Na przykład nie wydaje się, aby był jakikolwiek sens w testowaniu wszystkich typów nadwozi (trzydrzwiowe, pięciodrzwiowe, minibus), gdy w tym przypadku również byłoby prościej zająć się tylko wersją pojazdu sprawiającą największe problemy w zakresie recyklingu.
5.
Podsumowanie i wnioski
5.1 Komitet ponownie wyraża swoje uznanie dla pracy Komisji w ostatnich latach w celu zapewnienia, że odpady ze zdemontowanych samochodów są zagospodarowane w odpowiedni i inteligentny sposób.
5.2 W szczególności dyrektywa 2000/53 (dyrektywa PWE) przyczyniła się do ostatecznego zharmonizowania na poziomie UE zasad, które Państwa Członkowskie zaczęły ustalać w zakresie gromadzenia i przetwarzania pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Dyrektywa ta również wyznaczyła minimalne cele ponownego wykorzystania oraz odzysku odpadów oraz terminy na ich osiągnięcie.
5.3 Komitet korzysta z niniejszej okazji, aby zwrócić się z prośbą do Państw Członkowskich o to, aby czujnie przyglądały się przestrzeganiu właściwego zarządzania zużytymi częściami pojazdów (akumulatory, opony, itp.), które również są potencjalnymi źródłami zanieczyszczenia środowiska.
5.4 Komitet w pełni popiera stanowisko niniejszego wniosku, zakładające, że homologacja typu będzie przyznawana pojazdom silnikowym przez Wspólnotę tylko, jeśli te będą zaprojektowane w sposób zapewniający spełnienie wskaźników procentowych ponownego wykorzystania i odzysku zarządzonych w dyrektywie PWE.
5.5 Obawy Komitetu dotyczą wyboru instrumentu, tj. nowej dyrektywy, gdyż Komitet uważa, że można osiągnąć te same cele prościej i szybciej za pomocą innych środków.
Na przykład, wystarczyłoby dodać zwrot "ocena zdolności producenta" do załącznika X dyrektywy 70/156/EWG (wspomnianego wcześniej jako podstawa systemu homologacji typu) analogicznie do procedury ustalania zdolności producenta do wytwarzania pojazdów identycznych z tymi, którym przyznano homologację.
5.6 Pomimo to, jak już zostało wspomniane powyżej, decyzja Komisji o zastosowaniu dyrektywy jest poprawna z technicznego punktu widzenia i nie może być kwestionowana w tym momencie, pomimo że nie stosuje się ona do coraz bardziej powszechnych nawoływań o uproszczenie prawa UE.
5.7 Z tych powodów Komitet ma nadzieję, że Komisja rozważy zmiany proponowane w niniejszej opinii.
Nie prowadzą one do zmian, jeśli chodzi o ducha i cel wniosku, lecz uczynią proces mniej skomplikowanym i uciążliwym dla producentów, gremiów technicznych, władz homologacyjnych oraz - co nie mniej ważne - konsumentów, na których ostatecznie spada ciężar przedłużonych opóźnień i kosztów spowodowanych niepotrzebnie skomplikowaną legislacją.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dorobku filmowego oraz konkurencyjności związanej z nim działalności przemysłowej
COM(2004) 171 final – 2004/0066 (COD)
(2005/C 74/04)
Dnia 26 marca 2004 r. Rada na podstawie art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 8 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 129 do 3, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Dokument Komisji obejmuje dwie części: komunikat w sprawie przedłużenia do dnia 30 czerwca 2007 r. szczególnych warunków zgodności z Traktatem dla pomocy państwowej dla produkcji kinowej i telewizyjnej, ważnych do czerwca 2004 r., oraz zalecenie w sprawie dorobku filmowego oraz konkurencyjności związanej z nim działalności przemysłowej.
1.2 Zalecenie to dotyczy wszystkich aspektów opieki nad dorobkiem filmowym (gromadzenie i katalogowanie materiałów, tworzenie baz danych, konserwacja, rekonstrukcja, wykorzystanie do celów edukacyjnych, naukowych, badawczych i kulturalnych oraz współpraca między instytucjami odpowiedzialnymi na szczeblu europejskim); proponuje ono również prawny obowiązek przekazywania do archiwum kopii utworów kinematograficznych jako środek zachowania i ochrony europejskiego dorobku audiowizualnego.
Komisja zwróciła się do Komitetu o opinię na temat tego dokumentu.
1.3 Opiniowaniu przez Komitet podlega wyłącznie zalecenie.
Jeśli chodzi o komunikat, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje stanowisko Komisji, która oświadcza, iż rozważa dopuszczenie wyższych kwot pomocy publicznej najpóźniej w terminie następnej wersji komunikatu pod warunkiem, że systemy pomocy spełniać będą ogólne warunki zgodności z Traktatem, a w szczególności ograniczone zostaną w tej branży bariery dla swobodnego przepływu pracowników, dóbr i usług wewnątrz Wspólnoty.
Komitet zamierza przeanalizować wyniki analizy efektów obecnego systemu pomocy publicznej dla tej branży w celu oceny jej oddziaływania na gospodarkę i kulturę oraz ustalenia, czy istniejące mechanizmy są skuteczne, czy też należy poszukać innych mechanizmów i instrumentów.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się ze stwierdzeniem, że należy poprawić warunki konkurencyjności działalności przemysłowej związanej z dorobkiem filmowym, w tym zwłaszcza wykorzystania nowoczesnych technologii takich jak digitalizacja. Wynika stąd propozycja wykorzystania jako podstawy prawnej zalecenia art. 157 Traktatu WE.
2.1.1 Komitet zgadza się z wyborem formy zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady, ponieważ instrument ten służy skutecznej współpracy między Państwami Członkowskimi oraz szerszej publicznej debacie w tej niezwykle ważnej dla kultury sprawie.
2.1.2 Komitet ma także nadzieję, że Komisja dokonywać będzie szczegółowej analizy wymaganych od Państw Członkowskich co dwa lata informacji w sprawie środków przyjętych w odpowiedzi na zalecenie, a także oceniać będzie, które środki – w tym również prawne - najbardziej sprzyjają współpracy oraz koordynacji niezbędnej dla zapewnienia skutecznej ochrony dorobku audiowizualnego oraz wykorzystania jego potencjału ekonomicznego.
2.2 Komitet zgadza się, że przekazanie dzieł kinematograficznych we władanie organom archiwizującym nie wiąże się koniecznie z przekazaniem praw autorskich i pokrewnych.
Zresztą zgodnie z dyrektywą 2001/29/WE [1] Państwa Członkowskie mogą przewidzieć wyjątki lub ograniczenia w odniesieniu do szczególnych czynności zwielokrotniania dokonywanych przez ogólnodostępne biblioteki lub archiwa i nie mających na celu żadnych bezpośrednich ani pośrednich korzyści gospodarczych ani handlowych.
Komitet popiera także dopuszczenie reprodukcji zdeponowanych dzieł kinematograficznych dla celów ich konserwacji (punkt 9 zalecenia).
2.3 Problemy prawne związane z prawami autorskimi i szczególnymi przypadkami reprodukcji dokonywanej przez ogólnodostępne biblioteki lub archiwa, a także z reprodukowaniem dla celów konserwacji, należy pilnie rozwiązać. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje oficjalne powierzenie rozwiązania tych kwestii zespołowi ekspertów wysokiego szczebla, względnie odpowiednią przebudowę sieci ekspertów krajowych, których opinii już zasięgano.
2.4 Komitet życzyłby sobie skrócenia okresu między udostępnieniem filmu publiczności a terminem przekazania obowiązkowej kopii oraz przyjęcia rozwiązań ułatwiających również przekazywanie kopii utworów kinematograficznych i audiowizualnych należących do krajowego dorobku audiowizualnego, a powstałych przed wprowadzeniem prawnego obowiązku przekazywania kopii archiwalnych na podstawie zalecenia.
2.5 Komitet jest przekonany, że dzieła kinematograficzne i audiowizualne są jednocześnie wyrobami przemysłowymi i dobrami kultury, które należy chronić jako element wspólnego dziedzictwa europejskiego i promować jako nośnik pluralizmu; należy również wykorzystywać ich potencjał ekonomiczny.
W konsekwencji prawny obowiązek przekazywania kopii archiwalnej należy wprowadzić w miejsce zasady dobrowolności także dla określonych rodzajów programów telewizyjnych produkowanych przez nadawców krajowych, ponieważ znacznie bardziej wprost niż dzieła kinematograficzne odzwierciedlają one płynność i dynamikę dzisiejszego życia społecznego i kulturalnego.
Świadomy faktu, że nadawcy telewizyjni nie popierają koncepcji prawnego obowiązku przekazywania archiwalnych kopii programów, Komitet zachęca mimo to Komisję do bardziej wnikliwego zbadania tej sprawy w drodze analiz sektorowych w celu ustalenia, czy przynajmniej programy telewizyjne o największym znaczeniu społeczno-kulturalnym nie powinny podlegać obowiązkowi przekazywania kopii wobec faktu, że stanowią one również element audiowizualnego dziedzictwa kultury.
2.6 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z poglądem, że przemysł filmowy ma ogromny potencjał tworzenia miejsc pracy, w tym również w dziedzinie ochrony dorobku kinematograficznego.
Dotyczy to tym bardziej szeroko rozumianej branży audiowizualnej w obliczu bogactwa nośników i środków nadawczych oraz wielkiego potencjału, jaki reprezentuje technologia cyfrowa.
Komitet żywi zatem nadzieję, że pomoc wszelkiego rodzaju obejmie również wszystkie dzieła audiowizualne ze szczególnym uwzględnieniem konkurencyjności tego sektora we wszystkich jego zróżnicowanych formach, a także iż możliwości szkoleniowe będą obejmować sektor audiowizualny w jak najszerszym znaczeniu zamiast ograniczać się wyłącznie lub w szczególności do sektora filmowego.
2.7 Komitet zgadza się z Komisją co do potrzeby dobrowolnego przekazywania do archiwów materiałów pomocniczych i promocyjnych, materiałów filmowych oraz dzieł kinematograficznych z lat ubiegłych, gdyż stanowią one ważną część europejskiego dziedzictwa audiowizualnego.
Komitet podkreśla potrzebę wypracowania właściwych zachęt do gromadzenia tych materiałów oraz wyposażenia właściwych organów w fundusze potrzebne do w miarę szybkiego utworzenia systematycznego zbioru materiałów, odzwierciedlającego bogactwo tożsamości kulturowych w Europie oraz różnorodność jej mieszkańców.
3.
Wnioski
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest przekonany, że dla osiągnięcia głównych założonych celów Komisja winna bezzwłocznie podjąć aktywne działania na miarę intencji wyrażonych w rozpatrywanym dokumencie, a w szczególności:
- ustalić tryb obowiązkowego przekazywania materiałów umożliwiający wzajemne połączenie i współdziałanie systemów krajowych oraz wspierać tworzenie europejskich norm katalogowania;
- zapewnić techniczne i prawne warunki powstania odpowiednio zabezpieczonych i aktualizowanych w czasie rzeczywistym archiwów on-line, które w przyszłości stworzą podstawę "europejskiej" bazy danych;
- zaproponować ogólnoeuropejski wzór umowy między właściwymi organami, deponentami materiałów oraz ewentualnie posiadaczami praw autorskich, zgodny z dyrektywą 2001/29/WE, w celu ułatwienia konserwacji dzieł, a następnie ich udostępniania dla celów badawczych i edukacyjnych;
- zdefiniować we współpracy z właściwymi organami warunki publicznego udostępniania zdeponowanych dzieł;
- wspierać współpracę między właściwymi organami na szczeblu krajowym i regionalnym, w szczególności poprzez tworzenie odpowiednich struktur oraz pomoc finansową, jeśli będzie taka potrzeba;
- wspierać wyznaczanie wzorców (benchmarking) na podstawie najlepszych praktyk i monitorować postępy za pomocą okresowych sprawozdań.
3.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa także, że Komisja, pozostając w zgodzie z zasadą subsydiarności, powinna odgrywać aktywną rolę we wspieraniu tego sektora odpowiednimi środkami finansowymi i kadrowymi w celu osiągnięcia następujących celów:
- utworzenia europejskiej filmografii audiowizualnej oraz wspólnej realizacji przedsięwzięć edukacyjnych i badawczych; trudno bowiem spodziewać się zadowalających wyników po dobrowolnej współpracy, zważywszy na znacznie zróżnicowanie środków i tradycji kulturowych w 25 Państwach Członkowskich;
- umożliwienie archiwizacji dawnych dzieł z nowych Państw Członkowskich; mają one bowiem bogatą produkcję filmową, stanowiącą świadectwo ich historii, kultury, sposobu życia oraz zwyczajów, której przetrwanie jest jednak zagrożone ze względu na szczupłość środków przeznaczonych na ten cel;
- utworzenie odpowiedniej struktury umożliwiającej lepsze wykorzystanie funduszy będących w dyspozycji organów krajowych lub regionalnych i promującej upowszechnianie produkcji filmowej w całej Europie i na świecie przy użyciu najnowocześniejszych metod multimedialnych (np. płyty DVD z materiałami archiwalnymi z napisami w kilku językach europejskich; może to umożliwić "zarabianie na siebie" nawet dawnym utworom), w tym zwłaszcza utworów dotyczących tematów stanowiących przedmiot zainteresowania lub polityki Wspólnoty (takich jak ochrona dzieci lub wizerunek kobiety) lub konkretnych tradycji (np. filmy animowane, filmy dla dzieci czy filmy dokumentalne);
- ściąganie uwagi publicznej na dzieła prezentowane na regionalnych lub lokalnych festiwalach tematycznych w celu promowania produkcji niezależnych, realizowanych przez reżyserów działających poza głównym nurtem komercyjnym, w razie konieczności poprzez obowiązek przekazywania kopii archiwalnych;
- promowanie szkolenia w dziedzinie konserwacji i rekonstrukcji filmów, wymagającej wysokiego poziomu profesjonalizmu oraz stosowania nowych technik, przez odpowiednie finansowanie ze środków wspólnotowych, najlepiej w ramach kolejnej edycji programu MEDIA Training.
3.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny ma także nadzieję, że w trwającej dyskusji nad nowym programem MEDIA Training w większej mierze uwzględniać się będzie szkolenie w zakresie nowych technologii oraz nowych wymogów dotyczących gromadzenia, katalogowania, konserwacji i rekonstrukcji utworów kinematograficznych i telewizyjnych oraz generalnie materiałów filmowych.
W szczególności należy rozszerzać szkolenia w zakresie wykorzystania i znajomości nowych technik i metod archiwizowania, zarządzania bazami danych oraz znormalizowanych metod utrwalania utworów w wysokiej jakości formatach cyfrowych, wraz z kursami doszkalającymi dla operatorów, tak aby wyniki tych prac mogły być udostępniane jak najszerszej publiczności, w tym zwłaszcza naukowcom i nauczycielom.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Rady dotyczącej wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej (nowa redakcja)
(COM(2004) 246 final - 2004/0079 (CNS)
(2005/C 74/05)
Dnia 30 kwietnia 2004 r. Rada Unii Europejskiej postanowiła na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspopmnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej, Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 13 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Umberto Burani.
Na 411 sesji plenarnej w dniu 15 września 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 147 do 6 przy 10 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Proponowana dyrektywa [1] nie ma wiele wspólnego z rutynowym procesem kodyfikacji przepisów wspólnotowych.
Komisja stwierdziła, że przepisy dotyczące podatku VAT – ujęte początkowo w szóstej dyrektywie Rady 77/388/EWG, a następnie wielokrotnie nowelizowane – wymagają radykalnego uporządkowania.
Rzeczywiście, z biegiem lat prawo o VAT było kilkakrotnie zmieniane, korygowane i rozszerzane; nieuniknionym wynikiem tych zmian są istniejące obecnie powtórzenia, niejasności i dublowanie się przepisów.
Uznano zatem za słuszne przeredagowanie dyrektywy pod kątem poprawy jasności i zrozumiałości tekstu, nie zmieniając jednak znaczenia i zakresu przepisów; zadanie takie daleko wykracza poza sporządzenie tekstu jednolitego.
1.2 Z tą samą myślą wprowadzono kolejne zmiany, zapewniające zgodność z uzgodnionymi wspólnie przez Radę, Parlament Europejski i Komisję zasadami dobrej legislacji.
Nowy tekst przedstawiono do zatwierdzenia Radzie i Parlamentowi Europejskiemu: choć wprowadzone w nim zmiany mają głównie charakter formalny, nie mamy tu do czynienia z kodyfikacją, lecz właśnie z nową redakcją, która umożliwia skodyfikowanie przepisów poprzez zebranie ich wszystkich w jednym akcie prawnym zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z roku 2001 [2].
1.3 Tekst propozycji dyrektywy, stanowiący owoc godnego podziwu wysiłku Komisji zastępuje i uchyla szóstą dyrektywę w sprawie VAT: każdy artykuł przeredagowano, starając się go uprościć i skrócić; w rezultacie liczba artykułów zwiększyła się z 53 do 402. Tekst uzupełniony został o spis treści, który ma przyspieszyć i ułatwić jego lekturę; innowacja ta bez wątpienia zasługuje na pochwałę.
2.
Uwagi Komitetu
2.1 Ponieważ mamy tu do czynienia w zasadzie z nową redakcją, a nie z nową dyrektywą, Komitet mógłby się ograniczyć do przyjęcia do wiadomości wyników pracy Komisji i wyrażenia z nich zadowolenia. Skorzystają na nich bowiem zarówno podmioty gospodarcze, jak i organy administracji, gdyż będą teraz mogły szybciej odnaleźć interesujące ich przepisy, a także w większym stopniu polegać na pewności ich wykładni.
Sprawozdawca skądinąd niewiele może zrobić poza przyjęciem za dobrą monetę deklaracji Komisji, zgodnie z którą zakres nowego tekstu jest identyczny z obowiązującymi obecnie przepisami: nie ma on bowiem możliwości przeprowadzenia szczegółowej kontroli. Dokonali jej już zresztą eksperci krajowi i podmioty gospodarcze, których opinii Komisja zasięgnęła.
2.2 Nie zmienia to faktu, iż mniej powierzchowne spojrzenie na propozycję uprawnia do sformułowania szeregu spostrzeżeń dotyczących meritum polityki w zakresie podatku VAT lub wręcz polityki fiskalnej w ogóle, której deklarowanym celem jest harmonizacja warunków działania w ramach rynku wewnętrznego.
W propozycji dyrektywy stwierdza się bowiem (5 punkt preambuły), że "system podatku od towarów i usług osiąga najwyższy stopień prostoty i neutralności wówczas, gdy podatek nakładany jest w sposób jak najpowszechniejszy (...); w interesie wspólnego rynku i Państw Członkowskich jest przyjęcie wspólnego systemu".
2.3 W kolejnych punktach preambuły Komisja wyraża się jednak ostrożniej: stwierdza bowiem, że "zmiany należy wprowadzać stopniowo, gdyż harmonizacja podatków obrotowych doprowadzi w Państwach Członkowskich do znacznych zmian w strukturze podatków"; zauważa również, iż nawet jeżeli stawki i zwolnienia nie zostaną całkowicie zharmonizowane, wspólny system VAT musi mieć neutralny efekt dla konkurencji w każdym Państwie Członkowskim.
2.4 Komitet ustalił, że stwierdzenia te pochodzą z preambuły do pierwotnego tekstu szóstej dyrektywy.
Fakt, że po bez mała czterdziestu latach odczuwa się potrzebę ich powtórzenia, oznacza siłą rzeczy, że wciąż tkwimy jeszcze w punkcie wyjścia, a w najlepszym razie – że osiągnięty postęp jest niewielki. Harmonizacja stoi w miejscu; inne sygnały – o których niżej – również nie uzasadniają do optymizmu.
2.5 Należy tu przypomnieć po raz kolejny, że obowiązujący system podatku VAT ma charakter "przejściowy" i że wciąż brak oznak woli dokonania decydującego kroku w kierunku przyjęcia jakichś rozwiązań "docelowych".
Wskazuje to wyraźnie na zwątpienie w zasadność takiego systemu; Komitet wypowiadał się już na ten temat - przedstawiając konkretne propozycje - w opinii w sprawie miejsca opodatkowania usług [3].
2.6 Kolejne uwagi dotyczą systemu zwolnień; jeśli nawet są one naprawdę niezbędne, winny one w każdym wypadku – w interesie jednolitego rynku - mieć charakter tymczasowy.
Ostatnie zwolnienia przyznano dziesięciu nowym państwom członkowskim – jedne na zasadach przejściowych, inne bez określania limitu czasowego.
Nadal obowiązuje też szereg zwolnień przyznanych państwom, które przystąpiły do UE w tzw. drugiej fali rozszerzenia (Austria, Grecja, Finlandia, Portugalia, Hiszpania i Szwecja).
Wypada tu zauważyć, że tylko nieliczne z tych zwolnień ujęte są w dyrektywach zmieniających szóstą dyrektywę VAT; większość natomiast została "ukryta" w aktach przystąpienia nowych Państw Członkowskich.
Jedną z zalet propozycji nowej dyrektywy jest właśnie to, iż niejako wydobywa ona na światło dzienne wszystkie te zwolnienia niezależnie od podstawy, na której zostały przyznane.
2.7 Najwyraźniej brak natomiast woli przeanalizowania ich – nawet tych najdawniejszych – po to by je uchylić.
Trzeba zresztą przyznać, że również państwa założycielskie nie są zainteresowane powracaniem do tej kwestii.
One także w swoim czasie korzystały ze zwolnień i wystrzegają się ich podważania (przynajmniej dopóki obowiązywać będzie "system przejściowy").
Przykładowo wymienić można słynną stawkę zerową, przyznaną pierwotnie dwu krajom, która – zamiast zniknąć – została następnie rozszerzona na kolejne nowe państwa.
2.8 Faktem jest, iż nie wszystkie tego typu wyłączenia są pozbawione podstaw: niektóre z nich mają charakter trwały i dotyczą terytoriów zamorskich, wysp, regionów peryferyjnych, które w momencie uchwalania danych przepisów wykazywały niski poziom rozwoju.
Mając jednak na uwadze czas, jaki upłynął od tamtej pory, należałoby chyba ponownie przeanalizować listę zwolnień o charakterze terytorialnym w celu ustalenia, czy nadal utrzymują się okoliczności, które uzasadniały wówczas ich przyznanie.
2.9 Kolejne ważniejsze zwolnienia obejmują małe przedsiębiorstwa: szesnaście Państw Członkowskich (nowe państwa oraz kraje "drugiej fali") uprawnione są do zwalniania z podatku nawet podmiotów, których obroty przekraczają progi przewidziane w szóstej dyrektywie.
Komitet nie wie, jak się odnieść do tej sytuacji: o ile zwolnienia te dadzą się ewentualnie uzasadnić w przypadku dziesięciu nowych członków UE, trudno stwierdzić, dlaczego miałyby one nadal obowiązywać w przypadku pozostałych państw - po dwunastu latach od ich przystąpienia.
2.10 Komitet jest zdania, iż zwolnienie z podatku VAT przedsiębiorstw, o których mowa w poprzednim punkcie, może stanowić przypadek zakłócenia konkurencji – co prawda o ograniczonym zasięgu.
Komitet zwraca się zatem do Państw Członkowskich i Komisji o poświęcenie temu aspektowi większej uwagi.
3.
Wnioski
3.1 Komitet gratuluje Komisji ogromnego dzieła wykonanego sumiennie i dokładnie, a przede wszystkim zgodnie z zasadą przejrzystości.
Bez spełnienia tego ostatniego warunku nie byłoby szans zdać sobie sprawy, jak bardzo zasady ogólne – które winny obowiązywać wszystkich na równi – cierpią z powodu licznych zwolnień, wyjątków, przypadków szczególnych.
Owszem, odstąpienie od zasady nie zawsze bywa bezpodstawne; tym niemniej sytuacja wymaga, by Państwa Członkowskie przystąpiły do renegocjacji – a w miarę możliwości likwidacji – zwolnień, które utraciły rację bytu.
3.2 Komitet odnosi wrażenie, że brak po temu woli politycznej.
Wręcz przeciwnie – jedno z największych Państw Członkowskich sformułowało już "ogólne zastrzeżenie", które może zagrozić przyjęciu zgłoszonej przez Komisję propozycji dyrektywy.
Podobnie jak i w przeszłości trudno znaleźć powody do optymizmu: komunikat Komisji z roku 1996, zawierający propozycję harmonizacji stawek podatku wraz z harmonogramem prac, utknął w Radzie i nigdy nie został poddany pod dyskusję; niewiele bardziej skuteczny – jak dowodzą fakty – okazał się komunikat z roku 2000 w sprawie nowej strategii na rzecz podatku VAT.
3.3 Nie jest zamiarem Komitetu potępianie w niniejszej opinii polityki Państw Członkowskich w dziedzinie podatku VAT.
Komitet doskonale zdaje sobie sprawę z tego, jak wiele czynników wewnętrznych – zarówno gospodarczych, jak i politycznych – wpływa na decyzje Państw Członkowskich.
Pragnie jednak wyrazić życzenie, by całość tej dziedziny legislacji została niezwłocznie poddana przeglądowi w celu wprowadzenia systemu docelowego oraz likwidacji – a przynajmniej ograniczenia - jednej z głównych przeszkód w realizacji jednolitego rynku rządzącego się wspólnymi, jednolitymi zasadami.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Budowanie wspólnej przyszłości: Polityczne wyzwania i środki budżetowe rozszerzonej Unii 2007-2013
(COM(2004) 101final)
(2005/C 74/07)
Dnia 18 marca 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej, Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię 13 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Georgios Dassis.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 143 do 26, przy 11 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1. Zakres opinii
1.1 Dnia 1 maja 2004 r. Unia Europejska zrobiła duży krok naprzód w kierunku urzeczywistnienia wizji założycieli pierwszej Wspólnoty Europejskiej w 1952 r., wizji ludzi, którzy doświadczyli wojen, katastrof i innych nieszczęść i którzy żyli w ubóstwie i nędzy.
Droga, która prowadzi do osiągnięcia prawdziwej integracji europejskiej nie jest już taka długa.
Europa 25 Państw Członkowskich stała się faktem, a decyzja dotycząca Europy 27 została już podjęta.
1.1.1 Nie oznacza to jednak, że oddalone zostało ryzyko regresji, o nieprzewidywalnych skutkach.
Wspólna konstrukcja europejska musi opierać się na solidnych podstawach.
Najmocniejszym z nich będzie przekonanie obywateli, że stanowią jej integralną część, duma z przynależenia do rozległej, demokratycznej całości geograficznej, która zapewnia i gwarantuje pokój oraz poszanowanie godności ludzkiej i ma na celu pomyślność wszystkich.
Obywatele powinni żywić patriotyczne uczucia względem Europy i być dumni z tego, że tu mieszkają.
1.2 Aby rzeczywiście tak się stało, niezbędne jest, by Unia Europejska umocniła wspólne polityki, zarówno obecne, jak i przyszłe, oraz w oparciu o demokratyczne procedury, przystąpiła do sformułowania i wdrożenia wszystkich innych polityk wspólnotowych, które pozwolą jej wyjść ponad unię gospodarczo-walutowej i stać się jednym organizmem społecznym i politycznym.
1.3 Opracowanie i wprowadzenie w życie tych polityk oczywiście pociąga za sobą pewne koszty, które trzeba będzie rozłożyć równomiernie, zgodnie z możliwościami finansowymi każdego obywatela i każdego państwa.
1.4 Chcąc przyłączyć się do debaty nad budżetem na kolejny okres programowania 2007-2013, EKES, w odpowiedzi na wniosek Komisji o wydanie opinii, opracował niniejszy dokument, który uwzględnia także Komunikat Komisji Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej [1].
1.5 EKES nie ogranicza się jedynie do krytycznej analizy tych dwóch komunikatów, ale poszerza swoją refleksję o tematy, wymiary i kwestie polityczne, które nie są w nich poruszone, mimo ich ogromnego znaczenia dla budowy przyszłości europejskiej czy też dla funkcjonowania finansowego Unii podczas wspomnianego okresu programowania.
1.6 W rezultacie, mając na uwadze charakter i skład osobowy EKES, przy jednoczesnym uwzględnieniu ww. dokumentów - a zwłaszcza komunikatu Komisji dotyczącego perspektyw finansowych na lata 2007-2013 - nie możemy ograniczać się jedynie do ich krytycznej analizy, ale powinniśmy także zająć się innymi tematami, wymiarami i kwestiami politycznymi, które nie są poruszone w tymże komunikacie.
1.7 Innymi słowy, obok wydania swojej opinii (będącą wyrazem poparcia lub sprzeciwu) w kwestii różnych stanowisk i propozycji Komisji Europejskiej, EKES musi przyczynić się do postępu dyskusji na temat przyszłości Europy, kładąc nacisk na inne aspekty tego zagadnienia.
2. Zarys treści komunikatu Komisji
2.1 W komunikacie dla Rady i Parlamentu Europejskiego [2] Komisja przedstawia swoją wizję Unii Europejskiej i planowanie budżetu na okres 2007-2013.
2.2 Aby odnieść jak największe korzyści wynikające z rozszerzenia i przyczynić się do rozwoju Europy, proponuje się trzy zasadnicze priorytety: zrównoważony rozwój, interesy obywateli oraz wzmocnienie roli Unii jako światowego partnera.
2.3 Zrównoważony rozwój: wzrost, spójność i zatrudnienie
2.3.1 Podczas obrad Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r. szefowie państw i rządów przyjęli program mający na celu zbudowanie Europy, która stanie się "najbardziej konkurencyjną i dynamiczną w świecie gospodarką opartą na wiedzy, zdolną do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, większej liczby lepszych miejsc pracy oraz większej spójności społecznej".
2.4 Komisja sądzi, że należy ożywić ten proces wyznaczając mu wiarygodne i realistyczne cele zarówno na poziomie krajowym, jak i wspólnotowym.
Należy promować konkurencyjność przedsiębiorstw na rynku wewnętrznym, intensyfikować prace badawczo-rozwojowe, połączyć Europę za pośrednictwem sieci komunikacyjnych, polepszyć jakość nauczania i kształcenia zawodowego w UE, bardziej wzmocnić agendę polityki społecznej i pomóc społeczeństwu w przewidywaniu i kierowaniu przemianami społecznymi.
2.5 Takie cele jak wzrost i konkurencyjność będą także zasadniczymi priorytetami następnej generacji polityk regionalnych i polityk spójności, ze szczególnym naciskiem na wsparcie regionów opóźnionych w rozwoju.
Jeszcze bardziej niż to miało miejsce w przeszłości, wzrost gospodarczy i spójność muszą uzupełniać się wzajemnie.
2.6 W przyszłości polityka spójności będzie musiała systematycznie zajmować się problemem braku konkurencyjności, tak aby większa liczba regionów Unii mogła uczestniczyć w rozwoju gospodarczym i tworzeniu zatrudnienia.
2.7 W swoich propozycjach Komisja ponadto wyraźnie zwraca uwagę na decyzje Rady z 2003 r. o reformie wspólnej polityki rolnej (CAP) i o ustaleniu do roku 2013 wydatków rolnych na środki wspierania rynku i dopłaty bezpośrednie.
Reforma ta radykalnie przeorientuje politykę rolną UE w kierunku rozwoju zrównoważonego, znosząc układ połączeń między dopłatami a produkcją.
Przyszła polityka rozwoju wsi, zreorganizowana do postaci jednego instrumentu, przyczyni się do wzrostu konkurencyjności rolnictwa oraz do poprawy w zakresie środowiska i różnorodności wiejskiego krajobrazu.
Dzięki częściowemu przeniesieniu środków finansowych pochodzących z dopłat bezpośrednich dla rolników, zwolnione zostaną dodatkowe fundusze na wzmocnienie programów rozwoju wsi.
2.8 Nowa, zreformowana wspólna polityka rybołówstwa będzie skupiała się na zrównoważonym wykorzystaniu zasobów.
Polityka dotycząca środowiska ma odpowiadać na oczekiwania obywateli co do poprawy warunków życia i solidarności międzypokoleniowej, jak również na warunki międzynarodowych zobowiązań, promując skuteczność działania i konkurencyjność.
2.9 Obywatelstwo
2.9.1 Od podpisania Traktatu Amsterdamskiego większość polityk w dziedzinie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości została włączona w nurt ponadnarodowy.
Dzisiaj wszyscy przyznają, że środkami podejmowanymi wyłącznie na poziomie krajowym nie da się już satysfakcjonująco wypełniać zadań, które stawia problem imigracji i azylu oraz walka z przestępczością i terroryzmem.
To samo odnosi się do zapobiegania katastrofom naturalnym, kryzysom sanitarnym i ekologicznym, dostępu do usług publicznych oraz spraw dotyczących zdrowia i konsumentów.
2.10 Realizacja tego przedsięwzięcia będzie możliwa dzięki udoskonaleniu instrumentów oraz dzięki wystarczającym środkom finansowym.
2.11 Unia Europejska w świecie
2.11.1 Rozszerzona Unia powinna odgrywać bardziej doniosłą rolę, zarówno jako lider regionalny, jak i partner globalny.
Aby odpowiedzieć na te oczekiwania, UE musi przekształcić się w politycznie odpowiedzialnego partnera, potrafiącego wykorzystać własny potencjał.
2.12 Unia powinna także w pełni odegrać swoją rolę na światowej scenie politycznej i w dziedzinie bezpieczeństwa strategicznego.
Misja ta polega zwłaszcza na ochronie społeczeństwa przed zagrożeniami, na zapewnieniu bezpieczeństwa cywilnego oraz na ochronie obywateli przed różnego rodzaju niebezpieczeństwami.
2.13 Wymagania finansowe
2.13.1 Cele te mogą zostać osiągnięte dla Unii 27 Państw Członkowskich bez zwiększania aktualnego górnego pułapu wydatków.
2.14 Aby podjąć opisane powyżej wyzwanie polegające na opracowaniu wiarygodnego projektu politycznego, trzeba dysponować środkami umożliwiającymi jego realizację.
Komisja obliczyła dla okresu, o którym mowa, średni poziom wydatków w wysokości 1,14 %.
Wiązać się to będzie ze znacznymi przesunięciami w ramach budżetu UE w celu wsparcia nowych priorytetów.
Wydatki wzrosną najpierw na skutek rozszerzenia Unii, ale w końcowym etapie tego okresu będą one zbliżony do poziomu początkowego.
Wysokość planowanych płatności pozostanie poniżej obecnego pułapu wynoszącego 1,24 % PKB.
2.15 Komisja proponuje wprowadzenie w przyszłości ogólnego mechanizmu korekcyjnego, który ustanowiłby przejrzystą i obiektywną metodę korekty wydatków budżetowych uznanych za nadmierne w stosunku do względnego dobrobytu danego państwa.
2.16 W ciągu roku 2004 Komisja opracuje stosowne propozycje ustawodawcze a także dokładny plan realizacji omawianych celów.
3. Uwagi EKES na temat tekstu i propozycji Komisji Europejskiej
3.1 Zasadniczo EKES popiera komunikat Komisji Europejskiej.
Mówiąc bardziej konkretnie, dokument jako całość:
- jest spójny: składające się na niego różne części są logicznie połączone i stanowią jednolitą całość pozbawioną sprzeczności, niezgodności czy luk,
- opiera się na solidnej, dalekowzrocznej podbudowie politycznej: fundamenty polityczne opracowano w sposób wyczerpujący, kompleksowy i wizjonerski, w oparciu o cele uzasadniające dążenie do budowania wspólnej przyszłości,
- przedstawia jasne i logiczne wybory oraz priorytety w zakresie praktycznych polityk: proponuje kierunki działań i wdrażanie środków logicznie wynikających z wytyczonych celów politycznych,
- jest wyważony: nie unikając pewnych kompromisów czy tworzenia licznych nowych punktów równowagi i innych stuktur, stara się dostosować dostępne środki do potrzeb wiążących się z realizacją celów politycznych w oparciu o konkretną praktykę polityczną.
3.2 EKES pozytywnie, a nawet bardzo pozytywnie, ocenia pewne decyzje i stanowiska, którym dano wyraz w tekście, i je popiera.
Chodzi w szczególności o następujące zagadnienia:
3.2.1 Znaczenie i definicja pojęcia zrównoważonego rozwoju, a także związaną z nim współzależność aspektów gospodarczych, społecznych i ekologicznych.
3.2.1.1 EKES zgadza się ze stanowiskiem Komisji Europejskiej w tej sprawie i zauważa, że koncepcja zrównoważonego rozwoju jest złożona i obejmuje:
- ochronę zasobów naturalnych Unii (aspekt ekologiczny),
- stworzenie sprzyjającego klimatu dla:
1) rozwoju konkurencyjności (aspekt gospodarczo – ilościowy),
2) rozwoju solidarności (aspekt społeczno – jakościowy), ze zwróceniem szczególnej uwagi na obywateli zagrożonych wykluczeniem ze społeczeństwa; zapewnienia większego dobrobytu i bezpieczeństwa dla wszystkich Europejczyków.
3.2.1.2 W rzeczywistości pojęcie zrównoważonego rozwoju nie ogranicza się do parametrów ilościowych wzrostu gospodarczego, ale zawiera również elementy jakościowe (społeczne, ekologiczne).
3.2.1.3 EKES krytycznie odnosi się do mylenia pojęć "zrównoważonego wzrostu gospodarczego" i "zrównoważonego rozwoju", do którego dochodzi w innych tekstach.
W swojej opinii w sprawie: Ocena strategii UE na rzecz zrównoważonego rozwoju [3], Komitet zauważa, że perspektywy finansowe UE na okres 2007-2013 mogłyby stanowić okazję do tego, by nadać rozwojowi zrównoważonemu zdecydowany impuls.
Stwierdza tam ponadto, że nie wystarczy kontynuować obowiązujące polityki, które okazały się problematyczne w przypadku zrównoważonego rozwoju, i w przyszłości włączać je do linii budżetowej (heading) "Zrównoważony wzrost".
Podkreśla wreszcie, że "zrównoważony rozwój" i "zrównoważony wzrost" to dwa różne pojęcia, które czasem mogą być ze sobą sprzeczne.
3.2.1.4 EKES przypomina swój pogląd, iż w celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju należy koniecznie i natychmiast przeznaczyć na ten cel większe środki finansowe niż fundusze, które przeznacza się obecnie, czy te przewidziane w perspektywach finansowych na lata 2007-2013.
Ponadto, biorąc pod uwagę brak dostatecznych środków finansowych a także fakt, że środowisko stanowi zbiorowe dobro publiczne, które nie zna granic, oraz istotny aspekt strategii zrównoważonego rozwoju, EKES zastanawia się, w jakiej mierze byłoby wskazane wyłączyć właściwe inwestycje w tym sektorze z rachunku deficytu budżetowego przewidywanego w ramach Paktu Stabilności i Wzrostu [4].
3.2.1.5 Europa może odgrywać istotną rolę w gospodarce globalnej i oddziaływać na zmiany w kierunku bardziej zrównoważonego rozwoju.
Środki finansowe, które przewidziano na ten cel, są jednak niewystarczające.
Unia Europejska musi mówić jednym głosem.
Państwa Członkowskie, jakkolwiek byłyby wielkie czy ważne, w nikłym stopniu mogą wpływać na kierunek rozwoju na szczeblu światowym.
Koordynacja ich wysiłków dla osiągnięcia wspólnych celów w ramach Unii Europejskiej stanowi naglącą konieczność.
3.2.2 Efektywność gospodarcza spójności społecznej zależy od wyraźnego uświadomienia sobie, iż proces spójności, poza jego funkcją społeczną i rolą w niwelowaniu rozbieżności, wiąże się także z poprawą ilościową pod względem parametrów wzrostu gospodarczego.
3.3 Cały plan wdrożenia i realizacji tej ogólnej wizji politycznej opiera się na kluczowym pojęciu zrównoważonego rozwoju, zdefiniowanym w złożonym kontekście jego aspektów gospodarczych, społecznych i środowiskowych.
3.4 W połączeniu z właściwymi analizami Trzeciego raportu na temat spójności gospodarczej i społecznej, tekst Komisji podnosi także kwestię sposobu, w jaki powinno się podejmować i analizować sprawę organizacji i procesu wspierania współpracy międzyregionalnej.
3.4.1 Proponuje się znieść "uzupełnienia programów" Podstaw Wsparcia Wspólnoty (CSF – Community Support Framework), jak również same CSF jako instrumenty zarządzania i zastąpić je równoważnym strategicznym instrumentem na rzecz spójności, słusznym na szczeblu wspólnotowym.
3.4.2 Co więcej, jako że dotychczasowa praktyka, z 60 czy 70 priorytetami zapisanymi w poprzednich przepisach okazała się nieskuteczna, proponuje się ustalić 3-4 konkretne priorytety dla każdego państwa oraz jeden wspólny – poprawę standardów sprawowania rządów (governance).
Aby lepiej uwzględnić specyfikę Państw Członkowskich, Unia Europejska mogłaby ponadto przyjąć bardziej elastyczne i zdecentralizowane formy administracji, nakazując jednocześnie całkowitą przejrzystość i ścisłe zachowanie przepisów.
3.4.3 Wydaje się, że proponowana zmiana metody kontroli zarządzania finansami, ma szczególne znaczenie: zamiast przeprowadzania kontroli każdego pojedynczego projektu, wcześniej byłby zawierany "pakt zaufania", określający zasady zarządzania.
W takim wypadku procedura kontroli powinna odbywać się w jednolitych ramach, które byłyby do przyjęcia przez wszystkie zainteresowane instytucje.
3.4.4 Ponadto EKES jest zaniepokojony rosnącymi rozbieżnościami między wydatkami planowanymi w budżecie a wykonanymi.
Szacuje się, że na końcu okresu programowania 2007-2013 różnica ta osiągnie wysokość 188 miliardów euro, co odpowiada budżetowi na jeden rok.
EKES uważa przeto za niezbędne uelastycznienie perspektyw budżetowych.
Możliwość przedłużenia o jeden rok terminu wypłaty zobowiązań podjętych w ramach funduszy strukturalnych (zmiana zasady z n+2 na n+3) pozwoliłaby wykorzystać dostępne fundusze w sposób bardziej zrównoważony i wolny od presji czasu, co wydaje się rozsądniejsze i skuteczniejsze.
3.5 Debata musi się opierać na przekonaniu, że budżet wspólnotowy i środki finansowe UE zależą bezpośrednio od wzrostu gospodarczego poszczególnych Państw Członkowskich i wysokości ich PKB.
3.5.1 W konsekwencji budżet wspólnotowy, przyczyniając się do wzrostu gospodarczego w dziesięciu nowych państwach, stwarza warunki konieczne do polepszenia i zwiększenia w przyszłości podstawy obliczenia własnych wpływów.
W istocie wzmocnienie krajowych gospodarek i zwiększenie PKB poszczególnych krajów poprawi budżet wspólnotowy z racji większych składek Państw Członkowskich (obliczenia procentowe w oparciu o zwiększoną podstawę).
3.5.2 Z drugiej strony można zauważyć, że włączenie rynków nowych Państw Członkowskich do jednolitego rynku europejskiego zapewni poprawę perspektyw wzrostu piętnastu dawnych państw Unii.
Nie byłoby zapewne zbyt trudno oszacować stopień zwiększenia wzrostu, którego każde z krajów Piętnastki może się spodziewać z efektów mnożnikowych rozwoju nowych Państw i integracji ich rynków z jednolitym rynkiem europejskim.
Jakkolwiek by nie było, ten spodziewany dodatkowy wzrost państw Europy-15 także oznacza nowe środki do budżetu wspólnotowego.
3.5.3 Ponadto, Komitet uważa, iż celem zapewnienia takiej alokacji środków wspólnotowych, pozwalającej na realizację podstawowego celu zbieżności, priorytetem należy objąć potrzeby nowych Państw Członkowskich, w których znajduje się większość słabiej rozwiniętych regionów i w których proces integracji nie został jeszcze zakończony.
3.5.4 EKES jest zdania, iż należy bardzo dokładnie rozważyć nie tylko górny pułap budżetu europejskiego, ale również prognozy tego budżetu.
W rzeczywistości opiera się on na dochodzie wspólnotowym brutto, który można szacować tylko na podstawie roboczych hipotez dotyczących wzrostu gospodarczego, kursu euro względem dolara, cen ropy brutto itd.
W rezultacie istnieje wiele niepewnych czynników wpływających na całość środków finansowych.
EKES zaleca więc Komisji Europejskiej opracowanie alternatywnych scenariuszy na podstawie hipotez pesymistycznych i optymistycznych, tak aby określić przedział, w którym zawrą się budżety roczne w okresie 2007-2013.
3.6 EKES uważa, że problem pogodzenia ze sobą dwóch parametrów: oceny ekonomicznej (kosztu) ambitnych celów politycznych i dostępnych środków finansowych (niewystarczających), można rozwiązać określając, w jakim stopniu dostępne środki są wystarczające do realizacji wytyczonych celów.
3.7 Przy próbie dostosowania tych dwóch czynników pojawia się następujący dylemat: czy pod presją dostosowania cele polityczne i reprezentowane przez nie wizje muszą zostać ograniczone do poziomu dostępnych środków czy też, odwrotnie, trzeba zwiększyć środki do takiego pułapu, by ambitne cele pozostały nienaruszone?
Ten dylemat może pozostać kwestią teoretyczną, jeśli w praktyce dostępne środki będą adekwatne.
3.8 W takim zakresie, w jakim cele te uważane są za konieczne do skutecznego budowania wspólnej przyszłości Europy, problematyczne wydaje się "rozwadnianie" ich w jakikolwiek sposób.
W tym sensie niełatwo jest zaakceptować ani w pełni zrozumieć próbę Komisji Europejskiej ponownego zdefiniowania niezbędnych punktów równowagi, gdyż oczywistą konsekwencją takiego postępowania jest osłabienie potencjalnych rezultatów jej celów politycznych.
4. Alternatywne opcje dotyczące górnego pułapu finansowania budżetu UE
4.1 Jak wynika z tekstu komunikatu, przed sformułowaniem swojej kompromisowej propozycji Komisja wahała się między trzema możliwymi opcjami dla górnego pułapu finansowania budżetu wspólnotowego, biorąc pod uwagę ostatni rozwój sytuacji w tej dziedzinie.
4.2 W pierwszej opcji górny pułap miał wynosić 1 % PKB, zgodnie z życzeniem wyrażonym przez niektóre Państwa Członkowskie.
Komisja Europejska jasno stwierdza, że taki pułap jest zupełnie niewystarczający.
4.3 Druga opcja dotyczyła 1,30 % PKB.
Komisja Europejska uważa, że pułap taki, choć nadal umiarkowany, może pozwolić Unii Europejskiej lepiej odpowiedzieć na potrzeby związane z realizacją wszystkich jej celów politycznych.
4.4 Trzecia opcja polegała na utrzymaniu górnego pułapu w wysokości 1,24 % PKB, co odpowiada aktualnym ramom finansowym.
Komisja Europejska pragnie jednak podkreślić, że jeśli pułap ten zostanie definitywnie przyjęty, trzeba będzie przystąpić do zmian w budżecie Unii Europejskiej, tak aby zapewnić margines dla finansowania nowych priorytetów.
4.5 Komisja Europejska ostatecznie przyjęła trzecią możliwość. Wybór tej opcji, jak można przewidzieć, pociąga za sobą następujące konsekwencje:
4.5.1 Po pierwsze, utrzymanie aktualnych ram budżetowych, co rodzi pytanie, czy ostatecznie możliwe jest podjęcie nowych priorytetów i ich sfinansowanie za pomocą tych samych środków, które dotąd pokrywały mniejszą liczbę priorytetów.
Należy również zauważyć, że poziom rozwoju większości z dziesięciu nowych Państw Członkowskich (w przyszłości dwunastu) charakteryzuje się opóźnieniem, i to znaczącym, w porównaniu z krajami Piętnastki, tak więc skuteczne wsparcie finansowe dla zapewnienia ich rozwoju, będzie wymagało przeznaczenia nowych środków na znaczną skalę.
W tym względzie tekst Komisji precyzuje, że "w rozszerzonej Unii PKB na jednego mieszkańca będzie o ponad 12 % niższy niż ten w krajach Piętnastki, podczas gdy rozbieżności w zakresie dochodów na ogół podwoją się".
4.5.2 Po drugie, korekty i zmiany w alokacji środków w budżecie wspólnotowym, co rodzi pytanie, czy takie wymagane korekty i zmiany także spowodują odpowiednio "złagodzenie" celów politycznych przedstawionych w komunikacie Komisji Europejskiej, co osłabiłoby podstawy niezbędne do budowania wspólnej europejskiej przyszłości.
4.5.3 Po trzecie, w dużym stopniu federalna struktura i funkcjonowanie, które UE uzyska wraz z przyjęciem i wejściem w życie Konstytucji, pod wzlędem osłabienia subsydiarności i większego poparcia dla polityk wspólnotowych, a zatem dla pozyskiwania niezbędnych środków.
4.5.4 EKES zwraca uwagę w tekście komunikatu Komisji Europejskiej na pewne fragmenty, wskazujące na możliwe niedobory finansowe, które mogłyby się pojawić w trakcie okresu programowania 2007-2013, i które mogłyby zakłócić przewidywania polityczne i całkowicie zniweczyć możliwość zrealizowania proponowanego planu działania, opisanego powyżej.
4.5.5 W rezultacie, podsumowując, jakkolwiek wymierzony i zrównoważony jest tekst komunikatu, Komisja nadmienia, iż "biorąc pod uwagę asymetryczny skutek, jaki będzie miało rozszerzenie Unii na budżet wspólnotowy, zachowanie acquis communautaire wymaga od niej zwiększenia wysiłku finansowego" (wstęp).
Ta uwaga, sformułowana w elegancki sposób, nie pozostawia żadnej wątpliwości co do niemożności, nie tylko ulepszenia, ale nawet utrzymania obecnego acquis communautaire w przypadku braku dodatkowych funduszy.
4.5.6 Poza tym, Komisja wzmacnia jeszcze tę uwagę, wspominając o stałym powiększaniu się rozbieżności między zobowiązaniami politycznymi UE a jej niezdolnością co do ich realizacji, a także erozję, która dotyka, z powodu braku woli politycznej i niewystarczalności finansowania, zdolność Unii do spełnienia swoich obietnic w wielu nowych priorytetowych dziedzinach (wstęp).
4.5.7 Podobne aluzje można znaleźć w innych miejscach w komunikacie.
Tak więc, rozdział drugi podkreśla, że "rozdźwięk między tym, czego wymaga się od Unii a zasobami, którymi ona dysponuje stał się zbyt duży", po czym zaraz dokument ostrzega, że "narzucanie Unii listy celów, a później odmówienie jej niezbędnych środków, prowadziłoby do skazania jej na słuszną krytykę obywateli, których uzasadnione oczekiwania nie zostałyby spełnione".
4.5.8 EKES uważa, że Komisja formułuje uzasadnioną uwagę, kiedy zauważa, że "wszystkie Państwa Członkowskie poniosą stratę", jeśli nie uda się dojść do porozumienia na temat celów projektu europejskiego i jeżeli niezbędne fundusze nie zostaną przeznaczone na ich realizację.
4.5.9 W ocenie powyższych uwag, należy również uwzględnić fakt, że wraz z włączeniem Europejskiego Funduszu Rozwoju do budżetu wspólnotowego na nowy okres programowania 2007-2013, nie pozostanie on na swoim obecnym poziomie, ale zostanie zmniejszony.
4.5.10 W okresie programowania 2007-2013, wspólne polityki europejskie uległyby wzmocnieniu, podczas gdy odpowiednie polityki krajowe zostałyby ograniczone.
Zmianę tę wyjaśnia fakt, że Unia Europejska nie może odgrywać roli organu wykonawczego polityk krajowych.
Wspólny interes wymaga wypracowania i wdrożenia wspólnych polityk europejskich.
4.5.11 Zwiększenie wartości dodanej Unii nie może jednak być zadaniem pozostawionym politykom krajowym.
Komisja jasno wyjaśnia, iż dla efektywnego zwiększenia wartości dodanej, niezbędne jest dysponowanie "dużą masą krytyczną" na poziomie ponadnarodowym i że efektywność taką najlepiej jest osiągnąć poprzez wspólne polityki (str.5 tekstu francuskiego).
4.5.12 W rezultacie, błędne jest rozważanie tego zagadnienia jako prostego problemu redystrybucji zasobów między Państwa Członkowskie.
Wprost przeciwnie, należy przedstawić je jako zagadnienie optymalizacji oddziaływania wspólnych polityk europejskich, w celu dalszego zwiększenia wartości dodanej funduszy wspólnotowych oddanych do ich dyspozycji (str.5 tekstu francuskiego).
4.5.13 Poza tym, wśród listy pozytywnych punktów, które Komisja wyszczególnia, podkreśla ona znaczenie działań wspólnotowych i tworzenie europejskiej wartości dodanej dla każdego euro wypłaconego z budżetu Unii.
4.5.14 Takie odniesienia znajdują się również w następujących fragmentach tekstu Komisji:
- we wstępie, kiedy stwierdza on, że "celem musi być maksymalizacja efektywności wydatków publicznych oraz połączenie działań krajowych i wspólnotowych, tak by przyniosły one większą wartość dodaną niż łączna suma wkładu każdej ze stron",
- w rozdziale I.A.1. lit. e), kiedy analizuje funkcjonowanie polityk wspólnotowych widząc w nich katalizator dla wdrożenia, przez Państwa Członkowskie, agendy polityki społecznej, która stanowi integralną część Strategii Lizbońskiej,
- w rozdziale I.A.2., który analizuje wartość dodaną spójności politycznej,
- w rozdziale I.A.3., który przedstawia implikacje wspólnej polityki rolnej pod względem wartości dodanej,
- w rozdziale I.C., kiedy stwierdza, że "spójne stosunki zewnętrzne mogą zwiększyć oddziaływanie [Unii Europejskiej] w o wiele większym stopniu, niż pojedyncze Państwa Członkowskie mogłyby osiągnąć działając w pojedynkę, czy nawet posiadając równoległe kierunki działań",
- w rozdziale I.C.2., kiedy stwierdza, że "wpływ pomocy finansowej UE i udzielonych preferencji dwustronnych w handlu znacząco zwiększyłby się dzięki tej zjednoczonej obecności w organach wielostronnego władztwa gospodarczego (economic governance), takich jak Bank Światowy, MFW a także agencje gospodarcze Narodów Zjednoczonych: w szczególności, wartość każdego wydanego euro w tym nowym kontekście znacznie by wzrosła",
- w rozdziale I.C.3., który analizuje wartość dodaną pomocy udzielanej przez UE państwom trzecim (przewaga komparatywna wspólnego stanowiska europejskiego wobec sytuacji kryzysowych poza UE),
- w rozdziale III.B, który zajmuje się wartością dodaną związaną ze stworzeniem i funkcjonowaniem nowego instrumentu sąsiedztwa (New Neighbourhood Instrument).
4.5.15 EKES uważa, że należy zwrócić uwagę na absurdalną sytuację, kiedy to ambicje wobec Europy wzrastają, a dostępne środki są redukowane.
Poza tym, ograniczenie własnych środków do 1 % PKB, zmusi w rezultacie do dokonania cięć w finansowaniu polityk strukturalnych oraz polityk spójności, tym bardziej, że ze względu na ramy finansowania wspólnej polityki rolnej, które sięgają aż do 2013 r., wszystkie późniejsze redukcje narzucone przez zmniejszenie budżetu wspólnotowego, będą dotyczyły polityki spójności, z drastycznymi reperkusjami wobec wyzwań i potrzeb wynikających z rozszerzenia UE.
Ponadto, w przypadku takiej tendencji, każda inicjatywa lub zachęta wspierająca rozwój okaże się pozbawiona treści i wartości.
4.5.16 Na podstawie tych uwag, EKES uważa, że należy odsunąć na bok zastrzeżenia Komisji i opowiedzieć się za zwiększeniem własnych środków w budżecie wspólnotowym na nowy okres programowania 2007-2013 ponad obowiązujące aktualnie ramy budżetowe, do maksymalnej wysokości 1,30 % PKB, dbając jednocześnie o to, by przy zbliżaniu się do tego pułapu z roku na rok nie występowały nadmierne rozbieżności.
4.5.17 Ten punkt widzenia poparty jest jeszcze stwierdzeniem, że w przypadku państw, które są płatnikami netto do budżetu wspólnotowego, część środków oddanych do dyspozycji poprzez Fundusze Strukturalne, wraca do nich dzięki eksportowi.
Ta kwestia była już przedmiotem analizy na szczeblu Piętnastki i spodziewamy się, że ten system będzie funkcjonował tak samo w Europie 25 Państw Członkowskich.
W konsekwencji, znacząca część funduszy, które zostaną uruchomione na rzecz rozwoju 10 nowych państw, będzie wracać do państw, które są płatnikami netto do budżetu wspólnotowego (rynek wyposażenia technologicznego i elektrycznego, świadczenie specjalistycznych usług, przekazywanie know-how, itd.).
Ten aspekt nie może być pominięty w perspektywie tworzenia nowego budżetu wspólnotowego.
Zwracamy także uwagę na fakt, że w tekście komunikatu, Komisja odnosi się również do tego zagadnienia, zauważając, że stosując także w zakresie rynku wewnętrznego zasady wspólnego rynku, otrzymuje się mierzalną wartość dodaną, dzięki zwiększeniu obrotu wewnątrzwspólnotowego między mniej rozwiniętymi Państwami Członkowskimi i regionami a resztą UE.
Przyczyna wzrostu obrotu wewnątrzwspólnotowego polega na tym, że "blisko jedna czwarta wydatków dokonanych z tytułu programów w tych obszarach jest zwracana reszcie Unii w formie zwiększonego eksportu".
4.6 EKES popiera całkowicie uwagi Komisji na temat konsekwencji otrzymania statusu obywatela Europy.
Istotnie, korzyści, które się wiążą z tym faktem, nie mogą ograniczać się do wolności rynku: równolegle do wolności, sprawiedliwości i bezpieczeństwa, należy także zapewnić obywatelom dostęp do podstawowych usług publicznych.
Komisja słusznie zauważa, że "korzyści z Europy bez granic" muszą być "dostępne i przystępne równomiernie".
Unia powinna uzupełniać wysiłki Państw Członkowskich w tym zakresie, ale takie działanie wiąże się z pewnymi kosztami.
4.7 EKES popiera również analizę Komisję, z której wynika, że jest konieczne nie tylko dysponowanie funduszami, ale także zasobami, które można wykorzystywać jeśli chcemy, aby Europa mogła odegrać przewodnią rolę (pomoc w zakresie rozwoju, polityki handlowej, polityki zewnętrznej, polityki bezpieczeństwa, aspekty zewnętrzne innych polityk itd.), (str.6 tekstu francuskiego).
4.7.1 Poza tym, jeśli opieramy się na postanowieniach aktualnie przyjmowanej Konstytucji Unii Europejskiej, ochrona obywatela europejskiego do której UE się zobowiązała, nie ogranicza się jedynie do uznania tego imperatywu, ale przyznaje mu odpowiednią odpowiedzialność prawną i, w konsekwencji, narzuca mu zobowiązania i nakaz zapewnienia odszkodowania (na przykład osobom będącym ofiarami aktów terroryzmu lub katastrof naturalnych).
4.8 EKES z zadowoleniem przyjmuje podstęp w pewnych kwestiach dotyczących budżetu, należy jednak odnotować, że procentowo, zmiany te przybierają relatywny charakter.
Tak więc, wzrost zasobów o 162 %, który jest przewidziany na siedmioletni cykl 2007-2013 w rozdziale "obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość", wynosi jedynie 2.239 milionów euro.
Jednocześnie wydatki na rolnictwo zmniejszą się o 3 % czyli o 1.442 miliony euro.
Pod koniec tego okresu, wydatki na oba rozdziały będą wynosić kolejno 2 % i 26 % budżetu.
W przypadku udziału środków na rolnictwo należy zwracać uwagę na to, że rozszerzenie UE oraz reforma kolejnych organizacji Wspólnego Rynku, wymagają spełnienia nowych, poważnych wymagań w stosunku do CAP.
5. Uwagi szczególne
5.1 Ani tekst komunikatu, ani trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej, nie poruszają kwestii, której sposób rozwiązania, będzie, jak można to przewidzieć, miał wpływ na budżet wspólnotowy, tj. kwestii wolnego przepływu pracowników z dziesięciu nowych Państw Członkowskich na rynki pracy obecnych piętnastu państw i kwestii zastosowania dwu-, pięcio-, lub siedmioletniego okresu przejściowego.
W tym zakresie, należy postawić pytanie w jakim stopniu restrykcje dotyczące zatrudnienia w krajach Piętnastki, narzucone pracownikom z dziesięciu nowych państw przystępujących do Unii zaciążą na zasięg spodziewanego u nich rozwoju gospodarczego i społecznego.
5.2 Innym tematem możliwej debaty jest związek między wkładem funduszy europejskich a zakresem, w jakim dziesięć nowych Państw Członkowskich przyjęło i wywiązuje się z przyjętych na siebie zobowiązań.
5.3 Aby przestudiować perspektywy gospodarcze danego okresu, należy z jednej strony, oddzielnie przeanalizować środki własne, z drugiej strony wydatki budżetowe.
Komunikat Komisji jest zbudowany według podobnego schematu: jego 4 rozdział jest poświęcony nowym ramom budżetowym, ze szczególnym naciskiem na wydatki, podczas gdy rozdział 5 prezentuje refleksje na temat systemu finansowania.
5.4 Niniejsza opinia kładzie nacisk na analizę wydatków, biorąc pod uwagę, że EKES zastrzega sobie ponowną analizę rozdziału poświęconego środkom własnym, kiedy Komisja złoży Radzie sprawozdanie na ten temat.
5.5 Na obecnym etapie, EKES uważa jednak, że słusznym będzie przedstawienie swojej opinii na temat dwóch następujących kwestii:
- stworzenie podatku wspólnotowego, który obywatele Wspólnoty wpłacaliby bezpośrednio do budżetu wspólnotowego celem wsparcia jego środków, stanowi pozytywną i bardzo interesującą propozycję.
Wdrożenie tej koncepcji wymaga jednak dużej ostrożności, aby uniknąć, zawsze możliwych, postaw antyeuropejskich;
- zalecane jest ustalenie nowego systemu dokonywania wpłat, bardziej sprawiedliwego, niż ten obowiązujący obecnie.
Zwykła analiza stosunku między wpłatami a wypłatami wykazuje, że funkcjonowanie wspólnotowego systemu wpłat nie uwzględnia średniego poziomu dochodów na mieszkańca poszczególnych Państw Członkowskich - co stanowi dobry wyznacznik poziomu dobrobytu obywateli danego państwa.
5.5.1 EKES wyraża obawy względem ogólnego mechanizmu korekty, który mógłby jedynie zinstytucjonalizować zasadę "sprawiedliwego zwrotu".
Chodzi o formę solidarności między biedniejszymi a bogatszymi państwami, która jest nie do przyjęcia.
W sprawozdaniu z 1998 r. [5], Komisja przeprowadziła już symulacje wpływu tego mechanizmu.
Wynika z nich, że w 1996 r., zakładając, że ogólny mechanizm korekty miałby zostać zastosowany do 5 państw (WB, D, NL, A, SV; 48,7 % PKB) i zakładając ich wyłączenie z finansowania korekty, zobowiązania byłyby rozłożone na dziesięć pozostałych państw i wynosiłyby 48,9 % PKB UE!
Niedawne rozszerzenie o państwa, gdzie standard życia jest niższy pogłębiłby jeszcze tą niesprawiedliwość.
5.5.2 W każdym wypadku, jeśli okazałoby się, że ogólny mechanizm korekty jest potrzebny, EKES uważa, że korekta dysproporcji nie powinna uwzględniać poniesionych wydatków w ramach interwencji (działań) strukturalnych, ponieważ wyraźnie realizują one cel redystrybucji.
5.5.3 EKES jest zdania, iż w razie wprowadzenia ogólnego mechanizmu korekcyjnego salda budżetowe winny być wyliczane jedynie na podstawie wydatków operacyjnych, zgodnie z ustaleniami z Berlina z 1999 r.
Pozwoliłoby to uniknąć niepożądanych skutków, jakie wynikają z przyporządkowania kosztów administracji Unii oraz kosztów realizacji polityk wspólnotowych tym krajom, w których następuje faktycznie wypłata środków.
Podejście takie byłoby skądinąd bardziej spójne z tzw. metodą "direct budgeting", zgodnie z którą wydatki na administrację przyporządkowuje się do wydatków operacyjnych, w związku z którymi one powstały; metoda ta prowadzi do rozdziału środków przeznaczonych na wydatki administracyjne pomiędzy wszystkie kategorie.
5.6 Poza tym, jeśli chodzi o środki pośrednie, EKES podtrzymuje wniosek sformułowany w swojej opinii, dotyczący powszechnego wprowadzenia i interoperacyjności elektronicznych systemów opłat drogowych na obszarze Wspólnoty [6], stworzenia europejskiego funduszu infrastruktury i transportu, który byłby finansowany przez pobieranie jednego eurocenta od litra paliwa zużywanego przez każdy samochód.
5.7 EKES popiera sugestię Komisji, aby zsynchronizować okres programowania budżetowego z trwaniem mandatu europejskich organów instytucyjnych (Parlament, Komisja).
5.7.1 EKES wyraża zadowolenie z zapisu perspektyw finansowych w Konstytucji.
Ten fakt przyczyni się do zwiększenia stabilności ram budżetowych UE.
5.7.2 EKES żałuje jednak, że Rada Europejska nie mogła zastosować w praktyce osiągnięć Konwentu Europejskiego, zgodnie z którymi perspektywy finansowe byłyby uchwalane większością kwalifikowaną w średniookresowej perspektywie.
W istocie Rada Europejska wolała zachować zasadę jednomyślności, jakkolwiek dopuszczając możliwość zmiany na większość kwalifikowaną zakładając, że ta decyzja byłaby podjęta jednomyślnie w Radzie Europejskiej!
EKES obawia się, aby zachowanie zasady jednomyślności nie spowodowało poważnego kryzysu konstytucyjnego w Unii a także zmniejszenia ambicji politycznych Unii.
5.8 EKES popiera wniosek, który miałby uczynić z Parlamentu Europejskiego główną instancję do spraw budżetu wspólnotowego, co polegałoby na przyjęciu przez niego całkowitej odpowiedzialności za budżet (zarówno w części obligatoryjnej jak i nieobligatoryjnej).
5.9 EKES uważa także za słuszne zasygnalizowanie, że o ile Strategia Lizbońska stawia jasne wyzwania i zakłada podjęcie koniecznych inicjatyw, tekst Komisji nie wydaje się proponować konkretnych działań mających pobudzić inicjatywy na rzecz rozwoju gospodarczego w Unii. Jedyna konkretna propozycja przedstawiona w dokumencie (rozdział IV, Nowe ramy finansowe, C Elastyczność), polega na stworzeniu specjalnego "funduszu wspomagającego wzrost".
Jednakże środki przeznaczone na ten cel są oceniane jako zupełnie niewystarczające. EKES przypomina w tym względzie, że realizacja strategii z Lizbony opierała się na hipotezie średniej stopy wzrostu rocznego na poziomie 3 %, podczas gdy przewidywania na następne lata nie przekraczają 2,3 % w Europie złożonej z 27 Państw Członkowskich.
Poza tym, z osłabionym wzrostem gospodarczym trwającym od 2000 r., Unia nie jest w stanie zlikwidować tego "deficytu wzrostu gospodarczego". 5.10 W rezultacie, konieczna jest ponowna korekta w górę kwot, celem spełnienia podstawowego warunku wspierania i sukcesu Strategii Lizbońskiej, co sprowadza się do zmiany systemu inwestowania w kształcenie i badania naukowe.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywy 66/401/EWG, 66/402/WE, 2002/54/WE i 2002/57/WE, w zakresie badań przeprowadzanych pod nadzorem urzędowym i równoważności materiału siewnego produkowanego w krajach trzecich
COM(2004) 263 final – 2004/0086 CNS
(2005/C 74/10)
Dnia 29 kwietnia 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowywanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 6 lipca 2004 r. Sprawozdawcą, pracującym bez grupy analitycznej, był Gilbert Bros.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 85 do 1 przy 3 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W latach 1998 - 2003, Komisja zezwoliła Państwom Członkowskim na przeprowadzenie tymczasowego doświadczenia, polegającego na pobieraniu i badaniu próbek materiału siewnego, zgodnie z ustawodawstwem wspólnotowym w zakresie obrotu materiałem siewnym.
Analiza wyników wykazała, że:
- w określonych warunkach możliwe było uproszczenie procedur urzędowej kwalifikacji materiału siewnego, bez znaczącego obniżenia jakości nasion w porównaniu z jakością otrzymaną w ramach systemu urzędowego pobierania próbek i badania materiału siewnego;
- kontrolą polową w ramach nadzoru urzędowego mogłyby zostać objęte wszystkie zboża do produkcji kwalifikowanego materiału siewnego;
- mogłaby zostać zmniejszona wielkość powierzchni do skontrolowania przez inspektorów urzędowych.
1.2 Przyjęto zmiany do zasad obowiązujących w przypadku nasion przeznaczonych do handlu międzynarodowego (system OECD).
W związku z tym, zakres stosowania równoważności materiału siewnego UE w odniesieniu do nasion zbieranych w krajach trzecich mógłby zostać rozszerzony na wszystkie rodzaje materiału siewnego, posiadającego cechy i spełniającego wymogi badań przewidziane różnymi dyrektywami wspólnotowymi w zakresie obrotu materiałem siewnym.
1.3 Komitet pragnie rozpatrzyć propozycję Komisji, mając na względzie proponowany kierunek zmian zasad a także utrzymanie wysokich standardów jakości w odniesieniu do materiału siewnego i kwestii fitosanitarnych.
2.
Propozycja Komisji
2.1 Komisja proponuje przedłużenie do 31 marca 2005 r., czasu trwania doświadczenia w zakresie kontroli pod nadzorem urzędowym (decyzja 98/320/WE) celem utrzymania warunków wspólnotowych odnośnie obrotu materiałem siewnym produkowanym zgodnie z ww. decyzją do czasu wprowadzenia nowych postanowień (transpozycji dyrektyw).
2.2 Jednocześnie dyrektywy 66/401/EWG (obrót materiałem siewnym roślin pastewnych), 66/402/EWG (obrót materiałem siewnym zbóż), 2002/54/WE (obrót materiałem siewnym buraka) i 2002/57/WE (obrót materiałem siewnym roślin oleistych i włóknistych) powinny zostać dostosowane zgodnie z wynikami doświadczenia i zawierać następujące zmiany:
- wprowadzenie badań pod nadzorem urzędowym w przypadku różnych kategorii materiału siewnego;
- zdefiniowanie charakteru badań przeprowadzanych pod nadzorem urzędowym (kontrole polowe lub w laboratorium testującym materiał siewny, posiadającym zezwolenie organu krajowego odpowiedzialnego za kwalifikację materiału siewnego);
- pobieranie próbek dla celów kwalifikacji może być dokonywane urzędowo lub pod nadzorem urzędowym.
Warunki pobierania próbek pod nadzorem urzędowym zostały określone (uprawnienia, kontrola metod pobierania próbek i zasady stosowania sankcji);
- procedurą równoważności może zostać objęty materiał siewny zebrany w krajach trzecich, odpowiadający cechom i spełniający wymogi wspólnotowe (system kontroli oraz kwalifikacja).
3.
Uwagi ogólne
3.1 Głównym celem propozycji Komisji jest uproszczenie procedur nadzoru w sektorze produkcji materiału siewnego.
W wielu Państwach Członkowskich już nastąpiło przekazanie uprawnień nadzorczych.
Komitet popiera zatem inicjatywę Komisji.
Jednakże wskazałby na fakt, że Komisja powinna była przedłożyć nową dyrektywę, zawierającą wszystkie elementy znajdujące się w tych czterech dyrektywach, co ułatwiłoby zrozumienie zmian i zapewniłoby spójną harmonizację wspomnianych działań.
3.2 Decyzja Komisji w sprawie doświadczenia w zakresie badań pod nadzorem urzędowym traci moc 31 lipca 2004 r.
Powstanie zatem luka prawna w trakcie procedury współdecydowania, przedmiotem której jest propozycja ustawodawcza Komisji.
Komitet zwraca się więc do Komisji o zmianę jej decyzji nr 98/320/WE, aby uniknąć takiej luki prawnej.
3.3 Komisja proponuje również przedłużenie, do 31 marca 2005 r., czasu trwania doświadczenia w celu umożliwienia wdrożenia zmian do ww. dyrektyw.
Komitet pragnie podkreślić, że termin ten jest zbyt krótki, gdy uwzględni się okres konieczny na transpozycję, czyli około dziesięć miesięcy.
Dlatego Komitet proponuje wydłużenie tego terminu do 31 lipca 2005 r.
3.4 Komitet nie jest w stanie wypowiedzieć się na temat stosowności danych technicznych dotyczących warunków przeprowadzania kontroli polowej (w szczególności w odniesieniu do zmiany współczynnika pobierania próbek) lub liczby próbek wymaganej w laboratorium.
Komitet pragnie jednak podkreślić, że konieczne jest ustalenie wspólnego mianownika dla wszystkich Państw Członkowskich.
Z tego powodu dane wyrażone jako zakres rozpiętości należałoby zastąpić minimalnym wskaźnikiem procentowym pobierania próbek.
3.5 Przekazanie uprawnień nadzoru urzędowego osobom upoważnionym służyć będzie zwiększeniu skuteczności procedur.
Komisja powinna zagwarantować skuteczność systemów nadzoru kwalifikacji.
Obecnie Komisja przeprowadza badania porównawcze na szczeblu wspólnotowym i dokonuje wymiany praktyk.
Biorąc pod uwagę wyznaczony cel, kwota przyznana na takie działania (0,5 - 0,6 mln euro) jest niewystarczająca.
Komitet zwraca się do Komisji o przydzielenie dodatkowych funduszy na te działania, mające na celu harmonizację systemów nadzoru.
3.6 Komitet pragnie nadmienić, że podczas negocjacji akcesyjnych z nowymi Państwami Członkowskimi ustalono okresy przejściowe w przypadku odmian, które nie są wyszczególnione w katalogu, ponieważ nie spełniają one kryteriów wspólnotowych.
Komitet zwraca uwagę Komisji na takie odmiany, które mogą znajdować się w obrocie tylko w określonych krajach (Cypr, Łotwa, Malta i Słowenia).
Należy udzielić dodatkowych gwarancji na okres, w którym obowiązuje klauzula derogacyjna, zwłaszcza w odniesieniu do wielkości próbek i obecności "głuchego owsa" (Avena fatua).
3.7 Komitet zwraca uwagę Komisji na przypadki sporów dotyczących sprzedaży partii materiału siewnego o niskiej jakości w Państwach Członkowskich.
Ustanowienie jednolitego rynku będzie także wiązać się z wymogiem identyfikacji pochodzenia i przemieszczania się (traceability) partii materiału siewnego w przypadku producentów oraz efektywnej koordynacji pomiędzy agencjami kwalifikującymi a producentami materiału siewnego.
3.8 W przypadku rozszerzenia zakresu równoważności na kraje trzecie, co skutkować będzie spełnieniem warunków OECD, Komitet podkreśla, że Komisja będzie musiała wynegocjować możliwość wzajemnej równoważności z krajami trzecimi.
Równoważność ta powinna opierać się na jednakowych standardach.
W podobny sposób należy wymagać równoważności systemów nadzoru w przypadku selekcji zachowawczej celem zapewnienia identycznego poziomu jakości.
4.
Podsumowanie
4.1 Komitet zgadza się z propozycją Komisji, która zmierza w kierunku uproszczenia procedur nadzoru, nie obniżając jednak wymaganego poziomu jakości w przypadku produkcji materiału siewnego.
Komitet podkreśla jednakże, iż Komisja powinna nadal przeprowadzać analizę wydajności systemów nadzoru.
4.2 Z legislacyjnego punktu widzenia, Komitet podkreśla, że Komisja powinna była skorzystać z możliwości przedłożenia propozycji ustawodawczej, która obejmowałaby wszystkie dyrektywy dotyczące obrotu materiałem siennym zbóż, roślin pastewnych, buraków i roślin oleistych.
4.3 Komitet uważa, że wnioskowane przedłużenie okresu do 31 marca 2005 r. nie wystarczy do transpozycji dyrektyw do ustawodawstwa krajowego.
Zatem proponuje się przedłużenie tego okresu do lipca 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie włączenia aspektów związanych z ochroną środowiska w normalizację europejską
(COM(2004) 130 final)
(2005/C 74/11)
25 lutego 2004 r. Komisja postanowiła, zgodnie z artykułem 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Ochrony Środowiska, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej dziedzinie, przyjęła swoją opinię w dn. 6 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Antonello Pezzini.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15/ 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Problematyka dotycząca uwzględnienia w procesie normalizacji prawa europejskiego aspektów związanych z ochroną środowiska należy do priorytetów, które Komisja określiła w 2001 roku w Strategii Zrównoważonego Rozwoju Unii Europejskiej [1], co do której Komitet miał okazję wydać w listopadzie 2001 roku swoją opinię [2].
Wspomniana strategia zmierza do wypracowania równowagi pomiędzy aspektami ekonomicznymi, społecznymi i ekologicznymi oraz do wzmocnienia zasady ustanowionej w Traktacie WE [3], mówiącej o włączeniu wymogów w dziedzinie ochrony środowiska do pozostałych obszarów polityki Wspólnoty.
W VI Wspólnotowym Programie Działań na Rzecz Środowiska [4] zaakcentowano w związku z tym, że w trakcie prac technicznych związanych z normalizacją prawa europejskiego powinny być uwzględniane wymagania związane z ochroną środowiska.
1.2 Ponadto normalizacja techniczna może stanowić niebagatelny wkład w dzieło urzeczywistniania idei europejskiego rynku wewnętrznego, w pełni zintegrowanego z punktu widzenia realizacji postępu technicznego przyjaznego dla środowiska: godzi ona cel stworzenia do 2010 roku najbardziej konkurencyjnego obszaru ekonomicznego na świecie z rozwijaniem lepszej gospodarki o stale wzrastającym zatrudnieniu w rozszerzonej Europie, coraz silniej jednoczącej się pod względem ekonomicznym i społecznym, jak to zostało ustalone w strategii przyjętej w 2000 roku w Lizbonie przez szefów państw i rządów UE.
1.3 Z drugiej strony normalizacja techniczna realizowana w oparciu o zasadę konsensusu wszystkich zainteresowanych stron stanowi zasadniczy element realizacji polityki Wspólnoty, a w szczególności Zintegrowanej Polityki w Zakresie Produktów (IPP), co do której Komitet już wielokrotnie się wypowiadał [5] i w której normalizację uznaje się za potencjalny instrument zmniejszania oddziaływania produktów i usług na środowisko.
1.4 W kwestii normalizacji Rada 1 marca 2002 r. potwierdziła celowość istnienia zharmonizowanych norm w obszarach, dla których obowiązuje teraz "Nowa koncepcja", podkreśliła znaczenie aktywnego uczestnictwa wszystkich danych zainteresowanych podmiotów i wyraziła zadowolenie z zamiaru opracowania przez Komisję dokumentu dotyczącego problemów normalizacji i ochrony środowiska.
1.5 Po tym posiedzeniu Rady Komisja określiła szereg kluczowych punktów, które zostały ujęte w dokumencie roboczym "Rola normalizacji we wspieraniu ustawodawstwa i polityki europejskiej". Należą do nich w szczególności:
1.5.1 większy wkład normalizacji europejskiej w kształtowanie polityki i ustawodawstwa Unii w celu wzmacniania, zgodnie z potrzebami zarówno społeczeństwa jak i przedsiębiorstw, rozszerzania normalizacji technicznej na nowe dziedziny, takie jak usługi, technologie informacji i komunikacji, transport, ochrona konsumentów oraz ochrona środowiska;
1.5.2 zwiększanie świadomości szefów wielkich przedsiębiorstw oraz innych zainteresowanych stron, że normalizacja przynosi wiele korzyści dla świata biznesu, w szczególności ze względu na to, że mogą być podejmowane przedsięwzięcia mające na celu lepszy i łatwiejszy udział tych grup, a przede wszystkim przedstawicieli małych i średnich przedsiębiorstw, w procesie opracowywania norm;
1.5.3 zmiana obowiązujących ram prawnych normalizacji, tak aby stały się one bardziej zgodne z najnowszymi opracowaniami i wyzwaniami w dziedzinie europejskich norm technicznych, oraz upraszczanie przepisów prawnych i dążenie do "lepszego ustawodawstwa" [6] zgodnie z głównymi kierunkami polityki przemysłowej w rozszerzonej Europie [7] i priorytetami strategii na rzecz kształtowania rynku wewnętrznego na lata 2003-2006 [8].
1.5.4 stworzenie stabilnych ram finansowych w celu oparcia normalizacji europejskiej na solidnych podstawach prawnych, gwarantując współfinansowanie przez Komisję i Państwa Członkowskie europejskich prac normalizacyjnych, infrastruktury europejskiej i większej synergii między CEN, CENELEC oraz ETSI;
1.5.5 wsparcie europejskich organizacji normalizacyjnych w celu wzmacniania ich skuteczności w procesie opracowywania norm technicznych oraz popieranie opracowywania i stosowania standardów międzynarodowych w celu ułatwienia dostępu do rynków i handlu w skali światowej, uniknięcia tworzenia niepotrzebnych przeszkód w handlu i nadania normalizacji globalnego wymiaru.
1.6 Rozwijanie europejskiej kultury normalizacji technicznej ma ponadto zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania skutecznego i zrównoważonego funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii Europejskiej liczącej 25 Państw Członkowskich.
Stąd też ważne jest, w szczególności w zakresie ochrony środowiska, podejmowanie działań zmierzających do szkolenia specjalistów oraz tworzenia i korzystania z odpowiednich banków danych, zapewniających włączenie aspektów związanych z ochroną środowiska w europejski system normalizacji, tak by nowe Państwa Członkowskie były również włączone w ten proces poprzez udział ich narodowych organizacji normalizacyjnych.
Dlatego też ze względu na strukturę i wielkość przedsiębiorstw w tych państwach Komitet uważa za bezwzględnie konieczne aktywne wspieranie pełnego uczestnictwa małych i średnich przedsiębiorstw z całej rozszerzonej Unii Europejskiej w pracach standaryzacyjnych oraz przy wykorzystaniu istniejących europejskich norm technicznych.
1.7 Europejski system normalizacji technicznej, budowany w oparciu o zasadę porozumienia wszystkich zainteresowanych stron przy wypracowywaniu nowych standardów i dobrowolnego przystępowania przez nie do przyjętych norm okazał się bardzo sprawny oraz tak skuteczny i elastyczny, że można było opracowywać coraz więcej nowych norm.
W 2003 roku ogólna liczba norm europejskich osiągnęła poziom około 13.500 aktów normatywnych, co ostatecznie pozytywnie odbija się na gospodarce, zmniejszając koszty transakcji handlowych, ułatwiając handel i wymianę, wnosząc wkład we wzrost konkurencyjności i większą innowacyjność.
Kolejnym ważnym aspektem normalizacji jest zmniejszenie przeszkód w handlu na rynku wewnętrznym, a częściowo nawet na rynku światowym.
1.8 Zdaniem Komitetu te pozytywne cechy powinny być nie tylko utrzymane, lecz wręcz wzmocnione, co zostało już zaakcentowane w marcu 2002 roku we wnioskach Rady w sprawie normalizacji.
To godne poparcia uwzględnianie aspektów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych w procesie normalizacji nie powinno jednak w żadnym wypadku, w myśl opinii Komitetu, naruszyć istoty i głównych cech normalizacji, która powinna pozostać działaniem swobodnym, dobrowolnym i zgodnym.
Dopiero takie cechy czynią normalizację skutecznym narzędziem w płaszczyźnie wewnętrznej i międzynarodowej.
2.
Zestawienie głównych elementów komunikatu
2.1 Cele komunikatu Komisji można streścić w następujący sposób:
- uczulenie na konieczność regularnego uwzględniania aspektów ochrony środowiska w europejskim procesie normalizacji opartym na dobrowolnym działaniu zainteresowanych podmiotów;
- podjęcie stałych rozmów ze wszystkimi uczestnikami procesu normalizacji w celu opracowania konkretnych planów działania dotyczących: 1) działań w zakresie szkolenia i podwyższania świadomości; 2) organizowania i wspierana uczestnictwa w procesie normalizacyjnym wszystkich zainteresowanych stron; 3) systematycznego wykorzystywania wszelkich dostępnych instrumentów w celu uwzględniania w normach zagadnień natury ekologicznej; 4) ponownego określenia przez Komisję pełnomocnictw do normalizacji i specjalnych upoważnień dotyczących polityki w dziedzinie środowiska naturalnego i ekologicznych aspektów produktów;
- dokonanie oceny i stała kontrola procesu uwzględniania aspektów ochrony środowiska w normach europejskich w świetle wyników uzyskiwanych w czterech wyżej wymienionych obszarach.
2.2 Aby osiągnąć te cele, Komisja proponuje następujące działania:
- na szczeblu zainteresowanych podmiotów: propozycje działań uczulających; wymiana wypróbowanych metod postępowania w zakresie dokształcania i podwyższania świadomości; szerokie konsultacje w celu sformułowania wymagań normalizacyjnych; określenie priorytetów zmierzających do włączenia do norm europejskich aspektów związanych z ochroną środowiska; opracowywanie wskaźników uwzględniania w normach wymagań ekologicznych; określenie i koordynacja aspektów ekologicznych, którymi zajmują się europejskie instytucje normalizacji; wspieranie przez Wspólnotę europejskich grup interesów prowadzących takie działania; okresowe przygotowywanie raportów dotyczących sposobów wykorzystywania różnych instrumentów służących celowi uwzględniania w normach wymagań ekologicznych;
- na szczeblu Państw Członkowskich, a w szczególności państw nowoprzyjętych: działania wspierające dokształcanie zawodowe oraz podwyższanie świadomości; zbieranie i upowszechnianie informacji przez różne instytucje normalizacyjne; wspieranie i ułatwianie zadania wszystkim zainteresowanym stronom, w szczególności przedstawicielom zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz instytucji publicznych aktywnie uczestniczących w działaniach na rzecz naturalnego środowiska, tak by mogły one w pełni uczestniczyć w procesie normalizacji; przygotowywanie raportów dotyczących działań podjętych w celu wspierania wymiany doświadczeń i dobrych praktyk;
- na szczeblu Wspólnoty: działania wsparcia finansowego przedsięwzięć mających na celu wspieranie projektów szkolenia i podwyższania świadomości, realizowanych przez europejskie organizacje normalizacyjne; stała obserwacja stanu w zakresie realizacji przedsięwzięć dokształcających i podwyższających świadomość; uwzględnianie, w razie potrzeby po zasięgnięciu opinii zainteresowanych stron, aspektów ochrony środowiska przy formułowaniu specyfikacji normalizacyjnych; wspieranie zainteresowanych stron na szczeblu europejskim podczas ustalania i koordynacji aspektów ochrony środowiska w europejskiej normalizacji; organizowanie spotkań w celu umożliwienia wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, a także w celu przyjęcia wskaźników postępu w zakresie normalizacji europejskiej związanych w szczególności z ochroną środowiska naturalnego; stosowanie systemu stałej oceny postępów osiąganych w wymienionych obszarach, przy czym metoda dokonywania oceny powinna być przynajmniej raz w roku oceniona przy udziale zainteresowanych stron.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet przychylnie ustosunkowuje się do inicjatywy Komisji dotyczącej pogłębionej refleksji nad możliwościami, szansami i sposobami dotyczącymi włączania w europejskie normy techniczne nie tylko odpowiednich aspektów ochrony środowiska, ale również zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych oraz surowców niezbędnych do produkcji, wytwarzania, dystrybucji, konserwacji i ostatecznego usuwania/utylizacji wyrobów.
3.2 W związku z tym Komitet podkreśla znaczenie wdrażania europejskiej kultury normalizacyjnej w obszarze techniki, która gwarantowałaby skuteczne i zrównoważone funkcjonowanie rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, oraz działań, w szczególności w dziedzinie środowiska naturalnego, mających na celu szkolenie ekspertów i tworzenie odpowiednich banków danych, które pozwalałyby na ocenę możliwości i sposobności uwzględniania aspektów ochrony środowiska w europejskim systemie normalizacyjnym, w tym również pod kątem nowych Państw Członkowskich.
3.3 W każdym razie zdaniem Komitetu jest rzeczą o zasadniczym znaczeniu, aby dobrowolność i takie cechy jak porozumienie, otwartość i przejrzystość procedur stosowanych dobrowolnie przez i na rzecz samych zainteresowanych, stanowiące atuty procesu europejskiej normalizacji technicznej, nie tylko nie straciły na znaczeniu, ale by były wręcz umacniane, również przy uwzględnieniu aspektów społeczno-ekonomicznych i ekologicznych.
3.3.1 Komitet zwraca uwagę na to, że jest już wiele europejskich norm technicznych, które albo bezpośrednio odnoszą się do ochrony środowiska, albo też uwzględniają związane z nią aspekty.
Chodzi tu w szczególności o normy dotyczące istotnych aspektów trwałości produktów, znormalizowane metody kontrolno-pomiarowe, lecz również o normy techniczne dotyczące technologii chroniących środowisko i normy zarządzania ochroną środowiska, jak np. system EMAS, oparty na normie EN/ISO serii 14001.
3.3.2 Z drugiej strony Komitet z satysfakcją wskazuje na to, że europejskie instytucje normalizacyjne dysponują odpowiednim instrumentarium do optymalnego uwzględniania aspektów związanych z ochroną środowiska podczas standaryzacji norm technicznych. Przykładami mogą być przewodnik IEC 109 [9] w obszarze norm technicznych dotyczących produktów elektrotechnicznych i elektronicznych (z powodzeniem wprowadzony w 1995 r. i niedawno uaktualniony), zatwierdzona w 2002 r. norma ISO/TR 14062 [10], obowiązująca w obszarze opracowywania i rozwoju produktów, ponad 100 "Norm jakości dotyczących emisji i odporności" (ETSI/CENELEC), jak również Kodeks postępowania ISO/64 zaproponowany przez Help Desk Environment, jedną z komórek organizacyjnych Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN).
3.4 Zdaniem Komitetu, powyższe rozważania są potwierdzeniem jego przekonania, że cel jakim jest skuteczne powiązanie aspektów ochrony środowiska z procesem normalizacji technicznej - w szczególności w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw - będzie łatwiejszy do zrealizowania za pomocą bardziej elastycznych zasad postępowania, relacji technicznych i instrumentów, bądź też poprzez organizację kursów doskonalących oraz opracowywanie podręczników przekazujących wiedzę, dzięki którym problemy ochrony środowiska doprowadzane są do świadomości już w fazie prac rozwojowych nad nowymi produktami, nowymi metodami produkcyjnymi i nowymi usługami.
W tym celu można zastosować uproszczone procedury przyjęte w przypadku EMAS lub normy bezpieczeństwa i higieny w przypadku małych i średnich przedsiębiorstwa, jak to już kilkakrotnie zostało podkreślone w opinii EKES [11].
3.5 Komitet podkreśla z naciskiem, że należy przeciwdziałać wszelkim utrudnieniom lub opóźnieniom w procesie normalizacyjnym.
Również zawyżone koszty oraz zbiurokratyzowanie są sprzeczne ze wspólnotowymi zasadami upraszczania norm.
W związku z tym Komitet w całości podziela wniosek końcowy Rady w sprawie normalizacji z dnia 1 marca 2002 roku, w którym stwierdzono, że "żywotność ogólnego systemu normalizacyjnego w Europie nie jest jeszcze zapewniona, uwzględniając szybko zmieniające się uwarunkowania europejskie i międzynarodowe, a także zmiany w tradycyjnych źródłach przychodów" [12].
Zdaniem Komitetu normalizacja musi być atrakcyjniejsza i bardziej użyteczna dla przedsiębiorstw i fachowców, ponieważ to właśnie do ich kompetencji należy lepsze włączanie aspektów ochrony środowiska do prac badawczo-rozwojowych nad produktami.
3.6 W celu zapewnienia optymalnych zdolności wytwórczych przedsiębiorstw należy w dalszym ciągu rozwijać istniejące mechanizmy umożliwiające poszerzanie wiedzy wszystkich operatorów na temat ochrony środowiska oraz zapewniające aktywny udział wszystkich zainteresowanych już od samego początku procesu normalizacyjnego.
Oprócz aspektów technicznych, ekonomicznych i społecznych uwzględniane powinny być również problemy ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i zadowolenia klientów.
Szczególnie w ostatnich latach w centrum uwagi znajdowały się takie problemy jak ograniczenie i racjonalizacja zużycia zasobów naturalnych i energii, zmniejszenie ilości odpadów oraz szkodliwych emisji, a przede wszystkim jakość samego procesu opracowywania dobrowolnych norm technicznych, tak by zagwarantować ich przeniesienie na szczebel międzynarodowy.
3.7 W związku z aktualnym procesem demokratycznym, który opiera się głównie na strukturach krajowych, zdaniem Komitetu celowym byłoby przekazanie zainteresowanym podmiotom (grupom interesów) kompetencji w określaniu sposobu umożliwiającego uwzględnianie w normach aspektów ekologicznych, również przez odwołanie się do ekspertyz i konsultacji, unikając w ten sposób podejścia typu "z góry do dołu".
3.8 Komitet uważa, że proces opracowywania norm technicznych nie powinien wyprzedzać zmian w kulturze, które są niezbędne w niektórych branżach, by uświadomić sobie ich rolę w kontekście zrównoważonego rozwoju.
Szczególnego znaczenia nabiera tutaj rola Komisji w procesie podwyższania świadomości i "prognozowania" zmian kulturowych, który należy realizować przez upowszechnianie wiedzy i dobrych praktyk.
3.9 Wysoka jakość dobrowolnie przyjmowanych norm technicznych stanowi istotny element ich wartości dodanej na szczeblu europejskim; zdaniem Komitetu taka jakość może być zapewniona jedynie poprzez aktywny udział w procesie normalizacyjnym wszystkich zainteresowanych, to znaczy ekspertów i przedstawicieli różnych branż przemysłowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw, pracowników, konsumentów i organizacji pozarządowych.
Duża liczba osób biorących w tym udział zapewnia właściwą równowagę pomiędzy wymogami ekonomicznymi, społecznymi i ekologicznymi oraz priorytetami w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa.
3.10 Zgodnie z zasadą subsydiarności uczestnictwo takie powinno być w pierwszej kolejności zapewnione na szczeblu krajowym, w szczególności w przypadku nowych Państw Członkowskich.
Należy wspierać nie tylko aktywne i fachowe uczestnictwo ze strony organizacji pozarządowych, lecz również i przede wszystkim ze strony małych i średnich przedsiębiorstw, które szczególnie w odniesieniu do swojej struktury i wielkości wykazują duże potrzeby w zakresie poprawy dostępu do procesu normalizacyjnego.
W związku z tym należy przypomnieć, że struktury europejskie utworzone specjalnie dla małych i średnich przedsiębiorstw, takie jak NORMAPME, powinny zostać wzmocnione i być optymalnie wykorzystane.
3.11 Komitet podkreśla konieczność podjęcia priorytetowych kroków mających na celu wspieranie przez Wspólnotę działań w zakresie rozwoju potencjałów, podejmowanych przez organizacje normalizacyjne i organizacje pozarządowe w nowych Państwach Członkowskich, jak również projektów dotyczących kształcenia specjalistów oraz sugeruje utworzenie sieci baz danych, w pełni zdecentralizowanej, zapewniającej współdziałanie, możliwie jak najbliżej końcowych użytkowników.
Chodzi tu przede wszystkim o zapewnienie stałego i lepszego dostępu do informacji oraz świadome uczestnictwo wszystkich przedsiębiorstw w procesie normalizacyjnym.
3.12 W odniesieniu do określania priorytetów w pracy nad normami Komitet wyraża pogląd, że w dalszym ciągu należy je ustalać w ramach zgodnego i dobrowolnego postępowania, z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów, oraz że należy unikać priorytetów motywowanych czysto politycznymi przesłankami, nie uwzględniając szczególnych cech wyrobów oraz przedsiębiorstw, które je produkują.
3.13 Co do odwoływania się przez Komisję do obowiązkowych upoważnień w ramach "nowego podejścia", Komitet reprezentuje pogląd, że stosowanie norm technicznych dotyczących środowiska naturalnego powinno być wspierane nie przez odgórne decyzje, lecz raczej powinno się opierać na szerokiej akceptacji produktów przyjaznych dla środowiska, przy jak najlepszym ukierunkowaniu interesów i potrzeb obywateli i konsumentów.
3.14 Komitet wyraża przekonanie, że właściwie określone upoważnienia w ramach nowego podejścia przyczyniły się do pomyślnego rozwoju europejskiego rynku wewnętrznego i że obecnie sukces ten nie powinien zostać zneutralizowany przez wykorzystanie tych upoważnień w celu przeniesienia trudnych procesów decyzyjnych o charakterze politycznym do instytucji technicznych normalizacji.
3.15 W opinii Komitetu przeniesienie europejskich norm technicznych na szczebel międzynarodowy nabiera zasadniczego znaczenia w celu zapewnienia rzeczywistej obecności i pełnej konkurencyjności naszych produktów na rynku światowym.
Dzięki porozumieniom podpisanym w Dreźnie i Wiedniu aktualnie ponad 83 % norm Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego Elektrotechniki (CENELEC) i około 40 % norm Europejskiego Komitetu Normalizacji (CEN) wywodzi się z norm opracowanych przez międzynarodowe organizacje normalizacyjne ISO, CEI oraz UIT.
W opinii Komitetu nie należy dopuszczać do tego, aby wymogi normalizacji w obszarze ochrony środowiska były interpretowane jako bariera techniczna w handlu w ramach porozumienia TBT Światowej Organizacji Handlu, czy też element negatywnie wpływający na konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich na rynku światowym.
W tym względzie konieczne jest przyjęcie proaktywnej postawy nie tylko w dialogu transatlantyckim (TABD), lecz również w dialogu z Japonią (EJBD) i Mercosur (MEBF), tak by nie pogłębiać zróżnicowania występującego pomiędzy normami europejskimi i normami międzynarodowymi.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Uczestnictwo: należy zwrócić uwagę na to, by szeroki udział zainteresowanych nie spowolnił procesu przyjmowania i zmian norm, który trwa średnio od trzech do pięciu lat.
Zasada subsydiarności musi przy tym znaleźć pełne zastosowanie.
Na szczeblu krajowym musi być zapewnione uczestnictwo wszystkich zainteresowanych podmiotów, w szczególności przedsiębiorców i pracowników, podczas gdy na szczeblu europejskim przedstawiciele narodowych gremiów normalizacyjnych powinni wnosić jedynie swoje ustalone już wcześniej stanowiska.
Na tym poziomie musi być również zapewniony udział przedstawicieli europejskich stowarzyszeń reprezentujących interesy małych i średnich przedsiębiorstw oraz zainteresowanych organizacji pozarządowych (NGO), przy czym również i w tym przypadku przekazywane są wcześniej ustalone stanowiska poszczególnych organizacji.
4.2 Współpraca: Komitet przypisuje szczególne znaczenie regularnej wymianie wiedzy zawodowej, tworzeniu kodeksów postępowania na bazie dobrowolnej oraz sprawdzonych przykładów dobrej praktyki.
Powinno się jednak przy tym korzystać z istniejących już instrumentów (porównaj pkt. 3.3.3), które ze względu na nowe Państwa Członkowskie powinny być wzmacniane i rozbudowywane.
4.3 Kultura: wytworzenie europejskiej kultury normalizacyjnej w obszarze techniki obejmującej również aspekty społeczno-ekonomiczne i ekologiczne stanowi priorytetowy cel dla przedsiębiorstw i ich zrzeszeń, a w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw, jak również organizacji pracowniczych i grup interesów.
W celu zapewnienia pogłębiania swojej wiedzy na tematy związane z normalizacją techniczną oraz kompetentnego reprezentowania na różnych płaszczyznach organizacje konsumentów i ochrony środowiska wymagają wsparcia finansowego nie tylko na szczeblu krajowym, lecz także na szczeblu europejskim.
4.4 Finansowanie: konieczność wieloletnich pozycji budżetowych, na szczeblu krajowym i wspólnotowym, dotyczących przedsięwzięć organizowanych na rzecz dokształcania zawodowego i kształtowania świadomości.
Fundusze te powinny być przydzielane w szczególności organizacjom normalizacyjnym na szczeblu krajowym i europejskim, partnerom społecznym i organizacjom reprezentującym najróżniejsze grupy społeczeństwa cywilnego.
4.5 Priorytety: określanie priorytetów w opracowywaniu nowych norm technicznych powinno być przekazane do swobodnej oceny wszystkich zainteresowanych, którzy są bezpośrednimi uczestnikami w procesie normalizacyjnym, ponoszącymi za to pełną odpowiedzialność. Priorytety nie mogą być narzucane odgórnymi decyzjami. Instrumenty: Systematyczne wykorzystywanie instrumentów – takich jak wymienione w pkt. 3.3.1 do 3.3.3 – niezbędnych do uwzględniania aspektów ochrony środowiska w opracowywanych normach należy traktować jako ofertę skierowaną do uczestników dobrowolnego procesu normalizacji technicznej, a nie jako przymus.
4.6 Ocena: opracowanie i ocena wyników uzyskanych w toku realizacji przedsięwzięć zmierzających do kształtowania świadomości oraz doskonalenia zawodowego, jak również umacniania międzynarodowych i europejskich organizacji normalizacyjnych, również poprzez udział w nich kompetentnych przedstawicieli organizacji pozarządowych (NGO) oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), powinny stanowić dla Komisji, Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Komitetu Ekonomiczno-Społecznego podstawę do sporządzania co dwa lata raportów oraz dokonywania co pięć lat kontroli działań i strategii Wspólnoty w tej dziedzinie.
5.
Podsumowanie
5.1 EKES jest przekonany o konieczności przyspieszenia procesu normalizacji we wszystkich jego aspektach, w tym dotyczących ekologii, jednak bez jego przeciążania, mając na celu zapewnienie rozwoju rynku wewnętrznego na wysokim poziomie.
Chodzi o to, by proces normalizacji był skuteczny, mało kosztowny i niezbiurokratyzowany, zaś zdolności instytucjonalne Państw Członkowskich wcześniej odpowiednio dostosowane.
5.2 Zdaniem EKES proces mający na celu włączenie aspektów ekologicznych do europejskiego sytemu normalizacji powinien postępować przy pełnym poszanowaniu zasady subsydiarności, która powinna gwarantować w nim pełny udział wszystkim jego uczestnikom, a w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom oraz organizacjom pozarządowym, szczególnie na szczeblu krajowym/regionalnym, który jest najbliższy dla zainteresowanych stron.
5.3 Rozwój rynku światowego i otwarcie na handel światowy wielkich państw takich jak Chiny, Indie i Rosja wymuszają jako priorytet przeniesienie aktualnie obowiązujących europejskich przepisów technicznych na szczebel międzynarodowy, zgodnie z postanowieniami porozumień z Drezna i Wiednia, w celu przełożenia rozwiązań normalizacyjnych na korzyści handlowe w przypadku przedsiębiorstw europejskich.
5.4 Zdaniem EKES cel powinien polegać na osiągnięciu maksymalnej kompatybilności pomiędzy przepisami w dziedzinie ochrony naturalnego środowiska i dobrowolnymi normami technicznymi, wynikającymi ze zwiększonej wrażliwości na sprawy naturalnego środowiska i jakość.
5.5 EKES nalega na wzmocnienie platformy wymiany dobrych praktyk i dialogu w celu rozwijania wiedzy pomiędzy partnerami społecznymi: europejskimi i krajowymi instytucjami normalizacji, przemysłem, małymi i średnimi przedsiębiorstwami, przedstawicielami pracowników, organizacjami konsumentów, organizacjami pozarządowymi – wszystko w celu wspierania rozwoju procedur normalizacji zgodnie ze Strategią Lizbońską oraz zasadami zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności.
5.6 W szczególności należy:
- wspierać europejską kulturę normalizacji technicznej na rzecz UE;
- zaplanować działania w zakresie szkolenia ekspertów i tworzenia odpowiednich, powszechnie dostępnych baz danych;
- integrować stopniowo europejski system normalizacji i ochronę środowiska naturalnego;
- stymulować reakcje od strony popytu (to znaczy uczulać konsumentów) w celu poprawy popytu na rynku, z zachowaniem zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych, surowców oraz wyrobów gotowych i pakowanych;
- osiągnąć odpowiednią równowagę pomiędzy obroną priorytetowych aspektów bezpieczeństwa, higieny i zdrowia oraz ogólnych aspektów związanych z ochroną środowiska naturalnego z uwzględnieniem Protokołu z Kioto;
- w pełni stosować zasadę subsydiarności, wspierając udział wszystkich zainteresowanych stron na szczeblu krajowym/regionalnym;
- wspierać bardziej elastyczne sposoby zachowań, które prowadzą do procesu normalizacji korzystnego dla naturalnego środowiska, w celu udzielania pomocy szczególnie małym i średnim przedsiębiorstwom w procesach technicznych, tak by mogły one produkować nowe produkty, wprowadzać nowe procesy i nowe usługi;
- rozwijać platformę wymiany między Strategią Lizbońską na rzecz rynku wewnętrznego a planem działania na lata 2004-2010 na rzecz naturalnego środowiska i zdrowia, mając na celu upowszechnianie dialogu fachowców pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami w procesie normalizacji: CEN, CENELEC, ETSI, małymi i średnimi przedsiębiorstwami, ANEC (konsumenci), TUTB (przedstawiciele pracowników), ECOS (organizacje ekologiczne), przemysłem, dystrybucją i usługami;
- wspierać rozwój podstawowej normalizacji technicznej w przypadku przepisów dotyczących jakości produktów i metod w dziedzinie produkcji rolnej i produkcji żywności.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady o reasekuracji i zmianie dyrektyw 73/239/EWG, 92/49/EWG oraz dyrektyw 98/78/WE i 2002/83/WE
COM(2004) 273 final. – 2004/0097 (COD)
(2005/C 120/01)
Dnia 10 czerwca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 6 października 2004 r.
Sprawozdawcą był FRANK von FÜRSTENWERTH.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27-28 października 2004r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 158 do 4, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W chwili obecnej nie istnieją w UE żadne zharmonizowane ramy kontroli nad firmami reasekuracyjnymi.
Systemy nadzoru działalności reasekuracyjnej w poszczególnych Państwach Członkowskich wykazują w związku z tym znaczne różnice.
1.2 Na tym tle w dniu 21 kwietnia 2004 r. Komisja przedłożyła projekt dyrektywy o reasekuracji i zmianie dyrektyw 73/239/EWG, 92/49/EWG oraz dyrektyw 98/78/WE i 2002/83/WE.
Zasadnicze cechy propozycji dyrektywy są następujące:
- koncepcja nadzoru polegająca na zharmonizowaniu i wzajemnym uznawaniu, oparta na aktualnych regułach nadzoru ubezpieczeń bezpośrednich;
- przyspieszone procedury dzięki dyrektywie opartej na aktualnych uregulowaniach odnośnie ubezpieczeń bezpośrednich;
- system obowiązkowych zezwoleń;
- wymagania odnośnie marginesu wypłacalności zgodne z wymaganiami w stosunku do ubezpieczeń bezpośrednich z możliwością ich podwyższenia w ramach procedury komitologii;
2.
Propozycje Komisji
2.1 Dyrektywa powinna tworzyć zharmonizowane ramy dla towarzystw reasekuracyjnych i towarzystw wewnętrznych (captives) [1] w Unii Europejskiej.
2.2 Propozycja dyrektywy określa warunki minimalne, które są konieczne w celu uzyskania urzędowego zezwolenia.
Warunkami są m.in. wymóg formy prawnej, przedłożenie planu przedsiębiorstwa i utrzymywanie minimalnego funduszu gwarantowanego.
Działalność jest ograniczona do działań z zakresu reasekuracji i związanych z tym czynności.
Dodatkowo przeprowadzana jest kontrola kwalifikowanego właściciela udziałów oraz kontrola prowadzenia przedsiębiorstwa.
Udzielone zezwolenie dotyczy całego związku.
2.3 Celem dyrektywy jest zakazanie składania depozytów przez firmy reasekuracyjne w stosunku do ubezpieczycieli bezpośrednich, jeśli nie jest to nakazane przez narodowe ustawodawstwo Państw Członkowskich.
Nie dotyczy to depozytów umownych.
Oprócz stworzenia sprawnego rynku wewnętrznego, zamiarem Komisji jest wyznaczenie międzynarodowego benchmarku w celu zmniejszenia w skali światowej obciążeń europejskich firm reasekuracyjnych poprzez składanie depozytów.
2.4 W ramach przepisów odnośnie wypłacalności przedsiębiorstw u podstaw działalności reasekuracji szkód powinny leżeć wymagania stosowane w stosunku do wypłacalności towarzystw bezpośrednich ubezpieczeń szkód.
W ramach procedury komitologii wypłacalność może być podwyższona o 50 %.
Ustalenia w stosunku do wypłacalności towarzystw ubezpieczeniowych na życie powinny bazować na ustaleniach stosowanych w przypadku wypłacalności przedsiębiorstw ubezpieczeń bezpośrednich na życie.
W przypadku równoczesnej działalności w zakresie reasekuracji na życie i reasekuracji szkód wymagane jest utrzymywanie rezerwy własnych środków.
Podobnie jak towarzystwa ubezpieczeń bezpośrednich również towarzystwa reasekuracji powinny utrzymywać minimalny fundusz gwarantowany w wysokości nie mniejszej niż 3 mln €.
W przypadku towarzystw wewnętrznych kwota ta może być zmniejszona do 1 mln €.
2.5 W przypadku, gdy sytuacja finansowa przedsiębiorstwa ulega pogorszeniu, gdy nie zostaną utworzone odpowiednio wysokie rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe lub wypłacalność jest zbyt niska, propozycja dyrektywy zawiera konkretne uprawnienia nadzoru prawnego.
Uprawnienia te są analogiczne, jak w przypadku ubezpieczeń bezpośrednich i obejmują przedłożenie planu uzdrowienia sytuacji finansowej, planu finansowego, planu uzdrowienia finansowego oraz odebranie zezwolenia.
2.6 Towarzystwa reasekuracji, które posiadały prawo lub zezwolenie na działalność reasekuracyjną przed terminem wdrożenia dyrektywy o działalności reasekuracyjnej, mogą kontynuować swoją działalność bez składania wniosku o uzyskanie zezwolenia.
Podlegają materialnym przepisom dyrektywy. Państwa Członkowskie mogą jednak wprowadzić dodatkowy okres przejściowy wynoszący do dwóch lat.
2.7 W propozycji dyrektywy przenoszone są uprawnienia Komisji do technicznego przystosowania dyrektywy ("komitologia").
2.8 Do przepisów dotyczących nadzoru towarzystw reasekuracji mają zostać dostosowane uregulowania odnoszące się do dyrektyw z zakresu ubezpieczeń na życie, szkód i grup ubezpieczeniowych.
Zgodnie z tym:
- nadzór nie może odrzucić umowy reasekuracyjnej z powodów, które związane są bezpośrednio z finansową wypłacalnością unijnego towarzystwa ubezpieczeniowego (reasekuracji);
- nie może obowiązywać żaden przepis, zgodnie z którym w systemie techniczno-ubezpieczeniowym rezerwy brutto i rezerwy jeszcze nie wypłaconych przypadków ubezpieczeń muszą być zabezpieczane wartościami majątkowymi (zakaz składania depozytów);
- towarzystwa ubezpieczeń bezpośrednich, zajmujące się reasekuracją, podlegaja tym samym wymaganiom odnośnie wypłacalności, co towarzystwa reasekuracji;
- dyrektywa o grupach ubezpieczeniowych jest dostosowywana taki sposób, że towarzystwa reasekuracji oraz towarzystwa ubezpieczeń bezpośrednich są równouprawnione.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet popiera propozycję Komisji, która przyczynia się do wzmocnienia Europy jako centrum finansowego poprzez zapewnienie, że towarzystwa reasekuracji i towarzystwa wewnętrzne będą dysponowały wystarczającym kapitałem, aby wypełnić przejęte zobowiązania.
W ten sposób trwale wzmacniania jest pozycja europejskich towarzystw reasekuracji na międzynarodowych rynkach ubezpieczeniowych.
3.2 Komitet wyraźnie podkreśla znaczenie gospodarki ubezpieczeniowej dla Europy jako centrum finansowego.
W 2002 r. całkowita kwota składek 40 największych firm reasekuracyjnych wyniosła 138.601.200.000 USD, z czego 58.544.000.000 USD przypadło na firmy reasekuracyjne w UE.
3.3 Reasekuracja dotyczy w pierwszym rzędzie stosunków pomiędzy ubezpieczycielami bezpośrednimi i firmami reasekuracyjnymi.
Wypadnięcie jednej lub większej ilości firm reasekuracyjnych może mieć jednak wpływ na konsumentów, jeżeli na skutek wycofania się tych firm ubezpieczyciel bezpośredni nie może wypełnić swoich zobowiązań.
Dlatego Komitet uznaje, że propozycja dyrektywy przyczynia się do podwyższenia poziomu ochrony konsumentów w UE.
Komitet wskazuje równocześnie na to, że odpowiednia ochrona reasekuracyjna leży również w interesie konsumenta.
Zakłada to jednak sytuację, że na Europejskim Rynku będzie istniała odpowiednia oferta reasekuracji po stosownych składkach.
3.4 Komitet pochwala założenie "fast-track", przyjęte przez Komisję, co oznacza, że uregulowania odnośnie nadzoru nad reasekuracją mają być stworzone w oparciu o istniejące uregulowania dotyczące nadzoru nad ubezpieczycielami bezpośrednimi.
W szczególności na tle obecnie trwającego projektu Solvency-II wydaje się to być właściwym założeniem.
3.5 Niezwykle ważna jest okoliczność, że rynek reasekuracji jest rynkiem zglobalizowanym.
Komitet wzywa zatem Parlament, Radę i Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi w trakcie dalszej dyskusji nad dyrektywą na międzynarodową konkurencyjność europejskich firm reasekuracyjnych.
3.6 Komitet uznaje, że również europejskie firmy reasekuracyjne po zamachach 11 września udowodniły swoją rzetelność finansową.
Na tym tle każde nowe obciążenie europejskich firm reasekuracyjnych powinno zostać poddane dokładnej analizie kosztów i korzyści.
3.7 Komitet uznaje, że dotychczas w UE istniały różnorodne systemy nadzoru. Charakteryzowały się one kombinacją uregulowań odnośnie wypłacalności, lokat kapitałowych i depozytów.
Na podstawie propozycji Komisji zniesione zostaną przede wszystkim dotychczasowe uregulowania w zakresie składania depozytów.
Przy tej okazji należy zapewnić, aby stosowne urzędy nadzoru zdobyły odpowiednie zaufanie do instrumentów nadzoru, jakimi będą w przyszłości dysponowały i rozwinęły ich jednolite stosowanie.
4.
Przepisy odnośnie wypłacalności w przypadku reasekuracji na życie (artykuł 38)
4.1 Zgodnie z propozycją dyrektywy przepisy o obliczaniu marginesu wypłacalności towarzystw ubezpieczeń na życie mają być przeniesione na towarzystwa reasekuracji na życie.
W przypadku reasekuracji na życie Komisja proponuje przejęcie reguł odnośnie wypłacalności sektora ubezpieczeń bezpośrednich w niezmienionej formie.
Obliczanie wypłacalności zawiera dwa składniki, mianowicie 3‰ sumę ryzyka (sum at risk) i 4 % rezerw matematyczncyh.
Przez co z punktu widzenia Komitetu dochodzi do nieproporcjonalnego obciążenia europejskich towarzystw reasekuracji na życie.
Propozycja Komisji:
- nie uwzględnia profilu działalność/ryzyko reasekuracji na życie i prowadzi do nieumiarkowanego "przekapitalizowania" towarzystw reasekuracji na życie;
- prowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji europejskich towarzystw reasekuracji na życie w stosunku do ich międzynarodowych konkurentów (porównaj załącznik); należy się obawiać, że spowoduje dalszy spadek podaży reasekuracji;
- prowadzi do znacznego wzrostu ceny ochrony resekuracyjnej;
- może przyczyniać się do destabilizacji rynków finansowych, jeżeli na podstawie wzrastających kosztów ubezpieczyciele bezpośredni zrezygnują z wykupienia reasekuracji;
- dodatkowymi kosztami obciąża tworzenie prywatnych emerytalnych funduszy kapitałowych
4.2 Towarzystwa ubezpieczeń i reasekuracji na życie w Europie różnią się od siebie w znacznym stopniu pod względem swojej struktury ryzyka.
W przypadku ubezpieczeń na życie ryzyko lokat kapitałowych leży z reguły po stronie ubezpieczyciela bezpośredniego.
Tylko ta różnica pokazuje, że formuła wypłacalności w przypadku ubezpieczeń kapitałowych nie może zostać odpowiednio odwzorowana.
4.3 Porównanie z metodami obliczania agencji ratingowych pokazuje, że wymagania propozycji UE mogą być zbyt wysokie.
Wymagania odnośnie wypłacalności w USA bazują co prawda na sumie ryzyka, uwzględniają jednak zmienny czynnik, który jest uzależniony od wielkości danego portfela (0,8‰ w przypadku stanu funduszu powyżej 25 mld €).
Założenia kanadyjskich urzędów nadzoru i agencji ratingowych posiadają podobną strukturę.
4.4 Podczas gdy działalność ubezpieczeń bezpośrednich, zawieranych pomiędzy ubezpieczycielem i klientem nadal odbywa się na poziomie narodowym, reasekuracja stanowi raczej biznes międzynarodowy. Wynika to z potrzeby międzynarodowej dywersyfikacji ryzyka.
Dlatego konieczny jest raczej Level-Playing-Field pomiędzy oferentami w ramach Unii z międzynarodowymi konkurentami z USA, Bermudów i Szwajcarii.
4.5 Europejskie towarzystwa reasekuracji, które podlegają międzynarodowej konkurencji obawiają się, że będą w gorszej sytuacji od swoich pozaeuropejskich konkurentów, ponieważ ci drudzy podlegają mniej rygorystycznym wymaganiom pod względem kapitału własnego.
Działalność reasekuracyjna może przypuszczalnie w znacznym stopniu wyemigrować do pozaeuropejskich centrów reasekuracji, takich jak Bermudy lub USA.
Przeniesienie oferty reasekuracji doprowadzi do znacznego osłabienia pozycji Europy jako centrum finansowego.
Zbyt wysokie wymagania nieuchronnie doprowadzą do zmniejszenia się oferty reasekuracyjnej i/lub wzrostu jej ceny.
Wzrost cen reasekuracji niechybnie przeniesie się na koszt produktów ubezpieczycieli bezpośrednich, a przez to dotknie konsumentów.
Wyższe ceny będą miały siłą rzeczy negatywny wpływ na konieczność tworzenia prywatnych emerytalnych funduszy kapitałowych.
4.6 Wszystko to, zdaniem Komitetu, nie prowadzi do wspierania europejskiego rynku wewnętrznego.
Szczególnie nowe Państwa Członkowskie UE są zainteresowane sprawnym funkcjonowaniem wewnętrznego rynku reasekuracji i byłyby szczególnie dotknięte negatywnymi zmianami struktury oferty reasekuracji.
4.7 Komitet dochodzi więc do wniosku, że propozycja dyrektywy odnośnie obliczania marginesu wypłacalności w przypadku ubezpieczeń na życie może zaszkodzić konkurencyjności europejskim towarzystwom reasekuracji.
Z tych powodów Komitet jest zdania, iż propozycja Komisji odnośnie wypłacalności towarzystw reasekuracji na życie powinna być znacznie zmodyfikowana.
4.8 Komitet proponuje zatem, aby w zakresie reasekuracji na życie, kierować się obliczaniem wypłacalności, takim jak w przypadku towarzystw reasekuracji szkód.
4.8.1 Pod względem ryzyka, jak i konkurencji metoda obliczania wypłacalności towarzystw reasekuracji szkód jest więcej niż wystarczająca.
Formuła wypłacalności szkód odpowiada w znacznym stopniu wymaganiom odnośnie wypłacalności w międzynarodowym porównaniu, co wykluczałoby w znacznym stopniu niekorzystną pozycję konkurencyjności europejskich towarzystw reasekuracji.
4.8.2 Formuła szkód odzwierciedla w adekwatny sposób działalność towarzystw reasekuracji na życie.
Przede wszystkim poprzez przejmowanie ryzyka śmierci działalność towarzystw reasekuracji odpowiada raczej działalności ubezpieczycieli szkód i reasekuracji szkód niż działalności ubezpieczycieli na życie.
4.8.3 Pojedyncze ryzyka, które nie są uwzględniane w formułach szkód, mogą być w łatwy sposób uwzględniane w ramach projektu Solvency II.
4.8.4 Formuła szkód jest pod względem techniczno-ustawowym łatwa do wdrożenia, ponieważ Komisja w projekcie propozycji do dyrektywy (rewizja 3) przedłożyła już gotowy tekst dyrektywy.
4.8.5 Formuła szkód umożliwia towarzystwom reasekuracji na życie szybkie określenie swoich wymagań odnośnie wypłacalności, ponieważ potrzebne dane istnieją już w chwili obecnej i nie muszą być dopiero pozyskiwane.
W szczególności ze względu na brak informacji w działalności międzynarodowej formuła szkód wydaje się bardzo korzystna.
4.8.6 Formuła wypłacalności szkód jest szczególnie odpowiednia w przypadku Fast Track Approach.
Można ją łatwo wdrożyć, gdyż nie wymaga już żadnej dodatkowej regulacji w przypadkach, w których przykładowo składane są umowne depozyty.
5.
Przepisy odnośnie wypłacalności w przypadku reasekuracji szkód (artykuł 37, 55)
5.1 Propozycja dyrektywy przewiduje, że przepisy odnośnie obliczania marginesu wypłacalności ubezpieczeń szkód będą przenoszone na reasekurację szkód.
Połączone ma to być z możliwością podwyższenia wymagań odnośnie wypłacalności reasekuracji szkód nawet o 50 %, w ramach tzw. procedury Lamfalussy'ego.
5.2 Komitet uważa za właściwe przeniesienie uregulowań odnośnie wypłacalności ubezpieczeń szkód na reasekurację szkód w ramach koncepcji fast-track.
Komitet ma jednak poważne zastrzeżenia wobec rozszerzania procedury Lamfalussy'ego na zakres wymagań odnośnie wypłacalności.
5.3 Niniejsza dyrektywa została zaplanowana jako projekt fast-track a nie jako dyrektywa ramowa w zakresie procedury Lamfalussy'ego.
Przystosowanie wymagań odnośnie wypłacalności powinno następować dopiero w ramach dalszego projektu Solvency II.
5.4 Stosowanie procedury Lamfalussy'ego nie jest również w tej sprawie uzasadnione.
Wymagania w stosunku do towarzystw reasekuracji odnośnie kapitału własnego nie stanowią w żadnym przypadku działań służących wdrożeniu, dla których wydania przewidziane są odpowiednie procedury Lamfalussy'ego.
Jak wynika z długotrwałych negocjacji w zakresie banków przy projekcie Bazylea II, wymagania odnośnie kapitału własnego stanowią punkt centralny systemu nadzoru a w żadnym przypadku nie są późniejszą regulację szczegółową.
5.5 Konkretne wymagania odnośnie kapitału własnego zdaniem Komitetu powinny wynikać z samej dyrektywy, a nie z późniejszego ustawodawstwa wspólnotowego.
To rozróżnienie znajduje również poparcie w aktualnym projekcie konwentu, który domaga się, aby zasadnicze uregulowania znajdowały się w samych dyrektywach.
Wskazanie Komisji na szerokie konsultacje w odpowiednim kręgu wydaje się być zatem niewystarczające.
6.
Czynniki reasekuracji i retrocesja (artykuł 37, 38)
6.1 Projekt dyrektywy przewiduje, że przy obliczaniu wypłacalności retrocesje na innych reasekurantów mogą być uwzględniane wyłącznie do wysokości 50 % obciążenia szkód brutto.
Jest to adekwatne do obowiązujących uregulowań dla ubezpieczycieli bezpośrednich w zakresie ubezpieczeń na życie i szkód.
Przedłożona dyrektywa o nadzorze towarzystw reasekuracji powinna przyczynić się w znacznym stopniu do wzmocnienia finansowej wypłacalności branży reasekuracji w ramach Unii Europejskiej.
Na tym tle Komitet uważa za uzasadnione całkowite uznawanie cesji ubezpieczycieli bezpośrednich i retrocesji reasekurantów, jeśli dokonujący cesji lub retrocesji podlega nadzorowi wewnątrz Unii Europejskiej.
6.2 Podwyższenie czynników reasekuracji i retrocesji jest, zdaniem Komitetu, zalecane również na tle wzrastających wymagań w stosunku do ubezpieczycieli w przypadku rozwiązywania problemów ogólnospołecznych, w szczególności z tego powodu, że po zamachach 11 września 2001 r. domagano się pokrycia ryzyka terroryzmu dla przemysłu i lotnictwa, natomiast ze względu na niski czynnik reasekuracji i retrocesji nie można było już po części oferować tańszych rozwiązań.
W poszczególnych Państwach Członkowskich z powodu niskich czynników retrocesji nie mogły zostać rozwinięte żadne ubezpieczenia od ryzyka terroru.
7.
Reguły w stosunku do funduszy (art. 34)
7.1 Komitet akceptuje założenie, zawarte w artykule 34 odnośnie jakościowych zasad nadzoru (Prudent-Person-Principle).
Na podstawie specyfiki, a w szczególności międzynarodowego charakteru reasekuracji założenie to jest bardziej odpowiednie niż sztywna koncepcja ilościowa.
UE wdraża niniejszym nowoczesną koncepcję, która jest zalecane również przez International Association of Insurance Supervisors (IAIS).
Równocześnie Komitet uznaje jednak, że założenie jakościowe nie jest listem żelaznym, lecz wymaga od przedsiębiorstw ciągłej kontroli i udoskonalania procesu inwestycji kapitałowych.
7.2 Ponieważ na mocy dyrektywy należy ograniczyć lub uchylić istniejące dotychczas zasady nadzoru (takie jak np. składanie depozytu) zaleca się przewidzenie w niej możliwości, dzięki której Państwa Członkowskie miałyby prawo żądać od reasekuratorów działających na ich terytorium, by ci przestrzegali uzupełniających jakościowych przepisów dotyczących lokat kapitałowych.
Tego rodzaju przepisy musiałyby być jednak uzasadnione w aspekcie zasady "Prudent-Person-Principle" oraz podjętych zobowiązań.
8.
Okresy przejściowe (artykuł 51)
Towarzystwa reasekuracji nie podlegają w chwili obecnej w UE żadnym jednolitym ramom prawnym.
Komitet zaleca zatem Komisji dokładne sprawdzenie, czy konieczne są dalsze regulacje przejściowe.
Mogłyby one np. dotyczyć instrumentów kapitałowych aktualnie stosowanych przez reasekurantów, które nie są uznawane w ramach wymagań dla ubezpieczycieli bezpośrednich odnośnie własnego kapitału.
9.
Wnioski końcowe
9.1 Komitet popiera w ramach wyrażonych zastrzeżeń propozycję Komisji odnośnie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady o reasekuracji i zmianie dyrektyw 73/239/EWG, 92/49/EWG oraz dyrektyw 98/78/WE i 2002/83/WE.
Komitet jest zdania, że propozycja obejmuje prawie wszystkie zakresy nadzoru towarzystw reasekuracji.
Całkowite wdrożenie dyrektywy przyczyni się w znacznym stopniu do wzmocnienia i ustabilizowania rynków asekuracji w Unii Europejskiej, co jest zgodne z celem Komisji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu toluenu i trichlorobenzenu (dwudziesta ósma nowelizacja dyrektywy Rady 76/769/EWG)
COM(2004) 320 final - 2004/0111 (COD)
(2005/C 120/02)
Dnia 11 maja 2004 roku Rada zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swoją opinię 6 października 2004 r.
Sprawozdawcą był David Sears.
Na swojej sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 165 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Substancje "istniejące" to substancje uznane za występujące na rynku Wspólnoty Europejskiej między 1 stycznia 1971 r. a 18 września 1981 r. 100.195 takich substancji zostało zidentyfikowanych i wymienionych w Europejskim Wykazie Istniejących Substancji o Znaczeniu Komercyjnym (EINECS) opublikowanym w Dzienniku Urzędowym w 1990 r.
[1] Substancje wprowadzane na rynek po 18 września 1981 r. są definiowane jako "nowe" i wymagają zawiadomienia o zamiarze sprzedaży zgodnie z właściwymi przepisami Unii Europejskiej.
1.2 Zagrożenie dla zdrowia ludzi lub dla środowiska ze strony istniejących substancji oszacowano zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) 793/93 [2].
Dotychczas powstały cztery listy priorytetowe do oceny, przeznaczone do wdrożenia przez właściwe organy państw członkowskich.
Ostatnia z nich pochodzi z 25 października 2000 r.
[3]. Określają one 141 substancji, w wypadku których można oczekiwać pewnego zagrożenia ze względu na specyficzne struktury tych substancji oraz znane lub przewidywane interakcje biochemiczne lub w wypadku których wytwarzanie w dużych ilościach (HPV) daje powód do zaniepokojenia.
1.3 Państwa członkowskie oceniają każdą substancję na wszystkich etapach produkcji i użycia pod względem zarówno zagrożenia, jak i narażenia na działanie substancji w celu określenia, czy rzeczywiście istnieje zagrożenie dla zdrowia i dla środowiska, a jeśli takie zagrożenie istnieje, jakie mogą być wymagane środki je ograniczające.
Jeżeli zostanie ustalone, że pomimo występowania na liście priorytetowej nie stwarzają one żadnego lub stwarzają bardzo małe zagrożenie przy jakimkolwiek obecnym lub planowanym użyciu, środki kontrolne nie będą wymagane lub będą prawdopodobnie mało skuteczne zarówno pod względem działania, jak i korzyści.
1.4 Wypełnione raporty o ocenie zagrożenia (RAR) z Państw Członkowskich zostały następnie ocenione przez Komitet Naukowy ds. Toksykologii, Ekotoksykologii oraz Ochrony Środowiska (CSTEE).
Jeżeli CSTEE zgodzi się z wnioskami i zatwierdzi ogólny proces oceny, środki zmniejszenia zagrożenia, jeżeli są wymagane, mogą zostać zaproponowane jako poprawki do załącznika 1 do dyrektywy Rady w sprawie wprowadzania do obrotu i stosowania niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych 76/769/EWG [4].
Obecna propozycja stanowi dwudziesta ósmą nowelizację tego typu.
1.5 Dwie substancje, o których mowa w niniejszej propozycji (toluen i trichlorobenzen), zostały ocenione zgodnie z powyższą procedurą.
Obie zostały ujęte w drugiej liście substancji priorytetowych opublikowanej jako rozporządzenie Komisji WE 2268/95 z 27 września 1995 roku [5].
Obie zostały przyznane Danii do przeprowadzenia procesu oceny.
CSTEE zasadniczo zgodził się i poparł otrzymane w następstwie tego raporty RAR w opiniach przedstawionych na swoim 24 i 25 posiedzeniu plenarnym odpowiednio w dniu 12 czerwca 2001 roku i 20 lipca 2001 roku.
1.6 Niniejsza propozycja określa środki redukcji zagrożenia dla tych dwóch substancji, które mają być wdrożone przez państwa członkowskie w ciągu osiemnastu miesięcy od wejścia dyrektywy w życie.
Komisja opublikowała propozycję w dniu 28 kwietnia 2004 roku.
Po przeprowadzeniu odpowiednich procedur, oraz jeżeli zostanie osiągnięta zgoda co do wszelkich wymaganych zmian, staje się ono skuteczne w państwach członkowskich nie później niż od czerwca 2006 roku.
2.
Streszczenie propozycji Komisji
2.1 Propozycja ma na celu ochronę zdrowia ludzi i ochronę środowiska, jak również ustanowienie (lub zachowanie) rynku wewnętrznego dla tych dwóch substancji.
Uważa się, że może to być osiągnięte przy niewielkich lub żadnych kosztach, gdyż użycie w określonych zastosowaniach zostało już obniżone, a produkty zastępcze są łatwo dostępne.
2.2 W wypadku toluenu, uznanego za uniwersalną substancję HPV używaną jako zasadniczy surowiec do syntezy chemicznej oraz jako rozpuszczalnik w wielu zastosowaniach przemysłowych i konsumenckich, mają być wprowadzone ograniczenia na wszelkie użycia w stężeniach powyżej 0,1 % wagowo w klejach i farbach do malowania natryskowego przeznaczonych do powszechnej sprzedaży.
Nie odnosi się to do jakichkolwiek zastosowań przemysłowych i ma na celu ochronę zdrowia konsumentów.
2.3 W wypadku trichlorobenzenu, o bardziej ograniczonym użyciu jako półproduktu dla niektórych herbicydów i jako rozpuszczalnika w procesach produkcyjnych w systemach zamkniętych, mają być wprowadzone ograniczenia na wszelkie użycia w stężeniach powyżej 0,1 % wagowo za wyjątkiem użycia jako półproduktu.
To ogranicza wszelką możliwą sprzedaż dla ludności i zapewnia dodatkową ochronę zdrowia w miejscach pracy.
2.4 Dwa produkty, do których odnosi się niniejsza nowelizacja, są zdefiniowane poprzez ich numery CAS 108-88-3120-82-1 w załączniku do projektu.
Ograniczenia użycia będą dodane do załącznika 1 do dyrektywy 76/769/EWG.
2.5 Państwa członkowskie będą miały jeden rok na opublikowanie przepisów prawnych koniecznych do zachowania zgodności z niniejszą dyrektywą, przy kontrolach uruchomionych w ciągu dalszych sześciu miesięcy.
To ma nastąpić licząc od daty wejścia w życie niniejszej propozycji, po wymaganych, zgodnie z artykułem 95 Traktatu, konsultacjach z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES) i po procedurze podejmowania decyzji wspólnie z Parlamentem Europejskim.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Tak jak w wypadku dwudziestej szóstej nowelizacji dyrektywy Rady 76/769/EWG (ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu nonylofenolu, oksyetylenów nonylofenolu i cementu) [6], w sprawie której EKES przedstawił swoją opinię w marcu 2003 roku [7], ta propozycja zajmuje się substancjami nie związanymi ze sobą, które, dla zachowania jasności, będą omówione osobno.
(Kolejna, dwudziesta siódma nowelizacja, dotycząca wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w rozcieńczalnikach olejowych i oponach, została opublikowana lecz nadal jest przeglądana.).
4.
Toluen
4.1 Toluen jest przezroczystą, bezbarwną cieczą o charakterystycznym zapachu.
Znany również pod nazwą metylobenzenu, ma jako drugi po benzenie, najprostszą strukturę aromatyczną – sześcioatomowy pierścień węglowy z dołączonym jednym członem łańcucha węglowego (alkil).
Występuje naturalnie w ropie naftowej, w niektórych roślinach i drzewach oraz wydzielany jest w trakcie erupcji wulkanicznych i pożarów lasów, a także może być celowo wyprodukowany w bardzo dużych ilościach z węgla i ropy naftowej.
4.2 Według źródeł branżowych, światowe zapasy i poziomy produkcji dla celowo wyprodukowanego toluenu w 2002 roku wyniosły odpowiednio 20 milionów ton i 14 milionów ton.
75 % tej wielkości jest zlokalizowane w USA, Azji i Japonii.
W opinii CSTEE produkcja Unii Europejskiej w 1995 roku oszacowana jest na 2,6 miliona ton.
Dużo większe ilości wynikają z rutynowej produkcji benzyny i przyczyniają się do ogólnego narażenia na kontakt, lecz nie są ujęte w tych oszacowaniach [8].
4.3 Toluen jest używany jako surowiec w systemach zamkniętych do celowej produkcji benzyny, pianek uretanowych i innych produktów chemicznych oraz, w dużo mniejszych ilościach, jako nośnik rozpuszczalnikowy w farbach, atramentach, klejach, produktach farmaceutycznych i kosmetykach.
Jego wpływy na zdrowie ludzi i środowisko zostały szeroko zbadane i ogólnie zaakceptowane przez wszystkich zainteresowanych.
Istnieje wyraźna potrzeba minimalizacji wszelkiego rzeczywistego lub teoretycznego niekontrolowanego kontaktu, w szczególności gdy istnieją produkty alternatywne o podobnej zdolności rozpuszczania.
4.4 Dwa zastosowania końcowe określone w niniejszej propozycji zaliczają się do tej ostatniej kategorii.
Użycie toluenu jako rozpuszczalnika w klejach i farbach do malowania natryskowego przeznaczonych do sprzedaży powszechnej nie jest konieczne ani nie jest popierane przez producentów w Europie.
Obecnie, rzeczywistą sprzedaż dla tych dwóch zastosowań końcowych uważa się za niską lub żadną.
Z tego powodu jest to głównie środek ostrożności, o małym przypuszczalnym wpływie na koszty produkcji albo na możliwości wyboru lub zdrowie konsumentów.
4.5 EKES uznaje, że podstawowym wymaganiem jest zapewnienie, aby było możliwe bezpieczne postępowanie z toluenem w dużych ilościach w systemach zamkniętych w miejscach pracy.
Ta propozycja gwarantuje, że członkowie społeczności, poza kontrolowanymi środowiskami pracy, będą odpowiednio chronieni, zarówno teraz jak i w przyszłości, przed zbędnym kontaktem z toluenem.
EKES popiera więc tę część propozycji.
5.
Trichlorobenzen
5.1 W przypadku trichlorobenzenu sytuacja różni się znacznie od powyższej, toteż projekt wymaga pewnych poprawek i wyjaśnień.
5.2 Trichlorobenzen jest celowo produkowanym związkiem chemicznym, który nie występuje w naturze w inny sposób niż w rezultacie degradacji innych chlorowanych związków aromatycznych.
Istnieją trzy różne izomery, zależnie od lokalizacji atomów chloru wokół sześcioelementowego pierścienia węglowego.
Każdy z nich ma (minimalnie) różne właściwości fizyczne i oddziaływania biochemiczne, na przykład, przy pomiarze ich wartości LD50.
Każdy ma inny numer CAS i EINECS.
Dodatkowo, w obu rejestrach istnieje dla trichlorobenzenu wpis ogólny.
Wszystkie są dostępne w handlu w USA i wszędzie indziej.
Uważa się, że 1,3,5-trichlorobenzen nie jest już produkowany w Europie.
Szczegóły wykazów są następujące [9]:
Numer EINECS _BAR_ 201-757-1 _BAR_ 204-428-0 _BAR_ 203-686-6 _BAR_ 234-413-4 _BAR_
Numer CAS _BAR_ 87-61-6 _BAR_ 120-82-1 _BAR_ 108-70-3 _BAR_ 12002-48-1 _BAR_
Izomer _BAR_ 1,2,3- _BAR_ 1,2,4- _BAR_ 1,3,5- _BAR_ - _BAR_
Postać _BAR_ Białe płatki _BAR_ Klarowny płyn _BAR_ Białe płatki _BAR_ Klarowny płyn _BAR_
Punkt topnienia °C _BAR_ 52-55 _BAR_ 17 _BAR_ 63-65 _BAR_ - _BAR_
Doustnie, dawka LD50 mg/kg _BAR_ 1830 _BAR_ 756 _BAR_ 800 _BAR_ - _BAR_
Numer UN _BAR_ 2811 _BAR_ 2321 _BAR_ 2811 _BAR_ - _BAR_
5.3 RAR i opinia CSTEE odnoszą się w szczególności do 1,2,4-trichlorobenzenu, o numerach EINECS i CAS jak wyżej.
Obecny projekt potwierdza ten pojedynczy numer CAS (a w rezultacie ten jeden izomer, który został przestudiowany) w załączniku, lecz nie w tytule lub tekście.
5.4 Produkowane są różne izomery o wysokim stopniu czystości jako półprodukty do syntezy w systemach zamkniętych pewnych herbicydów, pestycydów, barwników i innych specjalistycznych produktów chemicznych.
Gdy określona struktura izomeryczna jest mniej ważna, w systemach zamkniętych może być użyta mieszanina izomerów jako nośnik rozpuszczalnikowy do barwników, jako regulator procesu lub jako ośrodek do przenoszenia ciepła, w farbach do malowania natryskowego jako inhibitor korozji oraz w płynach do obróbki metali.
5.5 W krajach UE (i w innych) wykorzystywany jest głównie 1,2,4-trichlorobenzen (1,2,4-TCB) o różnych stopniach czystości.
Uważa się, że od lat osiemdziesiątych (1980) produkcja stale maleje.
Dane przedstawione Komisji OSPAR w odniesieniu do ochrony środowiska morskiego szacowały w 1994 roku produkcję 1,2,4-TCB na pomiędzy 7 a 10 tysięcy ton; 1,2,3-TCB na mniej niż 2 tysiące ton oraz 1,3,5-TCB na mniej niż 200 ton [10].
W czerwcu 2000 roku OSPAR dołączyła wszystkie trzy izomery jako indywidualne wpisy do swojej listy substancji niebezpiecznych w celu wdrożenia działania priorytetowego.
Opinia CSTEE z lipca 2001 roku również wymienia 7 tysięcy ton produkcji w Europie w latach 1994-95.
Poziom produkcji ciągle spadał i obecnie uważa się, że spadł do około połowy poprzedniego, przy większej części przeznaczonej na eksport [11].
5.6 Obecnie uważa się, że pozostał tylko jeden producent w regionie UE/OSPAR.
Mówi się, że sprzedaż ogranicza się do izomerów 1,2,4-TCB i 1,2,3-TCB do użycia wyłącznie jako półprodukty, co zostało potwierdzone w pisemnych oświadczeniach o wykorzystaniu składanych przed dostawą przez każdego klienta.
5.7 Ograniczona liczba zastosowań w systemach zamkniętych jest znana i rozpoznana przez Komisję i CSTEE, na przykład, jako rozpuszczalniki w procesach produkcyjnych bez uwalniania do środowiska zewnętrznego.
Jako, że niniejsza propozycja ma na celu umożliwić istotną produkcję, poza ostrym ograniczeniem emisji spowodowanej użyciem w sposób otwarty, wydaje się być rozsądnym dodanie tego do dozwolonych zastosowań w załączniku do projektu.
5.8 EKES jest przekonany, że, po uwzględnieniu uwag wniesionych powyżej, niniejszy projekt powinien zapewnić zwiększoną ochronę w miejscach pracy oraz wyeliminować łącznie wszelkie ryzyka kontaktu poza miejscami pracy.
Wydaje się, że producenci i użytkownicy trichlorobenzenu oraz produktów konkurencyjnych w większości zaakceptowali tę propozycję.
Z tego powodu, powinien wystąpić tylko nieznaczny wpływ na koszty producentów i użytkowników.
Tak więc, EKES popiera tę część propozycji.
6.
Uwagi szczegółowe
6.1 EKES zwraca uwagę, jak powyżej, że niniejszy projekt musi być oparty na stosownym RAR oraz opinii CSTEE i dlatego musi odnosić się wyłącznie do 1,2,4-TCB.
Musi być to jasno stwierdzone w tytule i w tekście.
Na szczęście, wpływ ograniczeń na użycie pozostanie taki sam, jako że ten izomer jest głównym składnikiem mieszaniny izomerów TCB poprzednio sprzedawanych w celu użycia w rozpuszczalnikach lub farbach do malowania natryskowego.
6.2 Inne zastosowania w systemach zamkniętych powinny być dozwolone, przez dodanie słów "lub w innych systemach zamkniętych, gdzie żadne uwolnienie do środowiska nie jest możliwe" do konkluzji odnośnego ograniczenia.
6.3 Jak w wypadku poprzednich nowelizacji dyrektywy Rady 76/769/EWG, EKES wyraża żal z powodu połączenia niezwiązanych ze sobą produktów w pojedynczym tekście, co może wymagać specyficznych i ciągłych zmian, w celu dostosowania do realiów zewnętrznych.
To nie pomaga w dobrym i sprawnym zarządzaniu.
Jeżeli wynika to z ograniczonych możliwości w trakcie końcowego i krytycznego etapu uzgadniania konkretnych środków zmniejszenia ryzyka, to ograniczenia te powinny zostać przezwyciężone tak szybko jak tylko jest to możliwe.
6.4 EKES zwraca uwagę, że ostatnia lista substancji priorytetowych do oceny była opublikowana w październiku 2000 roku.
EKES wyraża żal, że to postępowanie zdaje się być zaniechane na długo przed wdrożeniem innych procedur takich jak REACH.
Taka utrata rozmachu nie cieszy.
6.5 EKES zwraca uwagę na kluczową rolę odgrywaną przez CSTEE w przeszłości i ufa, że zostały podjęte odpowiednie kroki, aby tak było również w przyszłości, pomimo ostatnio zapowiedzianych zmian w organizacji i w zakresach obowiązków komitetów naukowych.
6.6 EKES podziela powszechnie wyrażane zaniepokojenie czasem potrzebnym do oceny substancji w ramach obecnego systemu.
W odniesieniu do tych dwóch produktów upłynie blisko 11 lat zanim stosowne przepisy prawne wejdą w życie.
Z tego upłynie pięć lat po uznaniu przez CSTEE raportów RAR za zadowalające.
Kiedy przepisy prawne wejdą w życie, zasadniczo nie wynikną z tego koszty – albo wymierne korzyści dla zdrowia lub środowiska – dla kogokolwiek z zainteresowanych.
Przy braku dalszych informacji, nie można powiedzieć czy jest to dobre (tj. rynek dostosował się pod naciskiem ciągłych oszacowań ryzyka) lub złe (proces dał bardzo niewiele, przy znacznych kosztach dla wszystkich zainteresowanych) – albo jak wprowadzić jakiekolwiek pożądane ulepszenia.
6.7 EKES uważa więc, że w uzupełnieniu do innych propozycji takich jak REACH oraz w celu zagwarantowania, że rzeczywiście raczej pomogą one niż zaszkodzą istniejącym procesom, przyczyny tego powolnego postępu winny zostać niezwłocznie ocenione.
Powinno to odbywać się równolegle do innych obecnie trwających studiów, mających na celu pomiar skuteczności działania, kosztów i korzyści dla wszystkich udziałowców tych procesów, mających przynieść korzyści w zakresie ochrony zdrowia i ochrony środowiska, w ramach odnoszącej sukcesy i konkurencyjnej, opartej na wiedzy gospodarki europejskiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów - Szybkie połączenia internetowe dla Europy: najnowsze osiągnięcia w sektorze łączności elektronicznej
COM(2004) 61 final
(2005/C 120/05)
Dnia 29 marca 2004 r. Komisja Europejska, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, podjęła decyzję o zasięgnięciu opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 5 października 2004 r.
Sprawozdawcą był Thomas McDonogh.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 163 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem analizę i zalecenia zawarte w komunikacie Komisji COM(2004) 61 final - "Szybkie połączenia internetowe dla Europy: najnowsze osiągnięcia w sektorze łączności elektronicznej".
Jest to przenikliwe sprawozdanie na czasie; wyrażono w nim łącznie wizję strategiczną i wolę działania na rzecz ukierunkowania europejskiego sektora łączności elektronicznej w kolejnej fazie jego rozwoju.
1.2 W niniejszej opinii, która wyraża poparcie dla przeprowadzonej analizy i zasadniczych założeń komunikatu, skoncentrowano się także na dziedzinach będących przedmiotem szczególnej troski Komitetu.
2.
Kontekst
2.1 W dniu 3 lutego 2004 r. Komisja przyjęła komunikat "Szybkie połączenia internetowe dla Europy: najnowsze osiągnięcia w sektorze łączności elektronicznej".
Komunikat stanowił odpowiedź na wniosek Rady Europejskiej z wiosny 2003 r. o sporządzenie sprawozdania dotyczącego najnowszych osiągnięć w przedmiotowym sektorze na posiedzenie Rady wiosną 2004 r.
Dokument stanowi podsumowanie aktualnej sytuacji w sektorze łączności elektronicznej w Europie i jego wpływu na realizację strategii lizbońskiej, w tym zawiera analizę podstawowych czynników wpływających na przyszły rozwój.
Stanowi on zarazem wezwanie do udzielenia politycznego poparcia działaniom niezbędnym do wspierania przyszłego rozwoju sektora.
2.2 W ramach strategii lizbońskiej technologie informatyczne i komunikacyjne (TIK) uznawane są za podstawowe motory wzrostu oraz zwiększania wydajności i konkurencyjności.
Przyczyniają się one do poprawy zarówno wyników gospodarczych, jak i spójności społecznej.
Komunikat podkreśla znaczenie sektora łączności elektronicznej - obejmującego zarówno segment usług, jak i wyposażenia - dla prawidłowego funkcjonowania gospodarki europejskiej oraz jego kluczową rolę we wzroście wydajności.
Sektor ten odgrywa tak istotną rolę ze względu na swoje rozmiary, dynamikę oraz wpływ na prawie wszystkie pozostałe obszary działalności gospodarczej.
Najnowsze dane wskazują, że miał on największy udział we wzroście europejskiej wydajności pracy.
2.3 Pomimo żywiołowego wzrostu na początku lat dziewięćdziesiątych oraz ambicji strategii lizbońskiej, Europa znalazła się za USA i niektórymi państwami azjatyckimi, jeżeli chodzi o tempo wytwarzania oraz wykorzystanie technologii informatycznych i komunikacyjnych (TIK) [1] i ten niedostateczny poziom inwestycji w sektorze TIK niekorzystnie wpływa na europejską konkurencyjność.
Rozwój sektora łączności elektronicznej w najbliższych 18 miesiącach ma kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji planu działania e-Europa 2005 oraz bardziej długofalowych celów strategii lizbońskiej.
Sektor ten znajdował się w fazie szybkiego wzrostu pod koniec lat dziewięćdziesiątych, po czym nastąpiło gwałtowne załamanie w latach 2000 i 2001, które spowodowało, że Rada i Komisja zaczęły z uwagą śledzić rozwój sytuacji w sektorze komunikacji oraz sporządziły sprawozdanie na szczyt Rady Europejskiej wiosną 2003 r.
2.4 Po dwóch latach konsolidacji w sektorze, aktualne warunki zdają się sprzyjać powrotowi wyższego tempa rozwoju.
Zdaniem Komisji, do takich warunków można zaliczyć lepszą sytuację finansową operatorów oraz stały wzrost dochodów z usług.
Jednakże koniecznym warunkiem utrzymania stałego wzrostu sektora jest ożywienie wydatków kapitałowych oraz dalszy rozwój nowych, innowacyjnych usług.
2.5 Od tzw. "pęknięcia internetowej bańki mydlanej" operatorzy telekomunikacyjni obniżali wydatki kapitałowe w ramach realizacji planów konsolidacji.
Aby cały sektor mógł ponownie wkroczyć na drogę wzrostu, konieczne jest ożywienie wydatków kapitałowych.
Na poziom inwestycji będą wpływać poczynania rządów: stosowanie nowych ram regulacyjnych zapewni większą pewność prawną w zakresie inwestycji; stosowanie krajowych strategii w dziedzinie łączy szerokopasmowych zapewni szerszą dostępność; promowanie nowych usług i dostępność innowacyjnych treści pobudzi popyt, a usunięcie barier prawnych i technicznych ułatwi wprowadzenie na rynek sieci 3G (trzeciej generacji).
Dlatego w komunikacie wyróżniono cztery priorytetowe dziedziny działania:
a) Uregulowanie kwestii prawnych.
Spóźniona lub niewłaściwa transpozycja nowych ram prawnych w zakresie łączności elektronicznej przez Państwa Członkowskie hamuje konkurencję i wprowadza niepewność.
Przeciwko wielu Państwom Członkowskim toczy się obecnie postępowanie o naruszenia z powodu niedopełnienia obowiązku transpozycji nowych aktów prawnych.
Zapewnienie pełnej i efektywnej implementacji tych przepisów, zarówno przez obecne, jak i nowe Państwa Członkowskie, pozostaje priorytetowym celem na rok 2004.
Należy także zadbać o to, by nowe przepisy były stosowane w jednolity sposób przez krajowe władze regulacyjne.
Szczególne znaczenie będą tutaj odgrywać wspólne wytyczne dotyczące środków zaradczych, jakie można nałożyć na operatorów mających istotny wpływ na rynek, których przyjęcie przewidziano w późniejszym okresie tego roku.
Powinny one pomóc instytucjom regulacyjnym w tworzeniu odpowiednich zachęt inwestycyjnych oraz w zapobieganiu nakładaniu na wschodzące rynki nieodpowiednich obowiązków.
b) Zwiększanie dostępności łączy szerokopasmowych na obszarach o niedostatecznym zasięgu sieci.
Zgodnie z planem działania e-Europa, Państwa Członkowskie zobowiązały się do opublikowania krajowych strategii w dziedzinie łączy szerokopasmowych i wszystkie Państwa UE15, jak również szereg nowych państw przystępujących, to zrobiły.
Szczególny nacisk należy położyć na określenie tych obszarów, które mogą znaleźć się na bocznym torze społeczeństwa informacyjnego ze względu na to, że nie występuje na nich popyt, który by – według stosowanych przez operatorów kryteriów opłacalności – uzasadniał wprowadzenie usług szerokopasmowego dostępu do Internetu.
Pomocna może okazać się pomoc finansowa UE towarzysząca działaniom na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Dostępne są wytyczne na temat możliwych sposobów wykorzystywania funduszy strukturalnych na takich obszarach.
Wymianę najlepszych praktyk i nowatorskich rozwiązań ułatwi stworzenie, w późniejszym okresie tego roku, forum na temat "przepaści cyfrowej" (ang. Digital Divide).
Komisja przedstawi tego lata sprawozdanie na temat krajowych strategii.
c) Pobudzanie popytu.
Chociaż większość gospodarstw domowych w UE może uzyskać dostęp do szerokopasmowego łącza, zdecydował się na to tylko niewielki procent z nich.
Jak się wydaje największym problemem na rynku szerokopasmowych łączy nie jest wprowadzenie usługi ale jej późniejsze wykorzystywanie.
Doświadczenia państw, gdzie szerokopasmowe łącza są najbardziej rozpowszechnione, wskazują na znaczenie efektywnej, opartej na sieciach konkurencji dla obniżenia cen i promowania innowacyjnych usług on-line.
Znaczenie mogą mieć także działania podejmowane przez Państwa Członkowskie na rzecz pobudzenia popytu.
Polegają one na promowaniu wykorzystania TIK w coraz większej liczbie podstawowych usług - administracji lokalnej i centralnej, służbie zdrowia i edukacji - i przekształcenie ich w usługi świadczone on-line.
Muszą temu towarzyszyć dalsze działania - na rzecz bezpieczeństwa, zarządzania prawami do danych cyfrowych oraz interoperacyjności poszczególnych usług i urządzeń.
Śródokresowy przegląd planu działania e-Europa 2005, który ma być ukończony tego lata, stwarza okazję do podjęcia dalszych działań wspierających.
d) Pomyślne wprowadzenie mobilnej łączności trzeciej generacji (3G) W sprawozdaniu platformy mobilnej łączności i technologii (złożonej z najważniejszych podmiotów w sektorze) przedstawiono strategiczną wizję przyszłości usług mobilnej łączności, wskazując na szereg wyzwań natury handlowej i reglamentacyjnej.
Ten konwergentny świat 3G, oparty na wymianie danych, będzie bardziej skomplikowany niż świat GSM oparty na użyciu głosu.
Jeśli jego rozwój zostanie dobrze pokierowany, może to zapewnić dostęp do wielu atrakcyjnych usług oraz znaczące zwiększenie wydajności w UE.
Komisja określiła swoje podejście do sektora łączności mobilnej w komunikacie z 30 czerwca br. [2] i będzie nadal współpracować z zainteresowanymi podmiotami na rzecz określenia strategicznych priorytetów badawczych w dziedzinie mobilnej łączności.
2.6 Na szczycie Rady telekomunikacyjnej w dniach 8- 9 marca 2004 r. w Brukseli, Rada podkreśliła polityczne zaangażowanie w realizację wynikających ze strategii lizbońskiej celów zrównoważonego wzrostu, tworzenia miejsc pracy i spójności społecznej, poprzez poparcie wezwań do działania zawartych w komunikacie [COM(2004) 61 final] oraz komunikacie e-Europa: śródokresowe sprawozdanie [COM(2004) 108 final].
Komentarze
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komunikat dotyczy szerokiej i skomplikowanej dziedziny o kluczowym znaczeniu dla wizji lizbońskiej - przemysłu łączności elektronicznej.
W poprzednich latach Komitet wydał wiele opinii dotyczących różnych aspektów polityki w tym sektorze [3].
Obecnie z zadowoleniem przyjmujemy możliwość przedstawienia uwag dotyczących ogólnego rozwoju przemysłu łączności elektronicznej, udostępniania szerokopasmowych łączy, rozwoju sektora mobilnej łączności oraz nowych ram reglamentacyjnych dla tego przemysłu.
3.2 Komisja wykonała doskonałą pracę, pomagając w opracowaniu i realizacji polityki wspierania rozwoju sektora łączności elektronicznej.
Dzięki zdecydowanym działaniom podmiotów gospodarczych i społecznych realizujących swoje własne cele oraz przy silnym wsparciu politycznym ze strony Rady Ministrów, rządów krajowych i władz regionalnych, dziedzina ta stale i w szybkim tempie ewoluuje.
3.3 Komitet uważa, że ze względu na skomplikowany i dynamiczny charakter omawianej kwestii oraz jej znaczenie dla gospodarczego i społecznego rozwoju Unii, istotne jest stworzenie wszystkim zainteresowanym stronom możliwości regularnego wyrażania swojej opinii, co pozwoli na implementację bardziej kompletnej i zintegrowanej polityki.
Komitet popiera zamiar Komisji, aby kontynuować współpracę z zainteresowanymi podmiotami na rzecz kształtowania polityki w takich dziedzinach jak: prawo własności intelektualnej, zarządzanie prawami do danych cyfrowych, kwestie zaufania i bezpieczeństwa, interoperacyjność i standaryzacja, zarządzanie zakresem częstotliwości oraz objęcie zasięgiem obszarów peryferyjnych i wiejskich.
Komitet będzie nadal aktywnie interesował się tym sektorem i wszystkimi powyższymi kwestiami.
3.4 Komitet szczególnie popiera uwagi, jaką Komisja przywiązuje do potrzeby zapewnienia interoperacyjności i otwarcia na różnych poziomach technologii i usług: między urządzeniem a siecią, urządzeniem a urządzeniem, siecią a siecią oraz między treścią i/lub aplikacjami.
Bez odpowiedniej interoperacyjności i otwarcia platform, rozwój masowego rynku nowych technologii będzie poważnie utrudniony.
3.5 Jak zaznaczono w pkt. 1.1, Komitet popiera komunikat oraz gratuluje Komisji doskonałej pracy, jaką wykonuje w tej dziedzinie.
Dostrzegamy, że rozległe badania i konsultacje pozwoliły Komisji osiągnąć dobre rozeznanie w sektorze łączności elektronicznej oraz opracować politykę wspierającą silny i zrównoważony rozwój- dlatego wyrażamy stanowcze poparcie dla Planu działania e-Europa 2005 i popieramy realizację działań zalecanych w komunikacie COM(2004) 61 final.
3.6 Pragniemy podkreślić, że Komitet jest szczególnie zainteresowany kilkoma dziedzinami:
3.6.1 Ramy regulacyjne
3.6.1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowe ramy regulacyjne dotyczące łączności elektronicznej, zapewniające większą przewidywalność, spójność i bardziej harmonijne podejście do sposobu funkcjonowania rynków w Unii.
Większa pewność i przejrzystość wynikające z tych ram będą zachęcały do inwestowania w sektorze łączności elektronicznej oraz przyśpieszą tempo konkurencji i wprowadzanie nowych, innowacyjnych usług.
3.6.1.2 Zgadzamy się z Komisją, że dla stworzenia żywiołowego i konkurencyjnego rynku, kluczowe znaczenie ma takie podejście do rozwoju opartej na infrastrukturze konkurencji po stronie podażowej sektora łączności elektronicznej, które charakteryzować będzie neutralność technologiczna, otwartość norm i koordynacja.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowe ramy regulacyjne zachęcają do uczciwej konkurencji między różnymi technologiami dostępowymi (łącza szerokopasmowe, 3G, telewizja cyfrowa etc.).
Takie podejście obniży koszty sieci oraz ceny usług, a także oznaczać będzie łatwiejsze korzystanie i większą mobilność dla klientów.
Technologicznie neutralne i oparte na otwartej platformie podejście do sektora będzie także znacząco pobudzać popyt na usługi.
3.6.1.3 Dlatego z zadowoleniem przyjmujemy technologicznie neutralne podejście przyjęte w nowych ramach regulacyjnych w celu odzwierciedlenia konwergencji pomiędzy usługami stacjonarnymi a mobilnymi, treściami dostępnymi on-line a emitowanymi oraz całym wachlarzem różnych platform dostępowych.
Pragniemy, by Komisja dopilnowała, aby wdrożenie interoperacyjnych platform nastąpiło zgodnie z dyrektywą ramową 2002/21/WE.
3.6.1.4 Warunkiem istnienia naprawdę konkurencyjnego rynku usług jest konkurencja cenowa w zakresie usług przyłączenia domu lub lokalu klienta (pętla lokalna).
Obecnie na większości rynków przeszkodę we wprowadzaniu nowych usług i obniżaniu cen stanowi fakt, że pętle lokalne kontrolowane są przez dominujących operatorów.
Dlatego Komisja powinna stale sprawdzać, czy ramy regulacyjne są na wszystkich rynkach odpowiednie dla celów uwolnienia lokalnych pętli spod kontroli dominujących operatorów.
3.6.1.5 Komitet z ubolewaniem przyjmuje fakt, że Komisja zmuszona była do wszczęcia przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości postępowań o naruszenie przeciwko Państwom Członkowskim, ponieważ nie implementowały one nowych ram regulacyjnych.
Wzywamy Komisję, by nadal czuwała nad pełną implementacją ram regulacyjnych we wszystkich Państwach Członkowskich, także nowo przyjętych.
3.6.1.6 Popieramy niedawno zawarte porozumienie Grupy Operatorów Europejskich w zakresie sposobu stosowania środków mających zaradzić problemom związanym z konkurencją na nowo otwartych rynkach łączności elektronicznej [4].
Uznając, że celem ram regulacyjnych jest uproszczenie regulacji i wspieranie konkurencji, Komitet wzywa Komisję do zagwarantowania, że ramy będą implementowane w sposób, który pobudzi wschodzące rynki i usługi i nie przeszkodzi w ich rozwoju.
Wzywamy Komisję do zbadania, czy środki zaradcze stosowane w przypadku naruszeń są właściwe i stosowane w sposób spójny w Państwach Członkowskich.
3.6.2 Rozwój połączeń szerokopasmowych
3.6.2.1 Powszechna, bezpieczna infrastruktura szerokopasmowa jest niezbędna dla rozwoju oraz świadczenia usług i używania aplikacji takich jak eHealth (e-Zdrowie), eBusiness (e-Biznes), eGovernment (e-Rząd) i eLearning (e-Kształcenie), co sprawia, że szerokopasmowy dostęp ma decydujące znaczenie dla europejskiego rozwoju i jakości życia w nadchodzących latach.
Szerokopasmowy dostęp jest dobrem publicznym - medium, do którego dostęp powinien być prawem wszystkich obywateli UE.
Zalecamy, by Komisja rozważyła dodanie dostępu szerokopasmowego do listy usług o charakterze powszechnym.
3.6.2.2 Plan działania e-Europa 2005 zawiera wezwanie do zapewnienia powszechnego dostępu do łączy szerokopasmowych i ich wykorzystywania do roku 2005 r., jednak mamy opóźnienia w realizacji naszych ambitnych celów.
Jeżeli tempo wprowadzania łączy szerokopasmowych, zwłaszcza poza miejskimi centrami, nie ulegnie zwiększeniu, Unia nie osiągnie celów wyznaczonych w Barcelonie [5].
3.6.2.3 Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Państwa Członkowskie UE15 przedstawiły krajowe strategie wprowadzania łączy szerokopasmowych i odnotowuje, że nowe Państwa Członkowskie przedstawią własne strategie do końca 2004 r.
Odnotowujemy, że Komisja wstępnie pozytywnie ocenia strategie [6] i oczekujemy na bardziej szczegółowe sprawozdanie w tej sprawie w czerwcu.
3.6.2.4 Jednakże nasze wątpliwości budzi definicja "łącza szerokopasmowego" używana w różnych opracowaniach i sprawozdaniach (np. łącze zapewniające połączenie z prędkością zaledwie 144 kbs jest określane jako "szerokopasmowe" w COCOM04-20 FINAL - sprawozdaniu, o którym mowa poniżej, to samo sprawozdanie zalicza także łącza 3G do ogólnej puli łączy szerokopasmowych we Włoszech, czego nie czyni w stosunku do pozostałych Państw Członkowskich).
Wspomniany brak dokładnej definicji zmniejsza przejrzystość i użyteczność pojęcia "łącze szerokopasmowe" dla wszelkich rozważań.
Wzywamy Komisję do ustanowienia precyzyjnej i wąskiej definicji prawnej pojęcia "łącze szerokopasmowe", która będzie obowiązywać w Unii.
3.6.2.5 Nasze wątpliwości budzi także fakt, że statystyki zasięgu łączy szerokopasmowych nie obejmują jakości udostępnianych łączy.
Wzywamy Komisję do uwzględnienia minimalnego standardu jakości połączenia w precyzyjnej definicji "łącza szerokopasmowego".
Dopiero w takim przypadku statystki dotyczące łączy szerokopasmowych będą miarodajne.
3.6.2.6 Komitet zdaje sobie w pełni sprawę z potrzeby zasypania cyfrowej przepaści dzielącej Europę i szkodzącej jednostkom najmniej uprzywilejowanym i powszechności dostępu do sieci.
Jakkolwiek uwzględniamy fakt, że Rada Ministrów poparła przesunięcie ciężaru działań z zapewniania połączeń na rozwój i efektywne wykorzystanie innowacyjnych usług, wyrażamy zaniepokojenie z powodu niewielkiego rozmachu i zasięgu działań na rzecz wprowadzania połączeń szerokopasmowych.
Nasz szczególny niepokój budzą nierówności pomiędzy niektórymi państwami i regionami wynikające z najnowszych statystyk dotyczących upowszechnienia łączy szerokopasmowych, przedstawionych przez komitet ds. łączności Komisji [7].
W UE15, 20 % populacji europejskiej jest obecnie pozbawiona dostępu do łączy szerokopasmowych ze względu na niedostateczny zasięg sieci.
Przyjmujemy z zadowoleniem fakt, że Komisja podkreśla w komunikacie potrzebę wprowadzania połączeń szerokopasmowych na obszarach o niedostatecznym zasięgu odpowiedniej sieci.
Wzywamy także Komisję, by podczas szczegółowego przeglądu krajowych strategii łączy szerokopasmowych, zwróciła szczególną uwagę na potrzebę zwiększenia zasięgu sieci szerokopasmowych, tak aby w krótkim czasie pokryły one całą Unię, oraz wskazywała w przyszłych sprawozdaniach obszary, na których występują braki w tej dziedzinie.
3.6.2.7 Popieramy inicjatywę Quick-Start ("szybki start") oraz udostępnienie funduszy strukturalnych na zapewnianie dostępu na obszarach wiejskich lub mniej atrakcyjnych z punktu widzenia opłacalności, jednakże pragniemy by Komisja ściśle czuwała nad implementacją krajowych strategii łączy szerokopasmowych Państw Członkowskich oraz koncentrowała się na tempie ich rozwoju, zasięgu i jakości.
3.6.2.8 Komitet wyraża ubolewanie, że komunikat Komisji traktuje tylko o geograficznej "przepaści cyfrowej" (obszary zaniedbane pod względem digitalizacji), a nie wspomina o finansowej "przepaści cyfrowej" (brak środków na opłacenie dostępu do sieci).
Argument Komisji głoszący, że usługi szerokopasmowe polepszają warunki życia poprzez zmniejszanie odległości i ułatwienie dostępu do opieki zdrowotnej, oświaty i usług użyteczności publicznej, odnosi się nie tylko do obywateli odizolowanych geograficznie, lecz także do najbiedniejszych.
3.6.2.9 Komitet uważa twierdzenie Komisji, iżby wszelka interwencja rządu zmierzająca do przeciwstawienia się "przepaści cyfrowej" musiała być przeprowadzana zgodnie z zasadami i prawami konkurencyjności, za błędne: mamy do czynienia z "przepaścią cyfrową", ponieważ rynek nie jest zainteresowany populacją docelową.
Niezbędne są zatem zlecenia na świadczenie usług publicznych, których udziela się oficjalnie i w których jasno podaje się, jakiego rodzaju są zobowiązania wynikające ze świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym.
3.6.3 Wprowadzenie i rozwój mobilnej łączności trzeciej generacji (3G)
3.6.3.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przez Komisję w październiku ubiegłego roku platformy mobilnej łączności i technologii, która skupia podmioty reprezentujące operatorów sieci komórkowych, producentów urządzeń i części oraz dostawców treści.
Przyjmujemy także z zadowoleniem pierwsze sprawozdanie tej grupy [8], które zawiera 20 zaleceń w sprawie środków, jakie należy podjąć w celu wspierania i podtrzymywania procesu wprowadzania mobilnych sieci i usług w Europie - w tym działania dotyczące badań, norm, treści, bezpieczeństwa, zakresu częstotliwości, współpracy i regulacji międzynarodowej.
3.6.3.2 Przyjmujemy z zadowoleniem fakt, że zarówno w sprawozdaniu mobilnej platformy, jak i w deklaracjach Komisji, w odniesieniu do 3G nacisk kładzie się na zapewnienie bezpiecznego i zorientowanego na konsumenta środowiska, które pomoże uzyskać "zawsze i wszędzie" szybki dostęp do danych i usług rozrywkowych przy użyciu całego wachlarza urządzeń przystosowanych do korzystania z szerokopasmowego połączenia.
3.6.3.3 Komitet w pełni podziela pogląd wyrażony przez wszystkie strony, że przyjętym celem są otwarte, wzajemnie połączone sieci i interoperacyjność aplikacji i usług, oraz z zadowoleniem przyjmuje fakt, że mobilna platforma podjęła się przygotowania strategicznego programu badań na rzecz przyszłego bezprzewodowego świata w ramach 7. Ramowego Programu Badań.
3.6.3.4 Komitet chciałby, aby Komisja wykorzystała wszystkie możliwe formy nacisku, by wprowadzenie nowych sieci 3G było łatwiejsze i bardziej rentowne.
W szczególności Państwa Członkowskie muszą pomagać w szybkim pokonaniu przeszkód związanych z planowaniem i ochroną środowiska, które hamują wprowadzenie tej nowej, istotnej platformy.
3.6.3.5 Wyrażamy zaniepokojenie w związku z faktem, że uzyskanie koncesji na 3G w niektórych Państwach Członkowskich wiąże się ze znacznymi wydatkami po stronie operatorów, co może negatywnie wpłynąć na przyszłą strategię tych ostatnich.
Pragnęlibyśmy, by Komisja przedstawiła w sposób szczegółowy swoją opinię w tej kwestii oraz zaproponowała środki, które mogłyby równoważyć negatywny wpływ tej sytuacji na strategię Unii w zakresie wprowadzania i wykorzystywania TIK.
3.6.3.6 W interesie konsumentów i efektywnego wykorzystania zasobów UE, chcielibyśmy, by Komisja rozważyła możliwość nałożenia na operatorów 3G, w stosownych przypadkach, obowiązku wzajemnego udostępniania posiadanej infrastruktury.
Taka polityka umożliwiłaby szybsze uzyskanie dostępu, pozwoliła zmniejszyć negatywny wpływ na środowisko oraz obniżyłaby koszty świadczenia usługi.
Odnotowujemy, że Komisja uważa, że niektórzy znaczniejsi operatorzy sprzeciwiają się dzieleniu infrastruktury z przyczyn konkurencyjnych, jednakże uważamy, że interesy Unii jako całości powinny przeważać nad wąskimi, komercyjnymi motywami kilku operatorów.
3.6.3.7 Odnotowujemy, że mobilna platforma uważa, iż konieczne jest opracowanie nowych, ogólnych ram politycznych, aby odpowiednio rozstrzygnąć wszelkie kwestie związane z 3G.
Grupa ma zebrać się ponownie w czerwcu i będziemy oczekiwać na obiecany przez Komisję komunikat w odpowiedzi na rezultaty czerwcowego posiedzenia.
3.6.4 Nowe usługi i pobudzenie popytu
3.6.4.1 Komisja wskazuje, że nawet na obszarach, gdzie dostępność łączy szerokopasmowych wynosi 90 %, popyt jest niski (średnio 12 %) i ma tendencję spadkową.
Przyczyną są wysokie ceny, niska jakość i brak odpowiednio bogatej treści - klienci nie są wystarczająco zainteresowani korzystaniem z dostępu szerokopasmowego.
3.6.4.2 Wzbogacenie treści i zakresu usług w celu pobudzenia popytu na łącza szerokopasmowe postrzegane jest jako niezbędny warunek zwiększenia popytu na TIK, a tym samym konkurencyjności, wzrostu wydajności i zatrudnienia w Unii Europejskiej.
W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjmuje niedawny projekt Komisji dotyczący programu eContentplus (2005-2008) [9], którego celem jest stworzenie warunków dla szerszej dostępności i wykorzystywania danych cyfrowych.
3.6.4.3 Komitet uznaje, że pobudzenie popytu na łącza szerokopasmowe i sieci 3G, zapotrzebowanie na nowe, innowacyjne usługi, konkurencja i wprowadzanie sieci są ze sobą powiązane.
Postęp w jednej dziedzinie wspiera postęp w innej.
Mieliśmy już okazję podjąć powyżej problemy dotyczące strony podażowej; przyjmujemy także z zadowoleniem wszelkie inicjatywy ze strony Komisji, mające na celu promowanie rozwoju nowych i innowacyjnych usług, które pobudzają popyt ze strony konsumentów oraz pozwalają wykorzystać możliwości, które stwarzają nowe technologie i sieci.
3.6.4.4 Komitet uważa, że interoperacyjność sieci, platform i urządzeń stanowić będzie silny bodziec dla adaptacji i rozwoju usług.
Wzywamy Komisję, by dążyła do interoperacyjności zarówno w dziedzinie ram regulacyjnych, jak i stosunkach z zainteresowanymi podmiotami w sektorze łączności elektronicznej.
3.6.4.5 Popieramy wezwanie Komisji skierowane do Państw Członkowskich, by utrzymały obecny rozmach we wprowadzaniu rządowych e-usług (w tym usług typu e-Zdrowie, e-Kształcenie etc.) oraz uznajemy, że to sektor publiczny będzie w największym stopniu napędzał popyt na wczesnym etapie rozwoju tych nowych usług informatycznych.
3.6.4.6 Przyjmujemy ze szczególnym zadowoleniem zaangażowanie Komisji we współpracę z przemysłem na rzecz przezwyciężenia trudności, które zostały uznane za bariery w rozwoju nowych usług - systemów zarządzania prawami cyfrowymi (ang. DRM systems), mikropłatności (ang. micro-payments), płatności za pomocą telefonu komórkowego (ang. m-payments) etc.
W tym kontekście z zadowoleniem przyjmujemy niedawny komunikat [10] oraz proces konsultacyjny dotyczący praw własności intelektualnej i pragniemy zwrócić uwagę Komisji na opinię Komitetu dotyczącą praw własności intelektualnej z 2003 r. [11].
3.6.4.7 Komitet podkreśla znaczenie, jakie dla rozpowszechnienia się nowych usług wśród konsumentów mają kwestie bezpieczeństwa.
Zaufanie klientów do nowych technologii i usług będzie zależeć do tego, czy klientom zostanie zagwarantowana ochrona ich interesów
3.6.4.8 Komitet wzywa Komisję, by nadal prowadziła warsztaty z udziałem operatorów, dostawców usług internetowych, dostawców treści, nadawców i przedstawicieli przemysłu rozrywkowego w ramach których zdobywają oni wiedzę o tym, jak dzięki nowym formom partnerstwa dostosować swoją działalność do tworzenia nowych wzorców biznesowych i usług dla konwergentnej i mobilnej Unii.
3.6.4.9 Przyjmujemy także z zadowoleniem wspieranie B&R w ramach 6. Programu Ramowego Badań i Rozwoju Technologicznego.
Podkreślamy potrzebę, by w sektorze technologii łączności elektronicznej, podobnie jak we wszystkich innych dziedzinach rozwoju technologicznego w Europie, inwestowano w B&R oraz innowacje, zgodnie z założeniami, które przyjęliśmy w strategii lizbońskiej.
Uwzględniając fakt, że w sektor przeszedł okres konsolidacji i redukcji inwestycji, Komitet wzywa obecnie wszystkie zainteresowane strony - UE, Państwa Członkowskie i sektor prywatny, by ponownie zaangażowały się w inwestowanie w przyszłość łączności poprzez znaczne zwiększenie skali i tempa działań w dziedzinie B&R.
3.7 Uwagi końcowe
Na koniec Komitet stwierdza, że z zadowoleniem przyjmuje także opublikowanie Planu działania e-Europa 2005: środokresowe sprawozdanie [COM(2004) 108 final] oraz potwierdzenie, że cele e-Europy 2005 obowiązują nadal, także w kontekście rozszerzenia UE do 25 członków.
Obecnie z niecierpliwością oczekujemy na dokonanie przeglądu skorygowanego planu działania e-Europa 2005 oraz przedstawienie uwag na jego temat przed czerwcowym szczytem Rady.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zmienionej propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów
COM(2004) 393 final - 2004/0031 (COD)
(2005/C 120/06)
Dnia 21 kwietnia 2004 r.
Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 80, ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 5 października 2004 r.
Sprawozdawczynią była dr Anna Bredima-Savopoulou.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27 i 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny większością 169 głosów, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Od czasu ataków terrorystycznych z 11 września 2001 r. i 11 marca 2004 r. świat przekonał się, iż wojna z terroryzmem będzie trwać bardzo długo.
Już na wczesnym etapie komisarz Loyola De Palacio zwróciła się do EKES o przygotowanie opinii rozpoznawczej w sprawie bezpieczeństwa transportu.
EKES opracował zestaw wytycznych [1] dla przyszłej polityki UE w sprawie bezpieczeństwa transportu i z zadowoleniem przyjął fakt, że zostały one wszystkie przyjęte przez Komisję.
1.2 W nawiązaniu do Komunikatu UE w sprawie bezpieczeństwa transportu morskiego oraz Rozporządzenia w sprawie poprawy bezpieczeństwa statków i obiektów portowych, EKES sporządził opinię [2] dotyczącą bezpieczeństwa terminali portowych.
1.3 Dnia 30 czerwca 2004 r. EKES przyjął kolejną opinię [3] dotyczącą proponowanej dyrektywy w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów.
Proponowana dyrektywa stanowi uzupełnienie środków bezpieczeństwa wprowadzonych rozporządzeniem w sprawie poprawy bezpieczeństwa statków i obiektów portowych poprzez zapewnienie, że w rezultacie ich wdrożenia cały port będzie objęty systemem bezpieczeństwa.
2.
Propozycja Komisji
2.1 W następstwie dyskusji w Radzie nad projektem dyrektywy w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów, Komisja proponuje [4] zmianę w artykule 7, według której, na podstawie oceny ryzyka danego obiektu, plan bezpieczeństwa portu zapewni, aby właściwe władze krajowe przeprowadzały odpowiednie kontrole bezpieczeństwa samochodów osobowych i ciężarowych, które mają płynąć na pokładzie statków prowadzących również transport pasażerski.
2.2 Propozycja ta dotyczy statków typu ro-ro w żegludze krajowej i międzynarodowej.
Przy czym w tym drugim przypadku, Państwa Członkowskie, których to dotyczy, będą współpracowały ze sobą przy ocenie ryzyka.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES stanowczo popiera wyważone stanowisko, które zapewni bezpieczeństwo bez uszczerbku dla wolnego handlu.
EKES rozumie więc zaniepokojenie Komisji wyrażone w nowym wywodzie ósmym proponowanej dyrektywy.
3.2 Zgodnie ze swoimi poprzednimi opiniami, EKES w pełni zgadza się z proponowaną zmianą w projekcie dyrektywy w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów.
Mimo że nigdy nie będzie można osiągnąć pełnego bezpieczeństwa, EKES powtarza, że środki bezpieczeństwa muszą objąć całą strukturę transportu i wyeliminować wszystkie słabe ogniwa.
Pierwszeństwo należy dać transportowi pasażerskiemu, gdzie konsekwencje ataku terrorystycznego byłyby największe z uwagi na zagrożenie życia ludzkiego.
3.2.1 Statki typu ro-ro są szczególnie zagrożone atakami terrorystycznymi, a zwłaszcza, gdy statki te prowadzą przewóz pasażerski.
Samochody wjeżdżające na pokład statku ro-ro mogą bowiem stać się współczesnymi "końmi trojańskimi" w kontekście bezpieczeństwa.
3.2.2 Należy przedsięwziąć odpowiednie kroki, aby zapewnić bezpieczny przewóz samochodów osobowych i ciężarowych na pokładzie statków typu ro-ro.
Kroki te powinny być podjęte w porcie lub na jego granicach przed załadowaniem statku w sposób minimalizujący utrudnienia w płynności ruchu.
3.2.3 Kontrola bezpieczeństwa samochodów osobowych i ciężarowych, które mają zostać załadowane na pokład promu pasażerskiego typu ro-ro stanowi problem z uwagi na charakter ładunków przewożonych w tych pojazdach.
Długie doświadczenie pokazuje, że kontrolę zawartości pojazdów najlepiej przeprowadzić na terenie portu przed załadowaniem na statek, aby można było wykorzystać zaawansowane urządzenia zabezpieczające, jak również właściwie wyszkolony personel.
3.3 EKES pragnie zwrócić uwagę na kwestię odpowiedzialności wynikającą ze wspomnianych kontroli.
Oczywiście odpowiedzialność za kontrole bezpieczeństwa winna leżeć po stronie odpowiednich władz, a nie po stronie statku, na pokład którego mają zostać załadowane te pojazdy.
3.4 W kwestii identyfikacji żeglarzy i personelu portu zajmującego się kontrolami bezpieczeństwa, wymagania powinny być stosowane w sposób praktyczny, aby niepotrzebnie nie utrudniać działań komercyjnych.
3.5 EKES zauważa, że w rezultacie proponowanej zmiany Komisja, we współpracy z władzami państwowymi, sześć miesięcy po dacie wejścia w życie proponowanej dyrektywy rozpocznie kontrole w celu sprawdzenia środków monitorujących wdrażanie przyjętych planów narodowych zgodnie z dyrektywą.
EKES podkreśla potrzebę natychmiastowego przygotowania portów Państw Członkowskich, jak i portów państw nie będących członkami UE do stosowania nowych środków bezpieczeństwa (Międzynarodowy Kodeks Ochrony Statków i Obszarów Portowych ) w terminalach portowych, które weszły w życie 1 lipca 2004 r.
3.6 EKES ponagla wreszcie, aby gospodarczy wymiar bezpieczeństwa portów znalazł wkrótce rozwiązanie na szczeblu Unii Europejskiej oraz aby opracować jednolite stanowisko celem uniknięcia zniekształceń konkurencji pomiędzy poszczególnymi portami i rodzajami transportu, w szczególności na niekorzyść transportu ro-ro.
EKES zachęca Komisję do przeprowadzenia całościowego badania finansowych następstw polepszenia bezpieczeństwa portów oraz do stworzenia unijnego planu finansowania wdrażanych środków bezpieczeństwa, tam, gdzie to konieczne.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej związanej z restrykcjami przy wprowadzaniu do obrotu i korzystaniu z pewnych policyklicznych węglowodorów aromatycznych w rozcieńczalnikach olejowych i oponach (dwudziesta siódma poprawka do dyrektywy Rady 76/769/EWG)
COM(2004) 98 final – 2004/0036 (COD)
(2005/C 120/07)
Dnia 22 marca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 21 września 2004.
Sprawozdawcą był David Sears.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 154 do 3, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wstęp
1.1 Policykliczne węglowodory aromatyczne są naturalnie występującymi substancjami, tworzonymi zawsze gdy związki zawierające węgiel są spalane w niskich temperaturach w niekontrolowanych warunkach.
Ma to miejsce w czasie pożarów lasów i erupcji wulkanów; w czasie działań człowieka takich jak palenie; przy ogrzewaniu pomieszczeń mieszkalnych, generowaniu energii elektrycznej i prowadzeniu pojazdów, napędzanych paliwami kopalnymi; w czasie gotowania i palenia odpadów; oraz w wielu procesach przemysłowych.
Policykliczne węglowodory aromatyczne występują naturalnie w ropie naftowej i węglu, a tworząc się łatwo i cechując się stabilnością, akumulują się we wczesnych etapach krakowania i destylacji.
1.2 Ten proces częściowego utleniania skutkuje powstaniem mieszanki związków, połączonych z pięcio- i sześciowęglowymi pierścieniami, które mogą się powtarzać w dowolnym kierunku.
Zidentyfikowano około 600 struktur; zaledwie kilka zostało scharakteryzowanych lub wyizolowanych do użytku jako półprodukty. Żadna z nich nie była celowo produkowana w znaczących ilościach.
Dalsza oksydacja skutkuje tworzeniem się sadzy (tzn. nieoczyszczonych cząsteczek węgla), z którą często kojarzone są policykliczne węglowodory aromatyczne.
1.3 Ponieważ zawsze występują one w niezróżnicowanych grupach, indywidualna charakterystyka policyklicznych węglowodorów aromatycznych nie może być z łatwością określona (a z tego samego powodu jest ona w dużej mierze nieistotna).
Jednakże, ponieważ niektóre z nich są rakotwórcze dla zwierząt, sensowne jest sklasyfikowanie tych mieszanek jako mogących spowodować raka u ludzi.
Stąd oleje i inne preparaty, które zawierają policykliczne węglowodory aromatyczne wymagają oznakowania informującego o zagrożeniu i bezpieczeństwie oraz odpowiedniego obchodzenia się w celu zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu pracy.
Procesy jakie mogą uwalniać policykliczne węglowodory aromatyczne do środowiska powinny, gdy jest to możliwe, podlegać kontroli lub należy ich unikać.
1.4 Jednym z takich procesów jest zastosowanie rozcieńczalników olejowych w oponach samochodów, aut dostawczych, motocykli, samochodów wyścigowych i samolotów.
Oleje stanowiące aż 28 % bieżnika nadają mu konieczne cechy elastyczności i przyczepności, które w bardziej sztywnych ścianach bocznych nie są wymagane.
Jeżeli bieżnik nie pracuje prawidłowo lub nie umożliwia harmonicznej pracy, wtedy bezpieczeństwo i osiągi są gorsze. Powoduje to oczywiste konsekwencje dla kierowców i pojazdów.
1.5 Pod względem technicznym, oleje muszą umożliwić rozpuszczenie naturalnej i syntetycznej gumy i innych materiałów, używanych w oponach; muszą być długotrwałe i stabilne; muszą się dobrze rozprowadzać i pozostawać związane z gumową formą; muszą funkcjonować w różnych warunkach temperaturowych i różnej wilgotności; muszą być bezpieczne w produkcji i użytkowaniu.
Oleje muszą być również: dostępne w dużych ilościach, produkowane zgodnie z powszechnie uzgodnionymi specyfikacjami przez wielu konkurujących ze sobą dostawców, przy kosztach poniżej cen gumy aby zredukować ogólny koszt opon.
1.6 Wysoce aromatyczne oleje, które spełniają te specyfikacje są tradycyjnie dostarczane przez wiodących producentów olejów, jako destylowane ekstrakty aromatyczne (DAE).
Wymagana zdolność rozpuszczania zależy od obecności znaczących poziomów policyklicznych węglowodorów aromatycznych.
Wraz z niszczeniem się bieżnika opony należy założyć, że policykliczne węglowodory aromatyczne są uwalniane do środowiska.
Tak czy owak uwolnienia te są znaczące w porównaniu do innych uwolnień jakie są przedmiotem dyskusji.
Jednakże w Europie trwa proces zamiany na inne oleje i istnieje potrzeba jego pomyślnego zakończenia.
1.7 Jest to przede wszystkim ważne, gdyż światowa podaż DAE staje się również ograniczona, podczas gdy unowocześnione rafinerie koncentrują się obecnie na produkcji wyższej jakości produktów w pełni uwodornionych (tzn. z niską aromatycznością i zdolnością rozpuszczania) oraz na 'czystej' benzynie i produktach paliwowych.
1.8 Zważywszy, że około 300 milionów opon jest produkowanych co roku w Europie, a światowy rynek rozcieńczalników olejowych i olejów specjalnych dla przemysłu oponiarskiego wynosi niemal 1 milion ton, dokonanie tego w oszczędny sposób, jednocześnie prowadząc działania mające na celu bezpieczeństwo i wysokie osiągi przy niskich lub możliwych do zaakceptowania kosztach, jest głównym wyzwaniem zarówno dla dostawców olejów, producentów opon jak i urzędów regulacyjnych.
1.9 Dotąd zaproponowano dwa wzory olejów, które nie są rakotwórcze. Wymagają one zróżnicowanego stopnia inwestycji ze strony dostawców oleju i różnych zmian we wzorach ze strony firm z branży oponiarskiej.
Są one znane odpowiednio jako słaby solwat ekstrakcyjny (MES) i oczyszczony destylat ekstraktu aromatycznego (TDAE).
Inne oleje mogą być opracowane przez innych dostawców poza Europą.
1.10 Na tyle, na ile można to określić (gdyż na bardzo konkurencyjnym rynku opon szczegóły nie są publicznie dostępne), dokonano już pewnych zastąpień – na przykład w oponach zimowych i w przypadku samochodów ciężarowych, gdzie elastyczność bieżnika jest mniej ważna.
Jednakże powszechnie wiadomo, że przekształcenie opon letnich o wyższych parametrach zajmie więcej czasu, nie wspominając już o oponach do samochodów wyścigowych i samolotów.
Nie ma też gotowych zdolności produkcyjnych dla MES i TDAE, poza już wspomnianą ograniczoną dostępnością DAE.
1.11 W celu dokonania pożądanych zmian, terminowo i zgodnie z innymi przepisami legislacyjnymi UE zarówno odnośnie konkurencji jak i zdrowia i bezpieczeństwa, przedstawiciele sektorów przemysłu (CONCAWE, IISRP i BLIC) podjęli pracę z Komisją i innymi organami nadzorującymi, w celu uzgodnienia odpowiedniego podejścia ze strony producentów i uzgodnienia odpowiednich ram regulacyjnych.
Wciąż do wykonania pozostają testy w celu określenia, które oleje są akceptowalne do użytku w Europie oraz testy dla importowanych opon, które mają udowodnić, że akceptowalne oleje o niskim poziomie policyklicznych węglowodorów aromatycznych są używane w gotowych artykułach.
2.
Streszczenie propozycji Komisji
2.1 W lipcu 2003 r. Komisja zaproponowała ogólne restrykcje dla metali ciężkich i policyklicznych węglowodorów aromatycznych w powietrzu.
EKES przedłożył swoją opinię odnośnie tej pierwszej propozycji w lutym 2004 r.
Obecny projekt, opublikowany również w lutym 2004 r., stara się stworzyć Wewnętrzny Rynek, jak również zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego, umieszczając pewne policykliczne węglowodory aromatyczne w załączniku 1 dyrektywy 76/769/EWG.
Zawarte na liście policykliczne węglowodory aromatyczne nie są substancjami o wysokim poziomie produkcyjnym (HPV) i nie pojawiały się one na żadnej z czterech list priorytetowych dla oceny istniejących substancji.
Niemniej jednak są one uważane za grupę stanowiącą Stałe Zanieczyszczenia Organiczne (POP) zgodnie z odpowiednim Protokołem i Konwencją UN ECE.
2.2 Jeden konkretny policykliczny węglowodór aromatyczny (PAH), benzo(a)piren (BaP, numer CAS 50-32-8) został sklasyfikowany w ramach dyrektywy 67/548/EWG, jako rakotwórczy mutagenny oraz mający toksyczny wpływ na rozrodczość w Kategorii 2. W niniejszym dokumencie proponuje się, żeby był on ilościowym i jakościowym znacznikiem obecności innych policyklicznych węglowodorów aromatycznych.
2.3 Rozcieńczalniki olejowe nie mogą być wprowadzane na rynek i używane do produkcji opon, jeżeli zawierają więcej niż 1mg/kg BaP lub ponad 10mg/kg sumy wszystkich umieszczonych na liście policyklicznych węglowodorów aromatycznych.
2.4 Komisja przyznaje, że należy wciąż rozwiązać wiele problemów technicznych. Dlatego też data ogólnego zastosowania przepisów dyrektywy wyznaczona została na 1 stycznia 2009 r.
Opony samochodów wyścigowych zostaną objęte przepisami dyrektywy od 1 stycznia 2012 r., a opony samolotów w późniejszym terminie, który zostanie jeszcze określony.
Brak stosowanych zharmonizowanych metod prowadzenia testów na zawartość policyklicznych węglowodorów aromatycznych w rozcieńczalnikach olejowych i oponach, np. zgodnych z CEN lub ISO, nie powinien opóźnić wprowadzenia w życie dyrektywy.
2.5 Komisja pragnie zwrócić uwagę, że przeprowadziła konsultacje z Komitetem Naukowym ds. Toksyczności, Ekotoksyczności i Środowiska (CSTEE) odnośnie odkryć naukowych związanych z niekorzystnym wpływem na zdrowie policyklicznych węglowodorów aromatycznych.
2.6 Państwa Członkowskie opublikują przepisy prawa, konieczne do spełnienia wymogów niniejszej dyrektywy w ciągu jednego roku.
Termin ten obowiązuje od daty wejścia w życie niniejszej propozycji, po konsultacjach, wymaganych zgodnie z art. 95 Traktatu, z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym (EKES) oraz po realizacji procedury współdecydowania z Parlamentem Europejskim.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Niniejsza propozycja, która uzupełnia inne kontrole policyklicznych węglowodorów aromatycznych, oparta jest o raporty na temat rzekomych wpływów na zdrowie i środowisko naturalne wywieranych przez odpady opon z niemieckiego Umweltbundesamt (UBV) z dnia 18 marca 2003 r. i Państwowego Inspektoratu Środków Chemicznych Szwecji (KEMI) z dnia 27 marca 2003 r.
Policykliczne węglowodory aromatyczne zostały zbadane przez Komisję Naukową d/s Toksyczności, Toksyczności Ekologicznej i Środowiska (CSTEE), zgodnie z przedłożoną opinią przyjętą w czasie 40 sesji plenarnej w dniach 12- 13 listopada 2003 r.
3.2 CSTEE uzgodniło, z powyżej podanych powodów, że policykliczne węglowodory aromatyczne, jako grupa, powinny być uważane za prawdopodobne czynniki rakotwórcze dla człowieka oraz, że policykliczne węglowodory aromatyczne są emitowane do środowiska w wyniku zużycia opon.
Dało to jednak zaledwie częściowe poparcie dla zastosowania BaP jako ilościowego i jakościowego znacznika dla innych policyklicznych węglowodorów aromatycznych i poważnie poddało w wątpliwość ogólny wpływ tej drogi emisji.
3.3 Podsumowując, emisje PAH pochodzące ze zużytych opon stanowią mniej niż 2 % całkowitego wpływu na człowieka, podczas gdy środki wymienione w pkt. 1.1 stanowią pozostałe 98+ %.
Jest to zgodne z kolejną oceną Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), z której wynika, że główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza i związanych z tym chorób, łącznie z rakiem, jest palenie oraz spalanie drewna i węgla w celu ogrzewania i przygotowywania posiłków.
Dlatego też CSTEE zdecydowała, że "ograniczenie policyklicznych węglowodorów aromatycznych w oponach nie wpłynie znacząco na stężenie policyklicznych węglowodorów aromatycznych w powietrzu i osadach".
3.4 Wynika z tego, że stwierdzenie, iż dyrektywa "przyniesie korzyści pod względem zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka i środowiska" nie może być potwierdzone.
Rozcieńczalniki olejowe są już oznakowane i można obchodzić się z nimi bezpiecznie w miejscu pracy, zgodnie z istniejącą legislacją dotyczącą Substancji Niebezpiecznych.
Stąd, propozycja ta nie przyniesie żadnych korzyści w miejscach pracy a przyniesie minimalne korzyści dla środowiska.
3.5 Należy również zwrócić uwagę, że niniejszy projekt, podobnie jak dwudziesta szósta poprawka do dyrektywy Rady 76/769/EWG jest próbą ograniczenia stężenia naturalnie występującego chromu VI w cemencie i odnośnie której EKES przedłożył swoją opinię w marcu 2003 r., a także poszerza zakres dyrektywy do lub powyżej jej planowanych ograniczeń.
Policykliczne węglowodory aromatyczne nie są ani celowo wytwarzane ani wprowadzane na rynek jako takie.
Zostało to uwzględnione w załączniku – gdzie ograniczenia prawidłowo dotyczą produktów zawierających policykliczne węglowodory aromatyczne – ale nie w tytule, wobec czego należy wnieść poprawki.
3.6 Tytuł i tekst są również mylące, odwołując się do "pewnych policyklicznych węglowodorów aromatycznych" jako konkretnej i znaczącej grupy.
Biorąc pod uwagę to, na co zwraca uwagę CSTEE, bardzo niewiele policyklicznych węglowodorów aromatycznych zostało scharakteryzowanych, a nawet mniejsza liczba z nich okazała się mało prawdopodobnym czynnikiem rakotwórczym, należy wnioskować, że cała klasa stanowi zagrożenie w przypadku gdy może mieć miejsce oddziaływanie na ludzi.
Zatem restrykcje w zakresie wprowadzania do obrotu i korzystania powinny dotyczyć "olejów bogatych w policykliczne węglowodory aromatyczne używane w produkcji opon, i opon zawierających te oleje".
3.7 Biorąc pod uwagę powyższe oraz zbieżność z poprzednimi propozycjami Komisji w zakresie metali ciężkich i policyklicznych węglowodorów aromatycznych w powietrzu, można utrzymywać, że dyrektywa ta jest niepotrzebna i powinna być wycofana.
Rynek uległ podzieleniu i przynajmniej dwa produkty potrzebne są do zastąpienia jednego używanego uprzednio.
Brak jest wystarczającej wydajności produkcyjnej aby sprostać wymaganiom.
Wciąż istnieją obawy odnośnie bezpieczeństwa zastępczych rozwiązań; jeżeli bieżniki produkowane z niską zawartością olejów z zawartością policyklicznych węglowodorów aromatycznych zawiodą w użytku, rzeczywiste zgony zastąpią hipotetyczne zgony, wykorzystywane do uzasadnienia działań zapobiegawczych.
3.8 EKES zdaje sobie sprawę z tych obaw, ale, biorąc pod uwagę wszystkie aspekty, uważa że dyrektywa musi być kontynuowana, w ścisłej konsultacji z przemysłami, na jakie ma ona wpływ, w celu dokonania udanego przejścia do powszechnego stosowania rozcieńczalników olejowych o niskim poziomie policyklicznych węglowodorów aromatycznych w produkcji opon na całym świecie.
Dlatego też utworzenie efektywnego, konkurencyjnego i niezawodnego Rynku Wewnętrznego dla tych produktów w Europie jest wystarczającą i odpowiednią przesłanką dla tej propozycji.
3.9 Czas wprowadzenia umowy dotyczącej testów, jakie mają być stosowane w celu określenia, które oleje mogą być dopuszczone do użytku jest bardzo ważny.
Obecny załacznik sugeruje przeprowadzanie testów na obecność pojedynczych policyklicznych węglowodorów aromatycznych.
Jest to nieadekwatne w przypadku ciągłego funkcjonowania rafinerii działających na dużą skalę, gdzie rzeczywiste chemiczne składniki konkretnych strumieni są zróżnicowane przy przetwarzaniu ropy naftowej.
Inne testy, takie jak IP-346, pochodzący z Instytutu Ropy Naftowej (który kontroluje całkowitą zawartość policyklicznych węglowodorów aromatycznych poprzez pomiar ilości w zakresie od trój- do pięciopierścieniowych policyklicznych węglowodorów aromatycznych podlegających wyekstrahowaniu przez solwent DMSO) są już stosowane w branżach naftowej, gumowej i oponiarskiej, w świetle dyrektywy 67/548/EWG.
Badania przeprowadzane przez CONCAWE dla branży naftowej podtrzymują opinię CSTEE, według której pojedynczy pomiar BaP daje słabą współzależność z całkowitym potencjalnym działaniem rakotwórczym.
Zatem, zdecydowanie rekomendowane jest stosowanie IP-346 w celu zdefiniowania i testowania różnych rozcieńczalników olejowych.
3.10 W celu ochrony przemysłu oponiarskiego w Europie – oraz środowiska naturalnego, jeżeli będzie to dla niego korzystne – musi istnieć podobny test dla olejów używanych w importowanych oponach.
Szkic standardu pochodzący z Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO TC 45/SC 3 N z dnia 29 października 2003 r.) proponuje, w celu przeprowadzenia kontroli i przedłożenia komentarzy, metodę testową służącą określeniu typu oleju w mieszankach gumowych.
Sfinalizowanie tej pracy powinno zakończyć się sukcesem przed wdrożeniem tej dyrektywy.
3.11 Zważywszy na powyższe, powinno być możliwe usunięcie obecnych restrykcji w dostawach, w szczególności odnośnie TDAE, który wymaga wyższych nakładów inwestycyjnych niż MES.
Niemniej jednak, wszystko to jest czasochłonne, a obecne wymagania ukończenia zmian dla wszystkich opon ogólnego zastosowania do 1 stycznia 2009 r. wydają się być coraz bardziej nierealistyczne.
Uwzględniając, że korzyści tej propozycji będą prawdopodobnie minimalne, a koszty i zagrożenia nieudanych zmian są znaczące, EKES proponuje, aby końcowy termin został wydłużony o 12 miesięcy, do 1 stycznia 2010 r.
Nawet w tym przypadku pociągnie to za sobą znaczące negocjacje pomiędzy różnymi zainteresowanymi stronami, które są konkurencyjne wobec siebie.
Komisja nadal odgrywać będzie kluczową rolę w ułatwianiu tego procesu, w ramach ograniczeń jakie niesie ze sobą prawo UE i ostatecznie w doprowadzeniu go do pomyślnego zakończenia.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 W świetle powyższego, tytuł niniejszego projektu i kolejne sformułowania powinny być zgodne z ogólnym celem wprowadzenia restrykcji w dopuszczaniu do obrotu i korzystaniu "z olejów bogatych w policykliczne węglowodory aromatyczne, używanych w produkcji opon, oraz restrykcji w dopuszczaniu do obrotu i korzystaniu z oponach zawierających te oleje".
4.2 Powinno to być odzwierciedlone w załączniku poprzez nałożenie ograniczeń dla wprowadzania do obrotu i korzystania z olejów używanych w produkcji opon, mających więcej niż 3 % DMSO, ulegających wyekstrahowaniu według IP-346 i dlatego też klasyfikowanych jako rakotwórcze w świetle dyrektywy 67/548/EWG.
Wszelkie odniesienia do BaP jako znacznika oraz do innych indywidualnych policyklicznych węglowodorów aromatycznych powinny zostać usunięte.
4.3 Należy opracować międzynarodową metodę testów w celu charakteryzacji olejów w mieszankach gumowych, w konkretnych oponach i uwzględnić ją w tej dyrektywie.
4.4 Należy przeznaczyć odpowiedni czas dla przemysłu gumowego i oponiarskiego w celu ukończenia prowadzonych prac wdrażających zmiany oraz dla przemysłu naftowego w celu dokonania inwestycji i dostarczenia wymaganych surowców.
Obecnie uważa się, że wszystkie strony mogą spełnić te wymagania do dnia 1 stycznia 2010 r. Data ta powinna być zatem uwzględniona w tym projekcie jako termin początkowy.
Derogacje dla opon w samochodach wyścigowych, samolotach i innych końcowych zastosowaniach o wysokich parametrach powinny być uzgodnione z zainteresowanymi stronami. W związku z tym trudno jest dojrzeć jakiekolwiek wymierne korzyści z tych zmian, wobec oczywistego ryzyka jakie płynie z niewypełnienia ich, dla wszystkich branych pod uwagę stron.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2702/1999 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych w państwach trzecich oraz rozporządzenia (WE) nr 2826/2000 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych na rynku wewnętrznym
COM(2004) 233 final – 2004/0073 CNS
(2005/C 120/08)
Dnia 21 kwietnia 2004 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 36 i 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Leif E. NIELSEN.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2004 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 171 do 1, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Współfinansowanie przez Unię Europejską kampanii informacyjnych i działań promocyjnych dotyczących produktów rolnych na terenie UE i poza nią odbywało się do roku 1999 w ramach różnych programów wspólnej organizacji rynku.
Następnie na podstawie rozporządzeń (WE) nr 2702/1999 i (WE) nr 2826/2000 dotyczących państw trzecich i rynku wewnętrznego przepisy sektorowe zostały zastąpione bardziej horyzontalną strategią mającą na celu wspieranie własnych działań promocyjnych państw członkowskich i przedsiębiorstw.
Pierwsze z tych rozporządzeń wygaśnie pod koniec 2004 r., o ile nie zostanie przedłużone.
Zgodnie z wymogami zapisanymi w tych rozporządzeniach Komisja w marcu 2004 r. przedstawiła szczegółowe sprawozdanie w sprawie ich stosowania, w którym znajdują się propozycje dotyczące uproszczeń i ulepszeń.
1.2 Jeśli chodzi o rynek wewnętrzny UE, to skandale związane z gąbczastym zwyrodnieniem mózgu u bydła, dioksynami i listeriozą podkreśliły potrzebę zwiększenia zaufania do europejskiej żywności i rozpowszechniania informacji dotyczących systemów kontroli mających na celu zagwarantowanie jakości i identyfikowalności.
Dlatego też duże znaczenie przypisuje się kwestii informowania o takich aspektach jak: prawodawstwo odnoszące się do jakości, bezpieczeństwa, etykietowania, identyfikowalności, systemy chronionych oznaczeń geograficznych, oznaczeń pochodzenia, świadectwa o szczególnym charakterze oraz o produkcji ekologicznej i produkcji zintegrowanej, a wszystko to w celu polepszenia obrazu europejskich produktów w oczach konsumentów.
1.3 Co do państw trzecich, to aktualny system ma również na celu rozpowszechnianie informacji na temat wysiłków, które Unia Europejska wkłada w zapewnienie jakości i bezpieczeństwa, jak również właściwości produktów pochodzących z określonych regionów oraz wymogów dotyczących jakości produktów ekologicznych.
Zarówno na terytorium UE jak i w państwach trzecich środki używane w tym celu obejmują kampanie informacyjne, działania z zakresu public relations, działania promocyjne i reklamę, jak również udział w targach i wystawach, które mogą przygotować grunt dla kampanii krajowych i prywatnych mających na celu zwiększenie udziału rynkowego własnych produktów.
1.4 Wkład UE w programy promocyjne stanowi z reguły 50 %; właściwe stowarzyszenia zawodowe i międzyzawodowe wnoszą 30 %, a państwa członkowskie 20 %, przy czym w przypadku dwóch ostatnich mogą zostać do tego celu wykorzystane opłaty parafiskalne.
Wydatki poniesione przez państwa członkowskie traktowane są jako interwencje i są refundowane przez Komisję.
1.5 Organizacje europejskie lub krajowe powinny we własnym zakresie podjąć inicjatywy dotyczące programów, natomiast Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie, kontrolę i płatności.
Dla ochrony wymiaru europejskiego pierwszeństwo mają programy przedkładane wspólnie przez co najmniej dwa Państwa Członkowskie i organizacje zawodowe.
Jednakże programy te w praktyce napotykają na całą serię przeszkód, które wynikają z różnic w przepisach i procedurach administracyjnych, jak również z braku zaangażowania ze strony niektórych państw członkowskich.
Ponadto koordynacja, kontrola i administracja wymagają od podmiotów składających propozycje poświęcania dużej ilości czasu i środków.
1.6 Propozycje, o których mowa, mają na celu zmniejszenie niedogodności istniejących ze względu na złożoność przepisów administracyjnych i biurokracji, jak to Komisja szczegółowo wyjaśnia w swoim sprawozdaniu.
Proponowane zmiany mają poza tym zapewnić, by programy, co do swojej istoty, odznaczały się przesłaniem o rzeczywistym znaczeniu europejskim.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Reforma wspólnej polityki rolnej i zwiększenie konkurencji na rynkach potwierdza potrzebę systemu, o którym tutaj mowa.
Podobnie wsparcie udzielane przez konkurujące ze sobą państwa kampaniom informacyjnym i promocyjnym na rynkach wywozu uzasadnia utrzymanie systemu wspólnotowego zarówno na terytorium Unii jak i poza nią.
2.1.1 Istnieje jednakże znacząca potrzeba uproszczenia i udoskonalenia systemu.
Po zasięgnięciu opinii organizacji zawodowych i innych zainteresowanych stron Komisja opracowała wyczerpującą propozycję aktualizacji, o której tutaj mowa, w celu uproszczenia procedur administracyjnych oraz zapewnienia możliwie najbardziej zadowalającego funkcjonowania systemu.
2.2 Jak wskazuje Komisja, za wcześnie jest jeszcze, aby oceniać funkcjonowanie nowego systemu.
Stopniowe jego wdrożenie rozpoczęło się dopiero w 2001 r. dla państw trzecich oraz w 2002 r. dla rynku wewnętrznego.
W 2003 r. system został po raz pierwszy zastosowany w całości.
Dlatego też, jak proponuje Komisja, niezbędne jest sporządzenie pod koniec 2006 r. nowego sprawozdania, które przeanalizuje funkcjonowanie systemu po reformie, co umożliwi dodatkowo ocenę jego wdrożenia w nowych państwach członkowskich UE
2.3 Z tego względu wiele organizacji dopiero teraz zapozna się z przepisami i wymogami administracyjnymi systemu.
Część przedstawionych propozycji programów ma jednak, jak zauważa Komisja, jedynie ograniczone znaczenie z europejskiego punktu widzenia.
Dlatego też należy kłaść większy nacisk z jednej strony na programy, których zakres jest znaczący w kontekście Unii Europejskiej, zaś z drugiej strony na konieczność zapewnienia współdziałania między działaniami na poziomie krajowym i działaniami na poziomie wspólnotowym.
2.4 W trosce o przejrzystość Unia Europejska powinna szczególnie po rozszerzeniu starać się opracować możliwie jak najprostsze przepisy ramowe.
Chociaż programy wewnętrzne i zewnętrzne różnią się pod względem celów i treści, podział na dwa rozporządzenia wynika z ich historii.
W trosce o dalsze uproszczenie zasad należy, kiedy tylko stanie się to możliwe, połączyć te rozporządzenia w jedno rozporządzenie wspólne, tak by zapewnić jeszcze łatwiejsze z nich korzystanie.
Przepisy zawarte w obu aktach są w znacznej części identyczne, a różnice najczęściej nieuzasadnione.
Propozycje zmian rozporządzeń, o których mowa, są również identyczne pod względem przedstawienia propozycji programów, podejmowania decyzji i kontroli.
2.5 Pomoc dla działań informacyjnych, promocyjnych i reklamowych w odniesieniu do produktów rolnych i środków spożywczych przyznawana jest ponadto na podstawie przepisów dotyczących rozwoju obszarów wiejskich, odmiennych od uregulowań, o których tu mowa.
Pomijając fakt, że ostatnio sprecyzowano dokładniej różnicę między zakresami zastosowania każdego z systemów, Komisja powinna już teraz podjąć się oceny, co należy uczynić w celu uniknięcia dublowania działań.
Nie ma więc żadnego powodu, aby dalej odkładać dyskusję, jak to proponuje Komisja.
2.6 Współfinansowanie przez UE powinno przebiegać w takich samych warunkach jak do tej pory, a uwzględniając rozszerzenie oraz przyszłe potrzeby należałoby zwiększyć środki budżetowe.
System może zatem przyczynić się do integracji i ustanowienia jednolitego rynku dla różnych obszarów produktów z uwzględnieniem odmienności i różnorodności gastronomicznej.
Dlatego europejskie organizacje zawodowe powinny bardziej angażować się we wdrażanie kampanii informacyjnych, które dostarczą informacji o jakości produktów i różnorodności upodobań konsumentów na terytorium UE.
Rynki państw trzecich powinny być traktowane priorytetowo przy jednoczesnym stopniowym wycofywaniu dopłat do eksportu i przy uwzględnianiu rzeczywistych możliwości wdrożenia skutecznych programów.
2.7 Fakt, że aktualny system wykorzystywany jest jedynie w ograniczonym zakresie na rynkach państw trzecich, jest spowodowany m.in. wymogiem, według którego programy powinny jedynie dotyczyć ogólnych kampanii.
Konsekwencją tego jest, że najbardziej znaczące przedsiębiorstwa będące członkami organizacji zawodowych powstrzymują się od działania i nie chcą uczestniczyć w finansowaniu programów.
Wykluczone jest przyznanie wsparcia konkretnym markom i w konsekwencji konkretnym przedsiębiorstwom. Aby jednak środki mogły mieć dostrzegalny wpływ na rynki eksportowe, Komisja powinna wykazać pewną elastyczność w kampaniach i podobnych działaniach i zaakceptować dopuszczenie wyważonej liczby marek jako integralnej części kampanii ogólnej, tak by możliwe było ustalenie związku pomiędzy przesłaniem kampanii a produktami dostępnymi na rynku, starając się pogodzić względy ogólne i jednostkowe, aby wywołać efekt synergii.
W żaden sposób nie wpłynie to na zmianę przesłania kampanii, ułatwi natomiast nabywcom i klientom znaleźć na rynku produkty prezentowane w jej ramach.
Coraz większą wagę przywiązuje się również do pochodzenia produktów na terytorium Unii Europejskiej.
Jeżeli jednak rynek jest już zdominowany przez marki, działania promocyjne Unii Europejskiej mają ograniczoną wartość dodaną, gdyż w takich przypadkach prywatne znaki firmowe konkurują ze sobą nawzajem, przeznaczając wysokie budżety na reklamę w celu zwiększenia swojego udziału w rynku.
2.8 Nie ma powodu, dla którego należałoby zmieniać stawki współfinansowania Państw Członkowskich oraz organizacji zawodowych.
Problem polega na tym, iż niektóre Państwa Członkowskie wykazują brak zaangażowania lub mają trudności ze spełnieniem warunków współfinansowania.
Oznacza to, że organizacje zawodowe z tych krajów są pozbawione możliwości korzystania z systemów, chyba że finansowanie zapewnione zostanie przez opłaty parafiskalne.
Dla uproszczenia administracji należałoby znieść aktualne degresywne stawki współfinansowania dla programów wieloletnich i ustalić stopę współfinansowania przez Unię Europejską na 50 %.
2.9 Traktowanie opłat parafiskalnych jako środka finansowania implikuje już samo w sobie, że niektóre organizacje pokrywają w rzeczywistości 50 %.
Taką możliwość powinno się zachować.
Oznacza to jednakże, że należałoby złagodzić reguły dotyczące obowiązkowego 20 % udziału państw członkowskich w taki sposób, by państwa członkowskie mogły podejmować indywidualne decyzje o wysokości finansowania, które chcą przyznać danemu programowi.
Wobec powyższego minimalny – powiedzmy 20 % – wkład ze strony organizacji powinien być obowiązkowy.
2.10 Komitet jest zdania, że powinna istnieć możliwość wspierania promocji kwiatów i roślin na rynkach krajów trzecich tak samo, jak się to robi na rynku wewnętrznym.
2.11 Podporządkowanie zasad regulujących wysokość finansowania Państw Członkowskich w ramach tego systemu postanowieniom traktatowym w zakresie pomocy publicznej stanowi administracyjne utrudnienie i nie służy żadnemu obiektywnemu celowi.
Zatem proponowane odstępstwo od procedury notyfikacji powinno stosować się od samego początku w taki sam sposób, jak w przypadku środków na rzecz rozwoju regionalnego.
2.12 Uwzględniając potrzebne nakłady administracyjne i znaczną liczbę programów o mniejszym znaczeniu, które nie mają żadnego wpływu na rynki, o których tu mowa, wskazane byłoby ustalenie minimalnego i maksymalnego budżetu dla wybranych programów.
Należy dać pierwszeństwo tym programom, których czas trwania jest wystarczająco długi, a budżet odpowiednio wysoki, mogły one rokować optymalne wyniki.
2.13 W przypadku produktów ekologicznych na rynku UE istnieje potrzeba włączenia w jak najszerszym zakresie krajowych i prywatnych procedur certyfikacji i nadzoru do wspólnego systemu Unii Europejskiej stosowanego do takich produktów.
Proces ten został już zapoczątkowany i należy go w miarę możliwości wspierać poprzez kampanie informacyjne, w celu ustanowienia autentycznego rynku wewnętrznego produktów ekologicznych, który zastąpi systemy krajowe i prywatne.
Na dzień dzisiejszy efekty organizowanych w państwach trzecich kampanii informacyjnych dotyczących produktów ekologicznych pochodzących z UE są niewielkie.
Ustanowienie rynku wewnętrznego produktów ekologicznych stanowi zasadniczy warunek wstępny wprowadzenia tych produktów na rynki krajów trzecich.
Do tej pory pojawiały się problemy dotyczące wzajemnego uznawania różnych systemów, na przykład między UE a Stanami Zjednoczonymi.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Należy rozważyć możliwość podjęcia bardziej radykalnych działań, niż określone w propozycji, w odniesieniu do wewnętrznego podziału kompetencji i odpowiedzialności między państwami członkowskimi a Komisją.
Tak samo istnieje potrzeba uproszczenia i bardziej przejrzystego podziału zadań i kompetencji, wziąwszy pod uwagę dużą liczbę komitetów i organów zaangażowaną w ustanawianie zasad oraz w proces wyboru, wdrażania, nadzorowania i kontroli.
Proponuje się zatem stworzyć grupy robocze ad hoc, składające się z przedstawicieli Państw Członkowskich i/lub ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę w dziedzinie promocji i reklamy, którzy potrafią odpowiednio doradzać Komisji przy formułowaniu strategii funkcjonowania systemu i ustanawianiu środków wykonawczych potrzebnych do jego stosowania.
3.2 Proponowana zmiana dotycząca wyboru organów wykonawczych stanowi znaczne uproszczenie.
W zależności od charakteru kampanii właściwe organizacje muszą same wykonywać pewne zadania w ramach programu, a organ wykonawczy może zostać wybrany dopiero podjęciu decyzji przez Komisję.
3.3 Proponowane zmiany są w pewnym stopniu odpowiedzią na różne krytyczne uwagi, dotyczące zwłaszcza czasu, jaki dzieli złożenie wniosku od ostatecznej decyzji, poziomu szczegółowości wymaganego na tym wczesnym etapie, jak również braku przejrzystości decyzji.
Jednocześnie należy także rozważyć złagodzenie uciążliwych wymogów w zakresie sprawozdawczości.
3.4 Z zadowoleniem przyjmuje się proponowaną elastyczność, pozwalającą Komisji na inicjowanie kampanii informacyjnych i działań promocyjnych w celu zapewnienia bardziej równego udziału różnych sektorów produkcji, biorąc pod uwagę przewagę wniosków z branży owocowo-warzywnej oraz fakt, że inne sektory są całkowicie zaniedbywane lub przyciągają niewielką uwagę.
Jednakże praktyczne zastosowanie tej koncepcji nasuwa szereg pytań; dotyczy to m.in. wzmianki o załącznikach ograniczających wykaz krajów i produktów mogących korzystać z unijnej promocji.
3.5 W przypadku produkcji ekologicznej, we wszelkich działaniach informacyjnych i promocyjnych logo UE powinno być wyraźnie wyeksponowane celem zwiększenia poziomu świadomości i wiedzy na temat wspólnotowego systemu certyfikacji i nadzoru oraz celem promowania harmonizacji systemów krajowych.
Logo to przedstawia m.in. dwanaście gwiazdek i symbolizuje Unię Europejską.
Z tego też powodu należy złagodzić wymóg prezentacji flagi UE w materiałach promocyjnych według konkretnie określonych zasad.
Stosowanie obecnych wymogów prowadzi do sytuacji, w której w tych samych materiałach promocyjnych pojawiają się różne loga UE.
Równocześnie załączane są loga produktów ekologicznych poszczególnych krajów oraz symbole miejsca pochodzenia, wskutek czego przekazywany komunikat traci swoją wyrazistość.
Na przykład w kampaniach wspierających program LIFE używa się logo LIFE, które przedstawia również dwanaście gwiazdek, ale nie flagę Unii Europejskiej.
3.6 Obowiązujący obecnie wymóg, zgodnie z którym zamieszczanie krajowego logo produkcji ekologicznej jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy w grę wchodzą dalej idące przepisy krajowe, ma charakter dyskryminujący i sprzeczny z zasadą harmonizacji.
W projekcie europejskiego planu działania w zakresie żywności i produkcji ekologicznej [1] proponuje się zatem stosowanie logo krajowego jednocześnie z logo UE.
3.7 EKES wzywa Komisję do sporządzenia objaśniającego procedurę vademecum dla podmiotów gospodarczych; vademecum takie będzie użyteczne nie tylko dla nich, ale i dla organów publicznych, którym pomoże również w ich działaniach kontrolnych, przyczyniając się w rezultacie do powodzenia całokształtu nowej polityki promocji produktów wspólnotowych.
3.8 Przedmiotowe rozporządzenia obowiązują od niedawna, można już jednak ustalić istotne potrzeby, które należy uwzględnić na przyszłość.
W szczególności mamy na myśli dbałość, z jaka Komisja winna koordynować różnorodne działania, aby uniknąć dublowania prac i sprzecznych komunikatów, które mogą tylko pogorszyć skuteczność promocji.
4.
Podsumowanie
4.1 Propozycja Komisji powinna zostać przyjęta z uwzględnieniem powyższych uwag dotyczących konieczności dalszych uproszczeń.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Komunikatu Komisji: Ustosunkowanie się do procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat mobilności pacjentów i przemian opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej
(COM(2004) 301 final)
(2005/C 120/11)
Procedura
Dnia 20 kwietnia 2004 r. Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 22 września 2004 r. Sprawozdawcą był Adrien BEDOSSA.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.), Komitet stosunkiem głosów 170 do 3, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
Z jednej strony obecne systemy i polityki opieki zdrowotnej w Państwach Członkowskich UE są coraz bardziej ze sobą powiązane, z drugiej – krajowe władze, przed podjęciem decyzji, przeprowadzają niewystarczającą analizę wzorcową, w każdym takim wypadku niestety nie wspominając o tym, porównując je z systemami funkcjonującymi w Europie lub poza nią.
1.1 Istnieje wiele, wzajemnie z sobą pozwiązanych, przyczyn tych przeobrażeń:
- po pierwsze w całej Europie, jak również poza nią, oczekiwania ogółu społeczeństwa rosną;
- niedawne rozszerzenie Unii Europejskiej zmusi nowych członków UE do zapewnienia swoim obywatelom coraz bardziej nowoczesnych systemów opieki zdrowotnej;
- dzięki istotnym innowacjom technologicznym wprowadzane są nowe metody terapeutyczne i praktyki lecznicze umożliwiające poprawę jakości usług medycznych;
- nowe techniki informacyjne, które umożliwiają obywatelom UE niemal natychmiastowe porównanie procedur diagnostycznych i metod leczenia w różnych krajach Unii Europejskiej i które mogą, z jasnych i zrozumiałych powodów, pociągnąć za sobą wymagania w kwestii środków mające na celu osiągnięcie najlepszych rezultatów w leczeniu.
1.2 To w sposób nieunikniony spowoduje problemy w dziedzinie polityki zdrowotnej, czy to w odniesieniu do jakości bądź dostępności transgranicznych usług medycznych, czy też do potrzeb informacyjnych pacjentów, pracowników służby zdrowia i polityków.
1.3 Konieczna jest zatem już teraz ewaluacja krajowych polityk, które muszą uwzględniać wszystkie te potrzeby z uwagi na związane z UE zobowiązania, które stopniowo się sumują i z których wyrastają nowe prawa dla obywateli Unii.
1.4 Ta nowa sytuacja zmienia obecnie perspektywę sporu między zwolennikami tezy głoszącej, że ta nowa swoboda doprowadzi do niebezpiecznej destabilizacji istniejących systemów opieki zdrowotnej, ponieważ ograniczenie mobilności pacjentów pozwala na lepszą kontrolę systemów pod względem kosztów i priorytetów – a tymi, którzy bronią idei mobilności pacjentów argumentując, że pozwala ona na interoperacyjność systemów, wykorzystanie tych samych wskaźników, wymianę najlepszych praktyk oraz mądrzejszy podział środków.
Należy bez wątpienia rozwinąć ten drugi tok rozumowania, wyciągając z niego wszystkie właściwe wnioski w kwestii harmonizacji systemów krajowych.
2.
Fakty
2.1 W opinii z inicjatywy własnej wydanej przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny dnia 16 czerwca 2003 r.
[1] zdrowie nazwano "wartością o podstawowym znaczeniu społecznym", które "jest równie ważne dla każdego obywatela, rodziny i dla całego narodu". Komitet doszedł do wniosku, że jego zamiarem jest "podejmowanie odpowiednich działań w zakresie opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym poszanowaniu istniejących wspólnotowych ram prawnych i politycznych".
2.2 W opinii tej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przedstawił argumenty i propozycje podejścia i metod analizy, które Komisja Europejska podjęła w wydanych niedawno dwóch komunikatach (z dnia 20 kwietnia 2004) skierowanych do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów.
2.3 Potrzeba wydania takiego komunikatu spowodowana była opublikowaniem (dnia 9 lutego) najnowszej propozycji dyrektywy w sprawie usług.
Niestety jej podejście do usług społecznych i zdrowotnych wywołało wiele krytyki, gdyż jej brzmienie pozostawia zbyt wiele miejsca na interpretację.
Potrzeba zatem precyzyjniejszych definicji w tych rozdziałach dyrektywy, aby w odpowiedni sposób uwzględnić szczególny charakter tych usług, które dotyczą bezpieczeństwa i równouprawnienia pacjentów.
2.4 Wydane przez Komisję dwa komunikaty związane są z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, począwszy od orzeczenia w sprawie Kohll, z dnia 28 kwietnia 1998, poprzez inne, aż do orzeczenia w sprawie Leichtle z dnia 18 marca 2004 r., zgodnie z którym obywatele Unii Europejskiej mają prawo do korzystania z opieki zdrowotnej w innych krajach Unii Europejskiej. Orzeczenie to wyjaśnia również zasady zwrotu kosztów za usługi medyczne.
2.5 Od dnia 1 czerwca 2004 r. obywatele Unii Europejskiej uprawnieni są do dokumentowania swych uprawnień za pomocą przyszłej Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego [2], która zastępuje formularz E-111.
2.6 Różnice w warunkach opieki zdrowotnej oraz środowisko w różnych krajach UE może sprzyjać poszukiwaniu najbardziej efektywnych systemów przez pacjentów, powodując nagłe wąskie gardła lub blokując europejskie centra referencyjne. Istnieje zagrożenie, że systemy ochrony socjalnej nie poradzą sobie z nieregularnym napływem pacjentów z innych państw.
W tym kontekście, nowe rozporządzenie 1408/71 może przyczynić się do powstawiania nowych i problematycznych sytuacji.
2.7 Dlatego stworzenie polityki europejskiej, która pozwoli na wprowadzenie konstruktywnych celów, nawet przy zmianie, jeżeli okaże się to absolutnie konieczne, prerogatyw krajowych systemów opieki zdrowotnej, stanowi poważne wyzwanie.
2.8 Głębsza analiza opinii z własnej inicjatywy przyjętej przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w dniu 16 lipca 2003 r. wykazuje, że dotyczy ona tej samej tematyki co proces refleksyjny wysokiego szczebla zainicjowany przez Komisję Europejską oraz, że zawarte w zaleceniach Komisji punkty zawarte są i poddane analizie we wspomnianym projekcie opinii: Współpraca na poziomie europejskim, informowanie pacjentów, środowisk zawodowych i polityków, zapewnienie wysokiej jakości opieki zdrowotnej, pogodzenie krajowej polityki zdrowotnej ze zobowiązaniami europejskimi itp.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komunikat w sprawie mobilności pacjentów zawiera szereg konkretnych propozycji w wielu dziedzinach. Przedstawione propozycje umożliwią włączenie do polityki wspólnotowej zawartych w Traktatach celów zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.
3.2 Prawo wspólnotowe uprawnia obywateli do korzystania z opieki zdrowotnej w innych Państwach Członkowskich oraz otrzymywania zwrotu poniesionych wydatków.
Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości oraz projekt dyrektywy w sprawie usług w ramach rynku wewnętrznego jasno określają warunki zwrotu kosztów za opiekę medyczną w Państwie Członkowskim innym niż państwo, w którym pacjent jest ubezpieczony.
Jednakże często w praktyce trudno jest skorzystać z tych uprawnień.
3.3 Z tego względu niezbędne wydaje się opracowanie strategii europejskiej w celu:
3.3.1 promowania współpracy europejskiej, która prowadziłaby do lepszego wykorzystania środków:
- prawa i obowiązki pacjentów: Komisja Europejska podejmie środki w celu dalszego zbadania możliwości spowodowania, aby na poziomie europejskim prawa i obowiązki pacjenta, zarówno społeczne jak i indywidualne, były rozumiane w ten sam sposób;
- udostępnianie niewykorzystanych możliwości oraz opieka zdrowotna na poziomie ponadnarodowym: Komisja Europejska zapewni środki w celu przeprowadzenia oceny istniejących projektów transgranicznych w zakresie opieki zdrowotnej, w szczególności Euregio, oraz rozważy jak połączyć istniejące projekty w celu upowszechniania najlepszej praktyki.
3.3.2 W celu stworzenia jasnych i przejrzystych zasad płatności za opiekę zdrowotną, z których mogłyby skorzystać właściwe organy w Państwach Członkowskich przy zawieraniu wzajemnych umów, Komisja Europejska zwróci się z prośbą o udostępnienie informacji w sprawie istniejących rozwiązań i przedstawi stosowne propozycje.
- Pracownicy służby zdrowia: Komisja Europejska wzywa Państwa Członkowskie, aby dostarczyły kompletne i aktualne dane na temat przepływu pracowników w ramach wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych.
Komisja będzie również kontynuowała, wraz z Radą oraz Parlamentem Europejskim, prace nad prostymi i przejrzystymi zasadami uznawania.
- Komisja będzie również kontynuowała współpracę z Państwami Członkowskimi w celu zapewnienia satysfakcjonującej poufności wymiany informacji w sprawie swobodnego przepływu pracowników służby zdrowia.
- Komisja zwróci się do Państw Członkowskich, aby rozważyły kwestie związane z brakiem personelu medycznego w Unii, zarówno w chwili obecnej jak i w przyszłości.
- Europejskie centra referencyjne: przed sporządzeniem projektów, Komisja Europejska ogłosi przetarg w ramach programu zdrowia publicznego w celu sporządzenia listy centrów referencyjnych.
- Ocena technologii zdrowia: Komisja wprowadzi mechanizm koordynacji w celu oceny technologii zdrowia oraz przedstawi w tym celu szczegółowe propozycje.
3.3.3 Zaspokojenie zapotrzebowania na informacje ze strony pacjentów, personelu medycznego oraz polityków:
- Strategia informacyjna w zakresie systemu ochrony zdrowia: w oparciu o program zdrowia publicznego Komisja Europejska stworzy ramy dostarczania informacji na temat zdrowia na poziomie unijnym, w drodze określenia zapotrzebowania na informacje ze strony polityków, pacjentów i personelu medycznego oraz środki dostarczania informacji, z uwzględnieniem osiągnięć Światowej Organizacji Zdrowia i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w tym zakresie;
- Uzasadnienie i zakres transgranicznej opieki zdrowotnej: w celu ustalenia powodów, które sprawiają, że pacjenci korzystają z opieki zdrowotnej w innych krajach, jak również dziedzin specjalizacji, których zjawisko to dotyczy oraz charakteru porozumień dwustronnych itp. Komisja Europejska zamierza przeprowadzić szczegółową analizę w ramach programu zdrowia publicznego.
Sprawa ta zostanie uwzględniona również w ramach projektu badawczego "Europa dla pacjentów";
- Ochrona danych: Komisja Europejska będzie współpracować z Państwami Członkowskimi oraz krajowymi organami ochrony danych w celu podniesienia świadomości w zakresie ochrony danych w dziedzinie ochrony zdrowia;
- eZdrowie: Komisja Europejska, do której zwrócono się o rozważenie stworzenia europejskich zasad odnośnie kompetencji i odpowiedzialności w kontekście świadczenia usług medycznych przez internet (eZdrowie), rozważy tą kwestię w ramach ogólnego planu odnośnie eZdrowia, zgodnie z komunikatem eZdrowie – poprawa ochrony zdrowia obywateli europejskich: plan działania w dziedzinie europejskiego eZdrowia.
3.3.4 Wzmacnianie roli Unii w realizacji celów związanych z ochroną zdrowia:
- lepsze włączenie celów zdrowotnych do europejskiej polityki i działań: Komisja Europejska będzie współpracować z Państwami Członkowskimi w celu zgromadzenia informacji odnośnie funkcjonowania różnych sposobów zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej w innych Państwach Członkowskich oraz ich skutków, ze szczególnym uwzględnieniem sposobów, które wynikają z zasad obowiązujących na poziomie europejskim;
- Komisja przewiduje również projekty w zakresie oceny wpływu na zdrowie w celu zapewnienia, że skutki przedstawianych w przyszłości przez Komisje projektów w zakresie zdrowia i ochrony zdrowia uwzględniane będą w ocenie ogólnej;
- stworzenie odpowiednich mechanizmów w celu wspierania współpracy w dziedzinie usług medycznych i opieki zdrowotnej: w odpowiedzi na wniosek o wprowadzenie stałego mechanizmu na poziomie UE w celu wspierania współpracy w zakresie ochrony zdrowia i monitorowania wpływu UE na systemy opieki zdrowotnej, Komisja Europejska ustanowiła Grupę Wysokiego Sczebla ds. Usług Medycznych i Opieki Medycznej.
3.3.5 W odpowiedzi na rozszerzenie – wzrost inwestycji w zdrowie i infrastrukturę medyczną.
3.3.5.1 W ramach procesu refleksyjnego zaproszono Komisję, Państwa Członkowskie oraz państwa przystępujące do rozważenia w jaki sposób sprawić, aby inwestycje w zdrowie, rozwój infrastruktury medycznej oraz rozwijanie kompetencji zostały priorytetowymi obszarami inwestycyjnymi w ramach istniejących instrumentów finansowych Wspólnoty, w szczególności w ramach Celu 1.
Unia faktycznie wspiera już inwestycje w dziedzinie zdrowia w obecnych Państwach Członkowskich, w przypadku gdy dziedzina ta została uznana za priorytetową przez odnośne państwa i regiony.
Przyjmowanie tego zalecenia zależy więc od tego, czy regiony i państwa określą inwestycje w zdrowie i infrastrukturę medyczną jako obszary priorytetowe w ramach wsparcia europejskiego.
Komisja będzie pracować z Państwami Członkowskimi w ramach Grupy Wysokiego Szczebla ds. Usług Medycznych i Opieki Medycznej oraz w ramach struktur odpowiednich dla właściwych instrumentów finansowych w celu zapewnienia, że w opracowaniu ogólnych planów zdrowiu nadano należną mu wagę.
Potrzebę zapewnienia inwestycji w infrastrukturę medyczną na poziomie europejskim należy również uwzględnić w ramach opracowywania nowej perspektywy finansowej Unii po roku 2006.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Ze swobodnym przepływem pacjentów pomiędzy Państwami Członkowskimi związane jest kilka kwestii, których skutki należy oszacować, ocenić, poddać analizie i uwzględnić w praktyce.
Pierwsza z nich to pełne zrozumienie różnych, istniejących systemów ochrony społecznej, co idealnie oznaczałoby wymienienie kryteriów ich tworzenia w ramach dynamicznego procesu, tzn. w świetle obecnych i przewidywanych tendencji.
4.2 Bez wątpienia jednym z priorytetów jest prewencja, gdyż umożliwia osiągnięcie znacznych oszczędności i jest najlepszym sposobem podejścia do polityki zdrowotnej, przy czym zalety dobrej polityki prewencyjnej w zakresie wypadków drogowych, rozprzestrzeniania się AIDS czy też spożycia tytoniu są oczywiste.
Ogólne skutki prewencji w tym zakresie są imponujące.
4.3 Do tej listy, która na pewno nie jest wyczerpująca, dodać można chociażby środki profilaktyczne, które obecnie przyciągają uwagę wszystkich zainteresowanych stron, personelu medycznego, mediów oraz decydentów politycznych, a dotyczą nadużywania środków odurzających (narkotyków, alkoholu, leków), zdrowego stylu życia (ćwiczenia, właściwe odżywianie, odpoczynek), wypadków w miejscu pracy, chorób zawodowych itp.
4.4 Ocena ryzyka zagrożenia indywidualnego, społecznego i rodzinnego pozwala na oszacowanie przedwczesnych śmierci, których można uniknąć, jak również kosztów z tym związanych.
4.5 Postęp technologiczny w medycynie lub technikach badawczych nieuchronnie prowadzi do efektywnego zastępowania starych technologii nowymi.
4.6 Przede wszystkim konieczne jest poszukiwanie większej efektywności, mimo ograniczeń wynikających z interesów społecznych, kulturowych i/lub ze strony przedsiębiorstw. W ostateczności przynosi to społeczeństwu większe oszczędności.
4.6.1 Wskazane jest promowanie poszukiwania bardziej szczegółowych i skutecznych środków, które stymulowałyby inicjatywy podejmowane przez środowiska społeczno-zawodowe w celu poprawy wspólnej polityki zdrowotnej.
4.7 Jeżeli sprawdzą się przewidywania odnośnie mobilności pacjentów, Unia Europejska będzie musiała zagwarantować, aby pacjenci udający się za granicę w celu skorzystania z opieki zdrowotnej mieli dostęp do najlepszych ośrodków medycznych i szpitalnych, które niekoniecznie są skoncentrowane w bogatych państwach, które zainwestowały znaczące środki w opiekę zdrowotną.
W tym celu Unia Europejska powinna wspierać opracowanie systemów oceny, certyfikacji i zatwierdzania nowych technologii i sposobów leczenia, a efektywność systemów szpitalnych i wszelkich innych ośrodków zdrowia musi opierać się na procedurach zatwierdzania i certyfikacji.
4.8 Taka kampania na rzecz jakości powinna pozwolić Unii Europejskiej na stworzenie obejmującej całą UE sieci instytucji, które gromadzą zarówno naukowców jak i wysoce wykwalifikowanych specjalistów, tak ważnych dla istnienia centrów referencyjnych.
Niebezpodstawnie można mieć nadzieję, że takie centra pojawią się w najbliższym czasie w niektórych państwach poszerzonej Unii Europejskiej obejmującej 25 państw, w szczególności jeżeli Unia wprowadzi mechanizmy monitorowania, analizy oraz wymiany informacji na temat polityki narodowej, przy jednoczesnym poszanowaniu podstawowych zasad zawartych w Traktatach, w tym subsydiarności i zakresu kompetencji krajowych.
4.9 Z tych samych powodów należy pamiętać o harmonizacji wskaźników zdrowia publicznego.
Harmonizacja pomocna jest w poprawie stanu informacji na temat celów Unii Europejskiej w dziedzinie zdrowia, a podstawowe wskaźniki śmiertelności, zapobiegania śmiertelności, zapadalności na choroby i zapobiegania chorobom nie są powszechnie przyjęte we wszystkich Państwach Członkowskich UE.
4.10 Z istniejących różnic wynika, że wyniki można poprawić poprzez dostosowanie poziomu opieki zdrowotnej do państwa najlepszego w tej dziedzinie.
Obecnie wskaźnik określający ilość pacjentów, którzy pozostają przy życiu przez pięć lat po nowotworze płuc we Francji i w Polsce nie jest taki sam.
Leczenie chorób krwi, takich jak białaczka nie jest równie skuteczne w Wielkiej Brytanii i we Francji, w zależności od zastosowanych metod leczenia.
4.11 Informowanie pacjentów, środowisk zawodowych i polityków jako najważniejszy cel polityki Komisji Europejskiej.
4.12 Jeżeli chodzi o informowanie pacjentów, edukacja w dziedzinie zdrowia poprawia zrozumienie zdrowia przez obywateli europejskich, np. jeżeli chodzi o ich oczekiwania i postępowanie.
Obecnie zdrowie jest postrzegane jako dobro absolutne i w każdym wypadku powinno być chronione przez właściwe organy.
Sprostanie tym oczekiwaniom powoduje wzrost środków przeznaczanych na cele zdrowotne w zakresie leczenia, ale często także zwiększenie prewencji i uwagi poświęconej czynnikom środowiskowym; w innym wypadku systemy ochrony socjalnej będą ciągle paraliżowane i podważane.
4.13 Ochrona zdrowia stała się prawem i jako takie stanowi nowonabyte uprawnienie obywateli Unii Europejskiej [3].
4.14 Technologia, ochrona prywatności, udostępnianie dokumentacji medycznej, swoboda dostępu do informacji oraz ochrona danych to sprawy, które należy poddać dyskusji w sposób jak najbardziej transparentny, w celu uwrażliwienia na te kwestie zainteresowanych stron.
Potrzeba debaty występuje w sposób nieprzerwany, ponieważ z szybkim tempem rozwoju łączy się konieczność szybkiego podejmowania trudnych decyzji.
Każdy z tych czynników ma duże znaczenie dla trzech grup podmiotów związanych z opieką zdrowotną.
4.15 Pogodzenie celów narodowych za zobowiązaniami nakładanymi przez Unię Europejską: analiza porównawcza systemów opieki zdrowotnej wiąże się z trudnymi kwestiami o charakterze strategicznym, mającymi zastosowanie w celu promowania współpracy na poziomie europejskim w sferze ochrony zdrowia oraz monitorowania wpływu, jaki Unia Europejska wywiera na systemy opieki zdrowotnej.
Na przykład konieczna jest bliższa analiza zagadnień horyzontalnych, które mogą wywołać poważne skutki, takich jak: stosowanie zasad dobrej praktyki i wydajność w sektorze zdrowia, w zakresie opieki zdrowotnej i opieki nad ludźmi starszymi, zdrowie w nowych Państwach Członkowskich UE oraz ocena oddziaływania różnych czynników w dziedzinie zdrowia.
4.16 Należy również jak najszybciej zanalizować sposoby stworzenia pewności prawnej poprzez zapewnienie praw pacjenta do korzystania z wysokiej jakości usług medycznych w którymkolwiek z Państw Członkowskich UE.
W dziedzinie tej UE musi przedstawić stosowne propozycje (aby ułatwić stosowanie orzecznictwa, uprościć zasady koordynowania systemów opieki socjalnej oraz ułatwić współpracę wewnątrzwspólnotową).
4.17 Najbardziej nieoczekiwana, a zarazem cenna wiadomość, którą Komisja zawarła w wydanym komunikacie dotyczy wykorzystania Funduszu Spójności i Funduszy Strukturalnych UE do promowania inwestycji w sferze zdrowia oraz rozwoju infrastruktury medycznej oraz kompetencji medycznych, które zostały priorytetowymi celami wsparcia przez finansowe instrumenty Wspólnoty.
4.18 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża silne poparcie dla tej decyzji: w ten sposób otwiera się nowe pole działania sprzyjające rozwojowi i sukcesowi Unii Europejskiej, szczególnie w kontekście Strategii Lizbońskiej.
4.19 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zasadniczo popiera również pozycję Komisji w kwestii personelu medycznego.
Rozwój systemów ochrony zdrowia zależy od rozwoju umiejętności zawodowych i wiedzy.
W zakresie służby zdrowia niezbędny jest dobrze przygotowany i wysoce wykwalifikowany personel oraz nieustające podnoszenie kwalifikacji zawodowych.
4.20 Zadaniem Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego jest promowanie świadomości odnośnie tych kwestii, mających zasadnicze znaczenie dla opieki zdrowotnej oraz wywierających wpływ na Unię Europejską, jej spójność i zdolność do przekształcenia się w gospodarkę opartą na wiedzy.
4.21 Istnieje konieczność analizy i zapobiegania problemom w celu promowania mobilności zawodowej, jednak bez naruszenia stabilności systemów krajowych.
W związku z tym, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża przekonanie, że dyrektywa w sprawie kwalifikacji i umiejętności, która ma być przyjęta, jest cennym dokumentem o fundamentalnym znaczeniu, niezbędnym w celu wprowadzenia rynku wewnętrznego.
4.22 Przewidziane środki są praktyczne i stosowne do wymagań.
Ponadto Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża przekonanie, że również bardzo użyteczne będzie zharmonizowanie kodeksów dobrej praktyki dla wszystkich pracowników służby zdrowia i że zostanie on dobrze przyjęty.
4.23 Wszystkie wspomniane środki przyjęto ze względu na spodziewaną w najbliższych latach niedostateczną ilość pracowników służby zdrowia.
Inwestycje w zawody medyczne są cenne, opłacalne i celowe, jeżeli celem jest zapewnienie obywatelom UE wysokiej jakości usług medycznych.
4.23.1 Poprawa zdrowia i opieki zdrowotnej za pomocą informacji i technologii komunikacyjnych.
4.24 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża przekonanie, że najmocniejsze argumenty na rzecz reformowania systemów opieki zdrowotnej i poprawy ich jakości w Unii Europejskiej wynikają właśnie z tej dziedziny.
Niektóre z nich są już znane.
- Wspólne kartoteki w formie elektronicznej pozwalają na zapewnienie każdemu obywatelowi prawa do ochrony socjalnej, zdrowia oraz lepszego zrozumienia potrzeb zdrowotnych.
Ponadto system ten pozwala zapobiegać nadużyciom i nadmiernym kosztom, pozwala na kontrolowanie interakcji leków oraz "nomadyzmu medycznego", jak również usprawnia procedury informowania pacjentów, rejestracji i zapisów.
- E-medycyna wydaje się być bardzo obiecującą dziedziną, jeżeli chodzi o udzielanie konsultacji na odległość przez specjalistów oraz innych pracowników służby zdrowia oraz udzielanie informacji, do których uzyskania pacjenci są uprawnieni.
- Karty ubezpieczenia zdrowotnego pozwolą na natychmiastowe sprawdzenie uprawnień pacjenta oraz jego sytuacji w zakresie ubezpieczenia społecznego.
- Wspomnieć należy również wszystkie aplikacje, funkcjonujące już obecnie, lub których uruchomienie planowane jest w przyszłości, a które mogą być wykorzystane w celu poprawy zarządzania systemami, rozwoju strategii w zakresie zdrowia i zdrowia publicznego, stworzenia skutecznych baz danych, oceny produkcyjności dostawców oraz uzyskania szczegółowych informacji na temat wzorów konsumpcyjnych.
4.25 Obecnie działają już sieci informacyjne, zgodne z wnioskami zgłoszonymi przez organizacje pacjentów.
Jednocześnie należy zapewnić ochronę tajemnicy zawodowej w stosunkach między lekarzem a pacjentem.
5.
Propozycje Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
5.1 W opinii z dnia 16 lipca 2003 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uznał, że polityka w tym zakresie ma kluczowe znaczenie oraz przedstawił propozycje, które najwyraźniej zostały już uwzględnione przez Komisję Europejską, gdyż argumenty Komisji opierają się na tej właśnie myśli przewodniej.
5.2 Współpraca między Państwami Członkowskimi musi opierać się na jasno wytkniętych wspólnych celach, które prowadzą do stworzenia planów narodowych, natomiast właściwie dobrane wskaźniki pozwolą na dokładne monitorowanie polityki zdrowotnej prowadzonej przez wszystkie państwa Unii Europejskiej.
5.3 Komitet pragnie podkreślić, że nieodzowne jest ustanowienie obserwatorium lub agencji w celu zbierania komentarzy, analiz oraz wymiany opinii w zakresie narodowej polityki zdrowotnej, przy jednoczesnym zapewnieniu ścisłej zgodności z Traktatami oraz zasadą pomocniczości i zakresem kompetencji krajowych, ze szczególnym uwzględnieniem procesu poprawy jakości ochrony zdrowia, wysiłków władz publicznych oraz kadry kierowniczej, mających na celu wzmocnienie efektywności wszystkich podmiotów służby zdrowia, zarówno prywatnych jak i państwowych oraz stworzenie sieci wzorcowych centrów na terenie całej Unii Europejskiej, zarówno w bogatych jak i w biednych regionach.
5.4 Należy kontynuować energiczną i trwałą politykę zatrudnienia, aby zapobiec brakowi personelu medycznego, a nie wolno czekać na wzrost zapotrzebowania w tym zakresie.
5.5 Konieczne jest promowanie polityki informacyjnej w oparciu o wyniki programów opieki zdrowotnej; określenie potrzeb informacyjnych zainteresowanych stron, tj. pacjentów, pracowników służby zdrowia oraz władz publicznych, jak również uwzględnienie informacji ze źródeł takich jak Światowa Organizacja Zdrowia i Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.
5.6 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny może jedynie wyrazić swe zadowolenie wobec zamiaru Komisji wdrożenia otwartej metody koordynacji (patrz opinie EKES z lipca 2003 r.), określając z góry zasadę działania i szczegóły techniczne. Metoda ta ma dotyczyć następujących kwestii o zasadniczym znaczeniu:
- wymiana w zakresie zasad dobrej praktyki (akredytacja), normy w zakresie jakości, równoważność kwalifikacji zawodowych, wzajemne uznawanie praktyk o określonym skutku obniżającym koszty, ze względu na duże rozbieżności pomiędzy systemami narodowymi;
- odpowiednie wskaźniki określające stosowane struktury i praktyki;
- poprawa dostępności produktów medycznych, uwzględniająca potrzeby innowacyjne, zwalczanie epidemii w zakresie zdrowia publicznego, takich jak AIDS, gruźlica czy malaria w najbiedniejszych krajach oraz wysiłki mające na celu zmniejszenie marnotrawstwa;
- koordynacja systemów narodowych w celu zapobiegania wszelkim efektom dumpingowym wynikającym z utraty kwalifikacji na rzecz innych państw;
- konieczność zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego w zakresie leków.
6.
Wnioski
6.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest świadomy, że ostatnie trzy komunikaty Komisji są owocem dyskusji pięciu właściwych Dyrekcji Generalnych.
6.2 Świadczy to o zrozumieniu Komisji Europejskiej implikacji polityki zdrowotnej dla tworzenia rynku wewnętrznego i rozszerzenia UE.
6.3 W pierwszej kolejności połączenie woli politycznej, umiejętności i zasobów pięciu Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej, w celu zapewnienia różnym krajom UE środków umożliwiających koordynację polityki zdrowotnej i socjalnej, korzystnej dla wszystkich obywateli UE.
6.4 Z tego względu Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie powołania nieformalnej stałej grupy roboczej w celu monitorowania polityki w tym zakresie oraz umożliwiającej Komitetowi udział w przeprowadzanych przez nią analizach, ekspertyzach i korzystanie ze zgromadzonego doświadczenia w tej niezwykle ważnej a jednocześnie delikatnej dla wszystkich obywateli UE dziedzinie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie:
- propozycji dyrektywy Rady w sprawie szczególnej procedury przyjmowania obywateli państw trzecich, przybywających w celu prowadzenia badań naukowych;
- propozycji zalecenia Rady w sprawie ułatwienia przyjmowania obywateli państw trzecich, przybywających w celu prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej;
- propozycji zalecenia Rady w sprawie ułatwiania wydawania przez Państwa Członkowskie jednolitych wiz krótkiego pobytu naukowcom z państw trzecich przemieszczającym się przez terytorium Wspólnoty Europejskiej w celu prowadzenia badań naukowych
(COM(2004) 178 final -2004/0061 (CNS))
(2005/C 120/12)
Dnia 7 kwietnia 2004 r. Komisja zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 22 września 2004 r.
Sprawozdawczynią była Brenda King.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie w dniu 27 października 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 181 do 1, przy 3 wstrzymujących się przyjął następującą opinię.
1.
Zarys dokumentu Komisji
1.1 Przedmiotem omawianego komunikatu jest propozycja dyrektywy i dwie propozycje zaleceń w sprawie przyjmowania obywateli państw trzecich, przybywających w celu prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej.
1.2 Propozycje te stanowią część wyznaczonego Unii Europejskiej w Lizbonie strategicznego celu, jakim jest rozwój badań w celu przekształcenia Unii do roku 2010 w najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarkę świata opartą na wiedzy.
Jak wynika z obliczeń, aby zrealizować ten cel, Unia Europejska potrzebować będzie dodatkowych 700000 naukowców.
Określono następujące, ściśle powiązane między sobą środki:
- zainteresowanie młodzieży szkolnej naukami ścisłymi;
- poprawa perspektyw zawodowych naukowców w Unii Europejskiej; oraz
- poszerzenie możliwości w zakresie szkoleń i mobilności.
1.3 Chociaż przy realizacji celu pozyskania 700000 dodatkowych naukowców zostaną uwzględnieni głównie obywatele UE, uznaje się, że realizacja tego celu będzie wymagała pozyskania także naukowców z państw trzecich.
Dlatego komunikat Komisji koncentruje się w szczególności na przyjmowaniu w Europie wysoce uzdolnionych talentów naukowych z państw trzecich dzięki:
- ułatwianiu wjazdu i pobytu naukowcom z państw trzecich; oraz
- usuwaniu przeszkód dla ich mobilności w Europie.
1.4 Komisja uznaje także potrzebę wzmocnienia mobilności europejskich naukowców do innych części świata, ponieważ ich mobilność stanowi element kluczowy dla zdobywania i przekazywania wiedzy.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat w sprawie przyjmowania obywateli państw trzecich przybywających w celu prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej.
2.2 Ponieważ przy realizacji celu Komisji, jakim jest pozyskanie dodatkowych 700000 naukowców do roku 2010, zostaną uwzględnieni głównie obywatele UE, EKES pragnie odesłać Komisję do swojej wcześniejszej opinii [1] przyjętej w odpowiedzi na komunikat Komisji w sprawie problemów dotykających zawodowych naukowców w Europejskiej Przestrzeni Badawczej oraz propozycji i inicjatyw do nich skierowanych [2].
2.3 W odniesieniu do ściśle powiązanych między sobą środków mających na celu "zainteresowanie młodzieży szkolnej naukami ścisłymi" opinia podkreśla, że programy szkolne nie odzwierciedlają w wystarczający sposób znaczenia nauk ścisłych, oraz zaleca położenie większego nacisku na nauczanie w szkołach przedmiotów ścisłych, techniki i matematyki oraz podkreśla znaczenie prezentowania tych przedmiotów w sposób atrakcyjny dla uczniów.
Istotne jest także poświęcenie uwagi dziewczętom, ponieważ nie są one na ogół dostatecznie reprezentowane w tych dziedzinach.
Wiele wskazuje na to, że uczniowie pragnący podjąć studia wyższe wybierają obecnie przedmioty humanistyczne, co może zagrozić zdolności Wspólnoty do osiągnięcia dużej liczby naukowców, o ile kwestia ta nie zostanie niezwłocznie i dokładnie zbadana.
2.4 W odniesieniu do drugiego ściśle powiązanego środka mającego na celu "poprawę perspektyw zawodowych naukowców w Unii Europejskiej", wcześniejsza opinia omawia dylemat, przed którym stają naukowcy pracujący na uniwersytetach lub w instytucjach naukowych finansowanych ze środków publicznych, gdyż otrzymują zwykle wynagrodzenie zgodnie ze skalą wynagrodzeń sektora publicznego, natomiast pozbawieni są gwarancji stałego zatrudnienia czy innych przywilejów przynależnych innym zawodom sektora publicznego, takim jak urzędnicy czy nauczyciele.
W rzeczywistości naukowcy mają bardzo niewielką lub żadną pewność stałego zatrudnienia, jako że często zatrudniani są na podstawie serii umów na czas określony, zawieranych przy każdej zmianie pracy lub szczebla kariery.
2.5 Ostatnie odesłanie do swojej wcześniejszej opinii, które EKES pragnie poczynić, dotyczy mobilności europejskich naukowców.
EKES dostrzega, że wykonywanie zawodu naukowca w Europejskiej Przestrzeni Badawczej wymaga mobilności i elastyczności na obszarze UE.
Nie powinno się to jednak odbywać kosztem osobistych i rodzinnych warunków życia czy też przywilejów socjalnych.
Ponadto Komisja musi przeciwdziałać jednokierunkowemu "drenażowi mózgów", w wyniku którego najlepsi młodzi naukowcy wyjeżdżają z UE, przede wszystkim do USA.
Obecne problemy związane z uzyskaniem wizy w USA będą miały prawdopodobnie charakter krótkotrwały, zwłaszcza, że środowisko akademickie w USA wzmaga już presję na rząd USA w kierunku przyśpieszenia procedur udzielania zezwoleń na wjazd, by umożliwić zatrudnianie większej ilości cudzoziemców.
2.6 Wracając do obecnego komunikatu Komisji w sprawie zezwalania obywatelom państw trzecich na wjazd w celu prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej, Komitet zgadza się, że usunięcie przeszkód w mobilności naukowców z państw trzecich ma znaczenie kluczowe, jeżeli Unia Europejska ma stać się bardziej atrakcyjna dla naukowców z całego świata, zwłaszcza zaś, jeżeli zamierza skutecznie brać udział w globalnej rywalizacji o najzdolniejszych naukowców.
2.7 Komitet zgadza się ze stwierdzeniem Komisji, że globalizacja gospodarki, w coraz większym stopniu opartej na wiedzy, stale powiększa znaczenie międzynarodowego wymiaru nauki.
Jednakże, EKES uważa, że do kwestii globalizacji należało w komunikacie odnieść się bardziej jednoznacznie, w szczególności przez uwzględnienie w nim danych porównawczych odnośnie poziomu zasobów, jakie państwa takie jak Japonia i USA przeznaczają na wspieranie szkoleń, mobilności i rozwoju zawodowego naukowców.
2.8 EKES wyraża także istotne zaniepokojenie strukturą wiekową obecnych naukowców UE.
Wiele osób w tej grupie zbliża się obecnie do progu wieku emerytalnego, natomiast niewielu jest naukowców dostatecznie zachęconych lub przekonanych do ich zastąpienia.
Bez przyjęcia do wiadomości tego faktu i podjęcia pilnych działań niemożliwa będzie realizacja celu, jaki UE sobie wyznaczyła.
Wynika to także z sytuacji panującej obecnie w Europie, gdzie populacja starzeje się a obniżeniu ulega stopa urodzeń.
Dodatkowo wobec szeregu państw UE prognozowane jest zmniejszanie się populacji po roku 2010.
Sprawia to, że cel pozyskania 700000 dodatkowych naukowców do roku 2010 jest bardzo śmiały, nawet przy uwzględnieniu naukowców z państw trzecich.
2.9 EKES przyjmuje, że komunikat skupia się głównie na zezwoleniach na wjazd i dlatego naukowcy z krajów trzecich, którzy już przebywają w Unii Europejskiej, a wśród których są liderzy w swoich dziedzinach, nie są uwzględniani w proponowanej dyrektywie i zaleceniach.
EKES sugeruje jednakże, by w przyszłej dyrektywie podjęto szczególny problem dostępu tej grupy do miejsc pracy wymagających wysokich kwalifikacji, ponieważ pomogłoby to osiągnąć cel pozyskania 700 tys. dodatkowych naukowców.
Niektórzy z tych badaczy mają w UE status uchodźcy, a ich talent i wkład jest, smutno to powiedzieć, niedostatecznie wykorzystywany.
Nie przewidziano żadnego innego systematycznego środka pomocy tym naukowcom poza grantami przyznawanymi przez organizacje dobrowolne lub charytatywne.
W przypadku zapewnienia takim osobom skromnego dofinansowania, prawdopodobne będzie zwiększenie liczby naukowców w UE przynajmniej o 40 tys. [3].
Dlatego Komitet usilnie zaleca, by Komisja rozpoczęła procedurę umożliwiającą wyłonienie takich osób i uznanie ich za naukowców, jak również ułatwienie im dostępu do pracy jako badacze.
2.10 Komitet odnotowuje definicję naukowca przedstawioną przez Komisję i pragnie ponownie przywołać definicję zalecaną w swojej wcześniejszej opinii 305/2004, pkt. 5.1.1.7: "Specjaliści biorący udział w formułowaniu lub tworzeniu nowej wiedzy, produktów, procesów, metod i systemów oraz w zarządzaniu odpowiadającymi im projektami dzięki kwalifikacjom wynikającym ze zdobytego wykształcenia i doświadczenia."
Zaletą tej definicji jest to, że uznaje ona wszelkie umiejętności naukowca w dziedzinie zarządzania.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Propozycje zgodne z Europejską Polityką Badawczą
3.1.1 EKES uważa, że stworzenie specjalnego zezwolenia na pobyt dla naukowców z państw trzecich nie jest jedyną kwestią, którą należy się zająć.
Inne kwestie dotyczą statusu imigracyjnego naukowców, jak również statusu naukowców w Unii Europejskiej, omawianego w opinii EKES nr 305/2004.
Komitet uważa także, że kluczową dziedziną jest przemieszczanie się naukowców na terytorium Wspólnoty.
Naukowcy muszą mieć także możliwość poszukiwania pracy niezależnie od ich statusu imigracyjnego.
3.1.2 Komitet zauważa, że pozwolenia na pobyt wydawane naukowcom mogłyby zastąpić pozwolenia na pracę i przyjmuje z zadowoleniem wysiłki na rzecz uproszczenia procedury ich wydawania.
3.2 Propozycje w zakresie uzupełnienia instrumentów wspólnotowej polityki imigracyjnej
3.2.1 Z zadowoleniem przyjmuje się zalecenia Komisji w sprawie ponownego kontrolowanego otwarcia kanałów imigracyjnych, przy uwzględnieniu szczegółowych parametrów i kategorii imigrantów.
Komitet wnioskuje jednakże, by te ostatnie były jednoznaczne i szczegółowe.
Niektórym naukowcom, którzy uzyskali zgodę na wjazd, potrzebne będzie przyznanie azylu i ochrony zgodnie z Konwencją Genewską z 1951 r.
Po przybyciu mogą oni pragnąć uzyskania, obok statusu imigranta, także statusu uchodźcy. Komitet jest świadomy, że Komisja nie może obecnie przedstawić jasnego stanowiska w tych kwestiach, jednakże z zadowoleniem przyjąłby ich rozstrzygnięcie w najbliższej przyszłości.
3.2.2 EKES zgadza się z zaleceniami dotyczącymi wprowadzenia krótkoterminowych wiz, umożliwiających swobodne przemieszczanie się naukowców na obszarze Schengen.
Zgadza się także, że długookresowi rezydenci z państw trzecich, którzy przez pięć lat legalnie przebywali w jednym z Państw Członkowskich UE, powinni mieć prawo pobytu na całym terytorium UE.
3.2.3 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt uznania przez Komisję, że kluczowym aspektem w kwestii mobilności jest przyznanie naukowcom z państw trzecich prawa do sprowadzenia swojej rodziny.
3.2.4 EKES zauważa, że kwestia ta regulowana jest przez odrębną dyrektywę 2003/86 w sprawie prawa do łączenia rodzin i że komunikat uzupełnia propozycję COM(2002) 548 w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu odbycia studiów, szkoleń zawodowych lub wolontariatu.
3.3 Istotna rola organizacji badawczych
3.3.1 EKES jest świadomy, że umowa o przyjmowaniu inspiruje się francuskim protokołem dotyczącym przyjmowania.
Komitet zauważa, że podział ról pomiędzy organizacje badawcze i władze imigracyjne Państw Członkowskich mógłby z jednej strony ułatwić wjazd do UE wysoce wykwalifikowanych obywateli państw trzecich, a z drugiej pozwolić na spełnienie wymogów bezpieczeństwa Państw Członkowskich UE.
3.3.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że do kompetencji Państw Członkowskich należy sprawdzenie, czy umowa o przyjmowaniu spełnia wymogi art.5 ust.2, ponieważ powinno to zapobiec nadużyciom.
3.4 Przyjęcie odpowiedzialności przez organizacje badawcze
3.4.1 Komitet uważa, że przyjęta przez Komisję definicja "organizacji badawczej" jest niekompletna.
Powinna ona zostać rozszerzona, tak żeby objęła organizacje publiczne lub prywatne, które przydzielają granty, jak i te, które prowadzą badania.
3.4.2 EKES z zadowoleniem przyjmuje przywołanie na nowo zobowiązania Rady Europejskiej w Barcelonie, dotyczącego zwiększenia inwestycji na badania i rozwój techniczny do 3 % PKB do roku 2010, zgodnie z którym to zobowiązaniem dwie trzecie tych inwestycji ma pochodzić z sektora prywatnego.
3.4.3 Komitet usilnie zaleca Komisji skonsultowanie się w kwestii tej propozycji z sektorem prywatnym w sposób ogólny oraz szczegółowo w sprawie zalecanego powierzenia organizacji badawczej zadania opracowania umowy o przyjmowaniu, która ureguluje procedurę przyjęcia naukowca w Państwie Członkowskim.
3.5 Szeroka wykładnia pojęcia "naukowiec", dostosowana do potrzeb Unii Europejskiej.
3.5.1 EKES zgadza się z zaleceniem Komisji, by nie ograniczać procedury do osób, które posiadają już status naukowca w kraju pochodzenia.
3.5.2 EKES nie aprobuje jednak ograniczenia dotyczącego celu przyjęcia.
Wynika to z tego, że występują przypadki, gdy dane osoby spełniają minimalne wymogi wobec naukowców przewidziane w dyrektywie, jednakże pierwotnym celem ich przyjęcia w Państwie Członkowskim nie była realizacja projektu badawczego.
Naukowcy ci mogli uzyskać kwalifikacje w UE i mogą dążyć do uzyskania odpowiedniego stanowiska.
3.5.3 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wymogi w zakresie kwalifikacji osób, które mają być przyjęte oraz wartości naukowej planowanych badań są czytelne i jednoznaczne.
Jakkolwiek temat ten wykracza poza dziedzinę, której dotyczy komunikat, EKES uważa za niezbędne pozostawienie pewnego pola manewru w ocenie naukowców, by UE mogła w sposób elastyczny reagować na przemiany w dziedzinie wymogów badawczych.
Przyczyną takiego rozwiązania jest to, że stale rozwijane są nowe technologie i UE musi dążyć do zatrudniania naukowców zdolnych do ich tworzenia i ulepszania.
3.5.4 Komitet zwraca Komisji uwagę na swoją wcześniejszą opinię [4] wyróżniającą istnienie kolejnej przeszkody dla mobilności, to znaczy braku przejrzystości w kwalifikacjach i kompetencjach.
W rezultacie odnotowano liczne przykłady braku uznania kwalifikacji, zwłaszcza tych uzyskanych w krajach rozwijających się.
Naukowcy zmuszeni są do przekwalifikowania się lub ponownego uzyskiwania kwalifikacji postdoktoranckich, by móc zostać naukowcami w UE.
Komitet sugeruje, by w kwestii tej wykorzystać Plan Działania Komisji [5] mający na celu ułatwienie mobilności w obrębie UE; to znaczy wdrożenie i rozwój instrumentów wspierających przejrzystość i możliwość przenoszenia kwalifikacji oraz ustanowienie pojedynczej strony informacyjnej na temat mobilności europejskiej.
3.6 Pozwolenie na pobyt nie związane ze statusem naukowca
3.6.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem propozycję zapewnienia naukowcom jednolitego statusu na obszarze UE.
3.6.2 Z zadowoleniem przyjmuje także zalecenie, by naukowcy przyjmowani na podstawie umowy o pracę zwolnieni byli z obowiązku uzyskania pozwolenia na pracę w Państwach Członkowskich.
3.7 Mobilność naukowców w Unii Europejskiej
3.7.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje zalecenie Komisji dotyczące uproszczenia procedury przyjęcia dla wspierania mobilności, tak, aby obywatele państw trzecich mogli realizować projekty badawcze w szeregu Państw Członkowskich, nie napotykając przeszkód przy przyjmowaniu.
3.7.2 EKES zauważa także, że dotyczyć to będzie także obywateli państw trzecich, będących rezydentami długookresowymi.
3.8 Wybór podstawy prawnej dla proponowanej dyrektywy
3.8.1 EKES akceptuje wybraną podstawę prawną, z żalem przyjmując fakt, że nie wiąże ona Danii ani Wielkiej Brytanii.
EKES odnotowuje decyzję przyjętą przez Irlandię o przystąpieniu do tej dyrektywy i wyraża nadzieję na podjęcie takiej samej decyzji przez Wielką Brytanię.
EKES jest mocno przekonany, że kwestia ta powinna zostać ponownie rozpatrzona przez oba państwa, jako że ich baza badawcza, zwłaszcza w przypadku Wielkiej Brytanii, jest na tyle istotna, że bez ich udziału działania podejmowane przez UE na rzecz przyciągnięcia naukowców w wymaganej liczbie będą znacznie utrudnione.
3.9 Inne kwestie
3.9.1 EKES uważa, że kwestia przyciągnięcia uzdolnionych naukowców do UE musi zostać dostrzeżona, a problem "drenażu mózgów" z niektórych państw trzecich poddany szczegółowemu badaniu.
Nie są to kwestie od siebie niezależne.
Szczególnej uwagi wymaga kwestia szkolenia naukowców w Wielkiej Brytanii.
Niektórzy potencjalni naukowcy mogą potrzebować dodatkowego szkolenia lub okresu studiów.
W wielu przypadkach mogliby szybko po ich zakończeniu ubiegać się o stanowisko badawcze w UE.
Należy mieć to na uwadze przy rozpatrywaniu dyrektywy.
3.9.2 Komitet wyraża duży niepokój w sprawie konsekwencji "drenażu mózgów" z krajów rozwijających się i uważa, że należy wszcząć szczegółową debatę dotyczącą sposobów zwiększenia liczby naukowców na całym świecie.
Należy zauważyć, że niektóre rządy zachęcają badaczy do wyjazdu za granicę i zdobywania doświadczeń, które będą z korzyścią dla kraju pochodzenia.
Odnotowuje się, że prezydencja holenderska jest gospodarzem konferencji zorganizowanej w Hadze na temat "Drenaż mózgów - instrumenty".
Kwestia wpływu "drenażu" czy też "pozyskiwania" mózgów na kraje rozwijające się jest przedmiotem obrad konferencji i Komisja opracowuje na koniec bieżącego roku sprawozdanie na ten temat.
EKES uważa, że stanowi to punkt wyjścia do podjęcia bardzo istotnej kwestii.
3.9.3 Jednym z tematów poprzedniego komunikatu Komisji w sprawie naukowców (COM(2003) 436 final), który Komitet pragnie wyróżnić, jest kwestia płci.
Należy podkreślić, że kobiety-naukowcy nie mają wystarczającego udziału w obsadzie stanowisk, zwłaszcza menedżerskich i kierowniczych.
Tak jest przede wszystkim w przypadku naukowców pochodzących z państw trzecich.
Komitet pragnie przywołać ponownie zalecenie Komisji w sprawie stworzenia kodeksu postępowania w sprawach rekrutacji naukowców, opartego na najlepszych praktykach, szczególnie w dziedzinie równości szans.
Komitet stanowczo uważa, że mamy do czynienia z ogromną nierównością w traktowaniu na niekorzyść kobiet-naukowców, ponieważ niedostateczna ilość kobiet wysuwa swoją kandydaturę na stanowisko, a nawet w przypadku, gdy to czynią, wymaga się od nich zajmowania niższych stanowisk niż te, do których podjęcia posiadają kwalifikacje.
Istnieje potrzeba poprawy przejrzystości procedury rekrutacyjnej i zwiększenia proporcji kandydatek.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Kształcenie a wydajność
(2005/C 120/13)
Pismem ministra ds. europejskich Atzo Nicolaï z 22 kwietnia 2004 r. prezydencja holenderska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii na temat: Kształcenie a wydajność.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Christoforos Koryfidis.
Na 412. sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 28 października 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 81 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następująca opinię:
1.
Kontekst opinii
1.1 W odpowiedzi na wniosek prezydencji holenderskiej skierowany do EKES, treść niniejszej opinii jest określona następującymi czynnikami:
- programem prezydencji holenderskiej, zwłaszcza rozdziałem Europa społeczna i jej otwartość na zmiany [1];
- decyzją Rady Europejskiej na szczycie w Brukseli [2] ( 25- 26 marca 2004 r.), by sprostać lizbońskim wyzwaniom, a zwłaszcza propozycją, by EKES "przeanalizował sposoby skuteczniejszego wdrożenia strategii lizbońskiej" [3];
- poszukiwaniem w drugiej połowie roku 2004 porozumienia pomiędzy 25 państwami członkowskimi w sprawie nowej agendy polityki społecznej na lata 2006-2010 [4];
- omówieniem i włączeniem do tego porozumienia celów z Lizbony i Göteborga [5];
- poszukiwaniem, identyfikacją i przedstawieniem przyczyn problemów związanych z wdrożeniem polityk kształcenia się przez całe życie oraz sposobów poprawy skuteczności polityk ustawicznego kształcenia zawodowego.
1.1.1 Ogólny kontekst zagadnień polityki społecznej i zatrudnienia proponowanych przez prezydencję holenderską omawiany będzie na konferencji wysokiego szczebla na temat: Więcej zatrudnionych: polityka aktywizowania europejskiego potencjału siły roboczej (More People at Work: Policies to Activate Europe's Labour Potential), która odbędzie się w Amsterdamie w dniach 25- 26 października 2004 r.
1.1.2 Celem konferencji będzie omówienie zmian strukturalnych, których trzeba dokonać w czterech głównych dziedzinach polityki [6], zwiększając jednocześnie stopień uczestnictwa i utrzymując spójność społeczną.
1.1.3 Prezydencja holenderska zwróciła się do EKES-u o zwrócenie szczególnej uwagi na następujące zagadnienia:
- Jakie są główne przeszkody we wdrażaniu krajowych i wspólnotowych polityk ustawicznego kształcenia zawodowego w każdym państwie członkowskim z osobna i w UE jako całości, i jak można je pokonać?
- Jakie są najskuteczniejsze sposoby wspierania ustawicznego kształcenia zawodowego?
- Jak wpływa na organizację i powodzenie ustawicznego kształcenia zawodowego sposób podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych uczestników zaangażowanych w kształcenie zawodowe (np. rząd, partnerzy społeczni jak również pracownicy i pracodawcy)?
Jaki jest najskuteczniejszy sposób przydzielania ról i obowiązków i jak można go osiągnąć?
2.
Wprowadzenie
2.1 EKES przywiązuje szczególną wagę do wniosku prezydencji holenderskiej o opracowanie opinii, a zwłaszcza do jej treści i zakresu, które odzwierciedlają szersze cele i główne problemy UE w dziedzinie zrównoważonego rozwoju, w szczególności zatrudnienia, wydajności i wzrostu gospodarczego.
2.2 Nie tracąc z oczu obowiązku skoncentrowania się na pytaniach zadanych przez prezydencję holenderską, EKES sądzi, że odpowiedź na te pytania osadzić należy w szerszym kontekście [7] analizy wszystkich zagadnień związanych z ogólnym postępem UE we wspomnianych sektorach w kontekście określonych okoliczności.
3.
Definicje pojęć [8]
3.1 Pojęcie kształcenie (zawodowe) oznacza "nabywanie, odświeżanie lub uaktualnianie (przez jednostkę) wiedzy lub umiejętności o charakterze głównie zawodowym".
3.2 Wstępne kształcenie i szkolenie zawodowe odnosi się do etapu nabywania podstawowej wiedzy i umiejętności związanych z zawodem, jaki dana osoba będzie wykonywać.
Wstępne kształcenie i szkolenie zawodowe jest w wielu państwach członkowskich wspierane przez przyuczanie do zawodu, które łączy w sobie różne formy nauki z doświadczeniem pracy w przedsiębiorstwie.
3.3 Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe/dalszy rozwój zawodowy oznaczają naukę umiejętności istotnych dla rynku pracy lub konkretnej firmy w oparciu o zdobyte już umiejętności i doświadczenie w celu uaktualnienia i poszerzenia wiedzy i kompetencji oraz zdobycia umiejętności niezbędnych w nowych dziedzinach pracy i zadaniach operacyjnych.
Ustawiczne kształcenie i szkolenie zawodowe dotyczy przede wszystkim obywateli, którzy aktywnie pracują zawodowo, tzn. uzyskali wstępne wykształcenie (w niektórych przypadkach jako pracownicy przyuczeni bez żadnych formalnych kwalifikacji) i pozostają w stosunku pracy lub są zarejestrowani jako bezrobotni (i w związku z tym biorą udział w programach kształcenia ustawicznego lub w szkoleniach przekwalifikowujących).
Ponadto wszyscy mogą brać udział w wielu rodzajach oferowanych programów szkoleniowych, ogólnych i związanych z pracą, które dostępne są w wielu różnych formach zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.
3.4 Europejskie systemy szkolenia zawodowego różnią się w poszczególnych państwach członkowskich, wykazują znaczne różnice w obrębie każdego państwa i ulegają ciągłemu dostosowaniu do wymogów rynku pracy.
Nieustannym wyzwaniem jest znalezienie dokładnej i bezpośrednio przekładalnej definicji kształcenia zawodowego zarówno w kategoriach semantycznych, jak i językowych.
Wszakże bardzo ważnym aspektem jest rozdzielenie oferowanych szkoleń zawodowych pomiędzy ośrodki szkolenia zawodowego i ośrodki kształcenia w przedsiębiorstwach.
Ta proporcja może okazać się różna w zarówno we wstępnym, jak i ustawicznym kształceniu i szkoleniu zawodowym, w zależności od poziomu umiejętności, sektora przemysłu czy branży pracy.
To samo dotyczy oferowanych typów szkoleń, które mogą obejmować seminaria, moduły i kursy o różnym czasie trwania, jak również poszerzone kursy studiów związane z daną pracą.
Ponadto systemy szkoleń zawodowych i systemy kwalifikacji, a wreszcie także ośrodki kształcenia i pracodawcy uznają nieoficjalne i nieformalne procesy uczenia się [9].
3.5 Pojęcie kształcenie się przez całe życie (ang. lifelong learning) oznacza "wszelkie działania związane z nauką podejmowane przez całe życie, które służą polepszaniu wiedzy, umiejętności i kompetencji w perspektywie osobistej, obywatelskiej, społecznej lub zawodowej" [10].
Skutkiem konkluzji Rady Europejskiej w Lizbonie kształcenie się przez całe życie nabrało wyjątkowego znaczenia politycznego. Zostało bowiem uznane za kluczową drogę do osiągnięcia celu, jakim jest odnowienie europejskiego modelu kształcenia jako elementu przejścia do społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy [11].
Odpowiedni i konsekwentny dalszy rozwój/transformacja struktur, sposobów działania oraz metod nauczania i uczenia się w obecnych systemach kształcenia ogólnego i zawodowego ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
W konsekwencji nowa generacja programów działania Wspólnoty w dziedzinie szkoleń i kształcenia ogólnego i zawodowego będzie od roku 2007 połączona pod jednym hasłem kształcenia się przez całe życie [12].
3.5.1 W wielu aspektach kształcenie się przez całe życie nie zostało jeszcze w praktyce i kompleksowo urzeczywistnione, zarówno pod względem struktur podaży, możliwości dostępu i popytu społecznego, jak i procentowego udziału ludności w całym projekcie.
Europejskie agencje Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego CEDEFOP i Europejska Fundacja ds. Szkoleń ETF zrobiły wiele, by umożliwić państwom członkowskim w ogólności, a konkretniej różnym zainteresowanym stronom i właściwym podmiotom w dziedzinie szkoleń, wymianę pomysłów, informacji i doświadczeń [13].
W praktyce jednak nadal brak odpowiedzi na wiele istotnych pytań:
- w jaki sposób kształcenie się przez całe życie ma objąć wszystkie inne (formalne i nieformalne) procesy uczenia się;
- w jaki sposób może ono być połączone z budowaniem społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy;
- w jaki sposób można je powiązać z rozwojem zrównoważonym i współczesnymi wyzwaniami globalizacji;
- w jaki sposób może się ono stać instrumentem lokalnego rozwoju produkcji, życia społecznego i kulturalnego;
- jak utworzyć europejski obszar kształcenia się przez całe życie;
- jak będzie można wykorzystać i zatwierdzać jego efekty;
- i wreszcie jak można to wszystko sfinansować.
3.5.2 W kontekście przedstawionych wyżej działań legislacyjnych w dziedzinie kształcenia się przez całe życie, istnieje potrzeba określenia nowego podziału ról i obowiązków oraz nowych ram współpracy na wszystkich szczeblach, szczególnie na szczeblu lokalnym, gdzie z uwagi na dążenie do osiągnięcia celów strategii lizbońskiej istnieje jasna potrzeba aktywnej współpracy między organami publicznymi, partnerami społecznymi i społeczeństwem obywatelskim w ogólności.
3.6 Z formalnego punktu widzenia według Komisji wydajność pracy [14] oznacza ilość pracy koniecznej do wyprodukowania danej jednostki.
Z makroekonomicznego punktu widzenia wydajność pracy mierzona jest Produktem Krajowym Brutto (PKB) danego państwa na czynną zawodowo osobę [15].
Podnoszenie wydajności jest najważniejszym źródłem wzrostu gospodarczego [16].
4.
Polityka Unii Europejskiej w zakresie szkoleń zawodowych
4.1 "Unia realizuje politykę kształcenia zawodowego, która wspiera i uzupełnia działania Państw Członkowskich, w pełni szanując odpowiedzialność państw członkowskich za treść i organizację kształcenia zawodowego" [17].
Decyzje kopenhaskie z roku 2002 przyniosły istotny postęp jakościowy w rozwoju tej polityki, przyczyniając się do jej spójności i bardziej efektywnego powiązania z celami strategii lizbońskiej w dziedzinie kształcenia ogólnego i zawodowego na okres do roku 2010 [18].
Kolejny krok we właściwym kierunku stanowi wspólny raport okresowy Rady i Komisji z realizacji szczegółowego programu prac nad monitoringiem celów w dziedzinie systemów edukacji i kształcenia w Europie (kwiecień 2004 r.) [19].
4.1.1 Europejskie agencje CEDEFOP i ETF wspierają w szczególny sposób rozwój kształcenia i szkolenia zawodowego, uczestnicząc w realizacji kierunków europejskiej polityki w zakresie szkoleń zawodowych poprzez tworzenie, rozpowszechnianie i wymianę informacji, doświadczeń i przykładów dobrej praktyki w drodze zlecania analiz i raportów oraz przygotowania i analizy prac badawczych w tej dziedzinie i sprawozdań z praktycznych doświadczeń.
Europejska sieć informacyjna Eurydice [20] łączy systemy i uczestników systemu kształcenia ogólnego w podobny sposób.
Te trzy organizacje konstruktywnie ze sobą współpracują, a wraz ze wzrostem znaczenia kształcenia się przez całe życie, ta współpraca się zwiększa; efektem tego jest coraz większa współpraca pomiędzy sektorem kształcenia ogólnego a sektorem kształcenia zawodowego.
4.1.2 Program Leonardo da Vinci [21] ma na celu wprowadzanie w życie unijnej polityki w zakresie kształcenia zawodowego.
Przyczynia się "do promowania Europy opartej na wiedzy poprzez rozwój europejskiego obszaru współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego" oraz wspiera "politykę Państw Członkowskich w kwestii kształcenia trwającego przez całe życie oraz zdobywania wiedzy, umiejętności i kompetencji sprzyjających aktywnemu udziałowi w życiu obywatelskim oraz wzrostowi zdolności zatrudnienia" [22].
Za realizację tego programu odpowiedzialne są państwa członkowskie.
4.1.3 W kontekście rozwoju i wdrażania koncepcji kształcenia się przez całe życie należy zwrócić szczególną uwagę na działanie "Grundtvig" w ramach aktualnie realizowanego programu Socrates II, poświęcone promowaniu kompleksowego podejścia do edukacji w całej branży kształcenia dorosłych [23].
4.2 Krajowe systemy kształcenia i szkolenia ogólnego i zawodowego zostały utworzone i rozwinięte, by sprostać konkretnym potrzebom, które na przestrzeni czasu w danych sytuacjach wywoływał rynek pracy.
W efekcie ich rozwój przechodził przez okresy nasilenia i spowolnienia, w zależności od tego, w jakiej fazie był wówczas rynek pracy.
Z tego samego powodu istnieją między nimi znaczne różnice.
Powodują one pojawianie się problemów z koordynacją, wdrażaniem stosownych najlepszych praktyk i wzajemnym rozumieniem każdorazowo używanych pojęć i kategorii.
4.3 W 2004 roku wydatki Unii Europejskiej na kształcenie zawodowe wynoszą 194533900 €, z czego 162 mln € przeznaczono na program Leonardo da Vinci.
Dla porównania wydatki przeznaczone na szeroko pojętą kulturę na wszystkich szczeblach – z wyłączeniem kształcenia i szkoleń – wynoszą 268848500 €; całkowity budżet Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury to 783770054 €, przy ogólnym budżecie Unii Europejskiej wynoszącym 92370071153 € na rok 2004 [24].
4.3.1 Ta niewielka w porównaniu do znaczenia kształcenia i szkolenia zawodowego kwota budżetowa ma swoje odzwierciedlenie na szczeblu państw członkowskich.
Kluczowi decydenci wszystkich szczebli zgodni są co do tego, że całkowite kwoty dostępne na cele sektora edukacji są niewspółmierne do wyznaczonych mu celów.
4.4 Należy ponadto nadmienić, że średni odsetek obywateli UE korzystających z ustawicznego kształcenia zawodowego jest niski (8,4 %) [25].
Celem Unii na rok 2010 jest podniesienie tego wskaźnika do 12,5 % ludności potencjalnie czynnej zawodowo (grupa wiekowa 25-64) [26].
4.5 Skuteczne, zwrócone ku przyszłości ciągłe kształcenie i szkolenie zawodowe jest integralną częścią udanej praktycznej implementacji idei kształcenia się przez całe życie.
Oczywiste jest, że obecne systemy wraz z ich procesami uczenia się i wynikami nie spełniają wymagań ani pod względem ilościowym, ani jakościowym.
Ten ogólny sąd w żadnym razie nie wyklucza możliwości istnienia wyjątków w niektórych branżach, gdzie ma miejsce ciągłe kształcenie i szkolenie zawodowe na wysokim poziomie.
Przykładem mogą być kursy organizowane w konkretnych przedsiębiorstwach służące ich konkretnym potrzebom; innym są możliwości szkolenia w konkretnym sektorze [27] wypracowane przez europejskich partnerów społecznych lub we współpracy z nimi.
5.
Polityka Unii Europejskiej w zakresie podnoszenia wydajności
5.1 Wszelkie analizy prowadzone w ostatnich latach przez Komisję Europejską pokazują, że zmiany, które pojawiają się w dziedzinie wydajności, są negatywne dla Unii.
"W drugiej połowie lat 90., po okresie znacznego spowolnienia gospodarczego, w Stanach Zjednoczonych nastąpiło przyśpieszenie zarówno wzrostu wydajności pracy (ze średnio 1,2 % w latach 1990-1995 do 1,9 % w latach 1999-2001), jak i wzrostu zatrudnienia (z 0,9 % do 1,3 %).
W UE wzrost wydajności pracy obniżył się (ze średnio 1,9 % w pierwszej połowie dekady do 1,2 % w okresie 1995-2001), ale wskaźnik zatrudnienia wzrósł znacznie (od spadku o 0,6 % w pierwszej połowie dekady do 1,2 % w latach 1995-2001" [28].
5.2 Oczywiste, że różnice wskaźników wydajności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi UE są znaczne.
Komisja europejska w komunikacie pt. "Wydajność kluczem do konkurencyjności przedsiębiorstw i gospodarek europejskich" [29] stara się pokazać przyczyny tego zjawiska i jego implikacje dla realizacji strategii lizbońskiej.
Opisawszy i objaśniwszy znaczne różnice zachodzące w tej dziedzinie między poszczególnymi państwami członkowskimi, Komisja zaznacza: "wzrost gospodarczy zwiększy się, jeśli zwiększy się wydajność.
Poprawa wydajności przedsiębiorstw zależy w dużej mierze od postępu w technologiach informacyjnych i komunikacyjnych i od dostosowania siły roboczej do wymogów przemysłu" [30].
5.3 EKES uważa, że większa wydajność w Unii jest kluczem do jej przyszłości.
Jest również zdania, że wszelkie próby zwiększenia wydajności muszą mieć miejsce w ramach europejskiego modelu społecznego i przy jego wsparciu.
Próby te muszą być skierowane do wszystkich obywateli europejskich, dostosowane do rozwoju średnio- i długoterminowego, a także być systematyczne i określone przez połączenie polityki i działania opartych na wiedzy.
Wreszcie Komitet jest przekonany, że współpraca pomiędzy partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i władzami państwowymi – zwłaszcza na poziomie lokalnym – odgrywa ważną rolę w realizacji tych działań.
6.
Związek między kształceniem a wydajnością
6.1 Mówiąc ogólniej, zdaniem EKES w omawianej kwestii wyjaśnić należy, że:
- wiedza zasadniczy, lecz tylko częściowy wpływ na wydajność: "Zagadnienia takie jak polityki uczestnictwa, poziom inwestycji, organizacja miejsca pracy, tworzenie środowisk pracy stymulujących innowacje, nowe formy współpracy pomiędzy uczelniami a przedsiębiorstwami, nowe formy udostępniania kapitału podwyższonego ryzyka, powinny być częścią szerszego podejścia do zagadnienia wydajności w Unii Europejskiej" [31].
Wzrost wydajności osiąga się zatem nie tylko przez doskonalenie systemu kształcenia.
- W dzisiejszych realiach szkolenie zawodowe może mieć skuteczny wpływ na wydajność – a przez to przyczynić się do poprawy konkurencyjności i osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
Dlatego też musi ono stać się częścią szerszych i bardziej ogólnych ram polityki kształcenia [32]. Ramy te muszą obejmować podstawowy, ale dobrze funkcjonujący wewnętrzny system komunikacji (na poziomie regionalnym, krajowym i wspólnotowym), muszą uwzględniać wszystkie formy kształcenia i szkolenia oraz elementy kształcenia się przez całe życie i wreszcie muszą być pod względem celów i treści dostosowane do społeczeństwa o dużym stopniu mobilności [33].
- Wydajność i kształcenie muszą być rozpatrywane i łączone na poziomie praktycznym, tzn. na bazie istniejących problemów i przez osoby, które doświadczają tych problemów na co dzień, korzystając z instrumentów, którymi rzeczywiście lub potencjalnie dysponują.
Ponadto należy je rozpatrywać i łączyć we wspólnym wysiłku, nawet jeśli na pierwszy rzut oka problemy te wydają się być różnej natury.
- W każdym razie wsparcie ze strony Unii dla regionów, które są niedostatecznie rozwinięte pod względem nowoczesnych form szkolenia, a zwłaszcza dla nowych państw członkowskich, jest niezmiernie ważne.
6.2 W takiej sytuacji wstępne kształcenie i szkolenie zawodowe, a tym bardziej ustawiczne kształcenie/rozwój zawodowy nie może skutecznie funkcjonować w takim kształcie jak dziś. Z tego powodu osiągane wyniki są niewspółmierne do podejmowanych starań i środków [34].
6.2.1 Dziś stworzenie nowoczesnego systemu uaktualniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji wymaga bezprecedensowego połączenia wytycznych, wiedzy, celów, ram operacyjnych i zachęt.
W szczególności konieczne jest:
- zapoznanie się z nowymi aspektami globalnymi (łącznie z planowaniem i czynnikami gospodarczymi, technologicznymi, kulturowymi oraz demograficznymi);
- posiadanie gruntownej wiedzy ogólnej i specjalistycznej dostosowanej do zasad i metod pracy na rynku globalnym i nowych form globalnych rządów politycznych i gospodarczych;
- takie podejście do potrzeb społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy, które umożliwi pewną elastyczność i przyznanie pierwszeństwa atrakcyjnym i nowatorskim programom;
- uświadomienie sobie nowych słabych punktów, które przejawia nowy globalny system produkcji, i potrzeba opracowania odpowiednich środków zaradczych;
- zdefiniowanie na nowo formy i struktury konkurencji jako drogi do mobilności i innowacji, zarówno w ramach Unii, jak i poza nią;
- zdefiniowanie na nowo zachęt do uczestnictwa w szkoleniach, zwłaszcza przez określenie, jak mogłaby być rozpowszechniana wartość dodana wytworzona przez szkolenia;
- uświadomienie sobie trzech wymiarów pojęcia zrównoważoności i jego przełożenia na życie osobiste i zbiorowe35.
6.2.2 Warunków wspomnianych powyżej nie można spełnić w przypadku wszystkich form i typów czy to wstępnego, czy ustawicznego kształcenia zawodowego.
Są one częścią systematycznych działań edukacyjnych [35], na które wpływ ma kilka aspektów i które są tak zaprojektowane (uczenie się + nauczanie), by w dalszej perspektywie doprowadziły do powstania kultury kształcenia (socjalizacji), w której wiedza jest siłą napędową postępu, a synergia skutecznym sposobem osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.
6.3 Zdaniem Komitetu właściwa odpowiedź na pierwsze dwa pytania prezydencji holenderskiej byłaby następująca:
6.3.1 Obecna natura i sposób funkcjonowania systemów kształcenia zawodowego, na etapie wstępnym, a tym bardziej w ustawicznym kształceniu zawodowym, nie mogą spełnić warunków rozwoju gospodarczego.
Problemy, w obliczu których stoją te systemy, to na przykład:
- Założenia ogólne: systemy te były i są w dużej mierze dostosowane do rozwiązywania konkretnego rodzaju problemów środowiska gospodarczego o małej mobilności.
- Płaszczyzna działań: ze względu na wspomniane wyżej założenia ogólne, europejskie systemy kształcenia i szkolenia zawodowego nie wykształciły nigdy kultury włączania konkretnych problemów w obręb problemów ogólnych jako część całościowej wizji, której wymaga obecnie globalizacja gospodarki.
- Mobilność systemowa: założenia i płaszczyzna działania tych systemów stanowią blokadę dla wszelkiej mobilności, zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej, w zakresie szerzenia nowych idei, rozwoju sieci, wspierania innowacji i kształtowania polityk odpowiednich do realnych problemów.
- Kontakt z aktualną wiedzą: niezależnie od chłonności i elastyczności konkretnego zespołu szkoleniowego systemy te są wolne od obowiązku przyswajania nowych dokonań w dziedzinie nauki, technologii, produkcji czy jakiejkolwiek innej.
- Kontakt z rynkiem pracy: systemy kształcenia i szkolenia zawodowego nie odpowiadają potrzebom rynku pracy, ponieważ rzadko uwzględniają niektóre świeżo powstałe specjalności oraz bardziej ogólne umiejętności o charakterze społecznym i interpersonalnym.
- Koordynacja: w wielu państwach członkowskich koordynacja systemów odpowiada wyłącznie logice wertykalnej, związanej z administracją i zarządzaniem.
Oznacza to, że każdy system ustawicznego kształcenia i szkolenia zawodowego funkcjonuje niezależnie od pozostałych części systemu kształcenia, od swoich odpowiedników w Unii Europejskiej oczywiście w oderwaniu od otoczenia społeczno-gospodarczego.
6.3.2 Ponadto istnieje wiele braków w strategicznych celach, narzędziach i praktykach edukacyjnych, które paraliżują europejskie systemy kształcenia i szkolenia zawodowego.
W tym kontekście należy tu przede wszystkim stwierdzić, że:
- należy bezzwłocznie wdrożyć kształcenie się przez całe życie na wszelkich możliwych płaszczyznach polityki i praktyki;
- silniejsza spójność społeczna i większa mobilność są najważniejszymi celami europejskiego systemu kształcenia i powinny mieć pierwszeństwo w praktycznym wdrażaniu przez odpowiedzialne organy i podmioty;
- wiele kursów szkoleniowych nie ma praktycznego zastosowania, co w konsekwencji odbija się na zdolności zatrudnienia;
- treść kursów szkoleniowych jest często za bardzo dostosowana do krótkoterminowych sytuacji na rynku i dlatego prowadzi na dłuższą metę do błędów w ocenie potrzeb rynku pracy;
- między państwami członkowskimi nadal istnieją poważne bariery mobilności ze względu na nieuznawanie świadectw szkoleń zawodowych i kwalifikacji oraz niewystarczającą znajomość języków obcych.
7.
Problemy i oceny dotyczące walki o wydajność w Europie
7.1 Wymienione spostrzeżenia prowadzą do sformułowania oceny, że starania podejmowane w walce o wydajność w Europie miały miejsce w niewłaściwym miejscu i czasie.
Powinny one były skupić się na podstawowym kształceniu i szkoleniu zawodowym mającym na celu osiągnięcie kluczowych kompetencji [36], a jednocześnie kłaść stale ten sam nacisk na kształcenie się przez całe życie [37], jak to zostało określone powyżej (punkt 3.5).
7.2 Następujące propozycje odnoszą się do całej struktury kształcenia i stanowią element jednolitego podejścia, którego wymogiem jest opracowanie skoordynowanej kampanii na dużą skalę, dzięki której wszystkie europejskie systemy kształcenia ogólnego i zawodowego zostałyby możliwie szybko dostosowane do aktualnych warunków światowych i europejskich.
Proponowane są w szczególności:
7.2.1 Bardziej całościowe i krytyczne podejście do struktur i powiązań między europejskimi systemami kształcenia ogólnego i zawodowego.
Podejście takie będzie sprzyjać rozwojowi komunikacji i współpracy pomiędzy podsystemami różnych form kształcenia, tak że będą one mogły skutecznie sprostać wyzwaniom globalizacji i wynikającej stąd mobilności.
Przyjęcie takiej postawy będzie wymagało uświadomienia sobie przez Europę jej roli jako globalnego partnera w nowych formach globalnego ładu politycznego i gospodarczego.
7.2.1.1 Podkreśla się ze szczególnym naciskiem, że to nowe podejście nie może niszczyć klasycznego, humanistycznego wymiaru europejskiej tożsamości oświatowej i kulturowej.
Przeciwnie, musi ten wymiar pielęgnować i wspierać.
7.2.1.2 W kontekście tego nowego, krytycznego podejścia kształcenie zawodowe nie powinno stanowić zagadnienia niezależnego od innych aspektów, ani też oczywiście być rozważane osobno.
Tak jak związane z nim dziedziny, nieoficjalne i nieformalne procesy uczenia się, kształcenie to będzie musiało stać się częścią kształcenia się przez całe życie.
Byłby to system, który spełniałby potrzeby obywateli i ogólne zapotrzebowanie na kształcenie ogólne i zawodowe i który byłby bezpośrednio i nieograniczenie połączony z wielkim celem, jakim jest rozwój zrównoważony.
7.2.2 Drugie stanowisko EKES dotyczy europejskiej perspektywy i udziału w wyżej wymienionym procesie krytycznego przeglądu nowych struktur i powiązania europejskich systemów kształcenia ogólnego i zawodowego.
7.2.2.1 EKES uważa, że skala problemów, ich pilność, a w szczególności znaczny koszt ich rozwiązania, wymaga podjęcia natychmiastowych działań i badań na poziomie europejskim.
7.2.2.2 Celem tych działań i badań z pewnością nie może być żadna forma interwencji Unii odnosząca się do struktur istniejących w europejskich systemach kształcenia ogólnego i zawodowego – należy wspierać ich różnorodność jako źródło nieocenionego bogactwa.
7.2.2.3 Omawiane badania i środki działania mogą oferować alternatywne rozwiązania i najlepsze praktyki służące zaznajamianiu europejskich systemów kształcenia ogólnego i zawodowego z nowymi warunkami, a w szczególności pilotażowe zastosowania i nowatorskie programy w celu dostosowania systemów kształcenia do celów strategii lizbońskiej, do innych ważnych celów Unii oraz do sposobów udostępniania, dociekania, promowania i wykorzystywania nowej powszechnej wiedzy.
7.2.2.4 W tym kontekście, zwłaszcza w odniesieniu do wydajności i korzyści, które z niej wynikają, Unia ma określoną rolę, oczywiście opartą na acquis communautaire, rolę, którą musi podkreślać i promować, szczególnie na poziomie lokalnym i regionalnym.
7.2.2.5 Udział Unii w krytycznym przeglądzie nowych struktur i powiązań między europejskimi systemami kształcenia ogólnego i zawodowego stanowi kolejny, niezmiernie istotny wymiar.
Może on w znacznym stopniu zmniejszyć koszty potrzebne do poszukiwania, identyfikacji i promowania odnośnych nowych dobrych praktyk, przy współpracy z państwami członkowskimi oraz w ich imieniu.
W końcu, stosując metodę koordynacji, może on nadać większą mobilność i dynamizm wszelkim staraniom zmierzającym mającym na celu osiągnięcie wspólnych celów.
7.2.3 Trzecie stanowisko EKES dotyczy sposobu, w jaki proces uczenia się, niezależnie od typu, ma być powiązany z trwałością polityki gospodarczej, społecznej i środowiska.
To stanowisko EKES jest najbardziej złożone, a jednocześnie najbardziej namacalne.
Podparte jest stosownym doświadczeniem i może być uznane za dobrą praktykę [38].
7.2.3.1 Stanowisko to oparte jest na zasadzie, że trudne problemy, takie jak problem przetrwania i zrównoważony rozwój, wydajność, konkurencyjność czy stworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy, nie mogą być rozwiązywane w sposób nieliczący się z rzeczywistością i za pomocą wyżej wymienionych środków działania i decyzji podejmowanych w izolacji.
Nie mogą być również traktowane jak oddzielne problemy, które rozwiązać można fragmentarycznymi działaniami.
Problemy te powinno rozwiązywać społeczeństwo, wykazując podejście zintegrowane i zaangażowanie ze strony ogółu i poszczególnych osób.
Dlatego zasadnicza propozycja EKES dotycząca wydajności, poza poziomem europejskim, krajowym i sektoralnym wskazuje na szczebel lokalny, na zintegrowane polityki zrównoważonego rozwoju i aktywne wzmacnianie wszelkich form współpracy między partnerami społecznymi [39] i – szerzej rzecz ujmując – między zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim a lokalnymi władzami, zmierzającej do osiągnięcia wspólnych celów [40].
7.2.3.2 Propozycja ta podkreśla rolę wiedzy ogólnej i fachowej oraz innowacji, które powinny zapewnić spójną współpracę oraz realizację wspólnych celów.
7.2.3.3 Siłą napędową sukcesu tej propozycji są zrównoważoność na poziomie indywidualnym i korporacyjnym, znajomość aktualnych działań na poziomie światowym, a także, co szczególnie ważne, wzajemne wsparcie dla indywidualnych i zbiorowych wysiłków rozwojowych.
7.2.3.4 Idealnym narzędziem realizacji tej propozycji byłoby ustanowienie kształcenia się przez całe życie jako instytucji rozwijającej się poza sztywnymi systemami kształcenia państwowego i z dala od jakichkolwiek polaryzacji wynikających z samej natury wewnętrznego systemu produkcji zorientowanego na konkurencyjność.
7.2.3.5 W każdym razie i niezależnie od tego, co kształcenie się przez całe życie może zaoferować teraz i w przyszłości jako całościowy system uczenia się i nauczania, należy niezwłocznie stworzyć system zachęt i wpływów (politycznych i społecznych), tak aby europejskie systemy kształcenia i szkolenia zawodowego mogły nadal dostosowywać swoje cele do celów strategii lizbońskiej [41].
Cele te powinny być szczególnie dostosowane do:
- potrzeb gospodarki opartej na wiedzy, nowej ekonomii i zglobalizowanego rynku;
- potrzeb rynku pracy, określanych i zmieniających się pod wpływem rozwoju nauki i technologii;
- potrzeby wspierania przedsiębiorczości, zbiorowego myślenia kategoriami wydajności, jak też społecznej akceptacji i urzeczywistnienia innowacji w ogóle i innowacyjnych działań produkcyjnych w szczególności.
7.2.3.6 Powyższe działania zachęcające powinny stworzyć sprzyjającą atmosferę dla kształcenia się przez całe życie - atmosferę konkretnego wspierania współpracy pomiędzy instytucjami kształcenia i, przede wszystkim, pomiędzy instytucjami kształcenia, przedsiębiorstwami, społeczeństwem obywatelskim i władzami lokalnymi w promowaniu procedur i działań zmierzających do osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
8.
Podział kompetencji i problem finansowania
8.1 Podział kompetencji jako część wielostronnego procesu osiągania wspólnych celów – zwłaszcza w kontekście globalizacji – jest złożonym zagadnieniem obejmującym zarówno czynniki obiektywne, jak i subiektywne.
Są to:
- określenie i akceptacja ram działania przez strony;
- określenie i akceptacja wspólnych celów i potrzeby ich osiągnięcia;
- warunki mające wpływ na osiągnięcie tych celów i równowagę całego procesu;
- działania zachęcające do osiągnięcia konkretnych celów;
- szanse powodzenia całego projektu.
8.1.1 W tym świetle, udział osób fizycznych, przedsiębiorstw i lokalnych społeczności w procesie kształcenia zawodowego, wstępnego lub ustawicznego – a tym bardziej kształcenia się przez całe życie – zależy od tego, jak zostaną określone cele, środki i działania zachęcające.
Kompetencje nie są zatem przydzielone wyłącznie podmiotom w dziedzinie kształcenia.
Mają one również skutki polityczne i społeczne i mogą być przydzielone w następujący sposób:
8.1.1.1 Kompetencje polityczne dotyczą przede wszystkim stworzenia sprawnych i przejrzystych ram działania odnoszących się do warunków i ograniczeń działalności gospodarczej, społecznej i każdej innej.
Do kompetencji takich należą również: opracowanie odpowiedniej polityki zapobiegawczej, wzmocnienie wybranych form porządku politycznego i gospodarczego oraz finansowanie tych polityk.
8.1.1.2 Kompetencje społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych oraz władz lokalnych i regionalnych w promowaniu całościowej polityki kształcenia się przez całe życie są również bardzo znaczące.
Są to przede wszystkim kompetencje obejmujące popularyzację celów, dróg i środków utworzenia środowiska uczenia się.
Odnosi się to również do opracowywania konkretnych typów współpracy i wszelkich koniecznych związanych tym działań.
W końcu, są to również kompetencje formułowania i dostarczania zachęt do udziału w realizacji wybranych polityk i działań, wspólnie uzgodnionych w konkretnych przypadkach.
8.1.1.3 Kompetencje przedsiębiorstw mają wymiar gospodarczy i społeczny.
To właśnie do przedsiębiorstw należy zadanie określenia warunków i ograniczeń rentowności ich działalności.
Prowadząc specjalistyczne programy szkoleniowe, indywidualnie i we współpracy z innymi uczestnikami, przedsiębiorstwa powinny również dokonywać stałej oceny swoich potrzeb pod względem umiejętności i wiedzy.
Odnosi się to oczywiście przede wszystkim do małych i średnich przedsiębiorstw, które mają bliższy kontakt ze środowiskiem, w którym funkcjonują, i muszą szukać rady i wsparcia ze strony środowiska społecznego i gospodarczego; jest im bowiem trudniej opracowywać na własną rękę działania dotyczące kształcenia.
Ta uwaga ilustruje również aspekt społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw.
Wymiar ten jest tym bardziej ważny w kontekście globalizacji gospodarczej, zarówno jeśli chodzi o skuteczność samych przedsiębiorstw, jak i ich środowiska społecznego.
8.1.1.4 W końcu, osoby fizyczne ponoszą znaczną odpowiedzialność w zakresie ich angażowania się w procesy kształcenia się przez całe życie.
Wpływa ona na zmiany punktów widzenia, sposobów postrzegania aktualnych faktów i wydarzeń, związków z nauką i wiedzą oraz na zmiany w sposobie życia jako takim i w organizacji i wykorzystaniu czasu wolnego.
W konsekwencji, zwłaszcza w przypadku starszych ludzi pracujących, ich odpowiedzialności za uczestnictwo w procesach kształcenia się przez całe życie towarzyszyć muszą konkretne obowiązki i bardziej znaczące zachęty.
Ta kombinacja obowiązków z pewnością obejmuje wykorzystanie wolnego czasu przez osoby fizyczne, jak również ich udział w wartości dodanej powstałej dzięki innowacjom i nowym technologiom.
8.2 Kwestia finansowania kształcenia i, przede wszystkim, finansowania kształcenia się przez całe życie jest również złożona.
8.2.1 Zgodnie z artykułem 14 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, każdy obywatel Unii ma "prawo do nauki i dostępu do ustawicznego kształcenia zawodowego".
Stworzenie warunków gwarantujących te prawa jest zatem obowiązkiem państwa – wszystkich jego szczebli i organów.
Istotną częścią tego zadania jest również zagwarantowanie niezbędnych środków finansowych na ten cel.
8.2.2 Jednak poza tym obowiązkiem państwa, siła napędowa dla skuteczności będzie, ogólnie rzecz biorąc, pochodzić przede wszystkim z konkurencyjności gospodarki – szczególnie względem zagranicy – oraz z utworzonych w jej ramach partnerstw.
8.2.2.1 Odpowiedzialność władz publicznych za finansowanie edukacji w żadnym razie nie wyklucza wspólnej odpowiedzialności pracodawców i przedsiębiorstw. Owa wspólna odpowiedzialność nie odnosi się ogólnie do dziedziny kształcenia zawodowego, ani też do kursów kwalifikacji i ustawicznego szkolenia, lecz do kursów szkoleniowych oferowanych w przedsiębiorstwach i nastawionych na przekazanie umiejętności konkretnie przydatnych w każdym z nich.
Firmy muszą zapewnić ustawiczne szkolenia dla swoich pracowników, tak aby mogli oni sprostać przemianom technicznym i organizacyjnym oraz potrzebie ekspansji.
Należy w tym celu zapewnić zarówno firmom, jak i pracownikom odpowiednie wsparcie oraz zachęty uzgadniane i proponowane przez partnerów społecznych.
O zachętach takich wspominali już partnerzy społeczni w swym drugim wspólnym raporcie monitorującym z roku 2004, w kontekście wysiłków na rzecz upowszechniania koncepcji rozwoju umiejętności i kwalifikacji przez całe życie.
W drugim punkcie pierwszego rozdziału tego raportu czytamy: "Krajowe raporty przedstawiają różnorodne przykłady narzędzi używanych przez partnerów społecznych w celu mobilizowania środków na wspieranie skutecznych inwestycji w rozwój kompetencji przez całe życie.
Niektóre z tych instrumentów uruchamiane bywają we współpracy z władzami publicznymi – europejskimi lub krajowymi (wykorzystanie funduszy unijnych, zachęt podatkowych, zakładanie nowych funduszy itp.).
Inne z kolei nastawione są raczej na indywidualne wspieranie rozwoju kompetencji".
8.2.2.2 Tak czy inaczej, inwestycje w związane z konkurencyjnością uczenie się i zdobywanie wiedzy należy rozpatrywać w kontekście długofalowego, owocnego partnerstwa między podmiotami i organami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i sektoralnymi.
Inwestycje takie nie ograniczają się do wsparcia wydatków publicznych, wnoszą bowiem całą gamę środków różnego pochodzenia.
Wzięte razem, wszystkie alokacje środków, wydatki i działania przyczyniają się do długofalowego procesu podnoszenia kwalifikacji.
8.2.3 Podstawowe zadanie państwa w zakresie kształcenia, które odnosi się również do kształcenia zawodowego, wymaga zastosowania zróżnicowanego, indywidualnego podejścia.
Po pierwsze, pewne regiony i grupy ludności UE potrzebują konkretnego wsparcia gospodarczego; po drugie, niektóre sektory i gałęzie przemysłu – zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa – zasługują na szczególną uwagę.
8.2.3.1 Dla organów, które finansują kształcenie na wszystkich poziomach, ważne powinno być wspieranie innowacji i rozwijanie zwiększonej wrażliwości na realia funkcjonowania, zwłaszcza gdy chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa.
8.2.3.2 Takie zindywidualizowane podejście do finansowania kształcenia się przez całe życie, w praktyce oczywiście powinno przestrzegać zasadę przejrzystości i rozpoczynać się na właściwym poziomie, tzn. przy współpracy i za zgodą partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego.
8.2.4 EKES podkreśla pilną potrzebę bardziej racjonalnego gospodarowania zasobami w odniesieniu do finansowania edukacji i kształcenia się przez całe życie.
Odnosi się to zarówno do sposobu alokacji zasobów, jak i do ich skuteczności jako inwestycji.
8.2.4.1 EKES proponuje opracowanie raportu na wysokim szczeblu, opartego na odpowiednich badaniach i obejmującego:
- listę zasobów finansowych oraz środków na szkolenie i kształcenie się przez całe życie na wszystkich poziomach;
- ocenę ich jakości;
- ocenę ich powiązań z publicznymi systemami szkolnictwa;
- analizę i porównanie ich skuteczności jako inwestycji.
8.2.4.2 Badania te będą również służyć ujawnieniu problemów, które są obecnie ukryte.
Z pewnością ujawnią one również przykłady dobrych praktyk, dzięki którym mogłaby powstać lista ogólnych wytycznych dotyczących rozwoju systemów kształcenia, której spójnym celem byłoby dążenie do kompleksowego systemu kształcenia się przez całe życie.
9.
Przykład dobrej praktyki: kompleksowy proces rozwoju zrównoważonego na poziomie lokalnym
9.1 ADEDY – związek zawodowy państwowych urzędników greckich – niedawno przeprowadził program dotyczący kształcenia się przez całe życie, zatytułowany Kształcenie się przez całe życie jako prawo jednostki w kontekście europejskiego modelu społecznego XXI wieku.
Program ten, współfinansowany przez Dyrekcję Generalną ds. Edukacji i Kultury, odbywał się na przestrzeni dwóch lat, został ukończony w styczniu 2004 roku i wprowadzony w życie w trzech geograficznie różnych okręgach administracyjnych w Grecji (Kozani, Kalamata/Messinia i Chalkida/Evvia).
9.2 Inicjatywa miała na celu zwiększenie świadomości regionalnych władz związku zawodowego i ogólnie rzecz biorąc, regionalnych członków organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, w zakresie potrzeby utworzenia lokalnych form współpracy w osiąganiu celów strategii lizbońskiej, przy czym kształcenie się przez całe życie byłoby środkiem ich realizacji.
9.3 Co się tyczy rezultatów tej inicjatywy, we wszystkich trzech przypadkach zostały jednomyślnie przyjęte wspólne plany działania [42], a cechowały się one:
- Uznaniem nowych politycznych, technologicznych, społecznych i kulturowych ram funkcjonowania, które dzień po dniu powstawały wskutek globalizacji gospodarczej i współczesnego postępu technologicznego;
- Uznaniem, że współpraca na poziomie lokalnym oraz pomiędzy administracjami szczebla lokalnego i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim jest podstawą rozwiązania problemów funkcjonowania, które pojawiły się wraz z nowymi warunkami, oraz wspólnego osiągnięcia uzgodnionych konkretnych i realistycznych celów rozwoju zrównoważonego;
- Wykorzystaniem instytucji kształcenia się przez całe życie jako narzędzia do osiągnięcia rozwoju zrównoważonego (w kategoriach gospodarczych, społecznych i środowiskowych) oraz jako instrumentu tworzenia i zdobywania wiarygodnej wiedzy globalnej;
- Założeniem i uruchomieniem w tym celu Wielofunkcyjnego Ośrodka Uczenia Się, Rozwoju Zrównoważonego czy Edukacji (w zależności od przypadku).
10.
Zalecenia
10.1 EKES, w kontekście swoich ogólniejszych poglądów na temat istoty problemu wydajności w dzisiejszych czasach, swojego rozumienia ograniczeń kształcenia i szkolenia zawodowego, ale również swojej świadomości tego, co jest obecnie wykonalne, pragnie zwrócić uwagę prezydencji holenderskiej na następujące zagadnienia z dziedziny ustawicznego kształcenia zawodowego:
10.1.1 W teorii ustawiczne kształcenie zawodowe jest przeznaczone dla dorosłych.
Jeszcze kilka lat temu z powodzeniem pokrywało ono zapotrzebowanie na podstawowe umiejętności w okresach i w sektorach, gdzie zachodziły odpowiednie zmiany technologiczne.
Wyjaśnia to, dlaczego ta forma kształcenia rozwinęła się bardziej we wtórnym sektorze produkcji.
10.1.2 W obecnej sytuacji gospodarczej rozwój technologii i innych dziedzin postępuje dużo szybciej, ma większy zakres i zasięg.
Monitorowanie i asymilacja tego rozwoju wymaga nie tylko umiejętności, ale również zdolności [43].
Dlatego dalsze kształcenie w takiej formie, jak to ma miejsce dziś, jest niewłaściwe i nieskuteczne, a starania podejmowane w jego ramach są nieodpowiednie.
10.1.3 Wraz z postępem przemian technologicznych ich zasięg zrodził nowoczesne wymagania kształcenia zawodowego dla pracowników w znacznie szerszym przedziale wiekowym i we wszystkich sektorach produkcyjnych.
Próbowano sprostać tym wymaganiom częściowo dzięki praktykom kształcenia z lat poprzednich, ale bez większych efektów, ponieważ nie spełniały one obiektywnych potrzeb dzisiejszych czasów.
Wyjątkiem były tylko niektóre działania partnerów społecznych na poziomie sektoralnym.
10.1.4 System kształcenia ustawicznego w Europie znajduje się zatem obecnie w tym punkcie, tj. w sytuacji, w której usilnie domaga się on rozwoju, lecz nie można tych potrzeb spełnić z powodów infrastrukturalnych, kulturowych lub braku dobrych praktyk i doświadczenia w tej dziedzinie.
10.1.5 Rozwiązanie wyżej wymienionych problemów wymaga nowego podejścia do następujących kwestii:
- co oznacza dziś kształcenie ustawiczne;
- kogo ono dotyczy (grupy wiekowe i sektory);
- jak można je skuteczniej rozwinąć;
- jak można je finansować.
10.1.5.1 Odpowiedzi na pierwsze dwa pytania są natury teoretycznej i zostały już udzielone w kontekście strategii lizbońskiej, kształcenia się przez całe życie i celu, jakim jest osiągnięcie społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy.
Jednak na trzecie pytanie jak dotąd nie znaleziono odpowiedzi.
Rada Unii Europejskiej [44] wielokrotnie podejmowała decyzje mające na celu wywołanie mobilizacji niezbędnej do wypełnienia – niejednokrotnie bardzo szczegółowych – zobowiązań, ale nie przyniosło to żadnych znaczących efektów.
10.1.6 Ogólnoeuropejskie usieciowienie wielu przedsiębiorstw oraz mobilność pracowników wymagają nadania polityce zatrudnienia wymiaru europejskiego.
Pomimo wszystkich różnic istniejących między ich systemami edukacyjnymi Państwa Członkowskie muszą być uznane za jedną "przestrzeń kształcenia".
Następujące zagadnienia są szczególnie ważne dla EKES:
- uwzględnienie kształcenia ustawicznego jako procesu uczenia się po ukończeniu szkoły, w zintegrowanym programie kształcenia się przez całe życie UE do niezwłocznego zastosowania [45], w oparciu o zdefiniowanie europejskich celów kształcenia, które przy jednoczesnym poszanowaniu różnych kompetencji mogą dawać impuls dalekowzrocznym reformom krajowych systemów kształcenia zawodowego, biorąc pod uwagę wspieranie zdolności do zatrudnienia; głównym celem powyższego programu musi być wspieranie europejskiego wymiaru kształcenia ustawicznego i łączenie podstawowej edukacji zawodowej z potrzebą ciągłego uaktualniania wiedzy;
- funkcjonalne i twórcze powiązanie oraz włączenie wspomnianego programu w realizację najważniejszego celu, jakim jest zrównoważony rozwój;
- sprawienie, by powiązanie to było możliwie najbardziej zdecentralizowane i zindywidualizowane, w kontekście wytycznych europejskich, odnośnych strategii krajowych i, przede wszystkim, współpracy pomiędzy społeczeństwem obywatelskim a władzami państwowymi, jak również całym światem edukacji;
- maksymalne wykorzystanie partnerów społecznych, a szczególnie odnośnych porozumień o współpracy pomiędzy nimi na poziomie europejskim, ogólnokrajowym, lokalnym i sektoralnym;
- wzmocnienie i maksymalne wykorzystanie odnośnej współpracy na podstawowym poziomie lokalnym pomiędzy władzami państwowymi a społeczeństwem obywatelskim;
- dostosowanie treści kursów szkoleniowych do niektórych nowo pojawiających się specjalności, spełniających przyjęte wymogi rynku pracy, oraz zadbanie o to, by treść szkoleń była możliwie najszersza;
- ułatwienie kształcenia się przez całe życie poprzez określenie celu edukacji – zdolności uczenia się, która jest najlepszą gwarancją zdolności do zatrudnienia;
- przekazywanie wiedzy gospodarczej w większym zakresie już na poziomie szkolnictwa średniego oraz edukacja kształtująca pełną osobowość, a zwłaszcza odpowiedzialność, krytycyzm i samodzielność;
- zwiększenie zdolności zatrudnienia poprzez praktyki zawodowe (praktyczną naukę, np. w przedsiębiorstwach);
- intensyfikacja na wszystkich szczeblach nauki języków obcych w celu ułatwienia mobilności i wymiany pomiędzy Państwami Członkowskimi;
- dostosowane do sytuacji szkolenie kadr zajmujących się zasobami ludzkimi – zwłaszcza osób starszych – pod kątem dobrego kierowania firmą i personelem, poprzez tworzenie planów szkolenia zawodowego i ustawicznego kształcenia w przedsiębiorstwie;
- większe starania w celu harmonizacji i zapewnienia wzajemnego uznawania świadectw kształcenia zawodowego i kwalifikacji zawodowych.
10.1.7 Powyższa perspektywa wzmocnionej współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji, mająca na celu w sposób kompleksowy i jednorodny stawić czoło opóźnieniom w realizacji celów z Lizbony, wymaga dokonania konkretnych wyborów politycznych; w szczególności zakłada:
- zdobycie wystarczających środków na całą gamę odpowiednich pracowników i cały zakres kształcenia, których wymaga obecna koniunktura;
- znalezienie niezbędnego potencjału ludzkiego w europejskim sektorze edukacji;
- stworzenie środowiska i ram nowoczesnego uczenia się;
- uwrażliwienie, aktywną obecność i uczestnictwo administracji wszystkich szczebli, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego w ogóle;
- bardziej przejrzyste określenie ról i kompetencji, jakie przypadają beneficjentom i wykonawcom inicjatyw edukacyjnych, lecz także mechanizmom kontroli wszelkich takich działań na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim;
- i w końcu, silna mobilizacja do wspierania całej inicjatywy i konsekwencji jej treści i celów.
10.1.8 W opinii EKES, najtrudniejsze problemy dotyczące wprowadzenia w życie tej inicjatywy odnoszą się do finansowania i mobilizacji struktur lokalnych (władz państwowych i społeczeństwa obywatelskiego).
10.1.8.1 W jednej ze swoich poprzednich opinii EKES stwierdził, że "inwestycje w interesie ogólnoeuropejskim, zmierzające do realizacji celów wyznaczonych w Lizbonie, powinny być wyłączone z kalkulacji deficytu publicznego" [46].
W powyższym kontekście fundusze przeznaczone na kształcenie się przez całe życie będą zdaniem EKES miały pozytywny wpływ zarówno na budowanie Europy opartej na wiedzy, jak i na promowanie rozwoju zrównoważonego.
10.1.8.2 Przesunięcie punktu ciężkości kształcenia się przez całe życie i rozwoju zrównoważonego na szczebel lokalny uwolni nową energię, wywoła większą mobilizację i sprawi, że cały proces będzie bardziej przejrzysty.
10.1.8.3 Bardziej kompleksowa, skuteczniejsza, lepiej uzgodniona procedura kształtowania, promowania i monitorowania implementacji i efektywności decyzji europejskich dotyczących edukacji, może doprowadzić do wielkiego postępu w nadrabianiu opóźnień Unii w dziedzinie wydajności oraz realizacji strategii lizbońskiej.
10.1.8.4 Postęp ten przyspieszą również większe wykorzystanie i lepsza koordynacja tradycyjnych płaszczyzn działań edukacyjnych – rodziny, szkoły i pracy; przyspieszenie takie jest absolutnie niezbędne dla sprostania wielkiemu wyzwaniu, jakim jest przekształcenie Europy do roku 2010 w najbardziej dynamiczną gospodarkę opartą na wiedzy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji decyzji Rady zmieniającej decyzję nr 2002/463/WE w sprawie przyjęcia programu działania na rzecz współpracy administracyjnej w dziedzinie granic zewnętrznych, wiz, azylu i imigracji (program ARGO)
COM(2004) 384 final - 2004/0122 (CNS)
(2005/C 120/14)
Dnia 10 czerwca 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Socjalnych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 22 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Luis Miguel Pariza Castaños.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27-28 października (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.), Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 172 do 2, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię ….
1.
Wprowadzenie
1.1 Traktat Amsterdamski włączył nowy filar polityki wspólnotowej, w oparciu o ustanowienie europejskiego obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, który obejmuje polityki wspólnotowe w zakresie granic zewnętrznych, spraw wizowych, azylu i imigracji.
1.2 W październiku 1999 r., w czasie spotkania Rady Europejskiej w Tampere, przygotowano szereg propozycji w zakresie wspólnej polityki migracyjnej i azylowej.
1.3 Jedną z propozycji ze spotkania w Tampere było wzmocnienie współpracy i zwiększenie wzajemnej pomocy technicznej pomiędzy służbami straży granicznej poszczególnych Państw Członkowskich; propozycja ta została ponownie wysunięta w czasie szczytów Rady w Sewilli (w roku 2002) i Salonikach (w roku 2003).
2.
Propozycja Komisji
2.1 Program ARGO wspiera współpracę administracyjną w sprawach związanych z granicami zewnętrznymi, wizami, azylem i imigracją.
Został on przyjęty przez Radę 13 czerwca 2002 r., w tym samym dniu, kiedy Rada zatwierdziła plan zarządzania zewnętrznymi granicami Państw Członkowskich UE.
2.2 Program ma na celu promowanie współpracy i jednolitego stosowania prawa wspólnotowego, usprawnienie wdrażania w życie zasad wspólnotowych, zagwarantowanie, że w ramach organizacji agencji krajowych uwzględniony zostanie wymiar wspólnotowy, a także wspieranie środków, służących zwiększeniu przejrzystości działań podejmowanych przez te agencje.
2.3 Dla realizacji tych celów, wyznaczono cztery obszary działań: granice zewnętrzne, politykę wizową, azylową i imigracyjną.
2.4 Granice: w tym zakresie celem jest przeprowadzanie kontroli zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego, w szczególności z poszanowaniem układu z Schengen (tzw. acquis z Schengen); ujednolicenie kryteriów nadzoru i ochrony na granicach; a także wzmocnienie efektywności istniejących instrumentów.
2.5 Wizy: tutaj celem jest zagwarantowanie, aby procedury wydawania wiz były zgodne z przepisami prawa wspólnotowego a także ujednolicenie środków kontroli i bezpieczeństwa przy wydawaniu wiz; harmonizacja procedur rozpatrywania wniosków wizowych; harmonizacja wymogów wizowych i dopuszczalnych odstępstw od generalnego systemu wizowego, przy jednoczesnym wzmacnianiu współpracy konsularnej.
2.6 Azyl: w sprawach azylowych, przewiduje się wspieranie działań na rzecz wspólnego systemu celem ustanowienia jednolitego statusu uchodźców; utworzenie, poprzez właściwe procedury, systemu określającego które państwo jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o azyl; harmonizację prawodawstwa krajowego oraz określenie minimalnych standardów procedur azylowych.
2.7 Imigracja: w tej dziedzinie cel polega na określeniu wspólnych zasad dotyczących wjazdu i pobytu dla obywateli krajów trzecich oraz na ustanowieniu statutu europejskiego dla osób, których pobyt jest długoterminowy.
Należy otworzyć kanały prawne dla imigracji z przyczyn ekonomicznych oraz trzeba prowadzić walkę z nielegalną imigracją.
2.8 Rada Europejska zebrana w Sewilli poprosiła Komisję o rozpatrzenie spraw odnoszących się do kwestii podziału kosztów zarządzania granicami zewnętrznymi.
Komisja uważa, iż właściwe rozwiązanie kwestii alokacji takich obciążeń finansowych musi poczekać na przyjęcie perspektyw finansowych na okres po roku 2006.
Zatem uważa, iż proponowana modyfikacja programu ARGO stanowi jedynie działanie krótkoterminowe, zastosowane do czasu uchwalenia przyszłych ram budżetowych.
2.9 W swojej ocenie programu ARGO w ciągu pierwszego roku jego funkcjonowania (2003), Komisja odnotowała, iż efekty realizacji tej inicjatywy są gorsze niż zakładano.
Wykorzystano mniej niż 50 % dostępnych środków ze względu na trudności, jakie napotkały administracje krajowe w trakcie współpracy z innymi Państwami Członkowskimi nad przygotowaniem projektów, które miały być wspierane i finansowane przez ARGO.
2.10 Proponowana zmiana programu ARGO ma umożliwić wsparcie finansowe dla projektów krajowych w zakresie granic zewnętrznych, skierowanych na wyeliminowanie słabości strukturalnych w strategicznych punktach granicznych, zidentyfikowanych w oparciu o obiektywne kryteria (ocena ryzyka), które będą określone w rocznym programie prac sporządzonym przez Komisję wraz z Komitetem ARGO.
2.11 Komitet ARGO będzie dysponował budżetem w wys. 46,1 mln EUR do roku 2006, przy czym wydatkowanie 21,3 mln EUR skoncentruje się w roku 2004.
2.12 Interes wspólnotowy zagwarantowany jest w art. 62, 63 i 66 Traktatu oraz w układzie z Schengen.
Wielka Brytania oraz Irlandia przyjmą odpowiednią decyzję zgodnie z Traktatem.
3.
Uwagi
3.1 EKES jest zdania, że proponowana zmiana programu ARGO powinna zagwarantować, iż fundusze w ramach programu zostaną przeznaczone na finansowanie krajowych projektów w dziedzinie granic zewnętrznych, ale pragnie podkreślić, iż strategiczny charakter projektów musi zostać uzgodniony z Komitetem ARGO, na wniosek Komisji, poprzez przeprowadzenie oceny ryzyka w oparciu o obiektywne kryteria uzgodnione przez większość Państw Członkowskich.
3.2 Problemy, jakie napotkały krajowe administracje w trakcie współpracy i przy podejmowaniu wspólnych działań w ramach programu ARGO, są dowodem na brak współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi.
3.3 EKES sądzi, iż w przyszłości będziemy musieli wyjść poza współpracę administracyjną i stworzyć system solidarności wspólnotowej w dziedzinie granic zewnętrznych, wiz, azylu oraz imigracji, w ramach wspólnej polityki.
To podejście powinno zostać uwzględnione w perspektywach finansowych po roku 2007.
3.4 EKES nie rozumie dlaczego Rada miała tak znaczne opóźnienia i problemy z ustanowieniem wnioskowanej Europejskiej Agencji ds. Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych [1].
3.5 EKES zwraca się do władz o zapewnienie, by w ramach współpracy administracyjnej dotyczącej granic zewnętrznych, spraw wizowych, azylu i imigracji, wszystkie osoby były traktowane w sposób humanitarny i z poszanowaniem godności, zgodnie z Kartą Praw Podstawowych UE i międzynarodowymi konwencjami praw człowieka.
3.6 Opinia Komitetu [2] w sprawie regulaminu wewnętrznego Europejskiej Agencji ds. Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych zawierała poniższe uwagi, które zostały włączone do niniejszej opinii:
3.6.1 EKES pragnie podkreślić, iż skuteczne kontrole graniczne nie mogą zagrażać prawu do azylu.
Wiele osób potrzebujących ochrony międzynarodowej dostaje się na granice zewnętrzne w sposób nielegalny. Władze muszą zapewnić, aby te osoby mogły ubiegać się o ochronę oraz by ich wniosek został rozpatrzony zgodnie z międzynarodowymi konwencjami oraz prawem wspólnotowym i krajowym.
Do czasu zakończenia procedur administracyjnych i sądowych w przypadku osób ubiegających się o azyl, osoby te nie mogą być usuwane i należy je objąć odpowiednią ochroną.
3.6.2 Brak skutecznych kontroli na granicach zewnętrznych jest często wykorzystywany przez zorganizowane grupy przestępcze zajmujące się przemytem ludzi, które nie mają żadnych skrupułów z powodu narażania na poważne niebezpieczeństwo życia ludzkiego celem zwiększenia nielegalnych zysków.
W opinii w sprawie pozwoleń na pobyt krótkoterminowy wydanych osobom poszkodowanym w wyniku działań, mających pomóc w nielegalnej imigracji lub przemycie ludzi, [3] EKES wskazał na fakt, iż właściwe władze muszą chronić osoby poszkodowane, w szczególności te najbardziej narażone, jak np. dzieci i ofiary przemytu w celach wykorzystania seksualnego, z taką samą energią, z jaką zwalczają siatki przestępcze przemycające i wyzyskujące ludzi.
3.6.3 EKES stwierdził we wcześniejszych opiniach, że skuteczne zarządzanie granicami zewnętrznymi wymaga ścisłej współpracy pomiędzy organami właściwymi do spraw granic w poszczególnych Państwach Członkowskich a także organami publicznymi krajów pochodzenia i krajów tranzytowych poprzez służby kontaktowe.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Propozycja rozporządzenia Rady w sprawie Europejskiego Centrum Monitoringu Narkotyków i Narkomanii"
(COM(2003) 808 final – 2003/0311 (CNS))
(2005/C 120/15)
Dnia 23 września 2004 r., działając na podstawie art. 152 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w następującej sprawie wspomnianej powyżej
Na sprawozdawcę generalnego Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Jana Olssona.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.), Komitet stosunkiem 159 głosów za, przy jednym głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Istota propozycji Komisji
1.1 Komisja proponuje znowelizować rozporządzenie Rady (EWG) nr 302/93 w sprawie utworzenia Europejskiego Centrum Monitoringu Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA).
1.2 Proponowane zmiany dotyczą m.in.:
- wzmocnienia roli Centrum: przede wszystkim należy uwzględnić nowe praktyki dotyczące używania narkotyków, szczególnie wśród młodzieży, która coraz częściej kombinuje substancje nielegalne z używkami legalnymi, takimi jak alkohol; poza tym Centrum powinno zająć się opracowaniem wskaźników pozwalających na ocenę unijnych posunięć i strategii dotyczących walki z narkotykami.
- adaptacji wynikających z rozszerzenia: planuje się stworzenie zarządu, który będzie wspierał Komisję Administracyjną EMCDDA; poza tym proponuje się zrewidowanie składu Komisji Naukowej Centrum;
- wyeliminowania pewnych niepewności występujących w ramach stosowania pierwotnego rozporządzenia.
W szczególności należy zwrócić uwagę na to, że placówki referencyjne sieci REITOX zastępują centra specjalistyczne.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdza z przykrością, że Rada pozostawiła mu bardzo niewiele czasu na opracowanie opinii dotyczącej propozycji rozporządzenia przedłożonej przez Komisję już w grudniu 2003 r.
2.2 Celem Centrum jest zaopatrywanie Wspólnoty i Państw Członkowskich w obiektywne, wiarygodne i porównywalne na szczeblu europejskim informacje dotyczące problematyki narkotyków i narkomanii.
2.3 Dlatego też Komitet jak najbardziej popiera propozycję rozporządzenia mającego na celu wzmocnienie roli EMCDDA, modyfikacji sposobu działania jego organów roboczych oraz wyeliminowanie niektórych niepewności występujących w ramach stosowania pierwotnego rozporządzenia.
Odpowiada to stanowisku wyrażanym przez Komitet w jego wcześniejszych opiniach dotyczących prewencji i ograniczania niebezpieczeństw związanych z uzależnieniem od narkotyków [1].
3.
Uwagi szczególne
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny apeluje o zaangażowanie odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w prace EMCDDA.
Dlatego też Komitet w pełni popiera opcję wymienioną w art. 5 ust. 5 propozycji rozporządzenia, w myśl której"(...) Centrum może posiłkować się dodatkowymi ekspertyzami i źródłami informacji, w szczególności oferowanymi przez transgraniczne sieci zajmujące się problematyką narkotyków i narkomanii".
3.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje utworzenie w Centrum komisji łącznikowej składającej się z przedstawicieli działających na tym polu sieci europejskich, które mogłyby uzupełniać informacje przekazywane przez narodowe punkty referencyjne o dodatkowe dane [2].
3.3 Z uwagi na finansowe wsparcie narodowych punktów referencyjnych przez Unię Komitet apeluje o:
- możliwie ścisłą koordynację pozyskiwania danych statystycznych przez Państwa Członkowskie – w oparciu o przykład Eurostat – w celu zapewnienia większej rzetelności i porównywalności danych. Dlatego też należy odpowiednio wzmocnić w tym kierunku art. 5 ust. 5 projektu rozporządzenia;
- szerokie zaangażowanie działających na tym polu narodowych sieci społeczeństwa obywatelskiego w prace narodowych punktów referencyjnych.
3.4 Komitet podda uważnej analizie nowy plan działań Komisji Europejskiej w zakresie walki z narkotykami, który ma zostać opublikowany na początku 2005 r.
Opinion Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Skuteczniejsze wdrażanie Strategii Lizbońskiej"
(2005/C 120/16)
W dniach 25/ 26 marca 2004 roku we wnioskach prezydencji Rada Europejska zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zwróciła się z prośbą do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o przeanalizowanie sposobów i środków pozwalających na: Skuteczniejsze wdrażanie Strategii Lizbońskiej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, na podstawie prac Grupy Sterującej Strategii Lizbońskiej, przyjęła swoją opinię w dniu 7 października 2004 r.
Sprawozdawcą był Bruno Vever; współsprawozdawcami byli Ernst Ehnmark i John Simpson.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27 i 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 169 do 4, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości fakt, że Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 25 i 26 marca 2004 r. zwróciła się do niego z prośbą o przeanalizowanie sposobów i środków pozwalających na skuteczniejsze wdrażanie Strategii Lizbońskiej, która jest obecnie w połowie zakładanego okresu realizacji.
1.2 Komitet przypomina, że mandat lizboński z dnia 24 marca 2000 r. od początku:
- podkreślał potrzebę aktywnego włączania partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego do strategii, stosując różnorodne formy partnerstwa;
- zakładał, że jego sukces będzie w pierwszym rzędzie zależał od sektora prywatnego oraz od partnerstw publiczno-prywatnych.
- czuwał nad równomiernym rozwojem swoich trzech głównych wątków, mianowicie wzrostu gospodarczego, spójności społecznej i trwałości środowiska, stymulując konkurencyjność europejską i tworzenie miejsc pracy i jednocześnie opierając się na odpowiednich formach polityki ekologicznej;
1.3 W ramach debat, przesłuchań i opinii w latach ubiegłych Komitet stale podkreślał wagę Strategii Lizbońskiej dla gospodarczej i społecznej przyszłości Unii oraz wzywał wszystkich interesariuszy społecznych i zawodowych do odgrywania w niej aktywnej roli.
W szczególności Komitet przyjął ostatnio opinie w sprawie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich [1], strategii zrównoważonego rozwoju, poprawy europejskiego ładu gospodarczego i środków wspierania zatrudnienia [2].
Komitet wciąż podkreśla, że cele Strategii Lizbońskiej nie będą osiągnięte bez pełnego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego.
1.4 W odpowiedzi na prośbę Rady Europejskiej Komitet, odnosząc się do swojego niedawnego stanowiska dotyczącego Strategii Lizbońskiej:
- zaangażował do tego zadania wszystkie swoje sekcje;
- poprosił o opinie doradcze rady gospodarczo-społeczne z Państw Członkowskich oraz głównych europejskich organizacji reprezentujących zorganizowane społeczeństwo obywatelskie;
- zorganizował w tym celu przesłuchanie w Brukseli w dniach 9 i 10 września.
2.
Ogólna ocena
2.1 Strategia Lizbońska jest powszechnie znana, w wersji skróconej, jako przedsięwzięcie zmierzające do uczynienia Europy najbardziej dynamiczną, konkurencyjną i opartą na wiedzy gospodarką na świecie.
2.2 Powyższy skrócony opis Strategii Lizbońskiej jest co prawda często powtarzany, jednak nie zawsze ze zrozumieniem jej celów oraz wszystkich konsekwencji.
2.3 Strategia Lizbońska jest bardzo ambitną wizją dla całej społeczności Unii Europejskiej.
Sformułowanie tej strategii jest nowym ujęciem podstawowych celów Unii liczącej obecnie po rozszerzeniu 25 Państw Członkowskich.
2.4 Strategia Lizbońska nie jest:
- koncepcją wyłącznie dla zawodowych ekonomistów;
- wyrazem ambicji "establishmentu brukselskiego" działającego na własną rękę;
- wąską perspektywą odnoszącą się tylko do zmian gospodarczych;
- przejawem ambicji nie przystającej do idei zrównoważonego rozwoju;
- koncepcją, która ignoruje społeczne konsekwencje wzrostu gospodarczego.
2.5 Strategia Lizbońska, właściwie przedstawiona i rozumiana, to:
- sposób kształtowania przyszłości Europy;
- strategia dążąca do utrzymania i polepszenia jakości życia obywateli Europy; - potrzeba szukania nowych szans gospodarki opartej na wiedzy;
- uświadomienie sobie faktu, że utrzymywanie zatrudnienia oraz polepszanie standardów życia z jednej strony i konkurencyjności z drugiej wymaga nowych, dynamicznych rozwiązań;
- strategia zmierzająca do zapewnienia synergii między działaniami w sferze gospodarczej, społecznej i ekologicznej;
- strategia budowania na bazie poprzednich osiągnięć Unii Europejskiej.
- gospodarka zdolna do wytworzenia trwałego rozwoju gospodarczego z większą liczbą lepszych miejsc pracy i o obszarem gospodarczym o większej spójności.
2.6 Rozwijanie Strategii Lizbońskiej oznacza dążenie do konkurencyjności i wzrostu, co jest podstawowym zagadnieniem przy tworzeniu większego dobrobytu gospodarczego, miejsc pracy, zapewnianiu jakości życia, jak również polepszaniu standardów życiowych.
Z kolei wyższy standard życia, poprawa warunków socjalnych oraz równowaga ekologiczna mogą również generować wzrost.
W harmonii z postępem gospodarczym osiągniętym poprzez Lizbonę możliwe będzie wspieranie tych części społeczeństwa Europy, które żyją poniżej granicy ubóstwa przy jednoczesnym poszerzaniu zasady integracji społecznej i uwzględnianiu aspektu trwałości tych osiągnięć dla następnych pokoleń.
2.7 Argumentowanie, że Strategia Lizbońska dotyczy jedynie konkurencyjności, oznacza mylne zrozumienie jej sensu.
2.8 Komitet stwierdza w pierwszym rzędzie, że Strategia Lizbońska w przeciągu ostatnich pięciu lat umożliwiła już szereg pozytywnych działań, do których zaliczają się m.in.:
- uświadomienie sobie potrzeby reformy bez względu na tradycyjne podziały;
- przyspieszony rozwój technologii informatycznych i procesów innowacyjnych;
- większe wsparcie dla nowo założonych przedsiębiorstw oraz finansowanie MŚP;
- poświęcanie większej uwagi zrównoważonemu rozwojowi w celu obniżenia deficytu publicznego, przywrócenie stabilności budżetowej w zakresie ochrony socjalnej oraz ochrony środowiska;
- inicjatywy ze strony partnerów społecznych w ramach reformy społecznej;
- środki, chociażby o ograniczonym zakresie przedmiotowym, w celu uproszczenia procedur prawnych i administracyjnych.
2.9 Pomimo tych pozytywnych aspektów nasuwa się wniosek, że z punktu widzenia ambitnych zamierzeń narysowanych w Lizbonie rzeczywistość ostatnich pięciu lat jest raczej rozczarowująca.
Europa, znajdująca się w trudnym położeniu między uprzemysłowionymi konkurentami i wzrastającymi gospodarkami o niskich kosztach produkcji, które w wyższym stopniu wykorzystują nowe technologie, musi zmierzyć się ze wzrastającymi wyzwaniami konkurencyjnymi.
Powodem do zaniepokojenia są takie wskaźniki, jak np.:
- słaby popyt wewnętrzny, niski poziom inwestycji i słaby wzrost gospodarczy w Unii Europejskiej utrzymujący się na poziomie średnio około 1 % rocznie w latach 2001-2003;
- niespełnianie celów zatrudnienia, pogarszająca się jakość zatrudnienia i utrata poczucia bezpieczeństwa miejsca pracy pogarszająca się jakość zatrudnienia i utrata poczucia bezpieczeństwa miejsca pracy;
- wzrost tendencji polegających na likwidacji europejskich zakładów pracy i przenoszeniu europejskich ośrodków produkcji;
- znaczny odpływ za granicę młodych absolwentów uczelni wyższych oraz naukowców do krajów trzecich;
- utrzymywanie się, lub nawet wzrost, deficytu publicznego w kilku Państw Członkowskich;
- bardzo zróżnicowane przepisy fiskalne i stopy podatkowe dla przedsiębiorstw;
- rosnące koszty systemów ochrony socjalnej, postępujące starzenie się społeczeństwa i rosnąca bezbronność niektórych grup społeczeństwa.
- tendencja w kierunku specjalizacji w produktach, która nie odpowiada oczekiwaniom wobec gospodarki opartej na wiedzy.
2.10 Jednocześnie realizacja reform lizbońskich wykazuje opóźnienia:
2.10.1 Na szczeblu europejskim 25 Państw Członkowskich zobowiązało się wprawdzie stworzyć jednolity rynek w kilku dziedzinach (energia, usługi, zamówienia publiczne, sieci transeuropejskie, przystosowanie usług publicznych), państwa te ociągają się jednak z wdrażaniem koniecznych ku temu posunięć w planowanych ramach czasowych;
2.10.2 Na szczeblu narodowym wyniki są różne, przy czym braki dotyczą głównie następujących dziedzin:
- skomplikowanych procedur prawnych i administracyjnych mających strukturalne źródła;
- utrzymującego się rozziewu pomiędzy popytem i podażą miejsc pracy;
- zbyt wysokiego odsetka przedwczesnych emerytur wbrew przeciwnym ustaleniom;
- systemów edukacyjnych;
- niewystarczających możliwości kształcenia ustawicznego;
- wydatków na badania, których ogólny poziom dalej się obniżył, zamiast zwiększania do zakładanego celu lizbońskiego wynoszącego 3 % PKB;
- niedostatecznego uwzględnienia problemów społecznych wynikających z potrzeby innowacji.
2.10.3 Nowe Państwa Członkowskie muszą często pokonywać dodatkowe przeszkody wynikające z opóźnień rozwoju na przykład w dziedzinie szkolenia zawodowego, zatrudnienia, technologii lub w zakresie ochrony środowiska naturalnego, chociaż z drugiej strony należy stwierdzić, że te opóźnienia są czasem niwelowane przy pomocy bardziej radykalnych metod niż w dotychczasowych 15 państwach członkowskich UE.
Spośród tych ostatnich północne kraje członkowskie dokonały generalnie rzecz biorąc większego postępu w tym zakresie niż kraje leżące na południu UE.
Ta ogólna obserwacja ma również zastosowanie w odniesieniu do Państw Członkowskich, którym udało się zrównoważyć budżet państwowy, w przeciwieństwie do tych, które dopuściły do wzrostu deficytu.
Nawet te bardziej rozwinięte Państwa Członkowskie Unii odnotowują pewne opóźnienia w niektórych dziedzinach w porównaniu z prężnymi krajami trzecimi.
Celem reformy nie jest tylko osiąganie lepszych wyników niż miało to miejsce w przeszłości, lecz osiąganie lepszych wyników od tych osiąganych w innych regionach.
2.11 Tak więc Strategia Lizbońska utknęła w błędnym kole: niska stopa wzrostu utrudnia wdrażanie reform, a opóźnienia we wdrażaniu reform są przyczyną spowolnienia wzrostu i zatrudnienia.
Reformy przeprowadzone do tej pory dotyczyły głównie podażowej strony gospodarki.
Nie zostały one uwieńczone sukcesem, gdyż po drugiej stronie zabrakło odpowiedniego popytu.
2.12 Podczas szczytów wiosennych Państwa Członkowskie najwidoczniej wolą ponownie debatować na temat celów sformułowanych w Lizbonie – nawet jeśli oznacza to mnożenie istniejących zaleceń – niż zająć się rygorystyczną oceną reform realizowanych na bieżąco i konsekwencją w działaniu wyrażoną egzekwowaniem terminów realizacji nie wykonanych zadań.
Debatujący często nie są w stanie jasno wytłumaczyć w Brukseli działań podejmowanych w ich krajach ojczystych lub wyjaśnić, w jakich dziedzinach nie udało im się zrealizować postanowień uzgodnionych w Brukseli.
Mnożenie celów reformy, zobowiązań oraz krajów uczestniczących osiągnęło ten sam poziom, co niedociągnięcia pod względem współodpowiedzialności, wdrażania i koordynacji oraz odpowiadający im wpływ na gospodarkę i na liczbę miejsc pracy.
2.13 Istnieje zatem ryzyko zbyt słabego zaangażowania na rzecz realizacji koniecznych reform przy jednoczesnej wierze w powodzenie strategii.
Ta złudna lizbońska "bańka mydlana" pękłaby prawdopodobnie jeszcze przed 2010 r.
2.14 Postawiony w Lizbonie cel polegający na poprawie pozycji konkurencyjnej drogą ukierunkowanych reform połączony z zadaniem stałego trwałego wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym tworzeniu miejsc pracy i wzmocnieniu spójności społecznej jest nadal aktualny w Europie, która znajduje się obecnie pod tym względem na rozdrożu, gdyż:
- z jednej strony, jest ona wiodącym światowym eksporterem oraz największym na świecie rynkiem wewnętrznym (w kategoriach PKB) oraz posiada zdolność przeprowadzania dynamicznych projektów, co zostało wykazane poprzez wprowadzenie euro oraz rozszerzenie Unii;
- z drugiej strony, pozostaje ona w tyle pod względem wzrostu gospodarczego, jest osłabiana przez przenoszenie się przedsiębiorstw poza jej obszar oraz czuje się zdezorientowana i zagrożona obniżaniem się konkurencji na rynkach światowych.
2.15 Cel Lizbony jest o tyle wyważony, że łączy w odpowiedni i interaktywny sposób cele gospodarcze dotyczące konkurencyjności z wymogami socjalnymi (zatrudnienie, szkolenie zawodowe, spójność społeczna, warunki życia i pracy) oraz, jak to podkreślano na szczycie w Göteborgu, z wymogami ochrony środowiska naturalnego.
2.16 Sposoby realizacji Strategii Lizbońskiej są nadal aktualne, opierają się one o:
- wieloletni harmonogram, podzielony na wyraźne etapy aż do roku 2010, w którym ma być zakończony proces tworzenia jednolitego rynku;
- wspólną ocenę na corocznych szczytach wiosennych;
- otwartą metodę koordynacji z Państwami Członkowskimi w sprawie wspólnych celów, popieranie sprawdzonych praktyk mogących stanowić pożyteczne uzupełnienie metod wspólnotowych w dziedzinach leżących w gestii władz krajowych;
- podkreślanie głównej roli sektora prywatnego, partnerstw publiczno-prywatnych, zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego poprzez władze publiczne oraz dialog pomiędzy partnerami społecznymi.
2.17 Do chwili obecnej współpraca z wykorzystaniem metody otwartej koordynacji była domeną międzyrządową.
Brakowało jej demokratycznego wsparcia ze strony parlamentów krajowych.
W każdym Państwie Członkowskim należy rozpocząć poważną debatę parlamentarną nad Strategią Lizbońską.
2.18 W wielu Państwach Członkowskich występuje zauważalny brak tak przecież ważnego angażowania i wspierania podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
Ten poważny deficyt jest wielkim mankamentem wdrażania Strategii Lizbońskiej tłumaczącym w dużym stopniu wyrażane zastrzeżenia oraz występujące niedociągnięcia, czego konsekwencją są utrzymujące się trudności w zakresie porozumiewania się i partnerskiej współpracy.
2.18.1 Deficyty w zakresie porozumiewania się są ewidentne.
Ani Państwa Członkowskie, ani media nie komunikują się z opinią publiczną w kwestii Strategii Lizbońskiej, pomimo toczących się debat narodowych na temat zatrudnienia, szkolenia zawodowego, ochrony socjalnej, relokacji przedsiębiorstw oraz konkurencji technologicznej.
Większość obywateli Europy konfrontowanych ze sformułowanym w Lizbonie zadaniem zwiększania konkurencyjności nie potrafi zrozumieć ani jego celu, ani zakresu.
Wiele osób uważa, że przekształcenie Unii w "najbardziej konkurencyjną (...) gospodarkę świata" jest albo nierealne, albo wróży koniec europejskiego modelu społecznego, spowoduje bowiem obniżenie standardów do poziomu mniej rozwiniętych krajów tego regionu.
Reakcje te pokazują, że należy wyjaśnić to zadanie, uzmysławiając społeczeństwu fakt, że w celu wygrania zmagań ze światową konkurencją musimy po części wyeliminować nasze słabości, a po części zniwelować ich wpływ przez lepsze wykorzystywanie zasobów.
2.18.2 Wielu ludzi w Europie stwierdza obecnie, że mimo iż poddaje się wątpliwość różne osiągnięcia socjalne, to korzyści pod względem zatrudnienia oraz stabilnej ochrony socjalnej, które miałyby wynikać z ich ograniczenia, pozostają niejasne.
Społeczeństwo niepokoi szczególnie:
- rosnąca liczba firm przenoszących się do państw konkurencyjnych, charakteryzujących się niskimi kosztami produkcji;
- rosnąca presja na zatrudnienie oraz warunki pracy oraz utrata poczucia bezpieczeństwa swojego miejsca pracy;
- trudności związane z restrukturyzacją w regionach i sektorach, które są najbardziej dotknięte bezrobociem;
- osłabienie systemu ochrony socjalnej (bezrobocie, choroby, zabezpieczenie finansowe na starość).
2.18.3 Zbyt wielu obywateli Europy ma wrażenie, że nie mają nic do powiedzenia w sprawie reform, które przecież bezpośrednio ich dotyczą ze względu na niebezpieczeństwo utraty nabytych zabezpieczeń i korzyści socjalnych.
Ponadto raporty napływające z Komisji i z Państw Członkowskich zawierają, ogólnie rzecz ujmując, mało informacji o ustaleniach dotyczących konsultacji oraz angażowania społeczeństwa obywatelskiego lub o partnerstwie z różnymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego (o roli sektora prywatnego, partnerów społecznych, partnerstw publiczno-prywatnych, organizacji pozarządowych itp.), mimo że to właśnie do tych kwestii Strategia Lizbońska przywiązuje szczególnie duże znaczenie.
3.
Wzmacnianie konkurencyjności
3.1 Kładzenie nacisku na konkurencyjność uzmysławia potrzebę osiągnięcia długofalowej konkurencyjności w warunkach otwartej i globalnej gospodarki poprzez szersze stosowanie nowych technologii i skuteczniejszych metod szkolenia zawodowego, wysokie kwalifikacje pracowników oraz zwiększanie produktywności.
Koncepcja jakości (jakości towarów, usług, uregulowań prawnych, administracji, zatrudnienia, stosunków społecznych oraz środowiska naturalnego) jest głównym elementem tej strategii.
3.2 Optymalną metodą osiągnięcia tych celów byłoby stworzenie uczciwszych i skuteczniejszych międzynarodowych warunków ramowych dotyczących handlu i płac.
3.3 Oprócz nowych uregulowań na szczeblu międzynarodowym gospodarka europejska musi obecnie uprościć swoje wewnętrzne przepisy, i to zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym.
Rozwinięta biurokracja zniechęca do podejmowania inicjatyw, które są potrzebne dla konkurencyjności.
3.4 EKES, w odróżnieniu od Rady i Komisji, ocenia, że wyłącznie zasadnicza zmiana orientacji polityki gospodarczej, a w szczególności makroekonomicznej, pozwoliłaby wyeliminować przeszkody stojące przed trwałym i owocnym ożywieniem gospodarczym, niosącym za sobą dobrą koniunkturę w UE.
UE musi liczyć na własne siły, jeśli ma wprowadzić europejską politykę gospodarczą na drogę wzrostu i pełnego zatrudnienia.
Będzie to wymagało zrównoważonej polityki makroekonomicznej idącej w kierunku: celów Strategii Lizbońskiej, w szczególności pełnego zatrudnienia; wzmocnienia konkurencyjności; oraz rzeczywistego rozważenia zobowiązania co do trwałego rozwoju, zgodnie z wnioskami ze szczytu w Goeteborgu.
3.5 Celem polityki pieniężnej w każdym razie powinno być ustalenie równowagi pomiędzy stabilizacją cen, wzrostem ekonomicznym a zatrudnieniem.
Kierunki polityki gospodarczej zalecane przez Radę nie obejmują jednak jasnego nakazu skierowanego do EBC, aby ten podjął się odpowiedzialności za gospodarkę realną (wzrost gospodarczy i zatrudnienie).
Byłoby zasadne zmobilizowanie EBC do postawienia za cel stabilizacji "w szerokim sensie", idącego nie tylko w kierunku stabilizacji cen, ale także stabilności wzrostu, pełnego zatrudnienia i systemu spójności społecznej.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wielokrotnie zwracał się z wnioskiem, aby polityka pieniężna przyczyniała się do realizacji celów takich jak wzrost i pełne zatrudnienie (na przykład w uchwale Komitetu z dnia 19 września 2002 r. do Konwentu Europejskiego).
3.6 Należy zintensyfikować politykę wspierania nowych i działających już przedsiębiorstw; w tym celu należy między innymi doprowadzić do skrócenia czasu niezbędnego na rozpoczęcie działalności oraz obniżenia związanych z tym kosztów, ułatwiać dostęp do kapitału wysokiego ryzyka, zapewniać większą ilość programów szkoleniowych dla przedsiębiorców oraz gęstszą sieć usług wspierających małe przedsiębiorstwa.
3.7 Możliwość kształcenia się przez całe życie powinna być dostępna dla wszystkich obywateli, w każdym wieku, we wszystkich Państwach Członkowskich. Należałoby przy tym zachęcać społeczeństwo do korzystania z tej oferty.
3.8 Należy uwolnić potencjał jednolitego rynku.
Unia Europejska powinna w zasadzie czerpać obecnie korzyści z rynku, który jest większy niż w USA czy Chinach, lecz:
- zbyt wiele dyrektyw nie zostało jeszcze w pełni przetransponowanych do prawa krajowego;
- nie dokonano wystarczających postępów odnośnie gwarantowania standardów oraz wzajemnej uznawalności w zakresie świadczenia usług;
- nastąpiły opóźnienia w procesie liberalizacji rynków (nie wyłączając dziedzin sektora publicznego);
- pojawiły się trudności dotyczące uzgodnienia wspólnych i nadających się do zastosowania w praktyce europejskich praw własności intelektualnej;
- istnieją zakłócenia spowodowane przez różnice fiskalne.
3.9 Pomoc wspólnotowa powinna być w przyszłości uwarunkowana wykazaniem odpowiednich postępów w tych Krajach Członkowskich, gdzie niedobory "strukturalne" hamują transpozycję.
3.10 Handel i obrót płatności powinien zostać ułatwiony poprzez wzmocnienie współpracy administracyjnej pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi w takich dziedzinach, jak procedury celne, zlecenia publiczne oraz ponadnarodowe usługi publiczne.
3.11 Ponadto Państwa Członkowskie mają opóźnienia w następujących sektorach:
- koordynacja i modernizacja infrastruktury transportowej, co utrudnia realizację projektów sieci transeuropejskich;
- dostęp do kapitału wysokiego ryzyka dla MŚP;
- deficyty budżetowe w niektórych krajach;
- wydatki na badania, które ogólnie rzecz biorąc uległy raczej zmniejszeniu niż zwiększeniu w odniesieniu do PKB (1,9 % PKB w stosunku do 2,6 % w USA) i które utknęły na poziomie o wiele niższym niż docelowe 3 %;
- wysoki odsetek osób przechodzących na wcześniejszą emeryturę wbrew zobowiązaniom podjętym w roku 2002 w Barcelonie;
- system edukacyjny, który nadal nie uwzględnia realiów gospodarczych i przyszłych perspektyw zatrudnienia.
3.12 Ze swej strony przedsiębiorstwa europejskie wykazują opóźnienia w następujących dziedzinach:
- badania i rozwój: w 2002 r. sektor prywatny w Stanach Zjednoczonych przeznaczył na badania o 100 miliardów euro niż ten sam sektor w Europie. Lizbońska Rada Europejska ustaliła jako cel przeznaczanie 3 % PKB na badania i rozwój, z czego 2/3 muszą pochodzić z sektora prywatnego. Obecnie wnosi on tylko 56 %.
- Kształcenie ustawiczne: od zainicjowania Strategii Lizbońskiej stopa udziału dorosłych w ustawicznej edukacji i kształceniu zawodowym wzrosła tylko o 0,5 punktu procentowego, dając w sumie 8,5 %.
Ta zmiana wróży niepowodzenie w osiągnięciu ustalonego w Lizbonie celu 12,5 % do roku 2010.
4.
Uwzględnienie wymiaru społecznego
4.1 Potrzebna jest wyraźna strategia w celu wspierania konkurencyjności oraz utrzymania spójności społecznej, co mogłoby stanowić nowy układ dla polityki społecznej.
Tego rodzaju ramy strategiczne powinny powstać we współpracy między partnerami społecznymi, Komisją i rządami Państw Członkowskich.
Wymiar społeczny Strategii Lizbońskiej powinien być w pełni pojmowany jako kluczowy czynnik pomagający w osiągnięciu dobrobytu, produktywności oraz integracji społecznej, w związku z czym należy go uaktualniać w nadchodzących pięciu latach Strategii Lizbońskiej.
4.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa rządy Państw Członkowskich do zdania relacji z postępów w odniesieniu do środków niezbędnych do powodzenia Lizbony w celu wspierania pożądanego rozwoju gospodarczego.
Jest to wysoce wskazane w celu wypracowania Nowego Układu dla Społeczeństwa Europejskiego.
Należy zwrócić specjalną uwagę na cztery obszary.
Są to:
- więcej lepszych i stabilniejszych miejsc pracy!
- osoby starsze a aktywność zawodowa;
- bardziej aktywna polityka integracji społecznej;
- opieka zdrowotna i związek pomiędzy zdrowiem a środowiskiem naturalnym.
4.3 Potrzebny jest także wspólny wysiłek ze strony partnerów społecznych, organizacji pozarządowych oraz rządowych w celu rozwoju koncepcji i form finansowania dokształcania zawodowego na znacznie wyższym poziomie niż ma to miejsce obecnie oraz dla wiele większej niż dotychczas grupy osób poszukujących pracy, szczególnie w sektorach, gdzie istotne są bardziej zaawansowane umiejętności oparte na wiedzy fachowej.
4.4 Partnerzy społeczni muszą podejmować wspólne wysiłki w celu polepszenia środowiska pracy i organizacji pracy, aby powiązać ze sobą wzrost produktywności ze wzrostem wartości dodanej na pracownika.
W celu złagodzenia niektórych problemów związanych ze starzeniem się siły roboczej (oraz ze zmniejszającą się liczbą młodych ludzi wkraczających na rynek pracy) tego typu problemy demograficzne powinny być podejmowane przez rządy, przedsiębiorstwa i związki zawodowe.
4.5 Ponieważ niektóre aspekty reform dotyczą osób negatywnie dotkniętych procesem przemian, potrzebne są wytyczne do ustanowienia bardziej aktywnej polityki integracji społecznej.
4.6 Nadal ważne są (abstrahując od niewielkich zmian) ogólne cele polityki społecznej sformułowane w ramach Strategii Lizbońskiej.
Z drugiej strony, w ciągu ostatnich czterech lat znacznie zmienił się charakter i wymiar wyzwań globalnych.
Pojawienie się szybko rozwijających się gospodarek Chin i Indii ma bezpośredni wpływ na Strategię Lizbońską: coraz więcej produktów i zaawansowanych technicznie usług jest oferowanych na rynku po bardzo atrakcyjnych cenach.
Utrzymujący się wysoki wzrost produkcji w Stanach Zjednoczonych oznacza, że Strategia Lizbońska musi niejako nadążać za szybko poruszającymi się celami.
Dane statystyczne wskazują na to, że przewaga, jaką notowała Europa nad USA w latach dziewięćdziesiątych w dziedzinie przyrostu wydajności (na godzinę), jest już przeszłością.
4.7 Ważnym czynnikiem jest rozszerzenie Unii Europejskiej.
Nowe Państwa Członkowskie oznaczają niezwykle istotny wzrost rynku wewnętrznego, siły nabywczej oraz wykwalifikowanych zasobów ludzkich.
Państwa Członkowskie to jednak równocześnie nowe wyzwania dla integracji społecznej.
Pracobiorcy w tych państwach muszę mieć szerszy dostęp do edukacji i szkolenia zawodowego w dziedzinie zaawansowanych technologii, tak, jak jest to w przypadku piętnastki dotychczasowych Państw Członkowskich.
4.8 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) rozważył korzyści ewentualnego ustanowienia Karty Zrównoważonego Rozwoju Społecznego obejmującej wszystkie wyżej wymienione dziedziny polityki społecznej i odpowiednie podstawowe prawa obywateli.
EKES proponuje na bazie tych rozważań, aby Karta Zrównoważonego Rozwoju Społecznego została włączona do programu pracy na polu polityki społecznej.
Karcie musiałby towarzyszyć program działania UE zmierzający do koordynowania różnorodnych posunięć i wspierający Państwa Członkowskie w definiowaniu obszarów priorytetowych.
5.
Zrównoważony rozwój
5.1 Strategia UE dla zrównoważonego rozwoju jest obecnie uaktualniana, decyzja w sprawie wyników tego procesu spodziewana jest na posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2005 roku.
Strategia dla zrównoważonego rozwoju obejmuje wzajemnie się uzupełniające działania na polu gospodarczym, społecznym i ekologicznym.
5.1.1 Strategia Lizbońska w wyniku posiedzenia Rady Europejskiej na wiosnę 2002 roku obejmuje równoległe działania na polu gospodarczym, społecznym i ekologicznym.
Aspekt ochrony środowiska naturalnego został dodany decyzją Rady Europejskiej w Göteborgu.
5.2 Błędem byłoby pojmowanie Strategii Lizbońskiej oraz zasad leżących u podstaw strategii zrównoważonego rozwoju jako celów ze sobą konkurujących.
Strategia Lizbońska ma wyraźne określone ramy czasowe sięgające do roku 2010.
Strategia zrównoważonego rozwoju ma nieograniczone ramy czasowe i zajmuje się sprawami dotyczącymi relacji międzypokoleniowych.
5.3 Mając na uwadze fakt, że Rada Europejska zamierza w marcu 2005 r. poddać analizie obydwie strategie, należy uzmysłowić sobie trzy następujące kwestie:
- Strategia Lizbońska, termin realizacji której upływa już za pięć lat, musi zacząć zajmować się sprawami, których ramy wykraczają poza rok 2010.
W aspekcie takich spraw i działań konieczne jest dokonanie ocen według kryteriów stosowanych w strategii zrównoważonego rozwoju.
Poprzez takie podejście Strategia Lizbońska pozwoliłaby na rozpoczęcie konkretnej realizacji projektów, które jednocześnie mogłyby być charakteryzowane jako działania w ramach strategii zrównoważonego rozwoju.
- Jest rzeczą ważną, by zrewidowana strategia zrównoważonego rozwoju przy określaniu długoterminowych celów i działań brała pod uwagę także intencje przyświecające Strategii Lizbońskiej, koordynując w razie potrzeby odpowiednie działania i programy.
- Strategia Lizbońska charakteryzuje się być może mnogością celów i działań; w przypadku strategii zrównoważonego rozwoju zakres celów i działań będzie siłą rzeczy jeszcze szerszy.
Będą one jednak następować krok po kroku.
W obydwu przypadkach ważne jest to, żeby decydującą rolę odgrywały szczeble narodowe i lokalne.
Żadna z tych dwóch strategii nie może funkcjonować głównie na zasadzie narzucania z góry. Obie strategie muszą opierać się na działaniu oddolnym.
6.
Partnerstwa
6.1 Ambitne propozycje dotyczące bardziej dynamicznego wdrażania procesu lizbońskiego odnoszą się do różnych tematów.
Wprawdzie żaden obszar polityki ani żaden plan działania nie odgrywa naczelnej roli, lecz jednak jedno zagadnienie wysuwa się na pierwszy plan.
Skuteczne wdrażanie Strategii Lizbońskiej wymaga ogólnowspólnotowej akceptacji i współdziałania wielu osób, rządów, agencji, organizacji oraz instytucji europejskich.
6.2 Z pozytywnego punktu widzenia ta nowa dynamika działania zależy od wielopoziomowego "partnerstwa na rzecz zmian".
Taka koncepcja partnerstwa odzwierciedlałaby fakt, że cele Lizbony ani nie są narzucane z góry, ani nie są zbyt odległe od spraw mających wpływ na codzienne życie obywateli.
6.3 Komitet podkreśla, że zasadniczą słabością wdrażania Strategii Lizbońskiej jest zbyt słabe zaangażowanie podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, pomimo sugestii wyrażonych w tym zakresie w treści Strategii.
Ten słaby punkt może mieć fatalne konsekwencje dla powodzenia strategii.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości fakt, że dnia 24 marca 2004 r. Rada Europejska poparła rozwiązanie tego problemu w formie partnerstw dla reformy.
Komitet wyraził gotowość wniesienia wkładu w tym zakresie w postaci planu działania:
6.4 Komitet zamierza współdziałać z radami gospodarczo-społecznymi Państw Członkowskich oraz wszystkimi partnerami z grup społeczno-zawodowych, którzy pragną współpracować w dziedzinie utworzenia sieci inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego mającej celu wspieranie reform.
6.5 Będzie to sieć interaktywna i zdecentralizowana, która skupi razem strony internetowe uczestników umożliwiając:
- przygotowywanie społeczno-zawodowych inicjatyw - zarówno bieżących, jak i planowanych - które pomogłyby nadać rozpęd reformom Strategii Lizbońskiej na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym;
- przedstawianie sprawdzonych praktyk w tych dziedzinach, łącznie z kwestiami transgranicznymi;
- dzielenie się przydatnymi doświadczeniami i wynikami analiz między podmiotami społeczeństwa obywatelskiego;
- organizowanie forów konsultacyjnych i debat o reformach.
6.6 W celu wspierania tych inicjatyw należy zdefiniować określone wzorce postępowania, które byłyby stosowane przez partnerów współpracujących w ramach takiej sieci.
6.7 W okresie poprzedzającym szczyty wiosenne należy organizować doroczne konferencje z uczestnictwem partnerów sieci w celu sporządzenia bilansu aktualnych inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego.
6.8 Komitet zamierza pełnić rolę europejskiego forum dialogu o "partnerstwie na rzecz reform" wykorzystujące doświadczenia krajowe i europejskie.
6.9 Dzięki takiemu kanałowi komunikacyjnemu z organami reprezentacji narodowej będzie można przedstawić sprawdzone doświadczenia, co pozwoli na bardziej efektywny wkład EKES w doroczną analizę strategii w ramach wiosennych spotkań Rady.
7.
Warunki skutecznego wdrażania Strategii Lizbońskiej
7.1 Podkreślając potrzebę uzgodnienia reform lizbońskich z europejskim społeczeństwem obywatelskim, Komitet uważa, że nowe przemyślenia niezbędne do skutecznego wdrożenia Strategii Lizbońskiej muszą spełnić cztery wymogi:
7.2 Przede wszystkim wdrażania Strategii Lizbońskiej nie wolno odkładać na jutro.
Konkurencja na arenie międzynarodowej przybiera na sile z dnia na dzień.
W wyniku tego przedsiębiorstwa dokonują relokacji swoich siedzib, co odbija się na coraz większej liczbie regionów i branż, które muszą konkurować z tzw. wschodzącymi rynkami, charakteryzującymi się z jednej strony tanią siłą roboczą i niskimi kosztami produkcji, wykorzystującymi jednak z drugiej strony najnowocześniejsze i najbardziej nowatorskie technologie.
Skuteczne, długoterminowe posunięcia pozwalające na przywrócenie konkurencyjności Europy jako miejsca lokalizacji przemysłowej nie mogą się opóźniać.
7.3 Strategia lizbońska jest koncepcją strategiczną.
W tym sensie jest ona porównywalna z poprzednimi koncepcjami strategicznymi, które zdecydowanie przyspieszyły integrację.
W takich przypadkach Komisja i Państwa Członkowskie ściśle współpracują w celu ustalenia planu złożonego z kilku ściśle określonych etapów z wiążącą datą końcową.
Pod koniec lat sześćdziesiątych dotyczyło to unii celnej, realizacja której była zapisana w Traktacie.
Sukces strategii "Europa '92" to także wynik podobnego planowania.
Kolejnym przykładem jest powodzenie unii walutowej.
W wymienionych przypadkach albo udało się zastosować z powodzeniem metodę wspólnotową – tak jak stało się to w przypadku unii celnej i projektu "Europa 92" – albo też konstruktywna współpraca państw członkowskich zaowocowała osiągnięciem przez nie pilnego celu, jakim był udział w UGW.
Problem polega na tym, że nie obecnie zachodzi żadna z tych dwóch sytuacji.
Zadowalający postęp zależy obecnie wyłącznie od woli politycznej.
7.4 Po drugie, Strategia Lizbońska nie jest w stanie odnieść sukcesu bez uregulowań międzynarodowych.
Europejscy pracodawcy i pracobiorcy nie chcą zmagać się z nieograniczoną konkurencją i niekontrolowaną spiralą obniżania kosztów nie uwzględniającą kwestii zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony środowiska oraz wyważonego i trwałego rozwoju.
Tak więc, reformy lizbońskie mogą się zakończyć powodzeniem tylko wtedy, gdy Unia będzie wywierać odpowiednie naciski w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO), Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO), MOP oraz innych organizacji międzynarodowych w celu ustalenia warunków ramowych globalizacji opartych na bardziej sprawiedliwych i skutecznych zasadach.
Dlatego podstawowe znaczenie ma ustanowienie uznawanej na arenie międzynarodowej ramy odniesień dla konkurencyjności, ustalenie minimalnych wymogów dotyczących konkurencji, bezpieczeństwa, norm jakościowych, praw socjalnych, ochrony dzieci, ochrony środowiska naturalnego oraz własności intelektualnej.
Bez tego rodzaju minimalnych gwarancji nie ma co liczyć na wsparcie europejskiej opinii publicznej.
7.5 Po trzecie, wdrażanie Strategii Lizbońskiej nie może kolidować z modelem społecznym UE, w końcu chodzi o to, aby wyleczyć pacjenta, a nie wpędzić go do grobu.
7.5.1 Niezwykle ważne jest poza tym rozwianie obaw związanych ze skalą i społecznymi kosztami reform.
Należy uzmysłowić obywatelom, że te reformy są nieodzowne dla stabilności europejskiego modelu rozwoju będącego częścią składową otwartej gospodarki.
Kluczowym celem Strategii Lizbońskiej musi być zapewnienie długotrwałego funkcjonowania przyjętego przez obywateli unijnych europejskiego modelu społecznego, tak jak jest to ujęte w Karcie Praw Podstawowych oraz równoczesne dostosowanie tego modelu do wymogów konkurencyjności.
7.5.2 Strategia Lizbońska musi także zająć się szeroko pojętymi problemami środowiska naturalnego.
Zobowiązania podjęte w Göteborgu w roku 2001 jasno potwierdzają i podkreślają wyrażony w Lizbonie zamiar pogodzenia wymogów gospodarki konkurencyjnej z należytą jakością życia.
7.6 Po czwarte, oczywiste jest, że powodzenie Strategii Lizbońskiej jest uwarunkowane silniejszymi partnerstwami europejskimi, krajowymi i regionalnymi, zarówno między państwami, jak i reprezentantami grup interesów społeczno-zawodowych oraz partnerami społecznymi.
W pierwszych latach wdrażania Strategii Lizbońskiej zbyt wiele państw nie potrafiło włączyć w pełni partnerów społecznych w kształtowanie i wdrażanie reform, rzadko się z nimi konsultując i wymieniając ich jedynie na marginesie rocznych sprawozdań o postępach.
W ciągu pięciu lat, które pozostały do realizacji celów lizbońskich, nie wolno powtórzyć tego rodzaju błędów.
Nie uda się osiągnąć założonego celu bez społeczeństwa obywatelskiego, które jest poinformowane, świadome niebezpieczeństw, zaangażowane w działanie i autentycznie zmobilizowane.
8.
Osiem priorytetowych propozycji EKES w celu skuteczniejszego wdrażania Strategii Lizbońskiej
Na podstawie analiz oraz przeprowadzonych w szerokim zakresie konsultacji EKES pragnie przedłożyć w odpowiedzi na wniosek Rady Europejskiej następujących 8 propozycji:
8.1 Państwa Członkowskie muszą się bardziej utożsamiać ze Strategią
8.1.1 Rządy państw członkowskich muszą przejąć bardziej wyraźną i aktywną odpowiedzialność za wdrażanie programu roboczego Strategii Lizbońskiej.
Jest rzeczą ważną, by strategia "weszła w krew" państwom członkowskim, i ich rządom i parlamentom krajowym.
Państwa Członkowskie powinny dostarczyć precyzyjnych planów z harmonogramem proponowanych działań w celu osiągnięcia celów Lizbony uzgodnionych na kolejnych po szczycie w Lizbonie spotkaniach na szczycie.
8.1.2 Strategia Lizbońska musi być pojmowana jako coś, czym naprawdę jest, czyli jako bardzo ambitny program tworzenia społeczeństwa europejskiego opartego na dobrobycie gospodarczym i społecznym, konkurencyjności, integracji społecznej i wysokiej świadomości ekologicznej.
Mając to na uwadze, potrzebny jest aktywniejszy dialog z partnerami społecznymi i ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
Dotychczas Strategia Lizbońska postrzegana była bowiem zbyt mocno jako program o charakterze stricte gospodarczym.
8.1.3 Otwarta metoda koordynacji powinna być bardziej dynamiczna. Coroczne analizy porównawcze muszą być bardziej szczegółowe, a Państwa Członkowskie powinny wykazywać w bardziej jednoznaczny sposób, czy istnieją jakieś strukturalne, względnie inne przeszkody na drodze do osiągania wspólnie uzgodnionych celów.
8.2 Działania na rzecz wzrostu i spójności
8.2.1 Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu musi się przekształcić w instrument wzrostu i poprawy produktywności, koncentrujący się raczej na stabilizacji w kompletnych cyklach makroekonomicznych niż w poszczególnych latach.
W celu pobudzenia popytu konieczny jest wolny od napięć kompleks instrumentów makroekonomicznych.
8.2.2 Europejski Bank Centralny (EBC) powinien przykładać większą wagę do szerszych konsekwencji gospodarczych swoich decyzji oraz - w ramach pola manewru określonego obowiązkiem ograniczania inflacji - wspierać działania na rzecz realizacji celów Lizbony.
8.2.3 Uzgadniając politykę gospodarczą pomiędzy Państwami Członkowskimi i wewnątrz nich, rządy powinny stawiać sobie cele wydajności i monitorować kluczowe wskaźniki pozwalające na wykazywanie ich wyników.
8.2.4 Działania w zakresie polityki spójności muszą być prowadzone tak, aby aktywnie wzmacniać optymalizację konkurencyjności, bo to z kolei pomoże ograniczyć różnice w skali dochodów występujące wewnątrz Wspólnoty.
W aspekcie polityki spójności należałoby poza tym określić rodzaj dopuszczalnych praktyk pomocy państwowej.
8.3 Skuteczniejsza realizacja rynku wewnętrznego
8.3.1 Szczególną uwagę należy poświęcić programowi wdrażania rynku wewnętrznego obejmującego po rozszerzeniu 25 Państw Członkowskich.
Komisja Europejska powinna dołączać do corocznych ocen Strategii Lizbońskiej szczegółowy raport na temat nie rozwiązanych jeszcze kwestii związanych wdrażaniem zasad rynku wewnętrznego.
8.3.2 Należy natychmiast zająć się następującymi opóźnieniami w zakresie realizacji rynku wewnętrznego: rozporządzeniem w sprawie zniesienia podwójnego opodatkowania w obrębie rynku wewnętrznego; szybko dostępnym, prostym, efektywnym i rozsądnym pod względem kosztów patentem wspólnotowym; ponownymi działaniami w celu ukończenia prawdziwego i zrównoważonego rynku wewnętrznego w zakresie usług.
8.4 Promowanie innowacji i jakości
8.4.1 EBI i EFI powinny zintensyfikować działania dotyczące definiowania, ustalania priorytetów i organizacji projektów i programów inwestycyjnych, zarówno przez podmioty publiczne, jak i prywatne, we współpracy z Komisją i Państwami Członkowskimi.
EFI powinien w dalszym ciągu zajmować się celem wysokiego wzrostu i innowacji w MŚP poprzez operacje związane z kapitałem wysokiego ryzyka i uprawnienia MŚP oraz poprzez aktywniejsze promowanie możliwości finansowania przez EBI.
8.4.2 Koncepcja jakości (jakości towarów, usług, uregulowań, administracji, zatrudnienia, stosunków społecznych oraz środowiska naturalnego) ma zasadnicze znaczenie dla wdrażania Strategii i powinna być integralnym elementem corocznej oceny postępów dokonanych na poziomie krajowym i unijnym.
8.5 Reforma polityki socjalnej
8.5.1 Potrzebne jest zrozumienie faktu, że polityka socjalna warunkuje konkurencyjność oraz produktywność i vice versa.
Należy na nowo sformułować agendę polityki socjalnej dla rozszerzonej Unii Europejskiej.
Powinna ona przyjąć formę Karty Zrównoważonego Rozwoju Socjalnego obejmującej kluczowe obszary polityki socjalnej oraz podstawowe prawa obywateli.
8.5.2 Cztery obszary polityki socjalnej odgrywają w ramach wspierania konkurencyjności szczególnie ważną rolę - są to: polityka zatrudnienia, udział osób starszych w aktywności zawodowej, bardziej aktywna polityka integracji społecznej oraz opieka zdrowotna uwzględniająca powiązania pomiędzy zdrowiem, ochroną socjalną a środowiskiem naturalnym.
Istnieje potrzeba nowych inicjatyw we wszystkich tych dziedzinach, połączonych ze ścisłą konsultacją pomiędzy UE, rządami krajowymi oraz partnerami społecznymi.
8.5.3 Budowanie społeczeństwa opartego na intensywnej wiedzy wymaga znacznych nakładów na edukację podstawową, na doszkalanie oraz na szkolenie zawodowe.
Kształcenie ustawiczne we wszystkich okresach życia jest co prawda spotykane we wszystkich Państwach Członkowskich, koncepcję tę należy jednak dalej rozwijać, nie zapominając przy tym o kształceniu się przez całe życie również na bardziej zaawansowanych poziomach.
Komisja Europejska powinna - w konsultacji z partnerami społecznymi - zbadać możliwości uchwalenia ogólnoeuropejskiej karty kształcenia ustawicznego, uwzględniając przy tym alternatywne opcje finansowe.
8.5.4 W myśl postanowień szczytów Rady Europejskiej w Tampere i w Salonikach Unia Europejska musi opracować bardziej aktywną wspólną politykę imigracyjną. .
W następnych latach w Europie przyrost imigracji pozostanie kluczowym zagadnieniem ze względów demograficznych, gospodarczych i socjalnych.
Do realizacji Strategii Lizbońskiej w Europie konieczne są: przejrzyste przepisy prawne dotyczące przyjmowania legalnych imigrantów, polityka imigracyjna odpowiednio zharmonizowana z polityką zatrudnienia oraz nowa polityka dotycząca integracji i zwalczania dyskryminacji.
8.6 Promowanie partnerstw prywatno-publicznych dotyczących badań
8.6.1 Zarówno badania podstawowe, jak i stosowane stanowią główny filar społeczeństwa opartego w dużym stopniu na wiedzy.
Przedsiębiorstwa w UE pozostają w tyle, zamiast osiągać założone cele zwiększenia wydatków na badania.
To samo dotyczy rządów.
Ewentualnym źródłem pozyskiwania dodatkowych środków na ten cel mogą być partnerstwa publiczno-prywatne ukierunkowane na badania.
Europa potrzebuje aktywnej polityki mającej na celu zachęcenie do przyjazdu zagranicznych naukowców i nakłonienie powrotu badaczy europejskich pracujących na innych kontynentach.
8.6.2 Komisja Europejska powinna przedstawić plan zwiększenia inwestycji na badania, lepszego koordynowania programów krajowych i unijnych oraz plan utworzenia Europejskiej Rady Badawczej.
8.6.3 Transfer wiedzy między sektorem badawczym a zastosowaniami przemysłowymi jest w Unii Europejskiej w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi mało skuteczny i powolny.
Komisja Europejska powinna przedstawić konkretny plan działań wspierających transfer wiedzy do zastosowań przemysłowych.
8.6.4 Szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa potrzebują dostępu do badań naukowych oraz wsparcia przy wprowadzaniu zaawansowanych rozwiązań technologicznych.
EBI powinien, wraz z Komisją Europejską, opracować sposoby i środki dalszego wspierania tego rodzaju transferu wiedzy.
8.7 Aktywniejsza ochrona środowiska
8.7.1 Strategia Lizbońska opiera się również na trzecim filarze odnoszącym się do środowiska naturalnego.
Dlatego należy bardziej aktywnie wspierać rozwój technologii przyjaznych dla środowiska.
Sektor publiczny powinien we współpracy z sektorem prywatnym rozszerzać wspólne działania w zakresie zaopatrywania w energię oraz w dziedzinie komunikacji.
Długofalowo dzięki sektorowi środowiska naturalnego będzie można osiągnąć znaczne efekty synergii.
8.7.2 Zrównoważony rozwój jest siłą rzeczy integralną częścią Strategii Lizbońskiej na następne pięć lat; kwestia zrównoważonego rozwoju będzie jednak odgrywać długofalową rolę również po formalnym upływie okresu obowiązywania Strategii Lizbońskiej.
Zrewidowana strategia zrównoważonego rozwoju powinna obejmować konkretne posunięcia dopasowane do drugiej części Strategii Lizbońskiej.
8.8 Zabieganie o wsparcie obywateli
8.8.1 Strategię Lizbońską należy ponownie oddać w ręce obywateli Europy!
Zorganizowane społeczeństwo obywatelskie oraz partnerzy społeczni muszą odgrywać wyraźniejszą i większą rolę we wdrażaniu Strategii Lizbońskiej.
EKES wyraża swoje pełne poparcie dla oświadczeń wydanych w tym kontekście przez Radę Europejską.
8.8.2 Jeśli Unia chce, by cele Lizbony były realnie osiągalne, to musi ona przedłożyć spójną, dynamiczną i postępową koncepcję dotyczącą zarówno jej zadań, jak i dynamiki instytucjonalnej.
Cele te najlepiej chyba odzwierciedla nowy Europejski Traktat Konstytucyjny, który musi być przekonująco wyjaśniony, przyjęty przez Państwa Członkowskie i który musi uzyskać poparcie obywateli Europy.
8.8.3 EKES zaleca więc zastosowanie do tej "nowej wersji" Strategii Lizbońskiej metody zastosowanej w strategii "Europa '92".
Jeśliby się oprzeć na istniejącej praktyce, to będzie to oznaczać, że raporty o kierunkach polityki gospodarczej, wewnętrznym rynku, zatrudnieniu i strategii lizbońskiej zostaną zsyntetyzowane w ramach jednego planu strategicznego zawierającego szczegółowe etapy i harmonogram działań oraz że plan ten jasno określi, w ramach jakiego procesu decyzyjnego jakie jest oczekiwane działanie, z czyjej strony (Komisja, Rada, Państwa Członkowskie) i w którym momencie.
8.8.4 Na szczeblu narodowym bardzo ważną rolę odegrać mogą gospodarcze i społeczne organy doradcze wspólnie z partnerami społecznymi oraz różnorodnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Wdrażanie Strategii Lizbońskiej może nadać tym organom doradczym szczególną rolę.
8.8.5 Na szczeblu unijnym EKES gotowy jest do przejęcia aktywnej odpowiedzialności za wspieranie wdrażania oraz nadzorowanie wdrażania Strategii Lizbońskiej - w ścisłej współpracy z partnerami społecznymi oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na poziomie europejskim.
8.8.6 Konieczne jest informowanie obywateli Europy na temat Strategii Lizbońskiej!
W ramach akcji informacyjnej należy podkreślać, że głównym celem strategii jest zbudowanie Europy opartej na dobrobycie gospodarczym i społecznym, cechującej się wysoką konkurencyjnością i dbającej o kwestie związane ze środowiskiem naturalnym.
Wdrażanie Strategii ma szanse na sukces tylko przy aktywnym udziale obywateli.
EKES zamierza aktywnie włączyć się do tej akcji informacyjnej.
8.8.7 Wdrażanie Strategii Lizbońskiej wymaga jasnej i spójnej polityki zarówno na poziomie unijnym, jak i narodowym.
Trzy filary Strategii zapewniają niepowtarzalną szansę uzyskania gospodarczych, społecznych i ekologicznych efektów synergii.
Reaktywując proces lizboński należy wspólnie prowadzić spójną politykę uwzględniającą jego trzy główne filary.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich
(2005/C 120/17)
W dniu 20 lutego 2004 r., Romano PRODI, Przewodniczący Komisji Europejskiej, zwrócił się w imieniu Komisji do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opinię rozpoznawczą w sprawie wyzwanie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, odpowiedzialna za przygotowywanie prac Komitetu na ten temat, przygotowała swoją opinię dnia 20 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Bruno VEVER, a współsprawozdawcą Susanna FLORIO.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października (posiedzenie z dnia 27 października 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął niniejszą opinię stosunkiem głosów 105 do 3, przy 2 głosach wstrzymujących się.
1.
