne (760,3)Rozwój obszarów wiejskich (94,9)Owoce i warzywa (160,3)Przetwory mleczne (293,9)Oliwa z oliwek (285,0)Refundacje wywozowe (232,6)Premie zwierzęce (554,8)Inne (67,3)Spóźnione płatności (140,4)Publiczne składowanie (81,4)27 %4 %6 %11 %11 %9 %21 %3 %5 %3 % _BAR_
Próba transakcji skontrolowana przez Trybunał
4.26. Trybunał zbadał reprezentatywną próbę płatności zrealizowanych w ramach wydatków 25 agencji płatniczych (które łącznie odpowiadały za 72,5 % wydatków w zakresie WPR), jak również bezpośrednich wydatków Komisji.
Trybunał chciał uzyskać bezpośrednie potwierdzenie, że płatności zostały zrealizowane prawidłowo i w związku z działalnością kwalifikującą się do pomocy.
Podobne badania dostarczają właściwych dowodów odnośnie do legalności i prawidłowości wydatków na pomoc obszarową (patrz: pkt 4.35–4.38) oraz w mniejszym stopniu, na premie zwierzęce (patrz: pkt 4.39–4.42), gdzie kontroler ma z reguły dostęp do dowodów materialnych.
Natomiast w dziedzinach takich jak refundacje wywozowe (patrz: pkt 4.49–4.50) lub dopłaty wypłacane na podstawie wielkości produkcji (patrz: pkt 4.43), kontroler może jedynie zbadać dokumenty.
To, w jakim stopniu dokumentacja stanowi wiarygodny dowód, zależy zarówno od charakteru danej transakcji (patrz: pkt 4.48), jak i systemu kontroli obowiązującego w danym przypadku (patrz: pkt 4.54).
_BAR_ _BAR_
Roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi za rok 2004
Pewna poprawa w porównaniu z rokiem ubiegłym
4.27. Roczne sprawozdanie z działalności zawiera oświadczenie Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzające, że procedury kontrolne pozwoliły mu uzyskać zapewnienie, że transakcje WPR w roku 2004 są legalne i prawidłowe.
_BAR_ _BAR_
4.28. W sprawozdaniu stwierdzono, że:
a) Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi (DG AGRI) zasadniczo spełnia standardy kontroli wewnętrznej, jakkolwiek niektóre dziedziny wymagają dalszych działań [23];
b) wszędzie z wyjątkiem Grecji IACS stanowi doskonały instrument gwarantujący właściwe wykorzystanie środków wspólnotowych;
c) kontrole po dokonaniu płatności pozwalają uzyskać uzasadnione zapewnienie, że dane wydatki były zgodne z przepisami wspólnotowymi;
d) procedura certyfikacji dostarcza zapewnienia co do kompletności, rzetelności i prawidłowości rachunków agencji płatniczych, jak również, do pewnego stopnia, co do funkcjonowania ich systemów kontroli wewnętrznej oraz zdolności do zagwarantowania legalności i prawidłowości płatności;
e) w odniesieniu do wydatków w roku 2004 r. działania kontrolne dotyczące systemów kontroli zostaną zakończone i ostateczne decyzje o korektach finansowych zostaną podjęte najwcześniej w 2006 r.;
f) zachodzi wprawdzie ryzyko, że sfinansowano wydatki niekwalifikowalne, mogą one jednak zostać skontrolowane w kolejnych latach w ramach procedur zatwierdzania zgodności, można też będzie wprowadzić do nich korekty finansowe [24];
g) korekty finansowe dokonywane w ramach procedury rozliczania rachunków, wraz z sumami odzyskiwanymi w Państwach Członkowskich, pokrywają "całkowite ryzyko finansowe".
_BAR_ _BAR_
4.29. Źródła informacji, na których Dyrektor Generalny oparł swoje oświadczenie, w ograniczonym stopniu obejmują oraz dają gwarancje legalności i prawidłowości wydatków w roku 2004.
Wyniki kontroli IACS dotyczą wprawdzie legalności i prawidłowości wypłat na rzecz rolników, jednak nie są one w dostatecznym zakresie weryfikowane i zatwierdzane przez niezależny organ.
Prace jednostek certyfikujących mogą prowadzić do ujawnienia problemów na szczeblu agencji płatniczych, nie mogą natomiast stanowić podstawy uzyskania zapewnienia w zakresie wniosków rolników i przedsiębiorców.
4.30. W celu uzyskania rzetelnych informacji na temat legalności i prawidłowości płatności na rzecz beneficjentów końcowych, Dyrektor Generalny powinien:
a) doprowadzić do objęcia zakresem prac jednostek certyfikujących również beneficjentów końcowych i do badania przez nie prób kontrolnych także wśród rolników lub w szerszym zakresie weryfikować i zatwierdzać wyniki kontroli IACS i badań po dokonaniu płatności [25]; albo
b) nałożyć na podlegający mu personel obowiązek weryfikacji, w oparciu o właściwą metodę doboru próby kontrolnej, legalności i prawidłowości transakcji w danym roku na szczeblu beneficjentów końcowych.
4.29–4.30. Komisja uważa, że Dyrektor Generalny posiada już wystarczające informacje, które dają uzasadnione zapewnienie co do legalności i prawidłowości wydatków rolnych.
Jak już podkreślono w odpowiedzi na sprawozdanie roczne Trybunału za rok 2003, ustanawianie i akredytacja agencji płatniczych w Państwach Członkowskich, coroczna procedura certyfikacji oraz stosowanie różnych systemów zarządzania i kontroli, w tym IACS, pozwalają polegać w dużym stopniu na kontroli deklarowanych wydatków.
W celu dalszego ulepszenia całego systemu nowe rozporządzenie podstawowe w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej stanowi, że prezesi agencji płatniczych podpisują oświadczenie o wiarygodności ex post dotyczące legalności i prawidłowości wydatków.
Informacje, na których opiera się Dyrektor Generalny, pochodzą z systemu, w którym zastosowano podejście wieloletnie.
Komisja nie zgadza się zatem z opcjami określonymi przez Trybunał.
_BAR_
4.31. Ze względu na fakt, że oświadczenie Dyrektora Generalnego dotyczy wydatków, które mogą następnie podlegać korekcie finansowej oraz nie wskazuje, w jakim zakresie wydatki mogą podlegać takiej korekcie, zapewnienie, jakie Trybunał może uzyskać na podstawie tego oświadczenia, ma ograniczony zakres [26].
W oświadczeniu należałoby dokonać podziału na wydatki, które zostały zweryfikowane (oraz były lub będą w razie potrzeby przedmiotem korekty) i w odniesieniu do których Dyrektor Generalny może udzielić (lub odmówić udzielenia) uzasadnionego zapewnienia oraz, z drugiej strony, na wydatki, które będą przedmiotem dalszej weryfikacji (oraz ewentualnych korekt).
4.31. Komisja uważa, że proponowane przez Trybunał rozróżnianie wydatków, które już zweryfikowano, i wydatków, które zostaną poddane dalszej weryfikacji, w rocznym sprawozdaniu z działalności nie byłoby właściwe.
Ze względu na wieloletni charakter procesu rozliczania zgodności, takie rozróżnienie byłoby w dużej mierze arbitralne; ponadto naruszyłoby ono prawo Państw Członkowskich do obrony w kontekście procedury rozliczeń.
Oświadczenie Dyrektora Generalnego i związane z nim roczne sprawozdanie z działalności należy postrzegać w kontekście szerszych ram prawnych dotyczących rozliczeń rachunków EFOGR, które zostały określone w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1258/1999.
Na cały ten proces składa się roczne rozliczenie finansowe oraz wieloletnie rozliczenie zgodności, co pozwala Komisji na wyłączenie z finansowania wspólnotowego wydatków dokonanych wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli.
W związku z tym nie można corocznie uzyskiwać uzasadnionego zapewnienia co do legalności i prawidłowości wydatków rolnych poniesionych w trybie wspólnego zarządzania wyłącznie na podstawie kontroli dokonywanych przez służby Komisji, zwłaszcza w kontekście rocznego sprawozdania z działalności Dyrektora Generalnego.
Zapewnienie to musi się opierać na założeniu, że Państwa Członkowskie wypełniają swoje zobowiązania w zakresie zarządzania i kontroli.
Jeżeli w ramach kontroli Komisji zostaną następnie wykryte niedociągnięcia, ryzyko niekwalifikujących się wydatków zostanie określone i zastosowane będą właściwe korekty finansowe.
Decyzje dotyczące rozliczeń są zazwyczaj podejmowane kilka lat po roku, w którym dokonano odnośnych wydatków, co stanowi integralną część procedury, obejmującej prawo Państw Członkowskich do udzielenia odpowiedzi na ustalenia; w rocznym sprawozdaniu z działalności Dyrektora Generalnego za rok 2004 wyraźnie stwierdza się ten fakt.
_BAR_
4.32. Obecnie poziom nieprawidłowych płatności sfinansowanych ze środków WPR jest nieznany Dyrektorowi Generalnemu i nie został przez niego oszacowany [27].
Dyrektor nie dysponuje jednak wiarygodną podstawą, by zakładać, że kwota odpowiadająca łącznej sumie nieprawidłowych płatności zostanie odzyskana w ramach procedury rozliczania rachunków [28] oraz procedur odzyskiwania środków w Państwach Członkowskich.
Decyzje o zgodności stanowią w większości przypadków ryczałtowe korekty związane z niedociągnięciami w systemach kontroli, a nie oceny wpływu poszczególnych błędów.
4.32. Komisja bierze pod uwagę całość korekt finansowych dla danego roku, wraz z sankcjami nakładanymi na beneficjentów końcowych na poziomie krajowym, w celu wiarygodnego oszacowania ogólnego poziomu nieprawidłowych płatności.
_BAR_
Standardy kontroli wewnętrznej — Niektóre standardy nie zostały w pełni wdrożone
4.33. Jednym z nowych rozwiązań wprowadzonych w ramach reformy zarządzania finansami w Komisji był wymóg spełnienia 24 standardów kontroli wewnętrznej, szczegółowo sformułowanych w formie 71 wymogów podstawowych.
Oceniając własną działalność w roku 2004, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdziła, że wszystkie standardy i podstawowe wymogi zostały spełnione (patrz: pkt 4.28 lit. a)).
_BAR_ _BAR_
4.34. Trybunał zbadał zakres wdrożenia ośmiu standardów [29] i stwierdził, że istnieje możliwość poprawy czterech spośród nich [30].
Potwierdziły to sprawozdania jednostki kontroli wewnętrznej Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawione w 2004 r. (patrz: rozdział 1, pkt 1.81).
4.34. Komisja stanowczo podkreśla, że DG ds. Rolnictwa spełniła do końca roku 2004 wszystkie wymogi podstawowe określone przez Komisję w ramach standardów kontroli wewnętrznej.
Nie wyklucza to możliwości i potrzeby wprowadzenia dalszych ulepszeń w niektórych dziedzinach, na co DG ds. Rolnictwa również zwróciła uwagę w swojej ocenie sytuacji pod koniec 2004 r.
_BAR_
Ocena Trybunału odnośnie do poszczególnych dziedzin wydatków WPR
Systemy pomocy obszarowej
4.35. W 2004 r. wydatki na płatności obszarowe dla producentów roślin uprawnych wyniosły 17475 mln euro, co stanowiło 39 % wydatków w ramach WPR.
Wszystkie te wydatki objęte są IACS.
_BAR_ _BAR_
4.36. Wyniki kontroli IACS dotyczącej deklarowanej powierzchni gruntów w 2003 r. (do celów otrzymania płatności w roku 2004) zostały przedstawione w tabeli 4.4.
_BAR_ _BAR_
4.37. Państwa Członkowskie zgłosiły Komisji, że skontrolowały na miejscu 8,1 % wniosków, dotyczących gruntów stanowiących 11,4 % łącznej powierzchni zadeklarowanych gruntów.
W przypadku 14 Państw Członkowskich, w których IACS został wdrożony na zadowalającym poziomie, losowe kontrole wykazały poziom błędów wynoszący 1,6 %.
Dostarcza to podstaw do określenia, jaki był prawdopodobny poziom błędów przy wypłatach na podstawie wniosków.
W przypadku kontroli na miejscu, wyniki dotyczące nieodnalezionych a zadeklarowanych gruntów [31] (patrz: tabela 4.4 i wykres 4.6) oparte są na kontroli wniosków wybranych zarówno losowo, jak i w oparciu o ocenę ryzyka.
Podobnie jak w latach ubiegłych, w niektórych Państwach Członkowskich kontrola transakcji oparta na ocenie ryzyka wykazała niższy poziom błędów niż miało to miejsce w przypadku transakcji wybranych losowo.
4.37. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że ogólny poziom kontroli na miejscu znacznie przewyższa wymogi minimalne.
Jest prawdą, że w niektórych Państwach Członkowskich kontrole wyrywkowe wydają się bardziej skuteczne.
Jak wyjaśniono wcześniej, wynika to przeważnie z faktu, że niektóre Państwa Członkowskie zgłaszają kontrole za pomocą teledetekcji jako "kontrole wyrywkowe", podczas gdy w rzeczywistości są to również kontrole oparte przynajmniej częściowo na analizie ryzyka.
Wskutek wprowadzenia rozporządzenia (WE) nr 118/2004 od roku 2004 Państwa Członkowskie obowiązuje prawny wymóg przeglądania wyników inspekcji i odpowiedniego ulepszania swoich procedur analizy ryzyka, co rozwiąże powyższy problem.
Należy jednak podkreślić, że w pewnym stopniu występuje tu zjawisko "malejących przychodów".
Dzięki jakości systemu IACS obejmującego stuprocentowe kontrole administracyjne częstotliwość występowania anomalii wykrywanych na miejscu jest niska, a zatem różnica między wynikami kontroli wyrywkowych a wynikami kontroli opartych na analizie ryzyka jest nieznaczna i może być uzasadniona różnicą wielkości prób.
Ponadto Trybunał opiera swoje obliczenia na rozbieżnościach dotyczących obszarów, podczas gdy wyniki takiego samego porównania dotyczącego liczby rolników, którzy dopuścili się nieprawidłowości, są odmienne dla kilku Państw Członkowskich.
_BAR_
Tabela 4.4 — Pomoc obszarowa, obszary upraw paszowych i inne uprawy — Rezultaty kontroli na miejscu i teledetekcji IACS w roku 2003, dotyczących płatności zrealizowanych w 2004 r.
Uwaga 1: Teledetekcja polega na wykorzystaniu zdjęć satelitarnych lub lotniczych w celu sprawdzenia wniosków w ramach IACS.
Uwaga 2: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez Państwa Członkowskie do DG AGRI.
Państwo Członkowskie _BAR_ Liczba przedłożonych wniosków _BAR_ Liczba skontrolowanych wniosków _BAR_ Wnioski z błędami _BAR_
Liczba _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ Średnia wielkość (ha) _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ % _BAR_ Średnia wielkość (ha) _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ % _BAR_
Belgia _BAR_ 41618 _BAR_ 1019389 _BAR_ 24 _BAR_ 4172 _BAR_ 10,0 _BAR_ 151209 _BAR_ 14,8 _BAR_ 36 _BAR_ 1422 _BAR_ 34,1 _BAR_ 1326 _BAR_ 0,9 _BAR_
Dania _BAR_ 49574 _BAR_ 2319081 _BAR_ 47 _BAR_ 2611 _BAR_ 5,3 _BAR_ 137759 _BAR_ 5,9 _BAR_ 53 _BAR_ 716 _BAR_ 27,4 _BAR_ 647 _BAR_ 0,5 _BAR_
Niemcy _BAR_ 305315 _BAR_ 14008476 _BAR_ 46 _BAR_ 18467 _BAR_ 6,0 _BAR_ 941989 _BAR_ 6,7 _BAR_ 51 _BAR_ 7878 _BAR_ 42,7 _BAR_ 5731 _BAR_ 0,6 _BAR_
Grecja _BAR_ 328200 _BAR_ 3897336 _BAR_ 12 _BAR_ 37088 _BAR_ 11,3 _BAR_ 1913787 _BAR_ 49,1 _BAR_ 52 _BAR_ 11375 _BAR_ 30,7 _BAR_ 29326 _BAR_ 1,5 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 429069 _BAR_ 17889474 _BAR_ 42 _BAR_ 44994 _BAR_ 10,5 _BAR_ 2077268 _BAR_ 11,6 _BAR_ 46 _BAR_ 19972 _BAR_ 44,4 _BAR_ 60579 _BAR_ 2,9 _BAR_
Francja _BAR_ 409976 _BAR_ 23777964 _BAR_ 58 _BAR_ 27990 _BAR_ 6,8 _BAR_ 1870383 _BAR_ 7,9 _BAR_ 67 _BAR_ 11293 _BAR_ 40,3 _BAR_ 10593 _BAR_ 0,6 _BAR_
Irlandia _BAR_ 127532 _BAR_ 4686612 _BAR_ 37 _BAR_ 9092 _BAR_ 7,1 _BAR_ 529153 _BAR_ 11,3 _BAR_ 58 _BAR_ 1408 _BAR_ 15,5 _BAR_ 1745 _BAR_ 0,3 _BAR_
Włochy _BAR_ 588069 _BAR_ 7068768 _BAR_ 12 _BAR_ 45678 _BAR_ 7,8 _BAR_ 1270819 _BAR_ 18,0 _BAR_ 28 _BAR_ 20731 _BAR_ 45,4 _BAR_ 43759 _BAR_ 3,4 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 1953 _BAR_ 121680 _BAR_ 62 _BAR_ 106 _BAR_ 5,4 _BAR_ 8292 _BAR_ 6,8 _BAR_ 78 _BAR_ 95 _BAR_ 89,6 _BAR_ 133 _BAR_ 1,6 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 45914 _BAR_ 654439 _BAR_ 14 _BAR_ 3239 _BAR_ 7,1 _BAR_ 54624 _BAR_ 8,3 _BAR_ 17 _BAR_ 1212 _BAR_ 37,4 _BAR_ 2280 _BAR_ 4,2 _BAR_
Austria _BAR_ 127059 _BAR_ 2465204 _BAR_ 19 _BAR_ 8680 _BAR_ 6,8 _BAR_ 200402 _BAR_ 8,1 _BAR_ 23 _BAR_ 4434 _BAR_ 51,1 _BAR_ 2517 _BAR_ 1,3 _BAR_
Portugalia _BAR_ 130648 _BAR_ 1984370 _BAR_ 15 _BAR_ 11687 _BAR_ 8,9 _BAR_ 1271815 _BAR_ 64,1 _BAR_ 109 _BAR_ 8463 _BAR_ 72,4 _BAR_ 21613 _BAR_ 1,7 _BAR_
Finlandia _BAR_ 68329 _BAR_ 2086447 _BAR_ 31 _BAR_ 4674 _BAR_ 6,8 _BAR_ 191490 _BAR_ 9,2 _BAR_ 41 _BAR_ 2064 _BAR_ 44,2 _BAR_ 1189 _BAR_ 0,6 _BAR_
Szwecja _BAR_ 58958 _BAR_ 2745792 _BAR_ 47 _BAR_ 4054 _BAR_ 6,9 _BAR_ 204571 _BAR_ 7,5 _BAR_ 50 _BAR_ 2280 _BAR_ 56,2 _BAR_ 6377 _BAR_ 3,1 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 128135 _BAR_ 14146232 _BAR_ 110 _BAR_ 7932 _BAR_ 6,2 _BAR_ 1134869 _BAR_ 8,0 _BAR_ 143 _BAR_ 4437 _BAR_ 55,9 _BAR_ 7348 _BAR_ 0,6 _BAR_
Ogółem w 2003 r. _BAR_ 2840349 _BAR_ 98871264 _BAR_ 35 _BAR_ 230464 _BAR_ 8,1 _BAR_ 11958430 _BAR_ 12,1 _BAR_ 52 _BAR_ 97780 _BAR_ 42,4 _BAR_ 195163 _BAR_ 1,6 _BAR_
Ogółem w 2002 r. _BAR_ 2894917 _BAR_ 97955796 _BAR_ 34 _BAR_ 248572 _BAR_ 8,6 _BAR_ 11656029 _BAR_ 11,9 _BAR_ 47 _BAR_ 94717 _BAR_ 38,1 _BAR_ 198079 _BAR_ 1,7 _BAR_
Ogółem w 2001 r. _BAR_ 2935273 _BAR_ 98275675 _BAR_ 33 _BAR_ 299716 _BAR_ 10,2 _BAR_ 11638423 _BAR_ 11,8 _BAR_ 39 _BAR_ 105099 _BAR_ 35,1 _BAR_ 240786 _BAR_ 2,1 _BAR_
_BAR_
Wykres 4.6 — Pomoc obszarowa.
Wyniki kontroli na miejscu: procent skontrolowanych wniosków zawierających zawyżone dane
Uwaga: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez Państwa Członkowskie do DG AGRI.
_BAR_ BE _BAR_ DK _BAR_ DE _BAR_ EL _BAR_ ES _BAR_ FR _BAR_ IE _BAR_ IT _BAR_ LU _BAR_ NL _BAR_ AT _BAR_ PT _BAR_ FI _BAR_ SE _BAR_ UK _BAR_
Wnioski _BAR_ 34,1 % _BAR_ 27,4 % _BAR_ 42,7 % _BAR_ 31,7 % _BAR_ 44,4 % _BAR_ 40,3 % _BAR_ 15,5 % _BAR_ 45,4 % _BAR_ 89,6 % _BAR_ 37,4 % _BAR_ 51,1 % _BAR_ 72,4 % _BAR_ 44,2 % _BAR_ 56,2 % _BAR_ 55,9 % _BAR_
Powierzchnia _BAR_ 0,9 % _BAR_ 0,5 % _BAR_ 0,6 % _BAR_ 2,7 % _BAR_ 2,9 % _BAR_ 0,6 % _BAR_ 0,3 % _BAR_ 3,4 % _BAR_ 1,6 % _BAR_ 4,2 % _BAR_ 1,3 % _BAR_ 1,7 % _BAR_ 0,6 % _BAR_ 3,1 % _BAR_ 0,6 % _BAR_
+++++ TIFF +++++
_BAR_
4.38. W odniesieniu do pomocy obszarowej ujmowanej jako całość, rezultaty kontroli transakcji przez Trybunał są ogólnie zgodne z rezultatami losowej kontroli przeprowadzonej przez Państwa Członkowskie, a ich rozłożenie na poszczególne kategorie jest podobne jak w latach poprzednich:
a) większość płatności nie zawierała błędów;
b) około jedna trzecia zawierała relatywnie nieznaczne błędy w podanych wymiarach.
Podobnie jak w latach poprzednich, błędy o takim charakterze i skali nie miały, mimo swojej częstotliwości, wyraźnego wpływu na ogólne wydatki;
c) w niewielkiej liczbie przypadków wystąpiły poważne błędy, jednak ich liczba i oddziaływanie były mniejsze niż w latach ubiegłych.
4.38. Uwagi Trybunału zasadniczo pokrywają się z ustaleniami Komisji, które świadczą o ogólnie zadawalającej sytuacji panującej w przeważającej większości Państw Członkowskich.
_BAR_
Systemy premii zwierzęcych
4.39. W 2004 r. wydatki na premie zwierzęce wyniosły 9019 mln euro, co stanowiło 20 % wydatków w ramach WPR.
Wyniki kontroli IACS w zakresie premii zwierzęcych ukazują, ile spośród skontrolowanych zwierząt zadeklarowanych przez rolników nie istniało lub nie kwalifikowało się do dopłat.
Statystyki w zakresie premii zwierzęcych są w dalszym ciągu mniej wiarygodne od tych, które dotyczą wniosków o płatności obszarowe.
4.39. Statystyki dotyczące (sześciu) systemów premii zwierzęcych są bardziej zróżnicowane niż statystyki na temat roślin uprawnych, co tłumaczy różnicę w jakości sprawozdawczości Państw Członkowskich.
Ponadto, z powodu przeprowadzenia w sektorze premii zwierzęcych kilku reform związanych z kwestiami rynku i kontroli, konieczne było dokonywanie systematycznego przeglądu wymogów dotyczących sprawozdawczości.
Statystyki te uważa się jednak za wystarczająco wiarygodne dla spełnienia ich głównego celu, tj. monitorowania przestrzegania przez Państwa Członkowskie wymaganych prawnie kontroli i sankcji.
Ponadto jakość uległa poprawie, a składanie sprawozdań w terminie jest obecnie "standardem", co generalnie stanowi bardzo znaczącą poprawę w porównaniu z wcześniejszym stanem rzeczy.
_BAR_
4.40. W 2003 r. (tj. w związku z wnioskami o wypłaty w roku 2004) w zakresie największego systemu — premii za krowy mamki (patrz: tabela 4.5 i wykres 4.7), Państwa Członkowskie skontrolowały 17,3 % zadeklarowanych zwierząt i stwierdziły, że 1,4 % z nich albo nie istniało, albo nie kwalifikowało się do dopłat (a zatem mniej niż w roku 2002, gdy stwierdzono, że nie kwalifikuje się 2 % zwierząt).
Udział brakujących zwierząt w przypadku premii za owce i kozy uległ zwiększeniu z 7,2 % w 2002 r. do 8,2 % w roku 2003.
Włochy i Grecja zgłosiły znacznie wyższy poziom błędów w zakresie premii za owce niż inne Państwa Członkowskie, w pozostałych 13 Państwach Członkowskich poziom błędów w 2003 r. wyniósł 1,8 % (2,2 % w roku 2002).
4.40. Przedstawione dane liczbowe wskazują na poprawę pod względem wykrywania przypadków deklarowania przez rolników błędnej lub zawyżonej liczby zwierząt.
Opisana sytuacja w Grecji i we Włoszech wynika również z ulepszenia procedur kontrolnych w rezultacie działań zainicjowanych w ramach procedury rozliczeń.
_BAR_
4.41. Poziom błędów wykrytych w 2003 r. przez kontrole bydła hodowlanego w ramach IACS wykazuje na ogół niewielkie różnice w poszczególnych Państwach Członkowskich z wyjątkiem Włoch, gdzie udział niekwalifikowalnych sztuk bydła jest nadal bardzo wysoki (10,2 % zwierząt zgłoszonych do premii za krowy mamki oraz 22,3 % zwierząt zgłoszonych do specjalnej premii wołowej).
4.41. Uwagi Trybunału dotyczące ilości niekwalifikującego się bydła we Włoszech odzwierciedlają fakt, że to Państwo Członkowskie wprowadziło krajową bazę danych z pewnym opóźnieniem i że posiadało wysoki odsetek rolników nieprzestrzegających wymogów, których obecnie skutecznie się identyfikuje i obejmuje sankcjami.
_BAR_
4.42. Bezpośrednie kontrole przeprowadzone przez Trybunał nie wykazały żadnych poważnych błędów.
_BAR_ _BAR_
Tabela 4.5 — Kontrole IACS w zakresie premii za krowy mamki — Wyniki przeprowadzonych w 2003 r. kontroli na miejscu dotyczących płatności w 2004 r.
Uwaga.
1: Wniosek podlega całkowitemu odrzuceniu, jeżeli różnica pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych a uznanych za kwalifikowalne jest większa niż 20 % albo jest ona wynikiem celowych nieprawidłowości.
Uwaga 2: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS za rok 2003 przekazane przez Państwa Członkowskie do DG AGRI.
Państwo Członkowskie _BAR_ Wnioski zbadane _BAR_ Zbadane wnioski odrzucone częściowo _BAR_ Zbadane wnioski odrzucone całkowicie _BAR_ Skontrolowane zwierzęta _BAR_ Odrzucone skontrolowane zwierzęta _BAR_
Łączna liczba przedlożonych wniosków _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Łączna liczba zgłoszonych zwierząt _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_
Belgia _BAR_ 15433 _BAR_ 748 _BAR_ 4,8 _BAR_ 7 _BAR_ 0,9 _BAR_ 2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 394047 _BAR_ 40354 _BAR_ 10,2 _BAR_ 39 _BAR_ 0,1 _BAR_
Dania _BAR_ 8754 _BAR_ 1053 _BAR_ 12,0 _BAR_ 20 _BAR_ 1,9 _BAR_ 3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 109444 _BAR_ 32337 _BAR_ 29,5 _BAR_ 44 _BAR_ 0,1 _BAR_
Niemcy _BAR_ 33326 _BAR_ 3496 _BAR_ 10,5 _BAR_ 302 _BAR_ 8,6 _BAR_ 100 _BAR_ 2,9 _BAR_ 635750 _BAR_ 92878 _BAR_ 14,6 _BAR_ 1412 _BAR_ 1,5 _BAR_
Grecja _BAR_ 11513 _BAR_ 11426 _BAR_ 99,2 _BAR_ 213 _BAR_ 1,9 _BAR_ 113 _BAR_ 1,0 _BAR_ 212310 _BAR_ 212602 _BAR_ 100,1 _BAR_ 2665 _BAR_ 1,3 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 62837 _BAR_ 5912 _BAR_ 9,4 _BAR_ 319 _BAR_ 5,4 _BAR_ 37 _BAR_ 0,6 _BAR_ 1734717 _BAR_ 352008 _BAR_ 20,3 _BAR_ 2323 _BAR_ 0,7 _BAR_
Francja _BAR_ 121849 _BAR_ 17311 _BAR_ 14,2 _BAR_ 1946 _BAR_ 11,2 _BAR_ 452 _BAR_ 2,6 _BAR_ 4286741 _BAR_ 695530 _BAR_ 16,2 _BAR_ 4751 _BAR_ 0,7 _BAR_
Irlandia _BAR_ 62861 _BAR_ 4655 _BAR_ 7,4 _BAR_ 326 _BAR_ 7,0 _BAR_ 32 _BAR_ 0,7 _BAR_ 1105245 _BAR_ 121632 _BAR_ 11,0 _BAR_ 1007 _BAR_ 0,8 _BAR_
Włochy _BAR_ 58890 _BAR_ 6567 _BAR_ 11,2 _BAR_ 184 _BAR_ 2,8 _BAR_ 1037 _BAR_ 15,8 _BAR_ 797680 _BAR_ 124429 _BAR_ 15,6 _BAR_ 12699 _BAR_ 10,2 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 508 _BAR_ 38 _BAR_ 7,5 _BAR_ 1 _BAR_ 2,6 _BAR_ 1 _BAR_ 2,6 _BAR_ 23391 _BAR_ 3080 _BAR_ 13,2 _BAR_ 4 _BAR_ 0,1 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 4234 _BAR_ 652 _BAR_ 15,4 _BAR_ 13 _BAR_ 2,0 _BAR_ 11 _BAR_ 1,7 _BAR_ 55347 _BAR_ 16041 _BAR_ 29,0 _BAR_ 126 _BAR_ 0,8 _BAR_
Austria _BAR_ 61324 _BAR_ 6872 _BAR_ 11,2 _BAR_ 468 _BAR_ 6,8 _BAR_ 100 _BAR_ 1,5 _BAR_ 397376 _BAR_ 63795 _BAR_ 16,1 _BAR_ 996 _BAR_ 1,6 _BAR_
Portugalia _BAR_ 25066 _BAR_ 2771 _BAR_ 11,1 _BAR_ 170 _BAR_ 6,1 _BAR_ 113 _BAR_ 4,1 _BAR_ 328935 _BAR_ 60041 _BAR_ 18,3 _BAR_ 1149 _BAR_ 1,9 _BAR_
Finlandia _BAR_ 1532 _BAR_ 203 _BAR_ 13,3 _BAR_ 22 _BAR_ 10,8 _BAR_ 2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 36794 _BAR_ 5079 _BAR_ 13,8 _BAR_ 71 _BAR_ 1,4 _BAR_
Szwecja _BAR_ 9599 _BAR_ 616 _BAR_ 6,4 _BAR_ 5 _BAR_ 0,8 _BAR_ 1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 150902 _BAR_ 11173 _BAR_ 7,4 _BAR_ 16 _BAR_ 0,1 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 31273 _BAR_ 2977 _BAR_ 9,5 _BAR_ 534 _BAR_ 17,9 _BAR_ 16 _BAR_ 0,5 _BAR_ 1414748 _BAR_ 193212 _BAR_ 13,7 _BAR_ 1339 _BAR_ 0,7 _BAR_
Ogółem w 2003 r. _BAR_ 508999 _BAR_ 65297 _BAR_ 12,8 _BAR_ 4530 _BAR_ 6,9 _BAR_ 2020 _BAR_ 3,1 _BAR_ 11683427 _BAR_ 2024191 _BAR_ 17,3 _BAR_ 28641 _BAR_ 1,4 _BAR_
Ogółem w 2002 r. _BAR_ 539093 _BAR_ 78087 _BAR_ 14,5 _BAR_ 6056 _BAR_ 7,8 _BAR_ 2933 _BAR_ 3,8 _BAR_ 11934249 _BAR_ 2230816 _BAR_ 18,7 _BAR_ 45408 _BAR_ 2,0 _BAR_
_BAR_
Wykres 4.7 — Premia za krowy mamki: procent skontrolowanych wniosków zawierających błędy
Uwaga 1: Średnia liczba wniosków częściowo lub całkowicie odrzuconych.
Uwaga 2: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez Państwa Członkowskie do DG AGRI.
+++++ TIFF +++++
20,0 %18,0 %16,0 %14,0 %12,0 %10,0 %8,0 %6,0 %4,0 %2,0 %0,0 %BEDKDEELESFRIEITLUNLATPTFISEUKodrzucone częściowoodrzucone całkowicie _BAR_
Dopłaty wypłacane na podstawie wielkości produkcji
4.43. Unia Europejska dotuje produkcję oliwy z oliwek, bawełny i tytoniu (w 2004 r. 4132 mln euro, czyli 9,2 % wydatków w ramach WPR w tym roku), gdzie wysokość dopłat zależy od wyprodukowanej ilości, a nie od powierzchni gruntów wykorzystanych pod daną uprawę.
Wydatkom tym towarzyszą specyficzne rodzaje ryzyka. Aby im zapobiec, przepisy wspólnotowe przewidują szereg mechanizmów kontrolnych, obejmujących:
a) wymóg, by wnioski były zgodne z deklaracjami IACS dotyczącymi powierzchni;
b) określone wymogi dla przetwórców (dotyczące np. jakości urządzeń ważących, standardowych informacji księgowych);
c) nałożenie na Grecję, Hiszpanię, Francję, Włochy i Portugalię wymogu ustanowienia rejestru drzew oliwnych oraz Systemu Informacji Przestrzennej (SIP) [34], a także (z wyjątkiem Francji) powołanie agencji kontroli ds. oliwy z oliwek, odpowiedzialnych za prowadzenie kontroli na poziomie tłoczni, producentów i organizacji producentów.
W przypadku gdy powyższe mechanizmy nie funkcjonują efektywnie, nie można uzyskać zapewnienia co do prawidłowości płatności. _BAR_ _BAR_
4.44. Kontrola przeprowadzona przez Trybunał ujawniła nieprawidłowości:
_BAR_
4.44. a) w Grecji niektóre wnioski dotyczące oliwy z oliwek nie mogły zostać zweryfikowane, ponieważ uprawy nie znajdowały się w podanej lokalizacji;
a)–c) Komisja dokonała podobnych ustaleń w ramach kontroli rozliczeń.
_BAR_
b) w okresie związanym z płatnościami dokonanymi w roku 2004, w Grecji w zakresie oliwy z oliwek SIP nadal nie funkcjonował, a przewidziane przepisami kontrole na miejscu, dokonywane aby zrekompensować ten brak, nie były prowadzone w sposób zadowalający;
_BAR_ _BAR_
c) w Grecji odkryto, że niektóre organizacje producentów nie przeprowadzały niezbędnych kontroli, np. w zakresie metod zagospodarowania oliwy z oliwek lub w zakresie certyfikatu tłoczni załączanego do wniosku;
_BAR_ _BAR_
d) w Andaluzji w sposób nieprawidłowy naliczano kary nałożone na uprawiających drzewa oliwne, którzy zadeklarowali więcej drzew oliwnych niż było to zarejestrowane w SIP.
d) Poprzednie misje Komisji związane z rozliczeniem w kilku Wspólnotach Autonomicznych Hiszpanii wykazały także, że tolerancja jest systematycznie błędnie dodawana podczas obliczania sankcji w przypadku deklarowania zawyżonej ilości drzew.
Komisja wnikliwie rozpatruje te sprawy.
_BAR_
4.45. Ustalenia dotyczące agencji kontrolnych ds. oliwy z oliwek w czterech Państwach Członkowskich przedstawiają tabele 4.6 i 4.7.
Działania agencji obejmują kontrole tłoczni oliwy (producenci otrzymują wypłaty w stosunku do ilości oliwy z oliwek, której odbiór potwierdziły tłocznie).
W przypadku wykrycia błędów i nieprawidłowości (nieprawidłowa rachunkowość lub zgłaszanie zawyżonych ilości), agencje mogą zaproponować szereg sankcji, z których najpoważniejsza to wycofanie zezwolenia.
Na podstawie kontroli tłoczni w 2003 r. (dotyczących płatności w roku 2004) agencje zwróciły się z wnioskiem o odebranie zezwolenia 9 % skontrolowanych tłoczni.
Jednak władze w Państwach Członkowskich często nie realizują tych wniosków (patrz: sprawozdanie roczne za rok 2003, pkt 4.39).
4.45. Zdaniem Komisji jakość kontroli przeprowadzanych w tłoczniach oliwy z oliwek jest również niezmiernie ważną kwestią (kluczową kontrolą).
Dotyczy to nie tylko jakości samej kontroli, ale również jakości działań podejmowanych w następstwie propozycji agencji kontrolnych.
Nieuzasadnione zaniechanie wdrożenia propozycji dotyczących sankcji uważa się za podstawę do zastosowania przez Komisję korekt finansowych.
_BAR_
Tabela 4.6 — Agencje kontrolne ds. oliwy z oliwek: kontrole tłoczni w latach 2002–2003, dotyczące płatności w roku 2004
Źródło: Sprawozdania roczne greckich, hiszpańskich, włoskich i portugalskich agencji ds. oliwy z oliwek za lata 2002–2003.
Państwo Członkowskie _BAR_ Liczba tłoczni _BAR_ Skontrolowane tłocznie _BAR_ Propozycje cofnięcia zezwolenia _BAR_
Ogółem _BAR_ Wnikliwe _BAR_ Kontrole skrócone _BAR_
Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % tłoczni skontrolowanych _BAR_
Grecja _BAR_ 2198 _BAR_ 1097 _BAR_ 49,9 _BAR_ 739 _BAR_ 33,6 _BAR_ 358 _BAR_ 16,3 _BAR_ 180 _BAR_ 16,4 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 1686 _BAR_ 958 _BAR_ 56,8 _BAR_ 825 _BAR_ 48,9 _BAR_ 133 _BAR_ 7,9 _BAR_ 73 _BAR_ 7,6 _BAR_
Włochy _BAR_ 5762 _BAR_ 3124 _BAR_ 54,2 _BAR_ 1852 _BAR_ 32,1 _BAR_ 1272 _BAR_ 22,1 _BAR_ 285 _BAR_ 9,1 _BAR_
Portugalia _BAR_ 579 _BAR_ 428 _BAR_ 73,9 _BAR_ 428 _BAR_ 73,9 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 22 _BAR_ 5,1 _BAR_
Ogółem _BAR_ 10225 _BAR_ 5607 _BAR_ 54,8 _BAR_ 3844 _BAR_ 37,6 _BAR_ 1763 _BAR_ 17,2 _BAR_ 560 _BAR_ 10,0 _BAR_
_BAR_
Tabela 4.7 — Agencje kontrolne ds. oliwy z oliwek: kontrole producentów w latach 2002–2003, dotyczące płatności w roku 2004
Źródło: Sprawozdania roczne greckich, hiszpańskich, włoskich i portugalskich agencji ds. oliwy z oliwek za lata 2002–2003.
Państwo Członkowskie _BAR_ Liczba producentów _BAR_ Skontrolowani producenci _BAR_ Wypłaty pomocy wycofane lub zmniejszone _BAR_
Ogółem _BAR_ Na miejscu _BAR_ Na podstawie dokumentów _BAR_
Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % _BAR_ Nr _BAR_ % skontrolowanych producentów _BAR_
Grecja _BAR_ 593500 _BAR_ 3591 _BAR_ 0,6 _BAR_ 2619 _BAR_ 0,4 _BAR_ 972 _BAR_ 0,2 _BAR_ 37 _BAR_ 1,0 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 485000 _BAR_ 1324 _BAR_ 0,3 _BAR_ 943 _BAR_ 0,2 _BAR_ 381 _BAR_ 0,1 _BAR_ 47 _BAR_ 3,5 _BAR_
Włochy _BAR_ 932822 _BAR_ 2013 _BAR_ 0,2 _BAR_ 432 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1581 _BAR_ 0,2 _BAR_ 63 _BAR_ 3,1 _BAR_
Portugalia _BAR_ 148542 _BAR_ 1768 _BAR_ 1,2 _BAR_ 1768 _BAR_ 1,2 _BAR_ n.d. _BAR_ 0,0 _BAR_ 271 _BAR_ 15,3 _BAR_
Ogółem _BAR_ 2159864 _BAR_ 8696 _BAR_ 0,4 _BAR_ 5762 _BAR_ 0,3 _BAR_ 2934 _BAR_ 0,1 _BAR_ 418 _BAR_ 4,8 _BAR_
_BAR_
Rozwój obszarów wiejskich
4.46. W 2004 r. wydatki na rozwój obszarów wiejskich w ramach Sekcji Gwarancji EFOGR wyniosły 5395 mln euro [37] (12 % wydatków w zakresie WPR).
W ich skład wchodziły wydatki na programy agrośrodowiskowe, wyrównania za gospodarowanie na obszarach mniej uprzywilejowanych, wydatki na leśnictwo, inwestycje, wsparcie dla młodych i dla odchodzących na emeryturę rolników.
Zasady kwalifikowania się do udziału w takich programach są często dosyć skomplikowane, a ich weryfikacja jest trudna i kosztowna, dlatego w tej dziedzinie zachodzi wysokie ryzyko nieprawidłowości.
_BAR_ _BAR_
4.47. W odniesieniu do wydatków na rozwój obszarów wiejskich jednostki certyfikujące zgłosiły zastrzeżenia w opiniach z kontroli rachunków 12 agencji płatniczych [38], aczkolwiek nieprawidłowości miały ograniczony wymiar finansowy.
Zastrzeżenia do rachunków dotyczyły występowania w nich istotnych błędów, niekwalifikowalnych wydatków, brakującej dokumentacji i odnosiły się głównie do działań agrośrodowiskowych oraz inwestycji w rolnictwie i leśnictwie.
W dwóch przypadkach Komisja wszczęła już działania w odniesieniu do stwierdzonych niedociągnięć (Grecja i Luksemburg).
_BAR_ _BAR_
4.48. W większości przypadków uprawnienie do wsparcia przeznaczonego na rozwój obszarów wiejskich zależy od realizacji przez beneficjentów zaciągniętych zobowiązań, takich jak przestrzeganie zasad dobrej praktyki rolniczej.
Wysokość wsparcia obliczana jest w stosunku do wykorzystywanego areału, liczby zwierząt, etc. W sprawozdaniu specjalnym dotyczącym działań agrośrodowiskowych (patrz: pkt. 4.98 i 4.99), czyli najważniejszej kategorii wydatków w ramach rozwoju obszarów wiejskich, Trybunał stwierdził, że weryfikacja takich wydatków jest szczególnie problematyczna i rzadko prowadzi do uzyskania uzasadnionego zapewnienia o legalności i prawidłowości wydatków przy umiarkowanych kosztach.
4.48. Ze względu na swój złożony charakter kontrola działań rolnośrodowiskowych wymaga dużych nakładów technicznych i finansowych.
Z tego powodu bardziej wyczerpująca kontrola działań rolnośrodowiskowych spowodowałaby nieproporcjonalnie wysokie koszty dodatkowe i mogłaby zapewnić jedynie ograniczoną wartość dodaną w zakresie minimalizacji ryzyka.
Patrz również: odpowiedź na pkt 4.98 oraz 4.99.
_BAR_
Inne wydatki
4.49. Wydatki, które nie zostały omówione w pkt 4.35–4.48 wynoszą 8674 mln euro.
Kwota ta obejmuje refundacje wywozowe (3384 mln euro), dopłaty za wycofanie i składowanie nadwyżek produkcyjnych, liczne niewielkie programy dopłat oraz wydatki weterynaryjne.
_BAR_ _BAR_
4.50. Trybunał zbadał, w jaki sposób Komisja monitorowała wykonanie dwóch rozporządzeń obowiązujących w zakresie wydatków nieobjętych IACS, określanych tutaj przeważnie jako inne wydatki.
_BAR_ _BAR_
4.51. Prowadzony przez Komisję w 2004 r. monitoring kontroli po dokonaniu płatności mógłby być prowadzony na szerszą skalę.
Znaczna część z zaplanowanych kontroli nie została zrealizowana, a Państwa Członkowskie nie przekazywały wystarczającej ilości informacji na temat wartości, charakteru i rozłożenia błędów, ani wartości kontrolowanych transakcji.
Uwzględniając te czynniki, Trybunał uznaje, że przeprowadzone czynności nie mogły dostarczyć Komisji dostatecznych podstaw do uzyskania zapewnienia (patrz: pkt 4.10).
4.51. Również w 2004 r. Komisja ściśle monitorowała kontrole po dokonaniu płatności, przeprowadzając analizy dokumentów przedstawionych przez Państwa Członkowskie oraz wizyty kontrolne w Państwach Członkowskich w celu dokonania kontroli na miejscu dotyczących wprowadzania w życie rozporządzenia (patrz: odpowiedź na pkt 4.10).
Biorąc pod uwagę, że:
- kontrole po dokonaniu płatności stanowią dodatkowy, uzupełniający szczebel kontroli w stosunku do kontroli przed dokonaniem płatności (które dla większości środków gwarantują już uzasadnione zapewnienie),
- główną część wymaganej minimalnej liczby kontroli po dokonaniu płatności przeprowadzono do końca 2004 r.,
- Państwa Członkowskie podały w swoich rocznych sprawozdaniach liczbę, wartość i charakter stwierdzonych nieprawidłowości oraz wartość kontrolowanych transakcji,
Komisja posiada wystarczającą podstawę do tego, aby na podstawie przeprowadzonych prac uzyskać częściowe zapewnienie (patrz również: odpowiedź na pkt. 4.52).
Jakość sprawozdawczości będzie w dalszym ciągu podnoszona, chociaż jest ona już wystarczająco wysoka, aby stanowić zapewnienie co do przeprowadzonych prac. _BAR_
4.52. Prowadzone na mocy rozporządzenia (EWG) nr 386/90 kontrole bezpośrednie i kontrole dokumentacji towarów przy wywozie powinny obejmować w większości przypadków co najmniej 5 % wartości całego dotowanego wywozu.
Komisja zrealizowała program wizyt kontrolnych w 7 Państwach Członkowskich i wstępnie ustaliła niedociągnięcia w realizacji tych kontroli (patrz: pkt 4.11–4.14).
Komisja nie określiła, w jakim stopniu kontrole te pozwalają uzyskać zapewnienie co do legalności i prawidłowości.
4.52. Zakres kontroli bezpośrednich oraz kontroli przed i po dokonaniu płatności, którym dysponują Państwa Członkowskie, jest wyczerpujący, a niedociągnięcia takiej czy innej formy kontroli muszą być oceniane w tym kontekście.
Mimo to wszelkie błędy w kontrolach podlegają korekcie finansowej w ramach procedury rozliczeń.
W ten sposób system rozliczeń jako całość stanowi podstawę zapewnienia uzyskiwanego przez Dyrektora Generalnego.
Podmioty, które mają być objęte kontrolą, są wybierane na podstawie rocznej analizy ryzyka, do której Trybunał wcześniej odniósł się pozytywnie, a Dyrektor Generalny uzyskuje zapewnienie na podstawie ogółu kontroli i działań podjętych w ich następstwie.
_BAR_
Choć kwota refundacji wywozowych wynosi mniej niż 10 % budżetu WPR, w 2004 r. pod względem wartości stanowiły one ok. 26 % nieprawidłowości dotyczących WPR, zgłoszonych Komisji zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 595/91 [39].
Dlatego Komisja powinna poprawić swój system monitorowania kontroli po dokonaniu płatności oraz przedstawić swoje ustalenia w zakresie prowadzenia kontroli bezpośrednich oraz zapewnienia, które pozwalają uzyskać.
4.53. Komisja prowadzi już systematyczne audyty, których tematem są szczególne aspekty kontroli po dokonaniu płatności dotyczące refundacji wywozowych, jak zaznaczył Trybunał w pkt 4.10 lit. b).
Odnośnie do kontroli bezpośrednich, Komisja nie uważa za stosowne publikowania szczegółowych ustaleń przed rozpatrzeniem ich w ramach procedury rozliczeń.
Nieproporcjonalny udział refundacji wywozowych w nieprawidłowościach w zakresie WPR przynajmniej częściowo wynika z faktu, że przeciętne płatności w ramach refundacji wywozowych są znacznie wyższe niż w przypadku innych środków interwencyjnych, a zwłaszcza płatności bezpośrednich.
Z tego względu jest bardziej prawdopodobne, że nieprawidłowości w przypadku refundacji wywozowych przekroczą próg 4000 euro, od którego należy je zgłaszać na mocy rozporządzenia (EWG) nr 595/91.
_BAR_
4.54. Trybunał ustalił niedociągnięcia w dopłatach do suszonych winogron (w Grecji, co wykazano również w sprawozdaniach rocznych za lata 2002 i 2003) oraz orzechów (w Hiszpanii).
4.54. Komisja wprowadziła i nadal będzie proponować korekty finansowe w związku z zauważonymi niedociągnięciami dotyczącymi suszonych winogron.
Komisja podejmie działania w odniesieniu do orzechów.
_BAR_
Wnioski i zalecenia
Wnioski ogólne
4.55. Podobnie jak w poprzednich latach Trybunał na podstawie uzyskanych powtarzających się dowodów stwierdził, że wydatki w ramach WPR postrzegane w całości i na podstawie wszystkich dostępnych dowodów, były nadal obciążone istotnymi błędami.
Trybunał odnotowuje, że głównym kategoriom wydatków w ramach WPR towarzyszą różne stopnie ryzyka i niedociągnięć.
4.55. Na podstawie tej obserwacji oraz stwierdzeń zawartych w pkt 4.38 i 4.42 Komisja uznaje, że sytuacja w dziedzinie wydatków rolnych zarządzanych i kontrolowanych w trybie IACS jest zadowalająca, a ryzyko wskazane przez Trybunał związane jest z innymi środkami WPR (patrz: pkt 4.57).
W chwili obecnej około 60 % wydatków w ramach WPR objętych jest systemem IACS.
Należy zauważyć, że reformy WPR z 2003 r. i 2004 r. jeszcze bardziej zmniejszają ogólne ryzyko poprzez rozszerzenie skali wydatków objętych systemem IACS do około 80 %.
Jeżeli chodzi o błędy, należy zauważyć, co następuje: ze względu na napięty harmonogram sprawozdania rocznego Trybunału, Trybunał wyciąga wnioski na temat poszczególnych przypadków zanim wszystkie Państwa Członkowskie odpowiedzą na jego ustalenia.
Służby Komisji, w razie konieczności współpracując z danymi Państwami Członkowskimi, wnikliwie rozpatrują błędy wskazane przez Trybunał, z których część nie prowadzi do korekty finansowej rozliczeń.
_BAR_
4.56. W wyniku przeprowadzonych czynności Trybunał ustalił, że, jeśli prawidłowo stosowany, IACS (25000 mln euro) jest skutecznym instrumentem kontroli pozwalającym ograniczyć ryzyko nieprawidłowych wydatków.
Chociaż elementy tworzące IACS formalnie w Grecji istnieją, obserwuje się poważne wady funkcjonowania systemu, które są powodem jego zawodności (1000 mln euro).
4.56. Komisja podziela zdanie Trybunału, że IACS stanowi skuteczny system kontroli pozwalający ograniczyć ryzyko nieprawidłowych wydatków.
W Grecji nadal występują istotne nieprawidłowości związane ze stosowaniem tego systemu, które są rozpatrywane w ramach planu działania zawierającego ulepszony program kontroli rozliczeń odnośnie do Grecji – patrz także: odpowiedź na pkt 4.8.
_BAR_
4.57. Wszystkie inne kategorie wydatków (19500 mln euro), których nie można zweryfikować w ramach IACS, stwarzają większe ryzyko, ponieważ dostępne systemy ich kontroli nie są już równie skuteczne.
4.57. Nawet jeżeli inne kategorie wydatków ze swej natury wiążą się z większym ryzykiem, należy zauważyć, że wiele z tych programów jest zarządzanych zgodnie z systemem IACS.
Wydatki te podlegają ponadto dodatkowym kontrolom, tzn. kontrolom ex-post na mocy rozporządzenia (EWG) nr 4045/89.
_BAR_
Kontrole po dokonaniu płatności
4.58. Wobec ograniczonego zakresu prowadzonego przez Komisję monitoringu (obejmującego wizyty kontrolne zaledwie w 3 Państwach Członkowskich celem zbadania pełnego wdrożenia kontroli po dokonaniu płatności w 2004 r.) oraz zaległości w przeprowadzaniu kontroli, jak również faktu, że niedociągnięcia te zostały już zgłoszone w sprawozdaniu rocznym Trybunału za rok 2003 [40], Trybunał nie może zgodzić się z zasadniczą tezą zawartą w oświadczeniu Komisji w rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2004, stwierdzającym: "W oparciu o uzyskane informacje oraz kontrole na miejscu, podejmowane corocznie w celu oceny wykonania rozporządzenia, można stwierdzić, że kontrole prowadzone w ramach rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 pozwalają na uzyskanie uzasadnionego zapewnienia odnośnie do zgodności z przepisami wspólnotowymi wydatków w sektorach objętych rozporządzeniem.".
4.58. Jak zaznaczono w pkt 4.10, Komisja jest zdania, że wypełniła wszystkie swoje zobowiązania określone w rozporządzeniu (EWG) nr 4045/89.
Otrzymano i przeanalizowano wnioski w zakresie analizy ryzyka, roczne programy, roczne sprawozdania, wnioski i odpowiedzi w sprawie wzajemnej pomocy, przegląd płatności dla podmiotów mających siedzibę w innych Państwach Członkowskich oraz inne formy zgłaszania/sprawozdawczości.
Oprócz trzech misji wymienionych przez Trybunał zaplanowano kolejnych sześć na 2005 r.
Ponadto, począwszy od 2001 r., prowadzono systematyczne misje obejmujące szczegółowe aspekty rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 dotyczące refundacji wywozowych.
Udzielono odpowiedzi na wszystkie pytania lub zapytania ze strony Państw Członkowskich.
Biorąc pod uwagę powyższe powody oraz następujące okoliczności:
- kontrole po dokonaniu płatności stanowią dodatkowy, uzupełniający poziom kontroli w stosunku do kontroli przed dokonaniem płatności (które dla większości środków stanowią już względnie pełne zapewnienie), oraz
- główną część wymaganej minimalnej liczby kontroli po dokonaniu płatności przeprowadzono do końca 2004 r.,
- Państwa Członkowskie podały w swoich rocznych sprawozdaniach liczbę, wartość i charakter stwierdzonych nieprawidłowości oraz wartość kontrolowanych transakcji,
Komisja uważa, że kontrole w zakresie rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 przyczyniają się do ogólnego zapewnienia odnośnie do legalności i prawidłowości wydatków w 2004 r. _BAR_
Rozliczenie rachunków
4.59. Sprawozdania jednostek certyfikujących pozwalają na uzyskanie zapewnienia, że dane finansowe przekazane przez agencje płatnicze (i uwzględnione w rozliczeniach Komisji) są prawidłowe (mieszczą się w dopuszczalnych granicach błędu) [41].
Decyzja Komisji w sprawie finansowego rozliczenia rachunków za rok 2004 miała zasadniczo mocne oparcie w ustaleniach jednostek certyfikujących dotyczących rzetelności rachunków.
Komisja podjęła prawidłowe decyzje o odroczeniu zatwierdzenia rachunków (patrz: pkt 4.19–4.21).
_BAR_ _BAR_
4.60. Czynności jednostek certyfikujących (określone w rozporządzeniu nr 1663/95) nie miały jednak z założenia pozwalać, i nie pozwalają, na uzyskanie bezpośredniego zapewnienia, że informacje dostarczone przez wnioskodawców, na podstawie których agencje płatnicze obliczają należne płatności, są poprawne i tym samym, że same płatności są legalne i prawidłowe.
Trybunał podtrzymuje swoje stanowisko, że certyfikacja (oraz każdy inny etap procedury kontroli) powinna uwzględniać również legalność i prawidłowość wydatków na szczeblu beneficjentów [42], a obecne rozwiązania stanowią z perspektywy Trybunału ograniczone zapewnienie, jako że jednostki certyfikujące zasadniczo nie kontrolują beneficjentów pomocy.
4.60. Jak już podkreślono w odpowiedzi na sprawozdanie roczne Trybunału za rok 2003, ustanawianie i akredytacja agencji płatniczych w Państwach Członkowskich, coroczna procedura certyfikacji oraz stosowanie różnych systemów zarządzania i kontroli, w tym IACS, pozwalają polegać w dużym stopniu na kontroli deklarowanych wydatków.
W celu dalszego ulepszenia całości systemu nowe rozporządzenie podstawowe w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej stanowi, że prezesi agencji płatniczych podpisują oświadczenie o wiarygodności ex post dotyczące legalności i prawidłowości wydatków.
_BAR_
4.61. Decyzje Komisji o zgodności, w ramach których może ona wyłączyć wydatki z zakresu finansowania wspólnotowego, nie zostały jeszcze przyjęte dla żadnego roku po 1998 r. (patrz: pkt 4.24).
4.61. Jak zaznaczono w odpowiedzi na pkt 4.24, w czerwcu 2005 r. sytuacja przedstawia się następująco: zakończono 94,3 % kontroli przeprowadzonych w 2001 r. (umożliwiających zastosowanie korekt finansowych sięgających 1999 r.) oraz 78,7 % kontroli przeprowadzonych w 2002 r. (umożliwiających zastosowanie korekt finansowych sięgających 2000 r.).
_BAR_
Roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi
4.62. Pomimo udoskonaleń wprowadzonych w sprawozdaniu, zakres, w jakim dotyczy ono i pozwala na uzyskanie zapewnienia o legalności i prawidłowości wydatków w roku 2004 jest ograniczony.
Sprawozdanie nie określa, w jakim zakresie wydatki mogą stać się przedmiotem późniejszych korekt finansowych, co ogranicza zapewnienie, które Trybunał może uzyskać na jego podstawie.
Sprawozdanie nie stwierdza również, że nieprawidłowe płatności są odzyskiwane w ramach procedury rozliczania rachunków oraz procedur odzyskiwania środków w Państwach Członkowskich.
4.62. Roczne sprawozdanie z działalności oraz roczne oświadczenie DG ds. Rolnictwa opierają się na zapewnieniu, jakie można uzyskać na podstawie istniejących systemów i ich funkcjonowania.
Sprawozdanie z działalności wyjaśnia, jak działa cały szereg kontroli wydatków w ramach WPR w trybie wspólnego zarządzania.
Ten system daje uzasadnione zapewnienie, że z końcem całego procesu ewentualne poważne niedociągnięcia zostaną wykryte i dla Państw Członkowskich wprowadzi się właściwe korekty finansowe.
Stanowi to podstawę do przedstawienia poświadczenia wiarygodności przez Dyrektora Generalnego.
Do momentu podpisania rocznego oświadczenia wszystkie wydatki w trybie wspólnego zarządzania mogą cały czas podlegać kontrolom rozliczeń i ewentualnym korektom finansowym.
Zgodnie z prawodawstwem unijnym stanowi to nieodłączny aspekt systemu wspólnego zarządzania i nie powinno być postrzegane jako czynnik ograniczający zdolność Dyrektora Generalnego do przedstawienia rocznego oświadczenia.
Zapewnienie zostanie wzmocnione poprzez roczne oświadczenia agencji płatniczych przewidziane w nowym rozporządzeniu finansowym dotyczącym WPR, a także inne działania zaproponowane przez Komisję w komunikacie na temat harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej (COM(2005)252 wersja ostateczna).
_BAR_
Zalecenia
4.63. Komisja powinna:
_BAR_
4.63. a) poprawić kontrole wydatków w ramach WPR w obszarach, gdzie utrzymują się istotne niedociągnięcia;
a) Komisja dąży do usunięcia wciąż istniejących niedociągnięć, takich jak te związane z zastosowaniem systemu IACS w Grecji.
W tym kontekście należy zauważyć, że reformy WPR z 2003 r. oraz – w przypadku produktów pochodzących z basenu Morza Śródziemnego –2004 r. zmniejszają ogólne ryzyko poprzez rozszerzenie skali wydatków objętych systemem IACS.
_BAR_
b) jak zaznaczono w roku ubiegłym, poprawić formę przedstawiania rezultatów wszystkich systemów nadzoru. Należy w szczególności doprowadzić do tego, by kontrole po dokonaniu płatności miały większą wartość jako narzędzie identyfikacji nieprawidłowych płatności w ramach WPR, poprzez usunięcie braków w informacjach wymaganych od Państw Członkowskich, zwłaszcza w zakresie informowania o wartości skontrolowanych transakcji oraz wykrytych nieprawidłowości w podziale na linie budżetowe (patrz: pkt 4.10 lit. a)).
Komisja powinna oceniać jakość przeprowadzonych kontroli oraz, w odpowiednich przypadkach, planować kolejne wizyty kontrolne w Państwach Członkowskich (patrz: pkt 4.10 lit. b)), jak również przedsięwziąć odpowiednie środki, by zapewnić realizację zaplanowanych programów (patrz: pkt 4.10 lit. c));
b) Po pierwsze, Komisja przyznaje, że można ulepszyć sprawozdawczość przewidzianą w rozporządzeniu (EWG) nr 4045/89 i w tym celu przedstawi wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia Komisji (WE) nr 4/2004.
Wprowadzone zostaną nowe tabele służące do przekazywania informacji o wartości kontrolowanych transakcji oraz o stwierdzonych nieprawidłowościach, które umożliwią precyzyjne określenie i analizę ich liczby, wartości i charakteru.
Po drugie, Komisja ocenia już jakość systematycznie przeprowadzanych kontroli.
W okresie 2001–2004 DG ds. Rolnictwa przeprowadziła 27 misji, które objęły przegląd kontroli w zakresie rozporządzenia (EWG) nr 4045/89 dotyczących refundacji wywozowych.
W związku ze sprawozdaniem rocznym Trybunału za rok 2003, Komisja podjęła dalsze działania w celu poprawy jakości monitorowania przeprowadzonych kontroli, tj. zaplanowała trzy misje dotyczące ogólnych aspektów na 2004 r. i sześć takich misji na 2005 r. oraz dziesięć misji dotyczących kwestii związanych ze zgodnością na 2005 r.
Ponadto we wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia Komisji (WE) nr 4/2004 przewidziano wprowadzenie nowych metod określania zaległości i zawiadamiania o nich, tak aby kontrole niezakończone w danym okresie sprawozdawczym mogły być uwzględniane w sprawozdaniach z następnych okresów sprawozdawczych.
W związku z tym Komisja bada obecnie przyczyny niezakończenia programów kontroli we właściwym terminie w niektórych Państwach Członkowskich i w odpowiednich przypadkach zwróci się do Państw Członkowskich o wyjaśnienia.
_BAR_
c) zapewnić, by systemy kontroli i nadzoru pozwalały na uzyskanie zapewnienia o legalności i prawidłowości transakcji na szczeblu beneficjentów końcowych;
c) Komisja uważa, że istniejące systemy zarządzania i kontroli dają już uzasadnione zapewnienie co do legalności i prawidłowości transakcji na poziomie beneficjenta końcowego, o ile funkcjonują one w kontekście wieloletniego procesu.
Na cały ten proces składa się roczne rozliczenie finansowe oraz wieloletnie rozliczenie zgodności, co pozwala Komisji na wyłączenie z finansowania wspólnotowego wydatków dokonanych wcześniej niż 24 miesiące przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego Państwa Członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli.
W związku z tym nie można uzyskać corocznie uzasadnionego zapewnienia co do legalności i prawidłowości transakcji przeprowadzonych w trybie wspólnego zarządzania wyłącznie na podstawie kontroli dokonywanych przez służby Komisji.
Zapewnienie to musi się opierać na założeniu, że Państwa Członkowskie wypełniają swoje zobowiązania w zakresie zarządzania i kontroli.
Jeżeli w ramach kontroli Komisji zostaną następnie wykryte niedociągnięcia, ryzyko niekwalifikujących się wydatków zostanie określone i zastosowane będą właściwe korekty finansowe.
_BAR_
d) właściwie oceniać poziom nieprawidłowości i zapewnić, by związane z nimi kwoty były odzyskiwane w drodze różnych procedur;
d) W odniesieniu do wniosku o ocenę poziomu nieprawidłowości Komisja uważa, że na podstawie całości korekt finansowych dla danego roku wraz z sankcjami nakładanymi na beneficjentów końcowych na poziomie krajowym można wiarygodnie oszacować poziom nieprawidłowych płatności.
Odzyskanie kwot utraconych w wyniku nieprawidłowości należy do zakresu odpowiedzialności Państw Członkowskich.
Komisja monitoruje krajowe procedury odzyskiwania środków na podstawie art. 8 rozporządzenia (EG) nr 1258/1999.
_BAR_
e) w poświadczeniu wiarygodności wydawanym przez Dyrektora Generalnego rozróżnić wydatki, które zostały zweryfikowane (oraz były, tam, gdzie to konieczne, przedmiotem korekty) i w odniesieniu do których Dyrektor Generalny może udzielić (lub odmówić udzielenia) uzasadnionego zapewnienia oraz, z drugiej strony, wydatki, które będą przedmiotem dalszej weryfikacji (oraz ewentualnych korekt);
e) Komisja uważa, że proponowane przez Trybunał rozróżnianie wydatków, które już zweryfikowano, i wydatków, które zostaną poddane dalszej weryfikacji, w rocznym sprawozdaniu z działalności nie byłoby właściwe.
Ze względu na wieloletni charakter procesu rozliczania zgodności, takie rozróżnienie byłoby w dużej mierze arbitralne; ponadto naruszyłoby ono prawo Państw Członkowskich do obrony w kontekście procedury rozliczeń.
_BAR_
f) dążyć do ustalenia przyczyn, z jakich w zakresie kontroli obszarowych IACS, badania przeprowadzone na próbie losowej w dalszym ciągu wykazują wyższy poziom błędów niż te, które przeprowadzono na próbie wybranej w oparciu o ocenę ryzyka.
Komisja powinna również przeanalizować wpływ zmian wprowadzonych w analizie ryzyka w roku 2004.
f) Zmiany prawne obowiązujące od dnia 1 stycznia 2004 r. poprawią omawianą sytuację, poza tym Komisja nadal kontroluje tę kwestię w normalnym trybie.
Problem opisany przez Trybunał dotyczy tylko niektórych Państw Członkowskich, a jego przyczyną jest czasami klasyfikowanie kontroli za pomocą teledetekcji jako kontroli wyrywkowych.
Ponadto, jeżeli chodzi o rolników, u których wykryto nieprawidłowości, wyniki kontroli opartej na ryzyku są rzeczywiście lepsze niż wyniki kontroli wyrywkowych.
Należy jednak zauważyć, że wraz z obniżaniem się poziomu nieprawidłowości oraz dzięki skutecznym stuprocentowym kontrolom administracyjnym, różnica między wynikami kontroli wyrywkowych a wynikami kontroli na miejscu opartych na analizie ryzyka powinna być nieznaczna.
_BAR_
NOWE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE: OKRES PRZEJŚCIOWY
Akredytacja agencji płatniczych EFOGR w nowych Państwach Członkowskich
4.64. Państwa przystępujące do UE zobowiązane były do ustanowienia i akredytacji agencji płatniczych EFOGR do dnia 1 maja 2004 r.
_BAR_ _BAR_
4.65. Nowe Państwa Członkowskie musiały wyznaczyć właściwy organ odpowiedzialny za akredytację agencji płatniczej.
Organ, który przeprowadza przegląd przed przyznaniem akredytacji, musi złożyć sprawozdanie na temat warunków administracyjnych i księgowych, w tym także tych, które przyjęto dla zabezpieczenia interesów Wspólnoty w zakresie wypłacanych zaliczek, uzyskiwanych gwarancji, zapasów interwencyjnych oraz kwot do pobrania.
W oparciu o powyższe sprawozdanie, właściwy organ Państwa Członkowskiego podejmuje decyzję, czy należy przyznać tymczasową lub ostateczną akredytację.
_BAR_ _BAR_
4.66. Z 11 agencji płatniczych, akredytację uzyskało siedem [43], z czego dwie otrzymały akredytację na określony okres czasu [44], a w czterech pozostałych przypadkach ma ona charakter tymczasowy.
_BAR_ _BAR_
4.67. Komisja nie zweryfikowała, czy te agencje płatnicze spełniają kryteria akredytacji.
Wydatki w 2004 r. były niewielkie (19,5 mln euro), jednak w roku obrachunkowym 2005 Fundusz przypuszczalnie obciążony zostanie dużymi kwotami.
Dlatego Komisja powinna jak najszybciej dokończyć swoje działania.
4.67. Program kontroli Komisji na 2005 r. obejmuje wszystkie nowe Państwa Członkowskie, a w okresie od czerwca do listopada 2005 r. we wszystkich nowych Państwach Członkowskich zostaną przeprowadzone misje.
W ten sposób wszystkie nowe agencje płatnicze zostaną skontrolowane przed rozpoczęciem procedury rozliczeń rachunków za rok obrotowy 2005.
Począwszy od 2003 r. Komisja przywiązuje najwyższą wagę do budowy wymaganych struktur i wykazuje dużą aktywność w monitorowaniu rozwoju sytuacji w każdym z nowych Państw Członkowskich (wcześniej krajów kandydujących).
W ramach tych działań przeprowadzono misje oraz ustanowiono system przepływu informacji oparty na pisemnych powiadomieniach, a także zorganizowano spotkania między służbami Komisji a każdym z nowych Państw Członkowskich.
Omawiano na nich działania, jakie należy podjąć w celu rozwiązania zauważonych problemów.
_BAR_
4.68. Jak ukazuje tabela 4.8, zgodnie z informacjami zawartymi w sprawozdaniach akredytacyjnych, pięć agencji płatniczych uzyskało zadowalający poziom zgodności.
W dwóch agencjach występują poważne niedociągnięcia w dwóch dziedzinach, natomiast w czterech innych dotyczy to przynajmniej czterech dziedzin.
_BAR_ _BAR_
Table 4.8 — Podsumowanie niedociągnięć ujawnionych w sprawozdaniach z akredytacji agencji płatniczych w nowych Państwach Członkowskich
Źródło: Sprawozdania z akredytacji przekazane Trybunałowi przez właściwe władze.
Państwo Członkowskie _BAR_ Wydatki w ramach EFOGR w 2004 r. (w mln euro) _BAR_ Agencja płatnicza _BAR_ Procedury pisemne _BAR_ Podział obowiązków _BAR_ Kontrole i procedury płatności _BAR_ Procedury księgowe _BAR_ Bezpieczeństwo informatyczne _BAR_ Kontrola wewnętrzna _BAR_ Delegowane organy _BAR_
Cypr _BAR_ — _BAR_ Cypryjska Agencja Płatności Rolnych (CAPO) _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
Republika Czeska _BAR_ 4,70 _BAR_ SAIF (SZIF) Krajowy Fundusz Interwencji Rolnych _BAR_ Brak poważniejszych problemów _BAR_
Estonia _BAR_ 0,50 _BAR_ ARIB (PRIA) Rada ds. Rejestru i Informacji Rolnej _BAR_ × _BAR_ _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Węgry _BAR_ 0,50 _BAR_ ARDA (MVH) Agencja Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich _BAR_ × _BAR_ _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ × _BAR_
Łotwa _BAR_ 0,50 _BAR_ RSS (LAD) Agencja Wspierania Obszarów Wiejskich _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Litwa _BAR_ 0,50 _BAR_ NPA (NMA) Krajowa Agencja Płatnicza _BAR_ Brak poważniejszych problemów _BAR_
Polska _BAR_ 10,80 _BAR_ ARMA (ARiMR) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ _BAR_ _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
Polska _BAR_ — _BAR_ AMA (ARR) Agencja Rynku Rolnego _BAR_ Brak poważniejszych problemów _BAR_
Malta _BAR_ — _BAR_ Wydział "Agencja Płatnicza" w Ministerstwie ds. Obszarów Wiejskich i Środowiska Naturalnego _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ × _BAR_ _BAR_ × _BAR_
Słowacja _BAR_ 1,40 _BAR_ APA (PPA) Agencja Płatności Rolnych _BAR_ Brak poważniejszych problemów _BAR_
Słowenia _BAR_ 0,10 _BAR_ AAMRD Agencja Rynków Rolnych i Rozwoju Obszarów Wiejskich _BAR_ Brak poważniejszych problemów _BAR_
_BAR_
SAPARD — Właściwy nadzór, ale pewne niedociągnięcia w ocenie wniosków
4.69. Specjalny Program Akcesyjny na rzecz Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich (SAPARD) [48] służy wspieraniu dziesięciu państw-beneficjentów w Europie Środkowo-Wschodniej [49] w rozwiązywaniu problemów wynikających ze strukturalnych dostosowań w ich sektorach rolnych i na obszarach wiejskich oraz we wdrażaniu wspólnej polityki rolnej i politykach z nią związanych (patrz: rozdział 8).
_BAR_ _BAR_
4.70. Okres kontraktowania w państwach, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r. zakończył się w roku 2004.
Jednakże nadal wypłacane będą środki z tytułu projektów zakontraktowanych w poprzednich latach.
W tym ostatnim okresie kontraktowania [50], ze względu na niski stopień wdrożenia w pierwszych latach [51], w krótkim okresie rozpatrzono dużą liczbę wniosków.
Tym samym zachodzi wyższe ryzyko w zakresie jakości tych ocen i związanych z nimi wniosków o wypłatę.
4.70. Podczas okresu przejściowego (od programu Sapard do programu poakcesyjnego) Komisja zwracała nowym Państwom Członkowskim uwagę na znaczenie utrzymywania właściwej ilości wykwalifikowanego personelu w celu zarządzania programem Sapard.
Komisja zdaje sobie sprawę z potencjalnego ryzyka i uwzględni je w swoich kontrolach, ale jak dotąd nie znalazła dowodów na występowanie ryzyka finansowego.
_BAR_
4.71. Wszystkie państwa objęte SAPARD zobowiązane są do przekazywania Komisji corocznie certyfikatu poświadczającego rachunki oraz sprawozdania kontrolnego jednostki certyfikującej, które stanowią podstawę rocznej decyzji Komisji w sprawie rozliczenia rachunków.
W dniu 28 września 2004 r. Komisja rozliczyła rachunki SAPARD za rok 2003 w siedmiu państwach (Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Słowacja, Słowenia i Węgry), natomiast odroczyła tę decyzję w przypadku Polski, Bułgarii i Rumunii.
Po przeprowadzeniu przeglądu decyzji Komisji Trybunał nie zgłasza żadnych istotnych uwag.
4.71. Komisja zwróciła się do jednostek certyfikujących w poszczególnych państwach o przeprowadzenie dodatkowych kontroli.
Po zakończeniu tej oceny i uznaniu jej za zadowalającą Komisja przystąpi do rozliczenia omawianych rachunków Sapard.
_BAR_
4.72. Trybunał dokonał przeglądu przeprowadzonej przez Komisję analizy rocznych sprawozdań okresowych, które zobowiązane są przedkładać państwa objęte programem SAPARD.
Przegląd ten wykazał, że przewidziane przepisami terminy na przeprowadzenie tych analiz nie zawsze były przestrzegane.
4.72. Komisja poświęca więcej uwagi przestrzeganiu ostatecznych terminów.
_BAR_
4.73. Trybunał przeprowadził wizyty kontrolne w dwóch państwach objętych SAPARD — na Węgrzech i w Słowenii, w celu przeprowadzenia kontroli próby złożonej z 20 projektów, jak również przeglądu procedury, opisów i list kontrolnych wykorzystywanych przez agencje płatnicze SAPARD.
Niezależnie od błędów wykrytych przez Trybunał (patrz: następny punkt), w systemach SAPARD funkcjonowały podstawowe elementy (podział obowiązków, kontrola wewnętrzna etc.); procedury były dobrze udokumentowane, a same systemy — zgodne z opisem i akredytacją, na ogół funkcjonowały prawidłowo.
_BAR_ _BAR_
4.74. Przegląd płatności, obejmujący główne środki wdrożone do czasu przeprowadzenia kontroli, doprowadził do ujawnienia poniższych niedociągnięć i błędów, aczkolwiek o niewielkim znaczeniu finansowym. Część z nich wykazuje podobieństwo do tych, które ustalono w pozostałych państwach objętych programem Sapard [52]:
a) niektóre istotne wartości podane w biznesplanie nie były poparte dokumentacją;
b) w dokumentacji projektu zamieszczano niedostateczne informacje na temat kontroli łącznych kosztów kwalifikowalnych;
c) brakowało przejrzystych informacji na temat czynności faktycznie przeprowadzonych przez władze podczas kontroli na miejscu lub też czynności te realizowano niewłaściwie, co w jednym przypadku doprowadziło do płatności z tytułu inwestycji, która została zrealizowana jedynie częściowo;
d) błędy polegające na odstępstwie od wymogu zebrania ofert przynajmniej od trzech dostawców [53] [54].
_BAR_ _BAR_
4.75. Niektóre faktury na wysokie kwoty, które zostały następnie zwrócone przez agencję ds. SAPARD, zostały przez beneficjenta opłacone w gotówce.
Niemożliwe było ustalenie, czy beneficjent rzeczywiście dokonał tych płatności.
Płatności gotówkowe, w porównaniu z innymi formami płatności, jest znacznie trudniej udokumentować i dlatego są one obarczone wyższym ryzykiem.
4.75. Wspomniane Państwo Członkowskie uważa, że otrzymało odpowiednie dowody świadczące, że płatność dla dostawcy została faktycznie zrealizowana.
Nie ulega jednak wątpliwości, że płatności gotówkowe wiążą się z większym potencjalnym ryzykiem.
_BAR_
4.76. Na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz z zastrzeżeniem ustaleń przedstawionych w pkt 4.73–4.75, Trybunał podtrzymuje opinię [55], że systemy nadzoru i kontroli SAPARD na ogół funkcjonowały prawidłowo.
_BAR_ _BAR_
DZIAŁANIA PODJĘTE W ZWIĄZKU Z WCZEŚNIEJSZYMI UWAGAMI
Wspólna organizacja rynku w sektorze bananów
W listopadzie 2002 r. Trybunał opublikował sprawozdanie specjalne [56] dotyczące wspólnej organizacji rynku w sektorze bananów.
Trybunał wskazał, że cele wspólnej organizacji rynku oraz opis oczekiwanych rezultatów nie były dostatecznie przejrzyste, co utrudniało ocenę jej oddziaływania i efektywności, dlatego nie można było przedstawić opinii na temat efektywności kosztowej systemu pomocy wyrównawczej.
Niedociągnięcia ujawniono również w dokumentacji wypłat pomocy oraz w kontroli przywozu.
4.77. Tak jak Komisja stwierdziła już w odpowiedzi na sprawozdanie specjalne Trybunału z 2002 r., zdaniem Komisji cele wspólnej organizacji rynku bananów odzwierciedlają cele polityki rolnej określone w art. 33 Traktatu, a dokładność definicji i kwantyfikacji tych celów jest porównywalna do innych wspólnych organizacji rynku.
Podczas opracowywania specyfikacji dla przeprowadzanej obecnie oceny wspólnej organizacji rynku komitet sterujący szczegółowo określił i usystematyzował te cele.
W ramach oceny wpływu, którą Komisja ma rozpocząć w drugiej połowie 2005 r., cele te zostaną poddane bardziej wnikliwej analizie oraz, o ile będzie to konieczne, przeglądowi uwzględniającemu ustalenia poczynione w ramach tej oceny.
_BAR_
4.78. Trybunał zalecił, by Komisja przeprowadziła wnikliwą ocenę wspólnej organizacji rynku oraz pełną analizę ryzyka, kosztów i korzyści wynikających z wielu różnych potencjalnych rozwiązań w celu przejścia na system wyłącznie taryfowy, co przewidziano na dzień 1 stycznia 2006 r.
Rada poparła [57] zalecenie Trybunału, zwracając się o przedstawienie do 2004 r. ogólnej oceny, a Komisja podjęła się realizacji tego zadania w swoim planie działania dotyczącym procedury udzielenia absolutorium za rok 2001 [58].
4.79. W okresie gdy Trybunał przeprowadzał kontrolę uzupełniającą w kwietniu 2005 r., Komisja nie zakończyła jeszcze ogólnej oceny.
Tym samym od czasu sprawozdania specjalnego Trybunału z roku 2002 nie przeprowadzono zaplanowanego wnikliwego przeglądu celów i założeń wspólnej organizacji rynku.
Opóźnienie w realizacji oceny sprawiło, że Komisja pozbawiona została istotnych informacji zarządczych, które umożliwiłyby jej przeprowadzenie oceny efektywności kosztowej pomocy wyrównawczej, uniemożliwiło Komisji dokonanie oceny, jaki wkład we wspólną organizację rynku wnoszą fundusze strukturalne oraz utrudniło ocenę oddziaływania środków pomocowych przeznaczonych dla producentów z krajów AKP.
4.78–4.79. Ocenę rozpoczęto w 2003 r., a umowę podpisano pod koniec sierpnia 2004 r.
Sprawozdanie z oceny, którego opracowywanie dobiega obecnie końca, obejmie funkcjonowanie wspólnej organizacji rynku i jego wpływ, wraz z oceną skuteczności i wydajności wsparcia dla produkcji we Wspólnocie.
Sprawozdanie z oceny i sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego będzie stanowiło podstawę dla dokonania oceny wpływu.
W roku 2006 Komisja planuje przedstawić Parlamentowi i Radzie propozycje reform opracowane na podstawie powyższych elementów oraz debaty publicznej, którą zamierza rozpocząć.
_BAR_
W lutym 2005 r. Komisja złożyła władzom budżetowym sprawozdanie [59] zgodnie z wymogiem przewidzianym w art. 32 rozporządzenia ramowego (EWG) nr 404/93 [60].
Użyteczność treści sprawozdania i zawartych w nim analiz była jednak ograniczona ze względu na brak zamieszczenia w nim rezultatów oceny; nie zawierało ono również propozycji lub alternatywnych rozwiązań w zakresie stosowania rozporządzenia.
4.80. Zgodnie z art. 32 rozporządzenia (EWG) nr 404/93 Komisja była zobowiązana do przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania na temat funkcjonowania wspólnej organizacji rynku bananów najpóźniej do dnia 31 grudnia 2004 r.
W związku z oczekiwaniem na wyniki omawianej wyżej oceny oraz międzynarodowych negocjacji w sprawie ceł przywozowych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2006 r., Komisja uznała ściśle rzeczowe sprawozdanie za najbardziej odpowiednie.
_BAR_
4.81. Mając na uwadze przejście na system wyłącznie taryfowy, co, jak przewidziano, nastąpi nie później niż 1 stycznia 2006 r [61]., Komisja zgodziła się zaleceniem Trybunału, by w terminie ww. przeglądu przeprowadzona została kompleksowa analiza skutków przejścia na nowy system dla wszystkich zainteresowanych stron.
W styczniu 2005 r. Komisja powiadomiła WTO o planie wprowadzenia nowej stawki celnej wynoszącej 230 euro/tonę (w miejsce stawki 75 euro/tonę, obowiązującej w ramach obecnych kontyngentów A i B wynoszących 2653000 ton dla krajów innych niż kraje AKP).
W odpowiedzi na ten krok, w marcu 2005 r. czterech najważniejszych partnerów handlowych UE wystąpiło do WTO o arbitraż w sprawie nowo zaproponowanej stawki celnej.
Postępowanie arbitrażowe jest w toku.
_BAR_ _BAR_
4.82. System pomocy dla wspólnotowych producentów bananów zapewnia jeden z najwyższych poziomów wsparcia w przeliczeniu na hektar (średnio ponad 8800 euro/ha [62]).
Trybunał stwierdził, że koszty funkcjonowania systemu kontyngentów celnych oznaczają dla konsumentów dwu- lub trzykrotnie większe obciążenia niż łączna kwota pomocy wypłacona europejskim producentom.
Jednakże opóźnienia w ocenie miały negatywny wpływ na realizację zobowiązań Komisji wynikających z uwag Trybunału, co ma tym większe znaczenie, jeżeli uwzględnimy, jak mało czasu pozostało do obowiązkowego wprowadzenia systemu taryfowego.
4.82. Komisja przyznaje, że oceny nie dokonano w ramach pierwotnego harmonogramu.
Z drugiej strony, Komisja będzie dysponowała wiarygodną oceną, która niewątpliwie wniesie wkład do debaty, jaką Komisja zamierza rozpocząć w drugiej połowie 2005 r.
_BAR_
4.83. Reakcją Komisji na zidentyfikowane przez Trybunał niedociągnięcia w kontroli pomocy wyrównawczej było wprowadzenie korekt finansowych w danych Państwach Członkowskich.
W ramach oceny realizacji swojego planu działania z roku 2001 r [63]. Komisja ustaliła jednak, że nadal występują problemy w zakresie kontroli przywozu i wezwała Państwa Członkowskie do ich rozwiązania.
Takie rozstrzygnięcie jest niezgodne z zaleceniem Trybunału oraz późniejszym wnioskiem Rady, zgodnie z którym "Komisja, w porozumieniu z Państwami Członkowskimi, sporządzi podręcznik procedur kontrolnych".
4.83. W celu poprawy środowiska kontroli oraz uwzględnienia interesów podmiotów gospodarczych prowadzących działalność handlową zgodnie z prawem Komisja pracuje obecnie nad wnioskiem dotyczącym zmiany przepisów w zakresie kontroli wagi świeżych bananów dopuszczonych do swobodnego obrotu we Wspólnocie.
Po dyskusjach z wieloma zainteresowanymi służbami Komisji i po uwzględnieniu uwag ze spotkania Komitetu Kodeksu Celnego z dnia 13 lipca 2005 r. oraz opinii podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem bananami, Komisja przygotowuje obecnie wniosek, który ma być przyjęty do jesieni 2005 r.
_BAR_
4.84. Dlatego Trybunał ponawia swoje zalecenie, by Komisja dokonała wnikliwego przeglądu i powtórnej oceny wspólnej organizacji rynku oraz przeprowadziła szerokie konsultacje ze wspólnotowymi producentami, konsumentami oraz najważniejszymi partnerami handlowymi Wspólnoty w celu lepszego określenia celów wspólnej organizacji rynku i poprawy jej zarządzania.
4.84. Komisja podziela opinię Trybunału, że ocenę wspólnej organizacji rynku należy uzupełnić o ocenę wpływu, której rozpoczęcie jest przewidziane na drugą połowę 2005 r.
_BAR_
Wstępne finansowanie refundacji wywozowych
4.85. Dopłaty do wywozu do niektórych produktów rolnych ("refundacje wywozowe") są wypłacane eksporterom z czteromiesięcznym wyprzedzeniem w stosunku do terminu wywozu ("wstępne finansowanie").
Produkty muszą zostać poddane kontroli celnej oraz złożonemu systemowi kontroli wprowadzonemu w celu zagwarantowania, by towary, do których refundacje zostały uprzednio wypłacone, były rzeczywiście wywożone.
_BAR_ _BAR_
4.86. W swoim sprawozdaniu specjalnym nr 1/2003 Trybunał skrytykował procedurę wstępnego finansowania jako uciążliwą, trudną do skontrolowania oraz niesłużącą realizacji pierwotnego celu, jakim było wprowadzenie preferencji dla produktów rolnych pochodzących ze Wspólnoty.
W podsumowaniu Trybunał wezwał Komisję do dokonania przeglądu systemu oraz rozważenia możliwości jego likwidacji.
Następnie w swojej decyzji dotyczącej udzielenia absolutorium [64] Parlament wezwał Komisję do przedłożenia projektu w sprawie zniesienia wstępnego finansowania do grudnia 2004 r.
_BAR_ _BAR_
4.87. Reakcją Komisji na zalecenia Trybunału było wdrożenie dwóch nowych rozporządzeń ustanawiających przepisy horyzontalne oraz kolejnych trzech nowych rozporządzeń sektorowych dotyczących wstępnego finansowania [65].
Rozporządzenia te nie doprowadziły do zniesienia systemu, a jedynie zmodyfikowały przepisy wykonawcze dotyczące "etapu kontroli".
4.88. Od czasu sprawozdania Trybunału kwota refundacji wypłaconych z tytułu wstępnego finansowania uległa obniżeniu z ok. 600 do 188 mln euro, czyli o ok. 5 % łącznej kwoty refundacji, ze względu na zmiany warunków rynkowych oraz znaczne obniżenie wysokości refundacji w sektorze zbóż.
4.89. W wewnętrznej analizie przeprowadzonej po sprawozdaniu Trybunału, Komisja zaakceptowała możliwość wprowadzenia w sektorach zbóż i przetworzonej wołowiny rozwiązań alternatywnych wobec wstępnego finansowania.
Komisja sprzeciwia się natomiast zniesieniu wstępnego finansowania w sektorze "świeżej" (w rzeczywistości zaś mrożonej) wołowiny, argumentując, że: metoda ta pozwala na wypłacanie specjalnej, wyższej stawki refundacji obowiązującej w przypadku wywozu tego towaru, zniesienie systemu zmniejszyłoby skuteczność kontroli wywozu wołowiny, jak również, że w przypadku zniesienia wstępnego finansowania niezbędne byłoby zwiększenie kwoty refundacji, w celu wyrównania strat przedsiębiorstwom, co oznaczałoby dodatkowe wydatki dla budżetu UE.
4.90. W opinii Trybunału założenie, że wypłacanie środków cztery miesiące przed terminem wywozu stanowi warunek wypłacania specjalnej stawki refundacji ograniczonej liczbie przedsiębiorców handlowych oraz prowadzenia skutecznej kontroli, jest z gruntu chybione.
4.91. Pomimo wezwania Parlamentu Komisja nie przedstawiła w wyznaczonym terminie projektów zniesienia procedury wstępnego finansowania.
4.87.–4.91. Komisja przyjęła do wiadomości krytyczną opinię Trybunału na temat wstępnego finansowania zawartą w sprawozdaniu specjalnym i wprowadziła plan działania zmierzający do naprawienia podkreślonych tam niedociągnięć.
Wstępne finansowanie skutecznie ograniczono do dwóch sektorów, tj. do sektora wołowiny i sektora zbóż, w przypadku których uznano, że jest ono w dalszym ciągu konieczne.
Ponadto skrócono okres, w którym produkty mogą podlegać wstępnemu finansowaniu, a także dokonano kilku innych uproszczeń oraz przeprowadzono przegląd niektórych środków kontroli.
Komisja ogłosiła, że po okresie próbnym zmieniony system zostanie poddany przeglądowi.
Jak zauważył Trybunał w pkt 4.89, służby Komisji dokonały w 2004 r. analizy pośredniej.
Wskazano w niej rozwiązania alternatywne wobec wstępnego finansowania, ale stwierdzono, że ewentualne zniesienie tego systemu należy rozważać z uwzględnieniem konieczności wprowadzenia alternatywnych systemów kontroli.
Komisja obecnie kończy analizę funkcjonowania obowiązującego systemu, której celem jest opracowanie ostatecznego wniosku w sprawie przyszłości systemu wstępnego finansowania.
_BAR_
Skrobia ziemniaczana i zbożowa
4.92. System wspierania produkcji skrobi zbożowej i ziemniaczanej ma na celu zagwarantowanie konkurencyjności europejskich sektorów przemysłu wykorzystujących skrobię na cele niespożywcze.
Jego uzupełnienie stanowią specjalne środki bezpośredniego wsparcia produkcji skrobi ziemniaczanej.
W swoim sprawozdaniu specjalnym nr 8/2001 Trybunał stwierdził, że ogólny poziom kontroli administracyjnej w skontrolowanych Państwach Członkowskich był zadowalający [66], jednak kontrolom tym nie towarzyszyły w dostatecznym zakresie kontrole bezpośrednie. Równocześnie Trybunał przedstawił określone zalecenia w celu zaradzenia ustalonym niedociągnięciom we wdrożeniu systemu wsparcia.
4.92. Ponieważ nie każde działanie można kontrolować co roku, kontrole Komisji ustala się podstawie rocznej analizy ryzyka.
Sprawozdanie specjalne Trybunału pochodzi z lipca 2001 r.
W wyniku analizy ryzyka uwzględniającej wiele różnych czynników ryzyka oraz ustalenia Trybunału, program prac na 2004 r. w zakresie kontroli rozliczeń opracowany w 2003 r. obejmował postępowanie wyjaśniające w zakresie skrobi ziemniaczanej.
Kwestiami podniesionymi przez Trybunał zajęto się także podczas misji audytowych przeprowadzonych w 2004 r.
Procedura rozliczeń dotycząca obu kontroli przebiega zgodnie z harmonogramem i obecnie znajduje się na etapie procedury dwustronnej.
_BAR_
4.93. W kontekście procedury udzielania absolutorium za rok 2000 Rada [67] uznała, że system wsparcia produkcji skrobi nie napotyka na większe trudności oraz poparła większość zaleceń Trybunału.
Parlament Europejski wezwał Komisję w szczególności do określenia przewidywalnych i przejrzystych kryteriów obliczania refundacji produkcyjnych dla skrobi ziemniaczanej i zbożowej [68].
4.93. Komisja wzięła pod uwagę zalecenia Parlamentu dotyczące obliczania refundacji produkcyjnych.
Parametry oraz metodę obliczeniową wykorzystywaną do obliczania refundacji produkcyjnych dla skrobi zbożowej i ziemniaczanej określono w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1548/2004.
_BAR_
4.94. Przeprowadzona w 2002 ocena [69] wskazała na brak informacji i analizy wpływu refundacji wywozowych na konkurencyjność europejskich sektorów przemysłu wykorzystujących skrobię na inne potrzeby niż produkcja żywności, jak również odnotowanej przez Trybunał kwestii wpływu bezpośredniego wsparcia na poziom dochodów producentów, oraz posłużyła jako punkt wyjścia do wprowadzenia zmian w systemie wsparcia w kontekście reformy WPR.
Przeprowadzona w 2003 r. reforma WPR nie wprowadziła zasadniczych zmian w elementach systemu, umożliwiła jednak częściowe wydzielenie bezpośredniej pomocy dla producentów skrobi ziemniaczanej.
4.94. We wnioskach dotyczących reformy WPR Komisja zaproponowała pełne oddzielenie dotacji bezpośrednich od produkcji w przypadku skrobi ziemniaczanej, a także zniesienie minimalnej ceny płaconej producentom.
Rada popiera jednak tylko częściowe oddzielenie dotacji bezpośrednich od produkcji w wysokości 40 %.
_BAR_
Zgodnie z zaleceniami Trybunału od września 2004 r. Komisja uprościła i sprecyzowała stosowane metody obliczania miesięcznych refundacji produkcyjnych.
Oprócz tego Komisja zajęła się realizacją również kilku innych zaleceń:
_BAR_
4.95. a) prowadzone przez władze krajowe kontrole producentów skrobi ziemniaczanej nie zostały dotąd jasno zdefiniowane przez Komisję, zwłaszcza z uwagi na fakt, że liczba producentów skrobi ziemniaczanej wzrosła z 17 (UE-15) do 39 (UE-25);
a) W 2004 r. Komisja przeprowadziła kontrole w Niemczech i Niderlandach, które umożliwiły wyjaśnienie szeregu kwestii dotyczących rozliczeń.
Ponadto w ramach reformy z początkiem 2004 r. wprowadzono kontrole wiarygodności w zakresie obszarów upraw, co powinno jeszcze bardziej wzmocnić system kontroli.
_BAR_
b) brakuje rzetelnych danych na temat niekorzystnej sytuacji strukturalnej, w jakiej pozostają producenci skrobi ziemniaczanej w porównaniu z producentami skrobi zbożowej, dlatego dopłata kompensacyjna pozostaje na niezmienionym poziomie od 1995 r.
b) Ze względu na oligopolistyczną strukturę sektora skrobi ziemniaczanej producenci uważają swoją strukturę kosztów za bardzo wrażliwą i w związku z tym nie udzielają informacji na jej temat.
Komisja ma zatem ograniczony dostęp do danych na temat niekorzystnej sytuacji strukturalnej producentów skrobi ziemniaczanej.
Ponadto ze względu na brak oficjalnych notowań cenowych różnych rodzajów skrobi, takich jak notowania giełdowe, Komisja nie dysponuje podstawą do zaproponowania zmiany dopłat kompensacyjnych i w związku z tym utrzymuje je na dotychczasowym poziomie.
_BAR_
NAJWAŻNIEJSZE UWAGI ZAWARTE W SPRAWOZDANIACH SPECJALNYCH
Działania w zakresie leśnictwa w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich [70]
4.96. W odniesieniu do działań w zakresie leśnictwa, finansowanych w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich, kontrola Trybunału przyniosła następujące wnioski:
_BAR_
4.96. a) cele programów są często wzajemnie sprzeczne; trudno jest także monitorować stopień ich osiągnięcia;
a) Podejście przyjęte w 2000 r. po wprowadzeniu rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (WE) nr 1257/1999 jest zgodne ze strategią leśnictwa UE, która stanowi ogólny punkt odniesienia i określa zasady (zrównoważenie i wielofunkcyjność) dla działań w zakresie leśnictwa w UE.
Na przyszły okres programowania Komisja wprowadziła bardziej strategiczne podejście do rozwoju obszarów wiejskich i w strategicznych wytycznych określiła priorytety dla UE w zakresie trzech osi jej polityki (konkurencyjność, zrównoważone gospodarowanie gruntami oraz szeroko rozumiana gospodarka wiejska).
_BAR_
b) zarządzanie strategią leśną UE jest podzielone pomiędzy Komisję a Państwa Członkowskie.
Nie zostało jasno określone, kto jest odpowiedzialny za ocenę, w jakim stopniu finansowane projekty przyczyniają się do osiągnięcia celów strategii UE w dziedzinie leśnictwa;
b) Spójność pomiędzy strategią leśnictwa a indywidualnymi projektami współfinansowanymi przez fundusze EFOGR zapewniają Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).
Komisja sprawdza zgodność tych programów ze strategią leśnictwa.
Władze krajowe lub lokalne zatwierdzają projekty indywidualne na podstawie PROW.
Wkład każdego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w realizację założeń strategii leśnictwa UE jest oceniany w sprawozdaniach z oceny przygotowywanych przez Państwa Członkowskie i podsumowywanych przez Komisję.
W lipcu 2004 r. Komisja zaproponowała wprowadzenie wyższych kryteriów oceny w przyszłych ramach rozwoju obszarów wiejskich (COM(2004) 490 wersja ostateczna).
_BAR_
c) wbrew wymogom właściwego rozporządzenia działania w dziedzinie leśnictwa często nie opierają się na krajowych lub regionalnych programach leśnych;
c) Na początku obecnego okresu programowania tylko kilka Państw Członkowskich miało opracowane krajowe programy leśne.
Z braku takich programów przyjęcie Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) lub Programów Operacyjnych (PO) jako równoważnych instrumentów wydaje się uzasadnione, a taka możliwość jest przewidziana w rozporządzeniu (WE) nr 1257/1999.
W ostatnich latach Państwa Członkowskie zrobiły jednak postępy w zakresie opracowywania i wprowadzania w życie krajowych programów leśnych.
_BAR_
d) system stworzony dla realizacji działań związanych z leśnictwem jest złożony, co stwarza trudności zarówno dla władz zarządzających, jak i beneficjentów.
Do wykrytych niedociągnięć należą: niejasne kryteria wyboru projektów, niedostateczna kontrole na miejscu w celu sprawdzenia poprawności roszczeń oraz niewłaściwe procedury kontrolne w zakresie udzielania zamówień publicznych;
d) Komisja zdaje sobie sprawę, że omawiany system jest skomplikowany i w związku z tym zaproponowała znaczące uproszczenia w okresie po 2006 r. (COM(2004) 490 wersja ostateczna).
Jednolity system finansowania i programowania zlikwiduje konieczność przestrzegania różnych zasad w odniesieniu do różnych funduszy.
Służby audytowe Komisji sprawdzają systemy selekcji w oparciu o wytyczne.
Brak przejrzystości i obiektywności skutkuje skierowaniem zaleceń do Państwa Członkowskiego i może również prowadzić do korekt finansowych.
Służby audytowe Komisji zwracają szczególną uwagę na przestrzeganie właściwych procedur w zakresie zamówień publicznych.
_BAR_
e) istnieje zagrożenie, że działania na rzecz zalesiania, prowadzone przez samorządy na późniejszym etapie, zakończą się niepowodzeniem: samorządy nie uzyskują pomocy na prowadzenie hodowli sadzonek i szkółek;
e) Część odpowiedzialności za konserwację obszarów leśnych spoczywa na władzach gminnych.
Władze zatwierdzające projekty powinny wymagać od władz gminnych przedstawienia dokumentacji potwierdzającej prowadzenie działań konserwacyjnych.
_BAR_
f) zwiększanie lesistości poprzez dotowane zalesianie gruntów rolnych jest bardzo kosztowne głównie z powodu rekompensat wypłacanych za utratę dochodu z rolnictwa przez okres 20 lat.
Takie same rezultaty można było osiągnąć przy mniejszych nakładach.
f) Zalesianie obszarów rolniczych rzeczywiście wydaje się kosztowne, ale jako inwestycja długoterminowa w stabilność ekologiczną i odnawialne zasoby naturalne jest ono uzasadnione.
Największy koszt dla rolników uczestniczących w programie stanowi wieloletni brak dochodu z zalesianych gruntów.
Z tego względu rekompensaty za zalesianie obszarów rolniczych muszą być długoterminowe, tak aby było ono atrakcyjne dla rolników.
Jednak w pierwotnej wersji wniosku dotyczącego ram rozwoju obszarów wiejskich po 2006 r. Komisja zaproponowała ograniczenie rekompensat za utratę dochodów do 10 lat.
W ramach kompromisu z Państwami Członkowskimi okres ten ustalono na 15 lat.
_BAR_
4.97. Trybunał zalecił Komisji dokonanie przeglądu różnych aspektów systemu wsparcia.
W szczególności Komisja powinna ponownie rozważyć, jak lepiej oraz mniejszym kosztem ukierunkować działania w zakresie zalesiania, uwzględniając zmieniające się potrzeby publiczne oraz fakt, że przepisy Wspólnoty są ukierunkowane obecnie na zapewnienie korzyści dla środowiska naturalnego.
4.97. Wnioski dotyczące ram rozwoju obszarów wiejskich po 2006 r. zawierają kilka przepisów mających na celu lepsze ukierunkowanie tego działania (np. strategia, wyznaczanie obszarów) oraz oszczędności (np. zmniejszone pułapy pomocy, krótsze okresy obowiązywania).
_BAR_
Agrośrodowisko [71]
4.98. Wsparcie agrośrodowiskowe jest wypłacane rolnikom, którzy zobowiążą się do prowadzenia działalności rolniczej w sposób wykraczający poza ramy zwykłej dobrej praktyki rolniczej, a który jest uznany za korzystny dla środowiska.
Celem kontroli Trybunału była ocena, czy Komisja uzyskała wystarczające zapewnienie, że praktyki i techniki rolnicze, za które wypłacane są płatności agrośrodowiskowe, są możliwe do sprawdzenia i że zostały one właściwie sprawdzone, a tym samym, że odbiorcy tych płatności przestrzegają obowiązku gospodarowania w sposób przyjazny dla środowiska.
4.99. Kontrola doprowadziła do ujawnienia poważnych niedociągnięć w mechanizmach kontrolnych w zakresie wydatków na działania agrośrodowiskowe, zarówno na szczeblu Komisji, jak i Państw Członkowskich.
Trybunał stwierdził, że sprawdzanie działań agrośrodowiskowych jest dużo bardziej kosztowne niż weryfikacja wydatków na wsparcie rynkowe w ramach WPR oraz innych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich oraz że rzadko prowadzi do uzyskania uzasadnionego zapewnienia przy umiarkowanych kosztach.
Trybunał zalecił Komisji, Radzie i Parlamentowi, by rozważyły, w jaki sposób w nowym okresie programowania wydatków rozpoczynającym się w 2007 r. uwzględnić zasadę, zgodnie z którą, jeżeli działania nie można odpowiednio sprawdzić, nie powinno być ono finansowane ze środków publicznych.
4.98–4.99. Państwa Członkowskie posiadają systemy kontroli działań rolnośrodowiskowych i we wszystkich Państwach Członkowskich działania te są kontrolowane.
Mimo to istnieją jednak pewne niedociągnięcia we wprowadzaniu systemów kontroli.
Służby Komisji zajmujące się rozliczeniami prowadzą w okresie 2005/2006 program kontroli w celu sprawdzenia kontroli działań rolnośrodowiskowych w Państwach Członkowskich.
Zapotrzebowanie na nakłady w przypadku działań rolnośrodowiskowych i działań w ramach pierwszego filaru należy porównywać w szerszym kontekście.
Zapotrzebowanie na nakłady w przypadku działań rolnośrodowiskowych należy oceniać w świetle realizowanych celów.
Komisja podziela opinię, że kontrola działań rolnośrodowiskowych wymaga znacznych nakładów pracy i środków finansowych.
Działania rolnośrodowiskowe, które Komisja uważa za zasadniczy element WPR niezbędny dla włączenia kwestii ochrony środowiska w tę politykę, wymagają systemu zapewniającego wystarczający poziom kontroli, a zarazem proporcjonalnego.
Dla następnego okresu programowania Komisja zaproponowała system kontroli, który w miarę możliwości będzie dostosowany do systemów kontroli związanych z zasadą współzależności, które Państwa Członkowskie muszą ustanowić dla płatności w ramach pierwszego filaru.
Komisja zaproponowała ponadto bardziej przejrzysty podział zakresów odpowiedzialności między Państwami Członkowskimi a Komisją, co ma wzmocnić zasadę wspólnego zarządzania.
Proponuje się, aby funkcje i zakresy odpowiedzialności w trybie wspólnego zarządzania zostały jeszcze w większym stopniu sprecyzowane, tak jak wynika to z komunikatu Komisji na temat harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej (COM(2005) 252 wersja ostateczna).
_BAR_
[15] Artykuł 3 rozporządzenia (WE) nr 1663/95.
[16] Przyczyną niedotrzymania terminu wyznaczonego na dzień 30 kwietnia były problemy związane z tłumaczeniem.
[17] Główne przyczyny braku rozliczenia tych rachunków są następujące: brak obliczenia przez jednostki certyfikujące, jakich kwot dotyczyły wszystkie ustalone błędy (Bayern-Umwelt — Niemcy, AGEA — Włochy); brak dostatecznej kontroli ze strony jednostki certyfikującej w przypadku Luksemburga; ograniczony zakres kontroli w przypadku Madrytu (Hiszpania) oraz brak przeprowadzenia przez SDE (Francja) kontroli na miejscu.
[18] Jednostki certyfikujące ustaliły, że w 7 agencjach płatniczych (Navarra, Baden-Wurttemberg, Bayern-Umwelt, IFADAP, Region Wallonne, ONIVINS i SDE) popełniono istotne błędy dotyczące całości rachunków, bądź też konkretnych dziedzin.
To samo ustaliła Komisja odnośnie do trzech innych agencji płatniczych (La Rioja, ODEADOM i ONIFLHOR).
Ponadto Komisja zamierza wprowadzić korekty ze względu na błędy finansowe wykryte w czterech kolejnych agencjach płatniczych (Andalucia, Wyspy Kanaryjskie, Forestry Commission i SERAD).
[19] Decyzje Komisji 2004/136/WE (Dz.U. L 40 z 12.2.2004, str. 31), 2004/457/WE (Dz.U. L 156 z 30.4.2004, str. 47) i 2004/561/WE (Dz.U. L 250 z 24.7.2004, str. 21).
[20] Kwoty wynikające z tych decyzji o zgodności zostały odliczone od wydatków za rok 2004.
[21] Wartość korekt ryczałtowych jest ustalana w następujący sposób: wynoszą one 2 % w przypadku gdy podstawowe mechanizmy kontrolne są odpowiednie, natomiast kontrole uzupełniające są częściowo lub całkowicie nieefektywne; 5 % w przypadku gdy podstawowe mechanizmy kontrolne są realizowane, jednak ich liczba, częstotliwość lub rygor są niezgodne z poziomem określonym w rozporządzeniach i zachodzi znaczne ryzyko strat w Funduszu; 10 % jeżeli jeden lub więcej podstawowych mechanizmów kontrolnych nie funkcjonuje, co uniemożliwia stwierdzenie, czy dane wnioski spełniają kryteria kwalifikowalności i są prawidłowe, tym samym powodując wysokie ryzyko strat w Funduszu.
[22] W 1999 r. Komisja rozpoczęła wydawanie decyzji o zgodności według zmienionej procedury rozliczania rachunków, wprowadzonej w 1996 r.
[23] Roczne sprawozdanie z działalności za rok 2004, sekcja 3.2.1.1.
[24] Roczne sprawozdanie z działalności za rok 2004, pkt 4.2.2.
[25] Zasadniczym aspektem w ramach badania legalności i prawidłowości transakcji jest dostępność i prawidłowość informacji przekazanych przez beneficjenta, których znaczna część może zostać zweryfikowana jedynie poprzez kontrole bezpośrednie na szczeblu beneficjentów końcowych.
Takie poszerzenie zakresu kontroli doprowadziłoby do ustalenia pewniejszego i bardziej przejrzystego systemu odpowiedzialności za wydatki w zakresie WPR.
Komisja uzyskałaby tym samym większe zapewnienie o legalności i prawidłowości wydatków.
Patrz: opinia Trybunału nr 2/2004 w sprawie modelu jednolitej kontroli, pkt 21, 41 i 42 oraz opinia nr 1/2005 w sprawie finansowania WPR, pkt 24.
[26] Patrz: opinia nr 2/2004 w sprawie modelu jednolitej kontroli, pkt 57 i 58.
[27] Na potrzeby ustalania poziomu nieprawidłowości należy ustalić odpowiednią metodę doboru próby kontrolnej (opinia nr 2/2004 w sprawie modelu jednolitej kontroli, pkt 48), a legalność i prawidłowość wydatków powinna podlegać weryfikacji na szczeblu beneficjentów (opinia nr 1/2005 w sprawie finansowania WPR, pkt 24).
[28] Decyzje o zgodności mają na celu wyłączenie z zakresu finansowania wspólnotowego wydatków, odnośnie do których Komisja ustaliła, że zostały dokonane z naruszeniem przepisów wspólnotowych (rozporządzenie Rady (WE) nr 1258/1999, art. 7 ust. 4). Decyzje te (w większości przypadków) wprowadzają korekty ryczałtowe z tytułu braku funkcjonowania podstawowych elementów systemów kontroli.
[29] Standardy kontroli wewnętrznej (ICS) nr 11 (analiza ryzyka), 12 (informacja zarządcza), 14 (zgłaszanie nieprawidłowości), 17 (nadzór), 18 (rejestrowanie wyjątków), 20 (niedociągnięcia kontroli wewnętrznej), 21 (sprawozdania z kontroli) i 22 (funkcja kontroli wewnętrznej).
[30] Standard ICS 11 (analiza ryzyka) — nie sporządzono żadnego planu działań związanego z zarządzaniem ryzykiem w odniesieniu do w roku 2004.Standard ICS 12 (informacja zarządcza) — sprawozdawczość w zakresie "aspektów jakościowych", takich jak wdrożenie rocznego planu zarządzania, nie jest jeszcze prowadzona na odpowiednim poziomie.Standard ICS 17 (nadzór) — skuteczność nadzoru finansowego sprawowanego przez urzędników zatwierdzających jest wątpliwa, nie ma również dowodów na potwierdzenie prowadzenia procedur pokontrolnych.Standard ICS 18 (rejestrowanie wyjątków) — jednostki odpowiedzialne za rejestrację nie spełniły związanych z nią wymogów.
[31] % gruntów wykazanych przez kontrolowanego rolnika
[34] System Informacji Przestrzennej obejmuje identyfikację działek, rejestry i zdjęcia lotnicze umożliwiające administracyjne kontrole liczby i miejsca uprawy drzew oliwnych.
[37] Łączna kwota wydatków na rozwój obszarów wiejskich, w tym w ramach Sekcji Orientacji EFOGR, wyniosła 8805 mln euro.
[38] Do tych 12 agencji płatniczych należą: regiony Katalonia i Madryt (Hiszpania), Agea (Włochy), Bayern Umwelt i Saarland (Niemcy), Ministère de l’Agriculture (Luksemburg), INGA i IFADAP (Portugalia), OPEKEPE (Grecja), Région Wallone (Belgia), CNASEA i SDE (Francja).
[39] Dz.U. L 67 z 14.3.1991, str. 11.
[40] Sprawozdanie roczne za rok 2003, pkt 4.15–4.16.
[41] Za prawidłowe uznawane były te wydatki zadeklarowane przez agencje płatnicze, w których poziom błędu nie przekraczał 1 %.
Jednostki certyfikujące przy wykorzystaniu statystycznej metody doboru próby kontrolnej poddały badaniu 26000 transakcji na szczeblu agencji płatniczych.
[42] Opinia nr 1/2005 w sprawie finansowania WPR, pkt 24.
[43] Republika Czeska, Litwa, ARR (Polska), Słowenia i Słowacja.
[44] Estonia, Malta.
[48] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1268/1999 (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 87), wdrożone rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2222/2000 (Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 5).
[49] Republika Czesta, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Słowacja, Słowenia, Węgry, Bułgaria i Rumunia.
[50] Na przykład w jednym z państw-beneficjentów SAPARD brak personelu i niespodziewanie wysoka liczba złożonych wniosków spowodowały, że 50 % wniosków pozostało nierozpatrzonych w terminie.
[51] Sprawozdanie roczne za rok 2003, pkt 8.47.
[52] Sprawozdanie roczne za rok 2003, pkt 8.33.
[53] Zgodnie z wieloletnią umową finansowania (sekcja B, art. 4 ust. 2 lit. e)) koszty wszelkich usług, dostaw i robót o wartości przekraczającej ustaloną kwotę, odnośnie do których beneficjent nie otrzymał ofert od przynajmniej trzech dostawców, są uznawane za niekwalifikowalne.
[54] Do wykrytych błędów należały: brak trzech ważnych ofert, oferty pochodzące od mniej niż trzech dostawców, przyjęcie bez podania uzasadnienia oferty, która nie była najtańsza.
[55] Sprawozdanie roczne za rok 2003, pkt 8.43.
[56] Sprawozdanie specjalne nr 7/2002.
[57] Zalecenie Rady z dnia 7 marca 2003 r. w sprawie udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu — SN 1376/03, załącznik 7.
[58] SEC(2002) 1378 wersja ostateczna, str. 12–13.
[59] COM(2005) 50 wersja ostateczna.
[60] Dz.U. L 47 z 25.2.1993, str. 1.
[61] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 404/93, art. 16 ust. 1.
[62] Dokument Rady nr 14217/04 z dnia 4 listopada 2004 r., tabela 2.
Zgodnie ze sprawozdaniem specjalnym Trybunału nr 7/2002, w 2000 r. kwota ta wynosiła 11200 euro/ha.
[63] COM(2004) 247 wersja ostateczna, str. 13.
[64] Parlament Europejski, decyzja w sprawie absolutorium za rok 2002, sekcja III, pkt 149.
[65] Rozporządzenia Komisji (WE) nr 444/2003 (Dz.U. L 67 z 12.3.2003, str. 3) oraz (WE) nr 2010/2003 (Dz.U. L 297 z 15.11.2003, str. 13) w zakresie dotyczącym przepisów horyzontalnych oraz sektorowe rozporządzenia Komisji (WE) nr 456/2003 (wołowina) (Dz.U. L 69 z 13.3.2003, str. 18), (WE) nr 500/2003 (zboża) (Dz.U. L 74 z 20.3.2003, str. 19) oraz (WE) nr 740/2003 (towary przetworzone) (Dz.U. L 106 z 29.4.2003, str. 12).
[66] Trybunał poddał kontroli systemy w 3 Państwach Członkowskich, uzyskujących łącznie 70 % środków (Niemcy, Francja i Niderlandy).
[67] Zalecenie Rady z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu za rok budżetowy 2000 — SN 1651/02.
[68] Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie udzielenia absolutorium za rok budżetowy 2000, pkt 59 rezolucji (Dz.U. L 158 z 17.6.2002, str. 16).
[69] Ocena polityki wspólnotowej w zakresie skrobi i produktów skrobiowych (2002), LMC International, Oxford.
[70] Sprawozdanie specjalne nr 9/2004.
[71] Sprawozdanie specjalne nr 3/2005.
--------------------------------------------------
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) za rok obrachunkowy 2004
(2005/C 303/02)
I — Europejski Trybunał Obrachunkowy ("Trybunał") zbadał rozliczenia szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR oraz transakcje leżące u podstaw tych rozliczeń za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
Rozliczenia te składają się ze sprawozdań finansowych, sprawozdań z realizacji finansowej oraz sprawozdań finansowych i informacji dostarczonych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) [1].
Na mocy rozporządzeń finansowych Trybunał jest zobowiązany dostarczyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności co do rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw, odnośnie do tej części środków EFR, którą zarządza i za którą odpowiada Komisja [2].
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami kontroli. Opierają się one na powszechnie przyjętych międzynarodowych standardach kontroli przystosowanych do specyfiki EFR.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
II — Wiarygodność rozliczeń
Z zastrzeżeniem problemów dotyczących:
a) niekompletności aktywów wynikającej z faktu, że Komisja zbadała w sposób niewystarczający, jaka część nierozliczonych zaliczek powinna zostać zwrócona EFR przez dłużników (patrz: pkt 14);
b) niekompletności rezerw na wątpliwe należności, które nie odzwierciedlają rzeczywistej wielkości złych długów (patrz: pkt 15);
c) braku wiarygodności bilansu funduszy Stabex przedstawionego w sprawozdaniu dołączonym do sprawozdań finansowych (832 mln euro) (patrz: pkt 16);
Trybunał uważa, że sprawozdania z realizacji finansowej za rok obrachunkowy 2004 oraz sprawozdania finansowe na dzień 31 grudnia 2004 r. rzetelnie przedstawiają dochody i wydatki szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR za rok obrachunkowy oraz sytuację finansową tych EFR na koniec tego roku.
III — Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Analiza systemów nadzoru i kontroli
Trybunał zbadał wdrożenie standardów kontroli wewnętrznej Komisji oraz sprawdził skuteczność systemów nadzoru i kontroli.
Chociaż poczyniono postępy, w następujących dziedzinach wymagana jest dalsza poprawa:
a) zarządzanie ryzykiem (patrz: pkt 20–22);
b) ramy kontroli (patrz: pkt 23–33);
c) odpowiedzialność przedstawicielstw za kontrolę wewnętrzną (patrz: pkt 34–35);
d) roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego Biura Współpracy EuropeAid (patrz: pkt 36).
Kontrola transakcji
Trybunał zbadał wybrane transakcje w oparciu o dokumentację dostępną w centrali Komisji oraz w przedstawicielstwach, a także w drodze kontroli na miejscu na poziomie jednostek wdrażających w państwach AKP będących beneficjentami.
Badanie miało na celu zweryfikowanie przestrzegania przepisów oraz potwierdzenie realizacji robót, dostaw i usług.
W odniesieniu do wydatków na bezpośrednie wsparcie budżetowe, badanie było prowadzone do etapu wpłacania pomocy do budżetów państw beneficjentów.
Trybunał uważa, że częstotliwość i finansowe znaczenie wykrytych błędów są niewielkie (patrz: pkt 37–41).
Wnioski na temat legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Trybunał uważa, że dochody, środki przydzielone na EFR oraz zobowiązania i płatności w roku obrachunkowym są jako całość legalne i prawidłowe.
28 września 2005 r.
Hubert Weber
Prezes
[1] Zgodnie z przepisami art. 96 ust. 1, art. 100, 101 i 125 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR; w praktyce dotyczy to bilansów i związanych z nimi sprawozdań przygotowanych przez księgowego, a także sprawozdań zarządczych, w tym zestawień przygotowanych przez głównego urzędnika zatwierdzającego w porozumieniu z księgowym. Te sprawozdania finansowe są przedstawiane osobno dla każdego z czterech EFR oraz w ogólnej wersji skonsolidowanej. Sprawozdania finansowe dostarczone przez EBI nie są uwzględnione w niniejszym poświadczeniu wiarygodności (patrz: przypis 13).
[2] Zgodnie z art. 103 ust. 3 rozporządzenia finansowego, o którym mowa powyżej, oraz art. 1 tegoż rozporządzenia, oznacza to, że niniejsze Poświadczenie Wiarygodności nie obejmuje środków dziewiątego EFR, którymi zarządza i za które jest odpowiedzialny EBI.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie Roczne dotyczące działań finansowanych z szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR)
(2005/C 301/02)
SPIS TREŚCI
Wstęp
Rozdział I — Realizacja szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR
Rozdział II — Poświadczenie Wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń EFR
Rozdział III — Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami
Rozdział IV — Główne uwagi zawarte w sprawozdaniach specjalnych opublikowanych przez Trybunał od ostatniej procedury udzielania absolutorium
--------------------------------------------------
SPRAWOZDANIE ROCZNE DOTYCZĄCE DZIAŁAŃ FINANSOWANYCH Z SZÓSTEGO, SIÓDMEGO, ÓSMEGO I DZIEWIĄTEGO EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU (EFR)
SPIS TREŚCI
Wstęp
Rozdział I — Realizacja szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR
Późne przekazanie sprawozdania z zarządzania finansami
Potrzeba dodatkowych objaśnień w kluczowych kwestiach
Potrzeba lepszego określenia przyszłych działań
Potrzeba poprawy komunikacji w zakresie zarządzania finansami
Wnioski
Rozdział II — Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń EFR
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) za rok obrachunkowy 2004
Informacje potwierdzające poświadczenie wiarygodności
Wiarygodność rozliczeń
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Zmiany w funkcjonowaniu systemów nadzoru i kontroli
Rozdział III — Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami
Roboty w zakresie infrastruktury finansowane z EFR
Stanowisko organu udzielającego absolutorium z wykonania budżetu
Działania podjęte przez Komisję w związku z wcześniejszymi uwagami
Wnioski
Rozdział IV — Główne uwagi zawarte w sprawozdaniach specjalnych opublikowanych przez Trybunał od ostatniej procedury udzielania absolutorium
Sprawozdanie specjalne nr 10/2004 na temat decentralizacji zarządzania w zakresie pomocy zewnętrznej WE na rzecz przedstawicielstw Komisji
Sprawozdanie specjalne nr 2/2005 dotyczące pomocy budżetowej z EFR dla krajów AKP i zarządzania przez Komisję kwestiami odnoszącymi się do reformy finansów publicznych
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
WSTĘP
1.Europejskie Fundusze Rozwoju (EFR) powstały na podstawie międzynarodowych konwencji i umów zawartych między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej a niektórymi państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (państwami AKP) oraz decyzji Rady w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich (KTZ). _BAR_ _BAR_
2.Komisji powierzono odpowiedzialność za zarządzanie, we współpracy z państwami AKP, główną częścią EFR — dotacjami.
Od dnia 1 kwietnia 2003 r. na EBI spoczywa pełna odpowiedzialność za wdrażanie pozostałej części EFR — instrumentu inwestycyjnego — która nie jest uwzględniana w ramach poświadczenia wiarygodności wydawanego przez Trybunał ani też w ramach absolutorium udzielanego przez Parlament Europejski. _BAR_ _BAR_
3.Z zastrzeżeniem instrumentów zarządzanych obecnie wyłącznie przez EBI, środki przydzielone na każdy z czterech EFR realizowanych w 2004 r. były głównie przeznaczone na:a)pomoc programowalną przeznaczoną na projekty rozwojowe (w przybliżeniu połowa wszystkich przydzielonych środków);b)pomoc programowalną przeznaczoną na wsparcie budżetowe państw beneficjentów (prawie jedna czwarta wszystkich przydzielonych środków);c)pomoc nieprogramowalną przeznaczoną na szczególne dziedziny współpracy, takie jak pomoc humanitarna i nadzwyczajna, wsparcie dla eksportu (Stabex i Sysmin lub, obecnie, FLEX), interwencje finansowe takie jak operacje związane z kapitałem podwyższonego ryzyka oraz pomoc w redukcji zadłużenia (nieco ponad jedna czwarta wszystkich przydzielonych środków). _BAR_ _BAR_
4.Po zakończeniu programowania, uruchomienie zasobów EFR przebiega w dwóch etapach.
Po otrzymaniu wniosku od jednego z państw AKP Komisja, jako główny urzędnik zatwierdzający, podejmuje decyzje o finansowaniu (wykazane w rozliczeniach jako zobowiązania finansowe), po uzyskaniu pozytywnej opinii Komitetu EFR (złożonego z przedstawicieli Państw Członkowskich).
Następnie Komisja i państwo AKP, w ramach umów finansowania, określają zasady realizacji tych decyzji przez krajowego urzędnika zatwierdzającego tego państwa.
Urzędnik ten zawiera umowy (wykazane w rozliczeniach jako indywidualne zobowiązania prawne) i zatwierdza płatności, które zostaną sprawdzone i zrealizowane przez Komisję zgodnie z procedurami realizacji EFR. _BAR_ _BAR_
5.Wsparcie budżetowe nie podlega przedstawionemu powyżej systemowi zarządzania.
Komisja pozostaje tutaj jedynym urzędnikiem zatwierdzającym.
Umowy finansowania są zobowiązaniami prawnymi i stanowią podstawę do płatności niewymagającą zawierania innych zobowiązań prawnych.
Po sprawdzeniu, czy zostały spełnione warunki Umowy z Kotonu oraz umowy finansowania, Komisja dokonuje, wyłącznie na podstawie własnego podpisu, wstępnego transferu środków do budżetów państw beneficjentów.
Środki te włączane są następnie do budżetów państw AKP, gdzie są wykorzystywane i kontrolowane zgodnie z obowiązującymi w nich przepisami i procedurami.
Komisja oraz inni główni darczyńcy międzynarodowi oceniają zarówno postępy poczynione przez te kraje w zakresie zarządzania finansami publicznymi, jak i w zmniejszaniu ubóstwa.
Przed uruchomieniem kolejnych transzy środków Komisja bada, czy warunki przewidziane w umowie finansowania zostały spełnione. _BAR_ _BAR_
6.W 2000 r. Komisja zadecydowała o przekazaniu znacznej części swoich kompetencji i zasobów (z wyjątkiem tych dotyczących zatwierdzania propozycji finansowania, decyzji o wypłacie wsparcia budżetowego oraz zarządzania projektami wewnętrznymi w ramach AKP) swoim przedstawicielstwom w państwach AKP.
W związku z powyższym 80 % płatności w ramach EFR miało być realizowanych na podstawie przekazanych uprawnień.
Do końca 2004 r. przekazanie uprawnień nie nastąpiło jedynie w czterech spośród 44 przedstawicielstw w państwach AKP. _BAR_ 6.Od lipca 2005 r. wszystkie Przedstawicielstwa w państwach AKP zostały zdecentralizowane. _BAR_
ROZDZIAŁ I — REALIZACJA SZÓSTEGO, SIÓDMEGO, ÓSMEGO I DZIEWIĄTEGO EFR
Późne przekazanie sprawozdania z zarządzania finansami
7.Sprawozdanie z zarządzania finansami za rok obrachunkowy 2004 dotyczące szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR zostało przekazane przez Komisję Trybunałowi w dniu 7 lipca 2005 r., czyli po upływie terminu, który, zgodnie z art. 102 i 135 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR, przypada na dzień 31 maja. _BAR_ 7.Komisja będzie podejmować starania w celu wywiązywania się ze zobowiązań w terminie. _BAR_
Potrzeba dodatkowych objaśnień w kluczowych kwestiach
8.Sprawozdanie omawia najważniejsze aspekty zarządzania EFR w roku 2004.
Przedstawia ono porównanie wyników osiągniętych w 2004 r. z wyznaczonymi celami oraz z wynikami odnotowanymi w poprzednim roku w zakresie zobowiązań finansowych, prawnych i płatności (patrz: tabele 1 i 2) oraz opisuje wydarzenia, które miały wpływ na zarządzanie finansami we wszystkich dziedzinach zarządzanych przez Komisję.
Sprawozdanie to mogłoby być jednak bardziej zrozumiałe i szczegółowe, a jego wartość informacyjna byłaby większa, gdyby wyraźniej został przedstawiony kontekst pewnych faktów.
W szczególności następujące kwestie były istotne w odniesieniu do zarządzania finansami EFR w 2004 r. i powinny były zostać opisane w sprawozdaniu: _BAR_ 8.Sprawozdanie obejmuje obecnie 35 stron, w tym osiem załączników dotyczących szczegółowych wniosków Trybunału Obrachunkowego i Parlamentu Europejskiego o dostarczenie dodatkowych informacji i analiz w związku z doroczną procedurą udzielania absolutorium.
Niemniej jednak w swoich odpowiedziach zamieszczonych poniżej Komisja stwierdza, że w odniesieniu do niektórych kwestii dodatkowe informacje zostaną zamieszczone w sprawozdaniu za kolejny rok. _BAR_
a)główne elementy, które wpłynęły na zwiększenie środków dziewiątego EFR (dodatkowe 105 mln euro dla Demokratycznej Republiki Konga); _BAR_ a)W sprawozdaniu z zarządzania finansami zwraca się uwagę na najbardziej istotne wydarzenia, a szczegółowe informacje zaprezentowane są w zestawieniach finansowych, do których dołączone jest sprawozdanie (w odniesieniu do wzrostu środków z dziewiątego EFR na rzecz Demokratycznej Republiki Konga, patrz: uwaga 1 do rozliczeń). _BAR_
b)wysoki poziom płatności (netto 2414 mln euro w 2004 r.), który, podobnie jak w poprzednich latach, wynikał częściowo z zastosowania instrumentów pozwalających na szybkie wydatkowanie dużych kwot (wsparcie budżetowe, redukcja zadłużenia itp.); _BAR_ b)Kwoty dotyczące płatności w ramach wsparcia budżetowego podane są w tabeli zamieszczonej na str. 16 sprawozdania, a zmiany w wykorzystaniu wsparcia budżetowego w sekcji 2.2.
Rekordowy poziom płatności w 2004 r. odzwierciedla poprawę zarządzania wszystkimi instrumentami.
W rzeczywistości udział wsparcia budżetowego, redukcja zadłużenia itp. były w 2004 r. niższe niż w 2003 r.
W 2004 r. wypłacono około 724 mln euro (brutto) w ramach instrumentów takich jak HIPC, Stabex, Globalny Fundusz Zdrowia (ang. Global Health Fund) i makroekonomicznych instrumentów wsparcia budżetowego.
Poniżej podane są odpowiednie dane za poprzednie lata: 2003 r. — 976 mln euro; 2002 r. — 567 mln euro; 2001 r. — 1021 mln euro. _BAR_
Źródło: Trybunał Obrachunkowy, w oparciu o sprawozdania finansowe EFR na dzień 31 grudnia 2004 r.
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ _BAR_ Stan na koniec 2003 r. _BAR_ Wykonanie budżetu w roku obrachunkowym 2004 _BAR_ Stan na koniec 2004 r. _BAR_
Łączna kwota _BAR_ Wskaźnik wykonania % _BAR_ 6.
EFR _BAR_ 7.
EFR _BAR_ 8.
EFR _BAR_ 9.
EFR _BAR_ Łączna kwota _BAR_ 6.
EFR _BAR_ 7.
EFR _BAR_ 8.
EFR _BAR_ 9.
EFR _BAR_ Łączna kwota _BAR_ Wskaźnik wykonania % _BAR_
A — _BAR_ Środki _BAR_ 43408,7 _BAR_ _BAR_ –32,2 _BAR_ –58,4 _BAR_ –172,3 _BAR_ 656,0 _BAR_ 393,1 _BAR_ 7439,4 _BAR_ 10867,7 _BAR_ 11590,6 _BAR_ 13904,1 _BAR_ 43801,8 _BAR_ _BAR_
B —
Wykorzystanie
_BAR_ 1.
Zobowiązania finansowe _BAR_ 33317,0 _BAR_ 76,8 _BAR_ –32,2 _BAR_ –58,4 _BAR_ –172,3 _BAR_ 2638,1 _BAR_ 2375,2 _BAR_ 7439,4 _BAR_ 10867,7 _BAR_ 11590,6 _BAR_ 5794,5 _BAR_ 35692,2 _BAR_ 81,5 _BAR_
_BAR_ 2.
Indywidualne zobowiązania prawne _BAR_ 27566,9 _BAR_ 63,5 _BAR_ 28,7 _BAR_ 121,4 _BAR_ 848,7 _BAR_ 1747,5 _BAR_ 2746,3 _BAR_ 7378,3 _BAR_ 10418,5 _BAR_ 9775,2 _BAR_ 2741,2 _BAR_ 30313,2 _BAR_ 69,2 _BAR_
_BAR_ 3.
Płatności _BAR_ 23504,1 _BAR_ 54,1 _BAR_ 30,0 _BAR_ 244,5 _BAR_ 1191,9 _BAR_ 947,6 _BAR_ 2413,9 _BAR_ 7312,1 _BAR_ 9849,6 _BAR_ 7531,1 _BAR_ 1225,2 _BAR_ 25918,0 _BAR_ 59,2 _BAR_
C — _BAR_ Zaległe płatności (B1–B3) _BAR_ 9812,9 _BAR_ 22,6 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 127,3 _BAR_ 1018,1 _BAR_ 4059,5 _BAR_ 4569,3 _BAR_ 9774,1 _BAR_ 22,3 _BAR_
D — _BAR_ Dostępne saldo (A–B1) _BAR_ 10091,7 _BAR_ 23,2 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 8109,6 _BAR_ 8109,6 _BAR_ 18,5 _BAR_
_BAR_
Tabela 2 — Wykonanie budżetu w latach obrachunkowych 2000–2004
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
1.
Zobowiązania finansowe _BAR_ 3757,4 _BAR_ 1554,2 _BAR_ 1768,4 _BAR_ 3395,8 _BAR_ 2375,2 _BAR_
2.
Indywidualne zobowiązania prawne _BAR_ 2296,2 _BAR_ 2263,4 _BAR_ 2142,9 _BAR_ 2742,7 _BAR_ 2746,3 _BAR_
3.
Płatności _BAR_ 1547,7 _BAR_ 2067,9 _BAR_ 1852,7 _BAR_ 2293,1 _BAR_ 2413,9 _BAR_
_BAR_
c) proponowane rozwiązania powtarzających się problemów z płynnością finansową;
c) Rozporządzenie finansowe (dziewiąty EFR), obowiązujące do końca 2007 r., nie zezwala na wprowadzanie znaczących zmian.
W odniesieniu do przyszłości (po zamknięciu dziewiątego EFR) Komisja proponuje włączenie EFR do budżetu.
Finansowanie w ramach EFR realizowane jest w trzech ratach rocznie, które, w porównaniu z budżetem ogólnym, zwiększają trzykrotnie ryzyko tego rodzaju niedoborów środków finansowych.
Należy podkreślić, że zapewnianie koniecznych zasobów finansowych jest wspólnym obowiązkiem Komisji i Państw Członkowskich.
Istotnie, Państwa Członkowskie muszą ustalać i opłacać składki w prawnie wiążących terminach.
Część niedoborów na koniec 2003 r. i 2004 r. była spowodowana zbyt późnym zapłaceniem składek przez Państwa Członkowskie.
Komisja podjęła kroki mające na celu poprawę prognoz dotyczących wydatkowania, a w 2005 r. wezwania do opłacenia składek zostały odpowiednio dostosowane.
_BAR_
d) coraz większe kwoty przeznaczane na działania prowadzone we współpracy z organizacjami międzynarodowymi (w przybliżeniu 300 mln euro nowych zobowiązań prawnych zaciągniętych w 2004 r.);
d) Komisja umieści tę informację w kolejnym sprawozdaniu z zarządzania finansami.
_BAR_
e) koszty administracyjne prowadzenia EFR, które, pomimo zobowiązania Komisji do zbadania tej kwestii, nie są wyszczególnione odrębnie, chociaż budżet ogólny Unii jest ułożony według działań, dzięki czemu możliwe jest uzyskanie obrazu kosztów zarządzania [14].
e) Komisja zajmuje się tą kwestią w swoim sprawozdaniu z działań podjętych po udzieleniu absolutorium za 2003 r.
Koszty administracyjne związane z wdrażaniem pomocy na rzecz rozwoju w państwach AKP (EFR i pozycje w budżecie) zostały w większości uwzględnione w ramach obszaru działalności "Rozwój i stosunki z państwami AKP" budżetu ogólnego UE.
Całkowite koszty w ramach tego obszaru działalności wyniosły 238,9 mln euro w 2004 r.
Kwota ta obejmuje wydatki na personel w siedzibie głównej, w przedstawicielstwach, jak również na personel zewnętrzny, powiększone o wydatki na budynki i koszty pochodne.
Jednakże, ponieważ działania związane z EFR stanowią część innych działań Komisji w zakresie pomocy na rzecz rozwoju oraz stosunków politycznych z krajami rozwijającymi się, niemożliwe jest wyraźne podzielenie na działania związane z EFR i inne działania całkowitych wydatków administracyjnych przypisanych do budżetu ogólnego.
Ponadto należy zauważyć, że dziewiąty EFR umożliwił finansowanie niektórych kosztów administracyjnych bezpośrednio z EFR.
Koszty te wynoszą ogółem 233 mln euro i obejmują cały 5-letni okres dziewiątego EFR.
_BAR_
Potrzeba lepszego określenia przyszłych działań
9. W odniesieniu do funduszy Stabex, firma doradcza, której Komisja powierzyła przeprowadzenie inwentaryzacji, stwierdziła w swoim sprawozdaniu końcowym, które jest dostępne od września 2004 r., że: "z całkowitej kwoty transferów […] zrealizowanych do dnia 31 grudnia 2002 r., wynoszącej 2164 mln euro, nie podano danych o transferach dokonanych do dziewięciu krajów na kwotę 46,5 mln euro […].
Jedynie nieliczne z pozostałych 36 krajów potrafiły przedstawić kompletne i wiarygodne dane".
Wiele z żądanych informacji nigdy nie będzie możliwych do uzyskania.
Sprawozdanie nie wskazuje, jakie działania podejmie Komisja w odniesieniu do przedstawionych zastrzeżeń (patrz: też: pkt 16 dotyczący wiarygodności rozliczeń).
W swoim sprawozdaniu rocznym za rok 2003 Trybunał podkreślił kluczowe znaczenie sprawozdania na temat wykorzystania środków, które ich odbiorca — państwo AKP — jest zobowiązane przesyłać Komisji (art. 212 zrewidowanej Konwencji z Lomé).
W sprawozdaniu nie przedstawiono żadnych informacji o działaniach podjętych przez Komisję w celu wyegzekwowania tych sprawozdań.
9. Istotnie, podjęto odpowiednie działania, co zostanie uwzględnione w sprawozdaniu za 2005 r.
Przedstawicielstwa Komisji mają obowiązek zapewnić, aby sprawozdania roczne dotyczące państw AKP były przygotowywane zgodnie z ustalonym formatem.
Audytorzy lokalni są zwykle zatrudniani w celu przygotowania sprawozdania w sytuacji, gdy personel podlegający krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu nie jest w stanie podjąć się tego zadania.
Kontrola jakości stanowi oczywiście istotny aspekt tych działań.
Komisja określiła, jako zadanie priorytetowe, doprowadzenie do końca wszystkich "pierwotnych" zobowiązań w ramach Stabex, co oznacza zatwierdzenie wszelkich nowych ram zobowiązań wzajemnych, przegląd obecnych ram oraz zamknięcie wcześniejszych lub takich, które utraciły zasadność.
Warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia tego działania z powodzeniem jest dostarczenie przez kraje otrzymujące wsparcie w ramach Stabex wiarygodnych rocznych sprawozdań z wykorzystania tych funduszy.
_BAR_
W celu spełnienia standardów IPSAS [15] do dnia 1 stycznia 2005 r. EFR musi przejść na rachunkowość memoriałową.
Poza użytecznymi i szczegółowymi informacjami technicznymi przedstawianymi przez Komisję w jej kwartalnych sprawozdaniach dla Parlamentu Europejskiego i Rady, owo sprawozdanie z zarządzania finansami powinno było skrótowo przedstawić działania podjęte w 2004 r. w celu dotrzymania tego ważnego terminu, a zwłaszcza przygotowanie bilansu otwarcia na rok obrachunkowy 2005.
10. Problematyka ta jest w skrócie poruszona w sekcji 5.1.1.2 sprawozdania z zarządzania finansami za 2004 r.
Postępy w realizacji projektu dotyczącego rachunkowości memoriałowej będą szerzej omówione w sprawozdaniu za 2005 r.
_BAR_
Potrzeba poprawy komunikacji w zakresie zarządzania finansami
11. Sprawozdanie z zarządzania finansami komentuje dane finansowe zawarte w rocznym sprawozdaniu finansowym.
W obecnej praktyce (art. 102 i 135 rozporządzenia finansowego dziewiątego EFR) wersja ostateczna sprawozdania istnieje już od dnia 31 maja i opiera się na wstępnych sprawozdaniach finansowych przyjętych dnia 30 kwietnia.
Wersja ostateczna sprawozdań finansowych jest publikowana dnia 31 października.
Można zatem odnieść wrażenie, że dane finansowe w sprawozdaniu z zarządzania finansami nie są zgodne z opublikowaną wersją ostateczną sprawozdań finansowych.
Trybunał zaleca, aby ostateczna wersja sprawozdania była oparta na ostatecznej wersji sprawozdań finansowych i opublikowana w tym samym czasie, co roczne sprawozdania finansowe EFR.
11. Terminy określone w rozporządzeniu finansowym dotyczącym EFR oznaczają, że sprawozdanie to jest dołączone do rozliczeń tymczasowych, a nie końcowych.
Sprawozdanie z zarządzania finansami jest głównie sprawozdaniem zarządczym dotyczącym wyników EFR za określony rok w stosunku do ustalonych celów.
_BAR_
Wnioski
12. Trybunał zauważa, że:
_BAR_
12. a) na umieszczenie w sprawozdaniu z zarządzania finansami, uzupełnienie lub ujęcie w szerszym kontekście zasługuje wiele kluczowych informacji;
a) Sprawozdanie z zarządzania finansami zwraca uwagę na najbardziej istotne wydarzenia, a szczegółowe informacje są zaprezentowane w zestawieniach finansowych.
_BAR_
b) Komisja nie przedstawiła w sprawozdaniu głównych działań, które powinny zostać podjęte w wyniku inwentaryzacji Stabex w państwach AKP;
b) Komisja przekazała instrukcje i określiła priorytety dla swoich przedstawicielstw, które muszą współpracować z krajowymi urzędnikami zatwierdzającymi z 43 krajów otrzymujących pomoc w ramach Stabex w celu uzyskania niezbędnych danych, a także muszą zapewnić właściwe wykorzystanie tych funduszy, które wciąż jeszcze nie zostały wydatkowane.
Biorąc pod uwagę zmienną jakość otrzymywanych informacji, trudno jest sporządzić ogólne sprawozdanie na temat dotychczas osiągniętych rezultatów.
_BAR_
c) byłoby bardziej właściwe, aby sprawozdanie z zarządzania finansami zawierało ostateczne dane oraz było publikowane równolegle z ostatecznym rocznym sprawozdaniem finansowym.
c) Patrz: odpowiedź na pkt 11.
_BAR_
ROZDZIAŁ II — POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO DOTYCZĄCE ROZLICZEŃ EFR
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) za rok obrachunkowy 2004
I. Europejski Trybunał Obrachunkowy ("Trybunał") zbadał rozliczenia szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR oraz transakcje leżące u podstaw tych rozliczeń za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
Rozliczenia te składają się ze sprawozdań finansowych, sprawozdań z realizacji finansowej oraz sprawozdań finansowych i informacji dostarczonych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) [16].
Na mocy rozporządzeń finansowych Trybunał jest zobowiązany dostarczyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności co do rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw, odnośnie do tej części środków EFR, którą zarządza i za którą odpowiada Komisja [17].
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami kontroli. Opierają się one na powszechnie przyjętych międzynarodowych standardach kontroli przystosowanych do specyfiki EFR.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
II.
Wiarygodność rozliczeń
Z zastrzeżeniem problemów dotyczących:
a) niekompletności aktywów wynikającej z faktu, że Komisja zbadała w sposób niewystarczający, jaka część nierozliczonych zaliczek powinna zostać zwrócona EFR przez dłużników (patrz: pkt 14);
b) niekompletności rezerw na wątpliwe należności, które nie odzwierciedlają rzeczywistej wielkości złych długów (patrz: pkt 15);
c) braku wiarygodności bilansu funduszy Stabex przedstawionego w sprawozdaniu dołączonym do sprawozdań finansowych (832 mln euro) (patrz: pkt 16);
Trybunał uważa, że sprawozdania z realizacji finansowej za rok obrachunkowy 2004 oraz sprawozdania finansowe na dzień 31 grudnia 2004 r. rzetelnie przedstawiają dochody i wydatki szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR za rok obrachunkowy oraz sytuację finansową tych EFR na koniec tego roku.
III.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Analiza systemów nadzoru i kontroli
Trybunał zbadał wdrożenie standardów kontroli wewnętrznej Komisji oraz sprawdził skuteczność systemów nadzoru i kontroli.
Chociaż poczyniono postępy, w następujących dziedzinach wymagana jest dalsza poprawa:
a) zarządzanie ryzykiem (patrz: pkt 20–22);
b) ramy kontroli (patrz: pkt 23–33);
c) odpowiedzialność przedstawicielstw za kontrolę wewnętrzną (patrz: pkt 34–35);
d) roczne sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego Biura Współpracy EuropeAid (patrz: pkt 36).
Kontrola transakcji
Trybunał zbadał wybrane transakcje w oparciu o dokumentację dostępną w centrali Komisji oraz w przedstawicielstwach, a także w drodze kontroli na miejscu na poziomie jednostek wdrażających w państwach AKP będących beneficjentami.
Badanie miało na celu zweryfikowanie przestrzegania przepisów oraz potwierdzenie realizacji robót, dostaw i usług.
W odniesieniu do wydatków na bezpośrednie wsparcie budżetowe, badanie było prowadzone do etapu wpłacania pomocy do budżetów państw beneficjentów.
Trybunał uważa, że częstotliwość i finansowe znaczenie wykrytych błędów są niewielkie (patrz: pkt 37–41).
Wnioski na temat legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Trybunał uważa, że dochody, środki przydzielone na EFR oraz zobowiązania i płatności w roku obrachunkowym są jako całość legalne i prawidłowe.
28 września 2005 r.
Hubert Weber
Prezes
Europejski Trybunał Obrachunkowy
12, rue Alcide De Gasperi, L-1615 Luksemburg
Informacje potwierdzające poświadczenie wiarygodności
Wiarygodność rozliczeń
13.Uwagi w punkcie II poświadczenia wiarygodności opierają się na następujących ustaleniach: _BAR_ _BAR_
14.Kwota 18 mln euro, na którą zostały wystawione niezrealizowane jeszcze na koniec 2004 r. zlecenia windykacji, nie odzwierciedla pełnej wartości należności.
Jako że Komisja niewystarczająco zbadała wszystkie zaliczki wypłacone beneficjentom, nie jest w stanie ustalić kwot podlegających zwrotowi.
Odnośnie do wartości pozostających do zbadania nierozliczonych zaliczek Komisja nie podała ich kwoty na koniec 2004 r. _BAR_ 14.Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja przeanalizowała i systematycznie monitoruje zaliczki do zwrotu.
Prace te stanowią przedmiot jednego z rozdziałów sprawozdania zarządczego.Komisja będzie kontynuowała działania podjęte w celu sporządzenia wykazu zaliczek, które powinny podlegać zwrotowi. _BAR_
15.Saldo zaksięgowanych rezerw na wątpliwe należności (0,03 mln euro) nie odzwierciedla prawdziwego poziomu złych długów w ramach kwoty 18 mln euro, na którą wystawiono zlecenia windykacji.
Po przejściu na rachunkowość memoriałową w 2005 konieczność identyfikacji złych długów i związanych z nimi rezerw zarysuje się jeszcze wyrażniej. _BAR_ 15.Komisja zgadza się z uwagami Trybunału i zaplanowała przeprowadzenie tych prac za rok budżetowy 2005. _BAR_
16.W 2004 r. Komisja zakończyła inwentaryzację funduszy Stabex.
Fundusze te, chociaż należą już do państw AKP, są przedstawiane w sprawozdaniu dołączanym do sprawozdań finansowych, ponieważ Komisja współzarządza nimi oraz zatwierdza wydatkowanie środków z lokalnych kont bankowych.
W wyniku inwentaryzacji funduszy Stabex ustalono, że z niektórych państw AKP nie będą już napływać dalsze informacje, a w innych wymagane informacje, w formie wyciągów bankowych lub zapisów księgowych dotyczących wydatkowania środków, mogą nie być dostępne, głównie z uwagi na upływ czasu.
W konsekwencji nieznana część wykazywanego salda bankowego w wysokości 832 mln euro nie została potwierdzona przez Komisję na podstawie wiarygodnych dokumentów. _BAR_ 16.Komisja dąży, za pośrednictwem swoich przedstawicielstw, do uzyskania bardziej wyraźnego obrazu wykorzystania funduszy w ramach Stabex za pośrednictwem sprawozdań rocznych dotyczących Stabex, sporządzanych w standardowym formacie dla usprawnienia ogólnej sprawozdawczości.
Obecnie, gdy inwentaryzacja Stabex została ukończona, stosowane jest podejście indywidualne do każdego kraju, zgodnie z polityką Komisji przekazywania uprawnień jej przedstawicielstwom w państwach AKP, w celu wyjaśnienia sytuacji oraz przyznania i wydatkowania wszystkich pozostałych funduszy Stabex. _BAR_
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
17.Uwagi przedstawione w punkcie III poświadczenia wiarygodności opierają się na:a)ocenie systemów nadzoru i kontroli przeprowadzonej zarówno w centrali Komisji w Brukseli, w szczególności w EuropeAid, jak i w czterech przedstawicielstwach (Ouagadougou, Conakry, Abuja i Georgetown);b)szczegółowej kontroli transakcji w oparciu o akta oraz kontrole na miejscu;c)zbadaniu rocznego sprawozdania z działalności oraz oświadczenia Dyrektora Generalnego EuropeAid i procesu opracowywania tego dokumentu. _BAR_ _BAR_
18.Trybunał zwraca uwagę, że przypadki zamierzonych nieprawidłowości i nadużyć poza środowiskiem kontroli Komisji nie mogą, z uwagi na swój charakter, być systematycznie wykrywane poprzez wykorzystanie przez Trybunał jego standardów i strategii kontroli. _BAR_ _BAR_
Ocena systemów nadzoru i kontroli
Ogólna poprawa systemów nadzoru i kontroli
19.Wdrożenie standardów kontroli wewnętrznej Komisji zarówno w centrali Komisji w Brukseli, jak i w przedstawicielstwach, było w 2004 r. kontynuowane i przyczyniło się do poprawy funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli.
Wymagana jest jednak dalsza poprawa we wskazanych poniżej dziedzinach (patrz: pkt 20–36). _BAR_ _BAR_
Zarządzanie ryzykiem: pomimo poprawy pozostaje na zbyt ogólnym poziomie
20.W przybliżeniu 2500 mln euro jest co roku wydawane przez rozliczne podmioty.
To wysoce złożone środowisko obejmuje pięć dyrekcji generalnych (DG ds. Stosunków Zewnętrznych, EuropeAid, ECHO, DG ds. Rozwoju i DG ds. Budżetu), 44 przedstawicielstwa (prawie wszystkie zdecentralizowane), 76 krajów partnerskich ze strukturalnymi problemami administracyjnymi, znajdujących się wśród najuboższych krajów świata, oraz tysiące jednostek wdrażających o różnym potencjale zarządczym (prywatni wykonawcy, organizacje pozarządowe, organizacje międzynarodowe, władze lokalne itp.). _BAR_ 20.Komisja jest świadoma, że zarządzanie EFR niesie ze sobą pewne ryzyka.
Wdrożenie wzmocnionych systemów kontroli, monitoringu, jak również regularnych audytów pozwala na ograniczenie tych ryzyk. _BAR_
21.EuropeAid podjęło starania zmierzające do poprawy zarządzania ryzykiem finansowym i operacyjnym poprzez zastosowanie odpowiednich instrukcji Komisji. W 2003 r.
Biuro przeprowadziło globalną ocenę ryzyka związanego z działaniami zewnętrznymi ujętymi całościowo (włącznie z EFR); personel kierowniczy przeprowadził też samoocenę w zakresie poszczególnych rodzajów ryzyka.
Tym sposobem EuropeAid określiło ryzyko związane z reorganizacją Biura (która nastąpiła w połowie marca 2005 r.) oraz z realizacją projektów infrastrukturalnych. _BAR_ _BAR_
22.Poszczególne przedstawicielstwa nie określiły jednak wystarczająco szczegółowego ryzyka finansowego (portfolio projektów i kwalifikacje personelu, sprawność biura Krajowego Urzędnika Zatwierdzającego i potencjał zarządczy projektów).
Przedstawicielstwa mogą posiadać wiedzę o tych rodzajach ryzyka, ale nie otrzymały wytycznych, jak je oceniać i w jaki sposób o nim informować.
Narażenie na poszczególne rodzaje ryzyka szczątkowego może więc nie być ani odpowiednio zidentyfikowane, ani uwzględniane. _BAR_ 22.Komisja podjęła już kroki w celu określenia ryzyk, o których wspominał Trybunał, zwłaszcza poprzez wprowadzenie w 2004 r. znormalizowanej metodologii samooceny ryzyka sporządzanej przez przedstawicielstwa, która ma być stosowana począwszy od 2005 r.
Ponadto należy zauważyć, że proces opracowywania i finansowania projektu/programu obejmuje analizę ograniczeń i warunków koniecznych dla pomyślnego ukończenia realizacji projektu/programu, z uwzględnieniem aspektów wykonalności (możliwości beneficjenta końcowego).
Regularny monitoring projektów oraz przeglądy "in cursu" umożliwiają Komisji podejmowanie odpowiednich środków w celu poprawienia lub przekształcenia projektu.Misje weryfikacyjne odbywane przed przekazaniem uprawnień oceniają wszelkie konieczne warunki wstępne, w tym możliwości przedstawicielstwa.
W sytuacji gdy jest to konieczne, możliwości administracyjne krajowego urzędnika zatwierdzającego są wspierane przez Komisję poprzez szczegółowe działania mające na celu rozwój zdolności. _BAR_
Ramy kontroli wymagają poprawy zarządzania ryzykiem
23.Zapewnienie legalności i prawidłowości transakcji zależy głównie od skutecznego funkcjonowania następujących systemów: technicznego i finansowego nadzoru prowadzonego przez państwa AKP, przedstawicielstwa oraz EuropeAid, kontroli ex ante i ex post w EuropeAid, kontroli prowadzonych przez przedstawicielstwa i EuropeAid oraz od funkcji kontroli wewnętrznej EuropeAid.
Poprawa zarządzania ryzykiem pozwoliłaby także na stworzenie bardziej spójnych i odpowiednich ram kontroli. _BAR_ 23.Komisja stale działa na rzecz dalszego wzmacniania oraz poprawy funkcjonowania i realizacji swojego podejścia do zarządzania ryzykiem.Komisja uważa, że wszystkie wdrożone systemy kontroli dotyczące EFR, o których wspomina Trybunał, umożliwiają zapewnienie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
System ten pozwala na podejmowanie działań mających na celu poradzenie sobie z potencjalnymi słabościami władz lokalnych.
Kontrola transakcji przeprowadzona przez Trybunał pozwoliła skądinąd na potwierdzenie mało istotnego charakteru błędów. _BAR_
Poprawa monitoringu technicznego i finansowego
24.W wyniku decentralizacji główna odpowiedzialność za techniczny i finansowy monitoring projektów została przeniesiona na przedstawicielstwa, a EuropeAid odpowiada za monitoring ogólny.
Monitoring obejmuje szeroki zakres działań: od zdalnej kontroli dokumentów do ich kontroli na miejscu, analizę danych w systemie rachunkowości i ocenę zarządzania na wszystkich poziomach.
Zarówno przedstawicielstwa, jak i EuropeAid mają do dyspozycji wiele narzędzi: sprawozdania z zarządzania pomocą zewnętrzną (EAMR), komputerowy system informacyjny (CRIS), coroczne seminaria dla centrali Komisji i przedstawicielstw każdego z sześciu obszarów geograficznych, codzienne kontakty przedstawicielstw z koordynatorami regionalnymi w centrali Komisji, listy kontrolne, a także wizyty pracowników centrali Komisji w przedstawicielstwach i vice versa. _BAR_ _BAR_
25.Dzięki tym narzędziom skuteczność monitoringu jest ogólnie zadowalająca.
Jednak bardziej przejrzyste i szczegółowe określenie zadań i funkcji zarówno centrali Komisji, jak i przedstawicielstw poprawiłoby ich skuteczność. _BAR_ 25.Celem reorganizacji EuropeAid na początku 2005 r. jest polepszenie roli monitorowania i wsparcia, odgrywanej przez siedzibę główną. _BAR_
Zadowalający dodatkowy poziom kontroli ex ante
26.EuropeAid wprowadziło opcjonalne kontrole ex ante w drugiej połowie 2003 r.
Kontrole te obejmują badanie akt dziennej próby płatności i zobowiązań, wybranych losowo spośród zatwierdzonych do realizacji, po zakończeniu standardowych kontroli przeprowadzanych pod nadzorem urzędnika zatwierdzającego.
Realizację tego dodatkowego poziomu kontroli powierzono dyrekcji odpowiadającej za kraje AKP, co w większości przypadków zapewnia niezależność od urzędnika zatwierdzającego (z wyjątkiem transakcji zatwierdzanych przez samego Dyrektora, a mianowicie związanych ze wsparciem budżetowym).
Celem tej kontroli jest skuteczne przejście od w pełni scentralizowanej do w pełni zdecentralizowanej kontroli finansowej (tj. pod nadzorem urzędnika zatwierdzającego) oraz stworzenie skutecznej kontroli ex post.
Opcjonalnych kontroli ex ante zaprzestano w 2005 r., w następstwie reorganizacji EuropeAid. _BAR_ _BAR_
27.Kontrola ex ante objęła 6 % transakcji zrealizowanych w 2004 r. i wykryła różne rodzaje błędów w 6 % z nich, co pozwoliło na podjęcie działań naprawczych.
Chociaż wykryte błędy nie były uszeregowane według ich potencjalnych konsekwencji, wydaje się, że w większości przypadków były one spowodowane nieprzestrzeganiem mniej istotnych procedur wewnętrznych.
Trybunał dokonał przeglądu wybranych losowo 23 transakcji skontrolowanych w ramach dodatkowego poziomu kontroli i stwierdził że, z wyjątkiem mało istotnych przypadków, kontrola funkcjonuje skutecznie. _BAR_ _BAR_
Dokumentacja kontroli ex post wymaga poprawy
28.W czerwcu 2004 r. EuropeAid wprowadziło kontrolę ex post mającą na celu weryfikację już zrealizowanych transakcji.
Kontrola ta, dokonywana jedynie na podstawie zdalnego badania dokumentacji, zakłada sprawdzenie 3 % płatności, w tym rozliczeń zaliczek, w celu zidentyfikowania jednorazowych oraz powtarzających się błędów, określenia możliwości poprawy procedur i uzyskania dodatkowego zapewnienia o prawidłowości i legalności płatności.
Zakres kontroli jest bardziej skoncentrowany w porównaniu do opcjonalnych kontroli ex ante. _BAR_ _BAR_
29.Z powodu braków kadrowych, do końca stycznia 2005 r. z zaplanowanej na 2004 r. puli zbadano jedynie trzy pierwsze kwartały 2004 r., co stanowi 1 % transakcji płatniczych, wobec zakładanego poziomu 3 %. _BAR_ 29.Pomimo że cel 3 % liczby transakcji finansowych przechodzących przez system informatyczny nie został osiągnięty, kontrole ex post objęły 14 % ogólnej wartości finansowej transakcji w 2004 r. _BAR_
30.Trybunał dokonał przeglądu wybranych 51 transakcji skontrolowanych w ramach kontroli ex post i stwierdził że, z wyjątkiem mało istotnych przypadków, kontrola funkcjonuje wystarczająco skutecznie.
Kontrola stanowiłaby jednak źródło dodatkowego zapewnienia, gdyby sprawdzano również zobowiązania finansowe i opracowano szczegółowe listy kontrolne, co gwarantowałoby spójność i udokumentowanie kontroli. _BAR_ 30.Wybór wprowadzenia scentralizowanego systemu kontroli transakcji ex-post, jak również określenie jego właściwości wynikają z oceny pozostałego ryzyka oraz połączenia kontroli transakcji ex-post z innymi składowymi systemu kontroli.Procedura wdrożenia przewiduje ewidencjonowanie w odpowiednich dokumentach zarówno kontroli, jak i wszystkich etapów wdrożenia. _BAR_
Kontrola jako część działań kontrolnych w odniesieniu do zarządzania
31.Błędy polegające na nieprzestrzeganiu przepisów, powodujące powstawanie niekwalifikowalnych wydatków, występują głównie na poziomie zarządzania projektem, za który w większości przypadków odpowiadają organy administracji krajów AKP, których potencjał zarządczy jest na niskim poziomie.
Kontrole w formie "poświadczania rozliczeń" są głównym narzędziem wykrywania tego typu błędów, a "kontrole systemów" — głównym narzędziem doradzania kierownictwu projektu, jak poprawić zarządzanie finansami i zmniejszyć ryzyko przyszłych błędów.
Kontrole mogą być uruchamiane przez samo kierownictwo projektu, krajowego urzędnika zatwierdzającego, przedstawicielstwo lub centralę Komisji i mogą być finansowane w pierwszych dwóch przypadkach z projektu, a w pozostałych dwóch ze środków na wydatki administracyjne EFR.
Umowy finansowania zawierane z krajami AKP coraz częściej przewidują kontrole uruchamiane przez kierownictwo projektów i krajowego urzędnika zatwierdzającego, a zwłaszcza kontrole mające na celu uzyskanie poświadczenia rozliczeń prognoz programu.
Ponadto, zgodnie z nowymi warunkami ogólnymi mającymi zastosowanie do zamówień, przedstawicielstwa i centrala Komisji mogą opłacać kontrole projektów w ramach dziewiątego EFR ze środków tych projektów. _BAR_ _BAR_
32.W 2004 r. EuropeAid poprawiło swoją funkcję kontrolną.
Biuro stworzyło wyczerpującą strategię kontroli, która ma być stosowana zarówno w EuropeAid, jak i w przedstawicielstwach do projektów dziewiątego EFR, określiło kryteria ryzyka do celów typowania przyszłych kontroli, wydało standardowy zakres wymagań i obowiązków dla kontrolerów, w ramach sześciu wizyt udzieliło przedstawicielstwom wsparcia kontrolnego, przygotowało dwa sprawozdania z działalności i wprowadziło CRIS-Audit, komputerowy system wsparcia i monitoringu kontroli.
Kontrole sfinalizowane przez EuropeAid w 2004 r. wykazały 2 % poziom niekwalifikowalnych wydatków.
Dalsze kontrole oparte na konkretnych podejrzeniach dotyczących występowania nieprawidłowości ujawniły wysoki poziom niekwalifikowalności lub braki w dokumentacji.
Kontrole te przyczyniają się do poprawy stanu wiedzy na temat legalności i prawidłowości realizacji EFR. _BAR_ 32.EuropeAid w rzeczywistości kontynuowało wysiłki w dziedzinie sprawozdawczości i konsolidacji informacji dotyczących audytów.
Działania w zakresie monitoringu są również prowadzone i zarządzane centralnie. _BAR_
33.Brak jest jednak centralnej konsolidacji w zakresie stopnia objęcia badanych kwestii kontrolami podejmowanymi przez przedstawicielstwa i krajowych urzędników zatwierdzających, a także terminowości kontroli.
Działania podejmowane w związku z wynikami wszystkich tych kontroli nie są centralnie monitorowane i nie jest możliwe skuteczne zidentyfikowanie przypadków podjęcia niewystarczających działań w wyniku kontroli (na przykład brak zlecenia windykacji w przypadku wykrytej przez kontrolerów nadpłaty).
Analiza ryzyka będąca podstawą do uruchomienia kontroli opiera się głównie na kryteriach jakościowych.
CRIS-Audit mógł okazać się pomocny w przypadku niektórych wymienionych wyżej niedociągnięć, a zwłaszcza w odniesieniu do stopnia objęcia badanych kwestii kontrolami i do działań podejmowanych w związku z wynikami kontroli.
Chociaż, według ówczesnych oświadczeń, CRIS-Audit znajdował się na etapie pilotażowym w 2003 r., system ten nadal nie spełnia wszystkich oczekiwań. _BAR_ 33.Plan audytu za rok 2004, opartego na analizie ryzyka i zarządzanego centralnie, obejmuje ponad 5 % płatności, zgodnie z zaleceniem zawartym w metodologii opracowanej przez EuropeAid.
Plan audytu siedziby głównej za rok 2004 obejmował 35 audytów, a wszystkie plany audytu przedstawicielstw –426.Działania podejmowane w następstwie audytu oraz wydanie ewentualnej noty obciążeniowej należą do obowiązków przedstawicielstwa zdecentralizowanego.
Niemniej jednak EuropeAid kontroluje, na podstawie analizy próby reprezentacyjnej, jakość tych audytów, jak również działania podejmowane w ich następstwie (wydanie ewentualnej noty obciążeniowej).CRIS audit był rzeczywiście w 2003 r. w fazie pilotażowej. Zaczął on funkcjonować w kwietniu 2004 r. i został udostępniony użytkownikom począwszy od czerwca 2004 r.
Przedstawicielstwa w państwach AKP będą mogły w pełni korzystać z modułu, jak tylko zostanie przeprowadzona migracja systemu rachunkowości EFR do CRIS. _BAR_
W kwestii odpowiedzialności za kontrolę wewnętrzną w przedstawicielstwach należy zapewnić większą spójność z rozporządzeniem finansowym
34.Zgodnie z zasadą delegacji Dyrektor Generalny EuropeAid przekazał dyrektorowi uprawnienia i odpowiedzialność w zakresie finansowej realizacji EFR.
W ramach decentralizacji, dyrektor przekazał z kolei większość uprawnień i odpowiedzialności, z wyłączeniem decyzji o wypłacie wsparcia budżetowego, szefom przedstawicielstw.
Według tej samej zasady, szefowie przedstawicielstw odpowiadają przed dyrektorem, który z kolei odpowiada przez Dyrektorem Generalnym EuropeAid (patrz: art. 21 ust. 1 i art. 25 rozporządzenia finansowego).
Zakres odpowiedzialności obejmuje, między innymi, skuteczne funkcjonowanie systemu kontroli opartego na standardach kontroli wewnętrznej Komisji. _BAR_ _BAR_
35.Przedstawicielstwa przeprowadzają samoocenę w zakresie kontroli wewnętrznej, ale, wbrew ww. zasadzie delegacji, szefowie przedstawicielstw nie odpowiadają w tym zakresie przed Dyrektorem EuropeAid, ale przed Dyrektorem Generalnym ds. Stosunków Zewnętrznych, który, administracyjnie, jest przełożonym wszystkich pracowników przedstawicielstw.
Powodem takiego stanu rzeczy jest fakt, że wewnętrzna kontrola w przedstawicielstwie obejmuje nie tylko wydatki operacyjne (stanowiące największą część), ale także administracyjne, a personel przedstawicielstw może przyjmować polecenia od innych dyrekcji generalnych, tj. od DG ds. Rozwoju i DG ds. Handlu.
Stąd też, jako że EuropeAid jest odpowiedzialne za kontrolę wewnętrzną w przedstawicielstwach, ale nie za sprawozdawczość w tym zakresie, może dochodzić do sytuacji, w których związane z nią problemy nie są właściwie rozwiązywane. _BAR_ 35.Ze względu na podział obowiązków między różne DG, obecne uzgodnienia dotyczące samooceny w zakresie kontroli wewnętrznej zapewniają jednolity i spójny zestaw instrukcji dla przedstawicielstw.Metodologia samooceny w zakresie kontroli wewnętrznej przedstawicielstw została ustalona przez DG ds. Stosunków Zewnętrznych przy wsparciu ze strony centralnych służb finansowych i bazowała na pracach grupy złożonej z przedstawicieli różnych służb, w których uczestniczyło EuropeAid.
Wyniki tych prac zostały przekazane wszystkim zainteresowanym służbom (DG ds. Stosunków Zewnętrznych, EuropeAid, DG ds. Rozwoju…) w celu podjęcia przez nie odpowiednich dalszych działań.Roczna samoocena nie jest jedynym elementem odpowiedzialności szefa przedstawicielstwa, jako oddelegowanego urzędnika zatwierdzającego, przed właściwym dyrektorem w EuropeAid.Zgodnie z postanowieniami określonymi w Karcie oddelegowanego urzędnika zatwierdzającego, szef przedstawicielstwa jest zobowiązany do regularnego informowania siedziby głównej na temat realizacji działań i wykorzystania zasobów, co do których zostały mu przekazane odpowiednie uprawnienia, jak również o wszelkich problemach pojawiających się w funkcjonowaniu mechanizmów zarządzania i kontroli, które wprowadził w celu wywiązania się ze swoich obowiązków.
Biuro Współpracy EuropeAid nadzoruje kontrolę wewnętrzną w przedstawicielstwach i jest odpowiedzialne za radzenie sobie z potencjalnymi słabościami związanymi z wdrażaniem pomocy zewnętrznej. _BAR_
Sprawozdanie z działalności Dyrektora Generalnego EuropeAid nie wymienia istotnych niedociągnięć kontroli wewnętrznej
36.Podobnie jak w ubiegłych latach, Dyrektor Generalny EuropeAid oświadczył, że w odniesieniu do EFR uzyskał uzasadnione zapewnienie o legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
Sprawozdanie z działalności mogłoby jednak wymieniać główne słabości kontroli wewnętrznej, jak choćby te wskazane przez Trybunał (patrz: pkt 19–35) oraz zgłoszone przez przedstawicielstwa w sprawozdaniach z zarządzania pomocą zewnętrzną (EAMR).
W 2004 r. sporządzono 52 takie sprawozdania.
Przedstawicielstwa zwracały w nich uwagę, między innymi, na niewystarczające kontrole i ich monitoring oraz problemy z potencjałem zarządczym krajowych urzędników zarządzających, co zwiększało nakład pracy personelu przedstawicielstw.
Procedura konsolidacji tych kwestii nie zapewniła jednakże ich odpowiedniego i wyczerpującego uwzględnienia w sprawozdaniu z działalności Dyrektora Generalnego EuropeAid.
W konsekwencji ich wpływ na kontrolę wewnętrzną mógł nie zostać w pełni ujęty w tym sprawozdaniu. _BAR_ 36.Sprawozdania z zarządzania pomocą zewnętrzną (EAMR) są przedmiotem regularnych kontroli przeprowadzanych przez właściwą jednostkę zatwierdzającą płatności w siedzibie głównej.
Gdy to konieczne, z przedstawicielstwami uzgadniane są, a następnie wdrażane odpowiednie działania naprawcze.
Oddelegowani urzędnicy zatwierdzający w siedzibie głównej (dyrektorzy) sporządzają sprawozdania na temat działań podjętych w następstwie ważnych kwestii poruszanych w przedstawicielstwach, z zaznaczeniem, gdy to stosowne, wszelkich problemów wymagających szczególnej uwagi ze strony Dyrektora Generalnego EuropeAid. _BAR_
Kontrola transakcji
37.Trybunał wykorzystał również próbę 74 płatności i odpowiadających im zobowiązań finansowych objętych kontrolami ex ante (23) i ex post (51) (patrz: pkt 27 i 30), w celu sprawdzenia legalności i regularności wyłącznie na podstawie dokumentacji.
Trybunał wyselekcjonował też próbę 26 płatności i odpowiadających im zobowiązań finansowych z sześciu państw AKP w 2004 r. i sprawdził ich legalność i prawidłowość w ramach kontroli na miejscu prowadzonych do poziomu jednostki wdrażającej, również w celu potwierdzenia realizacji robót, dostaw i usług. _BAR_ _BAR_
Błędy w poszczególnych zobowiązaniach prawnych i płatnościach nie są istotne
38.Błędy wykryte podczas sprawdzania legalności i prawidłowości zobowiązań prawnych i płatności nie są częste ani nie pociągają za sobą istotnych skutków finansowych.
Zauważono też częściej występujące błędy w zakresie realizacji procedur.
Oba rodzaje błędów potwierdzają wskazane wyżej niedociągnięcia kontroli wewnętrznej i wskazują na obszary, gdzie wciąż wymagana jest poprawa.39.Podczas badania poszczególnych zobowiązań finansowych wyodrębniono następujące rodzaje błędów: odstępowanie, bez uzyskania wcześniejszego zezwolenia, od obowiązku przeprowadzenia procedury przetargowej, podpisywanie umów po terminie określonym w umowie finansowania lub nienależyte podpisywanie umów, nieprecyzyjne kryteria kwalifikowalności w prognozach programów.40.Podczas badania płatności wyodrębniono następujące rodzaje błędów: tymczasowe inwestowanie bez zezwolenia środków wypłaconych w ramach zaliczki na zarządzanie prognozami programów, wydatki niekwalifikowalne, opóźnienia w płatnościach potencjalnie skutkujące roszczeniami o odsetki, brak dokumentacji wydatkowania dotacji. _BAR_ 38-40.Biuro EuropeAid, świadome ryzyk towarzyszących realizacji EFR, stale ocenia i systematycznie dostosowuje podejście do ryzyka oraz obieg środków finansowych w celu poprawy jakości i skuteczności kontroli wewnętrznej.
Rezultaty w zakresie skuteczności potwierdza ograniczona liczba błędów stwierdzonych przez Trybunał. _BAR_
Operacje wsparcia budżetowego
41.Ramy prawne EFR dają dużą swobodę interpretacji i duże możliwości odstępstw w zakresie wsparcia budżetowego.
Dlatego też prowadzone przez Trybunał kontrole legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń polegają na zbadaniu, czy odpowiednie warunki zostały poddane właściwej ocenie przez Komisję.
Początkowe oceny przeprowadzane po przyjęciu zobowiązań finansowych są nadal niewystarczająco sformalizowane w odniesieniu do poszczególnych kryteriów wymienionych w art. 61 ust. 2 Umowy z Kotonu.
Takie sformalizowanie jest niezbędne, zwłaszcza w odniesieniu do zapewnienia przejrzystości, wiarygodności i skuteczności zarządzania finansami publicznymi; jego brak uniemożliwia ustalenie, czy nastąpiła poprawa zarządzania, co jest warunkiem udzielenia dalszej pomocy. _BAR_ 41.Na warunki stosowane przez Komisję składają się w części wskaźniki obiektywnie sprawdzalne i wymierne, co ogranicza margines uznaniowości.Podejmowane będą wysiłki w celu dalszego doprecyzowania we wnioskach o finansowanie kwalifikowalności kraju beneficjenta w rozumieniu art. 61.2 umowy z Kotonu.
Obecnie do wszystkich wniosków o finansowanie dołączony jest załącznik zawierający analizę podstawowych aspektów zarządzania finansami publicznymi oraz problemów, które w tej dziedzinie należy rozwiązać.
Kryteria, o których mowa w tym artykule, są więc de facto uwzględnione, ale prawdą jest, że możliwe jest dokonanie tego w sposób bardziej czytelny. _BAR_
Zmiany w funkcjonowaniu systemów nadzoru i kontroli
42.Wszystkie powyższe uwagi powinny zostać ujęte w tabeli wskaźników, tak aby umożliwić ocenę zmian w funkcjonowaniu systemów nadzoru i kontroli (patrz: tabela 3). _BAR_ 42.Komisja pragnie przedstawić następujące uwagi:W odniesieniu do pkt. 1.2 tabeli 3: Zgodnie z rozporządzeniem finansowym Komisja przeanalizowała i systematycznie monitoruje zaliczki do zwrotu.
W przyszłości, wraz z przyjęciem rachunkowości memoriałowej, zamierza ona określić rezerwy na wątpliwe należności. _BAR_
(a) Częstotliwość (występowanie)
rzadko
dość rzadko
często
(b) Ocena systemów nadzoru i kontroli
A. Funkcjonują prawidłowo, potrzebne nieliczne drobne udoskonalenia
B. Funkcjonują, lecz konieczne są udoskonalenia
C. Nie funkcjonują tak jak zakładano
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
1
KLUCZOWE UWAGI — ROZWÓJ SYTUACJI
_BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
Uwagi _BAR_ Działania, jakie należy podjąć _BAR_ Uwagi _BAR_ Działania, jakie należy podjąć _BAR_ Uwagi _BAR_ Działania, jakie należy podjąć _BAR_
1.1 _BAR_ Realizacja wsparcia budżetowego _BAR_ W związku z brakiem informacji o jakości zarządzania finansami publicznymi w krajach AKP, Trybunał nie ma możliwości wydania opinii w sprawie wykorzystania pomocy budżetowej _BAR_ Należy poprawić jakość informacji w zakresie zarządzania finansami publicznymi w krajach AKP _BAR_ Komisja dostarczyła więcej informacji o prowadzonym przez siebie monitoringu w zakresie zarządzania finansami publicznymi w państwach AKP, w szczególności w swoim sprawozdaniu z zarządzania finansami za rok obrachunkowy 2003 _BAR_ Komunikacja w odniesieniu do tego kluczowego zagadnienia wymaga dalszej poprawy _BAR_ Środki są obecnie wydatkowane przez Komisję po sprawdzeniu, czy zostały spełnione określone warunki (częściowo w oparciu o wskaźniki efektywności) _BAR_ Działania nie są już wymagane _BAR_
1.2 _BAR_ Rozliczanie zaliczek, różne kwoty do odzyskania oraz rezerwa na wątpliwe należności _BAR_ Zaliczki i kwoty do odzyskania nie są w rzetelny sposób ujmowane w rozliczeniach _BAR_ Należy uzupełnić braki _BAR_ Bardzo słabe zarządzanie rozliczaniem zaliczek, sięgających ponad 18 miesięcy wstecz (400 mln euro), oraz odzyskiwaniem kwot do odzyskania (27,5 mln euro) _BAR_ Należy poprawić procedury służące identyfikacji, rejestracji i monitorowaniu zaliczek do rozliczenia i kwot do odzyskania _BAR_ Słabe zarządzanie rozliczaniem zaliczek, sięgających ponad 18 miesięcy wstecz, oraz odzyskiwaniem kwot do odzyskania.
Rezerwa na wątpliwe należności nie odzwierciedla poziomu złych długów _BAR_ Należy poprawić monitoring nierozliczonych zaliczek, a także obliczyć i skorygować wysokość rezerwy na wątpliwe należności _BAR_
1.3 _BAR_ Inwentaryzacja i wykorzystanie funduszy Stabex _BAR_ W rozliczeniach brak jest informacji o wykorzystaniu funduszy Stabex _BAR_ Należy uzupełnić braki, ponieważ Komisja współodpowiada za wykorzystanie tych funduszy _BAR_ Komisja nie jest w stanie zweryfikować faktycznego wykorzystania funduszy Stabex (art. 212 czwartej Konwencji z Lomé); ponadto, autoryzacja przelewów bankowych jest niewłaściwa _BAR_ Od krajowych urzędników zatwierdzających należy uzyskać wszystkie sprawozdania dotyczące wykorzystania funduszy Stabex, a także wzmocnić wewnętrzne kontrole w zakresie przelewów bankowych _BAR_ Inwentaryzacja funduszy Stabex została zakończona, ale wysokość funduszy dostępnych na rachunkach bankowych nie jest wiarygodna (832 mln euro).
Informacje o wykorzystaniu funduszy Stabex są niewystarczające _BAR_ Należy prowadzić dalsze badania w celu uzyskania bardziej wiarygodnych danych o wysokości funduszy dostępnych na rachunkach bankowych, a także uzyskać sprawozdania dotyczące wykorzystania funduszy _BAR_
1.4 _BAR_ Zarządzanie ryzykiem _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ Zarządzanie ryzykiem na szczeblu centrali odbywa się na zbyt ogólnym poziomie, aby możliwe było określenie poziomu ryzyka występującego w szczególności w państwach AKP _BAR_ Należy poprawić zarządzanie ryzykiem w celu identyfikacji konkretnych zagrożeń _BAR_
1.5 _BAR_ Kontrola ex post _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ Liczba transakcji poddanych kontroli była ograniczona ze względu na braki kadrowe.
Kontrole były wystarczająco skuteczne, ale nienależycie udokumentowane _BAR_ Należy poprawić dokumentowanie prowadzonych kontroli _BAR_
1.6 _BAR_ Kontrola jako część działań kontrolnych w odniesieniu do zarządzania _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ brak oceny _BAR_ Stopień objęcia kontrolami badanych kwestii nie jest konsolidowany centralnie, a działania podejmowane w następstwie kontroli nie są centralnie monitorowane _BAR_ Należy poprawić funkcjonalność systemu komputerowego CRIS-Audit, służącego do wspierania i monitorowania kontroli _BAR_
2
SYSTEMY NADZORU I KONTROLI
_BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_
ANALIZA KONTROLI FINANSOWYCH
_BAR_ Częstotliwość (a) _BAR_ Częstotliwość (a) _BAR_ Częstotliwość (a) _BAR_
2.1 _BAR_ Zakresy wymagań i obowiązków nie określają wyraźnie charakteru wydatków niekwalifikowalnych _BAR_ często _BAR_ dość rzadko _BAR_ dość rzadko _BAR_
2.2 _BAR_ Sprawozdanie z kontroli nie zawiera wyraźniego ujęcia ilościowego wydatków poddanych kontroli ani kwot wydatków kwalifikowalnych i niekwalifikowalnych _BAR_ często _BAR_ dość rzadko _BAR_ dość rzadko _BAR_
2.3 _BAR_ Działania podejmowane w celu odzyskania niekwalifikowalnych wydatków zidentyfikowanych przez kontrolerów zewnętrznych są niewystarczające _BAR_ często _BAR_ często _BAR_ dość rzadko _BAR_
SYSTEMY KONTROLI WEWNĘTRZNEJ W BRUKSELI
_BAR_ Ocena systemów nadzoru i kontroli (b) _BAR_ Ocena systemów nadzoru i kontroli (b) _BAR_ Ocena systemów nadzoru i kontroli (b) _BAR_
2.4 _BAR_ Rzeczywisty poziom wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej mających zastosowanie do transakcji leżących u podstaw rozliczeń _BAR_ B _BAR_ B/A _BAR_ B/A _BAR_
_BAR_ SYSTEMY KONTROLI WEWNĘTRZNEJ W KRAJACH AKP (PRZEDSTAWICIELSTWA I ADMINISTRACJA PUBLICZNA) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
2.5 _BAR_ Ogólna ocena przetargów _BAR_ B _BAR_ B/A _BAR_ B/A _BAR_
2.6 _BAR_ Ogólna ocena płatności _BAR_ B _BAR_ B/A _BAR_ B/A _BAR_
2.7 _BAR_ Ogólna ocena kontroli _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_
2.8 _BAR_ Ogólna ocena kwot odzyskanych _BAR_ C _BAR_ C _BAR_ C/B _BAR_
2.9 _BAR_ Ogólna ocena księgowości _BAR_ B _BAR_ B/A _BAR_ B/A _BAR_
2.10 _BAR_ Ogólna ocena dla objętych kontrolą krajów _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_
_BAR_
- W odniesieniu do pkt. 1.6 tabeli 3: Plan audytu za rok 2004, opartego na analizie ryzyka i zarządzanego centralnie, obejmuje ponad 5 % płatności, zgodnie z zaleceniem zawartym w metodologii opracowanej przez EuropeAid.
Plan audytu siedziby głównej za rok 2004 obejmował 35 audytów, a wszystkie plany audytu przedstawicielstw –426.
_BAR_
ROZDZIAŁ III — DZIAŁANIA PODJĘTE W ZWIĄZKU Z WCZEŚNIEJSZYMI UWAGAMI
Roboty w zakresie infrastruktury finansowane z EFR
43.
W sprawozdaniu specjalnym nr 8/2003 [36] dotyczącym realizacji robót w zakresie infrastruktury finansowanych z EFR Trybunał podkreślił potrzebę poprawy nadzoru nad realizacją zamówień na roboty oraz, w szczególności, potrzebę zmniejszenia rozbieżności pomiędzy zapisami umów a ich faktyczną realizacją.
W tym celu zalecane jest, aby Komisja:
a) zapewniła lepsze ramy dla pracy konsultantów przygotowujących analizy, na których oparte są umowy, a także zwiększyła ponoszoną przez nich odpowiedzialność;
b) przykładała większą wagę do zmian wprowadzanych w trakcie realizacji robót i szybciej zajmowała się pojawiającymi się problemami i skargami;
c) dokonała reorganizacji swoich departamentów centralnych, tak aby, w ramach procesu decentralizacji, możliwe było udzielenie większego wsparcia przedstawicielstwom;
d) w większym stopniu zwracała uwagę na środki towarzyszące, które mają wpływ na rentowność i trwałość robót, a także ponownie przeanalizowała ogólne warunki realizacji zamówień na roboty [37].
_BAR_ _BAR_
Stanowisko organu udzielającego absolutorium z wykonania budżetu
44. Parlament Europejski odnotował zalecenia Trybunału, a Rada [38] z zadowoleniem przyjęła fakt, iż Komisja podjęła już wynikające z nich działania.
Rada wyraźnie zaleciła zwiększenie wsparcia dla państw AKP (w szczególności po to, aby utrzymać stworzoną już infrastrukturę) oraz udoskonalenie kontroli w zakresie analiz przygotowawczych (wiarygodność finansowa konsultantów, ściślejszy nadzór i bardziej konkretne określenie zakresów wymagań i obowiązków).
_BAR_ _BAR_
Działania podjęte przez Komisję w związku z wcześniejszymi uwagami
45. Sprawozdanie Komisji z zarządzania finansami w zakresie szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok 2003 oraz ograniczone badanie tego obszaru przez Trybunał wskazują na to, iż intencją Komisji było wdrożenie głównych zaleceń Trybunału.
_BAR_ _BAR_
46. Komisja powierza obecnie konsultantom większą odpowiedzialność poprzez zatrudnianie tych samych konsultantów do zaprojektowania i do nadzorowania robót.
Komisja postanowiła również, że przed przedłożeniem propozycji finansowania Komitetowi EFR wszelkie analizy powinny zostać zakończone.
Niektóre przedstawicielstwa niechętnie odniosły się do tego nowego podejścia, ponieważ opóźnia ono księgowanie odpowiadających transakcjom zobowiązań.
Centrala postanowiła jednak wyegzekwować od przedstawicielstw przestrzeganie tej procedury, poprzez odłożenie w czasie kilku decyzji o finansowaniu dla projektów, dla których analizy nie zostały jeszcze ukończone.
W rezultacie kwota zobowiązań uległa obniżeniu.
47. Wciąż jeszcze jest zbyt wcześnie, aby ocenić, czy zalecenie dotyczące rozstrzygania sporów na wczesnym etapie zostało zrealizowane: komputerowy system zarządzania (CRIS) nie zawiera żadnych informacji w tym zakresie, a Centrala nie monitorowała tego obszaru.
48. W odniesieniu do reorganizacji rozmaitych departamentów EuropeAid nowe zasady weszły w życie dnia 16 marca 2005 r.
"Jednostka ds. Infrastruktury" w głównej mierze odpowiada za udzielanie porad i wspieranie przedstawicielstw.
Powyższa reorganizacja stanowi przydatne uzupełnienie procesu decentralizacji, który dobiega już końca i który, wraz z zaoferowanymi szkoleniami, powinien ułatwić wdrożenie zaleceń Trybunału.
49. Odnośnie do zalecenia Trybunału podjętego przez Radę, a dotyczącego środków towarzyszących (utrzymanie, sprawdzanie nacisku na oś, bezpieczeństwo na drogach oraz ochrona środowiska), Komisja nie wprowadziła nowych zasad, ponieważ była zdania, iż środki takie zostały już wdrożone.
Choć środki pozostające do dyspozycji w ramach funduszy drogowych (specjalnych funduszy do celów utrzymania dróg) nie zawsze są wystarczające, są jednak na ogół udostępniane.
Proces ten podlega kontrolom Komisji, szczególnie w kontekście pomocy budżetowej.
Fundusze te borykają się jednak ze znaczącymi trudnościami organizacyjnymi (np. w przypadkach, gdzie tradycyjnie raczej finansują one niż utrzymują infrastrukturę).