Streszczenie
1.1 Europa stoi przed rosnącymi wyzwaniami swojej konkurencyjności i znalazła się pod presją swoich wielkich uprzemysłowionych partnerów i wschodzących gospodarek, o niskich kosztach produkcji.
Sytuacji tej towarzyszy porównywalny deficyt wzrostu gospodarczego, oraz opóźnione inwestycje w kształcenie, badania naukowe i nowe technologie, przy coraz częstszym przenoszeniu przedsiębiorstw europejskich w obliczu większej konkurencji międzynarodowej.
1.2 Jednak Europie, przy jej modelu społecznym przywiązującym dużą wagę do stosunków społecznych, nie brakuje atutów konkurencyjności w przypadku jej przedsiębiorstw:
- jej handel międzynarodowy świadczy o jej silnym zaangażowaniu w globalizację;
- jej rozszerzony rynek wewnętrzny jest obecnie największym rynkiem światowym;
- jej unia walutowa, pomimo istniejących ograniczeń, stanowi osiągnięcie, nie mające nigdzie swojego odpowiednika;
- jej obecny program lizboński zawiera reformy gospodarcze, społeczne i ekologiczne, które mają w szczególności na celu trwałe odbudowanie jej konkurencyjności.
1.3 Podczas gdy pewne atuty są bardziej procesami w toku niż nieodwracalnymi osiągnięciami, Europa ma również słabe strony, mające negatywny wpływ na jej przedsiębiorstwa i przyczyniające się do słabych wyników w zakresie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a mianowicie:
- otoczenie prawne i administracyjne w Europie nie wspiera w wystarczającym stopniu przedsiębiorczości;
- na jednolitym rynku, którego budowa nie została jeszcze ukończona, występuje zbyt wiele przeszkód;
- mimo istniejącej unii walutowej nie doszło jeszcze do rzeczywistej unii gospodarczej;
- następują również opóźnienia w realizacji lizbońskiej strategii dotyczącej konkurencyjności.
1.4 W celu odbudowania konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich Komitet podkreśla cztery nierozłącznie ze sobą powiązane wymogi:
1.4.1 Pierwszy priorytet to odbudowa zaufania u uczestników życia gospodarczego poprzez:
- bardziej przejrzystą wizję projektu europejskiego w jego ogólnym otoczeniu;
- uproszczenie przepisów, na szczeblu europejskim i krajowym, dających więcej przestrzeni do samoregulacji i współregulacji społeczno-zawodowych;
- działania ułatwiające tworzenie i rozwój przedsiębiorstw — kapitał obciążony ryzykiem, szkolenia dla przedsiębiorców, usługi wspierające małe i średnie przedsiębiorstwa;
- większe wsparcie dla innowacyjnych inicjatyw europejskich przedsiębiorstw i aktywnego udziału innych uczestników społeczno-gospodarczych;
- więcej programów szkolenia, zdobywania kwalifikacji i zmiany profilu zawodowego pracowników, w szczególności najstarszych.
1.4.2 Innym priorytetem jest zapewnienie sfinalizowania zasadniczych postanowień jednolitego rynku, co nie powinno wykroczyć poza termin ustalony w Lizbonie na 2010 r. — chociaż niezbędne będą dalsze procesy dostosowawcze.
Zakłada to:
- większy rygor transpozycji dyrektyw UE, rządy bardziej świadome swojej odpowiedzialności w tej dziedzinie.
Pomoc UE dla Państw mających opóźnienia, która może w razie potrzeby zostać przekierowana na nadrobienie ich opóźnień w transpozycji;
- decyzje, zbyt długo oczekiwane przez przedsiębiorstwa, w celu zniesienia podwójnego opodatkowania, uproszczenia europejskiego systemu VAT, opracowanie uproszczonego statutu spółki europejskiej, otwartej dla małych i średnich przedsiębiorstw, rozwiązanie kwestii patentu europejskiego;
- pewniejsze i bardziej elastyczne funkcjonowanie wymiany handlowej poprzez intensywniejszą współpracę administracyjną, wspólnotowe kontrole jednolitego rynku, połączone urzędy celne na granicach zewnętrznych UE, większą skuteczność i wzajemną współpracę służb publicznych, mogące w pewnych przypadkach uzasadniać rozważenie rozwoju usług w interesie ogólnym w skali europejskiej.
1.4.3 Konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich oznacza również, uzgodnione na 2010 r., rozwijanie dynamicznej unii gospodarczej wokół euro, zdolnej do stymulowania wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, dzięki odpowiedniej polityce monetarnej. Niezbędne do tego jest:
- stopniowe rozszerzanie, ale bez nieuzasadnionych opóźnień, unii walutowej z nowymi Państwami Członkowskimi;
- wspólnotowa ocena a priori, a nie a posteriori, projektów ustaw o finansach Państw;
- zbliżanie systemów podatkowych na warunkach zgodnych z gospodarką otwartą na wymianę handlową oraz atrakcyjnych dla inwestorów, w razie potrzeby poprzez zacieśnioną współpracę;
- działania wspierające bezpośrednio działalność ekonomiczną i wzrost gospodarczy w Europie: rozwijanie partnerstwa publiczno-prywatnego w celu finansowania nowej infrastruktury transeuropejskiej na szczeblu rozszerzonej Unii, określenie europejskiego stanowiska wobec przemysłu przyczyniającego się do realizacji inwestycji w nowe technologie, badania naukowe i kształcenie, oraz ukierunkowanie polityki konkurencji i polityki handlowej, mobilizowanie europejskich środków technologicznych w wielkie projekty we wspólnym interesie strategicznym, w tym w dziedzinie bezpieczeństwa;
- większy budżet wspólnotowy, odpowiadający priorytetom tej wspólnej polityki gospodarczej.
1.4.4 Realizacja reform strukturalnych Strategii Lizbońskiej wymaga wreszcie większej determinacji i spójności, poprzez:
- wyraźniejszą ocenę rzeczywistego stanu porównawczego reform gospodarczych i inwestycji (otwarcie rynków, dostęp do środków finansowych, zintensyfikowanie badań naukowych), reform społecznych (kształcenie, rynek pracy, ochrona społeczna, inwestycje przedsiębiorstw w kapitał ludzki), administracyjnych (zmniejszenie deficytu finansów publicznych, uproszczenie przepisów) i związanych z środowiskiem naturalnym;
- zapewnienie lepszej koordynacji tych reform celem, między innymi, osiągnięcia konkurencyjności przy zwiększonym udziale instytucji wspólnotowych i uproszczeniu procesu koordynacji;
- większe podkreślanie roli partnerów społecznych przy przygotowywaniu projektów reform, ich realizacji i wspieraniu, oraz w dziedzinie atrakcyjności inwestycji.
1.5 Podsumowując, Komitet stwierdza, że braki w zakresie konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich reprezentują cenę płaconą obecnie przez Europę niewystarczająco przedsiębiorczą, ospale podejmującą decyzje i wolno dostosowującą się do zmian międzynarodowych, której konstrukcja nie została jeszcze w wielu dziedzinach ukończona, często niezdecydowaną, czasami niespójną, która sama działa na swoją niekorzyść.
W celu zaradzenia temu, wymagane jest określone działanie.
Aby osiągnąć sukces potrzeba podejścia zorientowanego na rozwój, który poniesie zarówno popyt, jak i podaż w bardziej płynnym i efektywniejszym rynku wewnętrznym UE.
Komitet popiera w szczególności zachętę ze strony ostatniego Szczytu Wiosennego do wspierania nowego partnerstwa na rzecz reformy, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim, przy ściślejszych związkach z partnerami społecznymi.
Komitet podkreśla konieczność utrzymywania stałego kursu na termin 2010 r., który powinien obejmować zarówno realizację reform lizbońskich jak i ukończenie budowy jednolitego rynku i zbudowanie rzeczywistej unii gospodarczej, konkurencyjnej, wykorzystującej w pełni unię walutową, przy całkowitym spełnieniu wymogów zrównoważonego rozwoju.
2.
Wprowadzenie
2.1 Niniejsza opinia została przygotowana na wniosek Przewodniczącego Komisji Europejskiej, Romano PRODIEGO, który zwrócił się 20 lutego 2004 r. do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o sporządzenie analizy i zaleceń dotyczących zagadnień konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
Chodzi w szczególności o identyfikację największych trudności dla przedsiębiorstw, przeszkód tworzonych w środowisku, w którym one działają, oraz alternatywnych propozycji zaradzenia tej sytuacji, w kontekście naszego modelu społecznego.
2.2 Wiele ostatnich analiz, jak np. raport Sapira z lipca 2003 r., podkreśla coraz większe wyzwanie, jakim konkurencyjność jest dla Europy, znajdującej się pod presją swoich wielkich uprzemysłowionych partnerów, jak Stany Zjednoczone i Japonia, i wschodzących gospodarek o niskich kosztach produkcji, jak Chiny i Indie, wykorzystujących coraz więcej nowych technologii, a także inwestujących w kształcenie zawodowe, oświatę i infrastrukturę.
Dane statystyczne (np. eksport, rachunek obrotów bieżących, zyski przedsiębiorstw...) dowodzą, że gospodarka europejska i przeważająca większość przedsiębiorstw europejskich są w dużym stopniu konkurencyjne.
Jednak jest wiele jest wiele wskaźników, które biją na alarm: niski wzrost gospodarczy, niedostateczny poziom zarówno inwestycji jak i popytu, pogorszenie ilościowe zatrudnienia, a czasami też jakościowe (niepewny charakter), zamykanie europejskich zakładów produkcyjnych, odpływ naukowców, zwiększanie się deficytu finansów publicznych, rosnące koszty ubezpieczeń społecznych, przy przyspieszonym starzeniu się ludności, będące przyczyną coraz większych problemów finansowania.
2.3 W celu zrekompensowania wysokich kosztów w Europie (siła robocza, podatki, przepisy) wiele przedsiębiorstw optuje za automatyzacją (produkcji, zarządzania) lub na mniejszą lub większą skalę przenoszeniem przedsiębiorstw do tańszych i mniej zbiurokratyzowanych państw trzecich, w szczególności do gospodarek wschodzących.
2.4 Byłoby z pewnością iluzoryczne utrzymywanie, że można przeciwdziałać tym strategiom poprzez arbitralne decyzje.
Gospodarka europejska stanowi integralną część coraz bardziej zglobalizowanej gospodarki.
Jest to proces nieodwracalny i sprzyja zarówno rozwojowi poszczególnych państw, które biorą w nim udział, jak i stabilizacji międzynarodowej, o ile jest wystarczająco wspierany w celu generowania rzeczywistego postępu gospodarczego i społecznego.
2.5 W świetle tych warunków ogólnych zarysowują się następujące wymogi:
2.5.1 Bardziej niż kiedykolwiek konieczne jest stworzenie międzynarodowych ram globalizacji w postaci skuteczniejszych i sprawiedliwszych zasad.
Wyzwaniu konkurencyjności nie może więc towarzyszyć niekontrolowana spirala wzmożonego obniżania kosztów, bez uwzględniania warunków zdrowotnych, bezpieczeństwa i postępu społecznego, zrównoważonego i trwałego rozwoju, ochrony środowiska naturalnego.
Wręcz przeciwnie, wyzwanie konkurencyjności powinno znaleźć się w ramach, uznanych międzynarodowo, obejmujących minimalne wsparcie, warunków dotyczących konkurencji, bezpieczeństwa, jakości, praw socjalnych oraz środowiska naturalnego.
Oznacza to interwencję międzynarodowych instytucji regulacji i rozwoju — takich jak: Światowa Organizacja Handlu, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Międzynarodowa Organizacja Pracy — aktualnie jeszcze niezbyt skutecznych, zbyt odizolowanych w swych działaniach, i zdaniem niektórych, zbyt mało przejrzystych i wykazujących zbyt mało zaangażowania w swoim sposobie funkcjonowania.
W tym celu, Komitet wezwał do stworzenia, a następnie poparł agendę WTO z Doha, obecnie jest jednak zaniepokojony wolnym postępem w negocjacjach.
2.5.2 Staje się także sprawą pilną wzmocnienie konkurencyjności obszaru Europy w obliczu konkurencji, na warunkach zapewniających jego rozwój gospodarczy i społeczny, jego spójność, zatrudnienie, ochronę jego środowiska naturalnego. Oznacza to, w ramach europejskiego modelu stosunków społecznych, lepsze wykorzystanie atutów przedsiębiorstw w Europie i zaradzenie ich trudnej sytuacji, lub rekompensowanie ich strat poprzez lepszą jakość oraz wyższą wydajność, gdy ich sytuacja jest nie do naprawienia (różnice kosztu robocizny pomiędzy Europą i krajami rozwijającymi się).
2.5.3 Nie jest ani realistyczne, ani też pożądane, aby Unia Europejska starała się konkurować cenowo i kosztowo z wyraźnie gorzej rozwiniętymi gospodarkami, kiedy nie może ona skomepensować różnicy poprzez zwiększoną wydajność. W niektórych sektorach wydaje się niemożliwe, by Unia Europejska mogła konkurować z niskimi kosztami produkcji znacznie słabiej rozwiniętych obszarów gospodarczych.
Gospodarka europejska nie ma zatem innego wyboru, jak tylko stale ulepszać i zwiększać konkurencyjność głównie poprzez podnoszenie wydajności pod względem zarówno jakości, jak i ilości oraz poprzez innowacje.
Oznacza to proporcjonalny wzrost inwestycji w kapitał ludzki, jak również inwestycji technologicznych, przemysłowych i finansowych.
3.
Przewagi konkurencyjne przedsiębiorstw europejskich
3.1 Silne zaangażowanie w globalizację
3.1.1 Europa jest aktualnie głównym partnerem handlowym na świecie, największym światowym importerem i największym światowym eksporterem.
Jej przedsiębiorstwa utrzymują konkurencyjność w eksporcie wbrew międzynarodowej konkurencji poprzez podnoszenie wydajności w celu optymalizacji kosztów, włączając koszty wynagrodzeń, poprzez gwarantowaną jakość produktów i usług oraz poprzez innowacje w celu lepszego dostosowania do rynków.
Są one obecne w większości sektorów działalności gospodarczej, a w szczególności w sektorach następujących:
- rolno-spożywczym, w którym przodują w światowym handlu;
- głównych branżach przemysłowych — samochodowej, lotniczej i kosmicznej, chemicznej, budowlanej, robót publicznych, telekomunikacyjnej, itp. — w których przedsiębiorstwa europejskie są również jednymi z najsilniejszych;
- produkcji i dystrybucji energii — ropa naftowa, energia atomowa, gaz, energie alternatywne — i technologie związane z środowiskiem naturalnym;
- usługi, w których przedsiębiorstwa europejskie często przodują na świecie — handel, finanse, ubezpieczenia, transport, inżynieria, oprogramowanie informatyczne, turystyka, służba zdrowia itp.-
3.1.2 Przedsiębiorstwa europejskie inwestują również dużo w świecie, przyczyniając się do wzrostu gospodarczego wielu regionów świata, w szczególności wschodzących gospodarek Azji.
O ile gospodarki te w wielu sektorach konkurują z Europą, to są one również niezbędnymi partnerami przemysłowymi i handlowymi gospodarki europejskiej i jej przedsiębiorstw, zarówno jako dostawcy jak i wspólnicy, dystrybutorzy, podwykonawcy i klienci.
3.1.3 Przedsiębiorstwa europejskie, z racji bardzo ważnej roli, jaką odgrywają w krajach rozwijających się, powinny służyć przykładem rozwijania norm społecznych w tych krajach, szczególnie we wdrażaniu podstawowych praw socjalnych określonych przez MOP.
Komitet nadal będzie angażował się i uczestniczył w odpowiednich inicjatywach, aby promować to niezbędne uwzględnienie wymiaru socjalnego w międzynarodowej wymianie handlowej.
3.1.4 Handel i inwestycje międzynarodowe przedsiębiorstw europejskich są wspierane przez Unię Europejską, która zorganizowała się w celu jednomyślnej obrony, poprzez Komisję Europejską, ich interesów podczas negocjacji międzynarodowych, w szczególności w ramach WTO.
3.2 Wielki rynek kontynentalny
3.2.1 Jednolity rynek jest pierwszym atutem przedsiębiorstw europejskich, zbudowanym na wspólnych regułach wraz z ogólną zasadą wzajemnego uznawania, uzupełnionych przez wiele przykładów harmonizacji w ramach około 1500 dyrektyw, 300 rozporządzeń i około 20000 wspólnych norm.
Większość przepisów ustawodawczych dotyczących działalności przedsiębiorstw ma w nich swoje źródło.
Wciąż aktualne pozostają atuty gospodarcze i przewagi w zakresie zatrudnienia, podkreślone już w raporcie Cecchiniego pod koniec lat 80 mimo faktu, iż nie udało się potwierdzić prognoz raportu przed wyznaczonym terminem w roku 1992 z uwagi na wzburzoną gospodarkę i nieukończony program wspólnotowy.
3.2.2 Ten wewnętrzny rynek europejski jest aktualnie pierwszym rynkiem świata, z 25 Państwami Członkowskimi, ścisłym stowarzyszeniem z innymi krajami europejskimi, jak Szwajcaria i Norwegia, i perspektywą dodatkowego rozszerzenia.
Ten jeden wielki rynek wewnętrzny tworzy ponad pół miliarda Europejczyków, i jest on większy niż rynek amerykański czy chiński.
To bardzo budujące stwierdzenie powinno być bardziej podkreślane w stosunku do Europejczyków.
3.2.3 Przyczyniając się do spójności Europy, swobody te umożliwiły przedsiębiorstwom rozwijanie handlu, współpracy, restrukturyzacji i fuzji, nadając wielu z nich wymiar międzynarodowy.
Małe i średnie przedsiębiorstwa skorzystały również z podwykonawstwa europejskiego, oraz ze zniesienia formalności wewnątrzwspólnotowych.
Infrastruktura rozwijała się wraz z transeuropejskimi sieciami transportowymi, energetycznymi i telekomunikacyjnymi.
Wielkie programy przemysłowe (Airbus, Agencja Kosmiczna) wspierały badania naukowe i wynalazczość w przedsiębiorstwach wszystkich rozmiarów.
Oprócz zatrudnienia, jednolity rynek sprzyjał mobilności aktywów, naukowców i studentów — ponad milion z nich skorzystało z programu Erasmus.
3.2.4 Należy również wspomnieć o otwarciu, jakie się dokonało lub właśnie się dokonuje, monopoli państwowych istniejących wcześniej na jednolitym rynku, w związku z kilkoma dyrektywami dotyczącymi transportu, energii, poczty, itp.
Komisja w odpowiedni sposób czuwa również, aby nie podważano koncepcji usług w interesie ogólnym, która odgrywa podstawową rolę w europejskim rozwoju społeczno-ekonomicznym, wychodząc poza konieczną liberalizacją związaną z wymogami jednolitego rynku.
3.3 Unia walutowa
3.3.1 Wprowadzenie euro było najbardziej znaczącym etapem jednolitego rynku i oznaczało ogromny postęp dla konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
Utworzenie jednej waluty dla dwunastu Państw Członkowskich, liczących 300 milionów Europejczyków, spowodowało, że euro wyeliminowało wszelkie ryzyko kursu walutowego w strefie euro, zneutralizowało koszty transakcji w handlu, i zapewniło stałą przejrzystość danych ekonomicznych.
Euro jest również walutą międzynarodową.
O ile jej aktualnie zbyt wysoki kurs w stosunku do dolara jest niekorzystny dla eksportu — ułatwiając jednocześnie import, w szczególności ropy naftowej i surowców — kurs wymiany, który wykazywał tendencje w kierunku przeciwnym jeszcze kilka lat temu będzie się stale zmieniał w przyszłości.
3.3.2 Ta unia walutowa, nie mająca obecnie swojego odpowiednika w świecie, wykazała również zdolność Europy do pomyślnego sfinalizowania wielkiego nowatorskiego i mobilizującego projektu, mającego olbrzymi wpływ na jej obywateli i przedsiębiorstwa.
Wzmocniła ona znacznie widoczność Europy z zewnątrz, jak również jej pozycję w negocjacjach międzynarodowych na korzyść jej przedsiębiorstw.
3.3.3 Pakt stabilizacji i wzrostu towarzyszący euro ma na celu osiągnięcie minimum konwergencji gospodarczej, które ograniczy deficyt finansów publicznych i inflację.
Zapewnia on przedsiębiorstwom lepszą przewidywalność w stabilnych warunkach, sprzyjających ich konkurencyjności.
Stanowi on również pierwszy stopień do rzeczywiście zintegrowanej unii gospodarczej.
Jest w gruncie rzeczy jasne, że nie można liczyć na trwałą unię walutową bez postępu w innych dziedzinach, w tym konkurencyjności przedsiębiorstw, które stanowią główną część Strategii Lizbońskiej.
3.4 Lizbona: ambicje reformatorskie
3.4.1 Rada Europejska w Lizbonie w marcu 2000 r. podjęła decyzję o rozpoczęciu, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim, szerokiego programu reform gospodarczych, społecznych i administracyjnych, aby uczynić z Europy, do 2010 r., gospodarkę opartą na wiedzy, najbardziej dynamiczną i najbardziej konkurencyjną na świecie, zdolną do zrównoważonego rozwoju z większą ilością lepszych miejsc pracy oraz większą spójnością społeczną.
Strategia ta stanowi dla gospodarki europejskiej przepustkę do zjednoczenia jej sił w obliczu globalizacji, w bardziej konkurencyjnym obszarze Europy.
3.4.2 Reformy są celowe i dotyczą zasadniczych wyzwań konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
Mają one na celu:
- łatwiejszy dostęp do finansowania, w tym do venture capital, w szczególności w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw i przedsiębiorstw innowacyjnych;
- zmniejszenie podatkowego obciążenia pracy, w szczególności pracy mało wykwalifikowanej i źle opłacanej, tak by jej koszty były mniej wygórowane;
- zmniejszenie deficytu finansów publicznych, związanego ze stabilnością cen i umiarem podatkowym;
- wspieranie wynalazczości, od której zależą zdolności technologiczne przedsiębiorstw europejskich;
- dostosowanie edukacji i kształcenia, aby lepiej stawiać czoła nowym wyzwaniom ekonomicznym, zawodowym i technologicznym;
- zmiany na rynku pracy, ułatwiające lepsze dopasowanie podaży i popytu na pracę, wyższy poziom zatrudnienia, poprawę jakości i warunków pracy przy zapewnieniu szerszego wykorzystania wyposażenia z korzyścią dla większej wydajności.
- skuteczną i trwałą ochronę społeczną, w obliczu problemów jakie stwarza wzrost wydatków związanych w szczególności ze starzeniem się ludności;.
- uproszczenie przepisów, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim;
- oraz, w związku ze szczytem w Göteborgu w czerwcu 2001 r., lepszą integrację ochrony środowiska naturalnego i wymogi zrównoważonego rozwoju.
3.4.3 Celowe są również metody Strategii Lizbońskiej, obejmujące:
- nowy harmonogram kończenia budowy jednolitego rynku, z etapami pośrednimi;
- coroczną ocenę na wiosennym szczycie europejskim;
- "metodę otwartej koordynacji" nad osiąganiem wspólnych celów, promującą dobre praktyki;
- główną rolę sektora prywatnego i współpracy władz państwowych ze społeczeństwem;
- podkreślenie znaczenia dialogu pomiędzy partnerami społecznymi.
3.4.4 Strategia Lizbońska umożliwiła już osiągnięcie pierwszych pozytywnych wyników:
- świadomość istnienia potrzeb reform, ponad tradycyjnymi podziałami;
- przyspieszone upowszechnianie technologii informacyjnych i procesów wynalazczych;
- większe wsparcie dla zakładania przedsiębiorstw i finansowania małych i średnich przedsiębiorstw;
- lepsza troska o zrównoważony rozwój, przy działaniach mających na celu poprawę skuteczności służb publicznych, przy jednoczesnym obniżaniu deficytu finansów publicznych, umacnianie ochrony społecznej przy jednoczesnym zrównoważeniu jej wydatków, wprowadzanie przepisów i technologii w dziedzinie energetyki i przemysłu przy lepszej ochronie środowiska naturalnego;
- zaangażowanie partnerów społecznych w reformy społeczne;
- uproszczenie ustawodawstwa i procedur administracyjnych, nawet w ograniczonym zakresie.
3.4.5 Ambicje związane z konkurencyjnością Strategii Lizbońskiej nie byłyby realistyczne bez odnowy ram instytucjonalnych Unii.
Takie zadania otrzymał Konwent Europejski, którego nowatorski skład objął oprócz przedstawicieli państw i instytucji Unii również przedstawicieli krajów kandydujących, parlamentów narodowych, i obserwatorów ze strony społeczeństwa obywatelskiego.
Konwent zaproponował połączenie traktatów umożliwiające zmianę ram instytucjonalnych, uproszczonych i lepiej dostosowanych do rozszerzenia na dużą skalę, bardziej czytelne i atrakcyjne dla opinii publicznej.
Chodzi również o zapisanie w traktacie zasług europejskiego modelu społecznego, w którym dążenie do konkurencyjności idzie w parze z waloryzacją zatrudnienia i postępu społecznego., Nowy Traktat przyjęty przez 25 Państw Członkowskich wymienia wśród celów Unii bardzo konkurencyjną społeczną gospodarkę rynkową, mającą na celu pełne zatrudnienie i postęp społeczny, oraz wysoki poziom ochrony i poprawy stanu środowiska.
Komitet popiera te wymogi ogólnej spójności, łączące konkurencyjność z innymi celami postępu społecznego i jakościowego, stwierdzając jednocześnie, że są one jeszcze aktualnie dalekie od spełnienia, z powodu wielu słabych stron, które w dalszym ciągu osłabiają europejską konkurencyjność.
4.
Słabe strony konkurencyjności przedsiębiorstw
4.1 Niewystarczające wspieranie przedsiębiorczości
4.1.1 Podczas gdy pewne atuty konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw są jeszcze bardziej procesami w toku niż nieodwracalnymi osiągnięciami, to słabe strony wpływają niekorzystnie na konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich i przyczyniają się do dotychczasowych słabych wyników w zakresie wzrostu i zatrudnienia.
4.1.2 Ostatnie dyskusje na temat przedsiębiorczości, w związku z Zieloną Księgą przedstawioną przez Komisję, potwierdziły, że przedsiębiorstwa różnej wielkości twierdzą, że napotykają w większości państw europejskich na codzienne problemy z powodu:
- nadmiernej liczby przepisów, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim;
- na ogół wysokich obciążeń podatkowych i socjalnych;
- częstych problemów ze znalezieniem środków finansowych;
- niewystarczającego wsparcia dla osób podejmujących ryzyko działalności — w tym często braku drugiej szansy, gdy pierwsze przedsięwzięcie się nie powiodło;
- braku równowagi pomiędzy ofertami pracy ze strony przedsiębiorstw a kwalifikacjami zawodowymi.
4.1.3 Należy również podkreślić stosunkowo niski poziom zatrudnienia w Europie, w szczególności w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi.
Sytuacja ta ma negatywny wpływ na i konkurencyjność europejską, jej ogólnie wysoki poziom obciążeń podatkowych, oraz na równowagę systemów ubezpieczeń społecznych.
4.1.4 Wśród wielu przedsiębiorców przeważa odczucie, że Unia stara się raczej mnożyć raporty analityczne dotyczące europejskich opóźnień w dziedzinie konkurencyjności niż podejmować konkretne działania prowadzące do weryfikowalnych wyników — tak jak to potrafili zrobić nasi główni konkurenci, od Stanów Zjednoczonych po Chiny.
4.1.5 Komitet stwierdza, że partnerzy społeczni są w stanie podjąć takie działania operacyjne, wspierające konkurencyjność i przedsiębiorczość.
Wiele przykładów potwierdza, że odrywają oni w tym wypadku dość często ważną rolę, która zasługiwałaby na podkreślenie w Zielonej Księdze Komisji.
4.1.6 EKES podkreśla również, że podmioty działające w ramach tzw. gospodarki społecznej często napotykają zarówno przeszkody wymienione powyżej, a dotyczące np. opodatkowania, jak również kilka innych, jak przepisy zamówień publicznych i zasady konkurencji.
EKES uważa, że konkretne rozwiązania mogłyby doprowadzić do znacznej poprawy gospodarki i zatrudnienia w UE.
4.2 Niekończący się gąszcz przeszkód
4.2.1 Mimo swoich osiągnięć, jakie przyniósł jednolity rynek, nie odnotowano wystarczającego postępu w kilku dziedzinach.
Chodzi tu w szczególności o sektor usług, stanowiący 70 % działalności ekonomicznej, ale w którym harmonizacja i wzajemne uznawanie pozostają na poziomie dużo poniżej potrzeb.
Wiele opóźnień dotyczących otwarcia rynku występuje również w sektorze publicznym:
- przeszkody dotyczące sektorów, w niektórych krajach, w których monopole w dalszym ciągu się utrzymują, takich jak transport, energetyka, poczta oraz, aktualnie już w mniejszym stopniu, telekomunikacja;
- przetargi publiczne ograniczone do rynku krajowego (zaledwie 10 % spośród nich dotyczy przedsiębiorstw nie krajowych);
- ograniczenia administracyjne, podczas gdy zarządzanie jednolitym rynkiem wymaga zwiększonej współpracy w wielu dziedzinach (podatki, cło, policja, wymiar sprawiedliwości, konkurencja, zwalczanie przestępstw podatkowych i celnych, środowisko naturalne itp.).
4.2.2 Oprócz otwarcia, które się dokonało, aktualnie się dokonuje, bądź jest przewidywane oraz oprócz opóźnień, jakie można niekiedy stwierdzić w tej dziedzinie, sprawa statusu usług w interesie ogólnym w obrębie jednolitego rynku pozostaje jeszcze do jasnego określenia.
Specyficzna rola usług w interesie ogólnym, już wpisana w kilku dyrektywach dotyczących otwarcia branżowego, została zapisana ogólnie w Traktacie Amsterdamskim i Nicejskim.
Komisja przygotowuje instrument międzysektorowy, w celu lepszego określenia roli usług w interesie ogólnym na jednolitym rynku.
Należy jednak stwierdzić, że debata ograniczyła się na dzień dzisiejszy do roli krajowych służb publicznych na jednolitym rynku europejskim, nie podejmując w ogóle zagadnienia potencjalnego znaczenia rozwoju ukierunkowanego na usługi w interesie ogólnym i jego warunków w skali europejskiej.
Jednak zagadnienie to nie może być pominięte w debacie na temat przyszłości rozszerzonego jednolitego rynku i konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich.
4.2.3 Oprócz tworzenia przepisów wspólnotowych, w dalszym ciągu tworzone są przepisy przez same Państwa Członkowskie na warunkach mogących komplikować, a nawet krępować jednolity rynek w przypadku przedsiębiorstw.
Wprowadzono procedurę uprzedniego zawiadamiania Komisji (dyrektywa 83/189), ale Komisja, zajęta rozlicznymi zadaniami, może skutecznie reagować tylko w najbardziej rażących przypadkach, a rozszerzenie jeszcze skomplikuje jej pracę.
4.2.4 Dyrektywy są zresztą jeszcze niewystarczająco przetransponowane przez wszystkie Państwa Członkowskie, a stopień zaległości wynosi na ogół 10 %, a w pewnych sektorach nawet 25 %.
Zbyt wiele jest również naruszeń — Komisja zajmuje się obecnie około 1500 takimi przypadkami.
4.2.5 Konwergencja podatkowa w obrębie jednolitego rynku jest zdecydowanie niewystarczająca, co spowodowane jest także wymogiem jednomyślności w Radzie.
W szczególności pozostaje do zniesienia podwójne opodatkowanie, ujednolicenie podstawy opodatkowania przedsiębiorstw i uproszczenie wewnątrzwspólnotowego systemu VAT.
4.2.6 Złożoność i koszt uzyskania europejskiej ochrony własności intelektualnej stanowi również słabość przedsiębiorstw europejskich, co ilustruje utrzymujące się opóźnienie (30 lat !) i przewidywalny koszt patentu europejskiego.
4.2.7 Należy również wymienić opóźnienia różnych projektów sieci transeuropejskich w rozszerzonej Europie, na które trzeba znaleźć fundusze publiczne, prywatne lub mieszane.
4.2.8 Opóźnienia w zakończeniu budowy jednolitego rynku bezpośrednio wpłynęły na bardzo niezadowalającą sytuację w dziedzinie zatrudnienia i rynku pracy.
Rozszerzenie Unii Europejskiej z 15 do 25 Państw Członkowskich podnosi ważkie kwestie poprawy w dziedzinie zatrudnienia (kształcenie, mobilność zawodowa i geograficzna, jakość zatrudniania, przekwalifikowanie, itp.).
4.2.9 Należy również stwierdzić, że zasada swobodnego przemieszczania się osób i swobody osiedlania się w obrębie jednolitego rynku została tymczasowo ograniczona wraz z rozszerzeniem, z racji wielu odstępstw dochodzących nawet do siedmiu lat, dotyczących obywateli nowych Państw Członkowskich.
Ograniczenia te stoją w sprzeczności z wolnym funkcjonowaniem rynku pracy w rozszerzonej Europie i mogą zaszkodzić wysiłkom kształcenia i dostosowania zawodowego podjętym w nowych Państwach Członkowskich.
Przeszkody istnieją także w przypadku osób z nowych państw członkowskich, które chcą podjąć własną działalność gospodarczą w krajach byłej Unii 15 państw.
4.3 Brak unii gospodarczej
4.3.1 Unii walutowej nie towarzyszył dynamiczny wzrost gospodarczy, jakiemu mogła ona sprzyjać.
Zasadniczym powodem jest to, że nie towarzyszy jej jeszcze rzeczywista unia gospodarcza.
Zaczątek, jakim jest Pakt Stabilności i Wzrostu, sam nastręczył ostatnio problemów.
Nie jest on przestrzegany przez kilka Państw Członkowskich, w tym Niemcy i Francję, które przekroczyły 3 % deficytu finansów publicznych.
Ponadto, pojawiły się pytania, co do wpływu paktu (którego element stabilizacyjny jest wyraźniej określony niż element wzrostu) na osłabienie działalności gospodarczej.
Aby wyrównać ograniczenia paktu, należałoby opracować bardziej zintegrowane podejście ekonomiczne, co nie ma aktualnie miejsca przy minimalnej jeszcze koordynacji Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej (OWPG).
4.3.2 Eurogrupa składająca się z Państw strefy euro ma jeszcze ciągle słabą strukturę i jest zasadniczo międzyrządowa, w porównaniu z Europejskim Bankiem Centralnym zorganizowanym na wzór federalny.
Daleko jest jeszcze do zapoczątkowania europejskiego rządu ekonomicznego.
4.3.3 Radzie ds. Gospodarki i Finansów daleko jest jeszcze do bycia ekonomicznym rządem Unii, ponieważ jej członkowie przedstawiają chętnie swoje interesy narodowe, wspierane przez szeroko stosowaną praktykę jednomyślności.
Stanowi to przypadek braku podatkowej harmonizacji Europy.
4.3.4 Wreszcie, utworzona kilka lat temu Rada ds. Konkurencyjności nie jest w szczególny sposób powiązana z Radą ds. Gospodarki i Finansów i ma problemy ze skutecznym pełnieniem wielopłaszczyznowego zadania dotyczącego wszystkich form Rady.
4.3.5 Należy również wyrazić ubolewanie, że nowy Traktat Konstytucyjny wykazuje brak postępów i innowacji w kierunku pogłębienia unii gospodarczej, w przeciwieństwie do wielu przepisów z innych dziedzin.
Dla spójności i zbieżności w dziedzinie konkurencyjności gospodarki europejskiej lepiej byłoby przekazać Komisji uprawnienia do składania propozycji, a nie jedynie zaleceń w sprawach OWPG oraz deficytów finansów publicznych.
4.4 Niedobór reform strukturalnych
4.4.1 W czasie wiosennych spotkań na szczycie Państwa Członkowskie wydawały się raczej preferować ponowne debaty nad celami już ustalonymi w Lizbonie, nawet jeśli oznaczało to dodawanie nowych przepisów, zamiast dokonać oceny porównawczej reform krajowych.
Zbyt wiele Państw zaniedbało również pełne włączenie partnerów społecznych w określanie i realizację reform, ani zbytnio się z nimi nie konsultowało, jak również nie wymieniało przy okazji raportów o stanie postępów.
4.4.2 Powściągliwość Państw w sprawach reform idzie w parze z opóźnieniami:
4.4.2.1 na szczeblu europejskim, 25 państw uzgodniło zakończenie tworzenia jednolitego rynku w kilku dziedzinach (energia, usługi, przetargi publiczne, sieci transeuropejskie, dostosowanie służb publicznych), ale odmówiło przyjęcia niezbędnych działań w wyznaczonym terminie.
4.4.2.2 na szczeblu krajowym, wyniki są nierówne.
Nawet Państwa Członkowskie wykazujące największe postępy w realizacji reform mają opóźnienie w porównaniu z bardziej aktywnymi krajami trzecimi, a ogólnie Europa wykazuje brak konkurencyjności.
Zresztą, reformy polegają nie tylko na tym, aby robić lepiej, ale również na tym, aby robić lepiej niż gdzie indziej.
Należy zauważyć w szczególności:
4.4.2.2.1 w odniesieniu do otwarcia rynków, zanotowano duży postęp w sektorze telekomunikacji, i, w mniejszym stopniu, energii — gaz, elektryczność — gdzie ceny są jeszcze często zbyt wysokie.
Otwarcie rynku usług pocztowych następuje jeszcze bardzo wolno w niektórych krajach, jego cel jest jeszcze tylko częściowo realizowany, zgodnie z kolejnymi etapami ustalonymi do 2009 r.
W przypadku infrastruktury transportu występują opóźnienia we wzajemnych połączeniach i modernizacji, co w szczególności wpływa na realizację projektów sieci transeuropejskich.
4.4.2.2.2 w odniesieniu do dostępu do środków finansowych, integracja europejskiego rynku finansowego, wspierana wprowadzeniem euro, jest w toku.
Podjęto różne działania w celu ułatwienia finansowania przedsiębiorstw rozpoczynających działalność gospodarczą oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
Ale dostęp do kapitału obciążonego ryzykiem jest ciągle niewystarczający.
Ponadto, ujednolicenie rynku finansowego jest zbytnio uzależnione od przepisów, podczas gdy lepiej byłoby wspierać współregulację społeczno-zawodową, zdefiniowaną i unormowaną przez porozumienie pomiędzy instytucjami UE w dniu 16 grudnia 2003 r.
4.4.2.2.3 w odniesieniu do deficytu finansów publicznych, sytuacja jest bardzo różna w zależności od kraju: niektóre Państwa potrafiły osiągnąć dodatnie saldo swoich finansów publicznych (Dania, Finlandia, Luksemburg, Szwecja), podczas gdy inne osiągają lub przekraczają limity wyznaczone paktem stabilności (Niemcy, Francja, Wlochy, Portugalia).
Kraje o nadmiernym deficycie to jednocześnie kraje mające największe opóźnienia w realizacji reform strukturalnych.
4.4.2.2.4 w odniesieniu do wspierania wynalazczości, wydatki na badania naukowe są niewystarczające.
Stanowią one 1,9 % PKB, przy 2,6 % w Stanach Zjednoczonych, a inwestycje przedsiębiorstw są dwa razy wyższe w Stanach Zjednoczonych niż w Unii Europejskiej 15 państw.
Daleko nam jeszcze do osiągnięcia celu z Lizbony ustalającego na 3 % PKB wydatki na badania naukowe i rozwój, z czego dwie trzecie powinien finansować sektor prywatny.
Są one również zbyt słabo skoordynowane ze sobą oraz ze wspólnotowym programem ramowym badań naukowych.
Brak wspólnej polityki dla Europy w dziedzinach strategicznych ma negatywny wpływ na inwestycje technologiczne.
Liczba patentów zgłaszanych w Europie, zwłaszcza w dziedzinie nowych technologii, jest o wiele niższa w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi czy Japonią, między innymi z powodu przedłużającego się braku skutecznego i niedrogiego patentu wspólnotowego.
4.4.2.2.5 w odniesieniu do poprawy rynku pracy, sytuacja jest różna w zależności od kraju: w niektórych krajach ogólny poziom zatrudnienia jest wysoki podczas gdy inne stoją w obliczu bezrobocia strukturalnego.
Przeprowadzane są ważne reformy w celu poprawy funkcjonowania rynku pracy, jego uelastycznienia i zrównoważenia ofert pracy i wniosków o pracę.
Jeśli jednak Strategia Lizbońska ma spotkać się z uznaniem wśród Europejczyków, konieczne jest, aby te reformy prowadziły do zrównoważonego wzrostu ilościowego i jakościowego w zakresie dokształcania i zatrudnienia wraz z właściwym stosowaniem prawa lub zbiorowych układów pracy.
W szczególności brakuje jeszcze wystarczających inwestycji, zwłaszcza w dziedzinie kształcenia, w zatrudnienie i kwalifikacje zawodowe, ukierunkowane na zwiększenie konkurencyjnej jakości.
Konsultacje z partnerami społecznymi, i negocjacje prowadzone z nimi i między nimi, mają w szczególności na celu zapewnienie, aby nowe regulacje rzeczywiście poprawiły zatrudnienie i warunki pracy w obliczu wyzwań międzynarodowej konkurencyjności.
Raport Koka również podkreślał priorytety do realizacji w celu trwałej poprawy sytuacji.
4.4.2.2.6 w odniesieniu do wypłacalności systemów ubezpieczeń społecznych, ma miejsce wiele reform w celu przywrócenia ich równowagi finansowej, w związku z postępującym starzeniem się ludności w całej Europie.
Chodzi w szczególności o dostosowanie okresu płacenia składek do wydłużającej się średniej długości życia oraz zachęcanie do korzystania z dodatkowych systemów ubezpieczeń i funduszy emerytalnych.
Reformy te, mimo postępów w ich realizacji, napotykają na duże opóźnienia związane z ubezpieczeniami społecznymi w systemach dodatkowych, oraz na problemy związane z realizacją i skutecznością, wśród których szczególnie wymienić należy wysoką liczbę osób przechodzących na wcześniejszą emeryturę, mimo zobowiązań podjętych w 2002 r. w Barcelonie.
Chodzi w szczególności o czuwanie nad tym, aby reformy systemów ochrony społecznej były przeprowadzane w odpowiedni sposób, w celu uniknięcia tworzenia nowych sytuacji wykluczenia, które miałyby negatywny wpływ na gospodarkę europejską nie tylko z punktu widzenia społecznego, ale również gospodarczego.
4.4.2.2.7 w odniesieniu do edukacji i kształcenia, kraje europejskie mają w większości przypadków wydajne i ogólnie dobrze rozwinięte systemy, ale czasami zbyt oderwane od rzeczywistości gospodarczej, o często zbyt selektywnym dostępie, aby mogły zapewnić skuteczne oparcie przez całe życie.
Rozwijane są programy wymiany, w celu zintensyfikowania tych relacji i rozwijania form nauczania zawodu.
Upowszechnienie się dostępu do Internetu przyczynia się również do intensyfikacji edukacji.
4.4.2.2.8 w odniesieniu do upraszczania przepisów, oprócz poprawy ich jakości i skuteczności, chodzi o wspólną potrzebę wszystkich państw europejskich, nawet jeśli niektóre z nich podjęły wcześniej niż inne działania w celu zaradzenia temu.
Na ogół priorytetem jest uproszczenie procedur w przypadku tworzenia przedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, w związku z ich wpływem na działalność gospodarczą i zatrudnienie.
Powinno się także udzielić większego wsparcia przedsiębiorstwom przy opracowywaniu i stosowaniu procedur operacyjnych, ponieważ ograniczają one nieskuteczność i niewydolność oraz wspomagają wzrost produktywności, przyczyniając się do zwiększenia konkurencyjności.
4.4.2.2.9 w odniesieniu do zrównoważonego rozwoju, prowadzone są działania krajowe dotyczące stosowania porozumień z Kyoto, z różnym skutkiem.
Ochrona środowiska naturalnego jest tradycyjnie bardziej zakorzeniona w krajach Północy, ale inne kraje podejmują nowe działania, a wymiana dobrych praktyk pozwala zainspirować się udanymi doświadczeniami (dobrowolne kodeksy, karty, znaki jakości, wydawanie zezwoleń na emisje, itp.).
Konieczne wydaje się czuwanie nad tym, aby strategia konkurencyjności Unii służyła polityce troszczącej się o ochronę naturalnego środowiska i zobowiązania podjęte w tej dziedzinie, oraz aby nie stanowiła ona w żaden sposób przeszkody dla tej polityki.
4.4.3 Ogólnie, bilans reform jest jeszcze bardzo niejednolity.
Mimo nagromadzenia raportów na temat spadku konkurencyjności, i wielu "procesów" lub strategii przywrócenia konkurencyjności (Luksemburg, Cardiff, Kolonia, Lizbona, Göteborg, Barcelona, itp.), Unia ma problemy z realizacją zadeklarowanych celów (jednolity rynek, obszar finansowy, gospodarka oparta na wiedzy, doskonały stan środowiska itp.).
4.4.4 Jednocześnie sytuacja gospodarcza i stan zatrudnienia w Europie pogarszają się stale od czasu dobrej koniunktury szczytu w Lizbonie w 2000 r. zarówno ze względu na niewystarczającą ilość inwestycji jak i niedobór popytu na skutek restrykcyjnej polityki monetarnej i finansowej, jak również z różnych innych, sumujących się powodów, związanych z klimatem niepewności generowanym przez zamachy terrorystyczne, napięcia międzynarodowe, perturbacje finansowe i giełdowe, ceny ropy naftowej, co negatywnie wpływa na zaufanie oraz aktywność gospodarczą przedsiębiorców.
Wskaźniki wzrostu spadły z 3,5 % w 2000 r. do 1,6 % w 2001 r., i zaledwie 1 % od 2002 r.
Sytuacja w zatrudnieniu uległa pogorszeniu, stopa bezrobocia ponownie przekroczyła próg 8 %.
Ten spadek koniunktury gospodarczej i społecznej w Europie kontrastuje z aktualną dynamiką wzrostu gospodarczego w Stanach Zjednoczonych (prawie 5 %), nawet jeśli jest to efektem wyjątkowo szczególnej sytuacji (kurs dolara, deficyt budżetowy, wydatki na zbrojenie).
4.4.5 Strategia Lizbońska znalazła się w błędnym kole: brak wzrostu komplikuje realizację reform, których opóźnianie się ma negatywny wpływ na ponowne osiągnięcie wyższego wzrostu i zatrudnienia.
W obliczu dużej liczby celów i reform, zobowiązań oraz Państw w niej uczestniczących, stwierdza się tyle samo braku współodpowiedzialności, realizacji, koordynacji a więc braku wpływu na gospodarkę i zatrudnienie.
Istnieje ryzyko stwarzania sobie złudzeń, bez rozpoczynania wymaganych reform z niezbędną determinacją, że w strategii dokonuje się postęp.
Taka "bańka lizbońska" nie będzie czekać do 2010 r., aby pęknąć.
5.
Zalecenia Komitetu
5.1 Przywrócić zaufanie uczestników życia gospodarczego
5.1.1 Konkurencyjność Europy powinna wpisywać się w ramy ogólnego projektu, zarówno politycznego, jak i gospodarczego i społecznego, mogącego wzbudzić szerokie poparcie i udział uczestników życia społeczno-zawodowego.
Nowy traktat musi przyczynić się do spełnienia tych oczekiwań.
5.1.2 Wydaje się szczególnie ważne, aby ten projekt europejski był lepiej postrzegany, co do jego ogólnego otoczenia, zarówno w jego relacjach z sąsiadami jak i różnymi partnerami międzynarodowymi.
Zagadnienie atrakcyjności obszaru Europy i jego dostosowania do zmian strukturalnych powinno być lepiej dyskutowane i lepiej określane, w szczególności w związku z inwestycjami międzynarodowymi, zakładaniem przedsiębiorstw w Europie i przenoszenia ich do innych regionów świata.
Komitet spodziewa się w szczególności, że obecne trwające w ramach WTO przyczynią się do ustanowienia lepszych międzynarodowych zasad zarządzania handlem i inwestycjami na skalę światową.
5.1.3 Podobnie jak nowe zasady są wymagane na szczeblu międzynarodowym, gdzie wyraźnie widać ich niedobór w Europie, w której występuje nadmiar przepisów i procedur administracyjnych, należy dokonać uproszczenia przepisów.
W tym celu należałoby:
- dokonać zmian we wstępnej analizie oddziaływania, z gwarancjami samodzielności analizy, regularnymi testami badania alternatyw dla klasycznych przepisów, sprawdzaniem wpływu projektu na uproszczenie i na konkurencyjność, regularną publikacją analizy z projektami przepisów;
- przewidzieć uzasadnienie wszystkich poprawek, które mogłyby być przeszkodą dla zgodności analizy oddziaływania;
- włączyć przedsiębiorstwa i innych użytkowników w upraszczanie przepisów (komitety SLIM raczej a priori niż a posteriori);
- wspierać europejskie samoregulacje i współregulacje społeczno-zawodowe, w szczególności w usługach;
- zachęcać Państwa do równoległego upraszczania przepisów krajowych oraz ich kompatybilności z prawem wspólnotowym;
5.1.4 Prowadzona powinna być polityka mająca na celu bardziej zdecydowane wspieranie tworzenia i rozwijania przedsiębiorstw, z lepszym dostępem do kapitału obciążonego ryzykiem — co uzasadniałoby rozszerzenie interwencji Europejskiego Banku Inwestycyjnego w tej dziedzinie — większej liczby programów szkolenia przedsiębiorców przez innych przedsiębiorców, oraz gęstsza sieć usług pomocniczych dla małych przedsiębiorstw we wszystkich Państwach Członkowskich, koordynowaną na szczeblu europejskim.
5.1.5 Należałoby również, ogólnie, zachęcać przedsiębiorstwa, zrzeszenia zawodowe i różne podmioty społeczeństwa obywatelskiego, do podejmowania większej liczby inicjatyw w skali europejskiej, czyniąc większy użytek z nowych wolności współpracy i wymiany, jakie zapewnił im postęp w integracji Europy.
Ich inicjatywy w terenie, podobnie jak nowe działania oczekiwane ze strony instytucji europejskich lub ze strony Państw, odegrają decydującą role w celu zapewnienia tego, by toczące się w Europie procesy przywracania konkurencyjności wywarły rzeczywisty wpływ i dały pozytywny wynik, i aby różne przeszkody zostały wreszcie usunięte.
Budowa Europy skuteczniejszej w działaniu i bardziej konkurencyjnej będzie w ostatecznym rozrachunku zależała od wdrażania i wzajemnego wspierania przedsiębiorstw i zrzeszeń, które europejskie władze publiczne, władze krajowe i regionalne powinny w szczególności ułatwiać i którym winny stworzyć korzystne środowisko konkurencyjne.
5.2 Zakończyć budowę jednolitego rynku
5.2.1 Już najwyższa pora na szybkie zakończenie budowy jednolitego rynku, rozszerzonego aktualnie z 15 do 25 Państw Członkowskich.
Nie należy przekraczać terminu ustalonego w Lizbonie na 2010 r.
Cel taki wydaje się aktualnie niezbędny, nie zapominając jednocześnie o konieczności stałego utrzymywania i regulowania tego jednolitego rynku w przyszłości.
5.2.2 Pierwszym warunkiem jest zapewnienie skutecznej transpozycji dyrektyw do systemów prawa krajowego w terminach, ustalonych na wiosennym szczycie europejskim.
Zakłada to większą odpowiedzialność rządów w tej dziedzinie, przy przekierowaniu w razie potrzeby pomocy UE przyznanej krajom notującym opóźnienia, z przeznaczeniem jej na cel lepszej transpozycji.
Ponadto, z uwagi na wyższość dyrektyw można by się szerzej odwoływać do bezpośredniego i jednolitego stosowania rozporządzeń wykonawczych, ułatwiających tę lepszą transpozycję.
5.2.3 Co do priorytetów harmonizacji dotyczących konkurencyjności, należy wymienić:
- rozporządzenie znoszące podwójne opodatkowanie na jednolitym rynku, które zastąpiłoby ogromną liczbę zagmatwanych oraz niekompletnych umów dwustronnych pomiędzy Państwami Członkowskimi;
- uproszczony statut spółki europejskiej otwarty dla małych i średnich przedsiębiorstw, o który Komitet występował kilkakrotnie — który dałby im nowe możliwości rozwoju, współpracy i podwykonawstwa w skali europejskiej, zaczynając od stref przygranicznych;
- szybkie udostępnienie skutecznego i niedrogiego patentu europejskiego, który z racji utrzymujących się opóźnień w jego przyjęciu upoważnia do stwierdzenia strukturalnej niezdolności Europy do wykonywania swoich zobowiązań co do konkurencyjności;
- rzeczywiste ukończenie budowy rynku wewnętrznego usług [1], przy aktywnym udziale sektorów, których to dotyczy.
5.2.4 Zniesienie izolacji administracyjnej jest również niezbędnym warunkiem wzmocnienia jednolitego rynku, i należałoby ją wspierać w formie bardziej bezpośredniej pomocy, niż ma to miejsce obecnie.
Powinno ono dotyczyć:
- lepszej współpracy europejskiej z administracjami krajowymi, które są aktualnie odpowiedzialne za współzarządzanie jednolitym rynkiem 25 Państw Członkowskich;
- kontroli wspólnotowych w Państwach Członkowskich, połączonych ze sporządzaniem raportów ukazujących ewentualne niewłaściwe funkcjonowanie i środki zaradcze w takiej sytuacji;
- połączenia urzędów celnych na granicach zewnętrznych w związku z rozszerzeniem, którego pierwszy etap powinien obejmować utworzenie wspólnego trzonu kształcenia oraz intensyfikację szkoleń i wymiany celników na szczeblu europejskim;
- publikowania porównań europejskich dotyczących faktycznie przeprowadzonych przetargów publicznych;
- lepszej koordynacji ponadnarodowej służb publicznych, co może w miarę potrzeby przygotować grunt pod przyszłe takie służby na skalę europejską w odpowiednich dziedzinach.
5.3 Rozwijać unię gospodarczą
5.3.1 Bardziej realistyczna unia gospodarcza jest kluczowym elementem konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich oraz warunkiem zapewnienia pełnej zdolności rozwoju unii walutowej.
Chodzi w szczególności o to, by Europa była zdolna do bardziej odpowiedniej i bardziej stabilnej reakcji makro-ekonomicznej w obliczu ryzyka związanego z koniunkturą międzynarodową, zarówno w przypadku polityki wspierania podaży jak i popytu.
Niezbędne wydaje się rozwijanie tej wspólnej polityki zgodnie z terminem konkurencyjności 2010 r., ustalonym w Lizbonie.
Zakłada to:
- rozszerzenie strefy euro na nowe państwa UE, jak tylko będą one w stanie w sposób trwały wypełniać wymagane kryteria;
- wykorzystywanie zalet metod wspólnotowych (raporty i propozycje Komisji, głosowanie większościowe w Radzie) odnośnie wszystkich spraw mających rzeczywiście wspólne znaczenie w dziedzinie gospodarczej;
- przestrzeganie paktu stabilizacji i wzrostu na warunkach uwzględniających także wyzwania konkurencyjności, np. poprzez stwarzanie warunków do inwestowania zamiast poprzez wydatki administracyjne.
5.3.2 Wśród działań, które umożliwiłyby w znacznym stopniu postęp na drodze unii gospodarczej należy wymienić:
- wcześniejszą, a nie a posteriori, opinię wspólnotową dotyczącą krajowych projektów ustaw finansowych, zapewniającą ich zgodność z Ogólnymi Wytycznymi Polityki Gospodarczej (OWPG);
- ściślejszy związek wytycznych w dziedzinie zatrudnienia z OWPG, wychodzący poza ich zwykłe zestawienie;
- przyspieszenie tworzenia europejskiego obszaru finansowego, w tym przez samoregulację i współregulację społeczno-zawodową.
5.3.3 Warunkiem unii gospodarczej jest zbliżenie systemów podatkowych, w szczególności postawy wymiaru podatku, na warunkach dających się pogodzić z gospodarką otwartą na wymianę i atrakcyjną dla inwestorów.
Dowolność stawek podatkowych mogłaby być włączona w pewne ramy w przypadku dziedzin dotyczących bezpośrednio jednolitego rynku.
Niezbędne byłyby ulgi podatkowe związane z zatrudnieniem.
Przy braku jednomyślności zacieśniona współpraca pomiędzy Państwami, pragnącymi dokonać postępu na tej drodze umożliwiłaby już pierwsze postępy.
5.3.4 Celami lepiej skoordynowanej polityki gospodarczej powinno być:
- rozwijanie polityki wzrostu, na korzyść działalności gospodarczej i stanu zatrudnienia, tak jak to stwierdziły ostatnie szczyty europejskie: zakłada to, oprócz dodatkowych interwencji Europejskiego Banku Inwestycyjnego, którego odczuwalny wpływ pozostanie jednak ograniczony, nadanie nowego wymiaru partnerstwu publiczno-prywatnemu, w szczególności przy finansowaniu nowej infrastruktury transeuropejskiej w skali rozszerzonej Unii;
- wykazanie bardziej aktywnego podejścia do przemysłu, jasno przedstawiającego interesy europejskie, przy kompatybilnej polityce konkurencji, polityce handlowej bardziej opartej na obronie tych interesów, wspieranie wielkich wspólnych projektów i budżetu wspólnotowego;
- zapewnianie niezbędnego rozwoju nowatorskich inwestycji i badań naukowych przez przedsiębiorstwa, szczególnie w celu wzmocnienia konkurencyjności europejskiej na płaszczyźnie jakościowej;
- zapewnianie, w szczególności, niezależności Europy w przypadku technologii mających kluczowe znaczenie dla jej bezpieczeństwa (w razie potrzeby zacieśniona współpraca, przy preferencyjnym otwarciu odpowiednich rynków publicznych);
- skoncentrowanie wspólnej polityki w dziedzinie badań naukowych i rozwoju na wspólnych projektach, przy euro-kompatybilnym podejściu krajowym.
5.3.5 Nowa agenda budżetowa na lata 2007-2013 powinna być ukierunkowana na wyzwanie konkurencyjności Europy.
W tym celu należałoby:
- bardziej wyprzedzać przemiany gospodarcze, przemysłowe, regionalne i społeczne, i wspierać dostosowania;
- kontynuować reformę polityki rolnej z danymi środowiskami, mając na celu konkurencyjny europejski przemysł rolno-spożywczy, wymogi w dziedzinie naturalnego środowiska i bezpieczeństwa konsumentów, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich;
- wzmacniać obecność międzynarodową Unii, poprzez poprawę skuteczności pomocy na rzecz rozwoju, rozwijanie partnerstwa, wspieranie inwestycji przedsiębiorstw europejskich na rynkach trzecich o dużych możliwościach wzrostu;
- dostosowywać warunki pomocy wspólnotowej, to znaczy: rozszerzać uwarunkowania pomocy, (w szczególności w dziedzinie konwergencji gospodarczej, ale również transpozycji dyrektyw), uzyskiwać większą wzajemność ze strony Państw beneficjentów (konkurencyjne środowisko dla przedsiębiorstw, uproszczenia administracyjne, usuwanie przeszkód), kontrolować zgodność pomocy wspólnotowej z zasadami konkurencji, tak jak w przypadku pomocy publicznej (kontrolować szkodliwy brak równowagi i zaburzenia mogące wynikać ze sztucznych przemieszczeń siedziby) i raczej bardziej rozwijać korzystanie z pożyczek, na lepszych warunkach, niż koncentrować zasadniczą pomoc na subwencjach.
5.4 Konsekwentna realizacja reform strukturalnych
5.4.1 Wiarygodność mandatu lizbońskiego powinna być bardziej zakorzeniona wśród Europejczyków.
Należy rozwiewać obawy, co do jej znaczenia i jej kosztu społecznego.
Reformy te warunkują przyszłość naszego rozwoju w otwartej gospodarce.
Chodzi o zapewnienie trwałości europejskiego modelu społecznego, do którego Europejczycy są przywiązani, tak jak jest on wyrażony w Karcie Praw Podstawowych, godząc go jednocześnie z celem konkurencyjności.
5.4.2 Dobrze byłoby, aby sam cel konkurencyjności został lepiej wyjaśniony.
Zdaniem Komitetu, nie chodzi o to abyśmy byli najbardziej konkurencyjni na świecie w sensie maksymalnego zmniejszania kosztów we wszystkich dziedzinach: taki cel byłby iluzoryczny i niewykonalny, a z kilku względów zgubny i nietrwały z racji jego kosztów jakościowych, społecznych i środowiskowych.
Zdaniem Komitetu, chodzi o to, aby zapewnić nam wszelkie środki do osiągnięcia pełnej i trwałej konkurencyjności w gospodarce otwartej i zglobalizowanej, w szczególności przez opanowanie nowych technologii oraz bardziej nowatorską organizację pracy i wydajność, przy utrzymaniu stałej troski o zachowanie i umacnianie naszego modelu społecznego rozwoju Europy.
5.4.3 Należy rozpocząć lepszą koordynację, z jednej strony w przypadku reform gospodarczych, społecznych, administracyjnych, związanych z naturalnym środowiskiem, a z drugiej strony pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Trzeba będzie zapewnić porównywalność i wzajemne wspieranie się.
W związku z aktualną sytuacją reform strukturalnych w Państwach Członkowskich należałoby przed wszystkim:
- zapewnić wzajemne połączenie sieci telekomunikacyjnych, energetycznych i transportu, na warunkach optymalizacji kosztów, jakości i bezpieczeństwa;
- przyspieszyć integrację europejskiego rynku finansowego przy pogodzeniu płynności, harmonizacji, bezpieczeństwa, konkurencji i samoregulacji;
- osiągnąć postępy w wydajności, z jednej strony bezpośrednio w przedsiębiorstwach — organizacja pracy, informatyka i nowe technologie — a z drugiej strony poprzez zwiększoną efektywność ekonomiczną i społeczną transferów publicznych, w tym poprzez ekonomie skali — otwarcie sektora publicznego, współpraca służb publicznych na szczeblu europejskim — ułatwiające likwidację deficytu finansów publicznych;
- zapewnić zgodność budżetu na badania naukowe z celem ustalonym przez Unię: 3 % PKB, z czego dwie trzecie powinny być finansowane przez sektor prywatny, oraz zgodność programów krajowych ze wspólnotowymi programami badawczo-rozwojowymi;.
- stymulować nauczanie zawodu i kształcenie na przemian w szkole i w miejscu pracy, czynić je bardziej dostępnymi i rozwijać na jeszcze większą skalę europejskie programy wymiany;
- wspierać lepszą kompatybilność osób poszukujących pracy poprzez zindywidualizowane programy szkolenia i wspierania integracji rynku pracy;
- zachęcać również osoby poszukujące pracy, w tym kobiety pozostające w domu, osoby w dojrzałym wieku oraz młodzież, do rozwijania samodzielnej działalności gospodarczej przez ułatwianie procedur administracyjnych i nie obciążając ich pod kątem systemu ubezpieczeń społecznych;
- zapewnić wypłacalność ochrony społecznej, będącą gwarancją jej trwałości, z uwzględnieniem starzenia się ludności Europy, przy jednoczesnym podejmowaniu działań odstraszających od pracy nielegalnej i jej zwalczaniu;
- uprościć przepisy i procedury — zwłaszcza dla małych i średnich przedsiębiorstw — przy jednoczesnym skuteczniejszym zwalczaniu szarej strefy, jak to powiedziano poprzednio;
- dawać pierwszeństwo nowo zakładanym firmom oraz wspierać przedsiębiorczość poprzez przepisy podatkowe i administracyjne;
- umacniać trwały rozwój i wspierać nowe technologie w tej dziedzinie — które otwierają nowe rynki w skali światowej dla przedsiębiorstw europejskich — przy większej wymianie dobrych praktyk, które byłyby bardzo korzystnym przedmiotem baz danych.
5.4.4 Na szczeblu europejskim koordynacja ta powinna być wspierana:
- poprzez nadanie przewodniczącemu Komisji Europejskiej, wraz z jego wszystkimi współpracownikami, specjalnych uprawnień do uwzględniania wyzwań konkurencyjności UE, uzasadniających specjalne inicjatywy z tym związane w polityce Komisji — przy czym jeden z członków Komisji mógłby być wyznaczony przez przewodniczącego do pomocy przy tym zadaniu;
- poprzez sporządzanie porównawczego zestawienia stanu realizacji reform lizbońskich, podkreślając rolę nie tylko władz publicznych, ale również społeczeństwa obywatelskiego;
- przy większym ukierunkowaniu pomocy UE w zależności od celów lizbońskich i podsumowując to nadawanie spójności w dorocznych sprawozdaniach.
5.4.5 Głównym wymogiem jest aktualnie wzmocnienie motywacji Europejczyków do budowy struktury europejskiej i celu konkurencyjności, jaki ona sobie założyła.
Zakłada to bardziej klarowną wizję celów i ram budowanej Europy, oraz ogólnych ram gospodarczych i społecznych, w które wpisują się reformy strukturalne.
Oznacza to w szczególności lepsze postrzeganie przyszłości europejskiego modelu stosunków społecznych.
5.4.6 Większa konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich oznacza w szczególności podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników, stymulowanie ich udziału w organizacji pracy, wzmacnianie spójności społecznej w przedsiębiorstwie w oparciu o ściślejsze i lepsze relacje społeczne.
5.4.6.1 Inwestycja przedsiębiorstwa w ludzi wydaje się być czynnikiem decydującym: siła robocza przedsiębiorstwa stanowiąca jego kapitał ludzki jest bowiem zasadniczym czynnikiem wydajności.
Od tej inwestycji, w szczególności od szkolenia, zależy motywacja pracowników i ich zdolności produkcyjne.
5.4.6.2 Podczas gdy szkolenie i kształcenie ustawiczne stały się głównym elementem europejskiej polityki na rzecz zatrudnienia, zaniepokojenie budzi odsetek pracowników uczestniczących w szkoleniach i kształceniu: przy średniej 14 % osób w wieku 25-29 lat, systematycznie zmniejsza się on wraz z wiekiem, i stanowi tylko 5 % w przedziale wiekowym 55-64 lata.
5.4.6.3 W systemie produkcji, w którym miejsca pracy wymagają coraz większej wiedzy technicznej i know-how, sytuacja ta staje się niepokojąca w przypadku europejskiej konkurencyjności.
Dobrze byłoby zmienić tę sytuację, a nawet byłoby to konieczne.
W tym celu przedsiębiorstwa powinny włączyć do swojej strategii szkolenia jako inwestycję średnio- i długoterminową, a nie jako działanie uzasadniające szybki, jeśli nie natychmiastowy zwrot z inwestycji.
5.4.6.4 Jednak szkolenie zawodowe, ustawiczne kształcenie i edukacja nie powinny być traktowane oddzielnie. Powinny one być elementem kierowania karierą pracowników.
Chodzi o zapewnienie, poprzez szkolenie, motywacji w każdym wieku do podnoszenia umiejętności i nadawania dynamiki karierze zawodowej.
Z tego punktu widzenia, wszystkie umiejętności, dorobek, są narzędziami, które powinny być doskonalone w ramach indywidualnych planów zawodowych łączących się z planami przedsiębiorstwa.
5.4.7 Komitet chciałby również podkreślić rolę gospodarki społecznej, która była już przedmiotem wielu jego opinii.
Komitet przypomina, że gospodarka społeczna może posłużyć za model zwiększenia konkurencyjności, a mianowicie na bazie współpracy jednostek ludzkich z przedsiębiorstwami i jej zdolności do zaspokajania potrzeb ludzi i rozwijania ludzkiego kapitału
5.4.8 Oprócz przedsiębiorstw i ich pracowników, partnerzy społeczni odgrywają priorytetową rolę w określaniu relacji społecznych.
W Strategii Lizbońskiej wskazano na zasadniczą odpowiedzialność przedsiębiorstw, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego za powodzenie reform.
Komitet bardzo ubolewa, że to odniesienie nie zostało docenione już przez pierwsze szczyty wiosenne, zarówno w raportach Państw Członkowskich, jak i w debatach i podsumowaniu Rady Europejskiej.
5.4.9 Sytuacja ta zaczyna ulegać poprawie wraz ze spotkaniami, w przeddzień szczytów wiosennych, partnerów społecznych z Prezydencją Rady i Komisji.
Agenda wieloletnia dialogu społecznego 2003-2005 ustalona przez partnerów społecznych (UNICE, CEEP, UEAPME i Europejską Konfederację Związków Zawodowych) przyczyniła się również do ich szerszego włączenia w realizację strategii reform.
Oparta na trzech częściach (zatrudnienie, aspekty społeczne rozszerzenia, mobilność), ta agenda wspólnych uzgodnień i inicjatyw akcentuje w szczególności intensyfikację szkolenia i podnoszenie kwalifikacji zawodowych.
Przyczynia się ona w ten sposób do określenia europejskiego modelu społecznego łączącego lepszą konkurencyjność gospodarczą przedsiębiorstw i silniej podkreślone treści społeczne.
5.4.10 Ci partnerzy społeczni już podjęli w Państwach Członkowskich najważniejsze reformy, zarówno jeśli chodzi o kształcenie, rynek pracy czy też ochronę społeczną.
Sprawą zasadniczą jest wspieranie ich współodpowiedzialności za reformy, przez podkreślanie ich inicjatyw i ich porozumień ze szczytami wiosennymi, i włączając ich w wymianę dobrych praktyk.
Komitet jest gotowy do upowszechnienia informacji w postaci bazy danych na temat udziału uczestników społeczno- gospodarczych w reformach.
6.
Wnioski
6.1 Komitet stwierdza, że niedostatki w konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich stanowią cenę płaconą za Europę niezbyt przedsiębiorczą, której budowa ciągle nie została zakończona w wielu dziedzinach, mającą opóźnienia w przeprowadzaniu reform, wykorzystującą swoje atuty w sposób niewystarczający, często niezdecydowaną, czasami niespójną, która sama działa na swoją niekorzyść.
Stwierdzenie to jest potwierdzone czterema głównymi zaburzeniami funkcjonowania:
- niewystarczające wspieranie przedsiębiorczości mimo istnienia swobód europejskich;
- nieukończona budowa rynku wewnętrznego mimo jego rozszerzenia;
- brak unii gospodarczej mimo unii walutowej;
- niedostateczna realizacja reform strukturalnych mimo ich zaplanowania.
6.2 Zaradzenie tym zaburzeniom funkcjonowania wymaga zbiorowej odpowiedzialności, w celu zapewnienia lepszej spójności pomiędzy Europą i jej Państwami, przez wykorzystanie komplementarności.
Komitet jest zadowolony, że ostatni europejski szczyt wiosenny:
- zachęcił Państwa Członkowskie do wspierania partnerstwa na rzecz reform, angażującego partnerów społecznych, społeczeństwo obywatelskie i władze państwowe;
- wsparł wolę europejskich partnerów społecznych zwiększenia ich zaangażowania przez nowe partnerstwo europejskie na rzecz zmian.
6.3 Komitet uważa, że takie partnerstwo, zarówno na poziomie europejskim jak i krajowym, powinno natychmiast zająć się tworzeniem warunków sprzyjających odrodzeniu się konkurencyjności w Europie, i przyczynić się w szczególności do:
- przyspieszenia optymalnej organizacji rynku wewnętrznego;
- rozwoju unii gospodarczej na miarę unii walutowej;
- włączenia w reformy wszystkich danych środowisk;
- podejmowania w tym celu wszelkich nowatorskich inicjatyw, zarówno publicznych, jak i prywatnych oraz inicjatyw stowarzyszeń;
- oceny na przyszłych szczytach wiosennych postępu w dziedzinie tego partnerstwa.
6.4 Komitet podkreśla konieczność dotrzymania terminu w 2010 r., który powinien obejmować zarówno realizację reform lizbońskich, jak i zakończenie budowy wspólnego rynku oraz osiągnięcie rzeczywistej unii gospodarczej, konkurencyjnej, wykorzystującej w pełni unię walutową, przy jednoczesnym pełnym włączeniu wymogu trwałego rozwoju.
6.5 Komitet zauważa wreszcie, że silny wzrost gospodarczy znacznie przyspieszyłby przeprowadzenie niezbędnych reform.
UE powinna bezzwłocznie przedsięwziąć kroki w celu wsparcia jednolitego rynku poprzez stymulowanie podaży i popytu, a poprzez to stworzyć trwałe warunki wzrostu inwestycji, handlu, konsumpcji oraz zatrudnienia.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej Księgi w sprawie partnerstw publiczno-prywatnych i prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji
COM(2004) 327 final
(2005/C 120/18)
Dnia 30 kwietnia 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej Księgi w sprawie partnerstw publiczno-prywatnych i prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 8 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Philippe Levaux.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27 i 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 96 do 2, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Komisja opublikowała Zieloną Księgę w sprawie Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) w dniu 30 kwietnia 2004 r.
Jej celem jest wszczęcie debaty na temat stosowania prawa wspólnotowego w odniesieniu do koncesji/PPP.
1.2 EKES w swojej opinii z własnej inicjatywy z października 2000 r. [1] sporządził zalecenia, które są ciągle jeszcze aktualne.
PPP cieszy się coraz większym zainteresowaniem oraz nadal ma strategiczne znaczenie dla Europy w obliczu jej rozszerzenia jak również przyjęcia nowych dyrektyw z dnia 30 kwietnia 2004 r. [2]
1.3 W międzyczasie szereg krajów poczyniło już doświadczenia z projektami partnerstwa publiczno-prywatnego.
Doświadczenia te są bardzo różne.
Dlatego też warto byłoby przeprowadzić systematyczną analizę tych doświadczeń z punktu widzenia różnych kryteriów takich jak na przykład koszty, dostęp do świadczeń, jakość świadczeń, wpływ na warunki zatrudnienia itd.
W szczególności należałoby zbadać, czy i w jakim stopniu partnerstwa PPP przyczyniają się do utrzymania konkurencyjności Europy wobec reszty świata i jakie mają one zalety i wady w porównaniu z tradycyjnymi formami realizacji tych świadczeń.
2.
W Europie można zaobserwować znaczny rozwój przepisów prawa krajowego oraz realizacji projektów w ramach PPP
2.1 Wszystkie państwa europejskie stosują — albo przynajmniej stosowały w przeszłości — system PPP i koncesji.
Jednakże do dnia dzisiejszego Komisji nie udało się stworzyć odpowiedniej statystyki takich posunięć.
EBI posiada częściowe dane dotyczące około setki projektów.
Nie zapomnijmy, że "pierwsza Europa" — cesarstwo rzymskie — stosowała system koncesji już dwa tysiące lat temu.
W XIX wieku europejska sieć kolejowa została zbudowana w oparciu o umowy koncesyjne.
Były one szeroko stosowane nie tylko w odniesieniu do dróg kolejowych, ale również w odniesieniu do publicznych usług komunalnych, takich jak woda, gaz, elektryczność, wywóz śmieci itd.
2.2 Od dawna już w skali światowej zawiera się umowy globalne pozwalające na podejmowanie, wykonywanie, wykorzystywanie i rozłożenie w czasie finansowania nie tylko projektów dotyczących autostrad i parkingów, ale również posunięć odnoszących się do wodociągów, muzeów, lotnisk, tramwajów lub metra, zagospodarowania miejskiego, remontów szkół i szpitali itd.
2.3 Wiele państw wydało nowe przepisy prawne dotyczące PPP.
Poniższe opisy ograniczają się do spostrzeżeń poczynionych w kilku wybranych krajach, takich jak Włochy, Hiszpania, Wielka Brytania i Francja.
2.3.1 Włochy
2.3.1.1 Ustawa ramowa z 1994 r. (akt Merloniego) określa pojęcie koncesji na budowę i eksploatację.
Ta forma koncesji charakteryzuje się tym, iż koncesjonariusz wykonuje pracę za pomocą swoich własnych środków, odzyskując wyłożony kapitał poprzez wykorzystanie gospodarcze zrealizowanego projektu (art. 19 ust. 2 ustawy nr 109/94) [3].
Program nadrabiania zaległości w sferze infrastruktury ma na celu realizację 220 projektów uważanych za strategiczne:
- na lata 2002 do 2011 przewiduje się i inwestycje w wysokości 125 miliardów euro;
- połowa środków pochodzi od państwa, a druga część z sektora prywatnego .
Ustawa przewidziała odpowiednie ramy prawne definiując pojęcie generalnego wykonawcy, koncesjonariusza, dzierżawcy i dewelopera.
W celu uniknięcia opóźnień terminów oddawania projektów do użytku i w celu zwiększenia efektywności robót budowlanych ustawa przewidziała koncepcję "generalnego wykonawcy".
Przekazuje on do użytku gotowy projekt i zapewnia jego utrzymanie.
Ponadto we własnym zakresie zapewnia jego wstępne finansowanie.
2.3.1.2 Koncesjonariusz
Koncesja na budowę i eksploatację jest alternatywą dla koncepcji generalnego wykonawcy: w przypadku braku niezbędnych środków finansowych zwykle stosuje się ten instrument polegający na całkowitym lub częściowym finansowaniu przez użytkownika, bowiem w przypadku "wykonawcy generalnego" sfera budżetowa musi dokonywać płatności w określonych czasowo ratach.
2.3.1.3 Dzierżawa lub koncesja na zarządzanie
Koncesje są także stosowane w odniesieniu do zarządzania istniejącymi już obiektami, takimi jak szpitale, szkoły czy więzienia.
Odpowiednie zalecenie ministerstwa finansów w tym zakresie powinno umożliwić skierowanie uwagi administracji na jej pierwotne zadania oraz skorzystanie z innowacyjnych rozwiązań sektora prywatnego.
2.3.1.4 Umowa deweloperska
W ramach trzyletniego programu inwestycji różnych instytucji publicznych każdy podmiot ma możliwość złożenia oferty na wykonanie danego projektu.
Administracja ma prawo wyboru, czy zajmie się zaproponowanym projektem, czy nie. W przypadku pozytywnej decyzji organizowany jest przetarg.
Deweloper ma prawo do pierwokupu i sporządza umowę.
We Włoszech zauważa się silny rozwój opcji deweloperskiej:
- 1163 projektów przedstawionych w ciągu trzech i pół roku (styczeń 2000-czerwiec 2003 r.);
- 660 pochodzi od deweloperów (koncesje z prywatnej inicjatywy, aż 302 w 2003 r.);
- 503 koncesje z inicjatywy publicznej.
2.3.2 Hiszpania
2.3.2.1 W Hiszpanii to ustawa nr 13/2003 z 23 maja 2003 r. reguluje kwestię umów koncesyjnych na prace publiczne.
Ustawa ta znowelizowała ustawę o umowach zawieranych przez organy administracji publicznej, której tekst skonsolidowany został przyjęty królewskim dekretem z mocą ustawy nr 2/2000 z 16 czerwca 2000 r., wprowadzającą nowy tytuł do przepisów dotyczących różnych rodzajów umów administracyjnych ("umowę koncesji na prace publiczne"), który określa podstawy prawne wspomnianej umowy, już powszechne, uwzględniając jej specyfikę oraz w duchu tradycji prawa hiszpańskiego.
2.3.2.2 Nowa definicja umowy koncesyjnej obejmuje cztery charakterystyczne elementy tego rodzaju umowy: "prace publiczne", "ryzyka związane z koncesjonariuszem", "równowaga ekonomiczna koncesji" oraz "dywersyfikacja finansowania".
2.3.3 Wielka Brytania
2.3.3.1 W latach 1993 — 1994 rząd prowadził politykę delegowania usług publicznych i prac budowlanych w ramach tzw. "Private Finance Initiative" (PFI).
Mechanizm ten powierza przedsiębiorstwu prywatnemu w ramach "całościowego" zlecenia daną instytucję użyteczności publicznej; zlecenie to obejmuje następujące aspekty: "projektowanie-finansowanie-budowę-eksploatację-utrzymanie".
Od momentu wprowadzenia PFI:
- zainicjowano ponad 650 projektów PPP, z czego 45 szpitali i ponad 200 szkół;
- realizuje się 400 projektów;
- zaangażowano środki finansowe w wysokości 48 miliardów funtów (60 mld euro);
- oczekuje się jeszcze jednego programu;
- wykorzystano rocznie około 12 % narodowych środków budżetowych przeznaczonych na inwestycje.
2.3.3.2 Brytyjski skarb państwa oparł się na dwóch zasadniczych argumentach uzasadniających korzyść PFI: "Sektor prywatny musi rzeczywiście wziąć na siebie ryzyko" oraz "sektor publiczny powinien otrzymywać możliwie tanio jak najlepsze usługi" (wg zasady "Best Value for Money"); Filozofia ta ma na celu optymalizację kosztów użytkowania, ponieważ inwestor, który sam będzie odpowiedzialny za eksploatację danego obiektu, zadba o to, by obiekt ten zaplanowano i wykonano w oparciu o wysokie standardy jakościowe oraz by charakteryzował się on jak najniższymi kosztami eksploatacyjnymi i możliwością długotrwałego użytkowania.
2.3.3.3 Bieżące kontrakty dotyczą praktycznie wszystkich dziedzin: wodociągów, kanalizacji, transportu publicznego, ośrodków wojskowych, szpitali, szkół, budynków publicznych, dróg, autostrad itd.
2.3.3.4 Ze względu na dużą ilość projektów PPP w Wielkiej Brytanii, także tam zebrano kompleksowe doświadczenia, które są bardzo różne.
Należałoby podjąć systematyczną analizę i ocenę tych doświadczeń i wykorzystać je w dalszym rozwoju wydarzeń
2.3.4 Francja
2.3.4.1 Prawo dotyczące zawierania umów koncesyjnych polegających na finansowaniu przez użytkownika zostało uregulowane przez ustawę z dnia 29.01.1993 r. zwaną ustawą Sapina; tego rodzaje umów koncesyjnych są szczególnie rozpowszechnione:
- w odniesieniu do usług komunalnych, takich jak zaopatrywanie w wodę, wywóz śmieci, utrzymywanie czystości, transport publiczny itd.
- w odniesieniu do dużych projektów infrastrukturalnych, takich jak autostrady, mosty, duże stadiony, tunele itd.
2.3.4.2 Umowy PPP finansowane przez budżet są we Francji bardzo rozpowszechnione.
2.3.4.2.1 Ustawa z dnia 5 stycznia 1988 r. ustanowiła we Francji długoterminowe kontrakty dzierżawcze finansowane przez budżet, tzw. Baux Emphytéotiques Administratifs.
Kontrakty te zawierane są w odniesieniu do budynków publicznych, w szczególności szkół, jako swego rodzaju odmiana leasingu, który jest stosowany również przez państwo francuskie [4]. Ponadto państwo ma od pewnego czasu do dyspozycji instrument tzw. Locations avec Options d'Achat (wynajęcie z możliwością zakupu), który upowszechnił się w szczególności w dziedzinie budownictwa i infrastruktury (ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. w odniesieniu do policji i z początku 2003 r. w odniesieniu do wojska).
2.3.4.2.2 Ustawa z dnia 2 lipca 2003 r. przewidziała wydanie rozporządzeń odnośnie umów długoterminowych obejmujących cały kompleks projektowania, budowy, finansowania i eksploatacji przy udziale środków publicznych.
Pierwsze z rozporządzeń dla sektora szpitalnego zostało opublikowane we wrześniu 2003 r., drugie zostało wydane dla państwa francuskiego i władz komunalnych.
Chodzi o rozporządzenie dotyczące umów o partnerstwie z dnia 17 czerwca 2004 r. [5]
2.3.5 Niemcy
2.3.5.1 W Niemczech, tak jak i w innych Państwach Członkowskich, istnieje szczegółowe prawo dotyczące zawierania umów koncesyjnych obejmujące zlecenia publiczne (na prace budowlane), w których mogą uczestniczyć przedsiębiorstwa publiczne i prywatne, jak również PPP, bez obawy przed dyskryminacją.
2.3.5.2 Należy to zasadniczo odróżnić od procedur zapewniania świadczenia usług w zaspokajaniu potrzeb bytowych.
Gminy w wielu wypadkach wybierają w Niemczech partnerstwa publiczno-prywatne (PPP), aby zapewnić świadczenie takich usług w ogólnym interesie gospodarczym, na przykład w dziedzinie zaopatrzenia i odprowadzania, a więc w obszarach takich jak energia, woda/ ścieki i odpady.
Odbywa się to na mocy wszystkich możliwych form umów.
Obok rozpowszechnionych koncesji na świadczenie usług występują zlecenia publiczne, na przykład na zaopatrzenie w energię elektryczną, jak również zinstytucjonalizowane PPP w gminach.
PPP tego rodzaju przyczyniają się do zapewniania miejsc pracy i do wzrostu gospodarczego w danym regionie.
2.3.5.3 Takie PPP opierają się na zapisanym w Konstytucji prawie gmin do swobodnego podejmowania decyzji w sprawie sposobu i organizacji świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym w ramach koncesji.
Mogą one wybrać pomiędzy założeniem własnego przedsiębiorstwa, realizacji PPP z odpowiednimi partnerami lub przekazaniem świadczenia tych usług podmiotom prywatnym.
Takie PPP nie podlegają prawu dotyczącemu zawierania umów koncesyjnych.
2.4 Uwagi dotyczące umowy deweloperskiej
2.4.1 Ten coraz bardziej popularny w Europie system wywodzi się z europejskiej tradycji koncesji.
Można się zastanowić, czy potrzebna jest jego harmonizacja ramowa lub też umocowanie w prawie unijnym.
2.4.2 Francja i Hiszpania przyjęły ten system w okresie późniejszym niż Włochy, gdzie przepisy prawne w tym względzie są bardzo szczegółowe.
We Włoszech właściwy organ publiczny wzywa do składania ofert odnoszących się do wstępnego — ew. poprawionego przez ten organ — projektu dewelopera oraz do jego planu finansowego (proponowany czas trwania, niezbędne opłaty za użytkowanie itd.).
2.4.3 Na podstawie procedury negocjacyjnej dany organ przyznaje koncesję albo deweloperowi albo jednej z dwóch najlepszych ofert proponowanych w trakcie przetargu.
Deweloper i inni oferenci muszą wnieść wadium w wysokości 2,5 % wartości całości inwestycji.
2.4.4 Jeżeli organ publiczny nie zdecyduje się na wybór oferty dewelopera, tenże otrzymuje kwotę wadium wniesioną przez oferenta wygrywającego w ramach wyrównania poniesionych kosztów, włączając prawa własności intelektualnej.
Jeżeli koncesja zostanie zaś przyznana deweloperowi, jego wadium w wysokości 2,5 % zostaje przekazane pozostałym dwóm oferentom (60 % dla najlepszego i 40 % dla drugiego).
2.4.5 Podobnie jak ma to miejsce w przypadku możliwości zastrzeżenia niektórych zleceń dla organizacji/zakładów, których większość stanowią pracownicy niepełnosprawni (art. 19 dyrektywy Parlamentu Europejskiego 2004/18/WE i Rady z dnia 31 marca 2004 r. dotyczącej koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na prace budowlane, dostawy i usługi), EKES uważa, iż w ramach realizacji tej formy partnerstwa publiczno-prywatnego uwzględnienie pewnych kryteriów socjalnych przez dewelopera wzgl. jednej ze strony kontraktu powinny działać na jego/jej korzyść.
2.5 Państwa, w których PPP i koncesje są słabo rozwinięte.
Poniższe opisy ograniczają się do spostrzeżeń poczynionych w kilku wybranych krajach.
2.5.1 Belgia
2.5.1.1 Pojęcie koncesji określone jest w art. 24 i 25 ustawy z dnia 24 grudnia 1993 r. oraz w art. 123 i następnych uchwały królewskiej z dnia 8 stycznia 1996 r.
[6] Poza pojęciem wykonania i ewentualnej koncepcji prac, artykuły te przewidują eksploatację projektu przez koncesjonariusza.
Natomiast umowa deweloperska nie jest w prawie belgijskim specjalnie rozwinięta.
2.5.1.2 Umowa deweloperska [7] charakteryzuje się połączeniem finansowania, wykonania oraz czasami również koncepcji projektu; zleceniodawca natomiast płaci za prawo do korzystania z budynku w formie czynszu [8].
2.5.2 Portugalia
2.5.2.1 Kraj ten w celu polepszenia stanu sieci dróg wdrożył umowę SCUT, czyli system delegowania zadań publicznych pozwalający prywatnemu przedsiębiorcy budowlanemu na pobieranie opłat publicznych.
SCUT wzoruje się na systemie tzw. "myta wirtualnego" ("shadow toll") stosowanego na drogach brytyjskich.
Przetargi odnoszące się do umów SCUT odbyły się w 1997 r.
Aktualnie są raczej rzadko stosowane.
2.5.3 Węgry
2.5.3.1 Nie istnieje specjalne prawo regulujące projekty PPP, jednakże uregulowania dotyczące zobowiązań finansowych państwa wymienione są w uchwale nr 2098/9003 (V29).
2.5.3.2 W 1997 r. kraj ten zainicjował program współpracy z sektorem prywatnym dotyczący rozwoju parków przemysłowych, których liczba na początku 2004 r. wynosiła 165. Jak należy zdefiniować pojęcie koncesji i PPP?
3.
Jak należy zdefiniować pojęcie koncesji i PPP?
3.1 Prawo europejskie nie było w stanie zaproponować odpowiadających rzeczywistości i użytecznych definicji PPP oraz koncesji.
W prawie europejskim albo w ogóle brak jest definicji PPP i koncesji na roboty budowlane i usługi publiczne albo — jeśli takowe już są — wywołują one negatywne opinie.
Krytyka aktualnej definicji dotyczy następujących kwestii:
- ujęcia koncesji tylko w połączeniu ze zleceniami na roboty publiczne (ust. 3.1.1);
- braku rozróżnienia między długoterminowymi i krótkoterminowymi umowami, które stanowi kryterium finansowania zewnętrznego (a nie ze środków administracji publicznej) a tym podstawę do delegowania danych zleceń na inne podmioty (ust. 3.1.2);
- braku uwzględnienia własnych propozycji sektora prywatnego dotyczących koncesji (pkt. 3.1.3).
3.1.1 Powiązanie PPP i koncesji ze zleceniami na roboty publiczne
3.1.1.1 Zagadnienie koncesji uregulowane jest w prawie wspólnotowym z jednej strony w zasadach i postanowieniach Traktatu, z drugiej strony zaś w dyrektywach dotyczących ich realizacji.
3.1.1.2 Dyrektywy opracowane przez Unię mają na celu zapewnienie przejrzystych zasad konkurencji odnośnie całego spektrum zamówień publicznych; ich zakres stosowania jest jednak czasami nie do końca jasny, jeśli chodzi o kompleksowe umowy koncesyjne lub partnerstwa publiczno-prywatnego.
3.1.1.3 Jedynie dyrektywa 93/37 [9] dotycząca koordynacji procedur udzielania zleceń na roboty publiczne określa w art. 1 lit. d) definicję umowy koncesyjnej na roboty publiczne.
Niestety odnosi się do tylko prostych zleceń roboty publiczne [10].
Dyrektywa 92/50 [11] w sprawie koordynacji procedur udzielania zleceń publicznych na usługi nie zawiera żadnej definicji koncesji.
Wreszcie dyrektywa 93/38 [12] też nie zajmuje się kwestią definicji wzgl. udzielania koncesji, reguluje ona bowiem tylko udzielanie wszelkiego rodzaju zleceń publicznych w tzw. sektorach szczególnych, zastępując przez to inne dyrektywy.
EKES krytykuje to lakoniczne i nierealistyczne podejście, które zostało niestety utrzymane w dyrektywach 2004/17 i 2004/18 [13].
3.1.1.4 Komisja świadoma rosnącego odwoływania się do PPP opublikowała w kwietniu 2000 r Komunikat w sprawie interpretacji kwestii koncesji w prawie unijnym dotyczącym zamówień publicznych [14]. Komunikat ten miał na celu wyeliminowanie podstawowych niejasności prawnych związanych z brakiem precyzyjnych definicji koncesji i PPP w dyrektywach dotyczących zamówień publicznych.
Należy przypomnieć, iż obecnie obowiązujące prawa narodowe regulują koncesje i PPP w sposób bardzo różny.
3.1.1.5 EKES jest zdania, iż brak jest takich definicji koncesji i umów PPP wzgl. delegowania zadań na inne podmioty, które wyraźnie określałyby ich znaczenie i zakres.
Pojęcia koncesji czy szeroko pojętego delegowania zadań nie można bowiem sprowadzić tylko do jednego kryterium — ryzyka względnie płatności -, zastosowanego pierwotnie w dyrektywie 93/37 a następnie w Komunikacie w sprawie interpretacji; na koncepcję koncesji składa się bowiem szereg różnych elementów.
3.1.1.6 Jak można dokładniej zdefiniować pojęcie koncesji czy PPP?
3.1.1.6.1 Umowa lub akt jednostronny, na mocy którego organ władzy publicznej przyznaje stronie trzeciej określone uprawnienia w zakresie projektowania, budowania, finansowania, utrzymywania i eksploatowania danej infrastruktury lub usługi na długi i określony okres czasu:
- jest koncesją, jeżeli strona ta otrzymuje wynagrodzenie w większości opłacane przez użytkowników;
- jest umową w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, jeżeli wynagrodzenie to pochodzi w większości ze środków budżetu publicznego.
3.1.1.6.2 W oparciu o te definicje należy skoncentrować uwagę na dwóch kryteriach, które muszą być spełnione w przypadku tego rodzaju umów:
- konieczność przekazania odpowiedzialności ze strony władzy publicznej na zleceniobiorcę;
- pojęcie globalnej umowy, która obejmuje liczne aspekty (budowę, finansowanie, wykorzystanie, utrzymanie itd.) w kategoriach długoterminowych (średni przedział czasu od 10 do 75 lat).
3.1.1.6.3 EKES uważa, iż nie ma powodów do definiowania umowy (koncesyjnej) jedynie w aspekcie podjęcia ryzyka eksploatacyjnego, jak ma to miejsce w Komunikacie w sprawie interpretacji z kwietnia 2000 r.; byłoby to bowiem zbyt płytkie i uproszczone podejście do tej formy umów.
3.1.2 Konieczność odmiennego traktowania kontraktów krótko- i długoterminowych.
[15] EKES wydał opinię w dniu 28 maja 1997 r. [16], w której zwrócił do Komisji z prośbą o ponowne przemyślenie jej podejścia w kwestii koncesji oraz o ich większe uniezależnienie od definicji zleceń na roboty publiczne: Kwestia koncesji powinna stanowić przedmiot dokładnego rozpatrzenia z uwzględnieniem podstawowego wymogu polegającego na tym, iż ich udzielenie musi się opierać o przejrzyste i obiektywne kryteria.
Istnieje podstawowa różnica między koncesją a zleceniem dotycząca przedmiotu i czasu trwania umowy, warunków finansowania oraz zakresu odpowiedzialności cywilnej.
W celu propagowania tego rodzaju kontraktów Komisja Europejska dokonać analizy dotyczącej sporządzenia odpowiedniego instrumentu prawnego pozwalającego na ich implementację [17].
3.1.2.2 EKES uważa za konieczne, by w ramach definiowania i klasyfikowania kontraktów uwzględniać ich specyficzne funkcje:
3.1.2.3 Umowa koncesyjna lub PPP nie może sprowadzać się — bez podania okresu trwania — do definicji przeniesienia ryzyka eksploatacyjnego, bowiem w ramach takiej umowy chodzi przede wszystkim o przekazywanie wybranemu kandydatowi odpowiedzialność za planowanie, budowę, finansowanie, zarządzanie oraz utrzymanie/udostępnianie danego projektu lub usługi.
3.1.3 W kontekście wyżej wymienionych umów deweloperskich szereg państw ustanowiło specjalne przepisy prawa otwierające podmiotom prywatnym możliwość proponowania projektów odpowiedzialnym władzom publicznym.
Ta powszechna we Włoszech praktyka powinna byś propagowana również w pozostałych państwach członkowskich, które aktualnie nie posiadają podobnych procedur.
3.2 Różna praktyka stosowania prawa europejskiego powoduje różnice prawne.
3.2.1 Ponieważ koncepcje kontraktów publicznych nie są w Europie jednolite, więc w jednym państwie kontrakt taki definiuje się jako umowę, a w innym jako koncesję W odniesieniu do tego samego kontraktu obowiązują zatem w zależności od państwa dwa różne systemy zawierania kontraktów/udzielania zleceń.
Wielka Brytania, przywiązująca mniejszą uwagę do klasyfikacji kontraktów niż kraje o tradycji prawa rzymskiego z rozbudowanym prawem administracyjnym, zawsze traktowała PPP jako zwykłe zamówienia publiczne, chociaż równie dobrze można by je zakwalifikować jako koncesje na roboty publiczne.
3.2.2 Pojawienie się w wielu państwach osobnego prawa dotyczącego PPP wskazuje na to, że mamy tu do czynienia ze specyficzną formą umów znajdującą się na granicy zarządzania administracyjnego i kontraktu, co a priori utrudnia jakiekolwiek przepisy.
3.3 Czy prawo unijne może poprzestać na klasyfikowaniu kontraktów tylko w perspektywie ich zawierania, pozostawiając w niejasności kwestię delegowania zadań publicznych w rozumieniu instytucjonalnym?
Czy system udzielania kontraktów ma aż takie znaczenie?
3.3.1 Zakres dyrektyw znacznie wykracza poza harmonizację procedur przydzielania kontraktów publicznych.
Definicje zawarte w tych dyrektywach zostały w całości przejęte przez ustawodawstwo różnych państw członkowskich, co doprowadziło do powstania jednolitych koncepcji kontraktów w wielu państwach Europy.
3.3.2 Ale dyrektywy 2004/17 i 2004/18 pozostawiają regulowanie systemu prawnego dotyczącego kontraktów narodowych ustawodawstwu krajowemu, które definiuje procedury ich realizowania.
Powstaje zatem pytanie dotyczące miejsca przyznanego sektorowi prywatnemu w zarządzaniu publicznymi projektami.
3.4 Hierarchia norm na podstawie porządku rynkowego przypisuje szczególne znaczenie zadaniom związanym z zaspokojeniem potrzeb bytowych oraz wymiarowi społecznemu.
3.4.1 EKES podkreśla:
- że zgodnie z przyszłą Konstytucją uchwaloną przez Radę cele te obejmują trwały rozwój na bazie zrównoważonego wzrostu gospodarczego i stabilności cen, wysoce konkurencyjnej socjalnej gospodarki rynkowej, która zmierza do pełnego zatrudnienia i ochrony socjalnej, jak i — w dużym stopniu — do ochrony środowiska i poprawy jego jakości;
- jeśli tworzone będą partnerstwa publiczno-prywatne, to muszą one przyczyniać się do realizacji celów Unii;
- że w strategii przyjętej na szczycie w Lizbonie potwierdzono zasadę otwartej gospodarki rynkowej uzupełniając ją o cel silnego rozwoju Europu uwzględniającego wymiar społeczny (edukacja, kształcenie zawodowe, zatrudnienie itd.).
3.4.2 Przy poszanowaniu zasady pomocniczości w celu osiągnięcia celu otwartej gospodarki rynkowej kompetentny organ publiczny musi uwzględnić możliwości konkurencji i wybrać najlepsze rozwiązanie.
3.4.3 Bez względu na wybraną koncepcję umowy wszelkie rozwiązania muszą się opierać na zasadzie przestrzegania norm socjalnych danego kraju i jakości świadczeń ustalonych w kontrakcie.
W przypadku nieprzestrzegania wymogów socjalnych lub jakościowych muszą obowiązywać klauzule rozwiązania kontraktu.
4.
Propozycje mające na celu ulepszenie i sprecyzowanie przepisów prawa dotyczących PPP i koncesji
4.1 W celu stworzenia zharmonizowanych ram na poziomie europejskim EKES uważa za pożądane, by rozwojowi tego rodzaju kontraktów towarzyszyło raczej wydanie jednego wzgl. kilku komunikatów w sprawie ich interpretacji, aktualnie uwzględniających różnorodność i złożoność tego zjawiska, niż natychmiastowe opracowanie jakiejś dyrektywy, która szybko mogłaby się okazać niedoskonałą.
4.2 Poza tym EKES apeluje do Komisji o traktowanie zagadnienia PPP w sposób kompleksowy oraz do sporządzenia w ramach jej komunikatów (po przeprowadzeniu odpowiednich badań w państwach członkowskich) wykazu kryteriów, które władze publiczne mogłyby uwzględniać w odniesieniu do aspektów społecznych i ekologicznych.
Władze publiczne mogłyby, uzupełniając na podstawie tych kryteriów istniejące ustawodawstwo, wprowadzić je tym samym do katalogu warunków niezbędnych przy realizacji kontraktów.
4.3 EKES uważa, że:
- PPP jest elastycznym i dynamicznym instrumentem ekonomicznym, który może służyć jako katalizator integracji określonych celów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, takich jak zrównoważony rozwój, zatrudnienie i integracja społeczna;
- PPP umożliwia wymianę wzajemnej wiedzy między partnerami publicznymi i prywatnymi.
4.4 Dyrektywa 2004/18 reguluje kilka istotnych kwestii dotyczących zawierania kontraktów publicznych, które mogą się odpowiednio stosować do PPP i koncesji, a mianowicie takie kryteria jak dialog konkurencyjny i poufność ofert.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę na następujące punkty:
4.4.1 Utrzymanie otwartego podejścia do koncesji
4.4.1.1 Otwarte podejście dyrektywy 2004/18 powinno być utrzymane tym bardziej, że nie wszystkie Państwa Członkowskie stosują metodę koncesji.
4.4.2 Przedstawienie zharmonizowanej na szczeblu unijnym definicji prawnej koncesji i PPP
4.4.2.1 Niezbędne jest ujednolicenie definicji tych obu form kontraktów w Państwach Członkowskich.
Definicja proponowana przez EKES (patrz pkt. 3.1.1.6) umożliwia podkreślenie szczególnego miejsca, jakie te kontrakty zajmują na styku rynku z administracją publiczną.
4.4.3 Poszanowanie dla innowacji
4.4.3.1 Rozporządzenia wspólnotowe dotyczące koncesji na wykonanie robót nie zobowiązują udzielającego koncesji do określenia w ogłoszeniu przetargowym, czy będzie on akceptował warianty alternatywne.
4.4.3.2 EKES uważa za pożądane, aby w ramach procedury przetargowej odnoszącej się do tego rodzaju kontraktów przyjmowane były wszelkie warianty alternatywne, z preferencją dla innowacji.
4.4.3.3 Kandydat mający otrzymać koncesję może bowiem ewentualnie przestawić oryginalną propozycję znaczących i istotnych innowacji w aspekcie technicznym, finansowym czy komercyjnym, która może też zostać wykorzystana do poprawy socjalnych i ekonomicznych warunków życia i pracy konsumentów i pracobiorców, których ona dotyczy.
4.4.3.4 Takie zachęcanie kandydatów do inwestowania kosztownego potencjału intelektualnego w ramach procedur przetargowych, umożliwiającego tego rodzaju innowacje, jest zgodne z duchem Strategii Lizbońskiej.
Należy poza tym unikać sytuacji, w których własność intelektualna pierwotnych propozycji tych uczestników przetargu mogła zostać wykorzystana przez innych konkurentów.
Jest to kwestia etyki oraz zachęcania do innowacji i powinna ona jako nowa procedura, tzw. "dialogu konkurencyjnego", zostać wprowadzona do krajowych ustawodawstw Państw Członkowskich.
4.4.4 Procedura negocjacyjna
4.4.4.1 Propozycja umowy koncesyjnej musi co prawda odpowiadać celowi usługi określonemu przez udzielającego koncesję, ale powinna ona przy tym dawać maksymalną wolności w zakresie sposobu realizacji danego celu, czyli odnośnie planowania projektu, podziału na poszczególne fazy, podejmowania ryzyka technicznego itd.
EKES proponuje, by po przekazaniu propozycji przez jednego lub kilku kandydatów nastąpiło nawiązanie dialogu między stroną udzielającą koncesję a potencjalnymi koncesjonariuszami w celu ostatecznego uregulowania umowy koncesyjnej lub PPP w oparciu o potrzeby zgłoszone przez organ władzy publicznej.
Wcześniejsza dyrektywa 94/37 przewidziała wykorzystanie procedury negocjacyjnej w jedynie w przypadkach wyjątkowych.
W przyszłości w przypadku dialogu konkurencyjnego obowiązywać będzie zasada negocjowania w odniesieniu do tzw. kontraktów kompleksowych.
4.4.4.2 Przyjęta procedura dialogu konkurencyjnego powinna zatem:
- jasno określać, że przypadki, w których można rozpocząć taką procedurę (trudności w ocenie rozwiązania zaproponowanego przez sektor prywatny lub dokładnych potrzeb wzgl. kwestii finansowych), są ujęte w rozumieniu bardzo szerokim i liberalnym.
- potwierdzać, że każde przedsiębiorstwo może przedstawić swoją własną propozycję oraz że własność intelektualna każdego konkurenta będzie chroniona.
4.4.4.3 Wreszcie należy przypomnieć, iż między organem władzy publicznej udzielającym koncesji a koncesjonariuszem niezbędne jest zawarcie kontraktu definiującego obowiązki każdej ze stron zgodnymi z uregulowaniami przewidywanymi w prawie narodowym państw, z którymi związane są dane strony kontraktu.
4.4.5 Ustalenie ogólnych zasad
4.4.5.1 Konieczność odpowiednich ram prawnych odnoszących się do koncesji i PPP musi się odzwierciedlać w praktyce, w szczególności poprzez przyjęcie zasad dotyczących wykonania umów koncesyjnych lub PPP.
4.4.5.2 Możliwość zawarcia umów o partnerstwie zależy w decydujący sposób od tego, czy możliwe jest osiągnięcie równowagi między stronami umowy, która utrzyma się przez dłuższy okres czasu.
4.4.5.3 EKES zaleca, aby Komisja poparła w komunikacie w sprawie interpretacji zrównoważone rozłożenie ryzyka pomiędzy udzielającym koncesji a koncesjonariuszem, pozostawiając każdemu państwu ustalenie odpowiednich ku temu środków oraz ich ew. adaptację w miarę upływu czasu.
Mając na uwadze ten cel komunikat taki powinien uwzględnić następujące kwestie:
- ryzyko koncesji dotyczącej infrastruktury lub koncesji PPP powinno być zdefiniowane, wyrażone ilościowo i przydzielone tej stronie, która jest najlepiej w stanie je ponosić;
- w przypadku wyjątkowego ryzyka, np. nieprzewidywalnych okoliczności pociągających za sobą wzrost kosztów kontraktu (nieoczekiwana zmiana wymogów ze strony państwa, nieprzewidywalne warunki techniczne przy wykonywaniu robót, krótkofalowe zmiany w zachowaniu konsumenta itd.), między udzielającym koncesji a koncesjobiorcą powinno najpierw dojść do odpowiedniego, zgodnego z kontraktem porozumienia w sprawie podziału ryzyka);
- koncesjonariusz winien gwarantować wypłatę odszkodowania w razie naruszenia postanowień kontraktu;
- podobnie jak w każdym przypadku zawarcia umowy w ramach prawa prywatnego, koncesjonariusz przejmujący finansowanie musi być w stanie oprzeć się na fakcie, że mimo zmiany natury prawnej i podatkowej dokonanej na szczeblu ustawodawczym, nie została naruszona treść obowiązujących kontraktów;
- należy przewidzieć bezzwłoczne odszkodowanie na rzecz posiadacza kontraktu w przypadkach wysunięcia nowych żądań przez zleceniodawcę bez zmiany pierwotnych warunków kontraktu;
- koncesjonariusz powinien mieć wystarczającą swobodę w zakresie wykonywania zadań postawionych mu przez zleceniodawcę, przy czym udzielający koncesji zastrzega sobie pełne stosowanie kompetencji w zakresie praw suwerennych oraz porządku publicznego.
4.4.5.4 Wprowadzenie systemu koncesji jako formy efektywnego połączenia zarządzania prywatnego i prywatnego finansowania z inwestycjami publicznymi w celu realizacji zadań związanych z usługami użyteczności publicznej dla swojego powodzenia wymaga odpowiednich ram prawnych i księgowych, dostosowanych do szczególnej struktury koncesji.
Znaczące inwestycje i wydatki, które przedsiębiorstwo prywatne musi ponieść w ciągu pierwszych lat swojej działalności w celu rozbudowy infrastruktury, muszą zostać rozdzielone w ciągu całego czasu trwania koncesji na okresy sprawozdawczości.
W swojej obecnej formie projekt zharmonizowania sprawozdawczości na szczeblu europejskiej uniemożliwia istnienie systemu koncesji.
Rachunkowość w Hiszpanii — szczególnie w wypadku nowych koncesji — mogłaby służyć za przykład, na który należałoby zwrócić uwagę przy tworzeniu partnerstw publiczno-prawnych w ramach projektów budowlanych lub związanych z świadczeniem usług w Unii Europejskiej.
5.
Ustalenie jaśniejszych reguł konkurencji między jednostkami publicznymi wzgl. parapublicznymi a podmiotami prywatnymi
5.1 Często spółkom mieszanym przyznaje się w sposób bezpośredni koncesje lub prawa specjalne wzgl. wyłączne; w niektórych wypadkach mogą one w drodze zwykłej zmiany statutu rozszerzać swój zakres działania na obszary nieprzewidziane podczas ich tworzenia.
Z powyższego wynika, iż konkurencja, jeżeli takowa ma w ogóle miejsce, jest czasami zakłócona.
W takich wypadkach winny one prowadzić odrębną księgowość, umożliwiającą sprawdzenie, czy nie stosują one zakłócającego konkurencję subsydiowania skrośnego.
5.2 EKES proponuje wyjaśnienie reguł w następujący sposób:
5.2.1 Przed utworzeniem jednostki mieszanej właściwy organ władzy musi uwzględnić warunki konkurencji na rynku i zadecydować, które z rozwiązań jest najbardziej racjonalne.
5.2.2 W trosce o przejrzystość i wydajność o procedurach mających na celu utworzenie jednostek mieszanych należy zawiadomić przed ogłoszeniem przetargu publicznego i wyraźnie zwrócić uwagę konkurentom prywatnym na możliwości ewentualnego uczestnictwa w tworzeniu spółek parapublicznych.
Poza tym organ władzy publicznej składając lokalnej jednostce mieszanej zlecenie na nowe świadczenie musi zapewnić, że:
- w razie rozszerzenia przez tę jednostkę działalności poza pierwotny zakres działania zostanie ona zobowiązana do prowadzenia odrębnej księgowości, umożliwiającej sprawdzenie, czy nie stosuje ona zakłócającego konkurencję subsydiowania skrośnego;
- przestrzegane są procedury wspólnotowe, włączając procedury związane z subwencjami państwowymi;
- respektowane są warunki uczciwej konkurencji wobec sektora prywatnego (opodatkowanie i koszty produkcyjne przedsiębiorstwa mieszanego).
6.
Wnioski
EKES stwierdza, iż w wielu państwach pojawiają się obecnie specjalne przepisy prawne dotyczące PPP oraz że z uwagi na dotychczasowe doświadczenia należałoby:
- umożliwić rozwój różnych form PPP przez kilka lat,
- postulować systematyczne przekazywanie przez Państwa Członkowskie informacji o różnych formach PPP i napotkanych trudnościach (zalety i wady w stosunku do form tradycyjnych);
- stworzyć wraz z przedstawicielami państw, Komisji i społeczeństwa obywatelskiego, w tym EKES, ośrodek monitorujący rozwój PPP (mając na celu ocenę doświadczeń w zakresie różnych kryteriów, takich jak koszty, dostęp do świadczeń, wpływ na stosunki zatrudnienia, konkurencyjność, środowisko itd.);
- podkreślić, że odnośnie PPP i koncesji obowiązują europejskie progi (na roboty i usługi); poniżej tych progów każde państwo stosuje swoje własne przepisy w celu uniknięcia niepotrzebnego nakładu administracyjnego,
- opublikować przed 2007 r. komunikat w sprawie interpretacji dotyczący:
- definicji koncesji i PPP,
- pozycji konkurencyjnej jednostek mieszanych lub parapublicznych,
- dialogu konkurencyjnego i procedury dotyczącej publikacji,
- sposobu traktowania "dewelopera", który popiera innowację;
- znaczenia pomocy państwa dla jednostek mieszanych lub parapublicznych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 92/12/EWG w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania
(COM. (2004) 227 final — (CNS)2004/0072)
(2005/C 120/19)
Dnia 2 kwietnia 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 7 października 2004 r.
Sprawozdawcą był Clive Wilkinson.
Na 412 sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 27 października 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 84 do 11, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Zanim zaczął funkcjonować rynek wewnętrzny, istniały duże różnice w zakresie systemów oraz stawek stosowanych wobec towarów podlegających podatkowi akcyzowemu, wynikające z różnic historycznych i kulturowych między Państwami Członkowskimi.
Dyrektywa 92/12/EWG uzgodniła harmonizację ogólnych warunków dla wyrobów objętych podatkiem akcyzowym [1], a także przechowywania, przepływu oraz kontrolowania takich wyrobów [2].
1.2 Art. 27 tej dyrektywy wymagał, aby przed dniem 1 stycznia 1997 r., Rada ponownie rozpatrzyła przepisy art. 7, 8, 9 i 10 oraz przyjęła wszelkie niezbędne zmiany [3].
Wytyczony termin ostateczny dnia 1 stycznia 1997 r., okazał się być zbyt wczesny, aby wydać zasadną opinię dotyczącą problemów, które były i są nadal napotykane w stosowaniu tych artykułów.
1.3 Od chwili wejścia w życie dyrektywy, zainteresowanie przepływem wyrobów podlegających opłacie akcyzowej, za które już zapłacono podatek, uregulowanym przez art. 7-10 tejże dyrektywy, znacząco wzrosło.
Doprowadziło to, na żądanie podmiotów gospodarczych, do wprowadzenia przez niektóre Państwa Członkowskie pewnych uproszczonych procedur.
Napłynęło także wiele skarg od osób prywatnych na temat sposobu, w jaki stosowano przedmiotowe artykuły.
1.4 Komisja uznaje, iż w chwili obecnej zrozumienie problemów pojawiających się w różnych uwzględnionych kategoriach przepływu [4] jest na tyle dostateczne, że pozwala na sformułowanie propozycji niezbędnych zmian.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Funkcjonowanie jednolitego rynku w odniesieniu do towarów objętych podatkiem akcyzowym okazało się skomplikowane w zakresie jego szczegółowych uregulowań, z konsekwencją w postaci niepewności, jak w pewnych przypadkach należy stosować obowiązujące przepisy, i nałożyło znaczące obciążenia administracyjne na zainteresowane przedsiębiorstwa.
Propozycje Komisji obejmują transakcje handlowe, sprzedaż osobom fizycznym i sprzedaż na odległość. Mają na celu doprecyzowanie, uproszczenie i zharmonizowanie istniejących zasad dotyczących przepływu w ramach UE, w przypadku którego podatek akcyzowy za dane wyroby został już pobrany w jakimś Państwie Członkowskim, oraz liberalizację takiego przepływu celem zagwarantowania konsumentom UE większych korzyści wynikających z rynku wewnętrznego.
Komitet popiera te dwa cele.
2.2 Z uwagi na wartość przychodów Państw Członkowskich z podatków akcyzowych [5] a także ze względu na różnice w sposobach stosowania właściwych przepisów przez Państwa Członkowskie, Komisja miała trudności z uzgodnieniem treści zmian z Państwami Członkowskimi.
Odnotowano, że 10 "nowych" Państw Członkowskich nie uczestniczyło w dyskusjach z Komisją, które doprowadziły do opracowania tych propozycji.
Komitet uznaje, że Państwa Członkowskie muszą korzystać z podatków akcyzowych jako źródła ich przychodów, ale wątpi, że te propozycje zmienią zwyczaje konsumentów do tego stopnia, iż będą miały one faktyczny wpływ na wielkość przychodów całkowitych.
2.3 W odniesieniu do towarów objętych podatkiem akcyzowym, na ceny płacone przez konsumentów często olbrzymi wpływ mają zastosowane stawki podatkowe.
Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku wyrobów tytoniowych oraz napojów alkoholowych [6].
Nastąpiło pewne zmniejszenie różnic pomiędzy stawkami podatku akcyzowego stosowanymi w Państwach Członkowskich od początku ustanowienia jednolitego rynku; jednakże dopóki obowiązujące stawki nie staną się przynajmniej przedmiotem znaczącej harmonizacji, dopóty w tej dziedzinie będzie istniała motywacja do poszukiwania okazji oraz prowadzenia zorganizowanej działalności przestępczej.
2.4 Obywatele UE oczekują od jednolitego rynku możliwości odnoszenia różnego rodzaju pożytków, jednak prawo do nabywania dowolnych wyrobów w obrębie UE po cenach lokalnych, stanowi istotną korzyść.
Odmówienie obywatelom tego prawa nie zachęca ich do postrzegania UE w pozytywnym świetle.
2.5 Jak wskazuje Komisja, ten rodzaj przepływu produktów podlegających akcyzie, do którego stosują się wspomniane artykuły, dotyczył głównie osób fizycznych lub drobnych podmiotów gospodarczych, nie dysponujących pokaźnymi środkami pieniężnymi lub infrastrukturą handlową.
Ważne jest, aby wszystkie uzgodnione środki były jasne, proste do zrozumienia oraz, w miarę możliwości, nieskomplikowane w zastosowaniu.
Muszą być one także realistyczne i nadające się do wykonania.
2.6 Na prawdziwym rynku wewnętrznym, przepisy dotyczące wyrobów tytoniowych także powinny zostać zliberalizowane.
Jednakże, Komitet uznaje, że podejmując decyzję, które towary należy objąć zmienioną dyrektywą, Państwa Członkowskie będą musiały w pełni rozważyć wszelkie możliwe implikacje oraz że analizy takie mogą skłonić je do wyłączenia niektórych produktów.
2.7 Komisja zauważa także, że oleje mineralne rzadko podlegają przepływowi w innym celu niż handlowy.
Tym samym jasne jest, że tak sformułowane propozycje miałyby przede wszystkim wpływ na przepływ napojów alkoholowych.
2.8 Komitet z dużym zadowoleniem przyjmuje fakt, że wiele z tych propozycji opiera się na poradach i wnioskach skierowanych przez organizacje przedsiębiorców zaangażowanych w tę problematykę oraz że uwzględniają one skutki dla mniejszych przedsiębiorstw.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Artykuł 7. Artykuł ten zasadniczo odnosi się do takich spraw, jak osoby zobowiązane do uiszczenia podatków akcyzowych w różnych okolicznościach, formalności administracyjne, sprzedaż dla pasażerów statków i samolotów podróżujących w obrębie UE oraz sposób traktowania strat towarów od których zapłacono akcyzę, mającymi miejsce podczas transportu w granicach UE.
3.1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wyjaśnienia oraz harmonizację, jakie przyniosą propozycje Komisji.
Z dużym zadowoleniem przyjmuje także stwierdzenie potrzeby ograniczenia olbrzymiej ilości pracy administracyjnej wymaganej celem osiągnięcia pełnej zgodności z obowiązującymi przepisami.
Komitet popiera fakt zwrócenia się przez Komisję do Państw Członkowskich o umożliwienie wprowadzenia uproszczonych procedur poprzez proste dwustronne umowy administracyjne zawierane pomiędzy Państwami Członkowskimi.
3.2 Artykuł 8. Artykuł ten dotyczy wyrobów nabywanych przez osoby fizyczne do ich własnego użytku.
Główną problematyczną kwestią w tym zakresie jest obowiązek przewozu osobiście przez takie osoby fizyczne danych produktów.
3.2.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji co do liberalizacji obecnie stosowanego systemu w przypadku zakupów na odległość dokonywanych przez osoby fizyczne, tak aby nie istniała potrzeba osobistego transportu nabytych towarów.
3.2.2 Komitet rozumie, że nowa propozycja, zgodnie z którą osoby fizyczne osobiście organizowałyby dostawę towarów do innego Państwa Członkowskiego (a różne formalności z tym związane nie mogłyby zostać załatwione przez sprzedawcę) jest zgodna z aktualnymi przepisami VAT stosowanymi w przypadku zakupów na odległość.
Jednakże trudno sobie wyobrazić, jak procedurę tę można byłoby zastosować w praktyce.
Przykładowo, sprzedawcy mogliby polecać miejscowych agentów, którzy organizowaliby transport, tym samym spełniając wymóg prawny, zabraniający im zajmowania się taką organizacją; jednak skutek byłby ten sam.
Należy wyjaśnić, że na mocy zmienionej dyrektywy tego rodzaju doradztwo nie stanowiłoby naruszenia przepisów.
3.3 Komitet popiera propozycję zniesienia "indykatywnych ograniczeń" [7], jako możliwego dowodu na to, czy towary służą do użytku osobistego czy handlowego.
Ogólnie rzecz biorąc, społeczeństwo postrzega te wielkości jako ograniczenia ilościowe, a zbyt często limity takie są za bardzo restrykcyjnie interpretowane w niektórych Państwach Członkowskich.
Komitet uznaje, że usunięcie tych limitów może utrudnić zwalczanie działalności przemytniczej, niemniej jednak ograniczenia takie nigdy nie były stosowane jako coś więcej niż jeden ze sposobów na wskazanie, czy przepływ produktów został dokonany bardziej do celów handlowych niż osobistych; nie są one same w sobie dostatecznym dowodem z prawnego punktu widzenia.
3.3.1 Jednakże, Komitet sugeruje, że nie byłoby niewłaściwe stosowanie niektórych ograniczeń ilościowych w przypadku zakupów na odległość (tzn. gdy towary nie są osobiście przewożone przez zainteresowane osoby).
3.4 Artykuł 9.
Propozycje obejmujące przepływ olejów mineralnych dla użytku osobistego wydają się nie stwarzać istotnych problemów.
3.5 Artykuł 10.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje proponowane doprecyzowanie, gdzie należy płacić podatek akcyzowy.
4.
Podsumowanie
4.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycje przedstawione przez Komisję w odniesieniu do dziedziny o tak wielu złożonych i delikatnych aspektach.
4.2 Propozycje są realistyczne: popiera się doprecyzowanie różnych kwestii i uproszczenia, konieczna jest harmonizacja a liberalizacja zostanie przyjęta z entuzjazmem przez obywateli UE, ponieważ zwiększy ona korzyści płynące z jednolitego rynku.
Opinia Europjskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Propozycja dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG z powodu przystąpienia Czech, Estonii, Cypru, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Słowenii, Słowacji i Węgier
(COM(2004) 295 final)
(2005/C 120/20)
30 czerwca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Mając na uwadze pilny charakter zadania, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił na swojej 412. sesji plenarnej w dn. 27- 28 października 2004 r. wyznaczyć Antonello Pezziniego jako sprawozdawcę generalnego i stosunkiem głosów 121 do 0, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W ramach "Wiedeńskiej strategii dla Europy" wiedeńska Rada Europejska z dn. 11- 12 grudnia 1998 r. zaleciła, by państwom członkowskim, którego tego pragnęły, wolno było stosować na zasadzie eksperymentu zredukowaną stawkę VAT na usługi wymagające dużego nakładu siły roboczej, tak aby sprawdzić efekty takich redukcji dla tworzenia miejsc pracy i walki z szarą strefą [1].
1.2 W nawiązaniu do tego zalecenia Rada przyjęła 22 października 1999 r. dyrektywę ad hoc (1999/85/WE) o czasie obowiązywania równym 4 lata (2000-2003).
Dziewięć państw członkowskich: Belgia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia i Zjednoczone Królestwo, skorzystały z tej możliwości.
1.3 W odpowiedzi na raporty zawierające ewaluację efektów tych działań, Komisja przedstawiła propozycję dyrektywy mającej na celu uproszczenie i racjonalizację zredukowanych stawek VAT [2].
Z powodu licznych rozbieżności Rada nie mogła jeszcze przyjąć projektu dyrektywy.
Ponadto przyjęcie dyrektywy w tej dziedzinie wciąż niestety wymaga jednomyślności.
1.4 W konsekwencji, zważywszy na ryzyko niepewności prawnej w państwach członkowskich stosujących zredukowane stawki, Komisja w porozumieniu z Radą zaproponowała prolongatę terminu obowiązywania dyrektywy 1999/85/WE do 31 grudnia 2005 r.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES już kilkakrotnie poparł zasadę stosowania zredukowanych stawek VAT na usługi wymagające dużego nakładu siły roboczej [3].
2.2 W swoich opiniach EKES pozytywnie ocenił efekty tych działań na tworzenie miejsc pracy i walkę z szarą strefą.
2.3 EKES sformułował ponadto wiele sugestii dotyczących objęcia zredukowanymi stawkami VAT innych sektorów, takich jak usługi restauracyjne czy restauracja budynków historycznych i religijnych oraz prywatnych budynków należących do dziedzictwa kulturalnego i architektonicznego.
2.4 EKES zatem popiera zasadę, by do 31 grudnia 2005 r. — zgodnie z dyrektywą 1999/85/WE — pozwolić tym nowym państwom członkowskim, które o to poproszą, na stosowanie zredukowanych stawek VAT na usługi wymagające dużego nakładu siły roboczej.
2.5 EKES jednak wyraża ubolewanie, że Rada nie mogła dojść do porozumienia w kwestii propozycji Komisji Europejskiej w sprawie dyrektywy upraszczającej i racjonalizującej system VAT.
2.6 EKES kilkakrotnie wyrażał swoje przekonanie, że zasada jednomyślności w wielu aspektach spraw podatkowych jest prawdziwą przeszkodą dla postępów Unii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych
COM(2003) 739 final — 2003/0300 (COD)
(2005/C 120/21)
Dnia 23 stycznia 2004 r.
Rada postanowiła, zgodnie z art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 5 października 2004 r.
Sprawozdawcą była Ulla Birgitta Sirkeinen.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 28 października 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 117 do 10, przy 14 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Polityka energetyczna UE w ciągu ostatnich lat koncentrowała się wokół trzech głównych zagadnień:
- tworzenie skutecznych otwartych rynków elektryczności i gazu,
- zapewnianie bezpieczeństwa dostaw energii,
- osiąganie rygorystycznych celów związanych z ochroną środowiska, a w szczególności ze zwalczaniem zmian klimatycznych.
Najważniejsze ustawodawstwo przyjęte w tych dziedzinach obejmuje poprawione dyrektywy w sprawie rynku gazu i elektryczności, które otwierają rynki dla odbiorców instytucjonalnych w połowie roku 2004 i dla wszystkich konsumentów w roku 2007.
W 2001 roku, w sprawie bezpieczeństwa dostaw elektryczności wydana została Zielona Księga, która podkreślała zarządzanie popytem jako jedno z kluczowych działań zarówno dla bezpieczeństwa dostaw jak i zwalczania zmian klimatycznych.
1.2 Niezawodne dostawy energii za rozsądną cenę są ważnym warunkiem wzrostu gospodarczego i dobrobytu obywateli w Europie.
Dlatego, EKES w swoich opiniach wspierał cele i stanowisko Komisji.
1.3 Komisja zaprezentowała projekt dyrektywy w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych jako część pakietu propozycji odnoszących się do infrastruktury energetycznej i bezpieczeństwa dostaw.
Komisja wykazuje, że w tym kontekście nie można zapominać o kwestii równowagi między podażą a popytem.
Podłożem zwiększonego nacisku na sieci jest wzrost popytu, czemu zapobiec może właśnie zarządzanie popytem.
1.4 Efektywność wykorzystania energii przez odbiorców końcowych i oszczędzanie energii były przez długi czas uważane za bardzo istotny element rynku energetycznego.
Mniejsze zużycie energii przynosi oszczędności finansowe oraz bezpośrednio przyczynia się zarówno do bezpieczeństwa dostaw, jak i do redukcji gazów cieplarnianych poprzez zmniejszanie potrzeb generowania i inwestowania w nową produkcję, przesył i dystrybucję.
1.5 Istnieje duży potencjał lepszej efektywności energetycznej.
Komunikat odnosi się do analiz, z których na ogół wynika, że końcowe zużycie energii w UE mogłoby zostać zmniejszone przynajmniej o 20 %, i nie zmniejszyłoby to ani komfortu, ani nie przysporzyło żadnych dodatkowych kosztów.
Potencjał efektywności zużycia energii elektrycznej jest na ogół niższy od tej wartości, jednak dla pozostałych form energii jest on wyższy.
1.6 W komunikacie towarzyszącym pakietowi energetycznemu, Komisja stwierdza, że dzięki zarządzaniu popytem, będziemy mogli wpłynąć na ograniczanie wzrostu zapotrzebowania na energię w przyszłości.
Uważa się, że niektóre nowe inwestycje potrzebne są po prostu do odnowienia zakładów, które kończą swoją działalność.
Komisja oczekuje, że wiele z tych inwestycji przyjmie formę odnawialnych źródeł energii oraz małych lokalnych źródeł kogeneracyjnych (elektrociepłowni).
1.6.1 Komitet nie może się zgodzić z tym opisem przyszłych trendów i potrzeb w sektorze energetycznym.
W komunikacie dotyczącym bezpieczeństwa dostaw, oczekuje się dużo jaśniejszej i bardziej realistycznej informacji o przyszłych trendach i potencjale.
Zwłaszcza kiedy dostępne są dokładniejsze dane ilościowe i scenariusze, łącznie z materiałem opracowanym przez samą Komisję.
Nikomu nie służy unikanie jasnych i rzeczywistych informacji podstawowych, nawet jeśli dla wielu byłyby one niekorzystne.
1.6.2 Nawet ogólna kalkulacja może wskazać na ogromną skalę problemu i ilość dostępnych rozwiązań.
Obecnie, zapotrzebowanie na energię wzrasta rocznie o 1-2 %.
Cel UE, tj. zwiększenie produkcji elektryczności z odnawialnych źródeł energii, jest możliwe przy rocznym wzroście zapotrzebowania niższym niż 1 %.
Zaproponowany pułap efektywności energetycznej obniżyłby roczny wzrost o 1 %.
Odnawialne źródła energii i poprawa efektywności mogłyby zatem zrekompensować wzrost zapotrzebowania, a dodatkowo zastąpić istniejące moce wytwórcze w mniej niż 1 % rocznie.
Elektrownie funkcjonują przez 30-50 lat, co oznacza, że zastąpienia te teoretycznie powinny następować w średniorocznym tempie 3 %.
Międzynarodowa Agencja Atomowa (IEA) zauważa potrzebę nowych elektrowni w UE o mocy ponad 200000 MW w ciągu najbliższych 20 lat.
2.
Propozycja Komisji
2.1 Celem propozycji Komisji jest zapewnienie, że każdego roku 1 % więcej energii, wcześniej wykorzystanej w każdym Państwie Członkowskim, będzie zaoszczędzony dzięki zwiększonej efektywności energetycznej.
1 % energii, który będzie zaoszczędzony, obliczono na podstawie średniego rocznego zużycia energii w Państwach Członkowskich w ostatnich pięciu latach.
Doprowadzi to do oszczędności energii na poziomie 6 % w roku 2012.
Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, Państwa Członkowskie będą zobowiązane do kontrolowania, czy ta ilość energii została zaoszczędzona każdego roku do roku 2012, oraz do sporządzania sprawozdań na ten temat.
Wykorzystanie energii w Państwach Członkowskich może nadal wzrastać, jednak już nie w takim tempie, jak miałoby to miejsce bez zastosowania tych środków.
2.2 Projekt dyrektywy popiera działania mające na celu zwiększenie efektywności energetycznej i dąży do promowania rynku usług energetycznych, takich jak usługi oświetleniowe, grzewcze, wentylacyjne, dostawy ciepłej wody itp.
Państwa Członkowskie byłyby zobowiązane do respektowania dwóch głównych celów związanych z oszczędnością energii oraz do zapewnienia, że dostawcy energii zaoferują usługi energetyczne na lata 2006-2012.
2.3 Pułap 1 % ogólnych oszczędności końcowego rocznego zużycia energii oznacza 1 % średniej ilości energii dystrybuowanej lub sprzedawanej klientom końcowym w ostatnich pięciu latach.
Oszczędności te będą musiały być rejestrowane w poszczególnych sektorach: gospodarstwa domowe, rolnictwo, sektor handlowy i publiczny, transport oraz przemysł.
Transport morski i powietrzny są wyłączone z powodów pomiarowych.
Wyłącza się również energochłonne gałęzie przemysłu, które objęte są już dyrektywą dotyczącą handlu emisjami oraz dyrektywą dotyczącą Zintegrowanego Zapobiegania Zanieczyszczeniom i ich Kontroli (IPPC).
Wszystkie rodzaje energii zostaną uwzględnione: od elektryczności i gazu ziemnego do usług ciepłowniczych i chłodzenia, paliw grzewczych, węgla i węgla brunatnego, produktów energetycznych rolnictwa i leśnictwa oraz paliw transportowych.
2.4 Pułap sektorowy ustanowiony jest dla sektorów publicznych Państw Członkowskich, które muszą zaoszczędzić 1,5 % energii rocznie, przede wszystkim dzięki zamówieniom publicznym sprzyjającym efektywności energetycznej.
Oszczędności te przyczynią się do ogólnego rocznego celu oszczędności w wysokości 1 %.
2.5 Dostawcy energii zostaną zobowiązani do zaoferowania usług energetycznych.
Dystrybutorzy energii i/lub przedsiębiorstwa zajmujące się detaliczną dostawą będą musiały włączyć usługi energetyczne w swoją działalność dystrybucji i sprzedaży energii, dopóki usługi te nie obejmą 5 % odbiorców.
Jako alternatywę proponowane będą audyty energetyczne.
2.6 Nowa metoda obliczania pozwala na uwzględnienie działań podjętych wcześniej.
Państwa Członkowskie mogą dokonywać pomiaru i weryfikacji wpływu istniejących już usług energetycznych i działań dążących do efektywności, które nie zostały wprowadzone przed 1991 r.
Można również uwzględnić podatki od energii oraz kampanie informacyjne dotyczące oszczędności energii, jeżeli tylko są możliwe do wyliczenia i zweryfikowania.
2.7 Państwa Członkowskie zdecydują, których sektorów powinno to dotyczyć i w jakiej skali każdy z nich powinien przyczynić się do osiągnięcia krajowego celu oszczędności, jednakże wszystkim odbiorcom uprawnionym należy zaoferować jakąś formę usług energetycznych, program lub działania efektywności energetycznej.
2.8 Oszczędności zostaną obliczone jako kwota zmierzonych lub oszacowanych redukcji zużycia energii przez odbiorców końcowych, które wynikają z wprowadzenia usług energetycznych, programów efektywności energetycznej i innych uprawnionych działań.
Państwa Członkowskie będą składać regularne sprawozdania z postępów w osiąganiu ustalonych celów.
Przykłady uprawnionych usług energetycznych i wytycznych efektywności energetycznej, niezbędnych do dokonywania pomiarów i weryfikacji oszczędności energetycznych, przedstawione są w propozycji.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES już kilkakrotnie podkreślał znaczenie oszczędzania energii i ulepszonej efektywności energetycznej przez odbiorców końcowych dla osiągnięcia celu zrównoważonego rozwoju, a zwłaszcza dla zwalczania zmian klimatycznych.
EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji, by poważnie skoncentrować się na tym zagadnieniu i zdecydowanie popiera cel efektywności energetycznej oraz niektóre wnioski w projekcie dyrektywy, jednak proponuje również własne poprawki.
3.2 W wielu Państwach Członkowskich zostały podjęte działania w tym zakresie i obecnie istnieje szeroka gama środków polityki energetycznej, praktycznych wyników i doświadczeń.
Prawdopodobnie najbardziej rozpowszechnioną formą działalności w tej dziedzinie, co widać również na niektórych przykładach sektorowych na skalę UE, jest działalność dobrowolna odbywająca się w formie niezorganizowanej lub w oparciu o porozumienia.
3.3 Na szczeblu UE istnieją wymogi dotyczące oznaczania artykułów gospodarstwa domowego i innych oraz dyrektywa w sprawie zużycia energii w budynkach.
Inne regulacje, takie jak dyrektywa w sprawie projektów urządzeń wykorzystujących energię, są nadal przygotowywane.
Wiele innych polityk UE również popiera energooszczędność, co widać na przykładzie dyrektywy IPPC [1] i dyrektyw dotyczących podatków od energii.
Niestety, polityki te zawierają działania, które znacznie zwiększają koszt energii.
Uznaje się zatem, że wspierają one oszczędzanie energii, jednak wady wynikające z wyższych kosztów dla gospodarstw domowych oraz z obniżonej konkurencyjności przemysłu, przewyższają pozytywne skutki.
3.4 Działania mające na celu poprawę efektywności energetycznej różnią się od siebie ze względu na różne uwarunkowania lokalne i podjęte do tej pory działania.
Skutki tych działań w odniesieniu do rynku wewnętrznego wydają się być ograniczone.
W tym świetle ważne jest, by zgodnie z zasadą subsydiarności, dodatkowe działania na poziomie UE oferowały rzeczywistą wartość dodaną.
3.5 W swojej propozycji Komisja próbuje uwzględnić różnice i różnorodność działań.
Jednak ze względu na istniejące przepisy krajowe i unijne, a zwłaszcza działania dobrowolne, zdaniem EKES, propozycja wymaga kilku modyfikacji w celu osiągnięcia optymalnej wartości dodanej w istniejących działaniach.
Powinno się również określić spójność z innymi istotnymi wymogami, na przykład tymi, które zostały określone w dyrektywie w sprawie budownictwa.
3.6 Potencjał lepszej efektywności energetycznej został poddany wielu analizom.
EKES w ogromnym stopniu zgadza się z Komisją w odniesieniu do prezentowanych liczb.
Potencjał ten jest znaczny, ale należy spojrzeć na niego krytycznie uwzględniając realia ekonomiczne.
Rentowność inwestycji przeznaczonych na efektywność została obliczona na podstawie porównania okresu zwrotu inwestycji, w stosunku do czasu jej trwania, co w praktyce często nie jest skuteczne.
Na przykład, jeżeli dodatkowy koszt bardziej efektywnego systemu ogrzewania w domu jednorodzinnym ma okres zwrotu równy okresowi życia tego urządzenia, czyli dziesiątki lat, to jego potencjalny nabywca raczej nie uzna go za rentowną inwestycję.
Podobnie, w małej firmie o ograniczonym budżecie na inwestycje wymiana wciąż działającej maszyny na urządzenie bardziej energooszczędne nie będzie miała pierwszeństwa nad przedsięwzięciem, które zwiększy ogólną produkcję i obrót.
3.7 W świetle tego, określony w dyrektywie cel wzrostu efektywności energetycznej o 1 % rocznie jest bardzo ambitny, ale możliwy do osiągnięcia.
Pułap 1,5 % w sektorze publicznym, który odnosi się głównie do zużycia energii w budynkach, może być bardzo kosztowny i trudny do osiągnięcia w niektórych Państwach Członkowskich w zaproponowanych ramach czasowych.
3.8 Głównym argumentem za ustanowieniem pułapu obowiązkowego jest jego silna rola motywacyjna.
Istnieje jednak wiele argumentów przeciwko ustalaniu wiążącego pułapu.
3.8.1 Ze względu na różnice w minionych i obecnych działaniach jeden pułap oznaczałby różne koszty dla odbiorców energii w różnych Państwach Członkowskich.
Pułapy ustalane indywidualnie dla poszczególnych Państw Członkowskich nie są możliwe do ustalenia ze względu na brak informacji, które można by porównać i użyć jako bazy obliczeniowej.
3.8.2 Kolejnym argumentem jest to, że ustalony pułap byłby postrzegany jako "kij", a nie jako "marchewka", co byłoby niewłaściwą informacją.
Możliwości i korzyści wynikające z poprawy efektywności energetycznej powinny być przekazywane w sposób pozytywny i motywujący.
3.8.3 Baza danych dotycząca obecnego zużycia energii, efektywności energetycznej oraz skutków obecnych działań jest bardzo uboga w wielu Państwach Członkowskich.
Metody obliczania oszczędności przedstawione w projekcie dyrektywy nie są wystarczająco dobrze określone.
Elastyczność w tym zakresie może stanowić zaletę, jednak rezultaty są porównywalne i wiarygodne w stosunku do zamierzonego celu tylko wówczas, gdy zarówno dane bazowe, jak i metody obliczeniowe są wiarygodne i porównywalne.
3.8.4 EKES obawia się również, że suboptymalizacja, w tym przypadku efektywności energetycznej poprzez ustanawianie wiążących celów, nie służy dobrze optymalizacji celów ogólnych, takich jak całościowa efektywność gospodarki czy redukcja emisji gazów cieplarnianych w opłacalny sposób.
3.9 Z wyżej wymienionych powodów, EKES nie popiera ustanawiania wiążącego pułapu oszczędności energii dla Państw Członkowskich.
Minimalnym wymogiem, po którego spełnieniu będzie można ustanowić pułap, jest określenie w pełni zadawalających i wykonalnych metod obliczeniowych.
3.9.1 Zamiast ustanawiania optymalnych dla poszczególnych państw i wiążących pułapów, EKES proponuje, by Państwa Członkowskie były zobowiązane do stworzenia nowych bądź też zaktualizowania istniejących programów efektywności energetycznej, wraz z mechanizmami kontrolnymi.
Zamierzone cele 1 % i 1,5 % dla sektora publicznego powinny dać się zastosować w przeciętnym Państwie Członkowskim.
3.10 Państwa Członkowskie muszą mieć swobodę podejmowania decyzji dotyczących celów i działań w różnych sektorach i rodzajach energii.
Istotne jest jednak, by uwzględnić i włączyć wszystkie sektory i rodzaje energii stosownie do ich potencjału.
3.11 Postanowienia zawarte w projekcie dyrektywy dotyczące dokumentacji, weryfikacji i monitoringu (art. 4.5) oznaczają nakłady pracy, które mogą nie być proporcjonalne w stosunku do oczekiwanych korzyści.
Rzetelność oceny tej pracy jest wątpliwa, ponieważ trudno jest jednoznacznie powiązać konkretny rodzaj działania z daną ilością zaoszczędzonej energii.
Potrzebna jest metoda prostsza, bardziej jednoznaczna i niezawodna.
3.12 Te same rezultaty, do których zmierzają te działania obowiązkowe, osiągnąć można dzięki rozwiązywaniu podstawowych problemów informacyjnych i finansowych w bardziej bezpośredni sposób.
Działania w tym kierunku określone są postanowieniami art. 8, dotyczącego ustanawiania właściwych systemów kwalifikacji, akredytacji i/lub certyfikacji usług energetycznych.
Postanowienia te powinny być rozwijane i poszerzane.
Należy rozwijać bardziej innowacyjne metody finansowania, takie jak niskooprocentowane pożyczki, które mogłyby stanowić pomoc w przypadkach długiego okresu zwrotu inwestycji, jak w przykładzie opisanym w punkcie 3.6.
3.13 Przewidziane powinny być również środki mające na celu wsparcie i rozwój istniejących i odnoszących skutek działań dobrowolnych.
Zgodnie z art. 12, przykładami działań, które przynoszą dobre rezultaty i powinny być promowane przez Komisję, są: informacja na temat audytów energetycznych i ich dostępność, opracowanie audytów energetycznych dla małych i średnich przedsiębiorstw lub konkretnych typów działalności oraz wspieranie dokształcania ludzi tak, by mogli spełniać rolę zarządców energii.
3.14 Zamiast zajmować się szeroko zakrojoną sprawozdawczością, Komisja mogłaby wesprzeć Państwa Członkowskie w ich staraniach osiągnięcia lepszej efektywności energetycznej, pomagając im stworzyć lepszą bazę informacyjną, zarówno w Państwach Członkowskich, jak i na użytek własny.
Należałoby również sporządzić dogłębną analizę barier, które obecnie stoją na przeszkodzie większej efektywności energetycznej.
Komisja mogłaby także promować współpracę i wymianę dobrych praktyk pomiędzy Państwami Członkowskimi.
3.15 Taka propozycja, wpływająca na rynki i koszty dla użytkowników, powinna zostać poddana należytej ocenie oddziaływania.
Ponieważ ocena taka nie została dokonana na etapie przygotowawczym, EKES wzywa do niezwłocznego wykonania takiej oceny, zanim zostaną podjęte decyzje w Radzie i Parlamencie.
3.16 Komisja przedstawia propozycję wprowadzenia na późniejszym etapie systemu tzw. białych certyfikatów.
Taki system mógłby funkcjonować wyłącznie, jeżeli wprowadzone zostałyby wiążące zobowiązania do oszczędzania energii lub osiągnięcia efektywności energetycznej.
EKES nie popiera wprowadzania wiążących zobowiązań dla osiągnięcia tego celu, i dlatego nie może również poprzeć wprowadzenia białych certyfikatów.
Ponadto, funkcjonowanie zarówno handlu emisjami i handlu zielonymi certyfikatami powinno być dokładnie monitorowane i ocenione, zanim pojawią się jakiekolwiek projekty nowych planów działań na już wystarczająco skomplikowanym rynku energii.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 W artykule 3, tj. w definicjach, pojęcie usług energetycznych powinno być określone bardziej jednoznacznie.
Należy również ponownie przemyśleć próg 50 GWh w definicji "małych dystrybutorów i przedsiębiorstw zajmujących się detaliczną sprzedażą energii", gdyż z praktycznego punktu widzenia może on być zbyt niski.
4.2 Artykuł 4 powinien zostać poprawiony zgodnie z Uwagami Ogólnymi niniejszej opinii.
4.3 Artykuł 6 lit. a) i 10 lit. b): Pożądana jest coraz większa ilość usług energetycznych.
EKES jednakże nie zgadza się ze zdaniem Komisji na ten temat, że usługi te powinny być świadczone wyłącznie przez dystrybutorów energii i przedsiębiorstwa zajmujące się sprzedażą detaliczną energii, oraz że ich koszt powinien być zawarty w cenach dystrybucji i sprzedaży, dopóki nie nastąpi pewna penetracja rynku.
Już teraz usługi energetyczne świadczone są także przez przedsiębiorstwa innego rodzaju, takie jak przedsiębiorstwa konserwatorskie, konsultanci i dostawcy usług energetycznych (Energy service companies- ESCO) — a rynek tych usług musi być otwarty dla każdego na równych zasadach.
Propozycja zaoferowania nieodpłatnie usług 5 % odbiorców kosztem wszystkich odbiorców jest niesprawiedliwa wobec konsumentów oraz dyskryminuje innych dostawców.
4.4 W art. 7 należy sprecyzować pojęcie "odbiorcy uprawnionego".
4.5 Art. 10 lit. a): Trudno jest stwierdzić, jak należy ustalić taryfy przesyłu energii, by promowały efektywność energetyczną.
Trudno jest również zrozumieć odnośne mechanizmy przykładów przytoczonych w tym ustępie.
4.6 Wymogi pomiarowe, o których mowa w art. 13, mogą okazać się bardzo kosztowne, a koszty te ostatecznie zawsze będzie ponosił odbiorca.
Należy zatem z rozwagą podchodzić do działań dotyczących ewidencji zużycia energii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie działań w celu zabezpieczenia niezawodności zaopatrzenia w energie elektryczną i inwestycji infrastrukturalnych
COM(2003) 740 final -2003/0031 (COD)
(2005/C 120/22)
W dniu 23 stycznia 2004 r. na mocy art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 5 października 2004 r.
Sprawozdawczynią była Ulla Brigitta Sirkeinen.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27 i 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 28 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 134 do 7, przy 13 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Kontekst
1.1 Polityka energetyczna UE kierowała się w ostatnich latach zasadniczo następującymi trzema nadrzędnymi celami:
- urzeczywistnienie efektywnego otwarcia rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego,
- zapewnienie bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię oraz
- realizacja wymagających celów ochrony środowiska, a w szczególności przeciwdziałanie zmianom klimatycznym.
Kluczową funkcję mają w tym względzie m.in. zaktualizowane dyrektywy dotyczące energii elektrycznej i gazu ziemnego, które przewidują otwarcie rynków dla odbiorców przemysłowych od lipca 2004 roku, zaś dla wszystkich odbiorców od roku 2007.
W opublikowanej w 2001 roku Zielonej Księdze w sprawie bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię podkreślono, że ważnym instrumentem dla zagwarantowania bezpieczeństwa zaopatrzenia i przeciwdziałania zmianom klimatycznym jest zarządzanie popytem.
1.2 Niezawodne zaopatrzenie w energię po akceptowalnych kosztach jest ważną przesłanką dla wzrostu gospodarczego i dobrobytu obywateli Europy.
Dlatego też w swoich opiniach Komitet popiera cele i założenia Komisji.
1.3 Rynki energetyczne UE nie funkcjonują jednakże zgodnie z wymienionymi wyżej celami.
Jest to być może też zrozumiałe z tego względu, że odnośne przepisy prawne mają zostać dopiero wkrótce wdrożone.
Według Komisji niniejsze projekty legislacyjne prawne powinny stanowić uzupełnienie obowiązujących przepisów prawnych i prowadzić do likwidowania ich obecnych oraz przyszłych wad.
1.4 Istotnym przyczynkiem do opracowania Pakietu Energetycznego była awaria sieci energetycznej we Włoszech we wrześniu 2003 r., jak również inne podobne zdarzenia w Europie i USA.
Powodem tej awarii sieci energetycznej była seria kolejnych awarii operacyjnych na skutek załamania się nadmiernie obciążonej sieci w Szwajcarii.
Jednocześnie okazało się, że są problemy w koordynacji pomiędzy dystrybutorami.
Należy wyciągnąć z tego zdarzenia istotne wnioski.
Na otwartym rynku zwiększy się jeszcze bardziej przesył, a związane z tym problemy potencjalnie wzrosną.
1.5 Zaskakujące jest to, że Komisja mówi tylko o bezpośredniej przyczynie awarii energetycznych.
Niektóre kraje i regiony nie dysponują wystarczającymi zdolnościami wytwarzania energii elektrycznej i są stale zdane na import dużej ilości energii elektrycznej z regionów graniczących a także i bardziej odległych, mających nadprodukcję.
Transgraniczny handel energią elektryczną na wspólnym rynku jest korzystny z punktu widzenia skutecznego pokonywania wahań podaży i popytu, przyczynia się zatem do bezpieczeństwa zaopatrzenia i promuje konkurencję.
Jednak nie może on i nie powinien służyć wyrównywaniu niedostatecznych mocy wytwórczych w niektórych segmentach rynku.
1.6 Według Komisji wzrastający popyt bez odpowiednio wzrastającej podaży prowadzi na zdrowym rynku do wzrostu cen.
Teoretycznie konsumenci reagują na wzrastające ceny ograniczeniem konsumpcji, jednakże elastyczność cenowa na rynkach energii elektrycznej jest z różnych powodów słaba.
Od określonego pułapu cenowego opłaca się inwestować w zwiększenie podaży, przez co ciągły wzrost cen zostaje zatrzymany.
Bez dostatecznych inwestycji ceny jednak ciągle rosną i prowadzą, przynajmniej w krótko- i średnioterminowej perspektywie, do poważnych problemów dla konsumentów, dla konkurencji przemysłowej i tym samym dla całych gospodarek.
Szczególnym problemem w przypadku inwestycji w wytwarzanie energii jest to, że nie można szybko zareagować na sygnały cenowe, gdyż procedury planowania, wydawania zezwoleń i realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych wymagają czasu.
Chociaż w niektórych przypadkach rynki transakcji terminowych mogą do pewnego stopnia złagodzić ten problem, praktyki te są zbyt świeże, by mogło to gwarantować szanse ich powodzenia.
1.7 UE zadecydowała o otwarciu swoich rynków energii elektrycznej i gazu na konkurencję.
Panują jednak obawy, czy na takim otwartym rynku będzie też wystarczająco dużo inwestycji, w szczególności inwestycji w moce obciążenia szczytowego.
Dyrektywa w sprawie jednolitych zasad wewnętrznego rynku energii elektrycznej nakłada na Państwa Członkowskie obowiązek monitorowania równowagi między podażą a popytem i w razie potrzeby do dodatkowego zamówienia potrzebnych mocy wytwórczych.
Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za ogólną strukturę swojego systemu zaopatrzenia w energię oraz za wybór nośników energii i pozostaje to nie zmienione również w projekcie Traktatu Konstytucyjnego.
1.8 Powodem niedostatecznych inwestycji są zarówno niedoskonałości rynku (niewystarczające uwzględnianie potrzeb długofalowych, czynników ekologicznych, regionalnych, terytorialnych itd.), jak i niedostateczna konkurencja, brak stabilnych ram prawnych, uciążliwe procedury udzielania zezwoleń i/lub negatywne stanowisko opinii publicznej.
Wymaganie, aby z sieci przesyłowej uczynić niezależną jednostką gospodarczą (unbundling), oznacza, że będzie ona zarządzana bez ambicji, ponieważ innowacje i tworzenie wartości dodanej leżą po stronie usług świadczonych klientom.
Utkwiwszy zatem pomiędzy ustalonymi przez urzędy nadzoru opłatami za przesył a kosztami i inwestycjami narzucanymi przez klientów-użytkowników, sieć przesyłowa nie ma możliwości rozwoju ani nie dostrzega jego konieczności.
1.9 Efektywne wykorzystanie energii przez odbiorców końcowych oraz działania w zakresie oszczędności energii są już od dawna uznawane za ważny aspekt rynku energetycznego.
Mniejsze zużycie energii oznacza oszczędność kosztów i przyczynia się bezpośrednio zarówno do bezpieczeństwa zaopatrzenia jak i często do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych dzięki zmniejszeniu zapotrzebowania na wytwarzanie energii i na inwestycje w nowe moce wytwórcze i przesyłowe.
Duży potencjał w tym kontekście kryją w sobie nowe technologie, należy więc podejmować kroki w celu promocji ich rozwoju i wprowadzania ich na rynek.
1.10 Komisja zwraca uwagę na to, że nie wolno w związku z tym zaniedbywać uwzględnienia aspektu równowagi między podażą a popytem.
Przeciążenie sieci przesyłowych należy zrzucić na karb wzrostu popytu, któremu można przeciwdziałać poprzez odpowiednie nim zarządzanie.
Konieczne są jednak również właściwe zachęty do inwestowania w sieci przesyłowe i w wytwarzanie energii elektrycznej.
1.11 Według Komisji cały wzrost popytu na energię elektryczną zostanie zbalansowany przez odpowiednie zarządzanie popytem, zaś nowe inwestycje są potrzebne jedynie przy zastępowaniu urządzeń, które doszły już do końca swojej żywotności.
Komisja wychodzi z założenia, że będzie się to odbywać głównie przy pomocy odnawialnych źródeł energii i niedużych urządzeń kogeneracyjnych (elektrociepłownie).
1.11.1 Komitet nie zgadza się w ogóle z takim opisem przyszłych tendencji i wymogów w sektorze energetycznym.
Od komunikatu w sprawie inwestycji w infrastrukturę należałoby oczekiwać o wiele bardziej jasnych i praktycznych informacji na temat przyszłych tendencji i potencjałów, tym bardziej, że istnieją szczegółowe informacje i scenariusze, a Komisja dysponuje materiałem przez siebie opracowanym.
Nikomu nie posłuży to, jeżeli będziemy unikać bardziej jasnych, realistycznych, być może dla wielu — niepopularnych podstawowych informacji.
1.11.2 Przy pomocy ogólnej kalkulacji można unaocznić sobie rząd wielkości problemu i niezbędnych rozwiązań: Popyt na energię elektryczną w UE wykazuje obecnie roczną stopę wzrostu w wysokości 1-2 %.
Celem UE w zakresie zwiększenia wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii jest roczna stopa wzrostu poniżej 1 % rocznie.
Proponowany cel efektywności energetycznej zredukowałby roczny wzrost o 1 %.
Poprzez zastosowanie odnawialnych źródeł energii i działania w zakresie oszczędności energetycznej można by więc zrekompensować wzrost popytu, a oprócz tego trzeba by było być może zastąpić o wiele mniej niż 1 % istniejących mocy wytwórczych rocznie.
Żywotność elektrowni ocenia się na 30 do 50 lat, z czego teoretycznie wynika, że ich wymiana musi następować w tempie średnio 3 % rocznie.
Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) UE będzie w ciągu najbliższych 20 lat potrzebowała nowych elektrowni o łącznej mocy 200.000 MW.
2.
Propozycja Komisji
2.1 Celem zaproponowanej dyrektywy jest wspieranie inwestycji w europejskim sektorze energetycznym, mając na celu wzmacnianie konkurencji i przeciwdziałanie przerwom w dostawie energii elektrycznej.
Podkreśla się konieczność jasnych ram prawnych UE dla prawidłowego funkcjonowania konkurencyjnego rynku wewnętrznego energii elektrycznej, na którym dzięki ogólnej, przejrzystej i niedyskryminującej polityce zapewni się bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię elektryczną i odpowiedni poziom powiązań między Państwami Członkowskimi.
2.2 W projekcie dyrektywy wymaga się od Państw Członkowskich,
- by stworzyły jasno zdefiniowaną koncepcję równowagi podaży i popytu, obejmującą cele w zakresie ustanowienia wielkości docelowych w odniesieniu do rezerw mocy wytwórczych bądź też działania alternatywne, takie jak działania zorientowane na sferę popytu oraz
- by sformułowały normy w zakresie bezpieczeństwa sieci przesyłowych i dystrybucyjnych.
2.3 Operatorzy sieci przesyłowych muszą przedkładać swojemu krajowemu urzędowi regulacji energetyki roczną/wieloletnią strategię inwestycyjną.
Urząd regulacyjny może dodać do tej listy ważne przedsięwzięcia inwestycyjne o znaczeniu transgranicznym.
2.4 Urząd regulacyjny przedkłada streszczenie tych propozycji inwestycyjnych Komisji, która z kolei rozpatruje je wraz z Europejską Grupą Regulatorów Energii Elektrycznej i Gazu (ERGEG) przy uwzględnieniu kierunków rozwoju sieci transeuropejskich o priorytetowym znaczeniu dla interesu wspólnotowego.
2.5 Urząd regulacyjny może interweniować celem przyspieszenia realizacji projektów i w razie potrzeby przeprowadzenia przetargów na realizację określonych prac, jeśli operator sieci przesyłowej nie jest w stanie bądź nie chce tych przedmiotowych prac wykonać.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Dyrektywa w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz rozporządzenie w sprawie transgranicznego handlu energią elektryczną stanowią główne ramy prawne zliberalizowanego rynku wewnętrznego energii elektrycznej.
Mają one wejść w życie 1 lipca 2004 r.
Aby zapewnić inwestorom i innym uczestnikom rynku niezbędne bezpieczeństwo prawne, które jest kluczowe dla dobrego klimatu inwestycyjnego, należało będzie do wszelkich zmian tychże ramowych uregulowań prawnych podchodzić z najwyższą ostrożnością.
3.2 Sama Komisja odnosi się w miarę wyraźnie do kwestii, dających powód do zaniepokojenia odnośnie bezpieczeństwa zaopatrzenia i do przedłożenia projektu dyrektywy.
W projekcie dyrektywy powodów tych się jednak bezpośrednio nie wymienia.
3.3 Pierwszym z tych powodów jest niedostateczna moc wytwórcza w niektórych obszarach/Państwach Członkowskich Unii wynikająca z orientacji polityki energetycznej.
Komisja opisuje tę problematykę pod kątem mocy rezerwowych, jednakże dotyczy to również kwestii mocy wytwórczych przy obciążeniu podstawowym.
3.4 Drugim powodem jest niedostateczna konkurencja wynikająca z tego, że w niektórych Państwach Członkowskich brak jest woli politycznej do przeciwdziałania monopolom, oligopolom, czy też dominującym pozycjom przedsiębiorstw na rynku.
Komisja przyjmuje to do wiadomości i zwraca uwagę na to, że ma ograniczone możliwości ingerowania w tym zakresie.
Wybraną opcją, do której dąży, jest wspieranie konkurencji ze strony operatorów z innych Państw Członkowskich poprzez zapewnienie wystarczających zdolności wzajemnych powiązań sieciowych.
3.5 Trzeci powód polega na braku gotowości bądź zdolności niektórych operatorów sieci przesyłowych do wdrażania istniejących wytycznych w zakresie transgranicznego handlu energią elektryczną, mimo że wytyczne te zostały uzgodnione dobrowolnie pomiędzy samymi organizacjami zrzeszającymi operatorów sieci.
Nasuwa się pytanie, czy przyczyna tego nie leży w czasem w niedostatecznym podziale pomiędzy działalnością w zakresie wytwarzania energii a usługami przesyłu.
3.6 Największą przeszkodą dla inwestycji w sieci przesyłowe jest opór polityczny i sprzeciw opinii publicznej wobec inwestowania w tego rodzaju przedsięwzięcia przesyłowe.
W niektórych Państwach Członkowskich odrzuca się prawie wszelkie formy wytwarzania energii.
Prawo obywateli do tego, by móc wypowiedzieć się w sprawie dotyczących ich bezpośrednio przedsięwzięć, jest istotnym prawem podstawowym.
Przyczynia się jednakże do tego, że procedury planowania i podejmowania decyzji stają się bardzo uciążliwe i czasochłonne, stawiając pod znakiem zapytania realizację nawet najbardziej pilnych i koniecznych projektów.
3.7 Zasadniczą kwestią tej dyrektywy, wymagającą rozwiązania na szczeblu UE, jest zagwarantowanie w ten czy inny sposób, by na warunkach rynkowych było dostatecznie dużo inwestycji we wzajemne połączenia sieciowe.
3.8 W projekcie dyrektywy przyznaje się regulatorom prawo do interweniowania poprzez zmianę planów inwestycyjnych operatorów sieci przesyłowych poprzez żądanie realizacji określonej inwestycji i wreszcie poprzez rozpisanie zamówienia publicznego.
Tym samym propozycja idzie dalej niż dyrektywa w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej, która zobowiązuje do monitorowania równowagi pomiędzy zdolnościami wytwórczymi a zapotrzebowaniem na energię elektryczną i przewiduje w razie potrzeby możliwość rozpisania zamówienia na dodatkowe moce wytwórcze.
Chcąc uniknąć zbyt częstych zmian przepisów i przeregulowania prawa, nie powinno się zmieniać odnośnych przepisów prawa, zanim nie zbierze się wystarczająco dużo doświadczeń w zakresie funkcjonowania obecnie obowiązujących przepisów.
3.9 Niektóre części treści projektu dyrektywy jak np. postanowienia ogólne w artykule 3, są podstawowym składnikiem każdej rozsądnej krajowej polityki energetycznej i znajdują szerokie zastosowanie.
Zawarcie ich w dyrektywie może prowadzić do powstania zamętu kompetencyjnego.
3.10 Komisja powinna się zająć ewentualnie kwestią zarządzania popytem.
Zapewnienie odbiorcom energii, w szczególności odbiorcom energii średniej wielkości, lepszych możliwości reagowania na wahania cen hurtowych energii elektrycznej powinno przyczynić się do obniżenia obciążeń szczytowych.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Artykuł 4: Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera te uregulowania, gdyż pierwszy ustęp mówi o tym, że wszyscy operatorzy sieci przesyłowych muszą się stosować do wytycznych europejskiej organizacji operatorów systemu przesyłowego (ETSO).
4.2 Artykuł 5: Zdaniem Komitetu artykuł ten wprowadza zamęt co do kompetencji Komisji i Państw Członkowskich.
Zasadniczo i bez wnikania w kontekst EKES uważa wyszczególnione w tym artykule działania za niezbędny składnik rozsądnej krajowej polityki energetycznej.
4.3 Nie jest całkowicie jasne, co kryje się za pojęciem "moce rezerwowe" w drugiej części artykułu 5 ust. 1.
Artykuł ten powinien obejmować tylko krótkofalowe rezerwy techniczne, które są niezbędne dla niezawodności systemu.
4.4 Artykuł 6: Ciężko jest zrozumieć związek między inwestycjami w sieci przesyłowe i dystrybucyjne a zarządzaniem popytem, w szczególności w artykule 6 ust. 1.
Jeśli chodzi o wymogi, o których mowa w artykule 6 ust. 2, to powinny one w miarę możliwości zostać uwzględnione przede wszystkim przy ustalaniu procedur dla taryf dostępu do sieci.
Jak stwierdzono w już punkcie 3.7, w artykule 6 ust. 2 powinny zostać uwzględnione działania mające na celu wzajemne transgraniczne powiązania sieciowe.
4.5 Artykuł 7: Z powodów przedstawionych w punkcie 3.8 EKES odrzuca działania zaproponowane w tym artykule.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy
(2005/C 120/23)
Dnia 29 września 2004 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy.
Z uwagi na pilny charakter prac Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na 411. sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. postanowił powołać na sprawozdawcę generalnego Henriego MALOSSE'A. Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 28 października 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 166 do 4 przy 6 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W swej opinii z dnia 24 września 2003 r.
[1] Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny poparł projekt Traktatu Konstytucyjnego, podkreślając, że po osiągnięciu oczekiwanego porozumienia między państwami członkowskimi poważnym wyzwaniem będzie zdobycie dla niego poparcia obywateli i społeczeństwa obywatelskiego państw członkowskich Unii.
1.2 Obecnie znaleźliśmy się właśnie na tym etapie: we wszystkich krajach Unii trwa dyskusja nad ratyfikacją Traktatu, niezależnie od przyjętego sposobu ratyfikacji (przez parlament lub w drodze referendum).
1.3 W tym momencie historycznym o decydującym znaczeniu dla przyszłości integracji europejskiej należy zachęcać wszystkich do wykroczenia poza interesy osobiste, branżowe, zawodowe, lokalne czy krajowe.
Traktat oceniać należy w świetle jego całkowitego politycznego znaczenia w procesie zapoczątkowanym 50 lat temu przez założycieli Wspólnot Europejskich.
1.4 EKES pragnie w związku z tym wyrazić swe zadowolenie z inicjatywy Komisji ds. Konstytucyjnych Parlamentu Europejskiego, która postanowiła zasięgnąć jego opinii w sprawie Traktatu Konstytucyjnego.
Zamierza w pełni wykorzystać tę okazję, przekazując:
- czytelne przesłanie dla zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiemu Unii na temat treści i znaczenia Traktatu Konstytucyjnego;
- zalecenia dotyczące strategii komunikacji społecznej, jaką należy przyjąć w celu zmobilizowania poparcia społeczeństwa obywatelskiego dla Traktatu Konstytucyjnego.
2.
Czytelne przesłanie
2.1 Metoda działania Konwentu jako krok naprzód w demokratyzacji integracji europejskiej
2.1.1 Już sam tryb prac nad Traktatem Konstytucyjnym – mianowicie powierzenie ich Konwentowi złożonemu w większości z parlamentarzystów poszczególnych krajów i deputowanych europejskich – stanowi sam w sobie osiągnięcie i zasługuje na podkreślenie w oczach obywateli.
Znaczny postęp – także w porównaniu z trybem tworzenia prawa konstytucjonalnego w większości Państw Członkowskich – stanowiła również dbałość o zaangażowanie w te prace zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego poprzez przesłuchania, konsultacje i udział obserwatorów wybranych przez partnerów społecznych i EKES.
EKES proponował skądinąd w swojej opinii z 24 września 2003 r. [2] sposoby zwiększenia w przyszłości udziału społeczeństwa obywatelskiego w procesie decyzyjnym.
2.1.2 Konferencja Międzyrządowa wprowadziła pewne niekorzystne zmiany, nie wypaczając jednak tekstu zaproponowanego przez Konwent.
Traktat Konstytucyjny jest wynikiem porozumienia wszystkich formacji politycznych – owocem prawdziwie demokratycznej debaty.
2.1.3 Choć Konwent nie miał uprawnień ustawodawczych z uwagi na niejednorodny charakter UE jako Unii państw i narodów, jego działalność stanowiła niewątpliwy przełom w porównaniu z wcześniejszymi praktykami, całkowicie ignorującymi reprezentację parlamentarną i społeczeństwo obywatelskie.
2.1.4 Odrzucenie Traktatu Konstytucyjnego oznaczałoby porażkę metody zastosowanej w jego tworzeniu.
Należy więc koniecznie dążyć do usankcjonowania tej metody (co zresztą przewiduje Traktat Konstytucyjny).
2.1.5 W związku z tym EKES, który brał udział w pracach Konwentu, popiera Traktat jako uzasadniony i zwraca się do wszystkich członków Konwentu i obserwatorów, którzy złożyli swój podpis pod tekstem, aby postąpili tak samo.
2.2 Rewolucyjne znaczenie Konstytucji w dziejach integracji europejskiej
2.2.1 Konstytucja stwarza nowe ramy funkcjonowania Unii.
Składa się ona z trzech głównych części, z których dwie stanowią zupełną nowość: pierwsza część określa zasady i wartości leżące u podstaw Unii, a druga – prawa podstawowe obywateli.
Część trzecia określa i aktualizuje polityki wspólnotowe ustanowione w poprzednich traktatach.
2.2.2 Konstytucja umożliwia zastąpienie obowiązujących traktatów jednolitym, kompletnym tekstem, ułatwiając każdemu obywatelowi dostęp do zasad funkcjonowania UE i zrozumienie ich.
2.2.3 Konstytucja nie zastępuje konstytucji państw członkowskich, lecz z nimi współistnieje.
Obowiązywać będzie na całym terytorium Unii Europejskiej.
2.2.4 O ile treść Traktatu Konstytucyjnego nie jest rewolucyjna w ścisłym tego słowa znaczeniu, nadanie mu formy konstytucji oznacza przełom w zbiorowej świadomości narodów Europy, skupiając ją wokół wspólnego dążenia i losu.
Obowiązkiem EKES jest popularyzowanie tego osiągnięcia integracji europejskiej.
2.3 Bardziej demokratyczna Unia, uznająca w obywatelach podmioty integracji europejskiej (Część I Traktatu)
2.3.1 Cel Traktatu Konstytucyjnego jest jasny: chodzi o powołanie unii politycznej w imieniu obywateli i państw Europy.
2.3.2 Zasadnicze zadania Unii zostają skupione wokół głównych oczekiwań obywateli Europy.
Za cele Unii wyraźnie uznane zostają pełne zatrudnienie, wysoko konkurencyjna społeczna gospodarka rynkowa oraz wysoki poziom ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego.
Unia stawia sobie również za cel wspieranie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz solidarności między Państwami Członkowskimi, jak również zapewnienie obywatelom przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
2.3.3 Wyraźnie zwiększona zostaje demokratyczna legitymizacja procesu decyzyjnego.
2.3.3.1 Poszerzeniu ulegają kompetencje Parlamentu Europejskiego jako organu współdzielącego uprawnienia legislacyjne.
Zmiana ta może przyczynić się do poprawy wizerunku tej instytucji w oczach obywateli.
2.3.3.2 Parlamenty krajowe otrzymują nowe uprawnienia, stanowiące zabezpieczenie przed nadmiarem regulacji na szczeblu europejskim.
Komisja ma bowiem obowiązek powiadamiania ich o każdej nowej inicjatywie, a tzw. mechanizm wczesnego ostrzegania nadaje im prawo nadzoru nad przestrzeganiem zasady subsydiarności.
2.3.4 Obywatele będą mieli możliwość uzyskiwania informacji o stanowisku zajętym przez ich rządy na forum Rady, gdyż Radę w działaniach legislacyjnych obowiązywać będzie przejrzystość.
2.3.5 Po raz pierwszy w historii demokracja uczestnicząca uznana zostaje za podstawową zasadę funkcjonowania Unii jako niezbędne uzupełnienie demokracji przedstawicielskiej.
2.3.5.1 Działanie instytucji europejskich powinno zyskać na spójności i przejrzystości dzięki utrzymywaniu przez nie otwartego i stałego dialogu z reprezentatywnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Można między innymi liczyć na to, że konsultacje z zainteresowanymi stronami pozwolą zapobiec powstawaniu przepisów nadmiernie drobiazgowych lub nie nadających się do stosowania w praktyce.
Komisja będzie również obowiązana do dokładniejszej analizy gospodarczych i społecznych konsekwencji swych propozycji, w tym również na szczeblu regionalnym i lokalnym.
2.3.5.2 Jedną z wielkich nowości zawartych w Konstytucji jest prawo inicjatywy obywatelskiej.
Obywatele europejscy w liczbie co najmniej miliona, pochodzący ze znaczącej liczby państw członkowskich, będą odtąd mogli występować do Komisji Europejskiej o przedłożenie propozycji ustawodawczej zgodnej z ich oczekiwaniami.
2.3.6 Rola partnerów społecznych zostaje potwierdzona jako kluczowy element życia demokratycznego Unii przy poszanowaniu niezależności dialogu społecznego.
2.3.7 Wprowadzenie tej nowej części (Części I) powinno służyć zmniejszeniu deficytu demokratycznego w rozszerzającej się Unii Europejskiej.
2.4 Unia zdolna lepiej chronić podstawowe prawa obywateli Europy (Część II Traktatu)
2.4.1 Konwent, powszechnie uznany jako ciało dysponujące legitymacją demokratyczną, opracował Kartę Praw Podstawowych.
W powstawanie tekstu Karty walny wkład wniosły organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
2.4.2 Karta jest uznawana za ważny krok naprzód, gdyż obejmuje ona – nie rozbijając ich na odrębne kategorie – wszystkie rodzaje praw jednostkowych i zbiorowych (prawa obywatelskie i polityczne, prawa socjalne i ekonomiczne); wprowadza również pewną innowację, przyznając obywatelom bardziej "współczesne" prawa (związane z rozwojem zrównoważonym, ochroną konsumentów, równością płci, bioetyką, ochroną danych osobowych itp.).
2.4.3 Prawa podstawowe obywateli stanowią integralną część Traktatu Konstytucyjnego, a nie preambułę.
2.4.4 Włączenie Europejskiej Karty Praw Podstawowych do Traktatu, którego domagało się wiele europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, ma istotne znaczenie, nadaje im bowiem moc prawną.
2.4.5 W praktyce oznacza to, że obywatele będą korzystali z lepszej ochrony prawnej.
Będą oni mogli odtąd powoływać się na Kartę przed każdym sądem krajowym, zaskarżając decyzje podejmowane przez instytucje europejskie i przez państwa członkowskie stosujące prawo wspólnotowe.
2.4.6 EKES, który uczestniczył w kształtowaniu Europejskiej Karty Praw Podstawowych, uważa jej włączenie do Traktatu za znaczące osiągnięcie w ochronie praw osób fizycznych i prawnych.
2.5 Unia zdolna spełniać aspiracje obywateli dzięki metodzie wspólnotowej i wspólnych politykach (Część III Traktatu)
2.5.1 Obowiązujące obecnie traktaty, a w szczególności metoda wspólnotowa, sprawdziły się w szerokim zakresie.
Dlatego Część III Konstytucji zachowuje główne postanowienia obowiązujących traktatów w sprawie wspólnych polityk Unii, rozszerzając zasadę większości kwalifikowanej na około dwadzieścia dziedzin, w których obowiązywała dotąd jednomyślność.
Ponadto uznaje się w niej oficjalnie współdecydowanie jako "zwykłą procedurę ustawodawczą" wzmacniając w ten sposób uprawnienia Parlamentu Europejskiego.
Dzięki temu większość decyzji Unii w sprawie wspólnych polityk będzie można podejmować w sposób bardziej skuteczny i bardziej demokratyczny.
2.5.2 W części III Traktatu sformułowane są główne zasady dotyczące dziedzin, w których Państwa Członkowskie postanowiły połączyć swe zasoby lub podjąć współprace.
Treść polityk nie zostaje jednak określona raz na zawsze: zależy ona od decyzji – a więc i woli – rządów i większości w Parlamencie Europejskim.
2.5.3 Jednym z przykładów jest polityka społeczna – chodzi o wprowadzenie ogólnej klauzuli (tzw. "klauzuli społecznej"), zgodnie z którą Unia w kształtowaniu i realizowaniu polityk musi uwzględniać "wymogi związane ze wspieraniem wysokiego poziomu zatrudnienia, z zapewnieniem odpowiedniej ochrony socjalnej, z walką z wykluczeniem społecznym, jak również ze wspieraniem wysokiego poziomu kształcenia ogólnego i zawodowego oraz ochrony zdrowia ludzkiego".
Podobnie rzecz się ma z walką z dyskryminacją i wykluczeniem we wszelkich postaciach oraz z uznaniem roli usług świadczonych w ogólnym interesie we wspieraniu spójności społecznej i terytorialnej Unii czy też, jak to już zostało ujęte w Traktacie, z uwzględnieniem wymiaru ekologicznego i wymogów ochrony konsumentów.
2.5.4 Trudność związana z pozyskaniem poparcia ogółu obywateli Traktatu Konstytucyjnego wynika właśnie z faktu, że są oni przyzwyczajeni do tego, iż zasięga się ich opinii na temat działań, jakie należy prowadzić czy projektów politycznych, ale nie ram funkcjonowania.
Aby zmobilizować ogół społeczeństwa, niezbędne jest rozpoczęcie debaty nad tym, co obywatele i Państwa Członkowskie chcą robić na podstawie jasno sformułowanych w Konstytucji zasad, wartości i zasad funkcjonowania.
2.5.5 Dlatego też EKES pragnie powiązania Traktatu Konstytucyjnego na tym etapie ze strategią lizbońską, której średniookresowy przegląd wkrótce nastąpi.
Strategia ta powinna zostać zaprezentowana w debatach, ponieważ wnosi on wizję przyszłości dla wszystkich obywateli Europy – konkurencyjność, pełne zatrudnienie, dzielenie się wiedzą, inwestowanie w kapitał ludzki, wzrost gospodarczy, ale również ochrona warunków i jakości życia dzięki rozwojowi zrównoważonemu.
Aktualnie strategia ta szwankuje, ponieważ instrumenty jej wprowadzania w życie są niedostateczne i wciąż nie dba się o zaangażowanie w nią obywateli i społeczeństwa obywatelskiego.
Konieczne są więc na tym etapie nowe impulsy i nowe inicjatywy wspólnotowe, które nadadzą wiarygodność gospodarczemu i społecznemu projektowi Unii.
2.5.6 W swej opinii dla Rady [3] EKES nalega, by średniookresowy przegląd strategii lizbońskiej doprowadził do jej przekazania w ręce obywateli i podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
Przegląd ten uznać należy za niepowtarzalną okazję przekazania im wyraźnego komunikatu politycznego dotyczącego zawartości projektu Unii.
2.5.7 Konieczne jest uświadomienie obywatelom, że dzięki demokratycznym osiągnięciom Konstytucji mogą oni sami decydować o tym, jakie konkretnie polityki i działania powinna wdrażać Unia, by spełnić ich oczekiwania, a "nie" dla Traktatu Konstytucyjnego oznacza utrwalenie traktatów w obecnym brzmieniu.
2.6 Konieczność zmobilizowania poparcia europejskiego społeczeństwa obywatelskiego dla osiągnięć Traktatu Konstytucyjnego, aby przezwyciężyć jego słabości
2.6.1 Komitet nie zamierza bynajmniej przemilczać niedostatków Traktatu Konstytucyjnego w jego przyjętym kształcie.
Wielu wniosków ze strony społeczeństwa obywatelskiego nie udało się uwzględnić w pracach Konwentu, a jeszcze więcej – przy okazji prac Konferencji Międzyrządowej.
W swej opinii z 24 września 2003 r. EKES wymienia szereg słabych punktów projektu Traktatu Konstytucyjnego, w szczególności:
2.6.1.1 Niewystarczające postanowienia operacyjne służące wprowadzaniu w życie zasady demokracji uczestniczącej.
W rezultacie rola EKES nie została wzmocniona w sposób umożliwiający prowadzenie prawdziwego dialogu obywatelskiego.
2.6.1.2 Brak postanowień uznających rolę zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego we wprowadzaniu w życie zasady subsydiarności (w szczególności subsydiarności funkcjonalnej) w protokole dotyczącym stosowania tej zasady.
2.6.1.3 Słabość zasad wspólnotowego sprawowania rządów w dziedzinie polityki gospodarczej i zatrudnienia oraz brak zasad przewidujących zasięganie opinii Parlamentu Europejskiego i EKES w tych dziedzinach, które dotyczą w pierwszym rzędzie podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
2.6.1.4 Brak obowiązku zasięgania opinii EKES w dziedzinie stosowania zasady niedyskryminacji, wspólnej polityki w sferze azylu i imigracji czy kultury, mimo doświadczenia posiadanego przez tę instytucję w tych dziedzinach.
2.6.2 Czy jednak należy w związku z tym odrzucać Traktat ?
EKES jest zdania, że byłby to wybór na zasadzie "im gorzej, tym lepiej" i że oznaczałby wysłanie negatywnego sygnału dla integracji europejskiej, zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz Unii. Wrogie i konkurencyjne siły z pewnością rade byłyby takiej porażce.
EKES uważa – wprost przeciwnie – że możliwe jest pozytywne wykorzystanie zaproponowanych ram ustrojowych i udoskonalenie ich przez działania operacyjne:
2.6.2.1 Postanowienia dotyczące demokracji uczestniczącej powinny stać się przedmiotem serii komunikatów, określających metody konsultacji i rolę EKES.
2.6.2.2 Treść ustawy europejskiej definiującej procedury wprowadzania w życie prawa inicjatywy obywatelskiej należy skonsultować ze społeczeństwem obywatelskim.
Można by zwrócić się do EKES o opracowanie opinii rozpoznawczej.
EKES mógłby ponadto udzielić swojego wsparcia inicjatywom wychodzącym od społeczeństwa obywatelskiego.
2.6.2.3 Zasadę demokracji uczestniczącej należy stosować do ogólnych strategii Unii na rzecz wzrostu, zatrudnienia i rozwoju zrównoważonego.
2.6.3 Ponadto – ciągle w ramach uchwalonego Traktatu Konstytucyjnego – należy również informować obywateli o istniejących mechanizmach służących elastyczności i otwierających drogę do zmian bez rewizji Traktatu.
2.6.3.1 Państwa Członkowskie pragnące silniejszej integracji europejskiej będą mogły łatwiej nawiązywać między sobą ściślejszą współpracę.
2.6.3.2 Zgodna wola polityczna wszystkich Państw Członkowskich umożliwić może pogłębienie integracji w dziedzinach drażliwych, w których utrzymana została zasada jednomyślności, jak na przykład podatki czy polityka społeczna.
Istnieje bowiem "klauzula pomostowa", pozwalająca na rozszerzenie na te dziedziny zasady większości kwalifikowanej.
2.6.4 Wybierając zaangażowaną, krytyczną i konstruktywną postawę, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie przyczyni się do właściwego informowania obywateli i utrzyma presję na rządy.
Najgorszym wyjściem byłoby utwierdzenie świata polityki w szeroko niestety rozpowszechnionym przekonaniu, że obywatele nie interesują się integracją europejską.
Jest to przekonanie z gruntu fałszywe, ponieważ obywatele wiele oczekują od Europy, w szczególności zaś tego, by przyczyniła się ona do poprawy ich życia codziennego, dając im wizję przyszłości.
2.6.5 EKES sądzi, że przyjęcie Traktatu Konstytucyjnego nie jest celem samym w sobie.
Otwiera ono natomiast drogę do umocnienia demokracji uczestniczącej.
Odrzucenie Traktatu oznaczałoby rezygnację z postępu, jaki społeczeństwo obywatelskie osiągnęło dzięki metodzie działania Konwentu.
3.
Skuteczna komunikacja społeczna
EKES uważa, że o zaakceptowaniu Traktatu Konstytucyjnego przez narody Europy zadecyduje jakość strategii komunikacji społecznej.
Należy więc zalecać pragmatyczne i fachowe podejście do niej, aby zapewnić jej skuteczność.
EKES zaleca skupienie strategii komunikacji na czterech następujących dziedzinach:
3.1 Zapewnienie odpowiednich środków – narzędzi informacji i finansowania
3.1.1 Złożoność Traktatu Konstytucyjnego wymaga przygotowania narzędzi informacyjnych, które będzie można zastosować "na wejściu" procesu komunikacji społecznej do uruchomienia kampanii lub organizowania debat.
3.1.2 Opracować te narzędzia informacji i udostępnić je powinny Państwa Członkowskie przy wsparciu biur informacyjnych Parlamentu Europejskiego i przedstawicielstw Komisji w Państwach Członkowskich.
3.1.3 Narzędzia te mogłyby mieć postać kluczy do odczytu Konstytucji pod kątem pytań nurtujących różne grupy ludności w każdym Państwie Członkowskim.
Im lepiej narzędzia te będą dostosowane do potrzeb konkretnych zbiorowości, tym skuteczniej będą mogły być one wykorzystane przez media, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, ugrupowania polityczne, władze regionalne i lokalne do upowszechniania informacji i mobilizowania obywateli.
3.1.4 Udostępnienie dostatecznych środków finansowych jest niezbędne dla wprowadzenia w życie strategii komunikacji na miarę oczekiwań obywateli.
3.2 Uruchomienie kampanii informacyjnych w oparciu o media i kanały informacji bliskie obywatelom
3.2.1 Media, władze regionalne i lokalne, ugrupowania polityczne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, którym udostępni się popisane powyżej środki, będą w stanie odgrywać rolę pośredników informacji.
Będą mogły wówczas przekazywać czytelne komunikaty odpowiadające na dylematy lokalnej ludności związane ze znaczeniem Konstytucji.
3.2.2 W pierwszej kolejności dobrze byłoby ustalić, w jaki sposób poszczególne grupy ludności postrzegają Konstytucję na szczeblu Państw Członkowskich; umożliwi to określenie treści komunikatów, jakie należy przekazać.
W zależności od wypracowanych wniosków komunikaty te będą miały na celu rozwianie obaw odczuwanych przez obywateli i spełnienie ich oczekiwań.
3.2.3 Należy również starannie dobrać podmioty przekazujące informacje i nośniki komunikacji.
Niezbędne jest zróżnicowanie uczestników dla zagwarantowania pluralistycznego charakteru kampanii.
Wiarygodności i akceptacji przekazywanych informacji sprzyjać będzie również bliskość uczestników wobec obywateli – stąd znaczenie działań prowadzonych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
3.2.4 EKES zaleca Parlamentowi Europejskiemu powołanie w każdym Państwie Członkowskim zespołów roboczych z udziałem fachowców z dziedziny komunikacji instytucjonalnej, którym powierzy się wypracowanie konkretnych propozycji dla rządów w sprawie działań i środków niezbędnych dla powodzenia kampanii informacyjnej w Państwach Członkowskich.
EKES gotów jest służyć własną wiedzą fachową w tej dziedzinie oraz swymi kontaktami w Państwach Członkowskich, krajowych radach społeczno-gospodarczych i podobnych instytucjach.
3.3 Organizowanie otwartych dyskusji, umożliwiających wszystkim obywatelom wymianę poglądów i wyrobienie sobie przekonań
3.3.1 Kampanie informacyjne powinny prowadzić do nawiązania prawdziwego dialogu z obywatelami.
Należy im bowiem dać okazję do zadawania pytań i do konfrontacji różnych argumentów, aby wyrobili sobie własne zdanie i mogli je wyrazić.
3.3.2 Dialog ten będzie możliwy tylko w ramach zdecentralizowanych debat.
Im bliższy kontakt z obywatelem, tym lepiej dostarczona mu informacja spełni jego oczekiwania i odpowie na jego pytania oraz zapewni demokratyczny charakter debaty.
3.3.3 Instytucje krajowe i europejskie powinny udzielić tym inicjatywom wsparcia logistycznego.
Krajowe rady społeczno-gospodarcze oraz podobne instytucje mogłyby zapewnić koordynację debat na szczeblu krajowym, prowadząc terminarz imprez i utrzymując stały kontakt z Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, który może im dostarczać dokumentacji i kontaktować je z prelegentami.
3.3.4 Dla zapewnienia pewnej spójności tych inicjatyw EKES zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej o to udzielenie inicjatywom przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego takiego samego wsparcia, co inicjatywom deputowanych i przedstawicieli władz europejskich, krajowych, regionalnych i lokalnych w ramach operacji "Tysiąc debat na temat Europy".
Nie sposób pomijać tu społeczeństwa obywatelskiego.
3.3.5 EKES zwraca się do Parlamentu Europejskiego, aby znaczna część budżetu Unii na komunikację została przydzielona na debatę nad Traktatem Konstytucyjnym w uzupełnieniu zasobów władz publicznych krajowych i lokalnych oraz środków własnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
3.4 Nadanie ogólnoeuropejskiego wymiaru debacie i ratyfikacji Traktatu
3.4.1 Nie można dopuścić do tego, by przyjęcie Traktatu Konstytucyjnego przez narody Europy nie było uwarunkowane wyłącznie kwestiami zagadnieniami polityki wewnętrznej.
3.4.2 EKES wzywa zatem do nadania debatom i ratyfikacji Traktatu Konstytucyjnego prawdziwie ponadnarodowego wymiaru.
3.4.2.1 Z jednej strony instytucje europejskie powinny pomagać w koordynowaniu działań informacyjnych organizacji politycznych, władz regionalnych i lokalnych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego; chodzi mianowicie o wymianę dobrych praktyk w tej dziedzinie i podejmowanie wspólnych działań.
EKES mógłby na przykład ułatwiać wymianę dobrych praktyk (i know-how) na szczeblu europejskim między prowadzącymi działania informacyjne organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Mógłby również zorganizować system gromadzenia i analizy informacji oddolnych, umożliwiający ocenę na szczeblu europejskim sugestii, krytyki i zaleceń formułowanych przez obywateli w ramach debat organizowanych przez społeczeństwo obywatelskie.
EKES jest również gotów wspierać inicjatywy transgraniczne lub wielonarodowe.
3.4.2.2 Z drugiej strony EKES popiera sformułowaną przez Komisję ds. Spraw Konstytucyjnych Parlamentu Europejskiego propozycję zaplanowania ratyfikacji w miarę możliwości na terminy skupione wokół jakiejś symbolicznej daty (na przykład 8 lub 9 maja).
3.4.3 EKES wzywa więc instytucje europejskie do aktywnego przygotowywania i realizacji strategii informacyjnej dotyczącej Traktatu Konstytucyjnego.
Należy współdziałać z Państwami Członkowskimi i wysłać do obywateli silny i pozytywny sygnał ze strony Europy.
3.4.4 EKES ze swej strony zobowiązuje się do czytelnego informowania europejskiego społeczeństwa obywatelskiego o postępie demokracji ucieleśnionym w Traktacie Konstytucyjnym, zwłaszcza w dziedzinie obywatelstwa i demokracji uczestniczącej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Środowisko naturalne jako szansa dla gospodarki"
(2005/C 120/24)
Dnia 22 kwietnia 2004 r., pismem Atzo NICOLAÏ, ministra spraw europejskich, przyszła prezydencja niderlandzka Rady, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno -Społecznego o przygotowanie opinii na temat: Środowisko naturalne jako szansa dla gospodarki
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 21 września 2004 r.
Sprawozdawcą była Stéphane Buffetaut.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27 i 28 października 2004 r. (posiedzenie z dn. 28 października 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 130 do 2, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W kwietniu 2004 r. przyszła prezydencja niderlandzka skierowała do EKES pismo z prośbą o wydanie opinii rozpoznawczej w sprawie Środowisko naturalne jako szansa dla gospodarki.
Prezydencja niderlandzka chciałaby się priorytetowo zająć korzystnymi dla wszystkich zainteresowanych możliwościami, dzięki którym postęp w dziedzinie technologii ekologicznych i ochrony środowiska może pomóc w osiągnięciu celów gospodarczych i społecznych Strategii Lizbońskiej.
1.2 Rada Europejska nie akcentowała zbyt mocno wyzwań środowiskowych w chwili, gdy wyznaczała Unii Europejskiej bardzo ambitne cele: stanie się najbardziej konkurencyjną i najbardziej dynamiczną na świecie gospodarką opartą na wiedzy, zdolną do trwałego wzrostu gospodarczego, tworzącą więcej miejsc pracy pod względem ilościowym i jakościowym, przy większej spójności społecznej.
Być może jedynie słowo "trwały" odwoływało się do pojęcia trwałego rozwoju.
1.3 Dopiero dwa lata później Rada Europejska podjęła decyzje, które doprowadziły do ukształtowania strategii na rzecz trwałego rozwoju.
W ten sposób strategia ta stała się częścią Strategii Lizbońskiej.
1.4 Czy jednak można rzeczywiście stwierdzić, że ochrona środowiska naturalnego w pełni wpisuje się w główny nurt Strategii Lizbońskiej?
Stagnacja dotykająca niektóre gospodarki Unii Europejskiej doprowadziła do sytuacji, gdzie absolutnym priorytetem jest wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy, a środowisko naturalne znajduje się na drugim planie, wedle rzymskiej maksymy primum vivere, deinde philosophare.
Ale czy środowisko naturalne nie jest właśnie tym, co warunkuje życie i czy zatem nie powinno być sprawą wszystkich, a nie tylko specjalistów?
1.5 W związku z powyższym, znaczące sektory gospodarki europejskiej wyraziły obawy, że stanowczość i wola Unii Europejskiej, a w szczególności Komisji, ustanowienia godnych do naśladowania międzynarodowych standardów ochrony środowiska naturalnego wiąże się z ryzykiem, iż będą one działać w pojedynkę.
1.6 Wola stosowania zapisów protokołu z Kioto, nawet jeśli nie został on ratyfikowany przez naszych głównych konkurentów, wzbudziła wiele emocji w pewnych europejskich branżach gospodarki, które dopatrzyły się w niej niebezpiecznej naiwności mogącej zaszkodzić konkurencyjności gospodarki europejskiej, bardzo zaangażowanej w ostrą rywalizację międzynarodową.
Inni uznali, że cele z Kioto mogą być czynnikiem sprzyjającym większej skuteczności procesów produkcyjnych, ograniczaniu kosztów, mniejszej presji na zasoby energii i surowców, a więc wzrostowi konkurencyjności gospodarki europejskiej.
Trwa więc debata na ten temat i powinna ona być zilustrowana konkretnymi przykładami.
1.7 Podobnie, przedsiębiorstwa wykorzystujące substancje chemiczne zaniepokoiły się propozycją rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), która została bardzo skrytykowania w opracowaniu Komisji na temat jej oddziaływania.
1.8 Ten niepokój i krytyka nie mogą potraktowane z lekceważeniem.
Nie są one skierowane przeciwko zasadom czy politykom unijnym.
Wyrażają przekonanie, że istnieje konflikt pomiędzy, z jednej strony, wymogami wzrostu ekonomicznego, tworzenia miejsc pracy i bieżącym praktykom a, z drugiej strony, troską o środowisko naturalne, znajdującą swój wyraz w nadmiernej ilości przepisów nie liczących się z realiami konkurencji gospodarczej.
Problemy te wydają się wynikać z niedoceniania i błędnego zarządzania narzędziami, procedurami i strategiami wdrażania.
1.9 Ale jednocześnie niektóre przedsiębiorstwa, a wśród nich bardzo duże, czy nawet całe sektory gospodarcze, uznają trwały rozwój jako ważny element swojej strategii.
Na przykład prezes francuskiej grupy Veolia Environnement, zaproszony na seminarium rządowe, oświadczył: "wyniki przedsiębiorstwa mierzone kryterium trwałego rozwoju stały się nie tylko elementem uzasadnienia jego istnienia wobec społeczeństwa obywatelskiego, ale również coraz większym atutem w konkurowaniu na arenie międzynarodowej oraz celem przyciągnięcia inwestorów".
Takie podejście stopniowo staje się dzisiaj normą w kręgach gospodarczych.
1.10 Na ten temat toczy się dyskusja.
Jest ona ożywiona i uczestniczą w niej wszystkie grupy społeczne, przede wszystkim przedsiębiorcy, partnerzy społeczni i organizacje ekologiczne.
Pytanie jest jasne: czy uwzględnianie wymogów środowiskowych stanowi tylko przeszkodę dla konkurencyjności przedsiębiorstw, czy też może otwiera ono szansę na powstawanie nowych zawodów, nowych technologii i nowych rynków?
1.11 Opinia publiczna, rządy, decydenci w dziedzinie gospodarki i działacze związkowi, konsumenci i osoby stojące na czele organizacji ochrony środowiska naturalnego nie mogą już zadowolić się teoretycznymi wystąpieniami, pełnymi dobrych chęci, które nie znajdują praktycznego przełożenia.
Oczekują oni na dokładne analizy i konkretne przykłady, ponieważ polityka jest sztuką rzeczywistości nawet jeśli wychodzi ona poza ideał, który nadaje jej sens.
Strategia na rzecz trwałego rozwoju europejskiego przemysłu papierniczego jest bardzo charakterystyczna dla tego podejścia.
2.
Środowisko naturalne — szansa dla gospodarki?
2.1 Zadanie sobie tego pytania, to zadanie sobie pytania czy, z jednej strony, rozwój pewnych sektorów gospodarki nie jest uwarunkowany istnieniem wysokiej jakości środowiska w którym przyroda i dziedzictwo kulturowe mogą być zachowane i chronione, a z drugiej strony, czy technologie środowiskowe mogą wnieść realny wkład w cele rozwoju gospodarczego i społecznego określone w Strategii Lizbońskiej.
Jest to również uczciwie postawione pytanie o to, czy normy i ograniczenia związane ze środowiskiem nie stanowią przeszkody dla wzrostu gospodarczego, konkurencyjności, a więc zatrudnienia.
2.2 Jest oczywiste, że sektor turystyki i wypoczynku zależy od jakości środowiska naturalnego.
Całe regiony Europy, a nawet państwa, zależą w dużej mierze od turystyki celem utrzymania ich rozwoju gospodarczego i społecznego.
W tych krajach i regionach stan środowiska jest zasadniczym warunkiem równowagi społeczeństw.
Zeszpecone krajobrazy, miasta zniszczone wskutek nadmiernej spekulacji w obrocie nieruchomościami, zniszczona przyroda i zanieczyszczone oceany mogłyby spowodować, i powodują nieodwracalne szkody gospodarcze.
Podobnie jest w przypadku takich sektorów jak rybołówstwo, rolnictwo, a nawet myślistwo.
Co do technologii środowiskowych, należy zadać sobie pytanie, czy mogą one być czynnikiem wzrostu i innowacji, i poszukiwać sposobów wspierania ich rozwoju nie wypaczając w nieuzasadniony sposób konkurencji.
2.3 Przy uzasadnionym dążeniu ludności krajów gospodarek wschodzących do osiągnięcia poziomu życia porównywalnego z naszym i mając świadomość presji na zasoby naturalne i środowisko z tym związane, gdyby rozwój ten odbywał się w aktualnych warunkach technicznych i gospodarczych, istnieje potrzeba prawdziwej rewolucji technologicznej.
Marginalne innowacje nie stanowiłyby właściwej odpowiedzi na problem.
W praktyce 80 % ludności naszej planety dąży do osiągnięcia takiego samego poziomu życia co 20 % ludności najbogatszej.
Nie możemy pozwolić sobie dalej żyć w sposób, w jaki czynimy to obecnie, gdyż miałoby to katastroficzne skutki, choć jednocześnie ważne jest powstrzymywanie się przed formułowaniem przesadnie pesymistycznych prognoz.
Istnieje pewna liczba zjawisk (topnienie lodowców, zagrożenie zróżnicowania biologicznego, wyręby lasów, powodzie, itp.), które sygnalizują ogólne zmiany klimatyczne, wywołane przyczynami naturalnymi i działalnością człowieka.
Działania podjęte w celu zaradzenia niekorzystnym skutkom środowiskowym, np. ograniczanie kwaśnych deszczów poprzez techniki odsiarczania, znacznie przyczyniły się do uniknięcia zagłady europejskich lasów.
Udzielone zawczasu ostrzeżenia ze strony ekologów, choć czasem przesadzone, często zobowiązywały zarówno opinię publiczną, jak i władze do podjęcia działań.
Wszystkim zainteresowanym musi zależeć na tym, by nadal pracować nad zrównoważonymi rozwiązaniami w prewencyjnej ochronie środowiska.
2.4 Gdy myślimy o technikach produkcji przemysłowej, należy podkreślić, że techniki produkcji rolnej, transport i metody wytwarzania energii mają wpływ na środowisko i zdrowie publiczne, który nie jest bez znaczenia.
Innowacje i technologie środowiskowe dotyczą również tych podstawowych sektorów gospodarki.
2.5 Postęp i zmiany związane z rozwojem nauki i techniki bezwzględnie wpływają na sprawy społeczne.
To co jest twierdzeniem prawdziwym w przypadku wszelkich innowacji jest również prawdziwe w odniesieniu do technologii środowiskowych, szczególnie w przypadku gdy zastępują one technologie tradycyjne i wypróbowane, ale nie koniecznie przyjazne dla środowiska naturalnego.
Należy czuwać nad przygotowywaniem tym zmian, którym powinny towarzyszyć działania szczególnie w dziedzinie kształcenia zawodowego i pogłębiania uzyskanego wykształcenia.
Ochrona środowiska naturalnego nie powinna jawić się jako czynnik wzrostu bezrobocia i dezindustrializacji, jeśli tylko opiera się na zdrowych i właściwie pojętych procedurach i narzędziach.
Należy więc zorganizować stały dialog pomiędzy tymi, którzy opracowują przepisy w dziedzinie ochrony środowiska a przedstawicielami sił gospodarczych i społecznych, aby przewidywać i właściwie oceniać skutki, w tym negatywne, planowanych środków dla działalności gospodarczej i zatrudnienia.
2.6 Stoimy więc w obliczu prawdziwego wyzwania technologicznego.
Europa, dzięki swoim możliwościom naukowym i technicznym, mogłaby, gdyby miała taką wolę polityczną, odegrać pionierską rolę w opracowywaniu innowacji na szeroką skalę związanych ze środowiskiem naturalnym.
Na pewno ochrona środowiska naturalnego kosztuje, ale czy koszt działania nie jest w tym przypadku niższy od kosztu braku działania?
3.
Co należy rozumieć pod pojęciem technologii środowiskowych ?
3.1 W praktyce, możliwe jest określenie dwóch typów technologii środowiskowych:
- technologie środowiskowe, które wpływają na doskonalenie procesów technicznych, sposobów produkcji, w celu uczynienia ich bardziej "czystymi", bardziej kompatybilnymi ze środowiskiem naturalnym.
Przykładem mogą być tłumiki wydechu z katalizatorem, systemy filtrów przy wylotach kominów fabrycznych, techniki poprawy wydajności energetycznej, itp.
- innowacje technologiczne, które, już w założeniu miały być przyjazne dla środowiska i zgodne z zasadą trwałego rozwoju.
Na przykład turbiny wiatrowe, współgenerowanie ciepła i energii, baterie na paliwa, żarówki elektryczne nowej generacji (LED), itp.
3.1.1 "Granica" pomiędzy technologią prewencyjną a technologią zaradczą nie jest zawsze łatwa do określenia.
Z tego względu, zasady, bardzo dokładne i użyteczne, zintegrowanej polityki w dziedzinie produktów (PIP) [1] i dyrektywy dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich ograniczania (PRIP) [1] obejmują jednocześnie działania uzdrawiające i działania zapobiegawcze, wpisując się znakomicie w strategię trwałego rozwoju.
Jasne jest, że modele i wzorce produktów uwzględniające cały cykl ich użytkowania przyczyniają się do rozwoju technologii bardziej spójnych z dążeniem o zapewnienie trwałego rozwoju.
3.2 Należy podkreślić, że te dwa rodzaje technologii mają pozytywny wpływ na środowisko naturalne i mogą stymulować działalność gospodarczą i tworzenie miejsc pracy.
3.3 Na razie EKES podkreślił kilkakrotnie konieczność całościowego rozpatrywania "ekoprzemysłu" i przypomniał, że wyzwanie polegało również na "stopniowym doskonaleniu, z punktu widzenia środowiska naturalnego i z punktu widzenia zasobów, wszelkich sposobów produkcji i wszelkich produktów" [2].
3.4 Wyodrębniono cztery rodzaje technologii środowiskowych: technologie końca procesu, technologie zintegrowane, technologie rozwojowe, radykalne innowacje (na przykład chemia bez chloru).
Często uważa się, że technologie zintegrowane i radykalne mogą być w dłuższej perspektywie bardziej korzystne z punktu widzenia konkurencji.
Problemem jest to, że na bardzo konkurencyjnych rynkach, przedsiębiorstwa nie zawsze mają możliwość wyboru długoterminowego.
Zwrócą się one bardziej ku procesom rozwojowym, które zapewniają upowszechnianie na szeroką skalę poprawy stanu środowiska naturalnego w ramach ich zwykłych cyklów inwestycyjnych.
3.5 W rzeczywistości, postęp w skuteczności ekologicznej jaki nastąpił i ciągle ma miejsce w przemyśle i usługach, umożliwia stałą poprawę stanu środowiska.
Jednak wzrost gospodarczy jest taki, szczególnie w krajach gospodarek wschodzących, że mimo postępu technologicznego presja na środowisko i zasoby naturalne ciągle wzrasta.
4.
Czy wymogi w dziedzinie środowiska naturalnego stanowią przeszkodę w rozwoju gospodarczym?
4.1 W ciągu ostatnich trzydziestu lat, gdy czynniki wzrostu stały się bardziej kompleksowe, to właśnie narzucona przedsiębiorstwom zdolność do innowacji, zagwarantowania jakości ich produktów i ich procesów produkcyjnych — na rzecz ich klientów, środowiska naturalnego i ich pracowników — stała się najlepszą gwarancją ich przyszłości i, w konsekwencji, korzyści ich akcjonariuszy.
4.2 Już przed pojawieniem się jakichkolwiek przepisów, rosnąca liczba przedsiębiorstw zaangażowała się na rzecz trwałego rozwoju i postanowiła publicznie rozliczać się ze swoich działań i wyników w tej dziedzinie, pod coraz większym nadzorem ze strony klientów, społeczeństwa obywatelskiego, rynków i opinii publicznej.
4.3 W kontekście bardzo zaciętej konkurencji wynikającej z globalizacji gospodarki, jakość środowiska naturalnego i równowaga społeczna stały się również czynnikami determinującymi dla przyciągnięcia lub zatrzymania pracowników i kapitału.
Należy uwzględniać te czynniki w ramach negocjacji z WTO.
4.4 Dlatego mogło dojść do potwierdzenia, że zdolność przedsiębiorstwa w dziedzinie trwałego rozwoju była coraz bardziej uznawana za atut w konkurencji międzynarodowej i w przyciąganiu inwestorów.
4.5 Tak więc wymogi związane ze środowiskiem naturalnym nie są, jak to zbyt łatwo przyjęto, przeszkodą dla konkurencyjności i rozwoju gospodarczego.
Rynek już zareagował na wiele wyzwań w dziedzinie środowiska naturalnego związanych z przepisami.
Przykładem tego są wymagania w dziedzinie jakości wody i przetwarzania odpadów.
W tych dwóch sektorach następuje stały rozwój technologii środowiskowych.
Reagując na te wyzwania z punktu widzenia gospodarczego, przedsiębiorstwa świadczące usługi na rzecz środowiska naturalnego utworzyły i utrzymały miejsca pracy.
Na przykład, można oszacować na 300.000 liczbę miejsc pracy wygenerowanych w sektorze przetwarzania opadów we Francji.
4.6 Troska o oszczędzanie zasobów naturalnych przejawia się w formie innowacji i technik idących w kierunku oszczędnego zarządzania i ograniczania kosztów.
Na przykład przemysł papierniczy w ostatnich latach znacznie ograniczył zużycie wody.
Podczas gdy piętnaście lat temu potrzeba było kilkaset m3 wody do wyprodukowania tony papieru, dzisiaj potrzeba nie więcej niż średnio ok. 48 m3, a odpady zanieczyszczające zostały zredukowane o blisko 90 %.
Korzyść dotyczy środowiska naturalnego i ma jednocześnie charakter ekonomiczny.
4.7 Jak już była o tym mowa, sektor turystyki i wypoczynku zależy w dużym stopniu od stanu środowiska naturalnego i materialnego.
Wymogi w dziedzinie ochrony środowiska nie są w tym przypadku przeszkodą dla konkurencyjności i rozwoju gospodarczego, ale stanowią ich podstawowy warunek.
Zresztą turystyka jest głównym sektorem w przypadku gospodarki wielu krajów Unii Europejskiej.
Na przykład, w 2003 r., wpływy z turystyki stanowiły w przypadku Hiszpanii 41,7 mld USD, Francji 36,6 mld USD, Włoch 31,3 mld USD, Niemiec 23 mld USD, Zjednoczonego Królestwa 19,4 mld USD, Austrii 13,6 mld USD, Grecji 10,7 mld USD.
Należy zauważyć, że mogą wystąpić sprzeczności w celach związanych ze środowiskiem naturalnym.
Na przykład turbiny wiatrowe mogą mieć negatywny wpływ na środowisko i krajobraz.
Wreszcie należy zauważyć, że turystyka w dużej mierze przyczynia się do równowagi bilansu płatniczego wielu państw członkowskich, że tworzy ona miejsca pracy i że jest to rodzaj działalności, który z definicji nie może być przedmiotem delokalizacji.
4.8 Jednak przepisy w dziedzinie środowiska naturalnego powinny być zawsze zgodne z zasadą proporcjonalności.
Innymi słowy koszty gospodarcze nie mogą być większe niż spodziewane korzyści dla społeczeństwa i środowiska.
Jednakże EKES zdaje sobie sprawę z trudności dotyczących stosownych obliczeń: jak można na przykład obliczyć koszt życia ludzkiego? Jest jak najbardziej oczywiste, że powinna istnieć rzeczywista równowaga pomiędzy kosztem a korzyścią z wdrożenia jakiegoś działania na rzecz środowiska naturalnego.
Jednocześnie procedury wprowadzania w życie ustawodawstwa powinny możliwe do stosowania przez wszystkie zainteresowane strony.
Zaniedbywanie tych aspektów mogłoby mieć odwrotny do zamierzonego skutek: prawo byłoby z przyczyn gospodarczych, społecznych i z powodu oporu konsumentów w praktyce martwe.
4.8.1 Ciekawym przykładem są przedsiębiorstwa z branży samochodowej, które muszą działać w bardzo ograniczonym otoczeniu, w którym margines działania jest bardzo wąski z racji niezwykle silnej presji konkurencji i zachowania konsumentów, dla których aspekt środowiskowy ma znaczenie drugorzędne w stosunku do ceny, komfortu i bezpieczeństwa.
W takich warunkach, wprowadzanie technologii środowiskowych następuje etapami, bardziej poprzez stopniowe doskonalenie niż rewolucyjne zmiany technologiczne, które są aktualnie zbyt kosztowne, aby znaleźć dla siebie odpowiedni rynek.
Jednak Toyota Prius, pojazd hybrydowy napędzany zarówno gazem, jak i prądem, doskonale ilustruje przemianę postaw konsumenckich, ponieważ w przypadku tego samochodu produkcja musiała się zwiększyć o połowę, żeby sprostać światowemu popytowi.
Mimo iż stanowi to jedynie niewielki ułamek produkcji globalnej, jest to bardzo budująca zmiana.
4.8.2 Przypadek filtrów cząsteczkowych jest ciekawy.
Silniki Diesla wydzielają o 25 % mniej CO2 niż silniki benzynowe, ale emitują przy tym cząsteczki szkodliwe dla zdrowia.
Dodatkowy koszt filtra cząsteczkowego wynosi około 500 EUR (5 do 10 % kosztu małego samochodu).
Dopóki filtry cząsteczkowe nie staną się zgodnie z przepisami obowiązkowe, dopóty konstruktorzy będą stali przed wyborem, bądź zaproponowania go jako opcji, bądź zainstalowania go w serii i zmniejszenia swojej marży, ponieważ podwyżka cen byłaby trudna w warunkach rynkowych.
W praktyce, o ile klienci niemieccy wybierali w 90 % filtr cząsteczkowy, w Europie proporcja ta spadła do 5 %!
Niektórzy konstruktorzy [3] zadecydowali więc o stopniowym wyposażaniu swoich pojazdów w filtr cząsteczkowy ograniczając swoją marżę, ale oczywiste jest, że nie może to trwać w nieskończoność, szczególnie przy bardzo dużej konkurencji międzynarodowej.
Upowszechnienie filtra cząsteczkowego będzie naturalnie miało miejsce, ale równolegle ze wzrostem siły nabywczej klientów, zwłaszcza w przypadku małych pojazdów.
Przypadek ten ukazuje wyraźnie, jak powstają rynki dla technologii ekologicznych: albo poprzez ukształtowanie u konsumenta świadomości, tzn. rozpoznania przez niego w danej inwestycji korzyści dla siebie bądź dla jego środowiska, albo poprzez kroki legislacyjne.
Dużą część dotychczasowych sukcesów w ochronie środowiska zawdzięczamy odpowiednim inicjatywom ustawodawczym, przy czym akurat branża motoryzacyjna jest na to dobrym przykładem (patrz m.in. wprowadzenie katalizatora trójdrożnego).
4.8.3 W sektorze tym istnieją inne możliwości innowacji technologicznych: pojazdy z rozrusznikiem elektrycznym, doskonalenie recyklingu, walka z hałasem, wzrost bezpieczeństwa.
Zasadniczą sprawą pozostaje koszt technologii.
4.8.4 Wniosek jaki można wyciągnąć z przykładu sektora motoryzacyjnego jest taki, że technologie środowiskowe nie są upowszechniane na szeroką skalę, gdy nie są one uzasadnione z punktu widzenia ekonomicznego i aby były skuteczne, należy zastosować je w produkcji masowej.
W praktyce, na bardzo konkurencyjnym rynku, wprowadzanie technologii środowiskowych będzie następowało stopniowo i w sposób ciągły.
Oznacza to potrzebę przeprowadzenia solidnych i udokumentowanych analiz ich oddziaływania, uwzględniające nie tylko sytuację środowiska naturalnego i rynków w Unii, ale również aspekty międzynarodowe.
4.8.5 Innym przykładem znaczenia przestrzegania zasady proporcjonalności są wyzwania, przed którymi staje przemysł przetwórczy — tzn. przemysł metalurgiczny, chemiczny, celulozowy i papierniczy itd.
Sektory te funkcjonują w warunkach zaciętej globalnej konkurencji i szczególnie silnie oddziałują na środowisko naturalne.
Badania porównawcze pokazują, że w UE produkcja w tych sektorach gospodarczych zazwyczaj jest bardzo przyjazna środowisku, tzn. ich zużycie surowców i energii oraz emisje zanieczyszczeń są tak małe, jak jest to tylko technologicznie możliwe.
Ustawodawstwo w zakresie środowiska naturalnego dotyczące tych gałęzi przemysłu jest najsurowsze na świecie.
Lepsze rezultaty ekologiczne można osiągnąć stopniowo inwestując w najnowsze i najskuteczniejsze technologie, co wymaga, żeby firmy te były konkurencyjne na rynku światowym.
Sprawą zasadniczą jest, żeby wymagać lepszych wyników w zakresie ekologii uwzględniając rozwój techniczny i cykle inwestycyjne każdej gałęzi przemysłu.
Jeśli wymogi zaostrzą się zbyt szybko, ciężar dodatkowych kosztów i niedostępność wymaganych technologii mogą narazić na niebezpieczeństwo konkurencyjność, a przez to byt europejskich ośrodków produkcji.
5.
Jak rozwijać innowacyjne technologie środowiskowe?
5.1 Jeśli przez innowacyjne technologie środowiskowe rozumiemy technologie, które już na etapie prac rozwojowych uwzględniają aspekty środowiska naturalnego oraz jak najmniejsze zużycie zasobów, w przeciwieństwie do technologii, które jedynie koncentrują się na ograniczeniu i eliminacji skutków zanieczyszczeń, należy uznać, że wiele z nich znajdują się jeszcze w fazie początkowej a nawet testowania.
5.2 Wyniki osiągane przez takie technologie są rzeczywiście bardzo zróżnicowane.
O ile technika turbin wiatrowych jest już sprawdzona i doszła do etapu rozwoju przemysłowego dzięki rynkowi wspieranemu przez bardzo korzystne przepisy, to jednak będzie ona mogła tylko stanowić uzupełnienie dla innych form produkcji energii, podobnie jak proces współgenerowania ciepła i energii.
Żarówki nowej generacji (LED) dopiero pojawiają się na rynku, który może stać się obiecujący wraz z postępem technicznym.
Na przykład oświetlenie w nocy Oriental Pearl Tower w Szanghaju jest projektem zrealizowanym przez pewne europejskie przedsiębiorstwo MSP [4] z zastosowaniem LED wyprodukowanych przez chińską firmę [5].
Procesy membranowe oczyszczania wody są jeszcze na etapie badań.
Wreszcie inne technologie, mimo że użyteczne, są stosowane w ograniczonej skali.
5.3 Tak szeroki zakres zastosowań wymaga więc wprowadzenia strategii, które są wystarczająco elastyczne pod względem finansowania, wymiany informacji, sieci oraz narzędzi prawno-fiskalnych.
Należy również pamiętać o potrzebie selektywnego podejścia, pozwalającego na identyfikowanie technologii rzeczywiście obiecujących, by nie marnować środków.
5.4 Różne instrumenty finansowe, fiskalne i prawne, jakie można stworzyć, odpowiadają w rzeczywistości różnym etapom wdrażania innowacyjnych technologii środowiskowych:
- subwencje na badania, studia wykonalności, inkubatory przedsiębiorczości;
- kapitał ryzyka dla fazy rozruchu;
- kredyty niskooprocentowane lub standardowe dla fazy rozwojowej;
- zachęty finansowe w celu skonsolidowania rynku;
- ekopodatki w celu zniechęcenia do stosowania technologii szkodliwych dla środowiska naturalnego w przypadku, gdy istnieją technologie alternatywne oraz celem wniesienia wkładu w rozwój badań w dziedzinie środowiska naturalnego.
Na przykład, branża biopaliw (diester), których koszt własny jest wyższy od kosztu wyrobów z ropy naftowej, nie rozwija się we Francji, ponieważ są one tak samo bardzo wysoko opodatkowane co wyroby z ropy naftowej.
Gdybyśmy chcieli promować ich produkcję i zastosowanie, można by albo wprowadzić dla nich bardziej korzystne opodatkowanie, bądź odwołać się do przepisów w celu zalecania ich mieszania, w określonej proporcji, z klasycznymi paliwami.
W tym przypadku należy znaleźć równowagę pomiędzy kosztem ekonomicznym, unikniętymi niedogodnościami a korzyścią ekologiczną.
5.5 Należy również rozwijać sieci wymiany informacji o najlepszych praktykach i nowych technologiach.
Element ten jest szczególnie ważny zarówno dla przedsiębiorców jak i dla osób stojących na czele instytucji publicznych, które potrzebują pomocniczego narzędzia do podejmowania wiarygodnych i skutecznych decyzji w celu dokonywania uzasadnionych wyborów pomiędzy tradycyjnymi wypróbowanymi technikami "dającymi poczucie bezpieczeństwa" a nowymi technikami bardziej przyjaznymi dla środowiska, ale mniej rozpowszechnionymi i testowanymi w bardziej ograniczonym zakresie.
5.6 Nabiera to szczególnego znaczenia w przypadku, gdy przetargi publiczne mają stać się środkiem upowszechniania i rozwijania technologii środowiskowych.
O ile dużą uwagę należy skierować na przetargi publiczne, nie należy zapominać o transakcjach prywatnych, dokonywanych w sposób bardziej elastyczny i szybszy.
Już teraz pewne przedsiębiorstwa wprowadziły warunek ochrony środowiska naturalnego na listę kryteriów doboru dostawców, przyjęły typowe klauzule związane z trwałym rozwojem, które są stopniowo włączane do ich umów z dostawcami, wprowadziły szkolenie związane z trwałym rozwojem dla swoich nabywców.
5.7 Oznaczenia ekologiczne oraz wszelkie systemy cen i rekompensat za technologie środowiskowe powinny być stosowane w celu ich rozwijania i promowania.
5.7.1 Z inicjatywy prezydencji fińskiej w 1999 r., podjęto i prowadzono w 2000 r. w czasie prezydencji portugalskiej i francuskiej debatę na temat europejskiej wizji jakości.
Stała się ona podstawą do opublikowania ważnego dokumentu pod egidą Europejskiej Organizacji Jakości.
Niektóre z podjętych kwestii mogłyby zostać wykorzystane w odniesieniu do technologii środowiskowych.
6.
Sprawa nas wszystkich
6.1 Uczynienie z ochrony środowiska naturalnego prawdziwej szansy dla gospodarki nie jest sprawą jedynie specjalistów-ekologów.
Już teraz stanowi ona zasadniczy czynnik tak ważnego sektora gospodarki, jakim jest turystyka i wypoczynek.
Co do technologii środowiskowych, klucz do sukcesu leży w budowaniu rzeczywistego rynku i zdolności przedsiębiorstw do podejmowania określonych kroków.
Konieczne byłoby mocniejsze zaakcentowanie dobrowolnych inicjatyw w dziedzinie innowacji technologicznych i ochrony środowiska naturalnego podejmowanych przez przedsiębiorstwa lub poszczególne branże przemysłu.
6.2 Oczywiste jest, że jeśli technologie środowiskowe umożliwiają realne ograniczenie kosztów produkcji dzięki mniejszemu zużyciu energii i surowców, wpływają na lepszy wizerunek przedsiębiorstwa i jego wyrobów, sprzyjają wzrostowi sprzedaży i obniżają koszty środowiskowe, przedsiębiorstwa będą nimi zainteresowane i zapewnią ich rozwój.
Ważne jest jednak, aby przedsiębiorstwa były z takimi technologiami zaznajamiane i mogły być w stanie ocenić ich skuteczność.
Stąd bierze się konieczność wprowadzenia sieci wymiany informacji na temat najlepszych praktyk i technologii środowiskowych, do której mogłyby się włączyć władze publiczne, organizacje zawodowe, ośrodki techniczne i badawcze.
6.3 Konieczna jest mobilizacja przedsiębiorców i fachowców, podobnie jak klientów i konsumentów, ponieważ bez nich nie ma rynku.
Technologie środowiskowe muszą więc być postrzegane przez społeczeństwo jako skuteczne zarówno w aspekcie ochrony środowiska jak i produkcji, inaczej pozostaną one pozytywnym, lecz marginalnym elementem rozwoju gospodarczego, rozwijającym się niezależnie od tych dwóch obszarów.
6.3.1 Konieczne jest, aby polityka w dziedzinie środowiska naturalnego uwzględniała implikacje gospodarcze, podobnie jak polityka gospodarcza powinna brać pod uwagę wymogi środowiskowe.
W pewnym sensie musi istnieć wzajemna zależność pomiędzy aspektami gospodarczymi i środowiskowymi, jako że polityki, które nie są realne z gospodarczego punktu widzenia i które nie uwzględniają pozytywnych skutków na środowisko naturalne nie mogą być skutecznie realizowane.
6.3.2 Jednocześnie oddziaływanie na społeczeństwo norm środowiskowych i wprowadzania technologii ekologicznych powinno być antycypowane w jak najdalszym horyzoncie czasowym; powinno się także zapewnić szkolenia zawodowe, tak by pracownicy mogli takie standardy i rozwiązania technologiczne jak najskuteczniej wdrażać, bez narażania na ryzyko ich miejsc pracy.
6.4 Dostęp do nowoczesności i osiąganie wzrostu gospodarczego przez dynamiczne, gęsto zaludnione kraje czyni z rozwoju technologii środowiskowych na szeroką skalę element o zasadniczym znaczeniu.
Jest to nowy model rozwoju gospodarczego, społecznego i środowiska naturalnego, który powinien być konkretnie opracowywany i wdrażany.
Dzięki swoim szczególnym kompetencjom w dziedzinie technologii środowiskowych, Unia Europejska mogłaby stać się uprzywilejowanym partnerem krajów gospodarek wschodzących i korzystać z otwierania się nowych rynków.
6.5 Badania naukowe i rozwój technologii środowiskowych są i mogą jeszcze bardziej stać się atutami gospodarczymi, jak to pokazują konkretne przykłady zastosowania postępowych technologii, już zintegrowanych czy też nadal radykalnych.
Lecz są one również koniecznością, gdyż chodzi o przyszłość naszego świata i nikt nie może, mając tego świadomość, rezygnować z nich.
Jesteśmy odpowiedzialni za świat, który pozostawimy naszym dzieciom.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Modernizacja opieki społecznej w celu ukształtowania efektywnej, dostępnej i stabilnej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej: wsparcie strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji"
COM(2004) 304 final
(2005/C 120/25)
Dnia 20 kwietnia 2004 r. Komisja zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła opinię dnia 22 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Paolo Braghin.
Na 412 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 28 października 2004 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 104 do 0, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Istota komunikatu
1.1 Celem komunikatu, jak ogłoszono w raporcie wiosennym w 2004 r. [1], jest zdefiniowanie wspólnych ram wsparcia Państw Członkowskich w reformowaniu i rozwijaniu opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej przy użyciu "otwartej metody koordynacji".
1.2 Komisja wskazała trzy zasady [2], zatwierdzone przez Radę Europy w Barcelonie w marcu 2002 r., które mogłyby posłużyć jako podstawa dla reform: dostępność opieki dla wszystkich oparta na sprawiedliwości i solidarności; wysoka jakość opieki; zdolność do długoterminowego i systematycznego finansowania tej opieki w celu uzyskania najwyższej możliwej wydajności tego systemu.
1.3 Definicja opieki zdrowotnej jako usługi, w znaczeniu przewidzianym Traktatem, uporczywe nierówności w dostępie i problemy z nim, czasami nieodpowiednia jakość usług i trudności finansowe wskazują na potrzebę nasilenia koordynacji polityk krajowych, aby zapewnić modernizację i rozwój tego sektora, przy równoczesnym uwzględnieniu oddziaływania złożonych konsekwencji starzenia się demograficznego na spójność społeczną i zatrudnienie.
1.4 Aby sprostać tym wyzwaniom, należy w zintegrowany i skoordynowany sposób zreformować systemy opieki społecznej.
Zdrowie i opieka długoterminowa stanowią jedną z dziedzin, w których należy poprawić wydajność i przyśpieszyć koordynację opieki społecznej [3].
Otwarta metoda koordynacji idealnie odpowiada tej sytuacji, ponieważ stanowi elastyczne narzędzie uwzględniające specyficzne okoliczności i kompetencje poszczególnych państw [4].
1.5 Komunikat wskazuje następujące kroki:
- Osiągnięcie porozumienia co do wspólnych celów w roku 2004.
Państwa Członkowskie powinny przedstawić wstępne sprawozdania z zadań, przed jakimi stają ich systemy krajowe, na następnym szczycie wiosennym.
- Opracowanie projektu wstępnej serii strategii rozwoju i reform w opiece zdrowotnej i opiece długoterminowej na lata 2006-2009, które zostaną przedstawione przez Komisję we wspólnym sprawozdaniu w sprawie opieki społecznej i integracji społecznej w roku 2007.
- Ustanowienie grupy wysokiego szczeblu ds. usług zdrowotnych i opieki medycznej w celu stworzenia programu prac w koordynacji z innymi grupami wysokiego szczebla w dziedzinach związanych z ochroną zdrowia.
- Określenie wskaźników dla tych celów.
Sprawozdania tymczasowe, które mają zostać sporządzone wiosną 2005 r., ułatwią przygotowanie wstępnej tabeli porównawczej różnych sytuacji krajowych i umożliwią ocenę postępów względem przyjętych celów.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Czynniki społeczno-ekonomiczne i demograficzne
2.1.1 EKES ustawicznie podkreśla swe pełne poparcie, wyrażone już w poprzednich opiniach, dla wspólnych celów dotyczących rozwoju systemów opieki zdrowotnej.
W szczególności:
- Zapewnienie dostępu do wysokiej jakości opieki zdrowotnej w oparciu o zasady powszechnego dostępu, sprawiedliwości i solidarności; oraz zapewnienie zabezpieczenia przed ubóstwem lub wykluczeniem społecznym kojarzonymi ze złym stanem zdrowia, wypadkami, inwalidztwem lub podeszłym wiekiem, zarówno dla beneficjentów opieki, jak i ich rodzin.
- Promowanie wysokiej jakości opieki zdrowotnej w celu poprawy stanu zdrowia ludności oraz jakości życia.
- Zapewnienie zdolności do długoterminowego i systematycznego finansowania powszechnie dostępnej opieki wysokiej jakości.
EKES zgadza się, że cele te są nader ważne i wzajemnie od siebie zależne oraz że ich rozwój i podnoszenie wydajności wymagają skutecznego rządzenia, opartego na zaangażowaniu i przekazywaniu odpowiedzialności zainteresowanym stronom, ponieważ partnerzy społeczni muszą przyczyniać się do pracy nad reformą.
2.1.2 Co więcej, EKES argumentował w ostatniej opinii wydanej z własnej inicjatywy, że zdolność krajowych systemów opieki zdrowotnej do wywiązania się z tych zadań zależy od szeregu czynników społeczno-gospodarczych i demograficznych wymagających głębszej analizy, jeśli mamy osiągnąć lepsze zrozumienie złożoności tego problemu i przewidywać potencjalnie destrukcyjne trendy [5].
2.1.3 Czynniki te mają wpływ na obecne i przyszłe potrzeby oraz dostępne zasoby.
Osiągnięcie skuteczności w systemie opieki zdrowotnej ma także zasadnicze znaczenie, ponieważ opieka zdrowotna wchodzi w interakcje z innymi elementami systemu opieki społecznej.
Wymogi związanie z finansowaniem tej dziedziny konkurują z wymogami innych obszarów ochrony społecznej, a równocześnie jej problemy oddziałują na nie i odwrotnie.
2.1.4 Podobna konkurencja o zasoby finansowe oraz interakcje mają miejsce wewnątrz samego sektora opieki zdrowotnej.
Na przykład przy przeznaczaniu środków podnoszenie wydajności i przyśpieszanie w jednym sektorze może powodować skutki odwrotne do pożądanych w innym sektorze.
Przeniesienie personelu z jednego sektora do drugiego może skutkować nieprzewidzianym pogorszeniem jakości.
Środki takie należy starannie analizować przy każdym planie restrukturyzacyjnym w systemie opieki zdrowotnej.
2.1.5 EKES uważa, że zajęcie się jednym aspektem problemu bez uwzględnienia konsekwencji dla innych sektorów lub zaniedbanie monitorowania powiązanych wzajemnie trendów w różnych sektorach mogłoby zakłócać lub uniemożliwić osiągnięcie tych celów.
Z tego powodu zasadniczo ważne jest, aby podzielać globalną wizję tych problemów i ich wzajemnych zależności oraz znaleźć realne rozwiązania poprzez wspólne strategie.
2.1.6 Jest pewien ważny społeczny i psychologiczny aspekt opieki zdrowotnej.
W obliczu choroby, cierpienia lub śmierci ludzie zawsze oczekują możliwie najlepszej opieki i nie zastanawiają się nad jej wydajnością kosztową ani nad możliwością jej systematycznego i powszechnego stosowania.
Stwarza to delikatny problem polityczny.
Decydenci w sektorze publicznym muszą ustalać priorytety i zapewnić skuteczne oraz stabilne usługi zdrowotne.
Jednakże wybory takie często sprzeciwiają się interesom sektorowym i są niezgodne z subiektywnym postrzeganiem, co niekiedy utrudnia zastosowanie niezbędnych środków restrukturyzacyjnych względem popytu na usługi i ich podaży.
2.1.7 Potrzeby ludności i oczekiwania dotyczące stanu zdrowia — oznacza to nie tylko konieczność zapewnienia odpowiedniej jakości życia, ale również jego godności — powinny być odpowiednio uwzględnione przy rachunku korzyści i kosztów i przy zapewnianiu stabilności finansowej, tak, aby wszystkie działania restrukturyzacyjne w dziedzinie opieki zdrowotnej prowadziły do podniesienia wydajności i stabilności na dłuższą metę.
Należałoby również usprawnić proces podejmowania decyzji w sektorze publicznym, który powinien uwzględniać rzeczywiste potrzeby całej ludności oraz potrzeby pacjentów i osób o szczególnych potrzebach dotyczących opieki zdrowotnej.
2.1.8 EKES uważa, że opieka zdrowotna to prawo i priorytet w polityce Wspólnoty.
Twierdzi jednak, że w celu zapewnienia tego prawa na dłuższą metę musimy określić skuteczne narzędzia w celu zapewnienia powszechnie dostępnej opieki na rzetelnym poziomie, na miarę dostępnych zasobów.
W związku z tym konieczne jest przeprowadzenie dogłębnych badań w celu ustalenia, które z potrzeb i oczekiwań ludności względem opieki zdrowotnej są zasadne.
Konieczne jest także określenie narzędzi promowania odpowiedzialności, które zachęcą do właściwego użytkowania zasobów i wydajności systemu ochrony zdrowia, czym zapewnią mu finansową stabilność.
2.2 Starzenie się demograficzne i nowa epidemiologia
2.2.1 Starzenie się demograficzne oznacza więcej niż tylko wzrost udziału w populacji osób w wieku powyżej 65 lat, nawet ostrzejszy wzrost liczby osiemdziesięciolatków oraz odpowiadający temu często, choć nie zawsze, wzrost liczby pacjentów z licznymi chorobami, zjawisko, które może z kolei prowadzić nie tyle do rozpowszechnienia się leczenia medycznego, co do bardziej holistycznego podejścia do leczenia.
Skutkiem demograficznego starzenia się są pewne problemy, które czasami się lekceważy, choć należy stawić im czoła.
- Zmiany w piramidzie demograficznej bez korekt dotyczących wieku emerytalnego doprowadzą do jeszcze bardziej niekorzystnej relacji pomiędzy wnoszącymi wkład (populacją osób w wieku produkcyjnym) a beneficjentami (w szczególności ludność w wieku starszym), nie tylko w samym systemie ochrony zdrowia, ale także w innych usługach.
Jest zatem najwyższym priorytetem wskazanie nowych sposobów realokacji i tworzenia specjalnych zasobów przeznaczonych na usługi świadczone na rzecz osób niesamodzielnych (przede wszystkim w podeszłym wieku) [6], bez wycofywania środków z innych usług socjalnych.
- Demograficzne starzenie się zmienia nie tylko zapadalność na choroby, ale także ich rodzaj.
Choroby wieku podeszłego są często nieuleczalne, ale można je kontrolować w perspektywie średnio- do długoterminowej poprzez paliatywne zabiegi medyczne lub chirurgiczne, które wszakże nigdy nie przywrócą pacjentom poprzedniego stanu zdrowia.
Implikuje to inne podejście do opieki medycznej, które może integrować terapię i opiekę, a to ma wpływ na badania, środki farmakologiczne, narzędzia diagnostyczne oraz udoskonalenia technologiczne.
To dalej wymaga zmiany rozłożenia akcentów z "ostrego" na "chroniczne" (czyli na powodzenie długoterminowego traktowania problemów medycznych, które same w sobie są nierozwiązywalne).
- W kategoriach epidemiologicznych obserwuje się stały wzrost zapadalności na choroby chroniczne lub długotrwałe, co po części wynika z sukcesów terapii medycznych, które, nawet jeśli nie prowadzą do całkowitego wyleczenia, znacznie przedłużają przewidywaną długość życia.
W rezultacie nastąpił wzrost występowania inwalidztwa fizycznego i umysłowego, szczególnie w dziedzinie chorób urazowych i neuro-zwyrodnieniowych, z którymi poradzić sobie można tylko poprzez podniesienie poziomu integracji usług medycznych i socjalnych i który wymaga znacznego zaangażowania ze strony personelu świadczącego opiekę rodzinną [7].
- Pojęcia "zdrowia" nie należy ograniczać do jego aspektów fizycznych i trzeba uwzględniać także aspekty psychologiczne i społeczne, co jasno wynika z definicji WHO [8].
Definicja ta zakłada potrzebę analizy kontekstu społecznego osoby w podeszłym wieku, tak aby zaspokoić nie tylko jej podstawowe potrzeby, ale także uwzględnić bezpieczeństwo, okoliczności i relacje społeczne, poczucie własnej wartości, samorealizację, itp.
2.2.2 Należy na nowo zastanowić się nad tkanką społeczną, która tworzy się pod wpływem różnych okoliczności i potrzeb demograficznych, aby przeciwstawić się brakowi elastyczności i oporowi względem zmian, charakterystycznemu dla instytucji, sektorów zatrudnienia oraz kulturowych postaw mentalnych.
EKES uważa, że można to osiągnąć poprzez ocenę stanu zdrowia i potrzeb ludności, które różnią się znacznie w poszczególnych Państwach Członkowskich i pomiędzy nimi oraz poprzez przewidywanie wstrząsów demograficznych. Przemiany te już się rozpoczęły i prawdopodobnie przybiorą na sile, aczkolwiek w sposób dość przewidywalny.
2.2.3 Co więcej, należy znaleźć rozwiązania w celu poprawy sytuacji w związku z podażą usług i popytem na nie poprzez usprawnienie dostępu do opieki, zaspokojenie popytu, pomaganie osobom w trudniejszej sytuacji w pełnym korzystaniu ze świadczonych usług, zapewnianie zintegrowanej analizy potrzeb i spersonalizowanych programów opieki, ciągłość opieki i systematyczną ocenę jej rezultatów.
Otwarta metoda koordynacji obejmować powinna także te aspekty, a zatem promować bardziej jednolite podejście i wzmocnienie mechanizmów spójności społecznej.
2.2.4 Drugi z przytoczonych w komunikacie aspektów zmiany demograficznej, czyli zmiany w życiu rodzinnym i wyższy stopień zatrudnienia kobiet, zmniejsza zdolność rodziny do zapewniania opieki nieformalnej.
Fakt ten z kolei implikuje, że należy na nowo zastanowić się nad potrzebami opieki domowej, ponieważ nie można pozostawić jej w całości profesjonalnym opiekunom ze względu na koszty i trudności w rekrutacji personelu, ryzyko utraty opieki 24-godzinnej oraz, w wielu przypadkach, potrzebę uwzględnienia także innych ludzkich potrzeb pacjentów.
Niezbędne jest zatem rozważenie nowych zasad wsparcia społecznego dla opieki rodzinnej, w tym możliwości świadczenia pewnej formy wynagrodzenia dla opiekunów rodzinnych, zapewnienia właściwych warunków życia, możliwości transportu i podobnych usług wspierających.
2.2.5 Obecnie domowa opieka zdrowotna zapewniana jest w wielu różnych formach przez władze krajowe i lokalne, krajową służbę zdrowia i plany ubezpieczeniowe oraz organizacje i stowarzyszenia społeczne świadczące usługi socjalne dla ludności.
Ogólnie obserwuje się, że w niektórych krajach takie usługi nie są wystarczająco rozwinięte.
Konieczne są tutaj usprawnienia w celu uwzględnienia zmieniających się potrzeb wynikających z wyższej epidemiologicznej zapadalności na demencję starczą, chorobę nerwowo-naczyniową oraz, bardziej ogólnie, polipatologie skutkujące utratą samodzielności, co dotyka ponad 30 % populacji w wieku ponad 75 lat.
2.2.6 EKES zaleca porównanie i dogłębną analizę bieżących inicjatyw wsparcia dla opiekunów nieformalnych w Państwach Członkowskich.
Mogą to być ulgi podatkowe, ubezpieczenie emerytalne i społeczne dla opiekunów, prawo do urlopu z pracy w celu opieki nad krewnym, zapewnienie zastępstwa w okresach wypoczynku, zapewnienie ośrodków opieki dziennej itp.
[9].
2.2.7 Tego rodzaju rozwiązania zapowiadają oszczędności dla usługodawców i większe zadowolenie beneficjentów w podeszłym wieku o tyle, że umożliwiają integrację środków profesjonalnych z nieformalnymi, oferując solidarność z osobami w podeszłym wieku przy równoczesnym znacznym zmniejszeniu kosztów opieki.
Innymi słowy, powstaje sytuacja, w której wszyscy zyskują, ponieważ koszty byłyby znacznie wyższe, gdyby opiekę na równoważnym poziomie świadczono wyłącznie w domach spokojnej starości, podczas gdy zapewniona jest tak czy inaczej opieka nieformalna.
2.3 Zatrudnienie
2.3.1 Sektor opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej zatrudnia znaczny procent siły roboczej w Unii Europejskiej.
Jest to drugi co do wielkości pracodawca.
W latach 1997-2002 w UE-15 utworzono 1,7 mln miejsc pracy.
Niemniej jednak zachodzi obawa, że starzenie się personelu opieki zdrowotnej i trudności w zapewnieniu wysokiej jakości usług mogą doprowadzić do poważnego kryzysu w tym sektorze.
2.3.2 Aby sprostać pojawiającym się potrzebom, utrzymać jakość usług oraz zapewnić zawodową aktywność pracowników, należy zreformować szkolenie zawodowe i ustawiczne.
- Szkolenie personelu medycznego nie może ograniczać się do leczenia objawów i ostrych stanów, ale musi także uwzględniać wielostronne aspekty zdrowia osób starszych.
Szkolenia dotyczące opieki nad osobami starszymi muszą być dostosowane do tych potrzeb.
- Personel pielęgniarski powinien być w stanie przystosować się do specyficznych dziedzin swego działania, tzn. różnych szczebli systemu opieki (opieka intensywna, opieka szpitalna, opieka podstawowa, opieka długoterminowa, opieka domowa itd.).
- Szkolenie personelu opiekuńczego należy rozszerzyć, włączając usługi socjalno-zdrowotne dla umiarkowanie samodzielnych osób w podeszłym wieku, których potrzeby i godność należy szanować.
- Spójność społeczna oznacza postępujące zacieranie granicy pomiędzy opieką zdrowotną i opieką społeczną.
Podobnie role zawodowe będzie trzeba przystosować do struktury demograficznej i demograficznego składu społeczeństw, bardzo różnych od dzisiejszych.
2.3.3 EKES uważa, że poza opisanym powyżej udoskonaleniem szkolenia dla różnych kategorii personelu opiekuńczego należy rozwinąć następujące, nowe dziedziny:
- zbieranie, dostarczanie i wymiana informacji poprzez sieci oraz rozsądne korzystanie z nowych technologii;
- praca w grupach, umiejętności komunikacji interpersonalnej, dialog z przedstawicielami innych zawodów i instytucjami;
- działania służące opiece profilaktycznej oraz promowanie nowego podejścia do pojawiających się potrzeb;
- praca nad przedsięwzięciami na rzecz konkretnych segmentów społeczeństwa, przekraczanie wąskich granic tradycyjnych dyscyplin;
- świadomość mechanizmów finansowych rządzących świadczonymi usługami; ocena rezultatów w celu poprawy alokacji środków.
2.3.4 EKES opowiada się za wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego na programy szkoleniowe w celu podniesienia poziomu umiejętności w sektorach opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, zapobiegania przedwczesnej utraty personelu w tym sektorze oraz podniesienia jakości, elastyczności oraz, w konsekwencji, wydajności systemu opieki.
Podejście to jest szczególnie istotne dla nowych Państw Członkowskich, gdzie proces modernizacji przebiega szybciej i bardziej intensywnie, i gdzie potrzeby szkolenia zawodowego są odpowiednio większe.
2.3.5 Aby osiągnąć dobre rezultaty, trzeba na nowo, w pozytywnych kategoriach, zastanowić się nad współpracą między sektorami publicznym a prywatnym.
Należy czynnie zabiegać o współpracę nie tylko w celu uniknięcia konkurencji pomiędzy usługodawcami w świecie, gdzie prognozuje się stały spadek procentowego udziału czynnej części populacji (z wynikającymi stąd problemami z obsadą stanowisk oraz rosnącymi kosztami pracy), ale także w celu pełnej integracji wydajności i wrażliwości na potrzeby w systemach opieki zdrowotnej; cele, o które obecnie te dwa sektory zabiegają raczej oddzielnie niż we współpracy.
2.4 Stabilność finansowa
2.4.1 Kontynuacja świadczenia dostępnej i wysokiej jakości opieki zdrowotnej bez pozbawiania funduszy innych sektorów lub priorytetów politycznych to główne wyzwanie dla wszystkich obecnych i przyszłych Państw Członkowskich.
Wymaga to strategii, która zwraca uwagę na trendy długoterminowe oraz zarówno na podaż, jak i popyt.
Działania nie uwzględniające obu tych czynników nie przyniosły sukcesu w postaci średnioterminowego ograniczenia kosztów.
2.4.1.1 Ograniczenia budżetowe, które po części wynikają z Paktu na rzecz stabilności, uniemożliwiają podwyższenie wydatków na opiekę społeczną proporcjonalnie do rosnącego popytu na usługi socjalne.
Możliwa jest jednak systematyczna poprawa świadczenia usług poprzez restrukturyzację obecnych służb oraz skupienie się na usługach, które okazały się efektywne, przy równoczesnej eliminacji nieuzasadnionego korzystania z usług zdrowotnych.
Ponadto, skuteczna ochrona polityka ochrony zdrowia oznacza, że należy ponownie przeanalizować interakcje między opieką zdrowotną a pomocą socjalną, tak, aby wyłonić te struktury i rodzaje leczenia oraz usług, które lepiej odpowiadają obecnej i przyszłej sytuacji i potrzebom społecznym.
2.4.1.2 W celu kontroli eskalacji kosztów, próbowano różnych podejść, w tym przeniesienia części kosztów na użytkownika (to nie tylko przenosi ciężar finansowania na poszczególne jednostki, lecz także ogranicza popyt); ilościowego i cenowego ograniczania podaży i popytu; wreszcie reformy, która miałaby na celu efektywne korzystanie z zasobów i przenoszenie środków z opieki szpitalnej i społecznej na opiekę domową.
2.4.1.3 Rezultatem zalecanego w niniejszej analizie zastosowania otwartej metody koordynacji będzie lepsze zrozumienie niewspółmiernych uwarunkowań podstawowych oraz ich ewentualnego wpływu na inne sektory usług socjalnych i tym samym umożliwienie oceny, które środki okazały się najbardziej skuteczne i jaki zestaw środków ma największe szanse powodzenia.
2.4.2 Choć polityka zapobiegawczej opieki zdrowotnej jest niewątpliwie ważna i niezbędna, niestety często bywa zaniedbywana.
Konkretny plan środków zapobiegawczych (najlepiej dalekosiężnych i uniwersalnie stosowalnych) powinien odegrać główną rolę w proponowanej strategii systematycznego rozwoju i reformy opieki zdrowotnej.
Należy poddać gruntownym testom za pomocą otwartej metody koordynacji różne środki zapobiegawcze, a w szczególności te sprawdzone już na szczeblu krajowym, aby zapewnić podjęcie konkretnych działań.
EKES zdaje sobie sprawę z tego, jak trudne jest wdrażanie środków zapobiegawczych, ponieważ wymaga to koordynacji polityki, co nadal pozostaje dalekie od spełnienia, oraz programów edukacyjnych promujących zdrowszy styl życia (zdrowsza dieta, większa aktywność fizyczna i umysłowa).
Takie programy powinny szczególnie uwzględniać grupy społeczne, które są bardziej narażone na utratę zdrowia i są w gorszej pozycji społeczno-ekonomicznej, ich celem powinno być również stworzenie zdrowszych warunków pracy. Takie działania wymagają czasu i wysiłku, lecz nie dają gwarancji powodzenia.
2.4.3 Zróżnicowanie wydatków stosownie do usług opiekunów, procedur kierowania do specjalistów oraz terapii stanowi godne pochwały podejście do oszczędności kosztów.
Zatem każda inwestycja, która poprawi zdolność systemu ochrony zdrowia do reagowania na potrzeby albo ułatwi jego modernizację, musi być traktowana jako środek poprawy długoterminowej systematyczności opieki zdrowotnej.
Jednakże tego rodzaju inwestycje poświęca się czasem na rzecz pilnych potrzeb gospodarczych.
EKES uważa, że inwestycje w podnoszenie wydajności i sprawności systemu opieki zdrowotnej należy łączyć ze środkami oddziaływania na popyt (kryteria skierowania do specjalisty, limit, powyżej którego koszty ponosi zainteresowana osoba, opłaty itp.), a także na podaż (infrastruktura opieki zdrowotnej, koszt nowatorskich technologii i farmaceutyków, gdzie relacja koszt/korzyść nie zawsze jest oczywista, kryteria i procedury przyjęć, podnoszenie świadomości kosztów opieki zdrowotnej wśród personelu służby zdrowia itp.).
2.4.3.1 Należy starannie przeanalizować strukturę i zasady działania systemu opieki zdrowotnej, a także przeniesienia z jednej instytucji do innej, aby zapewnić wydajne i skuteczne funkcjonowanie i koordynację.
Powinno to być priorytetem otwartej metody koordynacji.
2.4.3.2 Nowe Państwa Członkowskie usilnie pracują nad modernizacją swych systemów opieki zdrowotnej, a EKES zdecydowanie zaleca wykorzystanie funduszy strukturalnych, a w szczególności Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności do wsparcia poprawy infrastruktury systemów opieki zdrowotnej.
Ponadto EKES uważa, że analiza doświadczeń otwartą metodą koordynacji może być szczególnie wartościowa dla nowych Państw Członkowskich, ponieważ może uchronić je od przyjmowania systemów, które zapewne szybko staną się przestarzałe.
2.4.4 Wzmocnienie współpracy pomiędzy podmiotami świadczącymi opiekę obecnie działającymi w izolacji (opieka intensywna, podstawowa opieka zdrowotna, usługi socjalne), co zaleca się w komunikacie, jest z pewnością właściwe, jako że osoby o większych potrzebach wynikających z ich niesamodzielności generalnie wymagają różnorodnych usług, z których nie wszystkie są usługami medycznymi.
Pozytywna współpraca pomiędzy rodzinami, personelem opiekuńczym oraz personelem medycznym daje lepsze rezultaty przy niższych kosztach.
EKES żywi nadzieję, że ustanowiona niedawno grupa wysokiego szczebla ds. usług zdrowotnych i opieki medycznej uzyska wyraźny mandat obejmujący zadanie polecania konkretnych rozwiązań dotyczących współpracy.
2.4.5 Postęp techniczny i większa świadomość po stronie pacjentów niewątpliwie stwarzają możliwości ograniczania wydatków, jako że obniżają koszty leczenia konkretnych chorób i ograniczają zapadalność na nie.
Jednakże tworzą one także nowe potrzeby i prawo ich zaspokojenia.
W rezultacie odchodzi się od ogólnie przyjętych, wydajnych kosztowo i ogólnie adekwatnych procedur diagnostycznych i terapeutycznych.
Jest prawdopodobne, że innowacyjne działania będą mieć długoterminowo negatywny raczej niż pozytywny wpływ na wydatki na opiekę zdrowotną, chyba że będą opracowane specjalnie z myślą o lepszej opiece zdrowotnej nad osobami w podeszłym wieku.
Naciski ze strony lepiej wykształconej i bardziej uświadomionej w sprawach zdrowotności części społeczeństwa mogą doprowadzić do dalszego pogorszenia usług dla grup w gorszym położeniu, których dostęp do opieki zdrowotnej i tak jest już ograniczony.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Zważywszy, że nie jest możliwe uchwalenie prawodawstwa europejskiego w sprawie długoterminowej opieki zdrowotnej, EKES uważa, że otwarta metoda koordynacji ma pierwszorzędne znaczenie dla skutecznej modernizacji i rozwoju dostępnej, stabilnej, długoterminowej opieki zdrowotnej wysokiej jakości i dla zapewnienia ochrony zdrowia publicznego w różnych kontekstach oraz w obliczu narastających nacisków i wyzwań.
3.1.1 Analiza i wymiana doświadczeń powinna skupiać się na:
- strukturze i koordynacji systemów opieki zdrowotnej i instytucji (od podstawowej opieki zdrowotnej po opiekę długoterminową, w tym opiekę w miejscu zamieszkania);
- procedurach i okresach oczekiwania na dostęp lub przeniesienie z jednej instytucji do innej;
- wewnętrznych procedurach i rezultatach (monitorowanie i ocena jakości usług związanych z ochroną zdrowia);
- ilości i rodzajach świadczonych usług, a w szczególności na efektywnym wykorzystaniu nowych technologii;
- metodach stosowanych w celu bardziej efektywnego wykorzystania środków oraz na najbardziej skutecznych mechanizmach ograniczania kosztów;
- zaangażowaniu personelu medycznego i opieki zdrowotnej w gospodarowanie środkami;
- szacunku dla praw pacjentów, ich dostępu do istotnych informacji, a także różnych możliwości terapii i do dokumentacji medycznej;
- przejrzystości świadczonych usług.
3.2 Zastosowanie otwartej metody koordynacji pociąga za sobą określenie wskaźników, które służą do oceny obecnych braków wiedzy, biorąc równocześnie pod uwagę panującą sytuację i długoterminową dynamikę społeczną oddziałujące na system opieki zdrowotnej.
Taki zestaw wskaźników musi obejmować wszelkie uwarunkowania strukturalne (sieć usług, dostępność sprzętu i personelu, poziom wyszkolenia i doświadczenia zawodowego itp.).
Musi także obejmować nieodłączne cechy charakterystyczne opieki zdrowotnej (metody świadczenia usług i zasady działania, wytyczne dotyczące działania, przepisy i praktykę medyczną, ochronę praw pacjenta, itp.).
Wreszcie, musi obejmować jakość konkretnych rezultatów działania systemu opieki zdrowotnej, zgodnie z jej rodzajem i oczekiwaniami społecznymi.
3.2.1 Należy podjąć specjalne starania, aby wskaźniki te umożliwiły monitorowanie i analizę trendów odnoszących się szczególnie do osób starszych i otrzymywanej przez nie opieki, co stanowi niedostatek wskaźników obecnie określanych lub stosowanych.
Praca nad opracowaniem wskaźników będzie się łączyć z pracą nad określaniem wspólnych celów.
Tymczasem można by skorzystać z danych już dostępnych z licznych źródeł, w tym ze Światowej Organizacji Zdrowia, z OECD i ECHI (Europejskich Wspólnych Wskaźników Zdrowia).
Dane, które mają się pojawić roku 2004 w ramach EU SILC, powinny być również uwzględniane.
3.3 Proponowane w komunikacie "następne kroki" dotyczą niezwykle istotnych aspektów tego problemu i rozszerzają debatę na odnośne sfery interesów.
Jednakże propozycje te są natury ogólnej, a zatem są narażone na ryzyko, że nie uda się im znacząco rozwinąć otwartej metody koordynacji.
3.3.1 EKES wyraża nadzieję, że stworzone zostaną precyzyjniejsze "wspólne cele", pod warunkiem, że nie są one zanadto nakazowe i nie mają negatywnego wpływu na organizację systemów krajowych.
Ponadto, proponowane raporty wstępne powinny pełnić rolę pożytecznych narzędzi, które nie pociągają za sobą dodatkowych kosztów administracyjnych i nie obciążają nadmiernie ograniczonych zasobów nowych Państw Członkowskich.
3.4 Z tego względu EKES żywi nadzieję, że Komisja podejmie natychmiastowe działania w celu:
- zapewnienia precyzyjnej definicji terminów takich jak opieka społeczna, opieka zdrowotna, opieka socjalno-zdrowotna, opieka domowa i innych wyrażeń, które występują w komunikacie i których często używa się różnie w różnych Państwach Członkowskich — ze względów historycznych oraz z powodu specyfiki działania różnych systemów pomocy społecznej;
- zaproponowania modelu przygotowania "raportów wstępnych", aby zapewnić objęcie nimi tych samych tematów i umożliwić porównania; Nie powinny się one odnosić do całości celów cząstkowych, lecz raczej skupiać na środkach najodpowiedniejszych do określenia i zilustrowania wytycznych i wyzwań związanych z polityką krajową.
- powołania grupy ekspertów (z udziałem instytucji krajowych i wyspecjalizowanych organów ze znajomością tej dziedziny) w celu określenia wskaźników dla opieki długoterminowej w celu zapewnienia efektywnej oceny makrospołecznych i makroekonomicznych czynników oddziałujących na opiekę zdrowotną i opiekę długoterminową.
Eksperci tacy powinni mieć kwalifikacje do oceny wszelkich aspektów perspektywy globalnej oraz, w szczególności, do oceny wartości wskaźników jako narzędzi prognostycznych;
- opracowania europejskiego modelu oceny efektów społeczno-zdrowotnych opartego na wskaźnikach dla inwestycji/finansowania (wkład), reakcji (informacja zwrotna) i efektywności podjętych działań (efekt).
Umożliwiłoby to zastosowanie wiarygodnych wskaźników do oceny standardów pomocy społecznej osiąganych w różnych krajach [10];
- ustosunkowania się do kwestii związanych z płcią, jak na przykład uwzględnienia tego, ze kobiety żyją przeciętnie pięć lat dłużej niż mężczyźni, a ich charakterystyki biologiczne i fizjologiczne wpływają na znaczne różnice w ich potrzebach z zakresu opieki zdrowotnej;
- ułatwienia wspólnego przygotowania wytycznych opieki zdrowotnej, które nie ograniczyłyby się do terapii farmakologicznej, ale uwzględniały także czynniki społeczne i organizacyjne.
Wytyczne takie posłużyłyby jako punkt odniesienia dla operatorów w różnych systemach opieki zdrowotnej.
3.5 Szczególnie ważną i pilną potrzebę stanowi promocja działań na rzecz podniesienia umiejętności operatorów i specjalistów poprzez opracowanie stosownych systemów szkolenia pokrywających wspólną płaszczyznę opieki zdrowotnej i związanej z działalnością społeczną związaną z ochroną zdrowia.
Sięga to poza aspekty techniczne i wymaga nabycia nowych umiejętności, takich jak zarządzanie informacjami, w szczególności korzystanie z sieci komputerowych, oraz szeroko zakrojona administracja finansowa.
Takie nowe systemy szkoleniowe powinna wspierać i promować Wspólnota w celu wykorzystania doświadczeń wymienianych w ramach otwartej metody koordynacji.
Opinia Euroepjskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uznawania świadectw marynarzy wydawanych przez Państwa Członkowskie,i zmieniającej dyrektywę 2001/25/WE
COM(2004) 311 końcowy -2004/0098 (COD)
(2005/C 157/07)
Dnia 6 maja 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 24 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 413. sesji plenarnej, która odbyła się w dn. 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 140 głosami za, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 26 kwietnia 2004 r. Komisja przedstawiła projekt dyrektywy w sprawie uznawania świadectw marynarzy wydawanych przez Państwa Członkowskie i zmieniającej dyrektywę 2001/25/WE [1] celem zapewnienia uproszczonej procedury uznawania świadectw wydawanych przez Państwa Członkowskie.
1.2 Warunki wyszkolenia, wydawania świadectw i pełnienia wacht przez marynarzy określa Konwencja Międzynarodowej Organizacji Morskiej o wymaganiach w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht z 1978 r. z późniejszymi zmianami (Konwencja STCW).
Konwencja określa, między innymi, szczegółowe kryteria dotyczące uznawania świadectw marynarzy wydawanych przez strony kapitanom statków, oficerom i radiooperatorom.
1.3 Wymagania te przeniesiono do ustawodawstwa wspólnotowego dyrektywą 2001/25/WE [2] Parlamentu Europejskiego i Rady z 4 kwietnia 2001 r., zmienioną dyrektywą 2003/103/WE [3] w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (zwanej dalej Dyrektywą).
Dlatego też od Państw Członkowskich wymaga się wydawania marynarzom świadectw kompetencji zgodnych z tymi normami.
1.4 Odnośnie uznawania świadectw przez Państwa Członkowskie, dyrektywa 2001/25/WE stanowi, że uznanie świadectw marynarzy obywateli Państw Członkowskich lub państw trzecich podlega postanowieniom dyrektywy 89/48/EWG [4] i 92/51/EWG [5] w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów poświadczających wykształcenie zawodowe i szkolenia.
System ten ustanawia procedurę uznawania dowodu kwalifikacji zawodowych marynarzy, która obejmuje porównanie zdobytego wykształcenia i wyszkolenia, jak również odpowiednich kwalifikacji.
W wypadku znaczących różnic między nimi zainteresowani marynarze mogą poddać się specjalnym procedurom wyrównawczym.
Paradoksem jest, że w granicach UE wzajemne uznawanie przez Państwa Członkowskie jest trudniejsze niż uznanie świadectw z państw trzecich.
1.5 Komisja proponuje automatyczne uznanie przez Państwa Członkowskie wszystkich świadectw wydanych marynarzom przez inne Państwo Członkowskie zgodnie z Dyrektywą.
Głównym celem zaproponowanej procedury jest zapewnienie, że wszyscy marynarze wykwalifikowani w danym Państwie Członkowskim i posiadający takie świadectwa będą mogli pełnić służbę na pokładzie statków pod banderą innego Państwa Członkowskiego bez jakichkolwiek warunków wstępnych.
1.6 Ponadto Komisja uważa, że należy do prawa wspólnotowego włączyć wymagania Konwencji STCW w odniesieniu do umiejętności językowych marynarzy.
Wymagania te umożliwiłyby skuteczną komunikację na pokładach statków, jednocześnie ułatwiając swobodny przepływ wykwalifikowanych marynarzy.
1.7 Celem projektu Komisji jest poprawienie dyrektywy 2001/25/WE oraz zapewnienie:
- obowiązku Państw Członkowskich do przyjęcia środków zapobiegających i nakładających karę za praktyki oszukańcze związane ze świadectwami marynarzy, a także
- regularnej oceny stosowania się Państw Członkowskich do wymagań dyrektywy 2001/25/WE.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES dostrzega konieczność procedury wspomagającej uznawanie przez wszystkie Państwa Członkowskie świadectw marynarzy wydawanych w granicach Unii zgodnie z minimalnymi wymaganiami dyrektywy 2001/25/WE z późniejszymi zmianami.
2.2 EKES dostrzega również konieczność zapewnienia pełnej i stałej zgodności z istniejącymi wymaganiami w celu wypełnienia zobowiązań międzynarodowych.
2.3 EKES zauważa w swych wnioskach z 5 czerwca 2003 r. nacisk położony przez Radę na potrzebę sprzyjania mobilności marynarzy w granicach Unii [6].
2.4 EKES dostrzega również, że obecny ogólny system uznawania kształcenia i szkolenia zawodowego jest niewygodny i wyklucza wzajemne uznawanie świadectw wydawanych przez Państwa Członkowskie z zastosowania stosownych postanowień Konwencji.
2.5 EKES przyznaje, że wprowadzona niedawno procedura uznawania świadectw poza Unią jest prostsza, dlatego też marynarze wykwalifikowani w danym Państwie Członkowskim mogą znaleźć się w pozycji niekorzystnej.
Proponowane zmiany, zgodne z wymaganiami międzynarodowymi, powinny zapobiec takiej ewentualnej sytuacji.
2.6 EKES przyznaje również, że pewne Państwa Członkowskie rezerwują dla swoich obywateli funkcje kapitanów i pierwszych oficerów, co potwierdził Trybunał Sprawiedliwości w sprawach C-47/02 i C-405/01; stanowi to potwierdzenie tego, że Państwa Członkowskie mogą uniemożliwiać wolny przepływ marynarzy, w ten sposób rezerwując stanowiska dla własnych obywateli.
Holandia i Wielka Brytania stosują najmniej restrykcyjną politykę spośród Państw Członkowskich, jeśli chodzi o zatrudnienie obcokrajowców.
2.7 EKES dostrzega konieczność wspólnego języka roboczego, który wszyscy marynarze rozumieją i w jakim są w stanie się porozumieć.
Jest to szczególnie ważne w sytuacjach awaryjnych oraz dla poprawy warunków społecznych na pokładzie.
2.8 EKES z zadowoleniem przyjmuje zwrócenie przez Komisję uwagi na rozprzestrzenianie sfałszowanych świadectw ujawnione w niedawnym studium Międzynarodowej Organizacji Morskiej [7] i wzywa Państwa Członkowskie do podjęcia i zastosowania wszelkich niezbędnych środków mających zapobiec nieuczciwemu zdobywaniu, nieuczciwemu wydawaniu oraz fałszowaniu świadectw marynarzy.
2.9 Zgadzając się z potrzebą wprowadzenia skuteczniejszego i mniej uciążliwego systemu dwustronnego uznawania świadectw przez Państwa Członkowskie, EKES uważa, że stale konieczne są procedury mające aktywnie zwalczać nieuczciwe wydawanie świadectw.
Przyjmujące Państwa Członkowskie muszą posiadać odpowiednie procedury umożliwiające wykorzystanie świadectwa wydanego przez inne Państwo Członkowskie na pokładzie statku przyjmującego Państwa Członkowskiego.
2.10 EKES uważa, że przyjmujące Państwo Członkowskie, wymagając minimalnych standardów dotyczących umiejętności językowych od wszystkich posiadaczy świadectw, winno spełniać wymagania dotyczące znajomości prawa morskiego tegoż Państwa Członkowskiego.
Narzuca to konieczność wydania dokumentu 'uznania'.
2.11 EKES przyjmuje do wiadomości, że ważną rolę w zapewnieniu zarówno zgodności i spójności w Państwach Członkowskich, jak i zminimalizowania obciążeń administracyjnych, odegrać może Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA).
Jest to niezbędne do zapewnienia doskonałej reputacji zawodowej marynarzy certyfikowanych w Państwach Członkowskich.
2.12 Dostrzegając ważną rolę EMSA, EKES zauważa również jej ograniczenia.
Tym niemniej, EKES zwraca uwagę Komisji na konieczność zasobów natury finansowej, ludzkiej i technicznej.
2.13 EKES zwraca uwagę Komisji na możliwe negatywne skutki zezwolenia nieograniczonej liczbie obywateli jednego Państwa Członkowskiego na żeglugę na statkach innego Państwa Członkowskiego.
EKES zgadza się, że jest to zgodne z zasadą wolnego przepływu pracowników, a w pewnych wypadkach jest również koniecznością, zauważa jednak, że brak jakichkolwiek ograniczeń dotyczących liczby wydawanych świadectw może negatywnie wpłynąć na stałe zatrudnienie marynarzy w niektórych Państwach Członkowskich. W efekcie końcowym może to wpłynąć na stabilność i rozwój kadry marynarskiej w UE.
2.14 EKES wzywa Państwa Członkowskie do współpracy z partnerami społecznymi, mającej na celu osiągnięcie zrównoważonego systemu zatrudnienia, aby zapewnić stabilność i rozwój kadry marynarskiej w UE.
2.15 EKES wyraża niezadowolenie z faktu, że Komisja, zajmując się wcześniej uznawaniem obywateli państw trzecich, a obecnie wzajemnym uznawaniem świadectw marynarzy UE, nie dąży do stworzenia ogólnie stosowanych postanowień związanych z ochroną socjalną dla wszystkich marynarzy zatrudnionych na statkach pływających pod banderą UE.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Artykuł 1
Uznaje się, że Dyrektywa mieć będzie zastosowanie wobec zawodów marynarskich wykonywanych przez obywateli Państwa Członkowskiego oraz obcokrajowców posiadających świadectwo kompetencji wydane przez Państwo Członkowskie.
Ważne jest, aby nie objęło to świadectw wydanych początkowo przez państwo trzecie i uznanych przez Państwo Członkowskie.
3.2 Artykuł 3
EKES uznaje w ustępie 2, że każdy marynarz posiadający odpowiednie świadectwo lub inne świadectwo określone w ustępie 1, będzie miał prawo służyć na pokładzie statku pływającego pod banderą innego Państwa Członkowskiego; należy jednak dodać, że powinno to mieć miejsce jedynie po wydaniu oficjalnego dokumentu uznania.
Dokument taki wymagany jest to zapobieżenia nieuczciwemu wykorzystaniu świadectw i poświadczenia umiejętności językowych oraz znajomości prawa morskiego przyjmującego Państwa Członkowskiego.
3.3 Artykuł 4
EKES przyznaje, że konieczne jest, aby marynarze osiągnęli odpowiedni poziom zaawansowania językowego, zgodnie z sekcją A-II/1, A-III/1, A-IV/2 i A-II/4 Kodeksu STCW.
Tym niemniej, nie jest tp jednoznaczne, gdyż trudno będzie Państwom Członkowskim zapewnić, że postanowienie to zostało spełnione, podczas gdy obowiązek ten, zgodnie z Kodeksem STCW, spadać powinien na przyjmujące Państwo Członkowskie, aby zapewnić, że marynarze osiągnęli odpowiedni poziom zaawansowania językowego.
Po spełnieniu tego warunku przyjmujące Państwo Członkowskie będzie mogło wydać odpowiedni dokument uznania.
3.4 Artykuł 5
EKES z zadowoleniem przyjmuje postanowienia dotyczące zapobiegania fałszerstwu.
Wykorzystanie sfałszowanych świadectw kompetencji może nie tylko zagrozić bezpieczeństwu na morzu, ale i spowodować poważne zniszczenia środowiska morskiego i naruszyć dobrą reputację zawodu marynarza.
Wydanie odpowiedniego dokumentu uznania wspomagać będzie zapobieganie nieuczciwemu wykorzystaniu świadectw.
3.5 Artykuł 6
EKES z zadowoleniem przyjmuje rolę EMSA w zapewnieniu, że Państwa Członkowskie podejmą i wdrożą odpowiednie działania mające na celu zapobieżenie i penalizację nieuczciwego wykorzystania świadectw.
3.6 Artykuł 7
EKES przyjmuje do wiadomości i wyraża zadowolenie, że Komisja we współpracy z Agencją weryfikować będzie nie rzadziej niż co pięć lat stosowanie się przez Państwa Członkowskie do wymagań dotyczących wyszkolenia i wydawania świadectw, określonych w dyrektywie 2001/25/WE.
4.
Podsumowanie
4.1 Bez uszczerbku dla powyższych uwag, EKES przyjmuje do wiadomości i wyraża zadowolenie z projektu Komisji.
4.2 EKES zgadza się, że konieczny jest mniej kłopotliwy system uznawania świadectw przez Państwa Członkowskie.
Tym niemniej, automatyczne uznawanie nie powinno wykluczać konieczności zapewnienia odpowiednich umiejętności językowych, znajomości prawa morskiego przyjmującego Państwa Członkowskiego oraz zapobieżenia nieuczciwemu wykorzystaniu świadectw.
Wymaga to zatem od Państw Członkowskich wdrożenia odpowiednich procedur.
4.3 EKES, uznając konieczność skutecznego i niezawodnego systemu uznawania świadectw kompetencji wydawanych w Państwach Członkowskich, wyraża jednocześnie zaniepokojenie, że Komisja nie zajmuje się przyszłym zatrudnieniem obywateli UE oraz zachowaniem i wzrostem zaplecza europejskiej kadry marynarskiej.
4.4 EKES przyjmuje do wiadomości planowaną rolę Komisji i EMSA w zapewnieniu rzetelności procedur i zwraca się do Komisji o rozważenie udostępnienia odpowiednich środków zarówno na szczeblu Państw Członkowskich, jak i na szczeblu europejskim.
4.5 EKES, dostrzegając wagę, jaką Komisja przykłada do kształcenia i wyszkolenia marynarzy w interesie bezpieczeństwa na morzu oraz ochrony środowiska morskiego, wyraża zaniepokojenie, iż nie podjęto dodatkowych działań mających zapewnić, iż zarówno obywatele państw trzecich, jak i obywatele UE nie będą wyzyskiwani na statkach Państw Członkowskich.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zharmonizowanych usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej na śródlądowych drogach wodnych Wspólnoty
COM(2004) 392 końcowy — 2004/0123 (COD)
(2005/C 157/08)
Dnia 8 czerwca 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w następującej sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 24 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Jan Simons.
Na 413 sesji plenarnej w dn. 15 i 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia) Komitet 144 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 25.05.2004 r.
Komisja Europejska przedłożyła projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zharmonizowanych usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej (RIS) na śródlądowych drogach wodnych Wspólnoty.
Zamiarem Komisji jest wspieranie przyszłego rozwoju żeglugi śródlądowej w oparciu o integrację i harmonizację istniejących narodowych systemów telematycznych, które zostały wzgl. będą oddane do użytku w poszczególnych państwach członkowskich.
1.2 Polityczne tło przedmiotowej propozycji stanowi chęć wspierania innych rodzajów komunikacji jako alternatywy dla ruchu drogowego w celu rozwiązania problemów niespójnej polityki komunikacyjnej ostatnich lat, która uważana jest za przyczynę obecnych poważnych problemów europejskiego systemu komunikacji.
Żegluga śródlądowa posiada wystarczające zaplecze infrastrukturalne oraz techniczno-okrętowe, by przejąć o wiele większy udział globalnego transportu europejskiego i odciążyć tym samym drogi kołowe.
Dzięki transgranicznym szlakom wodnym oraz licznym krajowym drogom wodnym w Europie żegluga śródlądowa jest w stanie obsłużyć pod względem komunikacyjnym większość terytorium Wspólnoty.
Sektor żeglugi śródlądowej cechuje się pod wieloma względami innowacyjnością.
Dzięki swojej popularności jako alternatywa dla transportu drogowego sektor ten zdołał już dotychczas zdobyć nowe rynki.
1.3 EKES wielokrotnie podkreślał znaczenie żeglugi śródlądowej na rynku unijnym w swoich opiniach względnie w ramach obrad komisji czy też w formie wydawanych przez siebie wniosków [1].
Szczególnej uwagi wymaga kwestia eliminacji istniejących w tym zakresie deficytów infrastrukturalnych, i t zarówno na szczeblu narodowym jak i międzynarodowym — dlatego też EKES ponownie apeluje do państw członkowskich szczególnie o przeprowadzenie niezbędnych prac zapewniających utrzymanie dróg wodnych w stanie używalności.
Odpowiednia konserwacja tych dróg jest zdaniem Komitetu warunkiem sine qua non dla wprowadzenia zaawansowanych systemów usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej.
Niespełnienie tego warunku prowadzi już dziś do zakłóceń, które w przyszłości mogą zagrozić dalszemu rozwojowi pozycji żeglugi śródlądowej [2].
1.4 Komisja zobowiązuje się w ramach strategii Białej Księgi do dalszego wspierania sektora w zakresie przystosowywania go do nowych wymogów rynkowych.
Komisja naciska w tym kontekście na wprowadzenie nowoczesnych technologii informatycznych i komunikacyjnych (ICT), przede wszystkim w celu optymalizacji zarządzania ruchem i transportem na śródlądowych drogach wodnych.
1.5 Komisja Europejska jest zdania, że wprowadzenie koncepcji RIS doprowadzi do kompatybilności i interoperacyjności między dotychczasowymi a nowymi systemami RIS na szczeblu europejskim, co zachęciłoby producentów europejskich do wytwarzania sprzętu i oprogramowania RIS po rozsądnych i przystępnych cenach.
1.6 Międzynarodowe komisje rzeczne, Centralna Komisja Żeglugi na Renie i Komisja Dunaju popierają rozwój i wprowadzenie RIS.
Centralna Komisja Żeglugi na Renie przyjęła już nawet w tym celu przewidziane dyrektywą wytyczne i specyfikacje techniczne, opracowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Żeglugowe (PIANC).
2.
Klienci systemów usług informacyjnych (RIS) i znaczenie RIS dla żeglugi śródlądowej.
2.1 W myśl dyrektywy koncepcja systemów usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej ma być największym novum w tym sektorze od dziesięcioleci.
Celem koncepcji jest stworzenie systemów usług informacyjnych wspierających planowanie i zarządzanie procesami związanymi z komunikacją i transportem.
W tym celu planuje się wdrażanie zastosowań telematycznych opracowanych samodzielnie na szczeblu narodowym w ramach koncepcji interoperacyjnej.
2.2 Wprowadzenie RIS ma — w myśl propozycji — przynieść korzyści całemu europejskiemu sektorowi żeglugi śródlądowej, przy czym ponowne ożywienie żeglugi śródlądowej nabiera poprzez wprowadzenie RIS szczególnego znaczenia w aspekcie przyjęcia do Unii państw Europy Środkowo-Wschodniej.
Jednocześnie RIS ma ułatwić wykonywanie zadań przez odpowiedzialne władze, w szczególności w zakresie administrowania i nadzorowania transportu niebezpiecznych dóbr.
Dzięki systemowi ma się również zwiększyć bezpieczeństwo i przyczynić się do poprawy warunków środowiska naturalnego, ponieważ zainteresowane podmioty będą dysponowały lepszą informacją oraz skrócą się czasy reagowania w przypadku sytuacji awaryjnych.
2.3 Zalety wprowadzenia zharmonizowanych systemów usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej powinny objąć zarówno sektor komunikacji jak i sektor transportu.
Oznacza to, że korzyści wynikające z dyrektywy będą odnosić będą zarówno władze narodowe jak i żegluga śródlądowa.
Tym samym dyrektywa odnosi się i do celów publiczno-prawnych i do celów prywatno-prawnych.
2.4 Różne cele oraz punkty wyjściowe dotyczące wykorzystywania systemu do celów publiczno- i prywatno-prawnych powodują konieczność specjalnego nadzorowania informacji i służb oraz unikania wykorzystywania ich do innych celów.
Należy jednoznacznie zapewnić ochronę sfery prywatnej przy wykorzystywaniu danych do celów publicznych w ramach komunikacji elektronicznej.
3.
Zalety RIS dla przyszłego rozwoju żeglugi śródlądowej
3.1 W świetle propozycji dyrektywy systemy usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej mogą przyczynić się do potencjalnego przeniesienia transportów na statki oraz do lepszej integracji żeglugi śródlądowej w ramach koncepcji transportu intermodalnego, co przyniosłoby korzyści społeczne.
W myśl propozycji od RIS oczekuje się następujących korzyści strategicznych:
- zwiększenia konkurencyjności,
- bardziej optymalnego wykorzystania infrastruktury,
- zwiększenia bezpieczeństwa/lepszego zapobiegania ryzykom,
- wzmocnienia ochrony środowiska.
3.2 W odniesieniu do pierwszego aspektu EKES podkreśla, że zwiększenie konkurencyjności ma za zadanie wzmocnienie pozycji tego sektora wobec innych nośników komunikacji.
Planowane systemy nie mogą dopuścić do dalszego osłabienia konkurencyjności żeglugi śródlądowej z nowych względnie przyszłych państw członkowskich, bowiem ta i tak nie jest mocna ze względu na sytuację gospodarczą w tych państwach.
Przy przydzielaniu środków na realizację tych systemów należy nadać temu aspektowi szczególny priorytet [3].
3.3 Zgodnie z propozycją bardziej efektywne planowanie podróży obejmujące — w razie potrzeby — redukcję prędkości ograniczy okresy oczekiwania i spadki wydajności.
Poza tym systemy RIS mają się przyczynić dzięki interfesjom informacyjnym ze wszystkimi podmiotami sieci zaopatrzenia do wspierania integracji żeglugi śródlądowej z intermodalnymi sieciami transportu.
3.4 Należy dalej podkreślać takie tradycyjne zalety żeglugi śródlądowej jak bezpieczeństwo, unikanie ryzyka oraz ochrona środowiska nie zapominając przy tym o wspieraniu konkurencyjności tej żeglugi w stosunku do innych nośników komunikacji.
Żegluga śródlądowa już teraz uważana jest za najbardziej bezpieczny środek komunikacji [4].
3.5 W dziedzinie ochrony środowiska żegluga śródlądowa już obecnie jest w stanie utrzymać swoją przewagę nad innymi środkami komunikacji.
Na podstawie opublikowanego niedawno opracowania na temat ekologicznych wyników żeglugi śródlądowej [5] można wysunąć wniosek, że żegluga śródlądowa może przyczynić się do polepszenia ekologicznych wyników łańcucha transportowego.
A to z kolei może przyczynić się do realizacji celów Porozumienia z Kioto w zakresie redukcji spalin.
3.6 Decyzja unijnych ministrów ochrony środowiska z 28 czerwca 2004 r. ustalająca zwartość siarki w paliwie dla statków żeglugi śródlądowej na poziomie 0,1 procent w roku 2010 również koresponduje ze świadomością ekologiczną cechującą żeglugę śródlądową.
Wysoka zawartość siarki w paliwie zagraża zdrowiu ludzkiemu oraz może prowadzić do nadmiernego zakwaszenia gleb i wód.
Żegluga śródlądowa będzie wnosić wkład w ograniczenie tego rodzaju negatywnych zjawisk, utrzymując tym samym swoją renomę jako najbardziej ekologiczny środek komunikacji.
Europejska flota śródlądowa już teraz korzysta w większości z paliw zawierających mniej niż 0,2 procent siarki.
Oprócz montażu silników o zmniejszonej emisji spalin również używanie paliwa o zredukowanej zawartości substancji szkodliwych prowadzi do tego, że ekologiczny bilans żeglugi śródlądowej jest w porównaniu z innymi środkami komunikacji nadal pozytywny.
Wprowadzenie systemów usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej doprowadzi do dalszej redukcji zużycia energii przez statki śródlądowe, a związane z tym korzyści pomogą sektorowi w osiągnięciu celów ekologicznych.
4.
Propozycja dyrektywy oraz jej zakres zastosowania
4.1 Dyrektywa ma zobowiązać państwa członkowskie, by te ułatwiły wprowadzenie i korzystanie z systemów usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej (RIS) oraz zabezpieczyły ramy organizacyjne niezbędne do utworzenia i rozwoju tych systemów.
Punktem wyjściowym jest bezpośrednia integracja istniejących już technologii (artykuł 1).
4.2 Komitet uważa, iż ograniczenie zakresu zastosowania dyrektywy na drogi wodne klasy IV i powyżej, jest uzasadnione.
EKES z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości fakt, że w dyrektywie zdecydowano się na dynamiczne odniesienie do Klasyfikacji Europejskich Śródlądowych Dróg Wodnych.
4.3 Dyrektywa definiuje specyficzne zobowiązania państw członkowskich w zakresie udostępniania danych niezbędnych do przeprowadzania podróży, przygotowania elektronicznych map nawigacyjnych oraz udostępniania informacji dla operatorów statków i odpowiednich władz.
Uwzględniając sieć dróg wodnych w Niemczech, Belgii, w Czechach i w Polsce EKES wyraża pewne zaniepokojenie faktem, że państwa członkowskie zobowiązały się udostępniać elektroniczne mapy nawigacyjne dla statków jedynie w odniesieniu do dróg wodnych klasy Va i powyżej w myśl Klasyfikacji Europejskich Śródlądowych Dróg Wodnych (artykuł 4).
4.4 Dyrektywa nie zobowiązuje generalnie użytkowników prywatnych, tj. operatorów statków, do instalowania sprzętu koniecznego do korzystania z systemu RIS.
Jednakże apeluje się do państw członkowskich o podjęcie odpowiednich kroków mających na celu zachęcanie użytkowników statków do wyposażania swoich jednostek w sprzęt kompatybilny z wymogami dyrektywy.
Aby zrealizować ten cel i zachęcić użytkowników do korzystania z tych systemów, według Komitetu państwa członkowskie muszą nie tylko udostępniać konieczne dane, lecz również stwarzać bodźce sprzyjające wyposażaniu statków w sprzęt RIS.
Ze względów transparencji i z uwagi na dobrowolny charakter podejmowanych kroków należy unikać zobowiązań zmuszających do korzystania z przedmiotowego systemu.
Oznacza to, że państwa członkowskie powinny w ramach implementacji systemu RIS zadbać o zapewnienie metod i bodźców zachęcających szyprów/kapitanów do możliwie szerokiego korzystania z tego systemu, aby osiągnąć cele, jakie stawia przed sobą przedmiotowa dyrektywa.
4.5 Specyfikacje techniczne dotyczące planowania, wprowadzenia oraz eksploatacji tych systemów są określone w wytycznych technicznych (wytycznych RIS).
Komitet uważa, że w celu zagwarantowania jednolitości systemu należy zapewnić jego dostosowanie do istniejących wytycznych i specyfikacji istotnych organizacji międzynarodowych.
4.6 Wykorzystywanie danych w ramach systemu usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej dla celów publicznych i komercyjnych musi podlegać szczególnej ochronie prywatności.
Bezpieczeństwo danych zasługuje według Komitetu ze względu na delikatny charakter niektórych informacji na szczególną uwagę, poza tym należy podjąć kroku uniemożliwiające przekazywanie takich danych władzom publicznym.
4.7 W celu transpozycji i wdrożenia proponowanej dyrektywy Komisja ustanawia Komitet zgodnie z decyzją Rady z dnia 28 czerwca 1999 r. w celu zdefiniowania procedur dotyczących sprawowania rozporządzeń wykonawczych (1999/468/EG) przyznanych Komisji.
Aby zapewnić wdrożenie dyrektywy zgodnie z jej zamierzeniami oraz zgodnie z planem wsparcia żeglugi śródlądowej Komitet — składający się z przedstawicieli państw członkowskich Unii Europejskiej — powinien według zdania EKES konsultować w ramach swoich prac również przedstawicieli zrzeszeń handlowych (artykuł 11).
5.
Transpozycja dyrektywy
5.1 Akceptacja przez użytkowników
Z punktu widzenia Komitetu szczególną uwagę należy poświęcić wdrażaniu i transpozycji dyrektywy.
Zharmonizowany system usług dla żeglugi śródlądowej musi oferować pożyteczne informacje przyczyniające się do promowania żeglugi.
Badania opinii na temat telematyki przeprowadzone w krajach członkowskich unii wykazały, że sektor żeglugi śródlądowej nie dysponuje jeszcze wystarczającymi możliwościami do korzystania z systemu RIS.
W celu zwiększenia akceptacji wśród użytkowników oraz zachęcenia ich do wdrożenia dyrektywy w opinii Komitetu niezbędne są działania wspierające w zakresie wymogów sprzętowych.
Dlatego Komitet popiera wspólną propozycję holenderskiego i austriackiego ministerstwa transportu w sprawie wypracowania wspólnej propozycji dla Komisji Europejskiej dotyczącej transpozycji systemu RIS.
Komitet apeluje o wspieranie projektów wdrożeniowych w (przyszłych) państwach członkowskich ze środków odpowiednich funduszy unijnych, szczególnie w odniesieniu do wprowadzenia systemu RIS w słabszych pod względem gospodarczym regionach.
Efektywność systemów usług informacji dla żeglugi śródlądowej zależy od stopnia, w jakim korzystać z nich będą operatorzy statków.
Komitet jest zdania, że przygotowywane plany generalne powinny uwzględniać te wymogi.
5.2 Koszty
Jak wynika to z rozważań zawartych w propozycji dyrektywy producenci europejscy powinni być zachęcani do wytwarzania hardware i software do systemu RIS po rozsądnych i przystępnych cenach.
Komisja Europejska jest zdania, że wprowadzenie koncepcji RIS doprowadzi do kompatybilności i interoperacyjności na szczeblu europejskim między obecnymi a przyszłymi systemami RIS.
W opinii Komitetu osiągnięcie tego celu wymagać będzie dalszych działań monitorujących i wspierających ze strony Komisji.
Proces ten można przyspieszyć poprzez regularne informacje i publikacje.
Oprócz wysokich kosztów sprzętu i oprogramowania dla systemu RIS barierą w przekazywaniu danych i komunikacji internetowej przez GSM są z punktu widzenia użytkowników wysokie koszty telekomunikacyjne.
Zdaniem Komitetu w ramach wdrażania dyrektywy należy wspierać te systemy komunikacji, które najbardziej odpowiadają wymogom żeglugi śródlądowej i których użytkowanie jest najbardziej opłacalne.
6.
Podstawa niżej wymienionych rekomendacji
6.1 Największym wyzwaniem gospodarczym dla Unii Europejskiej jest wykorzystanie jej potencjału wzrostu.
W tym celu należy rozwinąć i wesprzeć zrównoważone koncepcje wzrostu.
Na rynku unijnym ważną rolę odgrywa transport towarowy.
Jednakże transport ten boryka się z ogromnymi trudnościami ze względu na brak spójnej polityki komunikacyjnej i transportowej, co przejawia się przede wszystkim w korkach w ruchu drogowym, w braku współpracy między towarzystwami kolejowymi oraz w braku wolnego dostępu do rynku.
6.2 Przyszłość Europy będzie zależeć między innymi do transportu wodnego.
Woda i drogi wodne odgrywają w naszym społeczeństwie ważną rolę.
50 % ludności Unii Europejskiej żyje w pobliżu wybrzeża lub nad brzegami którejś z 15 największych rzek europejskich.
Po rozszerzeniu UE żegluga śródlądowa będzie odgrywać na rynku wewnętrznym jeszcze bardziej ważną rolę.
Wiele z nowych państw członkowskich dysponuje spławnymi drogami wodnymi używanymi do transportów towarowych.
W ramach polityki ogłoszonej przez Komisję Europejską żegluga śródlądowa — zarówno jako samodzielny rodzaj transportu jak i jako część intermodalnej sieci transportu — może odegrać istotną rolę w integracji nowych państw członkowskich oraz w wykorzystaniu potencjału ich wzrostu gospodarczego.
6.3 Funkcjonowanie transportu towarowego zależy od sprawnej infrastruktury.
Odpowiednie utrzymywanie i konserwacja istniejącej infrastruktury dróg wodnych oraz eliminowanie "wąskich gardeł" w systemie jest podstawowym wymogiem warunkującym rozwój intermodalnych koncepcji transportu towarowego oraz zwiększania roli żeglugi śródlądowej.
Utrzymywanie dróg wodnych w odpowiednim stanie jest zdaniem Komitetu jednym z podstawowych warunków, bez spełnienia którego wprowadzanie zaawansowanych systemów informacji dla żeglugi śródlądowej nie ma praktycznie sensu.
Niespełnienie tego podstawowego warunku prowadzi już dziś do powstawania "wąskich gardeł", które mogą zagrozić przyszłemu rozwojowi roli żeglugi śródlądowej.
W związku z powyższym Komitet wzywa państwa członkowskie do podjęcia koniecznych kroków oraz udostępnienia odpowiednich środków w tym zakresie.
7.
Rekomendacje natury ogólnej
7.1 W kontekście powyższych rozważań należy poprzeć wprowadzenie ram prawnych dla zharmonizowanych systemów usług informacyjnych dla żeglugi rzecznej na śródlądowych drogach wodnych Unii.
Zharmonizowane systemy usług informacyjnych na śródlądowych drogach wodnych mogą przyczynić się — pod warunkiem szerokiej ich akceptacji — do realizacji zamiaru przejścia na żeglugę śródlądową jako alternatywnego środka komunikacji charakteryzującego się potencjałem rozwoju i walorami w zakresie bezpieczeństwa i ochrony środowiska.
Głównym wyzwaniem gospodarczym stojącym przed Unią Europejską jest wykorzystanie jej potencjału wzrostu. Dlatego rzeczą niezbędną jest wspieranie zrównoważonego rozwoju.
Transport towarowy ogrywa ważną rolę w ramach rynku wewnętrznego. Jednakże boryka się on z ogromnymi problemami w całej Europie, gdzie korki komunikacyjne, głównie w ruchu drogowym, zagrażają rozwojowi gospodarczemu Unii.
Rozwiązaniem tego problemu mogłaby być zmiana środka transportu oraz zrównoważony rozwój opierający się na zachęcaniu do korzystania z inteligentnych rozwiązań transportowych.
W związku z powyższym rozwój gospodarczy w Europie zależy od solidnej i wyważonej polityki transportowej, co powinno być odpowiednio dostrzeżone przez decydentów europejskich.
W tym celu należy stworzyć stosowne ramy oraz zapewnić, by rozwój żeglugi śródlądowej stał się jednym z priorytetów polityki.
Odnosząc się do sukcesów, jakie odniesiono w ramach przenoszenia ruchu na żeglugę kabotażową, za pomocą celowych posunięć i pod warunkiem otrzymania politycznego wsparcia podobne sukcesy można osiągnąć również w sektorze żeglugi śródlądowej.
7.2 Ekonomiczne korzyści wynikające z odciążenia dróg kołowych, włączenie żeglugi śródlądowej w intermodalne sieci transportu oraz ochrona zasobów naturalnych poprzez bardziej efektywne wykorzystywanie zdolności ładunkowych statków to argumenty przemawiające za wsparciem europejskim dla systemów telematycznych w żegludze śródlądowej oraz za harmonizowaniem usług dla tej żeglugi.
W celu efektywnego wprowadzenia posunięć zawartych w propozycji dyrektywy EKES rekomenduje podjęcie następujących kroków niezbędnych do wdrożenia systemu usług informacyjnych dla żeglugi śródlądowej:
- przejęcie w ramach dyrektywy RIS istniejących już wytycznych technicznych uchwalonych przez inne odpowiednie organizacje międzynarodowe;
- zobowiązanie się państw członkowskich do udostępnienia elektronicznych map nawigacyjnych dla żeglugi w odniesieniu do dróg wodnych klasy IV i powyżej w rozumieniu klasyfikacji europejskich śródlądowych dróg wodnych;
- ochrona danych przed niewłaściwym ich wykorzystaniem;
- konsultacja sektora na forum komitetu ustanowionego przez Komisję w celu transpozycji dyrektywy.
8.
Uwagi natury szczególnej
8.1 W celu wdrożenia dyrektywy na pokładzie statków śródlądowych konieczne są odpowiednie posunięcia wspierające.
Żegluga śródlądowa nie posiada jeszcze w wystarczającym stopniu możliwości do wykorzystywania systemu RIS — efektywność tego systemu zależy jednak od korzystania z niego przez możliwie szeroką rzeszę operatorów statków.
W ramach opracowywanych w tym zakresie planów generalnych trzeba będzie przewidzieć konkretne kroki uwzględniające istniejące uwarunkowania.
Do takich kroków należy:
- opracowanie planu dotyczącego wdrażania systemu RIS;
- zachęcanie i wspieranie operatorów statków do wprowadzania wymaganego sprzętu na pokładzie statków, co umożliwi efektywne wykorzystanie systemu w duchu dyrektywy;
- wspieranie opłacalnych systemów komunikacji, które w najbardziej optymalny sposób uwzględniają potrzeby żeglugi śródlądowej;
- monitorowanie kosztów produkcji sprzętu i oprogramowania systemu RIS.
8.2 EKES rekomenduje zastosowanie tych środków w celu efektywnego wdrożenia projektu dyrektywy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego Wspólnotową Agencję Kontroli Rybołówstwa i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2847/93 ustanawiające system kontroli dotyczący wspólnej polityki rybołówstwa
COM(2004) 289 końcowy — 2003/0108 (CNS)
(2005/C 157/09)
Dnia 14 maja 2004 roku, Rada postanowiła, zgodnie z artykułem 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno –Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię dnia 16 listopada 2004 roku.
Sprawozdawcą był Sarró Iparraguirre.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 3, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 1 stycznia 2003 roku weszła w życie reforma Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPR), której głównym celem jest ochrona i zrównoważona eksploatacja zasobów rybołówstwa.
W tym celu został przygotowany zestaw przepisów obowiązujących wspólnotowe sektor rybołówstwa, jak również Państwa Członkowskie.
1.2 Rozdział V rozporządzenia 2371/2002 [1], regulujący wspólnotowy system kontroli i inspekcji rybołówstwa, jasno przedstawia obowiązki Państw Członkowskich i Komisji Europejskiej oraz ustanawia mechanizmy współpracy i koordynacji, które muszą istnieć pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi, w celu zapewnienia zgodności z przepisami Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPR).
1.3 Komisja Europejska uważa, że egzekwowanie przepisów WPR przez Państwa Członkowskie wymaga solidnej struktury organizacyjnej do kontroli i inspekcji na poziomie Wspólnoty, jak również wystarczających środków do kontroli i inspekcji oraz odpowiedniej strategii do skoordynowanego rozlokowania tych środków.
1.4 W ramach nowego projektu rozporządzenia, [2] Komisja Europejska pragnie stworzyć Wspólnotową Agencję Kontroli Rybołówstwa (dalej zwaną Agencją) jako wspólnotowy, wyspecjalizowany organ techniczny mający na celu zapewnienie jednolitego i skutecznego stosowania przepisów Wspólnej Polityki Rybołówstwa przez Państwa Członkowskie, organizowanie koordynacji wykonawczej pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie monitorowania i inspekcji połowów oraz propagowanie współpracy pomiędzy nimi.
1.5 Komisja Europejska proponuje więc, aby Agencja koordynowała kontrole i inspekcję prowadzone przez Państwa Członkowskie, związane z obowiązkami Wspólnoty w zakresie kontroli i inspekcji; aby koordynowała rozlokowanie krajowych środków kontroli i inspekcji pochodzących z zasobów Państw Członkowskich; aby wspomagała Państwa Członkowskie w przekazywaniu Komisji i krajom trzecim informacji dotyczących działań w zakresie rybołówstwa oraz działań w zakresie kontroli i inspekcji; aby wspomagała Państwa Członkowskie w wypełnianiu ich zadań i obowiązków nałożonych na nie przez Wspólną Politykę Rybołówstwa.
1.6 Komisja proponuje również, aby Agencja mogła świadczyć usługi kontraktowe Państwom Członkowskim na ich zlecenie i koszt, wspomagać je w szkoleniach inspektorów, we wspólnym zaopatrywaniu się w materiały i usługi związane z działaniami dotyczącymi kontroli i inspekcji oraz koordynować wdrażanie wspólnych projektów pilotażowych przez Państwa Członkowskie.
1.7 Projekt rozporządzenia określa Agencję jako organ Wspólnoty, mający osobowość prawną oraz własny personel.
Komisja proponuje, aby Agencja posiadała Radę Administracyjną, w skład której wchodziłby jeden przedstawiciel z każdego Państwa Członkowskiego, którego statki prowadzą działalność w zakresie połowów żywych zasobów morskich oraz czterech przedstawicieli Komisji, jak również czterech przedstawicieli przemysłu rybnego nominowanych przez Komisję.
Agencja posiadać będzie dyrektora wykonawczego.
1.8 Komisja przewiduje, że Agencja będzie finansowana ze środków przekazanych przez Komisję, z opłat pobranych za usługi świadczone przez Agencję Państwom Członkowskim oraz opłat za publikacje, szkolenia oraz inne usługi świadczone przez Agencję.
1.9 Na koniec Komisja przewiduje, że Agencja rozpocznie działalność w 2006 roku, z budżetem wynoszącym 4,9 miliona EURO i 38 osobowym personelem w pierwszym roku, a następnie budżetem powiększonym do 5,2 milionów EURO i 49 osobowym personelem od roku 2007.
Siedziba Agencji znajdować będzie się w Hiszpanii.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komunikat Komisji adresowany do Rady i Parlamentu Europejskiego W dążeniu do jednolitego i skutecznego wdrażania Wspólnej Polityki Rybołówstwa [3] przewidywał sporządzenie studium wykonalności we współpracy z Państwami Członkowskimi przed utworzeniem Wspólnotowej Agencji Kontroli Rybołówstwa (Agencji).
Komisja przedstawiła projekt rozporządzenia bez uprzedniego przeprowadzenia studium wykonalności. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) ubolewa nad tym faktem.
2.2 EKES popiera propozycje Komisji Europejskiej dotyczącą utworzenia Agencji i podziela dążenia Komisji do skutecznego wdrażania WPR oraz ujednolicenia inspekcji i metod egzekwowania jej przepisów na terenie Wspólnoty.
EKES jest świadomy potrzeby jednolitego i skutecznego zastosowania przepisów WPR, jednakże uważa, że aby tak się stało, przepisy te muszą zostać zaakceptowane i zrozumiane przez sektor.
Aby to stało się możliwe, sektor musi brać od początku czynny udział w procesie podejmowania decyzji, poczynając od współpracy podczas przygotowania zaleceń naukowych, na których opierają się strategie i środki zachowania zasobów rybołówstwa.
EKES uważa więc, że Agencja powinna także podjąć się zbadania sposobu poprawienia jakości zaleceń naukowych poprzez zwiększenie zaangażowania sektora w przygotowanie tych zaleceń.
Ten ostatni punkt powinien znaleźć się wśród zadań Agencji wymienionych w art. 4 projektu rozporządzenia.
2.3 Zakładając, że Agencja będzie pierwszym organem całkowicie poświęcającym się zagadnieniom związanym z rybołówstwem, Komitet uważa, że projekt rozporządzenia winien przewidywać możliwość rozszerzenia kompetencji Agencji w przyszłości.
2.4 EKES uważa, że w tym celu Agencja mogłaby udzielać Państwom Członkowskim oraz Komisji zaleceń technicznych i naukowych dotyczących skutecznego wdrażania WPR, w szczególności, na temat skuteczności i możliwości monitorowania proponowanych środków inspekcji i kontroli.
Mogłaby więc mieć za zadanie promowanie szkoleń dla inspektorów i personelu specjalizującego się w działaniach kontrolnych poprzez utworzenie specjalistycznego centrum szkoleniowego.
Agencja powinna również przyczynić się do próby zharmonizowania sankcji stosowanych w poszczególnych Państwach Członkowskich.
2.5 Projekt rozporządzenia Rady stwierdza, że prowadzona przez Agencję koordynacja wykonawcza będzie obejmować inspekcje i kontrolę — aż do pierwszego punktu sprzedaży produktów rybnych — działań w zakresie rybołówstwa prowadzonych na terytorium Państw Członkowskich lub w wodach Wspólnoty lub poza wodami Wspólnoty, przez wspólnotowe statki rybackie.
EKES uważa, że koordynacja wykonawcza Agencji musi mieć szerszy zakres.
Po pierwsze, powinna obejmować inspekcje i kontrolę nie tylko do pierwszego punktu sprzedaży produktów rybnych, ale całego łańcucha spożywczego, tzn. od momentu połowu do momentu, w którym dociera on do konsumenta.
Po drugie, jednym z zadań powinno być koordynowanie kontroli produktów rybołówstwa pochodzących ze statków pod banderą krajów trzecich, w szczególności tych prowadzących nielegalne, nierejestrowane i nieregulowane połowy.
2.6 EKES uważa za wysoce stosowne, aby Agencja wspierała zarówno Komisję jak i Państwa Członkowskie w ich kontaktach z krajami trzecimi oraz z regionalnymi organizacjami do spraw rybołówstwa. Te ostatnie może wspierać bezpośrednio, ponieważ pomoże to zachować i użytkować w sposób zrównoważony zasoby rybne w wodach krajów trzecich oraz w wodach międzynarodowych.
EKES uważa, że budżet musi zapewniać Agencji dostateczne środki finansowe do spełniania tego zadania, z korzyścią dla zrównoważonego rozwoju rybołówstwa.
2.7 EKES podziela opinię wyrażoną w Artykule 6 proponowanego rozporządzenia, dotyczącą utworzenia Wspólnotowego Centrum Monitorowania Rybołówstwa mającego na celu zorganizowanie koordynacji wykonawczej wspólnych działań w zakresie zalecanej kontroli i inspekcji.
EKES uważa jednak, że projekt rozporządzenia powinien jasno określać zadania tego Centrum, w celu uniknięcia powielania kompetencji Państw Członkowskich.
Komitet uważa, że w momencie rozpoczęcia działania Agencja musi działać zgodnie z przepisami dotyczącymi poufności określonymi w art. 33 propozycji Rady.
2.8 EKES uważa, że zakres wspólnych planów wdrażania określony w rozdziale III propozycji Komisji ma zasadnicze znaczenie dla skutecznej, jednolitej i wyważonej polityki kontroli w różnych Państwach Członkowskich.
EKES jest zadowolony z treści planów wdrażania i procedur mających na celu ich przyjęcie, wdrożenie i ocenę, oraz uważa, że Państwa Członkowskie muszą ściśle współpracować z Agencją w celu wprowadzenia ich w życie.
2.9 Komitet uważa, że coroczna ocena skuteczności każdego planu wdrożenia przewidywana w proponowanym rozporządzeniu ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu, czy poszczególne floty przestrzegają obowiązujących przepisów w zakresie ochrony i kontroli.
2.10 EKES zgadza się z propozycją utworzenia systemu wymiany informacji pomiędzy Komisją, Agencją a kompetentnymi urzędami Państw Członkowskich, ale uważa, że zarówno Agencja jak i Komisja muszą ze szczególną uwagą podchodzić do sprawy zapewnienia poufności danych otrzymanych i wymienianych, tak jak jest to wymagane od Państw Członkowskich zgodnie z art. 17 ust. 2 proponowanego rozporządzenia.
2.11 Jeżeli chodzi o wewnętrzną strukturę i funkcjonowanie Agencji, proponowane rozporządzenie określa Agencję jako organ Wspólnoty, mający osobowość prawną.
EKES wyraża całkowitą aprobatę tego określenia, ponieważ Agencja musi być organem służącym całej Wspólnocie, działającym w sposób całkowicie przejrzysty, na który nie mogą mieć wpływu interesy Komisji lub poszczególnych Państw Członkowskich.
Komitet niepokoi się brakiem jasności w odniesieniu do sposobu mianowania urzędników przez Agencję zarówno, jeżeli są przydzieleni na stałe lub oddelegowani tymczasowo przez Komisję lub Państwa Członkowskie.
2.12 Popiera się zastosowanie do personelu Agencji przepisów dotyczących wyższych urzędników Wspólnoty Europejskiej, systemu zatrudnienia mającego zastosowanie do innych urzędników Wspólnoty Europejskiej oraz przepisów przyjętych wspólnie przez instytucje Wspólnoty Europejskiej, jako że stanowią one jasną definicję kontraktowych i poza kontraktowych obowiązków Agencji i jej personelu.
Komitet zgadza się również, aby Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej sprawował jurysdykcję w sporach związanych z odszkodowaniami za szkody wynikające ze obowiązków kontraktowych Agencji oraz mogących powstać w trakcie wykonywania przez Agencję jej zobowiązań kontraktowych.
2.13 Kamieniem węgielnym struktury Agencji, jak określiła Komisja w art. 25 jest, jak w przypadku każdego przedsięwzięcia, publicznego czy prywatnego, Rada Administracyjna.
EKES wyraża zaniepokojenie nadmiernym uzależnieniem tej Rady Administracyjnej od Komisji, która posiada dziesięć głosów przypadających na każdy głos Państwa Członkowskiego, którego statki biorą udział w działaniach w zakresie połowów dotyczących żywych zasobów morskich.
Państwa Członkowskie posiadać będą razem maksymalnie dwadzieścia głosów, co oznacza, że Komisja będzie łatwo mogła narzucić swoje decyzje.
EKES uważa, że podobnie jak inni, przedstawiciele Komisji powinni mieć każdy po jednym głosie.
2.14 Komisja proponuje ponadto, aby nominować czterech przedstawicieli z sektora rybołówstwa jako członków Rady Administracyjnej bez prawa do głosowania.
EKES uważa, że liczba przedstawicieli sektora proponowana przez Komisję jest bardzo niska i powinna być zwiększona co najmniej do ośmiu, podkreślając szczególnie, że powinni oni być nominowani przez europejskie organizacje pracodawców i pracowników oraz, że powinni oni mieć prawo głosu.
EKES uważa, że proponowane rozporządzenie powinno ustanawiać minimalne kryteria, które powinni spełniać przedstawiciele sektora w celu zajęcia miejsca w Radzie Administracyjnej.
Proponowane rozporządzenie powinno również określać prawa przedstawicieli sektora do nominowania zastępców w Radzie Administracyjnej.
2.15 Komisja proponuje, aby posiedzenia Rady Administracyjnej zwoływane były przez jej przewodniczącego i żeby Rada odbywała posiedzenie zwyczajne raz w roku lub posiedzenia zwoływane przez przewodniczącego, lub na wniosek Komisji lub jednej trzeciej Państw Członkowskich reprezentowanych w Radzie Administracyjnej.
EKES uważa, że propozycja powinna zawierać stwierdzenie "jedna trzecia członków Rady Administracyjnej Agencji", ponieważ przedstawiciele sektora mogą również mieć powód do zwołania posiedzenia Rady Administracyjnej.
2.16 Artykuł 27 ust. 4 projektu rozporządzenia dopuszcza możliwość wyłączenia przedstawicieli sektora rybołówstwa z posiedzenia Rady Administracyjnej, jeżeli rozpatrywany problem dotyczył będzie kwestii poufnych lub zaistnieje konflikt interesów.
EKES proponuje, aby ten ustęp został usunięty, ponieważ oznacza on w praktyce poważne ograniczenie udziału przedstawicieli sektora rybołówstwa w posiedzeniach Rady Administracyjnej.
2.17 Jednym z zadań przyznanych przez proponowane rozporządzenie Radzie Administracyjnej jest obowiązek przygotowania ogólnego sprawozdania dotyczącego działalności Agencji w poprzednim roku oraz planu pracy Agencji na następny rok, które Agencja jest zobowiązana przekazać Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji, Trybunałowi Obrachunkowemu i Państwom Członkowskim.
W celu zapewnienia większej przejrzystości i bliższego zaangażowania sektora rybołówstwa, EKES uważa, że rozporządzenie powinno narzucać obowiązek przekazania tych sprawozdań także do Komitetu Doradczego ds. Rybołówstwa i Akwakultury Unii Europejskiej (ACFA).
2.18 Artykuł 29 projektu rozporządzenia nakłada na przedstawicieli przemysłu rybnego w Radzie Administracyjnej obowiązek składania oświadczenia o braku konfliktu interesów, w którym wykażą brak interesów, które mogłyby być szkodliwe dla ich niezależności lub wskażą istnienie bezpośrednich lub pośrednich interesów, które mogą być uważane za szkodliwe dla ich niezależności.
EKES uważa, że to oświadczenie jest niestosowne i niepotrzebne, zakładając, że każdy przedstawiciel sektora, aktywnie działający w swojej branży, który może zostać wybrany, ma bezpośrednie interesy w rybołówstwie, które mogą być uważane za mające szkodliwy wpływ dla jego lub jej niezależności.
Jeżeli takie oświadczenia mają być składane, obowiązkiem ich składania powinni zostać również objęci pozostali członkowie Rady Administracyjnej.
2.19 EKES jest zaniepokojony nadmierną siłą decyzyjną, którą miałaby posiadać Komisja w zakresie wyboru, mianowania oraz wykonywania obowiązków dyrektora wykonawczego, jak również zwalniania danej osoby ze stanowiska.
Artykuł 31 proponowanego rozporządzenia powinien w związku z tym stanowić, że zwolnienie dyrektora wykonawczego na życzenie Komisji, powinno, tak jak jego powołanie, wymagać przewagi dwóch trzecich głosów członków Rady Wykonawczej.
EKES uważa, że lista potencjalnych kandydatów na stanowisko dyrektora wykonawczego powinna być wcześniej przedstawiona Komitetowi Doradczemu ds. Rybołówstwa i Akwakultury (ACFA) tak, aby organ ten mógł wystosować niewiążącą opinię o kandydatach.
2.20 Budżet Agencji, w szczególności w okresie kilku pierwszych lat od rozpoczęcia działalności, musi pochodzić głównie ze składki Komisji wyasygnowanej z całego budżetu Unii Europejskiej, ponieważ dwa inne źródła dochodu — wynagrodzenia za usługi świadczone przez Agencję Państwom Członkowskim oraz dochody z publikacji i szkoleń — będą miały miejsce dopiero po upłynięciu pewnego czasu.
Komitet uważa, że przez pierwsze trzy lata działania Agencji, budżet powinien być dostatecznie elastyczny, podczas gdy obecna propozycja Komisji wydaje się być zbyt restrykcyjna.
2.21 EKES pragnie wyrazić swoje poparcie dla systemu wdrażania i kontroli budżetu przewidzianego w projekcie rozporządzenia, w szczególności w zakresie tymczasowej kontroli rocznych ksiąg rachunkowych Agencji przez Trybunał Obrachunkowy oraz zastosowania bez ograniczeń w stosunku do Agencji postanowień rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 [4] w sprawie zwalczania oszustw, korupcji i innych działań niezgodnych z prawem.
Niezwykle istotne jest, aby Agencja przystąpiła do Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 25 maja 1999 roku dotyczącego wewnętrznych dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).
2.22 Projekt rozporządzenia zmienia rozporządzenie (WE) nr 2847/93 [5] ustanawiające system kontroli mający zastosowanie do Wspólnej Polityki Rybołówstwa, zastępując art. 34 lit. (c), który stwierdza, że programy kontroli i inspekcji dla rybołówstwa ustanowione przez Komisję nie mogą trwać dłużej niż dwa lata, a odpowiedzialność za zatwierdzenie odpowiednich środków, w zakresie zasobów ludzkich i materialnych, spoczywa na Państwach Członkowskich.
Poprawka przedstawiona w projekcie wydłuża czas trwania do trzech lat lub inny okres ustanowiony w tym celu przez odpowiedni plan naprawczy oraz stanowi, że Państwa Członkowskie wprowadzą programy na podstawie wspólnych planów wdrażania.
EKES popiera tą poprawkę.
2.23 W celu dotrzymania terminów dotyczących rozpoczęcia działalności Agencji i wyznaczonych w art. 40 odnoszącym się do rozpoczęcia działalności Agencji, EKES uważa, że proponowane rozporządzenie powinno wejść w życie 1 stycznia 2005 roku aby Agencja mogła rozpocząć swoją działalność od 1 stycznia 2006 roku.
3.
Wnioski końcowe
3.1 EKES gratuluje Komisji propozycji stworzenia Agencji i namawia do zapewnienia Agencji budżetu w wysokości dostatecznej do wypełniania jej zadań, sugeruje zabezpieczenie możliwości rozszerzenia jej kompetencji oraz wnioskuje o dotrzymanie terminów przewidzianych w projekcie rozporządzenia.
3.2 EKES wzywa Komisję Europejską do wzięcia pod uwagę zaleceń przedstawionych w niniejszej opinii, w szczególności:
3.2.1 Rozporządzenie powinno przewidywać możliwość rozszerzenia kompetencji Agencji w przyszłości.
- Agencja powinna także zająć się zbadaniem sposobu poprawienia jakości zaleceń naukowych i zachęcić sektor do większego zaangażowania w przygotowanie tych zaleceń.
- Agencja może przedstawić Państwom Członkowskim oraz Komisji zalecenia techniczne i naukowe dotyczące skutecznego wdrażania przepisów Wspólnej Polityki Rybołówstwa, w szczególności skuteczności i możliwości monitorowania proponowanych środków inspekcji i kontroli.
- Agencja mogłaby otrzymać zadanie polegające na promowaniu szkoleń dla inspektorów i personelu specjalizującego się w działaniach kontrolnych oraz poprzez utworzenie specjalnego centrum szkoleniowego.
- Agencja mogłaby wnosić wkład do niezbędnego procesu harmonizowania sankcji w poszczególnych Państwach Członkowskich.
3.3 Zakres zastosowania koordynacji wykonawczej Agencji powinien być bardziej rozległy.
Po pierwsze, powinien obejmować inspekcję i kontrolę nie tylko do punktu pierwszej sprzedaży produktów rybołówstwa, ale całego łańcucha żywieniowego, tzn. od momentu złapania ryby do momentu dostarczenia jej konsumentowi. Po drugie, jednym z obowiązków powinno być koordynowanie kontroli produktów rybołówstwa pochodzących ze statków rybackich pod banderami krajów trzecich, w szczególności tych prowadzących nielegalne, nierejestrowane lub nieregulowane połowy.
3.4 Agencja musi być organem służącym Wspólnocie, który działa w sposób całkowicie przejrzysty i niezależny, nie pozostając pod wpływem szczególnych interesów Komisji lub Państw Członkowskich.
3.5 Musi istnieć równowaga liczebna wśród przedstawicieli w Radzie Wykonawczej pomiędzy Państwami Członkowskimi, Komisją Europejską i przedstawicielami sektora.
3.6 Liczba przedstawicieli sektora w Radzie Wykonawczej proponowana przez Komisję jest wyjątkowo mała, powinna więc być zwiększona do co najmniej ośmiu, oraz powinno zostać wyraźnie stwierdzone, że są oni nominowani przez europejskie organizacje pracodawców i pracowników i że będą mieli prawo do głosowania.
3.7 Agencja musi ściśle stosować się do przepisów w zakresie poufności ustanowionych w art. 33 proponowanego rozporządzenia.
3.8 Artykuł 27 ust. 4 projektu rozporządzenia powinien zostać wykreślony.
3.9 Oświadczenie przedstawicieli sektora o braku konfliktu interesów wymienione w art. 29 jest niespójne i niepotrzebne.
Ewentualnie powinno być wymagane od wszystkich członków Rady Wykonawczej.
3.10 Na koniec, rozporządzenie powinno wyraźniej precyzować zadania Wspólnotowego Centrum Kontroli Rybołówstwa.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego — Europejski Plan Działań na rzecz ochrony środowiska i zdrowia 2004-2010
COM(2004) 416 końcowy
(2005/C 157/10)
Dnia 10 czerwca 2004 r. Komisja zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 16 listopada 2004 r..
Sprawozdawcą był Paolo Braghin.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 146 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Istota opinii
1.1 Komitet, uważając kwestie środowiskowe i zdrowotne za priorytetowe cele strategiczne, uznając jednak, że proponowany plan nie stanowi spójnego i wyczerpującego planu konkretnych działań z konkretnymi terminami ich wykonania, wzywa Radę i Parlament Europejski do wsparcia wysiłków Komisji, mających na celu sporządzenie bardziej konkretnego planu działań, i w ten sposób do zapewnienia przyjęcia zintegrowanego podejścia do tych kwestii, z jaśniej określonymi celami i precyzyjnymi wytycznymi mającymi na celu ustanowienie właściwej polityki krajowej i wspólnotowej.
1.2 Mając to na względzie, EKES zaleca, aby odpowiednie organy w dalszym ciągu uczestniczyły z nowym zaangażowaniem oraz pełnym udziałem ekspertów i osób zainteresowanych w celu:
- zidentyfikowania istniejących możliwości integracji określonych celów z konkretnymi programami badawczymi powiązanymi z tematem, jak również z działaniami przewidzianymi w programie działań na rzecz zdrowia publicznego oraz we wspólnotowym programie na rzecz ochrony środowiska naturalnego;
- podjęcia natychmiastowych kroków mających na celu uznanie kwestii ochrony środowiska i zdrowia za obszary priorytetowe w niedawno rozpoczętej debacie w ramach siódmego ramowego programu badań (FP7), oraz podobne uznanie w przyszłej debacie na temat nowego programu na rzecz zdrowia publicznego;
- zidentyfikowania środków finansowych, w kontekście takich programów, w celu przeznaczenia ich na trzy główne cele zidentyfikowane jako priorytetowe (z którymi w pełni zgadza się EKES) oraz na 13 zadeklarowanych celów;
- opracowywania naukowych metod oceny ryzyka oraz metod normalizujących i testowych, w celu zapewnienia solidnych podstaw naukowych na potrzeby osiągnięcia zamierzonych celów cząstkowych i ostatecznych;
- wdrażania i wspierania działań dotyczących współpracy i analiz wzorcowych mających na celu przyspieszenie konsolidacji danych niezbędnych do skutecznych działań, oraz identyfikowania skutecznych interwencji na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, które mogłyby być stosowane na innych terytoriach;
- definiowania dokładnego zakresu odpowiedzialności i obowiązków właściwych organów oraz zidentyfikowania skutecznych procedur koordynacji współpracy i działań oraz środków finansowych przeznaczonych na ich wdrożenie.
1.3 EKES zaleca, aby dołożono dalszych starań w celu znalezienia konkretnych sposobów wyjścia ponad przeważające podejście poznawcze oraz przyjęcia prawdziwego i wiarygodnego planu działań ze szczegółowymi i, gdzie jest to tylko możliwe, ilościowymi celami.
Komitet wzywa Komisję do podjęcia kroków mających na celu przyspieszenie wdrożenia planu działań oraz zidentyfikowania celów i działań, które są szczególnie istotne dla drugiej fazy planu.
1.4 Na koniec, EKES przypomina wszystkim instytucjom europejskim i Państwom Członkowskim o ich politycznej odpowiedzialności zwrócenia należytej uwagi na podstawowe cele określone w omawianym Komunikacie podczas trwających dyskusji na temat finansowania Unii Europejskiej i jej działalności w latach 2007-2013.
Ponadto, Komitet wzywa Komisję do przygotowania we właściwym czasie niezbędnej dokumentacji zapewniającej bardziej celowe przyznanie środków na te powszechnie uznane priorytety.
2.
Streszczenie Komunikatu Komisji
2.1 Komisja rozpoczęła realizację strategii ochrony środowiska i zdrowia w czerwcu 2003 r. (zwanej inicjatywą SCALE [1]) proponując zintegrowane podejście obejmujące ściślejszą współpracę między obszarami ochrony zdrowia, środowiska i badań naukowych.
Jej wartość dodaną stanowi opracowanie systemu wspólnotowego integrującego informacje na temat stanu środowiska, ekosystemu i zdrowia ludzkiego.
Umożliwi to skuteczniejszą ocenę ogólnego oddziaływania środowiska na zdrowie ludzkie poprzez uwzględnienie efektów takich jak: równoczesne oddziaływanie wielu zagrożeń, narażenie łączne, oraz efekt kumulacyjny.
Ostatecznym celem strategii jest opracowanie "ram łańcucha przyczynowo-skutkowego" dotyczących środowiska i zdrowia, które zapewnią informacje niezbędne do opracowania polityki wspólnotowej dotyczącej źródeł i sposobów oddziaływania czynników stresowych na zdrowie.
2.2 Strategia przywiązuje szczególną uwagę do dzieci, ze względu na fakt, iż ich narażenie i podatność są większe niż u dorosłych.
Aktualnym wyzwaniem jest wprowadzenie w życie zobowiązań dotyczących zapewnienia dzieciom prawa do dorastania i życia w zdrowym środowisku.
2.3 W inicjatywę SCALE zaangażowanych było 150 ekspertów, podzielonych na 9 technicznych grup roboczych oraz jednakowa ilość przedstawicieli ze wszystkich Państw Członkowskich, w tym członków krajowych agencji, centrów badawczych, uniwersytetów, służb zdrowia i ochrony środowiska, przedsiębiorstw branżowych i społecznych, które pomogły w przygotowaniu zaleceń w grupach konsultacyjnych i koordynacyjnych, konferencjach regionalnych, forach i nieformalnych posiedzeniach w Państwach Członkowskich.
2.4 Plan Działań na okres 2004-2010 przedstawiony w Komunikacie [2] ma na celu dostarczenie UE naukowo potwierdzonych informacji niezbędnych do pomocy wszystkim 25 Państwom Członkowskim UE w ograniczeniu niekorzystnego oddziaływania na zdrowie niektórych czynników środowiskowych oraz przyczynienia się do lepszej współpracy między podmiotami w dziedzinie środowiska, zdrowia i badań naukowych.
2.5 Plan działań porusza trzy główne tematy:
- poprawienie łańcucha informacyjnego w celu zrozumienia zależności między źródłami zanieczyszczeń a efektami zdrowotnymi (działania 1-4);
- uzupełnienie braków w wiedzy poprzez rozszerzenie badań i zajęcie się bieżącymi kwestiami w dziedzinie środowiska i zdrowia (działania 5-8);
- przegląd polityk i udoskonalenie komunikacji (działania 9-13).
2.6 Plan działań koncentruje się w szczególności na uzyskaniu lepszego zrozumienia zależności między czynnikami środowiskowymi a chorobami układu oddechowego, zaburzeniami rozwoju układu nerwowego, rakiem i zaburzeniami gospodarki hormonalnej, które coraz częściej występują u dzieci.
Plan działań przewiduje przeprowadzenie ukierunkowanych badań mających na celu zwiększenie i udoskonalenie wiedzy na temat istotnych zależności przyczynowych, a równocześnie udoskonalone zostanie monitorowanie zdrowia, w celu uzyskania lepszej znajomości występowania chorób we Wspólnocie.
2.7 Innym istotnym aspektem informacyjnym jest monitorowanie narażenia na środowiskowe czynniki ryzyka, w tym żywności, środowiska domowego oraz zachowań, które mogą być powiązane z ryzykiem narażenia zdrowia, jak specyficzny styl życia.
2.8 W celu zrealizowania planu działań, Komisja zaangażuje się i będzie promować współpracę z Europejską Agencją Ochrony Środowiska, Europejską Agencją Bezpieczeństwa Żywności i najważniejszymi zainteresowanymi podmiotami (Państwa Członkowskie, organy krajowe, regionalne i lokalne, centra zdrowotne, środowiskowe i badawcze, sektory przemysłowe i rolnicze oraz inne właściwe organy).
Będzie również współpracować z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak WHO, OECD i odpowiednie agencje ONZ.
2.9 W połowie okresu wdrażania planu działań, tj. w roku 2007, Komisja dokona oceny jego wykonania.
Komisja będzie wykonywać działania za pomocą istniejących inicjatyw i programów, które mają już przydzielone środki, szczególnie programu zdrowia publicznego, szóstego ramowego programu w dziedzinie badań i w ramach budżetu operacyjnego danych służb.
3.
Kwestie problematyczne w ramach planu działań
3.1 Komitet, podobnie jak Komisja i Państwa Członkowskie, przywiązuje coraz większą uwagę do kwestii środowiskowych i zdrowotnych i opowiada się za potrzebą istnienia czytelnej strategii i skutecznego planu działań, w celu zapewnienia zintegrowanego podejścia do tych kwestii i przyczynienia się do opracowania odpowiednich polityk wspólnotowych i krajowych.
Powinno to skutecznie przyczynić się do wysokiej jakości życia i dobrego samopoczucia obywateli poprzez zrównoważony rozwój.
3.1.1 Prace przygotowawcze były złożone.
Podzielono je na szereg ściśle określonych grup i posiedzeń roboczych, które odbyły się w ciągu roku.
EKES pochwala takie zaangażowanie i uznaje wartość prac podjętych przez uczestników, w szczególności przez ekspertów zaangażowanych w fazach technicznych.
Jednakże, EKES utrzymuje, że ograniczenie dostępnego czasu stanęło na przeszkodzie dogłębnym analizom złożonych i dotychczas mało zrozumiałych obszarów.
W konsekwencji, Komunikat zasadniczo nie przedstawia spójnego i wyczerpującego planu konkretnych działań, ani nie określa konkretnych terminów ich wdrożenia.
3.1.2 Różnice w zakresie kompetencji Komisji i Państw Członkowskich w dziedzinie środowiska i zdrowia niewątpliwie skomplikowały proces określania ich właściwych obowiązków i dlatego również działań proponowanych w kontekście zasady pomocniczości.
EKES uważa, że Komisja i Państwa Członkowskie powinny zdwoić swoje wysiłki, w celu skoordynowania i przyspieszenia procesu pozyskiwania podstawowej wiedzy i wymiany informacji i danych oraz przydziału odpowiednich funduszy na proponowane działania.
3.1.3 Dlatego EKES uważa zatem plan działań za początkową, a nie końcową fazę procesu.
W tym kontekście sformułowano poniższe uwagi.
3.2 W szczególności, EKES zwraca uwagę na potrzebę właściwego finansowania, ponieważ w planie działań nie przydzielono konkretnych funduszy na wdrożenie przedstawionych w nim działań.
Zakłada się, że każde działanie może zostać włączone do istniejących inicjatyw i programów finansowanych przez UE, takich jak wspólnotowy program zdrowia publicznego, szósty wspólnotowy program działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego (wspomniany jedynie w tomie II), oraz szósty ramowy program w dziedzinie badań.
3.2.1 Takie podejście powinno zapobiec rozproszeniu funduszy i niepotrzebnemu dublowaniu się projektów o identycznych celach, ale nakłada na zidentyfikowane strategiczne priorytety działania i struktury programów nastawionych na inne cele, które niekoniecznie pokrywają się z celami określonymi w Komunikacie.
3.2.2 EKES uważa promowanie zdrowia za priorytetowy cel strategiczny, zwłaszcza gdy dotyczy to bardziej wrażliwych sektorów populacji (tj. przede wszystkim dzieci, które są docelowym beneficjentem SCALE, ponieważ należą do grupy najbardziej wrażliwej, ale, w przyszłości, także osoby starsze i pracownicy narażeni na ryzyko zagrożenia zdrowia).
Dlatego wskazane jest, aby najpierw przydzielić niezbędne fundusze na kluczowe kwestie i zidentyfikowane cele.
Potrzeby te należy uwzględnić podczas trwających dyskusji na temat budżetu UE na latach 2007-2013 oraz jego podziału.
3.3 Kolejną niezwykle drażliwą kwestię stanowią wzajemne relacje prawne i finansowe z innymi niezależnymi organami i organizacjami.
Wiele działań będzie wdrażanych jako część projektów wynikłych z międzynarodowej współpracy, a to zapewni większy zakres proponowanych inicjatyw.
Jednakże, istnieje ryzyko, iż tempo i koncentracja procesu wdrażania może ucierpieć.
Przewidziane mechanizmy koordynacji i współpracy nie gwarantują spójnego i jednolitego rozwoju stosownych działań, nie będzie też łatwo określić strony odpowiedzialne za wdrożenie poszczególnych faz działań.
3.3.1 Zróżnicowanie zainteresowanych podmiotów oraz ich zakresu kwalifikacji i doświadczenia (rozważając, na przykład, organizacje takie jak WHO i Agencja Ochrony Środowiska z jednej strony oraz organy lokalne i regionalne z drugiej) przyczyni się do złożoności procesu wdrażania i prawdopodobnie będzie skutkować narastającymi opóźnieniami w identyfikacji celów i właściwych działań mających na celu ich osiągnięcie.
3.3.2 EKES uważa, że role i obowiązki zainteresowanych stron powinny być jasno określone (zwłaszcza te odnoszące się do Komisji, Państw Członkowskich i organów lokalnych i regionalnych), a kompetencje te powinny być specjalnie przydzielone, zgodnie z rodzajem wymaganych działań i właściwych kompetencji udzielonych na podstawie Traktatów.
Omawiany Komunikat nie precyzuje tych istotnych punktów i w ten sposób potwierdza obawy wyrażone przez Komitet w jego wcześniejszej opinii w sprawie europejskiej strategii na rzecz ochrony środowiska i zdrowia [3].
3.4 Działania szczegółowe opisane w tomie II nie definiują w sposób precyzyjny celów do osiągnięcia, ale służą do zdefiniowania potrzeb i — w najlepszym założeniu — narzędzi, których Komisja i inne podmioty zainteresowane mogą używać w odpowiedzi na braki w wiedzy lub w miarę potrzeby.
Niestety, wygląda na to, że obawy EKES [4] prawdopodobnie się potwierdzą, tj. że brak konkretnych celów innych niż tzw. cele milenijne, stanowi tak poważny niedobór, że stawia pod znakiem zapytania wykonalność samego planu.
3.5 Wszystkie działania z planu mają jeden wspólny czynnik: proponują konkretne szczegóły na okres pierwszych dwóch lub trzech lat, ale stają się bardziej ogólne, żeby nie powiedzieć mgliste, w odniesieniu do kolejnego, czteroletniego okresu.
Ramy te są powodem zaniepokojenia, ponieważ plan powinien skutkować praktycznym wdrożeniem strategii, która z definicji ma na celu odniesienie długoterminowego efektu.
Nie można tego braku uzasadniać faktem, iż środki, które mają zostać udostępnione w roku 2007 nie zostały jeszcze określone.
Przejrzystość pożądanych rezultatów jest podstawowym wymogiem mającym zagwarantować, aby polityczni decydenci zapewnili finansowanie współmierne do znaczenia strategii.
3.6 Ocena w połowie okresu w roku 2007 nie może być uważana za wystarczającą.
EKES zaleca dwie oceny w trakcie wdrażania planu, w latach 2006 i 2008.
3.6.1 Pierwsza ocena w połowie okresu umożliwiłaby uwzględnienie rezultatów szeregu programów i/lub działań (nie wspomnianych w Komunikacie), które dobiegają końca, i ułatwiłaby natychmiastową ocenę postępu dokonanego podczas pierwszych dwóch lat.
Zapewniłoby to solidną podstawę przed rozpoczęciem działań finansowanych przez nowe środki z budżetu na rok 2007.
3.6.2 Druga ocena zapewniłaby, że przygotowania do kolejnych faz i dalszych cyklów są oparte na szczegółowych i aktualnych ocenach, rozszerzając ich zastosowanie na inne wrażliwe grupy docelowe (na przykład osoby starsze), na podstawie dogłębnych analiz dokonanego postępu i napotkanych przeszkód.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Pierwsza grupa działań ma na celu udoskonalenie łańcucha informacyjnego poprzez opracowanie zintegrowanych informacji na temat środowiska i zdrowia, w celu lepszego zrozumienia zależności między źródłami zanieczyszczeń a efektami zdrowotnymi.
EKES z żalem stwierdza, że potrzeby informacyjne są w dalszym ciągu olbrzymie, pomimo przyjęcia wspólnotowego programu działań na lata 1999-2003 w sprawie chorób powodowanych zanieczyszczeniem [5] i wspólnotowego programu działań w sprawie monitorowania zdrowia [6] w ramach działań w dziedzinie zdrowia publicznego.
EKES wyraża również żal z powodu faktu, iż Komunikatowi nie towarzyszą raporty z postępu programów, ani raporty o poszczególnych brakach, które należy uzupełnić podczas pierwszej fazy wdrażania planu.
4.1.1 Działanie 1 (opracowanie wskaźników zdrowia środowiskowego) i Działanie 2 (opracowanie zintegrowanego monitoringu środowiska, w tym żywności, w celu umożliwienia ustalenia faktycznego narażenia ludzi) mają w swoim podejściu w przeważającej mierze charakter poznawczy.
W rezultacie, trudno wyobrazić sobie rozwój działań w drugiej fazie.
Nawet w sytuacji deficytu wiedzy, cele takie jak porównywalność i dostępność danych związanych ze zdrowiem powinny być wyraźnie wspomniane, w celu ułatwienia interoperacyjności i integracji istniejących baz danych, wraz z zaleceniem w odpowiednich przypadkach rozdziału środków, w tym środków finansowych, na wymagane badania metodologiczne oraz włączenie do sieci istniejących danych w długoterminowym celu utworzenia w przyszłości europejskiej bazy danych.
4.1.1.1 EKES zaleca, w celu integracji monitorowania środowiska i zdrowia ludzkiego, aktualny wybór badań klinicznych/epidemiologicznych i doświadczalnych w celu zwiększenia i udoskonalenia wiedzy na temat zależności przyczynowych między konkretnymi czynnikami środowiskowymi a chorobami.
4.1.2 Biomonitorowanie (wykorzystanie biomarkerów, będących wskaźnikami narażenia środowiskowego, chorób i/lub zaburzeń i podatności genetycznej) wydaje się być bardziej zapisem, aczkolwiek prawdziwym, występujących trudności, niż faktycznym działaniem.
EKES zaleca podjęcie niezwłocznych kroków w celu określenia kompetencji i celów multidyscyplinarnej grupy roboczej ds. koordynacji, w celu zapewnienia, że jest ona skutecznym i rzeczywiście wiarygodnym narzędziem operacyjnym zarówno na szczeblu krajowym jak i wspólnotowym.
4.1.2.1 EKES zaleca, aby priorytetowe sfery działań i procedury optymalnej koordynacji w ramach wyspecjalizowanych centrów operacyjnych były opracowywane na podstawie działań prowadzonych przez istniejące techniczne grupy robocze, w celu uzyskania optymalnych rezultatów biomonitoringu.
EKES zaleca również, aby rozwijane były badania kohortowe (w szczególności, badania typu matka-dziecko), w celu skuteczniejszego oszacowania narażenia bioindykatorów.
4.1.3 Podobnie, Działanie 4 (zwiększające koordynację i rozszerzające zakres wspólnych działań w kwestii ochrony środowiska i zdrowia) proponuje ustanowienie grupy konsultacyjnej i ogólne wsparcie dla wymiany doświadczeń między właściwymi organami.
EKES uważa te propozycje za całkowicie nieodpowiednie, ponieważ nie uważa, aby grupa konsultacyjna była wystarczająca do zapewnienia regularnej wymiany danych i doświadczeń.
Dlatego, ze względu na fakt, iż odpowiedzialność za zdrowie i środowisko jest rozłożona na kilka ministerstw, Komitet wzywa Państwa Członkowskie do jak najszybszego powołania organu lub ciała odpowiedzialnego i wyposażonego w odpowiednie kompetencje i narzędzia do koordynacji wysiłków mających na celu osiągnięcie pożądanych celów.
Podobnie, EKES wzywa Komisję do ustanowienia bardziej właściwych organów koordynacyjnych i do zaproponowania konkretniejszych narzędzi mających ułatwić proces.
4.2 Druga grupa działań ma na celu "integrację i zintensyfikowanie europejskich badań nad środowiskiem i zdrowiem".
Konkretne działania opisane w załącznikach do Komunikatu wskazują raczej na zamiar konsolidacji podstawowych informacji niż na zamiar stworzenia konkretnych projektów badawczych.
Działanie 5 obejmuje analizy bieżących dokonań w ramach wspólnych centrów badawczych lub istniejących projektów badawczych, wraz z planami konferencji dotyczących tematu.
Działanie 6 jest analizą przyczyn mechanizmów poszczególnych chorób oraz ustanowieniem sieci badawczej o zasięgu europejskim, bardziej niż próbą podjęcia "badań kierunkowych na temat chorób, zaburzeń i narażeń", ponieważ nie wskazuje, jaki kierunek powinny obrać badania.
Na koniec, Działanie 7 ma na celu ustanowienie systemu metodologicznego, w celu opracowania metodologii oceny ryzyka uwzględniając złożoność interakcji i efektów zewnętrznych, oraz system metodologiczny na potrzeby harmonizacji i uzasadnienia tych metod.
4.2.1 EKES zaleca, aby jak najszybciej rozwiązać kwestię dużej skali bieżącego deficytu danych epidemiologicznych, szczególnie w kwestiach odnoszących się do zaburzeń rozwoju układu nerwowego w Europie, gdzie ilość danych naukowych dotyczących noworodków i dzieci jest niewystarczająca, ale gdzie występuje wystarczająca ilość danych do ustanowienia zależności etiologicznych, nawet jeżeli nie można ich przypisać wyłącznie do czynników środowiskowych.
4.2.2 EKES zaleca, aby interdyscyplinarne badania nad zdrowiem i środowiskiem stały się priorytetem w siódmym ramowym programie w dziedzinie badań.
Ponadto, należy podjąć niezwłoczne kroki w celu zapewnienia konkretnym, już finansowanym programom środków, które są im niezbędne do umożliwienia nam włączenia do naszej wiedzy i zidentyfikowania skutecznych narzędzi i metod interwencyjnych w sektorze zdrowotnym i środowiskowym.
4.2.3 Działanie 8 (zapewnianie, że potencjalne zagrożenia zdrowotne i środowiskowe są zidentyfikowane i objęte działaniami) przedstawia konkretniejsze cele.
Działanie to ma na celu znalezienie sposobów udoskonalenia systemu wczesnej oceny sektora zdrowotnego i przygotowanie na ekstremalne zmiany klimatyczne i inne globalne zagrożenia środowiskowe.
EKES jest za utrzymaniem tych celów, nawet jeżeli nie są one ściśle powiązane z ogólnymi celami inicjatywy SCALE, tj. z ochroną zdrowia dzieci.
EKES wyraża nadzieję, że takie działania umożliwią powstanie właściwego programu ze specjalnie przydzielonymi funduszami średnioterminowymi.
Nie powinno się ich włączać, jak się proponuje, w niewłaściwe ramy, w których brakuje specjalnie przydzielonych funduszy.
4.3 Kolejne dwa działania (Działania 9 i 10) mają na celu zwiększanie świadomości, udoskonalanie komunikacji oraz rozwijanie szkoleń i edukacji.
Podnoszą niektóre interesujące kwestie, ale nie zapewniają solidnych podstaw prawdziwej strategii komunikacji i szkolenia, która promuje właściwe zmiany w zachowaniu i skupia działania Państw Członkowskich, odpowiedzialnych za ten zakres działań.
EKES już wskazał, że "zwiększanie świadomości i ustanawianie oddolnego wsparcia i zaangażowania będzie kluczowe, a najważniejszą rolę do odegrania w tej kwestii mają partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego" [7].
4.3.1 Ostatnie proponowane działania (Działania 11, 12 i 13) mają na celu przegląd i dostosowanie polityki ograniczania ryzyka w odniesieniu do ryzyka bezpośrednio powiązanego z chorobami, do których przede wszystkim odnosi się plan (choroby układu oddechowego, zaburzenia rozwoju układu nerwowego, rak, zaburzenia gospodarki hormonalnej).
Działania te zalecają inicjatywy takie jak projekty pilotażowe, rozbudowa sieci, zwiększanie koordynacji, lub po prostu postępowanie zgodnie z rozwojem sytuacji dotyczącym pól elektromagnetycznych.
Zasadniczo, wygląda to bardziej jak lista dobrych intencji niż próba sporządzenia wykazu konkretnych i wyczerpujących warunków dla scenariuszy wysokiego ryzyka.
EKES uważa, że takie propozycje nie są współmierne do poważnie szkodliwego wpływu na zdrowie, opisanego w poprzednim Komunikacie w sprawie strategii.
Raczej nie przyczynią się one także do opracowania w rozsądnym terminie realnej polityki redukcji zagrożeń.
4.3.2 EKES stanowczo zaleca, aby badania dotyczące czynników, które mają wpływ na jakość powietrza w biurach i domach, były przeprowadzane w trybie pilnym (jak wskazano w Działaniu 12).
Dane naukowe powinny zostać opracowane w jasno określonym terminie, w niezbyt odległej przyszłości, w celu ułatwienia ponownej oceny zalecenia z roku 1999 dotyczącego pól elektromagnetycznych.
Dla EKES, brak jakichkolwiek szczegółowych celów i oczekiwanych rezultatów w określonych ramach czasowych oznacza obawę, że plan nie powiedzie się nawet w kwestii identyfikacji skutecznych mechanizmów koordynacji bieżących działań na szczeblu wspólnotowym lub koordynacji z Państwami Członkowskimi.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającej humanitarne normy odłowu niektórych gatunków zwierząt
COM(2004) 532 końcowy — 2004/0183(COD)
(2005/C 157/11)
Dnia 14 września 2004 r. Rada, działając zgodnie z art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 16 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był John Donnelly.
Na 413. sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 60 do 1, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
I. WSTĘP
1.
Rozporządzenie w sprawie potrzasków
1.1 W roku 1989 Parlament Europejski przyjął uchwałę wzywającą do wprowadzenia zakazu potrzasków w całej UE oraz zakazu obrotu futrami i wyrobami futrzanymi pochodzącymi z krajów, w których używa się potrzasków.
W odpowiedzi Komisja przedstawiła propozycję rozporządzenia w tej sprawie, które to rozporządzenie Rada przyjęła następnie [1] w 1991 r.
Zakazuje ono używania potrzasków we Wspólnocie z dniem 1 stycznia 1995 r. oraz importu skór trzynastu wymienionych z nazwy gatunków zwierząt z krajów trzecich, o ile nie będzie w nich spełniony jeden z następujących warunków:
- obowiązywanie odpowiednich przepisów administracyjnych lub ustawowych zakazujących używania potrzasków;
- zgodność metod odłowu używanych dla trzynastu wymienionych gatunków (Załącznik I rozporządzenia) z normami humanitarnego odłowu uzgodnionymi na szczeblu międzynarodowym.
1.2 Warto zauważyć, że Parlament Europejski w swej opinii upominał się o zakazanie sprzedaży potrzasków oraz o stopniowe wycofywanie z rynku futer i wyrobów futrzanych pochodzących ze zwierząt chwytanych w potrzaski.
Opinii tej Rada nie uwzględniła w swych obradach w roku 1991.
1.3 Choć w UE od roku 1995 obowiązuje zakaz używania potrzasków, kraje eksportujące wyroby futrzane pochodzące ze zwierząt chwytanych w potrzaski takiego zakazu nie wprowadziły.
W swej opinii z 1990 r. [2] EKES — podkreślając wagę osiągnięcia porozumienia w tej kwestii — nie tylko opowiedział się za zakazaniem potrzasków w Europie, ale również zaproponował wprowadzenie takiego zakazu w skali międzynarodowej.
2.
Porozumienie
2.1 Wprowadzenie we Wspólnocie przepisów zakazujących używania potrzasków uwypukliło potrzebę ustanowienia norm odłowu na szczeblu międzynarodowym.
UE, Kanada, Rosja i USA wynegocjowały porozumienie w tym zakresie; podpisały je jednak tylko Kanada, Rosja i UE.
Stany Zjednoczone nie mogły stać się stroną porozumienia, gdyż kompetencje w tej dziedzinie w ustroju USA są zdecentralizowane.
Zgodziły się jednak wdrożyć porozumienie w złagodzonej formie.
2.2 Porozumienie wynegocjowano dla uniknięcia groźby wprowadzenia przez UE zakazu importu wyrobów z futer dziko żyjących zwierząt schwytanych w krajach dopuszczających używanie potrzasków.
2.3 Parlament Europejski uznał porozumienie za bardzo niezadowalające i nieskuteczne, stwierdzając, że należało je odrzucić, a zamiast niego zakazać obrotu futrami i wyrobami futrzanymi pochodzącymi z dziko żyjących zwierząt wymienionych w porozumieniu.
2.4 Porozumienie ustanawia pewne normy, których należy przestrzegać przy odłowie zwierząt.
Wspólnota Europejska ratyfikowała je w roku 1997.
Zawarte w porozumieniu normy odłowu odpowiadały przepisom obowiązującym już w Rosji, Kanadzie i USA.
Użycie w nim terminu "humanitarny" (ang. humane) było przedmiotem wielu sporów z uwagi na fakt, że podstawą tych norm jest akceptacja znacznego poziomu cierpienia u odławianych zwierząt.
2.5 Opinie naukowców (w tym Naukowego Komitetu Weterynaryjnego Komisji) potwierdziły, że humanitarne metody odłowu określone w porozumieniu nie wykluczają niedopuszczalnego natężenia cierpienia.
2.6 Komitet Naukowy podkreślił, że w ocenie stopnia "humanitarności" kluczowe kryteria stanowią czas niezbędny do pozbawienia zwierzęcia wrażliwości na ból oraz rozmiar bólu i stresu, jakie zwierzę musi w tym czasie przeżyć.
Komitet stwierdził w konkluzji, że za "humanitarną" uznać można pułapkę, która pozbawia zwierzę wrażliwości na ból natychmiast lub najwyżej w kilka sekund.
W porozumieniu przyjęto natomiast maksymalny limit pięciu minut; używanie w nim terminu "humanitarny" należy więc uznać za niewłaściwe.
2.7 Komitet stwierdził również, że zawarta w porozumieniu skala urazów w porównaniu z innymi powszechnie uznanymi metodami oceny poziomu dobrostanu jest pozbawiona podstaw naukowych.
2.8 Do chwili obecnej porozumienie ratyfikowały UE i Kanada, nie uczyniła tego natomiast jeszcze Rosja.
Dlatego też wciąż nie sposób go wdrożyć.
Kanada i UE uzgodniły jednak, że tak czy inaczej będą tymczasem wprowadzać jego postanowienia w życie.
3.
Istota wniosku Komisji
3.1 Wniosek Komisji dotyczący dyrektywy wprowadzającej humanitarne normy odłowu niektórych gatunków zwierząt [3] zmierza do przeniesienia porozumienia w sprawie norm humanitarnego odłowu do prawa wspólnotowego zgodnie z decyzjami Rady 98/142/WE i 98/487/WE.
3.2 Wniosek dotyczy 19 dziko żyjących gatunków zwierząt (z czego pięć żyje na terenie UE) wymienionych w Załączniku 1.
3.3 Wniosek wprowadza określone obowiązki i wymogi w kwestii metod odłowu, używania pułapek, stosujących ich osób prowadzących odłów, badań, kar i certyfikacji.
Zawiera również szeroki wachlarz możliwych zwolnień oraz dwa załączniki (Załącznik II i III) dotyczące norm humanitarnego odłowu i testowania metod odłowu.
3.4 We wniosku zaznaczono, że państwa członkowskie mogą stosować w tej dziedzinie bardziej restrykcyjne przepisy i że zakazujące używania potrzasków rozporządzenie unijne z roku 1991 pozostaje w mocy.
Wdrażanie i egzekwowanie przepisów należy do kompetencji państw członkowskich i ich właściwych organów.
Wniosek nie przewiduje wspólnotowej linii budżetowej na ten cel, a zatem na pokrycie związanych z tym kosztów państwa członkowskie będą musiały wygospodarować własne środki finansowe.
II. UWAGI
4.
Użycie określenia "normy humanitarnego odłowu"
4.1 Zdaniem EKES-u użyty we wniosku termin "humanitarny" [4] budzi wątpliwości.
Art. 2 definiuje metody odłowu, nie zawiera jednak definicji norm humanitarnego odłowu.
W tekście porozumienia (z którego czerpie wniosek) stwierdza się wręcz brak jakichkolwiek międzynarodowych norm odłowu; ogólnie słowo "humanitarny" wiąże się w niej z normami "zapewniającymi dostateczny poziom dobrostanu schwytanego zwierzęcia".
4.2 W chwili negocjowania porozumienia Naukowy Komitet Weterynaryjny przy Komisji [5] zgłosił uwagę, że wymienionych w tekście norm nie sposób (jak już wcześniej zaznaczono) określić jako "humanitarne", zważywszy, że maksymalny okres niezbędny dla pozbawienia zwierzęcia wrażliwości na ból znacznie przekracza dopuszczalne granice (natychmiastowa śmierć).
Szczególny nacisk położono na pułapki topiące, uznano bowiem, że ssaki ziemnowodne schwytane pod wodą mogą się w nich męczyć do 15 minut, zanim zdechną.
4.3 Komitet zaleca zatem zastąpienie w tekście ostatecznego aktu wspólnotowego terminu "humanitarny" alternatywnym, bardziej odpowiednim określeniem, przynajmniej dopóki normy odłowu nie spełnią opisanych powyżej wymogów.
5.
Pułapki
5.1 Wniosek obejmuje dwa rodzaje pułapek: zabijające i żywołowne.
Co się tyczy pułapek zabijających, normy ustalone we wniosku w sposób oczywisty nie spełniają naukowych norm ustalonych przez Wspólnotę, które zalecają doprowadzenie do natychmiastowej śmierci lub maksymalny dopuszczalny czas 30 sekund do chwili śmierci.
Co się tyczy pułapek żywołownych (służących do chwytania żywych zwierząt), wniosek nie zawiera szczegółowych ustaleń dotyczących tych pułapek; nie określa też celów odłowu żywych zwierząt.
Ponadto nie ustala żadnych norm dobrostanu w wypadku zabicia odłowionych zwierząt.
Oznacza to, że jeśli zwierzę zostanie schwytane w pułapkę żywołowną, a następnie zabite, sposób zadania mu śmierci nie podlega żadnej regulacji.
Co więcej, wniosek nie gwarantuje, że dopuszczone metody odłowu nie doprowadzą do przypadkowego zabicia lub złowienia gatunków nie przeznaczonych do odłowu.
Normy odłowu powinny zapewnić maksymalne możliwe ograniczenie tego zagrożenia.
6.
Testy
6.1 Przewidziane we wniosku przepisy techniczne regulujące testowanie metod odłowu nie wykluczają wykorzystania w nich żywych zwierząt.
Ustanowione są w niej wymogi dotyczące zarówno testów na obszarze zamkniętym, jak i w terenie.
Ponadto testy przeprowadzone przez stronę porozumienia mogą zostać uznane przez pozostałe strony.
6.2 Aby jednak były one ważne, muszą być wykonywane w warunkach identycznych z tymi, w których dane pułapki mają być używane.
Nie sposób zatem stosować parametrów ustalonych na podstawie wyników testów na obszarze zamkniętym do oceny dobrostanu zwierząt żyjących dziko.
Z powyższych powodów testów na zwierzętach nie powinno się stosować w ogóle, należy rozważyć wyłącznie dostępne już komputerowe symulacje testów.
7.
Zwolnienia
7.1 We wniosku wymienia się szeroki wachlarz możliwych zwolnień, których zastosowanie może poważnie podważyć sam cel wniosku.
EKES sądzi, że dopuścić należy zwolnienia uzasadnione względami bezpieczeństwa publicznego oraz zdrowia ludzi i zwierząt.
W przypadkach takich organy publiczne winny niezwłocznie powiadamiać podmioty działające na danym terenie (np. rolników) i zasięgać ich rady.
EKES ma pewne zastrzeżenia co do pozostałych proponowanych zwolnień.
7.2 W związku z trudnościami, jakich nastręcza stworzenie sprawnego systemu nadzoru nad stosowaniem przepisów w naturalnym środowisku, w którym odbywa się odłów, udzielanie przez Komisję proponowanych zwolnień (z wyjątkiem wyżej wspomnianych) może tylko pogorszyć warunki jawności i odpowiedzialności w stosunkach między stronami porozumienia.
8.
Prowadzący odłów
8.1 We wniosku przewiduje się wprowadzenie systemu zezwoleń i szkoleń dla prowadzących odłów.
Nie uwzględniono w niej jednak wydawania licencji, a kontrola stosowanych przez osoby prowadzące odłów metod odłowu jest w zasadzie niemożliwa, zważywszy na fakt, że musiałaby się ona odbywać w naturalnym środowisku.
EKES zaleca wprowadzenie ścisłego systemu licencji z perspektywą harmonizacji na szczeblu wspólnotowym.
9.
Certyfikacja
9.1 Wniosek Komisji powierza certyfikację stosowanych metod odłowu państwom członkowskim i zaleca wzajemne uznawanie certyfikatów pomiędzy państwami członkowskimi.
Choć system ten można owszem z powodzeniem wdrożyć w ramach UE, należy również ustanowić międzynarodowy system certyfikacji.
Strony porozumienia powinny wręcz wprowadzić jednolity system certyfikacji i identyfikowalności.
Zapewniłoby to właściwą przejrzystość oraz skuteczne wdrażanie porozumienia.
10.
Sankcje
10.1 We wniosku Komisji wspomina się o możliwości stosowania kar administracyjnych za naruszenie przepisów dyrektywy.
Zważywszy jednak na fakt, że niektóre państwa członkowskie UE stosują do naruszeń przepisów o dobrostanie zwierząt prawo karne, EKES zaleca nakładanie kar zgodnie z przepisami krajowymi.
11.
Wnioski
11.1 EKES jest zdania, że norm odłowu określonych we wniosku nie należy określać terminem "humanitarne", gdyż odzwierciedlają one wyłącznie normy zawarte w porozumieniu.
Ocena tych norm wskazuje na to, że są one niższe niż normy dobrostanu zwierząt obowiązujące aktualnie w prawie UE.
Komitet zaleca zatem zastąpienie w tekście ostatecznego aktu wyrazu "humanitarne" bardziej odpowiednim określeniem.
11.2 Co się tyczy pułapek, EKES jest zdania, że należy dopuścić wyłącznie pułapki zabijające ze skutkiem natychmiastowym; zakres stosowania pułapek żywołownych należy natomiast uściślić.
Ponadto w przypadku zabicia zwierząt schwytanych w pułapki żywołowne należy w miarę możliwości uregulować metodę zadania śmierci zgodnie z przepisami w sprawie dobrostanu zwierząt.
11.3 EKES jest przekonany, że należy zakazać używania pułapek topiących, gdyż Naukowy Komitet Weterynaryjny przy Komisji uznał je za okrutną metodę zadawania śmierci, prowadzą one bowiem do powolnego uduszenia się zwierzęcia pod wodą.
11.4 EKES stwierdza, że choć wniosek przewiduje przepisy regulujące testowanie pułapek, brak podstaw naukowych do stosowania do dziko żyjących zwierząt parametrów ustalonych na podstawie wyników testów na obszarze zamkniętym.
EKES zaleca zatem nieużywanie do testów zwierząt i posługiwanie się zamiast tego dostępnymi już obecnie symulacjami komputerowymi.
11.5 EKES uważa, że większość zwolnień przewidzianych we wniosku mogłaby w pewnych przypadkach umożliwić zainteresowanym całkowite uchylenie się od stosowania jej przepisów; zaleca zatem, aby właściwe władze stosowały zwolnienia w oparciu o względy bezpieczeństwa publicznego oraz zdrowia ludzi i zwierząt.
Aspekt ten jest istotny ze względu na fakt, iż prowadzenie kontroli i nadzoru w terenie jest utrudnione.
11.6 Zdaniem EKES-u należy ustanowić w ramach UE przejrzysty system licencjonowania osób prowadzących odłów.
Wniosek powierza organom państw członkowskich całość kompetencji związanych z wprowadzeniem wymogów szkoleniowych i zezwoleń dla osób prowadzących odłów.
EKES obawia się, że doprowadzi to do powstania niejednolitego systemu, który nie zapewni wdrożenia norm dobrostanu zwierząt w skali UE.
11.7 EKES jest przekonany, że strony porozumienia winny wdrożyć skuteczny system certyfikacji i identyfikowalności dla zapewnienia skutecznego wdrożenia dyrektywy.
11.8 EKES zaleca stosowanie do naruszeń przepisów proponowanego aktu kar wynikających z krajowych przepisów o dobrostanie zwierząt.
11.9 EKES zaleca skrócenie harmonogramu wdrażania przepisów, o których mowa we wniosku.
Nakazuje ona dostosowanie pułapek do proponowanych norm do 2009 r., a metod odłowu — do 2012 r.
EKES jest zdania, że wszystkie przepisy należy wdrożyć najszybciej, jak to możliwe.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 87/328/EWG dotyczącą przechowywania nasienia bydlęcego przeznaczonego do handlu wewnątrzwspólnotowego
COM(2004) 563 końcowy — 2004/0188 CNS
(2005/C 157/12)
Dnia 20 września 2004 r. Rada Unii Europejskiej, zgodnie z art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, podjęła decyzję o zasięgnięciu opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 16 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Leif E. Nielsen.
Na 413. sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia) Komitet 139 głosami za, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie propozycji Komisji
1.1 Dyrektywa Rady 88/407/EWG ustanawia szereg wymogów weterynaryjnych mających zastosowanie w wewnątrzwspólnotowym handlu nasieniem bydła hodowlanego czystej rasy, jak również w jego imporcie.
Pomimo opinii EKES, w której wyrażone zostały poważne zastrzeżenia, dyrektywa została zmieniona w 2003 roku, umożliwiając przechowywanie nasienia nie tylko w "stacjach poboru nasienia" z własną produkcją, lecz także w "stacjach przechowywania nasienia" bez własnej produkcji [1].
1.2 "W celu uniknięcia wszelkich nieporozumień związanych z zakresami i definicjami pojęć" Komisja proponuje teraz zmienić odpowiednie przepisy ustanowione w dyrektywie Rady 87/328/EWG dotyczące kwalifikowania bydła hodowlanego czystej rasy do rozpłodu, tak że jeśli chodzi o pobór, przetwarzanie i przechowywanie nasienia bydlęcego, stacje przechowywania nasienia mają być w przyszłości stawiane na równi ze stacjami poboru nasienia.
2.
Ogólne uwagi
2.1 Komisja powinna była mieć świadomość potrzeby nowych zmian w dyrektywie 87/328/EWG, które byłyby zgodne ze zmianami w dyrektywie Rady 88/407/EWG — chociażby w trosce o spójność wspólnotowego ustawodawstwa.
Można było zatem uniknąć obecnego zamętu i niepewności, jeśli chodzi o zakres i definicje pojęć, i obyć się bez konieczności wprowadzania obecnie dodatkowych procedur prawnych.
2.2 Ponadto proponowane nowe brzmienie artykułu 4 dyrektywy 87/328/EWG sprawia wrażenie, jakby zakres przyjętego pojęcia stacji przechowywania miał zostać dalej poszerzony o pobór i przetwarzanie nasienia bydlęcego, przez co powstałby równoległy system stacji poboru nasienia obok tych, które istnieją dzisiaj.
Zważywszy na okoliczności, nie miałoby to żadnego sensu.
Nie jest to też, jak wskazuje uważniejsza lektura, to, o co faktycznie chodzi.
Należy zatem nadać tej zmianie takie brzmienie, które nie będzie wywoływało nieporozumień.
3.
Wniosek
3.1 Komitet jest świadomy, że, wbrew jego sprzeciwowi w 2002 r., stacje przechowywania zostały uprawnione, mocą dyrektywy Rady 2003/43/EWG, do dystrybucji nasienia bydlęcego, i zgadza się, że proponowana zmiana, która powinna była zostać podjęta równocześnie z decyzją z 2003 r., jest niezbędna dla spójności ustawodawstwa wspólnotowego.
Obecne brzmienie tekstu może jednak wywoływać nieporozumienia i dlatego powinno zostać przeformułowane w sposób bardziej precyzyjny.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: komunikatu Komisji pt.: "Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy"
COM(2004) 274 końcowy
(2005/C 157/13)
Dnia 20 kwietnia 2004 r. Komisja postanowiła zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu: komunikatu Komisji pt.: "Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy"
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 2 grudnia 2004 r.
Sprawozdawcą był Joost Van Iersel, a współsprawozdawcą — Bo Legelius.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 142 do 1, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Streszczenie
Po wielu latach polityka przemysłowa stała się w Europie ponownie kwestią priorytetową.
W ubiegłym dziesięcioleciu stosowane były wprawdzie konkretne środki z dziedziny polityki przemysłowej oraz strategie tematyczne, lecz działania te były z punktu widzenia przedsiębiorstw europejskich nie zawsze odpowiednio skoordynowane czy też wyważone.
Zmieniające się uwarunkowania globalne, w których decydującą rolę odgrywają Stany Zjednoczone, Chiny i Indie, zmuszają Europę do przemyślenia polityki i podjęcia dodatkowych starań.
Nadszedł czas, by poddać nowej ocenie przemysł wytwórczy oraz wyjaśnić złożone zależności między przemysłem a sektorem usług.
Zdaniem Komitetu ważnym zadaniem będzie uzmysłowienie znaczenia tej tematyki wśród opinii publicznej.
Należy udostępnić opinii publicznej przejrzyste dane i analizy, co przyczyni się do osiągnięcia porozumienia i zapewni społeczne poparcie.
EKES gorąco popiera następujące trzy osie strategiczne: "lepsze stanowienie prawa"; zintegrowane podejście na szczeblu unijnym oraz polityki sektorowe opierające się na konkretnych działaniach dostosowanych do danej dziedziny.
"Lepsze stanowienie prawa" oznacza skrupulatne i ustawiczne ocenianie dotychczasowych i nowych posunięć.
Pod pojęciem "zintegrowane podejście" należy rozumieć efektywną koordynację polityk unijnych i krajowych.
Całkiem nowym aspektem w dokumencie Komisji jest wymiar sektorowy oraz indywidualne podejście.
Mimo pewnych podobieństw sytuacja w poszczególnych sektorach gospodarki jednak się od siebie różni.
Komisja przeprowadziła już szereg analiz sektorowych, dalsze analizy są w planie.
EKES popiera tego rodzaju sposób postępowania jako podstawę polityki przemysłowej "nowego stylu".
Komitet postrzega politykę przemysłową w kategoriach użytecznego instrumentu służącego do wprowadzenia gospodarki europejskiej do czołówki państw o najwyższej konkurencyjności, wiedzy i zrównoważonym rozwoju, co jest intencją Strategii Lizbońskiej.
W tym celu analizy i polityki muszą w większym stopniu uwzględniać dynamikę panującą danych sektorów gospodarki czy przedsiębiorstw.
Polityka przemysłowa "nowego stylu" musi się opierać na zasadach zgodnych z regułami działania rynku oraz na procesie liberalizacji.
Obejmuje ona jednakże również specyficzne dla danych branż posunięcia, takie jak stałe konsultacje z przedsiębiorstwami, działania regulacyjne, eliminowanie barier o charakterze pozahandlowym., badania i rozwój oraz administrowanie zasobami ludzkimi.
Poza tym implikuje ona stworzenie platform technologicznych, dzięki którym mogą powstać nowe partnerstwa publiczno-prawne np. między uniwersytetami, centrami badawczymi i przedsiębiorstwami.
W ramach Komisji (np. pod egidą Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw) oraz w Radzie Ministrów należy dążyć do lepszej koordynacji w celu popularyzowania podejmowanych działań i wspierania synergii.
Jak najbardziej pożądane byłoby utworzenie średnioterminowego planu działania zatwierdzonego przez Komisję i Radę ds. Konkurencyjności.
EKES wzywa, by w ramach śródokresowej oceny Strategii Lizbońskiej zaplanowanej na marzec 2005 r. uwzględnić politykę przemysłową "nowego stylu".
1.
Wprowadzenie
1.1 Polityka przemysłowa miała swoje miejsce w agendzie integracji europejskiej od samego początku.
Traktat EWWiS obejmował szczególne zadania i instrumenty dla sektorów węgla i stali.
Traktat EWG przewidywał bardziej ogólne podejście, zgodnie z którym ustanowienie rynku wewnętrznego zawsze było i nadal jest kluczowym zagadnieniem.
1.2 Na szczeblu UE istniały szczególne środki polityki przemysłowej o związanych ze sobą celach, np. w dziedzinie środowiska naturalnego, prac badawczo-rozwojowych lub polityki społecznej.
W miarę upływu czasu, podejścia sektorowe zostały zastąpione podejściami tematycznymi, lecz te nie zawsze były właściwie skoordynowane ze sobą, lub zrównoważone z punktu widzenia przedsiębiorczości europejskiej.
1.3 Oprócz polityk ogólnych, w związku z liberalizacją rynku zostały opracowane polityki w niektórych sektorach, takich jak sektor energetyczny i telekomunikacyjny.
Zainicjowano pewne europejskie projekty przemysłowe, np. Galileo.
1.4 Ciągłe przemiany przemysłowe oraz globalizacja wymagają obecnie dalszego dostosowania podejścia zarówno organów przemysłowych, jak i publicznych w celu umocnienia europejskiej konkurencyjności.
W lipcu Komisja Europejska opublikowała imponującą analizę sytuacji oraz perspektyw europejskich sektorów przemysłowych w kontekście bieżącej sytuacji globalnej, charakteryzującej się silną dynamiką w innych regionach świata.
[1] Ten dynamizm może mieć wpływ na strategie przemysłowe spółek europejskich.
Aby utrzymać konkurencyjność w wielu gałęziach gospodarki. Aby utrzymać konkurencyjność w większości sektorów, Europa potrzebuje jakościowego skoku technologicznego.
1.5 W ramach Strategii Lizbońskiej, Rada Europejska i inne struktury europejskie, takie jak Ecofin oraz Rada ds. Konkurencyjności, omawiały i omawiają szereg komunikatów i konkretnych wniosków Komisji, mających na celu poprawę warunków makro i mikro w przemyśle.
W tych dokumentach i dyskusjach przeważa podejście horyzontalne.
Przez wiele lat po prostu unikano wyrażenia "polityka przemysłowa".
Przywoływało ono zbyt wiele wspomnień interwencji państwa oraz dotacji państwowych, które hamowały stworzenie równych reguł gry na dobrze funkcjonującym rynku wewnętrznym.
Tymczasem interwencje te zostały stopniowo zlikwidowane.
1.6 Analizowane są nowe sposoby podejścia do polityki przemysłowej.
W tym kontekście w 2002 r. przyjęto "Komunikat w sprawie polityki przemysłowej w rozszerzonej Europie" [2].
1.7 Wiosenna Rada Europejska w 2003 r. postawiła Radzie ds. Konkurencyjności zadanie dokonania przeglądu "bieżącego, zarówno zagadnień sektorowych, jak i horyzontalnych" [3].
1.8 Komisja wydała drugi komunikat w sprawie polityki przemysłowej w kwietniu 2004 r., będący przedmiotem niniejszego dokumentu [4].
1.9 Te inicjatywy oraz wyniki dotychczasowych dyskusji doprowadziły komisarza Liikanena w maju 2004 r. do stwierdzenia, że w przeciwieństwie do prognoz z połowy lat dziewięćdziesiątych, polityka przemysłowa UE jest ponownie na szczycie europejskiej agendy politycznej [5].
1.10 EKES z zadowoleniem przyjmuje zmianę postawy w zakresie polityki przemysłowej, która nastąpiła w odpowiedniej chwili.
Podziela pogląd, że pożądane jest zwrócenie szczególnej uwagi na interesy przemysłu oraz na wymiar sektorowy przy jednoczesnym unikaniu błędów z przeszłości.
Doświadczenie i wiedza w tej dziedzinie, jaką reprezentuje KKPP, mogą być wsparciem na przyszłość.
Właściwe polityki przemysłowe i sektorowe znacząco pomogą w urzeczywistnieniu celów Strategii Lizbońskiej.
2.
Stanowisko Komisji w zmieniającej się sytuacji
2.1 Zasadniczym elementem jest obecnie zmiana warunków w gospodarce światowej.
To wymaga nowego podejścia.
Zgodnie z poglądem Komisji, politykę przemysłową trzeba w przyszłości budować dokoła trzech osi:
- przemysł nie powinien być przeciążony przepisami ustawowymi i wykonawczymi.
Wymaga to uważnej oceny zarówno obecnych, jak i nowych środków;
- potrzebne jest zintegrowane podejście na szczeblu UE, aby umocnić konkurencyjność przemysłu [6];
- pożądane są polityki sektorowe z konkretnymi i dostosowanymi środkami.
2.2 To podejście, ostrożnie zapowiedziane przez Komisję w 2002 r., oznacza przełom.
Wcześniejszy dokument Komisji w sprawie polityki przemysłowej pochodził z 1990 r.
[7] Od tego czasu niektóre decydujące czynniki spowodowały zepchnięcie polityki przemysłowej dalszy plan, na korzyść głównie polityk horyzontalnych.
2.3 Strategię Lizbońską opracowano w 2000 r. w celu wyprowadzenia gospodarki europejskiej na czołową pozycję pod względem wiedzy i konkurencyjności.
Dotychczas strategia ta nie była aktywnie rozwijana.
Zamiast tego nastąpiło zahamowanie wzrostu produkcji i wzrost bezrobocia.
Ponadto pojawiły się obawy dotyczące delokalizacji poszczególnych gałęzi przemysłu [8].
2.4 Z tych powodów pojawiło się zapotrzebowanie na bardziej precyzyjne analizy w następujących obszarach:
- produktywność i bezrobocie;
- jakie są rzeczywiste fakty dotyczące delokalizacji?
- jaki jest ogólny wpływ przemysłu na Europę i w Europie?
- jak urzeczywistnić zintegrowaną politykę UE wobec przemysłu?
- jak określić i wypracować podejścia sektorowe?
2.5 Dokument Komisji z 2002 r. [9] wyznacza program zmian.
Wprowadza nową treść do "polityki przemysłowej".
Jednak nadal formułuje tę politykę raczej przy użyciu pojęć abstrakcyjnych, łącząc wszystkie polityki UE bezpośrednio związane z przemysłem, bez przedstawienia konkretnych metod lub procedur dotyczących podejmowania decyzji oraz koordynującej roli europejskich instytucji, w szczególności Komisji.
2.6 Dokument "Wspieranie zmian strukturalnych" z kwietnia 2004 r., opublikowany pod nadzorem komisarza Liikanena oraz Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw, wnosi o wiele więcej.
Dotyka istoty zagadnienia w zakresie:
- przedstawienia danych statystycznych ilustrujących wydajność i zatrudnienie w przemyśle produkcyjnym, także w odniesieniu do rozwoju sytuacji w innych częściach świata;
- przedstawienia rozwoju sektorowego, kreśląc precyzyjniejszy obraz zagrożonych obszarów w różnych sektorach z całkowicie odmiennymi perspektywami.
2.7 Komisja słusznie wychodzi od bieżącej dynamiki, lecz jednocześnie podkreśla, że ta dynamika może zostać pozytywnie uwarunkowana poprzez przewidywanie, wskazywanie problemów oraz wsparcie dla czynników rozwoju.
2.8 Ogólna analiza potwierdza spowolnienie wzrostu produktywności w Europie, lukę w porównaniu z rozwojem sytuacji w USA i rozczarowujące wyniki przemysłu, szczególnie w sektorach zaawansowanej technologii.
Stosunkowy spadek wydatków na prace badawczo-rozwojowe w spółkach europejskich, częściowo spowodowany brakiem dostatecznych inwestycji w sektorze prywatnym w porównaniu ze spółkami amerykańskimi, jest — według Komisji– całkowicie oczywisty, z godnymi uwagi wyjątkami, takimi jak Finlandia i Szwecja.
Dodatkowo, możliwości wynikające z wiedzy rozwijają się gwałtownie w Chinach i Indiach.
2.9 Komisja wskazuje — i warto to również tu zaznaczyć — na badanie wiodących firm przeprowadzone przez Okrągły Stół Przemysłowców w 2002 r., które wskazuje, że niektóre z tych spółek zamierzają prowadzić działania badawczo-rozwojowe poza Europą, jeżeli warunki prawne nie ulegną poprawie [10].
2.10 Pomimo że przemysł europejski funkcjonuje całkiem dobrze w tradycyjnie silnych sektorach, takich jak przemysł inżynieryjny, chemiczny, telekomunikacyjny i motoryzacyjny, pojawiają się nowi konkurenci.
Chiny i Indie zaczynają z powodzeniem konkurować zarówno w sektorze tradycyjnym, jak i w sektorze zaawansowanych technologii.
Tu można zaobserwować bezpośredni związek z delokalizacją europejskich przedsiębiorstw.
2.11 Obecny proces dostosowawczy ma miejsce na całym świecie.
To dostosowanie potrzebne jest z powodu globalizacji, która z kolei również stwarza nowe możliwości.
W tym zakresie istnieją rozbieżne analizy, ale Komisja stwierdza, że pojawiają się pewne niepokojące sygnały.
2.12 W związku z rozszerzeniem rozwijają się inwestycje z dawnej UE-15 w nowych Państwach Członkowskich.
Jeżeli się uwzględni, że stanowią one teraz inwestycje w ramach UE, właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego jest tym bardziej konieczne, przykładowo, w zakresie norm dotyczących ochrony środowiska i warunków pracy.
2.13 Ponieważ spółki muszą stanąć w obliczu konkurencji na otwartych rynkach w ramach ustalonych przez WTO, Komisja twierdzi, że do obowiązków UE i Państw Członkowskich należy wyraźna reakcja na proces dynamicznych przemian poprzez:
- "lepsze stanowienie prawa";
- zintegrowane podejście do różnych polityk z uwzględnieniem konkurencyjności;
- pełne uwzględnienie szczególnych potrzeb w różnych sektorach przemysłowych.
2.14 Komisja opowiada się za szczegółową oceną wpływu istniejących przepisów ustawowych i wykonawczych, jak również przyszłych środków.
Wymagana jest bliższa współpraca między Państwami Członkowskimi i UE, ponieważ wiele przepisów wprowadzanych jest na szczeblu krajowym.
Komisja nalega, aby Rada ds. Konkurencyjności odgrywała istotną i znaczącą rolę w tym procesie.
2.15 Komisja twierdzi, że możliwe jest osiągnięcie synergii pomiędzy politykamim jeśli wspierany będzie skuteczniejszy proces konsultacyjny mający na celu dostrojenie między ustawodawcami, w bliskiej współpracy z kręgami przemysłowymi.
2.16 To samo dotyczy prac badawczo-rozwojowych. Niewątpliwie pociągnie to za sobą konsekwencje finansowe, zarówno dla UE, jak i na szczeblu krajowym.
Dotyczy to istoty Strategii Lizbońskiej.
W nadchodzącym roku Komisja zaproponuje nowe wytyczne dotyczące badań w przemyśle wytwórczym oraz pomocy państwowej dla innowacji.
Platformy technologiczne mogą odegrać bardzo użyteczną rolę.
2.17 Niektóre polityki bezpośrednio mają za cel stworzenie korzystnego klimatu dla uważa argumentuje jednak, że czasami możliwa i wymagana jest większa finezja w stosowaniu tych polityk.
2.18 Komisja uważa, że polityki spójności mogą zostać wykorzystane w celu wspierania pożądanych regionalnych i strukturalnych przemian w zakresie funkcjonowania rynków pracy [11].
To samo dotyczy skuteczniejszego zharmonizowania zrównoważonego rozwoju z konkurencyjnością.
2.19 Ponieważ cały świat stanowi "pole gry", Komisja opowiada się za równymi regułami gry na bazie standardów międzynarodowych.
Standardy UE są generalnie wyższe niż w innych konkurujących regionach świata.
Dlatego w przyszłości będzie musiało nastąpić wyrównanie do pewnego stopnia, albo poprzez dwustronne negocjacje, albo w ramach WTO.
Ten problem nie powinien być rozwiązywany poprzez dostosowanie europejskich norm do norm obowiązujących w innych częściach świata; Europa musi raczej — tak jak miało to miejsce z realizacją protokołu z Kioto — przejąć inicjatywę w celu podniesienia norm w innych częściach świata poprzez odpowiednie działania we wszystkich międzynarodowych instytucjach.
2.20 Wszystkie te zagadnienia były wcześniej omawiane w regularnych odstępach czasu na szczeblu UE.
Uderza wzmocniony nacisk na "konkurencyjność".
Bardzo gwałtowny rozwój na rynkach światowych nie pozostawia Europie wielkiego wyboru.
2.21 Szczególną nowością w tym dokumencie Komisji jest wymiar sektorowy.
Przez szereg lat Komisja prowadziła pogłębione badania sektorów, często oparte na konsultacjach z organizacjami sektorowymi na szczeblu UE.
2.22 Przedstawiono interesujące propozycje, które również zostały omówione przez EKES, dotyczące na przykład przemysłu farmaceutycznego (EKES 842/2004), tekstylnego i odzieżowego (EKES 62/2004 fin; CCMI opinia uzupełniająca EKES 528/2004), budowania i naprawy statków (EKES 397/2004 fin; opinia uzupełniająca KKPP — EKES 478/2004), przestrzeni kosmicznej (EKES 501/2004), przemysłu chemicznego (EKES 524/2004; raport informacyjny EKES 242/2004, obecnie w przygotowaniu) oraz nauk przyrodniczych i biotechnologii (EKES 1010/2002; EKES 920/2003).
2.23 Obraz sytuacji różni się w zależności od sektora.
Oczywiście, istnieją wspólne mianowniki takie jak wymogi jakości dla poprawy konkurencyjności, technologie komunikacyjno-informacyjnych jako nowy "surowiec", zwiększanie kapitałochłonności i zwiększenie konkurencji międzynarodowej, jednak różnice między sektorami są bardzo widoczne: wysoko zaawansowana technologia i słaba technologia, pracochłonność i kapitałochłonność, towary konsumenckie i towary kapitałowe, niewielu głównych graczy na rynku, i sektory cechujące się małymi i średnimi przedsiębiorstwami, itp.
To fascynujący obraz, który, według słów Komisji, który przez wiele lat nie został dostatecznie wzięty pod uwagę przez twórców polityki.
2.24 W ramach polityki przemysłowej znaczenie zaczęły znów mieć analizy oraz podejścia sektorowe.
W niniejszym dokumencie Komisja nie opracowuje dalszych inicjatyw w odniesieniu do wymienionych sektorów.
2.25 Obok tych sektorów Komisja opracowuje nową działalność.
Na przyszły rok zapowiedziano badania w sektorze inżynierii mechanicznej, przemyśle ekologicznym, sektorze samochodowym, sektorze metali nieżelaznych oraz w sektorze technologii informacyjno-komunikacyjnej.
3.
Priorytet polityki przemysłowej "nowego stylu" — punkt widzenia EKES
3.1 EKES podziela pogląd, że dynamika światowej gospodarki wymaga nowego podejścia.
Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po długim okresie czasu, "polityka przemysłowa" jest ponownie priorytetem w planie działań UE.
Pewne aspekty przemysłu europejskiego (takie jak środowisko), prowadzone są według polityki, która spójnie poprawiłaby warunki ogólnej wydajności i która promowałaby aktywność w utrzymaniu środowiska naturalnego dla (wartości dodanej) inwestycji.
3.2 Spoglądając wstecz oraz biorąc pod uwagę obecne, bardziej zorientowane na przemysł podejście, warto krótko przedstawić główne czynniki, które przyczyniły się do powstania pewnych tematów tabu w polityce przemysłowej:
- w większości przypadków brak interwencji państwa dla umocnienia przemysłu i poprawy jego konkurencyjności na dłuższą metę;
- zniesienie ekonomicznie nieuzasadnionych przeszkód rynkowych i promowanie równych reguł gry dla działalności przemysłowej w Europie (pomimo że niektóre szczególne środki przyjęte w Państwach Członkowskich, które zakłócają konkurencję wciąż muszą być w odpowiedni sposób badane na szczeblu UE);
- ogólny i skuteczny nacisk na liberalizację rynków;
- wyolbrzymione oczekiwania wobec nowej gospodarki oraz "ery poindustrialnej";
- skupienie się na wprowadzeniu Europejskiej Unii Walutowej i właściwych politykach makroekonomicznych;
- utrata wpływu przez ministerstwa odpowiedzialne za interesy przemysłu w licznych Państwach Członkowskich.
3.3 Większość z tego, co przedstawiła Komisja w swoim komunikacie, była już znana od wielu lat.
Jednakże sposób przedstawienia oraz związki pomiędzy różnymi analizowanymi obszarami, a także proponowane działania, różnią się od wcześniejszych dokumentów.
Analizy i polityki są bardziej bezpośrednio związane z dynamiką różnych sektorów oraz włączonych przedsiębiorstw niż miało to miejsce w przeszłości.
3.4 EKES stanowczo opowiada się za tym, aby liczniejsze pogłębione badania rozwoju sektorowego były podejmowane we współpracy z samymi przedsiębiorstwami.
Mogą one przyczyniać się do niezbędnego "poczucia pilności", które było także celem Strategii Lizbońskiej w 2000 r., lecz które później umknęło, głównie dlatego, że Rada oraz Państwa Członkowskie nie wywiązały się z własnych ustaleń oraz wcześniej uzgodnionych polityk.
Z punktu widzenia EKES oznacza to, że w raporcie śródokresowym dotyczącym Strategii Lizbońskiej w 2005 r. należy wziąć pod uwagę politykę przemysłową nowego stylu.
Może to stać się kluczowym filarem tej strategii w przyszłości.
3.5 Polityka przemysłowa "nowego stylu" rzeczywiście oparta jest na zgodności z rynkiem oraz na procesie liberalizacji, zawiera jednak również inne czynniki, takie jak elementy charakterystyczne dla danego sektora; harmonizację prawodawstwa ze względu na rynek wewnętrzny; usunięcie innych barier niż taryfowe; technologię oraz prace badawczo-rozwojowe; a także zasoby ludzkie.
3.6 Polityka przemysłowa w żaden sposób nie może powracać do nieprawidłowych polityk z przeszłości, charakteryzujących się różnego rodzaju zakłóceniami rynku.
Dyscyplina finansowa wprowadzona przez Europejską Unię Walutową doprowadziła także do ostrożności w zakresie finansowych i innych interwencji państwowych w działalność gospodarczą.
Z wyjątkiem kilku wyjątkowo uzasadnionych przypadków przyjmuje się ogólnie, że długofalowa interwencja oraz publiczne wsparcie finansowe nie służą interesom przedsiębiorców.
3.7 Biorąc pod uwagę rozwój na świecie, jaki nastąpił w ostatnim czasie oraz po kilku latach prób wdrożenia Strategii Lizbońskiej — w szczególności w kontekście słabego wzrostu przemysłowego w Europie, wydajności produkcyjnej, stosowania technologii komunikacyjno-informacyjnej oraz ponownej alokacji inwestycji — nadszedł także czas na ponowną ocenę przemysłu przetwórczego, a także, w tym celu, na podejście sektorowe i konkretne kroki. Powinny one zostać skierowane na działalności najlepiej dopasowane do europejskich warunków społeczno-ekonomicznych, w szczególności działalności intensywnie wykorzystujące wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą, zarówno w sferze operacyjnej, jak i biurowej (przykładowo, wykonywanie na zamówienie wyposażenia przemysłowego i systemów przemysłowych: tj. robotyka, oprzyrządowanie, sprzęt kontrolny, itp.).
EKES w pełni popiera takie podejście i taki cel.
3.8 Bardzo ważnym zagadnieniem jest poprawa świadomości społeczeństwa w zakresie potrzeby silnego przemysłu.
W tym celu należy udostępnić opinii publicznej przejrzyste dane i analizy.
W tym samym kontekście, europejscy oraz krajowi decydenci powinni zwrócić szczególną uwagę na takie aspekty jak spójność polityk UE, harmonizację ustawodawstw krajowych w ramach UE oraz zharmonizowanie europejskich i światowych norm (np. WTO).
3.9 Świadomość społeczna będzie wspierać porozumienie oraz poparcie opinii publicznej.
Polityka przemysłowa nie może zostać ograniczona do wybranych grup ludzi, którzy są bezpośrednio zaangażowani, albo w sferze rządowej, albo w sferze przedsiębiorstw.
Ta kwestia dotyczy całego społeczeństwa.
Zdrowie europejskiego przemysłu wytwórczego służy interesowi ogółu.
We wszystkich dziedzinach pokrewnych należy czynić wysiłki w celu promocji jego wizerunku, np. w dziedzinie edukacji — nie tylko zawodowej, ale także ogólnej, w celu zachęcania do rozwijania umiejętności technicznych.
3.10 Należy pilnie uzmysłowić opinii publicznej ścisłe powiązania między przemysłowymi łańcuchami tworzenia wartości dodanej.
Na przykład cały przemysł przetwórstwa stali aż do przemysłu samochodowego jest zależny od wystarczających i tanich dostaw stali, której produkcja z kolei zależy od wystarczających i tanich dostaw surowców.
3.11 Wiąże się z tym bezpośrednio potrzeba wyjaśnienia wzajemnych relacji między przemysłem a usługami.
Gospodarka naprawdę zmierza w stronę przemysłu usługowego, jednak wiele usług zależy bezpośrednio od przemysłu z uwagi na nabywanie towarów u zewnętrznych kontrahentów i tak będzie zresztą nadal.
Z drugiej strony zaawansowane usługi mają pierwszorzędne znaczenie dla uzyskania wysokiej jakości i zaawansowanej technologii w przemyśle.
Są one wzajemnie ze sobą powiązane na wiele sposobów.
Przy dzisiejszej dynamice zanika linia podziału między przemysłem a usługami.
3.12 EKES jest zdania, że Komisja musi odegrać aktywną rolę w tym procesie.
Włączenie polityki przemysłowej do porządku dziennego samo w sobie służy celowi uświadamiania.
Jednakże można zrobić o wiele więcej.
Po pierwsze należy poprawić analizy, dane, oraz stosowne publikacje w zakresie:
- Europy przemysłowej, zarówno w dziedzinie wydajności, jak i zatrudnienia;
- poszczególnych sektorów i klastrów;
- wzajemnego oddziaływania przemysłu i usług;
- wzajemnych powiązań technologicznych;
- rozwoju samego przemysłu usługowego;
- porównań z resztą świata.
3.13 Analizy te powinny uwzględniać również różnice strukturalne w Państwach Członkowskich, ponieważ niektóre kraje i regiony posiadają silniejszą bazę przemysłową niż inne.
Dogłębna wiedza na temat głównych sektorów przemysłowych poprawi obiektywizm dyskusji na temat tendencji w gospodarce światowej oraz skutków jej dynamiki.
3.14 Prawidłowe dane są podstawą tworzenia każdej polityki sektorowej.
Wiele badań zostało przeprowadzonych już przez przedsiębiorstwa, na zlecenie rządów centralnych oraz na szczeblu akademickim [12].
EKES opowiada się za zebraniem wyników tych badań na szczeblu UE przy wsparciu Eurostatu w celu stworzenia niezawodnej i dynamicznej europejskiej bazy danych na temat przemysłu i usług, oraz w celu dokonania analizy SWOT.
Zrozumiałe i jasne statystyki dadzą spójny obraz zachodzących zmian.
50-letnie statystyki EWWiS prowadzone przez Eurostat mogłyby po dokonaniu odpowiednich dostosowań posłużyć tu jako przykład.
3.15 Komisja słusznie kładzie nacisk na zintegrowane podejście do polityk, takich jak krajowe systemy podatku dochodowego od osób prawnych, formalności podatkowe, normy, handel, własność intelektualna, badania i rozwój, środowisko naturalne, rynek pracy, szkolenia i edukacja.
Cel ten, który zresztą nie tylko na szczeblu europejskim, lecz także w niektórych Państwach Członkowskich przez dłuższy czas pozostawał nieosiągnięty, EKES przyjmuje ze szczególnym zadowoleniem.
3.16 Nie po raz pierwszy zalecane jest podejście zintegrowane.
Podejście takie jest niestety bardzo trudno urzeczywistnić w skomplikowanym środowisku, w którym instytucje UE muszą dojść do porozumienia z 25 Państwami Członkowskimi.
Stosownym rozwiązaniem byłoby określenie przez Radę ds. Konkurencyjności wraz z Komisją średnioterminowego planu działania, który byłby corocznie poddawany ocenie [13].
3.17 Konieczne jest także, aby w tym planie działania każda polityka mająca wpływ na konkurencyjność przemysłu brała pod uwagę różne cele polityki UE w zrównoważony sposób.
Nie zawsze miało to miejsce w przeszłości [14].
Potrzebne jest zatem lepsze wykorzystanie synergii pomiędzy politykami Wspólnoty.
3.18 Należy się spodziewać, że w trakcie dyskusji nad regulaminem oraz średnioterminowym planem i ich zatwierdzania przez Radę ds. Konkurencyjności podobne wzory zostaną wprowadzone w Państwach Członkowskich, zarówno w zakresie przemysłu jako całości, jak również w zakresie zagadnień, za które Państwa Członkowskie są same odpowiedzialne.
Umocni to także wpływ ministerstw odpowiedzialnych za interesy przemysłowe w Państwach Członkowskich.
3.19 Udoskonalenie ram regulacyjnych wpływa między innymi na uproszczenie i skuteczne prawodawstwo na szczeblu UE.
Z pewnością nie może się ono ograniczać do nowych regulacji.
"Lepsze prawodawstwo" — hasło to jest zarówno związane z przeszłością, jak i przyszłością.
Należy podążać śladem propozycji Prezydencji holenderskiej, aby zwrócić większą uwagę na uproszczenie ustawodawstwa oraz zmniejszenie ciężarów administracyjnych [15].
Konieczne jest koordynowanie dyrektyw i rozporządzeń o celach ogólnych (polityki horyzontalne), np. dotyczących bezpieczeństwa przemysłowego, oszczędności energii, odpadów itp., ponieważ są one wzajemnie powiązane, a czasami ich skutki są sprzeczne.
Dyrektywy dotyczące środowiska naturalnego są obszarem szczególnym.
Z uwagi na to, że dyrektywy te skupiają się głównie na celach bez harmonizacji procedur wykonawczych, ich niejednolite zastosowanie przez państwa członkowskie może doprowadzić do zachwiania rynków.
Ocena skutków oraz realizacja mają największe znaczenie, ponieważ wiarygodność polityk zależy od ich skuteczności.
3.20 Niektóre aspekty mają szczególne znaczenie dla nowych Państw Członkowskich, które nie mogą się ograniczać do przyjmowania zagranicznych inwestycji z powodu kosztów; w celu umocnienia stabilnych możliwości swoich gospodarek będą one musiały także zdywersyfikować swój własny profil przemysłowy.
Stoją przed nimi duże wyzwania, m.in. poprawa polityki ochrony środowiska, skupienie się na kształceniu oraz podnoszeniu kwalifikacji, a także włączenie wszystkich zainteresowanych w dziedzinie przemysłu poprzez m.in. sektorowy dialog społeczny.
3.21 Trzeba będzie wzmocnić monitorowanie rynku w odniesieniu do produktów pochodzących spoza UE.
Uczciwą konkurencję można zapewnić jedynie wówczas, jeżeli na całym świecie będą obowiązywać równe reguły gry.
W związku z tym EKES wzywa Komisję do wzmożenia wysiłków w celu zapewnienia, by wszystkie podmioty działające w świecie przestrzegały właściwe normy w zakresie zatrudnienia, środowiska i handlu.
3.22 Kolejnym ważnym elementem polityki przemysłowej jest zapewnienie równych warunków w zakresie handlu na całym świecie.
Komisja Europejska powinna systematycznie i szczegółowo monitorować zakłócające konkurencję praktyki w krajach trzecich, takie jak pomoc państwowa i dumping.
Po spełnieniu odpowiednich kryteriów należy konsekwentnie wprowadzić środki polityki handlowej.
3.23 Oprócz "poprawy ustawodawstwa" oraz wspierania synergii pomiędzy politykami wspólnotowymi trzecim filarem polityki przemysłowej "nowego stylu" jest podejście sektorowe oparte na dostosowaniu rynku oraz rynkach otwartych, a także zgodne z pożądanymi politykami horyzontalnymi.
EKES w pełni akceptuje ten cel, który w praktyce jest zresztą realizowany.
Ponieważ podejście sektorowe skupia się na szczególnych cechach oraz rozwoju poszczególnych sektorów, może być ono także korzystne dla pozostałych dwóch filarów, czyli "poprawy ustawodawstwa" oraz wspierania synergii między politykami UE.
Polityka ochrony środowiska, kształcenie zawodowe oraz programy badawczo-rozwojowe mogą zostać sformułowane i wprowadzone bardziej skutecznie, jeżeli będą trwale włączone do sektorowego podejścia.
3.24 Analizy sektorowe ukażą dynamikę rozwoju w kontekście światowym.
Będą musiały przedstawić obraz europejskiego przemysłu w perspektywie innych partnerów i konkurentów na scenie światowej.
Ukażą wzajemne oddziaływanie przemysłu i usług.
W odpowiedni sposób wezmą też pod uwagę aspekty społeczne, takie jak stosunki przemysłowe i zatrudnienie.
Oprócz tego analizy sektorowe będą także służyć zidentyfikowaniu barier, jakie napotykają przedsiębiorcy w wyniku szczególnych przepisów i prawodawstwa UE.
Należy zatem częściej zasięgać opinii przedsiębiorstw na wczesnym etapie — po dokonaniu oceny oddziaływania — w celu określenia pożądanych zasad i procedur na szczeblu UE.
3.25 W związku z tym należy poszerzyć metodologię Komisji w zakresie podejścia do problemów konkurencyjności w oparciu o analizy, konsultacje i działania (str.19).
Komisja słusznie przywołuje G10, STAR 21 oraz LeaderShip jako przykłady.
3.26 Obrazowym przykładem jest LeaderShip 2015 [16] — pod warunkiem, że zostanie prawidłowo zrealizowany.
Jego celem jest zapewnienie korzystnej przyszłości dla przemysłu stoczniowego UE na otwartym rynku.
Połączył on Komisję z europejskim światem gospodarki i doprowadził do wspólnego zidentyfikowania problemów.
Zostało w nim określonych osiem obszarów działania, które powinny zostać podjęte przez przemysł bądź przez Komisję.
Stanowi to podstawę dla owocnego dialogu z partnerami społecznymi na temat procesu modernizacji.
3.27 Inne sektory mogą wziąć przykład.
Nie ma jednolitego wzoru dla wszystkich.
Ponieważ włączone zostały również same Państwa Członkowskie i ich polityki, to byłoby wskazane, by dostosowane do potrzeb rozwiązania będące wynikiem analiz sektorowych skutkowały zaangażowaniem przemysłu, jak i Komisji oraz Państw Członkowskich.
Co się tyczy Państw Członkowskich, takie zaangażowanie może przyczynić się do promocji wymiany doświadczeń i przykładów najlepszej praktyki.
Zdaniem EKES korzystnym rozwiązaniem byłyby sektorowe centra monitorowania na szczeblu UE, należałoby je więc tworzyć.
3.28 Z uwagi na niezmiernie ważny aspekt "wiedzy" oraz prac badawczo-rozwojowych, a także z uwagi na zjawisko światowej mobilności osób o wysokich kwalifikacjach ("brain mobility") (naukowców, badaczy, menedżerów, ekspertów) EKES mocno popiera tworzenie platform technologicznych, w których oczekuje się aktywnego udziału sektorów przemysłowych i przedsiębiorstw.
Nie mogą się one jednak ograniczać tylko do samych przedsiębiorstw, lecz muszą także objąć inne kluczowe podmioty jak np. wiodące instytuty technologiczne i uniwersytety.
Platformy te mogą się także przyczynić do tworzenia nowych partnerstw publiczno-prywatnych w Europie.
[17]
3.29 Konieczne jest stworzenie europejskiego środowiska dla wiedzy pochodzącej z efektywnej współpracy pomiędzy szkołami wyższymi, instytutami technologicznymi i przemysłem w celu wspierania stosowanej technologii.
Należy wziąć pod uwagę cechy charakterystyczne sektorów.
Ponadto organizowaniu gospodarki opartej na wiedzy muszą towarzyszyć instrumenty potrzebne do kształcenia ustawicznego, które także powinno być podejmowane przez szkoły wyższe i podobne instytucje.
Mogą temu sprzyjać sygnały z poszczególnych sektorów.
Należy przy tym wzmocnić rolę zarządzania kadrami wysoko wykwalifikowanymi i kierowniczymi, mając na celu ich mobilność w granicach Unii Europejskiej.
3.30 W związku z tym oraz w odpowiedzi na projekty pojawiające się wszędzie na świecie należy przedstawiać istotne inicjatywy w celu osiągnięcia synergii między różnymi sektorami (np. Galileo, przemysł obronny) oraz w celu stymulowania współpracy pomiędzy ośrodkami naukowymi i przemysłem, tworząc niezbędne warunki dla powstawania ugrupowań (np. Airbus) i klastrów.
Te ostatnie muszą propagować konkurencyjność, a także sprzyjać spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej.
[18]
3.31 Zasoby ludzkie nabierają zasadniczego znaczenia bardziej niż kiedykolwiek.
W bieżącym procesie przemian przemysłowych jest to oczywiście odpowiedzialność zarówno kierownictwa, jak i pracowników oraz ich organizacji.
Implikuje to między innymi nacisk na jakość, profesjonalizację, kwalifikacje i motywację.
[19]
3.32 W tym zakresie należy wziąć pod uwagę, że młodzi ludzie zniechęcili się do idei pracy w przemyśle ze względu na brak jego pozytywnego wizerunku.
A to doprowadziło między innymi do niedostatku pracowników wyspecjalizowanych.
3.33 Oprócz tego EKES wskazuje na to, że w ramach pożądanego podejścia sektorowego sektorowe dialogi społeczne umocnią zaangażowanie pracowników i ich organizacji pod kątem dostosowania i jakości.
Odpowiednia do potrzeb polityka na poziomie sektorowym będzie także wspierać dyskusje pomiędzy partnerami społecznymi na temat szczególnych wymogów dotyczących umiejętności, możliwości dostosowawczych i zdolności pracowników.
3.34 Aby wesprzeć wprowadzenie szczególnych działań opartych na analizach sektorowych, każde musi zostać rozpatrzone w Radzie ds. Konkurencyjności.
Według EKES to właśnie ta Rada sektorowa powinna odegrać rolę decyzyjną w polityce przemysłowej "nowego stylu", tworząc ogólną platformę dla zainteresowanych stron.
Odpowiednie analizy sektorowe prowadzone przez Komisję i Radę oraz negocjacje dotyczące środków, jakie należy podjąć w wyżej wymienionych dziedzinach, umocnią także zaangażowanie administracji krajowych, które wraz przedsiębiorstwami odgrywają istotną rolę w tworzeniu środowiska zorientowanego przyszłościowo.
3.35 W takim środowisku i przy takim podejściu nie ma miejsca na politykę "wyboru zwycięzców", jak słusznie stwierdził były Komisarz Liikanen.
To samo dotyczy "krajowych zwycięzców".
[20] Inaczej cała debata na temat polityki przemysłowej "nowego stylu" stanęłaby na błędnej podstawie.
Celem jest popieranie klimatu zachęcającego do podejmowania ryzyka przez przemysł europejski.
O wiele bardziej stosowna jest polityka umacniania i popierania zwycięzców.
[21] Należy (ponownie) zbadać finansowe i pozafinansowe instrumenty służące do realizacji tego celu.
4.
Wnioski szczegółowe
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji (w szczególności komisarza Liikanena oraz Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw), aby przywrócić "polityce przemysłowej" priorytetowe znaczenie w agendzie UE, obok polityk horyzontalnych.
Ta inicjatywa odpowiada postępom w różnych Państwach Członkowskich i może promować wspólny punkt widzenia w tej dziedzinie w całej Unii.
Przyczyni się to do lepszego określenia sposobów i środków wzmożenia europejskiej konkurencyjności. Można mieć nadzieję, że pomoże ona również określić właściwe i konkretne cele w przeglądzie śródokresowym Strategii Lizbońskiej w 2005 r.
4.2 EKES zauważa, że w świetle polityki przemysłowej "nowego stylu", istnieje pilna potrzeba budzących zaufanie ram instytucjonalnych dotyczących właściwego podziału zadań w granicach Unii — kto jest odpowiedzialny, za co i kiedy? — oraz wprowadzania w Państwach Członkowskich celów i dyrektyw, ustalonych przez Radę Europejską oraz różne organy Rady.
[22]
4.3 EKES popiera trzy elementy polityki przemysłowej "nowego stylu": lepszą regulację, wspieranie współdziałania pomiędzy różnymi politykami wspólnotowymi oraz rozwój wymiaru sektorowego.
Mając na uwadze jawność i widoczność pożądana jest lepsza koordynacja w Komisji (m. in. pod egidą Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw) i w Radzie Ministrów.
Lepsza koordynacja musi poza tym doprowadzić również do pilnie potrzebnych i owocnych synergii poszczególnych polityk.
W tym celu najlepszy byłby średnioterminowy plan działania zatwierdzony przez Komisję oraz Radę ds. Konkurencyjności podlegający corocznej ocenie.
4.4 Komitet popiera analizę i liczne zalecenia zawarte w raporcie "Wyzwanie 'Strategii Lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia" [23].
Niestety raport nie wspomina o polityce przemysłowej "nowego stylu" jako przydatnego narzędzia w obliczu wyzwań, jakie stawiają przed nami międzynarodowe rynki.
W raporcie należało szczególnie podkreślić podejście sektorowe i konieczność ściśle skoordynowanej polityki w tym zakresie.
EKES wspiera propozycję narodowych planów działań.
W celu zwiększenia efektów zarówno tych planów działań jak i polityk unijnych muszą być one odpowiednio koordynowane przez Radę ds. Konkurencyjności.
EKES apeluje z naciskiem o uwzględnienie tych elementów w ramach przygotowywania śródokresowej ocen Strategii Lizbońskiej w marcu 2005 r.
4.5 EKES podkreśla potrzebę podnoszenia świadomości, która jest niezbędna dla porozumienia i wsparcia opinii publicznej.
Musi być jasne, że społeczeństwo europejskie jako całość włączone jest w tę światową przemianę przemysłową, która wymaga wysiłku w o wiele szerszym zakresie, niż tylko biznesowy.
4.6 EKES uważa, że analizy sektorowe mogą i będą pozytywnie się przyczyniać do lepszego zrozumienia zachodzących zjawisk.
Będą one również sprzyjać bliższej współpracy między stroną publiczną i prywatną, jak również podejściu dobranemu do potrzeb i pożądanemu dostosowaniu polityk na szczeblu UE oraz na szczeblu krajowym w celu promowania tworzenia nowych możliwości, oraz, w związku z tym, przyczynienia się do wykonania Strategii Lizbońskiej.
Ramy sektorowe są także właściwym miejscem dialogu społecznego, którego celem jest wspieranie powszechnego zaangażowania oraz poprawa jakości zasobów ludzkich.
4.7 Tego rodzaju podejście sektorowe w coraz większym stopniu wymaga wiedzy na temat światowych tendencji oraz przemian przemysłowych w ramach służb Komisji.
EKES zdecydowanie zaleca, aby urzędnicy Komisji pogłębili swoją wiedzę praktyczną na temat zagrożeń w sektorze prywatnym.
KKPP oraz Europejskie Centrum Monitorowania Zmian mogą przyczynić się do analiz sektorowych jako partnerzy konsultacyjni, nie ingerując w rolę roli podmiotów społecznych.
4.8 Biorąc pod uwagę rozwój sytuacji w innych dużych regionach świata — koszty, uprawnienia oraz ich połączenie — czynnikami decyzyjnymi dla europejskiej konkurencyjności są wiedza, jakość — zarówno samych przedsiębiorstw, jak i zasobów ludzkich oraz umiejętności, jak również właściwa organizacja.
W tych dziedzinach polityka i środki mające na uwadze przyszłość będą mieć znaczenie decydujące.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie wprowadzania w życie zasady równych szans i równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zatrudnienia i pracy
(COM(2004) 279 końcowy — 2004/0084 (COD))
(2005/C 157/14)
18 maja 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczącej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię dnia 25 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą była Madi Sharma.
Na 413 sesji plenarnej w dn. 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia 2004 r.) Komitet, stosunkiem głosów 146 do 1 przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Zasadniczym celem propozycji jest zwiększenie przejrzystości i jasności ustawodawstwa dotyczącego równego traktowania, a także ułatwienie jego skutecznego wdrażania i stosowania poprzez wzmocnienie istniejących przepisów prawnych i niedopuszczenie do regresji.
Istnieje potrzeba jednego aktu prawnego, posiadającego jasną strukturę, przystępnego i czytelnego po to, by wspierać realizację celów społeczno-gospodarczych Wspólnoty, które polegają na zwiększeniu zatrudnienia kobiet i poprawie warunków ich pracy.
1.2 Połączenie przepisów dyrektyw dotyczących dostępu do zatrudnienia, równej płacy, bezpieczeństwa socjalnego związanego z zatrudnieniem oraz ciężaru dowodu, stwarza szansę na przedstawienie jednego, spójnego dokumentu, wolnego od sprzecznych definicji.
Propozycja uwzględnia ostatnie zmiany w orzecznictwie europejskim poprzez uaktualnienie istniejącego prawa wtórnego zgodnie z orzeczeniami Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które doprecyzowały i rozwinęły pojęcie równości.
Pozwala ona także na zapewnienie wysokiego stopnia pewności prawnej poprzez tematyczne zebranie i uporządkowanie przepisów dyrektyw — w nowym kontekście politycznym, przedstawiającym Unię jako instytucję otwartą, zrozumiałą i mającą znaczenie dla codziennego życia.
1.3 Obecna dyrektywa ma zastosowanie do osób aktywnych zawodowo, w tym samozatrudnionych, osób, których działalność zawodowa została przerwana wskutek choroby, macierzyństwa, wypadku lub niezamierzonego bezrobocia, poszukujących pracy, pracowników emerytowanych i niepełnosprawnych, a także osób zgłaszających roszczenia oparte o prawa takich pracowników, zgodnie z krajowym prawem i/lub praktyką.
2.
Kontekst
2.1 Traktat Amsterdamski wzmocnił kompetencje Wspólnoty w zakresie równości kobiet i mężczyzn oraz ustanowił cel zniesienia nierówności we wszystkich sferach życia obywatelskiego oraz promowania równości płci.
Nierówne traktowanie nie tylko narusza jedną z fundamentalnych zasad, na której opiera się Unia Europejska, ale także działa jako czynnik ograniczający wzrost gospodarczy i dobrobyt gospodarki narodowej.
2.2 Równe traktowanie jest zasadniczym warunkiem, determinującym osiągnięcie przez UE celów wzrostu oraz trwałego rozwoju gospodarczego, społecznego i w dziedzinie środowiska naturalnego.
Europa będzie musiała bardziej niż kiedykolwiek wcześniej liczyć na większy udział kobiet w odsetku ludności aktywnej zawodowo, co można osiągnąć jedynie poprzez ustanowienie minimalnych praw, jednakowych dla wszystkich.
2.3 Przeprowadzone badania pokazują, iż dyskryminacja ze względu na płeć a także brak konkretnego wsparcia dla pracowników posiadających obowiązki rodzinne, stanowią znaczną barierę, przede wszystkim ograniczającą wzrost zatrudnienia kobiet.
2.4 Kierunek zmian w ustawodawstwie oraz równe traktowanie mężczyzn i kobiet
Równe traktowanie mężczyzn i kobiet ma zasadnicze znaczenie w świetle społecznej koncepcji Wspólnoty Europejskiej.
Już w roku 1976 zasada równej płacy dla mężczyzn i kobiet zapisana w art. 119 EWG (art. 141 WE) została określona przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości jako jedna z fundamentalnych zasad prawa wspólnotowego [1].
- Pierwsza dyrektywa w sprawie równego traktowania została uchwalona w roku 1975 i odnosi się do kwestii równej płacy [2].
- W roku 1976 przyjęto dyrektywę w sprawie równego traktowania w zatrudnieniu [3].
Dyrektywa ta została znacznie zmieniona w roku 2002 przez dyrektywę 2002/73, która definiuje pojęcia "molestowania" i "molestowania seksualnego" [4].
- W roku 1978 przyjęto dyrektywę dotyczącą ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego [5].
- W roku 1986 przyjęto dyrektywę wprowadzającą zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników.
[6] Dyrektywa ta uległa później nowelizacji [7].
- W roku 1986 przyjęto także dyrektywę w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, wraz z przepisami w zakresie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w okresie ciąży i macierzyństwa [8].
- W roku 1992 przyjęto dyrektywę w sprawie ochrony ciężarnych pracownic, jako instrument na rzecz zdrowia i bezpieczeństwa publicznego, określając ustawowe prawo do urlopu macierzyńskiego na co najmniej 14 tygodni, urlopu na badania prenatalne i ochrony przed zwolnieniem z pracy [9].
- W roku 1995 została zawarta umowa ramowa dotycząca urlopu rodzicielskiego przez międzybranżowe organizacje na szczeblu europejskim, którą później przyjęto w formie dyrektywy; stwierdza ona, iż równe traktowanie oznacza także stosowanie środków na rzecz mężczyzn oraz uznaje znaczenie roli ojców w wychowaniu dzieci [10].
Zakres tej dyrektywy został później zmieniony i rozszerzony na Wielką Brytanię [11].
- W roku 1997 przyjęto dyrektywę dotyczącą ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć [12].
Później objęto nią także Wielką Brytanię [13].
Europejski Trybunał Sprawiedliwości zawsze odgrywał znaczącą rolę w skutecznym zwalczaniu dyskryminacji kobiet w zatrudnieniu.
Trybunał dokonuje interpretacji prawa wspólnotowego i w sposób naturalny rozwija niepełne pojęcia prawne relatywnie młodego ustawodawstwa wspólnotowego w spójny system prawa [14].
W dziedzinie równości szans, Trybunał w przeważającej mierze odwoływał się do koncepcji dyskryminacji bezpośredniej i pośredniej w skutecznym stosowaniu przepisów prawnych dotyczących równego traktowania [15] i jasno stwierdził, iż ochrona przed dyskryminacją ze względu na płeć odnosi się także do mężczyzn [16].
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EKES gratuluje Komisji dokonanych prac w kierunku uproszczenia i nadania bardziej przystępnej formy dyrektywom w dziedzinie równości kobiet i mężczyzn.
Równość taka stanowi zasadnicze prawo we wszystkich sferach życia społecznego i gospodarczego, zatem ustawodawstwo musi być jasne i czytelne dla wszystkich.
3.2 W ciągu trzydziestoletniego procesu tworzenia przepisów prawnych w zakresie równości płci, powstało dwanaście dyrektyw; Komitet przyjmuje do wiadomości, że Komisja połączyła siedem z tych dyrektyw, których wspólnym mianownikiem jest kwestia równego traktowania, w jedną, zredagowaną na nowo [17].
Komisja zdecydowała się podjąć nowej redakcji tych siedmiu dyrektyw, ponieważ mają one wiele wspólnych wątków, co powoduje, że ich postanowienia powtarzają się lub dublują oraz że brak jest pewnej spójności w definicjach.
3.3 Nowa redakcja uaktualnia, doprecyzowuje i upraszcza te siedem dyrektyw w jeden dokument, w ten sposób ograniczając całkowitą objętość tekstów i wprowadzając jednolitość w definicjach, w tym pojęciach dyskryminacji pośredniej, bezpośredniej i molestowania.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje to przedsięwzięcie, w aspekcie rozszerzenia Unii oraz biorąc pod uwagę zwiększenie zaangażowania Komisji w tworzenie lepszych uregulowań prawnych.
3.4 Komitet zauważa, iż nowa redakcja nie obejmuje pięciu dyrektyw dotyczących równości kobiet i mężczyzn, ze względu na to, iż nie mają one wspólnych odniesień [18].
Są to dwie dyrektywy w sprawie praw rodzicielskich, które zostały stworzone wraz z organizacjami pracodawców i pracowników i które nie są uznawane jako mające związek z dziedziną równego traktowania; dyrektywa w sprawie urlopu macierzyńskiego i praw karmiących matek, która podlega ustawodawstwu w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa publicznego; dyrektywa w sprawie równego traktowania w sprawach zabezpieczenia społecznego oraz dyrektywa w sprawie ochrony praw kobiet działających na własny rachunek, także w rolnictwie.
3.5 Komitet popiera stanowisko Komisji, iż uwzględnienie powyższych dyrektyw skomplikowałoby i wydłużyło nowo zredagowaną dyrektywę.
Jednakże EKES pragnie zwrócić uwagę na dyrektywę 86/613/EWG [19], która według niego wymaga szybko nowej redakcji, biorąc pod uwagę liczbę kobiet pracujących na własny rachunek i zatrudnionych w rolnictwie.
Według EKES, wspomniany akt prawny posiada słabości pod względem treści i nie gwarantuje wystarczającej ochrony takim kobietom.
Jako że ma on znaczenie dla celów lizbońskich, istnieje pilna potrzeba jego aktualizacji.
3.6 Komisja wprowadziła dwa uzupełnienia do dyrektyw, odzwierciedlające ustanowione orzecznictwo, co zatem zwiększa klarowność istniejących przepisów prawnych.
Uzupełnienia te dotyczą równej płacy (art. 4) oraz systemów emerytalnych pracowników służby cywilnej (art. 6) [20].
EKES zauważa, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości odgrywa zasadniczą rolę w procesie wzmacniania prawa europejskiego.
Włączenie praktyki sądowej do nowo zredagowanej wersji dyrektywy służy zwiększeniu przejrzystości i jej celowości.
3.7 Kodyfikacja ma charakter techniczny, a Komisja stwierdziła, że treść dyrektyw nie została zmodyfikowana co do treści, poza włączeniem art. 21, dotyczącego ustanowienia organów na rzecz promocji równego traktowania w "przepisach horyzontalnych" tytułu III.
Wprowadzenie "przepisów horyzontalnych" w całej dyrektywie zwiększa, chociaż tylko marginalnie, uprawnienia organów ds. równości poprzez rozszerzenie zakresu jej stosowania.
Może to stworzyć szanse na dalsze zwiększenie tych uprawnień w późniejszym czasie.
EKES podkreśla, że chociaż treść dyrektyw nie została zmieniona, ich uaktualnienie, wraz z wynikającym z nich orzecznictwem sądowym, mogą pociągnąć za sobą zmiany w dłuższym horyzoncie czasowym.
4.
Wnioski
4.1 Zasada równości płci jest oparta na trzydziestoletnim ustawodawstwie; mimo że EKES pochwala Komisję za podjęcie się zadania uproszczenia i zwiększenia przejrzystości i czytelności dyrektywy, uważa on, iż zaprowadzenie prawdziwej równości w Europie nie jest możliwe bez podjęcia działań przez Państwa Członkowskie na rzecz równego traktowania mężczyzn i kobiet.
Komitet uważa, że konkretnym sposobem na osiągnięcie postępu jest wymiana informacji na temat dobrych praktyk, ich promowanie oraz rozszerzenie dialogu społecznego w tej dziedzinie, a także w pełni uznaje podstawową rolę partnerów społecznych, zwracając uwagę na ich działalność w ramach programu prac europejskich partnerów społecznych na lata 2003-2005.
Komisja musi zatem zrobić więcej na rzecz promocji równego traktowania, równości szans i roli kobiet w gospodarce europejskiej celem realizacji założeń lizbońskich.
4.2 EKES zwraca się do Komisji o zachęcenie Państw Członkowskich do przygotowania publikacji, przedstawiającej główne elementy dyrektyw w sprawie równości szans kobiet i mężczyzn, tak jak zostały one wdrożone do ustawodawstwa krajowego, obowiązków pracodawców i praw pracowników, celem wyeliminowania niewiedzy w zakresie równego traktowania i zwiększenia korzyści dla gospodarki.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Badanie zależności między migracją legalną a nielegalną
(COM(2004) 412 końcowy)
(2005/C 157/15)
Dnia 4 czerwca 2004 r., Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 24 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Luis Miguel Pariza Castaños.
Na 413 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 15 i 16 grudnia 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 0, przy 8 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Streszczenie Komunikatu
1.1 Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach w lipcu 2003 roku podkreśliła potrzebę dokonania przeglądu środków prawnych UE dotyczących obywateli państw trzecich migrujących do Unii, uwzględniając możliwości przyjmowania ich przez Państwa Członkowskie, w ramach rozszerzonej współpracy z krajami pochodzenia.
Komisja przedstawiła wyniki badań zamówionych przez Radę Europejską na temat zależności między migracją legalną a nielegalną.
Dotyczą one kwestii, czy legalne drogi przyjmowania imigrantów ograniczą motywy nielegalnej migracji.
W następstwie niniejszego Komunikatu, Komisja przedstawi Zieloną Księgę w sprawie legalnych dróg imigracji.
1.2 W pierwszej części, Komisja dokonuje przeglądu istniejących legalnych dróg migracji za pracą.
Przyjmowanie obywateli państw trzecich w celu podjęcia przez nich pracy jest regulowane przez ustawodawstwo obowiązujące w każdym Państwie Członkowskim, które znacznie się różni między państwami.
Niektóre państwa zamknęły swoje granice przed migracją za pracą, podczas gdy polityka innych dopuszcza wjazd na terytorium państwa napływowych pracowników, jeżeli posiadają oni ofertę pracy, z zachowaniem zasady preferencji krajowych.
Niektóre państwa przyjmują również pracowników pracujących na własny rachunek.
Większość migrantów zarobkowych zostaje początkowo wpuszczona na podstawie tymczasowego zezwolenia na pobyt ważnego przez okres od roku do pięciu lat.
1.3 Ilość imigrantów zarobkowych przyjmowanych przez państwa w danym roku jest również ustalana za pomocą bardzo różnych metod.
Niektóre państwa przyjmują jedynie wysoko wykwalifikowanych pracowników (na przykład niemiecki system Zielonej Karty oraz program wysoko wykwalifikowanych migrantów Zjednoczonego Królestwa).
Inne (duża ilość państw południowoeuropejskich) przyjmują również mniej wykwalifikowanych pracowników na podstawie szerokiej gamy procedur.
Niektóre państwa, tak jak Włochy, używają systemu kontyngentów.
Inne, tak jak Hiszpania, mają nawet podpisane porozumienia dwustronne z niektórymi państwami w celu umożliwienia przyjęcia ich obywateli.
Komunikat Komisji dokonuje przeglądu różnych instrumentów wykorzystywanych do zarządzania imigracją.
1.4 Komisja analizuje również środki regulujące przyjęte w różnych krajach, takich jak np. Belgia.
Z jednej strony, środki te są uznawane za korzystne, ponieważ pozwalają na integrację imigrantów ze społeczeństwem i zapobiegają wyzyskiwaniu ich w miejscu pracy, ale z drugiej strony, są krytykowane, ponieważ stanowią zachętę dla nielegalnej imigracji.
1.5 W drugiej części, Komisja stwierdza, że nielegalna imigracja przyjmuje wiele postaci i że niezwykle trudno jest uzyskać dokładne informacje.
Pomimo, iż nieznana jest dokładna skala nielegalnej imigracji w UE, to ocenia się ją na znaczną.
Dlatego też ograniczenie napływu nielegalnej imigracji jest priorytetem zarówno na szczeblu krajowym jak i UE.
1.6 Komisja podkreśla oczywistą zależność między szarą strefą, nieregulowanym rynkiem pracy a nielegalną imigracją, szczególnie w sektorach takich jak budownictwo, rolnictwo, gastronomia, usługi dotyczące sprzątania i pomocy w domu.
W UE, szara strefa stanowi od 7 % do 16 % PKB.
1.7 Wpływ istniejących dróg prawnych, takich jak porozumienia dwustronne, na ograniczenie nielegalnej imigracji jest niezwykle trudny do określenia.
Komisja wskazuje, że Państwa Członkowskie nie przeprowadziły dotychczas niezbędnych oszacowań.
Nie przeprowadzono również oszacowań dotyczących wpływu polityki wizowej na ograniczenie nielegalnej imigracji.
1.8 Oczekuje się, że ściślejsza współpraca z krajami pochodzenia pomoże w ograniczeniu napływu nielegalnej imigracji.
Zalecenia takiego dokonano na posiedzeniach Rady Europejskiej w Tampere, Sewilli i Salonikach.
Jednakże dotychczasowe doświadczenia Państw Członkowskich we wdrażaniu ściślejszej współpracy są ograniczone i rezultaty nie są, ogólnie rzecz biorąc, szczególnie znaczące.
Komisja sugeruje, że niezbędne może być przyjęcie innego podejścia w kwestii bodźców oferowanych państwom trzecim.
1.9 W trzeciej części, Komisja przedstawia swoje wnioski i określa kierunki działania.
Ze względu na brak wiarygodnych i porównywalnych danych na szczeblu UE, Komisja zgodziła się przedstawić roczny raport statystyczny na temat migracji, co będzie wymagać koordynacji i wymiany informacji między Państwami Członkowskimi.
Komisja wymienia działania podjęte do tej pory: powołanie, w roku 2002, grupy ekspertów znanej jako Komitet ds. Imigracji i Azylu, wstępne utworzenie Europejskiej Sieci Migracji, (której projekt pilotażowy jest rozwijany w roku 2004) i utworzenie sieci Krajowych Punktów Kontaktowych ds. Integracji.
W odniesieniu do nielegalnej imigracji, ustanowiono system wczesnego wykrywania i dokonano postępu w zakresie wymiany informacji.
1.10 Komisja uważa, że z powodu niżu demograficznego i starzenia się populacji, zatrudnianie obywateli państw trzecich i imigracja z powodów ekonomicznych w UE prawdopodobnie będą nadal miały miejsce i będą wzrastać.
Także kraje pochodzenia wciąż zwracają się o więcej legalnych dróg migracji.
1.11 Komisja zwraca uwagę na fakt, że projekt jej dyrektywy w sprawie przyjmowania pracowników [1], złożony w roku 2001, nie otrzymał poparcia ze strony Rady.
Komisja zwraca się z zapytaniem, czy przyjmowanie migrantów ekonomicznych powinno być regulowane na szczeblu UE, do jakiego stopnia harmonizacji dążyć i czy utrzymać zasadę preferencji wspólnotowej w odniesieniu do krajowego rynku pracy.
Komisja twierdzi, że projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy potwierdza kompetencję europejską w zakresie polityki migracyjnej, ale pozostawia Państwom Członkowskim decyzję o ilości przyjmowanych migrantów; istnieje również potrzeba, aby środki przyjęte w tej dziedzinie stanowiły wartość dodaną na szczeblu UE.
Pod koniec bieżącego roku, Komisja przedstawi Zieloną Księgę w sprawie projektu dyrektywy i trudności powstałych w Radzie oraz zorganizuje publiczną debatę pod koniec roku 2004.
1.12 Komisja uważa, że środki regulacyjne pomogły w rozwiązaniu kwestii dużej ilości nielegalnych migrantów, ale nie mogą być postrzegane jako właściwy sposób zarządzania falami migracji.
W przyszłości Komitet ds. Imigracji i Azylu musi poddać dalszej analizie procedury regulacyjne w celu zidentyfikowania i porównania stosowanych praktyk.
1.13 Zwiększanie integracji obywateli państw trzecich przebywających w Państwach Członkowskich jest istotnym celem, który, zdaniem Komisji, musi być uwzględniony we wszystkich przyszłych projektach.
Zasadniczym aspektem tego celu jest integracja z rynkiem pracy i dlatego Komisja przypomina potrzebę podjęcia działań, takich jak zmniejszenie różnicy w bezrobociu między obywatelami państw trzecich i obywatelami UE.
Odnosi się również do pożytku płynącego z ułatwiania mobilności obywateli państw trzecich na rynku pracy UE, która została już zatwierdzona przez dyrektywę z roku 2003 w sprawie rezydentów długoterminowych [2] i rozporządzenie 1408/71.
Należy udoskonalić również kwestię uznawania zawodowych kwalifikacji obywateli państw trzecich.
1.14 Komisja jest zdania, że praca nierejestrowana jest istotnym czynnikiem sprzyjającym nielegalnej migracji, więc głównym dążeniem musi być przekształcenie pracy nierejestrowanej w regularne zatrudnienie.
Cel ten jest już zawarty w wytycznych dotyczących polityki zatrudnienia.
1.15 Opracowanie wspólnotowej polityki repatriacji jako jednego z instrumentów politycznych, jest również priorytetem, mającym na celu zapewnienie powrotu nielegalnych imigrantów do kraju pochodzenia.
Komisja proponuje stworzenie w latach 2005 i 2006 instrumentu finansowego w celu zarządzania repatriacjami.
1.16 Na koniec, Komisja stwierdza, że niniejsze badanie potwierdziło, że zwiększenie współpracy z krajami pochodzenia lub tranzytu jest niezbędne w celu ograniczenia nielegalnej migracji i organizacji imigracji legalnej.
Wszystkie dostępne informacje muszą zostać zgromadzone w celu ustalenia stanu obecnego i zasięgu tej współpracy.
Należy także rozważyć takie pomysły jak rozwijanie programów szkoleniowych dla pracowników w krajach pochodzenia, które uwzględniałyby kwalifikacje potrzebne przy późniejszym zatrudnianiu w UE.
Są również inne pomysły, jak częściowa zmiana polityki wizowej w celu ustanowienia pewnych kategorii, dla których wizy mogłyby być przyznawane z większymi ułatwieniami.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES bardzo pozytywnie ocenia fakt, iż Komisja przedstawia niniejszy Komunikat, który stanowi nowy impuls dla wspólnotowej polityki imigracyjnej.
Dyskusje w ramach Rady toczą się z dużymi trudnościami ze względu na raczej niechętne do współpracy podejście niektórych rządów.
EKES wyrażał już w różnych opiniach zdanie, że istnieje oczywista zależność między imigracją legalną a nielegalną.
Gdzie nie istnieją odpowiednie, przejrzyste i elastyczne drogi imigracji legalnej, tam wzrasta imigracja nielegalna [3].
Niezbędna jest także solidna polityka azylowa, jak również zharmonizowane ustawodawstwo gwarantujące odpowiednią ochronę osobom, które potrzebują ochrony międzynarodowej.
2.2 Komunikat Komisji w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia [4] oraz Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach wyrażają pogląd, że ilość migrantów ekonomicznych z krajów trzecich będzie w UE znacznie wzrastać w nadchodzących latach.
Zwiększenie imigracji ekonomicznej jest odnotowywane zarówno na stanowiskach wymagających wysokich jak i niskich kwalifikacji.
Jak stwierdził EKES, imigracja powinna odbywać się przy pomocy legalnych i przejrzystych środków w celu uniknięcia problemów doświadczanych obecnie na rynkach pracy.
W celu osiągnięcia powyższego, musi istnieć odpowiednia współpraca między władzami a partnerami społecznymi.
2.3 Trudno jest zrozumieć, dlaczego Rada nie przyjęła dyrektywy w sprawie przyjmowania i pobytu pracowników imigrantów proponowanej przez Komisję w roku 2001.
W swojej opinii [5], EKES uznał projekt Komisja za pozytywny, ale niewystarczający, proponując, aby dostępne były dwie drogi przyjmowania pracowników: uzyskanie zezwolenia na pracę i otrzymanie prawa pobytu jeszcze w kraju pochodzenia, oraz możliwość otrzymania tymczasowego zezwolenia na pobyt w celu poszukiwania pracy.
Przedstawiając projekt tej dyrektywy, Komisja wypełniła swoje zobowiązanie wynikające ze szczytu w Tampere, ale Rada poprzez swoją postawę oddaliła się od tego celu.
2.4 W odpowiedzi na zapytanie Komisji, EKES stwierdza, że faktycznie niezbędne jest uregulowanie na szczeblu UE kwestii przyjmowania migrantów ekonomicznych; w celu zapewnienia powyższego musi istnieć wysoki poziom harmonizacji ustawodawczej, jak określono w projekcie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy.
W poprzednich opiniach [6], EKES wzywał już UE do szybkiego opracowania wspólnej polityki imigracyjnej i zharmonizowanego prawodawstwa.
Komitet zbada Zieloną księgę opracowywaną przez Komisję oraz wyda opinię w tej sprawie.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Istniejące legalne drogi migracji za pracą są niewystarczające.
Porozumienia dwustronne, kontyngenty, programy migracji wysoko wykwalifikowanych pracowników i inne obecnie dostępne instrumenty są wyraźnie niewystarczające do zapewnienia, że migracja zarobkowa odbywa się legalnymi drogami, ponieważ nielegalna imigracja wciąż wzrasta.
Unia Europejska i Państwa Członkowskie potrzebują ustawodawstwa o otwartej formie, które umożliwi imigrację zarobkową legalnymi i przejrzystymi kanałami, zarówno wysoko wykwalifikowanych pracowników jak i osób wykonujących prace wymagające mniejszych kwalifikacji.
3.2 Różne Państwa Członkowskie postanowiły umożliwić imigrację jedynie wysoko wykwalifikowanym pracownikom.
Komunikat Komisji analizuje doświadczenia Niemiec i Zjednoczonego Królestwa.
EKES uważa, że są to skrajnie ograniczone doświadczenia, które powinno odbierać się pozytywnie, pomimo, iż nie zaspokajają one potrzeb istniejących w tych sektorach zatrudnienia.
Ponadto, Państwa Członkowskie powinny dysponować nowymi instrumentami prawnymi w odniesieniu do imigracji pracowników mniej wykwalifikowanych potrzebnych na ich rynkach pracy, którzy obecnie w dużym stopniu pracują w szarej strefie, pracują nielegalnie albo są nielegalnymi imigrantami, zwłaszcza w sektorach takich jak pomoc domowa, opieka zdrowotna, usługi osobiste, rolnictwo, gastronomia, budownictwo, itp.
3.2.1 Jest sprawą niezmiernie istotną, aby przyszli imigranci posiadali wystarczające i jasne informacje na temat istniejących instrumentów regulujących legalną imigrację do Państw Członkowskich.
Służby konsularne winny przekazywać te informacje do państw pochodzenia, a w europejskich państwach przyjmujących imigranci winni być informowani o tych instrumentach.
3.3 Ponadto, dwustronne porozumienia między Państwami Członkowskimi a państwami trzecimi, mające na celu unormowanie migracji siły roboczej, stanowią niezwykle pozytywne doświadczenie, ponieważ są zarządzane we współpracy z krajami pochodzenia, do czego Rada, Komisja, Parlament Europejski i EKES wzywały od czasu szczytu w Tampere.
Z większości tych porozumień korzysta się przy zarządzaniu imigrantami czasowymi oraz tymi wykonującymi prace wymagające mniejszych kwalifikacji.
EKES pragnie jednakże odnotować, że porozumienia te mogłyby być bardziej efektywne, gdyby były zarządzane we współpracy z partnerami społecznymi w Państwach Członkowskich i krajach pochodzenia.
Doświadczenia te zwróciły również uwagę na problemy w urzędach konsularnych Państw Członkowskich, w których brakuje pracowników wyspecjalizowanych w zakresie imigracji zarobkowej.
3.3.1 EKES proponuje również, aby na podstawie umów o stowarzyszeniu i współpracy między UE a różnymi państwami trzecimi, UE mogła powołać wyspecjalizowane departamenty do spraw migracji zarobkowej.
Umowy o stowarzyszeniu i współpracy między UE a państwami trzecimi mogłyby obejmować możliwości migracji zarobkowej oraz programy szkoleniowe.
Migracja do Europy pracowników wykwalifikowanych z państw pochodzenia może stworzyć nowe przeszkody dla rozwoju tych państw, dlatego też Unia Europejska i Państwa Członkowskie muszą współpracować z tymi państwami, aby migracja stała się dla nich czynnikiem rozwoju a nie kolejnym problemem.
3.3.2 Ponadto, państwa te w swoich relacjach z UE nie posiadają równoważnej pozycji pod względem wymiany handlowej oraz przepływów finansowych i technologicznych.
Porozumienia o stowarzyszeniu i współpracy pomiędzy Unią Europejską a państwami trzecimi muszą zawierać nowe instrumenty polityczno-gospodarcze, które przyczyniłyby się pozytywnie do rozwoju tych państw.
Stanowi to jedyny sposób zapewnienia solidnej współpracy w zapobieganiu nielegalnej imigracji.
Niezbędna jest również pełna współpraca pomiędzy UE a państwami rozwijającymi się w ramach Światowej Organizacji Handlu.
3.4 Niektóre Państwa Członkowskie używają systemu kontyngentów do zarządzania porozumieniami dwustronnymi po dokonaniu oceny potrzeb ich rynku pracy, we współpracy ze związkami zawodowymi i stowarzyszeniami pracodawców.
Ze względu na zmniejszające się ilości i kłopotliwą biurokrację, którą tworzy ten system, rezultaty nie są tak dobre jak oczekiwano.
Przykładem są państwa, w których nielegalna imigracja znacznie wzrasta (takie jak Hiszpania), a ustalone kontyngenty jeszcze nie zostały wyczerpane.
Użyteczniejszy mógłby być bardziej elastyczny system zarządzania kontyngentami, na przykład, poprzez wydawanie wiz czasowych w celu poszukiwania pracy, jak zasugerował EKES w swojej opinii [7] w sprawie dyrektywy dotyczącej przyjmowania.
3.5 W UE znajduje się wiele osób "bez dokumentów", które, jak twierdzi Komisja, pracują nielegalnie w szarej strefie.
Osoby te wjechały na terytorium UE nielegalnie lub nielegalnie przedłużyły pobyt nie wracając do kraju pochodzenia po wygaśnięciu pozwolenia.
Komunikat Komisja rozpatruje polityki dotyczące odsyłania oraz polityki regulacyjne.
3.6 EKES nie zgadza się z oświadczeniem Komisji, że jedynym spójnym podejściem w kwestii nielegalnych rezydentów jest zapewnianie, że powrócą oni do kraju pochodzenia [8].
Nie jest to realistyczne podejście, ponieważ systemy i instrumenty repatriacji nie są odpowiednie, aby podołać zadaniu rozwiązania sytuacji dotyczącej milionów osób.
W swojej opinii [9] o Zielonej Księdze w sprawie wspólnotowej polityki dotyczącej odsyłania nielegalnych rezydentów, oraz w swojej opinii [10] w sprawie otwartych metod koordynacji, EKES już wyraził swoje stanowisko: EKES uważa, że obowiązkowy powrót nie powinien być najważniejszą i jedyną reakcją UE na kwestię imigrantów o nieuregulowanej sytuacji znajdujących się obecnie w UE.
Potrzebna jest ogólna polityka obejmująca zarówno odsyłanie jak i regulowanie statusu [11].
Jeżeli polityka obowiązkowego powrotu nie jest połączona ze środkami regulacyjnymi, ilość osób o nieuregulowanej sytuacji pozostanie niezmieniona, na czym skorzysta szara strefa i co prowadzi do wyzysku w pracy i społecznego wykluczenia [12].
EKES wyraża nadzieję, że polityka wspólnotowa będzie promować programy dobrowolnego powrotu i uważa, że przymusowy powrót powinien być stosowany w rzeczywiście uzasadnionych sytuacjach tak jak wskazuje EKES we wspomnianej opinii o Zielonej Księdze w sprawie wspólnotowej polityki dotyczącej odsyłania nielegalnych rezydentów [13].
3.7 EKES stwierdził już, że status wielu osób o nieuregulowanej sytuacji powinien zostać uregulowany pod pewnymi warunkami związanymi ze stopniem ich zakorzenienia pod względem społecznym i zawodowym [14].
Rada i Komisja mają rację twierdząc, że nierejestrowana praca musi zostać przekształcona w regularne zatrudnienie i, aby to osiągnąć, należy liczyć na współpracę osób zainteresowanych, z których wiele to nielegalni imigranci.
Niezbędna jest również współpraca partnerów społecznych [15].
3.8 Nielegalna imigracja jest ściśle powiązana z szarą strefą i pracą nierejestrowaną.
Jednakże imigracja jest tylko jednym z aspektów szarej strefy, a zalety nielegalnego zatrudnienia stanowią czynnik sprzyjający napływowi nielegalnej migracji.
Dlatego też EKES przyjmuje z zadowoleniem obowiązujące ustawodawstwo w niektórych Państwach Członkowskich, ułatwiające uregulowanie sytuacji takich osób ze względów zatrudnienia lub humanitarnych, lub, gdy osoby te są już zintegrowane ze społeczeństwem.
Takie podejście może również pomóc w zahamowaniu narastania ilości osób w nielegalnych sytuacjach, co wymagałoby nadzwyczajnych procedur regulujących.
Instrumenty te muszą być przejrzyste i muszą być wdrażane wraz z niezbędnym informowaniem i współpracą między Państwami Członkowskimi.
3.9 W celu całkowitego włączenia imigrantów do europejskiego rynku pracy niezbędne jest propagowanie zwiększonej mobilności.
EKES poparł [16] dyrektywę w sprawie statusu obywateli państw trzecich, którzy są rezydentami długoterminowymi, która ułatwi mobilność wewnątrz UE imigrantom, którym przyznano ten status.
EKES poparł również rozszerzenie zakresu rozporządzenia 1408/71 [17], tak aby objąć nim obywateli państw trzecich.
Właściwe byłoby rozszerzenie tej mobilności na inne grupy imigrantów, w ramach europejskiej strategii zatrudnienia, również przy użyciu sieci EURES.
3.9.1 Komisja oświadcza, iż projekt dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym dotyczących świadczenia usług transgranicznych również zwiększy mobilność.
EKES jest w trakcie opracowywania opinii [18], która zawiera liczne propozycje zaradzenia problemom, stworzonym przez tę dyrektywę.
3.10 Wielu imigrantów nie jest w stanie podjąć pracy zgodnej z ich wykształceniem, ponieważ organy Państw Członkowskich nie uznają ich kwalifikacji zawodowych.
UE musi rozszerzyć zakres dyrektyw w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, w celu uznawania kwalifikacji uzyskanych w kraju pochodzenia.
Uniknie się w ten sposób dyskryminacji z tego powodu, a zarówno Państwa Członkowskie jak i spółki europejskie odniosą większe korzyści z pracy tych ludzi, jeżeli uwzględnią ich kwalifikacje zawodowe.
3.11 Brak właściwych danych oznacza, że wpływ polityki wizowej na ograniczanie nielegalnej imigracji nie może zostać oszacowany.
Wymóg wiz krótkoterminowych dla obywateli państw trzecich może ograniczyć wielkość nielegalnej imigracji stamtąd napływającej, ale należy rozważyć ryzyko możliwości wzrostu ilości osób, które padną ofiarą siatek zajmujących się przemytem i handlem ludźmi.
Polityka wizowa mogłaby w sposób bardzo dyskryminujący ograniczyć mobilność osób, co oznacza, iż niezbędne jest odpowiednie nimi zarządzanie przez władze konsularne, które będzie przejrzyste i będzie eliminowało ewentualną korupcję.
3.12 EKES zgadza się z twierdzeniem Komisji, że zwalczanie nielegalnej imigracji musi nadal stanowić istotną część zarządzania imigracją.
Otwarciu legalnych dróg migracji zarobkowej, zmniejszeniu skali szarej strefy i nielegalnego zatrudnienia, współpracy z krajami pochodzenia itp., musi towarzyszyć naprawdę skuteczne monitorowanie zewnętrznych granic UE.
3.13 Organizacje przestępcze, trudniące się przemytem ludzi, dysponują ogromną władzą i uwikłane są w inną działalność przestępczą.
W różnych opiniach [19], EKES wzywał do skuteczniejszego zwalczania siatek przestępczych zajmujących się przemytem ludzi.
Organy wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych Państw Członkowskich, przy współudziale Komisji Europejskiej, powinny zacieśnić wzajemną współpracę.
Europol i Eurojust muszą być wyposażone w najbardziej odpowiednie instrumenty polityczne, prawne i administracyjne.
Należy przyspieszyć prace w kwestii Europejskiej Agencji Kontroli Granic a także, w perspektywie średniodystansowej, w kwestii powołania europejskiej straży granicznej.
3.13.1 Niektóre terytoria europejskie takie jak wyspy południowe (Malta, Lampedusa, Wyspy Kanaryjskie) mają specyficzne trudności, ponieważ stanowią punkty przejściowe dla nielegalnej imigracji i czasami napływ imigrantów przewyższa ich zdolności integracyjne.
Dlatego też Unia Europejska powinna dysponować systemem współpracy, który pomógłby rozwiązywać takie sytuacje.
3.13.2 Nielegalny handel i przemyt osób musi być zwalczany, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ochrony ofiar na podstawie międzynarodowego ustawodawstwa humanitarnego i europejskich konwencji dotyczących praw człowieka.
Osoby o nieuregulowanej sytuacji należą do społeczności szczególnie narażonych i wymagających specjalnej ochrony.
Ochrona Ich życia i zapewnienie bezpieczeństwa stanowią priorytet.
EKES wydał opinię [20] mającą na celu zwiększenie ochrony ofiary.
3.14 EKES wspiera wprowadzenie otwartej metody koordynacji na potrzeby polityki imigracyjnej i azylowej [21].
UE posiada obecnie Komitet ds. Imigracji i Azylu, który wykonuje znakomitą pracę koordynując i doradzając, ale jego pełnomocnictwa są niewystarczające.
Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach stworzyła projektu pilotażowego w celu ustanowienia Europejskiej Sieci Migracji.
Sieć ta zasługuje na wsparcie EKES, ponieważ stanowi kolejny krok w kierunku lepszej koordynacji w ramach UE.
3.15 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że cele wspólnotowej polityki imigracyjnej obejmują działania dotyczące integracji, do czego wzywał Komitet [22].
Odpowiednie przyjęcie nowoprzybyłych imigrantów, ich włączenie do rynku pracy, nauka języka, zwalczanie dyskryminacji, oraz uczestnictwo w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym muszą być strategicznymi celami UE.
EKES uważa za niezwykle istotne, aby partnerzy społeczni i organizacje społeczeństwa obywatelskiego wsparły organy publiczne w prowadzeniu polityki integracyjnej.
3.15.1 Komitet pragnie przekazać obywatelom Europy komunikat, iż imigranci stanowią część naszej społeczności i przyczyniają się do gospodarczego, społecznego i kulturowego wzbogacenia Europy.
EKES pragnie kontynuować aktywną współpracę z innymi instytucjami UE w celu osiągnięcia celów z Tampere, wdrożenia odpowiedniej wspólnej polityki imigracyjnej, jak również harmonizacji ustawodawstwa.
W tym celu, Komitet opracuje stały instrument [23] we współpracy z Komisją, partnerami społecznymi oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Zwalczanie rasizmu, ksenofobii oraz dyskryminacji stanowi sposób osiągnięcia równego traktowania i integracji.
3.16 Program Społeczny [24] obecnie obejmuje niektóre cele dotyczące promowania integracji, zwalczania dyskryminacji i zapewniania równego traktowania.
W nadchodzących latach, w następstwie zwiększania się ilości imigrantów, niektóre wytyczne polityki społecznej UE powinny zostać odpowiednio zmodyfikowane.
3.17 EKES podkreśla fakt, iż projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy stanowi nowy fundament dla wspólnotowej polityki imigracyjnej oraz przypomina, iż wydał opinię z inicjatywy własnej [25] proponującą, aby projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy przyznał obywatelstwo UE obywatelom państw trzecich posiadającym status rezydentów długoterminowych, w celu zwiększenia ich praw politycznych oraz w celu promowania integracji.
EKES wydał również opinię z własnej inicjatywy [26] proponującą, aby Państwa Członkowskie Unii Europejskiej ratyfikowały Międzynarodową Konwencję o ochronie praw wszystkich pracowników — migrantów i członków ich rodzin, która została zatwierdzona przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych [27], i ma na celu ochronę praw człowieka i godności ludzi na całym świecie, którzy emigrują z powodów ekonomicznych i związanych z zatrudnieniem, za pomocą właściwego ustawodawstwa i dobrej praktyki krajowej.
Komitet ponownie wzywa Radę i Komisję do rozważenia ratyfikacji tej konwencji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Kontrolowany wjazd osób potrzebujących ochrony międzynarodowej na terytorium UE oraz zwiększenie zdolności ochrony w regionach pochodzenia: "Poprawa dostępu do trwałych rozwiązań"
(COM(2004) 410 końcowy)
(2005/C 157/16)
Dnia 25 sierpnia 2004 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w następującej sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 25 listopada 2004 r. Sprawozdawcą była An Le Nouail-Marlière.
Na 413 sesji plenarnej w dn. 15 i 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 139 do 1, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Zasadnicza treść dokumentu Komisji
1.1 Komunikat ten jest odpowiedzią Komisji na punkt nr 26 we wnioskach Prezydencji ze spotkania Rady Europejskiej w Salonikach w dn. 19/ 20 czerwca 2003 r., w którym prosi się Komisję "o zbadanie wszystkich aspektów [tej sprawy] w celu zapewnienia bardziej uporządkowanego i kontrolowanego wjazdu na terytorium Unii Europejskiej osób potrzebujących pomocy międzynarodowej oraz przebadanie sposobów i środków zwiększenia zdolności ochrony w regionach pochodzenia [imigrantów]".
1.2 Komunikat jest podzielony na cztery części, przy czym pierwsza część zajmuje się "zbadaniem wszystkich aspektów w celu zapewnienia bardziej uporządkowanego i kontrolowanego wjazdu na terytorium Unii Europejskiej osób potrzebujących pomocy międzynarodowej".
1.3 Podejście, kryjące się pod pojęciem "nowego osiedlania", przy pomocy którego uchodźcy z jakiegoś pierwszego kraju przyjmującego bądź kraju tranzytowego są przekazywani na terytorium Unii bądź innych krajów trzecich (Kanada, USA, Australia i in.), stanowi w swojej istocie kontrolowany i uporządkowany wjazd na terytorium UE.
Mogłoby ono zatem odgrywać ważną rolę w ramach wspólnej polityki azylowej UE.
Dlatego też Komisja jest zdania, że wiele przemawia za przyjęciem wspólnego podejścia na szczeblu UE w tej dziedzinie oraz za utworzeniem wspólnotowego programu nowego osiedlania uchodźców.
1.4 W drugiej części rozważa się, w jaki sposób regiony pochodzenia mogłyby poprawić swoją zdolność do zapewnienia pomocy osobom, które potrzebują ochrony międzynarodowej, i jak UE mogłaby pomóc w tym zakresie.
1.5 Przesłanką dla praktycznego zwiększenia zdolności ochrony jest podejście skoordynowane i systematyczne podejście systematyczne.
W związku z tym należy opracować system porównawczy (benchmarks) odnośnie skutecznej ochrony, do którego kraje przyjmujące powinny dążyć, korzystając z partnerskiej pomocy UE.
UE powinna przy tym najpierw wziąć pod uwagę elementy, które sama wykorzystuje dla zagwarantowania ochrony dla osób takiej ochrony potrzebujących, koncentrujące się na ochronie przed prześladowaniem i przymusowym wydalaniem, dostępie do procedur prawnych i możliwości odpowiedniego utrzymania.
1.6 Wymienione poniżej elementy składowe ochrony mogłyby być właściwymi wskaźnikami dla oceny zdolności ochrony danego kraju przyjmującego oraz dla stworzenia trwałego systemu ochrony. Poza tym mogłyby one posłużyć jako orientacja przy opracowywaniu systemu porównawczego (benchmarks) dla zwiększenia tych zdolności:
- dostęp do instrumentów ochrony uchodźców, w tym instrumentów regionalnych, jak również innych traktatów z dziedziny praw człowieka i konwencji prawa międzynarodowego w kwestiach humanitarnych, włączając w to wyeliminowanie zastrzeżeń;
- krajowe systemy prawa: przyjęcie/zmiana przepisów prawnych w zakresie uchodźców/azylu;
- rejestrowanie osób ubiegających się o azyl i uchodźców oraz systematyczna dokumentacja ich wniosków;
- uznawanie i przyjmowanie osób ubiegających się o azyl;
- wspieranie samowystarczalności i integracji lokalnej.
1.7 W części trzeciej rozpatruje się, w jaki sposób można osiągnąć zintegrowane, globalne, zrównoważone, elastyczne i adekwatne do sytuacji podejście do zagadnień imigracji i azylu.
1.8 W tym celu Komisja proponuje wieloletnie regionalne programy ochrony UE, które zawierałyby listę, cele i harmonogram działań w dziedzinie azylu i imigracji oraz miałyby być opracowane we współpracy z państwami trzecimi danego regionu.
Tworzenie tych programów ma się odbywać w powiązaniu ze strategicznymi dokumentami szczebla regionalnego i krajowego, określającymi ogólne ramy stosunków UE z krajami rozwijającymi się i mającymi takie same cykle jak one.
1.9 Regionalne programy ochrony UE stanowiłyby "wachlarz" całego szeregu działań zaradczych; niektóre z nich już istnieją, inne znajdują się jeszcze w fazie rozwoju, a jeszcze inne z kolei trzeba dopiero zaproponować: działania mające na celu rozszerzenie zdolności ochrony, system rejestracji, wspólnotowy program nowego osiedlania uchodźców, wsparcie na rzecz poprawy infrastruktury lokalnej, wsparcie na rzecz lokalnej integracji osób, które potrzebują międzynarodowej ochrony w państwie trzecim, współpraca w dziedzinie legalnej imigracji, działania w zakresie zarządzania falami migracji i akcjami wydalania.
1.10 Wreszcie część czwarta zawiera wnioski wynikające z komunikatu oraz prezentuje wskazówki w zakresie najlepszych rozwiązań na przyszłość, o których poparcie prosi się Radę, Radę Europejską i Parlament Europejski.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje z zadowoleniem intencję Komisji opierającą się na zaleceniach Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR), ale uważa, że gwarancje ochrony międzynarodowej na poziomie ustalonym od roku 1951 są w komunikacie Komisji niewystarczające.
Nadal niestety konieczne jest, by poziom ten był zagwarantowany czy wręcz podwyższony, gdyż w kontekście międzynarodowym wciąż nadal istnieją sytuacje dyskryminacji opartej na nienawiści i mogącej prowadzić potencjalnie do konfliktu zbrojnego, dyskryminacji pewnych grup społecznych ludności cywilnej bądź jednostek przynależących do tych grup społecznych oraz do prześladowania jednostek i grup przez państwa czy też podmioty niepaństwowe (grupy i jednostki).
Z tego punktu widzenia Komitet popiera prace prowadzone w ramach "Konwencji +" Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) mające na celu poprawę i dostosowanie statusu uchodźców i Konwencji Genewskiej.
2.2 Propozycja w zakresie programów nowego osiedlania powinna silniej uwydatnić, że głównym celem podejścia nowego osiedlania jako trwałego rozwiązania jest to, by osobom korzystającym ze statusu uchodźcy oraz ochrony międzynarodowej w sensie dyrektywy o warunkach nadawania statusu uchodźcy [1] zapewnić jak najszybciej normalne i godne warunki życia w myśl Konwencji Genewskiej i wytycznych w zakresie procedur UNHCR.
2.3 Komitet podkreśla, że Państwa Członkowskie muszą dojść do porozumienia i uzgodnić jeden status prawny, by można było uznać i wspierać istniejące już w niektórych Państwach Członkowskich programy nowego osiedlania oraz przyjąć wspólne normy w celu rozszerzenia tych programów na Państwa Członkowskie będące sygnatariuszami Konwencji Genewskiej.
2.4 Programy te byłyby odpowiedzią na potrzeby osób, które potrzebują faktycznej międzynarodowej opieki w myśl Konwencji z 1951 roku, oraz zapobiegałyby osłabianiu statusu uchodźcy i poziomu jego ochrony przez nadużycia systemu azylowego.
Komitet podziela tę troskę, zwraca tym niemniej uwagę na to, że
- międzynarodowe zobowiązania Państw Członkowskich Unii Europejskiej, które podpisały Konwencję z roku 1951, mają nadal swoją moc obowiązującą — nawet jeśli niektóre kraje nie zadają już sobie nawet trudu, by przyjmować oraz rozpatrywać wnioski, i przechodzą od razu do odmowy przyjęcia danej osoby bez sprawdzenia, czy jej nie stanowi dla niej ewentualnego zagrożenia;
- warunki przyjmowania osób ubiegających się o azyl w niektórych Państwach Członkowskich przeobrażają się raczej warunki "przetrzymywania w obozach" dla osób ubiegających się azyl, których wnioski co prawda zostały przyjęte, jednak nie zostały jeszcze rozpatrzone, i były one przedmiotem raportów socjalnych służb publicznych, które ukazują zatrważające rezultaty — zarówno dla samych azylantów jak i dla społeczeństwa obywatelskiego, w którym powstaje fatalna opinia na temat generalnej kwestii azylu.
- cele przedstawione w komunikacie powinny obejmować znaczne polepszenie w szczególności swobody przepływu osób, wsparcia finansowego, wspierania przez organizacje wyspecjalizowane w pomocy dla uchodźców i programów wspierania integracji.
- należy poprawić warunki obecności organizacji pozarządowych i związków na rzecz pomocy uchodźcom w ośrodkach przyjęć poprzez zawieranie umów o partnerstwie z władzami danego kraju przyjęcia bądź też co najmniej poprzez wyjaśnianie ich praw.
2.5 Mieszanie ze sobą problemu osób potrzebujących międzynarodowej ochrony oraz problemu zwalczania nielegalnej imigracji poprzez insynuowanie, że wszystkie wnioski o azyl stanowią nadużycie prawa i są nieuzasadnione oraz że ochrona statusu uchodźców nie może być zagwarantowana bez wzmocnienia ogólnych środków przymusu, nie poprawia ani nie oświeca opinii publicznej w zakresie jej zobowiązań.
2.6 Jak wynika z raportów Parlamentu Europejskiego [2], opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3] i zaleceń organizacji międzynarodowych [4], wprowadzanie programów nie powinno być substytutem dla przestrzegania przez Państwa Członkowskie procedur i rozpatrywania poszczególnych indywidualnych wniosków.
2.7 Komitet zwraca uwagę na to, że osoby, które podejmują próbę i którym udaje się przekroczyć granice Unii Europejskiej w nadziei ubiegania się tam o azyl, stanowią zaledwie niewielką część (około jednej setnej) wszystkich osób mających prawo ubiegania się o azyl.
Aby móc właściwie skwantyfikować starania i zobowiązania UE, należy odnieść się do raportu UNHCR za rok 2003, w którym podaje się liczbę osób i liczbę ludności, które obejmuje swoim działaniem Wysoki Komisarz ds. Uchodźców.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 W świetle bilansu oceniającego, dokonanego przez europejskie organizacje pozarządowe i instytucje, włączając w to Parlament Europejski, Komitet obawia się, że swoboda działania stojąca do dyspozycji Państwom Członkowskim w celu określenia kryteriów dostępu do programu nowego osiedlania będzie prowadziła do coraz większego osłabiania ochrony gwarantowanej Konwencja Genewską z roku 1951 i Protokołem Nowojorskim z roku 1967.
3.2 Przyznanie uchodźcom, starającym się o ochronę międzynarodową w pierwszych krajach przyjmujących w regionach pochodzenia, takiego statusu "prima facie" przez służby UNHCR nie oznacza nadania statusu uchodźcy w myśl Konwencji Genewskiej. Ale UNHCR jest w stanie przedłożyć listę osób, które mogą wziąć udział w programach nowego osiedlania.
Natomiast przyznawanie statusu uchodźcy w sensie Konwencji bądź ochrony subsydiarnej będzie należało do władz pierwszego kraju przyjmującego, kraju tranzytu czy też kraju "osiedlającego".
Beneficjentom programów nowego osiedlania powinien być przyznawany jeden ze statusów ochrony międzynarodowej.
3.3 Komitet podkreśla, że wnioski powinny być rozpatrywane indywidualnie i niezależnie od kwalifikowania się do uczestnictwa w programach nowego osiedlania (wraz z prawem do złożenia odwołania ze skutkiem zawieszającym wydalenie) oraz obawia się, że brak jednoznacznego przejęcia i podziału odpowiedzialności doprowadzi do powstania szarej strefy spychania odpowiedzialności — pomimo Konwencji Dublińskiej (Dublin II), która nie wiąże krajów przyjmujących i tranzytowych w regionach pochodzenia.
Oprócz tego uzależnianie prawa do udziału w danym programie nowego osiedlania od przyznania statusu ochrony międzynarodowej mogłoby prowadzić do tego, że Państwa Członkowskie uczestniczące w programach nowego osiedlania ograniczą liczbę osób uznawanych za uchodźców w sensie Konwencji oraz osób korzystających z ochrony subsydiarnej.
3.4 Komitet popiera propozycję Komisji jako wkład UE do skutecznej ochrony uchodźców z przyznanym statusem uchodźcy, pod warunkiem, że zastosowanie znajdą prawne gwarancje proceduralne oraz respektowanie indywidualnych praw osób ubiegających się o azyl w sensie konwencji międzynarodowych (w szczególności Konwencji Genewskiej i Nowojorskiej) i nie pomniejszone będzie prawo do rozpatrywania i uznawania wniosków uchodźców, którzy nie spełniają kryteriów kwalifikowania się do uczestnictwa w programach nowego osiedlania.
Natomiast Komitet uważa, że niekorzystnie byłoby, gdyby poprawa zdolności ochrony w krajach przyjmujących i tranzytowych w regionach pochodzenia przekładała się na jednoczesne obniżenie zaangażowania Państw Członkowskich UE w zakresie przyznawania ochrony prawnej i nadawania statusu uchodźcy bądź ochrony subsydiarnej.
3.5 Komitet zaleca, by wdrożyć i zaktualizować przyjęte przez Radę w dn. 24 kwietnia 2004 r. zharmonizowane procedury i by celem tego komunikatu nie było przesunięcie rozpatrywania wniosków w regionach pochodzenia.
Państwa Członkowskie powinny wręcz przeciwnie zostać zobligowane do tego, by oferować gwarancje, które wykraczają poza te zalecane normy.
3.6 Regionów, które mogą przeobrazić się w regiony pochodzenia, jest nadal dużo — z powodu dyskryminacji z powodu nierespektowania praw człowieka, prześladowania działaczy na rzecz praw człowieka, z powodu klęsk żywiołowych i innych katastrof, głodu, spekulacji, zmian klimatycznych i przyczyn skumulowanych.
Komitet zastanawia się więc, czy kraje graniczące z krajami pochodzenia osób ubiegających się o azyl nadają się ze względu na swoje położenie faktycznie najlepiej na przyjmowanie, uznawanie i dobór wszystkich uchodźców, kwalifikujących się do programów nowego osiedlania.
Komitet zastanawia się również poważnie nad możliwościami, jakie reprezentacje UE w krajach trzecich mają we tym względzie bez pomocy i interwencji zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet zaleca, by zharmonizowane procedury przyjęte przez Radę 24 kwietnia 2004 r. zostały wdrożone i zweryfikowane przed przejściem do ostatecznego etapu polegającego na decentralizowaniu rozpatrywania wniosków w regionach pochodzenia.
3.7 Komitet obawia się, że poparcie ze strony europejskich, międzynarodowych i lokalnych związków i organizacji pozarządowych, które już teraz okazuje się trudne, stanie się niemożliwe ze względu na odległość, powstające koszty dodatkowe, różnorodność partnerów do kontaktu reprezentujących jednostki państwowe, napięte stosunki czy też brakujące w wielu krajach środki na cele stowarzyszeń lokalnych.
3.8 Mimo że konieczne jest odciążenie bezpośrednich krajów przyjmujących i krajów tranzytu znajdujących się w regionach pochodzenia i wniesienie większego wkładu w przywrócenie normalnych i godnych warunków życia uchodźcom, to ewentualna współpraca z bezpośrednimi krajami przyjmującymi i krajami tranzytu w zakresie programów nowego osiedlania nie może w żadnym wypadku stanowić substytutu dla indywidualnego prawa do składania wniosku o azyl wewnątrz UE ani dla zobowiązań państw-sygnatariuszy Konwencji Genewskiej w stosunku do indywidualnych wniosków o azyl.
3.9 Komitet przypomina, że należy nadal "politycznie" negocjować z krajami pochodzenia, przy czym należy szczególnie apelować o respektowanie praw człowieka i wspieranie tego respektowania. Kraje te mogą być w zależności od danego przypadku i indywidualnej sytuacji danej osoby krajami pochodzenia, przyjmującymi bądź tranzytu. Oprócz tego należałoby w związku z tym podzielić zobowiązania na państwa wszystkich regionów.
3.10 Należy wciąż liczyć się z masowym napływem imigrantów.
Dyrektywa w sprawie przyjmowania uchodźców w przypadku masowego napływu [5] dotyczy tylko przypadków masowego napływu na terytorium UE i Komitet żałuje, że komunikat nie dotyczy pomocy, która jest w jej świetle wymagana, czy też możliwości skorzystania z programów nowego osiedlania w tej sytuacji.
4.
Wnioski
4.1 Otwieranie legalnych dróg imigracyjnych powinno odpowiadać potrzebom emigracji i imigracji, natomiast procedury azylowe muszą nadal dotyczyć spraw azylu i koniecznie uwzględniać potrzeby ochrony i przywrócenia normalnych i godnych warunków życia uchodźców, niezależnie od środków współpracy i pomocy krajom trzecim w sferze gospodarki, polityki społecznej i zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej, które nie zastępują indywidualnej ochrony międzynarodowej, a tylko ją uzupełniają.
Nie można mieszać ze sobą tych dwóch zagadnień. Nawet jeśli niektóre rzeczy mają podobne przyczyny, to między regionami słabo bądź w ogóle niezintegrowanymi z gospodarką światową a nieprzestrzeganiem praw człowieka nie da się rozpoznać systematycznego powiązania przyczynowego.
4.2 Starania w kierunku rozwoju wspólnej polityki azylowej napotykają zewsząd na ostrą krytykę. Organizacje pozarządowe jak również związki zawodowe na szczeblu krajowym i międzynarodowym wykazują coraz większe zaniepokojenie niedochowywaniem przyrzeczeń ze strony UE.
To właśnie w tym kontekście Komisja interweniuje poprzez opracowanie komunikatu w sprawie stworzenia i realizacji "trwałych rozwiązań".
4.3 Zdaniem Komitetu Komisja i Rada nie mogą ignorować sygnałów alarmowych, wynikających z sytuacji, w której zobowiązania z Tampere doprowadziły do powstania dyrektyw bądź innych uregulowań faworyzujących jedne rozwiązania w stosunku do innych.
Komitet podkreśla stanowczo, że opinia publiczna w Europie składa się z pluralistycznych nurtów i nie jest ani jednolita ani monolityczna. To jest właśnie charakterystyczne dla społeczeństwa otwartego, opartego na demokracji i prawie.
Dlatego też Komisja w swoich założeniach oraz Rada w swoich decyzjach powinny interpretować zobowiązania poczynione w Tampere, mające na celu stworzenie obszaru wolności i prawa, poprzez stawianie na pierwszym miejscu praw obywatela i człowieka w duchu Karty Praw Podstawowych oraz zobowiązań, które wynikają dla państw.
4.4 Granice nadmiernego podkreślania aspektów bezpieczeństwa po zamachach z 11 września 2001 roku widać zarówno w rezultatach różnych wyborów na szczeblu krajowym i europejskim (w tym w stale zmniejszającej się frekwencji wyborczej), jak i w licznych konfliktach zbrojnych przeistaczających się w chroniczne wojny domowe oraz w nierespektowaniu uniwersalnych praw człowieka.
4.5 Liczba osób, które UE w ciągu ostatnich dziesięciu lat przyjęła i uznała za uchodźców, rozkłada się nierównomiernie na Państwa Członkowskie, jednakże rzeczywiste potrzeby pokazują, że niezależnie od stopnia udziału UE w przyjmowaniu uchodźców w skali światowej programy wsparcia oferowane regionom pochodzenia (na przykład Afryce i krajom Caswaname) oraz programy nowego osiedlania w samej UE mogą przyczynić się do poprawy sytuacji uchodźców oraz osób poszukujących azylu, mających prawo do skorzystania z ochrony międzynarodowej.
4.6 Komitet popiera propozycję zawartą w komunikacie z zastrzeżeniem wyjaśnienia następujących kwestii:
- poprawa rozpatrywania wniosków o azyl na całym suwerennym terytorium Państw Członkowskich UE oraz zaprzestanie odmowy przyjmowania i zawracania do krajów bądź regionów pochodzenia bez rozpatrzenia wniosku, co stanowi naruszenie zasady niewydalania (non refoulement) — poprzez szybką transpozycję i wdrożenie dyrektyw w zakresie procedur i kwalifikacji przez Państwa Członkowskie, przy wykorzystaniu norm wykraczających poza normy minimalne;
- poprawa warunków obecności organizacji pozarządowych oraz organizacji pomocy uchodźcom w ośrodkach przyjmujących poprzez zawieranie porozumień o partnerstwie z władzami kraju przyjmującego bądź co najmniej poprzez jasne ustalanie praw takich organizacji;
- zweryfikowanie kryteriów, na podstawie których niektóre kraje pochodzenia i kraje tranzytu są określane jako "bezpieczne kraje trzecie", w których jednak osoby ubiegające się o azyl są pozbawiane możliwości rozpatrywania ich indywidualnej sytuacji i wynikających z niej praw;
- uściślenie, że status w sensie Konwencji Genewskiej ma pierwszeństwo nad ochroną subsydiarną, zarówno z punktu widzenia procedur jak i prawa [6];
- wyjaśnienie, że beneficjentom programów nowego osiedlania będzie przyznawany status uchodźcy w sensie Konwencji Genewskiej i status uchodźcy bądź osoby korzystającej z ochrony subsydiarnej w sensie dyrektywy o warunkach kwalifikowania, co pozwoli na respektowanie ich praw podstawowych we wszelkich warunkach, oraz że nie będzie tworzona żadna grupa "przypadków nierozstrzygniętych", nie posiadających w krajach nowego osiedlania w UE bądź w krajach trzecich żadnych precyzyjnych praw. Bruksela, dn. 15 grudnia 2004 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Jednolite procedury azylowe jako kolejny krok do stworzenia bardziej skutecznego Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego"
(COM(2004) 503 końcowy — SEC(2004) 937)
(2005/C 157/17)
Dnia 15 października 2004 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Jednolite procedury azylowe jako kolejny krok do stworzenia bardziej skutecznego Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego"
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swoją opinię 25 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą była An LE NOUAIL-MARLIERE.
Na 413. sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 133 głosami, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Istota komunikatu Komisji
1.1 W komunikacie przedłożonym EKES do konsultacji proponuje się usprawnienie i przyspieszenie procedur nadawania statusu uchodźcy lub osoby potrzebującej międzynarodowej ochrony z innych powodów.
1.2 W dokumencie tym Komisja bada argumenty na rzecz szybszej i bardziej efektywnej jednolitej procedury azylowej oraz uproszczenia procedur dla wnioskodawców; wydaje się przy tym uwzględniać troskę o lepsze postrzeganie przez opinię publiczną procesu rozpatrywania wniosków o azyl oraz ewentualnego powrotu wnioskodawców do kraju pochodzenia.
1.3 Komisja podkreśla wartość dodaną tych działań, wynikającą ze wzmocnienia współpracy i wspólnego metodologicznego podejścia Państw Członkowskich. Przewidziane są przy tym dwa następujące po sobie i wzajemnie od siebie uzależnione kroki: tak zwana faza przygotowawcza oraz działania legislacyjne na szczeblu Wspólnoty.
1.4 W fazie przygotowawczej planowane są konsultacje i dyskusje w państwach członkowskich na temat kroków, jakie należy podjąć w celu ujednolicenia procedur przyznawania obu rodzajów statusu przewidzianych przez dyrektywę o warunkach udzielania statusu uchodźcy [1].
1.5 Faza ta ma się rozpocząć w styczniu 2005 r., równolegle z rozpoczęciem wdrażania uchwalonych już przepisów pierwszego etapu Wspólnego Europejskiego Systemu Azylowego [2].
1.6 Komisja przedłoży do końca 2004 roku swój plan działania "One-Stop Shop".
1.7 Zaproponowana faza przygotowawcza ma spełniać cztery cele:
- ukierunkowanie dyskusji na temat sposobu, w jaki UE ma przyjąć jednolite procedury azylowe;
- określenie zakresu niezbędnych zmian;
- zainicjowanie tych zmian poprzez wdrożenie praktyk przed przyjęciem odpowiednich aktów prawnych lub równolegle do niego;
- ponadto celem fazy przygotowawczej jest prowadzenie konsultacji.
1.8 Druga faza obejmuje uchwalenie odpowiednich wspólnotowych aktów prawnych w celu ujednolicenia procedur rozpatrywania wniosków o nadanie statusu uchodźcy w rozumieniu konwencji genewskiej z roku 1951 i protokołu nowojorskiego z roku 1967 oraz wniosków o udzielenie ochrony subsydiarnej w rozumieniu dyrektywy w sprawie trybu nadawania statusu uchodźcy [3].
1.9 W dokumencie Komisji opisane są też założenia postępowania legislacyjnego: cele oraz harmonogram realizacji działań, ich obszar zastosowania, środki odwoławcze, przestrzeganie konwencji genewskiej, utrzymanie jakości decyzji, sposoby powrotu do kraju pochodzenia oraz interakcja z innymi instrumentami.
1.10 Podsumowując stwierdzić można, że proponowana jednolita procedura ma na celu rozpatrywanie wniosków o azyl lub inną ochronę międzynarodową w jednym trybie — niezależnie od tego, jaki status mógłby zostać nadany osobie ubiegającej się:
- status uchodźcy w rozumieniu konwencji genewskiej z roku 1951 i protokołu nowojorskiego z roku 1967 czy też
- status osoby potrzebującej ochrony subsydiarnej w rozumieniu dyrektywy 2004/83/WE przyjętej przez Radę 29 kwietnia 2004 r. [4].
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet popiera cele, jakie postawiła sobie Komisja, oraz jej starania, by w ramach ujednoliconych procedur zachować podstawowe zasady konwencji genewskiej z roku 1951.
W tym celu — zgodnie z przepisami dyrektywy w sprawie trybu nadawania statusu uchodźcy — weryfikacja praw uchodźców dokonywać się powinna w pierwszym rzędzie na zasadach przewidzianych w konwencji genewskiej; weryfikacja przesłanek ochrony subsydiarnej powinna mieć miejsce w drugiej kolejności, jeśli wnioskodawca nie spełnia warunków przyznania statusu uchodźcy zgodnie z konwencją.
2.2 Komitet zaleca wyraźne zaznaczenie tego priorytetu, niezależnie od tego, jaka będzie przyszłość urzeczywistnienia jednolitej procedury.
2.3 Komitet zaleca ponadto każdorazowe uzasadnianie odrzucenia wniosku o ochronę międzynarodową, a w szczególności odmowy nadania statusu uchodźcy w rozumieniu konwencji genewskiej z roku 1951, również wówczas, gdy udzielono ochrony subsydiarnej.
EKES uważa takie gwarancje proceduralne za niezbędne dla zachowania podstawowych zasad konwencji genewskiej z roku 1951, której znaczenie również Komisja podkreśla.
2.4 Co się tyczy udzielania ochrony subsydiarnej, to Komitet jest przekonany, że osoby ubiegające się o azyl nie są w stanie rozróżnić między statusem uchodźcy na zasadach konwencji a statusem ochrony subsydiarnej i dlatego też muszą stawić czoła dodatkowym utrudnieniom w krajach, w których wymaga się od nich złożenia ponownego wniosku na innej podstawie prawnej w przypadku odrzucenia ich wniosku o przyznanie im statusu uchodźcy wg konwencji genewskiej z roku 1951. Sytuacja taka spotka się z niezrozumieniem i zniechęceniem osób ubiegających się o azyl; dodatkowo oznaczać będzie trudną dla nich do zniesienia przewlekłość postępowania.
2.5 Komitet wzywa Komisję do uwzględnienia w swojej propozycji oraz w trakcie fazy przygotowawczej i legislacyjnej zasady tzw. non-refoulement (art. 33 konwencji genewskiej) oraz konieczności ustanowienia środka odwoławczego o skutku zawieszającym w przypadku wydania decyzji negatywnej.
Ewentualne rozpatrzenie z urzędu przez organ administracji, czy zachodzą przesłanki dla udzielenia ochrony subsydiarnej, nastąpić powinno dopiero po sprawdzeniu istnienia przesłanek dla nadania statusu uchodźcy przewidzianego w konwencji genewskiej i powinno dawać ubiegającemu się możliwość zastosowania środka odwoławczego przeciwko wydaleniu ze skutkiem zawieszającym, zgodnie z postanowieniami międzynarodowej i europejskiej konwencji praw człowieka.
2.6 Aby to zagwarantować, organizacje pozarządowe i Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) nie powinni być wykluczani z administracyjnych organów odwoławczych, o ile takowe istnieją, w ich braku natomiast powinni mieć swobodny dostęp do osób ubiegających się i do ich akt. Ułatwiłoby to dostęp do tego środka prawnego i korzystanie z prawa do odwołania do instancji sądowej.
2.7 Komitet wzywa ponadto Komisję, aby przy okazji wprowadzania zmian do dyrektywy w sprawie jednolitej procedury przyjętej przez Radę 19 listopada 2004 r. i oczekującej na ponowne przedłożenie Parlamentowi Europejskiemu rozszerzono jej zakres stosowania o ochronę subsydiarną w rozumieniu dyrektywy w sprawie trybu nadawania statusu uchodźcy oraz by ponownie zbadać zasadność figurowania w wykazie "bezpiecznych krajów trzecich" krajów pochodzenia lub krajów tranzytowych, które nie przyznają osobom ubiegającym się o azyl prawa do rozpatrzenia ich indywidualnej sytuacji oraz praw.
2.8 Komitet zaleca przeanalizowanie w trakcie fazy przygotowawczej ewentualnych braków i problemów aktualnie obowiązujących procedur przyznawania statusu uchodźcy.
2.9 Co się tyczy dwustronnych umów o readmisji, w celu umożliwienia wszystkim państwom członkowskim przestrzegania swych zobowiązań międzynarodowych i dyrektyw europejskich [5] Rada powinna zapewnić sobie w fazie przygotowawczej możliwość stworzenia zharmonizowanego systemu solidarności między państwami członkowskimi (np. programu ponownego osiedlania w kraju pochodzenia i podziału kosztów).
2.10 Komitet wzywa również Komisję do zrewidowania tzw. procedury przyspieszonej, która odmawia osobom ubiegającym się o azyl korzyści płynących z dogłębnej oceny ich indywidualnego przypadku, a tym samym i wynikających z niego praw, a w szczególności odraczając skutek postępowań sądowych i narażając je na odesłanie do kraju pochodzenia, zanim ich sprawa zostanie rozpatrzona przez właściwy sąd.
2.11 Komitet wzywa ponadto Komisję, by rozważając możliwości powrotu do kraju pochodzenia i przyczyny za nim przemawiające uwzględniła fakt, że w danych okolicznościach powrót może okazać się niemożliwy z powodu faktycznych przeszkód nie związanych ze statusem uchodźcy lub ze względów humanitarnych (np. z powodu choroby).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do wspólnotowej pomocy zagranicznej
COM(2004) 313 końcowy — 2004/0099 COD
(2005/C 157/18)
Dnia 15 sierpnia 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 9 listopada 2004 r. Sprawozdawcą był José María ZUFIAUR NARVAIZA.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 145 za, przy 5 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1. Dążenie do zwiększenia skuteczności pomocy rozwojowej poprzez ograniczenie związanych z nią kosztów transakcji skłania państwa-dawców do podejmowania wysiłku w celu nieustannego dostosowywania swych działań. Odzwierciedleniem tego procesu są stanowiska Komitetu Pomocy Rozwojowej (DAC) Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), organu skupiającego dawców i starającego się ujednolicać ich politykę.
1.2. Kilkudziesięcioletnie doświadczenia jasno dowodzą, iż praktyka bezpośredniego lub pośredniego powiązania pomocy z nabyciem towarów lub usług od państwa-dawcy nie tylko jest niezgodna z celami pomocy rozwojowej, ale również ogranicza jej skuteczność.
Obowiązek zakupu towarów lub usług od państwowych lub prywatnych przedsiębiorstw państwa-dawcy, przy oczywistym braku konkurencji, powoduje dodatkowe koszty, sprzyjając przy tym korupcji.
Praktyki takie powodują zakłócenia na rynku wewnętrznym i sprzeczne są z unijnymi zasadami konkurencji, opartych na zasadach równego traktowania i niedyskryminacji.
1.3. Dlatego też w ostatnich latach wiele uwagi poświęcano temu problemowi w gronie państw-dawców.
W rezultacie w marcu 2001 r. Komitet Pomocy Rozwojowej (DAC) i Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) przyjął zalecenie w sprawie "uwolnienia" pomocy dla państw mniej rozwiniętych, które od tej pory stało się obowiązującym wzorcem w tej dziedzinie.
Podstawowym celem zalecenia DAC jest obniżenie kosztów transakcyjnych przyznawania pomocy o 15-30 %.
Według danych Banku Światowego całkowite uwolnienie pomocy wiązanej mogłoby ograniczyć te koszty o 25 %.
1.4. Na forum Wspólnoty podejście to usankcjonowane zostało na posiedzeniu Rady ds. Ogólnych w marcu 2002 r., odbywającym się jednocześnie ze szczytem Rady Europejskiej w Barcelonie w przygotowaniu do międzynarodowej konferencji na temat finansowania rozwoju zwołanej w Monterrey.
Rada oświadczyła, że Unia Europejska wdroży zalecenie DAC w sprawie "uwolnienia" pomocy rozwojowej dla krajów mniej rozwiniętych przy jednoczesnym zachowaniu istniejącego systemu preferencji cenowych w ramach umowy UE-AKP.
Rada, a następnie Parlament (raport w sprawie komunikatu Komisji dla Rady oraz Parlamentu Europejskiego zatytułowany "Pomoc niewiązana: większa skuteczność", COM(2002) 639 końcowy — 2002/2284 (INI) A5-0190/2003), poparły "uwolnienie" pomocy przy spełnieniu trzech warunków: integracji regionalnej i międzyregionalnej, rozwijania potencjału instytucjonalnego i administracyjnego w państwach otrzymujących pomoc, a także eliminacji zakłóceń konkurencji między państwami-dawcami a beneficjentami.
Do tego dodać należy zasady wzajemności i współpracy z organizacjami międzynarodowymi.
1.5. Stanowisko to stopniowo rozwijano w kolejnych komunikatach organów wspólnotowych, cytowanych w projekcie rozporządzenia.
Pozostaje jednak ustalić i skonkretyzować warunki dostępu do różnych instrumentów pomocy zewnętrznej Wspólnoty. Taki jest właśnie cel rozpatrywanej propozycji.
1.6. Ponieważ instrumenty pomocowe funkcjonujące w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) oraz budżetu Wspólnoty nadal różnią się charakterem prawnym, logiczne wydaje się ustanowienie dwóch równoległych procesów.
Propozycja rozporządzenia wpisuje się w ramy wyznaczone przez niedawny komunikat Komisji pt. "Budowanie wspólnej przyszłości: Polityczne wyzwania i środki budżetowe rozszerzonej Unii Europejskiej w latach 2007-2013" [1].
Należy jednak pamiętać, iż planowanie budżetowe EFR będzie miało wpływ na przyszłość, jeśli fundusz ten zostanie włączony do budżetu WE.
Wobec tego rozpatrywana propozycja rozporządzenia dotyczy tylko instrumentów stanowiących część budżetu wspólnotowego.
Gdy EFR stanie się częścią tego budżetu, również on będzie podlegać rozpatrywanemu rozporządzeniu [2].
1.7. Projekt rozporządzenia w sprawie dostępu do pomocy zewnętrznej Wspólnoty wydaje się więc słuszny i w pełni uzasadniony, zarówno ze względu na wyżej wspomniane zobowiązania podjęte przez instytucje wspólnotowe, jak i na kryteria pomocniczości i proporcjonalności, do których odwołano się w uzasadnieniu projektu rozporządzenia.
2.
Uwagi szczegółowe do poszczególnych artykułów
Art. 1 — Zakres zastosowania
2.1. EKES nie ma zastrzeżeń co do tego punktu, uznając, że zakres rozporządzenia jest prawidłowy, przy czym jasnym jest, iż pewne instrumenty, jak pomoc budżetowa, pozostają poza nim.
Wykaz zawarty w załączniku I wydaje się właściwy.
Art. 2. — Definicja
2.2. EKES zgadza się ze stanowiskiem przyjętym w rozporządzeniu, iż należy je interpretować w oparciu o rozporządzenie finansowe oraz inne instrumenty obowiązujące w odniesieniu do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich.
Art.3 — Zasady kwalifikacji do przyznania pomocy
2.3. Logiczne wydaje się utworzenie różnych kategorii zależnie od instrumentów pomocowych.
Słuszne wydaje się również przewidzenie instrumentów o określonym zasięgu geograficznym, mających m.in. za cel umocnienie potencjału oraz integracji regionalnej.
Mając na uwadze kilkudziesięcioletnią tradycję pomocy wiązanej oraz wynikające z niej przyzwyczajenia, EKES pragnie podkreślić potrzebę umożliwiania udziału osobom fizycznym i prawnym z krajów rozwijających się lub z państw przechodzących transformację systemową, ujętych na listach DAC/OECD.
Wprowadzenie w życie zasady pomocy niewiązanej oraz otwartości zamówień publicznych powinno okazać się korzystne dla państw otrzymujących pomoc wspólnotową.
Art. 4. — Reguły pochodzenia
2.4. Dla zapewnienia spójności z poprzednim artykułem EKES skłaniałby się ku uściśleniu kwestii dotyczących dostaw materiałów oraz reguł pochodzenia.
Zgodnie ze swymi wcześniejszymi wypowiedziami [3], EKES pragnie podkreślić konieczność bardzo ścisłego przestrzegania międzynarodowych przepisów pracy, ochrony środowiska i praw człowieka.
Wprowadzenie zasady pomocy niewiązanej oraz otwarcie rynków powinno odbywać się w zgodzie z wysokimi standardami ochrony socjalnej i ochrony środowiska.
Art. 5 — Wzajemność w stosunkach z państwami trzecimi
2.5. EKES jest całkowicie przekonany o zasadności podejścia przyjętego w tym artykule, mianowicie brania pod uwagę nie tylko oficjalnej, lecz również rzeczywistej wzajemności.
Dotychczasowe doświadczenia w tej dziedzinie sugerują zachowanie tego podstawowego środka ostrożności, jak również uzależnienie wzajemności od spełnienia kryteriów przejrzystości, zgodności i proporcjonalności.
Użycie w ust. 5 określenia "w granicach możliwości" w odniesieniu do państw-beneficjentów pozbawia ten ustęp należytej wagi.
Dla pozyskania większego zainteresowania udziałem państw-beneficjentów EKES proponuje odwołanie się do zasady partnerstwa, będącej podstawowym filarem wspólnotowej polityki pomocy rozwojowej oraz DAC.
Art. 6. — Wyłączenia spod zasad kwalifikacji do przyznania pomocy według zasad pochodzenia
2.6. Zdaniem EKES uzasadnione przewidzenie w tego rodzaju rozporządzeniu wyłączeń stwarza niezbędną elastyczność w jego stosowaniu.
Jest ona uzasadniona w przypadkach wymienionych w rozporządzeniu, takich jak pilne zapotrzebowanie lub niedostępność pewnych produktów lub usług na rynkach danych krajów.
Art. 7. — Działania z udziałem instytucji międzynarodowych lub państw trzecich
2.7. Fakt, że znaczna część pomocy przekazywana jest za pośrednictwem mechanizmów wielostronnych lub innego rodzaju, a także to, iż wiele działań jest wspólnie finansowanych wymaga tego typu odniesienia.
W takich wypadkach należy szczególnie dbać o przestrzeganie zasady równego traktowania państw-dawców oraz zasady wzajemności.
Art. 8. — Pomoc humanitarna
Szczególny charakter pomocy humanitarnej, która zyskuje coraz większe znaczenie na arenie międzynarodowej, tłumaczy, dlaczego rozporządzenie nr 1257/96 dopuściło już pewne wyłączenia spod reguł wspólnotowych. To samo podejście zachowane zostało w partnerskiej, nowej ramowej umowie, jaką zawiera z podmiotami finansowanymi Biuro Pomocy Humanitarnej Wspólnoty Europejskiej (ECHO).
Podejście to jest podyktowane troską o szybkość i skuteczność reakcji w przypadkach kryzysowych.
Słuszne wydaje się również, aby rozpatrywane rozporządzenie obowiązywało w wypadkach podlegających procedurze zamówień publicznych.
Art. 9. — Mechanizm szybkiego reagowania
2.9. Tak jak wspomniano wyżej, zasadne jest, aby mechanizmy tego typu zawierały procedury i kryteria wyłączeń.
Zmiana dotyczy art. 6 ust. 4 lit. b.
Art. 10. — Wdrożenie rozporządzenia
2.10. Zgodnie ze swymi celami rozporządzenie zmienia określone partie wcześniejszych rozporządzeń wymienionych w załączniku.
Szczegółowe wyliczanie tych zmian uzasadnione jest obfitością rozporządzeń w latach dziewięćdziesiątych oraz różnorodnością tworzonych przez nie instrumentów.
Jednakże wyrażenie "okresowo" nie wydaje się tutaj zbyt właściwe.
Art. 11. — Wejście w życie
2.11. Ekes nie ma uwag do tego artykułu.
3.
Ocena ogólna
3.1. Przedmiotowa propozycja rozporządzenia w sprawie dostępu do wspólnotowej pomocy zagranicznej jest zgodna z doktryną organizacji-dawców oraz z poprzednimi stanowiskami instytucji wspólnotowych oraz państw członkowskich.
EKES nie dostrzega w niej więc nic, co mogłoby stać w sprzeczności z współpracą wspierającą rozwój lub działaniami zewnętrznymi Unii lub negatywnie na nie oddziaływać.
Wręcz przeciwnie, Komitet uważa, iż pomoże ona zwiększyć skuteczność współpracy Wspólnoty oraz zapewnić przestrzeganie zasady "trzech" C (ang. coherence, complementarity, coordination — spójność, komplementarność, koordynacja).
3.2. EKES pragnie jednak zwrócić uwagę na pewne istotne myśli oraz pewne elementy, które należałoby uściślić w rozporządzeniu:
3.3. Należy podkreślić kluczową rolę, jaka przypada państwom-beneficjentom jako głównym inicjatorom własnego rozwoju.
Wprowadzenie zasady pomocy niewiązanej nie może odbywać się ze szkodą dla ich interesów i bezwzględnie prowadzić winno do zacieśniania partnerstwa z tymi krajami zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyżej wspomnianych dokumentach międzynarodowych oraz ze stanowiskiem samych instytucji wspólnotowych.
Niezależnie od tego należy zachęcać państwa-beneficjentów do określenia i stosowania w swych procedurach zamówień publicznych zasad przejrzystości, równości, wzajemnego uznawania i proporcjonalności, jak również praktyk prawidłowego procesu zarządzenia, które umożliwią im postęp zarówno na płaszczyźnie politycznej, jak i społeczno-gospodarczej.
3.4. W celu skuteczniejszego stosowania obecnego rozporządzenia należy dogłębnie przeanalizować wspólnotowy proces pomocowy — m.in. koszty zaopatrzenia, rzeczywiste koszty transportu, czy też zebrania środków — dla ściślejszego zidentyfikowania niedomagań i luk w systemie.
Chociaż zamiarem rozporządzenia jest uproszczenie i udoskonalenie zasad pomocy, EKES obawia się, że może ono prowadzić do powstania nowych, sztywnych zasad, które spowodują zwiększenie biurokracji i utrudniać będą szybkie przekazywanie pomocy.
3.5. Fundamentem całego rozporządzenia winno być ścisłe przestrzeganie międzynarodowych przepisów społeczno-zawodowych oraz środowiskowych; należy również zadbać o to, by żaden przepis rozporządzenia nie sprzyjał praktykom dumpingowym w dziedzinie pracy, ochrony socjalnej czy ochrony środowiska.
Respektowanie kluczowej roli partnerów z krajów-beneficjentów pomocy wspólnotowej i nacisk na zasadę partnerstwa nie mogą przesłaniać konieczności przestrzegania przepisów pracy, ochrony środowiska i ochrony socjalnej.
Wyraźne stwierdzenie o tej treści należy zamieścić w art. 4 rozporządzenia.
3.6. Nadmierne obciążenia związane z udzielaniem pomocy wiązanej uznaje się powszechnie za jedną ze słabości dotychczasowego modelu współpracy na rzecz rozwoju, który poprzez zapewnienie pierwszeństwa towarom i usługom "dobroczyńców" szkodzi jej efektywności i wręcz jej wiarygodności.
Wprowadzenie zasady pomocy niewiązanej nie jest celem samym w sobie; należy je postrzegać jako narzędzie oraz jako sposób zwiększenia skuteczności przy obniżonych kosztach.
Niezbędne do tego jest większe zaangażowanie ze strony państw-beneficjentów, aby stały się one podmiotem własnego rozwoju poprzez zachęcanie do wzięcia udziału w tym procesie wszelkich organizacji społecznych i zawodowych oraz przedsiębiorstw.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego pt. "Osiągnięcie trwałego modelu rolnego dla Europy poprzez zreformowaną wspólną politykę rolną (WPR) — reforma sektora cukrowniczego"
COM(2004) 499 końcowy
(2005/C 157/19)
Dnia 15 lipca 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyzej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 16 listopada 2004 r. (Sprawozdawca — Jean-Paul Bastian, współsprawozdawca — Rudolf Strasser).
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 137 do 21, przy 11 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wstęp
1.1 Dwadzieścia jeden krajów Unii Europejskiej produkuje cukier buraczany.
Francuskie departamenty zamorskie i Hiszpania produkują w niewielkich ilościach cukier trzcinowy (280000 ton).
W sumie europejska produkcja cukru wynosi, w zależności od roku, około 17 do 20 mln ton, przy spożyciu cukru ocenianym dla Europy na 16 mln ton.
1.2 Burak cukrowy, wchodzący w ramy płodozmianu, uprawiany jest na powierzchni 2,2 mln ha, przez 350000 rolników (tj. średnio nieco ponad 6 ha buraka cukrowego na plantację).
Burak cukrowy przetwarzany jest w ponad 200 cukrowniach, zatrudniających bezpośrednio około 60000 pracowników.
1.3 Unia Europejska produkuje również 500000 ton izoglukozy i 250000 ton syropu inulinowego, oraz posiada przemysł rafinacji trzcinowego cukru surowego (w tym zasadnicza część — 1,5 milionów ton importowana jest z krajów AKP [1]).
1.4 W branży cukru, izoglukozy i syropu inulinowego, system kwot produkcji, wynikający z rozporządzenia 1785/81 był wielokrotnie przedłużany.
Ostatnio miało to miejsce w roku 2001, a dotyczyło pięciu kampanii, od kampanii 2001/2002 do 2005/2006.
Rozporządzenie, o którym mowa, nosi numer 1260/2001 i zawiera kilka znaczących zmian w porównaniu do poprzedniego rozporządzenia, takich jak ustalenie cen aż do dnia 30 czerwca 2006 r., zniesienie systemu magazynowania, zniesienie finansowania kosztów składowania przeniesionego cukru, zmniejszenie kwot o 115000 ton i wzięcia na siebie przez plantatorów buraków cukrowych i producentów cukru całości refundacji produkcji, przyznawanej przemysłowi chemicznemu.
1.5 Dnia 14 lipca 2004 r. Komisja przedstawiła komunikat w sprawie reformy sektora cukrowniczego (COM(2004) 499 końcowy), stanowiącej kolejny krok w kierunku ustanowienia zrównoważonego modelu rolniczego dla Europy.
1.6 W dokumencie tym Komisja proponuje radykalne zmiany w przepisach cukrowych, cenach i kwotach począwszy od 1 lipca 2005 r. i, jeśliby został przyjęty, przewiduje nowe propozycje, co do kwot i cen na rok 2008.
Komisja pragnie tym samym włączyć system regulacji prawnych dotyczących rynku cukru do reformy WPR, sprawić, aby rynek europejski stał się mniej atrakcyjnym celem importu, znacznie ograniczyć eksport kwotowego cukru objętego refundacją oraz znieść refundacje produkcji dla cukru odsprzedawanego przemysłowi chemicznemu.
1.7 Komisja proponuje połączenie kwoty A i B w jedną kwotę oraz zmniejszenie kwoty cukru o 1,3 miliona ton, a następnie o dodatkowe 500000 ton rocznie przez kolejne trzy lata (osiągając przez to całkowity spadek o 2,8 milionów ton lub o 16 %).
1.8 Wraz z takim ograniczeniem ilości kwot cukrowych Komisja proponuje podniesienie kwot dla izoglukozy o 100000 ton rocznie przez 3 lata (czyli wzrost o 60 %) oraz utrzymanie kwot syropu inulinowego.
1.9 W celu zapewnienia restrukturyzacji sektora cukru, uznanej przez Komisję za konieczną, proponuje ona umożliwić wolne przenoszenie kwot w obrębie Unii.
Przewiduje ona także możliwość współfinansowania przez Państwa Członkowskie pomocy przydzielanej w wysokości 250 € na tonę cukru kwotowego, przeznaczonej dla producentów cukru, którym nie udałoby się przekazać własnej kwoty i którzy zarzuciliby produkcję cukru.
Celem tej pomocy miałoby być ułatwienie przestrzegania przez producentów cukru zobowiązań społecznych oraz ekologicznych (przywrócenie dobrego stanu terenów produkcyjnych).
1.10 Komisja proponuje zastąpić system interwencji i mechanizm deklasyfikacji przez prywatne składowanie [2] i obligatoryjne przeniesienie cukru kwotowego. Celem tej propozycji jest zagwarantowanie ceny na drodze równoważenia rynku oraz przestrzeganie zobowiązań wobec Światowej Organizacji ds. Handlu.
1.11 W kwestii cen Komisja proponuje zastąpienie cen interwencyjnych cukru przez cenę referencyjną, służącą do kalkulacji ceny minimalnej w imporcie z krajów AKP i najsłabiej rozwiniętych krajów świata oraz uruchomienia mechanizmu prywatnego składowania i przenoszenia nadwyżek na następny rok.
Ceny pomocy instytucjonalnej byłyby ograniczone w dwóch etapach.
W związku z tym, Komisja proponuje cenę referencyjną w wysokości 506 € za tonę cukru białego w latach 2005/2006 i 2006/2007 oraz 421 € za tonę w latach 2007/2008. Dla porównania obecna cena interwencyjna wynosi 631,9 € za tonę, a ważona cena rynkowa A+B według szacunków Komisji wynosi 655 €.
1.11.1 Jednocześnie minimalna cena ważona dla buraka cukrowego kwoty A+B zmieniłaby się z aktualnych 43,6 € za tonę do 32,8 € za tonę w latach 2005/2006 i 2006/2007 (-25 %) oraz 27,4 € za tonę w roku 2007/2008 (-37 %).
Aktualna bazowa cena buraka wynosi 47,67 € za tonę.
Komitet jest zdania, że obniżenie ceny będzie w niektórych Państwach Członkowskich większe niż w innych ze względu na różne proporcje kwot A i B.
1.11.2 Zdaniem Komisji spadek dochodów, spowodowany obniżeniem ważonej ceny buraka kwotowego, powinien aż do 60 % zostać zrównoważony poprzez niezależne od produkcji bezpośrednie zapomogi dochodowe (zgodnie z zasadami reformy WPR z 2003 r.).
1.11.3 Komisja ocenia, że koszt tego rodzaju pomocy na poziomie przychodów obciąży budżet o 895 mln € w latach 2005/2006 r. i 2006/2007 r. oraz 1340 mld € rocznie począwszy od przełomu lat 2007/2008.
1.12 Komisja proponuje znieść system refundacji produkcji dla przemysłu chemicznego i farmaceutycznego [3], pozwalając przemysłom tym zaopatrywać się w cukier C, jak ma to miejsce w sektorze alkoholu i drożdży.
1.13 Jeśli chodzi o relacje z dostawcami preferencyjnego cukru z krajów AKP, Komisja proponuje nadal przestrzegać protokołu cukrowego AKP, charakteryzującego się istnieniem kwot importowych, przy czym obniżka ceny gwarantowanej winna odpowiadać spadkowi ceny buraka cukrowego.
W ramach pomocy krajom AKP w dostosowywaniu się do nowych warunków, Komisja proponuje nawiązanie z nimi dialogu na podstawie planu działania, który zostałby przedstawiony do końca 2004 r.
1.13.1 Komisja proponuje znieść pomoc przy rafinacji cukru pochodzącego z krajów AKP i francuskich departamentów zamorskich, oraz z czasem wyeliminować instrument "maksymalnego zapotrzebowania na dostawy".
1.14 W odniesieniu do najsłabiej rozwiniętych krajów świata Komisja nie przedstawia żadnej propozycji ilościowego zarządzania importem.
W kwestii ceny importu cukru z tychże krajów wnioskuje ona, aby ceny importowe cukru z najmniej rozwiniętych krajów świata nie były niższe niż cena minimalna dla krajów AKP.
W odniesieniu do Bałkanów Komisja przewiduje negocjacje kwoty importowej.
Zgodnie z inicjatywą "Wszystko oprócz broni" (Everything But Arms) cukier pochodzący z 49 najsłabiej rozwiniętych krajów świata ma zostać dopuszczony do europejskiego rynku bez barier celnych i ograniczeń ilościowych od roku 2009.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) stwierdza, że konieczne stały się zmiany i działania dostosowawcze we Wspólnej Organizacji Rynku (WOR) cukru z uwagi na:
- inicjatywę "Wszystko oprócz broni" z 2001 r. na rzecz najsłabiej rozwiniętych krajów świata, której konsekwencje nie zostały odpowiednio ocenione w swoim czasie przez Komisję;
- ogólną tendencję do coraz szerszego otwierania się europejskich rynków rolnych na skutek negocjacji w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO);
- zagrożenia, jakie ciążą nad europejskim eksportem cukru w wyniku Debaty Cukrowej WTO i handlowych negocjacji w ramach rundy z Doha;
- reformę Wspólnej Polityki Rolnej.
Nie chodzi zatem o ustalenie, czy konieczna jest reforma, ale o analizę tego, jaka reforma jest konieczna, w jakim zakresie i kiedy ma zostać wprowadzona w życie.
2.2 Komisja jest za zasadniczą reorganizacją przepisów cukrowych i uzasadnia swoją propozycję podkreślając, że zarzuca się obecnemu systemowi "brak konkurencyjności, zniekształcenia rynku, wysokie ceny dla konsumentów i przetwórców, oraz negatywny wpływ na światowy rynek, szczególnie w odniesieniu do krajów rozwijających się".
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny żałuje, że Komisja opiera się na tego rodzaju ogólnikowych krytykach, nie sprawdzając ich na drodze poważnych badań.
Komitet przypomina w tej kwestii opinię wydaną dnia 30 listopada 2000 r. [4].
2.3 EKES stwierdza, że propozycja Komisji znacznie wyprzedza międzynarodowe terminy i podważa kompetencje negocjacyjne WTO, co jest nieostrożne i szkodliwe dla obrony słusznych interesów przemysłu cukrowniczego Unii Europejskiej i jej uprzywilejowanych dostawców.
Wyprzedzenie to nie pozwala również Komisji rozwiązać kwestii cukru pozakwotowego.
2.4 EKES niepokoi się o wpływ proponowanych obniżek cen i kwot na poziom produkcji buraków cukrowych i cukru w Unii Europejskiej, na dochody licznych rodzinnych gospodarstw rolnych, na trwałość działalności przemysłowej i handlowej sektora cukru, na zatrudnienie w przemyśle cukrowniczym i w obszarach wiejskich oraz na wielofunkcyjność, zwłaszcza w regionach ubogich lub peryferyjnych, czy w nowych Państwach Członkowskich, gdzie konieczne są poważne inwestycje w restrukturyzację.
EKES wątpi, czy propozycje reformy przedstawione przez Komisję są w zgodzie z europejskim modelem rolniczym, wielofunkcyjnością i zasadą trwałości, jak to zostało ustalone jednogłośnie przez Radę Europejską w Luksemburgu w grudniu 1997 r. [5].
EKES pozostaje również na stanowisku, że propozycje reformy są sprzeczne ze Strategią Lizbońską, która, jako jeden ze swoich celów wyraźnie podaje tworzenie miejsc pracy.
2.5 EKES apeluje do Komisji o przeprowadzenie szczegółowej i dającej się zweryfikować analizy, w jakich regionach produkcja buraków i przemysł cukrowniczy będą zagrożone oraz ile bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy w sektorze rolnym i przemysłowym będzie ogółem zagrożonych.
Ocena oddziaływania przedstawiona w zeszłym roku przez Komisję nie zawiera bowiem koniecznych informacji.
2.6 EKES nie uważa, że opcja reformy przyjęta przez Komisję, polegająca na szukaniu równowagi rynku na drodze obniżania cen, może doprowadzić do osiągnięcia pożądanego celu.
Ponadto, opcja ta nie zapewnia, w długim terminie, utrzymania europejskich upraw buraków i przemysłu cukrowniczego na solidnym poziomie i nie przestrzega europejskich zobowiązań wobec krajów rozwijających się, będących uprzywilejowanymi dostawcami cukru.
W rzeczywistości obniżki pociągną za sobą wyeliminowanie z rynku wielu producentów z krajów europejskich i krajów rozwijających się oraz znacznie osłabią pozycję producentów, którym uda się przetrwać.
Jednocześnie nowe udziały w rynku światowym przypadną Brazylii, która będzie mogła również pośrednio eksportować do Europy stale rosnące ilości cukru, począwszy już od przełomu 2008/2009, uciekając się do techniki transakcji SWAP [6] (handel trójstronny) zawieranych z najsłabiej rozwiniętymi krajami świata, bez jakiejkolwiek korzyści dla rozwoju rolniczego czy społecznego tych ostatnich.
2.7 EKES jest zdania, że wyłącznie kilka krajów, w tym głównie Brazylia, skorzysta z takiej reformy WOR w zakresie cukru.
W tym kontekście Komitet podkreśla, że produkcja cukru w Brazylii, w dużej mierze utrzymywana przez politykę bio-etanolu i politykę monetarną, odbywa się w warunkach socjalnych, środowiskowych i własności gruntów, niemożliwych do zaakceptowania, wyjaśniających natomiast niezwykle niski koszt brazylijskiej produkcji i niski poziom cen na rynku światowym.
2.8 EKES nie rozumie zatem, dlaczego Komisja nie wykorzystała możliwości negocjacji preferencyjnych kwot importowych z najsłabiej rozwiniętymi krajami, jak zresztą proszą o to one same.
Pozwoliłoby to spełnić, w sposób lepiej ukierunkowany, interesy najbiedniejszych, rozwijających się krajów, oraz uzyskać zrównoważone dostawy na rynek i poziom cen znośny dla Europy.
EKES zwraca uwagę na zasadniczą sprzeczność w stanowisku Komisji, która z jednej strony uzasadnia radykalną reformę WOR w zakresie cukru poprzez inicjatywę "Wszystko oprócz broni", a z drugiej strony nie daje dalszego biegu wyraźnym prośbom formułowanym przez najsłabiej rozwinięte kraje świata, pragnące wejść do systemu kwot preferencyjnych.
Zdaniem EKES, pilne jest ustalenie kwot importowych dla Bałkanów.
2.9 EKES uważa, że proponowane obniżenie cen i zmniejszenie kwot znacznie wychodzą poza uprawnienia WTO i są ważnym krokiem w kierunku pełnej liberalizacji rynku cukru.
Sytuacja taka nie daje trwałych perspektyw plantatorom buraków, pracownikom sektora cukrowniczego oraz konsumentom krajów europejskich, w przeciwieństwie do tego, do czego Komisja pragnie nas przekonać.
2.10 EKES nie może zgodzić się z opinią Komisji, która mówi, że znaczne obniżenie cen cukru powinno być zasadniczo korzystne dla konsumentów [7].
Tak jak przy poprzednich reformach, takie obniżki cen surowca nie pociągają za sobą wcale, albo prawie wcale, przeniesienia obniżek cen na konsumenta.
Dotyczy to szczególnie produktów przetworzonych, takich jak napoje i produkty z dodatkiem cukru (w Europie 75 % cukru spożywanego jest w postaci przetworzonej).
Komitet uważa, iż Komisja powinna uważnie monitorować oddziaływanie reformy na ceny towarów zawierających cukier.
2.11 EKES podziela obawy krajów AKP, co do szkodliwego wpływu propozycji reformy na dochody i na poziom zatrudnienia w bezpośrednio zainteresowanych sektorach gospodarki, oraz na równowagę społeczną i perspektywy rozwoju w tych krajach.
2.12 EKES jest świadomy zagrożeń, jakie ciążą nad europejskim eksportem cukru.
Komitet nie może więc pojąć, w jaki sposób obniżenie kwot, zaplanowane przez Komisję na lata 2005-2009 może doprowadzić do zmniejszenia eksportu przy refundacji większej niż to konieczne, przy założeniu, że Unia Europejska przegra spór w ramach WTO z Brazylią, Australią i Tajlandią.
Wprost przeciwnie, EKES uważa, że Unia Europejska, za pośrednictwem odpowiednich przepisów, powinna starać się zachować wszelkie możliwości eksportu, o jakie walczy i jakie dają jej międzynarodowe uzgodnienia, czyli proponować jak najmniejsze ograniczenie kwot.
2.13 Komitet jest również zdania, iż Komisja powinna proponować rozwiązania zapewniające rozwój alternatywnych rynków zbytu, zwłaszcza w sektorze biopaliw, w celu zrównoważenia inicjatyw w zakresie eksportu i importu, prowadzących do zmniejszenia grona odbiorców europejskiej produkcji.
2.14 EKES ogólnie ocenia, że Komisja nie oceniła odpowiednio wpływu swojej propozycji, prowadzącej do masowego przeniesienia zasobów z sektora rolnego (wiejskiego i przetwórstwa pierwotnego) Europy i krajów rozwijających się, w kierunku wielkich firm międzynarodowych zajmujących się zaopatrzeniem i dystrybucją. Propozycja oznaczałby redukcję znaczącej części przemysłu cukrowniczego Europy i krajów AKP z korzyścią praktycznie jedynie dla latyfundiów, które dominują brazylijską produkcję cukru, najczęściej ignorując najbardziej podstawowe prawa człowieka do pracy (Deklaracja Konferencji Międzynarodowej Organizacji Pracy z 1998r.
[8]) oraz zasadę trwałości (karczowanie lasów amazońskich). EKES uznaje, że dostęp do unijnego rynku powinien być uzależniony od przestrzegania pewnych norm społecznych i środowiskowych.
3.
Uwagi szczególne
3.1 EKES zauważa, że rozporządzenie 1260/2001, przyjęte jednogłośnie przez Radę, obowiązuje do 1 lipca 2006 r. i służyło za bazę dla negocjacji akcesyjnych z 10 nowymi Państwami Członkowskimi.
Komitet nie może zatem zrozumieć, dlaczego Komisja proponuje wprowadzenie reformy wcześniej, już od 1 lipca 2005 r. mimo iż nie jest to konieczne.
Skądinąd, rolnicy przygotowali się już do płodozmianu przewidzianego na 2005/2006 r. i w niektórych krajach już są w trakcie jesiennego siewu buraków cukrowych.
Ponadto, począwszy od roku 2001 dokonano wielu inwestycji w rolnictwie i przemyśle cukrowniczym w przeświadczeniu, że rozporządzenie 1260/2001 będzie obowiązywać aż do końca.
3.2 EKES wnioskuje zatem, aby nowe rozporządzenie w sprawie cukru wprowadzić najwcześniej 1 lipca 2006 r.
Inny sposób postępowania mógłby słusznie zostać uznany przez zainteresowane środowiska zawodowe oraz nowe Państwa Członkowskie za łamanie zasady zaufania.
3.3 EKES stwierdza, że propozycja Komisji pozostawia otwartą kwestię prowadzenia wspólnej organizacji rynków po roku 2008, podczas gdy sektor buraczano-cukrowy wymaga przewidywalności w związku z konieczną restrukturyzacją i inwestycjami.
Komitet apeluje zatem do Komisji o zaproponowanie rozporządzenia obejmującego okres od 1 lipca 2006 r. do 30 czerwca 2012 r., co odpowiada terminowi odnowionej WPR.
3.4 EKES jest zdania, że Komisja nie przedstawiła uzasadnienia masowej obniżki cen instytucjonalnych (o 33 % w przypadku cukru i 37 % w przypadku buraków, w dwóch etapach).
Otóż, z możliwych do zweryfikowania wyliczeń wynika, że spadek o maksymalnie 20 % byłby wystarczający, aby sprostać oczekiwaniom, jakich można się spodziewać ze strony WTO.
EKES pragnąłby, aby Komisja trzymała się tej cyfry.
Apeluje również do Komisji, aby pamiętała o życzeniu najmniej uprzemysłowionych krajów świata, co do wynegocjowania preferencyjnych kwot, ponieważ zmniejszyłoby to znacznie w najbliższych latach naciski na europejski rynek cukru i pozwoliłoby krajom najmniej rozwiętym na uzyskanie zadowalających warunków eksportu.
3.5 EKES podkreśla słabość instrumentów zarządzania rynkiem zaproponowanych przez Komisję w miejsce polityki interwencyjnej.
Można przewidzieć, że prywatne składowanie i obowiązkowe przeniesienie nie zapewnią przestrzegania ceny odniesienia przez cenę rynkową.
3.6 EKES przyjmuje do wiadomości propozycję przedstawioną przez Komisję, polegającą na zrekompensowaniu części strat w przychodach rolników poprzez pomoc w postaci zapomóg.
Niemniej podkreśla, że słabsze obniżenie cen, czy ograniczenie spadku wyłącznie na pierwszym etapie, pozwoli na pogodzenie gospodarki budżetowej z podwyższeniem kompensat bez przekraczania dostępnego budżetu.
Komitet zastanawia się, w jaki sposób sprawiedliwie i praktycznie podzielić krajowe budżety, aby mieć pewność, że pomoc zostanie faktycznie udzielona rolnikom narażonym na obniżki czy na straty w przychodach z plantacji buraków.
Na wzór tego, co jest zalecanie odnośnie mleka przez reformę WPR uchwaloną w roku 2003, należałoby w odniesieniu do dysponowania kompensatami brać pod uwagę wskaźnik, jaki został przydzielony rolnikowi w ostatnich dwóch latach przed wejściem w życie nowego rozporządzenia.
Komitet nalega na konieczność zapewnienia trwałości takich pomocy i ochronę budżetu cukrowego.
3.7 EKES ocenia, że jeśli obniżki kwot okażą się koniecznie, należy ograniczyć je do absolutnego minimum i odnieść, w równej proporcji do cukru oraz do jego produktów konkurencyjnych, poddanych systemowi kwot.
Podniesienie kwoty na izoglukozę, zaproponowane przez Komisję, jest w tym kontekście niesprawiedliwe, ponieważ doprowadziło Komisję do zwiększenia propozycji obniżki kwot cukru na szkodę plantatorów buraków i przemysłu cukrowniczego.
3.7.1 EKES sądzi, że decyzja odnośnie koniecznego zasięgu każdej ewentualnej obniżki kwoty, powinna być podejmowana dopiero po przeprowadzeniu przez Komisję szczegółowego badania, biorącego pod uwagę strukturalne deficyty i ewentualne zaniechanie produkcji cukru kwotowego oraz skutki, jakie będą nieść za sobą oczekiwane uzgodnienia WTO i wynik apelacji wniesionej przed panel WTO na produkcję cukru kwotowego i pozakwotowego oraz na przepływy handlowe dotyczące cukru pomiędzy Unią Europejską a krajami trzecimi.
3.7.2 EKES uważa, że Państwa Członkowskie muszą mieć dostateczne możliwości wewnętrznego zarządzania w zakresie obniżek kwot ilościowych zarówno w przypadku cukru jak i buraków, przy uwzględnieniu interesów wszystkich zainteresowanych stron oraz zgodnie z zasadami rzetelności i korzyści społecznych.
Z tego względu Komitet zwraca się do Komisji z prośbą o szczególne uwzględnienie tej możliwości w propozycjach reformy oraz przepisach.
3.8 Zarzucenie refundacji produkcyjnych w odniesieniu do dostaw cukru kwotowego do przemysłu chemicznego i farmaceutycznego miałoby również negatywny wpływ na poziom kwot cukru i wprowadziłoby czynnik ryzyka do przyszłych warunków dostaw cukru dla tych przemysłów.
EKES wnioskuje zatem o stosowanie obecnie obowiązujących przepisów.
3.9 EKES jest zdania, że przeniesienia kwot, zwłaszcza zagraniczne, mogłyby prowadzić dla utraty rentowności upraw buraków w wielu regionach, niosąc za sobą szkodliwe skutki gospodarcze dla rodzin plantatorów buraków i na związane z tym zatrudnienie. Miałoby to również niekorzystne skutki ekologiczne na płodozmian oraz negatywny wpływ na rynki rolne upraw zastępczych.
EKES wnioskuje, aby zarządzanie kwotami pozostało pod kontrolą Państw Członkowskich i aby wszelkie decyzje dotyczące restrukturyzacji były najpierw przedmiotem uzgodnień branżowych.
3.9.1 EKES twierdzi, że zamiast handlować kwotami, Komisja powinna przestudiować możliwość wprowadzenia europejskiego funduszu restrukturyzacji przemysłu cukrowego, który, zważając między innymi na potrzeby reorientacji rolników i pracowników przemysłu, wypłacałby na początek odszkodowanie za odstąpione kwoty, po przeprowadzeniu uzgodnień branżowych pomiędzy producentami cukru a zainteresowanymi plantatorami buraków cukrowych, a zatem zmniejszyłaby się konieczność obniżania kwot.
4.
Wnioski
4.1 EKES widzi konieczność przystosowania WOR w zakresie cukru, ale ocenia, że propozycje dotyczące reformy są zbyt daleko posunięte i że jej wprowadzenie doprowadziłoby do znacznych reperkusji w europejskim sektorze cukru, w szczególności na poziomie zatrudnienia.
Z przykrością stwierdza, że propozycje nie są wystarczająco uzasadnione, oraz że ich skutki nie zostały odpowiednio ocenione, tak jak wymagałby tego problem.
4.2 Komitet wnioskuje, aby data wprowadzenia w życie nowego rozporządzenia została przesunięta na dzień 1 lipca 2006 r. i aby rolnicy zostali o nim uprzedzeni jak najwcześniej, co pozwoli im przygotować się do płodozmianu na rok 2005.
4.3 Komitet ocenia, że rozporządzenie powinno obejmować co najmniej okres 6 lat, aby stworzyć sektorowi odpowiednie perspektywy.
4.4 EKES wnioskuje, aby, tak jak życzą sobie tego najmniej rozwinięte kraje świata, Unia wynegocjowała kwoty importowe cukru z tych krajów.
W każdym przypadku należy zabronić praktyk SWAP i ustalić kryteria trwałości społecznej i środowiskowej, jak również niezależności żywnościowej, jakich należy przestrzegać, aby wejść na rynek unijny.
4.5 Komitet wzywa do szybkiego ustalenia kwot importowych dla Bałkanów.
4.6 Komitet ocenia, że rozmiar dostosowywania cen i kwot produkcyjnych powinien być ściśle ograniczony do zobowiązań międzynarodowych i stosowany w równym stopniu do wszystkich substancji słodzących (cukier i produkty konkurencyjne poddane systemowi kwot).
W ramach Agendy Rozwoju z Doha cukier powinien być traktowany jako produkt wrażliwy.
4.7 Komitet zaleca podtrzymanie systemu interwencji jako instrumentu gwarantowania cen.
4.8 EKES podkreśla, że cena produktu (buraka) powinna odzwierciedlać koszty produkcji ponoszone przez plantatorów.
Przyjmuje do wiadomości propozycję częściowej rekompensaty dla plantatorów ponoszących straty w dochodach, wynikające z obniżenia ceny buraka.
Wnioskuje, aby rekompensata ta była w miarę możliwości zwiększana.
Nalega na konieczność zapewnienia trwałości pomocy i utrzymania budżetu cukrowego.
4.9 Komitet wnioskuje o dalsze stosowanie obowiązujących przepisów w odniesieniu do dostaw cukru kwotowego dla przemysłu chemicznego i farmaceutycznego.
4.10 Komitet uważa, że Komisja nie powinna unikać odpowiedzialności, ale wprowadzić prawdziwy plan restrukturyzacji europejskiego przemysłu cukrowego, pamiętając o interesach producentów cukru i plantatorów buraków oraz zainteresowanych zatrudnionych osób.
4.11 Komitet prosiłby Komisję o wyjaśnienie jej intencji odnośnie produkcji cukru pozakwotowego.
Opinia europejskiego komitetu ekonomiczno-społecznego w sprawie komunikatu komisji: nauka i technologia: klucz do przyszłości europy — wytyczne na temat wspierania badań przez unię europejską
COM(2004) 353 końcowy
(2005/C 157/20)
Dnia 17 czerwca 2004 r., działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w następującej sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię dn. 10 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Gerd WOLF.
Na 413. sesji plenarnej z dn. 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia) Komitet stosunkiem głosów 83 do 3 przy 1 głosie wstrzymującym się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Gospodarcza, społeczna i kulturalna przyszłość Europy.
Przyszły rozwój Europy i jej pozycja w globalnej strukturze władzy determinowane są przede wszystkim przez nieuniknioną konkurencję na rynku światowym, z jego zmieniającą się strukturą przemysłową i gospodarczą, położeniem na rynku pracy i sytuacją w dziedzinie surowców.
Staje się przy tym coraz bardziej jasne, że rozwój, sukces i siła gospodarcza i wynikająca z tego zdolność dokonywania świadczeń społecznych i rozwoju kulturalnego zależą w decydującym stopniu od dostępnej wiedzy i inwestycji w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego.
1.2 Globalna sytuacja w zakresie konkurencji.
Europa konkuruje w tym zakresie nie tylko z takimi tradycyjnymi państwami przemysłowymi, jak USA, Japonia lub Rosja, lecz także z szybko rosnącymi w siłę takimi potęgami gospodarczymi, jak Chiny, Indie, Korea Południowa itd., a więc z całym obszarem gospodarczym południowo-wschodniej Azji.
Nie tylko jednak zdolność gospodarki narodowej do konkurencji i wynikająca z tego zdolność przyciągania inwestorów, naukowców i inżynierów, ale również ocena kulturalna i polityczna i wpływy zależą od sprawności naukowo-technicznej.
Inwestycje w zakresie badań i rozwoju o wystarczającym zakresie muszą przyczynić się do tego, aby zabezpieczyć pozycję Europy i zapewnić długotrwały rozwój.
1.3 Europejska Przestrzeń Badawcza ERA [1].
W świetle tego wyzwania ukute zostało pojęcie "Europejskiej Przestrzeni Badawczej".
Pojawiło się ono w rezolucjach Rady podjętych w Lizbonie w marcu 2000 r. na temat kluczowego pojęcia i ram odniesienia dla polityki badawczej Wspólnot Europejskich; należy to widzieć przede wszystkim w kontekście znanych ambitnych celów postawionych w Lizbonie, Göteborgu i Barcelonie.
Wspierane przez Wspólnotę badania i prace rozwojowe winny zapewnić wytworzenie europejskiej wartości dodanej, przejąć w duchu subsydiarności zadania przekraczające możliwości poszczególnych Państw Członkowskich oraz połączyć, wzmocnić i udostępnić potencjał naukowy Europy.
Służy to celom konkurencyjności i trwałego rozwoju.
Nauka i badania są istotnymi elementami kultury europejskiej.
1.4 Ukształtowanie ERA.
Wszystkie późniejsze komunikaty, decyzje i inicjatywy w zakresie europejskiej polityki badawczej opierały się na owocnej koncepcji Europejskiej Przestrzeni Badawczej.
Wskazać tu należy na Szósty Program Ramowy obejmujący Program EURATOM i związane z tym instrumenty wspierania badań oraz inicjatywę 3 % [2] i wiele innych aspektów dotyczących np. zawodu badacza, znaczenia badań podstawowych, austronautyki i biotechnologii, a także splotu powiązań między nauką, obywatelem i społeczeństwem.
1.5 Dotychczasowe opinie Komitetu.
Komitet w swoich odnośnych opiniach [3] generalnie jednoznacznie wspierał dotychczasowe inicjatywy Komisji. Uznał on decydujące znaczenie badań i prac rozwojowych (BR) dla celów Lizbony, a potem także Göteborga i Barcelony oraz dla trwałego gospodarczego, społecznego, ekologicznego i kulturalnego dobrobytu UE.
Przy tym Komitet przedstawił w wielu różnych obszarach szczegółowych swoje sugestie i własne propozycje.
Często zalecał on nawet wyraźne wzmożenie działań, ale również kilkakrotnie zwracał uwagę na konieczność dokonania poprawek i wyrażał swoje wątpliwości. Te ostatnie wskazywały w szczególności na tendencję sprowadzającą się do tego, że w wyniku nadmiernej ilości przepisów, ograniczających warunków i biurokratycznych procedur oraz szybkich i gwałtownych zmian danych procedur i instrumentów wspierających powodowane było nieefektywne działanie, zamieszanie i niesmak.
2.
Komunikat Komisji
2.1 Niniejszy komunikat Komisji jest konsekwentnym następstwem tego niezwykle pozytywnego rozwoju sytuacji z punktu widzenia przyjętych zasad.
Obejmuje on zbiór celów i przemyśleń dotyczących przygotowania propozycji dla Siódmego Programu Ramowego BR (badania i rozwój) plus programu EURATOM uwzględniającego rozszerzenie Unii i dotychczasowe doświadczenia zdobyte w ramach Szóstego Programu Ramowego BR.
2.2 Najpierw podsumowuje on dotychczasowe cele i działania, przy czym w związku z dokonanym w międzyczasie rozszerzeniem Unii Europejskiej szczególnie porównuje się cel 3 % z osiągniętym stanem i z sytuacją w krajach konkurujących z UE i uzasadnia się go w bardzo efektowny sposób.
Podkreśla się przy tym oddziaływanie sektora publicznego jako dźwigni inwestycji gospodarki prywatnej w zakresie badań oraz konieczność uatrakcyjnienia zawodu badacza, aby można było konkurować w skali światowej o najlepsze umysły.
2.3 Tym samym uzasadnia się konieczność znacznego wzmocnienia i rozbudowy wspierania prac badawczych ze strony UE, co musi być związane także z odpowiednim nasileniem starań poszczególnych Państw Członkowskich i nie może w żadnym wypadku prowadzić do ich ograniczenia.
2.4 W związku z merytorycznymi i operacyjnymi doświadczeniami zdobytymi w trakcie realizacji dotychczasowych programów ramowych Komisja formułuje sześć wielkich celów:
- stworzenie europejskich centrów doskonałości [4] w wyniku współpracy między laboratoriami;
- rozpoczęcie europejskich inicjatyw technologicznych;
- spowodowanie powstania konkurencji na płaszczyźnie europejskiej w zakresie badań podstawowych;
- uatrakcyjnienie Europy dla najlepszych naukowców;
- rozbudowa ważnej dla Europy infrastruktury badawczej;
- lepsza koordynacja programów badawczych poszczególnych państw.
2.5 Z innych wywodów i propozycji zawartych w komunikacie należy wymienić jeszcze następujące punkty:
- należy wykorzystać w całej pełni potencjał UE 25;
- należy w całej pełni wykorzystać synergię wynikającą ze współdziałnia z funduszami strukturalnymi;
- należy ustalić tematy o priorytowym znaczeniu dla Europy;
- dwa ważne nowe zakresy tematyczne: austronautyka i bezpieczeństwo;
- należy stosować najefektywniejsze procedury wykonawcze;
- należy poprawić praktyczną realizację programu ramowego.
3.
Ogólne uwagi Komitetu
3.1 Cele z Lizbony, Göteborga i Barcelony.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem i wspiera zamierzenia i inicjatywy przedstawione w komunikacie Komisji i widzi w propozycjach Komisji niezwykle ważne działania z punktu widzenia ambitnych celów z Lizbony, Göteborga i Barcelony.
Komitet z dużym zadowoleniem stwierdza, że w niniejszym komunikacie uwzględnionych zostało wiele specyficznych zaleceń przedstawionych w jego wcześniejszych opiniach.
3.2 Cel 3 % [5]. Komitet wspiera przede wszystkim nadrzędny cel 3 %, zorientowany na obecny poziom inwestycji globalnych konkurentów w dziedzinie BR.
W tym celu na płaszczyźnie UE konieczne jest poważne zwiększenie środków dostępnych dla programu ramowego plus EURATOM, zarówno zgodnie z celami Lizbony, jak i stosownie do nowej rozszerzonej Europy UE 25.
3.2.1 Podwojenie koniecznych do tego celu środków UE.
W związku z tym zgodnie z propozycją ze strony Komisji należy dla wszystkich podejmowanych łącznie działań podwoić środki.
Jest to zgodne także z odpowiednim zaleceniem Komitetu, które przedstawił już w swojej opinii dotyczącej Szóstego Programu Ramowego [6].
3.2.2 Państwa Członkowskie i przemysł.
Aby osiągnąć cel 3 % to podwojenie nakładów musi być jednak powiązane z odpowiednim podwyższeniem także narodowych budżetów BR i nakładów przemysłu na BR.
W obydwóch przypadkach Komitet jest bardzo zaniepokojony faktem, że działania takie nie mają miejsca lub mają miejsce w bardzo ograniczonym zakresie.
W przypadku przemysłowych prac badawczo-rozwojowych obserwuje się nawet przenoszenie inwestycji w zakresie BR do filii położonych poza UE.
Komitet zaleca zbadanie przyczyn tego godnego pożałowania trendu, aby można było podjąć działania pozwalające na zrealizowanie celu 3 % także przez prace badawczo-rozwojowe w przemyśle prywatnym.
3.2.3 Apel Komitetu.
Dlatego też Komitet apeluje ponownie do Rady, Parlamentu i rządów Państw Członkowskich, a przede wszystkim do przemysłu, aby te podejmując swoje uchwały przyłączyły się do realizacji tych celów i aby odpowiednio podniosły odpowiednio swoje narodowe budżety BR i budżety gospodarki prywatnej w tej dziedzinie.
Komitet jest świadomy, że wobec obecnej, ogólnie trudnej sytuacji finansowej, nie jest to łatwe zadanie.
Inwestycje w zakresie badań i prac rozwojowych są jednak nie tylko umiarkowane, ale również od dawna wymagalne z uwagi na sytuację w dziedzinie konkurencji międzynarodowej.
Po słowach muszą teraz nastąpić czyny.
3.2.4 Dynamiczny rozwój.
Należy przy tym unikać rozpatrywania sytuacji tylko z punktu widzenia statycznego.
Polityka europejska musi — ze względu na globalny charakter konkurencji — być przygotowana na przyszły rozwój poza Europą [7].
Gdy cel 3 % osiągnięty zostanie zbyt późno, to nie uda się zrealizować celów Lizbony.
W długiej perspektywie czasowej winien nastąpić dalszy wzrost inwestycji w dziedzinie BR.
3.3 Europejskie Centra Doskonałości.
Komitet wspiera nadrzędny cel stworzenia Europejskich Centrów Doskonałości i wspierania ich; pozwala to na stworzenie europejskiej wartości dodanej, ustala standardy jakości i zwiększa atrakcyjność europejskich badań i prac rozwojowych.
Ponadnarodowa współpraca między centrami badawczymi, szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami, do jakiej się tu dąży, musi również w przyszłości stanowić istotny element polityki wspierania przez program ramowy BR (plus EURATOM) z głównym naciskiem na priorytety tematyczne.
3.3.1 Wymogi.
Wymogiem realizacji tego celu jest jednak istnienie doskonałych placówek lub grup, których współpraca pozwala oczekiwać na osiągnięcia na najwyższym poziomie. [8].
3.3.2 Brak nowego instrumentu wspierającego.
Należy tu przy tym jeszcze dokładniej wyjaśnić, że pojęcie "Centrów Doskonałości" nie jest nowym instrumentem wspierającym (patrz na ten temat dalej), lecz nadrzędnym pojęciem, które obejmuje instrumenty wspierające służące do zrealizowania tego celu, jak np. Sieci doskonałości (Networks of Excellence (NoE)), Zintegrowane projekty (Integrated Projects (IP)) lub Celowe projekty badawcze (Specific Targeted Research Projects (STREP)).
3.4 Instrumenty wspierania badań [9](struktura projektów).
Wskazując na godny uznania zamiar Komisji stworzenia efektywnych procedur wykonawczych Komitet ponawia [10] swój postulat jasności, prostoty, ciągłości, a przede wszystkim elastyczności instrumentów wspierania badań.
To ostatnie oznacza, że wnioskodawcy muszą być w stanie dopasować instrumenty do optymalnej struktury i wielkości projektu niezbędnej dla danego zadania.
Tylko w ten sposób można uniknąć tworzenia projektów, których wielkość i struktura kieruje się przewidywanymi instrumentami wspierania badań, a nie optymalnymi wymogami naukowo-technicznymi.
Instrumenty te muszą służyć warunkom pracy i celom badań i rozwoju i nie może być w żadnym wypadku odwrotnie.
Nakłady na wystąpienie z wnioskiem i zarządzanie muszą się opłacać.
3.5 Badania podstawowe i konkurencja europejska.
Podobnie Komitet powtarza podstawową wypowiedź swojej niedawnej opinii [11] na ten temat, a mianowicie konieczność położenia wyraźnego nacisku na wspieranie badań podstawowych, jako podstawy wszystkich pozostałych przedsięwzięć badawczo-rozwojowych, co powinno się odbywać w ramach konkurencji europejskiej z wolnym wyborem tematów przez wnioskodawców.
Konkurencja na płaszczyźnie europejskiej stwarza europejską wartość dodaną.
3.6 Międzynarodowy wymiar badań.
Nie należy przy tym pomijać faktu, że równie wielkie znaczenie ma międzynarodowy wymiar badań sięgający poza UE.
Czołowe osiągnięcia w dziedzinie badań i prac rozwojowych powstają obecnie na polu globalnym, międzynarodowym [12] polu światowej, otwartej kooperacji a jednocześnie obejmującej cały świat konkurencji.
Także ten aspekt winien być wspierany przez stosowne działania (np. program mobilności, umowy kooperacyjne itd.) oraz znajdować odpowiednie uwzględnienie
3.7 Splot powiązań i równowaga między kategoriami badań [13].
Komitet zwraca przy tym jeszcze raz uwagę na splot powiązań niezbędny dla innowacji i postępu, na owocne wzajemne oddziaływania i na płynne przejścia między kategoriami badań podstawowych, badań stosowanych (nazywanych czasami badaniami wstępnymi) i prac rozwojowych (prace rozwojowe dotyczące produktu i technologii).
Ten tak ważny dla konkurencyjności wspólnoty i dla celów z Lizbony splot powiązań dotyczy także współpracy i wzajemnego uzupełniania badań przemysłowych i prac rozwojowych na uniwersytetach i w organizacjach badawczych wspieranych przez państwo.
Dlatego tez musi on znaleźć swoje odbicie w zrównoważeniu wspierania poszczególnych kategorii, a także w poszczególnych zadaniach i podtematach danych Priorytetów Tematycznych/akcji.
Wymienione wyżej kategorie badań muszą więc mieć zapewniony dostęp do wszystkich stosownych osi wsparcia programu ramowego.
Na tym opiera się ostatecznie działanie dźwigni między nakładami na BR sektora publicznego i gospodarki.
3.8 Efektywne procedury wykonawcze.
Komitet przyjmuje również z zadowoleniem i wspiera zamiar stosowania efektywnych procedur wykonawczych i poprawy praktycznej realizacji programu ramowego.
Tu Komitet widzi bardzo istotne zapotrzebowanie na działania, które wymagają mniejszych nakładów biurokratycznych, które są lepiej niż dotychczas uzgodnione ze Scientific Community i przemysłem i których wewnętrzne reguły odpowiadają doświadczeniom i warunkom pracy.
Najważniejszymi uczestnikami Europejskiej Przestrzeni Badawczej są pasjnojujący się odkryciami badacze.
Potrzebują oni przestrzeni dla rozwinięcia swoich możliwości oraz optymalnych warunków ramowych.Wszystkie te aspekty powinny być odpowiednio uwzględnione.
4.
Szczegółowe uwagi Komitetu
4.1 Niedawne opinie.
Większa część z przedstawionych dalej uwag została już zasugerowana lub sformułowana w niedawnych opiniach poświęconych europejskiej polityce badawczej [14].
4.2 Kryterium określające.
Określającym kryterium przy wyborze projektu i wspieraniu badań musi być doskonałość naukowa i technologiczna pozwalająca na utrzymanie lub zdobycie dla UE czołowej pozycji w globalnej konkurencji.
Tylko w ten sposób można osiągnąć cele sformułowane w komunikacie Komisji, a mianowicie stworzenie "Czołowych osiągnięć i innowacji będących kluczem do przemysłowej konkurencyjności Europy" i "wytworzenie w dziedzinie badań podstawowych większej kreatywności w wyniku konkurencji między zespołami na płaszczyźnie europejskiej".
4.2.1 Doskonałość.
Doskonałość i czołowe osiągnięcia są wynikiem złożonego, żmudnego i długotrwałego procesu rozwoju i doboru przebiegającego według reguł opracowanych przez samą Scientific Community, w którego ramach musi do siebie pasować i być uwzględniany cały szereg ważnych i powiązanych ze sobą czynników.
4.2.2 Społeczeństwo i polityka.
Społeczeństwo i polityka muszą się więc zatroszczyć o to, aby istniały lub zostały stworzone warunki powstania i utrzymania doskonałości i czołowych osiągnięć.
4.2.3 Odmienne kryteria.
Odmienne od tego, nie uwzględniające istoty sprawy lub abstrakcyjne kryteria zwiększają biurokratyczne nakłady, prowadzą do nikąd i kryją w sobie niebezpieczeństwo podejmowania błędnych decyzji z wszelkimi tego niekorzystnymi następstwami nie tylko dla celów Lizbony, lecz także dla całego europejskiego klimatu badawczego.
4.3 Potencjał UE 25.
Jednocześnie jest jednak istotne, aby całkowicie rozwinąć i wykorzystać potencjał UE 25, a Komitet wspiera w całej pełni stosowne zamiary Komisji.
W tym celu należy stworzyć odpowiednie warunki w placówkach badawczych poszerzonej Unii oraz regionach o niewystarczającym wyposażeniu w potencjał badawczy dla osiągania czołowych wyników, o ile warunki takie jeszcze nie istnieją.
4.3.1 Subsydiarność.
Zgodnie z zasadą subsydiarności rozwój takiego narodowego potencjału naukowo-technicznego i podstawowego wyposażenia w tym zakresie jest zadaniem Państw Członkowskich jako podstawa dla osiągnięcia doskonałości i czołowych wyników.
4.3.2 Fundusze strukturalne i Europejski Fundusz Inwestycyjny.
Tam gdzie jest to konieczne i ma widoki na sukces, zadanie to winno być wspomagane i wspierane w sposób ukierunkowany i skuteczny przez fundusze strukturalne i Europejski Fundusz Inwestycyjny UE.
Dlatego też Komitet wspiera zamiar Komisji, także w duchu skutecznej polityki spójności, aby w pełnym zakresie wykorzystać uzupełnienie programu ramowego funduszami strukturalnymi, ale ze swej strony zaleca, aby działania te rozszerzyć o fundusz inwestycyjny i część jego środków użyć do rozbudowy potencjału badawczego i infrastruktury.
4.3.3 W tym celu trzeba także przewidzieć pewien kapitał rozruchowy na działania w zakresie BR w nowych Państwach Członkowskich, jako że instytucje naukowe w tych krajach nie są jeszcze w stanie same wyłożyć potrzebne środki na projekty wspierane przez UE.
W charakterze uzupełnienia należałoby jednak także każdorazowo utworzyć odpowiednie krajowe systemy wsparcia.
4.4 Infrastruktury badawcze.
Również w tym kontekście Komitet wita z zadowoleniem propozycje Komisji, aby rozbudowywać infrastruktury badawcze [15] o znaczeniu europejskim.
W tym zakresie dotychczas dobrze sprawdziło się miarodajne finansowanie wybranych dużych projektów na podstawie "zmiennej geometrii" i dlatego też winno ono być również kontynuowane w przyszłości.
Europejskie Forum Strategiczne ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) pełni tutaj kluczową pomocną rolę doradczą.
Opierając się na tym należałoby opracować europejską koncepcję infrastruktury.
4.4.1 Infrastruktury średniej wielkości.
Stosownie do wielkości stojących do dyspozycji środków oraz widocznej korzyści dla projektów wspólnotowych działania te nie powinny ograniczać się wyłącznie do dużych rozwiązań, ponieważ również kompleksowe infrastruktury badawcze średniej wielkości potrzebne są w wielu obszarach badawczych i mogą one jednocześnie służyć do celów badawczych kilku Państw Członkowskich.
4.5 Wzmocnienie Priorytetów Tematycznych i mobilności.
Jak już wspomniano Komitet wspiera propozycję Komisji, aby podwoić środki postawione do dyspozycji dla Siódmego Programu Ramowego plus programu EURATOM (w porównaniu do obecnego Szóstego Programu).
Wzrost ten winien w pierwszym rzędzie [16] służyć priorytetom tematycznym/akcjom/projektom (łącznie z dotyczącymi EURATOMU) i programowi mobilności [17] (łącznie z wspieraniem narybku naukowego i czołowych badaczy).
4.6 Instrumenty wspierania badań.
Aby wyraźniej podkreślić sformułowane już w tym zakresie zalecenia Komitet zaleca stosowanie następujących zasad:
- Liczba instrumentów musi dać się ogarnąć.
- Instrumenty muszą być dobrze zdefiniowane, a ich cele muszą być przejrzyste.
- Stosowanie instrumentów powinno być możliwie proste.
- Winny one priorytetowo koncentrować się na bezpośrednim wspieraniu zadań z dziedziny BR i na badaczach prowadzących te badania.
- Wybór instrumentów lub instrumentu dla określonego przedsięwzięcia lub projektu winien znajdować się w rękach wnioskodawcy.
Poszczególne elementy priorytetów tematycznych nie powinny więc być w żadnym wypadku powiązane a priori z zadanym instrumentem [18]; Komisja winna jednak oferować doradztwo w tym zakresie i wyjaśniać powody, dla których dla określonych tematów preferowany jest określony instrument.
- Także w przypadku instrumentów należy zwracać uwagę na wystarczającą ciągłość, a w szczególności unikać skokowej "zmiany paradygmatu", aby nakłady administracyjne utrzymywały się dla wszystkich zainteresowanych w rozsądnych granicach.
- Priorytetowo należałoby traktować przyznawanie "grantów" lub "STREP" (celowe projekty badawcze), a więc zatwierdzanie przejrzystych i łatwych do kształtowania przedsięwzięć badawczych.
W tym kontekście Komitet zwraca uwagę na swoje wcześniejsze sugestie i na późniejsze uwagi dotyczące MSP.
W duchu tych zasad zaleca się między innymi, aby w NoE (Networks of Excellence) subwencjonować nie tylko nakłady związane z koordynacją, lecz również część bezpośrednich nakładów na BR (jak to już ma np. miejsce w przypadku stowarzyszeń w ramach programu połączeń Euratomu).
4.6.1 Sprawozdanie Marimon [19]. Komitet przyjmuje z dużym zadowoleniem do wiadomości, że stosowne zalecenia sprawozdania Marimon, który się właśnie ukazał, w bardzo znacznym stopniu pokrywają się z jego własnymi zaleceniami.
Popiera on wyraźnie te wypowiedzi.
4.6.2 Ciągłość.
Aby jeszcze raz wyraźnie podkreślić i wyjaśnić znaczenie tego punkty widzenia należy stwierdzić, że generalnie przy przejściu od Szóstego do Siódmego Programu Ramowego należy zapewnić maksymalną ciągłość.
Dla nauki i przemysłu (przede wszystkim dla MSP) dotychczasowa zmiana warunków wspierania, procedur składania wniosków, kryteriów oceny, prawnych warunków ramowych/instrumentów i modeli kosztów związana z przejściem od jednego programu ramowego do następnego programu oznacza obciążenie zmniejszające ich zdolność do osiągania wyników.
W celu zapewnienia tej ciągłości nie należy więc wprowadzać zasadniczo nowych dokumentów lub innych procedur.
Zamiast tego dotychczasowe instrumenty i procedury winny zostać uproszczone i dopasowane stosownie do zdobytego doświadczenia i zaleceń.
Głównym celem musi być więc ciągłość powiązana z uproszczeniem i uczynieniem ich bardziej jasnymi oraz elastyczność dla wnioskodawcy przy wyborze instrumentów.
4.7 Platformy technologiczne.
Komitet wspiera wyraźnie inicjatywę Komisji i przemysłu w zakresie tworzenia "platform technologicznych", które łączyłyby przedsiębiorstwa, placówki badawcze, świat finansów, władze oraz gremia ustalające normy na płaszczyźnie europejskiej.
Zadaniem tych platform byłoby ustalanie wspólnego programu badawczego, przy którego pomocy winna być mobilizowana masa krytyczna składająca się z zasobów poszczególnych państw i zasobów europejskich, zasobów publicznych i zasobów zgromadzonych w gospodarce prywatnej.
4.7.1 Wspólnotowe przedsięwzięcia rozwojowe.
Komitet uważa ten sposób działania w przypadku kompleksowych i kosztownych wspólnotowych naukowo-technicznych przedsięwzięć rozwojowych, jak np. projekt GALILEO, o dobrze zdefiniowanych celach, za godny zalecenia krok zmierzający do zrealizowania skoncentrowanego współdziałania partnerów.
Może to stać się w formie "Zintegrowanych projektów (IP)", a także "wspólnych przedsiębiorstw" zgodnie z artykułem 171 Traktatu WE [20]. Także jednak w tym przypadku należy każdorazowo starannie sprawdzić [21], jak można uniknąć rozdęcia nakładów organizacyjnych/administracyjnych i w jaki sposób można osiągnąć stosowny udział MSP lub mniejszych instytutów/grup badawczych.
4.7.2 Nakłady administracyjne i organizacyjne.
Z uwagi na związane z tym niezbędne duże nakłady organizacyjne/administracyjne i prawne (np. w zakresie zagadnień własności intelektualnej) przed tworzeniem kolejnych "platform technologicznych" należy najpierw zdobyć doświadczenie związane z platformami tworzonymi obecnie i jednocześnie wyjaśnić, że także w tym przypadku stosowana może być zasada "zmiennej geometrii".
Oprócz tego należy każdorazowo sprawdzić, czy cel jest jednoznacznie zdefiniowany i czy nie może on zostać osiągnięty przy pomocy prostszych procedur lub drogą rozbudowy tych prostszych procedur, aby uniknąć sytuacji, w której dalszy wzrost częściowo nakładających się na siebie instrumentów spowoduje powstanie nieproporcjonalnie wysokich nakładów na koordynację.
W razie możliwości należy stosować prostsze instrumenty.
4.8 Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP).
MSP już teraz wnoszą w znacznym stopniu wkład do procesu innowacji lub posiadają potencjał pozwalający uczynić to w przyszłości.
Dlatego też warunki udziału MSP w priorytetach tematycznych winny zostać ukształtowane w sposób jeszcze bardziej elastyczny i uproszczony, między innymi poprzez elastyczne przyporządkowanie i przy pomocy opcji wyboru tematów i instrumentów (CRAFT, Collective Research, EUREKA).
Ogólnie rzecz biorąc przy dostosowywaniu instrumentów wspierania i strukturyzacji projektów należy lepiej niż do tej pory zwracać uwagę na to, aby kompetentne MSP miały zapewniony stosowny udział i to zarówno w dziedzinie hightech, jak i lowtech.
Do tego celu nadają się lepiej takie instrumenty wspierające, jak celowe projekty badawcze — STREP, które pozwalają na dojście do głosu także mniejszym grupom i projektom i które sprzyjają także podejściu oddolnemu (bottom-up).
4.8.1 MSP i transfer wiedzy.
Należy tu oddzielnie rozważyć również bardzo ważne zadanie przybliżenia i przekazania przemysłowi, w szczególności zaś badaczom i inżynierom działającym w MSP najnowszej, potencjalnie nadającej się do zastosowania wiedzy z dziedziny badań podstawowych, pochodzącej z uniwersytetów i wspieranych przez państwo placówek badawczych w celu przyspieszenia w ten sposób transferu wiedzy koniecznego dla innowacyjności i konkurencyjności.
Także tu Komitet wielokrotnie wysuwał sugestie [22] dotyczące w szczególności niezbędnej poprawy i uatrakcyjnienia wymiany osób (mobilności) między akademią i przemysłem.
4.8.2 Przedsiębiorczość i polityka przemysłowa.
Przede wszystkim to właśnie zakładanie małych przedsiębiorstw jest istotnym motorem innowacji i wzrostu gospodarczego.
Problematyka tego rodzaju nowo zakładanych przedsiębiorstw koncentruje się jednak często w pierwszym rzędzie nie na niewystarczającym wspieraniu badań i rozwoju, lecz na zagadnieniach poprowadzenia przedsiębiorstwa i marketingu oraz przede wszystkim na niewystarczającym długoterminowym zaopatrzeniu w środki finansowe, aby można było przetrwać okres początkowy przynoszący straty.
W tym więc zakresie polityka przemysłowa i polityka badawcza muszą poszukiwać wspólnie rozwiązań pozwalających na stworzenie bodźców i szans rozwoju dla większej przedsiębiorczości w Europie.
4.8.3 Program SBIR w USA.
Ponadto Komitet zaleca, aby sięgnąć do amerykańskich doświadczeń związanych z programem Small Business Innovation Research (SBIR), w ramach którego rząd USA poprzez różne agencje wspiera zorientowane na rynek działania w zakresie BR, podejmowane przez małe i średnie przedsiębiorstwa [23].
4.9 Otwarta koordynacja.
Komitet wypowiedział się już wielokrotnie za procedurą otwartej koordynacji ze strony Komisji, ale stale przy tym podkreślał, że może to się odbywać w stosunku do Państw Członkowskich tylko na zasadach dobrowolnych.
4.10 Samoorganizacja i samokoordynacja.
Ponadto Komitet również wielokrotnie wskazywał na funkcjonującą na zasadach bottom-up samoorganizację i samokoordynację podmiotów naukowo-technicznych w ramach UE, które to podmioty znają się wzajemnie w swoich dziedzinach dzięki publikacjom, konferencjom i warsztatom, oddziaływają z własnej inicjatywy na formułowanie programów i przyczyniają się do koordynacji wynikającej z wzajemnego oddziaływania między konkurencją a kooperacją (patrz niżej).
W ten sposób powstały miarodajne i obejmujące cały świat międzynarodowe inicjatywy badawcze, programy oraz placówki i tym samym rozpowszechniały one koncepcję Europejskiej Przestrzeni Badawczej.
Należy to uznać i czynić z tego użytek.
4.11 Wspieranie konkurencji.
W tym kontekście Komitet wita z zadowoleniem fakt, że Komisja zaliczyła "wspieranie konkurencji" do grupy swoich sześciu priorytetowych celów.
Wspiera on Komisję w jej oczekiwaniach osiągnięcia drogą konkurencji wartości dodanej na płaszczyźnie europejskiej.
W tym celu Komitet [24] powtarza swoje poprzednie stanowisko, a mianowicie: nauka i badania żyją z konkurencji o najlepsze pomysły, procedury i wyniki i z niezależnej reprodukcji (lub podważania), a więc "certyfikacji" nowej wiedzy oraz jej rozpowszechniania, pogłębiania i poszerzania.
Należy więc umożliwiać i pielęgnować pluralistyczne i interdyscyplinarne podejście do badań i struktur badawczych w celu stymulowania i wykorzystywania wynikającej z tego konkurencji o najlepsze pomysły i wyniki.
4.12 Konkurencja, kooperacja i koordynacja.
Między takimi celami, jak konkurencja, kooperacja i koordynacja mogą powstawać przeciwieństwa tym bardziej, im bardziej zadania związane są z opracowywaniem produktu.
Z tego winny wynikać granice danych optymalnych obszarów zastosowań i tym samym również wybór stosownych instrumentów.
Tak dużo konkurencji, na ile jest to możliwe, tak dużo kooperacji, na ile jest to konieczne.
4.13 Masa krytyczna i konkurencja globalna.
Cele badawczo-rozwojowe, których masa krytyczna również w formie pojedyńczego obiektu przekracza możliwości poszczególnych państw członkowskich i które w związku z tym może być zasadniczo zrealizowane tylko wspólnymi siłami państw europejskich, jak np. duże infrastruktury czy też określone duże projekty technologiczne, muszą w jeszcze większym stopniu niż inne cele sprostać globalnej konkurencji (patrz także rozdział "Wymiar międzynarodowy") i sprawdzić się we współzawodnictwie w skali globalnej.
Do tego odnosi się także to, co zostało powiedziane tu w sprawie "platform technologicznych".
4.14 Europejska Rada ds. Badań Naukowych (European Research Council ERC).
Jak to już zasugerowano w niedawnej opinii [25] Komitet wspiera Komisję w jej zamiarze powołania do życia "Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych" (ERC). Miano by jej powierzyć sprawy związane z kształtowaniem i wspieraniem resortu badań podstawowych, a miałaby ona być utrzymywany przez "Scientific Community".
Rada realizowałaby swoje zadania całkowicie autonomicznie i zgodnie z zasadami przyjętymi w odnoszących sukcesy odpowiednich instytucjach państw członkowskich lub USA.
W celu wykorzystania efektów powiązań między poszczególnymi kategoriami badań Komitet zaleca powoływanie do ERC wybitnych naukowców z obszaru przemysłowych prac badawczych.
4.15 Peer Review.
Istotnym instrumentem do oceny winno być "Peer Review". Jednak w celu zrekompensowania znanych słabości (np. konfliktów interesów) występujących nawet w tym znanym systemie oceny w ramach ERC, a szerzej w ramach organizacji wspierającej [26] winni być zatrudniani doświadczeni naukowcy legitymujący się własnym dorobkiem naukowym i znający doskonale powierzony im specyficzny obszar merytoryczny.
4.16 Wspieranie karier.
Komitet wyraźnie popiera zadanie uatrakcyjnienia nauki, badań i rozwoju jako celu zawodowego, zainteresowania nim najbardziej uzdolnionych osób i odpowiedniego wspierania karier zawodowych.
Tym tematem zajął się on bardzo obszernie w swojej niedawnej opinii [27] i poparł on w tym zakresie starania Komisji.
4.16.1 Niezadowalające stosunki umowne dotyczące naukowców.
Szczególny problem stanowią tu istniejące w wielu Państwach Członkowskich taryfy wynagrodzeń i warunki umowne, które są związane z wyraźnymi stratami finansowymi, przede wszystkim w przypadku młodych naukowców, w porównaniu z karierami w gospodarce prywatnej, a nawet w porównaniu z podobnymi karierami w służbie publicznej.
Wskazuje on ponownie na to, że potrzebne jest pilne podjęcie działań w tym zakresie, przede wszystkim ze strony Państw Członkowskich.
4.17 Unikanie nakładających się na siebie lub równoległych instancji.
Działalność badawcza wymaga również realizacji zadań w dziedzinie planowania, przedsiębiorczości, administracji i rzeczoznawstwa, które muszą być wykonywane przez doświadczonych naukowców.
Wobec inflacji wniosków, ekspertyz i procesów monitoringu Komitet ponawia swoje zalecenie [28], aby Komisja zajęła się tym zagadnieniem i oddziaływała w kierunku wprowadzania efektywnych, skoordynowanych procedur (w szczególności z i między zainteresowanymi instancjami Państw Członkowskich), co pozwoliłoby na uniknięcie istnienia zbyt wielu działających oddzielnie od siebie pionowych (ale także poziomych/równoleglych) instancji (i procedur) zatwierdzających, kierujących i kontrolnych oraz wynikającej z tego nieproduktywnej działalności.
4.18 Wybór ekspertów.
Jednocześnie należy zwracać uwagę na pozyskawanie naukowców odnoszących szczególne sukcesy w danej dziedzinie i szczególnie doświadczonych ekspertów, ponieważ w innym przypadku wzrosłoby ryzyko dokonywania błędnych ocen, przy czym należy jednak zastrzec, że generalnie należy dążyć do zmniejszenia obecnego poziomu korzystania z opnii ekspertów.
Aby mogło się to udać, procedury wyboru pozyskiwanych ekspertów muszą być jednak uwolnione od obecnego nadmiernego i nieelastycznego balastu biurokratycznego, który działa szczególnie odstraszająco właśnie na naukowców, którzy odnieśli sukces.
4.19 Procedury oceny.
Być może niektóre krytykowane przez Scientific Community procedury są wynikiem opierającej się na dobrych przesłankach próby wdrożenia i zastosowania znormalizowanych kryteriów oceny na zbyt złożonym i delikatnym obszarze, zamiast odwołania się do doświadczenia ludzi.
Komitet uznaje wprawdzie zamiar możliwie daleko idącego wyłączenia — zgodnie z zasadami przejrzystości i obiektywności — subiektywnych ocen z uwagi na możliwości ich podważania, ale stwierdza, że w wyniku tego powstaje niemożliwy do rozwiązania dylemat.
Oceny osiągnięć naukowych i kreatywności nie można zautomatyzować lub delegować na osoby niedoświadczone.
4.20 Dwa nowe tematy: austronautyka i badania w dziedzinie bezpieczeństwa.
W komunikacie Komisji nie są jeszcze omawiane priorytety tematyczne.
Jedynym wyjątkiem jest tu odniesienie do badań podstawowych [29] oraz do dwóch nowych tematów austronautyki i badań w dziedzinie bezpieczeństwa.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji, aby obecnie również Komisja zajęła się zadaniami w zakresie austronautyki i badań w dziedzinie bezpieczeństwa na szczeblu europejskim i podtrzymuje swoje wcześniejsze zalecenia dotyczące austronautyki [30].
Komitet zaleca jednak, aby te obydwa zadania zostały ulokowane poza budżetem przewidzianym dla Siódmego Programu Ramowego i poza Priorytetami tematycznymi programu ramowego, ponieważ wyróżniają się one różnorodnymi właściwymi im cechami charakterystycznymi, które nie pasują do procedur realizacji programu ramowego.
4.20.1 W przypadku austronautyki istnieje już przekonywujący i skuteczny program, który jest koordynowany i realizowany przez ESA i europejski przemysł kosmiczny i lotniczy i do którego wniosły już swój istotny wkład także instytucje badawcze Państw Członkowskich.
Dlatego też zalecany w całej pełni przez Komitet udział Komisji winien zostać sfinansowany i oddzielnie, tzn. w ramach istniejących umów korporacyjnych między ESA i Komisją, ale poza programem ramowym.
Komitet jest zainteresowany zapoznaniem się dodatkowymi szczegółami w tym zakresie.
4.20.2 W przypadku badań w dziedzinie bezpieczeństwa w całej Europie istnieje duże zainteresowanie sposobem działania Wspólnoty. Było to już wielokrotnie dyskutowane w ramach Komitetu i odpowiednio uwypuklane i dlatego Komitet udziela wyraźnego wparcia temu, aby zająć się tym tematem.
Związane są z tym jednak zagadnienia zachowania tajemnicy i ewentualnego zastosowania zadań w dziedzinie obrony wewnętrznej lub zewnętrznej, które wymagają odrębnego podejścia w stosunku do Priorytetów Tematycznych programu ramowego (gdzie wymagana jest np. przejrzystość).
Dlatego też również w tym przypadku powinno zostać stworzone samodzielne przedsięwzięcie znajdujące się poza obszarem finansowania i instrumentalizacji w ramach programu ramowego.
5.
Podsumowanie
5.1 Komitet podkreśla decydujące znaczenie badań i prac rozwojowych dla globalnej konkurencyjności Europy, a tym samym także dla celów Lizbony.
Komitet popiera w związku z tym działania zaproponowane w komunikacie Komisji i przedstawione tam cele.
5.2 Dotyczy to w szczególności celu 3 % oraz proponowanego podwojenia wspólnotowego budżetu na BR (na program ramowy plus program Euratom).
Komitet apeluje do Rady i Parlamentu o przyjęcie propozycji, a do rządów Państw Członkowskich apeluje o spełnienie tego postulatu w narodowych budżetach na BR, do przemysłu zaś apeluje on o odpowiednio ukierunkowane wzmocnienie z jego strony inwestycji w dziedzinie badań i prac rozwojowych w Europie.
5.3 Komitet zwraca uwagę na to, że cel 3 % jest zgodny z obecną sytuacją w dziedzinie konkurencji, a w przyszłości musi zostać dostosowany do rozwijających się trendów np. w USA i Azji Południowo-Wschodniej.
5.4 Komitet popiera zamiar Komisji wykorzystania części środków funduszy strukturalnych w celu rozwoju potencjału badawczego i infrastruktury badawczej, tak aby całkowicie wykorzystać potencjał UE 25 oraz uwzględnić sytuację przejściową w nowych Państwach Członkowskich. Ponadto Komitet zaleca wykorzystanie do tego celu także Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego.
5.5 Komitet popiera zamiar Komisji zastosowania najbardziej efektywnych procedur wykonawczych i poprawy praktycznej realizacji programu.
W związku z tym zaleca uproszczenie i uelastycznienie instrumentów przy jednoczesnym daleko idącym zachowaniu ciągłości.
Wnioskodawcy muszą być w stanie dopasować instrumenty do optymalnej struktury i wielkości projektu wymaganej dla danego zadania.
Dotyczy to także "platform technologicznych".
Komitet przyłącza się do sprawozdania Marimon.
5.6 Komitet zaleca włączenie w większym niż dotychczas stopniu odpowiednich MSP do badań i prac rozwojowych oraz do procesu innowacyjności i zwraca tu uwagę na analgiczny program SBIR w USA.
Ponadto Komitet zaleca współdziałanie między polityką wobec przedsiębiorstw i polityka badawczą w celu wspierania i wykorzystania potencjału MSP i nowo zakładanych przedsiębiorstw dla innowacji i rozwoju gospodarczego.
5.7 Komitet popiera zamiar Komisji przyjęcia tematów austronautyki i badań w dziedzinie bezpieczeństwa jako nowych głównych punktów tematycznych; zaleca on (z odpowiednim uzasadnieniem) traktowanie ich i finansowane jako oddzielnych kategorii poza programem ramowym.
5.8 Komitet popiera zamiar Komisji włączenia badań podstawowych per se do programu ramowego i wspierania ich w ramach konkurencji europejskiej oraz powołania w tym celu do życia niezależnej Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council).
5.9 Komitet zwraca uwagę na zasadnicze znaczenie splotu powiązań między takimi kategoriami badań, jak badania podstawowe, badania stosowane (badania wstępne) i prace rozwojowe.
Wymaga to wyważonego wspierania tych kategorii.
5.10 Komitet popiera zamiar Komisji uatrakcyjnienia Europy dla najlepszych naukowców oraz pozyskiwania uzdolnionych młodych ludzi do karier naukowych i zapewnienia ich realizacji.
Tu istnieje konieczność działania przede wszystkim ze strony Państw Członkowskich.
W odniesieniu do wielu innych ważnych aspektów, zaleceń i uwag Komitet odsyła do szczegółowych rozdziałów 3 i 4.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badania ustawowego rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG I 83/349/EWG
COM(2004) 177 końcowy -2004/0031 (COD)
(2005/C 157/21)
W dniu 21 kwietnia 2004 r. Rada, działająca na podstawie art. 44 ust. 2 lit. g Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 8 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Jörg Freiherr Frank von Fürstenwerth.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 86 do 3 przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Propozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie badania ustawowego rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniająca dyrektywy 78/660/EWG i 83/349/EWG, wpisuje się w szerszy kontekst działań UE w ramach Planu Działania dotyczącego usług finansowych (Financial Services Action Plan).
W tym względzie szczególne istotne znaczenie ma komunikat Komisji w sprawie modernizacji prawa spółek i ulepszania ładu korporacyjnego w UE — planu przyszłych działań (COM(2003) 284), wdrożenie międzynarodowych standardów rachunkowości począwszy od roku 2005 oraz dyrektywy w sprawie nadużyć rynkowych i prospektów [emisyjnych].
1.2 Od roku 1996 Komisja Europejska pracowała nad poprawą i ujednoliceniem jakości badań ustawowych sprawozdań finansowych w Unii Europejskiej.
W dążeniu do realizacji powyższego celu w maju 2003 r. przedstawiono dziesięciopunktowy plan działania (komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia badań ustawowych w Unii Europejskiej; COM/2003/286).
Jeden ze wspomnianych punktów dotyczy nowelizacji Ósmej Dyrektywy Rady 84/253/EWG w sprawie prawa spółek.
Aktualna propozycja dyrektywy ma na celu zastąpienie Ósmej Dyrektywy w sprawie prawa spółek.
1.3 Działania zaproponowane w dyrektywie mają na celu przywrócenie wiarygodności informacji finansowych i zaufania do rynków finansowych.
Mimo iż propozycja stanowi odzwierciedlenie polityk w zakresie badań ustawowych, realizowanych od roku 1996, a nie bezpośrednią odpowiedź na niedawne skandale finansowe, te ostatnie także zostały uwzględnione.
2.
Propozycje Komisji
2.1 Propozycja dyrektywy zawiera postanowienia odnośnie zatwierdzania, doskonalenia oraz wzajemnego, międzynarodowego uznawania kwalifikacji biegłych rewidentów oraz licencji firm audytorskich.
2.2 Wszyscy biegli rewidenci oraz firmy audytorskie muszą podlegać zasadom etyki zawodowej, która powinna obejmować ogólną odpowiedzialność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej wobec społeczeństwa, ich uczciwość i obiektywność a także profesjonalne kompetencje i należytą staranność.
2.3 Państwa Członkowskie powinny zagwarantować, że zatwierdzeni biegli rewidenci i firmy audytorskie są zarejestrowani w publicznie dostępnym rejestrze.
2.4 Biegły rewident lub firma audytorska muszą zachować niezależność od badanej jednostki i nie mogą być w żaden sposób zaangażowani w decyzje zarządcze podejmowane przez badaną jednostkę.
Biegły rewident lub firma audytorska nie mogą przeprowadzać badania ustawowego, jeżeli zachodzi jakakolwiek — mogąca naruszać niezależność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej — relacja z badaną jednostką o charakterze finansowym, biznesowym (gospodarczym), mająca charakter stosunku pracy lub innej relacji.
2.5 Wszelkie badania ustawowe wymagane przez prawo wspólnotowe powinny być wykonywane zgodnie z międzynarodowymi standardami rewizji finansowej, jeżeli takie standardy zostały przyjęte do prawa wspólnotowego.
2.6 Państwa Członkowskie powinny zorganizować skuteczny system nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi.
System nadzoru powinien stosować się do pewnych zasad (np. dotyczących wyznaczenia właściwych osób, odpowiedzialności i przejrzystości nadzoru).
2.7 Biegły rewident lub firma audytorska powinni być wybrani przez walne zgromadzenie udziałowców/akcjonariuszy badanej jednostki.
Zgodnie z przepisami prawa krajowego Państwa Członkowskie mogą przewidywać, aby wybór taki był obligatoryjnie poddawany uprzedniemu zatwierdzeniu przez kompetentny organ nadzoru lub, aby wyboru dokonał sąd lub inna instytucja wskazana przepisami prawa krajowego.
2.8 Biegli rewidenci lub firmy audytorskie mogą być odwoływani tylko w przypadku zaistnienia zasadnych podstaw; różnica poglądów w sprawie rozwiązań księgowych lub procedur badania nie stanowi zasadnych podstaw do odwołania.
2.9 Zgodnie z propozycją Komisji, Państwa Członkowskie powinny zapewnić istnienie odpowiednich przepisów określających skuteczny przepływ informacji między biegłym rewidentem lub firmą audytorską a badaną jednostką oraz właściwe udokumentowanie tych informacji przez badaną jednostkę.
2.10 Propozycja dyrektywy przewiduje specjalne postanowienia dotyczące badań ustawowych podmiotów społecznie użytecznych.
Podmioty użytecznie społecznie to przedsiębiorstwa, które, ze względu na charakter swojej działalności, wielkość lub liczbę pracowników, mają duże znaczenie dla społeczeństwa, szczególnie przedsiębiorstwa, których akcje są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym danego Państwa Członkowskiego, takie jak banki, inne przedsiębiorstwa finansowe oraz firmy ubezpieczeniowe.
Jednym z wymogów stosujących się do tego typu przedsiębiorstw jest stworzenie komitet ds. audytu złożonego z niewykonawczych członków organu administracyjnego lub członków organu nadzorczego badanej jednostki, przy czym przynajmniej jeden członek musi być niezależny i musi posiadać kompetencje w dziedzinie rachunkowości i/lub rewizji finansowej.
Ponadto zaostrzone zostały wymagania w kwestii niezależności, zapewnienia jakości, nadzoru publicznego oraz wyboru biegłych rewidentów lub firm audytorskich.
2.11 Na zasadzie wzajemności, kompetentne organy Państwa Członkowskiego mogą zatwierdzać audytorów z kraju trzeciego jako biegłych rewidentów, jeżeli dana osoba przedłoży dowód na to, że została zatwierdzona jako audytor, posiada wiedzę teoretyczną, umiejętności praktyczne i spełnia kryteria uczciwości w stopniu równoważnym do przewidzianego postanowieniami dyrektywy, posiada wiedzę z dziedziny prawa Państwa Członkowskiego w zakresie, w jakim dotyczy ono badania ustawowego w danym Państwie Członkowskim.
Proponuje się także inne możliwości współpracy międzynarodowej i wymiany informacji.
2.12 Ma zostać powołany komitet, składający się z przedstawicieli Państw Członkowskich (komitet regulacyjny ds. audytu), celem wspierania Komisji przy ustanawianiu środków wykonawczych (wdrożeniowych).
2.13 Zmiana Dyrektywy 78/660/EWG oraz 83/349/EWG wprowadza wymóg ujawnienia informacji o wynagrodzeniu za rok obrachunkowy zapłaconemu biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej za wykonanie badania ustawowego sprawozdań finansowych oraz wynagrodzenia zapłaconego za inne usługi atestacyjne, doradztwa podatkowego a także pozostałe usługi nie związane z audytem.
2.14 Państwa Członkowskie mają przyjąć i opublikować w terminie do 1 stycznia 2004 r. przepisy zapewniające dostosowanie się do wymogów dyrektywy.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje proponowaną dyrektywę, która gwarantuje, że inwestorzy oraz inne zainteresowane strony mogą polegać na dokładności badanych sprawozdań finansowych.
3.2 Nowa dyrektywa tworzy ujednolicone europejskie ramy prawne dla badań ustawowych. Komitet z zadowoleniem przyjmuje i popiera ten fakt.
3.3 Komitet przyjmuje do wiadomości, że Komisja podejmuje dalsze inicjatywy w odpowiedzi na sprawę Parmalatu.
Inicjatywy te dotyczą szybszego wdrożenia w życie propozycji sformułowanych w planie działania z maja 2003 r., mającego na celu modernizację prawa spółek oraz ulepszenie ładu korporacyjnego.
Propozycje te dotyczą (1) określenia roli dyrektorów niewykonawczych, (2) doprecyzowania zakresu odpowiedzialności członków zarządu za informacje finansowe i niefinansowe, (3) lepszego ujawniania informacji na temat transakcji dokonywanych w ramach grupy przedsiębiorstw lub z podmiotami powiązanymi oraz (4) ujawnienia pełnych danych na temat przedsiębiorstw offshore w rocznych sprawozdaniach finansowych oraz bardziej ścisłego monitorowania takich przedsiębiorstw przez rewidentów zajmujących się sprawozdaniami skonsolidowanymi.
3.4 Komitet ponownie zwraca uwagę na pogląd wyrażony przez Komisję w swoim komunikacie w sprawie wzmocnienia badań statutowych, a mianowicie że odpowiedzialność rewidenta jest czynnikiem determinującym jakość badania.
[1] Jednakże nadal utrzymuje [2], iż odpowiedzialność ta powinna być proporcjonalna w odniesieniu do jakichkolwiek strat poniesionych przez badaną firmę i przez akcjonariuszy, oraz Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja ma zamiar dokonać oceny ekonomicznych skutków funkcjonowania procedur dotyczących odpowiedzialności rewidenta.
Komitet zachęca zatem Komisję do natychmiastowego przyspieszenia prac nad badaniami odnośnie tego zagadnienia, w które jest ona aktualnie zaangażowana.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Jednym z celów proponowanych przepisów, odnoszących się do zatwierdzania i ustawicznego doskonalenia biegłych rewidentów oraz firm audytorskich, jest zagwarantowanie wystarczającego poziomu kompetencji zawodowych wśród rewidentów.
Z tego też powodu z zadowoleniem przyjmuje się i popiera wspomniane uregulowania.
4.2 Propozycje odnoszące się do etyki zawodowej uważane są ogólnie za pozytywne.
Komisja proponuje, aby umożliwić jej przyjęcie środków wykonawczych (wdrożeniowych) w zakresie etyki zawodowej.
Środki takie powinny odpowiadać najwyższym standardom jakości oraz, w opinii Komitetu, być zgodne z uznanymi międzynarodowymi normami (kodeksem etyki Międzynarodowej Federacji Księgowych — IFA) lub deklaracjami europejskimi (zalecenie Komisji Europejskiej z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie niezależności biegłych rewidentów w UE [3]).
4.3 Komitet jest zdania, iż niezwykle istotną kwestią jest niezależność biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej.
Zatem w zasadzie popiera propozycję Komisji dotyczącą zagwarantowania niezależności poprzez opracowanie standardów dla wszystkich badanych firm, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów użytecznych społecznie, biorąc pod uwagę fakt, iż przedsiębiorstwa te podlegają wyższemu stopniu przejrzystości wobec ich akcjonariuszy oraz przyszłych inwestorów.
4.4 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja odnosi się do Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej (ISA).
Mając na względzie obowiązek spółek publicznych sporządzania od stycznia 2005 r. sprawozdań finansowych w oparciu o Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (IAS) lub Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (IFRS) [4], logicznym posunięciem jest zastosowanie Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej.
Międzynarodowe standardy rewizji finansowej powinny zostać opracowane zgodnie z pewnymi zasadami, a jakość takich standardów winna spełniać rygorystyczne wymogi.
Komitet zatem generalnie aprobuje zaproponowaną przez Komisję procedurę zatwierdzania standardów.
Jednakże celem ustanowienia standardów rewizji finansowej uznawanych na całym świecie, należy wziąć pod uwagę racje wszystkich zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa w ramach przejrzystego, "właściwego procesu" opracowywania standardów.
Zatem już na wczesnym etapie Komisja musi podjąć stanowcze działania celem wprowadzenia swoich propozycji do wspomnianego procesu standaryzacji.
4.5 Komitet w zasadzie aprobuje propozycję Komisji, aby Państwa Członkowskie zorganizowały system nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi w oparciu o pewne zasady.
4.6 W kwestii odwoływania biegłych rewidentów lub firm audytorskich, Komisja proponuje, iż różnica poglądów w sprawie rozwiązań księgowych lub procedur badania nie stanowi zasadnych podstaw do odwołania.
Jednakże można sobie wyobrazić, iż przedsiębiorstwo może zastosować jakieś oficjalnie uznane rozwiązanie księgowe, którego nie zaakceptuje rewident.
Pojawia się pytanie, jak postępować w takich przypadkach, jeżeli nie można odwołać biegłych rewidentów, czy też firm audytorskich.
4.7 Komitet w zasadzie aprobuje proponowany przepis odnośnie przekazywania informacji pomiędzy badanym podmiotem a biegłym rewidentem lub firmą audytorską.
4.8 Komitet aprobuje propozycję Komisji odnośnie wprowadzenia szczególnych postanowień w zakresie audytu ustawowego podmiotów użytecznych społecznie.
Jednakże wymogi szczególne powinny być współmierne do towarzyszących im kosztów dodatkowych, które są ostatecznie ponoszone przez klientów przedsiębiorstwa i akcjonariuszy/udziałowców.
4.9 Komisja proponuje, aby ujawniać informacje o wynagrodzeniu za rok obrotowy wypłaconym biegłemu rewidentowi albo firmie audytorskiej i uzyskanym za ustawowe badanie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych oraz wynagrodzeniu naliczonym za inne usługi atestacyjne, usługi doradztwa podatkowego oraz pozostałe usługi nie będące badaniem.
W zasadzie Komitet popiera zwiększenie przejrzystości.
Jednakże należy także pamiętać, że wprowadzenie takiego rodzaju obowiązku informacyjnego niekoniecznie pociąga za sobą poprawę jakości audytów.
Możliwe jest, że większa przejrzystość zwiększyłaby nacisk na dostosowanie opłat za badania ustawowe.
4.10 Komisja proponuje, aby poszczególne Państwa Członkowskie zapewniły istnienie stosownych zasad dotyczących wynagrodzeń za badania ustawowe, które umożliwiają zapewnienie właściwej jakości badania, nie są uzależnione ani kształtowane przez świadczenie dodatkowych usług na rzecz badanej jednostki i które nie mają w żadnej mierze charakteru warunkowego.
Komitet przyjmuje do wiadomości, iż to postanowienie ma na celu zapobieżenie "dumpingowaniu cen" za usługi audytorskie.
Jednakże pojawia się pytanie, jak należy wprowadzić ten przepis w życie.
Komitet zdecydowanie uważa, iż powyższy przepis nie powinien doprowadzić do sytuacji, w której Państwa Członkowskie same ustalają ceny za usługi audytorskie.
4.11 Komitet aprobuje procedurę zaproponowaną przez Komisję odnośnie wprowadzania środków wykonawczych (wdrożeniowych) oraz powołania komitetu regulacyjnego ds. audytu, pod warunkiem, że takie środki nie będą sprzeczne z normami międzynarodowymi lub europejskimi oraz deklaracjami, o których mowa w pkt 4.2.
5.
Aspekty międzynarodowe
5.1 Propozycje Komisji w zakresie uregulowania współpracy międzynarodowej widziane są w pozytywnym świetle, szczególnie w zakresie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi.
Komitet podkreśliłby jednak potrzebę przestrzegania istniejących uregulowań krajowych dotyczących poufności i ochrony danych.
5.2 Propozycja dyrektywy przewiduje, iż rewidenci pochodzący z krajów trzecich będą zatwierdzani na zasadzie wzajemności, pod warunkiem, że dostarczą oni odpowiednie dowody.
Warunkiem współpracy z krajami trzecimi jest równoważność systemu nadzoru publicznego w kraju trzecim z systemem funkcjonującym w Europie.
Równoważność będzie oceniana przez Komisję we współpracy z Państwami Członkowskimi, a Komisja będzie podejmowała decyzje w tej sprawie zgodnie z procedurą zatwierdzania środków wykonawczych.
Komitet ma nadzieję, iż zatwierdzanie biegłych rewidentów pochodzących z krajów trzecich będzie podlegać takim samym warunkom, jak w przypadku rewidentów z Państw Członkowskich UE.
5.3 Trudno stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, czy zaproponowany model międzynarodowej współpracy właściwie odnosi się do wszystkich istotnych kwestii, zatem Komitet uważa, iż Komisja powinna głębiej zastanowić się nad tym, w jakim stopniu proponowany model jest do przyjęcia, szczególnie przez właściwe władze Stanów Zjednoczonych.
6.
Wnioski
6.1 Komitet popiera propozycję Komisji dotyczącą dyrektywy w sprawie badania ustawowego rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającą dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG.
Uważa, iż propozycja ta obejmuje prawie wszystkie istotne aspekty badań ustawowych.
Pełne wdrożenie dyrektywy będzie stanowić znaczący krok w kierunku realizacji przez Komisję wytyczonego celu wzmocnienia i ujednolicenia badań ustawowych.
6.2 Komitet poruszył wybrane aspekty proponowanej dyrektywy celem, między innymi, udzielenia Komisji konkretnych wskazówek oraz sugestii dla dalszych rozważań i analiz.
Mając na uwadze znaczenie, jakie Komitet przywiązuje do proponowanej dyrektywy, Komitet wzywa do podjęcia szybkiego procesu legislacyjnego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników i wydłużenia wieku odchodzenia z rynku pracy
(COM(2004) 146 końcowy)
(2005/C 157/22)
Procedura
Dnia 3 marca 2004 r. Komisja postanowiła, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 24 listopada 2004 r.
(Sprawozdawcą był Gérard Dantin).
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 125 do 1, przy 5 wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wstęp
I. W październiku 2000 r. w opinii z własnej inicjatywy EKES stwierdził: "Komitet uznał, że sprawa starszych pracowników ma tak duże znaczenie, że wymagała przygotowania opinii z własnej inicjatywy uwzględniającej różne aspekty tego zagadnienia.
W opinii tej Komitet pragnął również podkreślić konieczność pozytywnego podejścia do pracowników w starszym wieku, z uwagi na fakt, że sposób ich traktowania wynika nie tylko z koncepcji społeczeństwa mało solidarnego i dyskryminującego, ale w wielu wypadkach pociąga za sobą utratę bardzo dobrze wykwalifikowanego personelu i w związku z tym powoduje ogólne obniżenie poziomu konkurencyjności.
Uważa on ponadto, że ponieważ postęp naukowy umożliwia obecnie uzyskanie więcej czasu na korzystanie z życia, zatem nasze społeczeństwo powinno starać się zorganizować w taki sposób, aby korzystać z niego więcej i przez dłuższy czas [1]".
II..
Treść tej opinii z własnej inicjatywy, przyjętej niemal jednogłośnie na sesji plenarnej, odzwierciedla ogólne ustosunkowanie Komitetu.
Wyraża ona jego poglądy, refleksje i stanowiska na ten temat.
III .
Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników i wydłużenia wieku odchodzenia z rynku pracy, stanowiący przedmiot niniejszej opinii, zostanie więc rozpatrzony w świetle oczekiwań, analiz, zaleceń i wniosków ww. opinii z własnej inicjatywy.
Niniejsza opinia będzie zawierała elementy, które można by uznać za nowe.
1.
Wstęp
1.1 Rada Europejska w Lizbonie wyznaczyła Unii Europejskiej ambitny cel w odniesieniu do poziomu zatrudnienia.
Powinien on dojść do "poziomu jak najbliższego 70 % do roku 2010" i do 60 % w przypadku kobiet.
Cel ten jest uzasadniony zarówno z powodów społecznych jak i ekonomicznych, ponieważ zatrudnienie jest najlepszą ochroną przed wykluczeniem społecznym.
W przypadku przedsiębiorstw, gospodarki ogólnie, wzrost poziomu zatrudnienia starszych pracowników ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia lub ograniczenia niedoboru siły roboczej poprzez wykorzystanie w pełni jej potencjału.
Z uwagi na spodziewany spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym, realizacja tego celu pobudzi wzrost gospodarczy, zwiększy wpływy z podatków i wesprze systemy ubezpieczeń społecznych.
1.2 Stopniowa realizacja tego celu stanowi dla większości Państw Członkowskich bardzo trudne wyzwanie, związane przede wszystkim z koniecznością podniesienia poziomu zatrudnienia starszych pracowników.
1.2.1 Z tego właśnie względu wspieranie aktywnego starzenia się stanowi dwa dodatkowe cele jakie wyznaczyła sobie Unia Europejska. Rada Europejska w Sztokholmie w 2001 r. ustaliła, że połowa ludności europejskiej w przedziale wiekowym od 55 do 64 lat powinna zostać zatrudniona do 2010 r. Rada Europejska w Barcelonie w 2002 r. przyjęła w swoich konkluzjach, że do 2010 r. "należałoby starać się uzyskać stopniowe podwyższenie o około 5 lat średniego wieku, w którym ludzie przestają pracować w Unii Europejskiej".
1.3 W swoim raporcie podsumowującym na wiosenne spotkanie Radzie Europejskiej w 2004 r.
[2] Komisja określiła aktywne starzenie się jako jedną z trzech dziedzin priorytetowego działania, wymagającego szybkiej reakcji w celu realizacji strategii lizbońskiej.
1.4 Rozpatrywany komunikat ma więc na celu wniesienie do debaty informacji na temat postępów osiągniętych w realizacji celów wyznaczonych w Sztokholmie i w Barcelonie oraz przedstawienie roli rządów i partnerów społecznych we wspieraniu aktywnego starzenia się.
Jest on również odpowiedzią na wniosek Rady Europejskiej w Barcelonie o doroczne analizowanie postępów w tej dziedzinie, przed każdym spotkaniem wiosennym Rady.
1.5 Treść niniejszej opinii stanowi wkład Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w debatę dotyczącą "poziomu zatrudnienia starszych pracowników", podstawą której jest rozpatrywany Komunikat, a która ma zakończyć się tymczasowo w grudniu tego roku.
2.
Komunikat
2.1 Komunikat stwierdza, że wraz ze starzeniem się i spodziewanym spadkiem liczby ludności czynnej zawodowo, pracownicy w starszym wieku powinni zostać uznani tym, kim są: głównym elementem składowym siły roboczej i kluczowym czynnikiem trwałego rozwoju Unii Europejskiej.
2.2 Według komunikatu zasadnicze znaczenie ma realizacja strategii zmierzającej do utrzymania podaży siły roboczej i zagwarantowania możliwości zatrudnienia osobom w tym przedziale wiekowym, nawet w okresach stagnacji wzrostu zatrudnienia.
2.3 W związku z tym wskazuje on, że podejście prewencyjne polegające na mobilizacji pełnego potencjału ludzi w każdym wieku, w perspektywie cyklu życia, powinno stanowić główny kierunek polityki.
2.3.1 Komunikat zatem proponuje w zarysie, aby Państwa Członkowskie opracowały i realizowały ogólne strategie aktywnego starzenia się, które mogłyby obejmować:
- zachęty finansowe w celu zniechęcania do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę i w celu uczynienia pracy bardziej atrakcyjną pod względem finansowym;
- dostęp do strategii kształcenia się przez całe życie;
- aktywną i skuteczną politykę związaną z rynkiem pracy;
- dobre warunki pracy sprzyjające utrzymaniu zatrudnienia, szczególnie pod względem zdrowia i bezpieczeństwa oraz elastycznych form pracy.
2.3.2 Jest w nim również mowa o tym, że konieczny jest udział partnerów społecznych i większe ich zaangażowanie w opracowywanie i realizację ogólnych strategii aktywnego starzenia się.
Mają oni do odegrania szczególnie ważną rolę poprzez układy zbiorowe.
2.4 Wracając do kontekstu w którym powstaje niniejsza opinia, można zauważyć, że komunikat dokładnie i szczegółowo opisuje zaistniałe sytuacje oraz ich skutki, nie dokonuje jednak analizy ich przyczyn, ani nie zagłębia się w przedmiot decyzji Rady podjętych w Barcelonie.
3.
Fakty
3.1 Do 2030 r.
Unia Europejska 25 państw będzie liczyła 110 milionów osób w wieku powyżej 65 lat, podczas gdy w 2000 r. było ich zaledwie 71 milionów, a ludność zawodowo czynna będzie stanowiła 280 milionów osób, wobec aktualnej liczby 303 mln, co będzie oznaczało spadek wskaźnika ludności pracującej z 4,27 do 2,25.
3.2 Równolegle do tych przemian, w ciągu ostatnich dwudziestu lat można było zaobserwować poważne zmiany w rozkładzie pracy w cyklu życia.
3.2.1 Młodzi wchodzą później na rynek pracy ze względu na wydłużenie okresu nauki, kształcenia i trudności w znalezieniu odpowiedniej pracy [3].
3.2.2 W Europie poziom zatrudnienia całej ludności w wieku powyżej 55 lat znacznie spadł w ciągu ostatnich trzech dziesięcioleci; takie samo zjawisko, choć na mniejszą skalę, obserwuje się w Stanach Zjednoczonych: odsetek ten wynosił, w przedziale wiekowym 55-64 lata, 37 % w 1999 r. w Unii Europejskiej i 55 % w Stanach Zjednoczonych [4].
W 2002 r. w Europie, zauważa się dużą różnicę pomiędzy poziomem zatrudnienia mężczyzn (50,1 %) a kobiet (30,25 %), przy ogólnym wskaźniku 40,1 %.
3.2.3 Poziom zatrudnienia nie przestaje spadać od lat 70-tych do chwili obecnej, i to w sposób znaczący, co było widoczne szczególnie w latach 1980 — 1985 [5].
W okresie 1971-1999 obniżył się on o 47,4 % we Francji, 45,8 % w Holandii, 39 % w Hiszpanii, 38,7 % w Niemczech, 30 % w Irlandii, 29 % w Portugalii i w Wielkiej Brytanii.
W 2002 r. w przedziale wiekowym 55-64 lata, wyniósł on 40,1 % w UE 15 i 38,7 % w UE 25.
W załączniku przedstawione są ogólne zmiany, kolejno w każdym Państwie Członkowskim, jakie zaszły w latach 1997 — 2002 [6].
Niewątpliwie można by mówić o indywidualizacji ścieżek kariery.
Ale nie zawsze oznacza to większą możliwość indywidualnego wyboru.
W niektórych Państwach Członkowskich wcześniejsze przechodzenie na emeryturę jest na ogół częściej koniecznością niż wyborem.
Elastyczność w końcowym okresie kariery zawodowej jest raczej odbiciem presji na rynku pracy, strategii w dziedzinie polityki zatrudnienia przedsiębiorstw i władz publicznych w odpowiedzi na nie [7], oraz w wielu przypadkach sposobu, w jaki funkcjonują systemy emerytalne.
3.3 Okres życia spędzony w pracy wykazuje więc tendencję do skracania się, młodzi później zaczynają pracę a starsze osoby wcześniej z niej odchodzą, i aktualnie dotyczy głównie grup ludzi w wieku średnim.
3.4 Przedział wiekowy 50-64 lata nabiera szczególnego znaczenia w przypadku polityki zatrudnienia.
W UE 15 jego udział wzrośnie do 34,40 % całej populacji w 2025 r., z 25 % w 1995 r.
Wzrost ten będzie o wiele szybszy w krajach skandynawskich [8].
3.5 Zmiana ta budzi szczególne zaniepokojenie w perspektywie szybszego starzenia się ludności, jakie dotknie Unię Europejską [9].
Pod koniec pierwszego dziesięciolecia tego wieku prawdopodobnie wystąpi zjawisko, którego symbolika nie powinna przysłaniać nam jego niepokojących implikacji: liczba osób poniżej 20 roku życia będzie niższa od liczby osób w wieku powyżej 60 lat.
Jest to tylko jeden z etapów zmiany, która mogłaby doprowadzić w ciągu najbliższych pięćdziesięciu lat do podwojenia się współczynnika liczby ludzi opuszczających rynek pracy i liczby ludzi w wieku pracującym (z 4:10 do 8:10) [10].
3.6 Jednak omawiany komunikat stwierdza, że ostatnio nastąpił postęp w realizacji celów ze Sztokholmu i Barcelony.
Istotnie, w 2002 r. zatrudnienie starszych pracowników wzrosło o 5,4 %, co spowodowało zwiększenie poziomu zatrudnienia o 1,3 punktu, tj. do 40,1 %.
Podwyższeniu uległ wiek odchodzenia z pracy, z 60,4 roku w 2001 r. do 60,8 roku w 2002 r.
3.6.1 Jednak, jak zaznacza komunikat, przedwczesne byłoby zakładać, że podwyższenie wieku odchodzenia z pracy jest oznaką pozytywnej tendencji, ponieważ dostępne dane dotyczą tylko dwóch lat,
3.6.2 Mimo trudności związanych z realizacją pewnych reform w ostatnim czasie, byłoby jednak użyteczne, lepiej niż dokonano tego w komunikacie, przeprowadzenie jak najbardziej dokładnej analizy przyczyn, które tłumaczą to ożywienie, aby opracować odpowiednie podejścia.
3.6.3 W tym kontekście konieczne byłoby również określenie, w jakim stopniu ożywienie to związane jest z wprowadzeniem instrumentów, których głównym, o ile nie jedynym celem, jest zwiększenie zatrudnienia starszych pracowników oraz w jakim stopniu wynika on z bezpośrednich lub pośrednich skutków zmian wprowadzonych do systemów ochrony socjalnej, których celem było przede wszystkim zapewnienie im zdolności do funkcjonowania pod względem ekonomicznym, w obliczu zagrożeń związanych z trendami i prognozami demograficznymi.
3.7 Niemniej jednak, w przedziale wiekowym 55-64 lata, i średnio za okres 1995-2002, tylko 35 % pracowników odchodzi z rynku pracy w ustawowym wieku emerytalnym; 22 % odchodzi na wcześniejsze emerytury; 17 % w związku z chorobą na renty inwalidzkie; 13 % z powodu zwolnień indywidualnych i grupowych a kolejne 13 % z innych przyczyn [11].
3.7.1 Nawet jeśli dane te uległy poprawie w ostatnich latach, to mówią one bardzo wiele.
Podczas gdy w latach 80-tych sądzono, że duża liczba osób wcześniej przechodzących na emeryturę — i renty inwalidzkie, które czasami uznawane są za namiastkę wcześniejszych emerytur — była związana z restrukturyzacjami przemysłowymi w tym okresie, aktualnie wydaje się, że wyjaśnienie to jest niewystarczające w związku z utrzymywaniem się tej sytuacji, ponieważ tylko 35 % pracowników opuszcza rynek pracy w ustawowym wieku emerytalnym.
4.
Poszukiwanie rozwiązań; propozycje zawarte w komunikacie
4.1 Przywrócenie równowagi pomiędzy liczbą ludności zawodowo czynnej a niepracującej, zwiększenie średniego wieku odchodzenia z rynku pracy, utrzymanie optymalnego poziomu siły roboczej w związku z prognozami demograficznymi Unii Europejskiej, muszą wiązać się przede wszystkim ze wzrostem współczynnika aktywności osób w wieku powyżej 55 lat.
Oczywiście powinien on uwzględniać dążenie do zachowania odpowiedniej równowagi pomiędzy pracą i emeryturą, czasem wolnym i pracą, które stanowią wartości europejskiego modelu społecznego.
4.2 Zmiana taka powinna być planowana w perspektywie średnioterminowej poprzez wdrożenie polityki możliwości zatrudnienia przez całe życie i przekwalifikowania pracowników w wieku powyżej 40 lat, zarówno w przypadku kobiet jak i mężczyzn.
Istotnie trudno wyobrazić sobie tutaj scenariusz spontanicznej harmonii, w którym odwrócenie tendencji na rynku pracy wystarczyłoby do tego, by przedsiębiorstwa zatrzymywały pracowników w starszym wieku.
4.2.1 Oprócz konkretnych działań jakie należy podjąć, w odniesieniu do sposobu postrzegania najważniejsze jest zrobienie wszystkiego, co możliwe w celu zmiany mentalności i szerszego informowania zarówno przedsiębiorstw jak i pracowników.
Kontynuowanie pracy zawodowej po ukończeniu 55 lat powinno być postrzegane przez pracowników jako rozwiązanie przynoszące satysfakcję, natomiast przedsiębiorstwa lub służby publiczne powinny mieć świadomość korzyści, jakie mogą im zapewnić pracownicy w starszym wieku (nabyte doświadczenie, fachowa wiedza, umiejętność odpowiedniego postępowania, umiejętność przekazywania wiedzy itd.).
Przy braku tej zbiorowej świadomości konkretne działania, jakie mogłyby zostać podjęte, nie okazałyby się w pełni skuteczne.
4.2.2 W związku z tym, Komitet zaproponował Komisji, w swojej opinii z własnej inicjatywy na ten temat z października 2002 r.
[12] wspieranie, wspólnie z Państwami Członkowskimi, szerokiej kampanii informacyjnej i wyjaśniającej, w celu przyczynienia się do pozytywnego postrzegania roli, jaką mogą odegrać starzejący się pracownicy zarówno w przedsiębiorstwach jak i w służbach publicznych.
4.2.2.1 EKES jest zadowolony ze stwierdzenia, że w Raporcie Grupy wysokiego szczebla na temat przyszłości polityki społecznej w rozszerzonej UE, który ukazał się w pierwszym półroczu 2004 r., powtórzono propozycje Komitetu.
4.2.3 Ponadto konieczne jest większe uznanie znaczenia osób w starszym wieku w gospodarce społecznej, zarówno roli jaką pełnią one w rodzinie jak i w ramach wolontariatu na rzecz społeczeństwa obywatelskiego, w instytucjach demokratycznych, organizacjach pozarządowych i ogólnie w życiu różnych organizacji i stowarzyszeń.
Postępując w ten sposób, na podstawie tych obserwacji, można bezpośrednio ocenić ich dynamikę, inicjatywę i efektywność.
4.3 W komunikacie Komisja przedstawia podstawowe warunki wspierania zatrudnienia pracowników w starszym wieku.
4.3.1 Wcześniejsze emerytury i zachęty finansowe
Po stwierdzeniu, że ponad 20 % pracowników, czyli około 3 mln, odchodzi z ostatniego miejsca pracy na wcześniejszą emeryturę, w komunikacie sugeruje się ponowne rozważenie "zachęt finansowych", aby pozostanie na rynku pracy było rozwiązaniem opłacalnym.
4.3.1.1 Zdaniem Komitetu, propozycja ta, która swoją treścią bliska jest komunikatowi w sprawie modernizacji systemów ochrony społecznej oraz uczynienia pracy opłacalną [13], powinna być rozpatrzona w pozytywny sposób, mając na uwadze rodzaj i charakter działań, jakie proponuje.
Jednak koncepcja ta, mimo swojej użyteczności, nie jest w stanie przeważyć decydującego znaczenia takich czynników obiektywnej sytuacji pracowników, jak możliwości ich zatrudnienia, zarządzanie zasobami ludzkimi przez cały okres kariery, a w szczególności w jej drugiej połowie, i ogólnie ich sytuacja wynikająca z polityki prowadzonej w przedsiębiorstwie.
W odniesieniu do życia prywatnego pracowników, plany indywidualne danej osoby mogą także mieć wpływ na decyzję o wcześniejszej emeryturze.
4.3.1.2 W obliczu stale zachodzących zmian systemu produkcyjnego i procesów produkcji, ciągle zmieniającej się gospodarki i rynku, przedsiębiorstwa powinny dostosowywać się, zmieniać i restrukturyzować, aby mogły rozwijać się w globalnym otoczeniu, równocześnie starając się zachować równowagę pomiędzy aspektami społecznymi a gospodarczymi, jako że jest to jedyny sposób zapewnienia im dynamiki i wzrostu.
Oznacza to, że firmy potrzebują pola manewru i możliwości swobodnego działania.
4.3.1.3 Często to pole manewru wiąże się z ilością i jakością pracy, szczególnie w przypadku starszych pracowników.
Ma to szczególnie miejsce w odniesieniu do "planów socjalnych" związanych z restrukturyzacją.
4.3.1.4 Oprócz "planów socjalnych", wprowadzanie możliwości przechodzenia na wcześniejszą emeryturę pozwala przedsiębiorstwom na zastępowanie pracowników w starszym wieku, których uznają za mało wydajnych i posiadających już nieadekwatne umiejętności, pracownikami młodszymi, ale często w mniejszej liczbie.
Uważają one, że w ten sposób poprawiają swoją konkurencyjność, jednocześnie zmniejszając liczbę etatów i przywracając równowagę piramidy wiekowej.
Nawet jeśli sytuacje takie są trudne do uniknięcia, podejście takie wynika niekiedy z niewydolnego zarządzania zasobami ludzkimi i braku perspektywicznego zarządzania zatrudnieniem i kwalifikacjami.
Wszystkie te systemy stały się możliwe, w zależności od Państwa Członkowskiego, dzięki instrumentom wprowadzonym przez władze publiczne i/lub systemy ubezpieczeń społecznych.
4.3.1.5 Nie powinno to jednak przysłaniać tego, co rzeczywiście pragną sami pracownicy.
Wśród tych, którzy zdecydowali się na wcześniejsze emerytury, jedynie 4 osoby na 10 chciałyby kontynuować swoją karierę zawodową [14].
W istocie rzeczy, pomijając pracowników naprawdę dotkniętych inwalidztwem, nie należy ignorować często występującego pragnienia udziału w nowej, atrakcyjnej formie podziału pożytków związanych ze wzrostem, znużenia wykonywaniem zajęcia lub niedostatkiem, a nawet brakiem zróżnicowania pełnionych funkcji, małych możliwości zmiany pracy, niekiedy przez ponad czterdzieści lat, co powoduje, że ludzie chcą innego stylu życia.
Często przejście na wcześniejszą emeryturę wiąże się z poczuciem, że "już się dużo zrobiło" oraz w sytuacji, gdy brak jest szans na znalezienie nowej, bardziej odpowiedniej pracy.
4.3.1.6 W aktualnych warunkach, można powiedzieć, że występuje często zbieżność interesów pomiędzy pracownikiem i zatrudniającym go przedsiębiorstwem, czyli inaczej mówiąc istnieje obiektywny związek, przejawiający się w układach zbiorowych zawieranych przez partnerów społecznych na różnych poziomach negocjacji, w tym na poziomie przedsiębiorstwa.
4.3.1.7 Wszystkie te stwierdzenia oraz poruszona wcześniej problematyka są głównym "uzasadnieniem" wcześniejszych emerytur.
Dlatego chcąc zmienić ten stan rzeczy należy zainteresować się całością sytuacji, wraz z uzupełnieniem zawartym w artykule 4.3.2.
4.3.2 Zmienić wcześniejsze emerytury
W komunikacie jest również ogólnie mowa o konieczności zmiany systemów wcześniejszego przechodzenia na emeryturę.
EKES popiera to ogólne podejście, jeśli ma ono doprowadzić w przypadku starszych pracowników do utrzymania ich zatrudnienia, a nie do bezrobocia, ponieważ celem jest zwiększenie poziomu zatrudnienia.
W istocie, należy podkreślić, jak to czyni Komisja, "że wszystkie zachęty zmierzające do utrzymania pracowników w starszym wieku w pracy powinny znajdować swoje odbicie w rzeczywistych perspektywach zatrudnienia", ponieważ w zasadzie do dnia dzisiejszego wcześniejsze emerytury są tylko środkiem na rynku pracy służącym do niwelowania kosztów społecznych ponoszonych wskutek długotrwałego bezrobocia i wykluczenia.
Inaczej mówiąc, wcześniejszych emerytur użyto jako instrumentu "polityki zatrudnienia" lub ściślej, jako instrumentu polityki zapobiegania bezrobociu.
Można zauważyć, że w wielu Państwach Członkowskich były one często traktowane, i są tak postrzegane przez przedsiębiorstwa, jako narzędzie zarządzania kadrami, natomiast przez pracowników jako korzyść socjalna i nabyte prawo.
4.3.2.1 Jednak dwa przypadki wcześniejszych emerytur zasługują na zastanowienie, uwagę i przed wszystkim ostrożne podejście:
- wcześniejsze wysyłanie na emeryturę wskutek szeroko zakrojonych restrukturyzacji, ponieważ prawdą jest, że z punktu widzenia spójności społecznej lepiej jest mieć "młodego" emeryta niż "starego" bezrobotnego, nie mogącego znaleźć pracy przez długi okres czasu i bez perspektyw na zatrudnienie.
Należy pamiętać, że jeszcze nie wszystkie przekształcenia w przemyśle miały miejsce, w szczególności w związku z rozszerzeniem;
- wcześniejsze wysyłanie na emeryturę, pełną lub częściową, w zamian za odpowiednie zatrudnienie osób poszukujących pracy, ponieważ prawdą jest, że lepiej jest mieć emeryta niż bezrobotnego, dla którego nie ma żadnej perspektywy włączenia w aktywne życie.
4.3.2.2 Ponadto wcześniejsze emerytury mogą być częścią strategii wobec starszych pracowników, którzy mieli szczególnie trudne warunki pracy.
Rzeczywiście nawet jeżeli zwiększa się średnia długość życia, nie dotyczy to wszystkich w jednakowym stopniu.
Występują duże różnice w zależności od grupy społecznej, w szczególności pomiędzy grupą "kadry kierowniczej" a grupą "szeregowych pracowników".
W 1999 r. spodziewana długość życia osoby z kadry kierowniczej wynosiła 44,5 do 35 lat i 38 lat w przypadku zwykłego pracownika [15].
We wszelkich dyskusjach na temat długości życia w pracy i poza pracą należy uwzględnić te dane.
Zmniejszenie tych nierówności jest dużym wyzwaniem.
4.3.3 Dobre warunki higieny pracy i bezpieczeństwa
W komunikacie podkreśla się, zresztą słusznie, że drugim powodem prowadzącym do odejścia pracownika z rynku pracy jest długotrwała choroba lub inwalidztwo.
Dotyczy to 15 % danej populacji.
4.3.3.1 Należy z pewnością zrelatywizować tę sytuację, ponieważ niektóre Państwa Członkowskie dokonały reklasyfikacji wielu bezrobotnych do kategorii inwalidztwa lub użyły go jako substytutu wcześniejszych emerytur [16].
4.3.3.2 W każdym razie jest rzeczą oczywistą, że lepsze warunki pracy, sprzyjające zachowaniu zdrowia i sprawności fizycznej przez całe życie zawodowe, są elementami przyczyniającymi się do zatrzymania pracowników.
Podobnie ergonomia, analiza stanowisk pracy i ich uciążliwości, definiowanie zadań, ich zmiana i ulepszanie, jednym słowem bardzo dobre stanowisko pracy przez cały okres zatrudnienia, mają kluczowe znaczenie dla utrzymania w pracy pracowników w starszym wieku w ostatnim okresie ich kariery.
4.3.3.3 Jednak, mówiąc ogólnie, inwalidztwo nie powinno być uznawane za sytuację prowadzącą nieodwołalnie do odejścia z rynku pracy, ponieważ pracownicy, którzy stali się niepełnosprawni w trakcie życia zawodowego stanowią kapitał ludzki o dużej potencjalnej wartości.
Po odpowiednim okresie ponownego dostosowania, rehabilitacji, dodatkowym szkoleniu, mogą oni nabyć dużo umiejętności w celu wykonywania zadań innych niż praca, którą nie mogą już normalnie się zająć ze względu na ich inwalidztwo.
Z tego punktu widzenia, i w celu większej skuteczności, dobrze byłoby rozpatrzyć wpływ kumulacji dochodów pochodzących z renty inwalidzkiej i dochodów z pracy.
4.3.4 Elastyczne formy organizacji pracy
4.3.4.1 Elastyczne formy organizacji pracy, związane z rosnącym wiekiem emerytalnym, są jeszcze innym elementem składowym warunków pracy, mogącym sprzyjać utrzymaniu zatrudnienia pracowników w starszym wieku.
Z obserwacji krajowych wynika często, że znaczny odsetek starszych pracowników wolałby stopniowe przechodzenie na emeryturę, szczególnie wskutek problemów zdrowotnych związanych ze starzeniem się, ale również aby złagodzić przejście od aktywności zawodowej do życia bez pracy.
Wcześniejsza emerytura powinna stać się raczej procesem niż "datą graniczną", dzięki któremu dani pracownicy mogliby decydować o stopniowym ograniczaniu ich godzin pracy.
4.3.4.2 Uwzględniając zasadniczo praktycznie wyłącznie wiek odejścia na emeryturę, nie biorąc pod uwagę warunków zatrudnienia starszych pracowników.
Pozytywne działania związane z dostosowywaniem końca kariery zawodowej w formie stopniowego przechodzenia na wcześniejszą emeryturę były najczęściej "eliminowane" przez utrzymywanie pełnego przejścia na wcześniejszą emeryturę i nie przybrały pożądanej formy.
Sytuacja ta powinna ulec zmianie.
Emerytura powinna stać się raczej procesem "z wyboru i stopniowym", dzięki któremu pracownicy mogą, w ramach wszystkich gwarancji zbiorowych, ograniczać stopniowo swój czas pracy, niż zdarzeniem, które się chce jak najbardziej przyspieszyć.
4.3.5 Stały dostęp do kształcenia
Należy zaakcentować następującą koncepcję:"Potencjał produkcyjny pracowników w starszym wieku nie ulega obniżeniu z powodu wieku, ale z powodu przestarzałych kwalifikacji, czemu można zaradzić przez szkolenie [17]".
Uwzględniając poprzednie stwierdzenie, dobrze byłoby uściślić, że nie wystarczy samo prowadzenie polityki dotyczącej kategorii wiekowych w przedziale 40-50 lat, ponieważ, jak to stwierdziła Rada Najwyższa ds. Zatrudnienia w Belgii polityka mająca na celu zmianę problematyki związanej z pracownikami w starszym wieku jest spóźniona, jeśli obejmuje tylko tę kategorię pracowników.
Stąd konieczność zarządzania pracownikami z uwzględnieniem wieku już w momencie, gdy pracownicy zaczynają wchodzić na rynek pracy [18].
4.3.5.1 Podczas gdy "kształcenie się przez całe życie" stało się ciągle powtarzanym hasłem, głównym elementem polityki europejskiej dotyczącej zatrudnienia, z zaniepokojeniem należy stwierdzić, że niewielki odsetek siły roboczej bierze udział w kształceniu i szkoleniach.
Poziom ten wynosi średnio 14 % w przedziale wiekowym 25-29 lat i systematycznie spada w miarę starzenia się, osiągając 5 % w przedziale wiekowym 55-64 lata [19].
W ostatnich latach wskaźnik ten uległ tylko bardzo skromnemu, żeby nie powiedzieć zerowemu, wzrostowi.
4.3.5.2 W systemie produkcji, w którym stanowiska pracy wymagają większych umiejętności technicznych i wiedzy, sytuacja ta ciągle wywołuje obawy, nie tylko co do poziomu zatrudnienia pracowników w starszym wieku, ale w szerszym kontekście konkurencyjności Europy.
Dobrze byłoby, jeżeli nie konieczne, aby sytuacja ta została opanowana:
- przez przedsiębiorstwa, które powinny włączyć do swojej strategii szkolenia jako inwestycję średnio- i długoterminową a nie jako działanie uzasadniające szybki, o ile nie natychmiastowy, zwrot z inwestycji;
- przez pracowników, którzy czasami mają trudności ze szkoleniem, bądź z powodu braku chęci, co często ma miejsce w przypadku pracowników słabo wykwalifikowanych lub bez kwalifikacji, bądź ponieważ nie czują się do tego zdolni lub nie czują takiej konieczności z racji bliskiego końca kariery zawodowej.
4.3.5.3 Jest rzeczą oczywistą, że w tym przypadku rola partnerów społecznych na wszystkich szczeblach negocjacji może okazać się determinująca.
W związku z tym "Ramy działania na rzecz rozwijania kompetencji i kwalifikacji przez całe życie" opracowane przez europejskich partnerów społecznych mają na celu wspieranie kształcenia się przez całe życie, we wszystkich kategoriach wiekowych.
Jednocześnie pierwszoplanowe znaczenie ma również rola władz publicznych, które powinny gwarantować tworzenie ram sprzyjających takiemu kształceniu.
4.3.5.4 Jednak kształcenie zawodowe i kształcenie przez całe życie nie powinny być analizowane oddzielnie.
Powinny być one elementem składowym zarządzania karierą pracowników.
Ważne jest zapewnienie, poprzez szkolenia, motywacji w każdym wieku poprzez podnoszenie kompetencji i dynamizowanie przebiegu kariery zawodowej.
Z tego punktu widzenia ocena kompetencji, nadawanie znaczenia wiedzy stanowią narzędzia, które powinny być opracowywane w ramach indywidualnych planów kariery związanych z planami przedsiębiorstwa.
4.3.5.5 Unia Europejska stoi w obliczu dużego wyzwania, od którego w części zależy powodzenie Strategii Lizbońskiej.
Ogólnie, należy zwiększyć udział pracowników w szkoleniu zawodowym i tym samym poprawić ogólny poziom wiedzy i kompetencji pracowników w starszym wieku.
4.3.6 Skuteczna i aktywna polityka na rynku pracy
4.3.6.1 EKES podziela punkt widzenia wyrażony w komunikacie, który stwierdza, że: "aby pracownicy pracowali dłużej, zasadniczą kwestią jest wyprzedzanie zmian i skuteczne zarządzanie restrukturyzacjami gospodarczymi".
Analiza ta dotyczy jednej z przyczyn sytuacji analizowanych w niniejszej opinii w punkcie 4.3.1.4, w którym jest ogólnie mowa, że sytuacja ta wynika przede wszystkim: "w szczególności z niewystarczającej uwzględnienia planowanego zarządzania zatrudnieniem i kwalifikacjami".
4.3.6.2 EKES podziela również pogląd, zgodnie z którym: "Szczególnie ważne jest stosowanie indywidualnego podejścia, zgodnego z indywidualnymi potrzebami, przede wszystkim ze strony służb ds. poradnictwa zawodowego, specjalistycznego szkolenia i systemów wewnętrznego przeszeregowywania".
Z tego względu celowe może się okazać, jak o tym mówi komunikat, i jak jest to praktykowane w niektórych Państwach Członkowskich, aktywowanie świadczeń dla bezrobotnych poprzez szkolenie i wspieranie kwalifikacji w celu ułatwienia rekrutacji bezrobotnych pracowników w starszym wieku przy jednoczesnym utrzymaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i oferowaniu przeszeregowania sprzyjającego przejściu na inne miejsce pracy lub do pracy na własny rachunek.
4.3.6.3 Realizacja aktywnej i skutecznej polityki na rynku pracy dotyczy zarówno popytu jak i podaży na rynku.
Z tego punktu widzenia wszystkie zalecenia stanowiące trzon komunikatu, mają wiele wspólnego z tą zasadą, z czego Komitet jest zadowolony, ponieważ równowaga ta jest jednym z warunków prowadzących do widocznego postępu.
4.3.7 Poprawa jakości zatrudnienia
4.3.7.1 W komunikacie słusznie podkreślono, że jakość pracy ma, ogólnie rzecz biorąc, kluczowe znaczenie dla przywrócenia lub utrzymania na rynku pracy pracowników w starszym wieku.
Jednocześnie liczba starszych pracowników, pracujących na gorszych stanowiskach, odchodzących z rynku pracy, jest do czterech razy wyższa od liczby pracowników w starszym wieku, pracujących na lepszych stanowiskach, ale również dwa razy wyższa od liczby pracowników młodych pracujących na gorszych stanowiskach [20].
Ta część komunikatu zyskałaby na ścisłości i uzasadniłaby podjęcie dyskusji, gdyby postarano się w niej zdefiniować pojęcie "jakości pracy" i opracować w zarysie rozwiązania, jakie należałoby zastosować.
Celowe byłoby przynajmniej podsumowanie sposobów podejścia we wcześniejszych dokumentach (COM(2003) 728 z 26.11.2003; raport "Zatrudnienie w Europie 2002").
4.4 Inne propozycje i uwagi
- W zasadzie, podobnie jak w przypadku wszystkich głównych kierunków działania związanych ze Strategią Lizbońska, realizacja strategii podwyższania wieku odchodzenia z rynku pracy będzie bardziej skuteczna, gdy będzie jej towarzyszyć odpowiedni, korzystny wskaźnik wzrostu zatrudnienia.
- Otwarta metoda koordynacji wykorzystywana jest w przypadku różnych aspektów związanych z emeryturami.
Jednak w przypadku "aktywnego starzenia się" w komunikacie jest mowa o "programie oceny przez niezależnych ekspertów, czyli na zasadzie peer review", wprowadzonym w ramach europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia.
Trudno jest zrozumieć powody, dla których potrzebne są dwa różne procesy.
Z pragmatycznych względów i w trosce o skuteczność, celowe wydaje się skoncentrowanie się na koncepcji "wieku odchodzenia z rynku pracy", a więc ogólnie emerytury i wybranie w związku z tym otwartej metody koordynacji.
- Co do głównych kierunków działania Rady Europejskiej ze Sztokholmu, i uwzględniając poprzednie rozdziały, EKES podziela sposoby działania przyjęte w komunikacie.
Jeżeli chodzi o propozycje "Zespołu Zadaniowego na rzecz zatrudnienia", oprzemy się na właściwej opinii Komitetu.
[21]
Jednak inne propozycje "i refleksje" mogą być przedstawione lub określone bardziej szczegółowo.
4.4.1 Rekrutacja
Rekrutacja ma strategiczne znaczenie dla poziomu zatrudnienia osób w starszym wieku [22].
Aspekt ten został jednak pominięty w dyskusjach ogólnych na ten temat.
W komunikacie nie uczyniono z niego zasadniczego elementu dotyczącego jednocześnie podejścia psychologicznego do tej problematyki, dyskryminacji, a więc przestrzegania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
4.4.1.1 Jednak w przypadku tematu omawianego w analizowanym komunikacie zasadnicze znaczenie ma walka z jakąkolwiek formą dyskryminacji związaną z zatrudnieniem i wiekiem.
W metodach rekrutacji nie powinno się czynić z wieku kryterium wyboru, przeciwnie, powinny one starać się lepiej wydobyć i docenić umiejętności nabyte przez okres kariery zawodowej na bazie wiedzy zawodowej.
Ważne jest z pewnością uwzględnienie aspiracji i wyborów tych pracowników, a w szczególności zróżnicowanego zapotrzebowania na pracę (czas pracy, podział pracy, godziny itd.).
4.4.1.2 W tym kontekście warto jest wspomnieć, iż w niektórych Państwach Członkowskich organizowanych jest wiele konkursów na stanowiska w państwowej służbie publicznej, w przypadku których często obowiązuje kryterium wieku, przeważnie około 40 lat.
Oznacza to, że osoba ubiegająca się o jakieś stanowisko, która ukończyła 40 lat, pochodząca z sektora prywatnego, nie może ubiegać się o stanowisko w służbie publicznej.
Taka segregacja jest niedopuszczalna; uniemożliwia ona bezrobotnemu, bez względu na jego wysokie lub bardzo wysokie kwalifikacje, odpowiadającemu profilowi stanowiska do obsadzenia, dostęp do tego stanowiska, pozbawiając jednocześnie służbę publiczną doświadczenia pracownika pochodzącego z konkurencyjnego sektora.
Odpowiedzialne za to są całkowicie Państwa Członkowskie.
Co do Unii Europejskiej, podkreślmy, że dopiero w kwietniu 2002 r.
Komisja zgodziła się na zniesienie limitu wieku w procedurach rekrutacji w związku z uwagami Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
W lipcu 2004 r. Rzecznik wystąpił do Komisji w związku ze skargą o zniesienie limitu wieku w przypadku rekrutacji stażystów.
Uznał on, że stanowi to nieuzasadnioną dyskryminację, ponieważ skarżący się twierdził, że praktyka ta jest sprzeczna z Kartą Praw Podstawowych UE.
4.4.1.3 Ponadto należy stwierdzić, że zwiększenie liczby osób odchodzących na emeryturę oznaczało deprecjację pracowników w starszym wieku na rynku pracy, a więc deprecjację ich zatrudniania.
Obniżenie granicy wieku w celu ułatwienia wcześniejszego przechodzenia na emeryturę miało poważne następstwa dla tych pracowników, ponieważ zmieniło, w pojęciu pracodawców, wiek w którym pracownicy mogą być uznawani za "zbyt starych".
4.4.1.4 Ponadto z punktu widzenia psychologicznego, mając świadomość sposobu zachowywania się przedsiębiorstw, pracownik w starszym wieku lub starzejący się odczuwa, że nie jest już pracownikiem zbliżającym się do wieku uprawniającego do emerytury i odpoczynku.
Stał się osobą, która jest określana jako "niezdolna" do pracy lub "nie nadająca się do pracy".
Gdy prawie połowa osób, którym naliczana jest emerytura, zakończyła działalność zawodową przez "inwalidztwo", jak miało to miejsce w niektórych krajach UE, stan spoczynku nie jest już postrzegany jako czas prawa do odpoczynku, ale jako czas niezdolności do pracy.
Takie postrzeganie wieku, wskutek zbyt mechanicznej i powierzchownej oceny, niewątpliwie ma wpływ na zachowanie, prowadzi do zmiany odczuć w umyśle pracownika, ale przede wszystkim wywołuje poczucie marginalizacji na rynku pracy, jak również w przedsiębiorstwie i wreszcie, w samym społeczeństwie.
4.4.1.5 W takim samym duchu, co Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, dyrektywa 2000/78/WE stworzyła ogólne ramy na rzecz równego traktowania w dziedzinie zatrudnienia i pracy.
Zabrania ona, pod pewnymi warunkami, dyskryminacji opartej w szczególności na wieku.
Dyrektywa ta miała zostać przetransponowana najpóźniej do grudnia 2003 r.
Celowe będzie w najbliższej przyszłości dokonanie podsumowania jej stosowania i oceny jej skuteczności.
4.4.2 Elastyczność
Zostało już omówione pojęcie elastyczności wieku odchodzenia na emeryturę oraz wprowadzenie elastycznej formy organizacji pracy w przypadku wcześniejszych emerytur (cf. 4.3.2).
Te same argumenty dotyczą odchodzenia na emeryturę w wieku ustawowym.
W rzeczywistości czterech na dziesięciu pracowników chciałby kontynuować aktywność zawodową [23] z powodów zawodowych, rodzinnych lub osobistych [24].
Należy więc wprowadzić w życie warunki bardziej elastycznego przechodzenia na emeryturę w celu spełnienia tych oczekiwań.
4.4.2.1 Należy umożliwić pracownikom stopniowe odchodzenie z miejsca pracy, a nie jak to ma aktualnie miejsce w wieku ustawowym, w sposób nagły.
Należałoby podjąć działania umożliwiające pracownikom pod koniec ich kariery zawodowej na pracę na 3/4, 1/3 lub 1/2 etatu.
Aby zasada ta stała się bardziej dynamiczna, należałoby zbadać wpływ jaki mogłoby mieć wprowadzenie płacy w proporcji wyższej od proporcji przepracowanych godzin.
4.4.2.2 Ten czas obecności mógłby zostać wykorzystany, na przykład, na dzielenie się z młodszymi pracownikami nabytym doświadczeniem, w szczególności poprzez mentoring, wsparcie lub pomoc przy nauce zawodu [25] i różnych szkoleniach w formach naprzemiennych.
Byłoby to korzystne dla wszystkich: pracownik, który mógłby dalej wykonywać pożyteczną pracę, przedsiębiorstwo, które zachowałoby wiedzę i mogłoby nią dysponować dzięki umiejętności jej przekazania, i interes ogólny z uwagi na wzrost poziomu zatrudnienia.
4.4.3 Kobiety i równość szans
W Komunikacie podkreśla się różnice w poziomie zatrudnienia kobiet i mężczyzn w starszym wieku.
Jest to ważne: poziom zatrudnienia wynosi odpowiednio 30,5 % i 50,1 %.
W przypadku średniego wieku odchodzenia z rynku pracy różnica jest niewielka [26] (Cf: tabela załącznik 3) .
4.4.3.1 Różnica w poziomie zatrudnienia tej kategorii wiekowej odpowiada efektowi statystycznemu, który jest odzwierciedleniem ogólnego rynku pracy.
Należy zauważyć, że różnica ta nie ma wpływu i nie znajduje odbicia w średnim wieku odchodzenia z rynku pracy.
4.4.3.2 Podniesienie poziomu zatrudnienia kobiet jest podstawowym warunkiem realizacji celów wyznaczonych w Sztokholmie.
Poziom zatrudnienia tej kategorii wiekowej zasadniczo wynika z poziomu zatrudnienia młodszych grup wiekowych.
Głównym problemem jest więc ogólny poziom zatrudnienia kobiet, nie tylko zaś ich wiek zakończenia aktywności zawodowej.
4.4.3.3 W tym wypadku chodzi również, poza skutkami gospodarczymi wynikającymi z tej sytuacji, o równe traktowane, czyli kwestię, którą Komitet wielokrotnie podkreślał w odniesieniu zarówno do poradnictwa szkolnego, poziomu wykształcenia, płac jak też przydzielonego zakresu obowiązków przy identycznych kwalifikacjach.
4.4.3.4 Podniesienie poziomu zatrudnienia kobiet koniecznie implikuje poprawę ich warunków dostępu do rynku pracy.
W tym celu należy wprowadzić instrumenty umożliwiające mężczyznom i kobietom godzenie życia prywatnego i zawodowego poprzez rozwijanie sieci usług socjalnych spełniających oczekiwania i odpowiadających zapotrzebowaniu na opiekę w sferze prywatnej: osoby niepełnoletnie (szczególnie system opieki nad małymi dziećmi; por. tabela Załącznik 3), osoby zależne od innych (osoby starsze, chore itd.) itp.
4.4.4 Zbiorowe negocjacje
W komunikacie znajduje się stwierdzenie: "mimo zmiany sytuacji w ostatnim czasie, partnerzy społeczni powinny zwiększyć i zintensyfikować swoje działania, zarówno na szczeblu krajowym jak i na szczeblu Unii, w celu stworzenia nowej kultury w dziedzinie starzenia się i zarządzania zmianami.
Zbyt często pracownicy wybierają systemy wcześniejszej emerytury".
4.4.4.1 EKES chwali pod tym względem podejście przyjęte w dokumencie, które ogólnie uznaje, że dialog społeczny odgrywa niezbędną rolę w osiąganiu znacznych postępów.
W jeszcze głębszym stopniu Komitet aprobuje i wspiera działanie i pragnienie Komisji.
Jeśli dialog społeczny, a szczególnie zbiorowe negocjacje, mają być zintensyfikowane na szczeblu krajowym i na szczeblu Unii, powinny one ulec poszerzeniu w celu podjęcia działań "dostosowanych do potrzeb", ponieważ jest dostępnych coraz mniej działań uniwersalnych.
Z tego punktu widzenia, zbiorowe negocjacje, przy uwzględnieniu specyfiki zawodowej (uciążliwość, warunki i organizacja pracy, poziom kwalifikacji itd.), powinny również dotyczyć branży zawodowych, europejskich i krajowych, oraz przedsiębiorstw.
Dopiero pod tymi warunkami przepisy ogólne będą w pełni skuteczne.
5.
Podniesienie średniego wieku odchodzenia z rynku pracy
5.1 Punkt 32 konkluzji Prezydencji Rady w Barcelonie mówi, że odnośnie aktualnej polityki w dziedzinie zatrudnienia, trzeba będzie między innymi
- "postarać się podwyższyć stopniowo do 2010 r. o około 5 lat realny średni wiek, w którym ustaje aktywność zawodowa"
5.2 Wszystkie analizy i postanowienia, które zostały rozpatrzone w poprzednich artykułach — a które dotyczą w szczególności decyzji Rady ze Sztokholmu o "podniesieniu do 50 % poziomu zatrudnienia pracowników w wieku 55 — 64 lat" — przyczyniają się do realizacji głównych kierunków ustalonych w Barcelonie.
Każdy pracownik z przedziału wiekowego 55-64 lata, który opóźnia swoje odejście z rynku pracy, podnosi średni wiek, w którym ustaje w UE aktywność zawodowa.
5.3 Realizacja postanowień ze Sztokholmu jest zasadniczym czynnikiem pozytywnej zmiany nastawienia Rady z Barcelony.
Oznacza to, że "stopniowy wzrost średniego wieku, w którym ustaje aktywność zawodowa" nie powinien być analizowany ani oceniany w oderwaniu od "podniesienia poziomu zatrudnienia pracowników w wieku 55-64 lat".
5.4 Uwzględniając trudności zaobserwowane przy próbach podnoszenia poziomu aktywności pracowników w wieku 55-64 lat, nierozsądne byłoby abstrahowanie od koncepcji z Barcelony.
Mogłoby to doprowadzić, w celu zakończenia jej realizacji, do zasugerowania opóźnienia ustawowego wieku powstawania prawa przechodzenia na emeryturę.
5.5 Założenie takie byłoby niekonsekwentne, podczas gdy zasadniczo nie zawsze pozwala się aktualnie pracownikom, którzy tego chcą, na pracę do końca kariery zawodowej w aktualnych ramach.
6.
Wnioski i zalecenia
6.1 Komitet potwierdza ogólne kierunki zawarte w jego opinii z własnej inicjatywy "Pracownicy w starszym wieku" z października 2000 r.: "Podkreśla on konieczność pozytywnego podejścia do pracowników w starszym wieku, z uwagi na fakt, iż często sposób ich traktowania wynika nie tylko z koncepcji społeczeństwa mało solidarnego i dyskryminującego, ale pociąga za sobą utratę bardzo dobrze wykwalifikowanego personelu i, w związku z tym, ogólne obniżenie poziomu konkurencyjności".
6.1.1 W ramach tej tendencji Komitet jest zadowolony, że Rada Europejska na sesji wiosennej w 2004 r. uznała aktywne starzenie się za jedną z trzech dziedzin priorytetowego działania, wymagającego szybkiej reakcji w celu realizacji Strategii Lizbońskiej.
W związku z tym Komitet docenia, że Komisja zdecydowała się, za pomocą przedmiotowego komunikatu, na podtrzymanie debaty na temat postępów osiągniętych w realizacji celów wyznaczonych w Sztokholmie i w Barcelonie oraz na ukazanie roli rządów i partnerów społecznych we wspieraniu aktywnego starzenia się.
6.2 EKES ogólnie zgadza się z wyborem ważnych tematów stymulujących działania, które stanowią najważniejszą część komunikatu.
Te ważne tematy, dotyczące poszukiwania rozwiązań, powinny być rozpatrywane w sposób pozytywny z zastrzeżeniem jakości i charakteru wybranych elementów realizacji oraz uwag zawartych w niniejszej opinii.
Bez względu na to, czy chodzi o wcześniejsze emerytury i zachęty finansowe, reformę systemu wcześniejszych emerytur, elastyczne formy organizacji pracy, warunki sanitarne i bezpieczeństwo pracy czy też o poprawę jakości zatrudnienia.
6.2.1 Komitet uważa jednak, że oprócz ważnych wybranych tematów, konkretnych działań, jakie należy podjąć, na płaszczyźnie postrzegania podstawowe znaczenie ma to, by zrobiono wszystko w celu doprowadzenia do zmiany mentalności i świadomości zarówno przedsiębiorstw jak i pracowników.
Pracownik w wieku powyżej 55 lat powinien być uznawany za wartościowego przez pracowników, a przedsiębiorstwa lub służby publiczne powinny mieć świadomość korzyści, jakie mogą im zapewnić pracownicy w starszym wieku.
Przy braku tej zbiorowej świadomości konkretne działania jakie mogłyby zostać podjęte nie okazałyby się w pełni skuteczne.
6.2.2 W tym celu, Komitet sugeruje Komisji, jak już to uczynił w swojej opinii z własnej inicjatyw z października 2000 r., wspieranie, we współpracy z Państwami Członkowskimi, szerokiej kampanii informującej i wyjaśniającej, skierowanej do głównych podmiotów i społeczeństwa w ogóle, w celu doprowadzenia do pozytywnego odbioru roli jaką mogą odgrywać starsi pracownicy zarówno w przedsiębiorstwach jaki i w służbie publicznej oraz w całym społeczeństwie.
6.2.2.1 EKES jest zadowolony ze stwierdzenia, że w "Raporcie Grupy wysokiego szczebla na temat przyszłości polityki socjalnej w rozszerzonej UE", który ukazał się pod koniec 1-szego półrocza 2004 r., powtórzone zostały propozycje Komitetu.
6.3 Ponadto, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że:
6.3.1 Wszelkie działania podejmowane w celu uzyskania postępu w realizacji decyzji ze Sztokholmu i z Barcelony powinny prowadzić do tego, by pracownicy w starszym wieku zachowali swoje miejsce pracy lub ponownie uzyskali pracę.
Ponieważ celem jest podniesienie poziomu zatrudnienia i opóźnienie wieku odchodzenia z rynku pracy należy wykluczyć ryzyko, by zmiana aktualnej sytuacji, w szczególności w przypadku wcześniejszych emerytur, nie doprowadziła do bezrobocia.
Ogólnie należy podkreślić, że jak to uczyniono w komunikacie, "oczywiście wszystkie zachęty do utrzymania w pracy pracowników w starszym wieku powinny być odzwierciedleniem realnych perspektyw zatrudnienia".
6.3.2 EKES uważa, że podniesienie ogólnego poziomu zatrudnienia, lub poziomu zatrudnienia dotyczącego przedziału wiekowego 55/64 lata, ma miejsce również poprzez wzrost poziomu zatrudnienia potencjalnych kategorii pracowników, które są niewystarczająco obecne.
Z tego punktu widzenia, należy podjąć istotne działania w celu zmobilizowania tych wszystkich istniejących w Europie rezerw siły roboczej, czy to ludzi młodych nazbyt często pozostających na bezrobociu, które odbiera motywację, co wywołuje obawy co do ogólnego poziomu zatrudnienia w przyszłości, czy też kobiety i osoby niepełnosprawne.
6.3.3 Szkolenia zawodowe i kształcenie przez całe życie nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od siebie.
Powinny one być elementem składowym zarządzania karierą pracowników.
Chodzi o zapewnienie, poprzez szkolenie, motywacji w każdym wieku podnosząc kompetencje i dynamizując przebieg kariery zawodowej.
Tylko pod tym warunkiem uzyskamy odpowiedni poziom kompetencji i możliwości zatrudnienia pracowników w starszym wieku.
6.3.3.1 Podkreślmy, że oprócz kształcenia wszystkie działania stanowiące strategię mającą na celu wzrost zatrudnienia pracowników w starszym wieku powinny być podejmowane dopiero w przypadku przedziału wiekowego 40-50 lat.
Polityka mająca na celu zmianę podejścia do pracowników starszych jest spóźniona, gdy obejmuje tylko tę kategorię pracowników.
Stąd konieczność zarządzania pracownikami z uwzględnieniem wieku w momencie, gdy pracownicy zaczynają pracę.
6.3.4 Rekrutacja powinna stanowić centralny punkt problematyki.
Wszelkie formy dyskryminacji związane z wiekiem powinny być zwalczane.
W związku z tym należy dokonać oceny stosowania dyrektywy 2000/78/WE, która stworzyła ogólne ramy na rzecz równego traktowania w dziedzinie zatrudnienia.
Zabrania ona, pod pewnymi warunkami, wszelkiej dyskryminacji opartej w szczególności na wieku.
Odnosi się to do wszystkich przedziałów wiekowych, co w szczególności oznacza pracowników starszych i młodych.
6.3.5 Bez względu na to czy chodzi o wcześniejsze emerytury czy emerytury normalne, powinna istnieć możliwość stopniowego odchodzenia z pracy.
Koniec kariery zawodowej nie powinien być wydarzeniem, które staramy się często możliwie jak najbardziej przyspieszać, ale procesem "z wyboru i stopniowym", w którym pracownicy mogliby, w ramach wszelkich gwarancji umownych, zmniejszać stopniowo swój czas pracy.
Zagadnienie to mogłoby być priorytetowym tematem analiz i działań w ramach wytycznych na rzecz zatrudnienia w roku 2005.
6.3.6 Dialog społeczny, a jeszcze lepiej zbiorowe negocjacje, powinny zostać zintensyfikowane na szczeblu krajowym i na szczeblu Unii.
Powinny one zostać poszerzone w celu prowadzenia działań "dostosowanych do potrzeb", ponieważ jest coraz mniej działań uniwersalnych.
Z tego punktu widzenia, zbiorowe negocjacje, przy uwzględnieniu specyfiki zawodowej (uciążliwość, warunki i organizacja pracy, poziom kwalifikacji itd.), powinny również dotyczyć branży zawodowych, europejskich i krajowych, oraz przedsiębiorstw.
6.3.6.1 Dobrze byłoby nadać aktywnemu starzeniu się priorytetowe miejsce w Agendzie polityki społecznej po 2006 r.
6.3.7 Komitet uważa, że realizacja postanowień ze Sztokholmu ma zasadnicze znaczenie dla realizacji celów wytyczonych przez Radę w Barcelonie.
Jednocześnie sądzi, iż "stopniowy wzrost średniego wieku, w którym ustaje aktywność zawodowa" nie powinien być analizowany ani oceniany w oderwaniu od "podniesienia poziomu zatrudnienia pracowników w wieku 55-64 lat".
Opinia europejskiego komitetu ekonomiczno-społecznego w sprawie białej księgi dotyczącej przeglądu rozporządzenia 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji we do transportu morskiego
COM(2004) 675 końcowy
(2005/C 157/23)
Dnia 13 października 2004 r. Komisja Europejska postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Białej Księgi dotyczącej przeglądu rozporządzenia 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego.
Przygotowanie prac Komitetu na ten temat zostało powierzone Sekcji ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15 i 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, mając na uwadze pilność sprawy, wyznaczył Dr Annę Bredima-Savopoulou na sprawozdawcę generalnego oraz stosunkiem głosów 148 do 12, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Transport morski, będący najlepszym przykład zglobalizowanej i międzynarodowej działalności, oferuje dwa typy usług: liniowe i trampowe (nieregularne).
Od 1875 roku, żegluga liniowa jest organizowana na zasadzie konferencji żeglugowych, tzn. stowarzyszeń przewoźników morskich świadczących regularne, ogłaszane usługi transportu towarowego po wspólnych lub ujednoliconych taryfach na określonych szlakach.
W sektorze trampowym transport suchych i płynnych ładunków masowych nie odbywa się regularnie i nie jest ogłaszany w rozkładach rejsów, a taryfy negocjuje się wg zasad wolnego rynku, w każdym przypadku oddzielnie, w zależności od warunków popytu i podaży.
Jak już trafnie zaobserwowano, żegluga liniowa funkcjonuje tak jak komunikacja autobusowa, natomiast żegluga trampowa to jak taksówki morskie, tzn. konferencje żeglugowe oferują usługi liniowe o stałych rozkładach rejsów z ustalonym czasem wyjścia w morze i przybycia do portu, podczas gdy żegluga trampowa wykonuje usługi ściśle związane z konkretnym zapotrzebowaniem.
1.2 W 1974 r. Konferencja Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) przyjęła Kodeks postępowania dla konferencji żeglugowych, by wyjść naprzeciw aspiracjom krajów rozwijających się, dążących do zwiększenia udziału swoich przewoźników w liniowym transporcie towarowym.
Kodeks ten podawał formułę podziału ładunków 40 %-40 % liniowego transportu towarowego pomiędzy przewoźnikami krajów importujących i eksportujących i pozostawiał 20 % ładunku liniowego kontrolowanego przez konferencje żeglugowe przewoźnikom krajów trzecich.
Kodeks ten został ratyfikowany przez kilka Państw Członkowskich, jak również przez inne kraje rozwinięte (OECD) i rozwijające się i wszedł w życie 6 października 1983 roku.
Kodeks ten jest podstawowym dokumentem prawnym regulującym handlową żeglugę liniową na całym świecie.
UE przyjęła rozporządzenie 954/79 [1] określające warunki dostosowania Kodeksu tak, by był on zgodny z Traktatem WE.
Rozporządzenie 954/79 [2] ("Pakiet brukselski") zdaniem Komisji (w momencie przyjęcia) spełniał zarówno życzenia krajów rozwijających się w kwestii dostępu do konferencji żeglugowych, jak i zachowuje zasady handlowe pomiędzy krajami OECD, a także spełnia podstawowe zasady Traktatu WE.
1.3 W 1986, UE przyjęła rozporządzenie nr 4056/86 dotyczące zastosowania artykułów 85-86 WE do transportu morskiego.
Rozporządzenie jednoznacznie odnosi się do rozporządzenia 954/79 oraz do Kodeksu Żeglugowego UNCTAD, a jego ustępy wyraźnie o tym mówią.
Konferencje żeglugowe zostały podzielone na otwarte i zamknięte, w zależności od tego, czy dostęp dla nowych członków był automatyczny, czy musiał być zatwierdzony przez członków konferencji.
Rozporządzeniem nr 4056/86, WE przyjęła system konferencji zamkniętych połączonych z wolnym handlem, co oznaczało ochronę skutecznej konkurencji ze strony firm zewnętrznych; inne ograniczenia konkurencji przez konferencje żeglugowe nie były dozwolone.
Rozporządzenie nr 4056/86 było rozporządzeniem Rady, co było nietypowe, jeśli chodzi o rozporządzenia dotyczące konkurencji.
Wynikało to przede wszystkim z uznania szczególnych cech transportu morskiego i jego międzynarodowego charakteru.
1.4 Zgodnie z rozporządzeniem nr 4056/86, konferencjom żeglugowym przyznano wyłączenia grupowe pod określonymi warunkami i przy spełnieniu odpowiednich zobowiązań.
Konferencje miały prawo wykonywać kilka czynności (np. rozdzielać ładunki i dochody frachtowe wśród członków konferencji, koordynować rozkłady rejsów, przydzielać rejsy poszczególnym członkom), co jest zgodne z prawem konkurencji UE jak również dwoma najważniejszymi ograniczeniami konkurencji: horyzontalnym ustalaniem cen i wykorzystaniem ładowności.
Wyłączenia grupowe w stosunku do tych najważniejszych ograniczeń było uzasadnione tym, że konferencje miały stabilizacyjny wpływ na taryfy transportu liniowego, dostarczały armatorom niezbędnych i kompetentnych usług oraz podlegały skutecznej konkurencji ze strony innych firm.
Rozporządzenie nr 4056/86 ustanawia najbardziej korzystne wyłączenie grupowe, jakie przyznano jakiejkolwiek gałęzi przemysłu w Unii Europejskiej.
Żadnej innej branży nie zwolniono z europejskich reguł konkurencji dotyczących ustalania cen.
Wyjątkową cechą rozporządzenia nr 4056/86 jest również to, że przyznaje ono wyłączenia grupowe bezterminowo.
1.5 Od roku 1986 Komisja i Europejski Sąd Pierwszej Instancji w wielu przypadkach [3] rozważali kilka aspektów działalności konferencji.
Sąd przyjął wiele zasad prawnych dotyczących stosowania rozporządzenia nr 4056/86.
Zasady te zostały przejęte przez konferencje działające w ramach unijnego transportu liniowego.
Z biegiem lat działalność konferencji dramatycznie zmniejszyła się zarówno, jeśli chodzi o rozmiar jak i zakres, ze względu na zmieniające się warunki rynkowe.
Chodzi tu zwłaszcza o następujące zagadnienia:
a. Konferencje nie mogą już narzucać ustaleń dotyczących cen transportu śródlądowego przy tzw. transporcie multimodalnym (powiązaniu wielu różnych środków transportu).
b. Stawki frachtowe muszą być wspólne lub jednolite nie tylko dla członków konferencji, ale również dla wszystkich przewoźników tego samego towaru.
c. Konferencje nie mogą narzucać ograniczeń na członków, którzy chcą podpisać umowy na usługi indywidualne z nadawcami ładunku.
d. Zarządzanie przestrzenią ładunkową jest dozwolone wyłącznie pod warunkiem, że nie stworzy to sztucznego wzrostu popytu w połączeniu ze wzrostem taryf.
1.6 Ponadto rozporządzenie nr 4056/86 stanowiło, że usługi trampowe i kabotażowe to działalności, do których nie ma ono zastosowania.
W przypadku braku specjalnego rozporządzenia, artykuły 85-86 Traktatu WE były bezpośrednio stosowane do tych działań.
Sektor żeglugi trampowej uważany był za jeden z bardzo rzadkich przykładów doskonałej konkurencji na skalę światową, a usługi kabotażowe uznano za nie mające żadnych znaczących skutków antykonkurencyjnych w handlu WE.
1.6.1 Podstawowe cechy żeglugi trampowej mogą być ujęte w dziesięciu kluczowych punktach:
- rynki konkurencyjne na skalę światową;
- niemal doskonały model konkurencji;
- stworzenie zróżnicowanych segmentów rynku odpowiadających potrzebom klientów;
- konkurencja pomiędzy poszczególnymi segmentami rynku towarowego;
- niestabilny i nieprzewidywalny popyt;
- obecność wielu małych przedsiębiorstw;
- trendy odpowiadające strukturze handlu światowego;
- łatwość wejścia i wyjścia z rynku;
- efektywność kosztowa;
- reagowanie na rozwój nowych rynków i potrzeby przewoźników.
1.6.2 Ogólnie rzecz biorąc, rynek usług żeglugi trampowej jest bardzo rozdrobniony [4].
Przez ostatnie 30 lat pojawiły się "poole" (konsorcja armatorów) do przewozu ładunków masowych i wyspecjalizowane przedsiębiorstwa około-żeglugowe by spełniać konkretne potrzeby nadawców ładunków i czarterujących.
Dlatego też w ogromnej większości przypadków rynek ten funkcjonował ku zadowoleniu czarterujących oraz nadawców nie tworząc większych problemów dla zasad konkurencji, ani na skalę międzynarodową, ani w kontekście UE.
1.7 Obecnie istnieje 150 konferencji żeglugowych, z których 28 funkcjonuje w handlu do i z UE.
Są to przede wszystkim trzy obszary handlu: handel transatlantycki, handel z Europy do Azji wschodniej oraz handel z Europy do Australii/Nowej Zelandii.
Jego uczestnicy to zarówno przewoźnicy liniowi z Europy, jak i spoza niej.
Ponadto, inne konferencje uczestniczą w handlu pomiędzy UE a Ameryką Południową, UE a Afryką Zachodnią i w innych rejonach.
1.8 Większość krajów OECD uznaje system konferencji żeglugowych i udziela im pewnej formy ochrony antytrustowej.
Stany Zjednoczone uznały otwarty system konferencji na mocy Aktu o Reformie Żeglugi Oceanicznej [5] (OSRA) z 1999 r..
Australia przewiduje ograniczone wyłączenie dla konferencji żeglugowych na mocy Australijskiego Aktu Praktyk Handlowych 1974 r.
(Część X), znowelizowanego w 1999 r., który jest obecnie ponownie rozpatrywany.
Kanada, Japonia i Chiny podobnie uznają system konferencji żeglugowych i wyłączają je spod działania ustaw antytrustowych lub udzielają wyłączeń na określonych warunkach.
1.9 W międzyczasie Kodeks Żeglugi Liniowej, jako podstawowy dokument międzynarodowy regulujący żeglugę liniową pomiędzy krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się, oraz system konferencji, jako podstawowy międzynarodowy system koordynacji działalności żeglugi liniowej zostały uznane w kilku ważnych dokumentach prawnych przyjętych przez UE.
- Układy Europejskie (większość z których nie ma już zastosowania po rozszerzeniu w 2004 r.) zawierały standardową klauzulę odnoszącą się do zasad Kodeksu Żeglugi Liniowej i konferencji żeglugowych, uznając je za podstawowe uregulowanie stosowane w liniowej żegludze handlowej.
- Układ między UE a Rosją (art. 39 ust. 1 a) oraz między UE a Ukrainą są sformułowane na podobnej zasadzie.
- "Oferty" pomiędzy UE a innymi krajami wysuwane w trwających negocjacjach Światowej Organizacji Handlu dotyczących usług, opierały się na założeniu, że Kodeks Żeglugi Liniowej jest instrumentem mającym zastosowanie.
1.10 Niedawne zmiany w zakresie ustawodawstwa dotyczącego żeglugi liniowej wskazują, że większość krajów rozwiniętych (USA, Australia, Kanada, Japonia) częściowo przejęło system UE i uregulowało system konferencji żeglugowych na podobnych zasadach co UE.
Zmiany na rynku są dość znaczne: od lat 80-tych, niezależni operatorzy liniowi (przewoźnicy pozakonferencyjni) zwiększyli swój udział na najważniejszych szlakach przewozowych do i z Europy, co odbyło się kosztem konferencji.
Można to wykazać analizując każdy sektor handlu z osobna, ale ogólnie rzecz biorąc, sektory te pozostały otwarte na efektywną konkurencję.
W ramach konferencji pojawiły się również inne praktyki, np. przewoźnicy liniowi — członkowie konferencji oferują usługi na podstawie kontraktów z nadawcami, gdzie nadawca zgadza się by część towarów w określonym czasie została przetransportowana według taryfy indywidualnie ustalonej z przewoźnikiem.
1.10.1 Praktyka zawierania kontraktów usługowych została uregulowana orzecznictwem UE, jak również ustawodawstwem Stanów Zjednoczonych (OSRA 1999 r.) jako świadczenie usług na rzecz nadawców ładunków.
W handlu transatlantyckim 90 % ładunków transportowanych liniowo odbywa się na zasadzie kontraktów usługowych, natomiast w handlu pomiędzy Europą, Australią i Nową Zelandią odsetek ten wynosi 75 %-80 % towarów transportowanych liniowo.
Kontrakty te są ściśle poufnymi zobowiązaniami umownymi zawieranymi pomiędzy nadawcami a przewoźnikami.
1.10.2 Konteneryzacja przyniosła również znaczne zmiany w sektorze przewozów liniowych.
Operatorzy liniowi w coraz większym stopniu współpracują w ramach konsorcjów, które świadczą kilka rodzajów usług liniowych, ale nie angażują się w ustalanie cen wewnątrz konsorcjum.
Przewóz kontenerowy jest działalnością kapitałochłonną, ale daje również oszczędności skali.
Przy spełnieniu pewnych warunków, konsorcjom przyznano wyłączenia grupowe na mocy rozporządzeń nr 479/1992 [6] i nr 870/1995 [7] zmienionych rozporządzeniem nr 823/2000 [8], które wygaśnie 25 kwietnia 2005 r..
Konsorcja liniowe stanowią szeroko stosowaną formę współpracy w żegludze liniowej.
1.10.3 Inną formą współpracy są tak zwane porozumienia dyskusyjne, które pojawiły się w latach 80 i są uznawane przez jurysdykcje innych krajów (USA, Azji, Australii i Ameryki Południowej).
1.11 W 2003 r.
Komisja Europejska uchyliła proceduralną część rozporządzenia nr 4056/86 i zastąpiła ją rozporządzeniem nr 1/2003 [9], które obecnie jest rozporządzeniem wykonawczym mającym zastosowanie do wszystkich sektorów działalności handlowej.
Dlatego te same przepisy dotyczące decentralizacji procedur konkurencji, odnoszą się do sektora żeglugi liniowej, jak i do wszystkich innych sektorów.
Jednakże, artykuł 32 rozporządzenia nr 1/2003 ustanowił wyjątek dla usług trampowych i kabotażowych do i z portów UE.
1.12 W międzyczasie sekretariat OECD w raporcie za rok 2002 [10] postanowił, że antytrustowe wyłączenia konferencji żeglugowych w zakresie ustalania cen powinny być zrewidowane w celu ich usunięcia, poza konkretnymi i wyjątkowymi, uzasadnionymi przypadkami. Kwestia ta została zostawiona w gestii Państw Członkowskich.
Prawidłowość danych zawartych w tym raporcie była jednak mocno kwestionowana, dlatego też został on opublikowany tylko w formie raportu Sekretariatu OECD.
Kluczowe państwa (Kanada, USA, Japonia, Australia) zadeklarowały, że na tym etapie nie chcą zmieniać swoich systemów.
2.
Biała Księga Komisji Europejskiej 2004
2.1 Po szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 roku Komisja Europejska rozpoczęła przegląd rozporządzenia nr 4056/86.
Rada wezwała Komisję do "przyspieszenia liberalizacji w takich sektorach jak gazowniczy, elektryczny, pocztowy i transportowy".
Proces przeglądu rozpoczął się w marcu 2003 r. publikacją dokumentu konsultacyjnego i 36 wniosków złożonych przez zainteresowane podmioty (armatorów, przewoźników, Państw a Członkowskie, konsumentów).
Uniwersytet Erasmus w Rotterdamie pomagał Komisji w analizie odpowiedzi.
Następnie, w grudniu 2003 r. przeprowadzono publiczne przesłuchanie, a dokument konsultacyjny został wydany w maju 2004 r. i skierowany do Państw Członkowskich.
W dn. 13 października 2004 r.
Komisja opublikowała Białą Księgę, wraz z załącznikiem, w którym rozważa się uchylenie wyłączeń grupowych w stosunku do konferencji żeglugowych.
Komisja analizuje w niej, czy utrzymać, zmodyfikować czy też uchylić obecne rozporządzenie i czy zastąpić je opcjonalnymi uregulowaniami, jak np. te zaproponowane przez Europejskie Stowarzyszenie Przewoźników Liniowych (ELAA).
Jeśli chodzi o żeglugę trampową, zaproponowano zastosowanie pewnego rodzaju doradztwa.
Komisja wraca się także do Komitetu z wnioskiem o przedstawienie uwag w okresie dwóch miesięcy.
2.2 Biała Księga porusza kilka ważnych kwestii: czy nadal istnieje uzasadnienie by ustalaniu cen/wykorzystaniu ładowności przez konferencje żeglugowe przyznawano wyłączenia grupowe na mocy artykułu 81 ust.3 WE. Komisja uznaje, że w obecnych warunkach rynkowych nie ma żadnego uzasadnienia by utrzymywać wyłączenia grupowe w odniesieniu do konferencji liniowych, ponieważ stabilność cen może być osiągnięta przy pomocy innych mniej restrykcyjnych form współpracy oraz że cztery warunki kumulatywne określone w art. 81 ust. 3, które je uzasadniały, nie są już spełniane.
2.2.1 Biała Księga bada, czy nie ma innego instrumentu prawnego obejmującego nowe ramy współpracy handlowej, który byłby bardziej odpowiedni.
Uznaje, że sugestie zainteresowanych podmiotów dotyczące odpowiedniego instrumentu prawnego i alternatywnych ram współpracy w żegludze liniowej są mile widziane.
2.3 Biała Księga bada, czy w dalszym ciągu istnieje uzasadnienie wyłączenia usług trampowych i kabotażowych z przepisów wykonawczych dotyczących konkurencji określonych rozporządzeniem nr 1/2003.
Uznaje, że nie przedstawiono żadnych wiarygodnych względów uzasadniających wykluczenie usług trampowych i kabotażowych z przepisów wykonawczych dotyczących konkurencji określonych w rozporządzeniu nr 1/2003.
Proponuje również, że dla celów pewności prawnej rozpatrzy wydanie pewnej formy wskazówek ułatwiających przewoźnikom samoocenę porozumień kartelowych.
2.4 Warto również zauważyć, że niedawno powstałe (2003 r.)
Europejskie Stowarzyszenie Przewoźników Liniowych (ELAA), organizacja mająca na celu zajmowanie się tym zagadnieniem, zaproponowała nowe ramy współpracy handlowej w zakresie żeglugi liniowej.
Mianowicie, proponuje ona nowe ramy dyskusji pomiędzy liniami dotyczące wykorzystania przestrzeni ładunkowej, udziałów w rynku, zmian ładunków w obiegu handlowym, publicznie dostępnego indeksu cen, omówienia kwestii opłat podwyższonych i dodatkowych.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES przyglądając się z bliska temu problemowi od lat 80-tych XX wieku przyjął dwie opinie: w 1982 [11] i w 1985 roku [12], których sedno zostało uwzględnione w rozporządzeniu nr 4056/86. Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje Białą Księgę i burzę mózgów zainicjowaną przez Komisję oraz ma nadzieję, że znacznie przyczyni się do osiągnięcia rozsądnego systemu konkurencji w UE i na całym świecie.
3.1.1 Załącznik do Białej Księgi zawiera analizę dotyczącą zgodności konferencji żeglugowych z czterema kryteriami łącznymi określonymi w art. 81 ust 3 WE. Jednakże, w ostatnich latach, kiedy, zgodnie z orzecznictwem UE, na wykorzystanie ładowności zezwala się wyłącznie pod warunkiem, że nie stworzy to sztucznego popytu w połączeniu z podwyższeniem taryf i kiedy prawo konferencji do ustalania cen w dużej mierze zanikło [13], można by się zastanowić, czy cztery kryteria łączne określone w art. 81 ust. 3 wciąż mogą być spełnione.
3.1.2 EKES chciałby zobaczyć więcej analiz na temat zwiększającej się roli firm zewnętrznych od lat 80-tych.
Dostępne dane wskazują na to, że konferencje nie zahamowały pojawiania się firm zewnętrznych, którym udało się uzyskać znaczny udział w rynku.
Dlatego też skuteczna konkurencja istnieje nadal, a czwarte kryterium łączne jest spełnione (nie ma eliminacji konkurencji).
Podobnie dostępne dane, dotyczące udziału kosztów transportu w detalicznych cenach towarów konsumpcyjnych wskazują na to, że stanowią one marginalny odsetek procentowy.
Można zatem polemizować, czy konferencje faktycznie ustanawiają ceny negatywne dla konsumentów.
3.1.3 Rozporządzenie nr 4056/86 powstało w wyniku warunków rynkowych panujących w latach 80-tych.
Jest ono częścią pakietu czterech rozporządzeń morskich przyjętych w 1986 r., które stały się fundamentem wspólnej polityki żeglugowej UE.
Konferencje były objęte korzystnym prawodawstwem UE przez 18 lat.
3.2 EKES zauważa, że o ile Komisja odnosi się do międzynarodowej pozycji konferencji żeglugowych i do kontekstu regulacyjnego w Stanach Zjednoczonych i Australii, to nie podnosi ona kwestii implikacji prawnych.
14 Państw Członkowskich oraz Norwegia podpisały bądź przystąpiły do Kodeksu Żeglugi Liniowej.
Jeżeli rozporządzenie nr 4056/86 zostanie uchylone, będą one musiały wypowiedzieć Kodeks.
Zgodnie z art. 50 tegoż Kodeksu wypowiedzenie jego postanowień wchodzi w życie dopiero po upływie co najmniej jednego roku po otrzymaniu wypowiedzenia przez depozytariusza.
Będzie trzeba uchylić rozporządzenie nr 954/79, zaś"oferty" UE skierowane do Światowej Organizacji Handlu należałoby również odpowiednio zmodyfikować.
Biała Księga nie podejmuje traktatowych problemów prawnych wynikających z ewentualnego zniesienia systemu konferencji żeglugowych.
UE będzie musiała renegocjować porozumienia pomiędzy UE a Ukrainą oraz UE a Rosją.
3.3 Konferencje mogą nie zostać zniesione, lecz przeciwnie, nadal funkcjonować i rozwijać usankcjonowane prawnie działania.
Konferencja organizuje handel liniowy pomiędzy krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się.
Jeżeli konferencja zostanie zniesiona po stronie UE, co stanie się z handlem po drugiej stronie?
Przykładowo konferencje istnieją między UE a Ameryką Południową oraz między UE a Afryką Zachodnią i Kodeks Żeglugi Liniowej ma do nich zastosowanie.
Białą Księga nie podejmuje tych problemów.
3.4 Jeżeli konferencja może wykonywać działania, które nie ograniczają konkurencji, to dlaczego system konferencji ma być zniesiony?
To zagadnienie nie jest w Białej Księdze zbadane.
Działania takie jak przydział ładunków, rozdział dochodów, koordynacja rozkładów rejsów i podział obsługi rejsów mogłyby stanowić rozwiązanie spełniające cztery kryteria łączne.
Rządy Holandii i Niemiec badały w opublikowanym niedawno dokumencie konsultacyjnym [13] możliwe rodzaje współpracy i stosowane instrumenty prawne.
Powinno się wziąć pod uwagę tę inicjatywę.
Oprócz tego jest wiele innych działań proponowanych przez ELAA i przez ww. niemiecko-holenderski dokument konsultacyjny, które również mogą spełnić cztery kryteria łączne.
Zatem zniesienie istniejącego wyłączenia grupowego nie jest tutaj problemem, lecz jednostronne zniesienie systemu konferencji żeglugowych przez UE bez konsultacji z najważniejszymi krajami uprzemysłowionymi (OECD) lub rozwijającymi się.
3.5 Z powyższego jasno wynika, że o ile można wyobrazić sobie zniesienie wyłączenia grupowego, to zniesienie konferencji żeglugowych pociąga za sobą mnóstwo problemów prawnych, którymi należałoby się zająć w pierwszej kolejności.
Ponadto, musi zostać osiągnięta zgodność nowego systemu UE z międzynarodowymi ramami prawnymi.
Jednostronne działanie EU jest nie do pomyślenia, ponieważ konferencje żeglugowe są systemem istniejącym na całym świecie.
Biała Księga nie analizuje w wystarczającym stopniu międzynarodowych implikacji prawnych (tzn. międzynarodowych zobowiązań UE i jej Państw Członkowskich), ani traktatowych problemów prawnych powstałych w wyniku zniesienia konferencji żeglugowych.
3.6 EKES utrzymuje, że niezależnie od swoich braków i pewnej przestarzałości, Kodeks Liniowy (i sankcjonowany przez niego system konferencji) stanowią nadal podstawę pakietu czterech rozporządzeń morskich z 1986 roku, będących fazą pierwszą wspólnej polityki żeglugowej UE. Trzy z czterech wspomnianych rozporządzeń oparte są na Kodeksie Liniowym i bezpośrednio się do niego odnoszą. Mianowicie, rozporządzenie nr 4055/86, rozporządzenie nr 4056/86 i rozporządzenie nr 4058/86 [14]. Wyżej wspomniany pakiet powstał w wyniku trwających kilka lat trudnych negocjacji i stworzył subtelną równowagę wzajemnych koncesji pomiędzy Państwami Członkowskimi. Przed przystąpieniem do uchylenia rozporządzenia nr 4056/86, rozporządzenia nr 4055/86 i nr 4058/86 musiałyby również zostać zmienione.
3.7 Ponieważ system konferencji jest aktualnie rewidowany w innych jurysdykcjach, byłoby rozsądniej dla UE, gdyby zamiast działać jednostronnie, podjęła bliską współpracę z tymi jurysdykcjami w celu przyjęcia nowego międzynarodowego systemu kompatybilnego na skalę światową.
W przeciwnym razie powstanie sytuacja, kiedy to USA i Australia zbliżyły swoje systemy do systemu UE, podczas gdy UE bez żadnych konsultacji i działań koordynujących zniesie ten system.
Jest to kwestia, którą należałoby podjąć w ramach Sieci Międzynarodowej Konkurencji (ICN), do której Komisja jako członek-założyciel należy od 2001 r.
Sieć ta stanowi wiodące forum dyskusyjne w zakresie polityki konkurencji na szczeblu wielostronnym.
Takie zniesienie byłoby szkodliwe i karzące dla europejskich przedsiębiorstw żeglugowych, i to w warunkach, gdy mimo silnej konkurencji ze strony krajów trzecich (przede wszystkim z Azji) znajdują się one na czele światowego rankingu przedsiębiorstw żeglugowych (pierwsze cztery firmy na tej liście są przedsiębiorstwami europejskimi).
Z powyższych względów należałoby przedyskutować nowelizację rozporządzenia nr 4056/86 (EWG) na forum ICN.
3.8 EKES jest świadomy faktu, że może to być czasochłonne.
Dlatego zanim jakikolwiek system zostanie uzgodniony na skalę międzynarodową jako następca Kodeksu Żeglugi Liniowej i zanim zostaną podjęte działania regulacyjne koordynujące różne jurysdykcje mające na celu zastąpienie systemu konferencji żeglugowych, EKES proponuje uchylić rozporządzenie nr 4056/86 poprzez wprowadzenie nowego rozporządzenia Komisji.
Nowe rozporządzenie powinno przewidywać wyłączenie grupowe pod ściśle określonymi warunkami pozostając w zgodzie z głównymi kryteriami orzecznictwa UE (np. sprawa TACA i inne).
3.9 Zupełna deregulacja bez wprowadzenia nowego instrumentu prawnego jest niepożądana z kilku dodatkowych powodów: zgodnie z nowo utworzoną Europejską Siecią Konkurencji (ECN) [15] nastąpi decentralizacja prowadzenia spraw dotyczących konkurencji przez władze państwowe.
Wraz z rozszerzeniem UE 10 nowych Państw Członkowskich może potrzebować doradztwa zarówno w zakresie kwestii merytorycznych jak i procedury.
Potrzebny będzie okres kształcenia, by mogły się one zapoznać z gospodarkami rynkowymi, szczególnie ze względu na brak organów odpowiedzialnych za konkurencję w niektórych z tych krajów.
Konieczne będzie również rozporządzenie dostarczające konkretnych wyznaczników ewentualnych praktyk antykonkurencyjnych dotyczących różnych form współdziałania sektorów handlu liniowego.
W przeciwnym razie, byłby to raj dla prawników pozwalający na rozbieżne stosowanie prawa UE w różnych Państwach Członkowskich.
3.10 EKES uważa, że decentralizacja procedur konkurencji nie powinna zbiegać się w czasie z deregulacją systemu liniowego.
Z powyższych względów, deregulacja jest niepożądana na tym etapie.
Ponadto deregulacja może spowodować większą konsolidację rynku i zmniejszenie liczby przewoźników.
3.11 Zawarta w Białej Księdze propozycja dotycząca traktowania usług trampowych i kabotażowych może być przyjęta.
Przewiduje się, że większość przypadków nie doprowadzi do problemów w zakresie naruszenia zasad konkurencji.
[16] Jednakże ze względu na zachowanie pewności prawnej, byłoby rozsądne, gdyby Komisja dała wskazówki prawne dotyczące samooceny "pool-ów" (konsorcjów armatorów) do przewozu ładunków masowych i wyspecjalizowanych przedsiębiorstw około-żeglugowych co do zgodności ich działania z art. 81 WE pamiętając jednocześnie, że zawiadomienia o porozumieniach i procedura sprzeciwu nie są już dozwolone.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Biała Księga nie omawia problemu prawnego zabezpieczenia firm z zewnątrz.
Przyjmuje jako pewnik, że skoro od lat 1980-tych można było zaobserwować wzrost ich udziału w rynku, to będzie on nadal miał miejsce w przyszłości.
Jednak konkretne środki zabezpieczające działanie firm zewnętrznych przewidziane przez rozporządzenie nr 4056/86 powinny zostać utrzymane w nowym rozporządzeniu w celu uniknięcia zahamowania ich działalności i podtrzymywania wolnego handlu.
4.2 Biała Księga przyjmuje, że uchylenie ochrony antytrustowej może doprowadzić do większej koncentracji, tzn. fuzji i przejęć firm, które z kolei mogą pociągać za sobą jednostronne wzmocnienie pozycji rynkowej lub zwiększenie ryzyka zmowy z powodu zmniejszenia się liczby uczestników rynku (str. 19, akapit 73, 74, załącznik do Białej Księgi).
Biorąc pod uwagę, że nowe firmy nie wkraczają na rynek handlu liniowego ze względu na wysokie koszty wejścia i niestabilność rynku, co nie gwarantuje im zysków, jak obecne rozporządzenie UE w sprawie kontroli fuzji może zabezpieczyć te sektory?
Nierealistycznym byłoby oczekiwanie od małych i średnich przewoźników walczących o przetrwanie na rynku by, zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym fuzji, podejmowali długotrwałe i niezwykle kosztowne postępowanie prawne by zapobiec fuzjom prowadzącym do powstawania wielkich firm przewozowych.
Powinny w tej dziedzinie istnieć gwarancje prawne.
4.3 Komisja dowodzi (str.17 akapit 64, załącznik do Białej Księgi), że jeżeli cykliczna natura rynku kontenerowego będzie wolna od działań zbiorowych, może to stworzyć ciągły przypływ firm wkraczających na rynek i z niego schodzących.
Nieskuteczni przewoźnicy sprzedają swoje statki i nowe, efektywne firmy wkraczają na rynek;.
Jest to dość uproszczony obraz tego rynku.
Obecnie rzadko mamy do czynienia z nowymi firmami wchodzącymi na rynek żeglugi liniowej szczególnie, jeśli chodzi o żeglugę dalekomorską, ze względu na wysokie koszty z nią związane, a także zmienność koniunktury w tym sektorze, która nie gwarantuje zwrotu inwestycji.
Co więcej, rozróżnienie pomiędzy skutecznymi a nieskutecznymi przewoźnikami nie jest prawidłowe.
Nieskuteczni przewoźnicy nie mogą przetrwać w wysoce konkurencyjnych sektorze żeglugi liniowej.
4.4 Z przyczyn wyjaśnionych w rozdziale 3 przepis w zakresie kolizji prawa zawarty w rozporządzeniu nr 4056/86 powinien zostać utrzymany w nowym rozporządzeniu.
5.
Wnioski
5.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Białej Księgi i burzę mózgów zapoczątkowaną przez Komisję i jej uwagi.
5.2 Wszelkie tworzone w przyszłości ramy prawne powinny być zgodne z art. 81 WE i zrównoważone, tzn. powinny spełniać oczekiwania zarówno nadawców ładunków, jak i przewoźników.
Powinny spełniać potrzeby zarówno dostawców, jak i odbiorców w sektorze żeglugi liniowej.
Powinny być przejrzyste i uwzględniać istnienie otwartych sektorów handlu liniowego (tzn. firm z zewnątrz).
5.3 EKES uważa, że nowe rozporządzenie nie powinno być rozporządzeniem Rady, lecz Komisji, gdyż będzie wówczas szło w parze z innymi rozporządzeniami UE dotyczącymi konkurencji.
Jeżeli jednak zostanie to przyjęte, to Komisja powinna być odpowiedzialna za dokładne kontrolowanie specyfiki transportu morskiego i międzynarodowych implikacji nowego systemu prawnego.
EKES przyjmuje z zadowoleniem również fakt, że Biała Księga jest otwarta na opinie dotyczące rozwiązań alternatywnych.
5.4 We wszystkich systemach jurysdykcyjnych konferencjom przyznano tradycyjnie pewną formę ochrony przed przepisami dotyczącymi konkurencji, a żadna z oceniających władz (np. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Japonii) nie zlikwidowała tej ochrony.
Rynek żeglugi liniowej aktualnie podlega i nadal będzie podlegać znacznym zmianom.
Udziały w rynku konferencji znacznie spadły, a większość zawieranych umów to indywidualne umowy o świadczenie usług preferowane przez nadawców i uznane w innych systemach jurysdykcyjnych.
Ponadto, porozumienia negocjacyjne i konsorcja/sojusze stają się coraz powszechniejsze na całym świecie.
5.5 Jeżeli rozporządzenie nr 4056/86 zostanie uchylone bez zastąpienia go nowym rozporządzeniem gwarantującym wyłączenia grupowe, to będzie wymagało to niezwykłych wysiłków prawnych w zakresie negocjacji, renegocjacji porozumień z wieloma krajami trzecimi jak również szeroko zakrojonej pracy legislacyjnej UE w celu poprawienia dorobku prawnego Wspólnoty (tzn. rozporządzenia nr 954/79, rozporządzenia nr 4055/86, rozporządzenia nr 4058/86). Oprócz tego Państwa Członkowskie musiałyby wówczas wypowiedzieć Kodeks Żeglugi Liniowej. EKES nalega, by Komisja podjęła wszystkie te problemy prawne zanim zacznie analizować systemy, które mogłyby być alternatywą dla konferencji żeglugowych i zniesienia obecnego wyłączenia grupowego.
5.6 W obliczu wszystkich tych problemów prawnych, które powstałyby po zniesieniu konferencji, EKES nalega, by Komisja podjęła analizę prawną wymaganych zmian regulacyjnych, w przypadku, jeżeli konferencje mają zostać zniesione przez UE, a zachowane przez resztę świata.
Taka analiza wykaże, że deregulacja ryku żeglugi liniowej może obecnie nie przynieść żadnej wartości dodanej dla Państw Członkowskich, również ze względu na to, że miałoby to nastąpić równolegle z przekazaniem odpowiedzialności za sprawy konkurencji Państwom Członkowskim.
W przeciwnym razie pozostaniemy z luka prawną bez konkretnych przepisów w tym sektorze.
5.7 Jednocześnie EKES uważa, że utrzymanie konferencji żeglugowych w UE jest nadal uzasadnione, dopóki nowy system regulacyjny nie zostanie wdrożony na całym świecie.
System konferencji jest nadal potrzebny, gdyż stanowi podstawę dla uregulowania światowej żeglugi liniowej.
Zniesienie wyłączenia grupowego na szczeblu UE miałoby dla kontekstu międzynarodowego odnośnie krajów rozwijających się i innych państw OECD kompleksowe i daleko idące skutki.
5.8 EKES jest zdania, że rozporządzenie nr 4056/86 powinno zostać uchylone i zastąpione nowym rozporządzeniem Komisji w sprawie wyłączenia grupowego dla konferencji żeglugowych.
Nowy system powinien być ściśle oparty na wytycznych ustanowionych na podstawie orzecznictwa Europejskiego Sądu Pierwszej Instancji i Komisji (np. na sprawie TACA).
Poza tym powinno się utrzymać system konferencji również dlatego, by chronić konkurencyjność armatorów UE w skali światowej.
Podczas gdy w przypadku dużych armatorów właściwe mogłyby być sojusze i inne rodzaje porozumień o współpracy, to mali i średni przewoźnicy potrzebują nadal konferencji, by utrzymać swój udział w rynku, przede wszystkim w zakresie morskiej wymiany handlowej z krajami rozwijającymi się.
Uchylenie tego wyłączenia mogłoby doprowadzić do pogorszenia konkurencyjności mniejszych armatorów i wzmocnienia dominującej pozycji dużych przedsiębiorstw.
5.9 Okres przejściowy powinien zostać wykorzystany przez Komisję do monitorowania zmian na rynku żeglugi liniowej, a także trendów konsolidacyjnych.
Ponadto, Komisja powinna rozpocząć konsultacje z państwami innych systemów jurysdykcyjnych (OECD) by wypracować odpowiedni alternatywny system, pozostający w zgodzie z prawem na całym świecie.
5.10 EKES popiera zawarte w Białej Księdze propozycje dotyczące traktowania usług żeglugi trampowej i kabotażowej, gdyż w przeważającej większości przypadków w tych sektorach nie ma żadnych problemów w zakresie konkurencji.
Ze względu na pewność prawną, proponuje się, aby Komisja ustanowiła wytyczne prawne służące do samooceny konsorcjów ładunków masowych i sektorów około-żeglugowych w zakresie ich zgodności z art. 81 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
5.11 EKES wyraża nadzieję, że będzie mógł zaoferować swój udział w dalszych pracach zainicjowanych burzą mózgów wywołaną przez Białą Księgę. Bruksela, dn. 16 grudnia 2004 r. Przewodnicząca
Opinia europejskiego komitetu ekonomiczno-społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji parlamentu europejskiego i rady ustanawiającej wieloletni wspólnotowy program promocji bezpieczniejszego korzystania z internetu i nowoczesnych technologii online
COM(2004) 91 końcowy — 2004/0023 (COD)
(2005/C 157/24)
Dnia 26 marca 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 153 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 5 października 2004 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU (współsprawozdawca: Ann DAVISON).
Na 413. sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 grudnia 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 147 głosami, przy jednym głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie projektu opinii
1.1 Komisja proponuje uruchomienie nowego programu "Safe Internet", wzmocnionego jednak ze względu na szybki rozwój społeczeństwa informacyjnego w dziedzinie sieci telekomunikacyjnych.
Dlatego też program został nazwany "Safe Internet plus" (2005-2008).
1.2 Oprócz przedstawionej przez Komisję propozycji decyzji Parlamentu i Rady Komitet przeanalizował również wstępną ewaluację projektu Safer Internet plus (2005-2008) zawartą w "Commission Staff working paper" SEC(2004) 148 i COM(2004) 91 końcowy.
Komitet popiera rozszerzenie zakresu nowego planu działania oraz jego cele, uwzględniające szybki rozwój i różnorodność sposobów dostępu do sieci oraz bardzo szybką popularyzację szybkiego dostępu do Internetu i stałych łącz.
W swych uwagach ogólnych i szczegółowych Komitet przedstawia dodatkowe propozycje działań politycznych i normatywnych, w szczególności dotyczące:
- norm technicznych i prawnych (obowiązkowych i fakultatywnych);
- edukacji i szkolenia użytkowników;
- obowiązków podmiotów świadczących usługi internetowe oraz innych operatorów (firm obsługujących karty kredytowe, wyszukiwarek internetowych itp.);
- odpowiedzialności autorów oprogramowania i osób świadczących usługi w zakresie bezpieczeństwa w sieci;
- ochrony użytkowników mogących stanowić łatwy cel przed oszustwami i niewiarygodnymi informacjami (oszustwami wszelkiego rodzaju, "wolną" sprzedażą aktywnych leków, porady lub terapia oferowana przez osoby nieuprawnione itp.).
2.
Propozycje Komisji (streszczenie)
2.1 Celem proponowanego programu jest promocja bezpiecznego korzystania z Internetu i technologii online przez użytkownika końcowego, w szczególności przez dzieci i młodzież, zarówno w domu, jak i w szkole.
Przewiduje się w związku z tym dofinansowywanie przygotowanych przez stowarzyszenia i inne podmioty (zespoły naukowo-badawcze, projektantów oprogramowania, szkoły itp.) projektów rozwoju środków ochrony użytkowników, np. specjalistycznych infolinii, programów antyspamowych i antywirusowych czy "inteligentnych" filtrów nawigacyjnych.
2.2 Poprzedni plan na rzecz bezpiecznego Internetu (1999-2002) został przedłużony na lata 2003-2004.
2.3 Na stronie internetowej Komisji [1] znajduje się wykaz projektów zrealizowanych w ramach programu Safe Internet do końca 2003 r.
2.4 Obecny wniosek (2005-2008) obejmuje również nowe sposoby komunikacji w sieci, w odniesieniu do których Komisja zamierza nasilić zwalczanie treści nielegalnych i szkodliwych, w tym wirusów i innych treści krzywdzących lub niepożądanych (spam).
2.5 Bardziej energicznego zwalczania takich treści wymaga w oczach instytucji wspólnotowych szereg przyczyn, przede wszystkim:
- szybkie upowszechnianie się dostępu szerokopasmowego z połączeniami długotrwałymi lub stałymi łączami wśród osób fizycznych, przedsiębiorstw, w administracji i instytucjach prywatnych (organizacjach pozarządowych);
- różnorodność środków i metod dostępu do Internetu oraz do nowych umieszczanych w nim materiałów, z których wiele jest niepożądanych (maile, SMS) rosnąca atrakcyjność tych treści (multimedia);
- gwałtowne rozprzestrzenianie się treści niepożądanych i potencjalnie niebezpiecznych lub niewłaściwych stwarza nowe zagrożenia dla ogółu społeczeństwa (wirusy — zajmowanie przestrzeni na dysku, sprzeniewierzenie lub zniszczenie danych, niedozwolone użycie środków telekomunikacji poszkodowanego; niezamówione treści reklamowe (tzw. spam) — zawłaszczenie częstotliwości transmisyjnych oraz przestrzeni na dysku, przeładowanie skrzynek poczty elektronicznej, co uniemożliwia lub utrudnia skuteczne korzystanie z Internetu i telekomunikacji oraz pociąga za sobą znaczne koszty ponoszone nie przez osoby odpowiedzialne, lecz przez użytkownika końcowego) oraz dla niektórych ważnych kategorii użytkowników, jak dzieci (spam o jednoznacznie pornograficznej treści, nieprzyzwoite wiadomości oraz oferty spotkań zamieszczane przez pedofilów na tzw. czatach);
- łatwa dostępność dla dzieci treści niestosownych dla nich z powodu bardzo ograniczonej skuteczności obecnych na rynku środków filtrujących przeznaczonych dla opiekunów dzieci.
2.6 Głównym celem programu jest ochrona dzieci i wspieranie osób za nie odpowiedzialnych (rodzice, nauczyciele, wychowawcy itd.) lub broniących ich interesów moralnych i ich dobra.
Jest on więc adresowany do organizacji pozarządowych działających w sektorze społecznym, w zakresie praw dziecka, zajmujących się zwalczaniem rasizmu, ksenofobii [2] i wszelkich postaci dyskryminacji, ochroną konsumentów, swobód obywatelskich itp.
2.7 Dotyczy on również rządów, organów ustawodawczych, wymiaru sprawiedliwości i policji oraz organów regulacyjnych.
Niezbędne jest odpowiednie dostosowanie prawa materialnego i procesowego oraz przeszkolenie i wyposażenie dostatecznej liczby personelu.
2.8 Program dotyczy również przemysłu, który potrzebuje bezpiecznego otoczenia, by pozyskać większe zaufanie konsumentów.
2.9 Uczelnie oraz badania naukowe mogą wyjaśniać sposoby wykorzystywania nowoczesnych mediów przez dzieci.
Najlepszą drogą przekazywania informacji na temat bezpieczeństwa jest informowanie o sposobach postępowania przestępców działających za pośrednictwem tych mediów, poszukiwanie nowych rozwiązań technicznych oraz przedstawianie niezależnego punktu widzenia w kwestii pogodzenia interesów podmiotów, których dotyczyć ma regulacja i samoregulacja.
2.10 Program ma dwa wymiary.
W wymiarze społecznym skupia się na dziedzinach, w których regulacja i rynek nie są w stanie na własną rękę zapewnić użytkownikom bezpieczeństwa.
W wymiarze gospodarczym chodzi o promowanie bezpiecznego korzystania z Internetu i technologii online poprzez tworzenie atmosfery wzajemnego zaufania.
2.11 Na dofinansowanie prac nad środkami technicznych i prawnych, oprogramowaniem oraz informacją przewidziano około 50 mln euro; celem jest podejmowanie skutecznej walki z atakami na sieci i na terminale oraz z ich nieuczciwym wykorzystywaniem do rozsyłania treści niepożądanych lub szkodliwych pod względem moralnym, społecznym bądź gospodarczym.
3.
Uwagi ogólne Komitetu
3.1 Komitet przypomina swoje poprzednie opinie w sprawie ochrony dzieci w Internecie i pierwszej edycji planu działania [3].
Pozytywnie ocenia propozycję nowego planu walki z treściami nielegalnymi lub szkodliwymi w komunikacji w sieci (patrz punkt 1. — Streszczenie). Popiera cele i priorytety programu Safer Internet plus jako jednego z mechanizmów służących poprawie bezpieczeństwa w Internecie.
Komitet podkreśla jednak, że jest to ogromny problem i że stawienie mu czoła wymaga działań i uregulowań międzynarodowych.
3.2 Sieć internetowa i nowe technologie komunikacji w sieci (na przykład dynamicznie upowszechniające się telefony komórkowe i urządzenia typu palmtop zawierające funkcje multimedialne) są w oczach Komitetu podstawowymi instrumentami rozwoju gospodarki opartej na wiedzy oraz gospodarki i administracji elektronicznej.
Stanowią one również wszechstronne narzędzia służące komunikowaniu się, korzystaniu z kultury, pracy i spędzaniu czasu wolnego.
Najważniejsze jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa i ciągłości funkcjonowania sieci komunikacyjnych, ponieważ chodzi o istotne usługi dla społeczeństwa, które powinny być otwarte, dostępne i do których wszyscy użytkownicy powinni mieć zaufanie, aby móc korzystać z ich licznych funkcji w jak najlepszych warunkach.
Jednym z najbardziej obiecujących pod względem efektywności ekonomicznej sposobów docierania do znaczącej liczby osób jest włączenie informacji o bezpieczeństwie Internetu do różnych programów e-Europa, w szczególności w dziedzinie kształcenia.
3.3 Panującej w Internecie swobodzie wypowiedzi i komunikacji sprzyja stosunkowo niski koszt połączeń, w tym także szerokopasmowych, które umożliwiają coraz łatwiejszy dostęp do treści multimedialnych.
Kontrolować dostęp do internetu i jego zawartość usiłują jedynie nieliczne kraje o wysokim deficycie demokracji; odbywa się to za cenę nieustannego naruszania wolności ich obywateli.
Komitet uważa, iż należy zapewnić większe bezpieczeństwo, zachowując jednocześnie i popierając swobodę przepływu informacji, komunikowania się i wypowiedzi.
3.4 Jednakże, przestrzeń swobody słowa i przepływu informacji, którą jest sieć globalna, jest również wykorzystywana, w stopniu większym niż inne środki przekazu, do nielegalnych działań jak na przykład pedofilia lub rozpowszechnianie treści rasistowskich i ksenofobicznych; pewne treści mogą również okazać się szkodliwe dla niektórych osób, w szczególności dla nieletnich, jak na przykład pornografia lub gry hazardowe (nielegalne w niektórych państwach) i różne działania przestępcze (zawłaszczenie częstotliwości transmisyjnych lub wykorzystanie danych i serwerów do celów niezgodnych z prawem).
Komitet popiera rozszerzenie planu działania na całość elektronicznych środków łączności, które mogą być przedmiotem niepożądanego lub wrogiego dostępu z zewnątrz.
3.5 Regulowanie tej nowej, przezywającej dynamiczny rozwój przestrzeni jest niełatwe ze względu na to, iż jest ona siecią międzynarodową, powszechnie otwartą i dostępną z każdego serwera i terminala łączącego się bez ograniczeń z niemal każdego państwa świata.
W wielu państwach jednak zawodne lub niewystarczające ustawodawstwo umożliwia kontynuowanie działalności stronom internetowym zakazanym w Europie.
Istotne jest, by Unia Europejska opowiedziała się na rzecz międzynarodowego wysiłku i podjęła w tym kierunku odpowiednie działania — w szczególności wspólnie z najważniejszymi krajami, w których rozpowszechniony jest szerokopasmowy dostęp do Internetu w Ameryce Północnej i Azji — w celu zapewnienia ochrony użytkownikom stanowiącym najłatwiejszy cel oraz skuteczniejszej walki z niezamówionymi reklamami (tzw. spamem), które zagrażają rozwojowi poczty elektronicznej, oraz z rozprzestrzenianiem się wirusów, które szkodzą gospodarce opartej na technologii cyfrowej.
Chociaż środki, które należy wdrożyć, niezbędne są w europejskiej przestrzeni wspólnotowej, powinny również wpisywać się w kontekst ogólnoświatowy.
3.6 Ponieważ brak w tej dziedzinie porozumień międzynarodowych, zakazanie niektórych treści w niektórych krajach może być nawet przedmiotem skargi w WTO na gruncie TBT [4]; kwestia ta powinna stanowić przedmiot bieżącej rundy negocjacji.
3.7 Terytorialny charakter prawa i różnorodność ustawodawstw krajowych stanowi trudną do pokonania barierę.
Stan technologii pozwala również na wymianę dowolnych plików bezpośrednio między dowolnymi osobami (P2P — peer to peer), w tym plików zaszyfrowanych, których treści nie sposób poddać kontroli.
Dowolny komputer lub sieć z dostępem do Internetu można wykorzystywać do przechowywania lub przesyłania coraz bardziej złożonych treści. Technologia umożliwia również anonimowe i niewykrywalne łączenie się z dowolnym serwerem oraz używanie bardzo złożonych lub wręcz "niemożliwych do złamania" sposobów szyfrowania.
3.8 Moda na osobiste strony internetowe i na tzw. blogi (pamiętniki internetowe), rozwój stron komercyjnych czy elektronicznych usług finansowych, różnorodność stron informacyjnych, edukacyjnych, naukowych lub technicznych, ale również pornograficznych lub stron związanych z grami hazardowymi itd. doprowadziła do powstania setek milionów stron na całym świecie.
Możliwe jest jednak prowadzenie pewnej kontroli przy sporządzaniu indeksów słów kluczowych dla wyszukiwarek.
Bezpośrednie połączenia i strony przeznaczone do automatycznego rozsyłania swojej zawartości, np. spamu, również mogą podlegać kontroli ze strony dostawców dostępu do Internetu: reklamy i inne treści niepożądane wysyłane w ten sposób mogą mieć charakter szkodliwy dla ogółu (zawłaszczenie częstotliwości, wirus) lub dla niektórych adresatów, np. dzieci (szkody moralne lub psychologiczne).
3.9 Z Internetu korzystają w swej nielegalnej działalności grupy mafijne, oszuści, autorzy wirusów, piraci, szpiedzy gospodarczy i inni przestępcy.
Ściganie ich nie jest łatwe, chociaż specjalne służby policji w wielu krajach starają się ich identyfikować i lokalizować, by ścigać i ukracać stwierdzone działania przestępcze; działania takie wymagają ogólnie współpracy międzynarodowej, którą należałoby silniej wspierać.
3.10 Jak zwalczać działalność przestępczą w rodzaju stron internetowych pedofilów?
Zakazanie ich nie powinno stanowić żadnych trudności prawnych, należy jednak stworzyć możliwości wykrywania takich sieci.
Jak z kolei chronić dzieci przed pedofilami uczestniczącymi w szczególnie popularnych wśród młodzieży dyskusjach online (tzw. czatach) w celu umówienia się na spotkanie?
Dyskusji podlega nie zasadność ustanawiania zakazów i nakładania kar w poszczególnych przypadkach, ale środków, które należy wprowadzić w celu ich wprowadzenia w życie.
3.11 Dostawcy dostępu do Internetu nie są w stanie nadzorować i kontrolować wszystkich stron i wszystkich wiadomości (które stanowią korespondencję prywatną).
Natomiast na żądanie właściwego organu, policji lub instytucji zajmującej się ochroną nieletnich powinni oni natychmiast wdrażać nakazy lub decyzje o zamknięciu takich stron i identyfikacji osób, które z nich korzystają; wymaga to przechowywania przez pewien czas informacji o wprowadzaniu danych do sieci oraz o połączeniach z nią.
3.12 Firmy obsługujące karty kredytowe, wyszukiwarki internetowe oraz dostawcy dostępu do Internetu powinni jednak prowadzić np. wyrywkowe kontrole służące wykrywaniu stron internetowych dla pedofilów lub oferujących inne nielegalne treści; kryteriami selekcji winny być słowa kluczowe i strefy geograficzne.
O swych ustaleniach winni następnie zawiadamiać policję.
Takimi samymi technikami należałoby się posługiwać do wykrywania "klientów" używających kart kredytowych do nabywania pornografii dziecięcej "na zamówienie" oraz tzw. snuff movies [5].
W razie potrzeby kontrolę taką należałoby nakazać prawem.
Wyszukiwarki internetowe powinny również ograniczać możliwość docierania przez internautów do pornografii dziecięcej i innych nielegalnych treści na podstawie słów i wyrażeń kluczowych.
3.13 Wymaga to również od organów publicznych zapewnienia odpowiednich środków materialnych, wykwalifikowanego personelu, współpracy transgranicznej i spójnych norm na szczeblu krajowym, europejskim i międzynarodowym, które — nie naruszając swobód internautów — umożliwią jednocześnie unieszkodliwianie jednostek i grup, korzystających z sieci do przesyłania nielegalnych treści oraz dobrowolne blokowanie dostępu niewłaściwych lub szkodliwych treści.
3.14 Jeśli walka ta ma przynieść skutek, powinna bezpośrednio objąć wszystkich użytkowników Internetu: należy ich szkolić i informować o niezbędnych środkach ostrożności umożliwiających zabezpieczenie się przed otrzymywaniem niebezpiecznych lub niepożądanych treści oraz uniemożliwiających innym wykorzystanie ich do przekazywania takich treści.
Zdaniem Komitetu w części planu działania dotyczącej informacji i szkolenia pierwszeństwo należy przyznać mobilizacji użytkowników, by wzięli na siebie odpowiedzialność za samych siebie i za osoby znajdujące się pod ich opieką.
Za przykład problemu posłużyć mogą internetowe strony poświęcone ochronie zdrowia, które nie podlegają żadnym regulacjom.
W interesie własnego bezpieczeństwa przedsiębiorstwa powinny również prowadzić szkolenia personelu i zabezpieczyć swoje sieci i strony sprzedaży internetowej.
Także i administracja oraz instytucje publiczne i prywatne powinny wprowadzać podobne zasady bezpieczeństwa i zapewnić absolutną poufność przetwarzanych danych, w szczególności danych osobowych.
Kształtowaniu świadomości towarzyszyć powinno zachęcanie do korzystania z dostępnych w sieci treści wysokiej jakości oraz do zdrowych form spędzania czasu poza siecią jako alternatywy dla zbyt długiego "przesiadywania" w Internecie lub dla niektórych gier fabularnych (RPG), które na dłuższą metę mogą prowadzić do nieodwracalnych zmian osobowości u niektórych niedojrzałych graczy.
3.15 Użytkownicy powinni mieć możliwość łatwego zgłaszania nielegalnych treści, z którymi się spotkali w sieci, na specjalnych infoliniach, u odpowiednich organów lub w specjalnych służbach policyjnych, aby powiadomione w ten sposób władze publiczne mogły podjąć właściwe działania.
W szczególności ostrzegać należy rodziców w krajach, w których częste jest wykorzystywanie dzieci do produkowania pornografii w sieci i na różnych nośnikach, na przykład w krajach ościennych Unii. Cel ten można wpisać do niektórych programów współpracy komisji RELEX.
3.16 Popierając konkretne cele programu — umożliwianie użytkownikom zgłaszania nielegalnych treści (infolinie), rozwój technologii filtrujących treści niepożądane, klasyfikowanie treści, zwalczanie spamu, samoregulacja przemysłu i umiejętność bezpiecznego korzystania z technologii — Komitet w uwagach szczegółowych wskazuje kilka dodatkowych celów, które uznaje za godne uwzględnienia.
4.
Uwagi szczegółowe Komitetu
4.1 Komitet zwracał się już w przeszłości do Komisji o ograniczenie nadmiernej biurokracji w programach finansowanych przez UE, co umożliwiłoby między innymi dostęp do finansowania mikroprojektom lub lokalnym organizacjom pozarządowym.
Komitet popiera nadzór koncentrujący się na osiąganiu wymiernych wyników w ramach tego programu oraz na skuteczności proponowanych rozwiązań.
Poufność rozpowszechniania wypracowanych rozwiązań powinna być mniejsza.
4.2 Zdaniem Komitetu w ramach programu, o ile to możliwe, lub w drodze nowej inicjatywy Komisji powziąć należy działania normatywne wspierające ochronę użytkownika końcowego.
4.3 Autorzy oprogramowania umożliwiającego dostęp do Internetu, systemów operacyjnych serwerów lub systemów zwalczania nielegalnego dostępu powinni ponosić pełną odpowiedzialność za swój produkt; użytkownicy powinni mieć gwarancję, iż autorzy takiego oprogramowania stosują najlepsze dostępne techniki i regularnie uaktualniają swoje produkty.
Gwarancje takie zapewnić powinna klientom samoregulacja, a w jej braku — norma wspólnotowa.
4.4 Dostawcy dostępu do Internetu powinni udostępniać (większość z nich już to dzisiaj czyni) łatwe sposoby zwalczania wirusów już na swych stronach przed ściągnięciem poczty lub załączników oraz oferować środki wstępnego filtrowania poczty pod kątem spamu.
Może to przynieść korzyści komercyjne operatorom, którzy poważnie dbają o ochronę swoich klientów.
Biorąc pod uwagę fakt, iż dzieci często wyprzedzają swoich rodziców w kwestii korzystania z Internetu, systemy filtrowania poczty, usuwania wirusów, ochrony przed niepożądanymi wiadomościami i kontroli rodzicielskiej powinny być preinstalowane i łatwe w użyciu dla osób niemających szczególnej wiedzy technicznej.
4.5 Program powinien również promować badania na temat specjalistycznego oprogramowania i innych środków weryfikacji odporności kodu programów ochronnych na atak, zachęcać lub ewentualnie zmuszać dostawców do szybkiego udostępniania tzw. łat programowych likwidujących wszystkie stwierdzone lub zgłoszone niedoskonałości otwierające dostęp niepożądanym użytkownikom, do poprawy skuteczności sprzętowych i programowych rozwiązań typu firewall, jak również metod filtrowania i identyfikacji rzeczywistego pochodzenia treści.
4.6 Komitet życzyłby sobie szerszego rozpowszechnienia oceny wyników poprzedniego programu Safer Internet, uporządkowanych według rodzaju rozwiązywanych problemów.
Należy również dbać o to, by wszystkie odsyłacze do zrealizowanych projektów pozostawały aktywne oraz by stały się szerzej znane zainteresowanym.
Na stronie internetowej Komisji powinno się również informować o inicjatywach podjętych oraz doświadczeniach nabytych w państwach członkowskich i państwach trzecich, by przyczyniać się do upowszechniania wiedzy w tym zakresie i do nawiązywania pożytecznej współpracy.
4.7 W pełni możliwe jest przyjęcie aktów prawnych.
Dostawcy dostępu do Internetu, firmy obsługujące karty kredytowe i wyszukiwarki internetowe mogą podlegać regulacjom prawnym, a niektóre wprowadziły już samoregulację.
Sankcje karne dla stron internetowych promujących terroryzm, rasizm, samobójstwo lub pornografię dziecięcą powinny być surowe i odstraszające. należy zintensyfikować międzynarodowe działania na rzecz wykrywania i lokalizowania takich stron w celu doprowadzania do ich zamknięcia wszelkimi dostępnymi środkami względnie podejmowania zmierzających do tego negocjacji z krajami goszczącymi takie witryny.
5.
Podsumowanie
Udzielając poparcia kontynuacji i rozszerzeniu programu "Safer Internet plus", Komitet (który zresztą był wcześniej rzecznikiem jego uruchomienia) pragnie wyrazić pogląd, iż waga i zakres groźby nadużyć — przede wszystkim wobec dzieci — wymaga natychmiastowych i komplementarnych działań legislacyjnych i odpowiednich w poszczególnych przypadkach środków praktycznych w następujących dziedzinach:
- nałożenie na wszystkie zainteresowane podmioty powszechnego obowiązku ochrony dzieci i użytkowników w ogóle, w szczególności zaś tych najbardziej narażonych na nadużycia,
- domyślne instalowanie systemów filtrujących,
- wyraźne wiadomości ostrzegawcze na wszystkich stronach głównych i portalach dostępowych do tzw. czatów,
- wspieranie stowarzyszeń tworzących infolinie służące sygnalizowaniu stron internetowych i działalności w sieci stanowiącej poważne zagrożenie dla dzieci,
- uniemożliwienie korzystania z kart kredytowych w celu zamawiania w Internecie pornografii dziecięcej i innych nielegalnych treści, jak również w celu prania brudnych pieniędzy,
- ostrzeżenia i specjalne inicjatywy na rzecz rodziców i wychowawców, jak również władz krajów, w których wykorzystywanie dzieci do celów pornograficznych jest poważnym problemem,
- nasilenie działań zwalczających działalność wykorzystującą dzieci do celów pornograficznych powiązaną z przestępczością zorganizowaną,
- systemy identyfikujące i informujące o szkodliwych treściach oraz usuwające treści rasistowskie, rozpowszechnianie informacji na temat usiłowań popełnienia oszustw lub sprzedaży zagrażających zdrowiu substancji w Internecie w celu ochrony osób stanowiących łatwy cel lub niedoinformowanych,
- dążenie do współpracy i wspólnych zasad na szczeblu międzynarodowym w celu skuteczniejszego zwalczania spamu,
- współpraca międzynarodowa (udoskonalenie systemu wczesnego ostrzegania) i odstraszające sankcje karne dla osób rozprzestrzeniających wirusy komputerowe lub nielegalnie wykorzystujących sieci prywatne i publiczne w celach przestępczych (wtargnięcie do sieci w celu jej wykorzystania do szpiegostwa gospodarczego, zawłaszczanie częstotliwości transmisyjnych i inne szkodliwe praktyki).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady, zmieniającego rozporządzenie (WE) 1260/1999, ustalającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych dotyczących czasu trwania programu PEACE i przydzielenia nowych środków
COM(2004) 631 końcowy
(2005/C 157/26)
Dnia 9 grudnia 2004 r. Komisja zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Biorąc pod uwagę pilny charakter sprawy, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na swojej 413 sesji z dnia 15- 16 grudnia 2004 r. podjął decyzję o mianowaniu Johna Simpsona sprawozdawcą generalnym i przyjął jednomyślnie niniejszą opinię.
1.
Wprowadzenie
1.1 Unia Europejska nadzorowała działania pokojowe i działania mające na celu pojednanie w Irlandii Północnej i regionie granicznym Irlandii od roku 1995 poprzez dwa odrębne programy pokojowe — Program Specjalnego Wsparcia dla Pokoju i Pojednania ("PEACE I") 1995/99 i Program Specjalnego Wsparcia dla Pokoju i Pojednania UE ("PEACE II") 2000/04.
1.2 Programy te dostarczyły ponad 100 milionów rocznie kwalifikującemu się regionowi, czyli całości Irlandii Północnej i regionowi granicznemu Irlandii.
Oba programy łączy ta sama tematyka i cel — chodzi o postęp w kierunku społeczeństwa żyjącego w pokoju i w kierunku pojednania; oba programy wspierają odbudowę gospodarki i działania w zakresie integracji społecznej; i oba są realizowane przez organy lokalne.
1.3 Program PEACE II przedstawia obecnie wartość 531 milionów euro na pięć lat, czyli 106 milionów euro rocznie.
Roczna wartość składnika przypadającego na Irlandię Północną wynosi ok. 85 milionów euro, a na region graniczny — ok.
22 milionów euro. Oba Państwa Członkowskie dostarczają 25 % łącznych środków i gwarantują, że dodatkowe wymogi związane z programem zostaną spełnione.
2.
Cel wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady
2.1 Zaleca się przedłużenie programu PEACE II o dwa lata, gdyż nadzieje z roku 1998 związane z postępem politycznym w Irlandii Północnej nie spełniły się w spodziewanym stopniu, a instytucje polityczne nie osiągnęły stabilności.
Działania na rzecz pokoju i pojednania w dalszym ciągu są niezwykle ważne.
2.2 W roku 2003 przeprowadzone zostały razem ocena ex post PEACE I i przegląd śródokresowy PEACE II.
W ocenie ex post PEACE I zawarty był wniosek, że program odniósł sukces na polu integracji i pojednania i przyniósł również wymierne korzyści w dziedzinie tworzenia miejsc pracy, szkolenia i rozwoju przedsiębiorczości.
Przegląd śródokresowy PEACE II zalecał, aby program przy selekcji projektów w większym stopniu koncentrował się na kryteriach dotyczących pokoju i pojednania i odnotowywał wysoki odsetek projektów łączących różne społeczności.
Oba programy miały duże znaczenie, jeśli chodzi o tworzenie miejsc pracy i rozwój przedsiębiorczości.
2.3 Przegląd śródokresowy wskazał istotną potrzebę kontynuowania działań pokojowych i zalecił wzmożoną koncentrację na działaniach, które w sposób bezpośredni przyczyniają się do pojednania.
Przedłużenie do roku 2006, proponowane przez Komisję, umożliwiłoby realizację zaleceń zawartych w przeglądzie śródokresowym poprzez wspieranie tych istniejących środków w ramach programu, które najbardziej odpowiadają obecnym potrzebom działań w kierunku pojednania.
2.4 Dnia 18 maja 2004 r. premier Wielkiej Brytanii i premier Irlandii napisali do przewodniczącego Komisji list, w którym informowali o osiągnięciach w ramach dwóch finansowanych przez UE programów PEACE i o ich wkładzie do procesu pokojowego w Irlandii Północnej.
Zwrócili się z prośbą o przedłużenie programu PEACE II do grudnia 2006 r.
2.5 Dnia 16 czerwca 2004 r. przewodniczący Komisji odpowiedział, że Komisja chętnie podejmie się kontynuacji tych wysiłków.
W dniach 17- 18 czerwca 2004 r., na prośbę premierów Wielkiej Brytanii i Irlandii, Rada Europejska zajęła się kwestią obecnych trudności na drodze procesu pokojowego w Irlandii Pólnocnej i potwierdziła swoje wsparcie dla wysiłków podejmowanych przez oba rządy w celu ponownego ustanowienia zdecentralizowanych instytucji politycznych.
W celu wspierania tych działań Rada Europejska wezwała Komisję do uwzględnienia możliwości, że działania w ramach programu PEACE II będą skoordynowane w czasie z programami funduszy strukturalnych, które dobiegają końca w 2006 r.
2.6 Oznaczałoby to przedłużenie programu PEACE II o dwa dalsze lata.
3.
Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady
3.1 Dokument COM (2004) 631 (final) jest odpowiedzią Komisji na wniosek Rady.
Zaleca się w nim przedłużenie programu PEACE II o dwa lata, do wartości 60 milionów rocznie, z czego 41 milionów euro przeznaczone ma być na wydatki w Irlandii Północnej, a 19 milionów euro na region graniczny Irlandii.
Jest to zgodne z wnioskiem złożonym przez te dwa Państwa Członkowskie we wrześniu 2004 r. po debacie powszechnej.
3.2 W celu realizacji przedłużenia PEACE II i przyznania mu niezbędnych środków finansowych wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniałby rozporządzenie (WE) 1260/1999, w którym zawarte są ogólne ustalenia dotyczące funduszy strukturalnych, łącznie z długością trwania programu PEACE II i całkowitymi rocznymi przydzielonymi środkami aż do roku 2006.
3.3 W celu umożliwienia finansowania tego przedłużenia w ramach budżetu funduszy strukturalnych, proponowane rozporządzenie Rady zmienia zapis o dostępnych do przydzielenia środkach w ramach funduszy strukturalnych — ze 195 miliardów euro na 195,1 miliarda euro. Związana z tym kolejna zmiana zwiększa limit dostępnych funduszy strukturalnych przeznaczonych na cel 1 (włączając w to wsparcie przejściowe) ze 135,9 miliarda euro na 136 miliardów euro [1].
3.4 Proponowane rozporządzenie Rady zmienia okres trwania programu PEACE II z 2000-2004 na lata 2000-2006.
4.
Podsumowanie
4.1 Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje z zadowoleniem wkład Unii Europejskiej do budowy pokoju, stabilności i pojednania na wyspie Irlandii.
4.2 Komitet z zainteresowaniem przyjął do wiadomości postępy poczynione od roku 1995, kiedy zatwierdzony został PEACE I. Komitet przyjął również z zadowoleniem zalecenia dla Komisji uczynione przez organizację odpowiedzialną za realizację i nadzór nad programem PEACE II, Specjalny Organ ds. Programów UE, które powinny usprawnić działanie programu i zwiększyć nacisk na działania na rzecz pojednania.
4.3 Komitet uznaje również, że działanie na rzecz pokoju poprzez zaangażowanie ludzi w rozwój ich własnych społeczności jest ciągłym procesem.
Komitet z satysfakcją odnotowuje więc pozytywny udział wniesiony w upowszechnianie partnerstwa społecznego i społeczeństwa obywatelskiego przez Lokalne Partnerstwa Strategiczne (Local Strategy Partnerships — LSP) utworzone w Irlandii Północnej w wyniku programu PEACE II.
Zadowolenie Komitetu budzi powodzenie, z jakim LSP nawiązują partnerską współpracę z samorządem lokalnym i innymi organami publicznymi z jednej strony oraz partnerami społecznymi z drugiej.
Działalnością tą — wraz z pośredniczącymi podmiotami finansującymi — służą one pojednaniu w łonie społeczeństwa Irlandii Północnej.
Komitet wyraża wdzięczność instytucjom Unii Europejskiej za ułatwienie rozwoju tych partnerstw, które mogą służyć za wzór dla społeczeństwa obywatelskiego w innych częściach UE i w innych podzielonych społecznościach w UE.
4.4 Zgodnie z zaleceniami przeglądu śródokresowego programu PEACE II, dotyczącymi większego skupienia się na działaniach bezpośrednio służących pojednaniu, Komitet wyraża nadzieję, że przedłużony program PEACE II wykorzystany zostanie na wspieranie projektów bardziej konkretnie związanych z dążeniem do pokoju i pojednania, mniej natomiast będzie uzależniony od kryteriów czysto ekonomicznych, mających niewielki wpływ na te grupy społeczne, które najbardziej ucierpiały od niepokojów.
Komitet życzyłby sobie również, by przedłużenie PEACE II przeznaczono na wspieranie projektów związanych z rasizmem i innymi problemami dotykającymi imigrantów zarobkowych, którzy próbują skorzystać z dobrodziejstw unijnej polityki swobody przepływu pracowników.
4.5 Komitet opowiada się więc za przyjęciem proponowanego rozporządzenia.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) z racji przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji
COM(2004) 592 końcowy -2004/0202 (COD)
(2005/C 157/27)
Dnia 10 grudnia 2004 r. Rada zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Z uwagi na pilność prac Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na swojej 413 sesji plenarnej z 15- 16 grudnia 2004 r. zdecydował wyznaczyć Janosa Tótha na głównego sprawozdawcę i jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Komitet pochwala inicjatywę Komisji, aby zmienić rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) z racji przystąpienia do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji.
1.1 Komitet radzi Komisji, aby po kolei w każdym państwie przeprowadzić kontrolę Załącznika I, Załącznika II i Załącznika III do rozporządzenia WE nr 1059/2003 w celu zapewnienia właściwego stosowania terminologii i języka Państw Członkowskich w zakresie NUTS 1, NUTS 2, NUTS 3 oraz istniejących i mniejszych jednostek administracyjnych.
2.
Komitet jest zdania, iż działanie to pomoże włączyć klasyfikację jednostek terytorialnych w nowych Państwach Członkowskich do wspólnotowej klasyfikacji statystycznej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Europejski plan działań na rzecz rolnictwa ekologicznego i żywności wytwarzanej ekologicznie"
COM(2004) 415 końcowy
(2005/C 157/30)
15 października 2004 r. 2004 roku Rada postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 16 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Bernd VOSS.
Na swojej 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 16 grudnia 2004 r.) Komitet większością 70 głosów, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię
1.
Wprowadzenie
1.1 W Unii Europejskiej w ciągu ubiegłych piętnastu lat znacznie zwiększyła się liczba gospodarstw ekologicznych.
Od 1985 r. do 2002 r. powierzchnia i liczba gospodarstw w EU-15 zwiększyła się z 100.000 ha i 6.300 gospodarstw do 4,4 mln ha i 150.000 gospodarstw.
Odpowiadało to wzrostowi udziału powierzchni rolnych z 0,1 do 3,3 %.
Obrót żywnością ekologiczną w Europie wynosi 11 mld Euro, a na całym świecie 23 mld Euro.
1.2 W praktyce rolnictwo ekologiczne było rozwijane zasadniczo od 1920 r. przez rolników wspieranych przez zainteresowanych konsumentów.
Trwały popyt konsumentów na wyspecjalizowanych rynkach ustalił się w latach siedemdziesiątych.
W latach osiemdziesiątych nastąpił wzrost, wspieranie i kontrola ekologicznego wytwarzania i dystrybucji ze strony różnych podmiotów społecznych i gospodarczych.
1.3 Rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2092/91 UE stworzyła pierwsze uregulowanie prawne obejmujące całą UE w dziedzinie rolnictwa ekologicznego w oparciu o długoletnie przygotowania ze strony odpowiednich stowarzyszeń skupiających rolników gospodarujących ekologicznie.
Wsparcie ze strony UE miało swój początek w 1992 r. w momencie włączenia tej formy rolnictwa do polityki ekologicznej dotyczącej rolnictwa.
1.4 Rada ds. Rolnictwa wezwała Komisję w czerwcu 2001 r. i grudniu 2002 r. do przedstawienia programu dla rolnictwa ekologicznego i ekologicznej żywności.
Tymczasem czasie Komisja przeprowadziła konsultacje w Internecie, w których wzięło udział 1.136 obywateli i organizacji.
Wyniki tych konsultacji zostały uwzględnione m.in. w dokumencie roboczym jednostek Komisji poświęconym możliwości zrealizowania Europejskiego Planu Działania na rzecz żywności wytwarzanej ekologicznie i rolnictwa ekologicznego.
W lipcu 2003 r. odbyło się przesłuchanie przed Parlamentem Europejskim.
W styczniu 2004 r. przy dużym zainteresowaniu ze strony rządów i organizacji europejskich oraz opinii publicznej odbyło się spotkanie inauguracyjne poświęcone planowi działań.
1.5 Program stanowi istotny wkład w dalszy rozwój Wspólnej Polityki Rolnej i opisuje wyraźnie szczególną rolę tej formy rolnictwa dla przyszłej polityki ekologicznej dotyczącej rolnictwa.
Tego rodzaju wsparcie zależne jest od współdziałania podmiotów gospodarczych, a w pierwszym rzędzie producentów. Dlatego też winno uwzględniać interesy ekonomiczne gospodarstw.
Decydujące znaczenie dla powodzenia programu będzie miała możliwie wczesna konsultacja narodowych i regionalnych placówek rządowych w Państwach Członkowskich.
1.6 EKES z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości "Europejski plan działań na rzecz rolnictwa ekologicznego i żywności wytwarzanej ekologicznie".
Zwraca jednak uwagę na fakt, że w ramach administracji UE muszą być dyspozycji wystarczające zasoby personelu i materialne, aby zadania związane z tą problematyką mogły być w przyszłości realizowane w sposób zadowalający.
W tym kontekście EKES z stwierdza z zadowoleniem, że Parlament Europejski postanowił już w pierwszym czytaniu włączyć plan działań do pozycji budżetu przeznaczonej na działania pomocowe, m.in. na działania mające na celu wspieranie jakości produktów rolniczych.
2.
Treść dokumentu Komisji
2.1 Komisja stwierdza, że rolnictwo ekologiczne wnosi istotny wkład w różne przedsięwzięcia polityki UE mające na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego.
Jako obszary, w których występują problemy, wymieniono: pestycydy, substancje odżywcze roślin, ochronę gleby, ochronę gatunkową, ochronę przyrody, ochronę zwierząt i bezpieczeństwo żywności.
2.2 Komisji chodzi o to, aby sektor rolnictwa ekologicznego stale się rozwijał i aby wykorzystywany był potencjał rynku.
Należy przy tym poświęcić szczególną uwagę dochodom gospodarstw rolnych.
Winno to mieć miejsce przy uwzględnieniu obydwu zadań rolnictwa ekologicznego: a) wytwarzania produktów ekologicznych, które z uwagi na rezygnację ze stosowania środków eksploatacyjnych mających istotny wpływ na środowisko naturalne i na związane z tym niższe plony muszą mieć wyższe ceny i b) dostarczania dóbr publicznych, które nie mogą osiągać cen rynkowych i dlatego też zdane są na finansowanie ze środków publicznych.
2.3 Program przewiduje trzy główne punkty:
- sterowany informacją rozwój rynku w kierunku żywności ekologicznej i podniesienie świadomości konsumentów;
- efektywniejsze publiczne wsparcie rolnictwa ekologicznego i
- poprawa i wzmocnienie standardów UE, przepisów wwozowych i przepisów o kontroli.
2.4 Plan przewiduje 21 działań, z których dwa mają znaczenie z punktu widzenia budżetowego i mogą być zrealizowane pod warunkiem zapewnienia finansowania.
Realizacja programu zależy od możliwości dysponowania zasobami ludzkimi Komisji.
W pozostałym zakresie Komisja podejmie niezwłocznie niezbędne kroki zgodnie z planowaną linią działania.
W programie nie zostaną przyjęte trwałe ustalenia w zakresie celów i harmonogramu działania.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Reforma wspólnej polityko rolnej
3.1.1 Luksemburskie uchwały w sprawie polityki rolnej z czerwca 2003 r. przewidują w przypadku wielu produktów obniżenie administracyjnego poziomu cen i rozluźnienie sieci bezpieczeństwa.
W wyniku daleko idącej likwidacji sprzężenia między dopłatami bezpośrednimi i produkcją, stanowiącej nowy kamień węgielny decyzji w sprawie reformy polityki rolnej, Komisja przewiduje stabilizację cen, a nawet wzrostu cen produktów rolnych.
Dzięki zależności między poziomem cen producentów produktów ekologicznych a ogólną wysokością poziomu cen producentów mogłyby się tu pojawić nowe szanse uzyskania dodatkowych przychodów przez gospodarstwa ekologiczne.
Komitet pragnie podkreślić, że perspektywa ta jest do pomyślenia tylko wówczas, jeśli preferencje wspólnotowe zostaną utrzymane na poziomie odpowiednim dla ogółu produktów rolnych.
3.1.2 Wspieranie rolnictwa ekologicznego jest uzależnione również od łącznej wysokości środków w drugim filarze WPR.
Państwa Członkowskie nie mają obowiązku wspierania tej formy rolnictwa.
EKES stwierdza, że w państwach i regionach europejskich, które zajmują się wspieraniem rolnictwa ekologicznego i ekologicznej gospodarki żywnościowej, ten sektor gospodarki jest szczególnie rozbudowany i wysoce stabilny.
Należy uważnie śledzić, jaka będzie dynamika kształtowania i realizacji nowego Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w Państwach Członkowskich.
3.1.2.1 Komitet z zaniepokojeniem śledzi planowane decyzje dotyczące perspektywy finansowej Unii.
Środki przeznaczone na rozwój terenów wiejskich są bowiem szczególnie zagrożone możliwością redukcji.
EKES zwraca uwagę na fakt, że środki te odgrywają decydującą rolę dla stabilizacji i innowacyjnego rozwoju terenów wiejskich w Europie.
Na ten temat Komitet wypowiedział się już w swojej opinii z inicjatywy własnej w sprawie politycznej przyszłości rozwoju obszarów wiejskich [1], a obecnie opracowuje opinię dotyczącą projektu rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rolnego dla Rozwoju Obszarów Wiejskich [2].
3.1.3 Krąg zainteresowanych środkami na rozwój wsi ulega coraz większemu poszerzeniu i powiększa się w wyniku przystąpienia dziesięciu nowych krajów.
Także w sytuacji, gdy dostępne środki muszą być w 80 % wydatkowane w krajach, z których one pochodzą, dodatkowe środki finansowe, które są tu dostępne, są bardzo ograniczone.
3.1.4 Rolnictwo ekologiczne, tak jak inne branże rolnictwa, ma duży potencjał w zakresie wytwarzania dóbr publicznych., Komitet sugeruje Komisji, Radzie i Parlamentowi, żeby zadbały o to, by przyjęte w czerwcu 2003 r. zmiany we WPR nie wyrządziły szkody dobrym praktykom uprawy roli, i domaga się, by fundusze przeznaczane na drugi filar i rozwój wsi były wystarczające do realizacji wspólnotowych priorytetów.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Rynek dla żywności wytwarzanej ekologicznie
4.1.1 Wyroby ekologiczne z punktu widzenia konsumenta
4.1.1.1 Podmioty rynkowe w dziedzinie rolnictwa ekologicznego, przede wszystkim producenci, zdobyły już godny uwagi udział w rynku żywności i według oceny EKES nie można już określać tego udziału we wszystkich Państwach Członkowskich jako rynek niszowy.
Zarówno w licznych regionach UE, jak również w odniesieniu do niektórych produktów udział gospodarstw ekologicznych oraz żywności jest już teraz bardzo wysoki.
Wiele surowców do wytwarzania żywności dla małych dzieci uzyskiwanych jest w chwili obecnej właśnie z produkcji ekologicznej.
4.1.1.2 W Europie, zależnie od regionu i produktu, kładziony jest szczególny nacisk na sektor żywności ekologicznej w zakresie wytwarzania, przetwarzania, udostępniania rynku oraz badań i kształcenia i dokształcania.
Przyczyną tego mogą być naturalne cechy szczególne regionów, a także dynamiczne współdziałanie lokalnych podmiotów gospodarczych.
Komitet wzywa Komisję, by ta poświęciła w planie działania szczególną uwagę spotykanemu w Europie zjawisku tworzenia się skupisk rolnictwa ekologicznego.
4.1.1.3 Przede wszystkim w rolnictwie, ale także w sektorach przetwarzania i zbytu ekologiczna gospodarka żywnościowa dla wielu przedsiębiorstw stała się szansą zabezpieczającą ich egzystencję.
4.1.2 Mechanizmy rynkowe
Wyższe koszty w łańcuchu dystrybucji produktów ekologicznych przyczyniają się z całą pewnością częściowo do wyższej ceny w sektorze wytwarzania, przetwarzania i handlu detalicznego.
Dlatego też Komitet przyjmuje z zadowoleniem inicjatywy dotyczące regionalnych struktur przetwarzania i dystrybucji, ponieważ może to prowadzić do zbliżenia między producentami i konsumentami w połączeniu z ukształtowaniem się przejrzystych mechanizmów tworzenia się cen.
Z drugiej strony nie można jednak lekceważyć faktu, że w niektórych Państwach Członkowskich doszło do istotnej koncentracji handlu żywnością, co wywiera znaczny nacisk na ceny wytwórców również w sektorze ekologicznym.
4.1.3 Popyt sterowany informacją
Komitet z wyraźnym zadowoleniem przyjmuje do wiadomości kroki zaproponowanie w ramach działania 1 mające na celu wspieranie przepływu informacji i zbytu.
Winny one jednak uwzględniać doświadczenie zdobyte przez te państwa, ponieważ w placówkach żywienia zbiorowego, kantynach, szkołach itd. w zakresie skupu odczuwalny jest szczególny nacisk na ceny.
Szczególny rynek stanowią tu duże kuchnie zaopatrujące dzieci, osoby starsze i chore.
4.1.4 Problemy rynkowe związane z rozbieżnymi normami
Przewidziane stworzenie internetowego banku danych dla porównywania różnych przepisów narodowych i regionalnych może być pożytecznym instrumentem w celu stymulacji wymiany towarowej na wspólnym rynku.
Dążenie do całkowitej eliminacji różnic byłoby jednak zbyt daleko idącym posunięciem.
Różnice te mają często korzenie regionalne, sektorowe oraz kulturalne i są motorem innowacji, dalszego rozwijania norm i jakości produktów.
4.1.5 Nadzór nad podażą i popytem i ich analizowanie
Celowe jest wzmożenie ewidencjonowania danych statystycznych na temat wytwarzania i rynku produktów ekologicznych (działanie 3).
Podczas badań i analiz należy jednak zwracać uwagę na to, aby w przypadku tego dodatkowego gromadzenia danych partnerzy rynkowi (niewiele dużych przedsiębiorstw handlowych po stronie odbierającej produkty i wiele małych i średnich przedsiębiorstw rolnych po stronie podażowej) mogli odnosić w sposób równoprawny korzyści z tych danych lub aby nie powstały tu przynajmniej poważne szkody dla rolnictwa.
Należy dążyć do gromadzenia i szybkiego publikowania danych statystycznych tego sektora w nowych Państwach Członkowskich.
4.2 Polityka UE w obszarze rolnictwa ekologicznego
4.2.1 Rolnictwo ekologiczne w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Komitet zastanawia się, czy europejski model agrarny rolnictwa wielofunkcyjnego, do którego — poprzez swoje ekologiczne usługi — ważny wkład wnosi rolnictwo ekologiczne,został w wystarczającym stopniu uwypuklony podczas międzynarodowych negocjacji w WTO, żeby zapewnić możliwość realizacji WPR, a w szczególności utrzymać subsydia drugiego filaru WPR w obszarze subwencjonowania dopuszczalnego (green box).
4.2.2 Rozwój obszarów wiejskich
Poza stworzeniem katalogu online wszystkich środków działania UE (działanie 5) proponuje się, żeby w celu wspierania lokalnej produkcji ekologicznej żywności dostosować standardy w zakresie higieny i zdrowia dla małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze przetwarzania i obrotu żywnością, do szczególnego potencjału ryzyka..
Standardy ustalone dla przetwórców większych ilości często nie dają się przetransponować na małe przedsiębiorstwa rzemieślnicze, które przetwarzają i obracają ograniczonymi ilościami towaru na szczeblu regionalnym.
Stanowią one często barierę dla inwestycji i w ten sposób często utrudniają tworzenie nowych miejsc pracy w regionach wiejskich.
Komitet szczególnie podkreśla konieczność dostosowania standardów dla małych przedsiębiorstw rzemieślniczych zajmujących się przetwórstwem i dystrybucją produktów ekologicznych i tradycyjnych.
To dlatego muszą one korzystać z przepisów uchylających, jakie istnieją dla przedsiębiorstw przetwórczych.
Oczywiście absolutnym priorytetem dla EKES nadal pozostaje przestrzeganie zasad bezpieczeństwa żywności, zawartych w Białej Księdze na temat bezpieczeństwa żywności i bezpieczeństwa sanitarnego oraz nowo uchwalonych regulacji.
4.2.2.1 W przypadku inicjatywy proponowanej w działaniu 6 w celu priorytetowego utworzenia rolnictwa ekologicznego w regionach wrażliwych ekologicznie należy zwracać uwagę na to, aby w wyniku tego nie doszło do braku równowagi podaży i w następstwie tego do spowodowanego działaniami politycznymi zniekształcenia konkurencji w dziedzinie rolnictwa ekologicznego.
Należy odpowiednio opisać utrudnione warunki uprawy na tych obszarach.
4.2.2.2 Zdaniem EKES program nie uwzględnia dużego znaczenia rolnictwa ekologicznego i sektora żywnościowego dla sytuacji w dziedzinie zatrudnienia, przede wszystkim w regionach wiejskich.
Badania w Państwach Członkowskich UE wykazały, że nowe miejsca pracy w rolnictwie są tworzone prawie wyłącznie w sektorach rolnictwa ekologicznego i w dziedzinach z nim związanych.
Komitet podkreśla również, że wszystkie rodzaje działalności rolniczej, które przyczyniają się do rozwoju terytorialnego, będą miały pozytywny wpływ na rozwój obszarów wiejskich.
4.2.2.3 Kształcenie i dokształcanie zawodowe oraz doradztwo opisane zostały w działaniu 6.
W celu wzmocnienia tych metod produkcji rolnej i dystrybucji oraz przetwarzania produktów ekologicznych niezbędne jest wyraźne uwypuklenie znaczenia przekazywania informacji i wiedzy w ramach rozwoju wsi.
4.3 Badania
4.3.1 Dzięki rolnictwu ekologicznemu dysponujemy metodą rolnictwa, która w sposób ukierunkowany stosuje i doskonali tylko te metody, instrumenty i techniki, które mają jak najmniejsze oddziaływanie na środowisko naturalne.
4.3.2 Komitet traktuje publiczne finansowanie badań w dziedzinie rolnictwa ekologicznego jako wielkie wyzwanie.
Te obszary badań, w które gospodarka prywatna inwestuje niewiele i które mają duże znaczenie ze społecznego punktu widzenia, muszą stanowić podstawowe obszary wspierania badań przez państwo.
Rolnictwo ekologiczne, jak również ocena następstw techniki, winny uzyskać priorytet w ramowym programie badawczym UE.
4.3.3 Komitet przyjmuje z zadowoleniem poszerzenie zakresu badań dotyczących rolnictwa ekologicznego.
Cele tych badań muszą zostać sformułowane w sposób zróżnicowany i sprawdzone z punktu widzenia ich spójności z innymi dziedzinami Wspólnej Polityki Rolnej.
Kształcenie, przekazywanie wiedzy i znaczenie nauk interdyscyplinarnych jako przesłanki bardziej skutecznego rozwoju sektora żywności ekologicznej winny znaleźć wyraźniejsze odbicie w programie Komisji, także z punktu widzenia finansowego.
4.3.4 Istnieje pilna potrzeba zorientowanych ekologicznie badań nad hodowlą zarówno w odniesieniu do roślin, jak i do zwierząt domowych.
Chodzi tu o dalszy rozwój dobrze dostosowanych ras i gatunków w celu zapewnienia im zdolności przetrwania na rynku.
4.4 Normy i kontrola — zachowanie integralności
4.4.1 Koncepcja rozporządzenia
Fakt, że mimo istnienia rozporządzenia o rolnictwie ekologicznym do chwili obecnej nie ustalono podstawowych zasad, może zostać wytłumaczony tylko na gruncie historycznym.
W przypadku niektórych Państw Członkowskich, mających długą tradycję tej formy rolnictwa, podstawowe zasady istnieją od dawna.
Należałoby się jedynie porozumieć w tym zakresie i ustalić definicję (działanie 8) uwzględniającą doświadczenia IFOAM (Międzynarodowa Federacja Rolnictwa Ekologicznego) [3].
Komitet chciałby, aby uwzględniono tu historyczny rozwój w nowych Państwach Członkowskich.
4.4.1.1 Należy przy tym zwracać uwagę na to, że w rozumieniu niektórych organizacji narodowych ekologicznej uprawy ziemi do tej koncepcji należą, obok kryteriów ekologicznych, także zasady społeczno-ekonomiczne np. stworzenie wartościowych, stabilnych socjalnie miejsc pracy na terenach wiejskich.
Dostosowywanie przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego powinno się dokonywać według indywidualnych przypadków, z położeniem nacisku na podstawowe zasady; należałoby także ciągle przeprowadzać stopniowe weryfikowanie przyznanych okresów przejściowych opatrzonych konkretnymi datami końcowymi (działanie 9).
4.4.2 Obszar zastosowania norm w dziedzinie wytwarzania ekologicznego
Obok postulatu opracowania uproszczonych i zharmonizowanych reguł hodowli dla uprawy roślin i hodowli zwierząt należy zwracać uwagę na to, aby zachować wpływ małych i średnich przedsiębiorstw rolnych na rozwój hodowli w celu uniknięcia powstania struktur o charakterze zbliżonym do monopoli np. w przypadku wielu roślin uprawnych i hodowli drobiu.
W tych dziedzinach zaopatrywanie gospodarstw w rasy przydatne dla rolnictwa ekologicznego stało się już praktycznie niemożliwe.
W przypadku realizacji szerzej zakrojonych standardów ochrony zwierząt należy pomyśleć o równoległej pomocy w zakresie środków inwestycyjnych, ponieważ następstwem tych działań może być często konieczność kosztownej przebudowy stajni i budowy nowych stajni.
Dla dziedziny uprawy roślin brak jest nadal uregulowań dotyczących handlu tradycyjnymi odmianami krajowymi lub starymi odmianami starych roślin uprawnych nie wymienionymi w rejestrze odmian.
Komitet wyraża z tego powodu ubolewanie i wzywa Komisję do podjęcia niezbędnych kroków w celu wypracowania brakujących uregulowań.
4.4.2.1 W ramach działania 10 (ostatnie tiret) należy uściślić terminologię, a mianowicie określić, czy w przypadku "różnorodności biologicznej" chodzi o rośliny uprawne i zwierzęta użytkowe, czy też termin ten ma szersze znaczenie i obejmuje całą faunę i florę.
EKES zwraca jednak uwagę także na to, że zachowanie tej różnorodności nie może zgodnie z celami WPR należeć tylko do zadań gospodarstw gospodarujących ekologicznie.
4.4.2.2 Chociaż technologie oszczędzające energię i zasoby stanowią jądro rolnictwa ekologicznego, to EKES odrzuca wprowadzanie własnych standardów w tym zakresie.
Pierwszeństwo mają tu skuteczne zadane cele o charakterze ogólnorolniczym i ogólnogospodarczym.
4.4.2.3 Z wyraźnym zadowoleniem przyjmuje się stworzenie po raz pierwszy ekologicznych wytycznych UE dla takich produktów, jak wina i uprawy akwakultury.
Komitet widzi tu w szczególności pozytywne oddziaływania na konwencjonalne technologie poszczególnych sektorów.
4.5 Komitet przyjmuje z zadowoleniem zaproponowane w ramach działania 11 utworzenie niezależnego gremium rzeczoznawców zajmujących się doradztwem technicznym, o ile będą w nim brały udział w stosownej formie także osoby zainteresowane, tzn. rolnicy, przetwórcy i konsumenci, w celu zapewnienia publicznego zaufania do takiego gremium.
Aby zapewnić sukces działaniu, brak jest jednak konkretnych ustaleń dotyczących harmonogramu, celów i niezbędnych środków budżetowych.
4.6 Organizmy zmodyfikowane genetycznie
4.6.1 Komitet wyraża żal, że program działań w tym punkcie zajął się wyłącznie wartościami granicznymi i nie przynosi on całościowej koncepcji zabezpieczenia koegzystencji jako przesłanki rolnictwa ekologicznego w Europie.
4.6.2 Szczególne znaczenie podczas aktualnych dyskusji na temat reguł koegzystencji ma zakaz stosowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie.
Z zaleceniami zaproponowanymi w tym punkcie można się w znacznym stopniu zgodzić.
Kosztami i ubytkiem dochodów wynikającymi z uwolnienia do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie nie można obarczać wszystkich pozostałych rolników, którzy nie stosują GMO (rolnictwo tradycyjne i ekologiczne).
4.6.3 Ogólne wartości progowe dla materiału siewnego muszą się w przypadku rolnictwa ekologicznego znajdować na granicy zdolności wykrywania (działanie 12).
Zdaniem Komitetu ogólne granice zdolności wykrywania jako wartość progowa winny obowiązywać także dla konwencjonalnego materiału siewnego wolnego od organizmów zmodyfikowanych genetycznie.
W przeciwnym przypadku można by się było obawiać, ze będzie szybko rosło obciążenie także produktami ekologicznymi zawierającymi elementy GMO, co zagroziłoby podstawom rolnictwa ekologicznego w Europie.
Z uwagi na rozległe tereny rolnicze wzdłuż granic narodowych w ramach UE i wolny obrót towarowy także tu konieczna byłaby harmonizacja.
4.7 Systemy kontrolne
Należy się zgodzić z realizacją ukierunkowanego na ryzyko podejścia przy poprawie kontroli w ramach działania 13.
EKES zwraca uwagę na to, że w niemieckiej wersji planu, inaczej niż w wersji angielskiej, jest mowa o tym, że najwyższe ryzyko oszukańczych praktyk leży po stronie wytwórców rolnych.
EKES prosi o pilne dokonanie stosownej korekty.
W analizie ryzyka i zarządzaniu ryzykiem w systemie kontrolnym należałoby raczej uwzględnić słabe punkty ma różnych etapach przetwarzania, jak np. przetwarzanie i handel.
Ulepszenie systemów kontrolnych winno być związane z mniejszymi nakładami na biurokrację i niższymi kosztami.
Pomocne mogłoby być efektywne powiązanie organizacji kontrolnych w sieć.
4.8 Importy
4.8.1 W trakcie dalszego doskonalenia uregulowań w zakresie wwozu produktów wytwarzanych ekologicznie należy się liczyć ze zwiększającym się ryzykiem zanieczyszczenia genetycznie zmodyfikowanymi produktami.
4.8.2 Komitet zaleca, aby zwrócić uwagę na wspieranie śródziemnomorskiego obszaru gospodarczego ze szczególnym uwzględnieniem możliwości rolnictwa ekologicznego.
Chodzi tu o wzmocnienie centrów upraw ekologicznych i wspieranie łączenia się ich w sieć.
4.8.3 Z przyczyn związanych z konkurencją, a przede wszystkim w celu zapewnienia rolnictwu ekologicznemu szans w Europie, nie jest uzasadnione przyznawanie produktom ekologicznym w międzynarodowych umowach handlowych dalej sięgających koncesji niż ma to miejsce w przypadku importów tradycyjnych.
5.
Podsumowanie
5.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem przedłożony plan działań dla rolnictwa ekologicznego i żywności wytwarzanej ekologicznie.
Komisja spełnia w ten sposób nie tylko wymogi Rady w dziedzinie "rolnictwo", ale także oczekiwania wielu obywateli.
Wraz z wprowadzeniem systemu uwarunkowań (cross-compliance) oraz pojęcia dobrych praktyk rolniczych i ekologicznych stawiane są obecnie wyższe oczekiwania co do rozwoju europejskiej polityki rolne zorientowanej na ochronę środowiska.
5.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem ukierunkowane kampanie rynkowe i informacje dla konsumentów.
Oczekuje jednak, że istniejące asymetrie w zakresie handlu żywnością i przetwarzania nie ulegną nasileniu.
5.3 Sektor mający duże znaczenie z uwagi na perspektywy w zakresie zatrudnienia i na wytwarzanie dóbr publicznych winien zostać odpowiednio uwzględniony — w ramach środków dotyczących jakości produktów rolnych — w programie EFRROW.
5.4 Dążenia do harmonizacji norm i kontroli nie powinny nakładać nadmiernych obciążeń na gospodarstwa i muszą dopuszczać sytuacje szczególne charakterystyczne dla danego regionu.
Logo UE nie powinno zarówno w przypadku towarów pochodzących z UE, jak i towarów pochodzących z krajów trzecich, uniemożliwiać oznaczenia kraju pochodzenia.
5.5 Jeśli chodzi o zagadnienie koegzystencji z organizmami zmodyfikowanymi genetycznie, brak jest odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób możliwe byłoby w przyszłości zapewnienie produkcji ekologicznej w całej Europie.
Z tego powodu wartości graniczne dla wszelkiego materiału siewnego winny być w odniesieniu do organizmów zmodyfikowanych genetycznie ustalone na granicy wykrywalności.
5.6 Rolnictwu ekologicznemu winien być w ramach planu tematów badawczych UE przyznany wyższy priorytet.
Wysokie zainteresowanie ogólnospołeczne i niski poziom prywatnych środków na badania w tym sektorze wymagają takiego właśnie ustalenia punktów ciężkości.
5.7 Decydenci polityczni na szczeblu europejskim rozpoczęli — dzięki uchwale Parlamentu Europejskiego w sprawie udostępniania środków z pozycji budżetu "wspieranie jakości produktów rolniczych" na potrzeby planu działania — proces niwelowania wyżej wymienionych deficytów w dziedzinie zasobów ludzkich i materialnych.
5.8 EKES śledzi dyskusję na temat perspektywy finansowej z dużym zaniepokojeniem.
Redukcja środków na rozwój terenów wiejskich byłaby bowiem krokiem w tył, jeśli chodzi o rolnictwo ekologiczne i ekologiczną gospodarkę żywnościową.
P6_TA(2004)0006
Porozumienie w sprawie rybołówstwa UE/Mauritius *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego podpisania protokołu ustalającego na okres od 3 grudnia 2003 r. do 2 grudnia 2007 r. Wielkości dopuszczalnych połowów i wkład finansowy przewidziane w umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Rządem Mauritiusa w sprawie połowów na wodach Mauritiusa (COM(2004)0197 — C5-0179/2004 — 2004/0071(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0197) [1],
- uwzględniając art. 37 i art. 300 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 pierwszy akapit Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0179/2004),
- uwzględniając art. 51 i art. 83 ust. 7 swojego Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Rozwoju (A6-0001/2004),
1. zatwierdza zmieniony projekt rozporządzenia Rady i zatwierdza podpisanie protokołu;
2. zobowiązuje Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również Rządom i Parlamentom Państw Członkowskich i Mauritiusa.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Podpunkt uzasadnienia 4a (nowy)
_BAR_ 4a.
Należy koordynować ochronę interesów UE w zakresie rybołówstwa ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami morskimi pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym; koordynacja ta powinna objąć także uniezależnienie mieszkańców obszarów przybrzeżnych utrzymujących się z rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 2
Podpunkt uzasadnienia 4b (nowy)
_BAR_ 4b.
Wskazane byłoby kontynuowanie przez Komisję analizy skutków umowy z Mauritiusem w związku z jej długoterminowym charakterem. _BAR_
Poprawka 3
Podpunkt uzasadnienia 4c (nowy)
_BAR_ 4c.
Wskazane byłoby, aby Komisja dbała, by przyznawane środki finansowe przeznaczane były na cele określone w umowie, oraz kontrolowała wpływ umowy na rozwój społeczności lokalnych, w szczególności w odniesieniu do mieszkańców obszarów przybrzeżnych utrzymujących się z rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 4
Art. 3a (nowy)
_BAR_ Artykuł 3a Komisja przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie kopię sprawozdania rocznego, o którym mowa w art. 3.5 protokołu. _BAR_
Poprawka 5 i 6
Art. 3b (nowy)
_BAR_ Artykuł 3b 1.
W ostatnim roku obowiązywania protokołu i przed otwarciem negocjacji w sprawie ewentualnego przedłużenia jego obowiązywania, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ogólne w sprawie jego stosowania i warunków wykonania, zwłaszcza w odniesieniu do działań szczególnych, jak również analizę kosztów i korzyści, celem umożliwienia oceny jego wpływu w sferze gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska.
2.
Na podstawie tego sprawozdania i uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego, Rada upoważnia Komisję do podjęcia, o ile zachodzi potrzeba, negocjacji w celu przyjęcia nowego protokołu. _BAR_
[1] Dotychczas niepublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0007
Porozumienie w sprawie rybołówstwa UE/Madagaskar *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego podpisania protokołu ustalającego wielkości dopuszczalnych połowów tuńczyka oraz wkład finansowy przewidziane w umowie zawartej między Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Demokratyczną Republiką Madagaskaru, dotyczącej połowów na wodach Madagaskaru w okresie pomiędzy 1 stycznia 2004 r. i 31 grudnia 2006 r. (COM(2004)0218 — C5-0186/2004 — 2004/0070 (CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0218)) [1],
- uwzględniając art. 37 oraz art. 300 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 pierwszy akapit Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0186/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu i art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Rozwoju (A6-0002/2004),
1. zatwierdza zmieniony projekt rozporządzenia Rady i zatwierdza podpisanie protokołu;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Demokratycznej Republiki Madagaskaru.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Podpunkt uzasadnienia 4a (nowy)
_BAR_ 4a.
Należy koordynować ochronę interesów UE w zakresie rybołówstwa ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami morskimi pod względem gospodarczym, społecznym i środowiskowym; koordynacja ta powinna objąć także uniezależnienie mieszkańców obszarów przybrzeżnych utrzymujących się z rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 2
Podpunkt uzasadnienia 4b (nowy)
_BAR_ 4b.
Wskazane byłoby kontynuowanie przez Komisję analizy skutków umowy z Madagaskarem w związku z jej długoterminowym charakterem. _BAR_
Poprawka 3
Podpunkt uzasadnienia 4c (nowy)
_BAR_ 4c.
Wskazane byłoby, aby Komisja dbała, by przyznawane środki finansowe przeznaczone były na cele określone w umowie oraz kontrolowała wpływ umowy na rozwój społeczności lokalnych, w szczególności w odniesieniu do mieszkańców obszarów przybrzeżnych utrzymujących się z rybołówstwa. _BAR_
Poprawka 4
Art. 3a (nowy)
_BAR_ Artykuł 3a Komisja przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie roczne przewidziane w art. 3 ust. 5 protokołu, zawierające analizę wykorzystania funduszy przyznanych na działania szczególne. _BAR_
Poprawka 5
Art. 3b (nowy)
_BAR_ Artykuł 3b W ostatnim roku obowiązywania protokołu i przed rozpoczęciem negocjacji w sprawie ewentualnego przedłużenia jego obowiązywania, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie ogólne zawierające analizę kosztów i korzyści, ocenę wykorzystania możliwości połowowych oraz ocenę realizacji działań szczególnych, tak by można było ocenić wpływ protokołu w sferze gospodarczej, społecznej i ochrony środowiska. _BAR_
Poprawka 6
Art. 3c (nowy)
_BAR_ Artykuł 3c Na podstawie tych sprawozdań i z uwzględnieniem opinii Parlamentu Europejskiego, Rada upoważnia Komisję do podjęcia, o ile zachodzi potrzeba, negocjacji w celu podpisania nowego protokołu. _BAR_
[1] Dotychczas niepublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0008
Porozumienie w sprawie rybołówstwa UE/Zielony Przylądek *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego zawarcia porozumienia w formie wymiany listów w sprawie przedłużenia obowiązywania protokołu ustanawiającego wielkości dopuszczalnych połowów i wkład finansowy przewidziane w porozumieniu w sprawie połowów zawartym pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą i Republiką Zielonego Przylądka na okres od 1 lipca 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. (COM(2004)0183 — C5-0189/2004 — 2004/0058(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (COM(2004)0183) [1],
- uwzględniając art. 37 oraz art. 300 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 pierwszy akapit Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0189/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa (A6-0003/2004),
1. zatwierdza zmieniony projekt rozporządzenia Rady oraz zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki Zielonego Przylądka.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Art. 3a (nowy)
_BAR_ Artykuł 3a Przed upływem terminu obowiązywania przedłużenia Protokołu i przed zawarciem jakiegokolwiek porozumienia w celu przedłużenia jego obowiązywania, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wykonania Protokołu zawierające analizę wykorzystania środków przeznaczonych na działania szczególne w celu dokonania oceny porozumienia pod względem jego skutków gospodarczych i społecznych oraz skutków dla środowiska naturalnego. _BAR_
Poprawka 2
Art. 3b (nowy)
_BAR_ Artykuł 3b Na podstawie sprawozdania i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, Rada upoważnia Komisję do podjęcia, o ile zachodzi potrzeba, negocjacji w celu podpisania nowego protokołu. _BAR_
Poprawka 3
Art. 3c (nowy)
_BAR_ Artykuł 3c Na wniosek władz Republiki Zielonego Przylądka, Komisja rozważa możliwość przesunięcia kwot obecnie przeznaczonych na finansowanie "działań szczególnych" na projekty finansowane przez Komisję, których cele pokrywają się z celami działań szczególnych. _BAR_
[1] Dotychczas niepublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0009
Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego ustanowienia pewnych działań restrykcyjnych wspomagających efektywne sprawowanie mandatu przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii (MTKJ) (COM(2004) 0348 — SN 2057/2004 — C6-0041/2004 — 2004/0114(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0348) [1],
- uwzględniając wytyczne Rady (SN 2057/2004),
- uwzględniając art. 60 i 301 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0041/2004),
- uwzględniając art. 51 swojego Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0006/2004),
1. zatwierdza wytyczne Rady oparte na projekcie Komisji COM(2004)0348;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta zamierzałaby oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta zamierzałaby wprowadzić istotne zmiany do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0018
Środki przedakcesyjne na rzecz rolnictwa i rozwoju wiejskiego w państwach kandydujących (Bułgaria, Rumunia) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1268/1999 dotyczące wspólnotowych środków pomocowych na rzecz działań przedakcesyjnych w dziedzinie rolnictwa oraz obszarów wiejskich w państwach Europy Środkowej i Wschodniej ubiegających się o członkostwo w UE w okresie przedakcesyjnym (COM(2004)0163 — C5-0178/2004 — 2004/0054(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0163) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się Parlamentem (C5-0178/ 2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0009/2004);
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0019
Działania informacyjne i promocyjne na rzecz produktów rolnych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2702/1999 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych w państwach trzecich oraz rozporządzenie (WE) nr 2826/2000 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych na rynku wewnętrznym (COM(2004)0233 — 11464/2004 — C6-0008/2004 — 2004/0073(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0233) [1],
- uwzględniając zmieniony projekt Rady (11464/2004),
- uwzględniając art. 36 i 37 Traktatu WE, na mocy których Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0008/2004),
- uwzględniając art. 51 i 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0008/2004);
1. zatwierdza projekt Komisji, zmieniony przez Radę;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0051
Materiał siewny wyprodukowany w państwach trzecich *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywy 66/401/EWG, 66/402/EWG, 2002/54/WE i 2002/57/WE w części dotyczącej badań prowadzonych pod urzędowym nadzorem oraz równoważności materiału siewnego wyprodukowanego w państwach trzecich (COM(2004)0263 — 14410/2004 — C6-0010/2004 — 2004/0086(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0263) [1],
- uwzględniając projekt ze zmianami Rady (14410/2004),
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0010/ 2004),
- uwzględniając artykuł 51 oraz artykuł 43 ustęp 1 swojego Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0007/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. wzywa Radę, jeśli ta zamierzałaby odstąpić od tekstu przyjętego przez Parlament, do poinformowania go o tym fakcie;
3. wzywa Radę do ponownego skonsultowania się z Parlamentem, jeśli ta zamierzałaby wprowadzić do projektu Komisji znaczące zmiany;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0052
Opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (Andora) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia porozumienia między Wspólnotą Europejską i Księstwem Andory, na mocy którego wprowadzone zostaną środki odpowiadające środkom ustanowionym w dyrektywie Rady 2003/48/WE z 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (COM(2004)0564 — C6-0120/2004 — 2004/0192(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0564) [1],
- uwzględniając projekt umowy między Wspólnotą Europejską i Księstwem Andory, na mocy której wprowadzone zostaną środki odpowiadające środkom ustanowionym w dyrektywie Rady 2003/48/ WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek,
- uwzględniając art. 94 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0120/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0017/2004),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Księstwa Andory.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0053
Opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (Lichtenstein) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady i Komisji dotyczącej zawarcia porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Księstwem Lichtensteinu ustanawiającego środki odpowiadające środkom ustalonym w dyrektywie Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów pochodzących z oszczędności w postaci odsetek (COM(2004)0569 — C6-0121/2004-2004/0191(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0569) [1],
- uwzględniając projekt porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską i Księstwem Lichtensteinu ustanawiającego środki odpowiadające środkom ustalonym w dyrektywie Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów pochodzących z oszczędności w postaci odsetek,
- uwzględniając art. 94 oraz art. 300 ust. 2 akapit 1 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit 1 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0121/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Walutowej (A6-0016/2004),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Księstwa Lichtensteinu.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0054
Program ARGO *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie propozycji Komisji dotyczącej przyjęcia decyzji Rady zmieniającej decyzję nr 2002/463/WE dostosowującą program działań dla współpracy administracyjnej w dziedzinie granic zewnętrznych, wiz, azylu i imigracji (program ARGO) (COM (2004)0384 — C6-0049/2004 — 2004/0122(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0384) [1],
- uwzględniając art. 66 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0049/ 2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0019/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. występuje o rozpoczęcie postępowania pojednawczego przewidzianego we wspólnej deklaracji z dnia 4 marca 1975 r., jeśli Rada uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
5. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
punkt 4 preambuły
(4) Władza budżetowa znacząco podniosła środki przeznaczone na program ARGO na rok 2004 w celu poprawy zarządzania granicami zewnętrznymi. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 2
punkt 5 preambuły
(5) W celu propagowania ogólnych celów programu ARGO należy zwiększyć proponowaną liczbę działań w dziedzinie granic zewnętrznych i rozważyć nowe rodzaje działań. _BAR_ (5) W celu propagowania ogólnych celów programu ARGO i ułatwienia dostępu do niego administracjom krajowymnależy zwiększyć proponowaną liczbę działań w dziedzinie granic zewnętrznych i przewidzieć nowe rodzaje działań. _BAR_
Poprawka 3
punkt 6a preambuły (NOWY)
_BAR_ (6a) Aby zapewnić europejską wartość dodaną wszystkim Państwom Członkowskim należy umożliwić weryfikację i ocenę ich wkładu do europejskiej sieci kontroli i nadzoru na granicach zewnętrznych.
Z tych samych względów należy ustalić pułap dostępnych środków przeznaczonych na działania pojedynczego Państwa Członkowskiego. _BAR_
Poprawka 4
art. 1 pkt 1Art. 10 ust. 1a litera (ba) (nowa) (decyzja 2002/463/WE)
_BAR_ (ba)tworzą wartość dodaną dla wszystkich Państw Członkowskich tak, aby projekty pojedynczego Państwa Członkowskiego przyczyniały się do lepszej koordynacji działań między Państwami Członkowskimi, a przez to do bardziej wyrównanego poziomu bezpieczeństwa na wszystkich granicach zewnętrznych. _BAR_
Poprawka 5
art. 1 pkt 3 LITERA (a)Art. 12 ust. 3 litera (a) (decyzja 2002/463/WE)
(a)przygotuje roczny program pracy zawierający określone cele, priorytety tematyczne, obiektywne kryteria określone w art. 10 ust. 1a litera b, opis działań określonych w art. 10 ust. 3, które Komisja zamierza podjąć i, jeżeli to konieczne, listę innych działań; _BAR_ (a)przygotuje roczny program pracy zawierający określone cele, priorytety tematyczne, obiektywne kryteria określone w art. 10 ust. 1a litera b, maksymalną część budżetu rocznego dostępną na działania określone w art. 10 ust 1a, opis działań określonych w art. 10 ust. 3, które Komisja zamierza podjąć i, jeżeli to konieczne, listę innych działań; _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0055
Opakowania i odpady opakowaniowe ***I
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (COM(2004)0127 — C5-0100/2004 — 2004/0045(COD))
(Procedura współdecyzji: pierwsze czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2004) 0127) [1],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 oraz art. 95 ust. 1 Traktatu WE, zgodnie z którymi projekt został przedstawiony przez Komisję (C5-0100/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0027/2004);
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do swojego projektu lub zastąpienie go innym tekstem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0056
Europejska Agencja Odbudowy *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2667/2000 w sprawie Europejskiej Agencji Odbudowy (COM (2004)0451 — C6-0075/2004 — 2004/0133(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0451) [1],
- uwzględniając art. 181a ust. 2, pierwsze zdanie Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0075/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0031/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odstąpić od tekstu przyjętego przez Parlament, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie istotnych zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 7a preambuły (nowy)
_BAR_ (7a) Zważywszy, że wszelkie zmiany zakresu kompetencji Agencji wykraczające poza zakres określony w rozporządzeniu (WE) nr 2667/2000, a w szczególności w jego art. 1, 2 i 15, także podlegają odpowiednim procedurom budżetowym. _BAR_
Poprawka 2
ARTYKUŁ 1 PUNKT 4Artykuł 14 (rozporządzenie (WE) nr 2667/2000)
4.
Uchyla się art. 14. _BAR_ 4.Art. 14 otrzymuje następujące brzmienie:Komisja przedstawi Radzie, do czerwca 2005 r., raport w sprawie przyszłości Agencji po dniu 31 grudnia 2006 r. _BAR_
Poprawka 3
ARTYKUŁ 1 PUNKT 5Artykuł 15 (rozporządzenie (WE) nr 2667/2000)
5.Art. 15 otrzymuje następujące brzmienie:Komisja może przekazać Agencji kompetencje w zakresie realizacji pomocy Wspólnoty, ustanowionej dla Serbii i Czarnogóry oraz Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w ramach rozporządzenia (WE) nr 1628/96. _BAR_ 5.Art.
15 otrzymujenastępujące brzmienie:Komisja może przekazać Agencji kompetencje w zakresie realizacji pomocy Wspólnoty, ustanowionej dla Serbii i Czarnogóry oraz Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii w ramach rozporządzenia (WE) nr 1628/96.Komisja może powierzyć Agencji realizację pomocy na rzecz wspierania rozwoju gospodarczego społeczności tureckiej Cypru w ramach rozporządzenia Rady (WE) nr xx/2004. _BAR_
Poprawka 4
ARTYKUŁ 1 PUNKT 5a (nowy)Artykuł 15a (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 2667/2000)
_BAR_ 5a.Dodaje się art. 15a o następującym brzmieniu:Artykuł 15aW celu większej jasności i przejrzystości Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, najpóźniej do dnia 31 grudnia 2004 r., szczegółowe sprawozdanie, określające podział zadań między centrami operacyjnymi Agencji a "zdecentralizowanymi" przedstawicielstwami Komisji we właściwych regionach, wyjaśniające powody uzasadniające taki podział oraz prezentujące analizę funkcjonowania w praktyce tego podziału we wszystkich właściwych krajach, a w szczególności w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii, w świetle jej wniosku o członkostwo w UE. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0057
Instrument wsparcia finansowego (Cypr) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady ustanawiającego instrument wsparcia finansowego dla rozwoju gospodarczego społeczności Turków cypryjskich (COM(2004)0465 — COM(2004)0696 — 13195/2004 — C6-0098/2004 — 2004/0145 (CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0465) [1] i zmieniony projekt (COM (2004)0696) [1],
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady (13195/2004),
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada konsultowała się z Parlamentem (C6-0098/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0032/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. uznaje, że zestawienie finansowe dołączone do projektu Komisji będzie zgodne z limitem wyznaczonym w perspektywie finansowej, nie powodując ograniczeń w zakresie innych polityk, po podjęciu przez władzę budżetową decyzji o finansowaniu tego projektu;
3. zwraca się do Rady o wydanie, w możliwie najkrótszym czasie, słusznej i sprawiedliwej decyzji w kwestii stosunków handlowych;
4. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę w jej projekcie, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
5. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
6. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 1 preambuły
(1) Rada Europejska wielokrotnie wyrażała swoje silne preferencje w zakresie przystąpienia zjednoczonego Cypru do UE.
Jak dotąd nie zostało osiągnięte kompleksowe porozumienie w tej sprawie. _BAR_ (1) Rada Europejska i Parlament Europejski wielokrotnie wyrażały swoje silne preferencje w zakresie przystąpienia zjednoczonego Cypru do UE.
Jak dotąd nie zostało osiągnięte kompleksowe porozumienie w tej sprawie. _BAR_
Poprawka 3
Art. 3 ust. 2
2. Komisję wspomaga Komitet przewidziany w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3906/89, w skład którego wchodzą przedstawiciele Państw Członkowskich, pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji. _BAR_ 2. Komisję wspomaga Komitet przewidziany w art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3906/89, w skład którego wchodzi jeden przedstawiciel każdego Państwa Członkowskiego, pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji. _BAR_
Poprawka 4
Art. 5 ust. 1
1.
Działania podejmowane na mocy niniejszego rozporządzenia należy wdrażać zgodnie z zasadami ustanowionymi w tytule IV części 2rozporządzenia Rady 1605/2002.
Wszystkie indywidualne umowy zawierające zobowiązania prawne dotyczące pomocy udzielonej w ramach niniejszego rozporządzenia zostaną zawarte w terminie najpóźniej trzech lat od daty przeznaczenia środków budżetowych na dany cel. _BAR_ 1.
Działania podejmowane na mocy niniejszego rozporządzenia należy wdrażać zgodnie z zasadami ustanowionymi w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002.
Wszystkie indywidualne umowy zawierające zobowiązania prawne dotyczące pomocy udzielonej w ramach niniejszego rozporządzenia zostaną zawarte w terminie najpóźniej trzech lat od daty przeznaczenia środków budżetowych na dany cel. _BAR_
Poprawka 5
Art. 5b (nowy)
_BAR_ Art. 5b Jakiekolwiek zmiany zakresu kompetencji Agencji wykraczające poza zakres określony w rozporządzeniu (WE) nr 2667/2000 również powinny podlegać odpowiednim procedurom budżetowym. _BAR_
Poprawka 6
Art. 6a (nowy)
_BAR_ Artykuł 6a Wszelkie projekty finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia rozpatrywane są w sposób umożliwiający ustalenie czy nie wkraczają one w sferę prawa własności jakiegokolwiek obywatela Unii Europejskiej _BAR_
Poprawka 7
Art. 8
Corocznie Komisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie raport na temat wykorzystania pomocy Wspólnoty objętej tym instrumentem.
Raport zawiera informacje o działaniach finansowanych w ciągu roku budżetowego prowadzonych w ramach monitoringu oraz ocenę rezultatów wykorzystania pomocy. _BAR_ Corocznie do dnia 1 majaKomisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie raport na temat wykorzystania w ubiegłym roku budżetowym pomocy Wspólnoty objętej tym instrumentem.
Raport zawiera informacje o działaniach finansowanych w ciągu tego roku budżetowego prowadzonych w ramach monitoringu oraz ocenę rezultatów wykorzystania pomocy. _BAR_
Poprawka 8
Art. 9
W razie kompleksowego rozwiązania problemu cypryjskiego Rada, na wniosek Komisji, wypowie się jednomyślnie w kwestii wprowadzenia do niniejszego rozporządzenia niezbędnych zmian dostosowujących. _BAR_ W razie kompleksowego rozwiązania problemu cypryjskiego Rada, na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, wypowie się jednomyślnie w kwestii wprowadzenia do niniejszego rozporządzenia niezbędnych zmian dostosowujących. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0070
Opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (San Marino) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie podpisania Porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Republiką San Marino przewidującego środki równoważne z tymi przewidzianymi w dyrektywie Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (COM(2004)0643 — C6-0172/2004 — 2004/0241(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0643) [1],
- uwzględniając projekt Porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Republiką San Marino przewidującego środki równoważne z tymi przewidzianymi w dyrektywie Rady 2003/48/WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek,
- uwzględniając art. 94 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 4 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0172/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0039/2004);
1. zatwierdza zawarcie porozumienia;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki San Marino.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0071
Opodatkowanie dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (Monako) *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie podpisania Porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Księstwem Monako przewidującego środki równoważne z tymi przewidzianymi w dyrektywie Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek (COM(2004)0733 — C6-0202/2004 — 2004/0264(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0733) [1],
- uwzględniając projekt Porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską a Księstwem Monako przewidującego środki równoważne z tymi przewidzianymi w dyrektywie Rady 2003/48/WE z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie wypłacanych odsetek,
- uwzględniając art. 94 oraz art. 300 ust. 2 akapit pierwszy i ust. 4 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0202/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0042/2004),
1. zatwierdza zawarcie porozumienia;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Księstwa Monako.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TC1-COD(2004)0023
Stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. w celu przyjęcia decyzji nr .../2005/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej ustanowienia wieloletniego Programu Wspólnoty na rzecz wspierania bezpieczniejszego korzystania z internetu i nowych technologii sieciowych
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 153 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [2],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [3],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [4],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) We Wspólnocie, popularność Internetu i stosowanie nowych technologii takich jak telefony komórkowe nadal rośnie w znacznym tempie.
Wraz z tą tendencją pojawiają się coraz to nowe zagrożenia, szczególnie dla dzieci, oraz stale obserwowane są nadużycia tych technologii.
W celu zachęcenia do korzystania z możliwości jakie daje Internet i nowe technologie sieciowe, należy również podjąć środki mające na celu promowanie bezpieczniejszego korzystania z nich i ochronę użytkowników końcowych przed niechcianymi treściami.
2) "Plan działań eEuropa 2005" [5] stanowiący rozwinięcie strategii lizbońskiej, ma na celu stymulowanie rozwoju bezpiecznych usług, aplikacji i treści opartej na powszechnie dostępnej infrastrukturze szerokopasmowej.
Jego cele obejmują bezpieczną infrastrukturę informacyjną, rozwój, analizę i rozpowszechnianie dobrych praktyk, ustalanie wzorców (benchmarking) i mechanizm koordynacji e-polityk.
(3) Ramy prawne, które są określane na poziomie Wspólnoty, mające na celu sprostanie wyzwaniom jakie niosą z sobą treści cyfrowych w społeczeństwie informacyjnym obecnie obejmują zasady dotyczące usług online, szczególnie te dotyczące niechcianej, komercyjnej poczty elektronicznej, zawarte w dyrektywie 2002/58/WE [6], ważnych aspektów odpowiedzialności dostawców usług pośrednich, zawarte w dyrektywie 2000/31/WE [7], oraz zalecenia dla Państw Członkowskich, przemysłu i zainteresowanych stron oraz Komisji, jak również wytyczne zalecenia 98/560/WE [8].
(4) Nadal będzie wymagane działanie zarówno w dziedzinie treści potencjalnie szkodliwych dla dzieci lub niechcianych przez użytkowników końcowych oraz w dziedzinie sprzecznych z prawem treści, w szczególności pornografii dziecięcej oraz materiałów o treści rasistowskiej.
(5) Osiągnięcie międzynarodowego porozumienia w oparciu o podstawowe, prawnie wiążące zasady jest pożądane, lecz nie zostanie łatwo osiągnięte.
Nawet jeżeli takie porozumienie zostanie osiągnięte, nie będzie ono wystarczające dla zapewnienia realizacji zasad lub ochrony zagrożonych osób.
(6) Plan działań Bezpieczniejszy Internet [9] (1998-2004) zapewnił finansowanie wspólnotowe, które umożliwiło udaną realizację zróżnicowanych inicjatyw i utworzył europejską wartość dodaną.
Dalsze finansowanie pomoże nowym inicjatywom czerpać z już osiągniętych wyników.
(7) Nadal istnieje potrzeba podejmowania praktycznych środków, zachęcających do zgłaszania sprzecznych z prawem treści podmiotom upoważnionym do reagowania na nie, oceniania wyników stosowania technologii filtrujących i ustalania wzorców dla tych technologii, rozpowszechniania najlepszych praktyk dotyczących kodeksów postępowania zawierających powszechnie przyjęte kanony zachowania oraz informowania i edukowania rodziców i dzieci w kwestii najlepszych sposobów korzystania w bezpieczny sposób z potencjału, jaki dają nowe media.
(8) Zasadnicze znaczenie ma działanie na poziomie Państw Członkowskich, angażujące szerokie grono przedstawicieli władz krajowych, regionalnych i lokalnych, operatorów sieci, rodziców, nauczycieli i administratorów szkół.
Wspólnota może stymulować najlepsze praktyki w Państwach Członkowskich poprzez rozprzestrzenianie informacji na terenie UE i na arenie międzynarodowej i zapewnienie wsparcia na poziomie europejskim dla ustalania wzorców, współpracy w ramach sieci i badań.
(9) Współpraca międzynarodowa ma także zasadnicze znaczenie i może być stymulowana, koordynowana, przekazywana i wprowadzana za pomocą działań z wykorzystaniem struktur sieciowych Wspólnoty.
(10) Środki, do podejmowania których upoważniona jest Komisja w ramach przyznanych jej uprawnień wykonawczych na mocy niniejszej decyzji, to zasadniczo środki zarządzania związane z wprowadzaniem w życie programu przy znacznych nakładach budżetowych w rozumieniu art. 2 lit. a) decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r., określającej procedury wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [10].
Należy zatem przyjąć te środki zgodnie z procedurą zarządzania, o której mowa w art. 4 tej decyzji.
(11) Komisja powinna zapewnić komplementarność i synergię z pokrewnymi inicjatywami i programami Wspólnoty, biorąc pod uwagę, między innymi, działania prowadzone przez inne organy.
(12) Niniejsza decyzja ustanawia, na cały czas trwania Programu, ramy finansowe, stanowiące bezpośredni punkt odniesienia, w rozumieniu pkt 33 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r., zawartego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją, w sprawie dyscypliny budżetowej oraz poprawy procedury budżetowej [11], dla władzy budżetowej w okresie corocznej realizacji procedury budżetowej.
(13) Ponieważ Państwa Członkowskie nie mogą dostatecznie osiągnąć celów proponowanych działań z powodu ponadnarodowego charakteru danych zagadnień, dlatego też, ze względu na ich europejski zasięg oraz skutki działań cele te można lepiej osiągnąć na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości, jak określono w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne, aby osiągnąć te cele.
(14) Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami ustanowionymi w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności art. 7 i 8 tej Karty,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Cel
Niniejsza decyzja ustanawia program Wspólnoty na lata 2005-2008 mający na celu promowanie bezpieczniejszego korzystania z Internetu i nowych technologii sieciowych, szczególnie przez dzieci, oraz zwalczanie sprzecznych z prawem treści i treści niechcianych przez użytkowników końcowych.
Program nosi nazwę Program — "Bezpieczniejszy Internet Plus" (dalej zwany "Programem").
W celu osiągnięcia pełnego ogólnego celu Programu, o którym mowa w ust. 1, należy uwzględnić następujące metody działania:
a) zwalczanie sprzecznych z prawem treści
b) blokowanie niechcianych i szkodliwych treści
c) promowanie bezpieczniejszego otoczenia
d) podnoszenie poziomu świadomości.
Działania, które zostaną zrealizowane zgodnie z tymi metodami działania są określone w załączniku I.
Program jest realizowany zgodnie z załącznikiem III.
Artykuł 2
Uczestnictwo
1.
W Programie uczestniczą podmioty prawne ustanowione w Państwach Członkowskich.
Mogą w nim również uczestniczyć osoby prawne ustanowione w państwach kandydujących zgodnie z istniejącymi dwustronnymi porozumieniami lub porozumieniami, które zostaną zawarte z tymi państwami.
2.
W Programie mogą uczestniczyć osoby prawne ustanowione w państwach EFTA będących Stronami Porozumienia EOG, zgodnie z postanowieniami tego Porozumienia [12].
3.
Jeżeli udział podmiotów prawnych ustanowionych w państwach trzecich oraz organizacji międzynarodowych skutecznie przyczyni się do realizacji Programu, mogą one w nim uczestniczyć bez finansowego wsparcia ze strony Wspólnoty.
Decyzja zezwalająca na taki udział zostaje przyjęta zgodnie z procedurą określoną w art. 4 ust. 2.
Artykuł 3
Kompetencje Komisji
1.
Komisja jest odpowiedzialna za realizację Programu.
2.
Komisja sporządza program prac na podstawie niniejszej decyzji.
3.
Wdrażając Program, Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, zapewni, aby był on ogólnie zgodny i uzupełniał inne odpowiednie polityki, programy i działania Wspólnoty, w szczególności w stosunku do wspólnotowych programów badawczych i rozwoju technologicznego oraz programów Dafne [13], eContent [14] i Modinis [15].
4.
Komisja stanowi zgodnie z procedurą określoną w art. 4 ust. 2, dla celów wymienionych poniżej:
a) przyjęcie i zmiana programu prac;
b) podział wydatków budżetowych;
c) określenie kryteriów i treści wezwań do składania wniosków, zgodnie z celami ujętymi w art. 1;
d) ocena projektów wniesionych w wyniku zgłoszonych wniosków o fundusze wspólnotowe w których szacowany udział Wspólnoty jest równy lub przekracza 500000 EUR;
e) jakiekolwiek odstąpienie od zasad określonych w załączniku III;
f) wdrażanie środków służących do oceny Programu.
5.
Komisja informuje Komitet o postępach w realizacji Programu.
Artykuł 4
Komitet
1.
Komisję wspiera Komitet.
2.
W przypadku gdy dokonywane jest odesłanie do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, mając na względzie jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 5
Monitorowanie i ocena
1.
W celu zapewnienia efektywnego wykorzystania pomocy wspólnotowej, Komisja gwarantuje, że działania podjęte w ramach niniejszej decyzji są oceniane przed ich podjęciem, w trakcie oraz po ich wykonaniu.
2.
Komisja monitoruje realizację projektów w ramach Programu.
Komisja ocenia sposób, w jaki projekty zostały zrealizowane oraz skutki, jakie wywarła ich realizacja z zamiarem oceny czy osiągnięto zamierzone cele.
3.
Komisja składa sprawozdania w sprawie wdrażania metod działania określonych w art. 1 ust. 2, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów, nie później niż do połowy 2006 roku.
W związku z powyższym, Komisja składa sprawozdania w sprawie zgodności ości z perspektywą finansową kwoty na lata 2007-2008.
Tam, gdzie ma to zastosowanie, Komisja podejmuje niezbędne kroki w ramach procedur budżetowych na lata 2007-2008 w celu zapewnienia zgodności rocznych środków z perspektywą finansową.
Komisja składa ostateczne sprawozdanie zawierające ocenę pod koniec Programu.
4.
Komisja przekazuje wyniki ocen ilościowych i jakościowych Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wraz z wszelkimi stosownymi projektami zmian niniejszej decyzji.
Wyniki należy przekazać przed przedstawieniem projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej odpowiednio na lata 2007-2009.
Artykuł 6
Przepisy finansowe
1.
Ramy finansowe na realizację działań wspólnotowych w ramach tej decyzji na okres od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. zostaje niniejszym ustalone na 45 mln EUR, z czego 20,05 mln EUR przeznaczone jest na okres do 31 grudnia 2006 r.
Kwota ustalona na okres rozpoczynający się po 31 grudnia 2006 r. zostaje uznana za potwierdzoną, jeśli na owym etapie jest ona zgodna z perspektywą finansową obowiązującą w okresie rozpoczynającym się w roku 2007 r.
Roczne środki na okres od 2005 do 2008 zatwierdza władza budżetowa w ramach limitów perspektywy finansowej.
2.
Wstępny podział wydatków przedstawiono w załączniku II.
Artykuł 7
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Sporządzono w,
W imieniu Parlamentu Europejskiego
W imieniu Rady
Przewodniczący
Przewodniczący
[1] Dz.U. C ...
[2] Dz.U. C ...
[3] Dz.U. C ...
[4] Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 2 grudnia 2004 r.
[5] COM(2002)0263.
[6] Dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (Dz.U. L 201 z 31.7.2002, str. 37).
[7] Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, str. 1).
[8] Zalecenie Rady 98/560/WE z dnia 24 września 1998 r. w sprawie rozwoju konkurencyjności europejskiego przemysłu usług audiowizualnych i informacyjnych poprzez wspieranie ram krajowych mających na celu osiągnięcie porównywalnego i efektywnego poziomu ochrony nieletnich i godności ludzkiej (Dz.U. L 270 z 7.10.1998, str. 48).
[9] Decyzja nr 276/1999/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 stycznia 1999 r. przyjmująca wieloletni plan działań Wspólnoty w zakresie promowania bezpieczniejszego korzystania z Internetu i nowych technologii sieciowych poprzez zwalczanie sprzecznych z prawem i szkodliwych treści głównie w obszarze ochrony dzieci i nieletnich (Dz.U. L 33 z 6.2.1999, str. 1). Decyzja ostatnio zmieniona decyzją nr 787/2004/WE (Dz.U. L 138 z 30.4.2004, str. 12).
[10] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[11] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
[12] Decyzja Komitetu Wspólnego EOG nr 58/2004 z dnia 23 kwietnia 2004 r. zmieniająca protokół 31 do Porozumienia EOG w sprawie współpracy w określonych dziedzinach poza czterema swobodami (Dz.U. L 277 z 26.8.2004, str. 29).
[13] Decyzja nr 803/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. przyjmująca program działania Wspólnoty (2004-2008) w celu zapobiegania i zwalczania przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz w celu ochrony ofiar i grup ryzyka (program Dafne II) (Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 1).
[14] Decyzja 2001/48/WE Rady z dnia 22 grudnia 2000 r. przyjmująca wieloletni wspólnotowy program mający na celu stymulowanie rozwoju i wykorzystania europejskich zasobów cyfrowych w sieciach globalnych oraz promowania różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 14 z 18.1.2001, str. 32).
Decyzja zmieniona decyzją nr .../.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia ...(Dz.U. L ...).
[15] Decyzja nr 2256/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. przyjmująca wieloletni program (2003-2005) monitorowania planu działań eEuropa 2005, rozpowszechniania dobrych praktyk oraz poprawy bezpieczeństwa sieci i informacji, (Dz.U. L 336 z 23.12.2003, str. 1). Decyzja zmieniona decyzją nr 787/2004/WE.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0073
Cechy bezpieczeństwa i biometria w paszportach obywateli Unii Europejskiej *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu Komisji dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie norm dla funkcji bezpieczeństwa i biometrii w paszportach obywateli UE (COM(2004)0116 — C5-0101/2004 — 2004/0039(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek Komisji (COM(2004)0116) [1],
- uwzględniając wytyczne Rady przedstawione w dokumencie 15139/2004 przekazanym Parlamentowi w dniu 24 listopada 2004 roku,
- uwzględniając art. 62 ust. 2 lit. a) Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0101/2004),
- uwzględniając Protokół włączający dorobek Schengen w ramy prawne Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem,
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0028/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym;
4. zwraca się o rozpoczęcie postępowania pojednawczego przewidzianego we wspólnej deklaracji z dnia 4 marca 1975 r., jeśli Rada uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
5. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne zmienić w sposób znaczący projekt Komisji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Punkt 2 preambuły
(2) Minimalne normy bezpieczeństwa dla paszportów zostały wprowadzone rezolucją przyjętą podczas spotkania Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich w ramach Rady w dniu 17 października 2000 roku.
Obecnie wskazanym jest zastąpienie i rozszerzenie powyższej rezolucji przez środek wspólnotowy w celu uzyskania poszerzonych zharmonizowanych norm bezpieczeństwa dla paszportów chroniących przed ich fałszowaniem.
Równocześnie powinno się wprowadzić do paszportów elementy biometryczne w celu utworzenia wiarygodnego powiązania pomiędzy rzeczywistym posiadaczem dokumentu a dokumentem. _BAR_ (2) Minimalne normy bezpieczeństwa dla paszportów zostały wprowadzone rezolucją przyjętą podczas spotkania Przedstawicieli Rządów Państw Członkowskich w ramach Rady w dniu 17 października 2000 roku.
Rada Europejska postanowiła, że obecnie wskazanym jest zastąpienie i rozszerzenie powyższej rezolucji przez środek wspólnotowy w celu uzyskania poszerzonych zharmonizowanych norm bezpieczeństwa dla paszportów chroniących przed ich fałszowaniem.
Równocześnie powinno się wprowadzić do paszportów elementy biometryczne w celu utworzenia wiarygodnego powiązania pomiędzy rzeczywistym posiadaczem dokumentu a dokumentem. _BAR_
Poprawka 2
Punkt 2a preambuły (nowy)
_BAR_ (2a) Jeżeli prawo wymaga okazania paszportu, dane biometryczne w paszportach powinny być wykorzystywane wyłącznie do weryfikacji autentyczności dokumentu i tożsamości jego posiadacza za pomocą bezpośrednio dostępnych, porównywalnych cech. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 3 preambuły
(3) Harmonizacja cech zabezpieczających oraz wprowadzenie identyfikatorów biometrycznych stanowią ważny krok w kierunku wykorzystania nowych elementów, w perspektywie przyszłego rozwoju na poziomie europejskim, które zwiększą bezpieczeństwo dokumentów podróżnych i stworzą wiarygodniejszy związek pomiędzy paszportem a jego posiadaczem, a tym samym w sposób istotny przyczynią się do zapewnienia ochrony paszportu przed jego bezprawnym wykorzystaniem.
Należy uwzględnić specyfikacje ustanowione w dokumencie nr 9303 Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO) w sprawie dokumentów podróżnych nadających się do odczytu maszynowego. _BAR_ (3) Harmonizacja cech zabezpieczających oraz wprowadzenie identyfikatorów biometrycznych stanowią ważny krok w kierunku wykorzystania nowych elementów, w perspektywie przyszłego rozwoju na poziomie europejskim, które zwiększą bezpieczeństwo dokumentów podróżnych i stworzą wiarygodniejszy związek pomiędzy paszportem a jego posiadaczem, a tym samym w sposób istotny przyczynią się do zapewnienia ochrony paszportu przed jego bezprawnym wykorzystaniem. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 7 preambuły
(7) W odniesieniu do danych osobowych przetwarzanych w związku z paszportem zastosowanie ma dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych.
Należy zapewnić, aby w paszporcie nie były zapisywane żadne inne informacje, chyba że rozporządzenie lub załącznik do niego stanowią inaczej lub informacje te są wymienione w odpowiednim dokumencie podróżnym. _BAR_ (7) W odniesieniu do danych osobowych przetwarzanych w związku z paszportem zastosowanie ma dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych. W paszporcie nie powinny być zapisywane żadne inne informacje. _BAR_
Poprawka 5
Art. 1 ust. 2
2.
Paszport zawiera nośnik informacji o wystarczającej pojemności, który odznacza się wysokim poziomem bezpieczeństwa i zawiera wizerunek twarzy.
Państwa Członkowskie mogą także wprowadzić odciski palców w formatach interoperatywnych. _BAR_ 2.
Paszport zawiera nośnik informacji o wystarczającej pojemności i wysokim poziomie bezpieczeństwa oraz zdolności zagwarantowania integralności, autentyczności i poufności przechowywanych danych.
Zawiera on wizerunek twarzy.
Państwa Członkowskie mogą także wprowadzić odciski palców w formatach interoperatywnych.
Nie zostanie utworzona jakakolwiek centralna baza danych paszportów i dokumentów podróżnych Unii Europejskiej, zawierająca dane biometryczne i inne dane wszystkich posiadaczy paszportów UE. _BAR_
Poprawka 6
Art. 2 ust. 1 cześć wstępna
1.
Dodatkowe specyfikacje techniczne dla paszportu, dotyczące poniższych kwestii, ustanawia się zgodnie z procedurą określoną w art. 5 ust. 2: _BAR_ 1.
Dodatkowe specyfikacje techniczne dla paszportu, dotyczące poniższych kwestii, ustanawia się zgodnie z procedurą określoną w art. 5: _BAR_
Poprawka 7
Art. 2 ust. 1 lit. b)
b)specyfikacje techniczne nośnika informacji biometrycznychoraz jego zabezpieczenia; _BAR_ b)specyfikacje techniczne nośnika informacji biometrycznych oraz jego zabezpieczenia, w szczególności w celu zagwarantowania integralności, autentyczności i poufności danych, a także ich wykorzystania zgodne z celami określonymi w niniejszym rozporządzeniu; _BAR_
Poprawka 8
Art. 2 ust. 1a (nowy)
_BAR_ 1a.
Nośnik informacji może być używany wyłącznie: a)przez właściwe władze Państw Członkowskich do odczytywania, zapisywania, modyfikacji i usuwania danych orazb)przez upoważnione organy, uprawnione z mocy prawa do odczytywania danych, do odczytywania danych. _BAR_
Poprawka 9
Art. 3 ust. 2a (nowy)
_BAR_ 2a.
Każde Państwo Członkowskie prowadzi rejestr właściwych władz i upoważnionych organów, o których mowa w art. 2 ust. 1a, oraz przedstawia go, a w razie potrzeby jego regularną aktualizację Komisji, która prowadzi aktualizowany elektroniczny wykaz rejestrów krajowych.
Wykaz ten publikowany jest przez Komisję co roku. _BAR_
Poprawka 10
Art. 4 ust. 1
1.
Z zastrzeżeniem przepisów w zakresie ochrony danych, osoby, którym wydano paszporty, mają prawo weryfikacji danych osobowych zawartych w paszporcie oraz, w razie potrzeby, wnioskowania o ich korektę lub usunięcie. _BAR_ 1.
Z zastrzeżeniem przepisów w zakresie ochrony danych, osoby, którym wydano paszporty, mają prawo weryfikacji danych osobowych zawartych w paszporcie oraz, w razie potrzeby, wnioskowania o ich korektę lub usunięcie.
Każda weryfikacja, korekta lub usunięcie danych muszą być dokonywane nieodpłatnie przez wyznaczony organ krajowy. _BAR_
Poprawka 11
Art. 4 ust. 2
2.
Paszport nie zawiera żadnych informacji nadających się do odczytu maszynowego, chyba że rozporządzenie lub załącznik do niego stanowią inaczej lub są one wymienione w paszporcie. _BAR_ 2.
Paszport nie zawiera żadnych informacji nadających się do odczytu maszynowego, chyba że rozporządzenie lub załącznik do niego stanowią inaczej lub są one wymienione w paszporcie.
Paszport nie zawiera żadnych innych informacji. _BAR_
Poprawka 12
Art. 4 ust. 2a (nowy)
_BAR_ 2a.
Cechy biometryczne w paszportach mogą być wykorzystywane wyłącznie do weryfikacji a)autentyczności dokumentu,b)tożsamości jego posiadacza za pomocą bezpośrednio dostępnych, porównywalnych cech, jeżeli prawo wymaga okazania paszportu. _BAR_
Poprawka 13
Art. 4 ust. 2b (nowy)
_BAR_ 2b.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji regularnie sprawozdania kontrolne na temat stosowania niniejszego rozporządzenia w oparciu o wspólnie przyjęte normy, w szczególności w zakresie przepisów ograniczających cel i dostęp.
Informują one także Komisję o wszystkich problemach napotkanych przy stosowaniu niniejszego rozporządzenia i wymieniają z Komisją oraz między sobą dobre praktyki. _BAR_
Poprawka 14
Art. 5 ust. 3a (nowy)
_BAR_ 3a.
Komitet wspierają eksperci powołani przez Grupę roboczą utworzoną na mocy art. 29 dyrektywy 95/46/WE. _BAR_
Poprawka 15
Art. 5 ust. 3b (nowy)
_BAR_ 3b.
Po zakończeniu przez komitet przygotowywania dodatkowych specyfikacji technicznych, o których mowa w art. 2 ust. 1, Grupa robocza, utworzona na mocy art. 29 dyrektywy 95/46/WE, wydaje opinię w sprawie zgodności tych specyfikacji z normami dotyczącymi ochrony danych, która przekazana zostanie Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji. _BAR_
Poprawka 16
Art. 5 ust. 3c (nowy)
_BAR_ 3c.
Komisja przekaże swój projekt decyzji w sprawie dodatkowych specyfikacji technicznych, o których mowa w art. 2 ust. 1, Parlamentowi Europejskiemu, który w okresie trzech miesięcy może przyjąć rezolucję sprzeciwiającą się temu projektowi. _BAR_
Poprawka 17
Art. 5 ust. 3d (nowy)
_BAR_ 3d.
Komisja informuje Parlament Europejski o działaniach, które zamierza podjąć w odpowiedzi na rezolucję Parlamentu Europejskiego oraz o powodach ich podjęcia. _BAR_
Poprawka 18
Art. 5 ust. 3e (nowy)
_BAR_ 3e.
Zapewnia się poufność dodatkowych specyfikacji technicznych, o których mowa w art. 2 ust. 1. _BAR_
Poprawka 19
Art. 6 ust. 2
Państwa Członkowskie stosują niniejsze rozporządzenie najpóźniej po upływie jednego roku od przyjęcia środków, o których mowa w art. 2. Pozostaje to jednak bez wpływu na ważność paszportów już wystawionych. _BAR_ Stosowanie niniejszego rozporządzenia jest uzależnione od zaświadczenia przez krajowe organy ds. ochrony danych, że mają one odpowiednie uprawnienia i środki kontrolne, aby zapewnić wykonanie dyrektywy 95/46/WE w odniesieniu do danych zgromadzonych na jej podstawie.
Państwa Członkowskie stosują niniejsze rozporządzenie najpóźniej po upływie 18 miesięcy od przyjęcia środków, o których mowa w art. 2.