46-49. W następstwie sprawozdania specjalnego Trybunału z lipca 2003 r., dotyczącego projektów z zakresu infrastruktury, w lutym 2004 r. Komisja wezwała przedstawicielstwa do przestrzegania w szczególności następujących czterech zasad w celu uniknięcia ponownego pojawienia się wspomnianych przez Trybunał problemów: 1) ukończenie wszelkich analiz przed przedstawieniem Komitetowi EFR wniosków o finansowanie; 2) zatrudnianie tych samych konsultantów do projektowania i nadzorowania prac; 3) gdy to konieczne, skorzystanie z klauzuli zawieszającej; 4) zajmowanie się reklamacjami pochodzącymi od przedsiębiorstw w miarę jak napływają.
_BAR_
50. Wreszcie, Trybunał zalecił, aby przeanalizować możliwość zmiany przepisów, która pozwoliłaby, w szczególności na publikowanie zaproszeń do składania ofert na wykonanie robót z klauzulą zawieszenia do czasu przedłożenia propozycji finansowania Komitetowi EFR.
Obecnie przepisy [39] ograniczają zastosowanie klauzuli zawieszenia do wyjątkowych i odpowiednio uzasadnionych przypadków.
Analiza ta, która została rozpoczęta w 2002 r., na koniec 2004 r. wciąż jeszcze nie została ukończona.
50. Znowelizowana wersja umowy z Kotonu z czerwca 2005 r., zawiera nowy art. 19b, który zmierza w kierunku zalecanym przez Trybunał (procedura udzielania zamówień publicznych z klauzulą zawieszającą).
_BAR_
Wnioski
51. Początkowo Komisja określiła główne środki niezbędne do wdrożenia zaleceń Trybunału.
Obecnie, bez dalszych opóźnień, Komisja powinna zapewnić faktyczne wdrożenie wszystkich zaakceptowanych środków, a także, bardziej szczegółowo, rozważyć zalecenie Rady, stanowiące, iż państwa beneficjenci powinny uzyskać wsparcie instytucjonalne umożliwiające im wzmocnienie ich potencjału administracyjnego i technicznego.
51. Komisja zgadza się w pełni z tym zaleceniem; podjęła i podejmuje kierunki działania opisane powyżej.
Środki wsparcia instytucjonalnego są systematycznie analizowane na etapie określania i opracowywania projektów.
Gdy są one uzasadnione, a jest to sytuacja bardzo częsta, włącza się je systematycznie do treści projektu.
_BAR_
ROZDZIAŁ IV — GŁÓWNE UWAGI ZAWARTE W SPRAWOZDANIACH SPECJALNYCH OPUBLIKOWANYCH PRZEZ TRYBUNAŁ OD OSTATNIEJ PROCEDURY UDZIELANIA ABSOLUTORIUM
Sprawozdanie specjalne nr 10/2004 na temat decentralizacji zarządzania w zakresie pomocy zewnętrznej WE na rzecz przedstawicielstw Komisji
52. Streszczenie powyższego sprawozdania specjalnego zostało przedstawione w rozdziale 7 sprawozdania rocznego Trybunału dotyczącego działań finansowanych z budżetu ogólnego.
_BAR_ _BAR_
Sprawozdanie specjalne nr 2/2005 dotyczące pomocy budżetowej z EFR dla krajów AKP i zarządzania przez Komisję kwestiami odnoszącymi się do reformy finansów publicznych
53. Komisja przekazuje niektórym państwom AKP pomoc budżetową, pod warunkiem wprowadzenia w życie reform zmierzających do poprawy ich systemów zarządzania finansami.
Komisja opracowała narzędzia służące do opracowania wstępnej oceny jakości zarządzania finansami publicznymi oraz proponowanych reform, ale również do oceny zmian dokonywanych w zarządzaniu oraz postępów w realizacji reform.
_BAR_ _BAR_
54. Powyższe narzędzia analityczne i wspierające monitoring, które Komisja stosuje we współpracy z innymi darczyńcami, w szczególności z Bankiem Światowym oraz MFW, pozwalają na uzyskanie stosunkowo kompleksowych informacji, na podstawie których możliwe jest podjęcie odpowiednich działań.
Niemniej jednak narzędzia te w niewystarczającym stopniu uwzględniają potrzebę opracowywania lepiej uargumentowanych diagnoz i sprawozdań z monitoringu; ponadto ich zastosowanie w jest nie jest dostatecznie skoordynowane z innymi darczyńcami na poziomie lokalnym.
54.
1) Komisja zobowiązała się do uwzględnienia propozycji Trybunału, mających na celu uwydatnienie kwestii finansów publicznych we wnioskach o finansowanie oraz uczynienie z półrocznych sprawozdań przedstawicielstw bardziej dynamicznych instrumentów analizy.
2) Koordynacja z innymi donatorami stanowi stały przedmiot niepokojów Komisji, zarówno na poziomie siedzib głównych, jak i na poziomie lokalnym.
Z inicjatywy Komisji opracowano dużą liczbę wspólnych ram działania, które umożliwiają połączenie działań donatorów pomocy budżetowej dla lepszej ich koordynacji.
_BAR_
55. Trybunał zaleca Komisji podjęcie następujących działań: aktualizacja i uzupełnienie jej Przewodnika metodologicznego dotyczącego pomocy budżetowej, między innymi w zakresie sprawozdań z monitoringu; poprawa jasności argumentów podawanych na rzecz kwalifikowalności państw beneficjentów; zastosowanie bardziej zachęcających wskaźników efektywności w zakresie finansów publicznych; zakończenie prac nad nowym narzędziem pomiaru efektywności zarządzania finansami publicznymi oraz dołożenie wszelkich starań w celu przyjęcia go przez rozmaitych darczyńców; wzmocnienie współpracy pomiędzy rozmaitymi darczyńcami na poziomie lokalnym oraz wzmocnienie kontaktów z parlamentami i Najwyższymi Organami Kontroli państw beneficjentów.
55.
1) Aktualizacja i dopracowanie Przewodnika są obecnie realizowane, zwłaszcza w odniesieniu do sprawozdań półrocznych i analizy finansów publicznych we wnioskach o finansowanie (patrz: odpowiedź na pkt 41), przy czym ten drugi aspekt obejmuje kryteria kwalifikowalności.
2) Komisja, w dziedzinie finansów publicznych, podobnie jak w innych dziedzinach, przypisuje duże znaczenie roli motywacyjnej wybranych warunków/wskaźników.
3) Ramy analizy PEFA (ang. Public expenditure financial accountability — odpowiedzialność finansowa za wydatki publiczne) zostały ukończone pod koniec pierwszego półrocza 2005 r.
Komisja podejmie starania, by ich stosowanie było coraz bardziej powszechne i by zastępowano w ten sposób inne narzędzia diagnostyczne.
4) Wzmocnienie koordynacji na poziomie lokalnym: patrz: odpowiedź w punkcie poprzednim.
5) Komisja jest świadoma znaczenia roli parlamentów i najwyższych organów kontroli.
Niemniej jednak możliwość nasilenia kontaktów z tymi instytucjami wymaga rozwagi oraz poszanowania suwerenności państw i istniejących krajowych zasad dotyczących rozdziału i równowagi kompetencji pomiędzy poszczególnymi instytucjami.
Powinna ona również być analizowana w świetle postanowień Umowy z Kotonu.
_BAR_
[14] Odpowiedź Komisji na sprawozdanie dotyczące działań finansowanych z Europejskich Funduszy Rozwoju za rok obrachunkowy 2003.
[15] IPSAS — Międzynarodowe Standardy Rachunkowości Sektora Publicznego.
[16] Zgodnie z przepisami art. 96 ust. 1, art. 100, 101 i 125 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR; w praktyce dotyczy to bilansów i związanych z nimi sprawozdań przygotowanych przez księgowego, a także sprawozdań zarządczych, w tym zestawień przygotowanych przez głównego urzędnika zatwierdzającego w porozumieniu z księgowym. Te sprawozdania finansowe są przedstawiane osobno dla każdego z czterech EFR oraz w ogólnej wersji skonsolidowanej. Sprawozdania finansowe dostarczone przez EBI nie są uwzględnione w niniejszym poświadczeniu wiarygodności (patrz: przypis 13).
[17] Zgodnie z art. 103 ust. 3 rozporządzenia finansowego, o którym mowa powyżej, oraz art. 1 tegoż rozporządzenia, oznacza to, że niniejsze poświadczenie wiarygodności nie obejmuje środków dziewiątego EFR, którymi zarządza i za które jest odpowiedzialny EBI.
[36] Dz.U. C 181 z 31.7.2003.
[37] Decyzja nr 3/90 Rady Ministrów AKP-EWG z dnia 29 marca 1990 r. przyjmująca ogólne przepisy, ogólne warunki oraz procedury pojednawcze i arbitrażowe odnoszące się do zamówień na wykonanie robót, realizację dostaw i świadczenie usług finansowanych przez Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) i dotycząca ich zastosowania.
[38] Dokument Rady nr 14530/03 zatwierdzony 17.11.2003 r.
(Protokół nr 14882/03 z 10.2.2004).
[39] Artykuł 5 decyzji nr 2/2002 Rady Ministrów AKP-WE z dnia 7 października 2002 r. dotyczącej wykonania art. 28, 29 i 30 załącznika IV do Umowy z Kotonu.
--------------------------------------------------
+++++ TIFF +++++
--------------------------------------------------
Załączniki do Sprawozdania Rocznego dotyczącego wykonania budżetu
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/01)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–11 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 [1].
Rok obrachunkowy 2004 był drugim rokiem, w którym Agencja faktycznie wykonywała swoje czynności operacyjne.
Misją Agencji jest utrzymywanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa w zakresie lotnictwa cywilnego, zapewnienie sprawnego funkcjonowania i poprawy bezpieczeństwa w zakresie lotnictwa cywilnego oraz opracowywanie warunków technicznych certyfikacji i certyfikacja produktów lotniczych.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Agencję za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Agencji, zgodnie z art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] roku zostało sporządzone przez jej dyrektora wykonawczego, zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 1592/2002, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Naruszając zasadę specyfikacji budżetu ujętą w art. 23 rozporządzenia finansowego Agencji, ani początkowy budżet Agencji, ani budżety korygujące opublikowane w Dzienniku Urzędowym nie ujmują szczegółowo środków w odniesieniu do artykułów i pozycji.
8.
Rachunek dochodów i wydatków za rok obrachunkowy 2003 wykazał stratę [4] w wysokości 214000 euro.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego Agencji wynik ten powinien był zostać uwzględniony w budżecie korygującym na rok 2004 [5].
9.
W zarządzaniu budżetowym stwierdzono rozmaite nieprawidłowości: brak w budżetach korygujących danych dotyczących dokonanych przesunięć oraz ich powodów, nieinformowanie o tych przesunięciach zarządu oraz płatności zaliczek poza budżetem.
10.
Agencja nie przyjęła dotąd przepisów wykonawczych do swojego rozporządzenia finansowego. Agencja nie przeprowadziła także analizy ryzyka ani nie opracowała zasad kontroli wewnętrznej.
11.
Procedury rekrutacji personelu nie zostały sformalizowane i różnią się w zależności od przypadku, bez wyraźnego uzasadnienia.
Aby poprawić przejrzystość decyzji podejmowanych w tym zakresie, Agencja powinna sformalizować procedury rekrutacji i uczynić je bardziej spójnymi.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 240 z 7.9.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 23 sierpnia 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 19 września 2005 r.
[4] Strata ta spowodowana była przeniesieniem środków niemających pokrycia w pobranych dochodach budżetowych.
[5] Artykuł 16 ust. 2 rozporządzenia finansowego Agencji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (Kolonia)
Źródło: Informacje przekazane przez Agencję.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji określone w rozporządzeniu (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi _BAR_
Wspólna polityka transportowa _BAR_ Cele: _BAR_ Zadania: _BAR_ 1.Zarząd, w skład którego wchodzi po jednym przedstawicielu każdego Państwa Członkowskiego oraz jeden przedstawiciel Komisji, powołuje organ doradczy, złożony z zainteresowanych stron.2.Dyrektor wykonawczy zarządza Agnecją; jest mianowany przez zarząd na wniosek Komisji.3.Komisja odwoławcza rozpatruje decyzje Agencji w zakresie certyfikacji, prowizji i opłat oraz kontroli przedsiębiorstw.4.Komitet naukowy oraz panele naukowe przygotowują opinie naukowe Agencji.5.Kontrola zewnętrzna: Trybunał Obrachunkowy.6.Absolutorium udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: _BAR_ Opinie: _BAR_
"Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może zadecydować, czy, w jakim zakresie i w jakim trybie właściwe przepisy mogą być przyjęte dla transportu morskiego i lotniczego." (art. 80 Traktatu) _BAR_ Utrzymanie wysokiego, ujednoliconego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego w Europie oraz zapewnienie sprawnego funkcjonowania i poprawy bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego. _BAR_ 1.wydawanie opinii skierowanych do Komisji;2.wydawanie warunków technicznych certyfikacji, w tym przepisów zdatności do lotu i dopuszczalnych sposobów potwierdzania zgodności, jak również wszelkich materiałów poradnikowych, dotyczących stosowania polityki wspólnotowej;3.podejmowanie decyzji o certyfikacji w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska;4.prowadzenie inspekcji standaryzacyjnych właściwych władz Państw Członkowskich;5.przeprowadzanie niezbędnych kontroli w przedsiębiorstwach. _BAR_ Budżet ogółem: 11,3 mln euro (4,8 mln euro), z czego: Dotacje wspólnotowe: 11,1 mln euro (98 %) (4,8 mln euro) Wkład Republiki Federalnej Niemiec: 0,2 mln euro (2 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 95 stanowisk w planie zatrudnienia (80) z czego obsadzonych: 84 (1) + 18 innych stanowisk (16).
Całkowite zatrudnienie: 102 (17) z czego wykonujący zadania: operacyjne: 36 (1)administracyjne: 30 (4)mieszane: 36 (12). _BAR_ 3 opinie dotyczące poprawek do rozporządzeń nr 1592/2002, 1702/2003 oraz 2042/2003,2 opinie dotyczące odstępstw wydane przez Państwa Członkowskie.
Decyzje w sprawie przepisów: 1 zmiana warunków technicznych certyfikacji wydanych przez Agencję.
Współpraca międzynarodowa: 5 umów o współpracy zawartych z Brazylią, Chinami, Kanadą, Izraelem oraz Komitetem Aeronautyki Wspólnoty Niepodległych Państw.
Decyzje o przyznaniu certyfikacji: Certyfikaty typu: 35 Uzupełniające certyfikaty typu: 576 Wytyczne dotyczące zdatności do lotu: 442 Europejskie specyfikacje techniczne: 257 Dopuszczalne sposoby potwierdzenia zgodności: 86 Istotne zmiany: 1378 Pomniejsze zmiany: 4472 Istotne naprawy: 320 Pomniejsze naprawy: 3252 AFM/RFM (= Poprawki w Instrukcji Użytkowania w Locie): 741 Udzielanie upoważnień podmiotom zajmującym się projektowaniem: 84 Udzielanie upoważnień podmiotom zajmującym się obsługą techniczną (dwustronne): 1559 Udzielanie upoważnień podmiotom zajmującym się obsługą techniczną (zagraniczne): 180 Udzielanie upoważnień podmiotom szkolącym obługę techniczną: 13 Udzielanie upoważnień podmiotom produkcyjnym: 1 _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 11050 _BAR_ 11050 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 7807 _BAR_ 6000 _BAR_ 5686 _BAR_ 314 _BAR_ 1807 _BAR_ 30 _BAR_ 12 _BAR_ 18 _BAR_ 7837 _BAR_ 6030 _BAR_ 5698 _BAR_ 314 _BAR_ 1825 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 287 _BAR_ 248 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 2539 _BAR_ 2060 _BAR_ 1250 _BAR_ 810 _BAR_ 479 _BAR_ 396 _BAR_ 379 _BAR_ 17 _BAR_ 2935 _BAR_ 2456 _BAR_ 1629 _BAR_ 810 _BAR_ 496 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 991 _BAR_ 937 _BAR_ 673 _BAR_ 264 _BAR_ 54 _BAR_ 2486 _BAR_ 1330 _BAR_ 1156 _BAR_ 3477 _BAR_ 3423 _BAR_ 2003 _BAR_ 264 _BAR_ 1210 _BAR_
Ogółem _BAR_ 11337 _BAR_ 11298 _BAR_ Ogółem _BAR_ 11337 _BAR_ 8997 _BAR_ 7609 _BAR_ 1388 _BAR_ 2340 _BAR_ 2912 _BAR_ 1721 _BAR_ 1191 _BAR_ 14249 _BAR_ 11909 _BAR_ 9330 _BAR_ 1388 _BAR_ 3531 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody operacyjne
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 7777 _BAR_ 3725 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 248 _BAR_ 0 _BAR_
Zwrot poniesionych wydatków _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 350 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 8378 _BAR_ 3725 _BAR_
Wydatki operacyjne
Personel _BAR_ 5556 _BAR_ 662 _BAR_
Grunty i budynki oraz powiązane wydatki _BAR_ 689 _BAR_ 92 _BAR_
Inne wydatki administracyjne _BAR_ 743 _BAR_ 82 _BAR_
Rezerwy _BAR_ 89 _BAR_ 1 _BAR_
Koszty operacyjne _BAR_ 2081 _BAR_ 261 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 9158 _BAR_ 1098 _BAR_
Wynik operacyjny (c = a – b) _BAR_ –780 _BAR_ 2627 _BAR_
Przychody finansowe (d) _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
Koszty finansowe (e) _BAR_ 2 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik finansowy (f = d – e) _BAR_ –2 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (g = c + f) _BAR_ –782 _BAR_ 2627 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 69 _BAR_ 27 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wyniki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 2627 _BAR_ 0 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik roku obrachunkowego _BAR_ –782 _BAR_ 2627 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 376 _BAR_ 12 _BAR_ Razem _BAR_ 1845 _BAR_ 2627 _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 285 _BAR_ 0 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne urządzenia techniczne i wyposażenie _BAR_ 261 _BAR_ 0 _BAR_ Zobowiązania bieżące _BAR_ 549 _BAR_ 112 _BAR_
Razem _BAR_ 922 _BAR_ 12 _BAR_ Zobowiązania różne _BAR_ 61 _BAR_ 6 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania wobec instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 3843 _BAR_ 32 _BAR_
Finansowanie wstępne _BAR_ 70 _BAR_ 0 _BAR_ Razem _BAR_ 4453 _BAR_ 150 _BAR_
Należności różne _BAR_ 171 _BAR_ 5 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne należności _BAR_ 68 _BAR_ 5 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności od instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 20 _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 329 _BAR_ 11 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 4978 _BAR_ 2727 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 6298 _BAR_ 2777 _BAR_ Ogółem _BAR_ 6298 _BAR_ 2777 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI AGENCJI
7.
Agencja uwzględniła uwagi Trybunału Obrachunkowego.
Budżet na rok obrachunkowy 2005 oraz projekt wstępny budżetu na rok 2006 zostały przyjęte zgodnie z zasadami przewidzianych przepisami.
8.
Agencja uwzględniła stratę odnotowaną w 2003 r. w wyniku finansowym za rok obrachunkowy 2004.
Z racji iż wynik odnotowany w roku 2004 był dodatni, nie ma potrzeby ujmowania go w budżecie korygującym.
9.
Wszystkie decyzje odnoszące się do przesunięć w czasie roku obrachunkowego 2004 były umotywowane, za wyjątkiem dwóch pierwszych.
Agencja podjęła niezbędne kroki w celu niedopuszczenia w przyszłości do zajścia sytuacji podobnych do tych opisanych przez Trybunał Obrachunkowy.
10.
Przepisy wykonawcze do rozporządzenia finansowego Agencji zostały przyjęte przez jej Radę Zarządzającą w dniu 14 czerwca 2005 r.
Obecnie rekrutowany jest specjalista ds. zarządzania ryzykiem/audytor wewnętrzny, którego priorytetowym zadaniem będzie analiza ryzyka i wypracowanie norm kontroli wewnętrznej.
11.
Agencja dołoży wszelkich starań w celu zwiększenia przejrzystości swoich procedur rekrutacji, zwłaszcza poprzez opracowanie podręczników procedury.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji Leków za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/02)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja Leków (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2309/93 z dnia 22 lipca 1993 r., które zostało zastąpione rozporządzeniem (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r [1].
Agencja działa z wykorzystaniem sieci i koordynuje zasoby naukowe udostępnione przez władze krajowe w celu zapewnienia oceny i nadzoru nad produktami leczniczymi stosowanymi u ludzi i do celów weterynaryjnych.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Agencję za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania rozliczeń Agencji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jej dyrektora zarządzającego, zgodnie z art. 68 rozporządzenia (WE) nr 726/2004, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu otrzymania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Zarząd Agencji powołał Komitet Doradczy ds. Kontroli, którego zadaniem jest doradzanie dyrektorowi zarządzającemu w kwestiach związanych z zapewnieniem jakości i strategiami minimalizowania ryzyka.
Funkcjonowanie tego organu i jego zasady działania, wraz z procedurą rekrutacji jego członków, należy uregulować w związku z jego stałym charakterem, w przepisach określających wewnętrzną strukturę organizacyjną Agencji.
8.
Umowy zawarte z bankami obowiązują od ponad pięciu lat, pomimo że, zgodnie z zasadami wykonania rozporządzenia finansowego Agencji, nowa procedura przetargowa powinna być przeprowadzana co najmniej co pięć lat [4].
9.
Trybunał odnotowuje, że nowe rozporządzenie finansowe Agencji, ostatecznie przyjęte po uzyskaniu opinii Komisji, uwzględnia uwagi przedstawione przez Trybunał w jego poprzednim sprawozdaniu [5].
System zarządzania aktywami trwałymi Agencji również znacznie się poprawił [6].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 214 z 24.8.1993, str. 1 i Dz.U. L 136 z 30.4.2004, str. 1. Na mocy tego ostatniego rozporządzenia pierwotna nazwa Agencji — Europejska Agencja ds. Oceny Produktów Leczniczych — została zastąpiona nazwą: Europejska Agencja Leków.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 29 września 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 29 września 2005 r.
[4] Artykuł 53 ust. 3.
[5] Patrz: pkt 7 sprawozdania dotyczącego roku obrachunkowego 2003 (Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 31).
[6] Patrz: pkt 10 sprawozdania dotyczącego roku obrachunkowego 2003 (Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 31).
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja Leków (Londyn)
Źródło: Informacje przekazane przez Agencję.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji Rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi (dane za 2003 r.) _BAR_
Przy określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Wspólnoty zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego.
Działanie Wspólnoty, które uzupełnia polityki krajowe, nakierowane jest na poprawę zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom i dolegliwościom ludzkim oraz usuwanie źródeł zagrożeń dla zdrowia ludzkiego. (…) (art. 152 Traktatu) _BAR_ Cele koordynowanie istniejących środków naukowych przekazanych jej do dyspozycji przez właściwe władze Państw Członkowskich w celu oceny i kontroli produktów leczniczych stosowanych u ludzi i w celach weterynaryjnych;zapewnienie Państwom Członkowskim i instytucjom Wspólnoty porad naukowych w zakresie produktów leczniczych stosowanych u ludzi i w celach weterynaryjnych. _BAR_ Zadania koordynacja oceny naukowej produktów leczniczych, które podlegają procedurom wspólnotowym wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu;koordynacja kontroli produktów leczniczych dopuszczonych we Wspólnocie (nadzór farmakologiczny);wydawanie opinii na temat maksymalnego limitu pozostałości leczniczych produktów weterynaryjnych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego;koordynowanie weryfikacji zgodności z zasadami dobrej praktyki wytwarzania, dobrej praktyki laboratoryjnej i dobrej praktyki klinicznej;rejestrowanie statusu pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych. _BAR_ 1.Komitet ds. Leków Gotowych, złożony z dwóch członków z każdego Państwa Członkowskiego, przygotowuje opinie na temat wszelkich kwestii dotyczących oceny produktów leczniczych stosowanych u ludzi.2.Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych, złożony z dwóch członków z każdego Państwa Członkowskiego, przygotowuje opinie na temat wszelkich kwestii dotyczących oceny produktów leczniczych stosowanych w celach weterynaryjnych.3.Zarząd składa się z dwóch przedstawicieli z każdego Państwa Członkowskiego, Komisji oraz dwóch przedstawicieli wyznaczonych przez Parlament Europejski.
Przyjmuje program prac i sprawozdanie roczne.4.Dyrektor zarządzający jest powoływany przez zarząd na wniosek Komisji.5.Kontrola zewnętrzna: Trybunał Obrachunkowy6.Absolutorium udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 99,1 mln euro (84,2 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe (bez dotacji do sierocych produktów leczniczych): 24,7 % (22,9 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 314 (287) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 290 (256) + 50 (48) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny i zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 340 (304), z czego wykonujący zadania operacyjne: 271 (242) zadania administracyjne: 69 (62) _BAR_ Produkty lecznicze stosowane u ludzi Wnioski o wydanie pozwolenia na sprzedaż: 51 (39) Pozytywne opinie: 34 (39) Średni czas oceny: 187 dni (190 dni) Opinia po wydaniu pozwolenia: 926 (941) Nadzór farmakologiczny: 64186 sprawozdań (45538 sprawozdań) Okresowe sprawozdania dotyczące niezawodności: 253 (276) Działania w zakresie monitoringu: 948 (1025) Opinie naukowe: 77 (65) Procedury wzajemnego uznawania: 7081 (4080) Produkty lecznicze stosowane do celów weterynaryjnych Nowe wnioski: 8 (10) Wnioski w zakresie wariantów: 40 (64) Kontrola: 93 (76) _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja Leków — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 29073 _BAR_ 29022 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 36064 _BAR_ 34151 _BAR_ 33509 _BAR_ 642 _BAR_ 1913 _BAR_ 534 _BAR_ 424 _BAR_ 110 _BAR_ 36598 _BAR_ 34685 _BAR_ 33933 _BAR_ 642 _BAR_ 2023 _BAR_
Dochody własne _BAR_ 67000 _BAR_ 67350 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 23994 _BAR_ 23878 _BAR_ 12943 _BAR_ 10935 _BAR_ 116 _BAR_ 7265 _BAR_ 6749 _BAR_ 516 _BAR_ 31259 _BAR_ 31143 _BAR_ 19692 _BAR_ 10935 _BAR_ 632 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 3016 _BAR_ 3013 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 39031 _BAR_ 38686 _BAR_ 27512 _BAR_ 11174 _BAR_ 345 _BAR_ 8316 _BAR_ 7878 _BAR_ 438 _BAR_ 47347 _BAR_ 47002 _BAR_ 35390 _BAR_ 11174 _BAR_ 783 _BAR_
Ogółem _BAR_ 99089 _BAR_ 99385 _BAR_ Ogółem _BAR_ 99089 _BAR_ 96715 _BAR_ 73964 _BAR_ 22751 _BAR_ 2374 _BAR_ 16115 _BAR_ 15051 _BAR_ 1064 _BAR_ 115204 _BAR_ 112830 _BAR_ 89015 _BAR_ 22751 _BAR_ 3438 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja Leków — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Opłaty za zezwolenia na dopuszczenie do obrotu _BAR_ 68412 _BAR_ 58657 _BAR_
Dotacja Komisji wraz z udziałami z EOG _BAR_ 20529 _BAR_ 19786 _BAR_
Dotacje wspólnotowe dla sierocych produktów leczniczych _BAR_ 4026 _BAR_ 2814 _BAR_
Udziały na programy wspólnotowe _BAR_ 0 _BAR_ 1208 _BAR_
Dochody administracyjne _BAR_ 1973 _BAR_ 1703 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 1473 _BAR_ 1788 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 96413 _BAR_ 85956 _BAR_
Wydatki
Koszty personelu _BAR_ 34333 _BAR_ 29663 _BAR_
Koszty administracyjne _BAR_ 11224 _BAR_ 10835 _BAR_
Koszty operacyjne _BAR_ 38573 _BAR_ 32838 _BAR_
Umorzenia _BAR_ 3650 _BAR_ 2364 _BAR_
Inne koszty _BAR_ 280 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem (b) _BAR_ 88060 _BAR_ 75700 _BAR_
Wynik operacyjny (c = a – b) _BAR_ 8353 _BAR_ 10256 _BAR_
Wynik finansowy (e) _BAR_ 1160 _BAR_ 676 _BAR_
Wynik gospodarczy (f = c + e) _BAR_ 9513 _BAR_ 10932 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja Leków — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnych sprawozdaniach finansowych.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 5109 _BAR_ 3401 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wyniki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 13767 _BAR_ 6872 _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik gospodarczy _BAR_ 9513 _BAR_ 10932 _BAR_
Urządzenia techniczne, maszyny i narzędzia _BAR_ 2480 _BAR_ 1635 _BAR_ Razem _BAR_ 23280 _BAR_ 17804 _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 1375 _BAR_ 1011 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 3151 _BAR_ 2548 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 7006 _BAR_ 5194 _BAR_ Zobowiązania socjalne _BAR_ 320 _BAR_ 0 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania wobec instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 4910 _BAR_ 479 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania bieżące _BAR_ 13151 _BAR_ 11936 _BAR_
VAT zapłacony i do odzyskania _BAR_ 1888 _BAR_ 1105 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 106 _BAR_ 127 _BAR_
Należności od instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 148 _BAR_ 107 _BAR_ Zaliczki pobrane od klientów _BAR_ 11250 _BAR_ 8845 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 1795 _BAR_ 1034 _BAR_ Razem _BAR_ 29737 _BAR_ 21387 _BAR_
Należności różne i zaliczki _BAR_ 2061 _BAR_ 64 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 5892 _BAR_ 2310 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 35010 _BAR_ 28286 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 53017 _BAR_ 39191 _BAR_ Ogółem _BAR_ 53017 _BAR_ 39191 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI AGENCJI
7.
Komitet Doradczy ds. Audytu jest organem konsultacyjnym i nie posiada roli operacyjnej w wewnętrznej organizacji Agencji.
W dniu 4 lutego 2005 r. Zarząd Agencji przyjął zakres kompetencji Komitetu Doradczego ds. Audytu obejmujący deklarację jego celów i jego regulamin.
8.
Przez kilka ostatnich lat na Agencji spoczywało zadanie wprowadzenia szeroko zakrojonej reformy rozporządzenia finansowego i procedury księgowania.
Uznano, że należy zachować ostrożność i poczekać ze zmianą głównego banku do czasu integracji naszych systemów z elektronicznym systemem płatności banku.
Ze względu na fakt, że Agencja znajduje się obecnie na ostatnim etapie nowego rozporządzenia finansowego, w ostatnim kwartale tego roku ogłoszony zostanie przetarg.
Należy jednak podkreślić, że w drodze bezpośrednich negocjacji z bankiem i automatyzacji płatności udało się uzyskać istotne obniżenie kosztów przekazów bankowych.
Również ulokowanie środków zależy od poszczególnych ofert maksymalnie trzech banków w oparciu o cenę rynkową z danego dnia.
9.
Agencja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że problemy opisane w punktach sprawozdania Trybunału zostały rozwiązane.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji Odbudowy za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/03)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–14 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja Odbudowy (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1628/96 [1].
Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2068/2004 [2].
Agencja, faktycznie ustanowiona w lutym 2000 r., była początkowo odpowiedzialna za zarządzanie programami pomocy UE w Kosowie.
Po trzykrotnym rozszerzeniu jej kompetencji w 2001, 2002 i 2004 r., zakres działania Agencji obejmuje obecnie także Serbię i Czarnogórę oraz Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii.
Główna siedziba Agencji znajduje się w Salonikach, a jej centra operacyjne w Belgradzie, Podgoricy, Prisztinie i Skopje.
Agencja realizuje programy wspierające rozwój instytucjonalny oraz dobrą administrację, promujące rozwój gospodarki rynkowej i podstawowej infrastruktury oraz umacniające społeczeństwo obywatelskie.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji, na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Agencję za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady, zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [3], sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Agencji, zgodnie z art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[4]. zostało sporządzone przez jej dyrektora, zgodnie z art. 8 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2667/2000 [5], i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w pkt 9, sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w pkt 11, transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
UWAGI
7.
Chociaż Agencja dysponowała znacznymi funduszami w ciągu roku [6], nie wdrożyła ona żadnej aktywnej polityki zarządzania środkami pieniężnymi; znaczne kwoty są trzymane na bieżących rachunkach bankowych, a Agencja nie sprawdza zysków, które one generują.
8.
Nie przeprowadza się regularnie uzgodnień pomiędzy rachunkami bankowymi a zapisami księgowymi Agencji.
Wraz z wprowadzeniem księgowości memoriałowej w 2005 r., zgodność między rachunkami bankowymi a dokumentacją księgową w ujęciu miesięcznym staje się tym bardziej istotna.
9.
W związku z brakiem skutecznych procedur kontroli wewnętrznej w odniesieniu do zobowiązań długoterminowych, Trybunał nie może mieć pewności, że operacje związane z funduszami CP, systemami linii kredytowych oraz funduszami specjalnymi zostały zarejestrowane w całości.
10.
Jednym z głównych problemów Agencji są trudności w rekrutacji pracowników zdolnych do realizacji trudnych zadań, które są jej powierzane.
Polityka odnawiania mandatu Agencji na krótkie okresy zwiększa ten problem, gdyż niewiele osób o wymaganych kwalifikacjach akceptuje ofertę pracy na takich warunkach.
11. W swoim sprawozdaniu za 2003 r.
[7]. Trybunał odnotował nieprawidłowości, które miały wpływ na decyzje o udzielaniu zamówień.
W 2004 r powtórzyła się identyczna sytuacja.
Zamówienia publiczne podlegają formalnym procedurom, stanowiącym podstawową gwarancję równości w traktowaniu oferentów.
Niezbędny jest zatem ścisły nadzór nad przestrzeganiem tych procedur.
Wiele spośród napotkanych trudności wynikało z faktu, iż kryteria przyjęte w zaproszeniu do składaniu ofert mogły być różnie interpretowane, gdyż nie zostały dostosowane do sytuacji praktycznej.
Podczas określania kryteriów wyboru Agencja powinna zatem dopilnować, aby unikano mało realistycznych warunków, które mogą następnie skutkować różnymi interpretacjami nieskutecznymi procedurami.
12.
Przeprowadzono przegląd operacji powierzonych Misji Narodów Zjednoczonych w Kosowie (UNMIK).
Przegląd objął wszystkie 16 operacji wciąż otwartych w rozliczeniach Agencji, wynoszących w sumie 30,7 mln euro (2,5 mln euro płatności w 2004 r.).
W tych przypadkach, w których UNMIK zarządza zamówieniami bezpośrednio, Agencja dokonała płatności, nie przeprowadzając odpowiedniej kontroli finansowej.
Częsty brak śladu rewizyjnego wymaga dokonania dogłębnej analizy stosowalności umowy [8] podpisanej przez Komisję z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
13.
W przypadkach funduszy, gdzie UNMIK działała w imieniu wydziałów władz lokalnych, za zarządzanie operacjami odpowiadały w całości te wydziały.
Agencja nie poświęciła wystarczającej uwagi właściwej organizacji finansowej beneficjentów, gdyż uważała, że prawnie odpowiadała za to UNMIK, a następnie musiała zmierzyć się z poważnymi trudnościami przy zamykaniu operacji, głównie z powodu braku odpowiednich rozliczeń projektów oraz niedostatecznego uzasadnienia wydatków.
14.
W odniesieniu do dokumentacji poświadczającej w zakresie płatności należy przyjąć standardowy system zarządzania wnioskami o płatności oraz ustanowić kryteria dotyczące rodzaju dowodów stanowiących podstawę do dokonania płatności.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 10 listopada 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 204 z 14.8.1996, str. 1.
[2] Dz.U. L 358 z 3.12.2004, str. 2.
[3] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[4] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 13 października 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 18 października 2005 r.
[5] Dz.U. L 306 z 7.12.2000, str. 7.
[6] Saldo na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2004 r. wynosiło 158 mln euro – patrz: tabela 4.
[7] Sporządzonym w dniu 10 grudnia 2004 r.
[8] Ramowa umowa finansowa i administracyjna podpisana przez Komisję Europejską z Organizacją Narodów Zjednoczonych z 29.4.2003 r.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja Odbudowy (Saloniki)
Źródło: Informacje dostarczone przez Agencję
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2667/2000 z dnia 5 grudnia 2000 r. _BAR_ Zarząd zanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczonew 2004 r. _BAR_
_BAR_ Cele _BAR_ Stosowanie _BAR_ Zadania _BAR_ Rada Zarządzająca. Składa się z jednego przedstawiciela każdego Państwa Członkowskiego, dwóch przedstawicieli Komisji oraz obserwatora z Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Dyrektor mianowany przez Radę Zarządzającą na wniosek Komisji Centra operacyjne w Belgradzie, Prisztinie, Podgoricy i Skopje dysponujące wysokim poziomem autonomii zarządzania.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny _BAR_ Dane ogólne _BAR_
Wspólnota prowadzi w zakresie swoich kompetencji współpracę gospodarczą, finansową i techniczną z państwami trzecimi.
Działania takie stanowią uzupełnienie działań prowadzonych przez Państwa Członkowskie i są zgodne z polityką Wspólnoty na rzecz rozwoju. (art. 181a) _BAR_ Zapewnianie pomocy UE w zakresie: i)odbudowy, powrotu uchodźców i wysiedleńców;ii)promowania właściwego zarządzania, silnych instytucji i rządów prawa;iii)wspierania rozwoju gospodarki rynkowej i inwestowania w podstawową infrastrukturę fizyczną oraz działania na rzecz ochrony środowiska;iv)wspierania rozwoju społecznego i umacniania społeczeństwa obywatelskiego. _BAR_ Agencja zarządza głównymi programami pomocy w Serbii i Czarnogórze (Republika Serbii, Kosowo i Republika Czarnogóry) oraz w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii (BJRM).
Beneficjentami mogą być państwa, organy administrowane przez ONZ, jednostki federalne, regionalne i lokalne, instytucje publiczne i parapubliczne, partnerzy społeczni, organizacje wsparcia biznesu, spółdzielnie, towarzystwa wzajemne, stowarzyszenia, fundacje i organizacje pozarządowe. _BAR_ doradzanie Komisji w sprawach priorytetowych potrzeb,przygotowanie programów odbudowy i powrotu uchodźców i wysiedleńców,podejmowanie wszelkich działań w celu realizacji pomocy UE. _BAR_ 374,6 mln euro (358,6 mln euro), łącznie z dotacją UE 96,7 % (97,4 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 114 (120) stanowisk w planie zatrudnienia stanowisk obsadzonych: 88 (94) inne stanowiska — pracownicy lokalni: 195 (201) stanowisk, z czego obsadzonych 173 (173) Całkowite zatrudnienie: 261 (267), z czego wykonujący zadania operacyjne: 184 zadania administracyjne: 77 _BAR_ Środki: Zakontraktowane: Wypłacone: _BAR_ 374,6 mln euro 299 mln euro 292,8 mln euro _BAR_
Na centrum operacyjne: KOSOWO: a) dotacje na zakładanie przedsiębiorstw, pożyczki, szkolenia i doradztwo biznesowe dla małych przedsiębiorstw; b) pomoc prawna dla osób należących do grup wrażliwych; c) pomoc przyznawana w oparciu o system pożyczkowy EAO; d) znaczna i kompleksowa odbudowa elektrociepłowni Kosowo B uszkodzonej w wyniku pożaru; e) remont podstacji ogrzewania miejskiego dzielnicy "Sunny Hill w Prisztinie"; f) ponowne otwarcie sześciu mostów między i przejściem granicznym z Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii.
SERBIA: a) projekty przepisów w ramach reformy administracji publicznej; b) programy szkoleniowe dla specjalnych oddziałów Policji; c) program odbudowy dla szpitali; d) stworzenie nowych miejsc pracy dzięki pożyczkom z Funduszu Kredytów Odnawialnych; e) wsparcie szkoleniowe dla przedsiębiorstw; f) remonty elektrociepłowni; g) regionalne centra szkolenia dla dorosłych; remont szkół lotniczych i wyposażenie ich w sprzęt informatyczny; h) prace na moście Sloboda i na przejściu granicznym Horgos z Węgrami CZARNOGÓRA: a) specjalistyczne szkolenia dla policji granicznej i służby cywilnej; b) centralna komputerowa baza danych dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych; c) Agencja ds. Zarządzania Zasobami Ludzkimi, regionalne ośrodki kształcenia i szkolenia zawodowego; d) laboratorium weterynaryjne; e) nowa dyrekcja dróg i nowe ustawy transportowe; f) strategia w zakresie ścieków i odpadów stałych; g) restrukturyzacja/podział publicznych przedsiębiorstw energetycznych, strategia poprawy efektywności energetycznej.
BJRM: a) 90 % przesiedleńców wewnętrznych powróciło do swoich miejsc zamieszkania sprzed konfliktu; b) szkolenia wśród ludności głównie pochodzenia albańskiego, na urzędników służby cywilnej; c) stworzono nowe miejsca pracy oraz utrzymano dotychczasowe dzięki pożyczkom dla MŚP finansowanym z Funduszu Kredytów Odnawialnych; stworzenie Agencji Wspierania Przedsiębiorczości oraz Obserwatorium MŚP; d) stworzenie trzech nowych instytutów i przeszkolenie ich personelu. _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja Odbudowy — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych przedstawionych przez Agencję w jej sprawozdaniu finansowym.
(w mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Dostępne środki _BAR_ Środki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ saldo środków nieprzyznanych na zobowiązania _BAR_ zobowiązania przeniesione _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 362,3 _BAR_ 232,3 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 18,8 _BAR_ 17,6 _BAR_ 17,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 1,3 _BAR_ — _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ — _BAR_
Inne dotacje i fundusze CPF _BAR_ 0,4 _BAR_ 5,6 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 7,1 _BAR_ 6,2 _BAR_ 5,1 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,9 _BAR_ — _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ — _BAR_
Środki do ponownego wykorzystania (C5) z poprzednich lat _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ Środki do ponownego wykorzystania (C5) z poprzednich lat _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
Inne fundusze _BAR_ 11,9 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 348,7 _BAR_ 139,4 _BAR_ 23,2 _BAR_ 116,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 209,2 _BAR_ 345,4 _BAR_ 200,3 _BAR_ 6,7 _BAR_ 138,4 _BAR_
Dochody różne (środki do ponownego wykorzystania) _BAR_ p.m. _BAR_ 1,1 _BAR_ Razem _BAR_ 375,0 _BAR_ 163,3 _BAR_ 45,7 _BAR_ 117,6 _BAR_ 2,4 _BAR_ 209,2 _BAR_ 346,9 _BAR_ 201,6 _BAR_ 6,8 _BAR_ 138,4 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione z 2003 r. _BAR_ 239,1 _BAR_ 135,7 _BAR_ 45,5 _BAR_ 90,3 _BAR_ 4,1 _BAR_ 99,4 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
Suma _BAR_ 374,6 _BAR_ 239,0 _BAR_ Ogółem _BAR_ 614,1 _BAR_ 299,0 _BAR_ 91,2 _BAR_ 207,9 _BAR_ 6,5 _BAR_ 308,6 _BAR_ 346,9 _BAR_ 201,6 _BAR_ 6,8 _BAR_ 138,4 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja Odbudowy — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych przedstawionych przez Agencję w jej sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacja Komisji _BAR_ 231909 _BAR_ 274221 _BAR_
Odzyskanie wydatków (środki do ponownego wykorzystania w ramach Tytułu III) _BAR_ 1229 _BAR_ 1318 _BAR_
Dochody z działań administracyjnych (środki do ponownego wykorzystania w ramach Tytułu I i II) _BAR_ 181 _BAR_ 199 _BAR_
Pozostałe dochody operacyjne _BAR_ 6113 _BAR_ 28413 _BAR_
Dochody operacyjne ogółem _BAR_ 239432 _BAR_ 304151 _BAR_
Wydatki
Wydatki administracyjne
— Koszty personelu _BAR_ 17575 _BAR_ 17333 _BAR_
— Inne wydatki administracyjne _BAR_ 6290 _BAR_ 6475 _BAR_
Wydatki operacyjne
— Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane _BAR_ 268965 _BAR_ 297168 _BAR_
Wydatki administracyjne i operacyjne ogółem _BAR_ 292830 _BAR_ 320976 _BAR_
Nadwyżka/(deficyt) z działań operacyjnych _BAR_ –53398 _BAR_ –16825 _BAR_
Zyski nadzwyczajne _BAR_ 738 _BAR_ 0 _BAR_
Straty nadzwyczajne _BAR_ –1269 _BAR_ –4118 _BAR_
Wynik gospodarczy roku _BAR_ –53929 _BAR_ –20943 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja Odbudowy — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych przedstawionych przez Agencję w jej sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki trwałe wg wartości księgowej netto _BAR_ 1652 _BAR_ 1771 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 63270 _BAR_ 1771 _BAR_
Razem _BAR_ 1652 _BAR_ 1771 _BAR_ Skumulowana nadwyżka _BAR_ 150332 _BAR_ 204261 _BAR_
Należności długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 213602 _BAR_ 206032 _BAR_
Fundusze CPF, linie kredytowe i fundusze specjalne _BAR_ 61619 _BAR_ 0 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 61619 _BAR_ 0 _BAR_ Dodatki socjalne _BAR_ 28 _BAR_ 0 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ 9619 _BAR_ 6067 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ 1761 _BAR_ 135 _BAR_ Inni wierzyciele _BAR_ 37 _BAR_ 515 _BAR_
Razem _BAR_ 1761 _BAR_ 135 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 9684 _BAR_ 6582 _BAR_
Środki pieniężne w kasie i ekwiwalenty środków pieniężnych _BAR_ 158254 _BAR_ 210708 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 158254 _BAR_ 210708 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 223286 _BAR_ 212614 _BAR_ Ogółem _BAR_ 223286 _BAR_ 212614 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI AGENCJI
7.
Fundusze dostępne na rachunkach bankowych Agencji są proporcjonalne do jej potrzeb wydatkowania, biorąc pod uwagę, że płatności mogą sięgać wartości szczytowych 45 mln EUR w jednym miesiącu, a w grudniu 2004 r. całkowita suma należna do zapłacenia z tytułu zawartych umów wyniosła 345 mln EUR.
Należy także unikać zakłócenia płynności finansowej, wynikającego z opóźnień wpływu oczekiwanych transz subwencji Komisji Europejskiej.
Agencja stosuje politykę skarbową zgodną z praktyką Komisji.
W związku z uwagami Trybunału Agencja zwróci się z prośbą o wskazówki do Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu.
Wydano zlecenia windykacji w celu zapewnienia właściwego księgowania.
W 2004 r. środki zgromadzone na rachunkach bankowych EAR wygenerowały zysk 2,9 mln EUR.
8.
Przed wprowadzeniem w połowie 2004 r. nowego komputerowego systemu podwójnego księgowania Agencja często przeprowadzała uzgodnienia rachunków bankowych.
Agencja wyraża zgodę na przeprowadzanie uzgodnień co miesiąc.
9.
Zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w kontekście absolutorium za 2003 r. Agencja wprowadziła do końcowego sprawozdania finansowego za 2004 r. wyjściową kwotę inwestycji pomniejszoną o rezerwę na pokrycie nieściągalnych należności z funduszy partnerskich i programów pożyczek oraz o niewykorzystaną kwotę na fundusze specjalne.
Wszystkie te działania były lub są przedmiotem zewnętrznych audytów w 2005 r.
Agencja jest zdania, że sprawozdania prezentują przejrzysty i pełny obraz długoterminowych należności EAR.
Konieczne poprawki o mniejszym znaczeniu zostaną uwzględnione w bilansie za 2005 r.
11.
Agencja pracuje w trudnych i wymagających warunkach i w pełni zdaje sobie sprawę z ryzyka wiążącego się z zarządzaniem znacznymi sumami pomocy w takiej sytuacji.
W związku z tym utworzono dopracowany system zamówień z wyraźnym podziałem zadań pomiędzy pracowników operacyjnych, pracowników odpowiedzialnych za zamówienia oraz za finanse.
EAR wdrożyła odpowiednie środki w celu rozwiązania kwestii podjętych przez Trybunał w sprawozdaniu rocznym za 2003 r., sporządzonym i opublikowanym pod koniec 2004 r.
Ulepszenia te nie były zauważalne w 2004 r., ale zostaną w pełni ocenione dopiero w kontekście audytu z 2005 r.
W szczególności EAR zapewniła podmiotom biorącym udział w jej przetargach centralny system wytycznych i zwiększyła spójność stosowanych norm i metod.
Tego rodzaju działania będą w dalszym ciągu podejmowane w celu zapewnienia zgodności z odpowiednimi zaleceniami Trybunału.
12.
Agencja dokłada wszelkich starań, aby UNMIK wywiązywała się ze swoich zobowiązań.
W ramach swojej polityki EAR kładzie szczególny nacisk na terminowe otrzymywanie przewidzianych w umowach i sporządzonych we właściwej formie sprawozdań oraz odrzuca sprawozdania, jeśli nie są odpowiednie.
Nie dokonuje się żadnych płatności bez uprzedniego sprawdzenia danych finansowych i wymaganych dokumentów.
EAR także finansuje przeprowadzenie audytów na najbardziej odpowiednim etapie realizacji, zazwyczaj przed lub bezpośrednio po zakończeniu umowy.
Te audyty są "przedmiotem wewnętrznych i zewnętrznych procedur audytu określonych w rozporządzeniach finansowych, przepisach i dyrektywach Narodów Zjednoczonych", jak przewidziano w art. 1 lit. a) FAFA.
13.
Warunki umów finansowych między EAR a UNMIK są przejrzyste, jeśli chodzi o zakres odpowiedzialności stron.
UNMIK jest organizacją odpowiedzialną za departamenty rządowe.
Ze względu na wspomniane trudności Agencja zapewniła techniczne i finansowe doradztwo w ramach niektórych umów finansowych.
W przyszłości zakres takich działań będzie w dalszym ciągu rozszerzany.
Warunkiem realizacji końcowych płatności Agencji na rzecz UNMIK jest spełnienie wymogów finansowych na podstawie sprawozdań niezależnych audytorów.
14.
Agencja wykorzystuje proces pracy (obieg finansowy) z zastosowaniem podwójnej weryfikacji przed zatwierdzeniem oraz standardowe listy kontrolne.
Instrukcja ze szczegółowym opisem procedury przetwarzania faktur została uaktualniona w połowie 2004 r.
Działania mające na celu dalszą poprawę i normalizację tych zasad będą kontynuowane.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/04)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2062/94 z dnia 18 lipca 1994 r.
[1] W zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy zadaniem Agencji jest gromadzenie i rozpowszechnianie informacji dotyczących priorytetów krajowych i wspólnotowych, wspieranie właściwych organów krajowych i wspólnotowych w określaniu i wdrażaniu polityk oraz informowanie o działaniach prewencyjnych.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Agencję za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania rozliczeń Agencji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jej dyrektora, zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 2062/94, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Agencja nie ustanowiła jeszcze przepisów wykonawczych do swojego nowego rozporządzenia finansowego ani nie przewidziała procedur kontroli wewnętrznej opartych na analizie ryzyka [4].
8.
W 2004 r. dla zamówień na łączną kwotę 208000 euro wykorzystano cztery umowy ramowe podpisane ponad cztery lata wcześniej.
Artykuł 117 szczegółowych zasad wykonania rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego [5] ogranicza okres obowiązywania tego rodzaju umów do czterech lat.
9.
Przed dokonaniem korekt ekonomicznych rachunek dochodów i wydatków za rok obrachunkowy 2003 wykazał stratę w wysokości 1987000 euro związaną z wykonaniem budżetu Agencji.
Wynik ten powinien był zostać uwzględniony w budżecie korygującym na rok obrachunkowy 2004 [6].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 216 z 20.8.1994, str. 1. Rozporządzenie to zostało zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 1654/2003 z dnia 18 czerwca 2003 r., Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 38.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 6 września 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 19 września 2005 r.
[4] Artykuł 38 rozporządzenia finansowego Agencji.
[5] Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r.
(Dz.U. L 357 z 31.12.2002).
Postanowienia tego rozporządzenia stosuje się do Agencji na podstawie art. 74 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dla organów określonych w art. 185 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego.
[6] Artykuł 16 rozporządzenia finansowego Agencji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (Bilbao)
Źródło: Informacje przekazane przez Agencję
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2062/94 z dnia 18 lipca 1994 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
Postanowienia dotyczące zagadnień społecznych _BAR_ Cele _BAR_ Zadania _BAR_ 1.
Zarząd _BAR_ Budżet ostateczny: _BAR_ Rozwój sieci _BAR_
Wspólnota i Państwa Członkowskie (…) mają na celu (…) poprawę warunków życia i pracy, tak aby umożliwić ich wyrównanie z jednoczesnym zachowaniem postępu (…).
Mając na względzie urzeczywistnienie celów określonych w artykule 136, Wspólnota wspiera i uzupełnia działania Państw Członkowskich w następujących dziedzinach: a) polepszanie w szczególności środowiska pracy w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników; b) warunki pracy; (…) (Fragmenty art. 136 i 137 Traktatu) _BAR_ Zapewnienie instytucjom Wspólnoty, Państwom Członkowskim i zainteresowanym środowiskom użytecznych informacji w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy, w celu poprawy, w szczególności w miejscu pracy, ochrony bezpieczeństwa i higieny. _BAR_ gromadzenie i rozpowszechnianie informacji dotyczących priorytetów krajowych i wspólnotowych jak i informacji w zakresie badań,wspieranie współpracy i wymiany informacji, włącznie z informacjami o programach szkoleniowych,zapewnianie instytucjom Wspólnoty i Państwom Członkowskim informacji potrzebnych im do określania i realizacji polityki, w szczególności w zakresie wpływu na małe i średnie przedsiębiorstwa,udostępnianie informacji pozyskiwanych z i dla państw trzecich i organizacji międzynarodowych,udostępnianie informacji na temat działań prewencyjnych,przyczynianie się do rozwoju przyszłych wspólnotowych programów działań,ustanowienie sieci obejmującej krajowe centra koordynacji i jednostki wyspecjalizowane. _BAR_ Skład po 1 przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego,po 1 przedstawicielu organizacji pracodawców z każdego Państwa Członkowskiego,po 1 przedstawicielu organizacji pracowników z każdego Państwa Członkowskiego,3 przedstawicieli Komisji.
Zadanie Przyjmuje program prac, budżet i ogólne sprawozdanie roczne Agencji.
2.
Dyrektor Mianowany przez zarząd na wniosek Komisji.
3.
Komitety Obowiązkowa konsultacja Komisji z Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy odnośnie do programu pracy.
4.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
5.
Absolutorium udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ 10,7 mln euro (14,6 mln euro), z czego: dotacje wspólnotowe DG ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans 98 % (92 %)dotacje wspólnotowe DG ds. Rozszerzenia: 0 % (7 %)inne dochody: 2 % (1 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 38 (33) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 29 (29) 22 (25) inne stanowiska (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 51 (54) z czego wykonujący: zadania operacyjne: 34 (34) zadania administracyjne: 9 (12) zadania mieszane: 8 (8) _BAR_ Około 850 partnerów poprzez krajowe centra koordynacji, cztery grupy eksperckie, trzy jednostki wyspecjalizowane, udział krajów objętych programem PHARE i wchodzących w skład EFTA.
Rozpowszechnianie informacji europejski tydzień na rzecz bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy: "budowanie bezpieczeństwa",udział w 67 wystawach/konferencjach,media elektroniczne: biuletyn informacyjny dwutygodnik prenumerowany przez 24000 czytelników, strona internetowa (2,9 mln odwiedzin),publikacje (3,3 mln egzemplarzy publikacji rozprowadzonych): 7 sprawozdań informacyjnych, 14 fiszek dokumentalnych, 1 numer magazynu "Forum", 24 komunikaty prasowe.
Trzeci program dla małych i średnich przedsiębiorstw (2003–2004): 40 zrealizowanych projektów. _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 10588 _BAR_ 9542 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 4347 _BAR_ 3708 _BAR_ 3379 _BAR_ 60 _BAR_ 908 _BAR_ 87 _BAR_ 67 _BAR_ 20 _BAR_ 4434 _BAR_ 3795 _BAR_ 3446 _BAR_ 60 _BAR_ 928 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 180 _BAR_ 66 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 1373 _BAR_ 1241 _BAR_ 966 _BAR_ 248 _BAR_ 159 _BAR_ 186 _BAR_ 158 _BAR_ 28 _BAR_ 1559 _BAR_ 1427 _BAR_ 1124 _BAR_ 248 _BAR_ 187 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0 _BAR_ 111 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 5048 _BAR_ 5019 _BAR_ 2407 _BAR_ 2549 _BAR_ 92 _BAR_ 5858 _BAR_ 5019 _BAR_ 839 _BAR_ 10906 _BAR_ 10877 _BAR_ 7426 _BAR_ 2549 _BAR_ 931 _BAR_
Dochody Phare _BAR_ 0 _BAR_ 121 _BAR_ Wydatki Phare _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 502 _BAR_ 358 _BAR_ 144 _BAR_ 502 _BAR_ 502 _BAR_ 358 _BAR_ 0 _BAR_ 144 _BAR_
Ogółem _BAR_ 10768 _BAR_ 9840 _BAR_ Ogółem _BAR_ 10768 _BAR_ 9968 _BAR_ 6752 _BAR_ 2857 _BAR_ 1159 _BAR_ 6633 _BAR_ 5602 _BAR_ 1031 _BAR_ 17401 _BAR_ 16601 _BAR_ 12354 _BAR_ 2857 _BAR_ 2190 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 9542 _BAR_ 11641 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 66 _BAR_ 66 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 111 _BAR_ 157 _BAR_
Dochody PHARE _BAR_ 121 _BAR_ 824 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 9840 _BAR_ 12688 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3379 _BAR_ 3245 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 60 _BAR_ 87 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 966 _BAR_ 1146 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 248 _BAR_ 186 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 2426 _BAR_ 2559 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2549 _BAR_ 5859 _BAR_
Wydatki Phare
Płatności _BAR_ 0 _BAR_ 548 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 0 _BAR_ 502 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 9628 _BAR_ 14131 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (c = a – b) _BAR_ 212 _BAR_ –1443 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ –1987 _BAR_ –1108 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 887 _BAR_ 766 _BAR_
Niezagospodarowane kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
Niewykorzystane środki Phare _BAR_ 144 _BAR_ 0 _BAR_
Płatności z tytułu zobowiązania anulowanego w roku 2002 _BAR_ 0 _BAR_ –191 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 0 _BAR_ 4 _BAR_
Kwota w ramach Phare do zwrotu Komisji _BAR_ –39 _BAR_ 0 _BAR_
Korekty _BAR_ 2 _BAR_ –16 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego przed korektami ekonomicznymi (d) _BAR_ –779 _BAR_ –1987 _BAR_
Dochody budżetowe pozostałe do odzyskania _BAR_ 0 _BAR_ 850 _BAR_
Inne dochody pozostałe do odzyskania _BAR_ 0 _BAR_ 3 _BAR_
Nabycie aktywów trwałych _BAR_ 58 _BAR_ 207 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –175 _BAR_ –186 _BAR_
Zapasy _BAR_ –6 _BAR_ 0 _BAR_
Likwidacja zamortyzowanych środków trwałych _BAR_ –91 _BAR_ 0 _BAR_
Umorzenia _BAR_ 88 _BAR_ 0 _BAR_
Wydatki różne _BAR_ –34 _BAR_ –1 _BAR_
Korekty ekonomiczne (e) _BAR_ –161 _BAR_ 873 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego (d + e) _BAR_ –940 _BAR_ –1113 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 66 _BAR_ 95 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 431 _BAR_ 431 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 90 _BAR_ 136 _BAR_ Wynik budżetowy w roku obrachunkowym _BAR_ 1207 _BAR_ –879 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 169 _BAR_ 215 _BAR_ Wynik korekt _BAR_ –161 _BAR_ 873 _BAR_
Razem _BAR_ 325 _BAR_ 445 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –1113 _BAR_ –1108 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 364 _BAR_ –683 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 0 _BAR_ 6 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 0 _BAR_ 6 _BAR_ Środki przeniesione nieautomatycznie _BAR_ 0 _BAR_ 135 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 2857 _BAR_ 6498 _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 809 _BAR_ 1035 _BAR_ Komisja _BAR_ 145 _BAR_ 282 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 19 _BAR_ 62 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 67 _BAR_ 128 _BAR_
Razem _BAR_ 828 _BAR_ 1097 _BAR_ Potrącenia z uposażeń _BAR_ 0 _BAR_ 73 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 3069 _BAR_ 7117 _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 2305 _BAR_ 4889 _BAR_ Rezerwy na pokrycie ryzyka i kosztów _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne w kasie _BAR_ 3 _BAR_ 1 _BAR_ Spory w toku _BAR_ 34 _BAR_ 0 _BAR_
Razem _BAR_ 2308 _BAR_ 4890 _BAR_ Razem _BAR_ 34 _BAR_ 0 _BAR_
Rozliczenia międzyokresowe i korekty _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rozliczenia międzyokresowe i korekty _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zaliczki _BAR_ 6 _BAR_ 6 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ 0 _BAR_ 11 _BAR_
Razem _BAR_ 6 _BAR_ 6 _BAR_ Razem _BAR_ 0 _BAR_ 11 _BAR_
Ogółem _BAR_ 3467 _BAR_ 6445 _BAR_ Ogółem _BAR_ 3467 _BAR_ 6445 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI AGENCJI
7.
W dniu 30 maja 2005 r. do Komisji został przesłany projekt nowego rozporządzenia finansowego, w celu wydania uwag przed przedstawieniem go Radzie Zarządzającej.
Procedury kontroli wewnętrznej Agencji zostały opracowane na podstawie wytycznych Komisji.
Będą one stopniowo przystosowywane, z uwzględnieniem wniosków następnego sprawozdania Wewnętrznej Służby Audytu Komisji i analiz ryzyka podjętych przez Agencję.
8.
Wymienione cztery umowy o usługi będą przedmiotem przetargu w 2005 r.
9.
Ujemny wynik budżetowy uzyskany w roku 2004 zostanie ujęty w budżecie 2005.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/05)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia (WE) nr 1406/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2002 r.
[1] Agencja rozpoczęła swoje działania operacyjne w 2003 r.
Zadania Agencji obejmują zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa na morzu i zapobieganie zanieczyszczeniom powodowanym przez statki, zapewnienie pomocy technicznej Komisji i Państwom Członkowskim oraz kontrolę stosowania ustawodawstwa wspólnotowego i ocenę jego skuteczności.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego Agencji za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Agencji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r [3]. zostało sporządzone przez jej dyrektora zarządzającego, zgodnie z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 1406/2002, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu otrzymania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Zgodnie z art. 31 rozporządzenia finansowego Agencji w budżecie Agencji istnieje podział na środki na pokrycie zobowiązań i środki na pokrycie płatności.
W budżecie Agencji za rok obrachunkowy 2004 podział ten nie istnieje.
Niemniej jednak Agencja zarządzała w omawianym roku obrachunkowym częścią swoich środków operacyjnych zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do środków zróżnicowanych.
Sprawozdanie z wykonania budżetu Agencji nie jest dostosowane do przedstawiania środków zróżnicowanych.
Agencja powinna dostosować swój budżet i sposób przedstawienia swoich sprawozdań do typu zarządzanych przez nią środków.
8.
Nie anulowano środków przeniesionych z poprzedniego roku, które nie zostały wykorzystane na koniec roku obrachunkowego.
Ponadto analiza wykonania budżetu wykazała niski poziom wykonania płatności [4], a także znaczną ilość środków przeniesionych na następny rok obrachunkowy [5].
Takie praktyki nie są zgodne z zasadami rzetelności i jednoroczności budżetu [6].
9.
Podstawą określenia części przeniesionych środków, którą należy uznać za wydatki w danym roku obrachunkowym, są oświadczenia delegowanych urzędników zatwierdzających.
Oświadczenia te powinny być sporządzane tak, aby księgowy mógł dokonać właściwej oceny rzeczywistych wydatków poniesionych przez Agencję, co nie było w wielu przypadkach możliwe.
Ponadto dokumenty dotyczące zobowiązań i płatności są w wielu przypadkach niekompletne oraz nie jest zapewniona możliwość prześledzenia operacji przeprowadzanych na podstawie zobowiązań tymczasowych.
Należy wzmocnić system kontroli wewnętrznej w celu zaradzenia jego niedociągnięciom.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 208 z 5.8.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 15 czerwca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 22 lipca 2005 r.
[4] Ogólnie rzecz biorąc, procentowy udział płatności rocznych zobowiązań wyniósł 62 %, a w odniesieniu do wydatków operacyjnych, ujętych w tytule III, udział ten zmniejszył się do 17 %.
[5] Ogólnie rzecz biorąc, procentowy udział przeniesionych środków wyniósł 39 %, a w przypadku wydatków operacyjnych, ujętych w tytule III, wyniósł on 85 %.
[6] Artykuły 9 i 10 rozporządzenia finansowego Agencji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (siedziba tymczasowa: Bruksela, przewidziane przeniesienie siedziby do Lizbony)
Źródło: Informacje przekazane przez Agencję.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji–Rozporządzenie (WE) nr 1406/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. zmienione rozporządzeniami (WE) nr 1644/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. i (WE) nr 724/2004 z dnia 31 marca 2004 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
Wspólna polityka transportowa "Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może zadecydować, czy, w jakim zakresie i w jakim trybie właściwe przepisy mogą być przyjęte dla transportu morskiego i lotniczego". (art. 80 Traktatu) _BAR_ Cele zapewnienie wysokiego, jednolitego i skutecznego poziomu bezpieczeństwa na morzu i zapobieganie zanieczyszczeniom powodowanym przez statki,zapewnianie pomocy technicznej i naukowej Komisji i Państwom Członkowskim,kontrola stosowania prawodawstwa wspólnotowego w tym zakresie oraz ocena skuteczności podejmowanych środków,ustanowienie środków operacyjnych w celu walki z zanieczyszczeniem wód europejskich. _BAR_ Zadania wspomaganie Komisji w tworzeniu i wykonywaniu prawodawstwa wspólnotowego,monitorowanie funkcjonowania wspólnotowego reżimu kontroli państwa portu, co może obejmować wizyty w Państwach Członkowskich,zapewnianie Komisji pomocy technicznej w zakresie kontroli statków prowadzonej przez państwo portu,współpraca z Państwami Członkowskimi w celu tworzenia rozwiązań technicznych i dostarczanie im pomocy w zakresie wykonywania prawodawstwa wspólnotowego,promowanie współpracy pomiędzy państwami nadbrzeżnymi w odnośnych rejonach żeglugi,rozwijanie niezbędnych systemów informacji,ułatwianie współpracy między Państwami Członkowskimi i Komisją w celu opracowania wspólnej metodologii w celu przeprowadzania dochodzeń dotyczących wypadków,dostarczanie Komisji i Państwom Członkowskim wiarygodnych informacji na temat bezpieczeństwa na morzu i zanieczyszczeń ze statków,pomoc Komisji i Państwom Członkowskim w identyfikacji i ściganiu statków dokonujących nielegalnych zrzutów,kontrola uznanych przez UE towarzystw klasyfikacyjnych i przedstawianie Komisji odpowiednich sprawozdań,pomoc Komisji w opracowywaniu i wykonywaniu zadań dotyczących dyrektywy w sprawie wyposażenia statków,dostarczanie Komisji danych dotyczących zastosowania dyrektywy w sprawie portowych urządzeń do odbioru odpadów w portach europejskich. _BAR_ 1.
Rada Administracyjna Skład Jeden przedstawiciel każdego Państwa Członkowskiego, czterech przedstawicieli Komisji, czterech przedstawicieli, bez prawa głosu, właściwych sektorów zawodowych Zadania Uchwalanie budżetu i zatwierdzanie programu działania.
Rozpatrywanie wniosków Państw Członkowskich o pomoc techniczną.
2.
Dyrektor zarządzający Mianowany przez Radę Administracyjną na wniosek Komisji.
3.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
4.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 13,3 mln euro (4,5 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 100 % (100 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 55 (40) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 34 (8) + 9 (7) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 43 (15), z czego wykonujący: zadania operacyjne: 27 (7) zadania administracyjne: 13 (4) zadania mieszane: 3 (4) _BAR_ Liczba wydanych specyfikacji technicznych oraz wytycznych: 18 Inspekcje: 12 Dochodzenia: 5 Seminaria: 10 _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ Zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ Środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 13340 _BAR_ 12800 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 8170 _BAR_ 3736 _BAR_ 3594 _BAR_ 143 _BAR_ 4434 _BAR_ 66 _BAR_ 13 _BAR_ 53 _BAR_ 8236 _BAR_ 3802 _BAR_ 3607 _BAR_ 143 _BAR_ 4487 _BAR_
Inne dochody _BAR_ _BAR_ 5 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 1630 _BAR_ 1319 _BAR_ 635 _BAR_ 684 _BAR_ 311 _BAR_ 315 _BAR_ 267 _BAR_ 48 _BAR_ 1945 _BAR_ 1634 _BAR_ 902 _BAR_ 684 _BAR_ 359 _BAR_
Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 3540 _BAR_ 2448 _BAR_ 437 _BAR_ 2074 _BAR_ 1092 _BAR_ 155 _BAR_ 5 _BAR_ 150 _BAR_ 3695 _BAR_ 2603 _BAR_ 442 _BAR_ 2074 _BAR_ 1242 _BAR_
Ogółem _BAR_ 13340 _BAR_ 12805 _BAR_ Ogółem _BAR_ 13340 _BAR_ 7503 _BAR_ 4666 _BAR_ 2901 _BAR_ 5837 _BAR_ 536 _BAR_ 285 _BAR_ 251 _BAR_ 13876 _BAR_ 8039 _BAR_ 4951 _BAR_ 2901 _BAR_ 6089 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 12800 _BAR_ 2630 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_
Dochody budżetowe ogółem (a) _BAR_ 12805 _BAR_ 2632 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3594 _BAR_ 647 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 143 _BAR_ 66 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 635 _BAR_ 238 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 684 _BAR_ 315 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 437 _BAR_ 13 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2074 _BAR_ 155 _BAR_
Wydatki budżetowe ogółem (b) _BAR_ 7567 _BAR_ 1434 _BAR_
Wynik (c = a – b) _BAR_ 5238 _BAR_ 1198 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 251 _BAR_ — _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –1 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik wykonania budżetu w roku obrachunkowym (d) _BAR_ 5488 _BAR_ 1198 _BAR_
Różnice w zakresie środków przeniesionych automatycznie i oczekiwanych faktur _BAR_ 2089 _BAR_ 399 _BAR_
Różnice w zakresie inwestycji w roku obrachunkowym _BAR_ 242 _BAR_ 11 _BAR_
Różnice w zakresie zobowiązań (Komisja) _BAR_ –5489 _BAR_ –1198 _BAR_
Umorzenia w roku obrachunkowym _BAR_ –43 _BAR_ –3 _BAR_
Różnice w zakresie zaliczek dla dostawców _BAR_ 56 _BAR_ — _BAR_
Wynik korekt ekonomicznych w roku obrachunkowym (e) _BAR_ 2343 _BAR_ 407 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 30 _BAR_ 11 _BAR_ Wyniki poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 2750 _BAR_ 407 _BAR_
Urządzenia techniczne i maszyny _BAR_ 27 _BAR_ 0 _BAR_ Razem _BAR_ 2750 _BAR_ 407 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 193 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Umorzenia _BAR_ –44 _BAR_ –3 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 206 _BAR_ 8 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Saldo budżetowe do zwrotu (2004) _BAR_ 5488 _BAR_ 1198 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 38 _BAR_ 2 _BAR_ Razem _BAR_ 5488 _BAR_ 1198 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 2 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zaliczki dla personelu _BAR_ 19 _BAR_ 17 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zaliczki dla organów wspólnotowych _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_ Saldo budżetowe do zwrotu (2003) _BAR_ 1198 _BAR_ _BAR_
Zaliczki dla dostawców _BAR_ 56 _BAR_ 0 _BAR_ Oczekiwane faktury _BAR_ 413 _BAR_ 137 _BAR_
Zaliczki na ubezpieczenie społeczne (ONSS) _BAR_ 22 _BAR_ 0 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 249 _BAR_ 29 _BAR_
Razem _BAR_ 138 _BAR_ 20 _BAR_ Razem _BAR_ 1860 _BAR_ 167 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 9754 _BAR_ 1744 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 9754 _BAR_ 1744 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 10098 _BAR_ 1772 _BAR_ Ogółem _BAR_ 10098 _BAR_ 1772 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI AGENCJI
7.
Agencja zarządzała częścią swoich środków operacyjnych zgodnie z przepisami dotyczącymi środków zróżnicowanych.
Agencja współpracuje z Komisją w celu opracowania odpowiednich modeli prezentacyjnych dla swoich danych budżetowych.
8.
Stosownie do uwag Trybunału, Agencja anulowała niewykorzystane środki przeniesione.
Z powodu braku operacyjnego personelu kierowniczego przetargi zostały dopiero rozpoczęte jesienią, co wyjaśnia zaobserwowany niski poziom płatności, a w konsekwencji wysoki poziom przeniesień.
9.
Począwszy od roku obrachunkowego 2005, przeniesienia brane pod uwagę będą rozpatrywane na podstawie faktur, a nie na podstawie oświadczeń urzędników zatwierdzających.
Agencja obecnie wzmacnia swój wewnętrzny system kontroli w celu zapewnienia lepszego śledzenia swoich operacji, w szczególności poprzez standaryzację procedur księgowych.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Agencji
(2005/C 332/06)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–10 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Agencji
WSTĘP
1.
Europejska Agencja Ochrony Środowiska (zwana dalej Agencją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1210/90 z dnia 7 maja 1990 r.
[1] Misją Agencji jest stworzenie sieci obserwacyjnej dostarczającej Komisji, Państwom Członkowskim i opinii publicznej wiarygodnych informacji na temat stanu środowiska.
W szczególności informacje te pozwolą Unii i Państwom Członkowskim na podejmowanie działań na rzecz ochrony środowiska oraz na ocenę ich skuteczności.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Agencji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Agencję za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Agencji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jej dyrektora zarządzającego, zgodnie z art. 13 rozporządzenia (EWG) nr 1210/90, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Agencji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Pod koniec 2004 r. wszystkie środki dostępne w budżecie, czyli 427189 euro, zostały przesunięte do dwóch linii budżetowych w tytule III budżetu (wydatki operacyjne) i przyznane w dniu ich przesunięcia na dwa działania, które miały zostać przeprowadzone w 2005 r.
[4] Praktyka ta nie jest zgodna z zasadą jednoroczności [5].
Ponadto w przypadku środków przesuniętych z tytułu I (wydatki na personel) narusza ona przepisy zakazujące przenoszenia środków odnoszących się do wydatków na personel.
8.
Agencja nie przeprowadza pełnej rocznej kontroli aktywów trwałych, które powinny zostać uwzględnione w inwentaryzacji.
Kontrola aktywów trwałych wykazała braki w wykazach inwentaryzacyjnych, uniemożliwiające w szczególności umiejscowienie niektórych aktywów.
9.
Analiza zmian do różnych umów (których wartość całkowita wyniosła 107000 euro) wykazała różne braki. Polegały one na zmianach do umów, nieuzasadnionych żadnym z powodów przewidzianych w rozporządzeniu finansowym [6], na zastosowaniu już nieobowiązującej umowy ramowej [7] oraz na objęciu zmianą do umowy kwoty wyższej niż kwota przewidziana w umowie początkowej [8].
10.
Porozumienie w sprawie siedziby, a także Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich przewidują zwolnienie Agencji ze wszystkich podatków krajowych, regionalnych i miejskich.
W listopadzie 2004 r. Agencja zmuszona była zapłacić około 906000 euro podatków za okres od 2000 do 2004 r.
Stosując zasadę ostrożności w rachunkowości [9], Agencja nie zamieściła tej kwoty w bilansie jako kwoty do odzyskania.
Nota wyjaśniająca dotycząca tej płatności jest zamieszczona w rachunku dochodów i wydatków.
W tej sytuacji Trybunał zaleca, aby Agencja uzyskała zwrot wszelkich nienależnych płatności.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 120 z 11.5.1990.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 30 czerwca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 28 września 2005 r.
[4] Zobowiązania EEA 52051 i EEA 52049.
[5] Artykuł 6 rozporządzenia finansowego Agencji.
[6] Umowy nr 2601/B/2005 (EEA 51948 — 15195 euro) i 3473/B/2004 (EEA 51971 — 29800 euro).
[7] Umowa nr 2240/B/2004 (EEA 51995 — 23301 euro).
[8] Umowy nr 3473/B/2004 (EEA 51921 — 49372 euro) i 3476/B/2004 (EEA 51976 — 38906 euro).
[9] Artykuł 78 rozporządzenia finansowego Agencji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Agencja Ochrony Środowiska (Kopenhaga)
Źródło: Informacje przekazane przez Agencję.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Agencji określone w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1210/90 z dnia 7 maja 1990 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Agencji (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
Polityka w dziedzinie środowiska naturalnego Polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Wspólnoty.
Opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". (…) Przy opracowywaniu polityki (…) Wspólnota uwzględnia dostępne dane naukowo-techniczne (…). (art. 174 Traktatu) _BAR_ Cele Utworzenie Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska w celu dostarczania Wspólnocie i Państwom Członkowskim wiarygodnych informacji pozwalających na: a)podjęcie niezbędnych środków na rzecz ochrony środowiska;b)ocenę wyników tych działań;c)odpowiednie informowanie opinii publicznej o stanie środowiska. _BAR_ Zadania dostarczanie Wspólnocie i Państwom Członkowskim niezbędnych informacji,rejestrowanie i ocena danych o stanie środowiska oraz sporządzanie sprawozdań na temat jego jakości,zapewnienie porównywalności danych na temat środowiska w skali Europy,wspieranie włączania europejskich informacji środowiskowych do programów międzynarodowych,publikowanie co pięć lat sprawozdania o stanie, ewolucji i perspektywach w zakresie ochrony środowiska,stymulowanie rozwoju technik prognozowania środowiska oraz metod oceny kosztów szkód w środowisku i wymiany informacji o technologiach zapobiegania tym szkodom. _BAR_ 1.
Zarząd Skład jeden przedstawiciel z każdego Państwa Członkowskiego,dwóch przedstawicieli Komisji,dwóch wybitnych naukowców desygnowanych przez Parlament Europejski.
Zadania Przyjęcie programu pracy i nadzór nad jego wykonaniem.
2.
Dyrektor zarządzający Mianowany przez zarząd na wniosek Komisji.
3.
Forum doradcze Skład: po jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego.
Doradza dyrektorowi zarządzającemu.
4.
Komitet naukowy Złożony z osób o wysokich kwalifikacjach w dziedzinie ochrony środowiska, mianowanych przez zarząd.
5.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
6.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny 33,6 mln euro (27,5 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 81 % (77 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r. 115 (111) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 102 (95) +15 (16) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy).
Całkowite zatrudnienie: 115 (111), z czego wykonujący zadania: operacyjne: 72 (69),administracyjne: 42 (41),mieszane: 1 (1). _BAR_ działania wspierające oraz dostarczanie wskaźników na potrzeby Raportu syntetycznego nt. zrównoważonego rozwoju,wskaźniki dotyczące stanu środowiska,analiza i oszacowanie emisji gazów cieplarnianych (1990–2020),finalizacja Raportu Kijowskiego (Stan środowiska w krajach kandydujących Europy Środkowej i Wschodniej),trzy seminaria zorganizowane w ramach programu Prezydencji Rady,dostarczenie wskaźników środowiskowych w poszczególnych obszarach (sektor transportu w krajach kandydujących, rejon Dunaju — Morza Czarnego),pomoc w harmonizacji danych,zarządzanie siecią informacyjną EIONET (Europejska Sieć Informacji i Obserwacji Środowiska). _BAR_
Tabela 2
Europejska Agencja Ochrony Środowiska — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ dostępne _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 27200 _BAR_ 27200 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 12955 _BAR_ 12908 _BAR_ 12449 _BAR_ 501 _BAR_ 5 _BAR_ 315 _BAR_ 315 _BAR_ 190 _BAR_ 124 _BAR_ 13270 _BAR_ 13223 _BAR_ 12639 _BAR_ 501 _BAR_ 129 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 6412 _BAR_ 3455 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 3845 _BAR_ 3845 _BAR_ 3451 _BAR_ 394 _BAR_ 0 _BAR_ 395 _BAR_ 395 _BAR_ 319 _BAR_ 76 _BAR_ 4240 _BAR_ 4240 _BAR_ 3770 _BAR_ 394 _BAR_ 76 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0 _BAR_ 128 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 16812 _BAR_ 14425 _BAR_ 9548 _BAR_ 7264 _BAR_ 1 _BAR_ 7008 _BAR_ 7008 _BAR_ 6701 _BAR_ 307 _BAR_ 23820 _BAR_ 21433 _BAR_ 16249 _BAR_ 7264 _BAR_ 308 _BAR_
Ogółem _BAR_ 33612 _BAR_ 30783 _BAR_ Ogółem _BAR_ 33612 _BAR_ 31178 _BAR_ 25448 _BAR_ 8159 _BAR_ 6 _BAR_ 7718 _BAR_ 7718 _BAR_ 7210 _BAR_ 507 _BAR_ 41330 _BAR_ 38896 _BAR_ 32658 _BAR_ 8159 _BAR_ 513 _BAR_
Tabela 3
Europejska Agencja Ochrony Środowiska — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje Komisji _BAR_ 28658 _BAR_ 28723 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 1998 _BAR_ 1080 _BAR_
Odsetki bankowe _BAR_ 128 _BAR_ 89 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 30784 _BAR_ 29891 _BAR_
Wydatki
Wydatki ogółem — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 12447 _BAR_ 11123 _BAR_
Płatności odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel _BAR_ 2 _BAR_ _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 435 _BAR_ 315 _BAR_
Środki przeniesione odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel _BAR_ 66 _BAR_ _BAR_
Wydatki ogółem — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 3451 _BAR_ 2447 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 394 _BAR_ 395 _BAR_
Wydatki ogółem — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 9534 _BAR_ 5997 _BAR_
Płatności odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel _BAR_ 14 _BAR_ _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 4845 _BAR_ 7008 _BAR_
Środki przeniesione odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel _BAR_ 2419 _BAR_ _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 33606 _BAR_ 27284 _BAR_
Wynik netto roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ –2822 _BAR_ 2607 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 507 _BAR_ 295 _BAR_
Anulowane zwroty przeniesione _BAR_ 0 _BAR_ 36 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ –4190 _BAR_ –7427 _BAR_
Anulowane dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 98 _BAR_ 322 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 3 _BAR_ –4 _BAR_
Korekta w odniesieniu do poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 43 _BAR_ –18 _BAR_
Saldo końcowe _BAR_ –6360 _BAR_ –4190 _BAR_
Tabela 4
Europejska Agencja Ochrony Środowiska — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Agencji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Agencję w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Budynki (depozyt) _BAR_ 432 _BAR_ 425 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 1838 _BAR_ 1265 _BAR_
Majątek ruchomy _BAR_ 483 _BAR_ 541 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –6360 _BAR_ –4190 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 891 _BAR_ 266 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1806 _BAR_ 1232 _BAR_ Razem _BAR_ –4522 _BAR_ –2925 _BAR_
Zapasy (materiały biurowe) _BAR_ 32 _BAR_ 33 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Przeniesienia środków pieniężnych _BAR_ 0 _BAR_ 1856 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Nowe Państwa Członkowskie _BAR_ 0 _BAR_ 1066 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody przeznaczone na projekty _BAR_ 0 _BAR_ 1269 _BAR_
Kwoty do odzyskania _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Komisja _BAR_ 0 _BAR_ 1856 _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 5674 _BAR_ 7717 _BAR_
Wkład PHARE _BAR_ 0 _BAR_ 1066 _BAR_ Dochody przeznaczone na określony cel przeniesione automatycznie _BAR_ 2708 _BAR_ 1135 _BAR_
Inne dotacje do uzyskania _BAR_ 0 _BAR_ 1269 _BAR_ Przeniesienia kwot do ponownego wykorzystania (środki roku obrachunkowego) _BAR_ 93 _BAR_ 212 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 889 _BAR_ 232 _BAR_ Przeniesienia kwot do ponownego wykorzystania (środki z poprzedniego roku obrachunkowego) _BAR_ 197 _BAR_ 0 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 109 _BAR_ 127 _BAR_ Ubezpieczenie społeczne i uposażenia _BAR_ 142 _BAR_ 417 _BAR_
Zlecenia windykacji _BAR_ 42 _BAR_ 65 _BAR_ Zlecenia windykacji _BAR_ 38 _BAR_ 65 _BAR_
Zaliczki _BAR_ 271 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1310 _BAR_ 4614 _BAR_ Razem _BAR_ 8852 _BAR_ 13737 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 1142 _BAR_ 4892 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 39 _BAR_ 40 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 4329 _BAR_ 10811 _BAR_ Ogółem _BAR_ 4329 _BAR_ 10811 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI Z AGENCJI
7.
Rzeczywiście pod koniec roku i po przesunięciu środków w budżecie ostatecznym na 2004 r. zaciągnięto dwa zobowiązania.
Środki zostały przyznane na projekty, które zdefiniowano po raz pierwszy w planie zarządzania na 2004 r., lecz których rozpoczęcie uległo opóźnieniu z powodu niepewności co do wymagań budżetowych dla trwających rekrutacji.
Kontynuujemy usprawnianie zarządzania i realizacji naszego budżetu, a w ten sposób zmierzamy w kierunku lepszego dostosowania się do zasady jednoroczności.
8.
Uwaga jest słuszna i jest wynikiem brakujących środków w okresie poważnej przebudowy i remontu obiektów EEA.
Począwszy od 2005 r., uwaga skierowana będzie na roczną kontrolę.
9.
Jesteśmy świadomi tych niedostatków i będziemy ich unikać w przyszłości.
W szczególności dopilnujemy, aby w przypadku przyszłych umów wszelkie poprawki były ściśle ograniczone do wartości nieprzekraczającej 50 % pierwotnej wartości umowy (a nie orientacyjnej wartości oferty) oraz aby umowy ramowe nie były starsze niż cztery lata przed rozpoczęciem ich wykonywania.
10.
Agencja stanowczo dochodzi zwrotu podatków nieprawidłowo naliczonych przez miasto Kopenhagę za okres 2000–2004.
Prowadzimy dialog z władzami miasta oraz Duńskim Urzędem Protokolarnym oraz poinformowaliśmy o tej sprawie DG ds. Środowiska i Sekretarza Generalnego.
Służby prawne Komisji rozważają wszczęcie kroków prawnych wobec Danii.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Urzędu
(2005/C 332/07)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–12 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Urzędu
WSTĘP
1.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, zwany dalej Urzędem, został ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. [1].
Do głównych zadań Urzędu należy dostarczanie informacji naukowych będących podstawą do przygotowywania prawodawstwa wspólnotowego oraz gromadzenie i analiza danych pozwalających na charakterystykę i kontrolę ryzyka, a także informowanie o nich w sposób niezależny.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Urzędu na podstawie przekazanych przez niego informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Urząd za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania rozliczeń Urzędu, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jego dyrektora zarządzającego, zgodnie z art. 44 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w pkt 9–11, transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Urzędu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
UWAGI
7.
Podstawą określenia części przeniesionych środków, którą należy uznać za wydatki przy obliczaniu wyniku roku obrachunkowego, są oświadczenia delegowanych urzędników zatwierdzających.
Oświadczenia te powinny zostać sporządzone tak, aby księgowy mógł dokonać oceny rzeczywistych wydatków poniesionych przez Urząd, co w wielu przypadkach nie było możliwe.
8.
W zarządzaniu środkami trwałymi występują poważne niedociągnięcia, w szczególności w zakresie identyfikacji środków, które powinny zostać ujęte w spisie inwentaryzacyjnym [4].
Ponadto metody przeprowadzania inwentaryzacji fizycznej są niezadowalające.
9.
W zakresie rekrutacji personelu decyzje o odrzuceniu kandydatur nie są uzasadniane, a sprawozdania końcowe z procedur rekrutacyjnych są często niekompletne lub nie istnieją w odniesieniu do personelu pomocniczego.
Program komputerowy używany na pierwszych etapach doboru kandydatów nie zapewnia integralności rejestrowanych danych.
Decyzje o zaszeregowaniu osób nowozatrudnionych często nie są ani umotywowane, ani poświadczone odpowiednimi dokumentami.
10.
Personel pomocniczy był zatrudniany z pominięciem procedury rekrutacyjnej.
Ponadto osoby, które wystawiły referencje niektórym kandydatom, uczestniczyły następnie jako członkowie w pracach komisji rekrutującej tych kandydatów.
Dwóm osobom wydano referencje potwierdzające, iż zostaną one zatrudnione jako personel tymczasowy, mimo iż organ mianujący nie podjął żadnej decyzji w tej kwestii.
W jednym przypadku zatrudniono odrzuconego uprzednio kandydata bezpośrednio na innym stanowisku.
11.
Jeden raz udzielono zamówienia na podstawie dwóch złożonych ofert, podczas gdy rozporządzenie finansowe wymaga uczestnictwa co najmniej trzech oferentów przy zamówieniach o tej wartości [5].
W innym przypadku przewodniczący komisji oceniającej był dawnym pracownikiem przedsiębiorstwa, które wygrało przetarg.
Jeden z członków tej komisji był bezpośrednim podwładnym jej przewodniczącego.
W ostatnim przypadku udzielono zamówienia w trybie bezpośrednich negocjacji, nie przestrzegając żadnego z warunków przewidzianych w obowiązujących przepisach [6].
12.
Urząd musi dołożyć wszelkich starań dla zapewnienia przejrzystości swoich decyzji w zakresie rekrutacji personelu oraz udzielania zamówień, tak aby zagwarantować przestrzeganie obowiązujących przepisów oraz uniknąć podejrzeń o stronniczość.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniach 5 października i 7 grudnia 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 31 z 1.2.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 1 sierpnia 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 17 sierpnia 2005 r.
[4] Artykuł 103 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego (Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 1).
[5] Wartość: 8400 euro. Artykuł 129 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego (Dz.U. L 357 z 31.12.2002).
[6] Artykuł 126 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego (Dz.U. L 357 z 31.12.2002).
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (Parma)
Źródło: Informacje przekazane przez Urząd.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Urzędu (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z 28 stycznia 2002 r.) _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Urzędowi w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
Swobodny przepływ towarów (art. 37 Traktatu) Przyczynianie się do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony środowiska naturalnego i ochrony konsumentów, uwzględniając wszelkie zmiany oparte na faktach naukowych (art. 95 Traktatu) Wspólna polityka handlowa (art. 133 Traktatu) Zdrowie publiczne (art. 152 ust. 4 lit. b) Traktatu) _BAR_ Cele zapewnienie doradztwa naukowego i wsparcia naukowo-technicznego w zakresie prawodawstwa i polityki Wspólnoty mających bezpośredni lub pośredni wpływ na bezpieczeństwo żywności i pasz,informowanie w sposób niezależny o ryzyku w zakresie bezpieczeństwa żywności,przyczynianie się do utrzymania wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzkiego,gromadzenie i analiza danych, które umożliwiają charakterystykę i monitorowanie ryzyka. _BAR_ Zadania doradztwo i badania naukowe,wspieranie rozwoju jednolitych metodologii oceny ryzyka,udzielanie wsparcia Komisji,poszukiwanie, analiza i podsumowywanie niezbędnych danych naukowo-technicznych,identyfikacja i charakterystyka powstającego ryzyka,stworzenie sieci organizacji działających w podobnych obszarach,pomoc naukowo-techniczna w zarządzaniu kryzysami,umacnianie współpracy międzynarodowej,dostarczanie opinii publicznej i zainteresowanym stronom wiarygodnych, obiektywnych i zrozumiałych informacji,uczestnictwo w systemie wczesnego ostrzegania prowadzonym przez Komisję. _BAR_ 1.
Zarząd Skład 14 członków wyznaczonych przez Radę (w porozumieniu z Parlamentem Europejskim i Komisją) oraz 1 przedstawiciel Komisji.
Zadania Przyjmowanie programu pracy, budżetu oraz nadzór nad ich wykonaniem.
2.
Dyrektor zarządzający Mianowany przez zarząd spośród listy kandydatów przedstawionej przez Komisję oraz po przesłuchaniu w Parlamencie Europejskim.
3.
Forum doradcze Skład Po jednym przedstawicielu każdego Państwa Członkowskiego.
Zadania Doradzanie dyrektorowi zarządzającemu.
4.
Komitet naukowy i panele naukowe Przygotowywanie opinii naukowych Urzędu.
5.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
6.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 29,1 mln euro (12,6 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 100 % (100 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 138 stanowisk w planie zatrudnienia (49), z czego obsadzonych: 102 (27) +37 (36) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie:.139 (63), z czego wykonujący zadania: operacyjne: 83 (33),administracyjne: 56 (30). _BAR_ W 2004 r. przyjęto i opublikowano 158 opinii; dotyczą one licznych dziedzin, między innymi roślin aromatycznych, organizmów genetycznie zmodyfikowanych (wraz z WTO), gąbczastej encefalopatii bydła (BSE) lub pasażowalnej encefalopatii gąbczastej (TSE).
Zorganizowano dwa tematyczne sympozja naukowe, zwiększono możliwości Urzędu w zakresie wewnętrznych ekspertyz naukowych, dokonano identyfikacji powstającego ryzyka oraz stworzono system gromadzenia danych naukowych.
Forum doradcze odbyło 4 spotkania zmierzające do nawiązania współpracy w ramach wspólnej sieci z organami krajowymi w konkretnych zagadnieniach, takich jak koordynacja działań w sytuacjach kryzysowych. _BAR_
Tabela 2
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa żywności — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2003 i rok obrachunkowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 29092 _BAR_ 18000 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 11509 _BAR_ 8641 _BAR_ 8251 _BAR_ 390 _BAR_ 2868 _BAR_ 149 _BAR_ 140 _BAR_ 9 _BAR_ 11658 _BAR_ 8790 _BAR_ 8391 _BAR_ 390 _BAR_ 2876 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 5633 _BAR_ 5094 _BAR_ 3617 _BAR_ 1477 _BAR_ 539 _BAR_ 1189 _BAR_ 1058 _BAR_ 130 _BAR_ 6822 _BAR_ 6283 _BAR_ 4676 _BAR_ 1477 _BAR_ 669 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 11950 _BAR_ 7517 _BAR_ 4051 _BAR_ 3818 _BAR_ 4081 _BAR_ 2894 _BAR_ 2019 _BAR_ 875 _BAR_ 14844 _BAR_ 10411 _BAR_ 6071 _BAR_ 3818 _BAR_ 4956 _BAR_
Ogółem _BAR_ 29092 _BAR_ 18000 _BAR_ Ogółem _BAR_ 29092 _BAR_ 21252 _BAR_ 15919 _BAR_ 5684 _BAR_ 7488 _BAR_ 4233 _BAR_ 3219 _BAR_ 1014 _BAR_ 33325 _BAR_ 25485 _BAR_ 19139 _BAR_ 5684 _BAR_ 8502 _BAR_
Tabela 3
Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody operacyjne _BAR_ 20591 _BAR_ 10171 _BAR_
Dochody operacyjne ogółem _BAR_ 20591 _BAR_ 10171 _BAR_
Wydatki administracyjne
Koszty personelu _BAR_ –7564 _BAR_ –3213 _BAR_
Budynki i wydatki związane _BAR_ –4192 _BAR_ –781 _BAR_
Inne wydatki _BAR_ –1263 _BAR_ –536 _BAR_
Umorzenia i utrata wartości jednostek powiązanych _BAR_ –333 _BAR_ –204 _BAR_
Wydatki operacyjne _BAR_ –6431 _BAR_ –2159 _BAR_
Wydatki operacyjne ogółem _BAR_ –19783 _BAR_ –6894 _BAR_
Zysk operacyjny / (strata operacyjna) _BAR_ 808 _BAR_ 3277 _BAR_
Przychody z operacji finansowych _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
Koszty operacji finansowych _BAR_ –7 _BAR_ –3 _BAR_
Zysk / (strata) na operacjach finansowych _BAR_ –6 _BAR_ –2 _BAR_
Bieżący zysk / (strata) _BAR_ 802 _BAR_ 3275 _BAR_
Przychody nadzwyczajne _BAR_ _BAR_ 402 _BAR_
Koszty nadzwyczajne _BAR_ –27 _BAR_ _BAR_
Nadzwyczajny zysk / (strata) _BAR_ –27 _BAR_ 402 _BAR_
Wynik gospodarczy roku obrachunkowego _BAR_ 775 _BAR_ 3677 _BAR_
Tabela 4
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
A. Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ A. Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Saldo przeniesione _BAR_ 3677 _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 423 _BAR_ 362 _BAR_ Wynik gospodarczy roku obrachunkowego _BAR_ 775 _BAR_ 3677 _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Ogółem _BAR_ 4452 _BAR_ 3677 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 1035 _BAR_ 701 _BAR_ C. Zobowiązania _BAR_ _BAR_ _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 151 _BAR_ 106 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe (do 12 miesięcy) _BAR_ _BAR_ _BAR_
Umorzenia _BAR_ –537 _BAR_ –204 _BAR_ Zobowiązania płacowe _BAR_ 13 _BAR_ 8 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania podatkowe i z tytułu ubezpieczeń społecznych _BAR_ 77 _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 1071 _BAR_ 965 _BAR_ Jednostki powiązane (WE) _BAR_ 2069 _BAR_ 146 _BAR_
B. Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rozliczenia międzyokresowe bierne _BAR_ 2686 _BAR_ 1535 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności krótkoterminowe (do 12 miesięcy) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Prefinansowanie _BAR_ 323 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Personel _BAR_ 50 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności bieżące _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne należności _BAR_ 36 _BAR_ 40 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Jednostki powiązane (WE) _BAR_ 4568 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rozliczenia międzyokresowe czynne _BAR_ 47 _BAR_ 2 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 3202 _BAR_ 4342 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konta zaliczkowe _BAR_ _BAR_ 15 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 8226 _BAR_ 4400 _BAR_ Ogółem _BAR_ 4845 _BAR_ 1688 _BAR_
Aktywa ogółem _BAR_ 9297 _BAR_ 5365 _BAR_ Pasywa ogółem _BAR_ 9297 _BAR_ 5365 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI URZĘDU
7.
Urząd zapewni, że wdrożony system, mający na celu informowanie księgowego o wydatkach w roku obrachunkowym, będzie bardziej dokładny i wiarygodny.
8.
Urząd przeprowadzi pełną kontrolę swojego inwentarza w listopadzie 2005 r., po zakończeniu przeprowadzki do Parmy.
Zastosowana metoda polega na ujęciu środków w spisie inwentaryzacyjnym z chwilą ich otrzymania bądź najpóźniej do czasu zapłacenia za nie.
9.
Zarówno procedury selekcji, jak i decyzje w sprawie rekrutacji zostały wzmocnione w celu poprawy ich przejrzystości.
Braki zauważone przez Trybunał wynikły z konieczności szybkiego uruchomienia Urzędu.
Program komputerowy, do którego nawiązał Trybunał, obecnie służy jedynie jako baza danych.
10.
Od września 2004 r. rekrutacja agentów pomocniczych odbywa się zgodnie z uproszczoną procedurą.
W czasie przeprowadzania rozmów kwalifikacyjnych członkowie komisji rekrutacyjnej zobowiązani są oświadczyć, czy kandydat jest im znany.
Urząd bada środki mające na celu zminimalizowanie ryzyka stronniczości w komisjach rekrutacyjnych.
Dwóch wyłonionych kandydatów otrzymało zaświadczenie o zatrudnieniu w charakterze personelu tymczasowego z chwilą pojawienia się w budżecie środków na ten cel, mianowicie sześć miesięcy później.
11.
W celu ściślejszego przestrzegania przepisów o udzielaniu zamówień Urząd podjął różnorodne środki i uruchomił wewnętrzną sieć mającą na celu poprawienie zrozumienia obowiązujących przepisów i przeszkolenie odpowiednich pracowników.
Odnośnie do przypadków opisanych przez Trybunał, skład komisji oceniających ustalany jest przez EFSA zgodnie z ogólnie stosowanymi zasadami i zależy od liczby osób będących w stanie przeprowadzić ocenę techniczną, która — w przypadku tak małej instytucji jak nasza — jest ograniczona.
Podpisanie umowy na podstawie bezpośrednich negocjacji spowodowane było trudnościami w planowaniu.
Od tego czasu zawieranie umów podlega procedurze zamówien publicznych.
12.
Urząd zawsze dążył do przestrzegania obowiązujących przepisów i nadal będzie przestrzegał zasady równego traktowania i przejrzystości w swojej polityce zatrudnienia i zamówień publicznych.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Centrum
(2005/C 332/08)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Centrum
WSTĘP
1.
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej (zwane dalej Centrum) zostało ustanowione na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2965/94 [1].
Zadaniem Centrum jest zapewnienie usług w zakresie tłumaczeń niezbędnych dla potrzeb działania organów wspólnotowych oraz w razie konieczności instytucji i innych organów wspólnotowych, które zwrócą się o taką pomoc.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Centrum na podstawie przekazanych przez nie informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Centrum za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3.
Opinia Trybunału jest przekazywana Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2].
Została ona sporządzona po zbadaniu sprawozdania finansowego Centrum, zgodnie z art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez dyrektora, zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 2965/94, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Urzędu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
W 2004 r. spór w sprawie czynszu pomiędzy Centrum a władzami luksemburskimi został zakończony.
Od tej pory ujęta w bilansie rezerwa, utworzona na pokrycie ryzyka związanego z tym sporem, straciła rację bytu [4].
W celu zlikwidowania rezerwy Centrum, za pomocą budżetu korygującego, zwiększyło swoje wydatki o wysokość tej rezerwy, kompensując ją jednocześnie poprzez wpisanie kwoty ujemnej w linii rezerwa.
Operacja ta nasuwa dwie następujące uwagi:
a) wpisanie do budżetu kwot, które nie odpowiadają zapotrzebowaniu w roku obrachunkowym jest niezgodne z zasadą rzetelności budżetu;
b) likwidacja rezerwy przeprowadzona przez Centrum na poziomie jego rachunku wyników była wystarczająca z punktu widzenia legalności i przejrzystości operacji.
8.
Centrum anulowało środki z roku obrachunkowego 2004 w wysokości 8,8 mln euro.
Mimo iż wśród anulowanych środków 4,1 mln euro stanowiły rezerwy, wielkość pozostałych anulowanych środków jest wciąż zbyt wysoka (16 % środków przeznaczonych na wydatki).
9.
Zadawniony już spór, dotyczący przelewania przez Centrum do Komisji przypadającej na pracodawcę części składek emerytalnych pracowników Centrum, nie został jeszcze rozwiązany.
Aby zaradzić niepewności finansowej wywołanej przez ten spór, Centrum ustanowiło rezerwę, która pod koniec 2004 r. sięgała 7,5 mln euro, czyli ponad jedną czwartą sumy bilansowej.
Jak podkreślono w poprzednim sprawozdaniu Trybunału [4], Centrum musi zwiększyć starania zmierzające do rozwiązania tego sporu, a tym samym likwidacji związanej z nim rezerwy.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 314 z 7.12.1994, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 29 sierpnia 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 26 września 2005 r.
[4] Patrz: pkt 8 sprawozdania za rok obrachunkowy 2003 (Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 47).
--------------------------------------------------
Tabela 1
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej (Luksemburg)
Źródło: Informacje przekazane przez Centrum.
Zakres kompetencji wspólnotowych _BAR_ Kompetencje Centrum Rozporządzenie Rady (WE) nr 2965/94 z dnia 28 listopada 1994 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Centrum w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w roku obrachunkowym 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_
Przedstawiciele rządów Państw Członkowskich przyjęli za wspólnym porozumieniem deklarację w sprawie utworzenia Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej, w ramach departamentów tłumaczeń Komisji, mieszczących się w Luksemburgu, w celu zapewnienia niezbędnych usług w zakresie tłumaczeń dla potrzeb działania organów, których siedziby zostały określone decyzją z dnia 29 października 1993 r. (Decyzja Rady podjęta na podstawie art. 235 Traktatu). _BAR_ Cele Zapewnienie usług w zakresie tłumaczeń niezbędnych do funkcjonowania następujących organów: Europejska Agencja Ochrony Środowiska,Europejska Fundacja Kształcenia,Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii,Europejska Agencja ds. Oceny Produktów Leczniczych,Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy,Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory),Europejski Urząd Policji (Europol) i Jednostka Europolu ds. Narkotyków.
Organy utworzone przez Radę, inne niż te wymienione powyżej, mogą mieć dostęp do usług Centrum.
Instytucje i organy Unii Europejskiej, które posiadają własne departamenty tłumaczeń, mogą, w razie konieczności, fakultatywnie korzystać z pomocy Centrum.
Centrum w pełni uczestniczy w pracach Międzyinstytucjonalnego Komitetu ds. Tłumaczeń. _BAR_ Zadania zawieranie porozumień w celu współpracy z organami i instytucjami,uczestnictwo w pracach Międzyinstytucjonalnego Komitetu ds. Tłumaczeń. _BAR_ 1.
Zarząd Skład po jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego,dwóch przedstawicieli Komisji,przedstawiciel każdej instytucji lub organu, który korzysta z usług Centrum.
Zadanie Przyjmuje roczny program prac i sprawozdanie roczne Centrum.
2.
Dyrektor Mianowany przez Zarząd na wniosek Komisji.
3.
Kontrola zewnętrzna Trybunał Obrachunkowy.
4.
Kontrola wewnętrzna Kontroler wewnętrzny Komisji.
5.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny 29,8 mln euro (29,0 mln euro) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r. 181 (158) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 150 (132) +15 (15) innych stanowisk Całkowite zatrudnienie: 165 (147), z czego wykonujący: zadania operacyjne: 109 (95),zadania administracyjne: 52 (48),zadania mieszane: 4 (4). _BAR_ Liczba przetłumaczonych stron 374106 (238399) Liczba przetłumaczonych stron w przeliczeniu na języki języki urzędowe: 369377 (221127)inne języki: 4729 (17272) Liczba przetłumaczonych stron w przeliczeniu na klienta organy: 362162 (215992)instytucje: 11944 (22407) Liczba stron przetłumaczonych przez tłumaczy zewnętrznych: 146350 (94355) _BAR_
Tabela 2
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dochody wpłacone przez organy i instytucje _BAR_ 25169 _BAR_ 19489 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 14921 _BAR_ 11937 _BAR_ 11815 _BAR_ 122 _BAR_ 2984 _BAR_ 104 _BAR_ 64 _BAR_ 40 _BAR_ 15025 _BAR_ 12041 _BAR_ 11879 _BAR_ 122 _BAR_ 3024 _BAR_
Przychody finansowe _BAR_ 250 _BAR_ 387 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 6414 _BAR_ 2990 _BAR_ 2349 _BAR_ 641 _BAR_ 3424 _BAR_ 619 _BAR_ 541 _BAR_ 78 _BAR_ 7033 _BAR_ 3609 _BAR_ 2890 _BAR_ 641 _BAR_ 3502 _BAR_
Dochody różne _BAR_ p.m. _BAR_ 23 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 7949 _BAR_ 6074 _BAR_ 5084 _BAR_ 990 _BAR_ 1875 _BAR_ 493 _BAR_ 487 _BAR_ 6 _BAR_ 8442 _BAR_ 6567 _BAR_ 5571 _BAR_ 990 _BAR_ 1881 _BAR_
Saldo poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 4405 _BAR_ — _BAR_ Tytuł X Rezerwy _BAR_ 540 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 540 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 540 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 540 _BAR_
Ogółem _BAR_ 29824 _BAR_ 19899 _BAR_ Ogółem _BAR_ 29824 _BAR_ 21001 _BAR_ 19248 _BAR_ 1753 _BAR_ 8823 _BAR_ 1216 _BAR_ 1092 _BAR_ 124 _BAR_ 31040 _BAR_ 22217 _BAR_ 20340 _BAR_ 1753 _BAR_ 8947 _BAR_
Tabela 3
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody operacyjne
Kwoty zafakturowane w roku obrachunkowym _BAR_ 23423 _BAR_ 22075 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 150 _BAR_ 223 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 23573 _BAR_ 22298 _BAR_
Wydatki operacyjne
Personel _BAR_ 11929 _BAR_ 10347 _BAR_
Grunty i budynki, wydatki eksploatacyjne, różne wydatki operacyjne _BAR_ 2734 _BAR_ 2095 _BAR_
Wydatki operacyjne _BAR_ 5919 _BAR_ 3618 _BAR_
Rezerwy _BAR_ 1410 _BAR_ 2195 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 21992 _BAR_ 18255 _BAR_
Wynik operacyjny (c = a – b) _BAR_ 1581 _BAR_ 4043 _BAR_
Przychody finansowe
Odsetki bankowe _BAR_ 387 _BAR_ 387 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_
Ogółem (d) _BAR_ 388 _BAR_ 388 _BAR_
Koszty finansowe
Opłaty bankowe _BAR_ 7 _BAR_ 10 _BAR_
Ogółem (e) _BAR_ 7 _BAR_ 10 _BAR_
Wynik finansowy (f = d – e) _BAR_ 381 _BAR_ 378 _BAR_
Wynik działań zwykłych (g = c + f) _BAR_ 1962 _BAR_ 4421 _BAR_
Przychody nadzwyczajne (h) _BAR_ 2230 _BAR_ 19 _BAR_
Koszty nadzwyczajne (i) _BAR_ 0 _BAR_ 9 _BAR_
Wynik działań nadzwyczajnych (j = h – i) _BAR_ 2230 _BAR_ 10 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (g + j) _BAR_ 4192 _BAR_ 4431 _BAR_
Tabela 4
Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 466 _BAR_ 760 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rezerwy _BAR_ 9761 _BAR_ 8330 _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 155 _BAR_ 219 _BAR_ Wyniki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 4642 _BAR_ 1642 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 274 _BAR_ 398 _BAR_ Wynik gospodarczy _BAR_ 4192 _BAR_ 4431 _BAR_
Środki trwałe w budowie i wypłacone zaliczki _BAR_ 0 _BAR_ 35 _BAR_ Razem _BAR_ 18595 _BAR_ 14403 _BAR_
Razem _BAR_ 429 _BAR_ 652 _BAR_ Rezerwy na pokrycie ryzyka i kosztów _BAR_ 7481 _BAR_ 8601 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
VAT zapłacony i do odzyskania z Państw Członkowskich _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_ Zobowiązania wobec dostawców _BAR_ 832 _BAR_ 784 _BAR_
Należności od instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 6363 _BAR_ 2676 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 1 _BAR_ 162 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 2 _BAR_ 10 _BAR_ Zobowiązania różne _BAR_ 1 _BAR_ 5 _BAR_
Razem _BAR_ 6368 _BAR_ 2689 _BAR_ Zaliczki od klientów _BAR_ 256 _BAR_ 500 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 19903 _BAR_ 20354 _BAR_ Razem _BAR_ 1090 _BAR_ 1451 _BAR_
Ogółem _BAR_ 27166 _BAR_ 24455 _BAR_ Ogółem _BAR_ 27166 _BAR_ 24455 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI CENTRUM
7.
Mając na uwadze wagę tego dossier, Centrum przedstawiło tę operację w budżecie korygującym, w celu zapewnienia przejrzystości i dostarczeniu Radzie Zarządzającej informacji możliwie jak najwcześniej, bez zwlekania do chwili zamknięcia rozliczeń.
Należy zauważyć, że wskutek zastosowania tego zabiegu wynik budżetowy nie uległ zmianie.
8.
Centrum przyjęło do wiadomości uwagi Trybunału i podejmie starania w celu udoskonalenia prognozy budżetowej.
9.
Jak wskazano w odpowiedzi Centrum dotyczącej uwag Trybunału odnośnie do rozliczenia za rok 2003, Centrum ponownie zwróciło się do Komisji w dniu 23 listopada 2004 r.
Dyrekcja Generalna ds. Personelu i Administracji wydała opinię w nocie z dnia 17 maja 2005 r. Całość dossier zostanie przedstawiona Radzie Zarządzającej Centrum, w celu podjęcia przez nią decyzji, na jej posiedzeniu w dniu 20 października 2005 r.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Centrum
(2005/C 332/09)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–11 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Centrum
WSTĘP
1.
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (zwane dalej Centrum) zostało ustanowione na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 337/75 [1].
Misją Centrum jest przyczynianie się do rozwoju kształcenia zawodowego na poziomie wspólnotowym.
Realizując to zadanie, Centrum opracowuje i rozpowszechnia dokumentację dotyczącą systemów kształcenia zawodowego.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Centrum na podstawie przekazanych przez nie informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Centrum za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Centrum, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jego dyrektora, zgodnie z art. 12a rozporządzenia (EWG) nr 337/75, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w pkt 10, transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Centrum są, jako całość, legalne i prawidłowe.
UWAGI
7.
Rozporządzenie finansowe Centrum przewiduje rozróżnienie w budżecie środków na pokrycie zobowiązań oraz środków na pokrycie płatności, które nie zostało jednak uwzględnione w opublikowanym budżecie na rok obrachunkowy 2004.
Mimo to, w trakcie tego roku obrachunkowego Centrum zarządzało swoimi środkami operacyjnymi zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do środków zróżnicowanych.
Podejście takie umożliwiło Centrum zmniejszenie skali przeniesień na kolejny rok obrachunkowy i przedstawienie dzięki temu bardziej rzetelnego obrazu własnej sytuacji majątkowej.
W kolejnych latach Centrum powinno dostosować swój budżet do rodzaju środków, którymi zarządza.
8.
Centrum umożliwia swoim pracownikom korzystanie ze stołówki znajdującej się w jego pomieszczeniach.
Zakupy i sprzedaż prowadzone przez stołówkę rejestrowane są w oddzielnych rozliczeniach [4].
Rozliczenia te nie podlegają kontrolom przewidzianym w rozporządzeniu finansowym i, co więcej, nie są ujmowane w sprawozdaniu finansowym Centrum.
Sytuacja ta powinna ulec zmianie.
9.
Rachunek dochodów i wydatków za rok obrachunkowy 2003 wykazał stratę w wysokości 993310 euro.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego Centrum wynik ten powinien był zostać uwzględniony w budżecie korygującym na rok obrachunkowy 2004 [5].
10.
W przypadku wielokrotnej umowy ramowej, pierwszy wybór Centrum stanowił usługodawca, którego oferta finansowa (w wysokości 150000 euro) nie spełniała warunków opisanych w specyfikacji zamówienia [6].
Z porównania oferty finansowej usługodawcy, który zajął drugą pozycję (z kwotą 94500 euro) wynika, że Centrum przepłaciło 55500 euro, czyli ponad 50 %.
Podsumowując, wiele postępowań, w wyniku których udzielono zamówień konsultantom w ramach programów działania Centrum, zostało przeprowadzonych z zastosowaniem procedury negocjacyjnej.
W wielu przebadanych przez Trybunał postępowaniach nie zawsze ściśle przestrzegano zasad konkurencji.
11.
Badanie dokumentacji rekrutacyjnej wykazało brak spójności zarówno w odniesieniu do zastosowanych procedur, jak i do wymaganych za każdym razem dokumentów.
Rozbieżności te mogłyby zostać wyeliminowane poprzez przyjęcie przewodnika po procedurach rekrutacji, opracowanego w celu zapewnienia ich przejrzystości.
Analiza akt osobowych pracowników Centrum wykazała ponadto, iż uprawnienia finansowe pracowników nie podlegają systematycznej weryfikacji.
Weryfikacja taka zapobiegłaby wypłacaniu pracownikom nienależnych świadczeń (dodatków rodzinnych itd.) w przypadku gdy warunki uprawniające do otrzymywania tych świadczeń przestały być spełniane.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniach 5 października i 7 grudnia 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 39 z 13.2.1975, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 12 września 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 13 września 2005 r.
[4] Dochody stołówki za rok obrachunkowy 2004 wyniosły 137000, a wydatki — 133500 euro.
[5] Artykuł 35 rozporządzenia finansowego Centrum.
[6] Umowa 2004-FWC14/RP/D/CMC/VCPOD/013/04.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Saloniki)
Źródło: Informacje przekazane przez Centrum.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Centrum, określone w art. 2 i 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 337/75 z dnia 10 lutego 1975 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Centrum (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_
Wspólnota urzeczywistnia politykę kształcenia zawodowego, która wspiera i uzupełnia działanie Państw Członkowskich w zakresie treści i organizacji kształcenia zawodowego.
Działanie Wspólnoty zmierza do: ułatwienia przystosowania się do zmian w przemyśle, zwłaszcza przez kształcenie zawodowe i przekwalifikowanie,poprawy kształcenia zawodowego wstępnego i ustawicznego w celu ułatwienia integracji zawodowej i reintegracji z rynkiem pracy,ułatwienia dostępu do kształcenia zawodowego i sprzyjania mobilności instruktorów i kształcących się, a zwłaszcza młodzieży,pobudzania współpracy w dziedzinie kształcenia między instytucjami edukacyjnymi lub kształcenia zawodowego a przedsiębiorstwami,rozwoju wymiany informacji i doświadczeń w kwestiach wspólnych dla systemów kształcenia Państw Członkowskich. (fragmenty art. 150 Traktatu) _BAR_ Misja Centrum Jako centrum referencyjne Unii Europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego, Cedefop dostarcza decydentom politycznym, badaczom i praktykom informacji, których celem jest promowanie głębszego zrozumienia zachodzących zmian, umożliwiając im podejmowanie decyzji lepiej dostosowanych do przyszłych działań.
Cedefop wspiera Komisję Europejską w działaniach na rzecz promowania i rozwoju kształcenia i szkolenia zawodowego na poziomie wspólnotowym. _BAR_ Zadania przygotowanie wyboru dokumentów oraz analiza danych,przyczynianie się do rozwoju i koordynacji badań,wykorzystywanie i rozpowszechnianie odpowiednich informacji,promowanie i wspieranie uzgodnionych działań w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego,forum dla szerokiej i zróżnicowanej grupy odbiorców. _BAR_ 1.ZarządZ każdego Państwa Członkowskiego:jeden przedstawiciel rządu,jeden przedstawiciel organizacji pracodawców,jeden przedstawiciel organizacji pracowniczych.Trzech przedstawicieli Komisji oraz obserwatorzy z państw stowarzyszonych (Norwegii i Islandii).2.DyrektorMianowany przez Komisję spośród listy kandydatów przedstawionej przez zarząd.
Dyrektor wykonuje decyzje zarządu i jest odpowiedzialny za bieżące zarządzanie Centrum.3.Kontrola wewnętrznaWydział kontroli wewnętrznej Komisji.4.Kontrola zewnętrznaEuropejski Trybunał Obrachunkowy.5.Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetuParlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet: 16,6 mln euro (14,7 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 97 % (99 %): Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 88 (83) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 81 (79) +56 (46) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 137 (125), z czego wykonujący zadania operacyjne: 74 (66) administracyjne: 40 (38) mieszane: 23 (21) _BAR_ Konferencje i seminaria: 90 (72) Badania: 55 (65) Projekty: 38 (23) Uczestnictwo w programach: proces kopenhaski, program E-learning, program Leonardo da Vinci wspólne ramy działania partnerów społecznych. Publikacje: 62 (28) publikacje, 3 numery biuletynu Cedefop info, 3 numery europejskiego przeglądu kształcenia zawodowego.
Rozpowszechnianie dokumentów: 10293 (10244) na żądanie, 2034 (2346) subskrypcji biuletynu elektronicznego, 8460 (8523) subskrypcji biuletynu Cedefop info. Utrzymanie i rozwój strony internetowej "Europejskie miasteczko zawodów", którą odwiedziło ponad 53000 osób oraz wirtualne fora liczące 8000 uczestników.
Liczba uczestników programu wizyt studyjnych: 730 (773) _BAR_
Tabela 2
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
ŚNZ: środki niezróżnicowane (kwota środków na pokrycie zobowiązań równa się kwocie środków na pokrycie płatności).
ŚZR: środki zróżnicowane (kwota środków na pokrycie zobowiązań może różnić się od kwoty środków na pokrycie płatności).
ŚPZ: środki na pokrycie zobowiązań w systemie środków zróżnicowanych
ŚPP: środki na pokrycie płatności w systemie środków zróżnicowanych.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki roku obrachunkowego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ dostępne _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje Komisji _BAR_ 15800 _BAR_ 13700 _BAR_ Tytuł I _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dochody różne _BAR_ 72 _BAR_ 42 _BAR_ Personel (ŚNZ) _BAR_ 9243 _BAR_ 9045 _BAR_ 8579 _BAR_ 466 _BAR_ 197 _BAR_ 443 _BAR_ 0 _BAR_ 393 _BAR_ 0 _BAR_ 50 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel (Phare) _BAR_ 315 _BAR_ 277 _BAR_ Tytuł II _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel (państwa trzecie) _BAR_ 359 _BAR_ 359 _BAR_ Administracja (ŚNZ) _BAR_ 1395 _BAR_ 1310 _BAR_ 768 _BAR_ 542 _BAR_ 85 _BAR_ 358 _BAR_ 0 _BAR_ 352 _BAR_ 0 _BAR_ 6 _BAR_
Inne dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 0 _BAR_ 88 _BAR_ Tytuł III _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Działania operacyjne (ŚZR) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ — ŚPZ _BAR_ 5234 _BAR_ 5234 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ — ŚPP _BAR_ 3062 _BAR_ — _BAR_ 2508 _BAR_ — _BAR_ 554 _BAR_ 3138 _BAR_ — _BAR_ 2702 _BAR_ — _BAR_ 436 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 724 _BAR_ 724 _BAR_ 415 _BAR_ 309 _BAR_ 0 _BAR_ 382 _BAR_ 382 _BAR_ 319 _BAR_ 63 _BAR_ — _BAR_
_BAR_ 16546 _BAR_ 14466 _BAR_ Ogółem ŚPZ _BAR_ 16596 _BAR_ 16313 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 282 _BAR_ 1183 _BAR_ 382 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 56 _BAR_
Ogółem ŚPP _BAR_ 14424 _BAR_ — _BAR_ 12270 _BAR_ 1317 _BAR_ 836 _BAR_ 4321 _BAR_ — _BAR_ 3766 _BAR_ 63 _BAR_ 492 _BAR_
Tabela 3
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje Komisji _BAR_ 13700 _BAR_ 14500 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 724 _BAR_ 792 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 42 _BAR_ 3 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 14466 _BAR_ 15295 _BAR_
Wydatki budżetowe w roku obrachunkowym
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 8579 _BAR_ 7554 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 466 _BAR_ 443 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 768 _BAR_ 778 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 542 _BAR_ 358 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu (bez dochodów przeznaczonych na określony cel)
Płatności ze środków na pokrycie płatności w roku obrachunkowym _BAR_ 2508 _BAR_ 2381 _BAR_
Płatności w ramach zobowiązań pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2003 r. _BAR_ 2702 _BAR_ _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ _BAR_ 3138 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel (Phare + państwa trzecie)
Płatności _BAR_ 415 _BAR_ 546 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 309 _BAR_ 246 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 16289 _BAR_ 15444 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ –1823 _BAR_ –149 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ –993 _BAR_ –545 _BAR_
Anulowane środki przeniesione z N – 1 (środki niezróżnicowane, tytuł I i II) _BAR_ 56 _BAR_ 399 _BAR_
Neutralizacja środków przeniesionych z N – 1 w ramach tytułu III w związku z przejściem na środki zróżnicowane _BAR_ 3138 _BAR_ — _BAR_
Niezagospodarowane kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 1 _BAR_ 10 _BAR_
Kwoty zwrócone Komisji _BAR_ 0 _BAR_ –716 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –4 _BAR_ 8 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 375 _BAR_ –993 _BAR_
Tabela 4
Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 183 _BAR_ 14 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 5702 _BAR_ 5704 _BAR_
Grunty i budynki _BAR_ 5059 _BAR_ 5179 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 375 _BAR_ –993 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 455 _BAR_ 471 _BAR_ Razem _BAR_ 6077 _BAR_ 4711 _BAR_
Długotrwałe aktywa finansowe, gwarancje _BAR_ 5 _BAR_ 5 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 5702 _BAR_ 5669 _BAR_ Nieprzekazane dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ — _BAR_ 315 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione w ramach tytułów I, II i III _BAR_ 1008 _BAR_ 3939 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ — _BAR_ 35 _BAR_ Środki przeniesione w ramach dochodów przeznaczonych na określony cel _BAR_ 372 _BAR_ 382 _BAR_
Razem _BAR_ — _BAR_ 35 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 89 _BAR_ 86 _BAR_
Należności długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ VAT/inne podatki _BAR_ 91 _BAR_ 90 _BAR_
Pożyczki udzielane pracownikom _BAR_ — _BAR_ 3 _BAR_ Odsetki bankowe do zwrotu UE _BAR_ 148 _BAR_ 64 _BAR_
Razem _BAR_ — _BAR_ 3 _BAR_ Razem _BAR_ 1708 _BAR_ 4876 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rozliczenia międzyokresowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Komisja _BAR_ — _BAR_ 315 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ — _BAR_ 157 _BAR_
Inne zalicki _BAR_ 26 _BAR_ 37 _BAR_ Razem _BAR_ — _BAR_ 157 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 34 _BAR_ 34 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 74 _BAR_ 81 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 134 _BAR_ 467 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 1905 _BAR_ 3532 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne w kasie _BAR_ 3 _BAR_ 5 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 41 _BAR_ 33 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1949 _BAR_ 3570 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 7785 _BAR_ 9744 _BAR_ Ogółem _BAR_ 7785 _BAR_ 9744 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI CENTRUM
7.
Cedefop podejmie niezbędne kroki w celu zapewnienia w przyszłości poprawnego przedstawienia swojego budżetu.
8.
Wszystkie rozliczenia odnoszące się stołówki — bieżące wydatki i dochody — są rejestrowane oddzielnie.
Rozliczenia te są ujmowane w księdze rachunkowej i podlegają kontrolom greckich organów finansowych, zwłaszcza w kwestiach dotyczących VAT.
Centrum z zadowoleniem przyjęło uwagę Trybunału i zbada istniejące możliwości, na przykład w ramach wykorzystania kont zaliczkowych, w celu zaradzenia sytuacji.
9.
Cedefop podejmie odpowiednie kroki w celu zapobieżenia powtórzeniu się podobnych sytuacji w przyszłości.
10.
W czasie swoich prac komisja oceniająca opierała się głównie na kosztach dziennych, a nie na kosztach całkowitych zamówionych prac, co stało się przyczyną sytuacji opisanej przez Trybunał.
Cedefop sporządzi wskazówki dla członków komisji oceniających, w celu zapewnienia, że ci będą uwzględniać w odpowiednim stopniu wszystkie elementy wyszczególnione w ofertach przetargowych, co pozwoli zwiększyć przejrzystość prac.
Centrum odnotowuje uwagi poczynione przez Trybunał w odniesieniu do procedur negocjacyjnych.
Centrum stworzyło już plan działania zmierzający do wyeliminowania wykrytych niedociągnięć.
Nowy dyrektor podjął obowiązki w dniu 16 października 2005 r.
Od tej pory nie wszczęto już żadnych procedur negocjacyjnych z udziałem mniej niż trzech kandydatów oraz podjęto wszelkie starania zmierzające do zapewnienia prawidłowości procedur przetargowych.
11.
Opracowanie podręcznika procedury rekrutacyjnej stanowi część celów na rok 2005.
W roku 2005 wprowadzono okresową weryfikację praw pracowników Cedefop do świadczeń.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Eurojustu za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Eurojustu
(2005/C 332/10)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Eurojustu
WSTĘP
1.
Eurojust został ustanowiony na mocy decyzji Rady nr 2002/187/WSiSW [1] w celu zintensyfikowania walki z poważną przestępczością zorganizowaną.
Jego zadaniem jest poprawa koordynacji dochodzeń i ścigania przestępczości, obejmujących terytorium więcej niż jednego Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej, jak również państw trzecich.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Eurojustu na podstawie przekazanych przez niego informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Eurojust za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3.
Niniejsza opinia jest przedstawiana Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na mocy art. 36 decyzji nr 2002/187/WSiSW.
4.
Sprawozdanie finansowe Agencji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 [2] r. zostało sporządzone przez jej dyrektora administracyjnego, zgodnie z art. 36 decyzji nr 2002/187/WSiSW, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Eurojustu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Eurojustu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
W 2004 r. Eurojust wciąż nie dysponował własnym rozporządzeniem finansowym [3] i w związku z tym nadal stosował ramowe rozporządzenie finansowe dotyczące organów Wspólnoty [4].
8.
Ostatni budżet korygujący przyjęty przez Kolegium Eurojustu przewidywał dochody i wydatki na kwotę 8,3 mln euro.
W rzeczywistości Eurojust wykonał budżet w wysokości 9,3 mln euro [5], który nie został formalnie przyjęty przez Kolegium ani też nie był opublikowany w Dzienniku Urzędowym, co jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami [6].
9.
Urzędnik powołany na stanowisko księgowego po odejściu dotychczasowego księgowego zachował swoją funkcję delegowanego urzędnika zatwierdzającego.
Począwszy od maja 2004 r., pełni on jednocześnie i dla tych samych wydatków obowiązki zarówno urzędnika zatwierdzającego, jak i księgowego [7].
Trybunał przypomina przy tej okazji o fundamentalnym znaczeniu zasady rozdzielenia funkcji urzędnika zatwierdzającego i księgowego i zwraca się do Eurojustu o bezwzględne dopilnowanie przestrzegania tej zasady.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Decyzja z dnia 28 lutego 2002 r. ustanawiająca Eurojust (Dz.U. L 63 z 6.3.2002, str. 1).
[2] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 15 lipca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 5 sierpnia 2005 r.
[3] Do kwietnia 2005 r. Komisja nadal nie wydała opinii na temat projektu przedłożonego jej przez Eurojust.
[4] Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r.
(Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72).
[5] Kwota ta odpowiada zapisom w budżecie początkowym Eurojustu wraz z dotacją dla Eurojustu, ujętą w budżecie Komisji.
[6] Artykuły 4 i 26 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002.
[7] Sytuacja ta trwała także po zakończeniu roku obrachunkowego 2004.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Eurojust (Haga)
Źródło: Informacje przekazane przez Eurojust.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Eurojust określone w decyzji Rady z 28 lutego 2002 r. (2002/187/WSiSW) _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Eurojust (Dane za 2003 r) _BAR_ Działania i świadczone usługi (Dane za 2003 r.) _BAR_
Organ trzeciego filaru, utworzony na mocy decyzji Rady.
Celem Unii jest zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa osobistego w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Rada wspiera współpracę za pośrednictwem Eurojustu przez umożliwienie Eurojustowi właściwej koordynacji działań pomiędzy krajowymi organami ścigania Państw Członkowskich. (fragmenty art. 29 i 31) Podstawowy zakres kompetencji Eurojustu odpowiada zakresowi kompetencji Europolu; w szczególności obejmuje on zwalczanie terroryzmu, przestępczości zorganizowanej, a zwłaszcza handlu narkotykami, nielegalnej imigracji, handlu kradzionymi pojazdami, handlu ludźmi, fałszowania pieniędzy, handlu substancjami radioaktywnymi, przestępstw komputerowych, działań ze szkodą dla interesów finansowych Unii i prania brudnych pieniędzy. _BAR_ Cele Artykuł 3 decyzji ustanawiającej Eurojust stymulowanie i poprawa koordynacji między właściwymi władzami Państw Członkowskich w zakresie dochodzenia i ścigania,poprawa współpracy, w szczególności ułatwianie wymiany informacji, wzajemnej pomocy prawnej i realizacji wniosków o ekstradycję,wspieranie właściwych władz Państw Członkowskich w celu usprawnienia ich dochodzenia i ścigania,udzielanie pomocy w przypadku procedur dotyczących Państwa Członkowskiego i państwa trzeciego,udzielanie pomocy w przypadku procedur dotyczących Państwa Członkowskiego i Wspólnoty. _BAR_ Zadania Artykuły 5, 6 i 7 decyzji ustanawiającej Eurojust Aby zorganizować współpracę między różnymi krajowymi systemami prawnymi, Eurojust wypełnia swoje zadania: za pośrednictwem swoich przedstawicieli krajowych, lubjako Kolegium.
Jeżeli właściwe władze danego Państwa Członkowskiego postanowią nie spełnić żądań Eurojust jako Kolegium, informują Eurojust o przyczynach podjęcia takiej decyzji. _BAR_ 1.Kolegium odpowiada za organizację i funkcjonowanie Eurojust.2.Kolegium składa się z jednego przedstawiciela krajowego oddelegowanego przez każde Państwo Członkowskie zgodnie ze swoimi przepisami krajowymi, będącego prokuratorem, sędzią lub funkcjonariuszem policji o równoważnych kompetencjach.3.Kolegium wybiera swojego przewodniczącego spośród przedstawicieli krajowych.4.Wspólny organ nadzorczy kontroluje przetwarzanie danych osobowych.5.Dyrektor administracyjny jest mianowany przez Kolegium stanowiące jednomyślnie.6.Kontrola zewnętrzna: Europejski Trybunał Obrachunkowy.7.Absolutorium udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 9,3 mln euro (8 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 100 % (100 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 76 (53) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 52 (28) +13 (15) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, 12 stanowisk zewnętrznego personelu tymczasowego) Całkowite zatrudnienie: 65 (43) z czego wykonujący zadania: operacyjne: 27 (18) administracyjne: 26 (20) mieszane: 12 (5) _BAR_ Liczba spotkań: _BAR_ 52 (26) _BAR_
Sprawy dwustronne: _BAR_ 272 (222) _BAR_
Sprawy wielostronne: _BAR_ 109 (78) _BAR_
Całkowita liczba spraw: _BAR_ 381 (300) _BAR_
Nadużycia finansowe: _BAR_ 20 % (22 %) _BAR_
Handel narkotykami: _BAR_ 20 % (22 %) _BAR_
Terroryzm: _BAR_ 7 % (6 %) _BAR_
Zabójstwa: _BAR_ 7 % (4 %) _BAR_
Przemyt: _BAR_ brak danych _BAR_
Handel ludźmi: _BAR_ 4 % (4 %) _BAR_
Pranie brudnych pieniędzy: _BAR_ 7 % (8 %) _BAR_
Inne: _BAR_ 35 % (31 %) _BAR_
Tabela 2
Eurojust — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Źródło: Dane Eurojust. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Eurojust w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 9300 _BAR_ 9300 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 4198 _BAR_ 4132 _BAR_ 4044 _BAR_ 88 _BAR_ 66 _BAR_ 177 _BAR_ 177 _BAR_ 0 _BAR_ 4375 _BAR_ 4309 _BAR_ 4221 _BAR_ 88 _BAR_ 66 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 0 _BAR_ 2 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 3563 _BAR_ 3547 _BAR_ 3112 _BAR_ 435 _BAR_ 16 _BAR_ 1009 _BAR_ 593 _BAR_ 416 _BAR_ 4572 _BAR_ 4556 _BAR_ 3705 _BAR_ 435 _BAR_ 432 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 1539 _BAR_ 1465 _BAR_ 1120 _BAR_ 345 _BAR_ 74 _BAR_ 77 _BAR_ 77 _BAR_ 0 _BAR_ 1616 _BAR_ 1542 _BAR_ 1197 _BAR_ 345 _BAR_ 74 _BAR_
Ogółem _BAR_ 9300 _BAR_ 9302 _BAR_ Ogółem _BAR_ 9300 _BAR_ 9144 _BAR_ 8276 _BAR_ 868 _BAR_ 156 _BAR_ 1263 _BAR_ 847 _BAR_ 416 _BAR_ 10563 _BAR_ 10407 _BAR_ 9123 _BAR_ 868 _BAR_ 572 _BAR_
Tabela 3
Eurojust — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Eurojust. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Eurojust w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody operacyjne
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 8726 _BAR_ 6441 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 397 _BAR_ 12 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 9123 _BAR_ 6453 _BAR_
Wydatki operacyjne
Zakup towarów i usług _BAR_ 4476 _BAR_ 3228 _BAR_
Koszty personelu _BAR_ 4142 _BAR_ 2112 _BAR_
Umorzenia _BAR_ 332 _BAR_ 211 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 8950 _BAR_ 5551 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ 173 _BAR_ 902 _BAR_
Tabela 4
Eurojust — Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2004 r.
Źródło: Dane Eurojust. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Eurojust w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 134 _BAR_ 62 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wyniki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_ 1718 _BAR_ 815 _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik gospodarczy _BAR_ 173 _BAR_ 902 _BAR_
Urządzenia techniczne, maszyny i narzędzia _BAR_ 145 _BAR_ 114 _BAR_ Razem _BAR_ 1891 _BAR_ 1717 _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 726 _BAR_ 492 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 449 _BAR_ 460 _BAR_ Rezerwy na pokrycie ryzyka i kosztów _BAR_ 0 _BAR_ 396 _BAR_
Razem _BAR_ 1320 _BAR_ 1066 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności długoterminowe _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_ Zobowiązania wobec Komisji _BAR_ 1298 _BAR_ 698 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 13 _BAR_ 10 _BAR_
Zapasy _BAR_ 30 _BAR_ 0 _BAR_ Zobowiązania wobec dostawców _BAR_ 517 _BAR_ 305 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 1828 _BAR_ 1013 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności bieżące _BAR_ 135 _BAR_ 232 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności różne _BAR_ 17 _BAR_ 34 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 152 _BAR_ 266 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 2082 _BAR_ 1731 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 3719 _BAR_ 3126 _BAR_ Ogółem _BAR_ 3719 _BAR_ 3126 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI EUROJUSTU
7.
Eurojust oczekuje na wcześniejszą zgodę Komisji Europejskiej przed przyjęciem własnych przepisów finansowych, zgodnie z art. 37 ust. 1 decyzji ustanowiającej Eurojust.
8.
Eurojust starał się jak najściślej zastosować strukturę określoną w decyzji Parlamentu Europejskiego w sprawie budżetu Eurojustu.
W rezultacie Eurojust przedłożył Kolegium decyzję obejmującą budżet dotyczący unijnej Piętnastki w celu formalnego jej zatwierdzenia, informując jednocześnie o kolejnym zwiększeniu budżetu agencji o ponad milion euro w związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej, wskazując również, na co środki te zostaną przeznaczone po ich przyznaniu.
W przyszłości Eurojust dopełni wszelkich starań, aby przedłożony Kolegium budżet był tak kompletny, jak to tylko możliwe.
9.
Wspomniana sytuacja powstała w czerwcu 2004 r., gdy księgowy niespodziewanie zrezygnował z pełnionej funkcji.
W tamtym okresie nie było listy rezerwowej osób na to stanowisko, a jedynym pracownikiem statutowym z doświadczeniem wymaganym do przejęcia obowiązków księgowego była właśnie osoba, która została wtedy upoważniona do dysponowania środkami finansowymi.
Należy jednak zaznaczyć, że ryzyko wynikłe z zaistniałej sytuacji (będącej skutkiem "siły wyższej") zostało ograniczone poprzez zawężenie zakresu kompetencji pracownika upoważnionego do dysponowania środkami finansowymi do transakcji nieprzekraczających 1000 euro.
W międzyczasie zakończono z powodzeniem procedurę rekrutacyjną na stanowisko księgowego.
Eurojust jest świadomy, jak ważny jest podział obowiązków i postara się zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Fundacji Kształcenia za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Fundacji
(2005/C 332/11)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–10 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Fundacji
WSTĘP
1.
Europejska Fundacja Kształcenia (zwana dalej Fundacją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1360/90 z dnia 7 maja 1990 r. [1].
Zadaniem Fundacji jest wspieranie reformy szkolenia zawodowego w krajach partnerskich Unii Europejskiej.
Realizując to zadanie, wspiera ona Komisję w realizacji różnych programów (Phare, Tacis, Cards i Meda).
Tabela 1 przedstawia kompetencje i działania Fundacji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Fundację za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2] sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Fundacji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Fundacji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jej dyrektora, zgodnie z art. 11 rozporządzenia (EWG) nr 1360/90, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu otrzymania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w pkt. 8, sprawozdanie finansowe Fundacji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Fundacji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
UWAGI
7.
Programy Tempus, zarządzane przez Fundację z upoważnienia Komisji, nie są ujęte w budżecie Fundacji.
Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał [4], sytuacja ta nie jest zgodna z zasadami jednolitości i rzetelności budżetowej [5].
8.
Informacje finansowe dotyczące tych programów [6] są przedstawione przez Fundację w załączniku do jej sprawozdania finansowego.
Zarządzanie tymi programami stanowi jednak integralną część działań Fundacji i wymaga zaangażowania znacznej części jej zasobów ludzkich i materialnych.
Sprawozdanie Fundacji, którego celem jest między innymi przedstawienie rzetelnego obrazu jej dochodów i wydatków, nie może pomijać wydatków poniesionych w ramach tych programów.
9.
Budżet Fundacji opublikowany w Dzienniku Urzędowym wyszczególnia tylko dochody i wydatki w stosunku do tytułów i rozdziałów bez ich szczegółowego ujęcia w odniesieniu do artykułów i pozycji zgodnie z zasadą specyfikacji budżetu [7].
Ponadto nie zawiera on planu zatrudnienia [8].
10.
Rachunek dochodów i wydatków za rok obrachunkowy 2003 wykazywał stratę w wysokości 1,3 mln euro.
Saldo to powinno było zostać ujęte w budżecie korygującym na rok obrachunkowy 2004 [9].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 131 z 23.5.1990.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 18 sierpnia 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 22 września 2005 r.
[5] Artykuł 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia finansowego Fundacji.
[6] Całkowita kwota płatności dokonanych w 2004 r. na rzecz realizacji programów Tempus wyniosła 9,3 mln euro.
[7] Artykuł 22 rozporządzenia finansowego Fundacji.
[8] Artykuł 27 ust. 3 rozporządzenia finansowego Fundacji.
[9] Artykuł 16 rozporządzenia finansowego Fundacji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Fundacja Kształcenia (Turyn)
Źródło: Informacje przekazane przez Fundację.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Fundacji Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1360/90 z dnia 7 maja 1990 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Fundacji w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
"Wspólnota prowadzi w zakresie swoich kompetencji współpracę gospodarczą, finansową i techniczną z państwami trzecimi.
Działania takie stanowią uzupełnienie działań prowadzonych przez Państwa Członkowskie i są zgodne z polityką Wspólnoty na rzecz rozwoju". (art. 181a) _BAR_ Cele przyczynianie się do świadczenia pomocy w dziedzinie kształcenia krajom Europy Środkowej i Wschodniej, Mongolii, niektórym krajom bałkańskim i krajom lub obszarom kwalifikującym się do programów Meda,wspieranie koordynacji pomocy przyznawanej krajom kwalifikującym się. _BAR_ Zadania pomoc w określaniu potrzeb i priorytetów w dziedzinie kształcenia,dostarczanie informacji o inicjatywach i przyszłych potrzebach,finansowanie projektów pilotażowych,wdrażanie programów Komisji w kwalifikujących się krajach. _BAR_ Rada zarządzająca jeden przedstawiciel z każdego Państwa Członkowskiego,dwóch przedstawicieli Komisji.
Dyrektor mianowany przez Radę zarządzającą na wniosek Komisji.
Forum doradcze powołane przez radę zarządzającą,dwóch ekspertów z każdego Państwa Członkowskiego,dwóch ekspertów z każdego kraju kwalifikującego się,dwóch ekspertów — partnerów społecznych na poziomie europejskim. Kontrola zewnętrzna Europejski Trybunał Obrachunkowy.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament Europejski na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet 18,4 mln euro (17,2 mln euro) w całości pokryte ze środków Komisji. Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r. 104 (104) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego 99 (99) obsadzonych,31 (31) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, zewnętrzny personel tymczasowy).
Całkowite zatrudnienie: 130 (130), z czego wykonujący: zadania operacyjne: 82 (80),zadania administracyjne: 35 (35),zadania mieszane: 13 (15). _BAR_ Działalność Pomoc udzielana przez Fundację obejmuje szeroki wachlarz dziedzin, takich jak początkowe kształcenie zawodowe, kształcenie przez całe życie, kształcenie ustawiczne (dla dorosłych), rozwój zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach, polityka zatrudnienia, kształcenie bezrobotnych, walka z ubóstwem, integracja społeczna i kształcenie przyczyniające się do rozwoju lokalnego. W 2004 r. złożono 169 wniosków w porównaniu ze 143 w 2003 r.
Najwięcej wniosków pochodziło z przedstawicielstw (35 %), z Biura Współpracy EuropeAid (21 %), Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury (16 %), Dyrekcji Generalnej ds. Rozszerzenia (9 %) oraz Dyrekcji Generalnej ds. Stosunków Zewnętrznych (7 %).
Wnioski dotyczyły najczęściej programowania (42 wnioski), doradztwa w zakresie polityk i wkładu w przygotowywanie europejskich instrumentów sąsiedztwa (28), identyfikacji projektów (19) i kontroli (18).
Sieć obserwatoriów w krajach kwalifikujących się: badania sektorów krajowych, statystyki w zakresie edukacji, doradztwo dla krajów w zakresie obieranych strategii.
Projekty rozwojowe: Pełniąc rolę centrum wiedzy, Fundacja przyczynia się do wprowadzania projektów rozwojowych w celu testowania nowatorskich rozwiązań umożliwiających państwom partnerskim przeprowadzenie reformy ich systemów nauczania i kształcenia zawodowego.
Umowy o świadczenie pomocy technicznej z Cards, Meda i Tacis na rzecz programu Tempus.
Pomoc ta odnosi się do całego cyklu projektu.
Obejmuje ona wybór umów, zarządzanie umowami i ich kontrolę, informację i komunikację wraz z ogólnym wsparciem administracyjnym.
Narzędzia informatyczne takie jak wnioski i formularze sprawozdań dostępne za pośrednictwem Internetu znacznie ułatwiły administracyjne zarządzanie różnymi cyklami projektu. _BAR_
Tabela 2
Europejska Fundacja Kształcenia — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundację w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 17600 _BAR_ 17600 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 11494 _BAR_ 11245 _BAR_ 11122 _BAR_ 123 _BAR_ 249 _BAR_ 329 _BAR_ 307 _BAR_ 0 _BAR_ 22 _BAR_ 11823 _BAR_ 11574 _BAR_ 11429 _BAR_ 123 _BAR_ 271 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 800 _BAR_ 800 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 1470 _BAR_ 1460 _BAR_ 1213 _BAR_ 247 _BAR_ 10 _BAR_ 310 _BAR_ 301 _BAR_ 0 _BAR_ 9 _BAR_ 1780 _BAR_ 1770 _BAR_ 1514 _BAR_ 247 _BAR_ 19 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0 _BAR_ 80 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 4636 _BAR_ 4617 _BAR_ 3449 _BAR_ 1168 _BAR_ 19 _BAR_ 1087 _BAR_ 914 _BAR_ 0 _BAR_ 173 _BAR_ 5723 _BAR_ 5704 _BAR_ 4363 _BAR_ 1168 _BAR_ 192 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 800 _BAR_ 800 _BAR_ 260 _BAR_ 540 _BAR_ 0 _BAR_ 286 _BAR_ 174 _BAR_ 112 _BAR_ 0 _BAR_ 1086 _BAR_ 1086 _BAR_ 434 _BAR_ 652 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem _BAR_ 18400 _BAR_ 18480 _BAR_ Ogółem _BAR_ 18400 _BAR_ 18122 _BAR_ 16044 _BAR_ 2078 _BAR_ 278 _BAR_ 2012 _BAR_ 1696 _BAR_ 112 _BAR_ 204 _BAR_ 20412 _BAR_ 20134 _BAR_ 17740 _BAR_ 2190 _BAR_ 482 _BAR_
Tabela 3
Europejska Fundacja Kształcenia — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundację w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje Komisji _BAR_ 17600 _BAR_ 18100 _BAR_
Inne instytucje finansujące _BAR_ 800 _BAR_ 523 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 80 _BAR_ 17 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 18480 _BAR_ 18640 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 11122 _BAR_ 10771 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 123 _BAR_ 329 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 1213 _BAR_ 1076 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 247 _BAR_ 310 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 3449 _BAR_ 3396 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1168 _BAR_ 1087 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel
Płatności _BAR_ 260 _BAR_ 237 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 540 _BAR_ 286 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 18122 _BAR_ 17492 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ 358 _BAR_ 1148 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ –1318 _BAR_ –2155 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 204 _BAR_ 375 _BAR_
Kwoty zwrócone Komisji _BAR_ 0 _BAR_ –703 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –3 _BAR_ 17 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –759 _BAR_ –1318 _BAR_
Tabela 4
Europejska Fundacja Kształcenia — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundację w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Prawa lokalowe _BAR_ 5000 _BAR_ 5000 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 3516 _BAR_ 3852 _BAR_
Licencje komputerowe _BAR_ 174 _BAR_ 146 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –759 _BAR_ –1318 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –1809 _BAR_ –1611 _BAR_ Razem _BAR_ 2757 _BAR_ 2534 _BAR_
Razem _BAR_ 3365 _BAR_ 3535 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rzeczowe aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 1538 _BAR_ 1726 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 287 _BAR_ 273 _BAR_ Dochody przeznaczone na określony cel przeniesione automatycznie _BAR_ 652 _BAR_ 286 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 1189 _BAR_ 1438 _BAR_ Inne instytucje finansujące _BAR_ 134 _BAR_ 30 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –1325 _BAR_ –1444 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_
Razem _BAR_ 151 _BAR_ 267 _BAR_ Dochody przyszłych okresów _BAR_ 43 _BAR_ 83 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 2368 _BAR_ 2126 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 0 _BAR_ 50 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 0 _BAR_ 50 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne zaliczki _BAR_ 2 _BAR_ 4 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zlecenia windykacji _BAR_ 24 _BAR_ 43 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 0 _BAR_ 39 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 26 _BAR_ 86 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 1580 _BAR_ 719 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1583 _BAR_ 722 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 5125 _BAR_ 4660 _BAR_ Ogółem _BAR_ 5125 _BAR_ 4660 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI FUNDACJI
7–8.
Wprowadzenie przez Agencję, począwszy od 2005 r., zmodernizowanego systemu rachunkowości UE rozwiązuje problem wymieniony w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego.
Od czasu, kiedy Trybunał wyszczególnił punkty budzące niepokój, ETF przeanalizowała możliwości włączenia środków TEMPUS do swojego budżetu.
Z powodu charakteru mandatu nadanego ETF i mających zastosowanie przepisów finansowych, nie udało się znaleźć zadowalającego rozwiązania w celu włączenia tych środków do budżetu ETF.
W rezultacie rachunki za rok 2004 zostały przedstawione w taki sam sposób, jak w latach ubiegłych.
Nie zmienia to faktu, że ETF zarządzała tymi środkami równie rygorystycznie, jak swoim własnym budżetem, a ich wykonanie zostało przedstawione w załączniku do sprawozdania finansowego ETF, jak i w sprawozdaniu Komisji.
10.
ETF podjęła kroki, by podobna sytuacja nie powtórzyła się w przyszłości.
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Fundacji
(2005/C 332/12)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–9 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Fundacji
WSTĘP
1.
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (zwana dalej Fundacją) została ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1365/75 z dnia 26 maja 1975 r [1].
Fundacja ma na celu przyczyniać się do tworzenia i zapewnienia lepszych warunków życia i pracy w Unii Europejskiej poprzez rozwój i rozpowszechnienie wiedzy na ten temat.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Fundacji na podstawie przekazanych przez nią informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego sporządzonego przez Fundację za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału, skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2], sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania sprawozdania finansowego Fundacji, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Fundacji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r [3]. zostało sporządzone przez jej dyrektora, zgodnie z art. 16 rozporządzenia (EWG) nr 1365/75, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu otrzymania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Fundacji za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Fundacji są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Analiza środków przeniesionych na rok obrachunkowy 2005 wykazała, że 37 % przeniesionych zobowiązań zostało zaciągniętych w grudniu 2004 r.
W większości dotyczą one umów badawczych, których termin wykonania przypada na rok 2005.
Praktyka ta wskazuje na brak spójności między rocznym programem prac Fundacji a preliminarzem budżetowym.
8.
Przeprowadzona przez Fundację inwentaryzacja fizyczna nie była pełna, ponieważ nie obejmowała inwentaryzacji sprzętu komputerowego.
Nie opracowano jeszcze podręcznika organizacyjnego i corocznego programu weryfikacji [4].
9.
Rachunek dochodów i wydatków za rok obrachunkowy 2003 wykazał stratę w wysokości 1,3 mln euro.
Saldo to powinno było zostać ujęte w budżecie korygującym na rok obrachunkowy 2004 [5].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 139 z 30.5.1975, str. 1.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 7 czerwca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 29 lipca 2005 r.
[4] Artykuł 224 przepisów wykonawczych do ogólnego rozporządzenia finansowego.
[5] Artykuł 16 ust. 2 rozporządzenia finansowego Fundacji.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Dublin)
Źródło: Informacje przekazane przez Fundację.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Fundacji określone w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1365/75 z 26 maja 1975 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Fundacji (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
"Wspólnota i Państwa Członkowskie świadome podstawowych praw socjalnych mają na celu (…) poprawę warunków życia i pracy, (…) Wspólnota wspiera i uzupełnia działania Państw Członkowskich w następujących dziedzinach: (…) b) warunki pracy; c) zabezpieczenie społeczne i ochrona socjalna pracowników; d) ochrona pracowników w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę; e) informacja i konsultacja z pracownikami; f) reprezentacja i obrona zbiorowa interesów pracowników i pracodawców, w tym współzarządzanie; g) warunki zatrudnienia obywateli państw trzecich; h) integracja osób wyłączonych z rynku pracy; i) równość mężczyzn i kobiet (…)." (Fragmenty art. 136 i 137 Traktatu) _BAR_ Misja Celem Fundacji jest przyczynianie się do zapewnienia lepszych warunków życia i pracy poprzez rozwój i rozpowszechnianie wiedzy na ten temat.
W szczególności zajmuje się ona: warunkami pracy,organizacją pracy, a w szczególności urządzeniem miejsc pracy,problemami specyficznymi dla pewnych kategorii pracowników,długofalowymi aspektami poprawy środowiska,czasową i przestrzenną dystrybucją działalności ludzkiej. _BAR_ Zadania wspieranie wymiany informacji i doświadczeń w tych obszarach,ułatwianie kontaktów między uczelniami wyższymi, instytutami badawczymi, organami administracji i organizacjami gospodarczymi i społecznymi,wykonywanie lub zlecanie wykonywania badań oraz zapewnianie wsparcia dla projektów pilotażowych,jak najbliższa współpraca z istniejącymi wyspecjalizowanymi organami. _BAR_ 1.Rada Administracyjnaz każdego Państwa Członkowskiego: przedstawiciel rządu, przedstawiciel organizacji pracodawców oraz przedstawiciel organizacji pracowników,3 przedstawicieli Komisji.2.Dyrektor mianowany przez Komisję, spośród kandydatów przedstawionych przez Radę Administracyjną, dyrektor wykonuje decyzje Rady Administracyjnej i kieruje Fundacją.3.Komitet Ekspertów składa się z 15 członków mianowanych przez Radę na wniosek Komisji; wydaje opinie dotyczące zwłaszcza programu pracy.4.Kontrola zewnętrzna: Europejski Trybunał Obrachunkowy.5.Absolutorium udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 18,1 mln euro (16,8 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 99,6 % (98,3 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 91 (88) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 74 (76).
Inne stanowiska: oddelegowani eksperci narodowi i personel tymczasowy: 16 (16) Całkowite zatrudnienie: 90 (92) - zadania operacyjne: 53 (60), - zadania administracyjne: 32 (28), - zadania mieszane: 5 (4). _BAR_ Warunki życia publikacje: "Perception of living conditions in an enlarged Europe", "Quality of life in Europe", "Employment and disabilities: back to work strategies", analiza i upowszechnienie zebranych danych, studium na temat zarządzania czasem w ciągu życia.
Warunki pracy Europejskie Obserwatorium Warunków Pracy,raport na temat starzenia się i pracy, różne raporty (na temat pracy w niepełnym wymiarze godzin, molestowania), przygotowanie badania na 2005 r.
Stosunki przemysłowe Europejskie Obserwatorium Stosunków Przemysłowych (EIRO),rozpowszechnianie artykułów i raportów na EIRoline,publikacja co pół roku EIRobservatoire,raporty różne.
Europejskie Centrum Monitorowania Zmian różne akta,seria Sector futures: obejmująca siedem sektorów przemysłu,organizacja i uczestnictwo w różnych seminariach.
Projekty horyzontalne różne raporty ogólne oraz dotyczące poszczególnych krajów.
Informacje i komunikaty fundacja zorganizowała 41 konferencji i uczestniczyła w 95 konferencjach i seminariach.
Fundacja opracowała 162 publikacji i rozpowszechniła 10 biuletynów (liczba ta nie uwzględnia tłumaczeń). _BAR_
Tabela 2
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundacje w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (środki roku obrachunkowego i środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązanie pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 18000 _BAR_ 18000 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 8738 _BAR_ 8738 _BAR_ 8606 _BAR_ 132 _BAR_ 0 _BAR_ 108 _BAR_ 97 _BAR_ 11 _BAR_ 8846 _BAR_ 8846 _BAR_ 8703 _BAR_ 132 _BAR_ 11 _BAR_
Inne dotacje _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 1762 _BAR_ 1756 _BAR_ 1267 _BAR_ 489 _BAR_ 6 _BAR_ 224 _BAR_ 207 _BAR_ 17 _BAR_ 1986 _BAR_ 1980 _BAR_ 1474 _BAR_ 489 _BAR_ 23 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 80 _BAR_ 86 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 7580 _BAR_ 7578 _BAR_ 5056 _BAR_ 2522 _BAR_ 2 _BAR_ 2817 _BAR_ 2811 _BAR_ 6 _BAR_ 10397 _BAR_ 10395 _BAR_ 7867 _BAR_ 2522 _BAR_ 8 _BAR_
Ogółem _BAR_ 18080 _BAR_ 18086 _BAR_ Ogółem _BAR_ 18080 _BAR_ 18072 _BAR_ 14929 _BAR_ 3143 _BAR_ 8 _BAR_ 3149 _BAR_ 3115 _BAR_ 34 _BAR_ 21229 _BAR_ 21221 _BAR_ 18044 _BAR_ 3143 _BAR_ 42 _BAR_
Tabela 3
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundacje w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje Komisji _BAR_ 18000 _BAR_ 17090 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 5 _BAR_ 40 _BAR_
Dochody za usługi wyświadczone _BAR_ 81 _BAR_ 42 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 18086 _BAR_ 17172 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 8606 _BAR_ 8927 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 132 _BAR_ 109 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 1267 _BAR_ 968 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 489 _BAR_ 224 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 5056 _BAR_ 3733 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2522 _BAR_ 2817 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 18072 _BAR_ 16778 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ 14 _BAR_ 394 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ –1296 _BAR_ –1836 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 34 _BAR_ 118 _BAR_
Niezagospodarowane kwoty do ponownego wykorzystania z roku obrachunkowego _BAR_ 18 _BAR_ 19 _BAR_
Pobrane dochody z tytułu Phare _BAR_ 0 _BAR_ 639 _BAR_
Dochody z tytułu Phare do pobrania _BAR_ 0 _BAR_ 361 _BAR_
Wydatki Phare _BAR_ 0 _BAR_ –1000 _BAR_
Inne korekty _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –4 _BAR_ 9 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –1224 _BAR_ –1296 _BAR_
Tabela 4
Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Fundacji. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Fundację w jej własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 11 _BAR_ 27 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 3068 _BAR_ 4389 _BAR_
Grunty i budynki _BAR_ 14426 _BAR_ 15682 _BAR_ Rezerwa z aktualizacji wyceny _BAR_ 12094 _BAR_ 12094 _BAR_
Majątek ruchomy i środki transportu _BAR_ 98 _BAR_ 142 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –1224 _BAR_ –1296 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 190 _BAR_ 107 _BAR_ Razem _BAR_ 13938 _BAR_ 15187 _BAR_
Wyposażenie techniczne i inne _BAR_ 431 _BAR_ 518 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 3143 _BAR_ 3150 _BAR_
Razem _BAR_ 15156 _BAR_ 16476 _BAR_ Odsetki bankowe do zwrócenia Komisji _BAR_ 48 _BAR_ 0 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania z tytułu Phare _BAR_ 0 _BAR_ 329 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 6 _BAR_ 7 _BAR_ Różne _BAR_ 8 _BAR_ 0 _BAR_
Razem _BAR_ 6 _BAR_ 7 _BAR_ Razem _BAR_ 3199 _BAR_ 3479 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rozliczenia międzyokresowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności od Komisji z tytułu Phare _BAR_ 100 _BAR_ 361 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ 0 _BAR_ 22 _BAR_
Zaliczki _BAR_ 1 _BAR_ 2 _BAR_ Dochody przyszłych okresów _BAR_ 6 _BAR_ 2 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 230 _BAR_ 281 _BAR_ Płatności bieżące _BAR_ 5 _BAR_ 0 _BAR_
Zlecenia windykacji do pobrania _BAR_ 6 _BAR_ 5 _BAR_ Razem _BAR_ 11 _BAR_ 24 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 0 _BAR_ 41 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 337 _BAR_ 690 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 1634 _BAR_ 1331 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne w kasie _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 12 _BAR_ 183 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1649 _BAR_ 1517 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 17148 _BAR_ 18690 _BAR_ Ogółem _BAR_ 17148 _BAR_ 18690 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI FUNDACJI
7.
W związku z nieprzewidzianymi okolicznościami na niektórych liniach budżetowych doszło do powstania znacznych nadwyżek, które zostały wykorzystane w grudniu przy rozpoczęciu prac badawczych dotyczących lat 2004 i 2005.
Ponadto w celu zwiększenia synergii pomiędzy działaniami Fundacji podjęto decyzję o przeprowadzeniu w roku 2005 jednego przetargu na wszystkie usługi dla obserwatoriów.
W rezultacie niektóre spośród istotnych obowiązujących umów musiały zostać przedłużone do grudnia, tak by wypełnić czasową lukę pomiędzy nimi a umowami, których zawarcie przewidziano na początek 2005 r.
8.
Obecnie procedury uległy zmianie, tak by rejestracja w spisie inwentaryzacyjnym była prowadzona na podstawie faktur dostawczych.
Zakończenie aktualizacji podręcznika procedur finansowych jest planowane na wrzesień 2005 r. W podręczniku ujęty zostanie roczny program weryfikacji pozycji w spisie inwentaryzacyjnym.
9.
1,3 mln euro stanowi kwotę, jaką Komisja winna wypłacić Fundacji.
W trakcie 2004 r. Fundacja nawiązała kontakt z Komisją w celu ustanowienia budżetu korygującego; Komisja przekazała, iż rozpatrzy tę kwestię w 2005 r.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Centrum
(2005/C 332/13)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–10 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Centrum
WSTĘP
1.
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (zwane dalej Centrum) zostało ustanowione na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 302/93 z dnia 8 lutego 1993 r.
[1] Głównym zadaniem Centrum jest gromadzenie informacji dotyczących narkotyków i narkomanii, w celu opracowywania i upowszechniania wiarygodnych i porównywalnych danych na poziomie europejskim.
Informacje te powinny służyć jako podstawa analizy popytu na narkotyki i środków służących jego zmniejszeniu, a także, w bardziej ogólnym ujęciu, badaniu problemów związanych z rynkiem narkotykowym.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Centrum na podstawie przekazanych przez nie informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego Centrum za rok obrachunkowy 2004 została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3. Opinię Trybunału, skierowaną do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2], sporządzono w wyniku przeprowadzenia badania rozliczeń Centrum, zgodnie z wymogiem art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3] zostało sporządzone przez jego dyrektora, zgodnie z art. 11 rozporządzenia (EWG) nr 302/93, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Urzędu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
W roku obrachunkowym 2004 dokonano ponad stu przesunięć środków budżetowych; przesunięcia środków z niektórych pozycji zostały zrekompensowane przesunięciami w kierunku przeciwnym.
Zmiany te, których liczba utrudnia zarządzanie Centrum, wskazują na brak ścisłego przestrzegania zasady specyfikacji środków budżetowych.
8.
Kontrole wykonania umów wykazały pewne nieprawidłowości [4].
Chociaż żadna z tych nieprawidłowości nie zaważyła na prawidłowości danych transakcji, częstotliwość ich występowania [5] powinna zachęcić Centrum do wzmocnienia systemu kontroli wewnętrznej.
9.
Nie dokonywane są żadne uzgodnienia sald bankowych z księgowością, a błędy w kwotach pozostających do spłaty nie zawsze są wykrywane.
Ponadto instrukcje dla banku wydawane przez księgowego nie są kontrasygnowane przez drugą osobę.
Ponieważ jest to obszar wysokiego ryzyka, należy bezzwłocznie wzmocnić procedury kontroli wewnętrznej.
10.
Dane dotyczące aktywów trwałych opracowano za pomocą elektronicznych arkuszy kalkulacyjnych, co nie gwarantuje integralności danych, które zostały zarejestrowane.
Do monitorowania aktywów trwałych należy stosować wiarygodny system informatyczny.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 36 z 12.2.1993. To rozporządzenie zostało zmienione rozporządzeniami (WE) nr 3294/94 z 22.12.1994 (Dz.U. L 341 z 30.12.1994, str. 7) i (WE) nr 1651/2003 z 18.6.2003 (Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 30).
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 11 sierpnia 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 19 września 2005 r.
[4] W tym: w 6 przypadkach dokonanie zakupów nie na podstawie umowy, a na podstawie jedynie formularza zlecenia, rozpoczęcie prac w ramach umowy przed zaciągnięciem zobowiązań księgowych, niepełna kontrola faktur wykonawcy, modyfikacja umowy z pominięciem sporządzenia zmian do umowy (kontrole objęły całkowitą kwotę 360000 euro, tj. 27 % zakupów dokonanych w ramach tytułu II).
[5] Badanie próby złożonej z 13 umów wykazało, że wszystkie umowy z wyjątkiem jednej zawierały co najmniej jedną nieprawidłowość; w sumie wykryto aż 23 nieprawidłowości.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (Lizbona)
Źródło: Informacje przekazane przez Centrum.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Centrum określone w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 302/93 _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Centrum w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
"Wspólnota uzupełnia działanie Państw Członkowskich w celu zmniejszenia szkodliwych dla zdrowia skutków narkomanii, włącznie z informacją i profilaktyką." (art. 152 ust. 1 Traktatu) _BAR_ Cele Dostarczanie Unii i Państwom Członkowskim, na poziomie europejskim, wiarygodnych informacji dotyczących narkotyków i zjawiska narkomanii oraz jego konsekwencji.
W swoich analizach Centrum powinno w pierwszej kolejności koncentrować się na analizowaniu: 1)popytu i obniżaniu popytu na narkotyki;2)strategii i polityk krajowych i wspólnotowych;3)współpracy międzynarodowej oraz geopolityki podaży;4)kontroli handlu środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi oraz produktami nowowprowadzonymi;5)konsekwencji zjawiska handlu narkotykami dla krajów produkujących, konsumujących i krajów tranzytowych, w tym na praniu brudnych pieniędzy. _BAR_ Zadania gromadzenie i analiza danych,prowadzenie dochodzeń i działań przygotowawczych,zapewnianie większej wiarygodności danych na poziomie europejskim,upowszechnianie wiarygodnych informacji,poprawa koordynacji pomiędzy działaniami na szczeblu krajowym wspólnotowym,promowanie włączania danych na temat narkotyków do programów międzynarodowych. _BAR_ 1.Zarząd: w jego skład wchodzi po jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego, dwóch przedstawicieli Komisji oraz dwóch naukowców posiadających szczególną wiedzę w dziedzinie narkotyków, wyznaczanych przez Parlament Europejski. Zarząd przyjmuje program prac, ogólne sprawozdanie roczne i zatwierdza budżet.2.Dyrektor: mianowany przez zarząd na wniosek Komisji.3.Komitet naukowy: wydaje opinie.
W jego skład wchodzi po jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego. Zarząd ma możliwość mianowania do sześciu dodatkowych członków, w uznaniu ich szczególnych kompetencji.4.Kontrola zewnętrzna: Europejski Trybunał Obrachunkowy.5.Absolutorium: udzielane przez Parlament na zalecenie Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 12,2 mln euro (10,5 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 96 % (89 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 77 (63) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 61 (54) + 22 (18) inne stanowiska (kontrakty pomocnicze, pracownicy kontraktowi i zewnętrzny personel tymczasowy). Zatrudnienie całkowite: 83 (72), z czego wykonujący: zadania operacyjne: 54,5 (46,5),zadania administracyjne i wsparcia informatycznego: 20 (18),zadania mieszane: 8,5 (7,5). _BAR_ Sieć informacyjna: Centrum zarządza siecią informatyczną służącą gromadzeniu i wymianie informacji, zwaną "Europejską Siecią Informacji o Narkotykach i Narkomanii" (Reitox); sieć ta powiązana jest z krajowymi sieciami informacji o narkotykach, z wyspecjalizowanymi centrami w Państwach Członkowskich oraz z sieciami informacyjnymi organizacji międzynarodowych współpracujących z Centrum.
Publikacje: sprawozdanie roczne: stan problemu narkotykowego w Unii Europejskiej (20 wersji językowych, publikacja i interaktywna strona internetowa),biuletyn statystyczny i interaktywna strona internetowa zawierająca ponad 100 tabel,sprawozdanie ogólne z działalności (roczne, w j. ang.),biuletyn informacyjny Drugnet Europe (4 wydania w pięciu językach, 20 produktów),Policy briefings, Cel narkotyki (3 wydania w 21 językach, 63 produkty),opracowania Country situation — dla 25 Państw Członkowskich (interaktywna strona internetowa),publikacje w serii EMCDDA: 1 Monograph, 2 Risk assessments, 1 Insights,Snapshot 2004 — sprawozdanie i 10 opracowań tematycznych — opublikowanych i umieszczonych na stronie internetowej,badania naukowe (20),broszura informacyjna (w dziesięciu nowych językach),całkowita przebudowa głównej strony internetowej. _BAR_
Tabela 2
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
ŚNZ: środki niezróżnicowane (kwota środków na pokrycie zobowiązań równa się kwocie środków na pokrycie płatności).
ŚZR: środki zróżnicowane (kwota środków na pokrycie zobowiązań może różnić się od kwoty środków na pokrycie płatności).
ŚPZ: środki na pokrycie zobowiązań w systemie środków zróżnicowanych.
ŚPP: środki na pokrycie płatności w systemie środków zróżnicowanych.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki ostateczne w roku obrachunkowym _BAR_ Środki przeniesione z poprzednich lat obrachunkowych _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ dostępne _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje — Komisja _BAR_ 11730 _BAR_ 11730 _BAR_ Tytuł I _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dotacje — Norwegia _BAR_ 514 _BAR_ 514 _BAR_ Personel (ŚNZ) _BAR_ 6171 _BAR_ 5998 _BAR_ 5831 _BAR_ 122 _BAR_ 218 _BAR_ 80 _BAR_ 80 _BAR_ 61 _BAR_ 18 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 0 _BAR_ 33 _BAR_ Tytuł II _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel — Phare _BAR_ 0 _BAR_ 211 _BAR_ Administracja (ŚNZ) _BAR_ 1479 _BAR_ 1444 _BAR_ 1088 _BAR_ 356 _BAR_ 35 _BAR_ 267 _BAR_ 267 _BAR_ 210 _BAR_ 57 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Tytuł III _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Działania operacyjne (ŚZR) _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1469 _BAR_ 1452 _BAR_ 1299 _BAR_ 170 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ — ŚPZ _BAR_ 4594 _BAR_ 4509 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 85 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ — ŚPP _BAR_ 4594 _BAR_ — _BAR_ 2342 _BAR_ 1260 _BAR_ 992 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 223 _BAR_ 218 _BAR_ 201 _BAR_ 22 _BAR_
_BAR_ 12244 _BAR_ 12488 _BAR_ Ogółem ŚPZ _BAR_ 12244 _BAR_ 11951 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem ŚPP _BAR_ 12244 _BAR_ _BAR_ 9262 _BAR_ 1737 _BAR_ 1245 _BAR_ 2039 _BAR_ 2016 _BAR_ 1771 _BAR_ 267 _BAR_
Tabela 3
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje — Komisja _BAR_ 11730 _BAR_ 9300 _BAR_
Dotacje — Norwegia _BAR_ 514 _BAR_ 421 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel _BAR_ 211 _BAR_ 335 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 33 _BAR_ 67 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 12488 _BAR_ 10122 _BAR_
Wydatki budżetowe w roku obrachunkowym
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 5832 _BAR_ 5189 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 122 _BAR_ 80 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 1088 _BAR_ 555 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 356 _BAR_ 267 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu (bez dochodów przeznaczonych na określony cel)
Płatności ze środków na pokrycie płatności w roku obrachunkowym _BAR_ 2342 _BAR_ 2057 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1260 _BAR_ 1469 _BAR_
Dochody przeznaczone na określony cel (Phare i państwa trzecie) _BAR_ 201 _BAR_ 500 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 11200 _BAR_ 10117 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ 1288 _BAR_ 5 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 295 _BAR_ 1626 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 245 _BAR_ 221 _BAR_
Niezagospodarowane kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 15 _BAR_ 21 _BAR_
Kwoty zwrócone Komisji _BAR_ –3 _BAR_ –1584 _BAR_
Kwoty zwrócone Norwegii _BAR_ 81 _BAR_ _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ –1 _BAR_ 6 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 1920 _BAR_ 295 _BAR_
Tabela 4
Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 129 _BAR_ 94 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 2950 _BAR_ 3057 _BAR_
Grunty i budynki _BAR_ 3559 _BAR_ 3559 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 1920 _BAR_ 295 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 165 _BAR_ 157 _BAR_ Razem _BAR_ 4870 _BAR_ 3352 _BAR_
Środki transportu _BAR_ 50 _BAR_ 50 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 716 _BAR_ 659 _BAR_ Środki przeniesione w ramach Phare _BAR_ — _BAR_ 223 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –1713 _BAR_ –1496 _BAR_ Środki przeniesione w ramach tytułów I, II i III _BAR_ 1737 _BAR_ 1815 _BAR_
Razem _BAR_ 2906 _BAR_ 3023 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 54 _BAR_ 18 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zlecenia windykacji _BAR_ 0 _BAR_ 55 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 0 _BAR_ 34 _BAR_ Razem _BAR_ 1791 _BAR_ 2111 _BAR_
Razem _BAR_ 0 _BAR_ 34 _BAR_ Rozliczenia międzyokresowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ 25 _BAR_ — _BAR_
Należności długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody przyszłych okresów _BAR_ — _BAR_ 123 _BAR_
Pożyczki dla pracowników _BAR_ 23 _BAR_ 0 _BAR_ Razem _BAR_ 25 _BAR_ 123 _BAR_
Razem _BAR_ 23 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Phare _BAR_ 26 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne zaliczki _BAR_ 8 _BAR_ 78 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 47 _BAR_ 94 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 32 _BAR_ 66 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 113 _BAR_ 238 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 3640 _BAR_ 2291 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne w kasie _BAR_ 4 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 3644 _BAR_ 2291 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 6686 _BAR_ 5586 _BAR_ Ogółem _BAR_ 6686 _BAR_ 5586 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI CENTRUM
7.
Z powodu rozszerzenia ostateczny budżet EMCDDA został przyjęty dopiero w maju 2004 r.
Od tego czasu należało dokonać licznych przeniesień w celu zapewnienia wykonania programu prac EMCDDA.
8.
W celu usprawnienia zarządzania swoimi finansami EMCDDA podjęło następujące kroki:
- bardziej precyzyjne planowanie zakupów, na poziomie określania zapotrzebowań,
- szkolenia dla zarządzających,
- ustanowienie standardowych modeli umów,
- jednoznaczne objaśnienie wewnętrznych procedur transakcji w zakresie zaciągania zobowiązań,
- wprowadzenie list kontrolnych dla operacji płatności i innych operacji budżetowych.
9.
W celu uwzględnienia uwag Trybunału Obrachunkowego, EMCDDA wdrożyło od września 2005 r. procedurę comiesięcznego uzgadniania rachunków, przewidującą podpisanie przez księgowego i przekazanie do intendenta.
EMCDDA ustanowi system kontrasygnaty najszybciej, jak to będzie możliwe.
10.
Ustanowienie nowego, rozszerzonego systemu inwentaryzacji sprawiło, że niezbędne stało się używanie większej ilości arkuszy kalkulacyjnych w celu zapewnienia ciągłości rachunkowości.
Inwentarz na rok 2005 zostanie zamknięty przy zastosowaniu nowego systemu.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Centrum
(2005/C 332/14)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–10 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Centrum
WSTĘP
1.
Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (zwane dalej Centrum) zostało ustanowione na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1035/97 z dnia 2 czerwca 1997 r.
[1] Podstawowym zadaniem Centrum jest dostarczanie Unii i Państwom Członkowskim wiarygodnych informacji na temat zjawisk rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu w Unii Europejskiej oraz współpraca w tym zakresie z Radą Europy.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Centrum na podstawie przekazanych przez nie informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Centrum za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3.
Opinia Trybunału jest przedstawiana Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zgodnie z art. 185 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2].
Została ona sporządzona po zbadaniu sprawozdania finansowego Centrum, zgodnie z art. 248 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[3]. zostało sporządzone przez dyrektora, zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 1035/97, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Centrum za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Z zastrzeżeniem sytuacji opisanej w punktach 9 i 10, transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Centrum są, jako całość, legalne i prawidłowe.
UWAGI
7.
Anulowanie środków przeniesionych z poprzedniego roku obrachunkowego pozostało na tym samym poziomie (20 %) co w roku poprzednim.
Centrum powinno poprawić procedury przenoszenia środków [4].
8.
Opracowano standardy kontroli wewnętrznej.
Nie zostały one jeszcze formalnie przyjęte przez Radę Zarządzającą Centrum, jak wymaga tego rozporządzenie finansowe Centrum [5].
Należy przeprowadzić analizę ryzyka w celu oceny adekwatności tych standardów.
Formularze kontroli ex ante powinny zostać udoskonalone i należy wypełniać je w każdym przypadku.
9.
Centrum przeprowadza corocznie procedurę przetargową w celu wybrania 25 krajowych punktów kontaktowych w ramach RAXEN [6].
Wbrew zasadom wykonania rozporządzenia finansowego Centrum [7], ani w ogłoszeniu o zamówieniu publicznym, ani w dokumentacji przetargowej nie zawarto informacji o znaczeniu kryteriów oceny służących do wyboru najkorzystniejszej ekonomicznie oferty.
Jeden z 25 kontraktów [8] nie został przyznany podmiotowi, którego ofertę oceniono jako ekonomicznie najkorzystniejszą.
10.
W przypadku jednego kontraktu na świadczenie usług administracyjnych [9] nie udało się odnaleźć dokumentacji związanej z zastosowaną procedurą przetargową.
W innym, podobnym przypadku zamówienia na usługi udzielono w trybie zamówienia z wolnej ręki, mimo iż nie było uzasadnienia dla takiej procedury [10].
W ostatnim przypadku [11] nie przyznano kontraktu najtańszemu z oferentów.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 151 z 10.6.1997, str. 6
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 27 czerwca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 19 września 2005 r.
[4] Niezależnie od powyższego, poziom przeniesienia środków ujętych w tytule III "Działania operacyjne" znacząco zmalał (z 36 % w 2003 r. do 19 % w 2004 r.).
Jest to wynikiem dokonywania bardziej szczegółowej oceny na koniec roku, zmierzającej do zidentyfikowania zobowiązań, które pociągną za sobą płatności w kolejnym roku obrachunkowym.
[5] Patrz: art. 38 ust. 4 rozporządzenia finansowego Centrum.
[6] Patrz: tabela 1.
[7] Artykuł 116 ust. 3 rozporządzenia Centrum określającego szczegółowe zasady wykonania jego rozporządzenia finansowego.
[8] Na łączną kwotę 70000 euro.
[9] Serwisowanie kopiarek, opiewające na kwotę około 25000 euro.
[10] Ochrona budynku, opiewająca na kwotę około 92000 euro.
[11] Druk sprawozdania rocznego, opiewający na kwotę około 35000 euro.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (Wiedeń)
Źródło: Informacje przekazane przez Centrum.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Centrum określone w rozporządzeniu Rady (rozporządzenie Rady (WE) nr 1035/97 z dnia 2 czerwca 1997 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Centrum w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. _BAR_
Swobodny przepływ towarów i osób. Swoboda przedsiębiorczości. _BAR_ Cele dostarczanie Wspólnocie i jej Państwom Członkowskim obiektywnych, wiarygodnych i porównywalnych danych dotyczących zjawisk rasizmu, ksenofobii i antysemityzmu w Unii Europejskiej,ścisła współpraca z Radą Europy w celu uniknięcia powielania pracy i uzyskania wartości dodanej. _BAR_ Zadania badanie rozmiarów i rozwoju zjawisk rasizmu i ksenofobii,zbieranie i analiza informacji, w szczególności poprzez Europejską Sieć Informacji o Rasizmie i Ksenofobii (RAXEN),prowadzenie badań naukowych,sprzyjanie szerokiemu rozpowszechnianiu informacji,przedstawianie opinii Wspólnocie i jej Państwom Członkowskim,opracowywanie wskaźników i kryteriów w celu poprawy spójności informacji,publikowanie rocznego sprawozdania dotyczącego sytuacji w zakresie rasizmu i ksenofobii. _BAR_ 1.
Rada Zarządzająca Skład Rada składa się z niezależnych osobistości mianowanych po jednej przez każde Państwo Członkowskie, przez Parlament Europejski, przez Radę Europy oraz z przedstawiciela Komisji.
Zadania Przyjmuje program prac i sprawozdanie roczne.
Przyjmuje budżet ostateczny i plan zatrudnienia.
Wydaje opinię na temat końcowych sprawozdań finansowych.
2.
Zarząd Skład przewodniczący Rady Zarządzającej,przedstawiciel Rady Europy,przedstawiciel Komisji,dwóch innych członków Rady Zarządzającej. 3.
Dyrektor Mianowany przez Radę Zarządzającą na wniosek Komisji. 4.
Kontrola zewnętrzna Europejski Trybunał Obrachunkowy 5. Kontrola wewnętrzna Wydział kontroli wewnętrznej Komisji 6.
Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetu Parlament na wniosek Rady. _BAR_ Budżet ostateczny: 7,9 mln euro (6,6 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 99 % (99 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: 34 (30) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 30 (26) + 4 (4) inne stanowiska (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny, zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 34 (30), z czego wykonujący zadania operacyjne: 21 (17) administracyjne: 8 (8) mieszane: 5 (5) _BAR_ ORAXEN: liczba działań podjętych przez 25 krajowych punktów kontaktowych: 389 Liczba spotkań: 41 liczba spotkań dla zewnętrznych oceniających ORAXEN, 2 spotkania mające na celu opracowanie wytycznych dla badania specjalnego Roma Sprawozdania z badań: liczba sprawozdań: 9 liczba spotkań: - sprawozdanie roczne 2 EUMC News: 2 Współpraca z państwami członkowskimi i innymi instytucjami (liczba wspólnie organizowanych przedsięwzięć): Państwa Członkowskie: 7,Komisja: 5,Parlament Europejski: 3,Komitet Regionów: 3,Rada Europy: 2,OBWE: 7,ONZ: 4,inne agencje: 3,Krajowe Okrągłe Stoły: 4,Europejski Okrągły Stół: 1. _BAR_
Tabela 2
Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 7800 _BAR_ 5675 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 3316 _BAR_ 2730 _BAR_ 2645 _BAR_ 85 _BAR_ 586 _BAR_ 64 _BAR_ 47 _BAR_ 17 _BAR_ 3380 _BAR_ 2794 _BAR_ 2692 _BAR_ 85 _BAR_ 604 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 100 _BAR_ 558 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 746 _BAR_ 484 _BAR_ 447 _BAR_ 37 _BAR_ 262 _BAR_ 51 _BAR_ 34 _BAR_ 17 _BAR_ 797 _BAR_ 535 _BAR_ 481 _BAR_ 37 _BAR_ 279 _BAR_
Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 3838 _BAR_ 3097 _BAR_ 2352 _BAR_ 745 _BAR_ 741 _BAR_ 1162 _BAR_ 955 _BAR_ 207 _BAR_ 5000 _BAR_ 4259 _BAR_ 3307 _BAR_ 745 _BAR_ 947 _BAR_
Ogółem _BAR_ 7900 _BAR_ 6233 _BAR_ Ogółem _BAR_ 7900 _BAR_ 6311 _BAR_ 5444 _BAR_ 867 _BAR_ 1589 _BAR_ 1277 _BAR_ 1036 _BAR_ 241 _BAR_ 9177 _BAR_ 7588 _BAR_ 6480 _BAR_ 867 _BAR_ 1830 _BAR_
Tabela 3
Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 5675 _BAR_ 7318 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 455 _BAR_ 374 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 21 _BAR_ 21 _BAR_
Dotacje PHARE _BAR_ 82 _BAR_ 676 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 6233 _BAR_ 8389 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 2645 _BAR_ 2618 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 85 _BAR_ 64 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 447 _BAR_ 412 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 37 _BAR_ 51 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 2352 _BAR_ 1678 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 745 _BAR_ 1162 _BAR_
Dochody przydzielone (z tytułu Phare i inne)
Płatności _BAR_ 7 _BAR_ 376 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 0 _BAR_ 694 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 6318 _BAR_ 7055 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ –85 _BAR_ 1334 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 98 _BAR_ –1579 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 241 _BAR_ 301 _BAR_
Niezagospodarowane środki do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 0 _BAR_ 37 _BAR_
Należne środki anulowane _BAR_ –23 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 0 _BAR_ 5 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 231 _BAR_ 98 _BAR_
Tabela 4
Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i na dzień 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Centrum. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Centrum w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 82 _BAR_ 72 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 123 _BAR_ 108 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 206 _BAR_ 148 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 231 _BAR_ 98 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 252 _BAR_ 250 _BAR_ Razem _BAR_ 354 _BAR_ 206 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –417 _BAR_ –362 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 123 _BAR_ 108 _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 866 _BAR_ 1277 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione automatycznie (dochody przeznaczone na określony cel i Phare) _BAR_ 41 _BAR_ 694 _BAR_
Dotacje wspólnotowe _BAR_ 0 _BAR_ 23 _BAR_ Podatki i inne wydatki powiązane _BAR_ 113 _BAR_ 454 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 159 _BAR_ 456 _BAR_ Komisja WE _BAR_ 214 _BAR_ 0 _BAR_
Dotacje PHARE _BAR_ 0 _BAR_ 169 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 111 _BAR_ 275 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 138 _BAR_ 77 _BAR_ Razem _BAR_ 1345 _BAR_ 2700 _BAR_
Razem _BAR_ 297 _BAR_ 725 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 1279 _BAR_ 2073 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1279 _BAR_ 2073 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 1699 _BAR_ 2906 _BAR_ Ogółem _BAR_ 1699 _BAR_ 2906 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI CENTRUM
7.
EUMC podjęła kroki w celu obniżenia poziomu przeniesień na koniec roku.
EUMC kontynuuje starania na rzecz poprawy kontroli, tak by zapewnić, że przeniesienia kwot odzwierciedlają dokładniej wartość należnych zobowiązań.
8.
W lutym 2005 r. Wewnętrzna Służba Audytu przedstawiła Zarządowi wewnętrzne standardy kontroli, w celu ich formalnego przyjęcia po rozpatrzeniu w październiku 2005 r.
Obecnie przeprowadzona jest analiza ryzyka.
Wewnętrzna Służba Audytu dokonała przeglądu istniejących list kontrolnych.
Do końca 2005 r. zostaną sporządzone bardziej adekwatne listy kontrolne, włączone do SI2.
9.
EUMC jest w trakcie przeglądu swoich procedur.
Nowe procedury zostaną ustanowione przed końcem 2005 r., tak by zapobiec powtórzeniu się sytuacji opisanej przez Trybunał.
10.
Przyznana w sposób bezpośredni umowa dotyczyła usług ochrony, które były uważane za delikatną kwestię i z tej przyczyny nie zostały ujęte w ogólnym ogłoszeniu o przetargu.
W roku 2005 EUMC ogłosiło przetarg w celu sprawdzenia tego specyficznego rynku.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Wspólnotowego Urzędu Ochrony Odmian Roślin za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Urzędu
(2005/C 332/15)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–8 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Urzędu
WSTĘP
1.
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (zwany dalej Urzędem) został ustanowiony na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r.
[1] Do głównych zadań Urzędu należy rejestrowanie i rozpatrywanie wniosków o przyznanie wspólnotowej ochrony prawa własności przemysłowej do odmian roślin, a także zlecanie właściwym władzom Państw Członkowskich wykonania niezbędnych badań technicznych.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Urzędu na podstawie przekazanych przez niego informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Urząd za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3.
Niniejsza opinia jest przedstawiana Radzie Administracyjnej Urzędu na mocy art. 111 rozporządzenia (WE) nr 2100/94.
4.
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[2] zostało sporządzone przez jego prezesa, zgodnie z art. 112 rozporządzenia (WE) nr 2100/94 i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu otrzymania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Urzędu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
W odniesieniu do środków operacyjnych budżet Urzędu sporządzany jest według systemu środków zróżnicowanych, który rozróżnia środki na pokrycie zobowiązań i środki na pokrycie płatności.
Jednakże przy przedstawianiu swoich rozliczeń Urząd nie uwzględnia charakteru środków, którymi zarządza.
8.
W roku 2004 Urząd po raz pierwszy dokonał rocznego odpisu amortyzacyjnego swojego budynku.
Nie uwzględnił jednak odpisów amortyzacyjnych, których powinien był dokonywać od czasu, kiedy stał się właścicielem budynku, czyli odpisów związanych z okresem 2000–2003 [3].
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 227 z 1.9.1994, str. 27.
[2] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 4 lipca 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 11 lipca 2005 r.
[3] Uwzględnienie wcześniejszych odpisów amortyzacyjnych budynku Urzędu zwiększyłoby całkowitą kwotę odpisów zamieszczoną w bilansie z 525000 euro do około 900000 euro, za to kwota środków własnych uległaby pomniejszeniu o równoważną kwotę z 2508000 euro do około 2135000 euro.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (Angers)
Źródło: Informacje przekazane przez Urząd.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Urzędu określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Urzędowi w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_
Swobodny przepływ towarów Zakazy lub ograniczenia uzasadnione względami ochrony własności przemysłowej i handlowej nie powinny stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między Państwami Członkowskimi. (Fragmenty art. 30 Traktatu) _BAR_ Cele Stosowanie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin, jako jedynej i wyłącznej formy wspólnotowego prawa własności przemysłowej do odmian roślin. _BAR_ Zadania decyzje o odmowie lub przyznaniu wspólnotowego prawa do ochrony,decyzje dotyczące sprzeciwów,decyzje dotyczące odwołań,decyzje w sprawie unieważnienia lub uchylenia wspólnotowego prawa do ochrony. _BAR_ 1.Prezes zarządza Urzędem.
Prezesa Urzędu mianuje Rada spośród listy kandydatów przedstawionych przez Komisję, po uzyskaniu opinii Rady Administracyjnej.2.Rada Administracyjna nadzoruje działalność Urzędu i może ustanawiać zasady dotyczące metod pracy.
W skład Rady Administracyjnej wchodzą przedstawiciele Państw Członkowskich, po jednym z każdego Państwa, przedstawiciel Komisji oraz ich zastępcy.3.Decyzje dotyczące procedury przyznania wspólnotowego prawa do ochrony są podejmowane przez komitety składające się z trzech pracowników Urzędu oraz przez Izbę Odwoławczą w przypadku odwołania.4.Kontrola Komisji: kontrola legalności tych działań prezesa, w stosunku do których wspólnotowe prawo nie przewiduje nadzoru przez inny organ w zakresie legalności, oraz działania Rady Administracyjnej odnoszące się do budżetu Urzędu.5.Kontrola zewnętrzna: Europejski Trybunał Obrachunkowy.6.Rada Administracyjna udziela Prezesowi absolutorium. _BAR_ Budżet: 11,3 mln euro (11,1 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 0 % (0 %).
Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r.: stanowisk w planie zatrudnienia: 38 (35), z czego obsadzonych: 36 (34) +4 (1) inne stanowiska (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny i zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 40 (35), z czego wykonujący: - zadania operacyjne: 16 (13), - zadania administracyjne: 18 (16), - zadania mieszane: 6 (6). _BAR_ Wnioski rozpatrzone: 2651 (2516). Prawa przyznane: 2178 (1869).
Prawa wspólnotowe pozostające w mocy w na koniec roku: 10191 (8764). Według ankiety przeprowadzonej przez IFOP 90 % klientów jest ogólnie zadowolonych, z czego 51 % jest bardzo lub niezmiernie zadowolonych. _BAR_
Tabela 2
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązanie pozostałe do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ przeniesione _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dochody własne _BAR_ 7484 _BAR_ 8358 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 3733 _BAR_ 3673 _BAR_ 3635 _BAR_ 38 _BAR_ 60 _BAR_ 28 _BAR_ 28 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 3761 _BAR_ 3701 _BAR_ 3663 _BAR_ 38 _BAR_ 60 _BAR_
Dochody administracyjne _BAR_ 15 _BAR_ 30 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 2031 _BAR_ 1570 _BAR_ 861 _BAR_ 705 _BAR_ 465 _BAR_ 195 _BAR_ 138 _BAR_ 57 _BAR_ 0 _BAR_ 2226 _BAR_ 1765 _BAR_ 999 _BAR_ 705 _BAR_ 522 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 5534 _BAR_ 4629 _BAR_ 494 _BAR_ 4127 _BAR_ 913 _BAR_ 7127 _BAR_ 3011 _BAR_ 405 _BAR_ 3711 _BAR_ 12661 _BAR_ 11756 _BAR_ 3505 _BAR_ 7838 _BAR_ 1318 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 350 _BAR_ 370 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rezerwa na deficyt _BAR_ 3449 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 11298 _BAR_ 8758 _BAR_ Ogółem _BAR_ 11298 _BAR_ 9872 _BAR_ 4990 _BAR_ 4870 _BAR_ 1438 _BAR_ 7350 _BAR_ 3177 _BAR_ 462 _BAR_ 3711 _BAR_ 18648 _BAR_ 17222 _BAR_ 8167 _BAR_ 8581 _BAR_ 1900 _BAR_
Tabela 3
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dochody własne _BAR_ 8358 _BAR_ 8199 _BAR_
Dochody różne _BAR_ 30 _BAR_ 156 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 371 _BAR_ 401 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 8759 _BAR_ 8757 _BAR_
Wydatki
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3635 _BAR_ 3245 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 38 _BAR_ 99 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 861 _BAR_ 583 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 705 _BAR_ 195 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 494 _BAR_ 1179 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 4175 _BAR_ 4863 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 9908 _BAR_ 10164 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ –1149 _BAR_ –1407 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 12825 _BAR_ 13977 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 462 _BAR_ 249 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
Rezerwy _BAR_ 0 _BAR_ 6 _BAR_
Przychody nadzwyczajne _BAR_ 127 _BAR_ 0 _BAR_
Koszty nadzwyczajne _BAR_ –43 _BAR_ 0 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 12222 _BAR_ 12825 _BAR_
Tabela 4
Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 110 _BAR_ 77 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 2508 _BAR_ 2538 _BAR_
Grunty i budynki _BAR_ 2460 _BAR_ 2427 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 260 _BAR_ 218 _BAR_ Rezerwa _BAR_ 12825 _BAR_ 13977 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 203 _BAR_ 161 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ –603 _BAR_ –1152 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –525 _BAR_ –345 _BAR_ Razem _BAR_ 14730 _BAR_ 15363 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki pozostające do spłaty w ramach przeniesień z 2002 r. _BAR_ 3711 _BAR_ 2145 _BAR_
Razem _BAR_ 2508 _BAR_ 2538 _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 4869 _BAR_ 5156 _BAR_
Poręczenia i gwarancje _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_ Dostawcy _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zaliczki pobrane od klientów i rożnych wierzycieli _BAR_ 125 _BAR_ 194 _BAR_
Zlecenia windykacji _BAR_ 19 _BAR_ 3 _BAR_ VAT do zapłaty _BAR_ 216 _BAR_ 216 _BAR_
Dłużnicy różni _BAR_ 11 _BAR_ 29 _BAR_ Potrącenia z uposażeń _BAR_ 83 _BAR_ 9 _BAR_
VAT do odzyskania _BAR_ 434 _BAR_ 371 _BAR_ Razem _BAR_ 9004 _BAR_ 7721 _BAR_
Razem _BAR_ 464 _BAR_ 403 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 20684 _BAR_ 20065 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 75 _BAR_ 75 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 20759 _BAR_ 20140 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 23734 _BAR_ 23084 _BAR_ Ogółem _BAR_ 23734 _BAR_ 23084 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI URZĘDU
7.
Do sprawozdania finansowego Urzędu zostaną wprowadzone niezbędne korekty.
8.
Niezbędne korekty zostaną dokonane w ramach przejścia na księgowość memoriałową, które ma zostać dokonane dla roku obrachunkowego 2005.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie
dotyczące sprawozdania finansowego Urzędu Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego za rok obrachunkowy 2004 wraz z odpowiedziami Urzędu
(2005/C 332/16)
SPIS TREŚCI
1–2 WSTĘP
3–6 OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
7–10 UWAGI
Tabele 1–4
Odpowiedzi Urzędu
WSTĘP
1.
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (zwany dalej Urzędem) został ustanowiony na mocy rozporządzenia Rady nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r.
[1] Zadaniem Urzędu jest wdrażanie prawa wspólnotowego w zakresie znaków towarowych i wzorów, które zapewnia przedsiębiorstwom jednolitą ochronę na całym terytorium Unii.
Tabela 1 przedstawia w sposób skrótowy kompetencje i działania Urzędu na podstawie przekazanych przez niego informacji.
2.
Do celów informacyjnych skrócona wersja sprawozdania finansowego, sporządzonego przez Urząd za rok obrachunkowy 2004, została przedstawiona w tabelach 2, 3 i 4.
OPINIA TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO
3.
Niniejsza opinia jest przedstawiana Komitetowi Budżetowemu Urzędu, zgodnie z art. 137 rozporządzenia (WE) nr 40/94.
4.
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[2] zostało sporządzone przez prezesa, zgodnie z art. 119 rozporządzenia (WE) nr 40/94, i przekazane Trybunałowi, który jest zobowiązany do wydania opinii na temat wiarygodności tych rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
5.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami, które opierają się na międzynarodowych standardach kontroli, przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Kontrola została przygotowana i przeprowadzona w celu uzyskania uzasadnionego zapewnienia, że rozliczenia są wiarygodne, a transakcje leżące u ich podstaw legalne i prawidłowe.
6.
Trybunał uzyskał uzasadnione podstawy do wydania poniższej opinii.
Wiarygodność rozliczeń
Sprawozdanie finansowe Urzędu za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r. jest wiarygodne we wszystkich istotnych aspektach.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Transakcje leżące u podstaw rocznego sprawozdania finansowego Urzędu są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Przedstawione poniżej uwagi nie podważają opinii Trybunału.
UWAGI
7.
Dochody uzyskane między 21 a 31 grudnia 2004 r. w wysokości 2,3 mln euro zostały zarejestrowane jako dochody za rok obrachunkowy 2005, co jest niezgodne z zasadą jednoroczności budżetu.
8.
W sprawozdaniu rocznym za rok 2003 [3] Trybunał zwracał uwagę na konieczność dokładnego oszacowania środków do przeniesienia.
Kontrole przeprowadzone za rok obrachunkowy 2004 wykazały nienależne przeniesienia na kwotę 515000 euro, co jest także niezgodne z zasadą jednoroczności budżetu.
9.
W bilansie za 2004 r. Urząd nie przewidział rezerw na dwa spory, których potencjalnych konsekwencji finansowych nie można uznać za nieznaczne.
10.
System inwentaryzacji wciąż nie jest doskonały [4].
Wykaz dóbr zaksięgowanych jako środki trwałe nie jest uzgadniany ze spisami inwentaryzacyjnymi, a stwierdzono w tym zakresie rozbieżności.
Począwszy od 2004 r., Urząd uwzględnia w wykazie środków trwałych licencje i oprogramowanie informatyczne.
Jednak odpowiedni wykaz środków trwałych jest niedoszacowany o ok. 550000 euro z powodu zastosowania błędnych kryteriów wyceny licencji i oprogramowania informatycznego.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 11 z 14.1.1994, str. 1.
[2] Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w dniu 28 lutego 2005 r. i wpłynęło do Trybunału w dniu 29 czerwca 2005 r.
[3] Punkt 7 sprawozdania za rok obrachunkowy 2003 (Dz.U. C 324 z 30.12.2004, str. 107).
[4] Punkt 10 sprawozdania za rok obrachunkowy 2003.
--------------------------------------------------
Tabela 1
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (Alicante)
Źródło: Informacje przekazane przez Urząd.
Zakres kompetencji wspólnotowych według Traktatu _BAR_ Kompetencje Urzędu określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. _BAR_ Zarządzanie _BAR_ Środki udostępnione Urzędowi (dane za 2003 r.) _BAR_ Produkty i usługi dostarczone/wyświadczone w 2004 r. (dane za 2003 r.) _BAR_
Ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Wspólnoty są zakazane w odniesieniu do obywateli Państw Członkowskich mających swe przedsiębiorstwo w państwie Wspólnoty innym niż Państwo odbiorcy świadczenia. (Fragmenty art. 49 Traktatu). _BAR_ Cele Wdrożenie prawa wspólnotowego dotyczącego znaków i wzorów, zapewniającego przedsiębiorstwom jednolitą ochronę na całym terytorium Unii. _BAR_ Zadania przyjmowanie i zgłaszanie wniosków o rejestrację,badanie warunków zgłoszenia i zgodności z prawem wspólnotowym,poszukiwanie w urzędach zajmujących się ochroną własności przemysłowej w Państwach Członkowskich danych o istnieniu wcześniejszych krajowych znaków towarowych,publikacja zgłoszeń,rozpatrywanie (ewentualnego) sprzeciwu osób trzecich,rejestracja lub odrzucenie zgłoszenia,rozpatrywanie wniosków o stwierdzenie wygaśnięcia lub o unieważnienie,rozpatrywanie odwołań. _BAR_ 1.Rada AdministracyjnaSkładpo jednym przedstawicielu na każde Państwo Członkowskie,jeden przedstawiciel Komisji.Zadaniadoradza Prezesowi w kwestiach dotyczących kompetencji Urzędu,sporządza listę kandydatów (art. 120) na stanowisko prezesa, wiceprezesów, prezesów i członków izb odwoławczych.2.Prezes Urzędupowoływany przez Radę z listy najwyżej trzech kandydatów, sporządzonej przez Radę Administracyjną.3.Komitet budżetowySkładPo jednym przedstawicielu z każdego Państwa Członkowskiego i jeden przedstawiciel Komisji wraz z zastępcami.ZadaniaUchwala budżet, rozporządzenie finansowe, udziela prezesowi absolutorium z wykonania budżetu, ustala kwoty wypłacane za sprawozdania z poszukiwań.4.Decyzje podejmowane w ramach procedurDecyzje podejmowane są przez:a)ekspertów;b)Wydziały Sprzeciwów;c)Wydziały Administracji Znaków Towarowych i Prawnych;d)Wydziały Unieważnień;e)izby odwoławcze.5.Kontrola zewnętrznaEuropejski Trybunał Obrachunkowy.6.Organ udzielający absolutorium z wykonania budżetuKomitet Budżetowy Urzędu. _BAR_ Budżet ostateczny 190 mln euro (157 mln euro), z czego dotacje wspólnotowe: 0 % (0 %) Zatrudnienie na dzień 31 grudnia 2004 r. 675 (675) stanowisk w planie zatrudnienia, z czego obsadzonych: 648 (650) + 41 (31) innych stanowisk (kontrakty pomocnicze, oddelegowani eksperci narodowi, personel lokalny i zewnętrzny personel tymczasowy) Całkowite zatrudnienie: 689 (681), z czego wykonujący: zadania operacyjne: 524 (423),zadania administracyjne: 165 (245),zadania mieszane: 0 (13). _BAR_ Znaki towarowe Liczba zgłoszeń: 59592 (57637).
Liczba rejestracji: 31310 (34290). Liczba otrzymanych sprzeciwów: 10773 (9929), z czego 9172 uregulowanych (9396).
Odwołania do izb odwoławczych: 1208 (719). Średni czas przetwarzania wniosku (bez sprzeciwów i odwołań): do momentu publikacji: 12 miesięcy (12 miesięcy),po publikacji do momentu rejestracji: 6 miesięcy (6 miesięcy).
Wzory Otrzymane wzory: 55000 (37084). Wzory zarejestrowane: 57765 (24801). _BAR_
Tabela 2
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego — Wykonanie budżetu za rok obrachunkowy 2004
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane w ostateczny budżet roku obrachunkowego _BAR_ Dochody pobrane _BAR_ Przeznaczenie wydatków _BAR_ Środki w ramach budżetu ostatecznego _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ Dostępne środki (budżet 2004 i rok obrachunkowy 2003) _BAR_
wpisane _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ zobowiązania pozostające do spłaty _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przyznane na zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Opłaty _BAR_ 113838 _BAR_ 126308 _BAR_ Tytuł I Personel _BAR_ 58174 _BAR_ 55100 _BAR_ 53665 _BAR_ 1001 _BAR_ 3508 _BAR_ 1169 _BAR_ 793 _BAR_ 375 _BAR_ 59343 _BAR_ 56269 _BAR_ 54458 _BAR_ 1001 _BAR_ 3884 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 3933 _BAR_ 4347 _BAR_ Tytuł II Administracja _BAR_ 29625 _BAR_ 27232 _BAR_ 18324 _BAR_ 8890 _BAR_ 2410 _BAR_ 7891 _BAR_ 7111 _BAR_ 780 _BAR_ 37516 _BAR_ 35123 _BAR_ 25436 _BAR_ 8890 _BAR_ 3190 _BAR_
Wynik poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 72353 _BAR_ 72353 _BAR_ Tytuł III Działania operacyjne _BAR_ 40870 _BAR_ 32795 _BAR_ 16455 _BAR_ 16323 _BAR_ 8092 _BAR_ 9262 _BAR_ 8589 _BAR_ 673 _BAR_ 50132 _BAR_ 42057 _BAR_ 25044 _BAR_ 16323 _BAR_ 8765 _BAR_
Tytuł X Rezerwy _BAR_ 61455 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 61455 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 61455 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 61455 _BAR_
Ogółem _BAR_ 190124 _BAR_ 203008 _BAR_ Ogółem _BAR_ 190124 _BAR_ 115127 _BAR_ 88444 _BAR_ 26214 _BAR_ 75465 _BAR_ 18322 _BAR_ 16493 _BAR_ 1828 _BAR_ 208446 _BAR_ 133449 _BAR_ 104938 _BAR_ 26214 _BAR_ 77293 _BAR_
Tabela 3
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego — Rachunek dochodów i wydatków za lata obrachunkowe 2004 i 2003
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Dochody własne _BAR_ 127465 _BAR_ 107056 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 3190 _BAR_ 3460 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 130655 _BAR_ 110516 _BAR_
Wydatki budżetowe w danym roku obrachunkowym
Personel — Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 53665 _BAR_ 47416 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1001 _BAR_ 1168 _BAR_
Administracja — Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 18324 _BAR_ 16366 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 8890 _BAR_ 7891 _BAR_
Działania operacyjne — Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 16455 _BAR_ 14137 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 16323 _BAR_ 9262 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 114658 _BAR_ 96240 _BAR_
Wynik roku obrachunkowego (a – b) _BAR_ 15997 _BAR_ 14276 _BAR_
Inne wydatki/rezerwy roku obrachunkowego
Rezerwy na wydatki proceduralne _BAR_ 1398 _BAR_ 1094 _BAR_
Razem _BAR_ 1398 _BAR_ 1094 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 72353 _BAR_ 55368 _BAR_
Anulowane środki przeniesione _BAR_ 1828 _BAR_ 1506 _BAR_
Niezagospodarowane kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku obrachunkowego _BAR_ 0 _BAR_ 115 _BAR_
Różnice kursowe i dochody nadzwyczajne _BAR_ –7 _BAR_ –6 _BAR_
Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 91569 _BAR_ 72353 _BAR_
Tabela 4
Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego — Bilans na dzień 31 grudnia 2004 r. i 31 grudnia 2003 r.
Uwaga: Podane sumy nie są dokładne w związku z zastosowanymi zaokrągleniami.
Źródło: Dane Urzędu. Niniejsza tabela przedstawia skróconą wersję danych dostarczonych przez Urząd w jego własnym sprawozdaniu finansowym.
(w 1000 euro) _BAR_
Aktywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_ Pasywa _BAR_ 2004 _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał stały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Grunty i budynki _BAR_ 27915 _BAR_ 26747 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 27656 _BAR_ 27920 _BAR_
Urządzenia techniczne i majątek ruchomy _BAR_ 3800 _BAR_ 3828 _BAR_ Saldo roku obrachunkowego _BAR_ 91569 _BAR_ 72353 _BAR_
Środki transportu _BAR_ 97 _BAR_ 115 _BAR_ Razem _BAR_ 119225 _BAR_ 100273 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 12606 _BAR_ 11241 _BAR_ Zobowiązania długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 373 _BAR_ 24 _BAR_ Wierzyciele długoterminowi _BAR_ 25 _BAR_ 24 _BAR_
Umorzenia _BAR_ –17135 _BAR_ –14035 _BAR_ Razem _BAR_ 25 _BAR_ 24 _BAR_
Razem _BAR_ 27656 _BAR_ 27920 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione automatycznie _BAR_ 26214 _BAR_ 18322 _BAR_
Dostawcy i delegacje _BAR_ 173 _BAR_ 200 _BAR_ Zaliczki od klientów _BAR_ 26582 _BAR_ 29395 _BAR_
Inni dłużnicy _BAR_ 90 _BAR_ 107 _BAR_ Zaległe kwoty _BAR_ 37 _BAR_ 52 _BAR_
Razem _BAR_ 263 _BAR_ 307 _BAR_ Wierzyciele różni _BAR_ 228 _BAR_ 757 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rezerwy na wydatki proceduralne _BAR_ 12246 _BAR_ 13644 _BAR_
Środki pieniężne na rachunkach bankowych _BAR_ 156406 _BAR_ 134239 _BAR_ Razem _BAR_ 65307 _BAR_ 62170 _BAR_
Środki pieniężne w kasie _BAR_ 232 _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 156638 _BAR_ 134240 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 184557 _BAR_ 162467 _BAR_ Ogółem _BAR_ 184557 _BAR_ 162467 _BAR_
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI URZĘDU
7.
Problem, na który wskazywał Trybunał, spowodowany był ograniczeniami stosowanego systemu informatycznego.
Wdrożenie nowego systemu księgowości powinno zapobiec powtórzeniu się tej sytuacji.
8.
Urząd będzie kontynuował podjęte starania w tej dziedzinie.
W tym celu, aby zamknąć rok obrachunkowy 2005, podjęto już kroki w kierunku poprawy oceny wymaganych sprawozdań.
9.
Urząd przyjmuje do wiadomości uwagi Trybunału.
W jednym przypadku Urząd twierdzi, że w chwili zamknięcia rachunków nie był w stanie ocenić prawdopodobieństwa konieczności zapłaty odszkodowania.
10.
Od lutego 2005 r. funkcjonuje system integrujący spis inwentaryzacyjny i rachunkowość. Pozwala on w pełni połączyć spis inwentaryzacyjny i rachunki środków trwałych.
Począwszy od roku 2005, Urząd stosuje normy IPSAS w celu podniesienia wartości licencji na osprzęt komputerowy i oprogramowanie.
--------------------------------------------------
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego
(2005/C 302/02)
I. Zgodnie z postanowieniami art. 248 Traktatu Trybunał zbadał "Skonsolidowane sprawozdania roczne z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy zakończony dnia 31 grudnia 2004 r.
[1] Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami kontroli, które opierają się na międzynarodowych standardach przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
W przypadku dochodów zakres prac kontrolnych Trybunału był ograniczony, gdyż środki własne w oparciu o VAT i DNB są oparte na makroekonomicznych statystykach wynikających z danych, których Trybunał nie może sprawdzić bezpośrednio, a ponadto kontrole tradycyjnych środków własnych nie mogą obejmować przywozów nieobjętych nadzorem celnym.
WIARYGODNOŚĆ ROZLICZEŃ
II.
Trybunał uważa, że "Skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" Wspólnot Europejskich zostały sporządzone zgodnie z postanowieniami rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r. oraz z zasadami, regułami i metodami księgowymi przedstawionymi w załącznikach do skonsolidowanych sprawozdań finansowych [2].
Z zastrzeżeniem uwag zawartych w pkt III, sprawozdania te rzetelnie przedstawiają dochody i wydatki Wspólnot za rok obrachunkowy oraz ich sytuację finansową na koniec tego roku.
III.
Wobec braku skutecznych procedur kontroli wewnętrznej w przypadku "różnych dochodów" i "zaliczek", Trybunał nie może zapewnić, że transakcje odnoszące się do pozycji "dłużnicy różni" zostały prawidłowo i kompletnie zarejestrowane.
IV.
Nie podważając opinii wyrażonej w pkt II, Trybunał pragnie zwrócić uwagę, że:
a) podobnie jak miało to miejsce w przeszłości, system księgowy użyty do sporządzenia sprawozdań w 2004 r. nie został opracowany w sposób umożliwiający zapewnienie pełnej rejestracji aktywów i pasywów;
b) dzięki planowi działania na rzecz modernizacji systemu księgowego Wspólnot Europejskich Komisja poczyniła znaczny postęp w przygotowaniach do wprowadzenia księgowości memoriałowej od 2005 r.
Dostosowania i sprawdzenia niezbędne do zapewnienia pełnego wdrożenia nowych ram księgowości uległy jednak opóźnieniu.
LEGALNOŚĆ I PRAWIDŁOWOŚĆ TRANSAKCJI LEŻĄCYCH U PODSTAW ROZLICZEŃ
V. Na podstawie wyników przeprowadzonych kontroli Trybunał uważa, że w obszarach, gdzie systemy nadzoru i kontroli są wdrożone i pozwalają na właściwe zarządzanie ryzykiem, tj. w odniesieniu do dochodów, zobowiązań, wydatków administracyjnych i strategii przedakcesyjnej, transakcje leżące u podstaw skonsolidowanych sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich są jako całość legalne i prawidłowe.
Ponadto w przypadku wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) kontrola Trybunału wykazała, że Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS), jeśli jest prawidłowo stosowany, stanowi skuteczny system ograniczający ryzyko nieprawidłowych wydatków.
VI.
Nie podważając opinii wyrażonej w pkt V, Trybunał podkreśla, że w zakresie strategii przedakcesyjnej, na poziomie organizacji wdrażających w państwach kandydujących, we wszystkich programach i instrumentach pomocy utrzymuje się ryzyko o różnym stopniu nasilenia.
VII.
Konieczne są większe starania na rzecz skutecznego wdrożenia systemów nadzoru i kontroli i eliminowania ich niedociągnięć, w celu lepszego zarządzania związanym z nimi ryzykiem w następujących obszarach, gdzie płatności są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami:
a) w przypadku wydatków w ramach WPR, na podstawie powtarzających się dowodów Trybunał stwierdził, że wydatki nieobjęte systemem IACS lub w przypadku których IACS nie został prawidłowo zastosowany, stwarzają większe ryzyko z uwagi na to, że stosowane systemy ich kontroli nie są równie skuteczne.
W przypadku dotacji w ramach WPR nieobjętych systemem IACS, kontrole po dokonaniu płatności nie pozwalają na uzyskanie uzasadnionego zapewnienia co do zgodności z przepisami wspólnotowymi.
Trybunał stwierdza, że wydatki w ramach WPR, postrzegane jako całość, są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami;
b) w przypadku działań strukturalnych Trybunał ponownie ujawnił niedociągnięcia w systemach zarządzania i kontroli, które wymagają wprowadzenia zróżnicowanego zakresu udoskonaleń, by w pełni odpowiadały podstawowym wymogom przepisów w zakresie efektywnych rutynowych kontroli zarządczych i niezależnych kontroli operacji przeprowadzanych na próbie kontrolnej dla okresu programowania 2000–2006.
W odniesieniu do obu okresów programowania (1994–1999 i 2000–2006) ujawniono również liczne błędy w zakresie legalności i prawidłowości wydatków wykazanych w deklaracjach, na podstawie których Komisja dokonała płatności;
c) w przypadku polityk wewnętrznych, pomimo poczynionego w niektórych obszarach postępu, ustalenia Trybunału z kontroli w zakresie systemów nadzoru i kontroli oraz transakcji leżących u podstaw rozliczeń nie pozwalają na uzyskanie wystarczającego zapewnienia o legalności i prawidłowości płatności.
Ryzyko występowania błędów będzie prawdopodobnie się utrzymywać, jeżeli nie zostaną zmienione ramy prawne w celu uproszczenia systemów zwrotu kosztów i lepszego objaśnienia procedur i instrukcji stosowanych przy różnych programach;
d) w przypadku działań zewnętrznych poprawa systemów nadzoru i kontroli Komisji nie jest jeszcze widoczna na szczeblu organizacji wdrażających, gdzie na poziomie płatności wykryto relatywnie dużą liczbę występujących często i mających znaczny wpływ finansowy błędów, które wynikały z braku kompleksowego podejścia w kwestii nadzoru, kontroli i audytu tych organizacji.
VIII.
Trybunał odnotowuje postępy poczynione przez Komisję w zakresie reformy jej systemu kontroli wewnętrznej i jej pozytywnego wpływu na legalność i prawidłowość wewnętrznego zarządzania wydatkami przez Komisję.
Nadal jednak wymagana jest poprawa w zakresie skuteczności funkcjonowania.
28 września 2005 r.
Hubert Weber
Prezes
Europejski Trybunał Obrachunkowy
12, rue Alcide De Gasperi, L-1615 Luksemburg
[1] "Skonsolidowane sprawozdania roczne z wykonania budżetu i skonsolidowane sprawozdania finansowe" stanowią tom I sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy 2004.
[2] Patrz: załącznik 1, tom I ostatecznych sprawozdań finansowych Wspólnot Europejskich za rok obrachunkowy 2004.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu częściowego tymczasowego przeglądu środków antydumpingowych stosowanych w odniesieniu do przywozu folii politereftalanu etylenu (PET) pochodzącej między innymi z Indii
(2005/C 1/04)
Komisja otrzymała wniosek o przeprowadzenie częściowego przeglądu tymczasowego zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym").
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony przez następujących producentów wspólnotowych: Du Pont Teijin Films, Mitsubishi Polyester Film GmbH oraz Nuroll SpA ("wnioskodawcy").
2.
Produkt
Omawianym produktem jest folia z politereftalanu polietylenu (PET) pochodząca z Indii ("omawiany produkt"), zwykle zgłaszana pod kodami CN ex39206219 i ex39206290.
Powyższe kody CN podane są jedynie dla celów informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obowiązującymi obecnie środkami są ostateczne cła antydumpingowe nałożone na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1676/2001 [2] na przywóz folii PET pochodzącej między innymi z Indii oraz na zobowiązania przyjęte na mocy decyzji Komisji 2001/645/WE [3].
4.
Podstawy dokonania przeglądu
Wnioskodawcy dostarczyli informacje, że w odniesieniu do przywozu folii PET od pięciu indyjskich producentów-eksporterów, których zobowiązania zostały przyjęte na mocy decyzji Komisji 2001/645/WE, zakres istniejących środków nie jest już wystarczający, aby przeciwdziałać dumpingowi powodującemu szkodę.
Wnioskodawcy utrzymują, że w zakresie dumpingu nastąpiła zmiana strukturalna. W tym sensie, na podstawie porównania cen przywozu do Wspólnoty określonych przez producentów-eksporterów, o których mowa powyżej, z ich cenami krajowymi oraz wartością normalną konstruowaną, obliczony margines dumpingu byłby wyższy od odnotowanych w poprzednim postępowaniu, które doprowadziło do wdrożenia istniejących środków.
Biorąc pod uwagę dobrą współpracę eksporterów przy postępowaniu, które doprowadziło do wdrożenia istniejących środków, wysokość pozostałego cła została określona na podstawie najwyższej stawki ustanowionej dla grupy współpracujących producentów [4].
Ponieważ na podstawie niniejszego zawiadomienia postępowanie będzie dotyczyć wszystkich producentów lub już ich dotyczy [5], a zdecydowana większość wywozu omawianego produktu z Indii do UE jest dokonywana przez te przedsiębiorstwa, Komisja uważa za stosowne sprawdzenie również czy stawki pozostałych ceł powinny zostać zmienione.
5.
Procedura
Ustaliwszy, po konsultacji z komitetem doradczym, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia częściowego tymczasowego przeglądu, Komisja niniejszym wszczyna, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, przegląd, którego zakres jest ograniczony do dumpingu przeprowadzonego przez pięciu indyjskich producentów-eksporterów, których zobowiązania zostały przyjęte oraz do zakresu pozostałych ceł.
Dochodzenie ustali, czy istnieje potrzeba kontynuacji, usunięcia lub dokonania zmian zakresu istniejących środków.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne w dochodzeniu Komisja wyśle kwestionariusze do indyjskich producentów-eksporterów oraz władz Indii.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
b) Zbieranie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony pod warunkiem, że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
6.
Terminy
a) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
b) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
7.
Zgłoszenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [6] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "DO WGLĄDU ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do celów korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks (+32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877.
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim terminie lub znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia, pozytywne bądź negatywne, mogą zostać dokonane w oparciu o fakty dostępne, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, wyniki mogą być mniej korzystne dla wymienionej strony, niż gdyby współpracowała.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 227 z 23.8.2001, str. 1.
[3] Dz.U. L 227 z 23.8.2001, str. 56.
[4] Rozporządzenie (WE) nr 1676/2001, motyw 77.
[5] Zawiadomienie Komisji 2004/C 43/11 (Dz.U. C 43 z 19.2.2004, str. 14).
[6] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
Komunikat Komisji w ramach wdrażania Dyrektywy 94/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 czerwca 1994 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do rekreacyjnych jednostek pływających, zmienionej dyrektywą 2003/44/WE
(2005/C 5/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy)
+++++ TABLE +++++
UWAGA:
- Wszelkie informacje na temat dostępności norm można uzyskać w europejskich organizacjach normalizacyjnych lub w krajowych organach normalizacyjnych, których lista znajduje się w załączniku do dyrektywy 98/34/WE [2] Parlamentu Europejskiego i Rady, zmienionej dyrektywą 98/48/WE [3].
[3] Dz.U. L 217, 5.8.1998, str. 18.
Zawiadomienie o wszczęciu przeglądu w trybie przyspieszonym rozporządzenia Rady (WE) nr 2603/2000 nakładającego ostateczne cło wyrównawcze na przywóz określonych rodzajów politereftalanu etylenu pochodzącego m. in. z Indii
(2005/C 8/02)
Komisja otrzymała wniosek o wszczęcie przeglądu w trybie przyspieszonym zgodnie z art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 [1] ("rozporządzenie podstawowe") odnośnie do przewozu określonych rodzajów politereftalanu etylenu pochodzącego m.in. z Indii, objętego ostatecznym cłem wyrównawczym nałożonym rozporządzeniem (WE) nr 2603/2000 [2].
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony przez South Asian Petrochem Limited ("wnioskodawca"), producenta-eksportera z Indii.
2.
Produkt
Produktem podlegającym przeglądowi jest politereftalan etylenu o współczynniku lepkości co najmniej 78 ml/g zgodnie z DIN ("niemiecka norma przemysłowa") 53728, pochodzący m.in. z Indii ("omawiany produkt"), zwykle objęty kodem 3907 60 20.
Powyższy kod CN podano wyłącznie w celach informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujący środek jest ostatecznym cłem wyrównawczym nałożonym rozporządzeniem Rady (WE) nr 2603/2000, w ramach którego przywóz do Wspólnoty omawianego produktu pochodzącego m. in. z Indii, w tym produktu wytworzonego przez wnioskodawcę, objętego ostatecznym cłem wyrównawczym w wysokości 41,3 EUR za tonę, z wyjątkiem wywozu przez kilka wymienionych przedsiębiorstw, objętych indywidualnymymi stawkami celnymi.
4.
Podstawy dokonania przeglądu
Wnioskodawca twierdzi, że nie przeprowadzono dochodzenia w okresie objętym dochodzeniem, na którym opiera się środek wyrównawczy, tj. od 1 października 1998 r. do 30 września 1999 r. ("pierwotny okres objęty dochodzeniem") z przyczyn innych niż odmowa współpracy.
Wnioskodawca twierdzi, że nie wywoził omawianego produktu do Wspólnoty podczas pierwotnego okresu objętego dochodzeniem oraz że nie jest powiązany z żadnym producentem-eksporterem produktu objętym istniejącem środkiem.
Ponadto wnioskodawca twierdzi, że rozpoczął wywóz omawianego produktu do Wspólnoty po zakończeniu pierwotnego okresu objętego dochodzeniem.
Na podstawie powyższego złożył on wniosek o ustanowienie dla niego indywidualnej stawki celnej.
5.
Procedura
Zainteresowani producenci we Wspólnocie zostali poinformowani o powyższym wniosku jak również otrzymali możliwość przedstawienia uwag.
Nie otrzymano żadnych uwag.
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i stwierdzeniu, że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie przeglądu w trybie przyspieszonym, Komisja niniejszym wszczyna przegląd zgodnie z art. 20 podstawowego rozporządzenia.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla jej dochodzenia, Komisja wyśle kwestionariusz do wnioskodawcy.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Zainteresowane strony, pod warunkiem, że mogą wykazać, że wyniki postępowania ich dotyczą, są niniejszym proszone o przedstawienie na piśmie swoich opinii i odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu, wspomnianym w pkt 5 lit. a) niniejszego zawiadomienia oraz innych informacji, które należy uwzględnić podczas przeglądu.
Wymienione informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony pod warunkiem, że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
6.
Terminy
a) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu wspomnianym w pkt 5 lit. a) niniejszego zawiadomienia lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
b) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
7.
Zgłoszenie pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie pisemne zgłoszenia, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 295 65 05
Teleks: COMEU B 21877.
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, mogą być dokonane zgodnie z art. 28 podstawowego rozporządzenia, na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i dlatego też ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 28 rozporządzenia podstawowego, wynik może być dla wymienionej strony mniej korzystny niż w przypadku jej współpracy.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004, Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12.
[2] Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 1.
[3] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 (Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1) i art. 12 Porozumienia WTO w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych ("ASCM").
Decyzja nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie wprowadzenia w życie ostatniego etapu unii celnej
Decyzja nr 2/97 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja z dnia 4 czerwca 1997 r. ustanawiająca wykaz instrumentów Wspólnoty dotyczących zniesienia barier technicznych w handlu oraz warunków i ustaleń regulujących ich wprowadzenie w życie przez Turcję,
art. 4 lit. a) załącznika I
pkt V ust. 2 załącznika II
Rodzaje gazu i odpowiadające im ciśnienia zasilające zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady 90/396/EWG z dnia 29 czerwca 1990 r.
(2005/C 11/02)
(Niniejsza publikacja jest oparta na informacjach otrzymanych przez służby Komisji od Turcji)
Turcja
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2005/C 12/09)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia. Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji. Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE
Rozporządzenie Rady (EWG ) nr 2081/92
"MELA ALTO ADIGE" lub "SÜDTIROLER APFEL"
Nr CE: IT/00207/ 28.9.2001
CNP ( ) COG ( X )
Niniejsze zestawienie to podsumowanie, sporządzone dla celów informacji.
W celu uzyskania kompletnych informacji, w szczególności przeznaczonych dla producentów danych produktów, objętych CNP lub COG, należy sięgnąć po integralną wersję opisu bądź to na poziomie krajowym, bądź zwrócić się z prośbą o nią do właściwych służb Komisji Europejskiej [1]
1.
Właściwy Departament w Państwie Członkowskim:
+++++ TABLE +++++
2.
Wnioskodawca:
+++++ TABLE +++++
3.
Typ produktu:
Klasa 1.6 Warzywa i owoce oraz zboża w stanie naturalnym lub przetworzone
4.
Opis dokumentu specyfikacji:
(skrótowy zapis warunków, o których mowa w art. 4 ust. 2)
4.1 Nazwa: "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel"
4.2 Opis: Chronione oznaczenie geograficzne (ch.og.) "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel" jest zastrzeżone dla owoców pochodzących z sadów uprawianych na obszarze opisanym w punkcie 4.3, poniższych odmian lub ich klonów: Braeburn; Elstar; Fuji; Gala; Golden Delicious; Granny Smith; Idared; Jonagold; Morgenduft; Red Delicious; Stayman Winesap.
Jabłka "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel" wyróżniają się szczególnie intensywną barwą i smakiem, jędrnym miąższem i dobrymi właściwościami przechowalniczymi; ta wysoka jakość jest wynikiem ścisłego połączenia określonych warunków glebowo-klimatycznych oraz fachowości producentów.
Oznaczenie "Mela Alto Adige" IGP lub "Südtiroler Apfel" ggA może być stosowane wyłącznie w przypadku owoców, które prezentują cechy jakościowe, wewnętrzne i zewnętrzne, opisane dla poszczególnych odmian przy pomocy następujących parametrów: wygląd zewnętrzny, kategoria handlowa i wielkość, właściwości chemiczne, właściwości fizyczne.
Pozostałe minimalne wymagania dotyczące poszczególnych odmian i kategorii wynikają z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa wspólnotowego.
Wszystkie odmiany muszą klasyfikować się jako kategoria Extra lub Pierwsza.
+++++ TABLE +++++
4.3 Obszar geograficzny: Obszar produkcji "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel" obejmuje część terytorium Autonomicznego Powiatu Bolzano — Górna Adyga (Południowy Tyrol) i pokrywa w sumie obszar 72 gmin.
4.4 Dowód pochodzenia: Już w średniowieczu w położonych w górach gospodarstwach Południowego Tyrolu (tzw. masi) rozpowszechniona była uprawa różnych odmian jabłek i gruszek, którymi żywiły się rodziny żyjące w tych posiadłościach.
Począwszy od połowy XIX wieku sadownictwo przekształciło się w bujną działalność produkcyjną i handlową, a owoce sprzedawane były do Wiednia, Innsbrucku, Monachium, Warszawy i Petersburga.
Od połowy XIX wieku rozpoczął się proces modernizacji produkcji sadowniczej Południowego Tyrolu.
W 1831 r. nauczyciel szkolny Johann Iakob Pöll opublikował pierwszy podręcznik sadownictwa, a w 1872 r. do nowopowstałego Instytutu Rolnego S. Michele all'Adige, wprowadzono sadownictwo jako osobny przedmiot nauczania.
Wykaz odmian szkółkarskich zrzeszenia rolniczego w Bolzano, pochodzący z 1856 r., obejmuje aż 193 odmiany uprawianych jabłek.
W najważniejszej historycznej pracy opisującej uprawy sadownicze Południowego Tyrolu, dziele autorstwa Karla Madera z 1894 i 1904 r., wskazanych zostało prawie 40 odmian bardzo rozproszonych na całym terytorium Południowego Tyrolu.
Gospodarstwa rolne spełniające warunki do produkcji jabłek ze znakiem "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel" IGP wpisane są na specjalną listę prowadzoną i aktualizowaną przez jednostkę zajmującą się kontrolą.
W celu zapewnienia rozpoznawalności i możliwości śledzenia historii produktu, zakłady pakowania przyjmujące owoce wykorzystują rejestry przyjęć partii produktów oznaczonych znakiem IGP i dbają o zachowanie możliwości identyfikacji producenta na wszystkich etapach składowania i przygotowania owoców, aż do fazy kalibrowania i selekcji.
4.5 Metoda uzyskiwania: Metoda uzyskiwania musi być w pełni zgodna ze specyfikacją produktu złożoną u odpowiednich służb UE.
Zakłady zajmujące się wstępnym przygotowaniem (zakłady pakowania) muszą mieścić się na terenie Południowego Tyrolu.
4.6 Związek: W Południowym Tyrolu panują bardzo korzystne warunki do uprawy jabłek — w trakcie roku notuje się tu ponad 300 słonecznych dni.
W pełni lata i jesieni dochodzi do typowych, wyraźnych wahań temperatury między dniem a nocą, co ma pozytywny wpływ zarówno na zawartość cukru i witamin w owocach, jak i na uzyskiwanie typowego czerwono-żółtego wybarwienia jabłek, przy niemal całkowitym braku ordzawień.
W trakcie dnia temperatura dochodzi nawet do 30 °C, natomiast w nocy spada do 8—10 °C. Połączenie wielu godzin słońca, chłodnych nocy i niewielkiej ilości opadów zapewnia uzyskanie owoców o intensywnym smaku i kolorze.
Wysokość nad poziomem morza między 200 a 1100 m, na jakiej prowadzi się uprawy, oraz lekkie, dobrze napowietrzone gleby gwarantują wyrazisty zapach, jędrny miąższ i w efekcie także dobre własności przechowalnicze.
Większa część produkcji pochodzi z gospodarstw zlokalizowanych na wysokości powyżej 500 m nad poziomem morza.
Niezwykle żyzna ziemia jest glebą lekką, dobrze zdrenowaną i bogatą w tlen.
Dlatego też korzenie drzew mogą swobodnie się rozwijać.
Zawartość humusu w glebie jest średnia i wysoka.
Dziś w całym łańcuchu produkcji jabłek zatrudnionych jest około 8 tysięcy producentów, przede wszystkim członków spółdzielni, 2,5 tysiąca pracowników zakładów pakowania i 12 tysięcy osób zajmujących się zbiorem owoców.
4.7 Jednostka kontroli:
+++++ TABLE +++++
4.8 Oznakowanie: Na etykiecie umieszczanej na opakowaniach lub pojedynczych owocach oznaczenie "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel" musi być zapisane znakami czytelnymi i niezmywalnymi, wyraźnie odróżniającymi się od wszelkich innych napisów, natomiast za nim powinien znajdować się napis "Indicazione Geografica Protetta" (chronione oznaczenie geograficzne).
W przypadku opakowań w formie skrzynek, w których owoce układane są na kilku poziomach, znakowanie poszczególnych sztuk powinno obejmować co najmniej 70 % wszystkich owoców, a w przypadku opakowań, które nie są plombowane, liczba owoców oznaczonych etykietą powinna wynosić co najmniej 33 %.
Logo składa się z napisu "Mela Alto Adige" lub "Südtiroler Apfel", wykonanego czcionką "Futura" w kolorach czarnym, ciemnozielonym pantone 340, niebieskim pantone 286 i białym.
4.9 Warunki krajowe: —
--------------------------------------------------
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Departament ds. polityki jakości produktów rolnych — B-1049 Bruksela
Wykaz organów publicznych lub podmiotów odpowiedzialnych za kontrolę, o których mowa w art. 15 rozporządzenia (EWG) nr 2092/91
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2005/C 16/01)
Artykuł 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych stanowi, że Państwa Członkowskie tworzą system kontroli wykonywany przez jeden lub więcej organów i/lub zatwierdzone prywatne podmioty kontrolujące.
Zgodnie z ostatnim akapitem art. 15 tego rozporządzenia, w aktualnym zawiadomieniu wykazano - na podstawie informacji udzielonych przez Państwa Członkowskie zaktualizowanych w 2004 r. - systemy uruchomione w każdym Państwie Członkowskim oraz zatwierdzone podmioty i/lub organy kontrolujące.
Systemy uruchomione w każdym Państwie Członkowskim wskazane są w kolumnie "uwagi" w następujący sposób:
Od stycznia 1998 r. zatwierdzone podmioty kontrolujące w Unii Europejskiej muszą spełniać wymogi ustanowione w warunkach normy EN 45011.
(Art. 9 ust. 10 rozporządzenia nr 2092/91).
Wykaz zawiera również podmioty i/lub organy kontrolujące zatwierdzone przez Państwa nienależące do EWG, które przystąpiły do EOG.
+++++ TABLE +++++
Zawiadomienie skierowane do importerów
Przywóz z Izraela do Wspólnoty
(2005/C 20/02)
W poprzednim zawiadomieniu skierowanemu do importerów, opublikowanym w dniu 23 listopada 2001 r. w Dzienniku Urzędowym C 328 (str. 6), podmioty gospodarcze przedstawiając udokumentowane dowody pochodzenia w celu zapewnienia sobie preferencyjnego traktowania w odniesieniu do produktów pochodzących z izraelskich osiedli na Zachodnim Brzegu, Strefy Gazy, Wschodniej Jerozolimy i ze Wzgórz Golan, zostali poinformowani, że wprowadzenie tych produktów do swobodnego obrotu mogłoby spowodować powstanie długu celnego.
Według Wspólnoty produkty pochodzące z terytoriów znajdujących się pod administracją izraelską od roku 1967 nie są uprawnione do korzystania z preferencji taryfowych określonych w układzie stowarzyszeniowym między UE a Izraelem [1].
Podmioty gospodarcze zostały poinformowane, że od 1 lutego 2005 r. wszystkie świadectwa przewozowe EUR.1 i deklaracje na fakturze sporządzone w Izraelu będą zawierać nazwę miasta, wsi lub strefy przemysłowej, gdzie odbywa się produkcja przyznająca status pochodzenia. Wskazanie to umożliwi znaczne zmniejszenie liczby przypadków, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości odnoszące się do statusu pochodzenia produktów przywożonych z Izraela.
Obwieszczenie Komisji dotyczące wejścia w życie protokołów w sprawie reguł pochodzenia przewidujących diagonalną kumulację pomiędzy Wspólnotą, Algierią, Bułgarią, Egiptem, Islandią, Izraelem, Jordanią, Libanem, Marokiem, Norwegią, Rumunią, Syrią, Szwajcarią (łącznie z Liechtensteinem), Tunezją, Turcją, Wyspami Owczymi oraz Zachodnim Brzegiem i Strefą Gazy
(2006/C 18/03)
Dla celów utworzenia diagonalnej kumulacji pochodzenia pomiędzy Wspólnotą, Algierią, Bułgarią, Egiptem, Islandią, Izraelem, Jordanią, Libanem, Marokiem, Norwegią, Rumunią, Syrią, Szwajcarią (włącznie z Liechtensteinem), Tunezją, Turcją, Wyspami Owczymi oraz Zachodnim Brzegiem i Strefą Gazy, Wspólnota i państwa zainteresowane informują się wzajemnie, poprzez Komisję, o obowiązujących regułach pochodzenia z innymi państwami.
W oparciu o notyfikacje otrzymane od zainteresowanych państw, poniższa tabela zawiera przegląd protokołów w sprawie reguł pochodzenia, przewidujących diagonalną kumulację oraz określa dzień, w którym tego rodzaju kumulacja wchodzi w życie.
Poniższa tabela zastępuje poprzednią tabelę (Dz.U. C 100 z 25.4.2002).
Wejście w życie protokołów dotyczących reguł pochodzenia, przewidujących diagonalą kumulację pochodzenia w strefie pan-euro-śródziemnomorskiej
_BAR_ EU _BAR_ DZ _BAR_ BU _BAR_ CH(EFTA) _BAR_ EG _BAR_ FO _BAR_ IL _BAR_ IS(EFTA) _BAR_ JO _BAR_ LB _BAR_ LI(EFTA) _BAR_ MA _BAR_ NO(EFTA) _BAR_ PS _BAR_ RO _BAR_ SY _BAR_ TN _BAR_ TR _BAR_
EU _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
DZ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
BU _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
CH(EFTA) _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
EG _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
FO _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
IL _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
IS(EFTA) _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
JO _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
LB _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
LI(EFTA) _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
MA _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.1.2006 _BAR_
NO(EFTA) _BAR_ 1.11.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.3.2005 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
PS _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
RO _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
SY _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
TN _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_
TR _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.1.2006 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1.7.2005 _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Komunikat interpretujący Komisji
w sprawie charakteru czasowego kabotażu drogowego w transporcie rzeczy
(2005/C 21/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Głównym celem niniejszego komunikatu interpretującego jest przeanalizowanie i wyjaśnienie pojęcia "czasowy", występującego w rozporządzeniach wspólnotowych w sprawie przewozów kabotażowych.
Podczas gdy rozporządzenie (WE) nr 12/98 w sprawie przewozów kabotażowych osób nie spowodowało problemów w zakresie interpretacji lub zastosowania, sytuacja jest inna w przypadku rozporządzenia (EWG) nr 3118/93 [1], w sprawie przewozów kabotażowych rzeczy.
Niniejszy komunikat skupia się zatem na kabotażu w transporcie rzeczy.
Rozdział 1 definiuje pojęcie kabotażu i opisuje problem.
Rozdział 2 opisuje aktualną sytuację kabotażu we Wspólnocie — aspekty gospodarcze i prawne tych przewozów oraz problemy napotykane w szczególności w zakresie kontroli przeprowadzanych przez Państwa Członkowskie.
Rozdział 3 dostarcza informacji na temat kierunków prawnych przyjętych na podstawie orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, przy uwzględnieniu przepisów krajowych w tej dziedzinie stosowanych w Państwach Członkowskich.
Wnioski są zawarte w rozdziale 4.
Niniejszy komunikat nie narusza orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji odnoszących się do interpretacji Traktatu w związku z kabotażem oraz do rozporządzenia (EWG) 3118/93.
1.
WSTĘP
1.1. Kabotaż
Oparte na art. 71 ust. 1 lit. b) Traktatu WE, rozporządzenia wspólnotowe [2] podają następującą definicję: Każdy przewoźnik niemający siedziby w danym państwie, posiadający licencję wspólnotową, jest uprawniony do wykonywania czasowego, niepodlegającego ograniczeniom ilościowym dokonywać krajowego transportu drogowego w innym Państwie Członkowskim, bez konieczności posiadania siedziby lub przedsiębiorstwa na jego terytorium.
Jedną z dwóch koniecznych cech przewozów kabotażowych jest więc warunek, by ta usługa była świadczona czasowo.
1.2. Problem
Na wniosek Państw Członkowskich Unii Europejskiej, Komisja zwróciła uwagę na problemy wynikające z transportu kabotażowego.
Brak definicji pojęcia "czasowy" w przepisach wspólnotowych jest rzeczywiście problemem od pewnego czasu.
Budzi on wątpliwości podmiotów gospodarczych w sektorze transportu w zakresie dokładnego zasięgu przewozów kabotażowych.
Ponadto, nawet jeżeli Traktat o przystąpieniu przewiduje okresy przejściowe w sprawie kabotażu dla większości nowych Państw Członkowskich, rozszerzenie wywołało zaniepokojenie wśród przewoźników drogowych, wskutek czego władze krajowe postanowiły zareagować i zwrócić się do Komisji o interpretację pojęcia charakteru czasowego kabotażu.
Wreszcie, wiele z Państw Członkowskich podniosło sprawę trudności w zakresie kontroli przewozów kabotażowych, a w szczególności, okresu odniesienia.
Niektóre z nich ustanowiły okresy, po przekroczeniu których przewoźnicy muszą powrócić na terytorium swojego państwa pochodzenia.
W niektórych przypadkach sformalizowano również kryteria służące określeniu, czy dana usługa lub grupa usług wykonywanych przez przewoźnika w danym Państwie Członkowskim, w którym on nie ma siedziby, odpowiada charakterowi czasowemu.
2.
ASPEKTY PRAWNE I GOSPODARCZE KABOTAŻU
2.1. Aspekty gospodarcze
Pomimo że przewozy kabotażowe wykonywane przez przewoźników zarejestrowanych we wszystkich Państwach Członkowskich wyniosły prawie 11 mld tonokilometrów w 2002 r., co odpowiada znaczącemu wzrostowi o 25,3 % w porównaniu do 2000 r., udział kabotażu w całości wykonanych przewozów pozostaje niewielki: w ramach UE-14 (UE bez Grecji), w 2002 r., jedynie 0,8 % wszystkich przewozów (krajowych i międzynarodowych) było przewozami kabotażowymi.
Należy jednak podkreślić, że nawet jeżeli ta liczba (0,8 %) wydaje się obiektywnie niewysoka, problem kabotażu jest coraz częściej zauważany i stał się istotny w związku z rozszerzeniem.
Według danych EUROSTAT [3], dla przewoźników pochodzących z małych Państw Członkowskich, którzy dysponują ograniczonymi rynkami, lub którzy znajdują się w pobliżu zagranicznych rynków usług przewozowych, kabotaż może mieć istotne znaczenie. w 2002 r. stanowił on odpowiednio 22 %, 4 % i 3 % wszystkich przewozów drogowych wykonywanych przez przewoźników luksemburskich, belgijskich i irlandzkich.
W wartościach bezwzględnych przewoźnicy Beneluksu są nadal najbardziej aktywni na rynku kabotażu, czego dowodem jest fakt, że 55 % wszystkich przewozów kabotażowych w 2002 r. należy zaliczyć na poczet tych trzech państw.
Przewoźnicy niemieccy, których udział w rynku wynosi około 15 %, są również bardzo aktywni.
Francja i Niemcy są dwoma Państwami Członkowskimi, w których odbywa się najwięcej przewozów kabotażowych: ich udział wynosi 31 % i 28 % całkowitego kabotażu.
Zjednoczone Królestwo, z 13 % całości, jest trzecim najbardziej "kabotażowanym" państwem.
Państwa usytuowane na obrzeżach UE mają udziały wyraźnie niższe niż 1 %.
2.2. Aspekty prawne
2.2.1. Ramy prawne – Rozporządzenie (EWG) nr 3118/93
Art. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3118/93 stanowi, że każdy przewoźnik zajmujący się zarobkowym drogowym przewozem rzeczy, posiadający licencję wspólnotową, zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 881/92, jest uprawniony, na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu, do wykonywania czasowego zarobkowego drogowego transportu rzeczy w innym Państwie Członkowskim, bez konieczności posiadania siedziby przedsiębiorstwa lub innej instytucji na jego terytorium.
Pojęcie "czasowy" pochodzi z artykułu 50 ustęp 3 Traktatu WE w sprawie swobody świadczenia usług.
Ani Komisja, ani Rada nie uznały za konieczne, aby uściślić to pojęcie w chwili przyjęcia rozporządzeń.
Należy oczywiście jasno odróżnić działalność, która podlega swobodzie świadczenia usług, ponieważ jest wykonywana czasowo, od działalności, która podlega prawu przedsiębiorczości, ponieważ jest wykonywana w sposób stały.
Z przepisów Traktatu dotyczących swobody świadczenia usług i prawa przedsiębiorczości wynika, że podmiot gospodarczy musi przestrzegać jednej z tych dwóch podstawowych swobód prawa wspólnotowego, czyli, że jego działalność polega na świadczeniu usług albo podlega prawu przedsiębiorczości; tam gdzie jedna z nich się kończy, tam druga się zaczyna.
W związku z tym, przepisy krajowe, które ograniczają świadczenie danej usługi w ten czy inny sposób zmuszają podmiot gospodarczy do posiadania siedziby po upłynięciu tego okresu i w konsekwencji ograniczają podstawowe prawo do swobodnego świadczenia usług.
W praktyce zauważa się, że trudno jest jednoznacznie określić, od którego momentu dana działalność przestaje być czasowa, a nabywa cech stałych.
To wskazanie jest jednak konieczne, ponieważ podmioty gospodarcze mają prawo znać rzeczywisty zasięg ich możliwości wykonywania przewozów kabotażowych, a Państwa Członkowskie mają prawo chronić swój rynek przed usługodawcami, którzy pod przykrywką działalności czasowej, prowadzą w rzeczywistości działalność stałą, nie podlegając przy tym przepisom dotyczącym posiadania siedziby w danym państwie.
2.2.2. Orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie dokonał jeszcze wykładni "czasowego" charakter usług transportowych.
Tym niemniej zostały określone kryteria dotyczące charakteru "czasowego" w zakresie świadczenia usług.
Trzy wyroki mogą być przydatne do dalszego rozumowania.
Wyrok Gebhardt [4]
W tej sprawie, Consiglio nazionale Forense (Włochy) złożył w Trybunale Sprawiedliwości wniosek w celu otrzymania decyzji w trybie prejudycjalnym w sprawie wykładni dyrektywy 77/249/EWG, aby ułatwić skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług przez adwokatów.
Consiglio Nazionale Forense prosił szczególnie, aby Trybunał wypowiedział się w kwestii kryteriów — zbudowanych na długości trwania lub częstotliwości świadczenia usług przez adwokata działającego w ramach systemu określonego w wyżej wymienionej dyrektywie — które należy stosować, aby ocenić występowanie bądź nie charakteru czasowego tej działalności.
Według Trybunału, pojęcie posiadania siedziby w rozumieniu Traktatu jest pojęciem bardzo szerokim, umożliwiającym obywatelowi UE uczestniczenie, w sposób stały i ciągły, w życiu gospodarczym Państwa Członkowskiego niebędącego państwem jego pochodzenia oraz korzystaniem z niego, co wpływa pozytywnie na wzajemne przenikanie się gospodarcze i społeczne wewnątrz Wspólnoty w zakresie działalności nienajemnej (por., w tym rozumieniu, wyrok z dnia 21 czerwca 1974 r., w sprawie 2/74 Reyners, Zb.
Orz. str. 631, pkt 21).
Natomiast w przypadku, w którym podmiot świadczący usługę przemieszcza się do innego Państwa Członkowskiego, postanowienia rozdziału odnoszącego się do usług, a w szczególności artykułu 60, ustęp trzeci Traktatu, przewidują, że podmiot świadczący usługę działa czasowo.
W odpowiedzi na zadane pytania, Trybunał orzekł, co następuje:
1) Charakter czasowy świadczonych usług, przewidziany w artykule 60, ustęp trzeci Traktatu WE, należy oceniać w zależności od długości ich trwania, częstotliwości, okresowości i ciągłości.
2) Podmiot świadczący usługi, w rozumieniu Traktatu, może posiadać, w Państwie Członkowskim przyjmującym infrastrukturę niezbędną do świadczenia usług.
3) Obywatel Państwa Członkowskiego, który w sposób stały i ciągły prowadzi działalność zawodową w innym Państwie Członkowskim, gdzie z siedziby zawodowej kontaktuje się, między innymi, z obywatelami tego państwa, podlega postanowieniom rozdziału związanego z prawem przedsiębiorczości, a nie związanego z usługami.
Należy podkreślić fakt, że kryterium długości trwania nie wystarcza do określenia, czy świadczone usługi są wykonywane czasowo w danym Państwie Członkowskim, zgodnie z tym co podkreślił rzecznik generalny w swoich wnioskach, charakter czasowy rzeczonej działalności należy oceniać nie tylko w zależności od długości trwania usługi, ale również w zależności od jego częstotliwości, okresowości lub ciągłości.
Wyrok Schnitzer [5]
W tej sprawie dotyczącej świadczenia usług rzemieślniczych w zakresie tynkowania, Trybunał ponownie zastosował argumentację wyroku Gebhardt, stwierdzając, że "żadne postanowienie Traktatu nie pozwala określić, w sposób abstrakcyjny, jaka jest długość trwania lub częstotliwość, po przekroczeniu której świadczenie danej usługi lub pewnego rodzaju usług w innym Państwie Członkowskim nie może już być uznawane jako świadczenie usług w rozumieniu Traktatu."
Trybunał dodał, że "fakt, iż dany podmiot gospodarczy, posiadający siedzibę w Państwie Członkowskim, dostarcza usług identycznych lub podobnych w sposób mniej lub bardziej częsty i regularny w innym Państwie Członkowskim, nie dysponując w nim infrastrukturą pozwalającą na wykonywanie w sposób stały lub ciągły działalności gospodarczej, oraz dzięki tej infrastrukturze, na kontaktowanie się między innymi z obywatelami tego Państwa Członkowskiego, nie wystarczy, aby uznać ten podmiot za posiadający siedzibę w danym Państwie Członkowskim."
Wynika z tego, że ani okresowość lub częstotliwość, ani ciągłość danej działalności nie mogą być wykorzystane jako jedyne kryterium w celu ustalenia, czy ta działalność podlega pod swobodę świadczenia usług czy też pod prawo przedsiębiorczości.
Wyrok Andreas Hoves [6]
Sprawa ta miała określić, czy przedsiębiorstwo transportowe, którego siedziba znajduje się w Luksemburgu i które wykonuje przewozy kabotażowe w Niemczech, podlega w tym państwie obowiązkowi uiszczenia podatku nałożonego na pojazdy samochodowe z tytułu pojazdów ciężarowych zarejestrowanych w Luksemburgu.
W swoich wnioskach rzecznik generalny stwierdził, że "przewozy kabotażowe posiadają z definicji charakter czasowy, co wynika z wymogu, aby przewoźnik nie posiadał siedziby lub innej instytucji w Państwie Członkowskim przyjmującym.
Kabotaż jest ze swojej natury działalnością ograniczoną w czasie, jeżeli jest to świadczenie usług pozbawioneelementu stałości, który charakteryzuje fakt posiadania siedziby."
Trybunał określił, że charakter czasowy danej działalności należy ocenić nie tylko z punktu widzenia długości trwania świadczonych usług, ale również w zależności od ich częstotliwości, okresowości lub ciągłości.
Kryterium czasowe jest zatem nierozłącznie powiązane z kryterium braku siedziby lub innej instytucji w państwie przyjmującym.
2.2.3. Przepisy krajowe
Komisja zwołała posiedzenie ekspertów krajowych w grudniu 2003 r. aby przeanalizować trudności, które się pojawiły w czasie ostatnich lat w odniesieniu do stosowania charakteru "czasowego" w zakresie przewozów kabotażowych.
To spotkanie pozwoliło zebrać istniejące krajowe praktyki, które pokazują, że istnieje konieczność wypracowania wspólnego podejścia.
Zjednoczone Królestwo przyjęło 1 grudnia 2002 r. interpretację pojęcia "czasowy", która przewiduje, że przewoźnik musi być w stanie udowodnić, że pojazd wyjechał z kraju co najmniej raz w miesiącu.
Grecja przyjęła, drogą zarządzenia z dnia 8 grudnia 1998 r., limit czasowy dla przewozów kabotażowych wykonywanych przez inne Państwa Członkowskie, który wynosi nie więcej niż dwa miesiące rocznie (na podstawie okresu ważności wcześniejszych pozwoleń na przewozy kabotażowe).
Wskutek interwencji ze strony służb Komisji, wymienione zarządzenie zostało zastąpione zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2000 r.
Zgodnie z tym ostatnim zarządzeniem, nie istnieje już limit czasowy, ale została wprowadzona interpretacja pojęcia "czasowy" dla pojazdów ciężarowych zarejestrowanych w innym Państwie Członkowskim UE i poruszających się na terytorium Grecji:
- Działalność danego przedsiębiorstwa transportowego musi być wyłącznie czasowa i w żadnym wypadku nie może posiadać charakteru stałego, częstego, regularnego lub ciągłego;
- Nieopuszczanie terytorium Państwa Członkowskiego przyjmującego przez pojazdy danego przedsiębiorstwa wykonującego przewozy kabotażowe stanowi naruszenie rozporządzenia (EWG) nr 3118/93.
- Działalność musi być wykonywana wyłącznie okazjonalnie, w znacznych i nieregularnych odstępach;
- Przewoźnik musi być w stanie udowodnić, że pojazd opuścił terytorium Państwa Członkowskiego przyjmującego w określonym momencie, i przynajmniej raz w miesiącu.
Te kryteria będą służyć za punkt odniesienia w czasie kontroli w celu określenia, w zależności od przypadku, czy działalność jest dozwolona zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 3118/93.
Francja wprowadziła zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2002 r. ograniczenie kabotażu, które przewiduje, że "każdy pojazd pozostający przez ponad tydzień bez przerwy w kabotażu na terytorium kraju należy uznać za naruszający przepisy".
Francuska Rada Stanu, do której odwołano się, stwierdziła, że należy zawiesić wykonywanie tego zarządzenia, a następnie je unieważnić, ponieważ ustanawiając bezwzględnie obowiązujące przepisy o charakterze ogólnym zarządzenie to wprowadziło nowe zasady odnoszące się do kabotażu, co leżało poza kompetencjami ministra transportu.
Komisja zwróciła uwagę władz francuskich na to nadmierne ograniczenie, które zostało następnie uchylone decyzją Rady Stanu.
Włochy w ostatnim czasie, drogą dekretu ministerialnego z 29 kwietnia 2004 r. ograniczyły przewozy kabotażowe wykonywane przez przedsiębiorstwa wspólnotowe we Włoszech do okresu wynoszącego maksymalnie 15 dni w miesiącu i 5 następujących po sobie dni.
Ponadto, dekret ministerialny zobowiązuje przewoźników do posiadania w pojeździe karnetu zawierającego raporty z krajowych przewozów kabotażowych, który będzie wydawany, zgodnie z dekretem dyrektora generalnego z dnia 31 maja 2004 r., przez włoskie Ministerstwo Transportu.
3.
KRYTERIA OCENY CHARAKTERU CZASOWEGO KABOTAŻU
Z powyższego rozumowania wynika, że aby określić charakter czasowy przewozów kabotażowych, należy wziąć pod uwagę i uwzględnić wszystkie informacje i okoliczności, które są powiązane z określonym przewozem.
3.1.1. Cztery kryteria (długość trwania, częstotliwość, okresowość i ciągłość)
Pomimo, że nie są to jedyne determinujące informacje, cztery kryteria oceny charakteru czasowego przewozów kabotażowych, ustanowione przez Trybunał Sprawiedliwości, stanowią dobry punkt wyjścia dla analizy.
Tych kryteriów nie można stosować w sposób automatyczny.
Należy je traktować jako punkt odniesienia dla kontroli, jednak nie zwalniają one władz krajowych z konieczności wykonania analizy szczególnych okoliczności każdej sytuacji.
Długość trwania oznacza czas (tygodnie, miesiące), w czasie którego podmiot gospodarczy wykonuje jeden lub więcej przewozów kabotażowych na terytorium Państwa Członkowskiego innego niż państwo, w którym ten przewoźnik ma siedzibę.
Długość trwania jest silnie powiązana z częstotliwością, która określa liczbę przewozów kabotażowych wykonanych w miesiącu lub w roku.
W praktyce, charakter czasowy świadczonych usług musi zostać oceniony inaczej, gdy przewoźnik wykonuje przewozy kabotażowe w czasie dwóch okresów (kryterium częstotliwości świadczonych usług) wynoszących 20 dni (kryterium długości trwania każdej usługi) w czasie jednego roku, niż gdy wykonuje przewozy kabotażowe w czasie 12 okresów wynoszących 20 dni w czasie tego samego roku.
Służby Komisji oceniły negatywnie zarządzenie przyjęte przez władze francuskie, które ograniczało przewozy kabotażowe do jednego tygodnia.
Poza faktem, że okres ustalony przez Francję był bardzo krótki, negatywnie oceniono również automatyczne stosowanie tego kryterium czasowego.
Rozporządzenie (EWG) nr 3118/93 przewidywało stopniową liberalizację przewozów kabotażowych aż do 1 lipca 1998 r.
W okresie 4 i pół roku Państwa Członkowskie dysponowały kontyngentem zezwoleń na okres dwóch miesięcy.
Takie zezwolenie można było zamienić na dwa zezwolenia krótkoterminowe, każde ważne przez miesiąc.
Każde zezwolenie było ważne tylko na jeden okres wynoszący jeden lub dwa miesiące.
Aby odpowiedzieć na problemy opisane w rozdziale 2.1, okres wynoszący od jednego do dwóch miesięcy, powyżej którego przewozy kabotażowe na tym samym terytorium nie byłyby już dozwolone, mógłby zostać przyjęty przy założeniu, że będzie on stosowany, w zależności od przypadku, przez Państwa Członkowskie.
Pomimo, że nie będzie mogło być stosowane w sposób ścisły, automatyczny i wyłączny, powyższe ograniczenie będzie jednak stanowiło użyteczne odniesienie.
Po przekroczeniu powyższego okresu pojazd powinien wrócić do państwa, w którym został zrejestrowany.
Komisja w każdym razie przeanalizuje środki podjęte przez Państwa Członkowskie w odniesieniu do czterech kryteriów ustalonych przez Trybunał Sprawiedliwości.
Pojęcia okresowości nie należy mylić z częstotliwością.
Okresowość oznacza regularność przewozów kabotażowych, czyli rozróżnienie między kabotażem wykonywanym okazjonalnie lub regularnie.
W tym celu należy uwzględnić na przykład rodzaj stosunków — regularnych lub okazjonalnych — z klientami posiadającymi siedzibę w państwie, w którym przewozy kabotażowe są wykonywane.
Wreszcie, ciągłość oznacza, że w danym okresie przewoźnik wykonuje wyłącznie przewozy kabotażowe.
Konieczną informacją jest stały lub nieustanny charakter przewozów.
3.1.2. Inne czynniki, które należy uwzględnić
Z wyroku Gebhardt wynika również, że należy ocenić wszystkie informacje, które są powiązane ze świadczoną usługą.
Analiza warunków użytkowania pojazdu jest z pewnością użyteczna, na przykład liczba dni obecności pojazdu ciężarowego na terytorium danego Państwa Członkowskiego.
Inne czynniki, które współwystępują z wykonywaniem kabotażu muszą również zostać uwzględnione, na przykład kwestia określenia, kto organizuje przewozy i gdzie znajduje się centrum operacyjne.
Liczba użytkowanych pojazdów ciężarowych przez danego przewoźnika jest także istotna.
Można wyobrazić sobie sytuację, w której dane przedsiębiorstwo przewozowe posiada dwa pojazdy ciężarowe i tylko jednego kierowcę.
Pojazd nr 1 wyjeżdża z terytorium państwa "kabotażowanego" po 20 dniach i nie wraca przed upłynięciem 20 dni.
W czasie, w którym pojazd nr 1 nie jest już na terytorium państwa "kabotażowanego", pojazd nr 2 wykonuje (z tym samym kierowcą) przewozy kabotażowe przez kolejne 20 dni.
Wniosek z tego jest oczywisty: ta jednoosobowa firma wykonuje działalność stałą na terytorium danego państwa, przy czym analiza użytkowania tylko jednego pojazdu doprowadziłaby do całkiem odmiennych wniosków.
Z powyższych stwierdzeń wynika, że bardzo trudno jest ustalić jeden lub wiele kryteriów, które zastosowane w sposób automatyczny, prowadziłyby do wniosku, że dany przewóz lub grupa przewozów są wykonywane w charakterze czasowym w danym Państwie Członkowskim.
W wyroku Gebhard, sam Trybunał powstrzymał się od określenia kryteriów, które można by zastosować ogólnie lub w sposób automatyczny.
Przy tym należy podkreślić, że dana osoba lub przedsiębiorstwo mogłoby wnieść skargę do Komisji Europejskiej, jeżeli uznałoby, że przepisy obowiązujące w danym Państwie Członkowskim ograniczają swobodę świadczenia usług w sposób niezgodny z Traktatem lub z rozporządzeniem (EWG) nr 3118/93.
4.
WNIOSKI
Postępy gospodarcze i analizy prawne odnoszące się do drogowych przewozów kabotażowych wykazują, że konieczna jest interpretacja charakteru czasowego tych przewozów, w szczególności aby uniknąć rozpowszechnienia się przepisów i praktyki wprowadzonej przez Państwa Członkowskie.
Komisja proponuje zatem następującą interpretację:
Kryteria oceny czasowego przewozu kabotażowego muszą odpowiadać definicji ustalonej przez Trybunał Sprawiedliwości: długość trwania, częstotliwość, ciągłość i okresowość świadczonej usługi.
W każdym przypadku należy na tej podstawie przeprowadzić jednostkową analizę danej konkretnej sytuacji.
Komisja oceni zatem konkretne przypadki, według kryteriów ustalonych przez Trybunał, z uznaniem ograniczenia krajowego ustalonego na maksymalny czas jednego do dwóch miesięcy.
W każdym przypadku, uznaje się za niedozwoloną w myśl rozporządzenia (EWG) nr 3118/93 działalność przewoźnika nieposiadającego siedziby w państwie przyjmującym, na terytorium tego państwa
- będącą stałą, wykonywaną w sposób ciągły lub regularny; lub
- wykonywaną systematycznie i nie tylko w zależności od okoliczności; lub
- w wyniku której pojazd przewoźnika nieposiadającego siedziby nigdy nie opuszcza terytorium państwa przyjmującego.
--------------------------------------------------
[1] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3118/93 z dnia 25 października 1993 r. ustanawiające warunki wykonywania w Państwie Członkowskim usług krajowego transportu drogowego rzeczy przez przewoźników nie mających siedziby w tym państwie (Dz.U. L 279 z 12.11.1993, str. 1).
[2] Rozporządzenie (EWG) nr 3118/93 dotyczy kabotażu drogowego w transporcie rzeczy, kabotaż w transporcie osób objęty jest rozporządzeniem (WE) nr 12/98.
[3] "Tendencje transportu drogowego rzeczy 1990—2002" Eurostat, Luksemburg, 2004 r.
[4] Wyrok z dnia 30 listopada 1995 r., w sprawie C-55/94 Gebhard, Zb. Orz.
Str. I-4165.
[5] Wyrok z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie C-215/01 Bruno Schnitzer.
[6] Wyrok z dnia 2 lipca 2002 r. w sprawie C-115/00 Andreas Hoves Internationaler Transport Service sp. z o. o.
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2005/C 22/04)
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Telex COMEU B 21877. Faks: (32-2) 295 65 05.
Komunikat — Zawiadomienie o dyplomach, świadectwach i innych dokumentach potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie specjalności dentystycznych
(2005/C 22/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Komisja opublikuje właściwe zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wymieniając nazwy przyjęte przez Państwa Członkowskie dla kwalifikacji zdobytych w trakcie kształcenia oraz, w przypadku, gdy ma to zastosowanie, dla odpowiadającego im tytułu zawodowego. Królestwo Belgii zgłosiło zmianę jednej nazwy, należy więc zmienić wykaz nazw szkoleń w zakresie specjalności dentystycznych dla tego Państwa Członkowskiego.
w rubryce "1. ortodoncja" zapis dla Królestwa Belgii jest następujący: "Bijzondere beroepstitel van tandarts specialist in de orthodontie / Titre professionnel particulier de dentiste spécialiste en orthodontie, organ nadający tytuł: Minister bevoegd voor Volksgezondheid/Ministre de la Santé publique"
Komunikat — Notyfikacja organów przyznających kwalifikacje pielęgniarkom odpowiedzialnym za opiekę ogólną oraz położnym
(2005/C 22/07)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dyrektywa Rady 77/452/EWG z dnia 27 czerwca 1977 r. dotycząca wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji pielęgniarki odpowiedzialnej za opiekę ogólną, łącznie ze środkami mającymi na celu ułatwienie skutecznego wykonywania prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług oraz dyrektywa Rady 80/154/EWG z dnia 21 stycznia 1980 r. dotycząca wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w zakresie położnictwa i zawierająca środki mające na celu ułatwienie skutecznego wykonywania prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług ostatnio zmieniona dyrektywą 2001/19/WE, i w szczególności art. 18a dyrektywy 77/452/EWG i art. 19b dyrektywy 80/154/EWG stanowią, że Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, które przyjmują odnośnie przyznawania dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Komisja opublikuje właściwe zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wymieniając nazwy przyjęte przez Państwa Członkowskie dla kwalifikacji zdobytych w trakcie kształcenia oraz, w przypadku, gdy ma to zastosowanie, dla odpowiadającego im tytułu zawodowego.
Rzeczpospolita Polska zgłosiła zmiany dotyczące organów przyznających dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji pielęgniarki (opieka ogólna) oraz dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji w zakresie położnictwa dla tego Państwa Członkowskiego.
Do Załącznika do dyrektywy 77/452/EWG zmienionej dyrektywą 2001/19/WE oraz ostatnio załącznikiem II do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, wprowadza się następujące zmiany:
(1) w rubryce "Organ nadający tytuł" zapis dla Rzeczpospolitej Polskiej jest następujący:
"instytucja prowadząca kształcenie na poziomie wyższym uznana przez właściwe władze".
Do Załącznika do dyrektywy 80/154/EWG zmienionej dyrektywą 2001/19/WE oraz ostatnio załącznikiem II do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, wprowadza się następujące zmiany:
(2) w rubryce "Organ nadający tytuł" zapis dla Rzeczpospolitej Polskiej jest następujący:
"instytucja prowadząca kształcenie na poziomie wyższym uznana przez właściwe władze".
--------------------------------------------------
Wykazy publikowane zgodnie z art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1291/2000 z dnia 9 czerwca 2000 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu pozwoleń na przywóz i wywóz oraz zaświadczeń o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych
(2005/C 23/06)
I. POBIERANIE NALEŻNOŚCI CELNYCH I OPŁAT WYRÓWNAWCZYCH
Komunikat Komisji
Zawiadomienie dla importerów: Postępowanie prowadzone przez Organ ds. Rozstrzygania Sporów WTO dotyczące sposobu opodatkowania przedsiębiorstw handlu zagranicznego (ang. Foreign Sales Corporations — FSC) przez Stany Zjednoczone Ameryki — zwrot lub umorzenie ceł dodatkowych
(2005/C 25/02)
Dnia 7 maja 2003 r. Organ ds. Rozstrzygania Sporów Światowej Organizacji Handlu ("WTO") upoważnił Wspólnotę do nałożenia środków zaradczych do poziomu 4.043 milionów USD, w postaci dodatkowych ceł 100 % stawki ad valorem na niektóre produkty pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Dnia 8 grudnia 2003 r. Wspólnota przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 2193/2003 ustanawiające dodatkowe cła przywozowe na niektóre produkty pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki [1].
W następstwie przyjęcia American Jobs Creation Act z 2004 r. przez Stany Zjednoczone Ameryki, Wspólnota przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 171/2005 zawieszające stosowanie dodatkowych ceł, ustanowionych na mocy rozporządzenia Rady 2193/2003. Rozporządzenie 171/2005 ma wejść w życie w dniu jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jednakże w takim zakresie, w jakim zawiesza ono stosowanie dodatkowych ceł, rozporządzenie to obowiązuje od dnia 1 stycznia 2005 r.
Zawiadomienie w sprawie upływu terminu obowiązywania niektórych środków wyrównawczych
(2005/C 26/02)
W następstwie publikacji zawiadomienia w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania środków [1], po której nie wpłynął żaden wniosek o dokonanie przeglądu, Komisja zawiadamia o bliskim upływie terminu obowiązywania wymienionych poniżej środków wyrównawczych.
Niniejsze zawiadomienie publikuje się zgodnie z art. 18 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 [2] z dnia 6 października 1997 r. w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data upływu ważności _BAR_
Wyroby walcowane płaskie z żelaza i stali węglowej (zwoje blachy walcowanej na gorąco) _BAR_ IndieTajwan _BAR_ Cło wyrównawcze _BAR_ Decyzja Komisji nr 284/2000/EWWiS (Dz.U. L 31 z 5.2.2000, str. 44) (poprawiona decyzją Komisji nr 2071/2000/EWWiS — Dz.U. L 246 z 30.9.2000, str. 32) ostatnio zmieniona decyzją Komisji nr 1043/2002/EWWiS (Dz.U. L 157 z 15.6.2002, str. 45) _BAR_ 5.2.2005 _BAR_
Indie _BAR_ Zobowiązania _BAR_
[1] Dz.U. C 254 z 14.10.2004, str. 4.
[2] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
--------------------------------------------------
Zmiana przez Francję zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych we Francji
(2005/C 27/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych Francja podjęła decyzję o zmianie zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi Aurillac a Paryżem (Orly), opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich nr C 79/04 z 30 marca 2004 r.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych są następujące:
Minimalna częstotliwość lotów
Usługi powinny być wykonywane w wymiarze przynajmniej:
- dwóch lotów w obie strony dziennie, od poniedziałku do piątku, przez 220 dni w roku, oprócz dni wolnych od pracy,
- jeden lot w obie strony w niedzielę, 40 razy w roku.
Usługi powinny być wykonywane bez międzylądowania między portami lotniczymi w Paryżu (Orly) i w Aurillac.
Flota i zdolność przewozowa
Usługi należy wykonywać przy wykorzystaniu samolotów z kabiną ciśnieniową z silnikiem turbośmigłowym lub turboodrzutowym o liczbie miejsc nie mniejszej niż 40.
Rozkład lotów
W odniesieniu do dni, w których dwa loty w obie strony są wymagane, rozkład lotów powinien umożliwiać pasażerom podróżującym w celach służbowych odbywanie podróży w obie strony w ciągu jednego dnia z możliwością pozostania w miejscu przeznaczenia przynajmniej 7 godzin, w przypadku Aurillac oraz przynajmniej 8 godzin, w przypadku Paryża. Sprzedaż biletów lotniczych
Komunikat Komisji na mocy art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Rewizja przez Szwecję zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych w odniesieniu do regularnych połączeń lotniczych na niektórych krajowych trasach lotniczych
(2005/C 27/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Zrewidowane zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych przedstawiono dla indywidualnych tras w załącznikach 1-10.
Komunikat Komisji w ramach wdrażania 97/67/EC
(2005/C 30/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy)
ESO _BAR_ Odniesienie i tytuł normy zharmonizowanej (oraz dokument referencyjny) _BAR_ Odniesienie do normy zastąpionej _BAR_ Data ustania domniemania zgodności normy zastąpionejPrzypis 1 _BAR_
CEN _BAR_ EN 13619:2002Usługi pocztowe — Opracowanie przesyłek pocztowych — Parametry optyczne opracowywanych przesyłek listowych _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13724:2002Usługi pocztowe — Otwory prywatnych skrzynek pocztowych i skrytek — Wymagania i metody badań _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13850:2002Usługi pocztowe — Jakość usług — Pomiar czasu przesyłania usług od końca do końca dla pojedynczych przesyłek priorytetowych i przesyłek pierwszej klasy _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 14012:2003Usługi pocztowe — Jakość usług — Reklamacje i procedury odszkodowawcze _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 14137:2003Usługi pocztowe — Jakość usług — Pomiar zagubionych rejestrowanych przesyłek i innych typów usług pocztowych z zastosowaniem śladu znakowania i systemu śledzenia _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 14142-1:2003Usługi pocztowe — Podstawowe dane adresu — Część 1: Części składowe adresu pocztowego _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 14508:2003Usługi pocztowe — Jakość usług — Pomiar czasu przesyłania od końca do końca pojedynczych przesyłek nie priorytetowych i przesyłek drugiej klasy _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 14534:2003Usługi pocztowe — Jakość usług — Pomiar czasu przesyłania od końca do końca dla przesyłek zbiorowych _BAR_ — _BAR_ _BAR_
Przypis 1 Data ustania domniemania zgodności jest zasadniczo datą wycofania ("dw") określoną przez europejskie organizacje normalizacyjne.
Zwraca się jednak uwagę użytkowników tych norm na fakt, że w niektórych szczególnych przypadkach data ustania i data domniemania mogą nie być tożsame.
Przypis 3 W przypadku zmian, normą, do której dokonuje się odniesienia jest EN CCCCC:YYYY, z wcześniejszymi zmianami, o ile takie miały miejsce, oraz nowa przytoczona zmiana.
Zastąpiona norma (kolumna 3) składa się zatem z EN CCCCC:YYYY z wcześniejszymi zmianami, o ile takie miały miejsce, ale nowa przytoczona zmiana nie wchodzi w jej skład.
W określonym dniu ustaje domniemanie zgodności normy zastąpionej z wymogami zasadniczymi dyrektywy.
UWAGA:
- Wszelkie informacje na temat dostępności norm można uzyskać w europejskich organizacjach normalizacyjnych lub w krajowych organach normalizacyjnych, których lista znajduje się w załączniku do dyrektywy 98/34/WE [2] Parlamentu Europejskiego i Rady, zmienionej dyrektywą 98/48/WE [3].
[3] Dz.U. L 217 z 5.8.1998, str. 18.
Opinia Komisji
z dnia 29 grudnia 2004 r.
w sprawie zmienionego planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych z elektrowni jądrowej w Nogent-sur-Seine we Francji zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom
(2005/C 30/04)
(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)
W dniu 7 czerwca 2004 r., zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom Komisja Europejska otrzymała od rządu francuskiego ogólne dane dotyczące zmienionego planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych z elektrowni jądrowej w Nogent-sur-Seine we Francji.
Na podstawie tych danych oraz dodatkowych informacji, o które Komisja wystąpiła w dniu 19 lipca 2004 r., przedłożonych przez Stałe Przedstawicielstwo Francji w dniu 21 września 2004 r., oraz po konsultacji z grupą ekspertów, Komisja sporządziła następującą opinię:
a) Odległość pomiędzy elektrownią a najbliższym miejscem położonym w innym Państwie Członkowskim, w tym przypadku w Belgii i Luksemburgu, wynosi około 200 km.
b) Planowana zmiana spowoduje ogólne ograniczenie limitów emisji płynnych i gazowych z wyjątkiem płynnego trytu, w odniesieniu, do którego przewidziano zwiększenie.
c) Podczas normalnej eksploatacji planowana zmiana nie spowoduje znaczącego narażenia zdrowia ludności w innych Państwach Członkowskich.
d) W przypadku nieplanowanego uwolnienia wycieków radioaktywnych, będącego następstwem wypadku o charakterze i skali przewidzianych w ogólnych danych, planowana zmiana w systemie gospodarowania paliwem nie wpłynie w znaczący sposób na stan zdrowia ludności Państw Członkowskich.
Podsumowując, Komisja jest zdania, że wdrożenie zmienionego planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych z elektrowni jądrowej w Nogent-sur-Seine we Francji nie może, zarówno podczas normalnej eksploatacji jak i w następstwie wypadku o charakterze i skali określonych w ogólnych danych, spowodować radioaktywnego skażenia stanowiącego znaczące zagrożenie zdrowia, wody, gleby lub powietrza innego Państwa Członkowskiego. --------------------------------------------------
Opinia Komisji
z dnia 26 lipca 2004 r.
w sprawie planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych powstałych w wyniku demontażu pozostałości reaktora badawczego FRF2 we Frankfurcie nad Menem, w Hesji, w Republice Federalnej Niemiec, zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom
(2005/C 30/05)
(Jedynie tekst w języku niemieckim jest autentyczny)
W dniu 30 stycznia 2004 r., zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom Komisja Europejska otrzymała od rządu niemieckiego ogólne dane dotyczące planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych powstałych w wyniku demontażu pozostałości reaktora badawczego FRF2.
Na podstawie tych danych i dodatkowych informacji przedstawionych przez rząd Niemiec w dniu 22 kwietnia 2004 r. oraz po konsultacji z grupą ekspertów Komisja sporządziła następującą opinię:
a) Odległość między reaktorem a najbliższym punktem na terytorium innego Państwa Członkowskiego, czyli Francji, wynosi około 120 km.
b) Emisje zanieczyszczeń płynnych i gazowych podczas normalnej eksploatacji nie spowodują znaczącego narażenia zdrowia ludności innych Państw Członkowskich.
c) Radioaktywne odpady stałe powstałe w wyniku działań związanych z demontażem zostaną przekazane do zatwierdzonego magazynu pośredniczącego przez regionalny punkt odbioru odpadów w Hesji.
Stałe odpady i pozostałe materiały nieradioaktywne oraz materiały wyłączone z nadzoru organu kontrolnego zostaną dopuszczone do usunięcia jako tradycyjne odpady, powtórnego wykorzystania lub przetworzenia.
Działania te zostaną zrealizowane zgodnie z kryteriami ustanowionymi w podstawowych normach bezpieczeństwa (dyrektywa 96/29/EURATOM).
d) W przypadku nieplanowanego uwolnienia odpadów radioaktywnych, będącego następstwem wypadku o charakterze i skali przewidzianych w ogólnych danych, dawki, na które może być narażona ludność Państw Członkowskich, nie będą znaczące dla stanu jej zdrowia.
Reasumując, Komisja jest zdania, że wdrożenie planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych, w jakiejkolwiek postaci, powstałych w wyniku demontażu pozostałości reaktora badawczego FRF2 we Frankfurcie nad Menem w Hesji, w Republice Federalnej Niemiec, nie może, zarówno podczas normalnej eksploatacji jak i w następstwie wypadku o charakterze i skali określonych w ogólnych danych, spowodować radioaktywnego skażenia stanowiącego znaczące zagrożenie zdrowia, wody, gleby lub przestrzeni powietrznej innego Państwa Członkowskiego. --------------------------------------------------
Wykaz instytucji kredytowych zgodnie z art. 11 dyrektywy 2000/12/WE
(2005/C 032/01)
Artykuł 11 dyrektywy 2000/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe [0] wymaga od Komisji sporządzenia i opublikowania wykazu wszystkich instytucji kredytowych posiadających zezwolenie na prowadzenie działalności w Państwach Członkowskich.
Komisja spełnia powyższe wymaganie po raz dwudziesty drugi.
Wykaz opublikowany w Załączniku do niniejszego komunikatu oparty jest na najaktualniejszych dostępnych informacjach.
Według ogólnej zasady wykaz obejmuje wszystkie instytucje kredytowe objęte zakresem dyrektywy 200/12/WE. Nie obejmuje on instytucji wyłączonych z zakresu obowiązywania dyrektywy zgodnie z jej art. 2 ust. 3, ani instytucji, które mimo że objęte są dyrektywą, wyłączone są ze stosowania niektórych jej przepisów zgodnie z jej art. 2 ust. 5, wprowadzającym specjalne ustalenia dotyczące instytucji należących do sieci kontrolowanych przez organ centralny, w odniesieniu do którego dyrektywa obowiązuje w całości. Nie dotyczy to instytucji kredytowych w stanie likwidacji.
Obecny wykaz został sporządzony przez Komisję na podstawie informacji przekazanych przez Państwa Członkowskie.
W odróżnieniu od rejestrów banków, prowadzonych w niektórych Państwach Członkowskich, niniejszy wykaz nie ma skutków prawnych ani nie nadaje żadnych praw.
Jeżeli wykaz przypadkowo zawiera instytucję nieposiadającą zezwolenia, nie zmienia to jej statusu prawnego; podobnie jeżeli wykaz przypadkowo pomija jakąś instytucję, nie wpływa to na otrzymane przez nią zezwolenie.
Komisja jest odpowiedzialna jedynie za dokładne przedstawienie informacji otrzymanych od poszczególnych instytucji kredytowych, podczas gdy dane Państwa Członkowskie odpowiadają za odpowiednie części listy, a zwłaszcza za pisownię nazw i lokalizacji instytucji oraz ich klasyfikację w ramach określonej grupy.
W odniesieniu do pozycji w kolumnie "Forma prawna", które ze względu na swój charakter są w większości przypadków nieprzetłumaczalne, należy podkreślić, że zbieżności terminologiczne nie oznaczają, że ich status prawny jest tożsamy.
[0] Dz. U. L 126 z 26.5.2000, str. 1.
--------------------------------------------------
skróty w tabelach
Wartość _BAR_ Znaczenie _BAR_
Y _BAR_ Kapitał założycielski powyżej 5 milionów euro _BAR_
N _BAR_ Kapitał założycielki pomiędzy 1 a 5 milionów euro _BAR_
0 _BAR_ Brak kapitału założycielskiego _BAR_
Wartość _BAR_ Znaczenie _BAR_
Y _BAR_ Standardowy system gwarancji depozytów zgodnie z dyrektywą 94/19/WE (art. 3 ust. 1 akapit 1) _BAR_
N _BAR_ Równoważny system gwarancji depozytów zgodnie z dyrektywą 94/19/WE (art. 3 ust. 1 akapit 2) _BAR_
0 _BAR_ Brak systemu gwarancji depozytów _BAR_
--------------------------------------------------
Komunikat rządu Francji dotyczący dyrektywy 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów [1]
(Powiadomienie dotyczące wniosku o pozwolenie o charakterze wyłącznym do podjęcia poszukiwań węglowodorów w formie gazowej i płynnej, zwane pozwoleniem "Attila")
(2005/C 34/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
W drodze wniosku z dnia 30 czerwca 2004 r., spółka Galli Coz S.A., której statutowa siedziba mieści się pod adresem: 190 rue de Fontenay, Vincennes, F-94300 (Francja) oraz spółka Tethys Oil AB, której statutowa siedziba mieści się pod adresem: Arsenalsgatan 4, Stockholm, S-11147 (Szwecja), ubiegały się o pozwolenie o charakterze wyłącznym na okres pięciu lat, zwane pozwoleniem "Attila", w celu podjęcia poszukiwań węglowodorów w formie gazowej i płynnej na obszarze wynoszącym około 2053 km2 stanowiącym część departamentu Meuse.
Obszar objęty wymienionym pozwoleniem jest utworzony przez łuki południków i równoleżników łączące kolejno wierzchołki określone poniżej przy użyciu ich współrzędnych geograficznych, przyjmując, iż początkowym południkiem jest południk przechodzący przez Paryż.
WIERZCHOŁEK _BAR_ DŁUGOŚĆ GEOGRAFICZNA _BAR_ SZEROKOŚĆ GEOGRAFICZNA _BAR_
A _BAR_ 3° 70' E _BAR_ 54° 40' N _BAR_
B _BAR_ 3° 00' E _BAR_ 54° 40' N _BAR_
C _BAR_ 3° 00' E _BAR_ 54° 30' N _BAR_
D _BAR_ 2° 90' E _BAR_ 54° 30' N _BAR_
E _BAR_ 2° 90' E _BAR_ 54° 20' N _BAR_
F _BAR_ 3° 00' E _BAR_ 54° 20' N _BAR_
G _BAR_ 3° 00' E _BAR_ 54° 10' N _BAR_
H _BAR_ 3° 10' E _BAR_ 54° 10' N _BAR_
I _BAR_ 3° 10' E _BAR_ 54° 00' N _BAR_
J _BAR_ 3° 40' E _BAR_ 54° 00' N _BAR_
K _BAR_ 3° 40' E _BAR_ 53° 90' N _BAR_
L _BAR_ 3° 70' E _BAR_ 53° 90' N _BAR_
Zainteresowane spółki mogą przedstawić, w terminie 90 dni od dnia opublikowania niniejszego powiadomienia, wniosek posiłkowy zgodnie z procedurą streszczoną w "Powiadomieniu dotyczącym przyznania praw górniczych w odniesieniu do węglowodorów we Francji" opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 374 z dnia 30 grudnia 1994, str. 11 i ustanowioną na mocy dekretu 95427 z dnia 19 kwietnia 1995 r. dotyczącego prawa górniczego (Dziennik Urzędowy Republiki Francuskiej z dnia 22 kwietnia 1995 r.).
Opinia Komisji
z dnia 22 grudnia 2004 r.
dotycząca planu unieszkodliwienia odpadów radioaktywnych opracowanego w wyniku likwidacji kominów reaktora jądrowego w Windscale (Sellafield, Cumbria, Zjednoczone Królestwo), zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom
(2005/C 36/03)
(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)
Dnia 16 kwietnia 2004 r. Komisja Europejska otrzymała od rządu Zjednoczonego Królestwa, zgodnie z art. 37 Traktatu Euratom, dane ogólne dotyczące planu unieszkodliwienia odpadów radioaktywnych opracowanego w wyniku likwidacji kominów reaktora jądrowego w Windscale.
Na podstawie tych danych oraz dodatkowych informacji, o które Komisja wystąpiła w dniu 9 lipca 2004 r., przedłożonych przez rząd Zjednoczonego Królestwa w dniu 3 września 2004 r., oraz po konsultacji z grupą ekspertów, Komisja sporządziła następującą opinię:
a) Odległość instalacji od najbliższego punktu położonego na terytorium innego Państwa Członkowskiego, w tym przypadku Irlandii, wynosi w przybliżeniu 180 km.
b) Podczas normalnego procesu likwidacji zrzuty ścieków i emisji gazów nie spowodują narażenia ludności w innych Państwach Członkowskich, które byłyby znaczące z punktu widzenia zdrowia ludzkiego.
c) Stałe odpady radioaktywne powstałe w wyniku likwidacji będą przechowywane w zakładzie poza terenem instalacji.
Stałe odpady nieradioaktywne i materiały zgodne z wartościami progowymi dotyczącymi uwolnień, zostaną zwolnione z mechanizmów kontrolnych dotyczących ich usuwania jako odpady konwencjonalne lub odpady przeznaczone do recyklingu czy ponownego użycia.
Usuwanie odpadów przeprowadzi się zgodnie z kryteriami ustanowionymi w podstawowych normach bezpieczeństwa (dyrektywa 96/29/Euratom).
d) W przypadku nieplanowanego uwolnienia ścieków radioaktywnych w wyniku wypadku o typie i skali przewidzianych w danych ogólnych, dawki, na które zostałaby narażona ludność w innych Państwach Członkowskich nie byłyby znaczące z punktu widzenia zdrowia ludzkiego.
W poprzednich opiniach odnotowano, że nie istnieje dwustronne porozumienie pomiędzy Zjednoczonym Królestwem a Irlandią dotyczące przygotowania na wypadek awarii.
Uznaje się, że praca nad dwustronnym porozumieniem dotyczącym wczesnego powiadamiania pomiędzy obydwoma Państwami Członkowskimi zakończy się wynikiem pozytywnym.
Zaleca się kontynuowanie tej pracy, tak aby została ona uwieńczona sukcesem i zakończona na czas.
Podsumowując, Komisja wyraża opinię, że wdrożenie planu unieszkodliwiania odpadów radioaktywnych w jakiejkolwiek formie, opracowanego w wyniku likwidacji kominów reaktora jądrowego w Windscale (Sallafield, Zjednoczone Królestwo), zarówno w trakcie normalnej eksploatacji, jak i w wyniku wypadku o typie i skali przewidzianych w danych ogólnych, nie może spowodować promieniotwórczego skażenia wody, gleby lub powietrza innego Państwa Członkowskiego, które miałoby istotne znaczenie z punktu widzenia zdrowia ludzkiego.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu przeglądu wygaśnięcia środków antydumpingowych mających zastosowanie do przywozu magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej
(2005/C 38/02)
Po opublikowaniu zawiadomienia o zbliżającym się terminie wygaśnięcia [1] obowiązujących środków antydumpingowych dotyczących magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) pochodzącej z Chińskiej Republiki Ludowej ("przedmiotowe państwo"), Komisja otrzymała wniosek o dokonanie przeglądu tych środków, zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [2] ("rozporządzenie podstawowe").
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony w dniu 16 listopada 2004 r. przez Eurométaux ("wnioskodawca") w imieniu producentów reprezentujących większą część, w tym wypadku więcej niż 25 %, ogólnej produkcji wspólnotowej magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej).
2.
Produkt
Produkt będący przedmiotem przeglądu to magnezja całkowicie wypalona (spiekana) pochodząca z Chińskiej Republiki Ludowej ("przedmiotowy produkt"), obecnie objęta kodem CN ex25199030.
Kod ten jest podany wyłącznie w celach informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Środki obecnie obowiązujące są ostatecznym cłem antydumpingowym nałożonym przez rozporządzenie Rady (WE) nr 360/2000 [3].
4.
Powody dokonania przeglądu
W uzasadnieniu wniosku podano, że wygaśnięcie środków prawdopodobnie doprowadziłoby do kontynuacji lub ponownego wystąpienia dumpingu i szkody dla przemysłu wspólnotowego.
Biorąc pod uwagę postanowienia art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego, wnioskodawca ustalił wartość normalną dla Chińskiej Republiki Ludowej na podstawie ceny w odpowiednim państwie o gospodarce rynkowej, wspomnianym w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia. Zarzut dotyczący kontynuacji dumpingu jest oparty na porównaniu wartości normalnej, jak wskazano w poprzednim zdaniu, z cenami eksportowymi przedmiotowego produktu sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Na tej podstawie, obliczony margines dumpingu jest znaczny.
W odniesieniu do ponownego wystąpienia dumpingu, zarzuca się, iż wywóz do państw trzecich tj. Stanów Zjednoczonych, jest dokonywany po cenach dumpingowych.
Wnioskodawca zwraca również uwagę na możliwość dalszego występowania szkodliwego dumpingu.
W tym zakresie wnioskodawca przedstawia dowód, iż w przypadku zniesienia środków, obecny poziom przywozu przedmiotowego produktu prawdopodobnie wzrośnie z powodu niewykorzystanych zdolności i bogatych rezerw magnezji całkowicie wypalonej (spiekanej) w przedmiotowym państwie.
Ponadto, wnioskodawca twierdzi, iż usunięcie szkody jest możliwe głównie dzięki istnieniu środków oraz, iż jakiekolwiek ponowne wystąpienie znacznego przywozu po cenach dumpingowych z przedmiotowego państwa mogłoby prawdopodobnie doprowadzić do ponownego powstania szkody dla przemysłu wspólnotowego, jeżeli środki zostałyby zniesione.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, iż istnieją wystarczające dowody do wszczęcia przeglądu wygaśnięcia środków, Komisja niniejszym wszczyna przegląd zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca określenia prawdopodobieństwa wystąpienia dumpingu i szkody
Dochodzenie ustali czy wygaśnięcie środków może lub nie, doprowadzić do kontynuacji lub ponownego wystąpienia dumpingu lub szkody.
a) Kontrola wyrywkowa
Biorąc pod uwagę dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu, Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności kontroli wyrywkowej, a jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy eksporterzy/producenci lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następującej informacji o swoich przedsiębiorstwie lub przedsiębiorstwach w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu i/lub telefaksu oraz osoba kontaktowa,
- obroty wyrażone w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu na wywóz do Wspólnoty w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.,
- obroty wyrażone w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu do innych państw trzecich w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produkcji przedmiotowego produktu oraz wyrażona w tonach wielkość produkcji przedmiotowego produktu, zdolność produkcyjna oraz inwestycje w zakresie zdolności produkcyjnych w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [4] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży (przeznaczonej na wywóz i/lub krajowej) przedmiotowego produktu,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- wskazanie czy przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa wyrażają zgodę na włączenie ich do próby, co oznacza udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
Ponadto Komisja, w celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby eksporterów/producentów, skontaktuje się z władzami państwa wywozu i wszystkimi znanymi zrzeszeniami eksporterów/producentów.
ii) Kontrola wyrywkowa importerów
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o kontroli wyrywkowej, a jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy importerzy lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następującej informacji na temat swojego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu i/lub telefaksu oraz osoba kontaktowa,
- łączny obrót przedsiębiorstwa wyrażony w EUR w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.,
- łączna liczba pracowników,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do przedmiotowego produktu,
- wielkość wyrażona w tonach i wartość wyrażona w EUR dotyczące przywozu do Wspólnoty i odsprzedaży dokonanej we Wspólnocie w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. w odniesieniu do przywożonego przedmiotowego produktu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [4] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży przedmiotowego produktu,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- wskazanie czy przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa wyrażają zgodę na włączenie ich do próby, co oznacza udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
Ponadto Komisja, w celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby importerów, skontaktuje się z wszystkimi znanymi zrzeszeniami importerów.
iii) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą tego dokonać w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość do włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia i muszą współpracować przy dochodzeniu.
W przypadku braku wystarczającej współpracy, Komisja może oprzeć swoje ustalenia, zgodnie z art. 17 ust. 4 i 18 rozporządzenia podstawowego, na dostępnych faktach.
Ustalenia oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, zgodnie z tym, co wyjaśniono w pkt 8 niniejszego zawiadomienia.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia, Komisja przesyła kwestionariusze do przemysłu wspólnotowego oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do eksporterów/producentów włączonych do próby w Chińskiej Republice Ludowej, do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów włączonych do próby, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych we wniosku, lub którzy współpracowali podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem niniejszego przeglądu, oraz do władz przedmiotowego państwa wywozu.
W każdym przypadku, wszystkie zainteresowane strony powinny skontaktować się niezwłocznie z Komisją za pośrednictwem faksu, aby dowiedzieć się czy są wymienione we wniosku i, jeżeli jest to konieczne, zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, mając na uwadze, iż termin ustalony w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia ma zastosowanie do wszystkich zainteresowanych stron.
c) Zbieranie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Niniejszym wzywa się wszystkie zainteresowane strony do przedstawienia swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Wspomniane informacje i potwierdzające dowody powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto, Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem, iż złożyły wniosek wykazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten powinien zostać złożony w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
d) Wybór państwa o gospodarce rynkowej
W poprzednim dochodzeniu wykorzystano Turcję jako odpowiednie państwo o gospodarce rynkowej, aby ustalić wartość normalną w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Komisja przewiduje ponowne wykorzystanie w tym celu Turcji.
Niniejszym wzywa się zainteresowane strony do wypowiedzenia się na temat stosowności wyboru państwa w określonym terminie wskazanym w pkt 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego i w przypadku potwierdzenia możliwości kontynuacji dumpingu i szkody, ustalenie będzie dotyczyło tego czy utrzymanie lub uchylenie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, ich reprezentatywne zrzeszenia, reprezentatywne organizacje użytkowników i konsumentów, pod warunkiem, iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy ich działalnością a rzeczowym produktem, mogą, w ogólnym terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia, zgłosić się do Komisji i dostarczyć informacje.
Strony, które postąpiły zgodnie z poprzednim zdaniem, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać one wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta prawdziwymi dowodami w czasie jej przedstawiania.
6 Terminy
a) Ogólne terminy
i) Dla stron zwracających się z prośbą o przesłanie kwestionariusza
Wszystkie zainteresowane strony, które nie współpracowały podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem niniejszego przeglądu powinny w jak najszybszym terminie zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza, lecz nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron, w celu zgłoszenia się, przedłożenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedstawienia wszelkich innych informacji
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione w toku dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, chyba że postanowiono inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż wykonanie większości proceduralnych praw ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uzależnione od zgłoszenia się przez stronę w wyżej wspomnianym terminie.
Przedsiębiorstwa wybrane do próby muszą przedłożyć odpowiedzi na kwestionariusz w terminie wskazanym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje wskazane w pkt 5.1 lit. a) ppkt i) oraz 5.1 lit. a) ppkt ii) powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza konsultować się ze stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby, na temat jej ostatecznego wyboru w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o których mowa w pkt 5.1. lit. a) ppkt iii) muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu udzielone przez strony włączone do próby muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru państwa o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Turcji, która, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia, ma być wykorzystana jako państwo o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Opinie takie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Pisemne zgłoszenia, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie wnioski i prośby przedłożone przez zainteresowane strony powinny być sporządzone na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że postanowiono inaczej) oraz powinny zawierać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie pisemne wnioski, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na kwestionariusz i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznaczone jako "Poufne" [5] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "DO WGLĄDU DLA ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Fax (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, na podstawie dostępnych faktów mogą zostać dokonane ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, i dlatego też ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla zainteresowanej strony niż w przypadku pełnej współpracy.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 11 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. [1] Dz.U. C 215 z 27.8.2004, str. 2.
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Donegal a Dublinem dokonana przez Irlandię
(2005/C 39/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 66/03 z dnia 15 marca 2002 r., na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
Zmiany obowiązują od dnia 22 lipca 2005 r. na trasie Donegal-Dublin.
2.
Ustala się następujące zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych:
2.1 Minimalne częstotliwości lotów i zdolność przewozowa:
a) Świadczenie usług obejmuje co najmniej dwa loty w obie strony dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej 60 miejsc pasażerskich dziennie na każdej trasie Donegal-Dublin i z powrotem (tj. co najmniej 120 miejsc w obie strony), przez 7 dni w tygodniu.
Powyższe wymagania obowiązują przez cały rok.
2.2. Typ wykorzystywanego statku powietrznego:
a) Statek powietrzny z kabiną ciśnieniową o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy przywiązują wagę do warunków technicznych i eksploatacyjnych panujących w portach lotniczych.
W celu uzyskania bliższych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Działem Lotnisk Departamentu Transportu: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, Mr Liam Keogh Tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: liamkeogh@transport.ie;
c) Świadczenie usług na lotniskach podlega jurysdykcji Irlandzkich Władz Lotniczych.
2.3. Rozkłady lotów:
W zwykłe dni tygodnia (od poniedziałku do piątku) w rozkładach lotów należy przewidzieć poranny lot z Donegal do Dublina oraz wieczorny lot z Dublina do Donegal, celem umożliwienia pasażerom, włącznie z osobami podróżującymi w sprawach służbowych, odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok.
2.4. Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie różnych wysokości taryf pod warunkiem, że:
i) Cena przelotu w każdą stronę nie może przekroczyć 75 EUR, przy minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 80 % dziennie na każdej trasie pomiędzy Donegal a Dublinem;
ii) W stosunku do pozostałych wolnych miejsc w ramach minimalnych dziennych wymagań na danej trasie nie obowiązują ograniczenia taryfowe;
b) Taryfy, o których mowa w lit. a)-i) powyżej mogą zostać podwyższone raz w roku po uzyskaniu wcześniejszej zgody Ministra Transportu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego wzrostu czynników kosztów mających wpływ na eksploatację tras, za który przewoźnik nie odpowiada. Przewoźnik świadczący usługi zostanie powiadomiony o nowych taryfach.
Taryfy te wejdą w życie dopiero po podaniu ich do wiadomości Komisji Europejskiej i opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Sligo a Dublinem dokonana przez Irlandię
(2005/C 39/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 66/07 z dnia 15 marca 2002 r., na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
Zmiany obowiązują od dnia 22 lipca 2005 r. na trasie Sligo-Dublin.
2.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych:
2.1 Minimalne częstotliwości lotów i zdolność przewozowa:
a) Świadczenie usług obejmuje co najmniej dwa loty w obie strony dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej 60 miejsc pasażerskich dziennie na każdej trasie Sligo-Dublin i z powrotem (tj. co najmniej 120 miejsc w obie strony), przez 7 dni w tygodniu.
Powyższe wymagania obowiązują przez cały rok.
2.2. Typ wykorzystywanego statku powietrznego:
a) Statek powietrzny z kabiną ciśnieniową o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy przywiązują wagę do warunków technicznych i eksploatacyjnych panujących w portach lotniczych.
W celu uzyskania bliższych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Działem Lotnisk Departamentu Transportu: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, Mr Liam Keogh Tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: liamkeogh@transport.ie;
c) Świadczenie usług na lotniskach podlega jurysdykcji Irlandzkich Władz Lotniczych.
2.3. Rozkłady lotów:
W zwykłe dni tygodnia (od poniedziałku do piątku) w rozkładach lotów należy przewidzieć poranny lot ze Sligo do Dublina oraz wieczorny lot z Dublina do Sligo, celem umożliwienia pasażerom, włącznie z osobami podróżującymi w sprawach służbowych, odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok.
2.4. Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie różnych wysokości taryf pod warunkiem, że:
i) Cena przelotu w każdą stronę nie może przekroczyć 75 EUR, przy minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 80 % dziennie na każdej trasie pomiędzy Sligo a Dublinem;
ii) W stosunku do pozostałych wolnych miejsc w ramach minimalnych dziennych wymagań na danej trasie nie obowiązują ograniczenia taryfowe;
b) Taryfy, o których mowa w lit. a)-i) powyżej mogą zostać podwyższone raz w roku po uzyskaniu wcześniejszej zgody Ministra Transportu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego wzrostu czynników kosztów mających wpływ na eksploatację tras, za który przewoźnik nie odpowiada. Przewoźnik świadczący usługi zostanie powiadomiony o nowych taryfach.
Taryfy te wejdą w życie dopiero po podaniu ich do wiadomości Komisji Europejskiej i opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Komunikat Komisji zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Przegląd zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Galway i Dublinem dokonany przez Irlandię
(2005/C 39/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Irlandia postanowiła dokonać przeglądu zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 66/05 z dnia 15 marca 2002 r. na mocy art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, w zakresie regularnych usług lotniczych na trasie Galway-Dublin z mocą od dnia 22 lipca 2005 r.
2.
Zobowiązanie z tytułu wykonywania usług publicznych jest następujące:
2.1 Minimalna częstotliwość i zdolność przewozowa:
a) Usługi muszą być wykonywane w ilości co najmniej trzech lotów powrotnych dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Każdego dnia, od poniedziałku do niedzieli, na trasie do i z Galway/Dublin, należy zapewnić minimum 135 miejsc dziennie (tj. minimum 270 miejsc w dwóch kierunkach).
Powyższe wymagania mają zastosowanie przez czas trwania każdego roku.
2.2 Rodzaj wykorzystywanych statków powietrznych:
a) Usługi muszą być wykonywane przy wykorzystaniu samolotów z kabiną ciśnieniową o minimalnej liczbie 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy powinni zwrócić uwagę na techniczne i eksploatacyjne warunki mające zastosowanie na lotniskach.
W celu uzyskania dodatkowych informacji, proszę zwracać się do: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, p. Liam Keogh, tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: Liamkeogh@transport.ie;
c) Usługi będą wykonywane pomiędzy lądowiskami objętymi jurysdykcją Urzędu Lotnictwa Irlandii (Irish Aviation Authority).
2.3 Rozkład lotów:
W dni tygodnia, od poniedziałku do piątku, rozkład lotów musi obejmować poranny lot z Galway do Dublina i wieczorny lot z Dublina do Galway w celu umożliwienia pasażerom, włączając pasażerów w podróży służbowej, odbycia podróży w obie strony w ciągu jednego dnia.
Taki wymóg ma zastosowanie przez czas trwania każdego roku.
2.4 Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie rozpiętości taryf lotniczych, z uwzględnieniem:
i) minimalnej taryfy w kwocie 75 EUR w każdym kierunku, w odniesieniu do maksimum 80 % zdolności przewozowej na dzień, w każdym kierunku do i z Galway/Dublina;
ii) Żadne ograniczenia taryfowe nie mają zastosowania do pozostałej ilości miejsc odpowiadającej minimalnej dziennej zdolności przewozowej na danej trasie;
b) W przypadku wystąpienia nienaturalnego lub nieprzewidzianego wzrostu, niezależnego od przewoźnika, w elementach kosztów oddziaływujących na obsługę tras, taryfy lotnicze określone w wyżej wymienionej lit. a) ppkt i) mogą być raz w roku zwiększane, za wcześniejszą zgodą Ministra Transportu. Przewoźnik wykonujący usługę zostanie powiadomiony o nowej(-ych) taryfie(-ach) lotniczej (-ych).
Nowa(-e) taryfa(-y) nie będzie(-dą) obowiązywać przed powiadomieniem o niej (nich) Komisji Europejskiej i opublikowaniem w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Kerry i Dublinem dokonana przez Irlandię
(2005/C 39/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 66/04 z dnia 15 marca 2002 r. na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
Zmiany obowiązują od dnia 22 lipca 2005 r. na trasie Kerry-Dublin.
2.
Ustala się następujące zobowiązania z tytułu wykonywania usług:
2.1 Minimalna częstotliwość lotów i zdolność przewozowa:
a) Wykonywanie usług obejmuje co najmniej trzy loty w obie strony dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej 135 miejsc pasażerskich dziennie na każdej trasie Kerry-Dublin i z powrotem (tj. co najmniej 270 miejsc w obie strony).
Powyższe wymagania obowiązują przez cały rok.
2.2 Typ wykorzystywanego statku powietrznego:
a) Statek powietrzny z kabiną ciśnieniową o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy przywiązują wagę do warunków technicznych i eksploatacyjnych panujących w portach lotniczych.
W celu uzyskania bliższych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Działem Lotnisk Departamentu Transportu: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, Mr Liam Keogh Tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: liamkeogh@transport.ie;
c) Świadczenie usług na lotniskach podlega jurysdykcji Irlandzkich Władz Lotniczych.
2.3 Rozkłady lotów:
W zwykłe dni tygodnia (od poniedziałku do piątku) w rozkładach lotów należy przewidzieć wczesny poranny lot z Kerry do Dublina oraz późny wieczorny lot z Dublina do Kerry w celu umożliwienia pasażerom, włącznie z osobami podróżującymi w sprawach służbowych, odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok.
2.4 Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie różnych wysokości taryf pod warunkiem, że:
i) Cena przelotu w każdą stronę nie może przekroczyć 75 EUR, przy minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 80 % dziennie na każdej trasie pomiędzy Kerry a Dublinem;
ii) W stosunku do pozostałych wolnych miejsc w ramach minimalnych dziennych wymagań na danej trasie nie obowiązują ograniczenia taryfowe;
b) Taryfy, o których mowa w lit. a)-i) powyżej mogą zostać podwyższone raz w roku po uzyskaniu wcześniejszej zgody Ministra Transportu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego wzrostu czynników kosztów mających wpływ na eksploatację tras, za który przewoźnik nie odpowiada. Przewoźnik świadczący usługi zostanie powiadomiony o nowych taryfach.
Taryfy te wejdą w życie dopiero po podaniu ich do wiadomości Komisji Europejskiej i opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Knock a Dublinem dokonana przez Irlandię
(2005/C 39/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 66/06 z dnia 15 marca 2002 r., na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
Zmiany obowiązują od dnia 22 lipca 2005 r. na trasie Knock-Dublin.
2.
Ustala się następujące zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych:
2.1 Minimalne częstotliwości lotów i zdolność przewozowa:
a) Świadczenie usług obejmuje co najmniej jeden lot w obie strony dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej 30 miejsc pasażerskich dziennie na każdej trasie Knock-Dublin i z powrotem (tj. co najmniej 60 miejsc w obie strony), przez 7 dni w tygodniu.
Powyższe wymagania obowiązują przez cały rok.
2.2. Typ wykorzystywanego statku powietrznego:
a) Statek powietrzny z kabiną ciśnieniową o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy przywiązują wagę do warunków technicznych i eksploatacyjnych panujących w portach lotniczych.
W celu uzyskania bliższych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Działem Lotnisk Departamentu Transportu: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, Mr Liam Keogh Tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: liamkeogh@transport.ie;
c) Świadczenie usług na lotniskach podlega jurysdykcji Irlandzkich Władz Lotniczych.
2.3. Rozkłady lotów:
Rozkłady lotów powinny umożliwiać pasażerom, włącznie z osobami podróżującymi w sprawach służbowych, odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok.
2.4. Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie różnych wysokości taryf pod warunkiem, że:
i) Cena przelotu w każdą stronę nie może przekroczyć 75 EUR, przy minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 80 % dziennie na każdej trasie pomiędzy Knock a Dublinem;
ii) W stosunku do pozostałych wolnych miejsc w ramach minimalnych dziennych wymagań na danej trasie nie obowiązują ograniczenia taryfowe;
b) Taryfy, o których mowa w lit. a)-i) powyżej mogą zostać podwyższone raz w roku po uzyskaniu wcześniejszej zgody Ministra Transportu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego wzrostu czynników kosztów mających wpływ na eksploatację tras, za który przewoźnik nie odpowiada. Przewoźnik świadczący usługi zostanie powiadomiony o nowych taryfach.
Taryfy te wejdą w życie dopiero po podaniu ich do wiadomości Komisji Europejskiej i opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy Derry a Dublinem dokonana przez Irlandię
(2005/C 39/07)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 265/07 z dnia 15 września 2000 r. (z późniejszymi zmianami wprowadzonymi sprostowaniem opublikowanym w Dz.U. C 276 z dnia 28 września 2000 r.) na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
Zmiany obowiązują od dnia 22 lipca 2005 r. na trasie Derry-Dublin.
2.
Ustala się następujące zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych:
2.1 Minimalne częstotliwości lotów i zdolność przewozowa:
a) Świadczenie usług obejmuje co najmniej dwa loty w obie strony dziennie, przez 7 dni w tygodniu;
b) Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej 60 miejsc pasażerskich dziennie na każdej trasie Derry-Dublin i z powrotem (tj. co najmniej 120 miejsc w obie strony), przez 7 dni w tygodniu.
Powyższe wymagania obowiązują przez cały rok.
2.2. Typ wykorzystywanego statku powietrznego:
a) Statek powietrzny z kabiną ciśnieniową o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 30 miejsc pasażerskich;
b) Przewoźnicy przywiązują wagę do warunków technicznych i eksploatacyjnych panujących w portach lotniczych.
W celu uzyskania bliższych informacji, prosimy o skontaktowanie się z Działem Lotnisk Departamentu Transportu: Airports Division, Department of Transport, 44 Kildare Street, Dublin 2, Mr Liam Keogh Tel: (353-1) 604 15 94, Fax: (353-1) 604 16 81, email: liamkeogh@transport.ie;
c) Świadczenie usług na lotniskach podlega jurysdykcji Irlandzkich Władz Lotniczych.
2.3. Rozkłady lotów:
W zwykłe dni tygodnia (od poniedziałku do piątku) w rozkładach lotów należy przewidzieć wczesny poranny lot z Derry do Dublina oraz późny wieczorny lot z Dublina do Derry, celem umożliwienia pasażerom, włącznie z osobami podróżującymi w sprawach służbowych, odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok.
2.4. Taryfy lotnicze:
a) Dopuszcza się stosowanie różnych wysokości taryf pod warunkiem, że:
i) Cena przelotu w każdą stronę nie może przekroczyć 75 EUR, przy minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 80 % dziennie na każdej trasie pomiędzy Derry a Dublinem;
ii) W stosunku do pozostałych wolnych miejsc w ramach minimalnych dziennych wymagań na danej trasie nie obowiązują ograniczenia taryfowe;
b) Taryfy, o których mowa w lit. a)-i) powyżej mogą zostać podwyższone raz w roku po uzyskaniu wcześniejszej zgody Ministra Transportu, w przypadku wystąpienia nadzwyczajnego i nieprzewidywalnego wzrostu czynników kosztów mających wpływ na eksploatację tras, za który przewoźnik nie odpowiada. Przewoźnik świadczący usługi zostanie powiadomiony o nowych taryfach.
Taryfy te wejdą w życie dopiero po podaniu ich do wiadomości Komisji Europejskiej i opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 2.5 Sprzedaż lotów
Pomoc państwa — Włochy
Pomoc państwa N586/2003, N587/2003, N589/2003 & C 48/2004 (ex N595/2003) — Przedłużenie trzyletniego terminu oddania do użytku chemikaliowca
Zaproszenie do składania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 42/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 30 grudnia 2004 r., odtworzonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja zawiadomiła Włochy o swojej decyzji o wszczęciu procedury dotyczącej wyżej wspomnianej pomocy określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji
Kancelaria ds. Pomocy Państwa
J70, 4/151
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Włochom.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
W grudniu 2003 r. Włochy zgłosiły Komisji cztery wnioski, z których każdy dotyczył przedłużenia trzyletniego terminu oddania do użytku jednego statku pełnomorskiego, noszących odpowiednio następujące numery pomocy państwa: N 586/2003, N 587/2003, N 589/2003 i N 595/2003.
Komisja zdecydowała o przyznaniu przedłużenia trzyletniego terminu oddania do użytku w trzech pierwszych powyższych przypadkach, dotyczących statków C.190, C.197 i C.196, budowanych przez stocznię Cantiere Navale De Poli S.p.A, we Włoszech.
Przedłużenia, na które udzielono zgody, obejmują okresy: 4 miesiące na chemikaliowiec C.190 i 6 miesięcy na gazowce C.196 i C.197 zgodnie z drugim akapitem art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego.
Po wstępnym postępowaniu wyjaśniającym, Komisja nie mogła jednak podjąć analogicznej decyzji w odniesieniu do sprawy dotyczącej pomocy państwa N 595/03.
Sprawa dotycząca pomocy państwa N 595/03 dotyczy chemikaliowca budowanego przez Cantieri Navali Termoli, zamówionego przez armatora Marnavi S.p.A. Wnosi się o przesunięcie terminu dostarczeniu z końca roku 2003 na dzień 31 października 2004 r.
Stocznia buduje statek zgodnie z nowym terminem oddania do użytku.
Wniosek podlega zatwierdzeniu przez Komisję, ponieważ zgodnie z art. 3 rozporządzenia Rady (WE) 1540/1998 w sprawie pomocy państwa dla przemysłu stoczniowego statkom dostarczanym po roku 2003 nie przysługuje pomoc operacyjna, nawet jeżeli umowy na ich budowę podpisano przed końcem roku 2000.
Całkowita wartość pomocy na budowę statku wynosi około 3,9 miliona euro.
Wniosek władz włoskich w ostatniej sprawie umotywowany jest tak samo jak w przypadku poprzednich decyzji Komisji zatwierdzających analogiczne wnioski, np. ten dotyczący Meyer Werft [1], tym, że armator prosi o zawieszenie umów w związku z zamachami terrorystycznymi z 11 września 2001 r.
Włochy podniosły dwa kolejne powody, tj. potrzebę wprowadzenia zmian technicznych na statku oraz zakłócenia planu pracy stoczni związane z wystąpieniem dwóch klęsk żywiołowych (trzęsienia ziemi i powodzi), które dotknęły region w którym mieści się stocznia, odpowiednio w październiku 2002 r. i w styczniu 2003 r.
Komisja zwraca uwagę, że ostateczna umowa na budowę statku podpisana w grudniu 2000 r. przewidywała termin oddania do użytku w czerwcu 2003 r.
Wydaje się że armator, będący tak ważnym klientem stoczni, również wystąpił o zawieszenie umowy do 30 września 2003 r. w związku wydarzeniami z 11 września 2001 r.
Jednak ponieważ badany statek nie jest statkiem wycieczkowym, zgłoszone działanie nie spełnia tych samych kryteriów, co decyzja dotycząca Meyer Werft, a powyższej przyczyny nie można uznać za powód zatwierdzenia zgłoszonego wniosku.
Komisja zweryfikowała jednak wpływ i zgodność innych powodów opóźnienia podanych przez Włochy.
Jeżeli powody te byłyby nieuzasadnione, przedłużenie terminu oddania do użytku pozwoliłoby Włochom na dostarczenie większej niż dozwolona pomocy operacyjnej.
W odniesieniu do potrzeby wprowadzenia zmian technicznych na statku: zwraca się uwagę, że zmiany te wprowadzono na wniosek armatora w związku z odwołaniem zawieszenia umowy, ze skutkiem od 29 września 2003 r.; zmiany te zostały sformalizowane w dodatku do pierwotnej umowy datowanym dopiero na 10 grudnia 2003 r.
Komisja zauważa, że armator ma zawsze prawo żądać wprowadzenia zmian do umowy na budowę statku, a pojawienia się zmian takich nie można uważać za nieprzewidziane lub niezwykłe wydarzenie w sektorze budownictwa okrętowego.
Wydarzenia takie należą zazwyczaj do ryzyka handlowego ponoszonego przez stocznię.
Tak więc nie można uznać tego uzasadnienia.
W odniesieniu do wpływu dwóch klęsk żywiołowych, które dotknęły region, w którym znajduje się stocznia: uznaje się, że wydarzenia te normalnie stanowiłyby podstawy do przyjęcia wniosku.
Jednak po zbadaniu dostępnych informacji Komisja ma wątpliwości, czy wzgląd ten stosuje się w omawianej sprawie.
Zwraca się uwagę, że wydarzenia te miały miejsce w okresie zawieszenia umowy i tym samym nie mogły wpłynąć na budowę statku, ponieważ od początku fazy fizycznej realizacji umowy dzieliło je przynajmniej 8 miesięcy.
Podobnie zauważono, że nie przedstawiono również szczegółowych informacji, które pozwoliłby Komisji na ocenę wpływu omawianych wydarzeń na całkowity plan pracy stoczni.
Ponadto Komisja zwraca uwagę, że 3 miesiące przed upływem terminu przypadającego na 31 grudnia 2003 r., przewidzianego w rozporządzeniu Rady (WE) 1540/98, armator wystąpił z wnioskiem o wprowadzenie istotnych zmian technicznych, dotyczących długości i szerokości statku oraz ilości i wielkości zbiorników.
Dlatego wątpliwym wydaje się możliwość prowadzenia istotnych prac na statku C.180, zwłaszcza zważywszy na zmiany wnioskowane pod koniec 2003 r.
W związku z powyższym Komisja wyraża wątpliwość, czy wspomniane klęski żywiołowe miały jakikolwiek wpływ na plan pracy stoczni, zwłaszcza w odniesieniu do statku C.180.
Zauważono również że zawieszenie umowy miało trwać do 30 września 2003 r., a w praktyce przestało obowiązywać 29 września 2003 r., tj. 3 miesiące przed terminem oddania do użytku przypadającym na 31 grudnia 2003 r.
Jednak zważywszy, że władze włoskie oświadczyły, że na budowę statku C.180 potrzeba do 15 miesięcy, wydaje się że stocznia zdawała sobie sprawę z tego że nie będzie w stanie zbudować statku w trzy miesiące.
Ponadto, biorąc pod uwagę że potrzeba było 15 miesięcy na budowę, należy zwrócić uwagę, że najpóźniej na początku sierpnia 2002 r. lub niedługo potem, tj. trzy miesiące przed trzęsieniem ziemi w regionie Molise, stocznia musiała być świadoma, że w żadnym wypadku nie zdoła oddać statku do użytku przed 31 grudnia 2003 r.
Analiza ta każe wątpić, czy powody wymienione przez władze włoskie są zgodnie z drugim akapitem art. 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przemysłu stoczniowego i że tym samym powody te są zgodne ze wspólnym rynkiem zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. e) Traktatu WE.
Dlatego Komisja zdecydowała o rozpoczęciu formalnej procedury w sprawie wniosku o przedłużenie terminu dostarczenia tankowca chemicznego C.180 budowanego przez Cantieri Navali Termoli S.p.A.
TEKST PISMA
"1.
PROCEDIMENTO
(1) Con lettera dell' 11.12.2003, protocollata dai servizi della Commissione in data 16.12.2003, le autorità italiane hanno notificato alla Commissione, a norma dell'articolo 3, paragrafo 2, del regolamento (CE) n. 1540/98 del Consiglio del 29 giugno 1998 relativo agli aiuti alla costruzione navale [2] (in appresso "regolamento sulla costruzione navale"), la richiesta di accordare agli armatori FASE Shipping BV (in relazione alla nave denominata C. 190) e AR.CO.TUR. S.r.l (in relazione alle navi denominate C. 196 e C. 197) una proroga del termine ultimo di tre anni stabilito per la consegna delle tre suddette navi, che hanno fruito di aiuti al funzionamento.
Tutte e tre le navi sono costruite dal Cantiere Navale De Poli SpA.
(2) La Commissione ha chiesto informazioni supplementari mediante lettera datata 5.2.2004, alla quale le autorità italiane hanno risposto con lettera in data 29.3.2004, protocollata il 31.3.2004, avendo ottenuto una proroga del termine previsto a tale scopo.
In data 24.5.2004, la Commissione ha chiesto ulteriori informazioni mediante lettera, alla quale le autorità italiane hanno risposto con lettera in data 30.7.2004, protocollata il 2.8.2004 avendo ottenuto una proroga del termine previsto per la risposta.
Il 22.9.2004, la Commissione ha inviato una lettera chiedendo delle informazioni integrative, che sono state trasmesse dalle autorità italiane mediante lettera datata 18.10.2004, protocollata il 19.10.2004.
(3) Contemporaneamente, con lettera del 22.12.2003, protocollata dai servizi della Commissione lo stesso giorno, le autorità italiane hanno notificato alla Commissione, a norma dell'articolo 3, paragrafo 2, del regolamento sulla costruzione navale la richiesta di accordare all'armatore Marnavi SpA una proroga del termine di tre anni stabilito per la consegna di una nave, denominata C. 180, che ha fruito di aiuti al funzionamento, in costruzione presso i Cantieri Navali Termoli SpA.
(4) La Commissione ha chiesto informazioni supplementari mediante lettera datata 5.2.2004, alla quale le autorità italiane hanno risposto con lettera in data 30.3.2004, protocollata l' 1.4.2004, avendo ottenuto una proroga del termine previsto a tale scopo.
In data 26.5.2004, la Commissione ha chiesto ulteriori informazioni mediante lettera, alla quale le autorità italiane hanno risposto con lettera in data 22.7.2004, protocollata il 27.7.2004, avendo ottenuto una proroga del termine previsto per la risposta.
Il 22.9.2004 la Commissione ha inviato una lettera chiedendo delle informazioni integrative, che sono state trasmesse dalle autorità italiane mediante lettera datata 18.10.2004, protocollata il 19.10.2004.
2.
DESCRIZIONE PARTICOLAREGGIATA DELL'AIUTO
2.1.
Casi N 586/03, N 587/03 e N 589/03
(5) L'Italia ha chiesto alla Commissione di accordare una proroga del termine ultimo di consegna del 31.12.2003 contemplato dal regolamento (CE) sulla costruzione navale, a cui è subordinata la fruizione di aiuti al funzionamento connessi a contratto relativi a navi.
La proroga è stata richiesta fino al 31.4.2004 (4 mesi per la nave C. 190) e fino al 30.6.2004 (6 mesi per le navi C. 197 e C. 196) [3].
(6) Nave C. 190: il contratto, firmato il 19.12.2000, prevedeva originariamente quale termine di consegna l' 11.12.2003.
La nave è stata commissionata dalla società S.A.I. Srl, un armatore italiano, per il trasporto di petrolio e prodotti chimici.
Il 20.12.2002, S.A.I. Srl ha ceduto il contratto ad AR.CO.IN SpA, un armatore italiano, che lo ha a sua volta ceduto a FASE Shipping BV, un armatore olandese, in data 1.4.2003.
In relazione al predetto contratto, a quest'ultimo armatore è stato promesso un aiuto al funzionamento del 9 %, equivalente a circa 8,5 milioni di euro, in conformità alle disposizioni dell'articolo 3, paragrafo 1 del regolamento sulla costruzione navale.
(7) Navi C. 196 e C. 197: entrambe i contratti sono stati firmati il 27.12.2000 e prevedevano originariamente quale termine di consegna, rispettivamente, il 24.6.2003 e il 22.9.2003.
Le navi in questione sono state commissionate dall'impresa Stargas Holding SpA, un armatore italiano, per il trasporto di gas di petrolio liquefatto-propano (LPG).
Il 17.04.2002, i due contratti sono stati acquisiti dalla Silver Srl, un armatore italiano, che li ha a sua volta ceduti ad AR.CO.TUR., un altro armatore italiano, in data 16.12.2002.
In relazione ai predetti contratti, a quest'ultimo armatore è stata promesso per entrambe le navi un aiuto al funzionamento del 9 %, equivalente a circa 4,5 milioni di EUR per la nave C. 196 e a circa 5 milioni di EUR per la nave C. 197, in conformità alle disposizioni dell'articolo 3, paragrafo 1 del regolamento sulla costruzione navale.
(8) Il processo di costruzione è tuttavia durato più a lungo di quanto previsto, per un concorso di circostanze, segnatamente: i ritardi relativi alla conclusione delle opere di banchinamento per la salvaguardia della laguna della città di Venezia dalle acque alte, che hanno interessato direttamente gli scali e l'area occupata dal cantiere; gli scioperi nazionali di categoria e la tardiva fornitura di componenti essenziali, più precisamente i serbatoi di carico.
Il cantiere è stato quindi costretto a chiedere una proroga del termine di consegna delle navi della durata di 4 mesi (nave C. 190) e di 6 mesi (navi C. 196 e C. 197), rispettivamente, oltre il 31.12.2003, data in cui decade il regolamento sulla costruzione navale.
(9) Nella notifica, le autorità italiane fanno riferimento ad una decisione della Commissione del 5 giugno 2002, con cui è stata autorizzata un'analoga proroga del termine di consegna oltre il 31 dicembre 2003, per una nave da crociera in costruzione nel cantiere Meyer Werft, a Papenburg, in Germania (in appresso "decisione Meyer Werft").
Le autorità italiane hanno specificamente messo in risalto numerose analogie fondamentali tra i due casi, sotto i seguenti aspetti: i) la ragione fatta valere per la proroga (ossia effetto dell'attentato terroristico dell' 11 settembre 2001), ii) il mercato interessato (ovvero il trasporto marittimo di LPG, petrolio e prodotti chimici) e iii) i consolidati rapporti commerciali esistenti tra il cantiere e gli armatori [4].
In breve, le autorità italiane affermano che la decisione Meyer Werft costituisce un chiaro precedente per l'autorizzazione a titolo eccezionale nella fattispecie.
Le autorità rammentano inoltre che il 13 novembre 2002 la Commissione ha adottato un'altra decisione con cui autorizza la proroga della data di consegna di una nave da crociera in costruzione al cantiere Kvaerner Masa, in Finlandia (in appresso "decisione Kvaerner Masa"), per ragioni analoghe.
(10) A motivazione della loro richiesta, le autorità italiane fanno valere circostanze a loro dire eccezionali, impreviste, esterne ed estranee al cantiere, che hanno provocato perturbazioni inattese, serie e giustificabili che si sono ripercosse sul programma di lavoro del cantiere.
Più precisamente, tali ritardi sono dovuti ai seguenti episodi (si rinvia alla tabella sinottica n. 1 riportata più avanti):
i) Impatto degli eventi dell' 11 settembre 2001 Per quanto riguarda la nave C. 190, il 18.10.2001, prima dell'inizio della costruzione, l'armatore ha chiesto al Cantiere Navale De Poli di sospendere l'esecuzione del contratto fino al 31.7.2002, anziché annullarlo.
L'armatore ha alla fine revocato la richiesta di sospensione del contratto in data 3.7.2002.
Per quanto riguarda le navi C. 196 e C. 197, il 18.10.2001, prima dell'inizio della costruzione, l'armatore ha chiesto al Cantiere Navale De Poli di sospendere l'esecuzione dei relativi contratti fino al 30.4.2002, anziché annullarli.
L'armatore ha alla fine revocato la richiesta di sospensione dei contratti in data 30.4.2002.
ii) Scioperi nazionali di categoria Nel 2002 e 2003, il programma di lavoro del cantiere è stato ulteriormente perturbato da scioperi di categoria indetti a livello nazionale, qualificabili come "eventi di forza maggiore" in base ai contratti, che hanno ritardato di 0,3 mesi la costruzione della nave C. 190 e di 0,2 mesi quella delle navi C. 196 e C. 197.
Ritardi relativi alle opere di banchinamento intraprese dal comune di Venezia nelle aree utilizzate dal cantiere
A luglio del 1999, il Magistrato delle Acque di Venezia ha avviato tramite il Consorzio Venezia Nuova, conformemente ai piani previsti, delle opere di banchinamento sull'isola di Pellestrina, negli scali e nelle aree utilizzate dal cantiere.
Tali opere s'inquadrano in un ambizioso programma volto a proteggere Venezia dalle acque alte.
L'ultimazione delle opere nelle aree utilizzate dal cantiere (scali) era stata originariamente prevista per il 12.11.2001.
Tale data era compatibile con il programma di produzione del cantiere.
I predetti lavori si sono invece conclusi solo il 31.5.2002, con grave perturbamento del programma di lavoro del cantiere e conseguenti ritardi (con effetto a cascata) che hanno influito sulla costruzione di tutte le altre navi costruite in stretta successione negli scali, tra cui le navi C. 190, C. 196 e C. 197.
iii) Ritardi nella consegna di componenti essenziali
Per quanto riguarda le navi C. 196 e C. 197, il cantiere aveva commissionato a Idromacchine S.r.l., uno dei maggiori costruttori di serbatoi, la costruzione di serbatoi di carico per le motonavi C. 188 e C. 189, navi gemelle delle costruzioni C. 196 e C. 197.
Nel corso della costruzione delle motonavi C. 188 e C. 189 il RINA (Registro italiano navale), organismo italiano di certificazione, ha dichiarato non idonei i serbatoi che Idromacchine stava costruendo per le predette navi, avendovi riscontrato dei difetti.
Le quattro navi gemelle summenzionate erano allestite nello stesso scalo del cantiere in stretta successione, nel seguente ordine: C. 188, C. 189, C. 196 e C. 197.
Al fine di minimizzare lo slittamento del programma di produzione causato dalla necessità di emettere un nuovo ordine per i serbatoi delle motonavi C. 188 e C. 189, il cantiere decise di utilizzare i serbatoi delle motonavi C. 196 e C. 197 – la cui consegna era prevista per il 31 luglio 2003 e il 30 settembre 2003, e che in base al programma di produzione del cantiere avrebbero potuto essere consegnate entro il 31.12.2003 – per le navi C. 188 e C. 189, la cui costruzione era più avanzata.
I serbatoi originariamente destinati alle navi C. 188 e C. 189, nuovamente commissionati ad un altro costruttore, l'impresa Gas & Heat, con data di consegna il 31.01.2004 e 31.03.2004, rispettivamente, sarebbero quindi stati installati nelle navi C. 197 e C. 196, determinando un ritardo complessivo di 6 mesi nella loro consegna oltre il termine del 31.12.2003.
Facendo presente che i serbatoi di carico sono un componente indispensabile, affinché la motonave possa essere autorizzata al trasporto di gas liquido LPG/NH3/VCM ad una temperatura di – 48 °C e con pressione di 12 bar, le autorità italiane affermano che i serbatoi utilizzati nelle navi C. 188, C. 189 – e nelle navi gemelle C. 196 e C. 197 – devono soddisfare rigorose norme di qualità e sicurezza navale.
Inoltre, secondo quanto dichiarato dalle autorità italiane, vista l'esperienza di Idromacchine, il cantiere non avrebbe potuto prevedere che il RINA si sarebbe espresso negativamente in merito alla idoneità dei serbatoi delle motonavi C. 188 e C. 189.
Le autorità italiane precisano altresì che a fronte di questa avversità, il cantiere si è immediatamente prodigato a cercare degli altri fornitori sul mercato.
Gas & Heat è stato l'unico fornitore disposto a produrre i nuovi serbatoi che, a quanto risulta, non potevano essere consegnati prima del 31.1.2004 e del 31.3.2004, per cui il cantiere è stato costretto a chiedere una dilazione del termine di consegna.
Nella tabella n. 1 che segue si riportano sinotticamente le vicende intervenute nei tre casi summenzionati.
2.2.
Caso N 595/03
(11) L'Italia ha chiesto alla Commissione di accordare una proroga del termine ultimo di consegna del 31.12.2003, contemplato dal regolamento (CE) sulla costruzione navale, a cui è subordinata la fruizione di aiuti al funzionamento connessi a contratto relativi a navi.
L'istanza di proroga è stata presentata dall'armatore Marnavi S.p.A. in relazione ad una nave denominata C. 180, costruita dalla Cantieri Navali Termoli S.p.A., un cantiere situato nella regione del Molise (Italia).
La proroga è stata richiesta inizialmente fino al 31.10.2004 (10 mesi).
(12) Il contratto di costruzione firmato il 30.12.2000 prevedeva originariamente quale termine di consegna il 30.6.2003.
La motonave era stata commissionata dalla Marnavi S.p.A., un armatore italiano, per il trasporto di prodotti chimici e petroliferi.
In relazione al predetto contratto, all'armatore è stata promesso un aiuto al funzionamento del 9 %, equivalente a circa 3,9 milioni di EUR per tale nave, in conformità alle disposizioni dell'articolo 3, paragrafo 1 del regolamento sulla costruzione navale.
(13) Il processo di costruzione è durato tuttavia più a lungo di quanto previsto, per un concorso di circostanze, segnatamente: l'impatto degli avvenimenti dell' 11 settembre 2001, la conseguente necessità di adeguare la motonave alle mutate esigenze tecnico-commerciali ed il succedersi di due calamità naturali – un terremoto e un'alluvione.
Il cantiere è stato quindi costretto a chiedere una proroga del termine ultimo di consegna stabilito per la nave C. 180, di dieci mesi oltre il 31.12.2003, scadenza fissata dal regolamento sulla costruzione navale.
(14) Nella notifica, le autorità italiane fanno riferimento ad una decisione della Commissione del 5 giugno 2002, con cui è stata autorizzata un'analoga proroga del termine di consegna oltre il 31 dicembre 2003, per una nave da crociera in costruzione nel cantiere Meyer Werft, a Papenburg, in Germania (in appresso "decisione Meyer Werft").
Le autorità italiane hanno specificamente messo in risalto numerose analogie fondamentali tra i due casi, sotto i seguenti aspetti: i) la ragione fatta valere per la proroga (ossia effetto dell'attentato terroristico dell' 11 settembre 2001), ii) il mercato interessato (ovvero il trasporto marittimo di petrolio e prodotti chimici) e iii) i consolidati rapporti commerciali esistenti tra il cantiere e l'armatore [5].
In breve, le autorità italiane affermano che la decisione Meyer Werft costituisce un chiaro precedente per l'autorizzazione a titolo eccezionale nella fattispecie.
Le autorità rammentano inoltre che il 13 novembre 2002 la Commissione ha adottato un'altra decisione con cui autorizza la proroga della data di consegna di una nave da crociera in costruzione al cantiere Kvaerner Masa, in Finlandia (in appresso "decisione Kvaerner Masa"), per ragioni analoghe.
(15) A motivazione della loro richiesta, le autorità italiane fanno valere circostanze a loro dire eccezionali, impreviste, esterne ed estranee al cantiere, che hanno provocato perturbazioni inattese, serie e giustificabili che si sono ripercosse sul programma di lavoro del cantiere.
Più precisamente, tali ritardi sono dovuti ai seguenti episodi (si rinvia alla tabella sinottica n. 2 riportata più avanti):
i) Impatto degli eventi dell' 11 settembre 2001 L' 1.10.2001, prima dell'inizio della costruzione, l'armatore ha chiesto a Cantieri Navali Termoli di sospendere l'esecuzione del contratto fino al 31.9.2002 anziché annullarlo.
L'armatore ha alla fine revocato la richiesta di sospensione del contratto in data 29.9.2003.
ii) Necessità di modificare la nave per conformarsi alle mutate esigenze tecnico-commerciali Ai predetti avvenimenti si aggiunge il fatto che, in sede di revoca della sospensiva, l'armatore ha chiesto che il progetto della nave fosse modificato - discostandosi dalle specifiche originariamente contenute nel contratto – per adeguarla alle mutate esigenze tecnico-commerciali.
Tali modifiche riguardano la dimensione e il numero dei serbatoi, nonché la lunghezza e larghezza complessiva della motonave, i cui piani progettuali modificati sono stati sottoposti, ai fini dell'autorizzazione, al R.I.NA, l'organismo italiano di certificazione.
Le modifiche sono state infine formalizzate in data 10.12.2003, in un addendum accluso al contratto originario di costruzione.
iii) Incidenza di calamità naturali
Il 31.10.2002 la regione Molise è stata colpita dal terremoto, che ha avuto ripercussioni sul cantiere, le maestranze e i fornitori.
Successivamente, tra il 23.1.2004 e il 25.1.2003 la regione ha subito un'alluvione, con ulteriori effetti devastanti sul cantiere, le maestranze e i fornitori.
Questi due eventi calamitosi hanno arrecato al cantiere un pregiudizio diretto, a causa della inattività delle maestranze, ed indiretto, a causa della revoca unilaterale di contratti da parte di imprese locali, cui erano stati subappaltati i lavori relativi alla motonave C. 180, le quali hanno addotto a motivazione i danni provocati dalle calamità naturali all'infrastruttura produttiva dei loro fornitori.
Le autorità italiane hanno argomentato in particolare che i suddetti eventi hanno pregiudicato il lavoro di ingegneria propedeutico alla fase esecutiva della nave.
Pur concedendo che entrambe gli eventi calamitosi si sono verificati durante il periodo di sospensione del contratto di costruzione, le autorità italiane affermano che questi eventi hanno sconvolto i programmi produttivi del cantiere, sottolineando che per entrambe le calamità è stato proclamato lo stato d'emergenza fino all'l 1.2.2004, mediante decreto del presidente del Consiglio dei ministri.
(16) Le autorità italiane hanno messo in rilievo l'urgenza dell'aiuto, determinata dalle limitate risorse finanziarie ed industriali del cantiere (PMI), essendo il prezzo contrattuale della motonave stato fissato in previsione delle sovvenzioni che sarebbero state erogate per legge.
Stando alle autorità italiane, qualora inoltre non si conceda la proroga del termine ultimo di consegna della nave (che aveva raggiunto un grado di esecuzione del 25,65 % al 16.12.2003), e quindi la costruzione non fruisca dell'aiuto, la nave non può essere ultimata senza ingenti danni economici per il cantiere, con conseguente perdita di posti lavori sia a livello del cantiere sia delle imprese che lavorano per il cantiere.
Le autorità italiane hanno infatti precisato che l'armatore Marnavi ed il cantiere hanno convenuto di annullare il contratto di costruzione di un'altra motonave denominata C. 173, la cui costruzione è stata perturbata dai suddetti eventi, e di dirottare le relative forniture già disponibili verso la nave C. 180, le cui specifiche sono state modificate in data 10.12.2003, al fine di uniformarle a quelle della nave C. 173.
Nella tabella sinottica n. 2 sono riportate le incidenze di questi tre eventi.
Tabella 1 — Quadro sinottico dei ritardi intervenuti nella consegna delle navi C. 190, C. 197 e C. 196
Nave _BAR_ Causa del ritardo _BAR_ Responsabilità _BAR_ Problemi _BAR_ Ritardo (mesi) _BAR_ Mesi extra _BAR_
C. 190 _BAR_ i)Avvenimenti dell' 11.9.2001:sospensione e tardivo riavvio della commessa _BAR_ S.A.I. S.r.l. (armatore) _BAR_ Sospensione del contratto dal 18.10.2001 al 31.7.2002.
Revoca della sospensione all'inizio di luglio 2002. _BAR_ 9,5 _BAR_ Non precisato _BAR_
ii)Scioperi nazionali di categoria _BAR_ non precisata _BAR_ non precisati _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_
iii)Ritardi nell'esecuzione delle opere di banchinamento da parte del Magistrato delle Acque di Venezia con ripercussioni sugli scali del cantiere; _BAR_ Magistrato delle Acque di Venezia (committente) Consorzio Venezia Nuova (Organismo pubblico incaricato dei lavori) _BAR_ Protrazione delle opere complessive di banchinamento sull'isola di Pellestrina e segnatamente dei lavori agli scali del cantiere, ultimati il 31.5.2002 anziché il 12.11.2001. _BAR_ 6,5 _BAR_ 4 _BAR_
Totale _BAR_ _BAR_ _BAR_ 16,3 _BAR_ 4,3 _BAR_
Proroga richiesta _BAR_ _BAR_ 4 mesi _BAR_
C. 197 _BAR_ i)Avvenimenti dell' 11.9.2001:sospensione e tardivo riavvio della commessa _BAR_ Stargas Holding S.p.A. (armatore) _BAR_ Sospensione del contratto dall' 8.10.2001 al 30.4.2002.
Revoca della sospensione alla fine di aprile 2002. _BAR_ 7 _BAR_ Non precisato _BAR_
ii)Scioperi nazionali di categoria _BAR_ non precisata _BAR_ non precisati _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_
iii)Ritardi nell'esecuzione delle opere di banchinamento da parte del Magistrato delle Acque di Venezia con ripercussioni sugli scali del cantiere; _BAR_ Magistrato delle Acque di Venezia (committente) Consorzio Venezia Nuova (Organismo pubblico incaricato dei lavori) _BAR_ Protrazione delle opere complessive di banchinamento sull'isola di Pellestrina e segnatamente dei lavori agli scali del cantiere, ultimati il 31.5.2002 anziché il 12.11.2001. _BAR_ 6,5 _BAR_ 4 _BAR_
iv)Ritardo fornitura componenti essenziali:Serbatoi _BAR_ Idromacchine S.r.l. (produttore) _BAR_ L'inidoneità dei serbatoi difettosi delle navi gemelle C. 188 e C. 189, in fase di costruzione più avanzata, ha costretto il cantiere ad installarvi i serbatoi destinati alle navi C. 196 e C. 197.
I nuovi serbatoi sono stati consegnati il 31.1.2004 anziché il 30.9.2003. _BAR_ 4 _BAR_ 4 _BAR_
Totale _BAR_ _BAR_ _BAR_ 17,7 _BAR_ 8,2 _BAR_
Proroga richiesta _BAR_ _BAR_ 6 _BAR_
C. 196 _BAR_ i)Avvenimenti dell' 11.9.2001:sospensione e tardivo riavvio della commessa _BAR_ Stargas Holding S.p.A. (armatore) _BAR_ Sospensione del contratto dall' 8.10.2001 al 31.7.2002.
Revoca della sospensione alla fine di aprile 2002.1 _BAR_ 7 _BAR_ Non precisato _BAR_
ii)Scioperi nazionali di categoria _BAR_ non precisata _BAR_ non precisati _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_
iii)Ritardi nell'esecuzione delle opere di banchinamento da parte del Magistrato delle Acque di Venezia con ripercussioni sugli scali del cantiere; _BAR_ Magistrato delle Acque di Venezia (committente) Consorzio Venezia Nuova (Organismo pubblico incaricato dei lavori) _BAR_ Protrazione delle opere complessive di banchinamento sull'isola di Pellestrina e segnatamente dei lavori agli scali del cantiere, ultimati il 31.5.2002 anziché il 12.11.2001. _BAR_ 6,5 _BAR_ 4 _BAR_
iv)Ritardo fornitura componenti essenziali:Serbatoi _BAR_ Idromacchine S.r.l. (produttore) _BAR_ L'inidoneità dei serbatoi difettosi delle navi gemelle C. 188 e C. 189, in fase di costruzione più avanzata, ha costretto il cantiere ad installarvi i serbatoi destinati alle navi C. 196 e C. 197.
I nuovi serbatoi sono stati consegnati il 31.1.2004 anziché il 30.9.2003. _BAR_ 8 _BAR_ 8 _BAR_
Totale _BAR_ _BAR_ _BAR_ 21,7 _BAR_ 12,2 _BAR_
Proroga richiesta _BAR_ _BAR_ 6 _BAR_
Tabella 2 — Quadro sinottico dei ritardi intervenuti nella consegna della nave C. 180
Nave _BAR_ Causa del ritardo _BAR_ Responsabilità _BAR_ Problemi _BAR_ Ritardo (mesi) _BAR_ Mesi extra _BAR_
C. 180 _BAR_ i)Avvenimenti dell' 11.9.2001:sospensione e tardivo riavvio della commessa _BAR_ Marnavi.
S.p.A. (armatore) _BAR_ Sospensione del contratto dall' 1.10.2001 al 30.9.2003.
Revoca della sospensione il 29.9.2003. _BAR_ 24 _BAR_ Non precisato _BAR_
ii)modifiche tecniche _BAR_ Marnavi.
S.p.A. (armatore) _BAR_ Modifiche relative alle dimensioni e al numero di serbatoi, alla lunghezza e larghezza della nave. _BAR_ Non precisato _BAR_ Non precisato _BAR_
iii)Ritardi dovuti ad eventi calamitosi che hanno colpito la regione Molise:Moti tellurici 31.10.2002Alluvione dal 23 al 25.1.2003 _BAR_ Cause di forza maggiore _BAR_ Incidenza di eventi calamitosi sul cantiere, le maestranze e i subfornitori. _BAR_ > 2 _BAR_ > 2 _BAR_
Totale _BAR_ _BAR_ _BAR_ Più di 26 mesi _BAR_ Più di 2 mesi _BAR_
Proroga richiesta _BAR_ _BAR_ 10 mesi _BAR_
3.
VALUTAZIONE
(17) L'articolo 87, paragrafo 1 del trattato CE statuisce che sono incompatibili con il mercato comune, nella misura in cui incidono sugli scambi tra gli Stati membri, gli aiuti concessi dagli stati, ovvero mediante risorse statali, sotto qualsiasi forma che, favorendo talune imprese o talune produzioni, falsino o minaccino di falsare la concorrenza.
Secondo la giurisprudenza costante della Corte di giustizia europea, il criterio della distorsione degli scambi è applicabile se l'impresa beneficiaria svolge attività economica che comporta scambi tra Stati membri.
(18) L'articolo 87, paragrafo 3, lettera e) del trattato CE statuisce che possono considerarsi compatibili con il mercato comune le categorie di aiuti determinate con decisione del Consiglio, che delibera a maggioranza qualificata su proposta della Commissione.
La Commissione rileva che su tale base giuridica il 29 giugno 1998 il Consiglio ha adottato il regolamento sulla costruzione navale.
Benché detto regolamento sia decaduto il 31 dicembre 2003, le sue disposizioni sono ancora applicabili nel quadro della valutazione delle richieste di proroga del termine ultimo di consegna, visto che riguarda aiuti concessi in base al predetto regolamento e che la disciplina degli aiuti di Stato alla costruzione navale [6] non offre indicazioni in merito a tali istanze.
(19) La Commissione rileva che la questione della proroga del periodo massimo per la consegna è determinante ai fini dell'ammissibilità del contratto alla fruizione degli aiuti al funzionamento, a norma dell'articolo 3 del regolamento sulla costruzione navale.
L'aiuto al funzionamento in discorso consiste nel finanziamento mediante fondi statali di parte dei costi che il cantiere in causa avrebbe dovuto normalmente sostenere per costruire una nave.
A ciò si aggiunga che la costruzione navale è un'attività economica che comporta scambi tra Stati membri.
L'aiuto in parola rientra quindi nel campo di applicazione dell'articolo 87, paragrafo 1 del trattato CE.
(20) Si rammenta che, in base al regolamento sulla costruzione navale, per "costruzione navale" s'intende la costruzione di navi mercantili d'alto mare a propulsione autonoma.
Le tre navi costruite dal Cantiere Navale De Poli – segnatamente la nave petrolchimica e le due navi gasiere adibite al trasporto di LPG – e la nave costruita dai Cantieri Navali Termoli – ovvero una nave petrolchimica – sono tutte navi d'alto mare a propulsione autonoma adibite a servizi marittimi specializzati, ovvero al trasporto di prodotti chimici e di gas liquido (LPG) ed al trasporto di prodotti petrolchimici, e sono quindi soggette alle disposizioni del predetto regolamento, a norma dell'articolo 1, lettera a).
(21) L'articolo 3, paragrafo 1 del regolamento sulla costruzione navale prevede fino al 31 dicembre 2000 un contributo massimo del 9 % (contratti con valore contrattuale superiore ai 10 milioni) a titolo di aiuto al funzionamento connesso ad un contratto.
In base al primo capoverso dell'articolo 3, paragrafo 2, del medesimo regolamento, il massimale di aiuto applicabile al contratto è costituito dal massimale vigente alla data della firma del contratto definitivo.
Tuttavia la prima e la seconda frase del secondo capoverso dell'articolo 3, paragrafo 2, stabiliscono che le precedenti disposizioni non si applicano - vale a dire che nessun aiuto può essere erogato - alle navi consegnate più di tre anni dopo la data della firma del contratto definitivo.
Il termine ultimo di consegna di una nave, affinché questa sia ancora ammessa a fruire dell'aiuto al funzionamento, è quindi il 31 dicembre 2003.
(22) L'aiuto proposto a favore delle navi in esame sarà erogato in base all'articolo 3 della legge n. 88 del 16.3.2001, autorizzata dalla Commissione, a titolo di regime di aiuti di Stato n. N 502/00.
L'importo erogato è di circa 8,5 milioni di EUR per la nave C. 190, di circa 4,5 milioni di EUR per la nave C. 196, di circa 5 milioni di EUR per la nave C. 197 e di circa 3,9 milioni di EUR per la nave C. 180, ossia non più del 9 % del valore dei relativi contratti.
(23) L'articolo 3, paragrafo 2, secondo capoverso, terza frase, del regolamento sulla costruzione navale recita: "La Commissione può tuttavia concedere una proroga al periodo di tre anni qualora ciò sia giustificato dalla complessità tecnica del progetto di costruzione navale in questione o da ritardi dovuti a perturbazioni inattese, serie e giustificabili che si ripercuotono sul programma di lavoro di un cantiere e che sono causate da circostanze eccezionali, imprevedibili ed esterne all'impresa".
La Commissione rileva che l'istanza di proroga è motivata dall'impossibilità del Cantiere Navale De Poli SpA e dei Cantieri Navali Termoli di ultimare rispettivamente le tre navi summenzionate e la quarta nave a causa di ritardi imprevisti ed esterni all'impresa.
(24) Il regolamento sulla costruzione navale esige che la proroga del termine ultimo di consegna sia motivata da circostanze a) eccezionali, b) imprevedibili ed c) esterne all'impresa.
È inoltre necessario che, d) vi sia una correlazione causale tra tali eventi e le perturbazioni inattese all'origine del ritardo e che e) si determini la durata di tali perturbazioni e quanto queste siano f) serie e giustificabili.
Le circostanze addotte dalle autorità italiane sembrano essere tali da rispondere ai requisiti sopra indicati (quale la tardiva consegna di elementi essenziali per la costruzione della nave).
3.1.
Casi N 586/03, 587/03 e N 589/03
(25) In ordine al primo argomento fatto valere dalle autorità italiane, ovvero l'impatto degli eventi dell' 11 settembre 2001, coerentemente a precedenti decisioni della Commissione, tale motivazione non può essere accolta nella fattispecie.
Citando infatti quanto affermato dalla Commissione nella decisione relativa al cantiere Odense [7], "il rallentamento della crescita economica o il deterioramento della situazione di mercato in relazione ad un tipo di nave non possono essere considerati un evento eccezionale ai sensi dell'articolo 3, paragrafo 2 del regolamento sulla costruzione navale".
(26) In ordine al secondo argomento fatto valere dalle autorità italiane, ovvero gli scioperi nazionali di categoria, coerentemente a precedenti decisioni della Commissione, tale motivazione non può essere accolta nella fattispecie.
In precedenti decisioni [8] la Commissione ha infatti già dichiarato che "le agitazioni sindacali non sono degli eventi imprevedibili, essendo gli scioperi di piccola portata diffusi nel settore cantieristico navale.
Tali avvenimenti si iscrivono nella normale attività commerciale del cantiere".
(27) In ordine agli altre due argomenti addotti dalle autorità italiane non ancora trattati, si constata anzitutto che, stando a quanto è stato dichiarato, i ritardi nell'ultimazione dei lavori di banchinamento predisposti dal Magistrato delle Acque di Venezia sull'isola di Pellestrina, ed in particolare quelli effettuati negli scali e nelle aree utilizzate dal cantiere, hanno influito sulla consegna delle tre motonavi C. 190, C. 196 e C. 197 in discorso.
Per quanto riguarda la fornitura di componenti essenziali, ossia i serbatoi, si rammenta che tale argomentazione vale solo per le motonavi C. 196 e C. 197.
Nei paragrafi che seguono le motivazioni addotte sono analizzate in modo più particolareggiato, alla luce dei criteri indicati al punto 24 della presente decisione.
(28) Eccezionali: questo criterio esclude gli avvenimenti consueti, o perlomeno ordinari, che è ragionevole supporre vengano preventivati nel quadro del progetto di costruzione navale.
Si rileva perciò che le cause addotte dal cantiere soddisfano questo requisito.
Riguardo ai ritardi nella realizzazione dei lavori di arginamento ordinati dal Magistrato delle Acque di Venezia sull'isola di Pellestrina, più precisamente quelli che hanno interessato gli scali e le aree utilizzate dal cantiere, si rileva che detti lavori si inquadrano in un più ampio progetto infrastrutturale mirante a tutelare la città di Venezia dalle acque alte.
A quanto risulta, sebbene l'acqua alta sia un fenomeno ricorrente nella zona, l'attività del cantiere è sempre proseguita, nonostante questo problema naturale.
Si può tuttavia sostenere che le opere infrastrutturali in discorso, volte a risolvere il problema dell'acqua alta, sono per loro natura degli interventi eccezionali e che il loro impatto sul programma produttivo del cantiere è eccezionale.
Riguardo ai serbatoi, si rileva che l'impossibilità dell'impresa Idromacchine, costruttore dei serbatoi, di fabbricare i serbatoi (un componente essenziale della nave) in conformità alle norme di certificazione prescritte e la conseguente impossibilità di consegnare i medesimi entro i termini pattuiti è quanto meno eccezionale.
(29) Imprevedibili: questo criterio esclude gli eventi che le parti avrebbero potuto ragionevolmente prevedere.
In ordine ai ritardi relativi all'ultimazione delle opere di banchinamento predisposte dal Magistrato delle Acque of Venezia sull'isola di Pellestrina e in particolare i lavori agli scali e nelle aree utilizzate dal cantiere, è doveroso precisare che non è imprevedibile che si registrino dei ritardi nella realizzazione di progetti infrastrutturali, visto che frequentemente in tali progetti si verificano dei lievi ritardi, e tale evenienza rientra nella normale attività commerciale delle parti interessate dai lavori.
Nella fattispecie si tratta tuttavia di ritardi di entità non lieve e, a quanto sembra, il cantiere non avrebbe potuto prevederne l'esatta portata.
Per quanto riguarda i serbatoi, si constata che i problemi causati dall'impossibilità di Idromacchine di consegnare i serbatoi, componente necessario per l'utilizzo della motonave ai fini commerciali in condizioni di esercizio autorizzate, erano anch'essi imprevedibili.
(30) Esterne: i lavori di banchinamento sono stati realizzati per conto del Magistrato della Acque di Venezia e sotto la regia del Consorzio Venezia Nuova.
Inoltre, la fabbricazione dei serbatoi che ha in ultima analisi ritardato la consegna delle navi C. 196 e C. 197 è stata commissionata all'impresa Idromacchine S.r.l., mentre il Cantiere Navale De Poli SpA è responsabile solo dell'allestimento delle navi.
Gli enti responsabili dei lavori di banchinamento ed il costruttore dei serbatoi sono dei soggetti operanti al di fuori del controllo del cantiere, la cui attività dipende invece dal loro operato.
A ciò si aggiunga che i serbatoi sono indispensabili per la sicurezza e la qualità delle navi C. 196 e C. 197, che dovevano essere conformi alle specifiche IMO e R.I.NA. per ottenere la prevista classificazione R.I.NA "Marca Stella 100 A.1.1.
Nav.I.L. Cst (GL) P (-48 °C, 1 bar, 0,97 ton/m3) tipo 2G, IIQ-IAQ-A".
(31) Il costruttore non ha consegnato i serbatoi conformemente agli obblighi contrattuali e il cantiere ha dovuto commissionare tali componenti ad un altro fornitore, ritardando ulteriormente l'ultimazione delle navi C. 196 e C. 197, visto che a quanto risulta i nuovi serbatoi sono stati consegnati solo il 31.1.2004 ed il 31.3.2004.
Il mancato rispetto della scadenza di consegna delle forniture necessarie è estraneo alla volontà dell'impresa e il cantiere non aveva modo di intervenire.
Alla luce della dipendenza del cantiere dal fabbricante di serbatoi e della necessità di trovare un altro fornitore, si può concludere che lo stesso sia stato costretto a chiedere una proroga di sei mesi del termine ultimo di consegna per le navi C. 196 e C. 197, pur essendosi sforzato in ogni modo di allestire e consegnare le navi entro la fine del 2003.
(32) Rapporto casuale: i ritardi relativi all'ultimazione delle opere di banchinamento e la mancata consegna dei serbatoi hanno causato il ritardo della consegna delle motonavi ed hanno turbato il programma di lavoro del Cantiere Navale De Poli.
(33) Durata: la Commissione rileva che la tempistica originaria, prevista all'atto della firma dei contratti ( 19 dicembre 2000 per la nave C. 190, 27 dicembre 2000 per le navi C. 196 e C. 197) avrebbe permesso di consegnare le navi entro i termini stabiliti.
Questa constatazione è corroborata dai programmi di lavoro originali trasmessi dalle autorità italiane.
Il Cantiere Navali De Poli si è sforzato di consegnare le navi entro il 31 dicembre 2003, ma nel 2002 e nel 2003 ci si è resi conto che tale scadenza non avrebbe potuto essere rispettata per le navi C. 190, C. 196 e C. 197.
A fronte di un ritardo di almeno 4,5 mesi (ovvero fino alla fine di aprile del 2004, anziché nel dicembre 2003, data originariamente prevista) come risulta dai programmi di lavoro del cantiere, determinato dalla tardiva conclusione dei lavori di banchinamento, la proroga fino alla 30 aprile 2004 non appare infatti eccessiva ed irragionevole per la nave C. 190.
Analogamente, a fronte di un ritardo di almeno 12 mesi (ovvero fino alla fine di giugno del 2004 anziché nel giugno 2003, data originariamente prevista) come risulta dai programmi di lavoro del cantiere, imputabile alla tardiva conclusione dei lavori di banchinamento e alla tardiva consegna dei serbatoi, la proroga fino alla 30 giugno 2004 non appare eccessiva ed irragionevole per la nave C. 196.
Riguardo alla nave C. 197, con un ritardo di almeno 9 mesi (ovvero fino alla fine di giugno del 2004 invece della data originariamente prevista per settembre 2003), come risulta dai programmi di lavoro del cantiere, causato dalla tardiva conclusione dei lavori di banchinamento e dalla tardiva consegna dei serbatoi, la proroga fino al 30 giugno 2004 sembra ragionevole e non esagerata.
(34) Serie e giustificabili: conformemente a precedenti deliberazioni della Commissione [9], tali sono da considerarsi le perturbazioni causate dai ritardi relativi, in primo luogo, all'ultimazione dei lavori effettuati agli scali e nelle aree utilizzate dal cantiere nel quadro di un progetto infrastrutturale di straordinaria importanza, sui quali il cantiere non esercita alcun controllo, e in secondo luogo, ai componenti essenziali della nave (serbatoi).
(35) Alla luce di quanto precede, dovendo la consegna delle navi essere ritardata a causa di perturbazioni inattese, serie e giustificabili, riconducibili a circostanze eccezionali, imprevedibili ed esterne all'impresa, la proroga del termine ultimo di consegna di tre anni è conforme al disposto dell'articolo 3, paragrafo 2, secondo capoverso del regolamento sulla costruzione navale e, di riflesso, all'articolo 87, paragrafo 3, lettera e) del trattato CE.
3.2.
Caso N 595/03
i) Impatto degli eventi dell' 11 settembre 2001 Riguardo a questo argomento, la Commissione prende atto della imprevedibilità di tali eventi, esterni ed estranei alla volontà del cantiere.
In conformità a quanto deliberato in precedenti decisioni della Commissione, tale motivazione non può tuttavia essere accolta, non trattandosi nella fattispecie di una nave da crociera.
Infatti, come afferma la Commissione nella decisione relativa al cantiere Odense [10] "il rallentamento della crescita economica o il deterioramento della situazione di mercato in relazione ad un tipo di nave non possono essere considerati un evento eccezionale ai sensi dell'articolo 3, paragrafo 2 del regolamento sulla costruzione navale".
La Commissione osserva peraltro che secondo il rapporto elaborato dall'istituto Clarkson Research nel novembre 2003 [11], "I fatti dell' 11 settembre 2001 hanno indubbiamente aggravato i problemi dell'economia mondiale già in fase di rallentamento".
Inoltre, in merito agli investimenti relativi a navi chimichiere di portata lorda inferiore alle 20000 tonnellate, quale la motonave C. 180, nel medesimo rapporto di Clarkson Research si legge che: "Nel periodo tra il 1998 e il 2000 non vi è stata molta attività e nonostante la ripresa registrata all'inizio del 2001, i livelli di attività sono nuovamente diminuiti nell'ultimo trimestre del 2001, registrando un andamento analogo a quello rilevato nel resto del settore.
Le commesse hanno registrato una notevole ripresa all'inizio del 2002 e da allora il livello è rimasto alquanto sostenuto." (nel testo originale: "Activity was fairly low over the period 1998 to 2000 e despite a recovery in early 2001, levels did fall back in the final quarter of 2001 in line with the rest of the industry.
However, the level of contracting picked up significantly in early 2002 e has been fairly strong since").
ii) Necessità di modificare la nave per conformarsi alle mutate esigenze tecnico-commerciali In ordine al secondo argomento, è stato inizialmente indicato che le modifiche tecniche sono state effettuate su richiesta dell'armatore per soddisfare mutate esigenze tecnico-commerciali.
Inoltre, secondo quanto indicato nell'addendum del 10.12.2003 accluso al contratto originario di costruzione, il cantiere intendeva chiedere una dilazione del termine di consegna della nave C. 180 all'armatore, accollandosi tutti gli oneri ed i rischi connessi all'eventuale erogazione/concessione dell'aiuto di stato a favore di quest'ultimo.
La Commissione fa presente che, benché l'armatore possa sempre chiedere delle modifiche al contratto di costruzione, tali richieste sono un evento né imprevedibile né infrequente nel settore della costruzione navale.
Tali eventi si iscrivono nella normale attività commerciale del cantiere.
Tale motivazione non può pertanto essere accolta.
iii) Incidenza di calamità naturali che hanno colpito la regione Molise ove è situato il cantiere
È riconosciuto che i moti tellurici, le inondazioni e altre "cause di forza maggiore" costituiscono generalmente una giustificazione accettabile.
Per analogia, si stabilisce che tali eventi hanno avuto ripercussioni sull'attività della regione Molise — come attestato dallo stato d'emergenza decretato dal Presidente del Consiglio dei ministri — e potenzialmente sull'intera attività del cantiere.
La Commissione rileva tuttavia che non sono stati forniti ragguagli precisi in merito sia alle perturbazioni del programma complessivo di lavoro del cantiere, sia alla correlazione tra i medesimi e il programma di lavoro specifico della nave C. 180.
Avendo attentamente esaminato i fatti esposti nel presente caso, la Commissione dubita che tali eventi abbiano realmente inciso in modo specifico sulla costruzione della nave C. 180.
Conformemente a quanto attestato dalle autorità italiane, la Commissione constata infatti che:
- Le due calamità naturali si sono verificate durante il periodo di sospensione dell'esecutività del contratto, conclusosi solo il 29.9.2003, ossia un anno dopo i moti tellurici e 8 mesi dopo l'alluvione.
- Le calamità naturali non hanno perturbato direttamente la costruzione della nave C. 180.
Infatti, stando alle affermazioni delle autorità italiane, la costruzione della nave non era ancora entrata nella fase esecutiva materiale.
- Pur concedendo che i lavori di ingegneria relativi alla nave C. 180, propedeutici alla fase esecutiva della costruzione, abbiano potuto eventualmente essere stati perturbati dai due suddetti eventi calamitosi, non si capisce perché tali lavori siano stati effettuati durante la sospensiva del contratto e quale avrebbe dovuto esserne la durata.
Inoltre, non è comprensibile come il ritardo dei lavori di ingegnerizzazione possa da solo giustificare una proroga di 10 mesi del termine ultimo di consegna.
- Le autorità italiane affermano altresì che nel settembre 2003, oltre alla revoca della sospensione del contratto, l'armatore ha chiesto delle modifiche tecniche, i cui relativi disegni sono stati successivamente approvati dall'ente di certificazione italiano R.I.NA; si constata inoltre che dette modifiche sono state formalizzate nel contratto solo nel dicembre 2003.
In concreto, le modifiche riguardano la dimensione e il numero di serbatoi, la lunghezza e la larghezza della nave.
Tali modifiche possono pertanto essere considerate sostanziali, visto che interessano delle specifiche strutturali essenziali della nave.
Non avendo le autorità italiane fornito alcun preciso elemento comprovante gli eventuali lavori svolti in relazione alla nave C. 180 durante il periodo di sospensione, e vista l'entità delle modifiche strutturali da effettuare, appare estremamente improbabile che siano stati effettuati lavori di alcun rilievo (ammesso che se ne siano effettuati) per la nave C. 180 durante il periodo di sospensiva (prima del 29.9.2003), e più precisamente all'epoca delle calamità.
Si dubita quindi che le calamità naturali abbiano avuto delle ripercussioni sul programma di lavoro della nave C. 180.
- Si aggiunga che, oltre alla sospensione del contratto fino al 30.9.2003 e al fatto che fino ad allora non erano stati realizzati lavori di costruzione per la nave C. 180, le autorità italiane hanno dichiarato che la costruzione della nave C. 180 potrebbe richiedere fino a 15 mesi.
Non è quindi pensabile che, revocando la sospensione alla fine di settembre del 2003, fosse materialmente possibile per il cantiere consegnare la nave entro il 31.12.2003, ossia costruirla in soli 3 mesi, a prescindere dalle calamità naturali precedentemente menzionate.
Analogamente, vista la scadenza fissata per la revoca della sospensiva, si deduce che l'impossibilità del cantiere di completare la nave entro il 31.12.2003 era prevedibile già al momento della sospensione del contratto l' 1.10.2001 o, al più tardi, all'inizio di agosto del 2002 o comunque subito dopo, ossia già 3 mesi prima dei moti tellurici.
- In merito all'annullamento della commessa della nave C. 173, cui hanno accennato le autorità italiane, e al dirottamento delle forniture previste per questa nave verso la costruzione della nave C. 180, la Commissione rileva che le autorità italiane non hanno fornito alcun elemento alla Commissione che le possa permettere di valutare l'eventuale pertinenza di detta circostanza ai fini della valutazione della ammissibilità dell'istanza presentata.
(36) La Commissione mette in dubbio che le ragioni addotte a giustificazione del ritardo nel caso in esame siano conformi al disposto del secondo capoverso del paragrafo 2, dell'articolo 3, del regolamento sulla costruzione navale e siano quindi compatibili con il mercato comune ai sensi dall'articolo 87, paragrafo 3, lettera e) del trattato CE.
4.
DECISIONE
La Commissione ha pertanto deciso di accordare una proroga del termine ultimo di consegna di tre anni per le navi denominate C. 190, C. 197 e C. 196, costruite dal Cantiere Navale De Poli S.p.A (Italia).
La proroga del termine ultimo di consegna di tre anni, per un periodo di 4 mesi per la nave petrolchimica denominata C. 190 e per 6 mesi per le navi gasiere adibite al trasporto di LPG denominate C. 196 e C. 197, è conforme al disposto dell'articolo 3, paragrafo 2, secondo capoverso del regolamento sulla costruzione navale.
Alla luce di quanto precede, la Commissione ha inoltre deciso di avviare il procedimento di cui all'articolo 88, paragrafo 2 del trattato CE in relazione alla proroga del termine ultimo di tre anni richiesta dall'Italia per la costruzione della nave petrolchimica denominata C. 180, costruita dai Cantieri Navali Termoli.
La Commissione ingiunge alle autorità italiane di trasmetterle, entro un mese dalla ricezione della presente lettera, tutti i documenti, le informazioni e i dati necessari per la valutazione della compatibilità dell'aiuto.
In caso contrario, la Commissione adotterà una decisione sulla scorta delle informazioni già in suo possesso.
Si invitano le autorità italiane a trasmettere una copia della presente lettera ai potenziali beneficiari dell'aiuto.
La Commissione fa presente alle autorità italiane l'effetto sospensivo dell'articolo 88, paragrafo 3, del trattato CE e richiama alla loro attenzione le disposizioni dall'articolo 14 del regolamento (CE) n. 659/1999 del Consiglio, che dispone che la Commissione potrà esigere il rimborso degli aiuti indebitamente erogati.
La Commissione comunica inoltre al Governo italiano che informerà i terzi interessati mediante pubblicazione della presente lettera e della sua sintesi nella Gazzetta ufficiale delle Comunità europee, nonché i terzi interessati nei paesi EFTA firmatari dell'accordo SEE tramite pubblicazione di una comunicazione nel supplemento SEE della Gazzetta ufficiale delle Comunità europee ed infine l'Autorità di vigilanza EFTA mediante invio di copia della presente.
Tutti i summenzionati interessati saranno invitati a trasmetterle loro osservazioni entro il termine di un mese a decorrere dalla data di detta pubblicazione.".
[1] Dz.U. C 238 z 3.10.2002, str. 14.
Sprawa N 843/01dotycząca pomocy państwa.
[2] GU L 202 18.7.1998, pag.
1.
[3] Le navi sono state consegnate il 28.4.2004 (C. 190) e il 28.6.2004 (C. 197 e C. 196).
[4] Stargas Holding, AR.CO.TUR., AR.CO.IN e FASE Shipping B.V. sono importanti clienti del Cantiere Navale De Poli.
Nel periodo tra il 1994 e il 2000, le commesse aggregate dei suddetti armatori hanno rappresentato il 54 % del fatturato del Cantiere De Poli, mentre nel periodo dal 2001 al giugno 2004 la loro quota del fatturato è salita al 99 %.
[5] Tra il 2000 e il 2004, le commesse di Marnavi hanno rappresentato il 43 % circa del fatturato dei Cantieri Navali Termoli; nel quinquennio precedente (1995-1999 ) la corrispondente quota di fatturato era quasi uguale a zero.
[6] GU C 317 del 30.12.2003, pag.
11.
[7] Cfr. il caso N 99/02 (GU 262, 29.10.2002), Cantiere Odense — Proroga del termine ultimo di consegna di 3 anni per due motonavi (Danimarca).
[8] Cfr. caso N 607/2003 (GU C 95, 20.4.2004), Proroga del termine ultimo di consegna di 3 anni per il super Panfilo "Mirabella V" (Regno Unito).
[9] Cfr. caso N 99/02 — Danimarca — Cantiere Odense — Proroga del termine ultimo di consegna di 3 anni per due motonavi (Danimarca), (GU C 262 del 29.10.2002).
Cfr. inoltre il caso N 607/2003 — Regno Unito — Proroga del termine ultimo di consegna di 3 anni per il super Panfilo "Mirabella V" (GU C 95/2004).
Cfr. anche il caso N 584/2003 — Italia — Proroga del termine ultimo di consegna di 3 anni per due navi Ro-Ro, approvata dalla Commissione il 14.7.2004, non ancora pubblicata nella Gazzetta ufficiale dell'Unione europea.
Nei casi summenzionati la Commissione ha stabilito che la tardiva consegna dei componenti essenziali rispondeva ai criteri indicati al punto 24 della presente decisione.
[10] Idem nota 6.
[11] "Review of Tanker/Chemical/Small LPG Markets & Newbuilding Investment over 2001 e onwards", Clarkson Research Novembre 2003, pag.
19-20.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji w ramach wdrażania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 94/62/WE z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych
(2005/C 44/13)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(Publikacja tytułów i odniesień do norm zharmonizowanych na mocy dyrektywy)
ESO [1] _BAR_ Odniesienie i tytuł normy zharmonizowanej (oraz dokument referencyjny) _BAR_ Odniesienie do normy zastąpionej _BAR_ Data ustania domniemania zgodności normy zastąpionej Przypis 1 _BAR_
CEN _BAR_ EN 13427:2004 Opakowania — Wymagania dotyczące stosowania norm europejskich w zakresie opakowań i odpadów opakowaniowych _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13428:2004 Opakowania — Wymagania dotyczące wytwarzania i składu materiałowego — Zapobieganie poprzez redukcję u źródła _BAR_ EN 13428: 2000 _BAR_ Data tej publikacji _BAR_
CEN _BAR_ EN 13429:2004 Opakowania — Opakowania wielokrotnego użytku _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13430:2004 Opakowania — Wymagania dotyczące opakowań przydatnych do recyklingu materiałowego _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13431:2004 Opakowania — Wymagania dotyczące minimalnej wartości opałowej opakowań przydatnych do odzysku energii _BAR_ — _BAR_ _BAR_
CEN _BAR_ EN 13432:2000 Opakowania — Wymagania dotyczące opakowań przydatnych do odzysku przez kompostowanie i biodegradację — Program badań i kryteria oceny do ostatecznej akceptacji opakowań _BAR_ — _BAR_ _BAR_
UWAGA:
- Wszelkie informacje na temat dostępności norm można uzyskać w europejskich organizacjach normalizacyjnych lub w krajowych organach normalizacyjnych, których lista znajduje się w załączniku do dyrektywy 98/34/WE [2] Parlamentu Europejskiego i Rady, zmienionej dyrektywą 98/48/WE [3].
- Publikacja odniesień w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie oznacza, że normy są dostępne we wszystkich językach Wspólnoty.
- Lista ta zastępuje wszystkie poprzednie listy opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Komisja czuwa nad uaktualnianiem listy.
- Więcej informacji na temat zharmonizowanych norm można uzyskać pod następującym adresem:
http://europa.eu.int/comm/enterprise/newapproach/standardization/harmstds/
[1] ESO: Europejskie organizacje normalizacyjne:
- CEN — Europejski Komitet Normalizacyjny: rue de Stassart 36, B-1050 Brussels, Tel.
(32-2) 550 08 11; fax (32-2) 550 08 19 (http://www.cenorm.be)
- CENELEC — Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki: rue de Stassart 35, B-1050 Brussels, Tel.
(32-2) 519 68 71; fax (32-2) 519 69 19 (http://www.cenelec.org)
- ETSI — Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych: 650, route des Lucioles, F-06921 Sophia Antipolis, Tel.
(33) 492 94 42 00; fax (33) 493 65 47 16, (http://www.etsi.org)Przypis 1Data ustania domniemania zgodności jest zasadniczo datą wycofania ("dw") określoną przez europejskie organizacje normalizacyjne.
Zwraca się jednak uwagę użytkowników tych norm na fakt, że w niektórych szczególnych przypadkach data ustania i data domniemania mogą nie być tożsame.
[2] Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37.
[3] Dz.U. L 217 z 5.8.1998, str. 18.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu częściowego przeglądu tymczasowego środków antydumpingowych stosowanych w przywozie rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej
(2005/C 44/14)
Komisja otrzymała wniosek o przeprowadzenie częściowego przeglądu tymczasowego zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym") [1].
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony przez Giant China Co., Ltd. ("wnioskodawca"), eksportera z Chińskiej Republiki Ludowej.
2.
Produkt
Produktami objętymi przeglądem są rowery dwukołowe i inne rowery (włączając trzykołowe wózki-rowery dostawcze), bezsilnikowe, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej ("rozpatrywany produkt"), objęte obecnie kodami 87120010, 87120030 oraz 87120080.
Wymienione kody CN podane są jedynie dla celów informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są ostatecznym cłem antydumpingowym nałożonym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1524/2000 [2].
4.
Podstawy dokonania przeglądu
a) Wnioskodawca
Wniosek na mocy art. 11 ust. 3 zawiera oparte na domniemaniu faktycznym dowody, dostarczone przez wnioskodawcę, wskazujące, iż okoliczności, na podstawie których ustanowiono środki, zmieniły się i zmiany te mają charakter trwały.
Wnioskodawca twierdzi, iż okoliczności odnoszące się do statusu gospodarki rynkowej znacznie zmieniły się oraz że środki byłyby znacznie różne, jeżeli byłyby oparte na informacjach obejmujących wywóz do nowych Państw Członkowskich UE.
Ponadto wnioskodawca przedstawił dowody, że porównanie normalnej wartości opartej na jego kosztach własnych/cenach krajowych oraz cenach eksportowych do rozszerzonej UE, prowadziłoby do zmniejszenia dumpingu znacznie poniżej poziomu istniejącego środka.
W związku z powyższym dalsze nakładanie środków na istniejącym poziomie, opartym na wcześniej określonym poziomie dumpingu, nie jest już konieczne w celu skompensowania dumpingu.
b) Inne wnioski
Komisja niniejszym zaprasza innych producentów z Chin do niezwłocznego zgłoszenia się i wskazania czy są oni również zainteresowani posiadaniem nowego obliczonego marginesu dumpingu opartego na wywozie do rozszerzonej UE.