Pozostaje to jednak bez wpływu na ważność paszportów już wystawionych. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0077
Protokół dodatkowy do umowy o partnerstwie gospodarczym, koordynacji politycznej i współpracy UE/Meksyk ***
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej przyjęcia dodatkowego Protokołu do Porozumienia o Partnerstwie Gospodarczym, Koordynacji Politycznej i Współpracy pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi a Stanami Zjednoczonymi Meksyku, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (COM(2004)0270 — C6-0019/2004 — 2004/0085(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0270) [1],
- uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 300 ust. 3, akapit drugi, w związku z art. 57 ust. 2, art. 71, art. 80 ust 2, art. 133 ust. 1i 5, art. 181 i art. 300 ust. 2, akapit pierwszy, zdanie pierwsze i drugie, Traktatu WE (C6-0019/2004),
- uwzględniając art. 75, art. 83 ust. 7 oraz art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0060/2004),
1. wyraża zgodę na przyjęcie protokołu do porozumienia;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Stanów Zjednoczonych Meksyku.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0078
Protokół dodatkowy do porozumienia w sprawie współpracy i unii celnej UE/San Marino *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej przyjęcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej i jej Państw Członkowskich, Protokołu do Porozumienia o Współpracy i Unii Celnej pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką San Marino, odnośnie uczestnictwa w nim, jako stron porozumienia, Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej, w następstwie ich przystąpienia do Unii Europejskiej (COM(2004)0258 — C6-0048/2004 — 2004/0083(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0258) [1],
- uwzględniając art. 133, art. 308 i art. 300 ust. 2, zdanie drugie, Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0048/2004),
- uwzględniając art. 51, art. 83 ust. 7 oraz art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0062/2004),
1. zatwierdza przyjęcie protokołu do porozumienia;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Republiki San Marino.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0079
Przechowywanie nasienia bydła przeznaczonego do handlu wewnątrzwspólnotowego *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 87/328/EWG w części dotyczącej przechowywania nasienia byków przeznaczonego do handlu wewnątrz Wspólnoty (COM(2004)0563 — C6-0117/2004 — 2004/0188(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0563) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0117/2004),
- uwzględniając art. 51 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0035/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0080
Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (COM(2004)0652 — C6-0162/2004 — 2004/0234(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0652) [1],
- uwzględniając art. 36 i 37 ustęp 2 trzeci akapit Traktatu WE, na mocy których Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0162/2004),
- uwzględniając art. 51 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0034/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0081
Wsparcie dla rolników / Mleko i produkty mleczne *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1788/2003 ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mleczarskich (COM(2004)0710 — C6-0170/2004 — 2004/0253(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0710) [1],
- uwzględniając art. 37 ust. 2 akapit 3 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0170/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rolnictwa (A6-0036/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0082
Kandydatura Chorwacji *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady w sprawie zmiany rozporządzeń (EWG) nr 3906/1989, rozporządzenia (WE) nr 1267/1999, rozporządzenia (WE) nr 1268/1999 oraz rozporządzenia (WE) nr 2666/2000 celem uwzględnienia statusu Chorwacji jako kraju kandydującego (COM(2004)0732 — C6-0199/2004 — 2004/0260(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0732) [1],
- uwzględniając art. 181a ust. 2 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0199/2004),
- uwzględniając art. 51 i art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0064/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji oraz rządowi i parlamentowi Chorwacji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0083
Umowa WE/Szwajcaria *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską w dziedzinie statystyk (COM(2004)0645 — C6-0175/2004 — 2004/0227(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (COM(2004)0645) [1],
- uwzględniając projekt umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską w dziedzinie statystyk zamieszczony w załączniku,
- uwzględniając art. 300 ust. 2 zdanie pierwsze Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0175/2004),
- uwzględniając art. 51 i art. 83 ust. 7 oraz art. 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0038/2004),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz parlamentowi Konfederacji Szwajcarskiej.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0084
MEDA *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego finansowych i technicznych środków towarzyszących (MEDA) reformie struktury gospodarczo-społecznej w ramach partnerstwa euro-śródziemnomorskiego (wersja skodyfikowana) (COM(2004)0077 — C5-0091/2004 — 2004/0024(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0077) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0091/2004),
- uwzględniając art. 51, 80 oraz 41(1) Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0045/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odstąpić od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0085
Ubezpieczenia kredytów, gwarancje i kredyty finansowe *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej procedur konsultacyjnych i informacyjnych w sprawach ubezpieczeń kredytów, gwarancji kredytów finansowych (wersja skodyfikowana) (COM(2004)0159 — C6-0015/2004 — 2004/0056(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0159) [1],
- uwzględniając art. 133 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0015/2004),
- uwzględniając art. 51, 80 i 43 ust.1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0046/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0086
Zapasy nieprzetworzonej ropy naftowej i/lub produktów ropopochodnych *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady dotyczącej obowiązku utrzymywania przez Państwa Członkowskie minimalnych zapasów nieprzetworzonej ropy naftowej i/lub produktów ropopochodnych (wersja skodyfikowana) (COM(2004)0035 — C5-0063/2004 — 2004/0004(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0035) [1],
- uwzględniając art. 100 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0063/2004),
- uwzględniając artykuły 51, 80 i 43 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0047/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0087
- uwzględniając art. 37 w związku z art. 300 ust. 2 Traktatu WE,
P6_TA(2004)0088
Konwent w sprawie przyszłości Unii Europejskiej (absolutorium 2003) ***
Rezolucja Parlamentu Europejskiego dotycząca decyzji przedstawicieli rządów Państw Członkowskich w sprawie udzielenia Sekretarzowi Generalnemu Konwentu absolutorium z wykonania budżetu za rok budżetowy 2003 (C6-0210/2004 — 2004/2177(AVC))
(Procedura zgody)
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 20 decyzji 2002/176/UE przedstawicieli rządów Państw Członkowskich zebranych w ramach Rady z dnia 21 lutego 2002 r., ustanawiającej Fundusz na finansowanie Konwentu w sprawie przyszłości Unii Europejskiej i określającej zasady zarządzania jego finansami [1],
- uwzględniając rachunek zysków i strat oraz bilans Konwentu za rok budżetowy 2003, przekazane Parlamentowi Europejskiemu listem z dnia 11 czerwca 2004 r. (SGS4 07099/2004 — C6-0210/2004),
- uwzględniając sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie sprawozdania finansowego za rok budżetowy zakończony 31 grudnia 2003 r. sporządzonego przez Sekretarza Generalnego Konwentu w sprawie przyszłości Unii Europejskiej wraz z uwagami Sekretarza Generalnego Konwentu [2],
- uwzględniając rezultaty konsultacji z Radą,
- uwzględniając art. 75 ust.1 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Kontroli Budżetowej (A6-0054/2004),
A. zważywszy, że Trybunał Obrachunkowy stwierdza w swoim sprawozdaniu, że przeprowadzone przez niego badanie umożliwiło uzyskanie uzasadnionej pewności, że sprawozdanie finansowe Konwentu za rok budżetowy zakończony 31 grudnia 2003 r. jest wiarygodne oraz że transakcje leżące u jego podstaw były, ogólnie rzecz biorąc, legalne i prawidłowe,
B. zważywszy, że sprawozdanie finansowe Konwentu zostało zamknięte w dniu 31 grudnia 2003 r., a kwota odpowiadająca jego szacowanym na ten dzień zobowiązaniom została przekazana Radzie,
C. zważywszy, że sprawozdanie Trybunału stwierdza, iż ostateczny wynik sprawozdania finansowego Konwentu będzie znany dopiero wówczas, gdy zrealizowane zostaną wszystkie pozostałe zobowiązania, oraz że Trybunał powróci do tej kwestii podczas kontroli sprawozdania finansowego Rady za rok budżetowy 2004,
D. zważywszy, że wszelkie inne sprawy z tym związane będą mogły zostać rozpoznane przez Parlament Europejski w oparciu o dalsze działania Trybunału w kontekście procedury udzielenia absolutorium za rok budżetowy 2004,
1. wyraża zgodę na udzielenie Sekretarzowi Generalnemu Konwentu absolutorium z wykonania budżetu za rok budżetowy 2003;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania rezolucji Parlamentu Europejskiego Radzie, Komisji, przedstawicielom rządów Państw Członkowskich zebranym w ramach Rady oraz Trybunałowi Obrachunkowemu. [1] Dz.U. L 60 z 1.3.2002, str. 56. [2] Dz.U. C 157 z 14.6.2004, str. 1. --------------------------------------------------
P6_TA(2004)0089
Gwarancja Wspólnoty dla EBI *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady udzielającej gwarancji Wspólnoty Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu na zabezpieczenie strat z tytułu pożyczek przeznaczonych na określone typy projektów w Rosji i Nowych Niepodległych Państwach zachodnich (COM(2004)0385 — C6-0073/2004 — 2004/0121(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedłożony Radzie (COM(2004)0385) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktat ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zgodnie z którym Rada zasięgnęła opinii Parlamentu (C6-0073/2004),
- uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,
- uwzględniając art. 51 i art. 35 Regulaminu Parlamentu Europejskiego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0066/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji po poprawkach;
2. zwraca się do Komisji o dokonanie odpowiedniej zmiany projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
3. zwraca się do Rady, aby poinformowała Parlament, jeżeli uzna za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
4. występuje o rozpoczęcie postępowania pojednawczego przewidzianego we Wspólnej Deklaracji z dnia 4 marca 1975 r., jeżeli Rada uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
5. zwraca się do Rady o ponowne zasięgnięcie opinii Parlamentu, jeśli uzna za konieczne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Tytuł
Projekt decyzji Rady udzielającej gwarancji Wspólnoty Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu dla zabezpieczenia strat z tytułu pożyczek przeznaczonych na określone typy projektów w Rosji i Nowych Niepodległych Państwach zachodnich (WNIS) _BAR_ Projekt decyzji Rady udzielającej gwarancji Wspólnoty Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu dla zabezpieczenia strat z tytułu pożyczek przeznaczonych na określone typy projektów w Rosji, na Ukrainie, w Mołdowie i na Białorusi. (poprawka ta dotyczy całego tekstu) _BAR_
Poprawka 2
Odniesienie 1
Uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności art. 308 tego Traktatu, _BAR_ Uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności art. 181 ust. a tego Traktatu, _BAR_
Poprawka 3
Punkt uzasadnienia 5
(5) Mandat na udzielanie pożyczek podlega z jednej strony właściwym uwarunkowaniom zgodnym z unijnymi umowami na wysokim szczeblu odnośnie aspektów politycznych i makroekonomicznych, a także z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi w zakresie kwestii sektorowych i projektowych, a z drugiej strony odpowiedniemu podziałowi zadań pomiędzy EBI a Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR). _BAR_ (5) Mandat na udzielanie pożyczek podlega właściwym uwarunkowaniom zgodnie z polityką Unii Europejskiej oraz unijnymi umowami na wysokim szczeblu odnośnie aspektów politycznych i makroekonomicznych.
EBI oraz Komisja powinny zapewnić niezbędną koordynację z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi w zakresie kwestii sektorowych i projektowych.
Może to w szczególności obejmować właściwy podział zadań pomiędzy EBI, jako instytucją Unii Europejskiej i jej Państwami Członkowskimi, a Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju (EBOR). _BAR_
Poprawka 4
Punkt uzasadnienia 7
(7) Rosja oraz kraje WNIS powinny być w pełni uwzględnione przy sporządzaniu na rok 2006 rewizji mandatu generalnego udzielonego EBI na podstawie decyzji Rady nr 2000/24/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. o udzieleniu gwarancji wspólnotowej dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na zabezpieczenie strat z tytułu pożyczek przeznaczonych na projekty prowadzone poza obszarem Wspólnoty (Europa Środkowa i Wschodnia, kraje basenu Morza Śródziemnego, Ameryka Łacińska i Azja oraz Republika Południowej Afryki). _BAR_ (7) Rosja, Ukraina, Mołdowa oraz Białoruś powinny być w pełni uwzględnione przy sporządzaniu na rok 2006 rewizji mandatu generalnego EBI na podstawie decyzji Rady nr 2000/24/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. o udzieleniu gwarancji wspólnotowej dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na zabezpieczenie strat z tytułu pożyczek przeznaczonych na projekty prowadzone poza obszarem Wspólnoty (Europa Środkowa i Wschodnia, kraje basenu Morza Śródziemnego, Ameryka Łacińska i Azja oraz Republika Południowej Afryki).
Podczas rewizji należy również zastanowić się nad uwzględnieniem krajów Południowego Kaukazu i Azji Środkowej. _BAR_
Poprawka 5
Artykuł 2
Zakwalifikowane projekty powinny być ekonomicznie opłacalne oraz posiadać istotne znaczenie dla UE.
Wskazane działy gospodarki to: ochrona środowiska naturalnego, jak również infrastruktura transportowa, telekomunikacyjna i energetyczna, z pierwszeństwem dla infrastruktury osi sieci transeuropejskiej (TEN), które mają transgraniczne znaczenie dla danego Państwa Członkowskiego. _BAR_ Zakwalifikowane projekty powinny być ekonomicznie opłacalnie oraz posiadać istotne znaczenie dla UE.
Wskazane działy gospodarki to: ochrona środowiska naturalnego, jak również infrastruktura transportowa, telekomunikacyjna i energetyczna, łącznie z bezpieczeństwem nuklearnym, z pierwszeństwem dla infrastruktury osi sieci transeuropejskiej (TEN), które mają transgraniczne znaczenie dla danego Państwa Członkowskiego. _BAR_
Poprawka 6
Artykuł 3 ust. 3 akapit pierwszy pkt b i akapit drugi
(b)kryteria współpracy oraz, w stosownych przypadkach, współfinansowania przez EBI wraz z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi w celu zapewnienia rozsądnego podziału ryzyka oraz odpowiedniego uwarunkowania projektu.EBI i EBOR dokonują odpowiedniego podziału zadań. _BAR_ (b)kryteria współpracy EBI z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi oraz, w stosownych przypadkach i tam, gdzie jest to możliwe, biorąc pod uwagę rolę EBI we wspieraniu unijnej polityki, współfinansowania wraz z tymi instytucjami w celu zapewnienia rozsądnego podziału ryzyka oraz odpowiedniego uwarunkowania projektu.Należy w dalszym ciągu przestrzegać odpowiedniego podział zadań pomiędzy EBI i EBOR. _BAR_
Poprawka 7
Artykuł 4
Poszczególne państwa kwalifikują się do uzyskania pożyczki lub kredytu do wysokości limitu, gdy spełnia określone warunki zgodne z porozumieniami zawartymi z tym państwem przez UE na wysokim szczeblu, dotyczącymi aspektów politycznych i makroekonomicznych.
Komisja ustala, kiedy dane państwo spełnia określone uwarunkowania i zawiadamia o tym EBI. _BAR_ Poszczególne państwa kwalifikują się do uzyskania pożyczki lub kredytu do wysokości limitu, gdy spełniają określone warunki zgodne z polityką Unii Europejskiej oraz porozumieniami zawartymi z tym państwem przez UE na wysokim szczeblu, dotyczącymi aspektów politycznych i makroekonomicznych.
Komisja ustala, kiedy poszczególne państwo spełnia określone uwarunkowania i zawiadamia o tym EBI po poinformowaniu Parlamentu Europejskiego i Rady oraz po przedstawieniu powodów decyzji. _BAR_
Poprawka 8
Art. 4a (nowy)
_BAR_ Artykuł 4a Analiza finansowo-ekonomiczna EBI proszony jest o przygotowanie analizy finansowo-ekonomiczne dotyczącej możliwości włączenia, w ramach mandatu ogólnego, począwszy od 2007 roku, krajów południowego Kaukazu i Azji Środkowej. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0090
Umowa WE/Sri Lanka o readmisji osób przebywających nielegalnie *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej zawarcia między Wspólnotą Europejską a Demokratyczno-Socjalistyczną Republiką Sri Lanki umowy o readmisji osób przebywających nielegalnie (SEC(2003)0255 — 10666/2003 — 12383/2004 — C6-0070/2004 — 2003/0043(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt decyzji Rady (SEC(2003)0255, 10666/2003 oraz 12383/2004) [1],
- uwzględniając art. 63 ust. 3 lit. b) oraz art. 300 akapit pierwszy zdanie drugie Traktatu WE,
- uwzględniając art. 300 ust. 3 akapit pierwszy Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0070/2004),
- uwzględniając art. 51 oraz art. 83 ust. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0048/2004),
1. zatwierdza zawarcie umowy;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Demokratyczno-Socjalistycznej Republiki Sri Lanki.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0091
Dostosowanie dyrektywy 77/388/EWG dotyczącej VAT w następstwie rozszerzenia *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG z powodu przystąpienia do UE Republiki Czeskiej, Cypru, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier (8754/2004 — COM(2004)0295 — C6-0074/2004 — 2004/0810(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0295) [1],
- uwzględniając art. 93 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0074/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0058/2004),
A. potwierdzając swoje wsparcie dla próbnego systemu polegającego na stosowaniu obniżonych stawek podatku od wartości dodanej w stosunku do usług wymagających dużego nakładu pracy, które wyraził w swych stanowiskach z dnia 20 listopada 2002 r. [2], 4 grudnia 2003 r. [3] i 15 stycznia 2004 [4] r.,
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uzna za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0092
Międzynarodowy Fundusz na rzecz Irlandii *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady dotyczącego wkładów finansowych Wspólnoty do Międzynarodowego Funduszu na rzecz Irlandii (2005-2006) (COM(2004)0632 — C6-0222/2004 — 2004/0228(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0632) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0222/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego (A6-0071/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0095
Europass ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady w celu przyjęcia decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jednolitych ram wspólnotowych dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) (12242/1/2004 — C6-0158/2004 — 2003/0307(COD))
(Procedura współdecyzji, drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (12242/1/2004 — C6-0158/2004),
- uwzględniając swoje stanowisko z pierwszego czytania [1] w sprawie wniosku Komisji przedstawionego Parlamentowi i Radzie (COM(2003)0796) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 67 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie Komisji Kultury i Edukacji w sprawie drugiego czytania (A6-0056/2004),
1. zatwierdza wspólne stanowisko;
2. uznaje, że akt prawny jest przyjęty zgodnie ze wspólnym stanowiskiem;
3. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do podpisania aktu prawnego wraz z Przewodniczącym Rady zgodnie z art. 254 ust. 1 Traktatu WE;
4. zobowiązuje swojego Sekretarza Generalnego do podpisania aktu prawnego po stwierdzeniu, że wszystkie procedury zostały prawidłowo zakończone, oraz, w porozumieniu z Sekretarzem Generalnym Rady, do opublikowania go w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
P6_TA(2004)0097
Transgraniczna przestępczość związana z pojazdami *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie inicjatywy Królestwa Niderlandów mającej na celu przyjęcie decyzji Rady dotyczącej postępowania wobec przestępczości samochodowej o wymiarze transgranicznym (5450/2004, 5216/2004 — C5-0056/2004 — 2004/0803(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając inicjatywę Królestwa Niderlandów (5450/2004, 5216/2004) [1],
- uwzględniając art. 34 ust. 2 Traktatu UE,
- uwzględniając art. 39 ust. 1 Traktatu UE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0056/2004),
- uwzględniając Protokół włączający dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem,
- uwzględniając art. 93 oraz art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Transportu i Turystyki (A6-0052/2004),
1. zatwierdza po poprawkach inicjatywę Królestwa Niderlandów;
2. zwraca się do Rady o odpowiednią zmianę tekstu;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do inicjatywy Królestwa Niderlandów;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, jak również rządowi Królestwa Niderlandów.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KRÓLESTWO NIDERLANDÓW _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Tiret 4 preambuły
—Uwzględniając rezolucję Rady z dnia 27 maja 1999 r. w sprawie zwalczania przestępczości międzynarodowej z pełniejszym pokryciem wykorzystywanych szlaków, _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 2
Punkt 1 preambuły
(1) Szacuje się, że każdego roku w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej kradzionych jest 1,2 miliona pojazdów silnikowych. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 3
Punkt 2 preambuły
(2) Kradzieże te powodują znaczne szkody, wynoszące co najmniej 15 miliardów euro rocznie. _BAR_ (2) Przestępczość związana z pojazdami jest zjawiskiem transgranicznym, o wielowymiarowych i poważnych konsekwencjach, powodujących znaczne szkody gospodarcze. _BAR_
Poprawka 4
Punkt 3 preambuły
(3) Znaczny procent tych pojazdów, szacowany na 30 do 40% całej liczby, pada łupem przestępczości zorganizowanej i jest następnie przerabiany i eksportowany do innych państw, w Unii Europejskiej i poza nią. _BAR_ (3) Znaczny procent pojazdów kradzionych w Państwach Członkowskich Unii Europejskiej pada łupem przestępczości zorganizowanej i jest następnie przerabiany i eksportowany do innych państw wewnątrz Unii Europejskiej i poza nią. _BAR_
Poprawka 5
Punkt 6 preambuły
(6) Przestępczość związana z pojazdami może być powiązana na płaszczyźnie międzynarodowej również z innymi formami przestępczości, takimi jak handel narkotykami, bronią palną i ludźmi. _BAR_ (6) Przestępczość związana z pojazdami może być powiązana na płaszczyźnie międzynarodowej również z innymi formami przestępczości, takimi jak handel narkotykami, bronią palną i ludźmi oraz napadami i kradzieżą ładunków samochodowych. _BAR_
Poprawka 6
Punkt 9 preambuły
(9) Współpraca pomiędzy policją, służbami celnymi i władzami dokonującymi rejestracji pojazdów ma szczególne znaczenie; podobnie jest w przypadku dostarczania informacji odpowiednim stronom. _BAR_ (9) Współpraca pomiędzy właściwymi władzami krajowymi ma szczególne znaczenie; podobnie jak dostarczanie informacji odpowiednim podmiotom. _BAR_
Poprawka 7
Punkt 9a preambuły (nowy)
_BAR_ (9a) Ścisła współpraca między właściwymi władzami krajowymi oraz organizacjami publicznymi i prywatnymi, które wypracowały już skuteczne metody zwalczania przestępczości związanej z pojazdami, powinna być aktywnie wspierana. _BAR_
Poprawka 8
Punkt 13a preambuły (nowy)
_BAR_ (13a) Komisja powinna opracować obszerny plan działań, aby zapobiegać i zwalczać międzynarodową przestępczość związaną z pojazdami, która obejmuje kradzież pojazdów i ich ładunków.
Plan ten powinien zawierać przegląd różnych aktów prawnych niezbędnych do uporania się z problemem przestępczości samochodowej. _BAR_
Poprawka 9
Art. 2 ust. 2
2.
Szczególną uwagę należy poświęcić związkom między kradzieżami pojazdów oraz nielegalnym handlem samochodami a innymi formami przestępczości, takimi jak nielegalny handel narkotykami, bronią i ludźmi. _BAR_ 2.
Szczególną uwagę należy poświęcić związkom między kradzieżami pojazdów oraz nielegalnym handlem pojazdami a innymi formami przestępczości, takimi jak nielegalny handel narkotykami, bronią i ludźmi oraz napady i kradzież ładunków samochodowych. _BAR_
Poprawka 10
Art. 3 ust. 1
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki zmierzające ku poprawie wzajemnej współpracy pomiędzy właściwymi władzami krajowymi (policją, służbami celnymi i władzami dokonującymi rejestracji pojazdów) w celu zwalczania transgranicznej przestępczości związanej z pojazdami, między innymi poprzez porozumienia o współpracy. _BAR_ Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki zmierzające ku poprawie wzajemnej współpracy pomiędzy właściwymi władzami krajowymi w celu zwalczania transgranicznej przestępczości związanej z pojazdami, między innymi poprzez porozumienia o współpracy. _BAR_
Poprawka 12
Art. 5 ust. 2
2.
Państwa Członkowskie zezwalają punktom kontaktowym na wymianę doświadczeń, wiedzy oraz ogólnych i technicznych informacji dotyczących przestępczości związanej z pojazdami, na podstawie istniejącego prawodawstwa. _BAR_ 2.
Państwa Członkowskie zezwalają punktom kontaktowym na wymianę doświadczeń, wiedzy oraz ogólnych i technicznych informacji dotyczących przestępczości związanej z pojazdami, na podstawie istniejącego prawodawstwa.
Wymieniane informacje obejmują również metody i najlepsze praktyki prewencyjne w zakresie przestępczości samochodowej.
Wspomniana wymiana informacji nie obejmuje danych osobowych. _BAR_
Poprawka 13
Art. 5 ust. 3
3.
Informacje dotyczące wyznaczonych krajowych punktów kontaktowych, włączając w to wprowadzone następnie zmiany, są przekazywane do Sekretariatu Generalnego Rady w celu opublikowania ich w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_ 3.
Informacje dotyczące wyznaczonych krajowych punktów kontaktowych, włączając w to wprowadzone następnie zmiany, są przekazywane do Rady w celu opublikowania ich w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. _BAR_
Poprawka 14
Art. 6 ust. 1
1.
Po zgłoszeniu kradzieży pojazdu organy ścigania Państw Członkowskich natychmiast wprowadzają wpis o kradzieży pojazdu do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) i — jeśli to możliwe — do systemu Interpolu ASF/Stolen Motor Vehicle System. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 15
Art. 6 ust. 2
2.
Wpis w rejestrze poszukiwanych jest wycofywany przez Państwo Członkowskie, które go wprowadziło, natychmiast po tym, gdy przyczyna wprowadzenia wpisu dotyczącego pojazdu przestała istnieć, lub gdy właściciel pojazdu wycofał zgłoszenie o kradzieży. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 16
Art. 6 ust. 3
3.
W każdym przypadku zgłoszenia kradzieży pustych dowodów rejestracyjnych organy ścigania Państwa Członkowskiego natychmiast wprowadzają odnośny wpis do SIS. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 17
Art. 7
Art. 7 Rejestracja 1.
Organy ścigania i władze dokonujące rejestracji pojazdów podejmują kroki niezbędne w celu zapobieżenia nadużyciom i kradzieży dokumentów rejestracyjnych pojazdów.
2.
W przypadku rejestracji (przerejestrowania) pojazdu krajowe władze dokonujące rejestracji pojazdów, we współpracy z organami ścigania, sprawdzają rejestr pojazdów w państwie, w którym pojazd był pierwotnie zarejestrowany oraz rejestry poszukiwanych skradzionych pojazdów, o których mowa w art. 6.
3.
W celu zapobieżenia rejestrowania (przerejestrowywania) kradzionych pojazdów należy wprowadzić działania na poziomie krajowym, dotyczące konsultacji lub połączenia systemów rejestracji, o których mowa w art. 6 ust. 1, jak również identyfikacji pojazdów. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 18
Art. 8 ust. 1
1.
W celu zapobieżenia oszustwom związanym z dowodami rejestracyjnymi pojazdów organy ścigania — w przypadkach, gdy będzie to możliwe — odzyskują dowód rejestracyjny właściciela lub posiadacza pojazdu, który to pojazd uległ poważnemu uszkodzeniu w wypadku (całkowita utrata). _BAR_ 1.
W celu zapobieżenia oszustwom związanym z dowodami rejestracyjnymi pojazdów każde Państwo Członkowskie zapewnia podjęcie przez jego właściwe władze krajowe niezbędnych kroków, zgodnych z prawem krajowym, mających na celu odzyskanie dowodu rejestracyjnego właściciela lub posiadacza pojazdu, który to pojazd uległ poważnemu uszkodzeniu w wypadku (całkowita utrata). _BAR_
Poprawka 19
Art. 9
Art. 9 Europol Organy ścigania informują Europol o sprawcach przestępstw związanych z pojazdami (grupach sprawców), zgodnie z mandatem i zadaniami Europolu. _BAR_ skreślony _BAR_
Poprawka 20
Art. 12
Art. 12 Uzgodnienia z państwami trzecimi 1.
Porozumienia o partnerstwie lub współpracy, które mają być zawarte pomiędzy Unią Europejską a państwami trzecimi muszą w jak największym możliwym stopniu zawierać zapis dotyczący przestępczości związanej z pojazdami, a konkretniej dotyczący kontroli pojazdów przy rejestracji w państwie trzecim, jeśli pojazd pochodzi z jednego z Państw Członkowskich.
2.
Na żądanie państwa trzeciego dotyczące kontroli pojazdów odnośne Państwo Członkowskie jest zobowiązane sprawdzić swój krajowy System Informacyjny Schengen oraz dane władz dokonujących rejestracji. _BAR_ skreślony _BAR_ [1] Dz. U. C 34 z 7.2.2004, str. 18.
P6_TA(2004)0098
Pozostałości pestycydów w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego ***II
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego dotycząca wspólnego stanowiska Rady mającego na celu przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w lub na powierzchni żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, zmieniającego dyrektywę Rady 91/414/EWG (9262/1/2004 — C6-0110/2004 — 2003/0052(COD))
(Procedura współdecyzji: drugie czytanie)
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne stanowisko Rady (9262/1/2004 — C6-0110/2004),
- uwzględniając stanowisko zajęte w pierwszym czytaniu [1] dotyczące projektu Komisji przedstawionego Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2003)0117) [2],
- uwzględniając art. 251 ust. 2 Traktatu WE,
- uwzględniając art. 62 Regulaminu,
- uwzględniając zalecenie do drugiego czytania przedstawione przez Komisję Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0049/2004),
1. zatwierdza wspólne stanowisko po poprawkach;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjęte, 20.4.2004, P5_TA(2004)0299.
[2] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
Wspólne deklaracje
1.
"Władza budżetowa zwraca się do Komisji, o przedstawienie każdego roku, wraz z jej WPB, uaktualnionej sytuacji tych stanowisk, które nie mogą być obsadzone lub zostały przesunięte w rezultacie utworzenia agencji wykonawczych.".
Budżet korygujący na rok 2005 dotyczący wydatków administracyjnych
2.
"Władza budżetowa zwróciła się do Komisji o przedstawienie, nie później niż w marcu 2005 r., budżetu korygującego zawierającego jedynie redukcje środków na wydatki administracyjne instytucji wynikające z dorocznego dostosowania wynagrodzeń i emerytur."
Środki na pokrycie płatności dla działu 2
3.
"Jeżeli wykonanie środków na pokrycie płatności dla Funduszy strukturalnych przekroczy 40 % z końcem lipca 2005 r., lub jeśli Komisja przekonana będzie w inny sposób o niedoborze środków na pokrycie płatności, Komisja przedłoży władzy budżetowej, po zbadaniu możliwości przesunięcia środków na pokrycie płatności w obrębie całego budżetu, łącznie z działem 2, i po oszacowaniu możliwych źródeł dodatkowych dochodów, tak szybko jak to możliwe, wstępny projekt budżetu korygującego.
Parlament Europejski i Rada postanowią w jednym osobnym czytaniu w sprawie wstępnego projektu budżetu korygującego o uzyskaniu potrzebnych dodatkowych środków najpóźniej na początku listopada 2005 r.
Ten wstępny projekt budżetu korygującego ma być przedłożony i postanowiony w jednym osobnym czytaniu, i przeznaczony jest wyłącznie dla potrzebnych środków w dziale 2."
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0105
Stosowanie art. 251 Traktatu WE *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady przewidującej stosowanie procedury określonej w art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do niektórych obszarów objętych tytułem IV części trzeciej Traktatu (15130/2004 — C6-0208/2004 — 2004/0816(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (15130/2004) [1],
- uwzględniając art. 67 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0208/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0072/2004),
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu;
3. występuje o rozpoczęcie postępowania pojednawczego przewidzianego we wspólnej deklaracji z dnia 4 marca 1975 r., jeżeli Rada uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeżeli uznałaby ona za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
Tytuł
Projekt decyzji Rady przewidującej stosowanie procedury określonej w art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do niektórych obszarów objętych tytułem IV części trzeciej Traktatu _BAR_ Projekt decyzji Rady wprowadzającej w życie art. 67 ust. 2 akapit drugi Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską _BAR_
Poprawka 2
Punkt 7 preambuły
(7) Jednakże Rada Europejska stwierdziła, że do czasu wejścia w życie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, Rada powinna nadal stanowić jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim w przypadku przyjmowania środków w zakresie legalnej migracji obywateli państw trzecich do Państw Członkowskich i pomiędzy Państwami Członkowskimi, określonymi w art. 63 ust. 3 lit. a) i ust. 4 Traktatu. _BAR_ (7) Państwa Członkowskie uzgodniły już w dniu 29 października 2004 r. podczas podpisywania Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, iż środki przewidziane w art. 63 ust. 3 lit. a) i ust. 4 Traktatu WE w zakresie legalnej imigracji nie powinny wpływać na prawo Państw Członkowskich do ustalania dopuszczalnej liczby obywateli państw trzecich, którzy z państw trzecich przybywają na ich terytorium w celu znalezienia tam zatrudnienia, zarówno w charakterze pracowników, jak i na zasadzie samozatrudnienia. _BAR_
Poprawka 3
Punkt 10a preambuły (nowy)
_BAR_ (10a) Zniesienie ograniczeń nałożonych w art. 68 Traktatu WE na właściwość Trybunału Sprawiedliwości w zakresie tytułu IV Traktatu WE jest konieczne i pilne; Rada Europejska zwróciła się już do Komisji w dniu 5 listopada 2004 r. o przedstawienie po konsultacji z Trybunałem projektu decyzji Rady ustanawiającej zgodnie z art. 225 a Traktatu WE wyspecjalizowaną izbę sądową, rozpoznającą sprawy związane z kwestiami określonymi w tymże tytule IV. _BAR_
Poprawka 4
Art. 1 ust 2a (nowy)
_BAR_ 2a Począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r.
Rada stanowi zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu WE w odniesieniu do przyjmowania środków, o których mowa w art. 63 ust. 3 lit. a) i ust. 4 Traktatu.
Jak ustalono w dniu 29 października 2004 r. podczas podpisywania Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, środki te nie powinny wpływać na prawo Państw Członkowskich do ustalania dopuszczalnej liczby obywateli państw trzecich, którzy przybywają na ich terytorium z państw trzecich w celu znalezienia tam zatrudnienia, zarówno w charakterze pracowników, jak i na zasadzie samozatrudnienia. _BAR_
Poprawka 5
Art. 3a (nowy)
_BAR_ Art. 3a Ust.
1 i 2 art. 68 Traktatu WE nie będą miały zastosowania od chwili wejścia w życie niniejszej decyzji. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0106
Demokracja, państwo prawa, prawa człowieka i podstawowe wolności w państwach trzecich *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 976/1999 ustanawiające wymogi wprowadzania w życie działań wspólnotowych, które w ramach wspólnotowej polityki współpracy przyczyniają się do realizacji ogólnego celu rozwijania i konsolidacji demokracji i państwa prawa oraz poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności w państwach trzecich (COM(2003)0639-6018/2004 — C6-0078/2004 — 2004/0807(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2003)0639) [1],
- uwzględniając projekt zmieniony przez Radę (6018/2004),
- uwzględniając art. 181a ust. 2 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0078/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Rozwoju (A6-0041/2004),
1. zatwierdza projekt Komisji ze zmianami Rady;
2. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne oddalić się od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
3. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
4. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0107
Rozszerzenie programu działania Wspólnoty na rzecz obrony cywilnej *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu decyzji Rady zmieniającej decyzję 1999/847/WE w odniesieniu do rozszerzenia wspólnotowego programu działań w dziedzinie ochrony ludności (COM(2004)0512 — C6-0111/2004 — 2004/0162(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0512) [1],
- uwzględniając art. 308 Traktatu WE, zgodnie z którym Rada skonsultowała się z Parlamentem (C6-0111/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0050/2004);
1. zatwierdza projekt Komisji;
2. zwraca się do Rady o powiadomienie Parlamentu jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie zmian do tekstu zatwierdzonego przez Parlament;
3. zwraca się do Rady o ponowną konsultację z Parlamentem jeśli uzna ona za stosowne wprowadzenie istotnych zmian do projektu Komisji;
4. zwraca się do Komisji o przedstawienie Parlamentowi i Radzie sprawozdania, nie później niż do 30 czerwca 2006 r., wraz z oceną rozszerzonego wspólnotowego programu działań w dziedzinie ochrony ludności;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas niepublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0108
Ochrona raf koralowych w wodach głębokich Oceanu Atlantyckiego *
Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) 850/98 w zakresie ochrony raf koralowych w wodach głębokich przed skutkami trałowania w określonych strefach Oceanu Atlantyckiego (COM(2004)0058 — C5-0074/2004 — 2004/0020(CNS))
(Procedura konsultacji)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji przedstawiony Radzie (COM(2004)0058) [1],
- uwzględniając art. 37 Traktatu WE, na mocy którego Rada skonsultowała się z Parlamentem (C5-0074/2004),
- uwzględniając art. 51 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rybołówstwa oraz opinię Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A6-0037/2004);
1. zatwierdza po poprawkach projekt Komisji;
2. zwraca się do Komisji o odpowiednią zmianę jej projektu, zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE;
3. zwraca się do Rady, jeśli ta uznałaby za stosowne odejść od przyjętego przez Parlament tekstu, o poinformowanie go o tym fakcie;
4. zwraca się do Rady o ponowne skonsultowanie się z Parlamentem, jeśli ta uznałaby za stosowne wprowadzenie znaczących zmian do projektu Komisji;
5. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji.
TEKST PROPONOWANY PRZEZ KOMISJĘ _BAR_ POPRAWKI PARLAMENTU _BAR_
Poprawka 1
PUNKT 1a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (1a) Art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 stanowi również, że zasady którymi powinna kierować się Wspólna Polityka Rybołówstwa obejmują proces podejmowania decyzji oparty na przesłankach naukowych oraz szeroki udział uczestników sektora we wszystkich etapach polityki.
Oznacza to, że w zakresie zarządzania połowami na obszarach, w odniesieniu do których proponuje się środki wspólnotowe w dziedzinie ochrony i zarządzania, niezbędna jest konsultacja z Regionalnymi Komitetami Doradczymi. _BAR_
Poprawka 2
PUNKT 3a PREAMBUŁY (nowy)
_BAR_ (3a) Ochrona tych obszarów przed niekorzystnymi skutkami rybołówstwa jest w pełni zgodna z art. 5 i 6 Porozumienia Narodów Zjednoczonych z 1995 r.dotyczącego zasobów ryb i jest w nich uwzględniona. Dotyczy to w szczególności postanowień, zgodnie z którymi należy stosować podejście zapobiegawcze oraz chronić różnorodność biologiczną środowiska morskiego. _BAR_
Poprawka 3
PUNKT 4 PREAMBUŁY
(4) Badania naukowe dowodzą, że odtworzenie tych ekosystemów, zniszczonych przez narzędzia połowowe ciągnione po dnie, jest niemożliwe lub bardzo utrudnione i żmudne.
Dlatego też należy zakazać używania włoków dennych i podobnych narzędzi połowowych w strefach, w których ekosystemy te są jeszcze w dobrym stanie. _BAR_ (4) Badania naukowe dowodzą, że odtworzenie tych ekosystemów, zniszczonych przez narzędzia połowowe ciągnione po dnie, jest niemożliwe lub bardzo utrudnione i żmudne.
Dlatego też należy zakazać używania narzędzi połowowych, co do których jest prawdopodobne, że spowodują realne uszkodzenie raf koralowych, w strefach, w których ekosystemy te są jeszcze w dobrym stanie. _BAR_
Poprawka 7
ARTYKUŁ 1Art.
30 ust. 4, zdanie wprowadzające (rozporządzenie (WE) nr 850/98)
4. Zabrania się statkom używania włoka dennego lub podobnych sieci ciągnionych po dnie morskim w obszarach ograniczonych linią o następujących współrzędnych: _BAR_ 4. Zabrania się używania narzędzi połowowych, co do których jest prawdopodobne, że spowodują realne uszkodzenie raf koralowych i ich ekosystemów, w szczególności włoka dennego, dennych sieci skrzelowych lub podobnych sieci ciągnionych po dnie morskim, w obszarach ograniczonych linią o następujących współrzędnych: _BAR_
Poprawka 4
ARTYKUŁ 1Art.
30 ust. 4a (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 850/98)
_BAR_ 4a.
Wykonanie ust. 4 wymaga konsultacji z Regionalnymi Komitetami Doradczymi. _BAR_
Poprawka 5
ARTYKUŁ 1Art.
30 ust. 4b (nowy), (rozporządzenie (WE) nr 850/98)
_BAR_ 4c.
Zakaz ustanowiony w ust. 4 oraz współrzędne określone w ust. 4 lit. a) i b) zostaną zrewidowane w świetle nowych dostępnych danych naukowych po dwóch latach od wejścia zakazu w życie. _BAR_
Poprawka 8
ARTYKUŁ 1Art.
30 ust. 4c (nowy) (rozporządzenie (WE) nr 850/98)
_BAR_ 4c.
Do dnia 31 grudnia 2005 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające stan ochrony innych obszarów o podobnie wrażliwym ekosystemie głębokowodnym w wodach UE.
Na podstawie tego sprawozdania Rada podejmie decyzję w sprawie niezbędnych uzupełnień wykazu zawartego w ust. 4. _BAR_
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P5_TA(2004)0385
Mianowanie Jana Kinšta na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Jana Kinšta na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0197/2004 — 2004/0809(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0197/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Jana Kinšta na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0386
Mianowanie Kersti Kaljulaid na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Kersti Kaljulaid na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0198/2004 — 2004/0809A(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0198/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Kersti Kaljulaid na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0387
Mianowanie Igorsa Ludboržsa na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Igorsa Ludboržsa na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0200/2004 — 2004/0809C(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0200/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Igorsa Ludboržsa na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0388
Mianowanie Ireny Petruškevičienė na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Ireny Petruškevičienė na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0201/2004 — 2004/0809D(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0201/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu z 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Ireny Petruškevičienė na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0389
Mianowanie Gejzy Zsolta Halásza na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Gejzy Zsolta Halásza na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0202/2004 — 2004/0809E(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0202/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Gejzy Zsolta Halásza na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0390
Mianowanie Josefa Bonnici na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Josefa Bonnici na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0203/2004 — 2004/0809F(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0203/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Josefa Bonnici na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0391
Mianowanie Jacka Uczkiewicza na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Jacka Uczkiewicza na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0204/2004 — 2004/0809G(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0204/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Jacka Uczkiewicza na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0392
Mianowanie Vojko A. Antončiča na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Vojko A. Antončiča na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0205/2004 - 2004/0809H(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0205/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje pozytywną opinię w sprawie mianowania Vojko A. Antončiča na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
P5_TA(2004)0393
Mianowanie Júliusa Molnára na członka Europejskiego Trybunału Obrachunkowego
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie nominacji Júliusa Molnára na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego (C5-0206/2004 - 2004/0809I(CNS))
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 247 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b ust. 3 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zgodnie z którymi Rada zwróciła się do Parlamentu o opinię (C5-0206/2004),
- uwzględniając, że na posiedzeniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. komisja kontroli budżetowej przesłuchała osoby nominowane przez Radę na stanowiska członków Trybunału Obrachunkowego oraz na posiedzeniu w dniu 3 maja 2004 r. rozważyła kwalifikacje osób nominowanych w świetle wymogów określonych w art. 45b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, art. 247 ust 2.
Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 160b Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,
- uwzględniając art. 35 Regulaminu Parlamentu,
- uwzględniając sprawozdanie komisji kontroli budżetowej (A5-0283/2004),
1. Wydaje negatywną opinię w sprawie mianowania Júliusa Molnára na stanowisko członka Trybunału Obrachunkowego;
2. Zleca Przewodniczącemu przekazanie tej decyzji Radzie oraz podanie jej do wiadomości Trybunałowi Obrachunkowemu, innym instytucjom Wspólnot Europejskich oraz Urzędom Kontroli w Państwach Członkowskich.
--------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi"
(2005/C 71/10)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi" COM(2004) 343 final;
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 27 maja 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 10 lutego 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej prac nad przygotowaniem opinii na ten temat;
uwzględniając art. 299 ust. 2 Traktatu WE;
uwzględniając art. III-330 i art. 56, ust. 3, lit. a) projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
uwzględniając raport Komisji w sprawie środków niezbędnych do wprowadzenia w życie art. 299, ust. 2, "Regiony peryferyjne Unii Europejskiej" [1];
uwzględniając swoją opinię (CdR 440/2000 fin) w sprawie regionów peryferyjnych UE i wprowadzenia w życie art. 299 [2];
uwzględniając konkluzje ze spotkań Rady Europejskiej w Sewilli 21- 22 czerwca 2002 r. oraz Brukseli 17- 18 czerwca 2004 r.;
uwzględniając końcowe oświadczenia konferencji prezydentów Ponta Delgada, z dn. 2 września 2004 r.; Martyniki, z dn. 30 października 2003 r.; La Palmy, z dn. 15 października 2002 r.; Lanzarote, z dn. 25 września 2001 r. oraz Funchal, z dn. 31 marca 2000 r.;
uwzględniając uchwałę Parlamentu Europejskiego dotyczącą komunikatu Komisji w sprawie trzeciego raportu na temat spójności gospodarczej i społecznej [3];
uwzględniając swoją opinię w sprawie trzeciego raportu na temat spójności gospodarczej i społecznej (CdR 120/2004 fin) [4];
uwzględniając raport Komisji Europejskiej: "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi: ocena i perspektywy", SEC(2004) 1030 final;
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 61/2004 rev.1) przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawcą był Adan Martin Menis, przewodniczący rządu regionalnego Wysp Kanaryjskich (ES/ELDR));
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Siedem regionów peryferyjnych – Azory, Wyspy Kanaryjskie, Gwadelupa, Gujana Francuska, Madera, Martynika i Réunion – które są pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej, znajduje się jednocześnie w wyjątkowej i szczególnej sytuacji, odróżniającej je od pozostałych terytoriów Wspólnoty.
2) Sytuację tę charakteryzuje występowanie szeregu trwałych, powiązanych ze sobą niedogodności, w szczególności oddalenia tych regionów od kontynentu europejskiego, ich niewielkich rozmiarów oraz gospodarczego uzależnienia od niektórych produktów.
Jest to powodem izolacji i wrażliwości tych regionów, o czym mowa w art. 299, ust. 2, Traktatu WE.
3) Czynniki te generują dodatkowe koszty i stanowią szczególne przeszkody dla wzrostu, konwergencji i zrównoważonego rozwoju gospodarczego tych regionów, co uniemożliwia im pełne uczestniczenie w dynamice rynku wewnętrznego, ogranicza szanse dla ich mieszkańców i zmniejsza konkurencyjność rodzimych przedsiębiorstw.
4) Ze względu na szczególne położenie geograficzne, regiony peryferyjne mogą stać się platformami o znaczeniu strategicznym dla realizacji roli, jaką Unia Europejska pragnie odgrywać na arenie światowej.
5) Czynniki te w pełni uzasadniają stosowanie zasady szczególnego traktowania przy wdrażaniu polityk Wspólnoty, co ma na celu zaspokojenie szczególnych potrzeb tych regionów oraz zwiększenie ich możliwości rozwoju w oparciu o zasoby wewnętrzne.
6) Należy w związku z tym wesprzeć wezwania, z jakimi występują regiony peryferyjne i ich władze krajowe, nawołujące do stworzenia całościowej i spójnej strategii dla tych regionów, dysponującej niezbędnymi środkami, które pozwolą na jej wdrożenie, czego wynikiem będzie prawdziwa polityka wspólnotowa na rzecz regionów peryferyjnych;
na 57 sesji plenarnej, która odbyła się w dn. 17-18 listopada (posiedzenie z dn. 18 listopada), przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi ogólne
Szczególne traktowanie regionów peryferyjnych: ogólnie pozytywny, jednak wiele pozostaje do wykonania
KOMITET REGIONÓW
1.1 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że już od roku 1986, Komisja Europejska realizowała inicjatywę, mającą na celu ustanowienie odpowiednich ram dla wdrażania ustawodawstwa wspólnotowego i wspólnych polityk dla tych regionów na podstawie Programów Specjalnych z uwagi na oddalenie i wyspiarski charakter regionów peryferyjnych (POSEI);
1.2 przypomina, że przyjęcie szczególnego artykułu w Traktacie (art. 299 ust. 2), uwzględniającego sytuację regionów peryferyjnych Wspólnoty, miało służyć realizacji szeregu konkretnych celów, a mianowicie:
- potwierdzić wyjątkowy charakter regionów peryferyjnych oraz potrzebę włączenia tej problematyki w nurt głównych polityk Unii (mainstreaming), w szczególności poprzez realizowanie pomocy priorytetowej w ramach polityki strukturalnej na rzecz spójności społeczno-gospodarczej;
- dostosować polityki Wspólnoty do rzeczywistej sytuacji w tych regionach poprzez wdrożenie szczególnych środków oraz określenie specjalnych warunków stosowania zapisów Traktatu, jeżeli będzie to konieczne dla celów wspierania rozwoju tych regionów;
- uwzględniać geograficzne otoczenie regionów peryferyjnych w kontekście polityki handlu i współpracy oraz porozumień zawartych z państwami ościennymi;
1.3 uznaje, iż owe cele pozostają w pełni aktualne oraz fakt, że ich realizacja jest nadal odległa, dlatego też wymagają one kontynuacji działań ze strony Unii.
Na ich istotne znaczenie wskazuje fakt, że status regionów peryferyjnych zagwarantowany jest w art. III-330 projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
1.4 przypomina zatem, że Komitet z zadowoleniem przyjął zatwierdzenie raportu Komisji Europejskiej z 14 marca 2000 r. w sprawie środków niezbędnych do wprowadzenia w życie art. 299 ust. 2 Traktatu, który miał być "krokiem milowym" w podejściu Wspólnoty do problemu regionów peryferyjnych i miał zapoczątkować nowy, znaczący etap w definiowaniu globalnej i spójnej strategii zrównoważonego rozwoju regionów peryferyjnych;
1.5 uznaje, że założenia zawarte w ww. raporcie z 14 marca 2000 r. były w ogólnie pozytywne, jednak chce przy tym zaznaczyć, że rozszerzona Unia Europejska znajduje się obecnie w kluczowym punkcie procesu integracji i stoi w obliczu kilku znaczących wyzwań, wymagających fundamentalnych zmian w zakresie struktury instytucjonalnej, polityk wspólnotowych oraz gospodarki europejskiej;
1.6 sądzi, że pomimo przedstawionych pozytywnych aspektów, zmiany te wskazują na potrzebę rozwinięcia obecnego podejścia i przejścia do kolejnego etapu w zakresie polityki Wspólnoty na rzecz regionów peryferyjnych, poprzez zdefiniowanie odpowiednich ram dla tych regionów w nowym kontekście europejskim; ram, które zapewnią im pełne uczestnictwo w nowej Europie;
1.7 w związku z tym zwraca się z podziękowaniami do Rady Europejskiej za stałe uwzględnianie problematyki regionów peryferyjnych UE i ich wspieranie.
Komitet przypomina, iż w konkluzjach Rady Europejskiej z Sewilli z czerwca 2002 r. wyrażono potrzebę wzmocnienia stosowania art. 299, ust. 2 Traktatu oraz przedłożenia odpowiednich propozycji odnośnie ich szczególnych potrzeb, które powinny zostać uwzględnione w różnorodnych politykach wspólnotowych, a w szczególności w polityce transportowej i w reformach niektórych polityk, zwłaszcza polityki regionalnej. Komitet chciałby również skorzystać z okazji i podkreślić zaangażowanie ze strony Komisji w opracowanie nowego raportu na temat tych regionów w oparciu o całościowe, spójne podejście do szczególnych cech charakterystycznych dla tych regionów oraz sposobów reagowania na ich potrzeby;
1.8 z zadowoleniem odnosi się zatem do Komunikatu Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi", przyjętego 26 maja 2004 r. oraz raportu Komisji "Wzmacnianie partnerstwa z regionami peryferyjnymi: ocena i perspektywy", przyjętego 6 sierpnia 2004 r.
Dostrzega wysiłki Wspólnoty, zmierzające do zaspokojenia specyficznych potrzeb tych regionów, a zwłaszcza uznanie przez nią wyjątkowej sytuacji regionów peryferyjnych, która w pełni uzasadnia stosowanie zasady szczególnego traktowania w różnych politykach Wspólnoty.
W kierunku całościowej i spójnej polityki rozwoju regionów peryferyjnych
Komitet Regionów
1.9 W pierwszej kolejności gratuluje Komisji Europejskiej propozycji skonsolidowania współpracy z regionami peryferyjnymi i Konferencją Prezydentów, co wskazuje na jej chęć poszerzenia procesu integracji Wspólnoty o wymiar regionalny;
1.10 zauważa postęp, jaki poczyniła Komisja w zakresie rozumienia złożonych zagadnień związanych z regionami peryferyjnymi.
Podziela tu pogląd Komisji, że pod względem rozwoju i integracji regiony peryferyjne nadal pozostają w tyle za innymi regionami Europy oraz że niektóre polityki wspólnotowe, tworzone w oparciu o ogólny obraz Unii Europejskiej są nieodpowiednie, ponieważ nie biorą pod uwagę szczególnych cech charakterystycznych regionów peryferyjnych;
1.11 zauważa, że integracja europejska opiera się m.in. na poszanowaniu różnorodności i specyficznych warunków wszystkich objętych nią terytoriów jako sposobu osiągnięcia największych postępów dla Unii.
W szczególności KR opowiada się za opracowaniem strategii dla regionów o niekorzystnym usytuowaniu geograficznym, która określa ich specyficzne cechy oraz odpowiednie instrumenty rozwiązania tych problemów;
1.12 z zadowoleniem przyjmuje trzy priorytety określone przez Komisję – konkurencyjność, dostęp do jednolitego rynku i rekompensatę za inne ograniczenia, oraz integrację regionalną – uwzględnione przy opracowywaniu strategii Wspólnoty w zakresie wzrostu i konwergencji regionów peryferyjnych;
1.13 popiera Komisję Europejską w zamiarze podjęcia dalszych prac nad identyfikacją i oszacowaniem dodatkowych kosztów ponoszonych przez regiony peryferyjne, w celu lepszego reagowania na wszystkie niedogodności wynikające z zaistniałej sytuacji;
1.14 zauważa jednak, że propozycja Komisji jedynie częściowo wypełnia mandat udzielony przez Radę Europejską w Sewilli; podobnie tylko częściowo odpowiada na potrzeby wyrażone przez regiony i ich władze państwowe;
1.15 podkreśla, że propozycja Komisji nie zaowocowała prawdziwie międzysektorową strategią dla regionów peryferyjnych, strategią, która zmobilizuje wszystkie polityki wspólnotowe i środki, jakimi dysponują w taki sposób, aby właściwie odpowiadały one na wyjątkową sytuację tych regionów;
1.16 z żalem przyjmuje fakt, że pomimo gotowości Komisji Europejskiej do wprowadzenia w życie priorytetów, wyznaczonych przez nią zarówno za pośrednictwem polityki spójności, jak i innych polityk wspólnotowych, Komisja nie wyszczególniła środków, jakie zamierza zapewnić odpowiednio w zakresie poszczególnych polityk, zostawiając tę sprawę do rozwiązania w przyszłości lub uzależniając ją od dalszych analiz;
1.17 przyjmuje do wiadomości propozycję wysuniętą przez Komisję Europejską, aby ogólne ramy polityki spójności dla regionów peryferyjnych zastosować w połączeniu z dwoma nowymi szczególnymi instrumentami: programem kompensat za określone ograniczenia regionów peryferyjnych oraz Planem Działania na rzecz Szerszego Sąsiedztwa (Wider Neighbourhood Action Plan);
1.18 z zadowoleniem odnosi się do propozycji stworzenia w/w szczególnych instrumentów, przeznaczonych wyłącznie dla regionów peryferyjnych, których celem byłoby rekompensowanie niedogodności wynikających ze szczególnej sytuacji, w jakiej znajdują się te regiony.
Zauważa jednak brak odpowiedniego stopnia szczegółowości w zakresie środków finansowych przeznaczonych na te działania;
1.19 z żalem przyjmuje fakt, że Komisja nie opowiedziała się za włączeniem wszystkich regionów do przyszłego celu konwergencji i przypomina, że automatyczne kwalifikowanie się do tego celu jest najodpowiedniejszym sposobem reagowania na strukturalne niedogodności regionów peryferyjnych oraz gwarancją, że regiony te będą nadal traktowane jednakowo;
1.20 utrzymuje, że niedogodności występujące w regionach peryferyjnych mają charakter trwały i są obecne w każdym z nich, bez względu na wysokość PKB na mieszkańca oraz przypomina, że problemów, z jakimi borykają się owe regiony nie można sprowadzić jedynie do kwestii PKB, ponieważ wiążą się one ze złożoną sytuacją strukturalną, która głęboko wpływa na mieszkańców tych regionów i konkurencyjność działających tam przedsiębiorstw;
1.21 zauważa, że wszystkie regiony peryferyjne, włączając te, w których PKB na mieszkańca osiąga poziom 75 % średniej wspólnotowej, nadal cierpią z powodu podstawowych braków infrastruktury oraz słabych warunków dla konwergencji i rozwoju konkurencyjności, niezbędnych z punktu widzenia wypełniania celów strategii lizbońskiej i goeteborskiej.
Komitet sądzi, że nie będą one w stanie realizować procesu konwergencji, jeżeli nie zostanie zapewniona ciągłość działań podejmowanych w zakresie europejskiej polityki regionalnej począwszy od 2006 roku, w ogólnym kształcie dopasowanych do ich szczególnych cech charakterystycznych;
1.22 przypomina, że wiele szans w zakresie wzrostu, dywersyfikacji i zwiększonej produktywności, dostępnych dla regionów peryferyjnych, skupia się w kilku tradycyjnych sektorach, w przypadku których przynoszą one rzeczywiste korzyści komparatywne, na turystyce, jak również na poszukiwaniu innych alternatywnych form produkcji.
Komitet wierzy zatem, że efektywna strategia modernizacji, innowacji i rozwoju regionów peryferyjnych musi uwzględniać również te działania;
1.23 z zadowoleniem odnosi się do faktu, że w ramach nowych programów "europejskiej współpracy terytorialnej" regiony peryferyjne kwalifikować się będą nie tylko do współpracy ponadnarodowej, ale również współpracy transgranicznej.
Uznaje, że ma to kluczowe znaczenie dla realizacji celu, jakim jest zintegrowanie regionów peryferyjnych z ich otoczeniem geograficznym, co zresztą przyznaje sama Komisja;
1.24 z zadowoleniem przyjmuje fakt przypisania priorytetowego znaczenia polepszeniu stosunków między regionami peryferyjnymi a krajami sąsiadującymi oraz fakt ustanowienia Planu Działań na rzecz Szerszego Sąsiedztwa, mającego sprzyjać tworzeniu obszaru gospodarczego, społecznego i kulturalnego wzrostu i integracji w regionach usytuowanych na obrzeżach UE, chociaż żałuje, że środki finansowe przyznane dla tego planu nie zostały wyszczególnione;
1.25 uznaje, że wdrożenie polityki sąsiedztwa w regionach peryferyjnych wymaga zmobilizowania odpowiednich środków finansowych, co pozwoli tym regionom na skuteczne odegranie roli aktywnych granic UE oraz stanowić będzie pozytywne i znaczące uzupełnienie działań Wspólnoty, mających na celu zwalczanie ubóstwa i ochronę wartości demokratycznych, poszanowanie praw człowieka i zasad państwa prawa w krajach ościennych;
1.26 równocześnie przyjmuje stanowisko, że aby osiągnąć zakładane cele, niezbędna jest koordynacja efektywna i zgodna z instrumentami zewnętrznej polityki UE i współpracy na rzecz rozwoju, przede wszystkim z postanowieniami Porozumienia z Cotonou, programem MEDA oraz programem ALA, jak również ze wszystkimi inicjatywami i programami wspólnotowymi, które w przyszłości mogą być wdrażane w tych regionach;
1.27 wyraża zadowolenie w związku z zamiarem Komisji sporządzenia wnikliwej analizy funkcjonowania usług użyteczności publicznej w regionach peryferyjnych oraz sformułowania stosownych sugestii w ramach grupy roboczej;
1.28 przychylnie odnosi się do zamiarów Komisji uwzględnienia szczególnych cech charakterystycznych regionów peryferyjnych w zakresie pomocy publicznej;
1.29 uznaje, że przepisy dotyczące pomocy państwa, które stworzone były w celu wspierania i ochrony funkcjonowania rynku wewnętrznego, nie mogą być stosowane w jednakowy sposób dla pomocy przyznawanej przedsiębiorstwom znajdującym się w tych regionach, ponieważ jak przyznaje sama Komisja, przedsiębiorstwa te nie czerpią wszystkich możliwych korzyści w przypadku tego jednolitego rynku;
1.30 w związku z tym z żalem przyjmuje fakt, że Komisja nie opowiedziała się za włączeniem do art. 87, ust. 3, lit. a) wszystkich regionów peryferyjnych, wliczając te, których PKB przekracza 75 % średniej wspólnotowej.
Byłby to najodpowiedniejszy sposób reagowania na strukturalne niedogodności, jakimi dotknięte są regiony peryferyjne oraz zapewnienia im jednakowego traktowania;
1.31 uznaje zatem, że włączenie wszystkich regionów peryferyjnych do nowego art. 56, ust. 3, lit. a), Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (wcześniej art. 87, ust. 3, lit. a) w sposób jasny wskazuje na intencję europejskiej władzy ustawodawczej i zwraca się do Komisji, z uwagi na poziom pewności prawnej, aby zrewidowała swoje stanowisko w negocjacjach w sprawie wytycznych dotyczących pomocy publicznej przeznaczonej na cele regionalne oraz uzupełniła projekt przez włączenie wszystkich regionów peryferyjnych do tej kategorii;
1.32 uważa również, że planowana dodatkowa intensywność pomocy, ustalona na poziomie 10 punktów procentowych, musi zostać oszacowana w świetle projektów, które sporządzi Komisja w zakresie zmian wytycznych odnośnie pomocy dla celów regionalnych, aby stwierdzić, czy będzie ona właściwa do zapewnienia takiej polityki, która wesprze rozwój inwestycji w tych regionach;
1.33 uznaje, że biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Komisja Europejska nie zaspokaja w pełni oczekiwań odnośnie całościowego i spójnego podejścia, jakie zalecała przyjąć Rada Europejska zebrana w Sewilli i Goeteborgu;
1.34 uważa zatem, że podejście proponowane przez Komisję okazuje się niewystarczające pod tym względem, że nie reprezentuje stanowiska postępowego w zakresie polityki wspólnotowej odnośnie regionów peryferyjnych; stanowiska, które umożliwiłoby włączenie do wszystkich polityk wspólnotowych trwałych środków, lepiej dopasowanych do realiów w tych regionach;
1.35 wyraża swoje głębokie przekonanie, że regiony peryferyjne nadal potrzebują pomocy ze strony Wspólnoty Europejskiej, mającej na celu poprawę ich konkurencyjności i realizację procesu konwergencji w zakresie rozwoju gospodarczego oraz stworzenie szans ich mieszkańcom równych tym, które dostępne są mieszkańcom innych regionów Europy;
1.36 udziela w końcu swojego poparcia Radzie Europejskiej, która szybkie przeanalizowanie komunikatu w sprawie strategii dla regionów peryferyjnych uznała za zadanie o znaczeniu priorytetowym.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 sugeruje, aby Komisja Europejska zrewidowała swój projekt w zakresie traktowania regionów peryferyjnych z punktu widzenia założeń polityki spójności, mając na celu włączenie wszystkich tych regionów do przyszłego celu konwergencji, niezależnie od wysokości ich PKB.
Jest to najodpowiedniejszym rozwiązaniem, które pozwoli wziąć pod uwagę strukturalne niedogodności charakterystyczne dla tych regionów oraz zapewni ich dalsze równe traktowanie;
2.2 zachęca Komisję do przeznaczenia niezbędnych środków finansowych na funkcjonowanie dwóch szczególnych instrumentów, które zostały zaproponowane: program kompensat za dodatkowe koszty oraz Plan Działania na rzecz Dalszego Sąsiedztwa.
Środki te muszą być odpowiednio wysokie, aby sprostać rzeczywistym potrzebom wszystkich regionów peryferyjnych (włączając te, których PKB na mieszkańca przekracza 75 % średniej wspólnotowej) i osiągnąć wyznaczone cele;
2.3 przypomina, że wszystkie regiony peryferyjne, włączając te, które w przyszłości mogą już nie zostać objęte celem konwergencji, nadal muszą dokonywać inwestycji, niezbędnych z uwagi na ich oddalenie, zwłaszcza w dziedzinie infrastruktury, dlatego też nakłania Komisję, aby zobowiązała się zezwolić na rozliczanie inwestycji, których celem będzie rekompensowanie skutków ograniczeń regionów peryferyjnych, za pośrednictwem określonego programu;
2.4 zachęca Komisję Europejską do jak najszybszego rozpoczęcia Planu Działania na rzecz Dalszego Sąsiedztwa w taki sposób, aby odniósł on rzeczywiste skutki za pośrednictwem skutecznej, spójnej koordynacji z innymi instrumentami wspólnotowymi w ramach polityki zewnętrznej i polityki współpracy na rzecz rozwoju oraz polityki handlowej i celnej, oraz do przedłożenia klarownych projektów w zakresie koordynacji tych przepisów z nową "inicjatywą sąsiedztwa";
2.5 podkreśla potrzebę zagwarantowania włączenia regionów peryferyjnych do sekcji dotyczącej współpracy transgranicznej w ramach nowego celu europejskiej współpracy terytorialnej, jako warunku niezbędnego dla realizacji celu integracji z najbliższym otoczeniem w sensie geograficznym;
2.6 sugeruje Komisji, aby zgodnie z nowymi wytycznymi odnośnie pomocy regionalnej, zrewidowała projekty, dążąc do uwzględnienia w nich przepisów projektu Traktatu Ustanawiającego Konstytucję dla Europy oraz utrzymała pomoc na bieżącym poziomie i zachowała możliwość przyznania pomocy operacyjnej, która nie ulega progresywnemu zmniejszeniu ani ograniczeniu w czasie. Ponadto Komitet zachęca Komisję do zachowania i wzmocnienia zasady szczególnego traktowania regionów peryferyjnych w zakresie pomocy państwa w sektorze rolnym i rybołówstwa;
2.7 zachęca Komisję Europejską do kontynuacji gwarantowania zróżnicowanych zasad podatkowych na korzyść regionów peryferyjnych jako narzędzia niezbędnego dla rozwoju gospodarczego tych regionów;
2.8 namawia Komisję – w ramach partnerstwa, na zasadzie którego wdrażany będzie Komunikat w sprawie regionów peryferyjnych – aby w pełni zastosowała się do żądania wysuniętego przez Radę Europejską w Sewilli, sporządzając prawdziwą strategię międzysektorową, która pozwoli dopasować wszystkie polityki wspólnotowe do szczególnych uwarunkowań tych regionów oraz aby zaproponowała szczególne środki dla poszczególnych obszarów polityki spójności;
2.9 zaleca przede wszystkim utrzymanie i dalsze rozwijanie zasady szczególnego traktowania, stosowanej w zakresie sektorów tradycyjnych, wspierania dywersyfikacji i procesu modernizacji w sektorze podstawowym, mających na celu dalsze umacnianie procesu wzrostu i konwergencji regionów peryferyjnych;
2.10 sugeruje Komisji, aby wnikliwiej wyjaśniła propozycję dostosowania programów POSEI oraz prosi Komisję o zaproponowanie stałych projektów, dysponujących budżetem dostosowanym do realizacji celu rozwoju dla danego Programu;
2.11 zachęca Komisję Europejską do ustalenia odpowiednio wysokich taryf celnych w zakresie wspólnej organizacji rynku (CMO) bananów w celu ochrony produkcji Wspólnoty oraz, w razie potrzeby, zaproponowania środków, które będą rekompensatą dla producentów;
2.12 wzywa Komisję Europejską do przyjęcia konkretnych uregulowań w ramach CMO dotyczących cukru w celu wsparcia rozwoju sektora cukrownictwa w regionach peryferyjnych;
2.13 wzywa Komisję Europejską do wzięcia pod uwagę szczególnych potrzeb regionów peryferyjnych, zapewniając im wystarczające środki w zakresie polityki rozwoju obszarów wiejskich i stosując wobec wszystkich tych regionów w ramach przyszłego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich stawki współfinansowania stosowane w regionach znajdujących się w najbardziej niekorzystnym położeniu;
2.14 wzywa Komisję Europejską do intensywnego działania na rzecz wdrożenia planów działań we wszystkich obszarach geograficznych, gdzie zlokalizowane są regiony peryferyjne, w sporządzaniu których uczestniczyłyby te regiony, Państwa Członkowskie, do których należą i sąsiednie kraje trzecie, w celu zintegrowania regionów peryferyjnych z odpowiednimi obszarami geograficznymi;
2.15 zachęca Komisję Europejską do podjęcia nowych środków, mających na celu poprawę konkurencyjności lokalnych produktów rolnych, które muszą konkurować w obrębie tego samego rynku z produktami podobnymi z innych państw, posiadających układy stowarzyszeniowe z WE, takich jak Maroko, lub z krajów prowadzących negocjacje z UE, jak MERCOSUR, lub które korzystają z umów preferencyjnych, takich jak grupa państw AKP;
2.16 zachęca Komisję Europejską do wprowadzenia w życie akapitu 14 Szóstego Ramowego Programu BRT, w którym akcentowana jest potrzeba ułatwienia uczestnictwa regionów peryferyjnych w inicjatywach wspólnotowych z zakresu badań i rozwoju za pomocą odpowiednich mechanizmów, dostosowanych do szczególnych cech charakterystycznych tych regionów. Zagadnienie to powinno zostać wzięte pod uwagę podczas sporządzania kolejnego Programu Ramowego;
2.17 sugeruje Komisji Europejskiej uznanie regionów peryferyjnych za regiony priorytetowe w przypadku wdrażania działań na rzecz Społeczeństwa Informacyjnego i Innowacji Technicznych.
Dziedziny te stanowią rzeczywistą szansę dla regionów peryferyjnych, ponieważ mogą pomóc zrekompensować niektóre niedogodności wynikające z ich oddalenia;
2.18 podziela ocenę Komisji Europejskiej dotyczącą istotnego znaczenia, jakie odgrywa transport w zapewnieniu dostępu regionów peryferyjnych do rynku wewnętrznego. Zaleca też, aby wdrożono odpowiednie mechanizmy i procedury mające na celu przeprowadzenie całkowitej integracji regionów peryferyjnych we wszystkich aspektach wspólnej polityki transportowej;
2.19 zwraca się ze szczególnym wezwaniem do Komisji, aby jak najszybciej włączyła projekty dla regionów peryferyjnych do Transeuropejskich Sieci Transportowych i Transeuropejskich Sieci Energetycznych, przyznając im pierwszeństwo;
2.20 przypomina, że środowisko naturalne jest obszarem o kluczowym znaczeniu dla regionów peryferyjnych i zachęca Komisję Europejską do możliwie szybkiego podjęcia odpowiednich środków w celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju w takich obszarach, jak ochrona bioróżnorodności, sieć Natura 2000 oraz zarządzanie odpadami;
2.21 generalnie zachęca Komisję Europejską do wzięcia pod uwagę wspólnych żądań tych regionów i odpowiednio przedstawicieli państw, do których regiony te należą oraz sporządzenia wnikliwej analizy odnośnych polityk wspólnotowych;
2.22 przypomina o potrzebie opracowania takich instrumentów, które pozwolą na bieżąco ocenić wpływ nowego ustawodawstwa Wspólnoty na regiony peryferyjne i upewnić się, że nie tylko nie działają one hamująco na wzrost aktywności gospodarczej w tych regionach, ale również wspierają tego typu wzrost w sposób rzeczywisty i trwały;
2.23 po raz kolejny wysuwa twierdzenie, że aby osiągnąć cele strategiczne należy zapewnić skuteczną koordynację, w tym wewnątrz Komisji za pośrednictwem Grupy Międzyresortowej, w której należy zwiększyć zasoby ludzkie;
2.24 nalega, aby zarówno instytucje Wspólnoty, jak i regiony wdrożyły strategię komunikowania się z europejską opinią publiczną, udzielając informacji na temat problemów dotykających regiony peryferyjne oraz informując o prawdziwie europejskim wymiarze tych regionów;
2.25 zachęca regiony peryferyjne do podejmowania współpracy we wszystkich możliwych obszarach, a także Komisję do wspierania ich w tych wysiłkach w taki sposób, aby sprostać wyzwaniu o dwojakim charakterze: ich rozwojowi wewnątrz Unii oraz globalizacji.
Projekt opinii Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejskie ugrupowanie współpracy transgranicznej (EUWT)
(2005/C 71/11)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejskie ugrupowanie współpracy transgranicznej (EUWT) przyjętą przez Komisję Europejską w dniu 14 lutego 2004 r., COM(2004) 496 final – 2004/0168 (COD);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 159 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Rady z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu;
Uwzględniając listy Komisarza Barniera i Komisarz De Palacio z 8 marca 2004 roku, w których proszą oni o wydanie opinii w sprawie nowego europejskiego instrumentu prawnego w zakresie współpracy transgranicznej;
Uwzględniając art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który stanowi, że "Komitet Regionów jest konsultowany przez Radę lub Komisję w przypadkach przewidzianych w niniejszym Traktacie oraz we wszelkich innych przypadkach, w szczególności, gdy mają związek ze współpracą transgraniczną, o ile jedna z tych dwóch instytucji uzna to za stosowne";
Uwzględniając art. III-116 projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który stanowi, że "W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Unii, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. W szczególności Unia zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich."
Uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 21 stycznia 2004 r. o zobowiązaniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej do opracowania opinii w tej sprawie;
Uwzględniając sprawozdania Parlamentu Europejskiego: "Gerlach"- Sprawozdanie z 1976 r. w sprawie polityki regionalnej Wspólnoty w odniesieniu do regionów leżących przy granicach wewnętrznych Wspólnoty [1], "Boot"- sprawozdanie z 1984 r. w sprawie wzmocnienia współpracy transgranicznej [2], "Schreiber"- sprawozdanie z 1986 r. w sprawie regionu Saarland – Lotaryngia - Luxemburg [3], "Poetschki"- sprawozdanie ze współpracy transgranicznej przy granicach wewnętrznych [4], "Chiabrando"- sprawozdanie z 1988 r. w sprawie programu rozwojowego dla rejonu na granicy Hiszpanii i Portugalii [5], "Cushnahan"- sprawozdanie z 1990 r. w sprawie inicjatywy wspólnotowej INTERREG [6], "Muru"- sprawozdanie z 1994 r. w sprawie inicjatywy wspólnotowej INTERREG II [7]
Uwzględniając Madrycką Konwencję Ramową Rady Europy z 1980 r. i kolejne Protokoły Dodatkowe do niej (1995, 1998);
Uwzględniając opinię Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy, przedstawioną Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej Komitetu Regionów (COTER) w sprawie Nowego prawnego instrumentu współpracy transgranicznej przyjętej przez jego Prezydium na posiedzeniu z dnia 5 maja 2004 r., sprawozdawca: Herwig Van Staa (Austria, L, EPP/CD);
Uwzględniając Białą Księgę w sprawie Rządów Europejskich przedstawioną przez Komisję Europejską w 2001 roku (COM(2001) 428 final), która stwierdza, że "Komisja zbada, jakie są możliwości lepszego wsparcia współpracy ponadnarodowej lokalnych i regionalnych uczestników sceny politycznej na poziomie UE, tak, by propozycje mogły być przedstawione do końca roku 2003" (3.1);
Uwzględniając swoją opinię z marca 2002 r. na temat Strategii promowania współpracy transgranicznej i międzyregionalnej w rozszerzonej UE - podstawowego dokumentu zawierającego wskazówki na przyszłość (CdR 181/2000 final [8]);
Uwzględniając swoją analizę w sprawie Transeuropejska Współpraca pomiędzy Władzami Terytorialnymi: nowe wyzwania i kroki konieczne w przyszłości w celu polepszenia współpracy, październik 2001 r., opracowaną przy ścisłej współpracy ze Stowarzyszeniem Europejskich Regionów Przygranicznych w celu opracowania wyżej wymienionej opinii;
Uwzględniając Trzeci Raport o Spójności Gospodarczej i Społecznej Nowe partnerstwo dla spójności, konwergencji, konkurencyjności i współpracy, przyjęty przez Komisję Europejską 18 lutego 2004 r., który we wnioskach stwierdza, że "Komisja zamierza zaproponować nowy instrument prawny w formie struktury współpracy europejskiej ("Transgraniczna władza regionalna"), aby pozwolić Państwom Członkowskim, regionom i władzom lokalnym, zarówno w ramach programów wspólnotowych, jak i poza nimi, na zgłaszanie tradycyjnych problemów natury prawnej i administracyjnej, z którymi spotkały się podczas zarządzania programami i projektami transgranicznym.
Celem byłoby przeniesienie zdolności wykonywania działań związanych z współpracą na nową strukturę prawną w imieniu władz publicznych".
Uwzględniając swoją opinię z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie Trzeciego Raportu o Spójności (CdR 120/2004 final);
Uwzględniając raport W kierunku nowego instrumentu prawnego Wspólnoty ułatwiającego współpracę transeuropejską opartą na prawie państwowym pomiędzy władzami terytorialnymi Unii Europejskiej, opracowany przez Stowarzyszenie Europejskich Regionów Przygranicznych (AEBR) dla Komisji Europejskiej, w oparciu o pracę wspólnie wykonaną z Komitetem Regionów w ramach wyżej wymienionej analizy;
Uwzględniając rolę prelegislacyjną, jaką odgrywa w konsultacjach z Komisją Europejską i stanowiska zajęte przez władze lokalne i regionalne na wstępnym etapie;
Uwzględniając swój projekt opinii (CdR 62/2004 rev.1), przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Hans Niessl, szef rządu kraju związkowego Burgenland (AT/PES));
na 57 sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 18 listopada 2004 r.) przyjął następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1. udziela poparcia Komisji Europejskiej w jej zamiarze wprowadzenia trwałych usprawnień w otoczeniu prawnym i instytucjonalnym w wypadku współpracy transgranicznej, międzynarodowej i międzyregionalnej (współpraca transeuropejska) na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym i uważa, że przy pomocy omawianej obecnie propozycji rozporządzenia trudności w tym zakresie mogą być rozwiązywane skuteczniej niż dotychczas;
2. proponuje jednak, aby nowy instrument prawny nosił nazwę europejskiego ugrupowania współpracy transeuropejskiej (EUWT) zamiast europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (EUWT), gdyż nazwa ta odzwierciedla również jej potencjalne użycie we współpracy transnarodowej i międzyregionalnej, jak stanowi art.1 wniosku dotyczącego rozporządzenia;
3. zgadza się z Komisją Europejską, że warunki współpracy transeuropejskiej nie mogą zostać usprawnione ani odpowiednio, ani skutecznie jedynie przez Państwa Członkowskie i że działania wspólnotowe gwarantowane są na mocy drugiego ustępu art. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zasada pomocniczości), biorąc pod uwagę obecne elementy transnarodowe i oczywista wyższość działania wspólnotowego nad działaniami podejmowanymi na szczeblu 25 Państw Członkowskich;
4. zgadza się z Komisją Europejską, że propozycja rozporządzenia ogranicza się do tego, co jest niezbędne dla osiągnięcia celów Traktatu w znaczeniu trzeciego ustępu art. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (zasada proporcjonalności), gdyż zapewnia jedynie fakultatywne ramy regulacyjne dla współpracy transeuropejskiej i ustala minimalne wymagania dla utworzenia i działania europejskiej grupy ds. współpracy transeuropejskiej;
5. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska opiera proponowane prawodawstwo na art. 159 Traktatu WE. wprowadza to do rozważań art. 251 o procedurze kodecyzji, zgodnie z którą Rada działa na zasadzie większości kwalifikowanej;
6. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja Europejska opowiedziała się za rozporządzeniem jako odpowiednim instrumentem prawnym w tym przypadku, gdyż oznacza to, że jakikolwiek organ regionalny i lokalny, który chciałby utworzyć ugrupowanie ds. współpracy transeuropejskiej, może to uczynić bez konieczności stosowania środków związanych z transpozycją i/lub bez potrzeby uzyskiwania zgody poszczególnych Państw Członkowskich;
7. tym niemniej, zarazem wyraża zadowolenie, że Państwa Członkowskie – a nie jedynie władze regionalne i lokalne – mogą uczestniczyć w tworzeniu europejskiego ugrupowania współpracy transeuropejskiej i mogą w ten sposób przyczyniać się do wzmacniania spójności gospodarczej i społecznej w Europie na drodze współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej;
8. przyjmuje również z zadowoleniem fakt, że na mocy proponowanego rozporządzenia ugrupowanie EUWT może składać się nie tylko z Państw Członkowskich i władz krajowych i regionalnych, lecz również z innych lokalnych instytucji publicznych;
9. wyraża zadowolenie, że Komisja Europejska przyjęła propozycję Komitetu Regionów, aby kompetencje ugrupowania EUWT nie ograniczały się jedyni do współpracy transgranicznej, ale obejmowały również współpracę transnarodową i międzyregionalną; zwraca jednak uwagę, że do tekstu rozporządzenia należy wprowadzić stosowne zmiany – takie jak ta już wspomniana, dotycząca nazwy – aby cel ten był wyraźniej sformułowany;
10. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że rozporządzenie przyczyni się do stworzenia jednolitych warunków do utworzenia EUWT we wszystkich Państwach Członkowskich; wzywa Komisję do zagwarantowania, że ten instrument nie ograniczy zakresu stosowania istniejących umów międzypaństwowych w sprawie współpracy transgranicznej;
11. popiera sformułowanie użyte przez Komisję Europejską w art. 3(1) proponowanego rozporządzenia dotyczące zadań i kompetencji EUWT, zgodnie z którym sami członkowie decydują o kompetencjach EUWT;
12. przyjmuje zadowoleniem możliwość wyboru w odniesieniu do prawa krajowego, które ma zostać zastosowane; wzywa jednakże Komisję do podjęcia wysiłków w celu uniknięcia sprzeczności z istniejącym prawem krajowym. Jeśli siedziba EUWT będzie znajdować się w Państwie Członkowskim, którego prawo krajowe nie będzie miało zastosowania, to wzywa się Komisję do podjęcia niezbędnych kroków w celu uniknięcia ewentualnych kolizji przepisów;
13. stanowczo zaleca, aby do rozporządzenia zostały włączone właściwe zapisy umożliwiające Państwom Członkowskim, w razie konieczności, zgodnie z zapisami konstytucyjnymi, dokonywanie uregulowań dotyczących przekazywania zadań EUWT, a także nadzoru nad nią;
14. wyraża zadowolenie z faktu, że EUWT może otrzymać nie tylko zadanie wdrażania programów finansowanych przez Wspólnotę, ale również zadanie innych ogólnych działań związanych ze współpracą transeuropejską, gdyż może się to przyczynić w sposób znaczący do dalszego rozwoju działań na skalę ogólnoeuropejską w Europie; niemniej jednak zauważa, że zapisy proponowanego rozporządzenia mogą być skuteczne jedynie, gdy strony trzecie będą miały możliwość przekazywania realizacji programów finansowanych z funduszy Wspólnoty;
15. popiera propozycję zapewnienia EUWT osobowości prawnej, lecz jednocześnie opowiada się za przydzieleniem praktycznej realizacji zadań EUWT jednemu z jej członków, gdyż może to zapobiec pojawieniu się nowych, nadmiernie rozbudowanych struktur biurokratycznych;
16. uważa jednak, że powinno być możliwe nie tylko przypisywanie wszystkich zadań EUWT członkom ugrupowania, ale również przypisywanie ich tylko części z nich i rozdzielanie ich wśród członków i wzywa do tego, żeby art. 5(3) został odpowiednio zmieniony;
17. zwraca się z prośbą, aby ugrupowanie EUWT było zobowiązane do utworzenia zespołu przedstawicieli, którzy w duchu przejrzystości i demokratycznej rzetelności odpowiadaliby za przezeń działania podejmowane;
18. uważa za konieczne, aby zawrzeć w art. 6 rozporządzenia sformułowanie, że przewodniczący EUWT odpowiada prawnie i politycznie przed członkami będącymi w zespole przedstawicieli;
19. zwraca się z prośbą, aby konwencje w ramach współpracy transeuropejskiej przyjęte na mocy tego rozporządzenia były podane nie tylko do wiadomości wszystkich członków i Państw Członkowskich, ale również do wiadomości Komitetu Regionów.
Komitet Regionów powinien prowadzić rejestr istniejących EUWT, tak, aby instytucje europejskie, Państwa Członkowskie, władze regionalne i lokalne i wszyscy obywatele europejscy mogli szybko uzyskać dostęp do wszelkich danych na temat każdego EUWT.
Ten rejestr powinien również odgrywać istotną rolę w szerzeniu najlepszej praktyki w całej Europie.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
Tytuł
(zaleca się również zmianę definicji i skrótu w całym dokumencie) * skrót pozostaje taki sam w języku polskim
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
ustanowienie europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej (EUWT) _BAR_ ustanowienie europejskiego ugrupowania współpracy transeuropejskiej (EUWT) _BAR_
Uzasadnienie
Pomiędzy Państwami Członkowskimi, regionami i władzami lokalnymi zachodzą trzy rodzaje współpracy: transgraniczna, międzyregionalna i transnarodowa.
Pojęcie "współpraca transeuropejska" obejmuje je wszystkie.
Powinno być możliwe utworzenie ugrupowania europejskiego, które zajmowałoby się wszystkimi trzema rodzajami współpracy transeuropejskiej.
Zalecenie 2
(wywód 1)
(zaleca się zmienić "współpracę transgraniczną" i "współpracę transnarodową i międzyregionalną" na "współpracę transeuropejską" w całym dokumencie)
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Art. 159, ust. 3 Traktatu daje możliwość podejmowania działań szczególnych poza funduszami, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, w celu osiągnięcia celów spójności gospodarczej i społecznej przewidywanych przez Traktat.
Harmonijny rozwój całego terytorium Wspólnoty i większa spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna pociągają za sobą wzmocnienie współpracy transgranicznej.
W tym celu warto zastosować środki konieczne dla poprawy warunków wdrażania działań związanych ze współpracą transgraniczną. _BAR_ Art. 159, ust. 3 Traktatu daje możliwość podejmowania działań szczególnych poza funduszami, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, w celu osiągnięcia celów spójności gospodarczej i społecznej przewidywanych przez Traktat.
Harmonijny rozwój całego terytorium Wspólnoty i większa spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna pociągają za sobą wzmocnienie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej (odtąd nazywanej "współpracą transeuropejską").
W tym celu warto zastosować środki konieczne dla poprawy warunków wdrażania działań związanych ze współpracą transeuropejską. _BAR_
Uzasadnienie
Ta poprawka wynika z zalecenia 1.
Zalecenie 3
(wywód 7)
Wniosek Komisji _BAR_ Projekt poprawki KR _BAR_
W celu pokonania przeszkód stojących na drodze współpracy transgranicznej konieczne jest wprowadzenie instrumentu na szczeblu wspólnotowym, który umożliwiłby tworzenie grup na terytorium Wspólnoty, które miałyby własną osobowość prawną, pod nazwą "Europejskie Ugrupowanie Współpracy Transgranicznej (EUWT)".
Odwołanie do tego instrumentu jest dobrowolne. _BAR_ W celu pokonania przeszkód stojących na drodze współpracy transgranicznej konieczne jest wprowadzenie instrumentu na szczeblu wspólnotowym, który umożliwiłby tworzenie grup na terytorium Wspólnoty, które miałyby własną osobowość prawną, pod nazwą "Europejskie Ugrupowanie Współpracy Transgranicznej (EUWT)".
Odwołanie do tego instrumentu jest dobrowolneObowiązujące umowy dwustrunne o współpracy transgranicznej, międzyregionalnej lub ponadnarodowej pomiędzy samorządami lokalnymi i/lub regionami i/lub państwami powinny być nadal stosowane _BAR_
Uzasadnienie:
Prawne możliwości istniejących umów międzypaństwowych, np. umowy z Karlsruhe, nie mogą mieć ograniczonego zakresu stosowania wskutek wprowadzenia rozporządzenia.
Zalecenie 4
(wywód 10)
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Członkowie mogą zadecydować o utworzeniu EUWT jako odrębnego podmiotu prawnego lub o przyznaniu jego zadań jednemu z członków. _BAR_ Członkowie mogą zadecydować o utworzeniu EUWT jako odrębnego podmiotu prawnego lub o przyznaniu jego zadań jednemu lub większej liczbie jego członków. _BAR_
Uzasadnienie
Ta poprawka wynika z zalecenia 1.
Zalecenie 5
(wywód 11)
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
[…] z wyłącznej inicjatywy Państw Członkowskich i ich władz regionalnych i lokalnych, bez wsparcia finansowego ze strony Wspólnoty. _BAR_ […] z wyłącznej inicjatywy Państw Członkowskich i/lub ich władz regionalnych i lokalnych, bez wsparcia finansowego ze strony Wspólnoty. _BAR_
Uzasadnienie
Sama natura współpracy transeuropejskiej wskazuje, że powinna być ona otwarta na regiony i władze lokalne bez zaangażowania Państw Członkowskich.
Zalecenie 6
Artykuł 1 ust. 1
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Natura ugrupowania EUWT1.Na terytorium Wspólnoty może zostać utworzona grupa współpracy, w formie europejskiej grupy ds. współpracy transgranicznej, zwana dalej "EUWT", pod warunkami i zgodnie z ustaleniami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu. _BAR_ Natura ugrupowania EUWT1.Na terytorium Wspólnoty może zostać utworzona grupa współpracy, w formie europejskiego ugrupowania współpracy transeuropejskiej, zwana dalej "EUWT", pod warunkami i zgodnie z ustaleniami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu. _BAR_
Uzasadnienie
Ta poprawka wynika z zalecenia 1.
Zalecenie 7
Artykuł 1 ust. 3
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Celem grupy EUWT jest ułatwienie i promowanie współpracy transgranicznej pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak również władzami regionalnymi i lokalnymi, mając na uwadze wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. _BAR_ Celem grupy EUWT jest ułatwienie i promowanie współpracy transgranicznej, transnarodowej i międzyregionalnej (współpracy transeuropejskiej) pomiędzy Państwami Członkowskimi, jak również władzami regionalnymi i lokalnymi, mając na uwadze wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. _BAR_
Uzasadnienie
Ta poprawka wynika z zalecenia 1.
Zalecenie 8
Artykuł 2 ust. 3
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Członkowie mogą zadecydować o utworzeniu EUWT jako odrębnego podmiotu prawnego lub o przyznaniu jego zadań jednemu z członków. _BAR_ Członkowie mogą zadecydować o utworzeniu EUWT jako odrębnego podmiotu prawnego lub o przyznaniu jego zadań jednemu lub większej liczbie jego członków. _BAR_
Uzasadnienie
Ta poprawka wynika z zalecenia 1.
Zalecenie 9
Art. 3 ust. 1
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
EUWT wykonuje zadania powierzane przez członków zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. _BAR_ EUWT wykonuje zadania powierzane przez członków lub przez osoby trzecie, za jego zgodą i zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. _BAR_
Uzasadnienie
Jeżeli EUWT ma w przyszłości realizować również programy finansowane przez Wspólnotę, to uzupełnienie jest niezbędne.
Zalecenie 10
Art. 3 ust. 3
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Utworzenie EUWT nie narusza finansowej odpowiedzialności członków i Państw Członkowskich, zarówno w odniesieniu do funduszy wspólnotowych, jak i funduszy krajowych. _BAR_ Utworzenie EUWT nie narusza finansowej odpowiedzialności członków w odniesieniu do funduszy wspólnotowych i funduszy krajowych, jak i Państw Członkowskich w odniesieniu do funduszy krajowych.
Państwom Członkowskim pozostawia się możliwość sprawowania dozoru prawnego i merytorycznego nad EUWT na mocy ustawy bądź umowy.
Nadzór może być przekazany jednemu z Państw Członkowskich lub sprawowany wspólnotowo. _BAR_
Uzasadnienie
Jest oczywiste, że Państwa Członkowskie odpowiadają za środki krajowe przed swoimi parlamentami krajowymi i nie wymaga to wzmianki w rozporządzeniu.
Skoro jednak Państwa Członkowskie (a w tym w państwach o ustroju federalnym kraje związkowe) mają również odpowiadać za środki wspólnotowe, należy koniecznie dopuścić również wszechstronną kontrolę Państw Członkowskich nad EUWT.
W innym wypadku Państwa Członkowskie musiałyby w dużym stopniu odpowiadać za stan rzeczy, na który zupełnie nie mają wpływu.
Zalecenie 11
Artykuł 4 ust. 8
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Konwencja podawana jest do wiadomości wszystkich jej członków i Państw Członkowskich. _BAR_ Konwencja podawana jest do wiadomości wszystkich jej członków, Państw Członkowskich i Komitetu Regionów.
Komitet włączy tę konwencję do publicznego rejestru wszystkich konwencji dotyczących współpracy transeuropejskiej. _BAR_
Uzasadnienie
Komitet Regionów przykłada dużą wagę do przejrzystości zgodnie z Traktatem WE i jest placówką udostępniającą informacje zarówno obywatelom europejskim, jak i departamentom Komisji Europejskiej.
Z tego względu troszczy się o to, aby dane odnoszące się do szczebli regionalnych i lokalnych – i inicjatyw społecznych – były stale dostępne.
Zalecenie 12
Artykuł 5 i cały dokument
Wniosek Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
regulamin _BAR_ statut _BAR_
Uzasadnienie
Podstawowe przepisy leżące u podstaw ugrupowania powinny być zawarte w statucie.
Z drugiej strony, regulamin dotyczy wewnętrznego funkcjonowania.
W związku z tym EUWT może mieć zarówno regulamin, jak i statut.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie przyszłych uregulowań europejskiej polityki audiowizualnej
(2004/C 318/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie przyszłych uregulowań europejskiej polityki audiowizualnej (COM (2003) 784 final),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie zasięgania opinii Komitetu na ten temat, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. o zleceniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii na ten temat,
uwzględniając swoją opinię w sprawie niektórych aspektów prawnych dotyczących dzieł filmowych i innych utworów audiowizualnych (CdR 387/2001 fin) [1]
uwzględniając swoją opinię w sprawie czwartego raportu Komisji dotyczącego stosowania dyrektywy 89/553/EWG?
"Telewizja bez Granic" (CdR 90/2003 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu dotyczącego barier w powszechnym dostępie społeczeństwa informacyjnego do nowych usług i aplikacji za pośrednictwem otwartych platform telewizji cyfrowej i telefonii komórkowej trzeciej generacji oraz komunikatu dotyczącego przejścia z transmisji analogowej do transmisji cyfrowej: (od zmiany (switchover) na transmisję cyfrową do wyłączenia (switchoff) transmisji analogowej) (CdR 308/2003 fin);
uwzględniając projekt swojej opinii (CdR 67/2004 Rev.1), przyjęty przez Komisję ds. Kultury i Edukacji Komitetu Regionów dnia 5 kwietnia 2004 r. (sprawozdawcą był Dieter Schiffmann, deputowany Parlamentu regionu Nadrenii-Palatynatu (DE-PSE));
przyjął jednomyślnie poniższą opinię podczas 55 sesji plenarnej, która odbyła się w dniach 16-17 czerwca 2004 r (posiedzenie z dn. 17 czerwca):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 uznaje kluczową rolę mediów audiowizualnych w procesie rozwoju europejskiego społeczeństwa pluralistycznego, w zachowaniu tożsamości społeczności regionalnych i lokalnych oraz rozwoju demokratycznie zagwarantowanych praw obywatelskich;
1.2 podkreśla cel, jakim jest odpowiednie dostosowanie ram prawnych do mediów audiowizualnych w sposób, który pozwoliłby i sprzyjał ich pozytywnemu rozwojowi w sensie szczególnej roli, jaką media takie mają wypełniać;
1.3 dostrzega potrzebę uwzględnienia również innych ważnych celów będących przedmiotem powszechnego zainteresowania, związanych z uregulowaniem sektora audiowizualnego, takich jak konkurencja, ochrona konsumenta i prawo telekomunikacyjne, oraz wyraża zadowolenie wobec faktu, że Komisja skorzystała z tej okazji, aby przygotować komunikat w sprawie dalszego rozwoju polityki europejskiej w zakresie regulacji odnośnie całego sektora audiowizualnego;
1.4 uważa za celowe, zwłaszcza mając na względzie bliskie rozszerzenia UE, sformułowanie ram prawnych w zakresie polityki audiowizualnej oraz opracowanie terminarza jej rozwoju, tak, by możliwie wcześnie zapewnić krajom przystępującym jak największe bezpieczeństwo prawne;
1.5 dostrzega duże możliwości i potencjał do dalszego rozwoju sektora audiowizualnego, jakie dają obecnie wdrażane lub opracowywane nowe technologie (na przykład telewizory o płaskim ekranie) oraz podkreśla potrzebę uwzględnienia tego aspektu w przyszłej strukturze prawnej;
1.6 zasadniczo popiera i akcentuje założenia i przesłanki, jakimi kieruje się Komisja w kształtowaniu ram prawnych dla sektora audiowizualnego;
1.7 zasadniczo podziela pozytywną ocenę dyrektywy "Telewizja bez granic" jako aktu prawnego, który dał stabilne i pewne ramy prawne dla świadczenia usług telewizyjnych na obszarze Wspólnoty i w zasadzie zapewnił wolny przepływ usług teletransmisyjnych w państwach Wspólnoty oraz zwraca uwagę na własną opinię na ten temat (CdR 90/2003 fin);
1.8 podkreśla znaczenie zasady kraju pochodzenia jako podstawowej zasady funkcjonowania jednolitego rynku w sektorze audiowizualnym, równocześnie jednak podziela obawy wyrażone w trakcie konsultacji, a mianowicie, że biorąc pod uwagę różnorodność prawa w poszczególnych krajach, nadawcy mogą podejmować działalność w Państw Członkowskich o najbardziej liberalnym ustawodawstwie;
1.9 podziela stanowisko Komisji, że być może niezbędna będzie gruntowna rewizja dyrektywy "Telewizji bez granic" w celu uwzględnienia wprowadzonych zmian;
1.10 mając na względzie przeobrażenia i zmiany, jakie zaszły w międzyczasie na rynku audiowizualnym, z zadowoleniem odniósłby się do inicjatywy Komisji, zmierzającej do szybkiej i całościowej rewizji dyrektywy "Telewizja bez granic" celem uzyskania spójnych europejskich ram prawnych dla sektora audiowizualnego, gdzie przepisy byłyby odpowiednio zróżnicowane i dostosowane do usług podlegających dyrektywie "Telewizja bez granic" i usług dla społeczeństwa informacyjnego;
1.11 uważa, że inne kwestie związane ze stosowaniem dyrektywy "Telewizja bez granic" powinny być rozwiązywane nie w drodze komunikatów odnośnie jej interpretacji, ale poprzez szybką rewizję tejże dyrektywy celem osiągnięcia niezbędnego bezpieczeństwa prawnego;
1.12 podkreśla istotne znaczenie ochrony zasad konkurencji w polityce audiowizualnej;
1.13 podkreśla odpowiedzialność za utrzymanie i dalszy rozwój pluralizmu w sektorze mediów w Europie, Państwach Członkowskich UE i europejskich regionach;
1.14 podkreśla potrzebę stworzenia ram prawnych w zakresie usług dla społeczeństwa informacyjnego, takich jak handel elektroniczny i dostęp do nowego typu usług, jak również, biorąc pod uwagę wymagane zróżnicowanie przepisów, z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja nie ma zamiaru zakwestionować podziału między usługami dla społeczeństwa informacyjnego a usługami podlegającymi dyrektywie "Telewizja bez granic";
1.15 kładzie nacisk na potrzebę przejścia z transmisji analogowej na cyfrową w sposób przyjazny dla konsumenta i zwraca uwagę na wydaną opinię w tej sprawie (CdR 308/2003 fin);
1.16 podkreśla ogromne znaczenie prawa do informacji jako osobistego prawa obywateli Europy i z zadowoleniem odnotowuje, że w ramach konsultacji Komisja odnosi się do kwestii prawa do informacji o wydarzeniach, mających duże znaczenie dla społeczeństwa oraz twierdzi, że zagadnienie to wymaga dalszej uwagi;
1.17 podkreśla kluczową rolę wsparcia udzielanego regionalnej kinematografii i żywi głębokie przekonanie, że regionalna i lokalna twórczość audiowizualna staje się coraz ważniejsza i, wraz z twórczością narodową, stanowi przeciwwagę dla produkcji pozaeuropejskich;
1.18 kładzie nacisk na potrzebę podjęcia działań na rzecz wspierania utworów europejskich i uważa, że promowanie obecności dzieł niezależnych producentów w programach przyczynia się w dużym stopniu do zróżnicowania europejskich mediów audiowizualnych oraz pozwala na zachowanie różnorodności dziedzictwa regionalnego i lokalnego Europy; uważa jednak, że obecnie stosowany system kwotowy nie jest wystarczający dla realizacji tego celu;
1.19 podkreśla potrzebę stworzenia zrównoważonych zasad jakościowych i ilościowych dotyczących reklamy;
1.20 przychylnie przyjmuje gotowość Komisji do rewizji zalecenia w sprawie ochrony nieletnich i godności ludzkiej;
1.21 uważa, że prawo do odpowiedzi jest kluczowym elementem ochrony praw człowieka i wolności słowa oraz przychyla się do planu rozszerzenia tego prawa na wszystkie media;
1.22 przychyla się do zamiarów Komisji uaktualnienia zalecenia w sprawie ochrony nieletnich i godności ludzkiej, skupiając się na edukacji medialnej (media literacy), prawie do odpowiedzi i środkach przeciwko dyskryminacji lub podżeganiu do nienawiści we wszystkich mediach on-line;
1.23 dostrzega potrzebę istnienia modeli współregulacyjnych i samoregulacyjnych w poszczególnych Państwach Członkowskich, które dawałyby możliwość wyrażania tożsamości i odrębności narodowe i regionalne; równocześnie jednak popiera zamiar Komisji opracowania modeli współregulacyjnych w sektorze mediów w celu zbadania ich funkcjonowania i zgodności z europejskimi ramami prawnymi;
1.24 akcentuje konieczność dalszej ochrony przez Wspólnotę, w sposób całościowy, europejskiego modelu audiowizualnego także na poziomie międzynarodowym, zwłaszcza w ramach negocjacji z WTO;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 zaleca jak najszybszą rewizję dyrektywy "Telewizja bez granic" w celu zapewnienia niezbędnego bezpieczeństwa prawnego, zwłaszcza dla nowych Państw Członkowskich, jak również dostosowanie dyrektywy do zmian wynikających z rozwoju technicznego;
2.2 zaleca, aby podczas rewizji dyrektywy "Telewizja bez granic" oraz innych postanowień regulujących funkcjonowanie sektora audiowizualnego uwzględnić i wyraźnie zaznaczyć kluczową rolę mediów i twórczości audiowizualnej w procesie rozwoju i umacniania tożsamości regionalnych i lokalnych.
Zatem zahamowana musi być również silna koncentracja w tej gałęzi przemysłu i/lub skompensowana na płaszczyźnie narodowej i międzynarodowej;
2.3 zaleca, aby w świetle coraz bardziej zaznaczającej się konwergencji mediów, ramy prawne powinny być określone w zależności od treści produkcji, bez względu na wykorzystaną platformę techniczną;
2.4 opowiada się za utrzymaniem obecnych zasad jakościowych w zakresie reklamy, zwłaszcza w odniesieniu do ochrony dzieci i nieletnich oraz rozgraniczeniem treści reklamowych od redakcyjnych;
2.5 zalecałaby jednakże, biorąc pod uwagę coraz większą możliwość wyboru i kontroli przez użytkowników, dokonanie analizy zasad ilościowych dotyczacych reklamy, celem ich uelastycznienia, w szczególności w perspektywie rozszerzenia UE, pokazując w ten sposób, że UE pragnie znieść biurokratyczne bariery;
2.6 zaleca, aby zasady dotyczące reklamy odnosiły się także do nowych form reklamy, takich jak poliekran, reklama wirtualna i interaktywna; zaleca również doprecyzowanie przepisów prawnych w zakresie wykorzystania tych form reklamy poprzez wprowadzenie postanowień gwarantujących jasny rozdział pomiędzy treściami edytorskimi a reklamowymi;
2.7 z zadowoleniem odnosi się do faktu, że inne dziedziny uregulowań, takie jak polityka konkurencji, ochrona praw autorskich czy ochrona konsumenta, są również analizowane w ramach polityki audiowizualnej oraz dyrektywy "Telewizja bez granic" a także zaleca, aby w przyszłym ustawodawstwie owe powiązania były obecne w coraz większym stopniu;
2.8 podkreśla, że zwłaszcza w przypadku nowych dziesięciu Państw Członkowskich UE, należy podjąć działania mające na celu zapewnienie konsekwentnego stosowania przepisów w zakresie ochrony nieletnich i praw człowieka w całym sektorze audiowizualnym;
2.9 zaleca zatem, aby w propozycji przedstawionej w komunikacie w sprawie aktualizacji zalecenia w sprawie ochrony nieletnich i godności ludzkiej, zostały zintensyfikowane działania na rzecz wprowadzenia efektywnych narzędzi samoregulacji i współregulacji, w tym większe wykorzystanie wymiany dobrych praktyk i współpracy sieciowej, zwłaszcza w środowisku cyfrowym i on-line;
2.10 zaleca, aby propozycja zgłoszona w komunikacie przywiązywała należytą uwagę do promowania edukacji medialnej (media literacy), ponieważ jak słusznie zauważa Komisja, "w obecnych czasach kluczową umiejętnością jest wiedza, gdzie szukać informacji i zdolność ich interpretowania"; zaleca również, aby wskazana propozycja promowania edukacji medialnej odnosiła się do wszystkich języków Unii Europejskiej, zapewniając każdemu z nich minimalny poziom obecności medialnej i treści informacyjnych;
2.11 popiera ochronę prawa do informacji, włączając w to informacje odnośnie wydarzeń, które podlegają prawom wyłączności i wydarzeń mających duże znaczenie dla społeczeństwa; Komitet Regionów podtrzymuje swój pogląd, że zasady dotyczące transmitowania większych wydarzeń publicznych w telewizji ogólnodostępnej powinny być elastyczne, mając na uwadze odrębności językowe poszczególnych krajów oraz że należy rozważyć sporządzenie europejskiej listy większych wydarzeń publicznych; Komitet Regionów zaleca również ustanowienie, na szczeblu europejskim, prawa do nadawania krótkich relacji telewizyjnych odnośnie informacji będących przedmiotem powszechnego zainteresowania;
2.12 zaleca aby, mając na uwadze prawidłowy rozwój europejskiego rynku w zakresie treści audiowizualnych, przywiązywać należytą wagę do promowania europejskiej kinematografii i filmów telewizyjnych nie, jak to ma obecnie miejsce, w oparciu o zasadę kwotową, określoną w art. 4 i 5 dyrektywy "Telewizja bez granic", ale raczej poprzez udzielanie wsparcia produkcji i dystrybucji w ramach programów pomocowych; podkreśla przy tym swoje stanowisko, że podczas dokonywania oceny takich dzieł szczególną uwagę należy zwrócić na zachowanie europejskiej kultury oraz na wpływ na politykę i gospodarkę regionalną; w tym celu należy stworzyć specjalny program wspierania produkcji i dystrybucji dzieł o charakterze regionalnym i/lub wykorzystujących różne języki europejskie;
2.13 powtarza zalecenie aby, biorąc pod uwagę inwestycje niezbędne dla celów przejścia do cyfrowego procesu produkcji i rozpowszechniania informacji oraz fakt, że lokalne i regionalne stacje telewizyjne same produkują większość materiałów, pobudzać lub zezwalać na istnienie możliwości wspierania regionalnych lub lokalnych usług telewizyjnych w celu zapewnienia różnorodności kulturowej i regionalnej w momencie zmiany transmisji telewizyjnych na formę cyfrową; w tym celu proponuje się, aby priorytetowe znaczenie miało wspieranie inwestycji w zakresie digitalizacji regionalnych usług audiowizualnych;
2.14 opowiada się za tym, aby ulepszenie dyrektywy "Telewizja bez granic" umożliwiło radiofonii i telewizji publicznej spełnienie powierzonej im roli zgodnie z przepisami obowiązującymi w Państwach Członkowskich; popiera również udzielanie wsparcia operatorom publicznym transmitującym programy regionalne.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie niezamówionych informacji handlowych, tzw. "spamu"
(2004/C 318/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie niezamówionych informacji handlowych, tzw. "spamu" (COM(2004) 28 final),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 22 stycznia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. o zleceniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii na ten temat,
uwzględniając swoją opinię w sprawie dalszych prac związanych z wieloletnim wspólnotowym planem działania na rzecz promowania bardziej bezpiecznego wykorzystania Internetu poprzez zwalczanie nielegalnej i szkodliwej treści w sieciach globalnych oraz propozycję zmiany decyzji nr 276/1999/WE w sprawie przyjęcia wieloletniego wspólnotowego planu działania na rzecz promowania bardziej bezpiecznego wykorzystania Internetu poprzez zwalczanie nielegalnej i szkodliwej treści w sieciach globalnych (CdR 140/2002 fin) [1],
uwzględniając swoją opinię w sprawie przyjęcia wieloletniego programu (2003-2005) monitorowania inicjatywy e-Europa, rozpowszechniania dobrych praktyk i ulepszenia bezpieczeństwa sieci i informacji (MODINIS) (CdR 252/2002 fin) [2],
uwzględniając swoją opinię w sprawie oceny porównawczej (benchmarking report) realizacji inicjatywy eEuropa 2002 (COM(2002) 62 final) oraz eEuropa 2005: społeczeństwo informacyjne dla wszystkich (CdR 136/2002 fin) [3],
uwzględniając swoją opinię w sprawie jednolitych zasad dla podpisu elektronicznego (CdR 332/98 fin) [4],
uwzględniając swoją opinię w sprawie szóstego raportu dotyczącego wdrożenia pakietu regulacji w dziedzinie telekomunikacji (CdR 52/2001 fin) [5],
uwzględniając swoją opinię w sprawie dalszych prac związanych z Zieloną Księgą w zakresie ochrony osób nieletnich i godności ludzkiej w usługach audiowizualnych i informacyjnych, w tym propozycji zalecenia Rady, oraz w sprawie przyjęcia planu działania na rzecz promowania bezpiecznego wykorzystania Internetu (CdR 54/98 fin) [6],
uwzględniając swoją opinię w sprawie europejskiej inicjatywy w handlu elektronicznym (CdR 350/97 fin) [7],
uwzględniając swoją opinię w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji w regionach: propozycja sformułowania polityki europejskiej (CdR 257/2001 fin) [8],
uwzględniając swoją opinię w sprawie stworzenia bezpieczniejszego społeczeństwa informacyjnego poprzez zwiększenie bezpieczeństwa infrastruktury informatycznej oraz zwalczanie przestępstw komputerowych: inicjatywa eEuropa 2002 (COM(2000) 890 final - CdR 88/2001 fin) [9],
uwzględniając projekt swojej opinii (CdR 69/2004 rev.1), przyjęty 5 kwietnia 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawcą była Susie Kemp, Członek Rady hrabstwa Zachodniego Berkshire (UK/PPE))
a także mając na uwadze co następuje:
1) Ilość niezamówionych informacji handlowych otrzymywanych drogą elektroniczną, czyli tzw. spamu, osiągnęła niepokojące rozmiary, zwiększając się z szacowanych w roku 2001 7 % globalnego ruchu wiadomości przesyłanych w sieci do obecnego poziomu 50 %.
2) Spam stanowi problem nie tylko ze względu na kwestię naruszania prywatności, wprowadzania w błąd klientów, ochrony nieletnich i ludzkiej godności, lecz również dlatego, że stanowi zagrożenie dla gospodarki.
Powoduje on dodatkowe koszty dla firm i straty związane z wydajnością oraz naraża przedsiębiorstwa na utratę zaufania konsumentów.
3) W lipcu 2002 r.
UE przyjęła dyrektywę 2002/58/WE o prywatności i łączności elektronicznej, która wprowadziła zasadę "opt-in" (udzielenia uprzedniej zgody) w przypadku poczty elektronicznej. Termin wdrożenia tej dyrektywy ustalono na 31 października 2003 r.
4) Został zrobiony pierwszy krok, jednakże samo prawodawstwo nie wystarczy dla zwalczania problemu spamu.
Konieczne są dalsze działania w celu zapewnienia, że dyrektywa przyniesie pożądane skutki;
przyjął jednomyślnie poniższą opinię podczas 55 sesji plenarnej, która odbyła się w dniach 16-17 czerwca 2004 r (posiedzenie z dn. 16 czerwca):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 zgadza się z wnioskiem Komisji, że spam stanowi dzisiaj jedno z najpoważniejszych wyzwań, jakiemu musi sprostać Internet, wymagającym skutecznego wdrożenia i egzekwowania przepisów oraz efektywnej współpracy międzynarodowej, zastosowania rozwiązań samoregulacyjnych i technicznych przez przedsiębiorstwa, jak również odpowiedniego uświadomienia społeczeństwa;
1.2 wyraża zadowolenie wobec faktu, że Komisja nadal podejmuje działania celem zachęcenia Państw Członkowskich do transpozycji do ustawodawstwa krajowego dyrektywy 2002/58/WE o prywatności i łączności elektronicznej oraz że udziela wsparcia Państwom Członkowskim a także wyraża nadzieję, iż pomocą tą zostaną objęte państwa kandydujące po rozszerzeniu w maju 2004 r.;
1.3 stwierdza, że niezamówione informacje przesyłane drogą elektroniczną powodują spadek zaufania do sieci informatycznych oraz że ilość tych wiadomości spowalnia pracę systemów.
Jako że jest to problem o charakterze transgranicznym i międzynarodowym, Komitet Regionów wyraża obawę, iż polityka Wspólnoty ma szanse powodzenia jedynie w oparciu o porozumienia i współpracę pomiędzy organizacjami międzynarodowymi a innymi światowymi potęgami;
1.4 żałuje, iż Komisja nie dostrzega zdolności i możliwości władz regionalnych i lokalnych do nawiązania kontaktu ze społecznościami na ich szczeblach, a także ze społeczeństwem w ogóle, oraz zachęca Komisję do właściwej oceny rozmiarów pomocy, jakiej mogłyby udzielić władze lokalne i regionalne w zwalczaniu problemu niezamówionych informacji przesyłanych drogą elektroniczną;
1.5 podkreśla, że władze regionalne i lokalne mogą angażować się w zwalczanie spamu w różny sposób.
Odgrywają one rolę w zwiększaniu świadomości i rozpowszechnianiu informacji, jak również mogą wnosić swój wkład w sposób bardziej ogólny, z racji ich bliskości do obywateli, organizacji i przedsiębiorstw;
1.6 zauważa, że wysunięto już propozycję podjęcia działań w celu informowania młodzieży szkolnej o aspektach związanych z bezpieczeństwem społeczeństwa informacyjnego, jak również o konsekwencjach przestępstw komputerowych;
1.7 stwierdza, że władze regionalne i lokalne odgrywają istotną rolę w ochronie społeczeństwa w najszerszym znaczeniu tego słowa;
1.8 uznaje, że władze regionalne i lokalne odgrywają istotną rolę w zapewnianiu zrównoważonego rozwoju społeczeństwa wiedzy i informacji w Unii Europejskiej, zwłaszcza po jej rozszerzeniu, służącemu zwiększeniu spójności gospodarczej i społecznej w regionach, miastach i okręgach w całej Europie.
Władze lokalne i regionalne mają szczególną możliwość zapewnienia jak najszerszego dostępu do działań wspólnotowych, ze szczególnym uwzględnieniem grup społecznych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji;
1.9 uznaje, że na samorządach lokalnych i regionalnych spoczywa odpowiedzialność za umożliwienie dostępu online do usług użyteczności publicznej, jak również do technologii teleinformatycznych (ICT) w kształceniu ustawicznym (zakładając, że obsługa komputera uważana jest za nową podstawową umiejętność) a także w zakresie opieki zdrowotnej.
Samorząd lokalny i regionalny uczestniczy w promowaniu bezpieczeństwa informacji, tworzeniu usług internetowych w dziedzinie kultury i turystyki, ulepszaniu dostępu do serwisów i usług internetowych oraz rozwijaniu interoperatywności procesów zarówno wewnątrz struktur administracyjnych, jak i pomiędzy organizacjami w ogóle.
Dlatego też Komitet Regionów jest zdania, iż niezbędne jest osiągnięcie efektywnej i nieskrępowanej łączności elektronicznej.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 wzywa do podkreślenia potrzeby aktywnego uczestnictwa krajów kandydujących.
W przypadku Internetu nie istnieją tradycyjne granice pomiędzy państwami, dlatego też działania podejmowane na szczeblu europejskim nie powinny być ograniczane do udziału Państw Członkowskich Unii.
Brak bezpieczeństwa systemów informatycznych i sieci w słabiej rozwiniętych obszarach Europy może pogłębić przepaść technologiczną pomiędzy nimi a najbardziej rozwiniętymi i bezpiecznymi w tym względzie regionami;
2.2 proponuje zastosować środki zmierzające do zwiększenia zaangażowania największych producentów oprogramowania do podjęcia badań nad bezpieczeństwem sieci i informacji oraz szybkiego zastosowania wyników takich badań w praktyce.
Bezpieczeństwo powinno być kwestią o znaczeniu priorytetowym dla dostawców usług telekomunikacyjnych i dostępu do Internetu działających w Europie; powinno się również na większą skalę nawiązać kontakt z organizacjami i inicjatywami poza Unią Europejską;
2.3 zachęca Komisję do wykorzystania możliwości władz regionalnych i lokalnych w celu komunikacji z obywatelami na poziomie lokalnym.
Na przykład biblioteki, domy kultury i inne placówki miejskie oferują wiele możliwości podnoszenia świadomości społeczeństwa i powszechnego dostępu do informacji.
Dają one także sposobność bezpośredniego kontaktu ze społeczeństwem, w tym z grupami znajdującymi się w niekorzystnej sytuacji;
2.4 proponuje, aby większość problemów związanych z bezpiecznym wykorzystaniem Internetu została rozwiązana na poziomie lokalnym, w szczególności poprzez intensywne działania edukacyjne mające na celu podniesienie świadomości w tym względzie.
Władze regionalne i lokalne mogą przekazywać informacje dotyczące zwalczania spamu;
2.5 proponuje, by szkoły w ramach przypadających im zadań oświatowych podjęły się informowania młodzieży o problemach bezpieczeństwa w społeczeństwie informacyjnym;
2.6 proponuje, aby władze regionalne i lokalne wykorzystywały istniejące kontakty z przedsiębiorstwami celem zachęcenia ich do podjemowania pozytywnych działań na rzecz przeciwdziałania spamowi;
2.7 pragnie również podkreślić znaczenie współpracy wewnątrz UE, a w szczególności rolę władz regionalnych i lokalnych celem zapewnienia tej współpracy.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie propozycji decyzji Rady ustanawiającej Europejski Fundusz na Rzecz Uchodźców na lata 2005-2010
(2004/C 318/10)
Komitet Regionów,
uwzględniając projekt decyzji Rady ustanawiającej Europejski Fundusz na Rzecz Uchodźców na lata 2005-2010 (COM(2004) 102 final - 2004/0032 CNS),
uwzględniając decyzję Rady z dnia 23 lutego 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego z dnia 6 listopada 2003 r. polecającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych przygotowanie opinii w tej sprawie,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 63 ust. 2 lit. b),
uwzględniając swoją opinię w sprawie propozycji decyzji Rady dotyczącej utworzenia Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców (COM(1999) 686 final – 1999/0274 CNS, CdR 80/2000 fin [1]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia (COM(2003) 336 final, CdR 223/2003 [2]),
uwzględniając inne przyjęte przez siebie opinie dotyczące polityki wobec uchodźców (CdR 90/2001 [3]; CdR 214/2001 [4]; CdR 93/2002 [5]; CdR 249/2003 [6]),
uwzględniając projekt opinii (CdR 80/2004 rev.1) przyjęty 4 maja 2004r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Gustav SKUTHÄLLA, Przewodniczący Rady Miasta Närpes (FI/ELDR)),
a także mając na uwadze, co następuje: 1) druga faza Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców powinna być skuteczniejszym i bardziej znaczącym instrumentem w realizacji priorytetowych celów z nim związanych, to znaczy podziału odpowiedzialności pomiędzy Państwa Członkowskie i prowadzenia wspólnej polityki w dziedzinie azylu we wszystkich Państwach Członkowskich;
2) aby zrealizować wyznaczone cele, konieczne jest wyposażenie Funduszu w wystarczające środki przez cały okres jego działania, uwzględniając w szczególności rozszerzenie Unii i potrzeby nowych Państw Członkowskich;
na 55 sesji plenarnej w dniach 16- 17 czerwca 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 czerwca) przyjął następującą opinię:
1. Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 popiera propozycję Komisji z zastrzeżeniem zamieszczonych poniżej poprawek;
1.2 docenia wysiłki Komisji, Państw Członkowskich, regionów, gmin, organizacji, samych uchodźców i innych zainteresowanych stron zmierzające do osiągnięcia celów wytyczonych dla pierwszej fazy Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców;
1.3 docenia pracę Komisji mającą na celu opracowanie nowej propozycji i jest zdania, że udało się jej uwzględnić znaczną część wyników oceny pierwszej fazy i uwag sformułowanych przez różne zainteresowane podmioty;
1.4 uznaje za słuszne zasadę oraz system podziału odpowiedzialności pomiędzy Państwa Członkowskie, tak jak przewiduje rozpatrywana propozycja;
1.5 uznaje, że stała kwota proponowana na realizację działań w Państwach Członkowskich i kwota przewidziana na pomoc techniczną i administracyjną stanowią absolutne minimum, jeżeli chce się zapewnić wszystkim Państwom Członkowskim uczestnictwo w programie i opracowywanie własnych systemów celem zbliżenia ich do ogólnego poziomu europejskiego; podkreśla, że szczególnie podmioty lokalne w Państwach Członkowskich, które uczestniczyły w pierwszej fazie Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców, potrzebują dalszych szkoleń oraz doradztwa, by były w stanie realizować projekty przy zachowaniu wysokiej jakości;
1.6 uważa, że ważne jest zagwarantowanie, by Fundusz objął swymi działaniami wszystkie osoby korzystające z ochrony międzynarodowej w danym Państwie Członkowskim bez względu na procedurę krajową dotyczącą wjazdu na terytorium tego Państwa; uważa również za istotne zwrócenie szczególnej uwagi w trakcie realizacji programu na potrzeby tych uchodźców, których sytuacja jest najbardziej niepewna.
Wśród grup najbardziej narażonych i bezbronnych należy wymienić dzieci bez opieki dorosłych, samotne matki lub samotne kobiety, osoby będące ofiarami tortur, nadużyć, nieludzkiego lub poniżającego traktowania oraz osoby wymagające specjalnej pomocy medycznej;
1.7 opowiada się za globalnym podejściem do polityki azylu proponowanym przez Komisję, zgodnie z którym środki Funduszu powinny być wykorzystane w celu poprawy sytuacji osób ubiegających się o azyl, wspierania ich integracji i powrotu do kraju pochodzenia, z uwzględnieniem uwarunkowań lokalnych, regionalnych i krajowych;
1.8 uznaje za sprawę zasadniczą finansowanie działań wspólnotowych i działań natychmiastowych w sytuacji nagłej konieczności poza inicjatywami podejmowanymi na szczeblu krajowym.
Działania wspólnotowe mogą stać się ważnym instrumentem strategicznego planowania i rozwoju w wymiarze europejskim, o ile przyczyniają się do opracowywania konkretnych szeroko zakrojonych projektów na szczeblu politycznym, regionalnym i lokalnym, które się wzajemnie uzupełniają.
Odpowiednia część Funduszu powinna zostać zarezerwowania na działania wspólnotowe w celu zapewnienia ich komplementarności i ich realizacji w przejrzysty sposób;
1.9 zauważa, że skutki przyjęcia osób występujących o azyl i uchodźców są najbardziej widoczne we wspólnotach lokalnych przyjmujących te grupy i wzywa, aby władze lokalne i regionalne miały udział w podejmowaniu decyzji dotyczących przyjęcia tych osób i włączenia ich do społeczności lokalnych i regionalnych;
1.10 podkreśla, że wspieranie integracji stanowi jeden z kluczowych elementów polityki europejskiej w dziedzinie uchodźców i azylu opartej na przestrzeganiu praw człowieka oraz że powodzenie tej integracji nabiera podstawowego znaczenia dla dalszego zrównoważonego rozwoju wspólnot lokalnych;
1.11 kładzie nacisk na prawo każdej osoby do dobrowolnego powrotu, przy zagwarantowaniu jej bezpieczeństwa i godności, do kraju jej pochodzenia;
1.12 wspiera Komisję w jej działaniach na rzecz poprawy strategicznego planowania programu dzięki przyjęciu perspektywy wieloletniej;
1.13 podkreśla, że planowanie strategiczne powinno się odbywać w sposób przejrzysty w ramach rzeczywistego partnerstwa pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi, bez względu na to, czy chodzi o działania, które powinny być prowadzone na szczeblu krajowym, działania wspólnotowe czy działania natychmiastowe w sytuacji nagłej konieczności;
1.14 zwraca szczególną uwagę na fakt, że podmioty regionalne i lokalne odgrywają najważniejszą rolę jako jednostki odpowiedzialne za przyjmowanie osób występujących o azyl i uchodźców oraz za działania mające na celu wspieranie ich integracji; ubolewa zatem, że Komisja nie przewidziała w swojej propozycji szerokiej konsultacji z samorządem regionalnym i lokalnym na etapie planowania realizacji programu i podejmowania decyzji dotyczących jego finansowania.
Propozycja nie gwarantuje podmiotom regionalnym i lokalnym możliwości udziału w ustanawianiu dobrych praktyk w zakresie działań wspólnotowych.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
Wywód (4)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Należy poprawiać warunki przyjmowania osób ubiegających się o azyl, jeśli nie są one jeszcze na odpowiednim poziomie.
Nie zawsze da się ustalić, które osoby, znajdują się w najtrudniejszej sytuacji, szczególnie wówczas, gdy mamy do czynienia z dużą liczbą osób występujących o azyl, w rezultacie czego ich szczególne potrzeby nie spotykają się z należytą uwagą.
Identyfikacja osób najbardziej narażonych i bezbronnych byłaby ułatwiona dzięki zdefiniowaniu osób należących do tej kategorii.
Udzielenie tym osobom pomocy i odpowiedniej opieki lub podjęcie specjalnych działań na ich rzecz ułatwiłoby im stawić czoła nowej sytuacji, w której się znalazły i sprzyjałoby ich przyszłej integracji lub ewentualnemu powrotowi do krajów pochodzenia.
Zalecenie 2
Wywód (8)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Europejski Fundusz na Rzecz Uchodźców nie powinien w żadnym wypadku wspierać powrotów, jeśli nie można zagwarantować, że będą się one odbywały w pełni bezpiecznie i przy poszanowaniu praw człowieka danych osób.
Zalecenie 3
Wywód (15)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Realizacja powinna być przejrzysta w każdych okolicznościach.
Zalecenie 4
Artykuł 4 ust. 1 lit. d) (nowy)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Uzasadnione jest również wykorzystanie środków Funduszu do celów dobrowolnego powrotu osób, których wniosek o ochronę spotkał się z decyzją odmowną, a nie tylko w przypadku osób, których wniosek jest w trakcie rozpatrywania.
Zalecenie 5
Artykuł 4 ust. 3
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Nadrzędny interes dziecka jest chroniony umowami międzynarodowymi i dlatego powinien być wyraźnie uwzględniony w niniejszej propozycji.
Identyfikacja osób najbardziej narażonych i bezbronnych byłaby ułatwiona poprzez zdefiniowanie osób należących do tej kategorii.
Proponowane wyliczenie odpowiada na przykład katalogowi przyjętemu przez Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców.
Zalecenie 6
Artykuł 6
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Zważywszy, że nie ma żadnej jednolitej definicji wskaźników integracji ani też wspólnego stanowiska w tym względzie, należy podkreślić, że działania wymienione w niniejszym artykule stanowią tylko przykłady sposobów wspomagania integracji.
Zalecenie 7
Artykuł 6, tiret 3 (nowy)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Należy podkreślić znaczenie języka jako podstawowego narzędzia aktywnego uczestnictwa w życiu przyjmującej wspólnoty i społeczeństwa.
Nauka języka odbywa się na różne sposoby i jest ściśle związana z kulturą, zatem działania, które mogą być wspierane przez Fundusz nie powinny ograniczać się, na przykład, tylko do nauki i szkolenia.
Zalecenie 8
Artykuł 6, tiret 6
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Środki, jakimi dysponuje samorząd regionalny i lokalny na wspieranie integracji, w głównej mierze związane są z organizacją służb publicznych.
W tym względzie należy zatroszczyć się o dostępność tych służb i brak dyskryminacji oraz uwzględnić inne szczególne warunki integracji uchodźców.
Z uwagi na kluczową rolę tych działań należy oddzielić je od innych działań prowadzonych na szczeblu lokalnym.
Niniejsza poprawka umożliwia doprecyzowanie tekstu pierwotnego Komisji i rozdzielenie go na dwie części (zalecenie 8 i 9).
Zalecenie 9
Artykuł 6, tiret 7 (nowy)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Celem niniejszej poprawki jest podkreślenie, że pojęcie integracji jest procesem dwukierunkowego dialogu i wzajemnego oddziaływania pomiędzy społecznością – czy ogólniej społeczeństwem obywatelskim - z jednej strony, a osobami które mają się zintegrować z drugiej.
Ponadto należy również podkreślić odpowiedzialność uchodźców za integrację nowych członków społeczności.
Zalecenie 10
Artykuł 8 ust. 2 (nowy – aktualny ust. 2 otrzymuje nr 3)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Wykaz uprawnionych do dofinansowania działań wspólnotowych przedstawiony w propozycji zdaje się implikować, że wsparcie powinno być głównie udzielane administracji centralnej lub podmiotom działającym na szczeblu europejskim.
Często zdarza się jednak, że najlepsze praktyki i nowatorskie projekty pilotażowe są realizowane – a przede wszystkim sprawdzane w praktyce - w projektach, w których udział biorą podmioty lokalne i regionalne.
Jest to powód, dla którego należy zagwarantować realizację projektów transgranicznych z udziałem podmiotów lokalnych i regionalnych.
Zalecenie 11
Artykuł 9 ust. 2 lit. d)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Obecne sformułowanie nie pozwala na wyraźne określenie, czy wybrane działania natychmiastowe w sytuacji nagłej konieczności obejmują proces decyzyjny związany z prawem pobytu.
Proces decyzyjny stanowi jednak zasadniczą część realizacji takich działań, a koszty z nim związane mogą być znaczne.
Zalecenie 12
Artykuł 12 ust. 4
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Realizacja powinna być przejrzysta w każdych okolicznościach i na każdym szczeblu.
Zalecenie 13
Artykuł 12 ust. 4 lit. a)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Władze regionalne i lokalne odgrywają kluczową rolę w działalności Europejskiego Funduszu na Rzecz Uchodźców jako podmioty świadczące usługi i ponoszące ogólną odpowiedzialność.
Polityka w dziedzinie przyjmowania i integracji osób występujących o azyl i uchodźców nie może być planowania ani realizowana w Państwach Członkowskich bez koordynacji z tymi władzami.
W decyzji powinna więc być mowa o tym, że odpowiedzialne władze uczestniczą kształtują plan we współpracy z władzami regionalnymi i lokalnymi.
Zalecenie 14
Artykuł 12 ust. 4 lit. c)
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Art. 9 ust. 3 decyzji Rady z dnia 28 września 2000 r. ustanawiającej Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców (Dz.U. L 252 z 6.10.2000 r., str. 12 nn.)
[EFU I] okazał się skuteczny i dlatego powinien zostać przyjęty przez EFU II.
W szczególności wybór projektów przez odpowiednie władze powinien w dalszym ciągu następować według kryterium sytuacji regionu, względnie lokalnej jednostki organizacyjnej i kryterium zapotrzebowania.
Odpowiedzialne za to są lokalne i regionalne jednostki koordynacyjne.
Zewnętrzni rzeczoznawcy nie są w stanie dokonać takiej oceny.
Zalecenie 15
Artykuł 22 ust. 2
+++++ TABLE +++++
Uzasadnienie
Aby nie obciążać nadmiernie budżetów krajowych i partnerów wdrażających projekty (organizacje pozarządowe itp.), przy płatnościach wobec Państw Członkowskich należy stosować mniej rygorystyczne zasady przedpłat.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych
(2004/C 318/06)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych (COM(2003) 739 final – 2003/0300 (COD));
uwzględniając decyzję Rady z dnia 23 stycznia 2004 roku o zasięgnięciu opinii Komitetu na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 4 listopada 2002 roku, powierzającą opracowanie tej opinii Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego;
uwzględniając decyzję Rady z dnia 25 kwietnia 2002 roku dotyczącą zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań (2002/358/WE) [1];
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2002 roku dotyczącą mechanizmu monitorowania emisji gazów we Wspólnocie i wykonania Protokołu z Kioto (280/2004/WE) [2];
uwzględniając dyrektywę 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 roku dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej [3];
uwzględniając swoją opinię z dnia 18 września 1997 roku w sprawie "Zmiany klimatyczne a energia" - CdR 104/1997 fin [4] - oraz opinię z dnia 14 marca 2002 roku w sprawie propozycji decyzji Rady dotyczącej zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu i wspólnej realizacji wynikających z niego zobowiązań - CdR 458/2001 fin [5];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego szóstego programu działania Wspólnoty Europejskiej na rzecz ochrony środowiska "Środowisko naturalne 2010: Nasza przyszłość w naszych rękach - szósty program działania na rzecz ochrony środowiska - propozycja decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie programu działania Wspólnoty Europejskiej na rzecz ochrony środowiska na lata 2001-2010", COM(2001) 31 final – CdR 36/2001 fin [6];
a także mając na uwadze co następuje:
1. bardziej efektywne wykorzystanie energii przez użytkowników końcowych ma kluczowe znaczenie dla ochrony środowiska, ograniczenia popytu na energię i osiągnięcia celów wyznaczonych w Kioto, a rozwój rynku oszczędności energii u odbiorców końcowych oraz usług energetycznych może się do tego w znacznym stopniu przyczynić;
2. europejski samorząd terytorialny od wielu lat odgrywa pionierską rolę w zakresie oszczędzania energii, np. poprzez stosowanie odnawialnych źródeł energii oraz testowanie inteligentnych systemów energetycznych;
3. wiele organów samorządu terytorialnego w Europie zobowiązało się do wypełnienia celów zawartych w Protokole z Kioto;
4. konieczność oszczędzania energii musi najpierw na trwałe zapisać się w świadomości obywateli; samorząd terytorialny, jako funkcjonujący w najbliższym kontakcie z obywatelami na płaszczyźnie politycznej, może mieć w tym istotny udział, a Unia Europejska musi zapewnić niezbędną w tym celu swobodę działania;
uwzględniając projekt opinii (CdR 92/2004 rev. 1) przyjęty dnia 3 maja 2004 roku przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Eberhard SINNER, Minister ds. Europejskich i Stosunków Regionalnych Bawarii (DE, EPP)),
na 55 posiedzeniu plenarnym w dniach 16- 17 czerwca 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 czerwca 2004 r.) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów:
1.1 zgadza się z poglądem wyrażonym przez Komisję Europejską, że zwiększenie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych jest ważnym celem.
Popiera również dążenie Komisji do wspierania rozwoju rynku oszczędności energii oraz usług energetycznych.
Komitet Regionów podziela opinię o konieczności wzmocnienia rynku usług energetycznych i oszczędności energii, co sprzyjać będzie ograniczeniu emisji i zrównoważonemu rozwojowi;
1.2 uważa, że propozycja dyrektywy jest w zasadzie właściwym narzędziem do uzyskania tych celów;
1.3 bez zastrzeżeń opowiada się za wyznaczonym celem ochrony klimatu oraz dotrzymania wynikających z tego zobowiązań do redukcji emisji.
W wielu państwach, regionach i gminach UE realizowane są już przedsięwzięcia ukierunkowane na wypełnienie tych zobowiązań (por. m.in. niemiecką ustawę o oszczędzaniu energii, uchwaloną przez Bundestag 1 kwietnia 2004 roku). Do przedsięwzięć tych zaliczyć należy również wysiłki zmierzające do poprawy efektywności wykorzystania energii we wszystkich obszarach jej użytkowania;
1.4 jest zdania, że realizacja przedsięwzięć z zakresu efektywnego wykorzystania energii, oszczędności energii przez końcowych odbiorców oraz świadczenie usług energetycznych powinna wpisać się w kontekst rynków otwartych na konkurencję; podkreśla jednocześnie pilną konieczność umocnienia sektora publicznego, aby był on w stanie nadal wypełniać swe zadania w zakresie jakości, bezpieczeństwa i dostępności;
1.5 nie kwestionuje poglądu, że dla istotnego wzrostu efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych konieczne są odpowiednie warunki ramowe.
Najlepszym sposobem osiągnięcia tego celu jest zwiększanie popytu na odpowiednie techniki i metody.
Problematyczna natomiast wydaje się propozycja zobowiązywania przedsiębiorstw do oferowania tego rodzaju usług.
Zmusiłoby to je do dysponowania technikami i procesami, do zakupu których nie można by zmusić żadnego klienta, a to w efekcie spowodowałoby wzrost kosztów ponoszonych ostatecznie przez użytkowników energii;
1.6 uważa propozycję dyrektywy za sprzeczną z istniejącym systemem, gdyż nie uwzględnia ona istotnych struktur wewnętrznego rynku energetycznego.
Propozycja dyrektywy zobowiązuje Państwa Członkowskie do zadbania o ty, by detaliści i dostawcy energii oferowali swoim klientom we wszystkich segmentach rynku odbiorców końcowych bezpłatną realizację części usług energetycznych i przedsięwzięć z zakresu efektywności wykorzystania energii.
W warunkach wolnego rynku trudno jest jednak sterować popytem.
Ponadto podmioty funkcjonujące na rynku - jak niezależne przedsiębiorstwa dostarczające energię i nowo wchodzący na rynek sprzedawcy energii - zbyt się różnią, by można było je poddać tym samym lub porównywalnym wymogom;
1.7 uważa zobowiązanie przedsiębiorstwa eksploatującego sieć do oferowania i świadczenia usług użytkownikom końcowym za naruszenie dyrektywy dotyczącej rynku wewnętrznego;
1.8 uznaje za nie w pełni uzasadnioną budowę nowych organów nadzorczych i kontrolnych – wymagającą znacznych nakładów – jako sposób zwiększenia efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych i przyspieszenia rozwoju rynku usług energetycznych oraz realizacji przedsięwzięć zwiększających efektywność wykorzystania energii przez odbiorców końcowych.
Należy zezwolić Państwom Członkowskim na powierzenie tych zadań istniejącym już organom.
Zgodnie z propozycją dyrektywy koszty przedsięwzięć realizowanych w celu uzyskania oszczędności energii "nie powinny" być wyższe od uzyskanych dzięki nim korzyści.
Ponieważ nie wyjaśniono, w jaki sposób owa analiza kosztów i korzyści ma być wykonana, zobowiązanie to jest jedynie pustym hasłem programowym bez praktycznego znaczenia, którego konsekwencją może być niewspółmiernie niekorzystne ukształtowanie się stosunku kosztów do korzyści.
Stąd też należy obawiać się, że dopuszczone przez art. 10 lit. b) propozycji dyrektywy włączanie określonych kosztów do taryfy dystrybucyjnej obciąży końcowych odbiorców energii;
1.9 ostrzega, że ustalenie jednolitej stopy wzrostu efektywności w wysokości 1 % dla wszystkich Państw Członkowskich nie powinno prowadzić do zakłóceń konkurencji, ponieważ Państwa Członkowskie, które już osiągnęły wysoki poziom energooszczędności, dalszy jej wzrost mogą uzyskać jedynie w wyniku poniesienia relatywnie większych kosztów.
Należy więc zadbać o należyte uwzględnienie dotychczasowych wysiłków Państw Członkowskich.
Uwzględnienie działań na rzecz oszczędności energii podejmowanych przez Państwa Członkowskie od roku 1991 wymienionych w Załączniku 1 do propozycji musi odbyć się w sposób wykluczający wszelkie zakłócenia konkurencji; Komitet nie zgadza się ponadto z obarczaniem władz publicznych nadmiernymi zadaniami i domaga się równego traktowania sektora publicznego i prywatnego;
1.10 dostrzega w proponowanych przedsięwzięciach - jak jednolity wskaźnik oszczędności energii, tworzenie nowych, biurokratycznych struktur kontrolnych lub sterowany rynek usług energetycznych - bardzo daleko idącą ingerencję w politykę energetyczną Państw Członkowskich ze względu na zakres i intensywność tych przedsięwzięć.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów:
2.1 wzywa Komisję – mając na względzie godny poparcia cel propozycji ustawodawczej - do zrewidowania kluczowych punktów projektu dyrektywy.
Celem dokonywanych zmian powinien być przede wszystkim dalszy rozwój i umocnienie popytu na usługi energetyczne poprzez działania informacyjne, doradztwo i wsparcie.
Komitet proponuje w tym kontekście przeprowadzenie ogólnoeuropejskiej kampanii informacyjnej na temat korzyści, jakie oszczędzanie energii może przynieść dla środowiska naturalnego;
2.2 zwraca się do Komisji o uwzględnianie zasady subsydiarności i pozostawienie Państwom Członkowskim, regionom i gminom również w przyszłości zadań w zakresie kwalifikacji, certyfikacji i akredytacji usługodawców z branży energetycznej, monitorowania systemów audytu energetycznego i rynku usług energetycznych, ustanawiania programów na rzecz efektywności wykorzystania energii i tworzenia podlegających publicznej kontroli rozwiązań finansowych;
2.3 proponuje ograniczyć stopień szczegółowości postanowień, aby był on zgodny z głoszonymi przez Komisję zasadami deregulacji, odbiurokratyzowania i upraszczania trybów postępowania;
2.4 wzywa Komisję do nienakładania na sektor publiczny niewspółmiernych obciążeń w dziedzinie oszczędności energii.
Sektor publiczny i prywatny powinny być w równym stopniu odpowiedzialne za nadrzędny cel poprawy efektywności wykorzystania energii;
2.5 zwraca uwagę, że dla dotrzymania zobowiązań przewidzianych w propozycji dyrektywy konieczne jest podjęcie przedsięwzięć kontrolnych, gromadzenie danych i przygotowywanie raportów dla Komisji.
W tym celu nie tylko w administracji publicznej, lecz również w przedsiębiorstwach powstać muszą nowe, nie istniejące do tej pory stanowiska, np. do zbierania i przekazywania nieistotnych dotychczas danych dotyczących końcowych odbiorców (np. dot. oleju opałowego) oraz sprzedaży usług energetycznych.
Powinno to być przewidziane i uwzględnione w propozycji;
2.6 przypomina Komisji o konieczności zachowania pełnej zgodności nowej propozycji dyrektywy z założeniami wszystkich uregulowań prawnych obowiązujących w sektorze energetycznym, a w szczególności dyrektywy dotyczącej wewnętrznego rynku energetycznego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "O strategię tematyczną na rzecz środowiska miejskiego"
(2005/C 43/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji "O strategię tematyczną na rzecz środowiska miejskiego" (COM(2004) 60 final);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 11 lutego 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 10 lutego 2004 r. roku, powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju;
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Zrównoważony rozwój miast w Unii Europejskiej: ramy działania" (COM(1998) 605 final – CdR 115/99 fin [1]);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "O program rozwoju miast w Unii Europejskiej" (COM(1997) 197 final – CdR 319/97 fin [2]);
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie standardów dobrego rządzenia w Unii Europejskiej (COM(2001) 428 final);
uwzględniając Protokół w sprawie stosowania zasad subsydiarności i proporcjonalności dołączony do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając definicję rozwoju zrównoważonego przyjętą w Traktacie Amsterdamskim,
uwzględniając komunikat Komisji "Zrównoważona Europa – lepszy świat: strategia Unii Europejskiej na rzecz rozwoju zrównoważonego" (propozycja Komisji na szczyt Rady Europejskiej w Göteborgu) (COM(2001) 264 final);
uwzględniając komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "O globalne partnerstwo na rzecz rozwoju zrównoważonego" (COM(2002) 82 final);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego "Środowisko 2010: nasza przyszłość, nasz wybór – szósty program działań w zakresie środowiska naturalnego" oraz propozycji decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego 2001-2010 (COM(2001) 31 final - CdR 36/2001 fin [3]);
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej strategii w zakresie środowiska i zdrowia (COM(2003) 338 final);
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Strategia różnorodności biologicznej" (COM(1998) 42 final) i komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Plan działania na rzecz różnorodności biologicznej" (COM(2001) 162 final);
uwzględniając projekt opinii (CdR 93/2004 rev. 1) przyjęty 8 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Catharina Tarras-Wahlberg, członek rady miejskiej Sztokholmu, SE/PES);
A TAKŻE MAJĄC NA UWADZE, CO NASTĘPUJE:
1) Około 80 % obywateli Unii Europejskiej zamieszkuje na obszarach miejskich i oczywiste jest, że na wielu z tych obszarów występują poważne problemy w dziedzinie środowiska.
Dotykają one przede wszystkim mieszkańców miast, lecz mają także negatywne skutki dla środowiska i poziomu życia na szczeblu regionalnym;
2) Dla poprawienia sytuacji ekologicznej w miastach Unii Europejskiej niezbędne są większe środki finansowe oraz elastyczna strategia uwzględniająca zróżnicowanie miast Europy.
Powinna być to strategia długofalowa, zgodna z polityką UE w dziedzinie rozwoju zrównoważonego:
3) Warunkiem skuteczności tej strategii jest powiązanie w niej możliwości skorzystania ze wsparcia Unii Europejskiej w różnych dziedzinach polityki z poprawą stanu środowiska w miastach;
4) Strategia ta powinna także prowadzić do integracji społecznej oraz należytej jakości środowiska na obszarze UE, uwzględniając zarazem potrzeby materialne krajów ubogich i zapewniając sprawiedliwość międzypokoleniową;
5) W obliczu zmieniających się warunków w miastach oraz zgodnie z zasadą subsydiarności główny ciężar odpowiedzialności za określanie środków działania potrzebnych w danym obszarze miejskim ponosić powinny władze lokalne;
na 56 sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenia z dnia 30 września) w Brukseli jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
Uwagi ogólne
1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, uznając go za pierwszy krok w kierunku strategii tematycznej na rzecz środowiska miejskiego, do której zmierzał szósty program działania UE na rzecz środowiska naturalnego.
Oczekiwana strategia tematyczna będzie miała poważne znaczenie dla poprawy stanu środowiska miejskiego.
Niezmiernie ważne jest zatem w tym kontekście uznanie roli i odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych w realizacji celów wspólnotowej strategii rozwoju zrównoważonego;
1.2 podkreśla fakt, że środowisko miejskie jest dziedziną złożoną.
Chcąc umożliwić zrównoważony rozwój obszarów miejskich i aglomeracji, aspekty ekologiczne należy ujmować łącznie z aspektami gospodarczymi, tj. konkurencyjnością i regionami zatrudnienia, oraz z aspektami społecznymi, tj. segregacją i integracją.
Uwzględnić należy także aspekty kulturalne;
1.3 pochwala powzięte przez Komisję postanowienie o wypracowaniu "bardziej kompleksowego podejścia".
Dla sformułowania kompleksowej wizji zrównoważonego rozwoju miast niezbędne jest zarówno podejście horyzontalne – międzybranżowe (różne dziedziny polityki oraz różne podmioty), jak i podejście wertykalne (różne szczeble administracji);
1.4 docenia fakt, że Komisja przyczynia się do formułowania wspólnych celów i wskaźników monitorowania zmian w środowisku miejskim.
Ważne jest jednak, by miały one charakter wskazówek, a nie bezwzględnie obowiązujących norm;
1.5 uważa, iż ważne jest dostrzeganie współzależności istniejących między miastami a ich zapleczem zgodnie z założeniami ESDP (Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego);
1.6 docenia fakt, że Komisja zamierza wspierać edukację i wymianę doświadczeń oraz badania w dziedzinie środowiska miejskiego;
1.7 pragnie przypomnieć Komisji o Europejskiej Karcie Miejskiej przyjętej przez Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych (CLRAE), organ konsultacyjny Rady Europy.
Karta Miejska uwypukla złożoność obszarów miejskich.
Zrównoważona gospodarka miejska
1.8 docenia ambitny charakter zamiaru Komisji, która podkreśla potrzebę uporządkowanego podejścia do gospodarki miejskiej w celu wzmożenia działań przekrojowych oraz ułatwienia monitoringu i studiów porównawczych dla poprawy stanu środowiska miejskiego;
1.9 podkreśla również, iż nowe systemy gospodarki miejskiej winny mieć charakter strategiczny i działać skutecznie ponad granicami administracyjnymi miast i sąsiadujących z nimi obszarów.
Zrównoważone systemy transportu miejskiego
1.10 wyraża wątpliwość co do przedstawionej przez Komisję propozycji stworzenia odrębnego programu dla systemów transportu miejskiego.
Jednym z najistotniejszych aspektów zrównoważonego środowiska miejskiego jest właśnie fakt, że systemy komunikacji są w nim powiązane z zagospodarowaniem przestrzennym, co najłatwiej jest osiągnąć na szczeblu regionalnym i lokalnym;
1.11 zachęca Komisję do upowszechniania dobrych praktyk w transporcie w dziedzinie współpracy i koordynacji zarówno pomiędzy różnymi władzami, jak i pomiędzy różnymi środkami transportu, w celu zwiększenia wydajności transportu i osłabienia jego wpływu na środowisko.
Zrównoważone budownictwo
1.12 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja ma zamiar wypracować wspólną metodologię oceny ogólnej zgodności budynków i zabudowy z wymogami rozwoju zrównoważonego jako narzędzie do wykorzystania w nowym budownictwie i przy większych remontach;
1.13 uważa, że Komisja nie powinna uzupełniać dyrektywy 2002/91/WE o wymogi ekologiczne niezwiązane z charakterystyką energetyczną budynków.
Nie należy podejmować prac nad jakimikolwiek nowymi projektami, zanim dyrektywa nie zostanie w pełni wprowadzona do ustawodawstwa krajowego, a jej działanie poddane ocenie.
1.14 docenia propozycję Komisji dotyczącą sporządzenia krajowych programów zrównoważonego budownictwa i zgadza się, że podmioty publiczne udzielające zamówień na projekty budowlane powinny uwzględniać w procedurach przetargowych wymogi rozwoju zrównoważonego.
Zrównoważone planowanie urbanistyczne
1.15 docenia fakt, że Komisja popiera zrównoważone planowanie urbanistyczne oraz preferuje wykorzystanie nieużytków poprzemysłowych (brownfield) zamiast terenów wcześniej niewykorzystywanych pod zabudowę (greenfield), dążąc do zrównoważonego rozwoju miast opartego na dużej gęstości zaludnienia w miastach;
1.16 nie uznaje za pożądane, by Komisja określała wytyczne planowania przestrzennego zakładające dużą gęstość i wielofunkcyjność zabudowy.
Nie popiera także propozycji, by Komisja sporządzała definicje nieużytków poprzemysłowych i terenów niezagospodarowanych lub tworzyła inne szczegółowe wytyczne dotyczące planowania urbanistycznego.
Komitet Regionów uważa, że planowanie przestrzenne należy do kompetencji władz krajowych, regionalnych i lokalnych, a każde państwo posiada własne cechy kulturalne i topograficzne, tradycje budowlane itp.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW 2.1 zgadza się, że Komisja słusznie wyznacza ambitne cele, zmierzające w kierunku dostosowania obszarów miejskich do zasad rozwoju zrównoważonego.
Uważa jednak, że zadaniem Komisji winno być proponowanie ogólnych zasad polityki i ustalanie celów, a nie przepisów określających sposób ich osiągnięcia;
2.2 za niezwykle ważne uważa, by tworzone przez UE instrumenty w zakresie środowiska miejskiego uwzględniały i wykorzystywały istniejące już wykorzystywały istniejące już i przynoszące dobre efekty programy gospodarki miejskiej i systemy zarządzania środowiskiem naturalnym oraz by wspierały władze lokalne zgodnie z zasadami subsydiarności i proporcjonalności;
2.3 uważa, że należy dokładniej ocenić koncepcję planów i systemów zarządzania środowiskiem pod kątem korzyści dla środowiska, a następnie wypracować takie plany i programy z przeznaczeniem dla sektora publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju miast;
2.4 za niezwykle ważne uważa, by tworzone przez UE instrumenty w zakresie systemów transportu i zachowań komunikacyjnych uwzględniały i wykorzystywały istniejące już i przynoszące dobre efekty programy kształtowania transportu i zachowań komunikacyjnych oraz by wspierały władze lokalne zgodnie z zasadami subsydiarności i proporcjonalności;
2.5 uważa, że zrównoważony plan transportu miejskiego musi opierać się na kompleksowym podejściu, spójnym z polityką społeczną, polityką dotyczącą ochrony środowiska i polityką gospodarczą na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Szczebel regionalny i lokalny stanowią najwłaściwszy poziom dla rozwoju zrównoważonych miast i obszarów miejskich oraz koordynacji zagadnień i uczestników przy holistycznym podejściu;
2.6 zachęca do wypracowywania sposobów przechodzenia na typy transportu zgodne z wymogami rozwoju zrównoważonego; należy na przykład rozwijać prace nad instrumentami zarządzania ekonomicznego, kształtowaniem zachowań komunikacyjnych oraz inteligentnymi systemami transportowymi;
2.7 zamiast tworzenia przepisów zaleca rozwijanie instrumentów i budowanie metod w oparciu o porozumienia mogące przekonać państwa członkowskie do zrównoważonego rozwoju miast.
Wzywa Komisję do sformułowania porozumień o rozwoju miast opartych na przykład na założeniach metody otwartej koordynacji i Karty Aalborskiej lub umów trójstronnych.
Niezbędne jest w tym kontekście zapewnienie szczeblowi regionalnemu i lokalnemu niezbędnych wpływów i środków, które umożliwią mu rzeczywiste uczestnictwo;
2.8 wzywa Komisję do zwiększania nakładów na wymianę doświadczeń i dzielenia się wiedzą fachową poprzez sieci.
Tytułem przykładu wzór dla programów Life i Urban mogą stanowić działania sieciowe w ramach programu Interreg IIIC;
2.9 pozytywnie zapatruje się na propozycję Komisji, by zachęcać państwa członkowskie do kształtowania krajowych lub regionalnych strategii na rzecz zrównoważonego środowiska miejskiego.
Na ich gruncie powinny powstawać odpowiednie strategie poszczególnych miast i aglomeracji;
2.10 pozytywnie zapatruje się na propozycję Komisji, by zachęcać państwa członkowskie do tworzenia punktów kontaktowych dla zapewnienia miastom wsparcia w postaci informacji, wiedzy fachowej i doradztwa.
Punkty kontaktowe powinny promować zrównoważony rozwój miast i aglomeracji;
2.11 uważa, że zanim rozpocznie się kształtowanie nowych systemów, należy uwzględnić szeroko zakrojone działania, jakie wiele państw członkowskich prowadzi na szczeblu krajowym na rzecz zrównoważonego rozwoju miast w takich dziedzinach jak etykietowanie ekologicznych materiałów budowlanych czy remonty starych budynków wzniesionych z materiałów szkodliwych dla środowiska.
Komitet sądzi ponadto, że działania harmonizujące niezbędne dla dostosowania się do ewentualnych nowych systemów nie powinny powodować dublowania wysiłków, dodatkowej biurokracji lub wydatków;
2.12 podkreśla fakt, że wiele propozycji Komisji dotyczy tworzenia norm, systemów, wskaźników i metod umożliwiających porównania pomiędzy państwami.
Komitet uważa za bardzo istotne, by opracowywane systemy nie powodowały zwiększonego zużycia środków materialnych i nie zwiększały kosztów i biurokracji dla władz regionalnych i lokalnych;
2.13 uważa za bardzo istotne, by wszelkie proponowane projekty były elastyczne i nieskomplikowane z uwagi na różnorodność potrzeb i sytuacji poszczególnych państw;
2.14 uznaje za ważne, by propozycje Komisji wspierały podejście stopniowe i nie powodowały napięć między miastami, które zdołają wdrożyć te propozycje od razu a tymi, które nie są w stanie natychmiast się do nich zastosować;
2.15 uważa, że Komisja powinna ściślej określić pojęcia "miasta" oraz "obszary miejskie".
W razie konieczności państwa członkowskie mogłyby wypracować takie definicje we własnym zakresie;
2.16 podkreśla, że strategia tematyczna powinna konsekwentnie uwzględniać współzależności między środowiskiem miejskim a jego zapleczem i w razie potrzeby przewidywać zawieranie porozumień i podejmowanie współpracy z właściwymi władzami danych obszarów podmiejskich.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie modernizacji systemu opieki społecznej w celu zwiększenia liczby i poprawy jakości miejsc pracy – kompleksowe działanie na rzecz poprawy opłacalności pracy
(2004/C 318/03)
Komitet Regionów,
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie modernizacji systemu opieki społecznej w celu zwiększenia liczby i poprawy jakości miejsc pracy – kompleksowe działanie na rzecz poprawy opłacalności pracy (COM(2003) 842 final),
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 5 stycznia 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 26 września 2003 r., zalecającą Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej przygotowanie opinii w tej sprawie,
Uwzględniając opinię Komitetu Regionów (CdR 15/2003 fin [1]) w sprawie przeglądu Europejskiej Strategii Zatrudnienia oraz wytycznych w dziedzinie zatrudnienia na 2003 r., opartą na: komunikacie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie analizy pięciu lat Europejskiej Strategii Zatrudnienia (COM(2002) 416 final) oraz na komunikacie dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie przyszłości Europejskiej Strategii Zatrudnienia: Strategii na rzecz pełnego zatrudnienia i lepszych miejsc pracy dla wszystkich (COM (2003) 6 final),
Uwzględniając opinię Komitetu Regionów (CdR 167/2002 fin [2]) w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów dotyczącego wyników realizacji Agendy Polityki Społecznej,
Uwzględniając projekt opinii (CdR 94/2004 rev. 1) przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej dnia 30 kwietnia 2004 r. (sprawozdawca: Roberto Pella, Przewodniczący Rady prowincji Biella (Włochy – EPP),
na 55 sesji plenarnej w dniach 16 i 17 czerwca 2004 r. (sesja w dniu 16 czerwca) przyjął następującą opinię:
1.
Poglądy Komitetu Regionów
Mając na uwadze co następuje:
1.1 Komitet Regionów konsekwentnie – w tym w formułowanych ostatnio opiniach - popierał proces rozpoczęty w Lizbonie, uwzględniający ścisłe powiązania pomiędzy polityką gospodarczą, polityką zatrudnienia i polityką społeczną;
1.2 Komunikat Komisji stanowi ważny krok naprzód w procesie rozpoczętym podczas szczytu w Lizbonie w zakresie ochrony społecznego wymiaru polityk europejskich;
1.3 W dokumencie tym Komisja ujawnia swój zamiar realizacji celów wyznaczonych przez Agendę Polityki Społecznej, popartą już wcześniej przez Komitet, szczególnie w kontekście corocznej oceny wyników realizacji Agendy Polityki Społecznej;
1.4 KR przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dokument Komisji jest tak szczegółowy i stanowi kompleksowe podejście do omawianego zagadnienia;
1.5 KR przyjmuje z zadowoleniem podjęte przez Komisję próby zmierzenia się z różnymi aspektami polityki społecznej i opracowania propozycji w zakresie różnych dziedzin, dotyczących ich wielorakich aspektów; są to działania, które muszą być podjęte na wszystkich poziomach – europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym – celem zapewnienia wysokiej jakości życia wszystkim obywatelom Europy;
1.6 KR jest przekonany o wykazanej również w licznych dokumentach Komisji potrzebie rozwijania najbardziej właściwych struktur, wykorzystujących i realizujących europejski potencjał w zakresie zatrudnienia, który jest niezmiernie wysoki;
1.7 KR stwierdza i podkreśla, jak wielką wartość z punktu widzenia jakości życia każdej osoby przedstawia możliwość znalezienia pracy, satysfakcjonującej zarówno pod względem finansowym, jak i zawodowym;
1.8 KR przyjmuje z zadowoleniem rozumienie pojęcia opieki społecznej przyjęte w komunikacie - nie jako systemu, który zwalnia jednostkę z odpowiedzialności za jakość własnego życia, lecz jako środka, który może wesprzeć jednostkę, dodając jej pewności siebie i stwarzając niezbędne warunki socjalne, by mogła ona odgrywać w pełni należną jej rolę obywatela europejskiego, zamiast pozostawać w stanie ubóstwa i wykluczenia społecznego;
1.9 KR wraz z Komisją podkreśla konieczność podjęcia działań prewencyjnych i rehabilitacyjnych, zapobiegających biedzie i wykluczeniu społecznemu w najbardziej zagrożonych grupach ludności;
1.10 KR wraz z Komisją zwraca uwagę na fakt, że usługi publiczne świadczone przez władze lokalne i regionalne, w szczególności opieka nad dziećmi, zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla dzieci oraz opieka społeczna dla osób starszych i niepełnosprawnych, są niezmiernie ważne, jeżeli obywatelom europejskim ma się dać szansę znalezienia satysfakcjonującego zatrudnienia;
1.11 KR przyjmuje z zadowoleniem w szczególności nacisk, jaki położono na potrzebę wspierania usług dla osób starszych, a także podkreśla, że usług tych nie należy pojmować tylko w kategoriach ośrodków opieki nad osobami starszymi poza ich rodzinami.
W świetle doświadczeń zdobytych na szczeblu lokalnym i regionalnym, okazuje się, że najbardziej wartościowymi usługami, umożliwiającymi zapewnienie dobrego samopoczucia zarówno osobie starszej, jak i jej rodzinie, są usługi świadczone – a miarę możliwości - w domu danej osoby;
1.12 Komitet Regionów przyjmuje do wiadomości powody, dla których w dokumencie tym nie ma informacji odnośnie krajów akcesyjnych, a mianowicie fakt, że Komisja sporządzając go posłużyła się specjalnymi kwestionariuszami, które rozesłała również do krajów akcesyjnych; nie otrzymała jednak od nich pełnych odpowiedzi i dlatego też nie mogła ich uwzględnić w ocenie strategii przyjętych w celu zwiększenia zatrudnienia.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 Odnosząc się do środków rehabilitacyjnych wymienionych przez Komisję, a mających na celu reintegrację zawodową zagrożonych grup społecznych, takich jak osoby niepełnosprawne, zwraca uwagę na fakt, że potrzebne są autentyczne działania o charakterze socjalnym, a nie tylko medycznym, jak to zdaje się twierdzić Komisja w swym komunikacie.
W wielu przypadkach powrót do pracy jest przecież utrudniony nie tylko ze względów zdrowotnych lub fizycznych, ale również z przyczyn materialnych, psychicznych, behawioralnych czy socjalnych; Komisja powinna zatem położyć większy nacisk (i to nie tylko we wnioskach) na rolę władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu bardziej kompleksowych działań socjalnych i zdrowotnych w takich przypadkach.
Działania te muszą oczywiście iść w parze z rzeczywistymi działaniami rehabilitacyjnymi w medycznym rozumieniu tego słowa, oraz być wdrażane przede wszystkim za pomocą programów na szczeblu krajowym;
2.2 wyraża wcześniej już sygnalizowaną w innych opiniach potrzebę usprawnienia działań w dziedzinie opieki społecznej i zsynchronizowania ich z działaniami polityki gospodarczej i zatrudnienia; należy również przyjąć przepisy dla władz lokalnych i regionalnych, które są najlepszymi organami do kontaktowania się z najbardziej zagrożonymi grupami społecznymi, a także do konsultacji i angażowania się we wszystkie tego typu przypadki;
2.3 wzywa Komisję do położenia większego nacisku na rolę organizacji pozarządowych, o których nie ma mowy w komunikacie, a których praca u boku władz regionalnych i lokalnych jest niezmiernie istotna – dostarczają one bowiem praktycznych rozwiązań problemów społecznych, przede wszystkim stwarzając osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym możliwość zetknięcia się na nowo ze światem pracy, a w tym również z władzami lokalnymi i regionalnymi;
2.4 zaleca, by Komisja miała nadal na uwadze, tak jak w dokumencie, którego dotyczy niniejsza opinia, sformułowane już kluczowe zalecenia odnośnie modernizacji opieki społecznej, które są jednocześnie celami przyjętymi przez Radę Europejską w Lizbonie: wysoka jakość miejsc pracy, bezpieczne systemy emerytalne, integracja społeczna i ochrona zdrowia;
2.5 mając na względzie Trzeci Raport o Spójności Gospodarczej i Społecznej przedstawiony przez Komisję Europejską 18 lutego 2004 r., który stwierdza, że "pewne utrudnienia spowodowane położeniem geograficznym lub warunkami naturalnymi mogą pogłębić problemy związane z rozwojem, zwłaszcza w regionach peryferyjnych Unii i na wielu wyspach", Komisja powinna podjąć działania skierowane na złagodzenie tychże utrudnień, poprzez wspieranie lub zorganizowanie takich środków jak nauczanie czy zachęty dla wysp i peryferyjnych regionów Unii, aby zmodernizować system opieki społecznej w celu zwiększenia liczby i poprawy jakości miejsc pracy dla ich własnych obywateli, w szczególności tych, którzy mają trudności ze znalezieniem pracy z dala od swoich rodzinnych miejscowości;
2.6 ponownie wyraża swe przekonanie, że jeżeli zgodnie z założeniem Europa ma się zbliżyć do swoich obywateli oraz stać się bardziej demokratyczna i przejrzysta, władze lokalne i regionalne oraz społeczeństwo obywatelskie, w szczególności za pośrednictwem organizacji pozarządowych, muszą w większym stopniu uczestniczyć w opracowywaniu, wdrażaniu i ocenie polityk gospodarczych, społecznych i dotyczących zatrudnienia;
2.7 w odniesieniu do komunikatu, o którym mowa, ponawia uwagi przedstawione w opinii (CdR 15/2003) w sprawie przeglądu Europejskiej Strategii Zatrudnienia oraz wytycznych dotyczących zatrudnienia na 2003 r., opartej na komunikacie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie analizy pięciu lat Europejskiej Strategii Zatrudnienia (COM(2002) 416 final) oraz na komunikacie dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie przyszłości Europejskiej Strategii Zatrudnienia: Strategii na rzecz pełnego zatrudnienia i lepszych miejsc pracy dla wszystkich (COM (2003) 6 final), a mianowicie że:
- władze lokalne i regionalne – oprócz tego, że same są pracodawcami - odgrywają istotną rolę w zapewnieniu usług socjalnych, szkoleniowych i edukacyjnych wspierających zatrudnienie, rozwój lokalnych rynków pracy i tworzenie nowych miejsc pracy;
- mają one znaczny wpływ na warunki dostępu do rynku pracy dla młodych ludzi, kobiet, imigrantów oraz osób w podeszłym wieku, a także na wspieranie równości szans na rynku pracy;
- rola, jaką odgrywają władze lokalne i regionalne w integracji społecznej osób nie uczestniczących w rynku pracy bywa bardzo istotna;
- wysoki wskaźnik zatrudnienia stanowi również kluczowy cel polityki rozwoju lokalnego i warunek utrzymania poziomu usług;
- partnerstwo między sektorem publicznym, prywatnym, gospodarką społeczną i organizacjami pozarządowymi jest szczególnie ważne dla polepszania spójności społecznej, tworzenia nowego kapitału społecznego, firm i miejsc pracy, a przez to dla uczynienia z rynku pracy pozytywnego bodźca również dla obywateli zagrożonych wykluczeniem z niego;
2.8 wzywa Komisję do konsekwentnego podkreślania we wszystkich komunikatach dotyczących zagadnień związanych z potrzebą uelastycznienia rynku pracy konieczności zapewnienia wsparcia pracownikom, którzy decydują się na zmianę swojej drogi zawodowej; brak odpowiednich narzędzi opieki społecznej w ramach ochrony socjalnej zagraża elastyczności rynku pracy, która jest istotna szczególnie w chwili obecnej, w warunkach rynku globalnego;
2.9 jest przekonany, że podstawowe zabezpieczenie ekonomiczne jest równie ważne dla pracowników mało zarabiających, jak i dla tych zajmujących stanowiska związane ze średnią i dużą odpowiedzialnością.
Ponadto konieczne jest wsparcie na rzecz kształcenia i przekwalifikowywania;
2.10 stwierdza, że systemy opieki społecznej, szczególnie świadczenia natury finansowej, powinny angażować pracodawców, którym łatwiej będzie monitorować indywidualne przypadki i dzięki temu podejmować odpowiednie działania mające na celu zachęcenie do powrotu do pracy osób takich jak niepełnosprawni, na przykład pomagając im w znalezieniu miejsca pracy w tej samej lub innej firmie;
2.11 zaleca podjęcie wszelkich koniecznych działań w celu uświadomienia wszystkim Państwom Członkowskim UE wagi wytycznych zaproponowanych przez Komisję we wnioskach komunikatu oraz kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych - bez uszczerbku dla pełnej niezależności ustawodawczej każdego Państwa Członkowskiego w tej dziedzinie polityki społecznej. Bruksela, 1 lipca 2004 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub -------------------------------------------------- [1] Dz.U. C 244 z 10.10.2003, str. 46. [2] Dz.U. C 66 z 19.03.2003, str. 1.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno – Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie ustalenia wytycznych dla drugiego etapu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dotyczącej ponadnarodowej współpracy na rzecz promowania nowych środków zwalczania wszelkich form dyskryminacji i nierówności w związku z rynkiem pracy "Swobodny przepływ dobrych pomysłów"
(2004/C 318/04)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno–Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie ustalenia wytycznych dla drugiego etapu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dotyczącej ponadnarodowej współpracy na rzecz promowania nowych środków zwalczania wszelkich form dyskryminacji i nierówności w związku z rynkiem pracy "Swobodny przepływ dobrych pomysłów" (COM(2003) 840 final);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 5 stycznia 2004 r. w sprawie zasięgania opinii Komitetu w tej kwestii zgodnie z ustępem pierwszym art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 6 listopada 2003 r. zalecającą Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej przygotowanie opinii w tej sprawie;
Uwzględniając projekt opinii (CdR 96/2004 rev.1), przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej dnia 30 kwietnia 2004 r. (sprawozdawca: Cllr Peter Moore, Rada Miasta Sheffield (UK/ELDR));
na 55 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 16 czerwca), która odbyła się w dniach 16 i 17 czerwca 2004 r., przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Uwagi
Komitet Regionów
1.1 uważa, iż inicjatywa EQUAL jest jednym z najważniejszych instrumentów tworzenia i rozpowszechniania innowacji na polu zatrudnienia i polityki społecznej;
1.2 podkreśla, iż władze lokalne usilnie wspierają EQUAL od samego jego początku, gdyż stanowi on znaczącą możliwość poprawy i dalszego rozwoju polityki społecznej i zatrudnienia na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Władze lokalne i regionalne również aprobują zainicjowany przez EQUAL rodzaj współpracy, który jest zgodny z zasadami dobrego zarządzania;
1.3 uważa, iż upowszechnienie technologii innowacyjnych, a także rozwój praktycznego podejścia i kompetencji długoterminowych, powinny stanowić cele kluczowe; wierzy, iż ich wyniki nie powinny być rozpatrywane w izolacji od powszechnie stosowanych praktyk, lecz być na nie przekładane w celu dodania im nowego wymiaru i zwiększenia efektywności.
Władze lokalne i regionalne mogą pomoc w zaszczepieniu nowych praktyk w lokalnych systemach świadczenia usług oraz w sieciach polityki lokalnej;
1.4 podkreśla, iż kwestia Romów ma szczególne znaczenie i wagę dla władz lokalnych i regionalnych.
Po rozszerzeniu będą oni stanowić największą wyróżniającą się mniejszość etniczną w Unii Europejskiej.
Mimo 700-letniej historii zamieszkiwania w granicach UE, Romowie pozostaną prawdopodobnie jedną z najbardziej dyskryminowanych grup wśród wszystkich obywateli Europy.
Władze lokalne i regionalne odgrywają kluczową rolę w rozwiązywaniu problemów, przed którymi stoją Romowie; fakt ten uznawany przez samych przedstawicieli europejskich organizacji Romów;
1.5 podkreśla również znaczenie procederu handlu dziećmi i kobietami; wierzy, iż władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę we wspieraniu godnej jakości życia swoich społeczności i muszą zająć się osobistymi (np. pomoc dla ofiar) i społecznymi (np. zapobieganie przestępstwom) konsekwencjami handlu ludźmi oraz tym aspektem seks-biznesu; w związku z tym podkreśla konieczność przyznania niezbędnych funduszy i środków władzom lokalnym i regionalnym;
1.6 wierzy, iż władze lokalne i regionalne należy postrzegać jako kluczowych partnerów we wdrażaniu EQUAL i upowszechnianiu jego wyników.
2.
Zalecenia
Komitet Regionów
2.1 z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie kroku potwierdzającego Działanie nr 2; zaleca, aby Działanie nr 3 (rozpowszechnienie i ogólne zastosowanie w praktyce) zostało zintegrowane w taki sam sposób w celu uwzględnienia problemów związanych z finansowaniem dopasowanym, bowiem Działanie nr 3 ze względu na swój charakter nie oferuje wielu aktywności atrakcyjnych dla sponsorów (tzn. działalności bezpośrednio wspierających beneficjentów);
2.2 z zadowoleniem przyjmuje możliwość rozszerzenia partnerstwa na państwa wstępujące do Unii – uregulowania finansowe zahamowały część potencjału w tej dziedzinie podczas pierwszego etapu;
2.3 uważa, iż eksperymentując bardziej na polu walki z bezrobociem, podnoszenia jakości zatrudnienia i bezpośredniego tworzenia miejsc pracy, Partnerstwa na rzecz Rozwoju powinny być zachęcane do wykorzystania doświadczeni i wszystkich dobrych rozwiązań z etapu pierwszego – w szczególności do uwzględnienia nauczek z działań, które nie przyniosły efektów;
2.4 podkreśla wagę dłuższej aktywacji zawodowej, popierając stanowisko Komisji w tym zakresie nie tylko w świetle zjawiska generalnego starzenia się społeczeństwa, ale i także w odniesieniu do obszarów tradycyjną przewagą przemysłu ciężkiego, gdzie wielu starszych pracowników musiało, lub nadal musi, przekwalifikowywać się, aby zachować pracę w sektorze usług lub w innych gałęziach przemysłu;
2.5 uważa, iż uznając trudności związane z zatrudnianiem pracowników w celu wspierania dywersyfikacji produkcji, należy zachęcać do korzystania z najlepszych praktyk wypracowanych w tym zakresie w ramach etapu pierwszego w Państwach Członkowskich;
2.6 popiera pomoc konieczną, aby stawić czoła wyzwaniom wynikającym z problemów, z którymi borykają się Romowie i ofiary handlu ludźmi; uważa, iż te oraz inne wyzwania pojawiające się w całej UE, powinny być rozwiązane w odpowiednim kontekście lokalnie, regionalnie i na szczeblu krajowym, jednakże bez negatywnego wpływu na potrzeby innych grup.
2.7 wierzy, iż niezbędne jest, aby wszystkie państwa stosowały się do tego samego harmonogramu, aby ułatwić stworzenie ponadnarodowych partnerstw w czasi umożliwiającym ich równoczesną realizację, co zapewni ich efektywność, czego zabrakło w etapie pierwszym; Komitet z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości fakt, iż Komisja ponownie potwierdziła wagę tej kwestii;
2.8 z zadowoleniem przyjmuje możliwość wykorzystania działania sieci grup tematycznych na szczeblu krajowym i europejskim w drugim etapie i oczekuje, iż Komisja dostrzeże w drugim etapie wzrost korzyści oraz efektów wynikających z tego posunięcia.
Koncepcja sieci grup tematycznych rozwijała się raczej powoli w pierwszym etapie.
KR wierzy, iż władze kierownicze będą odgrywać dużą rolę we wspieraniu Partnerstw na rzecz Rozwoju w partycypowaniu - w tym również o charakterze pro-aktywnym - w określaniu kluczowych osób i kierunków polityki dla zmaksymalizowania wpływu prac pilotowanych przez Partnerstwa.
Przydatna byłaby większa integracja grup sieci tematycznych odpowiedzialnych za tworzenie dokumentów Państw Członkowskich i europejskich związanych z Europejską Strategią na rzecz Zatrudnienia i z Polityką Integracji Społecznej.
Przyspieszyłoby to upowszechnienie wyników, co uważa się za wyzwanie;
2.9 z zadowoleniem przyjmuje propozycje uwzględnienia doświadczeń wynikających z EQUAL w pracach decydentów i w ramach programów dotyczących Celów 1, 2 i 3; zaleca, aby grupy sieci tematycznych zostały w ten proces oficjalnie włączone;
2.10 uważa za ważne, aby nie stracić korzyści płynących z prac ponadnarodowych po roku 2006 na polu zatrudnienia, i dlatego zaleca ujęcie elementu ponadnarodowego w propozycjach Komisji Europejskiej dotyczących programów EFS mających zastąpić obecne programy (jak również w ramach krajowego programu EFRR).
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wspierania spółdzielczości w Europie
(2004/C 318/05)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wspierania spółdzielczości w Europie (COM(2004) 18 final);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie zasięgania opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z ustępem pierwszym art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 19 czerwca 2003 r. zalecającą Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej przygotowanie opinii w tej sprawie;
Uwzględniając projekt opinii (CdR 97/2004 rev.1), przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej dnia 30 kwietnia 2004 r. (sprawozdawca: Irma Pellinen, przewodnicząca Rady Miasta Haukipudas i członek Regionalnej Rady Północno-Wschodniej Zatoki Botnickiej (FIN/PES)),
na 55 sesji plenarnej, która odbyła się w dniach 16 i 17 czerwca 2004 r. 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 czerwca 2004 r.) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, dotyczący wspierania spółdzielczości w Europie i mający na celu upowszechnienie spółdzielni poprzez podniesienie ich statusu i zwiększenie wiedzy o ich specyfice.
Lepsze zrozumienie sposobu działania spółdzielni, dalszy rozwój dotyczącego ich ustawodawstwa, zachowanie i poprawa ich pozycji oraz wkładu, wszystko to przyczyni się do osiągnięcia celów Wspólnoty;
1.2 popiera stanowisko Komisji, że dla małych i średnich przedsiębiorstw spółdzielczość jest platformą dla podjęcia wspólnych działań, poprawy ich pozycji na rynku oraz sposobem na świadczenie klientom-członkom wysokiej jakości usług, zwłaszcza tzw. "usług opiekuńczych" w sektorze ochrony zdrowia oraz ochrony i opieki społecznej.
Spółdzielnie pracownicze mogą wnieść cenny wkład w budowanie społeczeństwa opartego na wiedzy;
1.3 podkreśla wagę dążenia Komisji do znalezienia sposobu, aby zwiększyć chęć i zdolność małych i średnich firm do wykorzystywania spółdzielczych form przedsiębiorczości jako platformy dla podejmowania wspólnych działań biznesowych bądź dla zgrupowania interesów;
1.4 za ważne uznaje zorganizowanie uporządkowanej wymiany informacji, ustalenie najlepszych praktyk i promowanie spółdzielczości z udziałem małych i średnich przedsiębiorstw;
1.5 wspiera wysiłki na rzecz sprawdzenia metod zbierania dokładniejszych danych statystycznych o spółdzielczości;
1.6 podkreśla wagę uczestnictwa spółdzielni w programach na rzecz edukacji, szkoleń, kształcenia ustawicznego, edukacji przez Internet oraz potrzebę zachęcania szkół średnich i wyższych do organizowania szkoleń z zarządzania spółdzielczością;
1.7 ogromną wagę przykłada do wybierania i propagowania dobrych praktyk krzewienia spółdzielczości przez instytucje publiczne wspierające przedsiębiorczość;
1.8 podkreśla wagę finansowania przedsięwzięć na rzecz spółdzielczości.
Konieczne jest sprawdzenie możliwości włączenia określonego odniesienia do spółdzielni do instrumentów finansowych zarządzanych przez Europejski Fundusz Inwestycyjny, zwłaszcza do funduszy stanowiących część Wieloletniego Programu na rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości, w szczególności Małych i Średnich Przedsiębiorstw.
Należy także podjąć wysiłki, aby zapewnić spółdzielniom pełen dostęp do programów Wspólnoty i do informacji o tych programach;
1.9 wspiera zamierzenia Komisji, aby zbadać strategie, właściwe działania i regulacje dotyczące spółdzielczości społecznej;
1.10 zachęca Komisję do dyskusji z Państwami Członkowskimi nad realizacją rozporządzenia i dyrektywy w sprawie Statutu spółdzielni europejskiej (SCE);
1.11 wspiera prace Komisji i Państw Członkowskich nad poprawą ustawodawstwa dotyczącego spółdzielni;
1.12 popiera wysiłki na rzecz stworzenia projektu "wzorcowego ustawodawstwa" dotyczącego spółdzielni;
1.13 uważa, że w kontekście rewizji rozporządzenia w sprawie SCE, ważne jest rozważenie możliwości jego uproszczenia poprzez propozycję przyjęcia wspólnych ogólnoeuropejskich zasad tam, gdzie to możliwe;
1.14 podkreśla ważny wkład, jaki spółdzielnie wnoszą w rozwój rolnictwa w nowych Państwach Członkowskich poprzez wspieranie współpracy między gospodarstwami w nabywaniu, obrocie produktami i w poprawie produkcji;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 zaleca Komisji i Państwom Członkowskim niezwłoczne ocenienie szans realizacji i wsparcia przez interesariuszy inicjatyw, mających na celu zwiększenie świadomości wśród administracji publicznej i prywatnych podmiotów gospodarczych o możliwości wykorzystania formy spółdzielni jako środka do założenia działalności gospodarczej bądź do zgrupowania małych przedsiębiorstw;
2.2 za ważne uznaje zbadanie przez Komisję możliwości zorganizowania uporządkowanej wymiany informacji i doświadczeń oraz wskazania dobrych praktyk w sferze spółdzielczej przedsiębiorczości.
Komisja, wraz z Państwami Członkowskimi i interesariuszami, powinna również zbadać, czy istnieje potrzeba dokonania analizy porównawczej krajowych praktyk i polityk;
2.3 zachęca do przeprowadzenia doświadczeń przy udziale technik satelitarnych i innych metod zbierania niezbędnych danych statystycznych dotyczących spółdzielczości w Europie;
2.4 za ważne uznaje uwzględnianie udziału spółdzielni w programach na rzecz edukacji, szkoleń, kształcenia ustawicznego, edukacji przez Internet, w szczególności w międzynarodowych programach i sieciach ekspertów, prowadzących do opracowania najlepszych działań w innowacyjnych dziedzinach;
2.5 podkreśla wagę wybierania i propagowania dobrych praktyk instytucji publicznych wspierających przedsiębiorczość;
2.6 za ważne uznaje niezwłoczne zbadanie możliwości włączenia określonego odniesienia do spółdzielni do instrumentów finansowych zarządzanych przez Europejski Fundusz Inwestycyjny, zwłaszcza do funduszy stanowiących część Wieloletniego Programu na rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości, w szczególności Małych i Średnich Przedsiębiorstw, oraz zapewnienie spółdzielniom pełnego dostępu do programów Wspólnoty i do informacji o tych programach;
2.7 zachęca Komisję do głębszego zbadania strategii, właściwych działań i regulacji dotyczących spółdzielczości społecznej jak i wpływu spółdzielni w Europie na społeczeństwo i na tworzenie nowych miejsc pracy oraz do podzielenia się wnioskami z organami Wspólnoty;
2.8 zaleca Komisji niezwłoczne podjęcie dyskusji z urzędnikami z Państw Członkowskich odpowiedzialnymi za wdrożenie ogólnoeuropejskich zasad dotyczących spółdzielni.
W dyskusjach tych należy skupić się przede wszystkim na tym, gdzie niezbędne są działania na szczeblu krajowym bądź gdzie zastosowanie ma prawo krajowe;
2.9 podkreśla potrzebę aktywnej współpracy z administracją publiczną, zwłaszcza w nowych Państwach Członkowskich, w celu zapewnienia poprawy ustawodawstwa dotyczącego spółdzielni.
Ponadto Komisja ma zobowiązać Państwa Członkowskie, aby informowały Komisję i siebie nawzajem o zamiarze zmian ustawodawstwa dotyczącego spółdzielni na etapie projektu i przed przyjęciem nowych przepisów;
2.10 podkreśla wagę wniosku Komisji skierowanego do krajowych i europejskich organizacji interesariuszy o stworzenie projektu "wzorcowego ustawodawstwa" i gotowość Komisji do pomocy im przy tworzeniu tego projektu;
2.11 zaleca Komisji aktywne monitorowanie stosowania rozporządzenia SCE i opracowanie rejestru dziedzin wymagających zmian, aby pięć lat po wejściu rozporządzenia w życie, można je było, gdzie to konieczne, uprościć i wzmocnić;
2.12 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja postara się zagwarantować, aby wkład spółdzielni i innych przedsiębiorstw ekonomii społecznej w rozwój rolnictwa był wykorzystywany w inicjatywach Wspólnoty;
2.13 podkreśla, że Komisja oraz rządy Państw Członkowskich powinny zbadać możliwość przyznawania ulg podatkowych spółdzielniom według ich regionalnej i społecznej użyteczności oraz według tego, czy przestrzegają głównych zasad leżących u podstaw spółdzielczości czyli demokracji, solidarności członków - zarówno pracowników jak i konsumentów, oraz ich bezpośredniego zarządzania aktywnością przedsiębiorstwa;
2.14 zwraca uwagę na możliwości, jakie stwarzają spółdzielnie dla rozwoju lokalnej gospodarki i dla nowych innowacyjnych form zatrudnienia na szczeblu lokalnym i regionalnym;
2.15 skłania Komisję i Państwa Członkowskie do aktywnego działania na rzecz zakładania spółdzielni (szczególnie spółdzielni zbytu, tzw. marketing co-operative) w nowych obszarach działalności rolniczej i wiejskiej, takich jak rolnictwo ekologiczne, akwakultura, itd.
Działania mogłyby obejmować szkolenia, różne formy pomocy, zapewnienie porady prawnej, poszukiwanie ewentualnych członków, itd.
2.16 zaleca władzom samorządowym miast i regionów, aby w swej polityce przemysłowej bardziej uwzględniały spółdzielcze formy przedsiębiorczości;
2.17 przypomina, że spółdzielnie mają do zaoferowania nowe sposoby na poprawę zatrudnienia, świadczenia usług oraz regenerację ekonomiczną w obszarach peryferyjnych, odczuwających brak kapitału.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Trzeciego Raportu o Spójności Gospodarczej i Społecznej
(2004/C 318/01)
Komitet Regionów,
UWZGLĘDNIAJĄC Komunikat Komisji - Trzeci Raport o Spójności Gospodarczej i Społecznej (COM(2004) 107 final);
UWZGLĘDNIAJĄC prośbę Komisji Europejskiej z dnia 18 lutego 2004 r. o opinię w tej sprawie, na mocy art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 27 stycznia 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej zadania sporządzenia opinii;
UWZGLĘDNIAJĄC swą opinię w sprawie dokumentu "Struktury i cele europejskiej polityki regionalnej w kontekście rozszerzenia i globalizacji: otwarcie debaty" (KR 157/2000 final); [1]
UWZGLĘDNIAJĄC swą opinię w sprawie Komunikatu Komisji - Drugi Raport o Spójności Gospodarczej i Społecznej (KR 74/2001 final); [2]
UWZGLĘDNIAJĄC swą opinię w sprawie Komunikatu Komisji - Pierwszy Raport z postępów Spójności Gospodarczej i Społecznej (KR 101/2002 final.); [3]
UWZGLĘDNIAJĄC swą opinię w sprawie. Komunikatu Komisji - Drugi Raport z postępów Spójności Gospodarczej i Społecznej (KR 391/2002 final); [4]
UWZGLĘDNIAJĄC swą opinię z własnej inicjatywy w sprawie spójności terytorialnej z 10 kwietnia 2003 r. (KR 388/2002 final); [5]
UWZGLĘDNIAJĄC swój raport perspektywiczny na temat "Zarządzania i uproszczenia funduszy strukturalnych po roku 2006" (KR 389/2002 final); [6]
UWZGLĘDNIAJĄC projekt opinii (KR 120/2004 rev.1), przyjęty dnia 5 maja 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawcy: Vito D'Ambrosio, Prezydent regionu Murcji (IT, PSE) i Michael Schneider, Sekretarz Stanu, przedstawiciel landu Saksonii – Anhalt przy Rządzie Federalnym (DE, EPP);
UWZGLĘDNIAJĄC komunikat Komisji Europejskiej z dnia 12 maja 2004 r. zatytułowany "Europejska polityka sąsiedztwa – dokument strategiczny" z dnia 12.5.2004 r.;
na 55 sesji plenarnej z dnia 16 i 17 czerwca 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 czerwca 2004 r.), przyjął następującą opinię:
KOMITET REGIONÓW
Aspekty ogólne
1. z zadowoleniem przyjmuje Trzeci Raport o Spójności Gospodarczej i Społecznej.
Stanowi on, podobnie jak Drugi Raport, kompletny dokument dostarczający szczegółowych informacji przede wszystkim o polityce stosowanej przez UE;
2. ocenia jako pozytywne wyniki osiągnięte w ostatnich latach w dziedzinie spójności, a także wpływ polityki regionalnej Unii Europejskiej pod względem wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej Wspólnoty jako całości; powtarza również, iż polityka spójności, zatwierdzona Traktatami, stanowi najpotężniejszy i najważniejszy instrument stosowany do wdrożenia zasad solidarności i współpracy i jest jedną z najistotniejszych podstaw integracji obywateli i terytoriów Unii;
3. bierze pod uwagę fakt, że wraz z rozszerzeniem UE zaludnienie Unii Europejskiej zwiększy się z 380 milionów (UE – 15) do 454 milionów (UE – 25) lub 485 milionów (EU – 27) mieszkańców.
W porównaniu jednak ze wzrostem populacji o około 20 %, PKB UE wzrośnie jedynie o 5 %!
Średni PKB per capita spadnie o 12,5 %.
W miejsce obecnych 84 milionów mieszkańców w przyszłości 123 miliony obywateli UE zamieszkiwać będzie regionach zacofane gospodarczo;
4. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w europejskiej polityki spójności priorytetową pozycję przyznaje się nowym Państwom Członkowskim, potwierdzając zaangażowanie Unii Europejskiej w sprawę ograniczenia różnic socjoekonomicznych w rozszerzonej Unii Europejskiej.
Podejście takie uzyskało poparcie Komitetu Regionów już na samym początku, jako akt solidarności z nowymi Państwami Członkowskimi;
5. bierze pod uwagę fakt, iż pomimo osiągniętego postępu, wiele problemów społecznych i gospodarczych w regionach byłej UE – 15 pozostanie nie rozwiązanych, co jasno wskazuje Trzeci Raport o Spójności.
Dotyczy to między innymi opóźnienia w odniesieniu do poziomu PKB per capita, wysokiego bezrobocia, niskiego wzrostu gospodarczego, braku wydatków na badania i rozwój oraz bezpośrednich inwestycji zagranicznych;
6. wskazuje na to, że w Europie 25 lub nawet 27 Państw Członkowskich, nierównowaga społeczno-gospodarcza będzie jeszcze większa, co zmusza do stosowania polityki terytorialnej, społecznej i gospodarczej spójności, która bierze pod uwagę wpływ globalizacji na gospodarkę oraz konsekwencje w odniesieniu do stopniowej liberalizacji handlu międzynarodowego;
7. potwierdza, że regionalny rozmiar polityki spójności w odniesieniu do harmonijnego rozwoju Unii jako całości poprzez wzmocnienie społecznej i gospodarczej spójności, zgodnie z art. 158 Traktatu o Wspólnocie Europejskiej, jest dziś nawet bardziej zasadny i odpowiedni; co więcej, KR pragnie przypomnieć potrzebę tego, aby regionalny wymiar polityki spójności był systematycznie uwzględniany na płaszczyźnie polityki wspólnotowej i w obrębie poszczególnych państw;
8. popiera propozycje zacieśnienia partnerstwa i współpracy między władzami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi na wszystkich etapach programowania, wdrażania i ewaluacji Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności; wzywa również Komisję do zachęcenia Państw Członkowskich do wykorzystania możliwości zawierania porozumień trójstronnych w razie konieczności;
9. zauważa dalej, że prace nad osiągnięciem celu Strategii Lizbońskiej są opóźnione;
Zasoby przyszłej polityki spójności
10. uważa, że finansowa propozycja Komisji przyznania 0,41 % dochodu narodowego brutto (do 0,46 % przy ujęciu pomocy rozwoju terenów wiejskich oraz rybołówstwa) oraz przeznaczenia 336,3 miliarda EUR na sfinansowanie trzech Celów (78 % na Cel Konwergencji, 18 % na Cel Konkurencji Regionalnej oraz Zatrudnienia, oraz 4 % na Cel Współpracy Terytorialnej) stanowi możliwy do przyjęcia kompromis dla przyszłej polityki spójności;
11. uważa ponadto, że jeśli polityka spójności odpowiadająca ambicjom Unii w odniesieniu do Strategii z Lizbony ma być osiągnięta, nie mniej niż 0,46 % dochodu narodowego brutto może być przeznaczone na ten cel, tak jak to miało miejsce w roku 1999 w wypadku UE składającej się z 15 państw;
12. zgadza się z Komisją Europejską, że budżet przez nią proponowany wystarcza na dalsze wsparcie regionów w obecnej Unii Europejskiej i jednocześnie wsparcie nowych Państw Członkowskich na równych zasadach, jeżeli będzie można zagwarantować, że środki podzielone zostaną sprawiedliwie i skoncentrowane zostaną na najważniejszych problemach;
13. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że odnośnie transferów finansowych do nowych Państw Członkowskich zachowano pułap 4 % krajowego PKB, i że środki przekazane jako część polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz rybołówstwa zostały ujęte w tych obliczeniach;
Cel Konwergencji (1) dla wsparcia rozwoju i tworzenia miejsc pracy w najmniej rozwiniętych Państwach Członkowskich i regionach
14. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Raportu Spójności, aby nowy Cel Konwergencji obejmował obok regionów (na poziomie NUTS II) o PKB per capita poniżej 75 % średniej UE (UE – 25) także te regiony, których dotyka tzw. efekt statystyczny;
15. z zadowoleniem przyjmuje również fakt, że rozporządzenia dotyczące obecnego Celu 1 zostaną zachowane i stosowane w całej rozszerzonej Unii;
16. popiera propozycję ujęcia Funduszu Spójności w nowym Celu Konwergencji.
Dotyczy to zarówno zastosowania kryterium 90 % przy wyborze Państw Członkowskich uprawnionych do pomocy z Funduszu Spójności, jak również połączenia programów Celu 1 ze środkami Funduszu Spójności na polu infrastruktury.
Ponieważ Fundusz Spójności finansowany jest z funduszy Celu 1, płatności z tego Funduszu należy wziąć pod uwagę przy dzieleniu pozostałych środków Celu 1; należy szukać rozwiązania politycznego dla tych Państw Członkowskich, które w przyszłości nie będą się kwalifikować do dofinansowania ze względu na rozszerzenie;
17. żąda, aby podział środków w nowym Celu 1 przeprowadzano nadal przy wzięciu pod uwagę obiektywnych i przejrzystych kryteriów opartych na problemach i potrzebach regionów, którym udziela się wsparcia Przepisy określone w Berlinie i Kopenhadze dotyczące bieżącego okresu finansowania należy w zasadzie nadal stosować.
Tym niemniej, zamożność i poziom bezrobocia w danym regionie należy uwzględniać w większym stopniu, niż dzieje się to obecnie;
Efekt statystyczny
18. zauważa obecne dane Komisji Europejskiej, zgodnie z którymi 17 regionów z około 19 milionami mieszkańców straci 'tradycyjne' wsparcie Celu 1 jedynie ze względu na to, iż średni PKB per capita w UE spadnie w efekcie rozszerzenia (tzw. efekt statystyczny);
19. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, aby znaleźć rozwiązanie dla tych regionów w ramach nowego Celu Konwergencji;
20. przyjmuje do wiadomości propozycję Komisji, aby przejściowe rozwiązania w sprawie regionów najmniej rozwiniętych, dotkniętych efektem statystycznym, zakończyło się w roku 2013.
Komitet pragnie jednak podkreślić, że ze względu na zasadę równego traktowania dotknięte regiony nie powinny być automatycznie wyłączane z ewentualnego wsparcia z tytułu stopniowego wprowadzania w ramach nowego Celu Konkurencyjności i Zatrudnienia, w okresie finansowania po roku 2013.
Wszelkie dalsze wsparcie okresowe winno być określone sytuacją społeczno-gospodarczą tych regionów na koniec kolejnego okresu finansowania;
21. za możliwy do przyjęcia kompromis uważa propozycję Komisarza Barnier, aby regionom tym przysługiwało na początku kolejnego okresu finansowania do 85 % przyznanych funduszy dla 'klasycznych' regionów Celu 1, i malało do końca okresu finansowania do 60 %, jeżeli pociąga to za sobą przyznanie odpowiednich środków budżetowych, zgodnie z propozycjami Komisji dotyczącymi perspektyw finansowych na lata 2007 – 2013; jednocześnie przychyla się również do zamiaru włączenia przez Komisję do swojej przyszłej propozycji rozporządzenia zapisu, na podstawie którego regiony te mogłyby otrzymać dofinansowanie w wysokości 100 %, jeżeli środki przeznaczone na Cel i nie zostały w pełni wykorzystane; takie nie wykorzystane środki umieszczone by były w puli rezerwowej, która mogłaby zostać rozdzielona w poszczególnych Państwach Członkowskich w połowie okresu programowania 2007-2013;
Monitorowanie pomocy państwowej
22. bierze pod uwagę propozycję Komisji Europejskiej, aby regiony w nowych i starych Państwach Członkowskich, które obejmuje nowy Cel Konwergencji, miały prawo do pomocy ze strony państwa, zgodnie z art. 87, ust. 3, lit. (a) Traktatu o UE także w przyszłości;
23. wzywa do tego, aby wszystkie regiony dotknięte efektem statystycznym były objęte art. 87, ust. 3, lit. (a) przez cały okres udzielania pomocy;
24. wzywa wszystkie regiony dotknięte efektem naturalnym (regiony "stopniowego wprowadzania") do przejścia od art. 87, ust. 3, lit. (a) do art. 87, ust. 3, lit. (c) w trakcie trwania okresu pomocowego;
Cel konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia (2)
25. aprobuje propozycję Komisji stworzenia Celu dla wszystkich regionów, których nie obejmują typologie Celu Konwergencji, i wskazuje, że specjalną uwagę należy zwrócić na regiony o znacznych problemach społeczno-ekonomicznych i regiony wymagające istotnego dostosowania strukturalnego określonego zgodnie z jednolitymi kryteriami; aprobuje również fakt, że ten nowy Cel ma dotyczyć regionów jako całości;
26. popiera wybór Komisji, aby oprzeć działania interwencyjne w nowym Celu konkurencyjności i zatrudnienia na podejściu obejmującym całe terytorium regionu oraz zagadnienia związane ze strategiami z Lizbony i Goeteborga, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na usługi znajdujące się w polu ogólnego zainteresowania; tym niemniej, wybór możliwych środków musi być dostatecznie szeroki, aby objąć mnogość i zróżnicowanie regionów europejskich w zintegrowaniu podejściu do polityki regionalnej;
27. w dążeniu do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej wzywa Komisję do określenia i zastosowania dobrej praktyki pochodzącej z poprzednich programów Działań Innowacyjnych jako wskazówek dla działań interwencyjnych dotyczących "innowacji i gospodarki opartej na wiedzy" w celu uniknięcia kosztownych i czasochłonnych działań, które są całkowicie zbędne;
28. aprobuje fakt, iż regiony, którym nie przysługuje już wsparcie (zgodnie z nowym Celem Konwergencji) z powodu poprawy sytuacji gospodarczej, zostaną włączone do Celu konkurencyjności i zatrudnienia, pod nazwą "stopniowe wprowadzanie", wzywa do tego, aby procedura podobna do tej zastosowanej w takich samych okolicznościach na okres 2000-2006 została zastosowana do regionów, które w sposób naturalny przekraczają pułap 75 % średniego PKB per capita w UE 15.
Celem tej zmiany jest bardziej elastyczne wykorzystanie środków niż to, jakie zapewnia cel konkurencyjności i zatrudnienia, tak, aby skonsolidować rozwój gospodarczy osiągnięty przez regiony, w których ma miejsce naturalna zbieżność.
29. przychylnie ocenia współzależność między Europejską Strategią na rzecz Zatrudnienia a środkami EFS; potwierdza, zgodnie z zasadą subsydiarności, potrzebę większego i skuteczniejszego zaangażowania regionów i władz lokalnych w programowanie i wdrażanie środków EFS.
Takie działania interwencyjne winny być zgodne z Europejską Strategią na rzecz Zatrudnienia oraz jej krajową częścią składową, Krajowym Planem Zatrudnienia.
Winny być one również zgodne z innymi planami regionalnymi mającymi wpływ na regionalne rynki pracy i obejmować inicjatywy obecnie wdrażane na mocy programu Equal;
30. żąda, aby środki z nowego programu dotyczącego konkurencyjności rozdzielić między Państwa Członkowskie w oparciu o obiektywne i przejrzyste kryteria społeczne, gospodarcze i terytorialne, według potrzeb i problemów regionów objętych pomocą; wzywa do rozdzielenia przez Państwa Członkowskie środków z tytułu programów dotyczących konkurencyjności i zatrudnienia w swoich regionach, przy wzięciu pod uwagę rozwoju terytorialnego, konkurencyjności regionalnej I wskaźników społecznych i ekonomicznych obowiązujących na terenie całej Unii;
Monitorowanie pomocy państwowej
31. wzywa Komisję Europejską do jak najszybszego złożenia propozycji dotyczących przyszłych środków pomocowych ze strony państwa, o których mowa w art. 87, ust. 3, lit. (c) Traktatu oraz do rozważenia, w jaki sposób można uwzględnić w przepisach i rozporządzeniach zróżnicowanie terytorialne poprzez zastosowanie odpowiednich wskaźników, ponieważ konieczne zachowanie zróżnicowania terytorialnego jako część krajowej polityki pomocy. Umożliwia to dokonywanie precyzyjnych inwestycji publicznych tam, gdzie może to być środkiem zaradczym na ułomności rynku w celu osiągnięcia celu spójności strukturalnej; należy przy tym unikać nadmiernych różnic pomiędzy dopuszczalnymi pułapami pomocowymi dla sąsiadujących z sobą regionów.
32. wzywa, by regionom niekonwergencyjnym zapewniono przepisy pomocowe tak, aby regiony te mogły pogłębiać swój rozwój strukturalny i zmniejszać różnice międzyregionalne zgodnie z zasadą subsydiarności.
Wymagać to będzie zachowania postanowień art. 87 III, lit. c) dla regionów wymagających dostosowania strukturalnego, zdefiniowanych zgodnie z jednolitymi kryteriami;
33. wzywa, aby w wypadku regionów dotkniętych problemami strukturalnymi wynikającymi z ich położenia geograficznego lub sytuacji demograficznej, pomoc publiczna była objęta art. 87(3)(c));
Cel Europejskiej Współpracy Terytorialnej (3)
34. wyraża aprobatę dla stworzenia szczegółowego Celu dla współpracy ponadnarodowej, transgranicznej i międzyregionalnej oraz dla wielkości środków przeznaczonych na współpracę terytorialną;
35. popiera uznanie granic morskich w ramach współpracy transgranicznej; i uważa, że regiony powinny uczestniczyć, wraz z Państwami Członkowskimi, z procesie definiowania i wybierania granic morskich, które kwalifikują się do udzielenia pomocy;
36. żąda, aby współpraca międzyregionalna nadal wspierana była przez UE.
Niepokojące jest, że Raport o spójności wspomina o wsparciu z tytułu współpracy międzyregionalnej jedynie w ramach programów regionalnych.
Odniesienie do możliwości pomocy w ramach programów regionalnych stanowi jest mało przydatne, ponieważ wspieranie programów kompleksowej współpracy zależy wówczas od definicji strategii wewnętrznej polityki regionalnej.
Ponadto należy podjąć należy kroki, które zapewnią, iż współpraca trans graniczna będzie mogła mieć miejsce także na granicach zewnętrznych i wewnętrznych, w tym na "starych" granicach;
37. zwraca się z prośbą, aby pomimo zapisów w punkcie 35 regiony, które wyrażą takie życzenie, również mogły zintegrować zarządzanie programami służącymi współpracy z ich typowymi programami;
38. z zadowoleniem przyjmuje propozycję ustanowienia "nowego instrumentu prawnego" dla współpracy transgranicznej oraz prosi Komisję Europejską o lepsze zdefiniowanie jego zadań i wagi oraz o wykazanie przy tym troski o to, by podczas rozpoczęcia i w trakcie realizacji nowych programów nie dochodziło do opóźnień i aby zapewniona została ciągłość w odniesieniu do już istniejącej współpracy;
39. ocenia jako pozytywne stworzenie "nowego instrumentu sąsiedztwa" i podkreśla wagę szybkiego jego uruchomienia w celu wykorzystania go w nowym okresie programowania, w oparciu o doświadczenie obecnie zdobywane w programie Interreg;
40. wzywa Komisję Europejską do złożenia propozycji nowego instrumentu prawnego wspomagającego zdecentralizowaną współpracę międzyregionalną, decyzje co do której podejmowane będą na szczeblu regionalnym i lokalnym;
41. zaleca, aby różne instrumenty współpracy terytorialnej służyły budowaniu i umacnianiu sieci miast oraz rozszerzaniu inicjatyw ustanawiających zdecentralizowaną współpracę między władzami lokalnymi;
Środki dla szczególnych warunków terytorialnych
42. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że, podobnie jak w przeszłości, Komisja Europejska proponuje, zgodnie z art. 299 ust. 2 Traktatu, (a) objęcie nowym Celem Konwergencji specjalnego programu, założeniem którego ma być zrekompensowanie problemów i utrudnień występujących na wszystkich najbardziej peryferyjnych obszarach oraz (b) stworzenia inicjatywy "Grand Voisinage" (inicjatywa "większego sąsiedztwa") dla tych regionów w ramach nowych programów "europejskiej współpracy terytorialnej", celem zapewnienia tym obszarom potrzebnych środków, dzięki którym mogłyby one pełnić skutecznie rolę aktywnej granicy zewnętrznej Unii, a tym samym przyczynić się do integracji europejskiej.
Tym niemniej, Komitet zwraca się do Komisji Europejskiej z prośbą o złożenie jasnych propozycji dotyczących koordynacji takich zapisów z nowo proponowaną inicjatywą "Grand Voisinage" oraz z celem współpracy terytorialnej;
43. wyraża uznanie dla wysiłków związanych z ujęciem problemów miejskich w ramach szerszej regionalnej i krajowej strategii, lecz prosi Komisję Europejską o lepsze zdefiniowanie kryteriów kwalifikacji obszarów miejskich, mając na uwadze rolę, jaką miasta drugiej i trzeciej kategorii odgrywają w zapewnieniu zrównoważonej współpracy między regionami;
44. uważa, iż wymiar miejski polityki regionalnej winien nie tylko dotyczyć odnowy miast, lecz także roli obszarów miejskich jako czynników napędu gospodarczego oraz relacji miasto – wieś;
45. popiera propozycje Komisji Europejskiej zwiększenia udziału miast we wdrażaniu wymiaru miejskiego, zgodnie z zasadą subsydiarności;
46. z zadowoleniem przyjmuje pogląd Komisji na obszary o trudnościach strukturalnych spowodowanych położeniem geograficznym lub warunkami naturalnymi, takich jak tereny wyżynne, słabo zaludnione oraz wyspy; Komitet zwraca uwagę, jeżeli jest to uzasadnione oraz mając należycie na względzie poważny charakter panujących warunków, że należy zastosować szczególne środki celem zintegrowania tych obszarów z rynkiem wewnętrznym na odpowiednich warunkach; Jako kryterium należy brać pod uwagę wysoki koszt zagwarantowania niezbędnych usług w niektórych regionach ze względu na ich cechy terytorialne i demograficzne;
Związki z innymi kierunkami polityki opartymi na sektorze
47. potwierdza, że polityka spójności winna być uważana za politykę horyzontalną wspierającą gospodarczą i społeczną spójność w oparciu o trwały rozwój i odgrywa zasadniczą rolę w procesie integracji obywateli i terytoriów Unii.
Wszystkie kierunki polityki Wspólnoty muszą mieć swój wkład w osiągnięcie celu spójności;
48. odnotowuje fakt, że Komisja Europejska ma zamiar włączyć inicjatywę Leader + do głównego nurtu, lecz wyraża obawy dotyczące ujęcia rozwoju wsi w drugim filarze CAP (Wspólna Polityka Rolna) ze względu na to, że jego poziom regionalizacji jest niski oraz ze względu na dominującą rolę produkcji rolniczej; wzywa także Komisję Europejską do zagwarantowania, aby większe obszary rolne otrzymały jak najwięcej bodźców zachęcających do wzięcia udziału w środkach przewidzianych w rozdziale "dostępność" i "usługi użyteczności publicznej" w części poświęconej konkurencyjności;
49. uważa, że programowanie należy koordynować pomiędzy wydatkami na wieś przewidzianymi w drugim filarze Wspólnej Polityki Rolnej a wydatkami przewidzianymi nowym Celem nr 2 (konkurencyjność regionalna i zatrudnienie) i że koordynacja ta winna odbywać się na szczeblu regionalnym;
50. z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż stworzony zostanie jeden instrument rozwoju wsi oraz obszarów rybackich, Komitet wzywa Komisję do wyjaśnienia, w jaki sposób instrument ten ma działać poza celem konwergencji i uważa, iż instrument ten winien dawać pierwszeństwo środkom zajmującym się najbardziej szkodliwymi aspektami obszarów wiejskich, takimi jak wyludnienie (dopisek tłumacza: słowo to nie zostało przetłumaczone w projekcie opinii), starzejąca się populacja i brak potencjału lokalnie generowanego rozwoju;
51. wzywa, aby środki stworzone w ramach rozporządzenia UE w sprawie rozwoju wsi były rozszerzone na obszary wiejskie i związane ze wsią, w tym usługi rolnicze.
Po rozdzieleniu środków należy podjąć kroki mające na celu zapewnienie, że pod uwagę wzięte zostaną także cele konwergencji oraz potrzeba środków na pokrycie kosztów wynikających z zadań zleconych w ramach reformy Wspólnej Polityki Rolnej;
Uproszczenie zarządzania Funduszami strukturalnymi
52. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji Europejskiej, aby utrzymać centralne elementy programowania i zarządzania dla wdrożenia przyszłych funduszy strukturalnych, takie jak wieloletnie ramy działania, podejście strategiczne w ramach pojedynczych spójnych ram działań oraz wspieranie partnerstw państwowo-prywatnych na szczeblu regionalnym oraz wzmocnienie partnerstwa między różnymi władzami: lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i europejskimi;
53. zwraca się z prośbą, aby regiony były bardziej zaangażowane w efektywny i przejrzysty system monitorowania przyznawania, rozdziału oraz wykorzystania funduszy strukturalnych;
54. zauważa, iż Komisja wzięła pod rozwagę wiele propozycji od władz lokalnych i regionalnych, dotyczących uproszczenia administrowania funduszami poprzez:
- ograniczenie definicji programów jedynie do szczebla priorytetów, rezygnując w ten sposób z uzupełnienia programów,
- w przyszłości: realizację programów jedynie jako programów jednofunduszowych, umożliwienie EFRR i EFS finansowania pozostałych działań związanych z kapitałem ludzkim i fizycznym,
- stosowanie jednego systemu programowania dla Funduszu Spójności oraz projektów dotyczących transportu i infrastruktury EFRR;
- decentralizację kontroli finansowej w celu uproszczenia i zgodnie z zasadą proporcjonalności;
55. podkreśla, iż uproszczenie procedury programowania dla Komisji nie powinno prowadzić do trudności władz regionalnych i lokalnych lub właścicieli projektów.
Dlatego stworzenie programów jednofunduszowych w nowym Celu nr 1 mogłoby przykładowo doprowadzić do stworzenia większej liczby programów, co nie ułatwiłoby zadania regionom.
Byłoby lepiej zachować obecne zasady programów operacyjnych, a zrezygnować jedynie z wymagania integracji funduszy w wypadku zagadnień priorytetowych oraz środków programowych.
Co więcej, programy operacyjne winny nadal mieć możliwość objęcia regionów przyległych, w tym wspólnego planowania finansowego;
56. wzywa Komisję, aby upraszczając politykę regionalną, wzięła pod uwagę "punkt widzenia użytkownika";
57. prosi Komisję Europejską o wyjaśnienie, jaką rolę proponowane ramy polityczne odgrywać będą odnośnie stadium programowania na szczeblu krajowym/regionalnym, i jakie będą konsekwencje rocznego sporządzania raportów o postępach krajowych; KR przyjmuje, iż konstytucyjna sytuacja Państw Członkowskich zostanie wzięta pod uwagę; a także prosi o zapewnienie, że proces opracowywania ww. ram politycznych opierać się będzie na przesłance równego partnerstwa zgodnie z zasadą subsydiarności;
58. uważa za wystarczające, aby instytucje europejskie zajmowały się priorytetami i wynikami co najwyżej co dwa lata.
Analiza taka mogłaby mieć miejsce przy okazji wiosennego szczytu Rady Europejskiej, które ma być poświęcone planowi działań z Lizbony i Goeteborga.
W ten sposób wdrażanie programów na szczeblu regionalnym nie zostanie opóźnione, zaś ich struktura nie ulegnie zmianom;
59. zauważa, że decyzja Komisji Europejskiej nie uwzględnia propozycji Komitetu Regionów zastąpienia zasady n+2 zasadą n+3, co złagodziłoby problemy związane z wdrażaniem dużych projektów i wzywa Komisję do ponownego rozpatrzenia tych propozycji (władz lokalnych i regionalnych) a także dostarczenia wyczerpujących wyjaśnień w przypadku, gdyby zostały one przez Komisję odrzucone.
Opinia Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej
(2005/C 43/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej (COM(2004) 146 final),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 3 marca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w sprawie ww. dokumentu, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję podjętą przez Przewodniczącego Komitetu Regionów w dniu 27 stycznia 2004 r. w sprawie powierzenia Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac nad sporządzeniem opinii na ten temat,
uwzględniając raport Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów (raport przygotowany na zlecenie Rady Europejskiej obradującej w Sztokholmie), dotyczący zwiększania udziału siły roboczej oraz promowania aktywnego starzenia się (COM(2002) 9 final),
uwzględniając opinię KR w sprawie ww. raportu Komisji dotyczącego zwiększania udziału siły roboczej oraz promowania aktywnego starzenia się (CdR 94/2002 fin) [1],
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie wspierania narodowych strategii na rzecz bezpiecznych i zrównoważonych systemów świadczeń emerytalnych w ramach podejścia zintegrowanego (COM(2001) 362 final),
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej ze szczytu w Sztokholmie w 2001 r.,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej ze szczytu w Barcelonie w 2002 r.,
uwzględniając raport Komisji dla Rady "Wdrażanie Strategii Lizbońskiej – reformy dla rozszerzonej Unii" (COM(2004) 29 final/2),
uwzględniając dokument roboczy Komisji w sprawie założeń agendy ze Sztokholmu i Barcelony: zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników oraz wydłużenia wieku zakończenia aktywności zawodowej (SEC(2003) 429),
uwzględniając raport Zespołu Zadaniowego ds. Zatrudnienia kierowanego przez Wima Koka"Praca, praca, praca: zwiększanie zatrudnienia w Europie" (Jobs, jobs, jobs: creating more employment in Europe) z listopada 2003 r.,
uwzględniając wspólny raport z lat 2003-2004, "Polityki zatrudnienia w UE oraz Państwach Członkowskich", 2004 r.,
uwzględniając projekt opinii (CdR 151/2004) przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej w dniu 6 lipca 2004 r. (Sprawozdawcą był Alvaro Ancisi, członek Rady Miasta Rawenny (IT/EPL)),
oraz mając na uwadze, co następuje:
1. Aktywne starzenie się oraz uczestniczenie osób starszych w rynku pracy stanowią priorytetowe obszary działań, prowadzące do osiągnięcia zrównoważonego wzrostu gospodarczego oraz spójności społecznej, które to cele zostały określone w ramach Strategii Lizbońskiej w roku 2000.
2.
Rada Europejska obradująca w Sztokholmie w 2001 r. wyznaczyła jako cel Wspólnoty zwiększenie do roku 2010 średniej stopy zatrudnienia osób w wieku 55-64 lat do poziomu 50 %.
3.
Rada Europejska w Barcelonie w 2002 r. uznała, że istnieje potrzeba stopniowego wydłużenia o około 5 lat przeciętnego wieku emerytalnego w Unii Europejskiej.
4. Mimo pozytywnej tendencji obserwowanej w ostatnich kilku latach, UE nadal jest daleka od realizacji tych dwóch celów i istnieje ryzyko, iż nie uda się jej zwiększyć wskaźnika zatrudnienia do poziomu 70 % wyznaczonego w Lizbonie.
5. Nadal istnieją znaczne rozbieżności pomiędzy poszczególnymi państwami, mimo iż coraz większa liczba Państw Członkowskich wdraża własne strategie narodowe, szczególnie w zakresie reformy systemów emerytalnych.
6. Kwestią o krytycznym znaczeniu jest różnica pomiędzy kobietami i mężczyznami pod względem aktywności zawodowej; stopa zatrudnienia kobiet w wieku 55-64 lat utrzymuje się na średnim poziomie ok. 30 %.
7. Starzenie się ludności w Europie oznacza, że osoby powyżej 50 roku życia zaczynają stanowić najwyższy odsetek potencjalnej siły roboczej, podczas gdy liczba ludzi młodych, wchodzących na rynek pracy maleje.
8. Zwiększenie uczestnictwa starszych pracowników na rynku pracy ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania wzrostu gospodarczego oraz systemów ochrony socjalnej.
9. Zwiększenie średniej długości życia daje większe możliwości wykorzystania własnego potencjału w ciągu całego życia, natomiast wydłużenie okresu aktywności może prowadzić do znacznego wzrostu potencjału ludzkiego.
przyjął poniższą opinię na swojej 56 sesji plenarnej w dniach 29 i 30 września 2004 r. (sesja w dn. 29 września).
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 podziela obawy Komisji, że bez podjęcia zdecydowanych działań na rzecz zatrudnienia osób starszych, cele UE dotyczące zatrudnienia mogą nie zostać osiągnięte;
1.2 zgadza się z analizą specyficznych warunków na rynku pracy, które muszą zostać spełnione, aby umożliwić wydłużenie okresu aktywności zawodowej, takich jak odpowiednie zachęcające bodźce finansowe, dobre warunki higieny i bezpieczeństwa pracy, elastyczne formy organizacji pracy, stały dostęp do szkoleń, skuteczna aktywna polityka rynku pracy oraz podniesienie jakości pracy;
1.3 docenia stanowisko Komisji, iż Państwa Członkowskie powinny zastosować radykalne środki oraz wypracować, w kontekście problematyki aktywnego starzenia się, ogólną politykę.
Ta ostatnia powinna obejmować nie tylko reformę systemów emerytalnych, ale także wspierać działania na rzecz szerszego, powszechnego dostępu do szkoleń oraz promowania aktywnej polityki rynku pracy, niezależnie od wieku, a także powinna w coraz większym stopniu służyć kształtowaniu się takich warunków pracy przez całe życie zawodowe, które zachęcałyby osoby do pozostania aktywnymi zawodowo;
1.4 uważa za ważną uwagę, z jaką odnosi się do kwestii podniesienia, poprzez wdrożenie konkretnych strategii, stopy zatrudnienia kobiet w wieku pomiędzy 55 i 64 lat;
1.5 jest przekonany, że partnerzy społeczni odgrywają decydującą rolę w realizacji strategii aktywnego starzenia się oraz w działaniach, służących podnoszeniu jakości życia zawodowego;
1.6 jest przekonany, że polityki oraz działania na szczeblu wspólnotowym mogą przyczynić się do wspierania i promowania strategii aktywnego starzenia się.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 podkreśla, że zatrudnienie osób starszych należy traktować jako normalne zjawisko w świecie pracy.
Z tego względu w ramach strategicznego zarządzania zasobami ludzkimi, należałoby raczej mówić w kategoriach "zarządzania różnymi grupami wiekowymi" lub "zarządzania różnorodnością", nie traktując osób starszych jako specjalnej grupy pracowników. Wszystkie osoby zatrudnione muszą mieć szansę pogodzenia obowiązków zawodowych z obowiązkami rodzinnymi na wszystkich etapach życia zawodowego;
2.2 zgadza się z priorytetowymi strategiami zaproponowanymi przez Komisję, mającymi za cel zachęcenie do głębokich przekształceń kulturowych, prowadzących do jak najlepszego wykorzystania kapitału ludzkiego w ciągu całego życia, promowania aktywnego starzenia się, zapobiegania wykluczeniu społecznemu osób starszych oraz podniesienia wskaźnika zatrudnienia starszych pracowników, którzy stanowią znaczący odsetek dostępnej siły roboczej, biorąc pod uwagę spodziewany spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym;
2.3 jest jednakże zdania, że nie wystarczy jedynie w jak najlepszy sposób wykorzystywać potencjału osób starszych, ale konieczne jest także zwrócenie należytej uwagi i uznanie istotnego zaangażowania osób starszych w dobrowolne i nieformalne formy działalności użytecznej społecznie; zatem pożądane jest dostrzeżenie znaczenia wszystkich form działalności, czy to o charakterze ekonomicznym czy społecznym, dla gospodarki, dobra jednostki oraz spójności społecznej na szczeblu lokalnym;
2.4 potwierdza, zgodnie z Komisją, że kwestią zasadniczą w działaniach na rzecz zatrudnienia osób starszych jest wspieranie, w ciągu całego cyklu aktywności zawodowej, strategii prowadzących do zapewnienia dobrych warunków higieny i bezpieczeństwa pracy, elastycznych form organizacji pracy, ciągłego dostępu do szkoleń, poprawy jakości pracy a także aktywnej polityki rynku pracy celem zagwarantowania szans zatrudnienia (employability) na każdym etapie aktywnego życia;
2.5 jest jednakże zdania, że w celu zachęcenia kobiet w starszym wieku do pozostania aktywnymi zawodowo, w celu wydłużenia wieku zakończenia przez nich aktywności zawodowej i przejścia na emeryturę, czy też ułatwienia im powrotu na rynek pracy, a także podniesienia wskaźnika zatrudnienia kobiet, podjęcie wskazanych działań jest niewystarczające.
Komitet uważa, że należy wdrożyć strategie, pozwalające kobietom, w ciągu ich całego aktywnego życia, na pogodzenie pracy zawodowej z obowiązkami rodzinnymi;
2.6 wyraża nadzieję, mając na uwadze zapytanie Komisji odnośnie braku empirycznych dowodów na to, iż młodzi i starsi pracownicy mogą nawzajem się zastępować, że w kontekście wypracowanych strategii zostanie sprawdzone funkcjonowanie międzypokoleniowych paktów solidarności (solidarity pacts) w ramach elastycznej organizacji pracy, które zachęcałyby ludzi starszych do stopniowego opuszczania rynku pracy oraz które w pełni wykorzystywałyby ich doświadczenie oraz umiejętności zawodowe celem udzielenia wsparcia i pomocy młodym ludziom;
2.7 ponownie podkreśla zdanie Komisji, że starsi pracownicy mogą również odnieść korzyści z ponownej integracji na rynku pracy przy pomocy projektów finansowanych przez Europejski Fundusz Socjalny.
Najlepsze praktyki pokazały, że byli menadżerowie w starszym wieku mogą rozwijać i zwiększać swoje umiejętności w celu uzyskania zatrudnienia w przedsiębiorstwach w sytuacji braku wykwalifikowanych pracowników o umiejętnościach kierowniczych na lokalnym rynku pracy;
2.8 kładzie nacisk na znaczenie wdrażania terytorialnych planów zatrudnienia, angażujących partnerów społecznych celem wspierania możliwości dostępu do nauczania i szkolenia ustawicznego, wzmacniania aktywnej polityki rynku pracy, szczególnie w zakresie doradztwa zawodowego i powtórnego zatrudniania bezrobotnych w starszym wieku, znalezienia środków prowadzących do wzmocnienia polityk zatrudnienia w kategoriach dobra i spójności społecznej, a także celem mobilizowania ludzi starszych do prowadzenia aktywnego życia społecznego;
2.9 w kontekście tych strategii, Komitet Regionów podkreśla kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych, w szczególności wskazując na konieczność przywiązywania większej wagi do działalności i programów w zakresie ich właściwych kompetencji czy zainteresowania, które umożliwiłyby zapobieżenie powstaniu niebezpiecznej dychotomii pomiędzy aktywnymi i ekonomicznie produktywnymi starszymi pracownikami a osobami starszymi dotkniętymi wyłączeniem społecznym;
2.9.1 podkreśla, że w szczególności zasadniczą kwestią jest dostrzeżenie roli samorządu lokalnego i regionalnego w promowaniu inicjatyw działalności społecznej dla ludzi starszych (praca społeczna bez wynagrodzenia lub za częściowym wynagrodzeniem wykonywana przez osoby starsze na rzecz lokalnej społeczności, pomoc społeczna dla starszych itd.).
Taka forma pracy niesie ze sobą dużą wartość społeczną, jest ważna z punktu widzenia solidarności, wzmacnia integrację społeczną, mobilizuje ludzi starszych do aktywnego życia obywatelskiego, zachęca do utrzymywania więzi międzypokoleniowych itd.
Mogą jej także towarzyszyć działania prowadzące do stopniowego opuszczania przez pracowników rynku pracy, lub zapewniające możliwości ponownego zatrudnienia osób, które już go opuściły;
2.9.2 wskazuje na fakt, że osiągnięcie wyznaczonego celu zwiększenia zatrudnienia kobiet pomiędzy 55 a 64 rokiem życia koniecznie wymaga zaangażowania samorządów terytorialnych, które pełnić będą kluczową rolę w udzielaniu pomocy i świadczeń dla zależnych członków ich rodzin (dzieci lub osób, które nie są samowystarczalne), pamiętając, że ta grupa wiekowa posiada bardzo duże obowiązki rodzinne, przy uwzględnieniu obecnych trendów demograficznych.
Ponadto, w ten sam sposób w jaki Komisja odnosi się w dokumencie do kwestii szkolenia ustawicznego oraz elastycznej organizacji pracy przez cały okres aktywności zawodowej, należy traktować problematykę strategii szkoleniowej i organizacyjnej a także usług w zakresie nauczania, pomocy społecznej i opieki zdrowotnej, które umożliwiłyby kobietom na pogodzenie ich obowiązków zawodowych z rodzinnymi przez całe ich życie zawodowe;
2.9.3 uważa, że istotne są działania na rzecz nie tylko narodowych strategii w zakresie ubezpieczeń społecznych i emerytalnych, ale także terytorialnych planów zatrudnienia, które nakładają odpowiedzialność na władze lokalne i regionalne i które pozwalają na wdrożenie strategii, angażujących partnerów społecznych.
Plany te powinny potencjalnie uwzględniać polityki innowacyjne, których celem jest zapobieżenie wyłączeniu społecznemu osób starszych, zwiększenie ich zatrudnienia, jak najlepsze wykorzystanie pod względem ekonomiczno-społecznym ich potencjału.
Jedynie na poziomie planów terytorialnych, które muszą być także wspierane przez unijne programy badawcze i środki finansowe, możliwe jest uwzględnienie wszystkich aspektów ekonomiczno-społecznych, które pojawiają się wraz ze stopniowym starzeniem się społeczeństwa, z jednej strony, oraz ze spadkiem odsetka ludzi aktywnych zawodowo z drugiej.
NA ZAKOŃCZENIE KOMITET REGIONÓW
2.10 potwierdza znaczenie wymiany najlepszych praktyk między Państwami Członkowskimi, a w szczególności wymiany doświadczeń na szczeblu lokalnym i regionalnym, oraz rozszerzenia inicjatyw wspólnotowych i planów działania, sprzyjających nie tylko kształtowaniu polityk Państw Członkowskich w zakresie reformy systemów emerytalnych i opieki socjalnej, ale także wspierających polityki społeczno-gospodarcze na szczeblu lokalnym, mające na celu zwiększenie zatrudnienia starszych pracowników.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie przeglądu śródokresowego Strategii Lizbońskiej:
- komunikatu Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia
- propozycji decyzji Rady dotyczącej wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
- zalecenia dotyczącego zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
(2005/C 43/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej: komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia, propozycję decyzji Rady dotyczącą wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich, zalecenie (przedstawione przez Komisję) dotyczące zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich (COM(2004) 239 final final – 2004/0082 (CNS)),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 7 kwietnia 2004 r. oraz Rady z dnia 16 kwietnia 2004 r., w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac nad przygotowaniem opinii na ten temat,
uwzględniając projekt swojej opinii (CdR 152/2004 rev.1) przyjęty dnia 6 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawcą była Pauliina Haijanen: członek Rady Regionalnej Finlandii Płd.-Zach., Pierwszy Zastępca Przewodniczącego Rady Miasta Laitila (FIN/PPE)),
przyjął poniższą opinię na swojej 56 sesji plenarnej w dn. 29 i 30 września 2004 r. (sesja w dn. 29 września):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Główne priorytety Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
1.1 jest zdania, że przy realizacji Strategii Lizbońskiej największy nacisk należy położyć na zwiększenie zatrudnienia i konkurencyjności.
Nie powinno się inicjować nowych procesów, ani też określać nowych celów; należy raczej skupić się na wdrażaniu już podjętych decyzji;
1.2 uważa za istotne przyjęcie za punkt wyjścia w realizacji Strategii Lizbońskiej istnienia stabilnego otoczenia makroekonomicznego opartego na trwałej równowadze finansów publicznych oraz polityki gospodarczej ukierunkowanej na trwały wzrost;
1.3 uważa za istotne, aby polityka gospodarcza, zatrudnienia, społeczna i ochrony środowiska, a także polityka w dziedzinie kształcenia i badań, były postrzegane w ramach Strategii Lizbońskiej jako nawzajem uzupełniające się, integralne elementy, które zwiększają konkurencyjność, stymulują wzrost gospodarczy i wzmacniają spójność społeczną.
Należałoby dalej zacieśniać powiązania istniejące pomiędzy systemami ochrony socjalnej, wytycznymi polityki gospodarczej a procesem zatrudnienia;
1.4 uważa, że reformy strukturalne, wsparcie na rzecz programów badań i innowacyjności, promowanie przedsiębiorczości i rozwój kształcenia stanowią kluczowe czynniki, determinujące poprawę konkurencyjności Unii Europejskiej, wzrost inwestycji i tworzenie nowych miejsc pracy;
1.5 jest zdania, że starzenie się społeczeństwa stanowi poważne wyzwanie dla trwałego funkcjonowania i równowagi finansów publicznych i rozwoju usług oraz że problem ten wymaga podjęcia skutecznych działań mających na celu zwiększenie aktywności zawodowej i zachęcenie pracowników do pozostania aktywnymi zawodowo;
1.6 reprezentuje pogląd, że władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę i mają do wykonania konkretne zadania w procesie wdrażania Strategii Lizbońskiej i wzmacniania jej realizacji, jednakże potencjał ten nie jest dostatecznie wykorzystywany.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa za zasadnicze, aby w ramach wdrażania Strategii Lizbońskiej więcej uwagi poświęcić wzajemnym relacjom pomiędzy podmiotami różnych szczebli zaangażowanymi w realizację tej strategii oraz budowaniu mechanizmów administracyjnych, umożliwiających tworzenie partnerstw i pozwalających władzom lokalnym i regionalnym na uczestniczenie w efektywny sposób we wprowadzaniu tej strategii w życie;
2.2 popiera cele wyznaczone w czasie wiosennego szczytu Rady Europejskiej (tj. wiosną 2004 r.) w związku z śródokresowym przeglądem Strategii Lizbońskiej oraz proponuje, aby przegląd ten obejmował krytyczną ocenę mechanizmów zarządzania (governance) oraz wartości dodanej w postaci decentralizacji struktur administracyjnych, jaką uzyskano w kontekście wdrażania tej strategii;
2.3 uważa, że w ramach metody otwartej koordynacji należy przyjąć podejście zdecentralizowane, tym samym zapewniając podmiotom na szczeblu regionalnym i lokalnym rzeczywiste możliwości kształtowania strategii lokalnych i regionalnych.
Strategie te powinny zawierać się w strategii narodowej.
Narodowe plany działania poszczególnych Państw Członkowskich powinny konkretnie określać w jaki sposób władze lokalne i regionalne uczestniczyły w opracowaniu tych planów oraz jak będą uczestniczyć w ich realizacji;
2.4 podkreśla, że należałoby uprościć otwartą metodę koordynacji w taki sposób, aby większy nacisk został położony na przyszłościowe polityki strategiczne niż na szczegółowe cele i wskaźniki ich realizacji oraz na to, jak te polityki będą wdrażane w praktyce;
2.5 uważa za istotne, aby nowe ramy finansowe UE i fundusze strukturalne były ściślej, niż ma to miejsce obecnie, powiązane z realizacją Strategii Lizbońskiej.
Wzmocnienie Strategii Zatrudnienia
KOMITET REGIONÓW
2.6 podziela stanowisko Komisji, zgodnie z którym nie powinno się zmieniać żadnych wytycznych, należy raczej skupić się na efektywnym wdrażaniu istniejących wytycznych;
2.7 uważa, że w niektórych przypadkach mogłoby być zasadne sformułowanie wspólnych zaleceń do wszystkich Państw Członkowskich, zgodnie z rekomendacjami Grupy Zadaniowej Wima Koka ds. Zatrudnienia w Europie, będących uzupełnieniem do zaleceń szczególnych kierowanych do poszczególnych krajów.
W takich przypadkach należałoby jasno ustalić związek pomiędzy zaleceniami wspólnymi a celami ogólnymi ustalonymi na rok 2003;
2.8 jest zdania, że w sposób niedostateczny został wypełniony wymóg określony w wytycznych na rok 2003, odnośnie potrzeby wsparcia zaangażowania podmiotów lokalnych i regionalnych w formułowaniu i realizacji wytycznych;
2.9 uważa za konieczne nadanie większego znaczenia mechanizmom zarządzania (governance) w kontekście strategii zatrudnienia oraz przeprowadzenie ich krytycznej oceny we Wspólnym Raporcie o Zatrudnieniu (Joint Employment Report) w roku 2005;
2.10 popiera zalecenia Komisji odnośnie strategii aktywnego starzenia się, jednakże stwierdza, że polityka zatrudnienia powinna bardziej koncentrować się na zwiększaniu miejsc pracy poprzez objęcie szczególnym zainteresowaniem takich grup społecznych jak kobiety, osoby starsze i niepełnosprawne, młodzież i imigranci oraz poprzez promowanie zdolności do działania oraz zdrowia wszystkich obywateli;
2.11 stwierdza, że reformy strukturalne na rynku pracy a także rozwój systemów podatkowych i świadczeń powinny sprzyjać zwiększeniu opłacalności pracy oraz zachęcać do kontynuowania aktywności zawodowej;
2.12 uważa za niezbędne wspieranie nowych Państw Członkowskich w rozwijaniu ich rynków pracy, wzmacniając szczególnie zdolność do działania władz lokalnych i regionalnych, a także zachęcając do współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy szczeblem lokalnym i regionalnym w starych i nowych Państwach Członkowskich Unii Europejskiej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie przeglądu śródokresowego Strategii Lizbońskiej:
- komunikatu Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia
- propozycji decyzji Rady dotyczącej wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
- zalecenia dotyczącego zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
(2005/C 43/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej: komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia, propozycję decyzji Rady dotyczącą wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich, zalecenie (przedstawione przez Komisję) dotyczące zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich (COM(2004) 239 final final – 2004/0082 (CNS)),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 7 kwietnia 2004 r. oraz Rady z dnia 16 kwietnia 2004 r., w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac nad przygotowaniem opinii na ten temat,
uwzględniając projekt swojej opinii (CdR 152/2004 rev.1) przyjęty dnia 6 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawcą była Pauliina Haijanen: członek Rady Regionalnej Finlandii Płd.-Zach., Pierwszy Zastępca Przewodniczącego Rady Miasta Laitila (FIN/PPE)),
przyjął poniższą opinię na swojej 56 sesji plenarnej w dn. 29 i 30 września 2004 r. (sesja w dn. 29 września):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Główne priorytety Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
1.1 jest zdania, że przy realizacji Strategii Lizbońskiej największy nacisk należy położyć na zwiększenie zatrudnienia i konkurencyjności.
Nie powinno się inicjować nowych procesów, ani też określać nowych celów; należy raczej skupić się na wdrażaniu już podjętych decyzji;
1.2 uważa za istotne przyjęcie za punkt wyjścia w realizacji Strategii Lizbońskiej istnienia stabilnego otoczenia makroekonomicznego opartego na trwałej równowadze finansów publicznych oraz polityki gospodarczej ukierunkowanej na trwały wzrost;
1.3 uważa za istotne, aby polityka gospodarcza, zatrudnienia, społeczna i ochrony środowiska, a także polityka w dziedzinie kształcenia i badań, były postrzegane w ramach Strategii Lizbońskiej jako nawzajem uzupełniające się, integralne elementy, które zwiększają konkurencyjność, stymulują wzrost gospodarczy i wzmacniają spójność społeczną.
Należałoby dalej zacieśniać powiązania istniejące pomiędzy systemami ochrony socjalnej, wytycznymi polityki gospodarczej a procesem zatrudnienia;
1.4 uważa, że reformy strukturalne, wsparcie na rzecz programów badań i innowacyjności, promowanie przedsiębiorczości i rozwój kształcenia stanowią kluczowe czynniki, determinujące poprawę konkurencyjności Unii Europejskiej, wzrost inwestycji i tworzenie nowych miejsc pracy;
1.5 jest zdania, że starzenie się społeczeństwa stanowi poważne wyzwanie dla trwałego funkcjonowania i równowagi finansów publicznych i rozwoju usług oraz że problem ten wymaga podjęcia skutecznych działań mających na celu zwiększenie aktywności zawodowej i zachęcenie pracowników do pozostania aktywnymi zawodowo;
1.6 reprezentuje pogląd, że władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę i mają do wykonania konkretne zadania w procesie wdrażania Strategii Lizbońskiej i wzmacniania jej realizacji, jednakże potencjał ten nie jest dostatecznie wykorzystywany.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa za zasadnicze, aby w ramach wdrażania Strategii Lizbońskiej więcej uwagi poświęcić wzajemnym relacjom pomiędzy podmiotami różnych szczebli zaangażowanymi w realizację tej strategii oraz budowaniu mechanizmów administracyjnych, umożliwiających tworzenie partnerstw i pozwalających władzom lokalnym i regionalnym na uczestniczenie w efektywny sposób we wprowadzaniu tej strategii w życie;
2.2 popiera cele wyznaczone w czasie wiosennego szczytu Rady Europejskiej (tj. wiosną 2004 r.) w związku z śródokresowym przeglądem Strategii Lizbońskiej oraz proponuje, aby przegląd ten obejmował krytyczną ocenę mechanizmów zarządzania (governance) oraz wartości dodanej w postaci decentralizacji struktur administracyjnych, jaką uzyskano w kontekście wdrażania tej strategii;
2.3 uważa, że w ramach metody otwartej koordynacji należy przyjąć podejście zdecentralizowane, tym samym zapewniając podmiotom na szczeblu regionalnym i lokalnym rzeczywiste możliwości kształtowania strategii lokalnych i regionalnych.
Strategie te powinny zawierać się w strategii narodowej.
Narodowe plany działania poszczególnych Państw Członkowskich powinny konkretnie określać w jaki sposób władze lokalne i regionalne uczestniczyły w opracowaniu tych planów oraz jak będą uczestniczyć w ich realizacji;
2.4 podkreśla, że należałoby uprościć otwartą metodę koordynacji w taki sposób, aby większy nacisk został położony na przyszłościowe polityki strategiczne niż na szczegółowe cele i wskaźniki ich realizacji oraz na to, jak te polityki będą wdrażane w praktyce;
2.5 uważa za istotne, aby nowe ramy finansowe UE i fundusze strukturalne były ściślej, niż ma to miejsce obecnie, powiązane z realizacją Strategii Lizbońskiej.
Wzmocnienie Strategii Zatrudnienia
KOMITET REGIONÓW
2.6 podziela stanowisko Komisji, zgodnie z którym nie powinno się zmieniać żadnych wytycznych, należy raczej skupić się na efektywnym wdrażaniu istniejących wytycznych;
2.7 uważa, że w niektórych przypadkach mogłoby być zasadne sformułowanie wspólnych zaleceń do wszystkich Państw Członkowskich, zgodnie z rekomendacjami Grupy Zadaniowej Wima Koka ds. Zatrudnienia w Europie, będących uzupełnieniem do zaleceń szczególnych kierowanych do poszczególnych krajów.
W takich przypadkach należałoby jasno ustalić związek pomiędzy zaleceniami wspólnymi a celami ogólnymi ustalonymi na rok 2003;
2.8 jest zdania, że w sposób niedostateczny został wypełniony wymóg określony w wytycznych na rok 2003, odnośnie potrzeby wsparcia zaangażowania podmiotów lokalnych i regionalnych w formułowaniu i realizacji wytycznych;
2.9 uważa za konieczne nadanie większego znaczenia mechanizmom zarządzania (governance) w kontekście strategii zatrudnienia oraz przeprowadzenie ich krytycznej oceny we Wspólnym Raporcie o Zatrudnieniu (Joint Employment Report) w roku 2005;
2.10 popiera zalecenia Komisji odnośnie strategii aktywnego starzenia się, jednakże stwierdza, że polityka zatrudnienia powinna bardziej koncentrować się na zwiększaniu miejsc pracy poprzez objęcie szczególnym zainteresowaniem takich grup społecznych jak kobiety, osoby starsze i niepełnosprawne, młodzież i imigranci oraz poprzez promowanie zdolności do działania oraz zdrowia wszystkich obywateli;
2.11 stwierdza, że reformy strukturalne na rynku pracy a także rozwój systemów podatkowych i świadczeń powinny sprzyjać zwiększeniu opłacalności pracy oraz zachęcać do kontynuowania aktywności zawodowej;
2.12 uważa za niezbędne wspieranie nowych Państw Członkowskich w rozwijaniu ich rynków pracy, wzmacniając szczególnie zdolność do działania władz lokalnych i regionalnych, a także zachęcając do współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy szczeblem lokalnym i regionalnym w starych i nowych Państwach Członkowskich Unii Europejskiej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie przeglądu śródokresowego Strategii Lizbońskiej:
- komunikatu Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia
- propozycji decyzji Rady dotyczącej wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
- zalecenia dotyczącego zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich
(2005/C 43/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej: komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia, propozycję decyzji Rady dotyczącą wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich, zalecenie (przedstawione przez Komisję) dotyczące zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich (COM(2004) 239 final final – 2004/0082 (CNS)),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 7 kwietnia 2004 r. oraz Rady z dnia 16 kwietnia 2004 r., w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej prac nad przygotowaniem opinii na ten temat,
uwzględniając projekt swojej opinii (CdR 152/2004 rev.1) przyjęty dnia 6 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawcą była Pauliina Haijanen: członek Rady Regionalnej Finlandii Płd.-Zach., Pierwszy Zastępca Przewodniczącego Rady Miasta Laitila (FIN/PPE)),
przyjął poniższą opinię na swojej 56 sesji plenarnej w dn. 29 i 30 września 2004 r. (sesja w dn. 29 września):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Główne priorytety Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
1.1 jest zdania, że przy realizacji Strategii Lizbońskiej największy nacisk należy położyć na zwiększenie zatrudnienia i konkurencyjności.
Nie powinno się inicjować nowych procesów, ani też określać nowych celów; należy raczej skupić się na wdrażaniu już podjętych decyzji;
1.2 uważa za istotne przyjęcie za punkt wyjścia w realizacji Strategii Lizbońskiej istnienia stabilnego otoczenia makroekonomicznego opartego na trwałej równowadze finansów publicznych oraz polityki gospodarczej ukierunkowanej na trwały wzrost;
1.3 uważa za istotne, aby polityka gospodarcza, zatrudnienia, społeczna i ochrony środowiska, a także polityka w dziedzinie kształcenia i badań, były postrzegane w ramach Strategii Lizbońskiej jako nawzajem uzupełniające się, integralne elementy, które zwiększają konkurencyjność, stymulują wzrost gospodarczy i wzmacniają spójność społeczną.
Należałoby dalej zacieśniać powiązania istniejące pomiędzy systemami ochrony socjalnej, wytycznymi polityki gospodarczej a procesem zatrudnienia;
1.4 uważa, że reformy strukturalne, wsparcie na rzecz programów badań i innowacyjności, promowanie przedsiębiorczości i rozwój kształcenia stanowią kluczowe czynniki, determinujące poprawę konkurencyjności Unii Europejskiej, wzrost inwestycji i tworzenie nowych miejsc pracy;
1.5 jest zdania, że starzenie się społeczeństwa stanowi poważne wyzwanie dla trwałego funkcjonowania i równowagi finansów publicznych i rozwoju usług oraz że problem ten wymaga podjęcia skutecznych działań mających na celu zwiększenie aktywności zawodowej i zachęcenie pracowników do pozostania aktywnymi zawodowo;
1.6 reprezentuje pogląd, że władze lokalne i regionalne odgrywają istotną rolę i mają do wykonania konkretne zadania w procesie wdrażania Strategii Lizbońskiej i wzmacniania jej realizacji, jednakże potencjał ten nie jest dostatecznie wykorzystywany.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Przegląd śródokresowy Strategii Lizbońskiej
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa za zasadnicze, aby w ramach wdrażania Strategii Lizbońskiej więcej uwagi poświęcić wzajemnym relacjom pomiędzy podmiotami różnych szczebli zaangażowanymi w realizację tej strategii oraz budowaniu mechanizmów administracyjnych, umożliwiających tworzenie partnerstw i pozwalających władzom lokalnym i regionalnym na uczestniczenie w efektywny sposób we wprowadzaniu tej strategii w życie;
2.2 popiera cele wyznaczone w czasie wiosennego szczytu Rady Europejskiej (tj. wiosną 2004 r.) w związku z śródokresowym przeglądem Strategii Lizbońskiej oraz proponuje, aby przegląd ten obejmował krytyczną ocenę mechanizmów zarządzania (governance) oraz wartości dodanej w postaci decentralizacji struktur administracyjnych, jaką uzyskano w kontekście wdrażania tej strategii;
2.3 uważa, że w ramach metody otwartej koordynacji należy przyjąć podejście zdecentralizowane, tym samym zapewniając podmiotom na szczeblu regionalnym i lokalnym rzeczywiste możliwości kształtowania strategii lokalnych i regionalnych.
Strategie te powinny zawierać się w strategii narodowej.
Narodowe plany działania poszczególnych Państw Członkowskich powinny konkretnie określać w jaki sposób władze lokalne i regionalne uczestniczyły w opracowaniu tych planów oraz jak będą uczestniczyć w ich realizacji;
2.4 podkreśla, że należałoby uprościć otwartą metodę koordynacji w taki sposób, aby większy nacisk został położony na przyszłościowe polityki strategiczne niż na szczegółowe cele i wskaźniki ich realizacji oraz na to, jak te polityki będą wdrażane w praktyce;
2.5 uważa za istotne, aby nowe ramy finansowe UE i fundusze strukturalne były ściślej, niż ma to miejsce obecnie, powiązane z realizacją Strategii Lizbońskiej.
Wzmocnienie Strategii Zatrudnienia
KOMITET REGIONÓW
2.6 podziela stanowisko Komisji, zgodnie z którym nie powinno się zmieniać żadnych wytycznych, należy raczej skupić się na efektywnym wdrażaniu istniejących wytycznych;
2.7 uważa, że w niektórych przypadkach mogłoby być zasadne sformułowanie wspólnych zaleceń do wszystkich Państw Członkowskich, zgodnie z rekomendacjami Grupy Zadaniowej Wima Koka ds. Zatrudnienia w Europie, będących uzupełnieniem do zaleceń szczególnych kierowanych do poszczególnych krajów.
W takich przypadkach należałoby jasno ustalić związek pomiędzy zaleceniami wspólnymi a celami ogólnymi ustalonymi na rok 2003;
2.8 jest zdania, że w sposób niedostateczny został wypełniony wymóg określony w wytycznych na rok 2003, odnośnie potrzeby wsparcia zaangażowania podmiotów lokalnych i regionalnych w formułowaniu i realizacji wytycznych;
2.9 uważa za konieczne nadanie większego znaczenia mechanizmom zarządzania (governance) w kontekście strategii zatrudnienia oraz przeprowadzenie ich krytycznej oceny we Wspólnym Raporcie o Zatrudnieniu (Joint Employment Report) w roku 2005;
2.10 popiera zalecenia Komisji odnośnie strategii aktywnego starzenia się, jednakże stwierdza, że polityka zatrudnienia powinna bardziej koncentrować się na zwiększaniu miejsc pracy poprzez objęcie szczególnym zainteresowaniem takich grup społecznych jak kobiety, osoby starsze i niepełnosprawne, młodzież i imigranci oraz poprzez promowanie zdolności do działania oraz zdrowia wszystkich obywateli;
2.11 stwierdza, że reformy strukturalne na rynku pracy a także rozwój systemów podatkowych i świadczeń powinny sprzyjać zwiększeniu opłacalności pracy oraz zachęcać do kontynuowania aktywności zawodowej;
2.12 uważa za niezbędne wspieranie nowych Państw Członkowskich w rozwijaniu ich rynków pracy, wzmacniając szczególnie zdolność do działania władz lokalnych i regionalnych, a także zachęcając do współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy szczeblem lokalnym i regionalnym w starych i nowych Państwach Członkowskich Unii Europejskiej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Komunikatu Komisji: Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu w sprawie mobilności pacjentów i przemian opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji"
(2005/C 43/07)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając Komunikat Komisji: Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" (COM(2004) 301 final oraz COM(2004) 304 final),
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 20 kwietnia 2004 r., z mocy artykułu 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska, w sprawie konsultacji z Komitetem w tym przedmiocie,
Uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie poinstruowania Komisji ds. Polityki Gospodarczo-Społecznej co do powzięcia opinii w tym przedmiocie,
Uwzględniając Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów nt. strategii zdrowotnej Wspólnoty Europejskiej oraz złożoną przez Komisję Propozycję Decyzji Parlamentu Europejskiego oraz Rady przyjmującej program działań Wspólnoty w dziedzinie zdrowia (2001-2006) (COM (2000) 285 final),
Uwzględniając Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Wzmocnienie wymiaru społecznego Strategii Lizbońskiej: Usprawnienie otwartej koordynacji w ochrony socjalnej (COM(2003) 261 final),
UwzględniającKomunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno -Społecznego oraz Komitetu Regionów: Przyszłość opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi: gwarancje dostępności, jakości oraz systematycznego finansowania (COM(2001) 723 final),
Uwzględniając złożoną przez Komisję Propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nt. usług na rynku wewnętrznym (COM(2004) 2 final),
Uwzględniając raport złożony w dniu 9 grudnia 2003 r. zatytułowany Proces refleksji wysokiego szczebla na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej,
Uwzględniając projekt opinii (CdR 153/2004 rev. 1) przyjęty w dn. 6 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczo-Społecznej (sprawozdawca: Pani Bente Nielsen, Członek Rady Powiatu Århus (DK, PES);
PRZYJĘŁA JEDNOGŁOŚNIE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘna 56 sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 września 2004 r.):
1.
Ogólne stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 uważa, że, pomiędzy sobą, dwa Komunikaty Komisji nt. Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej: wsparcie strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" stanowią układ ramowy, który przedstawia ogólną strategię tworzenia wspólnej wizji europejskich systemów opieki zdrowotnej oraz ochrony socjalnej.
Te dwa komunikaty należy zatem rozważać łącznie i Komitet Regionów wzywa do równoległej koordynacji przyszłych prac nad tymi inicjatywami i proponowanymi w nich procesami;
1.2 podkreśla, że wspólna strategia europejska ustanowienia wspólnej wizji europejskich systemów bezpieczeństwa zdrowotnego i socjalnego nie może prowadzić do żadnego rozszerzenia wydatków UE na opiekę zdrowotną.
Wspólna wizja europejskich systemów bezpieczeństwa zdrowotnego i socjalnego nie może spowodować żadnych ruchów ku harmonizacji czy niejasnych inicjatyw regulacyjnych.
Opieka zdrowotna – oraz jej organizacja i finansowanie – stanowi troskę i odpowiedzialność Państw Członkowskich i należy tego przestrzegać.
Jest to zasadniczy warunek zgodności z zasadą subsydiarności;
1.3 zauważa, że, w pewnych Państwach Członkowskich za sektor zdrowia i opieki zdrowotnej odpowiadają władze regionalne i lokalne.
Komitet Regionów, oraz regiony odpowiedzialne w tych obszarach, chciałyby zatem być zaangażowane w ustanawianie wspólnej europejskiej strategii zdrowotnej i chciałyby móc przyczynić się do niego i należy zapewnić im wpływ na ogólną strategię zdrowotną Wspólnoty w odniesieniu do decyzji i inicjatyw dotyczących nakładów i odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych w sektorach zdrowia i opieki zdrowotnej;
1.4 ufa, że te władze regionalne i lokalne będą zaangażowane w realizację inicjatyw na rzecz ustanowienia wspólnej, powszechnej europejskiej strategii zdrowotnej, na przykład w opracowaniu wskaźników zdrowotności i ich wzorców porównawczych (benchmarking).
Komitet Regionów uważa zatem, że przedstawiciele władz regionalnych i lokalnych powinni zasiadać w Grupie Wysokiego Szczebla ds. Usług Zdrowotnych i Opieki Medycznej (High-level Group on Health Services and Medical Care), która wspierać będzie Komisję w szeregu kluczowych obszarów, w tym opracowaniu praw i obowiązków pacjentów; wspólnego wykorzystania nadmiaru potencjału przez różne systemy opieki zdrowotnej oraz współpracy transgranicznej; identyfikowaniu europejskich ośrodków referencyjnych; oraz skoordynowanej oceny nowych technologii zdrowotnych.
Komitet Regionów wzywa zatem Komisję do zapewnienia reprezentacji władz regionalnych i lokalnych w tej grupie;
1.5 uważa, że należy poświęcić szczególną uwagę nowym Państwom Członkowskim, aby sprostać wspólnym i przewidywanym wyzwaniom opieki zdrowotnej.
Jasny priorytet należy nadać wsparciu nowych Państw Członkowskich w tworzeniu środków zdrowotnych oraz poprawianiu stanu zdrowotności ludności, tak aby ograniczyć rozbieżności i dysproporcje istniejące na froncie zdrowia w Unii, w celu stopniowego zbliżania się w pobliże najwyższych wzorców odniesienia w UE.
Rozwój mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej (COM(2004) 301 final)
2.
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 z zadowoleniem stwierdza, że Komisja uznaje, iż aby sprostać wymogom co do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego przy definiowaniu wszelkich zasad polityki i działań Wspólnoty (artykuł Traktatu 152, ust. 1), konieczne jest większe zaangażowanie władz politycznych odpowiedzialnych za zdrowotność, służbę zdrowia oraz opiekę zdrowotną.
Zasadniczo ważne jest zapewnienie, że oddziaływanie inicjatyw Wspólnoty należy włączyć w ogólną ocenę oddziaływania nowych zasad polityki oraz że tego rodzaju ocena uwzględniać powinna także współzależność pomiędzy regułami Wspólnoty i ich implikacjami dla systemów ochrony zdrowia Państw Członkowskich oraz celów krajowej polityki zdrowotnej.
Ze względu na to, że w wielu Państwach Członkowskich za zdrowotność, służbę zdrowia oraz opiekę zdrowotną odpowiadają władze lokalne i regionalne, Komitet Regionów zaleca zaangażowanie owego szczebla regionalnego i lokalnego;
2.2 uważa – w konsekwencji powyższego - że zasadniczo ważne jest wyjaśnienie oddziaływania na uprawnienia obywateli z mocy prawa Wspólnoty do ubiegania się o opiekę zdrowotną w innych Państwach Członkowskich oraz do otrzymania refundacji kosztów takiej opieki uzyskanej w innym Państwie Członkowskim, jak podano w Propozycji dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym oraz w rozporządzeniu 1408/71 w sprawie koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych;
2.3 wnosi, aby, przy porównaniu opieki zdrowotnej i świadczenia usług podanych w proponowanej dyrektywie usługowej, Komisja zadbała, żeby opieka zdrowotna nie stała się jedynie towarem rynkowym stymulowanym perspektywą zysków ekonomicznych, ale, wręcz odwrotnie, żeby u jej podstaw legły także kryteria nastawione na uwzględnianie zdrowia jednostek, trybu leczenia i jakości życia;
2.4 zaleca, aby, w swych pracach na rzecz rozpowszechnienia i poprawy informacji o uprawnieniach obywateli z mocy prawa Wspólnoty, Komisja podtrzymała uprawnienia poszczególnych Państw Członkowskich do stanowienia reguł co do uprawnień i obowiązków odnoszących się do systemu opieki zdrowotnej w ramach ich własnych systemów ubezpieczeń społecznych oraz różnych uwarunkowań, które odnoszą się do różnych usług w ramach systemów ubezpieczeń zdrowotnych Państw Członkowskich;
2.5 uważa także, że jest to nie tylko sprawa zapewnienia uprawnień obywateli z mocy prawa Wspólnoty oraz dostarczenia publicznej informacji w tym przedmiocie.
W większej mierze należy uwzględnić możliwości zapewnienia ustanowienia wrażliwego i dostępnego systemu, który umożliwi skorzystanie z dostępnych uprawnień i opcji wszystkim grupom pacjentów.
Sprawi to, że bardziej narażone grupy pacjentów, takie jak osoby starsze bez więzów społecznych oraz osoby chore umysłowo będą w stanie korzystać ze swych uprawnień z mocy prawa Wspólnoty.
Aby tak się stało zasadniczo ważne jest, na przykład, aby informacja była dostępna zawsze, jeśli żąda jej społeczeństwo i aby w ślad za taką informacja następowało kompetentne doradztwo i przewodnictwo w poszczególnych Państwach Członkowskich;
2.6 wnosi, aby, przy tworzeniu inicjatyw na rzecz zapewnienia transgranicznego wykorzystania nadmiernego potencjału i opieki zdrowotnej – a także w odniesieniu do europejskich reguł uznawania kwalifikacji zawodowych oraz w trwającym procesie upraszczania – zadbać pod tym względem, aby inicjatywy te nie oddziaływały niekorzystnie na właściwy rozkład personelu medycznego i służby zdrowia pomiędzy Państwami Członkowskimi ze szkodą, na przykład, dla nowych Państw Członkowskich;
2.7 z zadowoleniem stwierdza, że Komisja uznaje wagę strukturalnego ogólnego oceniania technologii zdrowotnych, które może stanowić solidną podstawę oceny i dokumentacji przyrządów, wyrobów i technik związanych ze zdrowotnością;
2.8 uważa w tej sprawie, że strukturalna i skoordynowana współpraca na szczeblu europejskim w celu wymiany doświadczeń, tworzenia wspólnej wiedzy oraz upraszczania układów odnoszących się do postępu w technologii zdrowotnej może przysporzyć Państwom Członkowskim oczywistych dodatkowych korzyści;
2.9 uważa, że dostęp do wysokich standardów solidnych danych i informacji jest zasadniczo ważny dla wszelkich działań, jakie mogą podejmować Państwa Członkowskie na rzecz określenia najlepszych praktyk i porównania standardów, a zatem stanowi warunek sine qua non realizacji wielu proponowanych inicjatyw.
Niezbędny układ ramowy dla systematycznych danych i systemu informacji europejskiej należy, jak wskazuje Komisja, ustanowić we współpracy z innymi podmiotami zaangażowanymi w tej dziedzinie oraz należy go skoordynować z trwającymi inicjatywami OECD i WHO oraz pracami w tym obszarze.
Od poszczególnych Państw Członkowskich zależy wdrażanie środków oraz przeprowadzanie nowych systemów w świetle porównywalnych danych i informacji;
2.10 uważa, że Komisja powinna robić więcej, aby zapewnić zaangażowanie władz regionalnych i lokalnych odpowiedzialnych za systemy służby zdrowia i opieki zdrowotnej i ich udział we współpracy w sprawach usług zdrowotnych i opieki medycznej oraz w grupie tworzonej dla tych spraw.
Modernizacja ochrony socjalnej w celu stworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" (COM(2004) 304 final)
3.
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
3.1 wita ogólny cel Komisji ogłoszony w tym Komunikacie, a mianowicie zdefiniowanie wspólnego układu ramowego na rzecz wspierania Państw Członkowskich w reformowaniu i rozwoju opieki zdrowotnej i długoterminowej, świadczonej przez system ochrony socjalnej, przy użyciu "otwartej metody koordynacji";
3.2 może poprzeć trzy generalne cele: powszechną dostępność opieki, oparte na uczciwości i solidarności świadczenie wysokiej jakości opieki zdrowotnej i zapewnienie długoterminowego zabezpieczenia finansowego takiej opieki;
3.3 uważa, że ustanowienie ogólnego wspólnego układu ramowego oraz zapewnienia celów generalnych może przyczynić się do sprostania przyszłym wyzwaniom takim jak starzenie się społeczeństw, nieustające problemy z dostępnością charakteryzujące się nierównym dostępem do opieki zdrowotnej i usług zdrowotnych, dysproporcjami pomiędzy świadczeniem wysokiej jakości usług i potrzebami społecznymi, a także dysproporcjami finansowymi w pewnych systemach;
3.4 podkreśla, że należy przeprowadzić proces formułowania wskaźników i kryteriów wzorców odniesienia (benchmarking) wykazując pełne poszanowanie dla odpowiedzialności Państw Członkowskich za świadczenie i organizowanie opieki zdrowotnej oraz wziąć pod uwagę różne i zróżnicowane uwarunkowania w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Jest szczególnie ważne, by te wskaźniki opierały się, tak dalece jak to możliwe, na już dostępnych danych.
Istnieje ryzyko, że zbyt duża liczba wskaźników oznaczałaby dla administracji lokalnej i regionalnej niemożliwy do przyjęcia nadmiar pracy;
3.5 podkreśla, w związku z tym, że opieka zdrowotna i usługi zdrowotne w wielu Państwach Członkowskich zarządzane są przez władze regionalne i lokalne, które ponadto często mają ważne zadania w dziedzinie oświaty sanitarnej, profilaktycznej ochrony zdrowia i opieki domowej, dzięki którym przypadki umieszczania w ośrodkach opieki są rzadsze lub nie występują wcale. Stąd władze lokalne i regionalne, jako podstawowi aktorzy i zgodnie z zasadą otwartej metody koordynacji, powinny być zaangażowane w formułowanie krajowych planów działań oraz ustanawianie wskaźników i kryteriów dla porównawczych wzorców odniesienia (benchmarking);
3.6 zachęca, aby niektóre ze sformułowanych wskaźników odnosiły się do jakości, ponieważ trudno jest ściśle ilościowymi wskaźnikami objąć tzw. wartości "miękkie", takie jak troska o osoby w podeszłym wieku oraz zapewnienie wysokiej jakości życia.
Jakości opieki zdrowotnej nie należy zatem postrzegać po prostu w kategoriach kosztu/korzyści, ale także w kategoriach asortymentu różnych usług, jakie oferuje;
3.7 życzy sobie, co więcej, wskazać, że ustanowienie tych wskaźników oraz wdrożenie kryteriów oceny porównawczej (benchmarking) zgodnie z zastosowaniem otwartej metody koordynacji powinno także brać pod uwagę różne punkty startowe w różnych Państwach Członkowskich;
3.8 wzywa Komisję do wspierania budowy sieci wymiany doświadczeń oraz upowszechniania najlepszych praktyk, co stanowi ważny element otwartej metody koordynacji;
3.9 z satysfakcją wita skupienie uwagi na znaczeniu innych zasad polityki dla zdrowotności i opieki zdrowotnej oraz uważa, że bliższa współpraca z innymi procesami politycznymi, takimi jak strategia zatrudnienia, będzie ważna dla osiągnięcia celów generalnych.
Komitet Regionów zadowolony jest zatem ze skupienia uwagi na potrzebie inwestowania w podstawowe i zaawansowane szkolenie profesjonalistów opieki zdrowotnej oparte na zasadzie szkolenia ustawicznego oraz formułowaniu zasad polityki zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy i tworzenia stanowisk pracy o wyższej jakości.
Na dłuższą metę może to przyczynić się do zatrzymania personelu w sektorze opieki zdrowotnej oraz, jest nadzieja, ułatwić rekrutację, która ma zasadnicze znaczenie dla sprostania powszechnym wyzwaniom starzenia się społeczeństw i skracania czasu zatrudnienia;
3.10 uważa, że większe skupienie uwagi na grupach marginalizowanych, takich jak osoby w podeszłym wieku spoza siatki socjalnej, mniejszości etniczne i grupy o niskich dochodach, ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów generalnych rzetelnie powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej.
W związku z tym należy podjąć kroki, jak wsparcie własnych starań Państw Członkowskich na rzecz zmiany stanu rzeczy, w celu utworzenia mechanizmu wsparcia dla tych grup marginalizowanych tak, aby można było zredukować nierówności w sprawach zdrowotności.
Tworzenie takich mechanizmów wsparcia wymaga zaangażowania i mobilizacji wszystkich odnośnych czynników.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Komunikatu Komisji: Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu w sprawie mobilności pacjentów i przemian opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji"
(2005/C 43/07)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając Komunikat Komisji: Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" (COM(2004) 301 final oraz COM(2004) 304 final),
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 20 kwietnia 2004 r., z mocy artykułu 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska, w sprawie konsultacji z Komitetem w tym przedmiocie,
Uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu Regionów z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie poinstruowania Komisji ds. Polityki Gospodarczo-Społecznej co do powzięcia opinii w tym przedmiocie,
Uwzględniając Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów nt. strategii zdrowotnej Wspólnoty Europejskiej oraz złożoną przez Komisję Propozycję Decyzji Parlamentu Europejskiego oraz Rady przyjmującej program działań Wspólnoty w dziedzinie zdrowia (2001-2006) (COM (2000) 285 final),
Uwzględniając Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Wzmocnienie wymiaru społecznego Strategii Lizbońskiej: Usprawnienie otwartej koordynacji w ochrony socjalnej (COM(2003) 261 final),
UwzględniającKomunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno -Społecznego oraz Komitetu Regionów: Przyszłość opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi: gwarancje dostępności, jakości oraz systematycznego finansowania (COM(2001) 723 final),
Uwzględniając złożoną przez Komisję Propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nt. usług na rynku wewnętrznym (COM(2004) 2 final),
Uwzględniając raport złożony w dniu 9 grudnia 2003 r. zatytułowany Proces refleksji wysokiego szczebla na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej,
Uwzględniając projekt opinii (CdR 153/2004 rev. 1) przyjęty w dn. 6 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczo-Społecznej (sprawozdawca: Pani Bente Nielsen, Członek Rady Powiatu Århus (DK, PES);
PRZYJĘŁA JEDNOGŁOŚNIE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘna 56 sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 września 2004 r.):
1.
Ogólne stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 uważa, że, pomiędzy sobą, dwa Komunikaty Komisji nt. Kontynuacja procesu refleksji na wysokim szczeblu na temat rozwoju mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej oraz Modernizacja ochrony socjalnej w celu utworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej: wsparcie strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" stanowią układ ramowy, który przedstawia ogólną strategię tworzenia wspólnej wizji europejskich systemów opieki zdrowotnej oraz ochrony socjalnej.
Te dwa komunikaty należy zatem rozważać łącznie i Komitet Regionów wzywa do równoległej koordynacji przyszłych prac nad tymi inicjatywami i proponowanymi w nich procesami;
1.2 podkreśla, że wspólna strategia europejska ustanowienia wspólnej wizji europejskich systemów bezpieczeństwa zdrowotnego i socjalnego nie może prowadzić do żadnego rozszerzenia wydatków UE na opiekę zdrowotną.
Wspólna wizja europejskich systemów bezpieczeństwa zdrowotnego i socjalnego nie może spowodować żadnych ruchów ku harmonizacji czy niejasnych inicjatyw regulacyjnych.
Opieka zdrowotna – oraz jej organizacja i finansowanie – stanowi troskę i odpowiedzialność Państw Członkowskich i należy tego przestrzegać.
Jest to zasadniczy warunek zgodności z zasadą subsydiarności;
1.3 zauważa, że, w pewnych Państwach Członkowskich za sektor zdrowia i opieki zdrowotnej odpowiadają władze regionalne i lokalne.
Komitet Regionów, oraz regiony odpowiedzialne w tych obszarach, chciałyby zatem być zaangażowane w ustanawianie wspólnej europejskiej strategii zdrowotnej i chciałyby móc przyczynić się do niego i należy zapewnić im wpływ na ogólną strategię zdrowotną Wspólnoty w odniesieniu do decyzji i inicjatyw dotyczących nakładów i odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych w sektorach zdrowia i opieki zdrowotnej;
1.4 ufa, że te władze regionalne i lokalne będą zaangażowane w realizację inicjatyw na rzecz ustanowienia wspólnej, powszechnej europejskiej strategii zdrowotnej, na przykład w opracowaniu wskaźników zdrowotności i ich wzorców porównawczych (benchmarking).
Komitet Regionów uważa zatem, że przedstawiciele władz regionalnych i lokalnych powinni zasiadać w Grupie Wysokiego Szczebla ds. Usług Zdrowotnych i Opieki Medycznej (High-level Group on Health Services and Medical Care), która wspierać będzie Komisję w szeregu kluczowych obszarów, w tym opracowaniu praw i obowiązków pacjentów; wspólnego wykorzystania nadmiaru potencjału przez różne systemy opieki zdrowotnej oraz współpracy transgranicznej; identyfikowaniu europejskich ośrodków referencyjnych; oraz skoordynowanej oceny nowych technologii zdrowotnych.
Komitet Regionów wzywa zatem Komisję do zapewnienia reprezentacji władz regionalnych i lokalnych w tej grupie;
1.5 uważa, że należy poświęcić szczególną uwagę nowym Państwom Członkowskim, aby sprostać wspólnym i przewidywanym wyzwaniom opieki zdrowotnej.
Jasny priorytet należy nadać wsparciu nowych Państw Członkowskich w tworzeniu środków zdrowotnych oraz poprawianiu stanu zdrowotności ludności, tak aby ograniczyć rozbieżności i dysproporcje istniejące na froncie zdrowia w Unii, w celu stopniowego zbliżania się w pobliże najwyższych wzorców odniesienia w UE.
Rozwój mobilności pacjentów i opieki zdrowotnej w Unii Europejskiej (COM(2004) 301 final)
2.
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 z zadowoleniem stwierdza, że Komisja uznaje, iż aby sprostać wymogom co do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego przy definiowaniu wszelkich zasad polityki i działań Wspólnoty (artykuł Traktatu 152, ust. 1), konieczne jest większe zaangażowanie władz politycznych odpowiedzialnych za zdrowotność, służbę zdrowia oraz opiekę zdrowotną.
Zasadniczo ważne jest zapewnienie, że oddziaływanie inicjatyw Wspólnoty należy włączyć w ogólną ocenę oddziaływania nowych zasad polityki oraz że tego rodzaju ocena uwzględniać powinna także współzależność pomiędzy regułami Wspólnoty i ich implikacjami dla systemów ochrony zdrowia Państw Członkowskich oraz celów krajowej polityki zdrowotnej.
Ze względu na to, że w wielu Państwach Członkowskich za zdrowotność, służbę zdrowia oraz opiekę zdrowotną odpowiadają władze lokalne i regionalne, Komitet Regionów zaleca zaangażowanie owego szczebla regionalnego i lokalnego;
2.2 uważa – w konsekwencji powyższego - że zasadniczo ważne jest wyjaśnienie oddziaływania na uprawnienia obywateli z mocy prawa Wspólnoty do ubiegania się o opiekę zdrowotną w innych Państwach Członkowskich oraz do otrzymania refundacji kosztów takiej opieki uzyskanej w innym Państwie Członkowskim, jak podano w Propozycji dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym oraz w rozporządzeniu 1408/71 w sprawie koordynacji systemów ubezpieczeń społecznych;
2.3 wnosi, aby, przy porównaniu opieki zdrowotnej i świadczenia usług podanych w proponowanej dyrektywie usługowej, Komisja zadbała, żeby opieka zdrowotna nie stała się jedynie towarem rynkowym stymulowanym perspektywą zysków ekonomicznych, ale, wręcz odwrotnie, żeby u jej podstaw legły także kryteria nastawione na uwzględnianie zdrowia jednostek, trybu leczenia i jakości życia;
2.4 zaleca, aby, w swych pracach na rzecz rozpowszechnienia i poprawy informacji o uprawnieniach obywateli z mocy prawa Wspólnoty, Komisja podtrzymała uprawnienia poszczególnych Państw Członkowskich do stanowienia reguł co do uprawnień i obowiązków odnoszących się do systemu opieki zdrowotnej w ramach ich własnych systemów ubezpieczeń społecznych oraz różnych uwarunkowań, które odnoszą się do różnych usług w ramach systemów ubezpieczeń zdrowotnych Państw Członkowskich;
2.5 uważa także, że jest to nie tylko sprawa zapewnienia uprawnień obywateli z mocy prawa Wspólnoty oraz dostarczenia publicznej informacji w tym przedmiocie.
W większej mierze należy uwzględnić możliwości zapewnienia ustanowienia wrażliwego i dostępnego systemu, który umożliwi skorzystanie z dostępnych uprawnień i opcji wszystkim grupom pacjentów.
Sprawi to, że bardziej narażone grupy pacjentów, takie jak osoby starsze bez więzów społecznych oraz osoby chore umysłowo będą w stanie korzystać ze swych uprawnień z mocy prawa Wspólnoty.
Aby tak się stało zasadniczo ważne jest, na przykład, aby informacja była dostępna zawsze, jeśli żąda jej społeczeństwo i aby w ślad za taką informacja następowało kompetentne doradztwo i przewodnictwo w poszczególnych Państwach Członkowskich;
2.6 wnosi, aby, przy tworzeniu inicjatyw na rzecz zapewnienia transgranicznego wykorzystania nadmiernego potencjału i opieki zdrowotnej – a także w odniesieniu do europejskich reguł uznawania kwalifikacji zawodowych oraz w trwającym procesie upraszczania – zadbać pod tym względem, aby inicjatywy te nie oddziaływały niekorzystnie na właściwy rozkład personelu medycznego i służby zdrowia pomiędzy Państwami Członkowskimi ze szkodą, na przykład, dla nowych Państw Członkowskich;
2.7 z zadowoleniem stwierdza, że Komisja uznaje wagę strukturalnego ogólnego oceniania technologii zdrowotnych, które może stanowić solidną podstawę oceny i dokumentacji przyrządów, wyrobów i technik związanych ze zdrowotnością;
2.8 uważa w tej sprawie, że strukturalna i skoordynowana współpraca na szczeblu europejskim w celu wymiany doświadczeń, tworzenia wspólnej wiedzy oraz upraszczania układów odnoszących się do postępu w technologii zdrowotnej może przysporzyć Państwom Członkowskim oczywistych dodatkowych korzyści;
2.9 uważa, że dostęp do wysokich standardów solidnych danych i informacji jest zasadniczo ważny dla wszelkich działań, jakie mogą podejmować Państwa Członkowskie na rzecz określenia najlepszych praktyk i porównania standardów, a zatem stanowi warunek sine qua non realizacji wielu proponowanych inicjatyw.
Niezbędny układ ramowy dla systematycznych danych i systemu informacji europejskiej należy, jak wskazuje Komisja, ustanowić we współpracy z innymi podmiotami zaangażowanymi w tej dziedzinie oraz należy go skoordynować z trwającymi inicjatywami OECD i WHO oraz pracami w tym obszarze.
Od poszczególnych Państw Członkowskich zależy wdrażanie środków oraz przeprowadzanie nowych systemów w świetle porównywalnych danych i informacji;
2.10 uważa, że Komisja powinna robić więcej, aby zapewnić zaangażowanie władz regionalnych i lokalnych odpowiedzialnych za systemy służby zdrowia i opieki zdrowotnej i ich udział we współpracy w sprawach usług zdrowotnych i opieki medycznej oraz w grupie tworzonej dla tych spraw.
Modernizacja ochrony socjalnej w celu stworzenia wysokiej jakości, dostępnej i systematycznej opieki zdrowotnej i długoterminowej: wsparcie dla strategii krajowych przy użyciu "otwartej metody koordynacji" (COM(2004) 304 final)
3.
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
3.1 wita ogólny cel Komisji ogłoszony w tym Komunikacie, a mianowicie zdefiniowanie wspólnego układu ramowego na rzecz wspierania Państw Członkowskich w reformowaniu i rozwoju opieki zdrowotnej i długoterminowej, świadczonej przez system ochrony socjalnej, przy użyciu "otwartej metody koordynacji";
3.2 może poprzeć trzy generalne cele: powszechną dostępność opieki, oparte na uczciwości i solidarności świadczenie wysokiej jakości opieki zdrowotnej i zapewnienie długoterminowego zabezpieczenia finansowego takiej opieki;
3.3 uważa, że ustanowienie ogólnego wspólnego układu ramowego oraz zapewnienia celów generalnych może przyczynić się do sprostania przyszłym wyzwaniom takim jak starzenie się społeczeństw, nieustające problemy z dostępnością charakteryzujące się nierównym dostępem do opieki zdrowotnej i usług zdrowotnych, dysproporcjami pomiędzy świadczeniem wysokiej jakości usług i potrzebami społecznymi, a także dysproporcjami finansowymi w pewnych systemach;
3.4 podkreśla, że należy przeprowadzić proces formułowania wskaźników i kryteriów wzorców odniesienia (benchmarking) wykazując pełne poszanowanie dla odpowiedzialności Państw Członkowskich za świadczenie i organizowanie opieki zdrowotnej oraz wziąć pod uwagę różne i zróżnicowane uwarunkowania w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Jest szczególnie ważne, by te wskaźniki opierały się, tak dalece jak to możliwe, na już dostępnych danych.
Istnieje ryzyko, że zbyt duża liczba wskaźników oznaczałaby dla administracji lokalnej i regionalnej niemożliwy do przyjęcia nadmiar pracy;
3.5 podkreśla, w związku z tym, że opieka zdrowotna i usługi zdrowotne w wielu Państwach Członkowskich zarządzane są przez władze regionalne i lokalne, które ponadto często mają ważne zadania w dziedzinie oświaty sanitarnej, profilaktycznej ochrony zdrowia i opieki domowej, dzięki którym przypadki umieszczania w ośrodkach opieki są rzadsze lub nie występują wcale. Stąd władze lokalne i regionalne, jako podstawowi aktorzy i zgodnie z zasadą otwartej metody koordynacji, powinny być zaangażowane w formułowanie krajowych planów działań oraz ustanawianie wskaźników i kryteriów dla porównawczych wzorców odniesienia (benchmarking);
3.6 zachęca, aby niektóre ze sformułowanych wskaźników odnosiły się do jakości, ponieważ trudno jest ściśle ilościowymi wskaźnikami objąć tzw. wartości "miękkie", takie jak troska o osoby w podeszłym wieku oraz zapewnienie wysokiej jakości życia.
Jakości opieki zdrowotnej nie należy zatem postrzegać po prostu w kategoriach kosztu/korzyści, ale także w kategoriach asortymentu różnych usług, jakie oferuje;
3.7 życzy sobie, co więcej, wskazać, że ustanowienie tych wskaźników oraz wdrożenie kryteriów oceny porównawczej (benchmarking) zgodnie z zastosowaniem otwartej metody koordynacji powinno także brać pod uwagę różne punkty startowe w różnych Państwach Członkowskich;
3.8 wzywa Komisję do wspierania budowy sieci wymiany doświadczeń oraz upowszechniania najlepszych praktyk, co stanowi ważny element otwartej metody koordynacji;
3.9 z satysfakcją wita skupienie uwagi na znaczeniu innych zasad polityki dla zdrowotności i opieki zdrowotnej oraz uważa, że bliższa współpraca z innymi procesami politycznymi, takimi jak strategia zatrudnienia, będzie ważna dla osiągnięcia celów generalnych.
Komitet Regionów zadowolony jest zatem ze skupienia uwagi na potrzebie inwestowania w podstawowe i zaawansowane szkolenie profesjonalistów opieki zdrowotnej oparte na zasadzie szkolenia ustawicznego oraz formułowaniu zasad polityki zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy i tworzenia stanowisk pracy o wyższej jakości.
Na dłuższą metę może to przyczynić się do zatrzymania personelu w sektorze opieki zdrowotnej oraz, jest nadzieja, ułatwić rekrutację, która ma zasadnicze znaczenie dla sprostania powszechnym wyzwaniom starzenia się społeczeństw i skracania czasu zatrudnienia;
3.10 uważa, że większe skupienie uwagi na grupach marginalizowanych, takich jak osoby w podeszłym wieku spoza siatki socjalnej, mniejszości etniczne i grupy o niskich dochodach, ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów generalnych rzetelnie powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej.
W związku z tym należy podjąć kroki, jak wsparcie własnych starań Państw Członkowskich na rzecz zmiany stanu rzeczy, w celu utworzenia mechanizmu wsparcia dla tych grup marginalizowanych tak, aby można było zredukować nierówności w sprawach zdrowotności.
Tworzenie takich mechanizmów wsparcia wymaga zaangażowania i mobilizacji wszystkich odnośnych czynników.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej usług na rynku wewnętrznym
(2005/C 43/06)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącą usług na rynku wewnętrznym (COM(2004) 2 final -2004/0001 (COD));
Uwzględniając decyzję Rady z dnia 20 lutego 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii w tej sprawie, zgodnie z artykułem 265, ustęp 1 i artykułami 71 i 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję jego przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r. w sprawie zlecenia Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej opracowania opinii;
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowanego Strategia rynku wewnętrznego dla sektora usług (COM(2000) 888 final);
Uwzględniając opinię w sprawie komunikatu Komisji Strategia rynku wewnętrznego dla sektora usług, CDR 134/2001 final z 13.6.2001 r. [1];
Uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady i dla Parlamentu Europejskiego Stan rynku wewnętrznego dla usług (COM(2002) 441 final);
A także mając na uwadze, co następuje:
na 56 sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 września) przyjął następującą opinię:
Uwagi i zalecenia Komitetu Regionów
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji w sprawie dyrektywy dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym, której podstawą jest wola usunięcia przeszkód stojących w chwili obecnej na drodze do powstania rzeczywistego rynku wewnętrznego dla usług w UE;
1.2 podkreśla, że dla osiągnięcia celu ustalonego przez Radę Europejską na jej posiedzeniu w Lizbonie, aby UE uczynić do 2010 r. najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką świata, konieczne jest zakończenie tworzenia rzeczywistego rynku wewnętrznego na usług;
1.3 wskazuje na sprawozdanie Stan rynku wewnętrznego dla usług, w którym stwierdza się, że dziesięć lat po planowanym terminie ukończenia tworzenia rynku wewnętrznego wizja Unii Europejskiej ze zintegrowanym rynkiem i rzeczywistość przeżywana codzienne przez europejskiego obywatela i usługodawcę odbiegają znacznie od siebie;
1.4 wspiera cel stworzenia ram prawnych, które miałyby usunąć istniejące jeszcze w chwili obecnej przeszkody i bariery na drodze swobody prowadzenia działalności gospodarczej przez usługodawców i swobody świadczenia usług pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Usługodawcom, podobnie jak i usługobiorcom, należałoby zapewnić niezbędne bezpieczeństwo prawne, którego potrzebują oni dla zagwarantowania podstawowych wolności, jakimi są swoboda prowadzenia działalności gospodarczej przez usługodawców i swoboda świadczenia usług.
1.5 uważa za słuszne, że dyrektywa ma być oparta zasadniczo na zasadzie kraju pochodzenia.
Oznacza to, że usługodawcy podlegają najpierw przepisom Państwa Członkowskiego, w którym mają swoją siedzibę.
Zasada ta opiera się na założeniu, że poziom ochrony w poszczególnych Państwach Członkowskich jest zbliżony, tj. że regulacje prawne dotyczące ochrony zdrowia i ochrony konsumentów oraz inne standardy bezpieczeństwa są, ogólnie rzecz biorąc, porównywalne.
Tym samym zasada wzajemnego uznawania, będąca w przypadku wolnego obrotu towarowego opoką rynku wewnętrznego, ma zostać rozszerzona na sektor usług;
1.6 uważa za ważne, że w ten sposób usługodawcom ma zostać dana możliwość wejścia na rynki innych Państw Członkowskich na warunkach, które są im znane;
1.7 zwraca jednak uwagę na fakt, że projekt dyrektywy nie określa bliżej ani treści, ani zakresu stosowania zasady kraju pochodzenia.
Rozszerzenie tej zasady na sferę usług może powodować pewne trudności, zwłaszcza w dziedzinie usług socjalnych i zdrowotnych.
Nadzór w tej dziedzinie musi być zawsze sprawowany przez właściwe organy danego Państwa Członkowskiego i zgodnie z jego z przepisami;
1.8 uważa propozycję uproszczenia administracji zasadniczo za rozsądną.
Przewidziane uproszczenie procedur oraz załatwianie procedur drogą elektroniczną to działania niezbędne dla stworzenia wolnego rynku usług;
1.9 uważa za niesłychanie ważne, że dyrektywa przewiduje wzajemne informowanie się i komunikowanie w celu, z jednej strony, faktycznego zapewnienia usługodawcom dostępu do wspólnego rynku, a z drugiej strony, umożliwienia odbiorcom usług korzystania z usług na terenie całej UE bez ponoszenia ryzyka;
1.10 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że proponowana dyrektywa opiera się na wzajemnym zaufaniu i wsparciu Państw Członkowskich i przewiduje m.in. wspólny przegląd istniejących przepisów z punktu widzenia zgodności z nakreślonym celem stworzenia wspólnego rynku w dziedzinie usług.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wspiera podejście horyzontalne przyjęte w dyrektywie ramowej.
W wyniku tego możliwa jest rezygnacja z ustalania szczegółowych regulacji lub harmonizacji wszelkich odnośnych przepisów w Państwach Członkowskich;
2.2 podkreśla jednak, że to podejście horyzontalne kryje w sobie niebezpieczeństwo częściowego pokrywania się z już istniejącymi przepisami wspólnotowymi dotyczącymi poszczególnych sektorów;
2.3 przyjmuje dlatego z zadowoleniem fakt, że dyrektywa przewiduje kilka ogólnych wyjątków od jej obszaru zastosowania w celu zapobieżenia takiemu częściowemu pokrywaniu się uregulowań.
Wyjątek ten dotyczy usług finansowych, usług i sieci komunikacji elektronicznej, związanych z "pakietem telekomunikacyjnym" oraz usług w dziedzinie transportu.
Wyraźnie wyłączone są również podatki oraz wszystkie obszary związane ze sprawowaniem władzy publicznej;
2.4 wskazuje jednak na to, że z drugiej strony, zasady dyrektywy winny być stosowane w sposób skumulowany obok już istniejących innych aktów prawnych UE;
2.5 obawia się dlatego, że w wyniku tych działań mogłoby dojść do podważenia już istniejących uregulowań sektorowych, w praktyce bowiem proponowana dyrektywa będzie zawsze miała zastosowanie w przypadkach nie objętych uregulowaniami specjalnymi.
W przypadku wątpliwości należy wychodzić z założenia, że istniejące uregulowania sektorowe regulują dane obszary w sposób ostateczny i/lub że pewne zagadnienia szczegółowe celowo nie zostały uregulowane;
2.6 zaleca więc, aby skumulowane zastosowanie dyrektywy zostało wyraźnie wykluczone w dziedzinach, w których już istnieją ostateczne sektorowe uregulowania o charakterze przepisów szczegółowych.
Należy wykluczyć tworzenie przez dyrektywę nowych, dodatkowych przepisów w takich przypadkach;
2.7 uznaje, że przewidziane ogólne odstępstwa od zasady kraju pochodzenia mają na celu zapewnienie spójności z istniejącymi aktami prawnymi.
Z zastosowania zasady kraju pochodzenia wyłączone zostały te wszystkie dziedziny usług, w wypadku których mają zastosowanie przepisy sektorowe lub jeśli takowe są planowane.
Dotyczy to dziedzin takich jak: służby pocztowe, zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i wodę, delegowanie pracowników, transport odpadów, uznawanie kwalifikacji zawodowych i przepisy w dziedzinie zezwoleń dotyczących zwrotu kosztów opieki szpitalnej;
2.8 zwraca uwagę na to, że zasada kraju pochodzenia może uderzać w uczciwych przedsiębiorców i konsumentów, gdyż daje możliwość obchodzenia wymagających krajowych standardów dotyczących kwalifikacji zawodowych oraz jakości wykonywania usług.
Dlatego też należy zapobiec wykorzystywaniu zasady kraju pochodzenia tylko do obchodzenia krajowych przepisów dotyczącej działalności gospodarczej;
2.9 zwraca poza tym uwagę na to, że w projekcie dyrektywy w żaden sposób nie wspomina się o omawianym obecnie projekcie dyrektywy w sprawie warunków pracy pracowników tymczasowych (COM 2002/149);
2.10 stwierdza jednak, że dyrektywa, chociaż wprawdzie nie ma mieć zastosowania, jednocześnie dla niektórych z tych obszarów przewiduje uzupełniające konkurujące uregulowania.
Dotyczy to szczególnie następujących dziedzin: uznawanie kwalifikacji zawodowych, które ma być uzupełnione przez uregulowania dotyczące ubezpieczenia zawodowego i komunikacji handlowej, delegowanie pracowników, które ma być uzupełnione ustaleniami wykraczającymi poza zagadnienia natury czysto administracyjnej oraz sprawa dodatkowych przepisów dotyczących zwrotu kosztów leczenia.
2.11 obawia się, że może to doprowadzić do powstania dużej ilości konkurujących ze sobą przepisów i do braku przejrzystości;
2.12 nawołuje więc, aby uregulowania dyrektywy, które mogłyby zostać równie dobrze zawarte w już istniejących lub przewidywanych przepisach specjalnych, zostały umieszczone w tych przepisach specjalnych.
W ten sposób uniknie się konieczności zajmowania się poszczególnymi sektorami w trakcie dalszych debat dotyczących tej dyrektywy. Jak to pokazują dotychczasowe negocjacje związane z dyrektywą, to niebezpieczeństwo zostało już dostrzeżone w odniesieniu do niektórych dziedzin;
2.13 dostrzega ten problem konkurowania z przepisami szczegółowymi przede wszystkim w związku z proponowanymi przepisami o delegowaniu pracowników;
2.14 stwierdza, że obok przepisów proceduralnych i dotyczących kompetencji – w odejściu od zasady kraju pochodzenia za kompetentne uznaje się Państwo Członkowskie, do którego następuje oddelegowanie – dyrektywa zawiera dalsze przepisy merytoryczne, które wynikają bezpośrednio z dyrektywy w sprawie oddelegowania pracowników w ramach świadczenia usług i z tego powodu uzupełniają ją bądź z nią konkurują.
Środki, do podejmowania których Państwa Członkowskie są uprawnione przy prowadzeniu swoich kontroli, są określone i przez to ograniczone. Art. 17(5) projektu dyrektywy przewiduje odstępstwo od zasady kraju pochodzenia w odniesieniu do dyrektywy w sprawie oddelegowywania pracowników, lecz Komitet jest zdania, że zakaz narzucania jakichkolwiek zobowiązań, zawarty w art. 24 projektu dyrektywy sprawia, że odstępstwo, o którym mowa w art. 17(5), jest absurdalne.
Problemem pozostaje bowiem kwestia, w jaki sposób Państwo Członkowskie będące krajem pochodzenia ma się dowiedzieć o ewentualnych naruszeniach przepisów w Państwie Członkowskim, do którego pracownik został oddelegowany i które nie ma już prawa do żadnego nadzoru i nakładania kar.
Nawet gdyby to było możliwe, to w dalszym ciągu problemem byłoby to, w jaki sposób Państwo Członkowskie, które jest krajem pochodzenia, miałoby podejmować kroki na terenie obcego państwa, w którym nie ma kompetencji do działania.
2.15 wskazuje na to, że dostrzega się tu częściowo niebezpieczeństwo, iż mogłaby ucierpieć efektywność kontroli i że z tego względu przepisy proponowanej dyrektywy na pewno oddziałują całkiem bezpośrednio na dyrektywę w sprawie oddelegowywania pracowników w ramach świadczenia usług;
2.16 uważa dlatego za słuszne, aby także w tej dyrektywie zawrzeć przepisy dotyczące kontroli zgodnie z dyrektywą w sprawie oddelegowywania pracowników w ramach wykonywania usług, w o ile takie kontrole są konieczne w praktyce;
2.17 jest zdania, że z dyrektywy nie wynika wystarczająco wyraźnie, w jaki sposób miałaby ona być stosowana w szczególnie delikatnej dziedzinie usług w ogólnym interesie gospodarczym.
Uznano, że rzeczą właściwych organów narodowych, regionalnych lub lokalnych jest definiowanie, organizowanie, finansowanie i nadzorowanie usług użyteczności publicznej;
2.18 wskazuje na fakt, że włączenie usług w ogólnym interesie gospodarczym do zakresu przedmiotowego dyrektywy w sprawie usług i przewodzący jej cel dalszego rozwijania jednolitego rynku i zagwarantowania istnienia obszaru pozbawionego granic wewnętrznych również w odniesieniu do usług w ogólnym interesie gospodarczym w znaczący sposób ograniczyłyby możliwość działania odpowiednich władz krajowych, regionalnych i lokalnych;
2.19 przyjmuje dlatego z wyraźnym zadowoleniem fakt, że Komisja w swoich dotychczasowych rozmowach na temat dyrektywy wyjaśniła, że dyrektywa nie jest pod żadnym względem ukierunkowana na cechy szczególne usług użyteczności publicznej i że nie zamierza ani zliberalizować, ani znieść monopoli;
2.20 stwierdza, że ta kwestia nie znalazła dotychczas odbicia w dyrektywie;
2.21 zaleca w związku z tym, aby zaradzić temu niedopatrzeniu i wyłączyć usługi użyteczności publicznej co do zasady z zakresu obowiązywania dyrektywy (a nie tylko częściowo z zakresu obowiązywania zasady kraju pochodzenia), aby zapobiec wszelkim możliwym sporom w trakcie jej wdrażania i aby uniknąć działania pod przymusem w celu szybkiego zharmonizowania tej dziedziny przy zastosowaniu uregulowań wspólnotowych.
Odpowiada to także stanowisku Komisji, wyrażonym w niedawno przedstawionej Białej Księdze w sprawie usług użyteczności publicznej;
2.22 podkreśla, że w tym zakresie szczególną uwagę należy zwrócić także na takie delikatne dziedziny, jak zdrowie i bezpieczeństwo socjalne;
2.23 proponuje, aby także dziedzinę usług użyteczności publicznej wyłączyć wyraźnie z zakresu obowiązywania dyrektywy.
Odpowiadałoby to wtedy także zamiarowi wyrażonemu przez Komisję w niedawno przedłożonej Białej Księdze w sprawie usług użyteczności publicznej, aby z uwagi na szczególne znaczenie i cechy usług socjalnych i usług w zakresie ochrony zdrowia przedstawić w 2005 r. komunikat, który byłby poświęcony specjalnie tym usługom;
2.24 stwierdza, że również w tej dziedzinie projekt dyrektywy przewiduje wprowadzenie nowych uregulowań, które będą konkurowały z już istniejącymi uregulowaniami;
2.25 proponuje dlatego, aby ewentualne dostosowania przepisów prawnych, potrzebne do wdrożenia orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, zostały uregulowane w odpowiednich przepisach szczególnych; W związku z tym należy skreślić przepis art. 23 dyrektywy;
2.26 uważa poza tym za pożądane, aby gwoli lepszej czytelności wyraźnie wymieniać w dyrektywie w sposób konsekwentny także tytuł danego przepisu, gdy nawiązuje się do innych przepisów;
2.27 podkreśla szczególne znaczenie, jakie będą miały władze regionalne i lokalne przy wdrażaniu proponowanej dyrektywy; Będzie to znacznym obciążeniem dla tych władz;
2.28 jest zdania, że oddziaływanie realizacji dyrektywy na władze regionalne i lokalne nie zostało dotychczas uwzględnione w wystarczającym stopniu.
Dyrektywa zwraca się wprawdzie do poszczególnych Państw Członkowskich, ale dotyczy przede wszystkim jednostek regionalnych i lokalnych, których zadaniem będzie praktyczne wprowadzenie jej w życie w toku procesu administracyjnego;
2.29 wskazuje, że w tej dziedzinie problemy kompetencyjne mogą początkowo pojawić się w tych przypadkach, gdy wdrażanie dyrektywy na szczeblu regionalnym i lokalnym będzie wymagać nowych struktur, jednolitej procedury administracyjnej lub współpracy między tymi strukturami.
Takie uregulowania jak to, że "udzielane pozwolenie musi zezwalać wykonawcy usług na podjęcie czy wykonywanie działalności usługowej na całym suwerennym terytorium danego Państwa Członkowskiego" (art. 10 ust. 4), czy też ustanawianie pojedynczych punktów kontaktowych, które zajmować się będą wszelkimi procedurami i formalnościami niezbędnymi dla podjęcia działalności usługowej (art. 6), są przykładowo sprzeczne z podstawami konstytucyjnymi państw o ustroju federalnym.
Komitet przypomina, że zgodnie z Traktatem Konstytucyjnym Unia powinna respektować krajową tożsamość Państw Członkowskich, wyrażającą się w ich podstawowych strukturach politycznych i konstytucyjnych;
2.30 obawia się, że w zakres zastosowania dyrektywy wejdą wszelkie wewnątrzpaństwowe procedury udzielania zezwoleń i z tego powodu konieczne będzie zweryfikowanie, czy mogą one zostać utrzymane, czy też muszą zostać zlikwidowane lub dostosowane, a w każdym wypadku muszą zostać uproszczone.
Tego rodzaju głęboka ingerencja w wewnątrzpaństwowe przepisy regulujące procedury w Państwach Członkowskich jest niewspółmierna do potrzeb.
Dlatego też należy jasno ustalić, że obszar zastosowania dyrektywy rozciąga się na procedury wydawania zezwoleń związane bezpośrednio tylko z podejmowaniem działalności gospodarczej po raz pierwszy.
Wszelkie procedury, które z decydujących względów związanych z interesem publicznym - niezależnie od tego, czy dotyczą działalności gospodarczej - należy wyłączyć z zakresu zastosowania dyrektywy;
2.31 obawia się, że wdrożenie dyrektywy na szczeblu regionalnym i lokalnym będzie sprzeczne z polityką deregulacji i dążeniami do usprawnienia prac administracji;
2.32 zwraca uwagę na to, że wdrożenie dyrektywy na szczeblu regionalnym i lokalnym będzie związane z trudnymi do przewidzenia dodatkowymi nakładami osobowymi, a także finansowymi.
Dotyczy to szczególnie współpracy transgranicznej, elektronicznej wymiany informacji, ustanawiania i koordynowania wyłącznych punktów kontaktowych, kontroli zgodności istniejących przepisów z celami dyrektywy oraz wzajemnej oceny podjętych działań, która ma zostać przeprowadzona później przez Państwa Członkowskie;
2.33 stwierdza, że Komisja nie wypowiedziała się na temat nakładów, w szczególności zaś nakładów finansowych.
Dotychczas oszacowano jedynie skutki finansowe dla samej Komisji (na około 3,4 mln euro);
2.34 domaga się, aby dokonać odpowiednich kalkulacji także w zakresie oddziaływania dyrektywy na poszczególne Państwa Członkowskie;
2.35 uważa za niezbędne, aby w okresie przejściowym przewidzieć wsparcie lub rekompensaty.
Tylko dzięki zapewnieniu takiej pomocy na szczeblu regionalnym lub lokalnym będzie w ogóle możliwe płynne zrealizowanie zamierzonego uproszczenia procedur ponadkrajowych.
Za wszelką cenę należy uniknąć sytuacji, w której jednostki regionalne i lokalne zostaną nadmiernie obciążone;
2.36 dostrzega także problemy o charakterze całkiem prozaicznym, które mogłyby w tym kontekście wystąpić we władzach regionalnych i komunalnych.
Przykładem mogą być bariery językowe przy komunikowaniu się z organami lub usługodawcami z innych Państw Członkowskich lub przy uznawaniu świadectw, zaświadczeń lub innych dokumentów wystawionych dla usługodawcy w innym Państwie Członkowskim, a więc w języku obcym.
Dotyczy to także dziedziny realizacji procedur na drodze elektronicznej;
2.37 uważa dlatego za konieczne, aby takie problemy praktyczne były również uwzględniane, przynajmniej w okresie przejściowym.
Na przykład można by dopuścić przynajmniej przedstawienie nie uwierzytelnionych tłumaczeń.
2.38 uważa za możliwe do przewidzenia, że mogą powstać także problemy w związku z planowanymi działaniami dla zapewnienia jakości usług i przede wszystkim kontroli usługodawców.
Z uwagi na zasadę kraju pochodzenia należy się obawiać, że możliwości występowania przeciwko sprawiającymi kłopoty usługodawcom mającym siedzibę w innym Państwie Członkowskim będą ograniczały się do współpracy ponadnarodowej.
Kryje to w sobie niebezpieczeństwo powstania niepożądanych opóźnień;
2.39 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dyrektywa zawiera w tym kontekście obszerne uregulowania dotyczące wzajemnego wsparcia, które mają zapobiegać opisanym wyżej niebezpieczeństwom;
2.40 wzywa Komisję do odpowiedniego uwzględniania, wspólnie z tworzonym komitetem przy ustalaniu dodatkowych działań niezbędnych dla kontroli, także interesów władz regionalnych i lokalnych.
Jeżeli w trakcie późniejszej realizacji dyrektywy powstaną nowe obszary problemów w związku z przeprowadzaniem kontroli, których nie dało się przewidzieć w chwili obecnej, to muszą one zostać rozwiązane w odpowiedni i praktyczny sposób;
2.41 zwraca uwagę na to, że także organizacje zawodowe mogą napotkać podobne problemy, jak organa administracji państwowej.
W szczególności dotyczy to kontroli usługodawców mających swoją siedzibę na ich terytorium, ale działających w innym Państwie Członkowskim.
Jeżeli organizacje zawodowe realizują zadania państwowe, to również i one przy wdrażaniu proponowanej dyrektywy napotykają podobne trudności, jak władze Państw Członkowskich;
2.42 podkreśla konieczność zagwarantowania w toku realizacji dyrektywy, aby organizacje zawodowe mogły również w przyszłości realizować bez ograniczeń swoje dotychczasowe zadania.
Istniejące systemy obowiązkowego członkostwa sprawiają, że usługodawcy, którzy zamierzają rozpocząć działalność gospodarczą w danym Państwie Członkowskim, muszą zwracać się bezpośrednio do właściwych miejscowo organizacji zawodowych.
Dlatego też w związku z ustanowieniem punktów kontaktowych jest rzeczą ważną, aby uwzględnić obowiązujące w danej chwili obszary kompetencji i przydzielone zadania;
2.43 jest świadom nowych wyzwań i zadań, jakie spadną na organizacje zawodowe, w szczególności występujące jako możliwe wyłączne punkty kontaktowe lub przy opracowywaniu nowych kodeksów postępowania na poziomie wspólnotowym;
2.44 wzywa, aby Państwa Członkowskie, władze regionalne i komunalne oraz inni zainteresowani przygotowali się w porę do wyzwań idących w parze z dyrektywą;
2.45 zaleca, aby nie kierować się odruchami obronnymi, lecz skorzystać z szans powstających dla usługodawców i obywateli w poszczególnych Państwach Członkowskich oraz dla wspólnego rynku wewnętrznego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie projektu decyzji Komisji w sprawie stosowania przepisów art. 86 Traktatu o WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych, jak również projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi oraz projektu wspólnotowych ram prawnych dla pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych
(2005/C 43/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając projekt decyzji Komisji w sprawie stosowania przepisów art. 86 Traktatu o WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych, jak również projekt dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi oraz projekt wspólnotowych ram prawnych dla pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych;
uwzględniając list Komisarza UE ds. Polityki Konkurencji Mario Montiego z dnia 19 marca 2004 r., zwracający się do Komitetu o wydanie opinii w trybie art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 26 maja 2004 r., powierzającą opracowanie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej w Brukseli;
uwzględniając art. 16 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dotyczący usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, jak również art. 2, 5, 73, 81, 86, 87, 88 i 295 Traktatu WE;
uwzględniając art. 36 Europejskiej Karty Praw Podstawowych dotyczący dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym;
uwzględniając art. III-6 projektu Konstytucji Europejskiej;
uwzględniając Białą Księgę w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (COM (2004) 374 final);
uwzględniając wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (zwanego dalej TSWE) z dnia 24 lipca 2003 r. w sprawie C-280/00 Altmark Trans;
uwzględniając własną opinię z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie Białej Księgi w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym ( (COM (2003) 270 final, CdR 149/2003 fin) [1];
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w Europie (COM (2000) 580 final, CdR 470/2000 fin) [2];
uwzględniając projekt opinii (CdR 155/2004 rev 1) przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej w dn. 6 lipca 2004 r. (sprawozdawca: Claudio Martini, przewodniczący regionu Toskanii we Włoszech); a także mając na uwadze, co następuje:
- beneficjentowi pomocy powierzona jest jasno określona misja publiczna;
- parametry stanowiący podstawę do naliczania rekompensaty muszą być ustalone z góry w sposób obiektywny i przejrzysty;
- wysokość rekompensaty nie może przekraczać wysokości kosztów poniesionych w związku ze świadczeniem usługi w ogólnym interesie gospodarczym, pomniejszonych o przychody z tytułu świadczenia tejże usługi (może jednak uwzględniać godziwy zysk);
- po czwarte, w wypadkach, gdy przedsiębiorstwo, które ma się wywiązać z misji publicznej, w konkretnym przypadku nie jest wybrane zgodnie z procedurą przetargu publicznego pozwalającą na wybór uczestnika przetargu oferującego świadczenie tych usług po najniższym koszcie dla społeczności, kwota wymaganej rekompensaty musi zostać ustalona na podstawie analizy kosztów, jakie poniosłoby przy świadczeniu tych usług typowe przedsiębiorstwo, dobrze zarządzane i odpowiednio zaopatrzone w środki transportu, tak, aby spełniać konieczne wymogi dotyczące misji publicznej, biorąc pod uwagę odnośne przychody i godziwy zysk z tytułu świadczenia usług;
na swojej 56. sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 29 września 2004 r.) przyjął jednogłosnie następującą opinię:
1.
Uwagi ogólne Komitetu Regionów
Wyrok w sprawie Altmark Trans
KOMITET REGIONÓW
1.1 uważa, iż interwencja sędziego wspólnotowego była tym bardziej niezbędna i brzemienna w skutkach, że ustawodawca wspólnotowy nie potrafił ustalić zasad stwarzających odpowiednie bezpieczeństwo obrotu prawnego w kwestii usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym;
1.2 wyraża zadowolenie z faktu, że dwa pierwsze kryteria wymienione w wyroku w sprawie Altmark Trans, a mianowicie obowiązek jasnego określenia misji publicznej powierzonej beneficjentowi pomocy oraz obiektywnego i przejrzystego ustalenia parametrów stanowiących podstawę do naliczania rekompensaty, zmuszają samorządy terytorialne do podjęcia wysiłku sformułowania umów o wypełnianie zadań publicznych.
Wysiłek taki niezawodnie zwiększy przejrzystość i odpowiedzialność demokratyczną w gospodarowaniu usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym;
1.3 stwierdza, że przedsiębiorstwa publiczne, które świadczą usługi w ogólnym interesie gospodarczym, mogą mieć trudności ze zrozumieniem czwartego kryterium określonego w sprawie Altmark Trans, zgodnie z którym: "kiedy wybór przedsiębiorstwa, któremu ma być powierzone świadczenie usług publicznych, nie odbywa się w ramach publicznego przetargu, wysokość niezbędnej rekompensaty określana jest na podstawie analizy kosztów, które przeciętne przedsiębiorstwo, prawidłowo zarządzane, wyposażone odpowiednio do przepisowych wymagań misji publicznej, musiałoby ponieść, żeby wypełnić te zobowiązania; przy czym bierze się pod uwagę związane z tym wpływy oraz rozsądny zysk za świadczenie tych usług";
1.4 wyraża wątpliwość co do ekonomicznego znaczenia pojęcia "prawidłowo zarządzanego przedsiębiorstwa dysponującego środkami umożliwiającymi mu odpowiednie wywiązanie się z misji publicznej".
Wątpliwość ta jest tym poważniejsza, że w wyroku z 3 lipca 2003 r. w sprawach połączonych C-83/01, C-93/01 i 94/01 Chronopost SA Trybunał uznał, iż przedsiębiorstwo, któremu powierzono świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, może znaleźć się w sytuacji daleko odmiennej od przedsiębiorstwa funkcjonującego w normalnych warunkach rynkowych (punkt 33) [3];
1.5 uznaje wobec tego, że wyrok TSWE, a w szczególności kryterium trzecie i czwarte, narzucają konieczność opracowania wspólnotowych regulacji normatywnych w celu określenia przedsiębiorstw, którym powierzono misję publiczną i które z tego tytułu winny spełniać wymogi określone w wyroku w sprawie Altmark Trans; wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja szybko wystąpiła z inicjatywą, proponując taki akt;
1.6 wyraża zaniepokojenie faktem, iż TSWE przyjął tak szeroką wykładnię pojęcia możliwości wpływu na wewnątrzwspólnotową wymianę handlową, że przepisom art. 87 ust. 1 podlegać mogą nawet przedsiębiorstwa, którym powierzono na szczeblu lokalnym misję publiczną w ściśle ograniczonym zakresie;
1.7 uważa, że brak konieczności notyfikowania rekompensaty spełniającej kryteria wyznaczone w sprawie Altmark Trans oznacza na średnią metę – z chwilą ustalenia definicji obowiązków związanych z misją publiczną – zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla samorządów terytorialnych, nie zapewniając jednak pełnego bezpieczeństwa obrotu prawnego: trzeba bowiem przewidzieć możliwość wystąpienia sytuacji, w której organ władzy publicznej uzna w dobrej wierze, że nie ma obowiązku notyfikowania pomocy, gdyż spełnia ona kryteria ustalone w sprawie Altmark Trans, a następnie dojdzie do wniesienia skargi przez konkurencyjne przedsiębiorstwo, które uzyska uznanie danej pomocy za niezgodną z prawem.
Jaki należy wówczas przyjąć tryb zwrotu pomocy?
Metodologia przyjęta przez Komisję
KOMITET REGIONÓW
1.8 odnotowuje, że w Zielonej Księdze zawarto szereg ustaleń omawianych w opracowaniu SEC(2004) 326 z dnia 29 marca 2004 r.; wykazały one niezwykle wysokie zapotrzebowanie na bezpieczeństwo i stabilność przepisów tworzących ramy prawne dla funkcjonowania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym;
1.9 uważa, iż przygotowując nowe regulacje Komisja będzie musiała bardziej dociekać tego, jak - z punktu widzenia ich praktycznego zastosowania – wpływają na siebie prawodawstwa dotyczące konkurencji, przetargów publicznych i dotacji państwowych, tak aby w danym razie otwarcie rynku usług publicznych dla sektora prywatnego przebiegło skutecznie i bezkonfliktowo;
1.10 stwierdza, iż musi kontynuować swe starania o szersze uwzględnienie w organizacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym interesu publicznego oraz specyfiki tych usług i odpowiedzialności, jaką mają w tej dziedzinie samorządy terytorialne.
Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym stanowią istotny składnik europejskiego modelu społecznego i należy dbać o zrównoważenie praw wszystkich społeczności do bezpośredniego zarządzania tymi usługami i wymogów orzecznictwa TSWE, zwłaszcza jeśli chodzi o przejrzystość i stosowanie procedur przetargowych;
1.11 wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja postanowiła zasięgnąć jego opinii w sprawie projektu decyzji wyłączającej finansowanie publiczne na niewielką skalę oraz w sprawie projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi;
1.12 podkreśla, iż konsultacja ta ma charakter precedensowy, gdyż po raz pierwszy Komisja zasięga opinii KR w sprawie z zakresu rozdziału Traktatu o WE dotyczącego reguł konkurencji (art. 81-93);
1.13 jest zdania, że stanowi ona pierwszy przypadek zastosowania w praktyce zasad sformułowanych przez Komisję w opracowaniach na temat kontynuujących proces zapoczątkowany Białą Księgą europejskiego systemu sprawowania władzy [4], i że odpowiada na potrzebę szerszego udziału władz regionalnych i lokalnych w funkcjonowanie systemu decyzyjnego UE, w szczególności w działaniach POPRZEDZAJĄCYCH podjęcie decyzji;
1.14 uważa, iż nawiązany dialog powinien być wobec tego kontynuowany w ramach debaty nad nadzorowaniem przez Komisję finansowania usług publicznych na wielką skalę;
1.15 wyraża wątpliwość co do zasadności równoczesnego prowadzenia debaty rozpoczętej w lutym 2004 r. nad propozycjami Komisji wynikającymi bezpośrednio z wyroku w sprawie Altmark Trans i debaty toczącej się w ramach nakreślonych przez Białą Księgę w sprawie świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym [5], ogłoszoną 12 maja 2004 r.
Z Białej Księgi wynika bowiem, że Komisja ma zamiar wdrożyć pakiet działań zmierzających do doprecyzowania i uproszczenia przepisów dotyczących finansowania udziału w realizacji zadań publicznych do lipca 2005 r.; tymczasem większość składników tego pakietu została już poddana konsultacjom w postaci projektów.
Prace Konferencji Międzyrządowej
KOMITET REGIONÓW
1.16 wyraża zadowolenie z treści art. III-6 [6] projektu traktatu konstytucyjnego, który przewiduje, że ustawa europejska określa te zasady i warunki (dotyczące mianowicie miejsca i roli usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym) nie naruszając przysługujących Państwom Członkowskim na mocy Konstytucji uprawnień do świadczenia, zlecania świadczenia oraz finansowania tych usług [7].
Komitet wyraża także zadowolenie, że traktat daje możliwość przyjmowania wspólnych aktów normatywnych w kwestii usług w ogólnym interesie, dzięki niezależnej podstawie prawnej, jako że art. III-6 jest klauzulą powszechnego zastosowania, nie ograniczoną przepisami dotyczącymi jednolitego rynku i konkurencji.
2.
Uwagi dotyczące projektu decyzji Komisji w sprawie stosowania przepisów art. 86 Traktatu WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych
KOMITET REGIONÓW
2.1 odnotowuje, iż propozycja decyzji ma na celu zapewnienie równowagi między regułami konkurencji a usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym.
Propozycja określa postaci rekompensat, które - nie spełniając kryteriów wyznaczonych w sprawie Altmark Trans – mogą jednak skorzystać ze uchylenia reguł konkurencji (art. 87 i 88 TWE), o ile przyznana pomoc publiczna spełnia kryteria zadań publicznych i nie prowadzi do zakłócenia konkurencji;
2.2 stwierdza, że w obliczu faktu, iż celem decyzji jest określenie form pomocy publicznej niepodlegających przepisowi art. 88 TWE, wybór podstawy prawnej w postaci art. 86 ust. 3 oraz wybór decyzji jako formy aktu normatywnego jest uzasadniony.
Decyzja dotyczyć ma przedsiębiorstw korzystających z pomocy publicznej, lecz nie zobowiązanych do przestrzegania reguł konkurencji ze względu na fakt, iż świadczą one usługi w ogólnym interesie gospodarczym nie mające wpływu na warunki wymiany handlowej;
2.3 aprobuje wyłączenie obowiązku notyfikacji w odniesieniu do usług powszechnych świadczonych przez szpitale i mieszkalnictwo socjalne z następujących przyczyn:
- wysoki koszt jednostkowy świadczeń, wynikający z niezbędnych inwestycji w infrastrukturę i nieruchomości oraz fakt, że ostatecznym celem pomocy publicznej jest redystrybucja dochodów i solidarność, bez wpływania na warunki konkurencji;
- brak możliwości obsługi przez aparat administracyjny Komisji ogromnej liczby lokalnych notyfikacji, które wpływałyby do niej w razie nieustanowienia projektowanego mechanizmu zwolnień;
2.4 uważa jednak, że wyłączenie spod reguł konkurencji, a w konsekwencji zwolnienie z obowiązku notyfikacji, należy rozszerzyć na usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym należące do kluczowych zadań władz publicznych, w tym – oprócz mieszkalnictwa socjalnego i szpitali publicznych - edukację i usługi socjalne świadczone w ogólnym interesie, w zakresie, w jakim usługi te spełniają cele bezpieczeństwa socjalnego i integracji społecznej, a zadań tych nie może w interesie całej ludności wypełniać rynek.
Kontrola sprawowana przez Komisję winna się ograniczać do przypadków nadużycia władzy dyskrecjonalnej w definiowaniu tych usług;
2.5 wzywa Komisję, aby uściśliła swoje propozycje poddane obecnie konsultacji, opierając się m.in. na orzecznictwie TSWE – nie tylko, jakie usługi uznaje się za nie mające charakteru komercyjnego, a zatem uprawnione do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku notyfikacji, ale również zdefiniowała działania, które, pomimo charakteru częściowo komercyjnego, mogą mieć cechy usług powszechnych i z tego powodu mogą kwalifikować się do statusu specjalnego zgodnie z art.86(2) TWE.
Komunikat ogłoszony przez Komisję latem 2005 r. w sprawie świadczeń społecznych i zdrowotnych będzie dobrą okazją do ogólnej dyskusji na temat tego, w jakim stopniu takie cechy mogą charakteryzować działalność komercyjną;
2.6 stwierdza, że wartości graniczne powinny zostać ustalone w taki sposób, aby przy analizie przypadków indywidualnych Komisja Europejska mogła się w przyszłości skoncentrować na nietypowych grupach przypadków o nadzwyczajnym znaczeniu gospodarczym.
W konsekwencji trzeba, by progi brały pod uwagę instytucje tradycyjnie świadczące usługi użyteczności publicznej w Państwach Członkowskich oraz kosztów, które one zazwyczaj ponoszą realizując swoje zadania.
Zakres decyzji mógłby w zasadzie zostać rozszerzony na przedsiębiorstwa, których całkowite roczne obroty netto nie osiągnęły kwoty 50 mln euro i które otrzymują z tego tytułu rekompensaty nieprzekraczające 15 mln euro. To oznacza, że należałoby w konsekwencji przyjąć dyrektywę o przejrzystości;
2.7 wyraża następujące wątpliwości wobec proponowanego w art. 1 pkt iv) wyłączenia rekompensat z tytułu transportu morskiego na wyspy objęte przepisami branżowymi, jeżeli roczny ruch na takiej trasie nie przekracza 100000 pasażerów:
- czy z punktu widzenia specyfiki transportu morskiego wewnątrz Państw Członkowskich (kabotaż morski) nie należałoby raczej uchwalić odrębnego aktu normatywnego na podstawie art. 73 Traktatu?
- czy w razie ewentualnego przyjęcia kryterium wyłączenia proponowanego w art. 1 pkt iv) wielkość rocznych przewozów dotyczyć ma danej trasy czy całości przewozów realizowanych przez przedsiębiorstwo, któremu powierzono pełnienie zadań publicznych?
2.8 uznaje, że w sytuacji, gdy rekompensata spełnia warunki określone w art. 5 propozycji decyzji, konieczność zgłoszenia uprzedniej notyfikacji nie jest oczywista;
2.9 stwierdza, że pojęcie rekompensaty zdefiniowane w art. 5 może podlegać błędnej interpretacji, gdyż termin "rekompensata" dotyczy wyłącznie transferów między organem władzy publicznej a przedsiębiorstwem, któremu powierzono świadczenie usług w ogólnym interesie gospodarczym, mających na celu pokrycie ponoszonych z przyczyn strukturalnych lub koniunkturalnych strat na działalności operacyjnej.
Tymczasem należy włączyć do nich również koszty korzystania z nieruchomości i amortyzacji taryf eksploatacyjnych;
2.10 jest zdania, że art. 6 poprzez ustanowiony w nim obowiązek prowadzenia odrębnej księgowości może obciążać dodatkowymi kosztami małe i średnie przedsiębiorstwa podlegające proponowanej decyzji.
Należy zatem rozważyć możliwość zniesienia tego obowiązku;
2.11 stwierdza, iż art. 7 przewiduje udostępnianie Komisji informacji dotyczących trybu ustalania rekompensat.
Terminy udostępniania tych informacji wydają się nadmiernie rygorystycznie określone.
Ponadto wymóg ustanowienia przez organy władzy publicznej zasad ustalania wielkości rekompensat i tworzenia baz danych wszystkich przyznanych rekompensat wydaje się zbyt biurokratycznym posunięciem.
3.
Uwagi dotyczące projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi
KOMITET REGIONÓW
3.1 jest zdania, że wyrok w sprawie Altmark Trans powoduje określone konsekwencje w sferze obowiązków związanych z przejrzystością, które pozbawiają częściowo mocy obowiązującą obecnie dyrektywę, gdyż nie ma możliwości sprawdzenia, czy przyznane rekompensaty są faktycznie przeznaczane na wypełnianie zadań publicznych, a nie na pokrywanie kosztów rentownej działalności gospodarczej.
Wobec faktu, że orzecznictwo TSWE pozwala nie uznawać rekompensat za pomoc publiczną, znika wypływająca z dyrektywy możliwość kontroli przejrzystości we wszystkich przedsiębiorstwach świadczących usługi w ogólnym interesie gospodarczym i korzystające z rekompensat nie uznanych za pomoc publiczną.
Wynika stąd konieczność znowelizowania dyrektywy poprzez zastąpienie pojęcia pomocy publicznej pojęciem rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych;
3.2 nie zgadza się ze sformułowaną przez Komisję propozycją skreślenia art. 4 ust. 2 lit. c), gdyż zmiana ta prowadzi do rozszerzenia obowiązku prowadzenia odrębnej księgowości na przedsiębiorstwa spełniające albo kryteria ustalone w sprawie Altmark Trans, albo kryteria wyłączenia zaproponowane przez Komisję.
4.
Projekt wspólnotowych ram regulacyjnych w sprawie pomocy publicznej w formie rekompensaty za świadczenie usług publicznych
KOMITET REGIONÓW
4.1 stwierdza, że zgodnie z punktem 5 projektu ram regulacyjnych powinny one mieć zastosowanie "bez uszczerbku dla obowiązującego prawa wspólnotowego w dziedzinie zamówień publicznych".
W motywie 22 projektu decyzji jest podobna uwaga.
W odniesieniu do przyznawania firmom obowiązku świadczenia usług publicznych, te uwagi powinny być interpretowane w ten sposób, że jeśli spółka jest wybrana na mocy przejrzystej i niedyskryminacyjnej procedury zamówień publicznych, zakłada się, że nie miała miejsca nadmierna rekompensata i że pomoc publiczna jest w tym wypadku zgodna z prawem.
Tym niemniej, wykorzystanie procedury zamówień publicznych do nałożenia na firmę obowiązku świadczenia usług publicznych jest nieobowiązkowe i nie stanowi wymogu koniecznego do spełnienia warunków zgodności z prawem pomocy publicznej;
4.2 podaje w wątpliwość słuszność propozycji, aby dane obliczeniowe (punkt 10, ust. 5) "zawierały konkretne koszty rzeczywiście ponoszone przez przedsiębiorstwa w regionach, o których mowa w art.87(3)(a) i (c) Traktatu WE" (tłum. własne).
Taka propozycja mogłaby doprowadzić do niepotrzebnego zamętu, biorąc pod uwagę, że celem projektu ram regulacyjnych powinno być zawsze odzwierciedlanie "konkretnych kosztów rzeczywiście poniesionych" przez firmę przy wypełnianiu obowiązku świadczenia usług publicznych, niezależnie od lokalizacji.
Ponadto, proponowane sformułowanie powinno być interpretowane w ten sposób, że rekompensata za obowiązek świadczenia usług publicznych jest porównywalna do regionalnej pomocy publicznej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatów Komisji
- "Dalsza integracja europejskiego systemu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej"
- "Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych"
(2005/C 71/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Dalsza integracja europejskiego systemu transportu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy" – COM(2004) 140 final; wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych" – COM(2004) 139 final – 2004/0047 (COD); wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej – COM(2004) 142 final – 2004/0048 (COD), wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym" – COM(2004) 143 final i wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych" – COM(2004) 144 final – 2004/0050 (COD);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 28 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 oraz art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 19 czerwca 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej;
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie interoperacyjności konwencjonalnego transeuropejskiego systemu kolejowego (COM(1999) 617 final – 1999/0252 COD) (CdR 94/2000 fin) [1];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie komunikatu Komisji "Ku zintegrowanemu europejskiemu obszarowi kolejowemu" – (COM(2002) 18 final (drugi pakiet kolejowy) (CdR 97/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie białej księgi "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas wyborów" (COM(2001) 370 final) (CdR 54/2001 fin) [3];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznania wspólnotowego wsparcia finansowego służącego poprawie parametrów ekologicznych systemu transportu towarowego – Marco Polo" (COM(2002) 54 final – 2002/0038 COD) (CdR 103/2002 fin) [4];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie "Korytarze i sieci TEN-T: dźwignia wzrostu i instrument spójności europejskiej" oraz komunikatu Komisji "Rozwój europejsko-śródziemnomorskiej sieci transportowej" (COM(2003) 376 final) (CdR 291/2003 fin ) [5];
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 161/2004 rev.
2) przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Bernard Soulage, wiceprzewodniczący regionu Rhône (FR, PSE));
a także mając na uwadze co następuje:
1) Rozwój pasażerskich i towarowych przewozów kolejowych jest niezbędnym warunkiem budowy zintegrowanej Europy, a jednocześnie ważnym źródłem wzrostu gospodarczego.
2) Dążenie do kontrolowanego otwarcia rynków transportu kolejowego może stanowić dodatkowy atut w realizacji tego celu, zwłaszcza na szczeblu międzynarodowym.
3) We wszystkich działaniach zmierzających do integracji i liberalizacji rynku uwzględniać należy jednocześnie trzy aspekty: jakość usług, bezpieczeństwo przewożonych osób i towarów, prawa użytkowników i obszary objęte obsługą,
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Ku utworzeniu wewnętrznego rynku usług kolejowych
O ile przedstawione propozycje są co do zasady możliwe do przyjęcia przez Komitet Regionów, wiele punktów wymaga jednak doprecyzowania, zarówno jeśli chodzi o tryb postępowania i interwencji danych państw i jednostek samorządu terytorialnego, jak i o zakres, zasięg i charakter przepisów proponowanych przez Komisję.
Komitet Regionów pragnie uzyskać pewność, że realizacja tej reformy kolejowej odbywa się na warunkach sprzyjających poprawie usług kolejowych, zwiększających konkurencyjność kolei w stosunku do innych środków transportu i zapewniających niezbędną rentowność podmiotom prowadzącym przewozy kolejowe.
KOMITET REGIONÓW
1.1 wyraża zadowolenie z działań podjętych w celu wspierania i budowy zintegrowanego europejskiego obszaru kolejowego; stanowią one bowiem niezbędny warunek nadania nowego impulsu rozwojowi tego środku transportu, którego nie sposób pominąć w perspektywie polityki zrównoważonego rozwoju transportu w Unii Europejskiej opisanej w białej księdze;
1.2 w znacznym stopniu popiera działania podejmowane przez Komisję na rzecz postępu w budowie prawdziwego wewnętrznego rynku usług kolejowych, zarówno w dziedzinie przewozów pasażerskich jak i towarowych, zgodnie z decyzjami Parlamentu Europejskiego.
Propozycje przedstawione w ramach trzeciego pakietu kolejowego zmierzają w kierunku poprawy jakości usług frachtowych i stopniowego otwierania rynku przewozów pasażerskich we wszystkich krajach Unii, poczynając od międzynarodowych przewozów pasażerskich;
1.3 stwierdza, że w dziedzinie międzynarodowych przewozów pasażerskich rozwój usług przewozowych bardzo szybkimi pociągami łączącymi regiony stanowi inicjatywę zasługującą na poparcie w perspektywie rozwoju zrównoważonego; jednak winien się on odbywać w programu gwarantującego wysoką jakość obsługi regionów w oparciu o odpowiednią częstotliwość kursów;
1.4 pragnie wspierać rozwój usług transgranicznych, stanowiących istotny rynek dla przewozów podróżnych z miejsca zamieszkania do miejsca pracy.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu jakości i rentowności takich usług należy ułatwiać zawieranie porozumień między zainteresowanymi regionami;
1.5 przywiązuje również wielką wagę do zagadnień zagospodarowania przestrzennego i równości dostępu do poszczególnych terytoriów.
W związku z tym pragnie podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby pojawienie się nowych operatorów kolejowych nie doprowadziło do rezygnacji z usług nierentownych, świadczonych obecnie dzięki mechanizmom ujednoliconych taryf.
Można tu wymienić dwa zagrożenia:
- Pierwsze dotyczy regionów peryferyjnych lub stanowiących enklawy, które mogą znaleźć się poza zasięgiem tych nowych usług, jeśli ich cechy określać będzie wyłącznie operator.
Podobnie też pewnym liniom międzyregionalnym, nie będące przedmiotem umów o realizację zadań publicznych, grozić może destabilizacja w obliczu pojawienia się linii międzynarodowych skupiających się na obsłudze stacji generujących największy ruch, a więc i największą rentowność.
- Drugie zagrożenie dotyczy warunków stosowania klauzuli ochronnej w przypadku połączeń – w szczególności regionalnych – będących przedmiotem umowy o realizację zadań publicznych.
1.6 przypomina, że bezpieczeństwo przewozów kolejowych ma zasadnicze znaczenie – o czym mowa w uzasadnieniu – a pojawienie się tanich przewoźników nie powinno się odbywać ze szkodą dla bezpieczeństwa użytkowników (szkolenie maszynistów i licencje, stopień zużycia taboru i zasady konserwacji).
Jest to tym ważniejsze, że zezwolenie na przewozy kabotażowe doprowadzi do ukształtowania się ruchu mieszanego, w szczególności na trasach regionalnych, na których umowy o realizację zadań publicznych narzucają najczęściej wysoki poziom bezpieczeństwa.
Otwarcie rynku dla przewozów kabotażowych prowadzi również de facto do liberalizacji rynku przewozów kolejowych na pewnych trasach krajowych; należy zatem zadbać o to, by to otwarcie na konkurencję nie prowadziło do osłabienia rentowności niektórych tras krajowych nie podlegających umowom o realizację zadań publicznych;
1.7 potwierdza wagę, jaką przywiązuje do procedur oceny reform prowadzonych w branży kolejowej w celu upewnienia się, że istotnie służą one poprawie oferowanych usług (poziom podaży, jakość usług, bezpieczeństwo, koszty).
W tym kontekście Komitet ma wątpliwości co do trafności przyjętego harmonogramu, który nie przewiduje niezbędnej oceny poprzednich reform.
Uprawnienia załóg we wspólnotowej sieci kolejowej
KOMITET REGIONÓW
1.8 popiera inicjatywę Komisji zmierzającą do wprowadzenia dwuskładnikowego systemu nadawania uprawnień maszynistom, mianowicie 1) licencji ważnej na całym terytorium UE, wydawanej przez organ krajowy lub upoważniony podmiot i należącej do maszynisty; 2) dodatkowego jednolitego certyfikatu dla każdego maszynisty, dotyczącego szczególnych wymogów danej usługi, o ograniczonym okresie ważności, wydawanego przez przedsiębiorstwo kolejowe zatrudniające maszynistę;
1.9 stwierdza, że system ten został uzgodniony z partnerami społecznymi (Wspólnota Kolei Europejskich, Europejska Federacja Pracowników Transportu) i że gwarantuje on swobodny przepływ pracowników w obrębie Wspólnoty;
1.10 potwierdza, że ustalenie surowych reguł bezpieczeństwa jest niezbędnym wymogiem, jaki należy spełnić w dążeniu do interoperacyjności sieci.
Proponowana harmonizacja jest koniecznością w obliczu dużego zróżnicowania przepisów krajowych w kwestii nadawania uprawnień maszynistom.
Kontrola zdolności fizycznej i psychicznej, okresowe jej sprawdzanie i monitorowanie poziomu kompetencji oraz podstawowa znajomość jednego ze wspólnych języków stanowią niezbędne gwarancje wysokiego poziomu bezpieczeństwa na kolei;
1.11 aprobuje etapowe wprowadzanie nowych przepisów poprzez ograniczenie ich stosowania w pierwszej kolejności do maszynistów pociągów zatrudnionych na liniach międzynarodowych, stwierdzając jednak konieczność rozszerzenia ich docelowo – po dokonaniu stosownej oceny – na wszystkich maszynistów pociągów.
Prawa i obowiązki pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych
KOMITET REGIONÓW
1.12 wyraża zadowolenie z podjętej przez Komisję inicjatywy formalnego uregulowania praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych, podobnie jak to zrobiono w dziedzinie przewozów lotniczych; inicjatywa ta służy zdrowej konkurencji między różnymi sposobami przewozu;
1.13 wyraża życzenie, by proponowane działania zostały rozszerzone na usługi kabotażowe wewnątrz państw powstające w ramach rozpatrywanych przepisów;
1.14 zauważa, że przedstawiciele użytkowników i samorządów lokalnych nie są wystarczająco uwzględnieni w procedurach, które mogą zostać wprowadzone.
Odszkodowania z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych
KOMITET REGIONÓW
1.15 stwierdza, że udział frachtu kolejowego spadł, podczas gdy wzrosły oczekiwania klientów co do jakości, punktualności dostaw itp.;
1.16 za niezbędne uważa podjęcie działań służących poprawie jakości usług świadczonych przez przedsiębiorstwa kolejowe i że brak takich działań powodować będzie dalszy regres kolejowych przewozów towarowych;
1.17 przyjmuje do wiadomości podejmowane przez Komisję wysiłki na rzecz wzrostu udziału rynkowego frachtu kolejowego w ciągle bardzo trudnej sytuacji.
Sposobem utrzymania i przyciągnięcia nowych klientów jest z pewnością poprawa jakości usług świadczonych przez operatorów;
1.18 ma wątpliwości co do tego, czy Komisja powinna wprowadzać w tej branży uregulowania prawne, odpowiednimi przepisami, ponieważ operatorzy wchodzą z klientami w stosunki umowne, w których wymogi jakościowe stanowią element negocjacji.
Istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków, w szczególności jeśli wymogi jakościowe przełożyć się miały na wzrost kosztów usług, podczas gdy w transporcie drogowym obowiązuje swoboda negocjowania wymogów przez strony umowy.
Zagadnienie to jest tym bardziej delikatne w przypadku operatorów kolejowych nowych państw członkowskich, szczególnie jeśli Komisja nie ureguluje wymogów jakościowych w sposób identyczny dla wszystkich środków transportu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wnosi o zmianę ustalonego harmonogramu, by przewidywał on czas na dokonanie niezbędnej oceny poprzednich reform oraz o uwzględnienie w ocenach tych w szczególności zmian, jakich reformy te wymagają w krajach, które niedawno przystąpiły do Unii oraz w regionach peryferyjnych;
2.2 pragnie uściślenia definicji usługi międzynarodowej przez wprowadzenie obowiązku usytuowania stacji końcowej przynajmniej w jednym dużym mieście w każdym kraju, którego dotyczy usługa międzynarodowa.
Definicja pasażerskich usług międzynarodowych zaproponowana w artykule pierwszym proponowanej dyrektywy [COM(2004) 139 final] ogranicza się do jednego kryterium – mianowicie by wszystkie wagony przejeżdżały co najmniej przez jedną granicę.
Prostota tej definicji może być źródłem zachowań niepożądanych (free riders), ponieważ aby skorzystać ze statusu usługi międzynarodowej wystarczyłoby wówczas obsługiwać pierwszą stację znajdującą się za granicą, podczas gdy niemal całość obrotów byłaby osiągana w tym samym państwie.
Praktyka taka oznaczałaby faktyczne otwarcie rynku wewnętrznego danego kraju;
2.3 zwraca się o uściślenie rolę państw i samorządów terytorialnych w definicji cech charakterystycznych danej usługi przewozu międzynarodowego (liczba usług, liczba przystanków, częstotliwość, okresowość, ceny na odcinkach krajowych);
2.4 proponuje uściślenie treści proponowanej dyrektywy w taki sposób, by ograniczenia dotyczące kabotażu należały do kompetencji samorządu terytorialnego – jako organu organizującego linię stanowiącą przedmiot umowy o świadczenie zadań publicznych – oraz organu kontrolnego, o którym mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE;
2.5 zaleca określenie warunków prowadzenia przewozów międzynarodowych w zależności od rodzaju przewidywanych usług.
Warunki rentowności świadczenia tych usług, ich ceny i poziom obsługi zależą bowiem od ich charakteru.
Trudno więc zakładać a priori takie same zasady dla linii transgranicznej łączącej dwa sąsiadujące regiony, linii bardzo szybkich pociągów typu Londyn-Marsylia, linii nocnej Hamburg-Zurych czy usługi okresowej Paryż-Wenecja;
2.6 proponuje zamieszczenie wzmianki o efektach otwarcia na konkurencję rynku międzynarodowych przewozów kolejowych dla międzynarodowych linii autokarowych, szczególnie w perspektywie swobody ustalania cen na tych liniach (czy przedsiębiorstwa te mają również prawo do kabotażu?);
2.7 zwraca uwagę na konieczność uściślenia, czy i na jakich warunkach można będzie swobodnie ustalać ceny na nowe międzynarodowe połączenia kolejowe – w szczególności dla klientów korzystających z przewozów kabotażowych – aby uniknąć zakłóceń warunków konkurencji z przewoźnikami krajowymi, gdy ci ostatni nie korzystają z takiej swobody;
2.8 proponuje ustalenie okresu eksploatacji nowych połączeń umożliwiającego zwrot z inwestycji.
Dla uniknięcia zmienności podaży w tej dziedzinie należy zapewnić zainteresowanym odpowiednie gwarancje;
2.9 wnioskuje, aby w dodatkowym jednolitym certyfikacie dla pracowników wymagana była znajomość języka każdego kraju przejazdu;
2.10 zwraca uwagę na fakt, że warunki odszkodowania dla pasażerów kolei, w szczególności z tytułu opóźnień pociągów, winny być identyczne jak odszkodowania stosowane w transporcie lotniczym (pod względem okresu i wysokości odszkodowania);
2.11 przypomina, że wszystkie te zagadnienia dotyczą coraz większej liczby samorządów terytorialnych i że w związku z tym jest sprawą zasadniczą, aby ich przedstawiciele uczestniczyli w pracach wszystkich organów państwowych lub wspólnotowych odpowiedzialnych za wdrożenie tych rozwiązań.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatów Komisji
- "Dalsza integracja europejskiego systemu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej"
- "Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych"
(2005/C 71/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Dalsza integracja europejskiego systemu transportu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy" – COM(2004) 140 final; wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych" – COM(2004) 139 final – 2004/0047 (COD); wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej – COM(2004) 142 final – 2004/0048 (COD), wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym" – COM(2004) 143 final i wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych" – COM(2004) 144 final – 2004/0050 (COD);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 28 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 oraz art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 19 czerwca 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej;
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie interoperacyjności konwencjonalnego transeuropejskiego systemu kolejowego (COM(1999) 617 final – 1999/0252 COD) (CdR 94/2000 fin) [1];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie komunikatu Komisji "Ku zintegrowanemu europejskiemu obszarowi kolejowemu" – (COM(2002) 18 final (drugi pakiet kolejowy) (CdR 97/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie białej księgi "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas wyborów" (COM(2001) 370 final) (CdR 54/2001 fin) [3];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznania wspólnotowego wsparcia finansowego służącego poprawie parametrów ekologicznych systemu transportu towarowego – Marco Polo" (COM(2002) 54 final – 2002/0038 COD) (CdR 103/2002 fin) [4];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie "Korytarze i sieci TEN-T: dźwignia wzrostu i instrument spójności europejskiej" oraz komunikatu Komisji "Rozwój europejsko-śródziemnomorskiej sieci transportowej" (COM(2003) 376 final) (CdR 291/2003 fin ) [5];
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 161/2004 rev.
2) przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Bernard Soulage, wiceprzewodniczący regionu Rhône (FR, PSE));
a także mając na uwadze co następuje:
1) Rozwój pasażerskich i towarowych przewozów kolejowych jest niezbędnym warunkiem budowy zintegrowanej Europy, a jednocześnie ważnym źródłem wzrostu gospodarczego.
2) Dążenie do kontrolowanego otwarcia rynków transportu kolejowego może stanowić dodatkowy atut w realizacji tego celu, zwłaszcza na szczeblu międzynarodowym.
3) We wszystkich działaniach zmierzających do integracji i liberalizacji rynku uwzględniać należy jednocześnie trzy aspekty: jakość usług, bezpieczeństwo przewożonych osób i towarów, prawa użytkowników i obszary objęte obsługą,
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Ku utworzeniu wewnętrznego rynku usług kolejowych
O ile przedstawione propozycje są co do zasady możliwe do przyjęcia przez Komitet Regionów, wiele punktów wymaga jednak doprecyzowania, zarówno jeśli chodzi o tryb postępowania i interwencji danych państw i jednostek samorządu terytorialnego, jak i o zakres, zasięg i charakter przepisów proponowanych przez Komisję.
Komitet Regionów pragnie uzyskać pewność, że realizacja tej reformy kolejowej odbywa się na warunkach sprzyjających poprawie usług kolejowych, zwiększających konkurencyjność kolei w stosunku do innych środków transportu i zapewniających niezbędną rentowność podmiotom prowadzącym przewozy kolejowe.
KOMITET REGIONÓW
1.1 wyraża zadowolenie z działań podjętych w celu wspierania i budowy zintegrowanego europejskiego obszaru kolejowego; stanowią one bowiem niezbędny warunek nadania nowego impulsu rozwojowi tego środku transportu, którego nie sposób pominąć w perspektywie polityki zrównoważonego rozwoju transportu w Unii Europejskiej opisanej w białej księdze;
1.2 w znacznym stopniu popiera działania podejmowane przez Komisję na rzecz postępu w budowie prawdziwego wewnętrznego rynku usług kolejowych, zarówno w dziedzinie przewozów pasażerskich jak i towarowych, zgodnie z decyzjami Parlamentu Europejskiego.
Propozycje przedstawione w ramach trzeciego pakietu kolejowego zmierzają w kierunku poprawy jakości usług frachtowych i stopniowego otwierania rynku przewozów pasażerskich we wszystkich krajach Unii, poczynając od międzynarodowych przewozów pasażerskich;
1.3 stwierdza, że w dziedzinie międzynarodowych przewozów pasażerskich rozwój usług przewozowych bardzo szybkimi pociągami łączącymi regiony stanowi inicjatywę zasługującą na poparcie w perspektywie rozwoju zrównoważonego; jednak winien się on odbywać w programu gwarantującego wysoką jakość obsługi regionów w oparciu o odpowiednią częstotliwość kursów;
1.4 pragnie wspierać rozwój usług transgranicznych, stanowiących istotny rynek dla przewozów podróżnych z miejsca zamieszkania do miejsca pracy.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu jakości i rentowności takich usług należy ułatwiać zawieranie porozumień między zainteresowanymi regionami;
1.5 przywiązuje również wielką wagę do zagadnień zagospodarowania przestrzennego i równości dostępu do poszczególnych terytoriów.
W związku z tym pragnie podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby pojawienie się nowych operatorów kolejowych nie doprowadziło do rezygnacji z usług nierentownych, świadczonych obecnie dzięki mechanizmom ujednoliconych taryf.
Można tu wymienić dwa zagrożenia:
- Pierwsze dotyczy regionów peryferyjnych lub stanowiących enklawy, które mogą znaleźć się poza zasięgiem tych nowych usług, jeśli ich cechy określać będzie wyłącznie operator.
Podobnie też pewnym liniom międzyregionalnym, nie będące przedmiotem umów o realizację zadań publicznych, grozić może destabilizacja w obliczu pojawienia się linii międzynarodowych skupiających się na obsłudze stacji generujących największy ruch, a więc i największą rentowność.
- Drugie zagrożenie dotyczy warunków stosowania klauzuli ochronnej w przypadku połączeń – w szczególności regionalnych – będących przedmiotem umowy o realizację zadań publicznych.
1.6 przypomina, że bezpieczeństwo przewozów kolejowych ma zasadnicze znaczenie – o czym mowa w uzasadnieniu – a pojawienie się tanich przewoźników nie powinno się odbywać ze szkodą dla bezpieczeństwa użytkowników (szkolenie maszynistów i licencje, stopień zużycia taboru i zasady konserwacji).
Jest to tym ważniejsze, że zezwolenie na przewozy kabotażowe doprowadzi do ukształtowania się ruchu mieszanego, w szczególności na trasach regionalnych, na których umowy o realizację zadań publicznych narzucają najczęściej wysoki poziom bezpieczeństwa.
Otwarcie rynku dla przewozów kabotażowych prowadzi również de facto do liberalizacji rynku przewozów kolejowych na pewnych trasach krajowych; należy zatem zadbać o to, by to otwarcie na konkurencję nie prowadziło do osłabienia rentowności niektórych tras krajowych nie podlegających umowom o realizację zadań publicznych;
1.7 potwierdza wagę, jaką przywiązuje do procedur oceny reform prowadzonych w branży kolejowej w celu upewnienia się, że istotnie służą one poprawie oferowanych usług (poziom podaży, jakość usług, bezpieczeństwo, koszty).
W tym kontekście Komitet ma wątpliwości co do trafności przyjętego harmonogramu, który nie przewiduje niezbędnej oceny poprzednich reform.
Uprawnienia załóg we wspólnotowej sieci kolejowej
KOMITET REGIONÓW
1.8 popiera inicjatywę Komisji zmierzającą do wprowadzenia dwuskładnikowego systemu nadawania uprawnień maszynistom, mianowicie 1) licencji ważnej na całym terytorium UE, wydawanej przez organ krajowy lub upoważniony podmiot i należącej do maszynisty; 2) dodatkowego jednolitego certyfikatu dla każdego maszynisty, dotyczącego szczególnych wymogów danej usługi, o ograniczonym okresie ważności, wydawanego przez przedsiębiorstwo kolejowe zatrudniające maszynistę;
1.9 stwierdza, że system ten został uzgodniony z partnerami społecznymi (Wspólnota Kolei Europejskich, Europejska Federacja Pracowników Transportu) i że gwarantuje on swobodny przepływ pracowników w obrębie Wspólnoty;
1.10 potwierdza, że ustalenie surowych reguł bezpieczeństwa jest niezbędnym wymogiem, jaki należy spełnić w dążeniu do interoperacyjności sieci.
Proponowana harmonizacja jest koniecznością w obliczu dużego zróżnicowania przepisów krajowych w kwestii nadawania uprawnień maszynistom.
Kontrola zdolności fizycznej i psychicznej, okresowe jej sprawdzanie i monitorowanie poziomu kompetencji oraz podstawowa znajomość jednego ze wspólnych języków stanowią niezbędne gwarancje wysokiego poziomu bezpieczeństwa na kolei;
1.11 aprobuje etapowe wprowadzanie nowych przepisów poprzez ograniczenie ich stosowania w pierwszej kolejności do maszynistów pociągów zatrudnionych na liniach międzynarodowych, stwierdzając jednak konieczność rozszerzenia ich docelowo – po dokonaniu stosownej oceny – na wszystkich maszynistów pociągów.
Prawa i obowiązki pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych
KOMITET REGIONÓW
1.12 wyraża zadowolenie z podjętej przez Komisję inicjatywy formalnego uregulowania praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych, podobnie jak to zrobiono w dziedzinie przewozów lotniczych; inicjatywa ta służy zdrowej konkurencji między różnymi sposobami przewozu;
1.13 wyraża życzenie, by proponowane działania zostały rozszerzone na usługi kabotażowe wewnątrz państw powstające w ramach rozpatrywanych przepisów;
1.14 zauważa, że przedstawiciele użytkowników i samorządów lokalnych nie są wystarczająco uwzględnieni w procedurach, które mogą zostać wprowadzone.
Odszkodowania z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych
KOMITET REGIONÓW
1.15 stwierdza, że udział frachtu kolejowego spadł, podczas gdy wzrosły oczekiwania klientów co do jakości, punktualności dostaw itp.;
1.16 za niezbędne uważa podjęcie działań służących poprawie jakości usług świadczonych przez przedsiębiorstwa kolejowe i że brak takich działań powodować będzie dalszy regres kolejowych przewozów towarowych;
1.17 przyjmuje do wiadomości podejmowane przez Komisję wysiłki na rzecz wzrostu udziału rynkowego frachtu kolejowego w ciągle bardzo trudnej sytuacji.
Sposobem utrzymania i przyciągnięcia nowych klientów jest z pewnością poprawa jakości usług świadczonych przez operatorów;
1.18 ma wątpliwości co do tego, czy Komisja powinna wprowadzać w tej branży uregulowania prawne, odpowiednimi przepisami, ponieważ operatorzy wchodzą z klientami w stosunki umowne, w których wymogi jakościowe stanowią element negocjacji.
Istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków, w szczególności jeśli wymogi jakościowe przełożyć się miały na wzrost kosztów usług, podczas gdy w transporcie drogowym obowiązuje swoboda negocjowania wymogów przez strony umowy.
Zagadnienie to jest tym bardziej delikatne w przypadku operatorów kolejowych nowych państw członkowskich, szczególnie jeśli Komisja nie ureguluje wymogów jakościowych w sposób identyczny dla wszystkich środków transportu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wnosi o zmianę ustalonego harmonogramu, by przewidywał on czas na dokonanie niezbędnej oceny poprzednich reform oraz o uwzględnienie w ocenach tych w szczególności zmian, jakich reformy te wymagają w krajach, które niedawno przystąpiły do Unii oraz w regionach peryferyjnych;
2.2 pragnie uściślenia definicji usługi międzynarodowej przez wprowadzenie obowiązku usytuowania stacji końcowej przynajmniej w jednym dużym mieście w każdym kraju, którego dotyczy usługa międzynarodowa.
Definicja pasażerskich usług międzynarodowych zaproponowana w artykule pierwszym proponowanej dyrektywy [COM(2004) 139 final] ogranicza się do jednego kryterium – mianowicie by wszystkie wagony przejeżdżały co najmniej przez jedną granicę.
Prostota tej definicji może być źródłem zachowań niepożądanych (free riders), ponieważ aby skorzystać ze statusu usługi międzynarodowej wystarczyłoby wówczas obsługiwać pierwszą stację znajdującą się za granicą, podczas gdy niemal całość obrotów byłaby osiągana w tym samym państwie.
Praktyka taka oznaczałaby faktyczne otwarcie rynku wewnętrznego danego kraju;
2.3 zwraca się o uściślenie rolę państw i samorządów terytorialnych w definicji cech charakterystycznych danej usługi przewozu międzynarodowego (liczba usług, liczba przystanków, częstotliwość, okresowość, ceny na odcinkach krajowych);
2.4 proponuje uściślenie treści proponowanej dyrektywy w taki sposób, by ograniczenia dotyczące kabotażu należały do kompetencji samorządu terytorialnego – jako organu organizującego linię stanowiącą przedmiot umowy o świadczenie zadań publicznych – oraz organu kontrolnego, o którym mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE;
2.5 zaleca określenie warunków prowadzenia przewozów międzynarodowych w zależności od rodzaju przewidywanych usług.
Warunki rentowności świadczenia tych usług, ich ceny i poziom obsługi zależą bowiem od ich charakteru.
Trudno więc zakładać a priori takie same zasady dla linii transgranicznej łączącej dwa sąsiadujące regiony, linii bardzo szybkich pociągów typu Londyn-Marsylia, linii nocnej Hamburg-Zurych czy usługi okresowej Paryż-Wenecja;
2.6 proponuje zamieszczenie wzmianki o efektach otwarcia na konkurencję rynku międzynarodowych przewozów kolejowych dla międzynarodowych linii autokarowych, szczególnie w perspektywie swobody ustalania cen na tych liniach (czy przedsiębiorstwa te mają również prawo do kabotażu?);
2.7 zwraca uwagę na konieczność uściślenia, czy i na jakich warunkach można będzie swobodnie ustalać ceny na nowe międzynarodowe połączenia kolejowe – w szczególności dla klientów korzystających z przewozów kabotażowych – aby uniknąć zakłóceń warunków konkurencji z przewoźnikami krajowymi, gdy ci ostatni nie korzystają z takiej swobody;
2.8 proponuje ustalenie okresu eksploatacji nowych połączeń umożliwiającego zwrot z inwestycji.
Dla uniknięcia zmienności podaży w tej dziedzinie należy zapewnić zainteresowanym odpowiednie gwarancje;
2.9 wnioskuje, aby w dodatkowym jednolitym certyfikacie dla pracowników wymagana była znajomość języka każdego kraju przejazdu;
2.10 zwraca uwagę na fakt, że warunki odszkodowania dla pasażerów kolei, w szczególności z tytułu opóźnień pociągów, winny być identyczne jak odszkodowania stosowane w transporcie lotniczym (pod względem okresu i wysokości odszkodowania);
2.11 przypomina, że wszystkie te zagadnienia dotyczą coraz większej liczby samorządów terytorialnych i że w związku z tym jest sprawą zasadniczą, aby ich przedstawiciele uczestniczyli w pracach wszystkich organów państwowych lub wspólnotowych odpowiedzialnych za wdrożenie tych rozwiązań.
Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady oraz Parlamentu Europejskiego w sprawie zgłoszenia projektu dyrektywy oraz dwóch projektów zaleceń w sprawie dopuszczenia obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej
(2005/C 71/02)
KOMITET REGIONÓW
UWZGLĘDNIAJĄC Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zgłoszenia projektu dyrektywy oraz dwóch projektów zaleceń w sprawie dopuszczenia obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej (COM(2004) 178 final - 2004/0061 (CNS) - 2004/0062 (CNS) - 2004/0063 (CNS));
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Komisji z dnia 29 czerwca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję swego Prezydium z dnia 15 czerwca 2004 r., powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych;
UWZGLĘDNIAJĄC własną swoją opinię w sprawie polityki imigracyjnej (Komunikat Komisji w sprawie wspólnej polityki dotyczącej nielegalnej imigracji (COM(2001) 672 final)) oraz polityki azylowej (Projekt Dyrektywy Rady w sprawie minimalnych standardów kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osób w inny sposób wymagających ochrony międzynarodowej (COM(2001) 510 final - 2001/0207 (CNS)), przyjętą w dniu 16 maja 2002 roku (CdR 93/2002 fin) [1];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie Zielonej Księgi w sprawie wspólnotowej polityki wobec powrotów nielegalnych imigrantów (COM(2002) 175 final) przyjętą w dniu 20 listopada 2002 r. (CdR 242/2002 fin) [2];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie zmienionego projektu Dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin (COM(2002) 225 final – 1999/0258 CNS) przyjętą w dniu 20 listopada 2002 r. (CdR 243/2002 fin) [3];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie projektu Dyrektywy Rady w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich dla celów studiów, szkolenia zawodowego lub wolontariatu (COM(2002) 548 final – 2002/0242 CNS), przyjętą w dniu 9 kwietnia 2003 r. (CdR 2/2003 fin) [4];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie propozycji decyzji Komisji ustanawiającą Europejski Fundusz na Rzecz Uchodźców na lata 2005-2010 (COM(2004) 102 final – 2004/0032 (CNS)) (CdR 80/2004 fin) przyjętą w dniu 17 czerwca 2004 r.;
UWZGLĘDNIAJĄC projekt opinii (CdR 80/2004 rev.1) przyjęty w dniu 17 września 2004 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Gustav Skuthälla, Przewodniczący Rady Miasta Närpes (FI, ELDR)); a także mając na uwadze, co następuje:
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzeniu z dn. 17 listopada 2004 r.) Komitet Regionów przyjął jednomyślnie następującą opinię:
PROJEKT DYREKTYWY RADY W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWEJ PROCEDURY PRZYJMOWANIA OBYWATELI PAŃSTW TRZECICH DLA CELÓW PROWADZENIA BADAŃ NAUKOWYCH
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
w sprawie projektu dyrektywy
KOMITET REGIONÓW 1.1 popiera projekt dyrektywy, z zastrzeżeniem zmian zaproponowanych poniżej;
1.2 podkreśla znaczenie przyjęcia, obok środków dotyczących dopuszczania obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych, dalszych środków koordynujących w celu osiągnięcia wyniku zainwestowania 3 % PKB Państw Członkowskich w badania naukowe do końca dekady.
W tym celu kariery naukowe należy uczynić atrakcyjniejszymi dla młodych ludzi, w stosunku do pracowników naukowych należy zwiększyć możliwości dalszego kształcenia i mobilności, zaś w granicach Wspólnoty należy zwiększyć możliwości kariery naukowej (wywód czwarty);
1.3 podkreśla, iż wdrożenie dyrektywy nie może prowadzić do drenażu mózgów we wschodzących i rozwijających się państwach.
Środki uzupełniające, mające zachęcić naukowców do powrotu do kraju swego pochodzenia i wspierania mobilności naukowców winny być przyjęte we współpracy z krajami pochodzenia, aby stworzyć globalną politykę migracyjną.
KR pragnie podkreślić wagę składania konkretnych propozycji w roku 2004 zgodnie z wnioskiem Rady z dnia 19 maja 2003 r. (wywód szósty);
1.4 uważa za prawidłowe, aby przyjęcie naukowców nie wymagało pozwolenia na pracę obok pozwolenia na pobyt.
Jednakże poza procedurami, o których mowa w dyrektywie, standardowe procedury związane z zezwoleniem na wjazd są nadal ważne dla doktorantów, którzy prowadzą badania w ramach swego programu studiów, ponieważ dyrektywa ich nie dotyczy (wywód siódmy);
1.5 popiera projekt, aby organizacje badawcze odgrywały kluczową rolę w procedurze przyjmowania naukowców.
Tym niemniej, jest niezmiernie ważne, aby podział odpowiedzialności i obowiązków między organizacjami badawczymi a władzami był jasny, aby uniknąć ich nakładania się oraz niejasnych rozwiązań biurokratycznych.
KR pragnie podkreślić, iż dla celów pewności prawnej, ważne jest, aby stworzyć precyzyjny obszar kompetencji każdej ze stron.
Współpraca między organizacją badawczą a władzami nie powinna być sprzeczna z prawem władz do prowadzenia działań monitorujących i kontrolnych (wywód ósmy);
1.6 podkreśla zasadnicze znaczenie porozumienia o przyjęciu w procedurze przyjęcia.
W porozumieniu o przyjęcia naukowiec zobowiązuje się przeprowadzić konkretny projekt badawczy, zaś instytucja badawcza zobowiązuje się przyjąć naukowca, jeśli zostanie mu przyznane pozwolenie na pobyt.
Ponieważ porozumienie o przyjęciu stanowi wstępny warunek przyjęcia, winno ono zawierać wszelkie stosowne informacje wymagane do oceny każdego przypadku.
Złożyć należy również szczegółowe informacje dotyczące każdego projektu, tak, aby organizacja badawcza oraz – w wyjątkowych wypadkach – odpowiednie władze mogły ocenić sytuację.
Komitet Regionów uważa, iż aspekty te zostały odpowiednio poruszone w dyrektywie (wywód dziewiąty);
1.7 zauważa, iż ogólna odpowiedzialność finansowa organizacji badawczej za wszelkie koszty poniesione przez naukowca podczas jego pobytu w Państwie Członkowskim może stanowić zmianę w uznanej praktyce przyjmowania i udzielania pozwolenia na pobyt.
Komitet Regionów pragnie podkreślić konieczność dość dokładnego określenia budżetu, który miałyby pokryć koszty pobytu, ubezpieczenia zdrowotnego oraz powrotu naukowca, jak również początek odpowiedzialności finansowej (wywód dziesiąty);
1.8 uważa, iż definicja "naukowca" jest właściwa, a szeroka interpretacja tego terminu będzie w stanie umożliwić rozległe wdrożenie dyrektywy.
Dla przykładu, nie istnieje żaden obowiązek, aby wnioskodawca pracował wyraźnie jako naukowiec w kraju pochodzenia.
Tym niemniej, celem przyjęcia winno być przeprowadzenie projektu badawczego, w związku z czym dopuszcza się również nauczanie na wyższej uczelni (wywód jedenasty);
1.9 zauważa, iż "organizacja badawcza" została zdefiniowana właściwie.
Aby osiągnąć cel zainwestowania 3 % PKB w badania, instytucje oraz firmy sektora prywatnego również powinny zostać objęte tą definicją.
Niezmiernie ważne jest, aby organizację można było uznać za prowadzącą badania i uznaną przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę (art. 2);
1.10 podkreśla potrzebę przyjęcia opinii władz regionalnych i lokalnych odnośnie uprzedniego zatwierdzenia organizacji badawczej, która pragnie gościć naukowca z państwa trzeciego (art. 4);
1.11 popiera opcję wycofania lub odmówienia przedłużenia zatwierdzenia organizacji badawczej.
Może się to zdarzyć, kiedy organizacja badawcza nie spełnia już warunków określonych w art. 4 ustępy 2, 3, 4 i 7; gdy naukowiec nie spełnia warunków określonych w artykule 5 i 6; a także, gdy organizacja badawcza zawarła porozumienie o przyjęciu z obywatelem państwa trzeciego, wobec którego Państwo Członkowskie powołało się na art. 8 ust. 1.
KR wierzy, iż dostępność sankcji prawnych stanowić będzie bodziec do dokładnego stosowania się do postanowień dyrektywy, stanowiąc w ten sposób środek zapobiegawczy (art. 4);
1.12 podkreśla konieczność tego, aby naukowcy posiadający pozwolenie na pobyt oraz ważne dokumenty podróżne mogli przeprowadzić część projektu badawczego na terytorium innego Państwa Członkowskiego, o ile procedura nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego.
W zależności od tego, ile czasu zajmie ta część projektu badawczego, zawrzeć można nowe porozumienie o przyjęciu.
Na podstawie porozumienia o przyjęciu naukowiec winien uzyskać pozwolenie na pobyt w innym Państwie Członkowskim.
KR zauważa, iż byłoby słuszne ułatwienie większej mobilności w granicach UE, co należy uważać za zwiększenie jej międzynarodowej konkurencyjności (art. 13);
1.13 uważa, że w celu zagwarantowania szybkości proceduralnej, konieczny jest wymóg, aby kompetentne władze podjęły decyzję w ciągu 30 dni od złożenia wniosku o przyjęcie lub przedłużenie pozwolenia na pobyt.
W związku z tym KR pragnie podkreślić, iż dla celów pewności prawnej, przyjąć należy jednolite umowne procedury administracyjne wszędzie tam, gdzie wniosek uważa się za skomplikowany, ponieważ w takich wypadkach nie ma konieczności dotrzymania określonego powyżej terminu (art. 15).
Projekt zalecenia Rady ułatwiającego przyjmowanie obywateli państw trzecich dla celów przeprowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej
1.14 uważa, iż środki przewidziane w zaleceniu stanowią ważny krok na drodze do stopniowej zgodności z obowiązkami i przepisami wynikającymi z wdrożenia niniejszej dyrektywy;
1.15 zauważa, przykładowo, wymaganie, aby naukowcy byli zwolnieni z obowiązku posiadania pozwolenia na pracę lub uzyskiwali je automatycznie, co powinno przyspieszyć procedurę.
Biorąc pod uwagę zasadniczy długoterminowy popyt UE na badaczy, istnieje również uzasadnienie wydawania tylko pozwoleń na pracę i pobyt na czas ograniczony, jeśli wymaga tego potrzeba kraju pochodzenia (zalecenia 1a, 1c oraz 2b);
1.16 podkreśla znaczenie wczesnego zaangażowania organizacji badawczych w procedurę przyjęcia naukowca, aby stworzyć klimat dla wzajemnego zaufania i optymalnej współpracy między organizacjami badawczymi a kompetentnymi władzami (zalecenie 2 c);
1.17 popiera zalecenie wspierania łączenia rodzin tam, gdzie nie jest to obowiązkowe, zgodnie z warunkami dyrektywy dotyczącymi prawa do łączenia rodzin, poprzez, na przykład, zezwalanie na składanie wniosków o łączenie rodzin po przyjeździe do Państwa Członkowskiego.
KR pragnie również podkreślić wagę szybkiego przetwarzania wniosków członków rodzin o pozwolenie na pobyt.
Wszelkie potencjalne problemy, jakich rodzina naukowca może doświadczyć w związku z ich wnioskiem, mogą odwieść naukowca od przeniesienia się do Państw Członkowskich (zalecenia 3a, 3b oraz 3d).
Projekt zalecenia Rady usprawniającego wydawanie przez Państwa Członkowskie jednolitych krótkoterminowych wiz pobytowych dla naukowców z państw trzecich, podróżujących w granicach Wspólnoty Europejskiej w celu przeprowadzenia badań naukowych
1.18 podkreśla potrzebę znacznego wykorzystania przez Państwa Członkowskie opcji wydawania wielokrotnych wiz wjazdowych.
Dla celów konkurencyjności, w trakcie ustalania okresu ważności wizy należy również wziąć pod uwagę długość projektu badawczego.
Takie pragmatyczne rozwiązania w klimacie globalnej konkurencji mogą zwiększyć atrakcyjność przeniesienia się (zalecenie 2);
1.19 podkreśla potrzebę zastosowania się przez Państwa Członkowskie do zasad określonych w zaleceniu, aby ułatwić mobilność naukowcom, którzy często wyjeżdżają na krótki okres czasu.
Zatem należy przyjąć, iż naukowcy, którzy przenoszą się do Unii Europejskiej, działają w dobrej wierze, co należy również wziąć pod uwagę w związku z ich obowiązkiem przedstawienia dokumentacji w czasie składania wniosku o wizę (zalecenie 3).
2.
Zalecenia Komitetu Regionów (poprawki)
Zalecenie 1 do projektu dyrektywy
wywód 8 (strona 24 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Szczegółowa procedura dla naukowców opiera się na współpracy między organizacjami badawczymi a władzami imigracyjnymi w Państwach Członkowskich. Przekazuje tym pierwszym kluczową rolę w procedurze przyjęcia, mającą ułatwić i przyspieszyć wjazd i pobyt naukowców z państw trzecich we Wspólnocie, zachowując jednocześnie prerogatywy Państw Członkowskich w zakresie nadzorowania imigracji przez policję. _BAR_ Szczegółowa procedura dla naukowców opiera się na współpracy między organizacjami badawczymi a władzami imigracyjnymi w Państwach Członkowskich. Przekazuje tym pierwszym kluczową rolę w procedurze przyjęcia, mającą ułatwić i przyspieszyć wjazd i pobyt naukowców z państw trzecich we Wspólnocie, zachowując jednocześnie prerogatywy Państw Członkowskich w zakresie nadzorowania imigracji przez policję i inne władze. _BAR_
Uzasadnienie
Zaangażowanie organizacji badawczych nie powinno pozbawiać władz ich prawa do prowadzenia nadzoru nad imigracją. Ponieważ zadania te nie są jedynie obowiązkiem policji, należy wspomnieć o działaniach związanych z kontrolą imigracji prowadzoną przez inne władze.
Nie powinno być konieczne sporządzanie pełnej listy tych władz w granicach Wspólnoty.
Zalecenie 2 do projektu dyrektywy
Art. 4 ust. 1 (strona 27 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Jakakolwiek organizacja badawcza, pragnąca gościć naukowca na mocy procedury przyjęcia określonej w niniejszej dyrektywie winna najpierw zostać w tym celu zatwierdzona przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę. _BAR_ Jakakolwiek organizacja badawcza, pragnąca gościć naukowca na mocy procedury przyjęcia określonej w niniejszej dyrektywie winna najpierw zostać w tym celu zatwierdzona przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę.
W procedurze zatwierdzenia należy uwzględnić względy lokalne i regionalne, w celu zabezpieczenia odpowiedniego położenia geograficznego dla takich organizacji badawczych. _BAR_
Uzasadnienie
Uzupełnienie konieczne jest, aby podkreślić wagę opinii regionalnych i lokalnych w ogólnej ocenie czynników, które są ważne w procesie decyzyjnym.
Zalecenie 3 do projektu dyrektywy
Art. 15 ust. 2 (strona 32 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Należy podać powody decyzji odmownej, poprawiającej, odmawiającej odnowienia lub wycofującej pozwolenie na pobyt.
Decyzja taka winna wyszczególniać dostępne procedury apelacyjne oraz czas na podjęcie stosownych działań. _BAR_ Należy podać powody decyzji odmownej, poprawiającej, odmawiającej odnowienia lub wycofującej pozwolenie na pobyt.
Zawiadomienie takie winno wyszczególniać dostępne procedury apelacyjne oraz czas na podjęcie stosownych działań.
Zawiadomienie winno zawierać wskazówki dotyczące procedury apelacyjnej, informacje na temat niezbędnej treści i załączników do wszelkich dokumentów apelacyjnych, ostateczny termin składania apelacji oraz szczegóły dotyczące komisji apelacyjnej. _BAR_
Uzasadnienie
Dla celów ochrony prawnej, wszelkie decyzje mające wpływ na prawa i obowiązki jednostki winny najdokładniej określać, w jaki sposób osoba taka winna zachować się, podważając taką decyzję.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatów Komisji
- "Dalsza integracja europejskiego systemu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej"
- "Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych"
(2005/C 71/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Dalsza integracja europejskiego systemu transportu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy" – COM(2004) 140 final; wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych" – COM(2004) 139 final – 2004/0047 (COD); wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej – COM(2004) 142 final – 2004/0048 (COD), wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym" – COM(2004) 143 final i wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych" – COM(2004) 144 final – 2004/0050 (COD);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 28 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 oraz art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 19 czerwca 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej;
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie interoperacyjności konwencjonalnego transeuropejskiego systemu kolejowego (COM(1999) 617 final – 1999/0252 COD) (CdR 94/2000 fin) [1];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie komunikatu Komisji "Ku zintegrowanemu europejskiemu obszarowi kolejowemu" – (COM(2002) 18 final (drugi pakiet kolejowy) (CdR 97/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie białej księgi "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas wyborów" (COM(2001) 370 final) (CdR 54/2001 fin) [3];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznania wspólnotowego wsparcia finansowego służącego poprawie parametrów ekologicznych systemu transportu towarowego – Marco Polo" (COM(2002) 54 final – 2002/0038 COD) (CdR 103/2002 fin) [4];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie "Korytarze i sieci TEN-T: dźwignia wzrostu i instrument spójności europejskiej" oraz komunikatu Komisji "Rozwój europejsko-śródziemnomorskiej sieci transportowej" (COM(2003) 376 final) (CdR 291/2003 fin ) [5];
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 161/2004 rev.
2) przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Bernard Soulage, wiceprzewodniczący regionu Rhône (FR, PSE));
a także mając na uwadze co następuje:
1) Rozwój pasażerskich i towarowych przewozów kolejowych jest niezbędnym warunkiem budowy zintegrowanej Europy, a jednocześnie ważnym źródłem wzrostu gospodarczego.
2) Dążenie do kontrolowanego otwarcia rynków transportu kolejowego może stanowić dodatkowy atut w realizacji tego celu, zwłaszcza na szczeblu międzynarodowym.
3) We wszystkich działaniach zmierzających do integracji i liberalizacji rynku uwzględniać należy jednocześnie trzy aspekty: jakość usług, bezpieczeństwo przewożonych osób i towarów, prawa użytkowników i obszary objęte obsługą,
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Ku utworzeniu wewnętrznego rynku usług kolejowych
O ile przedstawione propozycje są co do zasady możliwe do przyjęcia przez Komitet Regionów, wiele punktów wymaga jednak doprecyzowania, zarówno jeśli chodzi o tryb postępowania i interwencji danych państw i jednostek samorządu terytorialnego, jak i o zakres, zasięg i charakter przepisów proponowanych przez Komisję.
Komitet Regionów pragnie uzyskać pewność, że realizacja tej reformy kolejowej odbywa się na warunkach sprzyjających poprawie usług kolejowych, zwiększających konkurencyjność kolei w stosunku do innych środków transportu i zapewniających niezbędną rentowność podmiotom prowadzącym przewozy kolejowe.
KOMITET REGIONÓW
1.1 wyraża zadowolenie z działań podjętych w celu wspierania i budowy zintegrowanego europejskiego obszaru kolejowego; stanowią one bowiem niezbędny warunek nadania nowego impulsu rozwojowi tego środku transportu, którego nie sposób pominąć w perspektywie polityki zrównoważonego rozwoju transportu w Unii Europejskiej opisanej w białej księdze;
1.2 w znacznym stopniu popiera działania podejmowane przez Komisję na rzecz postępu w budowie prawdziwego wewnętrznego rynku usług kolejowych, zarówno w dziedzinie przewozów pasażerskich jak i towarowych, zgodnie z decyzjami Parlamentu Europejskiego.
Propozycje przedstawione w ramach trzeciego pakietu kolejowego zmierzają w kierunku poprawy jakości usług frachtowych i stopniowego otwierania rynku przewozów pasażerskich we wszystkich krajach Unii, poczynając od międzynarodowych przewozów pasażerskich;
1.3 stwierdza, że w dziedzinie międzynarodowych przewozów pasażerskich rozwój usług przewozowych bardzo szybkimi pociągami łączącymi regiony stanowi inicjatywę zasługującą na poparcie w perspektywie rozwoju zrównoważonego; jednak winien się on odbywać w programu gwarantującego wysoką jakość obsługi regionów w oparciu o odpowiednią częstotliwość kursów;
1.4 pragnie wspierać rozwój usług transgranicznych, stanowiących istotny rynek dla przewozów podróżnych z miejsca zamieszkania do miejsca pracy.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu jakości i rentowności takich usług należy ułatwiać zawieranie porozumień między zainteresowanymi regionami;
1.5 przywiązuje również wielką wagę do zagadnień zagospodarowania przestrzennego i równości dostępu do poszczególnych terytoriów.
W związku z tym pragnie podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby pojawienie się nowych operatorów kolejowych nie doprowadziło do rezygnacji z usług nierentownych, świadczonych obecnie dzięki mechanizmom ujednoliconych taryf.
Można tu wymienić dwa zagrożenia:
- Pierwsze dotyczy regionów peryferyjnych lub stanowiących enklawy, które mogą znaleźć się poza zasięgiem tych nowych usług, jeśli ich cechy określać będzie wyłącznie operator.
Podobnie też pewnym liniom międzyregionalnym, nie będące przedmiotem umów o realizację zadań publicznych, grozić może destabilizacja w obliczu pojawienia się linii międzynarodowych skupiających się na obsłudze stacji generujących największy ruch, a więc i największą rentowność.
- Drugie zagrożenie dotyczy warunków stosowania klauzuli ochronnej w przypadku połączeń – w szczególności regionalnych – będących przedmiotem umowy o realizację zadań publicznych.
1.6 przypomina, że bezpieczeństwo przewozów kolejowych ma zasadnicze znaczenie – o czym mowa w uzasadnieniu – a pojawienie się tanich przewoźników nie powinno się odbywać ze szkodą dla bezpieczeństwa użytkowników (szkolenie maszynistów i licencje, stopień zużycia taboru i zasady konserwacji).
Jest to tym ważniejsze, że zezwolenie na przewozy kabotażowe doprowadzi do ukształtowania się ruchu mieszanego, w szczególności na trasach regionalnych, na których umowy o realizację zadań publicznych narzucają najczęściej wysoki poziom bezpieczeństwa.
Otwarcie rynku dla przewozów kabotażowych prowadzi również de facto do liberalizacji rynku przewozów kolejowych na pewnych trasach krajowych; należy zatem zadbać o to, by to otwarcie na konkurencję nie prowadziło do osłabienia rentowności niektórych tras krajowych nie podlegających umowom o realizację zadań publicznych;
1.7 potwierdza wagę, jaką przywiązuje do procedur oceny reform prowadzonych w branży kolejowej w celu upewnienia się, że istotnie służą one poprawie oferowanych usług (poziom podaży, jakość usług, bezpieczeństwo, koszty).
W tym kontekście Komitet ma wątpliwości co do trafności przyjętego harmonogramu, który nie przewiduje niezbędnej oceny poprzednich reform.
Uprawnienia załóg we wspólnotowej sieci kolejowej
KOMITET REGIONÓW
1.8 popiera inicjatywę Komisji zmierzającą do wprowadzenia dwuskładnikowego systemu nadawania uprawnień maszynistom, mianowicie 1) licencji ważnej na całym terytorium UE, wydawanej przez organ krajowy lub upoważniony podmiot i należącej do maszynisty; 2) dodatkowego jednolitego certyfikatu dla każdego maszynisty, dotyczącego szczególnych wymogów danej usługi, o ograniczonym okresie ważności, wydawanego przez przedsiębiorstwo kolejowe zatrudniające maszynistę;
1.9 stwierdza, że system ten został uzgodniony z partnerami społecznymi (Wspólnota Kolei Europejskich, Europejska Federacja Pracowników Transportu) i że gwarantuje on swobodny przepływ pracowników w obrębie Wspólnoty;
1.10 potwierdza, że ustalenie surowych reguł bezpieczeństwa jest niezbędnym wymogiem, jaki należy spełnić w dążeniu do interoperacyjności sieci.
Proponowana harmonizacja jest koniecznością w obliczu dużego zróżnicowania przepisów krajowych w kwestii nadawania uprawnień maszynistom.
Kontrola zdolności fizycznej i psychicznej, okresowe jej sprawdzanie i monitorowanie poziomu kompetencji oraz podstawowa znajomość jednego ze wspólnych języków stanowią niezbędne gwarancje wysokiego poziomu bezpieczeństwa na kolei;
1.11 aprobuje etapowe wprowadzanie nowych przepisów poprzez ograniczenie ich stosowania w pierwszej kolejności do maszynistów pociągów zatrudnionych na liniach międzynarodowych, stwierdzając jednak konieczność rozszerzenia ich docelowo – po dokonaniu stosownej oceny – na wszystkich maszynistów pociągów.
Prawa i obowiązki pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych
KOMITET REGIONÓW
1.12 wyraża zadowolenie z podjętej przez Komisję inicjatywy formalnego uregulowania praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych, podobnie jak to zrobiono w dziedzinie przewozów lotniczych; inicjatywa ta służy zdrowej konkurencji między różnymi sposobami przewozu;
1.13 wyraża życzenie, by proponowane działania zostały rozszerzone na usługi kabotażowe wewnątrz państw powstające w ramach rozpatrywanych przepisów;
1.14 zauważa, że przedstawiciele użytkowników i samorządów lokalnych nie są wystarczająco uwzględnieni w procedurach, które mogą zostać wprowadzone.
Odszkodowania z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych
KOMITET REGIONÓW
1.15 stwierdza, że udział frachtu kolejowego spadł, podczas gdy wzrosły oczekiwania klientów co do jakości, punktualności dostaw itp.;
1.16 za niezbędne uważa podjęcie działań służących poprawie jakości usług świadczonych przez przedsiębiorstwa kolejowe i że brak takich działań powodować będzie dalszy regres kolejowych przewozów towarowych;
1.17 przyjmuje do wiadomości podejmowane przez Komisję wysiłki na rzecz wzrostu udziału rynkowego frachtu kolejowego w ciągle bardzo trudnej sytuacji.
Sposobem utrzymania i przyciągnięcia nowych klientów jest z pewnością poprawa jakości usług świadczonych przez operatorów;
1.18 ma wątpliwości co do tego, czy Komisja powinna wprowadzać w tej branży uregulowania prawne, odpowiednimi przepisami, ponieważ operatorzy wchodzą z klientami w stosunki umowne, w których wymogi jakościowe stanowią element negocjacji.
Istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków, w szczególności jeśli wymogi jakościowe przełożyć się miały na wzrost kosztów usług, podczas gdy w transporcie drogowym obowiązuje swoboda negocjowania wymogów przez strony umowy.
Zagadnienie to jest tym bardziej delikatne w przypadku operatorów kolejowych nowych państw członkowskich, szczególnie jeśli Komisja nie ureguluje wymogów jakościowych w sposób identyczny dla wszystkich środków transportu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wnosi o zmianę ustalonego harmonogramu, by przewidywał on czas na dokonanie niezbędnej oceny poprzednich reform oraz o uwzględnienie w ocenach tych w szczególności zmian, jakich reformy te wymagają w krajach, które niedawno przystąpiły do Unii oraz w regionach peryferyjnych;
2.2 pragnie uściślenia definicji usługi międzynarodowej przez wprowadzenie obowiązku usytuowania stacji końcowej przynajmniej w jednym dużym mieście w każdym kraju, którego dotyczy usługa międzynarodowa.
Definicja pasażerskich usług międzynarodowych zaproponowana w artykule pierwszym proponowanej dyrektywy [COM(2004) 139 final] ogranicza się do jednego kryterium – mianowicie by wszystkie wagony przejeżdżały co najmniej przez jedną granicę.
Prostota tej definicji może być źródłem zachowań niepożądanych (free riders), ponieważ aby skorzystać ze statusu usługi międzynarodowej wystarczyłoby wówczas obsługiwać pierwszą stację znajdującą się za granicą, podczas gdy niemal całość obrotów byłaby osiągana w tym samym państwie.
Praktyka taka oznaczałaby faktyczne otwarcie rynku wewnętrznego danego kraju;
2.3 zwraca się o uściślenie rolę państw i samorządów terytorialnych w definicji cech charakterystycznych danej usługi przewozu międzynarodowego (liczba usług, liczba przystanków, częstotliwość, okresowość, ceny na odcinkach krajowych);
2.4 proponuje uściślenie treści proponowanej dyrektywy w taki sposób, by ograniczenia dotyczące kabotażu należały do kompetencji samorządu terytorialnego – jako organu organizującego linię stanowiącą przedmiot umowy o świadczenie zadań publicznych – oraz organu kontrolnego, o którym mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE;
2.5 zaleca określenie warunków prowadzenia przewozów międzynarodowych w zależności od rodzaju przewidywanych usług.
Warunki rentowności świadczenia tych usług, ich ceny i poziom obsługi zależą bowiem od ich charakteru.
Trudno więc zakładać a priori takie same zasady dla linii transgranicznej łączącej dwa sąsiadujące regiony, linii bardzo szybkich pociągów typu Londyn-Marsylia, linii nocnej Hamburg-Zurych czy usługi okresowej Paryż-Wenecja;
2.6 proponuje zamieszczenie wzmianki o efektach otwarcia na konkurencję rynku międzynarodowych przewozów kolejowych dla międzynarodowych linii autokarowych, szczególnie w perspektywie swobody ustalania cen na tych liniach (czy przedsiębiorstwa te mają również prawo do kabotażu?);
2.7 zwraca uwagę na konieczność uściślenia, czy i na jakich warunkach można będzie swobodnie ustalać ceny na nowe międzynarodowe połączenia kolejowe – w szczególności dla klientów korzystających z przewozów kabotażowych – aby uniknąć zakłóceń warunków konkurencji z przewoźnikami krajowymi, gdy ci ostatni nie korzystają z takiej swobody;
2.8 proponuje ustalenie okresu eksploatacji nowych połączeń umożliwiającego zwrot z inwestycji.
Dla uniknięcia zmienności podaży w tej dziedzinie należy zapewnić zainteresowanym odpowiednie gwarancje;
2.9 wnioskuje, aby w dodatkowym jednolitym certyfikacie dla pracowników wymagana była znajomość języka każdego kraju przejazdu;
2.10 zwraca uwagę na fakt, że warunki odszkodowania dla pasażerów kolei, w szczególności z tytułu opóźnień pociągów, winny być identyczne jak odszkodowania stosowane w transporcie lotniczym (pod względem okresu i wysokości odszkodowania);
2.11 przypomina, że wszystkie te zagadnienia dotyczą coraz większej liczby samorządów terytorialnych i że w związku z tym jest sprawą zasadniczą, aby ich przedstawiciele uczestniczyli w pracach wszystkich organów państwowych lub wspólnotowych odpowiedzialnych za wdrożenie tych rozwiązań.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatów Komisji
- "Dalsza integracja europejskiego systemu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej"
- "Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym"
- "Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych"
(2005/C 71/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Dalsza integracja europejskiego systemu transportu kolejowego: trzeci pakiet kolejowy" – COM(2004) 140 final; wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych" – COM(2004) 139 final – 2004/0047 (COD); wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uprawnień załóg prowadzących pociągi i lokomotywy we wspólnotowej sieci kolejowej – COM(2004) 142 final – 2004/0048 (COD), wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym" – COM(2004) 143 final i wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odszkodowań z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych" – COM(2004) 144 final – 2004/0050 (COD);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 28 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 oraz art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 19 czerwca 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej;
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie interoperacyjności konwencjonalnego transeuropejskiego systemu kolejowego (COM(1999) 617 final – 1999/0252 COD) (CdR 94/2000 fin) [1];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie komunikatu Komisji "Ku zintegrowanemu europejskiemu obszarowi kolejowemu" – (COM(2002) 18 final (drugi pakiet kolejowy) (CdR 97/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie białej księgi "Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas wyborów" (COM(2001) 370 final) (CdR 54/2001 fin) [3];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznania wspólnotowego wsparcia finansowego służącego poprawie parametrów ekologicznych systemu transportu towarowego – Marco Polo" (COM(2002) 54 final – 2002/0038 COD) (CdR 103/2002 fin) [4];
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie "Korytarze i sieci TEN-T: dźwignia wzrostu i instrument spójności europejskiej" oraz komunikatu Komisji "Rozwój europejsko-śródziemnomorskiej sieci transportowej" (COM(2003) 376 final) (CdR 291/2003 fin ) [5];
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 161/2004 rev.
2) przyjęty dnia 24 września 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Bernard Soulage, wiceprzewodniczący regionu Rhône (FR, PSE));
a także mając na uwadze co następuje:
1) Rozwój pasażerskich i towarowych przewozów kolejowych jest niezbędnym warunkiem budowy zintegrowanej Europy, a jednocześnie ważnym źródłem wzrostu gospodarczego.
2) Dążenie do kontrolowanego otwarcia rynków transportu kolejowego może stanowić dodatkowy atut w realizacji tego celu, zwłaszcza na szczeblu międzynarodowym.
3) We wszystkich działaniach zmierzających do integracji i liberalizacji rynku uwzględniać należy jednocześnie trzy aspekty: jakość usług, bezpieczeństwo przewożonych osób i towarów, prawa użytkowników i obszary objęte obsługą,
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Ku utworzeniu wewnętrznego rynku usług kolejowych
O ile przedstawione propozycje są co do zasady możliwe do przyjęcia przez Komitet Regionów, wiele punktów wymaga jednak doprecyzowania, zarówno jeśli chodzi o tryb postępowania i interwencji danych państw i jednostek samorządu terytorialnego, jak i o zakres, zasięg i charakter przepisów proponowanych przez Komisję.
Komitet Regionów pragnie uzyskać pewność, że realizacja tej reformy kolejowej odbywa się na warunkach sprzyjających poprawie usług kolejowych, zwiększających konkurencyjność kolei w stosunku do innych środków transportu i zapewniających niezbędną rentowność podmiotom prowadzącym przewozy kolejowe.
KOMITET REGIONÓW
1.1 wyraża zadowolenie z działań podjętych w celu wspierania i budowy zintegrowanego europejskiego obszaru kolejowego; stanowią one bowiem niezbędny warunek nadania nowego impulsu rozwojowi tego środku transportu, którego nie sposób pominąć w perspektywie polityki zrównoważonego rozwoju transportu w Unii Europejskiej opisanej w białej księdze;
1.2 w znacznym stopniu popiera działania podejmowane przez Komisję na rzecz postępu w budowie prawdziwego wewnętrznego rynku usług kolejowych, zarówno w dziedzinie przewozów pasażerskich jak i towarowych, zgodnie z decyzjami Parlamentu Europejskiego.
Propozycje przedstawione w ramach trzeciego pakietu kolejowego zmierzają w kierunku poprawy jakości usług frachtowych i stopniowego otwierania rynku przewozów pasażerskich we wszystkich krajach Unii, poczynając od międzynarodowych przewozów pasażerskich;
1.3 stwierdza, że w dziedzinie międzynarodowych przewozów pasażerskich rozwój usług przewozowych bardzo szybkimi pociągami łączącymi regiony stanowi inicjatywę zasługującą na poparcie w perspektywie rozwoju zrównoważonego; jednak winien się on odbywać w programu gwarantującego wysoką jakość obsługi regionów w oparciu o odpowiednią częstotliwość kursów;
1.4 pragnie wspierać rozwój usług transgranicznych, stanowiących istotny rynek dla przewozów podróżnych z miejsca zamieszkania do miejsca pracy.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu jakości i rentowności takich usług należy ułatwiać zawieranie porozumień między zainteresowanymi regionami;
1.5 przywiązuje również wielką wagę do zagadnień zagospodarowania przestrzennego i równości dostępu do poszczególnych terytoriów.
W związku z tym pragnie podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby pojawienie się nowych operatorów kolejowych nie doprowadziło do rezygnacji z usług nierentownych, świadczonych obecnie dzięki mechanizmom ujednoliconych taryf.
Można tu wymienić dwa zagrożenia:
- Pierwsze dotyczy regionów peryferyjnych lub stanowiących enklawy, które mogą znaleźć się poza zasięgiem tych nowych usług, jeśli ich cechy określać będzie wyłącznie operator.
Podobnie też pewnym liniom międzyregionalnym, nie będące przedmiotem umów o realizację zadań publicznych, grozić może destabilizacja w obliczu pojawienia się linii międzynarodowych skupiających się na obsłudze stacji generujących największy ruch, a więc i największą rentowność.
- Drugie zagrożenie dotyczy warunków stosowania klauzuli ochronnej w przypadku połączeń – w szczególności regionalnych – będących przedmiotem umowy o realizację zadań publicznych.
1.6 przypomina, że bezpieczeństwo przewozów kolejowych ma zasadnicze znaczenie – o czym mowa w uzasadnieniu – a pojawienie się tanich przewoźników nie powinno się odbywać ze szkodą dla bezpieczeństwa użytkowników (szkolenie maszynistów i licencje, stopień zużycia taboru i zasady konserwacji).
Jest to tym ważniejsze, że zezwolenie na przewozy kabotażowe doprowadzi do ukształtowania się ruchu mieszanego, w szczególności na trasach regionalnych, na których umowy o realizację zadań publicznych narzucają najczęściej wysoki poziom bezpieczeństwa.
Otwarcie rynku dla przewozów kabotażowych prowadzi również de facto do liberalizacji rynku przewozów kolejowych na pewnych trasach krajowych; należy zatem zadbać o to, by to otwarcie na konkurencję nie prowadziło do osłabienia rentowności niektórych tras krajowych nie podlegających umowom o realizację zadań publicznych;
1.7 potwierdza wagę, jaką przywiązuje do procedur oceny reform prowadzonych w branży kolejowej w celu upewnienia się, że istotnie służą one poprawie oferowanych usług (poziom podaży, jakość usług, bezpieczeństwo, koszty).