Decyzja odnosząca się do takich wniosków zostanie opublikowana we właściwym czasie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
5.
Procedura określania dumpingu
Ustaliwszy, po konsultacji z Komitetem Doradczym, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia częściowego tymczasowego przeglądu, Komisja niniejszym wszczyna, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, przegląd mający na celu określenie, czy wnioskodawca prowadzi działalność w warunkach gospodarki rynkowej, jak określono w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego lub, czy wypełnia wymagania dotyczące posiadania indywidualnej stawki celnej ustalonej zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego.
Następnie, pod warunkiem stwierdzenia, iż wnioskodawca prowadzi działalność w warunkach gospodarki rynkowej lub wypełnia wymagania dotyczące posiadania indywidualnej stawki celnej, zostanie określony indywidualny margines dumpingu wnioskodawcy oraz, jeżeli stwierdzony zostanie dumping, poziom stawki celnej, którą objęty jest przywóz rozpatrywanego produktu do Wspólnoty.
W dochodzeniu przeprowadzona zostanie ocena konieczności utrzymania, zniesienia lub zmiany istniejących środków w odniesieniu do wnioskodawcy określonego w pkt 1.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne w dochodzeniu Komisja wyśle kwestionariusze do wnioskodawcy oraz władz Chin.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
b) Zbieranie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
c) Status gospodarki rynkowej
W przypadku gdy wnioskodawca dostarczy wystarczające dowody, iż prowadzi działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełnia kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) podstawowego rozporządzenia, normalna wartość zostanie określona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) podstawowego rozporządzenia. W tym celu należy przedłożyć właściwie uzasadniony wniosek w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia. Komisja prześle formularz wniosku do wnioskodawcy oraz władz Chińskiej Republiki Ludowej.
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
W przypadku gdy status gospodarki rynkowej nie zostanie przyznany wnioskodawcy, lecz wypełnia on wymagania dotyczące posiadania indywidualnej stawki celnej, ustalonej zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, właściwy kraj o gospodarce rynkowej zostanie wykorzystany do celów ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) podstawowego rozporządzenia. Komisja przewiduje ponowne wykorzystanie Meksyku do wymienionego celu, tak jak uczyniono to w poprzednim dochodzeniu prowadzącym do nałożenia środków na przywóz rozpatrywanego produktu z Chińskiej Republiki Ludowej. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto, w przypadku gdy status gospodarki rynkowej zostanie przyznany wnioskodawcy, Komisja może również, jeżeli jest to konieczne, wykorzystać ustalenia dotyczące normalnej wartości obliczonej dla właściwego kraju o gospodarce rynkowej, np: do celów zastąpienia jakichkolwiek niewiarygodnych elementów kosztów lub cen w Chińskiej Republice Ludowej, które są niezbędne dla ustalenia normalnej wartości, jeżeli wiarygodne dane nie są dostępne w Chińskiej Republice Ludowej.
Komisja również przewiduje wykorzystanie Meksyku do tego celu.
6.
Terminy
a) Ogólne terminy
i) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Ponadto wnioskodawca musi złożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w wyżej wymienionym terminie wynoszącym 40 dni.
ii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin na składanie wniosków o status gospodarki rynkowej
Właściwie uzasadnione wnioski o status gospodarki rynkowej, jak wskazano w pkt 5 lit. c) niniejszego zawiadomienia, muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Meksyku, który, jak wskazano w pkt 5 lit. d) niniejszego zawiadomienia, ma być wykorzystany jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Te opinie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Zgłoszenie pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, mogą być dokonane zgodnie z art. 18 podstawowego rozporządzenia, na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i dlatego też ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być dla wymienionej strony mniej korzystny niż w przypadku istnienia współpracy z jej strony.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 175 z 14.7.2000, str. 39.
[3] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Niemcy
Pomoc państwa nr C 26/2004 (ex NN 38/2004)
Pomoc państwa na rzecz Schneider Technologies AG
Wezwanie do przedstawienia uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 46/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 14 lipca 2004 r., odtworzonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja zawiadomiła Niemcy o swojej decyzji o wszczęciu procedury dotyczącej wyżej wspomnianej pomocy określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Zainteresowane strony mogą przedstawiać swoje uwagi na temat środków pomocy, odnośnie których Komisja wszczyna procedurę, w terminie jednego miesiąca od daty opublikowania niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane do wiadomości władz niemieckich.
Zainteresowane strony przedstawiające uwagi mają prawo zażądać na piśmie poufnego traktowania ich tożsamości, podając powody żądania.
STRESZCZENIE PISMA DO RZĄDU NIEMIECKIEGO
Opis
Dnia 19 marca 2003 r. wystosowano zażalenie do Komisji, wyliczające szereg domniemanych środków pomocowych na rzecz Schneider Technologies AG (do roku 2000 zwanej Schneider Rundfunkwerke AG, dalej zwanej "Schneider AG").
Przedmiotowe przedsiębiorstwo, Schneider AG
Schneider AG jest niemieckim producentem elektronicznych artykułów konsumpcyjnych.
Jej zróżnicowany asortyment wyrobów, takich jak radia, komputery osobiste i magnetofony został, w wyniku restrukturyzacji przeprowadzonej w 1993 r., ograniczony wyłącznie do telewizorów kolorowych.
Od początku lat 90. spółka weszła na drogę rozwoju ambitnej technologii laserowej, która wymaga ogromnych inwestycji, a przynosi jedynie potencjalne zyski.
Od 2000 r. do 2002 r. dwa główne obszary działalności przegrupowano i skoncentrowano w dwóch filiach, będących spółkami w pełni zależnymi od Schneider AG: Schneider Electronics AG i Schneider Laser Technologies AG.
W marcu 2002 r. wszczęto dwa odrębne postępowania upadłościowe w stosunku do Schneider AG oraz jej dwóch spółek zależnych.
W trakcie tych postępowań, sprzedano aktywa oraz różne znaki handlowe Schneider AG i Schneider Electronics AG w ramach "transakcji sprzedaży aktywów" chińskiej firmie elektronicznej TCL.
Aktywa, patenty i pracowników Schneider Laser Technologies AG przeniesiono do nowej spółki (Auffanggesellschaft) będącej w 60 % własnością Jenoptik, Laser, Optik, Systeme GmbH (LOS) a w 40 % stanowiącej masę upadłościową Schneider Laser Technologies AG.
Instytucje przypuszczalnie przyznające pomoc państwa
Pierwszym domniemanym dostawcą pomocy jest kontrolowany przez państwo bank Förderbank Bayern (LfA).
Drugą państwową organizacją przypuszczalnie przyznającą dotacje dla Schneider AG jest Bayerische Forschungsstiftung (Bawarski Fundusz Badawczy).
Środki finansowe w porządku chronologicznym
Strona powodowa wniosła zarzut udzielenia bezprawnej pomocy Schneider AG w ramach następujących środków:
1) Pożyczka w kwocie 5,1 mln EUR (10 mln DM ) przyznana Schneider AG w 1993 r. przez LfA;
2) Dotacja w kwocie 9050121,88 EUR udzielona Schneider AG przez Bawarski Fundusz Badawczy w okresie 1995-1999;
3) Zakup przez LfA 250000 akcji Schneider AG i jej uczestnictwo w podwyższeniu kapitału w kwocie 23 mln EUR (45 mln DM ) we wrześniu i październiku 1998 r.;
4) Wynagrodzenie w kwocie […] [1] wypłacone stronie powodowej przez LfA w listopadzie 1999 r. w zamian za rezygnację z prawa do odszkodowania (Nachbesserungsrecht) przysługującego stronie powodowej.
Strona powodowa przypuszczalnie była zobowiązana do przekazania kwoty odszkodowania Schneider AG w formie pożyczki, stąd pozew dotyczył pomocy udzielonej pośrednio Schneider AG przez LfA;
5) Trzy pożyczki udzielone Schneider AG w 1999 r. i 2000 r. przez LfA w łącznej wysokości 12,8 mln EUR.
Ocena
Fakt istnienia pomocy
Komisja uznała, że środki nr 1, 3 i 4 nie stanowią środków pomocy państwa lub są zgodne ze wspólnym rynkiem.
Informacje dotyczące innych środków z LfA
W okresie od września 1999 r. do lutego 2000 r. LfA udzieliła trzech pożyczek Schneider AG: 2,1 mln EUR i 5,1 mln EUR we wrześniu 1999 r. oraz 5,6 mln EUR w lutym 2000 r.
Niemcy argumentowały, że celem tych trzech pożyczek było zapewnienie utrzymania linii kredytowej w wysokości 31 mln EUR przyznanej przez konsorcjum banków prywatnych.
Oprocentowanie pożyczek LfA było wyższe lub równe oprocentowaniu stosowanemu przez to konsorcjum oraz wyższe niż stopa referencyjna Komisji.
Następnie, w trakcie postępowania upadłościowego Schneider AG, LfA wystąpiła z roszczeniem o zapłatę zaległych kwot pożyczek.
Jak wspomniano powyżej, w momencie przyznania wymienionych trzech pożyczek cena akcji była wysoka i Lehman Brothers zakupiła […] akcji Schneider AG od LfA.
Wskazuje to na utrzymujące się zainteresowanie rynku spółką Schneider AG w owym czasie.
Dwa kolejne podwyższenia kapitału pod koniec 1999 r. i na początku 2000 r., w których Lehman Brothers uczestniczył jako jedyny lub wiodący inwestor, także uzasadniają zdanie Niemiec, że trzy pożyczki spełniają kryteria określone dla inwestora w gospodarce rynkowej.
Mimo to, niezbędne są dalsze informacje od Niemiec w celu dokonania pełnej oceny.
Zdaniem Niemiec, pod koniec 1999 r. i na początku 2000 r. w Schneider AG przeprowadzono dwie akcje podwyższenia kapitału o kwoty 25 mln EUR i 46 mln EUR.
Pierwsza została przeprowadzona samodzielnie przez Lehman Brothers i ta spółka była wiodącym inwestorem także w drugim podwyższeniu kapitału, w którym uczestniczyli inwestorzy prywatni oraz LfA.
Strona powodowa kwestionuje te kwoty twierdząc, że łączna kwota podwyższenia kapitału przez Lehman Brothers w okresie od września 1999 r. do lutego 2000 r. wyniosła jedynie 2,3 mln EUR.
W związku z powyższym, niezbędne są dalsze informacje od Niemiec dotyczące dokładnej kwoty i okoliczności towarzyszących wspomnianym podwyższeniom kapitału.
Informacje dotyczące dotacji z Bawarskiego Funduszu Badawczego
Dotacja na badania i rozwój w dziedzinie technologii laserowej została udzielona Schneider AG w ramach dwóch odrębnych środków: 6498468,68 EUR w okresie 1995-1997 i 2551653,20 w latach 1997-1999.
Komisja nie otrzymała powiadomienia o tych środkach, dlatego mogą one być uważane za pomoc bezprawną.
Niemniej jednak, w 2001 r. Komisja zatwierdziła program w zakresie technologii zaawansowanych [2] na okres 2001-2005.
W celu oceny zgodności tej pomocy z art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE poprzez analogię do tego programu, niezbędne są dalsze informacje.
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999, wszelka bezprawnie udzielona pomoc podlega zwrotowi przez jej beneficjenta.
TEKST PISMA
"Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie nach Prüfung der von den deutschen Behörden über die vorerwähnte Beihilfe übermittelten Angaben beschlossen hat, in Bezug auf bestimmte Maßnahmen das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.
1.
VERFAHREN
Am 19.
März 2003 wurde der Kommission eine Beschwerde von Schneider GmbH & Co.
KG übersandt, die am 24.
März 2003 registriert wurde.
Darin aufgelistet waren mehrere mutmaßliche Beihilfemaßnahmen zugunsten der Schneider Technologies AG (bis 2000 Schneider Rundfunkwerke AG, im Folgenden bezeichnet als "Schneider AG").
Mit Schreiben vom 25.
April 2003 forderte die Kommission von Deutschland Auskünfte über eine etwaige Beihilfe an die Schneider AG an.
Deutschland antwortete darauf mit Schreiben vom 17.
Juni 2003, das am selben Tag registriert wurde und bestritt die Durchführung von Beihilfemaßnahmen zugunsten der Schneider AG.
Mit Schreiben vom 29.
September 2003, das am selben Tag registriert wurde, beantragte die Beschwerdeführerin Einsicht in die Akte der GD Wettbewerb, insbesondere in die Antwort der deutschen Behörden vom 17.
Juni 2003.
Der Antrag wurde zunächst am 3.
Oktober 2003 abgelehnt verworfen und diese Ablehnung wurde von der Kommission später bestätigt.
Nach einem ausführlichen Schriftwechsel teilte die Kommission der Beschwerdeführerin mit, dass die Beschwerde nach vorläufiger Prüfung unbegründet ist.
Die Beschwerdeführerin übermittelte am 6.
April 2004 ihre Antwort und ergänzende Angaben, die am 7.
April 2004 registriert wurden.
2.
BESCHREIBUNG
2.1.
Das relevante Unternehmen, die Schneider AG
Schneider AG ist ein deutscher Unterhaltungselektronikhersteller.
Die Produktpalette, zu der u.a.
Radios, PCs und Plattenspieler gehören, wurde 1993 im Zuge einer Umstrukturierung reduziert und auf Farbfernseher umgestellt.
Anfang der 90er Jahre engagierte sich das Unternehmen auch für die Entwicklung einer ehrgeizigen Lasertechnologie, die umfangreiche Investitionen erforderte, aber nur potenziellen Gewinn erbrachte.
In den Jahren 2000-2002 wurden die beiden wichtigsten Geschäftsfelder in zwei vollständige Tochtergesellschaften, die Schneider Electronics AG and Schneider Laser Technologies AG zusammengefasst.
Im März 2002 wurden getrennte Insolvenzverfahren für die Schneider AG und die beiden Tochtergesellschaften eingeleitet.
Im Laufe der Verfahren wurden im Rahmen eines "Asset deal" Vermögenswerte und verschiedene Handelsmarken der Schneider AG und der Schneider Electronics AG an den chinesischen Elektronikkonzern TCL verkauft.
Die Vermögenswerte, Patente und Beschäftigten der Schneider Laser Technologies AG wurden von einer Auffanggesellschaft übernommen, die sich zu 60 % im Besitz von Jenoptik, Laser, Optik, Systeme GmbH (LOS) befand und zu 40 % der Konkursmasse der Schneider Laser Technologies AG zuzuordnen war.
2.2.
Einrichtungen, die angeblich Beihilfen gewährt haben
Wie aus der Beschwerde und den ergänzenden Informationen hervorgeht, ist als erste beihilfegewährende Stelle die staatliche Förderbank Bayern (LfA) zu nennen, die verschiedentlich bei der Umstrukturierung bayerischer Unternehmen intervenierte.
Die zweite staatliche Einrichtung, die der Schneider AG angeblich Beihilfen gewährt hat, ist die Bayerische Forschungsstiftung, deren Zuwendungen seit 2001 auf Grundlage eines Programms zur Förderung der Hochtechnologien gewährt werden [3].
2.3.
Die Finanzmaßnahmen in chronologischer Reihenfolge
Dem Vorbringen der Beschwerdeführerin nach soll die Schneider AG im Rahmen folgender Maßnahmen rechtswidrige Beihilfen erhalten haben:
1.
Darlehen in Höhe von 5,1 Mio.
EUR (10 Mio.
DEM), das die LfA der Schneider AG 1993 gewährt hat;
2.
Zuwendungen zwischen 1995 und 1999 in Höhe von 9050121,88 EUR seitens der Bayerischen Forschungsstiftung;
3.
Kauf von 250000 Stück Aktien der Schneider AG durch die LfA und deren Beteiligung an der Kapitalerhöhung in Höhe von 23 Mio.
EUR (45 Mio.
DEM) im September und Oktober 1998;
4.
Zahlung der LfA von […] EUR an die Beschwerdeführerin im November 1999 für die Ablösung des Nachbesserungsrechts.
Angeblich wurde die Beschwerdeführerin dazu verpflichtet, diesen Betrag der Schneider AG als Darlehen zur Verfügung zu stellen.
Daher die Behauptung, die LfA habe der Schneider AG indirekt eine Beihilfe gewährt;
5.
Drei Darlehen der LfA in den Jahren 1999 und 2000, die der Schneider AG über einen Gesamtbetrag von 12,8 Mio. bereitgestellt wurden.
Des Weiteren behauptet die Beschwerdeführerin, dass LOS solidarisch für die Rückforderung der rechtswidrigen Beihilfe zugunsten der Schneider AG haftbar gemacht werden sollte.
Als Grund wird angeführt, dass LOS 60 % des neuen Unternehmens, welches die Vermögenswerte, Patente und Beschäftigten der Schneider Laser Technologies AG übernommen hat, kontrolliert und somit von der mutmaßlichen Beihilfe zugunsten der Schneider AG profitiert hat.
3.
WÜRDIGUNG
3.1.
Vorliegen einer Beihilfe
Gemäß Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag sind staatliche oder aus staatlichen Mitteln gewährte Beihilfen gleich welcher Art, die durch die Begünstigung bestimmter Unternehmen oder Produktionszweige den Wettbewerb verfälschen oder zu verfälschen drohen, mit dem Gemeinsamen Markt unvereinbar, soweit sie den Handel zwischen Mitgliedstaaten beeinträchtigen.
Nach ständiger Rechtsprechung der europäischen Gerichte ist das Kriterium der Beeinträchtigung des Handels erfüllt, wenn das begünstigte Unternehmen eine wirtschaftliche Tätigkeit ausübt, die Gegenstand des Handels zwischen Mitgliedstaaten ist.
Die Produkte der Schneider AG werden gehandelt, so dass die Mitgliedstaaten miteinander im Wettbewerb stehen.
Nach dem LfA-Gesetz [4] ist die LfA ein Kreditinstitut des Freistaates Bayern und steht unter Rechtsaufsicht des Staatsministeriums der Finanzen.
Die LfA hat den Auftrag, die Wirtschaftspolitik des Freistaats durch Förderung gewerblicher Unternehmen in Bayern zu unterstützen.
Folglich stammen die Darlehen, Beteiligungen und Kapitalerhöhungen zugunsten der Schneider AG aus staatlichen Mitteln und sind dem Staat zuzuschreiben.
Schneider ist auf Märkten tätig, in welchen EG-Binnenhandel stattfindet.
Falls deshalb die von der LfA bereitgestellten Mittel der Schneider AG einen Vorteil verschaffen, würde dies den Wettbewerb verfälschen und den Handel beeinträchtigen.
Ob ein solcher Vorteil vorliegt, ist im Hinblick auf den Grundsatz des marktwirtschaftlich handelnden Kapitalgebers zu prüfen.
Auch die Zuwendungen der Bayerischen Forschungsstiftung stammen aus staatlichen Mitteln.
Die Bayerische Forschungsstiftung wird aus staatlichen Mitteln finanziert und vom Freistaat Bayern beaufsichtigt.
Sowohl der Stiftungsvorstand als auch der Präsident und mehrere Mitglieder des Stiftungsrates werden vom Freistaat Bayern ernannt [5].
Diese Zuwendungen übertragen der Schneider AG einen selektiven Vorteil, da nur wenige ausgewählte F & E-Vorhaben von der Stiftung gefördert werden.
Außerdem konnte die Schneider AG so ihre Position gegenüber Wettbewerbern in der EU verbessern.
3.2.
Maßnahmen der LfA
Zu dem Darlehen in Höhe von 5,1 Mio.
EUR, das die LfA der Schneider AG 1993 gewährte, erließ die Kommission am 19.1.1994 eine Entscheidung ohne Einwände [6].
Diese Entscheidung wurde nicht angefochten und ist also rechtskräftig.
Die Beschwerdeführerin behauptete nicht, dass eine missbräuchliche Verwendung von Beihilfen vorliegt und es gibt keine anderen Gründe dafür, den Fall wieder aufzurollen.
Am 24.9.1998 erwarb die LfA von der Beschwerdeführerin 250000 Aktien von den insgesamt 602000 Aktien der Schneider AG.
Die LfA zahlte für diese Beteiligung und für das Recht, bei der damit verbundenen Kapitalerhöhung neue Aktien zu zeichnen, einen symbolischen Kaufpreis von 1 DM (0,5 EUR).
Die Kapitalerhöhung um insgesamt 23 Mio.
EUR wurde am 1.10.1998 beschlossen und am 21.10.1998 registriert.
Private Investoren einschließlich Lehman Brothers beteiligten sich an der Kapitalerhöhung unter denselben Bedingungen wir Lfa.
Im Zuge der Kapitalerhöhung erhielt die LfA 71341 Stück der 301000 Neuaktien und hielt somit 321341 Stück von insgesamt 903000 Aktien (35,6 %) der Schneider AG.
Ende 1999 wurden die Aktien im Verhältnis 1:10 gesplittet, so dass die LfA 3213410 Stück Aktien übernahm.
Infolgedessen verringerte sich der Anteil der Beschwerdeführerin an der Schneider AG auf 14,6 %; die LfA hielt 35,6 %, während Lehman Brothers 26,6 % und andere Privatinvestoren 23,2 % der Aktien der Schneider AG übernahmen.
Die Kommission war über den Kauf der Schneider-Aktien und die Beteiligung der LfA an der Kapitalaufstockung um 23 Mio.
EUR im Jahr 1998 unterrichtet worden, doch wurde keine Untersuchung eingeleitet.
Grund für den Aktienkauf und die Beteiligung der LfA an der Kapitalerhöhung waren die positiven Erwartungen, vor allem im Zusammenhang mit der von dem Unternehmen entwickelten Lasertechnologie.
Diese positiven Erwartungen wurden durch weitere Kapitalerhöhungen der Schneider AG untermauert, die von Lehman Brothers als alleiniger oder Leadinvestor Ende 1999 und Anfang 2000 durchgeführt wurden.
Außerdem stieg der Preis der Schneider AG rasch bis Mitte 2000.
Daher ist die Kommission der Auffassung, dass der Kauf von Aktien an der Schneider AG zu einen symbolischen Preis und die Beteiligung an der Kapitalerhöhung um 23 Mio.
EUR durch die LfA zusammen mit privaten Investoren und zu den selben Bedingungen, keine Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag darstellen, da der Staat vergleichbar einem privaten Kapitalgeber handelte.
Im Anschluss an eine Vereinbarung vom 15.
November 1999, zahlte die LfA der Beschwerdeführerin […] EUR für die Ablösung des Nachbesserungsrechts.
Das Nachbesserungsrecht hatte sich die Beschwerdeführerin vorbehalten, als die LfA 250000 Aktien von ihr erwarb; demnach war die LfA im Falle der Weiterveräußerung der Schneider-Aktien an Dritte verpflichtet, die Beschwerdeführerin mit 30 % am Verkaufserlös zu beteiligen.
Effektiv verkaufte die LfA […] Aktien (nach dem Split) an Lehman Brothers und der Betrag, den sie dadurch einsparte, dass die 30 % nicht anfielen, lag über den […] EUR, die sie für die Ablösung des Nachbesserungsrechts gezahlt hatte.
Die Beschwerdeführerin behauptete, sie habe die […] EUR der Schneider AG als Darlehen bereitstellen müssen und begründete so ihr Vorbringen, dass es sich um eine staatliche Beihilfe in Form eines nicht angemeldeten Darlehens handelt, das die LfA indirekt der Schneider AG gewährt habe.
Doch wurde die Behauptung, die Beschwerdeführerin habe diesen Betrag gegen ihren Willen der Schneider AG bereitstellen müssen, weder durch den Vertrag zwischen der LfA und der Beschwerdeführerin noch durch die Kreditvereinbarung zwischen der Schneider AG und der Beschwerdeführerin untermauert.
Die Unterlagen zeigen vielmehr, dass das Darlehen an die Schneider AG von der Beschwerdeführerin als Beitrag aus ihren damaligen Vermögenswerten geleistet wurde, nämlich dem Wert des Nachbesserungsrechts.
Da der Preis der Schneider-Aktien zu der Zeit hoch war und weiter stieg, profitierte auch die Beschwerdeführerin von diesem Beitrag zur Schneider AG.
Die Kommission merkt in diesem Zusammenhang an, dass das Darlehen vom Beschwerdeführer im gleichen Zeitraum wie die Kapitalerhöhungen, die von Lehman Brothers unterzeichnet wurden, gewährt wurden und dass während dieses Zeitraums ein Pool privater Banken eine beträchtliche Kreditlinie aufrechterhielt (siehe unten).
Daraus ergibt sich, dass die Zahlung von […] EUR der LfA an die Beschwerdeführerin, die von dieser später der Schneider AG als Darlehen bereitgestellt wurden, keine Elemente staatlicher Beihilfe enthält.
Im selben Zeitraum, als das […](*) EUR-Darlehen gewährt wurde (September 1999 bis Februar 2000), stellte die LfA der Schneider AG drei Darlehen zur Verfügung: 2,1 Mio.
EUR und 5,1 Mio.
EUR im September 1999 und 5,6 Mio.
EUR im Februar 2000.
Nach deutschen Angaben verfolgten die drei Darlehen den Zweck, die Kreditlinie durch die Poolbanken in Höhe von 31 Mio.
EUR aufrechtzuerhalten.
Die Zinssätze der LfA-Darlehen ([…] %, […] % und […] %) entsprachen denen der Poolbanken bzw. überstiegen diese und lagen über dem Referenzsatz der Kommission (4,76 % im Jahr 1999 und 5,7 % im Jahr 2000).
Folglich wurden die ausstehenden Beträge dieser Darlehen von der LfA im Rahmen des Insolvenzverfahrens der Schneider AG eingefordert.
Wie bereits erwähnt, war der Preis der Aktien zu der Zeit, als die drei Darlehen gewährt wurden, hoch und Lehman Brothers kaufte von der LfA […] Aktien der Schneider AG.
Dies zeigt das fortbestehende Interesse des Marktes an der Schneider AG zum damaligen Zeitpunkt.
Zwei weitere private Kapitalerhöhungen der Schneider AG Ende 1999 und Anfang 2000 [7] untermauern ebenfalls den deutschen Standpunkt, dass die drei Darlehen in Einklang mit dem Grundsatz des marktwirtschaftlich handelnden Kapitalgebers stehen.
Dennoch werden für eine vollständige Bewertung weitere Angaben seitens Deutschlands benötigt.
Schließlich behauptete die Beschwerdeführerin, LOS sollte solidarisch haftbar für die Rückforderung der unrechtmäßigen Beihilfe an die Schneider AG gemacht werden, da sie mit Hilfe eines neuen Unternehmens die Kontrolle über die Assets, Patente und Beschäftigten der Schneider Laser Technologies AG erworben habe.
Eine gemeinsame Haftung beider Unternehmen käme nur dann in Betracht, wenn festgestellt würde, dass die Schneider AG eine rechtswidrige Beihilfe erhalten hat.
Nach der Rechtsprechung des Europäischen Gerichtshofs [8] kann vom Käufer der Assets in einem Insolvenzverfahren nur dann die Rückzahlung verlangt werden, wenn dem insolventen Unternehmen rechtswidrige Beihilfen gewährt und die Assets unter Marktpreis veräußert wurden.
Deshalb werden von Deutschland weitere Angaben zum Verkauf der Assets und zur Beteiligung an Unternehmen benötigt, die im Zuge der Insolvenzverfahren der Schneider AG, Schneider Electronics AG und Schneider Laser Technologies AG neu gegründet wurden.
3.3.
Zuwendungen der Bayerischen Forschungsstiftung
Die Zuwendungen für F & E im Bereich der Lasertechnologie wurden der Schneider AG im Rahmen zweier gesonderter Maßnahmen bereitgestellt: 6498468,68 EUR in den Jahren 1995-1997 und 2551653,20 in den Jahren 1997-1999.
Diese Maßnahmen wurden der Kommission nicht notifiziert und können als rechtswidrige Beihilfe eingestuft werden.
Allerdings genehmigte die Kommission 2001 das Förderprogramm für Hochtechnologien für die Jahre 2001-2005 [9].
Um die Vereinbarkeit dieser Beihilfe mit Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) EG-Vertrag anhand der Regelung bewerten zu können, werden weitere Informationen benötigt.
4.
SCHLUSSFOLGERUNG
Die Kommission bezweifelt, dass die Darlehen in Höhe von 12,8 Mio.
EUR, die in den Jahren 1999 und 2000 der Schneider AG von der LfA bereitgestellt wurden und die Zuwendungen in Höhe von 9050121,88 EUR der Bayerischen Forschungsstiftung in den Jahren 1995-1999, mit dem Gemeinsamen Markt vereinbar sind.
Aus diesen Gründen fordert die Kommission die Bundesrepublik im Rahmen des Verfahrens nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag auf, innerhalb eines Monats nach Eingang dieses Schreibens ihre Stellungnahme abzugeben und alle für die Würdigung dieser Maßnahmen sachdienlichen Informationen zu übermitteln.
Sie bittet die deutschen Behörden, dem etwaigen Beihilfeempfänger unmittelbar eine Kopie dieses Schreibens zuzuleiten.
Die Kommission benötigt insbesondere folgende Angaben:
a) genaue Angaben zur Notwendigkeit und Laufzeit der drei Darlehen über insgesamt 12,8 Mio.
EUR zur Aufrechterhaltung der Kreditlinie durch die Poolbanken in Höhe von 31 Mio.
EUR;
b) genaue Angaben zu der Kreditlinie in Höhe von 31 Mio.
EUR, die von den Poolbanken laut Mitteilung der Bundesregierung vom 17.
Juni 2003 bereitgestellt wurde;
c) den genauen Betrag der Kapitalerhöhungen Ende 1999 und Anfang 2000.
Nach deutschen Angaben beliefen sich diese Kapitalerhöhungen, bei denen Lehman Brothers entweder als alleiniger oder Leadinvestor fungierte, auf 25 Mio.
EUR sowie 46 Mio.
EUR.
Hingegen behauptet die Beschwerdeführerin, Lehman Brothers habe bei zwei Kapitalerhöhungen, die zwischen September 1999 und Februar 2000 durchgeführt wurden, lediglich einen Betrag von 2310766,00 EUR eingebracht.
Bitte erläutern Sie, wie es zu so abweichenden Zahlenangaben kommen kann;
d) Vorlage des Berichts der Analyseabteilung von Lehman Brothers vom 4.4.2000, der auf Seite 5 der Mitteilung der Bundesregierung vom 17.
Juni 2003 erwähnt wird;
e) Klarstellung, inwieweit der Zuschuss in Höhe von 9050121,88 EUR der Bayerischen Forschungsstiftung in Einklang mit dem Förderprogramm für Hochtechnologien steht.
Benötigt werden insbesondere Angaben dazu, wie die Beihilfebeträge berechnet wurden, welche Kosten als förderfähig galten und wie der Anreizeffekt nachgewiesen wurde.
Darüber hinaus werden Informationen über etwaige nicht angemeldete Beihilfen benötigt, die der Schneider AG von der Bayerischen Forschungsstiftung vor Inkrafttreten des Hochtechnologie-Programms gewährt wurden;
f) Beschreibung der übertragenen Assets, des Kaufpreises sowie der Verkaufsmethode, die bei den Insolvenzverfahren der Schneider AG, Schneider Electronics AG und Schneider Laser Technologies AG angewandt wurde.
Des Weiteren sind ausführliche Angaben zum Kaufpreis und zu sonstigen Bedingungen für die Übertragung der Anteile an den Unternehmen erforderlich, die im Rahmen der Insolvenzverfahren neu gegründet wurden.
Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie die Beteiligten durch die Veröffentlichung des vorliegenden Schreibens und einer aussagekräftigen Zusammenfassung dieses Schreibens im Amtsblatt der Europäischen Gemeinschaften von der Beihilfe in Kenntnis setzen wird.
Außerdem wird sie die Beteiligten in den EFTA-Staaten, die das EWR-Abkommen unterzeichnet haben, durch die Veröffentlichung einer Bekanntmachung in der EWR-Beilage zum Amtsblatt und die EFTA-Überwachungsbehörde durch Übermittlung einer Kopie dieses Schreibens von dem Vorgang in Kenntnis setzen.
Alle vorerwähnten Beteiligten werden aufgefordert, innerhalb eines Monats nach dem Datum dieser Veröffentlichung ihre Stellungnahme abzugeben."
[1] Informacja poufna.
[2] Dz.U. C 185 z 30.6.2001, str. 58.
Pomoc nr: N 124/01 — DE — program w zakresie badań i rozwoju "Zaawansowane technologie na 21 wiek".
[3] ABl.
C 185 vom 30.6.2001, S. 58, Beihilfe Nr. N 124/01 — DE — FuE-Programm "Hochtechnologien für das 21.
Jahrhundert".
[4] Siehe Artikel 1 Absatz 1 und Artikel 2 Absatz 1 des Gesetzes über die Bayerische Landesanstalt für Aufbaufinanzierung (LfA-Gesetz — LfAG), (Bay RS 762-5-F).
[5] Siehe Website: http://www.forschungsstiftung.de/
[6] ABl.
C 85 vom 22.3.1994, S. 11, Entscheidung der Kommission vom 19.1.1994, staatliche Beihilfe Nr. N 733/93, — DE — "Schneider Rundfunkwerke AG".
[7] Nach deutschen Angaben belief sich die Kapitalerhöhung 1999 auf 25 Mio.
EUR und wurde von Lehman Brothers als alleinigem Investor durchgeführt, während bei der Kapitalerhöhung 2000 um 46 Mio.
EUR Lehman Brothers als Leadinvestor fungierte.
Die Beschwerdeführerin bestreitet den Umfang dieser Kapitalerhöhungen und behauptet, sie würden sich insgesamt nur auf 2,3 Mio.
EUR belaufen.
[8] Urteil vom 29.4.2004 in der Rechtssache C-277/00, Deutschland gegen Kommission ("SMI"), [2004] noch nicht veröffentlicht; Urteil vom 8.5.2003 in den verbundenen Rechtssachen C-328/99 und C-399/00, Italien und SIM 2 Multimedia gegen Kommission ("Seleco"), [2003] SLG I-4035.
[9] Siehe Fußnote 1.
--------------------------------------------------
1 euro Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2005/C 47/02)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"ASPERGE DES SABLES DES LANDES"
NR WE: FR/00272/ 7.11.2002
CNP ( ) COG(X)
Niniejsze zestawienie to podsumowanie, sporządzone dla celów informacji.
W celu uzyskania kompletnych informacji, w szczególności przeznaczonych dla producentów danych produktów, objętych CNP lub COG, należy sięgnąć po integralną wersję opisu bądź to na poziomie krajowym, bądź zwrócić się z prośbą o nią do właściwych służb Komisji Europejskiej [1]
1.
Właściwe służby państwa członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Institut National des Appellations d'Origine _BAR_
Adres: _BAR_ 138, Champs Elysées — 75008 PARIS — FRANCE _BAR_
Tel.: _BAR_ (1) 53 89 80 00 _BAR_
Faks: _BAR_ (1) 42 25 57 97 _BAR_
2.
Wnioskodawca:
2.1.Nazwisko: _BAR_ Syndicat des Producteurs d'Asperges des Landes _BAR_
2.2.Adres: _BAR_ Chambre d'Agriculture, Cité Galliane,BP 279 — 40005 MONT DE MARSAN CEDEX _BAR_
Tel.: _BAR_ (5) 58 85 45 05 _BAR_
Faks: _BAR_ (5) 58 85 45 21 _BAR_
e-mail: _BAR_ qualite@landes.chambagri.fr _BAR_
2.3.Skład: _BAR_ Producenci/Przetwórcy (X) Inni ( ) _BAR_
3.
Rodzaj produktu:
Klasa: Owoce, warzywa i zboża w stanie surowym lub przetworzone
4.
Opis specyfikacji:
(zestawienie wymogów określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa: "Asperge des Sables des Landes"
Opis: Świeży szparag, biały lub fioletowy (ten ostatni oznacza biały szparag, u którego tylko część wypustki nabrała lekko fioletowego zabarwienia.
Jest ono rezultatem kilkugodzinnego wystawienia na działanie światła i w niczym nie umniejsza walorów smakowych szparagu). Produkt odpowiada klasie EXTRA i I określonej w normach wspólnotowych.Szparagi są pakowane na geograficznym obszarze produkcji i wystawiane na sprzedaż w wiązkach, pojedynczych opakowaniach lub luzem po uprzedniej klasyfikacji według wielkości zgodnie z normami wspólnotowymi (12-16 mm oraz 16 mm + dla klasy EXTRA, oraz 10-16 mm i 16 mm + dla klasy I).
W przypadku sprzedaży szparagów Sables des Landes w stanie innym niż świeże (tzn. mrożone lub puszkowane) nie można używać chronionej nazwy pochodzenia "Sables des Landes" lub "Landes".
- cały departament Landes;
- departament Gironde (ograniczony do kantonu Bordeaux, Arcachon, Audenge, Belin, Blanquefort, Castelnau-de-Medoc, La-Brede, Pessac, Podensac, La Teste; kanton Langon (część): gminy Langon, Bommes, Fargue-de-Langon, Léognan, Mazière, Roaillan, Sauterne, Toulenne; kanton Auros (część): gminy Auros, Berthez, Brannens, Brouqueyran, Coimère, Lados, Sigalens; kanton Bazas, Captieux, Grignols, Saint Symphorien, Villandraut, Lesparre-Medoc, Pauillac, Saint-Laurent et Benon, Saint-Vivien-de-Medoc);
- departament Lot-et-Garonne (ograniczony do kantonu Bouglon (część): gmin Antagnac, Labastide-Castel-Amouroux i Poussignac; kanton Casteljaloux; kanton Damazan (część): gminy Damazan, Ambrus, Caubeyres, Fargues-sur-Ourbise, Saint-Léon, Saint-Pierre de Buzet; kanton Houeillès, kanton Lavardac (część): gminy Lavardac, Barbaste, Montgaillard, Pompiey, Xaintrailles; kanton Mézin (część): gminy Mézin, Gueyze, Lisse, Meylan, Poudenas, Réaup, Saint-Maure-de-Peyriac, Saint-Pé-Saint-Simon i Sos).
Dowód pochodzenia: Historyczny
Uprawa szparagów, obecna na obszarze "Landes" od początku dwudziestego wieku, została znacząco rozwinięta począwszy od lat sześćdziesiątych, gdy produkt ten był swoistą nowością.
Na tym rozległym zalesionym obszarze, na którym od osiemnastego wieku, z woli państwa francuskiego, pozyskiwano żywicę z sosny, uprawa szparagów oraz innych płodów rolnych praktycznie zastąpiła żywicowanie.
Oprócz przystosowania do warunków glebowych i klimatycznych, uprawa szparagów jest bardzo odpowiednia dla małych i średniej wielkości struktur rolniczych oraz charakteryzuje się dużym zapotrzebowaniem na siłę roboczą.
Z tego względu umożliwia ona utrzymanie stosunkowo zwartej i aktywnej struktury społeczności wiejskiej na tym konkretnym obszarze ("życie w samym środku lasu").
Pochodzenie
Pochodzenie szparagów jest gwarantowane poprzez nadzór procesu ich produkcji od szparagarni do dystrybucji.
Obszary produkcji otrzymują numery rejestracyjne.
Partie szparagów podlegają identyfikacji od produkcji do punktu opakowań.
Skrzynki lub indywidualne opakowania szparagów oznacza się specjalnymi etykietkami zawierającymi odniesienie do miejsca pochodzenia (kod producenta, datę zebrania danej partii).
Podmioty gospodarcze prowadzą rejestry niezbędne do dowiedzenia pochodzenia produktu.
Metoda otrzymywania:: Szparag jest rośliną wieloletnią uprawioną przez okres około dziesięciu lat; uprawę rozpoczyna się w trzecim roku i trwa ona przez okres około siedmiu lat. Częścią jadalną jest wypustka złożona z podziemnego pędu wyrastającego z karpy.
Dopuszcza się wyłącznie odmiany zdolne do wytworzenia białej lub fioletowej szparagi, umieszczonej w wykazie wnioskodawcy. Wszystkie nowe odmiany podlegają badaniom odmianowym.Uprawę rozpoczyna się od posadzenia karp w okresie między marcem a majem, w glebie wybranej ze względu na zawartość piasku (powyżej 75 %), możliwości drenowania, żyzności i poprzednich upraw.
Gęstość sadzenia waha się między 12000-25000 karp na hektar w zależności od żyzności gleby i metody nawadniania.
Nawożenie, nawadnianie i środki ochrony roślin stosuje się stosownie do potrzeb.Na uprawianej ziemi formuje się kopczyk z bardzo drobnej i bardzo lekkiej, niezbitej gleby, o wysokości około 30 cm. Końcowy kopczyk formuje się w lutym.
Następnie owija się go lub przykrywa warstwą zapewniającą lepsze rozprowadzanie ciepła w ziemi. Zbiór można rozpocząć, gdy tylko temperatura gruntu na poziomie karpy wynosi 9-12 °C, tj. zazwyczaj między marcem i majem (w trzecim roku uprawy zbiera się połowę plonów).
Wypustki natychmiast chroni się od światła i ciepła i umieszcza w zimnie (7 °C) w przeciągu czterech godzin od zebrania.
Wszystkie operacje związane z selekcją, pakowaniem i przechowywaniem przeprowadzane przed wysyłką w celu dystrybucyjnych powinny uwzględniać łańcuch chłodniczy i chronić zbiory przed wysuszeniem.
Wspomniane operacje przeprowadza się w obrębie wyżej wymienionych obszarów z uwagi na delikatność szparagi Sables des Landes w celu utrzymania ich świeżości i kruchości.
Na etykiecie podaje się datę dostarczenia do punktu pakowania.
Uwarunkowania:: Charakterystyczną cechą szparagów Sables des Landes jest ich wczesna dojrzałość, dobrze uformowane, bardzo jędrne i niewłókniste wypustki i brak goryczy. Ogólnie biorąc, są one kruche, słodkie i bardzo delikatne.
Powyższe cechy wynikają głównie ze sposobu, w jakim wypustka rośnie w określonym gatunku gleby i specyficznych warunków klimatycznych.
Hoduje się ją w glebie bielicowej stosunkowo bogatej w składniki organiczne i bardzo ubogiej w glinę, co sprawia, że smak szparagów pozbawiony jest goryczy.
Skład granulometryczny tego rodzaju gleby sprawia, że jest ona lekka, ma właściwości filtrujące i szybki nagrzewa się.
Ponadto, ten rodzaj gleby oddziaływuje bezpośrednio na wypustkę szparaga, umożliwiając jej szybkie i proste rośnięcie dzięki słabemu mechanicznemu oporowi ziemi.Umiejętne przygotowanie karpy przez producentów sprawia, że wypustka rośnie szybko i prosto dzięki słabemu oporowi mechanicznemu stawianemu przez ziemię pozbawioną grud i kamieni, oraz dzięki zgromadzonemu ciepłu i utrzymywaniu wilgoci.Klimat lokalny jest klimatem typu oceanicznego właściwym dla regionu Aquitaine, charakteryzującym się umiarkowaną wilgocią i wczesną wiosną ze stosunkowo obwitymi opadami i łagodnymi temperaturami. Obecność dużego zalesionego obszaru jest czynnikiem dodatkowo łagodzącym klimat.
Suche i gorące lato pozwala następnie roślinie zgromadzić zapasy niezbędne do udanych zbiorów.Dzięki powyższym właściwościom, szparag Sables des Landes cieszy się znakomitą opinią na rynkach europejskich.
Ankieta przeprowadzona w 1997 r. wykazała, że 90 % badanych zajmujących się zawodowo obrotem szparagami rozpoznaje szparagi Sables des Landes i plasuje je na pierwszym lub drugim miejscu pod względem jakości.
Szparagi Sables des Landes przeznaczane są również na wywóz, który stanowi około 10 % rocznych obrotów (około 7 % wywożonych jest do Niemiec i około 2 % do Luksemburga, Belgii, Hiszpanii i Anglii).
W niektórych państwach konsumpcja szparagów Sables des Landes rozpoczęła się w latach 60-tych.Umiejętne zebranie i selekcja plonów przez producentów pełni bardzo ważną rolę w dostarczaniu tych świeżych i delikatnych produktów dystrybutorom. Istotną rolę odgrywają również punkty pakowania oraz podmioty zajmujące się handlem.
Nazwa: _BAR_ QUALISUD _BAR_
Adres: _BAR_ "Agropole" B.P. 102, Lasserre — 47 000 AGEN _BAR_
Struktura kontroli:: Zgodne z normą EN 45011
Etykietowanie: Produkt sprzedawany pod nazwą "Asperge des Sables des Landes."
Wymogi krajowe: —
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Departament ds. polityki jakości produktów rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2005/C 47/04)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"PÂTES D'ALSACE"
NR WE: FR/00324/ 7.11.2003
CNP ( ) COG (X)
Niniejsze zestawienie to podsumowanie, sporządzone dla celów informacji.
W celu uzyskania kompletnych informacji, w szczególności przeznaczonych dla producentów danych produktów, objętych CNP lub COG, należy sięgnąć po integralną wersję opisu bądź to na poziomie krajowym, bądź zwrócić się z prośbą o nią do właściwych służb Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwe służby Państwa Członkowskiego:
Nazwa _BAR_ Institut National des Appellations d'Origine _BAR_
Adres: _BAR_ 138, Champs Elysées — 75008 PARIS — FRANCE _BAR_
Telefon. _BAR_ (1) 53 89 80 00 _BAR_
Faks: _BAR_ (1) 42 25 57 97 _BAR_
2.
Wnioskująca:
2.1.Nazwa: _BAR_ Alsace Qualité: section "fabricants de pâtes" _BAR_
2.2.Adres: _BAR_ 2 rue de Rome 67300 SCHILTIGHEIMTelefon: 03 88 19 16 78 Faks: 03 88 18 90 42e-mail: alsace-qualite@alsace-qualite.com _BAR_
2.3.Skład: _BAR_ stowarzyszenie prawa lokalnego składające się z 3 zespołów:rolnicze organizacje zawodowe (izba rolnicza, związki zawodowe, spółdzielnie)organizacje producentów oraz przedsiębiorstwa rolno-spożywcze podzielone na wyspecjalizowane grupyprzedstawiciele dystrybutorów, konsumentów i restauratorów _BAR_
3.
Rodzaj produktu:
Klasa 2.7. Makarony
4.
Opis specyfikacji:
(podsumowanie warunków, o których mowa w art. 4 ust. 2)
Nazwa: "Pâtes d'Alsace"
- 1 kg grysiku z pszenicy durum najwyższej jakości,
- 320 g świeżych jaj (opowiada to 7 świeżym jajom).
Obszar geograficzny: Nazwa "pâte d'alsace" może odnosić się wyłącznie do makaronów wyprodukowanych w zakładach produkcyjnych usytuowanych w Alzacji.
Świadectwo pochodzenia: Produkcja alzackich makaronów ze wspomnianych surowców odbywa się w zakładach produkcyjnych położonych w Alzacji, utrwalając w ten sposób tradycję wytwarzania makaronów jajecznych.Wewnętrzny system identyfikacji w każdym przedsiębiorstwie pozwala na określenie, na podstawie produktu końcowego, parametrów produkcji i użytych surowców.Wspomniana identyfikacja jest oparta na systemie identyfikacji i rejestracji partii we wszystkich stadiach produkcji.
Metoda otrzymywania: Makarony alzackie wytwarza się z grysiku pszenicy durum najwyższej jakości oraz z 320 g świeżych jaj na każdy kilogram grysiku.
Metoda produkcji makaronów alzackich składa się z kilka etapów, z których każdy odgrywa istotną rolę.
Związek Cecha szczególna
Pâtes d'alsace od dawnych czasów jest wyrabiany z mąki i jaj.
Genezą tego typowo alzackiego zwyczaju stosowania dużej proporcji jaj, jest fakt, iż do XIX wieku makaron był wyrabiany głównie na terenach wiejskich, gdzie jaja były łatwo dostępne.
Przez długi czas produkcja makaronu była domeną gospodyń domowych, które następnie przekazywały recepturę oraz sposób produkcji z matki na córkę.
Uprzemysłowienie procesu produkcji, pod koniec ubiegłego wieku a przede wszystkim na początku obecnego wieku, nie spowodowało zaniku tej tradycyjnej receptury.
Wręcz przeciwnie, przemysł stale dążył do wzbogacania makaronu jajami, aż w końcu osiągnął proporcję 7 jaj na kilogram grysiku z pszenicy durum. To idealne pod względem organoleptycznym połączenie jest dziś powszechnie akceptowane przez producentów alzackich, co pozwala na podtrzymywanie tradycji wyrobu makaronów jajecznych.
Cechy wyróżniające
Jaja poprawiają smak, ułatwiają wyrabianie ciasta oraz zapewniają właściwą konsystencję w czasie gotowania.
Renoma historyczna i obecna
Badania historyczne przeprowadzone przez Rolanda OBERLE, kuratora dziedzictwa i attaché kulturalnego do spraw "Historii i Sztuki Alzacji" przy Radzie Ogólnej Bas-Rhin wskazują, że makarony alzackie są wyrabiane prawdopodobnie od XV wieku, lecz co ważniejsze makarony te nieprzerwanie od początku były makaronami jajecznymi:
1507 r.: _BAR_ pierwsza wydana w Alzacji książka kucharska (Kochbuch, wydrukowana przez Mathiasa Kopfuffa, Strasburg, 1507 r.), a także tłumaczenie niemieckie dzieła Platina (Von allen Speiser und Gerichen, Strasburg, 1503 r.) wspominają już o istnieniu Wasser Strieble (Spätzle). _BAR_
1671 r.: _BAR_ opactwo w Buchinger podaje recepturę na makarony alzackie, stosowaną po dziś dzień: "kluski robi się z wielu jaj, dobrej mąki oraz soli.
Nie dodaje się wody, lecz dużą ilość jaj." _BAR_
1811 r.: _BAR_ pozycja bibliograficzna na temat gastronomii alzackiej: Oberrheinisches Kochbuch ('Kucharka z Haut-Rhin'), która podaje recepturę na kluski identyczną z tą podaną przez opactwo w Buchinger. _BAR_
1840 r.: _BAR_ pierwsza fabryka w Alzacji: Maison Scheurer wyposażona w najnowocześniejsze maszyny. Zakład ten stosował mechaniczną ugniatarkę oraz prasę hydrauliczną. _BAR_
Po 1870 r.: _BAR_ makaron jest wytwarzany przez setki piekarzy, którzy suszą go w piecu w celu zwiększenia jego trwałości. _BAR_
1871 r.: _BAR_ kolejne 15 zakładów dołącza do Scheurer'a.
Alzacja szybka staje się głównym regionem produkcji makaronów jajecznych w Rzeszy Niemieckiej. _BAR_
1920 r.: _BAR_ kontynuacja ekspansji poprzez utworzenie DEKA, która kładła nacisk głównie na jakość (grysik z pszenicy durum najwyższej jakości, jaja rozbijane na miejscu w wytwórni makaronu). _BAR_
1932 r.: _BAR_ produkty DEKA zostały odznaczone złotym medalem na Exposition internationale du centenaire de Pasteur. _BAR_
1933 r.: _BAR_ produkty DEKA otrzymują Główną Nagrodę na Exposition Le Confort chez Soi oraz złoty medal na Exposition d'économie domestique de Paris. _BAR_
1934 r.: _BAR_ produkty DEKA wystawiane są poza konkursem na Exposition universelle industrielle et commerciale de Paris. _BAR_
1996 r.: _BAR_ wydanie książki historycznej pt. "L'histoire des pâtes d'Alsace" (autorzy: Catherine MALAVAL i Roland OBERLE — Editions VETTER). _BAR_
1998 r.: _BAR_ makarony alzackie są opisane w "Inventaire du patrimonine culinaire de la France — Alsace — Produits du terroir et recettes tradictionelles" — Editions Albin Michel). _BAR_
Od ponad trzech wieków tradycja wyrobu makaronów ze świeżych jaj jest jedną ze specjalności kulinarnych Alzacji.
Makarony te dodaje się do tradycyjnych potraw, takich jak potrawka z zająca, potrawa z ryb lub łosoś Rhine.
Makarony z Alzacji stanowią obecnie ponad 50 % krajowej produkcji makaronów jajecznych.
Nazwa: _BAR_ CERTIQUAL, stowarzyszenie zajmujące się wydawaniem świadectw dla jakościowych produktów z Alzacji, stowarzyszenie prawa miejscowego wpisane do rejestru prowadzonego przez sąd w Schiltigheim pod numerem 1163, zgodnie z normą EN 45011, zarejestrowane pod numerem CC 08 i akredytowane przez COFRAC. _BAR_
1 euro Stopy referencyjne w dziedzinie pomocy państwa i stopy procentowe w odniesieniu do zwrotu pomocy otrzymanej bezprawnie
(2005/C 48/02)
1.
Stopa referencyjna
Dla nowych Państw Członkowskich Komisja przyjmuje następujące stopy referencyjne:
Obowiązujące od: _BAR_ CY _BAR_ CZ _BAR_ EE _BAR_ HU _BAR_ LV _BAR_ LT _BAR_ MT _BAR_ PL _BAR_ SK _BAR_ SI _BAR_
1.1.2005 _BAR_ 6,33 _BAR_ 4,86 _BAR_ 5,50 _BAR_ 8,59 _BAR_ 6,64 _BAR_ 6,49 _BAR_ 7,00 _BAR_ 7,62 _BAR_ 7,55 _BAR_ 5,10 _BAR_
1.5.2004 _BAR_ 6,33 _BAR_ 5,00 _BAR_ 5,50 _BAR_ 8,59 _BAR_ 6,64 _BAR_ 6,49 _BAR_ 7,00 _BAR_ 9,56 _BAR_ 7,55 _BAR_ 5,10 _BAR_
2. Stopa procentowa w odniesieniu do zwrotu pomocy Na mocy art. 9 rozporządzenia nr 794/2004, Komisja przyjmuje następujące stopy procentowe dla następujących nowych Państw Członkowskich: Obowiązujące od: _BAR_ CZ _BAR_ PL _BAR_ 1.5.2004 _BAR_ 4,86 _BAR_ 7,62 _BAR_ 3. Ogłoszenie
Zaproszenie do składania wniosków o zgodę na wydobywanie węglowodorów w obrębie bloku Q13 na obszarze holenderskiego szelfu kontynentalnego
(2005/C 49/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Minister Gospodarki Królestwa Niderlandów niniejszym zawiadamia, że otrzymał wniosek o zgodę na wydobywanie węglowodorów w obrębie bloku Q13, zgodnie z planem znajdującym się w załączniku 3 rozporządzenia dotyczącego górnictwa (Staatscourant 2002, Nr 245).
Minister Gospodarki niniejszym zaprasza inne zainteresowane strony, zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwania, badania i produkcję węglowodorów, jak określono w art. 15 Ustawy o Górnictwie (Staatscourant 2002, Nr 542), do składania wniosków o zgodę na wydobywanie węglowodorów w obrębie bloku Q13 na obszarze holenderskiego szelfu kontynentalnego.
Decyzje dotyczące wniosków będą podejmowane najpóźniej dziewięć miesięcy po upłynięciu tego okresu.
Potwierdzenie odbioru skargi nr 2004/5008 — SG(04)A/11223
(2005/C 49/06)
1.
Komisja Europejska zapisała w rejestrze skarg pod numerem 2004/5008 skargę w sprawie planowanej budowy osiedla mieszkaniowego w sąsiedztwie obszaru specjalnej ochrony "Hainisch-Ihland" (nr DE 2326-401) w Hamburgu, w Niemczech, zgodnie z dyrektywą 79/409/EWG ("dyrektywa dotycząca ptaków").
2.
Komisja otrzymała ponad 70 egzemplarzy tej skargi.
W związku z powyższym i celem zapewnienia szybkiej odpowiedzi oraz poinformowania stron zainteresowanych, przy jak najbardziej efektywnym wykorzystaniu środków administracyjnych, Komisja publikuje niniejsze potwierdzenie odbioru skargi w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w Internecie pod adresem:
http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/sg1/receipt/
3. Komisja rozpatrzy powyższą skargę w świetle obowiązującego ustawodawstwa Wspólnoty.
Skarżący będą informowani, za pośrednictwem dowolnych środków, a ostatecznie w formie publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i/lub w Internecie, o wynikach badania i dalszych działaniach, o których podjęciu Komisja może zdecydować. 4.
Komisja podejmie wszelkie starania zmierzające do podjęcia decyzji w omawianej kwestii (wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przepisów lub zamknięcia sprawy) w ciągu 12 miesięcy od daty rejestracji skargi przez Sekretariat Generalny.
Pomoc państwa — Finlandia
Pomoc państwa nr C 37/2004 (ex NN 51/2004)
Pomoc inwestycyjna dla Componenta Corporation
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 49/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Komisja powiadomiła Finlandię o swojej decyzji o wszczęciu procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wymienionej pomocy/środka pismem z dnia 16 listopada 2004 r., zamieszczonym w autentycznej wersji językowej na stronach następujących po niniejszym streszczeniu.
W ciągu jednego miesiąca od dnia publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na adres:
European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
SPA 3, 6/5
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Finlandii.
Zainteresowana strona przekazująca uwagi może wystąpić z odpowiednio umotywowanym, pisemnym wnioskiem o objęcie jej tożsamości poufnością.
POMOC PAŃSTWA
Componenta to spółka sektora metalurgicznego działająca na poziomie międzynarodowym i mająca swą siedzibę w Karkkila w Finlandii.
W wyniku skargi Komisja dokonała oceny, która wykazuje, że miasto Karkkila mogło udzielić pomocy Componenta Corporation w drodze wykupu 50 % udziałów, które ta ostatnia posiadała w agencji nieruchomości (Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy) będącej współwłasnością miasta.
Komisja ma wątpliwości czy cena zakupu udziałów w agencji nieruchomości w wysokości 2,4 miliona EUR odpowiadała cenie rynkowej, ponieważ w chwili transakcji agencja wydawała się znajdować w trudnej sytuacji finansowej i w związku z powyższym tę kwotę można by uznać za pomoc państwa.
Ponadto Komisja ma wątpliwości czy ta pomoc mogła być udzielona w ramach regionalnej pomocy inwestycyjnej lub na podstawie jednego z odstępstw przewidzianych w art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu WE. Zważywszy na powyższe wątpliwości w odniesieniu do zgodności tej pomocy z Traktatem WE, Komisja postanowiła wszcząć formalną procedurę dochodzenia zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
TEKST PISMA
"(1) Komissio ilmoittaa Suomelle, että tutkittuaan Suomen viranomaisten toimittamat asiakohdassa mainittua tukea koskevat tiedot komissio on päättänyt aloittaa EY:n perustamissopimuksen 88 artiklan 2 kohdassa tarkoitetun menettelyn.
MENETTELY
(2) Komissio on pyytänyt Metalls Verkstadsklubb vid Componenta Alvesta AB:n (ruotsalaisen Componenta Alvestan metalliteollisuuden työntekijöiden ammattiyhdistyksen) tekemän kantelun seurauksena Suomelta tietoja 6. huhtikuuta 2004 ja 18. toukokuuta 2004 päivätyillä kirjeillä.
Suomi toimitti pyydetyt tiedot 22. kesäkuuta 2004 päivätyllä kirjeellä.
YKSITYISKOHTAINEN KUVAUS TUESTA
Tuki ja tuensaajat
(3) Epäilty tuki liittyy kauppaan, jolla Karkkilan kaupunki osti 50 prosenttia kiinteistöyhtiön (Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy, jäljempänä "KK") osakkeista.
Yhtiön omistivat yhdessä (50/50) Karkkilan kaupunki ja Componenta.
Joulukuussa 2003 sovittiin siitä, että kaupunki ostaa osakkeet Componentalta yhteensä 2,4 miljoonalla eurolla (josta käteismaksuosuus oli 0,7 miljoonaa euroa.
Lisäksi kaupungille siirtyi Componentan KK:lle myöntämä 1,7 miljoonan euron laina).
(4) Componenta on kansainvälisesti toimiva metalliteollisuuden yritys, jonka päätoimipaikka on Karkkilassa.
Sen tuotantolaitokset sijaitsevat Suomessa, Alankomaissa ja Ruotsissa.
Yrityksen 260 miljoonan euron liikevaihdosta valtaosa tulee Pohjoismaista ja muualta Euroopasta.
Konsernin henkilöstömäärä on noin 2200.
ARVIOINTI
Perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdassa tarkoitettu tuki
(5) Perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdan mukaan valtion myöntämä taikka valtion varoista muodossa tai toisessa myönnetty tuki, joka vääristää tai uhkaa vääristää kilpailua suosimalla jotakin yritystä tai tuotannonalaa, ei sovellu yhteismarkkinoille siltä osin kuin se vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.
Yhteisöjen tuomioistuinten oikeuskäytännön mukaan vaikutus jäsenvaltioiden väliseen kauppaan toteutuu, jos tuensaajayritys harjoittaa taloudellista toimintaa, johon sisältyy jäsenvaltioiden välistä kauppaa.
(6) Komissio toteaa, että Componentan toimintaan sisältyy jäsenvaltioiden välistä kauppaa.
Näin ollen yritykselle myönnetty tuki kuuluisi EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan.
Karkkilan kaupungin maksama kauppahinta, jolla se hankki 50 prosenttia KK:n osakkeista.
(7) Komissio pyysi Suomea perustelemaan Karkkilan kaupungin osakkeista maksamaa hintaa.
Tältä osin Suomi esittää, että KK:n omistaman kiinteistön arvo oli 5067988 euroa.
Puolet tästä summasta olisi 2533994 euroa.
Sen vuoksi 2383276 euron kauppahinta oli pienempi kuin Componentan omistusosuutta vastaava kiinteistön arvo.
(8) Komissio epäilee Suomen esittämän laskentamenetelmän tarkkuutta ja yhdenmukaisuutta markkinataloussijoittajaa koskevan periaatteen kanssa.
Osakkeiden markkina-arvo perustuu yleensä koko yrityksen arvoon, eikä ainoastaan sen liikeomaisuuden arvoon.
Tässä yhteydessä komissio toteaa, että KK:n vuosikertomuksen mukaan sen oma pääoma oli negatiivinen (– 232000 euroa) vuoden 2003 lopussa.
Sen vuoksi on erittäin todennäköistä, että yrityksen 50 prosentin omistusosuuden todellinen arvo oli pienempi kuin Karkkilan kaupungin maksama 2,383 miljoonaa euroa.
(9) Komissio toteaa lisäksi, että kaupungille siirtyi kaupan osana Componentan KK:lle vuonna 1996 myöntämä laina (1670184 euroa).
Lainan tarkoituksena oli välttää KK:n asettaminen selvitystilaan.
KK:n heikko taloudellinen tilanne huomioon ottaen on epävarmaa, olisiko Componenta saanut rahansa takaisin, ellei lainasaaminen olisi siirtynyt kaupan yhteydessä kaupungille.
(10) Osakkeiden markkina-arvoa korkeampi kauppahinta merkitsisi tukea Componentalle, koska paikallisviranomaisten myöntämät varat katsotaan valtion varoiksi.
Tuen määrä on erotus, joka saadaan vähentämällä osakkeiden kauppahinnasta (2,383 miljoonaa euroa) hinta, jonka yksityinen markkinataloussijoittaja olisi osakkeista valmis maksamaan.
Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy:n talousvaikeudet huomioon ottaen komissio ei sulje pois mahdollisuutta, että osakkeilla ei ole arvoa ja että tuen määrä oli siten 2,383 miljoonaa euroa.
(11) Tuen määrä voi kuitenkin myös ylittää 2,383 miljoonaa euroa, jos KK:hin liittyy piileviä kustannuksia.
Omistajien on vastattava niistä, jos yritys asetetaan selvitystilaan.
Kaupunki on nyt hakenut KK:n selvitystilaan.
Siitä aiheutuvat kustannukset eivät kuitenkaan ole selvillä.
Erityisedellytykset
(12) Komissio toteaa lisäksi, että kaupungin (ostaja) ja Componentan (myyjä) välisessä kauppasopimuksessa mainitaan seuraavaa:
(a) "Myyjä sitoutuu toteuttamaan Karkkilan kaupungissa tarkemmin liitteessä nro 1 määritellyn laajennusinvestoinnin, joka nostaa Componenta Karkkila Oy:n tuotantoa.
Investoinnin arvioidaan tuovan vuonna 2004 50—70 välitöntä ja kokopäiväistä uutta työpaikkaa Karkkilaan. (v. 2003 työpaikkojen lukumäärä n. 130).
(b) Mikäli kauppakirjassa määritelty myyjän laajennusinvestointi ei käynnisty vuoden 2004 aikana edellisessä kohdassa tarkoitetulla tavalla, voi ostaja niin halutessaan purkaa kaupan."
(13) Tämä lauseke viittaa vahvasti siihen, että KK:n 50 prosentin omistusosuudesta maksettu hinta ei ollut markkinahinta, vaan sitä voidaan pikemminkin pitää korvauksena Componentan Karkkilan kaupungissa toteuttamasta uudesta investoinnista.
(14) Komissio toteaa lisäksi, että Componentalta saatujen tietojen mukaan (mm.
2. lokakuuta 2003 päivätty esittely, joka on saatavilla yrityksen Internet-sivustolla) osa tästä tuotannosta näyttää olevan siirretty Ruotsin Alvestassa toimineelta Componentan tuotantolaitokselta, jonka toiminta lopetettiin toukokuussa 2004.
Tärkeimmät koneet siirrettiin sulkemisen jälkeen Karkkilaan.
Esittelyn mukaan Ruotsissa toteutetusta tuotannon lopettamisesta ja Suomeen tehdystä investoinnista aiheutuvat kustannukset ovat yhteensä 13 miljoonaa euroa.
(15) Yhteenvetona voidaan todeta komission epäilevän menettelyn tässä vaiheessa, että kauppaan, jolla Karkkilan kaupunki osti Componentan osakkeet KK:ssä, sisältyi EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua tukea Componentalle.
Epäillyn tuen soveltuvuus yhteismarkkinoille
(16) Koska epäillyn tuen tarkoituksena näyttää olevan Karkkilaan sijoittuvan uuden investoinnin rahoittaminen, on arvioitu sitä, olisiko Componenta ollut oikeutettu saamaan tähän investointiin alueellista investointitukea.
Komissio päättelee, ettei tämä näytä mahdolliselta.
Tähän on kaksi syytä:
(17) Ensinnäkin Karkkilan kaupunki sijaitsee Suomen aluetukikartassa vuosiksi 2000—2006 vahvistettujen tukialueiden ulkopuolella.
Toiseksi Componenta ei ole pk-yritys niiden arviointiperusteiden mukaisesti, jotka on määritetty EY:n perustamissopimuksen 87 ja 88 artiklan soveltamisesta pienille ja keskisuurille yrityksille myönnettyyn valtiontukeen 12 päivänä tammikuuta 2001 annetun komission asetuksen (EY) N:o 70/2001 [1] liitteessä I. Componentan liikevaihto vuonna 2003 oli 178 miljoonaa euroa, kun pk-yrityksen määritelmän mukainen liikevaihto saa olla enintään 40 miljoonaa euroa.
Yrityksen henkilöstömäärä oli vuonna 2003 keskimäärin 1595 työntekijää, kun pk-yritysten arviointiperusteiden mukainen enimmäismäärä on 250 työntekijää.
(18) Tähän mennessä toimitettujen tietojen perusteella komissio epäilee lisäksi, voidaanko tuki hyväksyä muiden perustamissopimuksessa määrättyjen poikkeusten perusteella.
Päätelmä
(19) Ottaen huomioon edellä esitetyt seikat ja toimien EY:n perustamissopimuksen 88 artiklan 2 kohdassa tarkoitetun menettelyn mukaisesti komissio kehottaa Suomea toimittamaan komissiolle kaikki edellä esitettyjen epäilyjen arvioimisen kannalta tarpeelliset asiakirjat ja tiedot kuukauden kuluessa tämän kirjeen vastaanottamisesta.
Erityisesti Suomea kehotetaan selventämään Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy:n markkina-arvo Karkkilan kaupungin ja Componentan välisen kauppasopimuksen allekirjoitushetkellä sekä perustelemaan kauppasopimuksessa olevaa lauseketta, jolla osakekauppa liitetään Karkkilassa uuteen tuotantoon tehtäviin investointeihin.
Lisäksi on selvennettävä Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy:n selvitystilaan asettamisesta Karkkilan kaupungille aiheutuneet kustannukset.
Komissio kehottaa Suomen viranomaisia toimittamaan välittömästi jäljennöksen tästä kirjeestä mahdolliselle tuensaajalle.
(20) Komissio muistuttaa Suomea EY:n perustamissopimuksen 88 artiklan 3 kohdan lykkäävästä vaikutuksesta ja viittaa neuvoston asetuksen (EY) N:o 659/1999 14 artiklaan, jossa säädetään, että kaikki sääntöjenvastainen tuki voidaan periä tuensaajalta takaisin.
(21) Komissio ilmoittaa Suomelle tiedottavansa asiasta asianomaisille julkistamalla tämän kirjeen ja julkaisemalla tiivistelmän siitä Euroopan unionin virallisessa lehdessä.
Komissio ilmoittaa asiasta myös ETA-sopimuksen allekirjoittaneiden EFTA-maiden asianomaisille julkaisemalla tiedonannon Euroopan unionin virallisen lehden ETA-täydennysosassa sekä EFTA:n valvontaviranomaiselle lähettämällä jäljennöksen tästä kirjeestä.
Kaikkia mainittuja asianomaisia kehotetaan esittämään huomautuksensa kuukauden kuluessa julkaisupäivästä."
"(1) Kommissionen önskar genom denna skrivelse informera Finland om att den, efter att ha granskat de upplysningar som tillhandahållits av Era myndigheter angående stödet i fråga, har beslutat att inleda det förfarande som anges i artikel 88.2 i EG-fördraget.
FÖRFARANDE
(2) Till följd av ett klagomål från Metalls Verkstadsklubb vid Componenta Alvesta AB begärde kommissionen i skrivelser av den 6 april 2004 och den 18 maj 2004 upplysningar från Finland.
Finland inkom med upplysningar i en skrivelse av den 22 juni 2004.
DETALJERAD BESKRIVNING AV STÖDET
Stöd och stödmottagare
(3) Misstanken om stöd avser Högfors stads förvärv av 50 % av aktieinnehavet i fastighetsbolaget Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy (nedan kallat KK) som Högfors stad och Componenta ägde gemensamt (50/50).
Parterna enades i december 2003 om att Högfors stad skulle köpa Componentas andelar för totalt 2,4 miljoner euro (0,7 miljoner kontant och övertagande av ett lån på 1,7 miljoner euro som Componenta beviljat KK).
(4) Componenta är ett internationellt verksamt företag i metallsektorn med säte i Högfors i Finland.
Företaget har produktionsenheter i Finland, Nederländerna och Sverige.
Huvuddelen av företagets nettoförsäljning på 260 miljoner euro görs i Norden och i Europa.
Koncernen sysselsätter cirka 2200 personer.
BEDÖMNING
Bedömning av förekomsten av stöd i den mening som avses i artikel 87.1 i EG-fördraget
(5) Enligt artikel 87.1 i EG-fördraget är stöd som ges av en medlemsstat eller med hjälp av statliga medel, av vilket slag det än är, som snedvrider eller hotar att snedvrida konkurrensen genom att gynna vissa företag eller viss produktion, oförenligt med den gemensamma marknaden i den utsträckning det påverkar handeln mellan medlemsstaterna.
Enligt Europeiska domstolens rättspraxis uppfylls villkoret om handelspåverkan om det stödmottagande företaget ägnar sig åt ekonomisk verksamhet som omfattar handel mellan medlemsstater.
(6) Kommissionen konstaterar att Componentas verksamhet inbegriper handel mellan medlemsstaterna.
Därför omfattas stöd till Componenta av artikel 87.1 i EG-fördraget.
Förvärvspris som Högfors stad erlagt för 50 % av andelarna i KK
(7) Kommissionen har uppmanat Finland att motivera förvärvspriset.
Finland anger att KK:s fastigheter var värda 5067988 euro.
Hälften av det beloppet är 2533994 euro, varför förvärvspriset på 2383276 euro var lägre än värdet av Componentas andel av fastigheterna.
(8) Kommissionen ifrågasätter om den värderingsmetod som Finland använder är korrekt och förenlig med principen om en privat investerare.
Aktiers marknadsvärde beräknas vanligtvis utifrån hela företagets värde och inte bara utifrån tillgångarnas värde.
Kommissionen noterar i sammanhanget att enligt KK:s årsrapport var företagets eget kapital negativt (– 232000 euro) i slutet av 2003.
Det är därför mycket troligt att andelen på 50 % av företaget i realiteten var värd mindre än de 2,383 miljoner euro som Högfors stad betalade.
(9) Kommissionen konstaterar vidare att Högfors stad inom ramen för transaktionen tog över ett lån på 1670184 euro som Componenta beviljat KK 1996 för att undvika likvidering av KK.
Med tanke på KK:s dåliga ekonomi är det föga troligt att Componenta skulle ha kunnat få tillbaka sina pengar om lånet inte hade tagits över av Högfors stad.
(10) Om förvärvspriset är högre än aktiernas marknadsvärde innebär detta att stöd beviljats Componenta, då medel från lokala myndigheter är att betrakta som statliga medel.
Stödet utgörs av skillnaden mellan det pris som en privat investerare kan tänka sig att betala och förvärvspriset på 2,383 miljoner euro.
Med tanke på de ekonomiska svårigheter som KK hade kan kommissionen inte utesluta att aktierna inte hade något värde och att stödet därför uppgick till 2,383 miljoner euro.
(11) Stödet kan också eventuellt vara större än 2,383 miljoner euro om det finns dolda kostnader som den nya ägaren får bära om företaget likvideras.
Företaget likvideras nu av Högfors stad, men kostnaden för likvideringen är inte känd.
Särskilda villkor
(12) Kommissionen konstaterar vidare att följande anges i avtalet mellan Högfors stad (köpare) och Componenta (säljare):
(a) "Säljaren förbinder sig att investera i utvidgningen av Componenta Karkkila Oy:s produktionsanläggningar på Högfors stads territorium i enlighet med specifikationerna i bilaga 1 till detta avtal.
Investeringen förväntas skapa 50–70 arbetstillfällen på heltid i Högfors under 2004 (Componenta hade i genomsnitt 130 anställda i Högfors under 2003).
(b) Om arbetet med att utvidga säljarens anläggningar inte inleds under 2004 i enlighet med ovanstående punkt har köparen rätt att ogiltigförklara transaktionen efter eget gottfinnande".
(13) Detta ger ännu en tydlig indikation på att det pris som erlades för 50 % av aktierna i KK inte var marknadsbaserat utan kan betraktas som en kompensation för Componentas nya investeringar på Högfors stads territorium.
(14) På grundval av uppgifter från Componenta (dvs. en presentation från den 2 oktober 2003 som finns på företagets hemsida) noterar kommissionen också att en del av produktionen förefaller ha flyttats från Componentas produktionsanläggning i Alvesta i Sverige.
Anläggningen i Alvesta stängdes i maj 2004 och de viktigaste maskinerna flyttades till Högfors.
Enligt samma källa uppgår den totala kostnaden för nedläggning av produktionen i Sverige och investeringarna i Finland till 13 miljoner euro.
(15) Kommissionen misstänker i det nuvarande skedet att Högfors stads förvärv av Componentas andelar i KK utgör stöd av det slag som avses i artikel 87.1 i EG-fördraget.
Förenlighet
(16) Eftersom syftet med det eventuella stödet förefaller ha varit avsett att finansiera en ny investering i Högfors har det undersökts huruvida Componenta hade kunnat få regionalt investeringsstöd.
Kommissionen drar slutsatsen att så inte förefaller vara fallet och detta av följande två orsaker:
(17) För det första är Högfors en stad belägen i ett område som inte är stödberättigat enligt regionalstödskartan för Finland 2000–2006.
För det andra uppfyller Componenta inte kriterierna för små och medelstora företag enligt bilaga I till kommissionens förordning (EG) nr 70/2001 av den 12 januari 2001 om tillämpningen av artiklarna 87 och 88 i EG-fördraget på statligt stöd till små och medelstora företag [2].
Componentas omsättning 2003 uppgick till 178 miljoner euro och i definitionen för små och medelstora företag anges att omsättningen högst får vara 40 miljoner euro.
Vidare var antalet anställda i Componenta i genomsnitt 1595 personer under 2003, vilket skall ses mot kriterierna för små och medelstora företag, i vilka det anges att antalet anställda inte får överskrida 250 personer.
(18) Utifrån de uppgifter som finns tillgängliga betvivlar kommissionen att det skulle vara möjligt att godkänna stödet på grundval av något av de andra undantag som föreskrivs i fördraget.
Slutsats
(19) Med hänsyn till ovanstående skäl ger kommissionen inom ramen för förfarandet i artikel 88.2 i EG-fördraget Finland tillfälle att inom en månad från mottagandet av denna skrivelse yttra sig och tillhandahålla alla upplysningar som är nödvändiga för bedömningen av stödet.
Finland uppmanas att klargöra vilket marknadsvärde Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy hade när försäljningsavtalet ingicks mellan Högfors stad och Componenta, vilka orsakerna var till att det infördes en klausul i avtalet om att andelarna säljs under förutsättning att det görs investeringar i ny produktion i Högfors stad och vilka kostnader Högfors stad haft för likvideringen av Karkkilan Keskustakiinteistöt Oy.
Kommissionen uppmanar Era myndigheter att omedelbart översända en kopia av denna skrivelse till den potentielle stödmottagaren.
(20) Kommissionen påminner Finland om att artikel 88.3 i EG-fördraget har uppskjutande verkan och hänvisar till artikel 14 i rådets förordning (EG) nr 659/1999, som föreskriver att allt olagligt stöd kan återkrävas från mottagaren.
(21) Genom denna skrivelse meddelar kommissionen Finland att den kommer att underrätta berörda parter genom att offentliggöra skrivelsen och en sammanfattning av den i Europeiska unionens officiella tidning.
Kommissionen kommer även att underrätta berörda parter i de Eftaländer som är avtalsslutande parter i EES-avtalet genom att offentliggöra ett tillkännagivande i EES-supplementet till EUT, samt Eftas övervakningsmyndighet genom att skicka en kopia av denna skrivelse.
Samtliga ovan nämnda berörda parter kommer att uppmanas att inkomma med synpunkter inom en månad från dagen för respektive offentliggörande."
[1] EYVL L 10, 13.1.2001, s. 33.
[2] EGT L 10, 13.1.2001, s. 33.
--------------------------------------------------
1 euro Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 50/02)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 770 _BAR_ _BAR_ 30.11.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapitu drugiego Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólny Kodeks Celny _BAR_
KOM(2004) 800 _BAR_ _BAR_ 10.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w prawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady, ustanawiającej ramy ustalania wymogów dotyczących eko-projektu dla produktów wykorzystujących energię oraz zmieniającej dyrektywy Rady nr 92/42/WE, 96/57/WE oraz 2000/55/WE _BAR_
KOM(2004) 801 _BAR_ _BAR_ 10.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 1999/32/WE w odniesieniu do zawartości siarki w paliwach okrętowych _BAR_
KOM(2004) 817 _BAR_ _BAR_ 14.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego zgodnie z akapitem drugim art. 251 ust. 2 Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego harmonizacji niektórych przepisów w zakresie ustawodawstwa społecznego odnoszących się do transportu drogowego i zmieniający rozporządzenie Rady (EWG) 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących w transporcie drogowym _BAR_
KOM(2004) 846 _BAR_ _BAR_ 4.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości wody w kąpieliskach _BAR_
KOM(2004) 853 _BAR_ _BAR_ 6.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w kwestii przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
1 euro Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2005/C 51/02)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE
ROZPORZĄDZENIE (EWG) NR 2081/92 RADY
"JAMÓN DE TREVÉLEZ"
NR WE: ES/00309/ 20.8.2003
CNP ( ) COG (X)
Niniejsze zestawienie to podsumowanie, sporządzone dla celów informacji.
W celu uzyskania kompletnych informacji, w szczególności przeznaczonych dla producentów danych produktów, objętych CNP lub COG, należy sięgnąć po integralną wersję opisu bądź to na poziomie krajowym, bądź zwrócić się z prośbą o nią do właściwych służb Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwy organ Państwa Członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Subdirección General de Sistemas de Calidad Diferenciada.
Dirección General de Alimentación.
Secretaría General de Agricultura y Alimentación del Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación de España. _BAR_
Adres: _BAR_ Paseo Infanta Isabel, 1 E-28071 — MADRID _BAR_
2.
Grupa składająca wniosek:
2.1Nazwa: _BAR_ ASOCIACIÓN DE INDUSTRIALES DEL JAMÓN DE TREVÉLEZ _BAR_
2.2Adres: _BAR_ Ayuntamiento de Trevélez, s/n18417 Trevélez (Granada) ESPAÑATel.: (34) 958 85 85 34 Faks: (34) 958 25 47 29 _BAR_
2.3Skład: _BAR_ producenci/przetwórcy (x) inny ( ). _BAR_
3.
Rodzaj wyrobu:
Szynka — klasa 1.2.
Produkty na bazie mięsa (gotowane, solone, wędzone)
4.
Opis specyfikacji:
(podsumowanie warunków określonych w art. 4 ust. 2)
4.1.
Nazwa:
"Jamón de Trevélez"
Opis: Całe szynki o zaokrąglonej formie ze skórką i kością.
Okres konserwowania wynosi co najmniej 14, 17 lub 20 miesięcy w zależności od wagi surowej szynki.
Po przecięciu szynka ma czerwony kolor i lśniący aspekt; w niektórych miejscach zawiera tłuszcz w tkance mięśniowej.
Mięso ma delikatny smak i jest mało solone.
Tłuszcz ma miękką konsystencję, lśniący aspekt, kolor biało-żółtawy i przyjemny smak.
Obszar geograficzny: Obszar produkcji położony jest na wschód od prowincji Granada, po południowej stronie krajowego rezerwatu naturalnego Sierra Nevada, w miejscu gdzie czynniki takie jak wysokość (ponad 1200 m n.p.m.), roślinność, temperatura i wilgotność nadają produktowi jego specyficzne właściwości, które od zawsze go cechowały.
Obszar produkcji obejmuje następujące gminy: Trevélez, Juviles, Busquístar, Pórtugos, La Tahá, Bubión, Capileira i Bérchules.
Dowód pochodzenia: Udźce wieprzowe przeznaczone do produkcji szynek w ramach niniejszej chronionej nazwy pochodzenia (P.D.O.) opatrzone są numerowaną pieczęcią, która kontrolowana jest przez organ regulacyjny.
Organ regulacyjny kontroluje w każdym z zakładów produkcyjnych należących do obszaru produkcji, czy opatrzone pieczęcią szynki spełniają wymogi ustanowione w specyfikacji.
Szynki są przetwarzane w zakładach, które znajdują się na liście zakładów dokonujących solenia lub/i suszenia mięsa, sporządzanym przez organ regulacyjny.
- udźce o masie pomiędzy 11,3 a 12,3 kg,
- udźce o masie pomiędzy 12,3 a 13,5 kg,
- udźce o masie powyżej 13,5 kg.
Etapy produkcji:
Solenie:
Celem solenia jest wprowadzenie soli do masy mięśniowej, co przyczynia się do odpowiedniego schnięcia i konserwacji szynki.
Mycie:
Po soleniu, udźce są myte świeżą pitną wodą w celu eliminacji warstwy soli, która zebrała się na powierzchni.
Etap następujący po soleniu:
Etap ten przeprowadzany jest w środowisku naturalnym i ma na celu powolne i stopniowe suszenie szynek, powodujące równomierne rozmieszczenie soli w masie mięśniowej.
Suszenie/Dojrzewanie:
Szynki sklasyfikowane według wagi przenoszone są do suszarni, gdzie są wieszane i przechowywane w naturalnych warunkach temperatury i wilgotności.
W trakcie całego procesu szynki muszą stracić przynajmniej 35 % wagi lub być konserwowane przez okres o co najmniej 3 miesiące dłuższy niż okres minimalny ustanowiony dla poszczególnych kategorii udźców.
Związek Związek historyczny:
Szynki Jamón de Trevélez są uznanym produktem, powiązanym z regionem Alpujarra alta od ponad 200 lat.
Istnieje wiele wzmianek o nich w XIX-wiecznej bibliografii, z których najbardziej godną uwagi jest uznanie jakości Jamón de Trevélez przez królową Hiszpanii Izabelę II w 1862 r.
Niektóre zakłady zajmujące się produkcją tego rodzaju szynki funkcjonują w regionie od ponad 50 lat.
Związek naturalny:
Szynki Jamón de Trevélez zawdzięczają swoje szczególne właściwości organoleptyczne środowisku naturalnemu w którym są produkowane (strefa środkowo-niska krajowego rezerwatu naturalnego Sierra Nevada). Środowisko to, jak również klimat i roślinność przyczyniają się do rozwoju specyficznych rodzajów bakterii.
Szynki Jamón de Trevélez produkowane są na wysokości między 1200a 1900 m, gdzie rośnie dębina i wiele gatunków endemicznych roślin występujących w Sierra Nevada.
Jeżeli chodzi o klimat, obszar położony między wysokością 1200 m. a szczytami Sierra Nevada jest obszarem o chłodnym klimacie, charakteryzującym się dużymi opadami śniegu w zimie i dość niskimi temperaturami w lecie.
Nazwa: _BAR_ Consejo Regulador de la Denominación Específica "Jamón de Trevélez". _BAR_
Adres: _BAR_ Plaza Francisco Abellan s/n18417 Trevélez-Granada — ESPAÑA _BAR_
Tel.: _BAR_ (34) 958 85 85 82 _BAR_
Faks: _BAR_ (34) 958 85 89 03 _BAR_
Organ kontrolny: Organ regulacyjny spełnia wymogi normy EN-45011
Oznakowanie: Oznakowanie produktu musi zawierać określenie: Denominación Específica "Jamón de Trevélez".
Etykiety muszą być zatwierdzone przez organ regulacyjny.
Etykiety wtórne są numerowane i wydawane przez organ regulacyjny.
- Ustawa nr 25/1970 z dnia 2 grudnia 1970 r. dotycząca winnic, win i napojów spirytusowych;
- Dekret nr 835/1972 z dnia 23 marca 1972 r. ustanawiający przepisy wykonawcze do ustawy nr 25/1970;
- Zarządzenie z dnia 25 stycznia 1994 r. szczegółowo określające zgodność ustawodawstwa hiszpańskiego z rozporządzeniem (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r., w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia dla produktów rolnych i środków spożywczych;
- Dekret królewski nr 1643/1999 z dnia 22 października 1999 r. określający procedurę rozpatrywania wniosków o wpisanie do wspólnotowego rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych.
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Departament ds. polityki jakości produktów rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
1 euro Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych i wyrównawczych
(2005/C 52/02)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej oraz art. 18 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 z dnia 6 października 1997 r.
[2] w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe i wyrównawcze wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych/subsydiowanie oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [3] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. oraz art. 18 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 z dnia 6 października 1997 r.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Podstawa prawna _BAR_ Data wygaśnięcia _BAR_
PET(politereftalan etylenu) _BAR_ IndieIndonezjaRepublika KoreiMalezjaTajwanTajlandia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 2604/2000 (Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 21.) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 83/2005 (Dz.U. L 19 z 21.1.2005, str. 1) _BAR_ 1.12.2005 _BAR_
_BAR_ IndieIndonezja _BAR_ Zobowiązania _BAR_ Decyzja Komisji (WE) nr 2000/745 (Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 88.) ostatnio zmieniona decyzją Komisji (WE) nr 2002/232 (Dz.U. L 78 z 21.3.2002, str. 12) _BAR_ 1.12.2005 _BAR_
PET(politereftalan etylenu) _BAR_ IndieMalezjaTajlandia _BAR_ Cło wyrównawcze _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 2603/2000 (Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 1.) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 822/2004 (Dz.U. L 127 z 29.4.2004, str. 3) _BAR_ 1.12.2005 _BAR_
_BAR_ Indie _BAR_ Zobowiązania _BAR_ Decyzja Komisji (WE) nr 2000/745 (Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 88.) _BAR_ 1.12.2005 _BAR_
Wagi elektroniczne _BAR_ Chińska Republika LudowaRepublika KoreiTajwan _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 2605/2000 (Dz.U. L 301 z 30.11.2000, str. 42.) _BAR_ 1.12.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[3] Telex COMEU B 21877. Faks: (32-2) 295 65 05.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2005/C 52/03)
W następstwie publikacji zawiadomienia w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania środków [1], po której nie wpłynął żaden wniosek o dokonanie przeglądu, Komisja zawiadamia o bliskim upływie terminu obowiązywania wymienionych poniżej środków antydumpingowych.
Niniejsze zawiadomienie publikuje się zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[2] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data upływu ważności _BAR_
Waga elektroniczna _BAR_ Japonia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 468/2001 (Dz.U. L 67 z 9.3.2001, str. 24.) _BAR_ 10.3.2005 _BAR_
Waga elektroniczna _BAR_ Singapur _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 469/2001 (Dz.U. L 67 z 9.3.2001, str. 37.) _BAR_ 10.3.2005 _BAR_
[1] Dz.U. C 214 z 26.8.2004, str. 2.
[2] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
--------------------------------------------------
Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 52/06)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 447 _BAR_ _BAR_ 30.6.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Usługi szerokopasmowej łączności komórkowej _BAR_
KOM(2004) 480 _BAR_ _BAR_ 13.7.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Ku globalnemu partnerstwu w społeczeństwie informacyjnym: Przełożenie zasad genewskich na działania — Wnioski Komisji dotyczące drugiej fazy Światowego Szczytu Społeczeństwa Informacyjnego (WSIS) _BAR_
KOM(2004) 642 _BAR_ _BAR_ 12.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Zalecenia Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym _BAR_
KOM(2004) 694 _BAR_ _BAR_ 22.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady Realizacja białej księgi "Nowe wyzwanie dla młodzieży europejskiej": bilans działań prowadzonych w ramach współpracy europejskiej dotyczącej problemów młodzieży _BAR_
KOM(2004) 701 _BAR_ _BAR_ 20.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem _BAR_
KOM(2004) 702 _BAR_ _BAR_ 20.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem _BAR_
KOM(2004) 757 _BAR_ _BAR_ 19.11.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Wyzwania stojące przed Europejskim Społeczeństwem Informacyjnym po roku 2005 _BAR_
KOM(2004) 818 _BAR_ _BAR_ 20.12.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: "Osiąganie wspólnotowego celu wynikającego z protokołu z Kioto" (na podstawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady 280/2004/WE dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie i wykonania Protokołu z Kioto) _BAR_
KOM(2004) 833 _BAR_ _BAR_ 27.12.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskeigo i Rady w sprawie wykonania rozporządzenia nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady _BAR_
KOM(2005) 9 _BAR_ _BAR_ 25.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie możliwości wprowadzenia elektronicznej identyfikacji bydła _BAR_
KOM(2005) 20 _BAR_ _BAR_ 28.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Strategia Wspólnoty w zakresie rtęci _BAR_
KOM(2005) 25 _BAR_ _BAR_ 28.1.2005 _BAR_ Wstępny projekt budżetu korygującego nr 1 do budżetu na rok 2005 — Ogólne zestawienie dochodów — zestawienie dochodów i wydatków według sekcji — Sekcja III — Komisja _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Grecja
Pomoc państwa nr C 23/2004 (ex NN 153/2003) — Pomoc dla przedsiębiorstw z regionów Kastoria i Eubea (rozporządzenie ministerialne nr 69836/B1461, zmienione rozporządzeniami nr 2035824/5887, 2045909/7431/0025, 2071670/11297 i 72742/B1723)
Zaproszenie do składania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 52/07)
Pismem z dnia 16 czerwca 2004 r., zamieszczonym w oryginalnej wersji językowej na dalszych stronach po niniejszym streszczeniu, Komisja poinformowała Grecję o swojej decyzji wszczęcia procedury przewidzianej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE w odniesieniu do wymienionej pomocy.
Zainteresowane strony mogą nadsyłać swoje uwagi na temat pomocy, w odniesieniu do której Komisja wszczęła procedurę, w terminie do jednego miesiąca od daty opublikowania niniejszego streszczenia oraz towarzyszącego mu pisma, na następujący adres:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa
Dyrekcja H2
Biuro DM 130 5/120
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 76 72
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Grecji.
Zainteresowana strona przedkładająca uwagi może wystąpić z pisemnym, odpowiednio umotywowanym wnioskiem o traktowanie jej danych jako poufnych.
STRESZCZENIE
Wymienione rozporządzenia przewidują różne środki pomocy przedsiębiorstwom rzemieślniczym i przemysłowym.
Wydaje się, że przedsiębiorstwa w sektorze rolnym również skorzystały z wymienionych następujących środków:
a) zgrupowanie w ramach jednego nowego kredytu preferencyjnego z możliwością umorzenia spłat, wysokich długów związanych z pożyczkami przyznanymi na inwestycje i/lub stworzenie/zasilenie kapitału obrotowego;
b) przyznanie gwarancji państwa na działania związane z restrukturyzacją długów;
c) zastosowanie preferencyjnych stóp procentowych nawet przed zmniejszeniem odsetek.
Środki te są przeznaczone dla przedsiębiorstw, które mają problemy z płynnością finansową.
Ocena
Na tym etapie, zgodność przyznanej pomocy ze wspólnym rynkiem jest kwestionowana z następujących powodów:
- w chwili zwrócenia się do władz greckich z prośbą o wyjaśnienia na temat pomocy, o której mowa, stwierdziły one, że nie poinformowały o wymienionych rozporządzeniach, ponieważ uważały, że pomoc, którą przyznają nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu; ponadto dodały, że mimo nieznanej im dokładnej liczby beneficjentów, kwotę udzielonej pomocy powinna prawdopodobnie obejmować zasada de minimis,
- biorąc pod uwagę, że zasada de minimis nie ma zastosowania w sektorze rolnym oraz że wymienione rozporządzenia są skierowanie do przedsiębiorstw mających problemy z płynnością finansową, udzieloną pomoc należy przeanalizować w świetle różnych przepisów mających zastosowanie do ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw zagrożonych od czasu wejścia w życie pierwszego z wymienionych rozporządzeń; jednakże dostępne informacje nie pozwalają na określenie, czy przestrzegano tych przepisów,
- nadal w sektorze rolnym, dostępne informacje nie pozwalają na określenie, czy gwarancja państwa została przyznana zgodnie z wieloma przepisami mającymi zastosowanie do pomocy państwa w postaci gwarancji od wejścia w życie pierwszego z wymienionych rozporządzeń,
- zasada de minimis ma na pewno zastosowanie w sektorze przemysłowym i rzemieślniczym, jednak ponieważ władze greckie nie znają dokładnej liczby beneficjentów środków przewidzianych w wymienionych rozporządzeniach, a pułapy pomocy w ramach zasady de minimis oblicza się na okres trzech lat, a nie w odniesieniu do jednorazowego działania, nie można określić, czy pomoc przewidziana w wymienionych rozporządzeniach może rzeczywiście podlegać zasadzie de minimis; w takich okolicznościach, pomoc musi być również przeanalizowana w świetle różnych przepisów mających zastosowanie do ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw zagrożonych od czasu wejścia w życie pierwszego z wymienionych rozporządzeń; jednakże dostępne informacje nie pozwalają na określenie, czy przestrzegano tych przepisów,
- nadal w wymienionych sektorach, dostępne informacje nie pozwalają na określenie, czy gwarancja państwa została przyznana zgodnie z wieloma przepisami mającymi zastosowanie do pomocy państwa w postaci gwarancji od wejścia w życie pierwszego z wymienionych rozporządzeń.
TEKST PISMA
"1.
Με την παρούσα, η Επιτροπή έχει την τιμή να πληροφορήσει την Ελλάδα ότι αφού εξέτασε τις υποβληθείσες από τις αρχές της χώρας σας πληροφορίες, αποφάσισε να κινήσει την προβλεπόμενη από το άρθρο 88, παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ διαδικασία έναντι των ενισχύσεων που προβλέπονται στις ανωτέρω υπουργικές αποφάσεις.
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
2.
Περιήλθαν στην Επιτροπή πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες χορηγήθηκαν το 1993 όπως και στη διάρκεια των επομένων ετών, ορισμένες ενισχύσεις σε επιχειρήσεις των νομών Καστοριάς και Εύβοιας, στο πλαίσιο ενός σχεδίου ρύθμισης (αναδιαπραγμάτευσης) οφειλών, που διέπεται από τις ανωτέρω αποφάσεις.
Οι ενισχύσεις αυτές, οι οποίες σύμφωνα με τον τίτλο των προαναφερομένων αποφάσεων θα περιορίζονταν στις βιομηχανικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις, φέρονται να έχουν επίσης χορηγηθεί στον γεωργικό τομέα, και ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις μεταποίησης/εμπορίας γεωργικών προϊόντων.
3.
Με επιστολή της 27ης Μαΐου 2003, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν από τις ελληνικές αρχές να τους κοινοποιήσουν, εντός προθεσμίας τεσσάρων εβδομάδων, το κείμενο των εν λόγω αποφάσεων όπως και κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία ενόψει εξέτασης των διατάξεών τους βάσει των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης.
4.
Με επιστολή της 10ης Ιουλίου 2003, που πρωτοκολλήθηκε στις 17 Ιουλίου 2003, η Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση κοινοποίησε στις υπηρεσίες της Επιτροπής σημείωμα των ελληνικών αρχών με το οποίο οι τελευταίες ζητούσαν παράταση ενός μηνός της ανωτέρω στο σημείο 3 προθεσμίας.
5.
Με επιστολή της 4ης Αυγούστου 2003, που πρωτοκολλήθηκε στις 6 Αυγούστου 2003, η Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση κοινοποίησε στις υπηρεσίες της Επιτροπής τις πληροφορίες που ζητήθηκαν με την επιστολή της 27ης Μαΐου 2003.
6.
Από την εξέταση των πληροφοριών αυτών προέκυψε ότι οι ενισχύσεις είχαν πράγματι καταβληθεί χωρίς την έγκριση της Επιτροπής.
Συνεπώς, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν να ανοίξουν φάκελο μη κοινοποιηθείσας ενίσχυσης, υπ' αριθ.
NN 153/03.
7.
Η παρούσα απόφαση αναφέρεται στις διατάξεις της αποφάσεως αριθ.
69836/B1461, και μόνον, όπως αυτή τροποποιήθηκε από τις αποφάσεις αριθ.
2035824/5887, 2045909/7431/0025, 2071670/11297 και 72742/B1723.
Οι διατάξεις των αποφάσεων αριθ.
66336/B.1398 της 14.9.93 και 30755/B1199 θα εξεταστούν στο πλαίσιο άλλου φακέλου, δεδομένου ότι, βάσει των σήμερα διαθέσιμων πληροφοριών, φαίνεται να αφορούν άλλους από τους αναφερόμενους στο θέμα νομούς.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
8.
Η υπουργική απόφαση αριθ.
69836/B.1461 της 30 Σεπτεμβρίου 1993, με την οποία εγκρίνεται η χορήγηση επιδότησης επιτοκίου επί των οφειλομένων υπολοίπων χορηγήσεων από δάνεια για κεφάλαια κίνησης και πάγιες επενδύσεις των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων των νομών Καστοριάς και Εύβοιας, προβλέπει τα ακόλουθα:
- το σύνολο των υφισταμένων μέχρι 30 Ιουνίου 1993 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από πάσης φύσεως δάνεια (κεφάλαια κινήσεως και πάγιες εγκαταστάσεις) σε δραχμές ή συνάλλαγμα και από καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών σε δραχμές ή συνάλλαγμα των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν, ανεξάρτητα από την έδρα της επιχείρησης, στους νομούς Καστοριάς και Εύβοιας, θα αποτελέσει ένα νέο δάνειο που θα εξοφληθεί σε δέκα έτη με ίσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις ή με ίσες εξαμηνιαίες χρεωλυτικές δόσεις (απλό χρεωλύσιο) και υπολογισμό των τόκων ανά εξάμηνο με το εκάστοτε εφαρμοζόμενο για τη ρύθμιση επιτόκιο,
- το επιτόκιο των ανωτέρω δανείων επιδοτείται με 10 εκατοστιαίες μονάδες από το λογαριασμό του Νόμου 128/75 [1], κατά τα πέντε πρώτα έτη, με την προϋπόθεση ότι ο δανειολήπτης θα έχει καταβάλει προηγουμένως τη δική του συμμετοχή,
- το επιτόκιο του νέου δανείου (κεφάλαια κίνησης και πάγιες εγκαταστάσεις) θα είναι το επιτόκιο των εντόκων γραμματίων Δημοσίου δωδεκάμηνης διάρκειας της εκάστοτε τελευταίας έκδοσης που χρονικά προηγείται της έναρξης κάθε περιόδου εκτοκισμού των δανείων, προσαυξημένο κατά δύο μονάδες,
- οι υπαγόμενες στην απόφαση αυτή οφειλές από δάνεια σε συνάλλαγμα θα ρυθμίζονται αφού δραχμοποιηθούν οι σχετικές οφειλές με τη μέση τιμή fixing της προηγούμενης της ρυθμίσεως ημέρας,
- ως αφετηρία της ρύθμισης για την εφαρμογή των όσων καθορίζει η παρούσα θα λαμβάνεται η ημερομηνία δραχμοποίησης, με την προϋπόθεση ότι η δραχμοποίηση θα έχει πραγματοποιηθεί μέχρι και 30 Ιουνίου 1994,
- οι εγγυητικές επιστολές προκειμένου να υπαχθούν στη νέα ρύθμιση θα πρέπει να έχουν κατατεθεί μέχρι 30 Ιουνίου 1993,
- σε περίπτωση κατά την οποία δεν πληρωθούν δύο συνεχόμενες τοκοχρεωλυτικές δόσεις, το δάνειο θα καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό και θα παύει η ισχύουσα ρύθμιση,
- εναλλακτικώς, οι ανωτέρω επιχειρήσεις δύνανται να τύχουν της επιδοτήσεως του επιτοκίου των 10 εκατοστιαίων μονάδων επί πέντε έτη για τις υφιστάμενες οφειλές την 30 Ιουνίου 1993 για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης σε δραχμές και σε συνάλλαγμα.
9.
Η υπαγωγή στις προβλεπόμενες από την απόφαση αυτή ρυθμίσεις υπόκειται στην τήρηση των ακόλουθων προϋποθέσεων:
- οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι βιώσιμες μετά τη ρύθμιση· κρίνεται από τις τράπεζες, οι οποίες διαθέτουν τρίμηνη προθεσμία για να αποφανθούν επί της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων,
- οι επιχειρήσεις οφείλουν να έχουν καταβάλει τουλάχιστον το 5 % των τόκων που τους αναλογεί για τα έτη 1991-1992, και να έχουν ανταποκριθεί σε αυτή την υποχρέωση μέχρι την ημέρα της ρύθμισης των δανείων (ημερομηνία υπογραφής του νέου δανειακού συμφώνου),
- οι οφειλές πρέπει να προέρχονται από δάνεια που αποδεδειγμένα χρησιμοποιήθηκαν είτε για αγορά παγίων εγκαταστάσεων είτε για κεφάλαιο κινήσεως των επιχειρήσεων,
- ο έλεγχος της εφαρμογής των ανωτέρω ανατίθεται στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και του Υπουργείου Οικονομικών,
- στις περιπτώσεις επιχειρήσεων, επενδύσεις των οποίων έχουν υπαχθεί στους Αναπτυξιακούς Νόμους και έχουν κάνει χρήση τραπεζικών δανείων για την υλοποίησή τους, η εφαρμογή των μέτρων του ανωτέρω σημείου 7 αποκλείει την περαιτέρω επιδότηση του νέου αυτού δανείου των Αναπτυξιακών Νόμων, διότι το νέο αυτό δάνειο δεν αποτελεί ουσιαστικά δάνειο που έχει ληφθεί για την πραγματοποίηση των επενδύσεων κατά την έννοια του άρθρου 11 των Αναπτυξιακών Νόμων,
- στην περίπτωση των βιοτεχνικών δανείων παγίων που επιδοτούνται ήδη βάσει της υπ' αριθ.
2067234 της 31ης Οκτωβρίου 1991 με επιδότηση 4 %, η επιδότηση της παρούσας απόφασης (νομών Καστοριάς και Εύβοιας) παρέχεται κατά τη διαφορά για όσο χρόνο διαρκεί η επιδότηση επιτοκίου της προαναφερόμενης απόφασης.
10.
Η απόφαση αριθ.
2035824/5887 της 1ης Ιουνίου 1994:
α) αντικαθιστά το κεφάλαιο 1 της απόφασης 69836/B1461 (βλ. σημείο 7) με το ακόλουθο κείμενο:
"1.
ΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΑΓΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΙΝΗΣΗΣ
Το σύνολο των υφισταμένων μέχρι 30 Ιουνίου 1993 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από πάσης φύσεως δάνεια τραπεζών (κεφάλαια κινήσεως και πάγιες εγκαταστάσεις) σε δραχμές ή συνάλλαγμα και από καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών σε δραχμές ή συνάλλαγμα των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν, ανεξάρτητα από την έδρα της επιχείρησης, στους νομούς Καστοριάς και Εύβοιας, θα αποτελέσει ένα νέο δάνειο που θα εξοφληθεί σε δέκα έτη με ίσες εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις, ή με ίσες εξαμηνιαίες χρεωλυτικές δόσεις (απλό χρεωλύσιο) και υπολογισμό των τόκων ανά εξάμηνο.
Το επιτόκιο των νέων δανείων, για το τμήμα τους που καλύπτεται από την εγγύηση του Δημοσίου κατά τα οριζόμενα στο επόμενο κεφάλαιο της παρούσας, ορίζεται ίσο με αυτό των εντόκων γραμματίων Δημοσίου δωδεκάμηνης διάρκειας της εκάστοτε τελευταίας έκδοσης που χρονικά προηγείται της έναρξης κάθε περιόδου εκτοκισμού των δανείων, προσαυξημένο με πέντε εκατοστιαίες μονάδες, ενώ για το τμήμα των νέων δανείων που δεν καλύπτεται με την εγγύηση του δημοσίου, θα καθορίζεται ύστερα από συμφωνία μεταξύ των τραπεζών και των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων.
Το επιτόκιο αυτό (και στις δύο περιπτώσεις) επιδοτείται, κατά τα πέντε πρώτα έτη, με δέκα εκατοστιαίες μονάδες από τον λογαριασμό του Ν 128/75, με την προϋπόθεση ότι ο δανειολήπτης θα έχει καταβάλει προηγουμένως και τη δική του συμμετοχή.
Οι υπαγόμενες στην παρούσα απόφαση οφειλές από δάνεια σε συνάλλαγμα θα ρυθμίζονται αφού δραχμοποιηθούν οι σχετικές οφειλές με τη μέση τιμή fixing της προηγούμενης της ρυθμίσεως ημέρας.
Ως αφετηρία της ρύθμισης για την εφαρμογή των όσων καθορίζει η παρούσα θα λαμβάνεται η ημερομηνία δραχμοποίησης, με την προϋπόθεση ότι η δραχμοποίηση θα έχει πραγματοποιηθεί μέχρι και 30 Σεπτεμβρίου 1994.
Οι εγγυητικές επιστολές προκειμένου να υπαχθούν στη νέα ρύθμιση θα πρέπει να έχουν καταπέσει μέχρι τις 30 Ιουνίου 1993.
Σε περίπτωση κατά την οποία δεν πληρωθούν δύο συνεχόμενες τοκοχρεωλυτικές δόσεις, το δάνειο θα καθίσταται ληξιπρόθεσμο και απαιτητό και θα παύει η ισχύουσα ρύθμιση.",
β) προβλέπει τα εξής:
- το Ελληνικό Δημόσιο παρέχει ανεπιφύλακτα, παραιτούμενο του δικαιώματος της προβολής της ένστασης της δίζησης, την εγγύησή του προς τις τράπεζες για την κάλυψη οφειλών μέχρι ποσού δραχμών 150 εκατομ.
(440205 €), κατά επιχείρηση, που θα ρυθμιστούν σύμφωνα με την απόφαση αριθ.
69836/B1461 της 30ής Σεπτεμβρίου 1993, όπως θα ισχύει μετά από τα οριζόμενα στο ανωτέρω κεφάλαιο Ι,
- στην περίπτωση που επιχείρηση έχει οφειλές προς ρύθμιση σε περισσότερες της μιας Τράπεζες συνολικού ποσού μεγαλύτερου των δραχμών 150000000 εκατομ.
(440205 €), τότε θα έχει την εγγύηση του δημοσίου πρώτα η τράπεζα με το μεγαλύτερο ύψος οφειλών και θα ακολουθούν οι άλλες τράπεζες πάλι με κριτήριο το ύψος των οφειλών (από μεγαλύτερο προς μικρότερο) μέχρι συμπληρώσεως του ως άνω καθοριζόμενου ορίου εγγύησης των δραχμών 150000000 (440205 €),
- οι τράπεζες, σε περίπτωση καθυστέρησης της καταβολής δύο συνεχόμενων ληξιπρόθεσμων δόσεων, πρέπει να κηρύσσουν αμέσως ληξιπρόθεσμο και απαιτητό ολόκληρο το ποσό των ρυθμιζόμενων οφειλών και εφόσον θέλουν να εξοφληθούν από τον εγγυητή Ελλ.
Δημόσιο θα πρέπει να απευθύνονται σε αυτό (Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, διεύθυνση 25-Δ) μετά από προηγούμενη βεβαίωση στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. σε βάρος της κάθε οφειλέτριας επιχείρησης, του συνολικού ποσού των απαιτήσεών τους, στον ειδικό λογαριασμό "ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ΕΚ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Ή ΕΓΓΥΗΣΕΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (ΚΑΧΚΕΕΔ)",
- το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής αναλαμβάνει την υποχρέωση εξόφλησης των απαιτήσεων των τραπεζών που θα περιλαμβάνουν το ανεξόφλητο εγγυημένο ποσό (από κεφάλαιο και τόκους) των ρυθμιζόμενων οφειλών και όσους από τους νέους τόκους, μέχρι κι'ένα τρίμηνο κατ'ανώτατο όριο μετά την κήρυξη του δανείου ως ληξιπρόθεσμου και απαιτητού, αναλογούν πάνω στο εγγυημένο τμήμα των ρυθμιζόμενων οφειλών και τέλος, όσα από τα αναλογούντα συναφή έξοδα, που αφορούν χρονικό διάστημα για το οποίο καλύπτονται από το Δημόσιο ανεξόφλητοι τόκοι, είναι ανεξόφλητα.
11.
Η υπουργική απόφαση αριθ.
2045909/7431/0025 της 26ης Αυγούστου 1994:
α) μετά το τρίτο εδάφιο του κεφαλαίου Ι της απόφασης αριθ.
69836/B.1461 όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση αριθ.
2035824/5887 (βλ. σημείο 9) παρεμβάλλει το εξής εδάφιο:
"Εναλλακτικά, σε όσες επιχειρήσεις επιθυμούν, χορηγείται περίοδος χάριτος για ενάμισυ έτος, δηλαδή μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1994, χωρίς επιμήκυνση της συνολικής διάρκειας εξόφλησης των 10 ετών και υπό τον όρο ότι στην περίπτωση αυτή η οριζόμενη πενταετής επιδότηση του επιτοκίου των ρυθμιζομένων οφειλών θα μειωθεί από 10 εκατοστιαίες μονάδες σε 8,5 εκατοστιαίες μονάδες.
Οι τόκοι της περιόδου χάριτος που βαρύνουν τον δανειολήπτη θα κεφαλαιοποιηθούν την 31η Δεκεμβρίου 1994, θα προστεθούν το αρχικό ρυθμιζόμενο κεφάλαιο και θα εξυπηρετηθούν με αυτό ενιαία σε 17 εξαμηνιαίες τοκοχρεωλυτικές δόσεις ή σε 17 ίσες εξαμηνιαίες χρεωλυτικές δόσεις (απλό χρεωλύσιο) και υπολογισμό των τόκων ανά εξάμηνο με το εκάστοτε εφαρμοζόμενο για τη ρύθμιση επιτόκιο.
Η πρώτη δόση θα καταβληθεί την 1η Ιουλίου 1995."·
β) διατυπώνει τις εξής διευκρινίσεις:
- η διάταξη της κοινής υπουργικής απόφασης αριθ.
69836/B1461 της 30ής Σεπτεμβρίου 1993, σύμφωνα με την οποία, "εναλλακτικώς οι ανωτέρω επιχειρήσεις δύνανται να τύχουν της επιδοτήσεως του επιτοκίου των 10 εκατοστιαίων μονάδων επί πέντε έτη για τις υφιστάμενες οφειλές την 30.6.1993 για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης σε δραχμές και σε συνάλλαγμα" (βλ. τελευταία περίπτωση του σημείου 7), εξακολουθεί να έχει ισχύ μόνο για όσες επιχειρήσεις είχαν αποδεδειγμένα ζητήσει από τις τράπεζες την υπαγωγή τους σ' αυτή και μόνο σ' αυτή, μέχρι την ημέρα έκδοσης της αριθ.
035824/5887 της 1ης Ιουνίου 1994 απόφασής μας με την οποία απαλείφθηκε η διάταξη αυτή,
- στη ρύθμιση της δεκαετούς εξόφλησης υπάγεται το σύνολο των υφισταμένων την 30ή Ιουνίου 1993 οφειλών από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και για κεφάλαια κίνησης.
Για τα μεσομακροπρόθεσμα δάνεια οι καταβολές που τυχόν έχουν γίνει μετά την ανωτέρω ημερομηνία και μέχρι την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας ρύθμισης, θα άγονται σε εξόφληση των δόσεων και τόκων του νέου δανείου που προκύπτει από τη ρύθμιση.
Για τα κεφάλαια κίνησης τα υφιστάμενα την 30ή Ιουνίου 1993 ποσά που εξοφλήθηκαν μερικά ή ολικά μετά την ημερομηνία αυτή και επαναχορηγήθηκαν ή ανακυκλώθηκαν πριν την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας ρύθμισης, μπορούν να ρυθμιστούν υπό την προϋπόθεση ότι το ύψος τους δεν θα υπερβαίνει το ποσό της οφειλής που υφίστατο την 30ή Ιουνίου 1993.
Τα ποσά που καταβλήθηκαν από 1η Ιουλίου 1993 μέχρι την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας ρύθμισης και δεν επαναχορηγήθηκαν θα παραμείνουν σε έντοκο λογαριασμό στην τράπεζα προς εξόφληση δανείων και τόκων του νέου δανείου που προκύπτει από τη ρύθμιση.
12.
Η υπουργική απόφαση αριθ.
2071670/11297 της 9ης Νοεμβρίου 1994 προβλέπει την παροχή της εγγυήσεως του Δημοσίου για τη ρύθμιση των προαναφερομένων οφειλών.
Η εγγύηση αυτή ισχύει με τον όρο της διατήρησης των ασφαλειών που έχουν συσταθεί στις Τράπεζες.
13.
Τέλος, η απόφαση αριθ.
72742/B1723 επιφέρει ορισμένες τελευταίες τροποποιήσεις στην απόφαση αριθ.
69836/B1461 της 30ής Σεπτεμβρίου 1993, όπως επίσης και σε μια άλλη απόφαση υπ' αριθ.
66336/B1398, με ημερομηνία 14 Σεπτεμβρίου 1993, ορίζοντας τα ακόλουθα:
"Οι επιχειρήσεις που κάνουν χρήση της εναλλακτικής δυνατότητας ρύθμισης οφειλών που προβλέπεται στις κοινές υπουργικές αποφάσεις αριθ.
30755/B1199 της 21.7.94 και 2045909/7431/0025 της 26ης Αυγούστου 1994, έχουν την ευχέρεια να εξοφλήσουν τους τόκους της περιόδου χάριτος, που τις βαρύνουν αντί να τους κεφαλαιοποιήσουν.
Στην περίπτωση αυτή, η πενταετής επιδότηση του επιτοκίου ορίζεται σε δέκα εκατοστιαίες μονάδες, με την προϋπόθεση ότι η συνολική δαπάνη από την επιδότηση του επιτοκίου, που βαρύνει το λογαριασμό του Ν 128/75, δεν θα είναι μεγαλύτερη της δαπάνης που αναλογεί σε κάθε μία επιχείρηση όταν κάνει χρήση των διατάξεων των κοινών υπουργικών αποφάσεων αριθ.
30755/B1199 της 21ης Ιουλίου 1994 και 2045909/7431/0025 της 26ης Αυγούστου 1994."
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
14.
Δυνάμει του άρθρου 87, παράγραφος 1 της Συνθήκης, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό δια της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
Στο παρόν στάδιο, το εξεταζόμενο μέτρο φαίνεται να αντιστοιχεί με τον ορισμό αυτό, κατά την έννοια ότι ευνοεί ορισμένες επιχειρήσεις των οποίων ελαφρύνει το βάρος ορισμένων τρεχουσών δαπανών (των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τον τίτλο της απόφασης αριθ.
69836/B1461 της 30ής Σεπτεμβρίου 1993, αλλά επίσης, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριών που περιήλθαν στην Επιτροπή, των επιχειρήσεων μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων του τομέα των λιπαρών ουσιών), και ότι δύναται να επηρεάσει τις συναλλαγές λόγω της θέσης που κατέχει η Ελλάδα στις αντίστοιχες παραγωγές (για παράδειγμα, στον γεωργικό τομέα και ειδικότερα στις λιπαρές ουσίες, η Ελλάδα είχε το 2000 ποσοστό 21,6 % της κοινοτικής παραγωγής ελιών, και 17,6 % το 2001).
15.
Εντούτοις, στις προβλεπόμενες από το άρθρο 87 παράγραφοι 2 και 3 της Συνθήκης περιπτώσεις, ορισμένα μέτρα δύνανται, κατά παρέκκλιση, να θεωρηθούν ως συμβιβάσιμα με την κοινή αγορά.
16.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, θα μπορούσε να προταθεί μόνον η παρέκκλιση που προβλέπεται από το άρθρο 87 παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης, που αναφέρει ότι δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.
17.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες των οποίων έλαβε γνώση η Επιτροπή, όλα τα ανωτέρω περιγραφόμενα μέτρα ενδεχομένως περιέχουν ορισμένες μορφές κρατικών ενισχύσεων, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι έχουν οριστεί και χρηματοδοτηθεί από τις δημόσιες αρχές (βλ. σημείο 8 δεύτερη περίπτωση και υποσημείωση αριθ.
1):
α) η ομαδοποίηση, στα πλαίσια νέων δανείων δεκαετούς διάρκειας, υφισταμένων μέχρι 30 Ιουνίου 1993 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών, προερχόμενων από τραπεζικά δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και για κεφάλαια κίνησης·
β) ο υπολογισμός των τόκων ανά εξάμηνο αντί του τρίμηνου που κανονικά ισχύει για κάθε επιχείρηση που συνάπτει δάνεια·
γ) η παροχή της εγγυήσεως του Δημόσιου μέχρι ποσού 150 εκατομμυρίων δραχμών (440205 €)·στο πλαίσιο της εγγύησης αυτής, το ελληνικό Δημόσιο εξοφλεί τις απαιτήσεις των Τραπεζών και αναλαμβάνει εξίσου την υποχρέωση να καταβάλει τους αναλογούντες νέους τόκους, μέχρι και ένα τρίμηνο μετά τη κήρυξη του δανείου ως ληξιπροθέσμου, καθώς και τα αναλογούντα συναφή έξοδα (βεβαίως, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις οφείλουν να προβούν στη σύσταση ασφαλειών για να συμμετάσχουν στο σύστημα ενισχύσεων, αλλά στο παρόν στάδιο, δεν διαθέτουμε καμιά πληροφορία όσον αφορά τη σχέση μεταξύ του ποσού των ασφαλειών και αυτού της εγγύησης)·
δ) η εφαρμογή, στο τμήμα εκείνο των δανείων που καλύπτει η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, επιτοκίου ισοδύναμου προς αυτό των εντόκων γραμματίων Δημοσίου δωδεκάμηνης διάρκειας, προσαυξημένο κατά δύο μονάδες (η προσαύξηση ανήλθε σε 5 μονάδες βάσει της αποφάσεως αριθ.
2035824/5887 της 1ης Ιουνίου 1994)· η υφιστάμενη πριν από οποιαδήποτε επιδότηση διαφορά μεταξύ των επιτοκίων που εφαρμόζονται στις υπαγόμενες στη ρύθμιση των οφειλών τους επιχειρήσεις και των επιτοκίων που επιβάλλονται στις άλλες επιχειρήσεις, εμφαίνεται στον παρακάτω συγκριτικό πίνακα (με την προβλεπόμενη από τις αποφάσεις αριθ.
69836/B1461 και 2035824/5887 προσαύξηση) [2]:
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ _BAR_ ΕΠΙΤΟΚΙΟ ΤΩΝ ΕΤΗΣΙΩΝ ΕΝΤΟΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ %(+ προσαύξηση) _BAR_ ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ (%) _BAR_
30.6.1993 _BAR_ 21,25 + 2 = 23,25 _BAR_ 28,60 _BAR_
31.12.1993 _BAR_ 20,25 + 2 = 22,25 _BAR_
15.7.1994 _BAR_ 20,25 + 5 = 25,25 _BAR_ 27,40 _BAR_
16.12.1994 _BAR_ 17,75 + 5 = 22,75 _BAR_
17.7.1995 _BAR_ 15,50 + 5 = 20,50 _BAR_ 23,10 _BAR_
18.12.1995 _BAR_ 13,90 + 5 = 18,90 _BAR_
1.7.1996 _BAR_ 13,30 + 5 = 18,90 _BAR_ 21 _BAR_
2.12.1996 _BAR_ 11,50 + 5 = 16,50 _BAR_
1.7.1997 _BAR_ 9,60 + 5 = 14,60 _BAR_ 18,20 _BAR_
10.12.1997 _BAR_ 11,30 + 5 = 16,30 _BAR_
1.7.1998 _BAR_ 11,70 + 5 = 16,70 _BAR_ 18,60 _BAR_
2.12.1998 _BAR_ 10,50 + 5 = 15,50 _BAR_
2.7.1999 _BAR_ 8,69 + 5 = 13,69 _BAR_ 15,00 _BAR_
17.12.1999 _BAR_ 8,26 + 5 = 13,26 _BAR_
28.7.2000 _BAR_ 6,22 + 5 = 11,22 _BAR_ 12,33 _BAR_
22.12.2000 _BAR_ 4,59 + 5 = 9,59 _BAR_
30.8.2001 _BAR_ 3,74 + 5 = 8,74 _BAR_ 8,58 _BAR_
13.12.2001 _BAR_ 3,02 + 5 = 8,02 _BAR_
6.6.2002 _BAR_ 3,72 + 5 = 8,72 _BAR_ 7,40 _BAR_
28.11.2002 _BAR_ 2,69 + 5 = 7,69 _BAR_ 7,24 _BAR_
ε) η χορήγηση επιδότησης επιτοκίων κατά δέκα μονάδες επί του συνόλου του ποσού των δανείων, στη διάρκεια των πέντε πρώτων ετών (η επιδότηση υπολογίζεται στα προσαυξημένα επιτόκια που αναφέρονται στη δεύτερη στήλη του ανωτέρω πίνακα)·
στ) η δυνατότητα χορήγησης περιόδου χάριτος για ενάμισυ έτος (μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1994), υπό τον όρο μείωσης επιδότησης επιτοκίου από 10 μονάδες σε 8,5 μονάδες· στο μέτρο όμως που η πρώτη δόση θα έπρεπε να καταβληθεί την 1η Ιουλίου 1995, η περίοδος χάριτος στην αποπληρωμή διαρκεί στην πραγματικότητα δύο έτη·
ζ) η δυνατότητα για τους δικαιούχους, που θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ.
72742/B1723, να εξοφλήσουν τους τόκους της περιόδου χάριτος που τους βαρύνουν, αντί να τους κεφαλαιοποιήσουν· στην περίπτωση αυτή, η επιδότηση επιτοκίου ορίζεται εκ νέου σε 10 μονάδες·
η) η αποδέσμευση των ασφαλειών που έχουν δοθεί στις επιχειρήσεις από τις υποβοηθούμενες επιχειρήσεις, η οποία προβλέπεται από την απόφαση αριθ.
2071670/11297· όσον αφορά τις οφειλές που καλύπτονται από την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, διατηρούνται οι εμπράγματες επί των παγίων στοιχείων ασφάλειες, οι λοιπές εμπράγματες επί των εξωεπιχειρηματικών ακινήτων, οι ενοχικές και αυτές επί των χρεογράφων και αξιογράφων που καλύπτουν μέχρι και το 100 % της οφειλής·οι ασφάλειες οι σχετικές με ποσά που υπερβαίνουν το ποσό της οφειλής αποδεσμεύονται· όμως, σύμφωνα με τις πληροφορίες που γνωστοποιήθηκαν στην Επιτροπή, οι τράπεζες συχνά χρεώνουν έξοδα με τα οποία οι απαιτήσεις αυτές υπερβαίνουν κατά πολύ το ποσό του δανείου.
18.
Όλα αυτά τα στοιχεία πιθανών ενισχύσεων πρέπει να τύχουν ανάλυσης από δύο απόψεις: αυτή της εφαρμογής τους στον γεωργικό τομέα και αυτήν της εφαρμογής τους στο βιομηχανικό και βιοτεχνικό τομέα, λαμβανομένων γενικότερα υπόψη των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν από τις ελληνικές αρχές στις 4 Αυγούστου 2003, σε απάντησή τους στις ερωτήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, της 27ης Μαΐου 2003.
Όσον αφορά τον γεωργικό τομέα
19.
Η Επιτροπή σημειώνει καταρχάς ότι, στην επιστολή τους της 4ης Αυγούστου 2003, οι ελληνικές αρχές διευκρινίζουν ότι δεν είχαν κοινοποιήσει τις εν λόγω ενισχύσεις επειδή θεωρούσαν ότι δεν συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1 της συνθήκης.
Ανέφεραν επίσης ότι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το συνολικό ύψος της επιδότησης επιτοκίου ανήλθε κατά την περίοδο της εφαρμογής των αποφάσεων στα 47 εκατομμύρια ευρώ· όσον αφορά τις καταβληθείσες εγγυήσεις του Δημοσίου, ανήλθαν σε 7 εκατομμύρια ευρώ, από τα οποία το μεγαλύτερο μέρος έχει ήδη επιστραφεί από τους δικαιούχους στο Δημόσιο.
Τέλος, προσέθεσαν ότι δεν διέθεταν αναλυτικά στοιχεία ανά επιχείρηση και νομό, μπορούσαν ωστόσο να εκτιμήσουν ότι ο κύριος όγκος των κατ' αυτόν τον τρόπο χορηγηθεισών ενισχύσεων αφορούσε ποσά τα οποία εμπίπτουν στον κανόνα de minimis.
20.
Καθώς πρόκειται για μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις, αυτές θα πρέπει να εξεταστούν με βάση τους ισχύοντες κατά τον χρόνο της χορήγησής τους κανόνες και κατευθυντήριες γραμμές, σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 23.3 δεύτερο εδάφιο των κατευθυντηρίων γραμμών της Κοινότητας όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα [3].
21.
Αλλά, κατά τις ημερομηνίες έναρξης ισχύος της απόφασης αριθ.
69836/B1461 και των τροποποιήσεών της, ο κανόνας de minimis, ο οποίος είχε προσδιοριστεί στο κοινοτικό πλαίσιο των ενισχύσεων στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις του 1992 [4], δεν είχε εφαρμογή στον γεωργικό τομέα [5].
22.
Στο πλαίσιο αυτό, και καθώς ο εν λόγω κανόνας προβάλλεται ρητά από τις ελληνικές αρχές για δικαιολόγηση των ενισχύσεων, η Επιτροπή δεν μπορεί παρά να αμφιβάλλει για το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων αυτών με την κοινή αγορά.
23.
Πράγματι, δυνάμει της απόφασης αριθ.
69836/B1461, οι επιχειρήσεις θα έπρεπε να είναι βιώσιμες μετά τη ρύθμιση των οφειλών τους (βλ. ανωτέρω σημείο 9), πράγμα που σημαίνει ότι κατά τον χρόνο της ρύθμισης θα έπρεπε να αντιμετωπίζουν προβλήματα (το στοιχείο αυτό αποτυπώνεται στο προοίμιο της απόφασης αριθ.
2045909/7431/0025, η οποία αναφέρει την ανάγκη υποβοήθησης των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων των νομών Καστοριάς και Εύβοιας που αντιμετωπίζουν προβλήματα ρευστότητας).
24.
Κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος της απόφασης αριθ.
69836/B1461, η Επιτροπή ακολουθούσε την πολιτική να θεωρεί ότι οι ενισχύσεις στις προβληματικές επιχειρήσεις, όπως είναι οι ανωτέρω περιγραφόμενες, συνιστούσαν ενισχύσεις στη λειτουργία, οι οποίες δεν μπορούσαν, καταρχήν, να θεωρηθούν ως συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά παρά μόνον εάν πληρούσαν τις κατωτέρω τρεις προϋποθέσεις:
α) οι εν λόγω ενισχύσεις θα έπρεπε να αφορούν χρηματοοικονομικά βάρη δανείων συναφθέντων για τη χρηματοδότηση ήδη πραγματοποιηθεισών επενδύσεων,
β) το σωρευτικό ισοδύναμο επιδότησης των ενισχύσεων που ενδεχομένως είχαν χορηγηθεί κατά τη σύναψη των δανείων και των εν λόγω ενισχύσεων δεν θα μπορούσε να υπερβαίνει τους γενικώς παραδεκτούς συντελεστές, ήτοι:
- για τις επενδύσεις στο επίπεδο της πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής: 35 % ή 75 % στις μειονεκτικές περιοχές κατά την έννοια της οδηγίας 75/268/ΕΟΚ·
- για τις επενδύσεις στο επίπεδο της μεταποίησης ή της εμπορίας γεωργικών προϊόντων: 55 % ή 75 % στις περιοχές στόχου 1, για τα σχέδια που είναι σύμφωνα με τα τομεακά προγράμματα ή με κάποιον από τους στόχους του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ.
866/90, και 35 % (ή 50 % στις περιοχές στόχου 1) για τα λοιπά σχέδια, στο μέτρο που δεν αποκλείονται βάσει των κριτηρίων επιλογής που αναφέρονται στο σημείο 2 του παραρτήματος της απόφασης 90/342/ΕΟΚ (ή της απόφασης 94/173/ΕΟΚ)·
γ) οι εν λόγω ενισχύσεις θα έπρεπε να ήταν μεταγενέστερες αναπροσαρμογών των επιτοκίων των νέων δανείων που πραγματοποιούνται ώστε να λαμβάνεται υπόψη η διακύμανση των επιτοκίων (το δε ποσό των ενισχύσεων θα έπρεπε να είναι κατώτερο από ή ίσο προς τη διαφορά των επιτοκίων των νέων δανείων) ή θα έπρεπε να αφορούν γεωργικές εκμεταλλεύσεις που να παρέχουν εγγυήσεις βιωσιμότητας, ιδίως στην περίπτωση που τα χρηματοοικονομικά βάρη των υφιστάμενων δανείων είναι τέτοια που να κινδυνεύει η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων ή και να κινδυνεύουν να χρεοκοπήσουν.
25.
Το 1997, οι προϋποθέσεις αυτές αντικαταστάθηκαν από τις διατάξεις των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων [6].
Το σημείο 4.4 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών ορίζει ότι "όσον αφορά τον γεωργικό τομέα, [οι κατευθυντήριες γραμμές] θα αρχίσουν να ισχύουν την 1η Ιανουαρίου 1998 για τις νέες κρατικές ενισχύσεις και για τις υφιστάμενες κρατικές ενισχύσεις ισχύει η ίδια ημερομηνία, σε περίπτωση δε που η Επιτροπή έχει κινήσει στο πλαίσιο αυτό τη διαδικασία του άρθρου 93 (σήμερα άρθρου 88), παράγραφος 2 της Συνθήκης κατά ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών, αφότου η Επιτροπή εκδώσει την οριστική απόφαση έναντι του(των) συγκεκριμένου(ων) κράτους(κρατών) μέλους(μελών) βάσει του άρθρου 93 (σήμερα άρθρου 88) παράγραφος 2 της Συνθήκης".
26.
Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων του 1997 αντικαταστάθηκαν από νέες κατευθυντήριες γραμμές, στις 9 Οκτωβρίου 1999 [7].
Στο σημείο 6.3 των νέων αυτών κατευθυντήριων γραμμών, αναφέρεται ότι "τα κράτη μέλη πρέπει να προσαρμόσουν τα καθεστώτα ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης που εφαρμόζουν και που παραμένουν σε ισχύ μετά τις 30 Ιουνίου 2000 και να τα ευθυγραμμίσουν με τις … κατευθυντήριες γραμμές … μετά την ημερομηνία αυτή ".
Επίσης, "για να μπορέσει η Επιτροπή να ελέγξει την προσαρμογή αυτή, τα κράτη μέλη [πρέπει να της διαβιβάσουν] πριν τις 31 Δεκεμβρίου 1999, κατάσταση με όλα αυτά τα καθεστώτα.
Εν συνεχεία, και εν πάση περιπτώσει, πριν από τις 30 Ιουνίου 2000, πρέπει να της διαβιβάσουν επαρκή στοιχεία που θα της επιτρέψουν να διαπιστώσει κατά πόσον τα καθεστώτα αυτά τροποποιήθηκαν σύμφωνα με τις … κατευθυντήριες γραμμές".
27.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς οι ελληνικές αρχές ανέφεραν, στην επιστολή τους της 4ης Αυγούστου 2003, ότι η ισχύς των εν λόγω υπουργικών αποφάσεων είχε λήξει, χωρίς να διευκρινίζουν την ημερομηνία που κατέστησαν ανενεργείς [8], η Επιτροπή οφείλει να προβεί στην εξέταση των εν λόγω μέτρων λαμβάνοντας υπόψη όλους τους προαναφερόμενους στα σημεία 24 έως 26 κανόνες.
Ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 1993 και 31ης Δεκεμβρίου 1997
28.
Όσον αφορά τους κανόνες που εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις για προβληματικές επιχειρήσεις μεταξύ της ημερομηνίας έναρξης ισχύος της αποφάσεως αριθ.
69836/B1461 (την 1η Οκτωβρίου 1993) και 31ης Δεκεμβρίου 1997 (για τους παρατιθέμενους στο σημείο 25 λόγους), η Επιτροπή διαπιστώνει τα εξής:
- οι ενισχύσεις θα έπρεπε να αφορούν αποκλειστικώς δάνεια για επενδύσεις· όμως, στην περίπτωση των εν λόγω μέτρων, τα δάνεια που έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση φαίνεται ότι είχαν επίσης ως σκοπό τη σύσταση και/ή τροφοδότηση κεφαλαίων κίνησης,
- στο παρόν στάδιο και λόγω ελλείψεως πληροφοριών, η Επιτροπή δεν γνωρίζει κατά πόσον τα επενδυτικά δάνεια (για πάγιες εγκαταστάσεις) που υπήχθησαν στη ρύθμιση είχαν ήδη τύχει κρατικής ενισχύσεως· της είναι συνεπώς αδύνατο να προσδιορίσει κατά πόσον το ισοδύναμο επιδότησης της ενίσχυσης ή των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν για τα δάνεια παραμένει εντός των αποδεκτών ορίων, δηλαδή στη συγκεκριμένη περίπτωση του 75 % των δαπανών, καθώς φαίνεται ότι στην περίπτωση αυτή έχουν χορηγηθεί ενισχύσεις στον τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων (λιπαρές ουσίες) και ότι η Ελλάδα κατατάσσεται στο στόχο 1,
- ελλείψει πληροφοριών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει κατά πόσον οι χρηματοδοτηθείσες από τα δάνεια επενδύσεις που υπήχθησαν στη ρύθμιση ήταν σύμφωνες με τους όρους της αποφάσεως 90/342/ΕΟΚ της Επιτροπής σχετικά με τη θέσπιση των κριτηρίων επιλογής που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τις επενδύσεις που αφορούν τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των αγροτικών προϊόντων και προϊόντων δασοκομίας [9], όπως επίσης προς τα οριζόμενα από την απόφαση 94/173/ΕΟΚ της Επιτροπής της 22ας Μαρτίου 1994, για την κατάρτιση κριτηρίων επιλογής που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τις επενδύσεις όσον αφορά τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων και προϊόντων δασοκομίας και για την κατάργηση της απόφασης 90/342/ΕΟΚ [10].
29.
Λαμβανομένων υπόψη των σκέψεων αυτών, η Επιτροπή ασφαλώς αμφιβάλλει, στο παρόν στάδιο, σχετικά με την τήρηση των προαναφερομένων στο σημείο 24 προϋποθέσεων, και συνεπώς όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά των εν λόγω ενισχύσεων που χορηγήθηκαν μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 1993 και 31ης Δεκεμβρίου 1997.
30.
Οι αμφιβολίες αυτές ενισχύονται ακόμη από το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, τίποτε δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η παρεχόμενη από Δημόσιο εγγύηση για την πράξη ρύθμισης των οφειλών συνάδει με τους κανόνες σε θέματα κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται υπό τη μορφή εγγυήσεων, κανόνες που εφαρμόζονταν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της αποφάσεως αριθ.
69836/B1461 [11].
Πιθανές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 30ής Ιουνίου 2000
31.
Η Επιτροπή, ελλείψει πληροφοριών, δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει κατά πόσον οι ελληνικές αρχές έχουν προβεί στην προσαρμογή των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης στις διατάξεις των κοινοτικών κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων, του 1997.
Μπορεί ωστόσο να διατυπώσει την ανησυχία ότι δεν έπραξαν κάτι τέτοιο, στο μέτρο που, όπως αναφέρεται στο ανωτέρω σημείο 19, θεωρούσαν ότι τα μέτρα δεν συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1 της Συνθήκης.
32.
Στο πλαίσιο αυτό και στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή ασφαλώς αμφιβάλλει για το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης με την κοινή αγορά στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου.
33.
Οι αμφιβολίες αυτές ενισχύονται ακόμη από το γεγονός ότι μέχρι σήμερα, τίποτε δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η παρεχόμενη από Δημόσιο εγγύηση για την πράξη ρύθμισης των οφειλών συνάδει με τους κανόνες σε θέματα κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται υπό τη μορφή εγγυήσεων, που ίσχυαν στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου [12].
Πιθανές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από την 1η Ιουλίου 2000
34.
Ελλείψει πληροφοριών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει κατά πόσον οι ελληνικές αρχές έχουν προσαρμόσει τα εν λόγω μέτρα ενισχύσεων στις διατάξεις των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων, του 1999.
Μπορεί ωστόσο να διατυπώσει την ανησυχία ότι δεν έπραξαν κάτι τέτοιο, για τους προαναφερόμενους στο σημείο 30 λόγους.
35.
Στο πλαίσιο αυτό και στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή ασφαλώς αμφιβάλλει για το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης με την κοινή αγορά στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου.
36.
Οι αμφιβολίες αυτές ενισχύονται ακόμη από το γεγονός ότι μέχρι σήμερα, τίποτε δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η παρεχόμενη από Δημόσιο εγγύηση για την πράξη ρύθμισης των οφειλών συνάδει με τους κανόνες σε θέματα κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται υπό τη μορφή εγγυήσεων, που ίσχυαν στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου [13].
Όσον αφορά το βιομηχανικό και βιοτεχνικό τομέα
37.
Στους δύο αυτούς τομείς, ο κανόνας de minimis στον οποίο παραπέμπουν οι αρχές, όντως εφαρμόζεται.
Εντούτοις, η Επιτροπή διερωτάται πώς οι ελληνικές αρχές μπορούν να εκτιμήσουν ότι τα ποσά ενισχύσεων τα οποία ανέφεραν (βλ. ανωτέρω σημείο 19) υπάγονται στον κανόνα de minimis (ότι δηλαδή χορηγήθηκαν τηρουμένων των όρων που καθορίζονται στα διάφορα προαναφερόμενα στο σημείο 21 κείμενα και στην υποσημείωση της σελίδας 6), στο μέτρο που δεν φαίνεται να γνωρίζουν τον ακριβή αριθμό των δικαιούχων που υπήχθησαν στο καθεστώς (το τελευταίο αυτό σημείο μας υποχρεώνει επίσης να αναρωτηθούμε με ποιον τρόπο ήταν οι ελληνικές αρχές σε θέση να προσδιορίσουν αυτό καθαυτό το ποσό των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν) και στο μέτρο που τα ανώτατα όρια τα υπαγόμενα στον κανόνα de minimis υπολογίζονται βάσει τριετούς περιόδου, και όχι σε σχέση με μια μεμονωμένη πράξη.
38.
Σε μια τέτοια κατάσταση όπου, στο παρόν στάδιο, είναι αδύνατο να προσδιοριστεί κατά πόσον οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στις βιομηχανικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις των εν λόγω δύο νομών υπάγονται πράγματι στον κανόνα de minimis, ότι δηλαδή δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Επιτροπή οφείλει να διατυπώσει την υπόθεση περί υπάρξεως κρατικών ενισχύσεων και, εξαιτίας αυτού, να προβεί στην ανάλυση των εν λόγω μέτρων με βάση τους οικείους κοινοτικούς κανόνες.
Λαμβανομένων υπόψη των σκέψεων που αναπτύσσονται στο ανωτέρω σημείο 23, οι εν λόγω κανόνες είναι αυτοί που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, από την έναρξη ισχύος της αποφάσεως αριθ.
69836/B1461, και συγκεκριμένα, κατά σειρά:
α) οι αρχές που διατυπώθηκαν στην Όγδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού [14]·
β) οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων του 1994 [15], που επιβεβαιώθηκαν, όσον αφορά τους δύο εξεταζόμενους τομείς, από τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων του 1997 [16], και των οποίων η εφαρμογή παρατάθηκε με την ανακοίνωση της Επιτροπής του 1998 όσον αφορά την παράταση των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων [17]·
γ) τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων του 1999 [18].
39.
Στο στάδιο αυτό, και λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει κατά πόσον η χορήγηση των ενισχύσεων με βάση τις εν λόγω αποφάσεις έγινε τηρουμένων των προαναφερομένων στο σημείο 35 κανόνων, οι οποίοι προβλέπουν ιδίως την κατάρτιση σχεδίων αναδιάρθρωσης.
Δύναται ωστόσο να αμφιβάλλει ότι τηρήθηκαν οι κανόνες αυτοί, στο μέτρο που, όπως αναφέρεται ανωτέρω στο σημείο 19, οι ελληνικές αρχές θεώρησαν, με την επιστολή τους της 4ης Αυγούστου 2003, ότι τα εν λόγω μέτρα δεν συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης.
40.
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, και στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή ασφαλώς αμφιβάλλει σχετικά με το συμβιβάσιμο των εν λόγω ενισχύσεων με την κοινή αγορά.
41.
Οι αμφιβολίες αυτές ενισχύονται ακόμη από το γεγονός ότι, μέχρι σήμερα, τίποτε δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η παρεχόμενη από το Δημόσιο εγγύηση για την πράξη ρύθμισης των οφειλών συνάδει με τους κανόνες σε θέματα κρατικών ενισχύσεων που χορηγούνται υπό τη μορφή εγγυήσεων, που ίσχυαν στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου [19].
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
42.
Λαμβανομένων υπόψη όλων των αμφιβολιών που διατυπώθηκαν στην ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται από το άρθρο 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης.
43.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της όπως και κάθε άλλη πληροφορία χρήσιμη για την αξιολόγηση των εν λόγω ενισχύσεων, εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία παραλαβής της παρούσας.
Καλεί επίσης τις αρχές της χώρας σας να διαβιβάσουν αμέσως αντίγραφο της επιστολής αυτής στους πιθανούς δικαιούχους-αποδέκτες ενισχύσεων.
44.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει στην Ελλάδα το ανασταλτικό αποτέλεσμα της διατάξεως του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ και παραπέμπει στο άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, το οποίο προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση δυνατόν να αποτελέσει το αντικείμενο ανάκτησης από τον δικαιούχο της.
45.
Με την παρούσα, η Επιτροπή γνωστοποιεί στην Ελλάδα ότι θα ενημερώσει τα ενδιαφερόμενα μέρη με δημοσίευση της παρούσας επιστολής και με περίληψή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όλοι οι ανωτέρω ενδιαφερόμενοι θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία της δημοσίευσης αυτής."
[1] Ο λογαριασμός αυτός, που ανοίχθηκε στην Τράπεζα της Ελλάδας, τροφοδοτείται από την παρακράτηση επί των χορηγήσεων των εμπορικών τραπεζών.
Κάθε ακάλυπτο ποσό του λογαριασμού αυτού βαραίνει το κράτος (σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, ο λογαριασμός παρέμεινε επί μακρόν ελλειμματικός και, κατά συνέπεια, τροφοδοτείτο από το κράτος).
Στην απόφασή του της 7ης Ιουνίου 1978, στην υπόθεση C 57/86 (Συλλογή 1988, σ.
439), το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η δραστηριότητα της Τράπεζας της Ελλάδας σε θέματα διαχείρισης και πληρωμών υπόκειτο σε άμεσο κρατικό έλεγχο.
[2] Δεδομένου ότι, στο παρόν στάδιο, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν γνωρίζουν τον χρόνο κατά τον οποίο έπαυσαν να ισχύουν οι αποφάσεις (στην επιστολή τους της 4ης Αυγούστου 2003, οι ελληνικές αρχές ανέφεραν ότι αυτές δεν εφαρμόζονται πλέον, χωρίς να διευκρινίσουν από πότε), η προσαύξηση του 5 % λογικά εφαρμόστηκε για όλες τις μεταγενέστερες της 1ης Ιουνίου 1994 περιόδους που αναφέρονται στον πίνακα· συνεπώς, ο πίνακας αυτός είναι δυνατό να τροποποιηθεί ανάλογα με τις ημερομηνίες παύσης ισχύος των αποφάσεων, τις οποίες οι ελληνικές αρχές θα οφείλουν να κοινοποιήσουν.
[3] ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ.
17.
[4] ΕΕ C 213 της 19.8.1992, σ.
2.
[5] Ο κανόνας αυτός στη συνέχεια επαναπροσδιορίστηκε, στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύσεις de minimis του 1996 (ΕΕ C 68 της 6.3.1996, σ.
9), και μετά στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.
69/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ.
30).
[6] ΕΕ C 283 της 19.9.1997, σ.
2.
[7] ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ.
2.
[8] Βλ. υποσημείωση αριθ.
2.
[9] ΕΕ L 163 της 29.6.1990, σ.
71.
[10] ΕΕ L 79 της 23.3.1994, σ.
29.
[11] Πρβλ. επιστολές της Επιτροπής στα κράτη μέλη SG(89) D/4328 της 5ης Απριλίου 1989 και SG(89) D/12772 της 12ης Οκτωβρίου 1989 καθώς και σημείο 38 της ανακοίνωσης της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης και του άρθρου 5 της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής στις δημόσιες επιχειρήσεις του τομέα μεταποίησης (ΕΕ C 307 της 13.11.1993, σ.
3).
[12] Βλ. υποσημειώσεις 9 και 11.
[13] ΕΕ C 71 της 11.3.2000, σ.
14.
[14] Ειδικότερα στα σημεία 177, 227 και 228 της εν λόγω Έκθεσης.
[15] ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ.
12.
[16] Βλ. υποσημείωση 6.
[17] ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ.
31.
[18] ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ.
2.
[19] Βλ. υποσημειώσεις 9 και 11.
--------------------------------------------------
Wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 52/11)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 492 _BAR_ _BAR_ 14.7.2004 _BAR_ Propozycja Rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności _BAR_
KOM(2004) 551 _BAR_ _BAR_ 19.8.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2001/51/WE ustanawiającą program odnoszący się do wspólnotowej strategii ramowej w sprawie równości płci oraz decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 848/2004/WE ustanawiającą program działań Wspólnoty w celu promowania organizacji działających na szczeblu europejskim w dziedzinie równości mężczyzn i kobiet _BAR_
KOM(2004) 594 _BAR_ 1 _BAR_ 17.9.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej zawarcia porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Danii w sprawie objęcia Danii postanowieniami rozporządzenia (WE) nr 343/2003 ustanawiającego kryteria i mechanizmy określnia Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl, wniesionego w jednym z Państw Członkowskich przez obywatela państwa trzeciego, oraz postanowieniami rozporządzenia (WE) nr 2725/2000 dotyczącego ustanowienia systemu "Eurodac" do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania Konwencji Dublińskiej _BAR_
KOM(2004) 594 _BAR_ 2 _BAR_ 17.9.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Danii w sprawie objęcia Danii postanowieniami rozporządzenia (WE) nr 343/2003 utanawiającego kryteria i mechanizmy określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania wniosku o azyl, wniesionego w jednym z Państw Członkowskich przez obywatela państwa trzeciego, oraz postanowieniami rozporządzenia (WE) nr 2725/2000 dotyczącego ustanowienia systemu "Eurodac" do porównywania odcisków palców w celu skutecznego stosowania Konwencji Dublińskiej _BAR_
KOM(2004) 699 _BAR_ _BAR_ 20.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych _BAR_
KOM(2004) 710 _BAR_ _BAR_ 25.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1788/2003 ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych _BAR_
KOM(2004) 716 _BAR_ _BAR_ 12.11.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów radioaktywnych oraz wypalonego paliwa jądrowego _BAR_
KOM(2004) 725 _BAR_ _BAR_ 27.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych _BAR_
KOM(2004) 781 _BAR_ _BAR_ 7.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję 2000/819/WE Rady w sprawie wieloletniego programu dla przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) (2001-2005 r.) _BAR_
KOM(2004) 787 _BAR_ _BAR_ 9.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie mają przyjąć Wspólnoty Europejskie i ich Państwa Członkowskie w ramach Rady Współpracy ustanowionej Umową o Partnerstwie i Współpracy ustanawiającą partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Republiką Mołdowy z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Mołdowa _BAR_
KOM(2004) 788 _BAR_ _BAR_ 9.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma przyjąć Wspólnota Europejska i jej Państwa Członkowskie w Radzie Stowarzyszenia ustanowionej przez Układ Eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Królestwem Maroka, z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Maroko _BAR_
KOM(2004) 789 _BAR_ _BAR_ 9.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma przyjąć Wspólnota Europejska w ramach Wspólnego Komitetu ustanowionego Przejściowym Układem Stowarzyszeniowym w sprawie wymiany handlowej i współpracy w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Autonomia Palestyńska _BAR_
KOM(2004) 790 _BAR_ _BAR_ 9.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie mają przyjąć Wspólnoty i ich Państwa Członkowskie w Radzie Stowarzyszenia ustanowionej przez Układ Eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Państwem Izrael, z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Izrael _BAR_
KOM(2004) 791 _BAR_ _BAR_ 9.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie mają przyjąć Wspólnoty i ich Państwa Członkowskie w ramach Rady Współpracy ustanowionej Umową o Partnerstwie i Współpracy ustanawiającą partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Ukrainą z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Ukraina _BAR_
KOM(2004) 792 _BAR_ _BAR_ 9.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma przyjąć Wspólnota Europejska i jej Państwa Członkowskie w Radzie Stowarzyszenia ustanowionej przez Układ Eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Republiką Tunezyjską, z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Tunezja _BAR_
KOM(2004) 796 _BAR_ _BAR_ 9.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma przyjąć Wspólnota Europejska i jej Państwa Członkowskie w ramach Rady Stowarzyszenia ustanowionej Układem Eurośródziemnomorskim ustanawiającym stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim z drugiej strony, w odniesieniu do przyjęcia zalecenia w sprawie realizacji planu działania UE — Jordania _BAR_
KOM(2004) 798 _BAR_ _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zatwierdzającej przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych odmian roślin, z poprawkami wprowadzonymi w Genewie dnia 19 marca 1991 r. _BAR_
KOM(2004) 809 _BAR_ 1 _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Republiką Albanii ustanawiającej ogólne zasady udziału Republiki Albanii w programach wspólnotowych _BAR_
KOM(2004) 809 _BAR_ 2 _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Bośnią i Hercegowiną ustanawiającej ogólne zasady udziału Bośni i Hercegowiny w programach wspólnotowych _BAR_
KOM(2004) 809 _BAR_ 3 _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Republiką Chorwacji ustanawiającej ogólne zasady udziału Republiki Chorwacji w programach wspólnotowych _BAR_
KOM(2004) 809 _BAR_ 4 _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania protokołu do Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu między Wspólnotą Europejską i Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii, z drugiej strony, dotyczącego Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii ustanawiającej ogólne zasady udziału Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w programach wspólnotowych _BAR_
KOM(2004) 809 _BAR_ 5 _BAR_ 16.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy ramowej między Wspólnotą Europejską a Serbią i Czarnogórą ustanawiającej ogólne zasady udziału Serbii i Czarnogóry w programach wspólnotowych _BAR_
KOM(2004) 835 _BAR_ _BAR_ 28.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Systemu Informacji Wizowej (VIS) oraz wymiany danych pomiędzy Państwami Członkowskimi na temat wiz krótkoterminowych _BAR_
KOM(2004) 852 _BAR_ _BAR_ 5.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zezwalającej Szwecji na zastosowanie obniżonej stawki podatku na energię elektryczną zużywaną przez niektóre gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa w sektorze usług zgodnie z art. 19 dyrektywy 2003/96/WE _BAR_
KOM(2005) 4 _BAR_ _BAR_ 19.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady upoważniającej Republikę Cypryjską do wprowadzenia środka stanowiącego odstępstwo od art. 11 szóstej dyrektywy 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Niemcy
Pomoc państwa nr C 40/2004 (ex N 42/2004) — "Zwolnienie od podatku od transferu nieruchomości dla przedsiębiorstw mieszkaniowych w nowych landach"
Zaproszenie do składania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 53/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 1 grudnia 2004 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej części wyżej wspomnianego środka.
Komisja zdecydowała nie wnosić sprzeciwu do pozostałych części środka, które opisano w poniższym piśmie.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji
Kancelaria ds. Pomocy Państwa
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Niemcom.
Zainteresowane strony przedstawiające uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
Pismem z dnia 16 stycznia 2004 r., zarejestrowanym w Komisji dnia 19 stycznia 2004 r., Niemcy zawiadomiły Komisję o wspomnianym powyżej środku.
1.
Cel systemu
Niemcy proponują tymczasowe zwolnienie przedsiębiorstw mieszkaniowych od podatku od transferu nieruchomości w przypadku fuzji i przejęć obejmujących tereny w nowych landach.
Powyższy środek ma na celu poprawę pozycji przedsiębiorstw mieszkaniowych, tak by mogły one dokonać koniecznych inwestycji dla spełnienia aktualnych wymogów rynku.
2.
Beneficjenci systemu
Potencjalnymi beneficjentami środka są przedsiębiorstwa mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe (Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften) nabywające grunt w nowych landach (Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen i Berlinie) przy pomocy fuzji i przejęć.
Dla celów niniejszego środka, przedsiębiorstwa mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe zostaną zdefiniowane jako przedsiębiorstwa i spółdzielnie, w wypadku, których główną dziedziną działalności handlowej jest administracja mieszkań (budowa, wynajem oraz sprzedaż).
Przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji będą podlegać wyłączeniu.
3.
Finansowanie systemu
Władze niemieckie uznały, że całkowity budżet systemu, jak również kwoty potencjalnej pomocy zaangażowane w transakcje indywidualne, są trudne do przewidzenia.
Wyniki przeprowadzonych przez Niemcy ankiet wskazują, że przeciętna kwota podatku od transferu nieruchomości związana z fuzjami pomiędzy przedsiębiorstwami mieszkaniowymi i spółdzielniami mieszkaniowymi wyniesie — z wyjątkiem Berlina — między 150000 EUR a 1,5 mln EUR.
W Berlinie, w oparciu o dane historyczne, kwoty pomocy oszacowano na 1,4 mln EUR do 6,7 mln EUR.
4.
Czas trwania systemu
Okres stosowania środka ogranicza się do fuzji i przejęć między przedsiębiorstwami mieszkaniowymi i spółdzielniami mieszkaniowymi, które mają miejsce między dniem 31 grudnia 2003 r. a dniem 31 grudnia 2006 r.
5.
Instrumenty inwestycyjne
Środek ma na celu tymczasowe zwolnienie z podatku od transferu nieruchomości.
6.
Ocena systemu
6.1. Istnienie pomocy państwa
Komisja uznaje, że środek dotyczy pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
6.2. Wstępna ocena zgodności środka
Biorąc pod uwagę oczekiwane pozytywne efekty stosowania środka na rynek mieszkaniowy (redukcja nadmiernych dostaw) i ogólny rozwój socjoekonomiczny (ograniczenie migracji) w nowych landach oraz typowo niskie kwoty przewidzianej pomocy oraz ich czasowe ograniczenie do końca 2006 r., Komisja uważa, że dla tych części środka, które są ograniczone do obszarów objętych pomocą zgodnie z art. 87 ust 3 lit. a) Traktatu WE, pomoc jest proporcjonalna do celu i nie zakłóca konkurencji na tyle, by było to sprzeczne ze wspólnym interesem.
Dlatego też, nie wydaje się koniecznym zakwalifikowanie pomocy jako pomocy operacyjnej.
Dla tych części zaproponowanego przez Niemcy środka, które są ograniczone do obszarów objętych pomocą zgodnie z art. 87 ust 3 lit. c) Traktatu WE, tzn. rynku pracy w regionie Berlina, Komisja doszła do następujących wstępnych wniosków:
a) Wskaźnik niewykorzystania pomieszczeń jest znacznie niższy w Berlinie, niż ten sam wskaźnik w nowych landach.
Podczas gdy ogólny wskaźnik niewykorzystania pomieszczeń w nowych landach wynosi 14,2 %, analogiczny wskaźnik dla Berlina wynosi 5,32 % dla mieszkań własnościowych oraz 8,77 % dla mieszkań spółdzielczych.
Prawie wszystkie niewykorzystane mieszkania znajdują się w Berlinie Wschodnim.
b) Dane dostarczone przez Niemcy nie wskazują, by Berlin cierpiał na wyludnienie podobne do tego, które wykazują regiony objęte środkiem przewidzianym w art. 87 ust 3 lit. a).
c) Podczas gdy typowe kwoty podatku od transferu nieruchomości nakładanego w wypadku fuzji i przejęć między przedsiębiorstwami mieszkaniowymi i spółdzielniami mieszkaniowymi są rzędu 150000 EUR do 1,5 mln EUR dla obszarów objętych mocą art. 87 ust 3 lit. a), analogiczne kwoty dla Berlina wynoszą — opierając się na doświadczeniu z przeszłości — od 1,4 mln EUR do 6,7 mln EUR.
d) Niemcy nie dostarczyły żadnych danych, które potwierdziłyby, że tymczasowe zwolnienie od podatku przyczyniłoby się do pobudzenia rynku nieruchomości w Berlinie oraz oddziaływałoby na niego w sposób pozytywy; jest także mało prawdopodobne, by można oczekiwać zaangażowania sektora prywatnego w proces poprawy, bez interwencji państwa.
Dlatego też Komisja po dokonaniu wstępnej oceny środka ma wątpliwości, czy zaproponowany przez Niemcy środek dla obszarów Berlina objętych mocą art. 87 ust 3 lit. c) (rynku pracy w regionie Berlina) jest proporcjonalny i obiektywny — w szczególności przewidując odpowiedni związek między ulgami podatkowymi a kosztami ponoszonymi przez beneficjentów — oraz nie zakłóca konkurencji na tyle, by sprzeciwiało się to wspólnemu interesowi.
Komisja jest zdania, że konieczne jest przeprowadzenie bardziej szczegółowej analizy tej złożonej kwestii.
Komisja pragnie zebrać informacje od innych zainteresowanych stron, w szczególności od przedsiębiorstw mieszkaniowych i spółdzielni mieszkaniowych, zainteresowanych inwestowaniem w nowych landach niemieckich.
W tym celu, z powodów prawnych, Komisja jest zmuszona wszcząć procedurę przewidzianą w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Tylko na podstawie wyżej wymienionych uwag, Komisja może zadecydować czy pomoc jest konieczna oraz czy nie wpływa niekorzystnie na warunki handlowe na tyle, by było to sprzeczne ze wspólnym interesem.
TEKST PISMA
"Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie nach Prüfung der von den deutschen Behörden zur vorerwähnten Maßnahme übermittelten Angaben beschlossen hat, wegen eines Teils der Maßnahme das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.
Die Kommission hat beschlossen, keine Einwände gegen bestimmte andere Teile der im nachstehenden Schreiben beschriebenen Maßnahme zu erheben.
1.
VERFAHREN
Mit Schreiben vom 16.
Januar 2004, das am 19.
Januar 2004 bei der Kommission einging, hat Deutschland die vorgenannte Maßnahme notifiziert.
Mit Schreiben D/51125 vom 17.
Februar 2004 forderte die Kommission ergänzende Informationen an.
Diese wurden von Deutschland mit Schreiben vom 17.
März 2004 übermittelt, das bei der Kommission am 19.
März 2004 einging.
Mit Schreiben vom 26.
April 2004 und im Anschluss an eine Besprechung am 16.
April 2004, auf der Deutschland ankündigte, es werde weitere Angaben zu der Maßnahme bereitstellen, beantragte Deutschland eine Verlängerung der Frist.
Die Fristverlängerung wurde mit Schreiben D/53302 vom 10.
Mai 2004 gewährt.
Mit Schreiben vom 14.
Mai 2004, das bei der Kommission am selben Tag registriert wurde, übermittelte Deutschland ergänzende Angaben.
Mit Schreiben D/54751 vom 30.
Juni 2004 und Schreiben D/56567 vom 14.
September 2004 forderte die Kommission weitere Informationen zu der Maßnahme an.
Diese wurden von Deutschland mit Schreiben vom 29.
Juli 2004 und 5.
Oktober 2004 übermittelt, die bei der Kommission am 29.
Juli 2004 bzw.
6.
Oktober 2004 eingingen.
2.
AUSFÜHRLICHE BESCHREIBUNG DER MASSNAHME
2.1.
Ziel der Maßnahme
Ein wesentliches Merkmal des Wohnungsmarktes in den neuen Bundesländern ist die hohe Leerstandsquote, verursacht durch die tief greifenden gesellschaftlichen und wirtschaftlichen Veränderungen im Zuge der Wiedervereinigung.
Im Rahmen einer integrierten Strategie zur Wiederbelebung des Wohnungsmarktes in den neuen Ländern schlägt Deutschland vor, den Erwerb von Grundstücken in den neuen Ländern durch Verschmelzung oder Spaltung von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften für einen befristeten Zeitraum von der Grunderwerbsteuer zu befreien.
Mit der Maßnahme sollen Wohnungsunternehmen/-genossenschaften in die Lage versetzt werden, die nötigen Investitionen zu tätigen, um den aktuellen Markterfordernissen zu entsprechen.
2.2.
Begünstigte der Maßnahme
Potenziell Begünstigte der Maßnahme sind Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften, die in den Bundesländern Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen, Sachsen-Anhalt, Thüringen und Berlin belegene Grundstücke durch Verschmelzung oder Spaltung erwerben.
Für die Zwecke der Maßnahme werden Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften definiert als Unternehmen und Genossenschaften, deren Kerngeschäft in der Verwaltung von Wohnungen (Bau, Vermietung und Verkauf) besteht.
Unternehmen in Schwierigkeiten kommen nicht in Betracht.
Nach der deutschen Fördergebietskarte [1] gelten Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen, Sachsen-Anhalt und Thüringen als Fördergebiete im Sinne von Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EG-Vertrag.
Die Arbeitsmarktregion Berlin ist als Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) EG-Vertrag eingestuft.
2.3.
Laufzeit der Maßnahme
Die Maßnahme ist auf Verschmelzungs- oder Spaltungsvorgänge zwischen Wohnungsunternehmen/-genossenschaften beschränkt, die zwischen dem 31.
Dezember 2003 und dem 31.
Dezember 2006 erfolgen.
2.4.
Hintergrund der Maßnahme
2.4.1.
Grunderwerbsteuer
Die Grunderwerbsteuer wird bei Grundstücksübertragungen erhoben, die zu einem Eigentümerwechsel führen.
Die Steuer entsteht, wenn Grundstücke durch Verkauf oder sonstige Rechtsgeschäfte übereignet werden.
In Deutschland wird die Grunderwerbsteuer anhand des Bedarfswerts des Grundstücks berechnet und der Steuersatz beträgt 3,5 %.
2.4.2.
Grunderwerbsteuer als Hindernis für die nötige Umstrukturierung
Auf dem Wohnungsmarkt der neuen Länder wird die Grunderwerbsteuer als entscheidendes Hindernis für die notwendige Umstrukturierung wahrgenommen.
Bei Fusionen und Übernahmen zwischen Wohnungsunternehmen und –genossenschaften mit Grundstücken in den neuen Ländern kann der Gesamtbetrag der Grunderwerbsteuer beträchtlich sein, da das Vermögen der beteiligten Unternehmen fast ausschließlich aus Grundstücken besteht.
Die Grunderwerbsteuer wird nach Abschluss eines Vertrags zwischen Käufer und Veräußerer erhoben und kann so zu einer gravierenden Liquiditätsanspannung für die betroffenen Unternehmen führen.
Dies ist besonders abschreckend für Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern, die aufgrund bestehender Altschulden und der jüngsten sozio-ökonomischen Entwicklung mit ungünstigen Marktbedingungen konfrontiert sind.
Die negative Auswirkung der Grunderwerbsteuer auf die notwendige Umstrukturierung des Wohnungsmarktes in den neuen Ländern zeigt sich außerdem darin, dass im Zeitraum 2000-2003 nur neun Fusionen zwischen Wohnungsunternehmen/-genossenschaften stattgefunden haben, bei denen es sich ausschließlich um kleine Unternehmen handelte.
2.4.3.
Grundstücksmarkt in den neuen Ländern
Der Grundstücksmarkt in den neuen Ländern wird geprägt durch mehrere spezifische Merkmale:
- Bevölkerungsentwicklung: Schwache Geburtenraten in den neuen Ländern haben gekoppelt mit einer massiven Abwanderung in die alten Bundesländer im Zeitraum 1997-2001 zu einem Bevölkerungsverlust von 3,05 % in Sachsen-Anhalt, 5,3 % in Sachsen und 3,15 % in Mecklenburg-Vorpommern geführt.
Dieser Negativtrend dürfte sich bis 2020 noch verstärken.
- Hohe Leerstandquote: Im Jahr 1998 verfügten die neuen Länder über einen Bestand von 7,3 Mio.
Wohnungen.
Die Leerstandsquote betrug 13 %.
Nach den jüngsten Daten für 2002 stieg die Leerstandsquote auf 14,2 %.
Im Vergleich dazu liegt die Leerstandsquote in den alten Bundesländern bei 3,1 %.
- Leerstandsbedingte Mietausfälle: Die hohe Leerstandsquote in den neuen Ländern führt zu erheblichen Mietausfällen (920 Mio.
EUR jährlich bzw.
1550 EUR pro Wohneinheit und Jahr).
- Unsicherheit wegen offener Restitutionsverfahren: Im Jahr 1990 fielen 700000 Wohnungen in den neuen Ländern unter diese Regelung.
Bis zum 31.
Dezember 2001 konnte für 590000 Wohnungen das Verfahren abgeschlossen werden.
Für die verbleibenden 110000 Wohnungen kann die Klärung der noch offenen Restitutionsverfahren bis zu zehn Jahren dauern.
Am 31.
Dezember 2001 standen von diesen 110000 Wohnungen 35000 (32 %) leer.
- Programm der Bundesregierung "Stadtumbau-Ost": Angesichts des anhaltenden Überangebots an Mietraum in den neuen Ländern legte die Bundesregierung ein umfassendes Programm mit dem Titel "Stadtumbau-Ost" auf, das den Abriss von bis zu 380000 Wohnungen bis 2009 vorsieht.
Ein erheblicher Teil der Abrisskosten werden die Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern zu tragen haben.
2.4.4.
Umfang der Maßnahme
Die deutschen Behörden bringen vor, dass es generell schwierig sein dürfte, im Einzelnen abzuschätzen, wie viele Unternehmen die Möglichkeit der Grunderwerbsteuerbefreiung im Wege einer Fusion in Anspruch nehmen werden.
Nach den Statistiken des Bundesverbands Deutscher Wohnungsunternehmen könnten 1317 Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern von der Maßnahme betroffen sein (834 Wohnungsunternehmen und 483 überwiegend kommunale Wohnungsgenossenschaften).
Nach einer Umfrage des GDW würden jedoch nur rund 10 % dieser Unternehmen von der Steuerbefreiung tatsächlich Gebrauch machen.
2.4.5.
Beihilfebeträge und Budget der Maßnahme
Wie unter 2.4.4 ausgeführt, ist es nach Angaben der deutschen Behörden schwierig, das Gesamtbudget der Maßnahme und die potenziellen Beihilfebeträge, die mit den einzelnen Transaktionen verbunden sind, vorherzusagen.
Die meisten Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften wollen derzeit keine festen Zusagen geben sondern das Inkrafttreten der Maßnahme abwarten.
Deshalb handelt es sich bei den nachstehenden Ausführungen lediglich um Beispiele, um abgeleitet aus der Vergangenheit und in einigen Fällen im Vorgriff auf die Zukunft typische Fusionsfälle und damit verbundene Grunderwerbsteuerbeträge aufzuzeigen:
- Thüringen: Derzeit wird in Thüringen mit fünf Fusionen gerechnet.
In zwei Fällen dürfte eine Grunderwerbsteuer in Höhe von 363321 EUR bzw.
1,46 Mio.
EUR anfallen.
Bei zwei Fusionen im Jahr 2001 belief sich die Grunderwerbsteuer auf 180000 EUR für ca.
200 Wohnungen.
- Sachsen-Anhalt: In Sachsen-Anhalt werden mindestens drei Fusionen von Wohnungsunternehmen erwartet, wobei eine Grunderwerbsteuer zwischen 250000 EUR und 500000 EUR anfallen dürfte.
Im Falle fünf weiterer Fusionen wird mit einem Grunderwerbsteuerbetrag bis zu 300000 EUR gerechnet.
- Berlin: In Berlin sind derzeit drei Fusionen zwischen Wohnungsunternehmen vorgesehen.
Bei den Fusionen, die zwischen 1995 und 1998 in Berlin erfolgten, wurden folgende Grunderwerbsteuerbeträge verzeichnet: 1,3 Mio.
EUR bei einer Fusion, von der 19 Grundstücke betroffen waren; 1,4 Mio.
EUR bei einer Fusion, von der 39 Grundstücke betroffen waren bzw.
6,7 Mio.
EUR bei einer Fusion, von der 491 Grundstücke betroffen waren.
Nach den von Deutschland durchgeführten Erhebungen wird der durchschnittliche Betrag der bei Fusionen von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgesellschaften anfallenden Grunderwerbsteuer daher — mit Ausnahme von Berlin — zwischen 150000 EUR und 1,5 Mio.
EUR liegen.
3.
WÜRDIGUNG DER MASSNAHME
Gemäß Artikel 6 Absatz 1 der Verordnung (EG) Nr. 659/1999 des Rates vom 22.
März 1999 enthält die Entscheidung über die Eröffnung des förmlichen Prüfverfahrens eine Zusammenfassung der wesentlichen Sach- und Rechtsfragen, eine vorläufige Würdigung des Beihilfecharakters der geplanten Maßnahme durch die Kommission und Ausführungen über ihre Bedenken hinsichtlich der Vereinbarkeit mit dem Gemeinsamen Markt.
3.1.
Rechtmäßigkeit der Maßnahme
Deutschland hat die Regelung im Entwurfstadium notifiziert und ist somit seiner Verpflichtung aus Artikel 88 Absatz 3 EG-Vertrag nachgekommen.
3.2.
Vorliegen einer Beihilfe und Vereinbarkeit mit dem EG-Vertrag
Die Kommission hat das Vorliegen einer Beihilfe gemäß Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag geprüft.
Die Ergebnisse dieser Prüfung können wie folgt zusammengefasst werden.
- Die Beteiligung staatlicher Mittel ist dadurch gegeben, dass Deutschland bei der Befreiung von der Grunderwerbsteuer auf Steuereinnahmen verzichtet, die andernfalls erwirtschaftet worden wären;
- die Maßnahme ist selektiv, da sie auf Gebiete in den neuen Ländern ausgerichtet ist und bestimmte Unternehmen nämlich Wohnungsunternehmen und –genossenschaften, begünstigt und sich auf Fusionen solcher Unternehmen und Genossenschaften mit Grundstücken in den neuen Ländern beschränkt;
- die Maßnahme begünstigt an Fusionen beteiligte Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften, da sie von der Grunderwerbsteuer befreit werden, die sie andernfalls zu zahlen hätten;
- schließlich stellen Grundstücksübertragungen einen Tätigkeitsbereich dar, in dem Handel zwischen Mitgliedstaaten besteht, so dass eine Beeinträchtigung des Handels zwischen Mitgliedstaaten nicht ausgeschlossen werden kann.
Daher ist die Kommission der Auffassung, dass die Maßnahme eine staatliche Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag darstellt.
3.3.
Vereinbarkeit der Maßnahme
In Artikel 87 Absatz 2 EG-Vertrag ist geregelt, dass bestimmte Arten von Beihilfen mit dem Gemeinsamen Markt vereinbar sind.
Im Hinblick auf Art und Zweck der Beihilfe sowie den geografischen Geltungsbereich finden nach Auffassung der Kommission die Buchstaben a), b) und c) auf die fragliche Regelung keine Anwendung.
In Artikel 87 Absatz 3 sind weitere Beihilfeformen genannt, die als mit dem Gemeinsamen Markt vereinbar angesehen werden können.
Im Hinblick auf Art und Zweck der Maßnahme sowie den geografischen Geltungsbereich könnten nach Auffassung der Kommission die Buchstaben a) und c) im vorliegenden Fall Anwendung finden.
Bei der Beurteilung der Frage, ob die in Artikel 87 Absatz 3 Buchstaben a) und c) vorgesehenen Ausnahmen zur Anwendung gelangen können, räumt Artikel 87 Absatz 3 nach ständiger Rechtsprechung des Gerichtshofs "der Kommission ein Ermessen ein, das sie nach Maßgabe wirtschaftlicher und sozialer Wertungen ausübt, die auf die Gemeinschaft als Ganzes zu beziehen sind" [2].
Bei bestimmten Arten von Beihilfen hat die Kommission festgelegt, wie sie diesen Ermessensspielraum ausüben wird, sei es in Form von Gruppenfreistellungen oder durch Gemeinschaftsrahmen, Leitlinien oder Bekanntmachungen.
Ist derartiges Sekundärrecht vorhanden, hat sich die Kommission bei der Beurteilung von Beihilfesachen daran zu halten.
Daher muss die Kommission zunächst feststellen, ob die in der Regelung "Grunderwerbsteuerbefreiung bei Fusionen von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern" vorgesehene Beihilfe unter eine dieser sekundärrechtlichen Vorschriften fällt.
Die Maßnahme ist weder auf KMU [3] oder Unternehmen in Schwierigkeiten [4] noch auf einen der folgenden Bereiche beschränkt: Forschung und Entwicklung [5], Ausbildung [6] oder Beschäftigung [7].
Somit ist keine dieser Leitlinien, Gemeinschaftsrahmen oder Verordnungen auf den vorliegenden Fall anwendbar.
Auch der Gemeinschaftsrahmen für staatliche Umweltschutzbeihilfen [8] gelangt nicht zur Anwendung, da die Regelung als solche nicht auf den Umweltschutz ausgelegt ist.
Die Leitlinien für staatliche Beihilfen mit regionaler Zielsetzung (nachstehend "Leitlinien für Regionalbeihilfen") wurden für strukturschwache Regionen wie die neuen Länder konzipiert.
Diese Leitlinien zielen auf die Förderung von Investitionen und die Schaffung von Arbeitsplätzen im Rahmen einer nachhaltigen Entwicklung ab, indem die Erweiterung, Modernisierung und Diversifizierung der Tätigkeiten der in diesen Gebieten befindlichen Betriebsstätten sowie die Ansiedlung neuer Unternehmen unterstützt werden.
Die Leitlinien für Regionalbeihilfen finden nur auf bestimmte Beihilfeformen Anwendung wie Beihilfen für Erstinvestitionen, Beihilfen für die Schaffung von Arbeitsplätzen und ausnahmsweise Betriebsbeihilfen.
Die Befreiung von der Grunderwerbsteuer ist offensichtlich nicht speziell an eine Erstinvestition oder die Erweiterung einer bestehenden Betriebsstätte im Sinne von Ziff.
4.4 der Leitlinien gebunden.
Auch betrifft sie nicht die Schaffung von Arbeitsplätzen in Verbindung mit einer Erstinvestition im Sinne von Ziff.
4.11 der Leitlinien.
Außerdem haben die deutschen Behörden vorgebracht, die geplante Steuerbefreiung ziele nicht darauf ab, die laufenden Kosten der an Fusionen beteiligten Wohnungsunternehmen und -genossenschaften zu senken.
In Ziff.
4.15 der Leitlinien [9] heißt es, dass Regionalbeihilfen, mit denen die laufenden Ausgaben eines Unternehmens gesenkt werden sollen, grundsätzlich verboten sind.
In Fußnote 16 der Leitlinien wird erläutert, dass solche Beihilfen in der Regel in Form von Steuerermäßigungen oder Senkungen der Soziallasten gewährt werden.
Obwohl die notifizierte Maßnahme als Befreiung von der Grunderwerbsteuer bezeichnet wird, hat Deutschland unterstrichen, dass die fragliche Maßnahme aus folgenden Gründen nicht als Beihilfe zur Senkung der laufenden Ausgaben der begünstigten Unternehmen betrachtet werden kann:
- Wohnungsunternehmen und -genossenschaften werden beim Erwerb von Liegenschaften weiterhin die Grunderwerbsteuer zahlen.
Da die Geschäftstätigkeit von Wohnungsunternehmen und -genossenschaften generell darin besteht, Liegenschaften zu erwerben und zu verkaufen bzw. zu vermieten, fällt die Grunderwerbsteuer unter die laufenden Ausgaben.
Die von Deutschland notifizierte Maßnahme betrifft jedoch nicht die regulären laufenden Ausgaben, da sie nicht zur Anwendung gelangt, wenn Wohnungsunternehmen und -genossenschaften einfach nur eine Immobilie erwerben oder verkaufen.
- Nach deutschen Angaben besteht die Besonderheit der notifizierten Maßnahme darin, dass nur Fusionsvorgänge zwischen Wohnungsunternehmen/-genossenschaften mit Grundbesitz in den neuen Ländern von der Grunderwerbsteuer befreit werden.
Die potenziell Begünstigten werden nur unter diesen eingeschränkten Bedingungen für einen befristeten Zeitraum von der Grunderwerbsteuer frei gestellt.
In Anbetracht der Tatsache, dass derzeit keine solchen Fusionen stattfinden, betrachtet Deutschland die Beihilfe nicht als Kompensation für die laufenden Ausgaben fusionsbeteiligter Wohnungsunternehmen, da die Steuer gegenwärtig nicht erhoben wird.
- Laut Auskunft der deutschen Behörden besteht die Gegenleistung der Begünstigten darin, dass sie fusionieren.
Angesichts der besonderen Umstände in den neuen Ländern, die geprägt sind durch einen starken Bevölkerungsrückgang, der sich bis 2020 noch verschärfen dürfte, eine Leerstandsquote von insgesamt 14,2 % (2002) und den damit verbundenen Mietausfällen (920 Mio.
EUR jährlich) sowie die Unsicherheit aufgrund laufender Restitutionsverfahren, werden Fusionen von Wohnungsunternehmen und -genossenschaften für notwendig erachtet, damit diese Unternehmen besser in der Lage sind, den oben beschriebenen Herausforderungen zu begegnen.
Die Grunderwerbsteuer hat sich als Hindernis für die Konsolidierung des Wohnungsmarktes in den neuen Ländern erwiesen, was dadurch verdeutlicht wird, dass zurzeit keine Fusionen stattfinden.
- Wie Deutschland weiter vorbringt, wird das von der Bundesregierung und den Ländern aufgelegte Programm "Stadtumbau Ost" zum Abriss von 380000 Wohnungen bis 2009 führen.
Einen erheblichen Teil der Abrisskosten würden die Wohnungsunternehmen und -genossenschaften in den neuen Ländern zu tragen haben.
Die Kommission ist bisher davon ausgegangen, dass Steuerbefreiungen zur Umstrukturierung von Wirtschaftszweigen in Schwierigkeiten, mit denen gezielt Zusammenschlüsse gefördert werden sollen, als Beihilfe zur Senkung der laufenden Ausgaben der Unternehmen (Betriebsbeihilfe) [10] zu betrachten sind.
Die Kommission nimmt die Argumente der deutschen Behörden zur Kenntnis, die im Hinblick auf eine anderweitige Beurteilung der anstehenden Maßnahmen vorgebracht wurden.
Gemäß Ziff.
4.15 der Leitlinien in der geänderten Fassung von 2000 [11] können "derartige Beihilfen (Betriebsbeihilfen) in Gebieten, die in den Anwendungsbereich des Artikels 87 Absatz 3 Buchstabe a) fallen, gewährt werden, wenn sie aufgrund ihres Beitrags zur Regionalentwicklung und ihrer Art nach gerechtfertigt sind und ihre Höhe den auszugleichenden Nachteilen angemessen ist.
Es obliegt den Mitgliedstaaten, die Existenz und den Umfang solcher Nachteile nachzuweisen.
Diese Betriebsbeihilfen müssen zeitlich begrenzt und degressiv sein."
Für jene Teile der von Deutschland notifizierten Maßnahme, die sich auf Fördergebiete gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EGV beschränken [12], geht die Kommission davon aus, dass eine abschließende Bewertung der Frage, ob die Grunderwerbsteuerbefreiung eine Betriebsbeihilfe darstellt, nicht notwendig ist, da sie angesichts der besonderen Nachteile, der begrenzten Wettbewerbsverzerrung, der befristeten Geltungsdauer und der erwarteten positiven Wirkungen auf den Wohnungsmarkt sowie der sozioökonomischen Entwicklung auf jeden Fall genehmigungsfähig ist, wie aus der nachstehenden Erläuterung hervorgeht.
3.3.1.
Bestehende Nachteile in den neuen Ländern
Deutschland hat nachgewiesen, dass der Grundstücksmarkt in den neuen Ländern durch mehrere Nachteile geprägt ist.
Die Leerstandsquoten in den neuen Ländern sind deutlich höher als in anderen Regionen Deutschlands (14,2 % in den neuen Ländern gegenüber 3,1 % in den alten Ländern).
Die Gründe für diese signifikante Differenz stehen in unmittelbarem Zusammenhang mit dem politischen Erbe der Vergangenheit und der sozioökonomischen Entwicklung nach der Wiedervereinigung.
Die hohen Leerstandsquoten in den neuen Ländern führen zu erheblichen Mietausfällen (920 Mio.
EUR pro Jahr).
Die ungünstige demographische Entwicklung, ausgelöst durch niedrige Geburtenquoten und eine massive Abwanderung, hat zu einem Nachfragerückgang nach Wohnraum in den neuen Ländern geführt.
Außerdem hat sich die Nachfrage nach Wohnraum nicht nur quantitativ, sondern auch qualitativ verändert.
Folglich besteht ein erhebliches Überangebot an Wohnraum in den neuen Ländern.
Daher haben die Bundesregierung und die Länder den Abriss von bis zu 380000 Wohnungen in den neuen Ländern bis 2009 beschlossen (Programm "Stadtumbau-Ost").
Festzustellen ist, dass nach deutschen Angaben ein wesentlicher Teil der Abrisskosten von den betroffenen Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften zu tragen ist.
Des Weiteren hat Deutschland ausgeführt, dass die Unterkapitalisierung zahlreicher Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern — verursacht durch Mietausfälle wegen hoher Leerstandsquoten und die relative Zersplitterung des Marktes — den von Bund und Ländern geplanten Abriss gefährden könnte, da sie nicht in der Lage sind, ihren Anteil an den Abrisskosten zu tragen.
Darüber hinaus hat Deutschland unterstrichen, dass der Ausgleich von Angebot und Nachfrage nicht nur das Überangebot beseitigen soll, sondern auch notwendig ist, um Wohnraum bereitzustellen, der den heutigen Qualitätsanforderungen entspricht.
Um dies zu erreichen, müssen Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern massiv in die Modernisierung ihres derzeitigen Wohnungsbestands investieren.
Damit die Unternehmen in den neuen Ländern dazu in der Lage sind, müsse ihnen die Möglichkeit gegeben werden zu fusionieren und die damit verbundenen Größenvorteile zu nutzen.
Den Ausführungen der deutschen Behörden zufolge hat sich die Grunderwerbsteuer als Hindernis für Fusionen und Übernahmen zwischen solchen Unternehmen und Genossenschaften erwiesen.
Dies wird dadurch unterstrichen, dass im Zeitraum 2000-2003 in den neuen Ländern nur neun Fusionen von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften erfolgten.
Eine zeitlich befristete Aussetzung der Grunderwerbsteuer wird den Marktteilnehmern die Möglichkeit geben zu fusionieren.
Die erweiterte Kapitalbasis fusionierter Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften wird sie in die Lage versetzen, die Kosten der notwendigen Abrissmaßnahmen zu tragen und gleichzeitig die erforderlichen Investitionen zu tätigen, um modernen Wohnraum zu schaffen.
3.3.2.
Geringe Verzerrung des Wettbewerbs
Die Kommission stellt fest, dass Handel und Wettbewerb nur in geringem Maße verzerrt werden.
Deutschland hat nachgewiesen, dass sich für jene Teile der Maßnahme, die sich auf Fördergebiete nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EG-Vertrag beschränken, die üblichen Beträge der bei Fusionen und Übernahmen zwischen Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften anfallenden Grunderwerbsteuer zwischen 150000 EUR und 1,5 Mio.
EUR bewegen.
3.3.3.
Zeitliche Befristung der Maßnahme
Darüber hinaus hat Deutschland mitgeteilt, dass die Anwendung der Maßnahme bis Ende 2006 befristet werden soll.
Zu diesem Datum läuft auch die geltende Fördergebietskarte aus.
In Anbetracht der zu erwartenden positiven Wirkungen auf den Wohnungsmarkt (Verringerung des Überangebots) und die allgemeine sozioökonomische Entwicklung (rückläufige Abwanderung) in den neuen Ländern, der generell geringen Beihilfebeträge sowie der zeitlichen Befristung der Maßnahme bis Ende 2006 ist die Kommission der Auffassung, dass für jene Teile der Maßnahme, die sich auf Fördergebiete nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EG-Vertrag beschränken, die Beihilfe im Verhältnis zu dem angestrebten Ziel steht und den Wettbewerb nicht in einer Weise verfälscht, die dem gemeinsamen Interesse zuwiderläuft.
Deshalb ist eine abschließende Bewertung dieser Beihilfe als Betriebsbeihilfe nicht erforderlich.
3.3.4.
Bestehende Nachteile in Berlin
Für jene Teile der von Deutschland notifizierten Maßnahme, die auf Fördergebiete nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) EG-Vertrag ausgerichtet sind, d.h. die Arbeitsmarktregion Berlin, möchte die Kommission daran erinnern, dass in den Schlussfolgerungen des Europäischen Rates sowohl von Stockholm als auch von Barcelona eine Verringerung des Beihilfe-Gesamtumfangs und eine Neuausrichtung von Beihilfen auf Ziele von gemeinsamem Interesse, darunter Ziele des wirtschaftlichen und sozialen Zusammenhalts gefordert wird [13].
Die Kommission hat bereits in einer früheren Entscheidung [14] eingeräumt, dass Steuerbefreiungen als Sanierungsinstrument eingesetzt und zu einer Risikoverminderung für Grundstücksinvestoren beitragen können, wenn sich ein Markt als hochriskant erweist und durch renditeschwache Investitionen geprägt wird, vor allem wegen der schwachen Nachfrage und fehlenden Finanzierungsinitiativen.
Als günstige Investitionsbedingungen gelten eine hohe Gesamtrendite sowie neue Geschäftschancen, transparente Ausstiegsstrategien und ein geringes Projektrisiko.
Außerdem ist in der Verordnung (EG) Nr. 1260/1999 des Rates vorgesehen, dass Gemeinschaftsinitiativen im Bereich des sozialen Zusammenhalts die "… wirtschaftliche und soziale Wiederbelebung der krisenbetroffenen Städte und Stadtviertel zur Förderung einer dauerhaften Stadtentwicklung" umfassen sollen [15].
Die Kommissionsinitiative URBAN, die auf Grundlage dieser Verordnung entwickelt wurde, hat die Förderung der physischen und wirtschaftlichen Sanierung von Städten und Stadtvierteln mit Strukturproblemen zum Ziel.
Auch wenn der Schwerpunkt dieser Initiative auf städtischen Gebieten liegt, hat die Kommission die Vorteile eines integrierten Ansatzes zur Förderung von Synergien bei der städtischen und ländlichen Entwicklung betont [16].
Aus den vorstehenden Ausführungen ist zu entnehmen, dass sich das Gemeinschaftsziel der Stärkung des sozialen und wirtschaftlichen Zusammenhalts im Gemeinsamen Markt auch auf Initiativen zur Sanierung ländlicher und städtischer Flächen erstreckt.
Somit kommt die Kommission zu folgenden vorläufigen Schlussfolgerungen:
a.
Die Leerstandsquote in Berlin liegt deutlich unter der durchschnittlichen Leerstandsquote in den neuen Ländern.
Während die gesamte Leerstandsquote in den neuen Ländern 14,2 % beträgt, liegt die entsprechende Quote in Berlin bei 5,32 % für Wohnungen in Privatbesitz und bei 8,77 % für kommunale Wohnungen.
Fast alle leerstehenden Wohnungen befinden sich in Ostberlin.
b.
Deutschland legt keine Angaben vor, die beweisen würden, dass Berlin unter einem vergleichbaren Bevölkerungsschwund leidet, wie die von der Maßnahme erfassten Gebiete nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a).
c.
Während bei Fusionen und Übernahmen zwischen Wohnungsunternehmen und Wohnungsgesellschaften in Gebieten nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) in der Regel eine Grunderwerbsteuer zwischen 150000 EUR und 1,5 Mio.
EUR anfällt, bewegen sich die entsprechenden Beträge für Berlin erfahrungsgemäß zwischen 1,4 Mio.
EUR und 6,7 Mio.
EUR.
d.
Deutschland hat keine Angaben vorgelegt, die beweisen würden, dass die befristete Freistellung von der Grunderwerbsteuer zur Wiederbelebung des Grundstücksmarktes in Berlin beitragen und positive Ausstrahlungseffekte haben wird und dass es sehr unwahrscheinlich ist, dass sich der Privatsektor ohne staatliches Zutun an Sanierungsmaßnahmen beteiligen wird.
Nach einer ersten vorläufigen Würdigung ergeben sich daher Zweifel, dass die von Deutschland notifizierte Maßnahme für das Gebiet nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) (Arbeitsmarktregion Berlin) im Verhältnis zu dem angestrebten Ziel steht — vor allem was die Verbindung zwischen der Steuerbefreiung und den von den Begünstigten zu tragenden Kosten anbelangt — und den Wettbewerb nicht in einer Weise verfälscht, die dem gemeinsamen Interesse zuwiderläuft.
Nach Auffassung der Kommission ist eine gründlichere Analyse dieser schwierigen Frage notwendig.
Deshalb möchte die Kommission auch Stellungnahmen sonstiger Beteiligter einholen, insbesondere von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften, die an Investitionen in den neuen Ländern interessiert sind.
Aus rechtlichen Gründen muss die Kommission deshalb das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einleiten.
Nur so wird die Kommission entscheiden können, ob die Beihilfe notwendig ist und die Handelsbedingungen nicht in einer Weise beeinträchtigt, die dem gemeinsamen Interesse zuwiderläuft.
4.
SCHLUSSFOLGERUNG
Aufgrund der vorstehenden Würdigung hat die Kommission beschlossen, dass die Beihilfe im Rahmen der "Grunderwerbsteuerbefreiung bei Fusionen von Wohnungsunternehmen und Wohnungsgenossenschaften in den neuen Ländern" in jenen Teilen mit dem EG-Vertrag vereinbar ist, die sich auf Fördergebiete nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EG-Vertrag beschränken.
Gleichzeitig hat die Kommission beschlossen, das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag in Bezug auf den Teil der Maßnahme einzuleiten, der sich auf die Arbeitsmarktregion Berlin, einem Fördergebiet nach Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) EG-Vertrag bezieht.
Aus diesen Gründen fordert die Kommission die Bundesrepublik Deutschland im Rahmen des Verfahrens nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag auf, innerhalb eines Monats nach Eingang dieses Schreibens ihre Stellungnahme abzugeben und alle sachdienlichen Informationen für die Würdigung der Maßnahme in Bezug auf die Arbeitsmarktregion Berlin zu übermitteln.
Die Kommission erinnert die Bundesrepublik Deutschland an die Sperrwirkung des Artikels 88 Absatz 3 EG-Vertrag und verweist auf Artikel 14 der Verordnung (EG) Nr. 659/1999 des Rates, wonach alle rechtswidrigen Beihilfen von den Empfängern zurückgefordert werden können.
Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie die Beteiligten durch die Veröffentlichung des vorliegenden Schreibens und einer aussagekräftigen Zusammenfassung dieses Schreibens im Amtsblatt der Europäischen Union von der Beihilfe in Kenntnis setzen wird.
Außerdem wird sie die Beteiligten in den EFTA-Staaten, die das EWR-Abkommen unterzeichnet haben durch die Veröffentlichung einer Bekanntmachung in der EWR-Beilage zum Amtsblatt und die EFTA-Überwachungsbehörde durch Übermittlung einer Kopie dieses Schreibens von dem Vorgang in Kenntnis setzen.
Alle vorerwähnten Beteiligten werden aufgefordert, innerhalb eines Monats nach dem Datum dieser Veröffentlichung ihre Stellungnahme abzugeben."
[1] Siehe Beihilfesachen N 195/1999, C 47/1999 und N 641/2002.
[2] Rs.
C-169/95 Königreich Spanien / Europäische Kommission [1997] Slg.
I-00135.
Siehe auch Rs.
C-730/79 Philip Morris / Kommission [1980] Slg.
I-2671.
[3] Verordnung (EG) Nr. 70/2001 der Kommission über die Anwendung der Artikel 87 und 88 EG-Vertrag auf staatliche Beihilfen an kleine und mittlere Unternehmen, ABl.
L 10 vom 13.1.2001.
[4] Leitlinien für staatliche Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten, ABl.
C 244 vom 1.10.2004.
[5] Gemeinschaftsrahmen für staatliche Forschungs- und Entwicklungsbeihilfen,ABl.
C 45 vom 17.2.1996.
[6] Verordnung (EG) Nr. 68/2001 der Kommission über die Anwendung der Artikel 87 und 88 EG-Vertrag auf Ausbildungsbeihilfen,ABl.
L 10 vom 13.1.2001.
[7] Leitlinien für Beschäftigungsbeihilfen,ABl.
C 334 vom 12.12.1995.
[8] Gemeinschaftsrahmen für staatliche Umweltschutzbeihilfen,ABl.
C 37 vom 3.2.2001.
[9] Leitlinien für staatliche Beihilfen mit regionaler Zielsetzung, ABl.
C 74 vom 10.3.1998.
[10] Entscheidung der Kommission Nr. 2002/581/EG über die staatliche Beihilferegelung, die Italien zugunsten der Banken durchgeführt hat (ABl.
L 184 vom 13.7.2002, S. 27).
[11] ABl.
C 258 vom 9.9.2000, S. 5.
[12] Siehe Rdnr.
2.2.
Fördergebiete im Sinne von Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a) EG-Vertrag sind nach der deutschen Fördergebietskarte: Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen, Sachsen-Anhalt und Thüringen.
Die Arbeitsmarktregion Berlin ist als Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c) EG-Vertrag eingestuft.
[13] Die Erklärungen dieser Europäischen Räte liegen in der Mitteilung der Kommission an den Rat mit dem Titel "Fortschrittsbericht über die Reduzierung und Neuausrichtung staatlicher Beihilfen", Brüssel, 16.
Oktober 2002, KOM(2002) 555 endg. in gesammelter Form vor.
Darüber hinaus vollzieht sich nach Auffassung der Kommission eine harmonische Entwicklung des Gemeinschaftsraums vor dem Hintergrund einer stärkeren wirtschaftlichen Integration.
"Dies gilt auch für die Unterstützung aus den Strukturfonds, insbesondere wo diese die Stadtentwicklung im Rahmen eines integrierten regionalen Ansatzes sowie die ländliche Entwicklung in deren Doppelfunktion als Beitrag zum europäischen Landwirtschaftsmodell und zum wirtschaftlichen und sozialen Zusammenhalt fördern."
Siehe Mitteilung der Kommission über die Strukturfonds und ihre Koordinierung mit dem Kohäsionsfonds — Leitlinien für die Programme des Zeitraums 2000-2006, ABl.
C 267 vom 22.9.1999, S. 20.
[14] Entscheidung der Kommission vom 22.1.2003 zur Beihilferegelung "Stempelsteuerbefreiung für gewerbliches Eigentum in den benachteiligten Gebieten" (ABl.
L 149/2003).
[15] ABl.
L 161 vom 26.6.1999, S. 1.
[16] Teil III: "Die Entwicklung der städtischen und ländlichen Gebiete und ihr Beitrag zu einer ausgewogenen Raumentwicklung" der Mitteilung der Kommission über die Strukturfonds und ihre Koordinierung mit dem Kohäsionsfonds, ABl.
C 267 vom 22.9.1999.
--------------------------------------------------
Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 55/04)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 603 _BAR_ _BAR_ 1.10.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na temat stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1348/2000 w sprawie doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych w Państwach Członkowskich _BAR_
KOM(2004) 723 _BAR_ _BAR_ 26.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji Gospodarka UE: Przegląd za rok 2004 — Podsumowanie i główne wnioski _BAR_
KOM(2004) 745 _BAR_ _BAR_ 9.11.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego na temat systemu zachęt stosowanych wobec zarejestrowanych organizacji stosujących system eko-zarządzania i audytu (EMAS) _BAR_
KOM(2004) 837 _BAR_ _BAR_ 28.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady: Dostosowanie techniczne perspektywy finansowej na rok 2006 do zmian DNB oraz zmian cen (Punkt 15 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i ulepszenia procedury budżetowej) _BAR_
KOM(2004) 855 _BAR_ _BAR_ 10.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Piąte sprawozdanie zgodne z art. 12 rozporządzenia (EWG, Euratom) nr 1553/89 o poborze podatku od wartości od wartości dodanej i procedurach kontrolnych _BAR_
KOM(2005) 30 _BAR_ _BAR_ 8.2.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: Sprawozdanie w sprawie wdrażania Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Ogłoszenie ex-post subwencji Eurostat w 2004 r.
(2005/C 55/05)
Zgodnie z art. 110 ust. 2 rozporządzenia finansowego i art. 169 jego przepisów wykonawczych, niniejszym informuje się opinię publiczną o działaniach subwencjonowanych przez Eurostat w roku 2004.
Plik elektroniczny zawierający wykaz przedmiotowych działań znajduje się na serwerze EUROPA (http://europa.eu.int).
Dostęp do niego jest możliwy otwierając kolejno "Instytucje", "Komisja Europejska", "Statystyki", "Działania Eurostatu", "Inne działania", "Przetargi i subwencje", a następnie plik "Eurostat — wykaz subwencji przyznanych w 2004 r.".
Wykaz zawiera numer sprawy, jednostkę, której sprawa dotyczy, nazwę i kraj beneficjentów, tytuł działania, przyznaną kwotę i stopę współfinansowania.
Każde z tych działań zostało poprzedzone stosownym ogłoszeniem.
--------------------------------------------------
Wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 55/06)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 289 _BAR_ _BAR_ 28.4.2004 _BAR_ Projekt Rozporządzenia Rady ustanawiającego Wspólnotową Agencję Kontroli Rybołówstwa oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2847/93 ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do wspólnej polityki rybołówstwa _BAR_
KOM(2004) 392 _BAR_ _BAR_ 25.5.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zharmonizowanych usług informacji rzecznej na wodnych drogach śródlądowych Wspólnoty _BAR_
KOM(2004) 473 _BAR_ _BAR_ 12.7.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu lotniczego _BAR_
KOM(2004) 477 _BAR_ _BAR_ 14.7.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej _BAR_
KOM(2004) 529 _BAR_ _BAR_ 29.7.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przyjęcia stanowiska Wspólnoty w sprawie niektórych wniosków przedłożonych na trzynastej sesji Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), Bangkok, Tajlandia, 2- 14 października 2004 roku _BAR_
KOM(2004) 537 _BAR_ _BAR_ 4.8.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie propozycji zmian, składanych w imieniu Wspólnoty Europejskiej i Państw Członkowskich, do załączników I-III do Protokołu z 1998 roku do Konwencji z 1979 roku w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotyczącego trwałych zanieczyszczeń organicznych oraz do załączników A-C do Konwencji Sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych _BAR_
KOM(2004) 785 _BAR_ _BAR_ 8.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustalającego wielkości dopuszczalne połowów na 2005 r. i inne związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych, stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty, oraz w odniesieniu do statków wspólnotowych na wodach, gdzie wymagane są ograniczenia połowowe _BAR_
KOM(2004) 802 _BAR_ _BAR_ 14.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy o współpracy naukowej i technologicznej pomiędzy Wspólnotą Europejską a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi _BAR_
KOM(2004) 808 _BAR_ 1 _BAR_ 17.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania w imieniu Wspólnoty Europejskiej i tymczasowego stosowania niektórych postanowień Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego Stowarzyszenie pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi a Syryjską Republiką Arabską _BAR_
KOM(2004) 808 _BAR_ 2 _BAR_ 17.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Układu eurośródziemnomorskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Syryjską Republiką Arabską z drugiej strony _BAR_
KOM(2004) 827 _BAR_ _BAR_ 22.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego wykazy postępowań upadłościowych i likwidacyjnych oraz zarządców zamieszczone w załącznikach A, B i C do rozporządzenia Rady (WE) nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego _BAR_
KOM(2004) 847 _BAR_ _BAR_ 4.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej zawarcia porozumienia między rządem Socjalistycznej Republiki Wietnamu a Wspólnotą Europejską w sprawie dostępu do rynku _BAR_
KOM(2004) 862 _BAR_ 1 _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia protokołu do umowy przejściowej pomiędzy Wspólnotą Europejską z jednej strony, a Republiką Libanu z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Maltańskiej, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słoweńskiej i Republiki Słowackiej do Wspólnoty _BAR_
KOM(2004) 862 _BAR_ 2 _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania protokołu do umowy przejściowej pomiędzy Wspólnotą Europejską z jednej strony, a Republiką Libanu z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Maltańskiej, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słoweńskiej i Republiki Słowackiej do Wspólnoty _BAR_
KOM(2004) 864 _BAR_ _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Protokołu zmieniającego Umowę o transporcie morskim między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Chińską Republiką Ludową z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej _BAR_
KOM(2005) 5 _BAR_ _BAR_ 19.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia porozumienia dwustronnego pomiędzy Wspólnotą Europejską a Republiką Serbii w sprawie handlu wyrobami włókienniczymi _BAR_
KOM(2005) 18 _BAR_ _BAR_ 27.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady przedłużającej okres stosowania środków przewidzianych w decyzji 2002/148/WE w sprawie zakończenia konsultacji z Republiką Zimbabwe na mocy art. 96 Umowy o Partnerstwie AKP — WE _BAR_
KOM(2005) 21 _BAR_ _BAR_ 28.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego środki antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 348/2000 w sprawie przywozu niektórych rur i przewodów bez szwu z żelaza lub ze stali niestopowej pochodzących z Chorwacji i Ukrainy _BAR_
KOM(2005) 27 _BAR_ _BAR_ 4.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1883/78 ustanawiające ogólne reguły finansowania interwencji przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Sekcja Gwarancji _BAR_
KOM(2005) 32 _BAR_ _BAR_ 8.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady w sprawie porozumienia pomiędzy Stowarzyszeniem Kolei Europejskich (CER) a Europejską Federacją Pracowników Transportu (ETF) w sprawie niektórych aspektów określających warunki korzystania z usług personelu mobilnego w zakresie interoperacyjności transgranicznej _BAR_
KOM(2005) 38 _BAR_ _BAR_ 7.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady zmieniającej załącznik IV do dyrektywy 2000/29/WE w sprawie środków ochronnych przed wprowadzaniem do Wspólnoty organizmów szkodliwych dla roślin lub produktów roślinnych i przed ich rozprzestrzenianiem się we Wspólnocie _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
1 euro Obwieszczenia Komisji w sprawie odsyłania spraw dotyczących koncentracji
(2005/C 56/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Niniejsze obwieszczenie ma na celu ogólne przedstawienie uzasadnienia dla systemu odsyłania spraw określonego w art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 5, art. 9 i art. 22 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw.
[1] (dalej zwane "rozporządzeniem w sprawie połączeń"), z uwzględnieniem ostatnich zmian wprowadzonych w tym systemie, celem skatalogowania kryteriów prawnych, jakie muszą być spełnione, aby umożliwić odesłanie sprawy, oraz celem określenia czynników branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o odesłaniu sprawy.
Obwieszczenie zawiera praktyczne wytyczne dotyczące funkcjonowania systemu odsyłania spraw, szczególnie w odniesieniu do przewidzianego w art. 4 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia w sprawie połączeń mechanizmu odsyłania spraw na etapie przed ich zgłoszeniem.
Wytyczne określone w niniejszym obwieszczeniu dotyczą odpowiednio zasad odsyłania spraw zawartych w Porozumieniu EOG [2].
I. WSTĘP
2.
Właściwość Wspólnoty w dziedzinie kontroli połączeń określana jest przez zastosowanie kryteriów dotyczących obrotu, zawartych w art. 1 ust. 2 i art. 1 ust. 3 rozporządzenia w sprawie połączeń.
W zakresie koncentracji przedsiębiorstw Komisja i Państwa Członkowskie nie posiadają zbieżnej właściwości.
Rozporządzenie w sprawie połączeń ustanawia wręcz wyraźny podział kompetencji.
Koncentracje "o wymiarze wspólnotowym", tzn. przekraczające progi obrotu określone w art. 1 rozporządzenia w sprawie połączeń, podlegają wyłącznej właściwości Komisji; Państwa Członkowskie nie mogą w odniesieniu do takich koncentracji stosować krajowych przepisów o ochronie konkurencji zgodnie z art. 21 rozporządzenia w sprawie połączeń.
Koncentracje poniżej wyżej wymienionych progów pozostają w zakresie kompetencji Państw Członkowskich; na gruncie rozporządzenia w sprawie połączeń Komisja nie posiada właściwości do ich badania.
3.
Ustalanie właściwości wyłącznie w oparciu o stałe kryteria dotyczące obrotu daje pewność prawną przedsiębiorstwom dokonującym połączenia.
Aczkolwiek kryteria finansowe generalnie służą jako efektywne wyznaczniki kategorii transakcji, dla których Komisja stanowi bardziej właściwy organ, rozporządzenie (EWG) nr 4064/89 uzupełnia ten jasny schemat określania właściwości o możliwość odsyłania spraw przez Komisję Państwom Członkowskim i vice versa na podstawie wniosku i pod warunkiem, że zostały spełnione pewne kryteria.
4.
Gdy po raz pierwszy wprowadzono rozporządzenie (EWG) nr 4064/89, Rada i Komisja przewidywały, iż odsyłanie spraw miałoby miejsce jedynie w "wyjątkowych okolicznościach" oraz tam, gdzie "nie można w żaden inny sposób zapewnić należytej ochrony interesów danego Państwa Członkowskiego w zakresie konkurencji" [3].
Jednakże od momentu przyjęcia rozporządzenia nr 4064/89. nastąpiło wiele zmian.
Po pierwsze, niemal wszystkie Państwa Członkowskie wprowadziły przepisy o kontroli połączeń.
Po drugie, Komisja działając w ramach własnych uprawnień nadanych jej art. 9 odesłała szereg spraw Państwom Członkowskim w sytuacjach, gdzie uznano, iż dane Państwo Członkowskie jest bardziej właściwe niż Komisja do przeprowadzenia dochodzenia [4].
Analogicznie, w pewnych przypadkach [5] niektóre Państwa Członkowskie postanowiły dokonać zbiorowego odesłania sprawy na mocy art. 22, uznając iż Komisja jest bardziej kompetentnym organem do przeprowadzenia dochodzenia [6].
Po trzecie, nastąpił wzrost liczby transakcji nie osiągających progów określonych w art. 1 rozporządzenia w sprawie połączeń, co do których postępowanie musi być wszczęte, w wielu Państwach Członkowskich, tendencja, która będzie prawdopodobnie utrzymywać się wraz ze wzrostem liczby Członków Wspólnoty.
Wiele z tych transakcji ma wpływ na konkurencję poza terytoriami poszczególnych Państw Członkowskich [7].
5.
Zmiany wprowadzone w systemie odsyłania określonym w rozporządzeniu w sprawie połączeń mają na celu ułatwienie ponownego przydziału spraw pomiędzy Komisję a Państwa Członkowskie zgodnie z zasadą pomocniczości tak, aby sprawą zasadniczo zajmował się organ lub organy bardziej właściwe do prowadzenia dochodzenia w sprawie połączenia.
Jednocześnie zmiany te miały na celu zachowanie podstawowych cech wspólnotowego systemu kontroli połączeń wprowadzonego w 1989 roku, w szczególności zapewnienie "pojedynczej instytucji" do badania konkurencji w kontekście połączeń wywierających transgraniczny wpływ, jak również alternatywy dla zgłaszania wielu spraw z zakresu kontroli połączeń w obrębie Wspólnoty [8].
Wielość wszczynanych postępowań często wiąże się ze znacznym kosztem tak dla organów ochrony konkurencji jak i dla przedsiębiorstw.
6.
System ponownego przydziału spraw przewiduje obecnie, iż odesłanie sprawy może być również dokonywane przed formalnym zgłoszeniem w jakiejkolwiek jurysdykcji Państwa Członkowskiego/Wspólnoty, dając tym samym łączącym się przedsiębiorstwom możliwość ostatecznego ustalenia na jak najwcześniejszym etapie organu właściwego do badania ich transakcji.
Odsyłanie spraw przed ich zgłoszeniem ma tą zaletę, iż zmniejsza dodatkowe koszty, zwłaszcza w związku z upływem czasu, związane z odesłaniem sprawy po jej wszczęciu.
7.
Zmiany wprowadzone w systemie odsyłania spraw w rozporządzeniu (WE) nr 139/2004 były uzasadnione pragnieniem, aby system ten funkcjonował jako mechanizm jurysdykcyjny [9], który jest elastyczny, ale jednocześnie zapewnia efektywną ochronę konkurencji i ogranicza na ile to możliwe proces "poszukiwania dogodnego forum".
Jednakże mając na względzie w szczególności wagę pewności prawnej, należy podkreślić, iż system odsyłania spraw pozostaje odstępstwem od ogólnych zasad ustalania właściwości na podstawie możliwych do określenia w sposób obiektywny progów obrotu.
Ponadto na mocy art. 4 ust. 4 i 5, art. 9 ust. 2 lit. a) i art. 22, Komisja i Państwa Członkowskie zachowują znaczny margines swobody w decydowaniu o tym, czy odesłać sprawy wchodzące w zakres ich "pierwotnej właściwości" czy też zgodzić się na rozpatrywanie spraw nie wchodzących w zakres ich "pierwotnych właściwości" [10].
W tym względzie niniejsze obwieszczenie ma na celu jedynie podanie ogólnych wytycznych odnośnie stosowności odsyłania określonych spraw czy ich kategorii.
II.
ODSYŁANIE SPRAW
Główne zasady
8.
System kontroli połączeń przedsiębiorstw ustanowiony rozporządzeniem w sprawie połączeń, wraz z zawartym w nim mechanizmem ponownego przydziału spraw pomiędzy Komisję a Państwa Członkowskie, jest zgodny z zasadą pomocniczości określoną w Traktacie WE [11].
Decyzje podejmowane odnośnie odsyłania spraw powinny w związku z tym należycie uwzględniać wszelkie aspekty stosowania zasady pomocniczości, w szczególności, który organ jest bardziej właściwy do prowadzenia dochodzenia, korzyści wynikające z systemu "pojedynczej instytucji" oraz znaczenie pewności prawnej w zakresie właściwości [12].
Czynniki te są ze sobą powiązane, a przypisanie każdemu z nich odpowiedniej rangi uzależnione jest od specyfiki danej sprawy.
Przede wszystkim rozważając podjęcie decyzji co do odesłania bądź wyrażenia zgody na odesłanie danej sprawy Komisja i Państwa Członkowskie powinny mieć na względzie konieczność zapewnienia skutecznej ochrony konkurencji na wszystkich rynkach, których dotyczy dana transakcja [13].
Organ bardziej właściwy
9.
Zasadniczo właściwość powinna być jedynie przyznawana innemu organowi ochrony konkurencji w sytuacji, gdy jest on bardziej właściwy do rozpatrywania danego połączenia przy uwzględnieniu szczególnych cech sprawy jak również dostępnych temu organowi narzędzi i wiedzy fachowej.
Szczególną uwagę należy zwrócić na prawdopodobne miejsce, w którym widoczny będzie wpływ połączenia na konkurencję.
Można też uwzględnić konsekwencje planowanego odesłania sprawy pod kątem nakładu pracy administracyjnej [14].
10.
Argumenty przemawiające za zmianą właściwości mogą być bardziej przekonujące tam, gdzie dana transakcja może mieć znaczący wpływ na konkurencję, a zatem może wymagać szczegółowej analizy.
Zasada "pojedynczej instytucji"
11.
Decyzje w sprawie odsyłania spraw powinny zawsze uwzględniać korzyści wynikające z zasady "pojedynczej instytucji", stanowiącej podstawę rozporządzenia w sprawie połączeń [15].
Przepis dotyczący "pojedynczej instytucji" jest korzystny zarówno dla organów ochrony konkurencji, jak i dla przedsiębiorstw.
Badanie połączenia przez jeden organ ochrony konkurencji naturalnie podnosi skuteczność administracyjną dzięki unikaniu powielania czy rozdrabniania czynności wykonawczych jak również potencjalnie niespójnego podejścia (do dochodzenia, oceny czy ewentualnych środków zaradczych) ze strony wielu organów.
Zapewnia to również korzyści przedsiębiorstwom, w szczególności łączącym się firmom, poprzez redukcję kosztów i obciążeń wynikających z obowiązku składania licznych zgłoszeń oraz dzięki eliminacji ryzyka sprzecznych decyzji wynikłych z jednoczesnej oceny danej transakcji przez kilka organów ochrony konkurencji w ramach różnych systemów prawnych.
12.
Dlatego tam, gdzie to możliwe, należy unikać rozdrobnienia postępowań poprzez odsyłanie spraw [16], chyba że istnieje przypuszczenie, iż kilka organów będzie w stanie lepiej zapewnić efektywną ochronę konkurencji na wszystkich rynkach, których dotyczy transakcja.
W związku z tym, aczkolwiek na mocy art. 4 ust. 4 i art. 9 dopuszczalne jest przekazywanie części spraw, należałoby raczej przekazywać całą sprawę (lub przynajmniej wszystkie powiązane ze sobą części sprawy) do rozpatrzenia przez pojedynczy organ [17].
Pewność prawna
13.
Należy również zwrócić należytą uwagę na znaczenie pewności prawnej co do jurysdykcji właściwej dla danej koncentracji z perspektywy wszystkich zainteresowanych [18].
W związku z tym odesłanie sprawy powinno normalnie mieć miejsce jedynie, gdy istnieje istotny powód odejścia od "pierwotnej jurysdykcji" w zakresie danej sprawy, szczególnie na etapie po dokonaniu zgłoszenia.
Analogicznie, jeżeli sprawa została odesłana przed dokonaniem zgłoszenia należy, na ile to możliwe, zapobiec odesłaniu tej samej sprawy po dokonaniu zgłoszenia [19].
14.
Znaczenie pewności prawnej należy również rozpatrywać w kontekście prawnych kryteriów odsyłania spraw, a w szczególności, ze względu na naglące terminy, na etapie przed dokonaniem zgłoszenia.
W związku z powyższym przekazywanie spraw przed zgłoszeniem powinno zasadniczo ograniczać się do tych spraw, w których stosunkowo łatwo można na samym początku ustalić zasięg rynku geograficznego i/lub istnienie ewentualnego wpływu na konkurencję, tak aby możliwe było niezwłoczne rozstrzygnięcie takiego wniosku.
Odsyłanie spraw: wymogi prawne i inne brane pod uwagę czynniki
Odsyłanie spraw na etapie przed zgłoszeniem
15.
System odsyłania spraw na etapie przed zgłoszeniem uruchamiany jest na podstawie uzasadnionego wniosku stron danego połączenia.
Rozważając złożenie takiego wniosku strony połączenia mają obowiązek sprawdzić po pierwsze, czy spełnione zostały odnośne wymogi prawne określone w rozporządzeniu w sprawie połączeń, i po drugie, czy odesłanie sprawy przed zgłoszeniem byłoby zgodne z wyżej opisanymi wytycznymi.
Odsyłanie spraw przez Komisję do Państw Członkowskich na mocy art. 4 ust. 4
Wymogi prawne
16.
Aby sprawa mogła zostać odesłana przez Komisję do jednego lub kilku Państw Członkowskich na mocy art. 4 ust. 4, muszą być spełnione dwa wymogi prawne:
i) muszą istnieć wskazania, iż dane połączenie może wywrzeć znaczny wpływ na konkurencję na rynku lub rynkach, oraz
ii) dany rynek/dane rynki muszą znajdować się w obrębie Państwa Członkowskiego i nosić wszelkie znamiona odrębnego rynku.
17.
Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, wnioskujące strony mają zasadniczo obowiązek wykazać, że dana transakcja ma potencjalny wpływ na konkurencję na odrębnym rynku Państwa Członkowskiego, który to wpływ może okazać się istotny, a tym samym uzasadniać szczegółową analizę.
Wskazania te mogą mieć jedynie charakter wstępny i nie będą miały znaczenia dla wyniku postępowania.
Mimo, że strony nie mają obowiązku wykazania, iż skutek dla konkurencji może być niekorzystny [20], powinny one wskazać współczynniki sugerujące ogólnie istnienie pewnych skutków danej transakcji dla konkurencji [21].
18.
Jeśli chodzi o drugie kryterium, wnioskujące strony mają obowiązek wykazać, że rynek geograficzny, na którym transakcja wywiera skutki na konkurencję w sposób opisany powyżej (pkt 17), ma zasięg krajowy lub węższy od krajowego [22].
Inne brane pod uwagę czynniki
19.
Oprócz weryfikacji wymogów prawnych, w celu przewidzenia w najszerszym możliwym zakresie prawdopodobnego rezultatu złożenia wniosku o odesłanie sprawy, składające wniosek strony dokonujące połączenia powinny rozważyć również to, czy odesłanie sprawy może być uznane za stosowne.
Obejmuje to zbadanie zastosowania głównych wytycznych, o których mowa powyżej (pkt 8 do 14), a w szczególności tego, czy organ bądź organy ochrony konkurencji, do których pragną odesłać sprawę, są najbardziej właściwe do jej rozpatrzenia.
W tym celu należy rozważyć kolejno zarówno prawdopodobne miejsce pojawienia się skutków transakcji dla konkurencji oraz na ile właściwy do zbadania operacji byłby krajowy organ ochrony konkurencji (KOOK).
20.
Sprawy dotyczące koncentracji posiadające wymiar wspólnotowy, które mogą wywrzeć wpływ na konkurencję na rynkach o zasięgu krajowym lub węższym niż krajowy, i których skutki mogą ograniczać się do jednego Państwa Członkowskiego lub oddziaływać gospodarczo głównie na jedno Państwo Członkowskie [23], nie są najbardziej odpowiednie do odesłania do danego Państwa Członkowskiego.
Dotyczy to w szczególności spraw, których skutki mogą pojawić się na osobnym rynku nie stanowiącym istotnej części wspólnego rynku.
W zakresie, w jakim sprawa zostaje odesłana tylko do jednego Państwa Członkowskiego, zachowana zostaje również korzyść z zastosowania zasady "pojedynczej instytucji".
21.
Od szczególnych okoliczności sprawy zależy to, na ile do odesłania nadawałaby się sprawa koncentracji o wymiarze wspólnotowym, która pomimo potencjalnie istotnego wpływu na konkurencję na ogólnokrajowym rynku wywołuje potencjalnie znaczące skutki transgraniczne (np. ponieważ wpływ koncentracji na jeden rynek geograficzny może wywołać istotne reperkusje na rynkach geograficznych innych Państw Członkowskich, lub ponieważ koncentracja może potencjalnie skutkować zamknięciem i wynikającym z tego rozdrobnieniem wspólnego rynku [24]).
Ponieważ zarówno Komisja, jak i Państwa Członkowskie mogą dysponować równie odpowiednimi środkami lub być równie kompetentne do zajęcia się takimi sprawami, należy zachować znaczny margines uznaniowości przy decydowaniu o tym, czy przekazać daną sprawę czy nie.
22.
Zakres, w jakim koncentracje o wymiarze wspólnotowym, wywierające potencjalny wpływ na konkurencję na szeregu rynków krajowych lub węższych niż krajowe w więcej niż jednym Państwie Członkowskim, mogłyby nadawać się do odesłania do Państw Członkowskich, zależeć będzie od czynników specyficznych dla każdej sprawy, takich jak liczba krajowych rynków, na które koncentracja może wywrzeć istotny wpływ, perspektywa rozwiania ewentualnych obaw dzięki proporcjonalnym i nie sprzecznym ze sobą środkom zaradczym czy też czynności dochodzeniowe, jakich sprawa może wymagać.
Zakres, w jakim sprawa wywołuje obawy o konkurencję w szeregu Państw Członkowskich oraz wymaga skoordynowanych dochodzeń i działań naprawczych, może stanowić argument na rzecz zachowania przez Komisję właściwości odnośnie całej sprawy [25].
Z drugiej strony, jeżeli sprawa wywołuje obawy o konkurencję, które mimo, iż dotyczą rynków krajowych w więcej niż jednym Państwie Członkowskim, to jednak nie zdają się wymagać skoordynowanych dochodzeń ani działań naprawczych, odesłanie sprawy może być w takim przypadku stosowne.
W ograniczonej liczbie przypadków [26] Komisja uznała za stosowne odesłanie sprawy koncentracji więcej niż jednemu Państwu Członkowskiemu wobec istotnych różnic w warunkach konkurencji charakteryzujących rynki, na które koncentracja wywierała wpływ w danych Państwach Członkowskich.
Mimo że rozdrobnienie prowadzenia sprawy pozbawia strony dokonujące połączenia korzyści wynikającej z zasady "pojedynczej instytucji" w takich przypadkach, wzgląd ten jest mniej istotny na etapie przed dokonaniem zgłoszenia, zwłaszcza, że odesłanie sprawy wynika z dobrowolnego wniosku stron dokonujących połączenia.
23.
Należy również w możliwym zakresie rozważyć, czy KOOK, do których planowane jest skierowanie sprawy, mogą posiadać odpowiednią wiedzę fachową na temat rynków lokalnych [27], lub też czy aktualnie badają bądź mają badać inną transakcję dotyczącą danego sektora [28].
Odsyłanie spraw przez Państwa Członkowskie do Komisji na mocy art. 4 ust. 5
Wymogi prawne
24.
Na mocy art. 4 ust. 5 istnieją jedynie dwa wymogi prawne, które muszą być spełnione, aby strony transakcji mogły wnioskować o odesłanie sprawy do Komisji: transakcja musi stanowić koncentrację w rozumieniu art. 3 rozporządzenia w sprawie połączeń, oraz koncentracja musi nadawać się do zbadania zgodnie z krajowym prawem konkurencji w sprawie kontroli połączeń przynajmniej trzech Państw Członkowskich.
(Patrz również: ust. 65 i nast. oraz 70 i nast.).
Inne brane pod uwagę czynniki
25.
Oprócz weryfikacji wymogów prawnych, w celu przewidzenia, na ile to możliwe, prawdopodobnego rezultatu złożenia wniosku o odesłanie sprawy strony dokonujące połączenia i planujące przedłożenie takiego wniosku powinny również rozważyć, czy odesłanie sprawy ma szanse być uznane za stosowne.
Oznacza to zbadanie zastosowania głównych wytycznych, o których mowa powyżej, a w szczególności tego, czy Komisja jest bardziej właściwym organem do zajęcia się daną sprawą.
26.
W tym względzie motyw 16 rozporządzenia w sprawie połączeń stwierdza, że 'wnioski o odesłanie do Komisji przed zgłoszeniem będą szczególnie stosowne w sytuacji, gdy koncentracja wpływa na konkurencję poza terytorium jednego Państwa Członkowskiego.
Szczególną uwagę należy zatem zwrócić na prawdopodobne miejsce oddziaływania skutków transakcji na konkurencję oraz na ile Komisja byłaby właściwym organem dla badania danej operacji.
27.
W szczególności należy ocenić, czy dana sprawa ma rzeczywiście charakter transgraniczny mając na względzie elementy takie, jak jej prawdopodobne skutki dla konkurencji, jak również uprawnienia dochodzeniowe i wykonawcze, które mogłyby okazać się konieczne do przeciwdziałania takim skutkom.
W tym względzie, należy zwrócić szczególną uwagę na to, czy dana sprawa może wywoływać potencjalny wpływ na konkurencję na jednym lub więcej rynków, których koncentracja dotyczy.
W każdym razie wskazania ewentualnego wpływu na konkurencję mogą mieć jedynie charakter wstępny [29] i nie mogą wpływać na wynik dochodzenia.
Ponadto, strony nie mają obowiązku wykazania, iż skutek dla konkurencji może być niekorzystny.
28.
Sprawy, w których zasięg geograficzny rynku (rynków), na którym może wystąpić potencjalny wpływ na konkurencję jest szerszy niż krajowy [30] lub gdzie niektóre z rynków, na które transakcja ma potencjalny wpływ, są szersze niż krajowe i gdy główny skutek gospodarczy danej koncentracji wiąże się z takimi rynkami, są najbardziej odpowiednie do odesłania do Komisji.
W sprawach takich, jako że dynamika konkurencyjna obejmuje obszary wykraczające poza granice kraju i może w konsekwencji wymagać czynności dochodzeniowych jak również stosownych uprawnień wykonawczych w kilku krajach, Komisja będzie najprawdopodobniej najbardziej właściwa do prowadzenia dochodzenia.
29.
Komisja może być bardziej właściwym organem dla badania spraw (łącznie z prowadzeniem dochodzenia, oceną i ewentualnymi działaniami naprawczymi) wywołujących potencjalne obawy o konkurencję na kilku rynkach krajowych lub węższych niż krajowe zlokalizowanych w kilku różnych Państwach Członkowskich [31].
Komisja może być najbardziej właściwa do prowadzenia dochodzenia w takich sprawach, zważywszy na konieczność zapewnienia konsekwentnej i efektywnej analizy w kilku różnych krajach, wykorzystania odpowiednich uprawnień dochodzeniowych oraz rozwiania wszelkich obaw o konkurencję za pomocą spójnych środków zaradczych.
30.
Analogicznie do powyższych stwierdzeń dotyczących art. 4 ust. 4, od szczególnych okoliczności sprawy zależeć będzie stosowność odesłania spraw dotyczących połączeń przedsiębiorstw, które, mimo wywierania potencjalnie dużego wpływu na konkurencję na ogólnokrajowym rynku, mogą wywoływać potencjalne istotne skutki transgraniczne.
Ponieważ zarówno Komisja i Państwa Członkowskie mogą być równie kompetentne do zajęcia się daną sprawą, należy zachować znaczny margines uznaniowości przy decydowaniu o tym, czy przekazać daną sprawę czy nie.
31.
Należy również w możliwym zakresie rozważyć, czy Komisja byłaby szczególnie dobrze przygotowana do należytego zbadania sprawy, mając zwłaszcza na względzie czynniki takie jak określona wiedza fachowa lub uprzednie doświadczenia w danym sektorze.
Im większa jest potencjalna możliwość, iż połączenie wywrze wpływ na konkurencję na obszarze wykraczającym poza terytorium jednego Państwa Członkowskiego, tym bardziej prawdopodobne, iż Komisja dysponowałaby bardziej odpowiednimi środkami do prowadzenia dochodzenia, szczególnie pod względem ustalania faktów i kompetencji wykonawczych.
32.
Strony danego połączenia mogą stwierdzić, iż pomimo pozornego braku skutków dla konkurencji, istnieją ważkie przesłanki ku temu, aby operacją zajęła się sama Komisja, mając na względzie w szczególności czynniki takie jak koszty czy przesunięcia w czasie związane z dokonywaniem zgłoszeń w kilku Państwach Członkowskich [32].
Odsyłanie spraw na etapie po zgłoszeniu
Odsyłanie spraw przez Komisję do Państw Członkowskich na mocy art. 9
33. Na mocy art. 9 Państwo Członkowskie pragnące złożyć wniosek o odesłanie sprawy po jej zgłoszeniu do Komisji posiada dwie opcje przewidziane odpowiednio w art. 9 ust. 2 lit. a) i art. 9 ust. 2 lit. b).
Artykuł 9 ust. 2 lit. a)
Wymogi prawne
34.
W celu odesłania sprawy Państwu lub Państwom Członkowskim na mocy art. 9 ust. 2 lit. a), muszą zostać spełnione następujące wymogi prawne:
i) koncentracja musi grozić istotnym zakłóceniem konkurencji na rynku, oraz
ii) dany rynek musi znajdować się w obrębie wnioskującego Państwa Członkowskiego oraz nosić wszelkie znamiona rynku odrębnego.
35.
Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, wnioskujące Państwo Członkowskie jest zobowiązane zasadniczo wykazać, iż w oparciu o wstępną analizę istnieje realne ryzyko, iż dana transakcja mogłaby wywierać istotny niekorzystny wpływ na konkurencję, a zatem że wymaga dokładnej analizy.
Takie wstępne wskazówki mogą mieć charakter opartych na domniemaniu faktycznym dowodów takich ewentualnych znacznych i niekorzystnych skutków, z tym że nie będą one wpływać na rezultat pełnego dochodzenia.
36.
Jeśli chodzi o drugie kryterium, Państwo Członkowskie ma obowiązek wykazać, że rynek geograficzny, na którym transakcja wywiera skutki na konkurencję w sposób opisany powyżej (pkt 35), ma zasięg krajowy lub węższy od krajowego [33].
Inne brane pod uwagę czynniki
37.
Oprócz weryfikacji wymogów prawnych, przy ocenianiu, czy odesłanie sprawy może być uznane za stosowne, należy uwzględnić również inne czynniki.
Oznacza to zbadanie zastosowania głównych wytycznych, o których mowa powyżej, a w szczególności tego, czy organ lub organy konkurencji wnioskujące o odesłanie sprawy są najbardziej właściwe do zajęcia się daną sprawą.
W tym celu należy wziąć pod uwagę kolejno zarówno prawdopodobne miejsce oddziaływania skutków transakcji dla konkurencji oraz to, na ile KOOK jest przygotowany do badania danej operacji.
(Patrz: powyżej ust. 19-23)
Artykuł 9 ust. 2 lit. b)
Wymogi prawne
38.
W celu odesłania sprawy Państwu lub Państwom Członkowskim na mocy art. 9 ust. 2 lit. b), muszą zostać spełnione następujące wymogi prawne;
i) Koncentracja musi mieć wpływ na konkurencję na rynku, oraz
ii) dany rynek musi znajdować się w obrębie wnioskującego Państwa Członkowskiego, nosić wszelkie znamiona rynku odrębnego oraz nie może stanowić znaczącej części wspólnego rynku.
39.
Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, wnioskujące Państwo Członkowskie ma obowiązek wykazać, iż w oparciu o wstępną analizę dana koncentracja mogłaby wywierać wpływ na konkurencję na rynku.
Takie wstępne wskazówki mogą mieć charakter opartych na domniemaniu faktycznym dowodów danego ewentualnego niekorzystnego wpływu, z tym że nie będą one miały znaczenia dla rezultatu pełnego dochodzenia.
40.
Jeśli chodzi o drugie kryterium, wnioskujące Państwo Członkowskie ma obowiązek wykazać nie tylko, że rynek, na którym operacja wywiera wpływ na konkurencję w sposób opisany powyżej (pkt 38), stanowi odrębny rynek w obrębie Państwa Członkowskiego, ale również, że rynek ten nie stanowi znaczącej części rynku wspólnego.
W tym względzie, w oparciu o dotychczasową praktykę i orzecznictwo [34], tego typu sytuacje zdają się generalnie ograniczać do rynków o wąskim zasięgu geograficznym w obrębie Państwa Członkowskiego.
41.
Jeżeli warunki te są spełnione, Komisja ma obowiązek odesłać daną sprawę.
Odsyłanie spraw przez Państwa Członkowskie do Komisji na mocy art. 22
Wymogi prawne
42.
W celu odesłania sprawy do Komisji przez jedno lub więcej Państw Członkowskich na mocy art. 22, muszą być spełnione dwa wymogi prawne::
i) koncentracja musi wywierać wpływ na handel między Państwami Członkowskimi, oraz
ii) znacząco wpływać na konkurencję na terytorium wnioskującego Państwa lub Państw Członkowskich.
43.
Jeśli chodzi o pierwsze kryterium, koncentracja spełnia powyższy wymóg w zakresie, w jakim może wywierać widoczny wpływ na model wymiany handlowej między Państwami Członkowskimi [35].
44.
Jeśli chodzi o drugie kryterium, tak jak na mocy art. 9 ust. 2 lit. a), wnioskujące Państwo lub Państwa Członkowskie ma zasadniczo obowiązek wykazać, iż w oparciu o wstępną analizę istnieje realne ryzyko, iż dana transakcja mogłaby wywierać istotny niekorzystny wpływ na konkurencję, a zatem że wymaga dokładnej analizy.
Takie wstępne wskazówki mogą mieć charakter opartych na domniemaniu faktycznym dowodów danego ewentualnego znacznego i niekorzystnego wpływu, z tym że nie będą one miały znaczenia dla rezultatu pełnego dochodzenia.
Inne brane pod uwagę czynniki
45.
Ponieważ odsyłanie spraw do Komisji po dokonaniu zgłoszenia może wiązać się z dodatkowymi kosztami i przesunięciami w czasie dla stron dokonujących połączenia, powinno się ono zazwyczaj ograniczać do spraw, które wydają się stanowić realne ryzyko niekorzystnego wpływu na konkurencję lub handel między Państwami Członkowskimi, oraz do sytuacji, w których wydaje się, iż zostaną najlepiej rozstrzygnięte na szczeblu Wspólnoty [36].
Kategorie spraw najbardziej odpowiednich do odesłania do Komisji na mocy art. 22 są następujące:
- sprawy wywołujące poważne obawy o konkurencję na jednym lub więcej rynków o zasięgu geograficznym szerszym od krajowego, lub sprawy, w których niektóre z rynków potencjalnego oddziaływania transakcji są szersze od krajowych, oraz w których główny skutek gospodarczy danej koncentracji wiąże się z takimi rynkami,
- sprawy wywołujące poważne obawy o konkurencję na szeregu rynków krajowych lub węższych niż krajowe, zlokalizowanych w kilku Państwach Członkowskich, w okolicznościach, gdzie za pożądane uznaje się spójne potraktowanie sprawy (pod względem ewentualnych środków zaradczych, lecz również w odpowiednich przypadkach, pod kątem samych czynności dochodzeniowych), oraz gdzie główny skutek gospodarczy koncentracji wiąże się z takimi rynkami.
III.
DZIAŁANIE SYSTEMU ODSYŁANIA SPRAW
A. PRZEGLĄD SYSTEMU ODSYŁANIA SPRAW
46.
Rozporządzenie w sprawie połączeń określa stosowne przepisy prawne regulujące funkcjonowanie systemu odsyłania spraw.
Przepisy zawarte w art. 4 ust. 4 i 5, art. 9 i art. 22 określają szczegółowo różne kroki, jakie należy podjąć celem odesłania sprawy przez Komisję Państwom Członkowskim i odwrotnie.
47.
Każdy z czterech stosownych przepisów dotyczących odsyłania spraw ustanawia niezależny mechanizm odsyłania spraw z zakresu określonej kategorii koncentracji.
Przepisy te można podzielić w sposób następujący:
a) Odesłanie sprawy przed zgłoszeniem:
i) przez Komisję do Państw Członkowskich (art. 4 ust. 4),
ii) przez Państwa Członkowskie do Komisji (art. 4 ust. 5);
b) Odesłanie sprawy po zgłoszeniu:
i) przez Komisję do Państw Członkowskich (art. 9),
ii) przez Państwa Członkowskie do Komisji (art. 22).
48.
Schematy przedstawione w załączniku I do niniejszego obwieszczenia opisują w formie graficznej poszczególne etapy proceduralne, przez jakie należy przejść w ramach mechanizmu odsyłania sprawy określonego w art. 4 ust. 4 i 5, art. 9 i art. 22.
Odesłanie sprawy przed zgłoszeniem
49. Wnioski o odesłanie sprawy przed zgłoszeniem mogą być wnoszone jedynie przez zainteresowane przedsiębiorstwa [37]. Zadaniem zainteresowanych przedsiębiorstw jest zweryfikowanie, czy dana koncentracja spełnia kryteria określone w art. 4 ust. 4 (posiada wymiar wspólnotowy, lecz może wpłynąć znacząco na konkurencję na odrębnym rynku określonego Państwa Członkowskiego) lub art. 4 ust. 5 (nie posiada wymiaru wspólnotowego, lecz może być poddana zbadaniu zgodnie z krajowym prawem konkurencji przynajmniej trzech Państw Członkowskich). Zainteresowane przedsiębiorstwa mogą następnie zdecydować o zwróceniu się o odesłanie sprawy do lub z Komisji, składając uzasadniony wniosek na Formularzu RS. Wniosek ten jest przekazywany niezwłocznie przez Komisję wszystkim Państwom Członkowskim. Pozostała część procesu jest różna dla art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 5.
- Na mocy art. 4 ust. 4 zainteresowane Państwo lub Państwa Członkowskie [38] ma 15 dni roboczych od daty otrzymania zgłoszenia na wyrażenie zgody lub sprzeciwu wobec wniosku.
Milczenie ze strony Państwa Członkowskiego interpretuje się jako jego zgodę [39].
Jeżeli dane Państwo lub Państwa Członkowskie zgadzają się na odesłanie sprawy, Komisja ma dodatkowo około 10 dni roboczych (25 dni roboczych od daty otrzymania przez Komisję Formularza RS) na podjęcie decyzji o odesłaniu sprawy.
Milczenie ze strony Komisji uznaje się za wyrażenie zgody.
Jeżeli Komisja wyrazi zgodę, wówczas sprawa (lub jednej lub więcej jej części) zostaje odesłana Państwom Członkowskim lub Państwom zgodnie z wnioskiem zainteresowanych przedsiębiorstw.
Jeżeli to nastąpi, zainteresowane Państwo lub Państwa Członkowskie stosują w odniesieniu do odesłanej części sprawy swoje przepisy krajowe [40].
Zastosowanie mają art. 9 ust. 6 do art. 9 ust. 9.
- Na mocy art. 4 ust. 5 zainteresowane Państwa Członkowskie [41] mają 15 dni roboczych od daty otrzymania zgłoszenia na wyrażenie zgody lub sprzeciwu wobec wniosku.
Po upływie tego okresu Komisja sprawdza, czy którekolwiek Państwo Członkowskie właściwe do rozpatrzenia danej koncentracji na podstawie swoich przepisów krajowych o ochronie konkurencji nie wyraziło sprzeciwu.
Jeżeli takie właściwe Państwo Członkowskie nie wyraziło sprzeciwu, wówczas uznaje się, że dana sprawa nabiera wymiaru wspólnotowego i zostaje odesłana do Komisji, która posiada wyłączną właściwość do jej rozpatrywania.
Następnie strony dokonują zgłoszenia sprawy do Komisji korzystając z Formularza CO.
Z drugiej strony, jeżeli jedno lub kilka Państw Członkowskich wyrazi swój sprzeciw, Komisja niezwłocznie informuje wszystkie Państwa Członkowskie i zainteresowane przedsiębiorstwa o wszelkich otrzymanych sprzeciwach, i tym samym proces odsyłania sprawy zostaje zakończony.
Strony mają obowiązek stosować obowiązujące krajowe przepisy dotyczące zgłoszeń.
Odesłanie sprawy po zgłoszeniu
50. Na mocy art. 9 ust. 2 i art. 22 ust. 1 przekazywanie spraw po dokonaniu zgłoszenia inicjują Państwa Członkowskie działające z własnej inicjatywy lub na prośbę Komisji na mocy art. 9 ust. 2 i art. 22 ust. 5 odpowiednio. Tryb postępowania jest różny w zależności od tego, czy odesłanie sprawy następuje od czy do Komisji.
- Na mocy art. 9 Państwo Członkowskie może zwrócić się do Komisji o odesłanie mu sprawy koncentracji o wymiarze wspólnotowym, bądź jej części, która to koncentracja została już zgłoszona do Komisji i która może znacząco wpływać na konkurencję na odrębnym rynku danego Państwa Członkowskiego (art. 9 ust. 2 lit. a)) lub wywiera wpływ na taki odrębny rynek nie stanowiący znaczącej części wspólnego rynku (art. 9 ust. 2 lit. b)). Wniosek musi być złożony w ciągu 15 dni roboczych od daty otrzymania przez Państwo Członkowskie kopii Formularza CO. Komisja musi najpierw sprawdzić, czy spełnione są wyżej wymienione kryteria prawne. Następnie może, działając w ramach własnej swobody administracyjnej, postanowić o odesłaniu sprawy lub jej części. W przypadku wniosku o odesłanie sprawy złożonego na mocy art. 9 ust. 2 lit. b), Komisja musi (tzn. nie posiada w tym zakresie swobody) dokonać odesłania sprawy, jeżeli spełnione są kryteria prawne. Decyzja musi być podjęta w ciągu 35 dni roboczych od dnia zgłoszenia, lub, w przypadku wszczęcia postępowania przez Komisję, w ciągu 65 dni roboczych [42]. W przypadku odesłania sprawy zainteresowane Państwo Członkowskie stosuje swoje przepisy krajowe o ochronie konkurencji, z zastrzeżeniem jedynie art. 9 ust. 6 i art. 9 ust. 8.
- Na mocy art. 22 Państwo Członkowskie może zwrócić się do Komisji o zbadanie koncentracji, która nie ma wymiaru wspólnotowego lecz wywiera wpływ na handel między Państwami Członkowskimi i może znacząco wpływać na konkurencję na jego terytorium.
Wniosek musi zostać złożony w ciągu 15 dni roboczych od daty krajowego zgłoszenia, lub jeżeli zgłoszenie nie jest wymagane, od daty, w której zainteresowane Państwo Członkowskie "dowiedziało się" [43] o koncentracji.
Komisja przekazuje wniosek wszystkim Państwom Członkowskim.
Pozostałe Państwa Członkowskie mogą postanowić o przyłączeniu się do wniosku [44] w terminie 15 dni roboczych od daty otrzymania kopii pierwotnego wniosku.
Bieg wszelkich krajowych terminów dotyczących połączenia zostaje zawieszony do momentu podjęcia decyzji o miejscu jego badania; Państwo Członkowskie może przywrócić bieg krajowych terminów przed upływem tych 15 dni roboczych informując Komisję i strony połączenia o tym, że nie pragnie przyłączyć się do wniosku.
Najpóźniej w ciągu 10 dni roboczych od wygaśnięcia terminu 15 dni roboczych Komisja musi podjąć decyzję o przejęciu sprawy od wnioskującego Państwa Członkowskiego (Państw Członkowskich).
Jeżeli Komisja przejmuje właściwość, krajowe postępowanie w Państwie Członkowskim (Państwach Członkowskich) zostaje zakończone i Komisja bada sprawę na mocy art. 22 ust. 4 rozporządzenia w sprawie połączeń w imieniu wnioskującego Państwa (Państw) [45].
Państwa, które nie przystąpiły do wniosku, mogą nadal stosować przepisy krajowe.
51.
Poniższa część obwieszczenia dotyczy szeregu szczegółowych elementów systemu i ma na celu w szczególności zapewnienie dodatkowych wytycznych przedsiębiorstwom rozważającym złożenie wniosku na etapie przed zgłoszeniem bądź mogącym stać się stronami transakcji, które mogą zostać odesłane na etapie po dokonaniu zgłoszenia.
B. SZCZEGÓŁY SYSTEMU ODSYŁANIA SPRAW
52.
W niniejszej części obwieszczenia zawarto wytyczne dotyczące pewnych aspektów funkcjonowania systemu odsyłania spraw określonego w art. 4 ust. 4 i ust. 5, art. 9 i art. 22 rozporządzenia w sprawie połączeń.
1.
System organów ochrony konkurencji
53.
Art. 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie połączeń przewiduje, że Komisja ma prowadzić postępowania określone w tym rozporządzeniu w ścisłym i stałym kontakcie z właściwymi organami Państw Członkowskich (KOOK).
Współpraca i dialog między Komisją i KOOK, oraz pomiędzy samymi KOOK, ma szczególne znaczenie w przypadku koncentracji wchodzących w zakres systemu odsyłania spraw określonego w rozporządzeniu w sprawie połączeń.
54.
Zgodnie z motywem 14 rozporządzenia w sprawie połączeń, 'Komisja wraz z właściwymi władzami Państw Członkowskich powinna stworzyć wspólnie sieć władz publicznych, korzystając ze swoich stosownych kompetencji do ścisłej współpracy, wykorzystując skuteczne porozumienia o wymianie informacji i konsultacjach, mając na uwadze zapewnienie, iż danym przypadkiem zajmują się najbardziej odpowiednie władze, w świetle zasady pomocniczości oraz mając na względzie zapewnienie, iż uniknięto wielokrotnego zgłaszania danej koncentracji w możliwie największym stopniu.'
55.
System ten powinien zapewniać efektywny przydział spraw koncentracji według zasad opisanych w sekcji II powyżej.
Oznacza to ułatwianie sprawnego działania systemu odsyłania spraw przed zgłoszeniem, jak również zapewnienie w możliwym do przewidzenia zakresie procesu, dzięki któremu wyłaniane są najszybciej, jak to możliwe, potencjalne wnioski o odesłanie spraw na etapie przed zgłoszeniem [46].
56.
Zgodnie z art. 4 ust. 4 i ust. 5 Komisja musi przekazać "niezwłocznie" [47] uzasadnione wnioski zainteresowanych przedsiębiorstw.
Komisja dokłada starań, by przekazać te dokumenty w dniu roboczym następującym po dniu w którym zostały one otrzymane lub wydane.
Wymiana informacji w systemie odbywa się różnymi środkami w zależności od okoliczności: pocztą elektroniczną, pocztą zwykłą, kurierem, faksem, telefonicznie.
Należy zauważyć, że w przypadku informacji wrażliwych lub poufnych wymiana odbywać się będzie za pomocą zabezpieczonej poczty elektronicznej lub innymi chronionymi środkami łączności między punktami kontaktowymi.
57.
Wszyscy członkowie systemu, w tym Komisja i wszystkie KOOK, ich urzędnicy i funkcjonariusze państwowi, oraz inne osoby pracujące pod nadzorem tychże organów, jak również urzędnicy i funkcjonariusze państwowi innych organów Państw Członkowskich będą związani tajemnicą zawodową określoną w art. 17 rozporządzenia w sprawie połączeń.
Nie mogą oni ujawniać niepublicznych informacji, które pozyskali w wyniku stosowania rozporządzenia w sprawie połączeń, chyba że osoba fizyczna lub prawna dostarczająca dane informacje wyraziła zgodę na ich ujawnienie.
58.
Konsultacje i wymiana w ramach systemu odbywać się będzie pomiędzy państwowymi organami wykonawczymi i nie wpłynie na prawa i obowiązki przedsiębiorstw wynikające z prawa wspólnotowego czy prawa krajowego.
Każdy organ ochrony konkurencji będzie w pełni odpowiedzialny za zapewnienie, aby przy rozpatrywaniu przez niego spraw przestrzegano zasady sprawiedliwego procesu.
2.
Uruchomienie procesu odesłania sprawy przed zgłoszeniem; informacje wymagane od stron wnioskujących
59.
Dla sprawnego i szybkiego przebiegu procesu odsyłania spraw ważne jest, by wnioskujące strony dostarczały w terminie i w sposób jak najbardziej efektywny, kompletnych i prawdziwych informacji.
Wymogi prawne dotyczące informacji, które muszą być dostarczone, oraz konsekwencji dostarczenia nieprawdziwych, niekompletnych lub mylących informacji określone są w rozporządzeniu w sprawie połączeń, rozporządzeniu (WE) nr 802/2004 (dalej zwane 'rozporządzeniem wdrażającym połączenia') oraz na Formularzu RS [48].
60. Formularz RS określa, że wszelkie informacje przedkładane w ramach uzasadnionego wniosku muszą być prawdziwe i kompletne. Jeżeli strony przedłożą informacje nieprawdziwe lub niekompletne, Komisja ma prawo albo przyjąć decyzję na mocy art. 6 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie połączeń (jeżeli dowie się o niespełnieniu warunków art. 4 ust. 5 w trakcie prowadzenia dochodzenia) albo uchylić każdą decyzję wydaną na mocy art. 6 lub art. 8, jaką podjęła w wyniku odesłania sprawy zgodnie z art. 4 ust. 5, zgodnie z art. 6 ust. 3 lit. a) lub art. 8 ust. 6 lit. a) rozporządzenia w sprawie połączeń. Po przyjęciu decyzji na mocy art. 6 ust. 1 lit. a) lub po uchyleniu decyzji, do transakcji ponownie miałyby zastosowanie krajowe przepisy o ochronie konkurencji. W przypadku spraw przekazanych na mocy art. 4 ust. 4 w oparciu o nieprawdziwe lub niekompletne informacje Komisja może zażądać dokonania zgłoszenia na mocy art. 4 ust. 1. Ponadto, Komisja posiada uprawnienia do nakładania grzywien na mocy art. 14 ust. 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie połączeń. Wreszcie, strony powinny być też świadome tego, iż jeżeli odesłanie sprawy nastąpi na podstawie nieprawdziwych lub niekompletnych informacji zawartych w Formularzu RS, Komisja i/lub Państwa Członkowskie mogą rozważyć odesłanie sprawy po zgłoszeniu, uchylając odesłanie sprawy na etapie przed zgłoszeniem, dokonane na podstawie takich nieprawidłowych lub niekompletnych informacji. [49]
61.
Przy przekazywaniu informacji na Formularzu RS lub generalnie przy składaniu wniosku o odesłanie sprawy przed zgłoszeniem nie przewiduje się ani nie wymaga się od zainteresowanych przedsiębiorstw, aby wykazały one, iż ich połączenie spowoduje niekorzystne skutki dla konkurencji [50].
Powinny one jednak dostarczyć jak najwięcej informacji wskazujących wyraźnie na to, w jaki sposób dana koncentracja spełnia odnośnie kryteria prawne określone w art. 4 ust. 4 i ust. 5, oraz dlaczego najstosowniejsze byłoby rozpatrywanie transakcji przez organ lub organy ochrony konkurencji określone we wniosku.
Rozporządzenie w sprawie połączeń nie wymaga podania faktu złożenia Formularza RS do publicznej wiadomości.
Niepubliczna transakcja może być w związku z tym przedmiotem wniosku o odesłanie sprawy na etapie przed zgłoszeniem.
62.
Mimo, że zgodnie z rozporządzeniem wdrażającym połączenia Komisja przyjmie Formularz RS w dowolnym urzędowym języku Wspólnoty, zachęca się zainteresowane przedsiębiorstwa dostarczające informacje, które mają być rozesłane w systemie, aby używały języka, który będzie zrozumiały dla wszystkich odbiorców informacji.
Ułatwi to ustosunkowanie się Państw Członkowskich do danych wniosków.
Ponadto, jeśli chodzi o wnioski o odesłanie sprawy do Państwa lub Państw Członkowskich, zachęca się wnioskujące strony, aby załączyły egzemplarz wniosku w języku (językach) Państwa Członkowskiego (Państw Członkowskich), do którego sprawa ma być odesłana.
63.
Oprócz prawnych wymogów określonych w Formularzu RS zainteresowane przedsiębiorstwa powinny być przygotowane na uzupełnienie informacji, jeśli będzie to wymagane, lub na szczere i otwarte omówienie sprawy z Komisją i KOOK tak, aby umożliwić Komisji i KOOK dokonanie oceny, czy sprawa danej koncentracji powinna podlegać odesłaniu.
64.
Nieformalne kontakty z jednej strony między stronami dokonującymi połączenia, rozważającymi złożenie wniosku o odesłanie sprawy przed zgłoszeniem, a z drugiej strony, między Komisją a organami Państw Członkowskich są bardzo pożądane, również po przedłożeniu Formularza RS.
Komisja zobowiązuje się zapewnić na wczesnym etapie nieformalną pomoc przedsiębiorstwom pragnącym skorzystać z systemu odsyłania spraw na etapie przed zgłoszeniem, przewidzianego w art. 4 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia w sprawie połączeń [51].
3.
Sprawy koncentracji kwalifikujące się do odesłania
65.
Do odesłania na mocy art. 4 ust. 5 i art. 22 kwalifikują się jedynie koncentracje w rozumieniu art. 3 rozporządzenia w sprawie połączeń.
Tylko sprawy koncentracji wchodzących w zakres odnośnych krajowych przepisów ochrony konkurencji dotyczących kontroli połączeń kwalifikują się do odesłania na mocy art. 4 ust. 4 i art. 9.
[52]
66.
Wnioski o odesłanie sprawy przed zgłoszeniem na mocy art. 4 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia w sprawie połączeń muszą dotyczyć koncentracji, których plany są dostatecznie konkretne.
W tym względzie ze strony zainteresowanych przedsiębiorstw musi istnieć przynajmniej wynikający z dobrej woli zamiar dokonania połączenia, lub w przypadku oferty publicznej, musi przynajmniej istnieć publiczne ogłoszenie zamiaru złożenia danej oferty [53].
4.
KONCEPCJA ETAPU "PRZED ZGŁOSZENIEM" NA MOCY ART. 4 UST.
4 I ART.
4 UST. 5
67.
Art. 4 ust. 4 i ust. 5 mają zastosowanie jedynie na etapie przed dokonaniem zgłoszenia.
68. Art. 4 ust. 4 stwierdza, że zainteresowane przedsiębiorstwa mogą wnioskować o odesłanie sprawy składając uzasadniony wniosek (Formularz RS) "przed dokonaniem zgłoszenia koncentracji w rozumieniu ust. 1". Oznacza to, że wniosek może zostać złożony tylko wtedy, gdy na mocy art. 4 ust. 1 nie został przedłożony Formularz CO.
69. Analogicznie, art. 4 ust. 5 stwierdza, że wniosek może być złożony "przed zgłoszeniem do właściwych [krajowych] organów". Znaczy to, że dla zastosowania tego przepisu, dana koncentracja nie może być uprzednio formalnie notyfikowana w żadnej jurysdykcji Państwa Członkowskiego. Nawet dokonanie jednego zgłoszenia gdziekolwiek we Wspólnocie uniemożliwi zainteresowanemu przedsiębiorstwu uruchomienie mechanizmu przewidzianego w art. 4 ust. 5. W opinii Komisji za niezgłoszenie transakcji na szczeblu krajowym w oczekiwaniu na przedłożenie wniosku z art. 4 ust. 5 nie powinna grozić kara.
5.
Koncepcja "koncentracji, która może być poddana zbadaniu zgodnie z krajowym prawem konkurencji" oraz koncepcja "właściwego Państwa Członkowskiego" z art. 4 ust. 5
70.
Art. 4 ust. 5 umożliwia zainteresowanym przedsiębiorstwom wnioskowanie o odesłanie sprawy przed zgłoszeniem koncentracji nie posiadającej wymiaru wspólnotowego, która "może być poddana zbadaniu zgodnie najmniej krajowym prawem konkurencji co najmniej trzech Państw Członkowskich".
71.
"Możliwość poddania zbadaniu" lub rozpatrywalność należy interpretować jako oznaczające, iż koncentracja wchodzi w zakres właściwości Państwa Członkowskiego na podstawie jego krajowych przepisów o ochronie konkurencji dotyczących kontroli połączeń.
Nie ma konieczności wprowadzania obowiązku zgłoszenia, tzn. wymóg zgłoszenia koncentracji na mocy prawa krajowego nie jest konieczny [54].
72.
Zgodnie z art. 4 ust. 5 akapity trzeci i czwarty, jeżeli przynajmniej jedno Państwo Członkowskie "właściwe do badania danej koncentracji na podstawie własnych krajowych przepisów o ochronie konkurencji" wyrazi sprzeciw wobec odesłania sprawy, wówczas sprawa nie zostaje odesłana.
"Właściwe" Państwo Członkowskie to takie, w którym koncentracja może być rozpatrywana a zatem, które posiada uprawnienia do badania koncentracji na mocy krajowych przepisów o ochronie konkurencji.
73. Wszystkie Państwa Członkowskie, a nie tylko te "właściwe" do rozpatrywania sprawy, otrzymują kopię Formularza RS. Jednakże tylko Państwa Członkowskie "właściwe" do rozpatrywania sprawy będą brane pod uwagę dla celów art. 4 ust. 5 akapit trzeci i czwarty. Zgodnie z art. 4 ust. 5 akapit trzeci, "właściwe" Państwa Członkowskie mają 15 dni roboczych od daty otrzymania Formularza RS na wyrażenie zgody lub sprzeciwu wobec odesłania sprawy. Jeżeli wszystkie wyrażą zgodę, sprawa będzie poczytywana jako mająca wymiar wspólnotowy zgodnie z art. 4 ust. 5 akapit piąty. Natomiast na mocy art. 4 ust. 5 akapit czwarty, nawet jeżeli tylko jedno "właściwe" Państwo Członkowskie zgłosi sprzeciw, nie nastąpi odesłanie sprawy przez żadne Państwo Członkowskie.
74.
Zważywszy na powyższy mechanizm, dla sprawnej realizacji art. 4 ust. 5 niezmiernie ważne jest prawidłowe wyłonienie wszystkich Państw Członkowskich, w których sprawa może być rozpatrywana na podstawie krajowych przepisów ochrony konkurencji, a zatem "właściwych" do zbadania sprawy na mocy krajowego prawa konkurencji.
Stąd Formularz RS zobowiązuje zainteresowane przedsiębiorstwa do przedstawienia wystarczających informacji, aby umożliwić każdemu Państwu Członkowskiemu stwierdzenie, czy jest ono właściwe do rozpatrywania koncentracji w oparciu o własne krajowe przepisy o ochronie konkurencji.
75.
W sytuacjach, gdzie Formularz RS został przedłożony prawidłowo, nie powinny mieć miejsca żadne problemy.
Zainteresowane przedsiębiorstwa ustalą prawidłowo wszystkie Państwa Członkowskie właściwe do rozpatrywania sprawy.
Jednak w razie, gdyby zainteresowane przedsiębiorstwa nie wypełniły Formularza RS prawidłowo lub gdyby istniała zasadnicza rozbieżność co do tego, które Państwa Członkowskie są "właściwe" do rozpatrywania sprawy, mogą pojawić się komplikacje.
- W terminie 15 dni roboczych przewidzianym w art. 4 ust. 5 akapit trzeci Państwo Członkowskie nie wskazane jako właściwe w Formularzu RS może poinformować Komisję o tym, że jest właściwe oraz może, podobnie jak pozostałe właściwe Państwa Członkowskie, wyrazić swoją zgodę lub sprzeciw wobec odesłania sprawy.
- Analogicznie, w terminie 15 dni roboczych przewidzianym w art. 4 ust. 5 akapit trzeci Państwo Członkowskie wskazane na Formularzu RS jako właściwe może poinformować Komisję o tym, że nie jest ono właściwe. Dane Państwo Członkowskie nie będzie brane pod uwagę dla celów art. 4 ust. 5.
76.
Po upływie terminu 15 dni roboczych bez zgłoszenia żadnego sprzeciwu, odesłanie sprawy uważać się będzie za skuteczne.
Zapewnia to skuteczność decyzji Komisji podjętych na mocy art. 6 lub 8 rozporządzenia w sprawie połączeń po odesłaniu sprawy na mocy art. 4 ust. 5.
77.
Nie oznacza to jednak, że zainteresowane przedsiębiorstwa mogą nadużywać tego systemu przedkładając na Formularzu RS, w wyniku braku staranności lub umyślnie, nieprawidłowe informacje, w tym jeśli chodzi o możliwość ponownego rozpatrywania koncentracji w Państwach Członkowskich.
Jak wspomniano w ust. 60 powyżej, Komisja może podjąć środki mające na celu poprawę sytuacji i zapobieżenie naruszeniom.
Zainteresowane przedsiębiorstwa powinny być również świadome tego, iż w podobnych okolicznościach, jeżeli nastąpiło odesłanie sprawy na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych informacji, Państwo Członkowskie, które uważa siebie za właściwe do zajęcia się sprawą, lecz które nie miało możliwości zawetowania decyzji o odesłaniu sprawy z powodu podania nieprawidłowych informacji, może złożyć wniosek o odesłanie sprawy na etapie po zgłoszeniu.
6.
Notyfikowanie i publikowanie decyzji
78. Zgodnie z art. 4 ust. 4 akapit czwarty, art. 4 ust. 5 akapit czwarty, art. 9 ust. 1 i art. 22 ust. 3 akapit drugi, Komisja ma obowiązek poinformować zainteresowane przedsiębiorstwa lub osoby oraz wszystkie Państwa Członkowskie o każdej decyzji podjętej na mocy tych przepisów odnośnie odesłania sprawy koncentracji.
79.
Informacja ta zostanie odesłana pismem skierowanym do zainteresowanych przedsiębiorstw (lub w przypadku decyzji przyjętych zgodnie z art. 9 ust. 1 lub art. 22 ust. 3, pismem skierowanym do zainteresowanych Państw Członkowskich).
Wszystkie Państwa Członkowskie otrzymają kopię takiego pisma.
80.
Nie ma wymogu publikowania takich decyzji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej [55].
Komisja jednak poda decyzje do wiadomości publicznej stronach internetowych Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, z zastrzeżeniem wymogów zachowania poufności.
7.
Artykuł 9 ust. 6
81. Artykuł 9 ust. 6 przewiduje, iż jeżeli Komisja przekaże sprawę notyfikowanej koncentracji Państwu Członkowskiego zgodnie z art. 4 ust. 4 lub art. 9 ust. 3, dany KOOK musi zająć się sprawą "bez zbędnej zwłoki". W związku z tym dany właściwy organ powinien zająć się sprawą tak szybko jak to możliwe stosując przepisy prawa krajowego.
82.
Ponadto, art. 9 ust. 6 przewiduje, iż właściwy organ krajowy w terminie 45 dni roboczych od odesłania sprawy przez Komisję lub od dokonania zgłoszenia na szczeblu krajowym, musi poinformować zainteresowane przedsiębiorstwa o wyniku "wstępnej oceny konkurencji" oraz o ewentualnych propozycjach "dalszych działań".
W związku z tym, w ciągu 45 dni roboczych od odesłania sprawy lub dokonania zgłoszenia strony dokonujące połączenia powinny otrzymać dostateczne informacje pozwalające im zrozumieć charakter wszelkich wstępnych obaw danego organu co do konkurencji oraz powinny zostać poinformowane o prawdopodobnym zakresie i czasie trwania dochodzenia.
Zainteresowane Państwo Członkowskie może tylko w wyjątkowych okolicznościach zawiesić bieg tego terminu, jeżeli zainteresowane przedsiębiorstwa nie przekazały mu koniecznych informacji zgodnie z wymogami krajowych przepisów o ochronie konkurencji.
IV.
UWAGI KOŃCOWE
83. Niniejsze obwieszczenie podlegać będzie okresowym przeglądom, szczególnie po wprowadzeniu jakichkolwiek zmian w przepisach rozporządzenia w sprawie połączeń dotyczących odsyłania spraw. W tym względzie należy zauważyć, że zgodnie z art. 4 ust. 6 rozporządzenia w sprawie połączeń, w terminie do 1 lipca 2009 roku Komisja musi przedstawić Radzie sprawozdanie ze stosowania przepisów dotyczących odsyłania spraw na etapie przed zgłoszeniem, tj. art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 5.
84.
Niniejsze obwieszczenie pozostaje bez uszczerbku dla interpretacji mających zastosowanie przepisów Traktatu i przepisów wykonawczych przez Sąd Pierwszej Instancji i Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich.
[1] Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1. Rozporządzenie to stanowi przeróbkę rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 395 z 30.12.1989, str. 1. Poprawiona wersja w Dz.U. L 257 z 21.9.1990, str. 13).
[2] Patrz: Decyzja Wspólnego Komitetu ds. EOG nr 78/2004 z dnia 8 czerwca 2004 r.
(Dz.U. L 219 z 8.6.2004, str. 13).
[3] Patrz: uwagi do rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 ["Kontrola połączeń w Unii Europejskiej", Komisja Europejska, Bruksela-Luksemburg, 1998, str. 54].
Patrz również: sprawa nr T-119/02 Rec.
2003 str. II-1433 (Sprawa M.2621 SEB/Moulinex) pkt 354.
[4] Faktem jest, iż niektóre koncentracje o wymiarze wspólnotowym mają wpływ na konkurencję na rynku krajowym i sub-krajowym w jednym lub kilku Państwach Członkowskich.
[5] M.2698 Promatech/Sulzer; M.2738 GE/Unison; M.3136 GE/AGFA.
[6] W tym samym duchu organy ochrony konkurencji Państw Członkowskich, w ramach zrzeszenia Europejskich Organów Ochrony Konkurencji, wydały zalecenie mające zapewnić wytyczne co do zasad, według których krajowe organy ochrony konkurencji powinny zajmować się sprawami kwalifikującymi się do wspólnego przekazania na mocy art. 22 rozporządzenia w sprawie połączeń — "Zasady stosowania przez Krajowe Organy Ochrony Konkurencji w systemie EOOK art. 22 rozporządzenia WE w sprawie połączeń przedsiębiorstw".
[7] Aczkolwiek dzięki wprowadzeniu art. 1 ust. 3 w 1997 roku sprawy takie zostały włączone do właściwości rozporządzenia w sprawie połączeń, jednak wiele innych spraw pozostaje poza zasięgiem tego przepisu. Patrz: ust. 21 i nast.
Zielonej Księgi Komisji z dnia 11 grudnia 2001 r. [KOM(2001) 745 wersja ostateczna].
[8] Patrz: motywy 11, 12 i 14 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[9] Patrz: motyw 11 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[10] Patrz jednak: infra, przypis 14.
Należy ponadto zaznaczyć, że zgodnie z art. 4 ust. 5 Komisja nie posiada swobody decydowania o tym, czy przyjąć daną sprawę nie wchodzącą w zakres jej pierwotnej właściwości.
[11] Patrz: art. 5 Traktatu WE.
[12] Patrz: motywy 11 i 14 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[13] Patrz: art. 9 ust. 8 rozporządzenia w sprawie połączeń; patrz również sprawa Philips przeciwko Komisji (pkt 343), w której Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot europejskich stwierdza, że "aczkolwiek art. 9 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia (EWG) nr 4064/89 przyznaje Komisji szeroki zakres uprawnień przy podejmowaniu decyzji o odesłaniu sprawy danego połączenia, nie może ona postanowić o odesłaniu sprawy, jeżeli po zbadaniu wniosku Państwa Członkowskiego o przekazanie sprawy okaże się, iż w oparciu o zgromadzone szczegółowe i spójne dowody, przekazanie sprawy nie służyłoby ochronie efektywnej konkurencji na danym rynku."; patrz również: T-346/02 i T-347/02 Cableuropa SA przeciwko Komisji z dnia 30 września 2003 r. sprawa jeszcze nie zreferowana (pkt 215). Okoliczności istotne dla celów dokonania przez Komisję oceny obejmują m.in. fakt, iż Państwo Członkowskie: i) posiada szczegółowe przepisy o kontroli koncentracji na gruncie ochrony konkurencji oraz wyspecjalizowane organy zapewniające, by przepisy te były wdrażane pod nadzorem sądów krajowych; ii) posiada precyzyjnie określone obawy związane z ochroną konkurencji, wynikające z połączenia przedsiębiorstw na odnośnych rynkach danego Państwa Członkowskiego (patrz: pkt 346-347 sprawy Philips przeciwko Komisji, wymienionej powyżej).
[14] Może to oznaczać rozważenie relatywnego kosztu, przesunięcia w czasie, niepewności prawnej oraz ryzyka sprzecznej oceny, które wiąże się z prowadzeniem dochodzenia w ramach głównego postępowania przez wiele organów.
[15] Patrz: motyw 11 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[16] W sprawie Philips przeciwko Komisji Sąd Pierwszej Instancji przyjął pogląd, obiter dictum, że "rozdrobnienie" spraw, aczkolwiek możliwe w wyniku zastosowania art. 9, jest "niepożądane w kontekście zasady "pojedynczej instytucji" leżącej u podstaw rozporządzenia (EWG) nr 4064/89".
Ponadto, uznając, iż ryzyko "niespójnych lub nawet niemożliwych do pogodzenia" decyzji Komisji i Państw Członkowskich "wiąże się nieodłącznie z procesem przekazywania spraw ustanowionym w art. 9", Sąd stwierdza wyraźnie, iż w jego mniemaniu sytuacja taka nie jest pożądana.
(Patrz: ust. 350 i 380).
[17] Jest to zgodne z decyzją Komisji w sprawach M.2389 Shell/DEA i M.2533 BP/E.ON o odesłaniu do kompetencji Niemiec wszystkich podrzędnych rynków produktów naftowych.
Komisja zachowała części spraw dotyczące rynków nadrzędnych.
Analogicznie w sprawie M.2706 P&O Princess/Carnival, Komisja skorzystała z przyznanych jej uprawnień decydując o nie przekazywaniu części sprawy do kompetencji Zjednoczonego Królestwa, pragnąc uniknąć rozdrobnienia postępowania (Patrz: notatka prasowa Komisji z dnia 11/4/2002, IP/02/552)
[18] Patrz: motyw 11 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[19] Patrz: motyw 14 rozporządzenia w sprawie połączeń.
Zależy to oczywiście od pełnego i uczciwego ujawnienia przez strony wszelkich istotnych faktów we wniosku o przekazanie sprawy na etapie przed jej zgłoszeniem.
[20] Patrz: motyw 16, który stanowi, że "zainteresowane przedsiębiorstwa nie powinny ... być zobowiązane do wykazania, iż skutki danej koncentracji byłyby niekorzystne dla konkurencji".
[21] Istnienie "rynków, na które koncentracja wywiera wpływ" w rozumieniu Formularza RS byłoby generalnie uznane za wystarczające dla spełnienia wymogów art. 4 ust. 4.
Jednakże strony mogą wskazać na dowolne czynniki, które mogłyby okazać się istotne dla analizy sprawy pod względem konkurencji (zbieżność rynków, integracja pionowa, itd).
[22] W tym celu wnioskujące strony powinny rozważyć te czynniki, które zazwyczaj wskazują na rynek krajowy lub węższy niż krajowy, takie jak przede wszystkim cechy produktu (np. niska wartość produktu przeciwstawiona znacznym kosztom transportu), szczególne cechy popytu (np. konsumenci końcowi zaopatrujący się w towary w pobliżu ich ośrodków działalności) i podaży, istotne zróżnicowanie cen i udziałów rynkowych w różnych krajach, przyzwyczajenia krajowych konsumentów, różne systemy regulacyjne, przepisy podatkowe i inne.
Dodatkowe wytyczne można znaleźć w zawiadomieniu Komisji na temat definicji właściwego rynku dla potrzeb wspólnotowego prawa ochrony konkurencji (Dz.U. C 372 z 9.12.1997, str. 5).
[23] Patrz na przykład: przekazanie przez Komisję spraw dotyczących pewnych odrębnych rynków magazynowania ropy w celu rozpatrzenia ich przez organy francuskie, sprawy M.1021 Compagnie Nationale de Navigation-SOGELF, M.1464 Total/Petrofina, i M.1628 Totalfina/Elf Aquitaine, M.1030 Lafarge/Redland, M.1220 Alliance Unichem/Unifarma, M.2760 Nehlsen/Rethmann/SWB/Bremerhavener Energiewirtschaft, i M.2154 C3D/Rhone/Go-ahead; M.2845 Sogecable/Canal Satelite Digital/Vias Digital.
[24] Patrz: sprawa M.580 ABB/Daimler Benz, gdzie Komisja nie przychyliła się do wniosku Niemiec o przekazanie sprawy na mocy art. 9 w okolicznościach, w których mimo iż obawy o konkurencję ograniczały się do rynków niemieckich, sama operacja (w wyniku której powstałby największy dostawca sprzętu kolejowego na świecie) wywołałaby istotne reperkusje w całej Europie.
Patrz również: sprawa M.2434 Hidroelectrica del Cantabrico/EnBW/Grupo Vilar Mir, gdzie pomimo wniosku Hiszpanii o przekazanie sprawy na mocy art. 9, Komisja przeprowadziła dochodzenie i przyjęła decyzję na mocy art. 8 ust. 2.
[25] Kilka przykładów, patrz: M.1383 Exxon/Mobil, gdzie Komisja pomimo wniosku Zjednoczonego Królestwa o przekazanie mu części sprawy koncentracji dotyczącej rynku detalicznego paliw silnikowych w północno-zachodniej Szkocji, sama prowadziła dochodzenie, jako że sprawa wymagała przyjęcia jednego spójnego pakietu działań zaradczych mającego rozstrzygnąć wszelkie problematyczne kwestie w tym sektorze; patrz również: M.2706 P&O Princess/Carnival, gdzie pomimo faktu, iż organy brytyjskie dokonały oceny konkurencyjnej oferty Royal Caribbean, Komisja nie przychyliła się do wniosku o częściowe przekazanie sprawy, aby uniknąć rozdrobnienia postępowania i w celu zapewnienia jednego dochodzenia w sprawie różnych rynków krajowych, na które operacja wywierała wpływ.
[26] Patrz: M. 2898, Le Roy Merlin/Brico, M.1030, Redland/Lafarge, M. 1684, Carrefour/Promodes.
[27] W sprawie M.330 MacCormick/CPC/Rabobank/Ostmann, Komisja odesłała sprawę do kompetencji Niemiec, ponieważ kraj ten był w stanie lepiej zbadać lokalne warunki panujące w 85 tys. punktach sprzedaży na terenie kraju; sprawa M.1060 Vendex/KBB została przekazana Holandii, ponieważ była ona w stanie lepiej ocenić gusty i przyzwyczajenia lokalnych konsumentów; Patrz również: sprawa M.1555 Heineken/Cruzcampo, sprawa M.2621 SEB/Moulinex (gdzie preferencje konsumentów oraz praktyka handlowa i marketingowa były specyficzne dla rynku francuskiego); sprawa M.2639 Compass/Restorama/Rail Gourmet/Gourmet i sprawa M.2662 Danish-Crown/Steff-Houlberg.
[28] W sprawie M.716 Gehe/Lloyds Chemists, na przykład, Komisja przekazała sprawę, ponieważ firma Lloyds była również przedmiotem innej oferty wychodzącej poza zakres rozporządzenia WE w sprawie połączeń, lecz badanej przez władze Zjednoczonego Królestwa: przekazanie sprawy pozwoliło na zbadanie obu ofert przez ten sam organ. W sprawie M.1001/M.1019 Preussag/Hapag-Lloyd/TUI, do kompetencji Niemiec przekazano dwie transakcje, które, wraz z trzecią notyfikowaną w Niemczech, wywoływały obawy o konkurencję: przekazanie sprawy zapewniło rozpatrzenie wszystkich trzech operacji w jednolity sposób; w sprawie M.2044 Interbrew/Bass, Komisja przekazała sprawę władzom brytyjskim, ponieważ w tym samym czasie badały one transakcję przejęcia przez Interbrew innego browaru, Whitebread, oraz ze względu na doświadczenia zdobyte przy niedawnych dochodzeniach prowadzonych na tychże rynkach; analogicznie, patrz również: sprawy M.2760 Nehlsen/Rethmann/SWB/Bremerhavener Energiewirtschaft, M.2234 Metsalilitto Osuuskunta/Vapo Oy/JV, M.2495 Haniel/Fels, M.2881 Koninklijke BAM NBM/HBG, i M.2857/M.3075-3080 ECS/IEH i sześć innych transakcji przejęcia przez Electrabel lokalnych dystrybutorów.
W sprawie M.2706 P&O Princess/Carnival, jednakże, pomimo faktu, iż władze brytyjskie były w trakcie dokonywania oceny konkurencyjnej oferty Royal Caribbean, Komisja nie przychyliła się do wniosku o częściowe przekazanie sprawy.
Komisja określiła wstępne obawy o konkurencję na innych krajowych rynkach, na które fuzja miała wpływ, pragnąc w ten sposób uniknąć rozdrobnienia postępowania (patrz: notatka prasowa Komisji z dnia 11 kwietnia 2002 r., IP/02/552).
[29] Istnienie "rynków, na które koncentracja wywiera wpływ" w rozumieniu Formularza RS byłoby generalnie uznane za wystarczające.
Strony jednakże mogą wskazać na dowolne czynniki, które mogłyby okazać się istotne dla analizy sprawy pod względem konkurencji (zbieżność rynków, integracja pionowa, itd).
[30] Patrz: wspólne przekazanie do Komisji przez siedem Państw Członkowskich sprawy transakcji dotyczącej światowych rynków — M.2738 GE/Unison oraz wspólne przekazanie do Komisji przez siedem Państw Członkowskich sprawy transakcji dotyczącej rynku zachodnio-europejskiego — M.2698 Promatech/Sulzer; Patrz również Zasady stosowania art. 22 Rozporządzenia WE w sprawie połączeń przez Krajowe Organy Ochrony Konkurencji, opracowanie opublikowane przez Europejskie Organy Ochrony Konkurencji (EOOK), ust. 11.
[31] Może się tak zdarzyć na przykład w przypadku operacji, gdzie rynki, na które te ostatnie mają wpływ, aczkolwiek mają zasięg krajowy (lub nawet węższy od krajowego dla potrzeb oceny konkurencji), charakteryzują się jednak wspólnymi na skalę europejską lub światową markami, wspólnymi prawami własności intelektualnej na skalę europejską lub światową, bądź scentralizowaną produkcją lub dystrybucją – przynajmniej w zakresie, w jakim taka scentralizowana produkcja lub dystrybucja mogłaby wywierać wpływ na ewentualne środki zaradcze.
[32] Patrz: motywy 12 i 16 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[33] Patrz: Obwieszczenie Komisji w sprawie definicji rynku właściwego do celów wspólnotowego prawa konkurencji (Dz.U. C 372 z 9.12.1997, str. 5).
[34] Patrz: wnioski rozpatrzone pozytywnie przez Komisję na mocy art. 9 ust. 2 lit. b) w sprawach: M.2446, Govia/Connex South Central, gdzie operacja wywierała wpływ na konkurencję na określonych trasach kolejowych w rejonie Londyn/Gatwick-Brighton w Zjednoczonym Królestwie; M.2730, Connex/DNVBVG, gdzie transakcja wpływała na konkurencję na lokalnym rynku usług komunikacji publicznej w rejonie Riesa (w Saksonii w Niemczech); oraz M. 3130, Arla Foods/Express Diaries, gdzie transakcja miała wpływ na konkurencję na rynku dostaw butelkowego mleka do domów w regionach Londynu, Yorkshire i Lancashire w Zjednoczonym Królestwie.
Dla potrzeb zdefiniowania terminu nieznaczącej części wspólnego rynku pewne wskazówki można znaleźć również w orzecznictwie dotyczącym stosowania art. 82 Traktatu WE.
W tym kontekście Trybunał Sprawiedliwości przedstawił dość szeroką interpretację tego, co może stanowić znaczącą część wspólnego rynku, odwołując się m.in. do dowodów empirycznych.
W orzecznictwie można na przykład znaleźć wskazówki oparte zasadniczo na kryteriach praktycznych, takie jak "model i wielkość produkcji i spożycia danego produktu, jak również przyzwyczajenia i możliwości ekonomiczne dostawców i nabywców", patrz: sprawa 40/73, Suiker Unie/Komisja, Rec.
1975 pkt 1663.
Patrz również: sprawa C-179/90, Porto di Genova, Rec.
1991, pkt 5889, gdzie Port Genueński został uznany za stanowiący znaczącą część wspólnego rynku.
Trybunał stwierdził również w swoim orzecznictwie, iż kilka osobnych rynków może być również uznanych jako stanowiące łącznie znaczącą część wspólnego rynku.
Patrz: na przykład sprawa C-323/93, Centre d'nsémination de la Crespelle, Rec.
1994 str.
I-5077 ust. 17, w której Trybunał stwierdził: "W tym przypadku, uzależniając działanie ośrodków zapładniania od uzyskania zezwolenia oraz stanowiąc, że każdy ośrodek powinien posiadać prawo wyłączności na obsługę określonego obszaru, krajowy ustawodawca udzielił ośrodkom tym praw wyłączności.
Ustanawiając w ten sposób na rzecz tych przedsiębiorstw serię sąsiadujących ze sobą monopoli ograniczonych terytorialnie, lecz razem obejmujących cały obszar Państwa Członkowskiego, ww. krajowe przepisy stwarzają pozycję dominacji w rozumieniu art. 86 Traktatu na znaczącej części wspólnego rynku".
[35] Patrz również na zasadzie analogii: Obwieszczenie Komisji — Wytyczne w sprawie znaczenia koncepcji oddziaływania na handel zawartej w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. C 101 z 27.4.2004, str. 81).
[36] Patrz: wspólne przekazanie do Komisji przez siedem Państw Członkowskich sprawy transakcji mającej wpływ na rynki światowe — M.2738 GE/Unison, oraz wspólne przekazanie do Komisji przez siedem Państw Członkowskich sprawy transakcji mającej wpływ na rynek zachodnio-europejski — M.2698 Promatech/Sulzer; Patrz również: "Zasady stosowania przez Krajowe Organy Ochrony Konkurencji w systemie EOOK art. 22 rozporządzenia WE w sprawie połączeń przedsiębiorstw", opracowanie opublikowane przez Europejskie Organy Ochrony Konkurencji (EOOK), ust. 11.
[37] Termin "zainteresowane przedsiębiorstwa" obejmuje "osoby" w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b).
[38] Zainteresowane Państwo lub Państwa Członkowskie to te, które są wymienione w Formularzu RS, do których w przypadku przyznania wniosku zostanie przekazana dana sprawa.
[39] Mechanizm ten to zasadnicza cecha wszystkich trybów przekazywania spraw określonych w rozporządzeniu w sprawie połączeń. Można go określić jako "przyzwalające milczenie" lub brak sprzeciwu, co znaczy, że niepodjęcie decyzji przez Komisję lub Państwo Członkowskie przyjmuje się jako decyzję pozytywną. Mechanizm ten figurował już w art. 9 ust. 5 rozporządzenia (EWG) nr 4064/89. Obecnie został on włączony do art. 4 ust. 4 akapit drugi i czwarty, art. 4 ust. 5 akapit czwarty, art. 9 ust. 5, art. 22 ust. 3 (akapit pierwszy zdanie ostatnie). Mechanizm przyzwalającego milczenia nie ma jednak zastosowania do decyzji Państw Członkowskich o przystąpieniu do wniosku na mocy art. 22 ust. 2.
[40] Art. 4 ust. 4 pozwala stronom dokonującym połączenia na złożenie wniosku o przekazanie całości lub części sprawy.
Komisja i Państwa Członkowskie muszą albo przychylić się do wniosku albo go odrzucić, lecz nie mogą zmieniać jego zakresu na przykład przekazując jedynie część sprawy, podczas gdy wniosek dotyczył przekazania całości.
W przypadku przekazywania części sprawy zainteresowane Państwo Członkowskie stosować będzie własne krajowe przepisy o ochronie konkurencji do przekazanej części sprawy.
W pozostałym zakresie zastosowanie będzie miało rozporządzenie w sprawie połączeń, tzn. zainteresowane przedsiębiorstwa będą zobowiązane zgłosić koncentrację w zakresie nie podlegającym odesłaniu, na Formularzu CO zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie połączeń.
Z drugiej strony, jeżeli całość sprawy zostaje przekazana Państwu Członkowskiemu, art. 4 ust. 4 ostatni akapit stwierdza, iż nie będzie miał zastosowania obowiązek zgłaszania sprawy również do Komisji.
Tak więc sprawa nie będzie badana przez Komisję.
Zainteresowane Państwo Członkowskie zastosuje własne krajowe przepisy do całości sprawy i żadne inne Państwo Członkowskie nie będzie mogło w odniesieniu do tej konkretnej koncentracji stosować własnych krajowych przepisów o ochronie konkurencji.
[41] Tzn. te, które byłyby właściwe do rozpatrzenia sprawy na gruncie własnych przepisów o ochronie konkurencji w sytuacji, gdyby sprawa nie została przekazana.
Na temat koncepcji "właściwości do rozpatrywania sprawy", patrz: sekcja B5 poniżej.
[42] Jeśli chodzi o sprawy, w których Komisja podejmuje postępowanie przygotowawcze w ciągu 65 dni roboczych, patrz: art. 9 ust 4 lit. b) i ust. 5.
[43] Termin "dowiedziało się", wynikający z brzmienia art. 22, powinien w tym kontekście być interpretowany jako oznaczający pozyskanie wystarczających informacji pozwalających na dokonanie wstępnej oceny co do spełnienia kryteriów koniecznych do złożenia wniosku o przekazanie sprawy na mocy art. 22.
[44] Należy zauważyć, że art. 22 umożliwia Państwu Członkowskiemu przyłączenie się do pierwotnego wniosku nawet, jeżeli koncentracja nie została mu zgłoszona.
Jednakże Państwa Członkowskie mogą nie być w stanie przyłączyć się do wniosku, jeżeli w momencie otrzymania informacji od Komisji o tym, że inne Państwo Członkowskie złożyło wniosek o przekazanie sprawy, nie otrzymały jeszcze niezbędnych informacji od stron dokonujących połączenia.
Pomimo możliwości Państwa Członkowskiego skontaktowania się ze stronami dokonującymi połączenia w celu zweryfikowania ich kompetencji do rozpatrywania danej transakcji, zaleca się zdecydowanie stronom zgłaszającym, o ile to możliwe, by jednocześnie przekazały zgłoszenie wszystkim właściwym Państwom Członkowskim.
[45] Jeżeli Komisja rozpatruje koncentrację w imieniu jednego lub kilku Państw Członkowskich na mocy art. 22, może ona podejmować wszelkie merytoryczne decyzje przewidziane w art. 6 i 8 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Tak stanowi art. 22 ust. 4 tego rozporządzenia.
Należy zauważyć, że Komisja rozpatruje koncentrację na wniosek lub w imieniu wnioskujących Państw Członkowskich.
Przepis ten ten należy zatem interpretować tak, iż zobowiązuje on Komisję do zbadania oddziaływania koncentracji na terytoria tychże Państw Członkowskich.
Komisja nie będzie badać skutków koncentracji na terytoriach Państw Członkowskich, które nie przyłączyły się do wniosku, chyba że będzie to konieczne do oceny skutków koncentracji na terytoriach wnioskujących Państw Członkowskich (np. jeżeli rynek geograficzny wykracza poza terytorium/terytoria wnioskujących Państw Członkowskich).
[46] Podejmując decyzję o przychyleniu się do wniosku o odstępstwo od skutków zawieszających wynikających z art. 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie połączeń, Komisja może na przykład wziąć pod uwagę świadomość ewentualności złożenia wniosku o przekazanie sprawy.
[47] Należy zauważyć, że zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie połączeń, Komisja ma również obowiązek przekazać KOOK kopie zgłoszeń oraz najważniejszych dokumentów złożonych do Komisji lub przez nią wydanych.
[48] Formularz RS jest załączony do rozporządzenia Komisji (WE) nr 802/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.U. L 133 z 30.4.2004, str. 1).
[49] Byłby to odpowiedni "środek zaradczy" w sytuacji, gdzie wnioskujące strony przekazały nieprawidlowe lub niekompletne informacje nie wpływające na spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 5, o czym Komisja dowiedziała się w trakcie prowadzenia dochodzenia.
[50] Patrz: motyw 16 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[51] Wniosek o odstępstwo od skutku zawieszającego na mocy art. 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie połączeń byłby sprzeczny z zamiarem złożenia wniosku o przekazanie sprawy przed zgłoszeniem na mocy art. 4 ust. 4.
[52] Na zasadzie analogii, odesłanie do "krajowych przepisów o ochronie konkurencji" zawarte w art. 21 ust. 3 i art. 22 ust. 3 należy rozumieć jako dotyczące wszelkich aspektów krajowego prawa ochrony konkurencji.
[53] Patrz: motyw 34 oraz art. 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie połączeń.
[54] Nawet w sytuacji, gdy zgłoszenie jest z mocy prawa dobrowolne, strony mogą praktycznie woleć dokonać zgłoszenia lub może się od nich tego oczekiwać.
[55] Zgodnie z art. 20 rozporządzenia WE w sprawie połączeń jest to wymagane wyłącznie w przypadku decyzji podejmowanych na mocy art. 8 ust. 1-6 oraz art. 14 i art. 15.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji w sprawie ograniczeń bezpośrednio związanych i koniecznych dla dokonania koncentracji
(2005/C 56/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
I. WPROWADZENIE
1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (dalej zwane: rozporządzeniem WE w sprawie połączeń) [1] stanowi w art. 6 ust. 1 lit. b) akapit drugi oraz w art. 8 ust. 1 akapit drugi i art. 8 ust. 2 akapit trzeci, że decyzja uznająca koncentrację za zgodną ze wspólnym rynkiem "jest uważana za obejmującą ograniczenia, które są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji".
2.
Zmiana zasad regulujących ocenę ograniczeń bezpośrednio związanych i koniecznych dla dokonania koncentracji (zwanych dalej także: "dodatkowymi ograniczeniami") wprowadza zasadę samooceny takich ograniczeń.
Odzwierciedla to zamiar prawodawcy, aby nie zobowiązywać Komisji do oceny dodatkowych ograniczeń i indywidualnego ustosunkowywania się do nich.
Traktowanie dodatkowych ograniczeń zgodnie z rozporządzeniem WE w sprawie połączeń zostało dokładniej wyjaśnione w 21 motywie preambuły do rozporządzenia WE w sprawie połączeń, który stanowi, że "Decyzje Komisji stwierdzające, iż koncentracje są zgodne ze wspólnym rynkiem w stosowaniu niniejszego rozporządzenia, powinny automatycznie obejmować takie ograniczenia, bez konieczności rozpatrywania ich przez Komisję w indywidualnych przypadkach."
Podczas gdy motyw ten przewiduje, że Komisja sprawuje funkcję wspierającą w przypadku pojawienia się nowych lub nierozwiązanych kwestii powodujących poważną niepewność, we wszystkich innych sytuacjach samoocena, czy i do jakiego stopnia przedsiębiorstwo może traktować swoje umowy jako pomocnicze w stosunku do transakcji należy do samego przedsiębiorstwa.
Spory na tle tego, czy ograniczenia są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji, a tym samym automatycznie objęte decyzją Komisji o zezwoleniu na ich wprowadzenie, mogą być rozstrzygane przed sądami krajowymi.
3.
O funkcji wspierającej Komisji mówi motyw 21 rozporządzenia WE w sprawie połączeń, który stwierdza, że na wniosek danego przedsiębiorstwa Komisja powinna wyraźnie ocenić pomocniczy charakter ograniczeń, jeśli dany przypadek przedstawia "nową i nierozwiązaną kwestię powodującą poważną niepewność".
Następnie motyw definiuje "nową lub nierozwiązaną kwestię powodującą poważną niepewność" jako kwestię, która "nie jest ujęta w stosownym, obowiązującym obwieszczeniu Komisji lub opublikowanej decyzji Komisji."
4.
Aby zagwarantować pewność prawną zainteresowanym przedsiębiorstwom niniejsze obwieszczenie dostarcza wytycznych na temat interpretacji pojęcia dodatkowych ograniczeń.
Wytyczne podane w następujących punktach oddają istotę praktyki Komisji i określają zasady oceny, czy i do jakiego stopnia najpowszechniej stosowane rodzaje umów uważane są za dodatkowe ograniczenia.
5.
Niemniej jednak przypadki spowodowane wyjątkowymi okolicznościami a nieobjęte niniejszym obwieszczeniem, mogą uzasadniać odejście od tych zasad.
W opublikowanych decyzjach Komisji [2] strony mogą znaleźć dalsze wytyczne odnośnie tego, czy ich umowy mogą być traktowane jako dodatkowe ograniczenia czy nie.
W takim zakresie, w jakim przypadki spowodowane okolicznościami wyjątkowymi były wcześniej poruszane przez Komisję w jej opublikowanych decyzjach [3], nie stanowią one "nowych lub nierozwiązanych kwestii" w rozumieniu motywu 21 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
6.
Zatem, dany przypadek stanowi "nową i nierozwiązaną kwestię powodującą poważną niepewność", jeżeli ograniczenia te nie są ujęte w niniejszym obwieszczeniu i nie były wcześniej poruszane przez Komisję w jej opublikowanych decyzjach.
W takich przypadkach, zgodnie z motywem 21 rozporządzenia WE w sprawie połączeń Komisja, na wniosek stron, powinna wyraźnie ocenić dane ograniczenia.
Z zachowaniem wymogów dotyczących poufności Komisja zapewni odpowiednie upublicznienie tych ocen, które będą podstawą rozwinięcia zasad określonych w niniejszym obwieszczeniu.
7.
W zakresie, w jakim ograniczenia są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji, art. 21 ust. 1 rozporządzenia WE w sprawie połączeń stanowi, że zastosowanie ma samo to rozporządzenie, z wyłączeniem rozporządzeń Rady (WE) nr 1/2003 [4], (EWG) nr 1017/68 [5] i (EWG) nr 4056/86 [6].
Na zasadzie kontrastu, w przypadku ograniczeń, których nie można uważać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji, potencjalnie nadal mają zastosowanie art. 81 i 82 Traktatu WE.
Jednakże sam fakt, że umowa lub porozumienie nie jest uważane za pomocnicze w koncentracji nie stanowi uszczerbku dla statusu prawnego tej umowy/porozumienia.
Takie umowy lub porozumienia należy oceniać zgodnie z art. 81 i 82 Traktatu WE i związanych z nim tekstów regulacji i obwieszczeń [7].
Mogą one także podlegać mającym zastosowanie krajowym regułom konkurencji.
A zatem umowy, które zawierają postanowienia o ograniczeniu konkurencji, ale nie są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji zgodnie z niniejszym obwieszczeniem, mimo to mogą być objęte tymi przepisami.
8. Interpretacja Komisji dotycząca art. 6 ust. 1 lit. b) akapit drugi oraz art. 8 ust. 1 akapit drugi i ust. 2 akapit trzeci rozporządzenia WE w sprawie połączeń pozostaje bez uszczerbku dla wykładni, którą może przyjąć Trybunał Sprawiedliwości lub Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich.
9.
Niniejsze obwieszczenie zastępuje poprzednie obwieszczenie Komisji dotyczące ograniczeń bezpośrednio związanych i koniecznych dla dokonania koncentracji [8].
II.
ZASADY OGÓLNE
10.
Koncentracja polega na zawarciu ustaleń umownych i umów ustanawiających kontrolę w rozumieniu art. 3 ust. 2 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Wszelkie umowy, które dotyczą głównego przedmiotu koncentracji [9], jak np. umowy w sprawie sprzedaży udziałów lub aktywów przedsiębiorstwa, stanowią integralną część koncentracji.
Oprócz tych ustaleń i umów strony koncentracji mogą zawierać inne umowy, które nie stanowią integralnej części koncentracji, ale mogą ograniczyć swobodę działania stron na rynku.
Jeśli takie umowy zawierają dodatkowe ograniczenia, automatycznie są one objęte decyzją zgłaszającą koncentrację zgodnie ze wspólnym rynkiem.
11.
Kryteria bezpośredniego związku i konieczności są z natury obiektywne.
Ograniczenia nie są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji tylko dlatego, że strony uważają je za takowe.
12.
Aby ograniczenia można było uznać za "bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji", muszą one pozostawać w ścisłym związku z samą koncentracją.
Nie wystarczy, że umowa została zawarta w tym samym kontekście lub w tym samym czasie co koncentracja [10].
Ograniczenia bezpośrednio związane z koncentracją są ekonomicznie powiązane z główną transakcją, a ich celem jest umożliwienie płynnego przejścia na zmienioną strukturę przedsiębiorstwa po koncentracji.
13.
Umowy muszą być "konieczne dla dokonania koncentracji" [11], co oznacza, że w przypadku braku tych umów koncentracji nie można dokonać lub można jej dokonać na o wiele bardziej niepewnych warunkach, po znacznie wyższych kosztach, w znacznie dłuższym czasie lub ze znacznie większą trudnością [12].
Umowy konieczne dla dokonania koncentracji zwykle mają na celu ochronę przenoszonej wartości [13], utrzymanie ciągłości dostaw po likwidacji byłego podmiotu gospodarczego [14], lub umożliwienie założenia nowego przedsiębiorstwa [15].
Ustalając, czy ograniczenie jest konieczne należy nie tylko brać pod uwagę jego charakter, ale także zapewnić, że czas jego obowiązywania, przedmiot i geograficzny obszar zastosowania nie przekraczają rozsądnych wymagań, które należy spełnić przy dokonywaniu koncentracji.
Jeżeli istnieją równie skuteczne alternatywne sposoby osiągnięcia słusznego celu, przedsiębiorstwo musi wybrać ten, który obiektywnie w najmniejszym stopniu ogranicza konkurencję.
14.
W przypadku koncentracji prowadzonych etapami, ustalenia umowne dotyczące etapów przed ustanowieniem kontroli w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia WE w sprawie połączeń zwykle nie mogą być uważane za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
Niemniej jednak, porozumienie o zaniechaniu wprowadzania istotnych zmian w docelowym przedsiębiorstwie do czasu ukończenia koncentracji uważa się za bezpośrednio związane i konieczne dla realizacji wspólnej oferty [16].
To samo dotyczy, w kontekście wspólnej oferty, porozumienia kilku nabywców jednego przedsiębiorstwa o zaniechaniu składania odrębnych konkurencyjnych ofert nabycia tego samego przedsiębiorstwa lub przejęcia kontroli w inny sposób.
15.
Umowy, które służą ułatwieniu wspólnego przejęcia kontroli należy uważać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
Będzie to miało zastosowanie do uzgodnień pomiędzy stronami, które, dotyczącą wspólnego przejęcia kontroli z zamiarem dokonania podziału aktywów, w celu rozdzielenia pomiędzy siebie urządzeń produkcyjnych lub sieci dystrybucyjnych, jak również istniejących znaków towarowych wspólnie nabywanego przedsiębiorstwa.
16.
W takim zakresie, w jakim wspomniany podział wymaga likwidacji istniejącego dotychczas przedsiębiorstwa, uzgodnienia umożliwiające tę likwidację na rozsądnych warunkach należy uważać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji na zasadach określonych poniżej.
III.
ZASADY MAJĄCE ZASTOSOWANIE WOBEC NAJCZĘŚCIEJ SPOTYKANYCH OGRANICZEŃ W PRZYPADKU NABYCIA PRZEDSIĘBIORSTWA
17.
Ograniczenia uzgodnione między stronami w kontekście przeniesienia przedsiębiorstwa mogą przynieść korzyści nabywcy lub zbywcy.
Ogólnie rzecz biorąc, nie ulega wątpliwości, że nabywca ma o wiele większą potrzebę korzystania z pewnej ochrony niż zbywca.
To nabywca musi być pewien, że będzie w stanie pozyskać pełną wartość nabywanego przedsiębiorstwa.
A zatem, zgodnie z ogólną zasadą, ograniczenia przynoszące korzyść zbywcy w ogóle nie są bezpośrednio związane ani konieczne dla dokonania koncentracji [17], bądź ich zakres oraz/lub okres obowiązywania musi być bardziej ograniczony niż w przypadku klauzul przynoszących korzyści nabywcy [18].
A. Klauzule o zakazie konkurencji
18.
Zobowiązania wynikające z zakazu konkurencji nałożone na zbywcę w kontekście przeniesienia przedsiębiorstwa lub jego części mogą być bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
Aby nabywca mógł uzyskać pełną wartość przenoszonych aktywów, zbywca winien zapewnić mu pewną ochronę przed konkurencją w celu pozyskania lojalności klientów oraz przyswojenia i wykorzystania know-how.
Klauzule o zakazie konkurencji gwarantują przeniesienie na rzecz nabywcy pełnej wartości przenoszonych aktywów, co ogólnie obejmuje zarówno wartości materialne, jak i niematerialne, jak np. zakumulowana wartość firmy lub know-how [19] stworzone przez zbywcę.
Wartości te są nie tylko bezpośrednio związane z koncentracją, ale także konieczne dla jej dokonania, gdyż bez nich istniałyby uzasadnione podstawy, aby spodziewać się, że sprzedaż przedsiębiorstwa lub jego części nie dojdzie do skutku.
19.
Niemniej jednak tego typu klauzule o zakazie konkurencji są uzasadnione usankcjonowanym celem w postaci dokonania koncentracji wyłącznie wówczas, gdy ich okres obowiązywania, geograficzny obszar zastosowania, przedmiot i osoby im podlegające nie przekraczają tego, co jest racjonalnie uznane za niezbędne dla osiągnięcia tego celu [20].
20.
Klauzule o zakazie konkurencji są uzasadnione na okresy do trzech lat [21], kiedy przeniesienie przedsiębiorstwa obejmuje przeniesienie lojalności klientów zarówno w formie wartości firmy, jak i know-how [22].
W przypadku, gdy w grę wchodzi jedynie wartość firmy, są one uzasadnione na okresy do dwóch lat [23].
21.
Na zasadzie przeciwieństwa, klauzule o zakazie konkurencji nie mogą być uważane za konieczne, kiedy przeniesienie jest faktycznie ograniczone do wartości materialnych (gruntu, budynków, maszyn, itp.) lub do wyłącznych praw własności przemysłowej i handlowej (których posiadacze mogą niezwłocznie podjąć działania przeciw naruszeniom ze strony zbywającego te prawa).
22.
Obszar geograficzny objęty klauzulą o zakazie konkurencji musi być ograniczony do obszaru, na którym zbywca zaoferował odpowiednie produkty lub usługi przed przeniesieniem, gdyż nabywca nie potrzebuje ochrony przed konkurencją ze strony zbywcy na terytoriach wcześniej niespenetrowanych przez zbywcę [24].
Obszar ten można rozszerzyć na terytoria, na które zbywca planował wejść w momencie dokonywania transakcji pod warunkiem, że wcześniej zainwestował w przygotowania do uczynienia takiego kroku.
23.
Podobnie klauzule o zakazie konkurencji muszą pozostać ograniczone do produktów (włącznie z ich udoskonalonymi wersjami lub aktualizacjami, jak również nowymi modelami zastępującymi poprzednie) i usług stanowiących przedmiot działalności gospodarczej przenoszonego przedsiębiorstwa.
To może obejmować produkty i usługi będące w zaawansowanym stadium rozwoju w momencie transakcji lub produkty, które są już w pełni rozwinięte, ale nie zostały jeszcze wprowadzone na rynek.
Ochrona przed konkurencją ze strony zbywcy na rynkach produktów lub usług, na których przenoszone przedsiębiorstwo nie działało przed przeniesieniem nie jest uważana za konieczną [25].
24.
Zbywca może zobowiązać siebie, swoje spółki zależne i przedstawicieli handlowych.
Jednakże obowiązek nałożenia podobnych ograniczeń na innych nie będzie uważany za bezpośrednio związany i konieczny dla dokonania koncentracji.
Dotyczy to w szczególności klauzul ograniczających swobodę odsprzedawców lub użytkowników dokonywania przywozów lub wywozów.
25.
Klauzule ograniczające prawo zbywcy do zakupu lub posiadania udziałów w przedsiębiorstwie konkurencyjnym w stosunku do przenoszonego przedsiębiorstwa należy uważać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji zgodnie z tymi samymi warunkami, jakie przedstawiono powyżej dla klauzul o zakazie konkurencji, chyba że uniemożliwiają one zbywcy zakup lub posiadanie udziałów wyłącznie dla celów inwestycji finansowych, bez przyznania zbywcy, bezpośrednio lub pośrednio, prawa do sprawowania funkcji zarządczych lub wywierania istotnego wpływu na działalność konkurencyjnego przedsiębiorstwa [26].
26.
Klauzula o zakazie wykonywania pracy dla przedsiębiorstw i klauzula o zachowaniu poufności mają porównywalny skutek, w związku z tym są oceniane w podobny sposób co klauzule o zakazie konkurencji [27].
B. Porozumienia licencyjne
27.
Przeniesienie przedsiębiorstwa lub jego części może obejmować przekazanie nabywcy praw własności intelektualnej lub know-how z zamiarem wykorzystania w pełni przekazanych aktywów.
Niemniej jednak zbywca może pozostać właścicielem praw w celu ich wykorzystania dla prowadzenia działalności innej niż ta, która została przeniesiona.
W takich przypadkach zwykle stosowanym środkiem zapewnienia nabywcy możliwości wykorzystania w pełni przekazanych aktywów jest zawarcie porozumień licencyjnych na rzecz nabywcy.
Podobnie, gdy zbywca przeniósł prawa własności intelektualnej wraz ze swoją działalnością może on nadal chcieć korzystać z niektórych lub wszystkich praw dla prowadzenia działalności innej niż ta, która została przeniesiona; w takim przypadku nabywca przyznaje licencję zbywcy.
28.
Licencje na patenty [28], podobne prawa lub know-how [29] można uznać za konieczne dla dokonania koncentracji.
Mogą one równie być uznane za integralną część koncentracji, a w żadnym wypadku nie mogą być ograniczone w czasie.
Licencje te mogą być zwykłe lub wyłączne i mogą być ograniczone do niektórych pól eksploatacji w zakresie takim, w jakim odpowiadają działalności przenoszonego przedsiębiorstwa.
29.
Niemniej jednak terytorialne ograniczenia nałożone na produkcję odpowiadające terytorium przenoszonej działalności nie są konieczne dla przeprowadzenia operacji.
Odnośnie licencji przyznanych nabywcy przez zbywcę działalności, zbywca może podlegać ograniczeniom terytorialnym zawartym w porozumieniu licencyjnym na takich samych warunkach, jakie zostały ustanowione dla klauzul o zakazie konkurencji w kontekście zbycia działalności.
30.
Ograniczenia w porozumieniach licencyjnych wykraczające poza powyższe postanowienia, takie jak te, które chronią licencjodawcę a nie licencjobiorcę, nie są konieczne dla dokonania koncentracji [30].
31.
Podobnie w przypadku licencji na znaki towarowe, nazwy działalności, prawa do wzorów użytkowych, prawa autorskie lub pokrewne mogą wystąpić sytuacje, gdy zbywca będzie chciał pozostać właścicielem tych praw w odniesieniu do zachowanej działalności, ale nabywca będzie potrzebować tych praw w celu wprowadzenia na rynek towarów lub usług produkowanych przez przenoszone przedsiębiorstwo lub jego część.
Także w tym przypadku mają zastosowanie te same zasady, jak określone powyżej [31].
C. Zobowiązania z tytułu zakupów i dostaw
32.
W wielu przypadkach przeniesienie przedsiębiorstwa lub jego części może pociągać za sobą przerwanie tradycyjnego kanału zakupów i dostaw, który funkcjonował w wyniku wcześniejszej integracji działalności w ramach podmiotu gospodarczego zbywcy.
Aby umożliwić likwidację podmiotu gospodarczego zbywcy i częściowe przeniesienie aktywów na nabywcę na rozsądnych warunkach, często konieczne jest utrzymanie, przez okres przejściowy, istniejących lub podobnych powiązań między zbywcą a nabywcą.
Cel ten zwykle osiąga się poprzez nałożenie zobowiązań z tytułu zakupów i dostaw na zbywcę i/lub nabywcę przedsiębiorstwa lub jego części.
Biorąc pod uwagę szczególną sytuację wynikającą z likwidacji podmiotu gospodarczego zbywcy, takie zobowiązania można uznać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
Mogą one być korzystne zarówno dla zbywcy, jak i nabywcy, w zależności od szczególnych okoliczności sprawy.
33.
Celem tego typu zobowiązań może być zapewnienie każdej ze stron ciągłości dostaw produktów niezbędnych dla prowadzenia działalności zachowanej przez zbywcę.
Jednakże okres ważności zobowiązań z tytułu zakupów i dostaw musi być ograniczony do okresu wymaganego dla zastąpienia stosunku zależności niezależną pozycją na rynku.
A zatem, zobowiązania z tytułu zakupów i dostaw mające na celu zagwarantowanie wcześniej dostarczanych ilości mogą być uzasadnione na okres przejściowy do pięciu lat [32].
34.
Zobowiązania z tytułu zarówno zakupów, jak i dostaw przewidujące stałe ilości, z klauzulą o możliwości zmian, uważane są za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
Niemniej jednak zobowiązania przewidujące nieograniczone ilości [33], wyłączność lub nadające uprzywilejowany status dostawcy lub nabywcy [34] nie są konieczne dla dokonania koncentracji.
35.
Umowy o usługi i dystrybucję rodzą skutki równoważne umowom dostawy, a zatem mają zastosowanie te same zasady, jak określone powyżej.
IV.
ZASADY MAJĄCE ZASTOSOWANIE WOBEC NAJCZĘŚCIEJ SPOTYKANYCH OGRANICZEŃ W PRZYPADKU WSPÓLNYCH PRZEDSIĘBIORSTW W ROZUMIENIU ART.
3 UST.
4 ROZPORZĄDZENIA WE W SPRAWIE POŁĄCZEŃ
A. Zobowiązania wynikające z zakazu konkurencji
36.
Wzajemne zobowiązania spółki dominującej i wspólnego przedsiębiorstwa wynikające z zakazu konkurencji można uważać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji, jeśli te zobowiązania odpowiadają produktom, usługom i terytoriom objętym umową wspólnego przedsiębiorstwa lub jego statutem.
Takie klauzule o zakazie konkurencji odzwierciedlają, między innymi, potrzebę zapewnienia zasady dobrej wiary w trakcie negocjacji; mogą one także dawać wyraz potrzebie wykorzystania w pełni aktywów wspólnego przedsiębiorstwa lub umożliwienia temu przedsiębiorstwu przyswojenia know-how i wartości firmy dostarczanych przez jego spółkę dominującą; lub potrzebę ochrony interesów spółki dominującej we wspólnym przedsiębiorstwie przeciwko działaniom konkurencyjnym ułatwianym, między innymi, przez uprzywilejowany dostęp spółki dominującej do know-how i wartości firmy przeniesionych do wspólnego przedsiębiorstwa lub przez nie stworzonych.
Tego typu zobowiązania wynikające z zakazu konkurencji można uznać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji przez cały czas istnienia wspólnego przedsiębiorstwa [35].
37.
Zasięg geograficzny klauzuli o zakazie konkurencji musi być ograniczony do obszaru, na którym spółka dominująca oferowała odnośne produkty lub usługi przed założeniem wspólnego przedsiębiorstwa [36].
Ten zasięg geograficzny można rozszerzyć na terytoria, na które spółki dominujące planowały wejść w momencie zawierania transakcji pod warunkiem, że wcześniej zainwestowały w przygotowania do uczynienia takiego kroku.
38.
Podobnie, klauzule o zakazie konkurencji należy ograniczyć do produktów i usług stanowiących przedmiot działalności gospodarczej wspólnego przedsiębiorstwa.
Może to obejmować produkty i usługi będące w zaawansowanym stadium rozwoju w momencie transakcji lub produkty, które są już w pełni rozwinięte, ale nie zostały jeszcze wprowadzone na rynek.
39.
Jeżeli wspólne przedsiębiorstwo założono w celu wejścia na nowy rynek, należy poczynić odniesienia do jego produktów, usług i terytoriów, na których zamierza ono działać zgodnie z umową wspólnego przedsiębiorstwa lub jego statutem.
Jednakże założenie jest takie, że interes jednej spółki dominującej we wspólnym przedsiębiorstwie nie wymaga ochrony przed konkurencją ze strony innej spółki dominującej na rynkach innych niż te, na których wspólne przedsiębiorstwo będzie działać od samego początku swojego istnienia.
40.
Dodatkowo, wzajemne zobowiązania nie sprawującej kontroli spółki dominującej i wspólnego przedsiębiorstwa wynikające z zakazu konkurencji nie są bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji.
41.
Te same zasady jak w przypadku klauzul o zakazie konkurencji mają zastosowanie wobec klauzuli o zakazie wykonywania pracy dla przedsiębiorstw powiązanych i klauzuli o zachowaniu poufności.
B. Porozumienia licencyjne
42.
Licencję przyznaną przez spółkę dominującą wspólnemu przedsiębiorstwu można uznać za bezpośrednio związaną i konieczną dla dokonania koncentracji.
Tę zasadę stosuje się bez względu na to, czy licencja jest wyłączna czy nie oraz czy jest ona ograniczona w czasie.
Licencje można ograniczyć do określonego pola eksploatacji, które odpowiada działalności wspólnego przedsiębiorstwa.
43.
Licencje przyznane przez wspólne przedsiębiorstwo jednej z jej spółek dominujących lub umowy pomiędzy stronami o wzajemnym korzystaniu z licencji przysługujących którejkolwiek ze stron można uznać za bezpośrednio związane i konieczne dla dokonania koncentracji na takich samych warunkach, jak w przypadku nabycia przedsiębiorstwa.
Porozumienia licencyjne między stronami nie są uważane za bezpośrednio związane i konieczne dla przeprowadzenia wspólnego przedsięwzięcia.
C. Zobowiązania z tytułu zakupów i dostaw
44.
Jeżeli przedsiębiorstwo dominujące pozostaje obecne na rynku stanowiącym poprzednie lub następne ogniwo w stosunku do rynku wspólnego przedsiębiorstwa, wszelkie umowy kupna i dostawy, włącznie z umowami o usługi i dystrybucję podlegają zasadom stosowanym w przypadku przeniesienia przedsiębiorstwa.
[1] Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1.
[2] Dla celu niniejszego obwieszczenia decyzja jest uważana za opublikowaną, gdy zostaje ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub udostępniona do publicznej wiadomości na stronie internetowej Komisji.
[3] Patrz np. decyzja Komisji z dnia 1 września 2000 r.
(COMP/M.1980 — Volvo/Renault, ust. 56) — wysoki stopień lojalności klienta; decyzja Komisji z dnia 23 października 1998 r.
(IV/M.1298 — Kodak/Imation, ust. 73) — długi cykl życia produktu; decyzja Komisji z dnia 13 marca 1995 r.
(IV/M.550 — Union Carbide/Enichem, ust. 99) — ograniczona liczba alternatywnych producentów; decyzja Komisji z dnia 30 kwietnia 1992 r.
(IV/M.197 — Solvay-Laporte/Interox, ust. 50) — dłuższa ochrona wymaganego know-how.
[4] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wdrażania reguł konkurencji określonych w art. 81 i 82 Traktatu, Dz.U. L 1 z 4.1.2003, str 1; Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 411/2004 (Dz.U. L 68 z 6.3.2004, str. 1).
[5] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1017/68 z dnia 19 lipca 1968 r. wprowadzające reguły konkurencji do transportu kolejowego, drogowego i żeglugi śródlądowej, Dz.U. L 175 z 23.7.1968, str. 1; Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1/2003.
[6] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 4056/86 z dnia 22 grudnia 1986 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 81 i 82 Traktatu do transportu morskiego, Dz.U. L 378 z 31.12.1986, str. 4; Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1/2003.
[7] Np. dla porozumień licencyjnych patrz: rozporządzenie (WE); dla umów dostaw i kupna patrz np. rozporządzenie Komisji (WE) nr 2790/1999 z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych, Dz.U. L 336 z 29.12.1999, str. 21.
[8] Dz.U. C 188 z 4.7.2001, str. 5.
[9] Patrz np. decyzja Komisji z dnia 10 sierpnia 1992 r.
(IV/M.206 — Rhône-Poulenc/SNIA, ust. 8.3); decyzja Komisji z dnia 19 grudnia 1991 r.
(IV/M.113 — Courtaulds/SNIA, ust. 35); decyzja Komisji z dnia 2 grudnia 1991 r. (IV/M.102 — TNT/Canada Post/DBP Postdienst/La Poste/PTT Poste & Sweden Post, ust. 46).
[10] Podobnie w przypadku, gdy pozostałe warunki są spełnione ograniczenie może być "bezpośrednio związane", nawet jeśli nie zostało wprowadzone w tym samym czasie, w którym została zawarta umowa dotycząca głównego przedmiotu koncentracji.
[11] Patrz: Europejski Trybunał Sprawiedliwości, sprawa 42/84 (Remia), Zb.
Orz.
1985, str. 2545, ust. 20; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-112/99 (Métropole Télévision — M6), Zb.
Orz. II, 2001, str. 2459, ust. 106.
[12] Decyzja Komisji z dnia 18 grudnia 2000 r. (COMP/M.1863 — Vodafone/BT/Airtel JV, ust. 20).
[13] Decyzja Komisji z dnia 30 lipca 1998 r.
(IV/M.1245 — VALEO/ITT Industries, ust. 59); decyzja Komisji z dnia 3 marca 1999 r.
(IV/M.1442 — MMP/AFP, ust. 17); decyzja Komisji z dnia 9 marca 2001 r.
(COMP/M.2330 — Cargill/Banks, ust. 30); decyzja Komisji z dnia 20 marca 2001 r. (COMP/M.2227 — Goldman Sachs/Messer Griesheim, ust. 11).
[14] Decyzja Komisji z dnia 25 lutego 2000 r. (COMP/M.1841 — Celestica/IBM, ust. 21).
[15] Decyzja Komisji z dnia 30 marca 1999 r.
(IV/JV.15 — BT/AT&T, ust. 207-214); decyzja Komisji z dnia 22 grudnia 2000 r. (COMP/M.2243 — Stora Enso Assidoman/JV, ust. 49, 56 i 57).
[16] Decyzja Komisji z dnia 27 lipca 1998 r.
(IV/M.1226 — GEC/GPTH, ust. 22); decyzja Komisji z dnia 2 października 1997 r.
(IV/M.984 — Dupont/ICI, ust. 55); decyzja Komisji z dnia 19 grudnia 1997 r.
(IV/M.1057 — Terra Industries/ICI, ust. 16); decyzja Komisji z dnia 18 grudnia 1996 r.
(IV/M.861 — Textron/Kautex, ust. 19 i 22); decyzja Komisji z dnia 7 sierpnia 1996 r.
(IV/M.727 — BP/Mobil, ust. 50).
[17] Decyzja Komisji z dnia 27 lipca 1998 r. (IV/M.1226 — GEC/GPTH, ust. 24).
[18] Patrz np. dla klauzuli mającej na celu ochronę części działalności pozostałej u zbywcy: decyzja Komisji z dnia 30 sierpnia 1993 r. (IV/M.319 — BHF/CCF/Charterhouse, ust. 16).
[19] Określone w art. 1 ust. 1 lit. i) rozporządzenia (WE) 772/2004.
[20] Patrz: Europejski Trybunał Sprawiedliwości, sprawa 42/84 (Remia), Zb.
Orz.
1985, str. 2545, ust. 20; Sąd Pierwszej Instancji, sprawa T-112/99 (Métropole Télévision — M6), Zb.
Orz.
II 2001, str. 2459, ust. 106.
[21] W wyjątkowych przypadkach, w których można uzasadnić dłuższe okresy patrz np. decyzja Komisji z dnia 1 września 2000 r.
(COMP/M.1980 — Volvo/Renault V.I., ust. 56); decyzja Komisji z dnia 27 lipca 1995 r.
(IV/M.612 — RWE-DEA/Enichem Augusta, ust. 37); decyzja Komisji z dnia 23 października 1998 r.
(IV/M.1298 — Kodak/Imation, ust. 74).
[22] Decyzja Komisji z dnia 2 kwietnia 1998 r.
(IV/M.1127 — Nestlé/Dalgety, ust. 33); decyzja Komisji z dnia 1 września 2000 r.
(COMP/M.2077 — Clayton Dubilier & Rice/Iteltel, ust. 15); decyzja Komisji z dnia 2 marca 2001 r.
(COMP/M.2305 — Vodafone Group PLC/EIRCELL, ust. 21 i 22).
[23] Decyzja Komisji z dnia 12 kwietnia 1999 r.
(IV/M.1482 — KingFisher/Grosslabor, ust. 26); decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 1997 r. (IV/M.884 — KNP BT/Bunzl/Wilhelm Seiler, ust. 17).
[24] Decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 1997 r.
(IV/M.884 — KNP BT/Bunzl/Wilhelm Seiler, ust. 17); decyzja Komisji z dnia 12 kwietnia 1999 r.
(IV/M.1482 — KingFisher/Grosslabor, ust. 27); decyzja Komisji z dnia 6 kwietnia 2001 r.
(COMP/M.2355 — Dow/Enichem Polyurethane, ust. 28); decyzja Komisji z dnia 4 sierpnia 2000 r. (COMP/M.1979 — CDC/Banco Urquijo/JV, ust. 18).
[25] Decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 1997 r.
(IV/M.884 — KNP BT/Bunzl/Wilhelm Seiler, ust. 17); decyzja Komisji z dnia 2 marca 2001 r.
(COMP/M.2305 — Vodafone Group PLC/EIRCELL, ust. 22); decyzja Komisji z dnia 6 kwietnia 2001 r.
(COMP/M.2355 — Dow/Enichem Polyurethane, ust. 28); decyzja Komisji z dnia 4 sierpnia 2000 r. (COMP/M.1979 — CDC/Banco Urquijo/JV, ust. 18).
[26] Decyzja Komisji z dnia 4 lutego 1993 r.
(IV/M.301 — Tesco/Catteau, ust. 14); decyzja Komisji z dnia 14 grudnia 1997 r.
(IV/M.884 — KNP BT/Bunzl/Wilhelm Seiler, ust. 19); decyzja Komisji z dnia 12 kwietnia 1999 r.
(IV/M.1482 — Kingfisher/Grosslabor, ust. 27); decyzja Komisji z dnia 6 kwietnia 2000 r.(COMP/M.1832 — Ahold/ICA Förbundet/Canica, ust. 26).
[27] W związku z tym, klauzule o zachowaniu poufności danych dotyczących klienta, cen i ilości nie mogą być przedłużane.
Na zasadzie przeciwieństwa, wyjątkowo można uzasadnić dłuższy okres ważności klauzul o zachowaniu poufności dotyczących technicznego know-how, patrz: decyzja Komisji z dnia 29 kwietnia 1998 r.
(IV/M.1167 — ICI/Williams, ust. 22); decyzja Komisji z dnia 30 kwietnia 1992 r. (IV/M.197 — Solvay-Laporte/Interox, ust. 50).
[28] Włącznie z wnioskami o udzielenie patentu, wzorami użytkowymi, wnioskami o rejestrację wzorów użytkowych, projektami, topografią układów scalonych, dodatkowymi świadectwami ochronnymi dla produktów leczniczych lub innych produktów, dla których można otrzymać dodatkowe świadectwa ochronne oraz świadectwami dla hodowców roślin (o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 772/2004 z dnia 27 kwietnia 2004 r.
[29] Określone w art. 1 ust. 1 lit. i) rozporządzenia (WE) nr 772/2004.
[30] Mimo to takie porozumienia mogą podlegać rozporządzeniu (WE) nr 772/2004 wspólnotowemu.
[31] Decyzja Komisji z dnia 1 września 2000 r. (COMP/M.1980 — Volvo/Renault V.I., ust. 54).
[32] Decyzja Komisji z dnia 5 lutego 1996 r. (IV/M.651 — AT&T/Philips, VII.); decyzja Komisji z dnia 30 marca 1999 r.
(IV/JV.15 — BT/AT&T, ust. 209; dla wyjątkowych przypadków patrz: decyzja Komisji z dnia 13 marca 1995 r.
(IV/M.550 — Union Carbide/Enichem, ust. 99); decyzja Komisji z dnia 27 lipca 1995 r. (IV/M.612 — RWE-DEA/Enichem Augusta, ust. 45).
[33] Zgodnie z zasadą proporcjonalności, zobowiązania przewidujące stałe ilości z klauzulą o możliwości zmian są, w tych przypadkach, mniej ograniczające konkurencję, patrz np. decyzja Komisji z dnia 18 września 1998 r. (IV/M.1292 — Continental/ITT, ust. 19).
[34] Decyzja Komisji z dnia 30 lipca 1998 r.
(IV/M.1245 — VALEO/ITT Industries, ust. 64); dla wyjątkowych przypadków (np. brak rynku) patrz: decyzja Komisji z dnia 13 marca 1995 r.
(IV/M.550 — Union Carbide/Enichem, ust. 92-96); decyzja Komisji z dnia 27 lipca 1995 r.
(IV/M.612 — RWE-DEA/Enichem Augusta, ust. 38 i następne).
[35] Decyzja Komisji z dnia 15 stycznia 1998 r.
(IV/M.1042 — Eastman Kodak/Sun Chemical, ust. 40); decyzja Komisji z dnia 7 sierpnia 1996 r.
(IV/M.727 — BP/Mobil, ust. 51); decyzja Komisji z dnia 3 lipca 1996 r.
(IV/M.751 — Bayer/Hüls, ust. 31); decyzja Komisji z dnia 6 kwietnia 2000 r. (COMP/M.1832 — Ahold/ICA Förbundet/Canica, ust. 26).
[36] Decyzja Komisji z dnia 29 sierpnia 2000 r.
(COMP/M.1913 — Lufthansa Menzies/LGS/JV; ust. 18); decyzja Komisji z dnia 22 grudnia 2000 r.
(COMP/M.2243 — Stora Enso Assidoman/JV, ust. 49, ostatnie zdanie).
--------------------------------------------------
Obwieszczenie Komisji w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004
(2005/C 56/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
I. WPROWADZENIE
1.
Niniejsze obwieszczenie ustanawia uproszczoną procedurę, którą Komisja zamierza stosować do niektórych koncentracji zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw [1] ("Rozporządzenie WE w sprawie połączeń") pod warunkiem, że nie powodują one zagrożenia dla konkurencji.
Niniejsze obwieszczenie zastępuje obwieszczenie w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 4064/89 [2].
Doświadczenie Komisji uzyskane podczas stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 4064/89 z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw [3], pokazuje, że niektóre kategorie zgłoszonych koncentracji są zatwierdzane w normalnym trybie nie budząc większych wątpliwości, pod warunkiem, że nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności.
2.
Celem niniejszego obwieszczenia jest określenie warunków, na podstawie których Komisja zwykle przyjmuje, zgodnie z uproszczona procedurą, skróconą decyzję uznającą koncentrację za zgodną z zasadami wspólnego rynku oraz wytycznych odnośnie samej procedury.
Gdy spełnione są wszystkie konieczne warunki określone w punkcie 5 niniejszego obwieszczenia i jeżeli nie istnieją okoliczności szczególne, Komisja przyjmuje, w ciągu 25 dni roboczych od daty zgłoszenia, skróconą decyzję zatwierdzającą, zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia WE w sprawie połączeń [4].
3.
Jeżeli jednak mają zastosowanie środki bezpieczeństwa lub wyłączenia określone w punktach od 6 do 11 niniejszego obwieszczenia, Komisja może wszcząć postępowanie i/lub przyjąć pełną decyzję zgodnie z rozporządzeniem WE w sprawie połączeń.
4.
Postępując zgodnie z procedurą przedstawioną w poniższych sekcjach, Komisja zmierza do lepszego ukierunkowania i zwiększenia skuteczności kontroli łączenia przedsiębiorstw przez Wspólnotę.
II.
KATEGORIE KONCENTRACJI, CO DO KTÓRYCH MOŻNA STOSOWAĆ PROCEDURĘ UPROSZCZONĄ
Koncentracje spełniające warunki
5.
Komisja zastosuje uproszczoną procedurę do następujących kategorii koncentracji:
a) dwa lub więcej przedsiębiorstw obejmuje wspólną kontrolę nad wspólnym przedsiębiorstwem (joint venture), pod warunkiem, że wspólne przedsiębiorstwo obecnie nie prowadzi, lub prowadzi działalność o niewielkim znaczeniu, lub nie zamierza prowadzić w przyszłości działalności na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG).
Przypadki takie występują, gdy:
- w przypadku wspólnego nabycia spółki docelowej, obrotem który ma być brany pod uwagę, jest obrót tej docelowej spółki (wspólne przedsiębiorstwo),
- w przypadku utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa, do którego spółki dominujące wnoszą swoją działalność, obrotem, który ma być brany pod uwagę, jest obrót z wniesionej działalności,
- w przypadku wejścia do istniejącego wspólnego przedsiębiorstwa nowej kontrolującej strony, pod uwagę trzeba wziąć obrót wspólnego przedsiębiorstwa i obrót działalności wnoszonej przez nową spółkę dominującą (jeżeli istnieje).
[6] jest mniejszy niż 100 milionów EUR na terytorium EOG; oraz
ii) całkowita wartość aktywów [7] przeniesionych do wspólnego przedsiębiorstwa jest mniejsza niż 100 milionów EUR na terytorium EOG [8];
b) dwa lub więcej przedsiębiorstw łączy się albo jedno lub więcej przedsiębiorstw przejmuje całkowicie lub wspólnie kontrolę nad innym przedsiębiorstwem, pod warunkiem, że żadna ze stron takiej koncentracji nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie tego samego produktu i na tym samym rynku geograficznym lub na rynku produktu, który jest poprzednim lub następnym ogniwem łańcucha produkcyjnego tego rynku produktów, na którym działa jakakolwiek inna strona koncentracji [9];
c) dwa lub więcej przedsiębiorstw łączy się, albo jedno lub więcej przedsiębiorstw nabywa wyłączną lub wspólną kontrolę nad innym przedsiębiorstwem oraz:
i) dwie lub więcej stron koncentracji prowadzi działalność gospodarczą w zakresie tego samego produktu i na tym samym rynku geograficznym (stosunki horyzontalne) pod warunkiem, że ich łączny udział w rynku wynosi mniej niż 15 %; lub
ii) jedna lub więcej stron koncentracji prowadzi działalność gospodarczą na rynku produktu, który jest poprzednim lub następnym ogniwem łańcucha produkcyjnego rynku, na którym działa jakakolwiek inna strona koncentracji (stosunki wertykalne) [10], pod warunkiem, że ich indywidualny bądź łączny udział rynkowy nie wynosi 25 % lub więcej [11];
d) strona ma przejąć wyłączną kontrolę nad przedsiębiorstwem, nad którym posiada już wspólną kontrolę.
Środki bezpieczeństwa i wyłączenia
6.
Oceniając, czy dana koncentracja należy do jednej z kategorii wymienionych w punkcie 5 Komisja zapewni dostateczną przejrzystość wszystkich stosownych okoliczności.
Z uwagi na fakt, że definicje rynku prawdopodobnie będą kluczowym elementem takiej oceny, strony powinny przekazywać informacje na temat prawdopodobnych alternatywnych definicji rynku podczas etapu poprzedzającego zgłoszenie (patrz pkt 15).
Zgłaszające strony odpowiadają za opisanie wszystkich istotnych alternatywnych rynków produktu lub rynków geograficznych, na które zgłaszane koncentracje mogą mieć wpływ oraz za dostarczenie danych i informacji na temat definicji takich rynków [12].
Komisja zastrzega sobie prawo do podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie definicji rynku, opierając ją na analizie faktów dotyczących sprawy.
Tam, gdzie zdefiniowanie właściwych rynków lub określenie udziałów stron w rynku jest trudne, Komisja nie będzie stosowała uproszczonej procedury.
Ponadto w zakresie, w jakim koncentracje związane są z nowymi zagadnieniami prawnymi o charakterze interesu ogólnego, Komisja zazwyczaj powstrzymuje się od przyjmowania decyzji skróconych i przechodzi do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia.
7.
Podczas gdy zazwyczaj można przyjąć, że koncentracje należące do kategorii wymienionych w punkcie 5 nie będą budzić poważnych wątpliwości co do ich zgodności z zasadami wspólnego rynku, mogą jednak wystąpić pewne sytuacje, które wyjątkowo wymagają bliższego zbadania i/lub przyjęcia pełnej decyzji.
W takich przypadkach Komisja może przejść do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia.
8.
Poniżej przedstawiono przykłady rodzajów spraw, które mogą być wyłączone z uproszczonej procedury.
Niektóre rodzaje koncentracji mogą zwiększać siłę rynkową stron, na przykład poprzez łączenie zasobów technologicznych, finansowych lub innych, nawet jeżeli strony koncentracji nie działają na tym samym rynku.
Koncentracje, w których przynajmniej dwie strony koncentracji są obecne na blisko powiązanych rynkach sąsiadujących [13] również mogą nie spełniać wymogów procedury uproszczonej, w szczególności wówczas, gdy jedna lub więcej stron koncentracji posiada indywidualnie 25-procentowy lub większy udział w jakimkolwiek rynku produktu, na którym nie istnieją horyzontalne ani wertykalne stosunki między stronami, ale który jest rynkiem sąsiednim rynku, na którym działa druga strona.
W innych przypadkach określenie dokładnych udziałów rynkowych stron może okazać się niemożliwe, co często ma miejsce w przypadku nowych lub mało rozwiniętych rynków.
Koncentracje na rynkach o wysokich barierach wejścia na rynek, o wysokim stopniu koncentracji albo z innymi znanymi problemami w zakresie konkurencji [14] mogą również nie spełniać wymogów.
9.
Dotychczasowe doświadczenie Komisji pokazuje, że przejście z kontroli wspólnej na wyłączną może wyjątkowo wymagać bliższego zbadania i/lub przyjęcia pełnej decyzji.
Szczególne zagrożenie dla konkurencji może się pojawić w sytuacji, gdy dawne wspólne przedsiębiorstwo zostaje włączone do grupy lub sieci należącej do jedynego pozostałego akcjonariusza kontrolującego, przez co zniesione zostają ograniczenia dyscyplinujące wprowadzane przez potencjalnie rozbieżne bodźce ze strony różnych akcjonariuszy kontrolujących, a strategiczna pozycja rynkowa jednego akcjonariusza może się wzmocnić.
Na przykład w scenariuszu, w którym przedsiębiorstwo A i przedsiębiorstwo B wspólnie sprawują kontrolę nad wspólnym przedsiębiorstwem C, koncentracja, w wyniku której A obejmuje wyłączną kontrolę nad C, może spowodować zagrożenie dla konkurencji, jeżeli C jest bezpośrednim konkurentem A, C i A zdobędą znaczącą wspólną pozycję na rynku, oraz jeżeli dojdzie do utraty części niezależności posiadanej wcześniej przez C [15].
W przypadkach, w których takie scenariusze będą wymagały głębszej analizy, Komisja może przejść do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia [16].
10.
Komisja może również przejść do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia w sytuacji, gdy ani Komisja ani właściwe władze Państw Członkowskich nie dokonały przeglądu uprzedniego wspólnego przejęcia kontroli nad danym wspólnym przedsiębiorstwem.
11.
Ponadto Komisja może przejść do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia, gdy pojawia się kwestia koordynacji, określona w art. 2 ust. 4 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
12.
Jeżeli Państwo Członkowskie wyrazi uzasadnione wątpliwości dotyczące zgłoszonej koncentracji w ciągu 15 dni roboczych od otrzymania kopii zgłoszenia, lub jeżeli strona trzecia wyrazi uzasadnione wątpliwości w terminie ustalonym dla takich uwag, Komisja przyjmie pełną decyzję.
Stosuje się terminy określone w art. 10 ust. 1 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Wnioski o odesłanie
13.
Uproszczona procedura nie będzie stosowana, jeżeli Państwo Członkowskie wnioskuje o odesłanie zgłoszonej koncentracji zgodnie z art. 9 rozporządzenia WE w sprawie połączeń, lub jeśli Komisja przyjmie wniosek jednego lub więcej Państw Członkowskich o odesłanie zgłoszonej koncentracji zgodnie z art. 22 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Odesłania przed zgłoszeniem na wniosek stron zgłaszających
14.
Z zastrzeżeniem środków bezpieczeństwa i wyłączeń przewidzianych w niniejszym obwieszczeniu, Komisja może zastosować uproszczoną procedurę do koncentracji, jeżeli:
i) w wyniku uzasadnionego wniosku zgodnego z art. 4 ust. 4 rozporządzenia WE w sprawie połączeń Komisja zdecyduje nie odsyłać sprawy do Państwa Członkowskiego, lub
ii) w wyniku uzasadnionego wniosku zgodnego z art. 4 ust. 5 rozporządzenia WE w sprawie połączeń sprawa zostaje odesłana do Komisji.
III.
POSTANOWIENIA PROCEDURALNE
Kontakty przed zgłoszeniem
15.
Komisja uznaje za korzystne kontakty przed zgłoszeniem między zgłaszającymi stronami a Komisją, nawet w pozornie nieskomplikowanych przypadkach [17].
Doświadczenie Komisji w stosowaniu uproszczonej procedury pokazuje, że sprawy zgłaszane do uproszczonej procedury mogą wiązać się ze skomplikowanymi problemami, na przykład związanymi z definicją rynku (patrz pkt 6), które powinny być rozwiązane najlepiej przed zgłoszeniem.
Kontakty przed zgłoszeniem pozwalają Komisji i zgłaszającym stronom precyzyjnie określić informacje, jakie mają być zawarte w zgłoszeniu.
Kontakty przed zgłoszeniem powinny być zainicjowane przynajmniej na dwa tygodnie przed oczekiwaną datą zgłoszenia.
Dlatego też zgłaszającym stronom zaleca się nawiązanie kontaktów przed zgłoszeniem, w szczególności jeżeli wnioskują do Komisji o odstąpienie od zgłoszenia w pełnej formie, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 802/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw [18] ze względu na to, że zgłaszana działalność nie będzie powodować zagrożeń dla konkurencji.
Publikacja faktu zgłoszenia
16.
Informacje, jakie mają być opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej po otrzymaniu zgłoszenia [19] będą obejmowały: nazwy stron koncentracji, kraj ich pochodzenia, charakter koncentracji i objęte sektory gospodarcze, jak również wskazanie, iż na podstawie informacji przekazanych przez zgłaszającą stronę koncentracja podlega procedurze uproszczonej.
Następnie zainteresowane strony będą miały możliwość zgłoszenia uwag, w szczególności dotyczących okoliczności, które mogą wymagać wszczęcia postępowania.
Decyzja skrócona
17.
Jeżeli Komisja jest przekonana, że koncentracja spełnia kryteria procedury uproszczonej (patrz pkt 5), wydaje zazwyczaj decyzję skróconą.
Obejmuje ona odpowiednie przypadki niepowodujące żadnego zagrożenia dla konkurencji, które to zagrożenie oznaczałoby przyjęcie zgłoszenie w pełnej formie.
Koncentracja zostanie wówczas uznana za zgodną z zasadami wspólnego rynku w ciągu 25 dni roboczych od daty zgłoszenia, zgodnie z art. 10 ust. 1 i 6 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Komisja dołoży wszelkich starań, aby wydawać decyzje skrócone najszybciej jak to możliwe w praktyce, po wygaśnięciu okresu 15 dni roboczych, podczas którego Państwa Członkowskie mogą wnioskować o odesłanie zgłoszonej koncentracji zgodnie z art. 9 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
Jednak w okresie 25 dni roboczych Komisja ma możliwość przejścia do pierwszej fazy zwykłej procedury łączenia, a zatem wszczęcia postępowania i/lub przyjęcia pełnej decyzji, jeżeli uzna takie działanie za stosowne w danym przypadku.
Publikacja decyzji skróconej
18.
Komisja opublikuje obwieszczenie o przyjęciu decyzji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, tak jak ma to miejsce w przypadku przyjęcia pełnej decyzji zatwierdzającej.
Oficjalna wersja decyzji będzie przez określony czas dostępna na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji.
Decyzja skrócona będzie zawierać informacje o zgłoszonej koncentracji opublikowane w Dzienniku Urzędowym w czasie zgłoszenia (nazwy stron, kraj ich pochodzenia, charakter koncentracji i objęte sektory gospodarcze) oraz oświadczenie, że koncentrację uznaje się za zgodną z zasadami wspólnego rynku, ponieważ należy do co najmniej jednej z kategorii przedstawionych w niniejszym obwieszczeniu, z wyraźnie określoną kategorią (ami), która ma zastosowanie.
IV.
DODATKOWE OGRANICZENIA
19.
Uproszczona procedura nie ma zastosowania w przypadkach, w których zainteresowane przedsiębiorstwa wnioskują o ekspresową ocenę ograniczeń bezpośrednio związanych i koniecznych dla dokonania koncentracji.
[1] Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1.
[2] Dz.U. C 217 z 29.7.2000, str. 32.
[3] Dz.U. L 395 z 30.12.1989, str. 1; wersja poprawiona Dz.U. L 257 z 21.9.1990, str. 13.
[4] Wymagania dotyczące zgłoszenia są określone w załączniku I i II rozporządzenia Komisji (WE) nr 802/2004 wdrażającego rozporządzenie Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw.
[5] Obrót wspólnego przedsiębiorstwa powinien być określony na podstawie najbardziej aktualnej kontroli sprawozdań finansowych spółek dominujących lub samego wspólnego przedsiębiorstwa, w zależności od dostępności odrębnych sprawozdań finansowych dotyczących środków połączonych we wspólnym przedsiębiorstwie.
[6]
[7] Całkowita wartość aktywów wspólnego przedsiębiorstwa powinna być określona zgodnie z ostatnimi przygotowanymi i zatwierdzonymi bilansami każdej spółki dominującej.
Określenie "aktywa" obejmuje: 1) wszystkie aktywa materialne i niematerialne, które będą przeniesione do wspólnego przedsiębiorstwa (przykładem aktywów materialnych są zakłady produkcyjne, hurtownie lub punkty sprzedaży detalicznej oraz zapasy towarów; przykładem aktywów niematerialnych jest własność intelektualna, wartość firmy itp.), oraz 2) kredyt w każdej wysokości lub wszelkie zobowiązania wspólnego przedsiębiorstwa, które spółki dominujące wspólnego przedsiębiorstwa zgodziły się rozszerzyć lub zagwarantować.
[8] Jeżeli przenoszone aktywa generują obrót, wówczas ani wartość aktywów, ani wysokość obrotu nie może przekraczać 100 milionów EUR.
[9] Patrz obwieszczenie Komisji w sprawie określania właściwego rynku do celów wspólnotowego prawa konkurencji (Dz.U. C 372 z 9.12.1997, str. 5).
[10] Patrz przypis 6.
[11] Oznacza to, że do tej kategorii należą tylko koncentracje, które nie prowadzą do wpływu na rynki, określone w Sekcji 6 III Formularza CO.
Progi dla stosunków horyzontalnych i wertykalnych stosuje się do udziału w rynku zarówno na poziomie krajowym jak i na poziomie EOG oraz do alternatywnych definicji rynku produktu, jakie może być rozważana w danym przypadku.
Ważne jest, aby odnośne definicje rynku określone w zgłoszeniu były wystarczająco precyzyjne, aby uzasadnić ocenę, że progi te nie są przekroczone i że wszystkie możliwe alternatywne definicje rynku są wymienione (w tym rynki geograficzne węższe niż rynek krajowy).
[12] Podobnie, jak w przypadku wszystkich innych zgłoszeń, Komisja może odwołać skróconą decyzję, jeżeli jest ona oparta na nieprawidłowych informacjach, za które odpowiedzialne jest jedno z zainteresowanych przedsiębiorstw (art. 6 ust. 3 lit. a) rozporządzenia WE w sprawie połączeń).
[13] Rynki produktów są blisko ze sobą związanymi rynkami pokrewnymi (sąsiadującymi), jeżeli dane produkty są w stosunku do siebie komplementarne lub gdy należą one do grupy produktów, które są ogólnie kupowane przez jedną grupę klientów, z tym samym przeznaczeniem końcowym.
[14] Patrz Wytyczne dotyczące oceny łączenia horyzontalnego zgodnie z rozporządzeniem Rady w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, Dz.U. C 31 z 5.2.2004, str. 5 punkty 14-21.
[15] Sprawa nr IV/M.1328 KLM/Martinair, XXIX-ty Raport w sprawie Polityki Konkurencji 1999 – SEC(2000) 720 final, punkty 165-166.
[16] Sprawa nr COMP/M.2908 Deutsche Post/DHL (II), decyzja Komisji z dnia 18 września 2002 r.
[17] Patrz Kodeks dobrych praktyk autorstwa. Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji, dotyczący prowadzenia przez WE postępowań w zakresie połączeń, dostępny na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/competition/mergers/legislation/regulation/best_practices.pdf
[18] Dz.U. L 133 z 30.4.2004, str. 1.
[19] Art. 4 ust. 3 rozporządzenia WE w sprawie połączeń.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Zjednoczone Królestwo
Pomoc państwa nr C 42/2004 (ex N 350/2004) — "Świadczenia na Renowację Lokali Handlowych"
Zaproszenie do składania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 56/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 1 grudnia 2004 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Zjednoczone Królestwo o decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE, dotyczącej wyżej wspomnianego systemu pomocy.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji/Directorate-General for Competition,
Kancelaria ds. Pomocy Państwa
B-1049 Bruksela
Fax: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Zjednoczonemu Królestwu.
Zainteresowane strony przedkładające uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
Władze Zjednoczonego Królestwa notyfikowały system Dodatków na Renowację Lokali Handlowych pismem z 6 sierpnia 2004 r. zarejestrowanym przez Komisję dnia 10 sierpnia 2004 r.
Opis systemu
System dostarcza kwalifikującym się podmiotom handlowym (właścicielom/najemcom) świadczeń uwzględniając koszty inwestycyjne, które faktycznie zostały poniesione przy renowacji czy przekształceniu pomieszczeń handlowych wolnych od roku lub dłużej, a mieszczących się na jednym z 2000 wyznaczonych obszarów słabo rozwiniętych na terenie Zjednoczonego Królestwa, w celu przywrócenia ich do działalności produkcyjnej.
Charakter systemu pomocy państwa
Na obecnym etapie postępowania Komisja uważa, że powyższy środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
Uwagi proceduralne
Zjednoczone Królestwo zastosowało się do wymogów proceduralnych art. 88 ust. 3 Traktatu WE, notyfikując wymieniony powyżej system pomocy przed jego wprowadzeniem w życie.
Ocena zgodności środka pomocy
Podatkowe ulgi inwestycyjne przyznaje się w stosunku do kosztów inwestycyjnych, które poniesiono w związku z renowacją lub przywróceniem do działalności produkcyjnej, kwalifikujących się pomieszczeń handlowych na wyznaczonych słabo rozwiniętych obszarach.
Notyfikowany system skupia się głównie na inwestycjach.
Zgodnie z wytycznymi pomocy regionalnej, pomoc na inwestycje na obszarach słabo rozwiniętych może być zgodna z zasadami wspólnego rynku, jeżeli spełnia określone wymogi.
Na podstawie wstępnej oceny, Komisja doszła do wniosku, że zaproponowany system nie mieści się w zakresie ani obszarze zastosowania istniejących wytycznych, ram regulacyjnych czy rozporządzeń.
System świadczeń na renowację lokali podmiotów handlowych skupia się na ubogich terenach, dla których na razie nie istnieją wytyczne czy ramy regulacyjne.
W związku z tym, należy sprawdzić, czy notyfikowany system może podlegać któremuś ze zwolnień przewidzianych art. 87 ust. 3 Traktatu WE.
Dlatego też Komisja sprawdziła, czy środek zaproponowany przez Zjednoczone Królestwo jest konieczny i proporcjonalny do założonego celu oraz nie zakłóca konkurencji na tyle, by sprzeciwiało się to wspólnemu interesowi.
W przeszłości Komisja wyraziła opinię, że rekultywacja terenów pod ponowną zabudowę przyczynia się do osiągnięcia ważnych celów Wspólnoty.
Komisja uważa, że renowacja lub konwersja pustych lokali przedsiębiorstwa, w celu przywrócenia im możliwości podjęcia działalności produkcyjnej, przy pomocy notyfikowanego środka tak jak zaproponowało Zjednoczone Królestwo, mogłaby być rozpatrywana jako środek odbudowy, a zatem w zasadzie przyczyniałaby się do osiągnięcia ważnych celów Wspólnoty.
Jakkolwiek Komisja uważa, że na obecnym etapie, konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej analizy, dla osądzenia stosowności oraz proporcjonalności świadczeń na renowację lokali handlowych.
Szczególne znaczenie mają tu następujące fakty:
- Zgodnie z danymi dostarczonymi przez władze Zjednoczonego Królestwa, 85 % istotnych wydatków na terenie Zjednoczonego Królestwa ponoszą większe przedsiębiorstwa, a tylko 15 % MŚP.
Mimo, iż system jest dostępny dla wszystkich przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości, to głównymi beneficjentami BPRA będą duże przedsiębiorstwa.
- Władze Zjednoczonego Królestwa stwierdziły, że nawet, jeżeli duże przedsiębiorstwa są właścicielami pomieszczeń handlowych, MŚP także mogą pośrednio korzystać ze środka, gdyż często wynajmują one punkty sprzedaży od dużych przedsiębiorstw.
Na potwierdzenie tego faktu, władze Zjednoczonego Królestwa dostarczyły danych wskazujących, że 31 % umów najmu pomieszczeń wolnych od ponad roku zawartych zostało przez duże przedsiębiorstwa a 69 % przez MŚP.
Dla najuboższych obszarów zgodnie z definicją Zjednoczonego Królestwa, dane wynoszą odpowiednio 26 % dla dużych przedsiębiorstw oraz 74 % dla MŚP.
- Komisja zwraca uwagę, że zastosowanie notyfikowanego środka nie ogranicza się do określonych definicją Komisji małych i średnich przedsiębiorstw.
Komisja zauważa ponadto, że system nie ogranicza się do obszarów objętych pomocą zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. a) lub art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE.
- Zastosowanie notyfikowanego środka do 2000 wyznaczonych najuboższych obszarów Zjednoczonego Królestwa, podnosi kwestie podobne do tych, które wystąpiły w przypadku systemu zwolnień od opłaty skarbowej.
Odbiega to od standardowej praktyki Komisji w przypadkach pomocy regionalnej.
Komisja podtrzymuje swoją opinię, że podobne odchylenie musi być usprawiedliwione, by uniknąć sytuacji, w której beneficjenci z obszarów nie objętych pomocą według art. 87 ust. 3 lit. a) lub art. 87 ust. 3 lit. c), otrzymywałyby nieproporcjonalną pomoc, która niekorzystnie wpłynęłaby na warunki handlowe na tyle, by było to sprzeczne ze wspólnym interesem.
- Ponadto, zatwierdzając system zwolnień od opłaty skarbowej ze względu na jego szczególne zalety, Komisja postawiła szereg warunków.
Między innymi Komisja zdecydowała, że niezbędne jest monitorowanie oraz, że należy wykazać korzyści z systemu regeneracji fizycznej zwłaszcza terenów pod ponowną zabudowę.
Jak na razie Komisja nie otrzymała żadnych wyników analizy ex-post, które umożliwiłyby jej ocenę korzystnych efektów systemu.
- Mimo, iż władze Zjednoczonego Królestwa twierdzą, że przeciętna intensywność pomocy wyniosłaby między 9 % a 10 % wartości netto, maksymalna intensywność pomocy w ramach notyfikowanego środka może osiągać do 40 % wartości netto dla niezarejestrowanego biznesu oraz do 30 % w wypadku spółek.
Dlatego też po wstępnej ocenie środka Komisja ma wątpliwości, czy środek zaproponowany przez Zjednoczone Królestwo jest proporcjonalny do założonego celu i czy nie wpłynie niekorzystnie na konkurencję na tyle, by było to sprzeczne ze wspólnym interesem.
Komisja jest zdania, że konieczne jest przeprowadzenie pogłębionej analizy tej kwestii.
Komisja chciałaby zebrać informacje od innych zainteresowanych stron.
W tym celu i ze względów prawnych, Komisja musi wszcząć procedurę przewidzianą w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Tylko opierając się na tego rodzaju spostrzeżeniach Komisja może zadecydować, czy powyższa pomoc jest niezbędna i czy nie wpłynie niekorzystnie na warunki handlowe na tyle, by było to sprzeczne ze wspólnym interesem.
TEKST PISMA
"The Commission wishes to inform the United Kingdom that, having examined the information supplied by your authorities on the aid measure referred to above, it has decided to initiate the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty.
1.
PROCEDURE
1.
By letter dated 6 August 2004, registered by the Commission on 10 August 2004, the UK authorities notified a scheme providing qualifying businesses with favourable depreciation allowances (called "capital allowances") in respect of the capital costs the owners or occupiers actually incur in renovating or converting business premises that have been vacant for a year or longer and that are situated in designated disadvantaged areas.
A request for information aiming at clarifying some points of the notification was sent on 2 September 2004 (D/56282).
The UK authorities replied by letter dated 4 October 2004.
The latter was registered by the Commission on 18 October 2004 (A/37971).
2.
DESCRIPTION OF THE AID MEASURE
2.
Aim of the measure
The aim of the measure is to foster physical, economic and social regeneration of so-called pockets of deprivation [1], to support the redevelopment of brownfield sites, to increase private investment, enterprise and employment in the UK's most deprived communities by means of bringing empty for a year or longer-term derelict shops or business property back into productive use.
Such scheme is part of the UK Government's integrated approach to tackling the range of regeneration market failures that its most deprived communities face.
3.
The form and nature of the aid
The notified aid takes the form of capital allowances.
Capital allowances enable the capital costs, which a business actually incurs in the renovation or the conversion of empty or derelict for a year or longer business premises in order to bring them back into productive use, to be written off against a business's taxable profits.
They take the place of depreciation charged in the commercial accounts, which is not allowed for tax purposes.
The notified measure would provide the 100 % first year allowance (FYA) and 25 % writing-down allowance (WDA) for capital expenditure on renovating vacant commercial buildings, so the relief would be available for:
(a) expenditure that already qualifies for allowances under the plant and machinery regime (at 25 % WDAs per annum or 40 % FYAs [2]) or under the industrial building regime (at 4 % WDAs per annum); and
(b) expenditure that does not currently qualify for any relief, for example, expenditure on alterations to the fabric of non-industrial, commercial buildings (shops, offices).
In the case of expenditure falling under head (b), the notified measure would therefore constitute a new relief (at 100 % FYAs and 25 % WDAs per annum), as currently commercial buildings do not qualify for capital allowances.
In the case of expenditure falling under head (a), the effect of the measure would be the increased rate of allowance.
The new relief, according to the UK authorities, would operate mainly as a tax deferment benefit and only partly as a potential new relief against a business's taxable profits.
4.
Eligible costs and aid intensity
To be eligible for the BPRA scheme, the empty premises would have to have lain unused for a year or longer and must be situated in one of the 2000 designated most deprived areas of the UK — the so-called "designated disadvantaged areas".
5.
Geographical coverage of the scheme
The "designated disadvantaged areas in the UK", on which the notified BPRA is targeted, have been selected on the basis of the "indices of multiple deprivation (IMD)" developed for each of four regions of the UK.
This is a combined index covering six domains of deprivation (income, employment, health, education, housing and access to services).
The analysis has been applied at a very low geographical level (i.e. at the level of electoral wards, divisions or postcodes).
The present list of eligible areas has been set out in "The Stamp Duty (Disadvantaged Areas) Regulations 2001".
6.
Beneficiaries
The scheme applies to undertakings of any size and operating in any sector of the economy.
7.
Budget of the scheme
The estimated overall revenue losses, due to tax concessions for the five year period of the scheme, are about GBP 135 million (ca.
EUR 205 million).
8.
Legal basis of the scheme
Primary legislation:
- Capital allowances: renovation of business premises in disadvantaged areas ("Business Premises Renovation Allowances (BPRA)") — when enacted, this legislation will be inserted into Capital Allowances Act 2001.
Secondary legislation:
- SI 3747/2001 The Stamp Duty (Disadvantaged Areas) Regulations.
9.
Duration of the scheme
2005 — 2010
3.
ASSESSMENT OF THE AID MEASURE
10.
In accordance with Article 6(1) of Council Regulation (EC) No 659/1999 of 22 March 1999, the decision to initiate proceedings shall summarise the relevant issues of fact and law, shall include a preliminary assessment from the Commission as to the aid character of the proposed measure, and shall set out the doubts as to its compatibility with the common market.
11.
Procedure
The UK authorities have complied with the procedural requirements of Article 88(3) of the EC Treaty by notifying the abovementioned aid scheme before putting it into effect.
12.
The existence of aid
The Commission considers, at this stage of the procedure, that the measure constitutes State aid within the meaning of Article 87(1) of the EC Treaty, and this for the following reasons:
- State resources are involved because tax is foregone.
- The measure is selective because it is targeted upon particular geographical areas.
- The measure will reduce the costs for companies investing in the renovation or the conversion into productive use of empty or derelict business premises in the eligible areas.
It will therefore provide an advantage to such companies over other companies investing in other areas, and therefore not receiving the exemption.
- Because capital allowances apply to all business premises which have been renovated or converted into productive use in the designated areas it will, among others, inevitably benefit undertakings which are engaged in inter-State trade, or in a business sector in which there is inter-State trade.
Furthermore, the scheme does not provide that the limits laid down in Council Regulation (EC) No 69/2001 of 12 January 2001 on the application of Articles 87 and 88 of the EC Treaty to de minimis aid will be respected.
Accordingly, the new exemption may give rise to aid which affects competition in inter-State trade.
13.
Exemption grounds
(a) Article 87(2) of the EC Treaty lists certain types of aid that are compatible with the EC Treaty.
In view of the nature and purpose of the aid, and the geographical coverage of the scheme, the Commission considers, at this stage of the analysis, that the subparagraphs (a), (b) and (c) are not applicable to the measure in question.
(b) Article 87(3) of the EC Treaty specifies other forms of aid, which may be regarded as compatible with the common market.
In view of the nature and purpose of the aid measure and its geographical scope, the Commission considers, at this stage of the investigation, that the subparagraphs (a), (b), (d) and (e) of Article 87(3) are not applicable either.
(c) In the notification the UK authorities appear to agree with the above analysis and suggest that the question is whether the aid measure is compatible with the common market on the basis that it will facilitate the development of certain economic areas and it will not adversely affect trading conditions to an extent contrary to the common interest (Article 87(3)(c) of the EC Treaty).
(d) The coverage of the notified measure is not limited to small and medium-sized enterprises (SMEs), nor to firms in difficulty, nor to any one of the following activities: R&D, environmental protection, training, the creation or maintenance of employment.
Therefore, the Commission considers, at this stage of the analysis, that the notified measure can not be declared compatible with the common market on the basis of its conformity with any of the following regulations, frameworks or guidelines:
- Community guidelines on State aid for rescuing and restructuring firms in difficulty (OJ C 244, 1.10.2004, p. 2);
- Community framework for State aid for research and development (OJ C 45, 17.2.1996, p. 5 and OJ C 111, 8.5.2002, p. 3);
- Commission Regulation (EC) No 68/2001 of 12 January 2001 on the application of Articles 87 and 88 of the EC Treaty to training aid (OJ L 10, 13.1.2001, p. 20) and Commission Regulation (EC) No 363/2004 of 25 February 2004 amending Regulation (EC) No 68/2001 on the application of Articles 87 and 88 of the EC Treaty to training aid (OJ L 63, 28.2.2004, p. 20);
- Commission Regulation (EC) No 2204/2002 of 12 December 2002 on the application of Articles 87 and 88 of the EC Treaty to State aid for employment (OJ L 337, 13.12.2002, p. 3).
(e) The notified scheme could not be declared compatible with Commission Regulation (EC) No 70/2001 of 12 January 2001 on the application of Articles 87 and 88 of the EC Treaty to State aid to small and medium-sized enterprises (OJ L 10, 13.1.2001, p. 33) and Commission Regulation (EC) No 364/2004 of 25 February 2004 amending Regulation (EC) No 70/2001 as regards the extension of its scope to include aid for research and development (OJ L 63, 28.2.2004, p. 22) either.
In order for the aid to be in line with the provisions of the latter Regulations, it should be directed exclusively to SMEs respecting the foreseen maximum aid intensity.
The scheme is not restricted to SMEs.
Moreover, according to the data provided by the UK authorities, 85 % of all capital expenditure in the UK is undertaken by larger businesses and 15 % by SMEs.
Thus, although the scheme would be open for all enterprises, regardless of their size, it seems that the real immediate beneficiaries of the BPRA will mainly be large businesses.
(f) In the notification the UK authorities indicate that the aim of the measure is twofold: to promote the regional development and the environmental protection of disadvantaged areas in the UK.
With regards to the environmental protection objective, the scheme cannot be assessed on the basis of the Community guidelines on State aid for environmental protection (OJ C 37, 3.2.2001, p. 3):
- The measures cannot be qualified as any action designed to remedy or to prevent damage or to encourage the efficient use of the resources as defined in point 6 of the abovementioned guidelines.
- The investments concerned cannot be qualified as strictly necessary in order to meet environmental objectives intended to reduce or eliminate pollution and nuisances or for the rehabilitation of polluted industrial sites as defined respectively in points 36 and in 38 of the environmental protection guidelines.
- The measures cannot satisfy the rules applicable to operating aid in the form of tax reductions as defined in point E.3.2.
(g) The primary objective of the measure, as indicated by the UK authorities, is to promote the regional development.
Therefore, the Commission has examined the compatibility of the measure on the basis of the Guidelines on national regional aid (OJ C 74, 10.3.1998, p. 9), hereinafter referred to as the "regional aid guidelines".
The results of this analysis are presented below.
14.
Conformity with the regional aid guidelines
The capital allowances are granted in relation to the capital costs occurred for renovating or converting into productive use qualifying business premises in the designated disadvantaged areas.
In its notification the UK authorities argue correctly that the notified scheme is therefore primarily focussed on investment.
According to the regional aid guidelines, aid for investment in disadvantaged areas may be compatible with the common market, but only if certain conditions are satisfied.
At this stage of the examination, the Commission has doubts whether the notified scheme respects the conditions set out in these guidelines:
14(1) By letter No SG(2000) D/106293 of 17 August 2000, the Commission approved the UK regional aid map for the period 2000 to 2006 (N 265/2000).
The map defines the areas eligible for national regional aid under the derogations of Article 87(3)(a) and (c) of the EC Treaty.
The Article 87(3)(a) EC Treaty regions included in the map were defined on the basis of EU-wide criteria (NUTS level II regions with a GDP per capita in PPS lower than 75 % of the Community average).
The Article 87(3)(c) EC Treaty areas were selected on the basis of geographical units and social and economic indicators, proposed by the UK authorities themselves.
The business premises capital allowances will apply to costs qualifying as capital assets occurred for renovation or conversion into productive use of business premises situated in the so-called "designated disadvantaged areas", which have been defined on the basis of different geographical units and indicators (see point 5 above).
The result of this approach is that a number of areas eligible under the notified measure does not fall within the areas eligible for regional aid as defined in the present UK regional aid map.
14(2) Although the Commission has already dealt with this issue in the State aid C 13/2002 Stamp duty exemption for non-residential property in disadvantaged areas [3], being the latter scheme targeted precisely on the same disadvantaged areas, doubts whether the geographical coverage of the business premises capital allowances is compatible with the regional aid guidelines persist.
The concern is still based on the fact that the approval of the scheme, including the list of "designated disadvantaged areas" would in effect lead to a widening of the UK regional aid map.
In turn, this would undermine the concentration of regional aid areas, which is a leading principle of the Community's regional aid policy [4].
14(3) In order for the aid to be acceptable in assisted areas, it has to promote the development of the less-favoured regions by supporting either initial investment to establishments located in regions eligible for regional aid or job creation that is linked to investment [5].
Initial investment is defined in point 4.4 of the guidelines as "an investment in fixed capital relating to the setting-up of a new establishment, the extension of an existing establishment, or the starting-up of an activity involving a fundamental change in the product or production process of an existing establishment (through rationalisation, diversification or modernisation)."
The UK authorities were not able to remove the Commission's doubts as to whether expenditure incurred under the BPRA would constitute "initial investment" in all circumstances within the meaning of point 4.4 of the regional aid guidelines.
14(4) Section 360B of the draft Schedule 1 "Capital allowances: renovation of business premises in disadvantaged areas" allows the application of the notified depreciation rules in relation to:
(a) the conversion of a qualifying building into qualifying business premises,
(b) the renovation of qualifying building if it is or will be qualifying business premises,
(c) or repairs to a qualifying building or, where the qualifying building is part of a building, to the building of which the qualifying buildings forms part, to an extent that the repairs are incidental to expenditure within paragraph (a) or (b).
The Commission is not able, at this stage of the analysis, to conclude that work for conversion and renovation falls without a doubt under the definition of initial investment as given above.
Especially the words repair and renovation linguistically point out the direction of replacement investment, which, for the Commission falls under the definition of operating aid.
According to point 4.15 of the regional aid guidelines operating aid is aimed at reducing a firm's current expenses.
Cases in point as given by the regional aid guidelines are replacement investments [6].
14(5) Point 5.4. of the regional aid guidelines provides that regional aid schemes are approved by the Commission, subject to the aid intensity ceilings and the duration defined in the regional aid map.
The scheme intends to operate until 2010 and the UK authorities do not plan to modify it to fit the regional aid rules that come into force on 1 January 2007.
14(6) Point 4.18 specifies that the total amount of regional investment aid should respect the aid intensity ceilings set out in the regional aid map.
In the notification, the UK argues that the intensity of the scheme is estimated around 9-10 % NGE [7].
According to the UK authorities, this would be the most likely case based on experience gained in tax offices in the UK, assuming that about 50 % of all expenditure on renovation will go to integral plant and machinery, 40 % to commercial buildings and the remaining 10 % will be on industrial buildings.
However, the maximum aid intensity up to 40 % NGE could be reached in case of unincorporated business and up to 30 % NGE in case of companies.
The UK authorities claim that the likelihood of such maximum aid intensities is very slim, as this would assume that all the company's expenditure should be on the commercial building, i.e. on renovations for which no allowances are currently available, with no expenditure on integral plant and machinery which all qualify for capital allowances under the current regime for plant and machinery.
14(7) The Commission has doubts as to whether the "theoretical" maximum aid intensities would rarely apply in practice.
The definition of refurbishment is based on fiscal rules on capital expenditures as well as on the associated accountancy rules and it does not seem that plants that become an integral part of the buildings, such as lifts, heating systems, water and waste water services, alarm and security systems, fire fighting/prevention systems and wiring associated with or ancillary to any of the foregoing could be kept separately from a building.
In view of the more used general accountancy rules this kind of plants should become part of the building and, therefore, all the capital costs will qualify for capital allowances under the notified business premises renovation allowances scheme.
14(8) Point 2 of the regional aid guidelines provides that the granting of (regional) State aid in certain sectors (transport, shipbuilding, fisheries and coal) is subject to specific restrictions.
The Guidelines on national regional aid excludes specifically from its scope the production, processing and marketing of Annex I products.
Therefore any aid granted to undertakings operating in the production, processing and marketing of Annex I products is to be assessed according to the Community Guidelines for State aid in the agriculture sector [8].
In addition, pursuant to the provisions of the Multisectoral Framework (MSF 2002) [9], no regional aid may be granted in the synthetic fibres and steel sectors, and a maximum aid intensity of 30 % of the regional aid ceiling applies for an investment in the motor vehicle sector that exceeds an aid amount above EUR 5 million.
According to the notification, sensitive sectors are not excluded from the scope of the BPRA scheme.
It is unclear though how the UK authorities will ensure that the aid granted under the notified scheme to companies engaged in the abovementioned specific sectors will comply with the applicable special State aid rules.
14(9) Finally, the incentive of the measure can be questioned, as businesses might deliberately keep premises vacant for a year and forgo the income that could be generated by making use of these premises in order to benefit from BPRA.
15.
In the light of what has been said above, the Commission concludes that the proposed scheme does not fall within the scope and field of application of the existing guidelines, frameworks or regulations.
The Business premises renovation allowances scheme is focused on deprived areas for which, at present, no guidelines or frameworks exist.
16.
The former Guidelines on State aid for undertakings in deprived urban areas [10], which expired in 2002, would not have covered this kind of measure either.
However, the Commission Notice on the expiry of the guidelines on State aid for undertakings in deprived urban areas [11] provides that the non-prolongation of the guidelines does not imply that state aid for deprived areas would no longer be possible and, depending on specific circumstances of the proposed aid in question, it may be approved directly upon the basis of Article 87(3) of the EC Treaty.
17.
Accordingly, it is necessary to examine if the notified scheme could qualify for one of the exemptions laid down in Article 87(3) of the EC Treaty.
In order to do so, the Commission has assessed whether the measure proposed by the UK is necessary and proportionate to the stated objective and does not distort competition to an extent contrary to the common interest.
18.
Compatibility with Article 87(3) of the EC Treaty
18(1) In the past, the Commission has expressed the opinion that the rehabilitation of brownfield sites contributes to important Community objectives [12].
Brownfield has been defined as land and/or buildings in urban or rural areas that have previously been developed, but that are not currently in use [13].
The Commission believes that the renovation or conversion of empty business premises in order to bring them back into productive use as proposed by the UK by means of the notified measure could also be considered as a rehabilitation measure and would therefore, in general, contribute to Community objectives.
18(2) However, the Commission believes that at this stage further analysis is required in order to judge the appropriateness and proportionality of the Business Premises Renovation Capital Allowances.
This is underlined by the following facts:
- According to the data provided by the UK authorities, 85 % of all relevant expenditure in the UK is undertaken by larger businesses and only 15 % by SMEs.
Although the scheme is open for all enterprises regardless of their size, the main beneficiaries of the BPRA will mainly be large businesses.
- However, the UK authorities have stated that even in those cases where large companies own the business premises, SMEs would nevertheless be able to benefit from the measure indirectly as they are often renting business outlets from large enterprises.
This is underlined by data provided by the UK indicating that of new leases taken out on premises vacant for more than one year, 31 % are by large businesses and 69 % by SMEs.
For the most deprived areas according to the definition of the UK, the respective figures are 26 % for large enterprises and 74 % for SMEs.
- The Commission notes that the notified measure is not restricted to small and medium-sized companies within the Commission definition.
Furthermore, the Commission also notes that the scheme is not restricted to assisted areas pursuant to Article 87(3)(a) or Article 87(3)(c) of the EC Treaty.
- The use of the 2000 designated most deprived areas of the UK as target area of the notified measure raises the same issues as already in the case of the Stamp duty exemption scheme.
It deviates from the standard practice of the Commission when dealing with regional aid.
The Commission continues to believe that such a deviation needs to be justified in order to avoid that beneficiaries in areas which are not designated as assisted areas according to Article 87(3)(a) areas and/or Article 87(3)(c) areas receive a disproportionate economic advantage adversely affecting trading conditions to an extent contrary to the common interest.
- Furthermore, in approving the Stamp duty exemption scheme on the basis of the specific merits of this scheme, the Commission imposed a number of conditions.
Amongst others, the Commission decided that monitoring needed to be ensured and that the beneficial effects of the scheme on physical regeneration and notably on brownfield sites needed to be demonstrated.
The Commission so far has not received any ex-post analysis enabling it to assess the beneficial effects of the scheme.
- Although the UK authorities state that the average aid intensity would be between 9 % and 10 % net, maximum aid intensities under the notified measure can reach up to 40 % net in case of unincorporated businesses and up to 30 % net in case of companies, respectively.
18(3) The Commission, after a first preliminary assessment of the measure, therefore has doubts whether the measure proposed by the UK is proportionate to the objective and does not distort competition to an extent contrary to the common interest.
The Commission is of the opinion that a more thorough analysis of this complex question is necessary.
The Commission wishes to collect information from other interested parties.
To do so, the Commission must, for legal reasons, open the procedure provided for in Article 88(2) of the EC Treaty.
It is only with the help of such observations that the Commission can decide whether such aid is necessary and does not adversely affect trading conditions to an extent contrary to the common interest.
4.
DECISION
19.
In the light of the foregoing considerations, the Commission, acting under the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty, requests the United Kingdom to submit its comments and to provide all such information as may help to assess the aid scheme "Business Premises Renovation Allowances", within one month of the date of receipt of this letter.
20.
The Commission wishes to remind the United Kingdom that Article 88(3) of the EC Treaty has suspensory effect, and would draw your attention to Article 14 of Council Regulation (EC) No 659/1999, which provides that all unlawful aid may be recovered from the recipients.
21.
The Commission warns the United Kingdom that it will inform interested parties by publishing this letter and a meaningful summary of it in the Official Journal of the European Union.
It will also inform interested parties in the EFTA countries which are signatories to the EEA Agreement, by publication of a notice in the EEA Supplement to the Official Journal of the European Union and will inform the EFTA Surveillance Authority by sending a copy of this letter.
All such interested parties will be invited to submit their comments within one month of the date of such publication."
[1] The expression "pockets of deprivation" refers to the incidence of deprived communities, often close to prosperous areas.
[2] A 40 % rate FYA is available to small and medium sized enterprises (SMEs), but not to large business.
[3] L 149, 17.6.2003, p. 18.
[4] In this context the Guidelines on national regional aid point out that regional aid "… is conceivable in the European Union only if it is used sparingly and remains concentrated on the most disadvantaged regions.
If aid were to become generalised and, as it were, the norm, it would lose all its incentive quality and its economic impact would be nullified.
At the same time, the aid would interfere with the normal interplay of market forces and reduce the efficacy of the Community economy as a whole".
[5] Point 4.1 of the regional aid guidelines.
[6] Footnote 21 of the regional aid guidelines, p. 14.
[7] NGE: Net Grant Equivalent.
[8] OJ C 28 of 1.2.2000, p. 2.
[9] Multisectoral Framework on regional aid for large investment projects, OJ C 70 of 19 March 2002, p. 8, as amended by the "Commission communication on the modification of the Multisectoral Framework on regional aid for large investment projects (2002) with regard to the establishment of a list of sectors facing structural problems and on a proposal of appropriate measures pursuant to Article 88(1) of the EC Treaty, concerning the motor vehicle sector and the synthetic fibres sector", OJ C 263 of 1 November 2003, p. 3.
[10] OJ C 146, 14.5.1997, p. 6.
[11] The Commission Notice on the expiry of the Guidelines for undertakings in deprived urban areas was published in OJ C 119, 22.5.2002, p. 21.
[12] See Commission decision on Land remediation (State aid N 385/2002).
[13] See Commission decision on stamp duty exemption L 149, 17.6.2003, p. 18.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2005/C 59/07)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE STANDARDOWE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"OLIVA ASCOLANA DEL PICENO"
NR WE: IT/00331/ 4.12.2003
CNP (X) COG ( )
Niniejsze zestawienie jest podsumowaniem sporządzonym dla celów informacyjnych.
W celu uzyskania kompletnych informacji, w szczególności przeznaczonych dla producentów produktów posiadających chronioną nazwę pochodzenia (CNP), należy zapoznać się z pełną wersją specyfikacji na poziomie krajowym lub zwrócić się do odpowiednich służb Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwe służby w Państwie Członkowskim:
Nazwa: _BAR_ Ministero delle Politiche Agricole e Forestali _BAR_
Adres: _BAR_ Via XX Settembre n. 20, I-00187 ROMA _BAR_
Tel.: _BAR_ 06 481 99 68 _BAR_
Fax: _BAR_ 06 42 01 31 26 _BAR_
e-mail: _BAR_ qualita@politicheagricole.it _BAR_
2.
Wnioskodawca:
2.1 Nazwa: _BAR_ Associazione di Produttori di Oliva Ascolana tenera _BAR_
2.2Adres: _BAR_ Via delle Zeppelle, 113, I-63100 Ascoli Piceno _BAR_
2.3Skład: _BAR_ Producenci/przetwórcy (x) inni ( ) _BAR_
3.
Typ produktu:
Klasa 1.6 — Owoce, warzywa, zboża w stanie naturalnym lub przetworzone
4.
Opis dokumentu specyfikacji:
(podsumowanie warunków określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa: "Oliva Ascolana del Piceno"
a) Oliwka w słonej zalewie:
Kolor jednolity od zielonego do żółtego słomkowego, charakterystyczny zapach fermentacji, smak lekko kwaśny z delikatnym gorzkawym posmakiem, pachnąca i chrupiąca w ustach, miąższ pełny, delikatny i zwarty.
b) Oliwka nadziewana:
Właściwości organoleptyczne
Wygląd: kształt lekko wydłużony (eliptyczny), nieregularny; widoczne obszary zielone; po przełamaniu nadzienie przylega do oliwki i ma zwartą konsystencję.
Właściwości zapachowe: właściwości zapachowe o średniej intensywności, z zachowaniem nuty owocowej zielonej oliwki i przypraw.
Właściwości smakowe: produkt jest chrupiący dzięki użyciu odmiany oliwek Ascolana tenera, delikatny smak z gorzkim posmakiem, intensywnym do średnio-intensywnego.
Właściwości mikrobiologiczne:
Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi higieny żywienia.
Właściwości fizyczne:
1 kg nadziewanych oliwek powinien zawierać minimum 65 sztuk do maksimum 95 sztuk.
Obszar geograficzny: Obszar produkcji produktu o chronionej nazwie pochodzenia (CNP) obejmuje kilka gmin prowincji Ascoli Piceno oraz kilka gmin prowincji Teramo wskazanych w specyfikacji produkcji, w regionach Marche i Abruzzo.
Obszar produkcji jest zaznaczony na specjalnej mapie.
Dowód pochodzenia:
Początki uprawy oliwek w okolicach Piceno sięgają okresu wprowadzenia jej na Półwyspie Apenińskim przez Fenicjan i Greków.