W tym kontekście Komitet ma wątpliwości co do trafności przyjętego harmonogramu, który nie przewiduje niezbędnej oceny poprzednich reform.
Uprawnienia załóg we wspólnotowej sieci kolejowej
KOMITET REGIONÓW
1.8 popiera inicjatywę Komisji zmierzającą do wprowadzenia dwuskładnikowego systemu nadawania uprawnień maszynistom, mianowicie 1) licencji ważnej na całym terytorium UE, wydawanej przez organ krajowy lub upoważniony podmiot i należącej do maszynisty; 2) dodatkowego jednolitego certyfikatu dla każdego maszynisty, dotyczącego szczególnych wymogów danej usługi, o ograniczonym okresie ważności, wydawanego przez przedsiębiorstwo kolejowe zatrudniające maszynistę;
1.9 stwierdza, że system ten został uzgodniony z partnerami społecznymi (Wspólnota Kolei Europejskich, Europejska Federacja Pracowników Transportu) i że gwarantuje on swobodny przepływ pracowników w obrębie Wspólnoty;
1.10 potwierdza, że ustalenie surowych reguł bezpieczeństwa jest niezbędnym wymogiem, jaki należy spełnić w dążeniu do interoperacyjności sieci.
Proponowana harmonizacja jest koniecznością w obliczu dużego zróżnicowania przepisów krajowych w kwestii nadawania uprawnień maszynistom.
Kontrola zdolności fizycznej i psychicznej, okresowe jej sprawdzanie i monitorowanie poziomu kompetencji oraz podstawowa znajomość jednego ze wspólnych języków stanowią niezbędne gwarancje wysokiego poziomu bezpieczeństwa na kolei;
1.11 aprobuje etapowe wprowadzanie nowych przepisów poprzez ograniczenie ich stosowania w pierwszej kolejności do maszynistów pociągów zatrudnionych na liniach międzynarodowych, stwierdzając jednak konieczność rozszerzenia ich docelowo – po dokonaniu stosownej oceny – na wszystkich maszynistów pociągów.
Prawa i obowiązki pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych
KOMITET REGIONÓW
1.12 wyraża zadowolenie z podjętej przez Komisję inicjatywy formalnego uregulowania praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowych przewozach kolejowych, podobnie jak to zrobiono w dziedzinie przewozów lotniczych; inicjatywa ta służy zdrowej konkurencji między różnymi sposobami przewozu;
1.13 wyraża życzenie, by proponowane działania zostały rozszerzone na usługi kabotażowe wewnątrz państw powstające w ramach rozpatrywanych przepisów;
1.14 zauważa, że przedstawiciele użytkowników i samorządów lokalnych nie są wystarczająco uwzględnieni w procedurach, które mogą zostać wprowadzone.
Odszkodowania z tytułu naruszenia umownych wymogów jakościowych w kolejowych przewozach towarowych
KOMITET REGIONÓW
1.15 stwierdza, że udział frachtu kolejowego spadł, podczas gdy wzrosły oczekiwania klientów co do jakości, punktualności dostaw itp.;
1.16 za niezbędne uważa podjęcie działań służących poprawie jakości usług świadczonych przez przedsiębiorstwa kolejowe i że brak takich działań powodować będzie dalszy regres kolejowych przewozów towarowych;
1.17 przyjmuje do wiadomości podejmowane przez Komisję wysiłki na rzecz wzrostu udziału rynkowego frachtu kolejowego w ciągle bardzo trudnej sytuacji.
Sposobem utrzymania i przyciągnięcia nowych klientów jest z pewnością poprawa jakości usług świadczonych przez operatorów;
1.18 ma wątpliwości co do tego, czy Komisja powinna wprowadzać w tej branży uregulowania prawne, odpowiednimi przepisami, ponieważ operatorzy wchodzą z klientami w stosunki umowne, w których wymogi jakościowe stanowią element negocjacji.
Istnieje ryzyko wystąpienia niepożądanych skutków, w szczególności jeśli wymogi jakościowe przełożyć się miały na wzrost kosztów usług, podczas gdy w transporcie drogowym obowiązuje swoboda negocjowania wymogów przez strony umowy.
Zagadnienie to jest tym bardziej delikatne w przypadku operatorów kolejowych nowych państw członkowskich, szczególnie jeśli Komisja nie ureguluje wymogów jakościowych w sposób identyczny dla wszystkich środków transportu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wnosi o zmianę ustalonego harmonogramu, by przewidywał on czas na dokonanie niezbędnej oceny poprzednich reform oraz o uwzględnienie w ocenach tych w szczególności zmian, jakich reformy te wymagają w krajach, które niedawno przystąpiły do Unii oraz w regionach peryferyjnych;
2.2 pragnie uściślenia definicji usługi międzynarodowej przez wprowadzenie obowiązku usytuowania stacji końcowej przynajmniej w jednym dużym mieście w każdym kraju, którego dotyczy usługa międzynarodowa.
Definicja pasażerskich usług międzynarodowych zaproponowana w artykule pierwszym proponowanej dyrektywy [COM(2004) 139 final] ogranicza się do jednego kryterium – mianowicie by wszystkie wagony przejeżdżały co najmniej przez jedną granicę.
Prostota tej definicji może być źródłem zachowań niepożądanych (free riders), ponieważ aby skorzystać ze statusu usługi międzynarodowej wystarczyłoby wówczas obsługiwać pierwszą stację znajdującą się za granicą, podczas gdy niemal całość obrotów byłaby osiągana w tym samym państwie.
Praktyka taka oznaczałaby faktyczne otwarcie rynku wewnętrznego danego kraju;
2.3 zwraca się o uściślenie rolę państw i samorządów terytorialnych w definicji cech charakterystycznych danej usługi przewozu międzynarodowego (liczba usług, liczba przystanków, częstotliwość, okresowość, ceny na odcinkach krajowych);
2.4 proponuje uściślenie treści proponowanej dyrektywy w taki sposób, by ograniczenia dotyczące kabotażu należały do kompetencji samorządu terytorialnego – jako organu organizującego linię stanowiącą przedmiot umowy o świadczenie zadań publicznych – oraz organu kontrolnego, o którym mowa w art. 30 dyrektywy 2001/14/WE;
2.5 zaleca określenie warunków prowadzenia przewozów międzynarodowych w zależności od rodzaju przewidywanych usług.
Warunki rentowności świadczenia tych usług, ich ceny i poziom obsługi zależą bowiem od ich charakteru.
Trudno więc zakładać a priori takie same zasady dla linii transgranicznej łączącej dwa sąsiadujące regiony, linii bardzo szybkich pociągów typu Londyn-Marsylia, linii nocnej Hamburg-Zurych czy usługi okresowej Paryż-Wenecja;
2.6 proponuje zamieszczenie wzmianki o efektach otwarcia na konkurencję rynku międzynarodowych przewozów kolejowych dla międzynarodowych linii autokarowych, szczególnie w perspektywie swobody ustalania cen na tych liniach (czy przedsiębiorstwa te mają również prawo do kabotażu?);
2.7 zwraca uwagę na konieczność uściślenia, czy i na jakich warunkach można będzie swobodnie ustalać ceny na nowe międzynarodowe połączenia kolejowe – w szczególności dla klientów korzystających z przewozów kabotażowych – aby uniknąć zakłóceń warunków konkurencji z przewoźnikami krajowymi, gdy ci ostatni nie korzystają z takiej swobody;
2.8 proponuje ustalenie okresu eksploatacji nowych połączeń umożliwiającego zwrot z inwestycji.
Dla uniknięcia zmienności podaży w tej dziedzinie należy zapewnić zainteresowanym odpowiednie gwarancje;
2.9 wnioskuje, aby w dodatkowym jednolitym certyfikacie dla pracowników wymagana była znajomość języka każdego kraju przejazdu;
2.10 zwraca uwagę na fakt, że warunki odszkodowania dla pasażerów kolei, w szczególności z tytułu opóźnień pociągów, winny być identyczne jak odszkodowania stosowane w transporcie lotniczym (pod względem okresu i wysokości odszkodowania);
2.11 przypomina, że wszystkie te zagadnienia dotyczą coraz większej liczby samorządów terytorialnych i że w związku z tym jest sprawą zasadniczą, aby ich przedstawiciele uczestniczyli w pracach wszystkich organów państwowych lub wspólnotowych odpowiedzialnych za wdrożenie tych rozwiązań.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
(2005/C 164/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (COM(2004) 490 końcowy — 2004/161 (CNS));
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu z dnia 15 czerwca 2004 r. powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju;
uwzględniając wnioski Drugiej Europejskiej Konferencji w sprawie Rozwoju Obszarów Wiejskich, która odbyła się w Salzburgu w dniach 12 — 14 listopada 2003 r.;
uwzględniając dokument Komisji Europejskiej pt. "Rozszerzona ocena skutków — polityka rozwoju obszarów wiejskich po 2006 r.";
uwzględniając wkład Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju w opinię Komitetu Regionów w sprawie Trzeciego Raportu na temat Spójności (DI CdR 15/2004 rev.1);
uwzględniając swoją opinię w sprawie reformy Wspólnej Polityki Rolnej — CdR 66/2003 fin [1];
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 255/2004 rev.1) przyjęty w dniu 9 grudnia 2004 r. przez swoją Komisję ds. Zrównoważonego Rozwoju (sprawozdawca: Jan Pieter LOKKER, Członek Rady Wykonawczej Prowincji Utrecht (NL, PPE),
przyjął następującą opinię na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego).
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.
Wstęp
1.1 Obszary wiejskie Unii Europejskiej charakteryzują się znaczną różnorodnością.
Polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna brać pod uwagę tę różnorodność i czuwać nad jej zachowaniem, nie zapominając przy tym o strukturze społecznej obszarów wiejskich i o środowisku naturalnym.
Ożywiona wieś niesie korzyści nie tylko dla ludności wiejskiej, ale i dla całego społeczeństwa.
1.2 Polityka rozwoju obszarów wiejskich Unii Europejskiej powoli nabiera kształtu, będąc czymś więcej niż tylko zwykłym rozwinięciem polityki rolnej.
Poza produkcją żywności gospodarka wiejska powinna objąć także i inne dziedziny z uwagi na malejące znaczenie gospodarcze rolnictwa na wielu obszarach wiejskich.
Tylko w ten sposób europejska wieś będzie mogła zachować dynamikę na płaszczyźnie środowiskowej, gospodarczej i społecznej.
Należy osiągnąć trzy cele: a) zapewnić ludności wiejskiej długoterminowe perspektywy poprzez tworzenie miejsc pracy, rozwój infrastruktury i dywersyfikację zatrudnienia na wsi; b) ukierunkować produkcję rolną na konsumenta, a nie na producenta, jak miało to miejsce w przeszłości; oraz c) należy poprawić jakość żywności oraz ochronę przyrody, pejzażu, środowiska naturalnego i wody.
1.3 W tym względzie ważne jest przyjęcie realistycznego podejścia.
Oznacza to bycie świadomym roli, jaką odgrywa rolnictwo europejskie w konserwacji terenu oraz jakie byłyby skutki, jeżeli przestałoby ono odgrywać taką rolę, jeżeli do działalności rolnej i leśnictwa zastosowalibyśmy kryteria ekonomiczne sensu stricto.
Dlatego też polityka rozwoju obszarów wiejskich nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać wszystkich problemów, wobec których stoją tereny wiejskie UE.
W niektórych regionach problemy znacznie przekraczają zakres rozporządzeń i wymagają wspólnego finansowania z różnych funduszy.
Koordynacja, na szczeblu regionalnym, pomiędzy polityką rozwoju obszarów wiejskich a polityką spójności jest zatem kwestią zasadniczą [2].
Jednakże KR wzywa do przedkładania dodatkowych propozycji zapewniających większą komplementarność innych polityk wspólnotowych i krajowych z krajowymi politykami rozwoju obszarów wiejskich.
Podobnie, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich należy sprawdzić pod kątem innych polityk w celu zapewnienia wzajemnie korzystnych celów.
1.4 Konferencją salzburska (2003 r.) nadała nowego impulsu polityce rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wnioski z Salzburga zostały szeroko uwzględnione w rozporządzeniu.
Zasadnicze pozytywne aspekty obejmują zastosowanie polityki rozwoju obszarów wiejskich we wszystkich regionach Unii, wraz z uproszczeniem jej wprowadzenia oraz kwestii finansowych.
Komitet popiera również ustalenia w sprawie partnerstwa określone w art. 6 rozporządzenia.
Sprawą bardzo ważną jest włączenie władz lokalnych i regionalnych do wszystkich faz polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Jest to najlepszy sposób, aby zapewnić w zainteresowanych regionach wprowadzenie rozwiązań prowadzących do wzmocnienia spójności ekonomicznej i społecznej, zarówno na poziomie poszczególnych regionów, jak też pomiędzy nimi i regionami sąsiednimi.
1.5 Poniższe uwagi odnośnie rozporządzenia należy widzieć w tym właśnie kontekście.
Głównym priorytetem jest ustanowienie autentycznej prawdziwej polityki rozwoju obszarów wiejskich.
2.
W kierunku wielosektorowej polityki rozwoju obszarów wiejskich …
2.1 Komitet Regionów stwierdza z zadowoleniem, że Komisja zgodnie z art. 159 Traktatu, przeznacza dużą część Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) dla regionów nowego celu "Konwergencja".
2.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowe ustawodawstwo w odniesieniu do polityki rozwoju obszarów wiejskich, ale ubolewa nad faktem, że w preambule do rozporządzenia jest ona pierwotnie postrzegana raczej jako polityka uzupełniająca i towarzysząca w stosunku do polityki rynkowej i polityki wspierania dochodów, a nie jako polityka autonomiczna.
W tym samym kontekście pojawia się kwesta zapewnienia wystarczających środków budżetowych na prowadzenie ambitnej polityki rozwoju obszarów wiejskich.
2.3 Komitet Regionów potwierdza korzyści wynikające ze strategicznego podejścia do rozwoju obszarów wiejskich.
Ważną kwestią jest niedopuszczenie do rozdrobnienia środków.
Należy jednak zadać pytanie odnośnie wartości dodanej, jaką przyniosłaby strategia europejska.
Strategie Lizbońska i Göteborska, na równi z wnioskami z konferencji salzburskiej, definiują już wystarczające ramy na poziomie unijnym.
Od Państw Członkowskich regionów i władz lokalnych zależy określenie znaczenia tych ram w odniesieniu do obszarów wiejskich i polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Jest to jedyny sposób na pogodzenie ze sobą sprzecznych celów, jakimi są, z jednej strony, zapewnienie bardziej strategicznego podejścia do polityki rozwoju obszarów wiejskich na poziomie unijnym, zaś z drugiej strony zachowanie wystarczającej elastyczności na poziomie krajowym, lokalnym i regionalnym.
2.4 Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje propozycję, aby Państwa Członkowskie były zobowiązane do konsultowania się ze swoimi władzami regionalnymi i lokalnymi.
Jednak Komitet wyraża zaniepokojenie odnośnie czasu, jakim dysponują Państwa Członkowskie na przygotowanie planów swoich strategii narodowych i programów rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet Regionów ubolewa również nad koniecznością przedłożenia planów strategii narodowych przed przesłaniem programów rozwoju obszarów wiejskich do Komisji Europejskiej, ponieważ oba te środki są ze sobą ściśle powiązane.
Komitet Regionów proponuje przyjęcie tej samej procedury, którą stosuje się w przypadku polityki regionalnej, w związku z czym Państwa Członkowskie będą mogły przedstawić ramy strategiczne w samym czasie, co programy operacyjne (zalecenie nr 1).
2.5 Celem długoterminowym powinno być wprowadzenie jednolitego funduszu regionalnego, co zlikwidowałoby podział na finansowanie polityki rozwoju obszarów wiejskich i finansowanie polityki regionalnej.
W przypadku każdego regionu jego zadaniem byłaby pomoc przy wykorzystywaniu szans i rozwiązywaniu problemów całego regionu na podstawie jednolitej spójnej strategii obejmującej całe terytorium regionu.
2.6 Polityka rozwoju obszarów wiejskich powstaje na podstawie jednego lub kilku programów rozwoju obszarów wiejskich.
W wyniku analizy silnych i słabych stron danego regionu i/lub Państwa Członkowskiego, program rozwoju obszarów wiejskich wprowadza rozwiązania odpowiednie do potrzeb odnośnego regionu i/lub Państwa Członkowskiego.
Działania te mogą pozostawać w sprzeczności z postanowieniami art. 16 rozporządzenia, który przewiduje minimalną wartość procentową wkładu Wspólnoty w realizację celów priorytetowych (15 % w przypadku osi I i III oraz 25 % w odniesieniu do osi II).
Komitet Regionów opowiada się za potrzebą utrzymania równowagi w wydatkach na politykę rozwoju regionalnego.
W ramach takiej optyki zalecane jest wyznaczenie minimalnego poziomu finansowania. Odnosi się to w szczególności do trzeciego celu priorytetowego, tzn. zachęcania do dywersyfikacji gospodarki regionów wiejskich.
Z oceny różnych programów rozwoju regionalnego na lata 2000-2006 wynika, że właśnie ten składnik polityki rozwoju regionalnego jest najmniej zaawansowany.
Niemniej przy alokacji środków na poszczególne priorytety powinno się również brać pod uwagę wnioski z analizy silnych i słabych stron przeprowadzonej w związku z powyższymi programami.
Dlatego też Komitet Regionów prosi, aby w przypadkach uzasadnionych wspomnianą powyżej analizą stosować możliwość odejścia od wartości procentowych przewidzianych w art. 16 (zalecenie nr 3).
2.7 Zgodnie z tą samą logiką, alokacja środków nie powinna przeszkadzać w realizacji projektów, które mieszczą się generalnie w zakresie rozporządzenia, jakkolwiek z drugiej strony wykraczają poza zakres danego priorytetu.
Jednakże art. 71 ust. 6 przewidujący, że dana operacja może być finansowana wyłącznie z tytułu jednej osi priorytetowej, wydaje się uniemożliwiać realizację powyższego celu.
Dlatego Komitet Regionów proponuje odpowiednią zmianę tego artykułu (zalecenie nr 19).
2.8 Poziom szczegółowości tego rozporządzenia jest czasami zaskakujący, zwłaszcza w porównaniu z rozporządzeniami odnoszącymi się do polityki regionalnej.
Właściwsze byłoby powierzenie odpowiedzialności za niektóre szczegółowe zagadnienia osobom zajmującym się opracowywaniem programów rozwoju obszarów wiejskich.
Tak dzieje się w przypadku przepisu stanowiącego, że tylko małe i mikroprzedsiębiorstwa są uprawnione do otrzymywania pomocy w postaci środków na poprawę przetwórstwa oraz sprzedaży, przepisu zawartego w art. 50, według którego tylko jedno dziecko w rodzinie rolniczej jest uprawnione do otrzymywania pomocy na dywersyfikację oraz do maksymalnych kwot pomocy wspólnotowej wymienionych w załączniku nr 1.
2.9 Wśród wniosków z konferencji w Salzburgu znalazło się stwierdzenie, że, że ożywiona wieś jest równie niezbędna rolnictwu, jak rolnictwo konieczne jest do tego, aby wieś mogła żyć.
Zasadniczą sprawą jest przywiązanie odpowiedniej wagi w programach rozwoju obszarów wiejskich do wspomagania młodych rolników przy podejmowaniu działalności.
Obecnie nie istnieje żadna kompleksowa polityka obejmująca młodych rolników.
Przykładem takiej polityki mógłby być pakiet startowy, który zawierałby wszystkie kwestie dotyczące przejmowania gospodarstw i pomocy nowym rolnikom przy podejmowaniu działalności, ujęte w jednym i tym samym projekcie.
2.10 Komitet Regionów przyjmuje do wiadomości wniosek mający na celu zaniechanie stosowania kryteriów socjoekonomicznych przy określaniu "obszarów dotkniętych szczególnymi przeszkodami poza obszarami górskimi" i uzależnienie podstawy naliczania dodatków od wypłat dokonywanych w ramach programów agrośrodowiskowych.
Powody uzasadniające wniosek Komisji Europejskiej są oczywiste, niemniej Komitet Regionów wyraża zaniepokojenie co do możliwych skutków zmiany kryteriów dla gospodarstw z odnośnych obszarów.
Jeśli okaże się, że ewentualne reperkusje będą poważne, być może udałoby się załagodzić je poprzez interwencję środkami innej polityki.
Można przynajmniej rozważyć możliwość wprowadzenia okresu przejściowego dla stopniowego znoszenia pomocy dla rolników w strefach, które w niedalekiej przyszłości przestaną być nią objęte.
2.11 Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem fakt, że obecnie osoby posiadające ziemię, a nie będące rolnikami, mogą również brać udział w rozwiązaniach agrośrodowiskowych.
Podmioty te mogłyby stać się brakującym ogniwem w zarządzaniu ziemią, przy czym ma to dotyczyć całej ziemi na danym obszarze (a nie tylko ziemi rolnej).
W tym względzie Komitet wyraźnie proponuje wprowadzenie innego systemu wypłat w ramach rozwiązań agrośrodowiskowych z uwagi na to, że obecny system, działający w oparciu o dodatkowe koszty i utratę dochodów w związku z przyjętymi zobowiązaniami, nie zawsze znajduje zastosowanie.
Jednym z możliwych rozwiązań byłoby wypłacanie dodatku w zależności od rzeczywistej produkcji związanych z nią korzyści (zalecenie nr 8).
2.12 Rozporządzenie nie przewiduje dalszego przyznawania premii za podejmowanie rozwiązań agrośrodowiskowych, czyli możliwość podniesienia dodatku o 20 %.
Nie jest to korzystna zmiana, zważywszy na zapotrzebowanie na takie rozwiązania i na ich wagę w zarządzaniu ziemią rolną.
Komitet Regionów proponuje przywrócenie takiej premii (zalecenie nr 8).
2.13 Występują bardzo istotne różnice między krajami o dobrze rozwiniętym sektorze leśnym i krajami, w których jest on gorzej rozwinięty.
Propozycje Komisji nie są wystarczająco elastyczne, aby przyczynić się do wzrostu zalesień w tych krajach, gdzie ich poziom jest niski.
O ile nie zostaną wprowadzone zachęty finansowe z tytułu tych różnic, rozwój przemysłu leśnego w takich krajach stanie się zagrożony, zaś korzyści dla środowiska naturalnego będą utracone.
2.14 Co roku wielu rolników szuka pracy poza rolnictwem.
W niektórych regionach zjawisko to może potęgować problem wyludniania się wsi.
W uzupełnieniu działań na rzecz tworzenia miejsc pracy należy poświęcać uwagę przekwalifikowaniu zawodowemu rolników, a także możliwości uprawiania zawodu jako pracy w niepełnym wymiarze godzin (pół etatu).
Program rozwoju obszarów wiejskich musi zapewniać takie przekwalifikowanie oraz/lub pozwalać na uprawianie kilku rodzajów działalności zawodowej, w tym nawet zajęć poza rolniczych, szczególnie w regionach najmniej korzystających z pomocy w ramach funduszy strukturalnych (w tym z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS)).
W przypadku regionów, które w większym stopniu korzystają z EFS, programy EFS powinny w sposób wyraźny przewidywać przekwalifikowanie i dywersyfikację zawodową rolników.
2.15 Obszary wiejskie Unii Europejskiej mają do zaoferowania wspaniałe dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe, które może odegrać kluczową rolę w dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich.
Jednakże umiejętność wykorzystania tych zalet przez lokalną turystykę w sposób zrównoważony i zapewnienie turystom obsługi na wysokim poziomie często napotyka na barierę w postaci ograniczonego zakresu świadczonych usług i/lub niedostatecznego rozwoju produktu.
Dlatego też istotne jest, by uczynić szczególne odniesienie do szkoleń w ramach działań dotyczących turystyki w art. 52 rozporządzenia (zalecenie 12).
2.16 Kobiety odgrywają ważną rolę w dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich, ale bardzo często napotykają na szczególne problemy, jak np. ograniczony dostęp do środków finansowych niezbędnych dla rozpoczęcia działalności gospodarczej.
W opinii Komitetu Regionów, rozporządzenie powinno przyczynić się do zapewnienia większego udziału kobiet w gospodarce obszarów wiejskich (zalecenie nr 11).
Nieocenionym narzędziem w dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich jest również internet.
Jednak wiele terenów wiejskich dysponuje ograniczonym dostępem do internetu, lub w ogóle jest pozbawiona takiego dostępu.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji, aby wykorzystać Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego do wyposażenia obszarów wiejskich w odpowiednią infrastrukturę w zakresie technologii informatycznych i komunikacyjnych, przyczyniając się w znacznym stopniu do zmniejszenia "przepaści informatycznej". Rozwiązanie tego problemu na pewno poprawiłoby atrakcyjność wspomnianych obszarów dla nowych przedsiębiorstw i umożliwiło przedsiębiorstwom już istniejącym wejście na nowe rynki.
W ramach EFRROW można byłoby przyjąć rozwiązania uzupełniające, które wchodziłyby w skład priorytetu zakładającego dywersyfikację obszarów wiejskich.
3. ... przy większym wsparciu dla rozwiązań na poziomie regionalnym …
3.1 Komitet Regionów przywiązuje dużą wagę do udziału władz lokalnych i regionalnych w opracowywaniu i wdrażaniu planów rozwoju obszarów wiejskich, oraz uważa, że rola ta powinna znaleźć większe odzwierciedlenie w rozporządzeniu (zalecenie nr 13).
Komitet Regionów nalega na to, aby narodowe strategie pozostawiały regionom wystarczający margines na zindywidualizowane rozwiązania, co umożliwi zaspokojenie potrzeb regionów i obszarów lokalnych (zob. również punkt 2.2).
Komitet Regionów uważa, że jest rzeczą istotną, aby strategie te brały pod uwagę potrzebę zrównoważonego rozwoju przestrzennego w skali całego regionu.
Nadmiar zaleceń dotyczących realizowanej strategii, czy to na poziomie wspólnotowym, czy narodowym, może być przeszkodą dla wprowadzenia regionalnych inicjatyw, dostosowanych do lokalnych możliwości i problemów.
3.2 Istnieje potrzeba zindywidualizowanego opracowywania programów, finansowania i monitorowania w zależności od rzeczywistych potrzeb.
W tym kontekście dziwne jest, że Państwa Członkowskie opracowują programy rozwoju obszarów wiejskich na poziomie narodowym albo regionalnym.
Należałoby raczej zostawić większe pole manewru w tej kwestii, w tym umożliwić łączenie programów regionalnych z programami narodowymi.
Ponadto w państwach członkowskich o federacyjnej strukturze zarządzania w obecnym okresie finansowania istnieje możliwość przyjęcia przepisów narodowych, które następnie można wdrożyć do programów regionalnych (zalecenie nr 2).
3.3 Komitet Regionów popiera propozycję wprowadzenia w życie trzeciego priorytetu, najlepiej poprzez strategię rozwoju lokalnego.
Niewątpliwie nowe rodzaje działalności gospodarczej mają żywotnego znaczenie dla terenów wiejskich, uzupełniając działalność rolną.
Powinny być one jednak wprowadzane ostrożnie, tak, aby nie pogorszyć jakości obszarów wiejskich.
W tym względzie Komitet Regionów podziela opinię wyrażoną przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny [3], zgodnie z którą istotne jest zapobieganie "miejsko-wiejskości" ("rurbanisation"), czyli zastosowaniu tych samych rozwiązań w odniesieniu do obszarów miejskich i wiejskich.
Dotyczy to z pewnością terenów wiejskich, które stają w obliczu presji ze strony miast, na których utrzymanie cech właściwych obszarom wiejskim jest niezwykle ważne dla jakości życia w strefach miejskich.
Problemy napotykane w takich strefach, w tym związane z rolnictwem miejskim, wymagają podejścia diametralnie innego, niż podejście, jakie należy przyjąć w odniesieniu do problemów stojących przed bardziej odległymi obszarami wiejskimi.
Rozporządzenie powinno potraktować tę kwestię odpowiednio szeroko.
4. … i wyraźnie określoną rolą programu LEADER
4.1 Komitet Regionów przywiązuje dużą wagę do programu LEADER i ubolewa nad brakiem jasnego określenia jego roli w rozporządzeniu.
Z jednej strony podejście LEADER zostało określone w art. 4.2 jako czwarty cel priorytetowy, zaś z drugiej strony jako metodologia wprowadzania rozwiązań przyjętych w związku z realizacją trzech pierwszych celów priorytetowych.
Komitet Regionów nalega na przyznanie podejściu LEADER należnego mu miejsca, czyli osobnego priorytetu, o pozycji porównywalnej z programem Interreg w ramach polityki regionalnej.
Włączenie podejścia LEADER do innych osi oznacza ryzyko utraty jego wyjątkowego charakteru i wartości dodanej.
Komitet Regionów zwraca się w związki z tym do Komisji o zawarcie w rozporządzeniu szczegółów dotyczących przyszłej roli programu LEADER i jasne określenie jego pozycji jako odrębnego priorytetu.
4.2 W odniesieniu do wdrażania strategii lokalnych, art. 63, ust. 1 zdaje się wskazywać, że strategia ta powinna spełnić wszystkie cele związane z czterema osiami priorytetowymi.
Jest to niezgodne z art. 62 a), mówiącym, że podejście LEADER ma być realizowane "w celu osiągnięcia celów jednego lub kilku spośród trzech priorytetowych osi...". Komitet proponuje usunąć tę sprzeczność z rozporządzenia (zalecenie nr 14).
4.3 Komitet Regionów popiera propozycję mającą na celu przeznaczenie dla podejścia LEADER części finansowania ze środków UE dostępnych dla Państw Członkowskich, zgodnie z potrzebami dotkniętych regionów.
Komitet Regionów przyjmuje także z zadowoleniem propozycję utworzenia europejskiej sieci na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
W tym względzie można byłoby wykorzystać doświadczenia związane z tworzeniem krajowych sieci LEADER. Jednakże Komitet Regionów przestrzega przed powtórzeniem niedopuszczalnych opóźnień we wprowadzaniu wspólnotowego Obserwatorium Obszarów Wiejskich (LEADER+), Europejskiego Obserwatorium w ramach inicjatywy LEADER (LEADER II) i wielu krajowych sieci LEADER.
Od samego początku okresu obowiązywania tych programów Komisja Europejska oraz Państwa Członkowskie powinny potraktować priorytetowo utworzenie tych organów.
4.4 Komitet Regionów sprzeciwia się zarezerwowaniu istotnej części dostępnego budżetu dla tych Państw Członkowskich, które osiągnęły najlepsze wyniki w realizacji programów LEADER.
Doprowadzi to prawdopodobnie do nadania priorytetu "łatwym" programom krótkookresowym, kosztem programów średnio- i długookresowych.
Aby planowanie było wiarygodne, należy ustalić, jakie środki są dostępne w poszczególnych Państwach Członkowskich (zalecenia nr 15 i 18).
5.
Wnioski
5.1 Komitet Regionów wyraża pogląd, iż zasadniczą sprawą jest, aby w okresie przejściowym pomiędzy obowiązywaniem programu 2000-2006 oraz programu 2007-2013 nie nastąpiło zakłócenie trwałości działań i rozwiązań.
Należy więc aż do końca okresu zobowiązań finansowych zagwarantować utrzymanie finansowania środków wieloletnich uzgodnionych na poprzednim etapie, takie jak środki związane ze środowiskiem rolnym, będą finansowane oraz utrzymanie uzgodnionego poziomu uczestnictwa Wspólnoty (stopa współfinansowania).
Aby zapewnić na nowym etapie skuteczność polityki UE w odniesieniu do obszarów wiejskich, Komitet Regionów popiera wniosek Komisji w sprawie budżetu w wysokości 88,75 mld euro (wyłączywszy modulację) na finansowanie polityki rozwoju obszarów wiejskich UE.
Komitet Regionów stanowczo sprzeciwia się ponownemu przeniesieniu tej polityki, lub niektórych jej elementów na poziom poszczególnych krajów.
5.2 Komitet Regionów stwierdza, że zgodnie z projektem rozporządzenia, w dodatku do oceny ex ante, środokresowej i ex post należy również składać ocenę roczną; zastanawia się jednak, jaka jest wartość dodana takiej oceny rocznej.
5.3 Rozporządzenie ma również na celu uproszczenie ustawodawstwa w tej dziedzinie.
Dla oceny, czy cel ten został osiągnięty, zasadnicze znaczenie ma gruntowna analiza rozporządzeń wykonawczych.
Z uwagi na doświadczenie swoich członków we wdrażaniu polityki w tej dziedzinie Komitet Regionów przyjąłby z zadowoleniem wniosek o przedstawienie swojej opinii w sprawie tych rozporządzeń.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie nr 1
Artykuł 11a ust. 2
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
2.Każde Państwo Członkowskie przesyła do Komisji narodowy plan strategiczny przed przedłożeniem programów rozwoju obszarów wiejskich. _BAR_ 2.Każde Państwo Członkowskie przesyła do Komisji swój narodowy plan strategiczny i plany regionalne przed lub jednocześnie z przedłożeniem programów rozwoju obszarów wiejskich. _BAR_
Uzasadnienie
Zmiana ta ma na celu uzgodnienie procedury przedkładania strategii narodowej i planów rozwoju obszarów wiejskich z procedurą przewidzianą przez rozporządzenie dotyczące polityki regionalnej.
Zasada pomocniczości narzuca wymaganie, aby za strategię rozwoju wsi były odpowiedzialne władze terytorialne odpowiedniego szczebla zależnie od konkretnej sytuacji poszczególnych państw członkowskich.
Zalecenie nr 2
Artykuł 14 ust. 2
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Państwo Członkowskie może przedłożyć bądź to pojedynczy program dla całego swego terytorium bądź też program dla każdego regionu. _BAR_ Państwo Członkowskie może przedłożyć bądź to pojedynczy program dla całego swego terytorium bądź też i/lub po jednym programie dla każdego regionu.
Jeżeli programowanie ma miejsce na szczeblu narodowym i regionalnym, musi istnieć pomiędzy nimi wyraźna więź.
Państwa Członkowskie mogą także przedłożyć do zatwierdzenia ogólne przepisy, które powinny być w całości albo w pewnym stopniu częścią składową programów regionów _BAR_
Uzasadnienie
Zmiana ta dałaby Państwom Członkowskim szersze pole manewru przy dostosowywaniu procesu programowania do własnych potrzeb.
Zalecenie nr 3
Artykuł 16
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Finansowy wkład Wspólnoty z tytułu każdego z trzech celów określonych w art. 4, pokrywa co najmniej 15% całego wkładu Funduszu do programu na rzecz osi priorytetowych I i II, określonego odpowiednio w sekcji I i III rozdziału I, tytuł IV i 25% całego wkładu Funduszu do programu na rzecz osi priorytetowej II, określonego w sekcji II rozdziału I. _BAR_ Finansowy wkład Wspólnoty z tytułu każdego z trzech celów określonych w art. 4, pokrywa co najmniej 15% całego wkładu Funduszu do programu na rzecz osi priorytetowych I i II, określonego odpowiednio w sekcji I i III rozdziału I, tytuł IV i 25% całego wkładu Funduszu do programu na rzecz osi priorytetowej II, określonego w sekcji II rozdziału I. Jeśli wnioski z analizy określonej w art. 15(a) będą wystarczająco umotywowane, możliwe jest odejście od stosowania wymienionych wartości procentowych. _BAR_
Uzasadnienie
Zmiana ta zapewniłaby władzom opracowującym programy rozwoju obszarów wiejskich większą elastyczność przy dostosowywaniu przydziału środków budżetowych na poszczególne rozwiązania do potrzeb programów.
Zalecenie nr 4
Artykuł 19 c) pkt. iii)
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy:(...) _BAR_ Wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy:(...) _BAR_
(c)środków, których celem jest poprawa jakości produkcji i produktów rolnych poprzez:(...) _BAR_ (c)środków, których celem jest poprawa jakości produkcji i produktów rolnych poprzez:(...) _BAR_
(iii)wspieranie grup producentów w działaniach o charakterze informacyjnym i promującym produkty wytwarzane w ramach systemów jakości żywności; _BAR_ (iii)wspieranie grup producentów oraz organów zarządzających funduszami i systemami jakości, oraz stowarzyszeń międzysektorowych w działaniach o charakterze informacyjnym i promującym produkty wytwarzane w ramach systemów jakości żywności; _BAR_
Uzasadnienie
Odnosi się to do zrzeszeń producentów w szerokim znaczeniu, zarówno produktów świeżych jak i przetworzonych.
Są to organy zarządzające, w których uczestniczą zarówno producenci jak i/lub przetwórcy.
Zalecenie nr 5
Artykuł 27
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Artykuł 27Dodawanie wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej _BAR_ Artykuł 27Dodawanie wartości do pierwotnej produkcji rolnej i leśnej _BAR_
1.Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iii), udziela się na inwestycje, które: _BAR_ 1.Wsparcia, o którym mowa w art. 19 lit. b) pkt. iii), udziela się na inwestycje, które: _BAR_
a)poprawiają całkowitą wydajność przedsiębiorstwa; _BAR_ a)poprawiają całkowitą wydajność przedsiębiorstwa; _BAR_
b)dotyczą przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów objętych załącznikiem I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybnych, jak również produktów leśniczych, oraz _BAR_ b)dotyczą przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów objętych załącznikiem I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybnych, jak również produktów leśniczych, oraz _BAR_
c)spełniają normy Wspólnoty mające zastosowanie do właściwej inwestycji.W przypadku inwestycji dokonywanych celem dostosowania do norm Wspólnoty wsparcia można udzielać jedynie tym inwestycjom, które są dokonywane przez mikroprzedsiębiorstwa, jak wspomniano w ust. 2, celem dostosowania do nowowprowadzonej normy Wspólnoty.
W takim wypadku można udzielić okresu karencji, nieprzekraczającego okresu 36 miesięcy od daty, w której dana norma zaczyna obowiązywać przedsiębiorstwo, celem spełnienia wymagań tej normy. _BAR_ c)spełniają normy Wspólnoty mające zastosowanie do właściwej inwestycji.W przypadku inwestycji dokonywanych celem dostosowania do norm Wspólnoty wsparcia można udzielać jedynie tym inwestycjom, które są dokonywane przez mikroprzedsiębiorstwa, jak wspomniano w ust. 2, celem dostosowania do nowowprowadzonej normy Wspólnoty.
W takim wypadku można udzielić okresu karencji, nieprzekraczającego okresu 36 miesięcy od daty, w której dana norma zaczyna obowiązywać przedsiębiorstwo, celem spełnienia wymagań tej normy. _BAR_
2.Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw w myśl zalecenia Komisji 2003/361/WE.
W przypadku produkcji leśniczej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw.Wsparcia nie udziela się przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w ratowaniu i restrukturyzacji firm znajdujących się w trudnej sytuacji. _BAR_ 2.Wsparcie na mocy ust. 1 ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw,i małych i średnich przedsiębiorstw w myśl zalecenia Komisji 2003/361/, a także do zrzeszeń sektora rolno-spożywczego. W przypadku produkcji leśniczej wsparcie ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw.Wsparcia nie udziela się przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w ratowaniu i restrukturyzacji firm znajdujących się w trudnej sytuacji. _BAR_
3.Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I. _BAR_ 3.Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I. _BAR_
Uzasadnienie
Analogicznie do sytuacji w innych funduszach strukturalnych należy zauważyć, że przemysł rolno-spożywczy dostarcza więcej miejsc pracy niż inne sektory produkcyjne.
Zalecenie nr 6
Artykuł 34
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Środki _BAR_ Środki _BAR_
Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy następujących środków: _BAR_ Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy następujących środków: _BAR_
a)środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi rolnej poprzez: _BAR_ a)środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi rolnej poprzez: _BAR_
i)dopłaty z tytułu przeszkód naturalnych dla rolników na obszarach górskich, _BAR_ i)dopłaty z tytułu przeszkód naturalnych dla rolników na obszarach górskich, _BAR_
ii)dopłaty dla rolników na obszarach z przeszkodami naturalnymi, innych niż obszary górskie, _BAR_ ii)dopłaty dla rolników na obszarach z przeszkodami naturalnymi, innych niż obszary górskie, _BAR_
iii)dopłaty z tytułu programu NATURA 2000, _BAR_ iii)dopłaty z tytułu programu NATURA 2000, _BAR_
iv)dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt, _BAR_ iv)dopłaty agrośrodowiskowe oraz dopłaty z tytułu warunków utrzymania zwierząt, _BAR_
v)wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych; _BAR_ v)wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych; _BAR_
b)środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi leśnej poprzez: _BAR_ b)środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie ziemi leśnej poprzez: _BAR_
i)pierwsze zalesienie ziemi rolnej, _BAR_ i)pierwsze zalesienie ziemi rolnej, _BAR_
ii)pierwsze ustanowienie systemów agroleśniczych na ziemi rolnej, _BAR_ ii)pierwsze ustanowienie systemów agroleśniczych na ziemi rolnej, _BAR_
iii)pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej, _BAR_ iii)pierwsze zalesienie ziemi nierolniczej, _BAR_
iv)dopłaty z tytułu programu NATURA 2000, _BAR_ iv)dopłaty z tytułu programu NATURA 2000, _BAR_
v)dopłaty z tytułu środowiska leśnego, _BAR_ v)dopłaty z tytułu środowiska leśnego, _BAR_
vi)przywrócenie potencjału produkcji leśnej oraz wprowadzenie działań zapobiegawczych, _BAR_ vi)przywrócenie potencjału produkcji leśnej oraz wprowadzenie działań zapobiegawczych, _BAR_
vii)wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych. _BAR_ vii)wsparcie dla inwestycji nieproduktywnych. _BAR_
_BAR_ c)środków ukierunkowanych na propagowanie i ochronę systemów agroleśniczych, obejmujących:i)wsparcie przeznaczone na ochronę i utrzymywanie systemów agroleśniczych;ii)dopłaty z tytułu programu NATURA 2000, _BAR_
Uzasadnienie
Użytkowanie ziemi jest podzielone w rozporządzeniach europejskich na dwie kategorie: ziemie rolne i obszary leśne.
Systemy agroleśnicze są to takie systemy, które łączą na tym samym kawałku ziemi krótkoterminową produkcję rolną czy hodowlaną z długofalową produkcją leśną (drewno, korek, działalność rekreacyjna oraz duża ilość korzystnych dla środowiska skutków ubocznych).
Działalność agroleśnicza obejmuje szeroki zakres systemów produkcyjnych opartych na wielorakim typie użytkowania danego obszaru i na najlepszym wykorzystaniu synergii poszczególnych użytków. Wchodzi w to połączenie użytków, które korzystają na uzupełnianiu się drzewostanu i produkcji rolno-hodowlanej.
Projekt rozporządzenia uznaje istnienie tego trzeciego rodzaju użytkowania ziemi, różnego od rolnictwa i leśnictwa.
Wsparcie wspólnotowe jest jednak ograniczone do pierwszego ustanowienia systemów agroleśniczych.
Niniejsze zalecenie dodaje pomoc na rzecz konserwacji i utrzymania systemów agroleśniczych.
Zalecenie nr 7
Artykuł 36
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000 _BAR_ Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000 _BAR_
Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. iii) udziela się corocznie oraz na hektar użytkowanego obszaru rolniczego w celu zrekompensowania poniesionych kosztów i strat z tytułu rezygnacji z dochodów wynikających z niedogodności na właściwych obszarach związanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG. _BAR_ Wsparcia przewidzianego w art. 34 lit. a) pkt. iii) udziela się corocznie oraz na hektar użytkowanego obszaru rolniczego w celu zrekompensowania poniesionych kosztów i strat z tytułu rezygnacji z dochodów wynikających z niedogodności na właściwych obszarach związanych z wykonywaniem dyrektyw 79/409/EWG i 92/43/EWG EWG oraz jako zachętę do zagospodarowania przyjaznego dla środowiska. _BAR_
Uzasadnienie
Związek rolnictwa i hodowli zwierząt ze środowiskiem oraz ich znaczenie dla ochrony fauny, flory i krajobrazu muszą zostać społecznie uznane.
Nie można ich postrzegać tylko jako zadania dodatkowego, wykonywanego przy ograniczonych nakładach.
Zalecenie nr 8
Artykuł 37 ust. 4
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
4.Dopłat udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i straty z tytułu rezygnacji z dochodów wynikające z podjętego zobowiązania; w przypadkach, w których jest to konieczne, mogą one również obejmować koszty transakcyjne.We właściwych przypadkach beneficjentów wybiera się na podstawie procedury przetargowej z zastosowaniem kryteriów wydajności ekonomicznej, środowiskowej oraz wydajności związanej z warunkami utrzymania zwierząt.Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I. _BAR_ 4.Dopłat udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i straty z tytułu rezygnacji z dochodów wynikające z podjętego zobowiązania; w przypadkach, w których jest to konieczne, mogą one również obejmować koszty transakcyjne.Dopłaty mogą zostać zwiększone o 20%, jako zachęta do udziału.Przy odpowiednim uzasadnieniu, Państwa Członkowskie mogą złożyć propozycje dotyczące innych programów pomocy.We właściwych przypadkach beneficjentów wybiera się na podstawie procedury przetargowej z zastosowaniem kryteriów wydajności ekonomicznej, środowiskowej oraz wydajności związanej z warunkami utrzymania zwierząt.Wsparcie ogranicza się do maksymalnych wysokości ustanowionych w załączniku I. _BAR_
Uzasadnienie
Biorąc pod uwagę porozumienia agrośrodowiskowe dotyczące zarządzania obszarami wiejskimi, warto utrzymać rozwiązania zachęcające do udziału w takich porozumieniach.
Istotne znaczenie ma rozszerzenie podstawy naliczania pomocy z uwagi na fakt, że obecny system nie zawsze znajduje zastosowanie.
Zalecenie nr 9
Nowy artykuł 46a
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
_BAR_ Pomoc przeznaczona dla zachowania i poprawy jakości systemów agroleśniczych o znacznych walorach ekologicznych—Pomoc przewidziana w art. 34 lit. c) pkt. i) udzielana jest rolnikom zobowiązującym się do prowadzenia i zarządzania gospodarstwami w sposób gwarantujący zachowanie i poprawę jakości systemów agroleśniczych o znacznych walorach ekologicznych, w tym w sposób szanujący jakość życia zwierząt—Państwa Członkowskie przedstawią listę stref, które mogą być traktowane jako zawierające systemy o znacznych walorach ekologicznych— Wartość pomocy jest ograniczona do wysokości przewidzianej w załączniku I. _BAR_
Uzasadnienie
Patrz uzasadnienie zalecenia 6.
Zalecenie nr 10
Nowy artykuł 46b
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
_BAR_ Dopłaty z tytułu programu NATURA 2000Pomoc przewidziana w art. 31 lit. c) pkt. ii) jest przyznawana corocznie na hektar gospodarstwa agroleśniczego osobom indywidualnym i stowarzyszeniom, aby zrekompensować im koszty związane z ograniczeniami użytkowania terenów wynikającymi w danej strefie ze stosowania Dyrektyw 79/409CEE i 92/43/CEE.Wysokość pomocy mieści się w granicach określonych w załączniku I. _BAR_
Uzasadnienie
Patrz uzasadnienie zalecenia 6.
Zalecenie nr 11
Artykuł 49 lit. a)
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy: _BAR_ Wsparcie, o którym mowa w niniejszej sekcji, dotyczy: _BAR_
a)Środków na rzecz dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich obejmujących: _BAR_ a)Środków na rzecz dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich obejmujących: _BAR_
(i)dywersyfikację na działalność nierolniczą, _BAR_ (i)dywersyfikację na działalność nierolniczą, _BAR_
(ii)wsparcie dla tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw celem promowania przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej, _BAR_ (ii)wsparcie dla tworzenia i rozwoju mikroprzedsiębiorstw celem promowania przedsiębiorczości i rozwijania struktury gospodarczej, _BAR_
(iii)zachęcanie do działań związanych z turystyką, _BAR_ (iii)zachęcanie do działań związanych z turystyką, _BAR_
(iv)ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczym, sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu gospodarczego. _BAR_ (iv)wsparcie dla szerszego udziału kobiet w gospodarce rolnej, _BAR_
_BAR_ (ivv)ochrona, poprawa stanu i gospodarka dziedzictwem przyrodniczymwiejskim (przyrodniczym, historycznym oraz kulturowym), sprzyjające zrównoważonemu rozwojowi gospodarczemu gospodarczego. _BAR_
Uzasadnienie
Kobiety odgrywają ważną rolę w dywersyfikacji gospodarki obszarów wiejskich, ale bardzo często napotykają na szczególne problemy, jak np. ograniczony dostęp do środków finansowych.
Poprawka ta ma na celu wsparcie rozwiązań pozwalających usunąć te przeszkody.
Strategie rozwoju obszarów wiejskich wdrażane na mocy podejścia EFRROW nade wszystko z powodzeniem odnoszą się do dziedzictwa wiejskiego w jego najszerszym możliwym znaczeniu.
Dziedzictwo historyczne i kulturowe, które stanowi troskę grup rozwoju obszarów wiejskich, musi zostać ujęte wraz dziedzictwem przyrodniczym.
Zalecenie nr 12
Artykuł 52
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Zachęty do działalności w dziedzinie turystyki _BAR_ Zachęty do działalności w dziedzinie turystyki _BAR_
Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iii), obejmuje: _BAR_ Wsparcie, o którym mowa w art. 49 lit. a) pkt. iii), obejmuje: _BAR_
a)małą infrastrukturę taką jak punkty informacyjne oraz oznaczenie miejsc turystycznych; _BAR_ a)małą infrastrukturę taką jak punkty informacyjne oraz oznaczenie miejsc turystycznych; _BAR_
b)infrastrukturę rekreacyjną udostępniającą obszary przyrodnicze oraz zakwaterowanie małopowierzchniowe; _BAR_ b)infrastrukturę rekreacyjną udostępniającą obszary przyrodnicze oraz zakwaterowanie małopowierzchniowe; _BAR_
c)rozwijanie i wprowadzanie do obrotu produktów turystycznych związanych z turystyką obszarów wiejskich. _BAR_ c)rozwijanie i wprowadzanie do obrotu, w tym także przez internet, produktów turystycznych związanych z turystyką obszarów wiejskich; _BAR_
_BAR_ d)specjalistyczne szkolenie zawodowe kadr dla sektora turystyki w takich dziedzinach, jak obsługa klienta i rozwój produktu. _BAR_
Uzasadnienie
Obszary wiejskie mają do zaoferowania wspaniałe dziedzictwo przyrodnicze i inne atrakcje.
Jednakże umiejętność wykorzystania tych atrakcji przez lokalną turystykę w sposób zrównoważony i zapewnienie turystom obsługi na wysokim poziomie często napotyka na barierę w postaci ograniczonego zakresu świadczonych usług i/lub niedostatecznego rozwoju produktu.
Jakkolwiek art. 56 może zawierać odniesienie do "szkolenia zawodowego", istotne jest aby uczynić szczególne odniesienie do szkolenia w ramach rozwiązania dotyczącego turystyki.
Coraz więcej osób korzysta z internetu przy rezerwacji biletów na podróż, miejsc noclegowych oraz produktów związanych z wypoczynkiem i czasem wolnym, a także przy zasięganiu informacji.
Mniejsi dostawcy usług agroturystycznych znajdują się w gorszej sytuacji, ponieważ brakuje im przeszkolenia i środków na zapewnienie rezerwacji i sprzedaży przez internet.
Zalecenie nr 13
Artykuł 58
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Lokalne strategie rozwojuByłoby najlepiej, gdyby rozwiązania wymienione w art. 49 zostały wdrożone poprzez lokalne strategie rozwoju. _BAR_ Lokalne strategie rozwojuByłoby najlepiej, gdyby rozwiązania wymienione w art. 49 zostały wdrożone przy aktywnym udziale władz lokalnych poprzez lokalne strategie rozwoju. _BAR_
Uzasadnienie
Wiele rozwiązań wymienionych w art. 49 wchodzi w skład podstawowych obowiązków władz lokalnych.
W przypadku realizacji poprzednich programach rozwoju obszarów wiejskich pozycja władz lokalnych ulegała marginalizacji i nie brały one bezpośredniego udziału w określaniu lokalnych strategii rozwoju.
Zapewnienie aktywnego zaangażowania władz lokalnych w EFRROW umożliwi bardziej wszechstronne i spójne podejście do rozwoju wielu obszarów wiejskich.
Brak wyraźnego odniesienia do władz lokalnych może zagrozić realizacji celów EFRROW.
Zalecenie nr 14
Artykuł 63 ust. 1
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
1.W przypadku wsparcia, o którym mowa w art. 62 lit. a), operacje w ramach strategii muszą wychodzić naprzeciw celom ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu dla każdej z osi priorytetowych. _BAR_ 1.W przypadku wsparcia, o którym mowa w art. 62 lit. a), operacje w ramach strategii muszą wychodzić naprzeciw jednemu lub więcej celom ustanowionym w niniejszym rozporządzeniu dla każdej z osi priorytetowych. _BAR_
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 63 ust. 1 środki zastosowane w ramach podejścia LEADER muszą zaspokoić wszystkie cele rozporządzenia, co jest to sprzeczne z art. 62 lit. a).
Niniejsza poprawka usuwa sprzeczność pomiędzy brzmieniem tych dwóch artykułów.
Zalecenie nr 15
Artykuł 70 ust. 2
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
3% ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, w kwocie 2,66 miliardów EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza się na rezerwę przewidzianą w art. 92. _BAR_ 3% ze środków finansowych, o których mowa w ust. 1, w kwocie 2,66 miliardów EUR po cenach z 2004 roku, przeznacza się na rezerwę przewidzianą w art. 92. _BAR_
Uzasadnienie
Nie ma sensu tworzenie rezerwy dla podejścia LEADER uzależnionej od osiąganych wyników.
Zalecenie nr 16
Artykuł 71 ust. 4
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Bez względu na górne granice wymienione w ust. 3, wkład Funduszu można zwiększyć o pięć punktów procentowych na programy regionów peryferyjnych oraz mniejszych wysp Morza Egejskiego. _BAR_ Bez względu na górne granice wymienione w ust. 3, wkład Funduszu można zwiększyć o pięć punktów procentowych na programy regionówdo 85% wydatków publicznych na rzecz finansowania programów peryferyjnych oraz mniejszych wysp Morza Egejskiego. _BAR_
Uzasadnienie
Uznanie wyjątkowego oraz poważnego charakteru problemów rozwojowych Europy peryferyjnej, które znalazło wyraz w art. 299 ust. 2 Traktatu o WE (przyszły art. III-424), wzywa do szczególnego i właściwego zajęcia się tym problemem przez politykę rolną po roku 2006.
Zatem specyficzne problemy rolne w regionach peryferyjnych zasługują na większą pomoc niż inne rejony.
Z tego powodu niezbędne jest utrzymanie poziomu pomocy, aby ogromne problemy strukturalne, wynikające głównie z odległości i izolacji, mogły zostać przezwyciężone z najlepszym możliwym skutkiem.
Zalecenie nr 17
Artykuł 87
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
1.Każdego roku, po przedstawieniu corocznego sprawozdania z realizacji, Komisja oraz Urząd Zarządzający badają główne wyniki poprzedniego roku zgodnie z procedurami, które zostaną określone w porozumieniu z Państwem Członkowskim oraz właściwym Urzędem Zarządzającym. _BAR_ 1.Każdego roku, pPo przedstawieniu corocznego sprawozdania z realizacji, średniookresowej oceny w 2010 r. Komisja oraz Urząd Zarządzający badają główne wyniki poprzedniego rokuod początku okresu wdrażania programu zgodnie z procedurami, które zostaną określone w porozumieniu z Państwem Członkowskim oraz właściwym Urzędem Zarządzającym. _BAR_
Uzasadnienie
Rozporządzenie ustala okres realizacji programu na siedem lat, co da Państwom Członkowskim możliwość wdrożenia w tym okresie narodowych strategii rozwoju obszarów wiejskich, biorąc pod uwagę wyznaczone cele.
Realizacja tych programów na przestrzeni kilku lat ma istotne znaczenie dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju terenów wiejskich i osiągnięcia celów strategicznych.
Z tego powodu proponowane rozporządzenie obejmuje okres dłuższy niż jeden rok.
W związku z tym nasuwa się pytanie, czy ma sens przeprowadzanie corocznych przeglądów programów, tym bardziej, że rozwiązania są nastawione na osiąganie trwałych celów.
Nielogiczne byłoby wyciąganie wniosków odnośnie realizacji programu po upływie zaledwie roku.
Bardziej celowe a jednocześnie wystarczające byłoby przeprowadzanie średniookresowej oceny realizacji programu pod kątem jej poprawy jej jakości.
Coroczna ocena, ustalona we wniosku Komisji, jedynie zwiększyłaby niepotrzebną biurokrację i byłaby sprzeczna z celami prostego i przejrzystego programowania przy zachowaniu minimum wymogów biurokratycznych.
Zalecenie nr 18
Artykuł 92
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
1.Kwotę przeznaczoną na rezerwę, o której mowa w art. 70 ust. 2, wykorzystuje się do wsparcia wdrażania podejścia LEADER w programach. _BAR_ 1.Kwotę przeznaczoną na rezerwę, o której mowa w art. 70 ust. 2, wykorzystuje się do wsparcia wdrażania podejścia LEADER w programach. _BAR_
2.Oceny wdrażania podejścia LEADER dokonuje się na podstawie obiektywnych kryteriów obejmujących: _BAR_ 2.Oceny wdrażania podejścia LEADER dokonuje się na podstawie obiektywnych kryteriów obejmujących: _BAR_
(a)priorytet udzielony podejściu LEADER; _BAR_ (a)priorytet udzielony podejściu LEADER; _BAR_
(b)obszarowy zasięg podejścia LEADER; _BAR_ (b)obszarowy zasięg podejścia LEADER; _BAR_
c)etap osiągnięty we wdrażaniu osi priorytetowej LEADER; _BAR_ c)etap osiągnięty we wdrażaniu osi priorytetowej LEADER; _BAR_
(d)efekt wpływu na kapitał prywatny; _BAR_ (d)efekt wpływu na kapitał prywatny; _BAR_
(e)wyniki ocen średniookresowych. _BAR_ (e)wyniki ocen średniookresowych. _BAR_
Uzasadnienie
Artykuł ten jest zbędny, z uwagi na zniesienie rezerwy uzależnionej od wyników.
Zalecenie nr 19
Artykuł 71 ust. 6
Propozycja Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Operacja finansowana przez Fundusz nie korzysta jednocześnie w trakcie terminu kwalifikowalności z wkładu z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności bądź jakiegokolwiek innego instrumentu finansowego Wspólnoty.
Wydatki współfinansowane przez Fundusz nie są jednocześnie współfinansowane za pomocą innego instrumentu finansowego Wspólnoty. _BAR_ Operacja finansowana przez Fundusz nie korzysta jednocześnie w trakcie terminu kwalifikowalności z wkładu z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności bądź jakiegokolwiek innego instrumentu finansowego Wspólnoty.
Wydatki współfinansowane przez Fundusz nie są jednocześnie współfinansowane za pomocą innego instrumentu finansowego Wspólnoty. _BAR_
Operacja może kwalifikować się do wkładu z Funduszu jedynie w ramach jednego programu rozwoju obszarów wiejskich na raz.
Może ona być finansowana w ramach tylko jednej osi priorytetowej programu rozwoju obszarów wiejskich. _BAR_ Operacja może kwalifikować się do wkładu z Funduszu jedynie w ramach jednego programu rozwoju obszarów wiejskich na raz.
Może ona być finansowana w ramach tylko jednej osi priorytetowej programu rozwoju obszarów wiejskich. _BAR_
Uzasadnienie
Wykreślone zdanie wykluczałoby projekty, które wykraczając poza zakres jednej osi priorytetowej jednocześnie mieszczą się w zakresie całego rozporządzenia.
Zalecenie nr 20
Załącznik I dotyczący artykułu 46a i 46b
Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską
Brak.
Poprawka KR _BAR_
Art. _BAR_ Przedmiot _BAR_ Kwota w EUR lub stawka _BAR_
46a ust. 3 _BAR_ Płatność maksymalna _BAR_ 200 _BAR_ Za hektar użytkowanego obszaru rolniczego _BAR_
46b _BAR_ Maksymalna płatność dla obszarów Natura 2000 _BAR_ 200 _BAR_ Za hektar użytkowanego obszaru rolniczego _BAR_
Uzasadnienie
W celu zachowania spójności z nowym art. 46a ust. 1.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Propozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów
(2005/C 43/08)
KOMITET REGIONÓW
UWZGLĘDNIAJĄC propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącą poprawy bezpieczeństwa portów (COM(2004) 76 final 2004/0031 (COD));
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Rady z dnia 22 lutego 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii na ten temat, zgodnie z artykułem 265, ustęp 1 i artykułem 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 27 stycznia 2004 r. o zobowiązaniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej do opracowania opinii na ten temat;
UWZGLĘDNIAJĄC swój projekt opinii (CdR 163/2004 rev.1), przyjęty dnia 7 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Anders Knape, radny gminny (SE, EPP));
ZWAŻYWSZY, ŻE
(1) Czyny niedozwolone i terroryzm zaliczają się do najpoważniejszych zagrożeń dla ideałów demokracji i wolności oraz pokoju, które są istotą Unii Europejskiej.
(2) Należy zapewnić bezpieczeństwo osób, infrastruktury i sprzętu, w tym środków transportu, w portach i przylegających do nich strefach, chroniąc je przed czynami niedozwolonymi i ich niszczącymi skutkami.
Taka ochrona byłaby z korzyścią dla użytkowników środków transportu, dla gospodarki i dla całego społeczeństwa.
2003 r. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej przyjęły rozporządzenie (WE) nr 725/2004 dotyczące bezpieczeństwa morskiego.
Działania mające na celu zapewnienie poprawy bezpieczeństwa transportu morskiego, nałożone niniejszym rozporządzeniem, stanowią jedynie część działań niezbędnych do osiągnięcia wystarczającego poziomu bezpieczeństwa całej sieci związanej z transportem morskim.
Zakres rozporządzenia jest ograniczony do środków bezpieczeństwa na pokładzie statków i na bezpośrednim styku port/statek.
(4) Nie naruszając przepisów Państw Członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego i działań, jakie mogą być podejmowane na podstawie działu VI Traktatu o Unii Europejskiej, realizacja celu bezpieczeństwa opisanego w wywodzie 2 odbywa się przez zastosowanie odpowiednich działań w dziedzinie polityki portowej przez ustanowienie wspólnych norm w celu zapewnienia wystarczającego poziomu bezpieczeństwa portowego we wszystkich portach Wspólnoty.
(5) Państwa Członkowskie powinny opierać się na szczegółowych ocenach bezpieczeństwa w celu określenia dokładnych granic strefy portowej, istotnej z punktu widzenia bezpieczeństwa oraz podjąć decyzje co do środków niezbędnych dla zapewnienia wystarczającego stopnia bezpieczeństwa portowego, biorąc pod uwagę opinię odnośnych jednostek lokalnych i regionalnych.
Działania te powinny być uzależnione od aktualnego poziomu bezpieczeństwa i uwzględniać różnice w dziedzinie profilu zagrożenia różnych stref portu.
(6) Państwa Członkowskie lub – jeśli to stosowne – jednostki lokalne czy regionalne przygotowują plany bezpieczeństwa portowego, przekazujące dokładnie wyniki oceny bezpieczeństwa portowego.
Skuteczność działań bezpieczeństwa zakłada również dokładny podział zadań pomiędzy wszystkie dane strony oraz regularne stosowanie środków bezpieczeństwa.
Przy zachowaniu, w przypadku rozdziału zadań i procedur wykonawczych, struktury przewidzianej w planie bezpieczeństwa portowego, działania w dziedzinie bezpieczeństwa portowego, zarówno prewencyjne jak i korekcyjne, powinny zyskiwać znacznie na skuteczności.
(7) Państwa Członkowskie powołują jednostkę służącą za punkt kontaktowy pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi.
(8) Niniejsza dyrektywa przestrzega praw podstawowych i stosuje zasady uznane w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
(9) Należy zastosować środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy zgodnie z decyzją 1999/468/WE Rady z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki realizacji uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji.
Należy opracować procedurę dostosowania niniejszej dyrektywy przy uwzględnieniu zmian instrumentów międzynarodowych i dostosowania oraz uzupełnienia, w świetle nabytego doświadczenia, szczegółowych warunków wymienionych w aneksach do niniejszej dyrektywy, bez rozszerzania zakresu jej stosowania.
(10) Zważywszy, że cele zamierzonego działania, to znaczy wyważone wprowadzenie i zastosowanie odpowiednich środków w dziedzinie polityki transportu morskiego i portów, nie mogą być osiągnięte w wystarczającym stopniu przez Państwa Członkowskie, a więc mogą być, z racji europejskiego wymiaru niniejszej dyrektywy, lepiej realizowane na szczeblu wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości usankcjonowaną artykułem 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, tak jak jest ona wymieniona w tymże artykule, niniejsza dyrektywa ogranicza się do wspólnych zasad podstawowych wymaganych w przypadku osiągnięcia celów bezpieczeństwa portów i nie wykracza poza to, co jest konieczne w tym celu.
na 56 sesji plenarnej w dniach 29- 30 września 2004 r. (posiedzenia z dnia 30 września) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
podziela pogląd, zgodnie z którym czyny niedozwolone i terroryzm zaliczają się do największych zagrożeń dla ideałów demokracji i wolności oraz pokoju, które są istotą Unii Europejskiej;
stwierdza, że terroryzm i czyny przestępcze podobnego rodzaju mają charakter ponadnarodowy, a więc należy walczyć z tymi zjawiskami głównie za pomocą działań międzynarodowych.
Nie ma zwykle możliwości określenia ilościowego ani oszacowania zagrożenia terrorystycznego dla portów lub innej infrastruktury z perspektywy wyłącznie regionalnej lub lokalnej.
uważa, że zapewnienie bezpieczeństwa w aspekcie zagrożenia terrorystycznego i innych rodzajów działalności przestępczej podlega głównie kompetencjom państwa, a więc to Państwa Członkowskie są odpowiedzialne finansowo i całościowo za środki bezpieczeństwa, co do których decyzje zapadają na szczeblu krajowym lub wspólnotowym.
Wszelkie środki przyjmowane w celu wzmocnienia zabezpieczenia portów przed aktami przestępczymi powinny być dobierane w zależności od zagrożenia występującego w przypadku każdego poszczególnego portu.
Tym niemniej, zgodnie z zasadą pomocniczości projekty zabezpieczania portów powinny być opracowywane na szczeblu regionalnym lub lokalnym;
zwraca uwagę, że komunikat Komisji dotyczący poprawy bezpieczeństwa instalacji portowych (COM(2003) 229 final) zawiera propozycję dotyczącą poprawy bezpieczeństwa statków i miejsca styku statek/port i że procedura przyjęcia tej propozycji jest w toku.
uważa, że znowelizowana konwencja SOLAS, kodeks ISPS i rozporządzenie Komisji (WE) nr 725/2004 przyczynią się również do wzmocnienia bezpieczeństwa w portach.
Rozporządzenie to ogranicza się jednak do części portu stanowiącej styk port/statek, to znaczy terminalu.
uważa, że w przypadku niektórych portów, po wdrożeniu i ocenie rozporządzenia (WE) nr 725/2004 może się okazać konieczne zastosowanie dalszych środków bezpieczeństwa, zarówno dla portów, jak i dla koordynacji pomiędzy portami i strefami przyległymi.
Ochrona powinna się rozciągać na osoby pracujące w porcie lub przejeżdżające tam tranzytem, infrastrukturę i instalacje, w tym środki transportu.
Komitet Regionów stwierdza, że MOM i MOP przygotowują obecnie zbiór praktycznych wytycznych dotyczących bezpieczeństwa w portach.
uważa, że zintensyfikowane środki bezpieczeństwa w portach i w transporcie morskim, zawarte w rozporządzeniach i dyrektywach, powinny dać pozytywne wyniki nie wymagając przy tym dodatkowych nakładów finansowych i dodatkowych pracowników inwestycji niż jest to wymagane z punktu widzenia bezpieczeństwa i ochrony, przy szczególnym uwzględnieniu wielkości portów, ich położenia geograficznego i prowadzonej działalności.
uważa, że wszelkie uregulowania działalności, działań i nadzoru powinny być współmierne do istniejącego zagrożenia i uwzględniać potrzebę skutecznej i konkurencyjnej sieci transportowej, co będzie sprzyjać intensyfikacji transportu morskiego i odciążeniu innych środków transportu.
uważa, że zatwierdzenie ocen i planów zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz ich wprowadzenie w życie powinny być zapewnione poprzez inspekcje przeprowadzane pod nadzorem poszczególnych Państw Członkowskich.
uważa, że definicja portu jako miejsca styku statek/port, powinno zostać rozszerzone na terminale i na strefy takie jak strefy kotwiczenia, stanowiska oczekiwania i ich pomosty od strony morza oraz miejsca składowania towarów wchodzące w skład strefy portowej.
uważa, że postanowienia te nie powinny obejmować ruchu wewnętrznego w portach.
popiera zasadę, zgodnie z którą dyrektywa stanowi najodpowiedniejszy instrument dla zapewnienia koniecznej elastyczności i wspólnego poziomu bezpieczeństwa w portach wspólnotowych, zważywszy na dużą różnorodność portów Wspólnoty i działalność w nich prowadzoną.
jest świadomy faktu, że w portach Państw Członkowskich obowiązują już różne systemy bezpieczeństwa i że możliwe jest dopuszczenie utrzymania w mocy obecnych środków bezpieczeństwa i istniejących struktur w tym zakresie, pod warunkiem że są one zgodne z zasadami dyrektywy.
1.1 Treść dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa w portach
KOMITET REGIONÓW 1.1.1 uważa, że bezpieczeństwo portów i styku statek/port w niektórych portach powinno zostać zwiększone poprzez dodatkowe środki bezpieczeństwa oraz że bezpieczeństwo jest zwiększone poprzez środki stosujące się do całej strefy portowej.
W niektórych portach konieczne jest uzupełnienie stosowanych środków bezpieczeństwa o środki bezpieczeństwa przeznaczone dla przedsiębiorstw znajdujących się w pobliżu portów i mogących stanowić potencjalny cel terrorystów, chodzi tu np. o magazyny paliw, zakłady chemiczne czy zakłady nawozów sztucznych;
1.1.2 uważa, że poszczególne Państwa Członkowskie, po zasięgnięciu opinii jednostek lokalnych i regionalnych oraz przedstawicieli danych portów, powinny określić swoje potrzeby i zasięg przewidywanych środków;
1.1.3 uważa, że wybór pomiędzy różnymi poziomami bezpieczeństwa w zależności od stopnia zagrożenia: normalnego, podwyższonego i bezpośredniego nie podlega kompetencjom samych władz portowych, ale nabiera charakteru horyzontalnego.
1.2 Zasady ogólne
1.2.1 podkreśla wagę zasady pomocniczości, szczególnie w kontekście przyjętego ostatnio traktatu konstytucyjnego i nowego protokołu w sprawie pomocniczości.
1.2.2 uważa za cenne, że propozycja opiera się na tych samych strukturach i organach bezpieczeństwa co rozporządzenie (WE) nr 725/2004, według którego system bezpieczeństwa może obejmować cały łańcuch logistyczny transportu morskiego, od statku, styku port/statek i portów ogólnie do styku strefy portowej ze strefą przyległą.
1.2.3 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Państwa Członkowskie mają określić zakres, w jakim dyrektywa będzie miała zastosowanie do ich portów.
Decyzję tę należy podjąć w uzgodnieniu z odpowiednimi instytucjami lokalnymi i regionalnymi.
Należy dokonać podstawowej analizy zagrożeń i potrzeb w celu określenia, w jakich portach należałoby zwiększyć środki bezpieczeństwa.
1.2.4 docenia również to, że Państwa Członkowskie mają czuwać nad odpowiednim przygotowaniem ocen bezpieczeństwa w portach i planów bezpieczeństwa portowego, ustalać i podawać do wiadomości stosowane poziomów bezpieczeństwa wraz ze wszelkimi ewentualnymi zmianami oraz wyznaczyć stosowny organ zajmujący się bezpieczeństwem w portach.
Zgodnie z zasadą pomocniczości, do poszczególnych Państw Członkowskich należy określenie, w porozumieniu z odpowiednimi władzami i instytucjami lokalnymi i regionalnymi, potrzeb co do oceny, planów i organów w zależności od tego, jak każde Państwo Członkowskie ocenia istniejące zagrożenie i warunki lokalne i regionalne.
1.2.5 uważa za pozytywny fakt powołania osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo portowe w każdym poszczególnym porcie w celu zapewnienia odpowiedniej koordynacji przy opracowywaniu, uaktualnianiu i monitorowaniu ocen i planów bezpieczeństwa portowego (w tym planów bezpieczeństwa dla przyległych przedsiębiorstw), jakie każde Państwo Członkowskie uznaje za niezbędne, w porozumieniu z osobą odpowiedzialną za bezpieczeństwo portowe, oraz wyznaczenie jednostek odpowiedzialnych za kontakt w Państwach Członkowskich w celu zapewnienia niezbędnej komunikacji zarówno z innymi Państwami Członkowskimi, jak i Komisją;
1.2.6 uważa, że nie jest uzasadniony ogólny obowiązek powoływania komitetu doradczego ds. bezpieczeństwa portowego w każdym porcie, ale sądzi, że należy utworzyć go tam, gdzie byłoby to konieczne.
1.2.7 uważa, że minimalne wymogi, jakim powinny być poddawane oceny i plany bezpieczeństwa portowego oraz procedury inspekcji w celu kontrolowania realizacji proponowanych środków bezpieczeństwa portowego powinny mieć raczej charakter porad ogólnych lub zaleceń niż rozporządzeń.
1.3 Aspekty prawne
1.3.1 uważa, że poszczególne Państwa Członkowskie powinny ustanowić kary w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy.
W większości Państw Członkowskich istnieje już odpowiednie ustawodawstwo, zatem dodatkowe ustawodawstwo karne, ogólnie ujmując, nie jest konieczne.
1.4 Ocena oddziaływania
1.4.1 zwraca się do Komisji o zwrócenie szczególnej uwagi na skutki finansowe propozycji wzmocnienia bezpieczeństwa portów.
Zwiększone koszty poniesione w konsekwencji proponowanej dyrektywy, związane z przygotowaniem planów, różnych typów środków, monitorowaniem i kontrolą, powinny być ponoszone głównie przez Państwa Członkowskie, aby uniknąć tego, że koszty przewozów morskich osób i rzeczy ulegną takiemu podwyższeniu, że użytkownicy zaczną wybierać środki mniej bezpieczne i bardziej zanieczyszczające środowisko naturalne.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Poprawka
Zalecenie 1
Wywód 1 a) (nowy)
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ (1 a)Komitet Regionów stwierdza, że terroryzm i czyny przestępcze takiego samego rodzaju mają charakter ponadnarodowy, a więc należy walczyć z tymi zjawiskami głównie za pomocą działań międzynarodowych.
Nie ma zwykle możliwości określenia ilościowego ani oszacowania zagrożenia terrorystycznego dla portów lub innej infrastruktury z perspektywy regionalnej lub lokalnej.Tak więc, zapewnienie bezpieczeństwa w aspekcie zagrożenia terrorystycznego i innych rodzajów działalności przestępczej podlega głównie kompetencjom państwa, a więc to Państwa Członkowskie są odpowiedzialne finansowo i całościowo za środki bezpieczeństwa, co do których decyzje zapadają na szczeblu krajowym lub wspólnotowym. _BAR_
Uzasadnienie
W preambule należy wyraźnie stwierdzić, że terroryzm i czyny przestępcze o takim samym charakterze to zjawiska międzynarodowe i że należy walczyć z tymi zjawiskami głównie za pomocą działań międzynarodowych, za które są ogólnie odpowiedzialne Państwa Członkowskie.
Istotne jest, aby ten szczebel władzy, który podejmuje decyzje co do pewnych przepisów, był odpowiedzialny również za ich finansowanie, tak, aby zmniejszyć ryzyko nadmiaru przepisów i negatywnych skutków wynikających z tego dla gospodarki i społeczeństwa.
Z niniejszego uzasadnienia wynika więc naturalnie, że państwo ponosi również odpowiedzialność finansową za działania mające na celu zapobieganie tym czynom.
Zalecenie 2
Wywód 4
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
W celu zapewnienia maksymalnej ochrony działalności morskiej i portowej należy wprowadzić środki bezpieczeństwa portowego.
Działania te powinny wychodzić poza styk port/statek, tak aby obejmować cały port, umożliwiając jednocześnie ochronę stref portowych i doskonalenie działań w dziedzinie bezpieczeństwa podjętych w zastosowaniu rozporządzenia (WE) nr 725/2004, wzmacniając bezpieczeństwo w przyległych strefach.
Działania te powinny dotyczyć wszystkich portów, w których znajduje się jedna lub kilka instalacji portowych objętych rozporządzeniem (WE) nr 725/2004. _BAR_ W celu zapewnienia maksymalnej ochrony działalności morskiej i portowej należy wprowadzić środki bezpieczeństwa portowego. Działania te powinny wychodzić poza styk port/statek, tak aby obejmować cały port, umożliwiając jednocześnie ochronę stref portowych i doskonalenie działań w dziedzinie bezpieczeństwa podjętych w zastosowaniu rozporządzenia (WE) nr 725/2004, wzmacniając bezpieczeństwo w przyległych strefach.
Działania te powinny dotyczyć wszystkich portów, w których znajduje się jedna lub kilka instalacji portowych objętych rozporządzeniem (WE) nr 725/2004.
W celu zapewnienia maksymalnej ochrony działalności morskiej i portowej należy wprowadzić środki bezpieczeństwa portowego. Powinny one dotyczyć styku port/statek, tak aby obejmować te strefy portu, które muszą zostać wzięte pod uwagę ze względów bezpieczeństwa.
Państwa Członkowskie powinny ustalić, które instalacje portowe, objęte rozporządzeniem (WE) nr 725/2004, wymagają dalszych środków bezpieczeństwa. _BAR_
Uzasadnienie
Działania dodatkowe, inne niż działania przewidziane rozporządzeniem (WE) nr 725/2004, mogą okazać się konieczne w drugim etapie, gdy nabierze się pewnego dystansu do skutków wdrażanej dyrektywy.
Zgodnie z zasadą pomocniczości poszczególne Państwa Członkowskie powinny określić, których portów do nich należących to dotyczy.
Oczywiście, dodatkowe działania ochrony nie są konieczne w przypadku wszystkich portów, których dotyczy rozpatrywane rozporządzenie.
Zalecenie 3
Wywód 5 a) (nowy)
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ Zintensyfikowane środki bezpieczeństwa w portach i w transporcie morskim, zawarte w rozporządzeniach i dyrektywach, powinny dać pozytywne wyniki nie wymagając przy tym dodatkowych nakładów finansowych i dodatkowych pracowników inwestycji niż jest to wymagane z punktu widzenia bezpieczeństwa i ochrony, przy szczególnym uwzględnieniu wielkości portów, ich położenia geograficznego i prowadzonej działalności. _BAR_
Uzasadnienie
Jeśli nie chcemy utrudniać transportu morskiego dóbr i ludzi, środki bezpieczeństwa, co do wprowadzenia których podjęto decyzję, powinny być właściwe i opłacalne.
W przeciwnym wypadku działania te mogłyby mieć negatywne skutki społeczno-gospodarcze.
Ważne jest, aby w dyrektywie było jasno powiedziane, że środki bezpieczeństwa powinny być opłacalne ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia.
Zalecenie 4
Wywód 8
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa Członkowskie powinny czuwać nad tym, aby uprawnienia w dziedzinie bezpieczeństwa portowego były wyraźnie uznawane przez wszystkie zainteresowane strony.
Państwa Członkowskie kontrolują przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i wyznaczają odpowiednie organy, o ściśle określonych kompetencjach, dla wszystkich swoich portów, zatwierdzają wszelkie oceny i plany bezpieczeństwa w swoich portach, ustalają poziomy bezpieczeństwa i zawiadamiają o nich, czuwają nad właściwym informowaniem o podejmowanych działaniach, nad tym, aby były one realizowane i koordynowane oraz umożliwiały doskonalenie środków bezpieczeństwa i wzmacnianie czujności przewidując platformę konsultacji w obrębie wspólnoty portowej. _BAR_ (8)Państwa Członkowskie czuwają nad tym, aby uprawnienia w dziedzinie bezpieczeństwa portowego były wyraźnie uznawane przez wszystkie zainteresowane strony, w tym właściwe władze lokalne i regionalne.
Państwa Członkowskie kontrolują przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i wyznaczają odpowiednie organy, o ściśle określonych kompetencjach, dla wszystkich swoich portów, zatwierdzają wszelkie oceny i plany bezpieczeństwa w swoich portach, ustalają poziomy bezpieczeństwa i zawiadamiają o nich, czuwają nad właściwym informowaniem o podejmowanych działaniach, nad tym, aby były one realizowane i koordynowane oraz umożliwiały doskonalenie środków bezpieczeństwa i wzmacnianie czujności przewidując platformę konsultacji w obrębie wspólnoty portowej. _BAR_
Uzasadnienie
Władze lokalne i regionalne mogą być odpowiedzialne za niektóre aspekty bezpieczeństwa w portach, np. sytuacja zdrowotna w portach, sprawdzanie ładunku statków przez urzędników zajmujących się środowiskiem naturalnym i inne dziedziny odpowiedzialności cywilnej.
Zalecenie 5
Wywód 9
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa Członkowskie są obowiązane do zatwierdzania ocen i planów kontroli realizacji działań w swoich portach.
Skuteczność kontroli realizacji powinna być przedmiotem inspekcji przeprowadzanych pod nadzorem Komisji. _BAR_ Państwa Członkowskie są obowiązane do zatwierdzania ocen i planów kontroli realizacji działań w swoich portach.
Skuteczność kontroli realizacji powinna być przedmiotem inspekcji przeprowadzanych pod nadzorem danego Państwa Członkowskiego, o których będzie powiadomiona Komisja. _BAR_
Uzasadnienie
Propozycja Komisji dotycząca nadzoru poprzez inspekcje jest bardziej ogólna i bardziej uregulowana przepisami niż wymaga tego aktualna sytuacja.
Działania, podobnie jak kontrole i monitorowanie powinny być współmierne do potrzeb dotyczących bezpieczeństwa i ochrony, przy szczególnym uwzględnieniu wielkości portów, ich położenia geograficznego i ich działalności.
Kontrole i inspekcje mogą być organizowane na szczeblu Państwa Członkowskich.
Zalecenie 6
Artykuł 2, ustęp 2
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Środki przewidziane niniejszą dyrektywą stosują się do wszystkich portów znajdujących się na terytorium Państw Członkowskich, posiadających jedną lub kilka instalacji portowych podlegających rozporządzeniu (WE) nr 725/2004. _BAR_ Działania przewidziane niniejszą dyrektywą stosują się do tych portów znajdujących się na terytorium Państw Członkowskich, które posiadają jedną lub kilka instalacji portowych podlegających rozporządzeniu (WE) nr 725/2004, co do których Państwo Członkowskie uważa, że potrzebują większej ochrony portowej. _BAR_
Uzasadnienie
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej wywodu 4.
Propozycja Komisji dotyczy wszystkich portów na terytorium Państwa Członkowskiego posiadających jedną lub kilka instalacji portowych podlegających rozporządzeniu (WE) nr 725/2004.
Komitet Regionów nie jest przekonany, czy przyjęcie środków dodatkowych w przypadku wszystkich instalacji portowych jest uzasadnione.
Zalecenie 7
Artykuł 3, ustęp 1
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
"port" lub "port morski" oznacza obszar lądowy i wodny, który został zagospodarowany, posiadający wyposażenie umożliwiające głównie przyjmowanie statków, ich załadunek i rozładunek, składowanie towarów, odbiór i dostawę tych towarów, wsiadanie pasażerów na statki i wysiadanie pasażerów ze statków. _BAR_ "port" lub "port morski" oznacza obszar lądowy i wodny, zdefiniowany i oznaczony przez Państwo Członkowskie, który został zagospodarowany, posiadający wyposażenie umożliwiające głównie komercjalny transport morski i jest połączony bezpośrednio z instalacją portową. _BAR_
Uzasadnienie
Strefa, którą należy uznawać za "strefę portową", powinna być określona kolejno w każdym indywidualnym przypadku, a definicja "portu" nie powinna być zbyt wąska.
Proponowana poprawka zapewnia Państwom Członkowskim elastyczność konieczną w celu określenia i oznaczenia tych stref, nie pozwalając jednocześnie na nadmierne rozszerzenie strefy portowej.
Zalecenie 8
Artykuł 5, ustęp 1
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa Członkowskie powołują organ ds. bezpieczeństwa portowego w przypadku każdego portu objętego niniejszą dyrektywą.
Organ zajmujący się bezpieczeństwem portowym może zostać powołany dla więcej niż jednego portu. _BAR_ Państwa Członkowskie zapewnią powołanie, według jednolitych kryteriów, organu ds. bezpieczeństwa portowego w przypadku każdego portu objętego niniejszą dyrektywą.
Organ zajmujący się bezpieczeństwem portowym może zostać powołany dla więcej niż jednego portu. _BAR_
Uzasadnienie
Zgodnie z zasadą pomocniczości, władze portowe powinny być powoływane na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Państwa Członkowskie powinny jednak zawsze ponosić ogólną i finansową odpowiedzialność za bezpieczeństwo portów, zgodnie z uzasadnieniem pierwszego zalecenia.
Zalecenie 9
Artykuł 5, ustęp 3
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa Członkowskie powinny powołać "odpowiedni organ ds. bezpieczeństwa morskiego" zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr°725/2004 jako organ ds. bezpieczeństwa portowego. _BAR_ "Odpowiedni organ ds. bezpieczeństwa morskiego" może zostać powołany jako organ ds., bezpieczeństwa portowego zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr°725/2004. _BAR_
Uzasadnienie
Zgodnie z zasadą pomocniczości, władze portowe powinny być powoływane na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej artykułu 5(1).
Zalecenie 10
Artykuł 9, ustęp 1
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
W każdym porcie jest powoływana osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo portowe.
W każdym porcie będzie jedna osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo portowe.
Małe, sąsiednie porty, mogą mieć wspólnego pracownika ds. bezpieczeństwa. _BAR_ W każdym porcie jest powoływana osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo portowe.
W każdym porcie będzie jedna osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo portowe.
Sąsiednie porty, mogą mieć wspólnego pracownika ds. bezpieczeństwa.
Ta sama osoba może być wyjątkowo wyznaczona na portowego pracownika ds. bezpieczeństwa dla więcej niż jednego portu, nawet jeśli nie chodzi o porty sąsiadujące ze sobą, wtedy, gdy ze względu na niską intensywność ruchu w porcie, nie byłoby usprawiedliwione przydzielać mu osobnego pracownika ds. bezpieczeństwa i pod warunkiem, że zapewniony jest odpowiedni poziom bezpieczeństwa. _BAR_
Uzasadnienie
Ogólnie rzecz ujmując, sąsiadujące ze sobą porty mogą mieć jednego pracownika ds. bezpieczeństwa portowego, niezależnie od ich wielkości.
Zalecenie 11
Artykuł 10, ustęp 1
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa Członkowskie czuwają nad tworzeniem komitetów ds. bezpieczeństwa portowego odpowiedzialnych za udzielanie praktycznych rad w portach podlegających niniejszej dyrektywie, chyba że z uwagi na specyfikę portu takie komitety są zbędne. _BAR_ Państwa Członkowskie mogą, w uzasadnionych przypadkach, utworzyć komitety ds. bezpieczeństwa portowego odpowiedzialne za udzielanie praktycznych rad w portach podlegających niniejszej dyrektywie. _BAR_
Uzasadnienie
Nie jest prawdopodobne, aby wszystkie porty, których dotyczy niniejsza dyrektywa, potrzebowały komitetu ds. bezpieczeństwa.
Prawdopodobnie takie komitety są potrzebne tylko w większych portach.
W związku z tym, ogólna zasada powinna być taka, że komitet ds. bezpieczeństwa nie jest konieczny i że można go utworzyć w razie konieczności.
Zalecenie 12
Artykuł 14, ustęp 2
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
W sześć miesięcy od daty wymienionej w artykule 19, Komisja, we współpracy z punktami kontaktowymi wymienionymi w artykule 13, zaczyna przeprowadzać kontrole dotyczące w szczególności reprezentatywnej próbki portów, w celu skontrolowania stosowania niniejszej dyrektywy przez Państwa Członkowskie. Kontrole te uwzględniają dane przekazane przez punkty kontaktowe, w tym sprawozdania z kontroli. Sposób przeprowadzania tych kontroli jest zgodny z procedurą przewidzianą w artykule 16(2). _BAR_ W sześć miesięcy od daty wymienionej w artykule 19, Państwo Członkowskie, we współpracy z punktami kontaktowymi wymienionymi w artykule 13, zaczyna przeprowadzać kontrole dotyczące w szczególności reprezentatywnej próbki portów, w celu skontrolowania stosowania niniejszej dyrektywy przez Państwa Członkowskie. Kontrole te uwzględniają dane przekazane przez punkty kontaktowe, w tym sprawozdania z kontroli. Sposób przeprowadzania tych kontroli jest zgodny z procedurą przewidzianą w artykule 16(2). _BAR_
Uzasadnienie
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej wywodu 9.
Zalecenie 13
Artykuł 14, ustęp 3
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Urzędnicy upoważnieni przez Komisję do przeprowadzania tych kontroli zgodnie z paragrafem 2 okazują, przed wykonaniem swojego zadania, pisemne upoważnienie wydane przez służby Komisji i zawierające informację o charakterze i celu kontroli oraz datę, z którą powinna się ona rozpocząć.
Komisja informuje o tym dane Państwa Członkowskie w odpowiednim czasie przed inspekcją.Dane Państwo Członkowskie poddaje się tym kontrolom i czuwa nad tym, aby odpowiednie instytucje i osoby również się im poddały. _BAR_ Urzędnicy upoważnieni przez Komisję do przeprowadzania tych kontroli zgodnie z paragrafem 2 okazują, przed wykonaniem swojego zadania, pisemne upoważnienie wydane przez służby Komisji i zawierające informację o charakterze i celu kontroli, oraz datę z którą powinna się ona rozpocząć.
Komisja informuje o tym dane Państwa Członkowskie w odpowiednim czasie przed inspekcją.Stosowna instytucja ds. bezpieczeństwa w porcie poddaje się tym kontrolom i czuwa nad tym, aby odpowiednie instytucje i osoby również się im poddały. _BAR_
Uzasadnienie
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej artykułu 14(2) i wywodu 9.
Zalecenie 14
Artykuł 14, ustęp 4
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Komisja przekazuje raporty z kontroli danemu Państwu Członkowskiemu, które, w terminie trzech miesięcy od ich otrzymania, zawiadamia w wystarczająco szczegółowy sposób o działaniach podjętych w celu zaradzenia ewentualnym uchybieniom.
Raport i odpowiedzi są przekazywane do komitetu wymienionego w artykule 16. _BAR_ Każde Państwo Członkowskie przekazuje raporty z kontroli Komisji, która może zwrócić się do Państwa Członkowskiego w terminie trzech miesięcy od ich przekazania, o zawiadomienie w wystarczająco szczegółowy sposób o działaniach podjętych w celu zaradzenia ewentualnym uchybieniom.
Raport i odpowiedzi są przekazywane do komitetu wymienionego w artykule 16. _BAR_
Uzasadnienie
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej artykułu 14(3), 14(3) i wywodu 9.
Zalecenie 15
Artykuł 17, ustęp 2
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Każdy pracownik dokonujący kontroli bezpieczeństwa lub zajmujący się informacjami poufnymi w ramach niniejszej dyrektywy powinien być poddany odpowiedniej procedurze weryfikacji przez Państwo Członkowskie, którego jest obywatelem. _BAR_ Każdy pracownik dokonujący kontroli bezpieczeństwa lub zajmujący się informacjami poufnymi w ramach niniejszej dyrektywy powinien być poddany odpowiedniej procedurze weryfikacji przez Państwo Członkowskie, którego jest obywatelem. _BAR_
Uzasadnienie
Niniejsza poprawka wynika z poprawki dotyczącej artykułu 14(3), 14(3), 14(4) i wywodu 9.
Zalecenie 16
Tekst propozycji Komisji _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ Komitet Regionów zachęca do tego, aby osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo w poszczególnych wyznaczonych przez Wspólnotę portach zapraszać na spotkania w celu wymiany doświadczeń _BAR_
Uzasadnienie
Propozycje i argumenty zawarte przez KR w uzasadnieniach poprawek do dyrektywy pokazują, że koordynacja środków bezpieczeństwa wykraczająca poza styk port/statek jest zagadnieniem, które powinno podlegać kompetencji poszczególnych Państw Członkowskich w największym możliwym stopniu.
Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady oraz Parlamentu Europejskiego w sprawie zgłoszenia projektu dyrektywy oraz dwóch projektów zaleceń w sprawie dopuszczenia obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej
(2005/C 71/02)
KOMITET REGIONÓW
UWZGLĘDNIAJĄC Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zgłoszenia projektu dyrektywy oraz dwóch projektów zaleceń w sprawie dopuszczenia obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej (COM(2004) 178 final - 2004/0061 (CNS) - 2004/0062 (CNS) - 2004/0063 (CNS));
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Komisji z dnia 29 czerwca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję swego Prezydium z dnia 15 czerwca 2004 r., powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych;
UWZGLĘDNIAJĄC własną swoją opinię w sprawie polityki imigracyjnej (Komunikat Komisji w sprawie wspólnej polityki dotyczącej nielegalnej imigracji (COM(2001) 672 final)) oraz polityki azylowej (Projekt Dyrektywy Rady w sprawie minimalnych standardów kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osób w inny sposób wymagających ochrony międzynarodowej (COM(2001) 510 final - 2001/0207 (CNS)), przyjętą w dniu 16 maja 2002 roku (CdR 93/2002 fin) [1];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie Zielonej Księgi w sprawie wspólnotowej polityki wobec powrotów nielegalnych imigrantów (COM(2002) 175 final) przyjętą w dniu 20 listopada 2002 r. (CdR 242/2002 fin) [2];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie zmienionego projektu Dyrektywy Rady w sprawie prawa do łączenia rodzin (COM(2002) 225 final – 1999/0258 CNS) przyjętą w dniu 20 listopada 2002 r. (CdR 243/2002 fin) [3];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie projektu Dyrektywy Rady w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich dla celów studiów, szkolenia zawodowego lub wolontariatu (COM(2002) 548 final – 2002/0242 CNS), przyjętą w dniu 9 kwietnia 2003 r. (CdR 2/2003 fin) [4];
UWZGLĘDNIAJĄC własną opinię w sprawie propozycji decyzji Komisji ustanawiającą Europejski Fundusz na Rzecz Uchodźców na lata 2005-2010 (COM(2004) 102 final – 2004/0032 (CNS)) (CdR 80/2004 fin) przyjętą w dniu 17 czerwca 2004 r.;
UWZGLĘDNIAJĄC projekt opinii (CdR 80/2004 rev.1) przyjęty w dniu 17 września 2004 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Gustav Skuthälla, Przewodniczący Rady Miasta Närpes (FI, ELDR)); a także mając na uwadze, co następuje:
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzeniu z dn. 17 listopada 2004 r.) Komitet Regionów przyjął jednomyślnie następującą opinię:
PROJEKT DYREKTYWY RADY W SPRAWIE SZCZEGÓŁOWEJ PROCEDURY PRZYJMOWANIA OBYWATELI PAŃSTW TRZECICH DLA CELÓW PROWADZENIA BADAŃ NAUKOWYCH
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
w sprawie projektu dyrektywy
KOMITET REGIONÓW 1.1 popiera projekt dyrektywy, z zastrzeżeniem zmian zaproponowanych poniżej;
1.2 podkreśla znaczenie przyjęcia, obok środków dotyczących dopuszczania obywateli państw trzecich do prowadzenia badań naukowych, dalszych środków koordynujących w celu osiągnięcia wyniku zainwestowania 3 % PKB Państw Członkowskich w badania naukowe do końca dekady.
W tym celu kariery naukowe należy uczynić atrakcyjniejszymi dla młodych ludzi, w stosunku do pracowników naukowych należy zwiększyć możliwości dalszego kształcenia i mobilności, zaś w granicach Wspólnoty należy zwiększyć możliwości kariery naukowej (wywód czwarty);
1.3 podkreśla, iż wdrożenie dyrektywy nie może prowadzić do drenażu mózgów we wschodzących i rozwijających się państwach.
Środki uzupełniające, mające zachęcić naukowców do powrotu do kraju swego pochodzenia i wspierania mobilności naukowców winny być przyjęte we współpracy z krajami pochodzenia, aby stworzyć globalną politykę migracyjną.
KR pragnie podkreślić wagę składania konkretnych propozycji w roku 2004 zgodnie z wnioskiem Rady z dnia 19 maja 2003 r. (wywód szósty);
1.4 uważa za prawidłowe, aby przyjęcie naukowców nie wymagało pozwolenia na pracę obok pozwolenia na pobyt.
Jednakże poza procedurami, o których mowa w dyrektywie, standardowe procedury związane z zezwoleniem na wjazd są nadal ważne dla doktorantów, którzy prowadzą badania w ramach swego programu studiów, ponieważ dyrektywa ich nie dotyczy (wywód siódmy);
1.5 popiera projekt, aby organizacje badawcze odgrywały kluczową rolę w procedurze przyjmowania naukowców.
Tym niemniej, jest niezmiernie ważne, aby podział odpowiedzialności i obowiązków między organizacjami badawczymi a władzami był jasny, aby uniknąć ich nakładania się oraz niejasnych rozwiązań biurokratycznych.
KR pragnie podkreślić, iż dla celów pewności prawnej, ważne jest, aby stworzyć precyzyjny obszar kompetencji każdej ze stron.
Współpraca między organizacją badawczą a władzami nie powinna być sprzeczna z prawem władz do prowadzenia działań monitorujących i kontrolnych (wywód ósmy);
1.6 podkreśla zasadnicze znaczenie porozumienia o przyjęciu w procedurze przyjęcia.
W porozumieniu o przyjęcia naukowiec zobowiązuje się przeprowadzić konkretny projekt badawczy, zaś instytucja badawcza zobowiązuje się przyjąć naukowca, jeśli zostanie mu przyznane pozwolenie na pobyt.
Ponieważ porozumienie o przyjęciu stanowi wstępny warunek przyjęcia, winno ono zawierać wszelkie stosowne informacje wymagane do oceny każdego przypadku.
Złożyć należy również szczegółowe informacje dotyczące każdego projektu, tak, aby organizacja badawcza oraz – w wyjątkowych wypadkach – odpowiednie władze mogły ocenić sytuację.
Komitet Regionów uważa, iż aspekty te zostały odpowiednio poruszone w dyrektywie (wywód dziewiąty);
1.7 zauważa, iż ogólna odpowiedzialność finansowa organizacji badawczej za wszelkie koszty poniesione przez naukowca podczas jego pobytu w Państwie Członkowskim może stanowić zmianę w uznanej praktyce przyjmowania i udzielania pozwolenia na pobyt.
Komitet Regionów pragnie podkreślić konieczność dość dokładnego określenia budżetu, który miałyby pokryć koszty pobytu, ubezpieczenia zdrowotnego oraz powrotu naukowca, jak również początek odpowiedzialności finansowej (wywód dziesiąty);
1.8 uważa, iż definicja "naukowca" jest właściwa, a szeroka interpretacja tego terminu będzie w stanie umożliwić rozległe wdrożenie dyrektywy.
Dla przykładu, nie istnieje żaden obowiązek, aby wnioskodawca pracował wyraźnie jako naukowiec w kraju pochodzenia.
Tym niemniej, celem przyjęcia winno być przeprowadzenie projektu badawczego, w związku z czym dopuszcza się również nauczanie na wyższej uczelni (wywód jedenasty);
1.9 zauważa, iż "organizacja badawcza" została zdefiniowana właściwie.
Aby osiągnąć cel zainwestowania 3 % PKB w badania, instytucje oraz firmy sektora prywatnego również powinny zostać objęte tą definicją.
Niezmiernie ważne jest, aby organizację można było uznać za prowadzącą badania i uznaną przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę (art. 2);
1.10 podkreśla potrzebę przyjęcia opinii władz regionalnych i lokalnych odnośnie uprzedniego zatwierdzenia organizacji badawczej, która pragnie gościć naukowca z państwa trzeciego (art. 4);
1.11 popiera opcję wycofania lub odmówienia przedłużenia zatwierdzenia organizacji badawczej.
Może się to zdarzyć, kiedy organizacja badawcza nie spełnia już warunków określonych w art. 4 ustępy 2, 3, 4 i 7; gdy naukowiec nie spełnia warunków określonych w artykule 5 i 6; a także, gdy organizacja badawcza zawarła porozumienie o przyjęciu z obywatelem państwa trzeciego, wobec którego Państwo Członkowskie powołało się na art. 8 ust. 1.
KR wierzy, iż dostępność sankcji prawnych stanowić będzie bodziec do dokładnego stosowania się do postanowień dyrektywy, stanowiąc w ten sposób środek zapobiegawczy (art. 4);
1.12 podkreśla konieczność tego, aby naukowcy posiadający pozwolenie na pobyt oraz ważne dokumenty podróżne mogli przeprowadzić część projektu badawczego na terytorium innego Państwa Członkowskiego, o ile procedura nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego.
W zależności od tego, ile czasu zajmie ta część projektu badawczego, zawrzeć można nowe porozumienie o przyjęciu.
Na podstawie porozumienia o przyjęciu naukowiec winien uzyskać pozwolenie na pobyt w innym Państwie Członkowskim.
KR zauważa, iż byłoby słuszne ułatwienie większej mobilności w granicach UE, co należy uważać za zwiększenie jej międzynarodowej konkurencyjności (art. 13);
1.13 uważa, że w celu zagwarantowania szybkości proceduralnej, konieczny jest wymóg, aby kompetentne władze podjęły decyzję w ciągu 30 dni od złożenia wniosku o przyjęcie lub przedłużenie pozwolenia na pobyt.
W związku z tym KR pragnie podkreślić, iż dla celów pewności prawnej, przyjąć należy jednolite umowne procedury administracyjne wszędzie tam, gdzie wniosek uważa się za skomplikowany, ponieważ w takich wypadkach nie ma konieczności dotrzymania określonego powyżej terminu (art. 15).
Projekt zalecenia Rady ułatwiającego przyjmowanie obywateli państw trzecich dla celów przeprowadzenia badań naukowych we Wspólnocie Europejskiej
1.14 uważa, iż środki przewidziane w zaleceniu stanowią ważny krok na drodze do stopniowej zgodności z obowiązkami i przepisami wynikającymi z wdrożenia niniejszej dyrektywy;
1.15 zauważa, przykładowo, wymaganie, aby naukowcy byli zwolnieni z obowiązku posiadania pozwolenia na pracę lub uzyskiwali je automatycznie, co powinno przyspieszyć procedurę.
Biorąc pod uwagę zasadniczy długoterminowy popyt UE na badaczy, istnieje również uzasadnienie wydawania tylko pozwoleń na pracę i pobyt na czas ograniczony, jeśli wymaga tego potrzeba kraju pochodzenia (zalecenia 1a, 1c oraz 2b);
1.16 podkreśla znaczenie wczesnego zaangażowania organizacji badawczych w procedurę przyjęcia naukowca, aby stworzyć klimat dla wzajemnego zaufania i optymalnej współpracy między organizacjami badawczymi a kompetentnymi władzami (zalecenie 2 c);
1.17 popiera zalecenie wspierania łączenia rodzin tam, gdzie nie jest to obowiązkowe, zgodnie z warunkami dyrektywy dotyczącymi prawa do łączenia rodzin, poprzez, na przykład, zezwalanie na składanie wniosków o łączenie rodzin po przyjeździe do Państwa Członkowskiego.
KR pragnie również podkreślić wagę szybkiego przetwarzania wniosków członków rodzin o pozwolenie na pobyt.
Wszelkie potencjalne problemy, jakich rodzina naukowca może doświadczyć w związku z ich wnioskiem, mogą odwieść naukowca od przeniesienia się do Państw Członkowskich (zalecenia 3a, 3b oraz 3d).
Projekt zalecenia Rady usprawniającego wydawanie przez Państwa Członkowskie jednolitych krótkoterminowych wiz pobytowych dla naukowców z państw trzecich, podróżujących w granicach Wspólnoty Europejskiej w celu przeprowadzenia badań naukowych
1.18 podkreśla potrzebę znacznego wykorzystania przez Państwa Członkowskie opcji wydawania wielokrotnych wiz wjazdowych.
Dla celów konkurencyjności, w trakcie ustalania okresu ważności wizy należy również wziąć pod uwagę długość projektu badawczego.
Takie pragmatyczne rozwiązania w klimacie globalnej konkurencji mogą zwiększyć atrakcyjność przeniesienia się (zalecenie 2);
1.19 podkreśla potrzebę zastosowania się przez Państwa Członkowskie do zasad określonych w zaleceniu, aby ułatwić mobilność naukowcom, którzy często wyjeżdżają na krótki okres czasu.
Zatem należy przyjąć, iż naukowcy, którzy przenoszą się do Unii Europejskiej, działają w dobrej wierze, co należy również wziąć pod uwagę w związku z ich obowiązkiem przedstawienia dokumentacji w czasie składania wniosku o wizę (zalecenie 3).
2.
Zalecenia Komitetu Regionów (poprawki)
Zalecenie 1 do projektu dyrektywy
wywód 8 (strona 24 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Szczegółowa procedura dla naukowców opiera się na współpracy między organizacjami badawczymi a władzami imigracyjnymi w Państwach Członkowskich. Przekazuje tym pierwszym kluczową rolę w procedurze przyjęcia, mającą ułatwić i przyspieszyć wjazd i pobyt naukowców z państw trzecich we Wspólnocie, zachowując jednocześnie prerogatywy Państw Członkowskich w zakresie nadzorowania imigracji przez policję. _BAR_ Szczegółowa procedura dla naukowców opiera się na współpracy między organizacjami badawczymi a władzami imigracyjnymi w Państwach Członkowskich. Przekazuje tym pierwszym kluczową rolę w procedurze przyjęcia, mającą ułatwić i przyspieszyć wjazd i pobyt naukowców z państw trzecich we Wspólnocie, zachowując jednocześnie prerogatywy Państw Członkowskich w zakresie nadzorowania imigracji przez policję i inne władze. _BAR_
Uzasadnienie
Zaangażowanie organizacji badawczych nie powinno pozbawiać władz ich prawa do prowadzenia nadzoru nad imigracją. Ponieważ zadania te nie są jedynie obowiązkiem policji, należy wspomnieć o działaniach związanych z kontrolą imigracji prowadzoną przez inne władze.
Nie powinno być konieczne sporządzanie pełnej listy tych władz w granicach Wspólnoty.
Zalecenie 2 do projektu dyrektywy
Art. 4 ust. 1 (strona 27 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Jakakolwiek organizacja badawcza, pragnąca gościć naukowca na mocy procedury przyjęcia określonej w niniejszej dyrektywie winna najpierw zostać w tym celu zatwierdzona przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę. _BAR_ Jakakolwiek organizacja badawcza, pragnąca gościć naukowca na mocy procedury przyjęcia określonej w niniejszej dyrektywie winna najpierw zostać w tym celu zatwierdzona przez Państwo Członkowskie, w którym ma siedzibę.
W procedurze zatwierdzenia należy uwzględnić względy lokalne i regionalne, w celu zabezpieczenia odpowiedniego położenia geograficznego dla takich organizacji badawczych. _BAR_
Uzasadnienie
Uzupełnienie konieczne jest, aby podkreślić wagę opinii regionalnych i lokalnych w ogólnej ocenie czynników, które są ważne w procesie decyzyjnym.
Zalecenie 3 do projektu dyrektywy
Art. 15 ust. 2 (strona 32 szwedzkiej wersji językowej)
Projekt Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Należy podać powody decyzji odmownej, poprawiającej, odmawiającej odnowienia lub wycofującej pozwolenie na pobyt.
Decyzja taka winna wyszczególniać dostępne procedury apelacyjne oraz czas na podjęcie stosownych działań. _BAR_ Należy podać powody decyzji odmownej, poprawiającej, odmawiającej odnowienia lub wycofującej pozwolenie na pobyt.
Zawiadomienie takie winno wyszczególniać dostępne procedury apelacyjne oraz czas na podjęcie stosownych działań.
Zawiadomienie winno zawierać wskazówki dotyczące procedury apelacyjnej, informacje na temat niezbędnej treści i załączników do wszelkich dokumentów apelacyjnych, ostateczny termin składania apelacji oraz szczegóły dotyczące komisji apelacyjnej. _BAR_
Uzasadnienie
Dla celów ochrony prawnej, wszelkie decyzje mające wpływ na prawa i obowiązki jednostki winny najdokładniej określać, w jaki sposób osoba taka winna zachować się, podważając taką decyzję.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej".
Propozycja wspólnych celów w zakresie ochotniczej działalności młodzieży w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży komunikatu w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt.
"Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży
(2005/C 43/11)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2004) 336 końcowy);
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie działalności społecznej młodzieży w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2004) 337 końcowy);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 5 kwietnia 2004 r., powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Kultury i Edukacji;
Uwzględniając swoją opinię w sprawie dokumentu roboczego Komisji Europejskiej pt. "Wytyczne dla Europejskiego wolontariatu młodzieży" (CdR 191/96 fin) [1];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie "Wspólnotowego programu działań w zakresie Europejskiego wolontariatu młodzieży" (CdR 86/97 fin) [2];
Uwzględniając rezolucję Rady oraz przedstawicieli rządów Państw Członkowskich na posiedzeniu Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie ram europejskiej współpracy w dziedzinie młodzieży [3];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie Białej Księgi Komisji Europejskiej pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej" (CdR 389/2001 fin) [4];
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa i informacji młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2003) 184 końcowy);
Uwzględniając rezolucję Rady z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa młodzieży i informacji dla młodzieży [5];
Uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie Działań w konsekwencji zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty (COM(2004) 21 końcowy);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej" Propozycja wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa i informacji młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (CdR 309/2003 fin);
Uwzględniając swój projekt opinii (CdR 192/2004 rev. 1), przyjęty 9 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Roberto Pella, przewodniczący rady prowincji Biella, IT/EPP)
a także mając na uwadze, co następuje:
1) władze lokalne i regionalne zawsze mile widziały zainteresowanie polityką w sprawach młodzieży, będąc głęboko przekonanym, że UE, Państwa Członkowskie, oraz władze regionalne i lokalne powinny przekonywać młodych obywateli o tym, jak ważny jest aktywny udział w społeczeństwie na szczeblu krajowym.
Szczególnie ważne jest stworzenie młodym ludziom możliwości istotnego przyczynienia się do budowania Europy demokratycznej i solidarnej, jak również Europy silnej i konkurencyjnej z punktu widzenia gospodarki i kultury;
2) w świetle niedawnego rozszerzenia Unii Europejskiej władze lokalne i regionalne uznają ogromne znaczenie Deklaracji z Laeken, załączonej do wniosków Rady Europejskiej z dnia 14 i 15 grudnia 2001 r., gdyż opisuje ona jedno z głównych wyzwań, przed jakimi staje Unia Europejska, a mianowicie "jak przybliżyć obywateli, a zwłaszcza młodzież, do struktury i instytucji europejskich".
Jednak, wyzwanie to należało przedstawić jako przybliżanie struktury i instytucji europejskich obywatelom, a zwłaszcza młodzieży, aby podkreślić związki pomiędzy młodym pokoleniem a istniejącymi strukturami politycznymi;
3) władze lokalne i regionalne uważają, iż niezmiernie ważna jest realizacja celów strategicznych ustalonych na posiedzeniach Rady Europejskiej w Lizbonie i Barcelonie, zmierzających do uczynienia z Europy "najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej na świecie gospodarki opartej na wiedzy" i są przekonane, iż mobilność młodzieży w Europie jest zasadniczym warunkiem osiągnięcia tego celu.
Europejska polityka w sprawach młodzieży powinna jednak unikać instrumentalnego traktowania młodego pokolenia.
Politykę młodzieżową winno cechować uznanie młodych ludzi jako równowartościowych obywateli Europy dysponujących potencjałem i siłą kształtowania własnej przyszłości i przyszłości Europy, co w szerszym kontekście wpłynie na konkurencyjność i rozwój gospodarczy Europy;
przyjął na 56. sesji plenarnej z dnia 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 września) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 zgadza się z Komisją, iż wobec szybko zmieniającej się sytuacji młodego pokolenia w Europie istnieje potrzeba zastosowania otwartej metody współpracy, do jakiej wzywa Rada, przy rozwiązywaniu problemów młodzieży oraz przy działaniach na jej rzecz;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem metodę użytą przez Komisję, charakteryzującą się szeroko zakrojonymi konsultacjami z zainteresowanymi stronami;
1.3 uważa, że należy regularnie konsultować się z nim oraz informować go na bieżąco o sprawach dotyczących czterech zagadnień priorytetowych określonych w Białej Księdze Komisji pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej", zwłaszcza zważywszy fakt, że władze lokalne i regionalne, ze względu na swe oficjalne obowiązki, zawsze zajmowały się uruchamianiem inicjatyw zachęcających młodzież do czynnego udziału w społecznościach, w których żyje;
1.4 zgadza się z stwierdzeniem Komisji co do niepokojącego spadku zainteresowania polityką wśród młodzieży, oraz że w odróżnieniu od polityki młodzież często angażuje się w inne sfery aktywności społecznej, takie jak wolontariat, które reprezentują pewną formę aktywności obywatelskiej. Komitet wierzy zatem, że politycy powinni zrobić pierwszy krok i ponownie przyjrzeć się temu, jak sami siebie przedstawiają młodym ludziom, jak również stworzyć metody pracy zwiększające ich demokratyczną wiarygodność wśród młodzieży.
Dotyczy to również Komitetu Regionów, który mógłby w bardziej aktywny sposób pozyskiwać młodych członków, zarówno kobiety jak i mężczyzn, którzy poprzez swoją młodość oraz zaangażowanie polityczne na szczeblu lokalnym i regionalnym mogą wnieść wkład w poprawę pracy Komitetu;
1.5 jest przekonany, na podstawie niniejszego dokumentu oraz argumentacji z poprzednich opinii Komitetu Regionów w tej sprawie, że "Polityka młodzieżowa w Europie powinna być widoczna na wszelkich szczeblach administracyjnych i politycznych we wszystkich krajach, oraz należy o niej informować za pośrednictwem takich kanałów i takim językiem, jakim posługuje się młodzież w Europie" (Cdr 309/2003 końcowy).
W związku z tym Komitet przyjmuje z zadowoleniem stworzenie europejskiego portalu internetowego dla młodzieży pod adresem: http://www.europa.eu.int/youth/index_en.html.
2.
Zlecenia szczególne Komitetu Regionów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa, iż w celu przybliżenia polityki do młodzieży należy najpierw znaleźć najwłaściwsze podejście, do czego konieczne jest, jak trafnie wskazuje Komisja objaśniając ogólny cel swego komunikatu dla Rady, stworzenie spójnego, stosownego i jakościowego obszaru wiedzy w dziedzinie młodzieży europejskiej oraz przewidywanie przyszłych potrzeb poprzez wymianę, dialog oraz sieci powiązań dla celów punktualnego, skutecznego i zrównoważonego kształtowania polityki;
2.2 zgadza się z drugorzędnymi celami ustanowionymi przez Komisję w ramach celu ogólnego oraz z zadowoleniem przyjmuje otwartość Komisji na inne priorytetowe sektory istotne dla młodzieży, wraz z tymi początkowo wskazanymi przez Państwa Członkowskie w ich odpowiedziach na przedłożony im kwestionariusz. Jest to zasadnicza cecha właściwej metody badań nad sektorem doświadczającym tak gwałtownych zmian jak sektor młodzieży;
2.3 podkreśla, że władze lokalne i regionalne mogą odegrać kluczową rolę w lokowaniu obecnej wiedzy w sektorach związanych z młodzieżą oraz wzywa Radę do brania tego pod uwagę przy wytyczaniu kierunków działania na szczeblu krajowym; wskazano potrzebę "podejmowania dalszych badań, zbierania danych statystycznych oraz gromadzenia praktycznej wiedzy o organizacjach pozarządowych, organizacjach młodzieżowych i samej młodzieży w celu wypełnienia luk i stałego aktualizowania wiedzy na ustalone tematy", choć nie wspomina się o władzach lokalnych i regionalnych.
Jeśli wiedza taka ma być rzeczywiście kompletna i aktualna, należy szukać jej także, pomimo koordynacji krajowej, na szczeblu lokalnym, aby osiągnąć ogólny cel stworzenia spójnego obszaru wiedzy;
2.4 uważa, że najbardziej skutecznym środkiem zaspokojenia potrzeby takiej koordynacji na szczeblu krajowym byłyby przedsięwzięcia zbierania danych z bezpośrednim udziałem władz lokalnych i regionalnych, jako że to one mogą łatwiej nawiązać kontakt z młodzieżą w obszarach swego działania, oraz że aby to zrobić, powinny móc skorzystać z odpowiednich europejskich środków finansowych;
2.5 zachęca Komisję do wzięcia pod uwagę zasadniczej roli szkół przy formułowaniu dokumentów dotyczących czterech zagadnień priorytetowych z białej księgi na temat młodzieży, ponieważ mogą one stanowić dla młodych ludzi idealne miejsce prowadzenia badań ankietowych z różnych obszarów wiedzy. Organy pomocy społecznej władz lokalnych i regionalnych mogą dotrzeć do młodzieży, która porzuciła naukę szkolną z przyczyn społecznych;
2.6 wierzy, że władze lokalne i regionalne mogłyby z korzyścią starać się o czynną współpracę z licznymi organami doradztwa w sprawach młodzieży lub z radami młodzieży ustanowionymi w obszarach ich działania.
Takie organy konsultacyjne udowodniły już, że stanowią doskonały sposób budowania solidnej oraz aktualnej wiedzy na temat młodzieży na szczeblu lokalnym sprzyjając równocześnie kształtowaniu aktywnych postaw obywatelskich;
2.7 uważa, że lokalne grupy aktywizujące młodzież oraz grupy lobbingowe takie, jak, na przykład, rady młodzieży, powinny mieć uprawnienia do podejmowania decyzji w pewnych dziedzinach oraz do korzystania z odpowiednich środków.
W ten sposób młodzi ludzie sami podejmowaliby decyzje oraz realizowali projekty, które ich interesują i bezpośrednio dotyczą.
Przekazanie radom młodzieży rzeczywistych uprawnień decyzyjnych rozpowszechniłoby pozytywny wizerunek demokracji wśród młodych ludzi i wpłynęłoby na ich zaangażowanie;
2.8 wzywa Komisję do bezpośredniego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych nowych Państw Członkowskich oraz do upowszechniania wśród nich najlepszych praktyk, na przykład poprzez programy twinningowe oraz wymianę kulturową pomiędzy radami młodzieży z całej Europy;
2.9 podkreśla znaczenie poszukiwania spójnego, stosownego i jakościowego obszaru wiedzy w sektorze młodzieżowym w Europie, który odzwierciedlałby mniejszości etniczne i językowe;
2.10 przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji, aby ustanowić Europejską Sieć Wiedzy o Młodzieży integrującej przedstawicieli wszystkich zainteresowanych stron z tej dziedziny w celu omawiania metod i przyszłych tematów, jak również wymiany dobrych praktyk;
2.11 wzywa do możliwie najszybszego opracowania praktycznych procedur ustanowienia Europejskiej Sieci Wiedzy o Młodzieży, do której Komisja nawiązuje omawiając cel 4 komunikatu dotyczącego poprawy zrozumienia młodzieży i stanu wiedzy o niej, oraz wnosi, aby w wyraźny sposób przewidziano udział w niej przedstawicieli Komitetu Regionów;
2.12 zauważa, że w swych odpowiedziach na kwestionariusz Komisji Państwa Członkowskie nie wnoszą o nowe struktury w celu ułatwiania i rozwijania wymiany, dialogu oraz sieci powiązań w celu rozpowszechnienia wiedzy w dziedzinie młodzieży oraz rozpoznawania zawczasu przyszłych potrzeb, ale życzą sobie rozwijać istniejące sieci i kontakty, skuteczniej je wykorzystując i zarządzając nimi.
Należy więc wzmocnić punkty kontaktu z młodzieżą we władzach lokalnych ponieważ mogą one służyć jako idealny kanał pozyskiwania informacji od samej młodzieży;
2.13 zgadza się z Komisją, iż należy podkreślać znaczenie mobilności dla propagowania kształcenia oraz doskonalenia badaczy i ekspertów – zwłaszcza młodych – pracujących w dziedzinie młodzieży, a także wszelkich innych osób rozwijających wiedzę w tej dziedzinie oraz wzywa Komisję do sformułowania strategii na szczeblu europejskim, które podniosłyby świadomość wśród instytucji, do których należą badacze i eksperci, a zwłaszcza szkół i uniwersytetów, ponieważ – jak wskazuje sama Komisja w swym Raporcie na temat działań w konsekwencji zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, ochotników, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty (COM(2001) 21 końcowy) – pomimo strategii już realizowanych, "liczba osób korzystających z mobilności w ramach systemów kształcenia i doskonalenia zawodowego pozostaje nadal bardzo ograniczona";
2.14 uważa, że nauczyciele szkolni, zarówno na zajęciach lekcyjnych, jak i nadobowiązkowych, powinni dysponować odpowiednimi umiejętnościami i wiedzą konieczną do poruszania zagadnień związanych z uczestnictwem i zaangażowaniem społecznym.
Ponadto, grupy aktywizacji młodzieży oraz grupy lobbingowe działające na terenie danej szkoły powinny mieć wpływ na projektowanie i urządzanie obiektów szkolnych oraz miejsc zajęć pozalekcyjnych.
3.
Zalecenia szczególne Komitetu Regionów w zakresie wolontariatu młodzieży
KOMITET REGIONÓW
3.1 z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzoną przez Komisję szczegółową analizę kwestii stowarzyszeń wolontariatu, które zawsze były ważne dla władz lokalnych i regionalnych ze względu na ich ogromne znaczenie przede wszystkim na szczeblu lokalnym. Organizacje te są żywym i czynnym sercem każdej ludzkiej społeczności;
3.2 z zadowoleniem przyjmuje informację, że wielu młodych ludzi angażuje się w działalność społeczną oraz wskazuje, że przeczy to założeniu, jakoby młodzież nie była zainteresowana aktywnością obywatelską. Komitet uważa za bardziej trafne opisywanie młodych ludzi jako "odpolitycznionych" raczej niż niezainteresowanych, ponieważ działalność społeczna – jak stwierdza sama Komisja – jest formą zaangażowania społecznego, doświadczeniem kształcącym osobowość oraz czynnikiem zwiększającym zdolność do zatrudnienia i integracji;
3.3 sugeruje, że młodzież zapewne oddaliła się od polityki, ponieważ polityka wydaje się jej odległa od rzeczywistych problemów. Komitet przywołuje swą niedawną opinię w sprawie komunikatu dla Rady w sprawie uczestnictwa i informowania młodzieży, w której zauważa, że władze lokalne i regionalne, jako instytucje pozostające w najściślejszym kontakcie z młodym pokoleniem, odgrywają decydującą rolę w europejskiej polityce wobec młodzieży;
3.4 z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja uznała znaczącą rolę władz lokalnych i regionalnych w realizacji działań na rzecz poprawy obecnej działalności społecznej młodzieży, i podkreśla, że organy lokalne i regionalne mogą wykształcić szczególne więzi z młodzieżą w obszarach swego działania;
3.5 zgadza się z Komisją, że działalność społeczna młodzieży różni się znacznie w poszczególnych krajach, oraz że sytuacja ta daleka jest od jednolitości w różnych Państwach Członkowskich;
3.6 żywi nadzieję, że wszystkie Państwa Członkowskie uświadomią sobie potrzebę ułatwiania wolontariackiej działalności młodzieży poprzez usuwanie istniejących przeszkód. W szczególności konieczne jest, aby każde Państwo Członkowskie uznało prawnie status ochotnika, ponieważ traktowanie go jako równoważnego zatrudnieniu, co ma miejsce w kilku Państwach Członkowskich, często wiąże się dla wolontariusza ze znacznymi niekorzyściami;
3.7 docenia fakt, że w swym komunikacie Komisja ponownie podkreśla potrzebę zachęcania wolontariuszy do mobilności, jak to miało już miejsce w raporcie na temat działań w konsekwencji Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2002 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty [6];
3.8 podkreśla, że władze lokalne i regionalne maja do odegrania kluczową rolę w rozwijaniu wolontariatu młodzieży, wzmacnianiu przejrzystości istniejących możliwości, jak również poszerzaniu ich zakresu i podnoszeniu ich jakości.
Mogą one, na przykład, ustanawiać "centra wolontariatu", w celu wspierania lokalnych stowarzyszeń wolontariatu oraz "punkty kontaktowe wolontariatu", aby kierowały młodych ludzi ku takiej formie działalności społecznej, która najlepiej odpowiada ich oczekiwaniom;
3.9 wzywa Radę do przygotowania konkretnego kierunku działania sprzyjającego ustanawianiu, na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, pełnowymiarowych "rejestrów organizacji wolontariackich" w krajach, gdzie takie rejestry nie są jeszcze prowadzone.
W krajach, w których istnieją, okazały się one bardzo cennym narzędziem, zapewniającym aktualny obraz stowarzyszeń wolontariackich na danym terytorium. Stała aktualizacja tych rejestrów oznacza, że zainteresowani młodzi ludzie mogą zawsze uzyskać dokładne informacje odnośnie działalności w tej dziedzinie;
3.10 zauważa, wszakże, że jeśli brakuje uświadomienia w rodzinie, kontakt młodych ludzi z ruchem wolontariackim bardzo często następuje w sposób przypadkowy, a zatem należy promować działania mające na celu udostępnianie istotnych informacji w szkołach już w najmłodszych klasach. Można to osiągnąć, na przykład, poprzez spotkania, przystosowane do danych grup wiekowych, z osobami czynnie zaangażowanymi w wolontariat.
Byłby to świetny przykład nowoczesnego wychowania obywatelskiego promującego aktywność obywatelską wśród młodzieży. Komitet zachęca zatem Komisję do uznania znaczącej roli szkół oraz zaznaczenia potrzeby podnoszenia świadomości wśród nauczycieli;
3.11 podziela punkt widzenia Komisji, wyrażony w celu 3 (promowanie wolontariatu w celu umacniania solidarności młodych ludzi i ich obywatelskiego zaangażowania), odnośnie znaczenia, jakie ma stworzenie lepszych warunków, sprzyjających zwiększaniu uczestnictwa w działalności społecznej młodzieży, znajdującej się w niekorzystnej sytuacji, jako że praca społeczna ułatwia integrację młodzieży ze społeczeństwem;
3.12 uważa, iż mając na względzie fakt, że wolontariat cechuje przede wszystkim nieodpłatność (z nielicznymi wyjątkami zwrotu kosztów), duże nakłady czasu i energii, mobilność oraz że powinno się zapobiegać zastępowaniu pracy płatnej przez pracę wolontariacką, niezwykle istotne jest zapewnienie ochrony prawnej i socjalnej dla wolontariatu. Główna odpowiedzialność za zapewnienie takiej ochrony spoczywa na podmiotach szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego, jednakże zgodnie z art. 137 oraz art. 140 Traktatu o WE, Komisja mogłaby przedstawić propozycję europejskiej karty wolontariatu jako instrumentu współpracy i koordynacji;
3.13 wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja podkreśliła potrzebę uznania wolontariatu młodych ludzi w celu uznania ich osobistych umiejętności oraz ich zaangażowania na rzecz społeczeństwa. Komitet wyraża nadzieję że najlepsze praktyki będą szybko rozpowszechniane na wszystkich szczeblach, tak by władze publiczne, prywatne przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni, społeczeństwo obywatelskie oraz sama młodzież uznała znaczenie wolontariatu, jak trafnie argumentuje Komisja wytyczając kierunki działań na rzecz osiągnięcia celu 4;
3.14 zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że należy popierać na szczeblu europejskim uznanie wolontariatu młodzieży w ramach istniejących procesów i środków z innych obszarów polityki, takich jak Europass, już wdrożonych w sektorze edukacji. Te same formy zachęty mobilności studentów można także zastosować dla ułatwienia wolontariatu młodzieży w Państwach Członkowskich innych niż ich kraj pochodzenia;
3.15 wzywa Komisję do natychmiastowego sformułowania propozycji rozszerzenia zakresu działalności Europejskiego Wolontariatu (EVS) a równocześnie do promowania wśród Państw Członkowskich podobnych przedsięwzięć na szczeblu krajowym w celu wzbogacenia inicjatyw Wspólnoty;
3.17 podkreśla, tak samo jak w swych ostatnich opiniach na temat promowania wolontariatu, potrzebę równego zaangażowania młodych mężczyzn i kobiet oraz grup młodzieży, która doświadczyła szczególnych trudności w praktykowaniu aktywności obywatelskiej ze względu na czynniki społeczne lub etniczne lub niepełnosprawność fizyczną lub umysłową.
4.
Zalecenia ogólne Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
4.1 zajmuje pozytywne stanowisko wobec dwóch komunikatów Komisji omawianych w niniejszej opinii;
4.2 szczególnie zachęca Komisję do regularnego informowania Komitetu Regionów o postępach programów działań realizowanych przez Państwa Członkowskie oraz do rozpowszechniania dobrych praktyk w możliwie najkrótszym czasie. Z uwagi na dynamikę zmian w dziedzinie młodzieży należy pamiętać, że właściwe praktyki zmieniają się bardzo szybko;
4.3 zachęca Państwa Członkowskie do konsultowania się z władzami lokalnymi i regionalnymi, tak jak się to dzieje w innych obszarach zawartych w czterech priorytetach z białej księgi, przy formułowaniu krajowych sprawozdań z postępów w realizacji priorytetów w odniesieniu do "lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej" oraz "wolontariatu młodzieży" zaplanowanych do końca 2005 r.
KOMITET REGIONÓW
4.4 widzi konieczność zwiększonej elastyczności w praktycznej pracy politycznej oraz wzywa Komisję do rozważenia celowości i realności inicjatyw uświadamiających politykom potrzebę zacieśniania przez nich kontaktów z młodzieżą, w całej jej różnorodności, w celu lepszego jej poznania i zmobilizowania istotnego wkładu, jaki może ona wnieść do silnej, konkurencyjnej Unii Europejskiej i nadania rzeczywistego znaczenia terminowi "Europa obywatelska"; uważa, że Komitet Regionów mógłby pomóc w uświadamianiu politykom takiej potrzeby poprzez stworzenie programu twinningowego dla młodych przedstawicieli władz wchodzących w jego skład;
4.5 ponawia silne przekonanie Komitetu, wyrażone w jego ostatnich opiniach na temat uczestnictwa młodzieży i informacji o niej, że artykuł III-182 projektu Konstytucji dla Europy powinien stanowić uzupełnienie postanowień traktatów już obowiązujących w sektorze młodzieży w celu podkreślenia, że Unia zamierza stymulować uczestnictwo młodzieży europejskiej w życiu demokratycznym.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej".
Propozycja wspólnych celów w zakresie ochotniczej działalności młodzieży w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży komunikatu w sprawie działań w konsekwencji Białej Księgi pt.
"Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży
(2005/C 43/11)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2004) 336 końcowy);
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie działalności społecznej młodzieży w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2004) 337 końcowy);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 5 kwietnia 2004 r., powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Kultury i Edukacji;
Uwzględniając swoją opinię w sprawie dokumentu roboczego Komisji Europejskiej pt. "Wytyczne dla Europejskiego wolontariatu młodzieży" (CdR 191/96 fin) [1];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie "Wspólnotowego programu działań w zakresie Europejskiego wolontariatu młodzieży" (CdR 86/97 fin) [2];
Uwzględniając rezolucję Rady oraz przedstawicieli rządów Państw Członkowskich na posiedzeniu Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. w sprawie ram europejskiej współpracy w dziedzinie młodzieży [3];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie Białej Księgi Komisji Europejskiej pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej" (CdR 389/2001 fin) [4];
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej". Propozycja wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa i informacji młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (COM (2003) 184 końcowy);
Uwzględniając rezolucję Rady z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa młodzieży i informacji dla młodzieży [5];
Uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie Działań w konsekwencji zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty (COM(2004) 21 końcowy);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady w sprawie "Działań w konsekwencji Białej Księgi pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej" Propozycja wspólnych celów w zakresie współuczestnictwa i informacji młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży" (CdR 309/2003 fin);
Uwzględniając swój projekt opinii (CdR 192/2004 rev. 1), przyjęty 9 lipca 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Roberto Pella, przewodniczący rady prowincji Biella, IT/EPP)
a także mając na uwadze, co następuje:
1) władze lokalne i regionalne zawsze mile widziały zainteresowanie polityką w sprawach młodzieży, będąc głęboko przekonanym, że UE, Państwa Członkowskie, oraz władze regionalne i lokalne powinny przekonywać młodych obywateli o tym, jak ważny jest aktywny udział w społeczeństwie na szczeblu krajowym.
Szczególnie ważne jest stworzenie młodym ludziom możliwości istotnego przyczynienia się do budowania Europy demokratycznej i solidarnej, jak również Europy silnej i konkurencyjnej z punktu widzenia gospodarki i kultury;
2) w świetle niedawnego rozszerzenia Unii Europejskiej władze lokalne i regionalne uznają ogromne znaczenie Deklaracji z Laeken, załączonej do wniosków Rady Europejskiej z dnia 14 i 15 grudnia 2001 r., gdyż opisuje ona jedno z głównych wyzwań, przed jakimi staje Unia Europejska, a mianowicie "jak przybliżyć obywateli, a zwłaszcza młodzież, do struktury i instytucji europejskich".
Jednak, wyzwanie to należało przedstawić jako przybliżanie struktury i instytucji europejskich obywatelom, a zwłaszcza młodzieży, aby podkreślić związki pomiędzy młodym pokoleniem a istniejącymi strukturami politycznymi;
3) władze lokalne i regionalne uważają, iż niezmiernie ważna jest realizacja celów strategicznych ustalonych na posiedzeniach Rady Europejskiej w Lizbonie i Barcelonie, zmierzających do uczynienia z Europy "najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej na świecie gospodarki opartej na wiedzy" i są przekonane, iż mobilność młodzieży w Europie jest zasadniczym warunkiem osiągnięcia tego celu.
Europejska polityka w sprawach młodzieży powinna jednak unikać instrumentalnego traktowania młodego pokolenia.
Politykę młodzieżową winno cechować uznanie młodych ludzi jako równowartościowych obywateli Europy dysponujących potencjałem i siłą kształtowania własnej przyszłości i przyszłości Europy, co w szerszym kontekście wpłynie na konkurencyjność i rozwój gospodarczy Europy;
przyjął na 56. sesji plenarnej z dnia 29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 września) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 zgadza się z Komisją, iż wobec szybko zmieniającej się sytuacji młodego pokolenia w Europie istnieje potrzeba zastosowania otwartej metody współpracy, do jakiej wzywa Rada, przy rozwiązywaniu problemów młodzieży oraz przy działaniach na jej rzecz;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem metodę użytą przez Komisję, charakteryzującą się szeroko zakrojonymi konsultacjami z zainteresowanymi stronami;
1.3 uważa, że należy regularnie konsultować się z nim oraz informować go na bieżąco o sprawach dotyczących czterech zagadnień priorytetowych określonych w Białej Księdze Komisji pt. "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej", zwłaszcza zważywszy fakt, że władze lokalne i regionalne, ze względu na swe oficjalne obowiązki, zawsze zajmowały się uruchamianiem inicjatyw zachęcających młodzież do czynnego udziału w społecznościach, w których żyje;
1.4 zgadza się z stwierdzeniem Komisji co do niepokojącego spadku zainteresowania polityką wśród młodzieży, oraz że w odróżnieniu od polityki młodzież często angażuje się w inne sfery aktywności społecznej, takie jak wolontariat, które reprezentują pewną formę aktywności obywatelskiej. Komitet wierzy zatem, że politycy powinni zrobić pierwszy krok i ponownie przyjrzeć się temu, jak sami siebie przedstawiają młodym ludziom, jak również stworzyć metody pracy zwiększające ich demokratyczną wiarygodność wśród młodzieży.
Dotyczy to również Komitetu Regionów, który mógłby w bardziej aktywny sposób pozyskiwać młodych członków, zarówno kobiety jak i mężczyzn, którzy poprzez swoją młodość oraz zaangażowanie polityczne na szczeblu lokalnym i regionalnym mogą wnieść wkład w poprawę pracy Komitetu;
1.5 jest przekonany, na podstawie niniejszego dokumentu oraz argumentacji z poprzednich opinii Komitetu Regionów w tej sprawie, że "Polityka młodzieżowa w Europie powinna być widoczna na wszelkich szczeblach administracyjnych i politycznych we wszystkich krajach, oraz należy o niej informować za pośrednictwem takich kanałów i takim językiem, jakim posługuje się młodzież w Europie" (Cdr 309/2003 końcowy).
W związku z tym Komitet przyjmuje z zadowoleniem stworzenie europejskiego portalu internetowego dla młodzieży pod adresem: http://www.europa.eu.int/youth/index_en.html.
2.
Zlecenia szczególne Komitetu Regionów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa, iż w celu przybliżenia polityki do młodzieży należy najpierw znaleźć najwłaściwsze podejście, do czego konieczne jest, jak trafnie wskazuje Komisja objaśniając ogólny cel swego komunikatu dla Rady, stworzenie spójnego, stosownego i jakościowego obszaru wiedzy w dziedzinie młodzieży europejskiej oraz przewidywanie przyszłych potrzeb poprzez wymianę, dialog oraz sieci powiązań dla celów punktualnego, skutecznego i zrównoważonego kształtowania polityki;
2.2 zgadza się z drugorzędnymi celami ustanowionymi przez Komisję w ramach celu ogólnego oraz z zadowoleniem przyjmuje otwartość Komisji na inne priorytetowe sektory istotne dla młodzieży, wraz z tymi początkowo wskazanymi przez Państwa Członkowskie w ich odpowiedziach na przedłożony im kwestionariusz. Jest to zasadnicza cecha właściwej metody badań nad sektorem doświadczającym tak gwałtownych zmian jak sektor młodzieży;
2.3 podkreśla, że władze lokalne i regionalne mogą odegrać kluczową rolę w lokowaniu obecnej wiedzy w sektorach związanych z młodzieżą oraz wzywa Radę do brania tego pod uwagę przy wytyczaniu kierunków działania na szczeblu krajowym; wskazano potrzebę "podejmowania dalszych badań, zbierania danych statystycznych oraz gromadzenia praktycznej wiedzy o organizacjach pozarządowych, organizacjach młodzieżowych i samej młodzieży w celu wypełnienia luk i stałego aktualizowania wiedzy na ustalone tematy", choć nie wspomina się o władzach lokalnych i regionalnych.
Jeśli wiedza taka ma być rzeczywiście kompletna i aktualna, należy szukać jej także, pomimo koordynacji krajowej, na szczeblu lokalnym, aby osiągnąć ogólny cel stworzenia spójnego obszaru wiedzy;
2.4 uważa, że najbardziej skutecznym środkiem zaspokojenia potrzeby takiej koordynacji na szczeblu krajowym byłyby przedsięwzięcia zbierania danych z bezpośrednim udziałem władz lokalnych i regionalnych, jako że to one mogą łatwiej nawiązać kontakt z młodzieżą w obszarach swego działania, oraz że aby to zrobić, powinny móc skorzystać z odpowiednich europejskich środków finansowych;
2.5 zachęca Komisję do wzięcia pod uwagę zasadniczej roli szkół przy formułowaniu dokumentów dotyczących czterech zagadnień priorytetowych z białej księgi na temat młodzieży, ponieważ mogą one stanowić dla młodych ludzi idealne miejsce prowadzenia badań ankietowych z różnych obszarów wiedzy. Organy pomocy społecznej władz lokalnych i regionalnych mogą dotrzeć do młodzieży, która porzuciła naukę szkolną z przyczyn społecznych;
2.6 wierzy, że władze lokalne i regionalne mogłyby z korzyścią starać się o czynną współpracę z licznymi organami doradztwa w sprawach młodzieży lub z radami młodzieży ustanowionymi w obszarach ich działania.
Takie organy konsultacyjne udowodniły już, że stanowią doskonały sposób budowania solidnej oraz aktualnej wiedzy na temat młodzieży na szczeblu lokalnym sprzyjając równocześnie kształtowaniu aktywnych postaw obywatelskich;
2.7 uważa, że lokalne grupy aktywizujące młodzież oraz grupy lobbingowe takie, jak, na przykład, rady młodzieży, powinny mieć uprawnienia do podejmowania decyzji w pewnych dziedzinach oraz do korzystania z odpowiednich środków.
W ten sposób młodzi ludzie sami podejmowaliby decyzje oraz realizowali projekty, które ich interesują i bezpośrednio dotyczą.
Przekazanie radom młodzieży rzeczywistych uprawnień decyzyjnych rozpowszechniłoby pozytywny wizerunek demokracji wśród młodych ludzi i wpłynęłoby na ich zaangażowanie;
2.8 wzywa Komisję do bezpośredniego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych nowych Państw Członkowskich oraz do upowszechniania wśród nich najlepszych praktyk, na przykład poprzez programy twinningowe oraz wymianę kulturową pomiędzy radami młodzieży z całej Europy;
2.9 podkreśla znaczenie poszukiwania spójnego, stosownego i jakościowego obszaru wiedzy w sektorze młodzieżowym w Europie, który odzwierciedlałby mniejszości etniczne i językowe;
2.10 przyjmuje z zadowoleniem zamiar Komisji, aby ustanowić Europejską Sieć Wiedzy o Młodzieży integrującej przedstawicieli wszystkich zainteresowanych stron z tej dziedziny w celu omawiania metod i przyszłych tematów, jak również wymiany dobrych praktyk;
2.11 wzywa do możliwie najszybszego opracowania praktycznych procedur ustanowienia Europejskiej Sieci Wiedzy o Młodzieży, do której Komisja nawiązuje omawiając cel 4 komunikatu dotyczącego poprawy zrozumienia młodzieży i stanu wiedzy o niej, oraz wnosi, aby w wyraźny sposób przewidziano udział w niej przedstawicieli Komitetu Regionów;
2.12 zauważa, że w swych odpowiedziach na kwestionariusz Komisji Państwa Członkowskie nie wnoszą o nowe struktury w celu ułatwiania i rozwijania wymiany, dialogu oraz sieci powiązań w celu rozpowszechnienia wiedzy w dziedzinie młodzieży oraz rozpoznawania zawczasu przyszłych potrzeb, ale życzą sobie rozwijać istniejące sieci i kontakty, skuteczniej je wykorzystując i zarządzając nimi.
Należy więc wzmocnić punkty kontaktu z młodzieżą we władzach lokalnych ponieważ mogą one służyć jako idealny kanał pozyskiwania informacji od samej młodzieży;
2.13 zgadza się z Komisją, iż należy podkreślać znaczenie mobilności dla propagowania kształcenia oraz doskonalenia badaczy i ekspertów – zwłaszcza młodych – pracujących w dziedzinie młodzieży, a także wszelkich innych osób rozwijających wiedzę w tej dziedzinie oraz wzywa Komisję do sformułowania strategii na szczeblu europejskim, które podniosłyby świadomość wśród instytucji, do których należą badacze i eksperci, a zwłaszcza szkół i uniwersytetów, ponieważ – jak wskazuje sama Komisja w swym Raporcie na temat działań w konsekwencji zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, ochotników, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty (COM(2001) 21 końcowy) – pomimo strategii już realizowanych, "liczba osób korzystających z mobilności w ramach systemów kształcenia i doskonalenia zawodowego pozostaje nadal bardzo ograniczona";
2.14 uważa, że nauczyciele szkolni, zarówno na zajęciach lekcyjnych, jak i nadobowiązkowych, powinni dysponować odpowiednimi umiejętnościami i wiedzą konieczną do poruszania zagadnień związanych z uczestnictwem i zaangażowaniem społecznym.
Ponadto, grupy aktywizacji młodzieży oraz grupy lobbingowe działające na terenie danej szkoły powinny mieć wpływ na projektowanie i urządzanie obiektów szkolnych oraz miejsc zajęć pozalekcyjnych.
3.
Zalecenia szczególne Komitetu Regionów w zakresie wolontariatu młodzieży
KOMITET REGIONÓW
3.1 z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzoną przez Komisję szczegółową analizę kwestii stowarzyszeń wolontariatu, które zawsze były ważne dla władz lokalnych i regionalnych ze względu na ich ogromne znaczenie przede wszystkim na szczeblu lokalnym. Organizacje te są żywym i czynnym sercem każdej ludzkiej społeczności;
3.2 z zadowoleniem przyjmuje informację, że wielu młodych ludzi angażuje się w działalność społeczną oraz wskazuje, że przeczy to założeniu, jakoby młodzież nie była zainteresowana aktywnością obywatelską. Komitet uważa za bardziej trafne opisywanie młodych ludzi jako "odpolitycznionych" raczej niż niezainteresowanych, ponieważ działalność społeczna – jak stwierdza sama Komisja – jest formą zaangażowania społecznego, doświadczeniem kształcącym osobowość oraz czynnikiem zwiększającym zdolność do zatrudnienia i integracji;
3.3 sugeruje, że młodzież zapewne oddaliła się od polityki, ponieważ polityka wydaje się jej odległa od rzeczywistych problemów. Komitet przywołuje swą niedawną opinię w sprawie komunikatu dla Rady w sprawie uczestnictwa i informowania młodzieży, w której zauważa, że władze lokalne i regionalne, jako instytucje pozostające w najściślejszym kontakcie z młodym pokoleniem, odgrywają decydującą rolę w europejskiej polityce wobec młodzieży;
3.4 z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja uznała znaczącą rolę władz lokalnych i regionalnych w realizacji działań na rzecz poprawy obecnej działalności społecznej młodzieży, i podkreśla, że organy lokalne i regionalne mogą wykształcić szczególne więzi z młodzieżą w obszarach swego działania;
3.5 zgadza się z Komisją, że działalność społeczna młodzieży różni się znacznie w poszczególnych krajach, oraz że sytuacja ta daleka jest od jednolitości w różnych Państwach Członkowskich;
3.6 żywi nadzieję, że wszystkie Państwa Członkowskie uświadomią sobie potrzebę ułatwiania wolontariackiej działalności młodzieży poprzez usuwanie istniejących przeszkód. W szczególności konieczne jest, aby każde Państwo Członkowskie uznało prawnie status ochotnika, ponieważ traktowanie go jako równoważnego zatrudnieniu, co ma miejsce w kilku Państwach Członkowskich, często wiąże się dla wolontariusza ze znacznymi niekorzyściami;
3.7 docenia fakt, że w swym komunikacie Komisja ponownie podkreśla potrzebę zachęcania wolontariuszy do mobilności, jak to miało już miejsce w raporcie na temat działań w konsekwencji Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 lipca 2002 r. w sprawie mobilności studentów, osób szkolących się, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców w granicach Wspólnoty [6];
3.8 podkreśla, że władze lokalne i regionalne maja do odegrania kluczową rolę w rozwijaniu wolontariatu młodzieży, wzmacnianiu przejrzystości istniejących możliwości, jak również poszerzaniu ich zakresu i podnoszeniu ich jakości.
Mogą one, na przykład, ustanawiać "centra wolontariatu", w celu wspierania lokalnych stowarzyszeń wolontariatu oraz "punkty kontaktowe wolontariatu", aby kierowały młodych ludzi ku takiej formie działalności społecznej, która najlepiej odpowiada ich oczekiwaniom;
3.9 wzywa Radę do przygotowania konkretnego kierunku działania sprzyjającego ustanawianiu, na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, pełnowymiarowych "rejestrów organizacji wolontariackich" w krajach, gdzie takie rejestry nie są jeszcze prowadzone.
W krajach, w których istnieją, okazały się one bardzo cennym narzędziem, zapewniającym aktualny obraz stowarzyszeń wolontariackich na danym terytorium. Stała aktualizacja tych rejestrów oznacza, że zainteresowani młodzi ludzie mogą zawsze uzyskać dokładne informacje odnośnie działalności w tej dziedzinie;
3.10 zauważa, wszakże, że jeśli brakuje uświadomienia w rodzinie, kontakt młodych ludzi z ruchem wolontariackim bardzo często następuje w sposób przypadkowy, a zatem należy promować działania mające na celu udostępnianie istotnych informacji w szkołach już w najmłodszych klasach. Można to osiągnąć, na przykład, poprzez spotkania, przystosowane do danych grup wiekowych, z osobami czynnie zaangażowanymi w wolontariat.
Byłby to świetny przykład nowoczesnego wychowania obywatelskiego promującego aktywność obywatelską wśród młodzieży. Komitet zachęca zatem Komisję do uznania znaczącej roli szkół oraz zaznaczenia potrzeby podnoszenia świadomości wśród nauczycieli;
3.11 podziela punkt widzenia Komisji, wyrażony w celu 3 (promowanie wolontariatu w celu umacniania solidarności młodych ludzi i ich obywatelskiego zaangażowania), odnośnie znaczenia, jakie ma stworzenie lepszych warunków, sprzyjających zwiększaniu uczestnictwa w działalności społecznej młodzieży, znajdującej się w niekorzystnej sytuacji, jako że praca społeczna ułatwia integrację młodzieży ze społeczeństwem;
3.12 uważa, iż mając na względzie fakt, że wolontariat cechuje przede wszystkim nieodpłatność (z nielicznymi wyjątkami zwrotu kosztów), duże nakłady czasu i energii, mobilność oraz że powinno się zapobiegać zastępowaniu pracy płatnej przez pracę wolontariacką, niezwykle istotne jest zapewnienie ochrony prawnej i socjalnej dla wolontariatu. Główna odpowiedzialność za zapewnienie takiej ochrony spoczywa na podmiotach szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego, jednakże zgodnie z art. 137 oraz art. 140 Traktatu o WE, Komisja mogłaby przedstawić propozycję europejskiej karty wolontariatu jako instrumentu współpracy i koordynacji;
3.13 wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja podkreśliła potrzebę uznania wolontariatu młodych ludzi w celu uznania ich osobistych umiejętności oraz ich zaangażowania na rzecz społeczeństwa. Komitet wyraża nadzieję że najlepsze praktyki będą szybko rozpowszechniane na wszystkich szczeblach, tak by władze publiczne, prywatne przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni, społeczeństwo obywatelskie oraz sama młodzież uznała znaczenie wolontariatu, jak trafnie argumentuje Komisja wytyczając kierunki działań na rzecz osiągnięcia celu 4;
3.14 zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że należy popierać na szczeblu europejskim uznanie wolontariatu młodzieży w ramach istniejących procesów i środków z innych obszarów polityki, takich jak Europass, już wdrożonych w sektorze edukacji. Te same formy zachęty mobilności studentów można także zastosować dla ułatwienia wolontariatu młodzieży w Państwach Członkowskich innych niż ich kraj pochodzenia;
3.15 wzywa Komisję do natychmiastowego sformułowania propozycji rozszerzenia zakresu działalności Europejskiego Wolontariatu (EVS) a równocześnie do promowania wśród Państw Członkowskich podobnych przedsięwzięć na szczeblu krajowym w celu wzbogacenia inicjatyw Wspólnoty;
3.17 podkreśla, tak samo jak w swych ostatnich opiniach na temat promowania wolontariatu, potrzebę równego zaangażowania młodych mężczyzn i kobiet oraz grup młodzieży, która doświadczyła szczególnych trudności w praktykowaniu aktywności obywatelskiej ze względu na czynniki społeczne lub etniczne lub niepełnosprawność fizyczną lub umysłową.
4.
Zalecenia ogólne Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
4.1 zajmuje pozytywne stanowisko wobec dwóch komunikatów Komisji omawianych w niniejszej opinii;
4.2 szczególnie zachęca Komisję do regularnego informowania Komitetu Regionów o postępach programów działań realizowanych przez Państwa Członkowskie oraz do rozpowszechniania dobrych praktyk w możliwie najkrótszym czasie. Z uwagi na dynamikę zmian w dziedzinie młodzieży należy pamiętać, że właściwe praktyki zmieniają się bardzo szybko;
4.3 zachęca Państwa Członkowskie do konsultowania się z władzami lokalnymi i regionalnymi, tak jak się to dzieje w innych obszarach zawartych w czterech priorytetach z białej księgi, przy formułowaniu krajowych sprawozdań z postępów w realizacji priorytetów w odniesieniu do "lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej" oraz "wolontariatu młodzieży" zaplanowanych do końca 2005 r.
KOMITET REGIONÓW
4.4 widzi konieczność zwiększonej elastyczności w praktycznej pracy politycznej oraz wzywa Komisję do rozważenia celowości i realności inicjatyw uświadamiających politykom potrzebę zacieśniania przez nich kontaktów z młodzieżą, w całej jej różnorodności, w celu lepszego jej poznania i zmobilizowania istotnego wkładu, jaki może ona wnieść do silnej, konkurencyjnej Unii Europejskiej i nadania rzeczywistego znaczenia terminowi "Europa obywatelska"; uważa, że Komitet Regionów mógłby pomóc w uświadamianiu politykom takiej potrzeby poprzez stworzenie programu twinningowego dla młodych przedstawicieli władz wchodzących w jego skład;
4.5 ponawia silne przekonanie Komitetu, wyrażone w jego ostatnich opiniach na temat uczestnictwa młodzieży i informacji o niej, że artykuł III-182 projektu Konstytucji dla Europy powinien stanowić uzupełnienie postanowień traktatów już obowiązujących w sektorze młodzieży w celu podkreślenia, że Unia zamierza stymulować uczestnictwo młodzieży europejskiej w życiu demokratycznym.
Opinia Komitetu Regionów z dnia w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów "Plan Działania 2005: e-Europa - aktualizacja"
(2005/C 71/14)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomicznego i Społecznego w sprawie Planu Działania 2005: e-Europa - aktualizacja (COM(2004)380 końcowy),
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 17 maja 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 20 kwietnia 2004 r. roku, powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Kultury i Edukacji;
Uwzględniając swoją opinię w sprawie e-Europa 2005: społeczeństwo informacyjne dla wszystkich (CdR 136/2002 końcowy) [1]
Uwzględniając swoją opinię w sprawie Roli eGovernment dla przyszłości Europy;
Uwzględniając swój projekt opinii (CdR 193/2004 rev. 2) przyjęty dnia ( 22 września 2004 r.) przez Komisję ds. Kultury i Edukacji, (Sprawozdawca: Risto Ervelä, Przewodniczący Rady Lokalnej Sauvo, Przewodniczący Rady Regionalnej Południowozachodniej Finlandii (FI/ELDR))
A także mając na uwadze, co następuje:
1) technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT) odgrywają ważną rolę przy wdrażaniu celów Strategii Lizbońskiej związanych z rozwojem gospodarczym, społecznym oraz z rozwojem zrównoważonym.
2) za najważniejszy cel należy uważać utworzenie sprawiedliwego społecznie i regionalnie europejskiego społeczeństwa informacyjnego,
na 57 sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 18 listopada) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Społeczeństwo informacyjne sprawiedliwe społecznie i regionalnie
KOMITET REGIONÓW
1.1 podziela zaniepokojenie, ponownie widoczne w śródokresowym przeglądzie Planu Działań e-Europa, dotyczące konsekwencji problemów spowodowanych luką cyfrową i dziękuje Komisji za uczynienie kwestii włączenia do społeczeństwa informacyjnego oraz kwestii spójności społecznej w aspekcie istniejących różnic regionalnych jak również możliwości szerokiego udostępnienia usług cyfrowych dla wszystkich zainteresowanych nowym priorytetem w aktualizacji Planu Działania, który jest przedmiotem niniejszej opinii;
1.2 sądzi, że różnice regionalne w dostępności i cenach usług związanych z szerokopasmowym dostępem do Internetu stały się główną przeszkodą dla równego dostępu do społeczeństwa informacyjnego i uczestnictwa w nim i uważa za ważne, aby jak najszybciej rozpoczęło pracę Forum ds. Luki Cyfrowej, utworzone z myślą o tym problemie;
1.3 stwierdza, że proponowane działania Komisji z myślą o przyspieszeniu procesu włączania do społeczeństwa informacyjnego są jako takie odpowiednie, ale wyraża wątpliwość co do ich skuteczności na krótką metę i uważa, że w celu uniknięcia wykluczenia cyfrowego konieczne jest zapewnienie obywatelom dostępu do podstawowych usług tradycyjnymi kanałami.
Technologie informacyjne i komunikacyjne a Strategia Lizbońska
KOMITET REGIONÓW
1.4 zgadza się z Komisją, że technologie informacyjne i komunikacyjne umożliwiły zwiększenie wydajności i dały większe możliwości włączenia, ale podkreśla, że m.in. w administracji publicznej wykorzystano jedynie niewielką część istniejącego potencjału, który odnosi się nie tylko do dostarczania usług elektronicznych w pewnych dziedzinach, lecz również – uwzględniając unijne przepisy dotyczące konkurencji – do wspierania inwestycji na obszarach, w których popyt może być niewystarczający, by przyciągnąć inwestorów;
1.5 uważa, że środki przedstawione w pierwotnym Planie Działań i w jego aktualizacji kładą nacisk na rozwój usług elektronicznych, chociaż wykorzystanie technologii komunikacyjnych i informacyjnych do poprawy wydajności działań instytucji wymaga również zmiany sposobów działania organizacji i ich wzajemnej współpracy;
1.6 zgadza się ze stanowiskiem Komisji, że po roku 2005 polityki społeczeństwa informacyjnego w Unii Europejskiej powinny być ściślej związane z potrzebami w różnych obszarach Strategii Lizbońskiej, tak, aby wychodząc poza cele gospodarcze i społeczne polityki te uwzględniały w większym niż dotychczas stopniu zależność między technologiami komunikacyjnymi i informacyjnymi a zrównoważonym rozwojem.
Wpływ rozszerzenia
KOMITET REGIONÓW
1.7 docenia fakt, że Komisja udzieliła szybkiej odpowiedzi na potrzeby wytworzone przez rozszerzenie, aktualizując Plan Działań e-Europa;
1.8 wskazuje, że w wyniku rozszerzenia pomiędzy Państwami Członkowskimi i w szczególności między regionami wzrosły różnice, mierzone wskaźnikami porównawczymi i z zadowoleniem przyjmuje zaproponowane przez Komisję kroki, które mają doprowadzić do usprawnienia dostarczania informacji o wynikach porównań;
1.9 ma nadzieję, że możliwe będzie wykorzystanie dobrze działających sieci władz lokalnych i regionalnych, co dotyczy również nowych Państw Członkowskich, szczególnie w dziedzinie przekazywania dobrych doświadczeń.
Rola władz lokalnych i regionalnych we wdrażaniu Planu Działania
KOMITET REGIONÓW
1.10 podkreśla istotną i często niezależną rolę europejskich władz lokalnych i regionalnych w zapewnianiu usług elektronicznych w dziedzinie administracji, ochrony zdrowia, kultury, turystyki oraz edukacji i szkoleń, jak również rolę odgrywaną przez nie w lokalnych i regionalnych projektach związanych z rozwojem usług komunikacyjnych i handlu elektronicznego;
1.11 uważa, że bez głębokiego zaangażowania europejskich władz lokalnych i regionalnych nie będzie możliwe wdrażanie procesów otwartej koordynacji w celu promowania dobrowolnego i wielostronnego uczestnictwa w procesie udostępniania usług elektronicznych.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 ma nadzieję, że Komisja udzieli wyjaśnień dotyczących swojej polityki społeczeństwa informacyjnego poprzez opublikowanie syntezy pierwotnego Planu Działań e-Europa oraz jego aktualizacji;
2.2 uważa, że monitorowanie szerokopasmowego dostępu do Internetu powinno zostać usprawnione, tak, aby różnice w potrzebach użytkowników były lepiej uwzględniane, gdyż usługi związane z szerokopasmowym dostępem o najniższej przepustowości nie mogą przyczynić się do osiągnięcia celów Planu Działania dotyczących usług publicznych, w szczególności w rejonach peryferyjnych;
2.3 uważa, ze dostępność usług komunikacyjnych, które są istotne dla społeczeństwa, nie może zależeć jedynie od tego, czy sektor prywatny jest zainteresowany dostarczaniem ich na danym obszarze, czy też nie; sektor publiczny powinien raczej być w stanie w razie konieczności podjąć kroki z własnej inicjatywy, aby dostępność usług komunikacyjnych odpowiadała potrzebom użytkowników;
2.4 ma nadzieję, że szczególnie w warunkach szerzenia dobrej praktyki duże znaczenie zyskają nie tylko usługi elektroniczne, ale również przykłady wykorzystania tych technologii do poprawy jakości i wydajności tradycyjnych usług i zminimalizowania niepotrzebnej biurokracji;
2.5 opowiada się za poszerzeniem wymiaru ogólnoeuropejskiego publicznych usług elektronicznych, lecz podkreśla, że zapewnienie codziennych usług wymaganych przez firmy i pojedynczych obywateli w innym Państwie Członkowskim spoczywa również w dużym stopniu na władzach lokalnych i regionalnych i trudno sobie wyobrazić, że można w tej dziedzinie utworzyć skuteczny wymiar ogólnoeuropejski bez aktywnego uczestnictwa sektora lokalnego i regionalnego;
2.6 proponuje sporządzenie bardziej szczegółowego raportu w sprawie przyczyn, dla których popyt na usługi elektroniczne w Europie jest niższy od podaży;
2.7 podkreśla, że wszystkie strony odpowiedzialne za rozwój elektronicznych usług z dziedziny ochrony zdrowia powinny mieć szansę uczestnictwa w sporządzaniu krajowych i regionalnych planów z dziedziny e-zdrowia;
2.8 wyraża nadzieję, że interoperacyjność w dziedzinie e-nauczania, postulowana w Planie Działania, może zostać zwiększona na przykład poprzez ustalenie kryteriów jakości e-nauczania dla różnych rodzajów edukacji i szkoleń;
2.9 uważa za istotne, aby Komisja przeprowadziła, tak szybko, jak to możliwe, analizę rynku z myślą o interoperacyjności podpisów elektronicznych, co uwzględnia również zastosowania inne niż uznawanie dyplomów i aby w ten sposób położyła szczególny nacisk na usługi ogólnoeuropejskie;
2.10 zwraca się z prośbą do Komisji, aby ta podjęła kroki mające na celu wykluczenie sytuacji, że technologiczne ułatwienia w stosowaniu podpisów elektronicznych doprowadzą, szczególnie w sektorze publicznym, do wymogu ich użycia, chociaż nie jest to ani niezbędne, ani też uzasadnione z punktu widzenia jakości lub bezpieczeństwa świadczenia usługi;
2.11 wskazuje, że oprócz procedur związanych z podpisem elektronicznym, co najmniej tak samo ważne jest doprowadzanie do korzystania z podpisu elektronicznego do takiego stanu, gdzie obywatele mogliby być absolutnie pewni, że wiadomość elektroniczna otrzymana od firmy lub od instytucji publicznej rzeczywiście pochodzi ze źródła, z którego wydaje się pochodzić;
2.12 wyraża aprobatę dla planu Komisji dotyczącego komórkowych usług płatniczych i podkreśla, że ze względu na wysoki stopień rozwoju w Europie w dziedzinie telefonii komórkowej usługi te mogą, jako pierwsze, doprowadzić do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej w ciągu następnych kilku lat;
2.13 odnotowuje, że konieczny jest wkład Komisji w stworzenie ram regulacyjnych dotyczących administrowania prawami do dokumentów cyfrowych (Digital Rights Management, DRM) i w zaproszenie interesariuszy w razie konieczności do wspólnej dyskusji oraz że właściciele praw do dokumentów cyfrowych zostaną zachęceni do uzgodnienia pożądanego poziomu interoperacyjności;
2.14 z dużym zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisję plan stworzenia bazy danych najlepszych praktyk MSP w odniesieniu do handlu elektronicznego i wyraża nadzieję, że europejskie władze lokalne i regionalne, które działają w ścisłej współpracy z MSP, będą również odgrywać aktywną rolę w jej tworzeniu i korzystaniu z niej;
2.15 zwraca się z prośbą do Komisji o rozszerzenie zakresu wytycznych dotyczących strategii wielokanałowych, tak, aby obejmowały tradycyjne kanały świadczenia usług, w dodatku do usług elektronicznych w celu załagodzenia problemów wynikających z istnienia luki cyfrowej;
2.16 uważa, że dane porównawcze dostarczone przez proponowany serwis informacyjny e-Europy powinny umożliwić porównywanie postępów poczynionych nie tylko przez Państwa Członkowskie, ale również przez regiony, gdyż różnice między tymi ostatnimi są bardzo duże, a informacja na temat problemów w danym regionie mogłaby pomóc jego władzom w podjęciu stosownych kroków.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji pt.: "Nauka i Technologia: kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy – kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii Europejskiej"
(2005/C 71/06)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej pt.:"Nauka i Technologia: kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy – kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii Europejskiej" (COM(2004) 353 końcowy);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 17 czerwca 2004 r. w sprawie zasięgania opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 5 kwietnia 2004 r. powierzającą Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowanie opinii w tej sprawie;
Uwzględniając podjętą w Lisbonie decyzję Rady Europejskiej, która przyjęła koncepcję Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA), tym samym kładąc podwaliny pod wspólną politykę w zakresie nauki i technologii w całej Unii Europejskiej;
Uwzględniając decyzję Rady Europejskiej podjętą w Barcelonie w marcu 2002 r., kiedy Unia Europejska wyznaczyła sobie cel zwiększenia do 2010 r. nakładów na badania naukowe do poziomu 3 % PKB Unii Europejskiej;
Uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej pt.: "Europa i Podstawowe Badania Naukowe" [1];
Uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej [2] pt.: "Rola uniwersytetów w Europie opartej na wiedzy" i opinię perspektywiczną Komitetu Regionów w sprawie "Roli uniwersytetów w rozwoju lokalnym i regionalnym w kontekście Europy opartej na wiedzy" (CdR 89/2003 fin [3]);
Uwzględniając raport panelu wysokiej rangi ekspertów, któremu przewodniczył profesor Ramon Marimon, "Ocena efektywności nowych instrumentów szóstego programu ramowego" ( 21 czerwca 2004 r.);
Uwzględniając projekt opinii Komitetu (CdR 194/2004 rev. 1) przyjęty 22 września 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Jyrki Myllyvirta, Burmistrz Mikkeli, FI/EPP);
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Wszystkie cele komunikatu stanowią absolutnie niezbędne elementy dla wprowadzenia w życie wypracowanej w Lisbonie Strategii dla Europy.
Podniesienie europejskich nakładów na badania naukowe do poziomu 3 % PKB, z czego 2 % ma pochodzić ze źródeł prywatnych i być powiązane z badaniami naukowymi promującymi oparte na wiedzy społeczeństwo i gospodarkę w Europie, jest ambitnym celem, który może zostać zrealizowany wyłącznie poprzez wspólne zaangażowanie i skoordynowane działań Unii oraz Państw Członkowskich;
2) Komunikat wyznacza sześć głównych celów na rzecz rozwoju.
Są to:
- stworzenie europejskich centrów doskonałości poprzez współpracę między laboratoriami;
- wdrożenie europejskich inicjatyw technologicznych;
- wspieranie kreatywności badań podstawowych poprzez współzawodnictwo pomiędzy grupami naukowców na szczeblu europejskim;
- zwiększenie atrakcyjności Europy dla najlepszych pracowników badawczych;
- rozwijanie infrastruktur badawczych o znaczeniu europejskim;
- wzmocnienie koordynacji krajowych programów badawczych;
Szersze propozycje proceduralne dotyczą:
- podnoszenia efektywności badań naukowych na terenie Unii, szczególnie w nowych Państwach Członkowskich;
- koncentracji wysiłków Unii Europejskiej na kluczowych zagadnieniach
- zwiększania ilości poprzez jakość;
3) Działania zaproponowane w komunikacie nie są same w sobie instrumentami spójności, lecz nieuchronnie mają pozytywny bądź negatywny wpływ na spójność.
Przemysł oparty na wiedzy i badaniach naukowych jest dla całej Europy siłą napędową rozwoju; pozyskanie takich sił dla promowania celów spójności jest bardziej efektywne z punktu widzenia polityki regionalnej niż polityki badań naukowych prowadzącej do centralizacji, co musi zostać zrekompensowane przez regionalną politykę subwencji i datków;
na 57 sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 18 listopada 2004 r.) Komitet jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 przyjmuje z zadowoleniem komunikat pt.: "Nauki i Technologii: kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy – kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii Europejskiej" i uważa go za niezwykle ważny punkt wyjścia do wzmocnienia i poprawy europejskich badań naukowych dla dobra całej Europy;
1.2 zgadza się z Komisja Europejską, iż badania naukowe, rozwój techniczny i innowacyjność są podstawą gospodarki opartej na wiedzy, będąc kluczowym czynnikiem wzrostu, konkurencyjności firm oraz zatrudnienia, a także podniesienia jakości życia obywateli UE;
1.3 przypomina, że rozwój i sukces każdego z regionów w Europie coraz bardziej zależą od stopnia zaawansowania gospodarki opartej na wiedzy;
1.4 uważa, że podczas gdy wysiłki Unii Europejskiej na polu polityki w dziedzinie badań naukowych okazały się cenne i konieczne, takie podejście wydaje się już nie spełniać potrzeb dnia dzisiejszego;
1.5 popiera zamiar inwestowania 3 % PKB w badania naukowe i rozwój.
Ten absolutnie niezbędny cel może być osiągnięty wyłącznie poprzez solidne zaangażowanie się w jego realizację wszystkich Państw Członkowskich.
Ilościowo rola Unii Europejskiej w bezpośrednim dofinansowywaniu badań naukowych może być jedynie marginalna.
Środki unijne mogą być jednak istotne oraz niezbędne dla wzmacniania zaangażowania i pozyskiwania maksymalnych korzyści z inwestycji;
1.6 popiera propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą podwojenia w latach 2007 – 2013 unijnych funduszy na badania naukowe.
W interesie całej Europy leży to, by propozycja Komisji została zaakceptowana, nawet jeśli pozostałe części składowe planów budżetowych na lata 2007–2013 uległyby zmianie;
1.7 podkreśla, podobnie jak Komisja, że nowe Państwa Członkowskie ze swoimi ludzkimi i kulturowymi zasobami stanowią dodatkową motywację do ulepszonego działania i powiększenia zasobów w zakresie polityki w dziedzinie badań naukowych.
EUROPEJSKA WARTOŚĆ DODANA
KOMITET REGIONÓW
1.8 podkreśla, że na polu polityki w dziedzinie badań naukowych europejska wartość dodana jest ewidentna.
Jest ona tworzona przez:
- możliwość nadbudowy niezbędnej masy krytycznej w tych dziedzinach badań naukowych, gdzie pojedyncze kraje są zbyt małe,
- większą siłę przyciągania najlepszych naukowców,
- polepszoną mobilność wysoko wykwalifikowanych naukowców i innych ekspertów;
1.9 uważa, że unijne fundusze na badania naukowe i rozwój, włączając nowy program ramowy, muszą być dynamiczne i muszą odpowiadać na potrzeby działalności godpodarczej, nauki i społeczeństwa, w celu kierowania badań naukowych na te dziedziny, których wpływ na europejski wzrost, konkurencyjność firm oraz zatrudnienie jest najbardziej ewidentny;
1.10 wskazuje, że miasta oraz samorządy lokalne i regionalne na wiele pozytywnych sposobów mogą przyczynić się do tworzenia europejskiej wartości dodanej.
Obejmują one regionalne polityki innowacyjne, ośrodki technologiczne, inkubatory technologiczne, parki naukowo-technologiczne, kapitały podwyższonego ryzyka, które to wszystkie zostały starannie uwzględnione w komunikacie.
Samorządy lokalne i regionalne także odgrywają ważną rolę w dziedzinie innowacyjności w odniesieniu do takich kwestii, jak zrównoważony rozwój w społeczeństwie poprzez utrzymywanie bliskich kontaktów z obywatelami UE;
1.11 z zadowoleniem przyjmuje postanowienie o rozwijaniu infrastruktur badawczych o znaczeniu europejskim;
1.12 z zadowoleniem przyjmuje dążenie do wypracowania bardziej opłacalnej polityki Unii Europejskiej w zakresie badań naukowych;
1.13 podkreśla, że masa krytyczna zależy od dziedziny badań naukowych, ich zakresu tematycznego oraz od uczestników (patrz: Raport Marimona).
Nie należy stosować zbyt ogólnych rozwiązań we wszystkich obszarach tematycznych oraz instrumentach badawczych;
1.14 wskazuje, że podczas usprawniania koordynacji programów krajowych, również regionalne badania naukowe oraz wpływ tych badań na rozwój regionalny muszą być wzięte pod rozwagę;
1.15 podkreśla, że małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP), stanowiące 99 % wszystkich przedsiębiorstw, dostarczają najwięcej miejsc pracy i są kluczowymi czynnikami europejskiej innowacyjności i rozwoju regionalnego.
Europejska polityka w dziedzinie badań naukowych musi angażować małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) oraz musi również w większym niż dotychczas stopniu brać pod uwagę ich potrzeby badań i rozwoju;
1.16 zgadza się, że naukowcy muszą być w stanie w pełni wykorzystać środki europejskiej polityki w dziedzinie badań naukowych – włączając możliwość projektów o mniejszych rozmiarach – zgodnie z ich zainteresowaniami i potrzebami oraz z zadowoleniem przyjmuje sugestię dotyczącą stworzenia bardziej otwartych mechanizmów w zakresie finansowania badań;
1.17 pragnąłby widzieć, że przykłada się większą wagę do projektów z własnej inicjatywy naukowców, opartych o potrzeby przedsiębiorstw w zakresie badań i rozwoju;
1.18 podkreśla, jak wielki wpływ mogą mieć lokalne i regionalne programy oraz strategie.
Zwykle miasta, samorządy lokalne i regionalne, we współpracy z uniwersytetami i przedsiębiorcami działającymi na danym obszarze, koordynują narzędzia niezbędne do lokalnego i regionalnego rozwoju gospodarczego oraz całą infrastrukturę innowacyjności;
1.19 uznaje metodę EUREKA za dobry przykład ukierunkowanej na badania naukowe, ambitnej sieci badawczej, gdzie również małym i średnim przedsiębiorstwom stawia się niskie wymagania umożliwiające udział;
RÓŻNORODNOŚĆ I GEOGRAFICZNA DECENTRALIZACJA BADAŃ
KOMITET REGIONÓW
1.20 wskazuje, że największym atutem Europy jest wysoki poziom wykształcenia wśród bardzo dużej części populacji; w celu wykorzystania go w całości Europa musi dysponować szeroko rozprzestrzenioną infrastrukturą edukacyjną i badawczą;
1.21 zaleca podjęcie zdecydowanych działań umożliwiających również mniejszym instytucjom i władzom publicznym czerpanie korzyści z europejskiej polityki w dziedzinie badań naukowych.
Świat badań i rozwoju stał się wielowymiarowy i zróżnicowany.
Różnice pomiędzy podstawowymi i stosowanymi badaniami naukowymi zacierają się.
Wiedza może powstawać w placówkach badawczych różniących się wielkością i rodzajem.
Nawet małe instytucje mogą tworzyć wiedzę będącą przedmiotem zainteresowania na całym świecie w wąskich specjalizacjach, zwłaszcza jeżeli współpracują one z przedsiębiorstwami z sektora zaawansowanych technologii;
1.22 podkreśla, że różnorodność, autonomia i decentralizacja geograficzna badań są ważnymi czynnikami we wzroście ich regionalnego wpływu.
Wypracowywanie struktur administracyjnych samorządów miejskich i regionalnych jest również zasadniczym warunkiem dla skutecznego transferu rozwiązań innowacyjnych z placówek badawczych do przedsiębiorstw i organizacji publicznych.
To jest szczególnie ważne w nowych Państwach Członkowskich, gdzie wypracowywanie zdecentralizowanych struktur administracyjnych, jak również wzmacnianie samorządów lokalnych i regionalnych, są kluczowymi czynnikami w zapewnianiu zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym i regionalnym;
1.23 wskazuje, że istnieją różne systemy w Europie.
W zależności od kraju, samorządy miejskie, lokalne i regionalne mają często zasadniczą rolę w organizowaniu, finansowaniu i rozwoju kształcenia wyższego i badań naukowych, a szczególnie w tworzeniu innowacyjnego otoczenia, łączącego badania naukowe, rozwój, inkubatory technologiczne oraz przedsiębiorstwa, w którym wyniki badań naukowych prowadzą do podejmowania nowej działalności, tworzenia miejsc pracy i zwiększania dobrobytu;
1.24 wierzy, że zaproponowana w komunikacie koncepcja "ośrodków doskonałości" musi zostać wprowadzona w życie biorąc również pod uwagę wysoce wyspecjalizowane mniejsze ośrodki, które mogą mieć zasadniczą rolę w rozwoju globalnej konkurencyjności biznesów działających w wąskich dziedzinach produkcji, co może być początkiem wyłaniania się nowych przedsiębiorstw działających na większą skalę;
1.25 wierzy, że to samo można zastosować w przypadku platform technologicznych; niezbędne jest, by postrzegać platformy jako mechanizmy wspierania zróżnicowanych przedsiębiorstw sektora zaawansowanych technologii w różnych częściach Europy;
1.26 z zadowoleniem przyjmuje uzupełniającą rolę funduszy na badania naukowe i funduszy strukturalnych; praktyczne rozwiązania muszą zostać wypracowane w regionach objętych Celem "Zbieżność" oraz w ramach Celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", ze specjalnym naciskiem na nowe Państwa Członkowskie;
1.27 zaleca kontynuowanie i wzmacnianie działań "Marie Curie" mających na celu zwiększenie atrakcyjności Europy dla najlepszych pracowników badawczych.
Europejskie badania naukowe muszą być w stanie wykorzystać cały swój potencjał w celu poprawy konkurencyjności Europy, polepszenia sytuacji młodzieży, kobiet, wszystkich regionów oraz osiągnięcia korzyści płynących ze wzrostu współpracy z krajami trzecimi;
WSKAZÓWKI DO SIÓDMEGO PROGRAMU RAMOWEGO
KOMITET REGIONÓW
1.28 z zadowoleniem przyjmuje zaproszenie, przedstawione na końcu komunikatu skierowanego do różnych uczestników zainteresowanych badaniami w Europie oraz użytkownikami tych badań, do wzięcia udziału w dyskusji, w wyniku której zostanie sformułowany siódmy program ramowy;
1.29 podkreśla również możliwość odegrania pozytywnej roli w proponowanej Europejskiej Radzie ds. badań naukowych przez różne zainteresowane strony, a szczególnie przez samorządy lokalne i regionalne.
Koncepcja Europejskiej Rady ds. badań naukowych, która może być agencją wspólnotową lub innego rodzaju strukturą, powinna być zorganizowana w taki sposób, aby umożliwić ścisłe kontakty z administracją na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz z Komitetem Regionów.
Finansowanie europejskich badań naukowych i rozwoju powinno być realizowane w oparciu o doskonałość naukową oraz potencjał tworzenia innowacji na potrzeby rynku komercyjnego oraz społeczeństwa.
Zdaniem Komitetu ważne jest, by z wyników badań mogli korzystać także naukowcy i regiony europejskie nienależące do zespołów badawczych, które są finansowane za pośrednictwem proponowanej Europejskiej Rady ds. badań naukowych;
1.30 popiera zaproponowaną racjonalizację i przegrupowanie działalności unijnych w celu wspierania badań naukowych w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz na ich korzyść, na rzecz rozwoju kapitału ryzyka, ośrodków badawczych, ośrodków innowacyjności oraz regionalnych polityk innowacyjności, jak również na rzecz transferów technologicznych oraz zarządzania własnością intelektualną i patentami.
Niniejsza propozycja angażuje wiele Dyrekcji Generalnych Komisji i musi zostać przygotowana wspólnym wysiłkiem – niezwykle istotne jest, by również Komitet Regionów był ściśle zaangażowany.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 zaleca, by kwestia promowania zrównoważonego rozwoju regionalnego w Europie została połączona z procesem wprowadzania w życie europejskiej polityki w dziedzinie badań naukowych;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności
(2005/C 231/01)
Komitet Regionów,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, COM(2004)492 końcowy — 2004/0163 (AVC);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 16 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie;
uwzględniając decyzję Rady z dnia 21 grudnia 2004 r. 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii na ten temat, zgodnie z artykułem 265 ust. 1 i artykułem 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu Regionów z 26 maja 2004 r. o zleceniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej przygotowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając inne wnioski dotyczące rozporządzeń Komisji Europejskiej dotyczących Funduszu Spójności, COM(2004) 494 końcowy — 2004/0166 (AVC), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), COM(2004) 495 końcowy — 2004/0167 (COD), Europejskiego Funduszu Społecznego, COM(2004) 493 końcowy — 2004/0165 (COD) oraz utworzenia Europejskiej Grupy Współpracy Transgranicznej (EGWT), COM(2004) 496 końcowy — 2004/0168 (COD);
uwzględniając swoją poprzednią opinię w sprawie trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej (CdR 120/2004 fin) [1];
uwzględniając swój raport prognostyczny w sprawie zasad dobrego rządzenia i uproszczenia Funduszy Strukturalnych po roku 2006 (CdR 389/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię w sprawie partnerstwa między władzami regionalnymi i lokalnymi oraz organizacjami gospodarki społecznej — przyczyniania się do wzrostu zatrudnienia, wspierania rozwoju lokalnego i spójności społecznej, CdR 384/2001 fin [3];
uwzględniając projekt opinii Alberta Bore'a w sprawie perspektyw finansowych (komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie: Budowanie wspólnej przyszłości; wyzwania dla polityki i środki budżetowe rozszerzonej Unii na lata 2007-2013), przyjęty przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej 26 listopada 2004 r. (CdR 162/2004 rev. 3);
uwzględniając projekt opinii Rosario Condorellego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), (CdR 233/2004 rev. 1);
uwzględniając projekt opinii Antonio Paivy w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Funduszu Spójności (CdR 234/2004);
uwzględniając projekt opinii Fernandez Felgueroso w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego, (CdR …/2004);
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 232/2004 rev. 3), przyjęty przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej, w sprawie … 4 lutego 2005 r.(sprawozdawcy: Jens NILSSON, Kommunalrad/ORDF, Konstantinos TATSIS, Proedros Nomarchiakis Aftodioikissis Dramas-Kavalas-Xanthis;
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Kluczowym kryterium oceny ze strony Komitetu pozostaje cel zapisany w art. 158 Traktatu WE.
Wzmacnianie gospodarczej i społecznej spójności w celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty oraz zmniejszanie różnic między regionami, a w szczególności zmniejszanie opóźnienia w rozwoju obszarów znajdujących się w najmniej uprzywilejowanym położeniu, będzie stanowiło znaczący wkład we wzmocnienie roli samorządów lokalnych i regionalnych w Europie oraz krok w kierunku osiągnięcia celów agend z Lizbony i z Göteborga.
2.
Artykuł III-220 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy wzmacnia cel spójności wprowadzając wymiar terytorialny: "W celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej".
3.
Rozszerzenie zrodziło nowe potrzeby spójności w Europie, które będą wymagały trwałych, długofalowych działań.
na 59. sesji plenarnej w dniach 13- 14 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 kwietnia) przyjął następującą opinię.
KOMITET REGIONÓW
WSTĘP
I. Ogólny kontekst
1. Utrzymuje, że zgodnie z art. 158 Traktatu o Unii Europejskiej wymiar regionalny polityki spójności ma duże znaczenie i po rozszerzeniu należy go umacniać, mając na celu wspieranie harmonijnego rozwoju Unii Europejskiej.
2. Ocenia jako pozytywne wyniki osiągnięte w ostatnich latach w dziedzinie spójności, a także wpływ polityki regionalnej Unii Europejskiej pod względem wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej Wspólnoty jako całości; powtarza również, iż polityka spójności, zatwierdzona Traktatami, stanowi najpotężniejszy i najważniejszy instrument stosowany do wdrożenia zasad solidarności i współpracy, oraz jest jedną z najistotniejszych podstaw integracji obywateli i terytoriów Unii.
3. Akceptuje propozycje finansowe Komisji Europejskiej, zgodnie z którymi przydziela się 336,1 miliarda euro na politykę spójności oraz rozdzielenie tej sumy pomiędzy trzy cele.
Uważa propozycję finansową Komisji za wystarczającą, aby dalej wspierać regiony Piętnastki i jednocześnie pomagać nowym państwom członkowskim na zasadach równouprawnienia, pod warunkiem, że środki będą dystrybuowane w sposób sprawiedliwy i skoncentrowane na rozwiązywaniu najistotniejszych problemów.
Propozycja ta jest zaakceptowana tymczasowo pod wyraźnym warunkiem, że Komisja i państwa członkowskie będą się starały zapewnić istotny wzrost mając na względzie nowe wymogi wynikające z rozszerzenia.
4. Uważa, że jakakolwiek redukcja zaproponowanego budżetu UE stanowi zagrożenie dla podstaw polityki spójności oraz w konsekwencji podważa zasadę solidarności, stanowiącą wszakże szczególny i podstawowy składnik tożsamości europejskiej integracji.
5. Dlatego też odrzuca jakiekolwiek próby regulacji budżetowej zaproponowanych przez Komisję kwot przeznaczonych na poszczególne cele funduszy.
6. Ponownie podkreśla nierozerwalny związek między skuteczną ogólnoeuropejską polityką regionalną a wdrażaniem planów z Lizbony i Göteborga.
Do przyszłego wzrostu i konkurencyjności UE we wszystkich regionach Europy przyczyni się raczej kontynuacja polityki spójności UE obejmującej wszystkie regiony, niż ponowne włączenie tej polityki do zakresu odpowiedzialności poszczególnych krajów; konkurencyjność UE zależy od konkurencyjności każdego regionu.
7. Ostrzega, że opóźnienia w rozpoczęciu okresu programowania w wyniku przedłużonych negocjacji doprowadzą do trudności i niestabilności finansowych w organach lokalnych i regionalnych we wszystkich krajach UE.
II.
Nowe partnerstwo na rzecz polityki spójności
8. Pochwala koncentrację środków i priorytetów na trzech celach ("Konwergencja"; "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", "Współpraca terytorialna").
Pozwoli to poprawić spójność wewnętrzną, pod względem koordynacji między funduszami strukturalnymi na szczeblu wspólnotowym oraz koordynacji z poszczególnymi europejskimi politykami branżowymi, jak też spójność zewnętrzną — w kategoriach powiązań między różnymi szczeblami działania (lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim).
9. Wyraża zadowolenie z faktu, iż Fundusz Spójności przeznaczony jest dla państw członkowskich, których PKB nie przekracza 90 % średniego poziomu we Wspólnocie.
Należy znaleźć rozwiązanie polityczne dla tych państw członkowskich, które w przyszłości przestaną spełniać warunki pozwalające im na korzystanie z tych środków w wyniku rozszerzenia.
10. Z zadowoleniem przyjmuje propozycję, by wsparcie z Funduszu Spójności w ramach celu "Konwergencja" koncentrowało się na zrównoważonym rozwoju gospodarczym szczebla lokalnego i regionalnego.
11. Z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by w ramach celu "Konwergencja" znaleźć rozwiązanie dla regionów dotkniętych tzw. efektem statystycznym.
Jednakże odpowiedni przepis projektu rozporządzenia nie idzie dostatecznie daleko, gdyż nie zapewnia pewności planowania w odniesieniu do rozmiarów wsparcia i stosowania zasad rządzących przyznawaniem pomocy.
12. Przychylnie odnosi się do propozycji Komisji stworzenia celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" dla wszystkich regionów, których nie obejmuje cel "Konwergencja"; szczególną uwagę należałoby poświęcić regionom dotkniętym poważnymi problemami społeczno-gospodarczymi i z trudnościami w dostosowaniu się; regiony te powinny być zdefiniowane za pomocą wyłącznych kryteriów; Komitet odnosi się też przychylnie do faktu, że ten nowy cel będzie miał zastosowanie dla całego szczebla regionalnego.
13. Zgadza się, żeby regiony objęte w całości Celem 1 w 2006 r. i które nie kwalifikują się do uzyskania pomocy w ramach celu "Konwergencja", w okresie przejściowym otrzymywały pomoc przejściową (phasing-in) i nadal korzystały z funduszy strukturalnych tak, by mogły uczestniczyć w realizacji celu konkurencyjności regionalnej i zatrudnienia na równych i sprawiedliwych zasadach.
14. Docenia utworzenie celu "Współpraca terytorialna" oraz połączenie współpracy transnarodowej, transgranicznej i sieciowej, ale jednocześnie domaga się, aby do nowego celu włączyć współpracę międzyregionalną jako odrębny aspekt.
Cel ten powinien kłaść specjalny nacisk na rozpowszechnianie innowacyjnych rozwiązań oraz lepszych praktyk wspierania konkurencyjności w UE.
15. Zgadza się, by wsparcie z Funduszy uwzględniało lokalny i regionalny wymiar Europy, ze szczególnym naciskiem na ożywianie obszarów wielkomiejskich, regionów uzależnionych od rybołówstwa, regionów o szczególnie niekorzystnych warunkach geograficznych i naturalnych (wyspy, obszary słabo zaludnione, obszary górskie lub przygraniczne) oraz obszarów peryferyjnych.
16. Z zadowoleniem przyjmuje nowo zaproponowany Instrument Sąsiedztwa jako narzędzie, które umacnia wizję wspólnego europejskiego domu, oraz zachęca Komisję Europejską do przedstawienia jasnych propozycji koordynacji między tym instrumentem a celem współpracy terytorialnej, aby jak najlepiej wykorzystać wzajemna synergię.
17. Wskazuje, że konieczne jest ponowne przemyślenie tworzenia niektórych obszarów transgranicznych w celu uwzględnienia nowej geografii politycznej Europy z uwagi na przyszłe rozszerzenie oraz proponuje utrzymanie tych stref współpracy transgranicznej z obecnego okresu 2000-2006, które spełniły wspólnotowe wymogi spójności oraz skuteczności, i które służyły rozwinięciu wspólnych celów oraz możliwości regionów w nich zintegrowanych.
18. Z zadowoleniem przyjmuje fakt uwzględnienia perspektywy płci na wszystkich etapach programowania, wdrażania i oceny działania Funduszy.
19. Docenia wysiłki na rzecz uproszczenia administracji, poprawiające przejrzystość i zarządzanie Funduszami, regulowanymi przez ogólne rozporządzenie oraz pragnie, aby zasady i przepisy wykonawcze dotyczące tych funduszy, które mają zostać przyjęte przez Komisję, prezentowały to samo podejście.
20. Popiera propozycje na rzecz wzmocnienia partnerstwa i współpracy między władzami lokalnymi, regionalnymi, krajowymi i wspólnotowymi, jak również z podmiotami prywatnymi i społecznymi, w całym procesie programowania, wdrażania i oceny działania funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności.
21. Jest przychylny zastosowaniu podejścia strategicznego w systemie programowania, gdyż prowadzi ono do nowego procesu politycznego, który będzie mógł zwiększyć zarówno jakość planowania, jak i skuteczność oraz efektywność zarządzania.
Jednocześnie daje ono możliwość lepszej koordynacji między strategiami krajowymi a strategicznymi celami polityki spójności.
22. Uznaje, że wprowadzenie krajowych strategicznych ram odniesienia doprowadzi do przesunięcia odpowiedzialności za zarządzanie na organy zarządzające programami operacyjnymi, a w związku z tym uważa, że władze regionalne i lokalne będą odgrywać jeszcze większą rolę we wszystkich fazach polityki spójności.
23. Uznaje, że dodanie nowych odstępstw od zasady n+2 zwiększy elastyczność i pozwoli regionom, zwłaszcza zlokalizowanym w nowych Państwach Członkowskich, na sprawną i planową absorpcję środków polityki spójności, chociaż uważa, że Komisja powinna podjąć więcej wysiłków zmierzających do osiągnięcia większej elastyczności.
III.
Stanowisko Komitetu Regionów
24. Wskazuje, że uproszczenie to nie tylko kwestia decentralizacji, lecz także większej odpowiedzialności systemu jako całości.
Komitet Regionów podkreśla znaczenie zasady partnerstwa oraz zaangażowania wybranych przedstawicieli z samorządów lokalnych i regionalnych oraz wzywa Komisję, by zachęciła państwa członkowskie do korzystania z możliwości zawierania porozumień trójstronnych w sytuacjach, w których jest to niezbędne.
25. Popiera wysiłki Komisji zmierzające do wzmocnienia zasady pomocniczości.
W związku z podjętymi próbami uproszczeń, Komitet Regionów pragnąłby podkreślić, jak ważne jest, by nie zwiększać stopnia centralizacji na szczeblu państw członkowskich.
Należy zapewnić realizację zasady pomocniczości na zarówno na szczeblu regionalnym, jak i lokalnym.
Celem nie może być tylko przekazanie odpowiedzialności państwom członkowskim, lecz zaangażowanie zainteresowanych podmiotów na odpowiednim etapie implementacji celów polityki spójności. Dlatego też Komitet pragnąłby zastosowania zasady pomocniczości wewnątrz państw członkowskich, a nie jedynie pomiędzy państwami członkowskimi a Unią Europejską.
26. Uważa, że większe zaangażowanie władz regionalnych i lokalnych we wszystkie fazy następnego okresu planowania będzie miało pozytywny wpływ na rozwiązanie problemów przyswajania występujących w obecnym okresie planowania.
27. Wzywa Komisję Europejską do zapewnienia wspomagających ram dla zróżnicowania terytorialnego w przepisach i uregulowaniach dotyczących pomocy publicznej, aby umożliwić docelowe inwestycje publiczne w szczególności także tam, gdzie może to zaradzić rzeczywistym niepowodzeniom rynkowym w celu osiągnięcia celu spójności terytorialnej.
28. Proponuje, żeby niektóre regiony o bardzo niskiej gęstości zaludnienia traktować jako przypadek szczególny i należycie uwzględnić dominujące tam trudne warunki, jak to zostało ujęte w traktatach akcesyjnych Szwecji i Finlandii.
29. Uważa, że wniosek w sprawie wdrożenia celu "Europejska współpraca terytorialna" powinien zostać sformułowany jaśniej.
Przede wszystkim w przypadku programów wsparcia zarządzanych transgranicznie należy podjąć znaczne wysiłki w celu uproszczenia administracji, ponieważ dotychczas bardzo złożone przepisy prawne i administracyjne Unii Europejskiej stanowiły znaczne utrudnienie dla współpracy transgranicznej.
30. Docenia uwzględnienie granic morskich w ramach celu "Współpraca terytorialna", lecz domaga się, by limit 150 km interpretować w sposób elastyczny, tak aby umożliwić znaczącą współpracę między regionami, które mają wspólne granice morskie.
31. Sugeruje, żeby w celu zwiększenia efektywności i skuteczności współpracy międzyregionalnej, programy regionalne obejmowały szeroki zakres strategicznych tematów przedstawiających wartość dodaną na szczeblu europejskim oraz dysponowały wystarczającymi środkami finansowymi.
32. Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisję zwróciła uwagę na konieczność zwiększania włączenia społecznego, i wzywa, by wygospodarowano więcej środków na potrzeby niepełnosprawnych.
33. Uważa, że należałoby też zwrócić większą uwagę na problemy związane ze starzeniem się ludności, co stanowi jedno z największych wyzwań, przed którym stanie Europa w najbliższych dekadach.
Stanowczo zaleca, aby przyszłe programy finansowane z Funduszu Strukturalnego obejmowały takie kwestie jak odnowa zabytków, deprywacja społeczna, restrukturyzacja gospodarki oraz transport publiczny. Każda z tych kwestii koncentruje się na regionach miejskich.
Fundusze Strukturalne muszą przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju tych regionów.
35. Wyraża zaniepokojenie ustanowieniem stopy współfinansowania ze strony UE w odniesieniu do wysokości sumy wydatków publicznych, gdyż mogłoby to zniechęcić sektor prywatny do uczestniczenia w programach.
Z tego względu proponuje wyliczenie wkładu Funduszy w oparciu o całkowite wydatki krajowe, co stanowiłoby niezbędne narzędzie służące wzmacnianiu partnerstw publiczno-prywatnych.
36. Wzywa do czynnego konsultowania się z Komitetem Regionów poprzez udział w rocznej ocenie programów dotyczących konkurencyjności i spójności podczas wiosennej sesji Rady Europejskiej.
Dałoby to władzom lokalnym i regionalnym możliwość przedstawienia zagadnień i dobrych praktyk, które są niezbędne dla lepszego funkcjonowania otwartej metody koordynacji w ramach wdrażania programów z Lizbony i z Göteborga.
37. Utrzymuje, że krajowe strategiczne ramy odniesienia powinny stanowić zwięzły dokument strategiczny i pozostawiać dość swobody dla prowadzonych przez regiony programów operacyjnych na określenie konkretnych celów i działań dla każdego regionu. Ponadto ważne jest sprawienie, aby dokument taki nie powodował opóźnień w procesie zatwierdzania programów operacyjnych, ani też nie stwarzał dodatkowych ograniczeń w ich wdrażaniu.
38. Domaga się, by Komisja utrzymała obecny system rezerwy uzależnionej od osiąganych wyników.
39. Proponuje rewizję systemu, w którym jedynie VAT podlegający zwrotowi nie kwalifikowałby się do wsparcia finansowego w ramach EFRR, podobnie, jak to proponuje Komisja w przypadku EFS.
Obecnie stwarza on konkretne koszty dla działań podejmowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Jako że VAT jest dochodem dla państwa, należy opracować model, który pozwoli zniwelować ten negatywny wpływ na szczeblu lokalnym i regionalnym.
40. Uważa, że zasada n+2 nadal wywiera negatywny wpływ w początkowej fazie okresu planowania, zwłaszcza w przypadku celu "Współpraca terytorialna" oraz znaczących projektów inwestycyjnych, które nie osiągają kwoty progowej wymaganej od większych projektów.
Wpływ ten można znacznie zredukować, gdyby przewidziano zwiększenie wpłat na konto nie podlegających automatycznemu zwolnieniu.
41. Domaga się, by w sformułowaniu programów operacyjnych, priorytety i środki działania zawierały jasne odwołania do wiążących zobowiązań na rzecz ochrony środowiska naturalnego.
42. Uważa, że polityka spójności powinna wspierać politykę rozwoju przestrzennego, która mogłaby uwzględniać istniejące struktury współpracy ogólnoeuropejskiej oraz perspektywy współpracy określonej przez wspólne cechy terytorialne.
ZALECENIA KOMITETU REGIONÓW
TYTUŁ I
CELE I OGÓLNE ZASADY POMOCY
ROZDZIAŁ I
Zakres i definicje
Zalecenie 1
Artykuł 2 ust. 5
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
5)"wydatki publiczne": każdy udział środków publicznych pochodzących z budżetu Państwa, władz regionalnych lub lokalnych, Wspólnot Europejskich związanych z Funduszami Strukturalnymi i Funduszem Spójności, w finansowaniu działań, oraz podobne wydatki.
Każdy udział w finansowaniu działań, którego źródłem jest budżet jednostek prawnych lub stowarzyszeń jednej lub więcej władz regionalnych lub lokalnych lub jednostek publicznych w rozumieniu dyrektywy nr 2004/18/WE parlamentu Europejskiego i Rady oraz Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur przyznawania zamówień publicznych, kontraktów na dostawy publiczne i kontraktów na usługi publiczne zostanie uznany za pomoc publiczną. _BAR_ 5)"wydatki publiczne": każdy udział środków publicznych pochodzących z budżetu Państwa, od władz krajowych, regionalnych lub lokalnych, Wspólnot Europejskich związanych z Funduszami Strukturalnymi i Funduszem Spójności, w finansowaniu działań, oraz podobne wydatki.
Każdy udział w finansowaniu działań, którego źródłem są lub stowarzyszenia jednej lub więcej władz regionalnych lub lokalnych lub jednostek publicznych w rozumieniu dyrektywy nr 2004/18/WE parlamentu Europejskiego i Rady oraz Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur przyznawania zamówień publicznych, kontraktów na dostawy publiczne i kontraktów na usługi publiczne zostanie uznany za pomoc publiczną. _BAR_
Uzasadnienie
Wydatki publiczne stanowią nakłady publiczne pochodzące od podmiotów publicznych.
Nie ma potrzeby wyszczególniania faktu, skąd pochodzą fundusze publiczne.
Stwarza to jedynie przeszkody i ograniczenia, zamiast wspierania kreatywności na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz partnerstwa, o czym mowa jest w art. 10.
Zalecenie 2
Artykuł 3 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Działania podejmowane przez wspólnotę na podstawie art. 158 Traktatu powinny być tak zaprojektowane, aby zwiększały spójność społeczno-ekonomiczną powiększonej Wspólnoty, dla promowania harmonijnego, równomiernego i trwałego rozwoju Wspólnoty.
Działania takie należy podejmować z pomocą Funduszy, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz innych istniejących instrumentów finansowych.
Powinny one być ukierunkowane na stawianie czoła wyzwaniom wynikającym z nierówności społecznej, ekonomicznej i terytorialnej, które występują głównie w gorzej rozwiniętych państwach i regionach, z ich przyspieszonej restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej oraz starzejących się społeczeństw.Działania podejmowane w ramach Funduszy powinny obejmować, na szczeblu krajowym i regionalnym, priorytety wspólnotowe odnośnie trwałego rozwoju poprzez wzmocnienie wzrostu gospodarczego, zwiększenie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia, aktywizacji społecznej oraz ochrony środowiska i poprawy jego jakości. _BAR_ 1.Działania podejmowane przez wspólnotę na podstawie art. 158 Traktatu powinny być tak zaprojektowane, aby zwiększały spójność społeczno-ekonomiczną powiększonej Wspólnoty, dla promowania harmonijnego, równomiernego i trwałego rozwoju Wspólnoty.
Działania takie należy podejmować z pomocą Funduszy, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz innych istniejących instrumentów finansowych.
Powinny one być ukierunkowane na stawianie czoła wyzwaniom wynikającym z nierówności społecznej, ekonomicznej i terytorialnej, które występują głównie w gorzej rozwiniętych państwach i regionach, z ich przyspieszonej restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej oraz starzejących się społeczeństw.Realizując cele polityki spójności, wspólnota przyczynia się do harmonijnego, zrównoważonego i stałego rozwoju obszarów UE.Działanie podjęte w ramach Funduszy uwzględnia, na szczeblu krajowym, i regionalnym i lokalnym, priorytety wspólnotowe odnośnie trwałego rozwoju poprzez wzmocnienie wzrostu gospodarczego, zwiększenie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia, aktywizacji społecznej oraz ochrony środowiska i poprawy jego jakości. _BAR_
Uzasadnienie
Podkreślając cel polityki spójności w znaczeniu ogólnym i czyniąc czynności i działanie drugim podpunktem tego ustępu, głównym obiektem zainteresowania czyni się ponownie wspólną politykę spójności na poziomie Wspólnoty.
Zalecenie pozostaje w zgodzie z art. 1 rozporządzenia 1260/99, który stanowi, że "realizując te cele, wspólnota przyczynia się do…".
Tekst zredagowany w obecnym projekcie rozporządzenia w rzeczywistości zmienia zagadnienie, na które należy położyć główny nacisk. "Działanie podjęte w ramach Funduszy uwzględnia, na szczeblu krajowym i regionalnym, priorytety Wspólnoty na rzecz stałego rozwoju poprzez umacnianie wzrostu" (cel finansowy).
Zapis ten w sposób jasny kładzie nacisk na inne zagadnienie niż bieżąca propozycja.
Zalecenie 3
Artykuł 3 ust. 2 lit. a)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
a)cel "Konwergencja" należy ukierunkować na przyspieszenie Konwergencja najsłabiej rozwiniętych państw członkowskich i regionów, poprzez poprawę warunków dla wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia za pośrednictwem zwiększanie ilości i polepszenia jakości inwestycji w kapitał ludzki i materialny, rozwijanie innowacyjności i budowa społeczeństwa opartego na wiedzy, zwiększania zdolności przystosowawczych do zmian społeczno-ekonomicznych, ochrona i poprawa jakości środowiska, jak również zwiększenie wydajności administracji.
Cel ten będzie priorytetem Funduszy. _BAR_ a)cel "Konwergencja" należy ukierunkować na przyspieszenie konwergencji najsłabiej rozwiniętych Państw Członkowskich i regionów, poprzez poprawę warunków dla wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia za pośrednictwem zwiększanie ilości i polepszenia jakości inwestycji w kapitał ludzki i materialny, infrastrukturę, przedsiębiorczość, rozwijanie innowacyjności i budowa społeczeństwa opartego na wiedzy, zwiększania zdolności przystosowawczych do zmian społeczno-ekonomicznych, ochrona i poprawa jakości środowiska, jak również zwiększenie wydajności administracji..
Cel ten będzie priorytetem Funduszy. _BAR_
Uzasadnienie
W przypadku celu: "Konwergencja" istotne jest położenie wyraźnego nacisku na zagadnienia związane z infrastrukturą, które dotyczą nie tylko infrastruktury rzeczowej, ale również kapitału ludzkiego i infrastruktury przedsiębiorstw, jak również rozwoju innowacji i społeczeństwa opartego na wiedzy, ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, jak również skuteczności administracyjnej.
Zalecenie 4
Artykuł 6 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Podczas przedstawiania krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25, każde zainteresowane państwo członkowskie powinno wskazać regiony wg NUTS I lub NUTS II, dla których przedstawi program finansowania ze środków EFRR. _BAR_ Podczas przedstawiania krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25, każde zainteresowane państwo członkowskie, w uzgodnieniu z regionami, powinno wskazać regiony wg NUTS I lub NUTS II, dla których przedstawi program finansowania ze środków EFRR.
Zgodnie z art. 34 ust. 2 Państwo Członkowskie może również zaproponować programy na bardziej odpowiednim szczeblu terytorialnym. _BAR_
Uzasadnienie
Dla jasności ważne jest, by zawrzeć tutaj szczególną wzmiankę do art. 34 ust. 2, zgodnie z którym państwo członkowskie może proponować programy operacyjne na szczeblu terytorialnym innym niż regiony NUTS I czy NUTS II.
Zalecenie 5
Artykuł 7 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Dla potrzeb sieci współpracy i wymiany doświadczeń, kwalifikuje się całe terytorium Wspólnoty. _BAR_ Dla potrzeb sieci współpracy i wymiany doświadczeń, Dla potrzeb szeroko zakrojonej współpracy międzyregionalnej, rozciągającej się od wymiany doświadczeń aż po realizację projektów inwestycyjnych, kwalifikuje się całe terytorium Wspólnoty.
Powinno to również umożliwić w przyszłości przeprowadzanie projektów na dotychczasowych wewnętrznych jak i nowych zewnętrznych granicach Wspólnoty. _BAR_
Uzasadnienie
Współpraca trans-narodowa ma miejsce w jednym z trzynastu regionów.
Trzeba ponadto mieć możliwość tworzenia projektów współpracy z innymi regionami Unii, które nie kwalifikują się w ramach współpracy przygranicznej lub transnarodowej.
Ograniczenie współpracy do wymiany doświadczeń oraz do tworzenia sieci nie uwzględnia konieczności wzmocnienia przez te regiony ich współpracy z innymi regionami Unii.
Z tego powodu należy wziąć pod uwagę współpracę międzyregionalną przy podejmowaniu szerszej kwestii współpracy przygranicznej i transnarodowej
ROZDZIAŁ IV
Zasady pomocy
Zalecenie 6
Artykuł 10 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Pomoc ze środków Funduszu jest przyznawana przez Komisję w ramach bliskie współpracy, zwanej dalej "partnerstwem", między Komisją a wnioskującym państwem członkowskim.
Państwo to organizuje, zgodnie z aktualnymi krajowymi zasadami i praktykami, partnerstwo z mianowanymi przez siebie władzami i organami, a mianowicie: _BAR_ Pomoc ze środków Funduszu jest przyznawana przez Komisję w ramach bliskiej współpracy, zwanej dalej "partnerstwem", między Komisją a wnioskującym państwem członkowskim i regionami.
Państwo to organizuje, zgodnie z aktualnymi krajowymi zasadami i praktykami, partnerstwo z mianowanymi przez siebie władzami i odpowiednimi organami, a mianowicie: _BAR_
Uzasadnienie
Konieczne jest, aby rozporządzenie zapewniało uczestnictwo regionów we wszystkich fazach negocjacji w sprawie Funduszy.
Wniosek Komisji uzależnia udział regionów w procedurze negocjacyjnej od decyzji o ich wyznaczeniu przez państwo członkowskie.
Zasadnicze znaczenie ma fakt, aby regiony były bezpośrednim partnerem do dyskusji dla Komisji przy negocjowaniu kwestii związanych finansowaniem ze środków pochodzących z Funduszy w tym zakresie kompetencji.
Sama biała księga w sprawie dobrego sprawowania zwraca uwagę na fakt, iż odpowiedzialność regionów we wdrażaniu polityk wspólnotowych (i odnosi się szczególne do polityki spójności) zwiększyła się, natomiast zakres ich faktycznego uczestnictwa w UE nie. Dodaje, iż dzieje się tak, ponieważ rządy krajowe niewystarczająco angażują regiony w prace nad określaniem ich stanowisk wobec polityk wspólnotowych.
Jednym ze sposobów zapewnienia uczestnictwa regionów w polityce spójności jest ustanowienie w przepisach zasad dotyczących ich udziału w procedurze negocjacyjnej.
Wnioskując, rozporządzenie powinno uznać regiony jako władze odpowiedzialne za zarządzanie i płatności, i z tego powodu konieczne jest, by zostały bezpośrednio włączone w konsultacje z Komisją na wszystkich etapach procedury negocjacyjnej w sprawie Funduszu.
Zalecenie 7
Artykuł 10 ust. 1 c)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
c)innymi właściwymi organami, reprezentującymi społeczności, środowiskami ekologicznymi, organizacjami pozarządowymi oraz organami odpowiedzialnymi za promowanie równości płci. _BAR_ c)innymi właściwymi organami, reprezentującymi społeczności, środowiskami ekologicznymi, organizacjami pozarządowymi, organizacjami gospodarki społecznej oraz organami odpowiedzialnymi za promowanie równości płci. _BAR_
Uzasadnienie
Partnerstwo powinno działać na korzyść włączenia organizacji gospodarki społecznej.
Zalecenie 8
Artykuł 10 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Partnerstwo powinno być zorganizowane zgodnie z odnośną jurysdykcją instytucjonalną, prawną i finansową dla każdej kategorii partnerów.
Partnerstwo będzie obejmowało przygotowanie i monitorowanie krajowych referencyjnych strategii ramowych, jak również przygotowanie, wdrażania, monitorowanie i ocenę programów operacyjnych. Państwa członkowskie będą angażować każdego z partnerów, w szczególności regiony, na różnych etapach programowania, w ramach czasowych przewidzianych dla każdego etapu. _BAR_ 2.Partnerstwo powinno być zorganizowane zgodnie z odnośną jurysdykcją instytucjonalną, prawną i finansową dla każdej kategorii partnerów.
Partnerstwo będzie obejmowało przygotowanie i monitorowanie krajowych referencyjnych strategii ramowych, jak również przygotowanie, finansowanie, wdrażaniae, monitorowanie i ocenę programów operacyjnych.
Państwa członkowskie będą angażować każdego z partnerów, w szczególności regiony, na różnych etapach programowania, w ramach czasowych przewidzianych dla każdego etapu odpowiednich dla skuteczności działania na każdym etapie. _BAR_
Uzasadnienie
Ważne jest, aby partnerstwo mogło wywierać wpływ na dany etap programowania.
Można to jedynie uzyskać, dysponując odpowiednią ilością czasu.
Podobnie duże znaczenie ma również wpływ na zagadnienie finansowania, dlatego też należy je dodać.
ROZDZIAŁ V
Ramy finasowe
Zalecenie 9
Artykuł 15 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Artykuł 15Środki globalne1.Dostępne środki z Funduszy z przeznaczeniem na realizację zobowiązań w latach 2007 do 2013 wynoszą 336,1 mld Euro przy cenach za rok 2004 zgodnie z rozbiciem rocznym, zamieszczono w Załączniku nr 1.Dla potrzeb ich zaprogramowania a następnie włączenia do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich, kwota wymieniona w pierwszym ust. będzie indeksowana o 2 % rocznie.Rozbicie środków budżetowych na poszczególne cele określone w art. 3 ust.2 powinno być takie, aby osiągnięto znaczącą koncentrację na regionach objętych celem "Konwergencja".2.Komisja będzie przygotowywać orientacyjne roczne rozbicia na poszczególne państwa członkowskie, zgodnie z kryteriami ustanowionymi w art. 16, 17 i 18 oraz bez naruszania postanowień wymienionych w art. 20 i 21. _BAR_ Artykuł 15Środki globalne1.Dostępne środki z Funduszy z przeznaczeniem na realizację zobowiązań w latach 2007 do 2013 wynoszą 336,1 mld Euro przy cenach za rok 2004 zgodnie z rozbiciem rocznym, zamieszczono w Załączniku nr 1.Dla potrzeb ich zaprogramowania a następnie włączenia do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich, kwota wymieniona w pierwszym ust. będzie indeksowana o 2 % rocznie.Rozbicie środków budżetowych na poszczególne cele określone w art. 3 ust.2 powinno być takie, aby osiągnięto znaczącą koncentrację na regionach objętych celem "Konwergencja".2.Komisja będzie przygotowywać orientacyjne roczne rozbicia na poszczególne państwa członkowskie, zgodnie z kryteriami ustanowionymi w art. 16, 17 i 18 oraz bez naruszania postanowień wymienionych w art. 20 i 21. Należy zwrócić szczególną uwagę na regiony dotknięte poważnymi i trwałymi trudnościami naturalnymi i demograficznymi, jak na przykład regiony wysunięte daleko na północ, o niskiej gęstości zaludnienia i regiony wyspiarskie, ponadgraniczne i górskie. _BAR_
Uzasadnienie
Regiony powinny uczestniczyć w podziale środków pochodzących z Funduszów.
Wprowadzając rozbicia na poszczególne państwa członkowskie, wniosek Komisji powoduje, iż rozdział środków pozostanie wyłącznie w gestii państw członkowskich.
W istocie w pierwszym projekcie trzeciego raportu na temat spójności znalazło się sformułowanie, że fundusze będą rozdzielane w oparciu o orientacyjne rozbicie na poszczególne regiony określone przez Komisję.
Ten podpunkt został usunięty z ostatecznej wersji raportu. Należy także zwrócić uwagę, że kryteria, o których mowa w art. 16, 17 oraz 18 odnoszą się do rozdziału dokonywanego przez państwo, zatem należy dodać kryteria dot. podziału przez regiony.
Dodatek ten jest konieczny, aby przepisy ogólne były zgodne z odpowiednimi zapisami Traktatu Konstytucyjnego (art. III-220).
Zalecenie 10
Artykuł 17 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Przydziały wymienione w ust. 1, lit. a) należy równo podzielić pomiędzy programy finansowane ze środków EFRR i programy finansowane ze środków EFS. _BAR_ 2.Przydziały wymienione w ust. 1, lit. a) należy równo podzielić pomiędzy programy finansowane ze środków EFRR i programy finansowane ze środków EFS zgodnie z podziałem uwzględniającym realia regionalne;Podziałowi temu towarzyszy silnie zdecentralizowany proces realizacji tych postanowień. _BAR_
Uzasadnienie
Przejście od gospodarki opartej na rolnictwie i tradycyjnym przemyśle wytwórczym do gospodarki opartej na wiedzy wymaga ze strony przedsiębiorstw wprowadzenia innowacji w zakresie produktów, procesów i marketingu.
W tym celu, pomoc ze środków w ramach EFRR jest bardziej właściwa niż wsparcie finansowe z EFS.
TYTUŁ II
STRATEGICZNE PODEJŚCIE DO SPÓJNOŚCI
ROZDZIAŁ I
Strategiczne wytyczne Wspólnoty w zakresie spójności
Zalecenie 11
Artykuł 23
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Dla każdego z celów Funduszy wytyczne te powinny w szczególności przynieść efekty dla priorytetów Wspólnoty, mając na względzie propagowanie zrównoważonego, harmonijnego i trwałego rozwoju. _BAR_ Dla każdego z celów Funduszy wytyczne te powinny w szczególności przynieść efekty dla priorytetów Wspólnoty, mając na względzie propagowanie zrównoważonego, harmonijnego i trwałego rozwoju, głównie poprzez zmniejszenie regionalnych rozbieżności poprzez uczestnictwo w realizacji celów z Lizbony i Göteborga. _BAR_
Uzasadnienie
KR pragnie przypomnieć, że podstawowym celem polityki regionalnej jest zmniejszenie regionalnych rozbieżności, jak stanowi art. 158 Traktatu.
Zalecenie 12
Artykuł 25 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Państwa członkowskie przedstawią krajowe referencyjne strategie ramowe, potwierdzające spójność pomocy strukturalnej Wspólnoty z jej strategicznymi wytycznymi, oraz określające powiązania między priorytetami Wspólnoty z jednej strony a priorytetami krajowymi i regionalnym, celem promowania trwałego rozwoju, oraz krajowy plan działania na rzecz zwiększania zatrudnienia, z drugiej.Strategie takie powinny stanowić instrument referencyjny podczas przygotowania programowania Funduszy. _BAR_ Państwa członkowskie przedstawią krajowe referencyjne strategie ramowe, potwierdzające spójność pomocy strukturalnej Wspólnoty z jej strategicznymi wytycznymi, oraz określające powiązania między priorytetami Wspólnoty z jednej strony a priorytetami krajowymi i, regionalnym i miejskimi, celem promowania trwałego rozwoju, oraz krajowy plan działania na rzecz zwiększania zatrudnienia, z drugiej.Strategie takie powinny stanowić zwięzły i strategiczny instrument referencyjny podczas przygotowania programowania Funduszy. _BAR_
Uzasadnienie
Należy uwzględnić priorytety miejskie w świetle wymogu, aby wszystkie krajowe strategiczne systemy odniesienia obejmowały poszczególne priorytety w ramach działań miejskich.
KR uważa, że należy zostawić odpowiednie miejsce w programach operacyjnych prowadzonych przez regiony, tak, aby można było ustalić konkretne cele i działania dla każdego regionu.
Zalecenie 13
Artykuł 25 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Każde z krajowych referencyjnych strategii ramowych powinny zawierać podsumowanie strategii państw członkowskich i działalności wdrożeniowej. _BAR_ 2.Każde z krajowych referencyjnych strategii ramowych powinny zawierać podsumowanie strategii państw członkowskich i działalności wdrożeniowej.
Powinno jej przyświecać podejście oparte na partnerstwie, zgodnie z definicją zawartą w art. 10. _BAR_
Uzasadnienie
Korzystnie jest stworzyć strategiczne krajowe ramy odniesienia, jednak znaczny wpływ powinna wywierać na nie sytuacja w regionie i na poziomie lokalnym.
Zalecenie 14
Artykuł 27 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Raporty roczne państw członkowskichPo raz pierwszy w roku 2008 i najpóźniej do 1 października każdego roku, każde z państw członkowskich będzie składało Komisji raport w sprawie postępów we wdrażaniu swojej strategii i realizacji swoich celów, ze szczególnym uwzględnieniem podanych wskaźników i ich udziału we wdrażaniu strategicznych wytycznych Wspólnoty w zakresie spójności, jak również dostępnych ocen.Raporty powinny odnosić się do krajowego planu działania na rzecz zatrudnienia. _BAR_ Raporty roczne państw członkowskichPo raz pierwszy w roku 2008 2009 i najpóźniej do 1 października każdego roku, każde z państw członkowskich będzie składało Komisji raport w sprawie postępów we wdrażaniu swojej strategii i realizacji swoich celów, ze szczególnym uwzględnieniem podanych wskaźników i ich udziału we wdrażaniu strategicznych wytycznych Wspólnoty w zakresie spójności, jak również dostępnych ocen.Raporty powinny odnosić się do krajowego planu działania na rzecz zatrudnienia. _BAR_
Uzasadnienie
Rozpoczęcie strategicznego programowania prowadzącego do właściwej oceny polityki spójności powinno nastąpić w roku 2009.
TYTUŁ III
PROGRAMOWANIE
ROZDZIAŁ I
Przepisy ogólne dotyczące funduszy strukturalnych oraz funduszu spójności
Zalecenie 15
Artykuł 31 ust. 5
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Komisja przyjmie każdy program operacyjny możliwie szybko od jego formalnego złożenia przez państwo członkowskie. _BAR_ Komisja przyjmie każdy program operacyjny możliwie szybko w ciągu sześciu miesięcy od jego formalnego złożenia przez państwo członkowskie. _BAR_
Uzasadnienie
Należy ustalić limit czasowy określający, jak długo Państwo Członkowskie będzie musiało czekać na ostateczną decyzję Komisji.
Poprawka wprowadza bardziej precyzyjny harmonogram.
Zalecenie 16
Artykuł 32 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Z inicjatywy państwa członkowskiego lub Komisji, po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący, programy operacyjne zostaną ponownie przejrzane, a następnie w razie potrzeby zmodyfikowane w zakresie na pozostałą część okresu programowania następujący po znaczących zmianach społeczno-ekonomicznych, lub celem uwzględnienia lub zróżnicowania priorytetów Wspólnoty, w szczególności w świetle wniosków Rady. _BAR_ Z inicjatywy państwa członkowskiego lub Komisji lub zainteresowanych obszarów podlegających wsparciu, po zatwierdzeniu przez Komitet Monitorujący, programy operacyjne zostaną ponownie przejrzane, a następnie w razie potrzeby zmodyfikowane w zakresie na pozostałą część okresu programowania następujący po znaczących zmianach społeczno-ekonomicznych, lub celem uwzględnienia lub zróżnicowania priorytetów Wspólnoty, w szczególności w świetle wniosków Rady.
Procedura ta będzie stosowana zgodnie z art. 10. _BAR_
Uzasadnienie
Ważne jest, że partnerstwo, zgodnie z zapisami w art. 10, będzie miało wpływ na zatwierdzanie lub ponowne rozpatrywanie projektów.
Zalecenie 17
Artykuł 32 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Komisja przyjmie decyzję o zmianie programów operacyjnych, na wniosek państwa członkowskiego, możliwie szybko po formalnym złożeniu wniosku. _BAR_ 2.Komisja przyjmie decyzję o zmianie programów operacyjnych, na wniosek państwa członkowskiego, w ciągu trzech miesięcy możliwie szybko po formalnym złożeniu wniosku. _BAR_
Uzasadnienie
Należy ustalić limit czasowy określający, jak długo państwo członkowskie będzie musiało czekać na ostateczną decyzję Komisji.
Poprawka wprowadza bardziej precyzyjny harmonogram.
Zalecenie 18
Artykuł 36 ust. 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
4.Programy operacyjne finansowane przez EFRR zawierają, obok pozycji wymienionych dla celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", co następuje:a)działania na rzecz współpracy międzyregionalnej z przynajmniej jednym regionem w innym państwie członkowskim w każdym programie regionalnym; _BAR_ 4.Programy operacyjne finansowane przez EFRR zawierają mogą zawierać, obok pozycji wymienionych dla celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", co następuje:a)działania zmierzające do na rzecz współpracy międzyregionalnej z przynajmniej jednym regionem w innym państwie członkowskim w każdym programie regionalnym; _BAR_
Uzasadnienie
W momencie podejmowania decyzji o działaniach, należy wyszczególnić określone regiony.
Niemożliwe jest określenie z wyprzedzeniem, z którym regionem lub regionami rozpocząć współpracę na poziomie programowania.
W samych projektach należy zadecydować, z którym regionem/regionami podjąć współpracę.
Zalecenie 19
Artykuł 40 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
3.Komisja podejmie decyzję możliwie szybko po złożeniu przez państwo członkowskie lub władze zarządzające wszystkich informacji wymienionych w art. 39. _BAR_ 3.Komisja podejmie decyzję możliwie szybko najpóźniej sześć miesięcy po złożeniu przez państwo członkowskie lub władze zarządzające wszystkich informacji wymienionych w art. 39. _BAR_
Uzasadnienie
Należy ustalić limit czasowy określający, jak długo państwo członkowskie będzie musiało czekać na ostateczną decyzję Komisji.
Poprawka wprowadza bardziej precyzyjny harmonogram.
Zalecenie 20
Artykuł 41 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Władza zarządzająca może powierzyć zarządzanie i wdrażanie części programu operacyjnego jednej lub większej liczbie jednostek pośredniczących, wyznaczonych przez władzę zarządzającą, łącznie z władzami lokalnymi, organizacjami odpowiedzialnymi za rozwój regionalny lub organizacjami pozarządowymi, które powinny zapewnić wdrożenie jednej lub większej liczby operacji zgodnie z postanowieniami umowy zawartej przez władzę zarządzającą i daną organizację. _BAR_ Władza zarządzająca może powierzyć zarządzanie i wdrażanie części programu operacyjnego jednej lub większej liczbie jednostek pośredniczących, wyznaczonych przez władzę zarządzającą, łącznie z władzami regionalnymi i lokalnymi, organizacjami odpowiedzialnymi za rozwój regionalny lub organizacjami pozarządowymi, które powinny zapewnić wdrożenie jednej lub większej liczby operacji zgodnie z postanowieniami umowy zawartej przez władzę zarządzającą i daną organizację. _BAR_
Uzasadnienie
Wydaje się uzasadnione, by wspomnieć również, że władzom regionalnym można powierzyć zarządzanie i wdrażanie części programu operacyjnego poprzez całościową subwencję.
TYTUŁ IV
EFEKTYWNOŚĆ
ROZDZIAŁ I
Ocena
Zalecenie 21
Artykuł 45 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Przedmiotem oceny będą wytyczne strategiczne Wspólnoty, krajowe referencyjne strategie ramowe oraz programy operacyjne.
Proces oceny mają na celu poprawę jakości, skuteczności i spójności wsparcie Funduszy oraz wdrażania programów operacyjnych.
Obejmuje też ocenę ich skutków w odniesieniu do celów strategicznych Wspólnoty, art. 158 Traktatu oraz konkretnych problemów strukturalnych, z którymi borykają się odnośne państwa członkowskie i regiony, z jednoczesnym uwzględnieniem potrzeby trwałego rozwoju, potrzeby ustanowienia prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego skutków dla środowiska naturalnego oraz strategicznej oceny środowiska naturalnego. _BAR_ 1.Przedmiotem oceny będą wytyczne strategiczne Wspólnoty, krajowe referencyjne strategie ramowe oraz programy operacyjne.
Proces oceny mają na celu poprawę jakości, skuteczności i spójności wsparcie Funduszy oraz wdrażania programów operacyjnych.
Obejmuje też ocenę ich skutków w odniesieniu do celów strategicznych Wspólnoty, art. 158 Traktatu oraz konkretnych problemów strukturalnych, z którymi borykają się odnośne państwa członkowskie i regiony, z jednoczesnym uwzględnieniem potrzeby trwałego rozwoju, potrzeby ustanowienia prawodawstwa wspólnotowego dotyczącego skutków dla środowiska naturalnego oraz strategicznej oceny środowiska naturalnego, równości kobiet i mężczyzn, niedyskryminacji z powodów wymienionych w art. 13 Traktatów UE, integracji społecznej i dostępności dla osób niepełnosprawnych. _BAR_
Uzasadnienie
Integracja społeczna i niedyskryminacja są istotnymi zobowiązaniami i celami Wspólnoty Europejskiej i muszą być w wyraźny sposób wymienione wśród celów dla wytycznych strategicznych.
ROZDZIAŁ II
Rezerwy
Zalecenie 22
Artykuł 48
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.W kontekście corocznej debaty wymienionej w art. 29, w roku 2011 Rada rozdzieli, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 161 Traktatu, rezerwę omówioną w art. 20 pomiędzy państwa członkowskie, aby nagrodzić je za postępy jakie poczyniły w odniesieniu do sytuacji wyjściowej:a)dla celu ":Konwergencja", zgodnie z poniższymi kryteriami:i)wzrost w PKB na osobę, mierzony na poziomie NUTS II, w porównaniu do średniej wspólnotowej, na podstawie danych za lata 2004-2010;ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004-2010;b)dla celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" zgodnie z poniższymi kryteriami:i)pro rata dla tych regionów, które wydały w latach 2007 i 2010 przynajmniej 50% ich przydziału w ramach EFRR na działalność innowacyjną, wymienioną w art. 5 ust.1 rozporządzenia (WE) nr […];ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004-2010;2.
Każde państwo członkowskie rozdzieli powyższe kwoty pomiędzy programy operacyjne, z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w poprzednim ust. _BAR_ 1. W kontekście corocznej debaty wymienionej w art. 29, w roku 2011 Rada rozdzieli, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 161 Traktatu, rezerwę omówioną w art. 20 pomiędzy państwa członkowskie, aby nagrodzić je za postępy jakie poczyniły w odniesieniu do sytuacji wyjściowej:b)dla celu ":Konwergencja", zgodnie z poniższymi kryteriami:ii)wzrost w PKB na osobę, mierzony na poziomie NUTS II, w porównaniu do średniej wspólnotowej, na podstawie danych za lata 2004-2010;ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004-2010;b)dla celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" zgodnie z poniższymi kryteriami:i)pro rata dla tych regionów, które wydały w latach 2007 i 2010 przynajmniej 50% ich przydziału w ramach EFRR na działalność innowacyjną, wymienioną w art. 5 ust.1 rozporządzenia (WE) nr […];ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004-2010;2.Każde państwo członkowskie rozdzieli powyższe kwoty pomiędzy programy operacyjne, z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w poprzednim ust.1.Każde Państwo Członkowskie, po ścisłych konsultacjach z Komisją, dokona oceny, biorąc pod uwagę każdy z celów, nie później niż do dnia 31 grudnia 2010 r., wyników każdego z programów operacyjnych, na podstawie ograniczonej liczby wskaźników monitoringu odzwierciedlających ich efektywność, zarządzanie i realizację finansową oraz mierzących wyniki osiągnięte w zadanym terminie w odniesieniu do określonych celów początkowych.Wskaźniki te są wybierane po ścisłych konsultacjach z Komisją przez państwo członkowskie, które posłuży się w tym celu całością lub częścią listy wskaźników proponowanych przez Komisję, i są określone ilościowo w innych istniejących rocznych raportach z wdrożenia, jak również w raporcie z ewaluacji okresowej.
Państwa Członkowskie odpowiedzialne są za ich stosowanie.2.W połowie okresu i nie później niż w do dnia 31 marca 2011 r.
Komisja rozdziela, po ścisłych konsultacjach z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi, według każdego z celów, na podstawie wniosków każdego z Państw Członkowskich, biorąc pod uwagę jego szczególne cech instytucjonalne i związane z tym programowanie, przydział środków na zobowiązania do programów operacyjnych i ich priorytetów, które uznane są za skuteczne. _BAR_
Uzasadnienie
Sądzimy, że propozycja Komisji dokonania zmiany "filozofii" i rozdzielenia rezerwy pomiędzy Państwa Członkowskie według uzyskanych wyników i jakości jest niewłaściwa.
Uznajemy, że rezerwa na jakość i realizację powinna przydzielona być przez Państwo Członkowskie, tak jak miało to miejsce podczas trzeciego okresu programowania (2000-2006).
Zalecenie 23
Artykuł 49
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Krajowa rezerwa konwergencyjna1.Państwo członkowskie zarezerwuje kwotę równą 1% rocznego udziału środków z Funduszy Strukturalnych na cel "Konwergencja" i 3% rocznego udziału środków z Funduszy Strukturalnych na cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" na pokrycie nieprzewidzianych lokalnych lub branżowych kryzysów wynikłych z restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej lub skutków liberalizacji handlu.Rezerwa ta będzie służyła wsparciu pracowników oraz dywersyfikacji gospodarki regionów dotkniętych kryzysem, jako uzupełnienie programów operacyjnych.2.Każde państwo członkowskie zaproponuje konkretne programy operacyjne dla zobowiązań budżetowych obejmujących cały okres, celem właściwego zareagowania na kryzysy opisane w poprzednim ust.. _BAR_ Krajowa rezerwa konwergencyjna1.Państwo członkowskie zarezerwuje kwotę równą 1% rocznego udziału środków z Funduszy Strukturalnych na cel "Konwergencja" i 3% rocznego udziału środków z Funduszy Strukturalnych na cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" na pokrycie nieprzewidzianych lokalnych lub branżowych kryzysów wynikłych z restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej lub skutków liberalizacji handlu.Rezerwa ta będzie służyła wsparciu pracowników oraz dywersyfikacji gospodarki regionów dotkniętych kryzysem, jako uzupełnienie programów operacyjnych.2.Każde państwo członkowskie zaproponuje konkretne programy operacyjne dla zobowiązań budżetowych obejmujących cały okres, celem właściwego zareagowania na kryzysy opisane w poprzednim ust..Do niezbędnej zmiany programu stosuje się uproszczoną i przyspieszoną procedurę zatwierdzającą. _BAR_
Uzasadnienie
Aby zapewnić szybką reakcję, konieczne są też znacznie bardziej uproszczone i przyspieszone procedury zmiany programu.
TYTUŁ V
WKŁAD FINANSOWY FUNDUSZY
ROZDZIAŁ 1
Wkład funduszy
Zalecenie 24
Artykuł 50 lit. d)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
d)stopnia mobilizacji prywatnych źródeł finansowania, w szczególności w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego w odnośnych obszarach. _BAR_ d)stopnia mobilizacji prywatnych źródeł finansowania, w szczególności w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego w odnośnych obszarach. _BAR_
Uzasadnienie
Określenie "stopień" odnosi się do pojęć policzalnych.
Kolejne artykuły tego rozdziału (51-53) nie definiują cech o takim charakterze, tzn. metod ich pomiaru, górnych pułapów etc.
Zalecenie 25
Artykuł 51 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Udział środków Funduszy należy wyliczyć w odniesieniu do całości wydatków publicznych. _BAR_ Udział środków Funduszy należy wyliczyć w odniesieniu do całości wydatków krajowych publicznych i prywatnych. _BAR_
Uzasadnienie
KR wyraża zaniepokojenie w związku z ustaleniem stopnia współfinansowania wspólnotowego w odniesieniu do całkowitych wydatków publicznych, gdyż mogłoby to zniechęcić sektor prywatny do uczestnictwa w programach.
Z tego względu proponuje wyliczenie wkładu Funduszy w oparciu o całkowite wydatki krajowe, co stanowiłoby niezbędne narzędzie służące wzmacnianiu partnerstw publiczno-prywatnych.
Zalecenie 26
Artykuł 51 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Udział środków Funduszy dla każdego priorytetu będzie podlegał poniższym ograniczeniom:a)85% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków Funduszu Spójności;b)75% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków EFRR lub EFS w ramach programów operacyjnych w regionach kwalifikujących się do celu "Konwergencja";c)50% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków EFRR lub EFS w ramach programów operacyjnych dla celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie";d)75% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków EFRR w ramach programów operacyjnych dla celu "Europejska współpraca terytorialna";e)zakres współfinansowania dla konkretnych środków, dofinansowanych w ramach dodatkowych przydziałów dla regionów najbardziej oddalonych, wymienionych w art. 5 ust.4, wynosi 50% wydatków publicznych. _BAR_ Udział środków Funduszy dla każdego priorytetu będzie podlegał poniższym ograniczeniom:a)85% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków Funduszu Spójności;b)75% wydatków publicznych współfinansowanych ze środków EFRR lub EFS w ramach programów operacyjnych w regionach kwalifikujących się do celu "Konwergencja";c)50% wydatków publicznych i prywatnych współfinansowanych ze środków EFRR lub EFS w ramach programów operacyjnych dla celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie";d)75% wydatków publicznych i prywatnych współfinansowanych ze środków EFRR w ramach programów operacyjnych dla celu "Europejska współpraca terytorialna";e)zakres współfinansowania dla konkretnych środków, dofinansowanych w ramach dodatkowych przydziałów dla regionów najbardziej oddalonych, wymienionych w art. 5 ust.4, wynosi 50% wydatków publicznych i prywatnych. _BAR_
Uzasadnienie
W ramach trzeciego raportu o spójności przedstawionego w lutym 2004 r. Komisja Europejska opowiedziała się również za współfinansowaniem prywatnym.
Projekt rozporządzenia przewiduje tymczasem wyłączne współfinansowanie ze środków publicznych.
Jeżeli rozporządzenie zostałoby przyjęte, to w przeciwieństwie do obecnego okresu finansowania, dostępne prywatne środki współfinansowania nie mogłyby być więcej wykorzystywane do finansowania projektów UE.
Środki prywatne powinny być wykorzystywane, a nie całkowicie wykluczone.
Takie uregulowanie dotknęłoby przede wszystkim dużą część prewencyjnej polityki rynku pracy i przyczyniłyby się do wycofania takich środków z użycia w takim stopniu w jakim są używane obecnie.
Właśnie ta dziedzina wyróżnia się szczególnie dużym stopniem innowacji i mnogością partnerstw publiczno-prywatnych.
Zalecenie 27
Artykuł 51 ust. 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka _BAR_
4. Maksymalny udział środków Funduszy zostanie zwiększony do 85% wydatków publicznych dla programów operacyjnych w ramach celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" w najbardziej oddalonych regionach Unii i dla programy operacyjnych na odległych wyspach greckich w ramach celu "Konwergencja". _BAR_ 4Maksymalny udział środków Funduszy zostanie zwiększony do 85% wydatków publicznych dla programów operacyjnych w ramach celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" w najbardziej oddalonych regionach Unii i dla programy operacyjnych na odległych wyspach greckich w ramach celu "Konwergencja". celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" _BAR_
Uzasadnienie
Biorąc pod uwagę, że wyspy greckie odpowiadają w znacznej większości celowi "konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", wyłączenie ich z tej dziedziny pomocy byłoby nieadekwatne, nieproduktywne i niesprawiedliwe.
TYTUŁ VI
ZARZĄDZANIE, MONITOROWANIE I KONTROLA
ROZDZIAŁ I
Systemy zarządzania i kontroli
Zalecenie 28
Artykuł 58 ust. 7 (nowy)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ 7.Zgodnie z art. 57, ust. 1 należy stosować porozumienia trójstronne między organami lokalnymi i regionalnymi, Państwem Członkowskim oraz Komisją.
Ten rodzaj porozumienia ujednolica zasadę partnerstwa, łącząc elementy lokalne, regionalne, krajowe i ponadnarodowe. _BAR_
Uzasadnienie
Możliwe jest wzmocnienie współpracy na wszystkich szczeblach za pośrednictwem porozumień trójstronnych, jeżeli wszystkie strony wyrażają na to zgodę.
Powinno to stanowić cześć przepisów ogólnych w celu podkreślenia znaczenia zaangażowania na szczeblu lokalnym i regionalnym, jak również partnerstwa, zgodnie z zapisami art. 10.
TYTUŁ VII
ZARZĄDZANIE FINANSAMI
ROZDZIAŁ I
Zarządzanie finansami
SEKCJA 3
PŁATNOŚCI ZALICZKOWE
Zalecenie 29
Artykuł 81 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Zgodnie z decyzją Komisji zatwierdzającą udział środków Funduszy w programie operacyjnym, Komisja zrealizuje pojedynczą płatność w ramach prefinansowania na rzecz organu wyznaczonego przez państwo członkowskie.
Kwota prefinansowania będzie równa 7% środków Funduszy Strukturalnych oraz 10,5% środków Funduszu Spójności dla tego programu operacyjnego.
Kwota może być rozłożona na dwa lata finansowe, w zależności od dostępności funduszy w budżecie. _BAR_ 1.Zgodnie z decyzją Komisji zatwierdzającą udział środków Funduszy w programie operacyjnym, Komisja zrealizuje pojedynczą płatność w ramach prefinansowania na rzecz organu wyznaczonego przez państwo członkowskie.
Kwota prefinansowania będzie równa 7% 10,5% środków Funduszy Strukturalnych oraz 10,5% środków Funduszu Spójności dla tego programu operacyjnego.
Kwota może być rozłożona na dwa lata finansowe, w zależności od dostępności funduszy w budżecie.
Zostaje ona przelana w dwóch trzecich w pierwszym, a w jednej trzeciej w drugim roku budżetowym. _BAR_
Uzasadnienie
Zwiększanie kwoty składki nie podlegającej automatycznemu zwolnieniu oraz podział płatności w ten sposób stanowią odpowiedź na potrzebę bardziej realistycznych wzorców wydatkowania w trakcie początkowych lat wdrażania projektu. Działania te opierają się na już uznanych ustaleniach dotyczących Funduszu Spójności.
TYTUŁ VIII
KOMITETY
ROZDZIAŁ 1
EFRR, fundusz spójności i komitet koordynacyjny funduszu
Zalecenie 30
Artykuł 104 (dodać nowy punkt)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Komisja otrzyma wsparcie EFRR, Funduszu Spójności i Komitetu Koordynacji Funduszy (zwanego dalej "komitetem").2.W przypadku odwołań do niniejszego ustępu, obowiązuje procedura ustanowiona w art. 3 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust.3.3.W przypadku odwołań do niniejszego ustępu, obowiązuje procedura ustanowiona w art. 4 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust.3.Okres przywołany w art. 4 ust.3 decyzji 1999/468/WE ustala się na jeden miesiąc.4.Komitet przygotuje swoje zasady i procedury.5.EBI i EFI wyznaczą przedstawiciela bez prawa głosu.. _BAR_ 1.Komisja otrzyma wsparcie EFRR, Funduszu Spójności i Komitetu Koordynacji Funduszy (zwanego dalej "komitetem").2.W przypadku odwołań do niniejszego ustępu, obowiązuje procedura ustanowiona w art. 3 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust.3.3.W przypadku odwołań do niniejszego ustępu, obowiązuje procedura ustanowiona w art. 4 decyzji 1999/468/WE, zgodnie z jej art. 7 ust.3.Okres przywołany w art. 4 ust.3 decyzji 1999/468/WE ustala się na jeden miesiąc.4.Komitet przygotuje swoje zasady i procedury.5.Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny oraz Komitet Regionów wyznaczają każdy po jednym przedstawicielu bez prawa głosu.6.EBI i EFI wyznaczą przedstawiciela bez prawa głosu.. _BAR_
Uzasadnienie
Dwa komitety są organami opiniującymi Unii Europejskiej, powinny zatem być wyraźnie wymienione w ramach bliskiej współpracy.
Ramy działania Komitetów, o których mowa w tym artykule, powinny być szerzej zdefiniowane, tak jak ma to miejsce w rozporządzeniu 1260/99, art. 47 i art. 4.8.
Jest to zgodne z zasadą partnerstwa.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)
(2005/C 231/02)
Komitet Regionów,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, COM(2004) 495 końcowy — 2004/0167 (COD);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 i art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję przewodniczącego Komitetu z dnia 26 maja 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej;
uwzględniając inne wnioski przedstawione przez Komisje Europejską, dotyczące rozporządzeń w sprawie przepisów ogólnych w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, COM(2004)492 końcowy — 2004/0163 (AVC) oraz utworzenia Europejskiego Ugrupowania Współpracy Transgranicznej (EUWT), COM(2004) 496 końcowy 2004/0168-(COD);
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego pt. "Budowanie naszej wspólnej przyszłości — Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013", COM(2004) 101 końcowy;
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Europejska polityka sąsiedztwa — opracowanie strategiczne", COM(2004) 373 końcowy;
uwzględniając komunikat Komisji pt. "Silniejsze partnerstwo na rzecz regionów peryferyjnych", COM(2004) 343 końcowy;
uwzględniając własny raport prognostyczny w sprawie zasad dobrego rządzenia i uproszczenia Funduszy Strukturalnych po roku 2006, CdR 389/2002 fin;
uwzględniając własną opinię w sprawie trzeciego raportu o spójności gospodarczej i społecznej, CdR 120/2004 fin [1];
uwzględniając własną opinię z 18 listopada 1998 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia (WE) Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, COM(1998) 131 końcowy, CdR 240/98 fin [2];
uwzględniając własny projekt opinii (CdR 233/2004 rév.2) przyjęty dnia 4 lutego 2005 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Rosario CONDORELLI, radny miasta Katania (IT, ELDR));
a także biorąc pod uwagę co następuje:
1. pogłębienie nierównowagi między regionami w Unii wskutek ostatniego rozszerzenia z maja 2004 r. wymaga nowego, zwiększonego zaangażowania i podjęcia wyzwań konwergencji, konkurencyjności i zatrudnienia oraz współpracy terytorialnej w ramach Unii; służyć temu winny albo narzędzia wypracowane specjalnie pod kątem polityki spójności i zgodne z nowymi celami polityki spójności na lata 2007-2013, albo wszystkie fundusze wspólnotowe dostępne na cele WPR i polityki rybołówstwa;
2. dla realizacji strategii lizbońskiej i göteborskiej zmierzającej do stworzenia gospodarki opartej na wiedzy w warunkach rozwoju zrównoważonego niezbędne jest spójne i skuteczne wdrożenie tzw. polityk spójności w okresie 2007-2013; do tej pory realizacja tych strategii należała w głównej mierze do zadań poszczególnych Państw Członkowskich, dlatego też nie zostały one w sposób spójny włączone w proces kompleksowego kształtowania innych polityk unijnych;
3. w związku z tym zarówno krajowe przepisy prawne, jak i programy operacyjne należy dostosować do przyjętych przez Radę strategicznych kierunków polityki spójności w sposób zapewniający należyte uwzględnienie priorytetów wspólnotowych;
4. ze względu na wymogi uproszczenia przepisów i procedur przewiduje się tylko programy finansowane tylko z jednego funduszu, z wyjątkiem kilku kategorii działań, które w ramach tego samego programu operacyjnego korzystać będą z finansowania z EFRR lub z Funduszu Spójności;
5. oznacza to potwierdzenie — czy wręcz umocnienie — zarówno wymogu integracji poszczególnych programów i funduszy, jak i konieczności koordynacji wspomnianej polityki spójności z innymi politykami Unii;
6. projekt struktury rysujący się na gruncie rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne poważnie zwiększa znaczenie EFRR nie tylko jako istotnego źródła finansowania, lecz przede wszystkim jako rozwiązania wzorcowego, poprzez powiązanie poszczególnych polityk i programów Unii pod kątem wyżej wspomnianych celów konwergencji, konkurencyjności i zatrudnienia oraz współpracy terytorialnej;
7. tenże projekt struktury, w postaci, jaka przedstawiona jest w wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne oraz we wniosku dotyczącym EFRR, powierza dbanie o wyżej wspomniane powiązania i integrację przede wszystkim Państwom Członkowskim, a jeżeli przewiduje to ich ustrój, również ich regionom;
8. propozycje Komisji przyznają społecznościom lokalnym, w tym zwłaszcza miejskim, większe znaczenie niż dotychczas, w szczególności w ramach programów operacyjnych na szczeblu regionalnym; w związku z tym wyraźnie rozszerzają one możliwość korzystania z dotacji globalnej. Rozwiązanie to sprawdziło się zresztą w inicjatywie wspólnotowej URBAN; przewiduje je również art. 36 ust. 4 b) rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie Funduszy;
9. utrzymanie i wzajemne uzgodnienie tak licznych celów (dostosowanie polityk regionalnych Państw Członkowskich do strategii europejskich, pomocniczość, uproszczenie, optymalizacja wykorzystania środków finansowych itd.) wymagają większej mobilizacji wszystkich organów i instytucji, począwszy od Komisji Europejskiej po władze lokalne, ze świadomością potrzeby podejmowania decyzji na różnych szczeblach; zakładają również podjęcie działań mających na celu promowanie i zabezpieczenie — przede wszystkim w sensie prewencyjnym — wzmocnienia potencjału wszystkich zainteresowanych organów i instytucji zarówno w sferze planowania, jak i kierownictwa i kontroli, proporcjonalnie do znaczenia tych poszczególnych podmiotów. Jednocześnie należy zachęcać partnerów społecznych do czynnego zaangażowania we wnioskowanie i nadzór;
10. niezbędne wydaje się jednak, aby z pakietu rozporządzeń regulujących politykę spójności na okres 2007-2013, a w szczególności z rozporządzeń w sprawie EFRR, wykluczyć wszelkie elementy poddające się różnorodnym interpretacjom i wszelkie luki; powinny one precyzyjnie określać podział ról pomiędzy organami publicznymi, a odesłaniom do ustroju prawnego Państw Członkowskich towarzyszyć winno dobitne przypomnienie obowiązku stosowania przez każdy organ — poczynając od samej Komisji — zasady neutralności wobec pozostałych podmiotów instytucjonalnych;
na 59. sesji plenarnej w dniu 13 i 14 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 kwietnia) przyjął następującą opinię:
Przepisy ogólne dotyczące celów "konwergencja" oraz "konkurencyjność regionów i zatrudnienie" (rozdziały I i II wniosku Komisji)
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów:
1.1 pragnie przede wszystkim wyrazić wielkie niezadowolenie ze wszelkich prób renacjonalizacji europejskiej polityki regionalnej w obliczu korzyści, jakie w dążeniu do celów traktatowych niosą ze sobą programy wspólnotowe na rzecz spójności;
1.2 powtarza swoją opinię, że przedłożona przez Komisję propozycja finansowania obejmująca 0,41 % dochodu narodowego brutto (a przy uwzględnieniu interwencji na rzecz rozwoju obszarów wiejskich i rybołówstwa, 0,46 % DNB) stanowiłaby akceptowalny kompromis dla przyszłej polityki spójności;
1.3 wyraża satysfakcję z faktu, że priorytetowa rola rozwoju mniej zamożnych regionów rozszerzonej Unii została potwierdzona w sposób konsekwentny przez odpowiednio zwiększoną koncentrację środków finansowych na tym celu;
1.4 nakłania Państwa Członkowskie do przyjęcia, dla tzw. regionów w okresie stopniowego wprowadzania (phasing-in) w ramach strategicznych krajowych ram odniesienia, odpowiednio sfinansowanych instrumentów, które efektywnie sprostają wyzwaniom konkurencji i procesowi konwergencji;
1.5 pozytywnie ocenia wysiłki podjęte na rzecz uproszczenia zarządzania i administrowania funduszami, choć rzeczywista ich skuteczność wciąż budzi pewne wątpliwości;
1.6 przyjmuje z zadowoleniem zarówno proponowaną strukturę, w ramach której między innymi działanie na rzecz współpracy terytorialnej staje się trzecim celem polityki spójności — co przekłada się na poważne środki finansowe — jak i treść działań, które mają podlegać finansowaniu w ramach projektu rozporządzenia o EFRR, związaną ze strategią lizbońską i göteborską.
W tym kontekście Komitet pragnie w szczególności podkreślić słuszność dokonanych wyborów:
- priorytetowego traktowania przedsięwzięć naukowych i innowacyjnych zarówno w ramach konwergencji, jak i konkurencyjności regionów i zatrudnienia, ze szczególnym uwzględnieniem projektów opartych na współpracy pomiędzy centrami badawczo-naukowymi w UE-15 i tymi w nowych Państwach Członkowskich;
- większego uwzględnienia zagadnień rozwoju zrównoważonego, wyrażające się w działaniach w dziedzinie ochrony środowiska, transportu, energii i zapobiegania ryzyku naturalnemu i technologicznemu oraz zarządzania nim;
- uwzględnienia problemów dostępności — w tym dostępu do technologii cyfrowych — w ramach konkurencyjności regionów i zatrudnienia, co stanowi ważną innowację w porównaniu z obecnym okresem;
- przyznania priorytetu zagadnieniom związanym z polityką miejską;
- uznania współpracy między regionami za prawomocny element planowania regionalnego; przyczynia się ona bowiem zarówno do konwergencji, jak i do rozwoju konkurencyjności regionalnej oraz zatrudnienia.
1.7 żałuje, że współpraca interregionalna nie pozostanie samodzielną dziedziną wsparcia w ramach celu współpracy terytorialnej, co zalecał również Parlament Europejski w raporcie o spójności;
1.8 za godną pochwały uznaje otwartość wykazaną przez Komisję Europejską w odniesieniu do terytorialnego wymiaru spójności, co wyraża się w indywidualnym rozpatrywaniu sytuacji terenów o specyficznych problemach (obszary miejskie i wiejskie, wyspy i tereny górskie, obszary uzależnione od rybołówstwa, regiony peryferyjne, obszary o niskiej gęstości zaludnienia, regiony graniczne na granicach z nowymi Państwami Członkowskimi i na nowych granicach zewnętrznych). W szczególności zadowolenie Komitetu budzi fakt, iż spójność gospodarcza i społeczna terytoriów europejskich uznana została za warunek konieczny rozwoju zrównoważonego; Komitet jest bowiem przekonany, iż nie sposób planować przyszłości Europy, dopóki istnieją w niej obszary stosunkowo zapóźnione w rozwoju, czy regiony nie mogące korzystać z dobrodziejstw rynku wewnętrznego ze względu na swe cechy geomorfologiczne lub demograficzne.
Co się tyczy tych obszarów, jak również regionów peryferyjnych zgodnie z ich definicją traktatową, Komitet pochwala fakt, że przewidziano odpowiednie formy pomocy rekompensujące swoiste przeszkody utrudniające im rozwój i uniemożliwiające im pełny dostęp do rynku wewnętrznego.
Żałuje, że nie poświęcono więcej uwagi problemom związanym ze starzeniem się ludności, co będzie jednym z największych wyzwań dla Europy w nadchodzących dekadach;
1.9 stwierdza jednak, że motywy 1 i 10 rozpatrywanego wniosku uznają szczególną sytuację tylko "niektórych wysp", wbrew ustaleniom oświadczenia nr 30 załączonego do Traktatu Amsterdamskiego, potwierdzonego w art. III-220 projektu Konstytucji Europejskiej.
Komitet jest więc zdania, że należy zadbać o poprawę spójności prawnej i interpretacyjnej wyżej wspomnianych motywów (1-10), biorąc również pod uwagę przepisy art. 52 ust. 1 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne.
To samo tyczy się również terenów górskich, jak również regionów transgranicznych w świetle art. III-116 projektu Konstytucji Europejskiej oraz art. 52 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne;
1.10 stwierdza, że nowa koncepcja polityki wspólnotowej polega na uznaniu faktu, że jednostki samorządu regionalnego i lokalnego stanowią w kontekście polityki regionalnej i polityki spójności nie tylko bardziej właściwy, lecz również skuteczniejszy szczebel decyzyjny z punktu widzenia realizacji działań; europejskie stowarzyszenia regionów i samorządów lokalnych zwracały zresztą na to uwagę na konferencji w Lipsku (maj 2003 r.).
Zwiększenie udziału szczebli władzy bliskich obywatelowi jest niezbędne; zapewni ono większą skuteczność i uproszczenie działań wspólnotowych oraz umożliwi ich lepsze zrozumienie przez obywateli;
1.11 uznaje jednak za konieczne umocnienie więzów skupionej wokół wspólnych celów współpracy pomiędzy władzami regionalnymi i lokalnymi, w szczególności zaś miejskimi, oraz właściwe pogłębienie tejże współpracy zgodnie z obowiązującymi regułami i praktykami krajowymi;
1.12 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że obszary miejskie, dysponujące większym potencjałem innowacyjnym i większymi możliwościami integracji społecznej, będą mogły skorzystać z większych środków na prowadzenie dobrze przygotowanych i ukierunkowanych działań w ramach programów operacyjnych, które — zdaniem władz lokalnych — powinny być realizowane w systemie delegowania zadań zgodnie z przepisem art. 36 ust. 4 lit. b) wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych;
1.13 zaleca szybkie zakończenie procesu przyjmowania całego pakietu przepisów dotyczących funduszy strukturalnych, by pozostawić organom Państw Członkowskich przed terminem ich wejścia w życie 1 stycznia 2007 r. dostatecznie długi okres na przygotowanie nowych programów operacyjnych, a także by właściwe komórki Komisji mogły sprawdzić ich potencjał administracyjny.
2.
Zalecenia o charakterze ogólnym
2.1 dodać w drugim ustępie art. 1 obszary o trudnej sytuacji demograficznej;
2.2 uzupełnić wykaz w treści art. 3 o inwestycje w dziedzictwo kulturalne (w szczególności dla zapewnienia zgodności z przepisami art. 8 ust. 2), inwestycje w budynki i instalacje, wdrażanie działań na rzecz kształcenia i aktywnej polityki zatrudnienia, jak również o wydatki na administracyjne związane z wyżej wspomnianymi działaniami na rzecz kształcenia i aktywnej polityki zatrudnienia, o ile są one uprawnione do korzystania z pomocy finansowej EFRR;
2.3 poprawić spójność między celami polityki regionalnej a konkretnymi działaniami adresowanymi do określonych rodzajów terytoriów;
2.4 dodać we wprowadzeniu do artykułu 5, że w ramach celu "konkurencyjność regionów i zatrudnienie", pomoc pochodząca z EFRR musi pozwalać na większą elastyczność w ustalaniu priorytetów dla regionów przy tzw. "phasing in" (stopniowym wprowadzaniu);
2.5 dodać w art. 5 ust. 3 lit. a) kabotaż i poprzeczne połączenia lotnicze między portami lotniczymi klasy I i II, a ponadto wewnętrzne regionalne i lokalne i międzyregionalne szlaki żeglowne oraz szlaki morskie zapewniające łączność z wyspami, i szczególnie z małymi wyspami;
2.6 wspomnieć o współpracy między regionami nadmorskimi zarówno w ust. 1 jak i w ust. 2 art. 6, uściślając w obu miejscach, że współpraca ta może mieć charakter dwustronny lub wielostronny;
2.7 dodać do klęsk żywiołowych wymienionych w art. 6 ust. 2 lit. c) erupcje wulkanów i pożary lasów, a także wynikające z nich wylesienia, bez uszczerbku dla postanowień art. 33, ust. 1, wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności, COM(2004) 492 końcowy;
2.8 dodać do priorytetów wskazanych w art. 6 kategorie wymienione w art. 4 pkt 3);
2.9 zastąpić termin "VAT" w art. ust. 7 lit. a) terminem "VAT zwracany" zgodnie z art. 11 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFS i z przepisami obowiązującymi w bieżącym cyklu planowania;
2.10 zastąpić w art. 7 lit. d), "mieszkalnictwo" sformułowaniem "lokale mieszkalne, z wyjątkiem szczególnych rodzajów działań w ramach konwergencji o przeznaczeniu socjalnym, jak specjalne lokale mieszkalne dla osób korzystających z ochrony oraz mieszkań tymczasowych dla imigrantów spoza Wspólnoty";
2.11 co do ostatniego akapitu art. 9, wprowadzić zapis, że krajowe ramy odniesienia, o których mowa w art. 25 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne, obejmują ogólne wytyczne i kryteria mające umożliwić Państwom Członkowskim i regionom nadzór nad wzajemnym uzupełnianiem się i spójnością działań dofinansowywanych przez EFRR i ESF, EFRiROW i EFR [3] i zadbanie o prowadzenie oceny zarówno w toku realizacji, jak i ex post;
2.12 z uwagą przeanalizować konsekwencje rozwiązań legislacyjnych związanych z EFRR w szerszym kontekście koncepcji reformy rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych, wyrażone w kategoriach korzyści społecznych i wspierania działań na rzecz grup ludności znajdujących się w trudnym położeniu (osoby niepełnosprawne, grupy narażone na wykluczenie społeczne itp.);
2.13 podkreślić możliwy efekt integrujący funduszy strukturalnych na obszarach o charakterze wielokulturowym i wielojęzycznym.
Przepisy ogólne dotyczące celu "europejska współpraca terytorialna" (rozdział III wniosku Komisji Europejskiej)
3.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów:
3.1 pozytywnie ocenia zaliczenie współpracy terytorialnej do priorytetów wspólnotowej polityki spójności;
3.2 pragnie wyrazić zadowolenie z uwzględnienia granic morskich w koncepcji współpracy transgranicznej, zgodnie z wyraźnymi zaleceniami zawartymi w jednej z poprzednich opinii Komitetu (CdR 120/2004 fin) i podkreśla szczególnie ważne znaczenie tej współpracy dla regionów peryferyjnych w celu ich rzeczywistego włączenia w otaczające środowisko geograficzne;
3.3 zwraca uwagę, że w obliczu faktu, iż Europejskie Ugrupowanie ds. Współpracy Transgranicznej (COM(2004) 496 końcowy) opiera się nie tylko na programach współpracy transgranicznej, lecz ogólnie transnarodowej, należy zmienić jego nazwę na "Europejskie Ugrupowanie ds. Współpracy Transeuropejskiej", co lepiej odda jego istotę.
4.
Zalecenia o charakterze ogólnym
4.1 wykorzystać pozytywne doświadczenia funkcjonujących już od pewnego czasu sieci współpracy regionów, miast i jednostek samorządu lokalnego oraz nadać większą wagę wsparciu dla niedawno utworzonych sieci tego typu, zarówno w ramach europejskiej współpracy międzyregionalnej, jak i terytorialnej;
4.2 uściślić kompetencje, procedury i harmonogramy w dziedzinie przygotowywania programów, zwłaszcza programów współpracy transgranicznej i transnarodowej, jak również sposób ich przedstawiania Komisji Europejskiej;
4.3 postanowić o uwzględnieniu w krajowych koncepcjach strategicznych również celu 3, przypominając Państwom Członkowskim o podjętym przez nie zobowiązaniu do wspierania programów współpracy terytorialnej, a także dbając o ustanowienie odpowiednich procedur zapewniających dofinansowanie przez władze krajowe oraz o lepszą spójność między działaniami prowadzonymi w tej dziedzinie, a:
- planowaniem dotyczącym dwóch pozostałych celów;
- działaniami prowadzonymi na szczeblu krajowym i regionalnym dzięki funduszom krajowym i regionalnym;
- działaniami podejmowanymi w ramach wdrażania polityk zbliżenia i wsparcia dla krajów kandydujących na drodze do akcesji oraz innych polityk wspólnotowych;
- działaniami podejmowanymi w ramach programów de rozwoju regionalnego i lokalnego realizowanych przez inne organizacje międzynarodowe (OBWE, Bank Światowy itp.);
4.4 przeanalizować możliwości wzmocnienia aktywnej roli społeczności lokalnych i regionów w kształtowaniu i wdrażaniu programów, zgodnie z priorytetowymi kierunkami współpracy terytorialnej, określonymi w poszczególnych strategicznych krajowych ramach odniesienia, o których mowa w art. 25 wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie EFRR;
4.5 określić procedury, kryteria i harmonogramy podziału środków i zatwierdzania programów przez Komisję;
4.6 ściślej zdefiniować beneficjantów (art. 16 i 21) oraz wymogi wobec nich, ich uprawnienia i obowiązki, a także ściślej określić lokalizację i zadania organu certyfikacyjnego;
4.7 dodać zapis, że czynności, o których mowa w art. 19, mogą być niekiedy wykonywane w jednym Państwie Członkowskim, pod warunkiem spełnienia co najmniej dwóch z pozostałych czterech wymienionych kryteriów.
5.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
1. motyw
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
artykuł 160 Traktatu stanowi, że Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) ma na celu przyczynianie się do korygowania podstawowych dysproporcji regionalnych we Wspólnocie.
EFRR przyczynia się do zmniejszania różnic w poziomie rozwoju różnych regionów oraz redukcji opóźnienia regionów i wysp mniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich; _BAR_ artykuł 160 Traktatu stanowi, że Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) ma na celu przyczynianie się do korygowania podstawowych dysproporcji regionalnych we Wspólnocie.
EFRR przyczynia się do zmniejszania różnic w poziomie rozwoju różnych regionów oraz redukcji opóźnienia regionów i wysp mniej uprzywilejowanych, w tym obszarów wiejskich, wysp, obszarów górskich, regionów słabo zaludnionych i regionów transgranicznych, jak również upadających obszarów przemysłowych. _BAR_
Uzasadnienie
Zważywszy że motywy 1 i 10 rozpatrywanego wniosku uznają szczególną sytuację tylko "niektórych wysp", wbrew ustaleniom zawartym w oświadczeniu nr 30 załączonym do Traktatu Amsterdamskiego, potwierdzonym w punkcie J. 55. konkluzji posiedzenia Rady w Nicei w grudniu 2000 r. i ujętym w art. III-220 projektu Konstytucji Europejskiej, należy zadbać o poprawę spójności prawnej i interpretacyjnej wyżej wspomnianych motywów, biorąc również pod uwagę przepisy art. 52 ust. 1 wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego przepisy ogólne, ujęte szczegółowo w art. 10 rozpatrywanego wniosku.
W świetle wspomnianego art. 52 podobna uwaga dotyczy również terenów górskich; w trosce o wyczerpujący charakter aktu należy ją zastosować również do wszystkich obszarów doznających utrudnień.
Zalecenie 2
6. motyw
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
wykorzystując doświadczenie i potencjał związany z inicjatywą wspólnotową na rzecz terenów miejskich URBAN, przewidzianą w art. 20 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych, należy wzmocnić wymiar miejski poprzez pełną integrację środków w ramach programów operacyjnych współfinansowanych przez EFRR; _BAR_ wykorzystując doświadczenie, i potencjał związany z inicjatywą wspólnotową na rzecz terenów miejskich URBAN, przewidzianą w art. 20 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych, należy wzmocnić wymiar miejski, poprzez odpowiedni poziom inwestycji w zrównoważony rozwój miast, za pomocą pełnej integracji środków w ramach programów operacyjnych współfinansowanych przez EFRR; _BAR_
Uzasadnienie
Wymiar miejski można wzmocnić tylko wtedy, gdy zapewni się odpowiedni poziom inwestycji w zrównoważony rozwój miast.
Zalecenie 3
10. motyw
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
EFRR powinien także zająć się problemami związanymi z dostępnością oraz oddaleniem obszarów o najniższym zagęszczeniu ludności od największych rynków, o czym stanowi protokół nr 6 do Aktu Przystąpienia Austrii, Finlandii i Szwecji.
EFRR powinien także zająć się konkretnym trudnościami napotkanymi przez niektóre wyspy, obszary górskie oraz słabo zaludnione, których położenie geograficzne wpływa na osłabienie rozwoju. _BAR_ EFRR powinien także zająć się problemami związanymi z dostępnością oraz oddaleniem obszarów o najniższym zagęszczeniu ludności od największych rynków, o czym stanowi protokół nr 6 do Aktu Przystąpienia Austrii, Finlandii i Szwecji.
EFRR powinien także zająć się konkretnym trudnościami napotkanymi przez niektóre wyspy, obszary górskie, obszary wiejskie i miejskie, regiony transgraniczne oraz słabo zaludnione, których położenie geograficzne wpływa na osłabienie rozwoju. _BAR_
Uzasadnienie
Poprawka ta spełnia wymóg spójności tekstu 10. motywu z tekstem 1. motywu w postaci nadanej mu przez poprzednią poprawkę, ogólniej zaś ma na celu uzyskanie pełnej spójności obu motywów; w rozpatrywanej wersji zgodności takiej brak.
Zalecenie 4
Art. 1 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Ustanawia ono przepisy szczególne dotyczące traktowania obszarów miejskich i wiejskich, obszarów zależnych od rybołówstwa oraz obszarów charakteryzujących się występowaniem naturalnych utrudnień. _BAR_ Ustanawia ono przepisy szczególne dotyczące traktowania obszarów miejskich i wiejskich, obszarów zależnych od rybołówstwa oraz obszarów charakteryzujących się występowaniem naturalnych utrudnień naturalnych lub demograficznych. _BAR_
Uzasadnienie
Zamieszczenie wzmianki o trudnej sytuacji demograficznej — odnoszącej się do obszarów o niskiej gęstości zaludnienia — spełnia wymóg wyczerpującego wyliczenia oraz spójności przepisu.
Zalecenie 5
Art. 3 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
EFRR współfinansuje:a)inwestycje produkcyjne;b)infrastrukturę;c)inne inicjatywy w zakresie rozwoju, w tym usługi dla przedsiębiorstw, tworzenie i rozwój instrumentów finansowania, takich jak kapitał podwyższonego ryzyka, fundusze kredytowe i gwarancyjne oraz fundusze rozwoju lokalnego, dotacje na spłatę odsetek, usługi sąsiedzkie oraz wymianę doświadczeń pomiędzy regionami, miastami oraz stosownymi uczestnikami procesów społecznych, ekonomicznych i ekologicznych;d) pomoc techniczną określoną w art. 43 i 44 rozporządzenia (WE) nr (…). _BAR_ EFRR współfinansuje:a)inwestycje produkcyjne;b) infrastrukturę;c) inne inicjatywy w zakresie rozwoju, w tym usługi dla przedsiębiorstw, tworzenie i rozwój instrumentów finansowania, takich jak kapitał podwyższonego ryzyka, fundusze kredytowe i gwarancyjne oraz fundusze rozwoju lokalnego, dotacje na spłatę odsetek, usługi sąsiedzkie oraz wymianę doświadczeń współpracę pomiędzy regionami, miastami oraz stosownymi uczestnikami procesów społecznych, ekonomicznych i ekologicznych;d)pomoc techniczną określoną w art. 43 i 44 rozporządzenia (WE) nr (…).e)inwestycje w dziedzictwo kulturowe; _BAR_
Uzasadnienie
Sprowadzanie współpracy terytorialnej wyłącznie do wymiany doświadczeń byłoby nadmiernie restrykcyjne, gdyż jest to tylko jeden z jej elementów.
Zważywszy na dotychczasowe pozytywne doświadczenia związane z inicjatywami wspieranymi przez EFRR, wskazane wydaje się ponadto wyróżnienie i wyraźne wymienienie również inwestycji w rewaloryzację, przebudowę i pożyteczne wykorzystanie dziedzictwa kulturowego.
Właściwe wydaje się ponadto jasne uściślenie możliwości dofinansowania wydatków na działalność bieżącą — zarówno w trosce o wyczerpujący charakter tekstu, jak i o spójność z innymi przepisami rozpatrywanego wniosku (por. art. 8 ust. 2).
Zalecenie 6
Art. 4 ust. 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
4)Zapobieganie ryzyku, w tym opracowanie i wdrożenie planów zapobiegania i zwalczania ryzyka naturalnego i technologicznego. _BAR_ 4)Zapobieganie ryzyku, w tym opracowanie i wdrożenie planów zapobiegania i zwalczania ryzyka naturalnego (jak np. pożary lasów i powodzie) i technologicznego. _BAR_
Uzasadnienie
Pożary lasów oraz powodzie powinny być tu wymienione wyraźnie, ponieważ stanowią często pojawiające się zagrożenie w wielu regionach UE.
Tym samym, nowa redakcja tekstu uściśla termin "zwalczać" w ten sposób, że wyraźnie włącza działania prowadzone po zajściu zjawiska tego typu (pożar, powódź), konieczne aby zredukować do minimum ich negatywne efekty (np. prace gaśnicze przy pożarach lasów). Działania takie, z wyjątkiem tych prowadzonych po wielkich katastrofach, nie są finansowane z Funduszu Solidarności UE.
Zalecenie 7
Art. 4
Dodać ust. 10
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
_BAR_ 10)Infrastruktura i usługi o charakterze socjalnym, wspomagające tworzenie miejsc pracy i równość płci w zatrudnieniu _BAR_
Uzasadnienie
Lista obszarów, na których zostaną skupione działania interwencyjne w ramach EFRR, umieszczona w art. 4 wniosku dotyczącego rozporządzenia, nie zawiera pewnych działań, które obecnie, w okresie 2000-2006, są finansowane z EFRR; a w szczególności infrastruktury i usług o charakterze socjalnym.
Należałoby pozostawić te działania, ponieważ przyczyniają się do tworzenia nowych miejsc pracy dla grupy, którą uważa się obecnie za "nowe zasoby", jakie trzeba wykorzystać, także z punktu widzenia instytucji europejskich.
Ponadto, chodzi o sektor rynku pracy, który może ułatwić dostęp do rynku pracy kobietom w regionach słabiej rozwiniętych, wzmacniając tak zasadę równouprawnienia płci jak i możliwość pogodzenia obowiązków życia rodzinnego i zawodowego.
Zalecenie 8
Art. 5
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
W ramach celu, jakim jest "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie", EFRR kieruje swoją pomoc, w kontekście regionalnych strategii zrównoważonego rozwoju, na następujące priorytety: _BAR_ W ramach celu, jakim jest "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie", bez uszczerbku dla postanowień art. 8, EFRR kieruje swoją pomoc, w kontekście regionalnych strategii zrównoważonego rozwoju, na następujące priorytety przy zastosowaniu większej elastyczności w regionach tzw. "phasing in" (stopniowego wprowadzania): _BAR_
Uzasadnienie
Dodanie tego fragmentu zwiększa zgodność projektu opinii z rekomendacjami Komitetu Regionów zawartymi w jego opinii w sprawie Trzeciego Raportu o Spójności.
Zalecenie 9
Art. 5 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
innowacje i gospodarka oparta na wiedzy poprzez wspieranie projektowania i wdrażania regionalnych strategii innowacyjnych sprzyjających tworzeniu efektywnych regionalnych systemów innowacji, a w szczególności: _BAR_ innowacje i gospodarka oparta na wiedzy poprzez wspieranie projektowania i wdrażania regionalnych strategii innowacyjnych sprzyjających tworzeniu efektywnych regionalnych systemów innowacji, a w szczególności między innymi następujące obszary: _BAR_
Uzasadnienie
Zważywszy na specyfikę gospodarczą i społeczną każdego terytorium oraz na różnice w potencjale rozwojowym i zapotrzebowaniu na tenże rozwój, należy dopuścić większą elastyczność w doborze konkretnych działań w poszczególnych regionach i obszarach miejskich w kontekście trzech priorytetów wyznaczonych dla EFRR..
Zalecenie 10
Art. 5 ust. 1 — dodać nową literę
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
_BAR_ e)dynamika wzrostu i zatrudnienia wśród MSP, tzn. takie zagadnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej jak zakładanie przedsiębiorstwa, przekazywanie przedsiębiorstwa, dynamika przedsiębiorstwa, kontakty handlowe z zagranicą i pozyskiwanie nowych kompetencji jak również tworzenie odpowiednich warunków infrastrukturalnych. _BAR_
Uzasadnienie
Wsparcie jest szczególnie ważne w regionach borykających się z problemami społeczno-ekonomicznymi, by w ten sposób stworzyć przesłanki dla rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia.
Zalecenie 11
Art. 5 ust. 1 — dodać nową literę
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
_BAR_ f)Budowa i wyposażenie ośrodków technologicznych i ośrodków badań i rozwoju _BAR_
Uzasadnienie
Aby móc wypełnić cele strategii lizbońskiej i göteborskiej w dziedzinie badań i innowacji, trzeba wspierać tworzenie ośrodków badawczych i technologicznych wysokiej jakości.
Dlatego też obszary działania w ramach priorytetów proponowanych w art. 5 rozporządzenia w sprawie EFRR powinny być dostosowane do celów przewidzianych w strategii wspólnotowej, zwłaszcza że bez nich nie byłoby możliwe zrealizowanie faktycznego rozwoju ani spójności między regionami UE.
Zalecenie 12
Art. 5 ust. 2 — dodać nową literę
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
działania prewencyjne w zakresie ochrony środowiska i zapobiegania ryzyku, a w szczególności: _BAR_ działania prewencyjne w zakresie ochrony środowiska i zapobiegania ryzyku, a w szczególności, na przykład następujące obszary:a)obszary, które sprzyjają zrównoważonemu rozwojowi i mają wyraźny wymiar środowiskowy; inwestycje niosące wkład w realizację celów w dziedzinie ochrony środowiska, wymienionych w art. 174 Traktatu; _BAR_
Uzasadnienie
Obszary kwalifikujące się do dofinansowania, wymienione w rozporządzeniu, to obszary przykładowe; podobnie jest też w obecnie obowiązującym rozporządzeniu w sprawie EFRR.
Dlatego tekst powinien być jasny i zgodny z obecnym rozporządzeniem, w którym punkt ten kończy się słowami "na przykład następujące obszary".
Do tego dodano przykład rozwoju zrównoważonego, uznanego za szczególnie ciekawy.
Zalecenie 13
Art. 5 ust. 2 — dodać nową literę
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
_BAR_ f)budowa obiektów infrastruktury usuwania odpadów, zaopatrywania w wodę i oczyszczania ścieków _BAR_
Uzasadnienie
Do priorytetu ochrony środowiska i zapobiegania ryzyku należy włączyć działania w zakresie zaopatrzenia w wodę, oczyszczania ścieków i usuwania śmieci, ponieważ obecnie wciąż występują problemy ograniczające konkurencyjność regionów europejskich.
Zalecenie 14
Art. 5 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
3)dostęp, poza największymi ośrodkami miejskimi, do usług transportowych i telekomunikacyjnych świadczonych we wspólnym interesie gospodarczym, a w szczególności: _BAR_ 3)dostęp, poza największymi ośrodkami miejskimi, do usług transportowych i telekomunikacyjnych świadczonych we wspólnym interesie gospodarczym, a w szczególności w tym: _BAR_
Uzasadnienie
W przypadku wspierania dostępu do usług transportowych i telekomunikacyjnych nie powinno się z góry wykluczać dużych ośrodków miejskich.
Zalecenie 15
Art. 5 ust. 3 lit. a)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
a)wzmacnianie drugorzędnych sieci poprzez poprawę połączeń z transeuropejskimi sieciami transportowymi, regionalnymi węzłami kolejowymi, portami lotniczymi i wodnymi lub też platformami multimodalnymi, dzięki zapewnieniu bezpośrednich połączeń z głównymi liniami kolejowymi, a także poprzez promowanie regionalnych i lokalnych sieci żeglugi śródlądowej; _BAR_ a) wzmacnianie drugorzędnych sieci poprzez poprawę połączeń z transeuropejskimi sieciami transportowymi, regionalnymi węzłami kolejowymi, portami lotniczymi i wodnymi lub też platformami multimodalnymi, dzięki zapewnieniu bezpośrednich połączeń z głównymi liniami kolejowymi, a także poprzez promowanie regionalnych i lokalnych sieci żeglugi śródlądowej, kabotażu, szlaków morskich zapewniających łączność z wyspami, zwłaszcza małymi, portów wodnych mniejszych niż porty klasy A, oraz poprzecznych połączeń lotniczych między portami lotniczymi klasy I i II; _BAR_
Uzasadnienie
Wszystkie wyspy, niezależnie od rozmiarów, mają szereg wspólnych problemów.
Wyspy zależne są zarówno od transportu morskiego, jak i lotniczego, w zakresie połączeń pomiędzy sobą nawzajem oraz ze stałym lądem.
Na fakt ten należy zwrócić uwagę oraz podkreślić, że problemy te nasilają się zwłaszcza w przypadku mniejszych wysp.
Należy dbać o to, by nie pominąć niektórych form komunikacji — zarówno morskiej, jak i lotniczej — wykorzystywanych w europejskich nadmorskich regionach peryferyjnych.
Zalecenie 16
Art. 6 ust. 2 lit. c)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
c)zapobieganie ryzyku, w tym promowanie bezpieczeństwa morskiego i ochrony przed powodziami, zanieczyszczeniem wód morskich i śródlądowych, zapobieganie i ochrona przed erozją, trzęsieniem ziemi oraz lawinami.
Programy mogą obejmować dostawę sprzętu oraz rozwój infrastruktury, projektowanie i wdrażanie planów pomocy międzynarodowej, systemy odwzorowania wspólnego ryzyka oraz opracowanie wspólnych instrumentów badania, zapobiegania, monitorowania i kontroli ryzyka naturalnego i technologicznego; _BAR_ c) zapobieganie ryzyku, w tym promowanie bezpieczeństwa morskiego i ochrony przed powodziami, zanieczyszczeniem wód morskich i śródlądowych, zapobieganie i ochrona przed erozją, trzęsieniem ziemi i ryzykami sejsmicznymi, erupcjami wulkanów, pożarami lasów oraz lawinami.
Programy mogą obejmować dostawę sprzętu oraz rozwój infrastruktury, projektowanie i wdrażanie planów pomocy międzynarodowej, systemy odwzorowania wspólnego ryzyka oraz opracowanie wspólnych instrumentów badania, zapobiegania, monitorowania i kontroli ryzyka naturalnego I technologicznego. _BAR_
Uzasadnienie
W trosce o wyczerpujący charakter wyliczenia należy je uzupełnić o konkretne rodzaje klęsk żywiołowych.
Zalecenie 17
Art. 6 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
d)tworzenie sieci naukowo-technicznych zajmujących się kwestiami zrównoważonego rozwoju obszarów międzynarodowych, w tym także ustanawianie sieci współpracy ośrodków akademickich oraz połączeń umożliwiających dostęp do wiedzy naukowej, jak również transfer technologii pomiędzy ośrodkami BRT a międzynarodowymi centrami doskonałości w dziedzinie BRT, rozwój konsorcjów międzynarodowych na rzecz wzajemnego udostępniania zasobów BRT, współpraca bliźniaczych instytucji zajmujących się transferem technologii oraz opracowywanie wspólnych mechanizmów finansowych z myślą o wspieraniu BRT w MŚP; _BAR_ d)tworzenie sieci naukowo-technicznych zajmujących się kwestiami zrównoważonego rozwoju obszarów międzynarodowych, w tym także ustanawianie sieci współpracy ośrodków akademickich i uczelni zawodowych oraz połączeń umożliwiających dostęp do wiedzy naukowej, jak również transfer technologii pomiędzy ośrodkami BRT a międzynarodowymi centrami doskonałości w dziedzinie BRT, rozwój konsorcjów międzynarodowych na rzecz wzajemnego udostępniania zasobów BRT, współpraca bliźniaczych instytucji zajmujących się transferem technologii oraz opracowywanie wspólnych mechanizmów finansowych z myślą o wspieraniu BRT w MŚP.
Udział regionów o różnym poziomie spójności w każdym z tych instrumentów współpracy będzie wspierany w celu propagowania konkurencyjności i innowacyjności w całej Europie.e)wspieranie przedsiębiorczości, a w szczególności tworzenia MŚP, rozwoju turystyki, kultury i szerzenia wiedzy informatycznej. _BAR_
Uzasadnienie
Udział regionów odpowiadających kryteriom celu "konwergencja" i "konkurencyjność", a także będących w różnych sytuacjach przejściowych (regiony, których dotyczy efekt statystyczny i efekt naturalny) w tym samym instrumencie współpracy będzie sprzyjać bardziej owocnej wymianie doświadczeń i będzie miało pozytywne efekty jeśli chodzi o spójność.
Co więcej, sieci współpracy nie powinny ograniczać się jedynie do uniwersytetów i szkół wyższych, lecz obejmować również wyższe uczelnie zawodowe, gdyż te są najczęściej bliżej przedsiębiorców. Ponadto nie w każdym regionie znajduje się uniwersytet, natomiast często można znaleźć inną szkołę wyższą lub uczelnię zawodową.
Wspieranie przedsiębiorczości, rozwój turystyki, wykorzystanie technologii informatycznych itd. dają doskonałe możliwości współpracy i obustronnej nauki.
Regiony mogą się wzajemnie wzmacniać, przy czym granice nie odgrywają tu często żadnej roli.
Z tego względu ten istotny obszar społeczeństwa opartego na wiedzy nie może zostać wykluczony ze współpracy transnarodowej.
Zalecenie 18
Art. 6 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
3)wzmacnianie skuteczności polityki regionalnej poprzez promowanie współpracy w ramach sieci i wymiany doświadczeń wśród władz regionalnych i lokalnych, szczególnie w odniesieniu do zagadnień, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 8, w tym poprzez promowanie programów współpracy w ramach sieci na terenie całej Wspólnoty oraz działania obejmujące badania, zbieranie danych, obserwacje i analizy wspólnotowych tendencji rozwoju. _BAR_ 3)wsparcie dla współpracy międzyregionalnej w celu wzmocnienia wzmacnianie skuteczności polityki regionalnej poprzez promowaniewsparcie dla współpracy w ramach sieci i wymiany doświadczeń wśród władz regionalnych i lokalnych, szczególnie w odniesieniu do zagadnień, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 oraz w art. 8, 9,10 i 11, w tym poprzez promowanie programów współpracy w ramach sieci na terenie całej Wspólnoty oraz działania obejmujące badania, zbieranie danych, obserwacje i analizy wspólnotowych tendencji rozwoju. Ponadto, sieci i dzielenie się doświadczeniami są instrumentami wdrażania działań wymienionych w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu. _BAR_
Uzasadnienie
Komitet Regionów z zadowoleniem wita propozycje Komisji stworzenia nowego celu "europejska współpraca terytorialna".
Niemniej nowy cel obejmuje jedynie współpracę transgraniczną i ponadnarodową, ale nie współpracę międzyregionalną.
Ta ostatnia byłaby zatem możliwa jedynie w formie sieci współpracy i wymiany doświadczeń, tak jak ma to miejsce w przypadku programów ramowych dla innych celów.
Komitet jest przeciwny takiemu rozdzieleniu trzech wypróbowanych i sprawdzonych typów współpracy, które do tej pory charakteryzowały europejską współpracę terytorialną.
Nowy cel powinien zapewniać szczególną ścieżką finansowania dla współpracy międzyregionalnej.
Jest możliwe, że z wielu różnych powodów, pewne regiony w całej Europie mogą czuć się powiązane z innymi, i z tego powodu nie może zostać wyłączona ich całkiem znaczna współpraca.
Regiony mogą uczyć się od siebie i często granice nie mają znaczenia w tym kontekście.
Projekty nie mogą zostać z góry wykluczone.
Sprawą niezwykle ważną dla osiągnięcia spójności terytorialnej jest finansowanie z EFRR sieci współpracy w odniesieniu do regionów o szczególnych cechach geograficznych.
Zalecenie 19
Art. 7 lit. a)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Następujące rodzaje wydatków nie kwalifikują się do wsparcia z EFRR:a)VAT; _BAR_ Następujące rodzaje wydatków nie kwalifikują się do wsparcia z EFRR:a)VAT zwracany; _BAR_
Uzasadnienie
Należy jednocześnie potwierdzić zasadę obowiązującą dotychczas w ramach dawniejszych i bieżących programów EFRR oraz uniknąć powstania niezrozumiałych różnic w ramach wspólnotowej polityki spójności w stosunku do rozwiązań przewidywanych we wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie EFS.
Zalecenie 20
Art. 7 lit. d)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
d)mieszkalnictwo; _BAR_ d)mieszkalnictwo, z wyjątkiem szczególnych rodzajów działań w ramach celu "konwergencja" o przeznaczeniu socjalnym, jak specjalne lokale mieszkalne dla osób korzystających z ochrony oraz mieszkań tymczasowych dla imigrantów spoza Wspólnoty; _BAR_
Uzasadnienie
Dopuszczenie finansowania wydatków na budowę lub remonty budynków mieszkalnych w ramach celu "konwergencja", z przeznaczeniem dla określonych grup ludności będących w trudnej sytuacji oraz imigrantów spoza Wspólnoty w pierwszym pokoleniu wydaje się zarazem zgodne z celami europejskiej polityki spójności — w tym z jej celami społecznymi — i pożyteczne w kontekście wkładu, jaki polityka ta może wnieść w rozwiązywanie problemów strukturalnych związanych z napływem imigrantów spoza Wspólnoty.
Zalecenie 21
Art. 8 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
W przypadku działania polegającego na rewaloryzacji miast, zgodnie z art. 25 ust. 4 lit. a) oraz art. 36 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (WE) nr (…) EFRR wspiera rozwój wspólnych zintegrowanych strategii mających na celu ograniczenie zbyt wysokiej koncentracji problemów gospodarczych, środowiskowych i społecznych w aglomeracjach miejskich.Może to obejmować rekultywację środowiska naturalnego, rekultywację terenów poprzemysłowych oraz zachowanie i rozwój dziedzictwa historycznego i kulturowego przy zastosowaniu środków promujących przedsiębiorczość, lokalne zatrudnienie oraz rozwój społeczności, jak również świadczenie usług na rzecz ludności z uwzględnieniem zmian struktur demograficznych. _BAR_ W przypadku działania polegającego na rewaloryzacji miast, zgodnie z art. 25 ust. 4 lit. a) oraz art. 36 ust. 4 lit. b) rozporządzenia (WE) nr (…) EFRR wspiera rozwój wspólnych zintegrowanych strategii realizowanych w ramach ustrojów prawnych Państw Członkowskich mających na celu umocnienie rozwoju zrównoważonego i ograniczenie zbyt wysokiej koncentracji problemów gospodarczych, środowiskowych i społecznych w aglomeracjach miejskich.Może to obejmować rekultywację środowiska naturalnego, rekultywację terenów poprzemysłowych oraz zachowanie i rozwój dziedzictwa historycznego i kulturowego przy zastosowaniu środków promujących innowacje i gospodarkę opartej na wiedzy, przedsiębiorczość, lokalne zatrudnienie oraz rozwój społeczności, jak również świadczenie usług na rzecz ludności z uwzględnieniem zmian struktur demograficznych. _BAR_
Uzasadnienie
Powiązanie wspólnych strategii, o których mowa w proponowanym przepisie (domyślnie odwołującym się do delegacji przewidzianej w art. 36 ust. 4 lit. b) wniosku dotyczącego rozporządzenia ogólnego) z ustrojami instytucjonalnymi Państw Członkowskich i z zasadą pomocniczości nadaje tym strategiom silniejsze podstawy prawne.
Zważywszy na istotne znaczenie miast dla rozwoju regionalnego, z punktu widzenia skuteczności polityki spójności oraz ich wkładu w realizację strategii lizbońskiej i göteborskiej niezbędne jest bardziej jednoznaczne powiązanie finansowania z funduszy strukturalnych z potrzebami i potencjałem miast w regionach.
Można to osiągnąć poprzez wprowadzenie działań na rzecz zrównoważonego rozwoju miast, które powinny obejmować odnowę tkanki miejskiej, nie ograniczając się jednak do niej.
W ramach działań na rzecz kompleksowego rozwoju miast należy położyć nacisk m.in. na działania zmierzające do rozwijania innowacyjności i gospodarki opartej na wiedzy w perspektywie celów wyznaczonych w strategii lizbońskiej.
Zalecenie 22
Art. 9 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Państwa Członkowskie i regiony zapewniają komplementarność i spójność pomiędzy działaniami współfinansowanymi przez Europejski Fundusz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich i tymi, które są współfinansowane przez EFRR z jednej strony a działaniami współfinansowanymi przez Europejski Fundusz Rybołówstwa z drugiej strony. W tym celu, w przypadku działań określonych w pkt. 1), 3) i 5) Państwa Członkowskie, przygotowując programy operacyjne, ustalą jasne kryteria rozgraniczające działania, które będą wspierane z EFRR na mocy niniejszego artykułu z jednej strony od działań wspieranych przez Europejski Fundusz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich na mocy art. 49 ust. 1 lit. a), b) oraz i) rozporządzenia WE nr (…), w przypadku obszarów wiejskich lub przez Europejski Fundusz Rybołówstwa na mocy art. (…) rozporządzenia (WE) nr (…) w przypadku obszarów zależnych od rybołówstwa. _BAR_ W ramach programów operacyjnych, o których mowa w art. 36 rozporządzenia Rady (WE) nr (…), Państwa Członkowskie i regiony zapewniają komplementarność i spójność — zgodnie ze środkami koordynacyjnymi, o których mowa w art. 25 ust. 4 lit. c) — pomiędzy działaniami współfinansowanymi przez Europejski Fundusz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich i tymi, które są współfinansowane przez EFRR z jednej strony a działaniami współfinansowanymi przez Europejski Fundusz Rybołówstwa z drugiej strony. W tym celu, w przypadku działań określonych w pkt. 1), 3) i 5) Państwa Członkowskie i regiony, przygotowując programy operacyjne, ustalą jasne kryteria rozgraniczające działania, które będą wspierane z EFRR na mocy niniejszego artykułu z jednej strony od działań wspieranych przez Europejski Fundusz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich na mocy art. 49 ust. 1 lit. a), b) oraz i) rozporządzenia WE nr (…), w przypadku obszarów wiejskich lub przez Europejski Fundusz Rybołówstwa na mocy art. (…) rozporządzenia (WE) nr (…) w przypadku obszarów zależnych od rybołówstwa, a jednocześnie ustanowią mechanizmy oceny zarówno w toku realizacji, mające na celu kontrolę przestrzegania wspomnianych wymogów komplementarności i spójności. _BAR_
Uzasadnienie
Należy przede wszystkim ustanowić powiązanie z zasadami koordynacji; wstawienie do proponowanego tekstu odesłania do środków przewidzianych w art. 25 ust. 4 lit. c) (krajowe ramy odniesienia) wzmocni jego zakres.
Wymienienie Państw Członkowskich razem z regionami wynika z troski o spójność ze sformułowaniami użytymi na początku tego ustępu w tekście zaproponowanym przez Komisję.
Proponowana zmiana końca tego ustępu ma na celu uwzględnienie typowych mechanizmów acquis communautaire mających wzmocnić działanie przepisu.
Zalecenie 23
Artykuł 11
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Zgodnie z dodatkową alokacją środków, o której mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (WE) nr (…) oraz w drodze odstępstwa od postanowień art. 3 ust. 2 rozporządzenia, EFRR pomaga w finansowaniu pomocy operacyjnej w regionach peryferyjnych celem zrekompensowania dodatkowych kosztów poniesionych w obszarach objętych art. 4 oraz w następujących dodatkowych obszarach, za wyjątkiem produktów objętych załącznikiem I do Traktatu:a)wsparcie w zakresie usług transportu towarowego i uruchomienia usług transportowych;b)wsparcie związane z ograniczeniami w składowaniu, nadmiernym rozmiarem i utrzymaniem narzędzi produkcyjnych oraz brakiem kapitału ludzkiego na lokalnym rynku pracy. _BAR_ Zgodnie z dodatkową alokacją środków, o której mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (WE) nr (…) oraz w drodze odstępstwa od postanowień art. 3 ust. 2 rozporządzenia, EFRR pomaga w finansowaniu pomocy operacyjnej w regionach peryferyjnych celem zrekompensowania dodatkowych kosztów poniesionych w obszarach objętych art. 4 oraz w następujących dodatkowych obszarach, za wyjątkiem produktów objętych załącznikiem I do Traktatu:a)wsparcie w zakresie usług transportu towarowego i uruchomienia usług transportowych;b)wsparcie związane z ograniczeniami w składowaniu, nadmiernym rozmiarem i utrzymaniem narzędzi produkcyjnych oraz brakiem kapitału ludzkiego na lokalnym rynku pracy.Równocześnie, będzie brać udział w finansowaniu inwestycji potrzebnych ze względu na warunki peryferyjne, szczególnie sieci transportowych potrzebnych ze względu na rozczłonkowanie terenu oraz gwałtowny wzrost zaludnienia. _BAR_
Uzasadnienie
Specjalny program powinien uwzględniać nie tylko koszty funkcjonowania, ale też inwestycje, które wynikają z najbardziej peryferyjnego usytuowania.
Należy przypomnieć, że regiony peryferyjne, które przestaną podlegać obecnemu celowi nr 1 w najbliższym czasie, będą dalej podlegać stałym trudnościom wynikającym z ich bardzo oddalonego położenia, i będą nadal potrzebować inwestycji będących wynikiem ich położenia, które dotychczas były finansowane w ramach polityki spójności.
Zalecenie 24
Art. 12 ust. 6
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
6)przepisy wykonawcze do programu operacyjnego:a)wyznaczenie przez Państwo Członkowskie wszystkich podmiotów określonych w art. 14;b)opis systemów monitorowania i oceny, jak również skład komitetu monitorującego;c)określenie procedur uruchomienia i obiegu środków finansowych w celu zapewnienia ich przejrzystości;d)przepisy ustanowione w celu zapewnienia rozpowszechnienia programu operacyjnego;e)opis procedur wymiany danych komputerowych uzgodnionych pomiędzy Komisją a Państwem Członkowskim w celu spełnienia wymogów w zakresie płatności, monitorowania i oceny określonych w rozporządzeniu (WE) nr (…); _BAR_ 6) przepisy wykonawcze do programu operacyjnego:a)wyznaczenie przez Państwo Członkowskie wszystkich podmiotów określonych w art. 14;b) opis systemów monitorowania i oceny, jak również skład komitetu monitorującego;c)określenie procedur uruchomienia i obiegu środków finansowych w celu zapewnienia ich przejrzystości;d)przepisy ustanowione w celu zapewnienia rozpowszechnienia programu operacyjnego;e)opis procedur wymiany danych komputerowych uzgodnionych pomiędzy Komisją a Państwem Członkowskim w celu spełnienia wymogów w zakresie płatności, monitorowania i oceny określonych w rozporządzeniu (WE) nr (…);f)opis trybu udziału władz regionalnych i lokalnych wdrożonego z poszanowaniem art. 10 rozporządzenia (WE) nr (…) przez każde z Państw Członkowskich, które wspólnie przedstawiają dany program operacyjny, w fazie przygotowywania tegoż i kolejnych programów;g)dowód zgodności programu operacyjnego ze strategicznymi kierunkami każdego z Państw Członkowskich zgodnie z art. 25 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr (…), w szczególności w odniesieniu do spójności między współpraca międzyregionalną, o której mowa w art. 36 rozporządzenia Rady (WE) nr (…), a inicjatywami podejmowanymi przez dane Państwo Członkowskie w ramach celu "europejska współpraca terytorialna". _BAR_
Uzasadnienie
Również w ramach celu "współpraca terytorialna" niezbędne stosowanie przez Państwa Członkowskie zasady partnerstwa, zwłaszcza z regionalnymi i lokalnymi organami administracji publicznej (nie sposób na przykład wyobrazić sobie tworzenia i wdrażania programów współpracy transgranicznej bez intensywnego udziału — już na etapie wnioskowania — społeczności lokalnych transgranicznych względnie miast, gdy mowa jest o wspieraniu i promowaniu europejskich sieci współpracy między miastami).
Słuszne więc i celowe w interesie powodzenia programu operacyjnego wydaje się wprowadzenie zasady, że warunkiem zatwierdzenia przez Komisję Europejską propozycji programów operacyjnych jest zawarcie w nich wyjaśnienia, w jaki sposób dane Państwa Członkowskie zastosowały te zasady i jak zamierzają je stosować w fazie realizacji programu.
Zalecenie 25
Art. 12 — dodać nowy akapit
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
_BAR_ Państwa Członkowskie będą czuwać nad udziałem władz regionalnych w programowaniu, administracji i monitorowaniu działań w dziedzinie współpracy transgranicznej i transnarodowej. _BAR_
Uzasadnienie
Należy zagwarantować udział władz regionalnych w programach współpracy transgranicznej i transnarodowej.
Zalecenie 26
Art. 14 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Każde z Państw Członkowskich uczestniczących w programie operacyjnym powołuje swoich przedstawicieli zasiadających w komitecie monitorującym, o którym mowa w art. 64 rozporządzenia (WE) nr (…). _BAR_ Każde z Państw Członkowskich uczestniczących w programie operacyjnym powołuje swoich przedstawicieli zasiadających w komitecie monitorującym, o którym mowa w art. 64 rozporządzenia (WE) nr (…), dbając o zapewnienie właściwej reprezentacji zainteresowanych władz regionalnych lub lokalnych zgodnie ze swym ustrojem instytucjonalnym i konstytucyjnym. _BAR_
Uzasadnienie
Zważywszy na rolę regionów i samorządu lokalnego, która przyniosła pozytywne doświadczenia w toku realizacji programu INTERREG A, B i C, wydaje się słuszne z punktu widzenia zasad partnerstwa i subsydiarności, by Państwa Członkowskie zapewniły — stosownie do sytuacji — jednej lub drugiej jednostce publicznej udział w narodowej delegacji w komitecie monitorującym programu operacyjnego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Zielonej księgi nt. partnerstwa publiczno-prywatnego oraz prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji
(2005/C 71/05)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając Zieloną Księgę Komisji Europejskiej nt. Partnerstwa Publiczno-Prywatnego oraz prawo wspólnotowe w zakresie zamówień publicznych i koncesji (COM(2004) 327 final);
Uwzględniając decyzję Komisji z dnia 30 kwietnia 2004 o konsultacji tego zagadnienia z nim zgodnie z pierwszym ustępem artykułu 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z 26 maja 2004 r. by Komisja ds. Polityki Ekonomicznej i Społecznej opracowała opinię na ten temat;
Uwzględniając swoją opinię w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty publiczne oraz projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych w odniesieniu do jednostek działających w sektorze wodnym, energetycznym i transportowym; (COM(2000) 275 final – 2000/0115 COD i COM(2000) 276 final – 2000/0117COD – CdR 312/2000 fin) [1];
Uwzględniając opinię o Zielonej Księdze nt. Usług Użyteczności Publicznej w Europie (COM(2003) 270 final – CdR 149/2003 fin) [2];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie przeglądu śródokresowego Strategii Lizbońskiej.
Uwzględniając Komunikat Komisji w sprawie wzmocnienia działań na rzecz realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia. Uwzględniając propozycje decyzji Rady dotyczącej wytycznych dla polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich; Uwzględniając zalecenia Rady w sprawie wdrażania polityk zatrudnienia w Państwach Członkowskich (COM(2004) 239 final – CDR 152/2004 fin);
Uwzględniając projekt opinii (CdR 239/2004 rev.1) przyjęty dnia 4 października 2004 r. przez Komisję Polityki Ekonomicznej i Społecznej (sprawozdawca: pani Segersten Larsson, Przewodnicząca Komitetu Wykonawczego Władz Regionu Värmland (SE-EPL);
Przyjął następująca opinię na swojej 57 sesji plenarnej dnia 17 i 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada):
1.
Opinia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 przyjmuje z zadowoleniem Zieloną Księgę Komisji Europejskiej nt. Partnerstwa Publiczno-Prywatnego i prawa UE dotyczącego zamówień publicznych i koncesji, ponieważ współpraca pomiędzy gminami / regionami a światem biznesu nabiera coraz większej wagi w Unii Europejskiej.
Zagadnienia dotyczące wzrostu gospodarczego, spójności i konkurencji łączą się z najważniejszym aspektem Strategii Lizbońskiej: polepszaniem warunków dla sprawnego funkcjonowania Rynku Wewnętrznego.
Jednocześnie, Komitet podkreśla znaczne rozbieżności pomiędzy Państwami Członkowskimi i pomiędzy poszczególnymi obszarami działania w zakresie form współpracy i ich stopnia;
1.2 stwierdza, że Zielona Księga nie zawiera żadnych konkretnych propozycji.
Ma ona jednak na celu pokazanie, do jakiego stopnia przepisy Wspólnoty mają zastosowanie do etapu selekcji partnera prywatnego i do kolejnego etapu, w celu zidentyfikowania wszelkich niejasności i analizy, do jakiego stopnia ramy Wspólnoty są adekwatne w stosunku do wymogów i specyfiki Partnerstwa Publiczno-Prywatnego.
Zielona Księga stawia również szereg pytań, a odpowiedzi na nie będą bardzo istotne dla pracy Komisji w przyszłości;
1.3 uważa że partnerstwo publiczno-prywatne nie może być uznawane za sprawę czysto techniczną i prawną; należy je poszerzyć i przedstawić z perspektywy politycznej;
1.4 wyraża nadzieję, że wszelkie zagadnienia związane z partnerstwem, zamówieniami publicznymi i usługami użyteczności publicznej będą traktowane całościowo;
1.5 uważa, że to władze lokalne i regionalne, tzn. te najbliższe dla obywateli, powinny decydować, czy mają same świadczyć usługi, zlecać je partnerom, czy świadczyć je we współpracy z partnerami.
Komitet podkreśla znaczną rolę zgromadzeń politycznych w decydowaniu o tym, kto ma świadczyć usługi finansowane przez państwo;
1.6 jest zdania, że to władze lokalne i regionalne są najczęściej najodpowiedniejszymi do decydowania, jak powinny być finansowane usługi;
1.7 podkreśla zróżnicowane role odgrywane przez gminy i regiony, jako, że poza działaniami organizacyjnymi, zarządzania i monitorowania, świadczą one również usługi własne;
1.8 nie uważa, że partnerstwo jest rozwiązaniem wszystkich problemów; potencjalna wartość dodana partnerstwa publiczno-prywatnego musi być oceniana na podstawie poszczególnych projektów;
1.9 zgadza się z twierdzeniem w Zielonej Księdze, że partnerzy publiczni muszą być w stanie określić cele w zakresie użyteczności publicznej, jakości świadczonych usług, polityki cenowej, oraz bierze na siebie odpowiedzialność monitorowania zgodności z tymi celami.
Kierunki rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego
KOMITET REGIONÓW
1.10 stwierdza, że "partnerstwo" zaczęło być interpretowane dużo szerzej niż początkowo zakładano;
1.11 proponuje by "partnerstwo publiczno-prywatne" było w przyszłości zdefiniowane w ściślejszy sposób tak, by oznaczało poszerzone relacje, wspólne podejmowanie ryzyka i najważniejszych zobowiązań finansowych;
1.12 uważa, że niezmiernie ważne jest dokładniejsze zdefiniowanie pojęcia partnerstwa publiczno-prywatnego, w celu przygotowania podstaw do odpowiedniej debaty dotyczącej jakichkolwiek przyszłych inicjatyw Wspólnoty;
1.13 zauważa, że partnerstwo/współpraca jest najczęściej postrzegane jako zjawisko szersze niż tylko partnerstwo publiczno-prywatne.
Gminy i władze regionalne również współpracują z wieloma innymi partnerami, takimi jak inne władze lokalne i regionalne, szkoły wyższe, związki zawodowe, grupy religijne, stowarzyszenia, grupy społeczne i zawodowe, organizacje dobroczynne i osoby fizyczne.
Oczekuje się, że partnerzy ci będą również odgrywali ważniejszą rolę w przyszłości;
1.14 stwierdza, że tradycyjne formy udzielania zamówień publicznych, w których strony dążą do bliższej współpracy i wspólnej odpowiedzialności, również są czasem określane jako partnerstwo publiczno-prywatne lub "kontraktowe partnerstwo publiczno-prywatne";
1.15 uważa, że bliższa współpraca jest również ważna w tradycyjnych procedurach zamówień publicznych, zwłaszcza na etapie ich wdrażania;
1.16 wykazuje, że w przypadku wspólnego partnerstwa lub "instytucjonalnego" partnerstwa publiczno-prywatnego, ostateczną odpowiedzialność często ponoszą władze państwowe.
Wartość dodana wypływa z większej odpowiedzialności ponoszonej przez sektor prywatny; a ze wspólnego finansowania powstają nowe pomysły, metody i tworzenie długotrwałych kontaktów.
1.17 podkreśla, że istnieją już wielorakie mechanizmy kontrolne wykonywania usług ogólnego interesu gospodarczego oraz dotyczące partnerstw z administracją publiczną.
Nie należy zapominać, że decyzje gospodarcze i polityczne są poddawane wielokrotnym procedurom demokratycznego głosowania, a więc są kontrolowane a priori, jak również poddawane dokładnemu badaniu przez ich organy nadzorcze. Wszystko to gwarantuje odpowiedni poziom upublicznienia.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 podkreśla, że wszelkie typy projektów partnerskich powinny opierać się na zasadach Traktat owych UE takich jak przejrzystość, zasada równych szans, zasada proporcjonalności oraz zasada wzajemnego uznawania;
2.2 nie uważa za właściwe wprowadzanie jakiegokolwiek wspólnotowego ustawodawstwa dotyczącego partnerstwa na tym etapie, ponieważ pojęcie "partnerstwo" nie zostało jeszcze dokładnie zdefiniowane.
Komitet nie uważa, aby partnerstwo publiczno-prywatne mogło być włączone do wspólnotowych dyrektyw dotyczących procedur udzielania zamówień publicznych, ponieważ nie stanowią wystarczającej zachęty do podejmowania inicjatywy, ryzyka lub wykazywania elastyczności.
Ramy prawne są niewystarczająco elastyczne, ponieważ partnerstwo odgrywa aktywniejszą rolę jako partner, a nie tylko tradycyjny dostawca usług.
Chociaż wydaje się, iż Komisja rzeczywiście uwzględniła pewne aspekty wcześniejszych opinii Komitetu Regionów, to jednak nie w wystarczającym stopniu;
2.3 podkreśla ważną rolę władz lokalnych i regionalnych w definiowaniu, organizowaniu, finansowaniu i monitorowaniu usług użyteczności publicznej;
2.4 uważa, że ze względu na jej obowiązek gwarantowania dostępu do usług użyteczności publicznej administracja państwowa powinna mieć swobodę w wyborze i eksperymentowaniu z różnymi modelami pod warunkiem, że będą przy tym przestrzegane takie zasady jak przejrzystość, zasada równego traktowania, proporcjonalności i wzajemnego uznawania;
2.5 uważa, że to władze lokalne i regionalne powinny decydować o typie usług, ich formacie i wymogach jakościowych, ponieważ są one najbliżej obywateli.
Co więcej, procedury demokratyczne, którym podlegają podmioty sektora publicznego w podejmowaniu tego rodzaju decyzji, gwarantują odpowiedni poziom kontroli i przejrzystości.
2.6 uważa za istotne ponowne podkreślenie, iż władze te powinny mieć swobodę decydowania o tym, czy mają same wewnętrznie świadczyć usługi, zlecać je partnerom zewnętrznym, czy świadczyć je przy współpracy z innymi partnerami;
2.7 podkreśla potrzebę wypracowania przez władze lokalne i regionalne innych, bardziej indywidualnych i elastycznych form współpracy;
2.8 podkreśla potrzebę większej koncentracji na obywatelach, ponieważ to właśnie dla obywateli świadczone są usługi;
2.9 zapewnił w swojej opinii nt. projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty publiczne, że projekty partnerstwa publiczno-prywatnego muszą być elastyczne i ogólnie dostępne.
Podkreślił również, że podczas procedur udzielania zamówień publicznych istnieje potrzeba dialogu pomiędzy nabywcą a dostawcą;
2.10 stwierdził w tej samej opinii, że "należy ustanowić, że zamówienia władz regionalnych i lokalnych udzielane ich własnym niezależnym osobom prawnym nie podlegają zakresowi stosowania dyrektyw i muszą być uznane za produkcję wykonaną w ramach ich własnego zarządzania";
2.11 przyjmuje z zadowoleniem zapewnienie Zielonej Księgi, że "Prawo Wspólnoty dotyczące zamówień publicznych i koncesji jest neutralne w odniesieniu do wyboru dokonywanych przez Państwa Członkowskie pomiędzy dostarczaniem usług publicznych samemu a zlecaniem ich osobom trzecim";
2.12 stwierdza, że w wielu krajach rozwija się typ partnerstwa, w którym obywatele decydują, kto ma być dostawcą usług.
Rola administracji publicznej sprowadza się wówczas do zapewnienia minimalnego poziomu jakości i zapewnienia, że przedsiębiorstwa działają w dobrej wierze.
Obecne reguły udzielania zamówień publicznych nie uwzględniają tych sytuacji, w których obywatele odrywają ważną rolę oraz podejmują ostateczną decyzję o tym, kto ma być dostawcą usług;
2.13 nie jest w stanie jeszcze stwierdzić, czy powinno się wprowadzić ustawodawstwo Wspólnotowe dotyczące koncesji na usługi, ponieważ pojęcie "partnerstwo" nie zostało jeszcze zdefiniowane.
Komitet nie uważa, że koncesje na usługi powinny podlegać wspólnotowym dyrektywom o zamówieniach, ponieważ koncesje wymagają elastyczniejszych procedur niż zamówienia;
2.14 stwierdza, że obecne ustawodawstwo dotyczące zamówień jest wciąż skomplikowane i nie promuje elastyczności ani innowacji;
2.15 podkreśla, że decyzja o przeniesieniu przedsiębiorstwa z sektora publicznego do prywatnego powinna być decyzją polityki gospodarczej i tym samym podlegać wyłącznie kompetencji Państw Członkowskich;
2.16 wyraża nadzieję, że doświadczenie nabyte w wyniku konkurencyjnego dialogu zostanie wzięte pod uwagę przy proponowaniu dalszych rozwiązań.
Komitet wskazuje również, że w swojej opinii nt. dyrektyw dotyczących procedur udzielania zamówień publicznych, wyraził swoje wątpliwości dotyczące tego typu zamówień i wezwał do częstszego stosowania zamówień negocjowanych;
2.17 wyraża nadzieje, że Komisja wyjaśni sytuację prawną dotyczącą sprawy Teckal, ponieważ jest ona w różny sposób interpretowana w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Komitet nie uważa, by działania podejmowane przez przedsiębiorstwa państwowe powinny być regulowane wspólnotowym ustawodawstwem dotyczącym zamówień publicznych, ponieważ są one kontrolowane przez państwo i równoznaczne z operacjami wewnętrznymi.
Dodatkowo, większość pracy wykonywana jest wspólnie z władzami państwa, do których przedsiębiorstwa te należą;
2.18 podkreśla potrzebę osiągnięcia konsensusu politycznego na poziomie lokalnym i regionalnym podczas zawierania długoterminowych porozumień;
2.19 podkreśla potrzebę uwzględniania wymogów demokratycznych, które muszą być odzwierciedleniem woli obywateli, jak również wymogów konkurencji;
2.20 zamierza powrócić do tematu, kiedy zdefiniowane zostanie pojęcie "partnerstwa";
2.21 na koniec, chciałby postawić kilka dalszych pytań:
- W jaki sposób zachować element demokratyczności w projektach partnerskich i zamówieniach publicznych?
- Jakie są możliwości sprawowania władzy politycznej przez obywateli?
- Jaka swoboda ekonomiczna będzie możliwa w przypadku zamówień długoterminowych?
- W jaki sposób można zapewnić polityczną wolność działania?
- Jak traktowane są zmiany potrzeb i okoliczności w przypadku zamówień długoterminowych?
- W jaki sposób zapewni się obywateli o przejrzystości działania?
- Czy istnieje jakakolwiek gwarancja, że władze będą w stanie zarządzać, monitorować i zapewnić wysoką jakość usług dla obywateli?
- Jaki jest wpływ i znaczenie Funduszy Strukturalnych dla rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego?
Opinia Komitetu Regionów w sprawie
- wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego oraz
- wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS
(2005/C 164/05)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego, COM(2004) 493 końcowy — 2004/0165 (COD);
Uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS, COM(2004) 488 końcowy — 2004/0158 (COD);
Uwzględniając decyzję Komisji z 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 i 148 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej;
Uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 5 kwietnia 2004 r., powierzającą opracowanie opinii w tej sprawie Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej;
Uwzględniając komunikat Komisji "Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej" (COM(2004) 107 końcowy);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu "Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej" (CdR 120/2004 fin);
Uwzględniając białą księgę "Sprawowanie władzy w Europie" (COM(2001) 428 końcowy);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie białej księgi "Sprawowanie władzy w Europie" (CdR 103/2001 fin);
Uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (COM(1998) 131 końcowy);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (CdR 155/98) [1];
Uwzględniając swoją opinię w sprawie "Nowe europejskie struktury decyzyjne: Europa — miejsce dla inicjatyw obywatelskich" (CdR 182/2000 fin);
Uwzględniając komunikat Komisji "Dialog ze związkami samorządów terytorialnych w sprawie kształtowania polityk Unii Europejskiej" (COM(2003) 811 końcowy);
Uwzględniając projekt opinii (CdR 240/2004 rev 2) przyjęty przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej 8 grudnia 2004 r. (sprawozdawca: Paz Fernández Felgueroso, burmistrz Gijón (ES-PES));
na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Uwagi Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 podkreśla, że rozpatrywany projekt rozporządzenia stanowi część pakietu rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych, który Komisja Europejska przedłożyła wraz z innymi projektami legislacyjnymi dnia 14 lipca 2004 r.
Rozporządzenie określa ogólne przepisy regulujące funkcjonowanie Europejskiego Funduszu Społecznego (zwanego dalej Funduszem bądź EFS), jak również definiuje działania, które mogą być finansowane z Funduszu w ramach celów "konwergencja" oraz celu "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie".
Oprócz tego przewidziane są uregulowania horyzontalne dotyczące działań uruchamianych w ramach Funduszu;
1.2 podkreśla, że Fundusz był dotychczas ważnym instrumentem finansowym w ramach polityki zatrudnienia i wygenerował trwały proces przyrostu miejsc pracy.
Poza tym przyczynił się do powstania imponującej liczby inicjatyw z zakresu aktywnej polityki zatrudnienia na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Powiązanie EFS z europejską strategią zatrudnienia przyniosło w bieżącym okresie programowania bardzo owocne wyniki.
Komitet jest przekonany, że jego powiązanie ze strategią lizbońską będzie również pozytywne;
1.3 podkreśla, że główne zadanie Europejskiego Funduszu Społecznego polega na wzmacnianiu gospodarczej i społecznej spójności poprzez wspieranie polityki państw członkowskich, mając na uwadze osiągnięcie następujących celów: pełne zatrudnienie, poprawa jakości miejsc pracy i wydajności pracy, jak również wspieranie integracji społecznej i zmniejszanie regionalnych dysproporcji w zatrudnieniu zgodnie z wytycznymi i zaleceniami europejskiej strategii zatrudnienia.
Ta ostatnia została w roku 2003 uaktualniona pod kątem dostosowania do strategii lizbońskiej i jeszcze silniejszego nakierowania na politykę spójności gospodarczej i społecznej;
1.4 stwierdza, że proponowane rozporządzenie w swojej obecnej formie nie zawsze jest ścisłe i konkretne.
W niektórych miejscach, aby móc stwierdzić, jaki jest faktyczny zakres oddziaływania rozporządzenia, trzeba zestawić je z innymi aktami prawnymi, które nie są przedmiotem niniejszej opinii. Dotyczy to przykładowo finansowania działań wymienionych w rozporządzeniu bądź przeprowadzanych w związku z planowanymi partnerstwami.
1.5 daje zdecydowanie wyraz swojemu zaniepokojeniu odnośnie roli, jaką przyznano państwom członkowskim i władzom administracyjnym w nadzorowaniu celów Funduszu, bez włączenia w jakiejkolwiek formie samorządów regionalnych i lokalnych w proces kształtowania tych partnerstw; przypomina o konieczności silniejszego i lepszego uczestniczenia regionów i samorządów lokalnych w ustalaniu, programowaniu i realizacji środków funduszu zgodnie z zasadą pomocniczości i przy uwzględnieniu systemu instytucjonalnego danego państwa członkowskiego;
1.6 przyjmuje do wiadomości stwierdzenia zawarte w trzecim raporcie na temat spójności gospodarczej i społecznej w kwestii starzenia się społeczeństwa europejskiego i skutków tej sytuacji dla świata pracy.
Według wspomnianego dokumentu i najnowszych prognoz liczba osób w przedziale wiekowym od 15 do 64 lat zmniejszy się w UE do roku 2025 o 10 %.
Jednocześnie zwiększy się liczba osób powyżej 65 lat.
Starzenie się społeczeństwa będzie więc prowadzić do stopniowego zmniejszania się w UE liczby ludności w wieku produkcyjnym.
Prognozy te pokazują wyraźnie konieczność utrzymania wzrostu gospodarczego w UE i zwiększania stopy zatrudnienia przy jednoczesnym obniżaniu liczby osób odchodzących na wcześniejszą emeryturę; Komitet Regionów pragnie w tym kontekście przypomnieć swą opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie zwiększenia zatrudnienia starszych pracowników i wydłużenia wieku odchodzenia z rynku pracy (uchwaloną na 56. sesji plenarnej 29 września 2004 r.);
1.7 jest zdania, że przyszłe rozporządzenie w sprawie EFS musi godzić z sobą politykę na rzecz utrzymania zdolności do zatrudnienia podczas całego życia zawodowego, zarówno mężczyzn jak i kobiet, i na rzecz przekwalifikowywania pracowników powyżej 40 roku życia oraz wspieranie wdrażania młodzieży w rynek pracy, co z propozycji rozporządzenia nie wynika.
Przy wspieraniu aktywnego starzenia się i stopniowego przechodzenia na emeryturę należy stosować kryteria trwałego rozwoju;
1.8 uważa, że słuszne jest uwzględnienie w rozporządzeniu szczególnych problemów gospodarczych i społecznych, z którymi peryferyjne obszary miejskie są dziś skonfrontowane w porównaniu z innymi bardziej rozwiniętymi obszarami kontynentu europejskiego.
Sytuacja ta mogłaby doprowadzić do utrwalenia się problemów dostępu obywateli do urzędów właściwych w sprawach zatrudnienia; jest zdania, że należy uwzględniać problemy społeczne w całej ich różnorodności wynikającej z różnych potrzeb w miastach europejskich;
1.9 przyjmuje z zadowoleniem opublikowanie wspólnotowego programu PROGRESS na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej, tym bardziej że propozycja rozporządzenia nie wspomina już w ogóle o inicjatywie wspólnotowej; zaleca rozważenie, czy nie warto byłoby włączyć jakiegoś odniesienia do tego programu do tekstu propozycji rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego;
1.10 przyjmuje do wiadomości z zadowoleniem uregulowanie dotyczące spójności i komplementarności zawarte w propozycji decyzji w sprawie programu PROGRESS.
Konieczne jest jednakże, by wszystkie działania finansowane z funduszy strukturalnych, a w szczególności przez Europejski Fundusz Społeczny odpowiadały zasadom spójności, komplementarności i koncentracji;
1.11 zwraca uwagę na to, że w lipcu 2001 r. Komisja przyjęła białą księgę w sprawie europejskiego zarządzania (European governance), która miała zapoczątkować proces wypracowania polityk sektorowych Unii Europejskiej, włączając w kształtowanie i realizację tego procesu większą liczbę osób i organizacji, by zwiększyć jego przejrzystość i przekazać wszystkim w nim uczestniczącym więcej odpowiedzialności.
Zwiększenie partycypacji samorządów regionalnych i lokalnych w działaniach politycznych Unii Europejskiej ukazuje również, że podmioty te w niektórych państwach członkowskich odgrywają ważną rolę w opracowywaniu polityk, co świadczy o ich wzrastającym znaczeniu i silniejszym włączeniu obywateli i organizacji społecznych w procesy lokalnej demokracji; jest zdania, że powinno to zostać uwzględnione przy tworzeniu przepisów prawnych w sprawie funduszy strukturalnych, a w szczególności Europejskiego Funduszu Społecznego;
1.12 przyjmuje z zadowoleniem do wiadomości, że w części normatywnej propozycji rozporządzenia wyraźnie wskazuje się na innowacje, gdyż odpowiada to dokładnie filozofii strategii lizbońskiej, mającej na celu stworzenie europejskiego obszaru badań i innowacji;
1.13 uważa, że powiązanie między propozycją rozporządzenia, europejską strategią zatrudnienia i strategią lizbońską jest pozytywne i pozwoli na podniesienie skuteczności instrumentów prawnych i finansowych Unii Europejskiej; wyraża zaniepokojenie z powodu niedokładności niektórych artykułów propozycji rozporządzenia dotyczących kwestii merytorycznych i finansowych, na które wskazuje się w niniejszej opinii; jest zdania, że dla przyszłego rozporządzenia korzystne byłyby bardziej konkretne przepisy.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 oczekuje, że przy określaniu zadań EFS dodana zostanie w art. 2 ust. 1 wyraźna wzmianka o wspieraniu polityk państw członkowskich związanych z przestrzeganiem zasady równouprawnienia płci, zgodnie ze znaczeniem przypisywanym tej zasadzie w art. 2 Traktatu WE i w art. I-2 i I-3 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, a także polityk w dziedzinie niedyskryminacji w rozumieniu art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, gdyż propozycja rozporządzenia takiego zapisu nie zawiera.
Przypomina, że zakres przedmiotowy przyszłego programu PROGRESS obejmuje wyraźnie stosowanie zasady niedyskryminacji i dlatego też zaleca uwzględnienie tej zasady w rozporządzeniu;
2.2 zaleca, by oprócz odwołania się do europejskiej strategii zatrudnienia ująć również w zasadniczej, normatywnej części propozycji rozporządzenia odwołanie do strategii lizbońskiej, gdyż wraz z nią UE narzuciła sobie strategiczny cel uczynienia z Unii najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej, opartej na wiedzy gospodarki świata — obszaru gospodarczego, który jest zdolny do osiągnięcia trwałego wzrostu gospodarczego z większą ilością i lepszych miejsc pracy i większą społeczna spójnością; jest zdania, że działania wspierane przez Fundusz muszą służyć osiąganiu tego celu;
2.3 jest zdania, że samorządy lokalne i regionalne muszą współpracować w opracowywaniu i realizacji corocznie ustalanych wytycznych polityki zatrudnienia.
Ponieważ na podstawie tych wytycznych ustalane są priorytety, a tym samym właściwe ramy dla wykorzystania Funduszu, należy prowadzić konsultację z samorządami lokalnymi i regionalnymi oraz włączać je w pełni w ustalanie tychże priorytetów.
Pogląd ten Komitet sformułował już w opinii przyjętej na 26 sesji plenarnej w dn. 18/ 19 listopada 1998 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady odnośnie Europejskiego Funduszu Społecznego i jest to dążenie, z którego Komitet Regionów nie może zrezygnować w nowym okresie programowania 2007-2013;
2.4 zaleca, by działania przewidziane w zakresie szkoleń i edukacji, które są głównie częścią celu "konwergencja", zostały dokładniej zdefiniowane i rozszerzone na cel "regionalna konkurencyjność i zatrudnienie"; poza tym zaleca, by włączyć kształcenie ustawiczne jako jedno z konkretnych działań w zakresie szkoleń;
2.5 zaleca, by obok wymienionych już w propozycji grup takich jak pracownicy w starszym wieku i pracownicy niewykwalifikowani, osoby poszukujące pracy, osoby nieaktywne zawodowo, imigranci i niepełnosprawni, wymienić w artykule 3 wyraźnie następujące grupy: młodzież, gdyż stopa bezrobocia wśród młodzieży jest w strefie euro prawie dwukrotnie wyższa niż stopa bezrobocia w ogóle, oraz bezrobotni w wieku powyżej 40 lat (zarówno mężczyźni, jak i kobiety), którzy ze względu na swoje specyficzne cechy są narażeni na ryzyko wykluczenia z rynku pracy, zastrzegając jednocześnie, że środki przyjęte na mocy tego artykułu winny zapewniać oferowanie jednakowych możliwości kobietom, mężczyznom i młodzieży; podkreśla, że prewencyjne podejście do zagadnienia dostępu do zatrudnienia i zapobiegania bezrobociu jest pozytywne;
2.6 spośród wymienionych w artykule 3 priorytetowych dziedzin finansowania pragnie wyróżnić działania, które są skierowane na doskonalenie, kształcenie ustawiczne oraz edukacja w dziedzinach nowych technologii informacji i komunikacji; przyjmuje z zadowoleniem fakt, że rozszerzanie i wspieranie inwestycji w zasoby ludzkie zostało uznane jako jeden z priorytetów ze względu na jego znaczenie dla pracy.
Każdy z tych priorytetów jest w adekwatny sposób powiązany ze strategią lizbońską; podkreśla również działania mające na celu modernizację administracji właściwej dla spraw pracy oraz kursy językowe i odwołanie do gospodarki społecznej; zaleca uwzględnienie w tym artykule zobowiązania administracji pracy do prowadzenia konsultacji z samorządami lokalnymi; poza tym proponuje uchwalenie konkretnych działań mających na celu wspieranie obsadzania funkcji kierowniczych przez kobiety;
2.7 zaleca, by zwiększony limit finansowania z EFS dla środków w ramach celu integracji społecznej (priorytet c) do 10 % osi priorytetów, o którym mowa w art. 3(4) projektu rozporządzenia ESF, stosował się również do środków przeznaczonych na zwiększanie dostępu do zatrudnienia (priorytet b).
2.8 generalnie sugeruje poprawienie terminologii i brzmienia artykułu 3 projektowanego rozporządzenia, gdyż mogą wystąpić trudności w interpretacji językowej, szczególnie teraz, po przystąpieniu dziesięciu nowych państw i wynikającego stąd włączenia nowych języków do acquis communautaire.
Sugestię tę można rozciągnąć na całą część normatywną proponowanego rozporządzenia;
2.9 stwierdza, że priorytetem w propozycji rozporządzenia jest rola państw członkowskich oraz urzędów administracji oraz innych podmiotów, które muszą zapewnić spójność działań finansowanych przez Fundusz z europejską strategią zatrudnienia; dlatego też uważa za konieczne większe uszczegółowienie roli samorządów regionalnych i lokalnych, które muszą również przyczyniać się do spójności działań finansowanych przez Fundusz, tym bardziej że te działania będą realizowane na szczeblu regionalnym i lokalnym; jest zdania, że należy mieć na uwadze skutki, jakie dla spójności społecznej wynikają z wymogu spójności i koncentracji, który został zapisany w artykule 4 propozycji rozporządzenia;
2.10 pozytywnie ocenia wyszczególnienie obszarów, na których powinny koncentrować się działania Funduszu, oraz zwraca uwagę na największe problemy regionów i gmin, włącznie z zaniedbanymi obszarami miast oraz schyłkowymi obszarami wiejskimi bądź uzależnionymi od rybołówstwa; proponuje, by w artykule 4 wspomnieć również wyraźnie o "okręgach przemysłowych przezywających kryzys", gdyż działania finansowane przez Fundusz mogą w tym przypadku przyczynić się do poprawy spójności społecznej w tym niezwykle ciężkim czasie dla mieszkańców tych obszarów, a szczególnie dla kobiet;
2.11 przyjmuje z zadowoleniem wzmiankę o samorządach regionalnych i lokalnych w kontekście aspektów zarządzania administracyjnego i partnerstwa; jest jednak zdania, że ze względu na specyfikę instytucjonalną poszczególnych państw członkowskich samorządy regionalne i lokalne należy uwzględniać na etapie planowania działań finansowanych przez Fundusz, gdyż jak Komitet stwierdził już w opinii przyjętej na 36 sesji plenarnej w dn. 14 grudnia 2000 r. w sprawie: "Nowe europejskie struktury decyzyjne: Europa — miejsce dla inicjatyw obywatelskich", pewnych kwestii takich jak tworzenie miejsc pracy czy integracja społeczna nie da się skutecznie rozwiązać z jednego jedynego poziomu, lecz wymagają one współdziałania wszystkich, przy zachowaniu zasad bliskości i proporcjonalności; reprezentuje pogląd, że rozsądnie byłoby powierzyć zarządzanie częścią działań prowadzonych w ramach Funduszu podmiotom szczebla regionalnego i lokalnego. Przyczyniłoby się to do osiągania celów, o których jest mowa w tym artykule;
2.12 przyjmuje z zadowoleniem odniesienie do konieczności konsultacji i włączenia różnych podmiotów społecznych i organizacji pozarządowych na odpowiednim szczeblu terytorialnym w procesy programowania, realizacji i monitorowania działań finansowanych przez Fundusz; zauważa jednak, że propozycja rozporządzenia nie jest wystarczająco konkretna, dlatego też nalega na poprawienie brzmienia odpowiedniego ustępu artykułu 5; zaleca skonkretyzowanie zarówno rodzaju związków i stowarzyszeń uwzględnianych w tym zakresie — przykładowo związki pracowników i związki pracodawców — jak również odpowiedniego szczebla i właściwego zakresu takiej konsultacji; jest zaniepokojony, że ten zbyt mało konkretny artykuł może się okazać w praktyce nie do zastosowania; pragnie zwrócić uwagę na komunikat opublikowany przez Komisję w dn. 19 grudnia 2003 r.
"Dialog ze związkami samorządów terytorialnych w sprawie kształtowania polityki Unii Europejskiej", którego celem głównym było danie możliwości również podmiotom terytorialnym, by poprzez swoje związki i zrzeszenia mogły zająć stanowisko i wnieść wkład w realizację polityki europejskiej;
2.13 uważa, że pozytywne jest włączenie aspektów przekrojowych do normatywnej części rozporządzenia, dotyczących w szczególności równouprawnienia płci.
Państwa członkowskie i urzędy administracji muszą zadbać o to, by w programach operacyjnych znalazły się zapisy o tym, w jaki sposób w trakcie programowania, realizacji, monitorowania i oceny wspierać się będzie równouprawnienie płci; jest zdania, że samorządy regionalne i lokalne mogą w tym zakresie wnieść swoje praktyczne doświadczenia zdobyte w trakcie okresu programowania 2000-2006, dlatego też zaleca, by w artykule 6 wskazać na te jednostki terytorialne;
2.14 jest zdania, że przy pomocy działań finansowanych poprzez EFS powinno się wnosić aktywny wkład do implementacji dyrektywy 2002/73 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 września 2002 r. w sprawie realizacji zasady równouprawnienia mężczyzn i kobiet odnośnie dostępu do zatrudnienia, kształcenia zawodowego i kariery zawodowej jak również w odniesieniu do warunków pracy; przyjmuje z zadowoleniem, że równouprawnienie płci stanowi jeden z obszarów interwencji przyszłego programu PROGRESS;
2.15 zaleca uściślenie znaczenia użytego w art. 6 projektowanego rozporządzenia wyrazu "opis", uważa bowiem, że celowe byłoby zamieszczenie w rozporządzeniu nie tylko opisu sposobu wspierania równouprawnienia płci, lecz również wytycznych służących prawidłowemu stosowaniu tej zasady; zaleca zatem dopracowanie brzmienia tego przepisu;
2.16 wyraża zaniepokojenie brakiem w artykule 7 jakiegokolwiek wskazania na szczebel regionalny i lokalny, gdyż na tych właśnie szczeblach łatwiej można stwierdzić zapotrzebowanie na innowacje, o którym mowa w tym artykule.
Szczegółowa znajomość sytuacji wyjściowej jest korzystna dla działań badawczych i innowacyjnych.
Ze względu na swoją bliskość samorządy terytorialne rozpoznają działania innowacyjne, mogą je wspierać wszelkimi stojącymi do ich dyspozycji środkami, zwiększając w ten sposób efektywność prac badawczych i innowacyjnych na szczeblu regionalnym i lokalnym;
2.17 stwierdza z zaniepokojeniem skreślenie "działań innowacyjnych", mimo że służyły one realizacji bardzo wartościowych i skutecznych projektów pilotażowych na rzecz rynków pracy, zatrudnienia i kształcenia zawodowego; uważa za celowe utrzymanie instrumentu innowacyjności, który nie zostanie zagubiony w ogólnych obszarach interwencji Funduszu i poprzez wsparcie i impulsy Wspólnoty również w przyszłości zagwarantuje jednolite podejście umożliwiające w dalszym ciągu sprawdzanie nowych form działania w zakresie zatrudnienia, pracowników (mężczyźni i kobiety), integracji społecznej i dysproporcji terytorialnych;
2.18 pozytywnie ocenia fakt, że artykuł 8 propozycji rozporządzenia zawiera osobny ustęp poświęcony współpracy ponadnarodowej, co daje impuls do zwiększenia uznania roli wymiaru regionalnego; zaleca, by przy pomocy różnych instrumentów współpracy terytorialnej wspierać i wzmacniać sieci miast oraz działać na rzecz rozpowszechniania doświadczeń we współpracy samorządów lokalnych i/lub regionalnych, na co Komitet zwrócił już uwagę w swojej opinii przyjętej na 55 sesji plenarnej w dn. 16 czerwca 2004 r. w sprawie komunikatu "Trzeci raport na temat spójności gospodarczej i społecznej";
2.19 wyraża zaniepokojenie faktem, że w artykule 8 poświęconym współpracy ponadnarodowej brak jest jakiegokolwiek wskazania na poziom regionalny i lokalny, tym bardziej w kontekście doświadczeń zebranych podczas bieżącego okresu programowania w ramach inicjatywy wspólnotowej INTERREG, która była zarządzana przez regiony poprzez samodzielne jednostki administracyjne, różne od administracji szczebla krajowego; zaleca skonkretyzowanie tego artykułu i sprecyzowanie sposobów interwencji, finansowania tych działań, jak również specyficznej roli samorządów regionalnych i lokalnych;
2.20 stwierdza z zadowoleniem, że w propozycji rozporządzenia ujęto przepis, według którego Komisja wspiera wymianę doświadczeń, działania wyczulające, seminaria jak również sieci mające na celu identyfikowanie i rozpowszechnianie sprawdzonych praktyk i rozszerzanie wzajemnej wymiany wiedzy, by w ten sposób zwiększać przyczynek EFS do osiągnięcia celów Wspólnoty w zakresie zatrudnienia i integracji społecznej; ubolewa, że propozycja rozporządzenia nie zawiera bardziej dokładnych informacji na temat finansowania pomocy technicznej i jej skoordynowania ze wszystkimi programami realizowanymi w najbliższym okresie programowania; dlatego też domaga się skonkretyzowania tego artykułu;
2.21 uważa za pozytywne ujęcie włączenie artykułu na temat raportów rocznych i końcowych konkretyzującego treść tych raportów; jest zdania, że w raportach tych powinno się również wykazywać, w jaki sposób następuje włączenie i wysłuchanie podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, niezależnych przedstawicieli interesu publicznego oraz organizacji pozarządowych;
2.22 wyraża zaniepokojenie niedokładnością niektórych ustępów artykułu mówiącego o wydatkach kwalifikujących się do wsparcia. Wprowadza się pojęcie "kosztów pośrednich" projektu, dla których możliwe jest zadeklarowanie do 20 % kosztów bezpośrednich, zgodnie z pewnymi niesprecyzowanymi bliżej czynnikami; zaleca uściślenie całości tych przepisów w wersji ostatecznej, gdyż niedokładności w takich kwestiach mogą prowadzić do komplikacji w zarządzaniu i do nieefektywnych wydatków, co jest sprzeczne z zasadą dobrego zarządzania finansowego, o której przestrzeganiu stale przypomina Komisja Europejska.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego: "Europejski plan działania w zakresie żywności i produkcji ekologicznej"
(2005/C 71/04)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Europejski Plan Działania na rzecz żywności i rolnictwa ekologicznego (COM (2004) 415 final) i załącznik do niego, dokument roboczy sporządzony przez pracowników Komisji, Europejski Plan Działania na rzecz żywności i rolnictwa ekologicznego (SEC(2004) 739);
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 5 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 27 stycznia 2004 r. roku, powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju;
Uwzględniając rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych i poprawki do niego [1];
Uwzględniając propozycję Komisji w sprawie rozporządzenia Rady w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolniczy na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EAFRD) (COM(2004) 490 final – 2004/0161 (CNS));
Uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Średniookresowy Przegląd Wspólnej Polityki Rolnej (COM(2002) 394 final) – CdR 188/2002 final [2]
Uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wytycznych dotyczących rolnictwa prowadzonego w sposób zrównoważony (COM(1999) 22 final) – CdR 183/1999 final [3]
Uwzględniając swój projekt opinii (CdR 251/2004 rev. 1) przyjęty dnia 20 września 2004 r. przez swoją Komisję ds. Zrównoważonego Rozwoju (sprawozdawca: Jyrki Myllyvirta, burmistrz Mikkeli (FI/EPP),
A także mając na uwadze, co następuje:
1) żywność i rolnictwo ekologiczne odgrywają coraz ważniejszą rolę w dostosowywaniu produkcji rolnej do wymogów rynkowych, przy uwzględnieniu oczekiwań obywateli UE odnośnie szczególnie wysokich standardów w ochronie środowiska, ochronie zasobów i ochronie zwierząt, jak również we wzmacnianiu zrównoważonego rozwoju w Europie;
2) komunikat Komisji słusznie podkreśla podwójną rolę społeczną rolnictwa ekologicznego: z jednej strony jest to przyjazna dla środowiska i bezpieczna metoda wytwarzania żywności i innych produktów rolniczych, która jest odpowiedzią na zapotrzebowania konsumentów i podlega działaniu sił rynkowych; z drugiej strony, jest korzystne dla społeczeństwa, gdyż szczególnie promuje ideę zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt;
3) należy zwrócić szczególną uwagę na zagwarantowanie warunków produkcji ekologicznej w różnych warunkach w różnych regionach Wspólnoty.
Standardy dla produktów ekologicznych muszą być wiarygodne, jednolite, jasne i spójne z zasadami produkcji ekologicznej, ale zarazem muszą dawać realne szanse rozwojowi produkcji i przetwarzania w przyszłości na terenie całej Wspólnoty w różnych warunkach naturalnych i rynkowych;
na 57 sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) w Brukseli jednomyślnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW,
1.1 stwierdza, że komunikat stanowi pozytywny i pożądany krok, gdyż uznaje wartość produkcji ekologicznej i poprawia sytuację odnośnie warunków koniecznych dla jej zaistnienia w Unii Europejskiej;
1.2 docenia fakt, że komunikat został sporządzony bardzo starannie i w ścisłej współpracy z zainteresowanymi stronami;
1.3 podkreśla, że produkcja ekologiczna ma istotne znaczenie na poziomie lokalnym i regionalnym i że władze regionalne mają do odegrania kluczową rolę we wdrażaniu celów określonych w komunikacie;
1.4 uważa, że zakres tematyczny komunikatu jest raczej ogólny i że jego cele są pod pewnymi względami skromne, gdyż udział produkcji ekologicznej musi być znacznie zwiększony, jeśli mają zostać osiągnięte znaczące efekty dotyczące środowiska naturalnego.
Mechanizmy rynkowe
KOMITET REGIONÓW,
1.5 podkreśla istotne znaczenie promocji rynkowej i podniesienia u konsumentów poziomu świadomości o istnieniu produktów ekologicznych i oczekuje, że Wspólnota będzie również uczestniczyć w finansowaniu kampanii przeprowadzanych w tym celu.
Podniesienie poziomu świadomości na temat produktów organicznych jest częścią zakrojonych na szerszą skalę działań związanych z szerzeniem informacji i promocją, których celem jest podniesienie poziomu świadomości społecznej w dziedzinie zrównoważonego rozwoju.
Finansowanie kampanii musi być organizowane w taki sposób, aby drobni wytwórcy i MSP działające w sektorze żywności mieli również szansę na uczestnictwo;
1.6 przyjmuje z zadowoleniem propozycje zwiększenia wykorzystania ekologicznego logo UE, które jest obecnie stosowane równolegle ze znakami krajowymi i regionalnymi.
Konieczne jest istnienie jednolitych i wiarygodnych kryteriów stosowania logo UE w odniesieniu do produktów z UE i spoza jej terytorium.
Powinna być możliwość uzupełnienia ekologicznego logo UE o informację na temat regionalnego pochodzenia produktów;
1.7 uznaje, że potrzeba zharmonizowania standardów ekologicznych jest niezbędna dla powodzenia inicjatyw Wspólnoty dotyczących promocji rynkowej i wyraża aprobatę dla odnośnych propozycji zawartych w komunikacie.
Propozycje uzupełnienia standardów (dla przetwarzanych produktów pochodzenia zwierzęcego, dobrostanu zwierząt, standardów dotyczących ochrony środowiska itd.) i ustanowienia zharmonizowanych standardów dotyczących nowych grup produktowych (akwakultura, wina ekologiczne) zasługują na wsparcie;
1.8 podkreśla, że harmonizacja standardów jest konieczna dla zapewnienia swobodnego przepływu towarów na rynku wewnętrznym; Usunięcie sztucznych barier handlowych pomogłoby w osiągnięciu równowagi pomiędzy popytem a podażą.
Z jednej strony, na kilku rynkach istnieją obecnie przeszkody dla rozwoju tego sektora, spowodowane problemami z dostępnością surowców, a z drugiej strony, z punktu widzenia regionów wytwórczych, które są słabo zaludnione lub peryferyjne, istotne jest, aby nie było przeszkód dla reklamowania pewnych produktów w regionach, gdzie występuje większy popyt;
1.9 zgadza się, że propozycja usprawnienia zbierania danych statystycznych dotyczących rolnictwa ekologicznego jest uzasadniona z punktu widzenia monitorowania rozwoju rynku.
Uwagi związane z handlem międzynarodowym
KOMITET REGIONÓW,
1.10 podkreśla, że, jak twierdzi się w komunikacie, należy również działać na rzecz usunięcia przeszkód w handlu międzynarodowym produktami ekologicznymi.
Wolny handel zapewniałby odpowiednią dostępność produktów w regionach, gdzie podaż lokalna jest niewystarczająca i prowadziłby również do zwiększenia stosowania metod upraw przyjaznych dla środowiska naturalnego poza terytorium Wspólnoty.
Handel międzynarodowy jest uzasadniony, gdy takie operacje są potrzebne dla osiągnięcia skali działań opłacalnej ekonomicznie.
Jednocześnie należy podkreślić, że zasady rozwoju zrównoważonego, które leżą u podstaw rolnictwa ekologicznego, wskazywałyby na konieczność wzmocnienia produkcji lokalnej i regionalnej oraz marketingu.
Przy wprowadzaniu krajów trzecich na listę równego traktowania (equivalence list) należy uwzględniać nie tylko spełnianie odpowiednich przepisów ekologicznego wytwarzania, lecz również spełnianie pozostałych standardów obowiązujących w UE w zakresie wytwarzania środków żywnościowych.
Wspólnotowa polityka rolnictwa
KOMITET REGIONÓW,
1.11 uznaje, że promowanie rolnictwa ekologicznego powinno mieć większe znaczenie zarówno we wspólnotowej polityce rolnej, jak i w politykach rolnych poszczególnych Państw Członkowskich.
Na produkcję ekologiczną należałoby przeznaczyć o wiele większą część środków wspólnotowych i krajowych przyznanych na wspieranie produkcji rolnej bardziej przyjaznej dla środowiska.
Rolnictwo ekologiczne powinno tez stanowić realną alternatywę dla rolników pracujących na obszarach nadających się najlepiej dla potrzeb upraw intensywnych, co zwiększyłoby pozytywne konsekwencje dla środowiska naturalnego;
1.12 podkreśla, że w miejsce specjalizacji regionalnej należy wspierać projekty i inicjatywy, które prowadzą do skuteczniejszej integracji wytwarzania rolniczych ekologicznych produktów rolnych i hodowli zwierząt.
Ponadto należy podjąć wysiłki, aby poprawić istniejące warunki wstępne ekologicznej hodowli zwierząt;
1.13 aprobuje wysunięte w komunikacie propozycje dotyczące pomocy i zachęcania decydentów krajowych do korzystania z różnych dostępnych form wsparcia w najszerszy możliwie sposób; Badania wykazują, że gospodarstwa ekologiczne w regionach wiejskich często czerpią dochód z wielu różnych źródeł i są aktywne w sieciach podmiotów gospodarczych w regionach wiejskich.
Z tego względu z punktu widzenia różnorodności obszarów wiejskich i utrzymania ich aktywności ważne jest, aby rolnictwu i produkcji ekologicznej zostało przypisane większe znaczenie w finansowaniu w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich;
1.14 zgadza się z treścią komunikatu, że produkty oznaczone jako zawierające organizmy zmodyfikowane genetycznie (GMO) nie mogą być oznaczane jako produkty ekologiczne i że wartości graniczne dla przypadkowego występowania GMO w produkcji ekologicznej muszą być takie same jak ogólne wartości graniczne stosowane w znakowaniu.
Ogólne wartości graniczne dla materiału siewnego, które w dalszym ciągu nie zostały jeszcze ustanowione, powinny zostać przyjęte na poziomie, który można również stosować w produkcji ekologicznej;
1.15 uważa, że w dłuższej perspektywie należy zastanowić się nad uwzględnieniem środowiskowych kosztów wytwarzania żywności w cenach produktów żywnościowych i w ten sposób wzmocnić pozycję rynkową produktów przyjaznych dla środowiska i produkowanych w danym regionie.
Badania
KOMITET REGIONÓW,
1.16 podkreśla wagę badań w nowo tworzącym się sektorze w rozwiązywaniu problemów związanych z wytwarzaniem i promowaniem produktów ekologicznych.
Badania w dziedzinach bezpośrednio związanych z sektorem produkcji ekologicznej powinny być finansowane osobno w zależności od ich istotności i celów rozwojowych, zarówno, jeśli chodzi o programy krajowe, jak i wspólnotowe;
1.17 chciałby wzmocnić zdolności do badań na szczeblu lokalnym, jak również zwiększyć możliwości placówek naukowych i ciał doradczych zajmujących się zagadnieniami związanymi z produkcją ekologiczną.
Ich działalność powinna prowadzić do szerszego promowania rozwoju obszarów wiejskich.
Podmioty gospodarcze w sektorze produkcji ekologicznej to głównie drobni wytwórcy lub organizacje zrzeszające producentów, których własne środki nie są wystarczające, aby móc w pełni zaistnieć w tej skomplikowanej dziedzinie produkcji.
Wdrażanie i inspekcje,
KOMITET REGIONÓW,
1.18 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Plan Działań zajmuje się w sposób wyczerpujący zagadnieniami wprowadzania w życie uregulowań, problemem inspekcji i potrzebą ustanowienia dotyczących ich standardów.
Standardy i inspekcje są istotne, gdyż na nich opiera się wiarygodność produktów ekologicznych.
Biorąc pod uwagę, że środki publiczne używane są do wsparcia łańcucha produkcji ekologicznej oraz fakt, że konsumenci płacą dodatkowo za produkty ekologiczne, konieczne jest zapewnienie, że produkty stosują się do zasad dotyczących produkcji ekologicznej na całym terytorium Wspólnoty;
1.19 wskazuje, że skomplikowane kontrole są podstawowym czynnikiem zawyżającym koszty, szczególnie w wypadku drobnych wytwórców produktów organicznych.
Z tego względu należy poprawić jakość inspekcji poprzez wprowadzenie podejścia opartego na ryzyku, zgodnie z którym wyznacza się producentów obarczonych największym ryzykiem.
Biorąc pod uwagę aspekt dobra publicznego związany z rolnictwem ekologicznym, są powody, aby korzystać ze środków publicznych dla pokrycia części kosztów związanych z inspekcjami i wprowadzaniem przepisów w życie, a w szczególności dla zapewnienia, że te koszty nie będą stanowiły przeszkody uniemożliwiającej rozpoczęcie produkcji.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 zwraca się z prośbą, aby w ramach wprowadzania w życie Europejskiego Planu Działań na rzecz żywności i rolnictwa ekologicznego szczególną uwagę zwrócono na zapewnienie warunków prowadzenia takiej działalności na całym terytorium UE i aby zasady te były wprowadzone w życie w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi oraz władzami lokalnymi i regionalnymi;
2.2 uważa za konieczne, aby wprowadzenie w życie środków wspólnotowych było skoordynowane z wprowadzeniem w życie środków lokalnych i regionalnych i aby Komisja monitorowała wdrażanie Planu Działań bez dodatkowego administracyjnego lub finansowego obarczania Państw Członkowskich i w razie konieczności przygotowywała nowe propozycje;
2.3 zachęca Państwa Członkowskie, aby korzystały ze środków przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich w celu promowania rynków na ekologiczne produkty lokalne i regionalne;
2.4 zachęca podmioty w sektorze publicznym i podmioty finansowane ze środków publicznych, takie jak władze lokalne i regionalne, do promowania produktów ekologicznych, na przykład w szkołach, przedszkolach i innych instytucjach.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady — Europejski Fundusz Rybołówstwa
(2005/C 164/04)
KOMITET REGIONÓW
uwzględniając wniosek Komisji dotyczący rozporządzenia Rady — Europejski Fundusz Rybołówstwa (COM (2004) 497 końcowy — 2004/0169 (CNS));
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 26 maja 2004 r., powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego;
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2369/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2792/1999 ustanawiające szczegółowe zasady i uzgodnienia dotyczące pomocy strukturalnej Wspólnoty w sektorze rybołówstwa;
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa;
uwzględniając swoją opinię w sprawie zielonej księgi Komisji dotyczącej przyszłości wspólnej polityki rybołówstwa (COM(2001) 135 końcowy — CdR 153/2001 [1]);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego reformy wspólnej polityki rybołówstwa (COM(2002) 181 końcowy) oraz komunikatu Komisji nakreślającego wspólnotowy plan działania Wspólnoty dotyczący uwzględnienia wymogów ochrony środowiska we wspólnej polityce rybołówstwa (COM(2002) 186 końcowy — CdR 189/2002 [2]);
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Strategia zrównoważonego rozwoju akwakultury europejskiej" (COM(2002) 511 końcowy — CdR 20/2003 [3]);
uwzględniając swój projekt opinii w sprawie perspektyw finansowych — komunikatu Komisji Europejskiej "Budowanie naszej wspólnej przyszłości" — Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 (COM(2004) 101 końcowy — CdR 162/2004 fin);
uwzględniając swoją opinię (CdR 252/2004 rev. 1) przyjęty 9 grudnia 2004 r. przez Komisję do spraw Zrównoważonego Rozwoju (sprawozdawca: Sir Simon Day, radny hrabstwa Devon, UK/EPP);
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Wspólna polityka rybołówstwa powinna zapewnić zrównoważoną eksploatację żywych zasobów wodnych oraz prowadzenie akwakultury w kontekście rozwoju zrównoważonego, uwzględniając w sposób wyważony aspekty ekologiczne, gospodarcze i społeczne, a w szczególności biorąc pod uwagę sytuację poszczególnych regionów Unii Europejskiej.
2) Czynnik zrównoważonego rozwoju w ramach wspólnej polityki rybołówstwa został wpisany do przepisów regulujących fundusze strukturalne w roku 1993.
Realizację tego składnika w kontekście zrównoważonego rozwoju zapewni Europejski Fundusz Rybołówstwa.
3) Wspólna polityka rybołówstwa obejmuje ochronę, gospodarowanie i eksploatację żywych zasobów wodnych oraz akwakulturę, jak również przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury w takim zakresie, w jakim działania te są wykonywane na terytorium państw członkowskich, na wodach Wspólnoty, przez wspólnotowe statki rybackie lub obywateli państw członkowskich.
4) Europejski Fundusz Rybołówstwa będzie miał znaczący wpływ na regiony, konieczne jest więc zaangażowanie władz regionalnych i lokalnych we wdrażanie rozwiązań proponowanych w rozporządzeniu w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa,
na 58. sesji plenarnej w dniach 23- 24 luty 2005r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Uwagi ogólne
KOMITET REGIONÓW
1.1 z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisje Europejską wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (EFR), służącego wspieraniu rybołówstwa zgodnego z wymogami rozwoju zrównoważonego.
Fundusz ten jest niezbędny ze względu na konieczność maksymalizacji pomocy dla lokalnych społeczności rybackich przeznaczonej na wsparcie rybołówstwa, alternatywnych form rozwoju gospodarczego oraz inicjatyw na rzecz ochrony środowiska w trwającym obecnie procesie radykalnych przemian;
1.2 uważa, że budżet EFR w wysokości około 700 milionów euro rocznie jest zbliżony do budżetu Instrumentu Finansowego Orientacji Rybołówstwa w bieżących perspektywach finansowych Unii Europejskiej.
Komitet Regionów sądzi, że budżet ten stanowi minimum zapewniające osiągnięcie zawartych we wniosku celów i nie może w żadnym wypadku być obniżony w wyniku negocjacji z innymi instytucjami UE.
Istnieje zgoda co do tego, że mamy do czynienia z ograniczoną kwotą, którą trzeba rozdzielić pomiędzy większą liczbę beneficjentów i że w związku z zasadą spójności nowe państwa członkowskie w większym stopniu skorzystają z finansowania pod hasłem konwergencji.
Z finansowego punktu widzenia przez "starymi" państwami członkowskimi stoi zadanie, aby w przyszłości jak najlepiej wydawać te uszczuplone kwoty;
1.3 nalega na przyznanie regionom jasno określonej roli w każdym dziale Europejskiego Funduszu Rybołówstwa, który ma implikacje odczuwalne na szczeblu lokalnym lub regionalnym.
Konieczne są przepisy umożliwiające zarządzanie programami na szczeblu regionów; sprawą regionalną jest na przykład restrukturyzacja, a uwzględnienie struktur lokalnych powinno umożliwić bardziej elastyczną interpretację przepisów w celu dostosowania się do warunków lokalnych.
Struktura regionalna powinna również zapewnić elastyczną interpretację zróżnicowania w celu dostosowania jej do warunków lokalnych;
1.4 z zadowoleniem odnotowuje wysiłki w celu wprowadzenia bardziej selektywnych i przyjaznych środowisku technik połowu.
W ostatnich latach nasilają się na większości terenów Unii Europejskiej problemy odrzutów i przyłowów, w szczególności zwierząt z rzędu waleni.
Przy przezwyciężaniu tych problemów należy uwzględnić warunki lokalne;
1.5 zgadza się, że — jeżeli chodzi o pomoc strukturalną — EFR powinien koncentrować się bardziej na ochronie środowiska i inicjatywach w tej dziedzinie oraz na bezpieczeństwie, podwyższaniu jakości produktu i dywersyfikacji, a mniej na inwestycjach przeznaczonych na zwiększanie mocy przerobowych w sektorze;
1.6 wnosi o rozszerzenie definicji pojęcia "rybołówstwa przybrzeżnego na niewielką skalę", które aktualnie ograniczone jest do statków rybackich o długości całkowitej poniżej 12 metrów i niekorzystających z narzędzi połowowych ciągnionych, tak by objęło ono również metody rzemieślnicze, selektywne i przyjazne środowisku niezależnie od rozmiarów statku;
1.7 proponuje uściślić, czy możliwe będzie finansowanie projektów z więcej niż jednej osi priorytetowej w celu zapewnienia zintegrowania działalności na szczeblu projektu;
1.8 wnosi o zrewidowanie systemu spółek mieszanych i zwiększenie liczby statków złomowanych z tytułu trwałego zaprzestania działalności, w sposób umożliwiający przekształcenie ich w czynniki sprzyjające postępowi gospodarczemu w krajach rozwijających się;
1.9 uważa, że w okresie wdrażania konieczna jest zgodność między EFR a funduszami strukturalnymi, aby państwa członkowskie i ich partnerzy mogli wybrać najwłaściwszee instrumenty finansowania, odpowiadające warunkom lokalnym.
To powiązanie jest ważne, ponieważ w ramach wielu przyszłych programów Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) na rzecz konkurencyjności zabraknie występujących w przeszłości rozwiązań standardowych dla regionów uzależnionych od rybołówstwa, a bez możliwości skorzystania ze środków EFR lub funduszy strukturalnych niektóre działania pomocowe dla społeczności z regionów nadmorskich mogą zostać pozbawione szans finansowania;
1.10 życzyłby sobie otrzymać wyjaśnienie stanowiska dotyczącego decyzji ustanawiającej Regionalne Rady Doradcze (RRD) w ramach wspólnej polityki rybołówstwa oraz związków między RRD a zarządzaniem EFR.
Regionalne Rady Doradcze powołane zostały w ramach przyjętej w grudniu 2002 roku reformy wspólnej polityki rybołówstwa w celu poprawienia zarządzania w ramach tej polityki; zgodnie z reformą decyzję o ich ustanowieniu podjąć miała Rada.
Regionalne Rady Doradcze umożliwiają stronom bardziej bezpośredni udział w kształtowaniu wspólnej polityki rybołówstwa;
1.11 wskazuje na potrzebę uściślenia, czy Regionalne Rady Doradcze będą miały bezpośredni udział w działalności EFR.
Ponieważ Regionalne Rady Doradcze mają służyć zwiększeniu udziału interesariuszy w kształtowaniu i wdrażaniu unijnej polityki rybołówstwa w nadchodzących latach, potrzeba na ten temat więcej informacji;
1.12 popiera położenie nacisku na propagowanie równości między kobietami a mężczyznami w przemyśle rybnym, jak również starania o wprowadzenie do branży młodych ludzi i poprawę praktyk i warunków pracy w tym sektorze; sugeruje, że sporządzenie przez Komisję szeregu studiów przypadków na podstawie przykładów z różnych państw członkowskich może posłużyć za użyteczne narzędzie propagowania zgromadzonych doświadczeń i dobrych praktyk;
Uwagi dotyczące zarządzania Europejskim Funduszem Rybołówstwa
1.13 uznaje, że dodanie nowych odstępstw od zasady N+2 zwiększy elastyczność i pozwoli regionom, zwłaszcza zlokalizowanym w nowych Państwach Członkowskich, na sprawną i planową absorpcję funduszy strukturalnych; zgadza się z propozycjami dotyczącymi płatności zaliczkowych, przewidującymi zaliczki w jednej rocznej racie (art. 78); sugeruje, że pożyteczne byłoby terminowe zakończenie audytów wszystkich aktualnych procesów systemowych; dostarczyłoby to użytecznych informacji oraz studiów przypadków mogących ułatwić kształtowanie kolejnego programu;
1.14 uważa, że należy uprościć i zminimalizować monitoring, utrzymując go jednak na poziomie pozwalającym stwierdzić, czy programy wdrożono zgodnie z przepisami i które działania okazały się skuteczne.
Jednocześnie uprościć i uprzystępnić należy wymogi dotyczące audytu; Komitet Regionów zaleca więc utrzymanie we wnioskach definicji oficjalnie uznanych organizacji, tak jak w rozporządzeniu nr 3759/92;
1.15 zaleca priorytetowe traktowanie przez Fundusz projektów mających na celu zwiększenie przychodu z jednostki wyładowanych ryb, np. projektów poprawy jakości, doskonalenia łańcucha dostaw i poprawiania zrozumienia i rozeznania rynku wśród załóg statków i przetwórców.
Należy również uwzględniać projekty mające na celu znalezienie alternatywnych i dodatkowych zastosowań dla infrastruktury przemysłu rybnego, aby ograniczenie liczby statków nie prowadziło do upadku infrastruktury, jeżeli istnieją potencjalni klienci lub użytkownicy;
Uwagi dotyczące poszczególnych artykułów
1.16 z zadowoleniem odnotowuje wysiłki na rzecz ustanowienia jaśniejszych ram prawnych dla EFR oraz ogólnie bardziej "strategicznego" podejścia do polityki rybołówstwa.
W szczególności Komitet Regionów pozytywnie ocenia planowaną koncepcję wspólpracy "partnerskiej" (art. 8) między Komisją, państwami członkowskimi oraz właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi.
Zapewni to dostępność niezbędnego finansowania uzupełniającego środki wspólnotowe, gwarantującego realne wykorzystanie pomocy finansowej z EFR na wsparcie restrukturyzacji i rozwoju gospodarczego na obszarach uzależnionych od rybołówstwa;
1.17 prosi Komisję o zasięgnięcie jego opinii na temat treści wytycznych strategicznych Wspólnoty (art. 14), gdyż w ten sposób będzie mogła zapoznać się z poglądami szczebla władzy najbliższego bezpośrednio zainteresowanym;
1.18 szczególnie zaleca zamieszczanie w sprawozdaniach strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie (art. 17) informacji dotyczących partnerów państw członkowskich oraz sposobu, w jaki dane państwo członkowskie współpracowało z partnerami;
1.19 wzywa Komisję do wyjaśnienia zakresu pomocy na rzecz "utrzymania dobrobytu gospodarczego i społecznego" na obszarach rybołówstwa w ramach osi priorytetowej 4 — "trwały rozwój" (art. 42);
1.20 sugeruje uściślenie i dalszą analizę definicji obszarów, o których mowa w art. 42 ust. 3.
Może się okazać, że w tym kontekście przekazywanie zarządzania na niższy szczebel powinno odbywać się na tych samych zasadach, co w ogólności w programie LEADER; pozwoliłoby to na pewną koordynację oraz wykorzystanie dorobku inicjatyw wspólnotowych w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW);
1.21 wnosi o zamieszczenie w art. 44 (oś 4) więcej praktycznych informacji na temat proponowanych przybrzeżnych grup działania (PGD).
Chodzi m.in. o wyjaśnienie, w jaki sposób przybrzeżne grupy działania mają się wpisywać w lokalne i regionalne struktury władzy oraz jakie dokładnie mają być ich wielkość, skład, potencjał administracyjny i finansowy.
Należy również wyjaśnić, jak ma zostać zdefiniowana odpowiedzialność sektora prywatnego, o której mowa w art. 44 ust. 2;
1.22 apeluje o wyjaśnienie, których partnerów dotyczy art. 45 lit. (c);
1.23 sugeruje, że wskazane byłoby dokładniejsze określenie przez Komisję na tym wczesnym etapie, co należy w ramach EFR rozumieć przez "siłę wyższą", aby brzmienie art. 90 było jaśniejsze; proponuje, by Komisja uwzględniła przede wszystkim szkody wynikające z zamieszek politycznych, działań zbrojnych, zagrożenia wojną i działań terrorystycznych, pomijając natomiast szkody spowodowane przez strajki, spory zbiorowe, zamknięcie portów i warunki pogodowe;
1.24 Zagadnienia dotyczące akwakultury, o których mowa w art. 32, słuszniej wydaje się umieścić w art. 90.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
punkt 29 preambuły
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KomitetuRegionów _BAR_
29.Należy zmniejszyć flotę wspólnotową w celu jej dopasowania do poziomu dostępnych i osiągalnych zasobów _BAR_ 29.Należy zmniejszyć flotę wspólnotową odpowiednio kształtować nakład połowowy floty wspólnotowej w celu jejich dopasowania do poziomu dostępnych i osiągalnych zasobów. _BAR_
Uzasadnienie
Zmniejszenie floty wspólnotowej to jeden ze środków dostosowania nakładu połowowego do dostępnych zasobów.
Środki te należy stosować, gdy wymaga tego stan zasobów
Zalecenie 2
punkt 33 preambuły
Tekst proponowany przez Komisjęi _BAR_ Poprawka KomitetuRegionów _BAR_
33.Należy określić szczegółowe zasady udzielania pomocy na rzecz akwakultury, przetwórstwa i obrotu produktami rybołówstwa oraz akwakultury, zapewniając jednocześnie ekonomiczną żywotność tych sektorów; w tym celu należy określić ograniczoną liczbę celów priorytetowych w zakresie pomocy oraz skupić się na pomocy strukturalnej dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw _BAR_ 33.Należy określić szczegółowe zasady udzielania pomocy na rzecz akwakultury, przetwórstwa i obrotu produktami rybołówstwa oraz akwakultury, zapewniając jednocześnie ekonomiczną żywotność tych sektorów; w tym celu należy określić ograniczoną liczbę celów priorytetowych w zakresie pomocy oraz skupić się na pomocy strukturalnej dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. _BAR_
Uzasadnienie
Nie należy wykluczać średnich przedsiębiorstw z grona potencjalnych beneficjentów pomocy dla akwakultury oraz przetwórstwa i zbytu produktów rybołówstwa.
Wiele tego typu przedsiębiorstw, w szczególności w branży produkcji konserw, mieści się w kategorii średniej wielkości przedsiębiorstw, gdyż choć zatrudniają wielu pracowników, osiągają znacznie niższe obroty niż wynosi górna granica grupy średnich przedsiębiorstw.
Tekst ten jest również niezgodny z występującą i niezbędną tendencją koncentracji w tej rozdrobnionej branży
Zalecenie 3
Arykuł 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
(e)wsparcie trwałego rozwoju oraz poprawy jakości życia w obszarach morskich, przyjeziornych i przybrzeżnych objętych działalnością z zakresu rybołówstwa i akwakultury; _BAR_ (e)wsparcie trwałego rozwoju oraz poprawy jakości życia w obszarach morskich, przyjeziornych i przybrzeżnych objętych działalnością z zakresu rybołówstwa i akwakultury, w szczególności w peryferyjnych rejonach nadmorskich; _BAR_
Uzasadnienie
Wyjaśnienie priorytetów.
Zalecenie 4
Artykuł 6
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KomitetuRegionów _BAR_
Komplementarność, spójność i zgodność1.Fundusz zapewnia pomoc, która stanowi uzupełnienie działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, uwzględniając w ramach tych działań priorytety Wspólnoty.2.Komisja i Państwa Członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej w ramach Funduszu z działaniami, politykami i priorytetami Wspólnoty.3.Państwa Członkowskie zapewniają zgodność działań finansowanych z Funduszu z postanowieniami Traktatu oraz aktów przyjętych na jego podstawie, a także z polityką i działaniami Wspólnoty, w szczególności dotyczącymi zasad konkurencji, udzielania zamówień publicznych oraz ochrony i poprawy stanu środowiska.4.Przedsięwzięcia finansowane przez Fundusz nie mogą bezpośrednio lub pośrednio przyczyniać się do zwiększenia nakładu połowowego.5.Zastosowanie mają przepisy art. 16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 _BAR_ Komplementarność, spójność i zgodność1.Fundusz zapewnia pomoc, która stanowi uzupełnienie działań na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, uwzględniając w ramach tych działań priorytety Wspólnoty.2.Komisja i Państwa Członkowskie zapewniają spójność pomocy udzielanej w ramach Funduszu z działaniami, politykami i priorytetami Wspólnoty.3.Państwa Członkowskie zapewniają zgodność działań finansowanych Funduszu z postanowieniami Traktatu oraz aktów przyjętych na jego podstawie, a także z polityką i działaniami Wspólnoty, w szczególności dotyczącymi zasad konkurencji, udzielania zamówień publicznych oraz ochrony i poprawy stanu środowiska.4.Przedsięwzięcia finansowane przez Fundusz nie mogą na terenach, na których występuje oczywiste zagrożenie nadmiernego połowu, bezpośrednio lub pośrednio przyczyniać się do zwiększenia nakładu połowowego.
Środki z Funduszu nie mogą również służyć zwiększonemu nakładowi połowowemu w przypadku gatunków, dla których określono kwoty bądź przyjęto inne uregulowania, ani w przypadku gatunków, których stan wykracza poza biologicznie bezpieczne ramy.
Dopuszczalne jest natomiast finansowanie działań w dziedzinie rybołówstwa, które dotyczą wyraźnie niedostatecznie zagospodarowanych gatunków.5.Zastosowanie mają przepisy art. 16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002. _BAR_
Uzasadnienie
Bez niniejszego doprecyzowania istnieje zagrożenie, iż artykuł ten mógłby zostać opatrznie zrozumiany jako ogólny zakaz zwiększonego nakładu połowowego.
Zalecenie 5
Artukuł 9
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Realizacja programów operacyjnych należy do obowiązków państw członkowskich.
Obowiązek ten jest realizowany zgodnie z wymogami zarządczymi i kontrolnymi określonymi w niniejszym rozporządzeniu na odpowiednim poziomie terytorialnym. _BAR_ 1.Realizacja programów operacyjnych należy do obowiązków państw członkowskich we współpracy z wyznaczonymi partnerami.
Obowiązek ten jest realizowany zgodnie z wymogami zarządczymi i kontrolnymi określonymi w niniejszym rozporządzeniu na odpowiednim poziomie terytorialnym. _BAR_
Uzasadnienie
Powinno to przyczynić się do poprawy współpracy.
Zalecenie 6
Artykuł 10
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.Budżet wspólnotowy przeznaczony na Fundusz wykonywany jest w ramach współzarządzania na zasadzie współpracy pomiędzy państwami członkowskimi i Komisją zgodnie z art. 53 rozporządzenia Rady (WE) nr 1605/2002. Jednakże budżet przewidziany na pomoc techniczną, o której mowa w art. 45 ust. 1, wykonywany jest przez Komisję w drodze zarządzania bezpośredniego. Państwa członkowskie i Komisja zapewniają przestrzeganie zasad należytego zarządzania finansami zgodnie z art. 274 Traktatu. _BAR_ 1.Budżet wspólnotowy przeznaczony na Fundusz wykonywany jest w ramach współzarządzania na zasadzie współpracy pomiędzy regionami, państwami członkowskimi i Komisją zgodnie z art. 53 rozporządzenia Rady (WE) nr 1605/2002. Jednakże budżet przewidziany na pomoc techniczną, o której mowa w art. 45 ust. 1, wykonywany jest przez Komisję w drodze zarządzania bezpośredniego. Państwa członkowskie i Komisja zapewniają przestrzeganie zasad należytego zarządzania finansami zgodnie z art. 274 Traktatu. _BAR_
Uzasadnienie
Regiony powinny mieć jasno określoną rolę w każdym obszarze Europejskiego Funduszu Rybołówstwa, który ma implikacje odczuwalne na szczeblu lokalnym lub regionalnym.
Należy więc uwzględnić regiony w proponowanej przez Komisję koncepcji współzarządzania, co zapewni im udział w zarządzaniu i realizacji EFR.
Zalecenie 7
Artykuł 18
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Pomoc przybiera wyłącznie postać programów operacyjnych.
Państwa członkowskie opracowują program operacyjny na poziomie krajowym po zakończeniu ścisłych konsultacji z partnerami regionalnymi, lokalnymi, gospodarczymi i społecznymi z sektora rybołówstwa oraz innymi odpowiednimi podmiotami zgodnie z ich strukturą instytucjonalną. _BAR_ 2.Pomoc przybiera wyłącznie postać programów operacyjnych.
Państwa członkowskie we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz z partnerami gospodarczymi i społecznymi opracowują program operacyjny na poziomie krajowym po zakończeniu ścisłych konsultacji z partnerami regionalnymi, lokalnymi, gospodarczymi i społecznymi z sektora rybołówstwa oraz innymi odpowiednimi podmiotami zgodnie z ich strukturą instytucjonalną. _BAR_
Uzasadnienie
Powinno to przyczynić się do poprawy współpracy.
Zalecenie 8
Artykuł 19
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
(c)działania ukierunkowane na poprawę i modernizację struktur administracyjnych realizujących wspólną politykę rybołówstwa, a także wzmocnienie zdolności administracyjnej w zakresie zarządzania i kontroli Funduszu; _BAR_ (c)działania ukierunkowane na poprawę i modernizację struktur administracyjnych realizujących wspólną politykę rybołówstwa, a także wzmocnienie zdolności administracyjnej w zakresie zarządzania i kontroli Funduszu, w tym przekazanie niektórych funkcji organu zarządzającego podregionom w celu usprawnienia działania; _BAR_
Uzasadnienie
Funkcję proponowanego organu zarządzającego lub część jego działalności należy przekazać organom poniżej szczebla krajowego.
Doświadczenie z realizacji zarówno funduszu PESCA (1996-2000), jak i obecnego Celu 1 polityki strukturalnej (2000-2006) wskazuje na to, że zarządzanie na szczeblu lokalnym to najbardziej skuteczny, najsprawniejszy i najprostszy sposób wdrażania programów.
Rozporządzenie musi więc umożliwiać państwom członkowskim przekazanie niektórych funkcji organu zarządzającego partnerstwom lokalnym.
Zalecenie 9
Artykuł 23
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
ZakresFundusz uczestniczy w finansowaniu:(a)pomocy publicznej dla armatorów i załóg, których dotyczą krajowe plany dostosowania nakładu połowowego stanowiące część:planów odbudowy, o których mowa w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;środków nadzwyczajnych, o których mowa w art. 7 i art. 8 rozporządzenia nr 2371/2002;krajowych planów dostosowania nakładu połowowego w następstwie nieprzedłużenia umów o rybołówstwie pomiędzy Wspólnotą a państwem trzecim bądź znaczącej redukcji możliwości połowowych na podstawie umowy międzynarodowej bądź innych uzgodnień;planów odbudowy, o których mowa w art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;krajowych planów wycofania się z floty o maksymalnie dwuletnim okresie trwania w ramach obowiązków określonych w art. 11-16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 odnośnie do dostosowania zdolności połowowej wspólnotowej floty rybackiej; _BAR_ ZakresFundusz uczestniczy w finansowaniu:(a)pomocy publicznej dla armatorów i załóg, których dotyczą krajowe plany dostosowania nakładu połowowego stanowiące część:planów odbudowy, o których mowa w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;środków nadzwyczajnych, o których mowa w art. 7 i art. 8 rozporządzenia nr 2371/2002;krajowych planów dostosowania nakładu połowowego w następstwie nieprzedłużenia umów o rybołówstwie pomiędzy Wspólnotą a państwem trzecim bądź znaczącej redukcji możliwości połowowych na podstawie umowy międzynarodowej bądź innych uzgodnień;planów zarządzania, o których mowa w art. 6 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002;krajowych planów wycofania się z floty o maksymalnie dwuletnim okresie trwania w ramach obowiązków określonych w art. 11-16 rozporządzenia (WE) nr 2371/2002 odnośnie do dostosowania zdolności połowowej wspólnotowej floty rybackiej; _BAR_
- Uzasadnienie
W cyklu programowania 2007-2013 nie jest uzasadnione ograniczanie planów dostosowania zdolności połowowej do dwóch lat. Co się tyczy drugiej zmiany — dwumiesięczny okres jest niewystarczający i powinien być przedłużony co najmniej do czterech miesięcy
Zalecenie 10
Artukuł 24 ustęp 6
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ PoprawkaKomitetu Regionów _BAR_
6.Okres obowiązywania krajowych planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a), nie przekracza dwóch lat.W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte krajowe plany są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch miesięcy od daty podjęcia decyzji przez Radę lub Komisję.W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret trzecie plany restrukturyzacji dotyczące odnośnych statków i rybaków są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch miesięcy od daty otrzymania zawiadomienia Komisji _BAR_ 6.Okres obowiązywania krajowych planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a), nie przekracza dwóch lat.W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte krajowe plany są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóch miesięcy od daty podjęcia decyzji przez Radę lub Komisję.W przypadkach określonych w art. 23 lit. a) tiret trzecie plany restrukturyzacji dotyczące odnośnych statków i rybaków są przyjmowane przez Państwa Członkowskie w terminie dwóchczterech miesięcy od daty otrzymania zawiadomienia Komisji. _BAR_
Uzasadnienie
W cyklu programowania 2007-2013 nie jest uzasadnione ograniczanie planów dostosowania zdolności połowowej do dwóch lat.
Co się tyczy drugiej zmiany — dwumiesięczny okres jest niewystarczający i powinien być przedłużony co najmniej do czterech miesięcy.
Zalecenie 11
Artykuł 25
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka _BAR_
Pomoc publiczna na trwałe zaprzestanie działalności1.W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na częściowe finansowanie trwałego zaprzestania działalności połowowej statków, pod warunkiem że stanowi część planu dostosowania nakładu połowowego, o którym mowa w art. 23 lit. a).
Ostateczne zaprzestanie działalności połowowej statku następuje jedynie w drodze zezłomowania statku bądź jego przekwalifikowania na działalność niezarobkową;Pomoc publiczna wypłacana armatorom z tytułu ostatecznego zaprzestania działalności dotyczy zdolności połowowej statku i, gdzie stosowne, związanych z tym praw połowowych _BAR_ Pomoc publiczna na trwałe zaprzestanie działalności1.W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na częściowe finansowanie trwałego zaprzestania działalności połowowej statków, pod warunkiem że stanowi część planu dostosowania nakładu połowowego, o którym mowa w art. 23 lit. a).
Ostateczne zaprzestanie działalności połowowej statku następuje jedynie w drodze zezłomowania statku bądź jego przekwalifikowania na działalność niezarobkową;Pomoc publiczna wypłacana armatorom z tytułu ostatecznego zaprzestania działalności dotyczy zdolności połowowej statku i, gdzie stosowne, związanych z tym praw połowowych. _BAR_
Uzasadnienie:
Pomoc publiczna z tytułu ostatecznego zaprzestania działalności ma na celu zapewnić zmniejszenie nakładu połowowego.
Dokonuje się to poprzez złomowanie danego statku, a nie poprzez odebranie praw dostępu do niektórych obszarów połowowych.
W przypadku statków floty NEAFC złomowanie statku wiąże się z odebraniem możliwości — zgodnej do tej pory z prawem — przeniesienia praw dostepu do łowisk na inne statki z tej samej floty w celu podniesienia współczynnika dostępu w momencie przydziału kontyngentów jednostkowych.
Zalecenie 12
Arykuł 26 ustęp 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Pomoc publiczna na tymczasowe zaprzestanie działalności1.W kontekście planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte, Fundusz może wspierać finansowanie działań pomocowych na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności połowowej rybaków i armatorów przez okres jednego roku, który może być przedłużony o kolejny rok.Działania na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności towarzyszą planowi dostosowania nakładu połowowego, prowadząc w okresie dwóch lat do trwałego zmniejszenia zdolności połowowej, które odpowiada co najmniej poziomowi zmniejszenia nakładu połowowego w wyniku tymczasowego zaprzestania działalności. _BAR_ Pomoc publiczna na tymczasowe zaprzestanie działalności1.W kontekście planów dostosowania nakładu połowowego, o których mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, drugie i czwarte, Fundusz może wspierać finansowanie działań pomocowych na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności połowowej rybaków i armatorów przez okres jednego roku, który może być przedłużony o kolejny rok.Działania na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności towarzyszą planowi dostosowania nakładu połowowego, prowadząc w okresie dwóch lat do trwałego zmniejszenia zdolności połowowej, które odpowiada co najmniej poziomowi zmniejszenia nakładu połowowego w wyniku tymczasowego zaprzestania działalności. _BAR_
Uzasadnienie
Działania na rzecz tymczasowego zaprzestania działalności winny przynosić trwałe pozytywne skutki, dlatego też wpisują się w ramy planu dostosowania nakładu połowowego.
Przesadą jest jednak wymaganie trwałej redukcji floty, równej redukcji nakładu połowowego w wyniku tymczasowego zaprzestania działalności.
Należy tu zachować zgodność z przepisami zawartymi w poszczególnych planach dostosowawczych
Zalecenie 13
Artykuł 27
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Inwestycje na pokładzie statków rybackich i selektywność1.Fundusz może wspierać finansowanie sprzętu:(a)określonego w art. 11 ust. 5 rozporządzenia (WE) 2371/2002;(b)umożliwiającego przechowywanie na pokładzie odłowów, których odrzut przestał być dozwolony;(c)w ramach projektów pilotażowych obejmujących przygotowanie bądź testowanie nowych środków technicznych przez ograniczony okres ustalony przez Radę lub Komisję;(d)służącego do ograniczenia wpływu rybołówstwa na siedliska, dno morskie i gatunki niekomercyjne, z wyłączeniem narzędzi połowowych.2.Fundusz może wspierać finansowanie inwestycji na rzecz selektywności narzędzi połowowych, pod warunkiem że dany statek jest objęty planem odbudowy, o którym mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, dokonuje zmiany metody połowowej i przechodzi z danego łowiska na inne, w którym stan zasobów umożliwia prowadzenie połowów, a także pod warunkiem że inwestycja dotyczy wyłącznie pierwszej wymiany narzędzi połowowych.3.Poza przypadkami opisanymi w ust. 2 Fundusz może wspierać finansowanie pierwszej wymiany narzędzi połowowych, pod warunkiem że nowe narzędzia są bardziej selektywne oraz spełniają uznane kryteria i praktyki w zakresie ochrony środowiska, które wykraczają poza zakres zobowiązań wynikających z istniejących przepisów. _BAR_ Inwestycje na pokładzie statków rybackich i selektywność1.Fundusz może wspierać finansowanie sprzętu:(a)określonego w art. 11 ust. 5 rozporządzenia (WE) 2371/2002;(b)umożliwiającego przechowywanie na pokładzie odłowów, których odrzut przestał być dozwolony;(c)w ramach projektów pilotażowych obejmujących przygotowanie bądź testowanie nowych środków technicznych przez ograniczony okres ustalony przez Radę lub Komisję;(d)służącego do ograniczenia wpływu rybołówstwa na siedliska, dno morskie i gatunki niekomercyjne, z wyłączeniem narzędzi połowowych.(e)związanego z bardziej selektywnymi lub bardziej przyjaznymi dla środowiska technikami połowu, zapobiegającego niepożądanym przyłowom, umożliwiającego poprawę jakości i bezpieczeństwa produktów wyłowionych i przechowywanych na pokładzie, poprawę warunków pracy i bezpieczeństwa2.Fundusz może wspierać finansowanie inwestycji na rzecz selektywności narzędzi połowowych, pod warunkiem że dany statek jest objęty planem odbudowy, o którym mowa w art. 23 lit. a) tiret pierwsze, dokonuje zmiany metody połowowej i przechodzi z danego łowiska na inne, w którym stan zasobów umożliwia prowadzenie połowów, a także pod warunkiem że inwestycja dotyczy wyłącznie pierwszej wymiany narzędzi połowowych.3.Poza przypadkami opisanymi w ust. 2 Fundusz może wspierać finansowanie pierwszej wymiany narzędzi połowowych, pod warunkiem że nowe narzędzia są bardziej selektywne oraz spełniają uznane kryteria i praktyki w zakresie ochrony środowiska, które wykraczają poza zakres zobowiązań wynikających z istniejących przepisów.4.Fundusz może finansować budowę nowych statków rybackich pod warunkiem że:działania te zapisane są w krajowym planie strategicznym w dostatecznie szczegółowy sposób,nie zagrażają one skuteczności krajowego planu dostosowania nakładu połowowego. _BAR_
- Uzasadnienie
Aby zapewnić wspieranie wyposażenia i modernizacji statków w celu podniesienia standardu floty. Nie można dopuścić do tego, by flota wspólnotowa stała się przestarzała, nie zagrażając jednak skuteczności krajowego planu dostosowania nakładu połowowego
Zalecenie 14
Artykuł 27 lit.a)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę1.Do celów niniejszego artykułu termin "rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę" oznacza połowy prowadzone przez statki rybackie o długości całkowitej poniżej 12 metrów i niekorzystające z narzędzi połowowych ciągnionych, które są wyszczególnione w tabeli 2 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 26/2004 z dnia 30 grudnia 2003 r. dotyczącego rejestru statków rybackich Wspólnoty .2.W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 27 niniejszego rozporządzenia na rzecz rybołówstwa przybrzeżnego na niewielką skalę wysokość udziału prywatnych środków finansowych przedstawiona w grupie 2 tabeli załącznika II ulega zmniejszeniu o 20 %.3.W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 28 niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 załącznika II.4.Fundusz może mieć udział w wypłacie premii na rzecz rybaków i armatorów zajmujących się rybołówstwem przybrzeżnym na niewielką skalę w celu:poprawienia zarządzania i kontroli warunków dostępu do niektórych obszarów połowowych;działania na rzecz organizacji produkcji, przetwórstwa i łańcucha zbytu produktów rybołówstwa;propagowania dobrowolnych działań na rzecz obniżania nakładu połowowego w celu ochrony zasobów;wykorzystania innowacyjnych technologii (bardziej selektywne techniki połowowe wykraczające poza wymogi ustawowe), które nie zwiększają nakładu połowowego.Zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 tabeli załącznika II do niniejszego rozporządzenia _BAR_ Rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę1.Do celów niniejszego artykułu termin "rybołówstwo przybrzeżne na niewielką skalę" oznacza połowy prowadzone przez statki rybackie o długości całkowitej poniżej 12 metrów i niekorzystające z narzędzi połowowych ciągnionych, które są wyszczególnione w tabeli 2 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 26/2004 z dnia 30 grudnia 2003 r. dotyczącego rejestru statków rybackich Wspólnoty. ( ).2.W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 27 niniejszego rozporządzenia na rzecz rybołówstwa przybrzeżnego na niewielką skalę wysokość udziału prywatnych środków finansowych przedstawiona w grupie 2 tabeli załącznika II ulega zmniejszeniu o 20 %.3.W przypadku finansowania przez Fundusz działań na podstawie art. 28 niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 załącznika II.4.Fundusz może mieć udział w wypłacie premii na rzecz rybaków i armatorów zajmujących się rybołówstwem przybrzeżnym na niewielką skalę w celu:poprawienia zarządzania i kontroli warunków dostępu do niektórych obszarów połowowych;działania na rzecz organizacji produkcji, przetwórstwa i łańcucha zbytu produktów rybołówstwa;propagowania dobrowolnych działań na rzecz obniżania nakładu połowowego w celu ochrony zasobów;wykorzystania innowacyjnych technologii (bardziej selektywne techniki połowowe wykraczające poza wymogi ustawowe), które nie zwiększają nakładu połowowego.propagowania połowu gatunków łowionych w niedostatecznych ilościach.wspierania odnowy tego rybołówstwa w celu lepszego kompleksowego rozwoju obszarów przybrzeżnych;poprawy środków ochrony bezpieczeństwa na pokładzie oraz higieny pracy;wprowadzania do użycia sprzętu połowowego ulegającego naturalnemu rozkładowi na obszarach morskich podlegających szczególnej ochronie;Zastosowanie mają stawki przedstawione w grupie 3 tabeli załącznika II do niniejszego rozporządzenia. _BAR_
- Uzasadnienie
Niniejsza poprawka ma na celu uściślenie definicji i zakresu stosowania artykułu. Prowadzący działalność gospodarczą powinni być zachęcani do połowu niedostatecznie zagospodarowanych gatunków, zamiast koncentrować się na gatunkach nadmiernie poławianych.
Zalecenie 15
Artykuł 28
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Rekompensata społeczno-gospodarcza w celu zarządzania flotą1.Fundusz może wspierać finansowanie działań społeczno-gospodarczych proponowanych przez Państwa Członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybołówstwa, które to działania obejmują:(a)dywersyfikację działalności w celu propagowania zróżnicowanego zatrudnienia dla osób czynnie zatrudnionych w sektorze rybołówstwa;(b)programy szkoleń przekwalifikujących na zawody spoza rybołówstwa morskiego;(c)wcześniejsze odejścia z sektora rybołówstwa, w tym wcześniejsze emerytury.2.Fundusz może również wspierać finansowanie działań i zachęt szkoleniowych dla młodych rybaków, którzy chcą po raz pierwszy zostać właścicielami statku rybackiego _BAR_ Rekompensata społeczno-gospodarcza w celu zarządzania flotą1.Fundusz może wspierać finansowanie działań społeczno-gospodarczych proponowanych przez Państwa Członkowskie na rzecz rybaków dotkniętych zmianami w zakresie rybołówstwa, które to działania obejmują:(a)dywersyfikację działalności w celu propagowania zróżnicowanego zatrudnienia dla osób czynnie zatrudnionych w sektorze rybołówstwa;(b)programy szkoleń przekwalifikujących na zawody spoza rybołówstwa morskiego;(c)wcześniejsze odejścia z sektora rybo-łówstwa, w tym wcześniejsze emerytury.,(d)zmniejszenie skutków czasowych zakazów połowu.(e)utratę miejsc pracy na pokładzie statków podlegających trwałemu zaprzestaniu działalności.2.Fundusz może również wspierać finansowanie działań i zachęt szkoleniowych dla młodych rybaków, którzy chcą po raz pierwszy zostać właścicielami statku rybackiego. _BAR_
Uzasadnienie
Jest oczywiste, że zakłady nie powinny ponosić gospodarczych skutków urzędowych zakazów.
Wdrażanie środków dostosowania nakładu połowowego oznaczać będzie likwidację jednostek rybackich oraz odpowiadających im miejsc pracy.
Rekompensaty społeczno-gospodarcze muszą więc również obejmować członków załogi statków, które będą złomowane w ramach środków trwałego zaprzestania działalności połowowej zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami
Zalecenie 16
Artykuł 30
Tekst proponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Kwalifikujące się działania1.W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na inwestycje przyczyniające się do realizacji jednego lub więcej z poniższych celów:a)dywersyfikacja w kierunku nowych gatunków oraz produkcja gatunków o dobrych perspektywach rynkowych;b)wdrażanie metod hodowlanych znacznie obniżających wpływ na środowisko w porównaniu ze zwykłą praktyką w sektorze rybołówstwa;c)wsparcie tradycyjnych działań z zakresu akwakultury, które mają znaczenie zarówno dla zachowania sfery gospodarczo-społecznej, jak i ochrony środowiska;d)działania służące zbiorowemu interesowi w zakresie akwakultury, o których mowa w rozdziale III niniejszego tytułu, a także szkoleń zawodowych;e)udzielanie rekompensat z tytułu zastosowania metod produkcyjnych w zakresie akwakultury, które pomagają chronić środowisko i naturę;f)realizacja działań na rzecz zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt.2.Pomoc inwestycyjna zarezerwowana jest dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw _BAR_ Kwalifikujące się działania1.W ramach Funduszu udzielana jest pomoc na inwestycje przyczyniające się do realizacji jednego lub więcej z poniższych celów:a)dywersyfikacja w kierunku nowych gatunków oraz produkcja gatunków o dobrych perspektywach rynkowych;b)wdrażanie metod hodowlanych znacznie obniżających wpływ na środowisko w porównaniu ze zwykłą praktyką w sektorze rybołówstwa;c)wsparcie tradycyjnych działań z zakresu akwakultury, które mają znaczenie zarówno dla zachowania sfery gospodarczo-społecznej, jak i ochrony środowiska;d)działania służące zbiorowemu interesowi w zakresie akwakultury, o których mowa w rozdziale III niniejszego tytułu, a także szkoleń zawodowych;e)udzielanie rekompensat z tytułu zastosowania metod produkcyjnych w zakresie akwakultury, które pomagają chronić środowisko i naturę;f)realizacja działań na rzecz zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt.2.Pomoc inwestycyjna zarezerwowana jest dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. _BAR_
Uzasadnienie
EFR przyczynia się do tworzenia miejsc pracy i generowania nowej działalności gospodarczej w sektorze akwakultury oraz w handlu i przetwórstwie jego produktów.
Ten wkład nie powinien się ograniczać do inwestycji przez mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa.
Państwa członkowskie będą mogły zgodnie ze swoimi możliwościami nadawać priorytet pomocy dla projektów, które umożliwiają skuteczniejszy rozwój społeczno-gospodarczy sektora rybołówstwa oraz obszarów zależnych od rybołówstwa
Zalecenie 17
Artykuł 33
Tekst proponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Inwestycje w przetwórstwo i obrót1.W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na inwestycje w przetwórstwo do celów bezpośredniego spożycia przez ludzi oraz w obrót produktami rybołówstwa i akwakultury zgodnie ze szczegółowymi strategiami uwzględnionymi w krajowych planach strategicznych.
Pomoc ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw _BAR_ Inwestycje w przetwórstwo i obrót1.W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na inwestycje w przetwórstwo do celów bezpośredniego spożycia przez ludzi oraz w obrót produktami rybołówstwa i akwakultury zgodnie ze szczegółowymi strategiami uwzględnionymi w krajowych planach strategicznych.
Pomoc ogranicza się do mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw. _BAR_
Uzasadnienie
EFR przyczynia się do tworzenia miejsc pracy i generowania nowej działalności gospodarczej w sektorze akwakultury oraz w handlu i przetwórstwie jego produktów.
Ten wkład nie powinien się ograniczać do inwestycji przez mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa.
Państwa członkowskie będą mogły zgodnie ze swoimi możliwościami nadawać priorytet pomocy dla projektów, które umożliwiają skuteczniejszy rozwój społeczno-gospodarczy sektora rybołówstwa oraz obszarów zależnych od rybołówstwa.
Zalecenie 18
Artykuł 34 ustęp 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ (g)zwiększanie wartości dodanej u źródła — np. przetwórstwo pierwotne i wtórne. _BAR_
Uzasadnienie
Jest to jeden z głównych celów wielu obecnie wdrażanych strategii; powoduje on znaczący rozwój gospodarczy w nowych i istniejących zakładach przetwórczych.
Zalecenie 19
Artykuł 36
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ (e)dofinansowanie kosztów rozpoczynania działalności przez grupy działań wspólnych w rybołówstwie. _BAR_
Uzasadnienie
Należy popierać udzielanie pomocy grupom przedsiębiorców.
Działania wspólne wymagają jednak często założenia nowej organizacji, a co za tym idzie należy w pomocy uwzględnić również dofinansowanie kosztów rozpoczęcia działalności.
Zalecenie 20
Artykuł 38 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ (f)pomoc na podniesienie standardu targowisk rybnych na nadbrzeżach. _BAR_
Uzasadnienie
Podniesienie standardów w tej dziedzinie zwiększa efektywność innych inwestycji wymienionych w tym artykule.
Zalecenie 21
Artykuł 39 ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
3.Inwestycje dotyczą:a)prowadzenia krajowych i międzynarodowych kampanii promocyjnych;b)sprzedaży nadwyżek gatunków oraz gatunków nie w pełni eksploatowanych, które są odrzucane bądź nie przedstawiają wartości handlowej;c)realizacji polityki jakości produktów rybołówstwa i akwakulturyd)promocji produktów pozyskanych przy pomocy metod mających niewielki wpływ na środowisko;e)promocji produktów uznanych zgodnie z warunkami rozporządzenia (EWG) nr 2081/92;f)certyfikacji jakości;g)znakowania, w tym znakowania produktów pozyskanych przy pomocy metod połowowych przyjaznych dla środowiska;h)kampanii promocyjnych produktów bądź kampanii mających na celu poprawę wizerunku sektora rybołówstwa;i)realizacji badań rynkowych _BAR_ 3In.westycje dotyczą:a)prowadzenia krajowych i międzynarodowych kampanii promocyjnych;b)sprzedaży nadwyżek gatunków oraz gatunków nie w pełni eksploatowanych, które są zwykle odrzucane bądź nie przedstawiają wartości handlowej;c)realizacji polityki jakości produktów rybołówstwa i akwakultury;d)promocji produktów pozyskanych przy pomocy metod mających niewielki wpływ na środowisko;e)promocji produktów uznanych zgodnie z warunkami rozporządzenia (EWG) nr 2081/92;f)certyfikacji jakości;g)znakowania, w tym znakowania produktów pozyskanych przy pomocy metod połowowych przyjaznych dla środowiska;h)kampanii promocyjnych produktów bądź kampanii mających na celu poprawę wizerunku sektora rybołówstwa;i)realizacji badań rynkowychj)wspierania zakładania i działalności organizacji producentów ryb. _BAR_
Uzasadnienie
Pierwsza część poprawki zwiększa przejrzystość; część druga dąży do zapewnienia ciągłości wsparcia dla organizacji rybołówstwa i producentów mając na uwadze pozytywny wpły, który fundusze FIFG (Finansowego Instrumentu Sterowania Rybołóstwem) miały do tej pory na promowanie produktów rybołóstwa.
Zalecenie 22
Arykuł 41
Tekst proponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka Komitetu regionów _BAR_
Modyfikacja bądź zmiana przeznaczenia statków rybackichW ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na modyfikację statków rybackich wyłącznie do celów szkoleń lub badań prowadzonych w ramach sektora rybołówstwa przez podmioty publiczne bądź półpubliczne pod banderą Państwa Członkowskiego.W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na trwałą zmianę przeznaczenia statku rybackiego do celów prowadzenia działalności niezarobkowej spoza zakresu zawodowego rybołówstwa _BAR_ Modyfikacja bądź zmiana przeznaczenia statków rybackichW ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na modyfikację statków rybackich wyłącznie do celów szkoleń lub badań prowadzonych w ramach sektora rybołówstwa przez podmioty publiczne bądź półpubliczne pod banderą Państwa Członkowskiego.W ramach Funduszu może być udzielane wsparcie na trwałą zmianę przeznaczenia statku rybackiego do celów prowadzenia działalności niezarobkowej spoza zakresu zawodowego rybołówstwa. _BAR_
Uzasadnienie
Należy zachęcać statki rybackie do podejmowania innego rodzaju działalności, w tym działalności zarobkowej, przyjmując, że nie są one związane z zawodowym rybołówstwem. Wieloletnie programy doradcze dla flot rybackich, które obowiązywały do 2002 r., osiągnęłyby lepsze wyniki, gdyby pozwoliły statkom podjąć działalność inną niż rybołówstwo — np. taką jak turystyka.
Zalecenie 23
Artykuł 42
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Zakres pomocy1.W ramach Funduszu, oprócz innych instrumentów wspólnotowych, udzielana jest pomoc na rzecz trwałego rozwoju i poprawy jakości życia na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego kwalifikujących się do pomocy w ramach ogólnej strategii dążącej do wsparcia realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa, w szczególności z uwzględnieniem jej konsekwencji społeczno-gospodarczych.2.Srodki na rzecz trwałego rozwoju na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego powinny mieć na celu:a)utrzymanie dobrobytu ekonomicznego i społecznego tych obszarów oraz wartości produktów rybołówstwa i akwakultury;b)utrzymanie i stworzenie miejsc pracy na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego w drodze wsparcia dywersyfikacji bądź restrukturyzacji gospodarczej oraz społecznej obszarów zagrożonych problemami społeczno-gospodarczymi w wyniku zmian w sektorze rybołówstwa;c)działanie na rzecz jakości środowiska przybrzeżnego;d)wspieranie i rozwijanie współpracy pomiędzy krajowymi i międzynarodowymi obszarami rybołówstwa przybrzeżnego3.Każde Państwo Członkowskie uwzględnia w programie operacyjnym wykaz obszarów kwalifikujących się do pomocy z Funduszu w ramach trwałego rozwoju obszarów przybrzeżnych.Obszar rybołówstwa przybrzeżnego jest, ogólnie rzecz biorąc, mniejszy niż NUTS III i obejmuje brzeg morza lub jeziora bądź ujście rzeki związane z rybołówstwem.
Obszar ten powinien być odpowiednio spójny pod względem geograficznym, oceanograficznym, gospodarczym i społecznymObszar ten powinien charakteryzować się niską gęstością zaludnienia, znaczącym poziomem zatrudnienia w sektorze rybołówstwa, tendencją spadkową połowów i brakiem gminy o liczbie ludności powyżej 100 tys4.Państwo Członkowskie informuje Komisje o kwalifikujących się obszarach zgodnie z ust. 3. _BAR_ Zakres pomocy1.W ramach Funduszu, oprócz innych instrumentów wspólnotowych, udzielana jest pomoc na rzecz trwałego rozwoju i poprawy jakości życia na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego, a w szczególności peryferyjnych rejonów nadmorskich, kwalifikujących się do pomocy w ramach ogólnej strategii dążącej do wsparcia realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa, w szczególności z uwzględnieniem jej konsekwencji społeczno-gospodarczych.2.Srodki na rzecz trwałego rozwoju na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego powinny mieć na celu:a)utrzymanie dobrobytu ekonomicznego i społecznego tych obszarów oraz wartości produktów rybołówstwa i akwakultury;b)utrzymanie i stworzenie miejsc pracy na obszarach rybołówstwa przybrzeżnego w drodze wsparcia dywersyfikacji bądź restrukturyzacji gospodarczej oraz społecznej obszarów zagrożonych problemami społeczno-gospodarczymi w wyniku zmian w sektorze rybołówstwa;c)działanie na rzecz jakości środowiska przybrzeżnego;d)wspieranie i rozwijanie współpracy pomiędzy krajowymi i międzynarodowymi obszarami rybołówstwa przybrzeżnego3.Każde Państwo Członkowskie uwzględnia w programie operacyjnym wykaz obszarów kwalifikujących się do pomocy z Funduszu w ramach trwałego rozwoju obszarów przybrzeżnych.Obszar rybołówstwa przybrzeżnego jest, ogólnie rzecz biorąc, mniejszy niż NUTS III i obejmuje brzeg morza lub jeziora bądź ujście rzeki związane z rybołówstwem.
Obszar ten powinien być odpowiednio spójny pod względem geograficznym, oceanograficznym, gospodarczym i społecznym.Obszar ten powinien charakteryzować się niską gęstością zaludnienia, znaczącym poziomem zatrudnienia w sektorze rybołówstwa, tendencją spadkową połowów i brakiem gminy o liczbie ludności powyżej 100 tys.4.Państwo Członkowskie informuje Komisje o kwalifikujących się obszarach zgodnie z ust. 3. _BAR_
Uzasadnienie
Pierwsza część poprawki służy uściśleniu priorytetów.
Część druga poprawki jest spowodowana faktem, iż w dwóch pierwszych akapitach artykułu zawarte są zasadnicze wytyczne dotyczące tego środka działania.
Warunek, by obszary były dość spójne z geograficznego, oceanograficznego, gospodarczego i społecznego punktu widzenia, jest wystarczający; nie powinno tu być ograniczenia do gmin o liczbie mieszkańców niższej niż 100 tys.
Zalecenie 24
Artykuł 44
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Wkład w trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego1.Działania na rzecz wsparcia trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego realizowane są na danym terytorium przez grupę lokalnych partnerów publicznych bądź prywatnych powołaną specjalnie do tego celu, dalej zwaną "przybrzeżną grupą działania" (PGD).
Wybór każdej PGD ustanowionej zgodnie z przepisami prawa danego Państwa Członkowskiego dokonywany jest w przejrzysty sposób na podstawie publicznego zaproszenia do składania wniosków.2.Za działania prowadzone z inicjatywy PGD odpowiedzialność ponosi sektor prywatny w odniesieniu do co najmniej dwóch trzecich projektów.3.PGD mogą kwalifikować się do pomocy w ramach Funduszu, pod warunkiem że prowadzą zintegrowane działania rozwojowe na poziomie lokalnym na podstawie procesu oddolnego na danym terytorium bądź w odniesieniu do konkretnej kategorii osób lub rodzaju projektów.
Państwo Członkowskie zapewnia, że PGD posiada wystarczające możliwości administracyjne i finansowe w celu zarządzania formami pomocy i pomyślnej realizacji planowanych działań.4.Terytorium objęte działaniem PGD powinno być spójne i posiadać wystarczającą masę krytyczną zasobów ludzkich, finansowych i gospodarczych w celu wsparcia wykonalnej strategii rozwoju.5.PGD działające w danym Państwie Członkowskim bądź regionie, w zależności od charakteru struktury instytucjonalnej, tworzą wspólne stowarzyszenie o statucie gwarantującym ich właściwe funkcjonowanie _BAR_ Wkład w trwały rozwój obszarów rybołówstwa przybrzeżnego1.Działania na rzecz wsparcia trwałego rozwoju obszarów rybołówstwa przybrzeżnego mogą być realizowane są na danym terytorium przez grupę lokalnych partnerów publicznych i/lub prywatnych powołaną specjalnie do tego celu, dalej zwaną "przybrzeżną grupą działania" (PGD).
Wybór każdej PGD ustanowionej zgodnie z przepisami prawa danego Państwa Członkowskiego dokonywany jest w przejrzysty sposób na podstawie publicznego zaproszenia do składania wniosków2.Za działania prowadzone z inicjatywy PGD odpowiedzialność ponosi sektor prywatny w odniesieniu do co najmniej dwóch trzecich projektów.3.PGD mogą kwalifikować się do pomocy w ramach Funduszu, pod warunkiem że prowadzą zintegrowane działania rozwojowe na poziomie lokalnym na podstawie procesu oddolnego na danym terytorium bądź w odniesieniu do konkretnej kategorii osób lub rodzaju projektów.
Państwo Członkowskie zapewnia, że PGD posiada wystarczające możliwości administracyjne i finansowe w celu zarządzania formami pomocy i pomyślnej realizacji planowanych działań.4.Terytorium objęte działaniem PGD powinno być spójne i posiadać wystarczającą masę krytyczną zasobów ludzkich, finansowych i gospodarczych w celu wsparcia wykonalnej strategii rozwoju.5.PGD działające w danym Państwie Członkowskim bądź regionie, w zależności od charakteru struktury instytucjonalnej, tworzą wspólne stowarzyszenie o statucie gwarantującym ich właściwe funkcjonowanie6.Powinno się umożliwić PGD wymianę informacji o najlepszych praktykach i doświadczeniach z zakresu wydajności budowlanej z grupami programu Leader _BAR_
Uzasadnienie
Pierwsza część poprawki zwiększa przejrzystość i elastyczność dla warunków lokalnych.
Punkt 2 tekstu Komisji został usunięty ponieważ nie należy nakładać ograniczeń na projekty, które mogą być przeprowadzane z inicjatywy sektora publicznego w tej dziedzinie. Priorytetowo należy robić wszystko, by umożliwić projektom wniesienie wkładu w osiągnięcie wyznaczonym celów, niezależnie od tego, czy to sektor publiczny, czy prywatny nadzoruje projekty.
Nowy punkt 6 został dodany, gdyż należy korzystać z najlepszych rozwiązań stworzonych dla wspólnot wiejskich w ramach funduszy strukturalnych. Powinno to prowadzić do lepszej organizacji i lepszego startu dla PGD na początku okresu wdrażania w życie programu.
Zalecenie 25
Artykuł 54
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Kwalifikowalność wydatków1.Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, jeśli zostały rzeczywiście poniesione przez beneficjenta na realizację przedsięwzięcia od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2015 r.
Współfinansowane przedsięwzięcia nie mogą zostać zakończone przed początkową datą kwalifikowalności.2.Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, wyłącznie jeśli zostały poniesione w związku z przedsięwzięciami przyjętymi przez organ zarządzający danego programu operacyjnego bądź pod jego zwierzchnictwem, zgodnie z kryteriami ustalonymi z góry przez komitet monitorujący.Nowy wydatek wprowadzony w trakcie przeglądu programu operacyjnego kwalifikuje się począwszy od daty otrzymania przez Komisję wniosku o modyfikację programu operacyjnego.3.Zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków ustalane są na poziomie krajowym z zastrzeżeniem wyjątków określonych w niniejszym rozporządzeniu.4.Następujące wydatki nie kwalifikują się:(a)podatek od towarów i usług (VAT);(b)odsetki od zadłużenia;(c)zakup gruntu za kwotę wyższą niż 10 % ogólnych kwalifikujących się wydatków z tytułu danego działania;(d)zakwaterowanie5.Postanowienia ust. 1–3 niniejszego artykułu są bez uszczerbku dla postanowień art. 45 _BAR_ Kwalifikowalność wydatków1.Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, jeśli zostały rzeczywiście poniesione przez beneficjenta na realizację przedsięwzięcia od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2015 r.
Współfinansowane przedsięwzięcia nie mogą zostać zakończone przed początkową datą kwalifikowalności.2.Wydatki kwalifikują się do wsparcia w ramach Funduszu, wyłącznie jeśli zostały poniesione w związku z przedsięwzięciami przyjętymi przez organ zarządzający danego programu operacyjnego bądź pod jego zwierzchnictwem, zgodnie z kryteriami ustalonymi z góry przez komitet monitorujący.Nowy wydatek wprowadzony w trakcie przeglądu programu operacyjnego kwalifikuje się począwszy od daty otrzymania przez Komisję wniosku o modyfikację programu operacyjnego.3.Zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków ustalane są na poziomie krajowym z zastrzeżeniem wyjątków określonych w niniejszym rozporządzeniu.4.Następujące wydatki nie kwalifikują się:(a)podatek od towarów i usług (VAT);(b)odsetki od zadłużenia;(c)zakup gruntu za kwotę wyższą niż 10 % ogólnych kwalifikujących się wydatków z tytułu danego działania;(d)zakwaterowanie.5.Postanowienia ust. 1–3 niniejszego artykułu są bez uszczerbku dla postanowień art. 45. _BAR_
Uzasadnienie
*Przedsiębiorstwa zarejestrowane jako nie będące płatnikami VAT powinny być w stanie otrzymać dodatek na podstawie zawierającej podatek VAT.
*Koszty zakwaterowania powinny być finansowane wtedy, gdy zostały naprawdę poniesione w związku z określonymi projektami kwalifikującymi się do wsparcia.
Zalecenie 26
Artykuł 63
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
(c)rozpatruje wyniki realizacji, w szczególności realizacji celów określonych dla każdego priorytetu, a także oceny okresowe, o których mowa w art. 48; _BAR_ (c)rozpatruje wyniki realizacji, w szczególności realizacji celów określonych dla każdego priorytetu, a także oceny okresowe, o których mowa w art. 48, i ewentualnie dokonuje przesunięcia środków niezbędnego do osiągnięcia zakładanych celów; _BAR_
Uzasadnienie
Przyczyni się to do uproszczenia procedury.
Zalecenie 27
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "e-Zdrowie – poprawa opieki zdrowotnej dla obywateli UE: Plan działania dla europejskiego obszaru e-Zdrowia (medycyny elektronicznej)"
(2005/C 71/08)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "e-Zdrowie – poprawa opieki zdrowotnej dla obywateli UE: Plan działania dla europejskiego obszaru e-Zdrowia (COM(2004) 356 końcowy)",
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265, ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
Uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 8 września 2004 r. w sprawie zlecenia Komisji ds. Kultury i Edukacji opracowania opinii w tej sprawie,
Uwzględniając swój projekt opinii 256/2004 Rev.1 przyjęty w dniu 22 września 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji, (sprawozdawca: Olivier Bertrand, Maire de Saint-Silvain-Bellegarde (FR/EPP))
na 57 sesji plenarnej, która odbyła się 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada) Komitet jednogłośnie przyjął następującą opinię
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Wprowadzenie
1.1 e-Zdrowie, szeroko interpretowane jak we wprowadzeniu do komunikatu Komisji, potencjalnie może zapewniać w sposób skuteczny i ekonomiczny ulepszoną opiekę zdrowotną.
Jednakże kluczem do sukcesu będzie zagwarantowanie obywatelom pewności, że wszystkie aspekty e-Zdrowia, które ich dotyczą, są pomyślane tak, aby na pierwszym miejscu stawiać interes obywatela.
Zaangażowanie przedstawicieli organizacji reprezentujących pacjentów i obywateli w opracowanie produktów, systemów i usług e-Zdrowia będzie zatem bardzo ważne.
Przy opracowaniu systemów dla określonych grup pacjentów należy zaangażować przedstawicieli grup wsparcia tych pacjentów.
Kwestia poufności prywatnej dokumentacji medycznej będzie ważną sprawą dla obywateli.
1.2 Określenie "służba zdrowia skoncentrowana na obywatelach" musi być postrzegane jako mające zastosowanie w praktycznym wdrażaniu strategii, a nie jedynie jako opis intencji w dokumentach politycznych.
1.3 Doświadczenia związane z wprowadzaniem systemów e-Zdrowia wykazały jasno potrzebę zaangażowania pracowników służby zdrowia od samego początku dyskusji dotyczącej każdego projektu e-Zdrowia, przeznaczonego do użytku przez służbę zdrowia.
1.4 Kwestia gwarancji jakości zabezpieczeń tzw. "pieczęci internetowej"(webseal) systemów e-Zdrowia będzie także miała istotne znaczenie w budowaniu i utrzymaniu zaufania publicznego.
Zbudowanie zaufania należy uznać za kluczową kwestię w zachęcaniu obywateli do używania środków, które zapewniają solidne, wyważone i bezstronne informacje i porady, w odróżnieniu od tych, które oferują słabe, czy nawet niebezpieczne informacje, często w celach komercyjnych [1].
2.
Wyzwania i oczekiwania stojące przed europejskimi wydziałami zdrowia i rola e- Zdrowia
2.1 Dostępność usług. Komunikat stwierdza, że do roku 2051 prawie 40 % populacji Unii będzie w wieku powyżej 65 lat.
Młodsze segmenty tej grupy wiekowej będą stanowić ludzie, którzy żyli i pracowali w środowisku elektronicznym i prawdopodobnie znają i swobodnie posługują się e-Zdrowiem pod warunkiem, że system ten był podawany niezbędnym kontrolom jakości, towarzyszącym ich doświadczeniom.
Jednak w pierwszych latach XXI wieku wiele osób należących do starszych grup wiekowych może mieć małe doświadczenie w kontaktach z eZdrowiem i może brakować im umiejętności informatycznych niezbędnych do czerpania maksymalnych korzyści z rozwoju e-Zdrowia.
Są to właśnie ci ludzie, którzy z największym prawdopodobieństwem będą wymagajać większego dostępu do usług związanych z opieką zdrowotną.
Aby zapewnić, że ich interesy nie doznają uszczerbku, muszą działać odpowiednie systemy.
Przez kilka lat będzie istnieć potrzeba zapewnienia innych kanałów komunikacji dla obywateli, aby umożliwić im dostęp do usług, na przykład dostęp telefoniczny.
Drukowane informacje powinny także być dostępne.
2.2 Oczywistym jest, że Komitet zwołany pod auspicjami Dyrekcji Generalnej d/s Zatrudnienia i Spraw Socjalnych bada medycynę elektroniczną, w tym także "informatyczną przepaść", różnice na obszarach miejskich i wiejskich oraz kwestie związane z edukacją i szkoleniem dla pracowników służby zdrowia i obywateli.
Rozwiązanie tych kwestii jest niezbędne dla pomyślnego wprowadzenia e-Zdrowia.
2.3 Infrastruktura techniczna. W komunikacie znajduje się odniesienie do potrzeby "wprowadzenia szerokopasmowych sieci w telekomunikacji".
Niektóre aktualne szerokopasmowe połączenia internetowe na pewnych obszarach geograficznych nie są w chwili obecnej wystarczająco silne. Pociąga to za sobą ważne skutki dla szpitali i placówek podstawowej opieki zdrowotnej na tych obszarach.
Niektóre aspekty telemedycyny, takie jak przesyłanie wyników prześwietleń rentgenowskich, byłyby niezwykle niemiarodajne, lub wręcz niemożliwe.
Na obszarach wiejskich lub słabo zaludnionych, gdzie obecnie istniejące połączenia szerokopasmowe są względnie rzadkie lub niestabilne, a odległości pomiędzy placówkami opieki zdrowotnej są najczęściej większe niż na innych obszarach, potencjalne korzyści z użycia aplikacji e-Zdrowia są dużo większe.
Dodatkowo, jeśli lokalna służba zdrowia chce udostępnić okolicznym mieszkańcom informacje w systemie on-line, niezbędnym jest, żeby mieszkańcy ci mieli dostęp do niezawodnej infrastruktury technicznej zapewniającej im dostęp do tych informacji.
2.4 Istnieje zatem potrzeba inwestycji w niezbędny sprzęt, aby zapewnić dla wszystkich zainteresowanych odpowiednią infrastrukturę techniczną, umożliwiającą łatwy dostęp do usług e-Zdrowia.
Inwestycje mogłyby pochodzić z funduszów spójności i/lub strukturalnych UE lub zostać sfinansowane przez Europejski Bank Inwestycyjny.
2.5 Upodmiotowienie konsumentów usług medycznych – pacjentów i zdrowych obywateli. Pojawia się odniesienie do wsparcia ludzi w kontrolowaniu swoich schorzeń, zagrożeń i stylu życia oraz do faktu, że ludzie czynnie poszukują informacji o swoich schorzeniach.
Krótko mówiąc, ludzie w dzisiejszych czasach chcą być partnerami służby zdrowia w podejmowaniu decyzji dotyczących ich leczenia.
2.6 Użycie leków jest zdecydowanie najbardziej powszechną metodą interwencji w leczeniu chorób i ma chronić obywateli przed zapadaniem na poważne przypadki medyczne, takie jak wieńcowe choroby serca czy wylew.
Opublikowane propozycje planu działań Europejskiej Agencji Leków (EAL) wskazują potrzebę stworzenia bazy danych EAL obejmującej wszystkie leki, dla których przyznano zezwolenia handlowe w każdym Państwie Członkowskim UE w ramach scentralizowanej procedury.
Propozycja ta powinna zostać wprowadzona w życie tak szybko jak to możliwe.
Ludzi, którzy chcą szukać informacji o lekach przez internet, należy zachęcać do wykorzystywania bazy danych EAL jako głównego źródła, ponieważ dostępne tam informacje będą obiektywne, wiarygodne i naukowo udowodnione.
2.7 Wszystkie "atestowane" strony internetowe dotyczące produktów medycznych i sposobów leczenia powinny zawierać jasne porady skłaniające ludzi do omówienia informacji lub jakichkolwiek problemów medycznych ze swoim lekarzem lub farmaceutą.
Raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2003 r. "Przestrzeganie terapii długoterminowych – dowody działania", podkreślił najważniejsze problemy, które powstają w wyniku niestosowania serii długoterminowych leków w chorobach przewlekłych.
Stanowi to nie tylko stratę nakładów, ale także zagrożenie dla przyszłego stanu zdrowia danej osoby.
2.8 Ostatnie badania [2] wykazały, że ludzie raczej podejmują świadomie decyzje o zaprzestaniu przyjmowania leków, a nie zapominają o ich przyjmowaniu.
Raport WHO wskazał, że powody niestosowania leków są różne, ale częstą przyczyną może być wystąpienie nieprzyjemnych efektów ubocznych.
Należy wziąć to pod uwagę we wszystkich inicjatywach e-Zdrowia dostarczających informacji o lekach i leczeniu, zachowując konstruktywne podejście zachęcające do systematycznego ich stosowania.
2.9 Wnioskiem raportu Światowej Organizacji Zdrowia było, że "rosnąca skuteczność przestrzegania terapii może mieć o wiele większy wpływ na zdrowie populacji niż jakiekolwiek ulepszenia w konkretnych terapiach medycznych".
W czasach braku środków dla opieki zdrowotnej odpowiednie inicjatywy e-Zdrowia powinny koncentrować się na poprawie przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
2.10 Komunikat podkreśla poprawę jakości opieki i bezpieczeństwa pacjentów, która może być wynikiem dostępu do "pełnej i bezpiecznej elektronicznej dokumentacji medycznej".
Dylematem jest to, jak utrzymać wiarę pacjenta w bezpieczeństwo i zachowanie poufności dokumentacji medycznej, zapewniając jednocześnie, że wszyscy pracownicy służby zdrowia świadczący usługi medyczne danej osobie mają dostęp do wszystkich niezbędnych informacji, które umożliwią im zapewnienie jak najlepszej jakości opieki zdrowotnej.
Problem zaufania publicznego do utrzymywania poufności danych prawdopodobnie będzie narastać przy rosnącym transgranicznym świadczeniu usług opieki zdrowotnej.
Komunikat otwiera możliwość przeprowadzenia specyficznego badania odnoszącego się do ochrony danych w kontekście e-Zdrowia. Powinno to być priorytetem.
2.11 Wspieranie władz i menedżerów w służbie zdrowia. Komunikat sugeruje, że e-Zdrowie otwiera nowe możliwości dla ludzi, którzy mieszkają na obszarach peryferyjnych, gdzie usługi w zakresie opieki zdrowotnej są ograniczone, a także dla "grup zepchniętych na margines" takich jak ludzie z różnymi stopniami upośledzenia.
Będzie to prawdą tylko jeśli zainwestuje się w infrastrukturę techniczną na obszarach peryferyjnych tam, gdzie jest taka potrzeba.
Kształcenie obywateli także będzie bardzo istotne.
3.
Stan obecny
3.1 Główne wyzwania dla szerszego wdrożenia. Jak jasno stwierdza komunikat, współdziałanie jest kluczową kwestią, która, jeśli ma być rozwiązana, będzie wymagać o wiele bardziej pozytywnego podejścia, niż wykazywane dotychczas.
Łatwość obsługi powinna być łatwiejsza do osiągnięcia, pod warunkiem dokonania niezbędnych inwestycji.
Kwestie poufności i bezpieczeństwa zostały już omówione w niniejszej opinii.
3.1.1 Przepis dotyczący stworzenia kodeksu postępowania dla dziedzin specjalnych, takich jak zdrowie, powinien być opracowany w trybie natychmiastowym, szczególnie w odniesieniu do kwestii poufności i bezpieczeństwa w ramach dyrektywy o ogólnej ochronie danych.
3.1.2 Oprócz zapewnienia poufności, obywatele będą zainteresowani upewnieniem się, że jeśli w następstwie świadczenia transgranicznych usług pojawią się problemy, ich prawa do rekompensaty będą chronione.
Dyskusje na temat projektu dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym (COM(2004) 2 końcowy) pokazują, że objęcie ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej w zakresie wykonywania zawodu różni się znacznie pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Ubezpieczyciele sugerują, że wymóg dotyczący objęcia ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej w zakresie wykonywania zawodu pracowników służby zdrowia mógłby uniemożliwić niektórym z nich uzyskanie przystępnego ubezpieczenia.
Stanęliby przed sytuacją zaprzestania wykonywania usług lub nielegalnego ich wykonywania.
Problem ten musi zostać rozwiązany, jeśli obywatele mają mieć zaufanie do korzystania z transgranicznych usług e-Zdrowia.
3.2 Kwestia kwalifikacji tych, którzy oferują transgraniczne usługi medyczne jest także problemem dla obywateli, jak jasno pokazały debaty na temat proponowanej dyrektywy w sprawie wzajemnego uznania kwalifikacji zawodowych (COM(2002) 119 końcowy).
Istotnym jest, aby usługi e-Zdrowia nie były wykorzystywane do omijania przepisów krajowych, co oznacza, że organ regulacyjny w przyjmującym Państwie Członkowskim musi wiedzieć, że usługa jest oferowana przez pracowników służby zdrowia z innego Państwa Członkowskiego i być przekonany, że dany pracownik służby zdrowia jest odpowiednio wykwalifikowany, posiada uprawnienia do wykonywania swojego zawodu i nie został poddany sankcjom dyscyplinarnym.
Obywatele chcą mieć pewność, że pracownicy służby zdrowia z innych Państw Członkowskich świadczący im usługi podlegają tym samym standardom, co wymagane w ich Państwie Członkowskim.
Jeśli obywatele mają mieć zaufanie do korzystania z usług e-Zdrowia, tekst niniejszej dyrektywy musi dostarczyć rozwiązanie tej kwestii.
3.3 Przykładem, który pomógłby wzmocnić bezpieczeństwo i ochronę prawną, byłaby standaryzacja formularzy recept elektronicznych.
Obecnie nie istnieje standaryzacja formatu recept wydawanych na papierze w całej UE, co jest dodatkowym elementem powodującym trudności dla pacjentów ubiegających się o realizację recepty w innym Państwie Członkowskim niż w tym, w którym została wydana.
Zatem właściwym wydaje się zbadanie standaryzacji formatów recept elektronicznych, gdy usługi związane z receptami elektronicznymi są w stadium początkowym, nie czekając, aż wykształcą się systemy w pojedyńczych Państwach Członkowskich.
Przedstawiciele lekarzy, stomatologów i farmaceutów UE powinni zostać zaproszeni do współpracy przy takiej inicjatywie.
3.4 Jak stwierdza komunikat, obywatele preferują usługi dopasowane do ich potrzeb i wymagań, jedocześnie ufając, że chronione jest ich prawo do prywatności.
Uzgodniono, że zapotrzebowanie na systemy i usługi e-Zdrowia będzie wzrastać szybciej, tam gdzie zostaną wzięte pod uwagę potrzeby i interesy wspólnot użytkowników (pracowników służby zdrowia, pacjentów i obywateli).
Należy zatem włączyć przedstawicieli grup użytkowników w opracowanie projektów e-Zdrowia. Wspólnoty te z wiele większym prawdopodobieństwem będą wtedy użytkownikami i promotorami e-Zdrowia.
Fakt, że każda grupa zainteresowanych ma możliwość zawetowania wdrażania każdego projektu, jeśli uzna go za niekorzystny powinien być przede wszystkim na uwadze tych, którzy planują te projekty.
3.5 Niebezpieczeństwo, że członkowie wspólnoty wspomniani w podtytule Dostęp dla wszystkich do e-Zdrowia mogą być wyłączone z możliwości oferowanych przez e-Zdrowie, musi być potraktowane jako kwestia priorytetowa, jeśli ludzie w tych i tak mniej uprzywilejowanych grupach mają nie czuć się jeszcze bardziej wykluczeni. e-Zdrowie, odpowiednio zapewnione, mogłoby być ważnym elementem w dostarczaniu im ulepszonej opieki medycznej;
4. W kierunku europejskiego obszaru e-Zdrowia: kwestie i działania
4.1 Cele wymienione w związku z kwestiami podjętymi wcześniej w komunikacie zostaną osiągnięte wyłącznie, jeśli zaistnieje pełne zaangażowanie ze strony Państw Członkowskich; jeśli wszyscy zainteresowani, w tym przedstawiciele pacjentów, obywateli i zawodów medycznych zostaną mocno zaangażowani od samego początku zarówno na poziomie krajowym jak i wspólnotowym; jeśli będzie prowadzone dokładne i konsekwentne monitorowanie osiągnania wyznaczonych celów i jeśli dokonana zostanie niezbędna inwestycja w infrastrukturę techniczną.
Pomoże to w dużym stopniu zachęcić obywateli do ufnego korzystania z usług medycyny elektronicznej i popierania ich dalszego rozwoju.
Bez ich poparcia osiągnięcia będą niewielkie.
Komitet Regionów nie skomentował wszystkich podtytułów w tym rozdziale komunikatu.
4.2 Kwestia 1: Podejmowanie wspólnych wyzwań. (punkt 4.2.1 komunikatu) Ważne jest, aby Państwa Członkowskie przeanalizowały kwestię zwrotu kosztów za usługi świadczone transgranicznie.
Można sobie wyobrazić sytuację, kiedy pacjent mieszkający blisko granicy, może się dowiedzieć, że najbliższy oraz najwyraźniej najbardziej odpowiedni specjalista, mogący udzielić doddatkowej opinii poprzez telekonsultację, jak przewidziano w punkcie 4.3.2, pracuje w szpitalu w Państwie Członkowskim, innym niż państwo pacjenta.
Brak jasnych uregulowań w tej kwestii może być dla takich osób trudny do zrozumienia, a jakiekolwiek unormowanie winno zostać dostosowane do rozporządzeń stosowanych w każdym z Państw Członkowskich.
4.2.1 (punkt 4.2.3 komunikatu) W odniesieniu do mobilności pacjentów, będzie bardzo ważne osiągnięcie wspólnego podejścia do identyfikatorów pacjentów, jak przewiduje punkt 4.2.2.1, i pewności, że obowiązują surowe kontrole dla zapewnienia kompetencji pracowników służby zdrowia, oferujących usługi w Państwach Członkowskich.
4.2.2 (punkt 4.2.4 komunikatu) Komitet Regionów ponownie przedstawia tu swoje wcześniejsze oświadczenie, że wsparcie finansowe ze strony Wspólnoty będzie niezbędne do przyspieszenia wprowadzenia połączeń szerokopasmowych na obszarach o niedostatecznym zasięgu sieci.
4.2.3 (punkt 4.2.7 komunikatu) Komunikat Komisji stwierdza, że zabezpieczenia prawne produktów i usług e-Zdrowia "byłyby korzystne".
Komitet Regionów uznaje, że słowa te należy zastąpić zwrotem "są niezbędne", jeśli zaufanie pacjenta do korzystania z usług medycyny elektronicznej ma być stymulowane i utrzymane.
Należy wyznaczyć Komisji datę wcześniejszą od roku 2009, aby zapewniła niezbędne ramy dla większej ochrony prawnej w tym względzie we współpracy z Państwami Członkowskimi.
4.3 Kwestia 2: Działania pilotażowe - przyspieszenie korzystnego wdrożenia
4.3.1 (punkt 4.3.1 komunikatu) Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje współfinansowanie ze strony Komisji rozwoju zestawu kryteriów jakościowych dla stron internetowych związanych ze zdrowiem.
Rząd i pracownicy służby zdrowia powinni przeprowadzić długoterminowe kampanie zachęcające obywateli do korzystania ze stron zabezpieczonych "pieczęcią internetową" (webseal), zamiast z innych.
Niezbędne będzie formalne, stałe monitorowanie takich stron, aby zapewnić spełnianie przez nie w sposób ciągły standardów jakości.
4.3.2 (punkt 4.3.3 komunikatu) Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego.
Zaproponowana europejska karta zdrowia powinna, po jej wprowadzeniu, zawierać informacje o karcie ubezpieczenia zdrowotnego wraz z najważniejszymi informacjami dotyczącymi zdrowia pacjenta, jeśli tylko on sobie tego życzy.
Wówczas pacjent powinien być w stanie umożliwić poszczególnym pracownikom służby zdrowia uzyskanie dostępu do odpowiednich danych, aby mogli oni zagwarantować najlepszą możliwą jakość opieki medycznej.
Ponownie podkreśla to znaczenie zapewnienia współdziałania technologii elektronicznej.
Należy zadbać o to, aby pewne dane medyczne, które mogłyby być selektywnie wykorzystane, nie były udostępniane organizacjom zajmującym się ubezpieczeniami zdrowotnymi.
4.3.3 (punkt 4.4.1 komunikatu) Utworzenie wysokiego szczebla forum e-Zdrowia dla wspierania Komisji zapewni idealną możliwość budowy zaufania, pod warunkiem, że wszyscy zainteresowani zostaną zaangażowani od samego początku.
Zakłada się, że forum będzie mogło stworzyć grupy robocze pracujące nad określonymi tematami. Jednym z nich powinno być oczywiście współdziałanie systemów.
Powinna istnieć bliska współpraca dotyczaca opieki zdrowotnej i usług medycznych pomiędzy forum e-Zdrowia a grupą refleksyjną wysokiego szczebla, która ma zostać utworzona na mocy komunikatu Komisji w sprawie mobilności pacjentów.
5.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW,
5.1 zaleca, aby wsparcie finansowe było zapewnione poprzez fundusze strukturalne/spójności UE lub ze strony Europejskiego Banku Inwestycyjnego, aby zapewnić wymaganą skuteczność połączeń szerokopasmowych w rejonach, które w przeciwnym razie nie byłyby przez nie dostatecznie objęte;
5.2 zaleca, aby problem utrzymania zaufania publicznego do poufności prywatnych danych medycznych, był traktowany jako priorytet przez Komisję we współpracy z Państwami Członkowskimi, z jednoczesnym wyjaśnianiem korzyści płynących z dzielenia się stosownymi informacjami przez pracowników służby zdrowia zaangażowanych w leczenie;
5.3 zaleca, aby przedstawiciele pacjentów, obywateli i służby zdrowia byli zaangażowani od samego początku we wszystkie propozycje odnoszące się do projektów e-Zdrowia;
5.4 zaleca, aby podjąć kroki w celu zapewnienia, że interesy osób w starszej grupie wiekowej i innych szególnie narażonych grup, są szczególnie brane pod uwagę przy wszystkich projektach e-Zdrowia i że przez kilka lat zapewnione zostaną alternatywne środki poszukiwania informacji i uzyskiwania porad;
5.5 zaleca, aby wyznaczyć Komisji we współpracy z Państwami Członkowskimi, znacznie wcześniejszą datę niż rok 2009 dla zapewnienia niezbędnych ram dla zwiększenia ochrony prawnej dotyczącej produktów i usług e-Zdrowia;
5.6 zaleca, aby nadać priorytet kwestii zwrotów wydatków za usługi świadczone transgranicznie;
5.7 zaleca, aby rządy Państw Członkowskich i pracownicy służby zdrowia promowali wśród obywateli korzyści używania atestowanych stron internetowych opatrzonych tzw. pieczęcią internetową ("webseal") w przeciwieństwie do innych stron;
5.8 zaleca, aby utworzyć system zapewniający, że strony internetowe atestowane przez "webseal" konsekwentnie przestrzegają ustanowionych kryteriów jakości;
5.9 zaleca, aby usługi e-Zdrowia związane z leczeniem przy użyciu leków konstruktywnie podchodziły do poważnego problemu nieprzestrzegania dyscypliny stosowania leków;
5.10 zaleca nawiązanie bliskiej współpracy pomiędzy forum e-Zdrowia a grupą refleksyjną wysokiego szczebla do spraw opieki zdrowotnej i usług medycznych, która ma zostać utworzona w ramach komunikatu Komisji w sprawie mobilności pacjentów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie "Szybkie łącza dla Europy: krajowe strategie łącz szerokopasmowych"
(2005/C 71/13)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie Szybkie łącza dla Europy: krajowe strategie łącz szerokopasmowych COM(2004) 369 końcowy;
Uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 13 maja 2004 r. w sprawie zasięgania opinii Komitetu w tej kwestii, zgodnie z art. 265, ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 20 kwietnia 2004 r. dotyczącą polecenia Komisji ds. Kultury i Edukacji, aby ta wydała opinię w tej sprawie;
Uwzględniając Strategię Lizbońską, mówiącą o uczynieniu z Unii Europejskiej do roku 2010 "najbardziej konkurencyjnej, dynamicznej gospodarki na świecie, opartej na wiedzy, zdolnej do realizowania stałego rozwoju gospodarczego, o większej liczbie lepszych miejsc pracy i większym stopniu spójności społecznej";
Uwzględniając wezwanie Rady Europejskiej w Barcelonie, skierowane do Komisji, w sprawie stworzenia planu działania "e-Europa", dotyczącego "powszechnej dostępności i korzystania z sieci szerokopasmowych na obszarze Unii do roku 2005, jak również rozwijania protokołu internetowego IPv6 oraz bezpieczeństwa sieci i informacji, e-Rządu, e-Kształcenia, e-Zdrowia i e-Biznesu" [1];
Uwzględniając Plan Działania e-Europa 2005 przyjęty w maju 2002, będący odpowiedzią na to wyzwanie; Stymulowanie korzystania z nowych usług i ich tworzenia było jednym z kluczowych nowych celów, zatwierdzonych przez Radę Europejską w Sewilli [2].
Ogólnym celem jest wykształcenie się na obszarze Unii do końca 2005 r. nowoczesnych usług publicznych dostępnych w trybie on-line (e-Rząd, e-Kształcenie, e-Zdrowie) i dynamicznego środowiska e-Biznesu, w oparciu o powszechnie osiągalny dostęp szerokopasmowy po konkurencyjnych cenach i bezpieczną infrastrukturę informatyczną;
Uwzględniając wstępny projekt opinii w sprawie Szybkie łącza dla Europy: najnowsze osiągnięcia sektora łączności elektronicznej- COM(2004) 61 końcowy [3]
Uwzględniając komunikat Komisji w sprawie Interoperacyjnych paneuropejskich usług e-Rządu dla administracji, przedsiębiorstw i obywateli (IDABC) COM(2003) 406 końcowy -2003/0147 (COD);
Uwzględniając swoją opinię w sprawie Oceny programu IDA oraz drugiej fazy programu IDA (CdR 44/98 fin) [4];
Uwzględniając swój projekt opinii CdR 257/2004 rev. 2 przyjęty dnia 22 września 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Tomaž Štebe, burmistrz gminy Mengeš (SI/EPP));
A także mając na uwadze, co następuje:
1.
Ambitne założenia w zakresie szybkiej łączności, uwzględniające równość praw, wyłączające dyskryminację i stwarzające możliwości cyfrowe dla europejskiej szerokiej infrastruktury informatycznej muszą odgrywać kluczową rolę w procesie integrowania Europy, Państw Członkowskich UE oraz wszystkich przyszłych europejskich krajów kandydujących, tj. ich gmin miejskich i wiejskich, przedsiębiorstw i obywateli;
2.
Czynnikiem kluczowym jest odpowiednie uruchomienie wydajnej i nowoczesnej infrastruktury informatycznej dla nowych i istniejących przedsiębiorstw oraz zmodernizowanych usług publicznych;
3.
Równość szans społeczeństwa informacyjnego powinna stanowić jedno z praw obywateli Europy w zakresie możliwości podłączenia i usług niezależnie od rodzaju użytkownika, jego statusu społecznego czy miejsca zamieszkania;
4.
Infrastruktura informatyczna powinna być rozumiana i zarządzana w społeczeństwie w taki sam sposób, jak w przypadku zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną;
na 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 18 listopada) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 z zadowoleniem przyjmuje zwięzły i jasny charakter analizy przeprowadzonej przez Komisję oraz wniosków z tej analizy w komunikacie: Szybkie łącza dla Europy: krajowe strategie łącz szerokopasmowych, który ściśle wiąże się z poprzednią analizą oraz zaleceniami przedstawionymi w dokumencie Szybkie łącza dla Europy: najnowsze osiągnięcia sektora łączności elektronicznej [5], jak również z działaniami, proponowanymi w "Planie Działania e-Europa 2005: Uaktualnienie";
1.2 uznaje, że korzyści z dostępu szerokopasmowego odgrywają kluczową rolę dla rozwoju gospodarek i społeczeństw.
Wcześniejsze doświadczenia dotyczące znaczącego wzrostu w zakresie stworzenia i korzystania z dostępu szerokopasmowego są bardzo zachęcające.
Liczba użytkowników łącz szerokopasmowych uległa podwojeniu w UE-15 w 2003 r.
Nadal jednak wyraźna jest rozbieżność w stosunku do założeń i celów planu e-Europa dla obszarów usytuowanych poza ośrodkami miejskimi oraz dla instytucji, a zwłaszcza na obszarach wiejskich oraz obszarach w najbardziej niekorzystnym położeniu lub o mniej korzystnych warunkach gospodarowania;
1.3 wyraża przekonanie, że uaktualniony Plan Działania e-Europa oraz strategie krajowe w dziedzinie szybkich usług szerokopasmowych rozszerzone na UE-25 powinny stymulować postęp w tworzeniu najbardziej zaawansowanej, wiarygodnej Europejskiej Infrastruktury Informatycznej (EII) o dostępie bezpośrednim, służącej administracji, przedsiębiorstwom i obywatelom;
1.4 postuluje, aby strategie i działania związane z infrastrukturą informatyczną, zwłaszcza stworzenie sieci szkieletowej - infostrad szerokopasmowych na obszarze gmin miejskich i wiejskich - oraz wspieranie rozwoju infrastruktury dla e-Usług, cechowały się ambicją, uwzględniały interesy: technologiczny i komercyjny oraz były finansowane za pośrednictwem lokalnych, narodowych i europejskich funduszy publicznych, w taki sam sposób, jak drogi (krajowe) lub autostrady lub pozostałe elementy infrastruktury podstawowej;
1.5 apeluje, aby Komisja kontynuowała ściganie naruszeń prawa wobec niemocy organów nadzorujących, które nie działają efektywnie lub nieodpowiednio szybko przeciwko dominującym sieciom lub usługom oraz których zachowanie powstrzymuje realizację zapisów odnośnie równości szans oraz skutecznej konkurencji w zakresie infrastruktury informatycznej na poziomie krajowym i lokalnym;
1.6 z zadowoleniem przyjmuje Europejską Inicjatywę na rzecz Wzrostu, zatwierdzoną przez Radę Europejską w grudniu 2003 r., która podkreśla szanse związane z wykorzystaniem funduszy publicznych, włączając w to Fundusze Strukturalne, w celu zapewnienia powszechnej dostępności technologii szerokopasmowej, zgodnie z propozycjami zawartymi w e-Europa 2005 [6].
Nowe "projekty szybkiego startu" w celu pokonania luki cyfrowej przyspieszą stworzenie dostępu szerokopasmowego na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, gdzie nie mają zastosowania względy komercyjne;
1.7 popiera sugestie Komisji w zakresie funduszy strukturalnych UE, które miałyby być wykorzystane na rzecz zapewnienia łączności elektronicznej w obszarach wiejskich lub obszarach miejskich w najmniej korzystnym położeniu [7];
1.8 zwraca się z prośbą, aby polityka Komisji w zakresie społeczeństwa informacyjnego i infrastruktury informatycznej promowała i wspierała rozwój usług oraz procedur innowacyjnych, które zastępować mają przestarzałe technologie, jak również wprowadzała nowe konkurencyjne i zaawansowane e-Usługi handlowe i publiczne dla przedsiębiorstw, administracji i obywateli;
1.9 Uwaga.: Komisja jest w trakcie przygotowywania Zielonej Księgi w sprawie partnerstwa podmiotów publicznych i prywatnych w Unii Europejskiej.
[8];
1.10 popiera inicjatywę edukacji i zachęcania ogółu społeczeństwa do korzystania z nowych usług i technologii. Dostęp szerokopasmowy powinien wykorzystany być w celu dostarczenia nowych i lepszych usług dla społeczeństwa;
1.11 przychylnie odnosi się do interwencji publicznej w zakresie tworzenia i rozbudowy Europejskiej Infrastruktury Informatycznej dla europejskiej bazy konkurencyjnej dotyczącej usług komercyjnych i ogólnodostępnych usług publicznych.
Program e-Usługi, rozwijający się z pomocą funduszy publicznych, powinien być ważnym uzupełnieniem inwestycji komercyjnych, ułatwiać rozwój inicjatyw prywatnych oraz wspierać konkurencyjność przedsiębiorstw UE na arenie światowej;
1.12 przyjmuje ze zadowoleniem istotne znaczenie, jakie Komisja Europejska przypisuje zagadnieniu bezpieczeństwa infrastruktury informatycznej oraz stworzeniu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA);
1.13 opowiada się za przedefiniowaniem pojęcia dostępu szerokopasmowego według ambitnego rozumienia infrastruktury informatycznej przedstawionego w niniejszej opinii.
Dlatego też istniejące działania i programy (e-Europa, IST, IDA, eTEN, (...) oraz DRM, IPR [9]) należy odpowiednio objaśnić, uprościć i przedefiniować, jak również uzupełnić;
1.14 uznaje, że definicja "dostępu szerokopasmowego" w raporcie stanowi dobry punkt wyjścia, mianowicie: "(...) szeroki wachlarz technologii, które zostały rozwinięte w celu wspierania dostarczania innowacyjnych usług interaktywnych, charakteryzujących się stałą gotowością ("always-on"), zapewniających odpowiednią szerokość pasma, ulegających stałemu rozwojowi w miarę upływu czasu oraz pozwalających na jednoczesne użycie usług w zakresie transmisji głosu i danych";
1.15 sugeruje poszerzenie definicji "dostępu szerokopasmowego" - rozumiejąc ją jako infrastrukturę umożliwiającą dostęp oraz szybką sieć telekomunikacyjną - o elementy istotnych narzędzi, oprogramowań i mechanizmów (platforma usług generowanych przez EII) wspierających e-Usługi w zakresie bezpiecznej, przeprowadzanej w trybie on-line i czasie rzeczywistym, wiarygodnej wymiany danych;
1.16 popiera wprowadzenie dodatkowych obowiązkowych wymagań technicznych w zakresie szybkiego Internetu/łącz szerokopasmowych, takich jak dane dotyczące opóźnienia i usuwania błędów;
1.17 sugeruje rozpoczęcie nowej inicjatywy Informatyki Cyfrowych Możliwości (DOIT) dla wszystkich regionów, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów słabiej rozwiniętych, w celu rozbudowy infrastruktury informatycznej oraz wspierania bieżących lub wprowadzania nowych inicjatyw gospodarczych za pośrednictwem finansowania edukacji, promocji oraz infrastruktury informatycznej;
1.18 zachęca władze lokalne do stworzenia projektów i rozbudowania komunikacyjnych sieci kablowych i przewodów podziemnych podczas budowy/remontowania ulic i dróg lub instalowania ich razem z innego typu okablowaniem, w tym również komunalnym (oświetlenie uliczne, okablowanie elektroenergetyczne) w ramach inwestycji długoterminowych;
1.19 zachęca władze lokalne i Komisję Europejską do zaopiniowania modelu, w którym jedno przedsiębiorstwo (lub władze lokalne) rozbudowuje, ma w posiadaniu i utrzymuje infrastrukturę informatyczną.
W tym wypadku możliwe byłoby umożliwienie wielu dostawcom usług korzystania z tej infrastruktury na równych prawach.
Głównym celem takiej strategii byłoby wspieranie konkurencyjności wśród usługodawców w zakresie cen i jakości usług, za pośrednictwem stworzenia im równych, wyłączających dyskryminację szans na zdobycie klientów;
1.20 optuje za zwiększaniem konkurencji za pośrednictwem umożliwienia łatwego i szybkiego nabywania niezbędnych licencji w zakresie infrastruktury i zakresów częstotliwości;
1.21 wspiera tworzenie standardów i podstawowych aplikacji (powszechne e-Usługi) o wspólnych (kompatybilnych) modelach danych i atrybutach danych, na przykład: technologie wizualizacji GIS, 3D i VR dla celów planowania i rewitalizacji, jak również gospodarka przestrzenna, zarządzanie strukturą własności nieruchomości i infrastrukturą komunalną; dostęp do rozproszonych i zastrzeżonych publicznych baz danych oraz ich aktualizacja; usługi użyteczności publicznej dostępne z domu lub miejsca pracy; zarządzanie ruchem ulicznym: przeciążenia ruchu, opłaty drogowe, płatność za bilety za pośrednictwem przenośnych identyfikatorów bezkontaktowych;
1.22 optuje za bardziej ambitnymi celami EII w zakresie komunikacji / możliwości podłączenia / przepustowości/dyspozycyjności/dostępności pod względem ceny, wg poniższych wytycznych:
a) światłowody łączące każdego europejskiego użytkownika końcowego z prędkością minimalną na poziomie 10 Mb/s lub większą, komunikacja dwukierunkowa, za wyjątkiem przypadków, gdy określone czynniki ekonomiczne lub czynniki związane z optymalizacją łączności (geografia, potrzeby użytkownika) wymagają innych rozwiązań, na przykład (szybkich) łączy miedzianych lub stałego dostępu bezprzewodowego (WFA) /transmisja satelitarna:
25 % - do końca 2006 r.;
70 % - do końca 2010 r.;
b) szerokość pasma i dyspozycyjność, zapewniająca telefonię IP dla użytkowników stale zmieniających miejsce pobytu - do końca 2006 r.;
c) rozsądne ceny miesięcznych opłat za dostęp do łącza szerokopasmowego, o przepustowości 10 Mb/s, bezpieczny Internet i transakcje uwierzytelnione, multimedialna telefonia IP, cyfrowa TV/radio (multimedialne) nadawanie (prawa do dokumentów cyfrowych (nie wliczone w cenę) - do końca 2006 r.;
1.23 optuje za następującymi strategiami w zakresie Europejskiej Infrastruktury Informatycznej (EII):
a) przeprowadzana w trybie on-line, pewna, bezpieczna, uwierzytelniona i wiarygodna wymiana danych multimedialnych i dokumentów - do końca 2006 r.;
b) rozproszony, interoperacyjny, złożony, hierarchiczny dostęp do danych i ich aktualizacji - do końca 2007 r.;
c) środowisko wirtualne lub symulowane oraz dostęp i kontrola nad rzeczywistymi procesami w czasie rzeczywistym - do końca 2008 r.;
1.24 optuje za następującą platformą usług EII:
a) (CDR 257/2004 AM.1 Koivisto) interoperacyjność systemów certyfikujących i weryfikujących, używanych w UE;
b) eMoney/ePay o opłatach transakcyjnych i manipulacyjnych na rozsądnym poziomie;
c) Telemedycyna (e-Zdrowie), e-Kształcenie;
d) Społeczność "podłączona": telemetria, kontrola procesów, zarządzanie budynkami i obiektami;
1.25 wyraża niepokój, że w przypadku tradycyjnej telefonii, komunikacja oparta o łącza miedziane staje się przestarzała lub podlega znacznej konkurencji (uwalnianie dostępu do pętli lokalnej).
Rządy krajowe nie podejmują niezbędnych działań w zakresie restrukturyzacji i angażują się w działania dyskryminujące, czego skutkiem jest spowolnienie procesu wdrażania nowoczesnej infrastruktury informatycznej.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 zaleca, aby Komisja położyła większy nacisk na wdrożenie przepisów w następującym zakresie:
a) Nadzoru i umacniania konkurencji odnośnie infrastruktury współdzielonej na zasadzie niedyskryminacji i równych kosztów dla wszystkich operatorów lub dostawców usług;
b) NRA (Krajowy Organ Regulacyjny) ma zezwolić na wybór częstotliwości dla FWA (stały dostęp bezprzewodowy) i obniżyć wysokość opłat licencyjnych dla obszarów wiejskich lub obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania;
2.2 zaleca, aby Komisja wspierała finansowanie EII, mając na uwadze poniższe wytyczne i priorytety:
a) na cele budowy kanałów przewodowych;
b) na cele rozwoju platformy usług;
c) na cele wyposażenia okablowania i sieci na obszarach wiejskich i obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania;
d) NRA ma obniżyć opłaty licencyjne dla obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania;
2.3 zaleca, aby Komisja Europejska w mającym się ukazać dokumencie na temat Strategii w zakresie szybkiej komunikacji (UE-25, włączając nowe Państwa kandydujące), który ma zostać opublikowany w październiku 2004 r., dużo uwagi poświęciła istotnemu znaczeniu, jaki ma ambitny i dalekosiężny postęp technologiczny w zakresie Europejskiej Infrastruktury Informatycznej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Zintegrowany program działań w zakresie kształcenia ustawicznego
(2005/C 164/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając propozycję decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zintegrowany program działań w dziedzinie kształcenia przez całe życie (COM(2004) 474 końcowy — 2004/0153 (COD));
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 15 lipca 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii na ten temat zgodnie z art. 265 i art. 149 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 5 kwietnia 2004 r., powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Kultury i Edukacji;
uwzględniając projekt opinii CdR 258/2004 Rev. 2 przyjęty dnia 7 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Christina Tallberg, radna hrabstwa Sztokholm (SE/PES));
a także biorąc pod uwagę:
na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) jednomyślnie przyjął następującą opinię:
Informacje ogólne
Komisja opracowała propozycję decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zintegrowany program działań w dziedzinie kształcenia przez całe życie, obejmujący szereg programów o charakterze sektorowym/szczegółowym.
Ów zintegrowany program korzysta z doświadczeń aktualnie funkcjonujących programów Socrates i Leonardo da Vinci, programu eLearning, inicjatywy Europass oraz różnorodnych działań finansowanych ze wspólnotowego programu działania.
Przedstawiona propozycja dotyczy spraw istotnych dla życia publicznego na szczeblu regionalnym i lokalnym, czyli na poziomie najbliższym obywatela; są to zatem również sprawy ważne dla Komitetu Regionów.
W swej propozycji Komisja zajmuje się jednak wyłącznie szczeblem unijnym i krajowym.
W tekście swym tylko przelotnie wspomina o szczeblu lokalnym i regionalnym i o znaczeniu jego udziału w tworzeniu i realizacji programu w Europie.
Według danych Eurostatu (2001) średnio 19,6 % młodych Europejczyków w wieku od 18 do 24 lat nie pojawia się w statystykach dotyczących dalszego kształcenia i doskonalenia zawodowego, a 20 %-30 % absolwentów szkół nie kontynuuje nauki — ani ogólnej, ani zawodowej.
W tzw. deklaracji bolońskiej ( 19 czerwca 1999 r.) ministrowie edukacji państw członkowskich wraz ze swymi odpowiednikami z czternastu innych państw Europy stwierdzają, że europejski sektor kształcenia wyższego musi zdobyć międzynarodową atrakcyjność licującą z wielkością kulturalnych i naukowych osiągnięć kontynentu.
Zgodnie z konkluzjami swego posiedzenia w Lizbonie (marzec 2000 r.), Rada Europejska zebrana w Feirze wezwała państwa członkowskie, Radę i Komisję do przyjęcia jednolitych strategii i rozwiązań praktycznych wspierających kształcenie przez całe życie dla wszystkich.
Mając to na względzie, Komisja przyjęła memorandum w sprawie kształcenia przez całe życie, zmierzające do wywołania ogólnoeuropejskiej debaty w sprawie kompleksowej strategii na rzecz kształcenia przez całe życie na szczeblu indywidualnym i instytucjonalnym, we wszystkich dziedzinach życia publicznego i prywatnego.
W przyjętej koncepcji edukacji europejskiej szczególny nacisk położono na kształcenie indywidualne.
Zebrani w Pradze 19 maja 2001 r. unijni ministrowie ds. kształcenia wyższego podkreślili m.in. znaczenie uatrakcyjnienia europejskiego kształcenia wyższego dla studentów z Europy i innych części świata.
Na swym posiedzeniu w Sztokholmie (marzec 2001 r.) Rada Europejska uzgodniła zadania dla europejskich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego.
Rada wyznaczyła dla realizacji programu działań "Edukacja 2010" następujące priorytetowe dziedziny rozwoju: dostęp do poradnictwa, kontrola jakości świadczonych usług, rola poradnictwa dla rozwoju zasobów ludzkich i poradnictwo na rzecz ułatwiania mobilności studentów i pracowników w Europie.
Z kolei na posiedzeniu w Barcelonie (2002 r.) Rada Europejska sporządziła program działań na rzecz realizacji tych celów.
Rozpatrywana propozycja pojawia się po komunikacie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umocnienia współpracy z krajami trzecimi w dziedzinie kształcenia wyższego (COM(2001) 385 końcowy).
Biała księga pt. "Nowy impuls dla młodzieży europejskiej" ustosunkowuje się do zapotrzebowania młodzieży na elastyczny system poradnictwa i doradztwa, który ułatwi jej stały dostęp do możliwości kształcenia się przez całe życie (ang. lifelong learning) i w całokształcie sytuacji życiowych (ang. lifewide learning).
W roku 2002 Komisja postanowiła urzeczywistnić ideę europejskiego obszaru kształcenia przez całe życie.
Jednym z praktycznych efektów tej decyzji był stworzony przez Komisję we współpracy z Komitetem Regionów program "Uczące się Regiony" (Regionalne Sieci Kształcenia przez Całe Życie — program R3L).
W ramach tego programu 120 regionów współpracuje w 17 sieciach, starając się wypracować kompleksowe strategie kształcenia przez całe życie.
W swym komunikacie w sprawie programów edukacyjnych Unii Europejskiej po roku 2006 Komisja przedstawia swe plany dotyczące nowych programów unijnych, w tym nowego zintegrowanego programu współpracy transnarodowej na rzecz mobilności i kształcenia przez całe życie dla państw członkowskich UE, krajów EOG/EFTA oraz krajów ubiegających się o członkostwo w UE.
Program ten obejmuje zarówno kształcenie ogólne, jak i zawodowe.
We wspólnym raporcie przejściowym pt. "Edukacja i szkolenie 2010" przedłożonym przez Radę i Komisję, wspomina się o konieczności przeprowadzenia istotnych reform dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej, wyznaczając trzy priorytetowe kierunki działania: skupienie reform i inwestycji na kluczowych dziedzinach społeczeństwa informacyjnego, wprowadzenie w życie idei kształcenia przez całe życie oraz budowa wspólnej Europy edukacji i szkolenia.
Kolejny raport przejściowy ma się ukazać w roku 2006.
W listopadzie 2004 r. Wim Kok, przewodniczący grupy wysokiego szczebla ds. przeglądu śródokresowego, przedstawił swój raport w sprawie postępów odnośnie Strategii Lizbońskiej.
Jeden z wniosków w raporcie jest taki, że postęp w odniesieniu do deklarowanych celów jest o wiele za wolny.
Wniosek w sprawie zintegrowanego planu działania dotyczącego kształcenia przez całe życie należy również widzieć w tym kontekście.
Na szczeblu lokalnym i regionalnym istnieje duży potencjał do wnoszenia aktywnego wkładu w osiągnięcie celów w dziedzinie edukacji.
Komitet Regionów wielokrotnie podkreślał potrzebę silnego osadzenia kształcenia przez całe życie w kontekście lokalnym i regionalnym.
Wobec znaczenia, jakie ma ta kwestia dla organizacji życia społecznego na szczeblu lokalnym i regionalnym Komitet Regionów pragnie odgrywać aktywną rolę w tworzeniu i wdrażaniu kampanii na rzecz kształcenia przez całe życie.
Istota propozycji
Program zintegrowany
Nowe zasady przewidują nowy zintegrowany program edukacji i szkolenia na rzecz mobilności, projektów w zakresie współpracy na rzecz kształcenia przez całe życie oraz budowania sieci współpracy.
Program zawiera następujące składniki:
1. Programy sektorowe:
- Comenius — program działań na rzecz kształcenia ogólnego, dotyczący szkół do poziomu średniego włącznie;
- Erasmus — program działań na rzecz edukacji i kształcenia zaawansowanego na szczeblu kształcenia wyższego;
- Leonardo da Vinci — program obejmujący wszelkie pozostałe aspekty edukacji i szkolenia zawodowego;
- Grundtvig — program na rzecz kształcenia dorosłych.
2. Program ogólny/przekrojowy, obejmujący cztery główne działania:
- współpraca wspólnotowa w sprawie polityki kształcenia przez całe życie,
- szczególna uwaga na nauczanie języków obcych,
- rozwój działań związanych z technologiami komunikacyjnymi i informacyjnymi przekraczających granice programów szczegółowych,
- lepsze upowszechnianie wyników.
3. Program im. Jeana Monneta, wspierający działania związane z integracją europejską oraz instytucjami europejskimi w dziedzinie edukacji i szkolenia.
Cele ilościowe
Program kształcenia przez całe życie i kształcenia zawodowego ma kosztować ok. 13.620 mld EUR w ciągu siedmiu lat.
Trzon budżetu przypada na cztery główne zadania wyznaczone w perspektywach finansowych na lata 2007-2013.
Ogólnym celem jest przyczynienie się do przekształcenia Wspólnoty w rozwinięte społeczeństwo oparte na wiedzy dzięki kształceniu przez całe życie.
W odniesieniu do czterech programów szczegółowych cele są następujące:
- objęcie działaniami programu Comenius w latach 2007-2013 1/20 uczniów szkół;
- 3 mln studentów Erasmus do roku 2011;
- 150.000 stażów Leonardo rocznie do roku 2013;
- objęcie programem mobilności Grundtvig 25.000 osób rocznie do roku 2013.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.
Komitet Regionów z zadowoleniem odnotowuje przedstawioną przez Komisję Europejską propozycję koordynacji programów kształcenia w skali UE w ramach zintegrowanego programu kształcenia przez całe życie.
Komitet uznaje ten pomysł za bardzo istotny wkład w działania zachęcające wszystkich interesariuszy do pracy na rzecz szybkich zmian w systemach kształcenia i doskonalenia ogólnego i zawodowego.
Odpowiada on potrzebom nowej gospodarki opartej na wiedzy i jest zgodny z ambicjami Wspólnoty dotyczącymi społecznego zaangażowania i odpowiedzialności jednostek.
2.
Komitet, który już poprzednio podkreślał znaczenie strategii kształcenia przez całe życie, oświadcza, że zależy mu na doprowadzeniu do tego, by zintegrowany program przyniósł znaczące efekty i w sposób istotny przyczynił się do zwiększenia demokracji i dobrobytu.
2a.
Debata Młodzieży odbyła się w związku z dziesięcioleciem Komitetu Regionów w dniach 17- 18 listopada 2004 r.
Przedstawiciele młodzieży podkreślili, że należy pilnie włączyć do pilnych celów umożliwienie uczniom uczestniczenia w programach wymiany, tak, aby mogli doświadczyć innych kultur, poznać inne języki i Wspólnotę Europejską.
Komitet Regionów uznaje proponowane liczne cele za krok w dobrym kierunku i popiera długoterminowy cel wskazany przez przedstawicieli młodzieży.
3.
Rada Europejska na posiedzeniu w Lizbonie stwierdziła, że kształcenie ogólne i kształcenie zawodowe mają decydujące znaczenie dla zdolności UE do sprostania stojącemu przed nią wyzwaniu i zapewnienia powszechnej dostępności dobrodziejstw społeczeństwa informacyjnego. Tylko w ten sposób UE uda się w pełni urzeczywistnić swój potencjał.
W ramach inicjatyw na rzecz edukacji należy popierać różne sposoby zdobywania i rozwoju wiedzy, tak by móc zapewniać coraz skuteczniejszą pomoc coraz większej liczbie osób.
Szczebel lokalny i regionalny ma do odegrania kluczową rolę
4.
W całej Unii Europejskiej istotna część odpowiedzialności za obszary problemowe wyróżnione w dokumencie Komisji przypada organom szczebla lokalnego i regionalnego.
5.
W wielu krajach Europy za kształcenie ogólne, zawodowe i kształcenie dorosłych odpowiada samorząd regionalny i lokalny.
Na tym szczeblu podejmuje się decyzje dotyczące edukacji i szkolenia i wprowadza je w życie.
Samorząd lokalny i regionalny jest również uczestnikiem dialogu partnerów społecznych oraz koordynuje rozwój lokalny i regionalny.
Ma więc naturalnie swój interes w rozwijaniu umiejętności swych pracowników.
6.
Samorząd wypełnia również zadania z zakresu polityki socjalnej, dbając o właściwe warunki życia dla obywateli — czy to dzieci, czy dorosłych, czy ludzi starszych.
Do jego zadań należy też dbanie o społeczną integrację grup zagrożonych, w szczególności niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo.
Jest wreszcie również pracodawcą i jako taki będzie również odnosić korzyści z działań na rzecz rozwoju umiejętności siły roboczej.
7.
Działalność organów lokalnych i regionalnych w dziedzinie kształcenia europejskiego zawiera istotny aspekt demokratyczny: stwarza ona mianowicie możność zaangażowania się i stania się rzecznikiem demokratycznego społeczeństwa.
8.
Można również stwierdzić, że władze lokalne i regionalne mają wyjątkową pozycję, jeśli idzie o zdolność nawiązywania z partnerami społecznymi i instytucjami konstruktywnej współpracy w dziedzinie kształcenia ogólnego i ustawicznego, zmierzającej do dostosowywania programów kształcenia ogólnego i zawodowego do specyficznych potrzeb i wymogów lokalnych.
9.
Wiele różnych projektów współpracy regionalnej i lokalnej okazuje się motorami rozwoju.
10.
Programy na rzecz kształcenia umożliwiają Unii dotarcie bezpośrednio do pojedynczych obywateli.
Żaden inny program unijny nie wpływa każdego roku na życie tak wielu osób.
Programy te przyczyniają się również do modernizacji systemów kształcenia i pomagają jednostkom w dostosowywaniu swych umiejętności do aktualnych warunków.
Zważywszy na zakres odpowiedzialności szczebla lokalnego i regionalnego, organy regionalne należy traktować jako ważny cel działań w ramach programów realizowanych w dziedzinie edukacji i szkolenia.
11.
Program "Regionalne Sieci Kształcenia przez Całe Życie" (R3L) powołany przez Komisję i Komitet Regionów stanowi doskonały przykład upowszechniania i rozwoju kształcenia przez całe życie w Europie.
Komitet oczekuje kolejnych inicjatyw tego rodzaju, które mogą się szybko rozwinąć i istotnie przyczynić się do umocnienia integracji europejskiej na poziomie najbliższym obywateli.
12.
Europejski samorząd lokalny i regionalny włączać należy na wczesnym etapie w realizację programów na rzecz edukacji i szkolenia.
Nie może on pełnić wyłącznie roli biernego odbiorcy efektów programu po jego wykonaniu.
Miejsce strategii kształcenia przez całe życie w programie zintegrowanym
13.
Koncepcja kształcenia przez całe życie kładzie nacisk na proces uczenia się, a nie na nauczanie w tradycyjnym rozumieniu oraz na rozwój indywidualnych umiejętności, a nie na sformalizowane systemy edukacji.
14.
Zakres strategii sięga od przedszkola po kształcenie dorosłych, obejmując różnorodne formy uczenia się i kształcenia.
Ważne jest, by ta ogólna koncepcja znalazła właściwe przełożenie w równym stopniu na projektowany program zintegrowany i na programy sektorowe.
15.
Zadaniem wszystkich programów szczegółowych — a nie tylko programu Comenius — winno być podnoszenie świadomości różnorodności i wartości kultur europejskich.
16.
We wspólnych celach uwzględnić należy znaczenie zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i ekologicznego z perspektywy kształcenia przez całe życie.
17.
Dlatego też Komisja w swym memorandum również wyraźnie stwierdza, że systemy edukacji i kształcenia praktycznego należy włączyć w koncepcję kształcenia przez całe życie.
Komisja wskazywała już na to, że nowy zintegrowany program musi objąć zarówno edukację akademicką, jak i kształcenie zawodowe.
Komitet Regionów popiera to stanowisko.
Programy Socrates i Leonardo podlegały do tej pory rożnym przepisom, a zatem i różnym procedurom, co niewątpliwie stanowiło utrudnienie.
18.
Kolejnym potwierdzeniem zapotrzebowania na możliwości realizowania dobrych projektów przekrojowych jest fakt, że podstawowe kształcenie zawodowe podlega obecnie programowi Leonardo, a podyplomowe — programowi Erasmus.
19.
Komitet Regionów zwraca uwagę na potrzebę jak najlepszej koordynacji między poszczególnymi programami sektorowymi.
W ramach programu kształcenia przez całe życie należy umożliwić i ułatwiać realizację zarówno programów horyzontalnych, jak i wertykalnych.
Zaproponowana struktura wydaje się dopuszczać ściślejszą współpracę między sektorami.
20.
Komitet Regionów uważa jednak, że oprócz tego otwarcia na współpracę konieczna jest także jasno wyrażona wola wspierania współpracy między programami szczegółowymi w perspektywie europejskiej strategii kształcenia przez całe życie.
Dostosowanie do bieżącego zapotrzebowania na umiejętności zawodowe
21.
Kształcenie zawodowe ulega szybkim przeobrażeniom.
W systemie kształcenia zawodowego wpisującym się w koncepcję kształcenia przez całe życie szczególnego znaczenia nabierają pojęcia "wiedza" i "uczenie się"; ponadto aktualnie na rynku pracy istnieje duże zapotrzebowanie na pracowników ze znajomością języków obcych.
22.
Istotnymi elementami kształcenia zawodowego stają się również umiejętności społeczne, jak chętne branie na siebie odpowiedzialności, praca zespołowa, "dogadywanie się" ze współpracownikami i innymi osobami dorosłymi, kreatywność, zdolność do spojrzenia z dystansu i świadomość wymogów jakościowych.
Kolejne przykłady bardzo istotnych składników "ogólnych" kształcenia zawodowego to przedsiębiorczość, aktywność obywatelska, równość szans oraz zwalczanie rasizmu i ksenofobii.
Część z nich ujęta jest w konkretnych celach programu zintegrowanego; KR uznaje to za pozytywny fakt.
23.
Również i programy kształcenia ogólnego winny bardziej się otwierać na świat pracy i przyszłe zatrudnienie uczących się, uwzględniając np. partnerstwo z przedsiębiorstwami, udział w projektach oraz zapraszanie na zajęcia przedstawicieli świata pracy.
24.
Komitet Regionów uważa, że program przyniesie istotne zmiany na lepsze w kształceniu wyższym. Jest to bardzo ważny warunek rozwoju regionalnego.
25.
Rozwój zależy również w znacznym stopniu od małych i średnich przedsiębiorstw, których pracownicy rzadko miewają wyższe wykształcenie.
W tej dziedzinie tradycje związane z edukacją i szkoleniem są bardzo różnorodne.
Ważne jest zatem zapewnienie wsparcia dla programu rozwoju przeznaczonego dla pracowników potrzebujących kształcenia na poziomie podstawowym lub średnim.
Niezwykle ważne jest takie wdrażanie programów edukacji i rozwoju umiejętności, aby docierały one również do osób zatrudnionych w małych i średnich przedsiębiorstwach.
26.
Należy również doprecyzować, w jaki sposób zamierza się zapewnić programom niezbędną elastyczność, która umożliwi dostosowanie ich do ewentualnych zmian celów politycznych i potrzeb w toku ich realizacji.
27.
Komitet Regionów pragnie także podkreślić potrzebę nadania alokacji środków na poszczególne programy charakteru ciągłego, powiązanego z budżetem i z celami programu zintegrowanego.
To samo dotyczy rozwoju pomiędzy programami szczegółowymi oraz możliwości redystrybucji środków; chodzi o to, by móc w większym stopniu wspierać rozwój i wymianę przeznaczoną dla osób uczących się o krótszym stażu edukacyjnym.
Sytuacja uczestników
28.
Parlament Europejski zwrócił niedawno uwagę na fakt, że ze względu na niedostateczne finansowanie wymiany studentów z tego typu programów korzystają przede wszystkim studenci z dobrze sytuowanych rodzin.
Państwa członkowskie powinny zadbać o zapewnienie studentom rzeczywistego dostępu do programów wymiany i do finansowania w tej dziedzinie oraz o uwzględnianie przy rozpatrywaniu wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy.
29.
Bardzo ważny aspekt rozwoju dla Komitetu Regionów — a także dziedzinę, dla której kapitalne znaczenie mieć może zintegrowany program działań na rzecz uczenia się przez całe życie — stanowi integracja społeczna.
Zagadnienie to dotyczy znacznych i różnorodnych grup uczniów i studentów wymagających różnych form pomocy — począwszy od osób mających trudności z nauką, będących w trudnej sytuacji społecznej lub doznających wykluczenia społecznego po uczniów czy studentów przybywających do obcego kraju o nieznanej im kulturze.
Wiemy dziś, że wielu młodych ludzi nie dysponujących dostatecznymi podstawami edukacyjnymi przerywa kształcenie lub wręcz wyłamuje się z systemu obowiązkowej edukacji.
Powinny istnieć możliwości wspierania rozwoju metodycznego, przekazywania umiejętności i innych inicjatyw służących rozwojowi młodzieży.
30.
Jest to na tyle poważny problem, ze powinien on zostać wyraźnie ujęty w celach programu, a programy unijne, narodowe, regionalne i lokalne winny umożliwić jego realizację.
Doskonały przykład stanowi tu europejska sieć "szkół drugiej szansy" (Second Chance Schools), działająca w dziedzinie rozwoju metodycznego, przekazywania umiejętności i rozwoju działań.
31.
Działania realizowane w ramach zintegrowanego programu działań powinny zapewniać studentom i uczniom niepełnosprawnym prawdziwą szansę udziału.
32.
Co się tyczy udziału dorosłych w programach wymiany, należy położyć nacisk na zagadnienie równości szans, aby uczestniczyć w nich mogli zarówno mężczyźni, jak i kobiety.
Szczególną uwagę zwrócić należy na pracowników mających nowe potrzeby edukacyjne.
Udział sąsiadujących państw trzecich
33.
Komitet Regionów wyraża zadowolenie z zamiaru włączenia do programu również sąsiadujących z UE państw trzecich.
W tym kontekście naturalne byłoby odwołanie się do oświadczenia Parlamentu Europejskiego w kwestii szerszego sąsiedztwa europejskiego.
Na szczeblu lokalnym i regionalnym doszło na wczesnym etapie do nawiązania kontaktów; testem było rozpoczęcie współpracy z krajami, które obecnie przystąpiły już do Unii Europejskiej.
Naturalne wydawałoby się kontynuowanie tych działań na szczeblu regionalnym i lokalnym i rozszerzenie ich na kolejne kraje.
Podział odpowiedzialności
34.
Komitet Regionów zwraca uwagę na konieczność jasnego podziału odpowiedzialności za realizację programu między Wspólnotę a szczebel krajowy.
Za stronę praktyczną w miarę możności odpowiadać winny państwa członkowskie.
Decentralizacja struktury to klucz do powodzenia przyszłych działań.
W takiej strukturze szczebel lokalny i regionalny będzie musiał działać bardziej aktywnie.
35.
Zgodnie z propozycją Komisji na szczeblu unijnym zajmować się należy celami, ogólną wizją, realizacją, ogólną strategią, obserwacją i analizą, nadzorem i oceną końcową.
Szczebel wspólnotowy winien również odpowiadać za kwestie związane z realizacją, identyfikowaniem i rozpowszechnianiem najbardziej udanych form realizacji.
Komitet Regionów uważa, że szczebel lokalny i regionalny powinien odgrywać istotną rolę w realizacji nowych programów, pozyskiwaniu dla nich poparcia i upowszechnianiu wiedzy o nich.
36.
Unikać należy wszelkich procedur decyzyjnych, które wymagałyby zaangażowania dwóch szczebli administracji.
Poglądy Komitetu na temat składników programu zintegrowanego
37.
Komitet Regionów uważa, iż proponowany program zintegrowany wraz ze sformułowanymi w nim ambicjami jest niezwykle istotny dla upowszechniania w Europie partnerstw, projektów i sieci działających na rzecz mobilności.
38.
Programy na rzecz mobilności są niezmiernie ważne dla szczebla lokalnego i regionalnego.
Często zdarza się, że niewielkie programy na rzecz mobilności, uchwalane na szczeblu krajowym, przynoszą obfite wyniki, upowszechniając zarazem ideę europejską, aktywność obywatelską i troskę o demokrację.
Należy zadbać o otwartość w projektach i możliwości wymiany doświadczeń.
Ułatwi to zarówno upowszechnianie wiedzy, jak i samą realizację.
Uczenie się od siebie nawzajem to kamień węgielny całej koncepcji.
39.
W ramach programów na rzecz mobilności należy coraz silniej dążyć do zapewnienia odpowiedniego zaplecza w skali ogólnokrajowej, regionalnej i lokalnej, by można było podtrzymywać osiągniętą mobilność nawet po zakończeniu danego programu, zachowując w ten sposób ustanowione struktury i nawiązane kontakty.
Efektem projektów winno być usunięcie przeszkód i zachęta do kontynuowania wymiany — projekty powinny zatem przekształcać się w zwykłą, codzienną działalność.
Ważną rzeczą jest, by krajowe systemy finansowania kształcenia umożliwiały uczącym się odbycie części cyklu kształcenia w innym Państwie Członkowskim.
40.
Co się tyczy programów rozwoju edukacji, należy wykorzystywać gromadzone dzięki nim doświadczenie i wiedze fachową, np. poprzez tworzenie zespołów ekspertów.
Szczególnie istotne z punktu widzenia strategii kształcenia przez całe życie będą projekty waloryzujące różne formy uczenia się.
Biorąc pod uwagę pionierski charakter programów rozwoju edukacji, należy zapewnić pod określonymi warunkami możliwość zmiany kursu w toku realizacji projektu.
41.
Komitet Regionów jest przekonany, że projektowane programy ogólne/przekrojowe okażą się bardzo znaczące jako siła spajająca oraz w kontekście analizy i wsparcia dla rozwoju polityki.
Inne istotne zadania to realizacja nowych projektów i udział w nowych procesach, które mogą pomóc w osiągnięciu celów Unii w odniesieniu do edukacji.
Zważywszy na znaczenie jednostek samorządu regionalnego i lokalnego w dziedzinie kształcenia, niezbędne jest włączenie Komitetu Regionów w działania w tej dziedzinie.
42.
Dla integracji europejskiej w dziedzinie kształcenia wyższego i badań naukowych strategiczne znaczenie mieć będzie program im. Jeana Monneta.
Komitet
43.
Komitet Regionów pragnie podkreślić, że komitet, który ma wspomagać Komisję (art. 10 propozycji), powinien zając się następującymi zagadnieniami:
- wypracowywanie celów i kształtowanie polityk;
- stałe śledzenie realizacji wspólnych celów programu zintegrowanego i zachęcanie do ich osiągania;
- dbanie o to, by europejska strategia kształcenia przez całe życie znajdowała rzeczywiste odzwierciedlenie w poszczególnych programach sektorowych.
Komitet ten powinien ponosić ogólną odpowiedzialność za zapobieganie powstawaniu barier pomiędzy programami sektorowymi.
W dalszych i przyszłych swych działaniach powinien on również współpracować z Komitetem Regionów.
Cele ilościowe
44.
Komitet Regionów popiera w pełni projektowane cele ilościowe, oznaczające potrojenie rozmiarów programów na rzecz mobilności.
Są to cele ambitne, które mogą umocnić Wspólnotę Europejską i przyczynić się do zwiększenia jej spójności.
Nie można jednak dopuścić do rozwoju ilościowego programów kosztem ich aspektu jakościowego.
Upraszczanie procedur administracyjnych
45.
Komitet Regionów z zadowoleniem przyjmuje również perspektywę uproszczonej/ryczałtowej kalkulacji kosztów.
KR niejednokrotnie zwracał już uwagę na negatywne oddziaływanie komplikacji administracyjnych na liczbę składanych wniosków.
Wiele podmiotów rezygnuje z udziału w programach ze względu na skomplikowane wymogi dotyczące dokumentacji.
Komitet Regionów jest zdania, że wymogi administracyjne i księgowe powinny być współmierne do skali finansowania.
Mniejsze projekty nie powinny podlegać takim samym szczegółowym i pracochłonnym kontrolom jak większe.
46.
Komitet pragnie jednak zwrócić uwagę na zróżnicowanie okoliczności i zdolności jednostek do udziału w programach.
Może tu wchodzić w grę na przykład brak przyzwyczajenia do studiowania, niepełnosprawność, brak środków na pokrycie kosztów podróży i zakwaterowania, czy też różne uwarunkowania regionalne.
Nazwy programów
47.
Komitet Regionów pragnie również podkreślić konieczność nadania nowemu programowi i wszystkim jego częściom składowym jednoznacznych nazw roboczych, jasnych i zrozumiałych w każdym europejskim języku, w którym będą one używane.
Sformułowania w rodzaju "program zintegrowany" czy program ogólny/przekrojowy powodować będą pomyłki i nieporozumienia.
48.
Musi zatem być jasne, że "program zintegrowany" oznacza całość przedsięwzięcia, obejmującego jako części składowe programy Comenius, Leonardo, Erasmus, Grundtvig i Jean Monnet.
Jasno stwierdzone musi być również, że program ogólny/przekrojowy odgrywa rolę ram strategicznych.
Komitet Regionów jest zdania, że należy temu aspektowi poświęcić szczególną uwagę.
Zasady pomocniczości i proporcjonalności
49.
Program ma uzupełniać inicjatywy podejmowane na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Proponowana podstawa prawna stwarza takie możliwości.
Program działać ma głównie w dziedzinach, w których państwa członkowskie nie mogą działać skutecznie.
Nie dąży on do zmian w strukturze i zawartości merytorycznej systemów edukacji; skupia się on natomiast na obszarach, w których z większym powodzeniem działać można na szczeblu europejskim.
Co się tyczy proporcjonalności, propozycja została ukształtowana pod kątem maksymalnego uproszczenia.
Propozycje Komitetu Regionów
1.
Zaangażowanie szczebla lokalnego i regionalnego musi mieć miejsce na wczesnym etapie realizacji programu zintegrowanego.
2.
Podmioty lokalne i regionalne powinny być ważnym odbiorcą inicjatyw związanych z rozwojem i integracją europejską w ogólności, w szczególności zaś z działaniami w ramach programów edukacyjnych.
3.
W dokumencie więcej uwagi poświęcić należy kształceniu nieformalnemu i incydentalnemu.
4.
Jednym ze sposobów uniknięcia trudności przy ustalaniu rozgraniczeń oraz ominięcia przeszkód może być ujęcie maksymalnej liczby zasad dostępu do poszczególnych części programu zintegrowanego w jednym artykule (odpowiadającym art. 4 propozycji) z jednoczesnym ograniczeniem liczby szczególnych zasad kwalifikacji dotyczących poszczególnych programów sektorowych — Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci i Grundtvig.
5.
Swoboda ta powinna znaleźć również odpowiednie odzwierciedlenie na poziomie projektów budżetów dla poszczególnych projektów.
6.
W czasie realizacji programu należy aktywnie umacniać związki między kształceniem podstawowym a wyższym, między kształceniem ogólnym a zawodowym oraz między kształceniem formalnym, nieformalnym i incydentalnym.
7.
Europejska strategia kształcenia przez całe życie powinna znaleźć silniejszy wyraz w programie zintegrowanym i jego poszczególnych składnikach.
8.
Komitet Regionów uważa, że szczebel lokalny i regionalny powinien odgrywać istotną rolę w realizacji programu zintegrowanego oraz poszczególnych jego składników, pozyskiwaniu dla nich poparcia i upowszechnianiu wiedzy o nich.
9.
Komitet Regionów pragnie odgrywać czynną rolę w nadawaniu rozgłosu postępom osiągniętym w tej dziedzinie na szczeblu Wspólnoty, w upowszechnianiu wiedzy o nich i publicznej debacie nad nimi.
10.
Projektowany program ogólny/przekrojowy będzie miał strategiczne znaczenie jako czynnik spójności w kształtowaniu polityki, nowych projektach i sieciach kontaktów służących analizie i tworzeniu nowych mechanizmów w odpowiedzi na zapotrzebowanie w sferze edukacji w całej Wspólnocie.
Zważywszy na znaczenie jednostek samorządu regionalnego i lokalnego w dziedzinie kształcenia, niezbędne jest włączenie Komitetu Regionów w działania w tej sferze.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program Kultura 2007 (2007-2013)
(2005/C 164/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Program Kultura 2007 (2007-2013) (COM(2004)469 końcowy — 2004/0150 (COD));
uwzględniając decyzję Komisji z dnia 15 lipca 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 27 stycznia 2004 r., powierzającą Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowanie opinii w tej sprawie;
uwzględniając art. III-280 projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy;
uwzględniając Komunikat Komisji na temat "Aby obywatelstwo zobowiązywało: promocja europejskiej kultury i różnorodności poprzez programy dla młodzieży, wydarzenia kulturalne, materiały audio-wizualne oraz obywatelskie zaangażowanie"(COM(2004) 154 końcowy);
uwzględniając Komunikat Komisji "Budowanie naszej wspólnej przyszłości — Wyzwania w zakresie polityki a środki budżetowe rozszerzonej Unii Europejskiej 2007-13" (COM(2004) 101 końcowy);
uwzględniając opinię na temat wniosku dotyczącego ustanowienia interwencji Wspólnoty na rzecz "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2005 — 2019 (CdR 393/2003 fin) [1];
uwzględniając projekt opinii CdR 259/2004 rev. 1 przyjęty w dniu 7 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji, (sprawozdawca: Rosemary Butler, członek-elekt Zgromadzenia Narodowego Walii (UK/PES);
Na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 23 lutego), Komitet przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW:
Uwagi ogólne
1.1 uznaje wagę europejskiego programu współpracy kulturalnej i wyraża przekonanie, iż ma on większe niż dotąd znaczenie polityczne w związku z rosnącą potrzebą promowania zrozumienia i tolerancji zarówno w Unii Europejskiej jak i w relacjach z sąsiadami;
1.2 w pełni zgadza się z propozycją Komisji, a szczególnie ze skupieniem programu wokół trzech głównych i wiążących się ze sobą celów oraz trzech aspektów.
Komitet Regionów głęboko docenia tę nową strukturę, która powinna uczynić program bardziej spójnym i ukierunkowanym, oraz z zadowoleniem przyjmuje odejście od założenia sektorowego;
1.3 wierzy, że Komisja Europejska powinna robić wszystko, co w jej mocy, by promować projekty angażujące kilka sektorów jednocześnie i twierdzi, że kryteria selekcji powinny faworyzować projekty innowacyjne, podejmujące ryzyko lub mające charakter pilotażowy, z zastrzeżeniem, że innowacyjność jest pojęciem względnym i zależy od uwarunkowań lokalnych i regionalnych;
1.4 ma nadzieję, że połączenie trzech aspektów w jednym programie wytworzy synergie pomiędzy aspektami i uczyni program spójniejszym.
Komitet Regionów zwraca się do komitetu zarządzającego by ten monitorował czy takie synergie rzeczywiście występują;
1.5 popiera trzy główne cele, które stanowią podstawę programu, czyli mobilność artystów, mobilność dzieł sztuki oraz dialog międzykulturowy;
1.6 z zadowoleniem przyjmuje administracyjne/finansowe/prawne uproszczenia uwzględniające specyfikę sektora kultury, jak np. uproszczenie formularzy wniosków, ryczałtowe stawki w przypadku niektórych pozycji budżetowych, usprawnienie informacji dla składających wnioski oraz ograniczenie kontroli organizacji otrzymujących niewielkie dotacje.
Komitet Regionów ubolewa jednak, że powyższe uproszczenia nie zostały uwzględnione w oficjalnym dokumencie, a jedynie w uzasadnieniu do niego.
Wydaje się również, że proces upraszczania powinien pójść nawet dalej, obejmując bardziej elastyczne podejście do współfinansowania w formie aportów rzeczowych (niefinansowych) oraz większą proporcjonalność; wówczas biurokratyczne wymagania w stosunku do beneficjentów byłyby proporcjonalne do rozmiarów budżetu danego projektu;
1.7 pamięta, że mniejsze podmioty w dziedzinie kultury mają zwykle ograniczone zasoby, zarówno ludzkie jak i finansowe, i że jest im znacznie trudniej składać wnioski o wsparcie finansowe niż większym podmiotom.
Mając to na uwadze Komitet Regionów postuluje, by koszty przygotowania wniosków o dofinansowanie były uwzględnione w budżecie danego programu.
Ogólnie rzecz biorąc władze publiczne Państw Członkowskich powinny rozważyć utworzenie niewielkich rozwojowych funduszy kapitałowych w celu wspierania małych podmiotów w dziedzinie kultury w zakresie organizacyjnym i w procesie przygotowania się do konkursu składania wniosków;
1.8 twierdzi, że propozycja Komisji może doprowadzić do tego, iż w programach nie będą uczestniczyć mniejsze podmioty oraz że nie będą realizowane projekty "mniejszego kalibru, a lepszej jakości".
Mniejsze podmioty z dziedziny kultury muszą otrzymać gwarancje, że programy są dostępne dla nich i muszą być aktywnie zachęcane do uczestnictwa;
1.9 podkreśla, że wielkość projektu nie jest równoznaczna z jego jakością, kreatywnością czy innowacyjnością oraz że jego masa krytyczna jest zależna od kontekstu geograficznego.
Na terenach rolniczych o niewielkiej gęstości zaludnienia projekt małej skali może mieć bezdyskusyjną masę krytyczną i przełożenie;
1.10 rozpoznaje intencje Komisji mające na celu zagwarantowanie tego, by nowe programy stanowiły uzupełnienie programów Wspólnoty Europejskiej w zakresie młodzieży, edukacji, sportu, technologii informacyjnych itd., pytając jednocześnie, jak zostaną one zrealizowane i jak ten cel będzie monitorowany?
Komitet Regionów twierdzi, że działalność kulturalna powinna się wyrażać w programach typu "nowa młodzież" i programach uzupełniających edukację przez całe życie (2007-13);
1.11 z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż art. III-280 projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy mówi, iż w obszarze kultury procedura współdecydowania z głosowaniem kwalifikowaną większością głosów w Radzie ma zastosowanie do procedury legislacyjnej dla przyjmowania europejskich ustaw i ustaw ramowych ustanawiających środki zachęcające, z wyłączeniem jakiejkolwiek harmonizacji przepisów ustawowych i wykonawczych Państw Członkowskich.
1.12 podkreśla, że różnorodność kulturowa jest jedną z podstawowych cech charakterystycznych Unii Europejskiej i że ta różnorodność znacznie wzrosła wraz z przystąpieniem do Unii dziesięciu nowych członków.
Komitet Regionów postuluje zatem o silniejsze zaakcentowanie tej fundamentalnej wartości w tekście i twierdzi, że Kultura 2007 powinna uwzględniać wszystkie lokalne, regionalne, krajowe przejawy zarówno kulturowej jak i językowej różnorodności.
Aby ukazać poza tym różnorodność wewnątrz Państw Członkowskich oraz trendy imigracyjne, Komitet uważa, że programy powinny kłaść szczególny nacisk na wspieranie projektów nastawionych na mniejszości bądź na zmniejszanie barier między mniejszościami a większością społeczeństwa w celu poprawy wzajemnego zrozumienia;
1.13 wierzy, że Kultura 2007 musi działać na rzecz ochrony i promowania zróżnicowania językowego i prosi, by odniesienia do tego celu zostały uwzględnione w tekście, zgodnie z art. 3 projektu Konstytucji dla Europy i Planem Działania Komisji Europejskiej w zakresie nauki języków i językowego zróżnicowania;
1.14 sugeruje silniejsze zaakcentowanie odniesień do kluczowej roli władz lokalnych i regionalnych w promowaniu i sławieniu bogactwa kulturowego swoich wspólnot regionalnych i lokalnych oraz postuluje, by program Kultura 2007 wspierał udział władz lokalnych i regionalnych w programie.
Działania nie powinny być skierowane na duże projekty na szeroką skalę, lecz koncentrować się na poziomie lokalnym i regionalnym;
1.15 z zadowoleniem przyjmuje zaproponowany budżet dla programu Kultura 2007, który stanowi wzrost w porównaniu do programu Kultura 2000.
W kontekście szerszej debaty nad funduszami Unii Europejskiej na okres 2007-13 Komitet Regionów wierzy, iż znaleziony zostanie możliwy do zaakceptowania kompromis.
W szczególności Komitet ma nadzieję, że ostateczne decyzje dotyczące finansowych perspektyw utrzymają odpowiedni poziom wydatków na europejską współpracę kulturalną.
Jest to ważne ze względu na to, że przyjęcie dziesięciu nowych Państw Członkowskich zwiększyło populację Unii Europejskiej o 20 procent, jak również ze względu na aspiracje samego programu;
1.16 pragnie, aby nowy program podkreślał społeczno-ekonomiczne korzyści, jakie niesie ze sobą kultura, a szczególnie sposób, w jaki może ona przyczyniać się do realizacji celów wytyczonych podczas szczytu Unii Europejskiej w Lizbonie.
Komitet twierdzi przykładowo, że program powinien podkreślać równość w dostępie do kultury, tak by nie stał się elitarny, jak również podkreślać wkład, jaki kultura może wnieść do ożywienia i terytorialnej spójności;
1.17 pyta o to, czy jest możliwość polepszenia koordynacji pomiędzy działaniami Wspólnoty Europejskiej a programami kulturalnymi w Państwach Członkowskich przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady pomocniczości w celu uzyskania jak najlepszych efektów każdej dotacji udzielonej w ramach Programu Kulturalnego Wspólnoty Europejskiej;
1.18 wyraża zaniepokojenie w związku z propozycjami Komisji dotyczącymi czasu trwania projektów, zwiększenia liczby współorganizatorów oraz kwot progowych.
Komitet wyraża przekonanie, iż jakość i elastyczność powinny być centralnymi założeniami programu w dziedzinie kultury, nie zaś kryteria mechanicznego wyboru i nieelastyczne reguł;
Szczegółowe uwagi
Centra współpracy kulturalnej (Focal Points)
1.19 oczekuje wyjaśnień, jakie przełożenie będzie miało uregulowanie o degresywnym wsparciu ze strony Wspólnoty na wspieranie ośrodków współpracy;
1.20 wyraża wątpliwości, czy należy realnie oczekiwać, że wszystkie ośrodki współpracy utrwalą się i staną się finansowo niezależne po zakończeniu finansowania przez Wspólnotę Europejską;
Studia i analizy
1.21 z zadowoleniem przyjmuje propozycję przeznaczenia 8,56 mln euro na badania i analizy w związku z realną potrzebą uzyskania bardziej solidnych informacji na temat sektora kultury w Europie generalnie, a na temat europejskiej współpracy kulturalnej w szczególności. Rozwój kluczowych wskaźników pomógłby także władzom lokalnym i regionalnym w przeprowadzeniu testów porównawczych ich działań w celu dostarczenia lepszych informacji na temat skutecznej polityki w sektorze kultury i ewentualnego rozpowszechnienia tej polityki.
Zbieranie i rozpowszechnianie informacji
1.22 prosi o uzasadnienie potrzeby przeznaczenia 3,43 mln euro na portal internetowy dla sektora, podczas gdy przewidywane koszty czteroletniego projektu pilotażowego Europejskie Laboratorium Kulturalne, który to program ma na celu założenie takiego portalu w Internecie, wynoszą 1,5 mln euro.
Co więcej Komitet Regionów zauważa, że portal o kulturze już istnieje;
1.23 sugeruje w odniesieniu do wsparcia dla "działań mających na celu zapewnienie ochrony i upamiętnienie głównych miejsc i archiwów, mających związek z deportacją" (Druga cześć), że działania te obejmują miejsca ochrony upamiętniające zbrodnie popełnione przez reżim totalitarny w byłym Związku Radzieckim.
Artykuł 8 — Wprowadzenie w życie
1.24 pamięta, iż Komisja doskonale wykonała zadanie polegające na poprawieniu funkcjonowania programu Kultura 2000, próbując przykładowo rozwiązać problem opóźnień w ogłaszaniu konkursów na składanie propozycji projektów, które to opóźnienia towarzyszyły obecnemu programowi od początku.
Aby dalej usprawnić funkcjonowanie programu Komitet prosi również Komisję o kontynuowanie działań mających na celu dopilnowanie sprawnego docierania dotacji do podmiotów kultury, aby zapobiec problemom ich płynności finansowej, oraz odpowiednie informowanie wnisokodawców, których projekty nie zostały zaakceptowane, o tego przyczynach;
1.25 wzywa do zastanowienia się, w jaki sposób można zapewnić najlepszą kompatybilność fachowej wiedzy członka jury z ocenianymi projektami.
Stworzyłoby to przesłanki dla efektywnej i przekonującej oceny, co w kontekście odejścia od założenia sektorowego ma szczególne znaczenie.
W przypadku oceny projektów ponadsektorowych konieczny może się okazać udział więcej niż jednego członka jury;
Artykuł 10 — Punkty Kontaktowe Kultury
1.26 popiera rozwijanie działań punktów kontaktowych kultury mających na celu promowanie wymiany w zakresie najlepszych praktyk i współpracy;
Artykuł 11 — Dotacje
1.27 uważa, że Komitet Zarządzający powinien w początkowym okresie funkcjonowania nowego programu zrobić wszystko co w jego mocy, aby promować zaangażowanie podmiotów kultury, w tym władze regionalne i lokalne z nowych Państw Członkowskich.
Komitet Regionów uważa przykładowo, że minimalny wkład finansowy na poziomie 5 % powinien zostać obniżony o połowę do poziomu 2,5 % na okres pierwszych dwóch lat działania programu, co wynika z tego, że 5 % stanowi relatywnie większą wartość w nowych Państwach Członkowskich niż w "starych", gdyż przeciętny dochód w tych pierwszych jest niższy.
Reguła 2,5 % powinna być również zastosowana w przypadku wszystkich nowych państw, którzy przystąpią do Unii Europejskiej po rozpoczęciu programu i powinna zostać rozszerzona, jeżeli uczestnictwo nowych Państw Członkowskich będzie się utrzymywało na niskim poziomie;
Artykuł 13 — Monitorowanie i ocena
1.28 uważa, że do procesu ewaluacji działań należy włączyć ocenę uzyskaną od wykonawców i beneficjentów, np. przy wykorzystaniu punktów kontaktowych kultury;
1.29 proponuje, by program Kultura 2007 podlegał ocenie pod kątem celów ustalonych w decyzji, by móc stwierdzić, czy owe cele zostały osiągnięte i wypracować podstawy merytoryczne dla rozwoju przyszłych programów w dziedzinie kultury;
Załącznik II — Zarządzanie Programem
1.30 wyraża zaniepokojenie, iż koncentrowanie wszystkich środków w jednej "mega"-agencji wykonawczej, z której korzystają również inne programy Wspólnoty Europejskiej, jak np. programy dotyczące młodzieży czy uczenia się przez całe życie, może prowadzić do ubytku w doświadczeniu, specjalistycznej wiedzy i wrażliwości w zakresie sektora kultury, czego należy unikać za wszelką cenę;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
Punkt 2 preambuły
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Kultura powinna przyczyniać się do polepszenia zewnętrznej postrzegalności Unii Europejskiej przez uznanie doniosłości jej różnorodności kulturowej oraz wspólnych wymiarów jej kultur. _BAR_ Kultura powinna przyczyniać się do polepszenia zewnętrznej postrzegalności Unii Europejskiej przez uznanie doniosłości jej różnorodności kulturowej oraz wspólnych wymiarów jej kultur.
Szczególną uwagę powinno się poświęcić ochronie pozycji mniejszych kultur europejskich i rzadziej używanych języków _BAR_
Uzasadnienie
Odniesienie do ochrony pozycji mniejszych kultur europejskich oraz języków rzadziej używanych, powinno zostać zawarte w tekście programu Kultura 2007 tak, jak to było w przypadku decyzji dotyczącej Kultura 2000.
Usunięcie tego odniesienia stanowi negatywny sygnał dla beneficjentów projektów pochodzących z tych społeczności, którzy potrzebują właśnie zapewnienia, że nowy program jest do nich skierowany.
Zalecenie 2
Punkt 13 preambuły
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Należy również realizować akcję wprowadzoną przez Unię Europejską w ramach decyzji nr 792/2004/WE wzmiankowanej uprzednio, w celu zapewnienia ochrony europejskiej i międzynarodowej miejscom nazistowskich obozów koncentracyjnych jako zabytkom historycznym. _BAR_ Należy również realizować akcję wprowadzoną przez Unię Europejską w ramach decyzji nr 792/2004/WE wzmiankowanej uprzednio, w celu zapewnienia ochrony europejskiej i międzynarodowej miejscom nazistowskich obozów koncentracyjnych jako zabytkom historycznym.
Program powinien być otwarty także dla projektów powiązanych z deportacjami, miejscami obozów koncentracyjnych i upamiętnieniem ofiar radzieckiego reżimu totalitarnego. _BAR_
Uzasadnienie
Zaproponowane brzmienie art. 13 preambuły jest oparte na odczuciu, iż należy udzielić wsparcia także dla działań mających na celu ochronę i upamiętnienie głównych miejsc i archiwów powiązanych z deportacjami, byłymi obozami koncentracyjnymi, a także dla działań mających na celu podtrzymanie pamięci ofiar radzieckiego reżimu totalitarnego.
Biorąc pod uwagę historię Europy podczas drugiej wojny światowej i jej następstwa, program nie powinien podkreślać jedynie utrzymania i ochrony obozów i archiwów nazistowskich powiązanych z deportacjami i upamiętnieniem ofiar w tych miejscach, ale także wspierać działania związane z radzieckim reżimem totalitarnym, który miał wpływ głównie na państwa i narody Europy Wschodniej.
Jak twierdzą łotewscy historycy, reżim radziecki był reżimem totalitarnym i miał wielki wpływ na tę część państw europejskich znaną w tym czasie jako "blok socjalistyczny" i nie był mniej szkodliwy niż nazistowski reżim totalitarny.
Warto też wspomnieć, że miejsca byłych obozów koncentracyjnych w systemie totalitarnego reżimu radzieckiego są rozumiane jako obozy pracy przymusowej i uznawane za równe tym, jakie istniały w reżimie nazistowskim.
Powinny zatem również być zachowywane jako zabytki historyczne.
Zalecenie 3
Art. 3 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Ogólnym celem programu jest przyczynienie się do uwydatnienia obszaru kulturalnego, wspólnego dla Europejczyków, przez rozwój współpracy kulturalnej pomiędzy twórcami, uczestnikami życia kulturalnego oraz instytucjami kulturalnymi krajów uczestniczących w programie, w celu popierania rodzenia się europejskiej postawy obywatelskiej. _BAR_ Ogólnym celem programu jest przyczynienie się do uwydatnienia obszaru kulturalnego, wspólnego dla Europejczyków, przez rozwój współpracy kulturalnej pomiędzy twórcami, uczestnikami życia kulturalnego oraz instytucjami kulturalnymi, jak również władzami regionalnymi i lokalnymi krajów uczestniczących w programie, w celu popierania rodzenia się europejskiej postawy obywatelskiej i promowania zarówno językowej jak i kulturowej różnorodności. _BAR_
Uzasadnienie
Jak to jest wyjaśnione poniżej, należy uwzględnić odniesienie do władz lokalnych i regionalnych ze względu na ich rolę w promowaniu kultury ich społeczności poprzez np. festiwale, zachowanie dziedzictwa kulturowego, ochronę dzieł sztuki, inicjatywy oddolne oraz działania we współpracy z operatorami kultury.
Ponadto w decyzji Kultura 2007 powinno się silniej zaakcentować odniesienie do podwójnego celu Unii Europejskiej w zakresie zachowania kulturowej i językowej różnorodności.
To pomogłoby zagwarantować przyszłym beneficjentom projektów ze społeczności mówiących językami rzadziej używanymi, regionalnymi i mniejszościowymi, że program Kultura 2007 ma na celu integrowanie projektów z tych małych społeczności w główne programy finansujące inicjatywy kulturalne.
Zalecenie 4
Art.4 ust. 1 lit. b)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Wspieranie organizacji aktywnych na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie kulturalnej, jak również działań mających na celu zapewnienie ochrony i upamiętnienie głównych miejsc i archiwów, mających związek z deportacjami, symbolizowanych przez pomniki wzniesione na terenie dawnych obozów i innych miejsc męczeństwa i eksterminacji ludności cywilnej na wielką skalę, jak również zachowanie pamięci ofiar w tych miejscach. _BAR_ Wspieranie organizacji aktywnych na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie kulturalnej, jak również działań mających na celu zapewnienie ochrony i upamiętnienie głównych miejsc i archiwów, mających związek z deportacjami, symbolizowanych przez pomniki wzniesione na terenie dawnych obozów i innych miejsc męczeństwa i eksterminacji ludności cywilnej na wielką skalę, jak również zachowanie ofiar masowych eksterminacji i męczeństwa, masowych deportacji jak również zapewnienie ochrony głównych miejsc, pomników, łącznie z byłymi obozami koncentracyjnymi dokumentujących te wydarzenia, aby utrwalić pamięcić ofiar w tych miejscach. _BAR_
Uzasadnienie
Uznajemy, że proponując włączenie upamiętnienia ofiar totalitarnego reżimu radzieckiego do wspólnej historycznej pamięci Europy poszerzamy ustrukturyzowane i oparte na konsensusie pojmowanie historii na kontynencie i że takie inicjatywy zazwyczaj są "wrażliwe" politycznie.
Uzasadnienie tej propozycji wywodzi się z naszego przekonania, że ignorowanie "wrażliwych" politycznie tematów znacznie zmniejszy zaufanie do Unii, zwłaszcza w oczach tych obywateli, dla których takie tematy i pamięć o nich są świeżą i bolesną rzeczywistością.
Trudno jest też ignorować fakt, iż historyczna prawda o drugiej wojnie światowej i jej następstwach opowiada wyraźną i jednoznaczną historię zniszczenia wielu istnień przez terror radziecki w państwach, które teraz są nowymi Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.
Zalecenie 5
Art. 4 ust. 3 nowy
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
_BAR_ Operatorzy kultury będą mogli składać aplikacje na sektorowe i ponadsektorowe projekty odpowiadające ich zainteresowaniom i aspiracjom pod warunkiem, że przedsięwzięcia te będą ukierunkowane na realizację co najmniej dwóch z określonych powyżej celów.
W ten sposób żaden z aspektów działalności kulturalnej i artystycznej nie zostanie wyeliminowany a priori. _BAR_
Uzasadnienie
Sformułowanie o równym dostępie wszystkich sektorów do wsparcia powinna znaleźć się w oficjalnym tekście.
Ważne jest, by określenia użyte w decyzji były jak najbardziej jasne, proste i niedwuznaczne, tak by potencjalni beneficjenci rozumieli jej tekst i mieli świadomość, że na przykład tłumaczenia literackie będą kwalifikowały się do wsparcia przez program Kultura 2007.
Zalecenie 6
Załącznik (1.1) zmiana nagłówka
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.1Ośrodki współpracy _BAR_ 1.1Ośrodki współpracyOśrodki twórcze _BAR_
Uzasadnienie
Określenie "ośrodki współpracy" powinno zostać zmienione, ponieważ jest zbyt podobne do nazwy "punkty kontaktowe kultury", co mogłoby prowadzić do pomyłek*.
Propozycja użycia terminu "ośrodki twórcze" dobrze oddaje cel ich działalności.
Słowo współpraca jest zbyteczne, ponieważ wszystkie projekty finansowane przez program europejskiej współpracy kulturalnej muszą być oparte na współpracy.
Zalecenie 7
Załącznik (1.1) ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawki Komitetu Regionalnego _BAR_
Każdy ośrodek musi składać się co najmniej z 6 wykonawców z 6 różnych krajów uczestniczących w programie, może grupować podmioty z jednego lub kilku sektorów w obrębie różnych działań lub wieloletnich projektów o charakterze sektorowym, międzysektorowym, lecz realizujących wspólny cel. _BAR_ Każdy ośrodek musi składać się co najmniej z 6pięciu wykonawców z 6pięciu różnych krajów uczestniczących w programie, może grupować podmioty z jednego lub kilku sektorów w obrębie różnych działań lub wieloletnich projektów o charakterze sektorowym, międzysektorowym, lecz realizujących wspólny cel. _BAR_
Uzasadnienie
Pięciu współorganizatorów stanowi bez wątpienia europejską wartość dodaną i beneficjenci projektów nie powinni być zobowiązani do tego, by od 2007 r. tych współorganizatorów było sześciu.
Zasadnicze znaczenie ma poświęcenie w projektach uwagi wspólnym wysiłkom i jakości samych projektów.
Zalecenie 8
Aneks (1.1) ust. 3
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawki Komitetu regionalnego _BAR_
Każdy ośrodek ma na celu realizację licznych wieloletnich i ustrukturowanych działań kulturalnych. _BAR_ Każdy ośrodek ma na celu realizację licznych wieloletnich i ustrukturowanych działań kulturalnych i powinien pełnić rolę organu pośredniczącego w przyznawaniu dotacji. _BAR_
Uzasadnienie
"Ośrodki współpracy" powinny mieć możliwość działania w charakterze organu pośredniczącego w przyznawaniu wsparcia.
W ten sposób mogłyby one bez zbędnej biurokracji i szybko przekazywać fundusze na małe innowacyjne projekty w zakresie współpracy kulturalnej.
Ten system sprawdził się w kontekście funduszy strukturalnych i powinien zostać zastosowany w programie Kultura 2007
Zalecenie 9
Aneks (1.1) ust. 6
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Pomoc wspólnotowa nie może przekraczać 50 % budżetu projektu, i ma charakter degresywny.
Nie może przekraczać 500000 EUR rocznie.
Pomoc ta jest przyznawana przez okres 5 lat. _BAR_ Pomoc wspólnotowa nie może przekraczać 50 % budżetu projektu, i ma charakter degresywny.
Nie może przekraczać 500000 EUR rocznie.
Pomoc ta jest przyznawana przez okres 5 lat.Wsparcie to będzie przyznawane na co najmniej trzy a co najwyżej pięć lat. _BAR_
Uzasadnienie
Ponieważ nie wszyscy beneficjenci będą wymagali bądź potrzebowali pięciu lat na przeprowadzenie swoich projektów, należy przewidzieć większa elastyczność, jeśli chodzi o czas trwania projektów.
Zalecenie 10
Załącznik (1.2) zmiana nagłówka
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
1.2Działania w ramach współpracy _BAR_ 1.2Działania w ramach współpracyDziałania twórcze _BAR_
Uzasadnienie
Określenie "działania w ramach współpracy" jest zbyt technokratyczne, podczas gdy nazwa "działania twórcze" podkreśla fakt, że szczególną wagę w procesie wyboru projektów przywiązywać się będzie do kreatywności.
Zalecenie 11
Załącznik (1.2) ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Każde działanie musi być podjęte i zrealizowane na zasadzie partnerstwa przez co najmniej 4 organizacje działające na polu kultury z 3 różnych krajów uczestniczących, przy czym podmioty te mogą działać w jednym lub kilku sektorach. _BAR_ Każde działanie musi być podjęte i zrealizowane na zasadzie partnerstwa przez co najmniej czterytrzy organizacje działające na polu kultury z trzech różnych krajów uczestniczących, przy czym podmioty te mogą działać w jednym lub kilku sektorach. _BAR_
Uzasadnienie Trzech współorganizatorów stanowi bez wątpienia europejską wartość dodaną.
Jak powyżej zaznaczono w kontekście europejskich ośrodków współpracy, projekty powinny być oceniane pod kątem ich faktycznej jakości, a nie na zasadzie mechanicznego doboru kryteriów.
Zalecenie 12
Załącznik (1.2) ust. 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Pomoc wspólnotowa nie może przekraczać 50 % budżetu projektu.
Nie może być niższa od 60000 EUR rocznie ani wyższa od 200000 EUR rocznie.
Pomoc ta jest przyznawana przez maksymalny okres dwunastu miesięcy. _BAR_ Pomoc wspólnotowa nie może przekraczać 50 % budżetu projektu.
Nie może być niższa od 60000 EUR rocznie ani wyższa odniż200000 EUR rocznie.
Pomoc ta jest przyznawana przez maksymalny okres dwunastuna minimum 12 miesięcy, a maksymalnie na okres 24 miesięcy. _BAR_
Uzasadnienie
Należy przewidzieć większą elastyczność w zakresie minimalnego poziomu wsparcia ze strony Unii Europejskiej (60000 euro rocznie, co daje minimalną wielkość projektu w wysokości 120000 euro rocznie), gdyż niektóre projekty nie będą wymagały lub nie będą w stanie spożytkować takiej kwoty, lecz nadal będą miały odpowiedni efekt i masę krytyczną.
Dodatkowo powinna istnieć możliwość dwuletniego czasu trwania projektów, przez co program będzie bardziej elastyczny i przyjazny dla beneficjentów.
Zalecenie 13
Załącznik (1.3) ust. 4
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
W tych ramach zostanie przyznana również znacząca pomoc dla "Europejskich Stolic Kultury", aby wspomóc działania podkreślające postrzegalność europejską oraz transeuropejską współpracę kulturalną. _BAR_ W tych ramach zostanie przyznana również znacząca pomocW tym kontekście 90% budżetu w ramach sektora działań specjalnych będzie przeznaczona dla "Europejskich Stolic Kultury", aby wspomóc działania podkreślające postrzegalność europejską oraz transeuropejską współpracę kulturalną. _BAR_
Uzasadnienie
Koncepcja Europejskiej Stolicy Kultury powinna znaleźć się w centrum uwagi sektora działań specjalnych.
Fundusze Wspólnoty Europejskiej na Europejską Stolicę Kultury powinny wzrosnąć, ponieważ po roku 2009 będziemy mieli do prawdopodobnie z dwiema Europejskimi Stolicami Kultury rocznie, tak aby dać w ten sposób wyraz niedawnemu rozszerzeniu Unii Europejskiej.
Zwiększone wsparcie finansowe powinno być np. spożytkowane na pomoc władzom miejskim i podmiotom działającym na polu kultury w ich współpracy z partnerami z innych Państw Członkowskich, a co za tym idzie, w promowaniu ponadnarodowej mobilności i dialogu międzykulturowego.
Dzięki przeznaczeniu 90 % budżetu działań specjalnych na Europejskie Stolice Kultury wzrasta poza tym przejrzystość w tej dziedzinie, która w przeszłości była krytykowana za swoistą "mętność".
Pozostałe 10 % ma być przeznaczone na Nagrodę Europa Nostra i Nagrodę Unii Europejskiej w dziedzinie współczesnej architektury (nagroda im. Mies van der Rohe'a).
Zalecenie 14
Art. 5 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Program jest również otwarty na współpracę z innymi państwami trzecimi, które podpisały ze Wspólnotą Europejską układy o stowarzyszeniu lub współpracy, zawierające klauzule kulturalne, na bazie dodatkowych środków i specjalnych warunków do uzgodnienia. _BAR_ Program ma być również otwarty na współpracę z pozostałymi krajami trzecimi z pierwszeństwem przyznawanym naszym najbliższym sąsiadom zgodnie z Europejską Polityką Sąsiedztwa, które zawiązały stowarzyszenia lub zawarły porozumienia o współpracy ze Wspólnotą Europejską obejmujące kwestie kultury, na podstawie dodatkowych funduszy i specyficznych procedur, które mają zostać przyjęte. _BAR_
Uzasadnienie
Program powinien być zorientowany na państwa uwzględnione w Europejskiej Polityce Sąsiedztwa.
Nie można przecenić wagi dialogu pomiędzy cywilizacjami oraz wolnej wymiany idei między kulturami, religiami i tradycjami.
Wspólne projekty na płaszczyźnie kulturalnej mogą pomóc w osiągnięciu głównych celów Europejskiej Polityki Sąsiedztwa w zakresie komunikacji międzyludzkiej i promowania zrozumienia wzajemnych kultur, historii, postaw i wartości, eliminując w ten sposób błędne uprzedzenia.
Zalecenie 15
Art. 9 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Komisję wspomaga Komitet składający się z przedstawicieli Państw Członkowskich pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji. _BAR_ Komisję wspomaga Komitet składający się z przedstawicieli Państw Członkowskich i przedstawiciela Komitetu Regionów pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji. _BAR_
Uzasadnienie
Ponieważ działania w zakresie polityki kulturalnej odbywają się w wielu Państwach Członkowskich często na poziomie lokalnym i regionalnym, Komitet Regionów powinien uzyskać prawo nominowania jednego przedstawiciela do ww. komitetu.
Poza tym tam, gdzie jest to konieczne, w delegacjach Państw Członkowskich do komitetu powinni znajdować się przedstawiciele regionalni i lokalni.
Zalecenie 16
Art.10 ust. 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Punkty kontaktowe kultury, określone w ppkt I.3.3 Załącznika, działają w charakterze organów wykonawczych do spraw rozpowszechniania informacji o programie na płaszczyźnie krajowej, w poszanowaniu art. 54 ust. 2 lit. c) oraz ust. 3 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002. _BAR_ Punkty kontaktowe kultury, określone w ppkt I.3.3 Załącznika, działają w charakterze organów wykonawczych do spraw rozpowszechniania informacji o programie tak na płaszczyźnie krajowej, jak i na niższych szczeblach w poszanowaniu art. 54 ust. 2 lit. c) oraz ust. 3 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002. _BAR_
Uzasadnienie
Poprawka ta jest zgodna z Zaleceniem 14 projektu opinii.
Punkty kontaktowe kultury muszą mieć możliwość działania również na szczeblu regionalnym, aby skuteczniej docierać do uczestników życia kulturalnego, oraz by przystosowywac się do ich szczególnych właściwości.
W tym celu powinno ułatwiać się, przestrzegając zasady dobrowolności, tworzenie punktów kontaktowych kultury lub ich oddziałów na szczeblu jednostek terytorialnych.
Zalecenie 17
Art. 10 ust. 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR _BAR_
2.Punkty kontaktowe kultury muszą przestrzegać następujących kryteriów: _BAR_ 2.Punkty kontaktowe ds. kultury muszą spełniać następujące kryteria: _BAR_
—należy mieć do dyspozycji wystarczająco liczny personel, o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i językowych, przystosowany do pracy w środowisku międzynarodowej współpracy; _BAR_ —należy* mieć do dyspozycji wystarczająco liczny personel, o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i językowych, przystosowany do pracy w środowisku międzynarodowej współpracy; _BAR_
—należy dysponować odpowiednimi strukturami, szczególnie w zakresie sprzętu informatycznego i środków komunikacji; _BAR_ —należy* dysponować odpowiednimi strukturami, szczególnie w zakresie sprzętu informatycznego i środków komunikacji; _BAR_
—należy działać w kontekście administracyjnym, pozwalającym na właściwe wywiązywanie się z zadań i unikanie wszelkiego konfliktu interesów. _BAR_ —należy* działać w kontekście administracyjnym, pozwalającym na właściwe wywiązywanie się z zadań (tam gdzie jest to stosowne, punkty kontaktowe kultury powinny przykładowo działać na poziomie lokalnym i regionalnym) i na unikanie wszelkiego konfliktu interesów. _BAR_
Uzasadnienie
Punkty kontaktowe kultury powinny być zachęcane do podejmowania, tam gdzie to stosowne, działań na poziomie lokalnym i regionalnym celem nawiązania bliskich kontaktów z obywatelami i podmiotami w dziedzinie kultury w terenie.
Francuski system "biegunów regionalnych" kierowanych przez francuskie punkty kontaktowe kultury jest przykładem dobrej praktyki, która powinna być powielana w innych Państwach Członkowskich.
Zalecenie 18
Art. 12 — dodanie nowej litery d)
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
_BAR_ (d)Promowanie językowej różnorodności UE _BAR_
Uzasadnienie
Z powodów, o których była mowa (zalecenie 1 i 2), należy silniej zaakcentować w tekście odniesienia dotyczące dążenia do językowej różnorodności.
Zalecenie 19
Załącznik V PODZIAŁ CAŁKOWITEGO BUDŻETU
Część 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Podział rocznego budżetu programu _BAR_ Podział rocznego budżetu programu _BAR_
Procent budżetu _BAR_ Procent budżetu _BAR_
Aspekt 1 (wsparcie dla projektów) ok.
77%—ośrodki współpracy ok.
36%—działania w ramach współpracy ok.
24%—działania specjalne ok.
17% _BAR_ Aspekt 1 (wsparcie dla projektów) ok.
77%—ośrodki współpracy ok.36&30;—działania w ramach współpracy ok.
24&30;—działania specjalne ok.
17% _BAR_
Na ośrodki współpracy oraz działania w ramach współpracy powinno się przeznaczyć po 30 % całkowitego budżetu, a nie odpowiednio 36 % i 24 % jak obecnie.
Komitet jest przekonany, że bieżący podział mógłby dyskryminować mniejsze podmioty w dziedzinie kultury, które są często najbardziej odważne i nowatorskie w swych działaniach, bowiem w przeciwieństwie do większych organizacji nie są na ogół w stanie zapewnić współfinansowania na pięć lat i nie mają możliwości przeprowadzania rozległych działań rozwojowych, które będą wymagane.
Zalecenie 20
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU" na okres 2007–2013
(2005/C 71/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program "MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU" na okres 2007–2013; COM(2004) 471 końcowy– 2004/0152 (COD);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dn. 14 lipca 2004 r. o zasięgnięciu w tej sprawie opinii Komitetu Regionów, na podstawie art. 265 oraz art. 149 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dn. 27 stycznia 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji prac na przygotowaniem opinii w tej sprawie;
uwzględniając własną opinię w sprawie dokumentu roboczego Komisji Europejskiej, zatytułowanego O europejski wolontariat dla młodzieży (CdR 191/1996 fin) [1];
uwzględniając własną opinię w sprawie wspólnotowego programu działania w dziedzinie europejskiego wolontariatu dla młodzieży [2] (CdR 86/1997 fin);
uwzględniając własną opinię dotyczącą propozycji decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia drugiego etapu wspólnotowego programu działania w dziedzinie edukacji - SOCRATES; propozycji decyzji Rady w sprawie ustanowienia drugiego etapu wspólnotowego programu działania w dziedzinie kształcenia zawodowego - LEONARDO DA VINCI; oraz propozycji decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wspólnotowego programu działania - MŁODZIEŻ [3] (CdR 226/1998 fin);
uwzględniając własną opinię odnoszącą się do komunikatu Komisji dotyczącego dalszych działań podjętych w związku z białą księgą w sprawie nowego rozmachu dla europejskiej młodzieży; proponowanych wspólnych celów w odniesieniu do uczestnictwa i informowania młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dn. 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram europejskiej współpracy w sprawach młodzieży [4] (CdR 309/2003 fin);
uwzględniając własną opinię dotyczącą białej księgi Komisji Europejskiej w sprawie nowego rozmachu dla europejskiej młodzieży [5] (CdR 389/2001 fin);
uwzględniając własną opinię w sprawie propozycji decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jednolitych ram na rzecz przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass) [6] (CdR 307/2003 fin);
uwzględniając własną opinię ogólną dotyczącą dalszych działań podjętych w związku z białą księgą w sprawie nowego rozmachu dla europejskiej młodzieży - wspólnych celów proponowanych w odniesieniu do działań w zakresie wolontariatu młodzieży oraz wspólnych celów proponowanych na rzecz lepszego zrozumienia i poznania młodzieży [7] (CdR 192/2004 fin);
uwzględniając decyzję nr 1031/2000/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 13 kwietnia 2000 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego programu działania "Młodzież" [8];
uwzględniając decyzję nr 790/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego programu działania na rzecz wspierania instytucji działających w sprawach młodzieży na szczeblu europejskim [9];
uwzględniając uchwałę Rady i przedstawicieli rządów Państw Członkowskich, zebranych na posiedzeniu Rady dn. 27 czerwca 2002 r., dotyczącą ram europejskiej współpracy w sprawach młodzieży [10];
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady dotyczący dalszych działań podjętych w związku białą księgą w sprawie nowego rozmachu dla europejskiej młodzieży; proponowanych wspólnych celów w odniesieniu do uczestnictwa i informowania młodzieży, w odpowiedzi na uchwałę Rady z dn. 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram europejskiej współpracy w sprawach młodzieży (COM(2003) 184 final);
uwzględniając uchwałę Rady z dn. 25 listopada 2003 r. w sprawie wspólnych celów w zakresie uczestnictwa i informowania młodzieży [11];
uwzględniając uchwały Rady i ministrów właściwych w sprawach młodzieży, zebranych na posiedzeniu Rady w sprawie uczestnictwa młodzieży [12], nieformalnego wymiaru edukacyjnego sportu w programach młodzieżowych Wspólnoty Europejskiej [13], integracji społecznej młodzieży [14] oraz wspierania inicjatywy, przedsiębiorczości i kreatywności młodzieży [15];
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskiego wolontariatu dla młodzieży (COM(96) 610 final - 96/0318 (COD));
uwzględniając zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 10 lipca 2001 r. w sprawie mobilności studentów, osób odbywających kształcenie, wolontariuszy, nauczycieli i szkoleniowców na obszarze Wspólnoty [16];
uwzględniając sprawozdanie Komisji w sprawie okresowej oceny programu "Młodzież" przewidzianego na lata 2000-2006 (obejmującej lata 2000-2003) (COM(2004) 158 final);
uwzględniając białą księgę w sprawie sprawowania rządów w Europie (European goverance) (COM(2001) 428 final);
uwzględniając art. 13 i 149 Traktatu o Unii Europejskiej oraz Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając projekt własnej opinii CdR 270/2004 Rev.1 przyjęty dn. 22 września 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawcą był Alvaro Ancisi, członek rady miejskiej Rawenny (IT-EPP);
na 57 sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dn. 17 listopada), Komitet przyjął niniejszą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1. uważa, że promowanie obywatelstwa europejskiego i integracji młodzieży ze społeczeństwem należą do najważniejszych priorytetów politycznych Komitetu; że to właśnie na szczeblu lokalnym i regionalnym młodzież w praktyce realizuje aktywne obywatelstwo; oraz że rozpatrywany tutaj wniosek powiązany jest z priorytetami Komisji EDUC (pkt 1.2 programu prac komisji EDUC na rok 2004);
1.2. zatem zdaje sobie sprawę, że aktywna postawa obywatelska młodzieży w społeczeństwie, ich poczucie przynależności do Europy oraz rosnące poczucie solidarności i wzajemnego zrozumienia mają kluczowe znaczenie dla społecznej spójności Unii i dla pokoju;
1.3. popiera pięć dziedzin działania określonych przez Komisję, w szczególności akcje "Młodzież dla Europy" i "Europejski Wolontariat", jako że mogą one wpływać na krajowe polityki w sprawach młodzieży i pomnażać ich rezultaty;
1.4. przyjmuje z zadowoleniem szczególnie program działania "Młodzież dla świata", który zwiększa możliwości w zakresie wymiany i pracy na rzecz wolontariatu w krajach sąsiadujących rozszerzonej Unii; odnosi się także z zadowoleniem do akcji nr 4 i 5, które określają systemy wspierania rozwoju współpracy pomiędzy animatorami społeczno-oświatowymi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, administracją i decydentami zajmującymi się sprawami młodzieży;
1.5. zgadza się z decyzją o uwzględnieniu zmian demograficznych, gospodarczych i społeczno-kulturowych, a w konsekwencji poszerzeniu grupy adresatów programu poprzez zaliczenie do niej osób w przedziale wiekowym 13-30 lat zamiast 15-25 lat;
1.6. przyjmuje z zadowoleniem przyjęcie otwartej metody koordynacji oraz zasady, że polityki wspólnotowe dotyczące młodzieży powinny uzupełniać polityki krajowe, pod warunkiem, że metoda ta gwarantuje pełne zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych, uwzględnia ich kluczową rolę dla pomyślnej realizacji programu oraz zakłada poszanowanie zasad pomocniczości, bliskości i proporcjonalności;
1.7. zgadza się, że państwa uczestniczące w programie powinny przyjąć odpowiednie środki, aby usunąć przeszkody dla mobilności i tym samym umożliwić uczestnikom wykorzystanie go w pełni.
Należy także przyjąć odpowiednie akty prawne na szczeblu krajowym i europejskim celem zapewnienia, że uznawane będzie doświadczenie zawodowe zdobyte podczas wolontariatu oraz odbyte nieformalne i nieoficjalne kształcenie młodzieży uczestniczącej w programie.
Pomocne mogłoby się tu okazać zintegrowanie programu "Młodzież" z innymi wspólnotowymi programami działania.
1.8. podkreśla, że podczas realizacji programu należy uwzględniać specyficzne uwarunkowania charakteryzujące poszczególne kraje.
Należy przewidzieć możliwość przyznania samorządom lokalnym środków na działalność, która w oczywisty sposób podlega ich kompetencji.
Realizowane już programy lokalne powinny również kwalifikować się do przydziału środków pomocowych, pod warunkiem że zostaną one uznane za celowe.
1.9. przyjmuje do wiadomości fakt, że we wprowadzeniu oraz w aneksach do wniosku dotyczącego decyzji przewidziane jest finansowanie partnerstw z samorządami lokalnymi i regionalnymi celem opracowania w kontekście długofalowym projektów umożliwiających łączenie różnych środków w ramach programu, przy czym finansowanie powinno odnosić się zarówno do projektów jak i działań koordynacyjnych; poza tym odnotowuje, że w ramach akcji odnoszącej się do animatorów społeczno-oświatowych i systemów wsparcia, również przewidziane jest partnerstwo samorządów lokalnych i regionalnych.
Jednakże zwraca uwagę na fakt, że cele te nie są jasno ujęte w tekście samej decyzji.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
a) uważa, że istotne jest opracowanie nowych instrumentów w celu uproszczenia i uelastycznienia programu, zapewnienia przejrzystości procedur oraz łatwego dostępu do informacji uczestnikom programu, na przykład poprzez stworzenie możliwości większej decentralizacji struktur;
b) jest zdania, że warunkiem powodzenia programu jest pełniejsze wykorzystanie potencjału samorządu terytorialnego, umożliwiając pełne zaangażowanie obywatelskie młodzieży, jej uczestnictwo w życiu politycznym i codziennym społeczności, w działaniach na rzecz wolontariatu i budowania poczucia solidarności;
c) podkreśla, że to poziom regionalny i lokalny są najbardziej odpowiednie do rozpowszechniania informacji o programie, w tym wśród grup młodzieży będących w niekorzystnej sytuacji.
Poziom regionalny i lokalny to także idealne środowisko dla rodzenia się nowych inicjatyw, wspierania rozwoju organizacji pozarządowych zajmujących się młodzieżą oraz zwiększania ich możliwości w zakresie zarządzania projektami europejskimi, jak również testowania i wymiany najlepszych praktyk;
d) sądzi, że należy stale zwracać uwagę na trzy kluczowe kwestie, które w jasny sposób wynikają z okresowej oceny programu i są obecnie przedmiotem działań Komisji:
- w wielu europejskich państwach brak jest ustawodawstwa dotyczącego wolontariatu, które chroniłoby prawa wolontariuszy i uznawało specyficzny charakter ich pracy;
- problemy, które napotykają uczestnicy programu w zakresie mobilności oraz ochrony prawnej, społecznej i zdrowotnej, zwłaszcza w krajach partnerskich;
- brakuje odpowiednich instrumentów na szczeblu krajowym i europejskim, które umożliwiałyby uznawanie nieformalnego i nieoficjalnego kształcenia odbywanego przez młodzież uczestniczącą w działaniach prowadzonych w ramach programu;
e) podkreśla potrzebę wspierania organizacji pozarządowych działających na szczeblu europejskim oraz Europejskiego Forum Młodzieży, jednakże zaznacza, że równie istotne jest wspieranie krajowych forów i połączenie ich w sieć oraz wspieranie tworzenia warunków dla realizowania przez młodzież lokalnych inicjatyw oraz dla małych stowarzyszeń, które na szczeblu lokalnym promują projekty europejskie.
Zalecenie 1
Art. 3 ust. 5
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
W ramach ogólnego celu "wspierania współpracy europejskiej w zakresie polityki ds. młodzieży" _BAR_ W ramach ogólnego celu "wspierania współpracy europejskiej w zakresie polityki ds. młodzieży", w szczególności na poziomie regionalnym i lokalnym _BAR_
Uzasadnienie
Poprawka znajduje uzasadnienie w tym, że to na szczeblu lokalnej społeczności mogą kształtować się dobre praktyki w zakresie wspierania aktywnego obywatelstwa młodzieży, mające przekonać ich do udziału w życiu społeczności, w mechanizmach demokracji przedstawicielskiej oraz w formach nauczania takiego uczestnictwa.
Zalecenie 2
Art. 8 ust. 2
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Komisja i kraje uczestniczące w programie podejmują odpowiednie środki w celu rozwinięcia struktur na płaszczyźnie europejskiej, krajowej oraz, w danym przypadku, regionalnej lub lokalnej, aby zrealizować cele programu, jak również nadać odpowiednią rangę działaniom programu. _BAR_ Komisja i kraje uczestniczące w programie podejmują odpowiednie środki w celu rozwinięcia struktur na płaszczyźnie europejskiej, krajowej oraz, w danym przypadku, regionalnej lub lokalnej, aby zrealizować cele programu, jak również nadać odpowiednią rangę działaniom programu. _BAR_
Uzasadnienie
Aby zrealizować cele programu, należy zagwarantować powszechny dostęp do informacji na temat możliwości, jakie program stwarza zarówno dla młodzieży jak i animatorów społeczno-oświatowych.
Ważne jest także wspieranie projektów organizacji pozarządowych na szczeblu regionalnym i lokalnym oraz rozpowszechnianie informacji o środkach wspierania inicjatyw młodzieżowych.
Zalecenie 3
Art. 8 ust. 3
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Komisja i kraje uczestniczące w programie podejmują odpowiednie środki w celu upowszechniania uznawania nieformalnego i nieoficjalnego kształcenia na rzecz młodzieży, szczególnie przez wydawanie zaświadczenia lub certyfikatu na poziomie krajowym lub europejskim, uznającym szczególnie doświadczenie nabyte przez uczestników programu i zatwierdzającym bezpośrednie uczestnictwo młodzieży lub animatorów społeczno-oświatowych w działaniu w ramach programu. _BAR_ Komisja i kraje uczestniczące w programie podejmują odpowiednie środki w celu upowszechniania uznawania nieformalnego i nieoficjalnego kształcenia na rzecz młodzieży, szczególnie przez wydawanie zaświadczenia lub certyfikatu na poziomie krajowym lub europejskim, uznającym szczególnie doświadczenie nabyte przez uczestników programu i zatwierdzającym bezpośrednie uczestnictwo młodzieży lub animatorów społeczno-oświatowych w działaniu w ramach programu lub w podobnym działaniu, uznawanym na poziomie europejskim.
Komplementarność z innymi działaniami określonymi w art. 11 może sprzyjać osiągnięciu tego celu. _BAR_
Uzasadnienie
Warunkiem uznania nieformalnych i nieoficjalnych kompetencji zdobytych w trakcie wykonywania wolontariatu, działań solidarnościowych i wymiany kulturalnej, jest powiązanie wymienionych rodzajów działalności z innymi dziedzinami działań wspólnotowych, takimi jak edukacja, kształcenie i kultura, o których mowa w art. 11 oraz z politykami i instrumentami krajowymi, o których mowa w art. 12.
Zalecenie 4
Art. 8 ust. 6 lit. b)
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
_BAR_ ust. 6 lit. b) może przewidywać decentralizację przez agencje krajowe niektórych kompetencji na poziom regionalny i lokalny _BAR_
Uzasadnienie
Decentralizacja niektórych funkcji agencji krajowych na poziom regionalny i lokalny może zapewnić lepszy dostęp i bliskość osobom korzystającym z programów.
Może być to szczególnie użyteczne przy udzielaniu małym organizacjom pozarządowym pomocy na etapie informowania, promocji, składania oferty i oceny projektu, jak również uzyskania dostępu przez młodzież mającą mniejsze możliwości.
Zalecenie 5
Art. 12 ust. 1
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
Kraje uczestniczące w programie mogą otrzymać znak europejski dla akcji krajowych lub regionalnych, podobnych do tych, o których mowa w art. 4. _BAR_ Kraje uczestniczące w programie mogą otrzymać znak europejski dla akcji krajowych, lub regionalnych lub lokalnych, podobnych do tych, o których mowa w art. 4. _BAR_
Uzasadnienie
Pierwsze kroki w demokratycznym życiu i wolontariacie młodzież najczęściej stawia na szczeblu lokalnym.
Także tutaj rozwijane są formy kształcenia nieformalnego i nieoficjalnego.
Zalecenie 6
Art. 4 ust. 4
Tekst wniosku Komisji _BAR_ Poprawka KR _BAR_
4)Animatorzy społeczno-oświatowi i systemy wspierająceTa akcja ma na celu wspieranie aktywnych organizacji na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie młodzieży, a szczególnie funkcjonowania pozarządowych organizacji młodzieżowych, łączenia ich w sieć, wymiany, kształcenia i łączenia w sieć animatorów społeczno-oświatowych, stymulowania innowacyjności i jakości działań, informowania młodzieży oraz wdrażania struktur i działań niezbędnych dla programu, aby osiągnąć zamierzone cele. _BAR_ 4)Animatorzy społeczno-oświatowi i systemy wspierająceTa akcja ma na celu wspieranie aktywnych organizacji na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie młodzieży, a szczególnie funkcjonowania pozarządowych organizacji młodzieżowych, łączenia ich w sieć, wymiany, kształcenia i łączenia w sieć animatorów społeczno-oświatowych, stymulowania innowacyjności i jakości działań, informowania młodzieży oraz wdrażania struktur i działań niezbędnych dla programu, aby osiągnąć zamierzone cele; jak również wspieranie partnerstw z samorządami lokalnymi i regionalnymi. _BAR_
Uzasadnienie
Również w tekście decyzji należy podkreślić wspieranie partnerstw z samorządami lokalnymi i regionalnymi, podobnie jak ma to miejsce we wprowadzeniu i w aneksach dotyczących akcji nr 4.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie IV Raportu Komisji ds. Obywatelstwa Unii i Komunikatu Komisji dotyczącego Agencji Praw Podstawowych
(2006/C 31/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając IV raport Komisji Europejskiej dotyczący obywatelstwa Unii — 1 maja 2001 — 30 kwietnia 2004 — (COM (2004) 695 końcowy),
uwzględniając Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący Agencji Praw Podstawowych (COM (2004) 693 końcowy),
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie utworzenia Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (COM (2005) 280 wersja ostateczna),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 26 października 2004 r., o zasięgnięciu opinii Komitetu w sprawie 4-tego Raportu Komisji ds. Obywatelstwa Unii i w sprawie Komunikatu Komisji dotyczącego Agencji Praw Podstawowych, zgodnie z artykułem 265, ustęp 1, Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie utworzenia Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, zgodnie z art. 265 akapit pierwszy TWE,
uwzględniając decyzję Prezydium, z dnia 15 czerwca 2004 r. o zobowiązaniu Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie do opracowania opinii w sprawie 4-go Raportu Komisji ds. Obywatelstwa Unii i w sprawie Komunikatu Komisji dotyczącego Agencji Praw Podstawowych,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego artykuł 6 i 7, oraz Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego drugą część,
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy podpisany 29 października 2004 r., w szczególności artykuły I-2, I-9 i I-10, a także dział VI części pierwszej zatytułowany "Życie demokratyczne Unii", całą część drugą zatytułowaną "Karta Praw Podstawowych" oraz artykuł III-129 części trzeciej,
uwzględniając swoją opinię w sprawie Procesu opracowywania Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (CdR 327/1999 fin) [1], uchwałę w sprawie Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (CdR 140/2000 fin) [2] i uchwałę w sprawie Zatwierdzenia Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (CdR 381/2000 fin) [3],
uwzględniając swoją opinię w sprawie Projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich (COM (2001) 257 końcowy — 2001/0111 COD) (CdR 287/2001 fin) [4],
uwzględniając swoją opinię w sprawie Trzeciego raportu Komisji dotyczącego obywatelstwa Unii (COM(2001) 506 końcowy) i Raport Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący stosowania dyrektywy 94/80/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych (COM(2002) 260 końcowy) (CdR 121/2002 fin) [5],
uwzględniając swoją opinię w sprawie Komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii informacyjnej i komunikacyjnej dla Unii Europejskiej (COM (2002) 350 końcowy) (CdR 124/2002 fin) [6],
uwzględniając dyrektywę 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. dotyczącą prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich,
uwzględniając projekt raportu komisji ds. Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw wewnętrznych Parlamentu Europejskiego w sprawie "Wspieranie i ochrona praw podstawowych: rola instytucji narodowych i europejskich, w tym także Agencji Praw Podstawowych" (sprawozdawca: Kinga Gal — LIBE/6/25781),
uwzględniając raport CFR-CDF.rapUE.2003.fr sieci niezależnych ekspertów w dziedzinie praw podstawowych na temat sytuacji praw podstawowych w Unii Europejskiej w 2003 r.,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 280/2004 rev. 2) przyjęty dnia 22 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: Claude du GRANRUT, Radna regionu Pikardii, pierwszy zastępca mera w Senlis (FR/PPE), a także mając na uwadze, co następuje:
1) W drugiej części Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską ustanowiono obywatelstwo europejskie; prawa z nim związane to w szczególności prawo obywatela Unii do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, prawo głosowania i bierne prawo wyborcze w wyborach do rad gminnych państwa członkowskiego, w którym on zamieszkuje, prawo do korzystania z ochrony władz dyplomatycznych i konsularnych na terytorium Państwa trzeciego, w którym państwo członkowskie, którego jest on obywatelem nie jest reprezentowane, prawo kierowania petycji do Parlamentu Europejskiego i występowania do rzecznika. Postanowienia te zostały przeniesione do Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy.
2) Obywatelstwo i wykonywanie praw podstawowych dotyczą w pierwszej kolejności najbliższego otoczenia i w wielu państwach członkowskich wspólnoty lokalne dysponują znacznymi kompetencjami w dziedzinie stanu cywilnego, wydawania dokumentów urzędowych oraz edukacji, policji, pomocy społecznej, bez których nie ma rzeczywistego korzystania z obywatelstwa i rzeczywistej ochrony praw podstawowych.
3) Komitet — jako organ przedstawicielski władz lokalnych i regionalnych oraz obrońca demokracji oddolnej we wspólnotowym procesie decyzyjnym — uważa za niezwykle istotne wprowadzenie w życie przywilejów obywatelstwa europejskiego.
4) Obywatelstwo Unii nie zastępuje obywatelstwa narodowego, ale, podobnie jak jednolity rynek i polityka solidarności funduszy strukturalnych wywierają pozytywny wpływ na gospodarkę państw członkowskich Unii Europejskiej i dobrobyt ich obywateli, obywatelstwo europejskie stanowi korzyść dla obywateli jako osób wolnych, jednocześnie odpowiedzialnych i mających zapewnione poczucie bezpieczeństwa oraz jako podmiotów gospodarczych i politycznych.
5) Skuteczność ochrony jak i wsparcia praw podstawowych jest podstawą każdej demokracji oraz warunkiem wstępnym i koniecznym realizacji obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
6) Włączenie Karty Praw Podstawowych do Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy wzmacnia prawne zobowiązanie Unii do zagwarantowania wsparcia praw podstawowych we wszystkich politykach należących do jej kompetencji.
7) Konieczne jest zagwarantowanie obywatelom UE wykonywania swoich praw na całym terytorium Unii,
jednogłośnie przyjął następującą opinię na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca):
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 Uwagi na temat IV raportu Komisji dotyczącego obywatelstwa Unii
1.1.1 dziękuje Komisji Europejskiej za zwrócenie się o opinię, co stanowi użyteczny precedens kompensujący w ten sposób brak podstawy prawnej zarówno w traktatach aktualnie obowiązujących (art. 22 Traktatu, tekst skonsolidowany) jak również w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. III-129);
1.1.2 wyraża zadowolenie z wpisania Karty Praw Podstawowych — która stawia człowieka w centrum projektu europejskiego i zawiera specjalny rozdział poświęcony obywatelstwu — do Traktatu Konstytucyjnego, który nadaje jej wiążącą moc prawną i umożliwi każdemu obywatelowi Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej utożsamienie jego obywatelstwa europejskiego z nośnikiem nowych praw i wyrazem przynależności do nowej wspólnoty jaką stanowi Unia Europejska;
1.1.3 stwierdza, że prawa uznane w Karcie, uzupełniające prawa wymienione w Traktacie Konstytucyjnym, dotyczące ich życia codziennego, są jednak słabo znane obywatelom Unii Europejskiej;
1.1.4 przyjmuje pozytywnie wszystkie uwagi zawarte w IV raporcie Komisji dotyczącym obywatelstwa Unii i stwierdza pozytywne zmiany, jakie zaszły w przypadku wprowadzania w życie obywatelstwa europejskiego i Praw Podstawowych z nim związanych;
1.1.5 stwierdza, że art. I.10 Traktatu Konstytucyjnego przejął i łączy on w jedną całość treść artykułów od 17 do 22 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, że wyjaśniono w nim stosowanie prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu, prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w wyborach lokalnych oraz że rozszerzono w nim prawo do komunikowania się w swoim języku ojczystym, które do tej pory obowiązywało tylko w stosunku do instytucji Unii, a które odtąd będzie miało zastosowanie również do jej organów doradczych;
1.1.6 wyraża zadowolenie z podjęcia dialogu pomiędzy obywatelami i przedstawicielami wspólnot lokalnych i regionalnych, w szczególności w zakresie ich potrzeb informacyjnych dotyczących znajomości swoich praw i pozytywnych skutków, jakie im przysługują w przypadku wprowadzenia ich w życie przez władze regionalne i lokalne;
1.1.7 ubolewa, że w IV raporcie Komisji Europejskiej, w którym jest mowa o działaniach edukacyjnych, jakie należy prowadzić w stosunku do młodzieży, aby nabyła umiejętności niezbędne do korzystania z obywatelstwa europejskiego, nie mówi się o roli władz regionalnych i lokalnych, które w pewnych Państwach Członkowskich takie kompetencje posiadają;
1.1.8 stwierdza z zadowoleniem, że następuje postęp w przypadku prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu dzięki dyrektywie dotyczącej prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, co stanowi istotny postęp i powinno zostać przeniesione do prawa krajowego do 20 kwietnia 2006 r.;
1.1.9 ubolewa jednak, że nie mówi się o odpowiedzialności władz lokalnych zarówno w przypadku przyjmowania jak i dalszego zajmowania się obywatelami Unii Europejskiej w Państwie Członkowskim przyjmującym, zarówno w momencie ich przybycia jak też w trakcie ich pobytu i w przypadku zmian, jakie mogą zajść w ich sytuacji lub w sytuacji ich rodziny, podczas gdy są one odpowiedzialne za sprawdzanie, w danym wypadku, ich zarejestrowania, zasobów zawodowych lub osobistych, mieszkania, prawa do pomocy społecznej przez pierwsze pięć lat ich pobytu;
1.1.10 stwierdza, że dyrektywa przewiduje również dla członków rodziny w przypadku zgonu, wyjazdu lub separacji, prawo do niezależnego pobytu i wyraża zadowolenie, że zgodnie z opinią, którą wydał w sprawie tego projektu 21 listopada 2002 r. (CdR 121/2002 fin), do definicji dotyczącej "członków rodziny" włączeni zostali partnerzy, którzy nie zawarli związku małżeńskiego, którzy korzystają w Państwie Członkowskim swojego pochodzenia ze statusu równoważnego statusowi partnerów, którzy zawarli związek małżeński;
1.1.11 uważa, że środek ten jest z pewnością uzasadniony, ale może wymagać wspierających działań socjalnych ze strony władz jednostki lokalnej, na terenie której mieszka dana rodzina, czego ustawodawca europejski nie przewidział, i sugeruje w związku z tym, aby okres dwóch lat przewidziany na wprowadzenie w życie tej dyrektywy został wykorzystany do rozwiązania tego typu problemów;
1.1.12 popiera uproszczenie procedur dotyczących repatriacji zwłok obywateli Wspólnoty zmarłych w innym Państwie Członkowskim i uważa, zwracając uwagę, że gminy są często odpowiedzialne za grzebanie lub kremację osób zmarłych, że Komitet powinien być ściśle włączony w trwający właśnie proces opracowywania takiego tekstu w Komisji Europejskiej;
1.1.13 przypomina, że Traktat Konstytucyjny przewiduje w swojej części III warunki funkcjonowania rynku wewnętrznego i swobody osiedlania się pracowników obywateli Unii, które zapewniają im prawo do pracy, i że w związku z tym restrykcje wynikające z ustawodawstwa krajowego będą musiały zostać wyeliminowane, a prawa gospodarcze i socjalne zharmonizowane;
1.1.14 stwierdza, że nawet jeśli prawo do głosowania i kandydowania w wyborach europejskich obywateli europejskich w Państwie Członkowskim, w którym zamieszkują, weszło w zwyczaj, działania informacyjne i edukacyjne prowadzone przy okazji wyborów w 2004 r. powinny zostać pogłębione, oraz że udział obywateli europejskich w wyborach nie obył się bez problemów;
1.1.15 popiera w zasadzie udział obywateli Wspólnoty w wyborach krajowych, ale uważa, że nie do niego należy proponowanie warunków ich udziału w tych wyborach; popiera także udział obywateli Wspólnoty w wyborach regionalnych oraz jest gotowy do rozważenia warunków ich udziału, co będzie wymagało zdefiniowania minimalnego okresu zamieszkania oraz określenia równorzędności odpowiednich szczebli "regionalnych";
1.1.16 interesuje się rozwojem partii politycznych na szczeblu europejskim i ubolewa, że nie zwrócono się do niego o opinię w sprawie projektu rozporządzenia dotyczącego statusu i finansowania partii politycznych na szczeblu europejskim w zastosowaniu drugiego ustępu artykułu 191 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [7];
1.1.17 jest zadowolony ze wzrostu liczby petycji kierowanych do Parlamentu Europejskiego i do Rzecznika Praw Obywatelskich, ale martwi go duża liczba przypadków niedopuszczalności tych petycji, oraz to, że nie można im w związku z tym nadać żadnego biegu.
1.2 Uwagi dotyczące Agencji Praw Podstawowych
1.2.1 pragnie wyrazić swoją opinię w sprawie zakresu działania, zadań, zasięgu geograficznego i struktury tego nowego organu, którego celem jest nie tylko ochrona, ale również wspieranie praw podstawowych w przypadku wszystkich obywateli obecnych lub przyszłych państw członkowskich Unii Europejskiej;
1.2.2 uważa, że Agencja powinna zostać wyposażona w środki materialne i intelektualne wystarczające do pełnienia jej zadań w pełni niezależnie;
1.2.3 uważa, że zakres działalności Agencji powinien dotyczyć stosowania prawa UE, Karty Praw Podstawowych włączonej do Traktatu Konstytucyjnego oraz zawartych tam postanowień dotyczących jej wprowadzania w życie, w celu ochrony i wspierania praw związanych z obywatelstwem europejskim;
1.2.4 pragnie, aby objął on wszystkie formy dyskryminacji wymienione w Karcie, a w szczególności te dotyczące mniejszości narodowych i podkreśla, że należy być szczególnie czujnym co do sytuacji, w których stale dochodzi do pogwałcania praw podstawowych;
1.2.5 uważa, że najważniejszym zadaniem Agencji powinno pozostać gromadzenie i analiza informacji opartych na niezależnym i niezawodnym narzędziu metodologicznym oraz sieci ekspertów;
1.2.6 jest zdania, że, jak to zostało zaproponowane, Agencja powinna zostać wyposażona w uprawnienia formułowania zaleceń zarówno negatywnych jak i pozytywnych przeznaczonych dla instytucji Unii i związanych z ich odpowiedzialnością ustawodawczą i sądowniczą;
1.2.7 uważa za konieczne, aby Agencja stała się pewnego rodzaju "siecią sieci" o kompetencjach poziomych, będącą w stanie rozwinąć kulturę praw podstawowych, tak w Unii Europejskiej, jak i w Państwach Członkowskich i w ich wspólnotach regionalnych i lokalnych, oraz że powinien jej od tej pory podlegać każdy organ utworzony w celu ochrony szczególnych aspektów praw podstawowych, jak na przykład Instytut Równości Płci;
1.2.8 uważa, że zakres analiz Agencji powinien być ograniczony do terytorium Państw Członkowskich Unii oraz do terytorium państw kandydujących i stowarzyszonych, ponieważ rozszerzenie go na państwa trzecie, domenę wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, będzie prowadzić do rozmycia jej zadań i nie wprowadzi żadnej wartości dodanej w stosunku do istniejących instrumentów międzynarodowych, w szczególności ONZ-owskich;
1.2.9 przypomina jednak o tym, że Agencja powinna mieć program pracy ustalający priorytety, które będą gwarancją skuteczności;
1.2.10 wspiera propozycję polegająca na tym, by Agencja współpracowała z Radą Europy i instytucjami krajowymi zajmującymi się prawami podstawowymi oraz z siecią niezależnych ekspertów, ale by nie przygotowywała sama analiz dotyczących poszczególnych krajów;
1.2.11 nie byłby przeciwny temu, by do Agencji zwrócono się o przygotowanie opracowania w ramach stosowania art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej przeniesionego do artykułu I-59 Traktatu Konstytucyjnego, to znaczy w przypadku poważnego i utrzymującego się naruszenia przez Państwo Członkowskie zasad, na których opiera się Unia Europejska, o ile o takie opracowanie wystąpiłyby wyraźnie Rada, Parlament Europejski lub Komisja Europejska, a nie byłoby ono inicjatywą Agencji.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 Odnośnie obywatelstwa europejskiego
2.1.1 zaleca włączenie Karty Praw Podstawowych w kampanię informacyjną związaną z Traktatem Konstytucyjnym oraz włączenie do tego działania wspólnot regionalnych i lokalnych, które są w stanie dotrzeć do wszystkich obywateli i są odpowiedzialne za stosowanie na co dzień praw wpisanych w Karcie;
2.1.2 sugeruje włączenie władz regionalnych i lokalnych w sprawy związane ze swobodnym przemieszczaniem się obywateli Europy w celu ułatwienia ich integracji w Państwie Członkowskim, w którym mieszkają;
2.1.3 proponuje wspieranie praw ekonomicznych i społecznych obywateli europejskich w celu osiągnięcia harmonizacji tych praw na całym terytorium Unii i czuwanie wraz z władzami regionalnymi i lokalnymi nad zapobieganiem wszelkim formom dyskryminacji;
2.1.4 zachęca do zapobiegania, przy jego pomocy, trudnościom wynikającym z ustanowienia prawa niezależnego pobytu w przypadku członków rodziny obywatela Unii Europejskiej mieszkającego w innym Państwie Członkowskim, w związku z jego wyjazdem, jego zgonem lub separacją małżonków, w przypadku przede wszystkim ochrony społecznej i prawa do pracy członków tej rodziny;
2.1.5 zwraca się również o włączenie przedstawicieli gmin w przygotowywanie tekstu europejskiego dotyczącego uproszczenia procedur stosowanych w przypadku repatriacji zwłok obywateli wspólnoty zmarłych w innym Państwie Członkowskim;
2.1.6 proponuje opracowanie zalecenia mającego na celu wspieranie wychowania na rzecz obywatelstwa europejskiego w środowisku szkolnym, przy czym działaniem tym powinna kierować Komisja Europejska, a Komitet Regionów powinien być w nie włączony w charakterze przedstawiciela wspólnot posiadających uprawnienia w dziedzinie edukacji;
2.1.7 zaleca, by inicjatywy w rodzaju "Europejskiego roku edukacji obywatelskiej" otrzymywały odpowiednie środki budżetowe pozwalające na rozwój działań tak w skali europejskiej, jak również regionalnej i lokalnej;
2.1.8 zaleca rozszerzenie praw politycznych obywateli europejskich przez podjęcie rozważań nad możliwością wyposażenia obywateli wspólnoty w prawo głosowania i bierne prawo wyborcze w wyborach regionalnych i krajowych na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym zamieszkują;
2.1.9 zaleca, aby nie przyznawać automatycznie obywatelom umawiających się stron krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego prawa głosowania i biernego prawa wyborczego w wyborach lokalnych w Państwie Członkowskim, w którym oni zamieszkują;
2.1.10 proponuje sformalizowanie procedur umożliwiających Parlamentowi Europejskiemu lub Rzecznikowi Praw Obywatelskich, do których zwrócono się niewłaściwie z petycją lub skargą, o odsyłanie takich skarg do danych władz (na przykład krajowy rzecznik praw obywatelskich, tam gdzie on jest, bądź bezpośrednio do władz regionalnych i lokalnych).
2.2 Odnośnie Agencji Praw Podstawowych
2.2.1 zaleca, aby przyszła Agencja Praw Podstawowych została wyposażona w środki materialne i intelektualne mające na celu zapewnienie jej skuteczności i niezależności;
2.2.2 proponuje ograniczenie zakresu działania Agencji do stosowania praw podstawowych wpisanych w Karcie i zgodnie z trybem przewidzianym artykułem II-112 Traktatu Konstytucyjnego;
2.2.3 proponuje, z jednej strony, aby Agencja była traktowana jako "sieć sieci" zdolna do rozwinięcia aktywnej kultury praw podstawowych, tak w Unii Europejskiej, jak i w państwach członkowskich i w ich wspólnotach regionalnych i lokalnych, oraz aby podlegał jej każdy organ utworzony w celu ochrony szczególnych aspektów praw podstawowych; z drugiej strony, proponuje taką strukturę Agencji, która odpowiadałaby różnym aspektom praw podstawowych, oraz wyposażenie jej w roczny lub wieloroczny plan działań zapewniający jej skuteczność;
2.2.4 wnioskuje, aby dodatkowo, oprócz pełnienia roli niezależnego i niezawodnego narzędzia gromadzenia i analizy informacji oraz w celu formułowania zaleceń dla Instytucji Unii, w tym Trybunału Sprawiedliwości, Agencja została włączona w realizację polityki edukacyjnej i komunikacyjnej związanej z prawami podstawowymi;
2.2.5 sugeruje ograniczenie obszaru działania Agencji do państw członkowskich Unii Europejskiej;
2.2.6 zachęca przyszłą Agencję europejską do nawiązania kontaktów, z jednej strony, z Radą Europy, instytucjami rządowymi i organizacjami pozarządowymi zajmującymi się stosowaniem praw podstawowych oraz z siecią niezależnych ekspertów, ale także, z drugiej strony, ze wspólnotami regionalnymi i lokalnymi, które mogłyby poprzez swoje specyficzne podejście wnieść w jej prace użyteczny wkład; zachęca ją również do przedstawiania corocznego raportu na temat sytuacji praw podstawowych w UE;
2.2.7 proponuje aby jej działanie zostało zastrzeżone z tytułu art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej, przeniesionego do art. I-59 Traktatu Konstytucyjnego, w przypadku wyraźnego wniosku Rady, Parlamentu Europejskiego lub Komisji Europejskiej;
2.2.8 wnioskuje, aby przewidziano udział przedstawiciela wspólnot regionalnych i lokalnych w zarządzie przyszłej Agencji europejskiej. Bruksela, 6 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub [1] Dz.U. C 156 z 6.6.2000, s. 1. [2] Dz.U. C 22 z 24.1.2001, s. 1. [3] Dz.U. C 144 z 16.5.2001, s. 42. [4] Dz.U. C 192 z 12.8.2002, s. 17. [5] Dz.U. C 73 z 26.03.2003, s. 64.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów pt. "Zarządzanie ryzykiem powodziowym — zapobieganie, ochrona i minimalizowanie skutków powodzi"
(2005/C 164/01)
Komitet Regionów,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów pt. "Zarządzanie ryzykiem powodziowym — zapobieganie, ochrona i minimalizowanie skutków powodzi" (COM(2004) 472 końcowy);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 12 lipca 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego z dnia 26 maja 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju;
uwzględniając wnioski Rady w sprawie zarządzania ryzykiem powodziowym, przyjęte w dniu 14 października 2004 r.;
uwzględniając własną opinię w sprawie wniosku Komisji dotyczącego dyrektywy Rady ustanawiającej ramy dla działań wspólnotowych w dziedzinie polityki wodnej (COM(1997) 49 końcowy — CdR 171/97 fin [1]);
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie szóstego programu działań Wspólnoty Europejskiej na rzecz ochrony środowiska "Środowisko 2010: nasza przyszłość, nasz wybór — szósty program działań na rzecz ochrony środowiska", oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowego programu działań na rzecz ochrony środowiska 2001-2010 (COM(2001) 31 końcowy — CdR 36/2001 fin) [2];
uwzględniając własną uchwałę w sprawie ostatnich katastrof powodziowych w Europie oraz ustanowienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej (CdR 294/2002 fin [3]);
uwzględniając swoją opinię z inicjatywy własnej w sprawie "Zarządzania oraz konsekwencji katastrof naturalnych: rola wspólnotowej polityki strukturalnej" (CdR 104/2003 fin [4]);
uwzględniając własną opinię w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Europejską Grupę Współpracy Transgranicznej (COM(2004) 496 końcowy — CdR 62/2004 fin);
uwzględniając własną opinię w sprawie: Komunikat Komisji Europejskiej pt. "Budowanie wspólnej przyszłości — wyzwania polityki i środki budżetowe poszerzonej Unii na lata 2007-2013" (COM(2004) 101 końcowy — CdR 162/2004 fin);
uwzględniając własną opinię (CdR 299/2004 rev.1) przyjętą w dniu 9 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Zrównoważonego Rozwoju (Sprawozdawca: Henk Aalderink, Członek Rady Wykonawczej prowincji Gelderland (NL/ALDE));
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Zarządzanie ryzykiem powodziowym stanowi ważną kwestię dla regionów i gmin europejskich.
Wiele samorządów terytorialnych musi zajmować się ryzykiem powodzi przez wylewające rzeki bądź morze w celu ochrony i zachowania jakości życia swoich obywateli.
2) Można zidentyfikować różne rodzaje powodzi według ich różnej charakterystyki regionalnej.
Niezbędne są najróżniejsze działania, aby zredukować prawdopodobieństwo, jak i skutki powodzi.
Konieczne jest zatem regionalne podejście do kwestii zarządzania ryzykiem powodziowym.
3) Rzeki i morza nie uznają granic.
Niezbędne są zatem starania o współpracę transgraniczną pomiędzy mieszkańcami i zarządcami w obszarach przybrzeżnych, jak również we wszystkich obszarach zlewisk rzek.
Konieczne jest wytworzenie solidarności między ludźmi, którzy nie są bezpośrednio zagrożeni przez powodzie a ludźmi, którzy mieszkają na brzegach lub wybrzeżach, zagrożonych powodzią.
przyjął na 58. sesji plenarnej w dn. 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje z zadowoleniem zasadnicze cechy Komunikatu Komisji, a w szczególności uzgodniony program działań w sprawie ochrony przeciwpowodziowej i podkreśla, że morza i rzeki stanowią dynamiczny system, którego nie można kontrolować poprzez proste lub sektorowe działania;
1.2 zdaje sobie sprawę, że środki ochrony przeciwpowodziowej w jednym regionie mogą wpłynąć negatywnie na powódź w innych regionach, położonych w górze bądź dole rzeki.
Jest zatem ważne, by ustalić skutki działań przeciwpowodziowych dla całego dorzecza.
Jednak takie podejście nie powinno prowadzić do narzuconych modeli, standardowych planów lub dalszej rozbudowy biurokracji, gdyż samorządy terytorialne wiedzą, że łączy je różnorodność, a nie jednolitość;
1.3 zdaje sobie jednak sprawę, że określanie skutków działań na obszarze całego dorzecza wymaga minimalnej liczby wskaźników standardowych.
Wskaźniki te dają możliwość dokładnego dostrojenia i koordynowania działań na szczeblu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym.
W celu zapewnienia elastyczności powinna być możliwa zmiana liczby wskaźników standardowych w zależności od okoliczności;
1.4 podkreśla, że należy uświadomić obywatelom znaczenie środków zapobiegawczych w przypadkach, gdy zagrożenie powodziowe nie jest dostrzegane.
Bardzo ważne jest zaangażowanie ze strony obywateli, gdyż obywatele są faktycznymi nośnikami zasady solidarności.
Jest to szczególnie ważne wśród obywateli, którzy mieszkają w dorzeczach, gdzie nie występuje poważne lub potencjalne zagrożenie powodziowe, ale których obszary mogą w szczególności tworzyć spływ wód powodziowych;
1.5 zdaje sobie sprawę, że w dniu 14 października 2004 r. Rada postanowiła, że w ramach regularnych spotkań kierowników urzędów gospodarki wodnej należy we współpracy z innymi zainteresowanymi podmiotami i odpowiednimi stronami opracować program działania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej i podkreśla, iż europejskie samorządy terytorialne powinny uczestniczyć w jego tworzeniu;
1.6 zachęca i chętnie sam weźmie czynny udział w mobilizowaniu samorządów terytorialnych do opracowania przed rokiem 2007 planów, które z góry będą odpowiadały nowym możliwościom finansowania wspólnotowego, biorąc pod uwagę, że korzystanie z pomocy finansowej UE wymaga współfinansowania ze strony władz krajowych, regionalnych lub lokalnych.
2.
Zlecenia Komitetu
Komitet Regionów
2.1 uważa, że zagrożenie powodziowe stanowi problem wspólny oraz że należy się nim zająć na poziomie całego dorzecza.
Ogólnym celem winno być stworzenie wspólnej odpowiedzialności i solidarności na obszarze dorzecza, w celu uwzględnienia całego obszaru podczas poszukiwania skutecznych środków zwalczania zagrożenia powodziowego na małym obszarze dorzecza;
2.2 uważa, iż niezbędne jest podniesienie świadomości wszystkich zainteresowanych stron na obszarze dorzecza, a z pewnością mieszkańców obszarów górnej części rzeki, gdzie nie występuje, lub występuje nikłe, zagrożenie powodziowe, ale których użytkowanie przyczynia się do tworzenia spływów wód powodziowych i zaleca zobligowanie wszystkich samorządów terytorialnych na obszarze dorzeczy do czynnego uczestnictwa w procesie planowania środków zapobiegawczych;
2.3 popiera podejście do rozwiązywania problemu zagrożenia powodziowego dla całego dorzecza jako integrowany sposób pracy, bez jakichkolwiek wyjątków sektorowych.
Z metody tej należy korzystać przy stosowaniu zasady solidarności, którą Komitet również popiera;
2.4 jest zdania, że Centrum Monitorowania i Informacji na rzecz Ochrony Obywatelskiej Komisji Europejskiej mogłoby odegrać ważną rolę oprócz przekazywania informacji władzom szczebla krajowego i terytorialnego i zaleca, aby Centrum wprowadziło działania ukierunkowane na podniesienie świadomości również wśród innych zainteresowanych stron, zarówno społeczeństwa jak i przemysłu; w celu zwiększenia solidarności wśród mieszkańców całych dorzeczy zaleca on, aby Centrum stworzyło inicjatywy partnerstwa powodziowego;
2.5 jest zdania, że jedynie szerokie i zintegrowane podejście obejmujące kilka sektorów polityki może prowadzić do pożądanych efektów w dłuższym okresie czasu. Komitet Regionów sugeruje zatem, aby program działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej aktywnie zajął się szeregiem multidyscyplinarnych działań związanych z glebą;
2.6 podkreśla znaczenie wdrażania zasady solidarności w ramach strategii, opartej na trzech krokach — zatrzymanie, magazynowanie i odprowadzanie wody.
Właściwe użytkowanie gruntów oraz system zarządzania wodą może zmniejszyć zagrożenie wystąpienia z brzegów dużych, a w szczególności małych rzek.
Przykładem tego jest wykorzystanie pojemności retencyjnej gleby, małych systemów wodnych oraz małych dorzeczy jako zbiorników gromadzących wodę deszczową, które mogą zredukować największe przepływy powodziowe rzek;
2.7 zaleca Komisji opracowanie działań niezbędnych do zredukowania skutków bądź prawdopodobieństwa powodzi w postaci programu działań, uwzględniającego wszystkie odpowiednie szczeble współpracy.
Tworzeniu planów zarządzania ryzykiem powodziowym nie powinno stać na drodze wymijające stanowisko jakiegokolwiek państwa członkowskiego;
2.8 zaleca, aby przy opracowywaniu i dostrajaniu działań na rzecz ochrony przeciwpowodziowej stosować metody pracy oraz zasady wynikające z ramowej dyrektywy w zakresie polityki wodnej, bez starań o zmianę tej dyrektywy;
2.9 jest zdania, że w długim okresie program działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej powinien być dostosowany do wszystkich środków, które wynikają z dyrektywy ramowej w zakresie polityki wodnej;
2.10 przyjmuje z zadowoleniem program działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej wraz z krótko- i długookresowymi celami.
W krótkim terminie jest kategorycznie niezbędne kontynuowanie istniejących inicjatyw, zwłaszcza tych ukierunkowanych na wdrożenie środków strukturalnych.
Samorządy terytorialne w oczekiwaniu na program działań winny uczynić wszystko co w ich mocy, aby przeprowadzić konkretne działania w zakresie ochrony przeciwpowodziowej.
2.11 jest zdania, iż powodzenie programu działań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej jest ściśle związane z otrzymaniem zadawalającego finansowania.
Stanowisko to jest odzwierciedlone w proponowanych perspektywach finansowych na lata 2007-2013 oraz w propozycjach Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Społecznego UE oraz Funduszu Spójności UE.
2.12 stanowczo popiera zaproponowaną przez Komisję metodę identyfikowania, rozpowszechnienia i propagowania dobrych praktyk.
Poza państwami członkowskimi niezbędne jest do tego uczestnictwo samorządów terytorialnych, jak również wszystkich możliwych zainteresowanych podmiotów z różnych regionów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie programu wspierającego europejski sektor audiowizualny (MEDIA 2007)
(2005/C 164/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie programu wspierającego europejski sektor audiowizualny (COM(2004) 470 końcowy — 2004/0151 (COD),
uwzględniając decyzję Rady z 9 września 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu z 27 stycznia 2004 r., powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Kultury i Edukacji,
uwzględniając projekt opinii CdR 303/2004 rev.1 przyjęty dnia 7 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Kultury i Edukacji (sprawozdawca: Theodóros Georgákis, burmistrz Ilioupoli (EL/PES)),
przyjął na 58. sesji plenarnej w dn. 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 popiera ujednolicenie działań z zakresu szkolenia, rozwoju, dystrybucji i promocji i połączenie ich w ramach nowego programu MEDIA 2007; zapewni to bowiem i umocni ciągłość zorganizowanych działań zmierzających do rozwoju i umocnienia europejskiej branży audiowizualnej;
1.2 z zadowoleniem przyjmuje zaproponowaną wielkość budżetu na realizację programu, który sięga 1,055 mld euro, podkreślając jednocześnie konieczność utrzymania go na wysokim poziomie w celu pokrycia zwiększonych potrzeb 27 państw uczestniczących w programie (25 państw członkowskich plus Bułgaria i Rumunia).
Rynki, które obejmuje, wykazują niezwykle zróżnicowany poziom rozwoju branży audiowizualnej; pod tym względem dzielą się one w zasadzie na trzy klasy, przy czym zróżnicowanie to sięga od bardzo wysokiego poziomu rozwoju do niemal zupełnej nieobecności tej branży.
Zwiększenie budżetu stanowi kolejny przejaw uznania istotnej roli branży audiowizualnej jako czynnika upowszechniającego wartości kulturalne i przyczyniającego się w ten sposób do budowy wspólnej tożsamości i świadomości europejskiej wśród obywateli Europy;
1.3 popiera wprowadzenie zasady "pozytywnej dyskryminacji" na korzyść krajów o niewielkim potencjale produkcji audiowizualnej lub krajów, których obszar lub język mają ograniczony zasięg geograficzny, w celu zniwelowania nierówności i nierównowagi w porównaniu z krajami o znacznym potencjale produkcyjnym.
Koncepcja wspierania krajów "słabszych" z punktu widzenia rynku audiowizualnego, na przykład nowych państw członkowskich i innych krajów, których rynek wykazuje ograniczoną dynamikę, jak Grecja czy Portugalia, powinna tkwić u podstaw całości programu MEDIA 2007.
Polityka taka przyczyni się do utrzymania różnorodności kulturalnej i dialogu międzykulturowego na szczeblu europejskim;
1.4 uznaje potrzebę zwiększenia konkurencyjności rozdrobnionej europejskiej branży audiowizualnej wraz z jednoczesnym umacnianiem struktur produkcyjnych małych i średnich przedsiębiorstw (MSP), które w praktyce tworzą trzon rynku europejskiego;
1.5 podziela pogląd Komisji, że istnieje pilna potrzeba uproszczenia procedur i mechanizmów administracyjnych dotyczących składania propozycji i nawiązywania współpracy w europejskiej branży audiowizualnej.
Bardzo ważne są również przejrzyste procedury selekcji kandydatów.
Dla zapewnienia przejrzystości ocenie złożonych kandydatur winno zawsze towarzyszyć odpowiednie uzasadnienie;
1.6 popiera koncepcję promowania mobilności studentów i specjalistów pracujących w europejskiej branży audiowizualnej w celu umożliwienia im wymiany cennych doświadczeń i korzystania z zasobów wiedzy i szkoleń w krajach zaawansowanych w dziedzinie komunikacji.
Mobilność ta jest szczególnie ważna dla nowych państw członkowskich UE, ale również dla krajów, których obszar lub język mają ograniczony zasięg geograficzny i w których branża audiowizualna nie jest szczególnie wysoko rozwinięta;
1.7 akceptuje wspieranie dubbingowania i tworzenia napisów do europejskich utworów audiowizualnych oraz tworzenia wielojęzycznych kopii tych utworów w celu obrony różnorodności kulturowej.
Bardzo ważna jest również digitalizacja tych dzieł.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wskazuje na konieczność położenia silniejszego nacisku na rolę, jaką w tworzeniu tożsamości europejskiej odgrywają społeczności lokalne i regionalne.
W konkretnej dziedzinie utworów audiowizualnych regiony całej Europy przy odpowiednim wsparciu mogą stać się motorem oryginalnej twórczości i zachowywania różnorodności kulturalnej, a także wnieść wkład — choćby i skromny — w poprawę konkurencyjności rynku europejskiego;
2.2 upomina się o zamieszczenie w art. 6 programu, dotyczącym promocji utworów audiowizualnych, wyraźnej wzmianki o szczególnej roli w wysiłkach na rzecz zwiększania konkurencyjności rynku europejskiego, do odgrywania której — poprzez własne specjalne programy i działania — powołane są regiony i społeczności lokalne.
Korzystne byłoby też udzielenie wsparcia działającym na szczeblu regionalnym biurom informacyjnym ("media desks") i ich modernizacji; są one bowiem użyteczne jako źródło informacji o zmianach w branży audiowizualnej dla obywateli europejskich;
2.3 zaleca udzielanie pomocy finansowej oraz prowadzenie zorganizowanej promocji regionalnych i lokalnych festiwali audiowizualnych, które odgrywają własną, istotną rolę w tworzeniu i rozwijaniu tożsamości europejskiej, wzbogacając jej zawartość i charakter o niepowtarzalne cechy kulturowe, historyczne i językowe społeczności lokalnych.
Kolejnym krokiem w tym kierunku powinno być stworzenie zachęt do zwiększania produkcji filmów w małych miastach i regionach Europy;
2.4 podkreśla konieczność wdrażania działań adresowanych przede wszystkim do młodzieży, ona to bowiem głównie decyduje o przyszłości europejskiej branży audiowizualnej.
Promowanie dzieł nowych twórców europejskich i wspieranie festiwali przeznaczonych dla młodej publiczności to posunięcia właściwe, lecz niewystarczające.
Wśród proponowanych inicjatyw wymienić należy popieranie mobilności młodzieży w państwach członkowskich, umożliwiającej młodym ludziom zapoznawanie się z rynkiem europejskim, oraz informowanie jej o aktualnej rzeczywistości i obiektywnych potrzebach rynku, a także kształcenie jej w oparciu o te podstawy;
2.5 zwraca uwagę na konieczność podejmowania działań umożliwiających poprawę jakości kształcenia w zawodach branży audiowizualnej, zwłaszcza w krajach i regionach, których produkcja audiowizualna jest niewielka lub których obszar czy język mają ograniczony zasięg geograficzny.
W krajach, o których mowa, branża ta jest słabo rozwinięta i zapotrzebowanie na kształcenie spełniające wymóg aktualności nadal jest znaczne.
Oprócz kształcenia na odległość i wspierania wymiany studentów warto byłoby refundować koszty podróży i udziału ponoszone przez studentów uczestniczących w programach szkoleniowych i konferencjach organizowanych w krajach mających własną tradycję audiowizualną;
2.6 zaleca wdrożenie zachęt do współpracy między firmami działającymi w europejskiej, ale również ogólnoświatowej branży audiowizualnej — nie tylko w sektorze produkcji, lecz zwłaszcza w dystrybucji.
Przeprowadzone w tej dziedzinie analizy oraz bieżące warunki jednoznacznie wskazują na to, że słabość systemu dystrybucji stanowi główną przeszkodę dla wejścia filmów europejskich na rynek międzynarodowy.
Według ustaleń z przeprowadzonych przez MEDIA Salles badań, które objęły wszystkie filmy dystrybuowane w USA i Kanadzie w latach 2001-2003, przychody kasowe z filmów pochodzących z krajów zachodnioeuropejskich wykazywały tendencję spadkową.
Stały coroczny wzrost wykazują natomiast koprodukcje europejskie, podobnie jak koprodukcje amerykańsko-europejskie, w których głównymi producentami są Amerykanie;
2.7 pozytywnie ocenia fakt, że pomoc wspólnotowa oprócz zachęt dla rozwoju branży audiowizualnej na etapach poprzedzających produkcję i następujących po niej musi również zmierzać do zagwarantowania przejrzystości na wszystkich etapach procedury oraz ustanowić zasady zapewniające wysoką jakość produkowanych dzieł;
2.8 uważa, że w związku z nowymi celami strategicznymi wyznaczonymi w Lizbonie należy położyć nacisk na spójność społeczną oraz zachęcać media audiowizualne do udziału w zwalczaniu wykluczenia społecznego i dyskryminacji, w integracji społecznej określonych grup ludności i imigrantów ekonomicznych oraz do zajmowania się zagadnieniem równości płci;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — Biała księga nt. usług użyteczności publicznej
(2005/C 164/06)
KOMITET REGIONÓW
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — Biała księga nt. usług użyteczności publicznej (COM(2004) 374 końcowy);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 13 maja 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu na ten temat zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Przewodniczącego z dnia 5 kwietnia 2004 r., powierzającą przygotowanie opinii na ten temat Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej;
uwzględniając art. 16 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, dotyczący usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, oraz art. 2, 5, 73, 81, 86, 87, 88 i 295 TWE;
uwzględniając art. 36 Europejskiej Karty Praw Podstawowych, dotyczący dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym;
uwzględniając art. III-122 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, podpisanego przez szefów państw i rządów 29 października 2004 roku w Rzymie;
uwzględniając swoją opinię w sprawie zielonej księgi na temat usług użyteczności publicznej (CdR 149/2003 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji na temat usług użyteczności publicznej w Europie (CdR 470/2000 fin) [2];
uwzględniając swą opinię w sprawie projektu decyzji Komisji w sprawie stosowania przepisów art. 86 Traktatu o WE do pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych, jak również projektu dyrektywy zmieniającej dyrektywę 80/723/EWG Komisji w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi oraz projektu wspólnotowych ram prawnych dla pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych (CdR 155/2004) [3];
uwzględniając swą opinię w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (CdR 154/2004 fin) [4];
uwzględniając swą opinię w sprawie zielonej księgi nt. partnerstwa publiczno-prywatnego oraz prawa wspólnotowego w zakresie zamówień publicznych i koncesji (CdR 239/2004),
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 327/2004 rév. 1) przyjęty 8 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Claudio MARTINI, przewodniczący regionu Toskania (IT — PSE));
na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 23 lutego) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Wstęp
1.1 Biała księga zawiera główne kierunki działania Komisji do 2006 roku.
Jej ukazanie się poprzedziła szeroka debata publiczna, w którą Komitet Regionów — w ścisłej koordynacji z samorządem lokalnym — wniósł znaczący wkład.
KOMITET REGIONÓW
1.2 uważa, że biała księga stwarza okazję do kontynuowania debaty na temat sformułowanej w niej strategii, propozycji i zobowiązań.
Władze publiczne — przede wszystkim zaś samorządy regionalne i lokalne — oraz partnerzy społeczni powinni wziąć w tej debacie czynny udział, w szczególności w następujących zagadnieniach:
- ustalenie równowagi między interesem powszechnym w przypadku usług użyteczności publicznej a przestrzeganiem zasad konkurencji, z uwzględnieniem roli, jaką usługom użyteczności publicznej przyznaje traktat konstytucyjny;
- stworzenie ram prawnych dla usług użyteczności publicznej (w szczególności w zakresie roli władz publicznych, wyboru sposobów zarządzania, gwarancji długoterminowego finansowania, regulacji, oceny);
- dokonanie przeglądu stanu wdrożenia i efektów dyrektyw branżowych dotyczących liberalizacji w sektorach łączności elektronicznej, usług pocztowych, energii elektrycznej i gazownictwa w świetle wyników konsultacji przeprowadzonych na podstawie zielonej i białej księgi oraz — w miarę potrzeb — przygotowanie nowelizacji tych dyrektyw;
- dostosowanie celów usług użyteczności publicznej do potrzeb obywateli, co przyczyni się do zwiększenia spójności społecznej i terytorialnej oraz do poprawy konkurencyjności gospodarki europejskiej (proces lizboński); w tym kontekście Komitet Regionów ubolewa, że Komisja w komunikacie "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia — nowy początek strategii lizbońskiej" [5] nie przyznaje działaniom w konsekwencji białej księgi nt. usług użyteczności publicznej priorytetowego miejsca wśród najpilniejszych zadań w zakresie wdrażania strategii lizbońskiej;
- zagwarantowanie demokratycznej, pluralistycznej oceny, dopuszczającej również metodę kontradyktoryjną z udziałem wszystkich zainteresowanych stron;
- starania o to, by zasady w dziedzinie wymiany usług na szczeblu światowym zapewniały wszystkim obywatelom dostęp do dóbr publicznych;
- nastawienie programów współpracy międzynarodowej z krajami rozwijającymi się w szczególności na wspieranie inwestycji w podstawowe usługi użyteczności publicznej i szerszego dostępu obywateli do tych usług.
Ocena białej księgi
KOMITET REGIONÓW
1.3 uważa, że należy pozytywnie ocenić następujące aspekty białej księgi:
- uznanie wspólnej odpowiedzialności Komisji, władz terytorialnych i państw członkowskich;
- fakt, że Komisja popiera art. III-122 traktatu konstytucyjnego, który stanowi podstawę prawną dla usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym;
- wola zwiększenia bezpieczeństwa prawnego metod finansowania usług użyteczności publicznej przy uznaniu prawa władz lokalnych i regionalnych do wyboru sposobu zarządzania i finansowania (prace z tym związane, podobnie jak wyraźniejsze rozróżnienie pomiędzy usługami użyteczności publicznej a usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym, przewidziano na okres do lipca 2005 roku);
- w razie konfliktu — pierwszeństwo celów i zadań usług użyteczności publicznej przed zasadami konkurencji (nowelizacja dyrektyw branżowych przewidziana jest na 2006 r.);
- zobowiązanie do opracowania do końca 2005 roku nowego szczegółowego komunikatu na temat usług socjalnych i zdrowotnych;
- zobowiązanie do zmiany procedury oceny liberalizacji;
- zauważa jednak, że — pomijając te bardzo pozytywne aspekty — biała księga nie rozwiewa wszystkich niejasności i poczucia niepewności u przedsiębiorstw użyteczności publicznej i kierujących nimi; mowa tu w szczególności o wątpliwościach:
- natury prawnej — dotyczących hierarchii przepisów, ich interpretacji i stosowania;
- natury ekonomicznej wobec braku trwałych ram gwarantujących długoterminowe finansowanie inwestycji i rekompensat z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych;
- dotyczących przestrzegania zasady pomocniczości, a w związku z tym uprawnień i odpowiedzialności władz publicznych na wszystkich szczeblach (lokalnym, regionalnym, krajowym);
- natury politycznej — związanych z rolą usług użyteczności publicznej w procesie integracji europejskiej.
Usługi użyteczności publicznej a europejski ustrój instytucjonalny
KOMITET REGIONÓW
1.4 podkreśla, że usługi użyteczności publicznej są częścią składową systemu wartości leżących u podstaw ustroju UE i państw członkowskich, który to system charakteryzuje się silnym wzajemnym powiązaniem postępu gospodarczego i społecznego, prowadzącym do społecznej gospodarki rynkowej i ułatwiającym jak największe uczestnictwo obywateli w gospodarce i społeczeństwie Europy;
1.5 akcentuje fakt, że organizacja usług użyteczności publicznej przyczynia się do spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, solidarności i poczucia przynależności do wspólnoty; służy zbiorowemu interesowi obywateli i rozwojowi zrównoważonemu, przy jednoczesnej dbałości o interes przyszłych pokoleń;
1.6 za pozytywny uznaje fakt, że Komisja zajęła stanowisko w kwestii statusu usług użyteczności publicznej na szczeblu europejskim.
Przerzuca w ten sposób pomost między obecną sytuacją, w której na podstawie traktatów i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości na pierwszym miejscu stawia się politykę konkurencji, a nowym modelem zapoczątkowanym przez traktat konstytucyjny;
1.7 wyraża zadowolenie z uznania zasady pomocniczości, z której wynika, iż określanie, organizowanie, finansowanie i nadzorowanie usług użyteczności publicznej należy przede wszystkim do władz szczebla krajowego, regionalnego i lokalnego; pragnie również zwrócić uwagę na to, że władze na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym mają możliwość ustanawiania i wdrażania uregulowań umożliwiających obywatelom samodzielny wybór usługodawców;
1.8 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja pozytywnie ocenia zmianę obecnego artykułu 16 w nowym traktacie konstytucyjnym (art. III-122), który przewiduje przyjęcie w trybie współdecydowania ustawy europejskiej "w granicach uprawnień Unii", nadającej jasną podstawę prawną usługom użyteczności publicznej.
Utrzymywanie się poglądów przeciwnych tworzeniu ustawodawstwa ramowego nie powinno usprawiedliwiać dalszego trwania aktualnej sytuacji, w której — w braku ustawodawstwa — Trybunał Sprawiedliwości tworzy prawo zamiast je stosować.
Biała księga przewiduje ponowne rozpatrzenie możliwości określenia ustawy ramowej po ratyfikacji traktatu konstytucyjnego.
W związku z tym Komisja zobowiązuje się do przedstawienia raportu oceniającego, zawierającego ewentualne propozycje;
1.9 podkreśla powszechną zgodność co do konieczności wyraźniejszego i bardziej przejrzystego określenia roli UE bez wyposażania jej w nowe uprawnienia.
Biała księga również wyraża takie przekonanie, uznając kompetencje państw członkowskich i samorządów lokalnych w dziedzinie usług użyteczności publicznej — poczynając od prawa wyboru formy prawnej i statusu publiczno-prawnego lub prywatno-prawnego dla przedsiębiorstw świadczących takie usługi.
Usługi użyteczności publicznej a polityka spójności
KOMITET REGIONÓW
1.10 jest przekonany, że powszechny dostęp do wysokiej jakości usługi użyteczności publicznej świadczonych po rozsądnej cenie ustalonej na podstawie kosztów wytworzenia stanowi zasadniczy element spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w całej UE oraz że regiony i samorządy lokalne są w stanie najlepiej ocenić potrzeby obywateli i określić najbardziej odpowiednie formy oraz struktury dla świadczenia usług o znaczeniu ogólnym na swym terenie;
1.11 podkreśla zatem, że realizacja celu spójności terytorialnej odbywa się również przez rozwijanie lokalnych usług publicznych i wielkich sieci usług infrastrukturalnych o zasięgu europejskim.
W celu propagowania usług użyteczności publicznej jako czynnika spójności terytorialnej należy zreformować fundusze strukturalne, które są nieodzownym elementem europejskiej polityki spójności, zwracając szczególną uwagę na współpracę transgraniczną i wspieranie usług użyteczności publicznej w krajach Europy Środkowej i Wschodniej.
Usługi użyteczności publicznej a konkurencja
KOMITET REGIONÓW
1.12 podkreśla drażliwą naturę związku między zasadami jednolitego rynku a usługami użyteczności publicznej;
1.13 uznaje w związku z tym, że bezpieczeństwo długoterminowego finansowania inwestycji i zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania wszystkim na całym terytorium dostępu do wysokiej jakości usług użyteczności publicznej;
1.14 uznaje, że zielona księga umożliwiła identyfikację przede wszystkim pozytywnych aspektów branżowych polityk liberalizacji, nie poświęciła jednak wystarczającej uwagi zachowaniu prawidłowej równowagi między uczciwą konkurencją a usługami użyteczności publicznej;
1.15 wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja wyraźnie uznaje w białej księdze problem zgodności między zasadami rynku wewnętrznego i konkurencji a funkcjonowaniem usług użyteczności publicznej, choć nie oznacza to jeszcze przezwyciężenia nierównowagi między względami interesu powszechnego a zasadami konkurencji;
1.16 pragnie powtórzyć, że korzystanie z procedury zamówień publicznych w celu wyłonienia firmy, której powierzy się świadczenie usług użyteczności publicznej jest fakultatywne i nie stanowi wymogu koniecznego do spełnienia warunków zgodności z prawem pomocy publicznej w postaci rekompensaty za udział w realizacji zadań publicznych.
W świetle najnowszego orzecznictwa, znacząco ograniczającego pojęcie bezpośredniego zarządzania usługami użyteczności publicznej przez samorząd terytorialny, Komitet uznaje, że Komisja powinna zaproponować poprawkę do przepisów o zamówieniach publicznych, ustalającą definicję bezpośredniego zarządzania dostosowaną do realiów samorządu lokalnego;
1.17 podziela zdanie Komisji, która uznaje cel budowy otwartego rynku wewnętrznego za zgodny z rozwijaniem usług użyteczności publicznej, za niezbędne uważa jednak większe uściślenie pojęcia wpływu na handel wewnątrzwspólnotowy, które na gruncie art. 12 i art. 81-89 Traktatu o WE decyduje o stosowaniu zasad konkurencji do usług użyteczności publicznej.
W obecnej bowiem sytuacji TSWE stosuje tak szeroką wykładnię pojęcia możliwości wpływu na wewnątrzwspólnotową wymianę handlową, że przepisom art. 87 ust. 1 Traktatu WE podlegać mogą nawet przedsiębiorstwa, którym powierzono na szczeblu lokalnym misję publiczną w ściśle ograniczonym zakresie;
Rozróżnienie między usługami użyteczności publicznej a usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym
1.18 zachęca Komisję do szybkiego przygotowania w oparciu o tekst traktatu konstytucyjnego wniosku dotyczącego ustanowienia przepisów ramowych umożliwiających zdefiniowanie:
- kryteriów rozróżnienia między usługami użyteczności publicznej o charakterze ekonomicznym i nieekonomicznym;
- ogólnych zasad i obowiązków związanych ze świadczeniem usług użyteczności publicznej, jak powszechność, ciągłość, jakość, skuteczność, dostępność oraz ochrona użytkowników i konsumentów;
- kryteriów mających na celu określenie zakłócenia równowagi w wymianie;
- prawa samorządu lokalnego i regionalnego do samodzielnego oferowania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i głównych zasad finansowania;
- mechanizmów oceny.
Wspólny język będzie stanowił międzybranżowy punkt odniesienia dla sektorów podlegających regulacji wspólnotowej, ale będzie również użyteczny dla tych, które nie są jej przedmiotem;
1.19 podkreśla, że przepisy ramowe, o których mowa, są tym ważniejsze, że w odniesieniu do rekompensat za udział w realizacji zadań publicznych dwa pierwsze kryteria wymienione w wyroku w sprawie Altmark Trans, a mianowicie obowiązek jasnego określenia misji publicznej powierzonej beneficjentowi pomocy oraz obiektywnego i przejrzystego ustalenia parametrów stanowiących podstawę do naliczania rekompensaty, już teraz zmuszają samorządy terytorialne do podjęcia wysiłku sformułowania umów o wypełnianie zadań publicznych.
Wysiłek taki niezawodnie zwiększy przejrzystość i odpowiedzialność demokratyczną w gospodarowaniu usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym.
KOMITET REGIONÓW
1.20 uważa, że jeśli nie dojdzie do uściślenia różnicy między usługą o charakterze ekonomicznym a usługą o charakterze nieekonomicznym oraz do uzupełnienia zawartych w traktatach definicji usług użyteczności publicznej, nierównowaga w dziedzinie automatycznego stosowania zasad konkurencji będzie się nadal utrzymywała;
1.21 pragnie powtórzyć w tym kontekście wymóg, który sformułował już w swej opinii na temat wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie usług, mianowicie by wyłączyć usługi użyteczności publicznej co do zasady z zakresu obowiązywania dyrektywy (a nie tylko częściowo z zakresu obowiązywania zasady kraju pochodzenia), aby zapobiec wszelkim możliwym sporom w trakcie jej wdrażania i uniknąć działania pod przymusem w celu szybkiego zharmonizowania tej dziedziny przy zastosowaniu uregulowań wspólnotowych; wyraża zadowolenie, że Komisja w komunikacie "Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia — nowy początek strategii lizbońskiej", przyznaje się do problemów związanych ze stosowaniem zasady kraju pochodzenia w projekcie dyrektywy w sprawie usług [6];
1.22 wyraża zadowolenie z faktu podjęcia rzeczywistych działań mających na celu zajęcie się zagadnieniem usług świadczonych w ogólnym interesie ekonomicznym z jednej strony i zobowiązań związanych ze świadczeniem usług publicznych z drugiej strony; pragnie jednak wyrazić zdziwienie faktem, że w kwartalnym programie prac Komisji zapowiada się ogłoszenie w grudniu 2004 r. poprawionego wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zobowiązań do świadczenia usług publicznych w branży lądowego transportu pasażerskiego, choć daleko jeszcze do zamknięcia konsultacji w sprawie białej księgi na temat usług użyteczności publicznej;
1.23 stwierdza niemniej, że biała księga nie zawiera ścisłej definicji usług użyteczności publicznej, ograniczając się do stwierdzenia, że dostarczanie dóbr i świadczenie usług użyteczności publicznej pociąga za sobą zobowiązania z zakresu usług publicznych.
W celu zidentyfikowania usług użyteczności publicznej biała księga wymienia dziewięć głównych zasad umożliwiających ocenę a posteriori, nie kwestionując skądinąd zasady konkurencji.
Biała księga potwierdza zatem trudność, jakiej nastręcza uzgodnienie wartości, na których opierają się usługi użyteczności publicznej, z zasadami konkurencji;
1.24 wyraża zaniepokojenie faktem, że stosowanie zasad rynku wewnętrznego przeważa nad uzasadnioną ochroną usług użyteczności publicznej.
Z wyjątkiem bowiem usług świadczonych bezpłatnie przez organy publiczne w ramach wykonywania własnych zadań każda usługa użyteczności publicznej może mieć aspekty ekonomiczne;
1.25 zwraca również uwagę, że kwestie te mają poważne znaczenie dla odpowiedzialności władz lokalnych i regionalnych za zarządzanie usługami użyteczności publicznej świadczonymi przez ich jednostki organizacyjne;
1.26 uważa, że w celu osiągnięcia wyraźnego rozgraniczenia między usługami użyteczności publicznej a usługami świadczonymi w ogólnym interesie ekonomicznym należy uwzględnić przede wszystkim kryteria zagwarantowania praw podstawowych, powszechnej dostępności, solidarności i zrównoważonego rozwoju.
Usługi użyteczności publicznej, sektor socjalny i zdrowie
KOMITET REGIONÓW
1.27 z zadowoleniem odnotowuje zobowiązanie się przez Komisję do przygotowania do końca 2005 r. specjalnego komunikatu na temat socjalnych i zdrowotnych usług użyteczności publicznej w celu określenia ich cech szczególnych wraz z niezbędnymi rozwiązaniami modernizacyjnymi oraz zaradzenia występującemu obecnie brakowi bezpieczeństwa prawnego.
W braku jednoznacznych przepisów usługi socjalne i zdrowotne są poddawane w sposób nadmierny zasadom konkurencji ze szkodą dla ich szczególnych zadań.
Jednocześnie mobilność osób w obrębie Unii wymaga działań zmierzających do zagwarantowania prawa dostępu do usług socjalnych i do opieki zdrowotnej na całym obszarze Unii.
Należy zatem zbadać szczególne cechy tych branż, porozumieć się co do definicji, rozwiązać sytuacje wątpliwe i należycie uwzględnić specyfikę podmiotów działających w tych sektorach;
1.28 podkreśla, że Komisja, kształtując swe propozycje, powinna doprowadzić do skutecznej współpracy z właściwymi władzami na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, jako że usługi socjalne i zdrowotne w większości państw UE opierają się na zasadzie solidarności i zbiorowego finansowania.
Dyrektywy branżowe
KOMITET REGIONÓW
1.29 przyjmuje do wiadomości fakt, że biała księga przewiduje dokonanie oceny skutków dyrektyw branżowych w raporcie w 2005 roku oraz dążenie do większej spójności horyzontalnej w perspektywie ich nowelizacji w następnym roku.
Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym o wymiarze europejskim podlegają dyrektywom branżowym rynku wewnętrznego w sprawie telekomunikacji, poczty, energii elektrycznej, gazownictwa, transportu powietrznego, kolejowego i drogowego.
W dyrektywach tych zawarte są obowiązki konkurencji i służby publicznej.
Ich skutki należy poddać okresowej ocenie, aby umożliwić ich nowelizację.
Nowelizacja ta ma na celu uzupełnienie obowiązków świadczenia usług publicznych, poprawę spójności horyzontalnej między różnymi obowiązkami świadczenia usług publicznych w poszczególnych branżach oraz udoskonalenie przepisów.
W przypadku innych usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, takich jak dystrybucja i zaopatrzenie w wodę, gospodarka odpadami, transport miejski i telewizja publiczna, trwa debata nad tym czy powinny one być poddane regulacjom wspólnotowym, a jeśli tak, to z jakiej podstawy prawnej należy skorzystać (środowisko naturalne, zróżnicowanie kulturalne, wolność informacji, ...).
Usługi użyteczności publicznej, handel i współpraca międzynarodowa
KOMITET REGIONÓW
1.30 z zadowoleniem odnotowuje fakt, że biała księga podejmuje również temat współpracy z krajami rozwijającymi się w celu udzielenia im pomocy we wdrożeniu usług użyteczności publicznej wysokiej jakości.
Dostęp do podstawowych usług to kluczowe narzędzie wspierania rozwoju.
Niestety w dziedzinie usług użyteczności publicznej stwierdza się brak wspólnych zasad w skali międzynarodowej oraz odpowiednich warunków finansowania.
Chcąc uczestniczyć w rozbudowie usług użyteczności publicznej w krajach rozwijających się, UE powinna określić politykę współpracy regionalnej umożliwiającą tworzenie dóbr publicznych w skali światowej poprzez opracowywanie solidnych ram ustawowych i instytucjonalnych w celu wspierania inwestycji w podstawowe usługi użyteczności publicznej;
1.31 uważa jednak, że konieczna jest pogłębiona publiczna debata w celu wyjaśnienia wyborów w dziedzinie usług użyteczności publicznej, jakie można rozpatrywać w ramach międzynarodowych negocjacji dotyczących obrotu usługami.
Dotychczasowe stanowisko UE, wynikające z zasady spójności wewnętrznych ram prawnych z międzynarodowymi porozumieniami handlowymi, doprowadziło do wykluczenia podstawowych usług użyteczności publicznej finansowanych ze środków publicznych (zdrowie, edukacja, kultura) oraz do wielu ograniczeń w sektorach, które UE postanowiła otworzyć na konkurencję, nie uzyskując jednak niezbędnych zabezpieczeń.
2.
Zalecenia na przyszłość
KOMITET REGIONÓW
2.1 uważa, że — z ustawodawczego punktu widzenia — choć biała księga proponuje bogaty program prac na dwa najbliższe lata i choć uwzględnia ona szereg uwag i wniosków sformułowanych przez samorządy lokalne, Komisja nie dostarczyła wszystkich niezbędnych informacji i wyjaśnień dotyczących przyszłych aktów ustawodawczych i zmian aktualnie obowiązującego prawa rynku wewnętrznego i konkurencji;
2.2 przyjmuje do wiadomości zobowiązanie Komisji do przedstawienia do lipca 2005 roku propozycji mających na celu zagwarantowanie pewności finansowania usług użyteczności publicznej w zastosowaniu orzeczenia Altmark Trans;
2.3 zwraca się do Komisji o kontynuowanie rozmów ze wszystkimi podmiotami zainteresowanymi daną dziedziną — na temat konkurencji na przykład zorganizowano po raz pierwszy "nieformalne" konsultacje, które umożliwiły KR wyrażenie poglądu samorządów lokalnych i regionalnych na szczególnie ważne dla nich tematy (patrz opinia CdR 155/2004 fin, uchwalona jednomyślnie na sesji plenarnej 29 września ub.r.);
2.4 pragnie powtórzyć opinię, że ustawodawstwo wspólnotowe należy tworzyć z jak najściślejszym poszanowaniem zasady pomocniczości; prawo to powinno gwarantować samorządom lokalnym swobodę wyboru zasad organizowania i wykonywania ich uprawnień zgodnie z przepisami prawa krajowego;
2.5 podkreśla, że nakaz wynikający z tych zasad nie pozwala na kwestionowanie wyborów dokonywanych przez samorządy lokalne w zakresie sposobów wywiązywania się ze spoczywającego na nich obowiązku zapewnienia każdemu obywatelowi dostępu do usług — zarówno na terenach miejskich, jak i na obszarach wiejskich lub słabo zaludnionych;
2.6 uważa, że dla realizacji konkretnych działań konieczne jest pełne i terminowe wykonanie ambitnego programu prac przewidzianego na dwa najbliższe lata (raporty, decyzje, propozycje aktów ustawodawczych, analizy, komunikaty itp.), zważywszy pilną konieczność zagwarantowania pewności finansowania usług użyteczności publicznej;
2.7 z satysfakcją przyjmuje podjęte przez Komisję zobowiązanie zmiany procedur oceny działań w dziedzinie liberalizacji w 2005 roku na podstawie opinii wszystkich zainteresowanych stron oraz ocen oddziaływania na życie społeczne i środowiskowe naturalne;
2.8 zgadza się, że działanie Komisji powinno polegać na zagwarantowaniu władzom lokalnym i regionalnym swobody wyboru najwłaściwszych ich zdaniem sposobów zarządzania usługami oraz na wykluczeniu jakichkolwiek inicjatyw ustawodawczych ze strony UE ograniczających tę swobodę.
Należy zbudować system, który zapewni jakość i porównywalność danych krajowych.
Należy udoskonalić aktualne metody oceny jakości i efektywności podlegających dyrektywom branżowym usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, natomiast dla usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym nieobjętych dyrektywami branżowymi należy ustanowić obowiązek oceny metodą zgodną z zasadą niezależności, pluralizmu i wysokiej jakości.
W każdym zaś razie nie należy kontynuować procesu liberalizacji bez dokonywania ciągłej, starannej oceny jej oddziaływania gospodarczego, społecznego i terytorialnego oraz wpływu na środowisko naturalne.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w równomierne rozdzielenie korzyści"
(2005/C 164/11)
KOMITET REGIONÓW
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie "Społeczny wymiar globalizacji — wkład polityki unijnej w równomierne rozdzielenie korzyści" (COM(2004) 383 końcowy);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w sprawie tego dokumentu, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję podjętą przez prezydium KR w dniu 15 czerwca 2004 r. w sprawie zwrócenia się do Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej z wnioskiem o przygotowanie opinii w tej sprawie;
uwzględniając raport Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji z dnia 24 lutego 2004 r.;
uwzględniając swoją opinię w sprawie: "Wpływ władz lokalnych i regionalnych na negocjacje dotyczące Ogólnego Porozumienia o Handlu Usługami (GATS) w ramach Światowej Organizacji Handlu" (CdR 103/2003 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego imigracji, integracji i zatrudnienia (CdR 223/2003 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich dla celów studiów, szkolenia zawodowego lub wolontariatu (CdR 2/2003 fin) [3];
uwzględniając swoją opinię w sprawie projektu decyzji Rady, ustanawiającego Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców na okres 2005-2010 (CdR 80/2004 fin) [4];
uwzględniając swoją opinię w sprawie śródokresowego przeglądu Strategii Lizbońskiej (CdR 152/2004 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie projektu nowego rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego(CdR 240/2004 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie strategii rynku wewnętrznego na lata 2003-2006 (CdR 341/2002 końcowy) [5];
uwzględniając projekt opinii (CdR 328/2004 rev. 1) przyjęty dnia 8 grudnia 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Ulrike RODUST, członek Parlamentu Krajowego Szlezwiku-Holsztynu (DE-PES));
na 58 sesji plenarnej, która odbyła się w dniach 23 i 24 lutego 2005 r., przyjął jednomyślnie niniejszą opinię:
Stanowisko i zalecenia Komitetu Regionów
1.
Uwagi ogólne
KOMITET REGIONÓW
1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat w sprawie wymiaru społecznego, przyjęty przez Komisję Europejską w maju 2004 r., w którym zawarta jest wstępna opinia w sprawie zagadnień poruszonych w Raporcie Światowej Komisji ds. Społecznego Wymiaru Globalizacji (WCSDG) oraz jego wnioskach;
1.2 podziela pogląd Komisji, że raport WCSDG przynosi wyważone i wprawdzie krytyczne, lecz pozytywne stwierdzenia, które mogą stanowić podstawę do przyszłych działań;
1.3 wskazuje w tym kontekście na fakt, że globalizacja rozpoczęła proces daleko sięgających zmian, który ma wpływ na każdego z nas.
Jeśli proces ten będzie nadzorowany w mądry sposób, może on przynieść bezprecedensowy postęp materialny, wytworzyć bardziej wydajne i lepsze miejsca pracy dla wszystkich, a także w znacznym stopniu przyczynić się do ograniczenia ubóstwa na świecie.
Świat jest jednak daleki od realizacji tego potencjału.
Obecny proces globalizacji przynosi nierówne wyniki, zarówno między państwami, jak i w granicach poszczególnych krajów;
1.4 zauważa z zaniepokojeniem, że globalizacja prowadzi do następujących zjawisk na szczeblu lokalnym i regionalnym:
- coraz większa liczba społeczeństw na świecie jest bezpośrednio dotknięta przez globalizację.
W niektórych okolicach zlikwidowano wiele miejsc pracy wskutek upadku lokalnego przemysłu związanego ze zmieniającą się sytuacją odnośnie międzynarodowego podziału pracy i liberalizacją handlu, co prowadzi w niektórych przypadkach do przeniesienia przedsiębiorstw w sektorach wymagających dużych nakładów siły roboczej do państw o niższych kosztach zatrudnienia.
Może to z kolei powodować problemy z dostosowaniem i obciążenia dla lokalnych systemów społecznych;
- wydaje się, że niektóre aspekty globalizacji mogą podkopywać elastyczność i żywotność lokalnych społeczeństw nawet wtedy, gdy nie są one dotknięte nią bezpośrednio.
Coraz większy wpływ globalnych mediów, rozrywki, a także turystyki, często wpływa na i podkopuje tradycje i wartości oraz poczucie solidarności i tożsamości na szczeblu regionalnymi i lokalnym.
Globalne społeczeństwo musi znaleźć miejsce dla różnorodnych kultur i możliwości lokalnych zamiast ujednolicaniem niszczyć ich odmienność;
1.5 dostrzega potrzebę postępu w kierunku sprawiedliwej globalizacji i wyraża swe zaangażowanie w podjęcie działań mających wzmocnić społeczny wymiar w świetle raportu WCSDG oraz wstępnych propozycji przedstawionych w komunikacie Komisji;
1.6 jest zdania, że zawarcie wymiaru społecznego w globalizacji wymaga bardziej zrównoważonej i zintegrowanej polityki ekonomicznej i społecznej na każdym szczeblu.
W tym kontekście szczególną uwagę należy skupić na szczeblu regionalnym oraz lokalnym, gdyż te obszary dotknięte są globalizacją najbardziej, a władze regionalne i lokalne muszą mieć zagwarantowaną możliwość uczestnictwa, w szczególności poprzez Komitet Regionów, przynajmniej w procesie rozwiązywania problemów wywołanych tym zjawiskiem;
1.7 zauważa różnice w wykorzystaniu terminu "szczebel regionalny".
Termin "regionalny" w raporcie WCSDG dotyczy kontynentu, podczas gdy użyty w komunikacie w odniesieniu do EFS dotyczy szczebla sub-narodowego.
2.
Zaangażowanie szczebla lokalnego i regionalnego w rządy globalne
KOMITET REGIONÓW
2.1 jest zdania, że obecne problemy wynikające z działań gospodarczych na skalę światową nie są wynikiem globalizacji samej w sobie, lecz wad w zarządzaniu procesem globalizacji.
Rządy globalne stanowią najwyższy punkt sieci powiązanych ze sobą struktur decyzyjnych, która rozciąga się od szczebla lokalnego w górę, do przedsiębiorstw wielonarodowych.
"Dobre zarządzanie" procesem globalizacji może być tylko wynikiem pozytywnego połączenia podmiotów ponadnarodowych, krajowych, jak również regionalnych i lokalnych w sektorze prywatnym i państwowym.
Ramy rządów globalnych nie są już ustalane jedynie poprzez postępowanie i przepisy państw narodowych.
Obok szczebla krajowego, interakcje między stronami globalnymi, jak Unia Europejska, ład korporacyjny (ang. "corporate governance"), a także władze regionalne i lokalne, są niezbędne na tym szczeblu działań.
Stopień ich zaangażowania w multilateralizm, wartości uniwersalne i wspólne cele z jednej strony, z drugiej zaś stopień ich wrażliwości na ponadgraniczny wpływ ich polityki, a także waga, jaką przywiązują do społecznych konsekwencji swych działań w skali globalnej, stanowią kluczowe wyznaczniki jakości globalnego zarządzania.
Wszystkie te podmioty, prowadząc swe sprawy wewnętrzne, podejmują decyzje i mają wpływ na to, w jakim stopniu ludzie skorzystają na globalizacji i chronieni będą przed jej skutkami negatywnymi;
2.2 podkreśla, że jedynie zaangażowanie szczebla regionalnego i lokalnego w tworzenie tych "wyznaczników" doprowadzi do akceptowalnej polityki zarządzania globalnego w Europie;
2.3 podkreśla, że zarówno rozwój globalny, jak i krajowy zależą od działań na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Jest to zarazem warunek konieczny sprawiedliwszej globalizacji, z której korzystać może więcej ludzi.
Zdecentralizowane koncepcje tworzenia polityki oraz jej wdrażania są w efekcie końcowym skuteczniejsze, gdyż opierają się na lepszej znajomości rzeczywistych sytuacji oraz ograniczeń, mają większy udział w działaniach, są bliższe potrzebom i wymaganiom ludzi i łatwiej je monitorować.
Aby wzmocnić związek między wymiarem lokalnym/regionalnym a globalnym, należy stworzyć proaktywny i pozytywny plan działania skupiający się na władzach lokalnych i regionalnych, lokalnej i regionalnej tkance gospodarczej, wartościach oraz spuściźnie kulturowej;
2.4 wskazuje na fakt, że szczególnie w Unii Europejskiej dalszy rozwój procesu lizbońskiego, tworzenie polityki imigracyjnej oraz dotyczącej równouprawnienia płci, polityka transgraniczna i międzyregionalna, jak również polityka handlowa, w znaczącym stopniu przyczyniają się do europejskiej odpowiedzi na wyzwania stawiane przez globalizację.
3.
Strategia Lizbońska w kontekście globalnym
KOMITET REGIONÓW
3.1 podziela opinię Komisji, że Strategia Lizbońska stanowi podstawę odpowiedzi UE na wpływ globalizacji na konkurencję, przedsiębiorstwa i zatrudnienie w Europie;
3.2 zauważa rosnącą współzależność między decyzjami ekonomicznymi o wymiarze globalnym, mającymi wpływ na szczebel lokalny i regionalny i podkreśla konieczność myślenia lokalnego w działaniu globalnym;
3.3 wskazuje na fakt, że globalne działania ekonomiczne mają chronić pewien standard życia na szczeblu lokalnym i regionalnym we wszystkich krajach.
Ludzie mogą uczestniczyć w globalizacji i korzystać z niej tylko wtedy, gdy są dobrego zdrowia, mają dostęp do kształcenia i mogą z niego korzystać i mają realne możliwości znalezienia zatrudnienia, które da im środki do życia.
Zatrudnienie, dochody i stabilne środowisko to niezbędne warunki zagwarantowania samostanowienia życia ludzkiego oraz pełnego uczestnictwa jako obywatele w swej społeczności lokalnej, regionalnej, krajowej i globalnej;
3.4 podkreśla wagę wykształcenia i szkolenia w zrównoważeniu skutków globalizacji.
Jak wskazuje dobra praktyka, wszystkie kraje, które skorzystały na globalizacji, w znacznym stopniu zainwestowały w systemy kształcenia i szkolenia.
Ponieważ szczebel regionalny i lokalny odgrywają kluczową rolę w systemie kształcenia i szkolenia w krajach europejskich, dostosowanie tych systemów do wyzwań stawianych przez globalizację jest niezbędne.
Podczas, gdy zadanie to pozostaje w gestii Państw Członkowskich oraz szczebla sub-narodowego, Unia Europejska powinna skoncentrować się na swych kompetencjach wspierających, aby ulepszyć systemy kształcenia i szkolenia w Europie;
3.5 podkreśla, że nawet dzisiaj nie wykorzystuje się w pełni możliwości rozwoju potencjału ludzkiego.
Nierówny dostęp do kształcenia, analfabetyzm oraz niewielkie umiejętności, jak również nierówności dotykające mniejszości narodowe i religijne wymagają specjalnej uwagi zarówno w krajach o wysokich, jak i o niskich dochodach;
3.6 powtarza swą pozytywną opinię na temat przyjmowania obywateli państw trzecich w celach szkolenia i kształcenia, co uczyni Europę bardziej konkurencyjną w tej dziedzinie;
3.7 podkreśla z naciskiem związek między reformą Europejskiej Polityki Spójności na następne ramy finansowe, implementacją Strategii Lizbońskiej a pozostawionymi bez odpowiedzi wyzwaniami stawianymi przez globalizację w Europie.
Polityka Spójności UE oraz trzy różne cele tej polityki powinny umożliwić szczeblowi regionalnemu i lokalnemu w Unii połączenie działań związanych ze Strategią Lizbońską z jednoczesną większą możliwością radzenia sobie ze skutkami globalizacji;
3.8 żąda od Państw Członkowskich terminowego wyrażenia zgody na projekt i ramy finansowe nowej Polityki Spójności UE, aby nie marnować czasu na niezbędne programowanie na szczeblu regionalnym i lokalnym;
3.9 wyraża zdecydowane poparcie dla propozycji zawartej w projekcie rozporządzenia Komisji w sprawie ogólnych ustaleń dotyczących Europejskiego Funduszu na rzecz Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Socjalnego i Funduszu Spójności (COM (2004) 492), według której przedsiębiorstwa, które otrzymują finansowe wsparcie, nie mogą w ciągu kolejnych siedmiu lat zmieniać swojej siedziby, co mogłoby prowadzić do likwidacji miejsc pracy; w przeciwnym wypadku przedsiębiorstwa takie musiałyby zwrócić otrzymane środki (patrz art. 56 projektu rozporządzenia);
3.10 zwraca się do Komisji o zapewnienie, że reforma rozporządzeń UE w sprawie pomocy państwa (art. 83 Traktatu o WE) przyniesie władzom regionalnym i lokalnym możliwość ożywienia rozwoju gospodarczego dobrze ukierunkowanymi bodźcami finansowymi;
3.11 uważa wraz z Komisją Europejską za konieczne bardziej intensywne powiązanie wieloletniej strategii rynku wewnętrznego z różnymi procesami gospodarczymi.
Z uwzględnieniem specyficznych zaleceń raportu Wima Koka winna ona być nadal ukierunkowywana na jednolity cel na 2010 r. stworzenia z Unii najbardziej konkurencyjnego i dynamicznego, opartego na wiedzy obszaru gospodarczego na świecie;
3.12 wspiera z tego powodu starania opierające się na raportach syntetycznych Komisji Europejskiej zmierzające do uproszczenia realizacji strategii rynku wewnętrznego wraz z innymi procesami w ramach jednolitej globalnej strategii.
Ten wspólny cel na 2010 r. winien stać się europejską odpowiedzią na globalizację;
3.13 podziela pogląd, że rozszerzenie koncepcji rynku wewnętrznego jest nieodzowne.
Zdaniem Komitetu strategia rynku wewnętrznego musi w najbliższych latach rozwinąć w tym zakresie rozwiązania zorientowane na wymogi rynku globalnego i jednocześnie odpowiadające polityczno-gospodarczym zakresom odpowiedzialności i inicjatywom Państw Członkowskich, regionalnych i lokalnych jednostek terenowych oraz jakości europejskiego modelu społecznego.
4.
Migracja
KOMITET REGIONÓW
4.1 podziela zdanie Komisji na temat dalszego rozwoju dialogu dwustronnego i wielostronnego na temat migracji;
4.2 przypomina o wadze migracji zarobkowej, typowej dla szczebla regionalnego i lokalnego w Europie i podkreśla konieczność bezzwłocznego stworzenia zbioru przepisów, które będą regulować podejście UE do migracji;
4.3 podkreśla konieczność stworzenia konkretnych programów pomocowych dla krajów pochodzenia imigrantów;
4.4 wzywa Radę i Państwa Członkowskie do uwzględnienia podczas projektowania unijnej i krajowej polityki imigracyjnej potrzeby integracji legalnych imigrantów na drodze niedyskryminowania i równego dostępu do usług publicznych;
4.5 uważa, że UE może przynieść wartość dodaną działaniom podejmowanym na szczeblu krajowym, aby osiągnąć integrację, głównie poprzez bodźce i środki wspierające, nie zaś poprzez harmonizację ustawodawstwa;
4.6 jest zdania, że władze lokalne i regionalne należy zaprosić do udziału w przygotowaniach krajowych planów działań, gdyż przyspieszy to porównanie i określenie najlepszych praktyk oraz analizę rzeczywistego wpływu i skutków strategii przyjętych przez Państwa Członkowskie;
4.7 wzywa do uznania istnienia dużej liczby nielegalnych imigrantów oraz potrzeby stworzenia mechanizmów umożliwiających imigrantom łamiącym postanowienia prawa imigracyjnego zalegalizowanie ich statusu bez zbędnych opóźnień, przy rozpatrywaniu każdego przypadku osobno, pod warunkiem, że odbywa się to w sposób zgodny z możliwościami odpowiedniego przyjęcia oraz z wykluczeniem osób, które popełniły wykroczenia uznane za poważne.
Jednakże Komitet Regionów wskazuje również, że wraz z wyeliminowaniem wewnętrznych kontroli granicznych, regularyzacja wpłynie na sytuację w innych Państwach Członkowskich na obszarze Schengen.
Z ostrożnością należy przyjmować programy regularyzacyjne;
4.8 wskazuje, że dużym brakiem obecnej struktury instytucjonalnej globalnej gospodarki jest nieobecność wielostronnych ram zarządzania transgranicznym przepływem osób;
4.9 uważa, że z perspektywy państw rozwijających się, nieobecność wielostronnych ram zarządzania transgranicznym przepływem osób stanowi kolejną lukę w przepisach regulujących gospodarkę globalną.
Wiele z nich utrzymuje, że swobodniejsza migracja do świata uprzemysłowionego stanowiłaby szybki i potężny środek do zwiększenia korzyści, jakie czerpią one z globalizacji.
5.
Równość szans
KOMITET REGIONÓW
5.1 wskazuje, że pojawia się coraz więcej dowodów na to, że przede wszystkim kobiety dotknięte są globalizacją.
Globalizacja ma negatywny wpływ na coraz większą liczbę kobiet, zarówno w liczbach absolutnych, jak i w porównaniu do mężczyzn.
Na przykład kobiety-producenci stoją w obliczu ogromnych barier na drodze do nowych działań gospodarczych, powodowanych globalizacją.
Często wynika to z uprzedzeń wobec kobiet, które wyrażane są bezpośrednio lub w środowisku politycznym i regulacyjnym w sektorze małych i micro-przedsiębiorstw, gdzie kobiety są w większości zatrudniane.
Jednocześnie wielu innym kobietom globalizacja przyniosła poprawę statusu ekonomicznego i społecznego.
Wśród nich są miliony kobiet zaangażowanych w globalny system produkcji.
Płatne zatrudnienie dało im wyższe dochody niż w ich poprzedniej sytuacji — pracy w gospodarstwie domowym lub ubogiej i niepewnej egzystencji w szarej strefie gospodarki.
Zatrudnienie dało im również większą możliwość zdobycia niezależności ekonomicznej, a często podniosło ich status społeczny nawet w najbardziej represyjnych społeczeństwach patriarchalnych;
5.2 wzywa Państwa Członkowskie do zwrócenia szczególnej uwagi na społeczne i prawne ramy regulujące zatrudnienie kobiet i wsparcia wszelkich działań na szczeblu regionalnym i lokalnym, mających ulepszyć politykę równości płci;
5.3 podziela opinię Komisji, że równość płci jest zasadniczym celem polityki wewnętrznej i zewnętrznej UE oraz kluczowym elementem uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym podstawowych standardów pracy.
6.
Współpraca transgraniczna, transnarodowa i międzyregionalna, np. polityka sąsiedzka
KOMITET REGIONÓW
6.1 podkreśla, że przyszła "współpraca terytorialna", musi być kształtowana w taki sposób, aby pomagać władzom regionalnym i lokalnym w walce z negatywnymi skutkami globalizacji;
6.2 popiera"Europejską Politykę Sąsiedzką" jako działania mające ulepszyć stosunki z państwami sąsiadującymi z Unią ze wschodu i południa po rozszerzeniu;
6.3 podziela zdanie Komisji, że ostatecznym celem tej inicjatywy jest stworzenie obszaru stabilności i dobrobytu, opartego na wspólnych wartościach i interesach;
6.4 przyczyni się do pomocy krajom partnerskim w przeprowadzaniu reform politycznych i gospodarczych przy jednoczesnym umacnianiu dialogu i współpracy z nimi w dziedzinie polityki socjalnej;
6.5 przypomina o konieczności odpowiedniego dostosowania pomocy dla tych sektorów i regionów UE, w odniesieniu do których występuje głębsza integracja UE z państwami sąsiadującymi na wschodzie i południu.
7.
Polityka handlowa UE
KOMITET REGIONÓW
7.1 wzywa Komisję, jako stronę w negocjacjach z WTO, do rozpatrzenia następujących kwestii:
- uwzględnienia, że liberalizacja nie stanowi celu sama w sobie, ale jest środkiem do osiągnięcia większego dobrobytu.
Tak więc liberalizacja nie jest jednowymiarowa, lecz postępować musi z odpowiednim uwzględnieniem konsekwencji społecznych, ekonomicznych i konsekwencji dla środowiska naturalnego, szczególnie na szczeblu regionalnym i lokalnym obszaru bezpośrednio przez nią dotkniętego;
- uwzględnienia zasad samorządności regionalnej i lokalnej w negocjacjach z WTO, zgodnie z postanowieniami art. 6 Traktatu o UE oraz Traktatu Konstytucyjnego;
7.2 z zadowoleniem przyjmuje starania Komisji mające zwiększyć przejrzystość międzynarodowych negocjacji handlowych i objąć grupy interesów ze wszystkich stosownych sektorów usług.
Tym niemniej uważa, że władze regionalne i lokalne należy oddzielić od społeczeństwa obywatelskiego, gdyż są one demokratycznie usankcjonowane oraz regulują sektor usług publicznych w ramach swego zakresu uprawnień w granicach procesu demokratycznego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatów Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne" "Zapobieganie i zwalczanie finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych" "Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem" "Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem"
(2006/C 81/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 20 października 2004 r. pt. "Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne" (COM(2004) 698 końcowy),
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 20 października 2004 r. w sprawie zapobiegania i zwalczania finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych (COM(2004) 700 końcowy),
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 20 października 2004 r. pt. "Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem" (COM(2004) 701 końcowy),
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 20 października 2004 r. pt. "Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem" (COM(2004) 702 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 12 listopada 2004 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu na ten temat zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Przewodniczącego Komitetu z dnia 3 listopada 2004 r. powierzającą sporządzenie opinii w tej sprawie Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, a w szczególności Tytuł I "Postanowienia wspólne" oraz Tytuł VI "Postanowienia o współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych", a także Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, podpisany dnia 29 października 2004 r., a w szczególności Tytuł I Traktatu "Definicja i cele Unii", Część I, całość Części II "Karta Praw Podstawowych Unii" oraz Rozdział IV "Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości" i Część III Tytuł III "Polityki i działania wewnętrzne",
uwzględniając "Plan działań w zwalczaniu terroryzmu" uchwalony przez Radę Europejską dnia 21 września 2001 r.,
uwzględniając zmieniony "Plan działań w zwalczaniu terroryzmu" uchwalony przez Radę Europejską dnia 18 czerwca 2004 r.,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 17 grudnia 2004 r.,
uwzględniając deklarację Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2004 r. w sprawie zwalczania terroryzmu,
uwzględniając decyzję ramową Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie zwalczania terroryzmu,
uwzględniając decyzję ramową Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi,
uwzględniając decyzję ramową Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów śledczych,
uwzględniając decyzję ramową Rady z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym,
uwzględniając sprawozdania Parlamentu Europejskiego w sprawie omawianych tutaj dokumentów,
uwzględniając swoją opinię w sprawie lokalnego i regionalnego wymiaru przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (CdR 61/2003) [1],
uwzględniając swoją uchwałę wyrażającą poparcie dla radnych lokalnych będących przedmiotem napaści i gróźb w Kraju Basków (CdR 72/2003 fin) [2],
uwzględniając swą opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wzmocnienia zdolności Unii Europejskiej w dziedzinie ochrony ludności (CdR 241/2003 fin) [3],
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Zapobieganie przestępczości w Unii Europejskiej" (CdR 355/2003 fin) [4],
uwzględniając deklarację w sprawie ochrony cywilnej na poziomie transgranicznym, przyjętą w Udine 27 maja 2005 r. przez członków swojej Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego,
uwzględniając projekt opinii (CdR 465/2004 rev.1) przyjęty dnia 14 czerwca 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: Theodora BAKOGIANNI, mer Aten, EL/EPP),
a także biorąc pod uwagę, co następuje: 1) Art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, iż jednym z głównych celów Unii jest jej utrzymanie i rozwijanie jako "przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości". Założenie to potwierdzone zostało w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy, który w Części II "Karta Praw Podstawowych Unii", Tytuł II "Wolności", art. II-66 wyraźnie gwarantuje każdej jednostce "prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego".
2) Kształtowanie wspólnej, europejskiej polityki w dziedzinie zwalczania terroryzmu oraz skoordynowane działanie właściwych organów na szczeblu ponadnarodowym i krajowym jest niezbędne dla ochrony tego prawa i osiągnięcia wspomnianego celu wspólnotowego.
3) Zagrożenie terrorystyczne wymierzone jest w wolny i otwarty ustrój demokratyczny i wręcz zagraża istnieniu społeczeństwa jako takiego.
4) Realna i skuteczna ochrona praw podstawowych stanowi fundament wspólnego projektu europejskiego oraz jest ona zasadniczym i niemożliwym do zmiany warunkiem ustanowienia planu działania UE na rzecz zwalczania terroryzmu.
5) W wielu państwach władze lokalne i regionalne mają znaczne uprawnienia w kwestiach bezpieczeństwa i obrony cywilnej. Mają one również udział w kształtowaniu polityki w dziedzinie rozbudowy infrastruktury. Ponadto działają one na szczeblu bliskim obywatela i mogą wnosić istotny wkład w zapoznawanie europejskiej opinii publicznej z problematyką zagrożenia terrorystycznego.
6) Komitet, jako organ reprezentujący samorząd lokalny i regionalny oraz obrońca demokracji oddolnej we wspólnotowym procesie decyzyjnym, jest bezpośrednio zainteresowany wprowadzaniem w życie rozwiązań umożliwiających zwalczanie terroryzmu,
na 61. sesji plenarnej w dniach 12- 13 października 2005 r. (posiedzenie z dnia 12 października 2005 r.) przyjął jednomyślnie następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 Uwagi dotyczące komunikatu Komisji "Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne"
1.1.1 składa podziękowanie Komisji Europejskiej za zasięgnięcie opinii Komitetu w odpowiedzi na wyrażone przez niego życzenie. Jest to pożyteczny precedens, który pozwala zaradzić brakowi podstawy prawnej zarówno w obecnie obowiązujących traktatach (art. 22 traktatu — tekst jednolity), jak i w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. III-129);
1.1.2 z zadowoleniem przyjmuje włączenie do traktatu konstytucyjnego Karty Praw Podstawowych, która zawiera rozdziały poświęcone konkretnie wolnościom jednostki oraz wymiarowi sprawiedliwości; nadaje to Karcie wiążącą moc prawną, przyczyniając się do wyrabiania w świadomości obywateli europejskich przekonania, że Unia istotnie kształtuje się jako "przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości";
1.1.3 popiera propozycje sformułowane przez Komisję w komunikacie pt. "Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne", zaznaczając jednak, iż mają one charakter ogólny; w szczególności pragnie wyrazić zadowolenie z powszechnej zgody co do faktu, iż zwalczanie terroryzmu u jego źródła wymaga bezwzględnie współpracy całego społeczeństwa w celu wdrożenia zarazem dodatkowych działań represyjnych i prewencyjnych, jak i nowych przepisów gwarantujących zachowanie należytej równowagi między bezpieczeństwem zbiorowym a wolnością jednostki;
1.1.4 zachęca do dokonania starannej oceny ewentualnego wprowadzenia w życie działań prewencyjnych przeciwko gwałtownej radykalizacji związanej z terroryzmem, mając na względzie naczelny cel zapewnienia bezpieczeństwa obywateli; przy czym jakiekolwiek działanie prewencyjne nie powinno w praktyce prowadzić do naruszenia praw podstawowych;
1.1.5 pragnie jednak przypomnieć, że Państwa Członkowskie nie nadały jeszcze konkretnego kształtu podjętym na szczeblu wspólnotowym decyzjom w sprawie zwalczania rasizmu i ksenofobii;
1.1.6 zwraca uwagę na fakt, iż nawet w ramach zwalczania terroryzmu, kwestia zapobiegania dotyczy w sposób horyzontalny wielu polityk publicznych wdrażanych przez samorządy lokalne i regionalne;
1.1.7 jest zdania, że bez wątpienia warto podejmować dialog na temat bezpieczeństwa między sektorem publicznym a prywatnym; pragnie jednak podkreślić zagrożenia, jakie mogą wyniknąć z naruszenia tajemnicy danych osobowych i handlowych gromadzonych ze względów bezpieczeństwa;
1.1.8 stwierdza, że w pełni zadowalają go podjęte przez Komisję Europejską wysiłki na rzecz obrony ofiar zamachów terrorystycznych oraz ich rodzin, a także na rzecz informowania o tych kwestiach opinii publicznej, i wyraża swe poparcie dla koncepcji ustanowienia mechanizmu, który umożliwi rozłożenie na całą Unię Europejską ciężaru kosztów gospodarczych ewentualnej katastrofy powodującej wyjątkowe zniszczenia;
1.1.9 jest zdania, że włączenie współpracy policyjnej i sądowej do kręgu ogólnych polityk umożliwi skuteczniejsze zwalczanie terroryzmu, zwraca jednak uwagę, że wymaga to uprzedniego ścisłego rozgraniczenia uprawnień i kompetencji w tej dziedzinie;
1.1.10 wyraża akceptację dla koncepcji wpisania walki z terroryzmem w ramy stosunków zewnętrznych Unii Europejskiej;
1.1.11 twierdzi, iż na wypadek zamachu terrorystycznego lub podobnych sytuacji nadzwyczajnych należy wzmocnić istniejące systemy komunikacji wewnętrznej między właściwymi organami na szczeblu krajowym i ponadnarodowym, a także między tymi organami a ogółem ludności; w szczególności pragnie położyć nacisk na znaczenie konkretyzacji koncepcji forum wymiany doświadczeń, które stworzy możliwości faktycznego wdrożenia przewidywanych rozwiązań w praktyce;
1.1.12 uważa, że w dziedzinie wymiany informacji należy zacieśniać współpracę między Europolem i Eurojustem a właściwymi organami krajowymi; zwraca jednak uwagę, że współpraca ta powinna wpisywać się w jasno określone ramy instytucjonalne;
1.1.13 popiera wzmocnienie potencjału naukowego i technologicznego w dziedzinie bezpieczeństwa.
1.2 Uwagi dotyczące komunikatu Komisji w sprawie zapobiegania i zwalczania finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych
1.2.1 z góry zgadza się, że zwalczanie finansowania terroryzmu wymaga jednocześnie usprawnienia wymiany informacji oraz poprawy wykrywalności transakcji finansowych, a także zwiększenia przejrzystości osób prawnych;
1.2.2 stwierdza z zadowoleniem, że Komisja Europejska usiłuje osiągnąć niełatwą zwykle do uzyskania równowagę między wdrażaniem wspomnianych wyżej działań a ochroną wolności jednostki, kierując się zresztą wskazaniami Karty Praw Podstawowych;
1.2.3 przyjmuje do wiadomości postęp odnotowany w dziedzinie wymiany informacji między właściwymi organami i popiera ustanowienie wspólnych zespołów śledczych z udziałem prokuratorów i sędziów;
1.2.4 zwraca uwagę, iż tworzenie dodatkowych mechanizmów współpracy, wymiany danych i informacji zwrotnych między organami publicznymi a instytucjami finansowymi wymaga uprzedniego ustanowienia przepisów określających, komu dokładnie przysługują uprawnienia w tej dziedzinie i jakie są możliwości wykorzystywania tych informacji;
1.2.5 uważa, że działania promujące tworzenie krajowych organów zajmujących się identyfikacją, śledzeniem, zamrażaniem i konfiskatą aktywów terrorystów okażą się skuteczne na szczeblu transnarodowym tylko wówczas, gdy zostaną one skonkretyzowane w jednolity sposób we wszystkich Państwach Członkowskich, zważywszy na istniejące obecnie różnice pomiędzy ustrojami prawnymi poszczególnych krajów;
1.2.6 podkreśla, że w dziedzinie zastosowania dowodów elektronicznych i używania ich jako materiału dowodowego w sądzie należy uwzględnić i rozważyć zagadnienia związane z jednej strony z granicami stosowania tych dowodów, z drugiej zaś — z ryzykiem wtargnięcia osób trzecich do programów, o których mowa;
1.2.7 z góry podziela pogląd, że skuteczne monitorowanie transgranicznych przepływów kapitałów wymagać będzie dodatkowych przepisów prawnych;
1.2.8 podtrzymuje tezę, iż ustalenie dla instytucji finansowych Unii Europejskiej wspólnych minimalnych norm w zakresie weryfikacji tożsamości klienta i rejestracji danych identyfikacyjnych oraz utworzenie elektronicznej bazy danych wzorów dokumentów identyfikacyjnych UE to posunięcia wymagające szczególnego przygotowania przez wyspecjalizowanych ekspertów, wkraczają bowiem w sposób znaczący w sferę prawa jednostki do ochrony danych osobowych;
1.2.9 za konieczne uznaje rozwinięcie dialogu na szerszą skalę na temat ustanowienia minimalnych norm prawnych w dziedzinie przejrzystości sektora humanitarnego i non-profit;
1.2.10 zauważa, że nie usunięto jeszcze stwierdzonych przeszkód dla sporządzenia europejskiego wykazu organizacji terrorystycznych.
1.3 Uwagi dotyczące komunikatu "Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem"
1.3.1 z zadowoleniem przyjmuje zamiar dalszego umacniania mechanizmu obrony cywilnej i podpisuje się pod wnioskiem, że tylko wspólne i solidarne działanie może zapewnić prawidłową i celną reakcję na scenariusze ataków terrorystycznych;
1.3.2 podkreśla znaczenie metodycznego szkolenia personelu zainteresowanych służb i ubolewa, że do tej pory nie wszystkie Państwa Członkowskie poświęcały temu zagadnieniu należną mu uwagę;
1.3.3 aprobuje pomysł oszacowania zasobów obrony cywilnej dostępnych na szczeblu europejskim na potrzeby udzielania pomocy Państwom Członkowskim dotkniętym zamachem terrorystycznym w celu jak najskuteczniejszego przygotowania się na konsekwencje zamachu terrorystycznego oraz zwalczania ich na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.3.4 jest zdania, że szczególną wagę przypisać należy wspólnotowym mechanizmom ochrony zdrowia i za absolutnie konieczne uznaje zwiększenie zaangażowania w nie — i to w sposób skoordynowany — organów krajowych;
1.3.5 opowiada się za utworzeniem systemu alarmowego — w ramach którego połączone zostaną funkcjonujące już obecnie poszczególne systemy europejskie — na szczeblu centralnym, a także na szczeblu służb policyjnych, i podziela pogląd, że należy utworzyć centrum kryzysowe.
1.4 Uwagi dotyczące komunikatu Komisji "Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem"
1.4.1 w pełni popiera stwierdzenie, że zamach terrorystyczny skierowany przeciwko kluczowej infrastrukturze — np. terroryzm internetowy — niesie ze sobą ogromne zagrożenie, a stawienie mu czoła i skuteczne zarządzanie wynikłym kryzysem może być niezwykle trudne;
1.4.2 za słuszne uznaje zaproponowane kryteria definiowania infrastruktury strategicznej i zgadza się, że należy je dopracować również na szczeblu krajowym z uwzględnieniem doświadczeń branżowych i zbiorowych; zaznacza jednak, że należy dążyć do ujednolicenia poziomu ochrony;
1.4.3 zauważa, że w prawodawstwie wspólnotowym poczyniono istotne postępy w dziedzinie ochrony infrastruktury strategicznej i uważa, że powinien obecnie aktywnie uczestniczyć w wypracowywaniu kolejnych propozycji legislacyjnych;
1.4.4 udziela poparcia ustanowieniu Europejskiego Programu Ochrony Infrastruktury Strategicznej oraz związanej z nią sieci ostrzegawczej, zaznaczając jednocześnie, że jeśli działania te mają przynieść oczekiwane skutki, Komitet winien bezwzględnie brać czynny udział w ich opracowywaniu i nadawaniu im konkretnego kształtu.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 Zapobieganie, przygotowanie oraz odpowiedź na ataki terrorystyczne
2.1.1 zaleca zachęcanie na szczeblu instytucjonalnym do prowadzenia polityki informacyjnej zwalczającej terroryzm oraz do tworzenia odpowiednich ośrodków na szczeblu lokalnym i regionalnym; prowadzenie publicznej debaty jest bowiem jedną z najlepszych form obrony demokratycznego, otwartego społeczeństwa przed organizacjami terrorystycznymi, które z natury mają charakter zamknięty;
2.1.2 proponuje, by do udziału w podejmowaniu decyzji o działaniach w zakresie zwalczania rasizmu i ksenofobii zapraszano władze lokalne i regionalne, co ułatwi późniejsze wdrażanie polityki wspólnotowej w tej dziedzinie;
2.1.3 wysuwa propozycję, skierowaną do Rady, powołania europejskiej jednostki odpowiedzialnej za polityki na rzecz ofiar terroryzmu, podlegającej bezpośredniej odpowiedzialności i kompetencjom Europejskiego Koordynatora ds. Zwalczania Terroryzmu; rola tej jednostki polegałaby na koordynacji działań ośrodków pomocy i wsparcia dla ofiar zamachów terrorystycznych i ich rodzin — z udziałem przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych; domaga się, by środki pochodzące z budżetu wspólnotowego były stosownie przewidziane na ten cel;
2.1.4 zamierza opracować we współpracy z właściwymi organami Unii Europejskiej program działania na rzecz rozwijania dobrosąsiedzkich stosunków z państwami trzecimi w celu wspierania w ramach stosunków zewnętrznych strategicznej polityki wspólnotowej zwalczania terroryzmu;
2.1.5 zachęca UE, w ramach swoich stosunków zewnętrznych, jak również Państwa Członkowskie, do działania na rzecz szybkiego sfinalizowania globalnej konwencji w sprawie terroryzmu międzynarodowego, promowanej przez ONZ;
2.2 Zapobieganie i zwalczanie finansowania terroryzmu poprzez środki mające na celu usprawnienie wymiany informacji, zwiększenie przejrzystości i wykrywalności transakcji finansowych
2.2.1 zaleca ustanowienie szerszej kontroli — sprawowanej przez niezależny organ — nad działaniami organów właściwych w zakresie gromadzenia i przetwarzania informacji oraz zwiększenie wykrywalności transakcji finansowych;
2.2.2 w tym kontekście ponownie zaprasza Komisję Europejską do przedstawienia wniosku dotyczącego ochrony i nieujawniania danych osobowych w ramach zwalczania terroryzmu celem ochrony praw podstawowych obywateli;
2.2.3 proponuje przyjęcie rozporządzenia określającego zakres działania władz lokalnych i regionalnych w dziedzinie gromadzenia i zorganizowanej wymiany informacji;
2.2.4 nawołuje do ustanowienia specjalistycznej komisji, która dokładnie przeanalizuje z jednej strony tworzenie krajowych organów ds. identyfikacji, śledzenia, zamrażania i konfiskaty aktywów terrorystów z uwzględnieniem różnic występujących w ustrojach prawnych Państw Członkowskich, z drugiej zaś — współpracę z innymi organami na szczeblu ponadnarodowym oraz krajowym; niezależnie od wszystkiego zaleca natomiast, by przewidziano możliwość poddania działalności tych organów kontroli sądowej;
2.2.5 domaga się nadania konkretnego kształtu formalnego udziałowi przedstawiciela samorządu lokalnego i regionalnego w Komitecie Doradczym ds. Badań na rzecz Bezpieczeństwa Europejskiego oraz przeznaczenia w budżecie wspólnotowym odrębnej linii na finansowanie programów badań w tej dziedzinie.
2.3 Gotowość i radzenie sobie z konsekwencjami w walce z terroryzmem
2.3.1 proponuje wprowadzenie metodycznego szkolenia pracowników organów odpowiedzialnych za obronę cywilną na szczeblu lokalnym i regionalnym, zalecając jednocześnie, by szkolenie to obejmowało m.in. wsparcie dla użytkowania programu zarządzania problemami, analizy kryzysów i komunikowania się z opinią publiczną oraz by przewidziano ponadto wymianę programów szkoleń;
2.3.2 domaga się rozszerzenia swej roli instytucjonalnej w dziedzinie kształtowania europejskiej polityki wspierania systemów obrony cywilnej;
2.3.3 domaga się wprowadzenia wyraźnego zapisu mówiącego o udziale przedstawiciela samorządu lokalnego i regionalnego w centrum kryzysowym;
2.3.4 proponuje propagowanie dobrze zorganizowanych lokalnych sieci, które pełnić będą zadania centrów operacyjnych i w sytuacjach nadzwyczajnych dysponować będą dużym potencjałem ostrzegawczym i koordynacyjnym, a jednocześnie będą zdolne porozumiewać się ze swymi odpowiednikami na szczeblu krajowym i ponadnarodowym i alarmować je w razie potrzeby;
2.3.5 ponawia swój apel o utworzenie europejskiego centrum monitorowania bezpieczeństwa miejskiego złożonego z przedstawicieli organów samorządu lokalnego i regionalnego Państw Członkowskich, które przekazywać będzie Komitetowi oraz wszystkim właściwym w tych sprawach organom europejskim wszelkie informacje dotyczące planowania polityk, promocji i koordynacji badań, gromadzenia, systematyzacji i przetwarzania danych dotyczących bezpieczeństwa, m.in. w drodze upowszechniania wzorów i dobrych praktyk oraz tworzenia partnerstw na szczeblu regionalnym i lokalnym;
2.4 Ochrona infrastruktury strategicznej w walce z terroryzmem
2.4.1 dla ułatwienia tworzenia i wdrażania Europejskiego Programu Ochrony Infrastruktury Strategicznej sugeruje powołanie specjalnej komisji, której powierzone zostanie zadanie opracowania kryteriów zaproponowanych przez Państwa Członkowskie pod kątem ustalania strategicznego charakteru infrastruktury oraz wnosi o formalne włączenie do niej jednego przedstawiciela samorządu lokalnego i regionalnego z każdego Państwa Członkowskiego;
2.4.2 zaleca powołanie na szczeblu krajowym centrów ochrony każdej infrastruktury strategicznej z udziałem przedstawicieli samorządu lokalnego i regionalnego; centra te będą uczestniczyć w rozwiązywaniu problemów i proponowaniu rozwiązań, komunikując się i bezpośrednio współpracując ze sobą na zasadzie kontaktów poziomych;
2.4.3 zaleca systematyczne zachęcanie niektórych pracowników obsługi infrastruktury strategicznej do zdobywania specjalistycznego wykształcenia w zakresie systemów kontroli przemysłowej i sieci komputerowych.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych
oraz
Białej księgi dotyczącej rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego
(2005/C 231/04)
Komitet Regionów,
uwzględniając wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (COM(2004) 654 końcowy; 2004/0240 (COD)) oraz Białą księgę dotyczącą rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego (COM(2004) 675 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 2 lutego 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii na ten temat, zgodnie z artykułem 265, ustęp 1 i artykułem 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 3 listopada 2004 r. o zobowiązaniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej do sporządzenia opinii w tej sprawie;
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Poprawa jakości usług w portach morskich: kluczowy aspekt dla transportu europejskiego. Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych" (COM(2001) 35 wersja ostateczna) wraz ze zmianą wniosku w sprawie dostępu do rynku usług portowych (przedłożony przez Komisję zgodnie z art. 250 ust. 2 TWE) (COM/2002/0101 wersja ostateczna));
uwzględniając swoją opinię z dnia 20 września 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Poprawa jakości usług w portach morskich: kluczowy aspekt dla transportu europejskiego" (CdR 161/2001 fin) [1];
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29 września 2001 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (CES 1495/2001);
uwzględniając raport Stałego Komitetu Państw EFTA z dnia 2 maja 2002 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do usług portowych;
uwzględniając wspólny projekt zaaprobowany przez Komitet Pojednawczy zgodnie z art. 251 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w dn. 22 października 2003 r., dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (PE-CONS 3670/03 — C5-0461/2003 -2001/0047(COD));
uwzględniając raport delegacji Parlamentu Europejskiego w Komitecie Pojednawczym z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie zaaprobowanego przez Komitet Pojednawczy wspólnego projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (A5-0364/2003);
uwzględniając swoją opinię z dnia 29 września 2004 r. (CdR 163/2004 fin) [2] w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów (COM(2004) 76 wersja ostateczna);
uwzględniając dyrektywę 2000/52/WE Komisji z dnia 26 lipca 2000 r. zmieniającą dyrektywę 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi;
uwzględniając rozporządzenie (EWG) 4056/86 Rady z dnia 22 grudnia 1986 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 [obecnie art. 81 i 82] Traktatu do transportu morskiego, ostatnio zmienione rozporządzeniem 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r.;
uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r., w których wzywa się Komisję do "przyspieszenia liberalizacji w takich dziedzinach jak gaz, energia elektryczna, usługi pocztowe i transport";
uwzględniając Białą księgę "Europejska polityka transportowa do roku 2010: Czas na decyzje" z dnia 12 września 2001 r. (COM(2001)370 wersja ostateczna);
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 823/2000 Komisji z dnia 19 kwietnia 2000 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu TWE do określonych grup porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych między towarzystwami żeglugi liniowej (konsorcja);
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1/2003 Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji zapisanych w art. 81 i 82 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając raport sekretariatu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w sprawie polityki konkurencji w odniesieniu do statków rejsowych z dnia 16 kwietnia 2002 r.;
uwzględniając dokument konsultacyjny Komisji z marca 2003 r. w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86 w sprawie stosowania art. 81 i 82 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do transportu morskiego;
uwzględniając otrzymane komentarze ("received comments") do dokumentu konsultacyjnego Komisji w sprawie rewizji rozporządzenia EWG 4056/86;
uwzględniając raport Uniwersytetu Erazma w Rotterdamie z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie jego pomocy przy przetwarzaniu komentarzy otrzymanych do dokumentu konsultacyjnego Komisji w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86;
uwzględniając sporządzony przez Komisję materiał do dyskusji w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86 z grudnia 2003 r.;
uwzględniając dokument Stowarzyszenia ds. Europejskiej Żeglugi Liniowej (European Liner Affairs Association,, ELAA) na temat "Rewizja rozporządzenia 4056/86: propozycja nowej struktury przepisów" z dnia 6 sierpnia 2004 r.;
uwzględniając projekt opinii (CdR 485/2004) przyjęty dnia … przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Rolf Harlinghausen, członek Komisji ds. Europejskich Rady Miasta Hamburga, DE/EPP);
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Liberalizacja sektora transportu jest szczególnie od czasu przyjęcia strategii lizbońskiej w roku 2000 jednym z głównych celów Unii Europejskiej i jej Państw Członkowskich.
2) Polityka transportu stanowi w szczególności jeden z priorytetów Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej oraz całego Komitetu Regionów, jak to pokazują liczne opinie — w szczególności zaś opinia przygotowana przez Gianfranco Lambertiego w sprawie pierwszego projektu dyrektywy dotyczącej usług portowych.
W ten sposób Komitet podkreśla zasadniczy wkład europejskiej polityki transportu do tworzenia spójności w rozszerzonej i jeszcze bardziej różnorodnej Europie.
3) Unia Europejska będzie miała w nadchodzących latach do czynienia ze znacznym wzrostem popytu na usługi transportowe.
Wzrost ten, który wynika m.in. ze wzrostu gospodarczego, rozszerzenia Unii i intensyfikacji stosunków handlowych, będzie dotyczył na dodatek w znacznym stopniu transportu towarowego.
4) Ze względu na spodziewane przeciążenie, przede wszystkim w zakresie infrastruktury, istnieje konieczność podjęcia znacznych wysiłków w celu udrożnienia osi transportowych i rozbudowy infrastruktury transportowej.
Główna rola przypadnie przy tym przyjaznemu dla środowiska transportowi morskiemu, gdyż jego potencjał może pozwolić na przejęcie drogowego transportu towarowego i wniesienie wkładu do bardziej zrównoważonego rozwoju całego transportu.
Modernizacja i budowa bardziej wydajnej intermodalnej sieci transportowej będzie miała decydujący wpływ na regiony przybrzeżne, portowe i zaplecza portów, a tym samym na zlokalizowaną tam gospodarkę portową i przedsiębiorstwa działające w sektorze transportu morskiego.
Można przypuszczać, że ta pozytywnie oddziałująca na cały rynek wewnętrzny tendencja zaznaczy się m.in. w basenie Morza Bałtyckiego.
5) Wydajne systemy transportowe są podstawowym warunkiem międzynarodowej konkurencyjności Europy.
Należy tworzyć bezpieczne warunki ramowe w celu wygenerowania zachęt dla dalszej intensyfikacji inwestycji w sektorze transportu.
Mając to na uwadze, prawo wspólnotowe będzie musiało odpowiadać zasadom efektywnej konkurencji i wolnego dostępu do rynku, ale także wymogom bezpieczeństwa inwestycji, odpowiednich przepisów bezpieczeństwa, socjalnych warunków pracy i wysokich standardów ochrony środowiska.
6) Z uwagi na to, że koszty przeładunku portowego są w Europie wyraźnie niższe niż w Ameryce Północnej i w Azji, konieczne jest rozważenie działań, które wniosłyby wkład w poprawę konkurencji i wydajności w portach, na podstawie analizy deficytów status quo.
Analiza taka nie została jak na razie przeprowadzona.
7) Poza tym należy zwrócić uwagę na to, że w ciągu dziesięcioleci szczególnie w portach, ale także i w transporcie morskim, wytworzyły się funkcjonalne kompleksowe struktury.
Efektem tego jest to, że wiele przedsiębiorstw mających siedzibę i działających w UE i w jej portach należy już do najbardziej dochodowych i konkurencyjnych przedsiębiorstw na świecie.
Zmiany ramowych warunków prawnych powinny zatem w adekwatny sposób uwzględniać ewentualne skutki dla współzależności wewnątrz struktur sektora transportu oraz pomiędzy nimi a pozostałymi branżami gospodarki.
Komisja także dostrzega kompleksowość tych struktur, przewidując znaczne nakłady finansowe na tworzenie funkcjonalnych i konkurencyjnych systemów transportowych jak np. żegluga bliskiego zasięgu czy też autostrady morskie.
8) Bezspornie konieczna deregulacja w dziedzinie transportu morskiego i usług portowych musi być przeprowadzana z wyczuciem.
Odpowiednie przepisy przejściowe powinny — także ze względów polityki zatrudnienia — dążyć do unikania (nawet tymczasowego) pogarszania sytuacji dla przedsiębiorstw mających siedzibę i działających w Europie w porównaniu z pozostałymi uczestnikami rynku światowego oraz wypaczeń wewnątrz Unii Europejskiej.
9) W kontekście ogólnoświatowym można stwierdzić, że zarówno w transporcie morskim, jak i usługach portowych mamy do czynienia z najróżniejszymi warunkami ramowymi z punktu widzenia polityki i prawa dotyczącego zasad konkurencji.
Dlatego też w podejściu do kwestii stopnia, zakresu i prędkości liberalizacji rynku wewnątrz Unii Europejskiej pewną rolę powinny odgrywać również rozważania z punktu widzenia polityki przemysłowej.
Nie zostały one jednak dotychczas w ogóle uwzględnione.
Wprowadzone powinny zostać uzupełniające środki polityki zatrudnienia, aby zminimalizować ewentualny negatywny, krótkookresowy wpływ liberalizacji.
na 59. sesji plenarnej w dn. 13- 24 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 kwietnia) przyjął następującą opinię:
I. Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych
1.
Ogólne uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 uważa za pozytywne, że Komisja chce stworzyć specjalne wspólnotowe ramy dla usług portowych.
Jest to tym bardziej ważne, że 20 spośród wszystkich 25 Państw Członkowskich posiada porty;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem podane w projekcie dyrektywy zasadnicze cele Komisji polegające na zapewnieniu konkurencji i efektywności w sektorze portowym.
W przypadku istnienia nieefektywności do osiągnięcia tego celu mogą przyczynić się takie instrumenty jak liberalizacja, wolny dostęp do rynku i przejrzystość;
1.3 zgadza się z Komisją, że oprócz stosowania dyrektywy w sprawie przejrzystości do przedsiębiorstw portowych konieczne jest ustanowienie jasnych i przejrzystych, a jednocześnie elastycznych wytycznych dotyczących pomocy publicznej dla inwestycji portowych w celu dalszego uczciwego i efektywnego rozwoju sektora portowego;
1.4 przyjmuje z zadowoleniem to, że Komisja otwiera możliwość, by porty będące w posiadaniu władz publicznych oferowały i wykonywały usługi portowe w celu wspierania efektywnej konkurencji;
1.5 ubolewa jednakże nad tym, że Komisja już bardzo szybko po pierwszej nieudanej próbie oraz bez podjęcia niezbędnych analiz przedkłada nowy projekt, który jest zaostrzony w istotnych obszarach uregulowań i zawiera liczne zmiany opierające się w większości na odrzuconym przez Radę i Parlament Europejski pierwszym projekcie i pozostające po części daleko z tyłu za wypracowanymi w procedurze pojednawczej rezultatami;
1.6 stwierdza brak dostatecznego uwzględnienia dominującej struktury europejskiego rynku portów i usług portowych.
W rzeczywistości istnieje duża konkurencja między poszczególnymi portami europejskimi prowadząca do tego, że tylko porty efektywne i atrakcyjne cenowo mogą obronić swoją pozycję w europejskiej konkurencji;
1.7 z intensywnej konkurencji między portami wyciąga wniosek, że w portach mogą się utrzymać tylko te usługi, które stosują efektywne i korzystne pod względem kosztowym metody produkcji.
Ponieważ mało wydajni dostawcy usług portowych wnoszą negatywny wkład do wydajności całego portu, są oni przez konkurencję pomiędzy portami zmuszeni do zwiększania swojej wydajności;
1.8 stwierdza brak dostatecznego uwzględnienia faktu, że konkurencja nie ogranicza się tylko do działalności w porcie, lecz dotyczy również całych ciągów transportowych. lecz dotyczy również całych ciągów transportowych.
Interwencja w jeden element tych ciągów transportowych, jakim jest port, wywiera wpływ na cały łańcuch logistyczny w transporcie w głąb lądu.
Dlatego też przepisy zawarte w nowym wniosku dotyczącym dyrektywy regulują dużo więcej niż tylko dostęp do usług portowych.
Konsekwencji tej regulacji dla logistyki nie da się przewidzieć;
1.9 obawia się zmniejszenia się liczby czynnych dostawców usług portowych w Europie, jeżeli projekt dyrektywy miałby zostać zrealizowany w przedłożonej formie.
Nie jest wykluczone, że nieliczni wykonawcy usług portowych z portów spoza Unii Europejskiej generujący na swoich rodzimych monopolistycznych rynkach wysokie stopy zwrotu będą silniej napierać na kluczowe porty Europy i rozstrzygać procedury wyboru na swoją korzyść dzięki wysokim finansowym ofertom.
Dotyczy to szczególnie tych przypadków, gdzie to właśnie wysokość oferty jest jedynym bądź też decydującym kryterium wyboru.
Będzie to w znaczący sposób zagrażało aktualnym strukturom europejskiej gospodarki portowej charakteryzującym się dużą liczbą publicznych i prywatnych operatorów terminali.
Jeżeli kilku nielicznym operatorom terminali uda się skoncentrować w swoich rękach znaczny udział w rynku przeładunków portowych, to również w Europie powstaną monopolistyczne struktury, które nie są do pogodzenia z celem, jakim jest zwiększenie konkurencji;
1.10 obawia się poza tym spadku inwestycji wśród dostawców usług portowych.
Dyrektywa wprowadza niepewność w zakresie czasu trwania umów oraz odszkodowań, co będzie prowadzić do znacznego spadku spodziewanego tempa amortyzacji.
Poza tym niepewność ta spowoduje wzrost kosztów refinansowania inwestycji, gdyż sektor bankowy w większym stopniu uwzględni odpowiednie ryzyka ze względu na wymogi związane z Nową umową kapitałową Bazylea II.
Już same te dwie konsekwencje wprowadzenia w życie dyrektywy będą skutkować znacznym zmniejszeniem się zachęt inwestycyjnych;
1.11 dostrzega złamanie zasady pomocniczości zapisanej w art. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz zasady proporcjonalności, gdyż dyrektywa nie uwzględnia w dostateczny sposób tego, że na szczeblu Państw Członkowskich istnieje już wolna konkurencja między europejskimi portami.
Przepisy proponowane w dyrektywie nie są zatem w przedłożonej formie i zakresie konieczne;
1.12 jest więc zaniepokojony tym, że działania proponowane w dyrektywie nie służą osiąganiu zdecydowanie szczytnych celów Komisji i obawia się, że — wręcz przeciwnie — obecna tendencja zwyżkowa wzrostu i wydajności europejskich portów i usług portowych staje się zagrożona;
1.13 jest zdania, że możliwość, by porty same oferowały i wykonywały usługi portowe, nie powinna ograniczać się do określonych sytuacji, lecz obowiązywać generalnie.
Należy przy tym zagwarantować utrzymanie uczciwych i przejrzystych warunków konkurencji, jeśli władze portowe konkurują z prywatnymi dostawcami usług portowych;
1.14 chciałby dodać jako uzupełnienie, że istnieją jakościowe różnice w różnych wersjach językowych, które utrudniają ocenę projektu dyrektywy.
Szczegółowe zagadnienia poruszane w dyrektywie
Komitet Regionów
1.15 obawia się olbrzymiego biurokratycznego nakładu pracy dla zarządów portów przeczącego celom dyrektywy "liberalizującej" poprzez wymogi przewidziane w ramach obowiązku uzyskiwania zezwoleń.
Projekt przewiduje, że wszystkie usługi portowe objęte dyrektywą (morskie służby techniczne jak np. pilotaż, holowanie i cumowanie, wszelka działalność związana z przeładunkiem, jak również odprawą pasażerów) będą w przyszłości podlegały obowiązkowi posiadania zezwolenia.
Obejmuje to również usługi portowe, które do tej pory są świadczone bez zezwoleń.
Zarządy portów musiałyby w przyszłości wydawać znacznie więcej zezwoleń niż dotychczas, gdyż np. właściciele terenów, którzy na swoich własnych nieruchomościach wykonują usługi portowe, również potrzebowaliby zezwolenia.
Również podmioty prowadzące samodzielną obsługę/przeładunek potrzebowałyby zezwolenia, które może być co prawda przyznane bezterminowo, jednak będzie ważne tylko tak długo, jak długo podmiot prowadzący samodzielną obsługę/przeładunek spełnia kryteria ich przyznania.
Zarząd portu byłby poza tym zobowiązany do nadzorowania zezwoleń.
Oprócz przestrzegania kryteriów związanych z procedurą wyboru trzeba byłoby kontrolować stosowanie się do przepisów dotyczących zatrudnienia i praw socjalnych, co zasadniczo jest zadaniem partnerów społecznych.
Zobowiązania te w całej swojej kompleksowości mogą w niektórych przypadkach przekraczać możliwości zarządu portu;
1.16 uważa, że obowiązek posiadania zezwolenia może prowadzić do złamania praw własności dla właścicieli nieruchomości oraz do niezgodności z art. 296 TWE, według którego ordynacje własnościowe pozostają domeną Państw Członkowskich.
Jeżeli w ramach procedury przetargowej zamówienie nie zostanie udzielone właścicielowi na jego własną powierzchnię portową, lecz jakiemuś podmiotowi trzeciemu, to ten pierwszy nie będzie mógł już oferować usług portowych na swojej własnej nieruchomości.
Zarząd portu, nie będąc właścicielem, nie ma z kolei możliwości decydowania o powierzchni portowej i nie może w związku z tym zawrzeć umowy najmu/dzierżawy z osoba trzecią bez zgody właściciela.
W szczególności nie może też zmusić właściciela do zawarcia przez niego umowy z osobą trzecią, którą wybrano w procedurze wyboru.
Przyznane zezwolenie byłoby więc nieskuteczne;
1.17 poddaje pod rozwagę, że w ramach przewidzianej procedury wyboru mogą wystąpić komplikacje.
Według projektu dyrektywy w przypadku wystąpienia sytuacji ograniczania liczby dostawców usług mają pozostać w mocy jedynie te zezwolenia, które zostały przyznane w procedurze wyboru.
Natomiast wszelkie zezwolenia, które zostały przyznane w sposób zgodny z obecnym stanem prawnym, miałyby stracić swoją ważność.
Dlatego też ze względu na działanie wstecz nowego aktu prawnego zarządy portów po wejściu w życie dyrektywy byłyby zobowiązane do przyznawania wszelkich, nawet istniejących już zezwoleń na nowo w ramach procedury wyboru;
1.18 uważa, że kroki w kierunku przekazania Państwom Członkowskim wyłącznej kompetencji do ustalania przepisów dotyczących naliczania odszkodowań za wartość rezydualną przedsiębiorstwa niosą ze sobą ryzyko zniekształcenia konkurencji.
Dla przykładu przy naliczaniu odszkodowań mogłoby być możliwe ustanowienie (ukrytych) dodatkowych odliczeń od dzierżawy gruntów.
Zatem określona w dyrektywie zasada wyliczania odszkodowań według jasnych, ustalonych z góry reguł nie konkretyzuje oczekiwań wobec krajowych przepisów przy naliczaniu odszkodowań w sposób wystarczający.
Jednocześnie wszelkie przepisy wspólnotowe muszą uwzględniać różnice pomiędzy odpowiednimi krajowymi przepisami dotyczącymi amortyzacji i systemami podatkowymi, aby uniknąć zniekształceń konkurencji.
Zgodnie z tymi zasadami europejskie przepisy mogłyby na przykład uznać za obowiązkowe stosowanie ogólnie obowiązujących krajowych przepisów w zakresie amortyzacji.
Jakiekolwiek odstępstwo należy dopuścić jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych powodów.
Ponadto w imię przejrzystości przepisy dotyczące naliczania odszkodowań należy ujawnić bądź przynajmniej podać do wiadomości Komisji;
1.19 z uwagi na różne szczególne uregulowania w dyrektywie obawia się spadku inwestycji:
a) nowe skrócone okresy ważności zezwoleń nie są zorientowane według okresów niezbędnych dla amortyzacji.
Te zbyt krótkie w swojej koncepcji okresy będą prowadzić do tego, że pewne inwestycje długoterminowe nie będą się albo w ogóle opłacać, albo nieuniknione będzie podwyższenie korzystnych dotychczas w skali międzynarodowej cen, by uzyskać szybszą amortyzację;
b) projekt dyrektywy nie zawiera opcji przedłużania przyznanych dotychczas zezwoleń.
Według projektu zezwolenia nie mogą być przedłużane bez przeprowadzenia nowej procedury wyboru, która niesie ze sobą z kolei ryzyko utraty zezwolenia.
W takich warunkach inwestycje długoterminowe będą czynione przypuszczalnie tylko na początku okresu ważności danego zezwolenia.
Z biegiem czasu chęć do inwestowania będzie się zmniejszać wraz z upływem czasu pozostającego do końca ważności zezwolenia;
c) przewidziane zasady regulujące odszkodowania są niewystarczające.
Inwestycje w nowoczesne urządzenia techniczne wymagają obok inwestycji kapitałowych również znacznych nakładów na szkolenie pracowników oraz dostosowań w zakresie technicznego przebiegu produkcji.
Dla efektywnego przebiegu niezbędne są poza tym znaczne środki w celu umiejscowienia się w całej sieci łańcucha transportowego.
Nieuwzględnienie tych nakładów w przypadku odszkodowania zmniejsza oczekiwania co do rentowności już w momencie wykonywania inwestycji.
Skutkiem tego byłoby spadek inwestycji bądź też ich całkowity brak;
1.20 dostrzega poważny brak bezpieczeństwa prawnego dla działających już dostawców usług portowych z uwagi na brak przepisów przejściowych.
Przedsiębiorstwa działające już na rynku nie mogą być pewne tego, czy również w przyszłości będą prowadzić działalność w dotychczasowym zakresie.
Jeśli w przyszłości jakiś nowy dostawca usług portowych będzie chciał również móc oferować swoje usługi, a będziemy mieli do czynienia z sytuacją ograniczenia liczby dostawców, to działający już dostawcy usług portowych będą musieli poddać się procedurze wyboru, która niesie ze sobą ryzyko utraty zezwolenia.
Z jednej strony spowoduje to zachwianie ufności w istniejące umowy, zaś z drugiej strony niepewność co do dalszego istnienia zezwoleń będzie prowadzić do poważnego zmniejszenia się gotowości do inwestycji.
W przypadku jednostronnej ingerencji w aktualne umowy istnieje poza tym ryzyko znacznych roszczeń odszkodowawczych;
1.21 prognozuje zmniejszenie się atrakcyjności portów europejskich dla statków rejsowych ze względu na ograniczenia w samodzielnej obsłudze.
W projekcie dyrektywy przewidziane jest, że samodzielna obsługa przy pomocy załogi statku będzie dozwolona tylko w ramach żeglugi bliskiego zasięgu oraz autostrad morskich.
Międzynarodowe statki rejsowe nie byłyby zatem już uprawnione do dokonywania odprawy pokładowej własnym personelem obsługi statku;
1.22 obawia się, że przewidziana możliwość korzystania z pracy personelu lądowego może prowadzić do dumpingu socjalnego, pogorszenia jakości i wydajności usług portowych oraz konfliktów z technicznymi i politycznymi wymogami bezpieczeństwa (ISPS).
Przewidziany przez Komisję system rozpisywania zamówień byłby również o tyle nieskuteczny, że przedsiębiorstwa przeładunkowe otrzymywałyby wprawdzie zezwolenia na działalność przeładunkową, ale i tak nie mogłyby z nich faktycznie skorzystać, gdyż armatorzy przeprowadzaliby samodzielną odprawę;
1.23 przyjmuje z zadowoleniem elastyczność uregulowania w zakresie usług pilotażu dającą Państwom Członkowskim możliwość dostosowania swoich przesłanek dla przyznawania zezwoleń i wyboru dostawców usług do odpowiednich kryteriów.
Komitet zastanawia się jednak, czy ciążący na Państwach Członkowskich obowiązek informowania jest celowy z punktu widzenia poprawy efektywności usług pilotażu, gdyż — jak podkreśla się to w samym projekcie dyrektywy — dla usług pilotażu takie kryteria jak bezpieczeństwo i kompetencja osobista są decydujące.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 uważa, że nie należy zatwierdzać dyrektywy w jej obecnym kształcie, gdyż nie sprzyja ona konkurencji w branży usług portowych, lecz tworzy częściowo niepotrzebne bądź niewystarczające reguły, które szkodzą interesom w szczególności małych i średnich dostawców usług portowych i sprzyjają dumpingowi socjalnemu, pogarszając przez to sprawność działania i uczciwe warunki konkurencji dla portów.
Komisja nie osiągnie deklarowanych przez siebie celów za pomocą tej dyrektywy;
2.2 uważa za nieodzowne dokonanie przed kolejną naradą zróżnicowanej analizy aktualnej sytuacji na rynku usług portowych.
Na ryzyko przeregulowania rynku usług portowych, które niesie z sobą takie konsekwencje jak zmniejszenie konkurencji i spadek efektywności, można odpowiedzieć skutecznie tylko przy pomocy szczegółowego rozpoznania istniejących słabych punktów na najistotniejszych rynkach cząstkowych europejskiej gospodarki portowej;
2.3 jest przekonany, że w celu zwiększenia bezpieczeństwa prawnego i ochrony istniejących zobowiązań konieczna jest gwarancja trwałości działalności dla przedsiębiorstw działających już na rynku.
Dlatego też przedsiębiorstwa działające już na rynku powinny być wyłączone z obowiązku uzyskania zezwolenia na czas trwania istniejących umów oraz zezwoleń, bądź też obecne zezwolenia powinny posiadać nadal ważność aż do określonych w dyrektywie maksymalnych okresów.
Przynajmniej jednak należałoby zadbać o to, by okresy przejściowe były odpowiednie, tzn. powinny one być przedłużone odpowiednio do obiektywnych potrzeb zainteresowanych przedsiębiorstw;
2.4 jest zdania, że na szczeblu Państw Członkowskich należy wprowadzić uregulowania w zakresie odszkodowań, które również po normalnym upływie ważności zezwolenia byłyby uzależnione od krajowych przepisów w zakresie zamówień i jednocześnie od aktualnej wartości przedsiębiorstwa przy fikcyjnym założeniu dalszego istnienia zezwolenia.
Takie rozwiązanie uwzględnia zarówno nakłady przedsiębiorstw o charakterze inwestycyjnym w organizację, personel i umiejscowienie się w łańcuchach transportowych, jak i wszelkie rozmaite instytucjonalne warunki ramowe;
2.5 uważa, że prawo wspólnotowe powinno ustalać, które elementy powinny przyjąć się w przepisach dotyczących wyliczania, leżących u podstaw wypłat rekompensat.
Odpowiednie uregulowanie musi przy tym uwzględniać różnice między krajowymi systemami amortyzacyjnymi i podatkowymi;
2.6 opowiada się za tym, by okres ważności zezwoleń był zorientowany według czasokresu przeprowadzonych inwestycji.
Poza tym w przypadku inwestycji długoterminowych, poczynionych dopiero podczas okresu ważności danego zezwolenia powinno się przewidzieć opcje przedłużenia.
Komitet zaleca, by przejąć przynajmniej te uregulowania w zakresie terminów, które są zawarte w propozycji Komitetu Pojednawczego Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie "port package I";
2.7 proponuje zastąpienie obligatoryjnego obowiązku uzyskania zezwolenia obowiązkiem, który będzie stosowany tylko w przypadku zaistnienia sytuacji ograniczania liczby dostawców.
Umożliwiłoby to znaczną oszczędność środków;
2.8 uważa za niezbędne ograniczenie samodzielnej obsługi bez wyjątku do własnego personelu na statku.
W celu uniknięcia dumpingu socjalnego oraz ze względów bezpieczeństwa Państwa Członkowskie powinny mieć prawo ograniczania samodzielnej obsługi do armatorów, których statki pływają pod banderą któregoś z Państw Członkowskich;
2.9 jest zdania, że przestrzenny zakres obowiązywania dyrektywy powinien zostać rozszerzony na drogi wodne obejmujące dojścia do portów.
Również rzeki i kanały, które są dostępne dla żeglugi morskiej, powinny zostać włączone do dyrektywy, nawet jeżeli nie stanowią wyłącznego dojścia do portu.
Propozycja ta jest jednak obłożona wyraźnym zastrzeżeniem uwzględnienia pozostałych zaleceń Komitetu Regionów.
Rozszerzenie przestrzennego zakresu zastosowania bez uwzględnienia pozostałych zaleceń prowadziłoby mianowicie do nasilenia się przedstawionych problemów;
2.10 popiera zdecydowanie zamiar Komisji wprowadzenia przejrzystych wytycznych w zakresie pomocy publicznej dla portów;
2.11 wyraża pogląd, że wzrost wydajności portów UE i zintensyfikowanie konkurencji można osiągnąć jedynie wówczas, gdy zostaną uwzględnione zalecenia Komitetu Regionów.
II.
Biała księga dotycząca rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego
3.
Ogólne uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
3.1 wyraża swoją pochwałę dla starań Komisji w zakresie dokonania rewizji rozporządzenia (EWG) Nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego i zamiaru intensywnego wykorzystania i włączenia profesjonalnej wiedzy przedsiębiorstw żeglugi morskiej i ich związków;
3.2 zgadza się z Komisją co do tego, że każda przyszła regulacja, w każdym razie po pewnym okresie przejściowym, musi spełniać całkowicie i bez wyjątku przesłanki określone w art. 81 ust. 3 TWE;
3.3 przyznaje całkowitą słuszność Komisji, która chce całkowicie znieść wyjątki istniejące w zakresie porozumień co do cen i ilości oraz w zakresie innych uzgodnień ograniczających konkurencję;
3.4 zgadza się z Komisją co do tego, że zapisane w rozporządzeniu 1/2003 regulacje dopuszczające wyjątki w zakresie prawa dotyczącego konkurencji dla żeglugi kabotażowej i trampowej mogą zostać zniesione, gdyż faktycznie brak jest przekonujących argumentów za ich utrzymaniem.
Za zniesieniem wyjątków przemawia poza tym to, że w ten sposób zapobiegnie się z góry nierównemu traktowaniu europejskich operatorów w świetle prawa dotyczącego zasad konkurencji, nawet jeśli byłoby ono mało prawdopodobne;
3.5 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że przedłożona przez Komisję Biała księga zajmuje się intensywnie zgodnością istniejących uregulowań z europejskim prawem dotyczącym konkurencji; Komitet ma jednak wrażenie, że istnieją co prawda poważne wskazówki, by przyjąć, że obecne uregulowania nie są zgodne z art. 81 ust. 3 TWE, lecz że byłoby mimo wszystko bardziej trafnie podeprzeć wnioski, jakie Komisja w tym względzie wysnuwa, jeszcze bardziej solidną bazą danych.
W ten sposób Komisja mogłaby zarówno wyjść naprzeciw wątpliwościom wysuwanym przez przedsiębiorstwa żeglugi morskiej, jak również spełniać wymogi art. 253 TWE;
3.6 jest zdania, że brak jest jeszcze kompleksowej analizy skutków, przy czym Komitet jest w pełni przekonany o tym, że takie rozważania będą odgrywały najpóźniej wówczas istotną rolę, gdy dojdzie do sformułowania konkretnych propozycji uregulowań; należy przy tym w szczególności bardziej uwzględnić wpływ na wymianę handlową, inwestycje, udziały w rynku i ceny dla konsumentów.
Twierdzenie, że taka analiza jest utrudniona tym, że ze względu na długoletnie istnienie konferencji liniowych brak jest właśnie danych rynkowych w warunkach konkurencji, może być słuszne tylko częściowo, gdyż dotyczy to problematyki, z którą musi się zmierzyć wszelka liberalizacja sektora, który był do tej pory intensywnie uregulowany;
3.7 zastanawia się w szczególności, czy ewentualne zmiany nie powinny doprowadzić do tego, by również aspekty związane z polityką zatrudnienia weszły silniej na pierwszy plan, gdyż należałoby w końcu — zdaniem Komisji — oczekiwać silniejszej konkurencji na rynku, a co za tym idzie, większej aktywności innowacyjnej.
Taką tendencję należałoby wprawdzie uznać za pozytywną z punktu widzenia polityki badawczo-przemysłowej, mogłaby ona jednak negatywnie wpłynąć na zatrudnienie w przedsiębiorstwach;
3.8 jest zdania, że propozycja ELAA mówiąca o dalszym umożliwianiu przesuniętej w czasie i niedyskryminującej wymiany pewnych informacji (z zachowaniem przepisów ochrony danych), zasługuje na życzliwe rozpatrzenie.
Swobodnie dostępne informacje na temat rynku mogą przecież w końcu prowadzić do większej przejrzystości i być tym samym korzystne dla zdrowej konkurencji.
Istotnym elementem systemu byłby indeks cenowy dostępny dla wszystkich uczestników rynku, który przejąłby funkcję wartości orientacyjnej dla istniejących taryf konferencji.
Należy przy tym jednak koniecznie zapewnić skuteczną kontrolę oraz ograniczenie się do czystej wymiany informacji;
3.9 chciałby podkreślić, że obok kwestii dalszego istnienia określonych przepisów w ewentualnie zmodyfikowanej formie chodzi głównie o to, by przy pomocy logicznych i zróżnicowanych uregulowań przejściowych uwzględnić potrzeby przedsiębiorstw mających siedzibę i działających na rynku europejskim.
Podstawą dla tych uregulowań przejściowych powinny być wyniki kompleksowej analizy skutków.
W związku z tym Komitet chciałby też podkreślić, że rozporządzenie 4056/86 stanowiło od samego początku absolutny wyjątek w przepisach dotyczących zasad konkurencji obowiązujący tylko dla żeglugi morskiej. Sektor ten musiał zatem cały czas liczyć się z tym, że rozporządzenie to zostanie w późniejszym czasie poddane rewizji.
Dlatego też roszczenia sobie prawa do tego, by istniejące uregulowania miały nadal moc obowiązującą, bądź też zostały stworzone uregulowania przejściowe, nie można uzasadniać tylko koniecznością bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania.
Mimo to organ ustanawiający przepisy powinien uwzględnić to, że konferencje istnieją od wielu dziesięcioleci, praktyki są głęboko zakorzenione, a wokół konferencji są zbudowane stosunki handlowe;
3.10 nie podziela zdania, że postanowienia zawarte w art. 2 rozporządzenia 4056/86 określające dopuszczalność porozumień technicznych rzeczywiście powinny zostać zniesione.
Zarzuty wysuwane przez Komisję, że to uregulowanie jest tylko deklaratywne, sieje zamęt i jest ze strony armatorów zbyt szeroko interpretowane, nie zostaną przez to zniesienie zlikwidowane, lecz wręcz przeciwnie nasilą się, gdyż porozumienia techniczne będą dopuszczalne także bez prawnego uregulowania.
Bez istnienia jednoznacznego przepisu pojawią się za to kolejne trudności z interpretacją.
Zdaniem Komitetu uregulowanie, które nadal będzie expressis verbis definiowało dopuszczalne porozumienia może więc przyczynić się do utrzymania bezpieczeństwa prawnego i stanowić pomoc w orientacji.
Wymaga to również dostosowanie art. 2 bądź też odpowiednich przyszłych przepisów, o ile przepisy obowiązujące obecnie staną się bezprzedmiotowe ze względu na ukształtowanie się konkurencji w przyszłości.
Nowy przepis mógłby zostać włączony do wyłączeń grupowych dla konsorcjów (rozporządzenie 823/2000);
3.11 jest zdania, że ogólnoświatowe ujednolicenie ramowych warunków prawnych wydaje się być warte starania z powodów związanych z polityką konkurencji i polityką przemysłową.
Jest to tym bardziej ważne, że w tej chwili następuje liberalizacja rynku europejskiego, natomiast inne kraje prowadzące żeglugę reglamentują obecnie konkurencję na swoich rynkach i to miejscami w sposób bardziej daleko idący niż obowiązujące obecnie prawo wspólnotowe w odniesieniu do rynku europejskiego;
3.12 zwraca uwagę na to, że Biała księga nie zajęła się do tej pory dostatecznie skutkami zniesienia bądź zmiany rozporządzenia 4056/86 dla obowiązującego prawa międzynarodowego ani rozwiązywaniem ewentualnych kolizji prawnych;
3.13 uważa, że należałoby jeszcze raz przemyśleć planowane skreślenie art. 9 rozporządzenia 4056/86, który umożliwia podjęcie negocjacji w przypadku kolizji prawnej między UE a państwami trzecimi.
Przepis ten nie został jeszcze wprawdzie zastosowany w praktyce, ale może się to zmienić, tym bardziej wówczas, gdy obowiązujące obecnie prawo dotyczące zasad konkurencji w zakresie żeglugi morskiej zostanie poddane gruntownej rewizji.
Poza tym konieczność negocjacji może pojawić się nie tylko tam, gdzie jakiś system prawny wymaga czegoś, co w innym systemie prawnym jest zabronione, lecz już nawet w przypadku, gdzie jeden system prawny zezwala na coś, co w innym systemie prawnym jest zabronione.
4.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
4.1 apeluje do przedsiębiorstw i związków żeglugi morskiej, by nie zamykały się przed makroekonomicznymi korzyściami, które mogą zwiększenie konkurencji może przynieść dla dobra ogółu;
4.2 opowiada się za tym, by dalsze procedury prowadzić od strony merytorycznej i czasowej w ten sposób, by można było długofalowo zweryfikować wątpliwości przedsiębiorstw żeglugowych i ich związków.
W poszczególnych przypadkach należałoby przedstawić, na ile można będzie uwzględnić czy też trzeba będzie odrzucić te wątpliwości.
Jedynie w ten sposób będzie można stworzyć trwały system konkurencji w żegludze morskiej, który będzie gwarantował bezpieczeństwo prawne i będzie możliwie jak najpowszechniej akceptowany;
4.3 opowiada się więc za tym, by w miarę możliwości przeprowadzić kompleksową analizę skutków, która zbada bardziej szczegółowo wpływ na wymianę handlową, inwestycje, udziały w rynku i ceny dla konsumentów.
Komitet zaleca, by przy analizowaniu skutków liberalizacji uwzględnić szczególnie aspekty socjalne i polityki zatrudnienia;
4.4 wychodzi z założenia, że propozycja ELAA stanowi solidną podstawę dla przyszłego uregulowania; w celu zapewnienia skutecznej kontroli Komitet uważa poza tym za niezbędne, by Komisja uczestniczyła personalnie i organizacyjnie w przewidzianym przez ELAA gremium do celów pozyskiwania informacji (z zachowaniem ochrony danych) i ich dalszego przekazywania.
Oprócz tego zdaniem Komitetu powinno się zadbać o to, by wszelki przepływ informacji przechodził również poprzez Komisję lub ewentualnie przez powołanego przez nią obserwatora, bądź też umieścić to gremium bezpośrednio przy Komisji.
Umożliwiłoby to Komisji przeanalizowanie wpływu wymiany informacji na rynek i na panującą na nim konkurencję w perspektywie długofalowej.
Ponieważ stuprocentowo pewnych wyników można byłoby oczekiwać dopiero po upływie dłuższego czasu, to w sposób naturalny nasuwa się wprowadzenie regulacji próbnej na czas określony z opcją jej przedłużenia;
4.5 opowiada się za zbadaniem, czy przepisy przejściowe mogłyby być zorientowane przykładowo według okresów amortyzacji lub też według czasu, jakiego potrzebowaliby zainteresowani armatorzy do tego, by dostosować się do nowych warunków poprzez zmiany swojego portfela zakupionych czy też krótko- bądź długoterminowo wynajętych statków;
4.6 wzywa do zbadania, czy długość okresów przejściowych mogłaby być ewentualnie uregulowana według kryteriów geograficznych, tzn. zorientowana pod kątem warunków panujących na jakimś rynku regionalnym.
Wówczas okres przejściowy dla regionu Morza Bałtyckiego mógłby być krótszy, gdyż istnieje tu tylko kilka konferencji liniowych, natomiast na trasach transatlantyckich dłuższy, gdyż tam konferencje liniowe dominują;
4.7 chciałby zwrócić uwagę na to, że ustanawianie okresów przejściowych i ich długość można również uzależnić od progów udziału w rynku;
4.8 wzywa do tego, by niepewności wynikające z art. 2 rozporządzenia 4056/86 nie służyły za pretekst do zniesienia zawartych w nim przepisów, lecz wręcz przeciwnie — do jego ponownej merytorycznej rewizji w ramach rozporządzeń 4056/86 oraz 823/2000: z jednej strony należy zapewnić jego zgodność z art. 81 ust. 3 TWE oraz spójność z przyszłym systemem konkurencji, a z drugiej strony stosowne byłoby skonkretyzowanie przepisów w tych miejscach, w których Komisja obawia się zbyt szerokiej interpretacji przez żeglugę, bądź też ją już taką interpretację stwierdziła. Zainteresowanym przedsiębiorstwom należałoby zasugerować, by same od siebie składały odpowiednie propozycje, jeśli chcą osiągnąć to, by uregulowania zawarte w art. 2 zostały zachowane;
4.9 jest poza tym zdania, że zarówno na szczeblu dwu- i wielostronnym, jak i w ramach współpracy istniejących organizacji międzynarodowych mogłyby być podejmowane dalsze wysiłki w kierunku uzyskania jednolitych, a tym samym uczciwszych warunków konkurencji na całym świecie.
W związku z tym należałoby również zbadać, czy i na ile przepisy innych państw mogłyby mieć charakter wzorców dla Unii Europejskiej;
4.10 zaleca, by utrzymać art. 9 rozporządzenia 4056/86 przynajmniej jako uregulowanie czasowe ograniczone do kilku lat, wraz z opcją jego przedłużenia.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych
oraz
Białej księgi dotyczącej rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego
(2005/C 231/04)
Komitet Regionów,
uwzględniając wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (COM(2004) 654 końcowy; 2004/0240 (COD)) oraz Białą księgę dotyczącą rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego (COM(2004) 675 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Rady z dnia 2 lutego 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii na ten temat, zgodnie z artykułem 265, ustęp 1 i artykułem 80 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 3 listopada 2004 r. o zobowiązaniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej do sporządzenia opinii w tej sprawie;
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Poprawa jakości usług w portach morskich: kluczowy aspekt dla transportu europejskiego. Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych" (COM(2001) 35 wersja ostateczna) wraz ze zmianą wniosku w sprawie dostępu do rynku usług portowych (przedłożony przez Komisję zgodnie z art. 250 ust. 2 TWE) (COM/2002/0101 wersja ostateczna));
uwzględniając swoją opinię z dnia 20 września 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Poprawa jakości usług w portach morskich: kluczowy aspekt dla transportu europejskiego" (CdR 161/2001 fin) [1];
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 29 września 2001 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (CES 1495/2001);
uwzględniając raport Stałego Komitetu Państw EFTA z dnia 2 maja 2002 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do usług portowych;
uwzględniając wspólny projekt zaaprobowany przez Komitet Pojednawczy zgodnie z art. 251 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w dn. 22 października 2003 r., dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (PE-CONS 3670/03 — C5-0461/2003 -2001/0047(COD));
uwzględniając raport delegacji Parlamentu Europejskiego w Komitecie Pojednawczym z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie zaaprobowanego przez Komitet Pojednawczy wspólnego projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych (A5-0364/2003);
uwzględniając swoją opinię z dnia 29 września 2004 r. (CdR 163/2004 fin) [2] w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy bezpieczeństwa portów (COM(2004) 76 wersja ostateczna);
uwzględniając dyrektywę 2000/52/WE Komisji z dnia 26 lipca 2000 r. zmieniającą dyrektywę 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między Państwami Członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi;
uwzględniając rozporządzenie (EWG) 4056/86 Rady z dnia 22 grudnia 1986 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 [obecnie art. 81 i 82] Traktatu do transportu morskiego, ostatnio zmienione rozporządzeniem 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r.;
uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r., w których wzywa się Komisję do "przyspieszenia liberalizacji w takich dziedzinach jak gaz, energia elektryczna, usługi pocztowe i transport";
uwzględniając Białą księgę "Europejska polityka transportowa do roku 2010: Czas na decyzje" z dnia 12 września 2001 r. (COM(2001)370 wersja ostateczna);
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 823/2000 Komisji z dnia 19 kwietnia 2000 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu TWE do określonych grup porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych między towarzystwami żeglugi liniowej (konsorcja);
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1/2003 Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji zapisanych w art. 81 i 82 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając raport sekretariatu Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w sprawie polityki konkurencji w odniesieniu do statków rejsowych z dnia 16 kwietnia 2002 r.;
uwzględniając dokument konsultacyjny Komisji z marca 2003 r. w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86 w sprawie stosowania art. 81 i 82 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do transportu morskiego;
uwzględniając otrzymane komentarze ("received comments") do dokumentu konsultacyjnego Komisji w sprawie rewizji rozporządzenia EWG 4056/86;
uwzględniając raport Uniwersytetu Erazma w Rotterdamie z dnia 12 listopada 2003 r. w sprawie jego pomocy przy przetwarzaniu komentarzy otrzymanych do dokumentu konsultacyjnego Komisji w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86;
uwzględniając sporządzony przez Komisję materiał do dyskusji w sprawie rewizji rozporządzenia (EWG) 4056/86 z grudnia 2003 r.;
uwzględniając dokument Stowarzyszenia ds. Europejskiej Żeglugi Liniowej (European Liner Affairs Association,, ELAA) na temat "Rewizja rozporządzenia 4056/86: propozycja nowej struktury przepisów" z dnia 6 sierpnia 2004 r.;
uwzględniając projekt opinii (CdR 485/2004) przyjęty dnia … przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Rolf Harlinghausen, członek Komisji ds. Europejskich Rady Miasta Hamburga, DE/EPP);
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Liberalizacja sektora transportu jest szczególnie od czasu przyjęcia strategii lizbońskiej w roku 2000 jednym z głównych celów Unii Europejskiej i jej Państw Członkowskich.
2) Polityka transportu stanowi w szczególności jeden z priorytetów Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej oraz całego Komitetu Regionów, jak to pokazują liczne opinie — w szczególności zaś opinia przygotowana przez Gianfranco Lambertiego w sprawie pierwszego projektu dyrektywy dotyczącej usług portowych.
W ten sposób Komitet podkreśla zasadniczy wkład europejskiej polityki transportu do tworzenia spójności w rozszerzonej i jeszcze bardziej różnorodnej Europie.
3) Unia Europejska będzie miała w nadchodzących latach do czynienia ze znacznym wzrostem popytu na usługi transportowe.
Wzrost ten, który wynika m.in. ze wzrostu gospodarczego, rozszerzenia Unii i intensyfikacji stosunków handlowych, będzie dotyczył na dodatek w znacznym stopniu transportu towarowego.
4) Ze względu na spodziewane przeciążenie, przede wszystkim w zakresie infrastruktury, istnieje konieczność podjęcia znacznych wysiłków w celu udrożnienia osi transportowych i rozbudowy infrastruktury transportowej.
Główna rola przypadnie przy tym przyjaznemu dla środowiska transportowi morskiemu, gdyż jego potencjał może pozwolić na przejęcie drogowego transportu towarowego i wniesienie wkładu do bardziej zrównoważonego rozwoju całego transportu.
Modernizacja i budowa bardziej wydajnej intermodalnej sieci transportowej będzie miała decydujący wpływ na regiony przybrzeżne, portowe i zaplecza portów, a tym samym na zlokalizowaną tam gospodarkę portową i przedsiębiorstwa działające w sektorze transportu morskiego.
Można przypuszczać, że ta pozytywnie oddziałująca na cały rynek wewnętrzny tendencja zaznaczy się m.in. w basenie Morza Bałtyckiego.
5) Wydajne systemy transportowe są podstawowym warunkiem międzynarodowej konkurencyjności Europy.
Należy tworzyć bezpieczne warunki ramowe w celu wygenerowania zachęt dla dalszej intensyfikacji inwestycji w sektorze transportu.
Mając to na uwadze, prawo wspólnotowe będzie musiało odpowiadać zasadom efektywnej konkurencji i wolnego dostępu do rynku, ale także wymogom bezpieczeństwa inwestycji, odpowiednich przepisów bezpieczeństwa, socjalnych warunków pracy i wysokich standardów ochrony środowiska.
6) Z uwagi na to, że koszty przeładunku portowego są w Europie wyraźnie niższe niż w Ameryce Północnej i w Azji, konieczne jest rozważenie działań, które wniosłyby wkład w poprawę konkurencji i wydajności w portach, na podstawie analizy deficytów status quo.
Analiza taka nie została jak na razie przeprowadzona.
7) Poza tym należy zwrócić uwagę na to, że w ciągu dziesięcioleci szczególnie w portach, ale także i w transporcie morskim, wytworzyły się funkcjonalne kompleksowe struktury.
Efektem tego jest to, że wiele przedsiębiorstw mających siedzibę i działających w UE i w jej portach należy już do najbardziej dochodowych i konkurencyjnych przedsiębiorstw na świecie.
Zmiany ramowych warunków prawnych powinny zatem w adekwatny sposób uwzględniać ewentualne skutki dla współzależności wewnątrz struktur sektora transportu oraz pomiędzy nimi a pozostałymi branżami gospodarki.
Komisja także dostrzega kompleksowość tych struktur, przewidując znaczne nakłady finansowe na tworzenie funkcjonalnych i konkurencyjnych systemów transportowych jak np. żegluga bliskiego zasięgu czy też autostrady morskie.
8) Bezspornie konieczna deregulacja w dziedzinie transportu morskiego i usług portowych musi być przeprowadzana z wyczuciem.
Odpowiednie przepisy przejściowe powinny — także ze względów polityki zatrudnienia — dążyć do unikania (nawet tymczasowego) pogarszania sytuacji dla przedsiębiorstw mających siedzibę i działających w Europie w porównaniu z pozostałymi uczestnikami rynku światowego oraz wypaczeń wewnątrz Unii Europejskiej.
9) W kontekście ogólnoświatowym można stwierdzić, że zarówno w transporcie morskim, jak i usługach portowych mamy do czynienia z najróżniejszymi warunkami ramowymi z punktu widzenia polityki i prawa dotyczącego zasad konkurencji.
Dlatego też w podejściu do kwestii stopnia, zakresu i prędkości liberalizacji rynku wewnątrz Unii Europejskiej pewną rolę powinny odgrywać również rozważania z punktu widzenia polityki przemysłowej.
Nie zostały one jednak dotychczas w ogóle uwzględnione.
Wprowadzone powinny zostać uzupełniające środki polityki zatrudnienia, aby zminimalizować ewentualny negatywny, krótkookresowy wpływ liberalizacji.
na 59. sesji plenarnej w dn. 13- 24 kwietnia 2005 r. (posiedzenie z dnia 13 kwietnia) przyjął następującą opinię:
I. Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do rynku usług portowych
1.
Ogólne uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 uważa za pozytywne, że Komisja chce stworzyć specjalne wspólnotowe ramy dla usług portowych.
Jest to tym bardziej ważne, że 20 spośród wszystkich 25 Państw Członkowskich posiada porty;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem podane w projekcie dyrektywy zasadnicze cele Komisji polegające na zapewnieniu konkurencji i efektywności w sektorze portowym.
W przypadku istnienia nieefektywności do osiągnięcia tego celu mogą przyczynić się takie instrumenty jak liberalizacja, wolny dostęp do rynku i przejrzystość;
1.3 zgadza się z Komisją, że oprócz stosowania dyrektywy w sprawie przejrzystości do przedsiębiorstw portowych konieczne jest ustanowienie jasnych i przejrzystych, a jednocześnie elastycznych wytycznych dotyczących pomocy publicznej dla inwestycji portowych w celu dalszego uczciwego i efektywnego rozwoju sektora portowego;
1.4 przyjmuje z zadowoleniem to, że Komisja otwiera możliwość, by porty będące w posiadaniu władz publicznych oferowały i wykonywały usługi portowe w celu wspierania efektywnej konkurencji;
1.5 ubolewa jednakże nad tym, że Komisja już bardzo szybko po pierwszej nieudanej próbie oraz bez podjęcia niezbędnych analiz przedkłada nowy projekt, który jest zaostrzony w istotnych obszarach uregulowań i zawiera liczne zmiany opierające się w większości na odrzuconym przez Radę i Parlament Europejski pierwszym projekcie i pozostające po części daleko z tyłu za wypracowanymi w procedurze pojednawczej rezultatami;
1.6 stwierdza brak dostatecznego uwzględnienia dominującej struktury europejskiego rynku portów i usług portowych.
W rzeczywistości istnieje duża konkurencja między poszczególnymi portami europejskimi prowadząca do tego, że tylko porty efektywne i atrakcyjne cenowo mogą obronić swoją pozycję w europejskiej konkurencji;
1.7 z intensywnej konkurencji między portami wyciąga wniosek, że w portach mogą się utrzymać tylko te usługi, które stosują efektywne i korzystne pod względem kosztowym metody produkcji.
Ponieważ mało wydajni dostawcy usług portowych wnoszą negatywny wkład do wydajności całego portu, są oni przez konkurencję pomiędzy portami zmuszeni do zwiększania swojej wydajności;
1.8 stwierdza brak dostatecznego uwzględnienia faktu, że konkurencja nie ogranicza się tylko do działalności w porcie, lecz dotyczy również całych ciągów transportowych. lecz dotyczy również całych ciągów transportowych.
Interwencja w jeden element tych ciągów transportowych, jakim jest port, wywiera wpływ na cały łańcuch logistyczny w transporcie w głąb lądu.
Dlatego też przepisy zawarte w nowym wniosku dotyczącym dyrektywy regulują dużo więcej niż tylko dostęp do usług portowych.
Konsekwencji tej regulacji dla logistyki nie da się przewidzieć;
1.9 obawia się zmniejszenia się liczby czynnych dostawców usług portowych w Europie, jeżeli projekt dyrektywy miałby zostać zrealizowany w przedłożonej formie.
Nie jest wykluczone, że nieliczni wykonawcy usług portowych z portów spoza Unii Europejskiej generujący na swoich rodzimych monopolistycznych rynkach wysokie stopy zwrotu będą silniej napierać na kluczowe porty Europy i rozstrzygać procedury wyboru na swoją korzyść dzięki wysokim finansowym ofertom.
Dotyczy to szczególnie tych przypadków, gdzie to właśnie wysokość oferty jest jedynym bądź też decydującym kryterium wyboru.
Będzie to w znaczący sposób zagrażało aktualnym strukturom europejskiej gospodarki portowej charakteryzującym się dużą liczbą publicznych i prywatnych operatorów terminali.
Jeżeli kilku nielicznym operatorom terminali uda się skoncentrować w swoich rękach znaczny udział w rynku przeładunków portowych, to również w Europie powstaną monopolistyczne struktury, które nie są do pogodzenia z celem, jakim jest zwiększenie konkurencji;
1.10 obawia się poza tym spadku inwestycji wśród dostawców usług portowych.
Dyrektywa wprowadza niepewność w zakresie czasu trwania umów oraz odszkodowań, co będzie prowadzić do znacznego spadku spodziewanego tempa amortyzacji.
Poza tym niepewność ta spowoduje wzrost kosztów refinansowania inwestycji, gdyż sektor bankowy w większym stopniu uwzględni odpowiednie ryzyka ze względu na wymogi związane z Nową umową kapitałową Bazylea II.
Już same te dwie konsekwencje wprowadzenia w życie dyrektywy będą skutkować znacznym zmniejszeniem się zachęt inwestycyjnych;
1.11 dostrzega złamanie zasady pomocniczości zapisanej w art. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz zasady proporcjonalności, gdyż dyrektywa nie uwzględnia w dostateczny sposób tego, że na szczeblu Państw Członkowskich istnieje już wolna konkurencja między europejskimi portami.
Przepisy proponowane w dyrektywie nie są zatem w przedłożonej formie i zakresie konieczne;
1.12 jest więc zaniepokojony tym, że działania proponowane w dyrektywie nie służą osiąganiu zdecydowanie szczytnych celów Komisji i obawia się, że — wręcz przeciwnie — obecna tendencja zwyżkowa wzrostu i wydajności europejskich portów i usług portowych staje się zagrożona;
1.13 jest zdania, że możliwość, by porty same oferowały i wykonywały usługi portowe, nie powinna ograniczać się do określonych sytuacji, lecz obowiązywać generalnie.
Należy przy tym zagwarantować utrzymanie uczciwych i przejrzystych warunków konkurencji, jeśli władze portowe konkurują z prywatnymi dostawcami usług portowych;
1.14 chciałby dodać jako uzupełnienie, że istnieją jakościowe różnice w różnych wersjach językowych, które utrudniają ocenę projektu dyrektywy.
Szczegółowe zagadnienia poruszane w dyrektywie
Komitet Regionów
1.15 obawia się olbrzymiego biurokratycznego nakładu pracy dla zarządów portów przeczącego celom dyrektywy "liberalizującej" poprzez wymogi przewidziane w ramach obowiązku uzyskiwania zezwoleń.
Projekt przewiduje, że wszystkie usługi portowe objęte dyrektywą (morskie służby techniczne jak np. pilotaż, holowanie i cumowanie, wszelka działalność związana z przeładunkiem, jak również odprawą pasażerów) będą w przyszłości podlegały obowiązkowi posiadania zezwolenia.
Obejmuje to również usługi portowe, które do tej pory są świadczone bez zezwoleń.
Zarządy portów musiałyby w przyszłości wydawać znacznie więcej zezwoleń niż dotychczas, gdyż np. właściciele terenów, którzy na swoich własnych nieruchomościach wykonują usługi portowe, również potrzebowaliby zezwolenia.
Również podmioty prowadzące samodzielną obsługę/przeładunek potrzebowałyby zezwolenia, które może być co prawda przyznane bezterminowo, jednak będzie ważne tylko tak długo, jak długo podmiot prowadzący samodzielną obsługę/przeładunek spełnia kryteria ich przyznania.
Zarząd portu byłby poza tym zobowiązany do nadzorowania zezwoleń.
Oprócz przestrzegania kryteriów związanych z procedurą wyboru trzeba byłoby kontrolować stosowanie się do przepisów dotyczących zatrudnienia i praw socjalnych, co zasadniczo jest zadaniem partnerów społecznych.
Zobowiązania te w całej swojej kompleksowości mogą w niektórych przypadkach przekraczać możliwości zarządu portu;
1.16 uważa, że obowiązek posiadania zezwolenia może prowadzić do złamania praw własności dla właścicieli nieruchomości oraz do niezgodności z art. 296 TWE, według którego ordynacje własnościowe pozostają domeną Państw Członkowskich.
Jeżeli w ramach procedury przetargowej zamówienie nie zostanie udzielone właścicielowi na jego własną powierzchnię portową, lecz jakiemuś podmiotowi trzeciemu, to ten pierwszy nie będzie mógł już oferować usług portowych na swojej własnej nieruchomości.
Zarząd portu, nie będąc właścicielem, nie ma z kolei możliwości decydowania o powierzchni portowej i nie może w związku z tym zawrzeć umowy najmu/dzierżawy z osoba trzecią bez zgody właściciela.
W szczególności nie może też zmusić właściciela do zawarcia przez niego umowy z osobą trzecią, którą wybrano w procedurze wyboru.
Przyznane zezwolenie byłoby więc nieskuteczne;
1.17 poddaje pod rozwagę, że w ramach przewidzianej procedury wyboru mogą wystąpić komplikacje.
Według projektu dyrektywy w przypadku wystąpienia sytuacji ograniczania liczby dostawców usług mają pozostać w mocy jedynie te zezwolenia, które zostały przyznane w procedurze wyboru.
Natomiast wszelkie zezwolenia, które zostały przyznane w sposób zgodny z obecnym stanem prawnym, miałyby stracić swoją ważność.
Dlatego też ze względu na działanie wstecz nowego aktu prawnego zarządy portów po wejściu w życie dyrektywy byłyby zobowiązane do przyznawania wszelkich, nawet istniejących już zezwoleń na nowo w ramach procedury wyboru;
1.18 uważa, że kroki w kierunku przekazania Państwom Członkowskim wyłącznej kompetencji do ustalania przepisów dotyczących naliczania odszkodowań za wartość rezydualną przedsiębiorstwa niosą ze sobą ryzyko zniekształcenia konkurencji.
Dla przykładu przy naliczaniu odszkodowań mogłoby być możliwe ustanowienie (ukrytych) dodatkowych odliczeń od dzierżawy gruntów.
Zatem określona w dyrektywie zasada wyliczania odszkodowań według jasnych, ustalonych z góry reguł nie konkretyzuje oczekiwań wobec krajowych przepisów przy naliczaniu odszkodowań w sposób wystarczający.
Jednocześnie wszelkie przepisy wspólnotowe muszą uwzględniać różnice pomiędzy odpowiednimi krajowymi przepisami dotyczącymi amortyzacji i systemami podatkowymi, aby uniknąć zniekształceń konkurencji.
Zgodnie z tymi zasadami europejskie przepisy mogłyby na przykład uznać za obowiązkowe stosowanie ogólnie obowiązujących krajowych przepisów w zakresie amortyzacji.
Jakiekolwiek odstępstwo należy dopuścić jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych powodów.
Ponadto w imię przejrzystości przepisy dotyczące naliczania odszkodowań należy ujawnić bądź przynajmniej podać do wiadomości Komisji;
1.19 z uwagi na różne szczególne uregulowania w dyrektywie obawia się spadku inwestycji:
a) nowe skrócone okresy ważności zezwoleń nie są zorientowane według okresów niezbędnych dla amortyzacji.
Te zbyt krótkie w swojej koncepcji okresy będą prowadzić do tego, że pewne inwestycje długoterminowe nie będą się albo w ogóle opłacać, albo nieuniknione będzie podwyższenie korzystnych dotychczas w skali międzynarodowej cen, by uzyskać szybszą amortyzację;
b) projekt dyrektywy nie zawiera opcji przedłużania przyznanych dotychczas zezwoleń.
Według projektu zezwolenia nie mogą być przedłużane bez przeprowadzenia nowej procedury wyboru, która niesie ze sobą z kolei ryzyko utraty zezwolenia.
W takich warunkach inwestycje długoterminowe będą czynione przypuszczalnie tylko na początku okresu ważności danego zezwolenia.
Z biegiem czasu chęć do inwestowania będzie się zmniejszać wraz z upływem czasu pozostającego do końca ważności zezwolenia;
c) przewidziane zasady regulujące odszkodowania są niewystarczające.
Inwestycje w nowoczesne urządzenia techniczne wymagają obok inwestycji kapitałowych również znacznych nakładów na szkolenie pracowników oraz dostosowań w zakresie technicznego przebiegu produkcji.
Dla efektywnego przebiegu niezbędne są poza tym znaczne środki w celu umiejscowienia się w całej sieci łańcucha transportowego.
Nieuwzględnienie tych nakładów w przypadku odszkodowania zmniejsza oczekiwania co do rentowności już w momencie wykonywania inwestycji.
Skutkiem tego byłoby spadek inwestycji bądź też ich całkowity brak;
1.20 dostrzega poważny brak bezpieczeństwa prawnego dla działających już dostawców usług portowych z uwagi na brak przepisów przejściowych.
Przedsiębiorstwa działające już na rynku nie mogą być pewne tego, czy również w przyszłości będą prowadzić działalność w dotychczasowym zakresie.
Jeśli w przyszłości jakiś nowy dostawca usług portowych będzie chciał również móc oferować swoje usługi, a będziemy mieli do czynienia z sytuacją ograniczenia liczby dostawców, to działający już dostawcy usług portowych będą musieli poddać się procedurze wyboru, która niesie ze sobą ryzyko utraty zezwolenia.
Z jednej strony spowoduje to zachwianie ufności w istniejące umowy, zaś z drugiej strony niepewność co do dalszego istnienia zezwoleń będzie prowadzić do poważnego zmniejszenia się gotowości do inwestycji.
W przypadku jednostronnej ingerencji w aktualne umowy istnieje poza tym ryzyko znacznych roszczeń odszkodowawczych;
1.21 prognozuje zmniejszenie się atrakcyjności portów europejskich dla statków rejsowych ze względu na ograniczenia w samodzielnej obsłudze.
W projekcie dyrektywy przewidziane jest, że samodzielna obsługa przy pomocy załogi statku będzie dozwolona tylko w ramach żeglugi bliskiego zasięgu oraz autostrad morskich.
Międzynarodowe statki rejsowe nie byłyby zatem już uprawnione do dokonywania odprawy pokładowej własnym personelem obsługi statku;
1.22 obawia się, że przewidziana możliwość korzystania z pracy personelu lądowego może prowadzić do dumpingu socjalnego, pogorszenia jakości i wydajności usług portowych oraz konfliktów z technicznymi i politycznymi wymogami bezpieczeństwa (ISPS).
Przewidziany przez Komisję system rozpisywania zamówień byłby również o tyle nieskuteczny, że przedsiębiorstwa przeładunkowe otrzymywałyby wprawdzie zezwolenia na działalność przeładunkową, ale i tak nie mogłyby z nich faktycznie skorzystać, gdyż armatorzy przeprowadzaliby samodzielną odprawę;
1.23 przyjmuje z zadowoleniem elastyczność uregulowania w zakresie usług pilotażu dającą Państwom Członkowskim możliwość dostosowania swoich przesłanek dla przyznawania zezwoleń i wyboru dostawców usług do odpowiednich kryteriów.
Komitet zastanawia się jednak, czy ciążący na Państwach Członkowskich obowiązek informowania jest celowy z punktu widzenia poprawy efektywności usług pilotażu, gdyż — jak podkreśla się to w samym projekcie dyrektywy — dla usług pilotażu takie kryteria jak bezpieczeństwo i kompetencja osobista są decydujące.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 uważa, że nie należy zatwierdzać dyrektywy w jej obecnym kształcie, gdyż nie sprzyja ona konkurencji w branży usług portowych, lecz tworzy częściowo niepotrzebne bądź niewystarczające reguły, które szkodzą interesom w szczególności małych i średnich dostawców usług portowych i sprzyjają dumpingowi socjalnemu, pogarszając przez to sprawność działania i uczciwe warunki konkurencji dla portów.
Komisja nie osiągnie deklarowanych przez siebie celów za pomocą tej dyrektywy;
2.2 uważa za nieodzowne dokonanie przed kolejną naradą zróżnicowanej analizy aktualnej sytuacji na rynku usług portowych.
Na ryzyko przeregulowania rynku usług portowych, które niesie z sobą takie konsekwencje jak zmniejszenie konkurencji i spadek efektywności, można odpowiedzieć skutecznie tylko przy pomocy szczegółowego rozpoznania istniejących słabych punktów na najistotniejszych rynkach cząstkowych europejskiej gospodarki portowej;
2.3 jest przekonany, że w celu zwiększenia bezpieczeństwa prawnego i ochrony istniejących zobowiązań konieczna jest gwarancja trwałości działalności dla przedsiębiorstw działających już na rynku.
Dlatego też przedsiębiorstwa działające już na rynku powinny być wyłączone z obowiązku uzyskania zezwolenia na czas trwania istniejących umów oraz zezwoleń, bądź też obecne zezwolenia powinny posiadać nadal ważność aż do określonych w dyrektywie maksymalnych okresów.
Przynajmniej jednak należałoby zadbać o to, by okresy przejściowe były odpowiednie, tzn. powinny one być przedłużone odpowiednio do obiektywnych potrzeb zainteresowanych przedsiębiorstw;
2.4 jest zdania, że na szczeblu Państw Członkowskich należy wprowadzić uregulowania w zakresie odszkodowań, które również po normalnym upływie ważności zezwolenia byłyby uzależnione od krajowych przepisów w zakresie zamówień i jednocześnie od aktualnej wartości przedsiębiorstwa przy fikcyjnym założeniu dalszego istnienia zezwolenia.
Takie rozwiązanie uwzględnia zarówno nakłady przedsiębiorstw o charakterze inwestycyjnym w organizację, personel i umiejscowienie się w łańcuchach transportowych, jak i wszelkie rozmaite instytucjonalne warunki ramowe;
2.5 uważa, że prawo wspólnotowe powinno ustalać, które elementy powinny przyjąć się w przepisach dotyczących wyliczania, leżących u podstaw wypłat rekompensat.
Odpowiednie uregulowanie musi przy tym uwzględniać różnice między krajowymi systemami amortyzacyjnymi i podatkowymi;
2.6 opowiada się za tym, by okres ważności zezwoleń był zorientowany według czasokresu przeprowadzonych inwestycji.
Poza tym w przypadku inwestycji długoterminowych, poczynionych dopiero podczas okresu ważności danego zezwolenia powinno się przewidzieć opcje przedłużenia.
Komitet zaleca, by przejąć przynajmniej te uregulowania w zakresie terminów, które są zawarte w propozycji Komitetu Pojednawczego Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie "port package I";
2.7 proponuje zastąpienie obligatoryjnego obowiązku uzyskania zezwolenia obowiązkiem, który będzie stosowany tylko w przypadku zaistnienia sytuacji ograniczania liczby dostawców.
Umożliwiłoby to znaczną oszczędność środków;
2.8 uważa za niezbędne ograniczenie samodzielnej obsługi bez wyjątku do własnego personelu na statku.
W celu uniknięcia dumpingu socjalnego oraz ze względów bezpieczeństwa Państwa Członkowskie powinny mieć prawo ograniczania samodzielnej obsługi do armatorów, których statki pływają pod banderą któregoś z Państw Członkowskich;
2.9 jest zdania, że przestrzenny zakres obowiązywania dyrektywy powinien zostać rozszerzony na drogi wodne obejmujące dojścia do portów.
Również rzeki i kanały, które są dostępne dla żeglugi morskiej, powinny zostać włączone do dyrektywy, nawet jeżeli nie stanowią wyłącznego dojścia do portu.
Propozycja ta jest jednak obłożona wyraźnym zastrzeżeniem uwzględnienia pozostałych zaleceń Komitetu Regionów.
Rozszerzenie przestrzennego zakresu zastosowania bez uwzględnienia pozostałych zaleceń prowadziłoby mianowicie do nasilenia się przedstawionych problemów;
2.10 popiera zdecydowanie zamiar Komisji wprowadzenia przejrzystych wytycznych w zakresie pomocy publicznej dla portów;
2.11 wyraża pogląd, że wzrost wydajności portów UE i zintensyfikowanie konkurencji można osiągnąć jedynie wówczas, gdy zostaną uwzględnione zalecenia Komitetu Regionów.
II.
Biała księga dotycząca rewizji rozporządzenia (EWG) nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego
3.
Ogólne uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
3.1 wyraża swoją pochwałę dla starań Komisji w zakresie dokonania rewizji rozporządzenia (EWG) Nr 4056/86 w sprawie stosowania reguł konkurencji WE do transportu morskiego i zamiaru intensywnego wykorzystania i włączenia profesjonalnej wiedzy przedsiębiorstw żeglugi morskiej i ich związków;
3.2 zgadza się z Komisją co do tego, że każda przyszła regulacja, w każdym razie po pewnym okresie przejściowym, musi spełniać całkowicie i bez wyjątku przesłanki określone w art. 81 ust. 3 TWE;
3.3 przyznaje całkowitą słuszność Komisji, która chce całkowicie znieść wyjątki istniejące w zakresie porozumień co do cen i ilości oraz w zakresie innych uzgodnień ograniczających konkurencję;
3.4 zgadza się z Komisją co do tego, że zapisane w rozporządzeniu 1/2003 regulacje dopuszczające wyjątki w zakresie prawa dotyczącego konkurencji dla żeglugi kabotażowej i trampowej mogą zostać zniesione, gdyż faktycznie brak jest przekonujących argumentów za ich utrzymaniem.
Za zniesieniem wyjątków przemawia poza tym to, że w ten sposób zapobiegnie się z góry nierównemu traktowaniu europejskich operatorów w świetle prawa dotyczącego zasad konkurencji, nawet jeśli byłoby ono mało prawdopodobne;
3.5 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że przedłożona przez Komisję Biała księga zajmuje się intensywnie zgodnością istniejących uregulowań z europejskim prawem dotyczącym konkurencji; Komitet ma jednak wrażenie, że istnieją co prawda poważne wskazówki, by przyjąć, że obecne uregulowania nie są zgodne z art. 81 ust. 3 TWE, lecz że byłoby mimo wszystko bardziej trafnie podeprzeć wnioski, jakie Komisja w tym względzie wysnuwa, jeszcze bardziej solidną bazą danych.
W ten sposób Komisja mogłaby zarówno wyjść naprzeciw wątpliwościom wysuwanym przez przedsiębiorstwa żeglugi morskiej, jak również spełniać wymogi art. 253 TWE;
3.6 jest zdania, że brak jest jeszcze kompleksowej analizy skutków, przy czym Komitet jest w pełni przekonany o tym, że takie rozważania będą odgrywały najpóźniej wówczas istotną rolę, gdy dojdzie do sformułowania konkretnych propozycji uregulowań; należy przy tym w szczególności bardziej uwzględnić wpływ na wymianę handlową, inwestycje, udziały w rynku i ceny dla konsumentów.
Twierdzenie, że taka analiza jest utrudniona tym, że ze względu na długoletnie istnienie konferencji liniowych brak jest właśnie danych rynkowych w warunkach konkurencji, może być słuszne tylko częściowo, gdyż dotyczy to problematyki, z którą musi się zmierzyć wszelka liberalizacja sektora, który był do tej pory intensywnie uregulowany;
3.7 zastanawia się w szczególności, czy ewentualne zmiany nie powinny doprowadzić do tego, by również aspekty związane z polityką zatrudnienia weszły silniej na pierwszy plan, gdyż należałoby w końcu — zdaniem Komisji — oczekiwać silniejszej konkurencji na rynku, a co za tym idzie, większej aktywności innowacyjnej.
Taką tendencję należałoby wprawdzie uznać za pozytywną z punktu widzenia polityki badawczo-przemysłowej, mogłaby ona jednak negatywnie wpłynąć na zatrudnienie w przedsiębiorstwach;
3.8 jest zdania, że propozycja ELAA mówiąca o dalszym umożliwianiu przesuniętej w czasie i niedyskryminującej wymiany pewnych informacji (z zachowaniem przepisów ochrony danych), zasługuje na życzliwe rozpatrzenie.
Swobodnie dostępne informacje na temat rynku mogą przecież w końcu prowadzić do większej przejrzystości i być tym samym korzystne dla zdrowej konkurencji.
Istotnym elementem systemu byłby indeks cenowy dostępny dla wszystkich uczestników rynku, który przejąłby funkcję wartości orientacyjnej dla istniejących taryf konferencji.
Należy przy tym jednak koniecznie zapewnić skuteczną kontrolę oraz ograniczenie się do czystej wymiany informacji;
3.9 chciałby podkreślić, że obok kwestii dalszego istnienia określonych przepisów w ewentualnie zmodyfikowanej formie chodzi głównie o to, by przy pomocy logicznych i zróżnicowanych uregulowań przejściowych uwzględnić potrzeby przedsiębiorstw mających siedzibę i działających na rynku europejskim.
Podstawą dla tych uregulowań przejściowych powinny być wyniki kompleksowej analizy skutków.
W związku z tym Komitet chciałby też podkreślić, że rozporządzenie 4056/86 stanowiło od samego początku absolutny wyjątek w przepisach dotyczących zasad konkurencji obowiązujący tylko dla żeglugi morskiej. Sektor ten musiał zatem cały czas liczyć się z tym, że rozporządzenie to zostanie w późniejszym czasie poddane rewizji.
Dlatego też roszczenia sobie prawa do tego, by istniejące uregulowania miały nadal moc obowiązującą, bądź też zostały stworzone uregulowania przejściowe, nie można uzasadniać tylko koniecznością bezpieczeństwa prawnego i ochrony zaufania.
Mimo to organ ustanawiający przepisy powinien uwzględnić to, że konferencje istnieją od wielu dziesięcioleci, praktyki są głęboko zakorzenione, a wokół konferencji są zbudowane stosunki handlowe;
3.10 nie podziela zdania, że postanowienia zawarte w art. 2 rozporządzenia 4056/86 określające dopuszczalność porozumień technicznych rzeczywiście powinny zostać zniesione.
Zarzuty wysuwane przez Komisję, że to uregulowanie jest tylko deklaratywne, sieje zamęt i jest ze strony armatorów zbyt szeroko interpretowane, nie zostaną przez to zniesienie zlikwidowane, lecz wręcz przeciwnie nasilą się, gdyż porozumienia techniczne będą dopuszczalne także bez prawnego uregulowania.
Bez istnienia jednoznacznego przepisu pojawią się za to kolejne trudności z interpretacją.
Zdaniem Komitetu uregulowanie, które nadal będzie expressis verbis definiowało dopuszczalne porozumienia może więc przyczynić się do utrzymania bezpieczeństwa prawnego i stanowić pomoc w orientacji.
Wymaga to również dostosowanie art. 2 bądź też odpowiednich przyszłych przepisów, o ile przepisy obowiązujące obecnie staną się bezprzedmiotowe ze względu na ukształtowanie się konkurencji w przyszłości.
Nowy przepis mógłby zostać włączony do wyłączeń grupowych dla konsorcjów (rozporządzenie 823/2000);
3.11 jest zdania, że ogólnoświatowe ujednolicenie ramowych warunków prawnych wydaje się być warte starania z powodów związanych z polityką konkurencji i polityką przemysłową.
Jest to tym bardziej ważne, że w tej chwili następuje liberalizacja rynku europejskiego, natomiast inne kraje prowadzące żeglugę reglamentują obecnie konkurencję na swoich rynkach i to miejscami w sposób bardziej daleko idący niż obowiązujące obecnie prawo wspólnotowe w odniesieniu do rynku europejskiego;
3.12 zwraca uwagę na to, że Biała księga nie zajęła się do tej pory dostatecznie skutkami zniesienia bądź zmiany rozporządzenia 4056/86 dla obowiązującego prawa międzynarodowego ani rozwiązywaniem ewentualnych kolizji prawnych;
3.13 uważa, że należałoby jeszcze raz przemyśleć planowane skreślenie art. 9 rozporządzenia 4056/86, który umożliwia podjęcie negocjacji w przypadku kolizji prawnej między UE a państwami trzecimi.
Przepis ten nie został jeszcze wprawdzie zastosowany w praktyce, ale może się to zmienić, tym bardziej wówczas, gdy obowiązujące obecnie prawo dotyczące zasad konkurencji w zakresie żeglugi morskiej zostanie poddane gruntownej rewizji.
Poza tym konieczność negocjacji może pojawić się nie tylko tam, gdzie jakiś system prawny wymaga czegoś, co w innym systemie prawnym jest zabronione, lecz już nawet w przypadku, gdzie jeden system prawny zezwala na coś, co w innym systemie prawnym jest zabronione.
4.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
4.1 apeluje do przedsiębiorstw i związków żeglugi morskiej, by nie zamykały się przed makroekonomicznymi korzyściami, które mogą zwiększenie konkurencji może przynieść dla dobra ogółu;
4.2 opowiada się za tym, by dalsze procedury prowadzić od strony merytorycznej i czasowej w ten sposób, by można było długofalowo zweryfikować wątpliwości przedsiębiorstw żeglugowych i ich związków.
W poszczególnych przypadkach należałoby przedstawić, na ile można będzie uwzględnić czy też trzeba będzie odrzucić te wątpliwości.
Jedynie w ten sposób będzie można stworzyć trwały system konkurencji w żegludze morskiej, który będzie gwarantował bezpieczeństwo prawne i będzie możliwie jak najpowszechniej akceptowany;
4.3 opowiada się więc za tym, by w miarę możliwości przeprowadzić kompleksową analizę skutków, która zbada bardziej szczegółowo wpływ na wymianę handlową, inwestycje, udziały w rynku i ceny dla konsumentów.
Komitet zaleca, by przy analizowaniu skutków liberalizacji uwzględnić szczególnie aspekty socjalne i polityki zatrudnienia;
4.4 wychodzi z założenia, że propozycja ELAA stanowi solidną podstawę dla przyszłego uregulowania; w celu zapewnienia skutecznej kontroli Komitet uważa poza tym za niezbędne, by Komisja uczestniczyła personalnie i organizacyjnie w przewidzianym przez ELAA gremium do celów pozyskiwania informacji (z zachowaniem ochrony danych) i ich dalszego przekazywania.
Oprócz tego zdaniem Komitetu powinno się zadbać o to, by wszelki przepływ informacji przechodził również poprzez Komisję lub ewentualnie przez powołanego przez nią obserwatora, bądź też umieścić to gremium bezpośrednio przy Komisji.
Umożliwiłoby to Komisji przeanalizowanie wpływu wymiany informacji na rynek i na panującą na nim konkurencję w perspektywie długofalowej.
Ponieważ stuprocentowo pewnych wyników można byłoby oczekiwać dopiero po upływie dłuższego czasu, to w sposób naturalny nasuwa się wprowadzenie regulacji próbnej na czas określony z opcją jej przedłużenia;
4.5 opowiada się za zbadaniem, czy przepisy przejściowe mogłyby być zorientowane przykładowo według okresów amortyzacji lub też według czasu, jakiego potrzebowaliby zainteresowani armatorzy do tego, by dostosować się do nowych warunków poprzez zmiany swojego portfela zakupionych czy też krótko- bądź długoterminowo wynajętych statków;
4.6 wzywa do zbadania, czy długość okresów przejściowych mogłaby być ewentualnie uregulowana według kryteriów geograficznych, tzn. zorientowana pod kątem warunków panujących na jakimś rynku regionalnym.
Wówczas okres przejściowy dla regionu Morza Bałtyckiego mógłby być krótszy, gdyż istnieje tu tylko kilka konferencji liniowych, natomiast na trasach transatlantyckich dłuższy, gdyż tam konferencje liniowe dominują;
4.7 chciałby zwrócić uwagę na to, że ustanawianie okresów przejściowych i ich długość można również uzależnić od progów udziału w rynku;
4.8 wzywa do tego, by niepewności wynikające z art. 2 rozporządzenia 4056/86 nie służyły za pretekst do zniesienia zawartych w nim przepisów, lecz wręcz przeciwnie — do jego ponownej merytorycznej rewizji w ramach rozporządzeń 4056/86 oraz 823/2000: z jednej strony należy zapewnić jego zgodność z art. 81 ust. 3 TWE oraz spójność z przyszłym systemem konkurencji, a z drugiej strony stosowne byłoby skonkretyzowanie przepisów w tych miejscach, w których Komisja obawia się zbyt szerokiej interpretacji przez żeglugę, bądź też ją już taką interpretację stwierdziła. Zainteresowanym przedsiębiorstwom należałoby zasugerować, by same od siebie składały odpowiednie propozycje, jeśli chcą osiągnąć to, by uregulowania zawarte w art. 2 zostały zachowane;
4.9 jest poza tym zdania, że zarówno na szczeblu dwu- i wielostronnym, jak i w ramach współpracy istniejących organizacji międzynarodowych mogłyby być podejmowane dalsze wysiłki w kierunku uzyskania jednolitych, a tym samym uczciwszych warunków konkurencji na całym świecie.
W związku z tym należałoby również zbadać, czy i na ile przepisy innych państw mogłyby mieć charakter wzorców dla Unii Europejskiej;
4.10 zaleca, by utrzymać art. 9 rozporządzenia 4056/86 przynajmniej jako uregulowanie czasowe ograniczone do kilku lat, wraz z opcją jego przedłużenia.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Zalecenia Komisji Europejskiej w sprawie postępów Turcji na drodze do członkostwa w UE
(2006/C 31/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Zalecenie Komisji Europejskiej w sprawie postępów Turcji na drodze do członkostwa w UE" (COM(2004) 656 wersja ostateczna);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 29 listopada 2004 r. o zasięgnięciu jego opinii zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 28 września 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych sporządzenia opinii w sprawie strategii Komisji Europejskiej dotyczącej postępów poczynionych w procesie rozszerzenia;
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z dnia 17 grudnia 2004 r., ustalające datę rozpoczęcia negocjacji w sprawie przystąpienia Turcji na 3 października 2005 r.; konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej w Salonikach w dniach 19- 20 czerwca 2003 r.; konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej w Kopenhadze w dniach 12- 13 grudnia 2002 r. oraz konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej w Helsinkach w dniach 10- 11 grudnia 1999 r.;
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego w sprawie raportu okresowego oraz zalecenie Komisji Europejskiej dotyczące postępów Turcji na drodze do członkostwa w UE (COM(2004) 656 wersja ostateczna), A6-0063/2004 końcowy;
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie otwarcia negocjacji akcesyjnych z Turcją (CdR 476/2004);
uwzględniając konkluzje z konferencji tureckich lokalnych władz samorządowych i Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych z dnia 11 października 2004 r. w Ankarze, tzw. Deklarację ankarską (CdR 477/2004);
uwzględniając Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego, którą Turcja ratyfikowała w 1992 roku;
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 495/2004 rev. 1) przyjęty w dniu 26 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Helena LUND, radna gminy Farum, DK/PES);
uwzględniając chęć wyrażenia opinii z perspektywy lokalnej i regionalnej w sprawie postępów Turcji na drodze do przystąpienia;
a także mając na uwadze, co następuje:
1. Decyzja Rady o rozpoczęciu negocjacji w dniu 3 października 2005 roku otworzyła przed Turcją europejskie perspektywy na przyszłość, jednakże potrzebny jest dalszy znaczący postęp.
Cele i wyniki negocjacji muszą pozostawać otwartym zagadnieniem.
2. Turcja przeżywa obecnie czas radykalnych zmian, rozciągających się również na sferę wartości.
Dzięki temu mogłaby ona stać się ważnym wzorem dla krajów Bliskiego Wschodu, krajem w przeważającej mierze muzułmańskim, w którym urzeczywistniane są takie podstawowe wartości, jak wolność, demokracja, poszanowanie dla praw człowieka, podstawowe wolności i państwo prawa.
3. Władze tureckie zniosły karę śmierci, wprowadziły politykę "zero tolerancji" wobec tortur, zniosły różnorodne ograniczenia wolności poglądów i zgromadzeń, jak również ograniczenia swobody religijnej, a wszystkim tureckim obywatelom, w tym obywatelom pochodzenia kurdyjskiego, przyznano pewne prawa kulturalne.
Ponadto podjęto kroki mające na celu zwalczenie korupcji w aparacie administracyjnym.
Wysiłki te należy zwiększyć na wszystkich szczeblach władzy i administracji.
Nie do przyjęcia jest również jakakolwiek przemoc fizyczna i psychiczna wobec kobiet.
4. Turcja jest państwem centralistycznym, w którym wybieranym przedstawicielom na poziomie lokalnym i regionalnym przysługują jedynie niewielkie uprawnienia.
Ponadto państwo może, poprzez rozległe i umocowane w ustawodawstwie instrumentarium, kontrolować lokalne władze samorządowe.
W wielu dziedzinach mianowany przez państwo urzędnik, w tym gubernator, ma więcej władzy niż przedstawiciele narodu wybierani na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Nadzór administracyjny nad lokalnymi władzami samorządowymi sprawuje minister spraw wewnętrznych i gubernatorzy 81 prowincji.
5. Komisja zaproponowała strategię opartą na trzech filarach.
W pierwszym filarze chodzi o współpracę mającą na celu wzmocnienie oraz wsparcie procesu reform w Turcji, zwłaszcza jeśli chodzi o trwałe wypełnienie politycznych aspektów kryteriów kopenhaskich.
Drugi filar obejmuje szczególne wymagania dotyczące przebiegu negocjacji w sprawie przystąpienia Turcji.
Do trzeciego filaru zalicza się poszerzony dialog polityczno-kulturowy pomiędzy Państwami Członkowskimi UE a Turcją.
Pomoc i wsparcie przy budowaniu tureckiego społeczeństwa obywatelskiego muszą być postrzegane jako ważny element w ramach ewentualnego przystąpienia Turcji.
6. Komitet koncentruje się na tych dziedzinach, które leżą w zakresie kompetencji regionalnych i lokalnych władz terytorialnych; aktywny udział KR-u powinien dotyczyć zagadnień praktycznych, które mogą zostać rozwiązane w ramach konkretnej współpracy pomiędzy lokalnymi i regionalnymi partnerami w UE i Turcji.
Tutaj użyteczne mogłyby się okazać doświadczenia zdobyte w odniesieniu do projektów twinningowych i projektów budowy potencjału administracyjnego,
na 60. sesji plenarnej w dniach 6 i 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW 1.1 podkreśla, że Turcję obowiązywać będą te same kryteria przystąpienia, co inne kraje kandydujące i z zadowoleniem przyjmuje reformy przeprowadzone w minionych latach przez rząd turecki.
Reformy te przyczyniły się do spełnienia w dostatecznym stopniu kryteriów kopenhaskich, TYM SAMYM umożliwiły decyzję o OTWARCIU NEGOCJACJI W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA TURCJI DO UE.
1.2 przyznaje, że w ostatnich latach, a zwłaszcza po wyborach w roku 2002, Turcja przeprowadziła więcej reform niż w poprzednich dziesięcioleciach.
Parlament turecki przyjął liczne pakiety reform, m.in. plan działania związany z reformą administracyjną, jak również wiele ustaw, dekretów i zarządzeń mających na celu wdrożenie tych reform.
Zauważa jednak, że niektóre z nich nie mogły wejść w życie, ponieważ prezydent zgłosił wobec nich weto;
1.3 przyznaje, że Turcja poczyniła znaczne postępy w sferze reform politycznych, wprowadzając między innymi daleko idące zmiany konstytucji i prawa, które doprowadziły do reorganizacji systemu politycznego i prawnego;
1.4 zwraca jednak uwagę, że nie przyjęto jeszcze wszystkich aktów prawnych;
1.5 podkreśla, że Turcja powinna zadbać jeszcze o to, by planowane ustawodawstwo faktycznie wchodziło w życie i było przede wszystkim odpowiednio wdrażane oraz by naruszenia praw człowieka były skutecznie ścigane.
Republika Cypru musi przed rozpoczęciem negocjacji zostać uznana przez Turcję zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego.
1.6 zwraca uwagę, że Turcja jest krajem o dużych rozbieżnościach między regionami, co stanowi dodatkowe wyzwanie dla zapewnienia korzystnego rozwoju całego kraju;
1.7 uważa, że po przeprowadzeniu odpowiednich konsultacji z organizacjami samorządu terytorialnego i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego należy jak najszybciej przyjąć pakiet reform dotyczących sektora publicznego;
1.8 oświadcza, że chciałby konstruktywnie przyczynić się do wdrożenia trójfilarowej strategii Komisji, a zwłaszcza trzeciego filaru, którego celem jest poszerzony dialog polityczno-kulturowy pomiędzy Państwami Członkowskimi UE a Turcją.
Społeczeństwo obywatelskie oraz władze lokalne i regionalne powinny odgrywać w nim ważną rolę, stąd tak niezbędne jest, aby Komisja ten dialog wyeksponowała, podejmując konkretne działania na rzecz jego skuteczności;
1.9 z zadowoleniem przyjmuje zwiększony udział społeczeństwa obywatelskiego w życiu społecznym oraz podkreśla konieczność wspierania dalszego rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, co obejmuje także prawo do zgromadzeń;
1.10 uważa, że pogłębienie współpracy oraz wymiany informacji i najlepszych praktyk na poziomie lokalnym i regionalnym sprzyja demokracji i rozwojowi społeczno-gospodarczemu;
1.11 wskazuje na następujące dziedziny, w których lokalne i regionalne władze terytorialne mogą przyczynić się do przygotowania Turcji do przystąpienia do UE:
a. podnoszenie kwalifikacji i organizacja administracji publicznej, szczególnie regionalnej i lokalnej;
b. zarządzanie administracyjne służbami publicznymi;
c. rozwój regionalny i zagospodarowanie przestrzenne;
d. planowanie miast;
e. rolnictwo, rybołówstwo i rozwój obszarów wiejskich;
f. środowisko naturalne, zarządzanie zasobami naturalnymi oraz ochrona cywilna;
g. subregionalny wymiar transportu i energii;
h. działania promujące sektor MŚP;
i. działania na rzecz zatrudnienia;
j. działania na rzecz równości szans oraz polityka znosząca wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć jak i na pochodzenie etniczne;.
k. inicjatywy w dziedzinie kultury i sportu;
l. działania na rzecz ochrony i promowania dziedzictwa kulturowego;
m. działania na rzecz zbliżenia społecznego;
n. edukacja i kształcenie zawodowe;
o. opieka zdrowotna i ochrona społeczna;
p. zarządzanie migracją, polityka przyjmowania i integrowania imigrantów;
q. mieszkalnictwo;
r. działania na rzecz bezpieczeństwa;
s. procedury dotyczące przetargów publicznych;
t. demokracja na szczeblu lokalnym i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego;
1.12 zwraca uwagę na fakt, że wzmocnienie rozwoju lokalnego i regionalnego ma ogromne znaczenie dla wspierania postępu gospodarczego i społecznego wszystkich obszarów Turcji i z tego punktu widzenia uważa, że należy promować i pobudzać proces przekazywania kompetencji państwowych samorządom terytorialnym;
1.13 podkreśla potrzebę zaangażowania samorządu terytorialnego na jak najwcześniejszym etapie procesu przystąpienia oraz objęcia wysokim priorytetem kwestii związanych z ochroną środowiska naturalnego, jako jednej z kluczowych dziedzin dorobku prawnego UE, która ma duże znaczenie na szczeblu regionalnym i lokalnym; zauważa, że osiągnięto pewne postępy w zakresie ochrony środowiska, a także rozbudowano zdolności administracyjne, jednak, mając szczególnie na uwadze lepszą koordynację zaangażowanych organów administracji, konieczne jest kontynuowanie tego procesu;
1.14 jest zdania, że skoro znaczna część prawodawstwa UE jest wdrażana przez organy administracji lokalnej i regionalnej, to właśnie im przypada szczególnie ważna rola w związku z ewentualnym przystąpienia Turcji do UE.
Poprzez ścisłą współpracę na poziomie projektów, lokalne i regionalne władze samorządowe Państw Członkowskich UE mogą wnieść wkład w realizację reform i wdrożenie dorobku prawnego Wspólnoty na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.15 potwierdza istnienie szczególnych wyzwań wynikających z członkostwa Turcji, odnoszących się do przyszłego funkcjonowania wspólnej polityki rolnej, polityki spójności oraz swobody przepływu pracowników;
1.16 popiera uwagi Komisji co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania, określenia planu wdrożenia oraz ram budżetowo-finansowych;
1.17 pragnie, tak jak w przypadku poprzednich krajów kandydujących do członkostwa, zacieśnienia dialogu z władzami samorządowymi w Turcji;
1.18 podkreśla, jak ważna jest polityka "zerowej tolerancji" w stosunku do tortur i znęcania się, zagwarantowanie praw i wolności wszystkim mniejszościom, szacunek dla wszystkich religii, w tym równy status prawny wszystkich religii, absolutne potępienie dyskryminacji i przemocy wobec kobiet, jak również przestrzeganie standardów MOP w odniesieniu do pracy dzieci;
1.19 zwraca uwagę na to, jak ważne jest wzmocnienie zdolności administracyjnej na poziomie lokalnym i regionalnym, aby można było zapewnić skuteczne wdrażanie i stosowanie prawa UE.
1.20 uważa, że rząd Turcji jest jednoznacznie obowiązany uznać w pełni i bez zastrzeżeń wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej oraz — bez żadnych warunków wstępnych — przestrzegać praw człowieka oraz wolności jednostki w odniesieniu do wszystkich obywateli europejskich bez wyjątku.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 wzywa Komisję do aktywnego włączenia lokalnych i regionalnych władz samorządowych we wdrażanie jej strategii trzech filarów, zwłaszcza jednak w zakresie trzeciego filaru, który powinien służyć rozwijaniu szerokiego politycznego i kulturowego dialogu pomiędzy społeczeństwami Państw Członkowskich UE i Turcji;
2.2 sugeruje Komisji rozpoczęcie kampanii informacyjnej w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi na rzecz informowania obywateli UE o stosunkach z Turcją oraz wspieranie programów wymiany, które przyczynią się do wzrostu wzajemnego zrozumienia pomiędzy obywatelami UE a społeczeństwem tureckim;
2.3 zachęca Komisję do korzystania z doświadczeń władz lokalnych i regionalnych z budowania demokracji na szczeblu regionalnym oraz z tworzenia lokalnej i regionalnej administracji;
2.4 zaleca Komisji naświetlenie w następnym raporcie dotyczącym Turcji na koniec 2005 roku także roli władz lokalnych i regionalnych w Turcji, a zwłaszcza postulowanie stworzenia niezależnego szczebla poniżej poziomu narodowego, co znalazłoby wyraźne odbicie w planowaniu strategii określających priorytety rozwoju regionalnego oraz w późniejszej realizacji programów w ramach Funduszu Strukturalnego UE i innych inicjatyw na rzecz rozwoju regionalnego;
2.5 wzywa do powołania wspólnego komitetu konsultacyjnego składającego się reprezentantów samorządów lokalnych i regionalnych Turcji oraz z reprezentantów Komitetu Regionów, w oparciu o doświadczenia poprzednich państw kandydujących;
2.6 zaleca rządowi tureckiemu przyspieszenie reformy decentralizacji administracji publicznej, jako że jest to główny element rozwoju ekonomiczno-społecznego tego obszaru, i wdrożenie jej możliwie najszybciej, w sposób nieodwołalny i trwały;
2.7 jest zdania, że właściwym władzom terytorialnym powinny zostać przyznane zasoby finansowe i ludzkie niezbędne do przeprowadzenia reform i że jednocześnie należy zwracać szczególną uwagę na gospodarczy i społeczny rozwój regionów Turcji znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji;
2.8 jest przekonany, że fundusze strukturalne i Fundusz Spójności mogą pomóc tureckim regionom w rozwoju społeczno-gospodarczym, a zwłaszcza regionom położonym w południowo-wschodniej części kraju;
2.9 wymaga zatem, aby podjęte zostały konkretne inicjatywy mające na celu wsparcie zdolności administracyjnych lokalnych i regionalnych władz w wykorzystywaniu środków z funduszy strukturalnych; jednocześnie prosi rząd turecki o udostępnienie wymaganych środków na współfinansowanie;
2.10 zachęca, by przekazać wybieranym przedstawicielom na poziomie lokalnym i regionalnym większe uprawnienia i więcej zadań oraz by odpowiednio zwiększyć wysokość środków publicznych przeznaczonych dla władz lokalnych i regionalnych;
2.11 wzywa do ustanowienia ram prawnych dla polityki rozwoju regionalnego;
2.12 apeluje do rządu tureckiego o przyjęcie środków zaradczych, które zagwarantują, że Turcja — także na poziomie lokalnym i regionalnym — będzie w stanie wdrożyć prawo Unii Europejskiej;
2.13 wzywa Turcję do podjęcia wszelkich koniecznych działań celem wyeliminowania obaw wyrażonych w zaleceniu Komisji, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii poszanowania praw człowieka oraz pełnego korzystania z podstawowych praw i wolności przez wszystkich, w tym także przez mniejszości;
2.14 nawołuje rząd Turcji do wspierania zasady samorządu lokalnego i regionalnego zgodnie z Kartą Samorządu Terytorialnego oraz zagwarantowania obywatelom pełnego i bezpośredniego uczestnictwa;
2.15 oczekuje, że Rząd Turecki wywiąże się ze swej deklaracji ratyfikowania Protokołu w sprawie dostosowania Układu z Ankary przed faktycznym rozpoczęciem negocjacji akcesyjnych;
2.16 nawołuje Turcję do respektowania w pełni prawa międzynarodowego oraz zasad dobrego sąsiedztwa.
2.17 zamierza w przyszłości przedstawiać przy stosownych okazjach swoje poglądy na temat akcesji Turcji z perspektywy lokalnej i regionalnej oraz wzywa Komisję Europejską do zasięgania opinii Komitetu przy okazji prac nad kolejnymi raportami okresowymi. Bruksela, 6 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub --------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego — dokument strategiczny Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia (Rumunia)
(2006/C 31/04)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Dokument strategiczny Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia (COM(2004) 657 końcowy — SEC(2004) 1200),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 29 listopada 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów na ten temat zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 28 września 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych przygotowania opinii na temat strategii Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia,
uwzględniając konkluzje prezydencji Rady Europejskiej z dn. 16- 17 grudnia 2004 r. (nr 16238/04),
uwzględniając uchwałę Parlamentu Europejskiego w sprawie postępów Rumunii na drodze do członkostwa w UE (COM(2004)0657-C6-0151/2004 — 2004/2184(INI)),
uwzględniając polityczne priorytety Komitetu Regionów na lata 2002-2006, w których rozszerzenie UE określa się jako jedyne w swoim rodzaju wydarzenie gwarantujące pokój i stabilność oraz wzmacniające proces integracji w całej Europie,
uwzględniając uchwałę Komitetu Regionów z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie programu pracy Komisji Europejskiej i priorytetów Komitetu Regionów na rok 2003 (CdR 6/2003 fin [1]),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie dokumentu "W drodze do rozszerzonej Unii: Dokument strategiczny oraz raport Komisji Europejskiej na temat postępów każdego z krajów kandydujących w procesie akcesji" oraz w sprawie raportu Komisji dla Rady "Wyjaśnienia do rozszerzenia Europy" (CdR 325/2002 fin [2]),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego planów działania dla rozwoju zdolności w sektorze administracji i wymiaru sprawiedliwości oraz monitorowania zobowiązań podjętych przez poszczególne kraje w negocjacjach akcesyjnych (CdR 244/2002 fin),
uwzględniając Wspólną deklarację Federacji Rumuńskich Władz Lokalnych i Komitetu Regionów, podpisaną w Bukareszcie przy okazji 11. konferencji Komitetu Regionów zorganizowanej z myślą o perspektywie rozszerzenia UE ( 3 października 2001 r.) [3] oraz seminarium KR-u w Essex na temat rozszerzenia ( 5 listopada 2004 r.) [4],
uwzględniając przemówienie "Rumunia i UE: wspólna przyszłość, wspólne wyzwania", wygłoszone przez Olli Rehna, członka Komisji Europejskiej, odpowiedzialnego za rozszerzenie (Bukareszt, 28 lutego 2005 r.) [5],
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 496/2004 rev. 1) przyjęty 26 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Lars ABEL, członek Rady Okręgu Kopenhaga (DK/EPP)),
na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dn. 6 lipca) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 Ogólne uwagi dotyczące procesu rozszerzenia
KOMITET REGIONÓW
1.1.1 przyjmuje z zadowoleniem dokonane 1 maja 2004 r. rozszerzenie UE o 10 nowych Państw Członkowskich,
1.1.2 podkreśla przynależność Bułgarii i Rumunii do obecnego procesu rozszerzenia, mimo że ich przystąpienie z różnych powodów będzie miało miejsce w późniejszym terminie,
1.1.3 przyjmuje z zadowoleniem wnioski i zalecenia, jakie Komisja Europejska przedłożyła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu w dniu 6 października 2004 r. w swoim okresowym raporcie i dokumencie strategicznym na temat Bułgarii, Rumunii i Chorwacji,
1.1.4 podziela pogląd, że Bułgaria i Rumunia będą w stanie wypełnić zobowiązania wynikające z członkostwa w UE, spełnić polityczne kryteria kopenhaskie oraz, że posiadają funkcjonującą gospodarkę rynkową,
1.1.5 popiera podpisanie przez ministrów spraw zagranicznych UE w dniu 25 kwietnia 2005 r. traktatów o przystąpieniu z Bułgarią i Rumunią, co pozwoli tym dwóm krajom zostać członkami UE z dniem 1 stycznia 2007 r., o ile do tego czasu spełnią one wszystkie warunki,
1.1.6 przypomina o tym, że podstawową i sprawdzoną zasadą dotychczasowych rozszerzeń była indywidualna zdolność akcesyjna danego państwa kandydującego,
1.1.7 podkreśla konieczność intensywnego monitorowania planowej realizacji zobowiązań podjętych przez Bułgarię i Rumunię po zakończeniu negocjacji,
1.1.8 uważa za stosowne, by przy pomocy klauzul ochronnych ustanowić środki zaradcze dla rozwiązywania poważnych problemów mogących wystąpić przed przystąpieniem bądź w ciągu pierwszych trzech lat po przystąpieniu,
1.1.9 uznaje szczególność klauzuli ochronnej uzgodnionej z Bułgarią i Rumunią, zgodnie z którą, w oparciu o zalecenie Komisji i przy jednomyślności Państw Członkowskich, można przesunąć przystąpienie w czasie o jeden rok; ponadto, zauważa, że decyzja ta w wypadku wystąpienia problemów w dziedzinach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz konkurencji w Rumunii, może zostać podjęta kwalifikowaną większością głosów,
1.1.10 podkreśla, że może wspierać samorządy lokalne i regionalne Bułgarii i Rumunii na etapie przedakcesyjnym poprzez intensywne włączenie obserwatorów przynależących do KR-u po podpisaniu traktatów o przystąpieniu,
1.1.11 wyraża swoją gotowość do angażowania się w aktywną politykę informacyjną na rzecz osiągnięcia szerokiego poparcia w procesach ratyfikacyjnych dotyczących akcesji Bułgarii i Rumunii,
1.1.12 z zadowoleniem przyjmuje udział Rumunii i Bułgarii w sporządzaniu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy i zdecydowanie wspiera zainicjowanie kampanii w ramach społeczności terytorialnych w celu wyjaśnienia i promowania treści Konstytucji, przekazania ducha acquis Wspólnoty, co powinno wzmocnić przywiązanie i wiedzę obywateli na temat europejskich wartości i funkcjonowania UE,
1.1.13 przyjmuje z zadowoleniem konkluzje prezydencji Rady Europejskiej z posiedzenia w dniach 16- 17 grudnia 2004 r. o rozpoczęciu negocjacji w sprawie przystąpienia Chorwacji oraz zauważa odłożenie rozpoczęcia negocjacji w sprawie przystąpienia do czasu podjęcia pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii (MTKJ),
1.1.14 przyjmuje z zadowoleniem konkluzje prezydencji Rady Europejskiej z posiedzenia w dniach 16- 17 grudnia 2004 r. o rozpoczęciu z Turcją negocjacji w sprawie przystąpienia w dniu 3 października 2005 r.,
1.1.15 przewiduje możliwość, by jego członkowie poprzez partnerstwa z samorządami regionalnymi i lokalnymi krajów kandydujących wspierali je w przygotowaniach do przystąpienia do UE,
1.2 Komentarz w sprawie okresowego raportu na temat postępów Rumunii w drodze do przystąpienia
KOMITET REGIONÓW
a. w odniesieniu do demokracji lokalnej i procesu decentralizacji
1.2.1 uznaje pozytywny rozwój osiągnięty przez Rumunię w 2004 r. w dziedzinie samorządu lokalnego dzięki wzmocnieniu podstawy prawnej, w szczególności dzięki rewizji konstytucji poprzez wprowadzenie pojęcia dekoncentracji, reorganizacji strategii reformy administracyjnej, ustawy ramowej o decentralizacji oraz ustawy o instytucji prefekta [6],
1.2.2 z zadowoleniem wita potwierdzoną ogólną zgodę wszystkich partii politycznych na rozwój reformy administracji publicznej, a zwłaszcza zapatrywania i zobowiązania władz lokalnych i regionalnych w zakresie ich konstruktywnego udziału w procesie akcesji Rumunii do Unii Europejskiej i wspiera rząd Rumunii utworzony w grudniu 2004 r. w kontynuowaniu procesu decentralizacji administracyjnej i fiskalnej oraz wzmacnianiu samorządu terytorialnego, zgodnie z regulacjami zawartymi w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego oficjalnie uzgodnionymi z Rumunią w 1997 r.,
1.2.3 uwzględnia środki przewidziane przez nowy program rządowy [7] dotyczący skuteczności zarządzania, wprowadzający pełną polityczną i finansową przejrzystość na poziomie lokalnym oraz udział samorządu lokalnego w krajowym procesie podejmowania decyzji przy poszanowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności,
1.2.4 podziela poglądy Komisji Europejskiej w sprawie niedopasowania zasobów finansowych i ludzkich do przeniesienia odpowiedzialności na poziom lokalny, które może zagrozić skuteczności administracji publicznej,
1.2.5 podkreśla pilną potrzebę posiadania wykwalifikowanych, zmotywowanych i niezależnych urzędników służby cywilnej na szczeblu lokalnym i okręgowym poprzez przeznaczenie odpowiednich funduszy na programy szkoleniowe, przekazywanie kompetencji za pomocą wymiany dobrych praktyk z samorządami lokalnymi i regionalnymi Państw Członkowskich UE i zapewnienie skutecznych bodźców,
1.2.6 przyznaje jednocześnie, że zapewnienie zasobów ludzkich dla nowoczesnej administracji publicznej jest długotrwałym procesem, ale stanowi strategiczny środek, jaki należy przedsięwziąć, aby sprostać nowym wyzwaniom integracji europejskiej i zarządzania funduszami strukturalnymi,
1.2.7 wyraża zaniepokojenie skalą migracji politycznej odnotowaną przed ostatnimi wyborami w 2004 r. przez wielu niezależnych obserwatorów [8]. Jest przekonany, że można ją ograniczyć poprzez bezpośrednią i przejrzystą alokację środków publicznych w oparciu o obiektywne kryteria pomiędzy różnymi poziomami władzy i poprzez trwałe praktykowanie demokracji lokalnej jako jedynej możliwej drogi,
1.2.8 podkreśla, że korupcja nadal może być źródłem zaniepokojenia na poziomie krajowym i lokalnym, co mogłoby zagrozić lokalnej demokracji oraz zarządzaniu funduszami publicznymi i europejskimi jak również wzywa w związku z tym do jej ścisłego monitorowania przez instytucje europejskie,
1.2.9 zdecydowanie wspiera wdrażanie uaktualnionej strategii antykorupcyjnej niedawno zainicjowanej przez nowy rząd rumuński, której powinno towarzyszyć odpowiednie wynagrodzenie dla sędziów; przyjmuje do wiadomości określone środki przedsięwzięte w celu zmniejszenia liczby korupcjogennych sytuacji w miesiącach następujących po zaprzysiężeniu nowego rządu, wskazujące na zaangażowanie Rumunii w priorytetowe potraktowanie tego zagadnienia,
1.2.10 gorąco nakłania zagraniczne przedsiębiorstwa i władze publiczne robiące interesy w Rumunii i będące przedmiotem zainteresowania skorumpowanych urzędników do działania jako "czujniki korupcji" poprzez odmawianie płacenia łapówek oraz informowanie odpowiednich władz, a tym samym do wnoszenia wkładu w walkę z korupcją,
1.2.11 udziela poparcia aktywnemu udziałowi władz lokalnych w procesie legislacyjnym poprzez wczesne i skuteczne konsultacje z nimi przy sporządzaniu ustaw dotyczących interesów i zakresu odpowiedzialności władz terytorialnych,
1.2.12 wspiera rumuńskie władze lokalne w rozwijaniu uczestnictwa obywateli i młodzieży w życiu społecznym i politycznym społeczności oraz w inicjowaniu publicznych kampanii na rzecz promowania nowoczesnej administracji publicznej,
b. w odniesieniu do rozwoju gospodarczego
1.2.13 przyjmuje do wiadomości spełnienie przez Rumunię gospodarczego kryterium bycia gospodarką rynkową, która, przy jednoczesnym energicznym wdrażaniu reform strukturalnych, będzie mogła sprostać naciskom konkurencyjnym i siłom rynkowym wewnątrz UE,
1.2.14 zauważa cele, które Rumunia musi osiągnąć w dziedzinie konkurencji, szczególnie poprzez zapewnienie efektywnego działania systemu prawodawczo-instytucjonalnego i z zadowoleniem wita najnowsze środki przedsięwzięte w tym względzie przez rząd [9] oraz stałe działania zapewniające w pełni satysfakcjonującą zdolność administracyjną; przyjmuje jednakże z zadowoleniem reformy strukturalne, tzn. zmienioną narodową strategię restrukturyzacji oraz indywidualne biznesplany, które oznaczają, że od dnia 1 stycznia 2005 r. do końca okresu restrukturyzacji [10] nie będą przyznawane ani też wypłacane środki pomocy publicznej dla przemysłu stalowego. Podkreśla jednak, że należy także wziąć pod uwagę społeczne konsekwencje, które mogą mieć bezpośredni wpływ na wspólnoty terytorialne,
1.2.15 jest świadomy potrzeby postępu w funkcjonowaniu administracji sądowej i publicznej w celu stworzenia lepszego środowiska dla biznesu,
c. w odniesieniu do wdrażania acquis communautaire
1.2.16 z zadowoleniem wita postęp w przygotowywaniach do wdrożenia polityk strukturalnych i przyjmowaniu ustawodawstwa, przez co powstają mechanizmy i instrumenty dla prawidłowego wykorzystania funduszy strukturalnych,
1.2.17 zauważa, że potrzebne są dalsze wysiłki w celu wzmocnienia zarządzania na szczeblu lokalnym i regionalnym dla zapewnienia właściwego wdrażania acquis w obszarach, w których władze tych szczebli uzyskały kompetencje, zwłaszcza w dziedzinie zamówień publicznych, transportu, infrastruktury, dróg, środowiska, polityki społecznej, ochrony dzieci i ochrony mniejszości, zdrowia, edukacji, kultury i współpracy transgranicznej,
1.2.18 wyraża poparcie dla wzmacniania zdolności administracyjnej na poziomie regionalnym i lokalnym w obszarze środowiska, a także dla lepszej koordynacji pomiędzy nimi oraz innymi właściwymi władzami, aby możliwe było wdrażanie europejskiego ustawodawstwa w takich kluczowych sektorach jak: gospodarka wodna i gospodarowanie odpadami, jakość powietrza, hałas, ochrona środowiska naturalnego, zanieczyszczenia przemysłowe, chemikalia itd.,
1.2.19 przyjmuje do wiadomości ogólnie pozytywny rozwój polityki i postępy we wdrażaniu strategii na rzecz społeczności romskiej przyjętej w 2001 r. oraz wzywa do większej koordynacji pomiędzy szczeblem lokalnym a centralnym, a także do skutecznych działań na poziomie okręgów w obszarach takich jak szkolenia i edukacja, przy jednoczesnym uwzględnianiu korzeni kulturowych i społecznych,
1.2.20 zauważa, że dalsze konkretne usprawnienia są konieczne na szczeblu lokalnym, okręgowym i regionalnym w celu opracowania mechanizmów identyfikacji, zarządzania, monitorowania i oceny projektów oraz w szczególności rozwijania zdolności współfinansowania, aby osiągnąć wymagany poziom absorpcji funduszy UE do 2007 r.,
1.2.21 podkreśla, że w celu przygotowania do korzystania z funduszy strukturalnych władze lokalne powinny jak najlepiej wykorzystać unijną przedakcesyjną pomoc finansową,
1.2.22 wita z zadowoleniem istniejący Narodowy Plan Rozwoju na lata 2004-2006, jako dobrą wstępną podstawę planu wymaganego w ramach funduszy strukturalnych i wzywa do wnikliwszej analizy przy sporządzaniu NPR na lata 2007-2013, zgodnie z koncepcją polityki spójności Rumunii i europejskimi perspektywami w tej dziedzinie,
1.2.23 wzywa do zwracania szczególnej uwagi na zasady konsultacji i partnerstwa, zwłaszcza na potrzebę bardziej bezpośredniego i czynnego zaangażowania władz lokalnych, okręgowych i regionalnych, jak również partnerów społecznych i pozarządowych w sporządzanie Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013 i programów operacyjnych, a następnie w ich realizację,
1.2.24 w konsekwencji, wzywa do rozwijania poczucia zaangażowania i wypracowania lepszego konsensusu pomiędzy okręgami w ramach istniejących struktur regionalnych oraz do konkretnego udziału lokalnie wybieranych polityków, aby umożliwić wdrożenie programów UE, sporządzenie przyszłego NPR na lata 2007-2013, a następnie kontrolę i wykorzystanie funduszy strukturalnych,
1.2.25 nalega na to, by polityka regionalna w Rumunii tworzona była na solidnych podstawach, przy czym samorząd lokalny powinno się nie tylko zapraszać do udziału w tym przedsięwzięciu, ale również nakłaniać do podjęcia zobowiązań zgodnie z interesami społeczności terytorialnych,
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 przyjmuje z zadowoleniem zakończenie negocjacji akcesyjnych i podpisanie traktatu o przystąpieniu pomiędzy Rumunią a Unią Europejską w dniu 25 kwietnia 2005 r. i zaleca, aby wszystkie Państwa Członkowskie UE ratyfikowały ten traktat w terminie, tak by Unia mogła powitać Rumunię jako pełnoprawnego członka z dniem 1 stycznia 2007 r.,
2.2 zaleca przeprowadzenie, w okresie poprzedzającym pełną akcesję, dyskusji nad zadaniami w ramach polityki regionalnej w Rumunii, a także nad wysiłkami mającymi na celu wzmocnienie pozycji władz lokalnych i regionalnych tak, by do 2007 r. Rumunia posiadała skuteczne struktury administracji lokalnej, które będą w stanie sprostać wymaganiom i wyzwaniom członkostwa w UE,
2.3 wspiera zatem rozpoczęcie konstruktywnej i zorientowanej na wynik debaty w Rumunii, skupiającej się na procesach decentralizacji i regionalizacji przy udziale administracji centralnej i lokalnej oraz zainteresowanych organów UE, mającej na celu poprawę istniejących struktur terytorialnych i procesu podejmowania decyzji, aby skutecznie opracować polityki regionalne i wdrażanie funduszy strukturalnych po 2007 r.,
2.4 oczekuje na powitanie 15 członków reprezentujących organy regionalne i lokalne w Rumunii jako obserwatorów w KR oraz żałuje, że nie udało się utworzyć na czas Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego z Rumunią,
2.5 podkreśla, że promowanie regionalnej transeuropejskiej współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi a państwami przystępującymi stanowi podstawę skutecznego wykorzystania funduszy strukturalnych i integracji europejskiej w ujęciu całościowym,
[4] Seminarium w Essex, 5 listopada 2004 r., Lars ABEL, Rozszerzenie UE o Rumunię: Ewolucja decentralizacji. [5] Przemówienie wygłoszone w Akademii Ekonomicznej w Bukareszcie, 28 lutego 2005 r.
[6] Konstytucja Rumunii z 1991 roku, zmieniona w 2003 roku, ustawa ramowa nr 339/2004 o decentralizacji, ustawa nr 340/2004 o instytucji prefekta. [7] Rząd Rumunii, Program rządowy na lata 2005-2008, grudzień 2004 r.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Dokument strategiczny Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia"
(2006/C 31/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Dokument strategiczny Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia" (COM(2004) 657 końcowy — SEC(2004) 1199,1200);
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 29 listopada 2004 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu Regionów w tej sprawie zgodnie z artykułem 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 28 września 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych przygotowania opinii na temat strategii Komisji Europejskiej w sprawie postępów w procesie rozszerzenia;
uwzględniając konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z dn. 16- 17 grudnia 2004 r.
(Nr 16238/04);
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie postępów Bułgarii w drodze do przystąpienia (COM(2004)0657-I6-150/2004 — 2004/2183(INI));
uwzględniając polityczne priorytety Komitetu Regionów na lata 2002-2006, w których rozszerzenie UE określa się jako jedyne w swoim rodzaju wydarzenie gwarantujące pokój i stabilność oraz wzmacniające proces integracji w całej Europie;
uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 lutego 2003 r. w sprawie programu pracy Komisji Europejskiej i priorytetów Komitetu Regionów na rok 2003 (CdR 6/2003 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie dokumentu pt. "W drodze do rozszerzonej Unii: Dokument strategiczny oraz raport Komisji Europejskiej na temat postępów każdego z krajów kandydujących w procesie akcesji" oraz w sprawie raportu Komisji dla Rady pt. "Wyjaśnienia do rozszerzenia Europy" (CdR 325/2002 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego planów działania na rzecz rozwoju potencjału w sektorze administracji i wymiaru sprawiedliwości oraz monitorowania zobowiązań podjętych przez poszczególne kraje w negocjacjach akcesyjnych (CdR 244/2002 fin);
uwzględniając zalecenie swojego Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego UE-Bułgaria w sprawie wzmocnienia potencjału administracji na szczeblu regionalnym i lokalnym w Republice Bułgarii z dnia 2 kwietnia 2004 r. (CdR 33/2004 fin);
uwzględniając deklarację współpracy podpisaną w dniu 12 grudnia 2001 r. z Krajowym Związkiem Gmin Republiki Bułgarii;
uwzględniając porozumienie o współpracy podpisane w dniu 11 grudnia 2001 r. między Krajowym Związkiem Gmin Republiki Bułgarii a rządem Republiki Bułgarii;
uwzględniając projekt opinii przyjęty w dniu 26 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (CdR 497/2004 rev. 1); Sprawozdawca: Tilman TÖGEL, członek parlamentu krajowego Saksonii-Anhalt (DE/PES);
przyjął podczas 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 6 lipca 2005 r.) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 Uwagi ogólne w sprawie procesu rozszerzenia
KOMITET REGIONÓW
1.1.1 przyjmuje z zadowoleniem dokonane 1 maja 2004 r. rozszerzenie UE o 10 nowych Państw Członkowskich;
1.1.2 podkreśla przynależność Bułgarii i Rumunii do obecnego procesu rozszerzenia, mimo że ich przystąpienie z różnych powodów będzie miało miejsce w późniejszym terminie;
1.1.3 przyjmuje z zadowoleniem rezultaty i zalecenia, jakie Komisja Europejska przedłożyła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu w dniu 6 października 2004 r. w swoim okresowym raporcie i dokumencie strategicznym na temat Bułgarii, Rumunii i Chorwacji;
1.1.4 popiera ze swojej strony ocenę, że Bułgaria i Rumunia będą w stanie wypełnić zobowiązania wynikające z członkostwa w UE, spełnić polityczne kryteria kopenhaskie oraz mieć funkcjonującą gospodarkę rynkową;
1.1.5 popiera podpisanie w dniu 25 kwietnia 2005 r. przez ministrów ds. zagranicznych Państw Członkowskich UE traktatów akcesyjnych z Bułgarią i Rumunią, co pozwoli obu państwom z dniem 1 stycznia 2007 r. zostać członkami UE, o ile do tego czasu spełnią wszystkie warunki niezbędne do przystąpienia;
1.1.6 przypomina o tym, że sprawdzoną zasadą dotychczasowych rozszerzeń była indywidualna gotowość do akcesji każdego z państw kandydujących;
1.1.7 podkreśla konieczność intensywnego monitorowania planowej realizacji zobowiązań podjętych przez Bułgarię i Rumunię po zakończeniu negocjacji;
1.1.8 zwraca uwagę na to, że przystąpienie Bułgarii i Rumunii może opóźnić się o rok, jeżeli nie zostaną dokonane niezbędne reformy szczególnie w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, administracji oraz prawa konkurencji;
1.1.9 podkreśla, że może on wspierać samorządy lokalne i regionalne Bułgarii i Rumunii na etapie przedakcesyjnym poprzez intensywne angażowanie obserwatorów, którzy po podpisaniu umów akcesyjnych będą należeć do KR;
1.1.10 deklaruje swoją gotowość do angażowania się w aktywną politykę informacyjną na rzecz osiągnięcia w procesie ratyfikacyjnym szerokiego poparcia dla przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE;
1.1.11 zwraca uwagę na to, że ta polityka informacyjna powinna również obejmować projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla UE, gdyż jako część składowa dorobku legislacyjnego Wspólnoty musi on siłą rzeczy zostać ratyfikowany przez Rumunię i Bułgarię w ramach przystąpienia i uważa, że w obu państwach powinna rozpocząć się kampania informacyjna na szczeblu lokalnym i regionalnym mająca na celu objaśnienie i przekazanie treści konstytucji, tak by przybliżyć obywatelom wiedzę o wartościach i funkcjonowaniu Unii Europejskiej;
1.1.12 przyjmuje z zadowoleniem konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z dn. 16- 17 grudnia 2004 r. o podjęciu negocjacji akcesyjnych z Chorwacją oraz przyjmuje do wiadomości raport o podjęciu negocjacji akcesyjnych od momentu stwierdzenia pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii;
1.1.13 popiera konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z dn. 16- 17 grudnia 2004 r. o podjęciu w dniu 3 października 2005 r. negocjacji akcesyjnych z Turcją; podkreśla, że negocjacje muszą być prowadzone w atmosferze otwartości na różne wyniki;
1.1.14 postrzega możliwość, by jego członkowie poprzez partnerstwa z samorządami regionalnymi i lokalnymi krajów kandydujących wspierali je w przygotowaniu do przystąpienia do UE.
1.2 Uwagi w sprawie cyklicznego raportu na temat postępów Bułgarii w drodze do przystąpienia (SEC(2004)1199)
KOMITET REGIONÓW
1.2.1 docenia sukcesy gospodarcze Bułgarii pod względem ogólnej stabilności gospodarczej, reform strukturalnych i wzrostu gospodarczego, będąc jednocześnie świadomym utrzymujących się problemów z wciąż wysokim bezrobociem;
1.2.2 wychodzi z założenia, że w pozostającym jeszcze czasie Bułgaria będzie kontynuować swoje starania w zakresie przygotowania do akcesji i w związku z tym będzie przywiązywać szczególną wagę do poruszonych przez Komisję usprawnień w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości, spraw wewnętrznych i administracji;
1.2.3 zwraca uwagę, że Unia Europejska przyznaje jako pomoc przedakcesyjną znaczące kwoty finansowe, które należy wykorzystywać również do wzmacniania potencjału na szczeblu lokalnym, tak by przy pomocy tych środków wspierać i przyspieszać między innymi realizację europejskiej polityki spójności;
1.2.4 stwierdza, że w obecnym stadium poprawiły się znacznie warunki dla regionalizacji;
1.2.5 przyjmuje z zadowoleniem uchwalenie ustawy o rozwoju regionalnym stwarzającej podstawy dla planowania regionalnego jak również poprawę struktury podziału terytorialnego poprzez statystyczny podział kraju na regiony szczebla NUTS 1;
1.2.6 przyjmuje z zadowoleniem aktualne starania rządu i parlamentu w kierunku reformy administracji publicznej i uznaje ich wkład do poprawy efektywności polityki regionalnej;
1.2.7 popiera stanowczo bieżącą reformę administracji publicznej oraz związane z nią reformy w dziedzinie administracji komunalnej, w szczególności kroki, które zostały zapoczątkowane poprzez nowelizację ustawy o majątku komunalnym, mające na celu wzmocnienie własnej odpowiedzialności, wydajności oraz samodzielności instytucjonalnej, a co za tym idzie, finansowej gmin;
1.2.8 przyznaje, że rozwijanie potencjału tych jednostek terytorialnych jest procesem długofalowym, który należy regularnie wspierać poprzez informację, przesłuchania ekspertów i programy szkoleniowe dostosowane do potrzeb.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 przyjmuje z zadowoleniem zakończenie negocjacji akcesyjnych i podpisanie traktatu o przystąpieniu pomiędzy Bułgarią a Unią Europejską i zachęca wszystkich członków Unii do terminowego ratyfikowania tego traktatu, aby Bułgaria mogła zostać pełnoprawnym członkiem UE z dniem 1 stycznia 2007 r.;
2.2 wzywa Bułgarię do podejmowania dalszych skutecznych wysiłków do kontynuowania tych reform również poprzez wprowadzenie stosownych zmian w ustawie o własności państwa, dzięki którym silniejsze odzwierciedlenie znajdzie zasada pomocniczości;
2.3 zaleca dalsze kroki w kierunku decentralizacji i zwraca jednocześnie uwagę na to, że przeniesienie kompetencji z centralnych organów administracji na lokalne organy samorządowe należy rozumieć nie tylko jako przeniesienie praw, lecz także jako konieczność przeniesienia struktur oraz zasobów ludzkich i finansowych;
2.4 zaleca jednocześnie, by w trakcie okresu przejściowego kontynuować dyskusję na temat kwestii kompetencji w zakresie polityki regionalnej w Republice Bułgarii oraz starania w celu wzmocnienia pozycji samorządów lokalnych i regionalnych, tak by Bułgaria do momentu przystąpienia była w stanie wykazać istnienie efektywnych i odpowiadających warunkom rynkowym struktur administracji;
2.5 zwraca uwagę, że wzmocnienie roli i kompetencji samorządów lokalnych i regionalnych między innymi w zakresie wyposażenia w majątek i jego zarządzania stanowi przesłankę dla pozytywnej współpracy między organami szczebla centralnego i komunalnego, i że stworzy to dla tych ostatnich lepsze warunki wyjściowe do realizacji działań wspólnotowych i korzystania z funduszy strukturalnych;
2.6 podkreśla po raz kolejny, że musi nastąpić rozszerzenie kompetencji decyzyjnych samorządów lokalnych i regionalnych przy uwzględnieniu zasady pomocniczości i jednocześnie solidarności, zarówno między władzami centralnymi a samorządami terytorialnymi i gminami, jak również horyzontalnie między samorządami a gminami;
2.7 zwraca uwagę, że samorządy lokalne stoją w większym stopniu przed zadaniem stworzenia niezbędnych ram instytucjonalnych, które są konieczne dla wykorzystania instrumentów polityki strukturalnej, co dotyczy w szczególności tworzenia jednostek administracji bądź też wdrażania niezbędnych zmian instytucjonalnych i/lub organizacyjnych, tak by podmioty lokalne były lepiej przygotowane do korzystania z funduszy strukturalnych;
2.8 zwraca uwagę, że w celu stworzenia efektywnego samorządu na szczeblu regionalnym i lokalnym należy podjąć dodatkowe kroki prawne i organizacyjne — przeznaczenie odpowiednich środków finansowych na programy edukacyjne, przeniesienie kompetencji poprzez wymianę dobrych praktyk między samorządami lokalnymi i regionalnymi państw UE oraz skuteczne bodźce — wspierające właściwe wykorzystanie miejscowych zasobów, a ponieważ finansowa i gospodarcza niezależność gmin stanowi istotną podstawę samorządu, zaleca się zwracanie szczególnej uwagi na ochronę i lepsze zarządzanie dobrami, strukturami i usługami sieciowymi;
2.9 zwraca uwagę, by samorządy lokalne i regionalne w swojej działalności legislacyjnej pamiętały o tym, że przepisy prawa wspólnotowego wdrażane do prawa bułgarskiego na ich szczeblu mają moc obowiązującą, o ile tylko leżą one w kompetencjach samorządów; dotyczy to bezwzględnie przepisów wspólnotowych obowiązujących między innymi w zakresie zamówień publicznych, jak również w dziedzinie ochrony środowiska, konkurencji i spraw społecznych;
2.10 wyraża swoje zaniepokojenie tym, że problem integracji społeczności Romów pozostaje wciąż nierozwiązany i że to na gminy spada największa odpowiedzialność za jego długofalowe rozwiązanie i zachęca samorządy lokalne i regionalne do tego, by w większym stopniu i przy uwzględnieniu zasady równości szans oferowały miejsca pracy dla przedstawicieli tej grupy narodowościowej w lokalnych strukturach administracji, unikając przy tym wtórnej dyskryminacji w ramach tych struktur (Romowie troszczą się o Romów);
2.11 zwraca uwagę, że w celu przyspieszenia integracji Romów należy stosować instrumenty samorządowe, przy czym w ich społecznościach wspierać się będzie działania mające na celu przejmowanie odpowiedzialności własnej np. w takich dziedzinach jak bezpieczeństwo, polityka społeczna itp.;
2.12 nalega, by opracowywać i realizować komunalne programy likwidowania odrębnych obszarów mieszkalnych (gett) poprzez zapewnianie terenów, na których w warunkach partnerstwa publiczno-prywatnego i przy uwzględnieniu społeczności Romów można byłoby rozwijać nowe budownictwo mieszkaniowe dla członków tej społeczności i zaleca silne zaangażowanie się UE w tę sprawę;
2.13 zwraca uwagę, że istnieją znaczne deficyty w zakresie integracji osób niepełnosprawnych umysłowo i zachęca organy komunalne do zajęcia się tym problemem i poszukiwania odpowiednich rozwiązań w ramach swoich kompetencji;
2.14 zwraca uwagę, że mając na uwadze ambitny harmonogram przedłożenia Narodowego Planu Rozwoju Bułgaria zdecydowała się na to, by samorządom przypadły szczególne kompetencje w zakresie ustalania lokalnych i regionalnych planów rozwoju.
Przyczyni się to do odpowiedniej prawidłowości Narodowego Planu Rozwoju, z drugiej zaś strony stworzy warunki dla równoprawnego i sprawiedliwego uczestniczenia gmin i regionów w wykorzystaniu funduszy strukturalnych;
2.15 zwraca również uwagę, że należy przy tym w sposób szczególny uwzględnić tzw. zasadę partnerstwa, a więc szersze włączenie partnerów regionalnych, społecznych i pozarządowych biorących udział w tym procesie;
2.16 zaleca, by z funduszy przedakcesyjnych przeznaczyć środki wsparcia na rozwój struktur i potencjału administracyjnego i sugeruje, by przy przeznaczaniu tych środków w odpowiedni sposób wziąć pod uwagę znaczenie samorządów lokalnych i regionalnych dla realizacji programów finansowanych z funduszy strukturalnych i innych inicjatyw w zakresie rozwoju regionalnego;
2.17 podkreśla, że efektywna wymiana doświadczeń prowadzona dzięki istniejącym porozumieniom o partnerstwie pomiędzy Republiką Bułgarii a Państwami Członkowskimi stanowi podstawę dla skutecznego wykorzystania funduszy strukturalnych na szczeblu lokalnym;
2.18 stwierdza ponadto, że istniejące bezpośrednie porozumienia o współpracy między poszczególnymi regionami Państw Członkowskich a regionami Republiki Bułgarii są formą wymiany informacji i doświadczeń, ale również formą bezpośredniej współpracy czy też pomocy osobowej i materialnej dla samorządów lokalnych i regionalnych Republiki Bułgarii, którą należy silniej wspierać i zinstrumentalizować w celu wypełnienia wyrażonych zaleceń;
P6_TA(2004)0002
Projekt budżetu korygującego nr 7/2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Projektu budżetu korygującego nr 7/2004 Unii Europejskiej na rok finansowy 2004, Sekcja III — Komisja (11041/2004 — C6-0108/2004 — 2004/2039(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 272 (4), przedostatni ustęp,
- uwzględniając postanowienia Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, a w szczególności jego art. 177,
- uwzględniając Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie Rozporządzenia Finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], w szczególności jego art. 37 i 38,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, ostatecznie przyjęty w dniu 18 grudnia 2003 r. [2] oraz odpowiednio dostosowany po rozszerzeniu Unii Europejskiej [3],
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [4],
- uwzględniając Wstępny projekt budżetu korygującego nr 7/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przedłożony przez Komisję w dniu 12 maja 2004 r. (SEC(2004)0593),
- uwzględniając Projekt budżetu korygującego nr 7/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przyjęty przez Radę w dniu 16 lipca 2004 r. (11041/2004 — C6-0108/2004),
- uwzględniając art. 69 Regulaminu Parlamentu Europejskiego oraz Załącznik IV do niego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0004/2004),
A. zważywszy, że celem Projektu budżetu korygującego nr 7/2004 jest włączenie do budżetu na rok 2004 nadwyżki z roku budżetowego 2003 w wysokości 5,47 mld euro,
B. zważywszy, że nadwyżka ta obejmuje różne elementy składowe, z których najważniejszy to niewykorzystane środki przewidziane w wydatkach w wysokości 4,729 mld euro,
C. zważywszy, że największa różnica między wynikiem końcowym a budżetem początkowym w roku 2003 powstała ponownie w Funduszach Strukturalnych, przy czym saldo wydatków wyniosło 3,134 mld euro,
D. zważywszy, że nastąpiła poprawa wykorzystania środków w dziedzinie rolnictwa, funduszu spójności, sieci transeuropejskich, działań zewnętrznych i administracji,
E. zważywszy, że mimo ogólnego procentowego wzrostu stopnia wykorzystania środków w dziedzinie polityk wewnętrznych, nie wykorzystano kwoty 159 mln euro,
1. wyraża niezadowolenie w związku z dodatkową nadwyżką w wysokości 5,47 mld euro w budżecie na rok 2003;
2. przypomina, iż poza tą nadwyżką budżet na rok 2003 został już wcześniej pomniejszony przez budżet korygujący nr 6/2003 o kwotę 5 mld euro w związku ze znacznym przeszacowaniem płatności w ramach Funduszu Strukturalnego; podkreśla jednocześnie, że składki Państw Członkowskich do budżetu UE zostały już z tego względu pomniejszone o tę kwotę; pragnie zauważyć, że w konsekwencji rzeczywista nadwyżka w budżecie na rok 2003 wynikająca z niewykorzystania środków wynosi blisko 10,5 mld euro;
3. wyraża głębokie ubolewanie, że zakończyła się pozytywna tendencja widoczna w ostatnich latach, kiedy to nadwyżka zmniejszyła się z 15 mld euro w roku 2001 do 7 mld euro w roku 2002;
4. postanawia przyjąć bez poprawek Projekt budżetu korygującego nr 7/2004 przedłożony przez Radę;
5. zwraca się do Przewodniczącego o przekazanie niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 53 z 23.2.2004.
[3] Dz.U. C 105 z 30.4.2004, str. 9.