Selekcja odmiany stołowej, znanej dzisiaj jako Ascolana tenera, trwała całe wieki i była wynikiem działania człowieka. Odmiana była znana od dawna i już w czasach starożytnych Rzymian była tak ceniona, że określano ją jako "Picenae", a następnie "Ascolana".
Marcjalis w jednym ze swoich satyrycznych epigramów krytykuje pewnego Mancino za prostactwo jego bankietów i, wśród innych przysmaków, których nie podano na jego stołach, podkreśla również brak oliwek picenae. W innym epigramie Marcjalisa zawarty jest quasi-opis oliwek picenae jako pobudzających apetyt.
Na obszarze Piceno w starożytności prawdopodobnie bardzo liczne były bogate plantacje oliwek, o czym pisze jeden z pomniejszych autorów łacińskich w swoim poemacie epickim "Punica".
W tamtej epoce wystarczyło powiedzieć "olivae picenae", aby zidentyfikować oliwki, które sprowadzano do Rzymu z tej prowincji.
Pliniusz uznawał je za najlepsze ze wszystkich włoskich oliwek.
Trudno podejrzewać, aby oliwki zwane Picenae mogły zostać pomylone z innymi odmianami oliwek stołowych, ponieważ w swoich dokładnych opisach w "Traktacie o Rolnictwie", wśród dziesięciu odmian oliwek stołowych, Columella wymienia również oliwkę Picena.
Później, dzięki mnichom benedyktynom oliwetanom zracjonalizowano prace rolne przy uprawie oliwek. Mnisi jako pierwsi do przetworzenia oliwek zastosowali "ług", czyli roztwór alkaliczny otrzymywany dzięki rozpuszczeniu jednej części wapna z 4-5 częściami popiołu drzewnego w wodzie.
Niepublikowane dokumenty pochodzące z archiwum benedyktynów zawierają informacje sprzed roku 1500 o uprawie, zbiorze oraz przetwórstwie oliwek stołowych w okolicach Ascolano.
Metody przygotowania oliwek przewidywały, zgodnie z dokumentami z epoki, przetwórstwo i konserwowanie na bazie wapna i potażu, a następnie soli.
Niektórzy autorzy opisują zbiory oliwek Ascolana, ich przetwórstwo oraz przygotowanie; oliwki te, nazywane po wyjęciu z nich pestek Żydami, ponieważ były bez duszy, można uznać za rzeczywistych przodków oliwek nadziewanych.
Chroniona nazwa pochodzenia "Oliva Ascolana del Piceno" oznacza zatem złożony produkt, owoc działania człowieka, który, przekazywany przez tysiąclecia, obrósł własną tradycją.
Ochrona tej typowej produkcji, przy zachowaniu znaczących interesów ekonomicznych, jak również tożsamości kulturowej silnie osadzonej na tym obszarze, przewiduje wprowadzenie systemu identyfikowalności, który zagwarantuje pewność pochodzenia produktu.
Umożliwi to kontrolowanie poszczególnych etapów procesu produkcji poprzez wpisanie do odpowiednich rejestrów producentów oliwek, wraz z określeniem działek katastralnych, na których prowadzona będzie uprawa, przetwórców, ze wskazaniem konkretnych zakładów przetwórstwa i konfekcjonowania oliwek, hodowców mięsnych odmian bydła, nierogacizny i drobiu, przetwórców oliwek nadziewanych, ze wskazaniem konkretnych zakładów przetwórstwa oliwek.
Ta sama organizacja, posiadająca upoważnienie Ministerstwa Polityki Rolnej i Leśnej, sprawdzi, czy produkt objęty ochroną CNP odpowiada wymogom określonym w specyfikacji.
Metoda otrzymywania: Metoda otrzymywania powinna być w pełni zgodna z wymogami specyfikacji produkcji złożonej w służbach Unii Europejskiej.
Uprawa, przetworzenie oraz konfekcjonowanie powinny odbywać się w miejscach produkcji określonych w pkt 4.3, tak, aby zapewnić możliwość identyfikowalności oraz kontroli produktu.
Związek: Piceno to starożytny region rozciągający się od prowincji Ancona do Atri w Abruzzo.
W ramach obecnego podziału administracyjnego, obszar ten znajduje się w dwóch regionach Marche oraz Abruzzo, a dokładnie w części gmin prowincji Ascoli Piceno oraz Teramo.
Historyczne centrum, skąd wywodzi się tradycja i kultura uprawy to miasto Ascoli Piceno i jego okolice.
Na zachód od obszaru produkcji leży łańcuch górski Apeninów zwany Monti Sibillini, prowadzący na wschód, aż do wybrzeża adriatyckiego. Obszar charakteryzuje się szczególnie pagórkowatym ukształtowaniem.
Klimat uwarunkowany jest morfologią tego obszaru oraz długością linii brzegowej, wzdłuż której wieją ciepłe i wilgotne wiatry — zwane sirocco.
Opady zwiększają się stopniowo od wybrzeża w stronę terenów pagórkowatych w głębi lądu, zgodnie z nieregularną krzywą opadową charakteryzującą się nasileniem opadów w okresie jesiennym, późnozimowym i wczesnowiosennym.
Morze ma duży wpływ na klimat całego obszaru uprawy stołowych oliwek Ascolana. Odmiana ta preferuje średnioroczną wielkość opadów niespadającą poniżej 900 mm oraz warunki glebowe charakteryzujące się obecnością wapnia.
Dzięki połączeniu takich czynników na tym zawężonym i ograniczonym obszarze produkt uzyskuje swoje słynne właściwości takie jak delikatność miąższu oraz charakterystyczny zapach i aromat, które sprawiają, że oliwki te są jedyne w swoim rodzaju.
Pierwotne centrum propagowania uprawy to terytorium gminy Ascoli Piceno oraz pobliskich okolic, gdzie uprawa odmiany Ascolana stanowi do dziś fakt nie tylko ekonomiczny, ale i kulturowy. Odmiana ta to żywotna roślina o bardzo gęstym ulistnieniu, z owocem pestkowym o elipsoidalnym kształcie.
Średnia waga owocu to ok. 8 gramów, a średnia waga pestki — poniżej 1 grama, co stanowi ok.
1/9 wagi całego owocu. Jakość oliwki Ascolana została uznana i doceniona przez różne osobistości historyczne, od papieża Sykstusa V, który wprowadził je na stoły watykańskie do Rossiniego, Garibaldiego i Pucciniego.
W niektórych badaniach bibliograficznych narodziny tradycji nadziewania i obsmażania oliwek stołowych zgodnie z przepisami i metodami używanymi do dzisiaj datuje się na ubiegły wiek.
Według tradycji ludowej, początki nadziewanej i smażonej oliwki wiążą się z koniecznością wykorzystania mięs pozostałych po bankietach i obiadach urządzanych w bogatych domach.
Uznaje się, że oryginalny przepis na farsz pochodzi z czasów powstawania Królestwa Włoch (lata 1859/61).
Oliva Ascolana del Piceno to produkt, który cechuje się wysoką jakością oraz reputacją będącą wynikiem tysiącletniej historii i udokumentowanej tradycji.
Nazwa: _BAR_ ASSAM — Agenzia Servizi Settore Agroalimentare delle Marche _BAR_
Adres: _BAR_ Via Alpi, 21, I-60100 ANCONA _BAR_
Oznakowanie:
Produkt o nazwie "Oliva Ascolana del Piceno", w słonej zalewie lub nadziewany, jest konfekcjonowany w odpowiednie pojemniki lub inne opakowania zgodne z obowiązującymi przepisami higieny żywienia.
Dodawanie jakichkolwiek kwalifikatorów nieprzewidzianych jednoznacznie w specyfikacji produkcji jest zabronione.
Nazwa na etykiecie musi być wykonana jasną, nieścieralną czcionką o wymiarach przynajmniej dwukrotnie większych niż nazwa firmy, jej forma prawna i inne.
Etykieta musi ponadto zawierać napis "w słonej zalewie", "w naturalnej słonej zalewie" lub "nadziewane" stosownie do typologii produktu, do którego się odnosi oraz symbol graficzny odsyłający do wzoru nierozerwalnie związanego z chronioną nazwą pochodzenia (CNP).
Symbol graficzny ma postać sześcianu w perspektywie płaskiej, widzianego od dołu.
Przedstawia 3 ścianki o różnych wymiarach.
Na ściance przedniej, kwadratowej sześcianu wykonano 2 stylizowane listki oliwne zbudowane zewnętrznie z okręgu wpisanego w kwadrat, a wewnętrznie ograniczone owalem, przedstawiającym oliwkę przeciętą poziomo przez trzy faliste linie, dzielące ją na cztery części; oś środkowa oliwki (owalnej) i struktura liści są nachylone względem podstawy o 30° w prawo; oliwka i listki są połączone gałązką uciętą w lewym dolnym rogu kwadratu.
Na ściance poniżej, średniej wielkości, przedstawiono odwzorowanie graficzne zamku z perspektywą wyrytą na wątku trawertynowym, o nachyleniu osi względem ścianki przedniej wynoszącym 30°.
Na trzeciej, najmniejszej ściance, bocznej lewej, o nachyleniu osi względem ścianki przedniej wynoszącym 60°, przedstawiono tylko wątek trawertynowy.
Kolor: logo jest czarno-białe, ale może być odtworzone w dowolnym kolorze lub kombinacji kolorów.
Wymogi krajowe: —
[1] Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa – Jednostka ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych, B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji opublikowany zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) 2408/92
Zmiana dotycząca zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej dokonana przez Irlandię w odniesieniu do planowanych usług lotniczych pomiędzy Galway/Na Minna a Wyspami Arańskimi
(2005/C 61/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Irlandia postanowiła wprowadzić zmianę do zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej w odniesieniu do planowanych usług lotniczych pomiędzy Galway/Na Minna a Wyspami Arańskimi, jak podano w zawiadomieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C 281/05 z dnia 5 października 2001 r.
Pomoc państwa — Zjednoczone Królestwo
Pomoc państwa nr C 4/2005 (ex NN 57/2004)
Podatek od Nieruchomości od Infrastruktury Telekomunikacyjnej
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 62/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 19 stycznia 2005 r., zamieszczonego w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Zjednoczone Królestwo o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej części wyżej wspomnianej pomocy/środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat pomocy, względem której Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji/Directorate-General for Competition,
Rejestr pomocy państwa/State aid Registry
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Zjednoczonemu Królestwu.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o poufne traktowanie ich tożsamości.
TEKST STRESZCZENIA
Procedura
W lutym 2004 r. Vtesse Networks Ltd, operator telekomunikacyjny ze Zjednoczonego Królestwa, złożył skargę dotyczącą rzekomej pomocy państwa w formie preferencyjnego opodatkowania British Telecom Plc ("BT"), głównego operatora telekomunikacyjnego.
Na podstawie powyższej skargi Komisja zażądała dostarczenia informacji przez władze Zjednoczonego Królestwa i otrzymała odpowiedź w kwietniu 2004 r.
Opis środka, w stosunku do którego Komisja wszczęła procedurę
Środek dotyczy podatku od nieruchomości w Zjednoczonym Królestwie nakładanego na majątek zakładowy, w tym infrastrukturę telekomunikacyjną.
Podstawowym rozporządzeniem regulującym ten system podatkowy w Anglii i Walii jest ustawa dotycząca finansów samorządów lokalnych (Local Government Finance Act) z 1988 r.
Przewiduje ona wycenę wartości aktywów, która stanowi podstawę podatkowania i w odniesieniu do której stosowana jest stawka podatkowa do wyliczenia zobowiązań podatkowych.
Stawkę podatkową ustala się co roku i jest ona jednakowa dla wszystkich operatorów telekomunikacyjnych.
Jakkolwiek podstawę opodatkowania dla każdego operatora określa Agencja Biura Wyceny (Valuation Office Agency/"VOA"), agencja wykonawcza rządu centralnego, stosując rozmaite metody wyceny, z możliwością odwołania się.
VOA stosuje określoną metodę wyceny aktywów w stosunku do BT i Kingston Communication (główny operator w regionie Hall), a inną metodę w odniesieniu do wnoszącego skargę i innych konkurencyjnych dostawców.
Wydaję się, ze zastosowanie różnych metod prowadzi do dysproporcji w obciążeniu podatkowym między spółkami konkurującymi na rykach telekomunikacyjnych.
Ocena pomocy
Według ogłoszenia Komisji w sprawie zastosowania zasad pomocy państwa do środków odnoszących się do bezpośredniego opodatkowania przedsiębiorstw (Dz.U. C 384 z 10.12.1998, str. 3-9), korzyści podatkowe ograniczone do pewnych typów przedsiębiorstw lub produkcji określonych towarów, mogą stanowić pomoc państwa.
Redukcja podstawy opodatkowania, a w konsekwencji poziomu opodatkowania, obowiązującego dla BT i Kingston, pociąga za soba selektywne korzyści dla tych przedsiębiorstw, redukując koszty, które normalnie podczas działalności handlowej musiałyby one ponosić.
Rynek telekomunikacyjny Zjednoczonego Królestwa został otwarty dla konkurencji, dlatego też korzyści przyznane BT i Kingston Communications mogłyby zakłócić konkurencję i wywrzeć wpływ na handel.
Wydaje się, że spełnione są warunki zakwalifikowania powyższego środka jako pomocy państwa w świetle art. 87 ust. 1.
Dlatego też na obecnym etapie procedury, Komisja doszła do wniosku, że władze Zjednoczonego Królestwa mogły przyznać BT i Kingston Communications pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1.
Podczas gdy występowanie pomocy można wykluczyć tam, gdzie zróżnicowane traktowanie usprawiedliwić można charakterem i ogólną strukturą systemu, w niniejszym przypadku Komisja wątpi w możliwość takiego usprawiedliwienia, biorąc pod uwagę nieodłączne cechy i wewnętrzną logikę systemu podatkowego.
Nie wydaję się, żeby odstępstwa przewidziane w art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu WE miały tu zastosowanie. Zważywszy na powyższe wątpliwości w odniesieniu do zgodności tej pomocy z Traktatem WE, Komisja postanowiła wszcząć formalną procedurę dochodzenia zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE. Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999, wszelka bezprawnie przyznana pomoc może podlegać windykacji od jej beneficjenta.
TEKST PISMA
"1.
The Commission wishes to inform the United Kingdom that, having examined the information supplied by your authorities in relation to the measure referred to above, it has decided to initiate the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty.
1.
PROCEDURE
2.
On 17 February 2004 (A/31115) the Commission registered a complaint from Vtesse Networks Ltd ("Vtesse"), a UK telecommunications operator, concerning alleged preferential tax treatment in favour of British Telecom plc ("BT"), the incumbent telecommunications operator.
Additional information was received from the complainant on 23 March 2004, 29 March 2004, 30 March 2004, 30 June 2004, 1 July 2004, 27 July 2004 and 11 October 2004.
A meeting with the complainant was held on 30 June 2004 to further clarify the technical details of the information submitted.
3.
The Commission also received on 28 April 2004 (A/33044) a letter from the UK Competitive Telecommunications Association ("UKCTA"), a trade association representing the interests of fixed-line telecommunications companies competing with BT, substantiating some of the issues brought forward by the complaint.
4.
On 16 March 2004 (D/51920) the Commission sent a request for information to the UK, which was answered on 23 April 2004 (A/32924).
The UK authorities submitted additional information on 11 October 2004 (A/37753).
5.
Finally, the Commission has received letters dated 19 November 2004 (A/38972) and 30 November 2004 (A/39285) from BT submitting their views on the issue.
2.
BACKGROUND
2.1.
Rating system
6.
"Business rates" are a UK property tax levied on non-domestic property [1].
Its aim is to contribute towards the cost of services provided by Local Authorities [2].
The primary regulation on non-domestic rating in England and Wales is the Local Government Finance Act ("LGFA") 1988 [3].
In addition, a number of statutory instruments govern the implementation of the system.
7.
Most properties are entered on so-called "Local Rating Lists", i.e. the rating lists of the authorities in whose territory the properties are located.
However, since properties such as telecommunications infrastructure extend beyond the boundaries of a single local authority, their valuations are typically entered on the so-called "Central Rating List", which exists for England and Wales [4].
The rate payments made are then redistributed to the local authorities in proportion to their populations.
8.
The tax rate, the so called "multiplier", which applies equally to all business properties, is determined annually by the Secretary of State [5] and applies equally to all operators.
It was set at 44,4 % of the rateable hereditament [6] for the fiscal year 2003/4 [7].
9.
The base of this tax, the so called "rateable values" in England and Wales, are determined by the Valuation Office Agency ("VOA"), an executive agency of the Inland Revenue, part of central government [8].
The VOA is responsible for valuing the assets and including them on the "Rating Lists".
Revaluations are held every five years, so the rateable values determined on 1 April 1998 (so called "antecedent valuation date") apply to the current five year period of 2000-05.
Valuations completed on 1 April 2003 will apply for the next period of 2005-10 [9].
10.
The property unit as valued for rating purposes is called the "rateable hereditament" and includes land, buildings and rateable plant and machinery [10].
Liability for the rates falls on the person in occupation of the rateable hereditament, i.e. the person who is in "paramount control" of the assets.
According to the VOA, there has to be an actual, exclusive and non transient occupation, which brings commercial benefits to the occupier [11].
According to the complainant, in relation to rateable occupation of buildings, which constitute the majority of UK rateable hereditaments, the test is "he who turns on the lights pays the rates".
2.2.
Rating of telecommunications
11.
Business rates are also levied on telecommunications infrastructure.
The Plant and Machinery Regulation ("Regulation") 2000 [12] stipulates that plant and machinery that are rateable for telecommunications infrastructure are "cables, fibres, wires, conductors or any system of such items, or any part of such items or such system, used or intended to be used in connection with the transmission of communications signals, and which are considered in the equipment of and are situated within premises" [13].
Plants and machinery not specifically described in the Regulation, such as for example telecommunications switching and transmission equipment, are not rateable [14].
12.
Telecommunications property has been subject to business rates since 1855 when telegraph poles on railways were deemed to be liable for rates [15], to be followed in 1969 by the telephones belonging to the Post Office ("PO") [16].
Following the split-up of the PO and the privatisation of BT in 1984, this tax was also levied on the latter's infrastructure, as well as on that of Mercury Communications [17], BT's only competitor during the duopoly situation of the 1980s.
Initially, the tax amount payable was determined by applying a prescribed "standard formula" [18].
13.
When the telecommunications industry was gradually opened up to competition starting in 1992, the tax was levied on all telecommunications infrastructure, including that belonging to cable television companies, public utilities and other competitive providers entering the telecom market.
The LGFA 1988 laid down the legal basis of the system, which foresaw a valuation of rateable hereditament, with a possibility to appeal, to determine the base of the business rates tax [19].
14.
As new technological solutions appeared, those too were submitted to the business rates tax regime.
For instance, fibre optic long distance and metropolitan area networks were added in the late 1990s [20].
Fibre optic services involve three different levels of assets: (i) the duct, (ii) the "dark" fibre and (iii) the "lit" fibre.
It is the current policy of the VOA to only rate fibres from when they are lit and carry traffic.
Ducts are rateable items, but only when used or intended to be used in connection with fibres, wires and cables.
Consequently, empty ducts and dark (unlit) fibres are not rated.
2.3.
Valuation
15.
The LGFA 1988 laid down the legal basis of the system to be applied in the new market environment.
Schedule 6 of the Act foresees a valuation of rateable hereditament to determine the base of the business rates tax.
The objective of the valuation is to make a proportionate assessment of the annual rental value for a property if it is available on the market [21].
If rental evidence is not available, the objective is to calculate the amount a hypothetical tenant would pay in rent to a hypothetical landlord for the actual hereditament.
16.
Since a specific method for valuing telecommunications networks is not prescribed, the VOA has a choice of four methods for calculating the "rateable value" of assets.
According to the VOA, there is an accepted hierarchy between the possible methods depending on the individual circumstances and the evidence available:
(a) First, if there is rental evidence of the property then the "Rental" method is to be used, i.e. the price at which the property is let.
(b) Second, if direct rental evidence is not available, a comparison with the rental evidence of other comparable properties can be made.
This method is called "Tone of the List", basically referring to a benchmarking exercise.
(c) Third, a "Receipts and Expenditure"("R&E") method is to be applied for properties which are seldom let, typically utilities.
It calculates the hypothetical annual rental value by examining the receipts and expenditures to arrive at a net profit, the so called "divisible balance".
The rateable value is determined by deducting the return required by a tenant on his capital ("tenant's share") from the divisible balance to arrive at the hypothetical rent ("landlord's share") [22].
(d) Fourth, one can resort to the "Contractor's Basis" method.
This method arrives at the rental value by estimating the decapitalised [23] costs of constructing a similar hereditament adjusted for age and obsolescence, by looking at the cost of the capital which would need to be raised to finance the build-out, i.e. the interest that one would need to pay for a loan or the foregone interest if one's own capital is used [24].
3.
DESCRIPTION OF THE MEASURE
3.1.
British Telecommunications
Valuations
17.
1995-2000 period: The VOA applied the "Receipts and Expenditure" method to BT.
Accordingly, BT's tax liability for the period of 1995-2000 was determined by a valuation based on the "R&E" method undertaken by the VOA, as subsequently adjusted following a negotiated settlement with BT who appealed against the original valuation at the Central London Valuation Tribunal, which is a technical tribunal.
The case was also due to be heard by the Lands Tribunal, a UK court, when BT and the VOA reached a settlement.
18.
The detailed inputs into the economic model forming the basis of the original valuation by the VOA using the "R&E" method and the content of the subsequent adjustments made following the negotiations with BT (who have constructed their own model based on the "Contractor's basis" method) are at this stage not available to the Commission and their transmission necessitates, according to the UK authorities, BT's consent.
The outcome was an agreement between the VOA and BT, which set the rateable value of BT's assets at GBP 470 million for the fiscal year 1995/96 [25].
Applying the 1995/96 multiplier of 43,2 % to this rateable value, BT's tax liability is estimated to equal about GBP 203 million for this period, which represented approximately 2 % of BT's relevant annual revenues [26].
19.
2000-2005 period: For the 2000 revaluation, applicable for the period of 2000-2005, the VOA settled BT's asset valuation at GBP 493 million [27].
The 2000 value was based on the principles and values agreed at the same time the 1995 list agreement was concluded [28].
Revisions
20.
In principle, a review of the system only takes place every five years.
According to the UK authorities, when applying the "R&E" method to BT, economic modelling was used to estimate the prospects of changes to the level of receipts over a period of five years, and an "equated" level of receipts and expenditure was estimated as being representative of the five year period.
This increased the level of certainty regarding BT's tax liabilities, as highlighted by the fact that the 1995 valuation also served as a basis for determining the 2000 values and as such conferred a de facto 10 year certainty upon BT.
21.
Moreover, subsequent downward revisions have been made to the 1995 valuation, to reflect the loss of market share of the company in the UK fixed telecommunications market resulting from the physical roll-out of competing telecommunications systems.
In practice, these revisions meant for instance a decrease of an estimated 22 % in the value of the rateable hereditament in 1999/00 compared to 1995/96, resulting in a reduction in BT's tax liability over the same period.
According to the authorities, such revisions are in line with the LGFA 1988 provisions which allow alterations to reflect changes in the physical state and enjoyment of the network [29].
To the Commission's knowledge, no similar upward adjustment has been made to reflect possible extensions or upgrades of the network.
3.2.
Kingston Communications
22.
Kingston Communications (Hull) plc is the incumbent telecommunications operator in the region of Hull [30].
During the privatisation of the telecommunications networks in the UK in the late 1980s, the network in Hull remained State owned and the property of the municipality.
Part of it was then sold to the public in 1999 with the Hull City Council remaining the only substantial single shareholder [31].
23.
The Commission has at this stage no information about the results of its valuation and hence the taxes it has been liable for.
However, according to the UK authorities, the only other operator valued by the full "R&E" method since 1995 is Kingston Communications in Hull.
3.3.
Vtesse
Valuations
24.
Vtesse is a "fibre to the business" service provider offering high-capacity retail leased lines, currently ranging from 25Mbits/s to 32Mbits/s, mainly supplied to large corporate users.
25.
According to Vtesse, these products de facto compete with BT's 10Mbits/s and above leased line offers.
In order to connect its customers, Vtesse leases "dark" fibre from other backbone operators and complements this with their own built infrastructure.
The property rented, i.e. the dark fibre, which is then lit, is included in the "rateable hereditament" of Vtesse.
The VOA has decided to rate Vtesse based on the "Tone of the List" method which establishes the "rateable value" of a kilometre of fibre route (consisting of a fibre pair), which is then applied each time new fibre is rented and lit.
This is the method generally used for other competitive providers as well.
26.
Based on benchmarks of actual rates paid, the VOA has set the tone rate for one kilometre route of fibre at GBP 1,200/km for the London metropolitan area and GBP 1,000/km in other parts of the country.
In addition, in 2001 a so called "oversupply allowance" was granted by the VOA to fibre providers assessed by the "Tone of the list" method [32] equalling a 15 % discount on the rateable value effective as of 1 April 2001 and 25 % as of 1 April 2002 [33].
According to the complainant, this was a one-off measure taking into account the chronic over-investment in fibre during the telecommunications boom and the subsequent drastic reduction in value of telecommunications networks.
Accordingly, Vtesse's tax liability was around 7 % of its recurring revenues in 2003/04, and is expected to be about 10 % for 2004/05 [34].
According to UKCTA, business rates paid by other competitive providers represent a similar percentage of their revenues to that of Vtesse.
Revisions
27.
While the tone rate is set at the beginning of the five year period, the tone of a kilometre route of fibre is applied each time new fibre is rented and lit.
Vtesse has the obligation to regularly inform the VOA of extension to its network so that the valuation of its hereditament can be adjusted.
As a consequence, whenever it procures fibre to provide services to its customers, it is liable for rates that may equal up to 20-30 % of the recurring revenues of a new contract.
3.4.
Other operators
28.
Mercury Communications (later Cable and Wireless, "C&W") was the first company to establish a nationwide telecommunications infrastructure to rival BT in the early 1980s, during the so called duopoly period.
In May 2000, C&W was divided into two businesses: the residential telephony, cable and internet access part was sold to cable TV operator ntl, while C&W retained the UK corporate internet access business and was renamed C&W UK.
With the full liberalisation of the market in the 1990s, C&W UK became an alternative telecoms provider competing with several other players in the market [35].
Originally C&W was valued just like BT by a prescribed formulae.
However, it is unclear for the Commission which valuation method is currently used for C&W UK.
29.
Regarding other operators active on the UK market, it is the Commission's understanding that they are valued based on the "Rental" or the "Tone of the List" method [36].
According to UKCTA, alternative telecoms operators typically pay two or three times the tax, expressed as a percentage of revenues, than BT.
However, the Commission currently is not in possession of exact data concerning business rates tax liabilities and relevant revenues of alternative telecommunications operators.
4.
COMPLAINT AND COMMENTS
30.
The complainant has raised the following specific claims and concerns:
(a) Choice of methods: If BT was valued using the "Rental" or "Tone of the List" methods as is used for Vtesse, it would end-up with a substantially higher and more proportionate tax liability.
It questions why the "Rental" or "Tone of the List" methods are not used for BT.
(b) Adjustments: In any case, the various methods should in principle yield similar results if appropriate adjustments were made.
The complainant doubts whether such adjustments are made in the process of BT's valuations, given the different results.
(c) Downward revisions: There is no downward revision in the valuation of competitors similar to that foreseen for BT to account for their eventual loss of market share or change in network topology.
(d) Upward revisions: There does not seem to be a systematic upward revision of BT's valuation either, should the value of its assets increase.
At the same time, Vtesse is charged incrementally, which causes an increase in the recurring price it can offer to its customers, whenever it leases new fibre, and lights this fibre to serve them.
The complainant claims to have lost several contracts to BT by a small margin due to the incremental tax burden it is obliged to include in its price bid versus BT who has no such incremental burden.
(e) Discretionary powers: The rating values and the valuation methods can be appealed, subject to time limits.
Once an appeal has been made, typically negotiations are held to agree on an appropriate value.
If no agreement is reached, it is referred to the relevant Valuation Tribunal, and at a second stage to the Lands Tribunal for determination.
However, in most cases a negotiated settlement is reached.
According to the complainant, the settlement signed with BT in 1995 gives the incumbent preferential treatment.
31.
It should be noted that UKCTA [37], representing various competitive telecom operators, as well as other operators' groupings, [38] have also expressed criticism to the UK authorities concerning, among others:
- the inappropriateness of applying a rating system, which was originally designed to assess buildings, to telecommunications infrastructure, including its infrequent revisions;
- the asymmetry of the valuation, in which different methods are applied to operators involved in the same activity, i.e. delivering telecom services, with special regard to the distinct treatment of the incumbents;
- the disproportionate results yielded by the use of such differential methods, i.e. BT is estimated to pay about 2-4 % of revenues [39], while its competitors typically pay several times this proportion.
32.
In response to the concerns of the industry, the UK Department of Trade and Industry, in association with the Office of the Prime Minister, OFCOM (the sector regulator) and the VOA, has appointed a contractor to review the rating system as it applies to telecommunications companies, including possible effects on competition.
The expert was due to report back during the summer of 2004.
However, according to the UK authorities, due to last minute unforeseen circumstances, this report has not yet been completed and could not be published.
5.
ASSESSMENT
5.1.
Existence of aid
33.
According to Article 87(1) of the EC Treaty any State aid granted by a Member State or through State resources in any form whatsoever which distorts competition or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, in so far as it affects trade between Member States, be incompatible with the common market.
According to the Commission's notice on the application of the State aid rules to measures relating to direct business taxation, tax benefits restricted to certain types of undertakings, insofar as they favour certain undertakings or the production of certain goods, may constitute State aid [40].
State resources
34.
In applying Community rules, State resources can be in "any form whatsoever", including tax measures such as a reduction in the tax base.
If and when there is a reduction in a tax burden compared to the general system, State resources are at stake.
The relative reduction of the business rates tax burden lowers the tax revenues of local authorities and hence is equivalent to the use of State resources in the form of fiscal expenditure.
Selective advantage
35.
A reduction in the tax base, and consequently the level of taxation, that a telecommunications operator is liable for, confers an advantage upon that undertaking in that it reduces the costs that that undertaking would normally bear in the course of its business.
This seems to be the case for BT and Kingston Communications, which benefit from a reduced tax base compared to other operators.
36.
The reasons behind this discriminatory taxation appear to be the application of a particular asset valuation method to BT and Kingston Communications, while applying a different method to other operators.
Even if the method applied, including the corresponding revision mechanism, is foreseen in the relevant legislation as one of the possible approaches, the non-uniformity of the system and the discretionary powers given to the VOA to apply the general provisions to specific operators, while deciding to treat other operators differently, may lead to a selective advantage to a certain undertaking, while disadvantaging others who compete on the same market.
37.
The justifications given by the UK authorities for applying the "Receipt and Expenditure" method to BT are:
(a) Asset ownership: BT owns 98 % of its infrastructure and does not pay rent for it which could serve as a basis for the "Rental" method.
(b) Size and diversity of infrastructure: There is no network as large, or nearly as large, and as diverse as BT's.
There are no comparable operators whose rental values could serve as benchmarks.
(c) The necessity to value "as a whole":BT's assessment is not made up of valuing many small parts and adding them together, but it has to be valued as a whole.
Benchmarks on rental values of particular network elements are irrelevant.
(d) Special obligations: The full value of BT's network is "depressed" by its onerous licence conditions such as its universal service obligations ("USO") and price cap regulations.
Vtesse, on the other hand, does not have USO [41].
38.
As stated in the Commission's abovementioned notice on direct business taxation, the presence of aid may be ruled out where the different nature of the measure is justified by the nature and general scheme of the system.
In line with the case-law of the Court of Justice [42], the Commission has continued to take the view that this justification must be based on the intrinsic features and inherent logic of the tax system.
In the case at hand, however, the Commission has doubts about the validity of such arguments, and in particular:
39.
Asset ownership: The UK authorities stated that the "Rental" method can only apply to lessees (and not lessors).
However, the rent received by BT when renting out its own infrastructure could serve as guidance for the value of the network.
Moreover, BT's retail business units themselves effectively rent infrastructure and buy network services from BT Wholesale, the business unit that manages BT's infrastructure.
The internal transfer prices between BT's retail businesses and BT Wholesale could provide a basis, or at least a benchmark, for estimating the rental value, with appropriate adjustments for network services (provided, of course, that those prices are set at arms length).
40.
Size and diversity of infrastructure: Such argumentation tends to suggest that bigger companies deserve reduced or digressive rates of taxation.
This statement appears to be incompatible with the Commission's position in previous fiscal aid cases stipulating that nothing justified preferential treatment in favour of large companies [43].
Moreover, if the logic of the business rates property tax system is to assess the value of infrastructure, the size of the company should not be taken into consideration during the valuation process.
In any case, the cable TV companies in the UK are also active in the telecommunications market, especially residential and, similarly to BT, have both an access and a backbone network.
Their taxation level could also serve as a benchmark [44].
41.
The necessity to value "as a whole": The UK was a forerunner in telecoms liberalisation, account separation and tariff regulation based on the cost-orientation of BT's tariffs.
For these purposes, OFCOM, the UK regulatory authority, and its predecessor OFTEL, have been systematically collecting cost accounting data from BT since the 1980s.
BT itself and OFCOM are in possession of detailed cost accounting data for BT's network.
This data could be used to determine the taxable value of BT's network, at least to verify the assessment of the tax authorities.
Moreover, liberalisation and network element unbundling have resulted in a variety of wholesale products which could serve as benchmarks for valuing the rental value of various infrastructure elements.
42.
Special obligations: The Commission is not aware of BT or Kingston Communications being compensated for the provision of universal service under the Universal Service Directive [45].
Nor is the Commission aware of any compensation for universal service, or for any other obligation, which could be regarded as a service of general economic interest, specifically being granted through reduced property taxation.
As regards to price regulation, while it may limit the returns of the incumbent and as such, the taxation level calculated based on the "R&E" method, this should not lead to inconsistency between the results of valuations by different methodologies.
Finally, being an incumbent in a market tends to bring advantages in terms of asset value, while the arguments brought forward by the VOA tend to focus on disadvantages.
43.
Adjustments: The Commission notes that even if the use of different methods could be justified by the logic of the system, these should deliver comparable results.
The Commission's initial assessment of the use of various methods in this particular case is that they seem to lead to significantly different results based on similar facts.
In particular, the "R&E" method estimates the rent value of the assets on the basis of revenues from the use of those assets, while the "Rental" and "Tone of the List" methods pick up the market values for the rent.
Hence, it seems that the "R&E" method implicitly assumes that assets are used at capacity and profitably, which however may not always be the case.
To avoid penalising operators whose assets are valued using a different method, appropriate adjustments would need to be made.
The Commission does not question the validity of the methods themselves, but rather has doubts about the way they are applied to different operators.
44.
Revisions: There does not seem to be any review mechanism in the system to ensure an equitable and proportionate tax burden among operators when applying the different methods.
Scope for revisions within the five year cycle is very limited.
While BT does enjoy a downwards revision mechanism, there does not seem to be a similar systematic review of the market conditions faced by competitors.
The effect of such adjustment appears to move the tax payable by the incumbent closer to one based on operational performance and revenues, while for other operators it remains a tax based on rent of assets irrespective of performance.
In addition, the failure to take into account the increase in the value of BT's infrastructure between two five-year review periods, while charging competitors incrementally as the value of their network increases, seems to further distort competition.
45.
Discretionary powers: The valuation process gives discretionary powers to the VOA and seems to leave considerable scope for negotiation.
According to the UK authorities, while there is an established practice, approved by the case law of the Courts of England, of applying a certain hierarchy of methods, there is no requirement in the LGFA 1988 to use any particular method in order to arrive at the rateable value and all methods can be considered [46].
In many cases, negotiated settlements are reached.
At this point, the Commission is unable to determine whether the reasoning behind adopting a certain rateable value for BT is well reasoned, justified, and documented and does not unduly disadvantage other operators [47].
In any case, such a settlement should respect the principle of non-discrimination among operators and the parameters on which the agreement has been reached should be objective and opened for all operators.
46.
Resulting taxation: The doubts about the justification of applying different valuation methods are further reinforced by the differences in the resulting taxation.
Even if the use of different methods and revision mechanisms would be based on an objective set of criteria, the Commission would expect these different methods to ensure equal treatment by yielding comparable results.
In this context, it would be useful to compare the tax levels to an objective measure of the economic use of the assets taxed, such as, for instance, revenues.
The tax payable by BT seems to be in the range of 2-4 % of relevant revenues while that payable by Vtesse and other new entrant competitors is said to be two or three times as much, and to reach 20-30 % on an incremental basis.
Moreover, the application of different methods seems to structurally produce different results when it comes to the frequency of revisions and adjustments.
While some minor discrepancy might be justified in the context of a property tax, it needs to be ensured that such differences are not disproportionate and discriminatory.
Distortion of competition
47.
The UK telecommunications market has been opened to competition since 1992 and today is a highly competitive market with numerous operators.
BT and Kingston Communications directly compete against Vtesse and other alternative providers active in the telecommunications services market.
Hence on the assumption that the difference in business rates taxation among these operators involved State aid and conferred a selective advantage upon certain players, it would alter their competitive position on the market and hence distort competition.
Effect on trade
48.
The mere fact that some firms' position is strengthened by the resulting lower rate of taxation compared to that of other firms which are competitors in intra-Community trade demonstrates that Community trade is affected.
BT is a company active on a global scale, competing on several community markets in electronic communications services.
Hence any advantage conferred upon it affects trade between Member States.
This criterion also appears to be fulfilled to the extent that the telecoms companies affected by the measure at stake are able, actually or potentially, to trade with companies located in other Member States.
Conclusion
49.
In conclusion, it would appear that the measure under consideration involves State aid within the meaning of Article 87(1) EC.
The Commission would like to emphasize, however, that this conclusion should not be seen as an attempt on its part to impose on the UK authorities the use of a particular valuation method.
It is, in fact, for the UK authorities to choose the method they consider most appropriate to value the "rateable hereditament", provided that any differences between individual undertakings or economic sectors are justified by the intrinsic features and inherent logic of the tax system and that, eventually, all taxable persons are subject to the same objective and non-discriminatory treatment, leading to comparable levels of taxation.
5.2.
Nature and amount of the possible aid
50.
On the basis of the information provided so far, the Commission tends to believe that the measures constitute new aid and not existing aid.
Despite the fact that communications systems have been rated since the middle of the 19th century, it is the Local Government Finance Act (LGFA) 1988 which largely governs the current non-domestic rates system in England and Wales.
Prior to the 1988 Act, BT (and most other utilities) were rated by a mandated statutory formula.
The LGFA put utilities on the same commercial basis as other enterprises by introducing an independent valuation by various methods and allowing for appeal.
The provisions of the Act were implemented at the 1995 valuation when the "Receipt and Expenditure" method was first applied to BT and Kingston Communications.
51.
Assuming that the measure qualifies as aid, within the meaning of Article 87(1) EC, the aid amount must, according to § 35 of the Commission's abovementioned notice on direct business taxation, be calculated on the basis of a comparison between the tax actually paid and the amount which should have been paid if the generally applicable rule had been applied.
However, since, at this point in time the Commission cannot pronounce itself on which method, if any, and, which level of taxation, if any, is deemed to be the standard one in the present case, the amount of aid cannot be determined at this stage, either.
5.3.
Compatibility
52.
At this stage and in view of the above, the Commission cannot exclude that BT, to whom the "Receipt and Expenditure" method is applied, may benefit from a specific and more favourable tax treatment amounting to State aid as defined under Article 87(1) EC.
In addition, the Commission notes that Kingston Communication is likely to benefit from a similar tax treatment than BT.
53.
It is therefore necessary to determine if such an aid could be considered compatible with the common market under Article 87(2) or (3) of the EC Treaty.
It appears that none of the exceptions under Article 87(2) EC Treaty apply in this case, as the measure is not aimed at the objectives listed in these provisions.
54.
Under Article 87(3)(a), an aid measure is considered compatible with the common market when it is designed to promote the economic development of areas where the standard of living is abnormally low or where there is serious underemployment.
Such areas are defined by the United Kingdom's regional aid map.
Since the measures are not limited to such areas, this provision does not apply.
55.
As regards the exceptions laid down in Article 87(3)(b) and (d), the aid in question is not intended to promote the execution of an important project of common European interest or to remedy a serious disturbance in the economy of the United Kingdom, nor is it intended to promote culture or heritage conservation.
56.
Finally, it is necessary to examine if the aid can qualify for the exception laid down in Article 87(3)(c) which states that an aid may be considered compatible with the common market where it facilitates the development of certain economic activities or of certain economic areas and does not adversely affect trading conditions to an extent contrary to the common interest.
57.
The preferential tax treatment does not seem to be related to investment or to job creation and constitutes a permanent relief from charges that should be normally met by these companies in the course of their business.
The measure could, at this stage, be considered as an operating aid scheme, the benefits of which will cease as soon as it is withdrawn.
According to the constant practice of the Commission, such aid cannot be considered to facilitate the development of certain economic activities or of certain economic areas.
58.
Since, assuming that the measure qualifies as State aid, it would not seem to qualify for any of the exceptions provided for in the Treaty, the Commission doubts that it could be considered compatible with the common market.
6.
CONCLUSION
59.
In the light of the foregoing considerations, the Commission, acting under the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty, requests that the United Kingdom submit its comments and provide all such information as may help to assess the aid/measures to BT and Kingston Communications, within one month of the date of receipt of this letter.
60.
The Commission is in particular interested to receive the conclusions of the review of the system undertaken by the Department of Trade and Industry or details of the ongoing discussions and any working papers on this matter.
In addition, it would like to receive the details of the agreement between the VOA and BT, the VOA and Kingston, concluded in 1995, applicable for the 1995-2000 period and especially the economic modelling behind the valuation and the justifications (including data on relevant revenues etc.) for any subsequent concessions made during the settlement.
Similarly, the Commission would like to receive the details of BT's and Kingston's 2000 valuation, applicable for the 2000-05 period.
Furthermore, the Commission is interested in tax levels and relevant revenue data for Vtesse and other alternative operators, including Cable and Wireless.
It also requests that your authorities forward a copy of this letter to the potential recipients of the aid.
61.
The Commission wishes to remind the United Kingdom that Article 88(3) of the EC Treaty has a suspensory effect, and, that Article 14 of Council Regulation (EC) No 659/1999 provides that all unlawful aid may be recovered from the recipient."
[1] Property used for business as opposed to residential purposes.
[2] "Business Rates — An Introduction", Valuation Office Agency.
[3] Local government finance in the UK is a devolved matter.
The UK Government is therefore only responsible for the rating system in England.
Rates in Wales, Scotland and Northern Ireland are the responsibility of the Devolved Administrations.
Pre-devolution legislation largely applies in England and Wales, where the system is very similar.
Therefore the description primarily covers the situation that exists there.
However, the situation in Scotland is broadly similar.
[4] For telecommunications properties that are entered on Local Rating Lists, this is done in the area where it is considered by the VOA that the greatest proportion of rateable value resides.
[5] Except in a revaluation year, the multiplier can not increase by more than the rate of increase of the Retail Price Index, South Oxford Council, www.southoxon.gov.uk
[6] The multiplier in percent was 43,2 1995/6, 44,9 1996/97, 45,8 1997/98, 47,4 1998/99, 48,9 1999/00, 41,6 2000/1, 43,0 2001/02, 43,7 2002/03, 44,4 2003/04, 45,6 2004/5.
[7] UK fiscal year 2003/4 covers the period 1 April 2003 — 31 March 2004.
[8] www.voa.gov.uk
[9] Economic circumstances are taken as at the "antecedent valuation date", while physical factors are taken as at the date of completing the rating list.
[10] Schedule 6 of the Local Government Finance Act on valuation of non-domestic hereditament, www.hmso.gov.uk
[11] Four tests of occupancy as established in John Laing and Son, Ltd.
V. Kingswood Assessment Committee and Others [1948] 2 KB 116.
[12] Statutory Instrument 2000/540, Valuation for Rating (Plant and Machinery) (England) Regulations 2000 N.540, Class 3 (4), www.hmso.gov.uk
[13] The main provisions apply to cables, fibres and wires that are outside the building, with those inside excluded from rateability.
[14] Brief Overview of the Telecoms Rating System for the purposes of the Broadband Stakeholders Group, Alan Roy Bradford CEO/VOA, 9 June 2003
[15] Electric Telegraph Co v Salford Overseers, op. cit. footnote 14.
[16] Most of the independent telecom companies were acquired by the General Post Office around 1912, except what is now Kingston Communications, which remained in the control of the local government in Hull.
[17] Later renamed Cable &Wireless, which since has been divided into Cable & Wireless UK and ntl.
See also supra paragraph 28.
[18] Telecommunications Cable Networks Rating Review, presentation by Alan Roy Bradford, Valuation Office Agency, 25 June 2004.
[19] The LGFA came into force in 1990, but assets were still valued using the prescribed formulae during 1990-95 since, allegedly, given the tight time frame the valuations could not be ready for this five year valuation period.
[20] Op. cit. footnote 14.
[21] Assuming the tenant undertook to pay the usual tenant's share and to bear the costs of the repairs and insurance and other expenses (if any) necessary to maintain the hereditament in a state to command rent.
[22] The Receipts and Expenditure Method of Valuation of Non-Domestic Properties, A Guidance Note, RICS Books.
[23] At the statutory rate of 5,5 % for the 2000 Rating List.
[24] The Contractor's Basis of Valuation for Rating Purposes, a Guidance Note, RICS Books.
[25] GBP 445 million for England and GBP 25 million for Wales.
[26] Based on Total Receipts of about GBP 10,199 million as stated in the 1995 Central Rating List Assessment for BT, CVO Analysis of Agreed Rateable Value, Equated Figures.
[27] GBP 467 million for England and GBP 26 million for Wales.
[28] Apparently BT's current list valuation, with effect from 1 April 2003, is about GBP 472 million (GBP 447,5 million for England and GBP 24,9 million for Wales) but appeals are outstanding.
It is unclear to the Commission whether this is the case, and if it is the case, why there has been a new valuation in April 2003 resulting in lower rateable values than those determined in the 2000 valuation.
[29] Paragraph 2(7) of Schedule 6 to the Local Government Finance Act 1988 allows for alterations to be made to a Rateable List still in force in certain cases, for instance in the case of matters affecting "the physical state or physical enjoyment of the hereditament" or "the mode or category of occupation of the hereditament".
[30] Since 1998 it also provides services to business customers in East Yorkshire where it is present on the market as an alternative provider.
[31] Espicom Business Intelligence: UK Telecommunications Market, 09/2003.
[32] BT and Kingston Communications in Hull do not benefit from this allowance, since it is only applied to those assessed by the "Tone of the List" method.
[33] Letter from VOA to Complainant, 11 March 2004.
[34] Recurring revenues include service revenues but exclude installation revenues.
Given that Vtesse's operations only started in 2002, such distinction seems reasonable to allow for comparison with BT.
Estimate for fiscal year 2004/05 is based on three quarter figures.
[35] Op. cit. footnote 31.
[36] Except the cable TV companies, which according to the knowledge of the Commission, are valued using a different method (based on "homes passed") than the four described in this decision to open the formal investigative procedure.
[37] UKCTA submission of 23 October 2003 to the Hearing on Broadband by the Trade and Industry Sub-Committee appointed by the House of Commons.
[38] Effect of Property Rating on Competition in the Market for Fixed Line Telecommunications Services in the UK: Proposed options for the future, paper drafted by alternative telecommunications providers, 12 July 2002.
[39] 4 % estimated for England based on 2001 revenues, op. cit. footnote 38.
[40] OJ C 384, 10.12.1998, p. 3-9.
[41] VOA's statement at the Berkshire Valuation Tribunal Hearing, 25 March 2004.
[42] Judgement of the Court of Justice in Case C-308/01 of 29 April 2004 concerning Gil Insurance Ltd and Joint cases T-346/99, T-347/99, T-348/99 point 58 onwards.
[43] Commission Decision of 17 February 2003 No C15/2002 on Belgian Coordination Centres (OJ L 282, 30.10.2003) and No C51/2001 on Dutch international financing activities (OJ L 180, 18.7.2003).
[44] See footnote 36.
[45] Directive 2002/22/EC on Universal Service and Users' Rights relating to electronic communications networks and services.
[46] Op. cit. footnote 14.
[47] According to the UK authorities, the VOA needs to obtain BT's consent to release to the Commission the relevant documentation which served for BT's valuation.
In addition, it is said that BT itself arrived at its own valuation by the "Contractor's Basis"method but the VOA is not in possession of this valuation.
--------------------------------------------------
1 euro Pomoc państwa — Słowenia
Pomoc państwa nr C 7/2005 (ex NN 80/2004) — Działalność priorytetowa
Zaproszenie do składania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 63/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Za pośrednictwem pisma z dnia 2 lutego 2005 r., zamieszczonego w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Słowenię o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wspomnianych środków.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środków, względem których Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia oraz następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Wspólnot Europejskich
DG ds. Konkurencji, Kancelaria ds. Pomocy Państwa
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Słowenii.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
1.
PROCEDURA
Pismem zarejestrowanym przez Komisję w dniu 1 października 2003 r., władze Słowenii przedłożyły program dotyczący odzyskania kosztów amortyzacyjnych w elektrowniach w Republice Słowenii w ramach tymczasowej procedury, o której mowa w ust. 3 lit. c) akapit pierwszy załącznika IV do Traktatu o Przystąpieniu Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji do Unii Europejskiej.
Zgłoszenie to zostało zarejestrowane, jako wniosek o pomoc państwa pod numerem SI 7/03.
W trakcie wymiany listów okazało się, że dwie elektrownie, które zostały wymienione w krótkim opisie zgłoszonych środków skorzystały z innego programu pomocy państwa.
Ten program pomocy państwa (zwany dalej "programem") został zarejestrowany przez Komisję w dniu 6 grudnia 2004 r. pod numerem NN 80/03.
Niniejsza decyzja dotyczy tylko pomocy państwa nr NN 80/04.
2.
OPIS PROGRAMU
Program działalności priorytetowej wspiera trzy typy producentów energii elektrycznej: producentów, którzy korzystają z odnawialnych źródeł energii, tych, którzy wykorzystują skuteczne technologie elektrociepłownicze oraz część elektrowni cieplnej w Trbovlje.
Producenci ci są znani jako "producenci kwalifikowani".
Operatorzy sieci energetycznych mają obowiązek zakupu energii elektrycznej wytworzonej przez producentów kwalifikowanych po stałej cenie ustalonej przez państwo, kształtującej się powyżej ceny rynkowej.
Producenci kwalifikowani mogą również zdecydować o sprzedaży wyprodukowanej energii elektrycznej na rynek.
W takim przypadku producenci otrzymają premię równą różnicy pomiędzy ceną rynkową a ceną, którą otrzymaliby w ramach zobowiązania do zakupu.
3.
ANALIZA PROGRAMU
Komisja początkowo stwierdziła, że wsparcie to stanowiło pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, ponieważ spełnione zostały cztery łączne kryteria właściwej definicji.
Następnie Komisja uznała, że pomoc ta została przyznana bezprawnie, jako że ma ona zastosowanie po dacie przystąpienia, została wprowadzona bez zgody Komisji i zgodnie z Traktatem o Przystąpieniu nie może kwalifikować się jako pomoc istniejąca.
Komisja następnie zbadała, czy pomoc tę można uznać za zgodną z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską.
Po pierwsze, Komisja przeanalizowała pomoc w świetle wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa dla celów ochrony środowiska [1].
Powyższa analiza każe wątpić w zgodność udzielonej pomocy z wyżej wspomnianymi wytycznymi, w szczególności odnośnie do definicji producentów korzystających z odnawialnych źródeł energii, produkcji ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu oraz poziomu pomocy w porównaniu do rzeczywistych kosztów dodatkowych poniesionych przez producentów.
Po drugie, Komisja przeanalizowała pomoc w świetle wytycznych Wspólnoty dotyczących metod analizy pomocy państwa związanej z kosztami amortyzacyjnymi [2].
Powyższa analiza każe wątpić w zgodność pomocy z tymi metodami.
W szczególności Komisja nie była w stanie ustalić, czy pomoc ta została obliczona w sposób, który umożliwia danej elektrowni przeprowadzenie takiego obliczenia, według wyżej wspomnianych metod.
Po trzecie, Komisja przeanalizowała pomoc jako odszkodowanie z tytułu opłat związanych z usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym.
Powyższa analiza każe wątpić w zgodność pomocy, ponieważ dla większości beneficjantów Komisja nie była w stanie wystarczająco precyzyjnie określić rodzaju usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, za które beneficjenci byli odpowiedzialni, a w przypadku jedynego beneficjanta, dla którego usługi można precyzyjnie zdefiniować, Komisja nie była w stanie ocenić proporcjonalnego odszkodowania.
Komisja ma również wątpliwości, czy pomoc finansowana przez opłaty parafiskalne jest zgodna z art. 25 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Uwzględniając powyższe uwagi Komisja uważa, że istnieją wątpliwości, czy środek ten może zostać uznany za zgodny ze wspólnym rynkiem.
Komisja zdecydowała się zatem wszcząć procedurę określoną w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999, wszelka bezprawnie przyznana pomoc może podlegać windykacji od jej beneficjenta.
TEKST PISMA
"1.
POSTOPEK
V dopisu, ki ga je Komisija registrirala 1. oktobra 2003, so slovenski organi predložili Program reševanja nasedlih investicij v podjetjih proizvodnje električne energije v Republiki Sloveniji v skladu z začasnim postopkom iz pododstavka 1(c) odstavka 3 Priloge IV Pogodbe o pristopu Češke republike, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Madžarske, Malte, Poljske, Slovenije in Slovaške k Evropski uniji.
Ta priglasitev je bila registrirana pod številko primera državne pomoči SI 7/03.
Komisija in slovenski organi so si izmenjali dopise o tej priglasitvi, pri čemer je zadnji dopis pod št.
D/57787 poslala Komisija dne 11. novembra 2004, na katerega so slovenski organi poslali odgovor 23. novembra 2004, ki ga je Komisija registrirala 24. novembra 2004.
V obdobju med izmenjavo teh dopisov sta dve elektrarni, navedeni v opisu ozadja sporočenega ukrepa, domnevno prejemali pomoč od drugega, veliko širšega programa državne podpore, ki ni bil znan Komisiji.
Ta drugi program državnih pomoči (v nadaljnjem besedilu "program prednostnega dispečiranja" ali "program") je Komisija registrirala 6. decembra 2004 pod številko primera državne pomoči NN 80/04.
Pričujoča odločba obravnava samo primer NN 80/04.
Primer SI 7/03 je obravnavan v drugi, ločeni odločbi Komisije.
2.
OPIS UKREPA
Program prednostnega dispečiranja je bil vzpostavljen v Sloveniji leta 2001 z namenom zagotoviti podporo proizvodnji električne energije nekaterih vrst proizvajalcev električne energije.
Za prejemanje pomoči iz programa mora Ministrstvo za okolje, prostor in energijo proizvajalcu električne energije dodeliti status "kvalificiranega proizvajalca" [3].
Status kvalificiranega proizvajalca se lahko dodeli trem vrstam proizvajalcev električne energije:
- proizvajalcem električne energije, ki uporabljajo obnovljive vire energije, razen hidroelektrarnam z zmogljivostjo več kot 10 MW;
- proizvajalcem električne energije s sočasno proizvodnjo toplote in električne energije z nadpovprečno učinkovitostjo, razen komunalnih ogrevalnih postaj z zmogljivostjo več kot 10 MW in industrijskih ogrevalnih postaj z zmogljivostjo več kot 1 MW;
- termoelektrarni Trbovlje (v nadaljevanju "elektrarna Trbovlje"), in sicer za delež njene proizvodnje, ki uporablja do 15 % domače primarne energije, potrebne za kritje porabe električne energije v Sloveniji.
Leta 2003 so kvalificirani proizvajalci brez elektrarne Trbovlje in elektrarne s sočasno proizvodnjo toplote in električne energije v Ljubljani (v nadaljevanju "elektrarna Ljubljana") proizvedli približno 2,7 % električne energije, proizvedene v Sloveniji.
Ta delež naraste na 11,2 %, če vključimo obe zgoraj navedeni elektrarni.
Kvalificirani proizvajalci imajo pravico, da upravljavec omrežja, na katerega so priključeni, od njih odkupi celotno proizvodnjo po ceni, ki jo po informacijah, ki so na voljo Komisiji, vsako leto določi ali prilagodi država.
Ta cena je višja od tržne cene.
Kvalificirani proizvajalci se lahko tudi odločijo, da svojo električno energijo prodajo na trgu, pri čemer so v tem primeru upravičeni do premije, ki je enaka razliki med prihodki, ki bi jih prejeli, če bi se odločili, da svojo električno energijo prodajo upravljavcu omrežja, in prihodki, ki so jih prejeli od trga.
Upravljavci omrežja dobijo nadomestilo za škodo, ki jim je povzročena, ker morajo na trgu prodajati električno energijo, ki so jo kupili od kvalificiranih proizvajalcev po ceni, nižji od določene nakupne cene.
Vrednost nadomestila določi država na podlagi gibanj tržnih cen.
Leta 2003 je po ceni 8 SIT/kWh skupna vrednost nadomestil znašala 9,5 milijard SIT.
Nadomestila se financirajo iz določenega prispevka, katerega plačilo je naloženo porabnikom in je vključen v pristojbine za uporabo omrežja.
Ta prispevek je sorazmeren s porabljeno energijo.
3.
PRESOJA
3.1 Obstoj pomoči
Da bi bil ukrep državna pomoč v smislu člena 87(1) Pogodbe ES, mora biti selektiven, izkrivljati ali groziti, da bo izkrivljal konkurenco in vplival na trgovino med državami članicami, zagotavljati ugodnost upravičencem ter biti dodeljen v obliki državnih sredstev.
Komisija je analizirala, ali program predstavlja državno pomoč, na dveh ravneh: na ravni upravljavcev omrežja in na ravni kvalificiranih proizvajalcev električne energije.
3.1.1 Analiza na ravni upravljavcev omrežja
Upravljavci omrežja morajo kupiti električno energijo od kvalificiranih proizvajalcev, ki so se za to odločili, po ceni, ki jo določi država.
To električno energijo nato ponovno prodajo na trgu po tržni ceni, ki je nižja od cene, ki jo določi država za obvezni nakup.
Nadomestila, ki jih program namenja upravljavcem omrežja, so enaka izgubam, ki jih utrpijo zaradi razlike med tema dvema cenama.
Komisija meni, da ta nadomestila upravljavcem omrežja ne prinašajo nikakršnih posebnih ugodnosti.
Nadomestila namreč ne vsebujejo nikakršnih prekomernih nadomestil za upravljanje električne energije, kar pomeni, da se gospodarska korist iz nadomestil v celoti prenese na proizvajalce.
Gospodarski položaj upravljavcev omrežja v zvezi s temi nadomestili je povsem enak položaju, v katerem bi bili, če ne bi obstajala nikakršna obveznost nakupa, saj bi v tem primeru električno energijo kupovali od proizvajalcev elektrike po tržni ceni.
Zaradi tega program upravljavcem omrežja ne prinaša nikakršne konkurenčne prednosti.
Ker je obstoj gospodarske prednosti eden od kumulativnih pogojev, ki morajo biti izpolnjeni, da bi bil ukrep državna pomoč v smislu člena 87(1) Pogodbe ES, Komisija ugotavlja, da program v tem smislu ne predstavlja državne pomoči upravljavcem omrežja.
3.1.2 Analiza na ravni kvalificiranih proizvajalcev električne energije
V nasprotju s tem kvalificirani proizvajalci električne energije prejemajo določeno konkurenčno prednost iz programa, saj imajo jamstvo, da bo električna energija, ki jo proizvedejo, prodana po določeni ceni, ki je višja od tržne, če pa se odločijo, da to električno energijo prodajo neposredno na trgu, da bodo dobili premijo nad prihodki, ki jih ustvarijo iz prodaje.
Ta prednost je selektivna, saj koristi samo kvalificiranim proizvajalcem električne energije.
Ta program torej izkrivlja konkurenco in vpliva na trgovino.
Trgi električni energije so namreč odprti za konkurenco in med državami članicami poteka trgovina z električno energijo, zlasti od začetka veljavnosti Direktive 96/92/ES Evropskega parlamenta in Sveta z dne 19. decembra 1996 o skupnih pravilih notranjega trga z električno energijo [4].
Program torej izpolnjuje najmanj tri od štirih kumulativnih meril, ki morajo biti izpolnjena, da se ukrep opredeli kot državna pomoč v smislu člena 87(1) Pogodbe ES.
Ukrep torej predstavlja državno pomoč izključno, če izpolnjuje četrto merilo, tj. če je financiran iz državnih sredstev.
Proizvajalci lahko prejemajo koristi od programa na dva načina: bodisi s prodajo svoje proizvodnje svojemu upravljavcu omrežja prek mehanizma obveznega nakupa ali s prodajo svoje proizvodnje neposredno na trgu in prejemanjem državne premije, ki je enakovredna gospodarski koristi, ki bi jo pridobili, če bi se odločili za uporabo mehanizma obveznega nakupa.
V svoji sodbi v primeru PreussenElektra [5] je Sodišče pregledalo mehanizem, na podlagi katerega je država podjetja v zasebni lasti prisilila v nakup električne energije od določenih proizvajalcev električne energije po ceni, ki jo je določila država in ki je bila višja od tržne cene.
Sodišče je razsodilo, da v tem primeru ni bilo prenosa javnih sredstev, in da zato tudi ni bilo državne pomoči.
V tej fazi svoje analize Komisija meni, da se zadevni program zelo razlikuje od sistema, ki ga je pregledalo Sodišče v okviru zgoraj navedene sodbe.
Kot prvo, ena od obeh možnosti, da se proizvajalci lahko odločijo za ugodnosti iz programa, ne temelji na obveznem nakupu z uporabo mehanizma fiksno določene cene, temveč na bolj klasičnem sistemu, v okviru katerega upravičenec prejme podporo od države (v zadevnem primeru v obliki "premije"), kar je očitna uporaba državnih sredstev.
V tej fazi svoje analize Komisija meni, da je obstoj te možnosti v programu sam po sebi dovolj za ugotovitev, da celotni mehanizem temelji na državnih sredstvih.
Kolikor je Komisija seznanjena, se upravičencem v resnici ni treba odločiti za eno ali drugo možnost enkrat za vselej, temveč lahko periodično prehajajo iz ene na drugo možnost.
Poleg tega, četudi obstoj možnosti za prejemanje "premije" sam po sebi ne bi dopuščal ugotovitve, da celoten sistem temelji na uporabi državnih sredstev, Komisija meni, da se v zadevnem primeru mehanizem obveznega nakupa v dveh pomembnih sestavinah razlikuje od primera, ki ga je obravnavalo Sodišče, kar Komisijo vodi v ugotovitev, da se v zadevnem primeru dejansko uporabljajo državna sredstva.
Kot prvo, podjetja, ki jim država nalaga nakup električne energije, niso v zasebni lasti, za razliko od podjetij v primeru PreussenElektra.
Nasprotno, vsa ta podjetja so v 100-odstotni javni lasti.
Uporabljena sredstva so torej sredstva, ki pripadajo podjetjem v javni lasti.
V takem primeru sodna praksa nalaga Sodišču, da preveri, ali se poraba sredstev podjetij lahko pripiše državi.
V zadevnem primeru se lahko ta poraba nedvomno pripiše državi, saj obvezni nakup nalaga zakon, cena nakupa pa je določena z ministrskimi odredbami.
V tej fazi svoje analize Komisija meni, da ti pomisleki zadostujejo za ugotovitev, da so zadevna sredstva pravzaprav državna sredstva.
Kot drugo, za razliko od primera PreussenElektra podjetja, ki jim je naložen obvezni nakup, prejemajo od države nadomestilo za izgube, ki izhajajo iz tega nakupa.
Komisija se zaveda, da se nadomestilo financira s komponento davkom podobne dajatve, ki jo določi država in ki prehaja skozi državna sredstva.
Komisija meni, da se lahko šteje, da so iztržki od te davku podobne dajatve državna sredstva, ki v končni fazi ne koristijo upravljavcem omrežja, temveč se odvajajo kvalificiranim proizvajalcem električne energije.
V tej fazi svoje analize Komisija meni, da je to še en prepričljiv razlog za ugotovitev, da prednost, ki jo prejemajo proizvajalci, izhaja iz državnih sredstev.
Glede na to Komisija v tej fazi svoje analize meni, da zadevni program predstavlja državno pomoč kvalificiranim proizvajalcem električne energije v smislu člena 87(1) Pogodbe ES.
3.2 Obravnava vprašanja, ali je zadevna pomoč obstoječa pomoč – primer programa v splošnem
Pododstavek 1 odstavka 3 Priloge IV Pogodbe o pristopu Češke republike, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Madžarske, Malte, Poljske, Slovenije in Slovaške k Evropski uniji določa pogoje, pod katerimi se lahko pomoč, ki je bila uvedena v novi državi članici pred datumom pristopa in je po tem datumu še vedno veljavna, ob pristopu šteje za obstoječo pomoč v smislu člena 88(1) Pogodbe ES.
Program, analiziran v tej odločbi, spada v okvir zgoraj navedenih določb, saj je bil uveljavljen leta 2001, tj. pred pristopom, in se po pristopu še naprej uporablja kot program.
Poleg tega v tej fazi svoje analize Komisija meni, da tudi predpristopne odločitve o dodelitvi posamezne pomoči v okviru programa predstavljajo posamezno pomoč, ki je veljavna po pristopu.
Ker namreč država lahko določi ali prilagodi cene obveznega nakupa vsako leto, finančna obrazložitev države ni pogojena z odločitvijo o dodelitvi posamezne pomoči, temveč, v nasprotju s tem, ostaja odprta med celotnim trajanjem posamezne pomoči in zlasti po pristopu, razen v primeru tistih izrednih proizvajalcev, ki bi pred pristopom izgubili status kvalificiranega proizvajalca.
Ta odsotnost poznavanja finančne obrazložitve države na dan pristopa pomeni, da tudi posamezne pomoči, dodeljene na podlagi programa pred pristopom, ostanejo po datumu pristopa še naprej veljavne.
Zgoraj navedene določbe Pogodbe o pristopu naštevajo kategorije pomoči, ki se ob pristopu štejejo kot obstoječa pomoč v smislu člena 88(1) Pogodbe ES:
- ukrepi pomoči, ki so se začeli izvajati pred 10. decembrom 1994. program se je začel izvajati leta 2001 in zato ne spada v to kategorijo;
- ukrepi pomoči, ki so našteti v dodatku k Prilogi IV Pogodbe o pristopu. program ni del tega seznama in zato ne spada v to kategorijo;
- ukrepi pomoči, ki jim Komisija po posebnem postopku, običajno znanem kot "začasni postopek", ni ugovarjala.
Program kot tak ni nikoli šel skozi ta postopek, kakor so slovenski organi izrecno navedli v svojem dopisu Komisiji z dne 23. novembra 2004.
Program kot celota zato ne spada v to kategorijo.
Vendar Slovenija meni, da sta dve posamezni pomoči, dodeljeni v okviru tega programa, in sicer v zvezi z elektrarno Trbovlje in elektrarno Ljubljana, šli skozi začasni postopek in bili v okviru začasnega postopka sporočeni Komisiji, ki jih je registrirala pod številko primera državne pomoči SI 7/03.
V nadaljevanju je analiziran poseben primer teh dveh posameznih pomoči.
Glede na navedeno je mogoče ugotoviti, da se zadevni program ob pristopu ne more šteti za obstoječo pomoč v smislu člena 88(1) Pogodbe ES.
3.3 Obravnava vprašanja, ali je zadevna pomoč obstoječa pomoč – primer dveh posebnih posameznih pomoči programa v zvezi z elektrarno Trbovlje in elektrarno Ljubljana
V svojem dopisu Komisiji z dne 23. novembra 2004 so slovenske oblasti trdile, da program kot tak ni posredovan Komisiji v skladu z začasnim postopkom, ampak da sta ti dve posamezni pomoči sestavni del priglasitve, ki jo je Komisija registrirala pod številko primera SI 7/03.
Komisija meni, da se ne more strinjati s to trditvijo.
Komisija namreč opozarja, da dokumenti, ki so bili predloženi v okviru navedene priglasitve, niso vsebovali nikakršnih informacij, z izjemo zelo splošnega opisa mehanizma programa, zlasti pa informacij o tem, kako se program uporablja v zvezi z zadevnima posameznima pomočema.
Edina informacija, ki je bila na voljo, je bila ocena skupne vrednosti gospodarske ugodnosti, ki sta jo elektrarni prejemali v obdobju, nepovezanem s trajanjem programa in ki je bila uporabljena kot podlaga za oceno kumulacije z nasedlimi stroški, ki je bila osrednji predmet priglasitve SI 7/03.
Skoraj vse druge informacije, zlasti pa podatke, pomembne za analizo obstoja državne pomoči, je morala Komisija poiskati v javnih virih (zlasti na spletnih straneh Agencije RS za energijo), kljub večkratnim zahtevam po posredovanju teh informacij.
V nekaterih spremljevalnih listinah, ki so jih poslali slovenski organi v okviru analize primera SI 7/2003, je bilo celo izrecno navedeno, da navedeni elektrarni nista koristnici državne pomoči v zadevnem primeru.
Poleg tega Komisija preučuje, ali je možno, da država članica posamezen primer priglasi kot posamezno pomoč v okviru programa, programa kot takega pa izrecno ne priglasi.
Čeprav se ta pripomba nanaša načeloma na običajne postopke iz Pogodbe ES, v tej fazi svoje analize Komisija meni, da bi morala veljati tudi za začasni postopek, ki je v številnih vidikih podoben tem postopkom.
Glede na navedeno Komisija v tej fazi svoje analize meni, da navedenih posameznih pomoči ni mogoče šteti za pomoči, priglašeni Komisiji v okviru začasnega postopka, ter da ju zato ni mogoče šteti za obstoječi pomoči ob pristopu.
V primeru druge možnosti Komisija upošteva dejstvo, da še ni sprejela nikakršnega konkretnega ali nakazanega ukrepa, iz katerega bi izhajalo, da v ničemer ne ugovarja posameznima pomočema v okviru začasnega postopka.
V primeru, da bi se primera štela za pomoči, priglašeni na podlagi tega mehanizma, bi se morala ta odločitev o uvedbi postopka šteti za ugovor Komisije v smislu začasnega postopka v zvezi s posameznima pomočema.
Posledica tega ugovora je, da posamezni pomoči ne izpolnjujeta nobenega od pogojev, da bi se na datum pristopa šteli za obstoječi pomoči.
Ker je okvir za analizo, ali primera zbujata resen sum o njuni združljivosti v okviru začasnega postopka, enak okviru za analizo, ali primera zbujata resen sum o njuni združljivosti v skladu s pravili iz Pogodbe ES, in ker pododstavek 3 odstavka 3 Priloge IV Pogodbe o pristopu Češke republike, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Madžarske, Malte, Poljske, Slovenije in Slovaške k Evropski uniji določa, da se šteje, da ima ugovor zoper ukrep v okviru začasnega postopka enak učinek kakor odločitev o uvedbi uradne preiskave na podlagi običajnih pravil Pogodbe ES o državni pomoči, v nadaljevanju te odločbe ne bo razlikovanja med tema dvema analizama.
3.4 Presoja
Člen 87(1) Pogodbe ES določa splošno načelo prepovedi državne pomoči v Skupnosti.
Člen 87(2) in 87(3) Pogodbe ES predvideva izvzetja iz načela splošne nezdružljivosti, določenega v členu 87(1).
V zadevnem primeru izvzetja iz členu 87(2) Pogodbe o ES ne veljajo, ker program nima niti socialnega značaja in ni dodeljen posameznim porabnikom, niti ne popravlja škode, ki so jo povzročile naravne nesreče ali izjemne okoliščine, niti ni dodeljen gospodarstvu določenih območij v Zvezni republiki Nemčiji, na katere vpliva njena delitev.
Nadaljnja izvzetja so opredeljena v členu 87(3) Pogodbe ES.
Izvzetja iz člena 87(3)(a), člena 87(3)(b) in člena 87(3)(d) ne veljajo v zadevnem primeru.
Razen v zelo izjemnih pogojih, ki v zadevnem primeru niso izpolnjeni, izvzetje iz člena 87(3)(a) ne dovoljuje pomoči za tekoče poslovanje.
Nadalje, pomoč ne spodbuja izvajanja pomembnega projekta v skupnem evropskem interesu, ne odpravlja resne motnjo v gospodarstvu določene države članice, niti ne spodbuja kulture in ohranjanja dediščine.
Velja lahko torej zgolj izvzetje iz člena 87(3)(c) Pogodbe o ES.
3.4.1 Presoja programa kot ukrepa za spodbujanje varstva okolja
Program lahko prispeva k varstvu okolja.
Komisija ga je zato analizirala v luči Smernic skupnosti o državnih pomočeh za varstvo okolja [6] (v nadaljevanju "okoljske smernice").
Program zagotavlja pomoč za tekoče poslovanje za proizvodnjo električne energije za tri kategorije proizvajalcev ("kvalificirani proizvajalci").
Komisija je najprej preverila, ali so opredelitve kvalificiranih proizvajalcev združljive z opredelitvami proizvajalcev, ki smejo prejemati pomoč za tekoče poslovanje za proizvodnjo električne energije na podlagi okoljskih smernic.
Prva kategorija kvalificiranih proizvajalcev so proizvajalci, ki proizvajajo električno energijo z uporabo obnovljivih virov primarne energije, z izjemo hidroelektrarn z zmogljivostjo, ki presega 10 MW.
Tovrstna proizvodnja električne energije lahko dejansko prejema združljivo državno pomoč na podlagi okoljskih smernic, pod pogojem, da je opredelitev obnovljivih virov primarne energije združljiva z opredelitvijo Skupnosti, ki je navedena v Direktivi 2001/77/ES Evropskega parlamenta in Sveta z dne 27. septembra 2001 o spodbujanju proizvodnje električne energije iz obnovljivih virov energije na notranjem trgu z električno energijo [7] (glej opombo (7) okoljskih smernic).
Na podlagi informacij, ki so jih predložili slovenski organi, Komisija ne more presoditi, ali je ta opredelitev upoštevana.
Videti je, da zlasti opredelitev obnovljivih virov energije, podana v 4. členu Energetskega zakona [8], ni dovolj natančna, saj obnovljive vire opredeljuje kot vire energije, ki se "pretežno obnavljajo", medtem ko ima opredelitev Skupnosti obliko izčrpnega seznama virov energije, ki se lahko v celoti ponovno uporabljajo.
Zdi se tudi, da je v Energetskem zakonu upravičena vsa energija iz odpadkov in biomase, v opredelitvi Skupnosti pa je upravičen le del te energije.
Komisija zato v tej fazi analize dvomi, da vsi zadevni kvalificirani proizvajalci ravnajo v skladu s to opredelitvijo.
Druga kategorija kvalificiranih proizvajalcev so proizvajalci, ki električno energijo proizvajajo z uporabo tehnologije za sočasno proizvodnjo toplote in električne energije.
Iz javno dostopnih informacij, zlasti iz poročil Agencije RS za energijo, Komisija sklepa, da so kvalificirani proizvajalci v tej kategoriji tisti proizvajalci, katerih elektrarne imajo energetsko učinkovitost, višjo od povprečne učinkovitosti, značilne za tako tehnologijo, z izjemo elektrarn, ki presegajo določene prage zmogljivosti.
Elektrarne za sočasno proizvodnjo toplote in električne energije z visoko učinkovitostjo so dejansko lahko upravičene do državne pomoči za tekoče poslovanje v skladu z okoljskimi smernicami.
Kljub temu pa točka 31 teh smernic omejuje ugodnosti tovrstne pomoči na elektrarne, ki kot primarni vir energije uporabljajo obnovljivo energijo, imajo zlasti visoko pretvorbeno učinkovitost ali omogočajo prihranke energije.
Primer obnovljive energije kot primarnega vira energije je bil obravnavan v prejšnjem odstavku.
Kar zadeva elektrarne z zlasti visoko pretvorbeno učinkovitostjo, Komisija svojo analizo kritičnih vrednosti pretvorbene učinkovitosti v praksi utemeljuje na merilih uspešnosti Skupnosti, opredeljenih v Direktivi 2004/8/ES Evropskega parlamenta in Sveta z dne 11. februarja 2004 o spodbujanju soproizvodnje na podlagi povpraševanja po uporabni toploti na notranjem trgu energije in o spremembi Direktive 92/42/EGS [9].
V tej fazi svoje analize Komisija dvomi, da vsi proizvajalci s sočasno proizvodnjo toplote in električne energije, ki ne uporabljajo obnovljive energije kot primarnega vira energije in katerih elektrarne imajo nadpovprečno visoko pretvorbeno učinkovitost, izpolnjujejo ta merila.
Nenazadnje pa Komisija ni niti prejela niti našla nikakršnih informacij, na podlagi katerih bi lahko sklepala, da zadevna elektrarna omogoča zmanjšanje porabe energije.
Tretjo kategorijo kvalificiranih proizvajalcev sestavlja ena sama elektrarna, in sicer elektrarne Trbovlje (delno).
Ker ta elektrarna ne uporablja niti tehnologije za sočasno proizvodnjo toplote in električne energije niti obnovljivih virov energije, Komisija dvomi, da lahko prejema kakršno koli državno pomoč za tekoče poslovanje v smislu okoljskih smernic.
Za prvi dve kategoriji kvalificiranih proizvajalcev, med katerimi nekateri morda izpolnjujejo opredelitev v okoljskih smernicah, je Komisija preverila, ali je pomoč, ki jim je dodeljena na podlagi programa, skladna z merili okoljskih smernic za pomoč za tekoče poslovanje za proizvodnjo električne energije.
Razdelek E.3.3 okoljskih smernic določa štiri možnosti za tovrstno pomoč za tekoče poslovanje.
Merila za prvo možnost so opredeljena v točkah 58 do 60 smernic.
Komisija dvomi, da program izpolnjuje ta merila.
Glede na neobstoj kakršnih koli kvantitativnih informacij o vrednosti določenih cen za nakup električne energije, v tej fazi svoje analize Komisija dvomi, da navedena cena zagotavlja plačilo zgolj proizvodnih stroškov zadevne električne energije, vključno s poštenim donosom kapitala, kjer je potrebno.
Poleg tega je videti, da program ne vključuje nikakršnih časovnih omejitev v zvezi z izkoriščanjem pomoči, ki bi omogočile omejitev pomoči na obdobje, potrebno za pokritje amortizacije posamezne elektrarne [10].
Nenazadnje je videti, da ni nikakršnega mehanizma za upoštevanje investicijske pomoči pri določitvi zadevne cene, ali obdobja, v katerem je program na voljo posamezni elektrarni.
Merila za drugo možnost so opredeljena v točkah 61 do 62 okoljskih smernic.
Komisija dvomi, da program izpolnjuje ta merila.
Zdi se namreč, da program ne temelji na nikakršnem tržnem mehanizmu.
Zagotovo pa ne temelji na zelenih certifikatih niti na nikakršnem razpisu.
V nasprotju s tem se zdi, da ekonomija sistema temelji na odločitvah države glede imenovanja kvalificiranih proizvajalcev in oblikovanja določene cene za nakup njihove električne energije.
Tudi v primeru, da se kvalificirani proizvajalec odloči za prodajo svoje električne energije na trgu, je premija, ki jo prejme za to, vezana na merila, ki so povsem izpeljana iz nakupne cene, ki jo določi država.
Merila za tretjo možnost so opredeljena v točkah 63 do 64 okoljskih smernic.
Komisija dvomi, da program izpolnjuje ta merila.
Uporaba te možnosti bi dejansko zahtevala obsežno obrazložitev s strani države članice, da bi dokazala, da je pomoč omejena na količinske ravni, določene v točki 63 smernic.
Komisiji ni prejela nikakršnih tovrstnih informacij ali obrazložitve.
Poleg tega se zdi, da program po petih letih ne bo ponovno pregledan v skladu z zahtevo iz točke 64.
Merila za četrto možnost so opredeljena v točki 65 okoljskih smernic.
Komisija dvomi, da program izpolnjuje ta merila.
Ta četrta možnost se nanaša na splošno možnost dodeljevanja pomoči za tekoče poslovanje v skladu s točkama 45 in 46 okoljskih smernic.
V skladu s temi določbami mora biti pomoč za tekoče poslovanje omejena na pet let in mora biti bodisi degresivna od 100 % do 0 % ali pa ne sme presegati 50 % dodatnih stroškov na letni ravni.
Kaže, da nobeno od teh meril ni izpolnjeno.
Na koncu je treba tudi omeniti, da v primeru kvalificiranih proizvajalcev, ki ne uporabljajo obnovljivih virov primarne energije, uporabljajo pa sočasno proizvodnjo toplote in električne energije, točka 67 okoljskih smernic poleg zgoraj opisanih pogojev nalaga dodatni pogoj, da morajo biti kakršni koli dobički upravičenca iz proizvodnje toplote odtegnjeni od proizvodnih stroškov za namen izračuna upravičenih stroškov za pomoč.
Glede na omejen obseg informacij, ki so na voljo Komisiji, Komisija v tej fazi svoje analize dvomi, da cene, ki jih določi država za obvezni nakup energije od teh proizvajalcev, ustrezno upoštevajo dobičke iz proizvodnje toplote.
3.4.2 Presoja programa kot ukrepa za nadomestilo nasedlih stroškov
Pomoč za tekoče poslovanje v sektorju električne energije se lahko dovoli tudi za namene nadomeščanja nasedlih stroškov, tj. stroškov, ki so jih povzročili prejšnji proizvajalci pred liberalizacijo sektorja električne energije in jih po liberalizaciji sektorja ni možno povrniti.
Komisija meni, da se državna pomoč za nadomeščanje takih stroškov lahko dodeli pod določenimi pogoji, navedenimi v Sporočilu Komisije v zvezi z metodologijo za analiziranje državne pomoči, povezane z nasedlimi stroški [11] (v nadaljevanju "metodologija").
Komisija opozarja, da je metodologija namenjena odobritvi nadomeščanja stroškov, ki so jih povzročili prejšnji proizvajalci pred liberalizacijo sektorja.
Upravičenci morajo biti določeni ločeno, upravičeni stroški za te upravičence pa morajo biti določeni za vsak posamezen primer posebej, ob upoštevanju okoliščin vsake elektrarne, kakor določa točka 4.1 metodologije.
Izračun nasedlih stroškov vsake posamezne elektrarne je treba opraviti z uporabo zelo natančnih meril, določenih v oddelku 3 metodologije.
Komisija dvomi, da je temu tako v primeru prvih dveh kategorij kvalificiranih proizvajalcev, ki so upravičeni do programa.
Čeprav sistem določanja cen razlikuje med viri energije, kaže, da v okviru programa ni dovolj dodelan, da bi lahko z njim pregledovali vsak posamezen primer elektrarne posebej.
Ni videti niti, da obstaja kakršen koli natančen mehanizem za izračun upravičenih nasedlih stroškov.
Poleg tega pa status kvalificiranega proizvajalca za prvi dve kategoriji ne vključuje nikakršnega merila, povezanega z datumom izgradnje.
Za ti dve kategoriji Komisija meni, da se zadevni program toliko razlikuje od programa, na katerem temelji metodologija, da je v tej fazi svoje analize nemogoče, da bi se spuščala v podrobno analizo odstopanj v pravilih programa in pogojih metodologije.
Komisija meni, da bi lahko bil primer tretje kategorije kvalificiranih proizvajalcev, ki zajema samo elektrarno Trbovlje, rahlo drugačen.
Ker je obseg te kategorije omejen in ker je bila edina elektrarna, ki jo ta kategorija pokriva, dejansko zgrajena pred liberalizacijo sektorja, se lahko pomoč analizira na podlagi metodologije.
Vendar v sedanji fazi svoje analize, zlasti pa glede na omejenost informacij, ki so ji na voljo v zvezi z delovanjem programa, Komisija dvomi, da izpolnjuje vsa merila iz metodologije.
Natančneje:
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali stroški, ki naj bi bili nadomeščeni, ustrezajo dejanskim vloženim zneskom, oziroma, če so stroški preračunani na podlagi izračuna pavšalnih zneskov, ali uporabljena hipoteza odraža gospodarsko resničnost;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali so stroški, ki naj bi bili nadomeščeni, neto znesek dohodkov, dobiček ali dodana vrednost, povezani z zadevno elektrarno;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali so stroški, ki naj bi bili nadomeščeni, neto znesek kakršne koli plačane ali plačljive pomoči v zvezi z zadevno elektrarno;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali mehanizem za določanje cen upošteva dejanske spremembe v času v gospodarskih in konkurenčnih razmerah, ki prevladujejo v Sloveniji.
Komisija zlasti ni v položaju, da presoja, ali se pri določanju teh cen upošteva gibanje cen električne energije.
Ustaljena praksa Komisije v tem oziru je, da določitev zneska pomoči, ki je dejansko dodeljen upravičencem, naj ne bi vodila v diskriminacijo novih tekmecev, ki uporabljajo najboljšo razpoložljivo tehnologijo [12];
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali so lahko stroški, ki so bili amortizirani pred prenosom Direktive 96/92/EC v nacionalno zakonodajo, podlaga za nadomestila;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali so stroški, ki naj bi bili nadomeščeni, omejeni na potrebne najnižje možne zneske;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali imajo ugodnosti iz programa za elektrarno Trbovlje kakršen koli časovni rok, ki bi bil združljiv s časovnimi okviri, določenimi v točki 3.12 metodologije;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali je bil za skupno vsoto nadomestil določen največji možen znesek;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali se pri določanju nakupnih cen upošteva, ali lahko elektrarna doseže povišanje produktivnosti;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali se lahko pomoč za reševanje in prestrukturiranje podeli podjetju, ki bo imelo v lasti elektrarno v prihodnosti;
- Komisija ni v položaju, da presoja, ali se na elektrarno lahko gleda kot na objekt, ki se mu obeta dolgoročni obstoj.
3.4.3 Presoja programa kot ukrepa za ohranjanje varnosti oskrbe z električno energijo v Sloveniji
Presoja v zvezi s prvima dvema kategorijama kvalificiranih proizvajalcev
Če ukrep ne more biti odobren na podlagi izjem iz člena 87(2) in člena 87(3) Pogodbe ES, je še vedno lahko združljiv s Pogodbo ES v okoliščinah, v katerih je to potrebno zaradi izpolnjevanja storitve splošnega gospodarskega interesa.
Tovrstni ukrepi celo niso državna pomoč v smislu člena 87(1)) Pogodbe ES, če izpolnjujejo štiri merila, določena v sodbi Sodišča z dne 24. julija 2003, v primeru C-280/00 [13] (v nadaljevanju "sodba Altmark").
V nasprotnem primeru je ukrep, tudi če je državna pomoč, lahko odobren na podlagi člena 86(2) Pogodbe ES.
V tej fazi svoje analize Komisija dvomi, da bi lahko podporo programa prvima dvema kategorijama kvalificiranih proizvajalcev na kakršen koli način šteli za nadomestilo za storitve splošnega gospodarskega interesa, ki bi bilo združljivo bodisi s Pogodbo ES ali s sodno prakso.
Pri analizi združljivosti tovrstne podpore, tako v smislu neobstoja pomoči glede na merila sodbe Altmark kakor tudi v smislu združljive pomoči neposredno na podlagi člena 86(2) Pogodbe ES, je namreč treba najprej natančno opredeliti storitev splošnega gospodarskega interesa, ki ga morajo upravičenci doseči.
Taka natančna opredelitev je potrebna, da se omogoči analiza sorazmernosti nadomestil, ki je nujna za presojo združljivosti nadomestil za storitve splošnega gospodarskega interesa.
V tej fazi svoje analize Komisija meni, da spričo vsega tega opredelitev storitve splošnega gospodarskega interesa ne bi smela biti odprta.
Po mnenju Komisije to merilo izključuje nekatera merila, kot je zadevno merilo, v primeru katerega se lahko število upravičencev za prvi dve kategoriji kvalificiranih proizvajalcev in potemtakem tudi znesek nadomestil povečata brez omejitev.
Presoja v zvezi z elektrarno Trbovlje – Analiza na podlagi sodbe Altmark
Komisija meni, da je stanje drugačno v tretji kategoriji proizvajalcev, ki prejemajo podporo od programa, namreč v primeru elektrarne Trbovlje.
Ta kategorija kvalificiranih proizvajalcev namreč ni odprta.
Kategorija je opredeljena in omejena na eno elektrarno.
Kaže tudi, da se opredelitev te kategorije sklicuje na enega od členov Direktive 2003/54/ES Evropskega parlamenta in Sveta z dne 26. junija 2003 o skupnih pravilih za notranji trg z električno energijo in o razveljavitvi Direktive 96/92/ES [14] (ali na enakovreden člen prejšnje Direktive 96/92/ES), ki je bila v številnih preteklih primerih uporabljena kot podlaga za opredelitev storitev splošnega gospodarskega interesa.
Člen 11(4) Direktive 2003/54/ES se glasi: "Država članica lahko zaradi zanesljivosti oskrbe odredi, da se pri razporejanju proizvodnih naprav daje prednost tistim, ki uporabljajo kot gorivo domače vire primarne energije do obsega, ki v posameznem koledarskem letu ne presega 15 % skupne primarne energije, potrebne za proizvodnjo električne energije, porabljene v zadevni državi članici".
Določbe tega člena kot take niso pravna podlaga za odobritev državne pomoči za zagotovitev varnosti dobave, niti v okviru zgoraj navedenih izrecnih omejitev.
Dovoljuje namreč zgolj dodelitev prednosti pri razporejanju nekaterih elektrarn.
Za razliko od zavajajočega pomena besedne zveze "prednost pri razporejanju" v slovenskem pravu, se besedna zveza "priority to the dispatch" v zadevnem členu navedene direktive nanaša samo na dodelitev prednosti pri razvrstitvi elektrarn, ko to zahtevajo upravljavci omrežja.
Ne obstaja nikakršen drugi sklic na dodatne ugodnosti, kot so zajamčene cene.
V skladu s stalno prakso Komisije [15] pa se uporabljata opredelitev in prag, določena v tem členu, kot podlaga za neodprto opredelitev obsega storitev splošnega gospodarskega interesa na področju varnosti dobave električne energije.
Komisija zato meni, da se lahko podpora elektrarni Trbovlje analizira kot nadomestilo za storitev splošnega gospodarskega interesa, ki ga uokvirja člen 11(4) Direktive 2003/54/ES.
Komisija je to nadomestilo najprej analizirala na podlagi meril iz sodbe Altmark.
Četrto merilo, navedeno v sodbi Altmark zahteva, da "v primeru, da podjetje, ki naj bi izpolnjevalo obveznosti javnih storitev v določenem primeru ni izbrano v skladu s postopkom javnega naročanja, ki naj bi omogočil izbiro ponudnika, sposobnega, da te storitve skupnosti zagotovi po najnižjih stroških, je treba stopnjo potrebnega nadomestila določiti na podlagi analize stroškov, ki bi v tipičnem podjetju, ki je dobro vodeno in ima zagotovljena ustrezna transportna sredstva za izpolnjevanje potrebnih zahtev po javnih storitvah, nastali pri izpolnjevanju teh obveznosti, ob upoštevanju ustreznih prejemkov in razumnega dobička za izpolnjevanje teh obveznosti".
Glede na informacije, ki so na voljo Komisiji, ne kaže, da bi bila v zadevnem primeru elektrarna Trbovlje izbrana na podlagi razpisnega postopka za izbiro vira energije, z namenom zagotoviti varnost dobave.
Poleg tega slovenski organi Komisiji niso predložili informacij, ki bi omogočale primerjavo stroškov elektrarne s stroški referenčnega podjetja, kakor ga je opredelilo Sodišče.
Komisija meni, da bi bilo zelo težko najti podatke o takem podjetju v zadevnem primeru, glede na pomanjkanje referenčnih točk v sektorju, ki je še vedno precej nestabilen, zlasti v novih državah članicah, v katerih prehod k liberaliziranemu trgu še vedno poteka.
Glede na zgoraj navedeno Komisija dvomi, da je v zadevnem primeru možno uporabiti merila iz sodbe Altmark in na podlagi tega sklepati, da državna podpora elektrarni Trbovlje ni pomoč v smislu člena 87(1) Pogodbe ES.
Presoja v zvezi z elektrarno Trbovlje – Analiza na podlagi člena 86(2) Pogodbe
Komisija je zato analizirala pomoč neposredno na podlagi člena 86(2) Pogodbe ES.
Za odobritev dodelitve pomoči v skladu s členom 86(2) morajo biti izpolnjeni naslednji kumulativni pogoji:
4. pomoč nadomešča storitev splošnega gospodarskega interesa;
ta storitev je zaupana upravičencu;
nadomestila so skladna z načelom sorazmernosti;
ni nikakršnega vpliva na trgovino, ki bi bil v nasprotju z interesi Skupnosti.
Kakor je razvidno iz zgoraj navedenega, Komisija meni, da se lahko šteje, da je pomoč dejansko usmerjena v nadomeščanje stroškov storitve splošnega gospodarskega interesa v zvezi z varnostjo dobave električne energije.
Komisija tudi ugotavlja, da je država elektrarno Trbovlje imenovala kot edino pripadnico tretje kategorije kvalificiranih proizvajalcev, katere opredelitev se ujema z opredelitvijo proizvajalcev, ki prispevajo k varnosti dobave električne energije v smislu Direktive 2003/54/ES.
Komisija sodi, da je na to imenovanje mogoče gledati kot na zaupanje opravljanja storitve splošnega gospodarskega interesa.
Vendar pa glede na omejene informacije, ki so ji na voljo v zvezi z načini izvajanja programa, Komisija dvomi, da lahko v tej fazi svoje analize ugotovi, da so nadomestila v skladu z načelom sorazmernosti.
Da lahko oceni, ali je to načelo izpolnjeno, potrebuje Komisija podrobne informacije o stroških, povezanih z izvajanjem te storitve, vključno z morebitno ublažitvijo teh stroškov prek druge pomoči, ki jo prejema elektrarna, pa tudi prek zneskov nadomestil.
V tem pogledu sta način, na katerega se določa cena za nakupno obveznost (in njena dejanska vrednost) in obdobje trajanja sistema za določanje cen, dva ključna parametra, ki ju Komisija nima na voljo.
Komisija tudi meni, da bi morala preveriti, ali je storitev splošnega gospodarskega interesa v zvezi z varnostjo dobave električne energije dejansko omejena na 15-odstotni prag [16], naveden v Direktivi 2003/54/ES, po potrebi vključno z drugimi podjetji, ki bi jim bilo zaupano opravljanje podobne storitve splošnega gospodarskega interesa.
Nenazadnje pa glede na to, da ni mogoče opraviti presoje sorazmernosti nadomestil, Komisija dvomi, da lahko ugotovi, ali zadevna nadomestila vplivajo na trgovino na način, ki bil v nasprotju z interesi Skupnosti.
3.5 Dvomi v zvezi z drugimi določbami Pogodbe
Videti je, da je program financiran iz dajatve, naložene porabnikom električne energije, katere znesek je vsaj delno odvisen od količine porabljene električne energije.
V skladu s sodno prakso Sodišča in ustaljeno prakso Komisije, člena 25 in 90 Pogodbe določata, da dajatev, ki je naložena proizvodu in katere prihodek se uporablja v korist domačih proizvajalcev, se naj ne obračuna na uvoz.
Glede na ustaljeno prakso Komisije bi naj bila ta dajatev obračunana na izvoz.
Glede na zgoraj navedeno Komisija dvomi, da so sredstva financiranja pomoči združljiva s členoma 25 in 90 Pogodbe.
4.
SKLEP
Glede na zgoraj navedeno, v skladu s postopkom, določenim v členu 88(2) Pogodbe ES, Komisija poziva Republiko Slovenijo, da predloži svoje pripombe in zagotovi vse informacije, ki bi lahko pomagale pri presoji ukrepa, v enem mesecu od datuma prejema tega dopisa.
Komisija poziva vaše organe, da takoj posredujejo izvod tega dopisa morebitnim prejemnikom pomoči.
Komisija želi Republiko Slovenijo spomniti, da ima člen 88(3) Pogodbe ES odložni učinek, in pritegniti vašo pozornost na člen 14 Uredbe Sveta (ES) št.
659/1999 o določitvi podrobnih pravil za uporabo člena 93 Pogodbe ES [17], ki določa, da se lahko od prejemnika izterja vsa nezakonita pomoč.
Glede na to, da se lahko šteje, da je bila posamezna pomoč elektrarnam v Ljubljani in Trbovlju priglašena v skladu z začasnim postopkom, se mora ta odločitev razumeti tudi kot odločitev o ugovoru zoper ti dve posamezni pomoči v smislu pododstavka 1(c) odstavka 3 Priloge IV Pogodbe o pristopu Češke republike, Estonije, Cipra, Latvije, Litve, Madžarske, Malte, Poljske, Slovenije in Slovaške k Evropski uniji.
Navedena odločitev se tudi šteje kot odločitev o začetku uradnega preiskovalnega postopka v smislu Uredbe Sveta (ES) št.
659/1999 o določitvi podrobnih pravil za uporabo člena 93 Pogodbe.
Komisija opozarja Republiko Slovenijo, da bo z objavo tega dopisa in njegovega strnjenega povzetka v Uradnem listu Evropske unije obvestila vse zainteresirane stranke.
Obvestila bo tudi vse zainteresirane stranke v državah članicah EFTA, ki so podpisnice sporazuma EGS, z objavo obvestila v Dodatku EGS k Uradnemu listu Evropske unije, z izvodom tega dopisa pa bo obvestila tudi nadzorni organ EFTA.
Vse zainteresirane stranke bodo pozvane, da oddajo svoje pripombe v enem mesecu od datuma objave tega obvestila."
[1] Dz.U. C 37 z 3.2.2001, str. 3.
[2] Przyjęte przez Komisję w dniu 26 lipca 2001 r.
Wytyczne te są dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji: http://europa.eu.int/comm/competition/state_aid/legislation/stranded_costs/en.pdf.
Przekazane Państwom Członkowskim pismem SG(2000) D/290869 z dnia 8 sierpnia 2000 r.
[3] Uredba o pogojih za pridobitev statusa kvalificiranega proizvajalca električne energije (Ur.l.
RS, št.
29/01 in 99/01).
[4] UL L 27, 30.1.1997, str. 20.
[5] Sodba Sodišča z dne 13. marca 2001 v primeru C-379/98.
[6] UL C 37, 3.2.2001, str. 3.
[7] UL L 283, 27.10.2001, str. 33.
[8] Ur. l.
RS št.
79/1999.
[9] UL L 52, 21.2.2004, str. 50.
[10] Ta opomba ne velja zmeraj za električno energijo, proizvedeno iz biomase.
Kljub temu pa v tej fazi Komisiji niso bile dostavljene nikakršne zadevne informacije, ki omogočajo uporabo posebnih določb za tovrstno tehnologijo, kakor je določeno v točki 60 okoljskih smernic.
[11] Komisija ga je sprejela dne 26. junija 2001.
Na voljo je na spletnih straneh Generalnega direktorata Komisije za konkurenco na naslednjem naslovu:http://europa.eu.int/comm/competition/state_aid/legislation/stranded_costs/en.pdf.
Državam članicam je bilo posredovano v dopisu št.
SG(2001) D/290869 z dne 6. avgusta 2001.
[12] Glej zlasti primer NN 49/99 – Španija – UL C 268, 22.9.2001, str. 7; primer N 133/01 – Grčija – UL C 9, 15.1.2003, str. 6 in primer N 161/04 – Portugalska – še neobjavljen v UL.
[13] Sodba Sodišča z dne 24. junija 2003 v primeru C-280/00, Altmark trans Gmbh, Regierungsprasidium Magdeburg in Nahverkehrsgesellschaft Altmark Gmbh.
[14] UL L 176, 15.7.2003, str. 37.
[15] Glej zlasti odločbo Komisije v primeru št.
6/A/2001 – Irska – Obveznosti javnih storitev, naložene Odboru za dobavo električne energije, v zvezi s proizvodnjo električne energije iz šote.
UL C 77, 28.3.2002, str. 25.
[16] Petnajst odstotkov je namreč skupna primarna energija, potrebna za proizvodnjo električne energije, porabljene v zadevni državi članici.
[17] UL L 83, 27.3.1999, str. 1.
--------------------------------------------------
Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 64/02)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 431 _BAR_ _BAR_ 15.7.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Finansowanie Natura 2000 _BAR_
KOM(2004) 793 _BAR_ _BAR_ 10.12.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady: Wdrożenie wyjątkowej pomocy finansowej dla Armenii, Gruzji i Tadżykistanu _BAR_
KOM(2004) 838 _BAR_ 1 _BAR_ 30.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji Europejskiej do Rady dotyczący (1) wieloletnich finansowych ram rozwoju współpracy finansowej na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz (2) stosownego projektu wniosku dotyczącego decyzji Rady ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju _BAR_
KOM(2004) 841 _BAR_ _BAR_ 29.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Plan działania w celu wdrożenia ram prawnych dla elektronicznych zamówień publicznych _BAR_
KOM(2004) 858 _BAR_ _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dotyczące przeniesienia przepisów decyzji ramowej Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych {SEC(2004) 1725} _BAR_
KOM(2004) 863 _BAR_ _BAR_ 5.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Sprawozdanie roczne w sprawie wprowadzenia wewnętrznego rynku gazu i energii elektrycznej _BAR_
KOM(2005) 12 _BAR_ _BAR_ 26.1.2005 _BAR_ Strategiczne cele na lata 2005-2009: Europa 2010: Partnerstwo dla odnowy europejskiej — Dobrobyt, solidarność i bezpieczeństwo — Komunikat Przewodniczącego w porozumieniu z Wiceprzewodniczącą Wallström _BAR_
KOM(2005) 13 _BAR_ _BAR_ 27.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady: Projekt Wspólnego Raportu o Zatrudnieniu za lata 2004/2005 _BAR_
KOM(2005) 17 _BAR_ _BAR_ 27.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: Przegląd polityki ochrony środowiska 2004 _BAR_
KOM(2005) 24 _BAR_ _BAR_ 2.2.2005 _BAR_ Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej: Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia — Nowy początek strategii lizbońskiej — Komunikat przewodniczącego Barroso w porozumieniu z wiceprzewodniczącym Verheugenem _BAR_
KOM(2005) 33 _BAR_ _BAR_ 9.2.2005 _BAR_ Komunikat Komisji w sprawie Agendy Społecznej _BAR_
KOM(2005) 37 _BAR_ _BAR_ 9.2.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Przegląd Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE na rok 2005: Wstępne podsumowanie i przyszłe kierunki realizacji _BAR_
KOM(2005) 43 _BAR_ 1 _BAR_ 10.2.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dotyczący zmiany wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego system ogólnych preferencji taryfowych na okres od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. _BAR_
KOM(2005) 55 _BAR_ _BAR_ 22.2.2005 _BAR_ Opinia Komisji z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie wniosków Republiki Bułgarii i Rumunii o przystąpienie do Unii Europejskiej _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 64/04)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 478 _BAR_ _BAR_ 14.7.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiający drugi program "Marco Polo" dla udzielania wspólnotowej pomocy finansowej w celu poprawy działania systemu transportu towarowego pod względem środowiskowym ("Marco Polo II") _BAR_
KOM(2004) 628 _BAR_ _BAR_ 29.9.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiający przepisy ogólne w sprawie Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa _BAR_
KOM(2004) 780 _BAR_ _BAR_ 6.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2505/96 otwierające i ustalające zarządzanie autonomicznymi wspólnotowymi kontyngentami taryfowymi na niektóre produkty rolne i przemysłowe _BAR_
KOM(2004) 838 _BAR_ 2 _BAR_ 30.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) _BAR_
KOM(2004) 848 _BAR_ 1 _BAR_ 4.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania Protokołu do Układu Eurośródziemnomorskiego między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, oraz Królestwem Maroka, z drugiej strony, uwzględniającego przystąpienie do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej _BAR_
KOM(2004) 848 _BAR_ 2 _BAR_ 4.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Protokołu do Układu Eurośródziemnomorskiego między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, oraz Królestwem Maroka, z drugiej strony, uwzględniającego przystąpienie do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii et Republiki Słowackiej _BAR_
KOM(2004) 856 _BAR_ _BAR_ 6.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady upoważniającej Danię do wprowadzenia specjalnych środków stanowiących odstępstwo od art. 14 ust. 1 lit. d) szóstej dyrektywy 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych _BAR_
KOM(2005) 6 _BAR_ _BAR_ 19.1.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji ramowej Rady w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej _BAR_
KOM(2005) 39 _BAR_ _BAR_ 11.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady kończącego częściowy przegląd tymczasowy środków antydumpingowych stosowanych w przywozie folii z politereftalanu etylenu (PET) pochodzącej między innymi z Indii _BAR_
KOM(2005) 41 _BAR_ _BAR_ 11.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty dotyczącego decyzji Rady Stabilizacji i Stowarzyszenia WE — Chorwacja przyjmującej jej regulamin wewnętrzny _BAR_
KOM(2005) 43 _BAR_ 2 _BAR_ 10.2.2005 _BAR_ Zmnieniony wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych _BAR_
KOM(2005) 54 _BAR_ _BAR_ 17.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz poliestrowych włókien odcinkowych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej i Arabii Saudyjskiej, zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2852/2000 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz poliestrowych włókien odcinkowych pochodzących z Republiki Korei i kończące postępowanie antydumpingowe dotyczące przywozu takich włókien pochodzących z Tajwanu _BAR_
KOM(2005) 61 _BAR_ 1 _BAR_ 25.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania oraz tymczasowego stosowania umowy między Wspólnotą Europejską a Gruzją dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
KOM(2005) 61 _BAR_ 2 _BAR_ 25.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Gruzją dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
KOM(2005) 62 _BAR_ 1 _BAR_ 25.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania oraz tymczasowego stosowania umowy między Wspólnotą Europejską a Republiką Libanu dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
KOM(2005) 62 _BAR_ 2 _BAR_ 25.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Republiką Libanu dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
KOM(2005) 68 _BAR_ _BAR_ 2.3.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zmieniającej decyzję Rady dnia z 16 grudnia 1980 r. ustanawiającą komitet konsultacyjny ds. programu syntezy jądrowej _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
1 euro Pomoc państwa — Republika Węgierska
Pomoc państwa nr C 35/2004 (ex HU 11/2003) (procedura mechanizmu tymczasowego) — Postabank és Takarékpénztár Rt./Erste Bank Hungary Rt.
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 68/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Za pośrednictwem pisma z dnia 20 października 2004 r., zamieszczonego w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Republikę Węgierską o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej części wyżej wspomnianej pomocy/środka.
Komisja postanowiła nie zgłaszać zastrzeżeń do pewnych pozostałych środków, jak to opisano w piśmie następującym po niniejszym streszczeniu.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka pomocy, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego listu, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
Directorate H
State Aid Greffe
Spa 3 6/05
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Republice Węgierskiej.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
PODSUMOWANIE
I. Procedura
W październiku 2003 r. Komisja otrzymała notyfikację dotyczącą środków państwowych na rzecz Postabank és Takarékpénztár Rt.
("PB") zgodnie z procedurą "mechanizmu tymczasowego" określoną w załączniku IV.3 Aktu Przystąpienia, stanowiącego część Traktatu o Przystąpieniu do Unii Europejskiej.
II.
Opis środków
PB (który został połączony z Erste Bank Hungary w dniu 1 września 2004 r.) jest zorientowanym głównie na klientów indywidualnych bankiem oferującym uniwersalne usługi bankowe na Węgrzech.
W roku 1998 PB stanęło przed ryzykiem załamania i rząd musiał interweniować i ocalić bank poprzez dokapitalizowanie, stając się tym samym posiadaczem 99,9 % akcji banku.
Dofinansowanie PB miało na celu przygotowanie go do restrukturyzacji i prywatyzacji.
Mimo prób prywatyzacji PB w 2000 roku, faktyczna sprzedaż prywatnemu inwestorowi strategicznemu nastąpiła w październiku 2003 r., kiedy węgierski rząd zaproponował nabywcy zwrot kosztów postępowania.
Udział większościowy w PB został sprzedany Austrian Erste Bank, który zaproponował najwyższą cenę spośród złożonych ofert.
1 września 2004 r. PB został połączony z Erste Bank Hungary.
Od 1995 r. PB otrzymywał od władz węgierskich pomoc finansową na restrukturyzację działania banku.
Republika Węgierska zgłaszała różne środki do zatwierdzenia przez Komisję w ramach Procedury Mechanizmu Tymczasowego zamieszczonej w załączniku IV.3 Aktu Przystąpienia; były to:
"Obligacje drugorzędne, kwiecień 1995", "Wzrost kapitału, wrzesień 1995", "Obligacje drugorzędne, marzec 1996", "Obligacje drugorzędne, lipiec 1996", "Zwolnienie z wymogu rezerwy obowiązkowej, marzec 1997", "Bezpośrednie poręczenia państwowe, kwiecień 1997", "Wymiana aktywów, wrzesień 1997", "Wzrost kapitału, czerwiec 1997", "Obligacje drugorzędne, grudzień 1997", "Wzrost kapitału, maj 1998", "Restrukturyzacja kapitału, grudzień 1998", "Czyszczenie portfela, grudzień 1998", "Zwolnienie z prawnych ograniczeń udzielania pożyczek oraz ograniczeń inwestycyjnych, kwiecień 1999", "Odstąpienie od zobowiązań umowy konsolidacyjnej PB, listopad 2001", "Zwolnienie z ograniczeń otwartej pozycji walutowej, październik 2001", "Wyłączność dla otwartych kont dla studentów na rozdzielanie pożyczek studenckich, wrzesień 2001", "Odszkodowania APV ("Odszkodowania"), październik 2003".
III.
Analiza środków
Chociaż Komisja uważa, że większość środków nie kwalifikuje się po przystąpieniu, uznaje "Odszkodowania za nieznane roszczenia, październik 2003" za kwalifikujące się po przystąpieniu.
Odszkodowanie to stwarza możliwość dodawania dalszych roszczeń poza tymi, które zostały jasno określone przed przystąpieniem.
W związku z tym zakres oraz wysokość potencjalnej pomocy przyznanej PB może się w przyszłości wahać i nie można jej obecnie określić.
Komisja uznaje, iż Odszkodowanie za nieznane roszczenia, będące częścią środków przyjętych przez władze Węgier od grudnia 1998 r. w celu ułatwienia restrukturyzacji i prywatyzacji PB, wydaje się stanowić pomoc państwa w znaczeniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
Komisja przeanalizowała pomoc w świetle Wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa dla celów ratowania i restrukturyzacji firm znajdujących się w trudnej sytuacji [1] ("Wytyczne 1999").
Analiza ta doprowadziła Komisję do następujących poważnych wątpliwości odnośnie do zgodności omawianej pomocy ze wspólnym rynkiem:
- Komisja ma wątpliwości, czy PB mógł się kwalifikować jako firma znajdująca się w trudnej sytuacji w 2003 r., roku przyznania Odszkodowań, oraz czy element pomocy zawarty w Odszkodowaniu za nieznane roszczenia był potrzebny do restrukturyzacji banku.
- Komisja ma poważne wątpliwości, czy element pomocy zawarty w Odszkodowaniu za nieznane roszczenia został przyznany w zakresie planu restrukturyzacji spełniającego kryteria zgodności z Wytycznymi 1999.
- Komisja ma wątpliwości, czy pomoc została ograniczona do minimum i czy beneficjent pomocy dokonał znaczącego wkładu do całości kosztów restrukturyzacji PB.
- Komisja ma poważne wątpliwości, czy środki restrukturyzacyjne wspierane przez węgierskie władze za pomocą elmentów pomocy, wraz z Odszkodowaniem za nieznane roszczenia, obejmują wystarczające środki wyrównawcze.
- Ponadto Komisja ma poważne wątpliwości, czy w obecnym kontekście ma zastosowanie art. 45 ust. 2 Układu Europejskiego.
Przepis ten znajduje się w rozdziale Układu Europejskiego "Zakładanie przedsiębiorstw", Komisja uważa zatem, że nie ma on zastosowania w kontekście pomocy państwa.
Komisja ma także poważne wątpliwości, czy Odszkodowanie za nieznane roszczenia było potrzebne do osiągnięcia celów wymienionych w tym przepisie.
Uwzględniając powyższe Komisja uznaje, że na tym etapie element pomocy zawarty w Odszkodowaniu za nieznane roszczenia nie wydaje się spełniać warunków niezbędnych do stosowania wyłączenia opisanego w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE. Komisja zdecydowała się zatem wszcząć procedurę określoną w art. 88 ust. 2 Traktatu WE w odniesieniu do "Odszkodowania za nieznane roszczenia".
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999, wszelka bezprawnie przyznana pomoc może podlegać windykacji od jej beneficjenta.
TEKST PISMA
"A Bizottság tájékoztatni kívánja a Magyar Köztársaságot, hogy a magyar hatóságok által a fent említett bejelentett intézkedéseket illetően benyújtott információk vizsgálatát követően úgy döntött, hogy ezek közül több a csatlakozást követően már nem alkalmazandó.
Az ismeretlen követelésekért járó kártérítés tekintetében, amit a Bizottság a csatlakozást követően is alkalmazandónak ítél, a Bizottságnak komoly kétsége merült fel annak a közösségi joganyaggal való összeegyeztethetőséget illetően.
A Bizottság ezért a Cseh Köztársaság, az Észt Köztársaság, a Ciprusi Köztársaság, a Lett Köztársaság, a Litván Köztársaság, a Magyar Köztársaság, a Máltai Köztársaság, a Lengyel Köztársaság, a Szlovén Köztársaság és a Szlovák Köztársaság csatlakozásának feltételeiről, valamint az Európai Unió alapját képező szerződések kiigazításáról szóló okmány (a továbbiakban: "csatlakozási okmány") IV. melléklete 3. szakasza (1) bekezdése c) pontjának, valamint (2) és (3) bekezdésének megfelelően úgy döntött, hogy az intézkedés ellen kifogást emel, és az EK-Szerződés 88. cikkének (2) bekezdésében meghatározott eljárást kezdeményezi.
1.
ELJÁRÁS
1.
A Bizottság 2003. szeptember 23-án kelt, 2003. október 22-én iktatott levélben kapott értesítést az Európai Unióhoz történő csatlakozásról szóló szerződés részét képező csatlakozási okmány IV. mellékletének 3. szakaszában meghatározott ideiglenes eljárás alapján a Postabank és Takarékpénztár Rt. (a továbbiakban: "Postabank" vagy "a Bank") javára hozott állami intézkedésekről.
2.
A Bizottság az értesítés áttekintését követően 2003. november 5-én kelt levelében kiegészítő információ benyújtását kérte.
A magyar hatóságok a kért kiegészítő információt 2004. január 23-án kelt, 2004. január 26-án iktatott e-mailükben benyújtották, és egy sor, az ideiglenes eljárás alapján a Postabank javára hozott további intézkedésről tettek bejelentést.
3.
A bizottsági szolgálatok 2004. február 2-i értesítésükben kifejtették a magyar hatóságok számára, hogy jóllehet a Postabankkal kapcsolatos minden egyes bejelentett intézkedést egyedileg ismertetik és bírálják el, a Bizottság valamennyi bejelentett intézkedésre vonatkozóan egy határozatot hoz majd, mivel azok egymással szoros összefüggésben állnak.
4.
A Bizottság 2004. március 26-i levelében kiegészítő információkat kért.
A magyar hatóságok 2004. április 30-án iktatott levelükben benyújtották a kiegészítő információt.
Ezenkívül a bejelentéshez kiegészítést csatoltak.
5.
A Bizottság 2004. július 16-i levelében további információkat kért.
A magyar hatóságok 2004. szeptember 3-án iktatott levelükben válaszoltak a Bizottság kérésére.
2.
HÁTTÉR
6.
A Postabank – amely 2004. szeptember 1-jén PB egyesült az Erste Bank Hungary-val – alapvetően lakossági profilú bank, amely teljes körű banki szolgáltatásokat nyújt.
Ügyfélköre elsősorban magánszemélyekből, illetve kis- és középvállalkozásokból áll.
A Postabank 2003 végén 1600 alkalmazottat foglalkoztató országos hálózattal rendelkezett, amely 113 fiókjában és 3200 postahivatalon keresztül mintegy 500000 ügyfelet szolgált ki.
7.
A Postabankot 1988-ban alapították, és 1994-re Magyarország második legnagyobb lakossági bankjává nőtt.
2002 végén a Postabank a hetedik legnagyobb kereskedelmi bank volt Magyarországon, teljes eszközállománya elérte a 398,8 milliárd forintot [2], ami 3,7 %-os piaci részesedést jelent.
8.
A Postabankot 1988-ban 94 részvényes alapította, akik között a számos magánbefektető mellett a fő részvényes a Magyar Posta volt.
A részvényesek köre az 1990-ben végrehajtott tőkeemelést követően tovább bővült, ennek során néhány külföldi befektető is jegyzett Postabank-részvényeket.
Több tulajdonosváltást követően 1998-ban állami tulajdonú vállalatok tőkeemelést hajtottak végre a Postabankban, amelynek során az állam többségi tulajdont szerzett.
9.
Az 1990-es évek elején, különösen a lakossági betétgyűjtés terén megvalósított dinamikus növekedés eredményeként a bank Magyarország második legnagyobb lakossági bankjává nőtt.
A magyar hatóságok állítása szerint a növekedést nem ellensúlyozta prudens hitelezői tevékenység, és a bank spekulációs befektetésekbe és hitelezői tevékenységbe bocsátkozott.
A bank által felhalmozott veszteségeket elsősorban a hibás gazdálkodás okozta, ami a bankot a szabályzati kötelezettségek nem teljesítése mellett nagy pénzügyi kockázatoknak tette ki.
10.
A magyar hatóságok állítása szerint arra a tényre tekintettel, hogy a Postabank számottevő lakossági ügyfélkörrel rendelkezik és felszámolása a teljes bankrendszert veszélyeztette volna, a magyar kormány több stabilizációs intézkedést hajtott végre azt követően, hogy 1997. februárjában híresztelések terjedtek el a bizonytalan pénzügyi helyzetről és a betétesek kivonták betéteiket.
11.
Az 1998-ban megvalósított stabilizációt és feltőkésítést követően a Pénzügyminisztérium és a Postabank 1998. decemberében konszolidációs megállapodást kötött, amely rendelkezett a Postabank tevékenységeinek ellenőrzéséről, valamint arról, hogy a Postabank bizonyos kompenzációs összegeket fizet a Pénzügyminisztériumnak, amennyiben a Postabank elért bizonyos eredményeket a konszolidációs megállapodás 2003. decemberében történő megszűnéséig.
12.
A magyar hatóságok állítása szerint a Postabankot 1998-ban az összeomlás fenyegette, és a kormánynak be kellett avatkoznia, hogy feltőkésítéssel megmentse a bankot és ezzel 99,9 %-os részvényesévé váljon.
A vezetést, az igazgatótanácsot és a felügyelőbizottságot leváltották, és a bank behajthatatlan követeléseinek és fő befektetésein kívüli ("non-core") befektetéseinek nagyrészét kitették két eseti work-out vállalathoz, a teljesen állami tulajdonú Reorg-Apport szanáló szervezethezt és a száz százalékban a Postabank tulajdonában levő PB Workout leányvállalathoz.
Az új vezetés szervezeti és működési szerkezetátalakítást kezdeményezett.
13.
A Postabank 1998 végén végrehajtott tőkeinjekciójának célja a Postabank felkészítése volt egy rövid időn belül megvalósítandó szerkezetátalakításra és magánosítására.
2000-ben a kormány döntött a Postabank privatizációjáról, és az ÁPV Rt [3] megkezdte a potenciális privatizációs lehetőségek vizsgálatát.
A kormány kizárólagos tárgyalásokba kezdett az OTP Bankkal, amelyek eredménytelenül végződtek.
A kormány 2001. március 6-án úgy döntött, hogy nem fogadja el az OTP Banknak a Postabank megvételére vonatkozó ajánlatát.
2002-ben a kormány részvényeinek nagyrésze a Magyar Posta Rt. tulajdonába került át, amely 2002. áprilisáig megszerezte a Postabank részvényeinek 96,75 %-át.
A kormány megerősítette a Postabank privatizációját illető szándékát, és új vezetést nevezett ki.
14.
A kormány egy 2003. május 7-én elfogadott határozatban megerősítette a Postabank privatizációjára vonatkozó tervét, amelyet követően a kormány kétfordulós, nyílt pályázati eljárás mellett döntött, amelyen a kormány által megállapított feltételeknek megfelelő bármely potenciális befektető részt vehetett.
A bejelentést tevő hatóságok szerint minden pályázónak ugyanazokat a szerződéses feltételeket kínálták, a jogvita esetére szóló kártérítést is beleértve.
15.
A benyújtott ajánlatok közül az Erste Bank der österreichischen Sparkassen AG (a továbbiakban "Erste Bank" vagy a "Vevő") kínálta a legmagasabb árat, 101,3 milliárd forintot, és ezzel 99,9 %-os részesedést szerzett a Postabankban.
A részvényvásárlási szerződést 2003. október 20-án írták alá, és a részvények eladása 2003. december 16-án befejeződött.
16.
A Postabank 2004. szeptember 1-jén egyesült az Erste Bank Hungary Rt.-vel.
Az összevonással létrejött jogi személy, az Erste Bank Hungary Rt., Magyarország második legnagyobb lakossági bankja, amely mintegy 9 % piaci részesedéssel rendelkezik.
A banknak 2500 alkalmazottja van, és 161 fiókjában mintegy 900000 ügyfelet szolgál ki.
3.
A BEJELENTETT INTÉZKEDÉSEK ISMERTETÉSE
17.
A magyar hatóságok a következő intézkedésekről tettek bejelentést:
18.
"Alárendelt kötvény, 1995. április": A Postabank 1995. április 27-én10000 forint névértéken 190200 alárendelt kölcsöntőke kötvényt bocsátott ki.
A kibocsátást zárt körben valósították meg, amelyet 10 befektető, köztük néhány állami érdekeltségű szervezet 1.902 millió forint értékben jegyzett le.
A kötvények lejárata hét év volt, és 1999. júniusában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
19.
"Tőkemelés, 1995. szeptember": 1995. áprilisában a Postabank nyilvános részvénykibocsátás keretében 10000 forintos névértéken 994502 darab részvényt bocsátott ki.
Az újonnan kibocsátott részvények […]-át [4] hazai befektetők, köztük állami érdekeltségű szervezetek jegyezték le, míg a fennmaradó […]-ot külföldiek vásárolták meg.
A tranzakció 1995. szeptember 5-én zárult.
20.
"Alárendelt kötvény, 1996. március": A Postabank 1996. március 22-én10000 forint névértéken 100000 alárendelt kötvényt bocsátott ki.
A kibocsátást zárt körben valósították meg, a kötvényeket végül három befektető, köztük két helyi önkormányzat jegyezte le.
A kötvények 2002. júniusában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
21.
"Alárendelt kötvény, 1996. július": A Postabank 1996. június 22-én10000 forint névértéken 200000 alárendelt kötvényt bocsátott ki.
A kibocsátást zárt körben valósították meg, a kötvényeket végül négy befektető, magánbefektetők és állami érdekeltségű szervezetek jegyezték le.
A kötvények lejárata hét év volt, és 2000. júniusában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
22.
"Kötelező tartalék képzésének előírása alóli mentesség, 1997. március": […] a Postabank likviditási helyzetének stabilizálása érdekében a Magyar Nemzeti Bank (MNB) 1997. márciusa és júniusa között felmentette a Postabankot a kötelező tartalékképzési kötelezettség alól.
A Postabank mentessége 1997. július 1-jén járt le, ezt követően a bankra ismét érvényes volt a kötelező tartalékképzés szokásos követelménye.
23.
"Az állam által nyújtott készfizető kezességvállalás, 1997. április": A magyar kormány készfizető kezességet vállalt a Postabank G-Módusznak nyújtott kölcsöne tekintetében.
A kezességet az állam számára a Postabank részvényesei közé tartozó Nyugdíjbiztosítási Alap, az Egészségbiztosítási Alap és […] városi önkormányzata által vállalt hasonló viszontgarancia fedezte.
A Postabank a kezességet […] ( 1997. július 14-én és 1998. július 10-én), két részletben hívta le.
A kezesség összeghatára 12 milliárd forint volt, de ebből 11,860 millió forint került felhasználásra.
A Postabanknak nincs további kötelezettsége a G-Módusz tekintetében.
A kezesség utolsó részletét 1998. júliusában hívták le.
További kifizetés lehívására nincs lehetőség.
24.
"Eszköz swap, 1997. szeptember": A magyar kormány […] a Postabank likviditási helyzetének stabilizálása érdekében eszköz swap végrehajtásáról döntött, amelynek során a bank portfóliójából egyes ingatlanokat forgalomképesebb, különböző vállalatok kisebbségi részesedését képviselő, tőzsdén kívüli (OTC) részvényekre cseréltek.
A részvények az ÁPV Rt. birtokában voltak.
A Postabank Invest Rt. egy 1997. szeptember 11-én kötött eszköz swap megállapodás útján egyes ingatlanokat egy különleges célú köztes társaságon keresztül 12,55 milliárd forintért értékesített az ÁPV Rt.-nek és ennek fejében tőzsdén kívüli részvényekből álló portfóliót kapott.
A portfólió ÁPV Rt. könyvei szerinti értéke 10,3 milliárd forint volt, míg piaci értéke 13,1 milliárd forintot tett ki.
25.
"Tőkeemelés, 1997. június": A Postabank 1997. május 30-án zárt körben 710400 darab 10000 forint névértékű részvényt bocsátott ki.
A részvényeket végül tizenhárom befektető, köztük két külföldi befektető és különböző szintű állami érdekeltségű szervezetek jegyezték le.
26.
"Alárendelt kötvény, 1997. december": A Postabank 1997. december 30-án 380 alárendelt kötvényt bocsátott ki 10000000 névértékben.
A kibocsátást zárt körben hajtották végre, a kötvényeket végül huszonkét befektető, köztük magán- és állami érdekeltségű szervezetek jegyezték le.
A kötvények lejárata hat év volt, és 1999. januárjában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
27.
"Tőkeemelés, 1998. május": A Postabank 1998. május 10-én zárt körben 1857087 darab 10000 forint névértékű részvényt bocsátott ki.
A részvényeket öt hazai befektető jegyezte le; három állami érdekeltségű szervezet a teljes kibocsátásból […] forintot jegyzett.
A tranzakció 1998. május 11-én zárult.
28.
"Tőkeátcsoportosítás, 1998. december": A magyar kormány 1998. decemberében tőkeleszállítást és tőkeemelést tartalmazó intézkedéseket fogadott el a Postabank tőkehelyzetének rendezése érdekében 1998. december 30-án a Postabank közgyűlése jóváhagyta a bank alaptőkéjének leszállítását 42,1 milliárd forintról 21,1 millió forintra, és ezzel egy postabanki részvény névértékét 10000 forintról 5 forintra csökkentette.
A közgyűlés emellett döntött a leszállított alaptőke felemeléséről 2 millió új részvény kibocsátásával, 20 milliárd forint névértéken, 152 milliárd forint kibocsátási árfolyamon.
A tőkét az ÁPV Rt. és a Pénzügyminisztérium biztosította, amelyek 1736843, illetve 263157 új részvényt jegyeztek, és ezzel a Postabank 99,9 %-os részvényeseivé váltak.
A tőkeátcsoportosítás 1998. decemberében lezárult.
29.
"Portfóliótisztítás, 1998. december": A magyar kormány elhatározta a Postabank portfóliójának megtisztítását, és 1998. december 31-én a Postabank 125,4 milliárd forint nyilvántartási értékű eszközt értékesített 41,3 milliárd forintos áron.
Az eszközöket a Reorg-Apport Rt., egy teljesen állami tulajdonban levő, a Postabanktól független irányítás alatt álló workout vállalat, vásárolta meg.
A Reorg-Apport a tranzakció finanszírozásához 41,5 milliárd forint össznévértékű zártkörű kötvénykibocsátást valósított meg.
A kétéves lejáratú kötvényeket a Postabank jegyezte le.
A magyar kormány a tőkeösszeg és a kötvények kamatainak megfizetésére készfizetői kezességet vállalt.
A Reorg-Apport feladata volt a Postabanktól megvásárolt eszközök értékesítése a költségvetés számára a készfizetői kezességből származó teher minimálisra csökkentésével.
Jóllehet a Reorg-Apport a kötvények lejártáig csak 23,5 milliárd forint értékű eszközt értékesített, a készfizetői kezességet nem érvényesítették.
A Reorg-Apport 20 milliárd forint közvetlen állami hozzájárulás és 5 milliárd forint kamatmentes állami kölcsön igénybevételével 2001. januárjában visszafizette a kötvényeket.
A kezességet nem érvényesítették, és az eszközátruházás 1998. decemberében lezárult.
A kötvények 2001. januárjában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
30.
"Mentesség a törvényes hitelezési és befektetési korlátok alól, 1999. április": Az Állami Pénz- és Tőkepiaci Felügyelet 1999. április 26-án engedélyezte a Postabanknak, hogy […] a HTCC Csoport tekintetében átmenetileg túllépje a törvényes hitelezési határt, a Postabank Csoport tulajdonában levő workout leányvállalat, a PB Workout tekintetében pedig a törvényes hitelezési és befektetési határt.
A Postabank a negatív szavatoló tőke és a negatív tőkemegfelelési mutató elkerülése érdekében kérte ezeket a felmentéseket.
A felmentések 2000. júniusában lejártak, és azokat nem újították meg.
31.
"A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése, 2001. november": Az 1998. december 30-án aláírt konszolidációs megállapodás kötelezte a Postabankot, hogy a konszolidáció alá eső eszközökkel kapcsolatos céltartalékok felszabadulásából származó bevételek 90 %-át utalja át a Pénzügyminisztériumnak.
Az Országgyűlés a Postabank akkori tőkemegfelelőségi mutatóinak stabilizálása érdekében 2720,2 millió forint összegben elengedte a Postabanknak a konszolidációs megállapodás alapján az állam felé fennálló kötelezettségeit.
A Postabank a konszolidációs megállapodás alapján 1999-ben […] forint készpénzátutalást teljesített.
A 2000. évre a konszolidációs megállapodással kapcsolatos kötelezettségek 3208,8 millió forintot tettek ki, amelyből a Postabank 488 millió forintot fizetett meg.
Ebből következően 2720,2 millió forint összegig a Postabankot felmentették a konszolidációs megállapodással kapcsolatos kötelezettségeinek megfizetése alól.
A felmentés 2001 végén járt le.
A konszolidációs megállapodás 2003. decemberében szűnt meg.
32.
"Felmentés a nyitott devizapozíció korlátja alól, 2001. október": A Postabank jelentős méretű devizaeszköz-állománnyal rendelkezett, amely az 1998-as konszolidációt megelőző időszakból származott.
A Postabank ezekre a devizaeszközökre számottevő kockázati tartalékot képzett, főleg USA dollárban.
Az új szabályozás 2001. október 1-jén lépett életbe, és a kockázati tartalékkal fedezett deviza nettó értéken (azaz a kockázati tartaléktól nettósított értéken) való könyvelését írta elő.
Ez a szabályozásbeli változás nyitott devizapozíciót hozott létre a Postabank mérlegében.
A Postabank […] értesítette az MNB-t a korláton felüli többletéről, és felmentést kért.
A Postabank az Állami Pénz- és Tőkepiaci Felügyelet előírására cselekvési tervet dolgozott ki, amit az ÁPTF elfogadott.
A szabályozásnak való megfelelés végső határidejét […]-ában állapították meg.
A Postabank a cselekvési tervet végrehajtotta, és 2002. áprilisában visszatért a szabályozás szerinti korláthoz.
33.
"Kizárólagosság a diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra, 2001. szeptember": A magyar állam külön társaságot hozott létre az egyetemi hallgatóknak szóló hosszú távú, kedvezményes kamatozású hitelek folyósítására.
A Diákhitel Központ (DHK) úgy alakította ki a hitelfolyósítás folyamatát, hogy a hosszú távú diákhitelt igénylő hallgatóknak kizárólag a Postabanknál nyithattak folyószámlát.
Egy 2002. októberi kormányhatározat kimondta, hogy a hitelek folyósítását valamennyi magyar kereskedelmi bankon keresztül biztosítják.
A 2003-ban lefolytatott versenypályázatot követően a DHK tárgyilagos feltételeit teljesítő bármely kereskedelmi bank kínálhat diákhitelszámlát a hallgatók számára.
A Postabank kizárólagossága a diákszámlák biztosítása terén 2003. januárjában megszűnt.
34.
"Kártérítés az ÁPV Rt. részéről ("kártérítés"), 2003. október": A magyar kormány a Postabank magánosításáról szóló 2003. május 7-i kormányhatározatot követően a vevő Erste Banknak jogvita esetére kártérítést ajánlott.
A kártérítés kiterjed a részvényvásárlási megállapodás 2003. október 20-i megkötését követő legkésőbb öt éven belül felmerülő esetleges vagy ismeretlen peresített követelésekből esetlegesen származó fizetési kötelezettségekre.
35.
A magyar hatóságok állítása szerint nyilvános kétfordulós pályázati eljárás megrendezésére került sor, amelyen minden olyan potenciális befektető részt vehetett, amely teljesítette a kormány által meghatározott feltételeket.
Valamennyi ajánlattevőnek ugyanazokat a tervezett szerződéses feltételeket kínálták, beleértve a kártérítést esetleges per esetén.
36.
A pályáztatást követően 2003. októberében a Postabank részvénytöbbségét a beadott ajánlatok között a legmagasabb árat kínáló osztrák Erste Banknak adták el, amely így jelenleg a részvények 99,9 %-át birtokolja.
A vételár 101,3 milliárd forint volt, amely az ellenőrzött, 2002. december 31-i nettó eszközérték 2,7-szeresét képviselte.
37.
2004. április 30-án a magyar hatóságok a bejelentés kiegészítéséül benyújtották a Postabank megvásárlója, az Erste Bank visszavonhatatlan egyoldalú nyilatkozatát, amely rendelkezik a Magyarország által a vevő részére esetleges vagy ismeretlen perbelikövetelésekkel és a 2004. április 29-én aláírt részvényvásárlási megállapodásban meghatározott, ismeretlen követelésekkel kapcsolatos kockázatmeghatározással kapcsolatban fizetendő összegek teljes felső határáról.
38.
A részvényvásárlási megállapodás szerint a per esetére vonatkozó kártérítés feltételei az eladó és a vevő közötti kockázatmegosztás tekintetében a következőképpen alakulnak:
a) Az esetleges peresített követelésekre vonatkozóan az eladó az alábbiak tekintetében teljesít kifizetést:
- a tárgybani banki kötelezettségek első 4 milliárd forintja 50 %-ának teljes összegét;
- a 4 milliárd forint fölötti többlet 100 %-át, amelynek teljes összege nem haladja meg a 350 milliárd forintot.
b) Az ismeretlen követelésekre vonatkozóan az eladó az alábbiak tekintetében teljesít kifizetést:
- a megfelelő banki kötelezettségek első 10 milliárd forintja 90 %-ának teljes összegét;
- a 10 milliárd forint fölötti többlet 100 %-át, amelynek teljes összege nem haladja meg a 200 milliárd forintot.
39.
Az eladónak a kártérítés tekintetében fennálló kötelezettségei a részvényvásárlási megállapodás teljesítését követő öt évvel szűnnek meg harmadik fél azon követeléseivel kapcsolatban, amelyek tekintetében:
- esetleges peresített követelések esetében nem indítottak bírósági vagy választottbírósági eljárást; vagy
- ismeretlen követelések esetében i. nem indítottak bírósági vagy választottbírósági eljárást, vagy ii. nem merült fel az eladó írásbeli jóváhagyásával meghatározott banki kötelezettség.
4.
VIZSGÁLAT
1.
Alkalmazandóság a csatlakozást követően
1.1.
Jogszabályi keret – Az ideiglenes eljárás
40.
A csatlakozási okmány IV. mellékletének 3. szakasza meghatározza az "ideiglenes eljárást".
Rendelkezik az új tagállamokban a csatlakozás időpontja előtt hatályba léptetett és ezt követően is alkalmazandó támogatási programok és egyedi támogatások vizsgálatára vonatkozó jogszabályi keretről; ez az eljárás vonatkozik azokra a programokra és intézkedésekre is, amelyek nem szerepelnek a IV. melléklethez csatolt "meglévő támogatási" intézkedések listáján és amelyeket 1994. december 10-től kezdve léptettek hatályba.
Azok a csatlakozás után is alkalmazandó intézkedések, amelyek 1994. december 10-ét megelőzően léptettek hatályba, a csatlakozáskor az EK-Szerződés 88. cikkének (1) bekezdése értelmében meglévő támogatásnak tekintendők.
Ebben a tekintetben az a jogilag kötelező érvényű jogszabály jelent lényeges szempontot, amelynél fogva az illetékes nemzeti hatóságok a támogatást odaítélik [5].
41.
Az ideiglenes eljárásnak megfelelően a csatlakozást követően is alkalmazandó támogatási intézkedéseknek a közös piaccal való összeegyeztethetőségét elsősorban az állami támogatások ellenőrzésének tekintetében felelős nemzeti hatóságnak (a Magyar Köztársaságban a Támogatásokat Vizsgáló Iroda) kell vizsgálnia.
42.
Az új tagállam törekedhet a jogbiztonságra azzal, ha az intézkedéseket bejelenti az Európai Bizottságnak.
A Bizottság a bejelentés nyomán megvizsgálja a bejelentett intézkedéseknek a közös piaccal való összeegyeztethetőségét.
43.
Amennyiben a Bizottságnak komoly kétségei vannak a bejelentett intézkedéseknek a közösségi vívmányokkal való összeegyeztethetőségét illetően, a teljes bejelentés kézhezvételének időpontjától számított három hónapon belül kifogást emelhet.
44.
Ezzel szemben, ha a Bizottság a határidőn belül nem emel kifogást a bejelentett intézkedések ellen, a bejelentett intézkedéseket a csatlakozás időpontjától létező támogatásnak tekintik.
1.2.
A csatlakozás után nem alkalmazandó támogatási intézkedések
45.
A Bizottság a csatlakozás után nem alkalmazandó támogatási intézkedéseket nem vizsgálhatja a 88. cikkben megállapított eljárások alapján.
Tekintve, hogy az ideiglenes eljárás csak azt határozza meg, hogy egy adott intézkedés létező támogatásnak minősül-e a csatlakozást követő állami támogatási eljárások értelmében, így nem kötelezi és nem is jogosítja fel a Bizottságot a csatlakozás után nem alkalmazandó támogatási intézkedések felülvizsgálatára.
46.
A vázolt jogszabályi keret alapján ezért elsőrendűen fontos az az első vizsgálat, amely eldönti, hogy a bejelentett intézkedések alkalmazandók-e a csatlakozás időpontját követően.
47.
Csak az olyan intézkedések minősülhetnek az ideiglenes eljárás értelmében – a megfelelő feltételek teljesítése esetén – létező támogatásnak, amelyek a csatlakozást követően további támogatás odaítélését vagy már odaítélt támogatás összegének növelését eredményezhetik, és ebből adódóan az ideiglenes eljárás hatálya alá tartoznak.
Másrészről az ideiglenes eljárásnak nincs szerepe az olyan támogatási intézkedések tekintetében, amelyeket már a csatlakozás előtt végleg és feltétel nélkül odaítéltek egy adott összegre vonatkozóan.
Ebben az esetben is annak megállapításához, hogy az adott esetben erről van-e szó, a meghatározó az a jogilag kötelező érvényű jogszabály, amellyel az illetékes nemzeti hatóságok a támogatást odaítélik.
48.
Ez az értelmezés megfelel az ideiglenes eljárás és általában véve az állami támogatások ellenőrzése céljának, rendeltetésének és logikájának.
Ezenfelül az állami támogatás formáját öltő intervenciók közvetlen gazdasági hatásának felismerése révén az új intézkedést abban az időpontban kell vizsgálni, amikor a támogatás odaítélésre kerül; ez az állam jogi kötelezettségvállalása, ami a támogatás odaítélésével és nem csupán annak folyósításával azonos értelmű.
Jogi kötelezettségvállalás alapján teljesített minden jelenlegi vagy leendő kifizetés egyszerű végrehajtási aktus és nem értelmezhető új vagy kiegészítő támogatásnak.
Ezért a Bizottság úgy véli, hogy ahhoz, hogy egy intézkedés a csatlakozást követően alkalmazandónak minősüljön, bizonyítani kell, hogy a támogatás az odaítélésekor nem vagy nem pontosan ismert többlethaszon termelésére alkalmas.
49.
Ezen feltétel alapján a Bizottság úgy ítéli meg, hogy a csatlakozás időpontját követően is alkalmazandók az alábbi támogatási intézkedések:
- minden olyan támogatási program, amely a csatlakozás időpontját megelőzően lépett hatályba, és amelynek alapján, további végrehajtási intézkedésre vonatkozó kötelezettség nélkül, egyedi támogatás nyújtható a jogszabályban általános és elvont módon meghatározott vállalkozásoknak a csatlakozást követően;
- olyan, konkrét projekthez nem kapcsolódó támogatás, amelyet a csatlakozást megelőzően, egy vagy több vállalkozás részére határozatlan időszakra és/vagy határozatlan összegben ítéltek oda;
- egyedi támogatási intézkedések, amelyekre vonatkozóan az állam pontos gazdasági kötelezettsége nem ismert a támogatás odaítélésének időpontjában.
50.
A bizottsági szolgálatok a Magyar Köztársaság Európai Unió Melletti Állandó Képviseletének címzett 2003. augusztus 4-i levelükben tájékoztatták a Magyar Köztársaságot az egyedi támogatási intézkedések tekintetében a "csatlakozást követően alkalmazandó" fogalmának bizottsági értelmezéséről:
"Az eljárási szabályzat 1. cikke e) pontjában meghatározott egyedi támogatási intézkedések abban az esetben tekintendők a "csatlakozás után is alkalmazandó"-nak, ha a csatlakozás napját követően várhatóan növelik az állam kötelezettségét.
A Versenypolitikai Főigazgatóság úgy véli, hogy ez a feltétel különösen a kötelező terhek alóli felmentés, illetve ezek csökkentése (pl. adók vagy a kötelező szociális biztonsági járulék alóli felmentés vagy ezek csökkentése) esetén alkalmazandó, amikor a juttatás a csatlakozást követően is hatályos, valamint a csatlakozás időpontján túlnyúló garanciák, illetve hitelkeretekhez és "lehívási jogokhoz" hasonló pénzügyi konstrukciók esetén.
Minden ilyen esetben az intézkedések a csatlakozást követően is alkalmazandónak tekinthetők: jóllehet az intézkedés hivatalosan elfogadásra került, az állam teljes kötelezettsége a támogatás odaítélésekor világosan nem ismert."
51.
A Bizottság abban az esetben ítéli az egyedi intézkedéseket a csatlakozási okmány IV. mellékletének 3. szakasz értelmében a csatlakozás után is alkalmazandónak, ha az állam pontos gazdasági kötelezettsége a támogatás odaítélése időpontjában és a csatlakozás időpontjában sem ismert.
52.
A garancia, illetve a kártérítési kezesség tekintetében az alábbi feltételeknek kell teljesülniük ahhoz, hogy egy intézkedés a csatlakozást követően már ne minősüljön alkalmazandónak:
- a kockázatokat pontosan meghatározták és felvették egy, a csatlakozás időpontjában lezárt, kimerítő listára;
- a fizetendő összegekre teljes felső határt állapítottak meg;
- a per olyan eseményekhez kötődik, amelyek a kártérítés odaítélésének időpontjában már lezajlottak; jövőbeli eseményekhez nem kapcsolódik.
53.
A fenti feltételek valóban alkalmasak annak biztosítására, hogy az állam pénzügyi kötelezettsége a csatlakozást megelőzően elegendő mértékben meghatározott és korlátozott legyen.
Az ilyen jellegű intézkedések alapján folyósított jövőbeli kifizetés csupán már korábban odaítélt támogatás végrehajtási cselekményét jelentené, további új vagy kiegészítő támogatást nem eredményezhetne.
1.3.
Az egyedi intézkedések csatlakozás utáni alkalmazandósága
54.
A Bizottság áttekintette a magyar hatóságok által benyújtott információkat, és elvégezte a bejelentett egyedi intézkedések elemzését.
55.
"Alárendelt kötvény, 1995. április": Ezt az intézkedést 1995. áprilisában hozták, és a kötvényeket 1999. júniusában teljes összegben visszafizették.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
56.
"Tőkeemelés, 1995. szeptember": A tőkeemelés egyszeri beavatkozás volt, és 1995. szeptemberében hajtották végre.
Az intézkedés 1995. szeptembere óta nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
57.
"Alárendelt kötvény, 1996. március": Ezt az intézkedést 1996. márciusában hozták, és a kötvények 2002. júniusában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
58.
"Alárendelt kötvény, 1996. július": Ezt az intézkedést 1996. júliusában hozták, és a kötvények 2000. júniusában teljes összegben visszafizetésre kerültek.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
59.
"Kötelező tartalék képzésének előírása alóli mentesség, 1997. március": A kötelező tartalék előírása alóli mentesség 1997. júniusában lejárt.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
60.
"Az állam által nyújtott készfizető kezességvállalás, 1997. április": Ezt az intézkedést 1997. áprilisában hozták, és a kezesség utolsó részletét 1998. júliusában hívták le.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
61.
"Eszköz swap, 1997. szeptember": Az eszköz swap egyszeri beavatkozás volt, amelyet 1997. szeptemberében hajtottak végre.
Az intézkedés 1997. szeptembere óta nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
62.
"Tőkeemelés, 1997. június": A tőkeemelés egyszeri beavatkozás volt, amelyet 1997. júniusában hajtottak végre.
Az intézkedés 1997. júniusa óta nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
63.
"Alárendelt kötvény, 1997. december": Ezt az intézkedést 1997. decemberében hozták, és a kötvényeket 1999. januárjában teljes összegben visszafizették.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
64.
"Tőkeemelés, 1998. május": A tőkeemelés egyszeri beavatkozás volt, amelyet 1998. májusában hajtottak végre.
Az intézkedés 1998. májusa óta nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
65.
"Tőkeátcsoportosítás, 1998. december": A tőkeátcsoportosítást 1998. decemberében hajtották végre.
Az intézkedés 1998. decembere óta nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
66.
"Portfóliótisztítás, 1998. december": Ezt az intézkedést 1998. decemberében hozták, és a kötvényeket 2001. januárjában teljes összegben visszafizették.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
67.
"Mentesség a törvényes hitelezési és befektetési korlátok alól, 1999. április": A hitelezési és befektetési korlátok alóli mentesség 2000. júniusában lejárt.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
68.
"A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése, 2001. november": A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése 2001. végén lejárt.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
69.
"Felmentés a nyitott devizapozíció korlátja alól, 2001. október": A nyitott devizapozíció korlátja alóli felmentés 2002. júniusában lejárt.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
70.
"Kizárólagosság a diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra, 2001. szeptember": A diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra szóló kizárólagosság 2003. januárjában megszűnt.
Az intézkedés nem eredményezhet további kötelezettséget a Magyar Köztársaság számára, ezért a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
71.
"Kártérítés, 2003. október": A magyar kormány a Postabank privatizációja keretében a részvényvásárlási megállapodás 2003. október 20-i megkötését követő legkésőbb öt éven belül kártérítést kínált a vevőnek a Postabank ellen felmerülő esetleges, meghatározott vagy ismeretlen peresített követelésekből esetlegesen származó fizetési kötelezettségekre.
72.
A 38. pontban említett esetleges peresített követelésekre szóló kártérítés a bejelentésben megjelölt három, világosan meghatározott tételre korlátozódik.
Ezek a tételek egyedi követelések, amelyek a következő jellemzőkkel bírnak: i. olyan eseményekhez kötődnek, amelyek a garancia megadásának időpontját megelőzően történtek; ii. egy vagy több meghatározott személy kezdeményezte, vagy kezdeményezheti, iii. a magyar állam korlátozott és előre meghatározott pénzügyi kötelezettségét eredményezhetik, iv. csak a meghatározott tárgyra, illetve tárgyakra vonatkoznak; és v. csak egy adott határidőn belül indíthatók.
Mivel a követelések ismertetése és bejelentése a csatlakozás előtt megtörtént, további követelések ezen a címen nem nyújthatók be, az esetleges peresített követelésekre szóló kártérítés a csatlakozást követően nem minősül alkalmazandónak.
73.
A 38. pontban említett ismeretlen követelésekért járó kártérítés a részvényvásárlási megállapodás külön rendelkezése.
A csatlakozás időpontjában létezett ugyan néhány meghatározott, ezen rendelkezés alá tartozó tétel, ez a kártérítés azonban lehetőséget biztosít arra, hogy a csatlakozásig világosan meghatározott követeléseken túl további követelések merülhessenek föl.
Ezen az alapon a Bizottság úgy ítéli meg, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés tekintetében a Magyar Köztársaság maximális kötelezettségét korlátozó teljes felső határ ellenére ennek a kártérítésnek a vonatkozásában a kockázat nincs megfelelő mértékben meghatározva és azonosítva.
Amiatt, hogy nincsenek feltüntetve az olyan egyedi peresített eljárások vagy jogviták, amelyek ezen kártérítés alapján jövőbeli kifizetéseket eredményezhetnek, valójában nem lehet az ilyen kifizetéseket a csatlakozást megelőzően azonosított konkrét eseményekhez kötni.
Következésképpen a Postanbanknak nyújtható támogatás köre és összege a jövőben változhat, azt jelenleg nem lehet meghatározni.
Az ismeretlen követelésekért járó kártérítés tehát a csatlakozást követően is alkalmazandónak minősül.
1.4.
Következtetések
74.
A Bizottság úgy ítéli meg, hogy a következő intézkedések a csatlakozást követően nem minősülnek alkalmazandónak: "Alárendelt kötvények, 1995. április", "Tőkeemelés, 1995. szeptember", "Alárendelt kötvények, 1996. március", "Alárendelt kötvények, 1996. július", "Kötelező tartalék képzésének előírása alóli mentesség, 1997. március", "Az állam által nyújtott készfizető kezességvállalás, 1997. április", "Eszköz swap, 1997. szeptember", "Tőkeemelés, 1997. június", "Alárendelt kötvények, 1997. december", "Tőkeemelés, 1998. május", "Tőkeátcsoportosítás, 1998. december", "Portfóliótisztítás, 1998. december", "Mentesség a törvényes hitelezési és befektetési korlátok alól, 1999. április", "A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése, 2001. november", "Felmentés a nyitott devizapozíció korlátja alól, 2001. október", "Kizárólagosság a diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra, 2001. szeptember", "Esetleges peresített követelésekért járó kártérítés, 2003. október".
75.
A Bizottság úgy ítéli meg, hogy az "Ismeretlen követelésekért járó kártérítés, 2003. október" a csatlakozást követően is alkalmazandó, ezért vizsgálni fogja, hogy a kártérítés állami támogatást jelent-e, és amennyiben igen, értékeli annak a közös piaccal való összeegyeztethetőségét.
2.
Állami támogatás az EK-Szerződés 87. cikkének (1) bekezdése értelmében
Állami forrásokon keresztül biztosított egyedi előny
76.
Az EK-Szerződés 87. cikkének (1) bekezdése szerint állami támogatás áll fenn, amikor valamely tagállam által vagy állami forrásból bármilyen formában nyújtott támogatás bizonyos vállalkozásoknak vagy bizonyos áruk termelésének előnyben részesítése által torzítja a versenyt, vagy azzal fenyeget, és érinti a tagállamok közötti kereskedelmet.
77.
A magyar hatóságok állítása szerint a magyar kormány a Postabank privatizációja keretében minden ajánlattevőnek ugyanazokat a javasolt szerződéses feltételeket ajánlotta, a jogvita esetére szóló kártérítést is beleértve.
78.
A Támogatásokat Vizsgáló Irodának a bejelentésben szereplő állítása szerint a Postabank privatizációja teljesítette a Bizottság által a nyitott, átlátható és megkülönböztetésmentes pályázati eljárások lebonyolítására megállapított feltételeket.
A pályázati eljárás eredményeként a Postabankot a legmagasabb ajánlatot tevő pályázónak adták el.
A Támogatásokat Vizsgáló Iroda azt állítja, hogy az eladó részéről per esetére nyújtott kártérítés szabványos feltétel a kereskedelmi adásvételi szerződésekben, és megállapította, hogy a kártérítés nem jelent támogatást, hiszen a magánszektorban működő gondos piaci szereplő hasonló körülmények között hasonló kötelezettséget vállalna.
A Támogatásokat Vizsgáló Iroda ezen az alapon fenntartja, hogy a Postabank privatizációjával összefüggésben biztosított kártérítés kiállja a magánbefektetői próbát.
79.
A Bizottság úgy ítéli meg, hogy az állam a kártérítésnyújtással olyan költségeket vállalt át, amelyeket egyébként a bank viselt volna.
A Bizottság megjegyzi, hogy a kártérítés a magyar hatóságok részéről elhatározott és a Postabank átalakítására irányuló beavatkozások sorában az utolsó intézkedést jelentette.
Következésképpen amikor a magyar hatóságok magatartása a magánszektor piacgazdasági befektetői próbája tükrében kerül vizsgálatra, a kártérítés nem ítélhető meg elszigetelten, a korábbi beavatkozásoktól elkülönítve.
80.
A Postabanknak az állam által 1998. decemberében végrehajtott feltőkésítésének [6] a célja az volt, hogy felkészítse a Postabankot a szerkezetátalakításra és a magánosításra.
A magyar hatóságok a privatizációt az életképesség helyreállítása szempontjából alapvetően fontos követelménynek tekintették.
A részben pénzügyi, részben szabályozási [7] támogatási intézkedések a későbbiekben is fenntartották a bank működőképességét és lehetővé tették a privatizációt.
81.
Ezek között a körülmények között a Postabank átalakítása érdekében hozott intézkedések piaci megfelelőségének az állami támogatások szempontjából való megítéléséhez a beavatkozások összességét kell figyelembe venni.
Az állam által viselt költségek (és a Postabank által ebből következően élvezett gazdasági haszon) számításának ki kell terjednie a magyar hatóságok által a bank mérlegének az értékesítést megelőző "megtisztítására" csakúgy, mint az értékesítés keretén belül hozott intézkedésekre.
82.
Ennek megfelelően a Bizottság az adott esetben úgy véli, hogy valamennyi intézkedést figyelembe kell venni, kezdve a Postabank szerkezetátalakításra és privatizációra való felkészítését célzó, 1998 végén végrehajtott tőkeemelésétől [8], a privatizációig elfogadott intézkedéseken keresztül a bank értékesítésének keretében elhatározott intézkedésekig (az érintett intézkedések részletes ismertetését illetően lásd ezen határozat 1. táblázatát és III. szakaszát).
1. táblázat: A Postabank javára hozott intézkedések
Tétel _BAR_ Dátum _BAR_ Összeg _BAR_
Tőkeemelés _BAR_ 1998. december _BAR_ 152 milliárd forint _BAR_
Portfóliótisztítás _BAR_ 1998. december _BAR_ Gazdasági kihatás nélkül _BAR_
A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése _BAR_ 2001. november _BAR_ 2,7 milliárd forint _BAR_
Privatizációs eladási ár _BAR_ 2003. október _BAR_ 101,3 milliárd forint _BAR_
Negatív ár _BAR_ _BAR_ 53,4 milliárd forint _BAR_
83.
A Bizottság megjegyzi, hogy az életképesség privatizáción keresztüli helyreállításának 1998 óta soha nem volt feltétele a "pozitív" ár megvalósítása a magyar kormány számára.
Ezt megerősítik egy jövőbeli eladási célár pontos meghatározásának hiányában bevezetett intézkedések.
Valójában a 2003-as értékesítés során elért "jó"-nak tekintett ár sem volt elegendő a ténylegesen felmerült költségek és a vállalt kockázatok fedezésére.
Az érintett intézkedések összegződésének eredményeként az értékesítésnél hozzávetőlegesen 53,4 milliárd forint teljes negatív ár keletkezett.
84.
A magánbefektetői próba szerint azt szükséges vizsgálni, hogy egy állami befektetőhöz hasonlítható méretű magánbefektető ahhoz hasonló körülmények között, mint amelyek abban az időpontban fennálltak, amikor a Postabank szerkezetátalakításának szükségessége felmerült, nyújtott volna-e a fentiekben említett összegben tőke- vagy egyéb pénzügyi támogatást, ideértve a privatizációs szerződésben kínált kártérítést is.
Bár annak a magánbefektetőnek a magatartásának, akivel a gazdaságpolitikai célokat követő állami befektető beavatkozását össze kell vetni, nem feltétlenül kell megfelelnie egy olyan átlagos befektető magatartásának, aki viszonylag rövid időn belüli nyereség realizálásának céljából valósít meg tőkekihelyezést, mégis legalább egy olyan magánholding-társaságra vagy magán vállalkozási csoportra jellemzőnek kell lennie, amelyik strukturális – általános vagy ágazati – politikát folytat és amelyet a hosszú távú nyereségesség kilátása vezérel [12].
85.
A piacgazdasági magánbefektető elvével összhangban rendes piaci feltételek mellett működő racionális befektető tisztán kereskedelmi alapon nem nyújtott volna hozzájárulást, illetve nem tett volna pénzügyi vállalást egy gyengélkedő banknak, ha nem lettek volna konkrét és ésszerű várakozásai azt illetően, hogy azt olyan áron tudja értékesíteni, amely meghaladja a bankba injektált pénzeszközök összességét és az ebben a tekintetben (bármilyen formában) felmerülő kötelezettségeket.
Amint azt az Európai Bíróság egyik nemrégiben hozott határozatában kimondja, "annak megállapításához, hogy [vállalkozás] privatizációja magában foglal-e állami támogatással kapcsolatos elemeket, azt kell megvizsgálni, hogy a közszférát irányító testületekhez hasonlítható méretű magánbefektető hasonló körülmények között vállalt-e volna hasonló arányú tőkehozzájárulást a vállalkozás értékesítésével kapcsolatban vagy inkább a felszámolása mellett döntött volna" [13].
86.
Továbbá, ahogy arra az Elsőfokú Bíróság egy másik közelmúltbeli ügyben rávilágított, "rendes körülmények között egy magánbefektető nem elégszik meg csupán azzal a ténnyel, hogy egy befektetés nem okoz a számára veszteséget, illetve csak korlátozott mértékű nyereséget termel.
Befektetésével az adott körülményeknek megfelelően, valamint rövid-, közép- és hosszú távú érdekeinek kielégítése szerint a lehető legnagyobb méltányos megtérülést igyekszik elérni még akkor is, ha olyan vállalkozásba fektet, amelynek már részvényese" [14].
87.
Amint arra az Európai Bíróság egy másik ügyben rámutatott, "strukturális politikát követő és a hosszú távú életképesség kilátása által vezérelt magánbefektető ésszerűen nem engedheti meg magának, hogy több évnyi folyamatos veszteséget követően olyan tőkehozzájárulást tegyen, amely nemcsakhogy gazdasági értelemben költségesebbnek bizonyul, mint az eszközök értékesítése, hanem ráadásul a vállalkozás értékesítéséhez kapcsolódik, ami még a hosszú távú nyereség reményét is megszünteti" [15].
88.
Ezért úgy tűnik, hogy a magyar állam olyan pénzeszközöket biztosított a Postabanknak és olyan kártérítést kínált, amelyet magánbefektető rendes körülmények között, tisztán kereskedelmi feltételek alkalmazása mellett, politikai, valamint társadalmi-gazdasági természetű megfontolásokat figyelmen kívül hagyva nem biztosított volna.
Valójában, ahogy azt a Bíróság határozataiban következetesen kimondta, egyértelmű megkülönböztetést kell tenni azon kötelességek között, amelyeket az államnak egy vállalat részvénytőke-tulajdonosaként, illetve közhatóságként vállalnia kell [16].
89.
A Bizottság által jelenleg vizsgált intézkedések összességét a bank leendő privatizációja figyelembevételével hozták és hajtották végre; ez tehát minden hosszú távú nyereséggel kapcsolatos reményt kizár.
Így tehát egy magánbefektető csak azért döntött volna a vállalat felszámolása helyett a szerkezetátalakítás mellett, ha a szerkezetátalakítási célból a bankba fektetett pénzeszközök teljes összegénél magasabb eladási árra számíthat.
A magyar kormány azonban semmivel sem támasztotta alá azt, hogy ilyen várakozás az adott időpontban létezett volna, főleg nem, hogy az konkrét és hitelt érdemlő adatokon alapult volna.
90.
A fenti megfontolások alapján úgy tűnik, hogy az 1998. decembere óta a Postabank szerkezetátalakításának és privatizációjának elősegítése céljából hozott állami intézkedések összessége, amelynek része az ismeretlen követelésekért járó kártérítés is, nem állja ki a magánbefektető próbáját.
Úgy tűnik tehát, hogy az intézkedések részét képező, ismeretlen követelésekért járó kártérítés állami forrásokon keresztül előnyt biztosít egy adott vállalkozás számára.
A verseny torzítása és a kereskedelemre gyakorolt hatás
91.
2003 végén a Postabank a hetedik legnagyobb bank és egyben egy jelentős lakossági bank Magyarországon, amely a harmadik legnagyobb – 113 fiókból álló – országos hálózattal rendelkezik, és amely a szolgáltatásait 3200 postahivatalban is kínálja.
A szóban forgó intézkedések idejének teljes tartama alatt zajlott kereskedelem Magyarország és az EU között, ideértve a magyar bankágazatban működő jelentős számú EU-s bankot is.
A Postabank tehát olyan piacon működik, ahol zajlik a tagállamok között kereskedelem.
Ha a Postabankot felszámolás alá vonták volna, az adott időszakban Magyarországon befektetéseket kereső más európai bankok kétségkívül képesek lettek volnak megszerezni azt az üzleti tevékenységet, amit a Postabank vélhetően elveszített volna.
Mindezek fényében a Bizottság úgy ítéli meg, hogy a kártérítési kikötés torzíthatja a versenyt és hatással lehet a tagállamok közötti kereskedelemre.
92.
Úgy tűnik tehát, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés, amely része a magyar hatóságok által 1998 decembere óta a Postabank szerkezetátalakításának és privatizációjának elősegítése céljából hozott intézkedéseknek, az EK-Szerződés 87. cikkének (1) bekezdése értelmében állami támogatást képez.
3.
Eltérések az EK-Szerződés 87. cikkének (2) és (3) bekezdése alapján
93.
Az ideiglenes eljárás alapján a Bizottságnak csak azon támogatási intézkedések tekintetében rendelkezik eljárás indítására vonatkozó jogkörrel, amelyek a csatlakozást követően is alkalmazandónak minősülnek.
94.
A bejelentett, ismeretlen követelésekért járó kártérítés a csatlakozást követően is alkalmazandónak minősül, és úgy tűnik, hogy az EK-Szerződés 87. cikkének (1) bekezdése értelmében állami támogatást képez.
A Bizottságnak tehát az EK-Szerződés 87. cikkének (2) és (3) bekezdése értelmében összeegyeztethetőségi vizsgálatot kell indítania.
Tekintve, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés a magyar hatóságok által a Postabank szerkezetátalakításának és privatizációjának elősegítése céljából hozott intézkedések összességének része, a Bizottság összeegyeztethetőségi vizsgálatának figyelembe kell vennie az ebben az összefüggésben hozott különböző állami intézkedéseket.
95.
Fontos azonban megjegyezni, hogy jóllehet az 1998. december óta hozott valamennyi intézkedést az állami támogatás meglétének és a "csatlakozást követően is alkalmazandó" intézkedések összeegyeztethetőségének vizsgálata céljából összességében vizsgálják, a Bizottság jogköre alapján indítható eljárások az utóbbi intézkedésekre korlátozódnának.
96.
Úgy tűnik, hogy az EK-Szerződés 87. cikkének (2) bekezdésében szereplő mentességek erre az esetre nem vonatkoznak, mert a támogatási intézkedések egyrészt nem szociális jellegűek, másrészt nem is magánszemély fogyasztóknak nyújtják őket, nem természeti csapások vagy rendkívüli események által okozott károk helyreállítását szolgálják, és nem is a Németországi Szövetségi Köztársaság által a Németország felosztása által érintett egyes területek gazdaságának nyújtott támogatásáról van szó.
A további mentességeket az EK-Szerződés 87. cikke (3) bekezdésének a), b) és c) pontja rögzíti.
97.
A támogatás elsődleges célja egy nehéz helyzetben levő vállalkozás hosszú távú életképességének helyreállítása.
A magyar hatóságok az intézkedéseket egy gyengélkedő bank átalakítását célzó szerkezetátalakítási támogatásként jelentették be.
Az EK-Szerződés 87. cikke (3) bekezdésének c) pontja alapján a Bizottság engedélyezhet az egyes gazdasági ágazatok fejlődését előmozdító állami támogatást, amennyiben az ilyen támogatás nem befolyásolja hátrányosan a kereskedelmi feltételeket a közös érdekkel ellentétes mértékben.
3.1.
Intervenciós és szerkezetátalakítási iránymutatások
98.
Az intervenciós és szerkezetátalakítási támogatásnak az EK-Szerződés 87. cikke (3) bekezdésének c) pontja szerinti összeegyeztethetőségi feltételeit a közösségi iránymutatások rögzítik.
A nehéz helyzetben levő cégek megmentésére és szerkezetátalakítására nyújtott állami támogatásokról szóló jelenlegi közösségi iránymutatások [17] ("2004-es iránymutatások") 2004. október 10-én léptek hatályba.
Az ezen iránymutatások közzététele előtt nyújtott támogatásokra vonatkozóan a nehéz helyzetben levő cégek megmentésére és szerkezetátalakítására nyújtott állami támogatásokról szóló előző közösségi iránymutatások [18] ("1999-es iránymutatások") rögzítik azokat a feltételeket, amelyek mellett az ilyen támogatás összeegyeztethetőnek minősül [19].
99.
A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedéséről 2001. novemberében született döntés, a részvényvásárlási megállapodást (amely tartalmazza a kártérítési rendelkezést, nevezetesen az itt vizsgált ismeretlen követelésekért járó kártérítést) pedig 2003. október 20-án írták alá.
A Bizottság tehát úgy ítéli meg, hogy ezen intézkedések vizsgálatára az 1999-es iránymutatások vonatkoznak.
3.2.
Mentőöv
100.
Az iránymutatásokban szereplő meghatározás szerint a mentőöv olyan intézkedéseket jelent, amelyek ideiglenesen fenntartják egy cég helyzetét, amelynek pénzügyi helyzetében számottevő romlás mutatkozik.
Általában véve ezeknek az intézkedéseknek az időtartama nem lépheti túl a hat hónapot.
Mivel a vizsgált intézkedések hat hónapot meghaladó időtartamra terjednek, a Bizottság úgy ítéli meg, hogy a vizsgált támogatás az iránymutatások értelmében nem minősül mentőövnek.
3.3.
Szerkezetátalakítási támogatás
101.
A szerkezetátalakítási támogatási intézkedések összeegyeztethetőségének az 1999-es iránymutatások értelmében végzett vizsgálatakor a következő feltételeknek kell teljesülniük: életképesség helyreállítása, minimálisra szorítkozó támogatás, valamint a verseny indokolatlan torzulásának elkerülése.
Egy cég jogosultsága
102.
Az 1999-es iránymutatások szerint egy cég akkor van nehéz helyzetben, ha saját forrásaiból, a szükséges pénzeszközök részvényesek bevonásával történő előteremtésével, illetve kölcsönfelvétellel nem képes talpra állni.
103.
A Postabank megalapítása óta nem rendelkezett elegendő tőkével, és 1997–98-ban súlyos gondokkal küzdött.
1997. áprilisában néhány nap leforgása alatt a betétesek hozzávetőlegesen 70 miliárd forintot vontak ki, ezt követően került sor a bank óriási veszteségeinek nyilvánosságra hozatalára, így a bankot az azonnali likviditáshiány fenyegette.
A Postabanknak már ezt megelőzően is régóta nehézségei voltak, de ezek csak 1997–1998-ban váltak igazán láthatóvá.
Mindezek alapján megállapítható, hogy a Postabank az adott időpontban állami beavatkozás nélkül képtelen lett volna talpra állni.
104.
Azt a támogatást azonban, amit az ismeretlen követelésekért járó kártérítés jelent, 2003-ban nyújtották.
A magyar hatóságok állítása szerint "a Postabank jó pénzügyi egészségben levő, életképes vállalkozás volt, amikor a kormány megerősítette a bank privatizációja iránti szándékát" [20] 2003-ban.
105.
A Bizottság a magyar hatóságok által benyújtott információ alapján megjegyzi, hogy a bank tőkeszerkezete és helyzete 2002-ben stabilizálódott.
A bank tőkéje a műveletekhez elegendő volt és megfelelt a vonatkozó törvényi és szabályozási követelményeknek (a tőkemegfelelőségi mutató 2002-ben 9,34 %, 2003-ban 10,35 % [21] volt).
A jövedelmezőség 2001-ben és 2002-ben lassan javult, bár továbbra is viszonylag gyenge.
2003-ban a bank 20,6 millió eurós veszteséget könyvelt el [22].
Ez azonban elsősorban a szerkezetátalakítási és integrációs költségeknek tudható be, ami ennek megfelelő befolyással volt a végső eredményre.
2003-ban a nettó kamathozam 16,7 %-kal nőtt, noha a Postabank költség/jövedelem aránya még így is a magyar nagybankok átlaga fölött volt.
106.
Ezért a Bizottságnak kétségei vannak abban a tekintetben, hogy a privatizáció idején további szerkezetátalakítási támogatásra lett volna szükség.
107.
A Bizottság megítélése szerint a Postabank 1997-ben és 1998-ban nehéz helyzetben levő vállalat volt.
A fentiekben kifejtett okoknál fogva azonban a Bizottságnak kétségei vannak azt illetően, hogy a Postabank 2003-ban is nehéz helyzetben levő vállalatnak minősült volna, akkor, amikor a kártérítés nyújtására sor került, és hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítésben rejlő támogatási elem szükséges lett volna a bank szerkezetátalakításához.
Az életképesség helyreállítása
108.
Ahhoz, hogy a szerkezetátalakítási támogatás az iránymutatások értelmében összeegyeztethetőnek minősüljön, a szerkezetátalakítási tervnek tartalmaznia kell a hosszú távú életképesség ésszerű időtartamon belüli helyreállításához és a cég szanálásához szükséges eszközöket.
Ennek a jövőbeli működési feltételek reális feltételezésére kell alapulnia.
109.
Jóllehet az intézkedések vizsgálata utólagosan történik, a Bizottságnak azt a helyzetet kell vizsgálnia, amikor a támogatás odaítélésére sor került, és mérlegelnie kell, hogy abban az időpontban a helyreállítás megvalósítható volt-e.
110.
A kártérítés a Postabank átalakítására irányuló beavatkozások sorában az utolsó láncszemet jelentette.
A magyar hatóságok által a bejelentés részeként benyújtott szerkezetátalakítási terv az állam által a Postabank javára hozott intézkedéseket 1994–2001 közötti időszakban három szakaszban ismerteti.
111.
A Bizottság megjegyzi, hogy a magyar hatóságok ismertetésében az intézkedések, bár ugyanazt, a Postabank szerkezetátalakítását és privatizációját célozzák, egymással össze nem függőnek is tekinthetők.
Úgy tűnik, hogy a Postabankot illető állami részvételt az ad hoc intézkedések jellemzik, amelyek – bár részét képezik a beavatkozások sorozatának – önálló választ nyújtottak a Postabank egyes nehézségeire azok felmerülésekor.
Ennek az is az oka, hogy a Postabank veszteségei az eredeti várakozásokhoz képest magasabbak voltak.
A hatalmas veszteségeket feltáró 1998-as pénzügyi vizsgálatot követően a bank az összeomlás szélén állt.
Így a Postabank helyzetének rendezéséhez, valamint életképessége biztosításához további intézkedések szükségessége merült fel.
A kormány először feltőkésítéssel avatkozott be, miáltal a bank 99,9 %-os részvénytulajdonosává vált, majd a privatizációra való felkészítés érdekében támogatta a banknak az újonnan kinevezett vezetés alatt végzett szerkezetátalakítását.
Egy 2001-es meghiúsult privatizációs kísérletet követően a Postabank privatizációjára végül 2003-ban került sor, amikor a kormány eladta 99,9 %-os részesedését az Erste Banknak.
112.
A magyar hatóságok által benyújtott szerkezetátalakítási terv a Postabank privatizációjáig progresszíven elfogadott intézkedések utólagos leírásának és elemzésének tűnik.
A Bizottságnak ezért kétségei vannak azt illetően, hogy 1998-ban létezett a Postabank szerkezetátalakítására vonatkozó egységes és összefüggő terv, amelynek részét képezte a kártérítés.
113.
Kétséges továbbá az is, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés megfelel az "egyszeriség" feltételének, tekintettel arra, hogy más intézkedéseket jóval a privatizáció előtt hoztak meg.
114.
Ezenfelül a magyar hatóságok állítása szerint a Postabank életképes és pénzügyi szempontból egészséges volt, ezért joggal lehet érvelni, hogy további szerkezetátalakítási támogatásra nem volt szükség.
Amennyiben ez a helyzet, akkor úgy tűnik, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés mesterséges előnyt biztosít egy már életképes vállalatnak.
115.
A Bizottságnak a fenti megfontolások alapján komoly kétségei vannak azt illetően, hogy szerkezetátalakítási terv körén belül nyújtott, az ismeretlen követelésekért járó kártérítésben rejlő támogatási elem teljesíti az 1999-es iránymutatásokban rögzített összeegyeztethetőségi feltételeket.
Minimálisra szorítkozó támogatás
116.
A támogatás összegét és intenzitását szigorúan a cég szerkezetátalakítását lehetővé tevő s minimumra kell korlátozni.
Elvárás továbbá, hogy a támogatás kedvezményezettjei saját forrásból vagy külső kereskedelmi finanszírozás útján számottevően hozzájáruljanak a szerkezetátalakításhoz.
117.
Annak biztosítása céljából, hogy a Postabank hozzájáruljon saját szerkezetátalakításának költségéhez, az 1998. december 30-án aláírt konszolidációs megállapodás arra kötelezte a Postabankot, hogy a konszolidáció alá eső eszközökkel kapcsolatos céltartalékok felszabadulásából származó bevételek 90 %-át utalja át a Pénzügyminisztériumnak.
A Postabank a konszolidációs megállapodás alapján 1999-ben 931 millió forint készpénzátutalást teljesített.
A 2000. évre a konszolidációs megállapodással kapcsolatos kötelezettségek 3208,8 millió forintot tettek ki, amelyből a Postabank 488 millió forintot fizetett meg.
Az Országgyűlés a Postabank akkori tőkemegfelelőségi mutatóinak stabilizálása érdekében 2720,2 millió forint összegben elengedte a Postabanknak a konszolidációs megállapodás alapján az állam felé fennálló kötelezettségeit.
118.
2003. júliusában kormányhatározat [23] hatalmazta fel a Pénzügyminisztériumot a konszolidációs megállapodás 2003. december 31-i megszüntetésének megszervezésére és a részvényvásárlási megállapodásban olyan rendelkezések kikötésére, miszerint amennyiben egyes befektetéseket úgy értékesítenek, hogy az értékvesztés meghaladja az 500 millió forintot, a Postabank az eszközeladásból származó nyereség egy adott százalékát átutalja az ÁPV Rt.-nek.
119.
Ebben a stádiumban a Bizottságnak nem áll a rendelkezésére információ az új tulajdonos által viselt szerkezetátalakítási költségekről.
A Postabank megvásárlója, az Erste Bank által tett hozzájárulásokat illetően a Bizottság megjegyzi, hogy egy 2003-ban lebonyolított versenypályázatot követően a benyújtott ajánlatok közül az Erste Bank ajánlotta és fizette a legmagasabb, 101,3 milliárd forintos árat.
Tekintve azonban a Postabank számára a privatizációra való felkészítés érdekében nyújtott támogatást, az értékesítés számottevő, mintegy 53,4 milliárd forintos negatív árat eredményezett.
120.
Továbbá, a magyar hatóságok által biztosított információ alapján a Postabank tőkemegfelelőségi mutatója 1998-ban 17,42 %, 1999-ben 11,3 %, 2000-ben 15,68 %, 2001-ben 11,05 %, 2002-ben 9,34 %, 2003-ban pedig 10,35 % [24] volt.
A tőkemegfelelőségi mutatók magasnak tűnnek, és azt látszanak jelezni, hogy a Postabanknak nyújtott támogatás nem korlátozódott a minimálisra.
121.
Ezért a Bizottságnak kétségei vannak azt illetően, hogy a támogatás a minimálisra szorítkozott, és hogy a támogatás kedvezményezettje számottevően hozzájárult a Postabank teljes szerkezetátalakítási költségeihez.
A verseny indokolatlan torzulásának elkerülése
122.
Az iránymutatások értelmében további feltételt jelent az, hogy intézkedéseket kell hozni a konkurenciára gyakorolt kedvezőtlen hatások a lehető legnagyobb mértékű ellensúlyozására.
123.
A magyar hatóságok állítása szerint a szerkezetátalakítási terv keretén belül megvalósított intézkedéseket a Postabank nem használta agresszív hitelpolitika folytatására, tevékenységei bővítésére, piaci részesedése növelésére, illetve új tevékenységek finanszírozására, továbbá a bank piaci részesedésének alakulása hanyatlást, illetve stagnálást mutat (a teljes eszközállományhoz viszonyított aránya az 1998-as 5,7 %-ról 2002-re 3,7 %-ra esett).
124.
A magyar hatóságok állítása szerint a racionalizálási program eredményeként a Postabank-hálózat fiókjainak számát 134-ről (1998) 2003 végére 111-re csökkentették, az alkalmazottak számát pedig, ami 1998-ban 2500 volt, 2003-ra 1600-ra faragták le.
125.
Az iránymutatások értelmében a vállalat megfelelő piacon, illetve piacokon való jelenlétének kötelező korlátozása vagy csökkentése a konkurencia javát szolgáló ellensúlyozó tényezőt jelent, amelynek arányban kell lennie a támogatás torzító hatásaival, nevezetesen a cég viszonylagos jelentőségével a megfelelő piacon vagy piacokon [25].
126.
A Bizottság a fiókhálózat és a leányvállalatok racionalizálását a bank rendes racionalizálási programja részének tekinti.
A magyar hatóságok nem tájékoztattak olyan intézkedésekről, amelyek a szerkezetátalakításhoz szükségesen túlmutatnak, és amelyeket a támogatás által okozott versenytorzulás ellensúlyozásának lehetne tekinteni.
A Bizottság megjegyzi továbbá, hogy a privatizációt követően a fiókhálózat bővítését célzó és egyéb beruházásokat terveztek, ezért a kártérítés a vevő terjeszkedési stratégiáját látszik elősegíteni és támogatni.
A Bizottságnak komoly kétségei vannak azt illetően, hogy a bank rendes racionalizálása az állami támogatási intézkedések által okozott versenytorzulások megfelelő kezelésére alkalmas, ellensúlyozó intézkedésnek tekinthető.
127.
Annak megállapításához, hogy a lehetséges ellensúlyozó intézkedések arányosak-e a támogatás által okozott versenytorzulással, a támogatás összegét kell figyelembe venni.
A vizsgált esetben hatalmas összegű pénzügyi támogatást – amelynek része az ismeretlen követelésekért járó kártérítés – és számottevő szabályozási támogatást nyújtottak a Postabank javára.
128.
Ezen túlmenően a magyar hatóságok a Postabank szerkezetátalakításával összefüggésben olyan intézkedéseket is hoztak, amelyek a Postabank országos piaci helyzetét voltak hivatottak megerősíteni.
A Posta az elmúlt 15 évben kulcsfontosságú partnert és elosztási csatornát jelentett a Postabank számára.
2002. decemberében a Postabank 10 éves stratégiai együttműködési megállapodást kötött a Postával elsősorban új banki termékek és szolgáltatások közös fejlesztésére és értékesítésére, szervezeti és üzleti szinergiák kiaknázására, a lakossági betétek volumenének növelésére és a nyereség közös növelésére.
129.
A magyar hatóságok állítása szerint a Postabank és a Posta közötti stratégiai együttműködési megállapodás teljes mértékben kereskedelmi jellegű és a Postabank a Postánál nem élvez kizárólagosságot a banki termékek és szolgáltatások fejlesztése és értékesítése tekintetében.
A hatóságok valójában azzal érvelnek, hogy a Postán keresztül az OTP Bank termékeit és szolgáltatásait, valamint az államkötvényeket is árusítják.
130.
A Bizottság megjegyzi azonban, hogy a stratégiai együttműködési megállapodásban a következő szerepel (8. o., 10–11. bekezdés): "[…]".
131.
A Bizottság úgy ítéli meg, hogy a stratégiai együttműködési megállapodás, amely része a magyar hatóságok által tett szerkezetátalakítási lépéseknek, erősíti a Postabank versenyhelyzetét a magyar piacon és előnyt biztosít a számára a közösen fejlesztett új termékek postai értékesítésére biztosított kizárólagosság révén.
132.
Ebből következően a Bizottságnak a benyújtott információ alapján komoly kétségei vannak azt illetően, hogy a magyar hatóságok által a 82. pontban említett támogatási elemekkel támogatott szerkezetátalakítási intézkedések, ideértve az ismeretlen követelésekért járó kártérítést, megfelelő ellensúlyozó intézkedést jelentenek.
Következtetés
133.
A jelen pillanatban úgy tűnik, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítésben rejlő támogatási elem nem teljesíti a szükséges feltételeket ahhoz, hogy az EK-Szerződés 87. cikke (3) bekezdésének c) pontjában meghatározott kivétel alkalmazható legyen.
4.
Az Európai Megállapodás 45. cikkének (2) bekezdése
134.
Az Európai Megállapodás 45. cikkének (2) bekezdése kimondja, hogy:
"A XIIa. mellékletben foglalt pénzügyi szolgáltatások tekintetében ez a Megállapodás nem csorbítja a felek jogát, hogy olyan intézkedéseket hozzanak, amelyek szükségesek a fél monetáris politikájának folytatásához vagy óvatossági alapon a befektetők, a pénzösszeget elhelyezők, a kötvény-birtokosok vagy más olyan személyek védelméhez, akikkel szemben letéteményesi kötelezettség áll fenn vagy pedig a pénzügyi rendszer stabilitásának és egészséges működésének biztosításához.
Ezek az intézkedések saját vállalatokhoz és állampolgárokhoz viszonyítva nem tesznek megkülönböztetést a másik fél vállalataival és állampolgáraival szemben."
135.
A Bizottságnak erős kétségei vannak azt illetően, hogy az Európai Megállapodás 45. cikkének (2) bekezdése a jelen esetben alkalmazható a Postabank javára nyújtott intézkedések igazolására.
136.
A Bizottságnak emellett azzal kapcsolatban is komoly kétségei vannak, hogy az Európai Megállapodás 45. cikkének (2) bekezdése egyáltalán alkalmazható-e állami támogatási intézkedésekre, hiszen az az Európai Megállapodás "letelepedési fejezetének" részét képezi, míg az állami támogatásokra vonatkozó rendelkezések az Európai Megállapodás 62. et seq. cikkében szerepelnek.
137.
A Bizottságnak továbbá kétségei vannak azt illetően, hogy az Európa-megállapodás 45. cikkének (2) bekezdésében rögzített feltételek teljesülnek.
Az Európa-megállapodás 45. cikkének (2) bekezdése a monetáris politikát illető vagy prudenciális alapon engedélyez intézkedéseket.
Hangsúlyozni kell, hogy az adott időpontban nem volt általános bankválság Magyarországon.
A Bizottság úgy ítéli meg, hogy ezzel a lehetséges intézkedések egy pénzügyi felügyeleti hatóság által hozott, általános alkalmazási körrel bíró intézkedésekre korlátozódnak.
138.
A Bizottságnak mindenképpen komoly kétségei vannak azt illetően, hogy a magyar hatóságok által 1998. decembere óta a Postabank szerkezetátalakításának és privatizációjának elősegítése céljából hozott intézkedések, amelyeknek része az ismeretlen követelésekért járó kártérítés, szükségesek voltak az ezen rendelkezésben jelölt célok eléréséhez.
V. Következtetés
A Bizottság ennek megfelelően a következőképpen határozott:
- a Postabank és Takarékpénztár Rt. (jelenleg Erste Bank Hungary Rt.) javára hozott, a Magyar Köztársaság által a csatlakozási okmány IV. mellékletének 3. pontja értelmében az ideiglenes eljárás alapján bejelentett alábbi intézkedései a csatlakozást követően nem alkalmazandók: "Alárendelt kötvények, 1995. április", "Tőkeemelés, 1995. szeptember", "Alárendelt kötvények, 1996. március", "Alárendelt kötvények, 1996. július", "Kötelező tartalék képzésének előírása alóli mentesség, 1997. március", "Az állam által nyújtott készfizető kezességvállalás, 1997. április", "Eszköz swap, 1997. szeptember", "Tőkeemelés, 1997. június", "Alárendelt kötvények, 1997. december", "Tőkeemelés, 1998. május", "Tőkeátcsoportosítás, 1998. december", "Portfóliótisztítás, 1998. december", "Mentesség a törvényes hitelezési és befektetési korlátok alól, 1999. április", "A Postabank konszolidációs megállapodás szerinti kötelezettségeinek elengedése, 2001. november", "Felmentés a nyitott devizapozíció korlátja alól, 2001. október", "Kizárólagosság a diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra, 2001. szeptember", "Esetleges peresített követelésekért járó kártérítés, 2003. október".
- Az "Ismeretlen követelésekért járó kártérítés, 2003. október" a csatlakozást követően is alkalmazandó.
A jelen pillanatban úgy tűnik, hogy az ismeretlen követelésekért járó kártérítés állami támogatást jelent, és a Bizottságnak komoly kétségei vannak a közös piaccal való összeegyeztethetőségét illetően.
A fenti megfontolások fényében a Bizottság a csatlakozási okmány IV. melléklete 3 szakasza (1) bekezdésének c) pontja (2) és (3) bekezdése, valamint az EK-Szerződés 88. cikkének (2) bekezdésében megállapított eljárások alapján eljárva kifogást emel, hivatalos vizsgálati eljárástindít, és felszólítja a Magyar Köztársaságot, hogy ezen levél kézhezvételének időpontjától számított egy hónapon belül nyújtsa be az észrevételeit, amelyek segíthetik a Postabank és Takarékpénztár Rt. (jelenleg Erste Bank Hungary Rt.) javára hozott, ismeretlen követelésekért járó kártérítési intézkedés kivizsgálását.
A Bizottság kéri az Önök hatóságait, hogy a levél másolatát azonnal továbbítsák a támogatás lehetséges kedvezményezettjei részére.
A Bizottság felhívja a Magyar Köztársaság figyelmét, hogy az érdekelt feleket tájékoztatni fogja ezen levélnek és annak érdemi összefoglalásának az Európai Unió Hivatalos Lapjában való közzététele útján.
A Bizottság az EFTA-tagországok közül az EGT-megállapodást aláíró országokban működő érdekelt feleket is értesíti az Európai Unió Hivatalos Lapjának EGT-kiegészítésében közzétett közlemény útján, valamint ezen levél másolatának megküldésével az EFTA Felügyeleti Hatóságát.
A Bizottság felhívást intéz minden érdekelt félhez, hogy a közzététel időpontjától számított egy hónapon belül nyújtsa be észrevételeit."
[1] Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2.
[2] Árfolyam 2003 végén: EUR = HUF 253,4500
[3] Állami Privatizációs és Vagyonkezelő Rt.
[4] Üzleti titok.
[5] Az Elsőfokú Bíróság 2004. január 14-i ítélete a T-109/01. ügyben, Fleuren Compost kontra Bizottság, 74. bekezdés.
[6] 1155. számú kormányhatározat/ 1998.XII.9.
[7] Mentesség a törvényes hitelezési és befektetési korlátok alól (1999. április), felmentés a nyitott devizapozíció korlátja alól (2001. október) és a diákhitelek folyósításához szükséges számlanyitásra vonatkozó kizárólagosság (2001. szeptember).
[8] A Magyar Köztársaság Pénzügyminisztériumának 1999. február 23-i keltezésű levele Jonathan Faull igazgató részére, DG IV, 2-3. o.; A Magyar Köztársaság 1998. évi költségvetéséről szóló 1997. évi CXLVI. törvény módosítása, 6. bekezdés (11); Az Európai Bizottság ellenőrző jelentése: 1999. évi éves jelentés Magyarország előrehaladásáról a csatlakozás felé, 20. o.
[12] C-305/89. ügy, Bizottság kontra Olaszország [1991] ECR I-01603, 19–20. bekezdés.
[13] C-334/99. ügy, Németország kontra Bizottság [2003] ECR I-1139, 133. bekezdés.
[14] T-228/99 és T-233/99 egyesített ügyek, WestLB [2003] ECR II-435, 314. és 335. bekezdés.
[15] Lásd C-278-80/1992 egyesített ügyeket, Spanyolország kontra Bizottság, [1994] ECR I-4103, 26. bekezdés; lásd még a T-152/99 ügyet, HAMSA kontra Bizottság [2002] ECR II-3049, 125–132. bekezdés.