[4] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione Decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0003
Projekt budżetu korygującego nr 8/2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Projektu budżetu korygującego nr 8/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, Sekcja III — Komisja (11042/2004 — C6-0109/2004 — 2004/2066(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 272 (4), przedostatni ustęp,
- uwzględniając postanowienia Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, a w szczególności jego art. 177,
- uwzględniając Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie Rozporządzenia Finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], w szczególności jego art. 37 i 38,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, ostatecznie przyjęty w dniu 18 grudnia 2003 r. [2] oraz odpowiednio dostosowany po rozszerzeniu Unii Europejskiej [3],
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [4],
- uwzględniając Decyzję Rady 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich [5],
- uwzględniając Wstępny projekt budżetu korygującego nr 8/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przedłożony przez Komisję w dniu 28 maja 2004 r. (SEC(2004)0675),
- uwzględniając Projekt budżetu korygującego nr 8/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przyjęty przez Radę w dniu 16 lipca 2004 r. (11042/2004 — C6-0109/2004),
- uwzględniając art. 69 Regulaminu Parlamentu Europejskiego i Załącznik IV do niego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0005/2004),
A. zważywszy, że Projekt budżetu korygującego nr 8/2004 odnosi się do przychodów budżetu oraz obejmuje szereg elementów dotyczących poziomu składek Państw Członkowskich na środki własne Wspólnoty,
B. zważywszy, że elementy te odnoszą się do zwrotu nadwyżki z Funduszu Gwarancyjnego dla Operacji Zewnętrznych od roku 2003, jak również do rocznej weryfikacji prognoz dotyczących ceł, stawek VAT, podstawy DNB i technicznego przeliczenia składek koniecznych do sfinansowania redukcji wkładu Wielkiej Brytanii,
C. zważywszy, że Komisja zobowiązała się do przedstawienia najpóźniej latem 2004 r. swojego sprawozdania w sprawie środków własnych, jak ustalono w Decyzji Rady 2000/597/WE, Euratom, oraz do przedłożenia odpowiednich propozycji w zakresie ogólnego mechanizmu korygowania,
1. postanawia przyjąć bez poprawek Projekt budżetu korygującego nr 8/2004 przedłożony przez Radę;
2. zwraca się do Przewodniczącego o przekazanie niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 53 z 23.2.2004.
[3] Dz.U. C 105 z 30.4.2004, str. 9.
[4] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione Decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str.25).
[5] Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0020
Projekt budżetu korygującego 9/2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu budżetu korygującego nr 9 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, Sekcja VIII (B) — Europejski Inspektor Ochrony Danych (13083/ 2004 — C6-0132/2004 — 2004/2100(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 272 ust. 4 przedostatni akapit,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 177,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], a w szczególności jego art. 37 i 38,
- uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych [2],
- uwzględniając decyzję nr 1247/2002/WE Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie regulaminu i ogólnych warunków wykonywania obowiązków przez Europejskiego Inspektora Ochrony Danych [3],
- uwzględniając decyzję 2004/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 grudnia 2003 r. ustanawiającą niezależny organ kontrolny przewidziany art. 286 Traktatu WE (Europejski Inspektor Ochrony Danych) [4],
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, ostatecznie przyjęty w dniu 18 grudnia 2003 r. [5], odpowiednio dostosowany po rozszerzeniu Unii Europejskiej [6],
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [7],
- uwzględniając budżet korygujący nr 2/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004 [8],
- uwzględniając wstępny projekt budżetu korygującego nr 10/2004 w budżecie Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przedstawiony przez Komisję dnia 26 lipca 2004 r. (SEC(2004)1018),
- uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 9/2004 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, który Rada przyjęła w dniu 7 października 2004 r. (13083/2004 — C6-0132/2004),
- uwzględniając art. 69 Regulaminu Parlamentu i Załącznik IV do niego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0013/2004),
A. mając na uwadze, że w budżecie korygującym nr 2/2004 nie przewidziano wszystkich koniecznych środków budżetowych na potrzeby Europejskiego Inspektora Ochrony Danych na cały rok 2004,
1. jest zdania, że wszystkie stanowiska przewidziane w sekcji VIII (B) powinny pozostać stałe w celu umożliwienia zorganizowania naboru w trakcie roku 2004;
2. zatwierdza projekt budżetu korygującego Rady nr 9/2004 bez poprawek;
3. zobowiązuje swego Przewodniczącego do przekazania tej rezolucji Radzie, Komisji oraz Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych.
[1] Dz. U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[2] Dz. U. L 8 z 12.1.2001, str. 1.
[3] Dz. U. L 183 z 12.7.2002, str. 1.
[4] Dz. U. L 12 z 17.1.2004, str. 47.
[5] Dz. U. L 53 z 23.2.2004.
[6] Dz. U. C 105 z 30.4.2004, str. 9.
[7] Dz. U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
[8] Dz. U. L 128 z 29.4.2004, str. 45.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0069
Projekt budżetu korygującego nr 10/2004
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie projektu budżetu korygującego Unii Europejskiej nr 10/2004 na rok budżetowy 2004 (Sekcja III — Komisja) (15179/2004 — C6-0209/2004 — 2004/2223(BUD))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności art. 272 ust. 4 przedostatni akapit tego Traktatu,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, a w szczególności art. 177 tego Traktatu,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], a w szczególności jego art. 37 i 38,
- uwzględniając budżet ogólny Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004, przyjęty ostatecznie w dniu 18 grudnia 2003 r. [2] oraz dostosowany po rozszerzeniu Unii Europejskiej [3],
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [4],
- uwzględniając wstępny projekt budżetu korygującego Unii Europejskiej nr 11/2004 na rok budżetowy 2004, przedstawiony przez Komisję dnia 13 października 2004 r. (SEC(2004)1234),
- uwzględniając projekt budżetu korygującego nr 10/2004, sporządzony przez Radę w dniu 29 listopada 2004 r. (15179/2004 — C6-0209/2004),
- uwzględniając art. 69 i załącznik IV Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej (A6-0053/2004),
A. mając na uwadze, że w przeciwieństwie do lat poprzednich, w których odnotowano duże nadwyżki w płatnościach z Funduszy Strukturalnych, wstępny projekt budżetu korygującego nr 11 ma na celu umieszczenie w budżecie dodatkowych środków w wysokości 1 miliarda euro,
B. mając na uwadze, że na posiedzeniu pojednawczym w ramach procedury budżetowej w dniu 24 listopada 2003 r. Rada zobowiązała się uwzględniać w przyszłości wszelkie potrzeby wyasygnowania dodatkowych płatności w ramach Funduszy Strukturalnych,
C. mając na uwadze, że otrzymane przez Komisję do dnia 31 października 2004 r. wnioski Państw Członkowskich o dokonanie płatności wskazują, iż może zaistnieć potrzeba wyasygnowania dodatkowych środków przekraczających nawet kwotę 1 miliarda euro;
1. zatwierdza bez poprawek projekt budżetu korygującego nr 10/2004;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz innym instytucjom i organom, których ona dotyczy.
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[2] Dz.U. L 53 z 23.2.2004.
[3] Dz.U. C 105 z 30.4.2004, str. 9.
[4] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1. Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0075
Perspektywa finansowa
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie perspektyw finansowych w kontekście szczytu Rady Europejskiej w grudniu 2004 r.
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikaty Komisji Europejskiej (COM(2004)0101 i COM(2004)0487),
- uwzględniając Traktat WE, a w szczególności art. 272,
- uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r., a w szczególności art. 26 [1],
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając swoje pytanie wymagające odpowiedzi ustnej i debaty O-0067/2004 (B6-0130/2004) skierowane do Rady,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że obecna perspektywa finansowa obowiązuje do końca 2006 roku,
B. zważywszy, że obecna perspektywa finansowa jest częścią ogólnego porozumienia międzyinstytucjonalnego, które może być odnowione jedynie przy istnieniu wzajemnego zaufania pomiędzy instytucjami i na podstawie wspólnego porozumienia pomiędzy dwoma organami władzy budżetowej,
C. zważywszy, że art. 272 Traktatu WE przewiduje przyjęcie rocznych budżetów nawet w braku perspektywy finansowej,
D. zważywszy, że powołana została tymczasowa komisja uprawniona do określenia politycznych priorytetów dla przyszłej perspektywy finansowej zarówno w aspekcie legislacyjnym jak i budżetowym,
1. potwierdza swój cel posiadania "wieloletnich ram finansowych na okres po roku 2006";
2. przypomina, że Traktat WE nie przewiduje prawnego obowiązku przyjmowania perspektywy finansowej;
3. przypomina, że porozumienie pomiędzy Parlamentem i Radą jest konieczne dla stworzenia perspektywy finansowej wychodzącej poza rok 2006, gdyż obie instytucje znajdują się na równej stopie;
4. podkreśla, że Parlament Europejski nie jest gotowy do zatwierdzenia nowej perspektywy finansowej bez gwarancji finansowania:
- polityk pozwalających na rozwój integracji i spójności UE,
- priorytetów Parlamentu,
- elastycznego marginesu na nieprzewidziane wydarzenia lub potrzeby;
5. wzywa Radę Europejską, aby zobowiązała przyszłe prezydencje do kontynuowania dialogu międzyinstytucjonalnego poprzez regularne konsultowanie się z Parlamentem w celu zapewnienia pomyślnego rozwiązania w tej dziedzinie, najlepiej w okresie prezydencji luksemburskiej;
6. nalega, aby kalendarz procesu decyzyjnego pozwolił uniknąć przerw w programach wieloletnich i w rytmie zobowiązań i płatności środków, takich jak te, które nastąpiły na początku okresu obecnej perspektywy finansowej;
7. domaga się organizowania comiesięcznych rozmów trójstronnych, aby zapewnić skuteczną wymianę informacji na temat toczących się wewnętrznych dyskusji, prowadzących do przyjmowania wspólnych stanowisk, włączając w to kwestię środków własnych;
8. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz.U. C 172 z 18.6.1999, str. 1.
Porozumienie zmienione decyzją 2003/429/WE (Dz.U. L 147 z 14.6.2003, str. 25).
--------------------------------------------------
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
z dnia 16 grudnia 2004 r.
w sprawie uruchomienia instrumentu elastyczności na rzecz przedłużenia programu PEACE II, subsydiów dla zdecentralizowanych agencji oraz odnowy i odbudowy Iraku, zgodnie z punktem 24 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r.
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Porozumienie Międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [1], w szczególności jego pkt 24,
a także mając na uwadze, co następuje:
W dniu 25 listopada 2004 r. na posiedzeniu pojednawczym obydwa organy władzy budżetowej uzgodniły uruchomienie instrumentu elastyczności w celu uzupełnienia środków finansowych w budżecie na rok 2005:
- na przedłużenie programu PEACE II o kwotę 45 milionów EUR;
- na subsydia dla zdecentralizowanych agencji o kwotę całkowitą 40 milionów EUR; oraz
- na odnowę i odbudowę Iraku o kwotę 100 milionów EUR.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Dla celów budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2005 (zwanego dalej "budżetem na rok 2005"), instrument elastyczności zostanie użyty w celu zapewnienia kwoty 185 milionów EUR w postaci środków na pokrycie zobowiązań.
Kwotę tą wykorzystuje się w celu uzupełnienia środków finansowych:
- w dziale 2, na przedłużenie programu PEACE II o kwotę 45 milionów EUR, z czego 17,55 miliona EUR w pozycji 04 02 02 i 27,45 miliona EUR w pozycji 13 03 02 budżetu na rok 2005;
- w dziale 3, na subsydia dla zdecentralizowanych agencji o kwotę całkowitą 40 milionów EUR; oraz
- w dziale 4, na odnowę i odbudowę Iraku, zgodnie z artykułem 19 08 07 budżetu na rok 2005 o kwotę 100 milionów EUR.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej równocześnie z publikacją budżetu na rok 2005.
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Agencji Odbudowy absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Agencji Oceny Produktów Medycznych absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Centrum Tłumaczeń dla Organów Unii Europejskiej absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Eurojustu absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Fundacji ds. Kształcenia absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiego Centrum Monitorowania Handlu Narkotykami i Narkomanii absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Dyrektorowi Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii absolutorium z wykonania budżetu za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium za zarząd finansowy Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS) za rok finansowy kończący się 23 lipca 2002 r.
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 (Komisja)
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia Komisji absolutorium z wykonania budżetu szóstego, siódmego i ósmego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok finansowy 2002
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 — Sekcja II — Rada
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 — Sekcja VI — Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 — Sekcja VII — Komitet Regionów
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 — Sekcja VIII — Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Rezolucja
Parlamentu Europejskiego zawierająca uwagi odnośnie do udzielenia absolutorium z wykonania ogólnego budżetu Unii Europejskiej za rok finansowy 2002 — Sekcja I — Parlament Europejski
Decyzje z dnia 21 kwietnia 2004 r. dotyczą jedynie roku finansowego 2002 i dlatego nie zostały przetłumaczone na język polski.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Trybunału Obrachunkowego
Bilanse i sprawozdania finansowe szóstego, siódmego, ósmego oraz dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2003
(2004/C 291/01)
I. ZASADY RACHUNKOWOŚCI ORAZ REGUŁY WYCENY
I.1.
ROZPORZĄDZENIA FINANSOWE
Bilanse oraz sprawozdania z przychodów i wydatków zostały sporządzone zgodne z rozporządzeniami finansowymi mającymi zastosowanie do szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR).
Odnośne dokumenty winny zostać przesłane do Parlamentu Europejskiego, Rady oraz Trybunału Obrachunkowego zgodnie z art. 71 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 7.
EFR, art. 66, art. 67 i art. 68 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 8.
EFR oraz art. 102 i art. 103 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 9.
EFR.
I.2.
ZASADY I STANDARDY RACHUNKOWOŚCI
A. Zasada jednostki rozliczeniowej
Środki EFR określane i realizowane są w euro; także rozliczenia przedstawiane są w euro.
Jednakże do celów zarządzania środkami finansowymi, o którym mowa w art. 26, księgowy może przeprowadzać operacje w euro, w innych walutach i w walutach krajowych.
B. Zasada specyfikacji
Środki EFR są przeznaczone do szczególnych celów zgodnie z głównymi instrumentami współpracy, opisanymi w protokole finansowym Umowy AKP-WE i w Decyzji o Stowarzyszeniu Zamorskim.
C. Zasada należytego zarządzania finansami
Środki EFR są wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, to znaczy, zgodnie z zasadami gospodarności, wydajności i skuteczności.
D. Zasada przejrzystości
Środki EFR są określane i realizowane, a rozliczenia są przedstawiane zgodnie z zasadą przejrzystości.
E. Dochody
Składki finansowe wpłacane są w euro.
Komisja przekazuje z powyższych rachunków na rachunki operacyjne prowadzone w euro lub walucie Państwa Członkowskiego kwoty potrzebne do spełnienia wymagań finansowych projektów i programów.
Ponadto składki Państw Członkowskich do EFR muszą zostać w pełni wykorzystane zanim zostanie skierowane wezwanie do wpłaty składek na kolejny EFR.
F. Wydatki
Wydatki uwzględniają wszystkie polecenia płatności zrealizowane przez banki do dnia 31 grudnia 2003 r.
Jednakże w przypadku wydatków lokalnych w krajach AKP, a także płatności, o których departamenty księgowości Komisji nie zostały poinformowane przed upływem roku budżetowego, płatności oparte są na informacjach za ostatni okres przed dniem 31 grudnia.
Ogólna kwota rozpatrywanych płatności, których nie ujęto w rozliczeniach za 2003 r., nie jest uważana za istotną.
Wydatki przedstawicielstw zostaną ostatecznie ujęte w rozliczeniach EFR po ich uznaniu przez intendenta oraz księgowego.
Wydatki nie uznane ujmuje się w pozycji "operacje przeznaczone do finalizacji".
G. Wypłata zaliczek
Wypłaty zaliczkowe (dowolnych kwot na podstawie dokumentów uzupełniających, do czasu wypłaty ostatecznej) oraz zaliczki wypłacone w ramach realizacji kontraktów ujęto w rocznych wydatkach, nie ujęto natomiast w aktywach bilansu.
Jednakże zaliczki na badania i pomoc techniczną traktowane są jako należne i, co za tym idzie, ujmowane w aktywach bilansu.
H. Księgowanie operacji
Środki EFR nie podlegają ograniczeniom czasowym.
Po ich przyznaniu są dostępne do momentu ich pełnego wykorzystania lub zmiany przeznaczenia.
Obowiązek przedstawienia bilansu aktywów i pasywów EFR oznacza, że należności od Państw Członkowskich (głównie składki, których spłata została odroczona, a także odsetki za zwłokę w płatnościach) muszą zostać ujęte w rozliczeniach.
Te pozycje ujęto w bilansach różnych EFR.
Zgodnie z zasadami księgowości w ujęciu memoriałowym sprawozdanie finansowe ukazuje koszty i przychody finansowe za rok budżetowy, bez względu na datę wypłaty lub datę otrzymania, przy czym w chwili obecnej płatności z tytułu działalności operacyjnej rozlicza się w momencie ich realizacji kasowej.
I. Pozostałe ogólnie przyjęte zasady rachunkowości
a) kontynuacji działalności;
b) ostrożnej wyceny;
c) jednolitych metod rachunkowości;
d) porównywalności informacji;
e) istotności;
f) niesaldowania;
g) nadrzędności treści ekonomicznej nad formą prawną;
h) w ujęciu memoriałowym.
Ta ostatnia zasada stanowi zmianę w stosunku do lat ubiegłych, gdzie wydatki i dochody były księgowane według daty waluty na wyciągu, z wyjątkiem płatności dotyczących działalności operacyjnej, które nadal są rozliczane w momencie ich realizacji kasowej.
I.3.
REGUŁY WYCENY
A. Dochody
Składki Państw Członkowskich wpłacane są w euro.
Pozostałe dochody księgowane są według kursów obowiązujących w dniu ich uzyskania.
B. Wydatki
Do przeliczenia na euro płatności realizowanych w walutach lokalnych z tytułu projektów i programów stosuje się kursy obowiązujące w dniu faktycznej realizacji płatności.
Niektóre kontrakty wymagają jednak stałych kursów i stanowią one wyjątek od ogólnej reguły.
C. Przelewy
Przelewy z rachunków prowadzonych w euro na rachunki operacyjne prowadzone w walutach narodowych realizowane są po kursie obowiązującym w dniu realizacji przelewu.
D. Przyznane fundusze
Przyznane fundusze są przeliczane na euro po kursie obowiązującym w dniu księgowania i są księgowane według ich wartości historycznej.
E. Środki pieniężne w banku
1 EUR = 0,7048 GBP
--------------------------------------------------
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0004
Skład liczbowy delegacji międzyparlamentarnych, delegacji do wspólnych komisji parlamentarnych i delegacji do komisji współpracy parlamentarnej
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie składu ilościowego delegacji międzyparlamentarnych, delegacji do wspólnych komisji parlamentarnych i delegacji do komisji współpracy parlamentarnej
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 188 swojego Regulaminu,
- uwzględniając swą decyzję z dnia 10 marca 2004 r. odnośnie liczby delegacji międzyparlamentarnych, delegacji do wspólnych komisji parlamentarnych i delegacji do komisji współpracy parlamentarnej [1],
1. ustala następujący skład ilościowy delegacji parlamentarnych:
D01 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków ze Szwajcarią, Islandią i Norwegią oraz do wspólnej komisji parlamentarnej Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG): _BAR_ 17 członków _BAR_
D02 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Albanią, Bośnią-Hercegowiną i z Serbią i Czarnogórą (w tym Kosowo): _BAR_ 15 członków _BAR_
D03 _BAR_ Delegacja do komisji współpracy parlamentarnej UE-Rosja: _BAR_ 31 członków _BAR_
D04 _BAR_ Delegacja do komisji współpracy parlamentarnej UE-Ukraina: _BAR_ 16 członków _BAR_
D05 _BAR_ Delegacja do komisji współpracy parlamentarnej UE-Mołdawia: _BAR_ 14 członków _BAR_
D06 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Białorusią: _BAR_ 15członków _BAR_
D07 _BAR_ Delegacja do komisji współpracy parlamentarnej UE-Kazachstan, UE-Kirgistan i UE-Uzbekistan oraz delegacja ds. stosunków z Tadżykistanem, Turkmenistanem i Mongolią: _BAR_ 19członków _BAR_
D08 _BAR_ Delegacja do komisji współpracy parlamentarnej UE-Armenia, UE-Azerbejdżan i UE-Gruzja: _BAR_ 18 członków _BAR_
D09 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Izraelem: _BAR_ 20 członków _BAR_
D10 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Palestyńską Radą Legislacyjną: _BAR_ 20członków _BAR_
D11 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Maghrebu i Unią Maghrebu Arabskiego (w tym z Libią): _BAR_ 20 członków _BAR_
D12 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Maszreku: _BAR_ 20 członków _BAR_
D13 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami rejonu Zatoki Perskiej, w tym z Jemenem: _BAR_ 18 członków _BAR_
D14 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Iranem: _BAR_ 19 członków _BAR_
D15 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków ze Stanami Zjednoczonymi: _BAR_ 34 członków _BAR_
D16 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Kanadą: _BAR_ 16członków _BAR_
D17 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Ameryki Środkowej: _BAR_ 22 członków _BAR_
D18 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Wspólnoty Andyjskiej: _BAR_ 17 członków _BAR_
D19 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Mercosur-em: _BAR_ 25 członków _BAR_
D20 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Japonią: _BAR_ 24członków _BAR_
D21 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Chińską Republiką Ludową: _BAR_ 32członków _BAR_
D22 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Azji Południowej i Południowo-Azjatyckim Stowarzyszeniem na rzecz Współpracy Regionalnej (SAARC): _BAR_ 22 członków _BAR_
D23 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z państwami Azji Południowej-Wschodniej i Stowarzyszeniem Państw Azji Południowej-Wschodniej (ASEAN): _BAR_ 19 członków _BAR_
D24 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Półwyspem Koreańskim: _BAR_ 15 członków _BAR_
D25 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Australią i Nową Zelandią: _BAR_ 20członków _BAR_
D26 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków z Afryką Południową: _BAR_ 14członków _BAR_
D27 _BAR_ Delegacja do spraw stosunków ze Zgromadzeniem Parlamentarnym NATO: _BAR_ 10 członków _BAR_
DM01 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Rumunia: _BAR_ 25 członków _BAR_
DM02 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Bułgaria: _BAR_ 25 członków _BAR_
DM03 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Chorwacja: _BAR_ 15 członków _BAR_
DM04 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Była Jugosłowiańska Republika Macedonii: _BAR_ 13 członków _BAR_
DM05 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Turcja: _BAR_ 25 członków _BAR_
DM06 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Meksyk: _BAR_ 14 członków _BAR_
DM07 _BAR_ Delegacja do wspólnej komisji parlamentarnej UE-Chile: _BAR_ 15 członków _BAR_
ACP _BAR_ Delegacja do Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE: _BAR_ 77 członków _BAR_
EUROMED _BAR_ Delegacja do Eurośródziemnomorskiego Zgromadzenia Parlamentarnego: _BAR_ 45 członków. _BAR_
[1] P5_TA(2004)0166.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0005
Komisja tymczasowa do spraw wyzwań politycznych i środków budżetowych
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie powołania komisji tymczasowej do spraw wyzwań politycznych i środków budżetowych w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 175 Regulaminu Parlamentu Europejskiego,
- uwzględniając decyzję Konferencji Przewodniczących z 9 września 2004 r. w sprawie propozycji powołania komisji tymczasowej do spraw wyzwań politycznych i środków budżetowych rozszerzonej Unii w latach 2007-2013,
- uwzględniając swą rezolucję z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie budowy naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013 [1],
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013" (COM(2004)0101),
- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany "Perspektywy Finansowe na lata 2007-2013" (COM(2004)0487),
- uwzględniając konieczność zebrania i koordynacji opinii różnych zainteresowanych komisji oraz udzielenia Komisji Budżetowej mandatu do negocjowania przez nią z Radą nowego Porozumienia Międzyinstytucjonalnego obejmującego Perspektywę Finansową,
1. postanawia powołać komisję tymczasową o następujących zadaniach:
a) zdefiniowanie priorytetów politycznych Parlamentu Europejskiego w odniesieniu do przyszłej perspektywy finansowej, zarówno legislacyjnych, jak i budżetowych;
b) zaproponowanie struktury przyszłej perspektywy finansowej zgodnej z tymi priorytetami;
c) oszacowanie środków finansowych, które należy przeznaczyć na wydatki Unii Europejskiej w okresie 2007-2013;
d) zaproponowanie orientacyjnego podziału środków pomiędzy poszczególne pozycje perspektywy finansowej i w ich obrębie, zgodnie z priorytetami i zaproponowaną strukturą;
2. postanawia, że komisja tymczasowa przedstawi Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie końcowe przed sformułowaniem przez Radę wspólnego stanowiska w celu ustalenia stanowiska negocjacyjnego Parlamentu;
3. przypomina, że szczególne propozycje budżetowe i legislacyjne podlegają rozpatrzeniu przez odpowiednie komisje stosownie do załącznika VI do Regulaminu Parlamentu Europejskiego;
4. postanawia, że w skład komisji tymczasowej wejdzie 50 posłów.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0093
Wniosek o uchylenie immunitetu poselskiego Rainera Wielanda
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Rainera Wielanda (2004/2174(IMM))
Parlament Europejski,
- uwzględniając wniosek o uchylenie immunitetu Rainera Wielanda, przekazany przez niemieckie federalne ministerstwo sprawiedliwości, z dniem 17 sierpnia 2004 r. i przedstawiony na posiedzeniu plenarnym w dniu 13 września 2004 r.,
- po tym, jak zgodnie z art. 7 ust. 3 Regulaminu Parlamentu Europejskiego, przyznano Rainerowi Wielandowi możliwość udzielenia wyjaśnień i oświadczył on, że nie będzie się sprzeciwiał uchyleniu jego immunitetu parlamentarnego,
- uwzględniając art. 10 Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r. oraz art. 6 ust. 2 Aktu dotyczącego wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich z dnia 20 września 1976 r.,
- uwzględniając wyroki Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 12 maja 1964 r. i 10 lipca 1986 r. [1],
- uwzględniając art. 46 niemieckiej Ustawy Zasadniczej,
- uwzględniając art. 6 ust. 2 i art. 7 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0059/2004),
1. postanawia uchylić immunitet Rainera Wielanda;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do niezwłocznego przekazania niniejszej decyzji i sprawozdania komisji, o której mowa powyżej, właściwym władzom Niemieckiej Republiki Federalnej.
[1] Patrz: Zbiór Orzecznictwa Trybunału 1964 str. 419, wyrok w sprawie 101/63 Wagner Rec. str. 2391, jak również sprawa 149/85 Wybot, Rec. str. 2391.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0094
Weryfikacja mandatów
Decyzja Parlamentu Europejskiego w sprawie weryfikacji mandatów 2004/2140(REG)
Parlament Europejski,
- uwzględniając Akt z dnia 20 września 1976 r. [1] dotyczący wyboru posłów do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich,
- uwzględniając art. 3, 4 i 9 oraz załącznik I do Regulaminu,
- uwzględniając komunikaty urzędowe właściwych organów krajowych Państw Członkowskich w sprawie wyników wyborów,
- uwzględniając otrzymane wnioski Państw Członkowskich kwestionujące ważność wyborów niektórych posłów do Parlamentu Europejskiego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0043/2004),
A. mając na uwadze, iż art. 7 ust. 1 i 2 Aktu z dnia 20 września 1976 r. wyszczególnia stanowiska, których nie można łączyć z funkcją posła do Parlamentu Europejskiego,
B. mając na uwadze, iż w świetle art. 9 załącznika I do Regulaminu, posłowie są zobowiązani do złożenia szczegółowych oświadczeń dotyczących ich działalności zawodowej oraz każdej innej funkcji lub działalności, z tytułu której otrzymują wynagrodzenie,
C. mając na uwadze, iż wszystkie Państwa Członkowskie zgłosiły Parlamentowi Europejskiemu nazwiska wybranych kandydatów, lecz niektóre spośród nich nie zgłosiły jeszcze (lub zrobiły to z opóźnieniem) listy ewentualnych zastępców w kolejności ustalonej według wyników głosowania, zgodnie z przepisami art. 3 ust. 2 Regulaminu,
D. mając na uwadze, iż w niektórych przypadkach Państwa Członkowskie dokonały częściowego zawiadomienia o wybranych kandydatach, przekazując następnie kolejne częściowe zawiadomienia co do pozostałych kandydatów, co nie pozwoliło Parlamentowi Europejskiemu na zebranie się w pełnym składzie już na sesji inauguracyjnej,
E. mając na uwadze, iż w niektórych Państwach Członkowskich rozpatrywanie protestów w sprawie ważności wyborów niektórych posłów, zgłoszonych zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem krajowym, jest w toku, i że procedury te mogą doprowadzić do stwierdzenia nieważności wyboru tych posłów,
F. mając na uwadze, iż zgodnie z art. 12 Aktu z dnia 20 września 1976 r. Parlament Europejski rozpatruje protesty przeciwko ważności mandatu swoich członków jedynie w przypadku naruszenia postanowień wyżej wymienionego Aktu, z wyłączeniem wszelkich ewentualnych naruszeń przepisów wyborczych zawartych w ustawodawstwie krajowym, do którego odsyła Akt,
G. mając na uwadze, iż zmiany dokonane w Akcie z dnia 20 września 1976 r. decyzją 2002/772/WE, Euratom Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. i z dnia 23 września 2002 r. uwypukliły nieadekwatność postanowień zawartych w art. 3 i 4 Regulaminu, zwłaszcza dotyczących podejmowania działań w kwestii weryfikacji przypadków wyraźnego niedozwolonego łączenia funkcji (w myśl art. 7 Aktu z dnia 20 września 1976 r.) z mocą od początku sesji inauguracyjnej Parlamentu Europejskiego,
1. stwierdza, z zastrzeżeniem ewentualnych decyzji właściwych organów krajowych w sprawie protestów wyborczych, ważność mandatu posłów do Parlamentu Europejskiego, zamieszczonych w załączniku I niniejszej decyzji, o których wyborze powiadomiły właściwe organy krajowe Państw Członkowskich, i którzy złożyli pisemne oświadczenia wymagane na mocy art. 7 ust. 1-2 Aktu z dnia 20 września 1976 r. oraz załącznika I do Regulaminu;
2. uznaje za niedopuszczalne i bezpodstawne, z przyczyn wyjaśnionych dla każdego protestu w załączniku II do niniejszej decyzji, protesty w sprawie ważności wyboru niektórych posłów do Parlamentu Europejskiego;
3. ponawia wezwanie skierowane do właściwych władz krajowych o zgłoszenie Parlamentowi Europejskiemu nie tylko nazwisk wybranych kandydatów, ale także nazwisk ich ewentualnych zastępców w kolejności uwzględniającej według wyników głosowania;
4. wzywa właściwe władze Państw Członkowskich do niezwłocznego zgłoszenia wybranych posłów tak, by skład Parlamentu Europejskiego był pełny od sesji inauguracyjnej;
5. wzywa właściwe władze Państw Członkowskich, by w terminie doprowadziły do końca analizę zastrzeżeń, które zostały im przedstawione i by poinformowały Parlament Europejski o jej wynikach;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego o przekazanie do komisji przedmiotowo właściwej pytania w sprawie zmiany artykułów 3 i 4 Regulaminu w celu przystosowania ich do zmienionego Aktu z dnia 20 września 1976 r., oraz określenia przepisów przyznających Parlamentowi Europejskiemu prawo działania w jakichkolwiek przypadkach jawnych niezgodności, tak aby Parlament mógł zebrać się w pełnym składzie już na sesji inauguracyjnej;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przedłożenia niniejszej decyzji właściwym organom krajowym oraz parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. L 278 z 8.10.1976, str. 5. Ostatnio zmieniona decyzją 2002/772/WE, Euratom (Dz.U. L 283 z 21.10.2002, str. 1).
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0102
Uruchomienie instrumentu elastyczności
Rezolucja Parlamentu Europejskiego sprawie projektu decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady o uruchomieniu instrumentu elastyczności zgodnie z punktem 24 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. (COM(2004)0402 — C6-0213/2004 — 2004/2087(ACI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Komisji (COM(2004)0402 — C6-0213/2004) [1],
- uwzględniając projekt decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zmiany perspektywy finansowej 2000-2006 przedstawionej przez Komisję (COM(2004)0666),
- uwzględniając Międzyinstytucjonalne Porozumienie z dnia 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [2],
- uwzględniając rezultaty posiedzenia pojednawczego z Radą z dnia 25 listopada 2004 r.,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Budżetowej oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0069/2004),
A. zważywszy, iż UE zdecydowanie popiera proces pokojowy w Irlandii Północnej i przedłużyła program PEACE II,
B. zważywszy, że nie można było przewidzieć bardzo poważnego wzrostu liczby zdecentralizowanych agencji w dziale 3 perspektywy finansowej w chwili przyjmowania perspektyw finansowych w dniu 9 maja 1999 roku,
C. zważywszy, że również nie można było wówczas przewidzieć możliwości udziału UE w poważnym programie odbudowy Iraku,
D. uwzględniając, iż propozycja Komisji w sprawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady musiała zostać zmieniona w celu dostosowania jej do wyników posiedzenia pojednawczego z dnia 25 listopada 2004 roku;
1. podkreśla swe dalsze poparcie dla programu PEACE II i jego finansowania; przypomina jednak, iż zmiana górnych podpułapów perspektywy finansowej w ramach działu 2, zgodnie z pierwotną propozycją Komisji, mogła być rozwiązaniem alternatywnym;
2. podkreśla, że uruchomienie instrumentu elastyczności w dziale 3 dla agencji zdecentralizowanych, uwidacznia potrzebę opracowania rozwiązania strukturalnego dla stale rosnących nakładów finansowych potrzebnych dla tych agencji i pogodzenia ich z potrzebami wynikającymi z innych politycznych priorytetów w dziedzinie polityki wewnętrznej;
3. podkreśla, iż decyzję o uruchomieniu instrumentu elastyczności, przewidzianą w pkt 24 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 roku, w przypadku działu 4 podejmowano już przez pięć lat z rzędu, ponieważ konieczność przeciwstawienia się kryzysom międzynarodowym od 2000 roku nie mogła być sfinansowana w ramach pierwotnego pułapu tej pozycji;
4. zatwierdza załączoną decyzję;
5. zobowiązuje swego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wraz z zawartą w załączniku decyzją Radzie i Komisji.
[1] Dotychczas nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym.
P5_TA(2004)0384
Zatwierdzenie Komisji Europejskiej w nowym składzie
Decyzja Parlamentu Europejskiego o zatwierdzeniu Komisji Europejskiej w nowym składzie
Parlament Europejski,
- zważywszy na art. 214 ust. 2 akapit trzeci oraz art. 215 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
- zważywszy na Akt dotyczący warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypru, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słoweńskiej i Republiki Słowackiej i zmiany w Traktatach, na których oparta jest Unia Europejska [1], a w szczególności art. 45 Traktatu,
- mając na względzie kandydatów nominowanych na stanowiska Członków Komisji przez 10 nowych Państw Członkowskich, mianowicie Pétera Balázsa, Joe Borga, Jána Figel'a, Dalię Grybauskaitė, Danutę Hübner, Siima Kallasa, Sandrę Kalniete, Markosa Kyprianou, Janeza Potočnika i Pavla Teličkę,
- mając na względzie przesłuchania kandydatów przeprowadzone przez Konferencję Przewodniczących Komisji Parlamentu w dniach 13- 15 kwietnia 2004 r.,
- mając na względzie zamiar Rady mianowania 10 nowych Członków Komisji najpóźniej w dniu 5 maja 2004 r., sformułowany przez Radę w piśmie z dnia 26 lutego 2004 r. do Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego,
- mając na względzie rezygnację Michela Barniera ze stanowiska Członka Komisji, złożoną w dniu 31 marca 2004 r.,
- mając na względzie nominację przez Rząd Republiki Francuskiej dnia 1 kwietnia 2004 r. Jacquesa Barrota na Członka Komisji,
- mając na względzie rezygnację Pedro Solbesa Miry ze stanowiska Członka Komisji, złożoną w dniu 17 kwietnia 2004 r.,
- mając na względzie nominację przez Królestwo Hiszpanii dnia 19 kwietnia 2004 r. Joaquína Almunii na Członka Komisji,
- mając na względzie przesłuchania kandydatów mających zastąpić Michela Barniera i Pedro Solbesa Mirę, przeprowadzone odpowiednio w dniach 26 i 27 kwietnia 2004 r.,
- mając na względzie prezentację nowego rozszerzonego składu Komisji przez jej Przewodniczącego w dniu 5 maja 2004 r.,
- mając na względzie art. 33 Regulaminu Parlamentu,
A. biorąc pod uwagę wyniki przesłuchań dziesięciu nominowanych Komisarzy z nowych Państw Członkowskich zawarte w pismach zawierających ich ocenę, wystosowanych przez poszczególnych przewodniczących komisji parlamentarnych do przewodniczącego Konferencji Przewodniczących Komisji Parlamentu oraz w rekomendacji Konferencji Przewodniczących Komisji Parlamentu przekazanej Konferencji Przewodniczących,
B. przypomina, iż, zgodnie z procedurą przewidzianą w Traktatach i w Regulaminie Parlamentu, Parlament musi zatwierdzić nowy skład Komisji przed objęciem przez nią obowiązków w dniu 1 listopada 2004 r., a także iż na tym etapie muszą odbyć się wyczerpujące, stanowiące podstawę decyzji przesłuchania przed komisjami Parlamentu,
C. C. stoi na stanowisku, że Komisja pod przewodnictwem Romano Prodiego winna w dalszym ciągu pełnić swoje funkcje stosownie do swojego harmonogramu prawodawczego i roboczego na rok 2004 oraz do rezolucji Parlamentu z dnia 17 grudnia 2003 r. [2] w tej sprawie aż do końca trwania jej mandatu, lecz oczekuje, że w okresie po wyborach nie będzie ona podejmować nowych inicjatyw o dużym znaczeniu politycznym, które dotyczyłyby okresu po wygaśnięciu jej mandatu,
D. przywołując decyzję Rady z dnia 9 lipca 1999 r. [3] o niepodejmowaniu kroków w celu zastąpienia ustępujących Komisarzy domaga się od Państw Członkowskich i Rady powstrzymania się od wyznaczania kandydatów na miejsce obecnych członków Komisji, którzy ustąpią przed zakończeniem okresu jej urzędowania,
E. ponawia swój apel o utrzymanie równoległości kadencji Parlamentu Europejskiego i Komisji,
F. wzywa do rewizji procedury tak, aby uwzględniała ona sytuację, w której poszczególni Członkowie Komisji ustępują przed końcem swojej kadencji,
1. zatwierdza Komisję w jej nowym składzie na pozostały do końca kadencji okres do 31 października 2004 r.;
2. zobowiązuje Przewodniczącego Parlamentu do przekazania tej decyzji Radzie, Komisji i rządom Państw Członkowskich.
[1] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, str. 33.
[2] P5_TA(2003)0585.
[3] Dz.U. L 192 z 24.7.1999, str. 53.
--------------------------------------------------
Zalecenia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 16 lipca 2004 r.
w sprawie wymogów sprawozdawczości statystycznej Europejskiego Banku Centralnego w zakresie bilansu płatniczego, międzynarodowej pozycji inwestycyjnej oraz płynnych aktywów i pasywów w walutach obcych
(EBC/2004/16)
(2004/C 292/05)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności jego art. 5 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 tiret trzecie,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) W celu realizacji swoich zadań Europejski System Banków Centralnych (ESBC) wymaga szczegółowej oraz rzetelnej statystyki bilansu płatniczego, międzynarodowej pozycji inwestycyjnej oraz płynnych aktywów i pasywów w walutach obcych, prezentującej główne pozycje wpływające na sytuację pieniężną i rynki walutowe w strefie euro.
Wymogi statystyczne Europejskiego Banku Centralnego (EBC) w tym zakresie określone zostały w wytycznych EBC/2004/15 z dnia 16 lipca 2004 r. w sprawie wymogów sprawozdawczości statystycznej Europejskiego Banku Centralnego w zakresie bilansu płatniczego, międzynarodowej pozycji inwestycyjnej oraz płynnych aktywów i pasywów w walutach obcych [1].
(2) Artykuł 5 ust. 1 zdanie pierwsze Statutu zobowiązuje EBC, wspomagany przez krajowe banki centralne (KBC), do zbierania, od właściwych władz innych niż KBC albo bezpośrednio od podmiotów gospodarczych, informacji statystycznych niezbędnych do realizacji przez EBC zadań ESBC.
Artykuł 5 ust. 1 zdanie drugie stanowi, że w tym celu EBC współpracuje z instytucjami lub organami Wspólnoty, z właściwymi władzami Państw Członkowskich lub państw trzecich oraz organizacjami międzynarodowymi.
(3) Informacje niezbędne do spełnienia wymogów EBC w dziedzinie statystyki bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej mogą być zbierane lub sporządzane przez właściwe władze inne niż KBC.
Niektóre zatem z zadań, które mają być podjęte w celu spełnienia tych wymogów, stwarzają konieczność współpracy między EBC lub KBC i takimi właściwymi władzami, zgodnie z art. 5 ust. 1 Statutu.
Artykuł 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2533/98 z dnia 23 listopada 1998 r. dotyczącego zbierania informacji statystycznych przez Europejski Bank Centralny [2] zobowiązuje Państwa Członkowskie do wprowadzenia odpowiedniej organizacji w dziedzinie statystyki oraz do pełnej współpracy z ESBC w celu zapewnienia realizacji obowiązków wynikających z art. 5 Statutu.
(4) W przypadkach, w których zgodnie z krajowymi zasadami i ustalonymi praktykami instytucje sprawozdające przekazują sprawozdawczość kompetentnym władzom innym niż KBC, władze te i ich KBC współpracują w celu realizacji wymogów statystycznych EBC.
W Irlandii zbieraniem i sporządzaniem niezbędnych informacji statystycznych w zakresie bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej zajmuje się Central Statistics Office (CSO), a we Włoszech Ufficio Italiano dei Cambi (UIC).
W celu wypełnienia wspomnianych wymogów statystycznych w Irlandii Central Bank and Financial Services Authority of Ireland i CSO, a we Włoszech Banca d'Italia i UIC, powinny ze sobą współpracować.
Współpraca ta powinna obejmować tworzenie trwałych rozwiązań przekazywania danych, chyba że taki sam efekt został już zapewniony w oparciu o ustawodawstwo krajowe.
Na mocy włoskiego Dekretu nr 319/9 z dnia 26 sierpnia 1998 r.
[3] UIC jest wykonawczą jednostką Banca d'Italia.
(5) Jak stanowi art. 4 ust. 3 wytycznych EBC/2004/15, w przypadku gdy źródłem informacji statystycznych oznaczonych jako poufne są właściwe władze inne niż KBC, informacje takie są wykorzystywane przez EBC wyłącznie do wykonywania zadań statystycznych związanych z ESBC, chyba że jednostka sprawozdająca albo inna osoba prawna lub fizyczna, podmiot lub oddział, który przekazał informacje, przy założeniu, że można go zidentyfikować, udzielił wyraźnej zgody na wykorzystanie takich informacji do innych celów.
(6) Dane dotyczące miesięcznego i kwartalnego bilansu płatniczego oraz kwartalnej i rocznej międzynarodowej pozycji inwestycyjnej prezentujące główne pozycje wpływające na sytuację pieniężną i rynki walutowe w strefie euro powinny być przekazywane do Central Bank and Financial Services Authority of Ireland oraz do Banca d'Italia w odpowiednich terminach.
W tym celu wymagane informacje statystyczne powinny być przekazywane z częstotliwością ustaloną z KBC, a w przypadku braku takich ustaleń – nie później niż w terminie 30 dni roboczych po zakończeniu miesiąca, którego dane dotyczą, dla miesięcznego bilansu płatniczego; w terminie trzech miesięcy po zakończeniu kwartału, którego dane dotyczą, dla kwartalnego bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej; oraz w terminie dziewięciu miesięcy po zakończeniu roku, którego dane dotyczą, dla rocznej międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.
(7) Scentralizowana baza danych papierów wartościowych (SBDPW), która w przyszłości będzie wykorzystywana do wielu różnych celów statystycznych (sporządzanie i produkcja danych) i niestatystycznych (analizy gospodarczej, stabilności finansowej czy analizy działalności), zostanie udostępniona KBC.
Zawarte w niej dane będą udostępniane właściwym władzom innym niż KBC, z zastrzeżeniem wszelkich ograniczeń prawnych.
W znacznej mierze ułatwi im to przygotowywanie danych wymaganych do sporządzania statystyki transakcji i stanów strefy euro dotyczących inwestycji portfelowych.
W szczególności połączenie informacji zawartych w SBDPW z danymi zebranymi na zasadzie "papier po papierze" powinno umożliwić rzetelne sporządzanie statystyki transakcji i stanów strefy euro w zakresie papierów wartościowych związanych z inwestycjami portfelowymi, wyemitowanych przez rezydentów strefy euro i zakupionych przez rezydentów innych krajów strefy euro.
Umożliwi to również sporządzanie danych o strukturze sektorowej pasywów inwestycji portfelowych strefy euro.
(8) Niezbędne jest ustanowienie procedury wprowadzania w skuteczny sposób zmian technicznych do załączników do niniejszych zaleceń, pod warunkiem że takie zmiany nie naruszą podstawowej struktury pojęciowej oraz nie wpłyną na obciążenie sprawozdawcze jednostek sprawozdających w Państwach Członkowskich.
Przy stosowaniu tej procedury uwzględniane będą opinie Komitetu Statystyki ESBC (zwany dalej "Komitetem Statystyki").
KBC i inne właściwe władze krajowe mogą proponować takie zmiany techniczne do załączników do niniejszych zaleceń za pośrednictwem Komitetu Statystyki i jego grup roboczych.
(9) Od chwili przyjęcia zaleceń EBC/2003/8 z dnia 2 maja 2003 r. w sprawie wymogów sprawozdawczości statystycznej Europejskiego Banku Centralnego w dziedzinie statystyki bilansu płatniczego, międzynarodowej pozycji inwestycyjnej oraz płynnych aktywów i pasywów w walutach obcych [4] osiągnięto w strefie euro znaczący postęp w zakresie nowych wymogów oraz zbierania danych i metod ich przygotowywania.
Niezbędne jest zatem zastąpienie zaleceń EBC/2003/8 niniejszymi zaleceniami,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIA:
Artykuł 1
Definicje
W rozumieniu niniejszych zaleceń:
- "uczestniczące Państwo Członkowskie" oznacza Państwo Członkowskie, które przyjęło jedną walutę zgodnie z Traktatem,
- termin "rezydent" ma takie samo znaczenie, jak określone w art. 1 rozporządzenia (WE) nr 2533/98,
- "strefa euro" oznacza EBC oraz terytorium gospodarcze uczestniczących Państw Członkowskich.
Terytoria należące do Państw Członkowskich strefy euro lub z nimi stowarzyszone określono w tabeli 10 załącznika III,
- "Eurosystem" oznacza KBC uczestniczących Państw Członkowskich i EBC,
- "transakcja transgraniczna" oznacza każdą transakcję, która tworzy lub umarza, w całości lub w części, należności lub zadłużenie, jak również każdą transakcję powodującą przeniesienie prawa do przedmiotu pomiędzy rezydentami strefy euro i rezydentami spoza strefy euro,
- "pozycje transgraniczne" oznaczają stan należności finansowych od rezydentów spoza strefy euro oraz zobowiązań finansowych wobec takich rezydentów.
Pozycje transgraniczne obejmują również: i) grunty, inne aktywa materialne niewytworzone oraz inne nieruchomości fizycznie znajdujące się poza strefą euro i będące własnością rezydentów strefy euro lub znajdujące się w strefie euro i będące własnością rezydentów strefy poza euro; jak też ii) złoto monetarne i specjalne prawa ciągnienia (SDR) stanowiące własność rezydentów strefy euro.
Jednakże, w zakresie niezbędnym do sporządzania rachunku inwestycji portfelowych i rachunku dochodów z inwestycji portfelowych w ramach statystyki bilansu płatniczego, a także rachunku inwestycji portfelowych w ramach statystyki międzynarodowej pozycji inwestycyjnej, obejmujących strefę euro, pojęcia "pozycje transgraniczne" i "transakcje transgraniczne" obejmują również stany i transakcje w odniesieniu do aktywów lub pasywów rezydentów strefy euro wobec rezydentów innych Państw Członkowskich strefy euro,
- "aktywa rezerwowe" oznaczają bardzo płynne, zbywalne i ściągalne należności Eurosystemu od rezydentów spoza strefy euro i nominowane w walutach innych niż euro, a także złoto, transzę rezerwową w MFW i zasoby SDR,
- "pozostałe aktywa w walutach obcych" oznaczają: i) należności Eurosystemu od rezydentów strefy euro nominowane w walutach innych niż euro; oraz ii) należności Eurosystemu od rezydentów spoza strefy euro nominowane w walutach innych niż euro, które nie spełniają kryteriów płynności, zbywalności i ściągalności określonych dla aktywów rezerwowych,
- "pasywa związane z rezerwami" oznaczają przewidywane i warunkowe krótkoterminowe obciążenia netto Eurosystemu, podobne do aktywów rezerwowych i pozostałych aktywów Eurosystemu w walutach obcych,
- "bilans płatniczy" oznacza zestawienie statystyczne, które przedstawia, w stosownym podziale, transakcje transgraniczne przeprowadzone w okresie podlegającym przeglądowi,
- "płynne aktywa i pasywa w walutach obcych" oznaczają zestawienie statystyczne, które przedstawia, w stosownym podziale, stany aktywów rezerwowych, pozostałych aktywów w walutach obcych i pasywów związanych z rezerwami Eurosystemu na dzień odniesienia,
- "międzynarodowa pozycja inwestycyjna" oznacza bilans, który przedstawia, w stosownym podziale, stan transgranicznych aktywów i pasywów finansowych na dzień odniesienia,
- zbieranie danych "papier po papierze" oznacza gromadzenie danych w podziale na pojedyncze papiery wartościowe.
Artykuł 2
Przekazywanie danych statystycznych do KBC
1.
W zakresie, w jakim adresaci niniejszych zaleceń zostali zobowiązani do zbierania informacji statystycznych dotyczących transakcji i pozycji transgranicznych, każdy z nich zapewnia, że informacje takie są przekazywane do odpowiednich KBC we właściwych terminach.
W tym celu, chyba że ustalono inaczej z KBC, wymagane informacje statystyczne przekazywane są nie później niż w terminie 30 dni roboczych po zakończeniu miesiąca, którego dane dotyczą, dla miesięcznego bilansu płatniczego; w terminie trzech miesięcy po zakończeniu kwartału, którego dane dotyczą, dla kwartalnego bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej; oraz w terminie dziewięciu miesięcy po zakończeniu roku, którego dane dotyczą, dla rocznej międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.
2.
Informacje udostępniane są zgodnie ze standardami statystycznymi i wymogami EBC dotyczącymi statystyki bilansu płatniczego i międzynarodowej pozycji inwestycyjnej, określonymi w załącznikach I, II, III, IV, V i VII do niniejszych zaleceń.
Z zastrzeżeniem zadań EBC w zakresie monitorowania, ustanowionych w załączniku VI do niniejszych zaleceń, adresaci zaleceń monitorują jakość i rzetelność informacji statystycznych przekazywanych do odpowiednich KBC.
Artykuł 3
Stała współpraca
Adresaci niniejszych zaleceń ustanawiają, w formie pisemnej, stosowne formy współpracy ze swymi KBC w celu zapewnienia trwałej struktury przekazywania danych, spełniającej wymagania standardów statystycznych i wymogów EBC, chyba że taki sam efekt został już zapewniony w oparciu o ustawodawstwo krajowe.
Artykuł 4
Uproszczona procedura wprowadzania poprawek
Uwzględniając uwagi Komitetu Statystyki, Zarząd EBC uprawniony jest do wprowadzania poprawek technicznych do załączników do niniejszych zaleceń, pod warunkiem że poprawki takie nie zmieniają podstawowej struktury pojęciowej ani też nie wpływają na obciążenia sprawozdawcze jednostek sprawozdających Państw Członkowskich.
Artykuł 5
Postanowienia końcowe
1.
Niniejsze zalecenia uchylają zalecenia EBC/2003/8.
2.
Niniejsze zalecenia adresowane są do CSO w Irlandii oraz UIC we Włoszech.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie energii termojądrowej
(2004/C 302/07)
Opinia z własnej inicjatywy Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił w dniu 29 stycznia 2004 r., zgodnie z art. 29, ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie energii termojądrowej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac, przyjęła opinię w dniu 10 czerwca 2004 roku.
Sprawozdawcą był Gerd WOLF.
Na 410 sesji plenarnej w dniach 30 czerwca – 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 czerwca 2004 r.) Komitet przyjął 141 głosami "za" przy 9 głosach wstrzymujących się następującą opinię:
Niniejsza opinia stanowi uzupełnienie wcześniejszej opinii Komitetu w sprawie polityki energetycznej i badań.
Dotyczy ona rozwoju reaktorów w celu wykorzystania energii termojądrowej oraz przewidywanych korzystnych aspektów w zakresie bezpieczeństwa i środowiska.
Stanowisko zostało przyjęte na tle globalnych zagadnień energetycznych.
Niniejszy dokument zawiera krótki zarys niezbędnych prac badawczo-rozwojowych oraz ich ocenę.
Opinia dotyczy również stanowiska europejskiego w ramach toczących się obecnie rozmów w sprawie lokalizacji ośrodka programu ITER.
Spis treści:
1.
Kwestia energii
2.
Reakcja rozszczepienia (rozszczepienie jądra atomowego) i reakcja syntezy jądrowej (synteza jąder)
3.
Dotychczasowy rozwój
4.
Dalsza droga do siłowni termojądrowej
5.
Lokalizacja ośrodka programu ITER
6.
Podsumowanie i zalecenia
1.
Kwestia energii
1.1 Nadająca się do użytkowania energia [1] jest podstawą naszego współczesnego stylu życia i kultury.
Dopiero jej wystarczająca dostępność doprowadziła do osiągnięcia obecnego standardu życia: przeciętna długość życia, zaopatrzenie w żywność, ogólny dobrobyt i wolność osobista osiągnęły w dużych i rozwijających się krajach przemysłowych nieznany dotąd poziom.
Osiągnięcia te nie byłyby możliwe bez wystarczającego zaopatrzenia w energię.
1.2 Konieczność bezpiecznego, taniego, ekologicznego i zrównoważonego zaopatrzenia w energię stanowi centralny punkt uchwał podjętych przez Radę w Lizbonie, Göteborgu i Barcelonie.
Zgodnie z tym polityka energetyczna Unii Europejskiej określa trzy ściśle ze sobą powiązane, długofalowe cele rozwojowe, a mianowicie: ochronę i polepszenie konkurencyjności (1), bezpieczeństwo zaopatrzenia energetycznego (2) i ochronę środowiska (3)
1.3 Komitet stwierdził w wielu opiniach, że osiągnięcie tych celów napotyka na wiele przeszkód i że sprawy te były już wielokrotnie poruszane w celu znalezienia możliwych rozwiązań problemów energetycznych [2].
Podkreślić tu należy opinie Komitetu dotyczące Zielonej Księgi Komisji "Na drodze do europejskiej strategii zapewnienia bezpieczeństwa w zakresie zaopatrzenia w energię" [3] oraz w sprawie "Potrzeby badań w zakresie bezpiecznego i zrównoważonego zaopatrzenia w energię" [4].
1.4 W dokumentach tych Komitet już podkreślił, że dostawy i wykorzystanie energii wiążą się z zanieczyszczaniem środowiska, zagrożeniami, niebezpieczeństwem wyczerpywania się zasobów naturalnych oraz z potencjalnymi zaskoczeniami i drażliwymi uzależnieniami w dziedzinie polityki zagranicznej. Komitet uznał, że najważniejszym działaniem zmniejszającym ryzyka związane z zaopatrzeniem w energię oraz inne zagrożenia jest wielostronne i wyważone wykorzystywanie wszelkich rodzajów i form energii oraz optymalne dążenie do oszczędzania i racjonalnego wykorzystywania energii.
Opinia Komitetu zawiera również krótkie zestawienie [5] zalet i wad poszczególnych metod, z opisu których musimy zrezygnować ze względu na ich obszerność.
1.5 Żadne z rozwiązań w zakresie zaopatrzenia w energię w przyszłości nie jest doskonałe technicznie, nie powodujące zagrożenia dla środowiska i spełniające wszystkie oczekiwania; żadne nie daje wystarczająco długoterminowej gwarancji potencjału użytkowego.
Dlatego też dalekowzroczna i odpowiedzialna europejska polityka energetyczna – mając na uwadze wyżej wymienione przesłanki - nie może polegać na wykorzystaniu jedynie niektórych nośników energii w celu jej właściwego zabezpieczenia.
Dotyczy to także konieczności oszczędzania energii i racjonalnego jej wykorzystania.
1.6 Ani w Europie ani w skali globalnej nie zapewniono dotychczas długofalowych, ekologicznych i tanich dostaw energii [6].
Kluczem do możliwych w tym zakresie rozwiązań mogą być tylko dalsze intensywne badania i prace badawczo-rozwojowe.
Badania nad energią [7] stanowią strategiczny element i konieczną podstawę każdej perspektywicznie efektywnej polityki energetycznej.
W cytowanej opinii Komitet zalecił wdrożenie spójnego Europejskiego Programu Badań Energetycznych, którego istotne części zawarte są już w Szóstym Ramowym Programie Badawczo-Rozwojowym wzgl. w programie badawczo-szkoleniowym EURATOM, przy czym tu planuje się znacznie zwiększenie nakładu badawczo-rozwojowego
1.7 Poza tym Komitet wskazał na to, że badanie problemów energetycznych powinno mieć charakter bardziej globalny i obejmować o wiele dłuższy okres, ponieważ zmiany w gospodarce energetycznej następują stosunkowo wolno. Emisja zanieczyszczeń także nie stanowi regionalnego problemu, lecz ma charakter globalny. Należy oczekiwać, że problem ten ulegnie dalszemu zaostrzeniu w drugiej połowie tego stulecia.
1.8 Na kwestie związane z ograniczeniami zasobów naturalnych oraz problemów emisji (powodujących efekt cieplarniany) nakłada się dodatkowo prognozowany do roku 2060 dwukrotny, a być może nawet trzykrotny wzrost zapotrzebowania na energię w skali światowej spowodowany wzrostem ludności oraz rosnącym popytem na energię w mniej rozwiniętych krajach.
Strategia i perspektywa rozwoju sytuacji musi tym samym sięgać poza ten horyzont czasowy.
1.9 Również w swojej niedawnej opinii odnośnie zrównoważonego wykorzystania naturalnych zasobów [8] Komitet wskazał raz jeszcze na to, że zrównoważona strategia musi uwzględniać o wiele dłuższy okres czasu.
1.10 Jak poza tym stwierdził Komitet [9] powyższe wypowiedzi nie znajdują należytego oddźwięku u obywateli oraz w dyskusji publicznej.
Spektrum opinii na temat szans i ryzyka w przedmiotowej dziedzinie jest ogromnie zróżnicowane.
Niektórzy uważają, że problem energetyczny w ogóle nie istnieje, bo przecież dotychczas zawsze wszystko jakoś funkcjonowało, a w razie potrzeby zawsze udawało się odkryć nowe rezerwy (chociaż już od wielu dziesięcioleci straszono niby wymarciem lasów, wyczerpaniem się zasobów ropy i gazu w ciągu następnych 40 lat). Z drugiej strony spotyka się pogląd, że światowe zapotrzebowanie na energię da się łatwo pokryć dzięki wykorzystaniu odnawialnych nośników energii, o ile wszystkie badania zostaną skoncentrowane na tym zagadnieniu i o ile społeczeństwo je odpowiednio zaadaptuje.
1.11 W konsekwencji brak jest na razie wystarczająco jednolitej, globalnej polityki energetycznej. Nawet wśród państw członkowskich Unii Europejskiej istnieją wyraźne różnice w podejściu do problemów energetycznych.
2.
Energia jądrowa - reakcja rozszczepienia (rozszczepienie jądra atomowego) i reakcja syntezy jądrowej (synteza jąder)
2.1 Zarówno reakcja rozszczepienia (rozszczepienie bardzo ciężkich jąder atomowych) jak i reakcja syntezy jądrowej (syntezy bardzo lekkich jąder atomowych) jest procesem, w trakcie którego następuje wyzwolenie energii w ilości przekraczającej prawie milion razy energię uzyskiwaną w wyniku procesów chemicznych.
2.2 Najpierw (około roku 1928) odkryto, że reakcja syntezy jądrowej stanowi niewytłumaczalne do tego czasu źródło energii słońca i większości gwiazd.
Energia wytwarzana w wyniku reakcji syntezy jądrowej dostarczana jest w postaci promieniowania słonecznego na ziemię i jest tym samym źródłem energii determinującym nasze życie, niezbędnym na przykład dla wzrostu roślin, powstawania kopalnianych nośników energii czy też pozyskiwania odnawialnych form energii.
2.3 Po odkryciu w 1938 roku reakcji rozszczepienia jądra atomowego i poznaniu możliwości wykorzystania jej jako ogromnego źródła energii ziemskiej również w celach pokojowych nastąpił dynamiczny rozwój energetyki jądrowej, w którym pokładano duże nadzieje.
2.4 W trakcie tego rozwoju okazało się, że o ile nieoczekiwanie szybko udało się opanować technologię rozszczepienia jądra atomowego, to nadzieja na znalezienie praktycznie niewyczerpalnego ziemskiego źródła energii na bazie reakcji syntezy jądrowej była przedwczesna, bowiem dotychczas brak jest w tym zakresie nadającej się do zastosowania technologii.
2.5 Konkretne wykorzystanie obu form energii atomowej służy do (i) wytwarzania prądu bez emisji gazów cieplarnianych i (ii) do oszczędzania wykorzystywanych przez transport jako paliwa węglowodorów (ropa i gaz ziemny), których spalanie powoduje mniejszą emisję CO2 niż spalanie węgla, co sprawia, że w coraz większym stopniu badź planuje się bądź też używa się już tych nośników energii do wytwarzania prądu [10].
2.6 Przebieg, warunki, aspekty środowiskowe, zagadnienia związane z bezpieczeństwem, rezerwy i dostępność surowca itp. różnią w zasadniczy sposób proces reakcji rozszczepienia od procesu reakcji syntezy jąder atomowych; we wszystkich tych kategoriach reakcja syntezy charakteryzuje się bowiem zasadniczą przewagą nad reakcją rozszczepiania jądra atomu (patrz punkt 2.11 i kolejne).
2.7 Reakcja rozszczepienia. Rozszczepienie jądra atomu wykorzystywane jest od wielu dziesięcioleci do pozyskiwania energii.
Elektrownie atomowe opierające się na tej technologii przyczyniły się w znaczny sposób do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych (CO2) i do zmniejszenia zależności związanej z użytkowaniem/importem ropy i gazu.
Dlatego dyskusja nad energią jadrową została podjęta ponownie w związku z ograniczeniem emisji CO2 i stosowanymi w tym celu instrumentami (bodźce motywacyjne/kary).
Komisja odniosła się niedawno do tych zagadnień w swoim stanowisku [11].
2.8 W procesie reakcji rozszczepienia jądra atomowego paliwem są izotopy [12] szczególnie ciężkich pierwiastków układu okresowego, czyli toru, uranu i plutonu.
Uwolnione w trakcie reakcji rozszczepiania atomu neutrony wzbudzają w jądrach atomowych tych materiałów nowe procesy rozszczepienia, co umożliwia przebieg reakcji łańcuchowej związanej z pozyskiwaniem energii.
Zakres tej reakcji musi być regulowany. W jej przebiegu powstają radioaktywne – po części bardzo trwałe – produkty rozpadu i aktynowce, które przez tysiące lat muszą być izolowane od biosfery.
Wywołuje to obawy i skłania część społeczeństwa do generalnego odrzucania tego sposobu pozyskiwania energii.
Na dodatek w procesie reakcji rozszczepienia powstają nowe substancje rozszczepialne, takie jak pluton (z [13]uranu), które podlegają kontroli jako potencjalny materiał do produkcji broni jądrowej.
2.9 Reaktory, w których następuje proces reakcji roszczepienia pracują na zasadzie reaktora jądrowego.
W tej technologii zapas paliwa jądrowego wystarcząjący na kilka lat (w siłowniach rzędu wielkości 100 ton) zawarty jest w pojemności reakcyjnej; procesy regulacyjne pozwalają na uzyskiwanie wymaganej ilości reakcji rozszczepieniowych w celu wyzwolenia żądanej mocy.
Mimo zaawansowanej technologii regulacji tych procesów i dużego stopnia ich bezpieczeństwa, ogromna ilość zgromadzonej energii budzi ciągle obawy.
Dochodzi do tego fakt, że w trakcie reakcji rozszczepienienia powstają znaczne ilości ciepła resztkowego, co wymaga długiego, intensywnego chłodzenia po wyłączeniu reaktora, aby nie dopuścić do przegrzania jego powłoki.
2.10 Wobec takich obaw Komitet wskazał w swojej niedawnej opinii [14] w tym zakresie na to, że obecnie stosowana jest już czwarta generacja elektrowni atomowych opartych na reakcji rozszczepienia, w których nastąpiła dalsza optymalizacja wysokiego standardu pasywnego bezpieczeństwa.
2.11 Reakcja syntezy jądrowej jest pod względem przemiany masy najbardziej skutecznym procesem pozyskiwania energii na ziemi.
Reaktory termojądrowe są urządzeniami służącymi do wywoływania kontrolowanych procesów syntezy jądrowej i wykorzystywania uwolnionej przy tym energii do nieprzerwanego [15] wytwarzania prądu elektrycznego, głównie w charakterze siłowni podstawowych.
Jako paliwo wykorzystywane są ciężkie izotopy wodoru (patrz poniżej).
Hel będący nieszkodliwym gazem szlachetnym [16] znajdującym różnorodne zastosowanie stanowi "popiół" reaktora termojądrowego.
2.12 Jednak w wyniku reakcji termojądrowej, która następuje po zderzeniu się składników reakcji przy bardzo dużej prędkości [17] uwalniane są dodatkowo neutrony wytwarzające radioaktywność na ścianach reaktora (co może doprowadzić do zmiany ich właściwości mechanicznych).
Dlatego odpowiednie programy badawczo-rozwojowe zmierzają do rozwoju takich materiałów, których radiotoksyczność [18] będzie zredukowana już po stu, maksymalnie po kilkuset latach, do radiotoksyczności popiołu uzyskiwanego po spaleniu węgla, co dawałoby między innymi możliwość ponownej utylizacji większości tych materiałów.
Dzięki temu udałoby się znacznie załagodzić problem końcowego składowania tych substancji.
2.13 Naukowo-techniczne wymogi w zakresie pozyskiwania energii termojądrowej są bardzo wysokie.
Chodzi tu przy tym przede wszystkim o zrealizowanie trudnego zadania, jakim jest podgrzanie gazu powstającego z izotopów wodoru (mieszanina deuteru i trytu) do temperatury wynoszącej ponad 100 milionów stopni, w której staje się on plazmą [19]. Pozwala to na zderzanie się jąder z wystarczająco dużą prędkością do uzyskania procesów syntezy jądrowej.
Plazma musi być przy tym utrzymywana w stanie spoistości przez odpowiednio długi okres czasu a powstającą energię termojądrową należy wychwytywać w taki sposób, by nadawała się ona do użytku.
2.14 Procesy te następują w komorze spalania reaktora termojądrowego, przy czym zapas energii dostarczanego tam nieprzerwanie paliwa (w siłowni tego rzędu kilka gram) wystarcza każdorazowo na kilkuminutowe oddawanie mocy, aby uniemożliwić niepożądany wyciek mocy Każdy błąd prowadzi do schłodzenia i wygaśnięcia "termonuklearnego" procesu spalania [20]. Stanowi to kolejną inherentą zaletę w zakresie bezpieczeństwa.
2.15 Inherentne aspekty bezpieczeństwa, możliwość redukcji długotrwałych odpadów radiotoksycznych – w wyniku reakcji termojądrowej w ogóle nie powstają produkty rozszczepienia czy też długotrwałe i szczególnie niebezpieczne substancje (aktynowce) - i prawie niewyczerpywalne zasoby mogłyby się przyczynić do tego, iż wykorzystywanie energii termojądrowej będzie w przyszłości bardzo atrakcyjnym i istotnym elementem zrównoważonego systemu zaopatrzenia w energię przyczyniając się w ten sposób do rozwiązania naszych obecnych problemów.
2.16 Komitet wskazał dlatego już w swoich wcześniejszych opiniach na fakt, że oparte na pracach badawczo-rozwojowych wykorzystanie energii termojądrowej stanowi ważny element przyszłej polityki energetycznej i może być przykładem sukcesu integracji europejskiej [21]. Dlatego należy położyć nacisk na rozwój europejskich ramowych programów badawczo-rozwojowych oraz programów badawczo-szkoleniowych EURATOM.
3.
Dotychczasowy rozwój
3.1 Pierwsze próby pokojowego wykorzystania energii termojądrowej podjęte zostały przed niespełna 50 laty.
Ówczesna technika umożliwiała stosowanie procesów termojądrowych przy produkcji bomby wodorowej, która była w posiadaniu niektórych państw. Kroki w kierunku pokojowego wykorzystania tego typu energii były co prawda obiecujące, ale wyjątkowo trudne i czasochłonne.
3.2 Uwidoczniają to dwa jeszcze teraz stosowane cytaty z tamtych czasów, które charakteryzują w wyraźny sposób panujący wówczas rozdźwięk pomiędzy dużymi oczekiwaniami a istniejącymi problemami natury fizycznej i technicznej.
H.J. Bhabha powiedział w swoim wystąpieniu z okazji otwarcia pierwszej Konferencji Genewskiej na temat pokojowego wykorzystania energii jądrowej w 1955 roku: "I venture to predict that a method will be found for liberating fusion energy in a controlled manner within the next two decades. [22]".
Z drugiej strony R.F. Post napisał w 1956 roku w swoim pierwszym artykule przeglądowym [23] opublikowanym w USA na temat rekcji syntezy jądrowej: "However, the technical problems to be solved seem great indeed.
When made aware of these, some physicists would not hesitate to pronounce the problem impossible of solution" [24].
3.3 Patrząc na to z perspektywy czasu można stwierdzić, że udało się jednak znaleźć pośród tak różnych wówczas poglądów pomysły opierające się na zasadzie swego rodzaju klatki magnetycznej, które w międzyczasie okazały się być najbardziej obiecującym rozwiązaniem, spełniającym stawiane wymogi.
Droga do niego wymagała jednak pokonania wielu trudnych przeszkód, rozwiązania licznych problemów naukowo-technicznych i udoskonalenia procesów.
Technologie te to tzw. TOKAMAK (rosyjski skrót nazwy: toroidalnej [25] komory magnetycznej) i o STELLARATOR.
Obydwie metody są wariantami jednej zasadniczej koncepcji, polegającej na utrzymywaniu gorącej plazmy w pierścieniowej konfiguracji magnetycznej na wymaganych warunkach.
3.4 Przełomową rolę odegrał przy tym europejski projekt JET (Joint European Torus), którego techniczny projekt [26] był gotowy dopiero 20 lat później [27].
JET umożliwił po raz pierwszy nie tylko uzyskiwanie wymaganych temperatur plazmy już w fazie eksperymentalnej, ale również, już w latach dziewięćdziesiątych, wyzwalanie dużej ilości energii termojądrowej w kontrolowany sposób w wyniku syntezy deuteru i trytu – (około 20 megadżuli na jedną próbę).
W ten sposób udało się w ramach procesu syntezy wyzwolić na krótko z plazmy prawie tyle samo mocy, ile jej zużyto w celu podgrzania.
3.5 Sukces ten został odniesiony dzięki połączeniu wszystkich sił w ramach programu badawczego syntezy jądrowej Wspólnoty Europejskiej pod auspicjami EURATOM.
Wkład w ten sukces wniosły stowarzyszone z EURATOMEM laboratoria Państw Członkowskich, przy udziale ich ośrodków eksperymentalnych na zasadzie podziału pracy oraz dzięki ich uczestnictwu w programie JET, przez co powstała wspólna, tożsama sieć współpracy.
W ten sposób został zademonstrowany europejski potencjał badawczy i jego możliwości.
3.6 Był to pierwszy, decydujący etap wspólnych badań światowych nad syntezą jądrową, który zakończył się sukcesem. Zademonstrował on fizyczne podstawy wytwarzania i wykorzystania pola magnetycznego w reakcjach termojądrowych.
3.7 Postęp ten dokonany został dzięki bezprzykładnej współpracy globalnej koordynowanej między innymi przez takie organizacje, jak: IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej) i IEA (Międzynarodowa Agencja Energetyczna).
Istotny był przede wszystkim wkład badaczy europejskich.
Dokonane postępy, szczególnie w porównaniu z USA, stawiają Europę na czołowym miejscu w tej dziedzinie.
3.8 W oparciu o podjętą przed 17 laty inicjatywę prezydentów Gorbaczowa i Reagana, a później i Mitteranda, miał powstać w ramach planu ITER [28] pierwszy reaktor doświadczalny z dodatnim bilansem mocy plazmy (tzn. gdzie z plazmy uzyskuje się wyraźnie więcej mocy niż jej doprowadzono w ramach reakcji termojądrowej). Reaktor ten miał być wspólnym projektem światowym od momentu jego koncepcji, przez budowę po jego wspólną eksploatację.
Program ITER miał wykazać - w skali porównywalnej do procesów zachodzących w siłowniach jądrowych – techniczne i naukowe możliwości uzyskiwania dającej się wykorzystać energii w wyniku reakcji termojądrowej przy zastosowaniu płonącej plazmy.
3.9 Jako "spalanie" ("spalanie termonuklearne") rozumiany jest stan, w którym energia wyzwolona przez procesy syntezy (a dokładnie energia nośna jąder helium) przyczynia się do utrzymania wymaganej, bardzo wysokiej temperatury plazmy.
Wyniki dotychczasowych doświadczeń pokazały, że można to osiągnąć jedynie w aparatach o wystarczającej wielkości (stosowanych w elektrowniach).
Było to podstawą do planowania wielkości reaktora ITER.
3.10 Program ITER znajduje się obecnie w fazie przejściowej pomiędzy badaniami a rozwojem, przy czym niemożliwe jest ścisłe rozdzielenie tych pojęć.
Aby uzyskać cele wyznaczone dla programu ITER, konieczne jest ostateczne zbadanie zagadnień fizycznych, co możliwe jest tylko na podstawie rozgrzanej przez dłuższy czas plazmy.
Aby tego dokonać potrzebne są elementy techniczne, takie jak np. bardzo duże magnesy nadprzewodzące, wytrzymała na plazmę [29] komora spalania, agregaty do podgrzewania plazmy, itp.)
Jest to dopiero pierwszy krok z dziedziny fizyki w kierunku rozwoju techniki nadającej się do elektrowni atomowych.
3.11 Wyniki światowych prac planistycznych w zakresie ITER mają formę danych projektowych, obszernych dokumentacji budowlanych oraz prototypów i przetestowanych części składowych modeli.
Bazują one na doświadczeniach i ekstrapolacji wszystkich dotychczas przeprowadzonych eksperymentów. JET stanowi okręt flagowy nie tylko europejskich, ale również światowych programów w zakresie badania reakcji termojądrowych.
3.12 Wymiary ITER (średniej wielkości średnica pierścienia plazmy 12 metrów, objętość komory spalania ok. 1000 m3) przekraczają dwukrotnie wymiary JET.
ITER pozwali na uzyskanie ok. 500 MW – przy dziesięciokrotnym wzmocnieniu mocy [30] – w czasie każdorazowo co najmniej 8-minutowego spalania. (przy zredukowanym wzmocnieniu mocy podczas praktycznie nieograniczonego czasu spalania).
3.13 Koszty budowy ITER szacowane są na około 5 miliardów EURO [31].
3.13.1 Przy budowie ITER główna część tych kosztów przypadnie na firmy, które otrzymają zlecenia na wykonanie i montaż różnych elementów instalacji doświadczalnej.
Istotny wkład Europy w budowę ITER przyczyniłby się dlatego do rozwoju innowacyjności europejskiego przemysłu oraz europejskiej myśli technicznej, co jest zgodnie z celami nakreślonymi w Strategii Lizbońskiej.
3.13.2 W przeszłości przemysł odnosił już wielorakie dodatkowe korzyści przy realizacji programów rozwoju energii termojądrowej [32].
Należy oczekiwać, że tego rodzaju korzyści osiągną szczególnie wysoki poziom właśnie przy realizacji programu ITER.
3.13.3 Podczas budowy ITER wydatki ze strony Wspólnoty i Państw Członkowskich mają nie przekroczyć 0,2 % kosztów europejskiego zużycia energii.
3.14 Współpraca w ramach ITER została zainicjowana pierwotnie przez EU, Japonię, Rosję i USA; po pięciu latach charakteryzującej się wahaniami kooperacji [33] Stany Zjednoczone zdecydowały się z niej wycofać, lecz w roku 2003 ponownie zgłosiły swój akces do programu, do którego przyłączyły się następnie Chiny i Korea. Dzięki temu koszty prac planistycznych ponoszone są wspólnie przez wszystkie kraje liczące się w międzynarodowych badaniach nad energią. Poza tym współpraca ta umożliwia uwzględnienie wyników badań w poszczególnych krajach w pracach planistycznych nad projektem.
3.15 Poza tym w ten sposób podkreślono znaczenie projektu jako szeroko zakrojonej próby rozwiązania jednego z globalnych problemów.
3.16 Oprócz tego wspólny udział w budowie i eksploatacji ITER będzie przynosił wszystkim partnerom wymierne korzyści w postaci nowej wiedzy i nowych umiejętności technicznych (patrz również rozdział 5) i to nie tylko w odniesieniu do tego nowatorskiego systemu pozyskiwania energii, lecz również w zakresie ogólnych innowacji znajdujących zastosowanie w supernowoczesnych technologiach.
3.17 Zbudowanie takiego urządzenia, jakim ma być ITER, tylko w jednym egzemplarzu w skali światowej, byłoby jednak zupełnym novum w historii rozwoju techniki oznaczającym, że w ramach tego posunięcia zrezygnowanoby z rozwoju czy też testowania konkurencyjnych, równie zaawansowanych wariantów alternatywnych, jak miało to normalnie miejsce np. w przypadku rozwoju techniki dla lotnictwa, lotów kosmicznych czy też reaktorów działających na zasadzie rozszczepienia jądra.
3.18 Tego rodzaju rezygnacja wynikająca z wymogów oszczędnościowych powinna dlatego zostać zrekompensowana przez stworzenie silnego programu towarzyszącego, otwierającego możliwości na innowacyjne pomysły oraz na rozwiązania alternatywne [34], zmniejszające ryzyko związane z rozwojem tej technologii. Z tym że początkowo będą one poddawane badaniom na mniejszą skalę, co przełoży się na mniejszy nakład finansowy.
4.
Dalsza droga do elektrowni termojądrowej
4.1 Oczekiwane po ok. 20 latach od rozpoczęcia budowy wyniki programu ITER powinny dostarczyć dane bazowe do budowy pierwszej pokazowej elektrowni termojądrowej DEMO.
Budowa DEMO mogłaby się tym samym rozpocząć się za ok. 20 do 25 lat.
4.2 Z obecnego punktu widzenia planowane elektrownie termojądrowe powinny charakteryzować się następującymi cechami:
- Dostarczanie energii elektrycznej w ilościach odpowiadających dzisiejszym elektrowniom.
Możliwość dodatkowej produkcji wodoru.
- Godzinne zapotrzebowanie na paliwo [35] np. bloku o mocy 1 GW [36]: ok. 14 g ciężkiego wodoru (deuteru) jako składnika około 420 kg naturalnej wody oraz ok. 21 g nadciężkiego wodoru (trytu), uzyskanego z ok. 42 g [6] Li jako składnika ok. 570 g naturalnego litu.
- Szeroka dostępność paliw niewyczerpywalnych w zakresie historycznym [36].
- Godzinna produkcja popiołu jednego bloku: ok. 56 g helu [37].
- Wewnętrzny obieg [38] radioaktywnego trytu (okres półrozpadu 12,5 lat) wytwarzanego w powłoce komory spalania z trytu.
- Wywołana przez neutrony radiaktywność materiałów komory spalania powinna spaść po stu - kilkuset latach do poziomu radioaktywności popiołu węglowego.
- Brak zagrożenia niekontrolowanego wzrostu mocy.
Zapłon następuje – podobnie jak w palniku gazowym - z zewnątrz i po wyłączeniu spalanie trwa tylko kilka minut.
- Wykluczona możliwość awarii z uwolnieniem się dużej ilości materiałów radioaktywnych (kurz, tryt, itp.). powodujących konieczność ewakuacji poza obszar zakładu.
- Ze względu na inherentną charakterystykę oraz niewielką zawartość łatwo ulatniających się substancji radiotoksycznych stosunkowo ograniczone szkody w razie ataków terrorystycznych.
- Wielkość odpowiadająca rozmiarom obecnych elektrowni.
- Struktura kosztów podobna do dzisiejszych. Główną część stanowią koszty inwestycji, podczas gdy koszty paliwa nie grają praktycznie żadnej roli.
4.3 Przy projektowaniu DEMO należy uwzględnić oprócz zasadniczych spraw takich jak wydajność energetyczna oraz procesów ograniczających czas spalania, które mają być przeanalizowane i wypróbowane w ramach ITER, także inne istotne aspekty dotyczące rozwoju technicznego zaawansowanych technologii.
4.4 Dotyczy to w szczególności wewnętrznego obiegu paliwa (rozgrzewanie i obróbka trytu), regulacji mocy, wytrzymałości materiałów pod ostrzałem neutronów i obciążeniem przez plazmę (interakcja między plazmą a ścianami komory), techniki napraw, udoskonalania zdalnego sterowania oraz technik przedłużania czasu spalania aż do osiągnięcia całkowicie nieprzerwanej pracy.
Szczególnie ważnym zadaniem jest rozwój odpowiednich materiałów o niskiej aktywności względnie materiałów, których aktywność inicjować można tylko na krótki okres czasu. Zadaniu temu należy poświęcić szczególną uwagę ze względu na długotrwały charakter koniecznych w tym zakresie prób oraz odpowiednich weryfikacji.
4.5 Błędne byłoby jednak mniemanie, że DEMO spełni wszelkie zadania badawczo-rozwojowe.
Historia rozwoju techniki pokazuje, że potrzeba intensywnych badań i rozwoju występuje często dopiero po stworzeniu prototypu.
4.5.1 Historia rozwoju techniki pokazuje też, że pierwsze prototypy nowych technologii wymagają dalszych udoskonaleń, zanim staną się doskonałymi maszynami.
4.5.2 Silniki Diesla osiągnęły dzisiejszy poziom rozwoju i optymalizacji dopiero po prawie 100 latach od ich wynalezienia.
Również elektrownie termojądrowe muszą być ciągle udoskonalane i przystosowywane do istniejących wymogów.
5.
Lokalizacja ośrodka programu ITER
5.1 Obecnie trwa, rozstrzygana na najwyższym szczeblu politycznym, rywalizacja o lokalizację inwestycji ITER pomiędzy Cadarache [39] w Europie i Rokkasho-Mura [40] w Japonii, od której wyniku zależy zarówno zakres finansowego zaangażowania poszczególnych partnerów jak i wymiar niezbędnego programu towarzyszącego.
5.2 Przed ponownym przystąpieniem Stanów Zjednoczonych oraz przystąpieniem Chin i Korei do współpracy partnerskiej w ramach ITER nie istniały poważniejsze wątpliwości w kwestii europejskiej lokalizacji inwestycji ITER, także ze względu na fakt, że w ten sposób można byłoby najlepiej zabezpieczyć sukces ITER – podobnie jak miało to miejsce w przypadku programu JET.
5.3 Jednakże w obecnej sytuacji, Korea i Stany Zjednoczone opowiadają się za lokalizacją w Rokkasho-Mura w Japonii pomimo niewątpliwych i znajdujących szerokie uznanie techniczne zalet lokalizacji w Cadarache.
Poprzez będące konsekwencją takich dążeń rozstrzygnięcie w kwestii lokalizacji Europa straciłaby pozycję lidera i musiałaby pogodzić się z utratą potencjalnych korzyści wynikających z dotychczas poczynionych nakładów i prac, z wszystkimi tego skutkami dla jej nauki i przemysłu.
5.4 W związku z powyższym Komitet uznaje, przyjmuje i wspiera decyzję Rady Europejskiej z 25/26 marca 2004 r., która jednomyślnie potwierdza europejską propozycję dla programu ITER i w której Rada wzywa Komisję zintensyfikowania negocjacji dotyczących tej kwestii w celu umożliwienia jak najszybszej realizacji projektu w Europie.
6.
Podsumowanie i zalecenia Komitetu
6.1 Komitet podziela opinię Komisji, która zakłada, że pokojowe wykorzystanie energii termojądrowej umożliwia potencjalnie znaczne przyczynienie się do długoterminowego rozwiązania problemu zaopatrzenia w energię, w szczególności w kategoriach zrównoważonego charakteru przedstawionego rozwiązania oraz w aspekcie ochrony środowiska i konkurencyjności.
6.1.1 Opinia ta opiera się na następujących przesłankach:
- Zasoby paliw w postaci deuteru i litu są w dającej się przewidzieć przyszłości praktycznie niewyczerpalne;
- Technologia nie powoduje emisji szkodliwych dla atmosfery, w jej przebiegu nie powstają ani produkty rozpadu ani aktynowce;
- Inherentna charakterystyka bezpieczeństwa zapobiega niekontrolowanemu wzrostowi mocy [41];
- Radioaktywność materiałów komory spalania może spaść już po stu, maksymalnie po kilkuset latach, do poziomu radioaktywności popiołu z węgla; fakt ten w znaczący sposób ułatwia problem końcowego składowania tych substancji;
- Ze względu na wyżej wymienione właściwości oraz z uwagi na niewielką zawartość substancji radiotoksycznych konsekwencje ewentualnych ataków terrorystycznych miałyby stosunkowo ograniczony charakter.
6.2 Energia termojądrowa ma przede wszystkim uzupełniać potencjał odnawialnych nośników energii. Niekwestionowaną zaletą pierwszego źródła jest jednak niezależność procesu generowania energii od fluktuacji warunków meteorologicznych i cyklu pór roku, względnie dnia, którą nie charakteryzuje się przebieg pozyskiwania energii naturalnej takiej jak słoneczna czy energia wiatru.
Ma to znaczenie zwłaszcza w odniesieniu do uzyskania dostosowanej do wymagań relacji pomiędzy systemami scentralizowanymi i zdecentralizowanymi.
6.2.1 Uwzględniając powyższe Komitet wielokrotnie opowiadał się w wydawanych przez siebie opiniach za wyraźnym i wzmożonym wsparciem badawczo-rozwojowego programu w zakresie energii termojądrowej.
6.3 Komitet stwierdza z zadowoleniem, że pierwszy etap globalnych badań w dziedzinie fizyki termojądrowej, pilotowany przez europejski program termojądrowy i będący jego częścią eksperyment wspólnotowy JET został uwieńczony sukcesem w postaci zademonstrowania fizycznej zasady wyzwalania energii poprzez przeprowadzenie reakcji syntezy termojądrowej.
Umożliwiło ono stworzenie podwalin pod budowę reaktora doświadczalnego ITER, w którym ma zostać po raz pierwszy uzyskana i zbadana płonąca plazma termojądrowa, która emituje znacznie większą ilość energii od energii niezbędnej do przeprowadzenia reakcji.
6.4 Stosowne długoletnie działania badawczo-rozwojowe i konieczne inwestycje, prowadzone obecnie w ramach współpracy międzynarodowej doprowadziły prace projektowe i uwarunkpwania polityczne do zaawansowania wymaganego przy budowie i oddawaniu do użytku reaktora doświadczalnego ITER - projekt ten zaczyna już przybierać kształty zbliżone rozmiarami do elektrowni; pozostaje teraz praktycznie jeszcze tylko faza decyzyjna.
6.5 Komitet podkreśla przełomowy i wiodący wkład europejskiego programu badań termojądrowych, bez którego do tej pory nie byłoby możliwe opracowanie projektu ITER.
6.6 Wyniki ITER powinny dostarczyć teoretyczne podstawy do przygotowania i realizacji budowy pierwszego na świecie wytwarzającego energię elektryczną doświadczalnego reaktora syntezy jądrowej DEMO.
Budowa DEMO mogłaby tym samym rozpocząć się za ok. 20 do 25 lat.
6.7 Komitet wspiera Komisję w jej staraniach zmierzających do strategicznego przygotowania Europy do zajęcia mocnej pozycji także w dziedzinie komercyjnego wykorzystania energii termojądrowej i ukierunkowania w tym celu już dzisiaj w większym stopniu określonych części programu badań termojądrowych nie tylko na ITER, lecz również DEMO.
6.8 Do stworzenia DEMO konieczne jest znalezienie odpowiedzi na kluczowe pytania, które dotyczą zagadnień, które powinny już zostać zbadane i przedstawione w ramach ITER; poza tym konieczne są także postępy w zakresie innych ważnych zadań: np. optymalizacji konfiguracji magnetycznej, rozwój nowych materiałów (np. udoskonalenia w zakresie erozji indukowanej przez plazmę, szkód neutronowych, czasu zaniku indukowanej radioaktywności), obiegu paliwa, regulowania mocy, napędu strumienia plazmy i sterowania jego wewnętrznym rozprowadzaniem, stopnia aktywności jak i niezawodności poszczególnych komponentów.
6.8.1 Komitet zwraca uwagę na fakt, iż wymieniony postęp może nastąpić tylko dzięki szeroko zakrojonemu europejskiemu programowi badawczo-rozwojowemu, który spowoduje ścisłą współpracę Państw Członkowskich i będzie wymagał stworzenia sieci jednostek prowadzących badania naukowe w dziedzinie fizyki, w szczególności zaś przeprowadzających eksperymenty techniczne wymagające stosowania wielkogabarytowych urządzeń, które będą musiały zostać udostępnione przy wsparciu i uzupełnieniu programu ITER.
6.9 Komitet uznaje za niezwykle istotne podtrzymanie obecnego tempa prac i przystąpienie do realizacji tak wymagających pod względem naukowo-technicznym wyzwań jak te, które stwarza cel o podstawowym znaczeniu dla długoterminowej gospodarki energetycznej; posunięcia te muszą być przeprowadzane z odpowiednim naciskiem, zaangażowaniem i niezbędnym nakładem środków.
W skład tego wchodzi także wypełnienie zobowiązań wynikających ze strategii lizbońskiej i göteborgskiej.
6.9.1 Do działań tych należy - w ramach ogólnych badań z zakresu energetyki - przyporządkowanie w przyszłym siódmym ramowym programie badawczo-rozwojowym oraz w programie EURATOM koniecznych, tj. o wiele wyższych środków finansowych przede wszystkim programowi syntezy jądrowej oraz wyczerpanie innych możliwości finansowania projetku ITER.
6.9.2 W świetle powyższego konieczne jest zapewnienie wystarczającego zaplecza personalnego składającego się z ekspertów z dziedziny fizyki i techniki, którzy byliby w stanie pokryć zapotrzebowanie na fachową kadrę projektu ITER i DEMO.
Komitet wskazuje w tej kwestii na opracowaną przez siebie niedawno opinię dotyczącą tego specjalistycznego zagadnienia.
6.9.3 Do tego dochodzi włączenie do sieci szkół wyższych i centrów badawczych z jednej strony w celu wykształcenia nowych naukowców i inżynierów dysponujących specjalistyczną wiedzą, z drugiej zaś strony w celu zaangażowania ich w wykonywane analizy oraz wykorzystania jako łączników ze społeczeństwem.
6.9.4 Szczególnie ważnym zadaniem jest odpowiednio wczesne włączenie do działania na polu rozwoju nowoczesnych technologii naukowo-technicznych przemysłu europejskiego.
Dotychczas jego rolą w programie termojądrowym było opracowywanie i dostarczanie specjalistycznych i bardzo skomplikowanych części składowych. Podtrzymując tę funkcję na bazie zebranych doświadczeń należy stopniowo dążyć do głębszego zaangażowania przemysłu w rozwój energetyki termojądrowej oraz do przejmowania przez niego większej odpowiedzialności.
6.9.5 Przewidziane, zasilające przemysł znaczne środki inwestycyjne przeznaczane na budowę ITER i na stworzenie DEMO spowodują zarówno wzmocnienie gospodarcze jak i – co jest jeszcze bardziej istotne – rozwój kompetencji i innowacyjności w dziedzinie najbardziej wymagających nowych technologii. Efekt ten można już teraz zauważyć na podstawie obserwacji wyników przepływu różnorodnych rozwiązań naukowo-technicznych dotychczasowego programu badań termojądrowych do ogólnej gospodarki.
6.9.6 Europa musi sprostać następującemu złożonemu wyzwaniu międzynarodowemu: z jednej strony musi utrzymać swoją kluczową rolę w dziedzinie badań termojądrowych nie tylko w porównaniu silnym zapleczem badawczym w Stanach Zjednoczonych, ale także sprostać wyzwaniom, które wynikają z ciągle rozwijającego się potencjału trzech azjatyckich partnerów ITER.
Z drugiej strony musi ona utrzymać i rozwijać swoją dotychczasową bezprecedensową współpracę międzynarodową.
6.10 W związku z powyższym Komitet popiera Komisję w jej zamiarze podjęcia tego wyzwania.
Apeluje do Rady, Parlamentu i Państw Członkowskich o wsparcie tej inicjatywy i podtrzymywanie wysiłków o zapewnienie Europie czołowej pozycji w tej kluczowej w przyszłości dziedzinie.
W tym zakresie istnieją jednak pewne problemy.
6.11 Przed ponownym przystąpieniem Stanów Zjednoczonych i przystąpieniem Chin i Korei do współpracy partnerskiej w ramach ITER nie istniały poważniejsze wątpliwości co do lokalizacji inwestycji ITER w Europie, między innymi ze względu na fakt, że w ten sposób można byłoby najlepiej zagwarantować sukces ITER, podobnie jak miało to miejsce w przypadku JET.
6.12 Jednakże w obecnej sytuacji, Korea i Stany Zjednoczone w swoich wysiłkach dążą do rozstrzygnięcia kwestii lokalizacyjnych na korzyść Rokkasho-Mura w Japonii, pomimo jednoznacznych i szeroko uznawanych pod względem technicznym zalet lokalizacji w Cadarache.
W przypadku akceptacji tego rodzaju dążeń Europa straciłaby pozycję lidera i musiałaby pogodzić się z utratą potencjalnych korzyści wynikających z dotychczas poczynionych nakładów i prac, z wszystkimi tego konsekwencjami dla jej nauki i przemysłu.
6.13 W związku z powyższym Komitet uznaje, przyjmuje i wspiera decyzję Rady Europejskiej z 25/ 26 marca 2004 r., która jednomyślnie potwierdza europejską propozycję dla programu ITER i w której Rada wzywa Komisję zintensyfikowania negocjacji dotyczących tej kwestii w celu umożliwienia jak najszybszej realizacji projektu w Europie.
6.14 Reasumując i kładąc nacisk na powyższe Komitet apeluje do Rady, Parlamentu i Komisji o podjęcie inicjatyw w celu wykorzystania wszystkich istniejących możliwości – a w razie potrzeby w celu opracowania nowych koncepcji strukturalnych międzynarodowego podziału pracy – na rzecz ulokowania ITER właśnie w Europie ze względu na jego strategiczną rolę w procesie badań nad tym nowym, zrównoważonym źródłem energii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Przemiany w przemyśle a spójność ekonomiczna, społeczna i terytorialna"
(2004/C 302/11)
29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z artykułem 29, ustęp 2 regulaminu wewnętrznego podjął decyzję o opracowaniu na temat: "Przemiany w przemyśle a spójność ekonomiczna, społeczna i terytorialna".
Komisja Konsultacyjna d/s Przemian w Przemyśle, odpowiedzialna za przygotowywanie prac Komitetu w tej dziedzinie, przyjęła swoją opinię 7 czerwca 2004 r. (sprawozdawca: JOSÉ LEIRIÃO, współsprawozdawca: P. CUÉ).
Na 410 sesji plenarnej w dn. 30 czerwca i 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 czerwca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 155 głosami za, przy 13 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Streszczenie
Celem niniejszej opinii jest zbadanie, czy instrumenty służące spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej są odpowiednie i czy istnieją warunki mogące tworzyć korzystne środowisko dla przedsiębiorstw, umożliwiające przekształcenia w sektorze przemysłowym kompatybilne z koniecznością zachowania ich konkurencyjności.
Z faktu, że rozdział podsumowań i zaleceń obejmuje 17 punktów, wynika, że według naszej analizy istnieje konieczność doskonalenia polityki, instrumentów, kryteriów kwalifikowalności regionów do wsparcia z funduszy wspólnotowych, wprowadzania dobrych praktyk i poszukiwania synergii pomiędzy polityką i instrumentami, oraz ogólnej koordynacji realizacji strategii strukturyzujących UE, takich jak Strategia Lizbońska, oraz strategii związanych z reformami strukturalnymi i zrównoważonym rozwojem.
Argumentacja opiera się na następujących zagadnieniach, będących myślą przewodnią rozdziałów opinii:
- Rozwój regionalny jako regulator globalizacji, poprzez tworzenie klastrów na szczeblu regionalnym jako skutecznego środka przyciągania przedsiębiorstw i ich zakładania.
- Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw i wprowadzanie "dobrych praktyk" w ramach prewencyjnego podejścia i wyprzedzania zarządzania zmianami.
- Negocjacje i dialog społeczny w przedsiębiorstwach, by restrukturyzacja mogła przebiegać w sposób społecznie odpowiedzialny, przy pozytywnej postawie administracji, przedsiębiorstw i pracowników, w trosce o znajdowanie dobrych rozwiązań dla przedsiębiorstw, pracowników i wspólnot i zapewnianie w ten sposób równowagi pomiędzy czynnikiem społecznym i ekonomicznym.
- Działanie w partnerstwie z przedsiębiorcami, partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim (szkoły wyższe, ośrodki badawcze i wynalazcze, stowarzyszenia, itp.) i władzami lokalnymi w celu tworzenia warunków do wzrostu wydajności.
- Propozycja utworzenia kategorii "region bardziej uprzywilejowany" w przypadku regionów mających wysoki poziom spójności społecznej i zatrudnienia, ale tracących nagle swoje właściwości z racji przenoszenia przedsiębiorstw i braku alternatywnej działalności gospodarczej mogącej wesprzeć te regiony, jeśli chodzi o zatrudnienie.
Regiony te mogłyby korzystać z pomocy finansowej w specjalnym celu odtworzenia tkanki ekonomicznej.
Wstęp
W swojej opinii zatytułowanej "Przekształcenia w przemyśle w Europie: bilans i perspektywy podejścia całościowego" [1] EKES stwierdził, że przyszłe prace Komisji Konsultacyjnej d/s Przemian w Przemyśle (CCMI) powinny mieć na celu: "...wspieranie ram i warunków umożliwiających przekształcenia w sektorze przemysłowym kompatybilne z wymogami konkurencyjności przedsiębiorstw i spójnością ekonomiczną, społeczną i terytorialną", tworząc w ten sposób podwaliny pod interwencje tej komisji i określając ich zakres i ramy oraz tematy, jakimi powinna się ona zająć w ramach przygotowywania swoich opinii.
Decyzja o przygotowaniu niniejszej opinii z własnej inicjatywy na temat: "Przekształcenia w przemyśle a spójność ekonomiczna, społeczna i terytorialna" wpisuje się w tę perspektywę.
1.
Definicje
1.1 Aby zapewnić niniejszej opinii odpowiednie ramy interpretacyjne, pojęcie "przemiany w przemyśle" oznacza "proces normalnej stałej zmiany w danym sektorze przemysłowym, który stara się być proaktywną odpowiedzią na dynamiczne ruchy swojego otoczenia ekonomicznego w celu utrzymania konkurencyjności i stworzenia perspektyw wzrostu" [2].
Pojęcie "restrukturyzacji" jest zdefiniowane jako "szczególna forma przekształcenia w sektorze przemysłu i stanowi zwykle nadzwyczajną procedurę dostosowawczą ad hoc (często wymuszoną) do szczególnych warunków ekonomicznych w celu odnowienia konkurencyjności, co pociąga za sobą przerwanie ciągłości działalności zawodowej [3]".
Pojęcie "wyprzedzania" jest kluczem do właściwego zarządzania przemianami, ponieważ pozwala uniknąć problematycznej restrukturyzacji.
Wyprzedzanie to dokładnie rzecz ujmując proces badania i przewidywania przyszłych warunków konkurencji i wymogów rynku, co pozwala na zaprogramowanie dostosowania się w wymaganym czasie, przy minimalizacji problemów społecznych i problemów związanych z wydajnością przedsiębiorstwa.
1.2 Globalizacja może być określona jako poszukiwanie scenariusza mogącego poszerzać i ułatwiać stosunki handlowe między krajami, przyczyniając się w ten sposób do usuwania barier handlowych między tymi ostatnimi, obniżania (znoszenia) opłat importowych i wzmacniania ugrupowań międzynarodowych (takich jak UE i Mercosur).
W ramach tego procesu rząd każdego kraju oferuje zachęty do zakładania przedsiębiorstw zagranicznych na swoim terytorium i dostarcza środki do umiędzynarodawiania ich wszelkiej działalności gospodarczej.
Globalizacja wymaga również ustalenia i przestrzegania wspólnych zasad podstawowych obowiązujących na szczeblu międzynarodowym.
1.3 Polityka spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej ma na celu zmniejszenie różnic ekonomicznych i społecznych pomiędzy Państwami Członkowskimi i regionami, oraz przyspieszenie wzrostu gospodarczego i wspieranie bardziej zrównoważonego rozwoju, pomagając regionom o najbardziej niekorzystnych warunkach na dostosowanie się do wyzwań gospodarki opartej na wiedzy, tak by mogły one wszystkie skonkretyzować cele Strategii Lizbońskiej.
Konkretnie polityka ta powinna się urzeczywistniać w dziedzinie infrastruktury, środowiska naturalnego, przedsiębiorczości, dochodu na głowę mieszkańca, dostępu do zatrudnienia i ubezpieczenia społecznego, nie zapominając o walce z wykluczeniem społecznym, dostępie do nowych technologii informacji, edukacji i kształceniu ustawicznym, lepszej administracji i wzmocnieniu potencjału podmiotów gospodarczych i społecznych.
1.4 Dobrą definicja pojęcia "klaster" (cluster) jest podana przez Michaela PORTERA (profesor na Harvard business school) w jego książce zatytułowanej "The competitive advantage of nations", który mówi, że klaster to "grupa przedsiębiorstw wzajemnie ze sobą powiązanych i instytucji stowarzyszonych, bliskich z punktu widzenia geograficznego (szkoły wyższe, instytucje publiczne czy stowarzyszenia handlowe) w danej dziedzinie, które łączy konkurencja i współpraca" [4].
2.
Skutki globalizacji i nieunikniony charakter przemian w przemyśle
2.1 Całe społeczeństwo europejskie zgadza się co do tego, że przemiany w sektorze przemysłowym są nieuniknione, ponieważ wynikają one ze skutków globalizacji i stałych zmian zachodzących w gospodarce światowej oraz cechują się szybkimi i głębokimi zmianami rynków i zachowań, rosnącą złożonością techniczną i wysokim stopniem udziału konsumentów w procesie projektowania i produkcji dóbr, produktów i świadczeniu usług.
2.2 Globalizacja jest siłą napędową światowej konkurencji w zakresie rynków pracy i wydajności.
Przedsiębiorstwa międzynarodowe kierują inwestycje do krajów o niższych kosztach pracy, bezpośrednim dostępem do rynków i umiejętności technologicznych.
2.3 Wzrost konkurencji, starzenie się ludności oraz wymagania i poziom konsumentów wyznaczają aktualne i przyszłe ramy odniesienia, w których wystąpią duże napięcia i duże problemy.
2.4 Unia Europejska musi z determinacją stawiać czoła tym napięciom i problemom, stosując działania mogące zapobiegać "deindustrializacji" Europy, to znaczy pozwalające uniknąć wystąpienia trzech następujących procesów jednocześnie:
- zjawiska przenoszenia przedsiębiorstw [5];
- spadku zatrudnienia i produkcji oraz
- pogorszenia bilansu handlowego.
Można powiedzieć, że te trzy zjawiska jeszcze nie występują w tym samym czasie, ale spadek zatrudnienia i pogorszenie bilansu handlowego są realne.
2.5 Reakcja UE na te wyzwania może się powieść tylko wtedy, gdy zrewiduje się politykę przemysłową w taki sposób, aby uczynić ją bardziej proaktywną i kompletną oraz przejrzystą w aspekcie specyficznych i kumulatywnych skutków każdej decyzji dotyczącej struktury kosztów i wydajności przemysłu europejskiego, i to zarówno odnośnie aspektów przekrojowych jak i specjalnych sektorów przemysłowych takich jak sektor stali i przemysłu tekstylnego, i zawsze z uwzględnieniem skutków rozszerzenia do liczby 25 krajów.
3.
Rozwój regionalny jako regulator globalizacji, klastry
3.1 Paradoks naszych czasów polega na istnieniu nierówności w epoce, w której postęp nauki i techniki powinien umożliwić to, by nikt nie znał uczucia głodu, i w której stwierdza się równocześnie, że "nowa gospodarka światowa", na tyle na ile opiera się ona na nieuregulowanej konkurencji, niesie ze sobą poważne ryzyko pogorszenia tej asymetrii.
To w tym właśnie kontekście konieczny jest rozwój regionalny jako instrument regulacji globalizacji, ponieważ wymaga on bliskich kontaktów osób, bez względu na to gdzie się one znajdują, aby umożliwić im dostęp do dóbr, usług i szans.
3.2 Rozwój powinien towarzyszyć ludziom bez względu na to gdzie się znajdują, ponieważ nie można beztrosko przyjąć zasady, że mobilność, z jakiej korzystają pewne osoby w dążeniu do rozwoju, jest regułą, choćby dlatego, że najbiedniejsi to również ci, którzy mają najmniej możliwości przemieszczania się.
Regiony powinny określić, jakie są ich ambicje, co do przemian w sektorze przemysłowym i restrukturyzacji przemysłu, określić przyszłe inwestycje i współpracę, jaka powinna mieć miejsce pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym, w szczególności związaną z infrastrukturą edukacji i szkolenia zawodowego.
3.3. EKES uważa, że tworzenie regionalnych klastrów byłoby najskuteczniejszym środkiem przyciągania przedsiębiorstw i ich zakładania, ponieważ jest to ważny czynnik konkurencyjności regionalnej, działający jednocześnie jako siła napędowa spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej oraz środek zapobiegania negatywnym skutkom ekonomicznym, społecznym i terytorialnym, jakie mogłyby spowodować przemiany i restrukturyzacje w sektorze przemysłowym.
Wśród czynników mogących uczynić z klastrów system ułatwiający zakładanie przedsiębiorstw i utrzymanie know-how w regionie, można wymienić następujące:
- umacnianie i udoskonalanie procesu współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami;
- mozliwości doskonalenia kompetencji technologicznych związanych z obecnością instytutów badawczo-rozwojowych w ramach procesu tworzenia klastrów (przykład: przypadek klastra samochodowego);
- integracja w sieci relacji z klientami, podwykonawcami i dostawcami, sprzyjająca tworzeniu i rozwojowi ściślejszych więzi pomiędzy podmiotami społeczno-gospodarczymi i przede wszystkim poszczególnymi terytoriami;
- włączanie przedsiębiorstw w sieci ponadnarodowe umożliwiające dostęp do nowych rynków i
- rozwijanie doświadczeń mobilności pracowników w obrębie klastrów.
3.4 Zważywszy, że przedsiębiorstwa są przy aktualnej koniunkturze gospodarczej powiązane ze sobą w ramach konkurencji w skali światowej, są one zakładane lub przenoszone klastrów związanych z ich działalnością, z których mogą korzystać w rozumieniu korzyści porównawczych, opartych na czynnikach ogólnych takich jak: poziom kwalifikacji ludności czynnej zawodowo, jakość zarządzania, infrastruktura terytorialna, lokalny lub regionalny poziom nowatorstwa i rozwoju i generalnie jakość życia na danym terenie (mogąca wymagać interwencji publicznej w celu na przykład przywrócenia do właściwego stanu opuszczonych stref przemysłowych).
Klastry na poziomie regionalnym mogą być ważnym czynnikiem wzrostu spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej oraz motywacją do lokalizacji przedsiębiorstw w regionach rozwijających się, pod warunkiem, że na szczeblu UE i rządów będą finansowane programy wspierania zakładania przedsiębiorstw wysokotechnologicznych, rozwoju i innowacji, szkolenia zawodowego i wspierania stowarzyszania się przedsiębiorstw, szkół wyższych, wspólnot lokalnych, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego.
3.5 Strefy wielkomiejskie, jako ośrodki kultury i zróżnicowanej działalności, w których podmioty publiczne i prywatne pracują wspólnie w celu znalezienia rozwiązań ukierunkowanych na zmiany i nowoczesność, odgrywają decydująca rolę w tworzeniu i powodzeniu klastrów, ponieważ "To w regionach wielkomiejskich mają miejsce w pierwszej kolejności zmiany technologiczne w dziedzinie transportu, budownictwa i robót publicznych, technologii informacji oraz komunikacji, zarządzania infrastrukturą, itp.
Te zmiany technologiczne służą również za podstawę restrukturyzacji przemysłu i przenoszenia działalności siły roboczej i usług o wysokiej wartości dodanej.
Zjawiska specjalizacji ekonomicznej mają również składową przestrzenną: klastry lub grupy przedsiębiorstw współpracują z ośrodkami badań naukowych i wynalazczości oraz szkołami wyższymi.
W związku z tym należy wzmocnić współpracę pomiędzy szkołami wyższymi i przedsiębiorstwami" [6].
Wielkim wyzwaniem dla stref wielkomiejskich są również zagadnienia spójności społecznej, takie jak wykluczenie i ubóstwo, których rozwiązaniem jest oczywiście harmonijny, zrównoważony i zrównoważony rozwój, w powiązaniu z innymi sąsiednimi strefami.
Jednak poszukiwanie odpowiednich rozwiązań staje się trudne z racji braku spójnych statystyk.
4.
Skutki przemian i restrukturyzacji w przemyśle
Proces przemian i restrukturyzacji w sektorze przemysłowym wywiera wpływ na różne wymiary i aspekty oraz wyzwania w różnych branżach i regionach.
4.1 Aspekty społeczne
Wszystkie podmioty gospodarcze uznają, że restrukturyzacja i konsolidacja są warunkiem przetrwania przedsiębiorstw i poprawy ich konkurencyjności.
Restrukturyzacja jest problemem społecznym, gdy nie ma odpowiedniej alternatywy zatrudnienia w danym regionie lub gdy nie ma możliwości mobilności.
Ponadto przedsiębiorstwa powinny rzeczywiście stosować zasadę odpowiedzialności społecznej licząc się w swoim podejściu ze strukturami przedstawicielskimi pracowników oraz instytucjami lokalnymi i regionalnymi.
Konkurencyjność przemysłowa powinna być uzyskiwana za pośrednictwem dialogu społecznego.
4.2 Wyzwania, przed jakimi stoją przedsiębiorstwa
Wielkim wyzwaniem dla przedsiębiorstw jest właściwa reakcja na przemiany z uwzględnieniem konkurencyjności, złożonej sytuacji, oraz określonej sytuacji społecznej i instytucjonalnej.
Przemiany w sektorze przemysłowym wprowadzane przez wielkie przedsiębiorstwa wywierają wpływ na małe i średnie przedsiębiorstwa podwykonawców, czego nie należy lekceważyć.
Konieczny byłby mechanizm współpracy, umożliwiający tym ostatnim odpowiednie dostosowanie się.
4.3 Skutki dla rozszerzenia i w szczególności wpływ na zatrudnienie
Powinna wreszcie zostać określona specjalna polityka wspierania rozwoju i zatrudnienia, tak by zarządzanie przemianami i restrukturyzacją w sektorze przemysłowym w krajach rozszerzenia zostało uznane za wielką szansę zarządzania wzrostem gospodarczym, poprawą jakości życia i ochroną naturalnego środowiska.
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne pochodzą głównie z UE (ponad 60 % w 1998r.) i są dokonywane głównie w Republice Czeskiej, na Węgrzech i w Polsce.
Te trzy kraje przyjęły na koniec 2001 r. prawie trzy czwarte inwestycji w krajach rozszerzenia.
Tytułem przykładu powodzenia, w sektorze stali, są Koszyce (Republika Słowacji), w których bezpośrednia inwestycja zagraniczna pozwoliła na modernizację instalacji lokalnych bez redukcji zatrudnienia, poprzez porozumienia pomiędzy przedsiębiorstwami lokalnymi, dzięki mobilności siły roboczej, skutkującej zachętą do innowacji i konkurencji.
Wpływ strategii przedsiębiorstw międzynarodowych na zatrudnienie zmienia się w zależności od typu przyszłej inwestycji.
Strategia międzynarodowa _BAR_ Wpływ na zatrudnienie _BAR_
kraj pochodzenia zagr. inwest. bezpośredniej _BAR_ kraj odbiorca zagr. inwest. bezpośredniej _BAR_
(1)Rozszerzanie sieci: wyroby lub usługi bardzo "lokalne" lub "mało nadające się na eksport" – Energia – Transport – Banki –Handel – Przemysł rolno-spożywczy – Turystyka _BAR_ w perspektywie krótkoterminowej słaby lub żaden: W średniej/ długiej perspektywie: zmiana funkcji "back office" (funkcje administracyjne) _BAR_ Mniejszy lub większy w zależności od wykupu istniejących przedsiębiorstw (przy przyroście wydajności lub bez przyrostu wydajności) lub tworzenia ex nihilo _BAR_
(2)Poziome rozszerzenie zdolności produkcyjnych: produkty lub usługi nadające się na eksport – Samochody – Chemia –Hutnictwo _BAR_ Natychmiastowy wpływ pośredni (brak tworzenia zdolności produkcyjnych) możliwe skutki zastąpienia w krótkim okresie, patrz.: Seat/Skoda _BAR_ Duża restrukturyzacja w przypadku wznowienia poprzedniej działalnościTworzenie miejsc pracy jeśli jest to fabryka "greenfield" (teren jeszcze nie uprzemysłowiony) _BAR_
(3)Przenoszenie w celu obniżenia kosztów: produkty lub usługi bardzo nadające się na eksport – Przemysł włókienniczy – Odlewnie – Wyposażenie samochodowe – Elektronika – Usługi informatyczne o niskiej lub średniej wartości dodanej _BAR_ Duży wpływ krótko- lub średnioterminowy (czas cyklu zastąpienia zmienia się w zależności od przedsiębiorstwa) _BAR_ Duże restrukturyzacje w przypadku przejmowania poprzednich przedsiębiorstwTworzenie miejsc pracy jeśli jest to fabryka "greenfield" (teren jeszcze nie uprzemysłowionyRyzyko, w krótkiej/ długiej perspektywie: przenoszenie _BAR_
(1) & (2): W tych dwóch scenariuszach mamy do czynienia z poziomymi strategiami inwestycyjnymi.
W pierwszym przedsiębiorstwa międzynarodowe starają się głównie zdobyć nowe rynki i poszerzyć swoją sieć usług, jak na przykład usługi bankowe lub sieci transportu i energii.
W drugim – przedsiębiorstwa międzynarodowe starają się rozwijać swoje zdolności produkcyjne w zakresie usług lub wyrobów, które mogą być łatwo eksportowane.
(3): W tym scenariuszu stoimy w obliczu pionowej strategii przenoszenia działalności, co ma większy wpływ na zatrudnienie.
Przedsiębiorstwa, w których działalności jest duży udział siły roboczej (na przykład przemysł tekstylny i elektronika samochodowa), są narażone na tego typu scenariusz.
4.4 Skutki dla wymiaru terytorialnego
4.4.1 W przypadku restrukturyzacji przemysłowej lub przenoszenia przedsiębiorstw, konieczna jest ocena aktywów w infrastrukturze, wyposażeniu i zasobach ludzkich oraz tworzenie zachęt do lokalizacji nowych przedsiębiorstw.
W niektórych przypadkach do ich rozwoju niezbędne jest przywrócenie gruntu i podłoża do odpowiedniego stanu.
Należy zwiększyć i kontrolować odpowiedzialność terytorialną inwestorów, którzy otrzymali finansową pomoc publiczną.
Porozumienia o współpracy pomiędzy wszystkimi podmiotami są niezbędne do ponownego zdynamizowania regionów dotkniętych przekształceniami w sektorze przemysłowym.
4.5 Skutki dla zasobów ludzkich
Wszystkie podmioty powinny zaangażować się w zagwarantowanie dostępu do szkolenia osobom o niższych kwalifikacjach.
Jest to warunkiem żywotności ekonomicznej.
Na szczeblu przedsiębiorstw zarządzanie kompetencjami powinno obejmować porozumienie i wspólne podejście pomiędzy przedsiębiorstwem i pracownikami dotyczące ich potrzeb w zakresie szkolenia, kompetencji i kwalifikacji.
4.6 Skutki dla europejskiego modelu socjalnego
Osiągnięcie wysokiego poziomu spójności ekonomicznej, społecznej, związanej z naturalnym środowiskiem i terytorialnej jest zasadniczym filarem trwałości europejskiego modelu socjalnego.
Restrukturyzacja przemysłowa w ramach europejskiego modelu socjalnego powiedzie się, gdy będzie korzystna dla wszystkich podmiotów.
4.7 Aspekty wzajemnego oddziaływania na siebie sektora przemysłu i sektora usług
4.7.1 Poczynając od lat 70-tych, wzrost gospodarczy charakteryzował się przewagą sektora usług nad sektorem przemysłu produkcyjnego.
Jednak wzajemna zależność i wzajemne oddziaływanie tych dwóch sektorów mają podstawowe znaczenie dla wzrostu wydajności i innowacji, jak również dla poprawy jakości wyrobów i usług.
Co do restrukturyzacji i przemian w sektorze przemysłowym, to wzajemne oddziaływanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ przedsiębiorstwa świadczące usługi (na przykład badania naukowe i rozwój) przedsiębiorstwom przemysłowym, na ogół przenoszą się w ślad za nimi w przypadku przenoszenia się tych drugich.
5.
Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw a spójność ekonomiczna i społeczna.
5.1 W opinii EKES na temat "przekształcenia w przemyśle w Europie: bilans i perspektywy – podejście całościowe" [7], znajduje się stwierdzenie, że "Europa potrzebuje nowego modelu mającego na celu "przekształcenia w sektorze przemysłowym z ludzką twarzą", opartego na konkurencyjności, zrównoważonym rozwoju oraz spójności społecznej i terytorialnej".
Kanwą tej perspektywy są cele wyznaczone w ramach Strategii Lizbońskiej, a w ramach jej realizacji UE zwróciła się do przedsiębiorstw ze specjalnym apelem, aby wykazały się odpowiedzialnością społeczną, uwzględniając potrzeby i najlepsze praktyki w dziedzinie ustawicznego szkolenia zawodowego, organizacji pracy, równości szans, włączenia w życie społeczne i zrównoważonego rozwoju.
5.2 Przyjmuje się, że odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw może z punktu widzenia zachowania etycznego dwóch podstawowych dziedzin:
- warunki pracy i zatrudnienia;
- warunki życia w strefie, w której są one zlokalizowane, to znaczy: udział przedsiębiorstw w ożywieniu ekonomicznym regionu oraz wspieranie praktyk dopuszczalnych we wspólnocie lokalnej z punktu widzenia naturalnego środowiska.
Na ogół oczekuje się od przedsiębiorstw, by umożliwiały partycypację partnerów społecznych, władz lokalnych, konsumentów i dostawców, każdorazowo na swoim odpowiednim szczeblu kompetencji.
5.3 Ta odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw (w wyżej wymienionych aspektach) może być narzędziem sprzyjającym spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej, pod warunkiem, że zostanie przyjęte proaktywne podejście prewencyjne do zarządzania przemianami lub restrukturyzacją, które będzie korzystne dla wszystkich uczestników.
6.
"Dobre praktyki" restrukturyzacyjne odnośnie odpowiedzialności społecznej i terytorialnej
6.1 Europejski Fundusz Społeczny wspiera doświadczenia "dobrych praktyk", co do sposobu pomyślnego przeprowadzania przekształceń w przemyśle.
Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (EMCC), będące częścią Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy z siedzibą w Dublinie, regularnie reaguje na takie doświadczenia dotyczące waloryzacji odpowiedzialności społecznej i terytorialnej przedsiębiorstw.
Poza tym pierwsza faza konsultacji rozpoczęta przez Komisję Europejską na temat "Anticipating and managing change – a dynamic approach to the social aspects of corporate restructuring" pozwoliła również na sporządzenie listy dobrych praktyk w tej dziedzinie.
Te doświadczenia dobrych praktyk przejawiają się generalnie poprzez:
- konieczność wyprzedzania i wcześniejszego zajmowania się sprawami zatrudnienia związanymi z przyszłą restrukturyzacją;
- konieczność badania bezpośrednich i pośrednich skutków dla regionu;
- udział i mobilizację podmiotów w terenie (przedsiębiorstwa, związki zawodowe, władze publiczne lokalne i regionalne, stowarzyszenia i organizacje społeczeństwa cywilnego itp.).
- waloryzowanie negocjacji układów zbiorowych i konieczność "dialogu społecznego" między przedsiębiorstwami, przedstawicielami pracowników i władzami lokalnymi i regionalnymi – jako kluczowe aspekty poszukiwania rozwiązań i alternatyw dla decyzji strategicznych o przenoszeniu przedsiębiorstw;
- społeczne wspieranie zmian (zmiana kwalifikacji, szkolenie, poprawa umiejętności pracowników i monitorowanie ich kariery zawodowej, ożywianie podstaw zatrudnienia, rozwój tkanki przemysłowej, rozpoczynanie własnej działalności gospodarczej itp.);
- zobowiązywanie przedsiębiorstw do robienia interesów z pracownikami, którzy w ramach wydzielania działalności na zewnątrz opuściliby przedsiębiorstwo pod warunkiem podwykonawstwa usług;
- pojawianie się nowatorskich rozwiązań dzięki rozwijaniu przedsiębiorczości;
- informowanie w odpowiednim czasie całej sieci małych i średnich przedsiębiorstw podwykonawczych, służb publicznych i władz, wyższych uczelni i zrzeszeń przedsiębiorstw o zamiarze restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w regionie; jest to najtrudniejsze w przypadku przedsiębiorstw międzynarodowych, których ośrodek decyzyjny znajduje się poza regionem, krajem, a nawet Europą.
6.2 Negocjacje i dialog społeczny mają zasadnicze znaczenie dla przeprowadzania restrukturyzacji w sposób społecznie odpowiedzialny i z tego względu jest bardzo ważne, aby w tym przypadku zarówno przedsiębiorstwa jak i związki zawodowe przyjmowały pozytywną postawę w celu znalezienia takiej formuły restrukturyzacji, która byłaby korzystna dla przedsiębiorstwa, pracowników i społeczności.
Komisja zachęciła do dobrych praktyk poprzez dyrektywy (98/59/WE; 2001/23/WE; 94/45/WE oraz 2002/12/WE) ustanawiające pewne kierunki i obowiązki.
Na szczeblu europejskim można podkreślić inicjatywę podjętą w 2002 r. zalecającą "restrukturyzację inteligentną z punktu widzenia społecznego", która doprowadziła do przyjęcia pewnych wytycznych opublikowanych w czerwcu 2003 r.
Wszelkie mozliwe alternatywy dla zwolnień powinny być zbadane.
6.3 Istnieje wiele dobrych przykładów dobrych praktyk w tej dziedzinie ze strony przedsiębiorstw europejskich, które odwołały się do dobrych praktyk społecznie odpowiedzialnych w swojej strategii przemian i restrukturyzacji, jak na przykład choćby grupa hutnicza Arcelor, która w związku z fuzją z przedsiębiorstwami Arbed, Aceralia i Usinor, postanowiła – w sytuacji nadmiaru strukturalnych zdolności produkcyjnych stali płaskiej i w celu poprawy współpracy – zamykać stopniowo wielkie piece w Liège i ograniczyć produkcję w Bremie i w Eisenhüttenstadt.
W obliczu utraty miejsc pracy, jaką te zmiany za sobą pociągają, Arcelor zobowiązał się do tego, że żadna osoba nie zostanie pozostawiona sama z problemem zatrudnienia, oraz zobowiązał się do przywrócenia tych terenów do odpowiedniego stanu i, przy pomocy wszystkich zainteresowanych stron, do przyczynienia się do ponownego uprzemysłowienia lokalnej tkanki ekonomicznej.
Negatywnym tym razem przykładem niedostosowania się do dobrych praktyk jest restrukturyzacja przemysłu samochodowego na południu Włoch, w której przewidziano przeniesienie części działalności podwykonawczej za granicę, nie przewidując ani nie organizując wystarczających działań wspierających ani rozwiązania problemów społecznych z tym związanych.
6.4 Przekształcenia w przemyśle, które powinny być przeprowadzane w celu zachowania konkurencyjności przedsiębiorstw, powinny być wspierane przez władze i finansowane w aspekcie edukacji i szkolenia siły roboczej.
W tej sytuacji należy wspierać wykorzystywanie nowych technologii.
Ponadto konieczne jest zwracanie uwagi na wzmacnianie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i interesów społecznych w dziedzinie tworzenia większej liczby miejsc pracy lepszej jakości oraz zrównoważonego charakteru działalności z punktu widzenia środowiska naturalnego w regionach, gdzie znajdują się przedsiębiorstwa.
7.
Przemiany w przemyśle a spójność ekonomiczna, społeczna i terytorialna jako instrument zrównoważonego rozwoju
7.1 Zrównoważony rozwój jest głównym celem UE.
Wielkie projekty transeuropejskie, takie jak sieci drogowe czy inna infrastruktura przewidywana na szczeblu europejskim, nie wystarczają do wspierania zrównoważonego rozwoju i otwarcia na ogólny rozwój regionów o najbardziej niekorzystnym położeniu.
Różnice w produkcji, wydajności i dostępie do zatrudnienia utrzymujące się pomiędzy krajami i regionami, wynikają z niewydolnych struktur w kluczowych dziedzinach konkurencyjności, to znaczy struktur niedostosowanych w kapitale ludzkim i fizycznym, problemów związanych z naturalnym środowiskiem oraz z braku zdolności do innowacji i zarządzania regionalnego.
7.2 Szanse wynikające z przekształceń w sektorze przemysłu mogą z racji swoich skutków dla tkanki ekonomicznej, społecznej, naukowej i udziału społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych przyczynić się w znacznym stopniu do procesu zrównoważonego i zrównoważonego rozwoju poprzez łączne wykorzystanie instrumentów i polityki spójności społecznej oraz wspólnotowej polityki strukturalnej,.
Przemiany wymagają działań dostosowawczych, badawczych, nowatorstwa i przyjęcia nowych postaw zarówno ze strony przedsiębiorstw jak i partnerów społecznych oraz społeczeństwa obywatelskiego, poprzez działania w ramach partnerstwa, przy czym celem jest wyważona pomoc regionom w zachowaniu i poprawie ich struktur ekonomicznych i społecznych.
8.
Propozycje zmian zawarte w trzecim raporcie na temat spójności ekonomicznej i społecznej.
8.1 Komisja proponuje nową strukturę polityki spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej UE, obejmującą trzy priorytety:
Konwergencję
Celem jest wspieranie wzrostu gospodarczego i tworzenie miejsc pracy w Państwach Członkowskich i w regionach słabiej rozwiniętych.
Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie - wyprzedzanie i wspieranie zmian
Priorytet ten należy przyjąć z zadowoleniem w ramach niniejszej opinii, ponieważ łączy on przekształcenia w sektorze przemysłowym i politykę spójności poprzez programy krajowe i regionalne opierające się na zapobieganiu, wyprzedzaniu i dostosowywaniu się do zmian ekonomicznych.
Chodzi przy tym o uwzględnienie priorytetów politycznych europejskiej strategii na rzecz zatrudnienia i poprawę jakości i wydajności pracy oraz spójności społecznej.
Europejska współpraca terytorialna
Celem jest wspieranie harmonijnego i zrównoważonego rozwoju terytorium Unii Europejskiej przez działania mające na celu wzmocnienie współpracy transgranicznej i ponadnarodowej.
9.
Uwagi dotyczące propozycji trzeciego raportu na temat przemian i restrukturyzacji w sektorze przemysłowym
9.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że trzeci raport na temat spójności ekonomicznej i społecznej, przedstawiony 18 lutego, zajął się tematem "przekształceń w sektorze przemysłu i ogólnych przemian ekonomicznych" w jasny i obiektywny sposób.
9.2 Zaznacza on w szczególności swoje poparcie dla zasad stanowiących podwaliny strategii trzeciego raportu na temat spójności oraz dla powiązania Strategii Lizbońskiej i przyszłej polityki regionalnej w przypadku programów opartych na wiedzy oraz programów krajowych i regionalnych w celu nadania rozmachu rozwojowi gospodarczemu regionów o mniej korzystnych warunkach.
Jednak uważa on, że te działania są niewystarczające i dokonuje następującej krytyki dotyczącej:
- braku skwantyfikowanych celów dla realizacji działań na rzecz spójności zarówno na szczeblu Państw Członkowskich jak i na szczeblu regionów, świadczącego o osłabieniu wymagań dotyczących konkretyzacji tych celów;
- braku gwarancji, że w przyszłym programie na lata 2007-2013 dojdzie do większej spójności między regionami a nie tylko Państwami Członkowskimi, jak to miało miejsce w przypadku poprzednich programów na lata 1994-1999 i 2000-2006, a gdyby jednak tak miało się stać, byłoby to oznaką słabości realizacji polityki i porażką Unii w jej polityce spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej w przypadku regionów o najbardziej niekorzystnych warunkach;
- braku mechanizmu specjalnej kontroli w celu zagwarantowania, że regiony o najbardziej niekorzystnych warunkach otrzymają niezbędne środki finansowe na swój rozwój, wiedząc że, jak to było w przeszłości, regiony o lepszych warunkach bardziej skorzystały z tego procesu z racji ich lepszej sytuacji w rozumieniu wydajnej infrastruktury i świadczenia usług;
- braku propozycji zachęt dla przedsiębiorstw realizujących politykę odpowiedzialności społecznej mającą pozytywny wpływ na politykę spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej;
- braku skutecznych metod koordynacji wyników polityki spójności, przewidujących kary dla tych Państw Członkowskich, które nie osiągnęłyby celów wyznaczonych w dziedzinie polityki spójności;
- braku uznania przekształceń w sektorze przemysłu za czynnik mogący generować zakłócenia równowagi w regionach lub przyczyniać się do tego braku równowagi z racji ewentualnego przenoszenia przedsiębiorstw, mogącego powodować ogromne zaburzenia na różnych poziomach; rzeczywiście, regiony nimi dotknięte są narażone na to, że ich poziom spójności, w danym momencie bardzo wysoki, ulegnie obniżeniu, co może zagrozić zdolności do ponownego ich zdynamizowania w dłuższej perspektywie, przy czym w raporcie nie pojawia się żadna szczególna propozycja zapobiegania takim reperkusjom.
10.
Podsumowanie i zalecenia
10.1 EKES uważa, że propozycje zmiany polityki spójności przedstawione przez Komisję są niewystarczające i że ta okazja do okiełznania zmian, które są nie tylko nieuniknione, ale mają zasadnicze znaczenie jako wyraz dynamiki gospodarczej i dźwignia zrównoważonego rozwoju, nie jest w pełni wykorzystana.
Wszystko z powodu braku optymalizacji i połączenia szans, jakie stwarza Strategia Lizbońska, jej pozytywne podejście do przekształceń, konkurencyjności i spójności, agenda w zakresie polityki społecznej określająca wyprzedzanie i zarządzanie zmianą jako kluczowe wyzwanie oraz europejska strategia na rzecz zatrudnienia, której głównym hasłem jest zdolność do dostosowania się.
10.2 EKES uważa, że konieczne jest osiągnięcie równowagi pomiędzy częścią ekonomiczną i społeczną oraz dostosowanie zarządzania zmianami w dwóch celach, to znaczy z jednej strony w celu zagwarantowania wspierania ogólnych celów społecznych (szkolenie, zatrudnienie, szanse i ochrona społeczna), zaś z drugiej strony w celu zagwarantowania przetrwania przedsiębiorstw dzięki specjalnej polityce wspierania, mogącej zapewnić restrukturyzację i konsolidację jako warunek przetrwania i zwiększonej konkurencyjności.
Aby osiągnięcie tych celów było możliwe, konieczne są zintegrowane i komplementarne działania ze strony głównych podmiotów, to znaczy państwa (na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym) i przedsiębiorstw.
10.3 Dla powodzenia polityki spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej EKES uważa, że niezbędna jest silniejsza i lepsza koordynacja przy realizacji aktualnej polityki rozwoju w UE obejmującej: aktualne dyrektywy regulujące partycypację pracowników w przedsiębiorstwach; dialog społeczny w poszczególnych sektorach przemysłowych; systematyczne konsultacje z Komisją Konsultacyjną ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) w ramach Komitetu; Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (EMCC); wykorzystanie funduszy strukturalnych; politykę konkurencji i wspierania zasady odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw.
Kluczowe znaczenie ma zaangażowanie w ten cel i udział w nim wszystkich zainteresowanych stron.
10.4 EKES uważa, że w przypadku restrukturyzacji należy ustalić pewne zasady stanowiące podstawę i podwaliny dobrych praktyk, obejmujące konieczność wzmocnienia konkurencyjności przedsiębiorstw oraz wymogi spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej.
10.5 EKES uważa, że stałe pogarszanie się konkurencyjności Europy w stosunku do Stanów Zjednoczonych wynika z braku nacisku na Państwa Członkowskie w zakresie przestrzegania terminów realizacji strategii i wdrażania podstawowych instrumentów UE takich jak: Strategia Lizbońska, reformy strukturalne i zrównoważony rozwój.
Jeśli ta tendencja się utrzyma, to UE jako aktualnie drugiej potędze światowej grozi spadek na trzecią pozycję (uwaga na Japonię, Chiny i Indie!).
Należy temu zapobiec.
EKES uważa również, że Komisja powinna być bardziej wymagająca i odgrywać bardziej aktywną rolę w koordynowaniu i monitorowaniu rzeczywistej realizacji wyżej wymienionych strategii.
Jednym z głównych działań koordynacyjnych byłoby powołanie komisarza odpowiedzialnego za monitorowanie przemian i przenoszenia przedsiębiorstw przemysłowych, co umożliwiłoby lepsze połączenie polityki przemysłowej z ochroną środowiska naturalnego.
W ramach niniejszej opinii z własnej inicjatywy EKES zaleca, co następuje:
a) Należy zrewidować strategiczną wizję w dziedzinie spójności w kontekście aktualnych wyzwań stojących przed UE poprzez uaktualnienie i wzmocnienie definicji pojęcia spójności, która nie ograniczałaby jej do podejścia ekonomicznego funduszy strukturalnych i spójności i rozpatrywałaby ją w aspekcie trzech celów:
- wzmocnienia spójności gospodarki europejskiej;
- wspierania "europejskiej przedsiębiorczości";
- wspierania solidarności pomiędzy państwami i regionami Wspólnoty.
b) Należy odejść od PKB na głowę mieszkańca jako absolutnego kryterium kwalifikowalności do wsparcia, ponieważ kryterium to jest źródłem względnych nierówności w realizacji polityki strukturalnej.
Jak wiadomo, względna zamożność nie może się sprowadzać do suchej liczby wyrażonej przez PKB na jednego mieszkańca.
Poziom kwalifikacji zasobów ludzkich, brak infrastruktury, odległość w stosunku do centrum napędowego gospodarki europejskiej i struktura demograficzna to ważne czynniki, które powinny być uwzględniane przy decydowaniu o spełnianiu kryterium kwalifikującego do przyznania pomocy regionom Wspólnoty.
c) Należy stworzyć nową matrycę kryteriów oceny regionów w taki sposób, aby móc sporządzić nową mapę spójności europejskiej.
d) Co do spójności terytorialnej, należy ponownie ustalić sposób zarządzania obszarem Wspólnoty w taki sposób, aby umożliwić policentryczny, harmonijny, zrównoważony i zrównoważony rozwój.
Takie podejście przestrzenne powinno uwzględniać spójność międzyregionalną w jej wymiarze fizycznym i ekonomicznym poprzez włączenie władz lokalnych, krajowych i europejskich w proces sporządzania modelu europejskiego rozwoju terytorialnego prowadzącego do nowych strategii ekonomicznych (inwestycje, badania naukowe i rozwój, sprawy społeczne (zatrudnienie)).
e) Konieczne jest kontynuowanie logiki przyspieszania przy formułowaniu polityki strukturalnej w zakresie spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej jako środka wyprzedzania przekształceń ekonomicznych ogólnie, a restrukturyzacji w sektorze przemysłu w szczególności.
Aktualny limit środków finansowych UE (1,24 % dochodu narodowego brutto) – przy czym możliwe jest obniżenie tej wartości procentowej w perspektywie finansowej na lata 2003-2013 – jest niewystarczający w porównaniu z potrzebami i narzuca logikę ograniczenia działań, co przeszkadza w szybszym osiągnięciu celów spójności.
f) Należy skoncentrować się na zasobach ludzkich, przeznaczając środki na kształcenie w celu wczesnej orientacji zawodowej i na właściwą edukację zawodową, ale przy zachowaniu elastycznego podejścia do różnych typów problemów, w obliczu których stoją Państwa Członkowskie w tej dziedzinie.
g) Należy udzielać specjalnej pomocy regionom, które stoją w obliczu radykalnych restrukturyzacji swoich produkcyjnych struktur przemysłowych, przygotowując listy sektorów i regionów bardzo narażonych na ryzyko utraty konkurencyjności i opracowywać specjalne propozycje wsparcia w zależności od sektora i jego specyfiki.
Oprócz tego należy zatroszczyć się szczególnie o skutki restrukturyzacji przemysłu w nowych Państwach Członkowskich.
h) W kontekście poprzedniego ustępu konieczne jest ustalenie "zasady regionu najbardziej uprzywilejowanego", w którym można byłoby użyć specjalnych środków finansowych w celu wspierania jego restrukturyzacji.
W tym kontekście dialog społeczny ma do odegrania fundamentalną rolę, podobnie jak dialog ze społeczeństwem obywatelskim, który połączyłby wszystkie żywotne siły obecne w regionie (przedsiębiorstwa, szkoły wyższe, ośrodki badań naukowych, władze lokalne, stowarzyszenia, związki zawodowe, itp.).
W ten sposób można byłoby dojść do przywrócenia witalności jego tkance ekonomicznej przez tworzenie nowych alternatywnych rodzajów działalności ekonomicznej.
i) Należy wspierać rozwój regionalnych klastrów wspierając ekspansję sektora technologii informacji i komunikacji oraz branż innowacyjnych i wysokich technologii, które rozwijają potencjalne możliwości regionów, wspierając ich zdolność przyciągania przedsiębiorstw i ich zakładania.
W ten sposób można by przyczynić się do wzmocnienia konkurencyjności regionów i zwiększenia spójności ekonomicznej, społecznej i terytorialnej jak również zatrudnienia.
Zasadnicze znaczenie ma prowadzenie badań regionalnych i planowanie we współpracy z całym potencjałem danego regionu w procesie budowy klastra.
j) Przy tworzeniu polityki wobec przemian przemysłowych w regionach należy uwzględniać pozytywne doświadczenia nabyte w przeszłości w ramach programów branżowych takich jak Rechar, Resider i Retext, tak aby cały potencjał wzrostu mógł zostać wykorzystany.
k) Komisja powinna kontynuować zmiany w polityce przemysłowej i aktywizować ją w celu dostosowania zasad do nowych warunków ramowych na świecie.
W tym względzie EKES przyjmuje z zadowoleniem niedawną propozycję zmiany polityki przemysłowej, przedstawioną 20 kwietnia 2004 r.
[8] Należy w szczególności czuwać nad koordynacją polityki przemysłowej i polityki wspólnotowej w innych dziedzinach, w szczególności w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego.
l) Europa musi przestrzegać i egzekwować ścisłe przestrzeganie zasad MOP, gdyż może popaść w kryzys gospodarczy z racji braku konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich, jeśli nic nie zostanie zrobione w celu położenia kresu "dumpingowi socjalnemu i podatkowemu" praktykowanemu w innych regionach, które nie przestrzegają na równi z nią zasad gry rynkowej.
m) Bazując na swoim wysokim technicznym i technologicznym know-how oraz wysoko wykwalifikowanych zasobach ludzkich, Europa powinna potrafić uczestniczyć w światowej grze, ale musi w tym celu zrewidować swoją politykę wspierania badań naukowych, a głównie kapitału ludzkiego.
Wiadomo, że na około 14.000 naukowców europejskich studiujących w Stanach Zjednoczonych tylko 3.000 z nich ma zamiar wrócić do Europy.
Chodzi tu o bardzo poważną sytuację, która wymaga natychmiastowego podjęcia odpowiednich działań.
Dobrym krokiem w tym kierunku jest inicjatywa "Regions for knowlegde" (KnowREG), w ramach której 27 kwietnia 2004 r. postanowiono stworzyć 14 projektów pilotażowych w zakresie wspierania gospodarki na bazie wiedzy na szczeblu lokalnym i regionalnym.
n) EKES podkreśla konieczność sformułowania przez Radę Europejską wyraźnego związku pomiędzy celami konkurencyjności i wiedzy z jednej strony, a przyszłą polityką regionalną z drugiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno - Społecznego w sprawie międzynarodowej konwencji w sprawie migracji Opinia z własnej inicjatywy
(2004/C 302/12)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podjął decyzję, zgodnie z art. 29, ust. 2 swojego regulaminu, o przygotowaniu opinii w sprawie międzynarodowej konwencji w sprawie migracji.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 14 czerwca 2004 r.
Sprawozdawcą był Pariza Castaños.
Na 410. sesji plenarnej w dniach 30 czerwca i 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dn. 30 czerwca), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 162 do 3, przy 11 głosach wstrzymujących sie, przyjął następującą opinię.
1.
Wprowadzenie
1.1 Konwencja została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w rezolucji nr 45/158 z dnia 18 grudnia 1990 r.
Weszła ona w życie z dniem 1 czerwca 2003 r. po jej ratyfikowaniu przez pierwsze 20 państw.
Dotąd konwencję ratyfikowało 25 państw [1].
Jako taka, stanowi ona w pełni wykonalny traktat międzynarodowy, który musi być przestrzegany przez strony.
1.2 Celem konwencji jest ochrona praw człowieka i godności ludzi, którzy emigrują z przyczyn ekonomicznych lub związanych z zatrudnieniem na całym świecie poprzez odpowiednie prawodawstwo oraz dobrą praktykę na szczeblu narodowym.
Wspólną podstawą dla takiego międzynarodowego ustawodawstwa w zakresie polityki migracyjnej winny być działania na rzecz demokracji i praw człowieka.
Konwencja reguluje również kwestie równowagi pomiędzy różnymi sytuacjami zarówno w państwach pochodzenia, jak i w krajach przyjmujących.
1.3 Niniejsza konwencja jest jednym z siedmiu traktatów Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie praw człowieka.
Uznaje ona, że pewne podstawowe prawa człowieka, zdefiniowane w Ogólnej Deklaracji Praw Człowieka muszą być zagwarantowane na całym świecie dla wszystkich pracowników migrujących i ich rodzin.
Konwencja w sposób przejrzysty i uniwersalny kodyfikuje prawa pracowników migrujących i ich rodzin na podstawie zasady równości traktowania.
Ustanawia ona prawa, które muszą być zagwarantowane imigrantom, których sytuacja jest lub nie jest uregulowana, określając minimalne standardy ochrony w zakresie praw obywatelskich, gospodarczych, politycznych, socjalnych i związanych z zatrudnieniem oraz uznaje konieczność istnienia międzynarodowych przepisów zapewniających pracownikom migrującym ich podstawowe prawa.
1.4 Konwencja ta rozbudowuje wcześniejsze ustalenia MOP [2] poprzez objęcie ramami prawnymi imigrantów na całym świecie, promowanie zasady sprawiedliwego traktowania imigrantów oraz dążenie do zapobiegania wykorzystywaniu imigrantów o nieuregulowanym statusie.
Konwencja podchodzi do problemu migracji całościowo, podejmując takie zagadnienia jak edukacja, selekcja, wyjazd, tranzyt i zamieszkania w kraju zatrudnienia a także kwestię powrotu i ponownego osiedlenia się w państwie pochodzenia.
1.5 Poszczególne państwa odpowiadają za zarządzanie przepływami migracyjnymi.
EKES wspiera pogląd Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych i jest orędownikiem lepszej bilateralnej, regionalnej i międzynarodowej współpracy pomiędzy państwami pochodzenia imigrantów oraz krajami które ich przyjmują.
Konwencja nie propaguje, ani nie zarządza przepływami migracyjnymi; jej celem jest raczej zagwarantowanie powszechnego uznania podstawowych praw człowieka oraz wzmocnienie ochrony tychże na całym świecie.
1.6 Konwencja rozważa możliwe sytuacje administracyjne imigrantów na wiele sposobów: gwarantuje wszystkim osobom ochronę ich podstawowych praw człowieka i stosuje dalej idące prawa w stosunku do legalnych imigrantów.
1.7 Poprzez niniejszą konwencję, społeczność międzynarodowa oraz Organizacja Narodów Zjednoczonych ponownie wyrażają swoją wolę poprawy współpracy pomiędzy państwami w celu zapobiegania, a nawet wyeliminowania procederu handlu ludźmi oraz nielegalnego zatrudniania imigrantów o nieuregulowanym statusie, jak również w celu rozszerzenia zakresu ochrony podstawowych praw człowieka imigrantów na całym świecie [3].
2.
Prawa imigrantów
2.1 Konwencja dąży do zagwarantowania równego traktowania i takich samych warunków prawnych dla pracowników migrujących, jakie posiadają pracownicy będący obywatelami danego kraju.
Szczególnie chodzi o:
- zapobieganie nieludzkim warunkom życia i pracy, fizycznemu i seksualnemu wykorzystywaniu oraz poniżającemu traktowaniu, co obejmuje także niewolnictwo (art. 10, 11, 25, 54);
- zagwarantowanie imigrantom praw do wolności myśli, słowa i wyznania (art. 12, 13);
- uznanie praw imigrantów do prywatności i bezpieczeństwa osobistego (art. 14, 15, 16);
- zapewnienie dostępu do skutecznej pomocy i porady prawnej poprzez sprawiedliwe postępowanie prawne, gwarantujące prawo do równości i braku dyskryminacji a także stosowanie w trakcie postępowania odpowiednich procedur prawnych i udzielanie pomocy tłumaczeniowej pracownikom napływowym (art. 18, 19, 20);
- zagwarantowanie imigrantom dostępu do informacji dotyczących ich praw (art. 33, 37);
- zagwarantowanie równego dostępu do edukacji i opieki społecznej wszystkim imigrantom (art. 27, 28, 30, 43-45, 54);
- uznanie prawa imigrantów do wstępowania i członkostwa w związkach zawodowych (art. 26, 40).
2.2 Konwencja również ustaliła, że imigranci muszą posiadać prawo do utrzymywania więzi ze swoim krajem pochodzenia.
Szczególnie chodzi o:
- zapewnienie imigrantom możliwości powrotu do kraju pochodzenia, jeśli tego zechcą, umożliwienie im odwiedzania krajów z których pochodzą oraz podtrzymywania więzi kulturowych (art. 8, 31, 38);
- zagwarantowanie uczestnictwa imigrantów w życiu politycznym państwa ich pochodzenia (art. 41, 42);
- ochrona prawa imigrantów do przekazywania swoich dochodów do krajów pochodzenia (art. 32, 46, 48).
2.3 Konwencja opiera się na fundamentalnej zasadzie zapewnienia minimalnego poziomu bezpieczeństwa wszystkim imigrantom.
Uwzględnia ona dwie możliwe sytuacje, w których pracownicy migrujący mogą się znaleźć (status uregulowany i nieuregulowany), stosuje dalej idące prawa w stosunku do legalnych imigrantów oraz uznaje podstawowe prawa imigrantów o nieuregulowanym statusie.
2.4 Konwencja proponuje podjęcie inicjatyw w celu wyeliminowania nielegalnej imigracji, przede wszystkim poprzez eliminowanie wprowadzających w błąd informacji wykorzystywanych do zachęcenia ludzi do nielegalnej imigracji oraz poprzez nakładanie sankcji na osoby trudniące się przemytem ludźmi i pracodawców zatrudniających imigrantów o nieudokumentowanym statusie.
2.5 Konwencja ustanawia Komitet ds. Ochrony Praw Wszystkich Pracowników Migrujących oraz Członków Ich Rodzin (Commitee on the Protection of the Rights of all Migrant Workers and Members of their Families), składający się z dziesięciu ekspertów, którzy zostaną mianowani przez strony i którzy będą nadzorować wprowadzanie konwencji w życie i realizowanie jej zapisów.
3.
Kraje zachodnie wciąż nie ratyfikowały konwencji
3.1 Międzynarodowa imigracja jest wynikiem znacznej nierówności gospodarczej i społecznej pomiędzy bogatymi krajami północy a krajami rozwijającymi się.
Dysproporcje te ulegają ciągłemu pogłębieniu w dzisiejszym, coraz bardziej zglobalizowanym systemie gospodarczym.
Pomimo to, większość państw, które już ratyfikowały konwencję, są krajami pochodzenia imigrantów.
Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, Stany Zjednoczone Ameryki, Kanada, Australia i Japonia oraz pozostałe kraje świata zachodniego, do których napływają w dużej liczbie imigranci [4], jeszcze nie ratyfikowały, ani też nie podpisały [5] konwencji.
3.2 Unia Europejska, wyrażająca chęć ustalenia międzynarodowych zasad w wielu dziedzinach (w zakresie handlu międzynarodowego w ramach WTO, w dziedzinie ochrony środowiska poprzez Kioto, itd.), musi również zagwarantować przestrzeganie podstawowych praw imigrantów poprzez zastosowanie międzynarodowych norm.
4.
Polityka imigracyjna w Unii Europejskiej
4.1 Unia Europejska jest obszarem, na którym prawa człowieka są przestrzegane i chronione oraz gdzie stosowana jest znakomita większość międzynarodowych instrumentów prawnych Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Unia Europejska posiada również własne instrumenty w tej dziedzinie, na przykład Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Kartę Praw Podstawowych.
4.2 Unia Europejska również rozwinęła zestaw instrumentów prawnych do zwalczania dyskryminacji [6].
Pomimo tego, różni eksperci, w tym przedstawiciele Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii [7], zgłaszali przypadki dyskryminacji imigrantów pod względem ich warunków pracy.
4.3 Spotkanie Rady Europejskiej w Tampere zainicjował w Unii Europejskiej proces tworzenia projektu wspólnego prawodawstwa w dziedzinie i imigracji.
Konferencja w Tampere stworzyła solidne polityczne podstawy, umożliwiające Unii na zharmonizowanie swoich przepisów dotyczących azylu i imigracji oraz poprawę współpracy z państwami trzecimi w celu lepszego zarządzania przepływami migracyjnymi.
Ponadto, w Tampere zostało osiągnięte porozumienie w sprawie zagwarantowania sprawiedliwego traktowania wszystkich osób oraz rozwoju polityki na rzecz integracji i zapobiegania dyskryminacji.
4.4 Komisja przygotowała wiele projektów aktów prawnych, które jednak napotkały na silny opór wewnątrz Rady [8].
Po czterech latach od spotkania w Tampere, rezultaty są nikłe: przyjęte prawodawstwo rozczarowuje i w dużym stopniu odbiega od celów przyjętych przez Radę Europejską, propozycji Komisji, opinii Parlamentu oraz EKES.
Obecny system stosowany w Radzie do przyjmowania umów pozwala na blokowanie propozycji.
Dodatkowo, postawy niektórych rządów sprawiają, że bardzo trudno osiągnąć porozumienie.
4.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w szeregu opinii wezwał Radę do działania z większą odpowiedzialnością oraz przyjęcia bardziej konstruktywnego podejścia opartego na pogłębionej współpracy (enhanced co-operation).
Coraz pilniejszą sprawą staje się to, aby Unia Europejska posiadała odpowiednie, wspólne prawodawstwo umożliwiające zarządzanie imigracją w sposób zgodny z prawem i przejrzysty.
4.6 EKES sporządził kilka projektów opinii [9], w których zachęca Unię Europejską do przyjęcia polityki zapewniającej właściwe podejście do imigracji zarobkowej poprzez odpowiednie kanały prawne, zapobieganie nieuregulowanej imigracji i nielegalnemu przemytowi ludźmi.
4.7 W związku z powyższym, zatwierdzenie dyrektywy w sprawie warunków wjazdu, zamieszkania, oraz dostępu do zatrudnienia przez imigrantów, opartej na propozycji Komisji [10], która również uwzględnia opinię EKES [11], jest obecnie sprawą, którą należy się zająć w trybie pilnym.
4.8 Rada Europejska w Salonikach przyjęła z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie imigracji, integracji i zatrudnienia [12], który przewiduje w najbliższych latach wzrost migracji do Unii Europejskiej z przyczyn zarobkowych oraz stwierdza, że w związku z tym konieczne będą stosowne przepisy, umożliwiające zarządzanie imigracją w odpowiednich ramach prawnych.
Komisja stwierdza również, że potrzebna będzie polityka integracyjna w odniesieniu do populacji migrującej, która podejmie próby zlikwidowania wszelkich form wyzysku i dyskryminacji.
4.9 Niektóre z krajowych przepisów prawnych w sprawie imigracji nie w pełni odpowiadają stosowanym międzynarodowym konwencjom praw człowieka, a niektóre dyrektywy europejskie (na przykład w sprawie łączenia rodzin) są nawet uważane przez pewne organizacje pozarządowe oraz Parlament Europejski za sprzeczne z podstawowymi prawami człowieka.
EKES twierdzi, że istniejące konwencje międzynarodowe w sprawie praw człowieka, jak również Karta Praw Podstawowych UE, powinny stanowić podstawę dla całej europejskiej struktury legislacyjnej w sprawie imigracji.
5.
Globalne wartości Unii Europejskiej
5.1 W ostatnich czasach Stany Zjednoczone wykształciły jednostronne podejście do zarządzania sprawami międzynarodowymi.
W wyniku tej sytuacji cały system Organizacji Narodów Zjednoczonych stanął w obliczu poważnych problemów.
W konsekwencji tego jedyny obecnie istniejący system umożliwiający wielostronne rozwiązywanie konfliktów międzynarodowych oparte na współpracy jest zagrożony.
5.2 Unia Europejska, aczkolwiek z wielkimi trudnościami, przygotowuje własną, wspólną politykę zagraniczną, w której Organizacja Narodów Zjednoczonych będzie odgrywać kluczową rolę.
Przyszły Traktat Konstytucyjny skonsoliduje ten mandat w zakresie polityki zewnętrznej jako jedno z zadań Wspólnoty.
5.3 Stosunki zewnętrzne Unii Europejskiej oparte są na wielostronności i aktywnym kompromisie w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych.
W niedawno opublikowanym dokumencie [13], Komisja Europejska stwierdza, że: "Wyzwanie stojące obecnie przed ONZ jest jasne: "światowe rządy' będą słabe, jeśli wielostronne instytucje nie będą w stanie zapewnić efektywnego wdrożenia swoich decyzji i norm – czy to w sferze "polityki na wysokim szczeblu" związanej z międzynarodowym pokojem i bezpieczeństwem, czy też w zakresie praktycznego realizowania zobowiązań podjętych na ostatnich konferencjach ONZ w sferze społecznej, ekonomicznej, czy też środowiska naturalnego.
Na UE spoczywa szczególna odpowiedzialność w tych kwestiach.
Z jednej strony, UE uczyniła wielostronność stałą zasadą w swoich kontaktach zewnętrznych.
Z drugiej zaś strony, powinna służyć jako wzór dla innych w realizacji – a nawet przekraczaniu – swoich międzynarodowych zobowiązań.
5.4 Globalizacja stwarza nowe możliwości i nowe problemy dla globalnego systemu decyzyjnego (global governance) [14].
Obecnie migracja stanowi główny problem tak dla samych imigrantów, jak i dla krajów ich pochodzenia oraz państw przyjmujących.
Wyzwanie, przed którym stajemy, to przekształcenie tych problemów w możliwości dla wszystkich: imigrantów, ich krajów pochodzenia oraz państw, do których napływają.
Wielostronność i międzynarodowa współpraca są drogą do ukształtowania dobrego globalnego systemu decyzyjnego (good global governance), systemu przepisów i instytucji ustanowionych przez społeczność międzynarodową i powszechnie uznawanych.
5.5 Jak powiedział Kofi Annan, Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych w Parlamencie Europejskim 29 stycznia 2004 r., międzynarodowa współpraca jest najlepszym sposobem na radzenie sobie z rosnącą międzynarodową migracją w nadchodzących latach.
"Tylko poprzez współpracę –dwustronną, regionalną i globalną – możemy zbudować partnerstwo pomiędzy państwami będącymi odbiorcą i dawcą w interesach obu stron; wykorzystywać możliwe innowacje w celu uczynienia migracji bodźcem do rozwoju; skutecznie zwalczać przemytników i handlarzy ludźmi; oraz osiągać porozumienie co do wspólnych standardów traktowania imigrantów oraz zarządzania migracją".
5.6 Europa jest obszarem wolności, demokracji i poszanowania praw człowieka dla każdego.
Aby umocnić te wartości w przyszłości, wszystkie Państwa Członkowskie UE muszą ratyfikować międzynarodowe konwencje chroniące te podstawowe prawa człowieka, a ich zasady prawne muszą być zawarte w prawodawstwie Wspólnoty oraz narodowym.
5.7 Artykuł 7 projektu Konstytucji Europejskiej opowiada się za przystąpieniem Unii Europejskiej do Europejskiej Konwencji Ochrony Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
EKES popiera ten krok; EKES popiera również włączenie do Konstytucji Karty Praw Podstawowych Unii, która stworzy wspólny mianownik dla wszystkich ludzi w Unii.
5.8 Te wartości muszą stać się również integralnym elementem stosunków międzynarodowych Unii.
Europa musi propagować utworzenie wspólnego organu sądowego na rzecz ogólnoświatowej ochrony podstawowych praw wszystkich ludzi, niezależnie od pochodzenia i miejsca zamieszkania, na podstawie międzynarodowych konwencji przygotowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych.
6.
Propozycja EKES
6.1 Zgodnie z przygotowanymi opiniami na temat europejskiej polityki imigracyjnej i w poparciu opinii Parlamentu Europejskiego, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny pragnie zachęcić Państwa Członkowskie Unii Europejskiej do ratyfikowania międzynarodowej konwencji w sprawie ochrony praw wszystkich pracowników migrujących oraz członków ich rodzin, zatwierdzonej przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w rezolucji nr 45/158 z 18 grudnia 1990 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2003 r.
6.2 EKES wzywa Przewodniczącego Komisji oraz państwo obecnie sprawujące przewodnictwo w Radzie do podjęcia niezbędnych politycznych inicjatyw w celu zapewnienia, że Państwa Członkowskie ratyfikują tę konwencję w ciągu najbliższych 24 miesięcy oraz że Unia Europejska również ratyfikuje konwencję, gdy Traktat Konstytucyjny da jej uprawnienia do podpisywania umów międzynarodowych. Celem ułatwienia ratyfikacji, Komisja powinna przeprowadzić analizę przepisów narodowych oraz ustawodawstwa Wspólnoty w odniesieniu do konwencji. Ponadto, partnerzy społeczni i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego przyłączą się do EKES i Komisji w kampanii na rzecz ratyfikacji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Drugi filar WPR: perspektywy zmian w polityce rozwoju obszarów wiejskich (kontynuacja wątków konferencji w Salzburgu)
(2004/C 302/13)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił sporządzić opinię z inicjatywy własnej w następującej sprawie: Drugi filar WPR: perspektywy zmian w polityce rozwoju obszarów wiejskich (kontynuacja wątków konferencji w Salzburgu)
Przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie powierzono Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego.
Listem z dnia 3 maja 2004 r. skierowanym do EKES przez Silvę Rodrigueza z DG ds. Rolnictwa Komisja Europejska zawiadomiła, że chciałaby poznać stanowisko Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego na ten temat w jak najkrótszym terminie.
Uwzględniając pilny charakter prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na 410 sesji plenarnej w dniach 30 czerwca - 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dnia 30 czerwca 2004 r.) wyznaczył na sprawozdawcę generalnego Gilberta BROSA i przyjął niniejszą opinię 127 głosami przy 9 głosach wstrzymujących się.
1.
Wstęp
1.1 W listopadzie 2003 r. Komisja zorganizowała w Salzburgu konferencję na temat przyszłości wspólnotowej polityki rozwoju obszarów wiejskich w perspektywie rozszerzenia Unii Europejskiej.
Podobnie jak konferencja w Cork na rzecz "ożywionego środowiska wiejskiego" [1] konferencja ta umożliwiła:
- zgromadzenie głównych aktorów zaangażowanych w opracowywanie i realizację polityki rozwoju obszarów wiejskich;
- zaproponowanie w formie deklaracji głównych preferencji politycznych podmiotów uczestniczących w rozwoju obszarów wiejskich;
- określenie kierunków interwencji tzw. funduszu rolnego przed debata budżetową nad perspektywami finansowymi na lata 2007-2013.
Dlatego też Komitet zaproponował, aby dyskusję nad zmianami w polityce rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 oprzeć na wnioskach z tej konferencji.
1.2 Stwierdzając, że rozszerzenie Unii Europejskiej zwiększa zróżnicowanie terenów wiejskich, ale przede wszystkim świadom pierwszoplanowej wagi spraw socjalnych i zatrudnienia w nowych Państwach Członkowskich, Komitet uważa, że należy zbadać spójność i powiązania polityki regionalnej z drugim filarem WPR.
1.3 Komisja opublikowała dwa dokumenty przedstawiające perspektywy finansowe na przyszły okres planowania [2] oraz 3-ci raport w sprawie spójności [3].
Z dokumentów tych wynika, że polityka regionalna w pełni uwzględnia strategię lizbońską na rzecz gospodarki konkurencyjnej i opartej na wiedzy, a przyszła polityka rozwoju obszarów wiejskich znajduje się w rubryce "Trwałe zarządzanie i ochrona zasobów naturalnych", która nawiązuje do strategii trwałego rozwoju.
Rubryka ta obejmuje również pierwszy filar WPR i wspólnotowe programy ochrony środowiska.
1.4 Konkluzje szczytu europejskiego w Göteborgu z 15-16 czerwca 2001 r. [4] umożliwiły przyjęcie europejskiej strategii rozwoju zrównoważonego, w której uściśla się, że Wspólna Polityka Rolna winna mieć na celu między innymi przyczynianie się do rozwoju zrównoważonego poprzez większe wspieranie zdrowych i wysokiej jakości produktów i metod produkcji zgodnych z wymogami środowiska [5].
1.5 Wnioski Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa z Luksemburga z czerwca 2003 r. potwierdzają wzmocnienie drugiego filaru WPR w celu ochrony środowiska naturalnego, wspierania jakości i dobrego samopoczucia zwierząt oraz udzielania pomocy rolnikom w celu dostosowania się do norm produkcji europejskiej, które wejdą w życie w 2005 r.
[6]. Dlatego też zadaniem niniejszej opinii z własnej inicjatywy będzie rozważenie i pogłębiona analiza trzech kierunków działania przyjętych w Salzburgu: są to mianowicie konkurencyjne rolnictwo, ochrona środowiska naturalnego i wkład w spójność gospodarczą i społeczną na obszarach wiejskich.
1.6 W deklaracji końcowej konferencji salzburskiej aktorzy rozwoju obszarów wiejskich podkreślili również, że znaczne uproszczenie wspólnotowej polityki rozwoju obszarów wiejskich było jednocześnie konieczne i pilne.
W ramach tego uproszczenia należy jednocześnie przekazać więcej odpowiedzialności partnerstwom programowym w celu kształtowania i realizacji kompleksowych strategii.
1.7 W niniejszej opinii z inicjatywy własnej Komitet zamierza więc przeanalizować spójność przyszłej polityki regionalnej z przyszłą polityką rozwoju obszarów wiejskich w celu ograniczenia "białych plam", bliżej przyjrzeć się proponowanym trzem głównych osiom przyszłej polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz zbadać aspekty uproszczenia administracyjnego.
A. KOMPLEMENTARNOŚĆ POLITYKI ROZWOJU REGIONALNEGO I POLITYKI ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH
2.
Polityka regionalna: od zasady spójności gospodarczej i społecznej do zasady solidarności terytorialnej
2.1 Przyjęcie Jednolitego Aktu Europejskiego w 1986 r. przyspieszyło proces integracji gospodarek Państw Członkowskich.
Utrzymujące się jednak zróżnicowanie poziomów rozwoju oraz konkurencyjności regionów terytorium Unii Europejskiej stało się podstawą prawdziwej polityki spójności, mającej stanowić przeciwwagę dla trudności powodowanych przez jednolity rynek w krajach południa Europy i regionach o niekorzystnych warunkach.
Instytucjonalizacja polityki spójności gospodarczej i społecznej nastąpiła wraz z traktatem z Maastricht o Unii Europejskiej, który wszedł w życie w 1993 r.
2.2 Jednocześnie jednak rozwój stosunków handlowych Unii i postępujące otwarcie rynku wewnętrznego zaostrzyło konkurencję pomiędzy regionami europejskimi, z których nie wszystkie dysponowały takimi samymi atutami.
Celem polityki strukturalnej w latach dziewięćdziesiątych było więc rozwiązanie następujących głównych problemów:
- zmniejszenie różnic w rozwoju przez wspieranie tworzenia miejsc pracy w strefach o niekorzystnych warunkach;
- zapewnienie rekompensaty regionom nie korzystającym z takich samych atutów i dostępu do rynku światowego;
- wspieranie czynników do wzrostu zamożności w strefach o niekorzystnych warunkach;
2.3 Reforma z 1999 r. (tzw. Agenda 2000), kontynuując składowe istniejącej polityki strukturalnej, położyła nacisk na:
- zwiększenie transferów finansowych z regionów "o lepszej sytuacji" do regionów "opóźnionych" (zmniejszenie liczby celów i 75 % funduszy przeznaczonych na cel 1),
- rozwijanie powiązań ekonomicznych pomiędzy tymi regionami (INTERREG III),
- wspieranie włączania regionów opóźnionych w rozwoju w jednolity rynek poprzez Fundusz Spójności.
2.4 W deklaracji Ministrów Państw Członkowskich Unii Europejskiej ds. zagospodarowania przestrzennego (Poczdam, 10- 11 maja 1999 r. [7]) i w konkluzjach Rady Europejskiej z Göteborga (czerwiec 2001 r.) na temat określenia strategii europejskiej na rzecz rozwoju zrównoważonego podkreśla się konieczność spójności terytorialnej dla długofalowego zrównoważonego rozwoju całości terytorium Unii Europejskiej.
Ostatnie ogniwo w toku tej ewolucji stanowi decyzja Konwentu, który w art. 3 projektu Konstytucji Europejskiej zaproponował zaliczenie spójności terytorialnej do celów Unii [8].
2.5 Ponadto rozporządzenie nr 1260/99 [9] ustanawiające przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych stwierdza, że rozwój lokalnego potencjału obszarów wiejskich pozostaje priorytetowym celem rozwoju i dostosowania strukturalnego regionów opóźnionych w rozwoju.
2.6 Wobec ewolucji zasad kierujących polityką strukturalną, to znaczy wspierania wzrostu i rozwoju zrównoważonego, Komitet zwraca się do Komisji i Rady o przypomnienie - w interesie spójności terytorialnej - że zrównoważony rozwój terenów wiejskich powinien pozostać priorytetowym celem polityki regionalnej.
Polityka ta powinna więc w pełni uwzględniać problematykę tworzenia miejsc pracy, kształcenia ustawicznego oraz dostępu do nowych technologii informacyjnych w środowisku wiejskim.
3.
Polityka rozwoju obszarów wiejskich: od "zielonej Europy" do kompromisu luksemburskiego
3.1 W ciągu niemal pięćdziesięciu lat w rolnictwie zaszły duże zmiany.
W miarę upływu czasu wywierały one wpływ na wspólnotową politykę strukturalną w dziedzinie rolnictwa.
W latach 1962-1972 interwencja wspólnotowa ograniczała się do koordynacji uruchamianych stopniowo działań z zakresu kształtowania rynków.
W latach 1972-1985 powstały dwie duże grupy dodatkowych narzędzi: z jednej strony tzw. działania horyzontalne, dotyczące wszystkich Państw Członkowskich (kształcenie zawodowe, wcześniejsze emerytury itp.), z drugiej strony działania regionalne, mające na celu zmniejszanie naturalnych przeszkód strukturalnych i wspieranie rolnictwa jako całości.
3.2 W latach 1985-1999 poszukiwanie równowagi między koniecznością poprawy konkurencyjności rolnictwa europejskiego i dostosowaniem potencjału produkcyjnego do potrzeb rynku a ochroną środowiska naturalnego i rozwojem regionów o niekorzystnych warunkach doprowadziło do włączenia polityki strukturalnej w dziedzinie rolnictwa do nowej strategii polityki regionalnej jako jej wymiaru rolnego.
Tak więc polityka strukturalna obejmuje oprócz działań horyzontalnych także działania z zakresu ochrony przestrzeni wiejskiej, ochrony środowiska naturalnego, rozwoju infrastruktury rolnej i turystycznej oraz aktywności rolniczej.
3.3 Powstała na bazie konferencji w Cork Agenda 2000 umożliwiła wprowadzenie zintegrowanej polityki rozwoju obszarów wiejskich, korzystającej z dwóch instrumentów prawnych (EFOGR-Gwarancja i EFOGR-Orientacja.)
Celem jest poprawienie spójności polityki rozwoju obszarów wiejskich (drugi filar WPR) i polityki rynków (pierwszy filar WPR) poprzez wspieranie m.in. dywersyfikacji gospodarki na obszarach wiejskich.
3.4 Ponadto wprowadzony został opcjonalny mechanizm różnicowania dopłat bezpośrednich.
Umożliwia on zwiększenie środków finansowych przeznaczanych na programy rolno-środowiskowe, wcześniejszych emerytur, zalesiania gruntów rolnych oraz działań na rzecz obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania poprzez redukcję dopłat wyrównawczych z tytułu obniżenia cen instytucjonalnych, ustalonych w ramach wspólnej organizacji rynków produktów rolnych.
3.5 Rozporządzenie nr 1257/99 [10] w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z EFOGR opiera się na następujących założeniach:
- programy rozwoju obszarów wiejskich powinny wspierać i uzupełniać politykę rynków;
- trzy działania wspierające ustanowione w ramach reformy WPR z 1992 r. powinny uzupełniać system pomocy dla obszarów o niekorzystnych warunkach (utrudnienia naturalne) i obszarów, na których występują ograniczenia ze względu na środowisko naturalne;
- inne działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich mogą być włączone do programów zintegrowanego rozwoju regionów objętych celami nr 1 i 2.
3.6 Środki przewidziane na lata 2000-2006 na zestaw 22 działań, jakie Państwa Członkowskie mogą uwzględnić w swych planach rozwoju obszarów wiejskich, rozkładają się w następujący sposób [11]: 39,2 % na poprawę konkurencyjności i dostosowanie rolnictwa, 35 % na obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania i programy rolno-środowiskowe oraz 25,8 % na dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich.
3.7 Reforma WPR przyjęta w czerwcu 2003 r. wzmocniła jedno z zadań polityki rozwoju obszarów wiejskich, jakim jest wspieranie dostosowywania się rolnictwa do wymagań społeczeństwa.
Zakres działań rozszerzono o promowanie jakości produktów, poprawę standardów produkcji (środowisko, dobre samopoczucie zwierząt), realizację programu NATURA 2000 i wzmocnienie pomocy dla młodych rolników zakładających gospodarstwa.
3.8 Ponadto mechanizm modulacji jest już obowiązkowy na szczeblu europejskim.
Powinien on oznaczać przeniesienie prawie 1,2 mld euro w skali rocznej z polityki rynków do polityki rozwoju obszarów wiejskich.
3.9 Ustosunkowując się do powyższych zmian, Komitet podkreśla, że głównym celem drugiego filaru WPR powinno w dalszym ciągu pozostawać wspieranie rolnictwa w dostosowywaniu się do strukturalnych zmian oczekiwań obywateli.
3.10 W komunikacie Komisji w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013 proponuje się stały i skromny budżet przy utrzymaniu środków własnych Unii Europejskiej na poziomie 1,24 % PKB.
Komitet popiera propozycję Komisji i podkreśla, że obniżenie środków wspólnotowych byłoby złym sygnałem w momencie rozszerzenia Unii Europejskiej.
3.11. Stwierdzenie to dotyczy również polityki rozwoju obszarów wiejskich.
W gruncie rzeczy, jedynymi środkami "dodatkowymi" w przypadku tej polityki byłoby zastosowanie modulacji dopłat, co sprowadza się do transferu finansowego pomiędzy pierwszym a drugim filarem WPR.
Dlatego też Komitet wzywa Radę i Parlament Europejski do zadbania o przyznanie odpowiednich środków finansowych na politykę rozwoju obszarów wiejskich, gdyż w przeciwnym wypadku zostanie ona pozbawiona treści.
3.12 Przyszła polityka rozwoju obszarów wiejskich będzie realizowana przez nową Komisję, która ma składać się z 25 komisarzy.
Zarządzanie dwoma filarami WPR przez dwóch różnych komisarzy stwarzałoby realne zagrożenie utraty spójności tych dwóch polityk.
Komitet pragnie podkreślić swój sprzeciw wobec wszelkich zamiarów powoływania dwóch różnych Dyrekcji Generalnych i dwóch różnych komisarzy do spraw rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich.
4.
Znaczenie wielofunkcyjności rolnictwa dla polityki rozwoju obszarów wiejskich
4.1 Już w swych poprzednich opiniach [12] Komitet przypominał, że rynki rolne są ze swej natury niestabilne, a ceny na nich bywają bardzo zmienne.
Dlatego też mechanizmy regulacji podaży i rynku stanowią warunek konieczny, by gospodarstwa rolne mogły spełniać warunki produkcji rolnej zgodnej z wymogami rozwoju zrównoważonego.
Komitet podkreśla, że utrzymanie polityki regulowania rynków produktów rolnych przyczynia się również do powodzenia polityki rozwoju obszarów wiejskich.
4.2 Ponadto w ramach reformy WPR 26 czerwca 2003 r. zerwano związek między produkcją a pomocą publiczną dla rolnictwa.
Wskutek tej zmiany jeszcze pilniejsza staje się konieczność dbania o gospodarczy rozwój rolnictwa, by było ono w stanie lepiej spełniać nowe wymagania, jak różnorodność biologiczna, zachowanie charakterystycznego krajobrazu wsi czy tworzenie miejsc pracy w tym sektorze.
Komitet pragnie więc przypomnieć, że do ożywienia wsi przyczynia się przede wszystkim produkcja rolna, gdyż umożliwia ona rozwijanie bezpośredniej więzi między działalnością człowieka a terenem, na którym jest ona wykonywana.
4.2.1. Zakorzenienie systemów produkcji w tradycji lokalnej, działania na rzecz podnoszenia wartości handlowej produktów rolnych, w szczególności poprzez promowanie chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych i bezpośrednią sprzedaż to tylko niektóre sposoby, na jakie wielofunkcyjność rolnictwa może się przyczyniać do rozwoju obszarów wiejskich.
4.3 W Unii powiększonej do 25 państw rolnictwo oznacza 13 milionów pracowników zatrudnionych bezpośrednio w branży i ponad 5 milionów miejsc pracy w branżach zaopatrujących rolników lub będącymi jego odbiorcami.
Te miejsca pracy są ze swej natury bardzo silnie związane z danym terytorium, a zmiany w handlu wewnątrzwspólnotowym, prowadzące do zwiększania roli przetworzonych produktów rolno-spożywczych, umacniają związek między rolnictwem a sektorem rolno-spożywczym.
Utrzymanie i prawidłowe rozmieszczenie działalności rolnej na obszarach wiejskich staje się więc priorytetem, gdyż w przeciwnym razie zahamowana zostanie integracja obszarów wiejskich z gospodarką regionalną.
4.4 W UE złożonej z 27 Państw Członkowskich rolnictwo obejmować będzie 190 mln ha, czyli 45 % terytorium.
W 2001 r. na ponad 10 % powierzchni użytków rolnych realizowano programy rolno-środowiskowe.
15 % powierzchni objętych ochroną na mocy dyrektywy o ochronie siedlisk przyrodniczych i dzikiego ptactwa stanowią tereny rolnicze.
38 % gruntów rolnych w UE uznano za obszary zagrożone azotanami.
Działania te są wynikają z lokalnych celów ochrony środowiska lub zagospodarowania przestrzennego.
Oczywistą jest rzeczą, że działalność rolnicza będzie zawsze zajmowała pierwszoplanowe miejsce w gospodarce przestrzennej.
4.5 Komitet pragnie przypomnieć, że wielofunkcyjne aspekty produkcji rolniczej sprzyjają na wiele sposobów utrzymaniu życia gospodarczego na wsi.
Komisja i Rada powinny przypominać o tym na wstępie przy okazji każdej zmiany w polityce rozwoju obszarów wiejskich.
4.6 W pełni popierając wnioski konferencji w Salzburgu co do dywersyfikacji działalności gospodarczej na wsi, Komitet podkreśla, że należałoby unikać "urbanizacji wsi", to znaczy stosowania na terenach wiejskich tych samych instrumentów rozwoju, co w miastach.
W związku z tym Komitet opracowuje aktualnie opinię z inicjatywy własnej na temat rolnictwa w strefach podmiejskich [13].
Dlatego też działania na rzecz dywersyfikacji gospodarki na wsi w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich powinny się koncentrować wokół kilku tematów ściśle związanych z rolnictwem, w szczególności usług dla ludności wiejskiej poprawiających jej warunki życia, rozwoju agroturystyki oraz wspierania dywersyfikacji działalności zarobkowej w oparciu o działalność rolniczą.
5.
Specyfika i ograniczenia polityki rozwoju obszarów wiejskich
5.1 Wnioski trzeciego raportu w sprawie spójności dowodzą, że utrzymujące się pomiędzy regionami różnice w dziedzinie zgodności produkcji z wymogami rozwoju zrównoważonego, wydajności i tworzenia miejsc pracy wynikają ze strukturalnej niewydolności głównych czynników konkurencyjności.
Komitet podkreśla, że polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna również inspirować się tymi zasadami, wpisując się w logikę rozwoju strukturalnego obszarów wiejskich.
5.2 Z rozszerzeniem Unii Europejskiej wiąże się nasilenie się problematyki rozwoju gospodarczego terenów wiejskich w związku z dużym ukrytym bezrobociem w nowych Państwach Członkowskich.
Komplikuje to jeszcze bardziej rozróżnienie między polityką regionalną a polityką rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet proponuje, aby problemy wspólne dla polityki regionalnej i polityki rozwoju obszarów wiejskich zostały dokładnie określona w nowym rozporządzeniu w sprawie funduszy strukturalnych i aby liczba działań, które mogą być finansowane w ramach jednej lub drugiej polityki, została ograniczona w celu uzyskania lepszej czytelności każdej z nich.
5.3 O ile samo rolnictwo nie jest w stanie zapewnić rozwoju terenów wiejskich, jest ono niezbędne dla powodzenia polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Związek między miejscami pracy związanymi bezpośrednio i pośrednio z rolnictwem a danym regionem oraz rozległość obszaru, na jakim prowadzona jest działalność rolnicza sprawiają, że wspieranie rolnictwa w dostosowaniu do zmieniających się oczekiwań obywateli pozostaje sprawą priorytetową.
Ponadto zarówno pierwszy jak i drugi filar WPR przyczynia się do rozwoju obszarów wiejskich, utrzymując lub umacniając działalność rolniczą.
5.4 Rozszerzenie Unii Europejskiej również stanowi duże wyzwanie dla przyszłości WPR.
Komitet podkreśla ważne miejsce, jakie we wdrażaniu drugiego filaru WPR w kolejnym okresie planowania przyznać należy wymianie doświadczeń i transferowi metod.
5.5 Komitet pragnie zaznaczyć, że regiony słabo zaludnione, jak wyspy, obszary arktyczne i strefy górskie, z racji trwale utrudniających ich sytuację warunków naturalnych wciąż mają przed sobą cel zbudowania jednolitego rynku.
Polityka regionalna, podobnie jak polityka rozwoju obszarów wiejskich, powinny uwzględniać ten aspekt w swoich warunkach realizacji, w szczególności oferując wyższy współczynnik współfinansowania odpowiadający tym utrudnieniom.
Komitet opracowuje skądinąd aktualnie opinię z inicjatywy własnej [14], w której zajmuje się w szczególności możliwościami pełniejszego włączenia obszarów o gorszych warunkach naturalnych w gospodarkę regionalną.
5.6 Komitet podkreśla wreszcie, że polityka rozwoju obszarów wiejskich i polityka regionalna nie wyczerpują arsenału środków działania władz publicznych na rzecz harmonijnego rozwoju terenów Unii Europejskiej.
Komitet przypomina, że silny związek między terytorialnymi jednostkami administracji publicznej a miejscową ludnością również sprzyja spójności terytorialnej.
B. ANALIZA PROPOZYCJI DOSKONALENIA DZIAŁAŃ
6.
Działania przewidziane w ramach kompromisu luksemburskiego ( 26 czerwca 2003 r.)
6.1 Reforma WPR, która nastąpiła w czerwcu 2003 r., zaakcentowała związek między drugim filarem WPR (rozwój obszarów wiejskich) a dostosowaniem pierwszego filaru.
W związku z tym wprowadzono szereg nowych działań wspierających pierwszy filar WPR, zwiększając ich liczbę z 22 do 26.
6.1.1 Wprowadzono dwa nowe działania na rzecz jakości żywności (dobrowolny udział w krajowym programie uznanych znaków jakości oraz działania promocyjne i informacyjne związane z tymi produktami wśród konsumentów).
Kolejne dwa nowe działania związane są z dostosowaniem techniki produkcji do standardów europejskich związanych ze środowiskiem naturalnym, dobrostanem zwierząt, zdrowiem roślin i zwierząt.
6.1.2 Zrewidowano również szereg dotychczasowych instrumentów (uwzględnienie zagadnień dobrostanu zwierząt w programach rolno-środowiskowych, zwiększenie pomocy publicznej dla młodych rolników zakładających własne gospodarstwa, realizacja dyrektyw o ochronie siedlisk przyrodniczych i dzikiego ptactwa oraz finansowanie inwestycji w leśnictwie w ramach gospodarki leśnej zgodnej z wymogami środowiskowymi i społecznymi).
6.2 Dla nowych Państw Członkowskich przyjęto tymczasowy program rozwoju obszarów wiejskich na lata 2004-2006.
Będą z niego finansowane dodatkowo cztery nowe działania wspierające: pomoc dla grup producenckich, płatności dla gospodarstw nie zapewniających pełnego utrzymania, pomoc techniczna i uzupełnienie dopłat bezpośrednich z pierwszego filaru WPR.
7.
Nowe podejście do 3 kierunków działania przyjętych w Salzburgu
7.1 Budowa jednolitego rynku i stopniowe otwieranie dostępu do rynku wewnętrznego gospodarkom rolnym korzystającym ze stosunkowo lepszych warunków naturalnych czy mniej restrykcyjnych norm ochrony środowiska nakłada na europejski model rolnictwa przymus poprawy konkurencyjności.
7.2 Komitet jest więc zdania, że w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich należy wciąż rozbudowywać pomoc dla inwestycji w gospodarstwach rolnych.
Inwestycje umożliwiające gospodarstwom rolnym uwzględnienie zarówno wszystkich wymogów ochrony środowiska, jak i poprawy dobrostanu zwierząt i warunków pracy zasługują na wsparcie zwłaszcza wówczas, gdy przyczyniają się do umocnienia rolnictwa na danym terenie.
7.3 Komitet podkreśla, że należy przewidzieć przyspieszenie wdrożenia programu doradztwa rolnego dla ułatwienia dostosowania do nowych standardów produkcji.
Państwa Członkowskie mają bowiem wdrożyć go dopiero w 2006 r., choć wymóg dostosowania obowiązywać będzie już w roku 2005.
7.4 Na tle osłabienia narzędzi regulacji rynków produktów rolnych, zmian klimatycznych i działań związanych ze skandalami sanitarnymi w przemyśle żywnościowym od kilku lat wyraźnie daje się zauważyć znaczenie ograniczenia obrotów gospodarstw.
W ramach reformy WPR w 2003 r. Komisja zamierzała sporządzić raport analizujący możliwości, przeznaczenia na szczeblu krajowym pewnego odsetka modulacji na specyficzne działania zapobiegania zagrożeniom, kryzysom i klęskom żywiołowym.
Komitet przypomina, że Komisja ma przedstawić ten raport przed końcem 2004 r. i że powinna również zbadać zarówno krajowe, jak i wspólnotowe sposoby rozwijania systemów ubezpieczenia rolników.
Wnosi on, aby w razie potrzeby wkład finansowy z drugiego filaru WPR traktować jako działania wspierające.
7.5 Przyszła polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna umocnić znaczenie ochrony środowiska naturalnego i gospodarki przestrzennej jako drugiego kierunku działania, mając za główne narzędzie programy rolno-środowiskowe oraz rekompensaty z tytułu trudnych warunków naturalnych w oparciu o wspólne kryteria w celu zapewnienia utrzymania równowagi terytorialnej.
7.6 W ramach reformy WPR wprowadzono zasadę uzależniania dopłat bezpośrednich dla rolnictwa od przestrzegania ustawodawstwa wspólnotowego (19 dyrektyw i rozporządzeń) dotyczącego środowiska naturalnego, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt.
Komitet podkreśla, że nie należy mylić tego nowego aspektu pierwszego filaru WPR z programami rolno-środowiskowymi.
Programy te nie mają charakteru obowiązkowego, lecz wspierają dobrowolne i wspólne działania rolników na rzecz wdrażania metod produkcji rolnej służących ochronie środowiska naturalnego i naturalnej przestrzeni.
7.7 Komitet podkreśla, że przepisy administracyjne związane z wdrażaniem tych programów należy uprościć.
Na przykład określenie celów tych programów powinno dokonywać się zgodnie z zasadą pomocniczości.
Biorąc pod uwagę wymóg stabilności budżetu, Komitet ma wątpliwości co do zasadności dalszego rozszerzania zakresu tych programów o inne kwestie związane ze środowiskiem naturalnym.
Należy jednak położyć szczególny nacisk na te programy rolno-środowiskowe, które wspierają zróżnicowanie systemów produkcji rolnej w celu ochrony równowagi systemów rolnych.
7.7.1 Jak wynika z deklaracji Szczytu Europejskiego w Göteborgu, programy rolno-środowiskowe winny stać się obowiązkowym składnikiem każdego planu krajowego.
7.7.2 Komitet podkreśla, że finansowanie programu Natura 2000 nie powinno odbywać się kosztem aktualnie realizowanych działań.
Dlatego też pragnie, by Komisja określiła nowe sposoby finansowania w celu zrekompensowania kosztów związanych ze stosowaniem dyrektywy w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych i ptactwa.
7.8 Trzecim kierunkiem przyszłej polityki rozwoju obszarów wiejskich ma być dywersyfikacja gospodarki wiejskiej w powiązaniu z działalnością rolniczą w celu ograniczania odpływu ludności z obszarów wiejskich.
7.9 W trzecim raporcie w sprawie spójności Komisja podkreśla, że trzy typy działań, obejmujące turystykę, rzemiosło i dziedzictwo materialne obszarów wiejskich, powinny wchodzić we wspólny zakres polityki regionalnej i polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet pragnie, zachowania tej równowagi.
Wydaje się, że infrastruktura rolna nie powinna być już finansowana z funduszy strukturalnych.
Komitet jest więc przeciwny przeniesieniu finansowania tego typu inwestycji z polityki regionalnej do polityki rozwoju obszarów wiejskich.
7.10 Komitet proponuje ponadto, by w związku ze zmianami w polityce regionalnej działania na rzecz odbudowy i rewaloryzacji dziedzictwa obszarów wiejskich nie wpisujące się w projekty agroturystyczne mogły już korzystać ze wsparcia w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich.
7.11 Komitet proponuje wreszcie, by w ramach działań na rzecz rozwoju gospodarki na obszarach wiejskich uwzględniono usługi umożliwiające poprawę jakości życia ludności wiejskiej (na przykład usługi zastępstwa rolników).
C. POPRAWA WARUNKÓW ZARZĄDZANIA POLITYKĄ ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH
8 Pierwszy punkt, w którym należy kontynuować ulepszanie warunków zarządzania, stanowi ciągłość kształtowania planów rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet popiera więc Komisję w jej działaniach na rzecz opracowania nowej polityki rozwoju obszarów wiejskich w celu maksymalnego skrócenia przerw między dwoma okresami programowania.
8.1. Trudności występujące w niektórych Państwach Członkowskich w kwestii wdrażania polityki rozwoju obszarów wiejskich przez administrację ukazują, że funkcjonowanie kilku instrumentów finansowych na różnych zasadach może szkodzić czytelności działań władz publicznych.
Na przykład możliwe jest, że z punktu widzenia beneficjentów postęp, jakim było połączenie działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w jednym rozporządzeniu, stanowi źródło dodatkowych utrudnień administracyjnych.
8.2 Uproszczenie planowania sprowadza się do objęcia jednym funduszem wszystkich działań pomocowych związanych z polityką rozwoju obszarów wiejskich.
Komitet podkreśla jednak, że tryb zarządzania tym jednym funduszem powinien być spójny z zasadami obowiązującymi w funduszach strukturalnych.
8.3 Podział przyszłej polityki rozwoju obszarów wiejskich na trzy osi (konkurencyjność rolnictwa, gospodarka przestrzenna i dywersyfikacja gospodarki na obszarach wiejskich) powinien również znaleźć swoje odbicie w przyszłym rozporządzeniu o rozwoju obszarów wiejskich.
Rozporządzenie to mogłoby ściślej określać zasady interwencji, cele w ramach owych trzech osi oraz wykaz możliwych typów działań (wsparcie dla inwestycji, dotowane pożyczki, wieloletnia pomoc publiczna przeznaczona na dostosowanie się do określonych wymogów, pomoc techniczna, inżynieria finansowa itp.).
Tryb realizacji każdego z tych działań na szczeblu krajowym powinien natomiast podlegać zasadzie pomocniczości.
Komitet podkreśla, że zarządzanie tylko jedną decyzją dla każdego Państwa Członkowskiego na podstawie dokumentu strategicznego niosłoby korzyść w postaci stałych ram wspólnotowych w całym okresie planowania.
8.4 Aktualnej procedurze przyjmowania zmian w komitecie STAR (Komitet Zarządzania Strukturami Rolnymi i Rozwojem Obszarów Wiejskich) brakuje elastyczności, ponieważ procedura zmiany ex-ante jest zbyt czasochłonna.
Komitet proponuje, by nowa procedura, jaka ma być wprowadzona, wzorowała się na procedurze zatwierdzania pomocy publicznej.
Mianowicie począwszy od chwili przyjęcia planu rozwoju obszarów wiejskich na początku cyklu planowania wszelkie zmiany powinny podlegać kontroli zgodności z prawem przez Komisję (ocena ex-post).
8.5 Zatwierdzanie programów operacyjnych, w zależności od ustroju Państw Członkowskich, powinno odbywać się na szczeblu krajowym lub niżej, zgodnie z zasadą pomocniczości.
Komisja byłaby wówczas odpowiedzialna za niedopuszczenie do zakłóceń konkurencji wskutek realizowanych działań, sprawdzanie zgodności z prawem trybu interwencji i zapewnianie spójności prowadzonych działań z funduszami strukturalnymi.
Komitet podkreśla również, że Komisja z uwagi na swoje doświadczenie mogłaby wspierać przekazywanie doświadczeń w ramach pomocy technicznej, w szczególności dla nowych Państw Członkowskich.
8.6 Komitet opowiada się za zmniejszeniem liczby etapów zatwierdzania programów poprzez określenie odpowiedzialności każdego ze szczebli decyzyjnych – Komisji, Państw Członkowskich i samorządu terytorialnego.
8.7 Ustanowienie jednego funduszu finansującego działania z zakresu polityki rozwoju obszarów wiejskich prowadzi również do uproszczenia zarządzania finansowego.
Zgodnie z logiką funduszy strukturalnych, nowy fundusz powinien przejąć ich główne cechy, to znaczy:
- opierać się na kalendarzu perspektywicznym i rocznym,
- przygotowywać programy wieloletnie,
- zapewniać bardziej elastyczne warunki płatności niż EFOGR-Gwarancja (środki przydzielone – środki do wypłaty).
8.8 Problematyka uproszczenia administracyjnego zarządzania polityką rozwoju obszarów wiejskich dotyczy również zagadnień kontroli.
Komitet popiera propozycje, jakie przedstawiła Komisja w trzecim raporcie w sprawie spójności, w szczególności zasadę proporcjonalności zadań kontrolnych.
Poniżej pewnego progu Państwa Członkowskie powinny móc stosować dla danych programów własny krajowy system kontroli.
Komitet podkreśla, że propozycje te powinny zostać wdrożone w zarządzaniu polityką rozwoju obszarów wiejskich, o ile zapewnią one taką samą skuteczność kontroli, a przez to i właściwe wykorzystanie środków wspólnotowych.
8.9 Rezerwa na dobry wynik wdrożona w funduszach strukturalnych w ramach Agendy 2000 odbierana jest raczej jako środek represyjny w obliczu nieuniknionego działania przypadku w toku administracyjnej realizacji programów.
Ponadto przyznawanie środków z rezerwy na podstawie tylko jednego kryterium – poziomu wykorzystania środków - mogłoby powodować negatywne skutki, zachęcając do pospiesznego planowania, a następnie ścisłego monitorowania realizacji, co nie jest zgodne z zasadą wieloletniego planowania rozwoju obszarów wiejskich.
Dlatego też Komitet podkreśla, że zasada rezerwy za wynik nie powinna być stosowana w przyszłej polityce rozwoju obszarów wiejskich.
8.10 Z logiką uproszczenia realizacji programów wiąże się również zagadnienie partnerstwa.
Na podobieństwo tego, co dzieje się w ramach polityki regionalnej, Komitet pragnie, aby każde Państwo Członkowskie starało się organizować współpracę między różnymi szczeblami administracji, ale również i z partnerami społecznymi i przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego zarówno na etapie opracowywania programów, jak i ich realizacji i monitoringu.
8.11 Powodzenie inicjatywy Komisji LEADER od czasu jej uruchomienia w 1989 r. bierze się w dużej mierze z położonego w niej nacisku na poszukiwanie nowych dróg rozwoju obszarów wiejskich. Ponadto w aktualnym cykl planowania, dzięki ułatwieniu partnerstwa między lokalnymi grupami działania z różnych krajów, ujawnił się efekt mnożnikowy wymiany doświadczeń. Komitet podkreśla, że lokalne inicjatywy poszukujące nowych dróg rozwoju dla obszarów wiejskich powinny nadal móc korzystać ze wsparcia w ramach inicjatywy LEADER, w szczególności w ramach specjalnej ścieżki polityki rozwoju obszarów wiejskich. Przewidywanie lokalnych potrzeb w zakresie kształcenia ustawicznego, poszukiwanie nowych rynków zbytu dla produktów rolnych, rozwój współdziałania pomiędzy podmiotami gospodarczymi na danym terytorium - tematy takie mogą rzucić nowe światło na przyszłość polityki rozwoju obszarów wiejskich. Komitet popiera zatem kontynuację inicjatywy LEADER w ramach polityki rozwoju w celu poszukiwania nowatorskich koncepcji rozwoju obszarów wiejskich.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno - Społecznego w sprawie Stosunki UE – Turcja w perspektywie posiedzenia Rady Europejskiej w grudniu 2004 r.
(2004/C 302/17)
Dnia 28 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił sporządzić w trybie art. 23 regulaminu wewnętrznego opinię w sprawie Stosunki UE – Turcja w perspektywie posiedzenia Rady Europejskiej w grudniu 2004 r.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 7 czerwca 2004 r.
Sprawozdawcą był Thomas Etty.
Na 410. sesji plenarnej w dniach 30 czerwca i 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dn. 1 lipca 2004 r.). Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 166 do 17, przy 28 wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Kontekst historyczny
1.1 EKES od wielu już lat śledzi zmiany zachodzące w Turcji.
Turcja stowarzyszyła się ze Wspólnotą Europejską w roku 1963, złożyła wniosek o przyznanie członkostwa w 1987 r., a w 1995 r. zawarła unię celną z UE.
1.2 Dzięki Wspólnemu Komitetowi Konsultacyjnemu, utworzonemu wspólnie z tureckimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i sprawnie działającemu od 1995 r., EKES jest dobrze poinformowany o aspiracjach społecznych i gospodarczych grup interesu w Turcji związanych z przystąpieniem ich kraju do UE.
Komitet zawsze brał te aspiracje pod uwagę i ma szczerą nadzieję, iż szczyt europejski w grudniu 2004 r. będzie mógł dojść do wniosku, że Turcja spełniła kopenhaskie kryteria polityczne z 1993 r., i przez to postanowić, że negocjacje w sprawie akcesji rozpoczną się bezzwłocznie.
1.3 Turcja od dziesięcioleci pokazuje jednoznacznie, iż postanowiła zwrócić się w stronę Europy.
1.4 Choć jej obywatele w przeważającej liczbie wyznają islam, Turcja jest państwem świeckim.
Pragnie funkcjonować jako nowoczesna świecka demokracja.
Stanowi przez to bardzo ważny przykład dla krajów o przeważającej liczbie ludności wyznania muzułmańskiego, które pragną umacniać świecki i demokratyczny swych struktur politycznych.
Przystąpienie Turcji do UE przyniosłoby dowód wysokiego poziomu osiągniętego przez UE w dziedzinie pluralizmu, zdolności do prowadzenia dialogu między kulturami i religiami oraz odgrywania roli rzecznika pokoju i sprawiedliwości w świecie.
1.5 Turcja jest krajem młodym demograficznie o dynamicznie rozwijającej się gospodarce z wielkim potencjałem.
Byłoby jednak błędem nadal uważać ją jedynie za duży rynek zbytu dla eksportu z Europy lub za strefę tanich inwestycji.
1.6 Od wielu lat Turcja odgrywa rolę z jednej strony strefy buforowej, z drugiej zaś pomostu między Wschodem a Zachodem, nigdy jednak nie przestając się uważać za państwo europejskie.
Jeśli uda się jej zostać członkiem UE, będzie mogła nawet bardziej bezpośrednio wspierać działania UE na rzecz zapobiegania konfliktom, w szczególności dzięki doskonałym stosunkom, jakie utrzymuje z państwami Azji Środkowej, Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej.
2.
Wstęp
2.1 Podstawową kwestią w stosunkach UE-Turcja obecnie i aż do końca tego roku pozostaje pytanie, czy dojdzie do rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych, czy też nie.
Rada Europejska ma podjąć tę decyzję na posiedzeniu w grudniu 2004 r.
2.2 Decyzja ta będzie dla Turcji decydującym wydarzeniem po ponad piętnastu latach oczekiwania na jasną odpowiedź na swój wniosek o członkostwo w UE.
Rada Helsińska z grudnia 1999 r. nadała Turcji status państwa kandydującego do członkostwa.
Rada Kopenhaska w grudniu 2002 r. postanowiła, że decyzja o otwarciu negocjacji zostanie podjęta na podstawie wyniku oceny, jeśli Turcja spełni do tego czasu kopenhaskie kryteria polityczne ustalone w 1993 r.
Spełnienie tych kryteriów uznaje się za warunek konieczny wkroczenia na drogę ku pełnoprawnemu członkostwu w Unii.
2.3 Decyzja, którą należy podjąć, ma z pewnością wielkie znaczenie nie tylko dla Turcji, ale i dla UE.
2.4 Dotychczas wyniki prowadzonego przez Komisję Europejską monitoringu postępów Turcji były pozytywne.
Zdaniem Komisji szczególnie imponujące wyniki przyniósł proces reform w ostatnich dwóch-trzech latach.
Niezbędny jest jednak dalszy znaczący postęp w dziedzinach niezawisłości sądownictwa, wolności słowa, roli wojska oraz praw kulturowych – w szczególności na południowym wschodzie kraju.
Podobnej oceny dokonuje Parlament Europejski w swym najnowszym raporcie na temat Turcji.
Stwierdza mianowicie, iż pomimo wszystkich dotychczasowych wysiłków Turcja nie spełnia jeszcze politycznych kryteriów z Kopenhagi.
Poważne wady zawiera Konstytucja z 1982 r., przyjęta pod rządami armii.
Reformy prowadzone od 2001 r. nie zlikwidowały jeszcze jej zasadniczo autorytarnego charakteru.
Kolejne poważne wątpliwości Parlamentu budzi wprowadzanie reform w życie, stosowanie tortur na komisariatach policji, szykanowanie organizacji praw człowieka, a także brak poszanowania praw mniejszości (w szczególności Kurdów).
2.5 Turcja nie tylko zrealizowała imponujący program w dziedzinie prawotwórstwa, ale i podjęła poważne wysiłki w celu monitorowania stosowania nowych przepisów.
2.6 Niniejsza opinia sporządzona została m.in. na podstawie wyników prac prowadzonych przez Wspólny Komitet Konsultacyjny UE-Turcja.
Umożliwiło to Komitetowi uwzględnienie opinii, aspiracji i oczekiwań znacznej części tureckiego społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Na początku należy jasno stwierdzić, iż główny przedmiot zainteresowania Komitetu na tym etapie stanowią zagadnienia polityczne: demokracja, praworządność, prawa człowieka i ochrona mniejszości - zgodnie z decyzją podjętą w grudniu 2002 r. przez Radę Kopenhaską.
3.2 Kryteria gospodarcze oraz wdrożenie acquis omawiać się tu będzie o tyle, o ile postęp Turcji w tych dziedzinach uznać można za wkład w umocnienie praw człowieka, społeczeństwa obywatelskiego i demokracji.
3.3 EKES z uwagą analizował ostatnie informacje na ten temat, w szczególności raport okresowy Komisji Europejskiej z 2003 r. na temat postępów Turcji w kierunku przystąpienia do Unii, Raport Parlamentu Europejskiego na temat Turcji z kwietnia 2004r. oraz Raport Rady Europy na temat przestrzegania praw człowieka w Turcji z grudnia 2003 r. i podziela zawartą w tych raportach ogólną ocenę procesu reform.
Komitet uważa, że nowym elementem, jaki niniejsza opinia wnosi do sprawy, są wyrażone w niej poglądy na temat kryteriów politycznych o szczególnym znaczeniu dla gospodarczych i społecznych grup interesu.
Na tych więc właśnie aspektach położony zostanie akcent.
3.4 Zdaniem EKES szczególnie ważne kryteria polityczne obejmują:
- poszanowanie praw człowieka (zwłaszcza prawa do zrzeszania się oraz prawa do rokowań zbiorowych, praw kobiet i kulturalnych praw mniejszości);
- demokracja, a zwłaszcza wkład, jaki w polityczny proces decyzyjny wnieść mogą gospodarcze i społeczne grupy interesu oraz społeczeństwo obywatelskie w ogóle;
- wolność słowa, wolność mediów;
- rola armii w społeczeństwie tureckim, szczególnie w życiu gospodarczym i społecznym.
3.5 Rada Helsińska z 1999 r. wyraźnie stwierdziła, iż postępy tureckich reform oceniane będą na podstawie tych samych kryteriów przystąpienia, które dotyczyły innych państw kandydujących.
3.6 Należy w tym kontekście zauważyć, iż niektóre kraje, z którymi negocjacje o przystąpieniu rozpoczęto kilka lat temu, wyraźnie nie w pełni spełniały wówczas kryteria polityczne.
W niektórych z tych państw nadal występują poważne braki w tym zakresie, choć stały się już one członkami Unii.
Można tu wymienić tak istotne kwestie, jak korupcja, niezawisłość sądów i traktowanie mniejszości.
W zestawieniu z tymi faktami stwierdzić musimy, iż zdaniem naszym nie tylko należy oceniać Turcję w świetle tych samych kryteriów, co pozostałe państwa kandydujące, ale również kryteria te należy stosować w identyczny sposób.
3.7. Określenie przez Radę w grudniu 2002 r. ostatecznego terminu podjęcia decyzji o rozpoczęciu negocjacji z Turcją oznaczać mogło jedynie to, że zdaniem Rady postępy poczynione do tej pory przez Turcję wystarczająco uzasadniały oczekiwanie, że jeśli podejmie ona poważny wysiłek w ciągu następnych 24 miesięcy, uda się jej usunąć ostatnie pozostające jeszcze niedociągnięcia.
W innym wypadku postawienie przed Turcją takiej perspektywy byłoby bezcelowe i nieuczciwe.
3.7.1 W przypadku niektórych nie rozwiązanych jeszcze najważniejszych problemów, jak rola armii w społeczeństwie i traktowanie mniejszości (szczególnie Kurdów na południowym wschodzie), które mają za sobą dziesięciolecia trudnej historii, dwa lata to bardzo krótki termin.
Dlatego też przypuszczać można, iż Rada nie mogła oczekiwać, że Turcja będzie w stanie do grudnia 2004 r. spełnić kryteria polityczne w stu procentach.
3.7.2 Jeśli taka interpretacja decyzji Rady z grudnia 2002 r. jest prawidłowa, wypada zadać pytanie, jakiego postępu i w których dziedzinach kryteriów politycznych możemy realistycznie wymagać od Turcji, zanim rozpoczniemy negocjacje.
3.8 W kontekście trwającej debaty nad rozpoczęciem negocjacji akcesyjnych z Turcją regularnie powraca kwestia cypryjska.
Nie sposób pominąć tu pozytywnej roli odegranej przez Turcję w próbach rozwiązania tego problemu, a także późniejszego głosowania 65 % tureckich Cypryjczyków za zjednoczeniem wyspy.
Niewątpliwie Cypr pozostaje problemem o zasadniczej wadze zarówno w odniesieniu do zasad, jak i realiów politycznych.
Nie zmienia to faktu, że – jeśli uczciwie i rzetelnie traktować literę decyzji Rady Kopenhaskiej z grudnia 2002 r., o której mowa w punkcie 2.2. – UE nie może uzależniać rozpoczęcia negocjacji od rozwiązania kwestii cypryjskiej, gdyż oznaczałoby to postawienie po fakcie dodatkowego warunku.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Prawa człowieka
4.1.1 Gospodarcze i społeczne grupy interesu są głęboko zaangażowane w problemy związane z prawem do zrzeszania się i do rokowań zbiorowych, które to prawa gwarantują 87. i 98. konwencja MOP oraz Europejska Karta Społeczna.
Turcja ratyfikowała konwencje MOP i jest stroną Europejskiej Karty Społecznej.
Przyjęła ona Kartę z zastrzeżeniami dotyczącymi m.in. art. 5 (prawo do zrzeszania się) i 6 (prawo do rokowań zbiorowych, prawo do strajku).
4.1.2 W ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci, szczególnie na skutek wojskowego zamachu stanu we wrześniu 1980 r., dochodziło do poważnych naruszeń tych praw.
Reżim wojskowy posunął się nawet do wpisania do Konstytucji z 1982 r. szeregu postanowień stanowiących poważne naruszenia podstawowych praw związków zawodowych.
4.1.3 W ostatnich latach niektóre z tych artykułów i opartych na nich aktów normatywnych uległy zmianom.
4.1.4 Mimo to nadal występują poważne odstępstwa od podstawowych konwencji MOP.
W szczególności art. 54 Konstytucji nadal zawiera szczegółowe ograniczenia prawa do strajku.
Art. 51 Konstytucji, ustanawiający warunki obowiązujące przy wyborze działaczy związkowych, znowelizowano tak, aby był on zgodny z konwencją MOP nr 87.
Trwa proces nowelizacji podobnych przepisów ustawy 2821 o związkach zawodowych i ustawy 2822 o porozumieniach zbiorowych, strajkach i lokautach.
Mimo to, jak wynika z raportu Komitetu Ekspertów w sprawie ratyfikowanych konwencji MOP, sporządzonego na Międzynarodową Konferencję Pracy, rząd turecki rozpoczął niedawno w oparciu o te przepisy postępowania sądowe przeciwko DISK, jednej z konfederacji związków zawodowych reprezentowanych we Wspólnym Komitecie Konsultacyjnym UE-Turcja.
4.1.5 Organy nadzorcze MOP (niezależny Komitet Ekspertów ds. Stosowania Konwencji, Komitet Międzynarodowej Konferencji Pracy ds. Stosowania Konwencji, jak również Komitet Rady Administracyjnej ds. Wolności Zrzeszeń) od ponad dwudziestu lat ostro krytykują te naruszenia i wskazują, w jaki sposób Turcja powinna położyć im kres.
Działania kolejnych rządów tureckich na rzecz zmiany tej sytuacji rozczarowują swą opieszałością; niestety, nadal brak oznak poprawy sytuacji.
4.1.6 W raporcie na temat dialogu społecznego i ekonomicznego oraz praw człowieka w Turcji, sporządzonym na 12. sesję Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego UE-Turcja [1], podkreśla się w szczególności ograniczenia prawa do zrzeszania się i prawa do strajku w sektorze państwowym.
Ograniczenia te utrzymują się nadal pomimo szeregu reform prawa związkowego i prawa zbiorowych stosunków pracy.
4.1.7 Jeśli chodzi o prawo zrzeszania się w organizacjach pozarządowych, turecka ustawa o stowarzyszeniach zawiera ograniczenia dotyczące m.in. członkostwa, zbierania funduszy oraz zakresu działalności.
W praktyce organizacje te napotykają często na przeszkody w swym działaniu.
Te z nich, które uważane są za antyrządowe, choć stanowisko swe wyrażają w sposób pokojowy, poddawane są infiltracji, ścisłej kontroli, cenzurze itp.
4.1.8 Fundacje mniejszości (religijnych) doznają szczególnych trudności w kwestii prawa własności.
Rząd zdaje się gotowy do usunięcia przeszkód dla ich swobodnego funkcjonowania.
Obiecywano pozytywne zmiany na wiosnę 2004 r., do tej pory jednak obietnice te nie zostały spełnione.
4.1.8.1 Nadal utrzymują się poważne utrudnienia w odniesieniu do kształcenia kleru mniejszości narodowych, w szczególności prawosławnego.
Seminarium teologiczne w Chalki zamknięte jest od ponad trzydziestu lat.
4.1.9 W dziedzinie praw kobiet odnotowuje Komitet szereg poważnych uchybień pomimo ratyfikowania przez Turcję podstawowych konwencji MOP dotyczących równego wynagrodzenia (nr 100) oraz dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu (nr 111).
Konwencje wdrażane są w prawie krajowym z pewnymi wyjątkami (istnieją np. pewne przeszkody prawne na drodze do dostępu kobiet do pewnych zawodów).
W praktyce jednak ich stosowanie nie pozbawione jest słabości, np. w dziedzinie równego wynagradzania za tę samą pracę przy jednakowych kwalifikacjach czy też dostępu do niektórych bardziej prestiżowych zawodów.
Podobne problemy występują w wielu Państwach Członkowskich UE.
4.1.9.1 Poważną troskę budzi także problem istnienia potężnych organizacji przestępczych, czerpiących zyski ze zmuszania do prostytucji oraz z krajowego i międzynarodowego handlu kobietami, dziećmi obojga płci i organami.
4.1.10 Pomimo istotnych zmian w prawie, w praktyce wciąż utrzymują się poważne problemy w dziedzinie traktowania Kurdów.
Ich prawa kulturowe jako mniejszości nie są jeszcze wystarczająco przestrzegane, choć należy odnotować niedawne zmiany w dobrym kierunku, szczególnie odnośnie nadawania programów w języku kurdyjskim.
W Turcji status mniejszości zastrzeżony jest dla grup wyznaniowych na podstawie traktatu lozańskiego z 1923 r., który wspomina jedynie o mniejszościach religijnych.
4.2 Demokracja
4.2.1 W tej części opinii Komitet pragnie ponownie podkreślić rolę, jaką mogłaby odegrać niedawno powołana turecka Rada Społeczno-Gospodarcza.
Może ona znacząco przyczynić się do umocnienia procesu demokratyzacji w dziedzinie podejmowania decyzji w głównych zagadnieniach gospodarczych i społecznych, jeśli rząd będzie poważnie konsultował się z najbardziej reprezentatywnymi grupami interesów.
W tym sensie jest ona czymś więcej niż tylko elementem dialogu społecznego, jak to stwierdza Komisja w swym raporcie okresowym.
4.2.2 Turecka Rada Społeczno-gospodarcza powstała w 2001 r.
Przewodniczy jej premier, zaś kilku innych członków gabinetu uczestniczy w jej pracach.
Od chwili powstania nie zbierała się ona ani razu aż do powołania obecnego rządu półtora roku temu.
Od tej pory spotkała się ona trzy razy, zgodnie z harmonogramem, lecz z pewnością nie funkcjonuje w sposób zalecany w Raporcie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego UE-Turcja na temat dialogu społecznego oraz praw gospodarczych i społecznych, o którym mowa w punkcie 4.1.6.
Wydaje się raczej forum dla wygłaszania oświadczeń i niewiążących dyskusji niż wpływowym organem, gdzie gospodarcze i społeczne grupy interesów, w odpowiedzi na oficjalny wniosek rządu, poważnie starają się osiągnąć porozumienie w trudnych kwestiach należących do ich kompetencji i zakresu działalności.
Jasne jest, iż takiego organu i takiej praktyki nie da się wytworzyć od razu.
Jak dotąd jednak rząd turecki nie zdołał skłonić organizacji reprezentowanych w Radzie do poważnej dyskusji, np. zapewniając je i udowadniając im, że jeśli uda im się osiągnąć istotne kompromisy, zostaną one odzwierciedlone w znacznym stopniu w polityce państwa.
EKES wyraża nadzieję, iż rząd Turcji będzie poważnie i konstruktywnie współpracować z Radą Społeczno-Gospodarczą, umożliwiając jej przekształcenie się w ważny element procesu demokratyzacji w Turcji.
W lutym br. rząd ogłosił, iż zamierza zmienić skład Rady Społeczno-Gospodarczej, a w szczególności ograniczyć swoją dominującą w nim pozycję.
4.2.3 Komitet pragnie również podkreślić wagę wolności słowa i wolnych mediów dla procesu demokratyzacji w Turcji.
Dostrzega on znaczącą liczbę reform podjętych w tym szczególnym obszarze.
Tym niemniej podziela obawę wyrażoną przez Wysokiego Komisarza Rady Europy ds. Praw Człowieka, iż pewne nowe zmiany (np. w Konstytucji) można uznać za jeszcze bardziej restrykcyjne niż poprzednie przepisy.
Co więcej, sprawdzianem zarówno tych, jak i innych reform musi być praktyczne stosowanie i interpretacja nowych przepisów.
Niestety, najświeższe doświadczenia dotyczące postępowań sądowych wskazują na niewielką konsekwencję w tym względzie.
4.3 Rola armii w tureckim życiu społecznym
4.3.1 Komitet świadom jest ważnej roli, jaką armia odgrywała i nadal odgrywa w historii i w życiu społecznym Turcji.
Przyznaje, iż w wielu wypadkach była to rola pozytywna.
Należy również jednak zauważyć, iż wiele z trudności, przed jakimi stoi dziś Turcja w odniesieniu do politycznych kryteriów kopenhaskich z 1993 r., wynika właśnie z niezwykle szerokiego i głębokiego zaangażowania armii w życie społeczne kraju.
Zaangażowaniu temu winno położyć się kres w oparciu o konkretny program i wiążący kalendarz.
4.3.2 Komitet zdaje sobie sprawę, iż niemożliwe jest wykorzenienie w bardzo krótkim okresie czasu tak dominującej roli w wielu sferach życia, wykraczającej poza typową rolę armii (obrona, bezpieczeństwo wewnętrzne).
Tym niemniej należy absolutnie jasno powiedzieć Turcji, iż jeśli pragnie ona zostać członkiem UE, musi ograniczyć rolę armii do zadań powierzanych wojsku w innych Państwach Członkowskich, tzn. do strzeżenia zewnętrznego i wewnętrznego bezpieczeństwa państwa oraz udziału w operacjach międzynarodowych, pod demokratyczną kontrolą Parlamentu.
4.3.3 Obok zagadnień omawianych już przez Komisję i Parlament Europejski (między innymi roli i składu Rady Bezpieczeństwa Narodowego, politycznej odpowiedzialności za budżet armii, reprezentacji wojska w organach cywilnych w świecie edukacji i mediów audiowizualnych), zauważyć należy, iż armia i jej oficerowie zajmują również prominentne pozycje w życiu gospodarczym.
Ustawa z 2003 r. przewiduje, że oba dodatkowe fundusze budżetowe sił zbrojnych zostaną do końca 2004 r. włączone do ogólnego budżetu państwa, a do 2007 r. przestaną istnieć jako odrębne pozycje.
To oznacza, że od 2007 r. budżet sił zbrojnych będzie całkowicie pod demokratyczną kontrolą.
Tymczasem jednak siły zbrojne zachowują znaczną władzę w tureckim społeczeństwie i gospodarce: istnieje ogromna strefa wpływów – zarówno formalnych, jak i nieformalnych – wojska, którą musi stać się przejrzysta, tak samo jak to się dzieje z każdą inną działalnością gospodarczą [2],.
Ten aspekt gospodarczy był dotychczas zaniedbywany w unijnych debatach o silnej roli armii w społeczeństwie tureckim.
Parlament Europejski poruszył ten problem w swym ostatnim raporcie.
5.
Wnioski i zalecenia
5.1 EKES uważa Turcję za rozwijającą się demokrację, która poczyniła duży postęp w swych wysiłkach zmierzających do spełnienia kopenhaskich kryteriów politycznych, zwłaszcza od grudnia 2002 r.
5.2 Turcja powinna nie tylko spełnić przed rozpoczęciem negocjacji te same kryteria polityczne, co inne państwa kandydujące, ale również jej wysiłki reformatorskie powinny być oceniane na podstawie standardów zastosowanych w odniesieniu do innych państw kandydujących.
UE ze swej strony winna podjąć wszelkie wysiłki, aby uniknąć nawet podejrzenia o stosowanie podwójnych standardów.
5.3 Decyzja Rady Kopenhaskiej z 2002 r. oznacza, iż UE w tamtym momencie przekonana była, iż Turcja, podejmując poważne wysiłki, będzie w stanie w ciągu dwóch lat spełnić kryteria polityczne.
W niektórych dziedzinach, zdominowanych przez długoletnie tradycje i praktyki, mogło to jedynie oznaczać, iż pełna zgodność z politycznymi kryteriami do grudnia 2004 r., jest jednak niemożliwa, i że chodzi tu raczej o osiągnięcie pewnej masy krytycznej rzeczywistego postępu, która stanowić będzie wystarczającą podstawę do rozpoczęcia negocjacji.
Nawet niektóre z nowych Państw Członkowskich, które już przebyły cały proces negocjacji, dziś jeszcze nie w pełni spełniają kryteria polityczne.
5.3.1 W tych właśnie obszarach UE może i musi wymagać od Turcji dokonania do końca 2004 r. wiarygodnego postępu w skali umożliwiającej uznanie zmian za nieodwracalne.
Oczywistymi przykładami są tu rola armii i traktowanie mniejszości, w szczególności Kurdów na południowym wschodzie.
EKES nalega, żeby reformy dotyczące zmniejszenia władzy sił zbrojnych w ogóle społeczeństwa, jak również te dotyczące praw mniejszości do własnej kultury, były kontynuowane w obecnym tempie i kierunku, oraz ma nadzieję, że w przyszłości nie wystąpi żaden regres, który zagroziłby procesowi negocjacji akcesyjnych.
5.3.2 Rola sił zbrojnych wykraczająca poza podstawowe zadania w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa musi zostać zdecydowanie ograniczona w taki sposób, by UE nabrała pewności, iż przekroczony został próg, za którym zmiany stają się nieodwracalne.
Budżet wojskowy powinien zostać w pełni poddany demokratycznej kontroli.
Wpływ armii powinien być przejrzysty i należy przedsięwziąć stosowne środki w celu zagwarantowania tej przejrzystości w przyszłości.
5.3.3 UE winna kontynuować dyskusję z Turcją na temat definicji mniejszości (którą Turcja opiera na traktacie lozańskim), uwzględniając trudności, jakie sprawia Turcji bezwarunkowa ratyfikacja oraz wdrożenie w praktyce odpowiednich aktów prawa międzynarodowego.
W dyskusji tej UE powinna również w pełni uwzględniać fakt, iż niektóre z jej 25 Państw Członkowskich także stosują zawężoną definicję mniejszości z takimi samymi konsekwencjami.
5.3.3.1 Odwołując się do niedawnych badań Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego nad rozwojem regionalnym [3], Komitet podkreśla znaczenie aktywnej polityki rozwoju regionalnego w Turcji, wspieranej przez UE, która może stworzyć możliwość czynnego udziału ludności na południowo-wschodniego regionu Turcji (jak i innych części kraju) w jego rozwoju gospodarczym i społecznym.
Stopniowe przyjmowanie przez Turcję standardów polityki regionalnej UE stanowi okazję wspierania silniejszej i bardziej konsekwentnej współpracy między organizacjami społecznymi – w szczególności wolnymi, niezależnymi i reprezentatywnymi gospodarczymi i społecznymi grupami interesów - z jednej strony a władzami wszelkich szczebli z drugiej.
Powinny one razem wypracowywać wspólne stanowisko w sprawie polityki rozwoju.
Należy również wspierać wymianę doświadczeń między unijnymi a tureckimi organizacjami społeczno-gospodarczymi.
5.3.3.2 Komitet z zainteresowaniem odnotowuje inicjatywy rządu tureckiego, jak projekt ustawy z 2000 r. w sprawie odszkodowań za szkody spowodowane przez siły bezpieczeństwa w czasie działań antyterrorystycznych oraz program na rzecz tzw. uchodźców wewnętrznych (Internally Displaced Persons) czy program "Powrót do wsi i rehabilitacja". Komitet uważa, iż bardzo ważne dla wiarygodności reform w odniesieniu do praw mieszkańców ludności prowincji południowo-wschodnich może okazać się to, że przed grudniem 2004 r. inicjatywy te zaczną przynosić poszkodowanym konkretne korzyści.
5.4 W innych dziedzinach, jak prawa człowieka, w których Turcja od dawna prowadzi rozmowy z MOP oraz Radą Europy i w których zmiany nie wymagają w ogóle albo wymagają tylko w małym stopniu naruszanie utrwalonych przywilejów, tradycji i przekonań, Turcja powinna być w stanie wykazać duży postęp i spełnić znane jej od dawna wymagania do końca 2004 r.
Na przykład należy koniecznie położyć do tego czasu kres trwającym od ćwierćwiecza naruszeniom konwencji MOP nr 87 i 98.
Muszą także zostać usunięte niedemokratyczne ograniczenia w funkcjonowaniu organizacji pozarządowych utrzymujące się w ustawie o stowarzyszeniach i w codziennej praktyce.
Proces reform realizowanych obecnie przez Turcję daje podstawę do pozytywnych oczekiwań.
Turcja musi jednak w tej dziedzinie do oznaczonego terminu wykazać konkretne i pełne wyniki.
5.5 Turecka Rada Społeczno-Gospodarcza powinna już w tym roku mieć znacznie poważniejszy udział w kształtowaniu polityki gospodarczej i społecznej.
Rząd musi zasięgać jej opinii w kluczowych zagadnieniach w tych obszarach, a także wykazać, iż poważnie traktuje jej opinie i rady.
Tylko przekazawszy gospodarczym i społecznym grupom interesu rzeczywistą odpowiedzialność oraz nagradzając je za przejęcie jej może rząd oczekiwać od nich poważnego traktowania Rady i własnych zamiarów z nią związanych.
EKES z zainteresowaniem odnotowuje przygotowywane przez rząd zmiany w Radzie Społeczno-Gospodarczej.
Nie należy jednak ich traktować jako uzasadnienia dla dalszego odsuwania na przyszłość aktywnego udziału organizacji społecznych w kształtowaniu polityki społecznej i gospodarczej w Turcji.
5.6 Pragnąc umocnić społeczeństwo obywatelskie, rząd turecki musi zaprzestać ingerencji w działania prawdziwych organizacji pozarządowych oraz gospodarczych i społecznych grup interesów, zamiast tego sprzyjając ich powstawaniu, ułatwiając im działanie i współpracując z nimi.
5.7 Komitet jest zdania, iż pozytywna decyzja o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Turcją musi zostać podjęta, jeśli rząd Turcji do grudnia przyszłego roku:
- podejmie kroki mające na celu spełnienie wymogów dotyczących roli armii w życiu społecznym Turcji zgodnie z punktami 4.3.1 i 4.3.2;
- wykaże w konkretnych działaniach determinację w pełnym wdrożeniu zmian prawnych dotyczących praw kulturowych Kurdów w południowo-wschodnich prowincjach kraju;
- rozpocznie wprowadzanie w życie wyrażanych już intencji i poczynionych zobowiązań w kwestii dobrowolnego powrotu, rehabilitacji i odszkodowań dla uchodźców – ofiar przemocy na południowym wschodzie w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych;
- w pełni zharmonizuje swoje prawo i praktyki dotyczące podstawowych praw i wolności związków zawodowych z konwencjami MOP nr 87 i 98;
- usunie z ustawy o stowarzyszeniach wszelkie antydemokratyczne ograniczenia i powstrzyma się od ograniczania w praktyce swobody funkcjonowania organizacji społecznych;
- stworzy warunki dla wolnego i niezawisłego funkcjonowania Rady Społeczno-Gospodarczej Turcji, jak również podstawę do poważnej i konstruktywnej z nią współpracy.
5.8 Komitet uważa, iż zmiany wprowadzone do tej pory przez rząd turecki w dziedzinie roli armii w życiu społecznym, jak również w zakresie praw kulturowych Kurdów w prowincjach południowo-wschodnich, odpowiadają wymogowi "wiarygodnego postępu", o którym mowa w punkcie 5.3.1.
5.9 EKES jest ponadto przekonany, że jeśli warunki wymienione w czterech ostatnich akapitach punktu 5.7 zostaną spełnione do grudnia 2004 r., powstanie solidna podstawa do negocjacji, które we właściwym czasie przyniosą korzystne dla obu stron wyniki.
W takiej sytuacji EKES jest zdania, że każda instytucja europejska, włączając sam EKES, powinna zacząć przygotowywać się na skutki tureckiej akcesji dla funkcjonowania i samej idei Unii Europejskiej.
W wyniku takiej akcesji Unia Europejska zostałaby znacznie powiększona i zmieniona, co wymagałoby powszechnego poparcia ze strony europejskiej opinii publicznej.
5.10 Niezależnie od grudniowej decyzji Rady EKES będzie nadal prowadzić owocną współpracę z tureckimi organizacjami społecznymi. Bruksela, 1 lipca 2004 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Obszary metropolitalne: konsekwencje społeczno-gospodarcze dla przyszłości Europy
(2004/C 302/20)
Dnia 15 lipca 2003 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego sporządzić opinię z inicjatywy własnej w następującej sprawie: Obszary metropolitalne: konsekwencje społeczno-gospodarcze dla przyszłości Europy.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej, Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię dnia 8 czerwca 2004 r.
Sprawozdawcą był Joost van IERSEL.
Na 410 sesji plenarnej w dniach 30 czerwca – 1 lipca 2004 r. (posiedzenie z dnia 1 lipca 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 129 głosami za przy 2 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 W niniejszej opinii EKES pragnie zwrócić uwagę na znaczenie obszarów metropolitalnych w Europie w kontekście polityki regionalnej Unii Europejskiej.
1.2 Zarówno gospodarcze, jak i demograficzne znaczenie obszarów metropolitalnych dla przyszłości Europy jest doniosłe.
Stają one przed całym szeregiem poważnych wyzwań.
Dotychczas jednak ani Unia, ani żadna z jej instytucji nie okazała w sposób konkretny zainteresowania tym tematem.
1.3 EKES opowiada się za tym, by problematyka gospodarczego, społecznego i ekologicznego rozwoju europejskich obszarów metropolitalnych była stale obecna w pracach Wspólnoty.
Niezbędne w tym celu jest gromadzenie danych w skali wspólnotowej, wprowadzenie systemu wymiany informacji poprzez Eurostat, jak również odpowiednio ukierunkowana uwaga Komisji.
1.4 W interesie Unii Europejskiej leży podjęcie na ten temat dyskusji na szczeblu europejskim w nawiązaniu do krajowych debat o perspektywicznym zagospodarowaniu obszarów metropolitalnych oraz pogłębiona analiza korzyści, jakie wyniknąć mogą z zaangażowania w tę kwestię Unii.
EKES zwraca ponadto uwagę na bezpośrednie powiązanie istniejące między rolą europejskich obszarów metropolitalnych a strategią lizbońską.
Powodzenie strategii lizbońskiej zależy bowiem w dużej mierze od sposobu, w jaki jej cele zostaną zrealizowane w obszarach metropolitalnych.
1.5 Dlatego też EKES opowiada się za tym, by równolegle ze stworzeniem forum spotkań między obszarami metropolitalnymi a Komisją kwestia ta została również poddana dyskusji na forum Rady ds. Konkurencyjności oraz nieformalnej Rady ds. Gospodarki Przestrzennej i Urbanistyki.
2.
Wstęp
2.1 Współczesny świat szybko się zmienia.
Wszędzie stykamy się z nowymi zjawiskami gospodarczymi, technologicznymi i społecznymi, które nie tylko mają poważny wpływ na przemysł, usługi i rynek pracy, ale również na kontekst przestrzenny oraz na społeczeństwo, a co za tym idzie – również na sposób rządzenia państwami i regionami.
2.2 Przedmiotem niniejszej opinii są obszary metropolitalne, czyli wielkie aglomeracje miejskie i ich strefy oddziaływania gospodarczego; EKES postanowił zainteresować się nimi z trzech głównych powodów: otóż ogniskują się w nich szybkie przemiany, mają one walny udział w europejskiej strategii rozwoju i wreszcie współpracują one z wieloma innymi, mniejszymi przodującymi ośrodkami w Unii Europejskiej.
2.3 Obszar metropolitalny składa się z centrum w postaci pojedynczego miasta lub aglomeracji miejskiej oraz z peryferii w postaci sąsiednich gmin, z których znaczna część czynnych zawodowo mieszkańców codziennie dojeżdża do pracy do centrum.
Pojęcie obszarów metropolitalnych jest więc bliskie pojęciu rejonu zatrudnienia (ang. employment area) lub funkcjonalnego regionu miejskiego [1].
Uwzględnia ono obecność obszarów peryferyjnych, silnie związanych z centrum i bezpośrednio uzależnionych w swym rozwoju od jego wzrostu.
Obszary metropolitalne rozciągają się na przestrzenie, których pokonanie może wymagać godziny.
Obejmują zarówno tereny miejskie, jak i wiejskie.
2.4 Obszar pretendujący do miana obszaru metropolitalnego powinien posiadać pewną minimalną liczbę mieszkańców [2] lub miejsc pracy.
Tak samo niezbędne jest pewne minimalne natężenie migracji dom – praca między gminą peryferyjną a centrum, aby tę pierwszą można było zaliczyć do obszaru metropolitalnego [3].
W praktyce te minimalne progi ustalano arbitralnie i w konsekwencji mają one różne znaczenie.
Brak jednolitej definicji na szczeblu europejskim utrudnia porównania międzynarodowe.
2.5 W ciągu ostatniego dziesięciolecia wyłonił się nowy rodzaj obszarów metropolitalnych.
Kilka aglomeracji funkcjonujących jako sieć, których rejony zatrudnienia nakładają się na siebie, tworzy razem wieloośrodkowy obszar metropolitalny.
Do grupy tej należy np. okręg Randstad (7 mln mieszkańców), region Ren-Ruhra (11 mln mieszkańców), region Wiedeń-Bratysława (4,6 mln mieszkańców), region Oresund (2,5 mln mieszkańców) czy Lille z okolicami (1,9 mln mieszkańców) [4].
2.6 Zależnie od znaczenia obszarów metropolitalnych i pełnionej przez nie funkcji, ich zasięg oddziaływania może być regionalny, krajowy, europejski lub globalny.
Ocenia się, że w rozszerzonej Unii Europejskiej istnieje około 50 obszarów metropolitalnych liczących ponad milion mieszkańców.
2.7 Należy zaznaczyć, że obszary metropolitalne stanowiące przedmiot niniejszej opinii obejmują obszary i realia społeczno-gospodarcze nie pokrywające się z europejskimi regionalnymi podziałami administracyjnymi z systemu "regionów" NUTS (Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do celów Statystycznych), stosowanego dla celów urzędowych przez EUROSTAT oraz instytucje europejskie.
Pojęcie regionu administracyjnego w Europie jest szczególnie niejasne.
Poza rzadkimi wyjątkami granice geograficzne tych regionów są albo szersze, albo węższe niż granice obszarów metropolitalnych [5].
W rezultacie podział na regiony administracyjne jest nieprzydatny dla potrzeb analizy i porównań zmian społeczno-gospodarczych w obszarach metropolitalnych na szczeblu europejskim.
2.8 W lutym 2004 r. Komisja Europejska ogłosiła trzeci raport na temat spójności.
Otwiera on nowe perspektywy w debacie o polityce regionalnej i postępie gospodarczym; to samo dotyczy rozwoju przestrzennego i rozwoju miast.
Jeśli chodzi o przyszłość, trzeci raport uściśla związek między polityką regionalną a strategią lizbońską.
Konkurencyjność, obok polityki spójności oraz polityki współpracy terytorialnej i zatrudnienia, stanie się trzecim filarem polityki regionalnej.
W tym kontekście trzeci raport podkreśla w szczególności rolę miast i wielkich aglomeracji.
2.9 Nowe podejście i nowe pomysły są głównie efektem globalizacji, powstawania jednolitego rynku (w tym w nowych Państwach Członkowskich) oraz strategii lizbońskiej.
Oczywiście, dla obszarów metropolitalnych wyzwanie stanowi nie tylko polityka regionalna, ale także polityka przemysłowa, wiedza, transport i sieci europejskie, rozwój zrównoważony i jakość życia.
2.10 Zwiększone zainteresowanie kwestią "odrodzenia miast" narasta na całym świecie.
Jest to aktualny temat w większości Państw Członkowskich Unii.
2.11 Sytuacja obszarów metropolitalnych i kwestia zarządzania nimi nigdy nie stanowiły przedmiotu pogłębionej analizy na szczeblu Unii Europejskiej.
W rezultacie nie stanowiły one nigdy odrębnego przedmiotu polityki wspólnotowej.
EKES uważa, że nadszedł czas, aby pogłębić analizę i rozważyć, jakie korzyści dla mieszkańców i dla całej Unii Europejskiej przynieść może dobre współzarządzanie regionami przez wszystkie zainteresowane podmioty na tych obszarach.
Analiza sytuacji obszarów metropolitalnych może być owocna tylko jeżeli zostanie oparta na wiarygodnych danych liczbowych, porównywalnych na szczeblu europejskim.
Tymczasem danych takich zdecydowanie brakuje.
EKES uznaje zatem, że Unia Europejska powinna zająć się ich wypracowaniem.
3.
Sytuacja obszarów metropolitalnych
3.1 Ponad trzy czwarte ludności Europy żyje w strefach miejskich i podmiejskich.
Między strategią lizbońską a obszarami metropolitalnymi zachodzi bezpośredni związek.
Znacząca część czynników, od których zależy przyszła konkurencyjność Europy, skupia się w tych strefach.
Innowacje i informacje powstające w obszarach metropolitalnych promieniują z nich na inne miasta europejskie.
Rozkwit obszarów metropolitalnych jest warunkiem koniecznym rozwiązania problemów spójności społecznej i terytorialnej, które powstają na ich własnych obszarach i w innych europejskich miastach lub regionach.
3.2 Podobnie jak na całym świecie, obszary metropolitalne w Europie stoją przed szeregiem poważnych wyzwań. Należą do nich: globalizacja związana z procesem integracji światowych rynków towarów, usług, kapitałów, wiedzy oraz wykwalifikowanej i niewykwalifikowanej siły roboczej i powodująca przyspieszone przemiany ich systemów produkcji; wymóg rozwoju zrównoważonego, nakazujący roztropne gospodarowanie zasobami naturalnymi; spójność społeczna; jakość życia i wreszcie spójność terytorialna.
3.2.1 W wielu przypadkach miasta i obszary metropolitalne z powodzeniem przebudowują swe struktury gospodarcze, społeczne i instytucjonalne.
Dzieje się tak w silnych regionach miejskich - ośrodkach krajowych i międzynarodowych sieci komunikacyjnych, obsługiwanych przez wszystkie rodzaje szybkiego transportu i telekomunikacyjne sieci szerokopasmowe, w których gospodarka od dłuższego czasu opiera się na zróżnicowanej działalności, w tym zwłaszcza na usługach na wysokim poziomie dla ludności i przedsiębiorstw.
Wspaniałych przykładów tej ewolucji dostarczają również do niedawna jeszcze podupadłe tradycyjne regiony przemysłowe.
Lille, Barcelona lub Bilbao są ilustracją tego procesu restrukturyzacji.
3.2.2 Podobne procesy zachodzą obecnie w dziesięciu nowych Państwach Członkowskich Unii.
Dotyczy to w szczególności obszarów metropolitalnych Warszawy, Pragi i Budapesztu.
3.3 Od wielu lat wspólnotowa polityka regionalna dąży do poprawy warunków wzrostu, zatrudnienia i konkurencyjności najsłabiej rozwiniętych regionów.
W tym właśnie celu powstawały specjalne programy i wprowadzono złożony system podziału zasobów finansowych.
Dzięki tej właśnie polityki wspólnotowej w większości przypadków regiony te poczyniły istotne postępy gospodarcze.
3.4 W konsekwencji zainteresowanie regionami europejskimi ograniczyło się do regionów korzystających z funduszy strukturalnych.
3.5 Nie sposób jednak ignorować korzystne i niekorzystne zmiany gospodarcze i społeczne, które nastąpiły w innych regionach.
EKES uważa, że również i one winny stanowić przedmiot pogłębionej analizy na szczeblu europejskim.
Analizy tej dokonać należy w perspektywie dyskusji nad trzecim raportem na temat spójności regionalnej, który ma otworzyć nowe ścieżki refleksji.
Może ona także ułatwić nam zrozumienie obecnie przebiegających zmian gospodarczych i ich wpływu na dostosowanie społeczeństw oraz warunki życia i pracy.
Analiza taka może wreszcie umożliwić takie dostosowanie niektórych działań polityki wspólnotowej, by wspierały one odpowiednio niektóre kierunki rozwoju i potrzeby regionów, w tym i obszarów metropolitalnych.
3.6 Ważne jest, aby wszędzie – zarówno w państwach scentralizowanych, jak i zdecentralizowanych – prowadzono debatę na temat nowej równowagi, jaką należy osiągnąć pomiędzy centralizacją a decentralizacją.
Władze publiczne rozważają nowe podejścia, zarówno oddolne (bottom-up), jak i odgórne (top-down).
Oczywiście trudno często wdrożyć te procesy ze względu na ciężar tradycji administracyjnych i utrwalonych interesów w danych regionach.
Pomimo istniejących tu i ówdzie przeszkód instytucjonalnych niezaprzeczalna jest mimo wszystko tendencja do uznania konieczności zintegrowanego zarządzania obszarami metropolitalnymi w imię powodzenia i dobrobytu obywateli i przedsiębiorstw.
3.7 Wśród europejskich obszarów metropolitalnych łatwo można wyróżnić kilka kategorii.
Z jednej strony mamy wielkie obszary metropolitalne, jak Londyn, Paryż, rejon Renu i Ruhry, Randstad czy Madryt, o ludności przekraczającej 5 milionów mieszkańców, z drugiej strony istnieje szereg obszarów metropolitalnych mniej znaczących, ale często zamożnych i ze znacznym potencjałem rozwoju i wielkimi ambicjami.
Dotyczy to obszarów metropolitalnych otaczających stolice i wielkie ośrodki gospodarcze w prawie wszystkich Państwach Członkowskich.
3.8 Jak już wcześniej powiedziano, niektóre z tych ośrodków gospodarczych niedawno jeszcze chyliły się ku upadkowi.
Ich odrodzenie jest owocem wspólnych wysiłków podmiotów prywatnych i publicznych działających w regionie.
Należy dodać, że obszary metropolitalne nowych Państw Członkowskich obecnie przeżywają istotne przemiany, dążąc do zdobycia względnej przewagi konkurencyjnej na rynkach międzynarodowych.
3.9 Wzrost liczby tych stref daje się odczuć na szczeblu europejskim.
Wokół projektu "Regiony przyszłości" od 2003 roku skupia się grono niemieckich obszarów metropolitalnych.
W 2003 roku rząd brytyjski zaprosił właściwe regiony do wyznaczenia strategii rozwoju w kierunku konkurencyjności na skalę międzynarodową.
Rząd duński z zaangażowaniem wspiera obecną inicjatywę spektakularnej współpracy transgranicznej między Kopenhagą a Malmö (Szwecja), mającą na celu stworzenie znaczącego ośrodka gospodarczego w rejonie Morza Bałtyckiego.
W Holandii świeżym zjawiskiem jest promocja Randstad jako obszaru metropolitalnego na skalę międzynarodową.
Wyrazem tej samej ambicji jest program zagospodarowania Barcelony i Bilbao w Hiszpanii.
Przykłady można by mnożyć.
3.10 W Państwach Członkowskich regionalizacja pojawia się stopniowo, wpływając w sposób widoczny na organizację zarządzania obszarami metropolitalnymi oraz na ich zdolność do generowania rozwoju gospodarczego.
Jednocześnie niektóre rządy odgrywają również aktywną rolę w rozwoju gospodarczym wielkich miast.
Znamienny tego przykład stanowi podjęta przez rząd brytyjski inicjatywa powołania zespołu roboczego, w ramach którego przedstawiciele ośmiu głównych ośrodków miejskich, tzw. Core Cities, dziewięciu regionalnych agencji rozwoju i szeregu resortów rządowych pracowali nad programem działań na rzecz polepszenia wyników gospodarczych obszarów metropolitalnych, a w konsekwencji także konkurencyjności całego kraju [6].
We Francji z kolei po ogłoszeniu raportu o miastach europejskich [7] rząd sformułował ogólnokrajową strategię mającą na celu wzmocnienie oddziaływania francuskich metropolii na szczeblu europejskim [8].
3.11 Najnowsza historia pokazuje, że żyjemy w okresie pojawiania się nowego podejścia do rozwoju wielkich obszarów miejskich.
Struktury konsultacyjne zajmujące się tym problemem istnieją jeszcze co najwyżej na szczeblu krajowym.
Jednocześnie z państwowymi strukturami konsultacyjnymi powstają jednak inicjatywy na rzecz promowania platform skupiających głównych aktorów rozwoju miejskiego.
Należą do nich Eurocities, skupione głównie wokół tematu społeczeństwa opartego na wiedzy, oraz nowsza struktura – METREX (The Network of European Metropolitan Regions and Areas).
Na ogół kontakty i spotkania są organizowane nieregularnie, choć stwierdza się, że klimat dla powstawania inicjatyw o bardziej zorganizowanej strukturze jest korzystny.
4.
Aktualnie zachodzące procesy
4.1 Metropolizacja charakteryzuje się wzrostem liczby wielkich aglomeracji oraz narastającą koncentracją na ich terenie ludności, różnych form działalności oraz produkcji bogactw; przestrzeń geograficzna, w której procesy te się rozgrywają, wciąż się rozrasta, przy czym jej granice pozostają niejasno zarysowane.
Przemianom tym towarzyszy często fragmentacja społeczna i przestrzenna (segregacja społeczna, specjalizacja przestrzenna, przestępczość i poczucie braku bezpieczeństwa).
W odróżnieniu od miasta metropolia nie ma własnych władz.
Problemy, którym musi stawić czoła, rozwiązywać trzeba na drodze negocjacji między licznymi podmiotami.
Fragmentacja przestrzenna może spowalniać i utrudniać inwestycje – zarówno publiczne, jak i prywatne.
Dlatego też polityka regionalna dążąca do ograniczenia fragmentacji przestrzennej, starając się godzić zarządzanie obszarami metropolitalnymi z trwającymi aktualnie procesami, może tu odegrać zbawienną rolę.
Pozytywnych przykładów tego typu dostarczają Barcelona i Stuttgart.
Z realizowanych tam działań wynika, że społeczeństwo obywatelskie również odgrywa znaczącą rolę.
4.2 Proces globalizacji: procesy i tendencje kształtujące europejskie regiony wielkomiejskie nabierają coraz bardziej charakteru globalnego.
Wielkie miasta europejskie są węzłami światowej sieci ciągle ewoluujących obszarów metropolitalnych.
Nowy Jork, Londyn, Tokio, Hong Kong, ale także Frankfurt, Paryż, Randstad, Bruksela, Mediolan czy Madryt odgrywają tu znaczącą rolę.
Te obszary metropolitalne wyznaczają kierunki rozwoju gospodarki światowej dzięki instytucjom międzynarodowym, bankom, korporacjom międzynarodowym, które mają w nich swoje ośrodki zarządzania i kontroli, a także dzięki technologiom informacji i komunikacji.
W najbliższych latach do tej światowej sieci dołączą również największe metropolie azjatyckie.
4.3 Proces "europeizacji": interaktywny proces dostosowywania polityki gospodarczej, społecznej, ochrony środowiska i zagospodarowania przestrzennego do integracji europejskiej i rozszerzenia UE.
Wciąż trwające tworzenie jednolitego rynku, wprowadzenie euro i rozszerzenie będą jeszcze długo i silnie oddziaływać na rozmieszczenie aktywności gospodarczej na terytorium Europy.
W miarę zaniku granic państwowych narasta naturalna tendencja do wzmacniania kontynentalnych ośrodków gospodarczych.
Stopniowy rozwój ośrodków międzyregionalnych, a niekiedy i transgranicznych (Kopenhaga-Malmö, Limburgia holenderska – Limburgia belgijska – Akwizgran, aglomeracja Lille na pograniczu francusko-belgijskim) pokazuje, że rozwój gospodarczy coraz bardziej ignoruje historyczne i nierzadko sztuczne granice polityczne i administracyjne.
4.4 Obszary metropolitalne są głównymi ośrodkami badań, innowacji i tworzenia nowych rodzajów aktywności.
Skupiają się w nich branże o wysokiej wartości dodanej, w szczególności usługi dla przedsiębiorstw.
Pierwszorzędną rolę odgrywają w nich również technologie informacyjne i komunikacyjne.
Dynamika gospodarcza konkretyzuje się głównie w regionach obszarów metropolitalnych, które są czołowymi centrami innowacji, społeczeństwa opartego na wiedzy oraz kształcenia.
4.5 Strefy te są połączone między sobą wszystkimi rodzajami sieci fizycznych i wirtualnych, w zależności od rozmiaru i znaczenia ośrodków gospodarczych w poszczególnych regionach.
Proces ten stale zwiększa swój zasięg i natężenie.
Europejska polityka sieci transportowych (Transport European Networks) słusznie sprzyja rozwojowi tych sieci, jak również liberalizacji sektora lotniczego.
4.6 Szczególne znaczenie ma strategia lizbońska, zakładająca budowę konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy z uwzględnieniem spójności społecznej i wymogów rozwoju zrównoważonego.
Jej realizacja mogłaby stanowić kolejne zadanie dla obszarów metropolitalnych.
4.7 Nowe zadania wynikają po części ze wzrastającego znaczenia sieci w społeczeństwie; zmieniają one podstawy pomyślności materialnej, przyciągają nowe inwestycje i owocują nowymi podejściami do kształcenia młodzieży oraz generalnie do rynku pracy.
Narastające ostatnio zainteresowanie miastami i metropoliami wiąże się również z zastosowaniem nowoczesnych technologii, w szczególności technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz szerokopasmowych sieci internetowych, które mają poważny wpływ na życie jednostek i przedsiębiorstw.
Technologie informacyjne i komunikacyjne mają obecnie ogromny wpływ na struktury produkcji i usług; w konsekwencji wpływają także na zagospodarowanie przestrzenne, rozwój miast i obszarów metropolitalnych.
4.8 Międzynarodowy przepływ inwestycji, mobilność kadry naukowej i wzajemne kontakty między uniwersytetami, uczelniami technicznymi i sektorem prywatnym będą wpływać na kształtowanie się tzw. klastrów gospodarczych, jak w znanym modelu "Porter Diamond".
Jest to bardzo ważna podstawa dla "społeczeństwa sieciowego" (network society), w którym obszary metropolitalne odgrywają pierwszorzędną rolę.
4.9 Obszary metropolitalne są również ważnymi ośrodkami kulturalnymi, turystycznymi i rozrywkowymi.
Ich ogromne dziedzictwo jest znaczącym elementem ich historii i tożsamości.
Uniwersytety, biblioteki, muzea, teatry, opery, sale koncertowe to miejsca kluczowe dla zachowania i upowszechniania kultury europejskiej.
Odgrywają one ważną rolę w tworzeniu i rozpowszechnianiu kultury.
Tak samo w obszarach metropolitalnych odbywają się najważniejsze imprezy sportowe i koncerty muzyczne, na które przychodzą tłumy.
4.10 Kosmopolityczny charakter obszarów metropolitalnych jest bardzo ważnym czynnikiem rozwoju branży medialnej.
Metropolie to miejsce rozkwitu przemysłu medialnego (prasa, wydawnictwa, radio, telewizja, filmy, wideo, reklama, telekomunikacja) i w ogóle branż twórczych.
4.11 Podmioty i grupy interesu społeczno-gospodarcze oraz organizacje kulturalne starają się współtworzyć nowe procesy integracji i udziału.
Obok władz publicznych w dynamice miast bardzo ważną rolę odgrywa społeczeństwo obywatelskie.
W wielu przypadkach powodzenie danego obszaru metropolitalnego w znacznym stopniu wynika ze współpracy i z interakcji środowisk publicznych i prywatnych.
4.12 Współpraca i interakcja środowisk publicznych i prywatnych mają decydujące znaczenie dla obszarów metropolitalnych.
Doświadczenie pokazuje, że wielkie jednostki terytorialne stanowią dla nich lepsze pole do działania niż szczebel ogólnokrajowy.
Obszary metropolitalne są generalnie odpowiednim szczeblem dla określenia – w drodze współpracy między wszystkimi zainteresowanymi podmiotami – celów zagospodarowania regionu miejskiego i wdrożenia środków koniecznych do ich osiągnięcia.
4.13 W przeciwieństwie do tendencji obserwowanej w Stanach Zjednoczonych, europejskie miasta rozwijają się obecnie jednocześnie jako miasta i jako aglomeracje.
Centra miast cały czas spełniają rolę głównego ośrodka aktywności i miejsca spotkań.
Obszary metropolitalne odgrywają także pierwszorzędną rolę w umacnianiu europejskiego modelu społecznego.
4.14 Gospodarka europejska znajduje się obecnie na ważnym etapie przejściowym, połączonym z procesem rozszerzenia i integracji jednolitego rynku.
Owocem tego procesu jest zarazem konkurencja i współpraca pomiędzy poszczególnymi obszarami, w tym pomiędzy obszarami metropolitalnymi.
Odgrywają one kluczową rolę w tych złożonych interakcjach.
Nieobecność władz publicznych na szczeblu obszarów metropolitalnych utrudnia określanie i wprowadzanie w życie konkurencyjnych strategii rozwoju gospodarczego, a także działań partnerskich.
5.
Charakterystyczne problemy społeczne
5.1 Wielkie miasta zdecydowanie poważniej niż inne obszary przeżywają trudności związane ze brakiem spójności społecznej i nierównowagą terytorialną.
Obszary metropolitalne mogą służyć za wzór przywracania równowagi społecznej i terytorialnej w Unii Europejskiej.
W każdym jednak przypadku warunkiem zmiany na lepsze jest zapewnienie im zrównoważonego rozwoju gospodarczego.
5.2 Każdy obszar metropolitalny ma swoje własne cechy charakterystyczne.
Jeśli jednak pominąć różnice związane z kulturą i poziomem rozwoju społecznego i gospodarczego, w całej Europie obserwuje się podobne zjawiska.
Na szczęście w większości przypadków czynniki publiczne i prywatne są coraz bardziej świadome konieczności polepszenia warunków życia i pracy wszystkich obywateli.
Należy jednakże przyznać, że często do przebycia pozostaje jeszcze długa droga.
5.3 Gdy restrukturyzacja gospodarcza już się dokonała lub właśnie trwa, przejście z jednego cyklu gospodarczego do drugiego owocuje znacznym bezrobociem, dotykającym w szczególności osób młodych lub po 50. roku życia.
Proces ten dotyka szczególnie obszarów metropolitalnych.
Należy również podkreślić, że prowadzi on często do powstawania całkowicie nowych rodzajów działalności, które tworzą miejsca pracy lepiej dostosowane do wymogów przyszłości.
5.4 Restrukturyzacja gospodarcza wiąże się także z przenoszeniem w inne miejsca istniejących przedsiębiorstw; dotyczy to w szczególności branż pracochłonnych i może powodować poważne bezrobocie strukturalne w regionach uzależnionych od jednej gałęzi przemysłu.
Zjawisko to zachodzi także nierzadko w obszarach metropolitalnych, które zresztą mają nierzadko zdolność przystosowania się do zmian bazy rozwoju gospodarczego.
W procesie modernizacji tego typu miewamy do czynienia z przekształcaniem dawnych ośrodków przemysłu ciężkiego w strefy usług i zaawansowanych technologii, na przykład w regionach Bilbao, Lille czy Renu i Ruhry.
5.5 Unia ma do czynienia z rosnącym napływem imigrantów z państw trzecich.
Mimo że istnieją znaczące różnice w sposobie, w jaki państwa i miasta integrują imigrantów, Europa jako całość musi niezaprzeczalnie stawić czoła ogromnemu wyzwaniu w tej dziedzinie. Obszary metropolitalne są tego doskonałym przykładem.
EKES apelował wielokrotnie w swoich opiniach, by Unia wypracowała wspólne przepisy prawne w dziedzinie imigracji i azylu.
Unia będzie nadal przyjmować nowych imigrantów gospodarczych ze względów demograficznych, społecznych i powiązanych z zatrudnieniem [9].
Będą to zarówno osoby o wysokich jak i o niskich kwalifikacjach.
Wspólnotowe przepisy prawne powinny wspierać imigrację legalną i powstrzymywać nielegalną.
Unia ponadto sprzyjać integracji imigrantów w społeczeństwie, do którego przybywają, i zapobiegać ich dyskryminacji [10].
5.6 W wielu miastach i obszarach metropolitalnych powstają duże skupiska imigrantów mających ogromne trudności ze zdobyciem dobrych miejsc pracy w związku z brakiem kwalifikacji zawodowych, słabą znajomością języka, dyskryminacją społeczną i brakiem polityki integracyjnej.
Sytuacja taka prowadzi do nierówności w zakresie dochodów, a w konsekwencji i w dostępie do mieszkań i usług publicznych, w tym edukacji i zdrowia.
Należy zwrócić większą uwagę na ubogie dzielnice, silnie dotknięte tym problemem.
5.7 Rozrost obszarów metropolitalnych pociąga często za sobą wzrost nierówności społecznych i pogłębienie nierównowagi przestrzennej.
Słabsze ekonomicznie grupy społeczne, w tym wielu młodych bezrobotnych oraz osób starszych o niskich dochodach, skupiają się w niektórych dzielnicach charakteryzujących się wieloma wadami.
Wykluczenie społeczne tych grup i niewystarczająca jakość usług publicznych w tych dzielnicach nabierają cech błędnego koła, przekształcając je w pułapki, z których ucieczka jest właściwie niemożliwa.
Czynniki wykluczenia społecznego w miastach często kumulują się nawet pomimo wieloletnich prób rewaloryzacji tych podupadłych dzielnic.
Warunkiem powodzenia takich wysiłków jest podjęcie ich na szeroką skalę i koordynacja na szczeblu całego obszaru metropolitalnego.
5.8 Bezpieczeństwo w obszarach metropolitalnych często staje się przedmiotem poważnej troski, poważnie wpływając na spójność społeczną i zrównoważony rozwój.
Paradoksalnie, atuty i cechy demograficzne obszarów metropolitalnych zwiększają jednocześnie ryzyko, na które są one wystawione.
Z jednej strony, ich sprawności systemowej zagrozić może dowolny incydent uderzający w jeden z ich żywotnych składników związany z minimalnym choćby naruszeniem prawa i bezpieczeństwa publicznego.
Z drugiej strony cechy obszarów metropolitalnych sprzyjają ruchliwości ludzi i towarów, co z kolei ułatwia rozwój działalności nielegalnej, powiązanej z ogólnokrajowymi lub międzynarodowymi siatkami przestępczymi.
Mogą one ułatwiać działanie grupom bojówkarskim, zapewniając im anonimowość, logistykę i bazę rekrutacyjną.
Newralgiczne centra obszarów metropolitalnych są głównymi celami nowych form terroryzmu.
W aktualnym kontekście międzynarodowym tendencje te budzą poważne obawy.
5.9 Ochrona środowiska i poszanowanie wymogów rozwoju zrównoważonego to kolejne wyzwania, przed którymi stają obszary metropolitalne.
Muszą one wypełniać zobowiązania międzynarodowe: protokół z Kioto, Agendę 21, Traktat z Maastricht, wspólnotowy program rozwoju zrównoważonego z roku 1993 i 1998.
Muszą w tym celu usuwać sprzeczności między rozwojem gospodarczym a ochroną środowiska, czemu sprzyjać może – zwiększając jednocześnie efekt - organizowanie rozwoju miasta (systemy transportu, tworzenie siedlisk zwierząt, gospodarowanie odpadami i ściekami, walka z hałasem, ochrona zabytkowego centrum, ochrona dziedzictwa naturalnego i rolnego itp.).
5.10 Szybki wzrost niektórych obszarów metropolitalnych, związany z rozszerzeniem i intensyfikacją ich gospodarek, stanowi wyzwanie dla infrastruktury oraz transportu publicznego i prywatnego.
Przeciążenie infrastruktury wymaga zastosowania zaawansowanych rozwiązań technologicznych zarówno ze względów ekologicznych, jak i gospodarczych.
Każda polityka ekologiczna powoduje wzrost kosztów dla sektora prywatnego i publicznego.
Generalnie finanse publiczne są niewystarczające, a osiągnięcia tzw. partnerstw publiczno-prywatnych są dotychczas skromne.
5.11 Problemy w obszarach metropolitalnych stają się poważniejsze, gdy zarządzanie administracyjne tych stref nie nadąża za rytmem rozwoju gospodarczego i wzrostem ludności, liczby mieszkań i liczby codziennych przejazdów na trasie dom-praca.
W obszarach metropolitalnych administracja jest często przestarzała, co utrudnia jej prawidłowe funkcjonowanie, a w rezultacie i wdrażanie skutecznej polityki gospodarczej.
Dobra koordynacja między administracją a podmiotami gospodarczymi, czy mówiąc szerzej między sektorem publicznym a prywatnym, jest nieodzownym warunkiem dobrego zarządzania obszarami metropolitalnymi.
5.12 Sytuacje w tym względzie bywają bardzo różnorodne.
Niekiedy obszar metropolitalny bywa mniejszy od jednostki administracyjnej, do której przynależy.
Częściej jednak rozciąga się na kilka jednostek administracyjnych.
Niemal zawsze obejmuje wiele gmin lub podobnych jednostek.
Większość władz publicznych (regionalnych i państwowych) uznaje tę sytuację za fakt, a nie za temat do dyskusji.
5.13 Każdy rząd wprowadza swoje metody poszukiwania rozwiązań.
Wielkie miasta próbują wymieniać doświadczenia, ale na szczeblu unijnym za mało jest konsultacji i wymiany informacji, by można było promować porównania lub dobre praktyki.
5.14 O ile opisane powyżej zjawiska są wspólnymi cechami obszarów metropolitalnych, olbrzymie różnice występują w sposobach radzenia sobie z nimi przez poszczególne metropolie.
Wiele regionalnych organów władzy publicznej, na ogół wspieranych przez rząd centralny i współpracujących ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, stara się wpływać na bieg wydarzeń i tworzyć nowe, przyszłościowe modele.
Realizacja takiej polityki poprawia warunki społeczno-gospodarcze, podnosząc zdecydowanie konkurencyjność i dostosowanie społecznie tych regionów.
Unia Europejska powinna wykorzystać te przykłady jako materiał do konsultacji w celu ustalenia najlepszych praktyk oraz przeprowadzenia debaty na temat sposobu, w jaki ona sama mogłaby poprawić sytuację, biorąc pod uwagę środki, jakimi dysponuje.
6.
Europejskie statystyki regionalne a obszary metropolitalne
6.1 Europejski system statystyczny w swoim rozwoju dostosowywał się do potrzeb polityk wspólnotowych.
Na przykład dzięki Wspólnej Polityce Rolnej znamy liczbę bydła i świń w poszczególnych regionach.
Nie wiemy jednak, jakie jest zatrudnienie lub wartość dodana w poszczególnych branżach gospodarki w wielkich miastach ani jakie są strefy ich wpływów gospodarczych; jest to wynik braku polityki w tej dziedzinie, ale także skąpych środków, jakie Europa do niedawna poświęcała na statystykę miast.
Komórka Eurostatu zajmująca się problemami miast i regionów zatrudnia zaledwie 5 osób.
Środki, jakimi dysponuje Eurostat, są niewspółmierne do wagi zadań tej instytucji.
6.2 Porównawcze badania społeczno-gospodarcze regionów metropolitalnych na całym obszarze Wspólnoty, prowadzone przez organy zajmujące się rozwojem gospodarczym i promocją regionów, uczelnie, konsultantów czy Komisję Europejską mają często charakter zaledwie nieprecyzyjnych, niepełnych opisów.
Opierają się one bowiem na statystykach regionalnych publikowanych przez Eurostat.
Zaletą tych danych jest to, że są one gromadzone na podstawie definicji statystycznych ujednoliconych na szczeblu europejskim.
Mają one jednak i poważną wadę: otóż podział na regiony stosowany przez Eurostat zgodnie z systemem NUTS (Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do celów Statystycznych) jest zlepkiem krajowych podziałów administracyjnych.
Podziały te odpowiadają historii politycznej i administracyjnej poszczególnych państw.
Z nielicznymi wyjątkami są one geograficznie niedostosowane do uchwycenia i wiarygodnego porównywania gospodarczych, społecznych i ekologicznych realiów obszarów metropolitalnych na szczeblu europejskim.
Nie w tym celu powstał bowiem system NUTS.
6.3 Jak widać, statystyki Eurostatu nie pozwalają na śledzenie danych o ludności, aktywności, bezrobociu czy produkcji obszarów metropolitalnych, a co za tym idzie – na wiarygodne szacowanie i porównywanie takich strategicznych wielkości jak stopa przyrostu naturalnego, wytwarzanej wartości dodanej, zatrudnienia, bezrobocia czy jednostkowej wydajności pracy.
Analiza wyników badań na temat tak zwanych regionów metropolitalnych wykonanych przez prywatnych konsultantów lub przez państwowe instytucje publiczne wykazuje, że brak wiarygodnych danych porównywalnych w płaszczyźnie geograficznej może prowadzić nie tylko do błędnych, ale czasem wręcz sprzecznych wniosków dotyczących zmian społeczno-gospodarczych "zaobserwowanych" w europejskich regionach metropolitalnych (na przykład w zakresie dynamiki wydajności w danym regionie).
6.4 Brak danych o dynamice społeczno-gospodarczej regionów i obszarów metropolitalnych w Europie jest niebezpieczny z dwóch głównych powodów:
6.4.1 Obszary metropolitalne są kołami zamachowymi wzrostu gospodarczego.
Rozwijająca się w nich aktywność gospodarcza oraz wynikające stąd korzyści rozprzestrzeniają się następnie po pozostałych ośrodkach miejskich w danym państwie.
Aby móc jak najlepiej wykorzystać ograniczenia i szanse związane ze zmianami w otoczeniu międzynarodowym, obszary metropolitalne powinny mieć dostęp do regularnie aktualizowanych danych umożliwiających im ocenę i porównanie ich wyników na szczeblu europejskim.
6.4.2 Pożądane byłyby także wiarygodne analizy i porównania na szczeblu europejskim tak ważnych aspektów, jak problemy imigracji, jakości pracy, ubóstwa i wykluczenia społecznego, środowiska naturalnego czy bezpieczeństwa.
6.5 Stany Zjednoczone od wielu dziesiątków lat gromadzą dla swych 276 obszarów metropolitalnych znaczną liczbę porównywalnych, aktualizowanych danych, udostępnianych powszechnie w Internecie [11].
W Europie, gdzie każde państwo ma swoje własne definicje miast (a czasami i obszarów metropolitalnych), trudniej jest oczywiście opracować wspólną definicji obszarów metropolitalnych.
Uznając, że w kontekście realizacji strategii lizbońskiej szczególnego znaczenia nabiera możliwość dysponowania wiarygodnymi, porównywalnymi danymi o europejskich obszarach metropolitalnych, EKES stwierdza, że nadszedł czas, aby Eurostat wspólnie z krajowymi urzędami statystycznymi dokonał wytyczenia tych obszarów i aby zaczęto gromadzić obszerny zestaw danych na ich temat.
6.6 W wyniku zainicjowanego przez Komisję Europejską i aktualnie realizowanego II audytu miejskiego opracowane zostaną dane na temat warunków życia mieszkańców 258 miast i aglomeracji.
Projekt ten jest znaczącym krokiem naprzód w kierunku bazy do rozważań na temat spójności społecznej.
Nie zapewni on jednak wypracowania porównywalnych na szczeblu europejskim wskaźników społeczno-gospodarczych dotyczących obszarów metropolitalnych.
Wskaźniki, o których mowa, szacowane są bowiem na poziomie miast i aglomeracji miejskich każdego państwa zgodnie z przyjętymi w nim definicjami.
Poza tym wskaźniki dla Londynu, Paryża i Berlina zostaną ocenione w granicach odpowiednich regionów administracyjnych (Greater London, Île-de-France i Land Berlin).
6.7 Lepsze poznanie problemów przestrzennych jest zadaniem projektu ORATE (Observatoire en Réseau de l'Aménagement du Territoire Européen – Sieć Obserwatoriów Europejskiej Gospodarki Przestrzennej).
Projekt ten rozbija się jednak o brak danych gospodarczych na szczeblu gmin, ale także i na szczeblu NUTS 3, na całym obszarze Unii.
Jego zasługą jest bardzo jasne wykazanie licznych braków w europejskim systemie statystycznym.
6.8 Wszystkie powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że aby Eurostat był w stanie opracowywać wiarygodne i porównywalne dane o miastach i obszarach metropolitalnych, musi otrzymać niezbędne dodatkowe środki budżetowe i zasoby ludzkie.
6.9 Warto zapoznać się z niedawno przeprowadzonym badaniem przedstawiającym wyniki europejskiej ankiety na temat siły roboczej w granicach obszarów metropolitalnych Europy Północnej, liczących ponad milion mieszkańców [12].
Badanie to wykazuje, że dla dużych obszarów metropolitalnych, zdefiniowanych na podstawie wspólnych kryteriów, możliwe jest opracowanie – po minimalnych kosztach – licznych danych społeczno-gospodarczych, porównywalnych na szczeblu europejskim. Można tego dokonać wykorzystując ankietę wykonywaną corocznie przez państwowe instytuty statystyczne i koordynowaną przez Eurostat.
Tytułem eksperymentu dobrze byłoby rozszerzyć to badanie na pozostałe wielkie europejskie metropolie.
7.
Wnioski i zalecenia
7.1 Od około dziesięciu lat w wielu Państwach Członkowskich oraz na szczeblu regionalnym trwają badania i dyskusje dotyczące nowego zjawiska, jakie stanowią obszary metropolitalne w Europie.
Choć stają się one znacznie bardziej widoczne na szczeblu ogólnokrajowym i międzynarodowym niż wcześniej, ich znaczenie we wdrażaniu strategii lizbońskiej nie zostało jeszcze uznane.
7.2 Obszary metropolitalne odgrywają kluczową rolę w realizacji gospodarczych, społecznych i ekologicznych celów strategii lizbońskiej.
Stanowią one bowiem główne ośrodki kształcenia, badań, innowacji, rozwoju najnowszych technologii, tworzenia nowych rodzajów działalności i promowania przedsiębiorczości.
Są także głównymi węzłami transportu i telekomunikacji, co ułatwia nawiązywanie kontaktów przez przedsiębiorstwa, uniwersytety i ośrodki badawcze.
EKES podkreśla, że lepsza mobilizacja potencjału wzrostu gospodarczego Europy wymaga aktywnego udziału wszystkich publicznych i prywatnych czynników, które przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju gospodarczego obszarów metropolitalnych.
Innymi słowy, biorąc pod uwagę rolę odgrywaną w Europie przez obszary metropolitalne, cele strategii lizbońskiej będą mogły zostać osiągnięte tylko wtedy, gdy będą także realizowane w obszarach metropolitalnych.
7.3 Jeden z głównych powodów, dla których zjawisko to nie budzi wystarczającej uwagi w środowiskach rządowych, wiąże się z faktem, że granice regionów polityczno-administracyjnych rzadko kiedy odpowiadają granicom geograficznym obszarów metropolitalnych.
W rezultacie z nielicznymi wyjątkami brak jakichkolwiek wiarygodnych i porównywalnych na szczeblu europejskim danych, które umożliwiłyby opis sytuacji społeczno-gospodarczej i tendencji zachodzących w obszarach metropolitalnych.
7.4 EKES podkreśla, że w interesie Unii leży:
- wyznaczenie obszarów metropolitalnych w 25 Państwach Członkowskich,
- coroczne opracowywanie istotnych danych na temat tych obszarów - w szczególności wyników europejskich badań siły roboczej,
- szacunkowy pomiar głównych wskaźników realizacji strategii lizbońskiej dla tych obszarów,
- wykrycie na tych obszarach tzw. klastrów (clusters) podmiotów gospodarczych o wysokiej wartości dodanej,
- regularne przedstawianie przez Komisję raportu na temat sytuacji społeczno-gospodarczej oraz rankingu obszarów metropolitalnych.
7.5 Przygotowanie tych danych i ich powszechne udostępnienie powinno przynieść następujące pomyślne skutki:
- przyczynienie się do uznania znaczenia obszarów metropolitalnych oraz do pogłębienia wiedzy na temat panujących w nich warunków społecznych, gospodarczych i ekologicznych,
- ułatwienie oceny atutów i słabości tych obszarów na szczeblu europejskim,
- lepsze formułowanie i wdrażanie polityk europejskich i krajowych oraz dostosowanie ich do cech szczególnych danych obszarów,
- stworzenie władzom regionalnym i lokalnym możliwości oceny poziomu konkurencyjności obszarów leżących w ich kompetencjach w skali Wspólnoty; podstaw do takich ocen dzisiaj brakuje – dokonuje się ich znacznym nakładem i na niepewnych podstawach,
- wzbogacenie debaty o polityce regionalnej poprzez ułatwienie dialogu na obiektywnych podstawach między wszystkimi zainteresowanymi stronami,
- dostarczenie przedsiębiorstwom prywatnym informacji potrzebnych do prawidłowego określenia strategii działania.
1 – uznanie ważnej roli metropolii w Europie;
2 – działanie na rzecz skutecznego zarządzania metropoliami;
3 – wsparcie tworzenia kompleksowych strategii rozwoju metropolii z udziałem wszystkich zainteresowanych stron;
4 – wsparcie prowadzonych przez metropolie polityk mających na celu wzmocnienie ich konkurencyjności oraz spójności społecznej i terytorialnej.
[13].
Program taki o nazwie METROPOLITAN miałby stanowić forum spotkań i wymiany poglądów.
W jego ramach można by również powołać zespoły robocze, powierzając im ustalenie i rozpowszechnianie dobrych praktyk w dziedzinach rozważanych w niniejszej opinii.
7.7 EKES wyraża zadowolenie z wagi, jaką w trzecim raporcie na temat spójności gospodarczej i społecznej przyznano pojęciu konkurencyjności oraz z powiązania nowo zdefiniowanej polityki regionalnej ze strategią lizbońską.
Jest to szczególnie ważne dla obszarów metropolitalnych, które na pewne przedsięwzięcia realizowane pod hasłem "konkurencyjność" i "wiedza" będą mogły uzyskać wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
7.8 EKES uważa za niezbędne utworzenie w ramach Eurostatu komórki zajmującej się badaniami nad obszarami metropolitalnymi w celu corocznego opracowywania danych, o których mowa wyżej.
7.9 Trudności, jakich nastręczać może określanie granic geograficznych poszczególnych obszarów metropolitalnych i wytwarzanie porównywalnych danych, nie mogą usprawiedliwiać ewentualnego braku działania w tym zakresie.
Dlatego też EKES proponuje jak najszybsze uruchomienie w ograniczonej liczbie obszarów metropolitalnych programu pilotażowego odpowiadającego przedstawionym wyżej zaleceniom.
Proponuje również, aby ten program pilotażowy był realizowany we współpracy między Dyrekcją Generalną ds. Polityki Regionalnej, Eurostatem, krajowymi urzędami statystycznymi i danymi obszarami metropolitalnymi.
7.10 EKES wyraża nadzieję, że instytucje europejskie podzielą spostrzeżenia przedstawione w niniejszej opinii.
Dlatego też EKES uznaje za pożądane, aby niezależnie od powstania forum współpracy między obszarami metropolitalnymi a Komisją przedstawienie sytuacji tych stref trafiło na porządek dzienny Rady ds. Konkurencyjności oraz nieformalnej Rady ds. Gospodarki Przestrzennej i Urbanistyki. Bruksela, 1 lipca 2004 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Polityka turystyczna a współpraca między sektorem publicznym a prywatnym"
(2005/C 74/02)
29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny działając na podstawie art. 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego zdecydował się opracować opinię z własnej inicjatywy w sprawie: "Polityka turystyczna a współpraca między sektorem publicznym a prywatnym".
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej dziedzinie, wydała swoją opinię w dniu 14 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Juan Mendoza.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 148 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W związku ze swoim zaangażowaniem na rzecz sektora turystycznego w Europie Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął na swojej sesji plenarnej w dniu 29 października 2003 r. opinię w sprawie: "Na rzecz powszechnie dostępnej i zrównoważonej socjalnie turystyki".
1.1.1 Opinia ta była prezentowana na Europejskim Forum Turystycznym 2003 jako wkład w poprawę turystyki ogólnej oraz turystyki dostępnej dla osób niepełnosprawnych, w szczególności w kontekście Europejskiego Roku Ludzi Niepełnosprawnych.
1.2 Opinia ta stworzyła ogólne ramy analiz, zasad i propozycji dla zdefiniowania przyszłości sektora turystycznego w jego licznych i różnorodnych formach.
W tym celu ustalono dziesięć obszarów, a dla każdego z nich zaproponowano dziesięć inicjatyw, co daje łącznie 100 konkretnych inicjatyw, których – zarówno jednostkowym jak i ogólnym – celem jest stworzenie zrównoważonej i dostępnej turystyki XXI wieku.
1.3 Przyjmując te cele za punkt odniesienia Komitet proponuje w niniejszej opinii w sprawie: "Polityka turystyczna a współpraca między sektorem publicznym a prywatnym" określenie rodzajów niezbędnych działań i środków umożliwiających realizację tych celów w praktyce.
Niniejsza opinia uwzględnia przy tym osoby indywidualne, sektory, organizacje, organy i instytucje, które są odpowiedzialne za realizację tych środków zarówno w ramach swoich własnych, specyficznych zakresów odpowiedzialności i zadań jak i we współpracy z innymi podmiotami.
1.4 Celem tej opinii jest dokonanie analizy i zaproponowanie metod współpracy pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym, zwłaszcza pomiędzy organami administracji publicznej a firmami prywatnymi i zrzeszeniami pracodawców, przy jednoczesnym uwzględnieniu innych aspektów dotyczących pozostałych podmiotów sektora turystycznego (pracobiorców i związków zawodowych, organizacji konsumenckich itp.).
Ostatecznie chodzi o to, by wszystkie podmioty działały w sposób odpowiedzialny w obrębie swoich własnych zadań. Jednocześnie należy wskazać mechanizmy i instrumenty, które można wykorzystać, aby koordynować działania z innymi organami zaangażowanymi w zarządzaniu turystyką i w polityce turystycznej w celu poprawienia konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju sektora.
1.5 Należy zaznaczyć, że chociaż znaczenie turystyki oraz poziom jej rozwoju różni się znacząco w poszczególnych państwach Europy, to jednak wszędzie okazuje się, że współpraca publiczno-prywatna jest dobrym sposobem poprawy jakości i konkurencyjności turystyki oraz zapewniania jej zrównoważonego rozwoju.
1.6 Przesłuchanie publiczne, które odbyło się w Sewilli (Hiszpania) w dniu 15 kwietnia 2004 r. wyraźnie pokazało, że istnieje wiele pozytywnych przykładów współpracy publiczno-prywatnej i że należy kontynuować ten kierunek w celu osiągnięcia dalszej poprawy jakości i konkurencyjności sektora turystycznego oraz zapewnienia jego zrównoważonego rozwoju.
Tego rodzaju posunięciom należy poświęcić nawet jeszcze więcej uwagi w rozszerzonej Europie, gdzie turystyka będzie w sposób oczywisty odgrywać kluczową rolę.
2.
Definicja podmiotów oraz sektorów w przemyśle turystycznym: sektor publiczny i prywatny
2.1 Celem niniejszej opinii nie jest stworzenie dokładnej definicji sektora publicznego i prywatnego, jednakże w celu lepszego zilustrowania i skupienia się na analizie należy przedstawić ogólny zarys obu sektorów, aby wyjaśnić ich pozycję pod kątem współpracy w sektorze turystycznym.
2.2 Sektor publiczny składa się z różnych szczebli administracji - lokalnej, regionalnej, krajowej i międzynarodowej – jak również z organów i instytucji, które są w większości zależne od owych wymienionych wcześniej szczebli administracji i finansowane z podatków lub opłat.
Sektor ten obejmuje tym samym szerokie spektrum instytucji, takich jak np. organizacje edukacyjne czy promocyjne, łącznie z przedsiębiorstwami prywatnymi czy mieszanymi, pod warunkiem że takowe posiadają jasno określone kompetencje.
Ich rola w społeczeństwie podporządkowana jest ścisłym uregulowaniom a ich naczelnym celem jest wspieranie dobra publicznego.
Za przykład mogą tutaj służyć doświadczenia podmiotów publicznych działających na rynku, takich jak Paradores w Hiszpanii i Pousadas w Portugali.
Ogólnie rzecz biorąc sektor publiczny dostarcza wielu podstawowych usług niezbędnych dla działalności przedsiębiorstw.
2.2.1 Szczególną rolę pełnią organizacje odpowiedzialne za promocję turystyki i informację turystyczną, ponieważ jest to obszar, gdzie niezbędna jest współpraca przy określaniu celów oraz wspólnych posunięć.
2.2.2 Jeśli chodzi o sektor publiczny, różne formy współpracy publiczno-prywatnej mogą umożliwiać nowe sposoby finansowania wielu rodzajów działań, w szczególności związanych z reklamą, rozbudową infrastruktury, poprawą jakości itp.
2.3 Sektor prywatny natomiast składa się nie tylko z rozmaitych form przedsiębiorczości, takich jak firmy, spółdzielnie czy spółki, ale również - co bardzo ważne - z partnerów społecznych, do których należą związki zawodowe, stowarzyszenia przedsiębiorców oraz obywatele w roli konsumentów i podmiotów bezpośrednio zainteresowanych dobrobytem społecznym.
Ich motywacje i cele mają przede wszystkim charakter osobisty i jednostkowy, uwzględniają jednak również cele społeczne, bowiem ich działania - bezpośrednio lub pośrednio - wpływają na społeczeństwo jako całość. Tym samym są one odpowiedzialne wobec społeczeństwa zarówno za swoje działania jak i za ich zaniechanie.
2.3.1 Warto podkreślić, że te liczne i różnorodne rodzaje przedsiębiorstw można również sklasyfikować wg wielkości: duże firmy, małe i średnie przedsiębiorstwa (MSE) oraz tzw. mikro-biznesy.
Wielkość firmy wydaje się być istotna, kiedy definiowany jest zakres współpracy. Przeważnie MSE są bardziej zainteresowane współpracą, być może dlatego, że są bardziej zależne i dlatego potrzebują większego wsparcia do osiągnięcia swoich celów.
Kolejnym istotnym czynnikiem może być zakres działań firm, przy założeniu że lokalne lub regionalne przedsiębiorstwa są bardziej skłonne do współpracy niż duże firmy międzynarodowe, które są zwykle mniej elastyczne ze względu na swoją scentralizowaną strukturę i homogeniczność systemów zarządzania i które mają bardziej zróżnicowane zainteresowania w poszczególnych miejscowościach turystycznych.
2.3.2 Podmioty gospodarcze i społeczne można podzielić na podstawie grup społecznych, które reprezentują, na pracodawców i pracobiorców.
Jasnym jest, że ich stowarzyszenia są wyjątkowo ważne w procesie tworzenia partnerstwa publiczno-prywatnego. Co prawda bronią one przede wszystkim interesów indywidualnych, ale ich interesy zbiorowe są bardzo bliskie interesom sektora publicznego i dlatego łatwiejsze do koordynowania.
Profesjonalizm ich przedstawicieli może być - i rzeczywiście zazwyczaj jest - czynnikiem kluczowym w procesie tworzenia udanego partnerstwa.
2.3.3 Sektor społeczny obejmuje wiele organizacji prywatnych i różnego rodzaju stowarzyszenia, które, tak jak podmioty gospodarcze i społeczne, zajmują się ochroną interesów indywidualnych i zbiorowych.
Są to związki konsumenckie, zrzeszenia na rzecz ochrony środowiska i stowarzyszenia sąsiedzkie.
Są oni zwykle solidnymi partnerami w ramach projektów współpracy realizowanych w sektorze turystycznym i czasami mogą zmobilizować inne podmioty do udziału w danym projekcie.
2.3.4 Chociaż nie jest to ściśle rzecz biorąc przedmiotem niniejszej opinii, należy wskazać, że istnieją inne możliwe i pożądane rodzaje współpracy pomiędzy różnymi szczeblami administracji publicznej a poszczególnymi rodzajami firm.
Taka współpraca może przyjąć formę wertykalną lub horyzontalną.
3.
Sytuacja obecna
3.1 Obecny zakres możliwych relacji pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym obejmuje cztery szeroko rozumiane alternatywne scenariusze, które co prawda rzadko występują w czystej postaci, ale które wskazują na pewne trendy w praktyce.
3.1.1 Antagonizm. Ten scenariusz obejmuje jedną z relacji konfrontacyjnych pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym, kiedy to jedna strona postrzega drugą (albo sądzi, że ją tak postrzega) jako przeciwstawiającą się lub przeszkadzającą jej celom i interesom.
Sektor prywatny często uważa, że sektor publiczny przeszkadza mu w realizacji jego celu – osiągnięciu zysku - poprzez zaniedbania w zakresie zapewnienia infrastruktury potrzebnej do właściwego rozwijania działalności sektora prywatnego oraz z powodu ubóstwa lub słabej jakości usług publicznych dla turystów lub przemysłu turystycznego.
W innych przypadkach sektor prywatny postrzega władze publiczne wyłącznie jako organ ściągający podatki, który w coraz większym stopniu drenuje zasoby finansowe sektora prywatnego borykającego się z ostrą konkurencją cenową, co powoduje zniekształcenia konkurencyjności w stosunku do innych krajów, regionów czy obszarów z innymi systemami podatkowymi. Dlatego przedstawiciele sektora prywatnego apeluje o zharmonizowanie podatków takich jak np. VAT na usługi turystyczne.
W efekcie sektor prywatny ma poczucie, że musi walczyć z sektorem publicznym, który zamiast prowadzić działania na rzecz wzmocnienia konkurencyjności tego sektora konkurencyjność tę osłabia.
3.1.1.1 W sytuacji potencjalnie antagonistycznych relacji pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym władze publiczne mogą uważać, że sektor turystyki prywatnej stwarza problemy, zakłóca czy uniemożliwia realizację celów publicznych związanych z dobrobytem społecznym, ochroną i zachowaniem zasobów naturalnych, spójnością społeczną oraz odpowiedzialnością przedsiębiorstw wobec wspólnot lokalnych.
3.1.1.2 Dzięki mediom społeczeństwo jest bardziej lub mniej świadome wewnętrznych lub zewnętrznych napięć oraz konfliktów wynikających z tych relacji. Generowany jest klimat konfrontacji i utrzymującego się wzajemnego obwiniania, co nie pomaga ani prywatnemu ani publicznemu sektorowi w osiągnięciu ich celów.
3.1.1.3 Tego rodzaju klimat nie sprzyja oczywiście zrównoważonemu społecznie, ekonomicznie i środowiskowo rozwojowi turystyki oraz utrzymaniu konkurencyjności tego sektora; nie jest to także satysfakcjonujące ani z punktu widzenia konsumentów czy społeczności lokalnych ani z punktu widzenia przedsiębiorstw próbujących wykorzystać potencjał sektora turystycznego w celu tworzenia dobrobytu i dzielenia się nim.
3.1.2 Koegzystencja. W tym scenariuszu podmioty publiczne i prywatne tolerują się wzajemnie, ale działają niezależnie, aby osiągnąć swoje własne cele, respektują wzajemnie swoje zakresy kompetencji, wypełniają swoje prawne i społeczne zobowiązania oraz respektują prawa innych podmiotów w przemyśle turystycznym.
Jest to scenariusz wzajemnej tolerancji, który – mimo iż lepszy od poprzedniego - jest w sposób oczywisty niewystarczający dla zrównoważonego rozwoju turystyki na miarę XXI wieku.
Jest to dość powszechny scenariusz w rejonach, w których turystyka nie stanowi głównej gałęzi działalności gospodarczej, a jedynie uzupełnia dochód z innych sektorów, albo w miastach i gminach charakteryzujących się zróżnicowaną strukturą gospodarczą, w których turystyka stanowi jedynie mały procent lokalnej działalności gospodarczej.
3.1.3 Koordynacja. Ten scenariusz charakteryzuje się pewną koordynacją polityk, strategii i wykorzystywanych środków pomiędzy różnymi podmiotami publicznymi i prywatnymi w sektorze turystycznym, z których każdy ma swoje własne cele, ale zdaje sobie sprawę, że partnerstwo i wymiana informacji zwiększają komplementarność tychże celów, na czym zyskuje również społeczeństwo.
Główne instrumenty tego scenariusza to informacja i komunikacja pomiędzy różnymi podmiotami w sektorze turystycznym, w odniesieniu zarówno do polityk jak i do sposobów działania.
Komunikacja może odbywać się poprzez wspólne metody działania, takie jak grupy robocze, fora, spotkania informacyjne, itp.
Taka forma wymaga większego stopnia współpracy publiczno-prywatnej; według Komitetu przyczynia się ona do osiągnięcia celu, jakim jest zrównoważony pod względem ekonomicznym, społecznym i środowiskowym rozwój turystyki.
Forma ta występuje zwykle w typowych środowiskach turystycznych lub miejscowościach, w których turystyka rozwija się dynamicznie i w których różne podmioty, zarówno publiczne jak i prywatne, są świadome znaczenia turystyki dla lokalnej społeczności.
3.1.4 Kooperacja. W tym scenariuszu każdy podmiot publiczny lub prywatny ma swoje własne cele, ale jednocześnie istnieje zgoda co do celów wspólnych, odnoszących się zarówno do praktyki jak i strategii, a nawet i do odpowiednich polityk.
Warunkiem ku temu jest tożsamość przedmiotowych celów i dogłębna, lecz trudna do zrealizowania wizja turystyki, wymagająca konsekwentnego zastosowania kryteriów zrównoważonego rozwoju ekonomicznego, społecznego oraz środowiskowego, i to zarówno w krótkiej, średniej jak i dłuższej perspektywie czasowej.
W opinii Komitetu ten scenariusz ma najbardziej postępowy charakter i w tym kierunku powinna iść nowa koncepcja zrównoważonej turystyki, jeśli sektor ten ma przetrwać jako przemysł przynoszący korzyści gospodarcze, społeczne i środowiskowe.
3.1.4.1 Dla osiągnięcia tej formy współpracy można stosować różne instrumenty: spółki joint venture, izby turystyczne, fundacje, wspólne instytucje, rady, partnerstwa itp.
Ale w każdym przypadku połączenie doświadczeń, wiedzy i długoterminowych projektów inwestycyjnych stanowi kluczowy aspekt współpracy i optymalizacji efektów.
Należy tutaj zwrócić uwagę na fakt, że taka współpraca jest najbardziej efektywna na poziomie lokalnym, gdzie interesy publiczne i prywatne zbiegają się w sposób najbardziej konkretny i bezpośredni.
To właśnie tutaj można stworzyć odpowiednie środowisko dla turystyki, które może stymulować lokalny rozwój, tworząc wykwalifikowane i zrównoważone społecznie miejsca pracy.
3.1.4.2 Jednym z rodzajów działalności, gdzie ten rodzaj współpracy występuje najczęściej, jest wspólne kreowanie produktów turystycznych przez sektor publiczny i prywatny.
Istnieją przykłady bardzo udanych produktów stworzonych na bazie takiej współpracy.
3.2 Obserwując obecną sytuację można stwierdzić, iż wszystkie cztery opisane wyżej scenariusze rzeczywiście występują w praktyce - czasami w "czystej formie", ale najczęściej częściej w postaci kombinacji cech, tworzących różne sytuacje pośrednie.
Niniejsza opinia proponuje model kooperacji jako możliwy do osiągnięcia i pożądany cel dla europejskiego i globalnego przemysłu turystycznego, ponieważ forma ta przyczynia się do wzrostu konkurencyjność i optymalizacji zrównoważonego rozwoju turystyki.
Poza tym należy brać pod uwagę oraz ulepszać sprawdzone praktyki działania stosowane w branży turystycznej, zarówno w Europie jak i w innych krajach świata, wypracowane wzgl. wspierane czasami z inicjatywy sektora publicznego lub też - w wielu przypadkach - z inicjatywy sektora publicznego.
3.3 Ogólnie mówiąc można stwierdzić, że w przypadku takich miejscowości turystycznych oraz działań w sektorze turystyki, gdzie kooperacja publiczno-prywatna stanowi podstawę dla poprawy jakości, planowania rozwoju, reagowania na sytuacje kryzysowe itp., skuteczność oraz opłacalność danych posunięć jest znacznie wyższa, co przyczynia się do tego, że dana miejscowość lub dany rodzaj działalność jest bardziej konkurencyjny.
3.3.1 Natomiast w sytuacjach nacechowanych – świadomie lub nieświadomie - atmosferą konfrontacji, braku koordynacji lub po prostu ignorancji istniejące problemy ulegają zaostrzeniu, proces ich rozwiązywania opóźnia się oraz spada konkurencyjność i rentowność.
3.3.2 Różne badania wykazały i potwierdziły fakt, że zdaniem turystów jakość usług podczas podróży czy urlopu zależy w 50 % od usług dostarczanych przez sektor publiczny i w 50 % od usług oferowanych przez sektor prywatny (w tym zwłaszcza przez przedsiębiorstwa prywatne, lub dokładniej mówiąc – przez pracowników tych przedsiębiorstw).
Sposób, w jaki turyści postrzegają różne wskaźniki jakości oraz ich wpływ na całościową percepcję jakości produktu był przedmiotem różnych badań (przeprowadzonymi na przykład przez władze miasta Calvià oraz innych miejscowości w Hiszpanii w ramach planów udoskonalania sektora turystyki).
3.4 Na szczęście daje się zaobserwować stały trend polegający na zmierzaniu w kierunku kooperacji i odchodzeniu od konfrontacji, która prawdopodobnie była bardziej powszechna we wczesnych latach przemysłu turystycznego, to jest w okresach gwałtownego wzrostu, kiedy to nie istniały ograniczenia w zakresie rozwoju najlepszych lokalizacji turystycznych na wybrzeżu czy w obszarach wiejskich.
Były to czasy, w których chęć osiągnięcia szybkich zysków mogła przyćmić pewne aspekty zrównoważonego rozwoju i w których nawet sektor publiczny nie był w stanie ich odpowiednio uwzględnić, włączyć w swoją strategię i rozwijać we współpracy z sektorem prywatnym.
3.4.1 Obserwuje się wzrost społecznej świadomość długoterminowych czynników i ograniczeń, zwłaszcza w odniesieniu do ochrony zasobów naturalnych oraz fakt, że praktyki sektora turystycznego jest znacznie bardziej zgodna z celami społecznymi niż miało to miejsce w przeszłości.
4.
Cele współpracy publiczno-prywatnej na dzień dzisiejszy
4.1 Generalnie rzecz biorąc można powiedzieć, że podstawowym celem współpracy winno być wspieranie i przyłączanie się do celów, które są integralną częścią zadań każdej ze stron, ich strategii oraz planów i które tworzą jej "rację bytu" w społeczeństwie, teraz i w przyszłości.
Każda ze stron winna wnosić swoje własne cele – zarówno indywidualne jak i zbiorowe – i angażować się na rzecz ich koordynacji z celami partnerów.
4.2 Możemy zidentyfikować różne rodzaje celów w odniesieniu do współpracy w zakresie turystyki.
4.2.1 Cele sektorowe.
Jak już - wielokrotnie i na różne sposoby – wykazano, przemysł turystyczny ma strategiczne znaczenie dla osiągnięcia różnorodnych podstawowych celów Unii Europejskiej, jej polityk i jej woli uczynienia Europy lepszym miejscem do życia, teraz i dla przyszłych pokoleń.
4.2.1.1 Ponieważ rozwój turystyki ma bezpośredni wpływ na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko, może on, czy wręcz musi być priorytetowym instrumentem poprawy jakości życia obywateli Europy.
Jednakże aby zapewnić wykorzystanie tego potencjału w praktyce w kategoriach długoterminowych, turystyka musi spełniać szereg wymogów w zakresie zrównoważonego rozwoju przestrzeganych przez wszystkie zainteresowane podmioty (organy publiczne, prywatne, przedsiębiorstwa i konsumentów).
Podstawowym celem współpracy prywatno-publicznej może i musi być długofalowe zapewnienie rozwoju i konkurencyjności sektora turystycznego.
4.2.1.2 Należy w szczególności zauważyć, że współpraca publiczno-prywatna okazała się bardzo skuteczna w opanowywaniu recesji czy nawet kryzysu w turystyce w miejscowościach stricte turystycznych, zagrożonych utratą potencjału przynoszącego im dobrobyt.
Wspólne i niezbędne działanie ze strony wszystkich podmiotów zwiększa skuteczność i widoczność podjętych środków.
4.2.1.3 Poza tym oczywistym jest, że w sytuacjach wyjątkowych, takich jakie miały miejsce 11 września w Nowym Jorku albo niedawno 11 marca w Madrycie, konieczne jest wezwanie wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych oraz decydentów do połączenia sił w celu złagodzenia negatywnego wpływu takich tragedii na turystykę.
4.2.1.4 Jednym z obszarów, w którym sojusze i współpraca publiczno-prywatna w środowisku sektorowym może okazać się skuteczna, jest transport, gdzie masowy wzrost tanich linii lotniczych doprowadził do ogólnej obniżki kosztów transportu.
W zakresie tego rodzaju ofert sojusze publiczno-prywatne muszą zatem dbaćo zabezpieczenie jakości usług, miejsc pracy i bezpieczeństwa.
4.2.1.5 I chociaż zapewnianie szkoleń dla personelu pracującego w danym sektorze jest samo przez się zrozumiałym celem wszelkiej działalności ludzkiej, to kwestia ta ma szczególne znaczenie w takim sektorze jak turystyka, wyraźnie charakteryzującym się ważnym składnikiem relacji międzyludzkich.
Współpraca publiczno-prywatna jest w tym obszarze niezbędna, gdyż podnoszenie jakości szkoleń i profesjonalizmu pracowników leży w interesie obu sektorów.
4.2.2 Cele społeczne.
Nie jest możliwe wyznaczenie celów współpracy publiczno-prywatnej bez uwzględnienia celów społecznych, które pociąga za sobą każda ludzka działalność.
Uściślając, rozwój lokalny i tworzenie miejsc pracy są podstawowymi celami w sektorze turystycznym i zatem równocześnie celami współpracy w tym sektorze.
4.2.2.1 Fakt, że turystyka jest działalnością gospodarczą opartą przede wszystkich na usługach prywatnych oznacza, że każda nowa działalność turystyczna stwarza miejsca pracy; jednakże zrównoważony rozwój turystyki i jej wysoka jakość możliwa jest jedynie na bazie kwalifikowanych miejsc pracy.
4.2.2.2 Poprawa warunków socjalnych w regionach odwiedzanych przez turystów z pewnością musi być jednym z celów skutecznej współpracy pomiędzy sektorami publicznym a prywatnym.
Szereg regionów europejskich odczuje wpływ i będzie musiało dostosować się do ostatnich i przyszłych zmian Wspólnej Polityki Rolnej.
Promowanie agroturystyki może być sposobem na połączenie tradycyjnej działalności rolniczej z działalnością nową (turystyką), stwarzającą perspektywy dodatkowych źródeł dochodu.
Rozważyć należy także promowanie turystyki jako potencjalnie nowej działalności w obszarach dotkniętych restrukturyzacją przemysłu, górnictwa itp.
Analiza tego rodzaju alternatyw dla przedmiotowych regionów będzie przedmiotem opinii z inicjatywy własnej Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.
4.2.2.3 Ochrona dziedzictwa kulturowego, archeologicznego i architektonicznego jest być może tym celem społecznym, któremu najlepiej może posłużyć współpraca publiczno-prywatna.
Widocznym tego przykładem są Red de Paradores w Hiszpanii i Pousadas w Portugalii, dzięki którym odnowiono i otworzono dla zwiedzających dużą liczbę zabytków, stwarzając przy tym znaczne źródła dochodów dla okolic, w których się one znajdują.
Jest to sposób na utrzymanie dóbr publicznych w rękach państwowych zapewniający jednocześnie ich praktyczne wykorzystanie i docenienie.
Podobnie rzecz się ma z obszarami wiejskimi otwierającymi wielu małym i średnim przedsiębiorstwom perspektywy działalności gospodarczej.
Inicjatorem tego rodzaju działań nie muszą być jednak koniecznie podmioty publiczne. Wręcz przeciwnie, istnieje wiele przykładów pałaców i zabytków, które zostały odnowione prywatnie i teraz przynoszą dochody dzięki turystyce, co mogliśmy sami stwierdzić podczas wizyty zorganizowanej w związku z przesłuchaniem w Sewilli.
Nowe kraje członkowskie UE mają niezwykłe dziedzictwo kulturowe, któremu trzeba jeszcze przywrócić pierwotny blask, co stwarza nową, ogromną szansę połączenia turystyki z kwestią ochrony zabytków.
Współpraca publiczno-prywatna we wszystkich swoich formach ma do odegrania bardzo ważną rolę w osiągnięciu tego celu.
4.2.2.4 Branża turystyczna może odnosić korzyści ze współpracy publiczno-prywatnej również w innych dziedzinach.
Ma to na przykład miejsce w sektorze gastronomicznym przyczyniającym się do wzbogacania dziedzictwa kulturowego i turystycznego, gdzie ściślejsza współpraca publiczno-prywatna mająca na celu rozszerzenie oferty wysoko gatunkowych środków żywności oraz produktów regionalnych wpłynie z pewnością w przyszłości również na paletę produktów turystycznych.
4.2.2.5 Pozytywnym krokiem mogłoby być powszechne wdrożenie Kodeksu Turystyki Etycznej przyjętego kilka lat temu przez Światową Organizację Turystyki, gdyż podkreśliłoby to potrzebę współpracy publiczno-prywatnej.
4.2.3 Cele ekonomiczne.
Jest ogólnie przyjęte, że aspekt ekonomiczny odgrywa w sektorze turystycznym kluczową rolę.
Jak już zauważono, przemysł turystyczny okazał się być silnym motorem tworzenia miejsc pracy i generowania dobrobytu praktycznie na całym świecie, w tym szczególnie w Europie (przede wszystkim w krajach śródziemnomorskich).
Dla zrównoważonego rozwoju tego sektora konieczna jest w tym zakresie strategiczna, długofalowa – a nie krótko lub średnioterminowa – wizja; mówiąc praktycznie, oznacza to rozwój produktów turystycznych z myślą o obecnej i przyszłej konkurencyjności, które będą w stanie przynosić krótko-, średnio- i długofalowe zyski oraz stwarzać pewne, kwalifikowane i niezależne od sezonów miejsca pracy w kategoriach krótko-, średnio- i długofalowych.
W tym kontekście do wspólnych celów skutecznej współpracy zalicza się więc stwarzanie i utrzymywanie konkurencyjności oraz rentowności sektora turystycznego.
4.2.3.1 Technologie informacyjne i komunikacyjne (ICT) są kolejnym obszarem ekonomicznych celów sektora turystycznego, w odniesieniu do których potrzebna jest współpraca zmierzająca do osiągnięcia celów zarówno miejscowości turystycznych (zazwyczaj reprezentowanych przez sektor publiczny) jak i działalności gospodarczej, jaką jest sprzedawanie usług turystycznych (zazwyczaj reprezentowanej przez przedsiębiorstwa prywatne).
W celu zapewnienie konkurencyjności sektora niezbędna jest więc powszechnie dostępna (tj. nie wyłączająca regionów peryferyjnych) informacja turystyczna.
4.2.3.2 Mając na uwadze ekonomiczne cele współpracy należy pamiętać, że interwencje sektora publicznego są niezbędne, aby z jednej strony zapobiegać nieuczciwej konkurencji, a z drugiej strony aby ujednolicić warunki ramowe działania konkurencji (np. przepisy podatkowe ograniczające transparencję rynkową).
4.2.4 Cele środowiskowe.
Turystyka jest - być może jedynym - przemysłem, którego podstawowym produktem jest "naturalna atrakcyjność" składająca się z zespołu czynników, w ramach którego percepcja natury z jej różnorodnością krajobrazów, fauny i flory oraz ochrona środowiska odgrywają ważną rolę w zapewnianiu jakości i atrakcyjności produktu, którego szukają konsumenci (tj. turyści).
Zarówno podmioty publiczne jak i prywatne są jak najbardziej w stanie tak pokierować współpracą, aby utrzymywać warunki zapewniające zarówno zrównoważenie zasobów naturalnych jak i ich racjonalne, wyważone wykorzystywanie, umożliwiające osiąganie zysków.
4.2.4.1 Ochrona środowiska jest jednym z obszarów, w którym współpraca publiczno-prywatna może okazać się instrumentem pozwalającym na utrzymanie jakości środowiska.
Ostatnie wydarzenia, takie jak katastrofa ekologiczna spowodowana awarią tankowca Prestige wskazują, że ochrona środowiska musi być obszarem zainteresowania zarówno sektora prywatnego jak i publicznego.
4.3 Wreszcie ewentualne cele odpowiedniej współpracy publiczno-prywatnej muszą zawsze być zgodne z koncepcją zrównoważenia, obejmującą z jednej strony trzy wymiary ekonomii, (gospodarka, społeczeństwo, przyroda) a z drugiej strony trzy aspekty czasowe (krótko-, średnio- i długofalowy) oraz jako czynnik łączący - partycypacja w działaniach wszystkich podmiotów sektora turystycznego.
Polityka zrównoważonego rozwoju i odpowiednie posunięcia są podstawą tej formy współpracy.
5.
Zasady i kryteria współpracy
5.1 Współpraca pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym w odniesieniu do turystyki musi się opierać o szereg zasad.
5.1.1 Kompetencje. Jasnym jest, że aby ustanowić stabilne, trwałe partnerstwo, poszczególne podmioty muszą być w stanie niezależnie dążyć do swoich wspólnie ustalonych celów, a ich kompetencje muszą zatem być uznane albo w formie jasnego mandatu prawnego, pełnomocnictwa albo też formalnej czy nieformalnej reprezentacji.
5.1.2 Współodpowiedzialność. Poszczególne podmioty muszą być bezpośrednio lub pośrednio zainteresowane albo zaangażowane w sytuację, dla której utworzono dane partnerstwo.
5.1.3 Dobrowolny charakter współpracy. Tylko podmioty, które zgłosiły dobrowolny akces do udziału w partnerstwie, są zobowiązane do wypełniania zobowiązań związanych z tym partnerstwem.
5.1.4 Demokracja. Zasady podejmowania decyzji i reprezentacji muszą być klarowne i zgodne z zasadami demokracji uczestniczącej.
5.2 Do operacyjnych kryteriów partnerstwa zapewniających jego skuteczną realizację należą:
5.2.1 Konkretne cele. tj. wyraźne, zdefiniowane w zakresie merytorycznym i - jeśli to możliwe - wymierne w kategoriach ekonomicznych, z ustalonym planem czasowym oraz oparte na porozumieniach.
5.2.2 Znaczenie. Cele muszą być - bezpośrednio lub pośrednio - ważne dla wszystkich zaangażowanych podmiotów
5.2.3 Monitoring wyników. Ważnym jest, by wszystkie podmioty były w stanie w sposób jednoznaczny rozpoznać rezultaty swojego uczestnictwa w danym partnerstwie - w przeciwnym wypadku stracą one bowiem zainteresowanie współpracą i wycofają się z niej.
5.2.4 Proporcjonalność. Istotne jest, aby zaangażowanie podmiotów było proporcjonalne do skali danego zadania.
6.
Instrumenty i rodzaje stowarzyszeń i współpracy
6.1 Aby opisać instrumenty i rodzaje stowarzyszeń, trzeba najpierw stworzyć optymalny poziom współpracy, tj. poziom, na którym ma ona sens; polega to na przeanalizowaniu i zdefiniowaniu kontekstu, z którego wynika dane zadanie, w oparciu o który można znaleźć rozwiązanie i w którym można zużytkować wiedzę fachową wszystkich podmiotów.
Zatem kontekst będzie lokalny, jeśli problem jest czysto lokalny i jeśli prerogatywy do analizy i zastosowania rozwiązań znajdują się na szczeblu lokalnym.
To samo dotyczy szczebli regionalnych i państwowych.
6.2 Inną podstawową cechą jest inkluzywność.
Ważnym jest, by wszystkie podmioty miały możliwość wniesienia swojego wkładu do danego rozwiązania w formie środków, informacji czy koordynacji działań.
6.3 Konkretnymi rodzajami partnerstwa mogą być na przykład:
6.3.1 Partnerstwa nieformalne. Podmioty zakładają nieformalny strategiczny sojusz, grupę roboczą, forum lub podobne porozumienie (bez osobowości prawnej).
Decyzje są podejmowane przez większość, ale nie powinny być wiążące lub tworzyć zobowiązań dla zaangażowanych stron (za wyjątkiem zobowiązań dobrowolnych).
6.3.2 Partnerstwa formalne. Takie porozumienia mogą przybrać formę konsorcjów, fundacji, jednostek publicznych, joint ventures, stowarzyszeń itd.
Partnerstwa takie opierają się o uregulowania, które ustanawiają warunki zawierania i wdrażania porozumień.
6.3.3 Zaangażowanie podmiotów gospodarczych i społecznych w definiowanie trwałych ram stosunków pracy w oparciu o prawa i rozwój procedur negocjacji dotyczących umów zbiorowych będzie miało pozytywny wpływ na konkurencyjność, opłacalność, stabilność oraz społeczną i ekonomiczną wydajność turystyki.
Obok władz i instytucji publicznych w dialog społeczny muszą być włączane podmioty gospodarcze i społeczne, kiedykolwiek kwestie do dyskusji wymagają takiego trójstronnego dialogu.
7.
Rola sieci interesariuszy: miast i gmin, przedsiębiorstw, konkretnych projektów
7.1 W dobie globalizacji działalność gospodarcza na świecie nie może być prowadzona w izolacji; zasada ta znajduje również zastosowanie w odniesieniu do miast i gmin oraz - w naszym przypadku - do miejscowości turystycznych i różnych innych podmiotów.
W opinii ekspertów w tej dziedzinie nowa gospodarka światowa będzie się opierać w aspekcie terytorialnych o sieci miast i gmin mających na celu ułatwienie koordynacji działań.
Chociaż we wczesnej fazie decydenci w miejscowościach turystycznych stosują konkurencyjnych strategie, aby przyciągnąć fundusze, zwiększyć obroty i wzmocnić swój międzynarodowy prestiż – czyli mówiąc krótko, poszczególne miejscowości starają się być lepsze, bardziej konkurencyjne i bardziej dynamiczne pod względem rozwoju gospodarczego niż inne, o tyle w późniejszej fazie uświadamiają sobie oni potrzebę nawiązania więzi z innymi miejscowościami w celu wspólnej promocji i lobbingu na płaszczyźnie rządów narodowych i/lub organizacji międzynarodowych.
7.2 Narasta przekonanie, że aby osiągnąć wspólne cele, do których należy zrównoważony rozwój i konkurencyjność, konieczna jest wymiana doświadczeń między miejscowościami turystycznymi na całym świecie.
Wiąże się z tym wiele pozytywnych aspektów, szczególnie zaś umiejętność zapobiegania błędom strategicznym i implementacja najlepszych instrumentów zrównoważonego zarządzania zasobami.
Sieci mogą być uzupełniającą i alternatywną formą zorganizowanego sposobu reprezentowania miast, przedsiębiorstw lub instytucji.
Przydatne mogę być przy tym technologie z zakresu komunikacji i informatyki umożliwiające utrzymywanie nieformalnych, bezpośrednich i wartościowych stosunków przez członków danej sieci.
7.3 Zakładanie sieci nie zawsze pozbawione jest problemów i negatywnych aspektów: czasami dochodzi do konfliktów interesów, które utrudniają współpracę, czasami najsilniejsi członkowie sieci są tymi podmiotami, które czerpią z niej najwięcej korzyści.
7.4 Zarówno dla przedsiębiorstw jak i dla gmin sieci są skutecznym narzędziem udostępniania i wymiany informacji, zwiększania konkurencyjności oraz wzmacniania ich pozycji wobec instytucji publicznych.
7.5 Na sieciach opiera się szereg konkretnych projektów turystycznych.
Przykładem jest tu program URB-AL Unii Europejskiej, którego celem jest tworzenie sieci miast mających na celu współpracę w dziedzinie gospodarczej, społecznej i urbanistycznej.
Owe dziedziny współpracy wspierają czasami również wymianę doświadczeń w zakresie zrównoważonego rozwoju turystyki.
8.
Pozytywne przykłady współpracy publiczno-prywatnej w sferze turystyki europejskiej
8.1 Różnorodne pozytywne przykłady współpracy publiczno-prywatnej rozpatrywano podczas przesłuchania publicznego, które odbyło się w Sewilli 15 kwietnia 2004 roku.
Następujące przykłady są szczególnie godne wymienienia:
8.1.1 Turisme de Barcelona. Firma ta została założona w 1993 r. przez Izbę Handlową w Barcelonie, Radę Miasta Barcelony i Fundację Barcelona Promoció z myślą o promowaniu Barcelony jako atrakcji turystycznej.
W ciągu ostatnich dziesięciu lat firma Turisme de Barcelona pomogła poprawić zarówno wizerunek miasta jak i jego infrastrukturę.
Ten pozytywny rozwój odzwierciedla się we wzroście podaży i popytu, wyższym stopnie obłożenia hoteli oraz w różnych innych wskaźnikach.
Jednakże najbardziej ciekawym aspektem jest być może fakt, że przez te dziesięć lat udział subwencji publicznych w budżecie Turisme de Barcelona spadł z 70 % do zaledwie 20 %, przy czym pozostałe dochody uzyskano wewnętrznie przez własną działalność firmy jako pośrednika na rynku pokoi hotelowych.
Godnymi wymienienia jest poza tym kilka innych udanych produktów turystycznych, takich jak Turystyczny Autobus Barceloński, Karta Barcelońska, Paszport Barceloński itp., czy takie programy jak Barcelona Convention Bureau, Barcelona Shopping Line itp.
Niewątpliwie produkty te zawdzięczają swój sukces klimatowi bliskiej współpracy i zrozumienia pomiędzy przedsiębiorstwami turystycznymi a władzami publicznymi, które wspólnie angażują się na rzecz poprawy infrastruktury turystycznej w Barcelonie.
8.1.2 Instytut ds. Hiszpańskiej Turystyki (ICTE). Geneza ICTE sięga wczesnych lat 90-tych, kiedy to tworzono różnorodne instrumenty przyczyniające się do aktywnej poprawy jakości.
W 2000 r. w Hiszpanii założono Instytut ds. Turystyki Kwalifikowanej w odpowiedzi na fakt, że nowe cele turystyczne pojawiające się nad Morzem Śródziemnym, na Karaibach itd. zaczęły stanowić zagrożenie dla wiodącej pozycji hiszpańskiego przemysłu.
Określono jasną strategię powszechnej poprawy jakości, opierającą się na konieczności współpracy wszystkich podmiotów sektora turystycznego.
Instytut w ramach swojej działalności zawsze uwzględnia wszystkie podmioty związane sektorem turystycznych (hotele, restauracje, biura podróży, firmy transportowe, organizatorzy agroturystyki, kluby golfowe, uzdrowiska, miasta i regiony).
Dzisiaj ponad 250 stowarzyszeń biznesowych, instytucji rządowych, wspólnot autonomicznych i rad miejskich oraz ponad 3 tys. firm turystycznych otrzymujących wsparcie techniczne jak również 463 firm i instytucji z certyfikatem turystyki kwalifikowanej uczestniczy w Hiszpanii w Zintegrowanym Systemie Kwalifikowanych Miejscowości Turystycznych.
W przypadku Barcelony ICTE jest pozytywnym przykładem współpracy publiczno-prywatnej jako sposobu poprawy ogólnej jakości, która jest kluczowym elementem działalności turystycznej.
8.1.3 Inne przykłady podane podczas przesłuchania w Sewilli to: Andaluzyjski model współpracy publiczno-prywatnej, który istnieje już od 20 lat i dzięki któremu powstało pięć porozumień o współpracy obejmujących wszystkie sektory produkcji, w tym turystykę.
Model ten oparty jest na współpracy pomiędzy administracją publiczną Wspólnoty Autonomicznej, Konfederacją Pracodawców Andaluzyjskich i głównymi andaluzyjskimi związkami zawodowymi, Generalnym Związkiem Pracowników (UGT) i Comisiones Obreras (CCOO) oraz stworzył klimat zaufania i stabilności, który jest niezbędny dla działalności turystycznej.
8.2 Innym pozytywnym przykładem polityki lokalnej jest zdaniem Komitetu fakt, że podczas przesłuchania w Sewilli w sprawie współpracy pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym burmistrz Sewilli ponownie zaapelował do podmiotów gospodarczych i społecznych oraz ogólnie do sektora turystycznego o zawarcie paktu mającego na celu zapewnienie pełnego zaangażowania wszystkich podmiotów w kształtowanie, projektowanie, planowanie, wdrażanie i ocenianie polityki turystycznej w interesujących je obszarach działania.
Inicjatywa ta - wraz z innymi opracowanymi obecnie inicjatywami - mogłaby być swego rodzaju wzorcem dla dużych miast oraz gmin w ramach promowania współpracy na poziomie lokalnym.
8.3 Jest wiele przykładów owocnej współpracy w dziedzinie turystyki socjalnej, która umożliwia szerokiej rzeszy osób dostęp do aktywności rekreacyjno-turystycznych. Wymienić tu należy szczególnie tzw. "bony wakacyjne" (franc.
Cheques-vacances) organizowane we Francji przez Narodową Agencję ds. Bonów Wakacyjnych (ANCV) czy też przez Narodowe Towarzystwo ds. Organizacji Czasu Wolnego na Węgrzech. Dalszymi godnymi wymienienia przykładami są programy turystyki dla seniorów Narodowego Pracowniczego Instytutu Organizacji Czasu Wolnego (INATEL) w Portugalii, wspieranie schronisk młodzieżowych w Brukseli przez Francuską Komisję Wspólnotowa (COCOF) oraz wspieranie publicznych programów edukacyjnych jak również remontów ośrodków wakacyjnych należących do takich organizacji, jak np. Centrum Turystyki Młodzieżowej (CTG) we Włoszech.
8.4 Istnieje bez wątpienia wiele innych pozytywnych przykładów współpracy publiczno-prywatnej w całej Europie i na świecie. Na uwagę zasługują w tym kontekście przykłady wymienione w doskonałej publikacji Światowej Organizacji Turystyki (WTO) i kanadyjskiej Komisji Turystyki zatytułowanej Współpraca i partnerstwo w turystyce – perspektywa globalna, którą wydano w 2003 r.
Publikacja ta zawiera 18 pozytywnych przykładów współpracy w turystyce na poziomie globalnym, które mogą służyć za godny uwagi wzór sprawdzonych metod.
9.
Wspieranie współpracy na szczeblu europejskim
9.1 Poszerzona Europa jest pod każdym względem bardzo dynamicznym środowiskiem podatnym na wahania wynikające z wzajemnego oddziaływania między popytem a podażą – dotyczy to szczególnie sektora turystyki.
Na Szczycie Lizbońskim uchwalono strategię przekształcenia Unii w przeciągu następnych lat w najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy strefę gospodarczą na świecie, zdolną do generowania trwałego wzrostu gospodarczego i większej ilości lepszych miejsc pracy oraz zapewniającą większą spójność społeczną.
Aby osiągnąć ten ambitny cel niezbędna jest szersza współpraca zarówno na szczeblu instytucjonalnym jak i na szczeblu sektora publicznego oraz prywatnego.
W przeszłości przemysł turystyczny okazał się być motorem wzrostu zatrudnienia i dobrobytu; tak też powinno być nadal w Unii liczącej 25 – lub więcej - państw członkowskich.
Komitet apeluje dlatego do Komisji o zbadanie możliwości stworzenia Europejskiej Rady Konsultacyjnej ds. Turystyki będącej konkretną platformą realizacji zasady współpracy na szczeblu europejskim.
9.2 Rada ta mogłaby się składać z przedstawicieli instytucji europejskich (Komisji, Parlamentu, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów), Europejskiej Rady Młodzieży, Państw Członkowskich, zrzeszeń pracodawców oraz związków zawodowych (reprezentowanych na zasadzie parytetu), przedstawicieli europejskich organizacji konsumenckich i ekologicznych, reprezentantów organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne jak również przedstawicieli zrzeszeń zajmujących się turystyką socjalną, reprezentantów uczelni wyższych oraz renomowanych ekspertów.
9.3 Europejska Rada Konsultacyjna ds. Turystyki mogłaby zbierać i analizować dane dotyczące dotychczasowego oraz przyszłego rozwoju branży turystycznej, przedstawiać propozycje dotyczące możliwości wspierania wzgl. udziału w działaniach Komisji, przedłożyć referencyjne ramy współpracy, których dalszym rozwojem zajęłyby się różne podmioty innych sektorów turystycznych w Unii, przygotowywać Europejskie Forum Turystyki jak również nadzorować zawarte tam porozumienia.
9.4 W razie zaaprobowania tej propozycji przez Komisję EKES wyraża gotowość udzielenia wsparcia przy tworzeniu Europejskiej Rady ds. Turystyki, by Rada ta mogła w pełni zacząć funkcjonować jeszcze przed obradami Europejskiego Forum Turystyki 2005.
10.
Uwagi końcowe
10.1 Żyjemy co prawda w zglobalizowanym, ale mimo to jednak wyspecjalizowanym świecie, który zmusza nas do przemyślenia modeli, na których oparte są nasze działania gospodarcze, społeczne, planowanie przestrzenne i rozwój obszarów miejskich.
Odnosi się to także do turystyki, która stwarza wiele wyzwań w kategoriach jakości, zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności dla wszystkich działających w tym sektorze podmiotów.
10.2 EKES jest zdania, że jeśli tylko poszczególne podmioty publiczne i prywatne przyjmą pozytywną postawę w zakresie współpracy, uda się stawić czoła wszelkim wyzwaniom, na jakie napotyka działalność ludzka, szczególnie w mającym strategiczne znaczenie sektorze turystycznym cechującym się świadczeniem usług dla ludności i umożliwiającym wymianę kulturalną.
10.3 Współpraca publiczno-prywatna jest coraz ważniejszym aspektem pozytywnych posunięć w sektorze turystycznym.
Należy do niej zachęcać na wiele możliwych sposobów, gdyż przyczynia się ona do realizacji celów sektorowych.
W obliczu obecnych zmian globalnych aspekt ten powinien być uwzględniany przez wszystkie zainteresowane podmioty w ramach ich strategii działania.
10.4 EKES z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości inicjatywę Komisji Europejskiej zmierzającą do kontynuowania corocznej organizacji Europejskiego Forum Turystyki, gdyż jest to platforma, na której wytyczne i kryteria współpracy można zdefiniować na poziomie europejskim przy szerokim udziale podmiotów tego sektora (w szczególności podmiotów gospodarczych i społecznych, władz i innych organów), co powinno doprowadzić do podobnych inicjatyw w różnych państwach członkowskich, regionach i miastach UE, a nawet pomiędzy poszczególnymi sektorami i regionami.
10.5 EKES pragnie wnieść wkład we współpracę w sektorze turystycznym poprzez wspieranie spotkań, dialogu i porozumienia pomiędzy przedstawicielami sektora turystyki, w szczególności między podmiotami gospodarczymi i społecznymi, narodowymi, regionalnymi i lokalnymi władzami i organami oraz stowarzyszeniami zaangażowanymi na rzecz zrównoważonego rozwoju, takimi jak organizacje konsumenckie, ekologiczne społecznie i zrzeszenia osób niepełnosprawnych.
Będzie także nadal współpracować ze Światową Organizacją Turystyki (WTO) i Międzynarodowym Biurem Turystyki Socjalnej (BITS).
EKES ponawia zatem swoją ofertę służenia jako swojego rodzaju forum dla wszystkich stron, które postrzegają turystykę jako indywidualne prawo, które musi być postrzegane nie tylko w kategoriach działalności gospodarczej czy ekonomicznej, ale także jako element osobistego i ludzkiego rozwoju oraz zrozumienia, pojednania i pokoju między ludźmi.
10.6 EKES zamierza wspierać w formie dorocznej deklaracji Światowy Dzień Turystyki zainicjowany przez Światową Organizację Turystyki. Tegorocznym wkładem EKES do Światowego Dnia Turystyki oraz do Europejskiego Forum Turystycznego 2004 odbywającego się w Budapeszcie jest niniejsza opina, którą można uznać za "Sewilską deklarację w sprawie polityki turystycznej oraz współpracy między sektorem publiczny a prywatnym".
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ulepszenia ładu gospodarczego w UE
(2005/C 74/06)
29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust.2 swojego Regulaminu, zdecydował o sporządzeniu opinii w sprawie "ulepszenia ładu gospodarczego w UE".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, która była odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię dnia 13 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Joost van Iersel.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15/ 16 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 września) Komitet stosunkiem głosów 130 do 3, przy 7 głosach wstrzymujących przyjął następującą opinię:
STRESZCZENIE
Unia Europejska wkracza w nową fazę.
2004 jest rokiem akcesji dziesięciu nowych Państw Członkowskich, nowej Komisji, nowego Parlamentu Europejskiego a także, miejmy nadzieję, rokiem konstytucji.
W tym roku przygotowywany jest na rok 2005 średniookresowy przegląd Strategii Lizbońskiej.
Analizy Komisji, włączając te przedstawione w Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej, zwracają uwagę na braki w postępie integracji.
Braki te można częściowo przypisać słabej koniunkturze gospodarczej, w części wynikają one jednakże także z niedostatecznej gotowości po stronie Państw Członkowskich do stanowczego przestrzegania ustalonych celów i uzgodnień.
Niezwykle istotne jest pobudzenie wzrostu gospodarczego i ożywienie Strategii Lizbońskiej.
Opinia koncentruje się na zarządzaniu tą strategiczną koncepcją, niezbędną dla wiarygodności i efektywności Unii.
Istnieje pilne zapotrzebowanie na wzbudzające zaufanie ramy instytucjonalne w zakresie właściwego podziału zadań w Unii - kto, za co odpowiada i kiedy? - oraz w zakresie realizacji w Państwach Członkowskich celów i dyrektyw przyjętych przez Radę Europejską i rady specjalistyczne.
Istnieją pozytywne wzorce dla Strategii Lizbońskiej "nowego stylu": należą do nich "Europa '92" oraz Unia Gospodarcza i Walutowa.
Opinia zdecydowanie opowiada się za metodą wspólnotową.
Potrzebne jest podejście zintegrowane, na podstawie wcześniej przyjętego planu, podzielonego na kolejne etapy.
1.
Wstęp
1.1 Unia Europejska znajduje się w fazie krytycznej.
Stawia czoła poważnym wyzwaniom: poszerzeniu, potrzebie stworzenia pozytywnych impulsów dla wzrostu gospodarczego i konkurencyjności, projektowi konstytucji oraz potrzebie stanowczej reakcji na malejące zaufanie do Unii.
Te trudne zadania wymagają efektywnej, spójnej polityki i jej właściwego wdrażania.
Na podstawie Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej na lata 2003-2005, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) wydał w zeszłym roku dwie opinie w tej sprawie [1]
1.2 W przedmiotowym zakresie istnieje jednak potrzeba bardziej dogłębnych przemyśleń.
Efektywna polityka i integracja jest nie do pomyślenia bez jasnych i wiarygodnych ram instytucjonalnych, gwarantujących realizację europejskich zobowiązań.
1.3 Analiza Komisji, przedstawiona w komunikacie z 21 stycznia 2004 r. [2] wraz z aktualizacją na rok 2004 z 7 kwietnia 2004 r.
[3], potwierdza tendencje z roku 2003.
Podobnie rzecz się ma z naglącym charakterem jej zaleceń. Z tego powodu EKES wyraźnie koncentruje się w swojej opinii na warunkach ramowych natury instytucjonalnej i administracyjnej, tj. dobrym zarządzaniu.
Zarządzanie stanowi fundamentalne zagadnienie dla UE 25 państw [4].
1.4 Wiele kręgów podziela obawy EKES.
Podobnie jak Komisja kolejne prezydencje - irlandzka i holenderska - oraz organizacje przemysłowe i społeczne kładą ogromny nacisk na konkretne działania i ich realizację.
Uroczyste deklaracje, bez nadania sprawom dalszego biegu mają efekt przeciwny do zamierzonego.
Implementacja działań jest celem fundamentalnym [5].
1.5 Ogólne Wytyczne Polityki Gospodarczej oceniają politykę makroekonomiczną i budżetową Państw Członkowskich, politykę zatrudnienia i postępy w zakresie rynku wewnętrznego.
Dlatego stanowią praktyczną ilustrację zarówno zróżnicowania kompetencji należących do szczebla UE i krajowych szczebli politycznych jak również rozbieżności sytuacji w Państwach Członkowskich.
1.6 Słaby wzrost gospodarczy i brak podporządkowania się przez Państwa Członkowskie zobowiązaniom przyjętym przez Radę Europejską złożyły się na następujący obraz ogólny:
- polityka budżetowa: narastający spadek dyscypliny budżetowej;
- opóźnienie we wzmacnianiu konkurencyjności przez gospodarkę opartą na wiedzy;
- niedostateczne inwestycje na zwiększenie wydajności, w szczególności na technologie informatyczne i komunikacyjne (ICT) oraz szkolenia i wiedzę;
- niepewny klimat inwestycyjny;
- przenoszenie określonych inwestycji do regionów poza Unią;
- presja na rynek zatrudnienia;
- polityka rynku pracy: niedostateczne reformy i dostosowania.
1.7 Gospodarczy obraz Europy prezentuje się chwilowo nieco bardziej pozytywnie, jednak ożywienie jest nadal kruche.
Wzrost gospodarczy w USA jest wyższy.
Tymczasem to przede wszystkim Chiny i Indie rozwijają się z coraz bardziej zdumiewającą szybkością.
1.8 Mamy do czynienia z globalizacją strumieni finansowych i inwestycji, jednakże w ramach tej globalizacji zaznaczają się istotne społeczno-gospodarcze i polityczne różnice pomiędzy regionami świata.
Wszystko to składa się na ramy odniesienia dla Europy.
1.9 W tym roku zarówno Komisja jak i Rada muszą głębiej rozważyć kwestię odpowiedniego podejścia i instrumentów:
- UE wkracza w zupełnie nową fazę: dziesięć nowych Państw Członkowskich, nowy Parlament Europejski, nowa Komisja, stopniowe dostosowywanie aparatu Komisji do nowych warunków - wszystko to w momencie, gdy nie przyjęto jeszcze konstytucji.
- Rozszerzenie jest znaczne w sensie ilościowym, jednakże Unia wkracza w nową erę także pod względem jakościowym.
Staje się znacznie bardziej różnorodna kulturowo.
- Tendencje na rynku produktów i usług oraz utrzymująca się nerwowość na rynkach finansowych w coraz większym stopniu skłaniają Państwa Członkowskie ku jednakowym stanowiskom politycznym i efektywnej integracji.
2.
Analiza na rok 2004
2.1 Celem Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej na lata 2003-2005 jest doprowadzenie do integralnego podejścia w dziedzinie:
- polityki makroekonomicznej zorientowanej na wzrost i stabilizację;
- wzmocnienia potencjału wzrostu w Europie poprzez reformy gospodarcze;
- umocnienia zrównoważonego charakteru tego wzrostu.
2.2 Pakt na rzecz Stabilizacji i Wzrostu przez lata zapewniał mocne oparcie i zaufanie pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Niekorzystna koniunktura gospodarcza jest jednak obecnie przyczyną rozluźnienia przyjętej dyscypliny.
Zasady proceduralne są wystarczająco jasne, problemem jest natomiast brak efektywnej możliwości wymuszania realizacji zawartych porozumień.
Tym niemniej spora część Państw Członkowskich, zarówno tych należących do strefy euro jak i znajdujących się poza nią, nadal podejmuje wysiłki na rzecz przestrzegania wymaganej dyscypliny budżetowej.
Udaje się to w szczególności skandynawskim Państwom Członkowskim.
2.3 Różnice opinii w sprawie Paktu na rzecz Stabilizacji i Wzrostu spowodowały wszczęcie przez Komisję, w listopadzie zeszłego roku, postępowania przeciwko Radzie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości.
[6] Jej zdaniem, Rada nie respektowała w tym przypadku kompetencji przyznanych Komisji.
Tak istotna różnica zdań nie wpływa korzystnie na konsultacje między partnerami w Radzie ECOFIN.
2.4 Komisja odnotowuje, że pole manewru dla rządów uległo znaczącemu zawężeniu.
Jedynie pięć Państw Członkowskich wydaje się mieć równowagę lub nadwyżkę budżetową w roku 2003, natomiast pozostałe cechuje uporczywy, rosnący deficyt budżetowy.
Z raportu Komisji z 7 kwietnia br. - aktualizacji na rok 2004 wynika, że sytuacja budżetowa w Państwach Członkowskich ulegała gwałtownemu pogorszeniu, prowadząc do wyższego poziomu długu publicznego.
To z kolei wymaga zastosowania instrumentów redukcji zadłużenia, kosztem inwestycji na przyśpieszenie wzrostu i zatrudnienia.
2.5 Komisja kieruje specjalne zalecenia do tych Państw Członkowskich.
Mimo podobnego rozwoju koniunktury założenia budżetowe Państw Członkowskich są bardzo zróżnicowane.
Stąd wynika szerokie spektrum zaleceń.
2.6 Komisja zdaje się nie dysponować odpowiednim instrumentarium umożliwiającym jej właściwą ocenę jakości wydatków rządowych w Państwach Członkowskich.
Dlatego trudno jest osądzać je w aspekcie uzgodnionych ram budżetowych.
2.7 Roczny raport bada zabezpieczenie społeczne, rynek pracy, rynek wewnętrzny i proces lizboński. Jego spektrum obejmuje wiele małych jak i dużych celów.
Osiągnięcie tych celów jedynie częściowo zależy od decyzji podejmowanych na szczeblu Wspólnoty.
Wiele aspektów polityki zastrzeżonych jest dla Państw Członkowskich.
Dodatkowo istnieją kwestie, na które nawet rząd centralny posiada wpływ marginalny, takie jak podnoszenie poziomu "wiedzy".
2.8 Kompetencje Wspólnoty dotyczą głównie rynku wewnętrznego.
W zakresie rynku pracy, zabezpieczenia społecznego, emerytur, polityki budżetowej, badań i rozwoju (B&R), opodatkowania i infrastruktury odpowiedzialność spoczywa głównie na Państwach Członkowskich, nawet jeśli w niektórych przypadkach "Bruksela" wprowadza ograniczenia dla swobody politycznej Państw Członkowskich.
Wprawdzie w tych przypadkach Komisja często wydaje przewodnie zalecenia, jednakże Państwa Członkowskie realizują je w różnym zakresie.
2.9 Rynki pracy składają się z różnych segmentów, pomiędzy którymi występuje jedynie ograniczony przepływ pracowników.
Prowadzi to Komisję do stwierdzenia, że jakkolwiek stworzono w ostatnich latach miliony nowych miejsc pracy, to zarazem nastąpił istotny wzrost bezrobocia.
Nadal niska jest procentowo liczba starszych pracowników, a kobiety natrafiają na bariery na rynku pracy.
Brak aktywności pociąga za sobą nieuniknione, negatywne skutki dla budżetów krajowych.
2.10 Przewidywany poziom zatrudnienia w całej Unii w roku 2005 ma wyniesć 64,5 %, nadal jednak występują istotne różnice w jego poziomie pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Zatrudnienie wzrasta szybciej w państwach, w których partnerzy społeczni są zgodni co do metod uelastycznienia rynku i czasu pracy.
Komisja utrzymuje, że osiągnięcie zamierzonego poziomu zatrudnienia - 70 % w roku 2010 - w decydujący sposób (ang. "crucially") będzie zależeć przede wszystkim od realizacji dalszych reform rynku pracy [7] Stąd jej silny apel o realizację zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Zatrudnienia [8].
2.11 Poza zmianami dotyczącymi zabezpieczenia społecznego Komisja opowiada się za większym zróżnicowaniem w kształtowaniu wynagrodzeń i większą elastycznością rynku pracy przy utrzymaniu właściwej ochrony miejsc pracy jak również za większą mobilnością.
Rezultatem różnych tendencji legislacyjnych i wyników konsultacji społeczno-gospodarczej są istotne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi.
Objawia się to, między innymi, w liczbie faktycznie przepracowanych godzin pracy oraz w wydajności.
Tłumaczy to częściowo różnicę tempa wzrostu pomiędzy UE i USA.
2.12 Komisja zauważa, że od 1995 r. utrzymuje się w Europie tendencja ku niższej wydajności.
Także w tym aspekcie istnieją poważne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi.
W Europie kroku Stanom Zjednoczonym dotrzymują Finlandia, Szwecja i Irlandia.
Opóźnienia we wzroście wydajności wynikają po części także z różnic we wprowadzaniu ICT oraz ogólnie innowacji w przemyśle.
Nowe inwestycje napędzające wzrost są w Europie wprowadzane wolniej.
Niesie to ze sobą konsekwencje w postaci opóźnień w inwestowaniu w tak zwane "nowe sektory zaawansowanych technologii".
2.13 Tendencje demograficzne i starzenie się populacji są przedmiotem coraz większej troski, zarówno z powodu presji na budżety jak i (negatywnego) wpływu na wzrost.
Niektóre państwa podjęły już obiecujące wysiłki w kierunku reformy emerytalnej przedkładające się w praktyce na podwyższenie wieku emerytalnego.
2.14 Brakuje dostatecznej konkurencji na rynku produktów i usług.
Nadal mamy do czynienia z protekcjonizmem narodowym.
Rynek wewnętrzny nadal nie jest do końca urzeczywistniony.
Lansuje się nowe projekty w dziedzinie polityki konkurencji.
Prace legislacyjne w sektorze usług finansowych czynią postępy: przyjęto ostatecznie 36 z 42 planowanych posunięć.
Przepisy podatkowe dotyczące prywatnych inwestycji są także udoskonalane.
2.15 Transpozycja dyrektyw wspólnotowych na prawo narodowe jest coraz bardziej opieszała.
Terminy nie są w wystarczającym stopniu uwzględniane a transpozycja dyrektyw na ustawodawstwo często nabiera akcentów narodowych.
Ma to miejsce przykładowo wóczas, kiedy dane Państwo Członkowskie poczyniło w Brukseli ustępstwa, by doprowadzić do kompromisu w Radzie, a następnie tego żałuje.
Monitorowanie tego procesu staje się coraz trudniejsze.
2.16 Bez wątpienia odbierane są pozytywne sygnały w dziedzinie wiedzy i innowacji, jednakże z powodu zbyt małego ryzyka kapitałowego i niezadowalającego poziomu B&R, patentów oraz ICT wyniki nie spełniają pokładanych oczekiwań.
Większość Państw Członkowskich daleka jest od osiągnięcia celu wydatkowania przynajmniej 3 % PKB na badania i rozwój, jak uzgodniono na szczycie w Barcelonie.
Najlepsze wyniki mają w tym względzie Skandynawowie.
Aby osiągnąć cel 3 % postanowiono, że 1/3 wydatków pochodzić będzie ze strony rządu, natomiast 2/3 ze strony gospodarki prywatnej.
Jak się okazuje w większości przypadków ani rząd ani gospodarka prywatna nie osiągają wyznaczonego celu.
2.17 Nawet w okresie gospodarczej stagnacji równowaga gospodarki wymaga szczególnej troski i specjalnej legislacji.
Istnieje wiele aspektów równowagi, jak to ilustruje sektor energetyczny.
Komisja słusznie podkreśla aspekty środowiskowe, wskazując w tym zakresie w szczególności na niekorzystną sytuację w nowych Państwach Członkowskich.
Komisja analizuje rozwój w tej dziedzinie na tle porozumień globalnych.
Jednakże energia może stać się także zagrożeniem dla zrównoważonego wzrostu poprzez wzrost cen ropy naftowej spowodowany wzrostem popytu (Chiny) oraz polityczną kontrolę, której podlegają źródła energii.
2.18 W celu przywrócenia zaufania do firm i giełd papierów wartościowych po skandalach finansowych w szeregu firm, przedstawiane są projekty w zakresie europejskiej odmiany "ładu korporacyjnego" ("corporate governance").
2.19 Pierwszy raport o postępach obejmujący dłuższy okres czasu (lata 2003-2006) daje mieszany obraz.
W podsumowaniu Komisja odnotowuje pewien postęp w odniesieniu do rynku pracy, polityki konkurencji, środowiska firm, nowych technologii, edukacji i emerytur.
Sprawy przedstawiają się gorzej w zakresie integracji rynków, B&R, dostosowań społecznych i środowiskowych.
Gwałtowne pogorszenie sytuacji budżetowej wielu Państw Członkowskich oraz brak woli politycznej do podjęcia działań w tym zakresie Komisja kwalifikuje jako kwestie dające szczególny powód do obaw.
Komisja stwierdza, że jeżeli reformy nie zostaną przyśpieszone, osiągnięcie wyznaczonych celów w 2006 r. okaże się iluzją.
Zaszkodziłoby to w równy sposób perspektywom finalizacji procesu lizbońskiego do 2010 r.
2.20 Komisja ocenia w aktualizacji na rok 2004, że nowe Państwa Członkowskie borykają się z problemami porównywalnymi do tych, które ma 15 wcześniejszych Państw Członkowskich (UE-15) jeżeli chodzi o sytuację budżetową, zadłużenie i zatrudnienie.
Jak dotąd nowa Dziesiątka poczyniła niezwykłe postępy, co ilustruje między innymi szybszy wzrost gospodarczy niż w UE-15, jakkolwiek w grupie tych państw dają się zaobserwować istotne różnice w rozwoju.
Równocześnie Komisja wskazuje na istnienie ogromnej przepaści do pokonania pomiędzy Dziesiątką a UE-15.
2.21 Zdaniem EKES, "porównywalne problemy" nie oznaczają, że nowe Państwa Członkowskie znajdują się w tej samej sytuacji, co UE-15.
Porównanie z tzw. "krajami kohezyjnymi" jest użyteczne jedynie w pewnym zakresie.
Nowe Państwa Członkowskie należą do "rynków wschodzących".
Bezrobocie w niektórych państwach, zwłaszcza w szeregu regionów, jest bardzo wysokie.
Restrukturyzacja przemysłu postępuje pełną parą. Skutkiem jest wysoki poziom bezrobocia frykcyjnego.
Bardzo poważna jest zależność od zagranicznych inwestycji.
2.22 Dostosowaniu ustawodawstwa oraz procedur społecznych i gospodarczych do wysokiego poziomu UE-15 mogą towarzyszyć wstrząsy.
Stabilizacja, niezbędna dla utrzymania rosnącego poziomu wewnętrznych i zagranicznych inwestycji, zakłada efektywny nadzór finansowy i monetarny oraz odpowiednią przewidywalność procesu legislacyjnego.
Stworzenie tego rodzaju stabilnego klimatu nie jest zagwarantowane i ma dlatego wysoki priorytet.
EKES zgadza się z Komisją, że w celu stabilnego rozwoju pożądane jest, by Dziesiątka miała wyznaczony odrębny terminarz osiągania celów finansowych i gospodarczych.
2.23 Istotnie narasta w Unii poczucie konieczności podjęcia pilnych działań.
W konkluzjach Komisji, rad specjalistycznych i Rady Europejskiej regularnie przewijają się orientacje wspólnotowe Niedawne listy przywódców państw wyrażają te same obawy [9].
W zasadzie zarysowuje się dalszy wspólnotowy kurs, jednakże nie jest jasne, w którym momencie i kto ma przejąć odpowiedzialność za nadzór nad jego wdrażaniem.
3.
Rynek wewnętrzny, zatrudnienie i proces lizboński
3.1 W odniesieniu do rynku wewnętrznego Komisja wzywa do podjęcia w przyszłym roku pilnych działań na dwóch frontach [10]:
- Nowych działań w kluczowych dziedzinach, takich jak patent wspólnotowy, dyrektywa w sprawie własności intelektualnej, dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych oraz planu działania w dziedzinie usług finansowych, niezbędnych dla wzrostu i zatrudnienia.
Dalsza zwłoka mogłaby spowodować efekt domina.
- Wzywa się Państwa Członkowskie do zapewnienia "lepszego ładu gospodarczego" ("better governance"), tj. efektywnej współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi i skutecznej implementacji.
3.2 Oba te aspekty są niezbędne dla osiągnięcia celów z Lizbony oraz jako podstawa poszerzonego rynku wewnętrznego.
Intensyfikacja handlu wewnętrznego i konkurencja zmuszają przedsiębiorstwa do osiągania wyższej efektywności i wydajności, co na obszarze takim jak UE, gdzie wynagrodzenia są relatywnie wysokie, jest kluczem do konkurencyjności i długotrwałego dobrobytu.
3.3 Obecnie handel wewnętrzny praktycznie się zmniejsza, natomiast ceny na obszarze Unii ulegają raczej dywersyfikacji niż zrównaniu.
Bilans inwestycji UE w pozostałej części świata oraz obcych inwestycji w UE wypada dla Unii niekorzystnie.
3.4 W odniesieniu do rynku wewnętrznego Komisja przedstawia następujący obraz. Obecnie trwają prace nad tzw. dyrektywami "nowego podejścia".
Nadal nie istnieje prawdziwy rynek wewnętrzny usług.
Usługi mają 50 % udziału w europejskim PNB i zapewniają 60 % miejsc pracy, stąd priorytet dla niedawno zaproponowanej dyrektywy w sprawie swobodnego przepływu usług.
Liberalizacja przemysłów sieciowych (energii, transportu i telekomunikacji) postępuje, jednak jesteśmy świadomi jak wiele problemów i przeszkód istnieje w tej dziedzinie.
Brak harmonizacji niektórych podatków powoduje nadal zamieszanie na rynku wewnętrznym.
Jednakże proces eliminacji fiskalnych wypaczeń posuwa się do przodu.
Podobnie jak i plan działania w zakresie usług finansowych.
Komisja wychodzi z założenia, że niestosowanie się przez władze do zasad przeprowadzania przetargów publicznych powoduje w sposób oczywisty wzrost cen.
Temat ten znajdzie się ponownie na porządku dziennym.
W związku ze starzeniem się populacji Komisja pragnie także wspierać międzynarodowy dostęp do usług zdrowotnych.
Kwestia patentu europejskiego jest nadal przekładana z powodu opóźnień w procesie negocjacji
3.5 Uproszczenie przepisów jest prowadzone na podstawie "Planu działania na rzecz lepszych regulacji".
Nadal jednak wiele pozostaje do zrobienia.
Szereg Państw Członkowskich nie prowadzi uzgodnionych analiz oddziaływania.
3.6 Wdrażanie stanowi istotny problem.
Rynek wewnętrzny opiera się na zaufaniu, które zwłaszcza ze względu na rozszerzenie należy wzmocnić.
Nową fazę, w którą wkracza Unia Europejska, dobrze ilustruje następujące zdanie: "Jednak prawdziwy sukces na rynku wewnętrznym złożonym z 28 państw wymagał będzie odmiennego podejścia i innych stosunków pracy.
Państwa Członkowskie muszą w pełni objąć w posiadanie swój własny rynek wewnętrzny i współpracować ze sobą oraz z Komisją, by funkcjonował on praktyce." [11]
3.7 Trwają także prace nad Strategią Zatrudnienia.
Odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa głównie na Państwach Członkowskich.
Jednak systemy socjalne znajdują się w programie działania także na szczeblu europejskim: po pierwsze dlatego, że krajowa polityka budżetowa powinna być realizowana w uzgodnionych ramach europejskich, a po drugie w związku z reformami na rynkach pracy i starzeniem się populacji.
3.8 Podejście do zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Zatrudnienia i ich realizacja zależy od decyzji podjętych na szczeblu krajowym.
Zalecenia te stanowią mocne wsparcie dla procesu lizbońskiego.
Dotyczą one obszernych dziedzin: większej elastyczności we wspieraniu przedsiębiorczości i innowacji, zwiększenia zatrudnienia oraz mobilizującego zabezpieczenia społecznego, inwestycji w edukację i szkolenia oraz partnerstwa na rzecz zmian; oznacza to aktywne zaangażowanie wszystkich zainteresowanych partnerów oraz udział w procesach przemian.
Całą koncepcję najlepiej podsumowuje stwierdzenie "Europa potrzebuje więcej pracowników, pracujących z większą wydajnością".
W niedawno wydanej opinii EKES wyraził generalnie poparcie (opatrzone jednakże krytycznymi uwagami) dla wymienionych zaleceń Grupy Zadaniowej ds. Zatrudnienia [12].
3.9 Związek pomiędzy nadrzędnym procesem lizbońskim a stabilną polityką budżetową jest oczywisty.
Raport na wiosenny szczyt Rady [13] stwierdza, że niewystarczające wdrożenie Strategii Lizbońskiej oznacza dla Europy spore straty, ponieważ oznacza niższy wzrost gospodarczy, niedostateczny wzrost zatrudnienia i opóźnienia w edukacji oraz badaniach i rozwoju.
3.10 Raport dotyczy wspomnianych już powyżej tendencji na rynku wewnętrznym i zatrudnienia.
Odnośnie gospodarki opartej na wiedzy Komisja wzywa do większego inwestowania w wiedzę i sieci, w tym w badania i rozwój, edukację oraz szkolenia zawodowe.
3.11 Nadal brakuje interakcji pomiędzy sferą naukową a gospodarką, które pozostają zbyt oddalone od siebie.
Nie sprzyja to osiągnięciu celu, jakim jest stworzenie gospodarki opartej na wiedzy.
Rezultatem interakcji byłoby na pewno zwiększenie wydajności i wzmocnienie firm, jak ma to miejsce w USA.
Obecnie brakuje dużej części tej wartości dodanej.
Osobną wzmiankę należy poczynić na temat "drenażu mózgów" z Europy. Bilans przyjeżdżających i wyjeżdżających badaczy jest nadal ujemny [14] i ta tendencja nadal się nasila.
3.12 Komisja w swoim wiosennym raporcie, podobnie jak w innych raportach, przedkłada szereg jasno sformułowanych propozycji opartych na trzech filarach: inwestycje, konkurencyjność i reformy.
3.13 Wytyczne polityczne i raporty w sprawie rynku wewnętrznego, strategia zatrudnienia oraz proces lizboński są porównywalne, jeżeli chodzi o ich przedmiot i ocenę.
Komisja zestawia wydatki publiczne z szeregiem dziedzin społeczno-gospodarczych.
Dzięki temu uwydatnia problemy związane z przechodzeniem od wydatków na konsumpcję publiczną na wydatki produktywne.
4.
Ramy instytucjonalne
4.1 EKES zauważa, że sytuacja wymaga obecnie
- by pomimo trudnych warunków gospodarczych radykalna transformacja Unii złożonej z 15 członków w Unię złożoną z 25 członków odbyła się w jak najbardziej zrównoważony sposób;
- by nadrobić jednocześnie opóźnienia w dziedzinie zobowiązań poczynionych wcześniej przez Radę Europejską, które nie straciły nic na swej aktualności; oraz
- by utrzymane zostało tempo i nadany został nowy impuls.
4.2 W opinii EKES wszystko to nie jest wyłącznie kwestią formułowania polityk.
Równie ważne są czynniki organizacyjne - przede wszystkim monitoring i nadzór - oraz czynniki polityczne/kulturalne.
W tym kontekście EKES przyjmuje z akceptacją do wiadomości analizy i wnioski Komisji zawarte komunikacie z 21 stycznia 2004 r. oraz jego aktualizacji z 7 kwietnia 2004 r.
Konkluzje Rady ds. Konkurencyjności z 17 i 18 maja są niestety zbyt ogólnikowe i mało konkretne.
[15]
4.3 Rozszerzenie Unii wymaga poświęcenia jeszcze większej uwagi dobremu ugruntowaniu instytucjonalnemu oraz starannemu wyznaczeniu kompetencji i obowiązków, w przeciwnym wypadku istnieje ryzyko jeszcze większego braku dyscypliny i rozluźnienia [16].
4.4 Przez lata rozwinął się model rozbieżnych kompetencji i decyzji wspólnotowych oraz międzyrządowych.
Nawet projekt konstytucji jasno stwierdza, że Unia 25 Państw Członkowskich nie może funkcjonować w ten sam sposób, co Unia 15 Państw Członkowskich.
4.5 Wprowadzenie euro oraz właściwie funkcjonujący Pakt na rzecz Stabilizacji i Wzrostu powinny były doprowadzić do większej konwergencji w polityce gospodarczej.
Jednakże zbyt wiele porozumień i decyzji nie ma charakteru wiążącego.
4.6 Fakt, że przyjęte rozwiązania nie przynoszą efektywnych wyników, stanowi poważne zagrożenie dla potencjału Unii Europejskiej.
4.7 W Radzie Europejskiej zdaje się panować zgodność w zakresie celów, jednakże często są one definiowane w formie zbyt ogólnej i nie dość konkretnej.
Jednak dobre intencje polityczne nie przekładają się na możliwe do realizacji i faktycznie egzekwowane ustawodawstwo i przepisy.
4.8 W ostatnich latach wielkie nadzieje pokłada się w rywalizacji politycznej, ujawnianiu i piętnowaniu naruszających reguły oraz metodzie otwartej koordynacji.
Jednak w warunkach pogorszenia koniunktury gospodarczej metody te nie są skuteczne.
W praktyce Państwa Członkowskie nie dyskutują między sobą o swoich niedociągnięciach, bądź czynią to w niewystarczającym stopniu.
W tych okolicznościach pole manewru samej Komisji jest ograniczone.
W praktyce nie ma zadowalającej alternatywy dla metody wspólnotowej.
4.9 Rynek wewnętrzny daje powody do niepokoju.
Cele i uzgodnienia w zakresie swobodnego przepływu oraz "równych warunków" nie zostały zrealizowane do końca albo w ogóle.
Wyniki państw wskazują, że dyscyplina w zakresie transpozycji do prawa krajowego dyrektyw dotyczących rynku wewnętrznego ulega obniżeniu, niekiedy nawet znacznemu.
[17]
4.10 Subsydiarność jest zasadą pozytywną.
Jednakże rzadko poruszaną kwestią jest to, że nieuzasadnione odwoływanie się do tej zasady prowadzi bardzo często do rozbieżnej wykładni ustawodawstwa europejskiego w Państwach Członkowskich.
4.11 Są także różne prędkości, tak jak w przypadku Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW).
W UGW uczestniczy jak dotąd 12 członków, wkrótce liczba państw nieuczestniczących zwiększy się do 13.
UGW, w której uczestniczy 12 państw a 3 pozostają poza, różni się od UGW, w której 12 państw uczestniczy, a 13 pozostaje poza nią, nawet jeśli weźmiemy pod uwagę, że nowe Państwa Członkowskie otwierają nową perspektywę gospodarczą.
Należało będzie bardzo uważnie przestrzegać wymogu dyscypliny budżetowej, jak przewiduje to Traktat.
4.12 Euro musi znajdować oparcie w polityce makroekonomicznej Państw Członkowskich oraz dalszym rozwoju i pogłębianiu integracji jako całości.
4.13 Należy za wszelką cenę zagwarantować zasadę, że Unia opiera się na rządach prawa.
4.14 Dlatego też należy znaleźć sposób na zapewnienie, by Komisja i Rada przestały ograniczać się jedynie do wskazywania Państwom Członkowskim niedociągnięć lub ich ponaglania, po czym przechodziły nad wszystkim do porządku dziennego.
Proces lizboński oraz znaczące rozszerzenie wymagają po prostu ścisłej dyscypliny.
4.15 Strategia Lizbońska stanowi koncepcję strategiczną.
W tym sensie jest porównywalna do wcześniejszych koncepcji strategicznych, które doprowadziły do zasadniczych postępów w integracji.
W owych przypadkach planowanie prowadzone w ścisłej współpracy między Komisją a Państwami Członkowskimi obejmowało termin oraz ściśle kontrolowaną serię etapów.
W końcu lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku dotyczyło to unii celnej, wpisanej do Traktatu.
Także sukces "Europy '92" był rezultatem podobnego planowania.
Dzięki zebraniu 297 ramowych dyrektyw w jednym systemie, na podstawie Jednolitego Aktu z 1987 r., przezwyciężono stagnację i poczyniono znaczne postępy w zakresie rynku wewnętrznego.
Unia walutowa jest kolejnym pozytywnym przykładem.
Od 1993 r. deficyty budżetowe wszystkich kandydatów uległy stałemu obniżeniu.
Podobnie inflacja oraz stopy procentowe.
Dzięki temu możliwe było planowe wprowadzenie euro i polityki walutowej gwarantowanej przez niezależny bank centralny.
4.16 W powyższych przypadkach wykorzystano z powodzeniem albo metodę wspólnotową, jak stało się w przypadku unii celnej i Europy '92, albo też pozytywną współpracę między Państwami Członkowskimi, która przyniosła pilnie pożądany skutek, to znaczy udział w UGW.
Problemem jest to, że w obecnym przypadku nie mamy do czynienia z żadną z tych dwóch sytuacji.
Zadowalający postęp zależy obecnie rzeczywiście całkowicie od woli politycznej.
4.17 Rada Europejska z dn. 27 i 28 marca faktycznie podpisuje się pod analizami i wnioskami Komisji.
Podkreśla ona znaczenie zrównoważonych budżetów czy nawet nadwyżek budżetowych, znaczenie stabilności cen oraz nalega na podporządkowanie się Paktowi na rzecz Stabilizacji i Wzrostu.
Obok uwzględnienia spójności społecznej i zrównoważonego rozwoju Rada widzi dla pracy Rady ds. Konkurencyjności trzy priorytety: zdolność konkurencyjna, zdynamizowanie rynku wewnętrznego oraz lepsza legislacja.
Ogólnie konieczne jest inwestowanie w wiedzę.
W zakresie polityki rynku pracy Rada Europejska opowiada się za realizacją wskazań raportu Grupy Zadaniowej ds. Zatrudnienia.
5.
Europa na nowym rozdrożu
5.1 Europa ponownie znalazła się na rozdrożu.
Ożywienie gospodarcze jest wciąż kruche.
Nie spełniają się oczekiwania związane z procesem lizbońskim.
Unia Europejska wkracza w nową fazę, oznaczającą o 20 % większą populację oraz wzrost różnorodności.
Równocześnie, w wyniku rozszerzenia pojawiły się nowe impulsy oraz perspektywa wzrostu i dobrobytu.
5.2 Stawką jest wiarygodność Unii.
Uwzględnić należy znaczenie opinii publicznej oraz spadające poparcie dla procesu integracji.
5.3 Nie można pozwolić, by rozszerzenie doprowadziło do zamknięcia się Unii w sobie.
Cały świat stanowi pole gry. EKES przyjmuje stanowisko, że głównym wskaźnikiem jest pozycja Unii w świecie, nie tylko względem stanów Zjednoczonych, lecz na ogólnym tle, włączając gwałtownie rozwijające i rozszerzające się rynki wschodzące, takie jak Chiny, południowo-wschodnia Azja i Indie, żądające swojego własnego miejsca w globalizacji.
5.4 Analizy i zalecenia Komisji i prezydencji Rady przygotowywane na wiosenny szczyt Rady utrzymane są każdego roku w podobnym tonie.
Istnieje prawie całkowita zgodność poglądów instytucji odnośnie tego, co Unia i Państwa Członkowskie powinny uczynić.
Na pierwszy plan wysuwa się coraz bardziej konkurencyjność, jednakże Państwa Członkowskie wciąż postępują wbrew zaleceniom i uzgodnione decyzje są wdrażane niewłaściwie lub w ogóle nie podlegają wdrożeniu.
Wykonanie i wdrożenie stanowią jeden z głównych problemów.
5.5 Z tych wszystkich powodów efektywne ożywienie procesu lizbońskiego jest bardzo istotne.
EKES podkreśla ogromne znaczenie tej długoterminowej perspektywy.
Przyjmuje on z aprobatą zainteresowanie Komisji i Rady Europejskiej tą kwestią oraz wspólny program działania zarówno dla starych jak i nowych Państw Członkowskich.
5.6 Celem tego programu nie może być nic innego jak pogłębienie integracji.
Bez takiego pogłębienia Unia 25 Państw Członkowskich będzie zdolna do osiągnięcia co najwyżej poziomu strefy wolnego handlu.
W kontekście przyszłej globalnej gry interesów nie jest to opcja pożądana dla europejskiej gospodarki, firm i obywateli.
5.7 Formułowanie na szczeblu UE procesu lizbońskiego "nowego stylu" - wzmocnienie konkurencyjności oraz intensyfikacja wiedzy będącej podstawą gospodarki, wspieranie równowagi, konsultacji i dialogu społecznego - może mieć pozytywne skutki także dla niezależnej polityki poszczególnych Państw Członkowskich.
5.8 Wytyczne polityczne wskazują, że zdrowe finanse publiczne oraz publiczne i prywatne inwestycje wymagają spójnych, przejrzystych i wzbudzających zaufanie ram, które zagwarantować muszą Rada i Komisja.
Unia pilnie potrzebuje dynamizmu. Europa ponownie znalazła się na rozdrożu.
6.
Zalecenia i wnioski
6.1 W tym procesie EKES przyjmuje następujące założenia:
- w odniesieniu do analiz i celów, należy dokonać jasnego rozgraniczenia, co wchodzi w zakres kompetencji decyzyjnych Unii Europejskiej, a co w zakres kompetencji decyzyjnych Państw Członkowskich;
- dla utrzymania wiarygodności i uniknięcia niepowodzenia, należy wytyczać jedynie cele realistyczne;
- wzrost gospodarczy oraz proces lizboński "nowego stylu" powinny zajmować centralną pozycję wśród tych celów, zarówno dla wzmocnienia konkurencyjności jak i wsparcia przemian strukturalnych;
- Państwa Członkowskie nie powinny obwiniać "Brukseli" za europejskie cele, które same między sobą uzgodniły.
6.2 Przejrzystość wymaga poświęcenia niezbędnej uwagi wymiarowi instytucjonalnemu.
Podział różnych kompetencji pomiędzy Państwa Członkowskie a Unię nie stał się przedmiotem odpowiedniej konsultacji.
Nie można wyjaśnić obywatelom i firmom takiego braku zobowiązującego podejścia.
6.3 Więcej wiążących zobowiązań stanowiłoby ponadto wsparcie dla Państw Członkowskich oraz wewnętrznych i zewnętrznych działań Komisji.
Oczywiście Komisja potrzebować będzie solidnej podstawy operacyjnej w poszerzonej Unii.
6.4 Państwa Członkowskie będą musiały trzymać się dyscypliny w odniesieniu do budżetu oraz do polityki makroekonomicznej, którą to dyscyplinę same uzgodniły w Pakcie na rzecz Stabilizacji i Wzrostu.
6.5 Tendencje w kierunku metody międzyrządowej na ogół ulegają wzmocnieniu.
EKES stanowczo przed nimi przestrzega. Żadne pojedyncze Państwo Członkowskie czy grupa Państw Członkowskich nie ma warunków do przejęcia szczególnej roli, jaką odgrywa Komisja.
Każde Państwo Członkowskie forsuje bowiem własny punkt widzenia i stosuje swoje własne priorytety, nawet wtedy, gdy należałoby się zdobyć na dystans, obiektywizm i wyważone monitorowanie.
6.6 Traktat Konstytucyjny stawia za cel lepszą koordynację polityki w Unii złożonej z 25 członków.
W tym kluczowym okresie rozszerzenie zakresu stosowania metody kwalifikowanej większości głosów będzie miało pozytywny efekt.
W przeciwnym wypadku nadal zgłaszane byłyby niepożądane weta.
Przemysł, partnerzy społeczni i inne podmioty (uniwersytety, instytuty badawcze itd.) mogą wnieść pozytywny wkład do tego ulepszonego zarządzania politycznego.
6.7 Zawsze istnieje ryzyko rozdrobnienia, dlatego też EKES opowiada się za podejściem zintegrowanym, możliwym do osiągnięcia przez większą efektywność Rady ds. Konkurencyjności we współpracy z Radą ECOFIN i przez lepszą promocję publiczną.
Konkluzje Rady Europejskiej idą w tym samym kierunku, podobnie jak argumenty stojące u podstaw apelu [18] przywódców rządów o "superkomisarza" odpowiedzialnego za politykę gospodarczą.
6.8 EKES ze swojej strony opowiada się przede wszystkim za większą przejrzystością działań Rady ds. Konkurencji.
To praktyczny punkt wyjścia dla ulepszania ładu zarządzania.
Nie mają wielkiego pożytku dla Rady spotkania z szeregiem komisarzy i stale zmieniającą skład grupą członków rządów krajowych odpowiedzialnych za różne dziedziny polityk.
Po pierwsze Komisja będzie musiała zadbać o to, by koordynacja Rady ds. Konkurencyjności była przejrzysta i przedstawiała jasny obraz dla opinii publicznej.
Ze względu na znaczenie Agendy Lizbońskiej jest to rzecz jasna także zadaniem przewodniczącego Komisji.
Po drugie lepsza organizacja Rady ds. Konkurencyjności oraz usprawnienia koordynacji na szczeblu UE powinny zaowocować stworzeniem takiego modelu obowiązków członków rządów krajowych, który byłby lepiej rozpoznawalny na szczeblu międzynarodowym.
Zwiększyłoby to zdolność wpływania na opinię publiczną oraz poczucie wzajemnej odpowiedzialności za wspólnie realizowane polityki.
6.9 W kwestii "różnych prędkości" brakuje formalnej definicji, która spełniałaby potrzeby Unii.
Pozytywnymi przykładami są UGW i Układ z Schengen.
Jednakże rozbieżność sytuacji i procedur w Państwach Członkowskich, przedstawiona w Wytycznych Polityki Gospodarczej nie stwarza atrakcyjnych perspektyw dla błędnie zdefiniowanych sytuacji zastosowania "różnych prędkości", mogących być źródłem zniekształcenia konkurencji.
Procedura przewidziana w projekcie konstytucji przedstawia interesujące punkty wyjścia.
6.10 W zakresie rynku wewnętrznego, który wciąż stanowi trzon integracji, opcja "różnych prędkości" nie jest korzystna, ponieważ doprowadziłaby do formowania zmieniających się koalicji w poszczególnych dziedzinach oraz stanowiłaby zbytnie ułatwienie w rozstrzyganiu dylematów ociągających się Państw Członkowskich.
6.11 W dziedzinach zastrzeżonych dla Państw Członkowskich trudno zaproponować ogólny pakiet środków i dostosowań.
Tryb radzenia sobie z tym problemem, głównie przy pomocy precyzyjnego opisu sytuacji w poszczególonych państwach oraz najlepszych praktyk, zasługuje na każde wsparcie.
Należy także podjąć wysiłki na rzecz dalszego ulepszenia tych metod dzięki wykorzystaniu porównywalnych statystyk. Komisja będzie także potrzebować instrumentów umożliwiających jej lepszą ocenę jakości wydatków publicznych.
6.12 EKES nadal opowiada się za rywalizacją polityczną oraz metodą otwartej koordynacji w jasno zdefiniowanych dziedzinach polityki, gdzie metoda wspólnotowa nie jest stosowana.
Przy czym oznaczałoby to pogodzenie się z faktem, że doprowadzi to do jedynie ograniczonych rezultatów (zwłaszcza w krótkim okresie), ponieważ Państwa Członkowskie oczywiście nie oceniają się nawzajem.
Niektóre Państwa Członkowskie czynią odpowiednie dostosowania do polityki, np. w dziedzinie emerytur i rynku pracy.
Należy zwiększyć zewnętrzną promocję takich działań.
6.13 Rada Europejska przyjmuje do wiadomości, że Komisja zamierza sporządzić "mapę drogową" wzmocnienia i wdrożenia Strategii Lizbońskiej.
Centralny punkt wyjścia stanowi "Ulepszanie ładu zarządzania"("Better governance").
Zaufanie i stabilizacja wymagają jasnych ram instytucjonalnych.
6.14 EKES opowiada się za tym, by do procesu lizbońskiego "nowego stylu" zapożyczono metody z powodzeniem wykorzystane w "Europie`92".
Budowanie na istniejącej praktyce oznaczałoby, że raporty w sprawie wytycznych polityki gospodarczej, rynku wewnętrznego, zatrudnienia i procesu lizbońskiego zostałyby ujęte łącznie w jasny plan z podziałem na etapy i terminarzem, dzięki któremu jasne stałoby się, jakich działań i z czyjej strony (Komisji, Rady, Parlamentu Europejskiego lub Państw Członkowskich) należy oczekiwać, na podstawie jakiej decyzji oraz w jakim terminie.
W tym kontekście EKES podkreśla znaczenie roli Komisji i metody wspólnotowej, które doprowadziły do sukcesu "Europy`92".
Komisja przedstawia doroczny raport o postępach, zaś Rada ECOFIN oraz Rada ds. Konkurencyjności po konsultacji z Parlamentem Europejskim określają priorytety, na których Komisja opiera swoje propozycje.
6.15 Jedyny faktyczny postęp w dziedzinie procesu lizbońskiego odnotowano w zakresie rynku wewnętrznego, przynajmniej w odniesieniu do ustawodawstwa i zasad.
Jakkolwiek stale występują braki w zakresie wdrażania.
Postęp jest bezpośrednim rezultatem metody wspólnotowej.
EKES opowiada się za ujęciem wszystkich aspektów rynku wewnętrznego w jeden jasny plan ustanawiający dokładny terminarz i obejmujący:
- wszystkie nierozstrzygnięte kwestie planu działania w dziedzinie rynku wewnętrznego;
- wszystkie nierozstrzygnięte kwestie planu działania w zakresie usług finansowych;
- kwestie sektora wiedzy poddane wspólnotowym kompetencjom decyzyjnym;
- przegląd i złagodzenie nadmiernie rygorystycznych i szczegółowych przepisów;
- wdrożenie i realizacja.
6.16 W odniesieniu do kwestii poddanych krajowym kompetencjom decyzyjnym, takim jak zabezpieczenie społeczne, rynek pracy (Grupa Zadaniowa ds. Zatrudnienia) oraz podatki, EKES zaleca, by Rada na wniosek Komisji - zgodnie zasadami rywalizacji politycznej i otwartej koordynacji - również decydowała o celach i wdrażaniu.
Stopniowy plan powinien przewidywać jednak również monitorowanie postępu tych krajowych procesów.
W tych dziedzinach zarządzanie sprawia największe trudności, jednakże mało sensowne są umowy nie podlegające realizacji.
6.17 Inne kwestie, niezależne od reglamentacji i niekiedy jedynie częściowo podległe zarządzaniu władz, połączone jednakże z konkurencyjnością, wiedzą i potencjałem gospodarczym, także zasługują na uwzględnienie w procesie lizbońskim "nowego stylu". Obejmują one:
- sektorową politykę przemysłową wynikającą z wzajemnych konsultacji pomiędzy przemysłem (łącznie ze stronami biorącymi udział w negocjacjach dot. układów zbiorowych), Komisją i Radą; [19]
- rezultaty programów i platform technologicznych UE, większą transgraniczną współpracę pomiędzy instytutami badawczymi a naukowcami w Unii oraz wspieranie współpracy pomiędzy uniwersytetami a życiem gospodarczym;
- politykę regionalną, przy szczególnym nacisku na wiedzę i innowację.
6.18 Komisja i Rada Europejska popierają "Partnerstwo na rzecz przemian".
EKES w pełni popiera to dążenie.
Może się ono okazać bardzo użyteczną koncepcją.
Strategia Lizbońska nie była nigdy uznawana za proces odgórny.
Podstawą jej powodzenia jest to, że formułowanie, realizacja i wdrażanie polityk zależą od wielu podmiotów: władz (europejskich, krajowych i regionalnych), partnerów społecznych na wszystkich szczeblach, firm, uniwersytetów i wielu innych organizacji społecznych, które tworzą społeczeństwo obywatelskie.
Jasne przedstawienie celów, wyjaśniające wszystkim politycznym i społecznym podmiotom w Unii, czego się od nich oczekuje, może stanowić nowe i tak potrzebne źródło inspiracji.
6.19 "Partnerstwo na rzecz przemian" posiada wielki potencjał, pod warunkiem właściwej prezentacji całej koncepcji.
Może doprowadzić do stworzenia nowej formy komunikacji i nowych sojuszy pomiędzy wieloma grupami zaangażowanymi w proces integracji europejskiej.
Także to jest częścią "better governance".
6.20 Rada Europejska wezwała Komisję do utworzenia Grupy Wysokiego Szczebla, która przedstawiłaby Komisji w terminie do 1 listopada 2004 r. raport w sprawie dalszego rozwoju procesu lizbońskiego.
Raport oraz stanowisko tej Grupy Wysokiego Szczebla odegrają istotną rolę w perspektywie przeglądu średniookresowego Strategii Lizbońskiej przygotowywanego na szczyt Rady wiosną 2005 r.
Rada Europejska poprosiła także EKES o równoczesne sformułowanie zaleceń w kwestii ww. przeglądu okresowego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie roli organizacji kobiecych jako podmiotów niepaństwowych w realizacji Porozumienia z Cotonou
(2005/C 74/08)
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił w dn. 17 czerwca 2003 r., zgodnie z art. 29, ust. 2 regulaminu wewnętrznego, opracować opinię w sprawie roli organizacji kobiecych jako podmiotów niepaństwowych w realizacji Porozumienia z Cotonou.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, która odpowiadała za przygotowanie prac w tej sprawie, przyjęła swoje stanowisko w dn. 7 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą była Susanna Florio.
Na 411 sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 15 września 2004 r.) Komitet przyjął następującą opinię 115 głosami za, przy 8 głosach przeciw i 8 głosach wstrzymujących się:
1.
Wstęp
1.1 Na podstawie działań Unii Europejskiej w stosunku do krajów rozwijających się, w szczególności krajów AKP (Afryka, Karaiby, Pacyfik), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny miał okazję zaobserwować kształtowanie polityki współpracy UE na rzecz rozwoju.
Ma ona tendencję do przechodzenia w podejście coraz bardziej partycypatywne, tzn. w kierunku udziału i uznania roli podmiotów niepaństwowych (NSA – ang. non-state actors) w definiowaniu i realizacji działań.
W ten sposób instytucje i NSA uzupełniają się wzajemnie w duchu wzmocnienia skuteczności programów na rzecz rozwoju.
Porozumienie z Cotonou jest w tej chwili jedynym przykładem instytucjonalizacji takiej partycypacji, gdyż wzywa ono rządy państw do szerokiego integrowania podmiotów niepaństwowych w różnych etapach narodowych strategii na rzecz rozwoju.
1.2 Z związku z takim założeniem wyjściowym jak również faktem, że Komitet zajął już stanowisko w opinii na temat "Rola społeczeństwa cywilnego w europejskiej polityce na rzecz rozwoju", Komitet uważa, że istotne jest pogłębienie tematu partycypacji kobiet i ich podstawowego, własnego wkładu w definiowanie i realizację działań z zakresu polityki rozwoju w krajach AKP w ramach porozumienia z Cotonou.
Komitet chce zwrócić uwagę na to, jak cenny może być ich wkład i jak można ten wkład kompleksowo uwypuklić w ramach porozumienia z Cotonou jak również we wszelkich działaniach polityki współpracy na rzecz rozwoju.
1.3 Poza tym Komitet jako rzecznik zorganizowanej społeczności cywilnej na szczeblu europejskim podkreślał już wcześniej "… podstawową rolę kobiet jako pierwszoplanowych podmiotów rozwoju" i akcentował konieczność "wspierania ich organizacji i zapewniania im równoprawnego uczestnictwa w gremiach doradczych i decyzyjnych" (stanowisko w sprawie "Zielonej księgi na temat stosunków pomiędzy Unią Europejską a państwami AKP na progu XXI wieku – wyzwania i opcje dla nowego partnerstwa", sprawozdawca: Henri Malosse, EXT 152/1997).
Jednakże wciąż daleko jeszcze do faktycznej partycypacji podmiotów niepaństwowych generalnie oraz organizacji kobiet w szczególności.
2.
Uwagi ogólne
2.1 W najświeższym raporcie Banku Światowego (World Development Report 2004) jest mowa o rynku globalnym, który nie jest już w stanie sprostać wymogom rozwoju gospodarczego, społecznego i polityki zatrudnienia, w szczególności odnośnie likwidowania przeszkód utrudniających sprawiedliwy i zrównoważony wzrost we wszystkich krajach na półkuli północnej i południowej.
W roku 2002 dochód na głowę mieszkańca w pięciu szóstych populacji światowej wynosił poniżej 1.200 dolarów, natomiast pozostała jedna szósta ludności na Ziemi mieszkająca głównie w najbogatszych krajach świata dysponowała przeciętnym rocznym dochodem ponad 26.000 dolarów.
2.2 Na dzień dzisiejszy żadna z instytucji międzynarodowych (MFW, Bank Światowy, WTO, MOP, ONZ itd.) nie jest w stanie działać bez ograniczenia jako demokratyczna i światowa instancja regulująca i zahamować sama z siebie nierówność rozwoju gospodarczego pomiędzy krajami i warstwami społecznymi.
2.3 Poza tym kraje rozwijające się są szczególnie w okresie słabego wzrostu gospodarczego w większości krajów, zmuszone do przeprowadzania działań restrukturyzacyjnych w gospodarce zalecanych bądź też żądanych przez instytucje międzynarodowe, które są dla nich ciężkie do zaakceptowania i dotykają w pierwszej linii uboższe warstwy społeczeństwa.
Przemiany strukturalne bez adekwatnych działań ochronnych doprowadziły do pogłębienia się biedy, krytycznych warunków życia i niepewności w grupach ludności o najniższych dochodach, i to zarówno na Północy jak i Południu.
2.4 W ciągu ostatnich lat zaostrzył się poza tym rozdźwięk pomiędzy regularną gospodarką światową a lokalną szarą strefą.
Osoby zatrudnione w szarej strefie nie korzystają z żadnych praw pracowniczych, mimo że wnoszą rzeczywisty wkład we wzrost gospodarczy swojego kraju.
2.5 W grupie ludności dotkniętej tym zjawiskiem większość stanowią kobiety, więc to one są najbardziej pokrzywdzone tą sytuacją.
Kobiety żyjące w biedzie w krajach rozwijających się nie tylko nie mają dostępu do dóbr i usług, ale stają się też często ofiarami przypadków poważnego naruszenia praw człowieka oraz praw socjalnych i ekonomicznych.
2.6 To właśnie kobiety są najbardziej dotknięte zjawiskami biedy, bezrobocia i niepełnego zatrudnienia.
2.7 Na różnych konferencjach organizacji wyspecjalizowanych i organów Narodów Zjednoczonych były opracowywane liczne propozycje działań, programów i projektów na rzecz kobiet.
Nie tak dawno na swoim Szczycie Milenijnym ONZ przyjęła dwa kluczowe dokumenty w sprawie "Milenijnych Celów Rozwoju".
Równouprawnienie płci i pełne uczestnictwo kobiet w procesach decyzyjnych jak również konieczność zapobiegania chorobom i opieka zdrowotna należą w obu dokumentach do tematów podstawowych.
3.
Instytucje europejskie a działania na rzecz równości szans płci ("gender mainstreaming")
3.1 Zgodnie z art. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), UE we wszystkich swoich działaniach – ze współpracą na rzecz rozwoju włącznie – kieruje się celem niwelowania nierówności i wspierania równouprawnienia mężczyzn i kobiet.
3.2 Unia Europejska i jej Państwa Członkowskie podpisały przyjętą na czwartej Światowej Konferencji na rzecz Kobiet w 1995 r. w Pekinie Deklarację i towarzyszącą jej Platformę Działania. Sformułowano w niej kompleksową strategię likwidacji wszelkich przeszkód stojących na drodze równouprawnienia oraz ustanowiono zasadę "mainstreaming" w celu wspierania równouprawnienia płci.
Bezpośrednim skutkiem zobowiązań zaciągniętych w Pekinie i poparcia udzielonego Platformie Działania było przyjęcie rozporządzenia (WE) nr 2836/98 w sprawie uwzględniania perspektyw płci przy współpracy na rzecz rozwoju.
3.3 Ten instrument prawny, który obowiązywał do grudnia 2003 r., został zastąpiony nowym rozporządzeniem na dwuletni okres 2004-2006, który wzmacnia postawione cele, tzn. "mainstreaming" wraz z konkretnymi działaniami na rzecz wspierania kobiet i wspierania równouprawnienia płci, jak również potwierdza je jako ważny wkład w zwalczanie ubóstwa.
Zapisane jest w nim poza tym udzielanie wsparcia dla publicznych i prywatnych form aktywności w krajach rozwijających się, które podążają w celu wspierania równouprawnienia.
3.4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspierania równouprawnienia płci w ramach współpracy na rzecz rozwoju jest ważnym punktem odniesienia dla działań współpracy rozwojowej.
Jako priorytetowy i najważniejszy obszar działania wymienia się możliwość korzystania przez kobiety z zasobów i świadczeń w szczególności w dziedzinach edukacji, zatrudnienia oraz współuczestniczenia w politycznym procesie decyzyjnym.
W dokumencie tym podkreśla się też konieczność posiadania odpowiednich statystyk sporządzanych wg płci i wieku, by móc opracowywać i rozpowszechniać nowe metody działań, badań, analiz skutków itd.
4.
Cotonou: Partycypatywne podejście a kwestie płci
4.1 Porozumienie z Cotonou podpisane 23 czerwca 2000 r. z krajami AKP stanowi punkt zwrotny w polityce gospodarczej i handlowej UE. Po raz pierwszy mianowicie zapisano tam włączanie podmiotów niepaństwowych (NSA) w opracowywanie narodowych strategii na rzecz rozwoju, tak więc NSA obok instytucji państwowych mają do spełnienia ważną rolę.
W porozumieniu tym jako NSA zdefiniowano: sektor prywatny, grupy gospodarcze i społeczne w tym związki zawodowe jak również społeczeństwo cywilne w wszelkich jego formach wynikających z danej narodowej specyfiki.
4.2 Porozumienie przewiduje informowanie podmiotów niepaństwowych i zasięganie ich opinii na temat polityk i strategii na rzecz rozwoju, priorytetów współpracy w bezpośrednio interesujących ich dziedzinach oraz dialogu politycznego, uzyskanie przez nich dostępu do środków przeznaczanych na wspieranie lokalnych procesów rozwojowych; konieczność włączenia ich w realizację strategii i programów w dotyczących ich obszarach i sektorach; w końcu zaś uzyskanie przez nich wsparcia i pomocy przy rozszerzaniu swoich możliwości działania i podwyższaniu kompetencji, w szczególności w zakresie organizacji, reprezentacji i realizacji procesów konsultacyjnych, wymiany i dialogu na rzecz wspierania strategicznych sojuszów.
4.3 Oprócz tego Porozumienie przesuwa na pierwszy plan związek pomiędzy polityką, handlem i rozwojem zgodnie z obowiązującą polityką Wspólnoty.
W ten sposób partnerstwo również opiera się na współzależności następujących pięciu filarów: kompleksowy wymiar polityczny, wspieranie podejścia partycypatywnego, cel polegający na zwalczaniu ubóstwa, tworzenie nowych ram dla współpracy gospodarczej i handlowej oraz reforma współpracy finansowej.
4.4 Strategie rozwojowe powinny oprócz tego systematycznie uwzględniać równouprawnienie mężczyzn i kobiet, stanowiące jedną z trzech kwestii przekrojowych Porozumienia (art. 8 i 31).
4.5 W tym kontekście Porozumienie z Cotonou instytucjonalizuje rolę Komitetu jako preferencyjnego partnera do konsultacji dla grup interesów gospodarczych i społecznych krajów AKP. Ma on wyraźny mandat jako ciało konsultacyjne dla organizacji społeczeństwa cywilnego.
5.
Współudział stowarzyszeń, NGO i organizacji kobiet
5.1 Mając na uwadze wytyczne Unii w zakresie partycypacji i perspektywy płci jak również znaczenie, jakie zostało przypisane Komitetowi w tym Porozumieniu, należy dokładniej naświetlić specyficzną rolę kobiet i ich współuczestnictwo w dialogu cywilnym w ramach Porozumienia z Cotonou.
5.2 Oczywiście nie można postrzegać kobiet z krajów AKP jako jednolitej grupy, gdyż mieszkają one w bardzo wielu krajach w różnych regionach. Mamy tu do czynienia z zasadniczymi różnicami w zakresie religii, tła kulturowego, pozycji ekonomicznej i społecznej, wysokości dochodu czy też otoczenia wiejskiego bądź miejskiego.
Mimo to należy poszukiwać dróg włączania kobiet w procesy partycypacji określone w Porozumieniu z Cotonou, choć z pewnością będzie ciężko uniknąć przy tym uogólnień.
5.3 Pierwsza trudność wynika z faktu, że w "Wytycznych dla zasad i dobrej praktyki partycypacji podmiotów niepaństwowych" w konsultacjach i dialogu na temat rozwoju zagadnienie obu płci zostało wymienione tylko na marginesie. Również we "Wstępnej ewaluacji postanowień Porozumienia z Cotonou dotyczących zaangażowania NSA w procesy programowania" (z dn. 23 stycznia 2004 r.) brak jest jeszcze jakościowych i ilościowych danych na temat uczestnictwa kobiet.
5.4 Z wypowiedzi na różnych forach i seminariach regionalnych wynika, że współuczestniczenie stowarzyszeń, NGO i organizacji kobiet w opracowywaniu strategii narodowych było do tej pory w większości przypadków raczej słabe.
5.5 Między oświadczeniami woli i deklaracjami zawartymi w Porozumieniu oraz ich rzeczywistą realizacją istnieje najwyraźniej duża przepaść.
Raczej skromne są też działania przedsiębrane dla wsparcia partycypacji kobiet.
5.6 Oczywiście w otoczeniu, w którym utworzenie dialogu ze społeczeństwem cywilnym i jego odpowiednia strukturyzacja i tak są wystarczająco trudne, tym bardziej trudne jest powiększenie obszaru o ten, który przypada w udziale kobietom.
Ponadto proces wprowadzania w życie postanowień Porozumienia z Cotonou w kwestii uczestnictwa wciąż trwa i włączone weń są Komisja, której rolę uważamy za potencjalnie kluczową; wsparcie ze strony rządów oraz same NSA, których potencjał, kompetencje i poziom organizacji różnią się w zależności od regionu.
5.7 Bariery, które generalnie stoją na przeszkodzie w realizacji partycypatywnego podejścia, są liczne i bardzo różnej natury.
W jednej z wcześniejszych opinii [1] zwrócono m.in. uwagę na następujące punkty:
- uporczywy opór większości rządów państw trzecich wobec dialogu z podmiotami niepaństwowymi;
- także tam, gdzie ten dialog jest przewidziany, możliwości podmiotów niepaństwowych, jeśli chodzi o faktyczne wpływanie na kształtowanie programów i strategii rozwoju, są bardzo silnie ograniczone;
- ze względu na duży stopień centralizacji administracji w tych krajach, który ogólnie nie sprzyja współuczestnictwu podmiotów niepaństwowych, następuje marginalizacja obszarów peryferyjnych, przede wszystkim wiejskich, które są trudno dostępne i często też najbiedniejsze;
- brakuje precyzyjnych uregulowań i norm skutecznego współudziału podmiotów niepaństwowych; w wielu przypadkach społeczeństwa cywilne w państwach trzecich są słabo zorganizowane: głównym problemem jest często rozwijanie umiejętności osób, które mają brać udział w takim procesie;
- dostęp do środków finansowych, stojący w ścisłym związku z przekazywaniem i z dostępem do informacji.
Podmioty niepaństwowe w krajach trzecich skarżą się, że często zupełnie brak jest systematycznego przekazywania informacji oraz że procedury udzielania kredytów są w większości przypadków – jak to wykazują podmioty niepaństwowe – zbyt kosztowne i skomplikowane.
5.8 Jeśli chodzi o partycypację kobiet, to te bariery zaostrzają się jeszcze bardziej ze względu na warunki obiektywne, które z jednej strony wynikają z czynników społeczno-gospodarczych, kulturowych i religijnych, zaś z drugiej strony związane są z tym, że wiele rządów państwowych jest w zbyt małym stopniu obeznane z prawami podstawowymi generalnie oraz z prawami kobiet w szczególności.
5.9 Pod tym względem Porozumienie z Cotonou odwołuje się do poszanowania praw człowieka, zasad demokracji i państwa prawa jako zasadniczych elementów partnerstwa i przewiduje w przypadku poważnego ich pogwałcenia możliwość podjęcia odpowiednich kroków i poinformowania o nich drugiej strony.
Byłoby jednak godne pożądania – i Komitet zresztą zwrócił na to uwagę w jednej z wcześniejszych opinii (porozumienie o partnerstwie AKP-UE, 521/2002, Baeza San Juan) – ustalenie dokładniejszych kryteriów dla poszanowania tychże zasad.
6.
Kobiety w procesach na rzecz rozwoju i najważniejsze obszary działania
6.1 Temat partycypacji żeńskiej części społeczeństwa cywilnego jest w zasadzie ściśle związany z rolą kobiety w procesie podejmowania decyzji i w całym procesie rozwoju. Dlatego też wskazane byłoby podejście z szerszej perspektywy.
6.2 Kobiety nie tylko mogą wnieść ważny wkład w procesy rozwoju, lecz także powinny czerpać korzyści i szanse z tego rozwoju.
6.3 W krajach rozwijających się a w szczególności w państwach AKP kobiety są mianowicie słabym ogniwem społeczeństwa i cierpią jeszcze bardziej na biedę i niedostatki, i to właśnie dlatego, że nie posiadają dostatecznego dostępu do istniejących zasobów i nie mają nad nimi kontroli, która umożliwiałaby im poprawę warunków życia i wniesienie wkładu w rozwój gospodarczy swojego kraju.
6.4 Dostęp do zasobów i ich kontrola okazuje się zatem niezbędną przesłanką do zwalczania biedy i wdrażania przyszłościowych i zrównoważonych procesów rozwoju.
Poza tym uczestnictwo kobiet w życiu gospodarczym ma miejsce najczęściej w ramach szarej strefy, która jest jednak właśnie szczególnie wrażliwa na skutki makroekonomicznych działań restrukturyzacyjnych.
6.5 Mimo Milenijnych Celów Rozwoju, które Unia poparła, mając na uwadze cel zmniejszenia ubóstwa do roku 2015 o połowę, istnieje niebezpieczeństwo, że negocjatorzy obu stron będą się troszczyć tylko o polityczne i makroekonomiczne skutki, zapominając o bardziej kompleksowych celach i skutkach wynegocjowanych ustaleń dla poszczególnych grup społeczeństwa.
Należy wspierać inicjatywy, jakie Komisja Europejska przedsiębierze w celu tworzenia instrumentów monitorujących, służących ewaluacji skutków tych porozumień.
6.6 Wśród obszarów problemowych zidentyfikowanych przez ONZ, FAO i inne organizacje międzynarodowe można wyróżnić następujące dziedziny priorytetowe (przy czym poniższa lista oczywiście nie jest wyczerpująca):
— Edukacja i dokształcanie zawodowe
Jest dowiedzione, że promocja edukacji i dokształcania zawodowego nie tylko poprawia życie poszczególnej jednostki, lecz ma także pozytywny wpływ dla całej społeczności lokalnej.
Korelacja pomiędzy edukacją i innymi obszarami życia społecznego i gospodarczego oraz jej wpływ na rolę (wykształconych) kobiet wynika z wielu opracowań, studiów badawczych i statystyk.
Dlatego też bardzo istotne jest to, by możliwości edukacji szkolnej i dokształcania zawodowego miały również obszary wiejskie i obszary znajdujące się w najbardziej niekorzystnym położeniu w krajach rozwijających się oraz by zarówno kobiety jak i mężczyźni mieli do nich bezpłatny dostęp.
Jeszcze dziś w skali światowej aż 24 % dziewcząt w wieku szkoły podstawowej nie uczęszcza do żadnej szkoły (wśród chłopców ten odsetek wynosi 16 %).
W krajach rozwijających się 61 % wszystkich mężczyzn na przynajmniej wykształcenie podstawowe, natomiast wśród kobiet jest to tylko 41 %.
— Dostęp do zasobów
Dostęp kobiet do środków finansowych, szczególnie możliwość łatwego dostępu do kredytów bankowych i mikrokredytów, do możliwości oszczędzania i świadczeń ubezpieczeniowych należy postrzegać jako kwestie priorytetowe.