[16] C-334/99 ügy, Németország kontra Bizottság [2003] ECR I-1139, 134. bekezdés.
[17] HL C 211., 2004.10.1., 2. o.
[18] HL C 288., 1999.10.9., 2. o.
[19] Lásd a 2004-es iránymutatások 104. bekezdését.
[20] A magyar hatóságok bejelentése, A Postabank privatizációja, 2003, 97. bekezdés, 19. o.
[21] Előzetes pénzügyi adatok.
[22] Előzetes pénzügyi adatok.
[23] 2165/2003 ( VII.22) kormányhatározat.
[24] A Postabank előzetes pénzügyi adatai.
[25] Az 1999-es iránymutatások 37. bekezdése.
--------------------------------------------------
1 euro Zawiadomienie dotyczące obowiązujących środków wyrównawczych w odniesieniu do przywozu niektórych elektronicznych mikroukładów znanych jako DRAM (Dynamic Random Access Memory) pochodzących z Republiki Korei
(2005/C 70/02)
Komisja została poinformowana, że cło wyrównawcze na przywóz niektórych elektronicznych mikroukładów znanych jako DRAM (Dynamic Random Access Memory) pochodzących z Republiki Korei prawdopodobnie nie jest nakładane w niektórych przypadkach ich przywozu.
1.
Omawiany produkt
Omawianym produktem są niektóre elektroniczne mikroukłady znane jako DRAM (Dynamic Random Access Memory), wszystkich rodzajów, gęstości i odmian, zmontowane, w gotowych płytkach półprzewodnikowych lub układach chipowych, wykonane z zastosowaniem odmian procesu technologicznego metal-tlenek-półprzewodnik (MOS), włączając komplementarne typy MOS (CMOS), o wszystkich rodzajach gęstości (łącznie z gęstościami, które zostaną zastosowane w przyszłości), niezależnie od szybkości dostępu, konfiguracji, obudowy lub obramowania itd., pochodzących z Republiki Korei.
Omawiany produkt obejmuje również pamięci DRAM w postaci (standardowych) modułów pamięci lub (standardowych) płyt pamięciowych, albo w innej formie zagregowanej, pod warunkiem, że ich głównym celem jest zapis w pamięci.
Omawiany produkt jest obecnie oznaczony kodami CN 85422111, 85422113, 85422115, 85422117, ex85422101 (kod TARIC 8542210110), ex85422105 (kod TARIC 8542210510), ex85489010 (kod TARIC 8548901010), ex84733010 (kod TARIC 8473301010) oraz ex84735010 (kod TARIC 8473501010).
Powyższe kody CN podane są jedynie dla celów informacyjnych.
2.
Istniejące środki
Obecnie obowiązującym środkiem jest ostateczne cło wyrównawcze nałożone na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 1480/2003 [1].
3.
Obecna sytuacja dotycząca przywozu omawianego produktu
Komisja została poinformowana, że cło wyrównawcze prawdopodobnie nie jest nakładane w niektórych przypadkach przywozu omawianego produktu.
Sytuacja taka może występować wówczas, gdy pamięci DRAM niezależnie od tego czy są zawarte w modułach pamięci, płytach pamięciowych lub innych formach zagregowanych, czy nie, zawierają również komponenty lub pamięci DRAM, które nie pochodzą z Korei.
Komisja zamierza zbadać tę sytuację aby stwierdzić, w jakim zakresie może istnieć konieczność przyjęcia przepisów szczególnych zgodnie z art. 24 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 [2] (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym") celem zagwarantowania, że cło jest odpowiednio nałożone na przywóz omawianego produktu.
Przepisy szczególne, o których mowa, mogą przybrać postać wymogów mających na celu zapewnienie nakładania cła wyrównawczego na pamięci DRAM pochodzące z Korei, niezależnie od tego czy są one zawarte w modułach pamięci, płytach pamięciowych czy innych formach zagregowanych.
W tym celu możliwe jest ustanowienie wymogu aby w momencie przywozu importerzy przedstawiali deklarację pochodzenia pamięci DRAM, niezależnie od tego czy są one zawarte w modułach pamięci, płytach pamięciowych czy innych formach zagregowanych.
4.
Procedura
Komisja wzywa zainteresowane strony do przedstawiania uwag na temat powyższej sytuacji.
Ponadto, w celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne do zbadania zaistniałej sytuacji, Komisja prześle egzemplarz niniejszego zawiadomienia do przedsiębiorstw przemysłowych Wspólnoty oraz do wszystkich zrzeszeń producentów na terenie Wspólnoty, eksporterów/producentów w Republice Korei oraz importerów, którzy współpracowali w ramach postępowania wyjaśniającego, które doprowadziło do nałożenia istniejących środków, jak również do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów, zrzeszeń importerów i władz danego kraju wysyłki.
Wyżej wymienione strony lub inne zainteresowane strony mogą w ciągu 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zgłosić się do Komisji z informacją dotyczącą przedstawionej sytuacji wraz z dowodami potwierdzającymi.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowanych stron pod warunkiem, że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek taki należy złożyć we wspomnianym wyżej terminie 40 dni.
Wszystkie wnioski i prośby przedłożone przez zainteresowane strony muszą być sporządzone na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że postanowiono inaczej) oraz muszą zawierać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
European Commission
Directorate-General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 295 65 05
Telex COMEU B 21877.
5.
Wykorzystanie dostępnych faktów
Jeśli zainteresowane strony w określonym terminie nie dostarczą żadnych informacji odnośnie przedstawionej powyżej sytuacji lub znacząco utrudnią badanie sytuacji, wówczas mogą zostać dokonane ustalenia potwierdzające lub przeczące, zgodnie z art. 28 rozporządzenia podstawowego na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, i w związku z tym ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 28 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla zainteresowanej strony niż w przypadku pełnej współpracy.
[1] Dz.U. L 212 z 22.8.2003, str. 1.
[2] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[3] Oznacza to, iż dokument służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 (Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1) i art. 12.4 Porozumienia WTO w sprawie subsydiów i środków wyrównawczych ("ASCM").
--------------------------------------------------
Zmiana przez Francję zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych połączeń lotniczych we Francji
(2005/C 70/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych Francja podjęła decyzję o zmianie zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych połączeń lotniczych między portami lotniczymi Brest (Guipavas) a Ouessant, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C 120 z dnia 23 maja 2002 r.
2.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych połączeń lotniczych między portami lotniczymi Brest (Guipavas) a Ouessant są następujące:
- Minimalna częstotliwość lotów
Usługi należy wykonywać przez cały rok, z wyjątkiem dni 1 stycznia i 25 grudnia.
Wykonywanie usług obejmuje co najmniej dwa loty w obie strony dziennie, rano i późnym popołudniem, od poniedziałku do niedzieli włącznie.
Trzeci lot w obie strony powinien być wykonywany co najmniej 90 dni w roku.
- Flota i zdolność przewozowa:
Usługi należy wykonywać przy wykorzystaniu samolotów z silnikiem turbośmigłowym, o minimalnej zdolności przewozowej wynoszącej 9 miejsc.
- Rozkład lotów
Rozkład lotów powinien umożliwiać pasażerom odbycie podróży w obie strony w ciągu tego samego dnia z możliwością spędzenia przynajmniej 7 godzin zarówno w Brest jak i Ouessant.
- Taryf y i polityka handlowa
Cena biletu za przelot w obie strony nie powinna przekraczać:
- 59 EUR (plus opłaty lotniskowe), wartość 2005 r., dla taryfy referencyjnej,
- 34 EUR (plus opłaty lotniskowe), wartość 2005 r., dla rezydentów,
- 16 EUR (plus opłaty lotniskowe), wartość 2005 r., dla rezydentów uczących się na lądzie stałym.
Dzieciom w wieku od 2 do 12 lat nieobjętym taryfą określoną w tiret trzecim przysługuje zniżka w wysokości 50 % cen określonych w tiret pierwszym i drugim.
Dzieci poniżej 2 lat korzystają z lotów bezpłatnych.
W ofercie dostępne powinny być również bilety okresowe.
Wymienione taryfy powinny być weryfikowane każdego roku na podstawie rozwoju wskaźnika cen detalicznych w ciągu 12 miesięcy.
Ciągłość wykonywanych usług
Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej, liczba lotów odwołanych z winy przewoźnika nie powinna przekraczać rocznie 3 % liczby zaplanowanych lotów.
Ponadto przewoźnik może wstrzymać wykonywanie usług wyłącznie po uprzednim powiadomieniu z co najmniej sześciomiesięcznym wyprzedzeniem
Wspólnotowych przewoźników informuje się, że prowadzenie działalności bez uwzględnienia zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych może skutkować karami administracyjnymi i/lub sankcjami prawnymi.
3.
Od dnia 1 października 2005 r. zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych między portem lotniczym w Brest (Guipavas) a portem lotniczym w Ouessant opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C 120 z dnia 22 maja 2002 r. zostaną zastąpione niniejszymi zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych. --------------------------------------------------
Wycofanie zdezaktualizowanych wniosków Komisji
(2005/C 75/04)
W trakcie okresowego przeglądu wniosków będących w trakcie rozpatrywania Komisja podjęła decyzję o wycofaniu niektórych z nich, co do których ustawodawca nie podjął jeszcze decyzji i które nie są już aktualne.
Komunikat Komisji zawierający listę wycofanych wniosków został opublikowany na stronie internetowej EURLEX (sygnatura COM(2004)542 z dnia 10 marca 2005 r.).
--------------------------------------------------
Wycofanie wniosków Komisji
(2005/C 75/05)
Komisja zatwierdziła wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady określającego zasady lokalnego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych Państw Członkowskich i zmieniającego Konwencję z Schengen oraz Wspólne Instrukcje Konsularne, COM(2005)56 z dnia 23 lutego 2005 r. — 2005/0006/COD.
Wniosek ten zastępuje poprzednio przedstawione wnioski Komisji dotyczące tej samej dziedziny — COM (2003)502 — 2003/0193 (CNS) oraz 2003/0194 (CNS), z dnia 14 sierpnia 2003 r., które zostają wycofane.
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii
(2005/C 78/01)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://eumc.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 6,5 _BAR_ 5,6 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 2,8 _BAR_ 2,7 _BAR_ 2,6 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 3,0 _BAR_ 2,9 _BAR_ 2,7 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 3,2 _BAR_ 2,8 _BAR_ 1,7 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,4 _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 4,4 _BAR_ 4,0 _BAR_ 2,7 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,5 _BAR_
Ogółem _BAR_ 6,6 _BAR_ 5,8 _BAR_ Ogółem _BAR_ 6,6 _BAR_ 6,0 _BAR_ 4,7 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,6 _BAR_ 1,5 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 8,1 _BAR_ 7,5 _BAR_ 5,9 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,9 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 7318 _BAR_ 4320 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 374 _BAR_ _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 21 _BAR_ 43 _BAR_
Dochody PHARE _BAR_ 676 _BAR_ _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 8389 _BAR_ 4363 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 2618 _BAR_ 2416 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 64 _BAR_ 187 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 412 _BAR_ 377 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 51 _BAR_ 60 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 1678 _BAR_ 1686 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1162 _BAR_ 1234 _BAR_
Wydatki PHARE
Płatności _BAR_ 377 _BAR_ _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 694 _BAR_ _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 7055 _BAR_ 5960 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 1334 _BAR_ – 1597 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 1579 _BAR_ – 8 _BAR_
Środki przeniesione, anulowane _BAR_ 301 _BAR_ 52 _BAR_
Środki do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku budżetowego, niewykorzystane _BAR_ 38 _BAR_ 151 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_
Kwoty zwrócone Komisji _BAR_ _BAR_ – 179 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 98 _BAR_ – 1579 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 72 _BAR_ 70 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 108 _BAR_ 183 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 148 _BAR_ 140 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 98 _BAR_ – 1579 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 250 _BAR_ 235 _BAR_ Razem _BAR_ 207 _BAR_ – 1396 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 362 _BAR_ – 262 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 108 _BAR_ 183 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 1277 _BAR_ 1482 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 275 _BAR_ 225 _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 23 _BAR_ 13 _BAR_ VAT należny _BAR_ 454 _BAR_ 507 _BAR_
Zaliczki _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_ Zobowiązania PHARE _BAR_ 694 _BAR_ _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 77 _BAR_ 66 _BAR_ Razem _BAR_ 2700 _BAR_ 2214 _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 456 _BAR_ 541 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dotacja PHARE _BAR_ 169 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 725 _BAR_ 621 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rachunki przejściowe i korekty _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 2073 _BAR_ 113 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ _BAR_ 99 _BAR_
Razem _BAR_ 2073 _BAR_ 113 _BAR_ Razem _BAR_ 0 _BAR_ 99 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 2906 _BAR_ 917 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 2906 _BAR_ 917 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Europejska Agencja Bezpieczeństwa Transportu Lotniczego
(2005/C 78/02)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.easa.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
(mln euro) _BAR_
DOCHODY _BAR_ WYDATKI _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 4,7 _BAR_ 3,7 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 0,9 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,3 _BAR_
Inne dochody _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ Tytuł IIIWydatki operacyjne _BAR_ 3,0 _BAR_ 2,7 _BAR_ 0,2 _BAR_ 2,5 _BAR_ 0,3 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 4,7 _BAR_ 3,7 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 4,7 _BAR_ 3,9 _BAR_ 1,0 _BAR_ 2,9 _BAR_ 0,8 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 3725 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 3725 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 680 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 27 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 153 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 396 _BAR_
Wydatki operacyjne - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 197 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2486 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 3939 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ – 214 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 10 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 16 _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 11 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 214 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 5 _BAR_ Razem _BAR_ – 198 _BAR_
Razem _BAR_ 16 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ Komisja _BAR_ 8 _BAR_
Inne zaliczki _BAR_ 5 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 2909 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 1 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 18 _BAR_
Razem _BAR_ 6 _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 12 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 2947 _BAR_
Rachunki bankowe oraz gotówka _BAR_ 2727 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 2727 _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 2749 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 2749 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Europejska Fundacja na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy
(2005/C 78/03)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.eurofound.eu.int/index.htm
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(środki na bieżący rok budżetowy i środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 16,5 _BAR_ 17,1 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 9,0 _BAR_ 9,0 _BAR_ 8,9 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 9,2 _BAR_ 9,2 _BAR_ 9,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,9 _BAR_ 1,9 _BAR_ 1,7 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 6,6 _BAR_ 6,6 _BAR_ 3,8 _BAR_ 2,8 _BAR_ 0,0 _BAR_ 3,1 _BAR_ 3,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 9,7 _BAR_ 9,7 _BAR_ 6,8 _BAR_ 2,8 _BAR_ 0,1 _BAR_
Ogółem _BAR_ 16,8 _BAR_ 17,2 _BAR_ Ogółem _BAR_ 16,8 _BAR_ 16,8 _BAR_ 13,7 _BAR_ 3,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 4,0 _BAR_ 3,9 _BAR_ 0,1 _BAR_ 20,8 _BAR_ 20,8 _BAR_ 17,6 _BAR_ 3,1 _BAR_ 0,1 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków na rok budżetowy 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 17090 _BAR_ 16500 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 47 _BAR_ 62 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 35 _BAR_ 57 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 17172 _BAR_ 16619 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 8927 _BAR_ 9111 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 109 _BAR_ 216 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 968 _BAR_ 938 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 224 _BAR_ 683 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 3733 _BAR_ 3290 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2817 _BAR_ 3105 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 16778 _BAR_ 17343 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 394 _BAR_ – 724 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 1836 _BAR_ – 1209 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 118 _BAR_ 81 _BAR_
Kwoty z poprzedniego roku budżetowego do ponownego wykorzystania, niewykorzystane _BAR_ 19 _BAR_ 13 _BAR_
Otrzymane dochody PHARE _BAR_ 639 _BAR_ 0 _BAR_
Dochody PHARE, które zostaną otrzymane _BAR_ 361 _BAR_ 0 _BAR_
Wydatki PHARE _BAR_ – 1000 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 9 _BAR_ 3 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1296 _BAR_ – 1836 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2002 r.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 27 _BAR_ 31 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 4389 _BAR_ 4294 _BAR_
Budynki _BAR_ 15682 _BAR_ 3826 _BAR_ Rezerwa rewaluacyjna _BAR_ 12094 _BAR_ 0 _BAR_
Meble i środki transportu _BAR_ 142 _BAR_ 139 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1296 _BAR_ – 1836 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 107 _BAR_ 149 _BAR_ Razem _BAR_ 15187 _BAR_ 2458 _BAR_
Sprzęt techniczny i inny _BAR_ 518 _BAR_ 105 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inwestycje rozpoczęte _BAR_ 0 _BAR_ 31 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 3150 _BAR_ 3940 _BAR_
Razem _BAR_ 16476 _BAR_ 4281 _BAR_ Nieautomatyczne przeniesienia środków _BAR_ 0 _BAR_ 64 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania PHARE _BAR_ 329 _BAR_ 0 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 7 _BAR_ 13 _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 0 _BAR_ 139 _BAR_
Razem _BAR_ 7 _BAR_ 13 _BAR_ Razem _BAR_ 3479 _BAR_ 4143 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Należności PHARE z Komisji _BAR_ 361 _BAR_ 0 _BAR_ Sumy do ponownego wykorzystania _BAR_ 22 _BAR_ 150 _BAR_
Zaliczki _BAR_ 2 _BAR_ 11 _BAR_ Dochody odroczone _BAR_ 2 _BAR_ 1840 _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 281 _BAR_ 274 _BAR_ Płatności w toku _BAR_ 0 _BAR_ 30 _BAR_
Wezwania do zapłaty zaległych kwot, które zostaną otrzymane _BAR_ 5 _BAR_ 1840 _BAR_ Razem _BAR_ 24 _BAR_ 2020 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 41 _BAR_ 13 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 690 _BAR_ 2138 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Banki _BAR_ 1331 _BAR_ 1960 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 3 _BAR_ 1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 183 _BAR_ 228 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1517 _BAR_ 2189 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 18690 _BAR_ 8621 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 18690 _BAR_ 8621 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa na Morzu
(2005/C 78/04)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://emsa.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 4500 _BAR_ 2630 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 1552 _BAR_ 713 _BAR_ 647 _BAR_ 66 _BAR_ 838 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ _BAR_ 2 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 848 _BAR_ 553 _BAR_ 238 _BAR_ 315 _BAR_ 295 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Tytuł IIIWydatki operacyjne _BAR_ 230 _BAR_ 167 _BAR_ 13 _BAR_ 155 _BAR_ 63 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 4500 _BAR_ 2632 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 2630 _BAR_ 1434 _BAR_ 898 _BAR_ 536 _BAR_ 1196 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 2630 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 2 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 2632 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 647 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 66 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 238 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 315 _BAR_
Wydatki operacyjne - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 13 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 155 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 1434 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 1198 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r.
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 11 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 8 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 3 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 1198 _BAR_
Razem _BAR_ 8 _BAR_ Razem _BAR_ 1206 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_
Zaliczki dla personelu _BAR_ 17 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 536 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 3 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 29 _BAR_
Razem _BAR_ 20 _BAR_ Razem _BAR_ 566 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 1744 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1744 _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 1772 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 1772 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności
(2005/C 78/05)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.efsa.eu.int/about_efsa/efsa_funding/accounts/catindex_en.html
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
DOCHODY _BAR_ WYDATKI _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 12,6 _BAR_ 10,0 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 4,1 _BAR_ 3,7 _BAR_ 3,6 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 4,1 _BAR_ 3,7 _BAR_ 3,6 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 2,8 _BAR_ 2,2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 3,1 _BAR_ 2,2 _BAR_ 1,1 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,8 _BAR_
Inne dochody _BAR_ p.m. _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIIWydatki operacyjne _BAR_ 5,7 _BAR_ 4,0 _BAR_ 1,1 _BAR_ 2,9 _BAR_ 1,7 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 5,8 _BAR_ 4,0 _BAR_ 1,2 _BAR_ 2,9 _BAR_ 1,7 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 12,6 _BAR_ 10,0 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 12,6 _BAR_ 9,9 _BAR_ 5,7 _BAR_ 4,2 _BAR_ 2,7 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 13,0 _BAR_ 9,9 _BAR_ 5,9 _BAR_ 4,2 _BAR_ 2,9 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 10284 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 33 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 10317 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3567 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 149 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 1092 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1189 _BAR_
Wydatki operacyjne - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 1278 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 2895 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 10171 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 146 _BAR_
Różnica kursowa _BAR_ 0 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 146 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r.
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 362 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 769 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 106 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 146 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 701 _BAR_ Razem _BAR_ 915 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 401 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 769 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 4233 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 8 _BAR_
Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 1 _BAR_ Razem _BAR_ 4241 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 2 _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 3 _BAR_ Sumy do ponownego wykorzystania _BAR_ 6 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 6 _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 4342 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 15 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 4357 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki przejściowe _BAR_ 33 _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 5162 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 5162 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy
(2005/C 78/06)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://agency.osha.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Różnice w wartościach całkowitych wynikają z zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ środki należne _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 13,4 _BAR_ 11,6 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 3,7 _BAR_ 3,5 _BAR_ 3,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 3,9 _BAR_ 3,5 _BAR_ 3,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,5 _BAR_
Dochody własne _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 1,6 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 8,5 _BAR_ 8,3 _BAR_ 2,6 _BAR_ 5,9 _BAR_ 0,0 _BAR_ 5,8 _BAR_ 5,2 _BAR_ 0,6 _BAR_ 14,3 _BAR_ 8,3 _BAR_ 7,8 _BAR_ 5,9 _BAR_ 0,6 _BAR_
Inne dochody _BAR_ p.m. _BAR_ 0,2 _BAR_ Wydatki PHARE _BAR_ 1,1 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,1 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,0 _BAR_
Dochody PHARE _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,8 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 14,6 _BAR_ 12,7 _BAR_ Ogółem _BAR_ 14,6 _BAR_ 14,1 _BAR_ 7,5 _BAR_ 6,6 _BAR_ 0,5 _BAR_ 6,2 _BAR_ 5,5 _BAR_ 0,8 _BAR_ 20,8 _BAR_ 14,1 _BAR_ 13,0 _BAR_ 6,6 _BAR_ 1,2 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Różnice w wartościach całkowitych wynikają z zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 11641 _BAR_ 12324 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 66 _BAR_ 252 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 157 _BAR_ 81 _BAR_
Dochody PHARE _BAR_ 824 _BAR_ 0 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 12688 _BAR_ 12657 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3245 _BAR_ 3024 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 87 _BAR_ 136 _BAR_
Źródło: Dane Agencji - Tabele przedstawiają w formie skróconej dane zawarte w rachunkach Agencji.
Płatności _BAR_ 1146 _BAR_ 1140 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 186 _BAR_ 247 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 2559 _BAR_ 2030 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 5859 _BAR_ 5623 _BAR_
Wydatki PHARE
Płatności _BAR_ 548 _BAR_ 0 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 502 _BAR_ 0 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 14131 _BAR_ 12199 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (c=a-b) _BAR_ – 1443 _BAR_ 458 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 1108 _BAR_ – 2185 _BAR_
Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego i anulowane _BAR_ 766 _BAR_ 609 _BAR_
Kwoty do ponownego wykorzystania przeniesione z poprzedniego roku budżetowego i nie wykorzystane _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_
Płatności za zobowiązania anulowane w 2002 r. _BAR_ – 191 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 4 _BAR_ 4 _BAR_
Wpisy korygujące _BAR_ – 16 _BAR_ 7 _BAR_
Wynik w roku budżetowym przed korektą ekonomiczną (d) _BAR_ – 1987 _BAR_ – 1108 _BAR_
Dochody budżetowe do odzyskania _BAR_ 850 _BAR_ 0 _BAR_
Inne dochody do odzyskania _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_
Zakup aktywów trwałych _BAR_ 207 _BAR_ 0 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 186 _BAR_ 0 _BAR_
Inne wydatki _BAR_ – 1 _BAR_ 0 _BAR_
Korekty ekonomiczne (e) _BAR_ 873 _BAR_ 0 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego (d + e) _BAR_ – 1113 _BAR_ – 1108 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
UWAGA: Różnice w wartościach całkowitych wynikają z zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 95 _BAR_ 145 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 431 _BAR_ 1229 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 136 _BAR_ 428 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1113 _BAR_ – 1108 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 215 _BAR_ 614 _BAR_ Razem _BAR_ – 682 _BAR_ 121 _BAR_
Sprzęt transportowy _BAR_ 0 _BAR_ 26 _BAR_ Zobowiązania średnio- i długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 445 _BAR_ 1214 _BAR_ Zobowiązania w związku z przydzielonymi dochodami _BAR_ 0 _BAR_ 369 _BAR_
Aktywa średnio- i długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 0 _BAR_ 369 _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 0 _BAR_ 369 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 0 _BAR_ 369 _BAR_ Nieautomatyczne przeniesienia środków _BAR_ 135 _BAR_ 193 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 6498 _BAR_ 5813 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 6 _BAR_ 15 _BAR_ Komisja _BAR_ 282 _BAR_ 7 _BAR_
Razem _BAR_ 6 _BAR_ 15 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 128 _BAR_ 19 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 73 _BAR_ 24 _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 1035 _BAR_ 681 _BAR_ Zobowiązania w związku z przydzielonymi dochodami _BAR_ 0 _BAR_ 736 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 62 _BAR_ 53 _BAR_ Razem _BAR_ 7117 _BAR_ 6791 _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 0 _BAR_ 5 _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1097 _BAR_ 739 _BAR_ Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 11 _BAR_ 21 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody do ponownego wykorzystania _BAR_ 0 _BAR_ 17 _BAR_
Bank i środki pieniężne _BAR_ 4889 _BAR_ 4922 _BAR_ Razem _BAR_ 11 _BAR_ 37 _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 1 _BAR_ 61 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 4890 _BAR_ 4982 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Zaliczki _BAR_ 6 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 6 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 6445 _BAR_ 7319 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 6445 _BAR_ 7319 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Europejska Agencja ds. Oceny Produktów Leczniczych (EMEA)
(2005/C 78/07)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.emea.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 23,0 _BAR_ 22,5 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 31,5 _BAR_ 29,7 _BAR_ 29,2 _BAR_ 0,5 _BAR_ 1,8 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 31,9 _BAR_ 30,1 _BAR_ 29,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 1,9 _BAR_
Dochody własne _BAR_ 59,0 _BAR_ 60,1 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 19,7 _BAR_ 19,2 _BAR_ 11,9 _BAR_ 7,3 _BAR_ 0,5 _BAR_ 1,9 _BAR_ 1,5 _BAR_ 0,4 _BAR_ 21,6 _BAR_ 21,1 _BAR_ 13,4 _BAR_ 7,3 _BAR_ 0,9 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 2,2 _BAR_ 1,8 _BAR_ Tytuł IIIWydatki operacyjne _BAR_ 33,0 _BAR_ 32,8 _BAR_ 24,5 _BAR_ 8,3 _BAR_ 0,2 _BAR_ 4,5 _BAR_ 4,2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 37,5 _BAR_ 37,3 _BAR_ 28,7 _BAR_ 8,3 _BAR_ 0,5 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 84,2 _BAR_ 84,4 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 84,2 _BAR_ 81,7 _BAR_ 65,6 _BAR_ 16,1 _BAR_ 2,5 _BAR_ 6,8 _BAR_ 6,0 _BAR_ 0,8 _BAR_ 91,0 _BAR_ 88,5 _BAR_ 71,6 _BAR_ 16,1 _BAR_ 3,3 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Opłaty dotyczące pozwoleń na dopuszczenie do obrotu _BAR_ 58657 _BAR_ 38372 _BAR_
Subwencja wspólnotowa w tym subwencje uzyskane z EOG _BAR_ 19786 _BAR_ 14846 _BAR_
Specjalny wkład od Wspólnoty na sieroce produkty lecznicze _BAR_ 2814 _BAR_ 2407 _BAR_
Wkład w Programy Wspólnotowe _BAR_ 1208 _BAR_ 9 _BAR_
Dochody administracyjne _BAR_ 2153 _BAR_ 1688 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 848 _BAR_ 54 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 85466 _BAR_ 57376 _BAR_
Wydatki
Wydatki na personel _BAR_ 29663 _BAR_ 26216 _BAR_
Wydatki administracyjne _BAR_ 10905 _BAR_ 10718 _BAR_
Wydatki operacyjne _BAR_ 32838 _BAR_ 21467 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ 2364 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem (b) _BAR_ 75770 _BAR_ 58401 _BAR_
Wynik (c = a-b) _BAR_ 9696 _BAR_ – 1025 _BAR_
Inne czynniki
Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego i anulowane (d) _BAR_ 823 _BAR_ 1377 _BAR_
Różnice kursowe i inne korekty (e) _BAR_ 413 _BAR_ – 352 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego (c+d+e) _BAR_ 10932 _BAR_ 0 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2002 r.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 3401 _BAR_ 0 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik budżetowy (a) _BAR_ 4037 _BAR_ — _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik po korektach (b) _BAR_ 6895 _BAR_ — _BAR_
Sprzęt, urządzenia i narzędzia _BAR_ 1635 _BAR_ 146 _BAR_ Wynik ekonomiczny (a + b) _BAR_ 10932 _BAR_ — _BAR_
Umeblowanie i środki transportu _BAR_ 1011 _BAR_ 991 _BAR_ Wynik przeniesiony z poprzednich lat budżetowych _BAR_ 6872 _BAR_ 2684 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 2548 _BAR_ 1547 _BAR_ Razem _BAR_ 17804 _BAR_ 2684 _BAR_
Razem _BAR_ 5194 _BAR_ 2684 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kwoty należne instytucjom i organom wspólnotowym _BAR_ 479 _BAR_ 444 _BAR_
VAT zapłacony i naliczony _BAR_ 1105 _BAR_ 571 _BAR_ Środki dotyczące płatności do przeniesienia _BAR_ 11936 _BAR_ 6811 _BAR_
Kwoty do otrzymania od instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 107 _BAR_ 3744 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 127 _BAR_ 603 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 1034 _BAR_ 2854 _BAR_ Zaliczki od klientów _BAR_ 8845 _BAR_ 9293 _BAR_
Inne należności _BAR_ 64 _BAR_ 0 _BAR_ Razem _BAR_ 21387 _BAR_ 17151 _BAR_
Razem _BAR_ 2310 _BAR_ 7169 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Dostępne środki _BAR_ 28286 _BAR_ 9982 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 39191 _BAR_ 19835 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 39191 _BAR_ 19835 _BAR_
Tabela 4
Różnice między ogólnymi przepisami wykonawczymi a przepisami wykonawczymi Agencji
Komitet ds. Oceny Ofert _BAR_
_BAR_ Art. 145 i 146 ogólnych przepisów wykonawczych _BAR_ Art. 107 przepisów wykonawczych Agencji _BAR_
Wartość progowa zamówienia: _BAR_ 13800 euro _BAR_ 75000 euro _BAR_
Przepisy dotyczące procedur negocjacyjnych w zakresie zamówień o niskiej wartości _BAR_
Wartość zamówień _BAR_ Art. 129 ogólnych przepisów wykonawczych _BAR_ Art. 89 przepisów wykonawczych Agencji _BAR_
Poniżej 200 euro _BAR_ płatności kosztów wynikających z faktur _BAR_ przewidziane w art. 82, lecz bez określania progu _BAR_
Poniżej 1050 euro: procedura negocjacyjna _BAR_ przyznanie na podstawie jednej oferty _BAR_ poniżej 1500 euro: przyznanie na podstawie jednej oferty _BAR_
Od 1050 do 13800 euro: procedura negocjacyjna: _BAR_ opinie przynajmniej 3 kandydatów _BAR_ od 1500 do 13800 euro: opinie przynajmniej 3 kandydatów _BAR_
Od 13800 do 50000 euro, procedura ograniczona, lecz bez CEI, gdzie: _BAR_ zasięgnięto opinii przynajmniej 5 kandydatów _BAR_ zasięgnięto opinii przynajmniej 3 kandydatów _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Eurojust
(2005/C 78/08)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
www.eurojust.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki (budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 8,0 _BAR_ 7,2 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 2,5 _BAR_ 2,2 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 2,5 _BAR_ 2,2 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,3 _BAR_
Udział finansowy _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 4,0 _BAR_ 3,0 _BAR_ 2,3 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 4,3 _BAR_ 3,3 _BAR_ 2,6 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,7 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 1,6 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,9 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,7 _BAR_ 1,1 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,6 _BAR_
Ogółem _BAR_ 8,1 _BAR_ 7,2 _BAR_ Ogółem _BAR_ 8,1 _BAR_ 6,2 _BAR_ 5,2 _BAR_ 1,3 _BAR_ 1,6 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 8,5 _BAR_ 6,6 _BAR_ 5,6 _BAR_ 1,3 _BAR_ 1,6 _BAR_
Tabela 2
Rachunki wyniku ekonomicznego za lata budżetowe 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody operacyjne
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 7125 _BAR_ 1478 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 12 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 7137 _BAR_ 1478 _BAR_
Wydatki operacyjne
Zakup towarów i usług _BAR_ 3228 _BAR_ 378 _BAR_
Koszty związane z personelem _BAR_ 2112 _BAR_ 256 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ 211 _BAR_ 29 _BAR_
Ogółem (b) _BAR_ 5551 _BAR_ 663 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 1586 _BAR_ 815 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2002 r.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 62 _BAR_ 6 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik budżetowy (a) _BAR_ 778 _BAR_ – 80 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik korekt (b) _BAR_ 808 _BAR_ 895 _BAR_
Sprzęt, urządzenia i narzędzia _BAR_ 114 _BAR_ 20 _BAR_ Wynik ekonomiczny (a + b) _BAR_ 1586 _BAR_ 815 _BAR_
Meble i pojazdy _BAR_ 492 _BAR_ 207 _BAR_ Wynik przeniesiony z ubiegłych lat _BAR_ 815 _BAR_ 0 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 460 _BAR_ 451 _BAR_ Razem _BAR_ 2401 _BAR_ 815 _BAR_
Razem _BAR_ 1066 _BAR_ 678 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Rezerwy na ryzyko i opłaty _BAR_ 396 _BAR_ 0 _BAR_
Aktywa finansowe _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ 24 _BAR_ 173 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ 232 _BAR_ 158 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 305 _BAR_ 125 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 34 _BAR_ 30 _BAR_ Razem _BAR_ 329 _BAR_ 298 _BAR_
Razem _BAR_ 266 _BAR_ 188 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Majątek rozporządzalny _BAR_ 1731 _BAR_ 241 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 3126 _BAR_ 1113 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 3126 _BAR_ 1113 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 — Europejska Fundacja Kształcenia
(2005/C 78/09)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.etf.eu.int/WebSite.nsf/Pages/Annual+report?OpenDocument
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Różnice w wartościach całkowitych wynikają z zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 17,2 _BAR_ 18,1 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 11,2 _BAR_ 11,1 _BAR_ 10,8 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 11,4 _BAR_ 11,3 _BAR_ 11,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,5 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,1 _BAR_ 2,0 _BAR_ 2,0 _BAR_ 1,6 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_
Inne dochody _BAR_ _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 4,6 _BAR_ 4,5 _BAR_ 3,4 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 2,6 _BAR_ 2,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 7,2 _BAR_ 7,1 _BAR_ 5,7 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,4 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Dochody celowe _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 17,2 _BAR_ 18,6 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 17,7 _BAR_ 17,5 _BAR_ 15,5 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 3,7 _BAR_ 3,3 _BAR_ 0,4 _BAR_ 21,4 _BAR_ 20,9 _BAR_ 18,8 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,6 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 18100 _BAR_ 13179 _BAR_
Inni donatorzy _BAR_ 523 _BAR_ — _BAR_
Inne dochody _BAR_ 17 _BAR_ 23 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ — _BAR_ 140 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 18640 _BAR_ 13342 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 10771 _BAR_ 10153 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 329 _BAR_ 215 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 1076 _BAR_ 805 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 310 _BAR_ 559 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 3396 _BAR_ 2307 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1087 _BAR_ 2591 _BAR_
Dochody celowe
Płatności _BAR_ 237 _BAR_ — _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 286 _BAR_ — _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 17492 _BAR_ 16631 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 1148 _BAR_ – 3289 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 2155 _BAR_ 4055 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 375 _BAR_ 424 _BAR_
Zwroty do Komisji _BAR_ – 703 _BAR_ – 3352 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 17 _BAR_ 6 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1318 _BAR_ – 2155 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Prawa zawodowe _BAR_ 5000 _BAR_ 5000 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 3852 _BAR_ 4059 _BAR_
Licencje na oprogramowanie _BAR_ 146 _BAR_ — _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1318 _BAR_ – 2155 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 1611 _BAR_ – 1333 _BAR_ Razem _BAR_ 2534 _BAR_ 1904 _BAR_
Razem _BAR_ 3535 _BAR_ 3667 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Materialne aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 1726 _BAR_ 3366 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 273 _BAR_ 618 _BAR_ Automatyczne przeniesienia dochodów celowych _BAR_ 286 _BAR_ 273 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 1438 _BAR_ 1235 _BAR_ Inni uczestnicy _BAR_ 30 _BAR_ 85 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 1444 _BAR_ – 1521 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 1 _BAR_ 28 _BAR_
Razem _BAR_ 267 _BAR_ 332 _BAR_ Dochody odroczone _BAR_ 83 _BAR_ 3537 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 2126 _BAR_ 7289 _BAR_
Sprzęt biurowy _BAR_ 50 _BAR_ 60 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 50 _BAR_ 60 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Subwencje z Komisji należne _BAR_ 0 _BAR_ 3366 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne zaliczki _BAR_ 4 _BAR_ 2 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 43 _BAR_ 171 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 39 _BAR_ 30 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 86 _BAR_ 3569 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 719 _BAR_ 1524 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 3 _BAR_ 41 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 722 _BAR_ 1565 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 4660 _BAR_ 9193 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 4660 _BAR_ 9193 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Centrum Tłumaczeń dla organów Unii Europejskiej
(2005/C 78/10)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.cdt.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ Środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dochody wypłacone przez organy i instytucje _BAR_ 20,6 _BAR_ 19,8 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 12,5 _BAR_ 10,3 _BAR_ 10,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 2,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 12,6 _BAR_ 10,4 _BAR_ 10,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 2,2 _BAR_
Dochód finansowy _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 3,2 _BAR_ 1,9 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,6 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,1 _BAR_ 3,9 _BAR_ 2,6 _BAR_ 1,9 _BAR_ 0,6 _BAR_ 1,4 _BAR_
Inny dochód _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 7,0 _BAR_ 3,9 _BAR_ 3,4 _BAR_ 0,5 _BAR_ 3,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 7,4 _BAR_ 4,3 _BAR_ 3,8 _BAR_ 0,5 _BAR_ 3,1 _BAR_
Saldo za poprzedni rok budżetowy _BAR_ 8,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł XRezerwa i środki tymczasowe _BAR_ 6,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 6,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 6,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 6,3 _BAR_
Ogółem _BAR_ 29,0 _BAR_ 20,3 _BAR_ Ogółem _BAR_ 29,0 _BAR_ 16,1 _BAR_ 14,9 _BAR_ 1,2 _BAR_ 12,9 _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 30,2 _BAR_ 17,3 _BAR_ 16,0 _BAR_ 1,2 _BAR_ 13,0 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody operacyjne
Fakturowanie dla danego roku budżetowego _BAR_ 22075 _BAR_ 18113 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 223 _BAR_ 291 _BAR_
Ogółem (a) _BAR_ 22298 _BAR_ 18404 _BAR_
Wydatki operacyjne
Bieżące wydatki _BAR_ 18255 _BAR_ 18446 _BAR_
Ogółem (b) _BAR_ 18255 _BAR_ 18446 _BAR_
Wynik operacyjny (c = a-b) _BAR_ 4043 _BAR_ – 42 _BAR_
Dochód finansowy
Odsetki bankowe _BAR_ 387 _BAR_ 495 _BAR_
Zyski uzyskane z różnic kursowych _BAR_ 1 _BAR_ 2 _BAR_
Ogółem (d) _BAR_ 388 _BAR_ 497 _BAR_
Opłaty finansowe
Opłaty bankowe _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Ogółem (e) _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik finansowy (f = d-e) _BAR_ 378 _BAR_ 497 _BAR_
Wynik za zwykłą działalność (g = c+f) _BAR_ 4421 _BAR_ 455 _BAR_
Dochód nadzwyczajny (h) _BAR_ 19 _BAR_ 0 _BAR_
Wydatki nadzwyczajne (i) _BAR_ 9 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik nadzwyczajny (j = h-i) _BAR_ 10 _BAR_ 0 _BAR_
Wynik dla danego roku budżetowego (g+j) _BAR_ 4431 _BAR_ 455 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 760 _BAR_ 889 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik budżetowy (a) _BAR_ 4404 _BAR_ 8330 _BAR_
Rzeczowy majątek trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_ Wynik korekt (b) _BAR_ 27 _BAR_ _BAR_
Meble i pojazdy _BAR_ 219 _BAR_ 267 _BAR_ Wynik ekonomiczny (a + b) _BAR_ 4431 _BAR_ 8330 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 398 _BAR_ 486 _BAR_ Wyniki przeniesione z poprzednich lat budżetowych _BAR_ 1642 _BAR_ 1642 _BAR_
Inwestycje rozpoczęte i zapłacone zaliczki _BAR_ 35 _BAR_ 0 _BAR_ Stały fundusz prefinansowy _BAR_ 8330 _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 652 _BAR_ 753 _BAR_ Razem _BAR_ 14403 _BAR_ 9972 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rezerwy na ryzyko i zobowiązania _BAR_ 8601 _BAR_ 6406 _BAR_
VAT zapłacony i do odzyskania od Państw Członkowskich _BAR_ 3 _BAR_ 25 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Kwoty należne od instytucji i organów wspólnotowych _BAR_ 2676 _BAR_ 3360 _BAR_ Kwoty należne instytucjom i organom wspólnotowym _BAR_ 0 _BAR_ 3360 _BAR_
Inne należności _BAR_ 10 _BAR_ 26 _BAR_ Środki dotyczące płatności do przeniesienia _BAR_ 784 _BAR_ 1247 _BAR_
Razem _BAR_ 2689 _BAR_ 3411 _BAR_ Inni wierzyciele _BAR_ 162 _BAR_ 15 _BAR_
Aktywa rozporządzalne _BAR_ 20354 _BAR_ 16126 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 5 _BAR_ 15 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zaliczki dla klientów _BAR_ 500 _BAR_ 164 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 1451 _BAR_ 4801 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 24455 _BAR_ 21179 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 24455 _BAR_ 21179 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Europejskie Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego
(2005/C 78/11)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
www.cedefop.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: W wartościach całkowitych mogą występować różnice powstałe w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ początkowe _BAR_ wypłacone _BAR_ do przeniesienia _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 14,5 _BAR_ 14,5 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 8,0 _BAR_ 8,0 _BAR_ 7,6 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 8,3 _BAR_ 8,3 _BAR_ 7,8 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_
Dochody finansowe i inne _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 1,2 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,5 _BAR_ 1,5 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_
Subwencja z państw trzecich _BAR_ pm _BAR_ 0,2 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 5,5 _BAR_ 5,5 _BAR_ 2,4 _BAR_ 3,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 2,2 _BAR_ 1,8 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 7,7 _BAR_ 7,7 _BAR_ 4,2 _BAR_ 3,1 _BAR_ 0,3 _BAR_
Dochód przydzielony PHARE _BAR_ _BAR_ 0,6 _BAR_ Dochód przydzielony PHARE i państwa trzecie _BAR_ _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 14,7 _BAR_ 15,3 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 14,7 _BAR_ 15,4 _BAR_ 11,3 _BAR_ 4,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 3,1 _BAR_ 2,5 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,4 _BAR_ 17,8 _BAR_ 18,5 _BAR_ 13,8 _BAR_ 4,3 _BAR_ 0,4 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 14500 _BAR_ 12135 _BAR_
Dochody z poprzednich lat budżetowych _BAR_ 0 _BAR_ 25 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 3 _BAR_ 3 _BAR_
Dochód przydzielony (PHARE i państwa trzecie) _BAR_ 792 _BAR_ 333 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 0 _BAR_ 50 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 15295 _BAR_ 12546 _BAR_
Wydatki budżetowe w danym roku budżetowym
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 7554 _BAR_ 7570 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 443 _BAR_ 298 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 778 _BAR_ 767 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 358 _BAR_ 345 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu (z wyjątkiem dochodu przydzielonego)
Płatności _BAR_ 2381 _BAR_ 2491 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 3138 _BAR_ 2189 _BAR_
Dochód przydzielony (PHARE i państwa trzecie)
Płatności _BAR_ 546 _BAR_ 0 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 246 _BAR_ 187 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 15444 _BAR_ 13847 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ – 149 _BAR_ – 1301 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 545 _BAR_ 532 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 399 _BAR_ 215 _BAR_
Kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku budżetowego, niewykorzystane _BAR_ 10 _BAR_ 8 _BAR_
Zwroty do Komisji _BAR_ – 716 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 8 _BAR_ 1 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 993 _BAR_ – 545 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 14 _BAR_ — _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 5704 _BAR_ 6007 _BAR_
Budynki _BAR_ 5179 _BAR_ 5351 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 993 _BAR_ – 545 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 471 _BAR_ 616 _BAR_ Razem _BAR_ 4711 _BAR_ 5462 _BAR_
Finansowy majątek trwały, gwarancja _BAR_ 5 _BAR_ 5 _BAR_ Zobowiązania długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 5669 _BAR_ 5972 _BAR_ Zobowiązania w związku z dochodem przydzielonym _BAR_ — _BAR_ 277 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 40 _BAR_ 277 _BAR_
Sprzęt biurowy _BAR_ 35 _BAR_ 35 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 35 _BAR_ 35 _BAR_ Zobowiązanie w związku z dochodem przydzielonym nie otrzymane _BAR_ 315 _BAR_ 661 _BAR_
Aktywa długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki przeniesione z Tytułów I, II i III _BAR_ 3939 _BAR_ 2832 _BAR_
Pożyczki personelu _BAR_ 3 _BAR_ 9 _BAR_ Środki przeniesione w związku z dochodem przydzielonym _BAR_ 382 _BAR_ 238 _BAR_
Subwencje z Komisji _BAR_ — _BAR_ 277 _BAR_ Kwoty do odzyskania _BAR_ 0 _BAR_ 1615 _BAR_
Razem _BAR_ 3 _BAR_ 286 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 86 _BAR_ 121 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ VAT/inne podatki _BAR_ 90 _BAR_ 73 _BAR_
Komisja _BAR_ 315 _BAR_ 2276 _BAR_ Odsetki bankowe do zwrotu do UE _BAR_ 64 _BAR_ 0 _BAR_
Inne zaliczki _BAR_ 37 _BAR_ 94 _BAR_ Razem _BAR_ 4876 _BAR_ 5540 _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 34 _BAR_ 23 _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 81 _BAR_ 124 _BAR_ Bieżące płatności _BAR_ 0 _BAR_ 226 _BAR_
Razem _BAR_ 467 _BAR_ 2517 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ 157 _BAR_ 229 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 157 _BAR_ 455 _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 3532 _BAR_ 2830 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 5 _BAR_ 4 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 33 _BAR_ 90 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 3570 _BAR_ 2924 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 9744 _BAR_ 11734 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 9744 _BAR_ 11734 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Europejska Agencja Ochrony Środowiska
(2005/C 78/12)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://eea.eu.int
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: W wartościach całkowitych mogą występować różnice powstałe w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ do przeniesienia _BAR_ anulowane _BAR_ dostępne _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 21,4 _BAR_ 21,4 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 11,5 _BAR_ 11,5 _BAR_ 11,1 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,4 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 13,0 _BAR_ 13,0 _BAR_ 11,9 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,4 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 6,1 _BAR_ 8,4 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 2,9 _BAR_ 2,8 _BAR_ 2,4 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 3,1 _BAR_ 3,1 _BAR_ 2,6 _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,1 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 13,1 _BAR_ 13,0 _BAR_ 6,0 _BAR_ 7,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 5,9 _BAR_ 5,6 _BAR_ 4,9 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,3 _BAR_ 19,0 _BAR_ 18,6 _BAR_ 10,9 _BAR_ 7,8 _BAR_ 0,4 _BAR_
Ogółem _BAR_ 27,5 _BAR_ 29,9 _BAR_ Ogółem _BAR_ 27,5 _BAR_ 27,4 _BAR_ 19,6 _BAR_ 7,7 _BAR_ 0,2 _BAR_ 7,6 _BAR_ 7,3 _BAR_ 5,8 _BAR_ 1,1 _BAR_ 0,6 _BAR_ 35,1 _BAR_ 34,6 _BAR_ 25,4 _BAR_ 8,9 _BAR_ 0,9 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 21380 _BAR_ 18749 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 8423 _BAR_ 1136 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 89 _BAR_ 198 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 29891 _BAR_ 20083 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 11123 _BAR_ 9714 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 315 _BAR_ 1018 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 2447 _BAR_ 2054 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 395 _BAR_ 247 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 5997 _BAR_ 6493 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 7008 _BAR_ 5611 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 27284 _BAR_ 25136 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 2607 _BAR_ – 5053 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ – 7427 _BAR_ – 3275 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 617 _BAR_ 889 _BAR_
Kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku budżetowego, niewykorzystane _BAR_ 36 _BAR_ 8 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ – 4 _BAR_ 4 _BAR_
Korekty _BAR_ – 18 _BAR_ 0 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 4190 _BAR_ – 7427 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał własny _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 1366 _BAR_ 1847 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 1265 _BAR_ 1295 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 2302 _BAR_ 2254 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 4190 _BAR_ – 7427 _BAR_
Finansowy majątek trwały _BAR_ 425 _BAR_ 405 _BAR_ Razem _BAR_ – 2925 _BAR_ – 6133 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 2860 _BAR_ – 3237 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 1232 _BAR_ 1269 _BAR_ Komisja _BAR_ 3124 _BAR_ 5263 _BAR_
Zapasy _BAR_ _BAR_ _BAR_ Inni uczestnicy _BAR_ 1066 _BAR_ 2270 _BAR_
Materiały biurowe _BAR_ 33 _BAR_ 26 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 8852 _BAR_ 7591 _BAR_
Razem _BAR_ 33 _BAR_ 26 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 0 _BAR_ 769 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 417 _BAR_ 111 _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 3124 _BAR_ 5263 _BAR_ Razem _BAR_ 13460 _BAR_ 16003 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 1066 _BAR_ 2270 _BAR_ Rachunki przejściowe i odroczenia _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 65 _BAR_ 226 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ 212 _BAR_ 175 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 127 _BAR_ 153 _BAR_ Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 65 _BAR_ 226 _BAR_
Odzyskiwalny VAT _BAR_ 232 _BAR_ 266 _BAR_ Razem _BAR_ 277 _BAR_ 400 _BAR_
Razem _BAR_ 4614 _BAR_ 8178 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 4892 _BAR_ 740 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Konto zaliczkowe _BAR_ 40 _BAR_ 40 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 4932 _BAR_ 780 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki przejściowe i rozliczenia międzyokresowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki przejściowe _BAR_ 0 _BAR_ 18 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 0 _BAR_ 18 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 10811 _BAR_ 10271 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 10811 _BAR_ 10271 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin
(2005/C 78/13)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.cpvo.eu.int/default.php?res=1&w=1016&h=571&lang=en&page=ocvv/financement.html
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Dochody własne _BAR_ 7,4 _BAR_ 8,2 _BAR_ Tytuł I -Personel _BAR_ 3,6 _BAR_ 3,5 _BAR_ 3,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 3,6 _BAR_ 3,5 _BAR_ 3,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,2 _BAR_
Dochody administracyjne _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ Tytuł II -Administracja _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,2 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,2 _BAR_ 0,3 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ Tytuł III -Działalność operacyjna _BAR_ 6,6 _BAR_ 6,1 _BAR_ 1,2 _BAR_ 4,9 _BAR_ 0,5 _BAR_ 3,7 _BAR_ 1,3 _BAR_ 0,2 _BAR_ 10,3 _BAR_ 6,1 _BAR_ 2,5 _BAR_ 4,9 _BAR_ 0,7 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,4 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Saldo budżetowe z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ 3,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 11,1 _BAR_ 8,8 _BAR_ Ogółem _BAR_ 11,1 _BAR_ 10,4 _BAR_ 5,0 _BAR_ 5,2 _BAR_ 1,0 _BAR_ 3,9 _BAR_ 1,5 _BAR_ 0,2 _BAR_ 15,0 _BAR_ 10,4 _BAR_ 6,5 _BAR_ 5,2 _BAR_ 1,2 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Dochody własne _BAR_ 8199 _BAR_ 8564 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 156 _BAR_ 61 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 401 _BAR_ 615 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 8757 _BAR_ 9240 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 3245 _BAR_ 2807 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 98 _BAR_ 26 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 583 _BAR_ 570 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 195 _BAR_ 163 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 1179 _BAR_ 975 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 4863 _BAR_ 3699 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 10164 _BAR_ 8239 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ – 1407 _BAR_ 1001 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ 13977 _BAR_ 11029 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 249 _BAR_ 1949 _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 0 _BAR_ – 3 _BAR_
Przyszłe środki _BAR_ 5 _BAR_ 0 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 12825 _BAR_ 13977 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2002 r.
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Oprogramowanie komputerowe _BAR_ 78 _BAR_ 68 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 2538 _BAR_ 2503 _BAR_
Budynki _BAR_ 2427 _BAR_ 2404 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 219 _BAR_ 229 _BAR_ Rezerwa _BAR_ 13977 _BAR_ 11029 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 161 _BAR_ 140 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ – 1153 _BAR_ 2948 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 345 _BAR_ – 338 _BAR_ Razem _BAR_ 15363 _BAR_ 16480 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 2538 _BAR_ 2503 _BAR_ Należne zobowiązania w zakresie przeniesień z 2002 r. _BAR_ 2145 _BAR_ 0 _BAR_
Odszkodowania i gwarancje _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 5156 _BAR_ 3887 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Dostawcy _BAR_ 1 _BAR_ 160 _BAR_
Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 3 _BAR_ 51 _BAR_ Zaliczki od klientów _BAR_ 194 _BAR_ 366 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 29 _BAR_ 24 _BAR_ VAT należny _BAR_ 216 _BAR_ 216 _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 371 _BAR_ 384 _BAR_ Potrącenia z wynagrodzeń _BAR_ 9 _BAR_ 32 _BAR_
Razem _BAR_ 403 _BAR_ 459 _BAR_ Razem _BAR_ 7721 _BAR_ 4661 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Banki _BAR_ 20065 _BAR_ 18103 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 75 _BAR_ 75 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 20140 _BAR_ 18178 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 23084 _BAR_ 21141 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 23084 _BAR_ 21141 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii
(2005/C 78/14)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://www.emcdda.eu.int/index.cfm?fuseaction=public.Content&nNodeID=380&sLanguageISO=EN
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródła dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Subwencje wspólnotowe _BAR_ 9,3 _BAR_ 9,3 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 5,4 _BAR_ 5,3 _BAR_ 5,2 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_ 5,5 _BAR_ 5,4 _BAR_ 5,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,0 _BAR_
Dotacje PHARE _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,3 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 0,9 _BAR_ 0,9 _BAR_ 0,6 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,4 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,3 _BAR_ 0,1 _BAR_
Inne subwencje _BAR_ 0,4 _BAR_ 0,4 _BAR_ Tytuł IIIWydatki operacyjne _BAR_ 4,0 _BAR_ 4,0 _BAR_ 2,3 _BAR_ 1,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,8 _BAR_ 0,2 _BAR_ 5,0 _BAR_ 5,0 _BAR_ 3,1 _BAR_ 1,7 _BAR_ 0,2 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem _BAR_ 10,2 _BAR_ 10,1 _BAR_ Ogółem _BAR_ 10,2 _BAR_ 10,2 _BAR_ 8,1 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,1 _BAR_ 1,6 _BAR_ 1,4 _BAR_ 0,2 _BAR_ 11,8 _BAR_ 11,8 _BAR_ 9,5 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,3 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Subwencje z Komisji _BAR_ 9300 _BAR_ 9000 _BAR_
Subwencje z Norwegii _BAR_ 421 _BAR_ 413 _BAR_
Dotacje PHARE _BAR_ 334 _BAR_ 735 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 67 _BAR_ 133 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 10122 _BAR_ 10280 _BAR_
Wydatki
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 5240 _BAR_ 4951 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 88 _BAR_ 80 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 558 _BAR_ 632 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 272 _BAR_ 509 _BAR_
Wydatki operacyjne - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 2281 _BAR_ 2525 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1679 _BAR_ 1001 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 10117 _BAR_ 9698 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 5 _BAR_ 582 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ 1626 _BAR_ 639 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 221 _BAR_ 392 _BAR_
Kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku budżetowego, niewykorzystane _BAR_ 21 _BAR_ 9 _BAR_
Zwroty do Komisji _BAR_ – 1584 _BAR_ — _BAR_
Różnice kursowe _BAR_ 6 _BAR_ 3 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 295 _BAR_ 1626 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 94 _BAR_ 66 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 3057 _BAR_ 2797 _BAR_
Budynki _BAR_ 3559 _BAR_ 3559 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 295 _BAR_ 1626 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 157 _BAR_ 152 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 659 _BAR_ 785 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Pojazdy _BAR_ 50 _BAR_ 74 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 1496 _BAR_ – 1867 _BAR_ Razem _BAR_ 3352 _BAR_ 4423 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 3023 _BAR_ 2768 _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 1815 _BAR_ 1377 _BAR_
Zapasy _BAR_ 34 _BAR_ 28 _BAR_ Nieautomatyczne przeniesienia środków _BAR_ — _BAR_ 212 _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Przeniesienia środków Phare _BAR_ 223 _BAR_ — _BAR_
VAT naliczony _BAR_ 94 _BAR_ 84 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 18 _BAR_ 18 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 66 _BAR_ 18 _BAR_ Wezwania do zapłaty zaległych kwot _BAR_ 55 _BAR_ 101 _BAR_
Zaliczki _BAR_ 78 _BAR_ — _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 238 _BAR_ 101 _BAR_ Razem _BAR_ 2111 _BAR_ 1709 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 2291 _BAR_ 3474 _BAR_ Kwoty do ponownego wykorzystania _BAR_ — _BAR_ 265 _BAR_
Rachunek imprest _BAR_ 0 _BAR_ 4 _BAR_ Dochody przyszłych okresów _BAR_ 123 _BAR_ 4 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 123 _BAR_ 269 _BAR_
Razem _BAR_ 2291 _BAR_ 3478 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Rachunki przejściowe _BAR_ 0 _BAR_ 24 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
OGÓŁEM _BAR_ 5586 _BAR_ 6400 _BAR_ OGÓŁEM _BAR_ 5586 _BAR_ 6400 _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja końcowych sprawozdań finansowych na rok budżetowy 2003 – Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego
(2005/C 78/15)
Pełna publikacja końcowych sprawozdań finansowych znajduje się pod następującym adresem:
http://oami.eu.int/en/office/marque/finan.htm
Tabela 1
Wykonanie budżetu za rok budżetowy 2003
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(mln euro) _BAR_
Dochody _BAR_ Wydatki _BAR_
Źródło dochodów _BAR_ Dochody wpisane do ostatecznego budżetu za dany rok budżetowy _BAR_ Dochody otrzymane _BAR_ Rozdysponowanie wydatków _BAR_ Środki w budżecie ostatecznym _BAR_ Środki przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ Dostępne środki(budżet na rok 2003 i rok budżetowy 2002) _BAR_
wpisane _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_ należne zobowiązania _BAR_ wypłacone _BAR_ anulowane _BAR_ środki _BAR_ przydzielone _BAR_ wypłacone _BAR_ przeniesione _BAR_ anulowane _BAR_
Opłaty _BAR_ 101,4 _BAR_ 105,6 _BAR_ Tytuł IPersonel _BAR_ 52,4 _BAR_ 48,6 _BAR_ 47,4 _BAR_ 1,2 _BAR_ 3,8 _BAR_ 0,9 _BAR_ 0,7 _BAR_ 0,2 _BAR_ 53,3 _BAR_ 49,5 _BAR_ 48,1 _BAR_ 1,2 _BAR_ 4,0 _BAR_
Inne dochody _BAR_ 4,3 _BAR_ 4,9 _BAR_ Tytuł IIAdministracja _BAR_ 26,1 _BAR_ 24,3 _BAR_ 16,4 _BAR_ 7,9 _BAR_ 1,8 _BAR_ 9,7 _BAR_ 9,3 _BAR_ 0,4 _BAR_ 35,8 _BAR_ 34,0 _BAR_ 25,7 _BAR_ 7,9 _BAR_ 2,2 _BAR_
Wynik w poprzednim roku budżetowym _BAR_ 51,7 _BAR_ 55,4 _BAR_ Tytuł IIIDziałalność operacyjna _BAR_ 27,2 _BAR_ 23,4 _BAR_ 14,1 _BAR_ 9,3 _BAR_ 3,8 _BAR_ 8,7 _BAR_ 7,8 _BAR_ 0,9 _BAR_ 35,9 _BAR_ 32,1 _BAR_ 21,9 _BAR_ 9,3 _BAR_ 4,7 _BAR_
Tytuł XRezerwy _BAR_ 51,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 51,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 51,7 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 51,7 _BAR_
Ogółem _BAR_ 157,4 _BAR_ 165,9 _BAR_ Ogółem _BAR_ 157,4 _BAR_ 96,3 _BAR_ 77,9 _BAR_ 18,4 _BAR_ 61,1 _BAR_ 19,3 _BAR_ 17,8 _BAR_ 1,5 _BAR_ 176,7 _BAR_ 115,6 _BAR_ 95,7 _BAR_ 18,4 _BAR_ 62,6 _BAR_
Tabela 2
Deklaracja dochodów i wydatków za rok budżetowy 2003 i 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
_BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Dochody
Dochody własne _BAR_ 107056 _BAR_ 97329 _BAR_
Dochody finansowe _BAR_ 3460 _BAR_ 3141 _BAR_
Dochody ogółem (a) _BAR_ 110516 _BAR_ 100470 _BAR_
Wydatki budżetowe w danym roku budżetowym
Personel - Tytuł I budżetu
Płatności _BAR_ 47416 _BAR_ 46106 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 1168 _BAR_ 934 _BAR_
Administracja - Tytuł II budżetu
Płatności _BAR_ 16366 _BAR_ 15095 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 7891 _BAR_ 9718 _BAR_
Działalność operacyjna - Tytuł III budżetu
Płatności _BAR_ 14137 _BAR_ 16431 _BAR_
Środki przeniesione _BAR_ 9262 _BAR_ 8651 _BAR_
Wydatki ogółem (b) _BAR_ 96240 _BAR_ 96934 _BAR_
Wynik w danym roku budżetowym (a-b) _BAR_ 14276 _BAR_ 3536 _BAR_
Inne wydatki/środki tymczasowe na dany rok
Środki na wydatki proceduralne _BAR_ 1094 _BAR_ – 1363 _BAR_
Razem _BAR_ 1094 _BAR_ – 1363 _BAR_
Saldo przeniesione z poprzedniego roku budżetowego _BAR_ 55368 _BAR_ 51349 _BAR_
Środki przeniesione i anulowane _BAR_ 1506 _BAR_ 1817 _BAR_
Kwoty do ponownego wykorzystania z poprzedniego roku budżetowego, niewykorzystane _BAR_ 115 _BAR_ 11 _BAR_
Środki na wydatki proceduralne z ubiegłych lat budżetowych _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_
Różnice kursowe i dochody nadzwyczajne _BAR_ – 6 _BAR_ 17 _BAR_
Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 72353 _BAR_ 55368 _BAR_
Tabela 3
Bilans na dzień 31 grudnia 2003 i 31 grudnia 2002
UWAGA: Wartości całkowite mogą się różnić w wyniku zaokrąglenia.
(1000 euro) _BAR_
AKTYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_ PASYWA _BAR_ 2003 _BAR_ 2002 _BAR_
Aktywa trwałe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Kapitał trwały _BAR_ _BAR_ _BAR_
Budynki _BAR_ 26747 _BAR_ 26286 _BAR_ Kapitał własny _BAR_ 27921 _BAR_ 28065 _BAR_
Wyposażenie i meble _BAR_ 3828 _BAR_ 3783 _BAR_ Saldo dla danego roku budżetowego _BAR_ 72353 _BAR_ 55368 _BAR_
Środki transportowe _BAR_ 115 _BAR_ 111 _BAR_ Razem _BAR_ 100274 _BAR_ 83433 _BAR_
Sprzęt komputerowy _BAR_ 11241 _BAR_ 9636 _BAR_ Zobowiązania długoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Wartości niematerialne i prawne _BAR_ 24 _BAR_ 24 _BAR_ Wierzyciele długoterminowi _BAR_ 24 _BAR_ 23 _BAR_
Amortyzacja _BAR_ – 14035 _BAR_ – 11775 _BAR_ Razem _BAR_ 24 _BAR_ 23 _BAR_
Razem _BAR_ 27920 _BAR_ 28065 _BAR_ Zobowiązania krótkoterminowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Aktywa obrotowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ Automatyczne przeniesienia środków _BAR_ 18322 _BAR_ 19303 _BAR_
Dostawcy i misje _BAR_ 200 _BAR_ 167 _BAR_ Zaliczki od klientów _BAR_ 29395 _BAR_ 22289 _BAR_
Inne należności krótkoterminowe _BAR_ 107 _BAR_ 89 _BAR_ Kwoty zaległe _BAR_ 51 _BAR_ 14 _BAR_
Razem _BAR_ 307 _BAR_ 256 _BAR_ Inne zobowiązania _BAR_ 757 _BAR_ 664 _BAR_
Rachunki bieżące _BAR_ _BAR_ _BAR_ Środki na wydatki proceduralne _BAR_ 13644 _BAR_ 14738 _BAR_
Rachunki bankowe _BAR_ 134239 _BAR_ 112256 _BAR_ Razem _BAR_ 62169 _BAR_ 57008 _BAR_
Środki pieniężne _BAR_ 1 _BAR_ 2 _BAR_ Rachunki przejściowe _BAR_ _BAR_ _BAR_
Razem _BAR_ 134240 _BAR_ 112258 _BAR_ Dochody do ponownego wykorzystania _BAR_ 0 _BAR_ 115 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 0 _BAR_ 115 _BAR_
Ogółem _BAR_ 162467 _BAR_ 140579 _BAR_ Ogółem _BAR_ 162467 _BAR_ 140579 _BAR_
--------------------------------------------------
Wykaz odpowiednich świadectw uznawanych na podstawie procedury określonej w art. 18 ust. 3 dyrektywy 2001/25/WE w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy [1]
(Sytuacja na dzień 31 grudnia 2004 r.)
(2005/C 85/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
P.C. _BAR_ Odnośny kraj trzeci _BAR_ Odpowiednie świadectwa _BAR_
EL _BAR_ Indonezja _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 ton lub powyżej (prawidło II/2) Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej (prawidło II/2) Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej (prawidło II/2) Starszy oficer mechanik na statkach o mocy napędu 3000 KW lub powyżej (prawidło III/3) Drugi mechanik na statkach o mocy napędu 3000 KW lub powyżej (prawidło III/2) Oficer wachtowy na statkach o mocy napędu 750 KW lub powyżej (prawidło III/1) Oficer łączności radiowej (prawidło IV/2) _BAR_
UK _BAR_ Korea _BAR_ Oficer pokładowy klasy 1 (Kapitan statku) Oficer pokładowy klasy 2 Oficer pokładowy klasy 3 Oficer pokładowy klasy 4 (Kapitan żeglugi krajowej) Oficer pokładowy klasy 5 Oficer pokładowy klasy 6 _BAR_
IT _BAR_ Australia _BAR_ Dział pokładowyKapitan klasy I, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy klasy I, prawidło II/2Kapitan klasy II, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy klasy II, prawidło II/2Drugi oficer pokładowy klasy I, prawidło II/1Drugi oficer pokładowy klasy II, prawidło II/3 _BAR_
Dział maszynowyMechanik klasy I, prawidło III/2Mechanik klasy II, prawidło III/3Mechanik wachtowy, prawidło III/1 _BAR_
BE _BAR_ Australia _BAR_ Drugi oficer pokładowy klasy 1 (prawidło II/1) Drugi oficer pokładowy klasy 2 (prawidło II/1) Starszy oficer pokładowy klasy 1 (prawidło II/2) Starszy oficer pokładowy klasy 2, V/1s < 3000 GT u/1 (prawidło II/2) Kapitan klasy 1 (prawidło II/2) Kapitan klasy 2, ograniczenie V/1s < 3000 GT u/1 (prawidło II/2) Mechanik wachtowy — napęd parowy/motorowy lub kombinowany (bez ograniczeń) prawidło III/1 Drugi oficer mechanik — napęd parowy/motorowy lub kombinowany (bez ograniczeń) prawidło III/2 Starszy oficer mechanik — napęd parowy/motorowy lub kombinowany (bez ograniczeń) prawidło III/2 _BAR_
BE _BAR_ Republika Chorwacji _BAR_ Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto do 3000 Kapitan na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej Kapitan na statkach o pojemności brutto do 3000 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w obszarze żeglugowym 3 Kapitan wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w obszarze żeglugowym 3 Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW lub powyżej Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW lub powyżej Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW lub powyżej Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych od 750 kW do 3000 kW _BAR_
BE _BAR_ Filipiny _BAR_ Trzeci oficer pokładowy Drugi oficer pokładowy Starszy oficer pokładowy Kapitan Czwarty mechanik Trzeci mechanik Drugi mechanik Starszy mechanik _BAR_
BE _BAR_ Indonezja _BAR_ Oficer pokładowy klasy I Oficer pokładowy klasy II Oficer pokładowy klasy III Oficer pokładowy klasy IV Oficer mechanik klasy I Oficer mechanik klasy II Oficer mechanik klasy III _BAR_
BE _BAR_ Federacja Rosyjska _BAR_ Kapitan Starszy oficer pokładowy Oficer wachtowy Kapitan na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w żegludze przybrzeżnej Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w żegludze przybrzeżnej Oficer mechanik klasy pierwszej Oficer mechanik klasy drugiej /B Oficer mechanik klasy drugiej /A Oficer mechanik klasy trzeciej/B Oficer mechanik klasy trzeciej/A _BAR_
L _BAR_ Argentyna _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychPiloto de Ultramar, prawidło II/1Piloto de Ultramar de Primera, prawidło II/2Capitan de Ultramar, prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMaquinista Naval, prawidło 111/1Maquinista Naval de Primera, prawidło III/2Maquinista Naval superior, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Australia _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychDrugi oficer pokładowy klasy 1, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy klasy 1, prawidło II/2Kapitan klasy 1 (Kapitan statku), prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMechanik wachtowy okrętowy, prawidło III/1Oficer mechanik okrętowy klasy 2, prawidło III/2Oficer mechanik okrętowy klasy 1, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Bułgaria _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychTrzeci oficer pokładowy, prawidło II/1Drugi oficer pokładowy, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy, prawidło II/2Kapitan, prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówCzwarty oficer mechanik, prawidło III/1Trzeci oficer mechanik, prawidło III/1Drugi oficer mechanik, prawidło III/2Starszy oficer mechanik, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Kanada _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer wachtowy bez ograniczeń, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy żeglugi lokalnej, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy żeglugi pośredniej, prawidło II/1Kapitan żeglugi lokalnej, prawidło II/1Kapitan żeglugi pośredniej, prawidło II/2Kapitan żeglugi wielkiej, prawidło II/2Kapitan statku, prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówOficer mechanik klasy czwartej, prawidło III/1Oficer mechanik klasy trzeciej, prawidło III/1Oficer mechanik klasy drugiej, prawidło III/2Oficer mechanik klasy pierwszej, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Chorwacja _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto do 3000, prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto do 3000, prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW lub powyżej, prawidło III/1Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych od 750 kW do 3000 kW, prawidło III/3 _BAR_
L _BAR_ Estonia _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto poniżej 3000, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto do 3000, prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMechanik wachtowy na statkach z silnikiem wysokoprężnym o mocy maszyn głównych 750 kW lub powyżej, prawidło III/1Drugi oficer mechanik na statkach z silnikiem wysokoprężnym o mocy maszyn głównych poniżej 3000 kW, prawidło III/3Starszy oficer mechanik na statkach z silnikiem wysokoprężnym o mocy maszyn głównych poniżej 3000 kW, prawidło III/3Drugi oficer mechanik na statkach z silnikiem wysokoprężnym o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Starszy oficer mechanik na statkach z silnikiem wysokoprężnym o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Indie _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychKapitan żeglugi wielkiej, Patent (Pokład) Klasa 1, prawidło II/2 (Kapitan)Pierwszy oficer pokładowy żeglugi wielkiej, Patent (Pokład) Klasa 2, prawidło II/2 (Starszy oficer pokładowy)Drugi oficer pokładowy żeglugi wielkiej, Patent (Pokład) Klasa 3, prawidło II/1 (Oficer wachtowy) _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówOficer mechanik okrętowy, Patent (MEO-1) Klasa 1 (Starszy mechanik), prawidło III/2Oficer mechanik okrętowy, Patent (MEO-2) Klasa 2 (Drugi mechanik), prawidło III/2Oficer mechanik okrętowy, Patent (EOOW-IV) Klasa 4 (Mechanik wachtowy), prawidło III/1 _BAR_
L _BAR_ Indonezja _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer pokładowy klasy I (Kapitan statku), prawidło II/2Oficer pokładowy klasy I, prawidło II/2Oficer pokładowy klasy III, prawidło II/1, II/2.4.1, II/3.5Oficer pokładowy klasy IV, prawidło II/1, II/3 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówOficer mechanik klasy I, prawidło III/2Oficer mechanik klasy II, prawidło III/2Oficer mechanik klasy III, prawidło III/1, III/3Oficer mechanik klasy IV, prawidło III/1, III/3 _BAR_
L _BAR_ Łotwa _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer wachtowy na statkach o pojemności brutto powyżej 500, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto do 3000, prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto do 3000, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto powyżej 3000 "Nawigator w żegludze wielkiej", prawidło II/2Kapitan na statkach o pojemności brutto do 3000 "Kapitan żeglugi wielkiej", prawidło II/2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych powyżej 750 kW, prawidło III/1Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych do 750 kW lub powyżej, prawidło III/2Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych powyżej 3000 kW, prawidło III/2Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych powyżej 3000 kW, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Litwa _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2 Kapitan na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000, prawidło II/2 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/1 Kapitan na statkach poniżej 500, prawidło II/3 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500, prawidło II/3 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy napędu 3000 KW lub powyżej prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy napędu 3000 KW lub powyżej prawidło III/2 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy napędu od 750 do 3000 KW prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy napędu od 750 do 3000 KW prawidło III/2 Mechanik wachtowy na statkach o mocy napędu 750 KW lub powyżej, prawidło III/1 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy napędu poniżej 750 KW, prawidło III/3 Mechanik wachtowy na statkach o mocy napędu poniżej 750 KW, prawidło III/3 _BAR_
L _BAR_ Madagaskar _BAR_ Dział pokładowyDrugi kapitan 1 klasy (bez ograniczeń), prawidło II/2Drugi kapitan 2 klasy na statkach o pojemności brutto mniejszej niż 3000, prawidło II/2Kapitan żeglugi przybrzeżnej na statkach o pojemności brutto mniejszej niż 500 ton, uprawiających do żeglugi na odległość mniejszą niż 200 nm od brzegu, prawidło II/3Oficer pokładowy (bez ograniczeń), prawidło II/1 _BAR_
Dział maszynowyDrugi oficer mechanik 1 klasy (bez ograniczeń), prawidło III/2Drugi oficer mechanik 2 klasy na statkach o mocy maszyn głównych mniejszej niż 3000 kW, prawidło III/3Oficer maszynowy (bez ograniczeń); prawidło III/4L _BAR_
L _BAR_ Filipiny _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychD1 — Patent kapitana, prawidło II/2D2 — Patent pierwszego oficera, prawidło II/2D3 — Patent drugiego oficera, prawidło II/1D4 — Patent trzeciego oficera, prawidło II/1 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówE1 — Patent pierwszego mechanika, prawidło III/2E2 — Patent drugiego mechanika, prawidło III/2E3 — Patent trzeciego mechanika, prawidło III/1E4 — Patent czwartego mechanika, prawidło III/1 _BAR_
L _BAR_ Polska _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychOficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 3000, prawidło II/2Patent kapitana na statkach o pojemności brutto od 500 do 3000, prawidło II/2Patent kapitana na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2Patent oficera wachtowego żeglugi przybrzeżnej, prawidło II/3Patent kapitana żeglugi przybrzeżnej, prawidło II/3 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówPatent mechanika wachtowego na statkach o mocy maszyn głównych poniżej 750 kW, prawidło III/1Patent mechanika wachtowego na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej, prawidło III/1Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych od 750 kW do 3000 kW, prawidło III/3Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych od 750 kW do 3000 kW, prawidło III/3Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Rumunia _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychKapitan na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2Starszy oficer na statkach o pojemności brutto 3000 lub powyżej, prawidło II/2Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/1Kapitan na statkach o pojemności brutto poniżej 200 w żegludze przybrzeżnej, prawidło II/3 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówStarszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 kW lub powyżej, prawidło III/2Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 kW i powyżej, prawidło III/1 _BAR_
L _BAR_ Federacja Rosyjska _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychKapitan, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy, prawidło II/2Oficer wachtowy, prawidło II/1Kapitan na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w żegludze przybrzeżnej, prawidło II/3Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500 w żegludze przybrzeżnej, prawidło II/3 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówOficer mechanik klasy pierwszej, prawidło III/2Oficer mechanik klasy drugiej/B, prawidło III/3Oficer mechanik klasy drugiej/A, prawidło III/2Oficer mechanik klasy trzeciej/B, prawidło III/3 _BAR_
L _BAR_ Senegal _BAR_ Dział pokładowyPatent kapitana statku o pojemności brutto powyżej 3000, prawidło II/2Patent drugiego kapitana statku o pojemności brutto powyżej 3000, prawidło II/2Patent kapitana statku o pojemności brutto od 500 do 3000 ton, prawidło II/2Patent drugiego kapitana statku o pojemności brutto od 500 do 3000 ton, prawidło II/2Patent oficera wachty na mostku kapitańskim na statkach o pojemności brutto równej lub wyższej od 500, prawidło II/1 _BAR_
Dział maszynowyPatent drugiego mechanika na statku o mocy napędowej równej lub wyższej od 3000 kW, prawidło III/2Patent drugiego mechanika na statku o mocy napędowej równej lub wyższej od 3000 kW, prawidło III/2Patent drugiego mechanika na statku o mocy napędowej od 750 do 3000 kW, prawidło III/2Patent drugiego mechanika na statku o mocy napędowej od 750 do 3000 kW, prawidło III/2Patent oficera wachty maszynowej na frachtowcu o pojemności brutto równej lub wyższej od 750 kW, prawidło III/1 _BAR_
L _BAR_ Ukraina _BAR_ Świadectwa oficerów pokładowychNawigator w żegludze małej, prawidło II/1Nawigator w żegludze wielkiej, prawidło II/2.2.1.1Kapitan żeglugi małej, prawidło II/3.5Kapitan żeglugi wielkiej, prawidło II/2.2.1.2 _BAR_
Świadectwa oficerów mechanikówMechanik klasy trzeciej, prawidło III/1Mechanik klasy drugiej, prawidło III/2.2.1.1Mechanik klasy pierwszej, prawidło III/2.2.1.2 _BAR_
IT _BAR_ Republika Czeska _BAR_ Dział pokładowyKapitan, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy, prawidło II/2Oficer wachtowy, prawidło II/1 _BAR_
Dział maszynowyStarszy oficer mechanik, prawidło III/2Drugi oficer mechanik, prawidło III/2Mechanik wachtowy, prawidło III/1 _BAR_
UK _BAR_ Malezja _BAR_ Oficer wachtowy (bez ograniczeń) Starszy oficer pokładowy (bez ograniczeń) Kapitan (bez ograniczeń) Starszy oficer pokładowy (pojemność brutto poniżej 3000, żegluga przybrzeżna) Kapitan (pojemność brutto poniżej 3000, żegluga przybrzeżna) Starszy oficer pokładowy (pojemność brutto powyżej 3000, żegluga przybrzeżna) Kapitan (pojemność brutto powyżej 3000, żegluga przybrzeżna) Oficer wachtowy (pojemność brutto poniżej 500, żegluga przybrzeżna) Kapitan (pojemność brutto poniżej 500, żegluga przybrzeżna) _BAR_
EL _BAR_ Chiny _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto powyżej 500, prawidło II/1 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 KW lub powyżej, prawidło III/1 Oficer łączności radiowej, prawidło IV/2 _BAR_
EL _BAR_ Australia _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto powyżej 500, prawidło II/1 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 KW lub powyżej, prawidło III/1 Oficer łączności radiowej, prawidło IV/2 _BAR_
EL _BAR_ Kanada _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto powyżej 500, prawidło II/1 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 KW lub powyżej, prawidło III/1 Oficer łączności radiowej, prawidło IV/2 _BAR_
EL _BAR_ Gruzja _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, prawidło II/2 Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto powyżej 500, prawidło II/1 Starszy oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Drugi oficer mechanik na statkach o mocy maszyn głównych 3000 KW lub powyżej, prawidło III/2 Mechanik wachtowy na statkach o mocy maszyn głównych 750 KW lub powyżej, prawidło III/1 Oficer łączności radiowej, prawidło IV/2 _BAR_
UK _BAR_ Iran _BAR_ Drugi oficer pokładowy (OOW bez ograniczeń), prawidło II/1 Starszy oficer pokładowy (bez ograniczeń), prawidło II/2 Kapitan statku, prawidło II/2 Mechanik klasy trzeciej, (OOW — brak), prawidło III/1 Mechanik klasy drugiej (Starszy mechanik — poniżej 3000 kW, Drugi mechanik — brak), prawidło III/2 i 3 Starszy mechanik (Starszy Mechanik — brak), prawidło III/2 _BAR_
L _BAR_ Turcja _BAR_ Dział pokładowy:Oficer wachtowy ograniczony (prawidło II/3)Kapitan ograniczony, (prawidło II/3)Oficer wachtowy (poj. brutto 500 – 3000), prawidło II/1Starszy oficer pokładowy (poj. brutto 500 – 3000), prawidło II/2Kapitan (poj. brutto 500 – 3000), prawidło II/2Oficer wachtowy bez ograniczeń, prawidło II/1Starszy oficer pokładowy bez ograniczeń, prawidło II/2Kapitan bez ograniczeń, prawidło II/2 _BAR_
Dział maszynowy:Oficer mechanik (750 – 3000 kW), prawidło III/1Drugi oficer mehanik (750 – 3000 kW), prawidło III/3Starszy mechanik (750 – 3000 kW), prawidło III/3Oficer mechanik bez ograniczeń, prawidło III/1Drugi mechanik bez ograniczeń, prawidło III/2Starszy mechanik bez ograniczeń, prawidło III/2 _BAR_
Ogólne świadectwo radiooperatora, prawidło IV/2 Ograniczone świadectwo radiooperatora, prawidło IV/2 _BAR_
L _BAR_ Słowenia _BAR_ Żegluga wielka — wszystkie statki o pojemności brutto 3000 ton lub powyżejKapitan, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy, prawidło II/2 _BAR_
Żegluga wielka — wszystkie statki o pojemności brutto od 500 do 3000 tonKapitan, prawidło II/2Starszy oficer pokładowy, prawidło II/2Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 GT lub powyżej, prawidło II/1 _BAR_
Żegluga wielka — wszystkie statki o pojemności brutto do 500 tonKapitan, prawidło II/3Oficer wachtowy, prawidło II/3Oficer radioelektronik 1. klasy, prawidło IV/2Oficer radioelektronik 2. klasy, prawidło IV/2Ogólne świadectwo oficera radioelektronika, prawidło IV/2Ograniczone świadectwo oficera radioelektronika, prawidło IV/2 _BAR_
Wszystkie statki o sile napędowej 3000 kW lub powyżejStarszy oficer mechanik, prawidło III/2Drugi oficer mechanik, prawidło III/2 _BAR_
Wszystkie statki o sile napędowej od 750 do 3000 kWStarszy oficer mechanik, prawidło III/3Drugi oficer mechanik, prawidło III/3 _BAR_
Wszystkie statki o sile napędowej 750 kW lub powyżejMechanik wachtowy, prawidło III/1 _BAR_
EL _BAR_ Pakistan _BAR_ Kapitan na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej (prawidło II/2) Starszy oficer pokładowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej (prawidło II/2) Oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto 500 lub powyżej, (prawidło II/1) Kapitan i oficer wachtowy na statkach o pojemności brutto poniżej 500, (prawidło II/3) Starszy oficer mechanik na statkach o mocy napędu 3000 KW lub powyżej (prawidło III/2) Mechanik wachtowy na statkach o mocy napędu 750 KW lub powyżej, (prawidło III/1) Starszy oficer mechanik i drugi oficer mechanik na statkach o mocy napędu od 750 do 3000 KW (prawidło III/3) Personel radiowy GMDSS (prawidło IV/2) Specjalne szkolenie dla kapitanów i oficerów tankowców (prawidło V/1) _BAR_
UK _BAR_ Serbia i Czarnogóra _BAR_ OOW (bez ograniczeń) Oficer wachtowy statki o pojemności brutto powyżej 3000 Starszy oficer pokładowy (bez ograniczeń) Starszy oficer — statki o pojemności brutto powyżej 3000 Kapitan (bez ograniczeń), statki o pojemności brutto powyżej 3000 Starszy oficer pokładowy (pojemność brutto poniżej 3000) Kapitan (pojemność brutto poniżej 3000) OOW (pojemność brutto poniżej 500, żegluga przybrzeżna) Starszy oficer pokładowy Kapitan (pojemność brutto poniżej 500, żegluga przybrzeżna) Mechanik wachtowy (bez ograniczeń) Drugi oficer mechanik (bez ograniczeń) Starszy oficer mechanik (bez ograniczeń) Drugi oficer mechanik (żegluga przybrzeżna, 750 – 3000 kW) Starszy oficer mechanik (żegluga przybrzeżna, 750 – 3000 kW) _BAR_
PO _BAR_ Turcja _BAR_ Kapitan, poj. brutto 3000 Starszy oficer pokładowy, poj. brutto 3000 Starszy oficer pokładowy, poj. brutto 500; < 3000 Oficer pokładowy poj. brutto 500 Starszy mechanik 3000 kW Starszy mechanik 750; < 3000 kW Drugi mechanik 3000 kW Drugi oficer mechanik 750; < 3000 kW Oficer mechanik 750 kW Ogólne świadectwo radiooperatora Ograniczone świadectwo radiooperatora _BAR_
[1] Niderlandy i Zjednoczone Królestwo nie przystąpiły do uznawania poszczególnych instytutów kształcenia i szkolenia morskiego i optowały za uznawaniem wszystkich instytutów kształcenia i szkolenia morskiego zatwierdzonych przez odnośne kraje trzecie.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Niemcy
Pomoc państwa nr C 8/2005 (ex N 451/2004) — Regionalna pomoc inwestycyjna w ramach zatwierdzonych programów na rzecz NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke GmbH und Co.
KG
Wezwanie zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 86/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 16 lutego 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wspomnianych środków.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka pomocy, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego listu, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State aid Greffe
SPA 3, 6/5
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Niemcom.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
W październiku 2004 r. Niemcy powiadomiły o przyznaniu regionalnej pomocy inwestycyjnej na korzyść przedsiębiorstwa NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke GmbH und Co.
KG znajdującego się w Schwedt, Brandengurgia, które działa na rynku paliw biodiesel.
Pomoc udzielona w formie bezpośrednich dotacji inwestycyjnych w wysokości 14,204 mln EUR oraz w formie premii inwestycyjnej w wysokości 6,716 mln EUR zostanie przeznaczona na realizowane przez NUW inwestycje o łącznej kwocie 41,840 mln EUR.
Ponieważ pomoc przyznaje się na podstawie zatwierdzonych programów, ocena Komisji ogranicza się do zbadania, czy beneficjent spełnia warunki MŚP, aby kwalifikować się do otrzymania dodatkowej premii dla MŚP w wysokości 15 %, uwzględnionej w przewidywanej kwocie pomocy.
Zgodnie z art. 2 Załącznika do zalecenia dla MŚP [1], za małe i średnie przedsiębiorstwa uważa się przedsiębiorstwa, które zatrudniają do 250 pracowników oraz których obroty roczne nie przekraczają 50 mln EUR i/lub ich roczny bilans nie jest wyższy niż 43 mln EUR.
Zgodnie z definicją przedsiębiorstwa, beneficjent może nie być ograniczony do posiadania jednej osobowości prawnej, ale może obejmować grupę przedsiębiorstw, która może być o wiele silniejsza niż pojedyncze MŚP.
Przedsiębiorstwa powiązane ze sobą poprzez osobę fizyczną traktuje się jako przedsiębiorstwa ściśle powiązane, jeśli ich działalność prowadzona jest na tym samym rynku właściwym lub rynkach sąsiadujących ze sobą.
Relacje między NUW i innymi przedsiębiorstwami poprzez osoby fizyczne, w szczególności poprzez członków rodziny "Sauter", mogą prowadzić do wspólnej działalności na rynku właściwym lub rynkach sąsiadujących ze sobą.
Liczba pracowników oraz kwoty finansowe decydujące o tym, czy przedsiębiorstwo spełnia kryteria MŚP, powinny uwzględniać wszystkie powiązane przedsiębiorstwa.
W związku z relacjami istniejącymi między wymienionymi powyżej przedsiębiorstwami Komisja ma wątpliwości, czy beneficjent pomocy inwestycyjnej NUW istotnie potrzebuje skorzystać z przywilejów wynikających z wszelkich przepisów lub środków jakie przysługują MŚP, oraz czy będzie on uprawniony do korzystania z premii dla MŚP w ramach zgłoszonej pomocy.
Komisja ma wątpliwości, czy beneficjent spełnia warunki MŚP określone w zaleceniu dla MŚP.
Postępowanie weźmie pod uwagę domniemane powiązania lub wspólne działania gospodarcze zaangażowanych przedsiębiorstw i ich działalność w przeszłości.
Ponadto Komisja zbada, czy właściciele przedsiębiorstw zawarli lub zamierzają zawrzeć porozumienia oraz czy działali lub zamierzali działać wspólnie na odnośnych rynkach, które są identyczne lub sąsiadujące ze sobą.
Komisja zbada relacje między NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke GmbH und Co KG, MUW Mitteldeutsche UmesterungsWerke GmbH und Co KG, MBE Mitteldeutsche Bio Energie GmbH und Co KG, NBE Nordbrandenburger BioEnergie GmbH und Co KG, spółki zarządzające Verwaltungs GmbHs i Sauter Verpachtung GmbH.
TEKST PISMA
(1) Nach Prüfung der von Ihren Behörden zu der genannten Maßnahme vorgelegten Informationen teilt die Kommission den deutschen Behörden mit, dass sie beschlossen hat, in Bezug auf Teile der Maßnahme ein Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.
1.
VERFAHREN
(2) Mit am 12.
Oktober 2004 eingetragenen Schreiben vom 11.
Oktober 2004, teilten die deutschen Behörden der Kommission ihre Absicht mit, eine Regionalbeihilfemaßnahme zugunsten der NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke durchzuführen.
Die Maßnahme wurde unter der Nummer N 451/2004 als angemeldete Beihilfe eingetragen.
Am 6.
November 2004 bat die Kommission um Auskünfte, woraufhin die deutschen Behörden am 16.
Dezember 2004 weitere Informationen vorlegten.
2.
BEIHILFE
2.1 Der Begünstigte und das Vorhaben
(3) Begünstigter der Beihilfe sind die NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke GmbH und Co.
KG (nachstehend "NUW"), mit Sitz in Schwedt, einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EGV.
NUW wurde am 4.
Mai 2004 gegründet.
Vor Durchführung der geplanten Investition wird das Unternehmen keine betrieblichen Tätigkeiten ausüben.
Folglich hatte NUW im Oktober 2004 weder Vollzeit- noch Teilzeitbeschäftigte.
(4) NUW plant den Bau einer Anlage zur Herstellung von Bio-Diesel mit einer vorgesehenen jährlichen Kapazität von 130000 Tonnen und beihilfefähigen Investitionskosten von 41,84 Mio.
EUR.
Diese wird vor allem die PCK Raffinerie GmbH Schwedt (PCK) beliefern, deren Anlagen derzeit auf die Weiterverarbeitung von Bio-Treibstoffen vorbereitet werden.
2.2 Die finanziellen Maßnahmen
(5) Das Land Brandenburg beabsichtigt, NUW eine Beihilfe von 50 % der beihilfefähigen Kosten eines Gesamtbetrags von bis zu 20,92 Mio.
EUR im Rahmen von genehmigten Förderprogrammen zu gewähren.
(6) Die Beihilfe wird in Form eines direkten Investitionszuschusses von 14,204 Mio.
EUR und einer Investitionszulage von 6,716 Mio.
EUR auf der Grundlage der "Gemeinschaftsaufgabe Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur" [2] (nachstehend Gemeinschaftsaufgabe) und im Rahmen des Beihilfeprogramms "Investitionszulage für betriebliche Investitionen im Jahr 2004" [3] gewährt.
Die deutschen Behörden werden sicherstellen, dass die Obergrenze von 50 % Beihilfeintensität nicht überschritten wird.
3.
WÜRDIGUNG
(7) Das Vorhaben ist in Schwedt (Brandenburg), einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EG-Vertrag geplant.
Die Regionalbeihilfegrenze beträgt 35 % brutto für Großunternehmen [4].
(8) Deutschland beabsichtigt, eine Beihilfe von 20,920 Mio.
EUR entsprechend 50 % der beihilfefähigen Investitionskosten von 41,840 Mio.
EUR zu gewähren.
Diese Beihilfeintensität umfasst den KMU-Aufschlag von 15 % gemäß Artikel 4 Absatz 3 Buchstabe b der Verordnung (EG) Nr. 70/2001 über die Anwendung der Artikel 87 und 88 EG-Vertrag auf staatliche Beihilfen an kleine und mittlere Unternehmen (KMU-Verordnung) [5] und der Entscheidung der Kommission betreffend die Gemeinschaftsaufgabe.
(9) Nach Angaben der deutschen Behörden werden die geplanten finanziellen Maßnahmen zugunsten von NUW im Rahmen von Beihilferegelungen gewährt, die von der Kommission gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a und c EG-Vertrag als mit dem Gemeinsamen Markt vereinbar genehmigt worden sind.
(10) Da Deutschland den KMU-Aufschlag im Rahmen der "Gemeinschaftsaufgabe" angemeldet hat, sind die deutschen Behörden der Ansicht, dass die Kommission ihre Würdigung und Prüfung auf die Erfüllung der KMU-Kriterien beschränken kann.
Die grundlegende Beihilfe, die sowohl KMU als auch Großunternehmen erfasst, sei nach ihrer Ansicht nicht einzeln anzumelden, da dies zu einer Diskriminierung von KMU führen würde.
(11) Da jedoch der Gesamtbetrag der Beihilfe in Höhe von 20,920 Mio.
EUR den in Artikel 6 der KMU Verordnung genannten Schwellenwert von 15 Mio.
EUR übersteigt, musste dieses Vorhaben notifiziert werden
(12) Die Kommission teilt die Auffassung der deutschen Behörden, dass es zu einer Diskriminierung von KMU gegenüber Großunternehmen führen würde, wenn die Einzelanmeldungspflicht als Erfordernis ausgelegt würde, eine umfassende Prüfung der Regionalbeihilfe durch die Kommission vorzunehmen, einschließlich der Frage ob der Grundbetrag der staatlichen Beihilfe die geltende Regionalbeihilfegrenze überschreitet und im Rahmen der genehmigten Regelungen gewährt worden ist.
Ein Großunternehmen mit den gleichen förderfähigen Investitionskosten könnte somit bis zu 35 % der förderfähigen Investitionskosten erhalten, ohne der Einzelanmeldepflicht zu unterliegen.
Die Kommission wird ihre Prüfung daher auf die Frage beschränken, ob der Begünstigte berechtigt ist, den Aufschlag von 15 % gemäß Artikel 4 Absatz 3 Buchstabe b der KMU-Verordnung zu erhalten.
Die Grundintensität von 35 % ist somit nicht Gegenstand dieser Entscheidung.
(13) Im Hinblick auf die mögliche Anwendung des Gemeinschaftsrahmens für staatliche Umweltschutzbeihilfen [6] hat Deutschland sich nicht auf die Nutzung dieser Leitlinie berufen, sondern die Notifizierung auf die potentielle Anwendung der Leitlinien für staatliche Beihilfen mit regionaler Zielsetzung begrenzt.
Außerdem hat Deutschland weder Elemente hinsichtlich der möglichen Intensität der Umweltbeihilfen noch eine Schätzung der möglichen berücksichtigungsfähigen Kosten übermittelt.
Auf der Grundlage der begrenzten verfügbaren Informationen bezweifelt die Kommission in der jetzigen Phase, dass der Gemeinschaftsrahmen für staatliche Umweltschutzbeihilfen für das notifizierte Projekt anwendbar wäre.
Während einer tiefer gehenden Untersuchung kann die Kommission jedoch weitergehend prüfen ob der Gemeinschaftsrahmen für staatliche Umweltschutzbeihilfen — auf der Grundlage von relevanten Informationen, die von den deutschen Behörden bereitgestellt werden könnten — für die fragliche notifizierte Beihilfe anwendbar wäre.
Kriterien für den KMU-Aufschlag
(14) Die deutschen Behörden sind der Ansicht, dass NUW der Empfänger dieser Beihilfe ist und dass es sich bei diesem Unternehmen um ein KMU im Sinne von Anhang I zur KMU-Verordnung vom 12.
Januar 2001 nebst Definition von Kleinstunternehmen sowie kleinen und mittleren Unternehmen [7] ("KMU-Verordnung") handelt.
(15) Im Normalfall wendet die Kommission auf angemeldete Vorhaben die Regelungen an, die zum Zeitpunkt der Prüfung ihrer Vereinbarkeit in Kraft sind.
Die deutschen Behörden haben den KMU-Aufschlag zwar im Oktober 2004 angemeldet, die Entscheidung der Kommission ergeht jedoch nach dem 1.
Januar 2005, als die KMU-Empfehlung betreffend die Definition der Kleinstunternehmen sowie der kleinen und mittleren Unternehmen ("nachstehend" "KMU-Empfehlung") [8] die Empfehlung der Kommission vom 3.
April 1996 betreffend die Definition der kleinen und mittleren Unternehmen [9] ersetzte [10].
Da weder die KMU-Empfehlung vom 6.
Mai 2003 noch die KMU-Verordnung vom 12.
Januar 2001 einschlägige Übergangsbestimmungen enthält, muss die Kommission die Vereinbarkeit der angemeldeten Maßnahme gemäß der KMU-Empfehlung vom 6.
Mai prüfen [11].
(16) Gemäß Artikel 2 des Anhangs zur KMU-Empfehlung werden kleine und mittlere Unternehmen als Unternehmen definiert, die:
- weniger als 250 Personen beschäftigen und
- einen Jahresumsatz von höchstens 50 Mio.
EUR erzielen und/oder deren Jahresbilanzsumme sich auf höchstens 43 Mio.
EUR beläuft.
Kriterium der Eigenständigkeit
(17) Artikel 6 des Annexes der KMU Empfehlung legt fest wie die Daten seines Annex, Artikel 2 berechnet werden und sieht vor, dass für die Berechnung die Daten aller Unternehmen, bei denen es sich um Partnerunternehmen oder verbundene Unternehmen handelt, berücksichtigt werden müssen.
Daher ist es notwendig zu bestimmen, ob es sich bei NUW um ein eigenständiges Unternehmen handelt oder ob Partnerunternehmen oder verbundene Unternehmen vorhanden sind.
In dieser Hinsicht enthält Artikel 3 (3) des Annexes auch eine Definition der verbunden Unternehmen.
In seinem vierten und fünften Unterabsatz legt dieser Artikel fest, dass Unternehmen, die eine Verbindung durch gemeinsam handelnde natürliche Personen aufweisen als verbundenen Unternehmen betrachtet werden, sofern sie in demselben Markt oder in benachbarten Märkten tätig sind.
(18) Die deutschen Behörden haben Informationen über die Gesellschafter von NUW vorgelegt [12], um festzustellen, ob ein anderes Unternehmen zusammen mit NUW als Teil der Wirtschaftsgruppe anzusehen ist.
(19) Kommanditisten von NUW sind Frau Daniela Sauter (74 %), Herr Georg Pollert (24 %), Herr Mario Biehle (1 %) und Herr Karl Heinz Reipert (1 %).
(20) Frau Daniela Sauter ist auch Kommanditistin der MBE (Mitteldeutsche BioEnergie GmbH und Co KG, 38 %) und NBE (Nordbrandenburger BioEnergie GmbH und Co KG, 50 %).
Herr Georg Pollert ist Kommanditist der MUW (Mitteldeutsche UmesterungsWerke GmbH und Co KG, 34 %).
(21) Eine enge Verbindung zwischen NUW, dem Begünstigten des KMU-Aufschlags, MUW, MBE und NBE besteht offenbar durch die Kommanditistin von NUW, Daniela Sauter (74 %), über ihre Beteiligung an NBE (50 %) und ihre Beteiligung an MBE (38 %) zusammen mit ihren Brüdern Bernd Sauter (12 %) und Claus Sauter (12 %).
Aus dieser gemeinsamen Beteiligung der drei natürlichen Personen an MBE ergibt sich eine weitere Verbindung zu MUW, an der die gleichen Personen — ebenfalls Bernd und Claus Sauer — Beteiligungen von 33 % zusammen mit Georg Pollert (34 %) halten, der zusammen mit Daniela Sauter Hauptgesellschafter von NUW ist.
(22) Ein weiteres Unternehmen, Sauter Verpachtung GmbH, befindet sich im gemeinsamen Besitz der selben Personen — Bernd und Claus Sauter (je 25 %) — und Bernd und Albertine Sauter.
(23) Die Verbindung zwischen den fünf Unternehmen durch natürliche Personen wird durch direkte Familienbeziehungen noch verstärkt.
Mit Ausnahme der Beteiligung von Herrn Pollert an MUW (34 %) befinden sich die vier Unternehmen (NUW, MUW, MBE und NBE) nahezu vollständig im Besitz der Brüder, der Schwester und der Schwägerin der Familie Sauter.
Schließlich kontrollieren ausschließlich Familienmitglieder die Sauter Verpachtung GmbH.
(24) Während NUW und MUW im gleichen Marktsegment des Bio-Diesels tätig sind, sind MBE und NBE auf dem verwandten Markt von Bio-Äthanol tätig.
Auch die Sauter Verpachtung GmbH, die in der Vermietung von Vermögenswerten, dem Handel und der Verarbeitung von Bio-Waren tätig ist, könnte teilweise auf einem verwandten Markt tätig sein.
(25) Eine weitere Verbindung zwischen NUW und NBE besteht über den Komplementär, die NBE Nordbrandenburger BioEnergie Verwaltungs GmbH und NUW Nordbrandenburger UmesterungsWerke Verwaltungs GmbH in der Person von Herrn Heidenreich, der Geschäftsleiter sowohl der Nordbrandenburger BioEnergie Verwaltungs GmbH als auch der Nordbrandenburger UmesterungsWerke Verwaltungs GmbH ist.
(26) Angesichts der Struktur und Intensität der Beteiligungen über natürliche Personen, der Familienbeziehungen und der Verbindungen zwischen der Geschäftsleitung (MUW, NUW, MBE und NBE, Nordbrandenburger BioEnergie Verwaltungs GmbH und Nordbrandenburger UmesterungsWerke Verwaltungs GmbH, Sauter Verpachtung GmbH) bezweifelt die Kommission, dass NUW als eigenständiges Unternehmen im Sinne von Artikel 3 Absatz 3 Unterabsatz 4 und 5 des Anhangs zu und des Erwägungsgrunds 12 der KMU-Empfehlung angesehen werden kann.
Finanzielle und Beschäftigungskriterien
(27) Nach der KMU-Empfehlung (insbesondere Artikel 4 des Anhangs) beziehen sich die Angaben, die bei der Entscheidung, ob der Begünstigte ein KMU ist, zugrunde gelegt werden, auf das Jahr des letzten Rechnungsabschlusses.
Im Falle neu gegründeter Unternehmen — wie bei NUW — werden die entsprechenden Daten im Laufe des Geschäftsjahres nach Treu und Glauben geschätzt.
Allerdings sind MBE, NBE und MUW keine Neugründungen und folglich ist ihr letzter Rechnungsabschluss relevant im Hinblick auf die Bewertung der gemeinschaftlich veranschlagten Beschäftigtenzahlen und finanziellen Schwellenwerte.
Da die Anmeldung im Jahr 2004 vorgelegt wurde, ist der letzte beglaubigte Rechnungsabschluss der möglicherweise verbundenen Unternehmen von 2003.
(28) Der Status eines "KMU" wird erworben oder aberkannt, wenn der letzte Rechnungsabschluss eines Unternehmens die Schwellenwerte für die Mitarbeiterzahl oder die finanziellen Schwellenwerte wiederholt in zwei aufeinander folgenden Jahren überschreitet.
(29) Wenn die Kommission die Mitarbeiterzahl und die finanziellen Schwellenwerte berechnet, um zu ermitteln, ob ein Unternehmen ein KMU ist und für den KMU-Aufschlag in Frage kommt, berücksichtigt sie alle verbundenen Unternehmen und Partnerunternehmen.
Da sich der konsolidierte Umsatz von NUW, MBE, NBE und MUW 2003 auf 61 Mio.
EUR belief und die Jahresbilanzsumme der vier Unternehmen 202 Mio.
EUR betrug, überschritten beide Werte die Schwellenwerte im Anhang zur Empfehlung der Kommission (Umsatz: 50 Mio.
EUR und/oder Jahresbilanzsumme 43 Mio.
EUR).
Unter Berücksichtigung der vorläufigen Zahlen für 2004 könnten die Schwellenwerte in einem zweiten aufeinander folgenden Jahr überschritten worden sein.
(30) Wenn Schätzungen für die finanziellen Schwellenwerte von MBE, NBE und MUW des Jahres 2004 herangezogen werden, wurden die Schwellenwerte in zwei aufeinander folgenden Jahre vermutlich überschritten.
Für den Fall, dass NUW, MBE, NBE und MUW als verbundene Unternehmen eingestuft werden, bezweifelt die Kommission, dass NUW für einen KMU-Aufschlag in Betracht kommt.
Wenn man Umsatz und Bilanzsumme der Sauter Verpachtung GmbH teilweise oder vollständig einbezieht, wären die finanziellen Schwellenwerte der KMU-Empfehlung bei weitem überschritten.
(31) Die Schwellenwerte der Mitarbeiterzahlen wären jedoch eingehalten, wenn alle betroffenen Unternehmen einschließlich der Sauter Verpachtung GmbH konsolidiert würden.
4.
SCHLUSSFOLGERUNG
(32) Unter Berücksichtigung der Beziehungen zwischen den genannten Unternehmen bezweifelt die Kommission, ob NUW als Begünstigter der Investitionsbeihilfe tatsächlich die Vorteile benötigt, die ihm aus den verschiedenen Regelungen oder Maßnahmen zu Gunsten von KMU erwachsen würden und dass es für den KMU-Beihilfeaufschlag von zusätzlichen 15 % der förderfähigen Kosten in Betracht kommt.
(33) Die Kommission bezweifelt auch, dass der Begünstigte der Definition eines KMU im Sinne der Empfehlung entspricht.
Der Begünstigte könnte daher keinen Anspruch auf den KMU-Aufschlag gemäß Artikel 4 Absatz 3 Buchstabe b der KMU-Verordnung haben.
(34) Die Kommission bezweifelt schließlich, dass die staatliche Beihilfe, die Deutschland NUW in Form des KMU-Aufschlages zu gewähren beabsichtigt, die Voraussetzungen erfüllt, um als mit dem Gemeinsamen Markt vereinbar eingestuft zu werden.
(35) Die Kommission hält es folglich für nötig, die Beziehungen der gesamten Gruppe von Unternehmen (NUW, MUW, MBE, NBE, Sauter Verpachtung GmbH und der entsprechenden "Verwaltungs GmbHs") zu prüfen.
Diese Prüfung wird sich auf die angenommenen Verbindungen und das gemeinsame wirtschaftliche Verhalten dieser Unternehmen und ihr Verhalten in der Vergangenheit konzentrieren.
Die Kommission wird dabei untersuchen, ob die Eigentümer der Unternehmen Vereinbarungen geschlossen haben oder zu schließen beabsichtigen und ob sie auf ihren jeweiligen Märkten, die identisch oder verwandt sind, gemeinsam handelten oder zu handeln beabsichtigten.
(36) Schließlich soll das Verfahren klären, wie intensiv die Unternehmen in Zukunft zusammenarbeiten werden, ob sich dies in ihrer Organisationsstruktur und in ihrem Verhalten niederschlägt, und in welchem Maß sie auf dem gleichen Markt oder auf verwandten Märkten wirtschaftlich tätig sind.
(37) Auf der Grundlage der Ergebnisse der Untersuchung wird die Kommission befinden, ob der KMU-Aufschlag für NUW mit den EU-Wettbewerbsregeln vereinbar ist, wonach für KMUs günstigere Regeln für staatliche Beihilfen gelten.
Dabei wird sie die KMU-Definition berücksichtigen.
5.
BESCHLUSS
Auf der Grundlage der vorstehenden Erwägungen ersucht die Kommission im Rahmen des Verfahrens nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag die Bundesrepublik Deutschland, innerhalb eines Monats nach Erhalt dieses Schreibens Stellung zu beziehen und alle Informationen vorzulegen, die dazu beitragen können, ihre Zweifel an den Beziehungen zwischen den genannten Unternehmen zu erhellen.
Sie fordert die deutschen Behörden auf, eine Kopie dieses Schreibens unverzüglich an den potenziellen Empfänger der Beihilfe zu senden.
Es sei daran erinnert, dass Artikel 88 Absatz 3 EG-Vertrag aufschiebende Wirkung hat, und dass gemäß Artikel 14 der Verordnung (EG) Nr. 659/1999 alle rechtswidrigen Beihilfen vom Empfänger zurückgefordert werden können.
Die Kommission wird alle die Interessierten durch die Veröffentlichung dieses Schreibens und einer Zusammenfassung im Amtsblatt der Europäischen Union in Kenntnis setzen.
Sie wird außerdem die Interessierten in den EFTA-Staaten, die Unterzeichner des EWR-Abkommens sind, durch Veröffentlichung einer Bekanntmachung in der EWR-Beilage zum Amtsblatt der Europäischen Union und die EFTA-Überwachungsbehörde durch Übersendung einer Kopie dieses Schreibens informieren.
Alle Interessierten werden aufgefordert, innerhalb eines Monats nach dieser Veröffentlichung ihre Bemerkungen abzugeben.
[1] Dz.U. L 124 z 20.5.2003, str. 36, zalecenie Komisji z dnia 6 maja 2003 r. dotyczące definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, 2003/361/WE.
[2] Gesetz über die Gemeinschaftsaufgabe (GA) "Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur" vom 6.
Oktober 1969 in Verbindung mit den einschlägigen Bestimmungen von Teil II des 31.
Rahmenplans zur GA, die letzte Verlängerung wurde mit Beschluss der Kommission unter der Beihilfenummer N 642/02 am 1.10.2003 genehmigt, ABl.
C 284 vom 27.11.2003, S. 2.
[3] Investitionszulage für betriebliche Investitionen im Jahr 2004, genehmigt unter der Nummer N 336/2003 vom 10.12.2003 auf der Grundlage des "Investitionszulagengesetzes 1999 in der Fassung der Bekanntmachung vom 11.
Oktober 2002 unter Berücksichtigung des Entwurfs des Steueränderungsgesetzes 2003"; ABl.
C 67 vom 17.3.2004, S. 12.
[4] "Fördergebietskarte 2004 — 2006", genehmigt am 2.4.2003 unter der Nummer N 641/2002, ABl.
C 186 vom 6.8.2003, S. 18.
[5] Verordnung (EG) Nr. 70/2001 der Kommission vom 12.
Januar 2001 über die Anwendung der Artikel 87 und 88 EG-Vertrag auf staatliche Beihilfen an kleine und mittlere Unternehmen, geändert durch die Verordnung (EG) Nr. 364/2004 der Kommission (ABl.
L 10 vom 13.1.2001, S. 33 und ABl.
L 63 vom 28.2.2004, S. 22).
[6] Abl.
C 37 vom 3.2.2001, S. 3.
[7] Siehe Fußnote 6.
[8] ABl.
L 124 vom 20.5.2003, S.36.
[9] Artikel 3 der Empfehlung der Kommission vom 6.
Mai 2003 betreffend die Definition der Kleinstunternehmen sowie der kleinen und mittleren Unternehmen, ABl.
L 124 vom 20.5.2003, S.36.
Siehe auch Artikel 1 Ziffer 10 und Artikel 2 Unterabsatz 2 der Verordnung (EG) Nr. 364/2004 der Kommission (Fußnote 6).
[10] ABl.
L 107 vom 30.4.1996, S. 4.
[11] Rs.
T 176/01, Ferriere Nord SpA ./.
Kommission der Europäischen Gemeinschaften.
[12] Siehe Anhang I zu diesem Schreiben, in dem die von den deutschen Behörden vorgelegten Informationen zusammengefasst sind.
--------------------------------------------------
Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2005/C 86/03)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
KOM(2004) 767 _BAR_ _BAR_ 25.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 77/541/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do pasów bezpieczeństwa i urządzeń przytrzymujących w pojazdach silnikowych _BAR_
KOM(2004) 768 _BAR_ _BAR_ 25.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 76/115/EWG w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do punktów mocowania pasów bezpieczeństwa w pojazdach silnikowych _BAR_
KOM(2004) 769 _BAR_ _BAR_ 25.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 74/408/EWG w sprawie pojazdów silnikowych w odniesieniu do siedzeń, ich punktów mocowania i zagłówków _BAR_
KOM(2005) 3 _BAR_ _BAR_ 10.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ustęp 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego Konwencję wykonawczą do Układu z Schengen z 14 czerwca 1985 r. w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach w odniesieniu do dostępu do Systemu Informacyjnego Schengen dla służb Państw Członkowskich odpowiadających za wydawanie dowodów rejestracyjnych pojazdów _BAR_
KOM(2005) 22 _BAR_ _BAR_ 25.1.2005 _BAR_ Opinia Komisji na mocy art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE w sprawie poprawek Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady w odniesieniu do wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego jak również na ich powierzchni oraz zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG (COM (2003) 117 wersja ostateczna — 2003/0052 (COD)) zmieniająca wniosek Komisji na mocy art. 250 ust. 2 Traktatu WE _BAR_
KOM(2005) 57 _BAR_ _BAR_ 16.2.2005 _BAR_ Opinia Komisji na mocy art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE dotycząca zmian Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 72/166/EWG, 84/5/EWG, 88/357/EWG, 90/232/EWG oraz dyrektywę 2000/26/WE w sprawie ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych (piąta dyrektywa w sprawie ubezpieczeń komunikacyjnych) zmieniająca wniosek Komisji na mocy art. 250 ust. 2 Traktatu WE _BAR_
KOM(2005) 58 _BAR_ _BAR_ 18.2.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE w sprawie wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady dotyczącego kontroli przypływu i odpływu środków pieniężnych ze Wspólnoty _BAR_
KOM(2005) 70 _BAR_ _BAR_ 21.2.2005 _BAR_ Opinia Komisji na mocy art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE w sprawie poprawki Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady odnośnie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wieloletni program Wspólnoty w celu podniesienia dostępności, funkcjonalności i użyteczności treści cyfrowych w Europie zmieniająca wniosek Komisji na mocy art. 250 ust. 2 Traktatu WE _BAR_
KOM(2005) 83 _BAR_ _BAR_ 9.3.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego na mocy art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zdolności patentowej wynalazków realizowanych przy pomocy komputera _BAR_
KOM(2005) 96 _BAR_ _BAR_ 15.3.2005 _BAR_ Opinia Komisji zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE w sprawie poprawek Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady w odniesieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorców wobec konsumentów w obrębie rynku wewnętrznego oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ("dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych") zmieniająca wniosek Komisji zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE _BAR_
KOM(2004) 815 _BAR_ _BAR_ 14.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego na podstawie drugiego akapitu art. 251 ust. 2 Traktatu WE dotyczący wspólnego stanowiska Rady w sprawie przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych warunków wdrażania dyrektywy 2002/15/WE i rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 i 3821/85 dotyczących ustawodawstwa socjalnego odnoszącego się do działalności związanej z transportem drogowym _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2005/C 89/02)
W następstwie publikacji zawiadomienia w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania środków [1], po której nie wpłynął żaden wniosek o dokonanie przeglądu, Komisja zawiadamia o bliskim upływie terminu obowiązywania wymienionych poniżej środków antydumpingowych.
Niniejsze zawiadomienie publikuje się zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[2] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data upływu ważności _BAR_
Chlorek potasu _BAR_ Ukraina _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3068/1992 (Dz.U. L 308 z 24.10.1992, str. 41) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 992/2004 (Dz.U. L 182 z 19.5.2004, str. 23) _BAR_ 12.5.2005 _BAR_
[1] Dz.U. C 249 z 8.10.2004, str. 3.
[2] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu przeglądu wygaśnięcia środków antydumpingowych stosowanych względem przywozu chlorku potasu pochodzącego z Białorusi i Rosji
(2005/C 89/03)
Po opublikowaniu zawiadomienia o zbliżającym się terminie wygaśnięcia [1] środków antydumpingowych obowiązujących względem przywozu chlorku potasu pochodzącego z Białorusi, Rosji i Ukrainy, Komisja otrzymała wniosek o wszczęcie postępowania przeglądowego tych środków, zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [2] (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym"). Wniosek o wszczęcie postępowania przeglądowego dotyczy przywozu chlorku potasu pochodzącego z Białorusi i Rosji (zwanych dalej "danymi państwami").
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony dnia 10 lutego 2005 r. przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Potasu (APEP) (zwane dalej "wnioskodawcą") w imieniu producentów reprezentujących znaczną część, w tym przypadku powyżej 99 %, całkowitej wspólnotowej produkcji chlorku potasu.
2.
Produkt
Produktem poddanym przeglądowi jest chlorek potasu pochodzący z Białorusi i Rosji (zwany dalej "produktem objętym postępowaniem"), obecnie objęty kodami CN 31042010, 31042050, 31042090 oraz specjalne mieszanki obecnie objęte kodami CN ex31052010, ex31052090, ex31056090, ex31059091 i ex31059099.
Powyższe kody CN podane są jedynie dla celów informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są ostatecznym cłem antydumpingowym nałożonym rozporządzeniem Rady (WE) nr 3068/92 [3].
4.
Podstawy dokonania przeglądu
W uzasadnieniu wniosku podano, że w związku z wygaśnięciem środków istnieje prawdopodobieństwo utrzymania się lub ponownego wystąpienia dumpingu i szkody dla przemysłu wspólnotowego.
Biorąc pod uwagę przepisy art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego, wnioskodawca ustalił wartość normalną dla Białorusi na podstawie ceny z odpowiedniego kraju o gospodarce rynkowej, który jest wskazany w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia. Zarzut dotyczący utrzymywania się dumpingu jest oparty na porównaniu obliczonej wartości normalnej, o której mowa w poprzednim zdaniu, z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem w momencie sprzedaży na wywóz do UE.
Zarzut dotyczący utrzymywania się dumpingu w odniesieniu do Rosji jest oparty na porównaniu wartości normalnej, obliczonej na podstawie cen krajowych i wartości normalnej konstruowanej, z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem stosowanymi w sprzedaży na wywóz do UE.
Na tej podstawie, obliczone marginesy dumpingu są znaczne.
W odniesieniu do ponownego wystąpienia dumpingu, zarzuca się, że wywóz z danych państw do innych państw trzecich lub terytoriów, np. Chin, Brazylii, Norwegii, Szwajcarii, Indii i Ameryki Północnej, odbywa się po cenach dumpingowych.
Wnioskodawca przedstawił dowody świadczące o tym, że przywóz produktu objętego postępowaniem z Białorusi i Rosji ogólnie wzrósł zarówno w wartościach bezwzględnych jak i w zakresie udziału w rynku.
Zarzuca się również, że ilości i ceny przywożonego produktu objętego postępowaniem, pośród innych konsekwencji, mają nadal negatywny wpływ na udział w rynku, sprzedawane ilości oraz poziom cen stosowanych przez producentów wspólnotowych, w rezultacie w istotny sposób wpływając negatywnie na całkowitą wydajność i sytuację finansową przemysłu wspólnotowego.
Wnioskodawca zwraca również uwagę na możliwość dalszego występowania dumpingu wyrządzającego szkodę.
W tym zakresie wnioskodawca przedstawia dowód, że w przypadku zniesienia środków, obecny poziom przywozu produktu objętego postępowaniem prawdopodobnie wzrośnie z powodu istnienia niewykorzystanych zdolności produkcyjnych i/lub przewidywanego wzrostu zdolności produkcyjnych w danych państwach.
Ponadto, wnioskodawca twierdzi, że już osłabiona kondycja przemysłu wspólnotowego uległaby dalszemu pogorszeniu w przypadku zniesienia środków oraz, że jakiekolwiek przypadki ponownego przywozu z danych państw w znacznych ilościach po cenach dumpingowych doprowadziłoby prawdopodobnie do ponownego powstania jeszcze większej szkody dla przemysłu wspólnotowego.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia przeglądu wygaśnięcia środków, Komisja niniejszym wszczyna przegląd zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca określenia prawdopodobieństwa wystąpienia dumpingu i szkody
Dochodzenie ustali czy wygaśnięcie środków może doprowadzić do utrzymania lub ponownego wystąpienia dumpingu lub szkód, czy nie.
a) Kontrola wyrywkowa
Biorąc pod uwagę dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu, Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa importerów
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności zastosowania kontroli wyrywkowej, a jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy importerzy lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat swojego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu i/lub teleksu oraz dane osoby kontaktowej,
- łączny obrót przedsiębiorstwa wyrażony w euro w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.,
- łączna liczba pracowników,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produktu objętego postępowaniem,
- wolumen (w tonach) i wartość (w euro) produktu objętego postępowaniem przywożonego do Wspólnoty i odsprzedanego we Wspólnocie w okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich powiązanych przedsiębiorstw uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- wskazanie czy przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa wyrażają zgodę na włączenie ich do próby, co oznacza udzielenie odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby importerów, Komisja może ponadto skontaktować się ze znanymi zrzeszeniami importerów.
ii) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą tego dokonać w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość do włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia i muszą współpracować przy dochodzeniu.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia, Komisja przesyła kwestionariusze do producentów wspólnotowych oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do eksporterów/producentów w Białorusi i Rosji, do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych we wniosku, lub którzy współpracowali podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem niniejszego przeglądu, oraz do władz danych państw wywozu.
W każdym przypadku, wszystkie zainteresowane strony powinny niezwłocznie skontaktować się z Komisją za pośrednictwem faksu, aby dowiedzieć się czy są wymienione we wniosku i, jeżeli jest to konieczne, zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, mając na uwadze fakt, że termin ustalony w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia ma zastosowanie do wszystkich zainteresowanych stron.
Wspomniane informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
c) Zbieranie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Wspomniane informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony pod warunkiem, że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten powinien zostać złożony w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
d) Wybór państwa o gospodarce rynkowej
W poprzednim dochodzeniu wykorzystano Kanadę jako odpowiednie państwo o gospodarce rynkowej, aby ustalić wartość normalną w odniesieniu do Białorusi.
Komisja przewiduje ponowne wykorzystanie Kanady w tym celu.
Niniejszym wzywa się zainteresowane strony do wypowiedzenia się na temat stosowności wyboru tego państwa w określonym terminie wskazanym w pkt 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego oraz w przypadku potwierdzenia możliwości kontynuacji lub ponownego wystąpienia dumpingu i szkody, zostanie ustalone, czy utrzymanie lub uchylenie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, ich reprezentatywne zrzeszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumentów, pod warunkiem, że udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy ich działalnością a produktem objętym postępowaniem, mogą, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia, zgłosić się do Komisji i dostarczyć informacje.
Strony, które postąpiły zgodnie z poprzednim zdaniem, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać one wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
Należy zauważyć, że każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta rzeczowym materiałem dowodowym w czasie jej przedstawiania.
6.
Terminy
a) Ogólne terminy
i) Termin zwracania się przez strony z prośba o otrzymanie kwestionariusza
Wszystkie zainteresowane strony, które nie współpracowały podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem niniejszego przeglądu powinny w jak najszybszym terminie zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza, lecz nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszelkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje wskazane w pkt 5.1 lit. a) ppkt powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza konsultować się ze stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby, na temat jej ostatecznego doboru w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o której mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt ii) muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu udzielone przez strony włączone do próby muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Kanady, którą, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia, przewiduje się wykorzystać jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Białorusi.
Uwagi takie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Zgłoszenie pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba, że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie pisemne informacje, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na kwestionariusz i inna korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności muszą być oznaczone jako "Poufne" [4] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja jawna bez klauzuli poufności, opatrzona klauzulą "DO WGLĄDU DLA ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do celów korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 295 65 05
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których jakakolwiek zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim terminie lub znacznie utrudnia dochodzenie, wówczas istnieje możliwość dokonania ustaleń, pozytywnych bądź negatywnych, w oparciu o fakty dostępne, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
Jeśli okaże się, że którakolwiek z zainteresowanych stron dostarczyła fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te zostają pominięte i można wówczas wykorzystać dostępne dane faktyczne zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik dla wymienionej strony może być mniej korzystny niż w przypadku gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 11 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy począwszy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. [1] Dz.U. C 249 z 8.10.2004, str. 3.
Zawiadomienie o wszczęciu częściowej rewizji tymczasowej środków antydumpingowych stosowanych względem chlorku potasu pochodzącego z Białorusi
(2005/C 89/04)
Komisja otrzymała wniosek o przeprowadzenie częściowej rewizji tymczasowej zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym").
1.
Wniosek o rewizję
Wniosek złożyło przedsiębiorstwo Republican Unitary Enterprise "PA Belaruskali" (zwane dalej "wnioskodawcą"), jedyny producent eksportujący na Białorusi.
Jeżeli chodzi o wnioskodawcę, wniosek ogranicza się do badania dotyczącego praktyk dumpingowych.
2.
Produkt
Produktem rozpatrywanym jest chlorek potasu pochodzący z Białorusi (zwany dalej "produktem rozpatrywanym"), obecnie objęty kodami CN 31042010, 31042050, 31042090 oraz specjalne mieszanki objęte kodami CN ex31052010, ex31052090, ex31056090, ex31059091 i ex31059099.
Wspomniane kody CN podane są wy łącznie w celach informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są definitywnym cłem antydumpingowym nałożonym na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 3068/92 [2].
4.
Powody przeprowadzenia rewizji
Wniosek na mocy art. 11 ust. 3 zawiera oparte na domniemaniu faktycznym dowody przedstawione przez wnioskodawcę, że jeżeli o niego chodzi okoliczności, na podstawie których wprowadzono środki, zmieniły się i zmiany te mają charakter trwały.
Wnioskodawca twierdzi i przedstawia dowody, że porównanie normalnej wartości w kraju o odpowiedniej gospodarce rynkowej i jego cen eksportowych do UE w dłuższym okresie prowadziłoby do ograniczenia dumpingu znacznie poniżej poziomu istniejących środków.
W związku z powyższym dalsze nakładanie środków na istniejących poziomach, opartych na wcześniej określonym poziomie dumpingu, nie jest już konieczne w celu skompensowania dumpingu.
5.
Procedura ustalenia dumpingu
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia częściowego okresowego przeglądu, Komisja niniejszym wszczyna, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, przegląd celem ustalenia marginesu dumpingu wnioskodawcy oraz poziomu cła, któremu powinien podlegać przywóz produktu rozpatrywanego do Wspólnoty.
W dochodzeniu przeprowadzona zostanie ocena konieczności utrzymania, zniesienia lub zmiany istniejących środków w odniesieniu do wnioskodawcy, o którym mowa w ustępie 1.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne w dochodzeniu Komisja wyśle kwestionariusze do wnioskodawcy oraz władz kraju wywozu.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie dowodów potwierdzających.
Informacje i dowody potwierdzające muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że złożyły one wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
c) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
W poprzednim dochodzeniu, które doprowadziło do nałożenia obowiązujących środków Kanada została wykorzystana jako kraj o odpowiedniej gospodarce rynkowej dla celów ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Białorusi.
W związku z powyższym, Komisja przewiduje ponowne wykorzystanie w tym celu Kanady zgodnie z art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego.
Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
6.
Terminy
a) Ogólne terminy
i) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Ponadto, wnioskodawca jest zobowiązany do przedłożenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu we wcześniej wspomnianym terminie 40 dni.
ii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Kanady, która, jak wskazano w pkt 5 lit. c) niniejszego zawiadomienia, ma być wykorzystana jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Białorusi.
Te opinie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Wnioski pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie wnioski i prośby przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "DO WGLĄDU ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, mogą być dokonane zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego powodu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być dla wymienionej strony mniej korzystny niż w przypadku jej współpracy.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 308 z 24.10.1992, str. 41. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 992/2004 (Dz.U. L 182 z 19.5.2004, str. 23).
[3] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Francja
Pomoc państwa C 46/2004 (ex NN 65/2004) — podatkowe zgrupowania interesów gospodarczych: preferencyjny system amortyzacji podatkowej dla przedsiębiorstw zatwierdzonych przez ministerstwo finansów
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 89/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 14 grudnia 2004 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Francję o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wspomnianego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna procedurę w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia oraz następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska/Commission Européenne
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji/Direction Générale Concurrence
Kancelaria ds. pomocy państwa/Greffe des aides d'Etat
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Francji.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
PODSUMOWANIE
Procedura
Komisja skierowała do władz francuskich dwa wnioski o udzielenie informacji dotyczące systemu "podatkowych zgrupowań interesów gospodarczych" (zwanych dalej "podatkowymi EIG") wprowadzonego Ustawą z 2 lipca 1998 r. (nr 98-546).
Władze francuskie przysłały odpowiedzi w listach z dnia 3 maja 2004 r. (A/33117) i z dnia 2 sierpnia 2004 r.
(A/36007). System, o którym mowa został przedstawiony w nadesłanym przez władze francuskie liście z dnia 16 marca 1998 r.
(A/32232).
Informacja ta nie stanowi uprzedniego powiadomienia Komisji zgodnie z art. 88 ust. 3 Traktatu WE, a zatem chodzi o pomoc wprowadzoną w życie niezgodnie z prawem.
Opis środka
Artykuł 39 ogólnego Kodeksu Podatkowego (zwanego dalej "KP") przewiduje, że podlegająca odliczeniu podatkowemu deprecjacja rzeczy oddanej w leasing nie może przekroczyć wysokości opłaty leasingowej pobieranej przez EIG, pomniejszonej o pozostałe opłaty należne za rzecz.
Artykuł 39 CA "KP" przewiduje odstępstwo od tej zasady.
Zatem operacje finansowe "o dużym znaczeniu ekonomicznym i społecznym" prowadzone przez pośrednika "podatkowego EIG" nie podlegają ograniczeniom deprecjacji.
Odstępstwa przewidziane w art. 39 CA przyznaje się za zgodą ministerstwa finansów.
Na wniosek Komisji, władze francuskie przekazały listę beneficjentów systemu według sektora działalności.
Sektory _BAR_ Wnioski o przyznanie zezwolenia _BAR_ Decyzja przyznająca zezwolenie _BAR_
Inwestycje morskie _BAR_ 142 _BAR_ 110 _BAR_
Inwestycje lotnicze _BAR_ 32 _BAR_ 18 _BAR_
Inwestycje kolejowe _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_
Inwestycje przemysłowe _BAR_ 7 _BAR_ 3 _BAR_
Inwestycje przestrzenne _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_
Ocena środka
Komisja szacuje na tym etapie, że środek może być uznany za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
Po pierwsze, wydaje się, że środek może przyznać korzyści polegające na zmniejszeniu dochodów podlegających opodatkowaniu i zwolnieniu z podatku od zysków kapitałowych na korzyść uczestników podatkowych EIG.
Ponadto, środek ten wydaje się korzystny dla końcowych użytkowników rzeczy oddanych w leasing, którymi ogólnie są przedsiębiorstwa transportowe, a w szczególności transportu morskiego.
Po drugie, środek jest przyznany dzięki źródłom krajowym przez zmniejszenie dochodów i zwolnienie z podatku, które powodują utratę wpływów dla państwa.
Po trzecie, środek ten może wpłynąć na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi, ponieważ dotyczy przedsiębiorstw działających w sektorach, w których istnieje zintensyfikowana wymiana handlowa.
Na tym etapie, Komisja ocenia, że żaden wyjątek przewidziany w art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu WE nie może mieć zastosowania w tym przypadku.
System nie wydaje się spełniać wytycznych odnoszących się do pomocy regionalnej [1], ani do wielosektorowych ram pomocy regionalnej na rzecz ważnych projektów inwestycyjnych [2], ani do wytycznych Wspólnoty odnoszących się do pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska naturalnego [3], ani do warunków przewidzianych przez wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa na rzecz transportu morskiego [4].
W rzeczywistości Komisja stwierdziła wielokrotnie, że pomoc na rzecz zakupu pojazdu transportowego lub aktywów trwałych nie jest, co do zasady, zgodna ze wspólnym rynkiem.
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 wszelka pomoc bezprawnie przyznana beneficjentowi może podlegać zwrotowi.
TEKST PISMA
"Par la présente, la Commission a l'honneur d'informer la France qu'après avoir examiné les informations fournies par vos autorités sur la mesure citée en objet, elle a décidé d'ouvrir la procédure prévue à l'article 88, paragraphe 2, du traité CE.
1.
PROCÉDURE
(1) Par lettre du 19 février 2004 (D/51178) la Commission a adressé une demande d'information aux autorités françaises concernant le dispositif de crédit-bail fiscal en faveur de certaines entreprises agréées par le Ministre du Budget mis en place par la loi du 2 juillet 1998 (no 98-546).
Par lettre du 18 mars 2004 les autorités françaises ont demandé une extension du délai pour fournir les renseignements nécessaires.
La réponse des autorités françaises a été reçue par lettre du 3 mai 2004 (A/33117).
Par lettre du 6 juillet 2004 (D/54933) la Commission a demandé des informations supplémentaires.
La réponse a été reçue le 2 août 2004 (A/36007).
(2) Dans une lettre du 16 mars 1998 (A/32232) les autorités françaises ont informé la Commission de l'introduction prévue d'un dispositif limitant l'amortissement des biens donnés en location afin de lutter contre l'utilisation de ce mécanisme à seule fin d'optimisation fiscale et prévoyant un exception à cette limitation.
Selon les autorités françaises que le dispositif ne semblait pas constituer une aide d'Etat devant faire l'objet d'une notification préalable auprès de la Commission.
Il s'ensuit que cette information ne peut être considérée comme une notification au sens de l'article 88, paragraphe 3, du traité.
2.
DESCRIPTION DU RÉGIME
(3) L'article 39 C du Code général des impôts (ci-après "CGI") prévoit que l'amortissement fiscalement déductible ne peut excéder le montant du loyer perçu par le GIE, diminué des autres charges afférentes au bien donné en location.
(4) Une dérogation à ce principe a été introduite par l'article 77 de la loi du 2 juillet 1998 (no 98-546) qui met en place un système d'amortissement favorable au profit de certaines entreprises agréées par le ministère du budget (ci-après "GIE fiscal") [5].
Cette dérogation figure à l'article 39 CA du CGI, aux termes duquel les opérations de financement présentant un intérêt économique et social significatif ne sont pas soumises à la limitation d'amortissement et peuvent être réalisées par l'intermédiaire d'un GIE (Groupement d'intérêt économique).
Le bien financé doit être amortissable selon le mode dégressif sur une durée d'au moins huit ans et l'investissement doit présenter un intérêt économique et social significatif.
Le prix d'acquisition du bien doit correspondre au prix de marché.
Les coefficients d'amortissement dégressif habituels sont majorés d'un point.
L'utilisateur final doit être une société exploitant le bien dans le cadre de son activité habituelle et doit pouvoir acquérir le bien à titre permanent à la fin du crédit-bail.
(5) Le GIE, constitué généralement par des établissements financiers, acquiert le bien à financer, lequel doit être acquis au prix de marché, et le donne en crédit-bail à l'utilisateur.
Les loyers versés par l'utilisateur et le prix de levée de l'option d'achat en fin de contrat permettent au GIE de couvrir son propre financement, intérêts et capital compris.
(6) En raison des amortissements dégressifs et des frais financiers qui, par définition, sont concentrés sur les premières années d'utilisation du bien, les résultats du GIE sont fortement déficitaires au cours de ces années et deviennent bénéficiaires au cours d'une seconde période, lorsque le montant des loyers perçus excède le total des charges constatées (amortissements et frais financiers compris).
Dès lors que le GIE relève du régime des sociétés de personnes, les déficits qu'il constate au cours de ses premières années d'activité viennent en déduction des bénéfices imposables réalisés par ses membres à raison de leurs activités courantes.
Selon les autorités françaises les économies d'impôt ainsi obtenues par les établissements financiers durant les premières années de l'opération sont compensées par les suppléments d'impôt qui apparaissent ensuite lorsque le GIE réalise des bénéfices.
Cependant, ce décalage dans le temps permet de dégager un gain de trésorerie utilisé par le GIE pour offrir des conditions financières plus favorables aux utilisateurs des biens.
(7) Le régime prévoit aussi la rétrocession à l'utilisateur du bien des deux tiers de l'avantage fiscal retiré par le GIE.
Cette rétrocession est effectuée sous forme de diminution de loyer ou de minoration du montant de l'option d'achat.
Enfin, la revente du bien par le GIE à l'utilisateur, lorsque les deux tiers de la durée normale d'utilisation du bien sont écoulés, fait l'objet d'une exonération des plus-values de cession.
En principe, les biens éligibles doivent être acquis à l'état neuf mais les navires d'occasion font l'objet d'une exception.
(8) En ce qui concerne la notion d'intérêt économique et social significatif dont la démonstration par le demandeur est nécessaire pour profiter de la dérogation, les autorités françaises ont indiqué qu'il n'existait pas de lignes directrices pour évaluer cet intérêt et que l'examen se faisait à la lumière des retombées indirectes de l'investissement sur le bassin d'emploi, les conditions de concurrence, le développement de l'activité dans la zone économique concernée.
(9) Les autorités françaises estiment que la Commission a elle-même considéré dans sa décision du 8 mai 2001 [6] que les Groupements d'intérêt économique et les avantages fiscaux qui peuvent découler de leur application ne constituent pas des aides d'État.
À la demande de la Commission, les autorités françaises ont également fourni une liste des bénéficiaires du régime par secteur d'activité.
Secteurs _BAR_ Demandes d'agrément _BAR_ Décision d'agrément _BAR_
Investissements maritimes _BAR_ 142 _BAR_ 110 _BAR_
Investissements aéronautiques _BAR_ 32 _BAR_ 18 _BAR_
Investissements ferroviaires _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_
Investissements industriels _BAR_ 7 _BAR_ 3 _BAR_
Investissements spatiaux _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_
(10) En ce qui concerne l'application du régime au secteur du transport maritime les autorités françaises ont indiqué que, c'est dans un contexte marqué à la fois par le souci d'enrayer la stagnation du nombre des navires de commerce immatriculés dans les registres français et par la volonté de réduire la dépense fiscale, que le législateur a adapté le crédit-bail fiscal au secteur du transport maritime.
3.
APPRÉCIATION DU RÉGIME AU REGARD DE L'ARTICLE 87 DU TRAITÉ
(11) La Commission considère à ce stade, que le régime du GIE fiscal est un régime d'aide au sens de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE, car il semble satisfaire cumulativement les critères développés ci-après.
(12) En premier lieu, la mesure doit procurer un avantage qui allège les charges qui grèvent normalement le budget des entreprises.
Cet avantage doit être sélectif en ce qu'il favorise certaines entreprises.
(13) En second lieu, l'avantage doit être octroyé au moyen de ressources de l'État.
(14) En troisième lieu, la mesure en cause doit affecter la concurrence et les échanges entre les États membres.
3.1.
Existence d'un avantage
(15) Le recours au GIE fiscal concerne trois acteurs: le GIE lui-même, l'utilisateur du bien financé et l'investisseur qui est le membre du GIE et finance le bien.
(16) Le GIE lui-même, au niveau du quel est pratiqué l'amortissement déplafonné, mais dont les résultats sont imposables entre les mains de ses membres en proportion des droits qu'ils y détiennent.
N'étant pas redevable de l'impôt, le GIE ne semble pas devoir être regardé comme le bénéficiaire de l'avantage fiscal.
(17) Pour l'investisseur, membre du GIE, l'avantage est constitué par la diminution des bénéfices imposables (et par conséquent la diminution de l'impôt dû) et par la possibilité de déduire de ses propres résultats le déficit constaté au niveau du GIE.
La disposition dérogatoire — l'article 39 CA du CGI — prévoit que certaines opérations de financement présentant un intérêt économique et social significatif ne sont pas soumises à la limitation de l'amortissement fiscalement déductible prévue par l'article 39 C. Les membres du GIE peuvent ainsi imputer durant la première période de la dépréciation du bien pendant laquelle les résultats du GIE sont déficitaires, le résultat négatif du GIE sur les bénéfices réalisés dans le cadre de leurs activités courantes, sans tenir compte de la limitation établie par l'article 39 C. L'avantage est d'autant plus important que le coefficient "normal" applicable à la dépréciation des biens du même type est augmenté d'un point.
Selon les autorités françaises la majoration a pour objectif de renforcer la performance du dispositif.
Cet avantage fiscal doit être diminué des cotisations supplémentaires d'impôt que les membres du GIE auront à subir durant la seconde période de la dépréciation du bien, lorsque le résultat du GIE redevient bénéficiaire.
(18) Les autorités françaises ont avancé l'argument que les économies d'impôt obtenues ainsi durant les premières années de l'opération sont neutralisées par les suppléments d'impôt qui sont constatés ultérieurement lorsque le GIE commence à réaliser des bénéfices (les loyers payés excèdent les annuités d'amortissement).
Toutefois, il y a lieu d'observer que même dans le cas d'une hypothétique neutralisation, les investisseurs participant aux GIE fiscaux sont favorisés par rapport aux entités soumises au régime de droit commun qui n'ont pas la possibilité de se prévaloir de l'imputation susmentionnée, puisque l'article 39 CA du CGI limite la déduction de l'amortissement au montant du loyer perçu par le GIE.
(19) En outre, les membres du GIE doivent rétrocéder deux tiers de cet avantage à l'utilisateur du bien, néanmoins il garde un tiers qui constitue son propre avantage.
Ils restent les bénéficiaires de l'avantage fiscal résultant du déplafonnement de l'amortissement, même si cet avantage est ramené au tiers de son montant net actualisé, le reste venant en déduction du loyer versé par l'utilisateur.
Par ailleurs, le GIE fiscal peut également bénéficier, le cas échéant, d'une exonération des plus-values, en cas d'une cession anticipée du bien.
(20) L'utilisateur du bien financé, lequel déduit de son bénéfice imposable la charge que constitue le loyer versé au GIE.
Dans la mesure où ce loyer est diminué d'une partie de l'avantage fiscal résultant du montage financier, cet utilisateur reçoit un avantage financier sous forme de réduction de charge.
Mais cette réduction de charge déductible se traduit par une augmentation de sa base imposable et donc de l'impôt dû.
Par voie de conséquence, l'utilisateur ne semble pas recevoir d'avantage fiscal.
Toutefois, l'avantage pour l'utilisateur du bien semble résulter de l'obligation pour les membres du GIE de lui rétrocéder les deux tiers de son propre avantage.
Par le biais de ce mécanisme, l'utilisateur final voit les charges, grevant son budget du fait de la souscription du crédit-bail avec le GIE fiscal, diminuées.
3.2.
Sélectivité
(21) À ce stade, la Commission estime que plusieurs indices de sélectivité peuvent être relevés:
(22) En premier lieu, la Commission constate que le bénéfice de la mesure est conditionné à l'octroi d'un agrément préalable du Ministre du Budget afin de vérifier que l'investissement présente un intérêt économique et social significatif.
Bien que l'article 77 de la loi du 2 juillet 1998 mentionne cette notion, elle ne fait selon les autorités françaises l'objet d'aucun décret ou circulaire en vue de définir précisément son champ d'application.
En particulier, le critère d' "intérêt économique et social du projet, notamment en matière d'emploi" paraît vague, étant donné qu'il n'existe aucun lien précis entre l'impact en termes d'emploi et le montant de l'investissement réalisé.
Les autorités françaises ont admis qu'il n'y avait aucun texte législatif ou réglementaire traitant de cette condition d'une manière plus détaillée.
La Commission ne peut donc exclure à ce stade que le Ministre du Budget dispose d'un pouvoir discrétionnaire d'appréciation au sens du point 12 de la Communication de la Commission sur l'application des règles en matière d'aides d'État aux mesures relevant de la fiscalité directe des entreprises [7].
L'existence d'un pouvoir discrétionnaire semble permettre aux autorités de l'Etat membre de sélectionner les bénéficiaires d'un régime d'aide selon des critères subjectifs.
Or, les statistiques fournies par les autorités françaises font apparaître que certains dossiers ont fait l'objet de refus en raison de l'absence d'un intérêt économique et social significatif.
(23) En deuxième lieu, un second élément qui considéré ensemble avec l'élément discrétionnaire, est susceptible de renforcer le caractère sélectif du régime en cause résulte de la circonstance qu'en pratique les entreprises utilisatrices des biens sont principalement d'entreprises actives dans le secteur du transport.
D'après le dispositif, les utilisateurs finals des biens doivent être des sociétés qui exploitent le bien dans le cadre de leur activité habituelle.
En effet, compte tenu de la durée d'amortissement de 8 ans fixée par la loi, les biens en mesure de bénéficier du régime sont essentiellement des moyens de transport tels que les trains (15 ans), les avions (13 ans) et les navires (8 ans).
Cette démarche des autorités françaises a eu pour effet de concentrer l'impact du régime sur le secteur du transport et en particulier du transport maritime.
Cet aspect est confirmé par les réponses fournies par les autorités françaises aux questions posées par la Commission.
Les informations fournies montrent clairement qu'en pratique la plupart des demandes d'agrément pour bénéficier du régime dérogatoire concernent les investissements dans le secteur du transport (182 sur 189 des demandes d'agrément reçues concernent le secteur du transport ferroviaire, aérien, maritime ou spatial).
En outre, le secteur maritime représente à lui seul 75 % des dossiers présentés au Ministre du Budget pour obtenir son agrément.
Cette part monte à 82 % si l'on considère le total des agréments accordés.
D'ailleurs, les travaux parlementaires relatifs à la mesure en cause [8] laissent entendre que l'objectif recherché est d'aider la flotte commerciale maritime française.
Ceci semble être confirmé par le fait que seuls les navires font l'objet d'une exception qui leur permet de bénéficier du régime dérogatoire même dans le cas où il ne s'agit pas d'un bien acquis à l'état neuf.
(24) Il est vrai que la durée de huit ans permet de réserver l'avantage aux biens d'équipement lourds pour lesquels le retour sur investissement nécessite un délai long.
C'est un argument qui justifie économiquement le principe de l'application de cette condition.
En effet, il est de jurisprudence constante que pour être qualifiée de mesure générale et donc échapper à l'interdiction de l'article 87 du traité, une mesure fiscale sélective doit pouvoir être justifiée par la nature et l'économie du système fiscal [9].
Néanmoins, les autorités françaises n'ont fourni aucun argument qui puisse justifier cette dérogation par la nature ou l'économie du système fiscal français.
(25) En dernier lieu, seules peuvent bénéficier du régime les entreprises membres d'un GIE, ayant acquis des biens meubles à l'état neuf ayant une durée d'amortissement supérieure à 8 ans.
Dès lors, toutes les entreprises dans une situation similaire qui investissent dans un bien avec une durée d'amortissement inférieure à 8 ans ou, si la durée est supérieure à 8 ans, qui ne remplissent pas le critère de l'intérêt économique et social significatif mentionné précédemment, sont exclues du bénéfice de la mesure en cause.
En pratique, la Commission estime à ce stade que ce dispositif peut avoir pour effet de restreindre le nombre des bénéficiaires potentiels principalement aux seules entreprises disposant d'actifs permanents significatifs.
(26) Au vu de l'ensemble des considérations qui précèdent, la Commission estime que le régime en cause est susceptible de constituer un régime sélectif bien que l'article 39 CA du CGI n'empêche d'autres secteurs industriels de bénéficier du mécanisme susvisé.
En effet, la Cour de justice a considéré dans son arrêt du 12 juillet 1990 [10] que le fait qu'une mesure soit en théorie ouverte à tous les secteurs n'exclut pas son caractère sélectif, à partir du moment où la mesure favorise en pratique un secteur déterminé.
Ce raisonnement a été confirmé par le récent arrêt GEMO [11], où la Cour a qualifié de sélectif un régime bénéficiant aux activités d'élevage et d'abattage qui a, très accessoirement, également bénéficié à d'autres activités.
(27) Enfin, il convient de rappeler que la Commission s'est déjà prononcée sur la nature d'aides d'État de montages fiscaux similaires à celui mis en place par l'article 39 CA du CGI quant à leur mécanisme, mais fondés sur une autre base juridique — l'article 199 undecies B du Code général des impôts [12].
En outre, la décision de la Commission du 8 mai 2001 susmentionnée invoquée par les autorités françaises ne peut pas constituer un précédent dans le cas d'espèce, d'une part car le régime examiné ici est différent de celui qui a fait l'objet de cette décision et d'autre part car cette décision avait pour objet d'examiner la compatibilité non pas des mesures en question mais de l'aide à la restructuration en faveur de Brittany Ferries.
(28) Par conséquent, il apparaît que le régime du GIE fiscal est susceptible de favoriser certaines entreprises en leur conférant de manière sélective les avantages fiscaux évoqués.
Cette différenciation ne peut pas être justifiée par la nature ou l'économie du système fiscal français, puisque, en l'espèce, les autorités françaises n'ont pas fourni des arguments à cet égard [13].
3.3.
L'avantage doit être octroyé au moyen de ressources de l'État
(29) Dans le cas présent, il semble que la réduction de l'assiette imposable des membres du GIE du fait de la déductibilité des déficits d'amortissement ainsi que l'exonération des plus-values dans le cas d'une cession anticipée du bien entraînent une diminution des ressources de l'État.
3.4.
Affectation de la concurrence et des échanges entre les Etats membres.
(30) Selon la jurisprudence constante de la Cour européenne de justice et du Tribunal européen de première instance, les échanges entre les États membres sont affectés lorsque l'entreprise bénéficiaire exerce une activité économique impliquant des échanges entre États membres.
Le simple fait que les aides renforcent la position de cette entreprise par rapport à celle de ses concurrents dans les échanges intracommunautaires permet de conclure que ces échanges sont affectés.
(31) Ce critère apparaît d'emblée rempli dans la mesure où, en premier lieu, les organismes qui consentent la location, en particulier les établissements financiers, exercent une activité économique transfrontalière.
Ces sociétés et les autres membres du GIE fiscal sont actifs dans de nombreux secteurs de l'économie, où ils sont en concurrence directe avec d'autres entreprises.
(32) En deuxième lieu, les biens amortis peuvent être achetés, et en pratique ils sont achetés dans les autres Etats membres.
Par ailleurs, les utilisateurs effectifs des biens amortis affectent par leurs activités commerciales les échanges entre les Etats membres.
3.5.
Conclusion
(33) En conclusion, à ce stade, la Commission considère que tous les éléments constitutifs de la notion d'aide d'Etat sont réunis et que le régime du GIE fiscal est susceptible d'entraîner des distorsions de concurrence tant pour ce qui semble être une mesure d'aide pour le secteur du transport que pour les organismes qui consentent la location ou la mise à disposition des biens.
4.
EXAMEN DE LA COMPATIBILITÉ
(34) Dans la mesure où le régime du GIE fiscal semble constituer une aide d'État au sens de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE, il y a lieu de porter une première appréciation sur son éventuelle compatibilité à la lumière des dérogations prévues aux paragraphes 2 et 3 de l'article 87 du traité CE.
(35) Les dérogations prévues à l'article 87, paragraphe 2, du traité CE ne sont pas d'application en l'espèce.
(36) La dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point (a), qui prévoit la possibilité d'autoriser des aides destinées à favoriser le développement économique de régions dans lesquelles le niveau de vie est anormalement bas ou dans lesquelles sévit un grave sous-emploi, ne saurait être invoquée du fait que les mesures ne sont pas limitées régionalement.
Il en va de même pour la dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point (c), qui autorise les aides visant le développement de certaines régions.
(37) De même, les autorités françaises n'ont jamais invoqué que le régime concerné rentre dans la catégorie des projets d'intérêt européen commun éligibles à la dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point (b).
Dans la mesure où il ne vise pas à promouvoir la culture et la conservation du patrimoine, il ne saurait bénéficier de la dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point (d).
Selon les autorités françaises le mécanisme du GIE fiscal permet de participer à l'objectif de soutien aux intérêts maritimes communautaires.
Toutefois, cet objectif ne doit pas être confondu avec l'intérêt européen commun qui, en principe, exige l'engagement des plusieurs Etats Membres.
(38) Enfin, il convient d'examiner si le régime en question est susceptible de bénéficier de la dérogation prévue à l'article 87, paragraphe 3, point (c), qui autorise les aides facilitant le développement de certaines activités pour autant que les conditions des échanges ne soient pas altérées dans une mesure contraire à l'intérêt commun.
(39) Les autorités françaises estiment que le régime du GIE fiscal est lié à la réalisation des investissements sociaux et économiques importants, contribuant à l'amélioration de la sécurité maritime, à la création d'emplois et à la formation de marins et d'officiers, à la protection de l'environnement et aux économies d'énergie.
À cet égard, il faut souligner que, en ce qui concerne la création d'emplois, le Règlement de la Commission concernant l'application des articles 87 et 88 du traité CE aux aides d'Etat à l'emploi [14] dispose que le niveau de l'aide ne doit pas dépasser ce qui est nécessaire pour inciter à la création d'emploi.
En l'espèce, la Commission constate que il n'a y pas un lien entre l'impact en termes d'emploi et le montant de l'investissement réalisé qui pourrait permettre à la Commission de considérer ce régime comme compatible avec le marché commun.
De même, puisqu'il n'existe pas un lien direct entre le montant de l'investissement et l'impact sur les objectifs invoqués par les autorités françaises, la Commission ne peut pas accepter l'amélioration de la sécurité maritime, la formation de marins et d'officiers, la protection de l'environnement et l'économie d'énergie comme justifications valables rendant le régime compatible avec le marché commun.
En tout état de cause les autorités françaises n'ont pas démontré à ce stade que les bénéfices accordés dans le cadre du régime étaient proportionnés aux objectifs visés.
En outre, le régime ne semble pas satisfaire aux lignes directrices concernant les aides à finalité régionale [15], ni à l'encadrement multisectoriel des aides à finalité régionale en faveur de grands projets d'investissement [16].
En effet, le régime n'est pas limité aux régions françaises éligibles aux aides à finalité régionale et ne tient nul compte des seuils prévus par l'encadrement multisectoriel précité.
La Commission estime également à ce stade que le régime n'est pas conforme aux dispositions de l'encadrement communautaire des aides pour la protection de l'environnement [17] dans la mesure où les textes régissant le régime ne garantissent pas que les dispositions de cet encadrement soient respectées.
Enfin, la Commission estime à ce stade que le régime ne satisfait pas aux conditions prévues par les orientations communautaires sur les aides d'État au transport maritime [18].
En effet, la Commission a constaté à de nombreuses reprises que des aides pour l'achat de véhicules de transport ou actifs mobiles n'étaient, en principe, pas compatibles avec le marché commun.
(40) De même, les avantages fiscaux accordés dans le cadre du régime précité ne sont pas liés à la réalisation des objectifs susmentionnés d'une manière précise et prévisible qui pourrait permettre à la Commission d'apprécier leur compatibilité.
(41) Le régime en question ne semble pouvoir a priori bénéficier d'aucune des dérogations prévues à l'article 87 du Traité.
En conséquence, la Commission exprime ses doutes quant à la compatibilité du régime du GIE fiscal avec le marché commun.
5.
CONCLUSION
(42) Compte tenu des considérations qui précèdent, la Commission invite la France, dans le cadre de la procédure de l'article 88, paragraphe 2, du traité CE, à présenter ses observations et à fournir toute information utile pour l'évaluation de la mesure dans un délai d'un mois à compter de la date de réception de la présente.
La Commission invite vos autorités à transmettre immédiatement une copie de cette lettre aux bénéficiaires potentiels de l'aide.
La Commission sollicite aussi les informations concernant le montant de l'aide accordé aux bénéficiaires du régime.
(43) La Commission invite également la France et les tiers intéressés à présenter des observations et à fournir tout élément utile pour déterminer s'il existe, dans le chef des bénéficiaires du régime, une confiance légitime de nature à imposer la prévision de mesures transitoires.
En particulier, la Commission invite les entreprises qui ont fait l'objet d'un refus des autorités françaises et celles qui ont pu obtenir un agrément au titre de l'article 39 CA de CGA de témoigner de leur cas individuel.
Les parties intéressées, ayant déjà bénéficié du régime, sont invitées à répondre si elles auraient néanmoins réalisé leur investissement sans agrément du Ministre du Budget.
(44) Par la présente, la Commission avise la France qu'elle informera les intéressés par la publication de la présente lettre et d'un résumé de celle-ci au Journal officiel de l'Union européenne.
Elle informera également les intéressés dans les pays de l'AELE signataires de l'accord EEE par la publication d'une communication dans le supplément EEE du Journal officiel, ainsi que l'autorité de surveillance de l'AELE en leur envoyant une copie de la présente.
Tous les intéressés susmentionnés seront invités à présenter leurs observations dans un délai d'un mois à compter de la date de cette publication."
[1] Dz.U. C 74 z 10.3.1998.
[2] Dz.U. C 70 z 19.3.2002 (poprzednio wielosektorowe ramy pomocy regionalnej na rzecz ważnychprojektów inwestycyjnych, Dz.U. C 107 z 7.4.1998).
[3] Dz.U. C 37 z 3.2.2001 (poprzednio wspólnotowe ramy pomocy państwa na rzecz ochronyśrodowiska naturalnego, Dz.U. C 72 z 10.3.1994).
[4] Dz.U. C 13 z 17.1.2004 (poprzednio wspólnotowe kierunki pomocy państwa na rzecz transportumorskiego, Dz.U. C 205 z 5.7.1997).
[5] Ou autres "véhicules fiscaux transparents".
[6] JO L 12 du 15.1.2002, p. 33.
[7] JO C 384 du 10.12.1998.
[8] Rapport no 449 (1997-1998) de MM. Alain LAMBERT et Philippe MARINI, fait au nom de la commission des finances, déposé le 26 mai 1998.
[9] CJCE 2 juillet 1974 dans l'affaire C-173/73 Italie/Commission.
[10] CJCE 12 juillet 1990, Société CdF Chimie azote et fertilisants SA et Société chimique de la Grande Paroisse SA contre Commission, aff.
C-169/84, Rec. p. I-3083.
[11] 20 novembre 2003, aff.
C-126/01.
[12] Cas N 96/b/03 loi de programme pour l'outre-mer: mesures fiscales en faveur des DOM, N 502/02 Caraïbes Air Transport programme 2002, N 427/03 Air Austral, N 474/03 Air Caraïbes programme 2003.
[13] 26 septembre 2002, aff.
C-351/98.
[14] JO L 337 du 13.12.2002 (antérieurement les lignes directrices concernant les aides à l'emploi, JO C 334 du 12.12.1995).
[15] JO C 74 du 10.3.1998.
[16] JO C 70 du 19.3.2002 (antérieurement l'encadrement multisectoriel des aides à finalité régionale en faveur de grands projets d'investissement JO C 107 du 7.4.1998).
[17] JO C 37 du 3.2.2001 (antérieurement l'encadrement communautaire des aides d'État pour la protection de l'environnent JO C 72 du 10.3.1994).
[18] JO C 13 du 17.1.2004 (antérieurement orientations communautaires sur les aides d'État au transport maritime, JO C 205 du 5.7.1997).
--------------------------------------------------
Informacja odnośnie pozwoleń na przywóz, wywóz i świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji
(niniejsza informacja zastępuje informację opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C 190 z 10 sierpnia 2002 r., str. 2)
(2005/C 92/02)
I. Uwagi ogólne
1.
Pozwolenia jak i odpisy z nich są wydawane przez właściwe władze każdego Państwa Członkowskiego.
Zachowują one ważność dla operacji przywozu i wywozu w każdym Państwie Członkowskim, z wyjątkiem niektórych szczególnych przypadków przewidzianych w przepisach wspólnotowych.
2. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 2 rozporządzenia (EWG, Euratom) nr 1182/71 (Dz.U. L 124 z 8.6.1971, str. 1), dni ustawowo wolne od pracy, niedziele i soboty nie są uważane za dni robocze dla celów składania wniosków o pozwolenie oraz ich wydawania.
3.
Wnioskodawca powinien wypełnić wyłącznie rubryki formularza nr 4 oraz 7, 8, 9, 11, 14, 15, 16, 17, 18 i 20.
Jednakże, Państwa Członkowskie mogą nakazać, aby wnioskodawca wypełnił również rubrykę 1 i, w niektórych przypadkach, rubrykę 5.
4.
Formularz należy wypełnić pismem maszynowym w jednym z języków urzędowych Wspólnoty, wskazanym lub przyjętym przez właściwe władze Państwa Członkowskiego będącego miejscem wydania pozwolenia.
Pozwolenie należy wypełnić tylko w jednym języku.
Jednakże, Państwa Członkowskie mogą zezwolić, żeby jedynie wnioski były wypełniane ręcznie, tuszem oraz pismem drukowanym.
5.
Wniosek i pozwolenie nie może zawierać żadnych skreśleń ani wyrazów nadpisanych.
W przypadku gdy popełniono błędy przy wypełnianiu formularza, należy sporządzić nowy wniosek lub nowe pozwolenie.
6.
Kwoty są wyrażane w euro, niemniej jednak, Państwa Członkowskie nieuczestniczące w strefie euro mogą wyrazić kwoty w walucie krajowej.
7.
Ilości wyrażane są:
- w jednostkach metrycznych wagi lub objętości i zgodnie z następującymi skrótowcami:
- t dla ton,
- kg dla kilogramów,
- hl dla hektolitrów,
głowa dla zwierząt żywych, w określonym przypadku.
8.
Jeśli, w rubrykach 7 lub 8 formularza dotyczącego przywozu oraz w rubryce 7 formularza dotyczącego wywozu, nie ma wystarczająco dużo miejsca na wpisanie tekstu przewidzianego w przepisach wspólnotowych, cały tekst należy przenieść do rubryki 20, poprzedzając go gwiazdką odpowiadającą gwiazdce umieszczonej w rubryce 7 lub 8.
Jeśli w rubryce 20, nie ma wystarczająco dużo miejsca na wpisanie tekstu przewidzianego w przepisach wspólnotowych, cały tekst należy przenieść do rubryki 15, poprzedzając go gwiazdką odpowiadającą gwiazdce umieszczonej w rubryce 7 lub 8.
9.
W rubrykach 7, 8 i 9 formularza, małe rubryki poprzedzające słowa "tak" i "nie" należy wypełnić wstawiając przed jednym albo drugim słowem "X".
- W przypadkach, o których mowa w art. 2 punkt a) i art. 6 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000 nie można przedstawić żadnego pozwolenia na przywóz.
- W przypadkach, o których mowa w art. 2 punkt b) i art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000 nie można przedstawić żadnego pozwolenia na wywóz.
- W przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000, jeżeli operacja przywozu lub wywozu nie odbywa się w ramach systemu preferencji, w ramach którego korzyść jest przyznawana w formie pozwolenia, pozwolenia nie można wystawić, za wyjątkiem pozwoleń na wywóz z wcześniejszym ustaleniem refundacji dla produktów mlecznych w przypadku dostaw dla sił zbrojnych w zastosowaniu art. 2 rozporządzenia (WE) nr 174/1999 ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2557/2000.
11. Przykład zastosowania art. 17 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000:
godz. 13 w niniejszym rozporządzeniu odpowiada godz. 13 (czasu belgijskiego)
Państwa Członkowskie _BAR_ Czas lokalny (zimowy i letni) _BAR_
Republika Federalna Niemiec _BAR_ godz. 13 _BAR_
Belgia _BAR_
Republika Czeska _BAR_
Dania _BAR_
Hiszpania _BAR_
Francja _BAR_
Węgry _BAR_
Włochy _BAR_
Luksemburg _BAR_
Malta _BAR_
Niderlandy _BAR_
Polska _BAR_
Austria _BAR_
Szwecja _BAR_
Słowenia _BAR_
Słowacja _BAR_
Irlandia _BAR_ godz. 12 (= godz. 13, czasu belgijskiego) _BAR_
Portugalia _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_
Cypr _BAR_ godz. 14 (= godz. 13, czasu belgijskiego) _BAR_
Grecja _BAR_
Finlandia _BAR_
Estonia _BAR_
Łotwa _BAR_
Litwa _BAR_
II.
Formularze dotyczące przywozu
Rubryka 7
Przez państwo pochodzenia rozumie się państwo trzecie, z którego pochodzi produkt przeznaczony do wywozu do Wspólnoty.
1.
Nazwa państwa lub grupy państw pochodzenia jest koniecznie podawana w przypadkach, w których jest to zalecane w przepisach wspólnotowych.
2.
Jeżeli przepisy wspólnotowe przewidują, że podanie nazwy państwa pochodzenia jest obowiązkowe, to rubryka umieszczona przed słowem "tak" jest zaznaczona, a pochodzenie produktu musi być zgodne z danymi zawartymi w pozwoleniu, pod rygorem niezastosowalności pozwolenia.
3.
W innych przypadkach, podawanie nazwy państwa pochodzenia nie jest obowiązkowe.
Może być ona jednak przydatna w celu zastosowania art. 40 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000 w odniesieniu do działania siły wyższej.
Rubryka 8
- Państwo pochodzenia określa się zgodnie z zasadami wspólnotowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie.
- Stosuje się analogicznie wskazówki odnoszące się do rubryki 7.
Rubryka 14
Należy wskazać produkty według ich nazw stosowanych i handlowych (na przykład: cukier), z wyjątkiem znaków towarowych.
Rubryki 15 i 16
Zasadniczo, o pozwolenie występuje się i się jest ono wystawiane na wszystkie produkty objęte podpodziałem nomenklatury scalonej.
Jednakże w niektórych wyjątkowych przypadkach przewidzianych w przepisach wspólnotowych, o pozwolenie wnioskuje się jest ono wystawiane:
- bądź dla produktów objętych wieloma podpodziałami w nomenklaturze scalonej,
- bądź dla jedynie pewnej partii produktów objętych jednym podpodziałem nomenklatury scalonej.
Jeżeli w rubryce 16, nie ma wystarczająco dużo miejsca na umieszczenie wielu podpodziałów nomenklatury scalonej, wszystkie podpodziały należy przenieść do rubryki 15 poprzedzając go gwiazdką odpowiadającą gwiazdce umieszczonej w rubryce 16.
Rubryka 15
- Oznaczenia można dokonać w formie uproszczonego opisu, o ile zawiera niezbędne elementy, z których wynika klasyfikacja produktu w ramach kodu nomenklatury scalonej znajdującego się w rubryce 16.
- Dla produktów z sektora produkcji winorośli i wina, oznaczenie powinno zawierać między innymi kolor wina lub moszczu: biały, czerwony lub różowy.
Rubryka 16
Podać pełen kod podpodziału nomenklatury scalonej.
Niemniej jednak, w niektórych przypadkach przewidzianych w przepisach wspólnotowych:
- należy podać pełne kody podpodziałów nomenklatury scalonej lub podpodziału nomenklatury scalonej poprzedzonej "iksem"
lub
- należy podać kody w sposób przewidziany w przepisach wspólnotowych.
Rubryka 19
1.
Należy wypełnić zgodnie z przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do dopuszczalnej tolerancji dla danego produktu.
2.
W odniesieniu do pozwoleń dla których nie przewidziano tolerancji, należy wpisać cyfrę zero [0] w rubryce 19.
Rubryka 20
Należy wypełnić zgodnie ze szczegółowymi przepisami wspólnotowymi dla każdego sektora wspólnej organizacji rynków.
Na przykład: "Wołowina wysokiej jakości — rozporządzenie (WE) nr 936/97".
III.
Formularze dotyczące przywozu
Rubryka 7
1.
Nazwa państwa lub grupy państw pochodzenia jest koniecznie podawana w przypadkach, w których jest to zalecane w przepisach wspólnotowych.
2.
W przypadku pozwoleń na wywóz z wcześniejszym ustaleniem refundacji, należy podać w rubryce nazwę państwa lub, w danym przypadku, strefy przeznaczenia.
Podanie nazwy państwa lub, w danym przypadku, strefy przeznaczenia nie sprawia, że jest to obowiązkowe miejsce przeznaczenia..
3.
Jeśli przepisy wspólnoty przewidują, że miejsce przeznaczenia jest obowiązkowe, rubryka umieszczona przed słowem "tak" jest zaznaczona, a produkt musi osiągnąć miejsce przeznaczenia wskazane na pozwoleniu.
4.
W przypadku zastosowania art. 49 rozporządzenia 1291/2000 państwo lub miejsce przeznaczenia jest wskazane w tej rubryce, a pozwolenie zobowiązuje do wywozu do tego państwa lub miejsca przeznaczenia.
5.
W pozostałych przypadkach, podanie nazwy państwa lub miejsca pochodzenia nie jest obowiązkowe.
Może ona być jednak przydatna w celu zastosowania art. 40 rozporządzenia (WE) nr 1291/2000 w odniesieniu do działania siły wyższej.
Rubryki 14, 15 i 16
1.
Należy wypełnić jak w przypadku przywozu.
W szczególnym przypadku, w którym przepisy wspólnotowe przewidują możliwość wpisania wielu podpodziałów nomenklatury scalonej, choć ta możliwość nie zwalnia z obowiązku dopełnienia formalności celnych odnośnie wywozu, należy zgłosić produkt zgodnie z rubryką nomenklatury scalonej stosowanej w zakresie refundacji.
2.
Z zastrzeżeniem szczególnych przepisów, należy podać 12-cyfrowy kod produktów w nomenklaturze scalonej w zakresie refundacji dla pozwoleń z wcześniejszym ustaleniem refundacji w rubryce 16.
Niemniej jednak, w przypadku kategorii lub grup produktów wymienionych w art. 14 rozporządzenia (WE) 1291/2000, kody produktów należących do jednej kategorii lud do jednej grupy mogą być zawarte we wniosku o pozwolenie i pozwoleniu.
Rubryka 19
1.
Należy wypełnić zgodnie z przepisami wspólnotowymi odnoszącymi się do dopuszczalnej tolerancji dla danego produktu.
2.
W odniesieniu do pozwoleń dla których nie przewidziano dodatkowej tolerancji, należy wpisać cyfrę zero [0] w rubryce 19.
3.
W przypadku, gdy dla jednego pozwolenia istnieje dodatkowa tolerancja dla prawa wywozu i jej brak dla prawa do refundacji, zaznacza się dodatkową tolerancję dla prawa wywozu w rubryce 19, a informację dotyczącą braku tolerancji dodatkowej dla prawa do refundacji przenosi się do rubryki 22.
Rubryka 20
1.
Należy wypełnić zgodnie z szczególnymi przepisami wspólnotowymi dla każdego sektora produktów.
2.
W przypadku zastosowania art. 49 rozporządzenia (EWG) nr 1291/2000 należy wstawić jeden z poniższych tekstów:
a) "Fecha límite para la presentación de las ofertas . . .",
"La licitación procede de . . . (nombre del organismo)";
b) "Konečný termín pro podání nabídek . . .",
"Oznámení o nabídkovém řízení vydané . . . (název orgánu)";
c) "Frist for indgivelse af tilbud . . .",
"Licitation fra . . . (institutionens navn)";
d) "Frist zur Angebotsabgabe . . .",
"Ausschreibung vom . . .
(Bezeichnung der Stelle)";
e) "Προθεσμία υποβολής των προσφορών . . .",
"Η δημοπρασία προέρχεται από . . . (όνομα του οργανισμού)";
f) "Pakkumiste esitamise tähtaeg . . .",
"Enampakkumise kutse väljastas . . . (asutuse nimi)";
g) "Closing date for the submission of tenders . . .",
"The invitation to tender is issued by . . . (name of agency)";
h) "Date limite du dépôt des offres . . .",
"L'adjudication émane de . . . (nom de l'organisme)";
i) "Data limite per il deposito delle offerte . . .",
"Gara indetta da . . . (denominazione dell'organismo)";
l) "Pēdējais termiņš piedāvājumu iesniegšanai . . .",
"Konkursu izsludina . . . (organizācijas nosaukums)";
m) "Galutinė paraiškų pateikimo data . . .",
"Konkursą skelbia . . . (institucijos pavadinimas)";
n) "Ajánlattételi határidő: . . ."
"A pályázatot a(z) . . . (ügynökség neve) bonyolítja."
o) (MT)
p) "Indieningstermijn aanbiedingen eindigt op . . .",
"Openbare inschrijving van . . . (naam instanties)";
q) "Ostateczny termin składania ofert . . .",
"Procedura przetargowa jest prowadzona przez: . . . (nazwa jednostki)"
r) "Date limite para a apresentaçao das propostas . . .",
"O concurso emana de . . . (nome do organismo)";
s) "Konečný termín predloženia ponúk . . .",
"Oznámenie o výberovom konaní vydané . . . (názov orgánu)";
t) "Datum oddaje ponudb . . .",
"Javni razpis objavi . . . (ime organa)";
u) "Sista dag för inlämnande av anbud …",
"Anbudsinfordran utfärdas av … (organets namn)";
v) "Tarjousten viimeinen jättöpäivä …",
"Tarjouskilpailun on julistanut … (toimielimen nimi)".
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Portugalia
Pomoc państwa C 43/2004 (ex NN 38/2003) — Opłata parafiskalna na promocję wina
Zaproszenie do przedkładania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 92/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 1 grudnia 2004 r., odtworzonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja poinformowała Portugalię o swojej decyzji wszczęcia procedury przewidzianej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE w odniesieniu do wymienionej pomocy.
Zainteresowane strony mogą nadsyłać swoje uwagi na temat pomocy, w odniesieniu do której Komisja wszczęła procedurę, w terminie jednego miesiąca od daty opublikowania niniejszego streszczenia oraz towarzyszącego mu pisma, na następujący adres:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa
Dyrekcja H2
Biuro: Loi 130 5/120
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 76 72
Uwagi te zostaną przekazane Portugalii.
Zainteresowana strona przedstawiająca uwagi może wystąpić z pisemnym, odpowiednio umotywowanym wnioskiem o traktowanie jej danych jako poufnych.
STRESZCZENIE
W następstwie złożenia skargi, dnia 20 stycznia 2003 r. Komisja zwróciła się do władz Portugalii z prośbą o udzielenie informacji na temat opłaty parafiskalnej zwanej "na promocję wina", pobieranej przez Instytut Winorośli i Wina, oraz środków finansowanych z tej opłaty.
Pismem z dnia 14 marca 2003 r. władze Portugalii odpowiedziały Komisji, potwierdzając stosowanie od 1995 r. [1] do chwili obecnej opłaty parafiskalnej pobieranej przez Instytut Winorośli i Wina (zwany dalej IVV) od producentów wina.
Komisja nie została powiadomiona o tym systemie zgodnie z art. 88 ust. 3 Traktatu. Wydaje się więc, że stanowi on nową pomoc wdrożoną z naruszeniem art. 88 ust. 3 Traktatu, a zatem bezprawną w rozumieniu Traktatu.
Komisja podjęła decyzję o wszczęciu procedury dochodzeniowej, o której mowa w art. 88 ust. 2 Traktatu, odnośnie do wyżej wymienionej opłaty, ponieważ istnieje przypuszczenie, że stanowi ona dla niektórych kategorii producentów pomoc państwa, która może być niezgodna z art. 87 Traktatu, szczególnie z uwagi na jej sposób finansowania.
Wpływy z tej opłaty zwanej na promocję wina stanowią ponad 62 % budżetu związanego z funkcjonowaniem IVV.
Opłata jest nałożona nie tylko na produkty winiarskie wytwarzane i wprowadzane do obrotu w Portugalii, ale również na produkty wytwarzane w Portugalii i wprowadzane do obrotu bądź w innych Państwach Członkowskich bądź w krajach trzecich oraz na produkty winiarskie pochodzące z innych Państw Członkowskich lub z krajów trzecich i wprowadzane do obrotu w Portugalii.
W ramach zadań związanych z ogólną koordynacją sektora wina IVV prowadzi dwa rodzaje działań:
- działania związane w szczególności z winem i produktami winiarskimi wytwarzanymi w Portugalii, a mianowicie: rejestracja i dziedzictwo wina oraz audyt systemów kontroli i certyfikacji win gatunkowych wyprodukowanych w określonym regionie oraz win regionalnych a także
- działania zarówno w odniesieniu do win i produktów winiarskich pochodzących z Portugalii jak i tych, które pochodzą z innych Państw Członkowskich i/lub z krajów trzecich i zostały wprowadzane do obrotu w Portugalii, a mianowicie: zarządzanie i koordynacja rynku wina, kontrola i nadzór sektora wina zgodnie z ustawodawstwem krajowym i wspólnotowym (działania pochłaniające prawie cały budżet IVV).
IVV świadczy również niektóre usługi na rzecz stron trzecich w takich dziedzinach, jak:
- magazynowanie wina i produktów winiarskich,
- usługi laboratoryjne,
- szkolenie własnych pracowników i innych specjalistów pracujących w sektorze wina (finansowane w dużej części przez wspólnotowe i krajowe programy wsparcia).
IVV zapewnia też organizację promocji wina.
Czyni to przyznając wsparcie stowarzyszeniom o charakterze branżowym reprezentującym sektor wina, które planują rozwój działań promujących i reklamujących wino oraz produkty winiarskie.
Wsparcie to jest częściowo (miedzy 25 % i 45 %) finansowane z wpływów z opłaty promocyjnej pobieranej od produktów krajowych.
Od 1997 r. w drodze procedury otwartej i konkurencyjnej wsparcie na ogólną promocję win i produktów winiarskich przyznano portugalskiemu stowarzyszeniu branżowemu reprezentującemu portugalski sektor wina, "Viniportugal".
Jako jedyny kandydat od 1997 r., "Viniportugal" był w ten sposób beneficjentem całej pomocy pochodzącej z opłaty parafiskalnej przeznaczonej do tego celu.
Ocena
Na tym etapie Komisja jest zdania, że IVV, prowadząc działania ogólnie koordynujące sektor wina, zlecone przez ustawodawstwo wspólnotowe i krajowe, oraz organizując przyznawanie pomocy na promocję wina, nie działa jako podmiot prywatny, ale jako władza publiczna i że jako taka nie otrzymuje pomocy państwa.
Na podstawie posiadanych informacji Komisja uważa, że Viniportugal nie otrzymało korzyści gospodarczej.
To stowarzyszenie branżowe jedynie świadczy usługi i w tym celu zostało wybrane na podstawie obiektywnych kryteriów oraz w drodze otwartej, przejrzystej i niedyskryminacyjnej procedury.
Na tym etapie Komisja jest zdania, że pomoc państwa została przyznana na rzecz podmiotów gospodarczych z sektora wina w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu, w odniesieniu do finansowania kampanii promujących i reklamujących wino i produkty winiarskie oraz organizacji szkoleń.
Kwestia, czy ta pomoc państwa przyznana podmiotom jest zgodna z zasadami wspólnego rynku, pozostaje otwarta z następujących powodów:
1. w odniesieniu do wsparcia reklamy win portugalskich w innych Państwach Członkowskich i w krajach trzecich, Komisja nie posiada wystarczających informacji, żeby stwierdzić, że kampanie te, chociaż wspominają pochodzenie win, dostarczają jedynie informacji o obiektywnych cechach danych produktów, pomijając subiektywne stwierdzenie dotyczące jakości produktów jedynie z racji ich pochodzenia.
2.
Odnośnie do finansowania pomocy wspierającej promocję i szkolenia, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, Komisja uważa, że pomoc dla producentów krajowych może być finansowana z opłat parafiskalnych nałożonych również na przywóz przez producentów tego samego produktu z innych Państw Członkowskich jedynie, o ile pewne jest, że mogą oni w taki sam sposób co producenci krajowi korzystać z wszystkich tych korzyści.
Jednakże Komisja nie posiada na tym etapie wystarczających informacji, żeby stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku nie dochodzi do dyskryminacji między produktami krajowymi i produktami przywożonymi oraz że zatem produkty pochodzące z innych Państw Członkowskich, na które również była nałożona opłata, korzystają w taki sam sposób i w takim samym stopniu co produkty krajowe z wszystkich wynikających z tego korzyści.
TEKST PISMA
"Pela presente, a Comissão tem a honra de informar Portugal de que, após ter analisado as informações prestadas pelas autoridades portuguesas sobre a medida em epígrafe, decidiu dar início ao processo previsto no n.o 2 do artigo 88.o do Tratado CE.
I. PROCESSO
(1) Na sequência de uma queixa, a Comissão Europeia interpelou as autoridades portuguesas, por carta de 20 de Janeiro de 2003, sobre uma taxa "de promoção do vinho", cobrada pelo Instituto da Vinha e do Vinho (a seguir denominado "IVV"), assim como sobre as medidas financiadas pelo produto dessa imposição parafiscal.
A Representação Permanente de Portugal junto da União Europeia respondeu à Comissão por carta de 14 de Março de 2003.
(2) Em resposta a questões colocadas pelos serviços da Comissão por telecópia de 14 de Maio e 22 de Dezembro de 2003, foram enviadas informações complementares por cartas de 4 de Agosto e 2 de Setembro de 2003 e 24 de Fevereiro e 15 de Julho de 2004.
(3) Resultando das informações prestadas ter sido dada execução ao dispositivo em causa, desde 1995, sem autorização prévia da Comissão, foi o mesmo inscrito no registo dos auxílios não notificados.
(4) A queixa apresentada à Comissão suscita, além dos aspectos "auxílio estatal" que o financiamento das actividades do IVV implica, questões relacionadas com a livre circulação dos produtos e com o funcionamento da organização comum de mercado (OCM) do vinho.
A presente decisão diz respeito unicamente aos aspectos que se prendem com a avaliação da compatibilidade do financiamento do referido organismo com as regras aplicáveis aos auxílios estatais.
II.
DESCRIÇÃO
(5) Indagadas pelos serviços da Comissão, as autoridades portuguesas confirmaram a existência, desde 1995, de uma taxa [2] cobrada pelo IVV aos operadores do sector.
Essa taxa teria como objectivo dotar o referido organismo público dos recursos suficientes para o desempenho das tarefas de coordenação do sector vitivinícola em Portugal.
(6) A referida taxa, que representa mais de 62 % do orçamento afecto ao funcionamento do IVV, é imposta não apenas aos produtos vitivinícolas produzidos e comercializados em Portugal mas também
- aos produzidos em Portugal e comercializados nos outros Estados-Membros e nos países terceiros, e
- aos originários dos outros Estados-Membros ou de países terceiros comercializados em Portugal.
1.
Instituto da Vinha e do Vinho
(7) Segundo as informações prestadas, o IVV é um organismo público fundado em 1986 para garantir o controlo e a coordenação geral do sector vitivinícola em Portugal.
Em conformidade com as disposições do Decreto-Lei n.o 99/97, de 26 de Abril, que estabelece a Lei Orgânica do IVV [3], a este instituto estão cometidas atribuições gerais de acompanhamento, estudo, controlo, vigilância e promoção da produção e da comercialização dos vinhos e produtos derivados do vinho, sendo, para esse efeito, dotado de autonomia administrativa e financeira.
(8) Este organismo desenvolve as actividades atribuídas pelas legislações nacional e comunitária relativas ao sector vitícola, sendo, particularmente, a instância nacional responsável pelo controlo do respeito das disposições comunitárias do sector vitivinícola designada pelo Estado português [4] nos termos do n.o 1 do artigo 72.o do Regulamento (CE) n.o 1493/1999 do Conselho, de 17 de Maio de 1999, que estabelece a organização comum do mercado vitivinícola [5].
(9) Segundo as autoridades portuguesas, o IVV desenvolve dois tipos de actividade:
- actividades que visam, principalmente, os vinhos e produtos vitivinícolas produzidos em Portugal, designadamente, as atribuições relativas ao cadastro e ao património vitícola e à auditoria dos sistemas de controlo e certificação dos VQPRD e dos vinhos regionais;
- actividades destinadas, indistintamente, aos vinhos e produtos vitivinícolas originários de Portugal e aos originários dos outros Estados-Membros e/ou Estados terceiros e comercializados em Portugal, designadamente, as actividades de gestão e coordenação do mercado vitícola, controlo e vigilância do sector vitícola, em conformidade com as legislações nacional e comunitária (actividades que absorvem a quase totalidade do orçamento do IVV).
(10) Por cartas de 4 de Agosto de 2003 e 24 de Fevereiro de 2004, as autoridades portuguesas precisaram a natureza, os custos e o financiamento de todas estas actividades, descrevendo a estrutura orgânica dos serviços do IVV do seguinte modo:
Natureza das actividades do IVV
(1) Actividades de coordenação geral do sector vitivinícola
Serviços operativos do IVV
(11) Direcção de Serviços de Estruturas Vitícolas [6].
Compete-lhe definir, implementar e coordenar a aplicação das medidas de gestão do património vitícola nacional e da sua valorização, através da coordenação de programas nacionais e comunitários de ordenamento e melhoria da vinha.
(12) Direcção de Serviços de Mercados Vitícolas [7].
As suas competências são as seguintes: i) Gestão dos mecanismos e instrumentos de intervenção previstos na "OCM Vinho" [por exemplo: coordenação das candidaturas às ajudas financiadas pelo FEOGA-Garantia, nos termos do Regulamento (CE) n.o 1493/1999]; ii) Reconhecimento, registo e homologação das organizações económicas e das infra-estruturas de produção transformação e comércio vitivinícola e iii) Elaboração dos projectos de diplomas legais que promovam a aplicação dos princípios e normas comunitários e nacionais do sector vitivinícola.
(13) Direcção de Serviços de Fiscalização Vitícola [8].
A função principal deste serviço consiste em velar pelo cumprimento das normas nacionais e comunitárias em vigor.
Em especial, os serviços do IVV que efectuam operações de fiscalização a nível nacional junto dos agentes económicos do sector (produtores, armazenistas ou retalhistas, importadores e/ou exportadores).
As acções aplicam-se a todos os produtos do sector vitivinícola, quer sejam de origem nacional quer sejam importados.
Para verificar o cumprimento das normas em vigor, essas actividades de vigilância podem incluir ainda um controlo qualitativo dos produtos nos laboratórios do IVV, nomeadamente em caso de suspeita de falsificação.
(14) Este serviço intervém igualmente na recepção das candidaturas apresentadas pelos agentes económicos para atribuição das ajudas, verificando o respeito de certas condições para a atribuição das mesmas (por exemplo: para as ajudas à destilação voluntária, à armazenagem, à destilação de crise, etc.).
(15) No exercício dos seus poderes de autoridade pública, os serviços do IVV podem apreender ou condicionar a comercialização dos vinhos e são competentes para sancionar qualquer infracção às disposições nacionais e comunitárias [Regulamento (CE) n.o 2729/2000 [9] e Regulamento (CE) n.o 1493/1999 [10]].
(16) As autoridades portuguesas referem que todas as acções de fiscalização do mercado desenvolvidas pelo IVV são prescritas pelas legislações comunitária e nacional.
As mesmas autoridades asseguram que, em conformidade com o disposto nos artigos 7.o e 8.o do Regulamento (CE) n.o 2729/2000, o IVV mantém uma estreita colaboração com as autoridades de vigilância dos outros Estados-Membros no que se refere à verificação do respeito das regras aplicáveis ao sector.
Neste contexto, os serviços do IVV não controlam nem verificam produtos que tenham já sido sujeitos a controlos ou verificações noutros Estados-Membros e cuja prova possa ser produzida mediante documento de acompanhamento que satisfaça as condições impostas pelo Regulamento (CE) n.o 884/2001 da Comissão, de 24 de Abril de 2001, que estabelece regras de execução relativas aos documentos de acompanhamento do transporte de produtos vitivinícolas e aos registos a manter no sector vitivinícola [11].
(17) De acordo com as autoridades portuguesas, as actividades de fiscalização do mercado beneficiam todo o sector vitivinícola e, consequentemente, o vinho e os produtos vínicos portugueses e os importados dos Estados-Membros e de países terceiros.
(18) Direcção de Auditoria dos Sistemas de Certificação [12].
Esta direcção é responsável pelo controlo dos sistemas de certificação dos vinhos com denominação de origem (VQPRD) e dos vinhos de mesa com indicação geográfica (vinhos regionais), mediante a avaliação da organização e dos meios das entidades de certificação regionais e da promoção de actividade de formação do sector.
Cabe-lhe, igualmente, promover e organizar formações para os agentes económicos, as organizações profissionais e interprofissionais do sector e o pessoal do IVV.
As autoridades portuguesas asseguram que, embora as actividades de auditoria e de controlo dos sistemas de certificação e controlo das denominações de origem ou indicações geográficas beneficiem muito particularmente os produtos nacionais, às actividades de formação supramencionadas têm acesso tanto os funcionários do IVV como os agentes económicos do sector vitícola em geral e que aquelas actividades podem, portanto, beneficiar de igual modo os produtos nacionais e os produtos dos outros Estados-Membros.
Serviços de apoio
(19) O IVV dispõe ainda de outros serviços, denominados "de apoio", financiados pelas receitas da imposição em questão.
Esses serviços visam, principalmente, assegurar o bom funcionamento das actividades dos serviços operativos já mencionados.
Trata-se dos seguintes serviços:
- Direcção de Serviços de Administração, responsável pela gestão dos recursos financeiros, patrimoniais, humanos e informáticos do IVV;
- Divisão de Inspecção e Controlo, responsável pela gestão e pelo controlo das ajudas concedidas ao sector, em articulação com outras entidades de fiscalização.
Paralelamente, esta divisão é responsável pelos inquéritos internos ao funcionamento do IVV e pela proposição das medidas de correcção necessárias;
- Gabinete Jurídico e de Contencioso, que presta o apoio jurídico necessário ao funcionamento do IVV, quer no quadro das actividades do instituto quer na defesa dos interesses deste perante terceiros;
- Laboratório Vitivinícola, organismo responsável pela realização das análises necessárias à prossecução das atribuições do IVV, incluindo as análises necessárias à prevenção e repressão das infracções antieconómicas e contra a saúde pública.
O laboratório é composto por três unidades (Lisboa, Mealhada e Vila Nova de Gaia) e dispõe de um quadro técnico de reconhecido mérito.
O organismo está acreditado para 50 ensaios distintos, sendo a única entidade acreditada para efectuar ensaios/análises em vinagres, prestando, assim, serviços a todos os operadores económicos no sector vinícola;
- Divisão de Informação, Divulgação e Relações Públicas, responsável por: i) Organização e gestão do Centro de Documentação Técnica e Histórica do IVV, ii) Divulgação da informação técnica e promocional das actividades do IVV, iii) Coordenação da ligação a redes de informação nacionais e internacionais, iv) Apoio às acções de promoção genérica do vinho e v) Funções de relações públicas e comunicação institucional do IVV.
(2) Prestação de serviços a terceiros
(20) Na sua carta de 24 de Fevereiro de 2004, as autoridades portuguesas precisaram que o IVV age não apenas como organismo público responsável pela coordenação geral do sector, mas também como prestador de alguns serviços a terceiros em domínios como:
- armazenagem de vinho e produtos vinícolas;
- serviços de laboratório;
- formação do seu próprio pessoal e de outros agentes do sector vitivinícola (financiada, em grande parte, por programas de apoio comunitários e nacionais).
(21) As autoridades portuguesas sublinham que estas actividades são puramente acessórias e visam optimizar os recursos do IVV que, dispondo de um património e dos meios técnicos necessários para esses fins, coloca tais serviços à disposição dos particulares, praticando preços de mercado.
(22) No que diz respeito à armazenagem de produtos, o IVV é proprietário de diversas instalações de armazenagem de vinhos e produtos vínicos em todo o país.
Por razões de optimização dos recursos, parte dessa capacidade de armazenagem é cedida aos agentes económicos do sector mediante contratos de cedência das capacidades de armazenagem.
São igualmente prestados a terceiros serviços relacionados com a armazenagem, designadamente: recepção, expedição, remontagem e mudança de local dos produtos vinícolas.
(23) Segundo as autoridades portuguesas, os preços praticados pelo IVV para a prestação desses serviços são comparáveis aos praticados pelas outras entidades que, em Portugal, prestam serviços similares, ou seja:
Entidades _BAR_ Armazenagem _BAR_ Recepção _BAR_ Expedição _BAR_ Remontagem _BAR_ Mudança de local _BAR_
(€/hl/mês) _BAR_ Pessoal/equipamento€/hl _BAR_ Pessoal€/hl _BAR_ Equipamento€/hl _BAR_ Pessoal/equipamento€/hl _BAR_
IVV _BAR_ 0,11 _BAR_ 0,32 _BAR_ 0,33 _BAR_ 0,11 _BAR_ 0,074 _BAR_
"Casa do Douro" _BAR_ 0,09 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_
Outras firmas do "Douro" _BAR_ 0,09 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_ 0,20 _BAR_
(24) No que se refere ao Laboratório Vitivinícola do IVV, as autoridades portuguesas referem que, para além das suas funções principais ligadas às actividades de fiscalização do mercado do IVV, os meios técnicos de que dispõem as diversas unidades do referido laboratório são igualmente postas à disposição de terceiros a preços de mercado.
(25) De acordo com as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, os preços praticados pelo Laboratório do IVV são comparáveis aos praticados por outros laboratórios que efectuam análises semelhantes — senão mais caros —, designadamente, o do Instituto dos Vinhos do Douro e do Porto (IVDP), a Comissão Vitivinícola Regional dos Vinhos Verdes (CVRVV) ou, ainda, laboratórios privados como o Agroeno.
(26) Quanto às acções de formação proporcionadas pelos serviços do IVV, são as mesmas apresentadas como resposta à função principal deste organismo enquanto autoridade responsável pela promoção e realização de "acções de formação técnica e de sensibilização" dos agentes económicos do sector vitivinícola a fim da garantir a qualidade dos vinhos e produtos vitivinícolas [15].
(27) Neste contexto, é a Direcção de Auditoria dos Sistemas de Certificação (cf. §18) o serviço do IVV responsável pela promoção e organização das formações para os agentes económicos, as organizações profissionais e interprofissionais do sector e o pessoal do IVV.
(28) No período de 1997 a 2002, esta direcção organizou diferentes acções de formação para os funcionários do IVV (1449 funcionários), outros funcionários públicos e, em menor medida (135 agentes), para os agentes do sector.
(29) As autoridades portuguesas sublinham que custos das acções de formação organizadas pelo IVV nesse período [16] foram integralmente suportados pelos Programas de Apoio à Modernização Agrícola e Florestal (PAMAF) e Agro/Mesure, co-financiados, ambos, pelo Fundo Social Europeu.
As mesmas autoridades precisam que, por essa razão, nem o IVV nem os agentes económicos tiveram de contribuir para o financiamento dessas acções.
(30) As autoridades portuguesas asseguram que, quando a formação tenha sido efectuada não pelo pessoal do IVV mas por intermédio de terceiros, a selecção dos prestadores desses serviços de formação foi sempre efectuada por processo não discriminatório, aberto e transparente, no respeito das regras estabelecidas pelo Decreto-Lei n.o 197/99, de 8 de Junho, que é o instrumento de transposição, em Portugal, da Directiva 92/50/CEE do Conselho, de 18 de Junho de 1992, relativa à coordenação dos processos de adjudicação de contratos públicos de serviços [17], com a redacção que lhe foi dada pela Directiva 97/52/CE de 13 de Outubro de 1997.
(3) Organização da promoção do vinho
(31) Segundo as informações prestadas, ao IVV cabe a responsabilidade de promover os vinhos e produtos vínicos para melhorar a sua qualidade e reforçar a sua competitividade.
Para esse efeito, o instituto colabora, no prosseguimento dessas atribuições, "com instituições públicas e organizações interprofissionais que efectuem a promoção do vinho nos mercados interno e externo" [n.o 1, alínea a), do artigo 2.o do Decreto-Lei n.o 99/97].
(32) O regime estabelecido pelo Decreto-Lei n.o 119/97 traduz essa colaboração na concessão de um apoio às associações de natureza interprofissional representativas do sector vitivinícola que prevejam o desenvolvimento das actividades de promoção e de publicidade do vinho e dos produtos vínicos.
Esse apoio é financiado com uma parte (entre 25 % e 45 %) das receitas da taxa de promoção cobrada pelo IVV, montante que é afecto anualmente ao desenvolvimento das referidas actividades por meio de uma portaria do Ministro da Agricultura.
Essa mesma portaria estabelece o processo de selecção das eventuais entidades beneficiárias do apoio.
(33) Assim, a abertura do processo de selecção dos eventuais beneficiários efectua-se por convite a candidaturas, cujas condições são fixadas anualmente por portaria do Ministro da Agricultura.
Essas portarias ministeriais estabelecem, além do montante da taxa que será destinado à promoção, os critérios a satisfazer pelos candidatos na apresentação da sua candidatura, ou seja:
- possuírem natureza interprofissional e serem representativos do sector vinícola;
- comprometerem-se a realizar uma promoção genérica, aos níveis nacional e internacional, dos vinhos e produtos vinícolas;
- não se encontrarem em qualquer das situações de exclusão estabelecidas pelo artigo 33.o do Decreto-Lei n.o 197/99, de 8 de Junho [18].
(34) O IVV é o organismo competente para apreciar as candidaturas e propor a concessão ou rejeição de apoio financeiro.
A decisão final é tomada por portaria ministerial.
A atribuição do apoio financeiro é formalizada por meio da assinatura de protocolo individual concluído entre o IVV e os seleccionados.
(35) Segundo as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, de 1997 a 2002, o apoio à promoção genérica do vinho e dos produtos vínicos foi atribuído por processo de concurso público a uma associação portuguesa de natureza interprofissional representativa do sector vitivinícola português, a Viniportugal.
Único candidato desde 1997, a Viniportugal foi, assim, a beneficiária da totalidade do produto da taxa destinada a esses fins, em conformidade com o n.o 1 do artigo 11.o do Decreto-Lei n.o 119/97.
(36) Segundo as garantias prestadas pelas autoridades portuguesas, a Viniportugal efectua apenas a promoção genérica do vinho e dos produtos vínicos em território português, incluindo acções de natureza científica e cultural.
As informações divulgadas nessas campanhas visam promover um consumo são do vinho e a divulgar uma cultura e conhecimentos sobre os vinhos e produtos derivados.
(37) No que se refere às campanhas de promoção e publicidade nos outros Estados-Membros e nos mercados de países terceiros, foram e são as mesmas destinadas principalmente à promoção dos vinhos portugueses.
(38) As autoridades portuguesas afirmam que, em todos os casos, as actividades de promoção e publicidade desenvolvidas pela Viniportugal não visam dissuadir os consumidores de comprar produtos vínicos de outros Estados-Membros nem denegrir tais produtos.
Tão-pouco beneficiam uma marca de uma empresa em particular ou de um produtor individual.
(39) No que se refere às medidas previstas para evitar qualquer sobrecompensação e assegurar a boa utilização do apoio concedido, as autoridades portuguesas sublinham o facto de o protocolo assinado entre o IVV e a Viniportugal obrigar esta última a apresentar um relatório contabilístico anual ao primeiro, com a discriminação das despesas e acompanhado de todos os elementos comprovativos necessários.
Despesas e financiamento das actividades do IVV
(40) O quadro seguinte descreve a média das despesas de 1997 a 2002 relacionadas com as diversas actividades desenvolvidas pelo IVV, das quais mais de 60 % são financiadas com o apoio da taxa.
Serviços _BAR_ Média 1997-2002 _BAR_
Presidência _BAR_ 307092 € _BAR_ 2,5 % _BAR_
Direcção Serviços Administração _BAR_ 2033481 € _BAR_ 16,5 % _BAR_
Direcção Inspecção e Controlo _BAR_ 102218 € _BAR_ 0,8 % _BAR_
Gabinete Jurídico _BAR_ 275758 € _BAR_ 2,2 % _BAR_
Laboratório Vitivinícola _BAR_ 1192822 € _BAR_ 9,7 % _BAR_
Direcção Informação, Divulgação e Relações Públicas _BAR_ 513925 € _BAR_ 4,2 % _BAR_
Total despesas _BAR_ 4425296 € _BAR_ 35,9 % _BAR_
Direcção de Estruturas Vitícolas _BAR_ 1016740 € _BAR_ 8,2 % _BAR_
Direcção de Mercados Vitivinícolas _BAR_ 900090 € _BAR_ 7,3 % _BAR_
Direcção Fiscalização _BAR_ 3479305 € _BAR_ 28,2 % _BAR_
Direcção Auditoria Sistemas Certificação _BAR_ 354976 € _BAR_ 2,8 % _BAR_
Total despesas _BAR_ 5742111 € _BAR_ 46,6 % _BAR_
TOTAL despesas IVV (subtraindo transferências para promoção do vinho e dos produtos vínicos) _BAR_ 10167407 € _BAR_ 82,5 % _BAR_
Transferências para as entidades responsáveis pela promoção _BAR_ 2163588 € _BAR_ 17,5 % _BAR_
TOTAL DESPESAS IVV _BAR_ 12330995 € _BAR_ 100 % _BAR_
(41) Em conformidade com o n.o 1 do artigo 31.o do Decreto-Lei n.o 99/97, constituem receitas do IVV, entre outras, as dotações atribuídas directamente no Orçamento do Estado, o produto das taxas cobradas sobre os vinhos e os outros produtos vínicos o produto da venda de bens ou serviços e o produto das multas e coimas aplicadas.
Origem das receitas _BAR_ Média anos 1997-2002 _BAR_
Taxa de promoção _BAR_ 8481774 € _BAR_ 59 % _BAR_
Outras taxas vitivinícolas _BAR_ 1091505 € _BAR_ 8 % _BAR_
Multas e outras penalidades _BAR_ 88882 € _BAR_ 1 % _BAR_
Transferências da Administração Central _BAR_ 921637 € _BAR_ 7 % _BAR_
Venda de bens/serviços _BAR_ 1439610 € _BAR_ 10 % _BAR_
2.Outras receitas correntes e mais-valias imobiliárias _BAR_ 2122169 € _BAR_ 15 % _BAR_
TOTAL _BAR_ 14145577 € _BAR_ 100 % _BAR_
(42) Relativamente ao ano de 2003, a importância relativa destas diferentes fontes de financiamento é descrita do seguinte modo:
Receitas correntes 2003 _BAR_ Total € _BAR_ % _BAR_
Taxa de promoção _BAR_ 7232,570 _BAR_ 62,43 _BAR_
Outras taxas vinícolas _BAR_ 528380 _BAR_ 4,56 _BAR_
Multas e outras penalidades _BAR_ 231000 _BAR_ 1,99 _BAR_
Transferências da Administração central _BAR_ 1100187 _BAR_ 9,5 _BAR_
Venda de bens/serviços e rendas _BAR_ 1972999 _BAR_ 17,03 _BAR_
Outras receitas correntes e de capital _BAR_ 519464 _BAR_ 4,49 _BAR_
TOTAL _BAR_ 11584600 _BAR_ 100 _BAR_
(43) A taxa "de promoção" constitui, portanto, a principal fonte de financiamento do IVV, sem a qual, segundo as autoridades portuguesas, o mesmo organismo não poderia assegurar as atribuições que lhe são cometidas por lei enquanto organismo de controlo e coordenação geral do sector vinícola em Portugal.
2.
Imposição parafiscal
Origem
(44) Segundo as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, a taxa "de promoção do vinho" foi estabelecida pelo Decreto-Lei n.o 137/95, de 14 de Junho de 1995, para redefinir o sistema de imposições sobre os vinhos e produtos vínicos existentes, cujas origens remontam a 1936, e dotar o IVV de uma fonte de financiamento como contrapartida dos serviços prestados por este organismo à coordenação do sector vinícola.
(45) O Decreto-Lei n.o 119/97, de 15 de Maio, alterou o de 1995 com vista a melhorar o sistema, a definição dos sujeitos devedores e as medidas de controlo.
O novo diploma sublinha, igualmente, a promoção dos produtos vitícolas de qualidade por via de acções no interior no exterior de Portugal.
Para esse efeito, foi a imposição denominada "taxa de promoção", estando especificamente previsto que uma parte do produto da taxa será consagrada à promoção genérica dos produtos vínicos (n.o 2 do artigo 11.o do citado decreto-lei).
Produtos sujeitos à imposição
(46) Estão sujeitos à taxa os vinhos e produtos vínicos produzidos ou comercializados em Portugal, incluindo os vinhos licorosos, vinhos frisantes e bebidas aromatizadas, vinhos espumantes e outras bebidas do sector vinícola, assim como os vinagres de vinho.
(47) Estão, assim, sujeitos, tanto os vinhos produzidos em Portugal, quer sejam comercializados no país ou exportados para outros Estados-Membros ou países terceiros, como os vinhos que, sendo produzidos noutros Estados-Membros da União Europeia ou em Estados terceiros, são comercializados em Portugal.
(48) O montante a pagar é estabelecido anualmente pelas autoridades competentes do Ministério da Agricultura.
Para 2002, a Portaria n.o 1428/2001, de 15 de Dezembro, estabelece um montante que varia em função do acondicionamento ou não do produto e da capacidade do recipiente:
- para os produtos a que se refere o n.o 1, alínea a), do artigo 2.o do Decreto-Lei n.o 119/97, entre € 0,0034/unidade, se a capacidade for igual ou inferior a 0,25 litros, e € 0,0135/litro, se a capacidade for igual ou superior a 2 litros;
- para os produtos descritos nas alíneas b) e c) do mesmo artigo, entre € 0,0034/unidade, se a capacidade for igual ou inferior a 0,25 litros, e € 0,0135/litro, se a capacidade for superior a 1 litro.
Actividades financiadas com as receitas da imposição
(49) Para as autoridades portuguesas, na obstante a denominação atribuída à imposição, esta constitui uma contrapartida pelos diversos serviços prestados pelo IVV e visa quer a "promoção genérica" do vinho e dos produtos vínicos quer a "coordenação geral do sector".
O objectivo principal da taxa consiste em financiar os serviços e actividades do IVV.
(50) O quadro infra revela que, desde 1997, apenas uma percentagem, que varia entre 25 % e 45 %, das receitas da taxa são, normalmente, destinadas ao financiamento de actividades ditas de promoção genérica do vinho e dos produtos vínicos.
Anos _BAR_ Taxa de promoção — montante cobrado (€) _BAR_ % destinada à promoção do vinho e dos produtos vínicos _BAR_
1997(Jun.-Dez.) _BAR_ 3296781 € _BAR_ 25 % _BAR_
1998 _BAR_ 7791593 € _BAR_ 25 % (1.o semestre)30 % (2.o semestre) _BAR_
1999 _BAR_ 8266762 € _BAR_ 35 % (1.o semestre)40 % (2.o semestre) _BAR_
2000 _BAR_ 9796621 € _BAR_ 45 % _BAR_
2001 _BAR_ 7498285 € _BAR_ 45 % _BAR_
2002 _BAR_ 8663536 € _BAR_ 25 % _BAR_
(51) O produto da taxa de promoção destina-se, em primeiro lugar, ao financiamento dos serviços de coordenação geral do sector do vinho prestados pelo IVV e, em segundo lugar, às actividades de promoção do vinho e dos produtos vínicos.
(52) Quanto à parte das receitas provenientes da taxa cobrada sobre os produtos importados em relação à cobrada sobre os produtos nacionais, as autoridades portuguesas prestaram as informações seguintes por carta de 15 de Julho de 2004:
Receitas — IVV _BAR_ Despesas IVV _BAR_
Taxa de promoção e outras _BAR_ Prestação de serviços 83 % _BAR_
—Produtos nacionais _BAR_ 7150000 € — 57,7 % _BAR_ —Controlo e fiscalização _BAR_ 3500000 € _BAR_
—Produtos importados _BAR_ 1350000 € — 10,9 % _BAR_ —Gestão dos mercados _BAR_ 950000 € _BAR_
_BAR_ _BAR_ —Potencial vitícola _BAR_ 1050000 € _BAR_
_BAR_ _BAR_ —Formação _BAR_ 360000 € _BAR_
_BAR_ _BAR_ —Serviços de apoio _BAR_ 4432000 € _BAR_
Outras receitais _BAR_ 3900000 € — 31,4 % _BAR_ Promoção _BAR_ 2108800 € — 17 % _BAR_
TOTAL _BAR_ 12400000 € — 100 % _BAR_ TOTAL _BAR_ 12400000 € _BAR_
(53) Nesta última comunicação, as autoridades portuguesas precisaram ainda que as receitas provenientes da taxa de promoção cobrada sobre os produtos importados foram inteiramente afectas à prestação de serviços operativos "de coordenação geral do mercado" e não à promoção dos produtos vitivinícolas.
As mesmas autoridades asseguram que o financiamento do apoio concedido à promoção dos produtos vínicos, quer no mercado português quer no dos outros Estados-Membros e terceiros, provém exclusivamente das receitas da taxa cobrada sobre os produtos nacionais.
Origem da receita _BAR_ Aplicação da receita _BAR_
Natureza _BAR_ Prestação de serviços _BAR_ Promoção _BAR_ TOTAL _BAR_
—Produtos nacionais _BAR_ 7150000 € _BAR_ 5042000 € _BAR_ 2108000 € _BAR_ 7150000 € _BAR_
—Produtos importados _BAR_ 1350000 € _BAR_ 1350000 € _BAR_ — _BAR_ 1350000 € _BAR_
Outras receitas _BAR_ 3900000 € _BAR_ 3900000 € _BAR_ — _BAR_ 3900000 € _BAR_
TOTAL _BAR_ 12400000 € _BAR_ 10292000 € _BAR_ 2108000 € _BAR_ 12400000 € _BAR_
III.
APRECIAÇÃO
1.
Carácter de auxílio.
Aplicabilidade do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado
(54) Nos termos do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado, salvo derrogação prevista pelo mesmo, são incompatíveis com o mercado comum, na medida em que afectem as trocas comerciais entre os Estados-Membros, os auxílios concedidos pelos Estados ou provenientes de recursos estatais, independentemente da forma que assumam, que falseiem ou ameacem falsear a concorrência, favorecendo certas empresas ou certas produções.
(55) Os artigos 87.o a 89.o do Tratado são aplicáveis à produção e ao comércio dos produtos do sector vitivinícola por força do artigo 71.o do Regulamento (CE) n.o 1493/1999 do Conselho [19] que estabelece a organização comum de mercado destes produtos.
(56) Antes de mais, no que diz respeito à natureza da taxa "de promoção", a Comissão considerou sempre que a receita de uma contribuição obrigatória por força do direito nacional constitui um recurso estatal, na acepção do n.o 1 do artigo 87.o.
No caso vertente, a intervenção do Estado português nesse sentido ressalta claramente das disposições dos Decretos-Lei n.o 137/95, de 14 de Junho, e 119/97 de 15 de Maio.
As receitas da taxa "de promoção" são, portanto, consideradas "recursos estatais".
(57) Na medida em que terão sido utilizados recursos públicos para financiar vantagens para empresas do sector do vinho e dos produtos vitivinícolas — sector em que existem muitas trocas comerciais intracomunitárias —, a sua notificação à Comissão constitui uma obrigação, decorrente do n.o 3 do artigo 88.o do Tratado.
(58) As receitas da referida taxa foram utilizadas para financiar tanto as actividades e os serviços prestados no sector do vinho pelo IVV como a organização de campanhas de promoção desenvolvidas pela organização interprofissional Viniportugal desde 1997.
Importa, pois, verificar se o mecanismo em apreço "falseia ou ameaça falsear a concorrência, favorecendo certas empresas ou certas produções", no que diz respeito às seguintes entidades:
- IVV,
- operadores económicos beneficiários desses serviços,
- Viniportugal.
1.1.
Existência de uma vantagem selectiva para as empresas, financiada por recursos estatais
1.1.1.
Instituto da Vinha e do Vinho
(59) Para determinar se existe ou não uma vantagem económica para o IVV, é necessário, antes de mais, verificar se este organismo pode ser qualificado como empresa, na acepção do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado.
(60) Em conformidade com o disposto no artigo 1.o do Decreto-Lei n.o 99/97, de 26 de Abril, denominado "Lei Orgânica do Instituto da Vinha e do Vinho", esta entidade é um organismo público, dotado de autonomia administrativa e financeira, assim como de património próprio, para desenvolver as actividades que lhe são cometidas por lei na gestão do mercado vitivinícola em Portugal.
Por outro lado, o n.o 4 do artigo 36.o daquele decreto-lei estabelece que, no exercício das suas funções de controlo e fiscalização do mercado, os funcionários do IVV são considerados "agentes da autoridade pública".
(61) Contudo, a Comissão verifica igualmente que, nos termos do artigo 29.o do mesmo diploma, "o IVV pode realizar trabalhos e prestar serviços que lhe sejam confiados por outras entidades, praticando preços constantes de tabelas devidamente aprovadas pelo presidente [do IVV]".
(62) Decorre de uma jurisprudência constante do Tribunal que, por "empresa", se entende qualquer entidade que exerça uma actividade económica, independentemente do seu estatuto jurídico e do seu modo de financiamento [20].
Constitui uma "actividade económica", qualquer actividade que consista em oferecer bens ou serviços num dado mercado.
A questão essencial reside, pois, em saber se a entidade em causa, no caso vertente, o IVV, exerce uma actividade que, pelo menos em princípio, possa ser de uma empresa que prossiga um fim lucrativo [21].
(63) Por outro lado, o artigo 87.o não é aplicável quando o Estado intervenha no exercício da autoridade pública [22] ou quando autoridades estatais ajam na sua qualidade de autoridades públicas [23].
Um organismo age no exercício da autoridade pública quando a actividade em causa constitui uma missão de interesse geral que releva das funções essenciais do Estado, ou, pela sua natureza, pelo seu objecto e pelas regras às quais estão sujeitas, está ligada ao exercício de prerrogativas […] que são tipicamente prerrogativas de poder público [24].
(64) No que se refere às actividades do IVV, conforme mencionadas na descrição, afigura-se que a natureza de algumas dessas actividades, em especial das referidas nos §§11 a 19 da descrição como "serviços operativos" (e "serviços de apoio" ligados), se podem reconduzir ao exercício de prerrogativas que são, tipicamente, de poder público.
(65) Mais concretamente, trata-se de actividades de gestão, de controlo e de fiscalização do mercado, conferidas ao IVV pelas legislações nacional e comunitária e postas em prática por:
- Direcção de Serviços de Estruturas Vitícolas do IVV, na coordenação dos programas nacionais e comunitários de ordenamento da vinha;
- Direcção de Serviços de Mercados Vitivinícolas, na gestão dos mecanismos do mercado e instrumentos de intervenção previstos na OCM, reconhecimento, registo e homologação das instâncias do sector e elaboração dos projectos de diplomas;
- Direcção de Serviços de Fiscalização Vitivinícola, na fiscalização do cumprimento das disposições nacionais e comunitárias em vigor;
- Direcção de Auditoria dos Sistemas de Certificação, na definição dos critérios a utilizar na auditoria dos sistemas de controlo e certificação dos vinhos VQPRD e vinhos regionais pelas entidades regionais (CVR).
(66) Tendo em conta as informações prestadas, a Comissão considera que, no exercício das actividades supramencionadas, assim como na organização da atribuição da ajuda à promoção do vinho, o IVV não age como operador privado mas como autoridade pública, não existindo, portanto, auxílio estatal no que lhe diz respeito.
(67) No entanto, a situação é diferente no que toca às actividades desenvolvidas pelo IVV enquanto prestador de certos serviços a terceiros, ou seja: i) Organização e promoção das actividades de formação para os agentes económicos, organizações profissionais e interprofissionais do sector vitícola e funcionários do IVV; ii) Disponibilização aos agentes económicos do sector da capacidade de armazenagem das infra-estruturas do IVV e iii) Prestação de serviços do Laboratório do IVV.
(68) No que se refere a este tipo de prestações de serviços do IVV, convém responder à questão de saber, se for caso disso, por um lado, se e em que medida, na ausência de prestações asseguradas pelo IVV, os agentes económicos do sector vitivinícola em Portugal deveriam ter recorrido e recorreram efectivamente ao sector privado para as mesmas prestações e, por outro, em que medida o montante do preço praticado corresponde ao custo económico real das prestações efectuadas pelo IVV.
(69) Para a Comissão, estas actividades podem ser desenvolvidas por outros operadores económicos e correspondem às de uma empresa que prossegue um fim lucrativo.
Assim, o IVV actua no mercado como uma empresa prestadora de certos serviços.
(70) Quanto a saber se, no exercício dessas actividades, o IVV beneficia ou não de uma vantagem económica, a Comissão entende que, atentas as informações prestadas sobre os preços praticados pelo IVV para o conjunto desses serviços e a sua comparabilidade com os praticados por outros operadores concorrentes que actuam em condições normais de mercado [25] (cf. §§20 a 30 da descrição), não existe vantagem económica para o IVV que decorra da sua posição no mercado.
1.1.2.
Vantagem para os destinatários dos serviços do IVV
(71) Independentemente de saber se o financiamento das actividades do IVV representa um auxílio estatal a favor deste organismo, coloca-se igualmente a questão da qualificação possível como "auxílios estatais", na acepção do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado, das prestações ou dos serviços efectuados por esse organismo no sector vinícola.
Não há dúvida de que os operadores do sector em questão (produtores, transformadores, armazenistas, retalhistas, etc.) são empresas que exercem uma actividade económica.
(72) Segundo a jurisprudência do Tribunal, são consideradas auxílios as intervenções que, sob formas diversas, aliviam os encargos que, normalmente, oneram o orçamento de uma empresa e que, por essa via, sem constituírem subvenções na acepção estrita do termo, têm natureza e efeitos idênticos [26].
(73) Por conseguinte, importa, em segundo lugar, responder à questão de saber, se for caso disso, se e em que medida as actividades financiadas por esses "recursos estatais", ou seja, os serviços oferecidos ao sector pelo IVV e a campanha de promoção organizada pela Viniportugal, constituem uma vantagem económica para os operadores do sector.
(74) No que se refere às prestações do IVV, convém apurar, por um lado, se for caso disso, se e em que medida, na falta de prestações asseguradas pelo IVV, os operadores económicos do sector vitivinícola em Portugal deveriam ter recorrido e puderam efectivamente recorrer ao sector privado para as mesmas prestações e, por outro, em que medida o montante da taxa corresponde ao custo económico real das prestações efectuadas pelo IVV.
(75) A Comissão considera ser pouco provável que os serviços e actividades do IVV, enquanto coordenador geral do sector vitivinícola, nomeadamente, as funções de fiscalização, controlo, certificação, auditoria e gestão dos mecanismos do mercado, conforme estabelecidos pelas legislações comunitárias nacional, podem ser desempenhados por entidades privadas.
(76) Todavia, no que diz respeito ao financiamento da organização das formações de que puderam beneficiar operadores económicos do sector, parece claro que se trata de uma vantagem a favor destes porque a formação é uma actividade que, normalmente, onera o orçamento das empresas.
(77) Segundo as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, exceptuada uma formação de interesse geral, "Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola — 2000", cujo custo foi de € 367,12, todas as formações organizadas pelo I.V.V. teriam sido co-financiadas pelo Fundo Social Europeu.
(78) Contudo, a qualificação de vantagem económica para as empresas que beneficiam da formação gratuita não é afectada por este elemento porque, como dispõe o artigo 12.o do Regulamento (CE) n.o 1260/1999 do Conselho, de 21 de Junho de 1999, que estabelece disposições gerais sobre os Fundos estruturais [27]: "As operações objecto de um financiamento por Fundos ou de um financiamento do BEI ou de outro instrumento financeiro devem observar o disposto no Tratado e nos actos adoptados por força deste, bem como com as políticas e acções comunitárias, incluindo as que se referem às regras de concorrência[…]".
(79) No que tange à realização das campanhas de promoção do vinho e dos produtos vínicos por intermédio da Viniportugal, existe, efectivamente, uma vantagem económica, ainda que indirecta, para os operadores económicos do sector, muito particularmente do sector vitivinícola, em Portugal.
A organização da promoção dos seus produtos constitui um encargo que, normalmente, sobrecarrega o orçamento de uma empresa.
(80) Para que constitua um auxílio, na acepção do artigo 87.o, a compensação concedida com utilização de recursos estatais deve proporcionar uma vantagem económica que não poderia teria sido obtida em condições normais de mercado, devendo essa vantagem ser selectiva.
O critério da selectividade encontra-se preenchido quando a referida vantagem está reservada a algumas empresas ou a um sector de actividade.
Esta condição encontra-se, portanto, preenchida no caso vertente, em que é claramente identificado o sector do vinho e dos produtos vinícolas.
1.1.3.
Vantagem para a Viniportugal
(81) Segundo as informações prestadas, a Viniportugal é uma associação portuguesa de natureza interprofissional, representativa do sector vitivinícola português.
Em conformidade com o n.o 1 do artigo 11.o do Decreto-Lei n.o 119/97, esta entidade é o único beneficiário da totalidade do produto da taxa destinada à realização de campanhas de promoção genérica do vinho e dos produtos vínicos.
(82) A organização e a realização de campanhas de promoção constituem uma actividade económica.
É, por isso, evidente que a Viniportugal é uma "empresa" que desenvolve uma actividade económica e, para esse fim, recebe do IVV um montante correspondente a uma percentagem (que varia entre 25 % e 45 %) do produto da referida taxa "de promoção do vinho".
Essa percentagem é fixada anualmente por portaria ministerial.
(83) Para determinar se a transferência destes recursos públicos constitui um auxílio, convém, portanto, verificar se a Viniportugal beneficiou de uma vantagem económica que não poderia ter obtido em condições normais de mercado.
Para tal, convém, antes, verificar o modo como foi determinado o nível dos pagamentos à Viniportugal, para determinar se esses pagamentos superam os custos suportados por essa empresa para exercer tais actividades.
(84) Segundo a prática constante da Comissão, o facto de o serviço ter sido adjudicado no termo de um processo aberto transparente, comparável aos processos de concurso previstos pelas directivas em matéria de contratos públicos, constitui uma indicação da inexistência de sobrecompensação.
(85) Segundo as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, de 1997 a 2003, a promoção genérica do vinho e dos produtos vínicos foi adjudicada, por processo de concurso público, à Viniportugal, que se apresentou como a única candidata ao convite à apresentação de candidaturas publicado anualmente por portaria ministerial.
(86) O montante fixo atribuído anualmente por portaria ministerial corresponderia aos custos das actividades empreendidas por este organismo.
O IVV efectua anualmente um controlo ex post da utilização efectiva deste apoio porquanto a Viniportugal está obrigada por contrato ("protocolo individual") a apresentar-lhe um relatório de contas pormenorizado e com elementos comprovativos de todas as despesas efectivamente assumidas.
(87) Neste quadro, tendo em conta as informações e garantias prestadas pelas autoridades portuguesas, a Comissão considera não ter havido vantagem económica para a Viniportugal.
Esta associação interprofissional é um mero prestador de serviços que foi seleccionado de acordo com critérios objectivos, através de processo público, transparente e não discriminatório, para prestar tais serviços.
1.2 Afectação das trocas comerciais e da concorrência
(88) Para que relevem do artigo 87.o, os auxílios devem afectar as trocas comerciais entre Estados-Membros e a concorrência.
Decorre da jurisprudência ser suficiente que os auxílios ameacem falsear a concorrência e ter um efeito nas trocas comerciais para que relevem do artigo 87.o.
Por outro lado, em matéria de auxílios estatais, estas duas condições estão, em geral, indissociavelmente ligadas [28].
(89) Na medida em que poderia considerar-se que algumas das medidas supramencionadas constituem uma vantagem económica para um ou outro dos beneficiários, afigura-se, igualmente, que esses eventuais auxílios são susceptíveis de afectar as trocas comerciais entre Estados-Membros na medida em que favorecem a produção nacional em detrimento da produção dos outros Estados-Membros.
Com efeito, o sector vitícola é extremamente aberto à concorrência ao nível comunitário e, portanto, muito sensível a qualquer medida a favor da produção de um ou de outro Estado-Membro.
(90) O facto de existirem trocas comerciais entre os Estados-Membros no sector do vinho e dos produtos vinícolas parece estar demonstrado pela existência de uma organização comum de mercado no sector.
(91) O quadro seguinte indica, a título de exemplo, o nível das trocas comerciais intracomunitárias desses produtos entre 1999 e 2002 [29].
Ano _BAR_ 1000 t _BAR_
Importações U.E. _BAR_ Exportações U.E. _BAR_
1999 _BAR_ 34193 _BAR_ 37451 _BAR_
2000 _BAR_ 32006 _BAR_ 36195 _BAR_
2001 _BAR_ 31345 _BAR_ 34751 _BAR_
2002 _BAR_ 31008 _BAR_ 33394 _BAR_
(92) Na actual fase, parece tratar-se, portanto, de medidas que relevam do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado.
2.
Legalidade do auxílio
(93) As autoridades portuguesas não notificaram à Comissão, nos termos do n.o 3 do artigo 88.o do Tratado, as disposições que instauram a referida taxa nem o financiamento das acções a favor do sector do vinho.
Consequentemente, as medidas executadas por Portugal constituem novos auxílios, não notificados à Comissão e, por esse facto, ilegais, na acepção da alínea f) do artigo 1.o do Regulamento (CE) n.o 659/1999 do Conselho, de 22 de Março de 1999, que estabelece as regras de execução do artigo 93.o do Tratado CE [30].
3.
Compatibilidade do auxílio
(94) O princípio da incompatibilidade enunciado no n.o 1 do artigo 87.o comporta, contudo, excepções.
(95) As derrogações previstas no n.o 2 do artigo 87.o referem-se, nomeadamente, aos auxílios com carácter social, não sendo, manifestamente, aplicáveis os auxílios que visem compensar danos causados por um desastre natural ou por um acontecimento excepcional.
(96) As derrogações previstas no n.o 3 do artigo 87.o do Tratado devem ser interpretadas de forma estrita no âmbito da apreciação de qualquer programa de auxílios com finalidade regional ou sectorial ou de qualquer caso individual de aplicação de regimes de auxílios gerais.
Concretamente, tais derrogações podem ser concedidas unicamente quando a Comissão possa concluir que o auxílio é necessário para a realização de um dos objectivos em causa.
(97) Na actual fase, a Comissão considera que os auxílios em causa se não destinam a favorecer o desenvolvimento económico de uma região cujo nível de vida seja anormalmente baixo ou na qual se verifique uma situação grave de subemprego, na acepção do n.o 3, alínea a), do artigo 87.o.
Os auxílios também se não destinam a promover a realização de um projecto importante de interesse comum europeu nem a remediar uma perturbação grave da economia do Estado-Membro, na acepção do n.o 3, alínea b), do artigo 87.o.
Tão-pouco se destinam, tais auxílios, a promover a cultura ou a conservação do património, na acepção do n.o 3, alínea d), do artigo 87.o.
(98) A única derrogação admissível no actual estádio para o caso em apreço é a prevista no n.o 3, alínea c), do artigo 87.o, que prevê que podem ser considerados compatíveis com o mercado comum os auxílios destinados a facilitar o desenvolvimento de certas actividades ou regiões económicas, quando não alterem as condições das trocas comerciais de maneira que contrarie o interesse comum.
(99) De acordo com o ponto 23.3 das Orientações comunitárias para os auxílios estatais no sector agrícola (a seguir denominadas "Orientações agrícolas") [31] e a comunicação da Comissão sobre a determinação das regras aplicáveis à apreciação dos auxílios estatais ilegais, qualquer auxílio ilegal, na acepção da alínea f) do artigo 1.o do Regulamento (CE) n.o 659/1999, deve ser avaliado em conformidade com as normas e orientações vigentes no momento em que o auxílio é concedido.
(100) As Orientações agrícolas aplicam-se desde 1 de Janeiro de 2000.
Por conseguinte, qualquer auxílio concedido após essa data deverá ser apreciado à luz das Orientações.
Em contrapartida, qualquer auxílio concedido antes daquela data deverá, se for caso disso, ser apreciado à luz das disposições e da prática aplicáveis antes de 1 de Janeiro de 2000.
Os auxílios em causa são concedidos desde 1996.
(101) Tratando-se de auxílios estatais financiados por meio de uma taxa, as acções financiadas pelos auxílios, assim como o financiamento dos próprios auxílios, devem ser examinados pela Comissão.
Com efeito, uma eventual incompatibilidade do financiamento de um auxílio estatal com o mercado comum tornaria os próprios auxílios incompatíveis, mesmo no caso de a concessão do auxílio ter respeitado as regras de concorrência aplicáveis.
3.1.
Auxílios
(102) Das considerações expostas resulta que existe "auxílio estatal" a favor dos operadores económicos do sector do vinho, na acepção do n.o 1 do artigo 87.o do Tratado, no que diz respeito ao financiamento das campanhas de promoção e publicidade do vinho e dos produtos vitivinícolas e da organização das actividades de formação.
3.1.1.
Apoio à promoção do vinho
(103) No que se refere aos auxílios à promoção e à publicidade, a compatibilidade dos auxílios concedidos antes de 1 de Janeiro de 2002 deve ser verificada à luz do Enquadramento dos auxílios nacionais à publicidade dos produtos agrícolas e de determinados produtos não incluídos no anexo II do Tratado CEE, mas com exclusão dos produtos da pesca [32] e, para os auxílios concedidos após aquela data, à luz das Directrizes comunitárias para os auxílios estatais à publicidade de produtos incluídos no anexo I do Tratado CE e de determinados produtos não incluídos no anexo I [33].
(104) O Enquadramento de 1987 e as Directrizes de 2002 partilham, no essencial, dos mesmos princípios.
Tais instrumentos prevêem critérios negativos e positivos que devem ser respeitados por todos os regimes de auxílios nacionais.
Assim, não deve tratar-se de acções de publicidade contrárias ao artigo 28.o do Tratado nem ao direito comunitário derivado nem devem, tais acções, ser orientadas em função de empresas determinadas.
(105) Segundo as informações enviadas pelas autoridades portuguesas, é possível concluir que essas medidas têm objectivos que se subsumem a vários critérios positivos estabelecidos nos dispositivos supracitados uma vez que se inscrevem quer no objectivo de desenvolvimento das pequenas e médias empresas, de certas regiões ou, mesmo, no objectivo de desenvolvimento de produtos de alta qualidade e de alimentação sã.
(106) As autoridades portuguesas explicaram ainda que as mensagens transmitidas pelas acções de promoção e publicidade possuem um carácter geral, consistem, principalmente, na realização de exposições, participações em feiras, edição de catálogos e outros suportes, não têm por objecto dissuadir os consumidores de comprar produtos de outros Estados-Membros nem denegrir esses produtos; além disso, não beneficiam uma marca de uma empresa em particular nem um produtor individual.
(107) Quanto ao estabelecimento de limites para os auxílios, as acções de publicidade podem ser financiadas até 50 % por recursos estatais, devendo o restante financiamento provir de contribuições de organizações profissionais e interprofissionais beneficiárias, quer de forma voluntária quer por meio de colecta de taxas ou contribuições obrigatórias.
Neste caso concreto, as medidas são inteiramente financiadas por taxas, atingindo os esforços financeiros dos profissionais nestas campanhas, por definição, o nível de 50 % dos seus custos.
(108) A Comissão considera que os auxílios públicos pagos para financiar as acções de promoção no caso em apreço até 1 de Janeiro de 2002 respeitaram os critérios estabelecidos pelos dispositivos comunitários aplicáveis nesta matéria.
(109) A partir de 1 de Janeiro de 2002, o ponto 8 das novas Directrizes comunitárias para os auxílios estatais à publicidade de produtos incluídos no anexo I do Tratado CE e de determinados produtos não incluídos no anexo I [34] que estabelece que as acções de promoção, como a vulgarização de conhecimentos científicos, a organização de feiras e exposições, a participação nestas e as acções de relações públicas semelhantes, incluindo as sondagens e os estudos de mercado, não são consideradas publicidade.
Os auxílios estatais relativos a esta promoção, na acepção lata, são objecto dos pontos 13 e 14 das Orientações comunitárias [35].
(110) O ponto 13.2 das Orientações agrícolas prevê que os auxílios possam ser concedidos para permitir o recurso a peritos ou prestações do mesmo tipo, incluindo estudos técnicos, de exequibilidade e de concepção, assim como estudos de mercado, quando as actividades em causa visem o desenvolvimento de produtos agrícolas de qualidade.
Além disso, o ponto 14 permite a concessão de auxílios que tenham por objectivo proporcionar a assistência técnica no sector agrícola.
Em especial, são autorizados auxílios destinados a divulgar novas técnicas.
(111) Os auxílios descritos supra podem inserir-se numa ou outra destas categorias, dado que pretendem, em última instância, prestar apoio técnico à produção em causa por via do apoio à comercialização de produtos agrícolas de qualidade e da divulgação genérica das suas características.
(112) Nesses casos são permitidos auxílios até 100 % dos custos.
Para evitar que sejam concedidos a grandes sociedades montantes importantes, o montante de auxílio total que pode ser concedido a título destes dois pontos não pode superar 100000 euros por beneficiário, por período de três anos, ou, se se tratar de auxílios concedidos a empresas da categoria das PME, conforme definição da Comissão, 50 % das despesas elegíveis, aplicando-se o montante mais elevado.
Para efeitos do cálculo o montante do auxílio, o destinatário dos serviços é considerado como sendo o beneficiário.
(113) As autoridades portuguesas explicaram que, tratando-se de acções genéricas de alcance geral cujo o benefício real se encontra totalmente disperso por todos os agentes da cadeia vitivinícola, o nível de auxílio por beneficiário manter-se-á, portanto, abaixo do limite do limiar de 100000 euros em três anos.
(114) Neste estádio, a Comissão entende que os auxílios públicos pagos para financiar as acções de promoção em causa após 1 de Janeiro de 2002 parecem ter respeitado os critérios fixados nos dispositivos comunitários aplicáveis nesta matéria.
(115) No que tange à conformidade, após 1 de Janeiro de 2002, do apoio à promoção do vinho português nos mercados dos outros Estados-Membros e nos dos países terceiros, importa referir que, embora as novas Directrizes aplicáveis aos auxílios estatais à publicidade dos produtos agrícolas se apliquem apenas a iniciativas lançadas na União Europeia, para avaliar as medidas de publicidade notificadas convém aplicar, por analogia, os critérios habitualmente utilizados na apreciação das medidas postas em prática nos países da União.
(116) Em conformidade com o ponto 4.1 das novas Directrizes, são aceitáveis campanhas de publicidade lançadas directa ou indirectamente pelo Estado-Membro nos mercados dos outros Estados-Membros com o objectivo de familiarizar os consumidores com os produtos agrícolas dos outros Estados-Membros ou regiões ou, até, com toda uma categoria de produtos de um outro Estado-Membro.
(117) Todavia, essas campanhas têm de transmitir informações objectivas sobre as características objectivas dos produtos em causa e não podem conter alegações subjectivas sobre a qualidade dos produtos baseadas, unicamente, na sua origem.
(118) As autoridades portuguesas afirmaram que as actividades desenvolvidas nos mercados dos outros Estados-Membros e de países terceiros visam promover vinhos portugueses e se concretizam pela publicação de anúncios publicitários em revistas especializadas, divulgação de boletins informativos (newsletters), participação em exposições especializadas e promoção de visitas de jornalistas especializados a Portugal.
As mesmas autoridades asseguram que essas campanhas não têm por objecto dissuadir os consumidores de comprar produtos de outros Estados-Membros ou denegrir esses mesmos produtos nem aproveitam a uma marca de uma determinada empresa ou de um produtor individual.
(119) Não obstante as garantias apresentadas quanto ao respeito das Directrizes no âmbito das referidas campanhas, a Comissão não dispõe de informações suficientes para concluir que tais campanhas, embora mencionando a origem dos vinhos, apenas transmitem informações sobre as características objectivas dos produtos em causa e não contêm alegações subjectivas sobre a qualidade dos mesmos produtos baseadas, unicamente, na sua origem.
Convidam-se, por conseguinte, as autoridades portuguesas a provar que a eventual referência à origem dos produtos respeita, de facto, estas condições.
3.1.2.
Acções de formação
(120) No que se refere ao apoio à formação dos operadores económicos, a compatibilidade dos auxílios concedidos antes de 1 de Janeiro de 2000 deverá ser verificada à luz da prática da Comissão e, para os auxílios concedidos após essa data, à luz das Orientações agrícolas.
(121) A prática da Comissão antes de 2000 e as Orientações agrícolas adoptadas nesse ano partilham, no essencial, dos mesmos princípios.
Assim, é autorizada a concessão de auxílios até 100 % das despesas admissíveis, nomeadamente para acções de assistência técnica no domínio da informação e da contabilidade, para a divulgação de novas técnicas, assim como as relativas à formação dos trabalhadores agrícolas.
(122) Com a adopção das Orientações em 2000, foi acrescentada uma nova condição, no sentido em que os auxílios devem ser acessíveis a todas as pessoas elegíveis que exerçam na zona em causa, em condições objectivamente definidas, e que o montante do auxílio total concedido não pode superar 100000 euros por beneficiário, por período de três anos, ou, tratando-se de PME, 50 % das despesas elegíveis, aplicando-se o montante mais elevado.
(123) As autoridades portuguesas sublinharam que o critério do acesso aos serviços de formação organizados por todos os profissionais potencialmente interessados se encontra plenamente satisfeito.
(124) No que se refere ao montante máximo do auxílio, refira-se que, de acordo com as informações recebidas (cf. §77), a única formação que teria sido financiada pelas receitas da taxa foi, aparentemente, uma formação de interesse geral sobre o "Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola — 2000", cujo o custo total foi de € 367,12.
(125) No que diz respeito às formações organizadas pelo IVV mas co-financiadas pelo Fundo Social Europeu, a Comissão regista que, em conformidade com o disposto no artigo 12.o do Regulamento (CE) n.o 1269/1999, já citado no §78, a sua compatibilidade com as disposições do Tratado em matéria de auxílios estatais deve ser verificada.
(126) Tratando-se sempre de acções de formação de alcance geral, cujo benefício real se encontra totalmente disperso entre todos os agentes da cadeia vitivinícola, o nível de auxílio por beneficiário manter-se-á, portanto, abaixo do limiar de 100000 euros em três anos.
(127) Na actual fase, a Comissão considera que os auxílios públicos pagos para financiar as acções de formação no caso vertente parecem ter respeitado os critérios estabelecidos nos dispositivos comunitários aplicáveis nesta matéria.
(128) A Comissão regista as garantias prestadas pelas autoridades portuguesas relativamente ao cumprimento das regras comunitárias e nacionais em matéria de coordenação dos processos de celebração de contratos públicos de serviços por ocasião da selecção e adjudicação de contratos de serviço de formação a terceiros.
3.2.
Financiamento dos auxílios
(129) Resulta das informações prestadas que as receitas da taxa "de promoção do vinho" foram utilizadas para financiar tanto os serviços prestados no sector por via do Instituto da Vinha e do Vinho como a organização de campanhas de promoção desenvolvidas desde 1997 pela organização interprofissional Viniportugal.
A referida taxa seria aplicada não apenas aos produtos vitivinícolas produzidos e comercializados em Portugal mas, igualmente:
- aos produtos produzidos em Portugal e comercializados nos outros Estados-Membros e nos países terceiros,
- aos produtos originários dos outros Estados-Membros ou de países terceiros comercializados em Portugal.
(130) De acordo com a jurisprudência do Tribunal de Justiça [36], a Comissão considera, normalmente, que o financiamento de um auxílio através de encargos obrigatórios pode ter incidências no auxílio através de efeitos protectores que excedam o âmbito do auxílio propriamente dito.
A taxa em questão constitui, um encargo obrigatório.
Ainda de acordo com essa jurisprudência, a Comissão considera que um auxílio aos produtores nacionais apenas pode ser financiado por imposições parafiscais que agravem de igual modo as importações dos produtores do mesmo produto dos outros Estados-Membros na medida em que existam garantias de que estes últimos produtores podem beneficiar de todas essas vantagens da mesma maneira que os produtores nacionais.
(131) Resulta da descrição que algumas das medidas financiadas pela taxa — designadamente as campanhas de promoção e publicidade do vinho e dos produtos vitivinícolas e as actividades de formação —, constituem um auxílio estatal, na acepção do artigo 87.o do Tratado.
Na medida em que os produtos provenientes dos outros Estados-Membros foram, igualmente, agravados pela taxa, esta reveste um carácter discriminatório que contraria o artigo 90.o do Tratado, salvo se se puder provar que os produtos importados podem beneficiar do mesmo modo que os produtos nacionais das vantagens financiadas pelas receitas da taxa.
(132) A Comissão regista as garantias prestadas pelas autoridades portuguesas quanto ao facto de o produto da taxa obtido mediante o agravamento dos produtos importados dos outros Estados-Membros se destinar, exclusivamente, a financiar as prestações de serviços do I. V. V. e não a promover produtos vitivinícolas.
Apenas as receitas das taxas cobradas sobre os produtos nacionais seriam (em parte) utilizadas para financiar tais actividades de promoção.
(133) Quanto ao financiamento das actividades de formação, a Comissão regista que, 1) com a excepção de uma acção cujo custo foi menor — € 367,12 —, a quase totalidade das acções de formação desenvolvidas pelo I. V. V. são financiadas por outros recursos diferentes da taxa parafiscal (Fundo Social Europeu e orçamento nacional) e 2) as acções de formação são de interesse geral para todo o sector e se mantêm abertas a todos os operadores económicos.
(134) Contudo, de acordo com a jurisprudência constante do Tribunal [37], se as vantagens resultantes da afectação do produto de uma contribuição que constitua uma imposição parafiscal compensarem uma parte da carga que agrava o produto nacional, a imposição em questão cai no âmbito do artigo 90.o do Tratado.
Neste último caso, a taxa seria incompatível com o artigo 90.o do Tratado e, consequentemente, proibida na medida em que seria discriminatória em relação ao produto importado e/ou ao produto português exportado para os outros Estados-Membros porquanto compensaria em grande parte a carga suportada pelo produto nacional relativamente aos outros produtos.
(135) Ora, a Comissão não dispõe, nesta fase, de informações suficientes para concluir pela inexistência, no caso em apreço, de qualquer discriminação entre os produtos nacionais e os importados e que, portanto, os produtos provenientes dos outros Estados-Membros que foram igualmente agravados pela taxa, beneficiam do mesmo modo e na mesma medida que os produtos nacionais de todas as vantagens decorrentes da taxa.
(136) No actual estádio, a Comissão entende que o produto da taxa obtido mediante o agravamento dos produtos importados dos outros Estados-Membros para financiar as actividades do I. V. V. poderá constituir um financiamento incompatível das acções de promoção e de assistência técnica (formação), à luz das normas do Tratado e que, consequentemente, os auxílios estatais assim financiados poderão, em medida idêntica, ser incompatíveis com o Tratado.
(137) Neste contexto, convidam-se as autoridades portuguesas a provar que existe, efectivamente, proporcionalidade entre o montante cobrado e as vantagens de que beneficiam tanto os produtos nacionais como os importados.
(138) Por outro lado, a taxa incide também nos vinhos e produtos vinícolas produzidos em Portugal e que se destinam ao mercado de um outro Estado-Membro ou à exportação.
(139) De acordo com um acórdão do tribunal [38], uma imposição deve ser considerada uma violação da proibição de discriminação estabelecida pelo artigo 90.o do Tratado se as vantagens que implica a afectação da receita da imposição aproveitarem especialmente aos produtos nacionais onerados que são transformados ou comercializados no mercado nacional, compensando parcialmente o encargo por eles suportado e desfavorecendo, assim, os produtos nacionais exportados.
(140) O Tribunal declarou que uma imposição cobrada por um organismo de direito público segundo critérios idênticos sobre os suínos criados num Estado-Membro para abate no mercado nacional ou para exportação em vivo para outros Estados-Membros cujo produto é afectado a actividades que beneficiam os dois tipos de produção é susceptível de ser qualificada de imposição interna discriminatória, proibida pelo artigo 90.o do Tratado, se e na medida em que os benefícios que decorrem da afectação do seu produto compensarem parcialmente o encargo que incide sobre os suínos criados para abate no Estado-Membro em causa, desfavorecendo, assim, a criação de suínos para exportação em vivo para outros Estados-Membros.
(141) Por analogia, qualquer imposição que incida nos vinhos e produtos vinícolas expedidos para outros Estados-Membros é passível de qualificação como imposição interna discriminatória, proibida pelo artigo 90.o do Tratado na medida em que poderá desfavorecer a produção vitícola destinada à exportação para outros Estados-Membros se a afectação das receitas for, por natureza, susceptível de favorecer a produção nacional comercializada em Portugal em detrimento da produção nacional exportada e se o nível da imposição não tiver em conta os diferentes lucros obtidos pelos produtos nacionais comercializados interna ou externamente.
(142) Segundo as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, as campanhas de promoção efectuadas no mercado dos outros Estados-Membros e de países terceiros abrangem todos os vinhos portugueses de igual maneira.
(143) Atentas essas informações, não se afigura, portanto, existir discriminação entre os produtos nacionais destinados ao mercado nacional e os destinados à exportação no âmbito das campanhas de promoção e publicidade desenvolvidas fora do território português e financiadas com uma parte das receitas da taxa parafiscal.
IV.
CONCLUSÃO
(144) Após este exame preliminar, a Comissão considera, pelas razões expostas supra, que:
- o financiamento das prestações de serviços ao sector desenvolvidas pelo IVV enquanto autoridade pública responsável pela coordenação geral do sector vitivinícola em Portugal não constitui um auxílio estatal;
- o montante concedido à Viniportugal para a organização e o desenvolvimento de campanhas de promoção genérica e de publicidade do vinho e dos produtos vínicos não constitui um auxílio;
- as medidas de auxílio à promoção e à publicidade do vinho e dos produtos vínicos, assim como o financiamento desses auxílios e dos auxílios à formação suscitam dúvidas quanto à sua compatibilidade com o mercado comum.
(145) Após analisar as informações prestadas pelas autoridades portuguesas, a Comissão decidiu, por conseguinte, dar início ao processo previsto no n.o 2 do artigo 88.o do Tratado CE relativamente aos auxílios à promoção e à publicidade do vinho português nos mercados dos outros Estados-Membros e de países terceiros e ao financiamento dos auxílios tratados na presente decisão.
(146) Tendo em conta as considerações expendidas, a Comissão convida Portugal, no âmbito do processo previsto no n.o 2 do artigo 88.o do Tratado CE, a apresentar, no prazo de um mês a contar da data da recepção da presente, as suas observações e a prestar todas as informações úteis para a apreciação das medidas em causa, nomeadamente quanto à natureza não discriminatória do método de financiamento dos auxílios tratados na presente decisão e quanto ao carácter objectivo da campanha de publicidade desenvolvida nos mercados dos Estados-Membros e de países terceiros.
A Comissão convida igualmente as autoridades portuguesas a transmitir imediatamente uma cópia da presente carta aos potenciais beneficiários do auxílio.
(147) A Comissão recorda a Portugal o efeito suspensivo do n.o 3 do artigo 88.o do Tratado CE e remete para o artigo 14.o do Regulamento (CE) n.o 659/1999 do Conselho que dispõe que os auxílios ilegais poderão ser reembolsados pelos seus beneficiários.
Além disso, poderá ser recusada a imputação ao orçamento do FEOGA da despesa relativa às medidas nacionais que afectem directamente medidas comunitárias.
(148) A Comissão avisa Portugal de que informará os interessados mediante a publicação da presente carta no Jornal Oficial da União Europeia.".
[1] Opłata ustanowiona dekretem z mocą ustawy 137/95 z dnia 14 czerwca 1995 r.
(DR nr 136 I-A z 14/6/95) zmienionym dekretem z mocą ustawy 119/97 z dnia 15 maja 1997 r. 1997 (DR nr 112 I-A z 15/5/97)
[2] Estabelecida pelo Decreto-Lei n.o 137/95, de 14 de Junho (DR n.o 136 I-A de 14.6.1995), com a redacção que lhe foi dada pelo Decreto-Lei n.o 119/97, de 15 de Maio (DR n.o 112 I-A, de 15.5.1997).
[3] Decreto-Lei n.o 99/97, de 26 de Abril (DR n.o 97 I-A, de 26.4.1997).
[4] Cf.
"Lista das instâncias nacionais encarregadas do controlo e do cumprimento das disposições comunitárias no sector vitivinícola" — JO C 46 de 19.2.1999, p. 169.
[5] JO L 179 de 14.7.1999, p. 1.
[6] Artigo 17.o do Decreto-Lei n.o 99/97.
[7] Artigo 20.o do Decreto-Lei n.o 99/97.
[8] Artigo 24.o do Decreto-Lei n.o 99/97.
[9] Regulamento (CE) n.o 2729/2000 da Comissão, de 14 de Dezembro de 2000, que estabelece normas de execução relativas aos controlos no sector vitivinícola.
JO L 316 de 15.12.2000, p. 16-29.
[10] Regulamento (CE) n.o 1493/1999 do Conselho, de 17 de Maio de 1999, que estabelece a organização comum do mercado vitivinícola.
JO L 179 de 14.7.1999, p. 1-84.
[11] JO L 128 de 10.5.2001, p. 32-53.
[12] Artigo 25.o do Decreto-Lei n.o 99/97.
[15] N.o 1 do artigo 2.o da "Lei Orgânica do IVV".
[16] Excepto uma formação de interesse geral, "Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola — 2000", cujo o custo foi de € 367,12.
[17] JO L 209 de 24.7.1992, p. 1.
[18] Decreto-Lei que transpõe para Portugal as Directivas 92/50/CEE e 93/36/CEE.
[19] JO L 179 de 14.7.1999.
[20] Acórdão do Tribunal de 23 de Abril de 1991, Höfner e Elser, proc.
C-41/90, ponto 21.
[21] Conclusões apensas de 28 de Janeiro de 1999, nos proc.
C-67/96, C-115/97 a C-117/97, C-219/97, ponto 311.
[22] Acórdão de 16 de Junho de 1987, Comissão c.
Itália, proc.
118/85, pontos 7 e 8.
[23] Acórdão do 4 de Maio de 1988, Bodson, proc.
30/87, ponto 18.
[24] Acórdão de 19 de Janeiro de 1994, SAT Fluggesellschaft, proc.
C-364/92 ponto 30.
[25] Cf.
Acórdão do Tribunal de 3 de Julho de 2003 nos proc. apensos C-83/01, C-93/01 e C-94/01 P Chronopost SA.
[26] Cf. acórdãos de 1 de Dezembro de 1998, "Ecotrade", C-200/97, Col. p. I-7907, ponto 34, e de 17 de Junho de 1999, "Bélgica c.
Comissão", C-75/97, Col. p. I-3671, ponto 23.
[27] JO L 161 de 26.6.1999 p. 1-42.
[28] Cf., nomeadamente, acórdão do Tribunal de Primeira Instância de 15 de Junho de 2000, Alzetta Mauro, proc.
T-298/97, pontos 80 e 81.
[29] "Agricultura na União Europeia — Informações estatísticas e económicas 2003".
Direcção-Geral da Agricultura, Comissão Europeia.
[30] JO L 83 de 27.3.1999.
[31] JO C 28 de 1.2.2000 e rectificação JO C 232 de 12.8.2000.
[32] JO C 302 de 12.11.1987.
[33] JO C 252 de 12.9.2001.
[34] Cf. nota 17.
[35] JO C 28 de 1.2.2000.
[36] Acórdão de 26 de Junho de 1970 no proc.
47/69, Recueil XVI, p. 487.
[37] Cf., nomeadamente, os Acórdãos de 11 de Março de 1992, Compagnie commerciale de l'Ouest e outros c.
Receveur principal des douanes, C-78 a C-83/90, Col. p. I-1847, ponto 27, de 16 de Dezembro de 1992, Georges Lornoy en zonen Nv E Outros c.
Estado Belga, C-17/91, Col. p. I-6523, ponto 21 e de 23 de Abril de 2002, Niels Nygard c.
Svineafgiftsonden, C-234/99, Col.I-3657.
[38] Acórdão de 23 de Abril de 2002 no proc.
C-234/99, Col.
2002, p. I-3657.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2005/C 94/02)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Podstawa prawna _BAR_ Data wygaśnięcia _BAR_
Koks z węgla w kawałkach o średnicy większej niż 80 mm _BAR_ Chińska Republika Ludowa _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Decyzja Komisji nr 2730/2000/EWWiS (Dz.U. L 316 z 15.12.2000, str. 30) (zawieszona rozporządzeniem Rady (WE) nr 2117/2004 — Dz.U. L 367 z 14.12.2004, str. 3) zmieniona ostatnio rozporządzeniem Rady (WE) nr 997/2004 (Dz.U. L 183 z 20.5.2004, str. 1) _BAR_ 16.12.2005 _BAR_
Włókna odcinkowe poliesterowe _BAR_ IndieRepublika Korei _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 2852/2000 (Dz.U. L 332 z 28.12.2000, str. 17) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 428/2005 (Dz.U. L 71 z 17.3.2005, str. 1) _BAR_ 29.12.2005 _BAR_
Indie _BAR_ Zobowiązania _BAR_ Decyzja Komisji (WE) nr 2000/818 (Dz.U. L 332 z 28.12.2000, str. 116) _BAR_ 29.12.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Faks: (32-2) 295 65 05.
--------------------------------------------------
Obwieszczenie Komisji dotyczące zwrotu ceł antydumpingowych
(2005/C 99/04)
Niniejsze obwieszczenie określa wytyczne odnośnie stosowania art. 11 ust. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] ("podstawowego rozporządzenia") w sprawie zwrotu ceł antydumpingowych [2].
Niniejsze wytyczne zastępują wytyczne opublikowane w 1986 r. [3].
Z uwagi na znaczące zmiany przepisów w sprawie refundacji ceł antydumpingowych uznano za stosowne opublikowanie zaktualizowanej wersji wytycznych.
Celem wytycznych jest wyjaśnienie różnym stronom zaangażowanym w procedurę refundacji warunków, jakie powinien spełniać wniosek oraz krok po kroku wyjaśnienie procedury, która może doprowadzić do zwrotu.
1.
CEL
Celem procedury refundacji jest umożliwienie zwrotu ceł antydumpingowych, które zostały już opłacone w przypadku gdy wykazano, iż margines dumpingu, na podstawie którego cła te uiszczono, został usunięty lub zredukowany poniżej poziomu obowiązującego cła.
2.
PODSTAWOWE ZASADY DOTYCZĄCE PROCEDURY REFUNDACJI
Celem głównych zasad wymienionych poniżej jest podanie krótkich wskazówek dotyczących procedury refundacji, przedstawionej w punkcie 3:
2.1. Jakie warunki muszą zostać spełnione?
a) Wnioski o refundację, zgodnie z art. 11 ust. 8 podstawowego rozporządzenia muszą wykazywać, iż margines dumpingowy, na podstawie którego cła zostały uiszczone, został zredukowany lub zlikwidowany.
W pozostałych przypadkach zastosowanie mogą mieć postanowienia rozdziału 5 tytułu VII Wspólnotowego Kodeksu Celnego, dotyczące zwrotu należności przywozowych [4].
b) Wnioski mogą być składane jedynie w odniesieniu do transakcji, dla których cła antydumpingowe zostały zapłacone w całości.
Wniesienie przez wnioskodawcę zabezpieczenia zgodnie z art. 248 rozporządzenia Komisji nr 2454/93 wykonującego Wspólnotowy Kodeks Celny [5] nie jest uważane za równoznaczne zapłacie.
Stąd też, wnioski odpowiadające przywozom, dla których wniesione zostało zabezpieczenie nie mogą być uważane za dopuszczalne [6].
2.2. Kto jest upoważniony do składania wniosku o refundację?
a) Każdy importer, który jest w stanie wykazać, iż opłacił bezpośrednio bądź pośrednio cła antydumpingowe za określony przywóz, może złożyć wniosek o refundację.
b) W przypadku, gdy cła antydumpingowe zostały nałożone w wyniku dochodzenia, w którym Komisja odwołała się do reprezentatywnej grupy producentów eksportujących w celu oceny dumpingu na mocy art. 17 podstawowego rozporządzenia, strony te, przywożące towar, nie są wyłączone z procedury refundacji.
Ma to zastosowanie bez względu na fakt, czy producenci eksportujący związani z importerami wchodzili w skład pierwotnej grupy reprezentatywnej, czy też nie.
2.3. W jaki sposób ustalany jest skorygowany margines dumpingowy?
a) Dochodzenie ustali margines dumpingowy w odniesieniu do wszystkich wywozów danego produktu dokonanych przez producenta eksportującego we wspomnianym przypadku do wszystkich importerów we Wspólnocie, a nie tylko do importera wnoszącego o refundację, w reprezentatywnym okresie.
b) W konsekwencji dochodzenie obejmie wszystkie modele mieszczące się w definicji produktu określonej w rozporządzeniu nakładającym cła antydumpingowe, a nie wyłącznie modele przywożone do Wspólnoty przez wnioskodawcę.
c) Jeśli okoliczności nie ulegną zmianie, zastosowana zostanie taka sama metodologia, jaką zastosowano podczas pierwotnego dochodzenia.
2.4. Czyja współpraca jest wymagana?
Pomyślna finalizacja wniosku refundacyjnego zależy od współpracy zarówno wnioskodawcy jak i producenta eksportującego.
Wnioskodawca powinien dążyć do zapewnienia, że producent eksportujący przedkłada Komisji stosowne informacje.
Wiązać się to będzie z wypełnieniem kwestionariusza, który może wymagać analizy danych handlowych za oznaczony okres w przeszłości oraz akceptacji kontroli, w celu ustalenia prawidłowości tych informacji, łącznie z wizytą weryfikacyjną na miejscu.
Producent eksportujący nie może "współpracować częściowo", przedkładając wyłącznie wybrane dane.
Tego rodzaju podejście doprowadziłoby Komisję do stwierdzenia, iż nie współpracował on, i do odrzucenia wniosku.
2.5. Jak chronione są informacje poufne?
Zasady poufności, określone w art. 19 podstawowego rozporządzenia mają zastosowanie do wszelkich informacji otrzymywanych w związku z wnioskami o refundację ceł antydumpingowych.
2.6. Jakie są nieprzekraczalne terminy?
a) Zgodnie z art. 11 ust. 8 podstawowego rozporządzenia, wnioski muszą zostać przedłożone właściwym organom Państwa Członkowskiego, w którym towary zostały oclone celem wprowadzenia do swobodnego obrotu, w ciągu sześciu miesięcy od daty określenia należnych ceł antydumpingowych nałożonych na niniejsze towary.
b) Komisja zwykle podejmuje decyzję o zwrocie ceł w ciągu 12 miesięcy, a w żadnym wypadku nie później niż 18 miesięcy od daty otrzymania przez Komisję wniosku o refundację, który został oceniony jako należycie poparty wyczerpującymi dowodami.
c) W przypadku przyznania refundacji, organy Państw Członkowskich będą miały na zrealizowanie wypłaty dziewięćdziesiąt dni od daty zawiadomienia o decyzji Komisji dotyczącej refundacji.
2.7. Jaka kwota może zostać zrefundowana?
W przypadku stwierdzenia dopuszczalności i zasadności wniosku, refundacja może wynieść:
- kwotę równą części zapłaconych ceł antydumpingowych, jeśli margines dumpingu uległ obniżeniu,
lub
- całość zapłaconych ceł antydumpingowych, jeśli margines dumpingowy został zlikwidowany.
3.
PROCEDURA
Procedura ustalająca czy cła antydumpingowe są refundowalne składa się z dwóch etapów:
- złożenie wniosku,
- dochodzenie dotyczące roszczenia.
3.1. Złożenie wniosku
3.1.1. Formularz wniosku
Wniosek musi zostać przedłożony w formie pisemnej w urzędowym języku Wspólnoty i musi zostać podpisany przez wnioskodawcę lub osobę upoważnioną do reprezentowania wnioskodawcy.
Wniosek powinien zawierać:
i) oświadczenie wnoszące o refundację i deklarujące, iż margines dumpingowy producenta(-ów) eksportującego (-ych), związanego(-ych) z wnioskodawcą, na podstawie którego uiszczone zostały powyższe cła, został zredukowany lub zlikwidowany;
ii) deklarację stwierdzającą, iż cła antydumpingowe, o refundację których wnosi wnioskodawca, zostały w całości uiszczone;
iii) wskazanie całkowitej kwoty, o refundację której wnosi wnioskodawca oraz poszczególnych transakcji, na których oparta jest całkowita kwota.
Dla wygody wnioskodawcy do niniejszego obwieszczenia załączony jest wstępnie przygotowany formularz wniosku.
W celu umożliwienia Komisji przyspieszenia dochodzenia związanego z refundacją, wnioskodawca może dołączyć do swojego wniosku wszelkie właściwe dokumenty oraz dowody pomocnicze, których przedłożenie będzie od niego wymagane, zgodnie z punktem 3.2.1 poniżej.
3.1.2. Przedłożenie wniosku
Wniosek musi zostać przedłożony właściwym organom Państwa Członkowskiego, na terenie którego przedmiotowy produkt podlegający cłom antydumpingowym został dopuszczony do swobodnego obrotu.
Państwo Członkowskie niezwłocznie przekazuje wniosek Dyrekcji ds. Handlu Komisji Europejskiej, B-1049 w Brukseli.
Komisja może następnie zwrócić się do Państwa Członkowskiego o weryfikację odbioru całkowitej kwoty przedmiotowych ceł antydumpingowych.
W stosownych przypadkach Komisja poinformuje bezpośrednio zainteresowane strony o wszelkich wnioskach o zwrot i stworzy tym stronom możliwość udzielenia wyjaśnienia
3.1.3. Terminy przedkładania wniosków
a) Termin sześciomiesięczny
Wszystkie wnioski o refundację muszą zostać przedstawione odpowiedniemu Państwu Członkowskiemu w terminie sześciu miesięcy [7], określonym w art. 11 ust. 8 (tiret drugie) podstawowego rozporządzenia.
W kwestii dotrzymania sześciomiesięcznego terminu na przedłożenie wniosku, należy mieć na uwadze, iż nawet w przypadkach, w których rozporządzenie nakładające wspomniane cło jest kwestionowane przed Sądem Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich lub stosowanie rozporządzenia jest kwestionowane przed krajowymi organami administracyjnymi lub sądowymi, nieprzekraczalny termin sześciu miesięcy musi zostać zachowany.
W zależności od danego przypadku, okres sześciomiesięczny liczony będzie od:
- daty wejścia w życie rozporządzenia Rady, nakładającego ostateczne cła i pobierającego kwoty zabezpieczone za pomocą cła tymczasowego,
lub
- daty określenia ostatecznych ceł antydumpingowych, tj. daty zatwierdzenia deklaracji celnej przez organy celne,
lub
- w przypadku, gdy prawidłowa wielkość ceł ustalana jest na podstawie kontroli po dokonaniu odprawy, zastosowanie znajduje druga data określenia należnych ceł.
Każdy wniosek musi spełniać wszystkie wymagania określone w punkcie 3.1.1 powyżej, w okresie sześciu miesięcy.
b) Data przedłożenia wniosku
Przekazując wniosek Komisji, Państwo Członkowskie musi wskazać datę przedłożenia wniosku, tj. termin, w którym odpowiedni organ Państwa Członkowskiego faktycznie otrzymał wniosek.
Dla własnej korzyści, wnioskodawcy powinni uzyskać dowód odbioru swojego wniosku w urzędach odpowiedniego Państwa Członkowskiego.
Na przykład:
- wnioski przesyłane pocztą mogą zostać wysłane listem poleconym, któremu towarzyszy blankiet potwierdzenia odbioru,
- data odbioru faksu przez właściwy organ Państwa Członkowskiego może zostać ustalona przez powołanie się na datę wskazaną w raporcie pomyślnej transmisji oraz w dzienniku faksowym.
3.1.4. Powtarzające się wnioski
W przypadku gdy wnioskodawca stwierdzi, iż zamierza przedłożyć więcej niż jeden wniosek o refundację ceł antydumpingowych nałożonych na dany produkt, powinien zawiadomić o tym Komisję.
Informacja ta wymagana jest w celu umożliwienia Komisji przeprowadzenia dochodzenia w sposób jak najbardziej sprawny i skuteczny.
3.2. Dochodzenie
3.2.1. Dowody wymagane od wnioskodawcy
Komisja zawiadomi wnioskodawcę o informacjach, jakie należy przedłożyć, określając rozsądny okres czasu na złożenie wymaganych dowodów.
Składają się na nie:
a) faktura(-y) oraz pozostałe dokumenty, na podstawie których przeprowadzane były procedury celne;
b) dokumenty celne identyfikujące transakcje przywozowe, których dotyczy wnioskowana refundacja, wskazujące szczególnie podstawę określenia wysokości ceł do nałożenia (typ, ilość i wartość zadeklarowanych towarów oraz zastosowana stawka ceł antydumpingowych), jak również dokładną kwotę nałożonych ceł antydumpingowych;
c) oświadczenia, iż:
i) pobrane cło nie zostało zwrócone przez producenta eksportującego lub przez jakąkolwiek stronę trzecią, oraz że w przyszłości żadne zwroty nie zostaną dokonane ani przyjęte;
ii) ceny, na podstawie których sporządzony został wniosek, są autentyczne;
iii) żadne dochodzenie nie toczyło się przed, od momentu lub równolegle z przedmiotową sprzedażą;
d) w przypadku, gdy wnioskodawca nie jest związany z producentem eksportującym oraz w przypadku, gdy stosowne informacje nie są bezpośrednio dostępne, wniosek powinien zawierać oświadczenie producenta eksportującego, iż margines dumpingowy został zredukowany lub zlikwidowany, oraz że dostarczy on Komisji wszelkie właściwe dane pomocnicze (tj. informacje odnośnie normalnych wartości i cen wywozowych, stosowanych w okresie, w którym jego towary były wywożone do Wspólnoty bezpośrednio lub pośrednio i na podstawie których naliczono cła).
Następnie Komisja określi odpowiedni reprezentatywny okres do analizy (punkt 3.2.2 poniżej);
e) w przypadku, gdy importerzy uiścili cła na podstawie środków nałożonych w wyniku pierwotnego dochodzenia, przeprowadzonego w odniesieniu do reprezentatywnej grupy producentów eksportujących na mocy art. 17 podstawowego rozporządzenia, wnioskodawcy nie mają obowiązku przedłożenia danych odnoszących się do tej grupy producentów eksportujących, którzy stanowili pierwotną grupę reprezentatywną, a jedynie do związanych z nimi producentami eksportującymi.
Kopie oryginałów faktur, formularzy objęcia procedurą celną etc. itp. należy dostarczyć wraz z deklaracją autentyczności pochodzącą od wnioskodawcy lub związanego z nim producenta eksportującego, w zależności od danego przypadku.
Ponadto, niniejsze dokumenty lub ich tłumaczenie, powinny być sporządzone w jednym z języków urzędowych Wspólnoty.
W celu umożliwienia Komisji przyspieszenia dochodzenia refundacyjnego, wnioskodawca może załączyć wyżej wymienione dowody już na etapie wniosku przedkładanego stosownym władzom danego Państwa Członkowskiego.
Komisja rozpatrzy następnie, czy wniosek zawiera wszystkie informacje wymagane od wnioskodawcy.
W razie potrzeby Komisja zawiadomi wnioskodawcę o tym, jakie informacje należy jeszcze przedłożyć oraz określi rozsądny okres czasu na przedstawienie wymaganych dowodów.
3.2.2. Dowody wymagane od producenta eksportującego
a) Okres reprezentatywny
W celu określenia skorygowanego marginesu dumpingowego, Komisja wskaże reprezentatywny okres, jaki zostanie objęty dochodzeniem i który zwyczajowo obejmie datę(-y) fakturowania transakcji związanych ze zwrotem, o jaki wnioskodawca się ubiega.
Okres ten zwykle obejmuje minimalnie sześć miesięcy i zawiera w sobie okres poprzedzający datę fakturowania pierwszej transakcji przez producenta eksportującego.
b) Kwestionariusze
Zgodnie z art. 6 ust. 2 podstawowego rozporządzenia, producent(-ci) eksportujący zaopatrujący wnioskodawcę oraz, w stosownym przypadku, związany(-i) z nim importer(-rzy) zostaną poproszeni o dostarczenie informacji dotyczących całkowitej sprzedaży na rynku wspólnotowym, a nie wyłącznie sprzedaży do wnioskodawcy.
Dla celów zachowania poufności, producent eksportujący może przesłać niniejsze informacje bezpośrednio do Komisji.
Informacje będą zbierane za pomocą kwestionariusza przesyłanego do producenta(-ów) eksportującego (-ych) związanego(-ych) z wnioskodawcą (oraz do wszystkich związanych importerów we Wspólnocie) z terminem odpowiedzi w ciągu 37 dni od daty jego wysłania.
Dopiero w momencie, kiedy Komisja otrzyma wszystkie informacje i wypełnione kwestionariusze (łącznie z uzupełnieniami możliwych braków wskazanych w przesłanych odpowiedziach), wniosek zostanie uznany za należycie poparty dowodami.
Strony dostarczające informacje powinny być świadome, iż Komisja może zweryfikować wszelkie otrzymane informacje lub dowody.
3.2.3. Analiza merytoryczna
a) Ogólna metodologia
Skorygowany margines dumpingowy zostanie ustalony na podstawie porównania w reprezentatywnym okresie:
- normalnej(-ych) wartości danych produktów wywiezionych,
- oraz cen(-y) wywozowych(-ej),
zgodnie ze stosownymi postanowieniami art. 2 podstawowego rozporządzenia.
Artykuł 11 ust. 9 podstawowego rozporządzenia przewiduje zastosowanie "metodologii wykorzystywanej w trakcie dochodzenia, które doprowadziło do nałożenia cła, pod warunkiem, że okoliczności nie uległy zmianie, z należytym uwzględnieniem przepisów art. 2 (Stwierdzenie dumpingu), w szczególności jego ust. 11 i 12 (Zastosowanie średnich ważonych w ustalaniu marginesu dumpingowego) oraz art. 17 (Kontrola wyrywkowa) niniejszego rozporządzenia".
W przypadku, gdy liczba producentów eksportujących, rodzajów produktu lub transakcji, których dotyczą wnioski złożone w okresie sześciu miesięcy, liczonych on daty złożenia pierwszego wniosku, bądź w okresie dwunastu miesięcy, liczonych od daty nałożenia ostatecznych środków, zależnie od tego, która data jest późniejsza, jest tak duża, że oddzielne rozpatrywanie byłoby nadmiernie uciążliwe i uniemożliwiłyby zakończenie dochodzenia w odpowiednim czasie, Komisja może użyć jako podstawy obliczenia skorygowanego marginesu dumpingowego reprezentatywną grupę producentów eksportujących, typów produktu lub transakcji, których dotyczy(-ą) wniosek(-ki), zgodnie z postanowieniami art. 17 podstawowego rozporządzenia, w szczególności ust. 3.
b) Konstruowanie ceny wywozowej
W przypadku, gdy cena wywozowa wydaje się niewiarygodna i w związku z tym zostaje skonstruowana zgodnie z art. 2 ust. 9 podstawowego rozporządzenia, Komisja dokonuje jej obliczenia bez odliczenia kwoty uiszczonych ceł antydumpingowych, jeżeli zostanie bezspornie udowodnione, że cła są należycie odzwierciedlone w cenach odsprzedaży i dalszych cenach sprzedaży we Wspólnocie.
c) Wykorzystanie ustaleń z przeglądu
W ramach rozpatrywania każdego wniosku o refundację, Komisja w dowolnym momencie może zdecydować o wszczęciu rewizji tymczasowej, zgodnie z art. 11 ust. 3 podstawowego rozporządzenia.
Procedura dotycząca wniosku o refundację zostanie zawieszona do momentu zakończenia rewizji.
Wyniki tymczasowej rewizji mogą zostać wykorzystane do ustalenia merytorycznych podstaw wniosku o refundację pod warunkiem, że fakturowanie transakcji, których dotyczy wnioskowana refundacja przypada na okres prowadzenia dochodzenia w ramach przeglądu.
d) Ekstrapolacja
Niezależnie od punktu c) powyżej, dla celów skuteczności administracyjnej, margines dumpingowy ustalony dla każdego okresu dochodzenia może zostać ekstrapolowany dla transakcji przywozowych nieobjętych tym okresem.
Może to jednak mieć miejsce wyłącznie pod ściśle określonymi warunkami:
- ekstrapolacji można dokonać jedynie dla okresu przypadającego bezpośrednio przed okresem objętym dochodzeniem lub po nim,
- maksymalny okres, dla którego wyniki dochodzenia mogą zostać ekstrapolowane wynosi sześć miesięcy,
- ekstrapolację można zastosować wyłącznie w przypadku, gdy margines dumpingowy został ustalony na podstawie zakończonego dochodzenia,
- ekstrapolację można zastosować wyłącznie w odniesieniu do sumy ceł, która jest stosunkowo niewielka w kontekście całego wniosku refundacyjnego.
3.2.4. Brak współpracy
W przypadkach, gdy wnioskodawca lub producent eksportujący:
- dostarczy fałszywe informacje lub informacje wprowadzające w błąd,
lub
- odmówi dostępu do stosownych dokumentów lub nie dostarczy ich w rozsądnym terminie,
lub
- znacznie utrudni dochodzenie, łącznie z utrudnianiem weryfikacji informacji w zakresie uważanym przez Komisję za niezbędny,
informacje zostaną pominięte i wykorzystane mogą zostać fakty, dostępne na mocy art. 18 podstawowego rozporządzenia.
W takich przypadkach, margines dumpingowy ustalony podczas dochodzenia, które doprowadziło do nałożenia cła, o refundację którego wnioskodawca się ubiega, będzie zazwyczaj uważany za najlepszy dostępny dowód.
Wówczas uznano by, iż margines dumpingowy nie został zredukowany, a wniosek zostałby odrzucony.
3.2.5. Ujawnienie
W momencie zakończenia dochodzenia w sprawie podstaw merytorycznych wniosku, importerom zostaną ujawnione istotne fakty i okoliczności, na podstawie których Komisja zamierza podjąć decyzję dotyczącą wniosku o refundację, podczas gdy współpracujący producenci eksportujący mogą otrzymać jedynie informacje na temat podejścia do ich poszczególnych danych, zwłaszcza na temat uzyskanych obliczeń normalnej wartości i cen wywozowych.
4.
REZULTAT
4.1. Kwota nadwyżki do zwrotu
Kwota nadwyżki do zwrotu wnioskodawcy zostanie zwyczajowo obliczona jako różnica pomiędzy cłem pobranym a cłem faktycznie należnym, w oparciu o margines dumpingowy ustalony podczas dochodzenia, jako suma bezwzględna.
4.2. Płatność
Kwota zwrotu powinna zwykle zostać wypłacona w ciągu dziewięćdziesięciu dni od zawiadomienia o decyzji refundacyjnej.
Fakt, czy płatność dokonana po 90 dniach daje podstawę do wypłaty odsetek, podlega prawodawstwu krajowemu każdego Państwa Członkowskiego.
4.3. Cofnięcie decyzji o zwrocie
W przypadku stwierdzenia w późniejszym terminie, iż decyzja o przyznaniu refundację została podjęta na podstawie fałszywych lub niepełnych informacji dostarczonych przez strony, których procedura dotyczy, decyzja taka zostanie odwołana ze skutkiem wstecznym.
W istocie fakt, że decyzję o przyznaniu refundacji podjęto w oparciu o fałszywe lub niepełne informacje jest równoznaczny z brakiem obiektywnej podstawy prawnej dla tej decyzji, a zatem pozbawia ab initio danego importera prawa do otrzymania refundacji i uzasadnia odwołanie wspomnianej decyzji.
W wyniku odwołania decyzji, zrefundowane kwoty odpowiadające początkowym cłom antydumpingowym zostaną pobrane.
W momencie podjęcia przez Komisję decyzji o cofnięciu refundacji, dane Państwo Członkowskie zapewni, iż decyzja ta zostanie odpowiednio wykonana na jego terytorium poprzez odzyskanie kwot niesłusznie zrefundowanych na podstawie art. 11 ust. 8 podstawowego rozporządzenia.
Wykonując taką decyzję, właściwe władze danego Państwa Członkowskiego działają zgodnie z zasadami proceduralnymi i merytorycznymi własnego prawa krajowego pod warunkiem, że zastosowanie prawa krajowego nie wpływa na zakres ani skuteczność decyzji Komisji dotyczącej odwołania jej wcześniejszej decyzji o przyznaniu refundacji.
MODEL
[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1), ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2238/2000 (Dz.U L 257 z 11.10.2000, str. 2).
[2] Do momentu wygaśnięcia Traktatu EWWiS w dniu 23 lipca 2002 wytyczne te mają zastosowanie, mutatis mutandis, do art. 11 ust. 8 decyzji Komisji nr 2277/96/EWWiS z dnia 28 listopada 1996 r. w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (Dz.U. L 308 z 29.11.1996, str. 11), ostatnio zmienionej przez decyzję nr 435/2001/EWWiS (Dz.U. L 63 z 3.3.2001, str. 14). Wnioski o refundacje otrzymane na mocy art. 11 ust. 8 powyższej decyzji regulowane będą rozporządzeniem WE z dnia 24 lipca 2002 r.
[3] Obwieszczenie Komisji dotyczące zwrotu ceł antydumpingowych (Dz.U. C 266 z 22.10.1986, str. 2).
[4] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 302 z 19.10.1992, str. 1), ostatnio zmienione przez rozporządzenie (WE) nr 2700/2000 (Dz.U. L 311 z 12.12.2000, str. 17).
[5] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[6] W przypadku, gdy importer kwestionuje zasadność zastosowania cła antydumpingowego w stosunku do jego transakcji (bez względu na to, czy działanie to zawiesza zapłatę ceł, czy nie), lub jeśli organ krajowy przyjął zabezpieczenie z tytułu ewentualnego zobowiązania w zakresie cła antydumpingowego, importer powinien nie mniej jednak (jeśli sobie tego życzy) przedstawić wniosek o refundację ceł antydumpingowych w terminie sześciu miesięcy, wraz z żądaniem, aby Komisja zawiesiła dochodzenie do momentu ostatecznego ustalenia zobowiązania z tytułu cła.
[7] W kwestiach ogólnych dotyczących obliczania terminów, patrz rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 z dnia 3 czerwca 1971 r., określające zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów (Dz.U. L 124 z 8.6.1971, str. 1).
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Polska
Pomoc państwa C 3/2005 (ex N 592/2004 — Procedura w ramach mechanizmu przejściowego PL 51/2004) — Pomoc restrukturyzacyjna dla Fabryki Samochodów Osobowych SA (dawniej Daewoo-FSO Motor S.A.)
Zaproszenie do przedkładania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 100/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 19 stycznia 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Polskę o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wymienionych środków pomocy.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środków pomocy, w odniesieniu do których Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego listu, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General Competition
State aid Greffe
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Polsce.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
TEKST STRESZCZENIA
Procedura
W dniu 30 kwietnia 2004 r. w ramach procedury przejściowej przewidzianej w Traktacie o Przystąpieniu Polska zgłosiła decyzję o przyznaniu pomocy restrukturyzacyjnej na rzecz przedsiębiorstwa DAEWOO-FSO MOTOR S.A., które w ostatnim czasie zmieniło nazwę na Fabryka Samochodów Osobowych S.A.
("FSO").
Komisja poprosiła o dodatkowe informacje oraz brakujące dokumenty, które zostały jej dostarczone w dniach 18 czerwca, 13 września i 3 listopada 2004 r.
W dniu 9 listopada 2004 r. odbyło się spotkanie.
W dniu 6 stycznia 2005 r. władze polskie zgodziły się, aby Komisja potraktowała zawiadomienie z dnia 30 kwietnia 2004 r. również jako zawiadomienie w myśl art. 88 ust. 3 Traktatu WE w odniesieniu do wszelkich środków, które zostaną uznane za stanowiące nową pomoc.
Opis beneficjenta i środków pomocy
FSO jest jednym z dużych polskich producentów samochodów osobowych i innych pojazdów mechanicznych, przyczep, części zamiennych i akcesoriów, mieszczącym się w Warszawie i zatrudniającym ponad 3000 pracowników.
Trudności ekonomiczne FSO rozpoczęły się w 2000 roku głównie z powodu upadłości jej największego udziałowca, Daewoo Motor Corporation Ltd.
("DMC").
Po ogłoszeniu upadłości DMC, kontrolę nad FSO przejął Skarb Państwa.
Poziom sprzedaży FSO znacząco spadł i w ostatnich latach niepokryte straty z lat poprzednich z wynikiem finansowym dla danego roku przekraczały 50 % kapitału zakładowego, wynoszącego 2,1 mld PLN.
Udział FSO w rynku sprzedaży nowych samochodów w Polsce, wynoszącym około 320000 pojazdów rocznie, spadł z ok. 30 % w 1999 roku do 2,2 % w roku 2004, przy czym FSO wykorzystuje jedynie około […] [1] swoich zdolności produkcyjnych.
Obecny program restrukturyzacji (obejmujący okres od końca 2003 roku do końca 2006 roku) opiera się na […].
Plan restrukturyzacji przedsiębiorstwa koncentruje się na zmniejszeniu zdolności produkcyjnych oraz na działaniach restrukturyzacyjnych w zakresie produktów, technik i technologii, finansów, zatrudnienia, organizacji, zakupów oraz zarządzania.
Finansowe środki restrukturyzacyjne w zakresie zobowiązań prywatnych i publicznych obejmują porozumienie z głównymi wierzycielami FSO w sprawie restrukturyzacji niektórych długów, podpisane we wrześniu 2003 r., porozumienie układowe z 621 innymi wierzycielami (94 % z nich to wierzyciele prywatni) w ramach postępowania reorganizacyjnego oraz 41 środków pomocy państwa, takich jak gwarancja, umorzenia, przesunięcie terminu spłaty oraz rozłożenie spłat na raty.
Łączne koszty restrukturyzacji ocenia się na kwotę około 5,5 mld PLN (1,1 mld EUR).
Według polskich władz, całkowita kwota planowanej pomocy państwa wynosi 827,6 mln PLN (172,4 mln EUR), co odpowiada 15 % łącznych kosztów restrukturyzacji (85 % stanowi wkład własny).
Ocena
Na podstawie uzyskanych informacji Komisja ustaliła, co następuje:
a) niektóre środki (o wartości ok. 35 mln EUR) zostały przyznane przed przystąpieniem i nie mają zastosowania po przystąpieniu Polski do UE;
b) pozostałe środki o wartości około 138 mln EUR nie zostały przyznane przez przystąpieniem, a zatem stanowią nową pomoc.
W szczególności w odniesieniu do środków pomocy, o których mowa w lit. a), Komisja ustaliła, że wszystkie one zostały przyznane w okresie między 22 stycznia i 30 kwietnia 2004 roku, a zatem przed przystąpieniem.
Polskie władze dostarczyły kopie umów pomiędzy właściwymi instytucjami publicznymi i FSO, decyzji właściwych instytucji publicznych lub aktów końcowych prawnie wiążących władze publiczne do przyznania konkretnych kwot pomocy przed przystąpieniem.
Dokumenty te zawierały kwoty pomocy państwa oraz wszelkie inne szczegóły dotyczące przyznania pomocy oraz udziału instytucji publicznych, który nie mógł natępnie ulec zmianie.
W odniesieniu do środków, o których mowa w lit. b), Komisja ustaliła, że nie zostały one jeszcze przyznane i dlatego stanowią nową pomoc, ponieważ władze polskie nie przedstawiły dowodów dotyczących terminu przyznania pomocy lub dostarczyły jedynie ogólne pisemne deklaracje instytucji publicznych zgłoszone do UOKiK, nie niosące za sobą zobowiązań prawnych względem FSO.
Komisja uważa, że środki w lit. b) przyjęte przez polskie władze stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
Komisja przeanalizowała tę pomoc w świetle Wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy restrukturyzacyjnej z 1999 roku, mających zastosowanie w chwili zgłoszenia pomocy, tj. 30 kwietnia 2004 r.
Ponieważ dostarczone informacje nie są wystarczające, aby jednoznacznie ustalić czy inwestor nabędzie FSO po cenie rynkowej, Komisja nie może na obecnym etapie wykluczyć, że umowa pomiędzy Skarbem Państwa i inwestorem zawiera elementy pomocy.
W odniesieniu do pomocy dla FSO, Komisja postanowiła wszcząć procedurę przewidzianą w art. 88 ust. 2 Traktatu WE ze względu na następujące wątpliwości odnośnie do spełniania przez obecny plan restrukturyzacji wszystkich warunków niezbędnych do uzyskania zwolnienia na mocy art. 87 ust. 3 lit. c); wątpliwości Komisji dotyczą w szczególności następujących kwestii:
(1) czy plan inwestora określa środki niezbędne dla przywrócenia długoterminowej rentowności, zważywszy że planowana produkcja samochodów w latach 2005 i 2006 jest niższa niż wartość wskazana jako granica opłacalności;
(2) czy uniknięto naruszenia zasad konkurencji, zważywszy, że władze polskie nie przedstawiły wystarczających informacji dotyczących rynku, informacji czy nie odnotowuje się na nim nadwyżki zdolności produkcyjnej oraz informacji dotyczących ewentualnych środków wyrównawczych;
(3) czy pomoc była ściśle ograniczona do poziomu niezbędnego do restrukturyzacji FSO, zważywszy że niektóre środki pomocy wydają się być bardziej zachętą dla inwestora niż pomocą restrukturyzacyjną ograniczoną do niezbędnego minimum; oraz
(4) czy uszanowano zasadę jednorazowej pomocy (one time — last time).
W celu wyjaśnienia tych wątpliwości, Polska została wezwana do przedstawienia dodatkowych informacji, dotyczących:
- wydarzeń, które nastąpiły po ogłoszeniu upadłości przez DMC oraz warunków, na jakich […] głosów/głosy w FSO przeszła/przeszły na Skarb Państwa,
- umów w sprawie restrukturyzacji długu,
- pełnego tekstu zaktualizowanego planu restrukturyzacji,
- zaprezentowania poszczególnych założeń rynkowych wynikających z badań rynku, w tym następujących informacji:
- dokładnego określenia rynku, jaki objęto badaniem,
- nazw głównych konkurentów przedsiębiorstwa wraz z informacją o ich udziale w rynku światowym, wspólnotowym lub krajowym (w zależności od rodzaju firmy),
- ewolucji udziału przedsiębiorstwa w rynku w ostatnich latach,
- oceny całkowitej zdolności produkcyjnej i popytu na poziomie Wspólnoty wraz z wnioskami, czy na rynku istnieje nadmierna zdolność produkcyjna,
- prognozy w skali ogólnowspólnotowej dotyczacej tendencji popytu, zbiorczej zdolności produkcyjnej i cen na rynku na następne pięć lat;
ostatecznego harmonogramu realizacji poszczególnych środków i ostatecznego terminu wdrożenia planu restrukturyzacji,
projekcji rachunków zysków i strat na następne pięć lat wraz z prognozowanym zwrotem kapitału i analizą wrażliwości opartą na kilku scenariuszach,
polskiego, UE-EOG oraz […] rynku sprzedaży nowych samochodów osobowych, udziału FSO w tych rynkach oraz ewentualnego istnienia na nich nadmiernej zdolności produckyjnej,
planowanych przez FSO/inwestora środków, wykraczających poza wymagania restrukturyzacji, które można uznać za zadośćuczynienie za naruszenie zasad konkurencji względem konkurentów wywołane pomocą, oraz
określenia, co polskie władze uważają za wkład własny FSO.
TEKST PISMA
"Komisja pragnie poinformować Polskę, że po przeanalizowaniu informacji przedstawionych przez polskie władze na temat wspomnianych powyżej środków pomocy państwa, zgłoszonych w ramach procedury "przejściowej", o której mowa w załączniku IV sekcja 3 do Aktu Przystąpienia, podjęła decyzję, że szereg z nich zostało przyznanych przed przystąpieniem i nie ma zastosowania po przystąpieniu.
Odnośnie gwarancji i niektórych innych środków opisanych poniżej oraz biorąc po uwagę pismo władz polskich z dnia 5 stycznia 2005 r., Komisja podjęła decyzję o wszczęciu procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
I. PROCEDURA
(1) W dniu 30 kwietnia 2004 r.
Polska powiadomiła o pomocy na restrukturyzację DAEWOO-FSO MOTOR S.A., która ostatnio zmieniła nazwę na Fabryka Samochodów Osobowych S.A.
("FSO"), w ramach procedury "przejściowej".
(2) W piśmie z dnia 19 maja 2004 r.
Komisja zwróciła się do Polski o złożenie niektórych brakujących dokumentów, które zostały dostarczone następnie w dniu 18 czerwca 2004 r.
Komisja w pismach z 2 sierpnia 2004 r. i 6 października 2004 r., zwróciła się o dostarczenie dalszych informacji, na które to pisma Polska odpowiedziała listami poleconymi odpowiednio z 13 września 2004 r. oraz 3 listopada 2004 r.
Spotkanie odbyło się w dniu 9 listopada 2004 r.
(3) W dniu 5 stycznia 2005 r., władze Polski zaakceptowały fakt, że Komisja będzie traktowała zawiadomienie z dnia 29 kwietnia 2004 r. również jako zawiadomienie w ramach art. 88 ust. 3 Traktatu WE odnośnie wszelkich środków, które zostaną uznane za stanowiące nową pomoc państwa.
II.
OPIS
1.
Beneficjent pomocy
(4) FSO jest dużym polskim producentem samochodów, z siedzibą w Warszawie, która znajduje się na obszarze wspieranym na mocy art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE, o maksymalnej intensywności pomocy w wysokości 30 %.
W roku 2003 firma zatrudniała ponad 3000 pracowników.
Podmiot działa aktywnie na rynku samochodowym, produkując samochody osobowe i inne pojazdy mechaniczne, przyczepy, części zamienne i akcesoria.
Głównym źródłem dochodów jest produkcja samochodów Matiz i Lanos, marki Daewoo.
(5) Zakład będący poprzednikiem FSO działał w Polsce od lat pięćdziesiątych i był jednym z dwóch największych polskich producentów samochodów.
W 1996 r. podpisano umowę o powstaniu spółki typu joint venture między Daewoo Motor Corporation Ltd.
("DMC") a byłym Ministerstwem Przemysłu i Handlu.
Daewoo nabyło 70 % udziałów w nowoutworzonej jednostce DAEWOO-FSO MOTOR S.A, około 25 % udziałów posiadał Skarb Państwa, a pozostałą część udziałowcy mniejszościowi.
2.
Trudności spółki i poszukiwanie inwestora strategicznego
(6) Trudna sytuacja ekonomiczna FSO jest głównie wynikiem bankructwa jej największego udziałowca, tj. DMC w roku 2000.
Inne przyczyny wskazane przez polskie władze to i) spadek popytu na nowe samochody na rynku krajowym, spowodowany głównie polityką fiskalną państwa, ii) duży wzrost sprowadzanych samochodów używanych oraz ogólny spadek gospodarczy w tym okresie, iii) brak wystarczających funduszy na działalność marketingową i promocyjną, iv) długoterminowe porozumienia między właścicielami i bankami, v) wysoki poziom zadłużenia oraz brak źródeł finansowania, vi) nieregularne dostawy części zamiennych, vii) brak zaufania dostawców wynikający z niezdolności spółki do regularnej spłaty zobowiązań oraz viii) struktura operacyjna nieproporcjonalna do niskiego stopnia wykorzystania potencjału spółki.
(7) Obroty FSO spadły z 2,8 mld [2] PLN (583 mln EUR) w roku 2000 do 725 mln PLN (151 mln EUR) w roku 2002.
W latach 2000 — 2002 spółka generowała straty netto sięgające odpowiednio 2,1 mld PLN (438 mln EUR), 1,1 mld PLN (229 mln EUR) i 425 mln PLN (89 mln EUR).
(8) Niektóre części grupy Daewoo, ale nie FSO, zostały nabyte przez General Motors.
W roku 2003 rząd Polski zawarł porozumienie z DMC, na mocy którego […] [3] przysługujące DMC prawa głosu przeszły na Skarb Państwa, a FSO stała się spółką państwową.
DMC w dalszym ciągu posiada akcje zwykłe w FSO, ale […].
(9) Spółka poszukuje inwestora strategicznego od początku wystąpienia trudności.
W lutym 2004 r. skontaktowała się z 29 największymi producentami samochodów, wysyłając im proponowany plan restrukturyzacji, zawierający środki pomocy państwa.
Tylko trzy firmy, […] wyraziły zainteresowanie zainwestowaniem w FSO. […], wyraziła konkretne zainteresowanie rozszerzeniem współpracy z FSO.
Rząd Polski rozpoczął wyłączne, mające na celu sprzedaż FSO, negocjacje z […].
(10) […] to […] producent samochodów na […].
(11) W dniu 25 czerwca 2004 r. podpisano list intencyjny pomiędzy Skarbem Państwa, […] i FSO, w którym strony zobowiązały się do strategicznej współpracy mającej na celu zapewnienie długotrwałej działalności FSO oraz skutecznej restrukturyzacji finansowej.
(12) Inwestor przygotował także projekt biznes planu dla FSO na lata 2005-2009, będący obecnie przedmiotem dyskusji stron.
W połowie października inwestor przedłożył Skarbowi Państwa kompletną ofertę inwestycyjną dla FSO, obejmującą następujące zobowiązania: […].
(13) Oprócz przedstawionej oferty, […] wykupił od pięciu polskich banków dług FSO na kwotę nominalną […], stanowiącą prawie […] całkowitego zadłużenia spółki wobec banków, wynoszącego […].
Uchwałą z dnia 9 listopada 2004 r.
Rada Ministrów zatwierdziła sprzedaż posiadanych przez Skarb Państwa udziałów w FSO.
(14) Rząd mianował KPMG jako niezależnego konsultanta, który obecnie dokonuje wyceny wartości rynkowej spółki i udziałów należących do Skarbu Państwa.
Ministerstwo Skarbu Państwa sporządziło projekt umowy sprzedaży udziałów, zawierającej między innymi szczegółowe zobowiązania inwestycyjne.
3.
Rynek
(15) Zgodnie z informacjami przekazanymi przez polskie władze wielkość polskiego rynku nowych samochodów w roku 2003 wynosiła 320000 pojazdów.
Rynek ten powiększał się szybko w latach 1995-1999 (w roku 1999 sprzedano ponad 600000 pojazdów), ale od roku 2000 sprzedaż zmniejszyła się znacząco.
W roku 2003 sprzedaż zaczęła ponownie rosnąć (głównie w związku z ożywieniem gospodarczym), i oczekuje się, że ta tendencja zostanie utrzymana (z wyjątkiem roku 2004, kiedy to wskutek zmian w ustawodawstwie dotyczącym podatku VAT spodziewany jest spadek sprzedaży) prowadząc do sprzedaży blisko 400000 pojazdów w roku 2006.
Długoterminowe prognozy dla tego rynku przewidują sprzedaż blisko 995000 samochodów rocznie.
W przeciwieństwie do Europy Zachodniej, gdzie w nadchodzących latach prognozowana jest stagnacja na rynku samochodowym, przewiduje się, że popyt na samochody w Europie Wschodniej wzrośnie w roku 2005 o 1,2 %, czyli o więcej niż średnia wartość prognozowana dla UE, a rynek samochodów ma rosnąć o 3-7 % rocznie w latach 2006-2009.
(16) Głównymi konkurentami FSO w Polsce i w Europie są Fiat, Škoda, Renault, Toyota, Opel, Peugeot, Ford, Volkswagen i Citroen.
Lider rynku polskiego (Fiat) posiada ok.
18 % rynku, podczas gdy udział pozostałych producentów wynosi 5-12 %.
W ciągu ostatnich kilku lat udział pojazdów importowanych w sprzedaży samochodów wzrósł z 25 % w roku 1998 do 75 % w roku 2003.
(17) W 1999 r., sprzedaż nowych samochodów w Polsce wyniosła 640000, a udział FSO w rynku ok.
30 % (179000 sprzedanych samochodów).
W roku 2003 liczba sprzedanych samochodów spadła do 358000, a udział rynkowy FSO do 2,2 % (mniej niż 8000 sprzedanych samochodów).
Ponad 50 % produkcji FSO przeznaczonej jest na rynki zagraniczne.
(18) Istotną częścią planu restrukturyzacji spółki jest plan ekspansji na […].
Polskie władze przekazały do tej pory tylko ograniczone informacje na temat rynku nowych pojazdów […].
4.
Plan restrukturyzacji
(19) Zarząd FSO rozpoczął działania restrukturyzacyjne już w roku 1999, kiedy pojawiły się pierwsze oznaki kryzysu.
Jednakże z powodu braku porozumienia między wszystkimi udziałowcami zrealizowanie pierwotnego planu okazało się niemożliwe.
(20) W przeszłości władze publiczne przyznały FSO odroczenia lub rozłożenie na raty spłaty zobowiązań publicznych na kwotę około 1,3 mln PLN (275000 EUR).
(21) Realizację bieżącego programu restrukturyzacji rozpoczęto pod koniec roku 2003, a jego zakończenie planowane jest na rok 2007.
Program został oparty na założeniu, że inwestor strategiczny dla FSO zostanie znaleziony przed rokiem 2006.
Jako że w momencie opracowywania planu restrukturyzacji nie był pewny moment wejścia inwestora do spółki, plan opracowano początkowo w dwóch alternatywnych wariantach.
(22) W ostatnim czasie wejście potencjalnego inwestora do spółki stało się pewniejsze, a FSO potwierdziło pierwszy wariant planu restrukturyzacji, jednakże docelowe daty uległy drobnym zmianom:
- […].
(23) Zgodnie z planem restrukturyzacji poziom produkcji w roku 2005 wyniesie [80000-110000] [3] samochodów, a w roku 2006 [110000-140000] [3], co wyznacza niezbędną wydajność linii produkcyjnych na [30-50] [3] pojazdów na godzinę.
Około 22000 z tych samochodów powinno być sprzedane w Polsce (co dałoby FSO udział rynkowy w wysokości ok.
5,6 %), a pozostała część na rynkach europejskich, azjatyckich i południowoamerykańskich.
W trakcie negocjacji […] inwestor stwierdził, że planuje osiągnąć poziom produkcji [70000-100000] [3] samochodów w roku 2005 i [100000-130000] [3] w roku 2006.
Władze polskie wskazały, że progiem rentowności jest osiągnięcie poziomu produkcji [130000-150000] [3] pojazdów rocznie.
(24) FSO planuje zmniejszenie o [20-40] [3] % istniejących mocy produkcyjnych, wykorzystywanych obecnie tylko częściowo […].
(25) Według władz Polski wprowadzenie nowych modeli samochodów nie spowoduje zwiększenia mocy produkcyjnych FSO, ponieważ […].
Środki restrukturyzacji
(26) Plan restrukturyzacji, zmodyfikowany i zatwierdzony przez polski Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w dniach 31 marca 2004 r. i 26 kwietnia 2004 r., zawiera kilka rozwiązań służących ograniczaniu kosztów, mających za zadanie przywrócenie długoterminowej rentowności spółki, jak również rozwiązania niezbędne dla […].
(27) Plan restrukturyzacji spółki koncentruje się w szczególności na zmniejszeniu mocy produkcyjnych i na następujących działaniach restrukturyzacyjnych:
1.
Restrukturyzacja produktu, […].
2.
Zwiększenie poziomu produkcji i sprzedaży […].
3.
Restrukturyzacja techniczna i technologiczna […].
4.
Restrukturyzacja finansowa i restrukturyzacja zobowiązań publicznych, opisana szczegółowo poniżej.
5.
Restrukturyzacja zatrudnienia, poprzez zmniejszenie liczby pracowników o dodatkowe [więcej niż 1000] [3] osób, nie licząc [więcej niż 2000] [3] pracowników dotychczas zwolnionych między styczniem 2001 r. a wrześniem 2003 r.
Powinna ona zapewnić redukcję kosztów pracowniczych o blisko [20-40] [3] % w porównaniu z rokiem 2003, poprawę struktury zatrudnienia, wzrost wydajności i […].
6.
Reorganizacja, poprzez uproszczenie istniejącej struktury organizacyjnej i […].
Dodatkowo zastosowane zostaną rozwiązania nakierowane na poprawę zarządzania środkami obrotowymi.
Ponadto zlikwidowane zostaną te przynoszące straty jednostki, które nie mogą być zrestrukturyzowane, a udziały w jednostkach zależnych i ich środki trwałe zostaną sprzedane.
7.
Restrukturyzacja systemu zakupów, poprzez poszukiwanie alternatywnych dostawców krajowych i negocjowanie nowych warunków dostaw.
8.
Restrukturyzacja zasobów i zarządzania, w szczególności zwiększenie wydajności środków produkcji poprzez sprzedaż środków zbędnych, restrukturyzacja pozostałych środków nieprodukcyjnych oraz reorganizacja FSO.
9.
Zmiany dotyczące ochrony środowiska mające na celu spełnienie wymagań zawartych w odpowiednich normach ochrony środowiska.
Koszty restrukturyzacji i źródła finansowania
(28) Łączne koszty restrukturyzacji szacowane są na ok.
5,5 mld PLN (1,1 mld EUR), a ich podział jest następujący (w tys.
PLN):
Koszty restrukturyzacji(w tys.
PLN) _BAR_ Poszczególne lata restrukturyzacji _BAR_ Razem _BAR_
2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_
Restrukturyzacja produktu _BAR_ _BAR_ 156 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 156 _BAR_
Zmiany dotyczące poziomu sprzedaży _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 81293 _BAR_
Restrukturyzacja organizacji sprzedaży _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 3603 _BAR_
Restrukturyzacja technologiczna _BAR_ _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 1089892 _BAR_
Restrukturyzacja finansowa _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ _BAR_ […] _BAR_ 4241054 _BAR_
Restrukturyzacja zatrudnienia _BAR_ _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ _BAR_ 34686 _BAR_
Reorganizacja _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Restrukturyzacja systemu zakupów _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Restrukturyzacja zasobów _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
Środki dotyczące zarządzania środkami obrotowymi _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ _BAR_ 3916 _BAR_
Środki w zakresie ochrony środowiska _BAR_ _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 1904 _BAR_
Razem _BAR_ 3321751 _BAR_ 1255172 _BAR_ 67253 _BAR_ 812328 _BAR_ 5456504 _BAR_
(29) Według polskich władz łączna kwota planowanej pomocy państwa wynosi 827,6 mln PLN (172,4 mln EUR), co stanowi 15 % całkowitych kosztów restrukturyzacji.
Polska twierdzi, że reszta, tj. 85 % kosztów restrukturyzacji (w tym konwersja zobowiązań w kapitał własny oraz umorzenie długu przez udziałowców i wierzycieli), stanowi wkład własny FSO, jak zostało to przestawione poniżej.
Źródło finansowania(w tys.
PLN) _BAR_ Poszczególne lata restrukturyzacji _BAR_ Razem _BAR_
2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_
Wkład spółki _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 4628903 _BAR_
Pomoc publiczna _BAR_ _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 827601 _BAR_
Razem _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 5456504 _BAR_
(30) Restrukturyzacja finansowa zobowiązań prywatnych i publicznych spółki odbywa się w drodze porozumienia zawartego z udziałowcami i głównymi wierzycielami, ugody sądowej z innymi wierzycielami oraz poprzez różne formy pomocy publicznej, w tym gwarancje państwa.
(31) Pierwszy rodzaj środków obejmuje umowy o restrukturyzację zadłużenia zawierane z wierzycielami prywatnymi i publicznymi, które według władz Polski, nie obejmują pomocy państwa.
We wrześniu 2003 r., podpisano porozumienie z głównymi wierzycielami FSO, w tym ze Skarbem Państwa, sześcioma polskimi bankami i dwoma koreańskimi instytucjami finansowymi, mające na celu restrukturyzację niektórych z ich roszczeń.
Restrukturyzacja zadłużenia obejmowała w szczególności:
a) zamianę zobowiązań wobec głównych udziałowców FSO (DMC i Skarbu Państwa) na kapitał własny w kwocie [3000000000-4000000000] [3] PLN;
Specyfikacja(w tys. zł) _BAR_ Dług FSO _BAR_ Odsetki _BAR_ Całkowite zobowiązania _BAR_ Kwota zobowiązań zamienionych na kapitał własny _BAR_ Umorzenie zadłużenia _BAR_ Redukcja zadłużenia w % _BAR_
DMC _BAR_ [2000000-3000000] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 100 % _BAR_
Skarb Państwa _BAR_ [150000-300000] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ 95 % _BAR_
b) restrukturyzacja roszczeń banków (sześć polskich banków), obejmująca odroczenie spłaty w wysokości [150000000-300000000] [3] PLN w ratach […], spłatę [150000000-200000000] [3] PLN w drodze sprzedaży niektórych środków nieprodukcyjnych, oraz umorzenie roszczeń przez banki na kwotę [ponad 1000000000] [3] PLN.
(32) W dniu 17 września 2003 r.
FSO złożyła w sądzie wniosek o wszczęcie postępowania układowego, a w dniu 30 września 2003 r.
Sąd Gospodarczy miasta Warszawy wydał decyzję w sprawie otwarcia takiego postępowania.
Układ z 621 wierzycielami (z których 94 % to wierzyciele prywatni) na łączną kwotę zadłużenia 196148692 PLN (40866124 EUR) został zatwierdzony przez Sąd w dniu 5 listopada 2004 r.
(33) Wierzyciele zostali podzieleni na dwie grupy, w zależności od wysokości należności.
Warunki układu są takie same dla wszystkich wierzycieli, a długi względem wierzycieli publicznych nie były zabezpieczone.
W wyniku postępowania układowego zakładana efektywna redukcja omawianych zobowiązań ma wartość 126668000 PLN (26390338 EUR), co stanowi ok.
70 % łącznej kwoty.
Opis środków pomocy państwa
(34) Według polskich władz środki na restrukturyzację finansową obejmujące pomoc państwa dotyczą:
1) restrukturyzacji zobowiązań publicznych (takich jak zobowiązania podatkowe, koszty egzekucji zobowiązań z tytułu należnego podatku dochodowego od osób prawnych, zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, podatki od nieruchomości, itp.) nieobjętych wspomnianym wyżej porozumieniem, poprzez ich odpisanie, odroczenie płatności, rozłożenie na raty oraz przekazanie aktywów za zobowiązania;
2) pożyczek gwarantowanych przez Skarb Państwa oraz pomocy udzielonej w formie subsydiów i dodatkowej kapitalizacji.
(35) Władze przyznające pomoc to Skarb Państwa, Ministerstwo Finansów, Urzędy Skarbowe, władze samorządowe, Urzędy Celne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
(36) Gwarancja Skarbu Państwa stanowi najbardziej znaczący środek pomocy państwa, ponieważ dotyczy ona pożyczki na kwotę 612896000 PLN (127692383 EUR) przeznaczonej na inwestycję związaną z produkcją nowych modeli samochodów.
Pozostałymi ważnymi środkami są: zasilenie kapitałowe ze środków Skarbu Państwa w kwocie 26215000 PLN (5461701 EUR) z przeznaczeniem na sfinansowanie odpraw dla pracowników oraz na zwiększenie kapitału obrotowego w kwocie 26562000 PLN (5533996 EUR) [5].
(37) Różne środki pomocowe przedstawione przez polskie władze (wraz z odpowiadającymi im wartościami wyrażonymi ekwiwalentem dotacji netto), są następujące:
Lp. _BAR_ Data przyznania pomocy państwa _BAR_ Instytucja przyznająca pomoc/rodzaj zobowiązania _BAR_ Forma pomocy państwa _BAR_ Kwota zadłużenia/Wartość nominalna środka(w tys.
PLN) _BAR_ Wartość pomocy państwa wyrażona ekwiwalentem dotacji netto(w tys.
PLN) _BAR_
1 _BAR_ 22.1.2004 _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie _BAR_ Odroczenie rozłożonej na raty płatności,Płatne od 30 stycznia 2004 r. do 30 maja 2009 r. _BAR_ 24011 _BAR_ 4274 _BAR_
2 _BAR_ 22.4.2004 _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób NiepełnosprawnychWpłaty na PFRON _BAR_ Odroczenie rozłożonej na raty płatności,Płatne w 16 kwartalnych ratach począwszy od 30 czerwca 2004 r. _BAR_ 1323 _BAR_ 444 _BAR_
3 _BAR_ 22.4 2004 _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób NiepełnosprawnychWpłaty na PFRON _BAR_ Umorzenie(należność główna + odsetki) _BAR_ 2254 _BAR_ 2254 _BAR_
4 _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób NiepełnosprawnychWpłaty na PFRON _BAR_ Umorzenie _BAR_ 626 _BAR_ 552 _BAR_
5 _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Miasto WarszawaPodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie _BAR_ 11747 _BAR_ 10368 _BAR_
6 _BAR_ 27.4.2004 _BAR_ Miasto WarszawaPodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie(należność główna + odsetki) _BAR_ 12282 _BAR_ 12282 _BAR_
7 _BAR_ 31.3.2004 _BAR_ Starostwo Powiatowe w EłkuOpłata za wieczyste użytkowanie gruntu _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2004 r. _BAR_ 56 _BAR_ 1 _BAR_
8 _BAR_ 14.4.2004 _BAR_ Urząd Miasta w EłkuPodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie _BAR_ 134 _BAR_ 119 _BAR_
9 _BAR_ 16.4.2004 _BAR_ Urząd Miasta w EłkuPodatek od nieruchomości _BAR_ Rozłożenie na raty płatne:I rata — kwiecień 2004 r.II rata — lipiec 2004 r.III rata — grudzień 2004 r.IV rata — kwiecień 2005 r.V rata — lipiec 2005 r.VI rata — kwiecień 2006 r.VII rata — lipiec 2006 r. _BAR_ 411 _BAR_ 328 _BAR_
10 _BAR_ 16.4.2004 _BAR_ Urząd Miasta w EłkuPodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie(należność główna + odsetki) _BAR_ 246 _BAR_ 246 _BAR_
11 _BAR_ 29.4.2004 _BAR_ Urząd Miasta w KożuchowiePodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie(należność główna + odsetki) _BAR_ 344 _BAR_ 344 _BAR_
12 _BAR_ 29.4.2004 _BAR_ Urząd Miasta w KożuchowiePodatek od nieruchomości _BAR_ Odroczenie rozłożonej na raty płatności, płatnej w 16 ratach kwartalnych począwszy od 30 czerwca 2004 r. _BAR_ 625 _BAR_ 131 _BAR_
13 _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Drugi Mazowiecki Urząd Skarbowy w WarszawiePodatek od czynności cywilno-prawnych _BAR_ Odroczenie rozłożonej na 15 rat płatności,I rata płatna dnia 31 maja 2004 r. _BAR_ 2258 _BAR_ 69 _BAR_
14 _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Drugi Mazowiecki Urząd Skarbowy w WarszawiePodatek od czynności cywilno-prawnych _BAR_ Odroczenie rozłożonej na 15 rat płatności,I rata płatna 1 sierpnia 2004 r. _BAR_ 1062 _BAR_ 28 _BAR_
15 _BAR_ 31.3.2004 _BAR_ Urząd Skarbowy Warszawa-PragaPodatek akcyzowy _BAR_ Umorzenie _BAR_ 1796 _BAR_ 1551 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ RAZEM _BAR_ 59175 _BAR_ 32991 _BAR_
Lp. _BAR_ Domniemana data umowy lub decyzji/przedłożone dowody _BAR_ Instytucja przyznająca pomoc państwa/rodzaj zobowiązania _BAR_ Forma pomocy państwa _BAR_ Kwota zadłużenia/nominalna wartość stosowanych środków(w tys.
PLN) _BAR_ Wartość pomocy państwa wyrażona ekwiwalentem dotacji netto(w tys.
PLN) _BAR_
1 _BAR_ 27.11.2003Rozporządzenie Ministra Finansów z 27 listopada 2003 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów płatników podatku dochodowego od osób prawnych _BAR_ Skarb Państwa _BAR_ Porozumienie z bankami _BAR_ do 89000 _BAR_ do 89000 _BAR_
2 _BAR_ 7.4.2004Projekt aktu notarialnego umowy, protokół z zebrania ogłaszającego przyznanie dotacji dla FSO, konferencja prasowa ogłaszająca przyznanie pomocy, działania prawne niezbędne dla zawarcia umowy i otrzymania pomocy, tj. przyjęcie uchwały podczas nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy FSO w sprawie podwyższenia kapitału _BAR_ Skarb Państwa _BAR_ Zasilenie kapitałowe z przeznaczeniem na kapitał obrotowy _BAR_ 26562 _BAR_ 23827 _BAR_
3 _BAR_ Skarb Państwa _BAR_ Dotacja na sfinansowanie odpraw dla pracowników _BAR_ 26215 _BAR_ 21234 _BAR_
4 _BAR_ 13.4.2004Pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów _BAR_ Ministerstwo Finansów _BAR_ Gwarancje i poręczenia na kredyt inwestycyjny _BAR_ 612896 _BAR_ 612896 _BAR_
5 _BAR_ 2004 r., Decyzja dotycząca jedynie rozłożenia zobowiązań na raty, ale nie umorzenia _BAR_ Urząd Skarbowy Warszawa-PragaPodatek dochodowy _BAR_ Umorzenie _BAR_ 34860 _BAR_ 34860 _BAR_
6 _BAR_ 2004 r., Decyzja dotycząca jedynie rozłożenia zobowiązań na raty, ale nie umorzenia _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Społecznych _BAR_ Umorzenie _BAR_ 1586 _BAR_ 1586 _BAR_
7 _BAR_ II połowa 2004 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób NiepełnosprawnychWpłaty na PFRON _BAR_ Umorzenie, odroczenie spłaty w postaci 5 kwartalnych rat; I rata płatna 30 czerwca 2005 r. _BAR_ 390 _BAR_ 390 _BAR_
370 _BAR_ 14 _BAR_
8 _BAR_ I połowa 2005 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób NiepełnosprawnychWpłaty na PFRON _BAR_ Umorzenie, odroczenie spłaty w postaci 6 kwartalnych rat;I rata płatna 1 stycznia 2006 r. _BAR_ 300 _BAR_ 300 _BAR_
300 _BAR_ 8 _BAR_
9 _BAR_ I połowa 2005 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Miasto WarszawaPodatek od nieruchomości _BAR_ Odroczenie 12 miesięcznych ratI rata płatna 2 stycznia 2006 r. _BAR_ 5872 _BAR_ 198 _BAR_
10 _BAR_ 2005 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Miasto WarszawaDzielnica BiałołękaOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2005 r. _BAR_ 376 _BAR_ 8 _BAR_
11 _BAR_ 2005 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Urzędy miejskie Miasta WarszawaOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2005 r. _BAR_ 2022 _BAR_ 42 _BAR_
12 _BAR_ 2005 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Starostwo Powiatowe w EłkuOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2005 r. _BAR_ 56 _BAR_ 1 _BAR_
13 _BAR_ I połowa 2004 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Urząd Miasta w EłkuPodatek od nieruchomości _BAR_ Odroczenie spłaty w postaci 12 miesięcznych rat zobowiązań za kwiecień, maj 2004 r.I rata płatna 31 grudnia 2004 r. _BAR_ 215 _BAR_ 6 _BAR_
14 _BAR_ II połowa 2004 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Urząd Miasta w EłkuPodatek od nieruchomości _BAR_ Odroczenie spłaty w postaci 12 miesięcznych ratI rata płatna do 30 czerwca 2005 r. _BAR_ 323 _BAR_ 11 _BAR_
15 _BAR_ II połowa 2004 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Urząd Miasta w KożuchowiePodatek od nieruchomości _BAR_ Odroczenie spłaty w postaci 12 miesięcznych ratI rata płatna 1 stycznia 2005 r. _BAR_ 463 _BAR_ 9 _BAR_
16 _BAR_ 2004 r., pisemna deklaracja przekazana UOKiK "uznająca plan restrukturyzacji za ważny" _BAR_ Wojewoda Mazowiecki wraz z urzędami miejskimi Miasta WarszawaOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Umorzenie opłaty za rok 2004 _BAR_ 2349 _BAR_ 2349 _BAR_
17 _BAR_ 2004 r., zgoda ustna _BAR_ Starostwo Powiatowe w OpoluOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2004 r. _BAR_ 79 _BAR_ 2 _BAR_
18 _BAR_ 2005 r., zgoda ustna _BAR_ Starostwo Powiatowe w OpoluOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2005 r. _BAR_ 79 _BAR_ 2 _BAR_
19 _BAR_ 2004 r., zgoda ustna _BAR_ Starostwo Powiatowe w NysieOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2004 r. _BAR_ 89 _BAR_ 2 _BAR_
20 _BAR_ 2005 r., zgoda ustna _BAR_ Starostwo Powiatowe w NysieOpłata za wieczyste użytkowanie gruntów _BAR_ Odroczenie zapłaty do 31 grudnia 2005 r. _BAR_ 89 _BAR_ 2 _BAR_
21 _BAR_ II połowa 2004 r., zgoda ustna _BAR_ Urząd Miejski w NysiePodatek od nieruchomości _BAR_ Umorzenie,Odroczenie spłaty płatnej 16 kwartalnych w ratach _BAR_ 341 _BAR_ 341 _BAR_
341 _BAR_ 25 _BAR_
22 _BAR_ 2005 r., zgoda ustna _BAR_ Drugi Mazowiecki Urząd Skarbowy w WarszawiePodatek od czynności cywilno-prawnych _BAR_ Umorzenie _BAR_ 1129 _BAR_ 1129 _BAR_
23 _BAR_ 2005 r., zgoda ustna _BAR_ Drugi Mazowiecki Urząd Skarbowy w WarszawiePodatek od czynności cywilno-prawnych _BAR_ Umorzenie _BAR_ 531 _BAR_ 531 _BAR_
24 _BAR_ I połowa 2004 r., zgoda ustna _BAR_ II Urząd Celny w WarszawieOpłaty celne _BAR_ Odroczenie zapłaty za maj, czerwiec 2004 r. do grudnia 2004 r. _BAR_ 1050 _BAR_ 16 _BAR_
25 _BAR_ II połowa 2004 r., zgoda ustna _BAR_ II Urząd Celny w WarszawieOpłaty celne _BAR_ Odroczenie zapłaty za lipiec, sierpień 2004 r. do stycznia 2005 r. _BAR_ 1000 _BAR_ 13 _BAR_
26 _BAR_ 2004 r. zgoda ustna _BAR_ Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej/Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki WodnejSkarb Państwa _BAR_ Subsydium lub kredyt preferencyjny na sfinansowanie kosztów wdrożenia i obsługi, do końca 2008 r., systemu odzysku samochodów oraz kosztów adaptacji do wymogów prawnych w zakresie ochrony środowiska. _BAR_ 7170 _BAR_ 5808 _BAR_
_BAR_ _BAR_ _BAR_ RAZEM _BAR_ 817053 _BAR_ 794610 _BAR_
_BAR_ _BAR_ ŁĄCZNIE (TABELE I — II) _BAR_ _BAR_ 876228 _BAR_ 827601 _BAR_
III.
OCENA
1.
"Procedura przejściowa"
1.1.
Ramy prawne — procedura "przejściowa" oraz pojęcie "mające zastosowanie po"
(38) Procedura "przejściowa" została opisana w załączniku IV sekcja 3 do Aktu Przystąpienia.
Stanowi ona ramy prawne dla oceny programów pomocowych i poszczególnych środków pomocowych wdrażanych w nowych Państwach Członkowskich przed datą przystąpienia do UE i wciąż mających zastosowanie po tej dacie.
Procedura ta odnosi się do tych programów i środków pomocowych, które nie zostały jeszcze zamieszczone na liście "istniejących środków pomocowych" dołączonej do załącznika IV do Aktu Przystąpienia, a które zostały wdrożone po 10 grudnia 1994 r.
Środki pomocowe wdrożone przed 10 grudnia 1994 r. i mające zastosowanie po przystąpieniu do UE uznawane są za istniejącą pomoc, w rozumieniu art. 88 ust. 1 Traktatu WE.
W tym względzie właściwym kryterium oceny jest prawnie wiążący akt prawny, na mocy którego właściwe władze krajowe przyznały pomoc [7].
(39) W ramach procedury przejściowej najpierw władze krajowe odpowiedzialne za monitorowanie pomocy państwa (w Polsce Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) muszą ocenić zgodność z zasadami wspólnego rynku stosowanych środków pomocowych, mających zastosowanie po przystąpieniu.
Następnie, po przekazaniu przez władze polskie informacji, Komisja bada zgodność mających zastosowanie po przystąpieniu środków pomocy państwa z zasadami wspólnego rynku.
Jeżeli Komisja ma poważne wątpliwości odnośnie zgodności tych środków z acquis communautaire, może ona wnieść swoje zastrzeżenia w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania kompletnej informacji.
W przeciwnym wypadku, jeżeli Komisja nie zgłosi żadnych zastrzeżeń w określonym terminie, środki te zostaną uznane od daty przystąpienia za istniejącą pomoc.
(40) Środki pomocowe przyznane przed przystąpieniem i nie mające zastosowania po przystąpieniu ("nie mające zastosowania po") nie mogą być badane przez Komisję ani w ramach procedur ustanowionych w art. 88 Traktatu WE, ani w ramach procedury przejściowej.
Zważywszy, że procedura przejściowa określa tylko czy dany środek pomocowy stanowi istniejącą pomoc dla celów postępowań w sprawie pomocy państwa prowadzonych po przystąpieniu, nie upoważnia ona Komisji ani nie wymaga od niej dokonywania przeglądu środków pomocowych, które nie mają zastosowania po przystąpieniu.
(41) Jedynie środki pomocowe, w ramach których po przystąpieniu można przyznawać dodatkową pomoc, lub zwiększać kwotę pomocy już przyznanej, mogą zostać uznane za pomoc istniejącą zgodnie z procedurą przejściową — jeżeli zostaną spełnione określone warunki — i w związku z tym podlegać tej procedurze.
Z drugiej strony procedura przejściowa nie ma zastosowania w odniesieniu do środków pomocowych, które zostały już przyznane ostatecznie, bezwarunkowo i na konkretną kwotę jeszcze przed przystąpieniem.
Ponownie tutaj, w celu ustalenia czy z tym przypadkiem mamy do czynienia, właściwym kryterium oceny jest prawnie wiążący akt prawny, na mocy którego właściwe władze krajowe przyznały pomoc.
(42) W przypadku braku takiego aktu prawnego uznaje się, że pomoc nie została przyznana przed przystąpieniem i stanowi nową pomoc, której zgodność ze wspólnym rynkiem oceniana jest przez Komisję na podstawie art. 87 i 88 Traktatu WE.
(43) Nowa pomoc musi być oceniona w chwili jej przyznania; za przyznanie pomocy uznaje się prawne zobowiązanie państwa, a nie wypłatę pomocy.
Wszelkie płatności, obecne lub przyszłe, w ramach danego zobowiązania prawnego stanowią jedynie wykonanie zobowiązania i nie mogą być rozumiane jako pomoc nowa lub dodatkowa.
W związku z powyższym Komisja uważa, że aby pomoc została uznana za mającą zastosowanie po przystąpieniu należy wykazać jej zdolność do wytworzenia po przystąpieniu dodatkowych korzyści, nieznanych lub niedokładnie znanych w momencie przyznawania pomocy.
(44) Komisja uznaje poszczególne środki pomocowe za mające zastosowanie po przystąpieniu w rozumieniu załącznika IV sekcja 3 do Aktu Przystąpienia, jeżeli dokładne zaangażowanie ekonomiczne państwa nie było znane w dniu przyznania pomocy, ani później w dniu przystąpienia.
(45) Odnośnie gwarancji, aby środek pomocowy został uznany za nie mający zastosowania po przystąpieniu muszą być spełnione następujące warunki:
- ryzyka są dokładnie zdefiniowane i zawarte w wyczerpującym wykazie zamkniętym do daty przystąpienia,
- przewidziano pułap płatności,
- odnosi się on do zdarzeń, które już miały miejsce przed dniem przyznania pomocy, a nie do zdarzeń przyszłych.
1.2.
Poszczególne środki pomocowe
(46) Na podstawie wyżej opisanych zasad pierwsza ocena Komisji skoncentrowała się na określeniu, czy proponowane środki pomocowe wymienione wyżej w tabelach IV i V: a) zostały przyznane przed przystąpieniem, ale nie mają zastosowania po przystąpieniu; b) zostały przyznane przed przystąpieniem i mają zastosowanie po przystąpieniu; lub c) nie zostały przyznane przed przystąpieniem i stanowią nową pomoc.
(47) Na podstawie dostarczonych informacji wszystkie środki pomocowe wydają się należeć jedynie do kategorii a) lub c), jako że albo zostały przyznane przed przystąpieniem i nie mają zastosowania po, albo nie zostały jeszcze przyznane, przez co stanowią nową pomoc.
Środki pomocowe 1 do 15 z tabeli IV i środki pomocowe 1 do 3 z tabeli V (łącznie 167052000 PLN lub 34804044 EUR): przyznane przed przystąpieniem i nie mające zastosowania po przystąpieniu.
(48) Wszystkie środki od 1 do 15 z tabeli IV powyżej, na kwotę 32991000 PLN (6873430 EUR) zostały przyznane między dniem 22 stycznia a 30 kwietnia 2004 r., tj. przed przystąpieniem, na mocy decyzji władz publicznych.
Środki te obejmują umorzenia, odroczenie spłaty i rozłożenie na raty zadłużenia FSO wynikającego ze zobowiązań podatkowych i zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.
Władze polskie dostarczyły kopie umów między odnośnymi instytucjami publicznymi, w tym Skarbem Państwa, a FSO lub decyzje odnośnych instytucji publicznych, z podaniem kwot pomocy państwa i innych szczegółów dotyczących przyznania pomocy.
Komisja uznaje więc, że środki te zostały przyznane przed przystąpieniem.
Ponadto, jako że czynności podjęte przed przystąpieniem jasno określały zaangażowanie instytucji publicznych w spółce (kwoty zostały określone i nie mogą ulec zmianie w przyszłości), Komisja uznaje te środki, jako nie mające zastosowania po przystąpieniu.
(49) Odnośnie środka 1 z tabeli V, na kwotę 89 mln PLN (18,5 mln EUR), dotyczącego porozumienia FSO z bankami, władze polskie przedłożyły tekst rozporządzenia Ministra Finansów nr 1969 z 27 listopada 2003 r., w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych banków.
W szczególności rozporządzenie zwolniło z podatku dochodowego banki, które przyznały pożyczki FSO do 31 lipca 2003 r. i które ustanowiły fundusze na restrukturyzację FSO; zwolnienie z podatku dotyczyło tylko dochodu związanego z deprecjacją pożyczek dla FSO na lata 2004-2006.
Komisja uważa, że środek 1 z tabeli V został przyznany przed przystąpieniem, ponieważ wyżej wymienione rozporządzenie jest aktem ostatecznym, prawnie zobowiązującym Ministerstwo do przyznania pomocy.
Ponadto Komisja uważa, że pomoc nie ma zastosowania po przystąpieniu, ponieważ maksymalne zaangażowanie Skarbu Państwa było znane jeszcze przed przystąpieniem, a roszczenia były jasno i ostatecznie określone.
(50) Środki 2 i 3 z tabeli V dotyczą pomocy udzielonej przez Skarb Państwa w postaci dotacji na sfinansowanie odpraw dla pracowników oraz zasilenie kapitałowe w wysokości 45061000 PLN [8] (9388125 EUR).
Władze polskie przedstawiły następujące dokumenty i informacje na temat tych środków:
- 7 kwietnia 2004 r. urzędnicy Ministerstwa Skarbu Państwa rekomendowali przyznanie pomocy; następnego dnia Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa ogłosił jej przyznanie podczas spotkania z przedstawicielami FSO i zadecydował o uzależnieniu transferu środków pomocowych do FSO (pomoc zostanie przekazana) od uzyskania pozytywnej opinii Prezesa UOKiK (otrzymana w dniu 28 kwietnia 2004 r.),
- decyzja została ogłoszona na konferencji prasowej i opublikowana w polskiej prasie,
- następnie FSO zwolniła pracowników na warunkach przewidzianych w planie restrukturyzacji i rozpoczęła realizację czynności prawnych niezbędnych dla dokonania płatności odnośnych kwot, tj. podjęcie uchwały na nadzwyczajnym zgromadzeniu akcjonariuszy FSO w sprawie podwyższenia kapitału, przygotowanie projektu aktu notarialnego w sprawie umowy ze Skarbem Państwa, podjęcie wielu innych czynności prawnych niezbędnych do zawarcia umowy i otrzymania pomocy (jak otwarcie specjalnych kont bankowych na środki pomocowe, wydanie deklaracji przyjmującej warunki umowy, oraz przesłanie jej do sądu i zatwierdzenie jej przez sąd zajmujący się postępowaniem układowym).
(51) Komisja uznaje, że polskie władze przedstawiły wystarczające dowody na to, że środki te zostały przyznane przed przystąpieniem i nie mają zastosowania po, ze względu na ich jednorazowy charakter i nie spowodują dalszego wzrostu pomocy w przyszłości.
(52) W związku z powyższym środki opisane w punktach 48 do 51, nie będą badane przez Komisję w ramach procedur ustanowionych w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Jednakże kwota tej pomocy musi być uwzględniona przy ocenie zgodności środków pomocowych przyznanych po przystąpieniu.
Środki pomocowe 4 do 26 z tabeli V (na łączną kwotę 660,5 mln PLN — 137,6 mln EUR): środki jeszcze nieprzyznane, w związku z tym stanowiące nową pomoc państwa.
(53) Na podstawie dotychczas otrzymanych informacji wydaje się, że środki 4 do 26 z tabeli V na kwotę 660549000 PLN (137620482 EUR) nie zostały jeszcze przyznane.
(54) Odnośnie gwarancji stanowiącej największą część pomocy (środek 4 z tabeli V), polskie władze przedstawiły pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów z dnia 13 kwietnia 2004 r. zawierające następujące oświadczenie: Z zastrzeżeniem kilku warunków Ministerstwo Finansów akceptuje informacje dotyczące postanowień planu restrukturyzacji FSO odnośnie możliwości przyznania w roku 2004 pomocy w formie poręczenia lub gwarancji, nieprzekraczającej 676 mln PLN [9].
Jednakże kwota poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa zapisana w planie restrukturyzacji nie może być traktowana jako podstawa roszczeń spółki wobec Skarbu Państwa, ani też jako bezwarunkowa obietnica przyznania gwarancji.
Kwota pomocy wskazana w planie restrukturyzacji, przeliczona na ekwiwalent dotacji netto, również budzi wątpliwości, ponieważ równa jest wartości nominalnej pomocy, którą planowano przyznać w postaci gwarancji.
Oznacza to, ze współczynnik ryzyka związanego z przyznaniem planowanej gwarancji Skarbu Państwa został określony na poziomie 100 %.
W takim przypadku, zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa odnośnie poręczeń i gwarancji, niemożliwe będzie udzielenie gwarancji przez Skarb Państwa.
(55) Co więcej, pismo to było adresowane do UOKiK, a nie do FSO.
Na tej podstawie, oraz na podstawie zacytowanego sformułowania, zdaniem Komisji pismo nie stanowi prawnie wiążącego zobowiązania Ministerstwa względem spółki.
Zgodnie z powyższym Komisja wstępnie ocenia, że ponieważ odnośne władze nie były zobowiązane wobec firmy przed przystąpieniem, pomoc nie została przyznana przed przystąpieniem.
(56) Dla środków 5 i 6 z tabeli V, polskie władze przedstawiły decyzje odnośnych władz, ale tylko te dotyczące rozłożenia należności na raty.
Zgodnie z dostępnymi informacjami Polska zamierza umorzyć te środki.
Jednakże polskie władze nie dostarczyły żadnej decyzji zobowiązującej Urząd Skarbowy w Warszawie do umorzenia tych środków.
Dlatego Komisja uważa, że środki pomocowe w postaci umorzenia nie zostały jeszcze przyznane.
(57) Co się tyczy środków 7 do 16 z tabeli V, polskie władze przedstawiły UOKiK pisemne deklaracje odnośnych organów publicznych wydane przed 1 maja 2004 r.
Deklaracje te jedynie na poziomie ogólnym potwierdzały ich zamiar uznania planu restrukturyzacji za wiążący, bez podania żadnych szczegółów odnośnie konkretnych środków, kwot lub terminu podjęcia decyzji o przyznaniu pomocy.
Komisja doszła zatem do podobnego wniosku, jak w przypadku środków 4 do 6.
(58) Odnośnie środków 17 do 26 z tabeli V, polskie władze stwierdziły, że odpowiednie organy przyznały pomoc, wyrażając zgodę tylko ustnie i nie przedstawiły żadnych dowodów na to, że odpowiednie władze były zobowiązane przed przystąpieniem do przyznania tych środków pomocowych.
Komisja doszła zatem do podobnego wniosku jak powyżej.
(59) Biorąc pod uwagę przedstawione dotychczas przez polskie władze informacje Komisja uważa, na podstawie podanych wyżej przesłanek, że instrumenty 4 do 26 z tabeli V stanowią nową pomoc i muszą być oceniane zgodnie z art. 88 Traktatu WE, w ramach odpowiednich przepisów dotyczących pomocy państwa.
1.3.
Wnioski
(60) Zgodnie z powyższym Komisja uważa, że:
a) środki 1 do 15 z tabeli IV oraz 1 do 3 z tabeli V (na kwotę 167 mln PLN — 35 mln EUR) zostały przyznane przed przystąpieniem i nie mają zastosowania po przystąpieniu;
b) środki 4 do 26 z tabeli V (na kwotę ok.
660 mln PLN — 138 mln EUR) nie zostały przyznane przed przystąpieniem i w związku z tym stanowią nową pomoc.
2.
Pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE
(61) Artykuł 87 ust. 1 Traktatu WE stanowi, że wszelka pomoc przyznana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych, w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez faworyzowanie niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów, a także wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi, jest niezgodna z zasadami wspólnego rynku.
(62) Zgłoszone subsydia, umorzenia, odroczenia spłaty i rozkładanie ich na raty przez jednostki publiczne, jak również gwarancja Skarbu Państwa, angażują środki publiczne.
Poza tym przyznają one korzyści FSO poprzez redukcję kosztów, które w normalnych warunkach spółka musiałaby ponieść, jak również zezwalają spółce na zaciągnięcie pożyczek, które firma mająca takie trudności nie otrzymałaby na wolnym rynku bez gwarancji Państwa.
Ponadto FSO zaangażowana jest w produkcję samochodów, która to działalność obejmuje wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
Dlatego też środki 4 do 26 z tabeli V, które nie zostały przyznane przed przystąpieniem i stanowią nową pomoc, są uznawane za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
(63) Odnośnie potencjalnej pomocy państwa dla inwestora Komisja odnotowała, że nie został zorganizowany otwarty przetarg na prywatyzacje FSO.
Polski rząd mianował niezależnego konsultanta, który obecnie wycenia wartość firmy w celu ustalenia ceny akcji.
Informacje dostarczone na tym etapie przez polskie władze są niewystarczające do oceny, czy zakup FSO przez […] zostanie dokonany po cenie rynkowej, jako że warunki umowy nie zostały przekazane Komisji.
Komisja nie może na tym etapie wykluczyć, że umowa między Skarbem Państwa i inwestorem mogłaby zawierać elementy pomocy dla inwestora, które będą musiały zostać poddane ocenie.
Komisja domaga się zatem od polskich władz przedstawienia kopii odpowiedniej umowy, wraz ze wszystkimi niezbędnymi informacjami na ten temat.
3. Wyłączenia na mocy art. 87 ust. 2 i art. 87 ust. 3 Traktatu WE
(64) Wyłączenia opisane w art. 87 ust. 2 Traktatu WE nie mają zastosowania do omawianego przypadku. Jeżeli zaś chodzi o wyłączenia na podstawie art. 87 ust. 3 Traktatu WE, jako że głównym celem pomocy jest przywrócenie długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa, można zastosować jedynie wyłączenie z art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE, zezwalające na przyznanie pomocy państwa na ułatwianie rozwoju niektórych sektorów gospodarki, o ile taka pomoc nie wpływa negatywnie na warunki handlu w stopniu zagrażającym wspólnym interesom.
3.1.
Wytyczne z 1999 r.
(65) Komisja oceni środki stanowiące nową pomoc oraz cały plan restrukturyzacji zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dotyczącymi ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw będących w trudnej sytuacji ekonomicznej.
Obecnie obowiązujące "Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw będących w trudniej sytuacji ekonomicznej" [10] ("wytyczne z 2004 r.") weszły w życie w dniu 10 października 2004 r.
Do środków zgłoszonych przed tą datą mają zastosowanie wcześniejsze wytyczne dotyczące ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw [11] z roku 1999 ("wytyczne z 1999 r.").
Przypadek niniejszy został zgłoszony w dniu 29 kwietnia 2004 r. w ramach procedury przejściowej, a w piśmie z dnia 5 stycznia 2005 r. polskie władze potwierdziły, że ich zgłoszenie należy traktować jako zawiadomienie zgodnie z art. 88 ust. 3 Traktatu WE odnośnie środków pomocowych, które zostaną uznane przez Komisje jako pomoc przyznana po przystąpieniu.
W rezultacie zastosowanie mają wytyczne z 1999 r., które obowiązywały w chwili dokonania zgłoszenia.
(66) Odnośnie środków przyznanych przed przystąpieniem, Komisja bada tylko te środki pomocowe, które mają zastosowanie po przystąpieniu.
Jednakże polskie władze zgłosiły te środki jako pomoc na restrukturyzację.
W celu oceny zgodności nowych środków pomocy na restrukturyzację niezbędna jest analiza całości planu restrukturyzacji zatwierdzonego przez władze wraz ze wszystkimi środkami, oraz ustalenie czy plan doprowadzi do przywrócenia rentowności firmy, ograniczając pomoc do niezbędnego minimum.
W rezultacie, oceniając zgodność nowej pomocy z kryteriami ustanowionymi w wytycznych z 1999 r. należy przeanalizować kompleksowo wszystkie środki pomocowe zawarte w planie restrukturyzacji, a nie tylko nową pomoc.
3.2.
Kwalifikowanie się przedsiębiorstwa
(67) Wytyczne z 1999 r. uznają przedsiębiorstwo za będące w trudnej sytuacji ekonomicznej, jeżeli nie jest ono w stanie odzyskać rentowności wykorzystując zasoby własne lub poprzez zgromadzenie funduszy od udziałowców lub poprzez pożyczki.
Wytyczne wymieniają również niektóre standardowe symptomy takiej sytuacji, jak np. rosnące straty lub malejące obroty.
(68) Obroty FSO spadły z 2,8 mld PLN (584 mln EUR) w roku 2000 do 725 mln PLN (151 mln EUR) w roku 2002.
W latach 2000-2002 spółka odnotowywała straty netto sięgające odpowiednio 2,1 mld PLN (438 mln EUR), 1,1 mld PLN (229 mln EUR) i 425 mln PLN (89 mln EUR).
Dodatkowo niepokryte straty z lat poprzednich wraz z wynikiem finansowym w danym roku przekraczają 50 % kapitału zakładowego w wysokości 2,1 mld PLN.
Ponadto główny udziałowiec FSO, DMC, również znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, po bankructwie w roku 2000.
FSO kwalifikuje się do uznania za przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji ekonomicznej, zgodnie z postanowieniami zawartymi w sekcji 2.1. wytycznych z 1999 r.
3.3.
Umowy o restrukturyzacji zadłużenia z wierzycielami publicznymi
(69) Jak zaznaczono w punkcie 30 i następnych, według polskich władz umowy o restrukturyzacji zadłużenia z wierzycielami publicznymi nie angażują pomocy państwa, jako że warunki ugody są takie same dla wszystkich wierzycieli, łącznie z publicznymi.
Jednak, w związku z tym, że niektórym bankom przyznano szczególne korzyści, na mocy rozporządzenia z dnia 27 listopada 2003 r. (środek 1 z tabeli V), transakcje te nie mogłyby być przeprowadzone przez wierzycieli publicznych na warunkach wolnego rynku.
Wobec tego Komisja nie może na tym etapie wykluczyć obecności elementów pomocy państwa w tych umowach.
W takim przypadku umowy te stanowiłyby pomoc przyznaną przed przystąpieniem i nie mającą zastosowania po przystąpieniu, ponieważ porozumienie ze wszystkimi wierzycielami, łącznie z publicznymi, zostało zawarte przed przystąpieniem, a kwoty zadłużenia wraz z odsetkami, odroczone lub umorzone, zostały już jasno określone.
W związku z tym, nawet jeśli zawierały one element pomocy państwa, Komisja nie będzie ich dalej analizować.
Ponieważ jednak środki te należy uwzględnić przy ocenie zgodności całości planu restrukturyzacji, Komisja zwraca się do polskich władz o dostarczenie odpowiednich dokumentów oraz opinii UOKiK.
3.4.
Przywrócenie rentowności
(70) Aby środek został uznany za zgodny, na podstawie sekcji 3.2.2. lit. b) wytycznych z 1999 r., plan restrukturyzacji musi ustanawiać metody przywracania długoterminowej rentowności i dobrej kondycji finansowej firmy, w rozsądnym horyzoncie czasowym.
Plan taki należy przygotować w oparciu o realistyczne założenia, co do przyszłych warunków działania.
(71) W obecnym przypadku plan restrukturyzacji rozciąga się od czwartego kwartału 2003 r. do końca 2006 r., co można uznać za odpowiedni okres.
Fakt, że […] zamierza nabyć spółkę i zainwestować w nią znaczne środki możnaby uznać za znak, że niektóre rodzaje działalności FSO będą rentowne po restrukturyzacji spółki.
(72) Jednakże Komisja ma wątpliwości odnośnie niektórych aspektów planu.
Jak wspomniano w punkcie 22 powyżej, polskie władze wskazały w planie restrukturyzacji planowany poziom produkcji w wysokości [80000-110000] [3] samochodów w roku 2005 i [110000-140000] [3] w roku 2006, podczas gdy inwestor podał ostatnio, że planuje osiągniecie poziomu produkcji [70000-100000] [3] pojazdów w roku 2005 i [100000-130000] [3] pojazdów w roku 2006.
Poza tymi znacznymi różnicami między tymi dwoma zestawami liczb Komisja ma też wątpliwości dotyczące możliwości realizacji planu, biorąc pod uwagę, że poziom rentowności spółki został określony przez polskie władze na poziomie [130000-150000]* pojazdów rocznie.
Niniejszym polskie władze proszone są o wyjaśnienie związku między planowanym poziomem produkcji a progiem rentowności, jak również wpływu zmiany planu restrukturyzacji na osiągnięcie rentowności przez firmę, w szczególności na termin przywrócenia rentowności.
(73) Ponadto polskie władze powiadomiły Komisję, że plan restrukturyzacji został zaktualizowany w wyniku negocjacji z inwestorem.
Zgodnie z punktem 32 wytycznych z 1999 r., plan restrukturyzacji należy przedstawić Komisji wraz ze wszystkimi istotnymi szczegółami i powinien on w szczególności zawierać wyniki badań rynkowych.
Komisja niniejszym zwraca się do polskich władz o przedstawienie kopii zaktualizowanego planu restrukturyzacji i wszelkich istotnych informacji z nim związanych.
W szczególności należy przedstawić następujące dane:
- dalsze informacje na temat zdarzeń, które miały miejsce po bankructwie DMC oraz warunków, na których […] praw do głosu została przeniesiona na Skarb Państwa,
- pełny tekst zaktualizowanego planu restrukturyzacji,
- prezentację różnych założeń rynkowych wynikających z badań rynku, zawierające następujące informacje:
- dokładne określenie rynków, jakie zostały poddane badaniu,
- nazwy głównych konkurentów spółki, wraz z ich udziałem odpowiednio na rynku światowym, wspólnotowym lub krajowym,
- ewolucję udziału rynkowego spółki w ostatnich latach,
- ocenę całkowitych mocy produkcyjnych i popytu na poziomie wspólnotowym, wraz z wnioskami czy istnieje lub nie nadprodukcja na tym rynku,
- prognozy, na poziomie wspólnotowym, dotyczące trendów w popycie, globalnego potencjału i cen na rynku, na najbliższe pięć lat;
ostateczny harmonogram wdrożenia różnych środków, wraz z końcową datą realizacji planu restrukturyzacji,
prognozowany rachunek zysków i strat na najbliższe pięć lat, z szacunkowym zwrotem na kapitale i analizę wrażliwości w oparciu o kilka scenariuszy.
3.5.
Unikanie zbędnego zakłócania konkurencji
(74) Zgodnie z postanowieniami zawartymi w sekcji 3.2.2. lit. c) wytycznych z 1999 r., należy przyjąć środki w możliwie największym stopniu łagodzące potencjalne negatywne skutki pomocy w odniesieniu do konkurencji.
Pomoc nie powinna nadmiernie zakłócać konkurencji.
Oznacza to zazwyczaj ograniczenie obecności firmy na rynku po zakończeniu restrukturyzacji.
Obowiązkowe ograniczenie lub zmniejszenie obecności firmy na danym rynku jest czynnikiem kompensującym na korzyść konkurentów.
Ograniczenie takie powinno być proporcjonalne do zakłócenia, jakie wywołała pomoc na rynku, a w szczególności do względnej pozycji firmy na rynku lub rynkach.
(75) FSO produkuje samochody.
Jej udział na polskim rynku w roku 2003 wynosił 2,2 %.
Polskie władze stwierdziły, że FSO sprzeda, zlikwiduje lub zamknie niektóre niedochodowe rodzaje działalności i zmniejszy liczebność personelu.
(76) Zgodnie z punktem 54 wytycznych z 1999 r., warunki przyznania pomocy są mniej restrykcyjne odnośnie wdrożenia środków wyrównawczych na obszarach wspieranych.
W analizowaniu wpływu pomocy restrukturyzacyjnej na rynek i konkurencję, Komisja bierze pod uwagę fakt, że FSO jest zlokalizowane na obszarze wspieranym w rozumieniu w art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE.
(77) Komisja nie może jednakże na tym etapie stwierdzić, czy uniknięto zakłócenia konkurencji.
(78) Polskie władze nie przekazały wystarczających informacji odnośnie:
- rynku polskiego, UE-EOG i […] dla sprzedaży nowych samochodów osobowych, udziału FSO w tych rynkach i ewentualnych nadwyżek produkcji na tych rynkach, oraz
- środków, jakie FSO i/lub inwestor zamierzają podjąć, poza zmniejszeniem zdolności produkcyjnych już przewidzianym w planie restrukturyzacji i które mogą zostać uznane za rekompensatę dla konkurentów za zakłócenie konkurencji spowodowane pomocą państwa.
(79) Do momentu przedstawienia takich informacji Komisja nie może wykluczyć możliwości, że na rynku występują obecnie nadwyżki produkcji i że zastosowanie środków wyrównawczych na rzecz konkurentów może być konieczne dla uniknięcia nadmiernego zakłócenia konkurencji.
3.6.
Ograniczenie pomocy do minimum
(80) Zgodnie z postanowieniami zawartymi w sekcji 3.2.2. lit. d) wytycznych z 1999 r., kwota i intensywność pomocy muszą być ograniczone do niezbędnego minimum kosztów restrukturyzacji koniecznych do podjęcia restrukturyzacji firmy.
W związku z tym od beneficjenta pomocy oczekuje się udziału w znacznym stopniu w restrukturyzacji, wykorzystując środki własne lub środki pozyskane z zewnętrznych źródeł finansowania.
Co więcej sposób przyznania pomocy powinien unikać dostarczania firmie nadmiernych środków pieniężnych, które mogłyby zostać wykorzystane na agresywne działania niezwiązane z procesem restrukturyzacji, a powodujące zaburzenia na rynku.
(81) FSO rozpoczęła szereg inwestycyjnych i operacyjnych działań restrukturyzacyjnych.
Ponadto inwestor zapowiedział dalsze inwestycje w spółkę.
Tabela wymieniająca środki restrukturyzacyjne i źródła ich finansowania opiewa na kwotę 4,6 mld PLN (1 mld EUR), jako wkład własny inwestora, odpowiadający 85 % całkowitych kosztów restrukturyzacji.
Jako że pochodzenie tych funduszy nie zostało szczegółowo wyjaśnione, Komisja niniejszym zwraca się z wnioskiem do polskich władz o przedstawienie dokładniejszych informacji odnośnie kwoty określonej, jako wkład własny, jak również szczegółów dotyczących kosztów restrukturyzacji.
(82) Dodatkowo, na podstawie informacji przekazanych przez polskie władze, Komisja ma wątpliwości, czy pomoc na restrukturyzację FSO została rzeczywiście ograniczona do niezbędnego minimum.
Niektóre środki pomocowe wydają się być uwarunkowane wejściem inwestora, tj. mogą być uznane bardziej za zachętę dla inwestora niż absolutnie konieczną pomoc restrukturyzacyjną.
Przykładowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyraźnie oświadczył, że umorzy część zadłużenia FSO tylko, jeśli inwestor uzna to za warunek wstępny jego wejścia do spółki.
Dlatego też Komisja wyraża wątpliwość, czy pomoc została ograniczona do niezbędnego minimum.
3.7.
Zasada "pierwszy i ostatni raz"
(83) Zgodnie z postanowieniami zawartymi w sekcji 3.2.3. wytycznych z 1999 r., pomoc restrukturyzacyjna powinna być przyznana tylko jeden raz.
Jeżeli dana firma otrzymała już w przeszłości pomoc na restrukturyzację, i jeżeli od dnia zakończenia procesu restrukturyzacji upłynęło mniej niż 10 lat, Komisja zwykle zezwoliłaby na dalsze udzielanie pomocy restrukturyzacyjnej jedynie w wyjątkowych i niemożliwych wcześniej do przewidzenia warunkach.
(84) Plan restrukturyzacji, przedłożony wraz z zawiadomieniem, pochodzi z grudnia 2003 r.
W związku z trudną sytuacją ekonomiczną, FSO otrzymała w przeszłości pomoc na kwotę ok.
1,3 mln PLN (275000 EUR).
Komisja ma wątpliwości, co do możliwego związku między pomocą przyznaną w przeszłości a rozpatrywanymi środkami i ich znaczenia w odniesieniu do zasady "jednorazowej pomocy" i zwraca się o przekazanie dodatkowych informacji na temat środków pomocy udzielonej w przeszłości i czy była ta pomoc kiedykolwiek zwrócona.
(85) Jednakże, prima facie, z powodu ich ograniczonej kwoty środki te nie wydają się stanowić pomocy restrukturyzacyjnej i w związku z tym naruszać zasady "jednorazowej pomocy".
Według polskich władz żadne podobne środki nie zostały przyznane FSO.
(86) Na zakończenie, Komisja ma wątpliwości, czy środki pomocowe oraz obecny plan restrukturyzacji spełniają wszystkie wymagane warunki do objęcia ich wyłączeniem na mocy art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE.
IV.
DECYZJA
(87) W świetle powyższego Komisja postanowiła:
1) że środki 1 do 15 z tabeli IV oraz 1 do 3 z tabeli V, zgłoszone przez polskie władze w ramach procedury przejściowej, zostały przyznane przed i nie mają zastosowania po przystąpieniu, w rozumieniu załącznika IV sekcja 3 Aktu Przystąpienia; oraz
2) o wszczęciu procedury z art. 88 ust. 2 Traktatu WE odnośnie środków pomocowych 4 do 26 z tabeli V, z powodu wątpliwości dotyczących ich zgodności ze wspólnym rynkiem.
(88) W świetle powyższych rozważań, Komisja, działając zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 88 ust. 2 Traktatu WE, zwraca się do polskich władz o przedstawienie uwag, które pomogłyby dokonać oceny i pozwoliłyby wyjaśnić pozostałe wątpliwości, w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania niniejszego pisma.
(89) Komisja zwraca się do polskich władz o niezwłoczne przekazanie adresatowi pomocy kopii niniejszego pisma.
(90) Komisja pragnie przypomnieć Polsce, że art. 88 ust. 3 Traktatu WE ma skutek zawieszający oraz zwrócić uwagę na art. 14 rozporządzenia Rady (WE) 659/1999, które stanowi, że od beneficjenta można się domagać zwrotu bezprawnie przyznanej pomocy.
(91) Komisja przypomina także Polsce, że poinformuje zainteresowane strony, poprzez opublikowanie niniejszego pisma oraz jego streszczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Komisja powiadomi także zainteresowane strony w krajach EFTA, będących sygnatariuszami Porozumienia EOG, poprzez opublikowanie obwieszczenia w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej oraz powiadomi Urząd Nadzoru EFTA, poprzez wysłanie kopii niniejszego pisma.
Wszystkie zainteresowane strony zostaną zaproszone do przekazania swoich uwag w terminie jednego miesiąca od daty tych publikacji."
[1] Informacje poufne.
[2] Wszystkie kwoty przekazane przez władze polskie w złotych polskich (PLN) zostały przeliczone na euro (EUR) po kursie referencyjnym z dnia przystąpienia Polski do UE, tj. 1 maja 2004 r. 1 PLN = 0,20834 EUR.
[3] Informacje poufne.
[5] Wszystkie pozostałe kwoty oprócz tych dwóch zostały przedstawione przez władze Polski w wartości wyrażonej ekwiwalentem dotacji netto.
[7] Wyrok sądu pierwszej instancji z 14 stycznia 2004 r. w sprawie nr T-109/01, Fleuren Compost przeciw Komisji Europejskiej, nyr, ust. 74.
[8] Kwoty pomocy państwa, tak jak wszystkie inne kwoty (por. przypis 5) są wyrażone dalej ekwiwalentem dotacji netto, zgodnie z wyliczeniami władz Polski.
[9] Miałaby to być maksymalna kwota gwarancji, wyższa niż rzeczywista wielkość 612,8 mln PLN, wskazana w tamtym czasie przez Skarb Państwa, w przypadku gdyby był realizowany wariant II (znalezienie inwestora dopiero w 2006 r.).
[10] Dz.U. C 244 z 1.10.2004, str. 2.
[11] Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Niemcy
Pomoc państwa nr C 11/05. (ex N 21/05)
Pomoc na budowę rurociągu dla dostaw etylenu, Bawaria
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2005/C 100/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 16 marca 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Niemcy o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącej wyżej wspomnianego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna procedurę, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia oraz następującego po nim pisma, kierując je na następujący adres lub numer faksu:
Komisja Europejska/European Commission
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji/Directorate-General for Competition
Kancelaria ds. pomocy państwa/State aid Greffe
SPA 3, 6/5
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Niemcom.
Zainteresowane strony przekazujące uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości poufnością.
STRESZCZENIE
Niemcy powiadomiły o swym zamiarze przyznania Ethylene Pipeline Süd GmbH & Co.
KG, konsorcjum spółek chemicznych, 70 mln EUR na budowę rurociągu dla dostaw etylenu między Ludwigshafen a Münchsmünster.
Etylen jest pozyskiwany z ropy naftowej i stosowany w produkcji polimerów, które następnie służą do produkcji tworzyw sztucznych.
Rurociąg będzie miał długość 357 km, a jego całkowity koszt wyniesie 140 mln EUR.
Będzie on działał na zasadach "wspólnego przewoźnika", "otwartego dostępu", "niedyskryminujących opłat" oraz "minimalnego zysku".
Każdy producent i użytkownik etylenu będzie miał dostęp do rurociągu na tych samych warunkach.
W celu zapewnienia przestrzegania wyżej wymienionych zasad, przewidziano wolne możliwości produkcyjne.
Wspomniane zasady muszą być przestrzegane przez co najmniej 25 lat.
Beneficjentem jest Ethylene Pipeline Süd GmbH & Co.
KG, konsorcjum spółek BASF AG, Borealis Polymere GmbH, Clariant GmbH, OMV Deutschland GmbH, Ruhr Oel GmbH, Vinnolit Gmbh&Co KG i Wacker Chemie GmbH.
Transport rurociągiem jest bezpieczniejszy i bardziej przyjazny dla środowiska niż transport drogą wodną, kolejowy lub drogowy.
Dobrze rozwinięta sieć rurociągów miałaby strategiczne znaczenie dla producentów i konsumentów wykorzystujących etylen w omawianym regionie.
W ramach wstępnej oceny Komisja uważa, że wsparcie władz niemieckich stanowi pomoc państwa, a nie ogólny środek infrastrukturalny.
Komisja wyraża wątpliwość, czy przedmiotową pomoc można uznać za zgodną ze wspólnym rynkiem.
Korzyści dla ochrony środowiska, bezpieczeństwa transportu oraz natężenia ruchu drogowego wydają się żadne lub w najlepszym przypadku znikome.
Rurociąg może mieć strategiczne znaczenie dla przemysłu chemicznego w regionie, jednak może prowadzić do niepotrzebnego naruszenia zasad konkurencji.
Szacowana rentowność projektu jest niska, choć zyski dla istniejących producentów etylenu i propylenu mogą być znaczące.
Rurociąg może umożliwić znaczne natężenie transportu między znajdującymi się wzdłuż niego spółkami, ale może także stwarzać możliwości dostaw etylenu do dalszych regionów, gdzie może on bezpośrednio konkurować z etylenem pochodzącym od innych dostawców spoza Bawarii i Badenii-Wirtembergii.
Nie można także wykluczyć ważnych istotnego wpływu na rynek propylenu.
Przedmiotowy projekt jest w pewnym stopniu podobny do projektu rurociągu dla dostaw propylenu biegnącego z Rotterdamu przez Antwerpię do niemieckiego Zagłębia Ruhry — sprawy C67, 68 oraz 69/03 — dla którego Komisja zatwierdziła pomoc w dniu 16 czerwca 2004 r.
[1] Niemniej jednak istnieją trzy główne różnice: 1) W chwili obecnej między obszarami leżącymi na dwóch najdalszych końcach rurociągu nie ma znaczącego transportu etylenu, natomiast w przypadku rurociągu dla propylenu drogi wodne i kolejowe stanowiły rozsądną alternatywę. 2) W przeciwieństwie do sprawy dotyczącej rurociągu dla propylenu, opłaty za transport zakładają rabaty za przesył większych ilości, długoterminowe umowy oraz rezerwację z wyprzedzeniem.
Komisja wątpi, czy nie doprowadziłoby to do nieproporcjonalnych zysków spółek wchodzących w skład konsorcjum względem innych użytkowników. 3) W omawianym przypadku intensywność pomocy wynosi 50 %, a nie niecałe 30 % jak w drugim przypadku.
W świetle wyżej wymienionych wątpliwości Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające ustanowione w art. 88 ust. 2 TWE i zaprasza zainteresowane strony do zgłaszania uwag.
TEKST PISMA
"Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie nach Prüfung der von den deutschen Behörden über die vorerwähnte Maßnahme übermittelten Angaben beschlossen hat, das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.
1.
VERFAHREN
(1) Am 2.
Dezember 2003 teilte die Bundesregierung der Kommission ihre Absicht mit, die geplante Förderung eines Pipeline-Projekts zwischen Ludwigshafen (Baden-Württemberg) und Münchsmünster (Bayern) zu notifizieren.
(2) Am 12.
Januar 2005 meldeten die deutschen Behörden die besagte Maßnahme, die ihres Erachtens eine allgemeine Infrastrukturmaßnahme und keine staatliche Beihilfe darstellt, aus Gründen der Rechtssicherheit förmlich an.
2.
AUSFÜHRLICHE BESCHREIBUNG DES VORHABENS, EMPFÄNGER UND BEIHILFE
2.1 Die Ethylenindustrie
(3) Etyhlen, ein farbloses Gas, ist der einfachste ungesättigte Kohlenwasserstoff (Alken) und hat die chemische Formel CH2=CH2.
Dieses Olefin wird gewöhnlich aus Erdöl in petrochemischen Anlagen (so genannten Steamcrackern) gewonnen; dabei entstehen Ethylen und Propylen in einem festen Verhältnis.
Ethylen bildet die Grundlage für eine breite Palette von Polymeren (z.
B. Polyethylen, PVC und Polystyrol), die ihrerseits zur Herstellung von Kunststoffen für zahlreiche Anwendungen verwendet werden.
(4) Nach deutschen Angaben verfügte Westeuropa Ende 2002 über eine Produktionskapazität von 23,2 Mio.
Tonnen, von denen mehr als 10 Mio.
Tonnen allein auf Deutschland und die Benelux-Länder entfielen.
Zwischen 2002 und 2003 stieg die Produktion um 2,6 % auf 20,7 Mio.
Tonnen.
Da der Verbrauch in Westeuropa die Produktion übersteigt, mussten 2002 0,24 Mio.
Tonnen importiert werden.
Voraussichtlich dürfte der Verbrauch in den kommenden Jahren um ca.
2 % jährlich zunehmen.
In Mitteleuropa belief sich die Produktionskapazität Ende 2002 auf 2,24 Mio.
Tonnen, der Verbrauch erreichte 2 Mio.
Tonnen und dürfte in den kommenden Jahren um 5,5 % jährlich wachsen.
(5) Ethylen ist ein narkotisierendes, erstickendes, leicht entflammbares Gas, das mit der Luft explosionsfähige Gemische bildet und der höchsten Gefahrenklasse zugeordnet wird.
Aus Sicherheitsgründen erfolgt der Transport überwiegend durch Pipelines; für den Straßen- und Schienentransport gelten strenge Auflagen.
(6) In Europa gibt es derzeit mehrere regionale Ethylenleitungssysteme, die nicht zu einem zusammenhängenden Netz verbunden sind und nur etwa 50 % der Gesamtkapazität erfassen:
- Nordwesteuropa (Rotterdam — Ludwigshafen); dazu gehört die Pipeline der Aethylen-RohrleitungGesellschaft ARG,
- Mitteleuropa (Stade — Leuna — Neratovice),
- Frankreich (Marseille/Berre — Feyzin — Carling),
- Norditalien (Ravenna — Porto Marghera — Mantua),
- Bayern (Münchsmünster — Gendorf),
- Osteuropa (Slowakei — Ukraine).
Für das verbundene Produkt Propylen bestehen im Gebiet der Benelux-Länder separate Leitungssysteme.
Diese Einzelsysteme sollen miteinander verbunden und erweitert werden, um ein ausgedehnteres Leitungsnetz für Olefine zu schaffen.
Die zur Prüfung anstehende Pipeline wäre Teil dieses Netzes [2].
(7) Laut Anmeldung verliert die petrochemische Industrie in Europa an Wettbewerbsfähigkeit und der Bau eines europäischen Ethylenpipelinenetzes würde diesem Trend dadurch entgegenwirken, dass mehr Flexibilität geschaffen, regionale Engpässe bei der Rohstoffversorgung weitgehend beseitigt und eine höhere Versorgungssicherheit erreicht würde.
2.2 Der Empfänger
(8) Die Beihilfe soll der Ethylen-Pipeline-Süd GmbH & Co.
KG (in der Folge: EPS), einem Konsortium der petrochemischen Unternehmen BASF AG, Borealis Polymere GmbH, Clariant GmbH, OMV Deutschland GmbH, Ruhr Oel GmbH, Vinnolit Gmbh&Co KG und Wacker Chemie GmbH gewährt werden.
Die Herstellung und die Lieferungen zwischen diesen Unternehmen sind zusammengefasst in Tabelle 1.
In Tonnen (Zahlen für 2003) _BAR_ OMV Deutschland GmbH, Burghausen _BAR_ Ruhr Oel GmbH, Münchsmünster _BAR_
Basell GmbH, Münchsmünster _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Clariant GmbH, Gendorf _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Vinnolit GmbH&Co.KG, Gendorf _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Borealis Polymere GmbH, Burghausen _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Wacker-Chemie, Burghausen _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Gesamtproduktion _BAR_ 350000 _BAR_ 320000 _BAR_
2.3 Das Vorhaben
(9) Die geplante Pipeline mit einer Länge von 357 Km wird von Ludwigshafen nach Münchsmünster führen und eine jährliche Gesamtkapazität von 400000 Tonnen erreichen.
Derzeit wird zwischen Ludwigshafen und Münchsmünster kein Ethylen transportiert.
Die erwarteten Transportmengen werden in Tabelle 2 ausgewiesen.
Da sich Produktion und Verbrauch von Ethylen ungleich entwickeln, wird in den ersten Jahren ein Nettofluss in Richtung Ludwigshafen erwartet, während es in späteren Jahren umgekehrt sein dürfte.
_BAR_ 2008-2009 _BAR_ 2010-2014 _BAR_ Ab 2015 _BAR_
Hersteller _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
OMV _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Ruhr Oel _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Abnehmer _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Wacker _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Borealis _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Clariant _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Vinnolit _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Basell _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Neue Investoren _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_ […] _BAR_
Nettotransport _BAR_ 140 _BAR_ 80 _BAR_ 200 _BAR_
(10) Das Durchleitungsentgelt wird anhand der Tarife der Aethylen-Rohrleitung-Gesellschaft festgesetzt.
Auf einen Grundtarif von 22,742 je mT werden 0,11371 je mT und Kilometer zugeschlagen.
Wer die Durchleitung 30 Tage im Voraus beantragt, erhält einen Rabatt von 15 %.
Für langfristige Verträge wird ein Nachlass gewährt, der für Verträge mit einer Laufzeit von mindestens sechs Jahren bis zu 21 % betragen kann.
Ebenfalls vorgesehen ist ein Mengenrabatt von 0,5 % je 10000 Tonnen.
Der so errechnete Mindesttarif würde 34,21 EUR je Tonne für die gesamte Pipelinestrecke betragen.
Durch "Swapping" könnten auch Abnehmer ohne langfristige Verträge von Tarifen zwischen 34 und 35 EUR profitieren.
Diese Tarife, die für Mitglieder des Konsortiums und andere Pipelinenutzer gleichermaßen gelten, werden jährlich auf Grundlage einer unabhängigen Bewertung angepasst.
(11) Die Gesamtkosten der geplanten Pipeline belaufen sich auf 140 Mio.
EUR.
Nach vorbereitenden rechtlichen Schritten dürften bis 2006 Studien erstellt und 2007 mit dem Bau der Pipeline begonnen werden; die Inbetriebnahme ist für September 2007 geplant.
Im Rahmen des Verfahrens zur Erlangung der nötigen Genehmigungen wird eine Umweltverträglichkeitsprüfung durchgeführt der in Einklang mit der Richtlinie 85/337/EWG des Rates vom 27.
Juni 1985 über die Umweltverträglichkeitsprüfung bei bestimmten öffentlichen und privaten Projekten [4] stehen muss.
(12) Die geplante Pipeline wird nach dem Common Carrier-Prinzip des gleichen Zugangs zu unterschiedslosen Konditionen sowie dem Minimum Profit-Prinzip betrieben.
Alle Ethylenproduzenten und -abnehmer werden die Pipeline zu nicht diskriminierenden Bedingungen in Anspruch nehmen können.
Die Kapazität der Pipeline wird so ausgelegt, dass diese Prinzipien respektiert werden können (die verfügbare Reservekapazität beträgt ca.
50 %).
Diese Bedingungen müssen mindestens 25 Jahre eingehalten werden.
(13) Laut den deutschen Behörden wird das Vorhaben die Zukunft der petrochemischen Industrie in Bayern und die ca.
17700 Arbeitsplätze der Branche langfristig sichern.
Die Pipeline stellt den Anschluss an bestehende Rohrleitungen zwischen Münchsmünster und Gendorf/Burghausen sowie zwischen Ludwigshafen und Wesseling her.
Außerdem kann eine Erweiterung in Betracht gezogen werden, wie:
- in die Tschechische Republik, z.
B. Münchsmünster-Litvinov, einschließlich der Möglichkeit eines Kreissystems in Mitteleuropa;
- nach Italien und Kroatien, z.
B. Burghausen-Porto Maghiera,
- nach Österreich, z.
B. Burghausen-Schwechat mit der Option einer weiteren Verbindung über die Slowakei nach Ungarn;
- nach Frankreich, z.
B. Ludwigshafen-Carling.
2.4 Die Beihilfe
(14) Der Freistaat Bayern beabsichtigt, einen Zuschuss in Höhe von 70 Mio.
EUR zu gewähren, das entspricht 50 % der Investitionskosten.
Die Förderung dürfte sich auf 2,25 Mio.
EUR im Jahr 2004, 3,9 Mio.
EUR im Jahr 2005, 20,1 Mio.
EUR im Jahr 2006, 43 Mio.
EUR im Jahr 2007 und 0,75 Mio.
EUR im Jahr 2008 belaufen.
Sollte der Gesamtbetrag der Investition niedriger sein als die veranschlagten 140 Mio.
EUR, würde der Zuschuss anteilig gekürzt.
(15) Wie Deutschland betont, wäre das Projekt ohne die Förderung wirtschaftlich nicht rentabel; die Transportkosten wären weitaus höher (54,6 EUR je Tonne) und nicht mehr wettbewerbsfähig.
Des Weiteren wird hervorgehoben, dass selbst mit der geplanten Förderung in Höhe von 70 Mio.
EUR die erwartete Rendite für EPS bei nur 1,3 % liegt.
Dies zeigt nach Auffassung der deutschen Behörden, dass die beteiligten Unternehmen in erster Linie an der langfristigen Versorgungssicherheit und nicht an kurzfristigen Gewinnen interessiert sind.
3.
WÜRDIGUNG
(16) Gemäß Artikel 6 der Verordnung (EG) Nr. 659/1999 des Rates vom 22.
März 1999 über besondere Vorschriften für die Anwendung von Artikel [88] des EG-Vertrags [5] enthält die Entscheidung über die Eröffnung des förmlichen Prüfverfahrens eine vorläufige Würdigung des Beihilfecharakters der geplanten Maßnahme durch die Kommission und Ausführungen über ihre Bedenken hinsichtlich der Vereinbarkeit mit dem gemeinsamen Markt.
3.1 Vorliegen einer staatlichen Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag
(17) Gemäß Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag sind staatliche oder aus staatlichen Mitteln gewährte Beihilfen gleich welcher Art, die durch die Begünstigung bestimmter Unternehmen oder Produktionszweige den Wettbewerb verfälschen oder zu verfälschen drohen, mit dem Gemeinsamen Markt unvereinbar, soweit sie den Handel zwischen Mitgliedstaaten beeinträchtigen.
(18) Die staatliche Finanzierung des Baus oder Betriebs von Verkehrsinfrastrukturen wird nicht immer als staatliche Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag angesehen.
Im vorliegenden Fall stellt die Kommission jedoch Folgendes fest:
- Der Pipelinebetreiber EPS übt eindeutig eine wirtschaftliche Tätigkeit aus, die in der Bereitstellung von Infrastruktur für Transportleistungen besteht.
In anderen Worten, EPS bietet Dienstleistungen auf dem Transportmarkt an und ist daher als Unternehmen im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 zu betrachten;
- die Beihilfe ermöglicht es dem Konsortium, die Pipeline zu bauen und 25 Jahrelang zu betreiben, ohne dafür die gesamten Kosten zu tragen, so dass sich ein wirtschaftlicher Vorteil ergibt.
- Der Vorteil ist aus folgenden Gründen als selektiv zu betrachten:
- Die Pipeline eignet sich nur für den Ethylentransport.
Alle unmittelbar Beteiligten sind Ethylenhersteller, die ein direktes Interesse an der Pipeline haben.
- Deutschland hat für den Bau und den Betrieb der Pipeline keine öffentliche Ausschreibung durchgeführt, sondern lediglich auf eine Privatinitiative reagiert.
- Die Pipeline verbleibt im Eigentum des Konsortiums.
Die Bedingungen bezüglich dem offenen Zugang, dem Common Carrier-Prinzip und dem Prinzip des geringen Gewinns, die als Voraussetzung für die Beihilfegewährung angeführt werden, gelten nur für 25 Jahre.
Nach ständiger Rechtsprechung der europäischen Gerichte ist das Kriterium der Handelsbeeinträchtigung erfüllt, wenn das begünstigte Unternehmen einer Wirtschaftstätigkeit nachgeht, die Gegenstand eines Handels zwischen Mitgliedstaaten ist.
Betrachtet man nicht nur Ethylen, sondern auch Propylen und die Folgeprodukte beider Gase, so stellt die Kommission fest, dass sich die am Konsortium beteiligten Unternehmen in Branchen betätigen, in denen ein Handel zwischen Mitgliedstaaten stattfindet.
(19) Diese Würdigung weist gewisse Parallelen zu den Beihilfesachen C67/03, C68/03 und C69/03; dabei geht es um eine Beihilfe, die Deutschland, die Niederlande und Belgien für den Bau einer Propylen-Pipeline von Rotterdam über Antwerpen ins Ruhrgebiet gewähren.
In diesen Beihilfesachen hat die Kommission eine Positiventscheidung erlassen und deutlich gemacht, dass die Förderung eine staatliche Beihilfe darstellt [6].
(20) Die vorstehenden Überlegungen führen zu der vorläufigen Schlussfolgerung, dass die angemeldete Maßnahme in den Geltungsbereich des Artikels 87 Absatz 1 EG-Vertrag fällt und als staatliche Beihilfe anzusehen ist.
3.2 Vereinbarkeit
(21) Artikel 87 Absätze 2 und 3 des Vertrags sehen bestimmte Ausnahmen vom allgemeinen Beihilfeverbot in Absatz 1 vor.
Die Kommission hat verschiedene Leitlinien und Gemeinschaftsrahmen erlassen, die im Einzelnen festlegen, welche Beihilfen unter diese Ausnahmebestimmungen fallen.
Im vorliegenden Fall scheinen keine dieser Leitlinien oder Gemeinschaftsrahmen zur Anwendung zu gelangen.
(22) Die Leitlinien für staatliche Beihilfen mit regionaler Zielsetzung [7] sind nicht anwendbar, weil die Investition nicht in einem Fördergebiet durchgeführt wird.
Effektiv ist Bayern das reichste Bundesland.
(23) Auch der Gemeinschaftsrahmen für staatliche Umweltschutzbeihilfen [8] ist nicht anwendbar.
Der Ethylentransport über eine Pipeline kann nicht als Anpassung des Verfahrens zur Ethylenherstellung im Sinne des Umweltschutzes angesehen werden, sondern ist als gesonderte Dienstleistung zu betrachten.
Dass die Pipeline von einem neuen Rechtssubjekt errichtet wird, das einzig und allein zu dem Zweck gegründet wurde, Transportleistungen für Ethylen zu erbringen, könnte den Unterschied zur Ethylenherstellung illustrieren.
Wenngleich sich die Anteilseigener von EPS in der Ethylenherstellung und -verarbeitung betätigen, geht es bei der neuen Aktivität in erster Linie um eine Transportaktivität.
Außerdem haben die deutschen Behörden in der Anmeldung der Beihilfe nicht gezeigt, dass es einen positiven Beitrag zum Umweltschutz gibt.
Zurzeit findet kein Ethylentransport zwischen Ludwigshafen und Münchsmünster statt und wegen der prohibitiven Sicherungskosten kann ein solcher Transport ohne die geplante Pipeline auch nicht erwartet werden.
Zwar argumentiert Deutschland, das Transportvolumen könnte sich verringern, da Ethylenhersteller und -abnehmer mehr Flexibilität bei der Wahl des Produktionsstandorts entlang der Pipeline hätten.
Doch wäre dies vorerst noch ungewiss und deshalb bezweifelt die Kommission, dass dies die Beihilfe rechtfertigen könnte.
(24) Da die geltenden Leitlinien oder Gemeinschaftsrahmen nicht zur Anwendung gelangen, stützt sich die vorläufige Würdigung der Beihilfe unmittelbar auf Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c.
Effektiv hat die Kommission die Beihilfe für die Propylenpipeline in den vorgenannten Beihilfesachen C67/03, C68/03 und C69/03 auf dieser Grundlage genehmigt, da sich gewichtige Vorteile für Umwelt und Industrie ergaben: Verminderung der Emissionen, Entlastung der Straße, verbesserte Transportsicherheit und "strategische Bedeutung für den Fortbestand der chemischen Industrie" in der Region.
Das Fehlen geeigneter Infrastrukturen steht in scharfem Gegensatz zu dem flächendeckenden Pipelinenetz in den USA.
Von dem Projekt würden auch Propylenhersteller in anderen Teilen der EU profitieren, in denen es ein Propylenüberhang gibt, wie im Vereinigten Königreich und in Spanien.
Jede Wettbewerbsverzerrung auf dem Propylenmarkt würde dadurch eingeschränkt, dass alle Wettbewerber freien Zugang zur Pipeline haben.
(25) Zwar können im anstehenden Fall in gewissem Maße dieselben Argumente angeführt werden, doch gibt es drei wesentliche Unterschiede zu dem früheren Fall.
(26) Der erste Unterschied ist, dass nach deutschen Angaben derzeit kein Ethylen zwischen Ludwigshafen und Münchsmünster transportiert wird.
Folglich bezweifelt die Kommission in ihrer vorläufigen Würdigung, wie schon oben in Punkt 23 erklärt, dass sich direkte Vorteile in Bezug auf Umwelt, Transportsicherheit und Entlastung der Straße ergeben.
Dies würde im Gegensatz zum Fall der Propylenpipeline stehen, wo der Transport auf dem Schienen- und Wasserwege eine echte Alternative für die Industrie ist und die Pipeline zu einer Nettoreduktion der Emissionen, mehr Transportsicherheit und einer Entlastung der Straße führen wird.
(27) Dieser Unterschied könnte auch eine andere Art von Vorteilen für die beteiligten Unternehmen beinhalten.
Im Falle der Propylenpipeline ist der finanzielle Nutzen für Propylenhersteller und -abnehmer gering, da sich die Tarife an denen konkurrierender Beförderungsmittel orientieren.
Der Nutzen besteht vielmehr in einer größeren Versorgungsflexibilität.