Rozpowszechnianie informacji o tych instrumentach jest jedną z kluczowych możliwości działania.
Narody Zjednoczone przedłożyły już cały szereg odpowiednich zaleceń, dotyczących szczególnie poprawy dostępu kobiet do środków finansowych.
W związku z szybkimi zmianami w gospodarce i na rynkach światowych należy poza tym zbadać wszystkie aspekty istotnych dla rozwoju zasobów z punktu widzenia kobiet.
Różnice pomiędzy mężczyznami a kobietami w dostępie i kontroli nad zasobami gospodarczymi, dobrami publicznymi i usługami jak również własnością ziemi pozbawiły kobiet praw podstawowych, możliwości ekonomicznych, wpływu i niezależnej pozycji w procesach politycznych i decyzyjnych.
— Działania w zakresie polityki zatrudnienia
Mimo pewnych niewielkich postępów w kwestii udziału kobiet w rynku pracy nie można z pewnością powiedzieć, że w krajach AKP istnieje równość szans w zakresie dostępu do oficjalnego rynku pracy za godziwym wynagrodzeniem.
W krajach rozwijających się szara strefa gospodarki daje kobietom największe możliwości zarobku i zatrudnienia.
W wielu krajach AKP utrata miejsc pracy odbija się przede wszystkim na kobietach, a ich los jest często nacechowany bezrobociem lub pracą bez ochrony od strony prawnej, pracą na czarno czy też w krytycznych warunkach z wynagrodzeniem leżącym poniżej minimum egzystencji.
Możliwość dostępu do form mikrokredytu, wspierania mikroprzedsiębiorczości wśród kobiet, posiadania ziemi ma dla dużej części mężczyzn i kobiet zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania godnego, ludzkiego życia. Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) w wielu krajach rozwijających się prawo to jest dla kobiet praktycznie nieosiągalne.
Analiza kredytów udzielanych drobnym rolnikom w pięciu krajach afrykańskich wykazała, że 10 % kredytów zostało wypłaconych kobietom, natomiast pozostałe 90 % mężczyznom.
— Kobiety a zdrowie
Zdrowie reprodukcyjne oraz generalne prawo kobiet do zachowania zdrowia są w wielu krajach rozwijających się pojęciami obcymi.
Ma to niezwykle negatywne skutki nie tylko dla pojedynczych kobiet narażonych na zagrażające życiu ryzyka, lecz także dla całego społeczeństwa.
Trudności z leczeniem i prewencją HIV/AIDS oraz skutki rozprzestrzeniania się chorób dla gospodarki i społeczeństwa w licznych krajach – przede wszystkim w Afryce subsaharyjskiej – są przykładem tego, jak poważna jest sytuacja.
Seksualne i biologiczne różnice między mężczyznami a kobietami mają swój wydźwięk również w ochronie zdrowia i pielęgnacji ciała.
Rola przypisana kobietom i ich status nie odzwierciedlają w adekwatny sposób ich potrzeb w zakresie dostępu do opieki zdrowotnej i lekarstw, a poza tym nie idą w parze z ich społeczna odpowiedzialnością.
Nader mało uwagi poświęca się różnym typowo kobiecym potrzebom, co pociąga za sobą negatywne skutki dla kobiet przez ich całe życie.
Ta sytuacja jest jeszcze bardziej dramatyczna tam, gdzie socjokulturowe otoczenie ma tendencję do usprawiedliwiania fizycznych, psychicznych i seksualnych aktów przemocy wobec kobiet.
— Zwalczanie wszelkich rodzajów przemocy wobec kobiet
Zwalczanie wszelkich aktów przemocy wobec kobiet, a nawet samo skwantyfikowanie problemu, pozostaje jednym z najtrudniejszych zadań, jeżeli tylko pomyśleć o zjawisku przemocy w rodzinie, które również i w zachodnich społeczeństwach ciężko jest niekiedy wydobyć na światło dzienne, czy też o okaleczaniu narządów płciowych czy też o handlu ludźmi. Ten ostatni problem, który w szczególnym stopniu dotyka kobiety i dziewczęta, najwyraźniej stale nabiera na sile.
Jego ofiary, często bardzo młode, są zmuszane do seksualnego niewolnictwa i innych rodzajów pracy przymusowej. Szczególnie narażone na wszelkie rodzaje pogwałcenia praw człowieka są kobiety żyjące w krajach nawiedzanych przez wojny i konflikty.
7.
Zalecenia
7.1 Te wywody ukazują wyraźnie, że jeżeli Unia Europejska faktycznie chce pozytywnie wpływać na warunki życia kobiet i ludzi żyjących w biedzie, to należy jeszcze bardziej jednoznacznie i zdecydowanie definiować cele wspierania kobiet jak również działania, które trzeba podjąć.
Nieodzowne jest przede wszystkim poświęcenie większej uwagi tym dziedzinom polityki dostosowania, których skutki postawiły kobiety i generalnie najsłabsze grupy ludności w niekorzystnym położeniu.
Należy bardziej zaakcentować korzyści, które z tych polityk wynikają również dla tych grup społecznych.
7.2 W związku z tym Komitet jest zdania, że ewaluacja porozumień handlowych UE z państwami trzecimi – w szczególności z krajami AKP – musi obejmować specyficzną analizę ich skutków dla najbiedniejszych grup społecznych i kwestii dotyczących płci.
7.3 Środki wsparcia dla związków i NGO, które angażują się w sprawę równouprawnienia obu płci i w mobilizowanie i zwiększanie zaangażowania kobiet ("empowerment"), mają zasadnicze znaczenie dla kompleksowej poprawy warunków gospodarczych, społecznych i politycznych w krajach rozwijających się oraz dla konsolidacji postępu społecznego i trwałego wzrostu gospodarczego, przebiegających w duchu rozwoju zrównoważonego.
7.4 W związku z tym nie chodzi tylko o promocję szerszej partycypacji żeńskiej części społeczeństwa cywilnego, lecz o tworzenie podstawowych przesłanek dla jej faktycznego współuczestnictwa, dowartościowania i wspierania, tak by kobiety mogły mieć swój udział w rozwoju swoich krajów w takim samym stopniu, co mężczyźni.
Wzmocnienie roli kobiet w procesie uczestnictwa jest kluczem do uzyskania przez nie mocy decyzyjnej.
7.5 Najważniejszą przesłanką jest w każdym razie to, by zapewnić kobietom równoprawny dostęp do edukacji i do kształcenia zawodowego.
W tym względzie ważne jest, by wspierać programy i projekty nastawione na taki cel (poczynając od nauki czytania i pisania, przez naukę obsługi komputera po usieciowianie organizacji kobiecych) jako główny filar promocji roli kobiety w rozwoju krajowym.
7.6 W ramach procesu decentralizacji zarysowanego przez Komisję szczególne znaczenie mają delegacje, o których mowa w "Wytycznych dla zasad i dobrej praktyki partycypacji podmiotów niepaństwowych ( 24.2.2002").
Posiadają one duży zakres uznania przy wyborze właściwych środków, a ich zadaniem jest zadbać o możliwie jak największą integrację podmiotów niepaństwowych.
W wytycznych nie znajdziemy wprawdzie żadnych wyraźnych i jednoznacznych zaleceń, co do udziału i roli organizacji kobiecych, jednakże zdaniem Komitetu delegacje mogą odgrywać ważną rolę w identyfikacji związków kobiet i udziale w dialogu społecznym, tworzeniu sieci i formułowaniu strategii na rzecz zwiększania możliwości partycypacji kobiet.
Delegacjom powinna być przekazana szczególna odpowiedzialność przy promowaniu kwestii związanych z "gender mainstreaming", zaś co najmniej jeden ich przedstawiciel powinien odbyć specjalne szkolenie na tematy dotyczące równouprawnienia.
7.7 Szczególną uwagę należy zwrócić zatem na pozyskanie informacji o zakresie i rodzaju istniejących organizacji kobiecych, gdyż często brak jest odnośnych wiadomości.
Komitet może być pomocny w poszukiwaniu europejskich związków i organizacji, które angażują się we wspieranie i partycypację kobiet w krajach AKP.
7.8 W przypadku dokumentów dotyczących poszczególnych strategii krajowych należy wyraźnie przewidzieć zarówno partycypację kobiet w ich opracowywaniu jak też działania w celu wzmocnienia związków kobiet.
Komitet jest zdania, że Komisja może przy tym w pełni wykorzystać swój duży wpływ.
Komitet wzywa Komisję do wyodrębnienia specjalnej linii budżetowej dla organizacji kobiecych społeczeństwa cywilnego w krajach AKP.
7.9 Jeśli chodzi o kryteria kwalifikowania się podmiotów niepaństwowych do wsparcia i ich dostępu do środków finansowych należy generalnie stworzyć preferencyjne kanały komunikacji dla organizacji kobiecych.
7.10 Stworzone w ramach Porozumienia z Cotonou oferty edukacyjne służące wspieraniu działania organizacji i związków kobiet działających na szczeblu lokalnym mogą okazać się przydatnym instrumentem do realizacji tego porozumienia.
7.11 Komitet będzie w tym duchu popierał organizowanie seminariów służących zdefiniowaniu i pogłębieniu kwestii związanych ze statusem i partycypacją kobiet w krajach AKP.
7.12 Komitet dąży do równego uczestnictwa kobiecych delegacji w organizowanych przez siebie seminariach i spotkaniach z kobietami i ich organizacjami z krajów AKP oraz ogólnie z krajów trzecich.
7.13 Komitet ma zamiar do końca pierwszego półrocza 2005 r. zorganizować konferencję z udziałem kobiet i organizacji społeczeństwa cywilnego krajów AKP poświęconą następującym celom: wzmocnienie partycypacji kobiet w procesach decyzyjnych, identyfikowanie barier jak również koncepcje strategii przy wykorzystaniu punktów widzenia żeńskich podmiotów biorących udział w procesach rozwoju.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Siódmy Ramowy Program Badań: Zapotrzebowanie na badania nad zmianami demograficznymi – jakość życia osób starszych oraz potrzeby technologiczne"
(2005/C 74/09)
W dniu 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił wydać opinię w sprawie: "Siódmy Ramowy Program Badań: Zapotrzebowanie na badania nad zmianami demograficznymi – jakość życia osób starszych oraz potrzeby technologiczne"
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 14 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą była Renate Heinisch.
Na 411 sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 września), Komitet stosunkiem głosów 144 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Podsumowanie
1.1 Wobec zachodzących zmian demograficznych oraz szans i zagrożeń dla jakości życia rosnącej liczby osób starszych w Europie, Komitet wnioskuje o:
a) włączenie "działania kluczowego" (key action) w tym obszarze do Siódmego Ramowego Programu Badań, oraz
b) zastosowanie środków pomocniczych, celem stworzenia pewnych i trwałych podstaw dla planowania polityk, podejmowania decyzji i działań w odpowiednim momencie, zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i krajowym.
Uzasadnienie:
Aspekty biologiczne, psychologiczne, społeczne, kulturowe, technologiczne, gospodarcze i strukturalne starzenia się są ściśle ze sobą związane.
Ponadto, starzejemy się zawsze w jakimś konkretnym otoczeniu fizycznym i społecznym.
W Europie otoczenie to różni się w sposób znaczący pod względem geograficznym, kulturowym i społeczno-strukturalnym.
W obecnych programach badań nie uwzględniono należycie ani wielopłaszczyznowości procesu starzenia się, ani różnorodności warunków, w jakich on zachodzi.
Jednakże biorąc pod uwagę zmiany w strukturze wiekowej ludności, tylko tak szeroko zakrojone i długofalowe badania mogą stworzyć solidne podstawy do planowania i podejmowania decyzji, które potrzebne są w różnych obszarach funkcjonowania społeczeństwa i na wszystkich szczeblach decyzyjnych.
W odniesieniu do punktu (a), badania potrzebne są w szczególności w poniższych dziedzinach:
- polityka gospodarczo-finansowa (4.1)
- praca i zatrudnienie (4.2)
- codzienne życie osób w starszym wieku (4.3)
- otoczenie społeczno-przestrzenne (4.4)
- kształcenie ustawiczne (4.5)
- ochrona zdrowia i potrzeby w zakresie opieki (4.6)
- nowe technologie (4.7)
- przetwarzanie i integrowanie informacji oraz poszerzanie aktualnej wiedzy (4.8)
Ze względu na wielowymiarowość procesu starzenia się, jak również zróżnicowane uwarunkowania kulturowe, ekonomiczne i strukturalne, w których proces ten zachodzi, konieczne staje się przeprowadzenie długofalowych, wielo- i interdyscyplinarnych badań naukowych.
W odniesieniu do punktu (b), za niezbędne uważane są w szczególności następujące środki pomocnicze, mające na celu zapewnienie poszanowania art. 85 Konstytucji Europejskiej, który gwarantuje wszystkim obywatelom UE w starszym wieku prawo do życia w godności oraz do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym i w procesach decyzyjnych:
- zastosowanie otwartej metody koordynacji w celu ustanowienia jednolitych procedur i klasyfikacji wskaźników jakości życia osób starszych w krajach europejskich; metoda umożliwiająca wymianę doświadczeń i dokonywanie porównań wewnątrzeuropejskich oraz wzajemne uczenie się, promowanie dialogu między przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego a właściwymi Dyrekcjami Generalnymi Komisji a także osiąganie porozumienia co do wspólnych wartości dotyczących starzejącego się społeczeństwa;
- ustanowienie wspólnej jednostki monitorowania (Obserwatorium Europejskiego) z myślą o utworzeniu Europejskiej Agencji ds. Starzenia się Społeczeństw oraz bazy danych dla pozyskiwania, gromadzenia i szerzenia wiedzy i informacji celem ulepszenia otwartej metody koordynacji, jak również sformułowania praktycznych wniosków dla kształtowania polityk;
- utworzenie kategorii "Starzejące się społeczeństwo" w ramach EKES; oraz
- zorganizowanie warsztatów naukowych i konferencji w celu pogłębienia wiedzy na temat zachodzących zmian demograficznych, zwrócenia uwagi na pilną potrzebę zastosowania środków zapobiegawczych i pomocniczych, zwiększenia świadomości, rozpowszechniania informacji o wynikach badań oraz wspierania wymiany między "starymi" a "nowymi" Państwami Członkowskimi.
Cel:
Stworzenie zasobów kompleksowej bazy informacji:
- które byłyby wykorzystywane w kształtowaniu polityk, celem utrzymania, a w razie konieczności, podwyższenia jakości życia obecnego i przyszłych pokoleń starszych osób,
- celem pobudzenia rozwoju gospodarczego i konkurencyjności Europy, przy uwzględnieniu potencjału, jaki przynoszą zmiany demograficzne.
2.
Wprowadzenie
2.1 Zmiany demograficzne stanowią jedno z najistotniejszych, historycznych osiągnięć naszych czasów.
Nigdy wcześniej żadne pokolenie nie mogło mieć zasadnych nadziei, ani oczekiwań, dożycia późnego wieku.
Ten nowy etap życia daje szerokie możliwości, ale jednocześnie stawia poszczególne jednostki i społeczeństwo w obliczu całkowicie nowych zadań.
W większości państw europejskich wiele osób w starszym wieku ma zapewniony wystarczający dochód oraz posiada sprawność fizyczną i umysłową, które pozwalają im na przeżycie dodatkowych lat starości w pełni samodzielnie i zadowoleniem.
Wynikają z tego nowe szanse dla rozwoju gospodarczego i społecznego.
W miarę starzenia się, jednakże sprawność fizyczna i umysłowa oraz procesy percepcji zmysłowej ulegają osłabieniu, nawet aż do wystąpienia ryzyka ograniczenia funkcjonowania tych zdolności.
Ponadto, niektóre grupy społeczne nie dysponują odpowiednimi środkami materialnymi, ani nie mogą liczyć na pomoc społeczną, czy też wsparcie ze strony innych ludzi, co pozwalałoby im na osiągnięcie podeszłego wieku w godności.
W szczególności sytuacja ta ma miejsce w przypadku starszych, samotnych kobiet.
Pod tym względem zarysowują się również znaczne różnice w zależności od kraju.
Co więcej, zmiany w strukturze wiekowej związane ze zwiększeniem się średniej długości życia we wszystkich krajach wymagają redystrybucji istniejących środków oraz dostosowania systemów opieki zdrowotnej i ubezpieczeń społecznych.
Starzenie się ludności to problem dotykający wszystkie państwa Unii Europejskiej, choć proces ten przebiega w różnym tempie.
Przewodniczący EKES w swoim raporcie dotyczącym działalności Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w latach 2000-2002, pisze (strona 69):
2.2 "Komitet zwrócił także uwagę na niepokojące prognozy demograficzne, w szczególności wskazując na takie obszary, jak zatrudnienie, służba zdrowia i systemy emerytalne."
2.3 Przyjmując za punkt wyjścia opisany wyżej proces zmian demograficznych, w niniejszej opinii własnej w sprawie zapotrzebowania na badania w zakresie zmian demograficznych – jakości życia osób starszych i potrzeb technologicznych, postuluje się o włączenie do Siódmego Ramowego Programu Badań "działania kluczowego" ("key action") w tym obszarze.
Mamy tutaj do czynienia z dwoma różnymi, wszelako ściśle powiązanymi ze sobą aspektami: są to (i) przemiany demograficzne jako takie, spowodowane zmniejszeniem się liczby urodzin, z jednej strony, i towarzyszącymi temu zmianami w strukturze rodziny oraz zwiększeniem średniej długości życia, z drugiej; (ii) zjawisko starzenia się i podeszły wiek jako odrębny etap życia, z którym wiąże się zarówno wysoki potencjał dla innowacji społecznych, kulturowych, organizacyjnych, technologicznych i gospodarczych jak również i pewne zagrożenia.
Należy prowadzić badania nad obydwoma tymi aspektami, nie tylko w wymiarze makro, w kontekście ich wpływu na całe społeczeństwo oraz środków wymaganych w ramach polityk, ale także w skali mikro, w zakresie ich implikacji w kwestii zagwarantowania jakości życia osób starszych oraz działań, które należałoby podjąć w tym względzie. Trzeba jednakże zawsze brać pod uwagę różnice uwarunkowań w sytuacji kobiet i mężczyzn.
3.
Kontekst i uzasadnienie inicjatywy
3.1 Biorąc pod uwagę, iż przemiany demograficzne i towarzyszące im zmiany w strukturze ludności i społeczeństwa są stosunkowo nowym zjawiskiem, istnieje potrzeba pogłębienia dostępnej nam obecnie wiedzy celem dokonania oceny jego oddziaływania na ogólny rozwój społeczny oraz celem stworzenia solidnych podstaw dla odpowiedniego, pod względem czasu, planowania polityk, podejmowania decyzji i działań, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim.
Opinie EKES i komunikaty Komisji dotyczące takich zagadnień, jak polityka zatrudnienia [1], integracja społeczna [2], służba zdrowia i kształcenie ustawiczne [3] także wskazują na ten kierunek.
3.2 Wiedza taka jest warunkiem sine qua non dla wdrażania innowacji w sferze społecznej, kulturowej, organizacyjnej, gospodarczej i technologicznej, umożliwiających nie tylko utrzymanie odpowiedniej jakości życia osób starszych, ale także odciążenie służby zdrowia oraz systemów ubezpieczeń społecznych.
Gwałtownie rosnąca liczba starszych osób a także - częściowo wynikający z tego – fakt jednoczesnej egzystencji kilku pokoleń osób starszych także wymagają stworzenia całkowicie nowych usług i form aktywności.
3.3 W tej dziedzinie odnotowano już znaczne osiągnięcia dzięki projektom realizowanym w Piątym Ramowym Programie Badań - działanie kluczowe "Starzenie się ludności" w ramach programu tematycznego "Jakość życia a zarządzanie żywymi zasobami". DG ds. Badań Naukowych niedawno opublikowała ocenę śródokresową osiągniętych wyników i zebranych doświadczeń w związku z tym działaniem kluczowym, które objęło swoim zasięgiem wiele dyscyplin.
Wdrożenie wyników tego programu tematycznego może także pomóc w poprawie jakości życia osób starszych i niepełnosprawnych.
Jednakże podejście holistyczne, czyli całościowe, w ramach wspomnianego programu tematycznego pod koniec lat dziewięćdziesiątych nie zostało jeszcze powszechnie przyjęte.
3.4 W Szóstym Ramowym Programie Badań wsparcie dla prac badawczych nad starzeniem się ludności oraz jego oddziaływaniem na jednostki i całe społeczeństwo kontynuowane jest jedynie w kilku dodatkowych obszarach działań kluczowych, tj. "Nauka o życiu, genomika i biotechnologia dla zdrowia" (Priorytet 1), "Technologie społeczeństwa informacyjnego" (Priorytet 2), "Obywatele i sprawowanie rządów ("governance") w społeczeństwie opartym na wiedzy" (Priorytet 7) oraz "Polityki wspierające badania i rozwój techniki (BRT) oraz przewidywanie przyszłych potrzeb naukowo-technologicznych" (Priorytet 8).
3.4.1 Najistotniejsze rezultaty, z punktu widzenia polityki, mają przynieść obecnie realizowane projekty w ramach Priorytetu 8, dotyczące prognoz demograficznych oraz kosztów i wydatków na ochronę zdrowia w kontekście starzejącego się społeczeństwa.
Szczególnym, strategicznym celem Programu IST (programu technologii społeczeństwa informacyjnego) jest promowanie integracji osób starszych i niepełnosprawnych ze społeczeństwem informacyjnym.
Również i w tym obszarze sformułowano szereg wniosków na podstawie prac badawczych oraz wdrożono wiele obiecujących projektów, w które zaangażowane są poważne konsorcja i przemysł.
Niezależnie od tego, co zostało powiedziane wyżej w dalszym ciągu należy podejmować wysiłki, aby wypełnić istniejące luki.
Starzenia się społeczeństwa nie zostało jednak włączone [do Ramowego Programu Badawczego] jako oddzielne działanie kluczowe w ramach priorytetów tematycznych.
3.5 Należy oczekiwać, że projekty medyczno-biologiczne, wspierane w ramach priorytetów FP5 oraz FP6, znacznie poszerzą naszą obecną wiedzę w zakresie fizjologicznych i biologicznych procesów starzenia się, zwalczania chorób oraz promowania ochrony zdrowia.
3.6 Rezultaty badań w tym zakresie są niewątpliwie ważne.
Niestety nie rozwiązują one problemów dotykających ludzi starszych, ani też nie pomogą nam w najbliższej przyszłości uporać się z wyzwaniami w sferze społecznej, przed jakimi stoi cała Europa, jako że liczba ludzi starszych, a w szczególności tych w podeszłym wieku, nadal wzrasta.
W związku z niską liczbą urodzeń, odsetek ludzi młodych (poniżej 20 roku życia) w społeczeństwach Państw Członkowskich Unii Europejskiej zmniejszył się w latach 1960-2001 z 32 % do 23 %, podczas gdy liczba osób starszych (powyżej 60 roku życia) zwiększyła się w tym samym czasie z 16 % do 22 %.
Wskaźnik obciążenia demograficznego, tj. odsetek ludności w wieku 60 lat i powyżej w stosunku do odsetka ludności w wieku od 20-59 lat, wzrósł w tym okresie czasu z 29,5 % do 38,9 %.
W kilku najbliższych latach udział osób starszych będzie wzrastał wskutek deficytu urodzeń w ostatnim trzydziestoleciu. W roku 2020 liczba osób w starszym wieku będzie stanowić 27 % całej ludności.
Oznacza to, że ponad jedna czwarta Europejczyków będzie miała wtedy 60 i więcej lat.
[4] Szczególnie mocno wzrośnie przy tym liczba osób w podeszłym wieku (patrz również 4.5.1).
Biorąc pod uwagę sam rozmiar problemu związanego ze starzeniem się społeczeństw oraz nie dający się jeszcze przewidzieć wpływ tego zjawiska na tak wiele różnych dziedzin funkcjonowania społeczeństwa, należy rozszerzyć zakres prowadzonych prac badawczych.
Samo starzenie się nie jest tylko procesem biologicznym; obejmuje ono szereg aspektów w ciągu trwającego wiele lat okresu starości i tym samym w przypadku prac badawczych nad problematyką wieku starczego i starzenia się należy zastosować podejście długofalowe, wielo- i interdyscyplinarne.
Celem prac badawczych nie może być jedynie polepszenie stanu zdrowia i wydłużenie życia; ważne jest, aby wyniki takich badań przyczyniły się do poprawy jakości życia osób starszych w związku ze zwiększeniem wieku umieralności.
3.7 Zatem do Siódmego Ramowego Programu Badań należałoby włączyć działanie kluczowe, którego celem byłyby prace badawcze nad zachodzącymi zmianami demograficznymi. Prace takie uzupełnią prowadzone do tej pory badania, głównie o charakterze medyczno-biologicznym, gdyż obejmą one także aspekty socjo-behawioralne, społeczno-gospodarcze, kulturowe i prewencyjne w ciągu całego życia człowieka.
Zastosowanie tak kompleksowego podejścia badawczego musi oznaczać podjęcie badań podstawowych jak również tych w zakresie R&D. [5] W projektach badawczych powinny uczestniczyć najbardziej reprezentatywne organizacje europejskie seniorów, zgodnie z zaleceniami wydanymi w drugim Międzynarodowym Planie Działania w kwestii Starzenia się Społeczeństw (International Plan of Action on Ageing) przyjętym przez Drugie Światowe Zgromadzenie na temat Starzenia się Społeczeństw (Second World Assembly on Ageing), w kwietniu 2002 r w Madrycie oraz strategii przyjętej przez Europejską Komisję Gospodarczą Narodów Zjednoczonych (UNECE) przy okazji konferencji ministrów, odbywającej się w Berlinie we wrześniu 2002 r.
Zważywszy na długość i złożoność procesu decyzyjnego, najpilniejszą sprawą staje się promowanie tego typu badań.
Poniżej przedstawiono bardziej szczegółowy opis prac badawczych wymaganych w konkretnych obszarach.
4.
Wyszczególnienie potrzeb w zakresie prac badawczych
Niniejsza opinia koncentruje się na obszarach, gdzie zachodzi potrzeba prowadzenia badań celem zapewnienia godnego życia społeczeństwom Europy, także w okresie starzenia się, wobec aktualnie zachodzących zmianach demograficznych.
Zagadnienia, jakie mają być przedmiotem analizy obejmują procesy starzenia się i same warunki życia osób starszych, które mogą różnić się w poszczególnych krajach Europy, a także istniejące uwarunkowania społeczno-środowiskowe, w przypadku których także zachodzą znaczne różnice w zależności od kraju.
Ze zmianami demograficznymi wiąże się wiele aspektów, ale niniejsza opinia odnosi się jedynie do tych obszarów, gdzie zaznacza się szczególnie mocno potrzeba zastosowania innowacyjnych rozwiązań, a zatem przeprowadzenia interdyscyplinarnych prac badawczych.
4.1 Zapotrzebowanie na badania w zakresie polityki gospodarczo-finansowej
4.1.1 Pierwszym istotnym aspektem, któremu nie poświęcono należnej uwagi w Szóstym Ramowym Programie Badań, są socjoekonomiczne perspektywy w następstwie, jak to określa Dyrekcja Generalna Komisji ds. Gospodarczych i Finansowych, poważnych skutków zachodzących zmian demograficznych.
Dlatego też potrzebna jest odpowiednia baza danych, umożliwiająca powiązanie informacji o dochodach i zatrudnieniu z informacjami odnośnie stanu zdrowia i zachowań społecznych.
Celem przygotowania realnych prognoz, dane statystyczne należy gromadzić systematycznie i przez dłuższy czas (za dobre przykłady w tym względzie mogą posłużyć: Angielska Analiza Obserwacyjna na temat Starzenia się [ELSA], która także obejmuje problematykę zdrowia, oraz Amerykańskie Badania nad Zdrowiem i Systemem Emerytur [HRS]).
Z powyższego wynikają następujące problemy badawcze:
- Prognozy demograficzne są w dużym stopniu niepewne, natomiast politycy muszą bardzo konkretnie planować działania w zakresie ochrony zdrowia, ubezpieczeń społecznych i emerytalnych.
Jakie dane są potrzebne i jakie dane należy zebrać dla wspierania tego rodzaju polityki?
- Jakie znaczenie mają zmiany demograficzne odnośnie konsumpcji i oszczędności?
Jakie są oczekiwane wzory zachowań oraz jakie zachowanie jest właściwe w związku z dłuższą przeciętną trwania życia?
- Jakie powiązanie istnieje między starzeniem się społeczeństw a wydajnością?
Jaki jest wpływ na wydajność, innowacyjność oraz przedsiębiorczość?
- Jak można wykorzystać potencjalne korzyści wynikające ze zmian demograficznych, pod względem nowych produktów i usług, w interesie osób starszych, aktualnie i w przyszłości, a także celem wzmocnienia rozwoju gospodarczego Europy (w ramach inicjatywy "gospodarka oparta na wiedzy")?
- Jakich przyszłych zachowań można oczekiwać od osób starszych z ekonomicznego punktu widzenia, biorąc pod uwagę fakt, że będą oni w dużej mierze zdrowsi, lepiej wykształceni i bardziej mobilni, aniżeli dzisiejsze pokolenie ludzi starszych, ale którzy będą gorzej usytuowani, szczególnie w przypadku, gdy reprezentują bardziej narażone grupy społeczne? (porównaj również 4.2.1 oraz 4.3.6)
4.2 Zapotrzebowanie na badania w dziedzinie pracy i zatrudnienia
4.2.1 W przyszłości, zmiany w strukturze wiekowej ludności i konieczna w związku z tym redystrybucja szczupłych zasobów, których nie da się zwiększyć proporcjonalnie do zapotrzebowania, spowodują, że przedsiębiorstwa i systemy ubezpieczeń społecznych, jak również same starzejące się społeczeństwa, będą zmuszone dłużej, niż ma to miejsce dzisiaj, polegać na zawodowych kwalifikacjach, umiejętnościach i wiedzy osób starszych. [6].
Wiadomo, że ludzie w starszym wieku są generalnie mniej wydajni niż osoby młodsze, chociaż niektóre umiejętności wzrastają, podczas gdy inne słabną.
Zatem istnieje potrzeba przeprowadzenia prac badawczych odnośnie następujących zagadnień:
- W jakich obszarach starsi pracownicy mogą szczególnie dobrze wykorzystywać swoje umiejętności, nawet wraz z rosnącym wiekiem?
- Jakie alternatywne możliwości pracy oraz struktury należy stworzyć, aby kontynuowanie pracy zarobkowej mogło być atrakcyjną opcją również dla osób starszych?
Czy na przykład praca tymczasowa mogłaby być realnym przyszłościowym rozwiązaniem?
- Jak można ulepszyć warunki zdrowia i higieny pracy, aby umożliwić dłuższą aktywność zawodową pracowników?
- Jak ma wyglądać miejsce i środowisko pracy a także normy, zasady i organizacja pracy, aby zapewnić osobom starszym optymalne warunki pracy?
Jak może być przydatne wdrożenie rozwiązań technologii stosowanej?
- Co konkretnie można zrobić celem zatrudnienia osób bezrobotnych, pozostających długo bez pracy oraz tych, które z innych względów nie podejmowały pracy zarobkowej przez dłuższy okres czasu (np. ze względu na wychowywanie dzieci, opiekę nad członkami rodziny)?
- Dlaczego przedsiębiorstwa pozwalają odchodzić starszym pracownikom?
Dlaczego wzrasta w szczególności bezrobocie wśród starszych kobiet?
- Co stanowi przeszkodę w wydłużaniu okresu aktywności zawodowej osób starszych lub ich przekwalifikowywaniu oraz jak można temu zaradzić?
- Jak elastyczne mogą i muszą być uregulowania odnośnie przechodzenia z zatrudnienia pełnoetatowego na emeryturę celem zagwarantowania, że są one korzystne dla starszych pracowników, przedsiębiorstw a także systemów ubezpieczeń społecznych?
- Jak może i powinien być zorganizowany transfer wiedzy celem zagwarantowania, że umiejętności i bogate doświadczenie starszych pracowników przekazywane są młodym ludziom w sposób przynoszący im zadowolenie z wykorzystania wiedzy "starszych" i integrowania jej z "nową" wiedzą, zarówno z korzyścią dla nich samych jak i dla ich przedsiębiorstwa?
- Odnośnie kształcenia ustawicznego – porównaj 4.5.
Ze względu na coraz większy odsetek ludzi starszych w społeczeństwie, należy rozszerzyć zakres istniejących form działalności zawodowej, jak również stworzyć nowe. Brakuje jednak informacji odnośnie:
- obszarów, gdzie zauważa się pilną konieczność rozszerzenia umiejętności zawodowych celem zaspokojenia potrzeb osób starszych, a także - obszarów, w których konieczne są nowe formy działalności oraz które dają szanse na nowe możliwości zatrudnienia.
Powyższe należy poddać analizie:
- w kontekście zmian w modelu dochodów i konsumpcji w związku z zachodzącymi przemianami demograficznymi (porównaj również 4.1.1 oraz 4.3.6);
- w kontekście słabnącej mobilności osób starszych: można byłoby tutaj rozważyć nowe usługi domowe, jak np. usługi w zakresie fryzjerstwa i pielęgnacji stóp świadczone u klienta, jak również usługi świadczone na odległość jak np. tele-shopping, tele-doradztwo i podobne usługi;
- konkretne zagadnienia w zakresie zatrudniania w usługach zdrowotnych i pielęgnacyjnych – porównaj 4.6.
4.3 Zapotrzebowanie na badania w zakresie życia codziennego osób starszych
4.3.1 Starzenie się nie jest tylko procesem biologicznym, ale w szczególności społecznym.
Warunki społeczne są zróżnicowane zarówno w samych państwach europejskich jak również pomiędzy nimi.
Dotyczy to zarówno skali makro - historycznie powstałych systemów politycznych i społecznych – a także skali mikro – kolei życia i doświadczeń poszczególnych jednostek i ich zasobów.
Z tego też powodu w poszczególnych grupach społecznych pojawiają się różnice w uwarunkowaniach, w jakich przebiega proces starzenia się oraz w jakich funkcjonują osoby starsze.
Różnice te – niezależnie od tego, czy dotyczą one z osobna kobiet i mężczyzn, doświadczeń życiowych i/lub zawodowych poszczególnych jednostek, warunków materialnych itp. – trzeba uwzględnić w badaniach prowadzonych w zakresie codziennego życia osób starszych.
4.3.2 Kraje europejskie różnią się pod względem warunków klimatycznych i geograficznych, gęstości zaludnienia i form zasiedlenia, infrastruktury komunikacyjnej, świadczeń społecznych i wielu innych czynników, w istotny sposób wpływających na możliwość jednostki do samodzielnej egzystencji i aktywnego uczestniczenia w życiu społeczeństwa.
Niektóre państwa gwarantują minimalny poziom emerytur, zapewniający osobom w starszym wieku wystarczające środki do życia, podczas gdy w innych nie pokrywają one nawet podstawowych potrzeb.
Znaczne różnice występują zarówno pomiędzy, jak i w obrębie poszczególnych państw a także wewnątrz dużych grup ludzi starszych.
- Jaki wpływ na jakość życia osób w starszym wieku mają zróżnicowane systemy opieki społecznej w poszczególnych krajach europejskich?
- Jakie działania zapobiegawcze mogą zrekompensować ograniczenia utrudniające osobom starszym dostęp do mieszkań w rozsądnej cenie, przyzwoitych środków transportu, kultury, zdrowej żywności i/lub nowych technologii, które tym samym niekorzystnie wpływają na jakość ich życia?
- Biorąc pod uwagę redukcje wydatków na świadczenia społeczne i służbę zdrowia, w jaki sposób można utrzymać jakość życia, szczególnie w przypadku osób starszych, których funkcjonowanie, zarówno w sensie fizycznym jak i społecznym, jest zagrożone z powodu ubóstwa, przewlekłych chorób, niskiego wykształcenia, nieznajomości języków i braku innych zasobów?
- W jakich warunkach żyją osoby, które nie mogą (już) wieść samodzielnego życia?
Z jakich uregulowań w Państwach Członkowskich mogą te osoby korzystać i jakie działania są niezbędne celem zabezpieczenia ich interesów?
- Jakie są warunki życia osób przebywających w domach starców i innych tego typu placówkach?
Jakie istnieją formy reprezentacji ich interesów?
- Jakie działania podejmują Państwa Członkowskie odnośnie zapobiegania, leczenia i opieki nad pacjentami dotkniętymi chorobą Alzheimera i innymi formami demencji?
Jakie są dostępne możliwości i jakie zebrano doświadczenia odnośnie różnych form placówek w których przebywają takie osoby?
4.3.3 Samodzielność, samostanowienie i społeczna integracja stanowią ważne cele osobiste i socjopolityczne.
Szereg czynników zagraża realizacji tych celów w starszym, a w szczególności w podeszłym wieku.
Po pierwsze, wraz z wiekiem wzrasta ryzyko pogorszenia się stanu zdrowia.
Jeżeli taka sytuacja ma miejsce, złe warunki środowiskowe oraz ograniczenia finansowe stają się dla osób starszych przeszkodą w utrzymaniu ich samodzielności i uczestniczeniu w życiu społecznym.
Również normy społeczne i uprzedzenia – na przykład dyskryminujący sposób, w jaki społeczeństwo postrzega ludzi starszych – mogą także stanowić barierę i prowadzić do wykluczenia osób starszych z ważnych sfer życia społecznego.
Temu negatywnemu wyobrażeniu podeszłego wieku zaprzecza fakt, iż zdecydowana większość ludzi starszych może przez wiele lat prowadzić samodzielnie i niezależne życie.
Ludzie starsi odgrywają także istotną rolę w rodzinach i całym społeczeństwie, oferując międzypokoleniowe wsparcie (społeczne i finansowe) i świadcząc bezpłatnie pracę w organizacjach politycznych, związkach zawodowych i strukturach kościelnych.
4.3.4 Osoby starsze posiadają potrzebne zdolności psychologiczne, pozwalające im pokonać wiele trudności od nich niezależnych oraz ograniczeń zdrowotnych.
Pojawia się jednak ryzyko, iż ta wewnętrzna równowaga ulegnie zachwianiu w momencie, gdy problemy takie zaczną narastać.
- Jakie działania należy podjąć – oraz w jakim czasie - aby zapobiec napięciu i nadmiernemu narażeniu na stres osób starszych oraz by pomóc im w pokonywaniu krytycznych sytuacji życiowych?
- Jakie działania należy podjąć, aby zaspokoić potrzeby wykraczające poza rzeczy najniezbędniejsze, jak np. psychologiczną potrzebę poczucia bezpieczeństwa, potrzebę rodziny, czy też kontaktów międzyludzkich i integracji społecznej?
4.3.5 Ogromna większość osób starszych może w stosunkowo dobrym zdrowiu i aktywnie przeżyć okres starości, trwający około 20 do 30 lat.
Zjawisko to jest stosunkowo nowe, dlatego też jak na razie zebrano zbyt mało informacji na temat wzorców kształtowania się tej fazy życia.
Nie istnieją praktycznie rzetelne dane, dające się porównać w skali Europy, odnośnie dziedzin, w jakich dzisiaj aktywnie działają ludzie starsi, przyczyniając się w ten sposób do rozwoju społeczeństwa i gospodarki. Działalność taka obejmuję pracę za wynagrodzeniem i wolontariat w organizacjach politycznych, kościelnych, związkach zawodowych a także wsparcie, kształcenie i szkolenie młodych ludzi itd.
- Co można zrobić w zakresie form działalności, dostępu do szkoleń, możliwości uczestnictwa i organizacji miejsc spotkań, aby pomóc poszczególnym osobom dobrze wykorzystać potencjał w okresie starości, w sposób który nadałby sens życiu takich jednostek oraz byłby z pożytkiem dla całego społeczeństwa?
- W jakim stopniu różnią się zainteresowania, doświadczenia, potrzeby i umiejętności starszych kobiet i mężczyzn?
W jaki sposób można i należy uwzględnić te różnice?
- W jaki sposób ludzie starsi mogą być włączeni w procesy decyzyjne na szczeblu krajowym i międzynarodowym, dotyczące ich prawa do godnego i niezależnego życia oraz uczestnictwa w życiu kulturalnym, czy to bezpośrednio, czy też pośrednio poprzez reprezentujące ich organizacje, aby urzeczywistnić w praktyce zapis art. 25 Karty Praw Podstawowych?
- Do jakiego stopnia istnieje potrzeba ponadregionalnej i transgranicznej mobilności osób starszych, w szczególności wśród starszych migrantów, oraz jak można ułatwić zrealizowanie związanych z tym potrzeb (podobnie jak w przypadku pracowników)?
4.3.6 W dyskusjach na temat starzenia się społeczeństw, kwestia ta traktowana jest prawie wyłącznie w kategoriach problemu i ciężaru oraz w aspekcie rosnących kosztów społecznych i ochrony zdrowia.
Dodatnie strony tego zjawiska są rzadko rozważane i brak na ich temat wystarczających informacji.
Wśród takich pozytywnych aspektów można wskazać na fakt, że ludzie starsi nie są obciążeniem dla rynku pracy, natomiast jako konsumenci przyczyniają się do rozwoju gospodarczego.
- Jakie są różnice w strukturze dochodu i wzorcach konsumpcyjnych pomiędzy osobami starszymi a młodymi?
- Jakich zmian w zachowaniach konsumpcyjnych należy oczekiwać od nowych pokoleń?
- W jakich obszarach istnieje szczególny potencjał innowacyjny, pozwalający na uwzględnienie w przyszłości szczególnych potrzeb osób starszych?
- Porównaj również 4.1.1 oraz 4.2.1
4.3.7 Toczące się obecnie dyskusje na temat problemów w służbie zdrowia, finansowania systemów emerytalno-rentowych, a w niektórych państwach również eutanazji, spowodowało, iż wiele osób starszych czuje się raczej ciężarem, aniżeli szanowanymi członkami społeczeństwa.
- W jaki sposób można bardziej wyeksponować oraz podkreślić wartość materialnego i niematerialnego wkładu wnoszonego przez osoby starsze w tak wielu sferach życia społecznego?
- Jakie działania są potrzebne w ramach polityki społecznej, aby osoby starsze nie miały podstaw sądzić, że są jedynie czymś niewiele lepszym niż "zbędnym balastem"?
- W jaki sposób można zmienić negatywny stosunek do podeszłego wieku, aby starość zdobyła większą akceptację, sprzyjając tworzeniu pozytywnej kultury starzenia się?
Jak obudzić w młodych ludziach większe zrozumienie dla osób starszych oraz w jaki sposób promować dialog wewnątrz i między pokoleniami? (porównaj również 4.5.2).
- Co można zrobić, aby media prezentowały starość w sposób bardziej zróżnicowany?
- Śmierć i umieranie są w dużej mierze tematami tabu, ale jednocześnie stanowią ważny czynnik gospodarczy.
Jak można uniknąć komercjalizacji śmierci, a w jej miejsce rozwijać etycznie odpowiedzialną kulturę umierania?
4.4 Zapotrzebowanie na badania w otoczeniu społecznym i przestrzennym
4.4.1 W najbliższych latach radykalnie zmieni się otoczenie społeczne, w jakim żyją ludzie starsi. Mniejszy wskaźnik urodzin, rodzicielstwo w coraz późniejszym wieku oraz zwiększająca się liczba rozwodów powodują rozluźnienie tradycyjnych więzi rodzinnych.
Jednocześnie, w związku z rosnącą przeciętną długością życia, coraz częściej mamy do czynienia z sytuacją, gdzie w jednej rodzinie żyje jednocześnie nawet pięć pokoleń ("rodziny wertykalne").
- W jaki sposób zmiany te wpływają na społeczną integrację i uczestnictwo ludzi starszych w życiu społecznym?
- Czy nowe pokolenia będą mogły w większym stopniu polegać na więziach pozarodzinnych oraz czy więzi te będą funkcjonować również w przypadku konieczności udzielenia wsparcia?
- Zastosowanie jakich środków z zakresu polityki społecznej oraz/lub innowacji organizacyjnych i technicznych może pomóc w wspieraniu więzi rodzinnych i pozarodzinnych tak, aby stały się one bardziej odporne i trwałe?
4.4.2 Opracowania na temat wykorzystania czasu i mobilności wskazują, że w miarę starzenia się ludzie spędzają więcej czasu w domu i poświęcają odpowiednio mniej czasu na różne formy aktywności poza domem.
- W jaki sposób, przy minimalnych nakładach finansowych, można zaadaptować budynki mieszkalne - w szczególności mieszania wynajmowane w dużych, starych kamienicach, ale także i domy jednorodzinne – aby osoby starsze miały zapewnioną samodzielność, a w razie konieczności, opiekę w domu, nawet jeżeli ich sprawność fizyczna i umysłowa oraz procesy percepcji zmysłowej ulegną osłabieniu?
- Na co należy zwracać generalnie uwagę w przypadku modernizacji budynków mieszkalnych, tak aby osoby starsze mogły jak najdłużej mieszać we własnym domu?
- Jakie prace adaptacyjne (architektoniczne i techniczne) można przeprowadzić, tak aby osoby starsze dotknięte określonymi upośledzeniami (głuchota, ślepota, ograniczenia ruchowe, demencja) mogły jak najdłużej zachować samodzielność i niezależność?
- Jaki konkretnie może być wpływ innowacyjnych koncepcji "inteligentnego mieszkania" na możliwość prowadzenia przez osoby starsze samodzielnego życia i gospodarstwa domowego?
- Jakie są pozytywne doświadczenia w Europie odnośnie powyższych zagadnień?
Czego można się z nich nauczyć?
4.4.3 W miarę jak osoby starsze stają się coraz słabsze, większość z nich przeraża perspektywa umieszczenia ich w domu opieki i spokojnej starości.
- Jakie są dostępne atrakcyjne alternatywne rozwiązania, w zakresie możliwości finansowych, w sytuacji, gdy własne mieszkanie staje się dla osoby starszej ciężarem i samodzielne bytowanie przestaje być możliwe?
- Jakie są doświadczenia z funkcjonowania nowych form zamieszkania, jak np. mieszkania chronione, tzn. dla osób wymagających częściowej opieki, starszych i niepełnosprawnych?
Jakie podstawowe warunki decydują o sukcesie lub niepowodzeniu takiego lub innego rozwiązania?
4.4.4 Urządzenia techniczne, systemy i usługi mogą stanowić dla osób starszych dużą pomoc w pokonywaniu codziennych problemów.
Często jednak nie są one dostosowane do potrzeb tych osób.
Wzory urządzeń mogą być opracowywane wg zasady "design for all" ("projektowanie dla wszystkich") i powinny dać się łatwo przystosować do potrzeb różnych grup użytkowników.
Zatem bezwzględnie konieczne jest włączenie przyszłych użytkowników w fazę projektowania i prac rozwojowych dla poprawy jakości produktów i usług.
W celu zapewnienia stałej interakcji (społecznego audytu), której celem powinno być określenie rzeczywistych potrzeb osób w starszych, Komitet zalecałby prowadzenie konsultacji z najbardziej reprezentatywnymi organizacjami europejskimi seniorów i z samymi osobami starszymi oraz ich aktywne uczestnictwo.
- Co muszą wiedzieć producenci i projektanci na temat założeń metody "design for all" oraz na temat umiejętności, ograniczeń, potrzeb i zachowań osób starszych tak, aby urządzenia techniczne były odpowiednio dostosowane, akceptowane i lepiej wykorzystywane przez takich użytkowników?
- Jakie zmiany pojawiają się wraz z wiekiem oraz jakie zmiany mogą wystąpić w kolejnych pokoleniach osób starszych?
- W jaki sposób możliwe jest większe, niż ma to obecnie miejsce, uwzględnianie zmieniających się umiejętności i potrzeb osób starszych w kształtowaniu technologii "mainstream"?
Jakie polityki można wdrożyć, aby zwiększyć zaangażowanie podmiotów w handlu i w przemyśle w realizacji celu "design for all"?
- Co można zrobić, aby efektywnie zaangażować użytkowników w projektowanie i prace rozwojowe nad urządzeniami technicznymi?
Należy także przeprowadzić bardziej szczegółowe badania, aby ustalić które urządzenia ułatwiające wykonywanie pewnych czynności są rzeczywiście potrzebne oraz jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogły one poprawić jakość życia osób starszych?
- W jaki sposób takie urządzenia techniczne ułatwiają starszym ludziom wykonywanie przez nich codziennych czynności?
W jaki sposób mogą one pomóc prywatnym opiekunom, zawodowemu personelowi pielęgniarskiemu oraz osobom świadczącym różne usługi w przypadku, gdy starsza osoba wymaga opieki lub cierpi na choroby związane z demencją?
- Na jakie aspekty etyczne należy zwracać uwagę (tzn. gdy osoby starsze stają się zdezorientowane), aby wykluczyć przypadki naruszenia prywatności, na przykład przez stosowanie urządzeń monitorujących?
- Jakie możliwości innowacyjne stwarzają nowe technologie i jaki jest długofalowy wpływ ich stosowania?
Jakie działania należy podjąć na rzecz poparcia społecznego, aby nowe rozwiązania technologiczne przyczyniły się do poprawy jakości życia osób starszych i zapewnienia uczestnictwa seniorów w życiu społecznym, a nie prowadziły do izolacji społecznej ludzi starych i pogorszenia ich sytuacji?
4.4.5 Aktywność fizyczna, społeczna i kulturalna przyczyniają się do tego, że proces starzenia przebiega przy zachowaniu dobrego samopoczucia i zdrowia.
Dość często jednak warunki otoczenia lub brak środków komunikacji utrudniają dostęp do danych obiektów, infrastruktury i udogodnień.
Problemy takie są powszechnie znane, [7] jednak często nie udaje się wdrożyć odpowiednich środków zaradczych.
- Co konkretnie można i należałoby zrobić już teraz w zakresie planowania infrastruktury socjalnej, miejskiej i komunikacyjnej, aby obszary z zabudową mieszkaniową, infrastruktura drogowa, usługowa itd. były dostosowane do potrzeb coraz większej liczby osób starych oraz umożliwiły im zachowanie samodzielności?
- Pod jakim względem jakość infrastruktury otoczenia, w jakim żyją osoby starsze może przyczynić się do integracji ludzi starych w społeczeństwie - na przykład przez udostępnienie lokali na spotkania czy zapewnienie odpowiednich udogodnień komunikacyjnych?
- W jakich krajach i w jakich konkretnych dziedzinach uzyskano już pozytywne doświadczenia w tym względzie oraz jak można je przenieść do innych państw i dziedzin?
4.4.6 W wielu sytuacjach brak infrastruktury socjalnej, środków finansowych oraz/lub upośledzenia czynności fizycznych i zmysłów, nie pozwalają ludziom na podjęcie i zaangażowanie się w różne formy aktywności poza domem.
Udział w życiu społecznym i kulturalnym byłby jednakże niezwykle istotny w przypadku takich osób, szczególnie starszych, samotnych kobiet, aby uchronić ich przez izolacją.
- Jakie środki w zakresie polityki społecznej oraz/lub jakie innowacje techniczne mogłyby pomóc potrzebujących osobom starszym w uczestniczeniu w życiu społeczności?
4.5 Zapotrzebowanie na badania w zakresie kształcenia ustawicznego
4.5.1 W społeczeństwie, w którym zachodzą szybkie zmiany społeczne, kulturowe i techniczne, coraz ważniejszą rolę odgrywa kształcenie ustawiczne.
W szczególności dotyczy to starszych wiekiem pracowników, których zdobyte wcześniej umiejętności nie odpowiadają już dzisiejszym wymaganiom zawodowym.
Na cel utworzenia europejskiej przestrzeni kształcenia ustawicznego zwrócono już uwagę we wspólnym Komunikacie DG ds. Edukacji i Kultury oraz DG ds. Zatrudniania i Spraw Społecznych, jak również w decyzji Rady z dnia 27 czerwca 2002 r.
[8] W tej dziedzinie także zachodzi pilna potrzeba przeprowadzenia badań:
- Jaki rodzaj doskonalenia zawodowego jest najbardziej skuteczny w przypadku starszych pracowników (pod względem programu i metodyki nauczania)?
- Co można zrobić, aby wszyscy pracownicy odnieśli taką samą korzyść z zastosowania odpowiednich środków, bez względu na ich wiek i płeć?
4.5.2 Jednakże potrzeba kształcenia ustawicznego dotyczy również tych osób, które już nie pracują zawodowo.
Oni także muszą mieć możliwość dalszego rozwoju, dla dobra ich i społeczeństwa.
- Jak tworzona i rozpowszechniania jest wiedza w społeczeństwie opartym na wiedzy?
- Jak lepiej promować kształcenie ustawiczne wśród ludzi starszych niezależnie od tego, czy są zatrudnieni, czy bezrobotni?
Jakie możliwości uczestnictwa w warsztatach, programach szkoleniowych i informacyjnych dotyczących tematyki zawodowej lub kulturalnej istnieją już w Państwach Członkowskich oraz jakie doświadczenia zebrano, na przykład, w wyniku organizowania uniwersytetów trzeciego wieku lub konferencji poświęconych różnym dziedzinom?
- Czy istnieje związek pomiędzy rodzajem pracy wykonywanej wcześniej a późniejszym doskonaleniem zawodowym?
Czy można wyciągnąć jakieś wnioski na podstawie szkoleń prowadzonych w ciągu życia zawodowego odnośnie tego, jak można utrzymać motywację i chęć osób starszych do podejmowania dalszej nauki, zdobywania wykształcenia i rozwoju kulturalnego?
- W jaki sposób można zwiększyć dostęp do nauki, także w przypadku grup, które do tej pory nie były wystarczająco reprezentowane, oraz zapewnić różnorodność kulturową?
- Jaką rolę mogą odegrać media publiczne, nowe technologie oraz nauczanie przez Internet celem zapewnienia udziału ludzi w życiu społecznym, rozpowszechniania wiedzy i informacji oraz promowania kształcenia w starszym wieku?
- Jakie podstawowe umiejętności są szczególnie ważne w starszym wieku? (porównaj również 4.6.1)
- Jakie podstawowe informacje w kwestii starości i starzenia się powinny posiadać osoby i organizacje, które zajmują się problemami osób w podeszłym wieku?
Jakie inicjatywy oświatowe pomagają młodym ludziom lepiej zrozumieć ludzi starych? (porównaj również 4.3.7).
- W jaki sposób można monitorować stan realizacji wcześniej podjętych działań oraz jak można przekazywać zdobyte pozytywne doświadczenia?
4.6 Zapotrzebowanie na badania nad ochroną zdrowia i potrzebami w zakresie opieki
4.6.1 Szczególnie poważnym skutkiem zachodzących przemian demograficznych, spowodowanych szybko rosnącą liczbą osób starszych, jest finansowe obciążenie systemów ubezpieczeń społecznych i służby zdrowia.
Oczekuje się, że w Europie w ciągu kolejnych 15 lat, liczba osób w wieku powyżej osiemdziesięciu lat wzrośnie o 50 % (ponad 20 milionów) [9].
Liczba osób osiągających 100 lat wzrasta wykładniczo.
[10] Biorąc powyższe pod uwagę, zachodzi szczególnie ważna potrzeba prowadzenia prac badawczych pod kątem działań prewencyjnych, jak również utrzymania i przywrócenia mobilności i samodzielności osób starszych.
- Jakie jest długofalowe oddziaływanie pewnych stylów życia ogólnie na stan zdrowia oraz na rozwój poszczególnych chorób w szczególności?
Jak promować zdrowe nawyki?
- W jaki sposób zachęcać osoby starsze do prowadzenia zdrowego trybu życia (np. przez uprawianie sportów, uczestnictwo w zajęciach artystyczno-estetycznych lub zdrowe odżywianie się)?
- Jakie inne działania mogą przyczynić się do zachowania sprawności fizycznej, umysłowej i czynności zmysłowych?
- Zachodzi szczególna potrzeba prowadzenia badań z zakresu epidemiologii i etiologii chorób związanych z podeszłym wiekiem, tak aby ulepszyć środki zapobiegawcze (np. w odniesieniu do upośledzeń na tle umysłowym (obłąkania), szczególnie choroby Alzheimera, oraz unikanie sytuacji grożących upadkiem, mogącym prowadzić do złamań w obrębie bioder).
- Pilna potrzeba badań istnieje również w odniesieniu do środków zapobiegawczych i ochrony zdrowia w miejscu pracy (por. 4.2.1).
- Ponadto, istnieje potrzeba badań w zakresie możliwości leczenia osób w podeszłym wieku, prowadzonych nie tylko pod kątem ogólnych chorób o cechach charakterystycznych dla wieku, lecz również chorób związanych z wiekiem.
Często stwierdza się brak podstaw terapeutycznych do takiego leczenia, gdyż próby kliniczne i testy leków odbywają się w dużej mierze na młodszej grupie dorosłych.
Nie można też porównać stanu zdrowia osoby starszej, ponieważ często nie choruje ona na jakąś specyficzną chorobę, lecz występują u niej, w wielu funkcjach jednocześnie, cięższe bądź lżejsze niewydolności.
- Porównaj również 4.6.3.
4.6.2 W związku z rosnącą liczbą osób w starszym wieku oczekuje się, że w najbliższych latach gwałtownie zwiększy się zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną, z czym wiązać się będzie coraz większe obciążenie kosztami budżetów prywatnych i publicznych.
Istnieje potrzeba przeprowadzenia badań również w tym zakresie:
- Co można i trzeba zrobić dla poprawy kwalifikacji i warunków pracy personelu pielęgniarskiego, aby zawód pielęgniarki/-rza był nadal atrakcyjny?
- Co należy zrobić w szerszym kontekście oraz pod względem personelu, celem zagwarantowania, że relacje pomiędzy opiekunem a osobą pielęgnowaną rozwijają się ku zadowoleniu wszystkich zainteresowanych?
- W jaki sposób można lepiej dostosować usługi opiekuńcze do potrzeb i wymagań osób starszych potrzebujących pomocy a także co można zrobić, aby mocniej niż dotychczas wesprzeć opiekę pielęgniarską świadczoną w warunkach domowych?
- W jaki sposób nowe rozwiązania techniczne mogą odciążyć opiekunów – członków rodziny i personel pielęgniarski - nie naruszając przy tym integralności i godności osoby pielęgnowanej?
- Jakie ekonomiczne wsparcie i formy społecznego uznania są konieczne dla odciążenia zawodowego personelu pielęgniarskiego oraz członków rodziny świadczących opiekę?
W jaki konkretny sposób można wesprzeć opiekujących się członków rodziny, także w zakresie zabezpieczenia własnej emerytury?
- Jak powinna być realizowana opieka pielęgniarska, terapia przeciwbólowa oraz opieka paliatywna, by ludzie umierali w godności?
4.6.3 W Europie nie istnieją zharmonizowane definicje pojęć z zakresu opieki (takie jak "osoba na utrzymaniu" lub "domowa opieka pielęgniarska"); brak jest także jednolitych struktur różnych służb zajmujących się opieką i pielęgnacją oraz dyrektyw w zakresie kwalifikacji personelu tych służb.
- Jakie działania można podjąć celem ujednolicenia nazewnictwa w zakresie opieki stosowanego w Państwach Członkowskich, a tym samym zwiększenia przejrzystości w tym obszarze?
- Jaka wiedza i umiejętności programowe, techniczne, z zakresu geriatrii oraz społeczno-psychologiczne są pożądane odnośnie kwalifikacji personelu medycznego i pielęgniarskiego w Europie?
4.7 Potrzeby badawcze oraz nowe technologie
4.7.1 Szybka i postępująca technicyzacja, szczególnie w zakresie stosowania nowych technologii informatycznych i komunikacyjnych (ICT) wpływa na wszystkie wymienione wcześniej obszary (4.1 do 4.6).
W sferze zatrudnienia na przykład, takie rozwiązania technologiczne często są powodem wykluczania starszych pracowników.
Z drugiej strony przeprowadzone analizy wykazały, że umiejętne dostosowanie się do nowych warunków może nawet zwiększyć wydajność starszych pracowników.
Aspekt ten zatem powinien zostać uwzględniony we wszystkich wymienionych obszarach badań.
W szczególności należy wziąć pod uwagę aspekty etyczne, jak również kwestię integracji osób starszych, które nie potrafią, bądź nie chcą korzystać z innowacji technicznych.
4.8 Przetwarzanie i integrowanie informacji oraz poszerzanie aktualnej wiedzy
4.8.1 W wyniku prac badawczych, prowadzonych zarówno na szczeblu krajowym jak i w skali Europy, zgromadzono już dużo informacji.
Odnoszą się one jednak najczęściej do pojedynczych aspektów i dyscyplin.
Tak zdobyta wiedza bywa rozproszona i często dostępna tylko w danym języku.
Ze względu na stosowanie różnych metod wybierania prób i różnorodnych instrumentów badawczych, rezultaty przeprowadzonych badań często nie są kompatybilne z wynikami uzyskanymi z innych analiz.
- Korzystne byłoby przetworzenie tych zasobów informacji w taki sposób, aby można było je ze sobą zintegrować, w sposób systematyczny porównać, ocenić i wreszcie powszechnie je udostępnić.
- Kolejnym krokiem byłoby wykonanie wtórnej analizy tak przetworzonego materiału, jak również skoordynowanie metod i instrumentów badawczych, celem podjęcia dalszych wspólnych interdyscyplinarnych prac badawczych.
W tworzeniu, integrowaniu oraz rozszerzaniu takiej wiedzy pomocne okazać się mogą nowe instrumenty przewidziane w Szóstym Ramowym Programie Badań – tj. "centra doskonałości", "sieci doskonałości" oraz "tematyczne działania koordynacyjne". [11]
- Pożądanym byłoby również zastosowanie jednolitego podejścia do – i klasyfikacji – wskaźników jakości życia osób starszych w krajach europejskich oraz długofalowe monitorowanie i rejestrowanie tych wskaźników w europejskiej bazie danych.
Zasadniczą sprawą jest także dokonywanie rozróżnienia pod względem płci, grup wiekowych, poziomu zamożności oraz regionów, gdyż wskaźniki stosowane dotychczas celem ustalenia warunków życia osób starszych są nieodpowiednie.
Potrzebne są dodatkowe wskaźniki, w tym dane na temat stanu zdrowia i upośledzeń, a także informacje o systemach opieki zdrowotnej oraz specyficznych dla danego kraju wymogów.
Należałoby się zastanowić nad podjęciem współpracy z EUROSTAT-em.
- Konieczne jest zebranie i porównanie danych statystycznych i innych istotnych informacji, często dostępnych już dziś na szczeblu krajowym i europejskim.
Wyniki prac badawczych prowadzonych w różnych obszarach przewidzianych w Piątym i Szóstym Ramowym Programie Badań również powinny zostać przeanalizowane w całości celem sformułowania praktycznych wniosków, które można byłoby wykorzystać przy tworzeniu polityk.
W ten sposób zintegrowane i przetworzone informacje należy rozpowszechniać na jak najwcześniejszym etapie.
- Prowadzenie prac badawczych i kształtowanie polityk dotyczących ludzi starszych powinno odbywać się przy udziale samych zainteresowanych. W przyszłych projektach należy w większym niż dotychczas stopniu korzystać z pomocy organizacji zrzeszających seniorów.
5.
Cele i zalecenia
5.1 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej stanowi argument za włączeniem do Siódmego Ramowego Programu Badań kluczowego działania "Zmiany demograficzne – jakość życia osób starszych oraz potrzeby technologiczne".
5.2 Celem jest promowanie wielo- i interdyscyplinarnych prac badawczych z udziałem społeczeństwa nad szeroko pojmowaną problematyką starzenia się.
a) tworzenie zasobów wiedzy potrzebnej do planowania polityk i wdrażania działań w odpowiedzi na skutki zmian w strukturze wiekowej ludności w Europie, w sposób innowacyjny, sprawiedliwy i racjonalny pod względem kosztów,
b) zapewnienie podstaw i instrumentów koniecznych do zwiększenia zrozumienia, uznania i akceptacji osób starszych w społeczeństwie.
5.3 Jak pokazują, miejmy nadzieję, opisane powyżej obszary prac badawczych – a także przykłady związanych z nimi zagadnień – istnieją ścisłe powiązania pomiędzy aspektami biologicznymi, psychologicznymi, społecznymi, kulturowymi, technologicznymi, ekonomicznymi i strukturalnymi starzenia się i starości.
Starzejemy się zawsze w jakimś konkretnym otoczeniu przestrzennym i społecznym.
Pod względem uwarunkowań geograficznych, kulturowych, czy społeczno-strukturalnych, otoczenie to różni się znacznie w zależności od kraju a także w ramach poszczególnych państw.
Biorąc pod uwagę fakt, że proces starzenia się jest zjawiskiem wielowymiarowym oraz że dotyka on wielu dziedzin, zasadniczą sprawą staje się przyjęcie wielo- i interdyscyplinarnego podejścia w prowadzeniu badań gerontologicznych.
Takie prace badawcze należy prowadzić w sposób długofalowy, aby uchwycić zachodzące zmiany i odpowiednio je uwzględnić. [12]
5.4 Biorąc pod uwagę zmiany zachodzące w strukturze wiekowej ludności, tylko tak szeroko zakrojone i długofalowe prace badawcze mogą stworzyć trwałe podstawy dla planowania i podejmowania decyzji, które potrzebne są w wielu różnych obszarach życia społecznego i na wszystkich szczeblach decyzyjnych.
Starzenie się społeczeństw jest nie tylko problemem biologicznym, medycznym, technicznym, czy też gospodarczym, ale także zadaniem o charakterze społeczno-kulturowym.
5.5 Poza wymienionymi wcześniej inicjatywami badawczymi, Komitet postuluje o zastosowanie następujących środków pomocniczych:
- zorganizowanie przesłuchania w EKES na temat "Przemiany demograficzne – jakość życia w podeszłym wieku", celem którego będzie, między innymi, przedstawienie propozycji opracowania studium wykonalności odnośnie powołania odpowiedniej agencji i ewentualnie podjęcia innej koniecznej inicjatywy;
- utworzenie wspólnej proaktywnej i prognostycznej agencji (Obserwatorium Europejskie), której zadaniem byłoby zbieranie wskaźników odnośnie jakości życia osób starszych w państwach europejskich, długofalowe monitorowanie i rejestrowanie w europejskiej bazie danych tych wskaźników, jak również wykonywanie empirycznie uzasadnionych prognoz, integrowanie i rozpowszechnianie wiedzy oraz formułowanie praktycznych wniosków, które mogłyby zostać wykorzystane w kształtowaniu polityk;
- zorganizowanie warsztatów roboczych i konferencji, celem zwiększenia wiedzy na temat zachodzących przemian demograficznych, wskazanie na pilną potrzebę zastosowania środków prewencyjnych i pomocniczych, zwiększenie świadomości społeczeństw odnośnie pozytywnego potencjału jakim dysponują osoby starsze, zwalczanie dyskryminacji ze względu na wiek, jak najszersze rozpowszechnianie rezultatów badań oraz wzmacnianie wymiany pomiędzy "starymi" a "nowymi" Państwami Członkowskimi;
- podejmowanie dalszych działań w tym obszarze w ramach otwartej metody koordynacji. Wobec złożoności i znaczenia problemu starzenia się społeczeństw oraz różnych możliwości i wyzwań z nim związanych, Komitet uważa tą metodę za właściwą w niżej wymienionych przypadkach:
- inicjowania wymiany doświadczeń, dokonywania porównań w skali europejskiej oraz wzajemnego uczenia się,
- promowania dialogu między przedstawicielami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego a właściwymi DG Komisji, [13]
- definiowania wspólnych celów,
- monitorowania realizacji Drugiego Międzynarodowego Planu w kwestii Starzenia się Społeczeństw (przyjętego w kwietniu 2002 r. w Madrycie) oraz strategii wdrożenia UNECE (przyjętej w czasie konferencji ministrów w Berlinie we wrześniu 2001 r.),
- ustanowienia obszarów wspólnych wartości w odniesieniu do problematyki starzejącego się społeczeństwa.
5.6 Ostatecznym celem jest STWORZENIE GODNYCH WARUNKÓW ŻYCIA W EUROPIE, ZWŁASZCZA DLA LUDZI STARSZYCH.
Oznacza to także stworzenie godnych warunków życia nie tylko dla tych, którzy już dzisiaj są w podeszłym wieku, lecz również dla przyszłych pokoleń ludzi młodych i starych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznegow sprawie rolnictwa w strefach podmiejskich
(2005/C 74/12)
Dnia 17 lipca 2003 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił opinię w sprawie "rolnictwa w strefach podmiejskich".
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 6 lipca 2004 r.
Sprawozdawcą był Joan CABALL I SUBIRANA.
Na 411. sesji plenarnej w dniach 15- 16 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 września 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 132 głosami, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Działalność produkcyjna uwarunkowana przez sąsiedztwo miast
1.1.1 Kwestia przestrzeni podmiejskich stanowi przedmiot zainteresowania i debaty na różnych forach europejskich, w tym również w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym.
Jest to bowiem problem coraz bardziej odczuwalny w wielu gminach w Unii, wynikający z rozwoju miast, przemysłu, usług, infrastruktury komunikacyjnej i transportowej itp., który to rozwój pochłania przestrzeń kosztem areału przeznaczonego pod produkcję rolną; w rezultacie na coraz większej liczbie obszarów produkcja rolna ulega marginalizacji lub traci konkurencyjność.
1.1.2 Produkcja rolna w strefach podmiejskich jest uwarunkowana sąsiedztwem miast, w którym się rozwija i które oddziałuje na nią negatywnie, osłabiając jej opłacalność ekonomiczną.
Te niekorzystne wpływy stanowią zasadniczą przyczynę degradacji środowiska naturalnego na danym obszarze i pogarszają stosunki społeczne między miastem a wsią.
Jeśli powstające w ten sposób antagonizmy nie będą właściwie rozstrzygane i rozwiązywane, mogą one znacznie ograniczyć możliwości przetrwania samej produkcji rolnej.
1.1.3 Do tradycyjnych problemów obszarów rolnych w strefach podmiejskich dodać należy świeżo powstałe zjawisko, polegające na dążeniu do ochrony wolnych przestrzeni wokół miast, pozbawionych jednak produkcji rolnej.
Taka wizja tych obszarów równa się w istocie koncepcji tzw. parków tematycznych, gdzie wszystko jest sztuczne, wyrwane z naturalnego kontekstu i bezosobowe; uzasadniające ją kryteria estetyczne wywodzi się błędnie z wymogów ochrony różnorodności biologicznej oraz z koncepcji krajobrazu wiejskiego zmierzającej do zmarginalizowania rolnictwa lub zamknięcia go w skansenie.
1.1.4 Wspólna polityka rolna UE (WPR) kładzie nacisk na dywersyfikację gospodarczą przedsiębiorstw rolnych poprzez rozszerzanie działalności w sposób zapewniający rolnikom nowe źródła dochodu.
Należy podkreślić, że krajobraz wiejski, tj. krajobraz z polami uprawnymi, zwierzętami, łąkami i przede wszystkim rolnikami nie może istnieć bez samego rolnictwa.
1.1.5 Wszystkie wymienione czynniki (presja sąsiedztwa miast, koncepcja rolnictwa bez rolników i reforma WPR) pociągają za sobą znaczne utrudnienia dla ciągłości i stabilności rolnictwa w strefach podmiejskich – o wiele poważniejsze niż w innych strefach rolniczych o podobnych warunkach naturalnych, co przekłada się na wyższe ryzyko zanikania działalności rolnej.
1.1.6 Obok kurczenia się areału nadającego się do uprawy wskazać należy trudności występujące w ustrojach rolnych niektórych Państw Członkowskich UE w związku z brakiem jasnych przepisów regulujących obrót ziemią i dzierżawę gruntów rolnych oraz z brakiem rynku stwarzającego możliwość nabywania gruntów nadających się do uprawy w celu założenia gospodarstwa – w przypadku młodych rolników – lub powiększenia jego powierzchni.
W państwach tych wielu publicznych lub prywatnych właścicieli gruntów blokuje obrót ziemią, odmawiając udostępnienia swych gruntów rolnikom zawodowym w drodze dzierżawy.
Praktyki takie, mające cele spekulacyjne, poważnie zagrażają przyszłości wielu podmiejskich obszarów rolnych; Państwa Członkowskie UE powinny zareagować na nie, wydając odpowiednie przepisy zapobiegające takiemu postępowaniu.
1.1.7 Obszary, o których mowa, nie pozostają na uboczu procesów zachodzących w ostatnich latach w branży rolnej; cechują się jednak określonymi wartościami i funkcjami, które istotnie wpływają na pomyślność lub niepowodzenie rozwijanych na nich form działalności.
1.2 O wiele więcej niż działalność gospodarcza
1.2.1 Jako instytucja zainteresowana kwestiami rozwoju wsi i bezpośrednio zaangażowana w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju gospodarczego, ekologicznego i społecznego obszarów rolnych Europy, EKES przypomina, że funkcja ekologiczna, społeczna i gospodarcza obszarów rolnych w strefach podmiejskich jest jeszcze ważniejsza niż na innych terenach.
W strefach tych grunty rolne odgrywają rolę zielonych płuc wielkich aglomeracji. Stanowią one kluczowy element zagospodarowania przestrzennego, powstrzymując nieograniczony rozrost miast, kształtując krajobraz i czyniąc środowisko miejskie bardzie przyjaznym człowiekowi.
Niemniej jednak ich rola gospodarcza, zasadnicza dla utrzymania obszarów rolnych i ich perspektyw na przyszłość, jest ograniczana przez presję urbanistyczną, której są one poddane oraz przez przekonanie o ich niewielkim znaczeniu gospodarczym w gospodarce stref podmiejskich jako całości.
1.2.2 Utożsamiając się z pierwszą zasadą konferencji salzburskiej, iż nie ma rolnictwa bez żywotnej wsi, a żywotnej wsi bez rolnictwa [1], EKES podkreśla, że prawdziwymi współtwórcami podmiejskich obszarów rolnych są i pozostać winni przede wszystkim rolnicy poświęcający się temu zawodowi w pełnym wymiarze godzin, choć nie należy bynajmniej pomijać istotnej roli, jaką odgrywają oni na wielu obszarach, zajmując się innymi rodzajami działalności w niepełnym wymiarze godzin.
1.3 Ograniczenia i szanse rolnictwa w niejednolitym i stale się zmieniającym otoczeniu
1.3.1 EKES świadomy jest trudności, jakie sprawia jednoznaczne zdefiniowanie stref podmiejskich w obliczu ich niezwykłego zróżnicowania i dynamiki.
Obszary te są przede wszystkim miejscem styku świata wiejskiego sensu stricto i świata miejskiego: zachowując zasadnicze cechy tego pierwszego środowiska, poddają się oddziaływaniu drugiego.
1.3.2 Wspólną cechą obszarów podmiejskich jest ich niestabilność terytorialna, ekologiczna i społeczna oraz ich położenie na obrzeżach aglomeracji miejskich.
Mówiąc o "rolnictwie podmiejskim", mamy właśnie na myśli rolnictwo uprawiane zawodowo na tych terenach.
Obok niego istnieją inne rodzaje działalności związane z uprawą roślin w celach rekreacyjnych, terapeutycznych, oświatowych itp. lub w celach tworzenia i zachowywania krajobrazu (architektura krajobrazu, ogrodnictwo itp.).
Działalność ta miewa duże znaczenie w niektórych regionach Państw Członkowskich.
1.3.3 Obszary tego typu przeżywają szczególne i charakterystyczne problemy, które wyróżniają je spośród innych obszarów wiejskich i poważnie zagrażają ich przetrwaniu.
1.3.4 Z drugiej strony rolnictwo w strefach podmiejskich dysponuje niejednokrotnie atutami, które musi jak najlepiej wykorzystywać: należą do nich szanse, jakie stwarza bliskość dużego rynku konsumentów, ich wzrastająca wrażliwość na takie aspekty, jak jakość i bezpieczeństwo żywności oraz zapotrzebowanie społeczne na nowe formy usług (rekreacja, kształcenie, edukacja ekologiczna, ekoturystyka itp.).
Tego rodzaju nowe formy dodatkowej działalności pozwalają lepiej rozłożyć ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i umożliwiają poprawę dochodowości gospodarstwa.
1.3.5 Art. 20 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) stanowi: "Obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą obejmować też inne obszary, na których istnieją pewne specyficzne utrudnienia, a na których działalność rolnicza powinna być kontynuowana w miarę potrzeb i z zastrzeżeniem niektórych warunków, w celu zachowania lub poprawy stanu środowiska, utrzymania terenów wiejskich, zachowania potencjału turystycznego tych obszarów lub w celu ochrony linii brzegowej". Potwierdza to postulat, na którego realizację kładzie nacisk EKES, mianowicie, że podmiejskie obszary rolne, na których rozwija się rolnictwo podmiejskie, należy uznawać za "obszary, na których istnieją pewne specyficzne utrudnienia".
1.3.6 Agenda 2000 i ostatnia reforma na półmetku WPR nadały powyższemu założeniu nowy impuls.
1.3.7 W preambule do wniosków konferencji salzburskiej podkreśla się "konieczność udzielenia rolnikom europejskim w całej Unii pomocy w pełnieniu ich różnorodnej roli - jednocześnie jako strażników obszarów wiejskich i jako producentów myślących w kategoriach rynkowych" [2].
To samo zaleca również EKES w swej opinii z inicjatywy własnej (sprawozdawca: Gilbert BROS) zatytułowanej "Drugi filar WPR: perspektywy przyjęcia polityki rozwoju obszarów wiejskich (kontynuacja wątków konferencji salzburskiej)" [3].
2.
Cele do osiągnięcia w ramach ratowania i dalszego rozwoju rolnictwa w strefach podmiejskich
2.1 Zdaniem EKES rolnictwo w strefach podmiejskich bez wątpienia napotyka na specyficzne przeszkody, których cechy charakterystyczne można jasno zidentyfikować i określić, a które powodują szczególne utrudnienia, stwarzając konieczność podjęcia konkretnych działań w kierunku zachowania, dostosowania i kształtowania stref podmiejskich, w których prowadzona jest rolnicza działalność produkcyjna.
EKES proponuje w tym celu popieranie mechanizmów i narzędzi umożliwiających ochronę i rozwój podmiejskich obszarów rolnych.
2.2 Cel 1: społeczne, polityczne i administracyjne uznanie stref podmiejskich, w których prowadzona jest działalność rolnicza, za obszary wiejskie doznające szczególnych trudności
2.2.1 Działania na rzecz utworzenia dynamicznej i mocnej sieci miast "pośrednich"
"Obszary metropolitalne: konsekwencje społeczno-gospodarcze dla przyszłości Europy" [4] (sprawozdawca: Joost van IERSEL) EKES stwierdza, że "metropolizacja" przestrzeni w Europie zaznacza się coraz wyraźniej. Zjawisko to wiąże się ze wzrastającą, chaotyczną i ekstensywną urbanizacją, oraz ze stałą i nieodwracalną utratą żyznych gruntów i stanowi zasadnicze i podstawowe zagrożenie dla obszarów podmiejskich.
2.2.1.2 Zanik działalności rolnej negatywnie oddziałuje nie tylko na rolnictwo, lecz również na ochronę zasobów naturalnych, na stopę życiową mieszkańców miast oraz na równowagę zagospodarowania przestrzennego.
2.2.1.3 W perspektywie zrównoważonego i zdrowego rozwoju Europy EKES podkreśla konieczność stworzenia warunków dla kształtowania się dynamicznej i mocnej sieci miast "pośrednich", rozumianych nie w kategoriach potencjału demograficznego, lecz pełnionej przez nie funkcji "pośredniczenia" między terenami wiejskimi a miejskimi położonymi w ich sąsiedztwie.
2.2.1.4 Ukształtowanie się takiej tkanki nie będzie możliwe, jeśli zabraknie wokół niej terenów rolniczych i naturalnych – czyli właśnie obszarów podmiejskich – pełniących m. in. zadania buforów między terenami zabudowanymi oraz łączników między obszarami naturalnymi, wspierając i umacniając w ten sposób tożsamość gmin i różnorodność biologiczną oraz umożliwiając opłacalną produkcję rolną.
2.2.2 Uznanie znaczenia rolnictwa w stosunkach miasto-wieś
2.2.2.1 Zdaniem EKES pierwszym z najważniejszych środków do tego celu jest niewątpliwie dostrzeżenie przez czynniki społeczne, polityczne i administracyjne specyfiki stref podmiejskich jako obszarów pośrednich między wsią a miastem, na których prowadzona jest działalność rolnicza i które przeżywają specyficzne trudności, jak również uznanie ich znaczenia w stosunkach miasto-wieś.
2.2.2.2 Takie zakwalifikowanie podmiejskich obszarów rolnych oraz prowadzonej na nich działalności rolnej wynikać musi przede wszystkim z rozpoznania problemów stojących przed tymi obszarami oraz przez nie stwarzanych, po drugie zaś z pełnej analizy walorów, jakie obszary te posiadają (wody, krajobraz, różnorodność, architektura, struktura agrarna itp.) oraz funkcji gospodarczych, ekologicznych i społecznych, jakie zależnie od tych walorów powinny wypełniać.
2.2.3 Poprawa świadomości społecznej jako narzędzie dla zrozumienia specyfiki stref podmiejskich
2.2.3.1 Konieczne jest upowszechnienie w społeczeństwie świadomości, że ziemia stanowi wyczerpywalny zasób naturalny i że stanowi wspólne dziedzictwo, które raz zniszczone odtworzyć się nie da.
Dlatego też trzeba się zastanowić nad szansami urbanizacji skierowanej "do wewnątrz" miast poprzez realizowanie programów rewitalizacji i odbudowy zdegradowanych obszarów miejskich oraz opuszczonych terenów przemysłowych, zapobiegających marnotrawieniu coraz to nowych gruntów na zabudowę, jak również poprzez odpowiednie przepisy ograniczające tak częstą na obrzeżach wielu miast europejskich spekulację gruntami rolnymi.
2.2.3.2 Chcąc uczynić ze społecznego, politycznego i administracyjnego uznania terenów podmiejskich kwestię europejską, EKES proponuje rozpoczęcie ogólnoeuropejskiej akcji na rzecz podmiejskich regionów rolniczych i prowadzonej na ich obszarze działalności rolnej.
Akcja ta zmierzać wina do uznania ich walorów i funkcji oraz ustanowienia trwałych podstaw umożliwiających każdemu państwu wdrożenie odpowiednich przepisów dla zapewnienia ich ochrony i rozwoju na podstawie wspólnych podstawowych kryteriów.
2.3 Cel 2: ochrona podmiejskich obszarów rolniczych przed urbanizacją poprzez planowanie i gospodarkę przestrzenną oraz inicjatywy samorządowe
2.3.1 EKES jest zdania, że dla zachowania podmiejskich obszarów rolniczych nie wystarczy uznanie ich specyfiki w kategoriach społecznych i politycznych, intelektualnych i emocjonalnych, lecz że konieczne jest, by wszystkie Państwa Członkowskie posiadały i wykorzystywały narzędzia umożliwiające gospodarowanie podmiejskimi obszarami rolnymi i powstrzymanie procesów spekulacyjnych, które powodują ich upadek.
2.3.2 Zdaniem EKES wdrożyć należy narzędzia gospodarowania gruntami w następujących sześciu grupach:
a) stosowanie prawnych instrumentów planowania przestrzennego, urbanistyki – zarówno na szczeblu europejski, jak i krajowym i regionalnym – oraz użytkowania gruntów na szczeblu krajowym i regionalnym, które uwzględnią gospodarowanie podmiejskimi obszarami rolnymi i politykę rolną oraz uniemożliwią przeznaczanie gruntów rolnych na inne cele;
b) uregulowanie za pomocą przejrzystych instrumentów prawnych czasowego przekazywania gruntów w użytkowanie przez prywatnych i publicznych właścicieli w drodze umów dzierżawy rolnikom zawodowym w celu wykorzystania ich pod uprawy lub hodowlę i podniesienia w ten sposób dochodowości gospodarstw rolnych;
c) niedopuszczanie do nadmiernego obciążenia fiskalnego gruntów przeznaczonych pod działalność rolną poprzez zrównywanie zasad ich opodatkowania z warunkami obowiązującymi w strefach przemysłowych i na obszarach miejskiej zabudowy mieszkalnej;
d) wspieranie lub stymulowanie inicjatyw samorządów lokalnych poprzez umacnianie zasady subsydiarności (odpowiedzialności administracji i polityków szczebla lokalnego) w gminnej gospodarce przestrzennej, prowadzonej jednak zawsze w oparciu o kryteria ustalane na szczeblu ponadgminnym i oparte na współpracy między gminami oraz na więziach terytorialnych;
e) nowe kryteria finansowania gmin, np. koncepcja "chronionych gruntów rolnych", dających ochronie ziemi uprawnej pierwszeństwo przed zabudową miejską, co pozwoli na ograniczenie zależności gminnych przychodów z podatków od innych kryteriów;
f) wprowadzenie wiążącego obowiązku wykonywania przez organy właściwe w sprawach rolnictwa analiz oddziaływania na rolnictwo, ilekroć przewiduje się podjęcie na podmiejskich obszarach rolnych działań mogących pociągnąć za sobą utratę gruntów rolnych.
2.3.3 Generalnie chodzi tu o wykorzystanie instrumentów planowania, zagospodarowania przestrzennego, użytkowania gruntów, finansowania przez gminy oraz analiz oddziaływania na rolnictwo w celu ochrony podmiejskich obszarów rolnych przed presją w postaci nieustającego zapotrzebowania na grunty ze strony miasta (urbanizacja, rozwój przemysłu lub usług, infrastruktura transportowa i elektroenergetyczna) oraz powstrzymania procesu degradacji gruntów, mogącego służyć za pretekst dla dyskredytacji podmiejskich obszarów rolnych i za uzasadnienie dla ich likwidacji.
2.4 Cel 3: zagwarantowanie dynamicznego i zrównoważonego rozwoju rolnictwa podmiejskiego oraz obszarów, na których się ono rozwija
2.4.1 Zdaniem EKES zapewnienie dynamicznego i zrównoważonego rozwoju rolnictwa podmiejskiego i obszarów, na których jest ono prowadzone, winno być owocem procesu, w którym kluczową rolę odgrywać będzie administracja lokalna, uwzględniająca cele międzygminne obok polityk planowania i zagospodarowania przestrzennego funkcjonujących na wyższym szczeblu.
2.4.2 Do tego celu konieczne jest połączenie wysiłków poszczególnych regionów podmiejskich i powołanie przez nie organu, którego zasadniczym celem będzie nie tylko obrona, lecz również dynamizacja obszarów rolniczych i działalności rolniczej poprzez plany ochrony, użytkowania i zagospodarowania gruntów tworzone na szczeblu ponadgminnym.
2.4.3 W organie tym powinni być reprezentowani rolnicy, tak by możliwe było nawiązanie w nim współpracy na rzecz promowania ich interesów wspólnie ze społecznościami lokalnymi (obywatele i samorządowcy) i innymi zainteresowanymi podmiotami (uczelnie, ekolodzy itp.) oraz wypracowanie konsensusu w dziedzinie kształtowania obszarów rolnych.
2.4.4 Osoby sprawujące władzę w strefach podmiejskich winien cechować konserwatyzm w odniesieniu do ich walorów terytorialnych oraz postępowość – w znaczeniu pozytywnego nastawienia, wyobraźni i kreatywności – w odniesieniu do propozycji rozbudowy funkcji podmiejskich obszarów rolnych.
Powinny one również rygorystycznie kształtować zasady użytkowania gruntów.
Krótko mówiąc, w pracy swej winny stosować kryteria zrównoważonego rozwoju.
2.4.5 W gospodarowaniu podmiejskimi obszarami rolnymi zasada subsydiarności stanowi kluczowy czynnik porozumienia administracji i sektora produkcji rolnej na gruncie zachowania i rozwoju przestrzeni rolnictwa podmiejskiego. Chodzi tu w istocie o porozumienie między administracją publiczną a rolnikami na rzecz kształtowania zrównoważonego rozwoju rolnictwa.
2.4.6 Model zarządzania powinien być oparty o tzw. sieć współpracy między czynnikami publicznymi i prywatnymi biorącymi udział w zarządzaniu i zorganizowanymi w rodzaj "organu uczestnictwa i zarządzania" dążącego do osiągnięcia wspólnych celów i realizacji wspólnych interesów oraz promującego konkretne działania dostosowane do cech obszaru i jego zasobów naturalnych (na przykład odnowienie i dynamizacja produkcji, integracja technologii teleinformatycznych, promocja edukacji ekologicznej, ochrona krajobrazu itp.).
Zadaniem tego organu będzie w skrócie określenie ogólnych wymogów, dopilnowanie ich stosowania oraz promowanie działań mających na celu wsparcie i zachętę dla obszaru podmiejskiego, który chce się zdynamizować.
2.4.7 Chodzi o to, by również w podmiejskich strefach rolnych wdrożyć rozwiązania zaproponowane na konferencji w Salzburgu, podczas której podkreślano, że "przyszła polityka winna dokonać racjonalizacji pomocy wspólnotowej dla obszarów wiejskich poprzez oddolne partnerstwa lokalne […]. Należy przyznać większy zakres odpowiedzialności partnerstwom programowym w zakresie definiowania i wdrażania kompleksowych strategii ujętych w zestaw jasno określonych celów i wyników" (zasady 6 i 7 wniosków konferencji salzburskiej) [5].
2.4.8 Równolegle z "kontraktem na rzecz zarządzania zrównoważonym rozwojem rolnictwa" nie należy zapominać o projektach zagospodarowania w skali ponadgminnej, które ze względu na cechy terytorialne stref rolnych (obszary wiejskie/miejskie) postrzegać należy jako wspólne "wiejsko-miejskie" projekty administracji i organów zarządzających; winny one służyć ochronie i poprawie sytuacji obszarów rolnych i umożliwiać podział generowanych dochodów pomiędzy miasto i wieś.
Niezwykle istotne jest, by z części dochodów generowanych przez nierolnicze walory obszarów rolnych korzystała również branża rolna.
2.4.9 Projekty wiejsko-miejskie powinny być promowane przez organy uczestnictwa i zarządzania podmiejskich obszarów rolnych; muszą się one opierać na kryteriach wielobranżowych, łączących w sobie elementy produkcyjne, odpowiadające na zapotrzebowanie konsumentów, elementy ekologiczne, minimalizujące wpływ produkcji na środowisko oraz współtworzące i chroniące krajobraz i wreszcie elementy społeczne, odpowiadające potrzebom mieszkańców miast, jak wykorzystanie obszarów rolnych dla rekreacji na świeżym powietrzu i działalności oświatowej..
2.4.10 Opracowywanie projektów wiejsko-miejskich oraz kontraktów na rzecz zagospodarowania stref rolnych promowanych przez organ zarządzający podmiejskimi strefami rolnymi wymaga uprzedniego wypracowania i przyjęcia porozumienia instytucjonalnego pomiędzy czynnikami zaangażowanymi w gospodarowanie podmiejskimi strefami rolnymi (administracja, zwłaszcza lokalna, i branża rolna) dotyczącego konieczności wprowadzenia kompleksowego zarządzania tymi obszarami.
2.4.11 Takie porozumienie instytucjonalne między administracją szczebla podstawowego i wyższego a rolnikami może się wpisać w proces wspólnego wypracowywania zasad ogólnych w postaci karty rolnictwa podmiejskiego.
2.4.12 Dla utrwalenia owej karty i umocnienia wzajemnego porozumienia można ją rozszerzyć poprzez opracowanie i przyjęcie strategicznego planu gospodarowania i zrównoważonego rozwoju, określającego strategiczne wytyczne i konkretne zadania do realizacji w celu zachowania walorów i rozwoju funkcji podmiejskich stref rolnych.
3.
Wnioski
3.1 Uruchomienie programów wiejsko-miejskich oraz wypracowanie wzajemnie wiążących dokumentów powinno być oparte na warunkach zawartych w pakcie miasto-wieś przez organy zarządzania, z uwzględnieniem uczestnictwa obywateli i sektora rolnego.
Pakty te wymagają realizacji następujących celów:
a) Cel pierwszy: opracowanie terytorialnego planu ochrony i rozwoju podmiejskich stref rolnych.
Plany takie muszą być sporządzone na podstawie planów przestrzennych, urbanistycznych lub planów użytkowania gruntów, jak również odpowiednich przepisów regulujących rynek gruntów rolnych.
b) Cel drugi: stabilność podmiejskich stref rolnych, gwarantowana przez odpowiednie instrumenty i mechanizmy, ograniczające do minimum presję miasta i formy użytkowania gruntów niezwiązane z działalnością rolną oraz ułatwiające rolnicze wykorzystanie gruntów.
c) Cel trzeci: kompleksowe zarządzanie z udziałem organu zarządzającego w roli rzecznika i motoru rozwoju podmiejskich stref rolnych oraz podmiotu uświadamiającego obywatelom walory tych obszarów.
Celem winno być zapewnienie dynamicznego i zrównoważonego rozwoju w drodze zobowiązania do oparcia zarządzania na programach wiejsko-miejskich oraz zawarcia formalnego porozumienia między obywatelami, administracją a rolnikami w postaci kontraktu na rzecz zarządzania zrównoważonym rozwojem rolnictwa.
3.2 Osiągnięcie tych celów wymaga:
a) wzmocnienia aktywnego uczestnictwa kobiet i młodzieży w projektach terytorialnych i w kontraktach na rzecz zarządzania w rolnictwie jako gwarancji na teraźniejszość i przyszłość;
b) uświadomienia obywatelom, że działalność rolna jest w stanie zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe, ponieważ jest ona prowadzona w sposób prawidłowy z punktu widzenia ekologicznego i społecznie użyteczny;
c) uczynienia z zasobów wodnych czynnika konsolidacji podmiejskich stref rolnych.
W tym celu niezbędne są odpowiednie przepisy, które – nie podważając możliwości wykorzystania wody w rolnictwie – wprowadzą nową kulturę gospodarowania zasobami wodnymi opartą na oszczędnym korzystaniu z wód powierzchniowych i podziemnych oraz powtórnym wykorzystaniu w celach rolnych wód pochodzących z procesu oczyszczania ścieków;
d) umocnienia podmiejskich stref rolnych poprzez uświadomienie społeczeństwu szczególnych warunków, w jakich muszą one funkcjonować;
e) wypracowania narzędzi i działań na rzecz zwiększenia dochodów z rolnictwa, wzrostu wydajności infrastruktury i poprawy oferty usług dla rolnictwa;
f) wspierania systemów produkcji i zbytu odpowiadających potrzebom rynku, przy zwróceniu szczególnej uwagi na zróżnicowanie oferty żywnościowej dzięki dynamizacji metod produkcji rolnej zgodnych z wymogami zrównoważonego rozwoju, ochrony środowiska, tożsamości kulturowej i warunków życia zwierząt;
g) zracjonalizowania wykorzystania oraz ochrony bogactw naturalnych (zwłaszcza gleby, wód i krajobrazu).
3.3 Biorąc pod uwagę podatność podmiejskich stref rolnych i rolnictwa rozwijającego się w europejskich strefach podmiejskich na różnorodne zagrożenia, EKES uważa za niezwykle istotne powołanie europejskiego obserwatorium rolnictwa podmiejskiego, które oprócz wypracowania ogólnoeuropejskiej wizji podmiejskich stref rolnych i rozwijającego się na nich rolnictwa pełniłoby rolę centralnego ośrodka gromadzenia, analizy i upowszechniania danych o sytuacji europejskiego rolnictwa podmiejskiego, a także miejsca spotkań, przemyśleń i dialogu przedstawicieli administracji terytorialnej pierwszego i drugiego szczebla oraz właściwych podmiotów europejskich i proponowałoby własne inicjatywy na rzecz ochrony i rozwoju stref podmiejskich i ich rolnictwa.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zdolności przystosowawczych MSP i przedsiębiorstw społecznych do zmian wymuszanych przez rozwój gospodarczy
(2005/C 120/03)
Pismem z dnia 27 kwietnia 2004 r. wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Loyola de PALACIO zwróciła się w imieniu Komisji do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o wydanie opinii rozpoznawczej na następujący temat: Zdolności przystosowawcze MSP i przedsiębiorstw społecznych do zmian wymuszanych przez rozwój gospodarczy
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 6 października 2004 r. Sprawozdawcą była Lucia FUSCO.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2004 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 169 do 2 przy 5 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
Uwaga wstępna
Zgodnie z zamysłem stojącym za wnioskiem Komisji Europejskiej, celem niniejszej opinii jest zbadanie tematu pod kątem istniejących i możliwych interakcji pomiędzy MSP (w tym również mikroprzedsiębiorstwami) a przedsiębiorstwami społecznymi (zwanymi dalej PS) oraz rozpatrzenie różnych rodzajów narzędzi i wzorów, jakich dostarczają PS, a które mają lub mogą mieć podstawowe znaczenie dla wspomnianej zdolności przystosowawczej zarówno dla MSP, jak i PS.
1.
Cele i ramy prawne
1.1 Komisja Europejska zwróciła się do EKES-u o sporządzenie niniejszej opinii rozpoznawczej, uznając rolę MSP i PS za szczególnie istotną z punktu widzenia strategii lizbońskiej i proponując opracowanie elementów pozwalających ustalić, jakich przepisów i jakiej formy pomocy potrzebować mogą te podmioty.
1.2 Wniosek ten wpłynął do EKES-u po ogłoszeniu przez Komitet opinii z inicjatywy własnej w sprawie roli MSP i PS w dywersyfikacji gospodarczej państw przystępujących do UE, uchwalonej jednomyślnie 1 kwietnia 2004 r.
W opinii tej oba typy podmiotów traktowano już łącznie, podając ich definicje i wspominając o ich znaczeniu dla całej UE, wyrażającym się w ich udziale w gospodarce, w zatrudnieniu i spójności społecznej, a także o zachodzących miedzy nimi głębokich interakcjach i efektach synergii.
W opinii tej stwierdzono również, że pojęcie przemian gospodarczych ma znacznie szerszy zasięg od pojęcia restrukturyzacji.
Wspomniano w niej o raporcie grupy na wysokim szczeblu powołanej przez Komisję Europejską pt. "Zarządzanie zmianami" (tzw. raporcie Gyllenhammera), który kładzie nacisk na tworzenie miejsc pracy, podkreślając jednocześnie wartość strategii opierającej się na benchmarkingu, innowacyjności i spójności społecznej.
Zaproponowano w niej dziesięciopunktowy kompleksowy program promowania MSP i PS w ramach dywersyfikacji gospodarczej krajów przystępujących do UE; natchnieniem dla tego programu były w dużym stopniu dobre praktyki zaobserwowane w szeregu PS działających w Unii Europejskiej.
1.3 Dobre praktyki unijnych PS mogą istotnie służyć za podstawę interakcji i synergii między PS a MSP; otwierają bowiem szereg możliwości innowacji z racji cechującego PS ducha współpracy, innowacyjności i dynamicznego działania oraz znacznych możliwości wykorzystania tego dorobku przez MSP z bardzo korzystnymi konsekwencjami dla ich ekspansji; praktyki te z racji swej własnej struktury sprzyjają na ogół współpracy, reprezentatywności i niezbędnemu zaufaniu między podmiotami.
Rada Europejska przedstawiła tzw. strategię lizbońską, wyznaczającą jako cel przekształcenie Europy w najbardziej dynamiczną i konkurencyjną w świecie gospodarkę opartą na wiedzy. Rada podkreśliła jednocześnie potrzebę stworzenia przyjaznego klimatu dla powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw, w szczególności MSP, dodając, że konkurencyjność i dynamika przedsiębiorstw wynika bezpośrednio z otoczenia prawnego sprzyjającego inwestycjom, innowacjom i przedsiębiorczości [1].
Na tej podstawie Rada Europejska w Feirze w dniach 19- 20 czerwca 2000 r. zatwierdziła Europejską Kartę Małych Przedsiębiorstw, która stwierdza: "Małe przedsiębiorstwa są podstawą gospodarki europejskiej. Stanowią one główne źródło miejsc pracy i bazę dla pomysłów związanych z działalnością gospodarczą" [2].
W strategii lizbońskiej mówi się ponadto, iż wzrost gospodarczy stanowi kluczowy warunek spójności społecznej w Europie.
Komisja stwierdziła później, że zadania wynikające ze strategii lizbońskiej obejmują konieczność zwiększenia podaży miejsc pracy oraz stopy zatrudnienia, poprawy umiejętności technicznych pracowników i zapewnienia sprawnego przepływu siły roboczej z rolnictwa i przemysłu do usług bez pogłębiania nierówności między regionami w państwach członkowskich [3].
1.5 Małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP) – pojęcie to obejmuje również mikroprzedsiębiorstwa, podmioty o odrębnej specyfice – to przedsiębiorstwa spełniające ściśle określone kryteria ilościowe, określone przez Komisję Europejską w sposób następujący [4]:
Kategoria przedsiębiorstwa _BAR_ Liczba zatrudnionych _BAR_ Obroty _BAR_ lub _BAR_ Suma bilansowa _BAR_
Średnie _BAR_ < 250 _BAR_ ≤ 50 mln € _BAR_ _BAR_ ≤ 43 mln € _BAR_
Małe _BAR_ < 50 _BAR_ ≤ 10 mln € _BAR_ ≤ 10 mln € _BAR_
Mikro _BAR_ < 10 _BAR_ ≤ 2 mln € _BAR_ ≤ 2 mln € _BAR_
1.6 Przedsiębiorstwa społeczne (PS) obejmują cztery formy prawne: spółdzielnie, towarzystwa wzajemne, stowarzyszenia i fundacje.
Ich wyróżnikiem jest prymat celu społecznego nad maksymalizacją zysku, co często wiąże je silnie z terytorium macierzystym i z rozwojem lokalnym.
Do ich podstawowych wartości należą solidarność, spójność społeczna, odpowiedzialność społeczna, demokratyczne podejmowanie decyzji, udział społeczny i niezależność [5].
1.7 Większość PS wpisuje się w standardową definicję MSP obowiązującą w UE [6].
Te natomiast, które nie mieszczą się w niej ze względu na swoje rozmiary, na ogół wykazują pewne wspólne cechy z MSP, na przykład niewielką stopę inwestycji zewnętrznych, fakt, że nie są one notowane na giełdzie, ścisłe kontakty z właścicielami/wspólnikami i ścisłe związki ze społecznością lokalną.
1.8 Instytucje europejskie stworzyły już ramy normatywne dla polityki wobec MSP.
Do roku 2005 obowiązuje wiążący akt dotyczący MSP jako takich; jest to decyzja Rady z 20 grudnia 2000 r. w sprawie wieloletniego programu na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (2001-2005).
Program ten, którego realizacja również służy osiąganiu celów wyznaczonych w Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw, ma następujące zamierzenia:
- umocnić rozwój i konkurencyjność przedsiębiorstw;
- upowszechniać przedsiębiorczość;
- uprościć administracyjne i prawne otoczenie przedsiębiorstw;
- poprawić warunki finansowania przedsiębiorstw;
- ułatwić przedsiębiorstwom dostęp do pomocy, programów i sieci wspólnotowych.
1.9 Dnia 21 stycznia 2003 r. Komisja przedstawiła w swym komunikacie [COM (2003) 26 final] pięć raportów na temat polityki UE wobec MSP: dwa dotyczące realizacji Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw w UE i w krajach przystępujących do UE, jeden poświęcony działaniom podejmowanym przez UE na rzecz MSP, raport pełnomocnika Komisji ds. kontaktów z MSP (SME Envoy); zieloną księgę w sprawie przedsiębiorczości.
Raport o działaniach podejmowanych przez UE na rzecz MSP wśród zadań, które należy podjąć, wymienia większe zaangażowanie UE, m.in. poprzez wykorzystanie funduszy strukturalnych, wspomniany wyżej program wieloletni i szósty program ramowy.
Na podstawie zielonej księgi powstał wspólnotowy plan działania na rzecz przedsiębiorczości i konkurencyjności przedsiębiorstw (2006-2010).
1.10 Komisja Europejska wypracowała również warunki prawne dla przedsiębiorstw społecznych. Najważniejszym z nich – spółdzielniom – poświęcony został komunikat w sprawie spółdzielni w Europie z dnia 23 lutego 2004 r.
W komunikacie tym proponuje się nadanie większego rozgłosu działalności spółdzielni i poprawę zrozumienia ich specyfiki oraz działanie na rzecz zbliżania ram prawnych ich działania w krajach UE [7].
Wymienia się w nim podstawowe normy dotyczące tego typu przedsiębiorstw, zgodne z zaleceniem MOP w sprawie promocji spółdzielczości, uchwalonym w czerwcu 2002 r. na szczeblu ogólnoświatowym, między innymi przez przedstawicieli rządów 25 państw członkowskich UE i większości krajowych organizacji pracodawców i pracobiorców; zalecenie to powołuje się również na główne międzynarodowe normy pracy, zaznaczając, że obowiązują one w całości w odniesieniu do pracowników spółdzielni.
Komisja Europejska ogłosiła ponadto niedawno – 3 października 2003 r. – dokument roboczy w sprawie spółek wzajemnych pt. "Spółki wzajemne w rozszerzonej Europie", zawierając w nim normy dotyczące tego typu PS [8].
2.
Kontekst społeczno-gospodarczy
2.1 Komisja uznała, że małe przedsiębiorstwa są podstawą gospodarki europejskiej, gdyż zapewniają 66 % całkowitego zatrudnienia i wytwarzają 60 % całkowitej wartości dodanej UE poza rolnictwem.
Regiony będące dużymi skupiskami MSP, jak Emilia Romagna, Badenia-Wirtembergia czy Jutlandia, wykazują również najwyższe wskaźniki zatrudnienia i PKB na mieszkańca [9].
2.2 W opinii w sprawie "Przedsiębiorczość społeczna a jednolity rynek" [10] EKES podkreślił społeczno-gospodarcze znaczenie PS, zaznaczając, iż odgrywają one wielką rolę w pluralizmie przedsiębiorczości i dywersyfikacji gospodarki [11].
Fakt ten uznała sama Komisja, między innymi w komunikacie w sprawie spółdzielni w Europie oraz w dokumencie roboczym pt. "Spółki wzajemne w rozszerzonej Europie", wspomnianym już wyżej w punkcie 1.10.
Społeczne i gospodarcze znaczenie przedsiębiorstw i innych form przedsiębiorczości społecznej w UE nieustannie wzrasta; zatrudniają one bezpośrednio około 9 milionów osób (w przeliczeniu na pełne etaty), czyli 7,9 % ogółu cywilnych pracowników najemnych [12].
Ponadto zaangażowana jest w nie znaczna część społeczeństwa obywatelskiego: według Komisji Europejskiej spółdzielnie liczą ogółem 140 mln członków, a spółki wzajemne – 120 mln.
Jak się ocenia, ponad 25 % obywateli UE należy do PS i odgrywa w ich ramach konkretną rolę społeczno-gospodarczą – producentów, konsumentów, oszczędzających, lokatorów, ubezpieczonych, studentów, wolontariuszy itp.
PS działają we wszystkich branżach, a w szczególności w usługach użyteczności publicznej i powszechnych [13], jak opieka zdrowotna, ochrona środowiska, usługi socjalne i edukacja [14].
Odgrywają również istotną rolę w budowaniu kapitału społecznego, zapewnianiu zatrudnienia dla osób w trudnej sytuacji życiowej, opiece społecznej, ożywianiu lokalnego życia gospodarczego oraz modernizacji lokalnych sposobów gospodarowania.
Niektóre z nich wypracowały systemy "bilansów społecznych", pozwalające na ocenę ich oddziaływania na tkankę społeczną i środowisko naturalne.
2.3 MSP i PS stanowią istotne źródło zatrudnienia i powrotu do pracy w warunkach trwających głębokich przemian strukturalnych, ułatwiając przepływ pracowników z branż schyłkowych i redukujących zatrudnienie do branż tradycyjnych (rzemiosła i wytwórczość ludowa) oraz do innych rozwijających się gałęzi gospodarki, jak usługi dla przedsiębiorstw, nowe technologie informacyjne i komunikacyjne, branże o zaawansowanej technologii, budownictwo i inwestycje publiczne, usługi lokalne (w tym zdrowotne) i turystyka.
2.4 Zarówno MSP, jak i PS stoją jednak w obliczu szczególnych zagrożeń.
Jak stwierdza się w Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw, PS są bardziej wrażliwe na zmiany w otoczeniu przedsiębiorstw.
W swej zielonej księdze w sprawie przedsiębiorczości Komisja Europejska przyznaje, że w związku z faktem, iż PS dla osiągnięcia swych celów społecznych i środowiskowych muszą stosować zasady przedsiębiorczości i spełniać wymogi wydajności ekonomicznej, mają one szczególnie utrudniony dostęp do finansowania, kształcenia w dziedzinie zarządzania oraz doradztwa [15].
2.5 MSP i PS mogą na różne sposoby uczestniczyć w sposób znaczący w przemianach społeczno-gospodarczych, oferując liczne przykłady dobrych praktyk. Wymienić tu można: zatrudnianie osób wkraczających po raz pierwszy na rynek pracy; wspieranie innowacyjności mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw; ponowne zatrudnianie bezrobotnych – byłych pracowników branż zmuszonych do redukcji zatrudnienia lub zaprzestania działalności; tworzenie towarzystw ubezpieczeń wzajemnych zapewniających zabezpieczenie społeczne; tworzenie nowych przedsiębiorstw w branżach rozwojowych; rozwój usług i podwykonawstwa; przejmowanie przedsiębiorstw przeżywających trudności przez zespoły pracownicze; wspieranie powstających mikroprzedsiębiorstw i osób podejmujących samodzielną działalność; przemiany jakościowe w ramach danej branży.
Mogą one ponadto wnieść pewien szczególny wkład w owe przemiany, zarówno dzięki wykazanym już zdolnościom kształcenia przedsiębiorców, jak i promowanym przez siebie wartościom: społecznej odpowiedzialności biznesu, demokracji i uczestnictwie obywateli, powszechnemu – w tym również finansowemu – zaangażowaniu pracowników w działalność przedsiębiorstw, integracji społecznej, zainteresowaniu rozwojem lokalnym i rozwojem zrównoważonym.
2.6 W UE mamy do czynienia z silnymi wzajemnymi współzależnościami między typowymi MSP a PS i ogromnymi możliwościami dalszego rozwoju tych interakcji.
Przybierają one obecnie co najmniej trzy następujące formy:
a) MSP szeroko korzystają z usług świadczonych przez niezależne od nich PS.
Tak na przykład banki spółdzielcze popierają projekty uruchamiania i rozwoju "konwencjonalnych" MSP.
b) MSP we wzajemnej współpracy korzystają ze struktur będących firmami społecznymi: tworzą w ten sposób różne formy organizacji przedsiębiorstw (sieci, grupy, wspólne jednostki pomocnicze), uzyskują oszczędności skali (spółdzielnie zaopatrzenia i zbytu MSP), a także np. tworzą mechanizmy wzajemnego gwarantowania kredytów bankowych.
Struktury te pozwalają im znacznie zwiększyć konkurencyjność.
c) Niektóre rodzaje PS (np. fundusze ubezpieczeń wzajemnych, usługi użyteczności publicznej, sieci tzw. sprawiedliwego handlu – ang. fair trade itp.) mogą służyć za wzory i inspirację dla rozwoju MSP.
3.
Rodzaje dobrych praktyk mogących służyć za inspirację dla polityki publicznej i zasługujących na pogłębioną analizę
3.1 Uwagi ogólne
3.1.1 Komisja nagłaśniała przykłady dobrych praktyk w różnych opracowaniach dotyczących akcji BEST w ramach programu wieloletniego; są to praktyki, "które zdają się dobrze ilustrować zasługujące uwagę i zainteresowanie praktyków podejścia do bieżących tendencji pomocy dla przedsiębiorców" [16].
Nie chodzi tu koniecznie o tzw. najlepsze praktyki (best practice); celem jest zainspirowanie zmian i poprawy praktyk (better practice), a w rezultacie wypracowanie koncepcji i kierunków dla polityk unijnych.
3.1.2 EKES ma świadomość faktu, że w ciągu ostatnich lat wiele już zrobiono w dziedzinie wzorców dobrych praktyk w sektorze MSP (por. wyżej wspomniany program BEST).
Opisane niżej rodzaje dobrych praktyk dotyczą wyłącznie istniejących lub możliwych interakcji między MSP a PS.
W załączniku przedstawiono tytułem ilustracji konkretne przykłady, które pokazują również możliwości przystosowania tych wzorów do konkretnych warunków oraz ich ewolucyjny charakter w obliczu ciągłych zmian gospodarczych w warunkach jednolitego rynku i globalizacji.
3.1.3 Przydatna tu może być ekstrapolacja w ramach poszczególnych typów; może ona pozwolić na sformułowanie propozycji polityki publicznej służącej umacnianiu dynamiki rozwoju MSP i PS w perspektywie strategii lizbońskiej.
Są to przykłady dobrych praktyk w stosunkach między PS, które mogą zostać wykorzystane przez MSP, lub w stosunkach między MSP a PS, w których bezpośrednie korzystanie przez MSP z usług PS może przynieść istotne korzyści.
3.1.4 Jako hipotezę roboczą – w niektórych wypadkach już częściowo zresztą udowodnioną – przyjęto, że każdy z tych wzorów oznacza znaczny koszt alternatywny (opportunity cost) [17] lub wręcz korzyść netto dla budżetu publicznego w średnim terminie.
3.2 Typologia dobrych praktyk
3.2.1 Tworzenie i ochrona zatrudnienia miejsc pracy poprzez zakładanie i restrukturyzację przedsiębiorstw: Doświadczenia PS w różnych krajach UE zdają się świadczyć o tym, że wprowadzenie w życie systemów finansowania pomagających pracownikom, którzy tracą swe miejsce pracy, w ponownym uruchomieniu swej firmy lub w rozpoczęciu nowej działalności (w połączeniu z odpowiednim wsparciem merytorycznym) może nie tylko pozwolić na uratowanie lub stworzenie miejsc pracy oraz na rozwój aktywności gospodarczej, ale również umożliwia państwu względnie innym dawcom środków na odzyskanie w stosunkowo krótkim czasie całości wyłożonych kwot, niekiedy wręcz z nadwyżką [18].
3.2.2 Systemy i klastry przedsiębiorstw promujące rozwój, innowacyjność i konkurencyjność: Niektóre PS tworzą zbiorowości, tzw. klastry (ang. clusters) regionalne, które na dalszym etapie łączą się w sieci lub grupy na zasadzie horyzontalnej lub równorzędnej. Ruch ten, istniejący m.in. w północnych Włoszech i w Kraju Basków w Hiszpanii, uczynił z tych przedsiębiorstw (w większości małych i średnich rozmiarów) czołowych graczy gospodarczych na skalę regionalną, przyczyniając się do powstania przodujących ośrodków innowacji w dziedzinie technologii i zarządzania.
3.2.3 Oszczędności skali osiągane dzięki połączeniu zasobów: W szeregu krajów europejskich znaczna część "konwencjonalnych" MSP w określonych branżach, nie wyłączając mikroprzedsiębiorstw i osób prowadzących samodzielną działalność (np. handel detaliczny we Włoszech, fryzjerzy i rzeźnicy we Francji, piekarze w Niemczech) zorganizowana jest w grupach, przyjmujących na ogół formę spółdzielni, w celu wspólnego realizowania zaopatrzenia, zbytu lub świadczenia usług.
Każde z tych MSP – zachowując pełną niezależność – może dzięki temu poprawić swą konkurencyjność, utrzymać i rozszerzyć rynek zbytu, zrezygnować z podwykonawców i pośredników i wreszcie uzyskać oszczędności skali.
Z punktu widzenia społeczności lokalnej system taki jest gwarantem utrzymania zatrudnienia i rozwoju lokalnego [19].
3.2.4 Dostęp do finansowania i ograniczanie ryzyka: Wzajemne udzielanie gwarancji umożliwia uzyskanie dostępu do kredytu tym MSP (a także mikroprzedsiębiorstwom i osobom prowadzącym samodzielną działalność), które nie dysponują dostatecznymi zabezpieczeniami.
Powoływany do tego celu podmiot (często w postaci spółki wzajemnej) udziela gwarancji wyłącznie na korzyść kredytodawcy.
W razie niespłacenia pożyczki ponosi on ciężar gwarancji, czerpiąc z funduszu gwarancyjnego zasilanego ze składek zrzeszonych MSP.
Wspólne środki PS bywają inwestowane w przedsięwzięcia związane z zakładaniem, restrukturyzacją lub rozwojem przedsiębiorstw, podwyższając w ten sposób zaufanie i wiarygodność w oczach banków i doprowadzając do zwiększenia kwoty kredytów [20].
3.2.5 Usługi dla społeczności lokalnych: PS okazują się ważnym graczem w dziedzinie usług socjalnych, zdrowotnych, edukacyjnych i kulturalnych; wykazują to m.in. w ramach prywatyzacji, łącząc w swej działalności przedsiębiorczość z dbałością o interes wspólny, który leży u podstaw tych usług.
Przypadki takie udowadniają, że przedsiębiorstwa te często zapewniają świadczenia lepszej jakości po niższych kosztach niż państwo.
Niekiedy usługi takie świadczone bywają w ramach lokalnych partnerstw publiczno-prywatnych między PS a samorządami lokalnymi w dziedzinie usług użyteczności publicznej – agencji zatrudnienia, ośrodków opieki zdrowotnej, pomocy w domu pacjenta itp.
3.2.6 Sieci producentów i handlu produktami wysokiej jakości oraz produkcji i handlu etycznego: Niektóre PS specjalizują się w obrocie produktami gwarantowanej wysokiej jakości, a także towarami, których proces produkcyjny gwarantuje spełnienie wymogów etycznych (brak wyzysku pracowników, przestrzeganie prawa pracy, uczciwe wynagrodzenie itp.).
4.
Zalecenia dotyczące programu badań i działań na rzecz sformułowania długofalowej polityki promowania MSP i PS w drodze wzajemnej interakcji między tymi sektorami
4.1 Uwagi ogólne
4.1.1 Walne znaczenie MSP i PS dla gospodarki europejskiej oraz dla wdrażania strategii lizbońskiej, a także wielkie możliwości wzajemnie korzystnej współpracy między tymi dwoma rodzajami podmiotów dzięki wykorzystaniu wzorów i struktur PS wskazuje na zasadność udzielenia im pomocy i promowania ich poprzez nowe wspólne przedsięwzięcia na szczeblu UE.
4.1.2 EKES wziął pod uwagę istniejące programy wsparcia przeznaczone w szczególności dla MSP, pragnie jednak zwrócić również uwagę na niewystarczające struktury wsparcia dla PS oraz na potrzebę promowania inicjatyw sprzyjających współpracy między MSP a PS.
4.1.3 Pragnie ponadto zauważyć, że brak do tej pory solidnych, wyczerpujących, ogólnoeuropejskich i interdyscyplinarnych opracowań udowadniających i kwantyfikujących koszt alternatywny dobrych praktyk sprzyjających wzmocnieniu zarówno MSP, jak i PS dzięki wzajemnej między nimi interakcji.
4.1.4 Brak ten poważnie ogranicza możliwości formułowania polityk promujących MSP i PS w drodze tej współpracy.
Aby można bowiem było te polityki kształtować, niezbędny jest regularny monitoring i analiza kosztów i korzyści w tym względzie.
4.2 Zalecenia szczegółowe
4.2.1 Powołanie Europejskiego Ośrodka Badań nad Przedsiębiorstwami Społecznymi i uruchomienie wieloletnich badań nad interakcjami PS-PS i MSP-PS
4.2.1.1 EKES proponuje powołanie Europejskiego Ośrodka Badań nad Przedsiębiorstwami Społecznymi, który prowadziłby analizy nie tylko samych PS i aktualnych lub potencjalnych interakcji między MSP a PS, ale również podstawowego znaczenia, jakie interakcja taka może mieć dla rozwoju gospodarczego MSP i PS oraz dla promocji społecznej odpowiedzialności biznesu i walki z wykluczeniem społecznym.
4.2.1.2 Ośrodek taki byłby wspierany przez Komisję Europejską i rządy 25 państw członkowskich UE.
Wymagałby on również zaangażowania ze strony organizacji PS oraz ośrodków badań nad PS na wyższych uczelniach.
Ściśle współpracowałby również z ośrodkiem badań nad MSP.
4.2.1.3 EKES proponuje również uruchomienie przez ów ośrodek trzyletniego programu ogólnoeuropejskich badań interdyscyplinarnych, których zadaniem byłoby zebranie dobrych praktyk z udziałem systemów PS przyczyniających się do rozwoju MSP lub praktyk służących za wzór dający nowy potencjał rozwoju MSP, w szczególności w dziedzinach wymienionych w sekcji 3.
4.2.1.4 Celem badań będzie ustalenie kosztu alternatywnego w oparciu m.in. o kalkulację:
- bezpośrednich kosztów i korzyści mikroekonomicznych;
- kosztów i korzyści w poprzednich i następnych ogniwach łańcucha gospodarczego;
- wartości dóbr niematerialnych;
- kosztów i korzyści społecznych – w drodze audytu społecznego;
- efektów mnożnikowych;
- różnicy kosztów, jaka wystąpiłaby w sytuacji braku danego modelu ("kosztem braku spółdzielczości" byłby np. dodatkowy koszt, który musiałoby ponosić państwo i samorząd w razie nagłego zaprzestania działalności przez spółdzielnie).
4.2.1.5 Poważnego wysiłku wymagałoby upowszechnianie wyników badań Europejskiego Ośrodka Badań nad Przedsiębiorstwami Społecznymi, aby docierały one do instytucji europejskich, rządów państw członkowskich i ogółu obywateli.
4.2.1.6 EKES dbać będzie o prawidłowy rozwój badań w Ośrodku, a po upływie trzech lat dokona oceny ich wyników, ustalając ich ewentualne implikacje dla polityki Komisji Europejskiej wobec MSP i PS.
4.2.2 Pełny udział MSP i PS w europejskich programach pomocy dla przedsiębiorstw
4.2.2.1 EKES apeluje do Komisji, by zapewniła PS możność wzięcia udziału na równych prawach w nowym wieloletnim programie na rzecz przedsiębiorczości na lata 2006-2010 oraz by wspierała inicjatywy sprzyjające interakcjom między MSP a PS, w tym wykorzystania PS jako narzędzi współpracy pomiędzy MSP.
4.2.2.2 EKES domaga się również, aby zwiększenie poziomu udziału MSP i PS w unijnych programach na rzecz dostępu do badań, innowacji i rynków światowych stało się jednym z priorytetów polityk europejskich.
4.2.2.3 EKES sądzi, że należy utrzymać udział projektów na rzecz MSP w ramach funduszy strukturalnych i zwiększyć znaczenie projektów na rzecz PS i współdziałania między PS a MSP, zwłaszcza gdy projekty takie sprzyjają powstawaniu nowych miejsc pracy i rozwojowi obszarów wiejskich.
Dostęp do funduszy strukturalnych nie może być uzależniany od rodzaju sektora, w którym dane przedsiębiorstwo prowadzi działalność.
4.2.3 Uwzględnienie konkluzji konferencji ministrów OECD na temat MSP w Stambule i rozszerzenie ich na PS
4.2.3.1 EKES proponuje również Komisji powrót do konkluzji politycznych konferencji ministrów OECD w sprawie MSP ze Stambułu i rozciągnięcie ich na PS.
Wnosi zatem o bardziej odpowiednie potraktowanie potrzeb i szczególnych cech MSP i PS, w tym między innymi:
- o ułatwienie dostępu MSP i PS do finansowania w sytuacji usztywniania kryteriów bazylejskich dotyczących kredytowania przedsiębiorstw niedokapitalizowanych lub wysokiego ryzyka;
- o wspieranie tworzenia partnerstw, sieci i tzw. klastrów MSP i PS;
- o aktualizowanie i stałe uwzględnianie danych empirycznych o sytuacji MSP i PS;
- o obniżanie barier w dostępie do rynków światowych dla MSP i PS, w szczególności poprzez zmniejszanie biurokratycznych i prawnych utrudnień, przed jakimi stoją te podmioty;
- o zapobieganie kryzysom i upadkom przedsiębiorstw oraz działania ratunkowe, gdy do takich sytuacji dojdzie;
- o wspieranie edukacji i rozwoju zasobów ludzkich;
- o promowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych [21].
4.2.4 Rozwój dialogu społecznego na szczeblu samorządu terytorialnego, krajowym i wspólnotowym
4.2.4.1 W szeregu krajów UE, w tym w niektórych nowych państwach członkowskich, MSP nie są dostatecznie reprezentowane w krajowych organach dialogu społecznego.
EKES jest zdania, że ich reprezentację należy zwiększyć, choćby tylko w trosce o skuteczność publicznej polityki promocji i regulacji tych przedsiębiorstw oraz po to, by sektor MSP mógł wyrażać swoje opinie na równi z dużymi przedsiębiorstwami.
4.2.4.2 W większości krajów UE, podobnie jak i na szczeblu wspólnotowym, PS nie są w ogóle reprezentowane w dialogu społecznym.
EKES uważa, że organizacje reprezentujące PS, zarówno na szczeblu wspólnotowym jak i w poszczególnych państwach UE, powinny się nadal rozbudowywać i umacniać i że powinny one zostać włączone do struktur dialogu społecznego zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i na szczeblu państw członkowskich.
Należy też w większym stopniu brać pod uwagę punkt widzenia tych organizacji przy wypracowywaniu aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstw [22].
4.2.5 Poszukiwanie sposobów zwiększenia udziału pracowników w podejmowaniu decyzji w przedsiębiorstwie i w jego kapitale
4.2.5.1 PS mają szczególny dorobek w dziedzinie udziału pracowników w systemie decyzyjnym oraz w kapitale przedsiębiorstw, w których są zatrudnieni.
Część spółdzielni wypracowała m.in. model spółdzielczości pracy [23], zgodnie z którym ogół lub przynajmniej większość członków spółdzielni jest w niej jednocześnie zatrudniona i na odwrót. Każdy członek-pracownik ma wówczas prawo głosu w podejmowaniu decyzji niezależnie od wysokości jego udziału finansowego w przedsiębiorstwie; udziały są zresztą imienne i niezbywalne.
Ta forma organizacyjna to jedna z głównych przyczyn powodzenia wielu przykładów dobrych praktyk.
Wymaga ona bowiem od pracowników wzięcia bezpośredniej odpowiedzialności za losy ich firmy, umożliwiając im jednocześnie pełny udział w kształtowaniu strategii jego rozwoju.
We współczesnym świecie, który coraz powszechniej uznaje tzw. kapitał ludzki za podstawowy zasób przedsiębiorstwa, zwłaszcza w kontekście "gospodarki opartej na wiedzy", do której tworzenia wzywa strategia lizbońska, ten rodzaj spółdzielczości zaczyna ukazywać się w nowym świetle – jako koncepcja nowoczesna i innowacyjna.
4.2.5.2 EKES proponuje Komisji, by zarówno w organizowanych przez nią seminariach tematycznych, jak i w pracach wyżej wspomnianego Ośrodka Badań, poddano tę formę spółdzielczości analizie pod kątem:
- jej kosztu alternatywnego – w celu ustalenia, w jakim stopniu i z jakimi ewentualnymi korektami można ją wykorzystać w odniesieniu do "konwencjonalnych" MSP;
- rozwiązań prawnych i regulacyjnych.
5.
Wnioski
5.1 MSP stanowią podstawę gospodarki i zatrudnienia w Europie i z tego tytułu na nich w pierwszym rzędzie spoczywa odpowiedzialność za osiągnięcie celów strategii lizbońskiej.
PS odgrywają coraz większą rolę w spójności społecznej i rozwoju lokalnym.
Potencjał interakcji między MSP a PS, w szczególności w drodze wykorzystania PS przez MSP na szeroką skalę z pożytkiem dla obu rodzajów podmiotów, pozostaje wciąż w znacznym stopniu niewykorzystany.
5.2 EKES proponuje zatem Komisji, by dokonała przeglądu istniejących i potencjalnych interakcji między MSP a PS oraz wykazała, że interakcje te sprzyjają rozwojowi obu tych typów przedsiębiorstw w obliczu głębokich przemian, jakie pociąga za sobą rozwój gospodarczy między innymi w politykach rozwoju regionalnego, spójności społecznej i innowacji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Paneuropejskich Korytarzy Transportowych
(2005/C 120/04)
Dnia 23 stycznia 2003 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swojego regulaminu, opracować opinię w sprawie: Paneuropejskich Korytarzy Transportowych
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 5 października 2004 r. Sprawozdawcą była Karin Alleweldt.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 27 października 2004 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 164 do 2 przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Stała grupa analityczna podjęła ponownie prace w styczniu 2003 r., po rozszerzeniu zakresu tematycznego [1] na wszystkie sprawy związane z paneuropejskimi korytarzami transportowymi.
W grudniu 2002 r., Zgromadzenie Plenarne zostało poinformowane o działaniach prowadzonych w trakcie poprzedniej kadencji i wyraziło dla nich zdecydowane poparcie.
Równolegle z kontynuowaniem i rozwojem zadań związanych z korytarzami, w latach 2003-2004 Komisja Europejska podjęła nowe, istotne decyzje w zakresie budowy transeuropejskich sieci infrastruktury transportowej (TEN-T), które dotyczą również 10 korytarzy ustanowionych w Helsinkach (1997).
Rozszerzenie Unii Europejskiej w maju 2004 r. oraz perspektywa przystąpienia państw Europy Południowo-Wschodniej zmieniają także ogólne ramy wspólnej polityki infrastrukturalnej i współpracy w odniesieniu do korytarzy.
1.2 Celem tej opinii z własnej inicjatywy jest nie tylko sporządzanie informacji dotyczących działalności i stanowiska Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie paneuropejskich korytarzy transportowych w ciągu ostatnich dwóch lat, lecz również ustalanie, jakie dalsze kroki powinny podjąć zainteresowane strony i w jaki sposób Komitet może służyć pomocą.
2.
Nowe ogólne ramy w paneuropejskiej polityce infrastruktury transportowej
2.1 Komisja rozpoczęła przegląd TEN-T w połowie 2003 r., od sprawozdania grupy ekspertów pod kierownictwem Karela van Miert.
W jej wyniku poszerzono listę projektów priorytetowych z 1996 r. oraz zaproponowano nowe możliwości finansowania przez UE i nową formę lepszej koordynacji [2].
Przedstawiono także plany włączenia koncepcji korytarzy transportowych do polityki wspólnotowej w zakresie infrastruktury, z zamiarem skoncentrowania się w przyszłości na priorytetach dotyczących pewnych głównych linii komunikacyjnych, zamiast na ogólnej, wspólnotowej polityce w zakresie infrastruktury.
To podejście grupy van Mierta nie zyskało poparcia.
2.2 EKES omówił szczegółowo kwestię Przyszłości TEN-T, w czasie spotkania sekcji w Rzymie we wrześniu 2003 r. z Komisją V ds. dużych projektów i sieci infrastrukturalnych przy włoskiej Radzie ds. Gospodarki i Pracy (CNEL).
Wydano wspólne oświadczenie [3], w którym wezwano do wzmocnienia zaangażowania w realizację zintegrowanej sieci transportowej, obejmującej nowe Państwa Członkowskie, ale jednocześnie wychodzącej poza ich zasięg.
Na pierwszym planie powinny znaleźć się takie aspekty, jak intermodalność i zachowanie długookresowej trwałości (sustainability); należałoby także wspólnie zwiększyć finansowanie i ewentualnie wesprzeć je, przy pomocy europejskiego funduszu na rzecz transeuropejskich sieci transportowych.
2.3 Włoska prezydencja zwróciła się do EKES z wnioskiem o przygotowanie opinii z własnej inicjatywy celem pogłębienia dyskusji zainicjowanej w Rzymie.
Komitet przedstawił w zarysie swoje aktualne, zasadnicze poglądy na temat europejskiej polityki infrastruktury transportowej w dokumencie zatytułowanym Przygotowanie infrastruktury transportowej do przyszłych potrzeb: planowanie i kraje sąsiednie – trwała mobilność – finansowanie [4].
EKES zaproponował wypróbowanie w przyszłości nowych form i środków finansowania, przyznanie większego priorytetu kwestiom ochrony środowiska naturalnego, długookresowej równowagi ekologicznej i trwałości społecznej oraz w zakresie planowania i realizacji paneuropejskiej sieci transportowej, a także kontynuowanie prac przynoszących pozytywne wyniki w odniesieniu do korytarzy helsińskich i zastosowanie innowacyjnych metod w odpowiedzi na nowe wyzwania.
2.4 Jako główny priorytet, Unia Europejska wyznaczyła sobie pokojową odbudowę regionu Europy Południowo-Wschodniej, stale kładąc nacisk na przywrócenie sprawnej infrastruktury transportowej.
W uzupełnieniu do istniejących już korytarzy o znaczeniu regionalnym (X, V, VII, IV i VIII) oraz w oparciu o Deklarację Helsińską z 1997 r. i doświadczenia związane z procesem TINA [5], opracowano koncepcję w zakresie transportu dla Europy Południowo-Wschodniej.
Obejmuje ona intermodalną sieć infrastruktury, tak zwaną Sieć Transportową Regionów Centralnych Europy Południowo-Wschodniej (South East Europe Core Regional Transport Network), która powinna zostać zrealizowana w drodze wspólnych, skoordynowanych działań.
Zainteresowane państwa [6] przygotowały Protokół Ustaleń, który między innymi wyraźnie odnosi się do współpracy między grupami interesów społeczno-gospodarczych w tym regionie i stałą grupą analityczną EKES.
2.5 Koordynacja prac komitetów sterujących w zakresie 10 korytarzy helsińskich [7] i 4 obszarów transportowych (PETRAs) [8] przybrała nowy kształt.
Mniej więcej raz do roku Komisja zaprasza przewodniczących i kierowników sekretariatów ds. korytarzy transportowych oraz innych przedstawicieli instytucji europejskich lub instytucji UE, w celu omówienia dokonanego postępu prowadzonych prac i ich przyszłych perspektyw.
Była grupa robocza ds. transportu G-24 powinna zostać zastąpiona przez mniejszą i bardziej efektywną strukturę.
Jednocześnie osoby odpowiedzialne w Komisji rozumieją, że tylko sama Komisja jest w stanie zapewnić pewne aspekty koordynacji i wsparcia na płaszczyźnie techniczno-organizacyjnej.
Ostatnie spotkania miały miejsce w czerwcu 2003 r. i 15 marca 2004 r.
Najważniejsze wnioski wynikające z tych spotkań zostały uwzględnione w punktach 3 i 4 poniżej.
2.6 Rozszerzenie i nowa polityka sąsiedztwa UE mają także pewien wpływ na przyszłe planowanie polityki transportowej w Europie i poza nią.
W czerwcu odbyło się wspólne posiedzenie strategiczne Komisji i Parlamentu Europejskiego, na które zaproszono przedstawicieli europejskiego sektora transportu, w tym z nowych państw sąsiadujących z UE.
Postanowiono stworzyć grupę roboczą wysokiego szczebla, której zadaniem będzie opracowywanie umów w dziedzinie rozbudowy głównych transeuropejskich linii komunikacyjnych, przede wszystkim w kierunku krajów sąsiadujących na wschodzie, Federacji Rosyjskiej, regionu Morza Czarnego i Bałkanów.
W odniesieniu do regionu Morza Śródziemnego, zainicjowano projekt mający na celu stworzenie sieci transportowej Europa – Morze Śródziemne.
W przypadku Turcji, w chwili obecnej badane jest zapotrzebowanie w zakresie infrastruktury transportowej.
3.
Ukierunkowanie prac stałej grupy analitycznej
3.1 Nowe prace i kontynuowane zadania: informacje i przejrzystość
3.1.1 Trwający już siedem lat proces wdrażania Deklaracji Helsińskiej i wzmacniania współpracy poprzez komitety sterujące, a także ogólne zaangażowanie Komisji Europejskiej, nie wpłynęły znacząco na poprawę przejrzystości i ściślejsze powiązanie różnych procesów planowania.
Nowe wytyczne TEN-T, korytarze i obszary transportowe, Sieć Transportowa Regionów Centralnych Europy Południowo-Wschodniej, prace Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (ECMT) i Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (UN-ECE) oraz różne regionalne inicjatywy na rzecz wzmocnionej współpracy nadal pozostają domeną wąskiego kręgu ekspertów.
3.1.2 Brak przejrzystości silniej zaznacza się na poziomie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Jednym z kluczowych zadań stałej grupy analitycznej jest i będzie pełnienie funkcji łącznika przekazującego informacje nie tylko pomiędzy organami urzędowymi, ale i do zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Komisja pracuje nad systemem informacji geograficznej (Geographical Information System - GIS), który miałby być ogólnie dostępny w celu planowania i analiz wyników.
Obecnie system ten jest przeznaczony jedynie na potrzeby wewnętrzne, ale mógłby on zostać rozbudowany o dane społeczno-gospodarcze, tym samym stając się bardziej użytecznym dla EKES.
Sprawa ta powinna zostać przedyskutowana z Komisją.
3.2 Wykorzystanie procesu konsultacji: "europejskie" drogi transportowe wymagają "europejskiego konsensusu"
3.2.1 Wyniki prac grupy van Mierta wyraźnie zwróciły uwagę na trudności, powodujące lukę pomiędzy ambitnymi planami europejskimi a ich realizacją, na którą to bardzo trudno jest oddziaływać.
Słusznie wskazano na potrzebę przyjęcia bardziej transgranicznego podejścia, w zakresie procedur planowania, oraz zwiększenia udziału grup interesów społeczeństwa obywatelskiego celem poprawy przyszłych wyników.
Kwestie te zostały także uwzględnione w nowych wytycznych TEN.
3.2.2 Udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego stanowi klucz do zrównoważonego rozwoju, biorącego pod uwagę interesy lokalne i regionalne i warunkującego efektywność funkcjonowania i eksploatacji dróg transportowych.
Projekty infrastrukturalne o oddziaływaniu ogólnoeuropejskim spełniają swoją funkcję tylko wtedy, gdy są w interesie trwałości.
Dla osiągnięcia tego celu konieczne jest zapewnienie udziału stowarzyszeń gospodarczych, przedsiębiorstw transportowych, związków zawodowych, organizacji ochrony środowiska i konsumentów, działających ponad granicami na poziomie europejskim.
Warunkiem utrzymania impulsu do wdrożenia inicjatywy "europejskich" dróg transportowych jest ukształtowanie w społeczeństwie świadomości "europejskiej" i osiągnięcie konsensusu, uwzględniającego rzeczywistość społeczno-gospodarczą.
EKES wielokrotnie proponował swoje wsparcie celem osiągnięcia tego konsensusu, co wymaga systematycznego organizowania przesłuchań, czy też debat informacyjnych, na szczeblu europejskim.
EKES zaleca jednak, by przesłuchania nie były traktowane jako działanie o charakterze obowiązkowym bez późniejszego wzięcia pod uwagę ich wyników.
Przesłuchanie na temat procesu TINA, przeprowadzone w 1998 r. we współpracy z Komisją UE, nie zostało uwzględnione w raporcie końcowym, mimo dużego zainteresowania i sformułowania jasnych wniosków.
3.3 Od konsultacji do współpracy koncepcyjnej i praktycznej
3.3.1 W ciągu wielu lat prowadzenia prac przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny nad paneuropejską polityką transportową, przez długi okres czasu w formułowanych przez siebie wnioskach nawoływał on do uczestnictwa i konsultacji.
Aktualnie problematyka ta w dużym stopniu została podjęta przez różne strony w całej Europie, a EKES w tym obszarze nawiązał dobre kontakty robocze.
Komitet może słusznie domagać się udziału w pracach komitetów sterujących i innych organów, przedstawiając swoje koncepcje oraz poprzez praktyczne formy współpracy.
3.3.2 Podstawę merytoryczną współpracy koncepcyjnej stanowi najnowsza opinia z własnej inicjatywy Przygotowanie infrastruktury transportowej do przyszłych potrzeb, która wyraźnie definiuje zasady europejskiej polityki transportowej z punktu widzenia Komitetu.
Trzy podstawowe kwestie to: cel trwałości, koncepcje usprawnienia finansowania i ukierunkowanie infrastruktury transportowej na potrzeby ogólnoeuropejskie.
Opinia formułuje także priorytety działania w odniesieniu do rozbudowy korytarzy transportowych.
Z uwagi na ich znaczenie jako wytycznych dla prac stałej grupy analitycznej, zostały one pokrótce przedstawione poniżej [9]:
- Należy dokonać oceny lepszych powiązań pomiędzy obszarami gospodarczymi.
- Należy zwiększyć intermodalność w oparciu o jasne kryteria.
- Należy usprawnić połączenia z śródlądowymi drogami wodnymi.
- Należy zintegrować transport morski na krótkie odległości.
- Odnotowano już pewne osiągnięcia w zakresie współpracy w dziedzinie transportu kolejowego, która powinna być dalej wzmacniana.
- Należy poświęcić więcej uwagi połączeniom pomiędzy regionalnymi i lokalnymi sieciami transportowymi a głównymi szlakami transportowymi.
- W pracach nad korytarzami transportowymi należy systematycznie uwzględniać cele w odniesieniu do rozwoju w aspekcie jakościowym i w zakresie eksploatacji (bezpieczeństwo, interesy konsumentów, kwestie społeczne, przede wszystkim w międzynarodowym transporcie drogowym, jakość usług, oddziaływanie na środowisko).
- Należy w dużym stopniu utrzymać koncepcję korytarza i rozszerzyć ją na większy obszar.
3.3.3 Cele te zostały częściowo uwzględnione przez Komisję w zrewidowanych wytycznych TEN.
Teraz zasadniczą sprawą jest doprowadzenie do ich spójnej realizacji w praktyce w ramach współpracy transgranicznej.
EKES ma możliwość przyczynienia się do osiągnięcia tychże celów, podejmując konkretne działania, przy uwzględnieniu praktycznych zagadnień.
3.4 Połączenie korytarzy w sieć i współpraca regionalna
3.4.1 Prace w ramach komitetów sterujących prowadzone są w mniej więcej tym samym tempie w odniesieniu do wszystkich korytarzy transportowych.
Jednocześnie zauważa się istnienie połączeń regionalnych, co oznacza iż na dzień dzisiejszy mamy do czynienia raczej z siecią korytarzy, aniżeli pojedynczymi liniami komunikacyjnymi.
W podejściu do problematyki obszarów transportowych, coraz bardziej widoczny jest regionalny aspekt współpracy, na przykład w Europie Południowo-Wschodniej w przypadku korytarzy IV, V, VII i X, lub w obszarze Morza Bałtyckiego w korytarzach I i IX.
Natomiast obserwuje się niską aktywność w obrębie oficjalnie wyznaczonych obszarów transportowych (PETRAs).
3.4.2 Obydwa podejścia, a więc tworzenie głównych linii komunikacyjnych i rozbudowa na dużą skalę połączeń regionalnych, wzajemnie się uzupełniają.
W przyszłości stała grupa analityczna powinna skoncentrować się bardziej na koncepcjach rozwoju regionalnego.
Istotnym aspektem prac EKES w ramach jego sekcji, jest powiązanie ze sobą polityki transportowej, tematyki rozwoju regionalnego i priorytetów w zakresie jego stosunków zewnętrznych (wschodnie państwa sąsiednie, Wymiar Północny, Europa Południowo-Wschodnia).
3.5 Zadanie na przyszłość: tworzenie nowych połączeń
3.5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt zorganizowania spotkania Komisji i PE w czerwcu 2004 r., jako że zawsze podkreślał, iż inicjatywa UE na rzecz realizacji europejskich dróg transportowych nie powinna ulegać osłabieniu w miarę poszerzania Wspólnoty.
W liście skierowanym do EKES, Komisja zapewnia, że wspomniane spotkanie stanowi początek szerszego i bardziej otwartego procesu koordynacji, w którym mogą uczestniczyć wszystkie strony.
Osiągnięcie to jest decydujące dla powodzenia i trwałości planowania w dziedzinie transportu na szczeblu europejskim.
3.5.2 Dotychczasowe doświadczenia, w szczególności zaś prace komitetów sterujących, stanowią ważną i nieodzowną podstawę nowego planowania.
Wkład wniesiony przez EKES, przedstawiony w niniejszej opinii i wynikający z doświadczeń zebranych na przestrzeni wielu lat, mógłby zostać teraz wykorzystany na wczesnym etapie planowania infrastruktury.
Szansę tą należy wykorzystać.
4.
Działania stałej grupy analitycznej w odniesieniu do poszczególnych korytarzach transportowych
4.1 W przypadku korytarza II [10], została właśnie utworzona grupa robocza związków zawodowych.
Jej pierwsze posiedzenie odbyło się w dn. 10- 11 kwietnia 2003 r. w Moskwie.
EKES wziął również udział w oficjalnym posiedzeniu komitetu sterującego w dn. 15- 16 maja 2003 r. w Berlinie. Obydwa spotkania wskazują na obiecujące perspektywy dla naszych dalszych prac.
Problem związany z korytarzem II spowodowany jest utrudnioną współpracą z Białorusią.
W międzyczasie pojawiła się tendencja do omijania trasą północną Białorusi, a zatem także sporej i dobrze rozbudowanej części korytarza.
Przyczyną tego stanu rzeczy są trudności na granicy.
Aktualnie zacieśnia się współpracę ze spółkami przewozu kolejowego.
Niedawno zaproponowano rozszerzenie korytarza do Jekatierinburga. Szczególnie ważne jest znalezienie sposobów rozwiązania problemów z ruchem drogowym i procedurami na przejściach granicznych oraz skorzystanie z pomocy EKES w tym względzie.
4.2 Zwiększano udział w pracach w ramach korytarza IV [11].
Na posiedzeniu komitetu sterującego w Sopron/Węgry w dn. 20- 21 maja 2003 r. spotkali się także przedstawiciele przedsiębiorstw kolejowych i związków zawodowych kolejarzy w korytarzu IV. Przeprowadzili oni owocną dyskusję na temat wsparcia dla transportu kolejowego, która miała być kontynuowana.
Stało się tak na ostatnim posiedzeniu w dn. 10- 11 listopada 2003 r. w Dortmundzie.
Głównym tematem dalszych rozmów były przeszkody techniczno-organizacyjne i propozycje rozwiązań dotyczące przejść granicznych.
W celu zachowania ciągłości tej tematyki, w posiedzeniach komitetu sterującego będzie uczestniczyć na zasadzie obserwatora, przedstawiciel współpracy związkowej pracowników kolei.
Obecnie należałoby podjąć tematy związane z aspektami gospodarczymi, społecznymi, technicznymi i organizacyjnymi w dziedzinie drogowego transportu towarowego w odniesieniu do korytarza IV.
4.3 Komitetowi szczególnie zależy na wspieraniu korytarza X [12].
W tym celu, zacieśniono kontakty z właściwymi komitetami sterującymi.
Podjęto bardziej konkretne kroki wobec potencjalnych działań EKES, w czasie posiedzenia komitetu sterującego w dn. 18- 19 lipca 2003 r. w Słowenii.
3 listopada 2003 r. EKES zorganizował bardzo udaną konferencję w Belgradzie, mającą charakter dialogu, która zakończyła się wystosowaniem wspólnego oświadczania [13].
Spowodowało to podjęcie dalszych kroków w celu wzmocnienia współpracy, przede wszystkim w dziedzinie transportu kolejowego.
Kontakty robocze w Sarajewie oraz współpraca z komitetem sterującym Sieci Transportowej Regionów Centralnych Europy Południowo-Wschodniej to kolejne zagadnienia, stanowiące przedmiot tych prac.
Mając na względzie zagwarantowanie zrównoważonej polityki w zakresie portów morskich i włączenia ich do systemów dróg komunikacyjnych w głębi lądu, korytarz V [14] stanowi ważną linię komunikacyjną.
4.3.1 Na początku listopada 2004 r. ma zostać zorganizowana inicjatywa celem promowania lepszych usług transportu kolejowego, wspólnie z ARGE Xline – związkiem pracowników kolei.
Zaplanowany jest przejazd specjalnego pociągu pokazowego oraz imprezy w Villach (Austria), Zagrzebiu (Chorwacja) i Sarajewie (Bośnia-Hercegowina).
[15]
4.4 W celu wspierania żeglugi śródlądowej i korytarza VII [16], Dunaj, EKES opracował szereg propozycji. [17].
Ostatnie posiedzenie komitetu sterującego odbyło się w lipcu 2004 r.
Obecnie pod kierunkiem stałej grupy analitycznej prowadzone są dyskusje, przedmiot których stanowią utrudnienia w rozwoju żeglugi śródlądowej w korytarzu VII i odpowiednie regulacje zmierzające do usunięcia tych przeszkód.
Omawiane są także opcje i potrzeby inwestycje celem lepszej integracji w ramach multimodalnego systemu transportowego.
[18]
4.4.1 W opinii Przygotowanie infrastruktury transportowej do przyszłych potrzeb, uchwalonej 28 stycznia 2004 r. [19] EKES podkreślił następujące wymogi: "szczególne wspieranie korytarza żeglugi śródlądowej VII, Dunaj, powiązanie z liniami transportu kolejowego oraz odpowiednie regulacje dotyczące aspektów technicznych i społecznych transgranicznej żeglugi śródlądowej".
4.4.2 Ponadto dla zoptymalizowania pełnionej przez Dunaj roli paneuropejskiego korytarza transportowego Wspólny Komitet Konsultacyjny UE-Rumunia (Bukareszt 23-24/5/02) zaproponował podjęcie działań na rzecz zwiększenia wsparcia finansowego dla żeglowności tej rzeki i połączenia z Morzem Czarnym.
4.5 Od konferencji dotyczącej korytarzy III [20] i VI [21] w Katowicach w 2001 r., EKES nie podejmował żadnych działań w odniesieniu do tych korytarzy.
Jednakże w sierpniu 2004 r. sekretariat ds. korytarza transportowego III wystosował pismo, w którym zaprasza do uczestnictwa w dalszych pracach poprzez przygotowanie propozycji programu prac na lata 2003/2004.
4.6 W ciągu ostatnich 1-2 lat, szczególne wsparcie EKES uzyskał ze strony tworzącej się właśnie współpracy związków zawodowych pracowników sektora transportu wzdłuż korytarzy transportowych i w całej Europie, zorganizowanych w Europejskiej Federacji Pracowników Transportu (ETF).
Obejmujący wszystkie sektory transportu i zawierający istotny wkład koncepcyjny i praktyczny projekt ETF przyczynił się w znacznym stopniu do sukcesu działań EKES i będzie on wzmacniał współpracę również w przyszłości.
4.7 Należy również wspomnieć, że przewodniczący stałej grupy analitycznej, we współpracy z sekretariatem TEN i przy wsparciu odpowiednich działów Komisji Europejskiej, sporządził zestawienie danych w sprawie każdego z korytarzy. Są one dostępne w sekretariacie sekcji TEN w siedzibie EKES. [22]
5.
Zalecenia dotyczące przyszłych działań
5.1 Nowe, opisane wyżej cele paneuropejskiej polityki transportowej zostały przyjęte przez stałą grupę analityczną i uwzględnione w planach regionalnych, praktycznych i koncepcyjnych.
Jak nigdy dotąd siła EKES polega na jego zdolności godzenia interesów i przedstawiania praktycznych propozycji.
Akcentować należy organizowanie działań i obecność na miejscu.
5.2 Zainteresowane strony, zarówno wewnątrz jak i poza Komitetem, mają do swojej dyspozycji stałą grupę analityczną, która jest swego rodzaju punktem wymiany informacji i kontaktów.
W zakresie kompetencji stałej grupy analitycznej przede wszystkim leży prowadzenie i koordynacja działań EKES i rozpowszechnianie informacji na temat takiej działalności.
Odgrywa ona także istotną rolę w globalnej koordynacji na poziomie europejskim.
Grupa ta może korzystać z doświadczeń zebranych w ciągu 13 lat aktywnego uczestnictwa EKES w tworzeniu paneuropejskiej polityki transportowej.
5.3 W ciągu kolejnych dwóch lat EKES powinien w swoich działaniach skupić się praktycznej współpracy i uczestnictwie organizacji społeczeństwa obywatelskiego na miejscu.
Cel polega na umożliwieniu właściwym organizacjom zaangażowania się w realizację celów polityki transportowej, wymienionych w punkcie 3.3.2, poprzez dokonywanie ocen, przekazywanie uwag i sugestii wprowadzenia usprawnień w odniesieniu do poszczególnych korytarzy, regionów czy projektów infrastrukturalnych.
5.4 Powinno wzmocnić się współpracę EKES z komitetami sterującymi korytarzy oraz Komisją Europejską.
Stała grupa analityczna powinna podjąć się nowej roli, pomagając w realizacji Sieci Transportowej Regionów Centralnych Europy Południowo-Wschodniej (patrz punkt 2.4).
5.5 Stała grupa analityczna musi zastanowić się nas sposobami zagwarantowania, iż w większym zakresie uwzględnione zostaną operacyjne aspekty działalności transportowej w ramach realizacji paneuropejskich korytarzy.
W szczególności możliwe powinno być zdefiniowanie konkretnych aspektów polityki w zakresie korytarzy transportowych odnoszących się do intermodalności, ochrony środowiska naturalnego, bezpieczeństwa, uwarunkowań społecznych i efektywności.
5.6 W kontekście europejskiej polityki sąsiedztwa (European Neighbourhood Policy - ENP), w obecnej chwili planuje się nowe korytarze.
Stała grupa analityczna powinna wnieść swój wkład, odpowiadając na apel Komisji Europejskiej o otwartość w tym procesie.
5.7 Prace Komisji Europejskiej i komitetów sterujących w zakresie korytarzy i transportu powinny być ze sobą bardziej powiązane.
Komisja Europejska ma do odegrania istotną rolę poprzez koordynację i udzielanie wsparcia technicznego i organizacyjnego.
Pożądanym byłoby umożliwienie szerszej, wspólnej koordynacji, przez wszystkie strony, różnych działań podejmowanych na szczeblu europejskim, oraz większego uczestnictwa Parlamentu Europejskiego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemian w przemyśle oraz pomocy publicznej w sektorze stalowym
(2005/C 120/09)
W dniu 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego Regulaminu wewnętrznego wydać opinię w sprawie przemian w przemyśle oraz pomocy publicznej w sektorze stalowym.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, która była odpowiedzialna za prace Komitetu na ten temat, przyjęła opinię w dniu 9 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Göran Lagerholm, a współsprawozdawcą Albrecht Emil Kormann.
Na 412 sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 154 do 3, przy 11 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię.
1.
Wprowadzenie do opinii, jej cele i zakres; definicje pojęć
1.1 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej koncentruje się na relacji pomiędzy przemianami w przemyśle a pomocą publiczną, co zilustrowane zostało na przykładzie sektora stalowego.
1.2 Autorzy niniejszej opinii z inicjatywy własnej pod terminem "przemiany w przemyśle" rozumieją normalny, ustawiczny proces w danym sektorze przemysłowym polegający na aktywnym reagowaniu na dynamiczne trendy w danej gałęzi gospodarki w celu zapewnienia jego konkurencyjności i możliwości rozwoju.
1.3 Europa nie może pozostać na uboczu obecnych przekształceń w sektorze przemysłowym.
W świetle narastającej globalizacji rynków struktury gospodarcze prędzej czy później będą musiały funkcjonować zgodnie z wydarzeniami na rynku światowym.
W tym kontekście Unia Europejska musi spróbować odegrać aktywną rolę w definiowaniu ramowych warunków międzynarodowych.
1.4 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej została opracowana ze względu na następujące czynniki:
- wygaśnięcie traktatu EWWiS w 2002 r.;
- prywatyzację i restrukturyzację przemysłu stalowego w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, związane z procesem przystąpienia tych krajów do UE;
- negocjacje prowadzone przez OECD w sprawie międzynarodowego Porozumienia w sprawie Subwencji w Przemyśle Stalowym (SSA);
- najnowsze wydanie tzw. tabeli pomocy publicznej w UE ("EU's State Aid Scoreboard");
- komunikat Komisji Europejskiej zatytułowany "Wspieranie przekształceń strukturalnych: polityka przemysłowa dla poszerzonej Europy" (COM(2004) 274 final) z kwietnia 2004 r.; oraz
- raport Komisji skierowany do Rady oraz Parlamentu Europejskiego zatytułowany: "Pierwszy raport nt. monitoringu restrukturyzacji przemysłu stalowego w Republice Czeskiej i w Polsce" (COM(2004) 443 final) z 7 lipca 2004 r.
Niniejsza opinia z własnej inicjatywy analizuje na przykładzie przemysłu stalowego, jaki wpływ może mieć pomoc publiczna na proces niezbędnych przemian strukturalnych.
1.5 Przedsiębiorstwa, które nie otrzymują pomocy publicznej, dzięki której mogą chronić swoją konkurencyjność, są często w gorszej sytuacji niż przedsiębiorstwa, które ją otrzymują; negatywne skutki dla rozwoju takich przedsiębiorstw mogą być bardzo poważne i grożą nawet wyparciem ich z rynku.
Pomimo doświadczeń zgromadzonych przez kilka dekad restrukturyzacji, przykład europejskiego przemysłu stalowego pokazuje, że politycznym decydentom często trudno powstrzymać się od udzielania subwencji wielkim przedsiębiorstwom, zatrudniającym bardzo dużą liczbę pracowników i zagrożonym zamknięciem.
Ogólnie rzecz biorąc oznacza to, że niewykorzystane moce produkcyjne i nieekonomiczne działania są sztucznie "podtrzymywane przy życiu" bez uwzględniania mechanizmów rynkowych.
Natomiast niezbędne procesy dostosowawcze wdrażane są bardzo powoli.
1.6 Pomimo tego kręgi polityczne, gospodarcze oraz związki zawodowe są zgodne co do nieuchronności przemian w sektorze przemysłowym oraz potrzeby kształtowania tych przemian w drodze międzynarodowych porozumień ramowych (np. WTO, OECD, MOP).
Przekonanie to wynika z wielu dekad przemian, których doświadczył już przemysł stalowy i węglowy.
Restrukturyzację i konsolidację wraz z towarzyszącym im dialogiem społecznym uznaje się obecnie za warunki wstępne względnie ramy konieczne do zapewnienia konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich na coraz bardziej zintegrowanych rynkach.
1.7 W komunikacie w sprawie polityki przemysłowej wydanym pod koniec kwietnia 2004 r. [1] Komisja Europejska zwróciła uwagę na fakt, że przemian w sektorze przemysłowym nie można utożsamiać z całkowitą deindustrializacją, która charakteryzuje się równoczesnym spadkiem zatrudnienia, produkcji i produktywności.
Skutkiem całkowitej deindustrializacji jest utrata miejsc pracy o niskiej wydajności na rzecz krajów rozwijających się i nowo uprzemysłowionych, gdzie koszty siły roboczej są niższe.
Głównym powodem takiego przepływu miejsc pracy jest fakt, że porównywalne struktury kosztów stały się korzystniejsze dla krajów spoza UE.
1.8 W swojej analizie polityki przemysłowej Komisja Europejska dochodzi jednak do wniosku, że deindustrializacja dotyczy obecnie obok przemysłu wydobywczego jedynie kilku innych sektorów (branży włókienniczej, odzieżowej, przemysłu skórzanego, stoczniowego, koksowniczego, przemysłu rafineryjnego oraz produkcji i przetwarzania paliw jądrowych oraz materiałów rozszczepialnych).
O ile przemiany strukturalne są niewątpliwie bolesne dla poszczególnych regionów, to z ekonomicznego punktu widzenia są one korzystne dla ogółu, pod warunkiem, że są właściwie przewidziane, rozpoznane i że udzielone jest im odpowiednie wsparcie.
1.9 Proporcjonalny spadek udziału przemysłu w ogólnej aktywności gospodarczej jest wyrazem długotrwałego procesu strukturalnego.
O ile większość sektorów przemysłu, takich jak przemysł żelaza i stali, znacznie zredukowało liczbę zatrudnianych pracowników przez ostatnie kilka dziesięcioleci, to odnotowały one jednocześnie znaczny wzrost wartości dodanej ich produktów oraz wydajności siły roboczej.
1.10 Wzrost społecznego znaczenia sektora usług jest często uważany przez społeczeństwo za dowód tego, że proces przemian strukturalnych odbywa się kosztem przemysłu.
Zmianę tę należy jednak rozpatrywać w aspekcie wzrastającej współzależności pomiędzy tymi dwoma sektorami.
Przez ostatnich kilka dekad sektor przemysłu przetwórczego zlecał wykonanie niektórych usług (transport, logistyka, przetwarzanie danych itd.) dostawcom zewnętrznym.
Konieczna jest zatem niezmierna ostrożność w interpretacji statystyk, dotyczących przemian w sektorze przemysłowym.
Niewłaściwe wnioski, oparte na powierzchownych analizach lub politycznie motywowane półprawdy mogą szybko przynieść fatalne konsekwencje dla przemysłu.
1.11 W opartej na wiedzy Unii Europejskiej wartość dodana produkowana przez przemysł jest bardzo istotnym czynnikiem.
Biorąc pod uwagę całkowitą wartość dodaną wypracowaną dla przemysłu przez inne sektory gospodarki, jasne się staje, że od początku lat 90 przemysł był nadal sprawą ogromnej wagi dla Unii Europejskiej.
Dla przykładu w Niemczech przemysł nadal stanowi dobre 40 % wartości dodanej brutto – wliczając w to świadczenia pośrednie.
1.12 W obliczu blisko trzydziestoletnich, często bolesnych doświadczeń na polu prywatyzacji i restrukturyzacji przemysłu Komisja Europejska proponuje, by przyszłe działania restrukturyzacyjne (podejmowane w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w sektorze stalowym i innych sektorach) opierały się na doświadczeniu zdobytym przez unijny sektor stalowy przy wdrażaniu działań dostosowawczych.
1.13 W ostatnich dziesięcioleciach nastąpiły znaczne zmiany w środowisku politycznym, technicznym i gospodarczym, w którym funkcjonuje przemysł stalowy.
Kryzysy naftowe, powstanie wspólnotowego rynku wewnętrznego, rozszerzenie Unii Europejskiej, a także globalizacja miały ogromny wpływ na ten sektor, który jest bardzo ważny dla innych sektorów przemysłu.
Pomimo wszystkich wahań koniunkturalnych i strukturalnych, które miały miejsce od czasu pierwszego kryzysu w 1975 roku, poziom produkcji stali w UE jest zasadniczo stabilny.
Stal, również obecnie, produkowana jest właściwie we wszystkich 15 Państwach Członkowskich starej UE.
Jednakże dziś, dzięki postępowi technicznemu, do tej produkcji potrzeba jedynie około jednej trzeciej liczby pracowników z roku 1975.
Udział procentowy przedsiębiorstw w sektorze stalowym unijnej Piętnastki, w których dominujący udział ma państwo spadł z 53 % w 1985 roku do niecałych 10 % obecnie.
Ponadto, przedsiębiorstwa państwowe i prywatne w sektorze stalowym podlegają tym samym warunkom ekonomicznym.
1.14 Z uwagi na powyższe, Komisja ds. Przemian w Przemyśle Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego podejmuje się analizy roli, jaką pomoc publiczna odgrywa w ogóle w kontekście przemian strukturalnych oraz roli, jaką pomoc państwowa odgrywała w odniesieniu do europejskiego przemysłu stalowego.
Na potrzeby niniejszej opinii z inicjatywy własnej termin "sektor stalowy" oznaczać będzie wszelkie działania przemysłowe, związane z produkcją i zbytem stali oraz jego kluczową rolę w sektorach wykorzystujących stal w UE.
2.
Pomoc publiczna i jej oddziaływanie
2.1 Pomoc państwa to wybiórcze dotacje, których udzielają instytucje państwowe wybranym gałęziom produkcji, a w efekcie również określonym grupom.
Aby ustalić, czy dane działania stanowią pomoc publiczną, należy dokonać rozróżnienia pomiędzy działaniami, których celem jest udzielenie wsparcia niektórym przedsięwzięciom lub produkcji pewnych towarów zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego WE a działaniami ogólnymi, które są także stosowane w Państwach Członkowskich, ale których celem jest przyniesienie korzyści gospodarce w ogóle.
Działania, które należą do tej drugiej kategorii, nie są uznane za pomoc publiczną w rozumieniu art. 87 ust. 1, są natomiast ogólnymi działaniami polityki gospodarczej stosowanymi w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw (np. ulgi podatkowe na cele inwestycyjne).
2.2 Powinno się jednakże mieć na uwadze, że w gospodarce rynkowej, działania gospodarcze są warunkowane podażą i popytem, a koordynowane przez mechanizm cenowy.
Wszelkie działania, które stanowią zagrożenie dla roli ceny w dostarczaniu informacji, wskazówek i bodźców, mogą być szkodliwe.
2.3 Pomoc publiczna może długotrwale zagrażać wolnej konkurencji, uniemożliwiać skuteczną alokację zasobów, a także szkodzić wspólnotowemu rynkowi wewnętrznemu.
Unia Europejska uznaje zatem, że chronienie wolnej i niezakłóconej konkurencji jest jedną z podstawowych zasad Wspólnoty.
2.4 Poszczególne przypadki alokacji pomocy państwowej (pomoc finansowa lub ulgi podatkowe) mogą być uzasadnione tylko wówczas, jeżeli rynek nie funkcjonuje w pełni i jeżeli istnieje realna szansa, że udzielenie subwencji przyniesie lepsze ekonomicznie skutki.
W przypadku nieefektywności rynku, interwencja państwa w formie pomocy finansowej może pomóc w uniknięciu niewłaściwych alokacji subwencji.
Państwo jednakże rzadko kiedy posiada wiedzę, dzięki której mogłoby zapewnić, że w przypadku nieefektywności rynku nastąpi właściwa dawka zastrzyku kapitału publicznego.
Przedsiębiorstwa, które walczą o pomoc państwa, nie zawsze są wiarygodnym źródłem informacji.
2.5 Kolejnym problemem jest fakt, że rynek podlega ciągłym zmianom.
Pomoc publiczna, która początkowo była uzasadniona może, z biegiem czasu, okazać się ekonomicznie niekonieczna, ale jednak nadal jest ona udzielana ze względu na opieszałość procesu politycznego lub wynik wpływu wywieranego przez regionalne i sektorowe grupy interesów.
2.6 Udzielenie pomocy państwa przynosi często zmiany w zachowaniu uczestników rynku.
Kiedy otrzymują subwencje, maleje ich gotowość do przeprowadzania działań dostosowawczych koniecznych do odzyskania lub ponownego ustanowienia konkurencyjności przedsiębiorstwa; w subsydiowanych przedsiębiorstwach może się także rozwinąć "mentalność subwencyjna".
2.7 Przynajmniej średnioterminowo pomoc państwa może doprowadzić do zwiększenia obciążeń podatkowych.
Redukcje w udzielaniu pomocy państwa są nie tylko ważne jako sposób osiągnięcia długotrwałej konsolidacji budżetowej, ale także z przyczyn ekonomicznych i prawnych.
Zmiana strukturalna jest niemożliwa, jeżeli w ramach subwencji zastosuje się niewłaściwe metody.
2.8 Po licznych posiedzeniach Rady Ministrów UE, z nadzieją na redukcję w ogólnej ilości pomocy publicznej, zaczęto apelować o zmianę kierunku udzielania wsparcia. Zamiast wspierać poszczególne przedsiębiorstwa lub gałęzie przemysłu, powinny zostać osiągnięte horyzontalne cele wspólne dla wszystkich, łącznie z celami spójności.
Pomoc publiczna udzielana na cele osiągnięcia celów horyzontalnych zmierza najczęściej do tego, by zrekompensować niewydolność rynku i przeważnie przynosi mniej zakłóceń konkurencji niż pomoc sektorowa i pomoc udzielana na konkretne cele.
Większość pomocy tego drugiego rodzaju udzielana jest na cele ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorstw, które mają kłopoty.
2.9 Do głównych celów horyzontalnych, które powinny być objęte finansowaniem publicznym należą:
- badania i rozwój,
- ochrona środowiska naturalnego,
- oszczędność energii,
- wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw,
- tworzenie nowych miejsc pracy,
- promocja szkoleń.
Wpływ państwa na europejski przemysł stalowy
2.10 Państwo od zawsze wywierało znaczny wpływ na przemysł stalowy; względy militarne i bezpieczeństwa odgrywały niebagatelną rolę w tej dziedzinie.
Aby zilustrować, jak wielki był wpływ Państwa, wystarczy zauważyć, że w 1980 roku około 60 % światowej produkcji stali powstawało nadal w przedsiębiorstwach, które były pod pośrednią bądź też bezpośrednią kontrolą państwa.
2.11 Państwowa własność przedsiębiorstw produkujących stal sprawia, że poniesione straty są często anulowane przez państwo; w ten sposób praktycznie udziela się im gwarancji przetrwania.
Z punktu widzenia skutecznej konkurencji sytuacja ta jest tak samo niezdrowa jak udzielanie pomocy państwowej w celu wzmocnienia konkurencyjności przedsiębiorstw lub wprowadzenie działań zapobiegających nieuchronnemu zamknięciu przedsiębiorstw nie należących bezpośrednio do państwa.
Oprócz działań ekonomicznych podejmowanych w celu zapobieżenia takim zamknięciom realizowane są dodatkowo posunięcia polityczne w tym zakresie.
W rezultacie ciężar działań dostosowawczych spychany jest na bardziej konkurencyjne przedsiębiorstwa.
Takie działania mogą być zaczątkiem całej serii interwencji.
2.12 Oprócz pomocy udzielanej przedsiębiorstwom, które kończą działalność, jedyna pomoc, która nadal może być udzielana europejskiemu przemysłowi stalowemu to pomoc horyzontalna.
Z uwagi na fakt, że proces przemian strukturalnych postępował niezmiernie wolno aż do lat 90, europejski przemysł stalowy uznał w końcu potrzebę zmiany formy pomocy z sektorowej i doraźnej na pomoc horyzontalną.
Europejski przemysł stalowy posunął się na tyle daleko odnośnie systemu pomocy publicznej, że rezygnuje również z pomocy regionalnej [2].
2.13 W Unii Europejskiej szczególną wagę kładzie się na monitorowanie wszelkich wydatków krajowych.
Komisja Europejska musi zapewnić, by polityka pomocy publicznej oparta była na tak przejrzystym monitoringu i wykorzystaniu pomocy państwa, jak ma to już obecnie ma miejsce w przypadku sektora stalowego.
2.14 Komisja Europejska jest obecnie w trakcie rewidowania ogólnych zasad i podstawowych przepisów regulujących pomoc publiczną.
Muszą one być określone w prostszy i jaśniejszy sposób.
Wszelkie rozbieżności należy usunąć.
Komisja priorytetowo potraktuje następujące działania: nowelizacja przepisów, regulujących pomoc państwa udzielaną na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw zagrożonych; reformę postanowień UE regulujących pomoc regionalną po rozszerzeniu UE; opracowanie nowych podstawowych przepisów regulujących ocenę tego, co stanowi względnie małe sumy pomocowe; oraz wyjaśnienia dotyczące usług leżących w ogólnym interesie ekonomicznym.
2.15 Nadchodzący w przeciągu następnych lat rozwój ogólnego systemu pomocy UE musi uwzględniać kontekst międzynarodowy, a zwłaszcza wielostronne zobowiązania.
Pomoc w stosunku do produktów i towarów nierolnych podlega Porozumieniu o Subwencjach i Środkach Wyrównawczych Światowej Organizacji Handlu.
3.
Polityka pomocy UE i jej znaczenie dla przemian przemysłowych w sektorze stalowym
Obchodzenie ogólnego zakazu EWWiS dotyczącego pomocy
3.1 Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali z 1952 r. zawierał jasne zasady dotyczące tego, czy Państwom Członkowskim wolno udzielać pomocy przedsiębiorstwom w przemyśle stalowym i węglowym: "Wymienione poniżej uznaje się za niezgodne ze wspólnym rynkiem węgla i stali i w konsekwencji za zakazane w granicach Wspólnoty, jak przewidziano w niniejszym Traktacie: ... subwencje lub pomoc udzielana przez państwo, niezależnie od ich postaci".
Ten zakaz udzielania pomocy przedsiębiorstwom przez poszczególne państwa, określony w art. 4c, był logiczną konsekwencją likwidacji wszelkich narodowych środków ochronnych w ramach Wspólnego Rynku.
3.2 Po ustanowieniu wspólnego rynku bardzo szybko stało się oczywiste, że bez pomocy państwowej w Europie nie będzie możliwe zabezpieczenie ani zaopatrzenia w energię ani produkcji żelaza czy stali w oparciu o rodzime zasoby węgla.
Poszukiwanie rozwiązania, które nie wymagałoby zmian w Traktacie ustanawiającym EWWiS doprowadziło do tego, że polityczni decydenci zaproponowali, by pewne formy pomocy państwa mogły być interpretowane jako pomoc wspólnotowa, która co do zasady była dozwolona.
Wykorzystano art. 95, czyli postanowienia przyjęte na wypadek nieprzewidzianych okoliczności w momencie podpisania traktatu.
Pozwala on na interwencję Wspólnoty w przypadkach, gdzie konieczne było osiągnięcie jednego lub większej liczby celów Traktatu.
3.3 Utrzymanie przemysłu wydobywczego, a zwłaszcza związanych z nim miejsc pracy, było jednym z takich celów.
Od tego czasu pomoc wypłacana przedsiębiorstwom przemysłu wydobywczego przez Państwa Członkowskie w zamian za bezpieczne dostawy energii i stali uważana była za pomoc wspólnotową.
3.4 W latach 70 wiele Państw Członkowskich nawet nie próbowało wykorzystać tej formalnej lukę na pomoc, której udzielały przedsiębiorstwom przemysłu stalowego.
Zamiast tego, bez napotykania jakiegokolwiek sprzeciwu, wypłacały miliony, początkowo by wspomóc rozwój względnie funkcjonowanie należących w większości do państwa przedsiębiorstw w sektorze stalowym.
Jeszcze na początku lat 80 ówczesny Dyrektor Generalny ds. Konkurencji na posiedzeniu Komisji otwarcie określił zakaz pomocy w Traktacie ustanawiającym EWWiS jako przestarzały.
3.5 Od roku 1978 prywatne firmy przemysłu stalowego, które znacznie ucierpiały wskutek zakłóceń konkurencji będących wynikiem "wyścigu o pomoc", zaczęły odnosić coraz większe sukcesy w swoich próbach o przywrócenie zakazu subwencji.
3.6 Kodeksy subwencji dla przemysłu stalowego, opierając się na art. 95, stawiały od roku 1980 warunek, że pomoc dla przedsiębiorstw przemysłu stalowego może być udzielana wyłącznie w ściśle określonych okolicznościach.
Jednakże formy początkowo dozwolonej pomocy obejmowały niemal całą pomoc, którą Państwa Członkowskie i tak wypłacały swoim przedsiębiorstwom.
Można więc uznać, że pierwszy kodeks subwencji służył jedynie legalizacji istniejących praktyk.
Dopiero później stopniowo zostały zakazywane całkowicie formy pomocy najbardziej zagrażające konkurencji, takie jak pomoc doraźna, pomoc na działalność czy pomoc inwestycyjny.
3.7 Od drugiej połowy lat 80 według kodeksu subwencyjnego dozwolona była już tylko pomoc na cele badawczo-rozwojowe, ochronę środowiskę i na zamykanie zakładów.
Pomimo tego niektóre przedsiębiorstwa przemysłu stalowego należące do państwa nadal otrzymywały finansową pomoc państwa aż do połowy lat 90; była ona przeznaczona na cele oddłużenia i restrukturyzacji w oparciu o kolejne derogacje określone art. 95.
3.8 W końcu udzielanie wszelkiej "pomocy wspólnotowej" zostało uzależnione od zasadniczej redukcji mocy produkcyjnych.
Wreszcie Państwa Członkowskie osiągnęły porozumienie, zgodnie z którym nie ma żadnych więcej wyjątków od zakazu subwencjonowania, poza tymi, które przewidziano w kodeksie subwencji.
3.9 Te surowe uregulowania dotyczące pomocy dla przemysłu stalowego, które był już zamysłem sygnatariuszy Traktatu ustanawiającego EWWiS i odpowiedzialność, którą wzięła na siebie Komisja, kiedy traktat wygasł w 2002 roku, zostały osiągnięte w dużej mierze dzięki długotrwałym wysiłkom politycznym i działaniom prawnym podejmowanym przez sam przemysł stalowy.
Nawet jeżeli sprawy, który trafiały do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości nie zawsze prowadziły do wycofania zapisu o możliwości udzielenia pomocy państwa, który był zaskarżony, to przyczyniły się do dokładnego określenia i ograniczenia prawnych granic wyjątków od zakazu subwencji dla przemysłu stalowego.
3.10 Całkowita kwota przekazana przedsiębiorstwom przemysłu stalowego EWWiS była znacząca: ponad 70 miliardów € od roku 1975!
Kwotę tą można podzielić następująco:
- pomiędzy 1975 r. a 1980 r., kiedy kodeks pomocy wszedł w życie, około 12 miliardów € pomocy publicznej było wypłacone w UE;
- pomiędzy 1980 r. a 1985 r. – czyli w okresie, kiedy bez żadnych większych ograniczeń dozwolone były subwencje w zamian za zmniejszenie mocy produkcyjnych, Komisja Europejska zezwoliła na udzielenie finansowej pomocy publicznej na kwotę 41 miliardów €;
- pomiędzy 1986 r. a 1995 r. kolejne 17 miliardów € zostało wypłacone, z czego 7 miliardów € było wypłacone w samym tylko roku 1994 po wydaniu decyzji "pierwszy i ostatni raz" na podstawie art. 95.
3.11 Według najnowszego raportu o pomocy publicznej w UE, wydanego przez Komisję Europejską, udział przemysłu stalowego w całkowitej pomocy UE wynosi obecnie mniej niż dwie tysięczne.
Pomoc ta jest przeznaczana niemal wyłącznie na ochronę środowiska.
Dzisiejsze ustawodawstwo i praktyczne procedury dotyczące pomocy dla przemysłu stalowego są zdecydowanie bardziej surowe niż uzgodnienia dotyczące pomocy WE w innych sektorach przemysłu.
Jak wykształciła się "mentalność pomocy publicznej" w sektorze stalowym w latach 70?
3.12 W latach 60 i pierwszej połowie lat 70 światowe zużycie stali wykazywało duży i stabilny wzrost, średnio ponad 5 % rocznie.
W 1974 roku produkcja stali surowej w ówczesnej Dziewiątce Wspólnoty Europejskiej osiągnęła rekordowy poziom niemal 156 milionów ton, co stanowiło 87 % całkowitego wykorzystania zdolności produkcyjnej.
3.13 Jednak rok później, w roku 1975, kryzys naftowy spowodował nagły spadek produkcji stali, i w konsekwencji produkcja w WE zmniejszyła się w ciągu jednego roku o 30 milionów ton (19 %).
Odpowiadający mu spadek cen stali przerósł nawet spadek produkcji.
Jednocześnie przedsiębiorstwa przemysłu stalowego EWWiS musiały zmierzyć się ze wzrostem rynkowym importu, któremu towarzyszył równie wyraźny spadek ich własnego eksportu.
Spadek zapasów stali spowodował dalsze zmniejszenie się wykorzystania stali na rynku wewnętrznym.
3.14 Początkowo wyglądało to jak szczególnie nasilona recesja cyklu koniunkturalnego.
Wszyscy eksperci uważali zatem, że szybko po tym nastąpi okres wzrostu.
Instytuty ekonomiczne konsultowane przez Komisję Europejską potwierdziły, że ożywienie będzie znaczne i długotrwałe.
Długoterminowa prognoza Komisji Cele ogólne 1985, opracowana wraz z producentami, konsumentami i przedstawicielami handlu, przewidywała, że produkcja stali osiągnie nie mniej niż 188 milionów ton w dziewięciu państwach WE w 1985 roku.
Wyprodukowano jednak 120 milionów ton.
Średnio- i długoterminowe plany inwestycyjne były zatem oparte na całkowicie niewłaściwych parametrach; gromadzone były nadwyżki produkcyjne, a rozbieżność między popytem a podażą zwiększała się coraz bardziej.
3.15 Działalność inwestycyjna konsumentów na rynku stali zmniejszyła się drastycznie ze względu na ogólnoświatowe zmniejszenie się wzrostu gospodarczego, co niekorzystnie wpłynęło na wykorzystanie stali; około dwie trzecie ogólnego wykorzystania stali w wysoko rozwiniętych i uprzemysłowionych państwach związana jest z działalnością inwestycyjną.
3.16 Innym kluczowym powodem stagnacji w ogólnoświatowym popycie na stal od 1975 r. jest to, że mniej stali wykorzystywana jest na cele specjalne, ponieważ obecnie wykorzystuje się ją w dużo wydajniejszy sposób.
Utrzymująca się tendencja polegająca na odchodzeniu od wzrostu ilościowego na rzecz zwiększania jakości oraz ekspansja rynku usług również doprowadziły do spadku popytu na stal w Europie.
3.17 Pomimo zmniejszającego się wykorzystania stali od roku 1975, produkcja stali ponownie bardzo się zwiększyła.
Nominalna światowa wydajność produkcji surowej stali wzrosła o 150 milionów ton w samym okresie 1974-1983 a w tym samym okresie ogólnoświatowy popyt na stal spadł o 44 miliony ton.
Jednocześnie, produkcja w "nowych" krajach produkujących stal i w krajach bloku wschodniego wzrosła wyjątkowo gwałtownie.
W porównaniu do rzeczywistego wykorzystania stali, nominalna nadprodukcja w 1974 roku wynosiła 130 milionów ton w skali światowej, i niemal potroiła się w ciągu dziesięciu lat (343 milionów ton).
3.18 Ponieważ załamanie popytu w tym czasie było nadal uważane jako zjawisko czysto koniunkturalne, zdolności produkcyjne były utrzymywane pomimo działań kryzysowych.
Działania te nie zdołały powstrzymać presji podażowej, zapobiec wojnom cenowym na europejskim rynku stali i zmniejszyć spadek cen.
Przedsiębiorstwa o dużych kosztach produkcyjnych i z niewielkimi zapasami stały w obliczu poważnych trudności.
Apelowały one o wsparcie państwa i przeważnie otrzymywały je od swoich rządów krajowych.
Problemy poszczególnych firm stały się zatem problemami całego sektora.
System dobrowolnych ograniczeń przyjęty przez członków nowo powstałej Europejskiej Konfederacji Przemysłu Żelaznego i Stalowego "Eurofer" w końcu upadł, kiedy już wszystkie bardziej znaczące przedsiębiorstwa przestały być jej członkami.
Przymusowa regulacja rynku (1980-1985)
3.19 Po upadku dobrowolnego systemu, jesienią 1980 roku, Komisja była zmuszona do ogłoszenia kryzysu i wprowadzenia obowiązkowego systemu kwot produkcyjnych (rozporządzenie o kwotach obowiązkowych) dla wszystkich zakładów w WE.
Od tego momentu kwoty produkcyjne były ustalane przez Komisję w systemie kwartalnym.
System przewidywał możliwość wprowadzenia sankcji w przypadku niezastosowania się do ustalonych kwot.
Ponadto ustalono ceny minimalne dla poszczególnych produktów.
Głównymi założeniami przyjętego podejścia były również stabilizacja cen oraz redukcje produkcji, będące do przyjęcia zarówno z regionalnego jak i społecznego punktu widzenia.
Kwoty produkcyjne i kwoty dostaw na wspólny rynek były uzgodnione dla każdego przedsiębiorstwa produkującego stal w WE.
Dobrowolne porozumienia ograniczające zostały również zawarte z 15 krajami importującymi.
W obliczu niskich cen produktów stalowych na rynku światowym ważną sprawą było uniknięcie strat eksportowych, które wymagałyby dodatkowych subwencji od WE na warunkach systemu kryzysowego.
We wczesnych latach 80 koło 70 % europejskiej produkcji stali podlegało systemowi kwot.
3.20 Jednak polityczny cel stopniowego zmniejszania mocy produkcyjnych nie został początkowo osiągnięty.
Nadzieje przedsiębiorstw na ożywienie popytu i eliminację konkurencji, jak również pomoc publiczną i kontrolowaną podaż, zahamowały zmniejszenie mocy produkcyjnych przez najmniej konkurencyjne przedsiębiorstwa.
Zmniejszenie zdolności produkcyjnych zaczęło następować stopniowo dopiero w momencie wprowadzenia drugiego kodeksu subwencji, który stanowił, że wdrożenie programu restrukturyzacyjnego będzie warunkiem do udzielenia pomocy.
Rozporządzenie o kwotach obowiązkowych, które początkowo miało obowiązywać do 1981 roku, musiało być po raz kolejny przedłużone ze względu na problem konkurencji.
3.21 W celu przeforsowania niezbędnych redukcji mocy produkcyjnych Komisja uznała, że wykorzysta subwencje państwowe zakazanie na mocy Traktatu ustanawiającego EWWiS jako środek wywierania presji i zalegalizowała wprowadzając kodeks subwencji nielegalne dotychczas praktyki, jednocześnie Komisja zażądała jednak również stworzenia systemu przyznawania licencji, uwarunkowanych wymogiem zmniejszania mocy produkcyjnych.
Ten etap w polityce sektora stalowego trwał do końca 1985 roku.
W odpowiedzi na zatwierdzenie pomocy publicznej na zasadzie obowiązujących dotychczas uregulowań kwotowych zredukowano 44 miliony ton surowej stali i 32 miliony ton stali walcowanej na gorąco.
Stopniowa liberalizacja rynku (od roku 1985)
3.22 Tylko pomiędzy rokiem 1983 a 1985 około 15 miliardów € pomocy państwa zostało przeznaczone dla przedsiębiorstw przemysłu stalowego.
Zamiast ujednolicić przepisy dotyczące konkurencji, polityczni decydenci niedostatecznie wykorzystali okazję do narzucenia zamknięcia odpowiedniej części produkcji w finansowo silnych przedsiębiorstwach.
W efekcie opóźnili już dawno wymaganą przez rynek redukcję zbyt dużych mocy produkcyjnych.
3.23 W 1985 roku, zapewniając, że wyraźny kryzys już minął, Komisja Europejska w końcu zaapelowała o radykalną zmianę polityki sektora stalowego WE.
Tuż po tym, jak udzielono pomocy publicznej w wysokości 15 miliardów €. Częścią działań mających na celu uelastycznienie systemu kwot i następnie pełną liberalizację rynku, powinna była być wymuszona przez rynek redukcja zbyt dużych mocy produkcyjnych, coś, czego nie udałoby się osiągnąć interwencyjnymi działaniami z Brukseli.
Jednak podczas tej nagłej zmiany kierunku, Komisja zignorowała fakt, że miliardy, które poświęciła na pomoc do końca roku 1985 przyczynią się do konkurencji dopiero w latach kolejnych.
Do końca 1986 roku Komisja drastycznie zredukowała udział produktów objętych regulacją.
3.24 Pomimo dostosowania wydajności produkcji o około 40 milionów ton i zlikwidowaniu dziesiątek tysięcy miejsc pracy, nadmierny potencjał produkcyjny w wysokości 25 milionów ton nadal wywierał presję na ówczesny rynek.
3.25 Krótkotrwały wzrost popytu po roku 1987 stanowił poparcie argumentu Komisji, że kryzys w przemyśle stalowym należy do przeszłości.
Działania regulacyjne, takie jak certyfikaty produkcyjne i obowiązkowe zapisy na dostawy zostały zniesione.
Presja na rządy krajowe i Komisję była coraz większa, więc wydany został trzeci (1985), czwarty (1989) i piąty (1992) kodeks subwencji, aby ostatecznie zamknąć beczkę z subwencjami wspólnotowymi.
W przyszłości pomoc w państwach członkowskich będzie mogła być udzielana wyłącznie na cele badawczo-rozwojowe, ochronę środowiska i na likwidację określonych zakładów [3], przy czym pomoce te udzielane były wyłącznie ze środków funduszu EWWiS finansowanych w ramach repartycji.
3.26 Po krótkotrwałym wyżu w 1990 roku popyt na stal znów się obniżył; ceny stali również spadły o około 20 %.
W 1992 roku, ponownie pojawiły się coraz częstsze apele o dalszą interwencję Komisji.
Dotyczyły one zwłaszcza kwartalnej produkcji i szacowanych dostaw poszczególnych produktów, uproszczenia fuzji przedsiębiorstw, ochrony importu w stosunku do Europy Wschodniej i pomocy restrukturyzacyjnej.
W celu zmniejszenia zbytnich mocy produkcyjnych, zaproponowano stworzenie kartelu na wypadek kryzysu strukturalnego, system podziału obciążenia pomiędzy przedsiębiorstwami oraz trwałe 20 % obniżenie mocy produkcyjnych do roku 1996, przy redukcji zatrudnienia o 50 tysięcy pracowników.
3.27 Komisja jednak odrzuciła ideę kartelu na wypadek kryzysu strukturalnego i nowego systemu kwot produkcyjnych; w 1993 roku przedstawiła swój własny wniosek składający się wyłącznie ze środków pośrednich.
Środki przeznaczone na wstępne finansowanie przez Komisję redukcję mocy produkcyjnych, wspieranie fuzji przedsiębiorstw i współpracy w zakresie produkcji, tymczasowej ochrony rynku stali przed importem z Europy Wschodniej, zwiększenie przejrzystości rynku przez informowanie UE na temat produkcji i podaży oraz na dodatkowe działania społeczne, które byłyby zachętą do zmniejszania mocy produkcyjnych.
Wprowadzono proces restrukturyzacyjny, podczas którego zdolności produkcyjne zostały zmniejszone o następne 19 milionów ton, a 100 tysięcy ludzi zostało zwolnionych we wspólnotowym przemyśle stali i żelaza.
Nie wykorzystano modelu wstępnego finansowania, który został przyjęty przez Radę Ministrów.
3.28 Wbrew piątemu kodeksowi subwencyjnemu w grudniu 1993 roku na wniosek Komisji - w zamian za zmniejszenie zdolności produkcyjnych - Rada Ministrów UE jednogłośnie zgodziła się na dalszą pomoc państwową wynoszącą niemal 7 miliardów € na rzecz kilku europejskich producentów stali, podkreślając jednakże jednorazowy charakter tego rodzaju pomocy.
Podsumowanie:
3.29 Traktat ustanawiający EWWiS, w artykule 4c wprowadził rygorystyczny zakaz pomocy publicznej.
Jednak zakaz ten tylko w ograniczonym stopniu przyczynił się do powstrzymywania państw od wspierania rodzimego przemysłu stalowego, przy pełnej aprobacie na najwyższym szczeblu europejskim.
Ponad 70 miliardów € z pieniędzy podatników, wypłacone do momentu wygaśnięcia Traktatu ustanawiającego EWWiS, opóźniło niezbędne działania dostosowawcze w zakresie przemian w przemyśle, ale nie powstrzymało ich do końca.
Komisja Europejska również podtrzymała wypróbowaną zasadę udzielania zgody na przyznawanie pomocy państwowej w zamian za zmniejszenie wydajności produkcji w latach 90 również w odniesieniu do restrukturyzacji przemysłu stalowego w krajach Europy Środkowej i Wschodniej w ramach ich przygotowań do przystąpienia do UE.
3.30 W 1982 roku Państwa Członkowskie UE - omijając zasadę rynkową – osiągnęły polityczne porozumienie w sprawie równomiernego rozłożenia niezbędnych redukcji zdolności produkcyjnych.
Jest to naruszenie art. 2 Traktatu ustanawiającego EWWiS, który stanowi, że stal powinna być produkowana tam, gdzie koszt produkcji jest najkorzystniejszy.
Zamiast popierać – z odpowiednią osłoną socjalną - eliminowanie z rynku nierentownych przedsiębiorstw i w ten sposób umożliwiając szybkie odzyskanie równowagi pomiędzy podażą a popytem, Państwa Członkowskie UE i Komisja Europejska wykorzystały instrumenty przewidziane w Traktacie ustanawiającym EWWiS do sytuacji kryzysowych, co niekoniecznie było korzystne dla całego sektora stalowego.
Z powodów społecznych, regionalnych i polityki dystrybucji, wspierano nierentowne moce produkcyjne, zaś produkcja rentowna, przeważnie w sektorze prywatnym, została zniszczona, wraz z miejscami pracy, które w porównaniu z innymi powinny być stosunkowo bezpieczne.
3.31 Niemniej jednak nie można zaprzeczyć, że przemysł stalowy UE był, w jakimś stopniu, zdolny do przetrwania takiego kryzysu.
W końcu producentom stali udało się uzyskać wystarczającą konkurencyjność zgodnie z międzynarodowymi standardami.
Proces ten, który można było zakończyć tylko dzięki dialogowi pomiędzy partnerami społecznymi, odbył się wysokim kosztem: 550 tysięcy osób straciło pracę, chociaż i tak najpoważniejszych społecznych konsekwencji udało się uniknąć. Patrząc z perspektywy ekonomicznej, Państwa Członkowskie UE mogły wydać tę kwotę 70 miliardów, którą przeznaczyły na cały ten proces, w bardziej rentowny sposób.
Pomoc w zakresie badań i rozwoju promuje konkurencyjność
3.32 Wiele technicznych innowacji, które przekształciły europejski przemysł stalowy zostało zrealizowanych względnie zainicjowanych w dużej mierze dzięki programowi badawczemu EWWiS finansowanemu przez repartycje tej organizacji.
Traktat ustanawiający EWWiS miał na celu udostępnienie zasobów badawczych Wspólnocie, aby wspierać konkurencyjność przemysłu w ogóle i poprawić bezpieczeństwo pracy.
3.33 Pierwszy program badawczy EWWiS rozpoczął się już w 1955 roku.
Od tego czasu, naukowcy i inżynierowie działający w sferze innowacji technologicznych coraz bardziej dostosowywali swoją pracę do europejskiego modelu opartego na współpracy.
Przemysł stalowy, a wraz z nim społeczeństwo europejskie, korzystało z tego rodzaju badań opartych na współpracy; podejmowane próby były koordynowane, wysiłki były wspólne, a ich wyniki były udostępniane wszystkim zainteresowanym.
Innowacja w przemyśle przebiegała zatem szybko i w drodze ciągłych ulepszeń.
3.34 Badania EWWiS mogły osiągać znaczące wyniki w dziedzinie środowiska naturalnego, tak bardzo ważnego dla społeczeństwa.
Emisję dwutlenku siarki obniżono o 70 % a emisję sadzy o 60 %.
Produkcja dwutlenku węgla zmniejszyła się o połowę w stosunku do danych z początku lat 80.
Europejscy producenci stali wykorzystują dziś o 40 % mniej energii na tonę stali niż 20 lat temu.
3.35 Początkowo tylko 7 milionów € rocznie przyznano na badania wspólnotowe w budżecie EWWiS na rok 1955.
W latach 90 w unijnej Piętnastce cyfra ta wzrosła do około 50 milionów € rocznie.
Program badawczy EWWiS wsparł działania badawcze w projektach wspólnotowych mających na celu poprawę procedur, materiałów i środowiska o 60 %.
W roku 1983, dodatkowe 40 % pomocy zostało przyznane na projekty pilotażowe i badawcze.
3.36 W ten sposób, każde Euro zainwestowane w badania dało średnio 13 €.
Dlatego nie dziwi fakt, że po wygaśnięciu Traktatu ustanawiającego EWWiS, Państwa Członkowskie UE jednogłośnie zgodziły się wykorzystać pozostałe zasoby, zebrane ze składek przedsiębiorstw sektora stalowego i węglowego, wyłącznie na cele badawcze w tymże sektorze.
Przyjęte wskazówki mają na celu wykorzystanie odsetek z kapitałówbyłej EWWiS w wysokości około 60 milionów € rocznie wyłącznie na cele badawcze w sektorze stalowym i węglowym, a jeśli chodzi o stal zwłaszcza na:
- dalszy rozwój produkcji i metod przetwarzania,
- rozwój i wykorzystanie materiałów,
- poprawę wykorzystania zasobów,
- ochronę środowiska naturalnego,
- bezpieczeństwo i higiena pracy.
Konkurencyjny przemysł stalowy na początku XXI wieku
3.37 Przemysł stalowy w rozszerzonej UE jest dobrze przygotowany do stawienia czoła konkurencji globalnej.
Przez ostatnie kilka lat europejski przemysł stalowy umocnił swoją pozycję nie tylko pod względem technicznym i ekonomicznym, ale także z punktu widzenia środowiska naturalnego.
Niektóre przedsiębiorstwa, które należały wcześniej do państwa, wykorzystały otrzymane wsparcie finansowe na konkretne cele i dzięki dostosowaniu technologicznemu oraz usprawnionym strukturom osiągnęły czołową pozycję na rynku światowym.
3.38 W przemyśle stalowym udało się sprostać wymogom globalizacji i stałego rozwoju.
Europejski przemysł stalowy z pewnością wyciągnął wnioski z kryzysów, które przeszedł w latach 70 80 i 90.
Obecnie sektor stalowy jest tak konkurencyjny, że nawet w gorszej sytuacji gospodarczej będzie generalnie w stanie przynosić zyski.
3.39 Duże zapotrzebowanie na stal na rynku wewnętrznym UE podkreśla wysiłek, jaki producenci stali w UE włożyli w to, by ich produkcja była opłacalna przy zachowaniu wysokiej jakości oraz bliskiego kontaktu z klientem.
Dzięki fuzjom i przejęciom przedsiębiorstw oraz zwiększaniu efektywności i zmniejszaniu kosztów producenci stali UE stworzyli podwaliny dla konkurencyjnego przemysłu stalowego w XXI wieku.
Takie pojęcia jak "pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa" lub "pomoc na restrukturyzację" zniknęły ze słownika producentów stali.
Jasno opowiadając się za utrzymaniem surowych zasad regulujących pomoc państwa nawet po wygaśnięciu Traktatu ustanawiającego EWWiS przedsiębiorstwa produkujące stal podkreślały, że erę mentalności subwencji i zakłóceń konkurencji chcą uznać za zakończoną.
3.40 Natomiast procesy konsolidacji i przemian w sektorze przemysłowym nie są bynajmniej zakończone.
Niektóre przedsiębiorstwa planują już transkontynentalne związki.
Coraz większe znaczenie Chin jako partnera przemysłowego ma obecnie ogromny wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw.
Rosnące zapotrzebowanie na stal w Chinach zaostrza sytuację popytu na międzynarodowych rynkach towarowych.
Chiński import na przykład żelaza i jego odpadów powoduje, że na rynkach światowych panuje niedobór tych towarów, czego skutkiem są horrendalne ceny surowców i frachtu.
3.41 Również w nowych Państwach Członkowskich przyspiesza się obecnie tempo przemian strukturalnych w przemyśle stalowym.
Wyzwania, przed którymi stoją te państwa, w zakresie restrukturyzacji ich przemysłu stalowego są podobne do tych, które Europa Zachodnia doświadczyła 25 lat temu, chociaż od tego czasu rynki stały się dużo bardziej zglobalizowane.
W świetle tego bardzo istotne jest, by także partnerzy z Europy Środkowo-Wschodniej wykorzystali doświadczenia w zakresie restrukturyzacji przemysłu stalowego i dialogu społecznego zdobyte w Europie Zachodniej.
3.42 W zamian za otrzymanie specjalnej pomocy (podczas okresu karencji) już na mocy Układów Europejskich z wczesnych lat 90 w stosunku do państw Europy Środkowo-Wschodniej zastosowano wymóg wprowadzenia skutecznych działań restrukturyzacyjnych, znacznej redukcji zbyt dużych mocy produkcyjnych oraz wykazanie, że przedsiębiorstwa, które otrzymują pomoc publiczna stały się bardziej samodzielne.
W celu zapewnienia swobodnej i wolnej konkurencji na rynku stali w UE również po rozszerzeniu, nowe Państwa Członkowskie są zobowiązane na mocy traktatów akcesyjnych do przestrzegania istniejących przepisów UE (np. dyrektyw i decyzji ramowych w dziedzinie konkurencji, pomocy publicznej, podatków, środowiska, pomocy społecznej itd.).
Komisja Europejska musi dokładnie monitorować sytuację czuwając, by pomoc publiczna udzielana przez rządy narodowe państw Europy Środkowo-Wschodniej była zgodna z ustalonym, rygorystycznym systemem pomocy publicznej w UE oraz by nieefektywne moce produkcyjne były redukowane zgodnie z planem, uwzględniając rzeczywisty popyt.
4.
Obecny system pomocy dla sektora stalowego w UE – modelem dla międzynarodowych porozumień pomocowych?
4.1 W Stanach Zjednoczonych, konsekwencją trudnej sytuacji na światowym rynku stali było wprowadzenie przez amerykańską administrację - wbrew postanowieniom Światowej Organizacji Handlu - tymczasowych ceł przywozowych w marcu 2002 na mocy art. 201 Ustawy Handlowej USA w celu ochrony krajowego rynku stali.
W obliczu znacznej niestabilności handlu stalą, spowodowanej niewydajnymi nadmiernymi mocami produkcyjnymi na całym świecie, administracja Georga Busha również ogłosiła, że jest gotowa wesprzeć międzynarodowe negocjacje dotyczące likwidacji niewydajnych mocy produkcyjnych i powstrzymania pomocy publicznej dla przemysłu stalowego na skalę światową.
4.2 Państwa Członkowskie UE i Komisja Europejska oferują swoje wsparcie wszelkim próbom zmierzającym do osiągnięcia większej dyscypliny w odniesieniu do udzielania pomocy przemysłowi stalowemu na całym świecie.
Początek wielonarodowych negocjacji pod egidą OECD w Paryżu w grudniu 2002 dał UE okazję zaproponowania, by jej wypróbowany system pomocy dla przemysłu stalowego stanowił podstawę międzynarodowego Porozumienia w sprawie Subwencji w Przemyśle Stalowym (SSA).
4.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera działanie Komisji Europejskiej, mimo iż przedstawiciele przemysłu stalowego w UE mają poważne wątpliwości co do prawdziwych zamiarów innych państw i regionów, jeśli chodzi o redukcję subwencji dla przemysłu stalowego i - co za tym - idzie podpisanie obowiązującego Porozumienia w sprawie Subwencji w Przemyśle Stalowym, które obejmuje obowiązek notyfikowania i sankcje.
Komitet wyraża poza tym niepokój, że zagadnienia pomocy i zdolności produkcyjnych nie są omawiane równocześnie z instrumentami obrony handlu, z których korzysta się często bez żadnego uzasadnienia i które często prowadzą do zakłóceń konkurencji.
4.4 Europejscy producenci stali są zainteresowani szerszym zakresem stosowania ewentualnego Porozumienia w sprawie Subwencji w Przemyśle Stalowym niż ma to miejsce w przypadku większości reprezentantów krajowych przy OECD.
Podczas negocjacji OECD producenci stali z UE żądają jednogłośnie wydania (w ramach Porozumienia w sprawie Subwencji w Przemyśle Stalowym) zakazu udzielania jakiejkolwiek pomocy publicznej, pozwalającej na zwiększanie lub podtrzymywanie nierentownych mocy produkcyjnych.
Zatem żądanie to nie odnosi się tylko do konkretnej pomocy ograniczonej do wybranych producentów stali, lecz również do tzw. pomocy ogólnej.
4.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny podziela opinię producentów stali w UE, że na pomoc publiczną powinno się zezwalać pod warunkiem, że nie ma ona szkodliwego wpływu na rozwój zdolności produkcyjnych, uczciwej konkurencji i przepływu handlu.
Mając to wszystko na uwadze w negocjacjach z OECD Komitet popiera poniżej wymienione wyjątki:
- Pomoc na definitywne zamknięcie danego zakładu produkcyjnego.
Obejmuje ona pomoc na demontaż, przywrócenie terenu do stanu pierwotnego oraz złagodzenie społecznych konsekwencji zamknięcia.
- Ograniczona i ściśle określona pomoc na cele badawczo-rozwojowe, ochrony środowiska naturalnego, łącznie z ulgami podatkowymi na cele energetyczne i ekologiczne.
W odniesieniu do pomocy na ochronę środowiska należy zaznaczyć, że nie wolno zezwalać na pomoc publiczną przeznaczoną na dopełnienie wymogów zgodności z obowiązkowymi standardami ekologicznym - takiej pomocy nie żąda zresztą nawet sam unijny przemysł stalowy.
Jednakże ograniczona pomoc może być udzielana na cele dobrowolnych inwestycji, tak by zachęcić przedsiębiorstwa, by swoich działaniach chciały wyjść poza minimalne wymogi unijne dotyczące środowiska.
4.6 W ramach porozumień o subwencjach należy poza tym uwzględnić, że niektóre kraje rozwijające się mają już w pełni konkurencyjny przemysł stalowy.
Producenci stali w krajach rozwijających się lub wschodzących są w korzystnej sytuacji ze względu na niskie koszty siły roboczej, dostęp do surowców, niższe standardy środowiskowe i ochrona wysokich ceł przywozowych.
Pomoc państwa dla przedsiębiorstw stalowych w tych gospodarkach wchodziłaby w rachubę tylko pod warunkiem, że:
- jest udzielana na zasadzie indywidualnej, w zależności od sytuacji w przedsiębiorstwie i kraju; wykorzystanie funduszy musi być monitorowane mając na uwadze odpowiednie cele;
- podlega ściśle określonym okresom obowiązywania;
- stosowana jest w kontekście przyjętego planu restrukturyzacyjnego zapewniającego długotrwałą samodzielność przedmiotowego przedsiębiorstwa;
- w normalnych okolicznościach jej skutkiem jest zmniejszenie mocy produkcyjnych – w żadnym wypadku nie mogą one prowadzić to zwiększania tego rodzaju mocy.
5.
Wnioski
5.1 Doświadczenia z restrukturyzacji europejskiego przemysłu stalowego pokazują, że pomoc publiczna udzielana przedsiębiorstwom ma swoje plusy i minusy: korzyści odnoszą tylko niektóre przedsiębiorstwa i skutkiem może być też przydzielenie jej niewłaściwemu przedsiębiorstwu, przez co w kategoriach średnioterminowych podtrzymuje się nierentowne zdolności produkcyjne.
Z drugiej strony pomoc państwa -jeżeli jest częścią wynegocjowanego programu restrukturyzacyjnego - może łagodzić trudne sytuacje społeczne i w ten sposób wspierać akceptację i konsekwencje przemian w sektorze przemysłowym.
W praktyce sprawdziła się zasada sterowania tym procesem poprzez dialog społeczny.
5.2 Powstaje również pytanie, czy ogromne sumy płacone przez podatników nie mogłyby być przeznaczone na co innego, bardziej pożytecznego - np. na szkolenia czy badania.
5.3 Innym problemem jest to, że w latach, kiedy miał miejsce kryzys przemysłu stalowego mimo jasnej sytuacji prawnej (art. 4c Traktat ustanawiający EWWiS jednoznacznie zabraniał subwencji państwowych) różne kodeksy subwencyjne, decyzje Rady Ministrów i orzeczenia sądowe odbiegały od ustalonego sposóbu postępowania, sprawiając że stał się on nieprzewidywalny.
Firmy produkujące stal skarżyły się dlatego na brak stabilnych danych ramowych oraz na niemożność długofalowego planowania.
5.4 W kontekście przystąpienia dziesięciu lub dwunastu nowych Państw Członkowskich, tym bardziej ważne jest ścisłe przestrzeganie jednoznacznych przepisów dotyczących pomocy dla przemysłu stalowego oraz wyciąganie konsekwencji z ich naruszeń, tak jak to miało miejsce np. w przypadku USS Kosice.
5.5 Nie wolno na przyszłość powtarzać błędów popełnionych w unijnej Piętnastce.
5.6 Zerwane w międzyczasie negocjacje w ramach OECD mają sens tylko wówczas, jeżeli doprowadzą do trwałej poprawy obecnej sytuacji, tzn. jeśli:
- nie będzie się pozwalać na nadmierne ustępstwa w odniesieniu do gospodarek rozwijających się, wschodzących i przejściowych, takich jak Chiny,
- nie będzie zakazu niezbędnych uregulowań w obrębie UE dotyczących badań i rozwoju, posunięć w zakresie środowiska naturalnego (np. górne granice obciążeń ponoszonych przez przedsiębiorstwa w celu zapobieżenia zakłóceniom konkurencji wskutek działań środowiskowych) oraz likwidowania nierentownych mocy produkcyjnych;
- nie będzie ceł wyrównawczych na eksport wyrobów ze stali ze względu na takie zwolnienia.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Bezpieczeństwo sanitarne: zbiorowy obowiązek, nowe prawo
(2005/C 120/10)
Procedura Dnia 28 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił sporządzić opinię w następującej sprawie: Bezpieczeństwo sanitarne: zbiorowy obowiązek, nowe prawo.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 22 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Adrien BEDOSSA.
Na 412. sesji plenarnej w dniach 27- 28 października 2004 r. (posiedzenie z dnia 27 października) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 164 do 3, przy 7 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Bezpieczeństwo sanitarne obywateli europejskich, stanowiące jedną z podstawowych dziedzin zdrowia publicznego, wymaga zwiększenia obowiązków właściwych władz (nawet gdy chodzi o bioterroryzm) oraz – na tej podstawie – umożliwienia obywatelom korzystania z nowego przysługującego im prawa do uzyskiwania przejrzystych informacji o decyzjach tych władz.
1.2 Bezpieczeństwo i system opieki zdrowotnej to dwa pojęcia, które zwykle kojarzy się ze sobą, choć nie wprost, podczas gdy pojęcie zdrowia publicznego wciąż jeszcze zderza się z bezwładnością socjologiczną i z przyzwyczajeniami medycznymi nastawionymi na skuteczność diagnostyczną i indywidualną terapię.
1.3 Wstrząsy, jakie przeżywała ostatnio Europa, ukazują jasno, że zagrożenie sanitarne wyszło poza domenę ściśle medyczną, wkraczając z całą mocą w sferę społeczną i polityczną. Nakreślenie strategii zdrowotnej dającej poczucie bezpieczeństwa staje się więc wspólnym obowiązkiem wszystkich, w szczególności przywódców politycznych; obywatele powinni mieć pewność, że dysponują takimi gwarancjami.
1.4 Bezpieczeństwa sanitarnego nie tworzy się od zera; wzbogaca ono i uzupełnia tradycyjne dziedziny zdrowia publicznego, w szczególności epidemiologię, oparte jest na refleksji i systemach kontroli leków; jego potrzeba staje się coraz bardziej oczywista w miarę odkrywania jatrogennych skutków wszelkich praktyk medycznych.
1.5 Sposób postępowania w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego nie różni się zasadniczo od działania lekarza.
Jest to działanie etapowe – ciąg wyborów podejmowanych w danym momencie na podstawie prawdopodobnych przesłanek oraz dyktowanych oceną korzyści, kosztów i zagrożeń.
Jakość bezpieczeństwa sanitarnego jest odbiciem jakości systemu opieki zdrowotnej.
1.6 Bezpieczeństwo sanitarne opiera się na działaniu typu medycznego i wymaga również pilnie metodologii bezpieczeństwa sanitarnego i rzeczywistego zaangażowania w działanie publiczne.
Zakres bezpieczeństwa sanitarnego jest oczywiście o wiele szerszy, ponieważ jego rozwój postępuje równolegle do ciągłych innowacji w medycynie.
1.7 Pojęcie bezpieczeństwa sanitarnego ma siłą rzeczy charakter ewolucyjny; w szczególności w sytuacji zagrożenia na przykład działaniami bioterrorystycznymi nie można zadowalać się ustalonymi rozwiązaniami, należy poszukiwać pośredniej drogi między dążeniem do nieosiągalnego bezpieczeństwa absolutnego a całkowitym zaniechaniem lub wstrzymaniem się od działania.
Wzrost skuteczności systemu opieki zdrowotnej rodzi konieczność bezpieczeństwa sanitarnego, przy czym nie należy zapominać tu o porównaniu z krajami najbiedniejszymi, w przypadku których jedynym występującym aktualnie problemem jest zbudowanie najpierw podstaw systemu zdrowia publicznego.
1.8 W Unii Europejskiej, bogatszej i przywiązanej do technik rozkładania ryzyka na większą liczbę podmiotów, wyzwaniem chwili jest wytworzenie instytucjonalnej świadomości bezpieczeństwa sanitarnego.
W celu omówienia decyzji dotyczących bezpieczeństwa sanitarnego, a w szczególności nadania im charakteru publicznego, należy użyć wszelkich dostępnych środków, aby zaoferować obywatelom Unii Europejskiej inne alternatywy niż panika czy zatajanie informacji; tylko w ten sposób Unia Europejska stanie się dojrzałą demokracją w dziedzinie zdrowia publicznego.
2.
Rys historyczny działań Unii Europejskiej
2.1 Przed Traktatem o Unii Europejskiej podpisanym w Maastricht 7 lutego 1992 r. prawo wspólnotowe jedynie marginalnie poruszało zagadnienia polityki zdrowotnej.
Traktat z 25 marca 1957 r. ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom) zawierał postanowienia szczególne dotyczące ochrony zdrowia ludności przed zagrożeniami promieniowania jonizującego.
2.2 Natomiast w Traktacie Rzymskim z 25 marca 1957 r. "ochrona zdrowia" pojawiła się tylko w art. 36 o następującym brzmieniu:
2.2.1 "Postanowienia artykułów 30 i 34 nie stanowią przeszkody w stosowaniu zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowych, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt lub ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej.
Zakazy te i ograniczenia nie powinny jednak stanowić środka arbitralnej dyskryminacji ani ukrytych ograniczeń w handlu między Państwami Członkowskimi."
2.3 Wprowadzenie przez Jednolity Akt Europejski w 1986 r. artykułu 118A rozszerzyło kompetencje instytucji wspólnotowych, umożliwiając Komisji Europejskiej formułowanie propozycji w dziedzinie zdrowia przy założeniu "wysokiego poziomu ochrony".
2.4 O kwestie ochrony zdrowia zatrąca również nie wprost art. 130r Traktatu Rzymskiego, dodany w Jednolitym Akcie Europejskim, który stanowi, że działania Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego mają w szczególności na celu "przyczynianie się do ochrony zdrowia ludzkiego".
2.5 Perspektywy integracji europejskiej w dziedzinie zdrowia poważnie zmienił Traktat o Unii Europejskiej, który wprowadził Tytuł X "Zdrowie publiczne", stanowiący iż "Wspólnota przyczynia się do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony ludzkiego zdrowia".
Art. 129 ust. 4 stanowi, że Rada może dla realizacji swoich celów stosować albo zachęty przewidziane w art. 189B, albo zalecenia.
2.6 Pojęcie ochrony zdrowia pojawia się również w innych artykułach Traktatu o Unii Europejskiej: art. 129a, poświęcony ochronie konsumentów, mówi m.in. o ochronie zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów.
2.7 Rozwinięcie działalności w dziedzinie zdrowia publicznego umożliwią instytucjom europejskim szczegółowe ramy prawne, które udoskonalić może art. 179 projektu europejskiego Traktatu Konstytucyjnego:
"1.
Przy określaniu i realizacji wszystkich polityk i działań Unii zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego.
2.
Działanie Unii, które uzupełnia polityki krajowe, nakierowane jest na poprawę zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom i dolegliwościom ludzkim oraz usuwanie źródeł zagrożeń dla zdrowia fizycznego i umysłowego.
Działanie to obejmuje zwalczanie epidemii poprzez wspieranie badań nad ich przyczynami, sposobami ich rozprzestrzeniania się oraz zapobiegania im, jak również informacji i edukacji zdrowotnej..."
2.8 Nowo powołane struktury (Europejska Agencja Oceny Leków itp.) mogą wywrzeć tym większy wpływ, że instytucje europejskie prowadzą politykę intensywnej współpracy z krajami trzecimi i wielkimi organizacjami międzynarodowymi – w szczególności ze Światową Organizacją Zdrowia, Radą Europy, Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Międzynarodową Agencją Energii Atomowej (w dziedzinie ochrony radiologicznej), Biurem Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Zapobiegania Przestępczości (w dziedzinie narkomanii). Polityka ta powinna być kontynuowana i umacniana.
3.
Zasady bezpieczeństwa sanitarnego
3.1 Decyzja sanitarna
3.1.1 Decyzje medyczne podejmuje się w warunkach niepewności co do rozpoznania patologii, skutków leczenia i związanych z jednym i z drugim zagrożeń; niepełnej informacji medycznej na temat pacjenta, niepewności co do wyboru dodatkowych badań, niedoskonałego wyposażenia sanitarnego, niedokładności wywiadu lekarskiego, zdominowanego przez emocje lub niepokój, jak również badania klinicznego, które ze swej natury ma charakter przybliżony.
3.1.2 Czynność medyczna bywa często wynikiem szeregu decyzji podejmowanych na zasadzie rachunku prawdopodobieństwa w sytuacji niepewności: im większej liczby wyborów i decyzji wymaga diagnoza lub leczenie, tym wyższe jest ryzyko – a nawet prawdopodobieństwo – popełnienia pomyłki, przy czym pomyłka ta nie musi wcale być zawiniona.
3.1.3 Każda decyzja lub czynność medyczna zawiera w sobie element nie podlegający ocenie, element przypadku niemożliwego do opanowania przy aktualnym stanie wiedzy, nieuniknione ryzyko statystyczne nierozerwalnie związane z medycyną.
3.1.4 U źródła braku bezpieczeństwa sanitarnego leży czynnik ludzki – błąd lub pomyłka nie wynikająca z winy lekarza – oraz przyczyny materialne – ryzyko znane, ale statystycznie nieuniknione przy aktualnym stanie wiedzy, oraz ryzyko nieznane, zawsze możliwe.
3.1.5 Nie sposób mówić o bezpieczeństwie sanitarnym, nie wspominając o tych podstawowych cechach charakterystycznych decyzji lekarskiej.
Gdy zdrowie lub życie jest zagrożone, trudno jest często pogodzić się z myślą, że można żądać tylko tego, co możliwe.
Bez ryzyka nie ma jednak działalności medycznej, ponieważ nie ma bez niego i życia.
3.2 Stosunek korzyści do ryzyka
3.2.1 Stwierdzenia dotyczące decyzji medycznych zachowują swą wagę w odniesieniu do decyzji sanitarnych; wstrzymanie się od działania jest taką samą decyzją jak działanie i może łączyć się z winą.
3.2.2 Należy rozważyć zarówno ryzyko terapeutyczne, jak i ryzyko spontanicznego rozwoju sytuacji.
Irracjonalne odrzucanie ryzyka w dziedzinie zdrowia jest dowodem takiej samej nieodpowiedzialności, jak zaniedbanie.
3.2.3 Rozumowanie w kategoriach stosunku korzyści do ryzyka jest obce społeczeństwu europejskiemu, któremu udało się znacznie ograniczyć zagrożenia naturalne.
3.2.4 Dla oceny bezpieczeństwa sanitarnego czynności lub produktu posłużyć się skalą ryzyka umożliwiającą określenie minimalnego ryzyka, a nie ryzyka zerowego.
Przy wyważaniu korzyści i ryzyka uwzględnić należy pięć kryteriów:
- stopień,
- realność,
- częstość,
- czas trwania,
- konieczność.
3.2.5 Zadaniem władz publicznych, które podlegają zbieżnym lub sprzecznym naciskom opinii publicznej i służby zdrowia, jest dokonanie wyboru w warunkach niepewności i przyjęcie albo hipotezy najbardziej pesymistycznej w kategoriach zdrowia publicznego (a zatem wymagającej najdalej posuniętych działań ochronnych), albo hipotezy najbardziej prawdopodobnej.
3.2.6 Co więcej, decyzje sanitarne trzeba niekiedy podejmować w sytuacji kryzysowej.
Władze muszą wówczas stawiać czoło mnożącym się jednocześnie problemom, zakłóceniom funkcjonowania pewnych systemów oraz głębokim rozbieżnościom poglądów co do decyzji, którą należy podjąć.
3.2.7 Aby w sytuacji nagłego zagrożenia uniknąć improwizowania, należy mieć możliwość skorzystania z wcześniej ustalonych i wypróbowanych procedur oceny, kontroli i działania; stąd konieczność przemyślenia dotychczasowych kryzysów i wypracowania metodologii bezpieczeństwa sanitarnego.
3.2.8 Bez względu na gwarancje naukowe i medyczne, ocena relacji korzyści do ryzyka w ostatecznym rozrachunku zależy często w dużej mierze od osobistego, wewnętrznego przekonania.
4.
Medyczne czynniki bezpieczeństwa sanitarnego
Należy tu wymienić pięć podstawowych czynników.
4.1 Stan nadzoru sanitarnego
4.1.1 Ponieważ nadzór epidemiologiczny jest zasadniczą składową ochrony zdrowia publicznego, należy zapewnić prowadzenie przez odpowiedni europejski ośrodek specjalnego nadzoru sanitarnego w celu zagwarantowania bezpieczeństwa sanitarnego (por. punkt 6.3.).
4.1.2 Zadaniem tego nadzoru jest wykrywanie wypadków medycznych i patologii jatrogennych, identyfikowanie nieprzewidzianych lub niepożądanych skutków wykorzystywania protokołów terapeutycznych, przeprowadzanie kontroli i analizowanie ustaleń kontrolnych, ocena skuteczności systemów interwencji sanitarnej; wszystkie te zadania nadzoru mają zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa sanitarnego.
4.1.3 Nadzór sanitarny rozwija się w skali międzynarodowej: mechanizmy wymiany informacji i wzajemnego ostrzegania zostały wdrożone pod egidą WHO i Unii Europejskiej.
4.1.4 Wielostronne uzgodnienia stwarzają podstawę organizacji współpracy na wszystkich szczeblach, we wszystkich dziedzinach, na wszystkich kontynentach.
Umożliwia to bezzwłoczne podejmowanie środków sanitarnych pozwalających na zagwarantowanie maksymalnego bezpieczeństwa sanitarnego.
4.2 Wybór strategii leczenia
4.2.1 Jakość i bezpieczeństwo wybranej strategii leczenia zależy w pierwszej kolejności od stanu nauki, a zatem i od wiedzy lekarza.
- Pierwszym czynnikiem podnoszenia tej wiedzy są oczywiście badania medyczne i farmaceutyczne oraz wynikający z nich postęp w terapii lub diagnostyce.
- Drugim kluczowym czynnikiem bezpieczeństwa sanitarnego w dziedzinie wyboru strategii leczenia są studia medyczne nadążające za postępami nauki, oraz dostosowane do organizacji systemu opieki zdrowotnej.
- Trzeci czynnik to ustawiczne kształcenie medyczne: podobnie jak we wszystkich dziedzinach związanych z zagrożeniami i zaawansowanymi technologiami, przyswajanie sobie najświeższej wiedzy należy do decydujących czynników bezpieczeństwa.
- Ostatni element warunkujący bezpieczeństwo decyzji terapeutycznych to ocena medyczna, która spaja w jedno badania naukowe, kształcenie i codzienną praktykę pracowników służby zdrowia.
- Ocenę medyczną zdefiniować można jako ogół procedur kontroli jakości systemu opieki zdrowotnej.
- Ocena technik i strategii diagnozowania i leczenia obejmuje ocenę narzędzi oddanych do dyspozycji pracowników służby zdrowia – technologii medycznych, metod diagnostycznych, leków, ogółu procedur i świadczeń.
- Ocena jakości tych narzędzi, a w rezultacie i ocena jakości opieki zdrowotnej definiowana jest przez WHO w sposób następujący:
"Działanie umożliwiające zagwarantowanie każdemu pacjentowi takiego zestawu czynności diagnostycznych i terapeutycznych, który zapewni mu jak najlepsze efekty zdrowotne zgodne z aktualnym stanem nauki, z zapewnieniem przy tym wyniku możliwie najniższego kosztu, jak najmniejszego ryzyka jatrogennego, oraz ku jak największemu zadowoleniu pacjenta z procedur, wyników i kontaktów międzyludzkich w obrębie systemu opieki zdrowotnej".
- Ocena powinna wreszcie prowadzić do określenia wzorców odniesienia, to jest do wypracowywania zaleceń służących osiągnięciu wskazówek postępowania, a opartych na węższym lub szerszym konsensusie w obrębie zespołu lekarzy lub stowarzyszeń naukowców (tzw. consensus conferences).
4.3 Sposób wykonywania świadczeń zdrowotnych i czynności medycznych
4.3.1 Przestrzeganie obowiązków jest kontrolowane przez wszystkie władze, a bogate i jednolite orzecznictwo określa dokładnie obowiązki pracowników służby zdrowia oraz pojęcie opieki sumiennej, starannej i zgodnej z aktualnym stanem wiedzy naukowej.
4.3.2 Oczywiście, wykonywanie czynności medycznych zależy od ustrojów bezpieczeństwa sanitarnego, które bywają bardzo różne w zależności od charakteru czynności i występujących zagrożeń "naturalnych".
4.3.3 Już samo porównanie trudności nieodłącznie związanych z wykonywaniem tych czynności – w tym również ryzyka możliwego do uniknięcia ze statystycznego punktu widzenia, choćby i marginalnego – pozwala na ustalenie warunków bezpieczeństwa sanitarnego, jakich należy przestrzegać.
Mamy tu do czynienia ze swoistą oceną stosunku korzyści do ryzyka, pozwalającą na ustalenie normalnego poziomu bezpieczeństwa sanitarnego, który się akceptuje i którego się oczekuje.
4.4 Organizacja i funkcjonowanie struktur opieki zdrowotnej
- Bezpieczeństwo sanitarne uwarunkowane jest w znacznym stopniu jakością organizacji i funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej.
- Wymaga ono bowiem od wszystkich placówek publicznych i prywatnych podejmowania starań przewidzianych odpowiednimi przepisami i podlegających specjalnym zezwoleniom.
System opieki zdrowotnej powinien być w stanie spełniać oczekiwania ludności i zapewniać opiekę w jak najlepszych warunkach bezpieczeństwa.
4.5 Używanie środków medycznych
4.5.1 Produkty medyczne i sprzęt medyczny używane w profilaktyce, diagnozowaniu i leczeniu podlegają ścisłym i szczegółowym przepisom prawnym dotyczącym:
- leków,
- urządzeń medycznych używanych w medycynie,
- substancji leczniczych pochodzenia ludzkiego,
- odczynników laboratoryjnych,
- podstaw prawnych wykorzystania substancji i części ciała ludzkiego używanych do celów terapeutycznych.
4.5.2 Zasady bezpieczeństwa sanitarnego dotyczące tych substancji i urządzeń tworzą prawdziwy łańcuch bezpieczeństwa.
5.
Propozycje – zalecenia EKES-u
5.1 Administracyjne czynniki bezpieczeństwa sanitarnego
5.1.1 Organy zdrowia publicznego krajów Unii Europejskiej nie uwzględniły jeszcze zasad bezpieczeństwa sanitarnego.
5.1.2 Bezpieczeństwo sanitarne nie jest ani wynikiem równania ani stosowania gotowych recept; wymaga ono kierowania się ostrożnością i zasadą kontradyktoryjności.
5.1.3 Bezpieczeństwo sanitarne wymaga rozwijania powszechnej świadomości i działań transgranicznych.
Nie ma co liczyć na możliwość schronienia się za jakąś linią Maginota; kolejna epidemia przełamie ją z łatwością.
Zagrożenia sanitarne są zmienne i nieskończenie zróżnicowane, na ogół nie sposób ich przewidzieć.
Zachowania w obliczu choroby zmieniają się, wirusy ulegają mutacjom, czynniki zakaźne odnawiają się lub ulegają utajeniu.
5.2 Jasne określenie kompetencji
5.2.1 W obliczu braku instrumentów prawnych wyraźnie regulujących ochronę zdrowia publicznego w niektórych krajach Unii Europejskiej pojawia się tendencja do używania okrężnych lub wątpliwych dróg – w tym w szczególności nadużywania przepisów dotyczących ubezpieczenia społecznego, co prowadzi do pomieszania zagadnień zdrowotnych i ekonomicznych. O ile uzasadniona jest ocena kosztu zdrowia i dążenie do jak najbardziej racjonalnego wykorzystania przeznaczonych na nie (a ograniczonych) zasobów, o tyle mieszanie tych dwóch problematyk staje się niebezpieczne.
5.2.2 Czym innym jest ocena skuteczności, jakości i bezpieczeństwa produktu lub leczenia, a czym innym decydowanie o ich refundacji przez system ubezpieczeń społecznych.
Trudności związane z podejmowaniem decyzji w dziedzinie zdrowia publicznego pogłębia fakt, że w dziedzinie tej zbiegają się kompetencje szeregu organów.
5.2.3 Ustalenie kompetencji oznacza zarazem określenie odpowiedzialności, a zatem określenie, kto sprawuje władzę w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego i kto bierze na siebie ciężar związanej z tym odpowiedzialności moralnej, administracyjnej lub sądowej.
Odpowiedzialność można w pełni ponosić tylko jeżeli nie ma w przepisach luk ani niejasności prowadzących do konfliktów lub do działań zagrażających prawidłowości dokonywanych wyborów.
5.3 Legitymizacja organów sanitarnych
5.3.1 Organy zdrowia publicznego na szczeblu europejskim są niewystarczająco rozbudowane, a ich podstawy prawne są bardzo słabe.
Brak im również legitymizacji medycznej z racji niedostatecznych środków.
Wszystko to powinno ulec poprawie.
5.3.2 Działanie organów publicznych jest skuteczne tylko wtedy, gdy posiadają one rzeczywistą legitymizację; organy ochrony zdrowia mogą w pełni spełniać zadania w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego tylko mając podwójną legitymizację – ze strony nadzorujących je władz każdego kraju Unii Europejskiej oraz oczywiście ze strony opinii publicznej, to znaczy konsumentów.
5.3.3 Naukowa i medyczno-techniczna wiarygodność wymaga zwiększenia środków, zatrudniania wysoko wykwalifikowanych specjalistów, ale również współpracy wszystkich instytucji europejskich i krajowych.
5.3.4 Wyróżnić można pięć podstawowych funkcji: formułowanie zaleceń, nadzór, kontrola, ekspertyzy i ocena.
5.3.5 Wdrażanie europejskiej sieci zdrowia publicznego świadczy o woli wszystkich europejskich władz publicznych, by połączyć organy zdrowia publicznego i poprawić spójność i skuteczność istniejących w każdym kraju UE instrumentów nadzoru sanitarnego.
5.4 Konieczność korzystania z niezależnej wiedzy fachowej
5.4.1 Bez względu na doskonałość techniczną i naukową służb bezpieczeństwa sanitarnego w wykonywaniu zadań z dziedziny bezpieczeństwa sanitarnego należy bezwzględnie przestrzegać tradycyjnej i godnej szacunku zasady kontradyktoryjności.
5.4.2 Korzystanie z niezależnych ekspertów stanowi odpowiedź na konieczność zapewnienia władzom europejskim pomocy najlepszych i najbardziej wyspecjalizowanych fachowców; pozwala również na doskonalenie i uzupełnianie w drodze dialogu informacji, na podstawie których podejmuje się decyzje.
5.4.3 W dziedzinach najbardziej wrażliwych lub najbardziej zaawansowanych wręcz niezbędne wydaje się korzystanie z wiedzy fachowej wybitnych specjalistów zagranicznych o światowej sławie.
Takie międzynarodowe otwarcie może umożliwić osiąganie konsensusu możliwego do zaakceptowania przez wszystkie zainteresowane kraje i uniknięcie opóźnień, które są szkodliwe dla wszystkich (zarówno dla chorych, jak i dla wszelkich innych zainteresowanych podmiotów).
5.4.4 Może ono również pozwolić na przełamanie partykularyzmów związanych ze zwyczajami panującymi w poszczególnych administracjach służby zdrowia i z różnorodnością warunków kształcenia lekarzy w różnych krajach.
5.5 Rozdzielenie funkcji eksperta, decydenta i zarządzającego
5.5.1 Uprawnienia władzy sanitarnej, które faktycznie należą do kompetencji decydentów (wydawanie lub niewydawanie zezwoleń lub zakazów), wykonywać można w sposób w pełni uzasadniony tylko wtedy, gdy uwzględnia się wszystkie aspekty związane z danym problemem zdrowia publicznego.
5.5.2 Zawsze wymaga to oceny relacji korzyści do ryzyka.
Ocena ta nie może mieć wyłącznie charakteru naukowego, nie powinien jej też narzucać menedżer ani podmiot mający materialny lub intelektualny interes w jej upowszechnieniu.
5.5.3 Rozdzielenie ról eksperta i decydenta zapewnia przejrzystość związków między ekspertami a zarządzającymi.
Należy wprowadzić i ugruntować rygorystyczny kodeks etyczny eksperta i przestrzegać go w praktyce.
Nie zawsze mamy do czynienia z oczywistymi sytuacjami; zwłaszcza w przypadku bardzo trudnych problemów kompetentnych ekspertów jest niewielu i często bywają oni powiązani z zainteresowanymi instytucjami i przedsiębiorstwami.
5.5.4 Przejrzystość, jaka powinna cechować podejmowanie decyzji w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego, wymaga, by każdy ekspert deklarował przed władzami sanitarnymi, jakie związki łączą go ewentualnie z instytucjami, przedsiębiorstwami lub osobami, których dotyczyć ma ekspertyza.
5.5.5 Wspólnota Europejska rozpoczęła definiowanie takich procedur: upowszechnianie procedur przejrzystości, której pragną skądinąd sami eksperci, to najlepsza gwarancja obiektywizmu ekspertyz.
5.6 Przejrzyste procedury decyzyjne
5.6.1 Nowe zagrożenia sanitarne – podobnie jak wszystkie nowości – burzą i podważają zwykle dotychczasowe przekonania i przyzwyczajenia.
5.6.2 Należy wobec nich przyjąć stałą postawę intelektualną – "nasłuchiwać ciszy".
5.6.3 Bez względu na jakość działającego systemu nadzoru zapobiegawczego nie można wykluczyć możliwości zbiorowego zaślepienia.
5.6.4 Publiczna debata jest koniecznością.
Pacjenci i lekarze spoza kręgu ekspertów powinni mieć możliwość wypowiadania się, zadawania nurtujących ich pytań, wszczynania alarmu.
5.6.5 Tę możliwość wypowiedzi należy ująć w pewne ramy organizacyjne, aby uniknąć niepotrzebnego niepokoju.
5.6.6 Tak rozumiany "pluralizm sanitarny" – niezbędny dla jak najlepszego zabezpieczenia się przed nowymi tragediami – wymaga większej przejrzystości procedur decyzyjnych.
Z zastrzeżeniem ochrony tajemnicy lekarskiej czy tajemnicy przemysłowej, wyniki ekspertyzy – a także uzasadnienia decyzji sanitarnych – powinny być podawane do publicznej wiadomości.
5.7 Etyka komunikacji społecznej w dziedzinie bezpieczeństwa sanitarnego
5.7.1 Pomimo jej niezwykle szerokiego zasięgu społecznego, polityka informacyjna w dziedzinie zdrowia publicznego wykazuje pewne cechy szczególne, które z jeszcze większą mocą ujawniają się w sferze bezpieczeństwa sanitarnego.
5.7.2 W dziedzinie tej polityka informacyjna wiąże się często z przekazywaniem informacji o chorobie lub śmierci.
W organizowaniu tej trudnej funkcji systemu ochrony zdrowia zachować należy przejrzystość i umiar.
5.7.3 Przejrzystość jest niezbędna dla zapewnienia zaufania i uniknięcia niepokoju, jaki wzbudza informacja podana do publicznej wiadomości, a której sensacyjny charakter wynika z poczucia tajemnicy, jaka ją otaczała.
5.7.4 Jest ona obowiązkiem władz i instytucji sanitarnych, podobnie jak obowiązkiem lekarza, jest udzielanie informacji pacjentowi.
W obliczu zagrożeń, które mogą dotyczyć zdrowia każdej jednostki, mówienie prawdy jest obowiązkiem.
5.7.5 Ale temu zobowiązaniu moralnemu towarzyszy również obowiązek umiaru.
Ponieważ informacje tego typu często przekazuje się w sytuacji zagrożenia, należy je formułować w sposób zrozumiały i naukowy, unikając sensacyjności i budzenia paniki.
Wymaga to ustalenia właściwych reguł współpracy między mediami, pracownikami służby zdrowia, stowarzyszeniami pacjentów i władzami publicznymi.
Alternatywa "straszyć ludzi czy ukrywać prawdę" nie jest prawdziwa.
5.8 Rutynowe przekazywanie informacji
5.8.1 Informacje z dziedziny zdrowia zawsze mogą liczyć na szczególną uwagę pacjentów.
5.8.2 Należy zatem rozróżnić informację przeznaczoną dla lekarzy i informację przeznaczoną dla społeczeństwa.
5.8.3 Ta pierwsza bazuje na wiedzy naukowej, jaką dysponują grupy, do których jest adresowana.
Ma ona swoje własne nośniki: wykłady, konferencje, kongresy, zrzeszenia zawodowe i przemysłowe.
5.8.4 Informacja przeznaczona dla społeczeństwa nie może zakładać posiadania wiedzy medycznej niezbędnej do oceny jej treści; inaczej rodzi ryzyko niewłaściwego zrozumienia lub wywołania paniki.
Należy dbać o zachowanie równowagi między koniecznością informowania o nowych lub tradycyjnych sposobach leczenia a zagrożeniami związanymi z niewłaściwą interpretacją tych wiadomości.
5.8.5 Przekazane informacje mogą wzbudzać w społeczeństwie niepotrzebny lub przesadny niepokój lub przeciwnie rodzić nieuzasadnione nadzieje na skuteczniejszą terapię.
Informowanie społeczeństwa należy do edukacji zdrowotnej, która bezpośrednio wpływa na skuteczność polityki na rzecz higieny, zapobiegania zagrożeniom i szybkiego reagowania na problemy przez system opieki zdrowotnej.
5.9 Przekaz informacji w sytuacjach kryzysowych
5.9.1 W sytuacji kryzysu sanitarno-epidemiologicznego lub poważnego zagrożenia zdrowia publicznego przekazywanie informacji spełniać musi trzy wymogi:
- Należy przede wszystkim ściśle dostosować informację do zagrożenia zdrowia.
- Po drugie, informacja ma służyć nie tylko podniesieniu wiedzy ludzi, ale również zmianie zachowań.
Celem jej winno być zatem zapobieżenie zdarzeniu lub ograniczenie jego zasięgu bez wzbudzania niepotrzebnego niepokoju, zapewniając jednak obywatelom prawo do wiedzy o tym, co się dzieje i nakłaniając prasę do przestrzegania etycznego obowiązku niepublikowania alarmistycznych, sensacyjnych informacji.
- Po trzecie wreszcie istotne informacje podawać należy z uwzględnieniem różnych grup ludności, do których powinny trafić, i kolejności, w której powinny do nich docierać.
5.9.2 Rola prasy jest w każdym przypadku decydująca dla powodzenia przekazu informacji w sytuacji kryzysowej.
Media powinny czasami akceptować sytuację, że informacja nie może rozpowszechniana w społeczeństwie, dopóki nie zostaną w pełni poinformowani pracownicy służby zdrowia.
Wynika stąd więc potrzeba kształcenia wyspecjalizowanych dziennikarzy zdolnych zrozumieć zagadnienia bezpieczeństwa sanitarnego i poprawnie o nich informować.
5.9.3 Jest to rzecz niełatwa, ponieważ – na przykład – kwantyfikacja niepożądanych skutków, określenie ich przyczyny, wpływ mediów na liczbę zgłoszeń, ogólna ocena zagrożenia wymagają trudnej i złożonej analizy, podczas gdy opinia publiczna oczekuje natychmiastowej informacji przekazanej prostym i emocjonalnym językiem.
6.
Wniosek
6.1 Mając świadomość wielu epidemii i klęsk, które wstrząsały światem w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci (wybuch epidemii AIDS, sprawa zakażonej krwi, kryzys związany z epidemią SARS, tzw. legionelloza, obawy przed użyciem wąglika przez terrorystów), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje regularne organizowanie europejskich kongresów zdrowia publicznego na wysokim szczeblu.
6.2 Celem tych kongresów byłoby omawianie działań zbiorowych, jakie należy podejmować, udzielanie dokładnych informacji na temat tych sytuacji kryzysowych, udzielanie skoordynowanych odpowiedzi, ocena zagrożeń zewnętrznych, pomoc w szybkim formułowaniu diagnoz i właściwe reagowanie w tej dziedzinie.
6.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaleca nadanie już teraz przyszłemu Europejskiemu Ośrodkowi Nadzoru Sanitarnego w Sztokholmie szerokich uprawnień w celu ustanowienia stałych, specjalistycznych kontaktów w dziedzinie zdrowia publicznego i spowodowania podjęcia przez kraje Unii Europejskiej niezbędnych działań z poszanowaniem zasady subsydiarności.
6.4 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że stanowi szczególnie odpowiednie forum uwrażliwiania i ostrzegania europejskiego społeczeństwa obywatelskiego.
6.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zwraca się do wszystkich zainteresowanych podmiotów o przyjęcie aktywnej postawy w kwestii zdrowia publicznego. W czasach, gdy sytuacje kryzysowe w dziedzinie zdrowia publicznego nabierają wymiaru globalnego, całościowe na nie spojrzenie umożliwi wymianę doświadczeń.
6.6 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że należy rozwijać szeroką politykę informacyjną na skalę europejską, łącznie ze szkoleniem wszystkich zainteresowanych podmiotów i wszystkich organów prasowych mających szczególną odpowiedzialność w tej dziedzinie.
6.7 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przypomina, że jego zalecenia mają charakter komplementarny i że ich wdrożenie wymaga silnej woli ze strony krajów Unii Europejskiej. Niezbędne jest między innymi:
- wzmocnienie potencjału administracyjnego łącznie ze strukturami transgranicznymi oraz powszechne uznanie kompetencji właściwych organów;
- właściwe uprawnienia oparte na odpowiednich przepisach;
- przejrzyste procedury decyzyjne oraz ugruntowanie i powszechne przestrzeganie zasad etycznych w dziedzinie przekazywania informacji na temat bezpieczeństwa sanitarnego;
- wzmocnienie współpracy i połączenie w światową sieć wszystkich organów nadzoru (Unia Europejska, Światowa Organizacja Zdrowia, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Rada Europy i wielkie organizacje krajowe, jak Center of Diseases w Atlancie w USA).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej umowy ubezpieczeniowej
(2005/C 157/01)
Dnia 17 lipca 2003 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie europejskiej umowy ubezpieczeniowej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 10 listopada 2004 r. Sprawozdawcą był Pegado Liz.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 137 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp i podstawy
1.1 W systemach prawnych Państw Członkowskich UE występują różnice w zakresie podstawowych zasad regulujących kwestie sporządzania i ważności umów ubezpieczeniowych, pomimo tego, że zasady te mają wspólne źródła i bardzo podobne struktury.
1.2 Ze względu na to, że umowa ubezpieczeniowa stanowi kluczowy element dla funkcjonowania jednolitego rynku, ponieważ wprowadza dodatkową ochronę w stosunkach handlowych pomiędzy przedstawicielami sektora ubezpieczeń a klientami, różnice występujące pomiędzy poszczególnymi krajowymi systemami prawnymi w zakresie przepisów dotyczących istotnych elementów umów ubezpieczeniowych mogą stanowić przeszkodę w realizacji jednolitego rynku oraz powodować dodatkowe trudności w transgranicznej sprzedaży tego instrumentu finansowego.
1.3 Dlatego niniejsza opinia z inicjatywy własnej ma na celu zwrócenie uwagi właściwych organów krajowych i wspólnotowych na potrzebę i celowość:
- ułożenia listy zagadnień i problemów, jakie wynikają dla konsumentów oraz dla realizacji i płynnego funkcjonowania jednolitego rynku z obecnych rozbieżności w przepisach definiujących i regulujących umowy ubezpieczeniowe;
- określenia wspólnych zasad w różnych systemach krajowych, regulujących umowy ubezpieczeniowe a także dziedzin, które z technicznego i prawnego punktu widzenia mogłyby zostać zharmonizowane;
- rozważenia możliwych rozwiązań i przedstawienia modeli, formuł lub instrumentów, które należałoby przyjąć w celu zapewnienia bardziej odpowiednich przepisów regulujących umowy ubezpieczeniowe w skali wspólnotowej.
1.4 Od momentu rozpoczęcia prac przygotowawczych do opracowania niniejszej opinii z inicjatywy własnej, za niezwykle istotne uznano zapewnienie współpracy i zaangażowania członków grupy "Restatement of European Insurance Contract Law", kierowanej i koordynowanej przez Fritza Reichert-Facilidesa, emerytowanego profesora prawa na Uniwersytecie w Insbrucku. W skład tej grupy wchodzą wybitni prawnicy oraz specjaliści z zakresu prawa ubezpieczeń z 15 państw europejskich.
1.4.1 Dlatego z dużą satysfakcją przyjęliśmy fakt, że prof. Reichert-Facilides od razu przyjął nasze zaproszenie do wystąpienia w charakterze eksperta przy sprawozdawcy. W tym celu profesor niezwłocznie przygotował swoją wstępną opinię (Position Paper I).
1.4.2 Nieoczekiwanie jednak prof. Reichert-Facilides zmarł w trakcie przygotowywania niniejszej opinii.
1.4.3 Zainteresowanie, jakie profesor zawsze wykazywał tematem ubezpieczeń i jego znaczny dorobek naukowy w tej dziedzinie, a także jego projekt "Restatement", w pełni uzasadniają odniesienie się do jego prac w niniejszej opinii, jak również specjalne wyrazy podziękowania za jego wielkie zaangażowanie, złożone w hołdzie jego pamięci.
1.4.4 Są to przyczyny, dla których w niniejszej opinii cytowana jest znaczna część "Position Paper" I autorstwa profesora — dokument ten przygotowywany był jako wstęp do prac mających na celu opracowanie niniejszej opinii i pozostanie jednym z jego ostatnich dzieł.
1.
Zróżnicowanie europejskich ustaw regulujących umowy ubezpieczeniowe stanowi poważne utrudnienie dla funkcjonowania jednolitego rynku ubezpieczeń.
Stanowisko takie Grupa zajęła od samego początku. Także EKES wyraźnie to podkreślił w opinii z inicjatywy własnej zatytułowanej "Konsumenci na rynku ubezpieczeniowym" z 29 stycznia 1998 r.
(Dz. U. C 95 z 30.03..1998, s.72, por. np. pkty 1.6. i 2.1.9 akapit 2).
W międzyczasie sama Komisja zaczęła jak się zdaje podzielać to stanowisko (zob. komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 lutego 2003 r.: Bardziej spójne europejskie prawo umów — Plan działania, COM (2003) 68 final, Dz. U. C 63 z 15.03.2003, s. 1( dalej jako "Plan działania"); por. np. pkty 27, 47/48, 74).
2.
Harmonizacja ustaw (w tym, naturalnie, ustaw ubezpieczeniowych) może zostać zrealizowana jedynie na bazie rzetelnych badań prawnoporównawczych.
Celem prac naszej Grupy jest znalezienie rozwiązanie opartego na tzw. "restatement".
Co rozumie się pod pojęciem "restatement"?
Słowo to pochodzi od angielskiego czasownika "to restate", który oznacza "przedstawić coś ponownie lub wyłożyć".
W dziedzinie prawa "restatement" to pojęcie techniczne używane w Stanach Zjednoczonych.
Opisuje ono — jak dobrze wiedzą przedstawiciele zawodu — zwarty korpus przepisów prawnych pochodzących z odmiennych, lecz zasadniczo podobnych źródeł, usystematyzowanych i połączonych dla osiągnięcia "optymalnego rozwiązania".
Zbiór prowadzony jest prywatnie (nie na mocy przepisów) przez American Law Institute.
Semantyczne podobieństwa źródeł w Stanach Zjednoczonych wynikają z faktu, że prawo zwyczajowe, czyli common law, stanowi podstawę (zróżnicowanych) przepisów prawa prywatnego obowiązujących w poszczególnych stanach.
Natomiast w europejskich ustawach ubezpieczeniowych podobieństwo wynika z przedmiotu regulacji — "ubezpieczeń".
Przedmiot ten, ze względu na swój specyficzny charakter stwarza podobne potrzeby regulacyjne.
Wytyczne odnośnie wyboru "optymalnego rozwiązania" dla ustawy regulującej umowy ubezpieczeniowe mogłyby być następujące.
Po pierwsze, należy odpowiednio uwzględnić podstawowe zadanie, jakie realizować muszą wszystkie ustawy regulujące umowy ubezpieczeniowe: stworzenie ram prawnych dla efektywnego ponoszenia ryzyka przez ubezpieczyciela i tym samym zagwarantowanie dobrego funkcjonowania sektora ubezpieczeniowego jako takiego.
Po drugie, niezbędne jest staranne wyważenie sprzecznych interesów stron.
W tym aspekcie należy odpowiednio uwzględnić współczesną tendencję do przyznawania relatywnie wysokiego stopnia ochrony ubezpieczającemu.
3.
"Restatement" przewidziany przez naszą Grupę koncentruje się na przepisach imperatywnych (tudzież semi-imperatywnych — na korzyść ubezpieczonego). Jaki jest tego powód?
Otóż należy pamiętać, że "żywego prawa" w zakresie umów ubezpieczeniowych należy poszukiwać przede wszystkim nie w ustawach, lecz w standardowych postanowieniach umownych.
Uznanie tego faktu oznacza nie tylko zaakceptowanie panujących realiów, lecz także pełne poszanowanie zasady swobody umów.
Z drugiej strony, ważnym zadaniem ustawodawcy jest ograniczenie tej swobody. Jest to konieczne ze względu na politykę publiczną oraz dla ochrony ubezpieczającego/ubezpieczonego (lub osób trzecich, na korzyść których ubezpieczenie jest zawierane).
Szczególną uwagę należy zwrócić na klauzule umowne mogące prowadzić do utraty ochrony ubezpieczeniowej.
Środkami technicznymi, które umożliwią osiągnięcie tych celów we wszystkich europejskich porządkach prawnych, jest ustanowienie semi-imperatywnych przepisów w zakresie umów ubezpieczeniowych.
Problemy, jakie z punktu widzenia Jednolitego Rynku stwarza obecna sytuacja, zostały określone w Planie działania w sposób następujący: "...Państwa Członkowskie stworzyły przepisy określające, jakie postanowienia mogą znaleźć się w umowie ubezpieczeniowej oraz jakie zapisy znaleźć się w niej nie mogą.
W zakresie, w jakim przepisy te różnią się między sobą, mogą one wpływać na produkty oferowane w kontekście transgranicznym.
I rzeczywiście — prawdziwe wspieranie wewnętrznego rynku ubezpieczeń wymaga harmonizacji/unifikacji tych ograniczeń swobody zawierania umów ubezpieczeniowych, dzięki czemu wszystkie (standardowe) umowy zgodne z jednolitymi normami będą mogły być oferowane w warunkach konkurencji we wszystkich krajach europejskich, co doprowadzi do utworzenia jednolitego rynku.
Właśnie taki cel przyświeca naszemu projektowi."
4.
Już w samym składzie naszej Grupy uwzględnione zostały potrzeby związane z koniecznością przeprowadzenia badań prawnoporównawczych (o czym mowa w pkt. 2 powyżej).
W jej skład wchodzą eksperci reprezentujący 16 odmiennych systemów prawa umów ubezpieczeniowych (w UE i poza nią).
5.
Powstaje pytanie, czy "Restatement" powinien zostać wprowadzony w miejsce obowiązujących przepisów krajowych, czy też raczej stanowić dodatkowy (na chwilę obecną szesnasty) model, zwłaszcza dla umów transgranicznych.
Problem ten podniesiono w Planie działania, który zainicjował debatę na temat tzw. instrumentu fakultatywnego.
Kwestia ta nie będzie szerzej omawiana w niniejszej opinii.
6.
Podczas analizy prawnoporównawczej w dziedzinie umów ubezpieczeniowych należy przywiązywać szczególną wagę do ogólnego prawa umów.
Grupa podporządkowuje się tej regule poprzez stałe przestrzeganie i rozważanie tzw. zasad Lando/Beale.
Ponadto, Grupa ściśle współpracuje z "Grupą badawczą ds. europejskiego kodeksu cywilnego" (profesorowie von Bar i Beale).
W ramach tej organizacji Grupie powierzono szczególną odpowiedzialność za prawo umów ubezpieczeniowych.
1.5 W celu przygotowania niniejszej opinii odbytych zostało wiele spotkań z przedstawicielami Komisji Europejskiej zaangażowanymi w sektor ubezpieczeniowy i realizację jednolitego rynku, przedstawicielami CEA (Europejska Federacja Krajowych Towarzystw Ubezpieczeniowych) i BEUC (Europejska Organizacja Konsumencka). Pozwoliło to na zebranie opinii, koncepcji, reakcji i sugestii dotyczących omawianego tematu.
1.6 Zdecydowano także o sporządzeniu kwestionariusza skierowanego do szerokiego forum instytucji krajowych i wspólnotowych, zarówno publicznych jak i prywatnych, reprezentujących najważniejsze zainteresowane strony. Równocześnie postanowiono, że zwołane zostanie posiedzenie z udziałem przedstawicieli najważniejszych grup interesu w tym sektorze (ubezpieczycieli, producentów oraz innych specjalistów i konsumentów) a także ekspertów prawnych i naukowców reprezentujących różne specjalności i systemy prawne.
1.7 Niniejsza opinia streszcza odpowiedzi na kwestionariusz, a także reakcje i sugestie odnotowane na posiedzeniu, które odbyło się 16 kwietnia 2004 r.
2.
Kilka precedensów
2.1 EKES nie po raz pierwszy zajmuje się tą kwestią.
Komitet opublikował już opinię zatytułowaną "Konsumenci na rynku ubezpieczeń" [1]. Zwrócono w niej uwagę na "propozycję dyrektywy Rady w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących umów ubezpieczeniowych" [2], która zakładała przede wszystkim harmonizację niektórych podstawowych zasad obowiązujących w prawie umów ubezpieczeniowych; w opinii wyrażono także ubolewanie, że Komisja jak dotąd nie powróciła do tego tematu, "mimo że w opinii przeważającej części zarówno firm ubezpieczeniowych, jak i konsumentów, brak wspólnotowych norm w zakresie umów ubezpieczeniowych (minimalny poziom harmonizacji prawa materialnego) stanowi źródło wielu barier utrudniających realizację jednolitego rynku w tej dziedzinie" [3].
2.1.1 W opinii tej Komitet podkreślił także, że spośród problemów, które uznaje się za główne przeszkody w efektywnej realizacji jednolitego rynku ubezpieczeniowego, jednym z najważniejszych jest "całkowity brak harmonizacji na poziomie prawa materialnego, innymi słowy, minimalny poziom regulacji prawa umów ubezpieczeniowych w Unii Europejskiej" [4].
2.1.2 Ponadto Komitet zwrócił uwagę na fakt, że "brakuje ram prawnych określających w skali wspólnotowej zasady zapewniające minimalny stopień przejrzystości umów ubezpieczeniowych w ogóle, w tym umów dotyczących ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie, a konkretniej — określających, jakie klauzule ogólne w umowach ubezpieczeniowych należy uznać za abuzywne; brakuje nawet takich, które ustanawiałyby ogólne zasady dobrej wiary lub równowagi stron w dziedzinie ubezpieczeń" [5].
2.1.3 Konkretnie wskazuje się na to, że: "fakt, iż każde Państwo Członkowskie uregulowało te kwestie w sposób odmienny albo też w ogóle ich nie uregulowało, sprawia, że cały rynek — na którym konkurencja daleka jest od doskonałości, a podmioty działające na rzecz jednej strony zazwyczaj współdziałają ze sobą na szkodę drugiej strony — został pozostawiony samemu sobie. Oznacza to występowanie na jednolitym rynku wielu różnych rozwiązań dla identycznych sytuacji, zwłaszcza w odniesieniu do obrotu transgranicznego, który staje się coraz mniej skomplikowany z nastaniem społeczeństwa informacyjnego" [6].
"— minimalny zakres informacji udzielanych przed zawarciem umowy;
— lista kluczowych pojęć i ich znaczenie;
— lista typowych klauzul abuzywnych w umowach ubezpieczeniowych;
— minimalny zakres postanowień umowy ubezpieczeniowej;
— wszelkie zobowiązania umowne występujące w każdej umowie ubezpieczeniowej;
— podstawowe zasady i normy każdej umowy ubezpieczeniowej;
— system tymczasowych odszkodowań w przypadku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej;
— obowiązkowe powiązanie wysokości składki ubezpieczeniowej z wyceną ryzyka, w szczególności dzięki automatycznemu obniżaniu wartości ubezpieczonych przedmiotów w miarę ich starzenia się i związanej z tym redukcji składek;
— ustanowienie zharmonizowanych, minimalnych okresów do namysłu, w których konsumenci mogą wycofać się z umowy;
— wymóg, by polisy ubezpieczeniowe były czytelne i zrozumiałe, a także, by ich warunki ogólne, jak i szczegółowe zostały przedstawione przed zawarciem umowy i złożeniem podpisu."
Tamże, pkt. 4.5.
Taką orientację przyjmowano i dawano jej wielokrotnie wyraz w szeregu opinii EKES, np. w niedawno wydanej opinii w sprawie propozycji dyrektywy Parlamentu i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 72/166/EWG, 84/5/EWG, 88/357/EWG, 90/232/EWG i dyrektywę 2002/26/WE dotyczące ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych, której sprawozdawcą był Philippe Levaux (pkt 4.3.), Dz. U. C 95 z 23.04.2003.
[8].
2.2 Ponadto organizacje konsumenckie i stowarzyszenia specjalistów branży ubezpieczeń już od długiego czasu wskazywały na potrzebę dalszej harmonizacji przepisów dotyczących umów ubezpieczeniowych.
2.2.1 Już w 1986 r. European Consumer Law Group zwracała uwagę na potrzebę harmonizacji w pewnym zakresie przepisów dotyczących umów ubezpieczeniowych we Wspólnocie oraz szczegółowo wymieniała elementy ubezpieczeniowych stosunków zobowiązaniowych, jakie jej zdaniem powinny zostać zharmonizowane [9].
2.2.2 BEUC ze swej strony, już przynajmniej od 1994 r. wskazywała na celowość ustanowienia "podstawowych ram prawnych" mających regulować kluczowe aspekty umów ubezpieczeniowych, które mogłyby stanowić "minimalne wspólne podstawy prawne".
2.2.3 Podobny pogląd został wyrażony w grudniu 1998 r. przez szereg organizacji konsumenckich.
2.2.4 Europejska Federacja Krajowych Towarzystw Ubezpieczeniowych (CEA), komentując niedawno komunikat Komisji w sprawie bardziej spójnego europejskiego prawa umów, podkreśliła po pierwsze, że Komisja jej zdaniem słusznie wskazuje na fakt, że "zróżnicowanie krajowych przepisów regulujących umowy ubezpieczeniowe zawierane z konsumentami stanowi hamulec dla rozwoju obrotu transgranicznego w sektorze ubezpieczeniowym", zaznaczając następnie, że "jeżeli chodzi o tzw. "zharmonizowane"acquis communautaire, ilość i stopień skomplikowania przepisów wynikających z różnych aktów obowiązujących w zakresie umów ubezpieczeniowych stanowią poważny problem".
2.2.4.1 Po wymienieniu szeregu sytuacji, w jakich bezcelowe byłoby ustanawianie nakładających się, identycznych lub bezzasadnie odmiennych przepisów w stosunku do tych, jakie zawarte są w różnych, obowiązujących aktach wspólnotowych, CEA w podsumowaniu wyraziła swoje poparcie dla "tej propozycji ulepszenia acquis communautaire" pod warunkiem, że najpierw przeprowadzone zostaną odpowiednia analiza kosztów i zysków oraz kompleksowe konsultacje z zainteresowanymi stronami, koncentrujące się na istniejących barierach dla jednolitego rynku [10].
2.3 Komisja ze swej strony, w komunikatach w sprawie europejskiego prawa umów [11] oraz bardziej spójnego europejskiego prawa umów — Planu działania [12] podkreśliła w tym kontekście, że zdaniem szeregu konsultowanych instytucji, umowy ubezpieczeniowe stanowią jedną z dziedzin, które przysparzają najwięcej problemów w sektorze usług finansowych z powodu "zróżnicowania krajowych regulacji", jakie obowiązują. Dlatego należy rozważyć ewentualność, że "konieczna może okazać się dalsza konwergencja takich środków, aby zachować właściwe proporcje między potrzebą większego ujednolicenia przepisów krajowych z jednej strony a utrzymaniem innowacyjności i szerokiego wyboru produktów z drugiej strony", co powinno stać się priorytetem w "działaniach podejmowanych po realizacji Planu działania na rzecz ulepszenia przepisów" [13].
2.4 Wreszcie Parlament Europejski w uchwale w sprawie komunikatu Komisji na temat ww. Planu działania, wyrażając żal z powodu "braku szybkich działań na rzecz stworzenia fakultatywnych instrumentów w określonych sektorach, takich jak transakcje konsumenckie i ubezpieczenia, co mogłoby przynieść istotne korzyści, zarówno dla prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego rynku, jak i wzrostu obrotu i handlu wewnątrzwspólnotowego" uznał, że "w celu ułatwienia transgranicznego handlu na rynku wewnętrznym, należy potraktować jako priorytet ustanowienie fakultatywnego instrumentu w określonych sektorach, zwłaszcza w sektorze umów konsumenckich i ubezpieczeniowych, i dlatego wzywa Komisję, by uznała za priorytet opracowanie fakultatywnego instrumentu (opt-in) w dziedzinie umów konsumenckich i ubezpieczeniowych, przy zapewnieniu wysokiego stopnia ochrony konsumenta oraz dodaniu odpowiednich przepisów imperatywnych" [14].
3.
Odpowiedzi udzielone w kwestionariuszu oraz przebieg przesłuchania w dniu 16 kwietnia 2004 r.
3.1 Na kwestionariusz, który został w odpowiednim czasie przesłany do szeregu instytucji, odpowiedziało łącznie 27 respondentów, wśród których znalazły się zarówno krajowe władze regulacyjne z kilku państw, jak i przedstawiciele firm ubezpieczeniowych, przemysłu, handlu oraz konsumentów.
3.1.1 Odpowiedzi pochodziły z Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Niemiec, Lichtensteinu, Litwy, Malty, Norwegii, Polski, Słowacji, Słowenii i Szwecji.
3.1.2 Członkowie grupy projektowej "Restatement of European Insurance Contract Law" przesłali jedną, wspólną odpowiedź.
3.2 Zdaniem zdecydowanej większości badanych:
a) brak imperatywnych przepisów w dziedzinie prawa ubezpieczeń stanowi barierę w transgranicznym świadczeniu usług ubezpieczeniowych — wymieniono tutaj szereg przykładów;
b) sytuacja taka utrudnia klientom, którzy pragną się ubezpieczyć, uzyskanie ubezpieczenia u zagranicznych ubezpieczycieli — przytoczono tutaj liczne przykłady;
c) fakt ten utrudnia pośrednikom ubezpieczeniowym świadczenie usług transgranicznych — przytoczono szereg przykładów takich sytuacji;
d) harmonizacja imperatywnych przepisów w prawie umów ubezpieczeniowych pomogłaby ubezpieczycielom, klientom i pośrednikom ubezpieczeniowym w zwiększeniu liczby zawieranych transakcji transgranicznych;
(e) dyrektywa Komisji z lat 1979-80 stanowi w dalszym ciągu dobre podstawy do dyskusji na ten temat, jakkolwiek należałoby ją sformułować na nowo przy użyciu innych pojęć i parametrów — niektórzy respondenci przytoczyli tutaj odpowiednie przykłady i wskazówki.
3.3 W posiedzeniu uczestniczyło 46 przedstawicieli reprezentujących 36 instytucji z 17 państw.
3.4 Ogólne ukierunkowanie odpowiedzi na kwestionariusz oraz dyskusji podczas posiedzenia wskazuje na powszechny konsensus, którego treść można podsumować w następujący sposób:
3.4.1 Pomiędzy krajowymi systemami prawnymi występują zdecydowane różnice w zakresie uregulowania umów ubezpieczeniowych;
3.4.2 Mamy do czynienia z istotnym deficytem w zakresie harmonizacji prawa ubezpieczeniowego w skali UE, co negatywnie wpływa na realizację rynku wewnętrznego w tej dziedzinie;
3.4.3 Pożądany/niezbędny jest pewien stopień harmonizacji, zwłaszcza z punktu widzenia małych i średnich ubezpieczycieli (indywidualnych konsumentów i MŚP), by uniknąć nierówności i dyskryminacji (ryzyko masowe);
3.4.4 Dla potrzeb harmonizacji prawa umów ubezpieczeniowych należy przyjąć podejście zakładające stopniowe postępy, unikać należy zbytniego rygoryzmu, ponieważ harmonizacja nie jest celem samym w sobie, lecz raczej sposobem realizacji jednolitego rynku i dlatego powinna być podporządkowana zasadom niezbędności i proporcjonalności.
3.4.5 Priorytetowym przedmiotem harmonizacji muszą być:
- przepisy imperatywne,
- część ogólna prawa umów ubezpieczeniowych.
3.4.6 Forma modelowej umowy będącej efektem harmonizacji mogłaby być mieć charakter"fakultatywny" — jednakże z chwilą jej przyjęcia, wszystkie zawarte w niej postanowienia i elementy stawałyby się wiążące dla stron.
3.4.7 W celu zapewnienia całkowitej harmonizacji instrument wspólnotowy, służący przyjęciu tego modelu, powinien mieć formę rozporządzenia.
3.4.8 Propozycje zawarte w dyrektywie Komisji z lat 1979-80, po zmianach uwzględniających wskazówki EP i EKES, mogłyby służyć za punkt wyjścia w opracowaniu rozporządzenia, jednakże wcześniej należałoby dokonać ich dokładnego przeglądu w świetle zmian, jakie od tamtego czasu odnotowano w prawie ubezpieczeniowym.
3.4.9 Harmonizacja, której założenia w zarysie przedstawiono powyżej, mogłaby stymulować zawieranie transgranicznych ubezpieczeń oraz przyczynić się do dalszego rozwoju jednolitego rynku w tej dziedzinie.
3.4.10 Podstawę prawną takiej inicjatywy może stanowić art. 95 Traktatu.
3.5 Niektórzy respondenci i uczestnicy stwierdzili ponadto, że:
3.5.1 Harmonizacja powinna być "fakultatywna" i ograniczać się do zdefiniowania podstawowych pojęć.
3.5.2 Harmonizacja powinna dotyczyć tylko umów transgranicznych oraz wyłącznie osób fizycznych.
3.5.3 Harmonizacja nie stanowi panaceum na rozwiązanie problemu niedostatecznego rozwoju jednolitego rynku ubezpieczeń.
3.5.4 Szczególną uwagę należy zwrócić na ubezpieczenia wzajemne oraz instytucje opieki i ubezpieczeń społecznych, ze względu na ich specyficzne cechy.
4.
Potrzeba inicjatywy na poziomie wspólnotowym
4.1 Rynek wewnętrzny i ubezpieczenia
4.1.1 Uwagi ogólne na temat stosunku rynku wewnętrznego i ubezpieczeń
4.1.1.1 Europejski rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału (art. 14 ust. 2 Traktatu WE).
"Ubezpieczenia" podlegają zakresowi swobody świadczenia usług (art. 49-55 Traktatu WE) lub prawu do prowadzenia działalności gospodarczej, w zależności od okoliczności konkretnego przypadku.
Ubezpieczyciele świadczący usługi transgraniczne bądź prowadzący działalność w innym państwie członkowskim doprowadzają do sytuacji, w której ich polisy konkurują z produktami ubezpieczeniowymi oferowanymi w tym państwie.
4.1.1.2 W rezultacie potencjalny nabywca polisy uzyskuje większe pole wyboru.
W idealnych warunkach wyborem ubezpieczenia przez klienta powinna sterować "niewidzialna ręka" wewnętrznego rynku ubezpieczeń.
4.1.1.3 Także inne swobody mają znaczenie w kwestiach ubezpieczeń — zagwarantowany został swobodny przepływ składek i zysków ubezpieczeniowych (zob. art. 56 Traktatu WE).
Ponadto fakt, że ubezpieczający korzystają ze swobody, którą przyznaje im art. 18 Traktatu WE, nie powinien mieć negatywnych skutków dla posiadanych przez nich polis, kiedy w związku ze zmianą miejsca zamieszkania przechodzą pod inną jurysdykcję.
4.1.2 Stan harmonizacji prawa ubezpieczeń i prawo umów ubezpieczeniowych
4.1.2.1 Opisany szeroki zakres powiązań pomiędzy ubezpieczeniami (prawem ubezpieczeniowym) a swobodami wynikającymi z Traktatu WE sprawił, że WE przeprowadziła harmonizację istotnych dziedzin prawa ubezpieczeniowego w celu zapewnienia (dobrego) funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Ustawodawstwo w zakresie nadzoru ubezpieczeniowego zostało w WE w znacznej części zharmonizowane dzięki tzw. "trzeciej generacji" dyrektyw w dziedzinie ubezpieczeń.
4.1.2.2 Na bazie tych osiągnięć wprowadzono system, w którym to udzielana jest jedna koncesja, a nadzór nad ubezpieczycielem sprawowany jest przez państwo pochodzenia, rozwiązanie, które ETS przewidział już w postanowieniu z dnia 4 grudnia 1986 r.
[15]. W dziedzinie prawa umów ubezpieczeniowych harmonizacja ogranicza się w mniejszym lub większym stopniu do kwestii prawa prywatnego międzynarodowego oraz międzynarodowego prawa procesowego [16].
4.1.2.3 Harmonizacja prawa materialnego umów ubezpieczeniowych miała szerszy zakres w pewnych dziedzinach, przy czym nawet w ramach tych dziedzin dotyczyła wyłącznie specyficznych kwestii.
Przykładem dziedziny w której harmonizacja objęła istotny zakres przepisów są ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych [17].
Wspólne przepisy występują także w dziedzinie ubezpieczenia ochrony prawnej [18].
4.1.2.4 Niemniej jednak znacząca większość przepisów materialnego prawa umów ubezpieczeniowych, tj. przepisy ogólne ustalające zasady obowiązujące we wszystkich rodzajach ubezpieczeń, nadal zawarta jest w ustawodawstwie krajowym.
W takiej sytuacji nieuchronnie nasuwa się pytanie, czy harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych jest faktycznie niezbędna dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego rynku ubezpieczeń.
Na to pytanie należałoby odpowiedzieć twierdząco, jeżeli różnice w krajowych przepisach w dziedzinie umów ubezpieczeniowych stanowią przeszkodę dla wewnętrznego rynku.
4.2 Prawo umów ubezpieczeniowych jako przeszkoda w funkcjonowaniu wewnętrznego rynku ubezpieczeń
4.2.1 Obecna sytuacja: wewnętrzny rynek ubezpieczeń jest niepełny
4.2.1.1 Dane empiryczne wskazują, że dotychczasowe działania podjęte przez WE [19] w istotny sposób poprawiły funkcjonowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń, nie pozwoliły jednak na jego pełne zrealizowanie [20].
Przykładem tego jest np. swoboda świadczenia usług w dziedzinie ubezpieczenia ryzyka masowego, która została zagwarantowana w art. 49 i późn. Traktatu WE oraz przewidziana w dyrektywach dotyczących prawa ubezpieczeniowego, jednakże w rzeczywistości nie korzystają z niej w istotnym zakresie ani przedstawiciele sektora ubezpieczeń, ani klienci.
4.2.2 Kontekst ogólny obecnej sytuacji
4.2.2.1 Obecną sytuację, którą opisano powyżej, można wyjaśnić rozpatrując ją w ogólnym kontekście prawnym.
Jednym z kluczowych czynników jest tutaj fakt, że ubezpieczenie jest często uznawane za "produkt prawny". Wynika to stąd, że produktem sprzedawanym przez firmę ubezpieczeniową jest sama umowa ubezpieczeniowa, o której formie decyduje autonomia woli stron oraz (imperatywne) przepisy stosowane do umowy.
4.2.2.2 Z pewnością nie należałoby się martwić o funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdyby w dziedzinie prawa umów ubezpieczeniowych obowiązywała autonomia woli stron, pozwalająca im na dostosowywanie produktów ubezpieczeniowych do ich wzajemnych preferencji.
4.2.2.3 Jednakże ubezpieczenia są w znacznym zakresie regulowane przez przepisy o obowiązkowym zastosowaniu [21].
Część z tych przepisów ma równocześnie charakter imperatywny w wymiarze międzynarodowym.
4.2.2.4 W rezultacie produkty oferowane przez konkretnego ubezpieczyciela są w dużej mierze kształtowane przez prawo, któremu podlega umowa ubezpieczeniowa.
Dlatego różnice w krajowych przepisach ubezpieczeniowych mogą stanowić przeszkodę dla funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Fakt ten został otwarcie zaznaczony w Planie działania Komisji na rzecz bardziej spójnego europejskiego prawa umów [22]. Znajduje on potwierdzenie w uwagach zawartych w dalszej części opinii, w których omówiono problem z punktu widzenia ubezpieczyciela (pkt 4.2.3), ubezpieczającego (pkt 4.2.4) oraz pośredników ubezpieczeniowych (pkt 4.2.5).
4.2.3 Z perspektywy ubezpieczyciela
4.2.3.1 Ubezpieczyciele zapewniają ochronę ubezpieczeniową.
Oferowane przez nich polisy tworzone są w oparciu o kalkulację ryzyka, gdzie uwzględnia się także otoczenie prawne, w jakim polisa jest sprzedawana.
Ubezpieczyciel, który może sprzedawać produkt w warunkach jednolitych ram prawnych obowiązujących na terytorium całej Wspólnoty, może łączyć ryzyka, jakie pokrywa w WE, bez zakłóceń wynikających z różnic, jakie występują pomiędzy krajowymi ustawami ubezpieczeniowymi.
W rezultacie różnice w prawie ubezpieczeniowym nie stanowiłyby przeszkody w korzystaniu ze swobód przez ubezpieczyciela.
4.2.3.2 W sytuacji przeciwnej, w której przepisy, jakim podlega polisa, zmieniają się w zależności od miejsca jej sprzedaży, odmienności w otoczeniu prawnym każdego Państwa Członkowskiego wpłyną na kalkulację ryzyka i tym samym na stosowanie prawa wielkich liczb, na którym opiera się działalność ubezpieczeniowa.
4.2.3.3 W rezultacie ubezpieczyciele prowadzący transgraniczną sprzedaż swoich usług, musieliby stosować do swoich polis różne wzory i obliczenia, w zależności od prawa obowiązującego w konkretnym przypadku.
Stanowiłoby to poważną przeszkodę dla funkcjonowania rynku wewnętrznego.
4.2.3.4 Nawet pobieżne zapoznanie się ze wspólnotowymi przepisami prawa prywatnego międzynarodowego obowiązującymi w dziedzinie ubezpieczeń pozwala stwierdzić, że ubezpieczyciel jest faktycznie zmuszony do dostosowania polis do otoczenia prawnego Państwa Członkowskiego, w którym są sprzedawane. Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) i h) drugiej dyrektywy w sprawie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie [23], prawem właściwym dla umów ubezpieczenia jest prawo Państwa Członkowskiego, w którym umiejscowione jest ryzyko, natomiast zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 dyrektywy dotyczącej ubezpieczeń na życie [24] — prawo Państwa Członkowskiego zobowiązania. Miejsce, w którym umiejscowione jest ryzyko, lub miejsce zobowiązania w większości przypadków zależą od miejsca stałego pobytu ubezpieczającego [25].
4.2.3.5 Ubezpieczyciel może uniknąć takiej sytuacji poprzez poddanie umowy ubezpieczeniowej innemu prawu (zwykle prawu właściwemu ze względu na jego siedzibę) na mocy porozumienia z ubezpieczającym.
Jednakże możliwość taką w dużej mierze ograniczają normy prawa prywatnego międzynarodowego zawarte w dyrektywach dotyczących ubezpieczeń.
W zakresie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie dyrektywy przyznają możliwość swobodnego wyboru właściwego prawa wyłącznie w przypadku umów ubezpieczeniowych dotyczących pokrycia znacznego ryzyka [26].
Państwa Członkowskie — tj. Państwo Członkowskie, w którym umiejscowione jest ryzyko — mogą zgodnie ze swoim uznaniem przyznać stronom większą autonomię w tym zakresie [27].
W pozostałych przypadkach dyrektywy przyznają stronom jedynie ograniczoną autonomię [28] i dlatego nie zawierają rozwiązań dla opisanego powyżej problemu, przed jakim stają ubezpieczyciele prowadzący transgraniczną sprzedaż umów ubezpieczeniowych.
W dziedzinie ubezpieczeń na życie Państwo Członkowskie zobowiązania może przyznać stronom autonomię [29].
W innym przypadku możliwość wyboru prawa przez strony jest bardzo ograniczona [30].
4.2.3.6 Jak jasno wynika z powyższych uwag, odnoszących się do sytuacji panującej w europejskim prawie ubezpieczeń międzynarodowych — w wypadku ubezpieczeń od ryzyka masowego ubezpieczyciel jest w większości przypadków zmuszony do dostosowywania swojego produktu do otoczenia prawnego właściwego dla miejsca zamieszkania ubezpieczającego [31].
Wynikające stąd obciążenia mogą ulec dalszemu zwiększeniu, jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, że ubezpieczający może zmienić miejsce zamieszkania po zawarciu umowy ubezpieczeniowej [32].
4.2.3.7 Jedynym wyjątkiem w europejskim prawie międzynarodowych umów ubezpieczeniowych jest ubezpieczenie znacznego ryzyka w ramach ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie.
W tym przypadku ubezpieczyciel i ubezpieczający mogą dokonać wyboru właściwego prawa.
Jednakże, nawet w przypadku ubezpieczeń od znacznego ryzyka, sąd Państwa Członkowskiego, w którym ubezpieczający ma miejsce zamieszkania (właściwy na podstawie art. 9 ust. 1 lit. b) I rozporządzenia brukselskiego [33]), może zastosować imperatywne przepisy tego Państwa Członkowskiego [34].
4.2.3.8 W rezultacie ubezpieczyciele będą bardzo ostrożni, jeżeli chodzi o transgraniczne świadczenie usług, przynajmniej w odniesieniu do ubezpieczeń od ryzyka masowego.
Należy sądzić, że wprowadzenie zmian w systemie prawa prywatnego międzynarodowego mogłoby stanowić rozwiązanie tego problemu.
Rzeczywiście wydaje się, że bariery, o których mowa powyżej zniknęłyby, gdyby strony mogły dokonywać swobodnego wyboru prawa, a w przypadku braku dokonania takiego wyboru obowiązywałoby prawo właściwe ze względu na siedzibę ubezpieczyciela.
Jednakże wprowadzenie takich zmian w prawie prywatnym międzynarodowym mogłoby stanowić zagrożenie dla realizacji podstawowych zasad ochrony ubezpieczającego i konsumenta w międzynarodowym prawie prywatnym — oznaczałoby to wprowadzenie w dziedzinie ubezpieczeń możliwości swobodnego wyboru prawa nawet w przypadku umów konsumenckich, gdzie konsument w pozostałych dziedzinach korzystałby z ochrony w innych sektorach na podstawie art. 5 konwencji rzymskiej.
Równocześnie problem nie zostałby w ten sposób całkowicie rozwiązany: sądy Państw Członkowskich, w których ubezpieczający posiada miejsce zamieszkania, mogłyby w dalszym ciągu stosować własne przepisy imperatywne w wymiarze międzynarodowym.
Przede wszystkim zaś ubezpieczający z ogromną rezerwą podchodziliby do zawierania zagranicznych transakcji, wiedząc, że w ten sposób przestanie ich chronić ojczyste prawo, w miejsce którego zostaną poddani nieznanemu, obcemu prawu ubezpieczeń [35].
4.2.4 Z perspektywy ubezpieczającego
4.2.4.1 W warunkach obowiązującego obecnie systemu prawa prywatnego międzynarodowego, ubezpieczający mogą być bardzo zainteresowani zagraniczną polisą.
Wiedząc, że będą (w większości przypadków) chronieni przez prawo Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania, ubezpieczający będą otwarci na dokonanie transgranicznego zakupu ubezpieczenia.
Jednakże ubezpieczający nie będą mieli możliwości nabycia zagranicznych produktów, mimo takiej chęci — stosowanie prawa obowiązującego w miejscu ich zamieszkania zmienia polisy, jakie nabędą, na umowy, których treść wyznaczają w mniejszym lub większym stopniu przepisy obowiązujące w miejscu zamieszkania.
Nawet jeżeli mimo wszystko będą chcieli nabyć zagraniczne produkty ubezpieczeniowe, staną w obliczu sytuacji, w której zagraniczni ubezpieczyciele będą bardzo wahać się przed przyznaniem takiego zabezpieczenia.
4.2.4.2 Jak wykazano, takie wahania nie miałyby prawdopodobnie miejsca, gdyby wprowadzono zmiany w prawie umów ubezpieczenia międzynarodowego [36].
Jednakże podobna zmiana w prawie prywatnym międzynarodowym oznaczałaby, że ubezpieczający wahałby się równie poważnie przed nabyciem zagranicznej polisy, jak wcześniej ubezpieczyciel przed jej przyznaniem.
Nie można oczekiwać, że w ten sposób wykształci się wewnętrzny rynek ubezpieczeń.
4.2.4.3 Trzeba także wspomnieć o kolejnej kwestii.
W ramach rynku wewnętrznego, ubezpieczający korzysta ze swobody przemieszczania się (zob. w szczególności art. 18 Traktatu WE).
Jednakże zmiana miejsca zamieszkania może pociągać za sobą negatywne zmiany w sytuacji ubezpieczeniowej ubezpieczającego.
Przede wszystkim sądy Państwa Członkowskiego, do którego przenosi się ubezpieczający, mogą zastosować nowe przepisy o charakterze imperatywnym w wymiarze międzynarodowym, które będą miały wpływ na polisę ubezpieczeniową nabytą w dawnym miejscu zamieszkania.
Po drugie, przepisy dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia mogą ustanawiać obowiązek uzyskania polisy innego rodzaju niż ta, którą ubezpieczający nabył w dawnym miejscu zamieszkania.
Po trzecie, możliwe jest, że ubezpieczający będzie chciał, by ryzyka, od których ubezpieczył się w różnych Państwach Członkowskich, zostały objęte zakresem jednej polisy ubezpieczeniowej.
4.2.4.4 Obecna sytuacja prawna nie w pełni pozwala na tworzenie takich euro-polis, w ich miejsce zawierane są tzw. "umowy kompleksowe" (umbrella contracts), stanowiące tak naprawdę zbiór tylu umów, ile jest Państw Członkowskich, w których ubezpieczane jest ryzyko.
Tym, czego brakuje, jest zatem "przenośna" polisa przeznaczona dla "euromobilnych" ubezpieczających [37], którzy w trakcie swojego życia mieszkają i pracują w różnych częściach WE.
4.2.5 Z perspektywy pośredników ubezpieczeniowych
4.2.5.1 Pośrednicy ubezpieczeniowi odgrywają główną rolę w dystrybucji umów ubezpieczeniowych.
Stanowią jeden z kluczowych czynników w procesie realizacji wewnętrznego rynku usług.
Dotyczy to w szczególności brokerów ubezpieczeniowych.
Korzystając ze swobody świadczenia usług, zagwarantowanej w art. 49-55 Traktatu WE i wprowadzonej w życie przez dyrektywę w sprawie pośredników ubezpieczeniowych [38], pośrednicy wnoszą istotny wkład w tworzenie i funkcjonowanie wewnętrznego rynku usług.
Szczególnie w dziedzinie ubezpieczeń od ryzyka masowego, jest dużo bardziej prawdopodobne, że to pośrednik, a nie sam klient będzie próbował uzyskać ubezpieczenie na zagranicznym rynku ubezpieczeń.
4.2.5.2 Jednakże informacje dotyczące zagranicznego rynku ubezpieczeń i oferowanych tam produktów nie będą miały prawdopodobnie większego znaczenia dla brokera, który nie posiada dostatecznej znajomości obowiązującego tam prawa.
Ponieważ produkty oferowane na zagranicznych rynkach ubezpieczeń tworzone są w warunkach lokalnego prawa, brokerzy nie mogą zakładać, że treść i cena polisy nie ulegną zmianie w środowisku prawnym ich (zagranicznego) klienta.
Dlatego brokerzy nie mogą swobodnie korzystać z oferty zagranicznych rynków ubezpieczeń w dziedzinie ryzyka masowego i zmuszeni są do prowadzenia indywidualnych negocjacji w kwestiach umów. Może to oznaczać, że ceny zawierania transakcji będą zaporowe, i tym samym uniemożliwić funkcjonowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń.
4.2.6 Podobne problemy pojawiające się w przypadku ubezpieczeń sprzedawanych przez oddziały
4.2.6.1 Często wskazuje się na fakt, że ubezpieczenia, z racji swego szczególnego charakteru, wymagają od ubezpieczyciela pewnej bliskości geograficznej względem klienta.
Może to oznaczać, że w przyszłości w sektorze ubezpieczeń sprzedaż transgraniczna nie będzie występować tak często jak w innych sektorach (np. sprzedaż książek przez Internet etc.).
Ze względu na relacje z klientami, ubezpieczyciele mogą preferować prowadzenie działalności bezpośrednio w innym Państwie Członkowskim poprzez oddziały, filie lub spółki zależne.
4.2.6.2 Zwolennicy takiego rozwiązania zasadniczo nie sprzeciwiają się harmonizacji prawa umów ubezpieczeniowych.
Próbują oni raczej wskazywać, że jej skutki ograniczą się do niektórych rodzajów umów ubezpieczeniowych, które będą faktycznie funkcjonowały w obrocie transgranicznym, lub do klientów, którzy są rzeczywiści mobilni i zamieszkują w swoim życiu w różnych Państwach Członkowskich.
4.2.6.3 Jednakże faktyczny wpływ tych zmian będzie bardziej znaczący.
W przypadku umów sprzedawanych w innych Państwach Członkowskich poprzez sieć oddziałów ("zakładów") lub nawet filii, klienci, pośrednicy i ubezpieczyciele stają wobec takich samych problemów jak przedstawione powyżej.
Ubezpieczyciele muszą dostosować swoje produkty do lokalnych warunków, w tym do miejscowego otoczenia prawnego. W rezultacie muszą zaprojektować swoje produkty na nowo.
Dlatego polisa zaprojektowana na potrzeby rynku jednego Państwa Członkowskiego nie może być sprzedawana w innym Państwie Członkowskim w oddziale ubezpieczyciela, chyba że wprowadzone zostaną do niej istotne zmiany, wynikające z innego (prawnego) otoczenia.
Natomiast problemem dotykającym pośredników i klientów jest fakt, że zwyczajnie nie znajdą zagranicznych produktów ubezpieczeniowych w ofercie swojego rynku.
4.2.6.4 Harmonizacja przepisów dotyczących umów ubezpieczeniowych w istotny sposób obniżyłaby koszty tworzenia produktów na rynku wewnętrznym.
Ubezpieczyciele podejmujący działalność w innym Państwie Członkowskim mogliby ograniczyć się do zapewniania klientom doradztwa przez swoich przedstawicieli, likwidacji szkód poprzez biura regionalne itd.
Nawet w przypadku działania poprzez filie lub spółki zależne, grupy ubezpieczeniowe mogłyby dzielić nakłady i koszty związane z tworzeniem produktu.
4.2.6.5 Dzięki temu klienci w sposób efektywny korzystaliby z rynku wewnętrznego.
W warunkach rynku wewnętrznego opartego na zharmonizowanym prawie umów ubezpieczeniowych, innowacje w sektorze ubezpieczeń mogłyby łatwiej przenikać za granicę.
Klienci europejscy uzyskaliby dostęp do produktów ubezpieczeniowych stworzonych według zagranicznej koncepcji.
4.3 Kwestia szczególna: harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych i rozszerzenie UE
4.3.1 1 maja 2004 r. do WE przystąpiło 10 nowych Państw Członkowskich, z których osiem znajduje się w okresie przejściowym.
Dostosowanie prawa ubezpieczeń do acquis communautaire było jednym z warunków ich przystąpienia do WE [39].
Nowoczesne ustawodawstwo w dziedzinie prawa umów ubezpieczeniowych stanowi warunek sine qua non dla prawidłowego funkcjonowania rynków ubezpieczeniowych tych państw.
Podczas gdy niektóre nowe Państwa Członkowskie przyjęły już nowoczesne ustawodawstwo, pozostałe muszą dopiero to uczynić.
4.3.2 Dlatego harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych służyłaby interesom powiększonego rynku wewnętrznego ubezpieczeń, pomagając nowym Państwom Członkowskim w modernizacji ich ustawodawstwa oraz uniknięciu nowych rozbieżności pomiędzy systemami krajowymi.
Wskazane byłoby, żeby Komisja WE możliwie najszybciej poinformowała te państwa, na kiedy zaplanowała harmonizację prawa umów ubezpieczeniowych.
5.
Propozycja dyrektywy Komisji z 1979 r.
5.1 Jak już wspomniano wcześniej, Komisja przedstawiła w 1979 r. wstępną propozycję dyrektywy w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych dotyczących umów ubezpieczeniowych.
[40]. Propozycja sporządzona została w ramach Ogólnego programu zniesienia ograniczeń swobody świadczenia usług, który w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich przewidywał koordynację instrumentów prawnych i administracyjnych regulujących umowy ubezpieczeniowe "w zakresie niezbędnym dla usunięcia rozbieżności, które działają na szkodę ubezpieczających i stron trzecich" [41].
5.2 Propozycja stwierdzała, że nie wystarcza koordynacja wymagana przez dyrektywy obowiązujące w tamtym okresie ani ustanowiony w Traktacie zakaz dyskryminacji w dziedzinie świadczenia usług jakiejkolwiek firmy z tego tytułu, że nie prowadzi ona działalności w Państwie Członkowskim, w którym usługa została zrealizowana.
5.2.1 W tym kontekście w propozycji zaproponowano uregulowanie "niektórych ogólnych kwestii dotyczących w szczególności istnienia ochrony ubezpieczeniowej zależnej od opłacenia składki, okresu obowiązywania umowy oraz sytuacji osób ubezpieczonych niebędących ubezpieczającymi" jak również "konsekwencji wynikających z postępowania ubezpieczającego w czasie zawierania i trwania umowy odnośnie deklaracji dotyczących ryzyka i roszczeń oraz, z drugiej strony, jego postawy w kwestii środków, jakie należy podjąć w przypadku powstania roszczenia".
a) formalnej struktury polisy ubezpieczeniowej;
b) prawa do uzyskania w momencie zawierania umowy deklaracji odnośnie gwarancji, jak też odnośnie minimalnych wymogów formalnych w tej dziedzinie;
c) języka, w jakim zawierana jest umowa;
d) zasad dotyczących oświadczeń składanych przez ubezpieczonego w momencie zawierania umowy, dotyczących okoliczności mogących mieć wpływ na ocenę i akceptację ryzyka przez ubezpieczyciela oraz konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku przez ubezpieczonego;
e) zasad dotyczących oświadczeń składanych przez ubezpieczonego po zawarciu umowy, dotyczących faktów lub okoliczności mogących skutkować zwiększeniem ryzyka, oraz konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku przez ubezpieczonego;
f) zasad dotyczących ciężaru dowodu w przypadku niedopełnienia powyższych obowiązków;
g) zasad regulujących wysokość składki w przypadku obniżenia ryzyka;
h) konsekwencji nieuregulowania całości lub części składki;
i) obowiązków ubezpieczającego w przypadku powstania roszczenia;
j) zasad dotyczących rozwiązania umowy ubezpieczeniowej, oraz
k) możliwości odstąpienia przez strony umowy od przepisów dyrektywy, o ile jest to korzystne dla ubezpieczającego, ubezpieczonego lub poszkodowanej strony trzeciej.
a) pojazdów szynowych;
b) statków powietrznych;
c) statków żeglugi morskiej i śródlądowej;
d towarów w tranzycie;
e) odpowiedzialności za statki powietrzne oraz statki żeglugi morskiej i śródlądowej;
f) kredytów i poręczeń, uwzględniając szczególne cechy tych rodzajów ubezpieczeń.
[42].
5.3 Komitet, w jednogłośnie przyjętej opinii w sprawie tej propozycji [43], przedstawił następujące kluczowe uwagi:
a) Komisja ograniczyła się do koordynacji dziedzin, jakie uznała za istotne; w opinii Komitetu harmonizacji należałoby poddać inne jeszcze dziedziny;
b) Komitet wyraził ubolewanie, że w dyrektywie w jednakowy sposób potraktowano ryzyko masowe, handlowe, przemysłowe oraz inne rodzaje ryzyka;
c) Komitet zasugerował, by także ubezpieczenia chorobowe zostały wyłączone z zakresu dyrektywy;
d) Komitet wyraził ubolewanie, że dyrektywa nie dotyczyła umów ubezpieczeniowych zawartych przez ubezpieczyciela mającego siedzibę w Państwie Członkowskim, lecz dotyczących ochrony przed ryzykiem umiejscowionym w państwach trzecich, lub umów zawartych przez ubezpieczających mających miejsce zamieszkania poza Wspólnotą;
e) Komitet wezwał do ustanowienia przepisów, które zapewnią odpowiednią ochronę ubezpieczającym — osobom fizycznym i małym przedsiębiorcom, dotyczących w szczególności:
1) okresu do namysłu i prawa odstąpienia od umowy;
2) klauzul abuzywnych;
3) wyraźnego podawania wyjątków i terminów;
4) dostarczenia odpowiednich informacji przez zawarciem umowy.
f) Komitet wezwał, by prawo regresu przysługujące poszkodowanym stronom trzecim było przedmiotem dyrektywy ad hoc lub zostało uregulowane na kolejnym etapie koordynacji.
5.4 Komitet dokonał następnie analizy każdego artykułu propozycji i sformułował wiele uwag krytycznych, które warto byłoby wziąć pod uwagę także przy podejmowaniu nowych inicjatyw w tej dziedzinie.
5.5 Również Parlament Europejski przedstawił wtedy swoje stanowisko w kwestii tej propozycji [44]. Parlament stwierdził między innymi, że "harmonizacja zagwarantowałaby wszystkim ubezpieczającym podobny poziom ochrony, niezależnie od wybranego prawa".
5.5.1 Parlament zaproponował szereg poprawek dotyczących przede wszystkim: zakresu stosowania dyrektywy (rezygnacja z wyłączeń); podstawowych elementów umów ubezpieczeniowych; obowiązku ubezpieczającego do złożenia oświadczeń dotyczących określonych okoliczności, ich konsekwencji dla utrzymania umowy ubezpieczeniowej, zarówno w przypadku stanu wyjściowego, jak i zmian, jakie nastąpiły już podczas obowiązywania umowy; dowodu jaki powinien przedstawić ubezpieczający w przypadku powstania roszczenia, oraz warunków rozwiązania umowy.
5.5.2 Z uwag przedstawionych przez Parlament jasno wynika, że jego intencją było zapewnienie "sprawiedliwego wyważenia interesów ubezpieczyciela i ubezpieczonego".
a) wyłączenie ubezpieczenia chorobowego, zgodnie z sugestią Komitetu;
b) bardziej szczegółowo uregulowano procedury rozwiązywania umowy, przy czym zbyt wielki nacisk położono na możliwość utrzymania w mocy zmienionych umów zamiast zwykłego ich anulowania; jak również
c) lepiej sformułowano zasady dotyczące ciężaru dowodu.
[46].
5.6.1 Nowa dyrektywa opracowana przez Komisję miała wejść w życie 1 lipca 1983 r. W ostateczności jednak nie została przyjęta z powodu braku politycznej woli po stronie Państw Członkowskich.
5.7 Jakie znaczenie ma propozycja Komisji z lat 1979/1980 w dniu dzisiejszym?
5.7.1 Na podstawie odpowiedzi udzielonych na kwestionariusz oraz przebiegu posiedzenia w dniu 16 kwietnia 2004 r. można stwierdzić, że panuje powszechna zgoda co do tego, że propozycji, mimo że sporządzona została dwadzieścia lat temu, należy poświęcić sporo uwagi, ponieważ stanowi ona nadal aktualny materiał i dobry punkt wyjścia do nowych inicjatyw podejmowanych w tej dziedzinie.
5.7.2 Tym niemniej wskazano także, że obecne potrzeby w dziedzinie harmonizacji znacznie wykraczają poza zakres przewidziany w propozycji z 1980 r., a propozycje nowych przepisów muszą być rezultatem debaty prowadzonej na podstawie wyników dogłębnych studiów prawnoporównawczych.
6.
Tryby harmonizacji
6.1 Poszukiwanie optymalnych rozwiązań przy wykorzystaniu metody prawnoporównawczej
6.1.1 Jakiekolwiek próby zharmonizowania europejskiego prawa umów ubezpieczeniowych należy poprzedzić przygotowawczymi pracami prawnoporównawczymi.
Prace takie osiągnęły już zawansowane stadium na poziomie akademickim.
Badania porównawcze zostały już faktycznie zakończone w dziedzinie ogólnego prawa umów z chwilą przedstawienia "Zasad europejskiego prawa umów".
W dziedzinie prawa umów ubezpieczeniowych wyniki znacznej części badań prawnoporównawczych już zostały lub będą opublikowane [47].
W 1999 r. prof. Reichert-Facilides założył grupę projektową "Restatement of European Insurance Contract Law".
Członkowie tej grupy są specjalistami w dziedzinie prawa ubezpieczeń i reprezentują różne systemy prawne (w ramach i poza WE).
6.1.2 Wytyczne odnośnie wyboru "optymalnego rozwiązania" dla ustawy regulującej umowy ubezpieczeniowe mogłyby być następujące. Po pierwsze, należy odpowiednio uwzględnić podstawową funkcję, jaką spełniać muszą wszystkie ustawy regulujące umowy ubezpieczeniowe: stworzenie ram prawnych dla efektywnego ponoszenia ryzyka przez ubezpieczyciela i tym samym zagwarantowanie dobrego funkcjonowania sektora ubezpieczeniowego jako takiego.
Po drugie, niezbędne jest dokładne wyważenie sprzecznych interesów stron.
W tym aspekcie należy odpowiednio uwzględnić współczesną tendencję do przyznawania relatywnie wysokiego stopnia ochrony ubezpieczonemu.
6.1.3 Jak wynika z powyższych uwag, działania na rzecz poprawy wewnętrznego rynku usług powinny koncentrować się na przepisach imperatywnych.
Przepisy te ustanawiają niezbędne ramy dla realizacji przez strony swobody zawierania umów, jednakże równocześnie stanowić będą przeszkodę dla funkcjonowania wewnętrznego rynku usług tak długo, jak długo nie zostaną zharmonizowane.
W rezultacie potrzeby regulacyjne w dziedzinie ubezpieczeń są zgodne z wymogami w dziedzinie harmonizacji na wewnętrznym rynku ubezpieczeń.
6.2 Środki harmonizacyjne muszą zapewnić wysoki stopień ochrony ubezpieczającemu
6.2.1 Ustawy dotyczące umów ubezpieczeniowych, a przynajmniej ich semi-imperatywne przepisy, mają na celu ochronę słabszej strony i dlatego z punktu widzenia ich funkcji można je nazwać ustawami konsumenckimi.
Jednakże ochrona ubezpieczającego ma tradycyjnie szerszy zakres niż ochrona przyznana konsumentowi — obok klientów prywatnych ochronie podlegają także mali przedsiębiorcy zawierający umowę ubezpieczenia.
6.2.2 Przy harmonizacji europejskiego prawa konsumenckiego, WE zobowiązana jest zapewnić konsumentom wysoki poziom ochrony (zob. np. art. 95 ust. 3 Traktatu WE). Obowiązek ten dotyczy aktów legislacyjnych opartych na innych artykułach Traktatu WE, które przyznają WE kompetencje prawodawcze (w dziedzinie prawa ubezpieczeniowego jest to z reguły art. 47 ust. 2 w zw. z art. 52 Traktatu WE). W rezultacie środek harmonizujący prawo umów ubezpieczeniowych zapewniłby wysoki stopień ochrony ubezpieczającemu.
6.3 Harmonizacja minimalna czy całkowita?
6.3.1 Z analizy problemów występujących obecnie na wewnętrznym rynku ubezpieczeń jasno wynika, że niezbędna jest całkowita harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych.
W przypadku harmonizacji minimalnej Państwa Członkowskie miałyby możliwość ustanowienia wyższego stopnia ochrony niż ten przewidziany w prawie europejskim, co doprowadziłoby do stworzenia nowych barier na wewnętrznym rynku ubezpieczeń.
6.3.2 Przyjęcie norm harmonizacyjnych w minimalnym zakresie nie wpływałoby negatywnie na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, gdyby obecny system prawa prywatnego międzynarodowego został zastąpiony przez zasady pozwalające na zastosowanie prawa państwa, w którym ubezpieczyciel ma siedzibę.
Dzięki temu każdy ubezpieczyciel mógłby tworzyć swoje produkty w oparciu o przepisy obowiązujące w jego państwie (przy przyznaniu ochrony spełniającej co najmniej minimalne normy europejskie) oraz sprzedawać je przy zastosowaniu prawa "państwa pochodzenia" we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich.
Ubezpieczający miałby w ten sposób zapewniony minimalny poziom ochrony, mimo tego, że umowa została poddana prawu obcemu.
6.3.3 Jednakże wprowadzenie podobnych zmian w systemie prawa prywatnego międzynarodowego nie jest ani prawdopodobne, ani pożądane. Po pierwsze, skutkiem takiej zmiany byłoby pozbawienie konsumentów usług ubezpieczeniowych ochrony przyznanej konsumentom przez art. 5 konwencji rzymskiej, której podlega "bierny" konsument nawet w tych dziedzinach, w których materialne prawo konsumenckie zostało zharmonizowane. Po drugie, imperatywne przepisy prawa państwa zamieszkania ubezpieczającego byłyby stosowane przez sądy, co oznacza, że nadal istniałyby przeszkody dla funkcjonowania rynku wewnętrznego. Po trzecie, należy zauważyć, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń, ubezpieczyciel może wystąpić z pozwem przeciwko ubezpieczającemu wyłącznie przed sądem miejsca zamieszkania ubezpieczającego (zob. art. 12 ust. 1) — wyjątki od tej reguły są bardzo nieliczne, a ubezpieczający z dużym prawdopodobieństwem dokona wyboru tego samego miejsca procesu w przypadku własnych pozwów, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b).
6.3.4 Dlatego zmiana w systemie prawa prywatnego międzynarodowego doprowadziłaby do powstania sytuacji, w której właściwe sądy musiałyby w większości przypadków stosować prawo obce.
W konsekwencji spory w dziedzinie ubezpieczeń stałyby się bardziej skomplikowane i kosztowne, nawet gdyby samo prawo ubezpieczeń zostało zharmonizowane.
Dlatego nie można zalecać takiego podejścia.
System prawa prywatnego międzynarodowego powinien pozostać w niezmienionym kształcie, natomiast prawo umów ubezpieczeniowych powinno zostać poddane pełnej harmonizacji.
Nie oznacza to jednak, że wyklucza się możliwość poprawy obecnie obowiązującego systemu prawa prywatnego — dopóki prawo umów ubezpieczeniowych nie zostanie zharmonizowane, "euromobilny" obywatel powinien mieć możliwość wyboru między prawem właściwym dla miejsca zamieszkania a prawem jego ojczystego kraju.
6.4 Czy wewnętrzny rynek ubezpieczeń wymaga zharmonizowania ogólnego prawa umów?
6.4.1 Prawo umów ubezpieczeniowych systematycznie integruje się z ogólnym prawem umów.
Stąd rodzi się pytanie, czy harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych umożliwi osiągnięcie zakładanych celów wyłącznie w przypadku równoczesnego poddania harmonizacji całego prawa umów (lub przynajmniej jego ogólnej części), czy też niezależnie od tego.
Ta druga koncepcja wydaje się prawidłowa.
6.4.2 Jak wspomniano powyżej, to przepisy imperatywne zakłócają prawidłowe funkcjonowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń i dlatego to one powinny być przedmiotem harmonizacji.
Ogólne prawo umów nie jest ze swej natury imperatywne, jakkolwiek niektóre jego przepisy mają taki charakter.
Jednak przepisy te nie różnią aż tak zasadniczo w systemach prawnych poszczególnych Państw Członkowskich, by brak harmonizacji zakłócił funkcjonowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń.
Nie mają one także przemożnego wpływu na produkt ubezpieczeniowy jako taki.
Można sobie jednak z nimi poradzić w ramach harmonizacji sektora ubezpieczeń. Jednym z przykładów jest dyrektywa w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich [48], która podlega zastosowaniu także w przypadku polis ubezpieczeniowych nabywanych przez konsumentów [49].
W celu spełnienia wymogów wewnętrznego rynku ubezpieczeń należałoby jedynie poszerzyć zakres zastosowania aktu legislacyjnego regulującego umowy ubezpieczeniowe na szczeblu europejskim na wszystkie rodzaje ryzyka masowego.
6.4.4 Argumenty te nie zmierzają do podważenia celowości harmonizacji ogólnego prawa umów.
Pozostawiają tę kwestię wyłącznej decyzji instytucji WE.
Harmonizacja ogólnego prawa umów w istocie ułatwiłaby zadanie harmonizacji prawa umów ubezpieczeniowych.
Celem zaprezentowanych argumentów jest wyłącznie wykazanie, że harmonizacja prawa umów ubezpieczeniowych może w sama w sobie doprowadzić do realizacji zakładanych celów.
6.5 Ustanowienie instrumentu fakultatywnego czy harmonizacja krajowych ustaw regulujących umowy ubezpieczeniowe?
6.5.1 Różnica pomiędzy harmonizacją ustaw krajowych a instrumentem fakultatywnym
6.5.1.1 Plan działania na rzecz bardziej spójnego europejskiego prawa umów wskazał na możliwość wykorzystania instrumentu fakultatywnego zamiast harmonizacji lub unifikacji krajowych ustaw regulujących umowy.
Główna różnica w obu rozwiązaniach polega na tym, że instrument fakultatywny nie wprowadzałby żadnych zmian do krajowych ustaw regulujących umowy, ponieważ strony miałyby możliwość decydowania, czy chcą (opt in) lub nie chcą (opt out) skorzystać z instrumentu, w zależności od tego, czy instrument ten przewiduje, czy nie przewiduje tych dwóch możliwości.
W ten sposób doszłoby do utworzenia równoległych systemów prawnych (europejski i krajowe), a strony zyskałyby możliwość wyboru jednego z nich.
6.5.1.2 Natomiast harmonizacja lub unifikacja krajowych ustaw regulujących umowy oznaczałaby zastąpienie tradycyjnych instytucji krajowego prawa umów przez rozwiązania europejskie.
W takiej sytuacji strony pozbawione byłyby wyboru pomiędzy krajowym a europejskim modelem.
6.5.2 Zalety i wady obu rozwiązań
6.5.2.1 Z punktu widzenia wewnętrznego rynku ubezpieczeń oba rozwiązania mają wspólną, oczywistą zaletę — prowadzą do usunięcia barier prawnych w obrocie polisami ubezpieczeniowymi w Europie i umożliwiają ubezpieczającemu swobodne przemieszczanie się po terytorium Wspólnoty bez obawy, że różnice w prawie umów ubezpieczeniowych będą miały negatywne skutki dla jego polisy.
Dlatego przyjęcie jednego lub drugiego rozwiązania będzie oznaczało postęp w stosunku do obecnej sytuacji, natomiast sam wybór jest kwestią polityczną, a nie kwestią zasad.
6.5.2.2 Harmonizacja krajowego prawa umów ubezpieczeniowych mogłaby się okazać bardziej uciążliwa niż ustanowienie instrumentu fakultatywnego.
Ze względu na to, że prowadziłoby to do zastąpienia narodowych "tradycji" rozwiązaniem europejskim, krajowa elita prawna (zarówno praktycy, jak i teoretycy) mogliby wahać się przed zastosowaniem się do wezwania do harmonizacji.
6.5.2.3 Inną kwestią nierozstrzygniętą jednoznacznie jest zależność pomiędzy stopniem ingerencji w prawo krajowe a szybkością uzyskania rezultatów na rynku wewnętrznym.
Ponieważ instrument fakultatywny nie doprowadziłby do uchylenia ustaw krajowych, rozwiązanie takie może być postrzegane jako "łagodne" i tym samym łatwiejsze do zaakceptowania przez rynki.
Z drugiej strony zachodzi obawa, że instrument fakultatywny spowodowałby, że aktorzy działający na rynku wewnętrznym (np. firmy ubezpieczeniowe i brokerzy) zajęliby postawę wyczekującą w obawie przed wysunięciem się przed szereg — każdy z nich oczekiwałby aż inni zrobią pierwszy krok, i próbowałby skorzystać ze (złych) doświadczeń konkurencji.
Być może okaże się, że instrument fakultatywny postrzegany będzie jako szansa, z której każdy chce skorzystać jako pierwszy, np. sprzedając ubezpieczenia przez Internet?
Harmonizacja miałaby niewątpliwie efekt natychmiastowy, ponieważ żaden podmiot nie mógłby uniknąć jej stosowania.
Z drugiej strony taka ingerencja mogłaby zostać uznana za bardzo "daleko idącą", o ile nie "zbyt daleko idącą".
6.5.2.4 Obawy natury technicznej związane z instrumentem fakultatywnym dotyczą tego, że nie może on w pełni zastąpić harmonizacji.
Można to łatwo wykazać na przykładzie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Harmonizacja prawa w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ma kluczowe znaczenie dla mobilności obywateli UE, ponieważ ubezpieczenie to zapewnia niezbędną ochronę ofiarom wypadków drogowych.
Jest oczywiste, że ochrona ofiar nie może być uzależniona od tego, czy strony umowy ubezpieczeniowej uzgodnią stosowanie instrumentu europejskiego.
Dlatego instrument fakultatywny nie zastąpi harmonizacji krajowego prawa w dziedzinie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych.
6.5.2.5 Wreszcie powstaje pytanie, czy ustanowienie instrumentu fakultatywnego przyniesie dobre rezultaty w dziedzinie takiej jak prawo ubezpieczeniowe, którego cechą jest nierówność stron.
Czy wybór faktycznie należałby do obu stron, czy też kwestia ta byłaby jednostronnie rozstrzygana przez ubezpieczycieli zamieszczających klauzulę o stosowaniu (opt in) lub odstąpieniu od stosowania instrumentu (opt in) w ogólnych warunkach ubezpieczenia?
6.5.2.6 To, czy założone cele zostaną zrealizowane dzięki harmonizacji ustaw krajowych, czy też ustanowieniu instrumentu fakultatywnego, nie ma pierwszorzędnego znaczenia, tym niemniej kwestię tę należy dokładnie rozważyć.
6.6 Opracowanie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązujących w całej UE?
6.6.1 Wreszcie można postawić pytanie, czy harmonizację ustaw można zastąpić opracowaniem ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązujących w całej UE.
Istotnie, obawy o ubezpieczycieli, którzy muszą brać pod uwagę każdą ustawę obowiązującą w Państwach Członkowskich, zostałyby w ten sposób zredukowane (jakkolwiek nie wyeliminowane), o ile działania takie zostałyby podjęte kolektywnie przy wsparciu instytucji WE.
6.6.2 Tym niemniej nie można takiego rozwiązania uznać za pożądane.
Po pierwsze, jakkolwiek ogólne zasady obowiązujące w całej UE mogą uwzględniać różnice w prawie krajowym, jednakże nadal wymagana będzie odrębna kalkulacja ryzyka i tym samym zasady te mogą okazać się niekorzystne dla mobilnego obywatela UE.
6.6.3 Ponadto rozwiązanie takie prowadziłoby do ustanowienia postanowień modelowych, co niekorzystnie wpływałoby na konkurencję na rynkach ubezpieczeniowych.
Należy przypomnieć, że jednym z głównych etapów na drodze do utworzenia jednolitego rynku ubezpieczeń było zniesienie prawa Państw Członkowskich do systematycznego kontrolowania ogólnych warunków ubezpieczenia przed wprowadzeniem ich na rynek [50].
Taka kontrola prowadzi do braku zróżnicowania produktów ubezpieczeniowych i ograniczenia wyboru dla konsumentów, a tym samym do zmniejszenia konkurencji.
Opracowanie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązujących w całej UE niesie ze sobą podobne ryzyko.
7.
Dziedziny harmonizacji
7.1 Jak wykazano powyżej, harmonizacji należy poddać imperatywne przepisy prawa umów ubezpieczeniowych.
Pozostaje pytanie, czy harmonizacji należy poddać wszystkie dziedziny prawa umów ubezpieczeniowych, czy też tylko niektóre z nich.
7.2 Prawo ubezpieczeń jest powszechnie dzielone na część ogólną, na którą składają się przepisy stosowane do wszystkich umów ubezpieczeniowych, oraz przepisy dotyczące poszczególnych rodzajów ubezpieczeń.
Powstaje pytanie, czy na potrzeby wewnętrznego rynku ubezpieczeń konieczna jest harmonizacja przepisów ogólnych, przepisów szczegółowych w określonych działach czy też obu tych rodzajów.
7.3 Teoretycznie potrzebna jest harmonizacja obu z nich — zarówno przepisy ogólne, jak i przepisy szczegółowe regulujące określone działy prawa ubezpieczeniowego wpływają na produkt i tym samym zakłócają funkcjonowanie wewnętrznego rynku ubezpieczeń, np. przepisy dotyczące weksli własnych, jakie zazwyczaj zawarte są w części ogólnej, wpływają na stopień ryzyka i wysokość składki równie znacząco co przepisy szczegółowe dotyczące np. ubezpieczenia na życie, regulujące ten szczególny rodzaj ubezpieczenia.
Dlatego w ramach harmonizacji nie powinno się w zasadzie czynić rozróżnienia pomiędzy oboma rodzajami przepisów.
7.4 Jednakże harmonizację można przeprowadzić etapami.
W takim przypadku należałoby ustalić listę priorytetów.
Właściwe wydawałoby się także w pierwszej kolejności poddanie harmonizacji części ogólnej.
Wiele działów ubezpieczeń nie podlega przepisom szczegółowym i imperatywnym [51], lecz jedynie przepisom ogólnym w ramach obowiązującego krajowego systemu prawa umów ubezpieczeniowych.
Dlatego najpilniejsza jest harmonizacja przepisów ogólnych prawa umów ubezpieczeniowych w zakresie, w jakim mają one charakter imperatywny.
Taka harmonizacja pozwoliłaby na natychmiastowe utworzenie wewnętrznego rynku ubezpieczeń we wszystkich dziedzinach które nie podlegają przepisom szczegółowym i imperatywnym.
Jednakże po realizacji tego zadania należałoby poddać harmonizacji także działy regulowane, takie jak ubezpieczenia na życie i ubezpieczenia zdrowotne.
7.5 Przepisy, jakie mogłyby poddane harmonizacji w ramach pierwszego etapu, mogą dotyczyć następujących aspektów:
a) obowiązków przed zawarciem umowy, dotyczących głównie udzielenia informacji;
b) formułowania umowy;
c) charakteru, skutków i formalnych wymagań odnośnie polisy ubezpieczeniowej;
d) okresu obowiązywania, odnowienia i rozwiązania umowy;
e) pośredników ubezpieczeniowych;
f) zwiększenia ryzyka;
g) składki ubezpieczeniowej;
h) wypadku ubezpieczeniowego;
i) ubezpieczenia na rachunek strony trzeciej.
8.
Wnioski i zalecenia
8.1 Ubezpieczenia stanowią obecnie ważną usługę w stosunkach handlowych pomiędzy przedsiębiorcami oraz pomiędzy nimi a konsumentami.
8.2 W krajowych systemach prawnych Państw Członkowskich UE występują ogólnie różnice w zakresie podstawowych zasad dotyczących zawarcia i ważności umów ubezpieczeniowych.
8.3 Taki stan rzeczy stwarza przeszkody dla transgranicznego obrotu tym instrumentem finansowym i tym samym ogranicza realizację rynku wewnętrznego w tym sektorze.
8.4 Określony stopień harmonizacji przepisów imperatywnych tzw. "części ogólnej" prawa ubezpieczeń mógłby w sposób zdecydowany przyczynić się do likwidacji szeregu barier i utrudnień, które napotykają firmy ubezpieczeniowe, pośrednicy ubezpieczeniowi, ubezpieczeni i ubezpieczający, zarówno przedsiębiorcy jak i indywidualni klienci, w realizowaniu transgranicznych transakcji.
8.5 Stanowisko to podzielają bez wyjątku wszystkie zainteresowane strony, które wypowiedziały się w kwestionariuszu lub podczas posiedzenia dotyczących omawianego przedmiotu.
8.6 Panuje przekonanie, że należy przyjąć podejście zakładające stopniową harmonizację, której celem w początkowej fazie będzie ewentualne przyjęcie modelu umowy ubezpieczeniowej, która miałaby charakter fakultatywny, jednak wszystkie jej postanowienia i elementy byłyby wiążące.
8.7 Przygotowując taki model należy mieć na uwadze propozycje wysunięte w dyrektywie Komisji z lat 1979-90 w świetle komentarzy i analiz przedstawionych przez zainteresowane strony, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego i instytucji regulacyjnych Państw Członkowskich; należy także odpowiednio uwzględnić przemiany, jakie w międzyczasie nastąpiły w sektorze.
8.8 Instrumentem wspólnotowym, z jakiego należy skorzystać, jest rozporządzenie, przy wykorzystaniu art. 95 Traktatu jako podstawy prawnej.
8.9 W oparciu o rozważania przedstawione w niniejszej opinii, EKES wzywa Komisję do ponownego przystąpienia do prac i rozpoczęcia badań porównawczych dotyczących prawa i praktyk krajowych w zakresie umów ubezpieczeniowych w celu uzyskania potwierdzenia, że kontynuowanie działań na rzecz harmonizacji prawa umów ubezpieczeniowych w skali wspólnotowej jest potrzebne, pożądane i możliwe.
8.10 Działania takie muszą uwzględniać rezultaty badań przeprowadzonych w tej dziedzinie przez naukowców uczelni wyższych.
8.11 EKES zaleca Komisji, by informowała powszechnie o podejmowanych działaniach i poddała je publicznej debacie, w szczególności poprzez publikację zielonej księgi -niezbędnej podstawy dla opracowania instrumentu wspólnotowego, który zostanie uznany za najbardziej odpowiedni.
8.12 EKES jest świadomy faktu, że wniesienie tego istotnego wkładu w realizację wewnętrznego rynku usług finansowych możliwe będzie jedynie wtedy, gdy Państwa Członkowskie wykażą zdecydowaną wolę polityczną wspierania inicjatywy harmonizacji prawa umów ubezpieczeniowych.
8.13 EKES wzywa Parlament Europejski do przyłączenia się do niniejszej inicjatywy oraz przyznanie jej odpowiedniego priorytetu w politycznym planie działania przez ponowne wyrażenie poparcia dla idei harmonizacji imperatywnych przepisów części ogólnej prawa umów ubezpieczeniowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy
(2005/C 157/02)
Dnia 29 stycznia 2004 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego postanowił sporządzić opinię w następującej sprawie: Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 10 listopada 2004 r.
Sprawozdawcą był Patricio Pesci.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 15 grudnia 2004 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wstęp
Rozwój ludzi, miast i społeczności uwarunkowany jest wymianą i dzieleniem pozytywnych wartości opartych na szacunku dla innych oraz zachęcających do kształtowania wzajemnego zrozumienia, tolerancji, gościnności i woli wymiany zdobytych doświadczeń oraz planów na przyszłość.
W coraz szybciej rozwijającym się społeczeństwie charakteryzującym się głębokim stopniem zachodzących zmian społecznych, geopolitycznych i technologicznych, w którym postępowi materialnemu musi towarzyszyć rozwój wartości, kwestią zasadniczą wydawałoby się wykorzystywanie wszelkich nadarzających okazji, zarówno dużych, jak i drobnych, do wzmacniania i upowszechniania tych wartości.
Sektory turystyki i sportu stanowią naturalne nośniki wzmacniania i upowszechniania wartości.
Same w sobie są one działaniami społecznymi i kulturalnymi, ale również i gospodarczymi oraz są ze sobą ściśle powiązane, dzieląc pewną liczbę wspólnych wartości — dociekliwość intelektualną, otwartość na zmiany i naukę oraz wyrównanie płaszczyzny dla konkurencji.
Turystyka i sport mogą również przyczyniać się do osiągania celów Strategii Lizbońskiej, która zakłada uczynienie z Europy do roku 2010 najbardziej konkurencyjnej gospodarki świata opartej na wiedzy.
Wzrastające oddziaływanie gospodarcze tych sektorów jest właściwie kołem napędowym gospodarki w państwach UE.
Przyjęcie projektu Traktatu Konstytucyjnego, który, po raz pierwszy, uznaje turystykę za obszar podlegający kompetencji UE, powinno dodać jeszcze dodatkowo wagi wkładowi wnoszonemu przez oba te sektory.
EKES postrzega to jako pierwszy i zasadniczy krok ku opracowywaniu, wspieraniu i koordynacji polityki turystycznej na szczeblu europejskim i z zadowoleniem przyjmuje włączenie do wspomnianego powyżej tekstu konstytucyjnego artykułu dotyczącego sportu.
1.
Wprowadzenie
1.1 Turystyka i sport są dwoma sektorami, które będą coraz bardziej przyczyniały się do dobrobytu gospodarczego Europy oraz jej dobrobytu społecznego w przyszłości.
Ich kluczowa rola jest powszechnie uznawana na całym świecie.
1.2 Państwa i społeczności coraz częściej postrzegają je jako kluczowe kanały upowszechniania pozytywnych wartości i przesłań oraz rozwoju gospodarki, charakteryzujące się trwałością społeczną i ekonomiczną.
1.3 Sport zawsze przyciągał wielu ludzi, którzy kierowani wspólną pasją często podróżują w celu kibicowania zawodom sportowym organizowanych zarówno na dużą, jak i na małą skalę.
1.4 Obecnie turystyka oferuje dostęp do dużej różnorodności atrakcji sportowych, które cieszą się, zwłaszcza w ostatnich latach, ogromnym powodzeniem, wspomagając czasami ożywienie obszarów, które znajdują się w stanie częściowego lub głębokiego zastoju gospodarczego [1].
1.5 Niektóre centra sportowe stały się więc ośrodkami turystycznymi i na odwrót, co powoduje narastające powiązanie obu tych dziedzin i wzajemne odkrywanie w sobie nowych szans na świadczenie usług i rozwój.
1.6 Doprowadziło to do wzrostu atrakcyjności poszczególnych miejsc nie tylko wśród młodych (oraz nie takich młodych) ludzi, lecz również wśród osób niepełnosprawnych, które mogą wreszcie czerpać większą i nieznaną sobie dotychczas przyjemność z wakacji powiązanych ze sportem.
1.7 Czterysta jedenaście milionów osób odwiedziło Europę w 2002 r., co odpowiada ponad 5 % PKB i podnosi udział Europy w światowym rynku turystyki do około 58 %.
Jednakże WTO (Światowa Organizacja Turystyki) ocenia, że udział Europy w światowym rynku turystyki spadnie do 46 % do 2020 r., pomimo nieomal podwojonej do tego czasu liczby turystów, co zostanie spowodowane konkurencją ze strony nowych obszarów.
1.8 W ramach niniejszej opinii EKES poparł publiczne przesłuchanie w Rzymie na temat "Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy", w której uczestniczyli wiodący włoscy i europejscy przedstawiciele sektora turystyki i sportu oraz szefowie komórek ds. turystyki i sportu w Komisji Europejskiej.
Przeprowadzono wartościową debatę, która zaowocowała wieloma sugestiami i tematami do przemyśleń [2].
1.9 W oparciu o publiczne przesłuchanie w Rzymie oraz z uwagi na fakt, że tegoroczny Światowy Dzień Turystyki WTO ( 27 września 2004 r.) poświęcono tematowi "Sport i turystyka: dwie żywotne siły wzajemnego zrozumienia, kultury i rozwoju społeczeństw" EKES określił kilka punktów debaty nad przyszłą, bardziej zintegrowaną polityką analizy i działania w obu sektorach.
1.10 Europa, która już w 2004 r. będzie gospodarzem mistrzostw Europy w piłce nożnej w Portugalii oraz XXVIII Igrzysk Olimpijskich i paraolimpijskich w Grecji, w ciągu następnych pięciu lat ma również gościć serię innych wydarzeń sportowych, co spowoduje ogromny ruch turystyczny i gospodarczy. Będzie to niepowtarzalna szansa dla wszystkich rejonów turystycznych w Europie, ponieważ turyści zagraniczni podróżować będą po całym kontynencie.
2.
Turystyka i sport: przyszłe wyzwania dla Europy
2.1 Dlatego też w nadchodzących latach światowe środki masowego przekazu będą przez długie odcinki czasu skupiać uwagę na Europie.
Unia Europejska będzie przy tych okazjach w centrum zainteresowania mediów [3], na różne sposoby i na różnych szczeblach.
Dyskusja o Europie, przynajmniej na wysokim szczeblu, będzie przebiegała w kontekście politycznym, społeczno-kulturalnym, turystycznym i oczywiście sportowym.
2.2 Ten okres, kiedy odbywać się będą ważne imprezy sportowe, musi więc być postrzegany przez społeczeństwo europejskie nie tylko jako szansa gospodarcza, lecz przede wszystkim jako okazja do przemyśleń oraz do upowszechniania wartości kulturalnych i społecznych sprzyjających wzrostowi i trwałemu rozwojowi.
2.3 Wydarzenia te w sposób oczywisty stwarzają olbrzymią okazję do opracowywania i wdrażania działań szkoleniowo-edukacyjnych dla obywateli Państw Członkowskich oraz szerzej rozumianego świata.
Na szczególne uwzględnienie zasługuje przy tym młodzież oraz osoby w mniejszym stopniu zintegrowane z tkanką społeczną, jak na przykład osoby niepełnosprawne.
2.4 W odniesieniu do konkurencyjności sektora turystycznego, nadchodzące lata, które obfitować będą w ważne imprezy sportowe, mogą stanowić dużą szansę dla Europy, dzięki nim będzie ona bowiem w stanie zidentyfikować i przeprowadzić działania rynkowe związane z wysokiej jakości infrastrukturą hotelową oraz świadczeniem usług w sposób stabilny.
2.5 W skład Unii Europejskiej wchodzi obecnie 25 państw, ze wszystkimi korzyściami, jakie fakt ten niesie dla 450 milionów mieszkańców nowej Wspólnoty.
Dlatego też pojawi się duża liczba dostępnych celów turystycznych, osób chcących podróżować, sportowców oraz imprez, które w najkrótszym możliwym czasie będzie trzeba włączyć do programów i wycieczek europejskich.
3.
Turystyka i sport: dwuczłonowa strategia dla Europy
3.1 Turystyka jest dziedziną gospodarki promującą pokój, wspierającą integrację między narodami i ułatwiającą w ten sposób pokojowe współistnienie charakteryzujące się tolerancją i wzajemnym szacunkiem.
3.2 Wiadomo już, że turystyka może dopomóc w podwyższaniu standardów życia milionów ludzi na całym świecie, wspierając sprawiedliwszy rozwój gospodarczy, z którego korzystać będzie więcej ludzi.
3.3 Wywiera ona również znaczny wpływ na zatrudnienie.
W Europie ponad dwa miliony przedsiębiorstw działa w tym sektorze zatrudniając ponad 8 milionów ludzi, nie licząc personelu pomocniczego.
3.4 W rzeczywistości natura turystyki jest wielosektorowa i ma większy potencjał tworzenia miejsc pracy niż inne gałęzie przemysłu.
3.5 Tym niemniej, jest to również sektor bardziej wrażliwy na spowolnienie gospodarcze, kryzysy międzynarodowe i czynniki sezonowe, co oznacza, że wkład turystyki w zatrudnienie jest w dłuższym okresie ograniczony. Jednak turystyka niezmiennie wykazuje pewną tendencję do ogólnej odporności dzięki bogactwu oferowanych produktów, których różnorodność rekompensuje oddziaływanie problemów strukturalnych i ilościowych oraz pozwala sektorowi na ich absorpcję.
3.6 Wyzwaniem w nadchodzących latach będzie stworzenie i utrzymanie stabilnych pod względem społecznym i gospodarczym ram obejmujących Europę 25 Państw Członkowskich, eliminujących wszelkie formy wykluczenia społecznego.
Turystyka, sport i kultura muszą zostać udostępnione w sposób praktyczny dla wszystkich ludzi tak, aby mogli z nich korzystać, przy zachowaniu koniecznych ułatwień dla najbardziej poszkodowanych grup społecznych.
3.7 Komisja Europejska zarysowała już ten proces w komunikacie z listopada 2001 r. zatytułowanym "Współpraca na rzecz przyszłości turystyki europejskiej" [4] oraz w późniejszym komunikacie z listopada 2003 r. zatytułowanym "Podstawowe kierunki utrwalania europejskiej turystyki" [5].
W chwili obecnej chodzi o to, aby pomysły przedstawione w tych dokumentach przełożyć na język praktyki.
3.8 Jednakże, jeśli celem jest turystyka wysokiej jakości, musi ona zostać zintegrowana z innymi sektorami przemysłu i/lub rozrywki w społeczeństwie.
Sport, który charakteryzuje się bogactwem wartości, kultury, przepisów i zasad, jest wymarzonym partnerem dla promowania trwałego wzrostu na wszystkich szczeblach.
3.9 Sport, podobnie jak turystyka, jest obecnie niezbędnym sposobem zajęcia czasu wolnego i, jednocześnie, kołem napędowym wzrostu społecznego i rozwoju gospodarczego o ogromnym potencjale.
3.10 Wartości, które promuje i które, jak wiadomo, mają swoje źródła w pierwszych greckich igrzyskach olimpijskich w VIII w. p.n.e., mają duże znaczenie w polityce szkolenia młodzieży i coraz wyraźniej są w niej uwzględniane.
3.11 Gospodarczy wymiar sportu w ostatnich .latach nadmiernie zyskał na znaczeniu.
Duże imprezy sportowe stały się ogólnymi miejscami spotkań społecznych na dużą skalę, niosącymi przesłanie i promującymi wartości we wszystkich grupach wiekowych na świecie.
3.12 Imprezy sportowe wytworzyły również nowe formy turystyki, które łączą w sobie tradycyjne wakacje z okazją do uprawiania konkretnej dyscypliny sportowej.
W tym rozumieniu, duże imprezy służą jako katalizator i zachęcają ludzi to zajmowania się nowymi dyscyplinami.
3.13 Sport z jednej strony wykorzystuje infrastrukturę i usługi turystyczne, zaś z drugiej stymuluje turystykę, która w sposób znaczący korzysta na wydarzeniach sportowych odbywających się w ośrodkach turystycznych, co pokazuje na przykład liczba osób podróżujących, aby uczestniczyć w mistrzostwach świata w piłce nożnej lub igrzyskach olimpijskich; szczególne znaczenie ma w tym kontekście promocja wizerunku państwa-gospodarza, którą można realizować podczas tego rodzaju imprez.
3.14 Niniejsza opinia uwzględni przede wszystkim, choć nie wyłącznie, najważniejsze imprezy sportowe, które, mówiąc ogólnie, przynoszą europejskim ośrodkom turystycznym największe zyski oraz korzyści kulturalne i społeczne, a także stanowią dla nich najlepszą reklamę.
3.15 W największym uproszczeniu, "duże imprezy sportowe" należy rozumieć jako wydarzenia mogące przyciągnąć znaczącą liczbę turystów, którzy nocują w miejscu docelowym przyczyniając się w ten sposób do rozwoju gospodarki turystycznej.
3.16 Duże imprezy mogą stanowić okazje do podkreślania wartości, form zachowań i praktyk które mogą później zostać zastosowane i rozwinięte poprzez liczne imprezy organizowane na szczeblu lokalnym [6].
3.17 Niemniej jednak, złożone powiązania pomiędzy turystyką i sportem stanowią jedynie część szerszej sieci obejmującej również sektory społeczny, kulturalny i ekologiczny.
Współczesny turysta zainteresowany jest coraz bardziej zróżnicowanymi formami spędzania urlopu zaspokajających potrzeby rekreacyjne, kulturalne i sportowe zarazem.
4.
Szczebel instytucjonalny
4.1 W przeszłości, jedyną podstawą prawną dla wspólnotowej polityki turystycznej był art. 3(u) Traktatu WE, który zawierał ogólne odniesienie do działań w obszarze turystyki.
Dla sektora o tak dużym znaczeniu dla gospodarki w wielu państwach UE było to znaczące ograniczenie w dochodzeniu do prawdziwej europejskiej polityki turystycznej.
4.2 Turystyka jest ze swojej natury faktycznie wielosektorowa: obejmuje prawie wszystkie sektory przemysłu i usług oraz wymaga prowadzenia efektywnej ekonomii skali zarówno w odniesieniu do zarządzania regionalnego, jak i do stojących za nim procesu decyzyjnego i politycznego.
4.3 Jednakże, zwłaszcza od 1999 r., instytucje wspólnotowe wykazują nowe i rosnące zainteresowanie turystyką [7].
EKES monitorował aktywnie tę nową tendencję i z dużym zadowoleniem przyjmuje włączenie postanowienia ad hoc w sprawie turystyki do Konstytucji Europejskiej [8].
4.4 Ten kamień milowy oznacza koniec długiej i czasami szkodliwej marginalizacji turystyki i zapewnia konieczne warunki uznania tego sektora i jego oficjalnego włączenia do polityki UE.
4.5 EKES wyraża nadzieję, że turystyka będzie odtąd mogła liczyć na rzeczywiście ukierunkowane, konkretne europejskie działania, programy i inicjatywy.
W związku z tym wzywa do utworzenia jednolitego organizmu zarządzającego na szczeblu wspólnotowym opartego na wzorze agencji europejskich dla poszczególnych sektorów [9].
4.6 W każdym razie EKES z zadowoleniem przyjmuje rozpoczęcie przez Unię Europejską prac nad polityką turystyczną promującą wszechstronny trwały rozwój [10]
4.7 Jeśli chodzi o europejską politykę dotyczącą sportu, to opiera się ona szeregu kluczowych dokumentów, do których należą m. in. Europejska Karta Sportu (1992), Traktat z Amsterdamu, który zdefiniował społeczne znaczenie sportu i deklaracja załączona do Traktatu z Nicei, który wyznaczył sportowi konkretną pozycję wśród różnych innych kompetencji Wspólnoty.
4.8 Po części dzięki sile rozpędu, którą nadał szczyt w Nicei, sport otrzymał należne mu miejsce w Konstytucji dla Europy przyjętej w czerwcu 2004 r., gdzie poświęcone zostały mu konkretne postanowienia [11].
4.9 Dla uwypuklenia społeczno-oświatowej wagi sportu Komisja uznała rok 2004 Europejskim Rokiem Edukacji poprzez Sport.
Jest to sposób na ściągnięcia uwagi na ten sektor oraz na sfinansowanie w szkołach i placówkach oświatowych w całej Unii projektów dotyczących szkoleń, szerzenia wiedzy i rozwoju.
4.10 Inicjatywa ta, dysponując ograniczonymi tylko środkami, zachęciła jednak także do mobilności studentów, umożliwiając im zwiedzanie miejsc położonych daleko od ich miejsca zamieszkania i zaspokajając zarówno ich pragnienie podróży i odkrywania nowych miejsc, jak i ich chęć uprawiania sportu.
4.11 Sposób integracji turystyki, sportu i kultury jest jednym z wyzwań, którym musimy sprostać w nadchodzących latach, aby wzmocnić europejską gospodarkę i wspomóc podwyższanie jakości życia wszystkich obywateli.
4.12 Nabiera to znaczenia priorytetowego w świetle wspomnianych już celów lizbońskich, które muszą, niezależnie od wszystkiego, uwzględniać zmieniającą się sytuację gospodarczą państw UE w celu zapewnienia trwałego, stabilnego wzrostu i rozwoju.
4.13 Można przeprowadzić specjalne warsztaty podczas Europejskiego Forum Turystyki oraz Europejskiego Forum Sportu oraz podjąć innowacyjne inicjatywy promowane jako część szerszego procesu tworzenia na szczeblu europejskim nowatorskiej strategii mającej na celu integrację sektorów turystyki, sportu i kultury.
Innowacyjne inicjatywy mogłyby obejmować wymianę studentów, kampanie podnoszące świadomość mające na celu włączenie turysty sportowego do kulturalnego i społecznego życia miejsca, w którym odbywa się impreza sportowa, lub kursy rozwijające nowe umiejętności itp.
Z tej perspektywy zasadnicze znaczenie ma włączenie zarówno społeczeństwa obywatelskiego, jak i przede wszystkim sektora prywatnego.
4.14 Prawne uznanie tych dwóch sektorów — turystyki i sportu — w projekcie Traktatu Konstytucyjnego jest zasadniczym krokiem ku osiągnięciu założonych celów, w szczególności zaś w odniesieniu do promocji i rozwoju konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich działających w obu sektorach.
5.
Bezpieczeństwo i olimpijskie zawieszenie broni
5.1 Jak wspomniano powyżej, nadchodzące lata będą pełne imprez sportowych, zaś miliony ludzi z całego świata przybędą, by wziąć w nich udział.
5.2 Ten okres dalekich podróży, dużych imprez sportowych i szerokiej obsługi medialnej budzi pilną potrzebę przyjrzenia się kwestiom bezpieczeństwa.
Kwestie te muszą zostać poruszone w sposób odpowiedzialny, bez wzbudzania niepotrzebnego niepokoju, lecz przy wprowadzeniu wszelkich działań zapobiegawczych i obserwacyjnych koniecznych dla zapewnienia niezakłóconego przebiegu każdej z imprez sportowych.
5.3 Czynnikami decydującymi przy organizowaniu dużych imprez sportowych są w tym kontekście współpraca i odpowiednio wczesne ustanowienie wspólnych strategii działania.
5.4 Bezpieczeństwo musi więc zawsze towarzyszyć organizacji wydarzeń w nadchodzących latach i w zasadniczym stopniu musi się opierać na działaniach prewencyjnych.
5.5 Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 6 września 2000 r. przyjęło deklarację, której punkt 10 mówi: "Wzywamy państwa członkowskie do przestrzegania olimpijskiego zawieszenia broni, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo, zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości oraz do wspierania Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w jego wysiłkach mających na celu promowanie pokoju i zrozumienia międzyludzkiego poprzez sport i ideę olimpijską".
5.6 Zarówno ostatnia Rada Europejska z Brukseli ( 12 grudnia 2003 r.), jak i Parlament Europejski ( 1 kwietnia 2004 r.), wystąpiły z podobnym apelem.
W szczególności, Parlament Europejski z zadowoleniem przyjął powołanie przez MKOl (Międzynarodowy Komitet Olimpijski) Międzynarodowej Fundacji na rzecz Olimpijskiego Zawieszenia Broni, organizacji mającej na celu promowanie idei pokoju i zrozumienia poprzez sport.
5.7 Jako wkład do debaty na temat bezpieczeństwa, EKES podkreślił potrzebę promowania olimpijskiego zawieszenia broni jako uniwersalnego przesłania odnoszącego się do wydarzeń sportowych na całym świecie w nadchodzących latach.
Utrzymuje on, że sport może przyczyniać się do upowszechniania kultury dialogu i zwiększania szans na spotkania międzyludzkie.
6.
Zintegrowana trwałość
6.1 Jak wspomniano powyżej, między turystyką i sportem powstają złożone więzi mające oddziaływanie społeczne, gospodarcze i ekologiczne.
Zależności te są nawet bardziej złożone dla imprez przeprowadzanych na dużą skalę.
6.2 Przy organizacji tego rodzaju imprez należy uwzględniać wszystkie aspekty zrównoważonego rozwoju, tj. kwestie społeczno-kulturalne, gospodarcze i ekologiczne.
Wytyczne dla zrównoważonej turystyki przyjęte przez Komisję Europejską we wspomnianym powyżej komunikacie w sprawie podstawowych kierunków działania na rzecz zrównoważonej turystyki europejskiej [12] ocenionym w opinii EKES w sprawie ogólnie dostępnej i stabilnej społecznie turystyki muszą znaleźć zastosowanie dla sportu i miejsc z nim związanych [13].
6.3 W wymiarze społeczno-kulturalnym, impreza sportowa powinna, przede wszystkim, stanowić okazję do kształtowania tożsamości i wymiany kulturalnej.
Proponuje się więc wspieranie inicjatyw i wydarzeń mających charakter turystyczno-sportowy i obejmujących kilka regionów różnych państw europejskich (na kształt programu Interreg).
6.4 Ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia należałoby wskazać, że największą uwagę przy organizacji wydarzenia trzeba poświęcić społeczności lokalnej.
Wszelkie usługi i infrastruktura winny być zaplanowane przy uwzględnieniu przyszłego ich wykorzystania przez mieszkańców.
Społeczność lokalna musi zostać również obrana za punkt odniesienia przy tworzeniu miejsc pracy oraz realizacji szkoleń związanych z planowanym wydarzeniem.
6.5 Opracowano już modele pomiaru potencjału danych lokalizacji i odnośnych usług w kontekście trwałości ekologicznej i innych kryteriów.
Byłoby właściwym promować upowszechnianie tych modeli i ich stosowanie w obszarach wydarzeń sportowych, głosząc, jak zostało to już powiedziane, ideę podejścia zintegrowanego o trzech standardach: społeczeństwo, gospodarka i środowisko.
6.6 Planowanie, zarządzanie i rozwijanie modeli tych wydarzeń musi więc zostać określone i być promowane w celu maksymalizacji korzyści i wartości dodanej, zwłaszcza dla regionu i społeczności gospodarza, który zawsze odczuwa niekorzystne rezultaty takich wydarzeń, a jedynie w rzadkich wypadkach — znaczące przychody.
6.7 Wydarzenia sportowe na dużą skalę mogą stanowić szansę rozwijania wysokich umiejętności i wiedzy eksperckiej, co może również mieć wartość dla miejsc związanych ze sportem i obszarów turystycznych w średnim i długim okresie w odniesieniu do tworzenia infrastruktury i odpowiadania na potrzeby gości.
Mogą one również służyć upowszechnianiu najlepszych praktyk w dziedzinie zintegrowanego zarządzania turystyką i sportem.
6.8 Organizowanie złożonych wydarzeń wymaga wstępnego określenia potencjalnych konfliktów pomiędzy społecznością lokalną a przyjezdnymi w kontekście wykorzystania środków, usług i infrastruktury oraz ich jakości.
6.9 Konieczna będzie ścisła współpraca pomiędzy osobami zajmującymi się promocją, organizatorami, przedstawicielami społeczności lokalnej, przedstawicielami użytkowników końcowych oraz przedstawicielami interesariuszy społecznych, a także ogólnie pomiędzy wszystkimi stronami.
6.10 Wydarzenia sportowe muszą zostać włączone do średnio- i długoterminowego planowania dla ich lokalizacji oraz państw gospodarzy.
W szczególności należy rozważyć wpływ, jaki będą one miały na ogólny wizerunek obszaru turystycznego/miejsca imprezy sportowej.
6.11 Dobrze wiadomo, że sezonowa natura turystyki stanowi często barierę dla jej rozwoju.
Wydarzenia sportowe pomagają jednak również prowadzić przez cały rok politykę rozwoju turystyki oraz gospodarki turystycznej, maksymalizując dochody i zapewniając stabilne, długoterminowe miejsca pracy.
6.12 Warto ustanowić bieżący system monitorowania obecnych i przyszłych doświadczeń, który pomoże określić model doświadczeń dla planowania i zarządzania imprezami sportowymi i który uwzględni w pełni opisane powyżej czynniki społeczne, ekologiczne i gospodarcze.
W szczególności, wydaje się przydatne monitorowanie wykorzystania obiektów oraz wykorzystania struktur i usług powołanych do obsługi konkretnego wydarzenia po jego zakończeniu.
6.13 Ogólnie, EKES podkreśla możliwość podjęcia środków, działań i zaleceń ustanowionych w wieloletnim programie na rzecz trwałej turystyki w Europie poprzez utworzenie Agendy 21 na rzecz sportu i najpopularniejszych lokalizacji imprez sportowych.
6.14 Dobre praktyki i pozytywne doświadczenia planowania i zarządzania wydarzeniami sportowymi w wymiarze turystycznym muszą być systematycznie gromadzone, rozpowszechniane i organizowane w celu największego możliwego powodzenia organizacji przyszłych dużych imprez w UE.
7.
Turystka, sport i kształcenie
7.1 EKES ponownie podkreśla potrzebę wzmocnienia na wszystkich szczeblach celu szkolenia i edukacji jako części polityki sportowo-turystycznej.
7.2 O podejście takie apelowano również w deklaracji w sprawie cech szczególnych sportu załączonej do konkluzji Rady Europejskiej z Nicei z grudnia 2000 r., która podkreślała, że "Wspólnota musi … uwzględnić społeczne, oświatowe i kulturowe funkcje charakterystyczne dla sportu w celu poszanowania i rozwoju kodeksu etyki i solidarności mającego zasadnicze znaczenie dla zachowania jego roli społecznej".
7.3 Integrowanie i promowanie pozytywnych wartości wspólnych dla turystyki i sportu może stanowić skuteczny sposób integrowania społeczności, miejscowości i państw.
7.4 Seria imprez rozpoczęta w 2004 r. nabiera więc jeszcze większego znaczenia ze względu na proponowany cel wykorzystania dużych wydarzeń, które będą się cieszyły olbrzymim zainteresowaniem mediów oraz uwagą ze strony instytucji jako nośników rozpowszechniania zasad i wytycznych treningu.
7.5 Skoro UE rozszerza się o 10 nowych członków, takich możliwości będzie coraz więcej.
Wykorzystanie sieci środków masowego przekazu umożliwi rozszerzenie i dzielenie się z nowymi Państwami Członkowskimi projektami oświatowymi mającymi na celu zapoznanie z Unią i jej mieszkańcami oraz wymianę wartości opartych na duchu sportu, uczciwej konkurencji i walki.
7.6 Kluczowymi wartościami, które można rozwijać i przekazywać, są między innymi tolerancja, otwarte i przyjazne nastawienie oraz otwarcie na wymianę między różnymi narodami i grupami etnicznymi.
Wymiana tych wartości w Unii Europejskiej będzie wymagać: a) odpowiedniego kształcenia w szkołach i kształcenia dorosłych dla osób pracujących w dziedzinie sportu i turystyki i b) intensywnej wymiany doświadczeń, która powinna być promowana.
Podróżujący turyści mają wymagania odnośnie wymienionych wartości.
7.7 Szczególny nacisk w odniesieniu do sportu i turystyki należy położyć na upowszechnianie zasady prawa wszystkich grup społecznych — zaś w szczególności grup słabszych: młodzieży, osób starszych, osób niepełnosprawnych — do uprawiania różnych dyscyplin sportu i uczestnictwa w imprezach sportowych w tych dyscyplinach.
7.8 Jak zapisano we wspomnianej już deklaracji w sprawie cech szczególnych sportu, załączonej do konkluzji Rady Europejskiej z Nicei z 2000 r., "dla osób niepełnosprawnych fizycznie lub psychicznie, podejmowanie aktywności fizycznej lub sportowej zapewnia szczególnie korzystne możliwości rozwijania własnych talentów, rehabilitacji, integracji społecznej i solidarności…".
7.9 Działania te, mające na celu przyniesienie korzyści najsłabszym grupom społecznym, muszą zostać wdrożone przez rządy centralne oraz organy lokalne, federacje narodowe, kluby i stowarzyszenia sportowe, kluby amatorskie i szkoły.
7.10 Szkoły są najbardziej podatnym gruntem dla rozpowszechniania pozytywnych wartości i rozwijania wzajemnego zrozumienia, ponieważ zależność pomiędzy sportem, turystyką a edukacją daje się najlepiej wykorzystać, jeśli działania takie podejmuje się począwszy od dzieci w wieku szkolnym.
7.11 Stąd proponuje się dalsze ułatwianie przemieszczania się uczniów oraz ich wymiany poprzez organizację imprez sportowych obejmujących okazje zapoznania się z lokalną kulturą i życiem.
7.12 Proponuje się również zwiększenie współpracy między Państwami Członkowskimi szczególnie w dziedzinie wymiany informacji o najlepszych praktykach, w tym włączenie turystów sportowych do życia kulturowego i społecznego społeczności goszczących imprezy sportowe, zarówno w celu ograniczenia przemocy i nietolerancji wszelkiego rodzaju, jak i dla stworzenia okazji wzajemnego rozwoju.
7.13 Warto by było również upewnić się, czy istnieje potrzeba kursów rozwijających nowe umiejętności konieczne dla organizacji imprez sportowych i turystycznych uwzględniających wszystkie aspekty wzrostu społecznego, zintegrowanej i zrównoważonego rozwoju, komunikacji i marketingu, które są związane z turystyką.
8.
Wnioski wstępne
8.1 Turystyka i sport mogą stać się laboratoriami rozwoju, wymiany i dzielenia pozytywnych wartości, inspirowanych szacunkiem dla innych i ukierunkowanych na wzajemne zrozumienie, tolerancję i akceptację.
Dziedziny te w sposób naturalny są przystosowane do realizacji takich zadań, zaś ich rola nabiera szczególnej wagi w kontekście społeczeństwa, które jest coraz bardziej dynamiczne i naznaczone głębokimi zmianami społeczno-kulturalnymi, geopolitycznymi i technologicznymi.
8.2 Turystyka i sport mogą przyczyniać się również znacząco do osiągnięcia celów wyznaczonych w Strategii Lizbońskiej.
Ich rosnące oddziaływanie gospodarcze może stać się rzeczywistym kołem napędowym gospodarki Unii Europejskiej, zwłaszcza jeśli w pełni wykorzystane zostaną szanse na rozwój i upowszechnienie umiejętności związanych z tymi dwoma sektorami.
8.3 Włączenie turystyki i sportu do końcowej wersji Konstytucji Europejskiej stanowi historyczny punkt zwrotny dla obu sektorów.
EKES wyraża obecnie nadzieję na rozpoczęcie znaczącej aktywności na szczeblu wspólnotowym w tych dwóch obszarach i sugeruje zastosowanie otwartej metody koordynacji dla zapewnienia wymiany umiejętności i wiedzy oraz wymiany doświadczeń i porównań na szczeblu europejskim.
8.4 Sport i turystyka są dwoma złożonymi, odrębnymi sektorami; dlatego bardzo trudno jest badać je równocześnie i dokonywać porównań gospodarczych i społecznych między nimi.
Mając to na uwadze EKES proponuje utworzenie wspólnej europejskiej agencji monitorującej oraz banku danych dla potrzeb zbierania i klasyfikowania wiedzy i sprawdzonych praktyk oraz rozpowszechniania ich w Państwach Członkowskich w celu promowania rozwoju w tych dwóch sektorach.
8.5 EKES wyraża również nadzieję, że Unia Europejska promować będzie analizy i badania naukowe umożliwiające na szczeblu europejskim analizę porównawczą oddziaływania społecznego, gospodarczego i ekologicznego połączenia turystyki ze sportem.
8.6 Rozprzestrzenienie kultury powszechnego dostępu do turystyki i sportu oraz formułowanie polityki mającej na celu wspieranie tej kultury musi stanowić priorytet dla wszystkich działań rozwojowych w obu sektorach, uwzględniając potrzeby słabszych grup społecznych — młodzieży, osób starszych i osób niepełnosprawnych — oraz grup, które nie posiadają dużych zasobów finansowych.
Mając to na uwadze EKES widzi potrzebę kampanii kształtującej świadomość faktu, że dostępność i zrównoważony charakter są koniecznymi warunkami zwiększającymi konkurencyjność podmiotów rynkowych.
8.7 Proponuje się utworzenie europejskiej agencji turystyki odgrywającej rolę gwaranta specyfiki tego sektora, analizującej jego problemy, ustanawiającej potencjalne linie rozwoju oraz określającej innowacyjne instrumenty zrównoważonego rozwoju, które powinny zostać włączone do środków strukturalnych UE.
8.8 Turystyka i sport są zjawiskami wielowymiarowymi i złożonymi o wielkim potencjale rozwoju.
Niniejsza opinia podtrzymuje potrzebę horyzontalnej integracji tych sektorów na szczeblu europejskim, tak aby przedmiotowy potencjał mógł zostać wykorzystany zarówno w obszarze społeczno-ekonomicznym, jak i kulturalnym.
Ponadto EKES podkreśla potrzebę zwracania nieustannej uwagi na zrównoważony charakter wdrażania proponowanych działań, zarówno w świetle wymienionych powyżej aspektów, jak i w rozumieniu ekologicznym.
8.9 EKES zatytułował niniejszą opinię Deklaracja z Rzymu w sprawie turystyki i sportu, aby nadać jej wyższą rangę i szerzej ją upowszechnić na wszystkich istotnych imprezach turystycznych i sportowych na szczeblu europejskim.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiego kodeksu drogowego i rejestru pojazdów
(2005/C 157/04)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust.2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie europejskiego kodeksu drogowego i rejestru pojazdów.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 5 października 2004 r.
Sprawozdawcą był Jorge Pegado Liz.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia 2004 r.) Komitet stosunkiem głosów 147 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp: cel i podstawy opinii
1.1 Na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2004 r., EKES pozytywnie rozpatrzył wniosek sekcji TEN dotyczący sporządzenia opinii z inicjatywy własnej w sprawie europejskiego kodeksu drogowego.
1.2 Uwzględniając fakt, że (a) swoboda przemieszczania się osób należy do jednej z podstawowych swobód zapisanych w Traktacie [1], (b) zniesienie kontroli granicznych pomiędzy Państwami Członkowskimi stanowi jeden ze celów UE [2], potwierdzony porozumieniem z Schengen [3], a (c) transport stanowi dziedzinę, w której Unia prowadzi wspólną politykę [4], harmonizacja ustawodawstwa regulującego ruch drogowy miałaby bardzo istotne znaczenie, zwłaszcza dla pełnej realizacji wspólnego rynku [5].
1.3 Należy wziąć pod uwagę rozmiary drogowego transportu pasażerskiego i towarowego w Europie 15 Państw Członkowskich, który w ostatnich latach wzrastał w postępie geometrycznym.
Najnowsze statystyki ukazują w szczególności, że:
- sektor transportu lądowego zatrudnia 3,9 mln osób (dane z roku 2001);
- transport drogowy stanowi 45 % ogólnego ruchu towarowego, co oznacza 120 % wzrost od 1970 r.
- pasażerski transport drogowy stanowi 86,8 % ogólnego ruchu pasażerskiego, co oznacza wzrost o 128 % od 1970 r.
- obroty (dane na rok 2000) w pasażerskim transporcie drogowym (55,455 mln €) i drogowym transporcie towarowym (220,787 mln €) stanowią ok. 49 % ogólnych obrotów w sektorze transportu (566,193 mln €) (brak danych dla Grecji) [6].
1.4 Drogowy transport pasażerski i towarowy podlega wielu różnorodnym regulacjom krajowym, również w zakresie podstawowych przepisów i zasad ruchu drogowego.
1.4.1 Dodatkowo obowiązuje jeszcze szereg umów międzynarodowych o różnym zasięgu i często wzajemnie sprzecznych postanowieniach.
1.4.2 W wyniku tego, w trakcie zwykłej podróży przez Europę kierowca podlega kolejno wielu różnym przepisom i rozporządzeniom, co naraża go na konieczność podporządkowywania się zróżnicowanym i często sprzecznym ze sobą zasadom.
1.4.3 Sytuacja w tej dziedzinie skomplikowała się jeszcze bardziej po niedawnym rozszerzeniu UE na nowe Państwa Członkowskie, które także posiadają sobie właściwe przepisy ruchu drogowego.
1.5 Celem niniejszej opinii wydanej z inicjatywy własnej jest zachęcenie Komisji do rozważenia, czy nie byłoby potrzebne i celowe wystąpienie z inicjatywą ustawodawczą w sprawie harmonizacji (przy zachowaniu pewnych wyjątków) przepisów ruchu drogowego w Unii Europejskiej, przeprowadzenie analizy porównawczej prawa dla ustalenia rozbieżności występujących między kodeksami ruchu drogowego obowiązującymi w poszczególnych Państwach Członkowskich oraz zaproponowanie możliwych rozwiązań dotyczących harmonizacji na poziomie europejskim.
1.6 Uznano, że w celu sporządzenia niniejszej opinii konieczne jest zapoznanie się z poglądami głównych zainteresowanych (przedstawicieli użytkowników dróg, producentów pojazdów i organów regulacyjnych). Dlatego zorganizowano publiczną debatę równocześnie z posiedzeniem drugiej grupy badawczej w dniu 17 maja 2004 r. W debacie wzięły udział osoby związane z sektorem.
1.6.1 W celu ułatwienia dyskusji, a równocześnie zebrania informacji, przygotowano kwestionariusz, który został przekazany członkom grupy do wypełnienia.
2.
Podłoże do opinii
2.1 Pomysł stworzenia powszechnego kodeksu drogowego nie jest nowy, na gruncie europejskim podejmowano już wiele inicjatyw w tej dziedzinie, jak na przykład wezwanie do kodyfikacji istniejących zasad przedstawione na VIII Międzynarodowym Kongresie Ruchu Drogowego [7].
2.2 Także podczas 38 Konferencji Niemieckich Władz Transportowych, która odbyła się w styczniu 2000 r., IV grupa robocza uznała, że harmonizacja europejskich przepisów ruchu drogowego jest jednym z najważniejszych celów [8].
2.3 Komisja realizowała dotąd różnorodne inicjatywy, wynikające z tych samych przesłanek i zmierzające w tym samym kierunku, jednakże jak dotąd nie podjęła kwestii opracowania europejskiego kodeksu drogowego jako takiego [9].
2.4 Należy zwrócić szczególną uwagę na wnioski zawarte w studium opracowanym niedawno przez Dyrekcję Generalną ds. energii i transportu Komisji Europejskiej, w którym przedstawiono argumenty przemawiające na rzecz harmonizacji przepisów ruchu drogowego i środków ich efektywnego zastosowania w ramach przyszłych inicjatyw ustawodawczych UE [10].
2.5 Natomiast EKES w wielu opiniach zwracał uwagę na potrzebę "zwiększenia swobody w ruchu pojazdów na terytorium Unii", czyniąc "władze krajowe odpowiedzialnymi za zniesienie określonych rodzajów przepisów i regulacji krajowych, które utrudniają ich obywatelom używanie pojazdów zarejestrowanych w innych Państwach Członkowskich" [11].
3.
Krótki zarys prawa ustanowionego konwencjami i jego zakresu
3.1 Na międzynarodowe zasady ruchu drogowego składają się postanowienia szeregu konwencji, z których najbardziej istotne to Konwencja paryska z 1926 r., Konwencja genewska z 1949 r. oraz Konwencja wiedeńska z 1968 r.
3.2 Międzynarodowa konwencja o ruchu samochodowym została podpisana w Paryżu przez 40 państw, dnia 26 kwietnia 1926 r.
Konwencja ta miała na celu ułatwienie turystyki międzynarodowej i obowiązuje obecnie w ponad 50 państwach.
3.2.1 Główne cele Konwencji stanowią:
a) określenie minimalnych wymogów technicznych wobec pojazdów silnikowych, dotyczących rejestracji, świateł oraz identyfikacji pojazdów w każdym z odwiedzanych państw;
b) ustanowienie zasad wydawania i ważności międzynarodowych kart rejestracyjnych pojazdów silnikowych, umożliwiających kierowcom legalny wjazd i przemieszczanie się przez terytorium objęte Konwencją;
c) uznawanie niektórych krajowych praw jazdy oraz określenie cech międzynarodowych zezwoleń na prowadzenie pojazdów w Umawiających się Państwach, które nie uznają krajowych praw jazdy innych Państw bez zamiaru zastępowania nimi tych ostatnich;
d) określenie (sześciu) drogowych znaków ostrzegawczych, które Umawiające się Państwa obowiązane są używać na drogach na swoim terytorium,
e) ustanowienie systemu wymiany informacji na temat kierowców posiadających międzynarodowe karty rejestracyjne i prawa jazdy, którzy brali udział w poważnym wypadku lub naruszyli krajowe przepisy ruchu drogowego.
3.2.2 Konwencja, jakkolwiek uprościła procedury celne, nie zwalniała kierowców z obowiązku znajomości i przestrzegania krajowych przepisów ruchu drogowego.
3.2.3 Ponadto, warunkiem wejścia w życie Konwencji było ratyfikowanie jej przez wszystkie Umawiające się Państwa i złożenie przez nie u depozytariusza dokumentów ratyfikacyjnych.
Konwencja z zasady obowiązuje jedynie na głównym terytorium Umawiającego się Państwa, jej obowiązywanie na innych terytoriach administrowanych przez to Państwo wymagało złożenia przez nie wyraźnej deklaracji w tej sprawie.
3.3 Konwencja o ruchu drogowym została podpisana przez 17 państw w Genewie w dniu 19 września 1949 r.
Obecnie obowiązuje ona w ponad 120 państwach i zastępuje konwencję z 1926 r. w stosunkach pomiędzy państwami, które ją zawarły lub do niej przystąpiły.
3.3.1 Konwencja ta rozwija zasady zawarte w poprzedniej konwencji, uwzględniając zmiany zachodzące w przemyśle samochodowym, oraz ujawnia wzrastającą troskę o bezpieczeństwo ruchu drogowego.
3.3.2 Jakkolwiek Konwencja nie przewidywała używania specjalnych znaków drogowych, to jednak wymagała od państw-stron ujednolicenia systemu znaków i sygnałów drogowych oraz używania ich tylko, kiedy jest to niezbędne.
3.3.3 Konwencja ta nie ustanawiała zbyt wielu przepisów ruchu drogowego lub nowych rozwiązań poza środkami ostrożności podczas mijania pojazdów, zasad pierwszeństwa i użycia świateł.
3.3.4 Warunki wejścia w życie Konwencji były takie same jak poprzednio i działania na rzecz wprowadzenia harmonizacji były hamowane przez to, że Państwa-strony nie miały obowiązku przyjęcia niektórych postanowień, a także mogły odrzucić zmiany zaproponowane w tych postanowieniach.
3.4 Konwencja o ruchu drogowym z 8 listopada 1968 r. została podpisana w Wiedniu przez 37 państw i obowiązuje obecnie w około 100 państwach.
Po ratyfikacji i złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych, Konwencja zastąpiła konwencje z 1926 r. i 1949 r. w stosunkach pomiędzy Umawiającymi się Państwami.
3.4.1 Konwencja ta jest najbardziej wyczerpująca z obowiązujących, jeżeli chodzi o regulacje w dziedzinie ruchu drogowego, poświęcając im cały rozdział złożony z trzydziestu artykułów oraz ustanawiając zasady dotyczące najważniejszych manewrów, których dotyczą współczesne kodeksy drogowe.
Konwencja z 1968 r. miała znacznie szerszy zakres niż poprzednie, minimalistyczne konwencje, które dotyczyły jedynie mijania w ruchu drogowym oraz związanych z tym znaków i sygnałów, nie tylko ustanowiła zasady, których muszą przestrzegać kierowcy wykonujący najbardziej niebezpieczne manewry (tj. wyprzedzanie, zmiana kierunku jazdy, środki ostrożności względem pieszych, etc.), lecz także uregulowała kwestie parkowania, wsiadania i wysiadania przez pasażerów, jazdy w tunelach — krótko mówiąc, wszystkie typowe sytuacje, z którymi mają do czynienia kierowcy.
3.4.2 Konwencja zawierała dalej idące postanowienia niż poprzednie, ponieważ wymagała od państw, które ją zawarły lub do niej przystąpiły, dostosowania istoty przepisów krajowych do zasad ruchu drogowego ustanowionych w Konwencji. Korzyści wynikające z tego dla kierowców polegają na tym, że przejeżdżając przez terytorium państwa, na którym obowiązuje Konwencja, będą znać podstawowe zasady ruchu drogowego tam obowiązujące.
3.4.3 Tym niemniej, państwa-strony zachowały możliwość odrzucenia zmian w Konwencji.
3.5 Jak jasno wskazuje powyższy przegląd, w Unii Europejskiej (która uległa właśnie rozszerzeniu o dziesięć nowych państw) obowiązują obecnie trzy międzynarodowe konwencje, jakkolwiek nie wszystkie Państwa Członkowskie podpisały wszystkie trzy [12]. Tym samym wiele jeszcze dzieli UE od posiadania zharmonizowanych przepisów ruchu drogowego, zwłaszcza, gdy obok konwencji wymienionych powyżej weźmie się pod uwagę dwadzieścia pięć podlegających ciągłym przemianom systemów przepisów krajowych [13].
3.6 Wiele barier uległo już zniesieniu albo proces ten właśnie trwa — wymienić tutaj można zniesienie kontroli granicznych, warunków homologacji pojazdów i części do nich, jak również wzajemne uznawanie praw jazdy i harmonizację przepisów ich dotyczących.
Tym niemniej, nadal nie uzgodniono podstawowych kwestii dla ruchu drogowego: przepisów ruchu oraz znaków i sygnałów drogowych.
3.7 Jeżeli chodzi o resztę świata — konwencje wprawdzie ułatwiają procedury celne i jazdę przez terytorium Wspólnoty, jednakże obywatele państw trzecich odwiedzający UE napotkają tyle zróżnicowanych przepisów w dziedzinie ruchu drogowego, ile jest państw tworzących Unię.
4.
Niektóre zasadnicze rozbieżności w przepisach krajowych Państw Członkowskich
4.1 Krótka analiza porównawcza prawa jasno wskazuje na występowanie istotnych różnic w kluczowych dziedzinach przepisów ruchu drogowego obowiązujących w poszczególnych Państwach Członkowskich. Niezgodności te stanowią autentyczne bariery dla swobodnego przemieszczania się oraz mogą stać się przyczyną zagrożenia dla bezpieczeństwa osób i rzeczy i zwiększenia liczby wypadków w skali Europy.
4.2 Poniższe komentarze uwzględniają w szczególności, jakkolwiek nie wyłącznie, uwagi zawarte w wyżej wymienionym studium Komisji, gdzie kwestie te poddawane są dokładnej analizie [14].
4.3 Poniżej wymieniono tylko niektóre przykłady szeregu szczególnie istotnych i niepokojących różnic, występujących w systemach prawnych Państw Członkowskich:
Ograniczenie prędkości na obszarze zabudowanym, na drogach, których dwa przeciwne pasy ruchu oddzielone są fizyczną barierą
Belgia _BAR_ 120 km/h _BAR_
Portugalia _BAR_ 90 km/h _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 70 mph (112 km/h) _BAR_
Poważne wykroczenia
Belgia _BAR_ +10 km/h _BAR_
Portugalia _BAR_ +30 km/h _BAR_
Dopuszczalny poziom alkoholu
Szwecja _BAR_ 0.2 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 0.8 _BAR_
Wymóg wożenia apteczki w pojazdach osobowych
Grecja _BAR_ Tak _BAR_
Francja _BAR_ Nie _BAR_
Czerwone + pomarańczowe światło: przygotuj się do ruszenia naprzód
Dania/Finlandia _BAR_ Tak _BAR_
Holandia/Hiszpania _BAR_ Nie _BAR_
Wymóg ustępowania rowerzystom pierwszeństwa przejazdu na rondzie
Niemcy _BAR_ Tak _BAR_
Portugalia _BAR_ Nie _BAR_
Wymóg ustępowania pierwszeństwa przejazdu pojazdom komunikacji publicznej opuszczającym przystanek
Hiszpania _BAR_ Tak _BAR_
Włochy _BAR_ Nie _BAR_
Wymóg używania świateł podczas jazdy w ciągu dnia na obszarze niezabudowanym
Włochy _BAR_ Tak _BAR_
Luksemburg _BAR_ Nie _BAR_
Zakaz parkowania
Irlandia _BAR_ Białe tło i czerwone obrzeże _BAR_
Inne Państwa Członkowskie _BAR_ Niebieskie tło i czerwone obrzeże _BAR_
Zakaz wysiadania przez pasażerów na jezdni
Portugalia _BAR_ Tak _BAR_
Irlandia _BAR_ Nie _BAR_
4.4 Jednakże, jak to dokładnie pokazuje wyżej wymienione studium, podobne różnice można zaobserwować także w takich kwestiach, jak: wymogi uzyskania prawa jazdy, sygnalizacja drogowa, obowiązkowe wyposażenie bezpieczeństwa, przejścia dla pieszych, zasady pierwszeństwa przejazdu, używanie świateł, warunki wsiadania i wysiadania z pojazdów, używanie specjalnych pasów jazdy, wyprzedzania, klasyfikacji pojazdów, rodzajów opon, holowania a nawet samej formy znaków drogowych i sygnalizacji świetlnej.
Studium wymienia łącznie czterdzieści pięć różnic w podstawowych, stosowanych na co dzień przepisach.
4.5 Co więcej, obok występowania istotnych różnic już nawet w sposobie formułowania podstawowych przepisów ruchu drogowego, jeszcze większe znaczenie ma fakt, że są one interpretowane i stosowane w różny sposób w poszczególnych Państwach Członkowskich. Wynika to nie tylko z faktu, że mieszkańcy poszczególnych Państwach Członkowskich w odmienny sposób oceniają brak przestrzegania tych przepisów, lecz także z powodu poważnych różnic w dziedzinie kar przewidzianych za wykroczenia drogowe.
5.
Wnioski z posiedzenia z dnia 17 maja 2004 r.
5.1 Publiczna debata, która odbyła się 17 maja 2004 r. z udziałem przedstawicieli i) różnych organizacji prywatnych reprezentujących interesy kierowców, przemysłu samochodowego i organizacji działających na rzecz bezpieczeństwa drogowego i zapobiegania wypadkom oraz ii) zarządu AIT-FIA i TIS-PT, będącej spółką koordynującą opracowywanie studium, o którym mowa powyżej, dzięki wysokiej wartości wystąpień przygotowanych przez uczestników, pozwoliła wyjaśnić wiele kwestii mających znaczenie dla niniejszej opinii, a stanowiących odzwierciedlenie stanowisk głównych zainteresowanych stron społeczeństwa obywatelskiego [15].
Wiele organizacji uzupełniło swoje oświadczenia poprzez wypełnienie otrzymanego kwestionariusza w zakresie omawianego tematu.
5.2 Z ogółu oświadczeń i pisemnych wystąpień można wywnioskować, że inicjatywa EKES dotycząca zharmonizowania w określonym zakresie przepisów ruchu drogowego na poziomie europejskim spotyka się z powszechnym poparciem, zarówno ze względu na jej przedmiot jak i wystąpienie z nią we właściwym momencie.
Ponadto, niektórzy uczestnicy byli otwarci na możliwość i zalety stopniowego zbliżenia systemów rejestru i rejestracji pojazdów.
5.3 W tym kontekście podkreślono w szczególności następujące kwestie:
a) ramowa decyzja UE z 8 maja 2003 r. — obejmująca transgraniczne uznawanie i przejmowanie do wykonania kar finansowych z tytułu naruszenia przepisów ruchu drogowego — pociąga za sobą konieczność przyjęcia środków w celu większego ujednolicenia przepisów ruchu drogowego w Europie;
b) równocześnie należy mieć na uwadze i) przepisy proceduralne w dziedzinie ustalania i stosowania grzywien i kar oraz ii) możliwości korzystania z pomocy prawnej dostępnej w poszczególnych Państwach Członkowskich;
c) reguły prowadzenia pojazdów obowiązującymi w poszczególnych Państwach Członkowskich różnią się faktycznie w sposób istotny w wielu kluczowych dziedzinach — pociąga to za sobą zwiększone ryzyko dla kierowców podczas prowadzenia pojazdów poza państwem pochodzenia;
d) główne różnice, które podkreślono obok tych wymienionych w studium TIS-PT, obejmują:
- różnice w prawnie dopuszczalnym poziomie zawartości alkoholu we krwi
- ograniczenia prędkości
- znaki drogowe, sygnalizację policyjną oraz oznaczenia dróg
- kary za naruszenia przepisów i zasady proceduralne ich egzekwowania oraz
- obowiązkowe wyposażenie bezpieczeństwa;
e) w procesie zbliżania ustawodawstw prowadzącym w miarę możliwości do ujednolicenia przepisów ruchu drogowego na poziomie Wspólnoty należy przyjąć podejście zakładające stopniowe osiąganie postępów;
f) pełna harmonizacja nie wydaje się w tym momencie możliwa, z wyjątkiem kluczowych, podstawowych dziedzin;
g) dziedziny te powinny obejmować:
- różne aspekty bezpieczeństwa drogowego
- obowiązkowe wyposażenie pojazdów (np. zapasowe żarówki, trójkąty ostrzegawcze, zestawy słuchawkowe i głośnomówiące do telefonów komórkowych, poduszki powietrzne, etc.)
- sygnalizację i oznaczenia drogowe
- kryteria wydawania praw jazdy
- jednolity system punktów karnych za wykroczenia drogowe
- rodzaj kar za poważniejsze wykroczenia drogowe;
h) modelowym rozwiązaniem dla takiego zbliżenia ustawodawstw powinna być Konwencja wiedeńska;
i) przed przedstawieniem jakichkolwiek projektów, należy przeprowadzić analizę kosztów i korzyści, podobną do tych, jakie zostały wykorzystane w niektórych sektorach transportu i inicjatywach na rzecz bezpieczeństwa drogowego [16];
j) szczególny nacisk należy położyć na efektywne egzekwowanie przepisów ruchu drogowego, kontrolowanie ich przestrzegania oraz kary za ich naruszenia.
5.4 Jako aspekty równoległe i uzupełniające we wszystkich inicjatywach tego typu, wymieniono następujące kwestie:
a) ujednolicenie systemów automatycznego wnoszenia opłat za przejazd autostradą lub mostem [17];
b) normalizacja definicji ciężaru i rozmiarów pojazdów oraz związanych z nimi ograniczeń;
c) określenia minimalnego wymaganego zakresu kształcenia kierowców, w zależności od rodzaju pojazdu;
d) fakt, że kształcenie to powinno obejmować naukę postępowania w razie wypadku, jak również udzielania pierwszej pomocy;
e) określenie minimalnych norm jakości w zakresie budowy infrastruktury drogowej; oraz
f) kampanie informacyjne dotyczące prowadzenia pojazdów i zapobiegania wypadkom na każdym poziomie nauczania, a także skierowane do dorosłych.
6.
Zakres europejskiego kodeksu drogowego
6.1 Konsekwencją powyższej debaty było wyrażenie wyraźnej chęci dążenia w kierunku harmonizacji norm drogowych, nieograniczonych jednakże wyłącznie do kwestii ruchu drogowego, ale obejmujących także takie kwestie jak infrastruktura i bezpieczeństwo drogowe.
6.2 W historii swego istnienia Unia Europejska przyjęła liczne akty legislacyjne w sprawie ruchu drogowego, dotyczące: praw jazdy, homologacji pojazdów i ich części, zasad obowiązujących w transporcie, ubezpieczeniu motoryzacyjnym, etc.
Przedmiotem niniejszej opinii jest kwestia ustanowienia zasad ruchu drogowego, obejmujących harmonizację powyższych dziedzin; mogłoby to przyczynić się realizacji innych celów, takich jak bezpieczeństwo drogowe, które zależy także od tego, czy kierowca posiada pewność i wiedzę na temat tego, jak powinien się zachować w danej sytuacji na drodze.
6.3 Jak już wspomniano powyżej, Konwencja wiedeńska z 1968 r. jest najbardziej wyczerpująca z obowiązujących konwencji dotyczących ruchu drogowego, nie tylko bardzo szczegółowo reguluje tę dziedzinę, lecz także — ponieważ należy do jednego z tych międzynarodowych instrumentów, które przyjęło większość europejskich krajów — wyróżnia ją to, że nakłada na państwa, które ja podpisały obowiązek dostosowania przepisów krajowych do postanowień Konwencji.
Ze względu na to, że Konwencja jest najlepiej znanym i najszerzej przyjętym tekstem wśród państw europejskich, mogłaby stanowić podstawę do szerszej debaty w sprawie europejskiego kodeksu drogowego.
6.4 Dlatego proponowane rozwiązanie zakłada harmonizację zasad ruchu drogowego stanowiących podstawowe jądro większości europejskich kodeksów ruchu drogowego a w szczególności, chociaż nie wyłącznie:
a) ogólnych zasad prowadzenia pojazdów: ruszania i ustawienia, wrzucania biegów, wielu pasów ruchu i pasów równoległych, skrzyżowań, rond, szerokości pobocza, szybkości i odległości między pojazdami;
b) sygnalizacji kierowców;
c) prędkości podczas jazdy (niekoniecznie prędkości maksymalnej);
d) ogólnych zasad pierwszeństwa na skrzyżowaniach i rondach oraz między pojazdami;
e) wyprzedzania;
f) zmiany kierunku jazdy;
g) cofania;
h) zawracania;
i) zatrzymywania się i parkowania;
j) pojemności i rozmiarów pojazdów, transportu pasażerów i towarów, wsiadania i wysiadania pasażerów, załadunku i wyładunku;
k) świateł i ich używania;
l) pojazdów uprzywilejowanych i specjalnych pasów jazdy, np. na autostradach i podobnych rodzajach dróg, przejazdów i pasów jazdy zarezerwowanych dla szczególnych rodzajów pojazdów, nie tylko szynowych;
m) prawnych ograniczeń w zakresie zawartości alkoholu we krwi lub substancji psychotropowych
n) używania wyposażenia bezpieczeństwa (pasów bezpieczeństwa, fotelików dziecięcych)
o) obowiązkowych dokumentów;
p) czynności, które należy wykonać w razie wypadku lub awarii;
q) znormalizowanych definicji i zasad obowiązujących poszczególnych użytkowników dróg publicznych, w szczególności osób posługujących się motocyklami, czterokołowcami, trójkołowcami, motorowerami, rowerami, rolkami i deskorolkami jak również kierowców niepełnosprawnych;
r) zasad obowiązujących pieszych oraz zasad ostrożności, jakie muszą stosować kierowcy;
s) specjalnych zasad obowiązujących kierowców względem transportu publicznego i pojazdów uprzywilejowanych; oraz
t) zwierząt na drodze.
6.5 Przepisy ruchu drogowego należy uzupełnić i wyjaśnić oraz jasno określić wszelkie od nich odstępstwa, używając znaków drogowych do dostarczenia szeregu informacji mogących zwiększyć bezpieczeństwo ruchu drogowego.
Dlatego należy znaki drogowe ujednolicić pod względem kształtu, treści, usytuowania oraz hierarchii w świetle przepisów ruchu drogowego, zwracając uwagę na poprawę ich zastosowania pod względem ich ilości i widoczności.
6.6 Dotyczy to zresztą nie tylko znaków drogowych.
Korzystna byłaby także harmonizacja sygnałów: policji drogowej, świetlnych, kierowców oraz oznaczeń drogowych.
6.7 Wykroczeniem jest naruszenie przepisów ruchu drogowego lub brak podporządkowania się znakom drogowym, pociąga to za sobą konieczność ujednolicenia procedur kontrolnych, w szczególności w zakresie określania prędkości, zawartości alkoholu we krwi lub poziomu spożycia substancji psychotropowych.
Jednakże najpierw Państwa Członkowskie muszą uzgodnić, co uważane jest za wykroczenie, aby zapobiec sytuacji, w której jeden i ten sam czyn jest w jednym Państwie Członkowskim uznawany za wykroczenie, w drugim natomiast nie.
Dlatego należy przyjąć jednolitą definicję dla wykroczeń.
6.8 Tym samym ważne jest zbadanie i ustanowienie uproszczonych mechanizmów sprzyjających jednolitej wykładni Europejskiego kodeksu drogowego, biorąc pod uwagę fakt, że aby jego przepisy były efektywne, konieczne jest zapewnienie szybkości procedur dotyczących wykroczeń drogowych — to czego tak naprawdę potrzeba, to uproszczona procedura występowania do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.
7.
Jednolity numer rejestracyjny pojazdu w całej Europie
7.1 Pomiędzy Państwami Członkowskimi istotne różnice występują także odnośnie wymogów, instrumentów i procedur dotyczących rejestracji pojazdów. Podczas debaty rozpatrywana była także propozycja podjęcia działań na rzecz stworzenia jednolitego, europejskiego rejestru pojazdów, która zyskała poparcie wielu uczestników.
7.2 Dodatkowo podczas debaty rozważano pozytywne i negatywne aspekty stworzenia centralnego, europejskiego rejestru własności pojazdów, który mógłby także zawierać inne istotne informacje, o pojeździe, np. dotyczące ciążących na nim opłat, podatków i innych powiązanych kosztów, a także różnych form własności/użytkowania.
W tym kontekście podkreślono korzyści, które przyjęcie takiego rozwiązania mogłoby przynieść w wewnątrzwspólnotowym handlu pojazdami, zapobieganiu związanym z tym oszustwom i kradzieżom samochodów oraz ściganiu kierowców z innych Państw Członkowskich popełniających wykroczenie drogowe.
7.3 Panuje przekonanie, że okoliczności sprzyjają podjęciu działań na rzecz ustanowienia jednolitego rejestru pojazdów, dotyczącego samych pojazdów a nie ich właścicieli czy użytkowników. Można by wykorzystać tutaj zdobyte doświadczenie w zakresie systemów informatycznych odpowiedzialnych za numery rejestracyjne oraz identyfikację właściciela na potrzeby ubezpieczenia motoryzacyjnego (3. dyrektywa).
7.4 Tym samym zwiększyłyby się możliwości w zakresie zakupu, ubezpieczenia i rejestracji pojazdu w dowolnym Państwie Członkowskim, co stanowiłoby główny czynnik napędzający transgraniczny handel pojazdami, mobilność ludzką, turystykę i rozwój jednolitego rynku [18].
7.5 Ponadto, system jednolitej, europejskiej rejestracji pojazdów wydaje się bardzo potrzebny, a co więcej jego ustanowienie nie wiązałoby się z nadmiernie wysokimi kosztami; w pierwszej fazie przyniósłby ogromne korzyści w zakresie: stwierdzania tytułu prawnego przysługującego posiadaczowi dokumentów pojazdu (własności lub innego tytułu); pewności prawnej w transakcjach, których przedmiotem są pojazdy, zapobieganiu kradzieżom i oszustwom; łatwiejszemu monitorowaniu i nakładaniu kar za wykroczenia popełnione w innym Państwie Członkowskim.
8.
Podstawy prawne i odpowiedni instrument wspólnotowy
8.1 W obecnym stanie rzeczy, EKES uważa, że najlepszym instrumentem prawnym dla realizacji inicjatywy w zakreślonej skali byłaby dyrektywa w sprawie minimalnej harmonizacji.
8.2 Przy wyborze podstawy prawnej dla takiej dyrektywy, należy uwzględnić znaczenie inicjatywy dla realizacji jednolitego rynku oraz zwiększenia swobody mieszkańców Europy w przemieszczaniu się we Wspólnocie.
9.
Wnioski i zalecenia
A) Europejski kodeks drogowy
9.1 W opinii EKES określony stopień harmonizacji przepisów ruchu drogowego nie tylko efektywnie przyczyni się do realizacji jednolitego rynku, lecz także przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego.
9.2 Ponadto, zdaniem EKES taka harmonizacja przyczyni się także znacznie do poprawy bezpieczeństwa drogowego i pomoże zapobiegać wypadkom, tym samym umożliwiając mieszkańcom Europy szersze korzystanie ze swobody przemieszczania się.
9.3 EKES uważa, że okoliczności sprzyjają podjęciu prac przygotowawczych do przyjęcia wspólnotowej inicjatywy ustawodawczej mającej zrealizować wyżej wymienione cele, w której uwzględnione zostaną różnorodne punkty widzenia i trudności wymienione w niniejszej opinii.
9.4 EKES rozumie, że w obecnym stanie rzeczy, możliwość wykorzystania dyrektywy w sprawie minimalnej harmonizacji powinna być uważana za pierwszy krok w kierunku przyjęcia Europejskiego kodeksu drogowego, opartego na modelu Konwencji wiedeńskiej i regulującego podstawowe przepisy i sygnały w ruchu drogowym, warunki nabywania uprawnień do kierowania pojazdami i praw jazdy oraz charakter wykroczeń drogowych i związanych z nimi kar.
B) Jednolity europejski rejestr pojazdów
9.5 EKES uważa także, że stworzenie jednolitego, europejskiego rejestru pojazdów, możliwie związanego z samymi pojazdami, przyczyniłoby się do zwiększenia pewności prawnej w używaniu samochodów, ponieważ ułatwiłoby ich śledzenie.
9.6 EKES jest także zdania, że wiążący instrument wspólnotowy mógłby określać podstawy dla stworzenia jednolitego systemu europejskiej rejestracji pojazdów, mocno opartego na dotychczasowych doświadczeniach we współpracy pomiędzy właściwymi instytucjami krajowymi.
9.7 EKES wzywa zatem Komisję do zainicjowania badań koniecznych do dokonania analizy kosztów i zysków, jakie może przynieść harmonizacja poszczególnych dziedzin.
9.8 EKES sugeruje, by Komisja wydała "zieloną księgę", aby zainicjować publiczną debatę na ten temat i zapoznać się ze stanowiskiem jak największej liczby zainteresowanych.
9.9 W międzyczasie EKES wzywa Komisję, by ze swej strony kontynuowała obecne badania w celu jak najszerszej harmonizacji kwestii związanych ogólnie z prowadzeniem pojazdów oraz z poprawą ich bezpieczeństwa.
9.10 EKES pragnie zwrócić uwagę Państw Członkowskich, że istnieje obecnie potrzeba i stosowny czas na przyjęcie środków na rzecz coraz ściślejszej współpracy i koordynacji w dziedzinach dotyczących zasad ruchu drogowego, zapobiegania wypadkom, pierwszej pomocy/pierwszych czynności w razie wypadków oraz odszkodowania z tytułu poniesionych strat.
9.11 EKES wyraża nadzieję, że Parlament Europejski w pełni poprze niniejszą inicjatywę oraz wzywa Komisję i Rady do podjęcia działań na rzecz realizacji wytyczonych w niej celów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie promowania transportu morskiego oraz rekrutacji i szkolenia kadr morskich
(2005/C 157/05)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił przygotować opinię w sprawie promowania transportu morskiego oraz rekrutacji i szkolenia kadr morskich.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 5 października 2004 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dn. 15 grudnia 2004 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wstęp
1.1 W roku 1996 Komisja Europejska oraz Irlandzka Prezydencja Rady Ministrów UE zorganizowały w Dublinie międzynarodową konferencję pt.: "Marynarz: ginący zawód w Unii Europejskiej" [Is the European Union Seafarer an Endangered Species?].
Na konferencji tej stwierdzono, iż europejscy marynarze mają zasadnicze znaczenie dla zachowania trwałości europejskiego przemysłu morskiego.
Uczestnicy konferencji wystąpili z szeregiem propozycji odtworzenia wystarczającej liczby wysokokwalifikowanego personelu statków morskich.
W tym samym roku Komisja przedstawiła analizę bieżącej sytuacji w Komunikacie pt. "O nową strategię na rzecz gospodarki morskiej" [1].
Kwestie te zostały także uwzględnione w uchwale z dn. 24 marca 1997 r. w sprawie nowej strategii na rzecz zwiększenia konkurencyjności żeglugi UE [2].
Rada Ministrów Unii Europejskiej poparła komunikat Komisji i stwierdziła między innymi, iż potrzebne są pozytywne działania sprzyjające zatrudnianiu personelu statków morskich w UE.
1.2 W komunikacie nt. rekrutacji i szkolenia personelu statków morskich [3], Komisja stwierdziła, iż w ostatnich dwóch dziesięcioleciach odnotowano nagły spadek podaży dobrze wyszkolonej kadry, zwłaszcza oficerów.
Od początku lat 1980-tych znacznie zmniejszyła się zarówno liczebność floty UE, jak i liczba marynarzy.
Wyjątek w Unii Europejskiej stanowi jednakże branża regularnych przewozów pasażerskich i promowych, nadal obsługiwana przeważnie przez jednostki pod banderą UE z załogami złożonymi głównie z obywateli UE.
Branża ta, Państwa Członkowskie oraz Komisja zajmowały się problemem spadku liczebności marynarzy w UE oraz niedoboru dobrze wykwalifikowanego personelu statków morskich, przy różnych okazjach; niemniej jednak środki stosowane celem zatrzymania i odwrócenia tego spadku były dotąd w dużej mierze nieskuteczne.
1.3 Przeprowadzono szereg analiz i projektów badawczych poświęconych rozpoznaniu przyczyn i przeciwdziałaniu spadkowi liczebności marynarzy w UE, w tym:
- Analiza z roku 1996 nt. zawodów morskich w Unii Europejskiej (finansowana przez Komisję);
- Wspólne opracowanie FST/ECSA z roku 1998 (finansowane przez Komisję) [4];
- Projekt Badawczy METHAR [5] i Projekt Badawczy METNET [6] (oba finansowane przez Komisję Europejską w ramach Programu Transport RTD, odpowiednio w IV i V programach ramowych).
1.4 Opublikowany w kwietniu 2000 r. raport o stanie kadr w roku 2000, przygotowany przez BIMCO/ISF [7] stanowi zapewne najbardziej jak dotąd kompleksową analizę globalnego popytu i podaży kadry morskiej floty handlowej.
Oszacowany w raporcie deficyt oficerów wyniósł 16000 osób, co stanowi 4 % pracowników.
Przewidywania dotyczące oficerów na rok 2010, w zależności od wzrostu, kwalifikacji personelu, liczby odchodzących pracowników i poprawy szkoleń pokazują, poddane analizie wrażliwości, albo nadmiar ok.
11 %, albo deficyt 24 %. Oczekuje się, że kolejny raport w roku 2005 wykaże deficyt.
Według Wspólnego Studium FST/ECSA z roku 1998 [8], UE poważniej dotyka niedobór ok.
13000 oficerów w roku 2001, który wzrośnie do ok. 36000 oficerów w roku 2006.
1.5 Niedawne badanie [9] przeprowadzone w Wielkiej Brytanii (UK), przez University of Cardiff, na zlecenie Departamentu Transportu, Izby Żeglugi [Chamber of Shipping] oraz Towarzystwa Morskiego [Marine Society] wskazało na znaczny niedobór dobrze wykwalifikowanych pracowników gospodarki morskiej, którzy mogliby podjąć pracę w zawodach morskich na lądzie w Wielkiej Brytanii.
1.6 Komisja stwierdziła, iż żegluga przybrzeżna [short sea shipping] stanowi integralny element systemu transportowego [10].
Pomimo podjęcia szeregu inicjatyw na rzecz promocji żeglugi przybrzeżnej, w ramach wytycznych dotyczących pomocy publicznej dla transportu morskiego, nie spowodowały one żadnej istotnej zmiany w zatrudnieniu kadr morskich UE. Odnotowuje się zatrzymanie spadku zarejestrowanego tonażu a w pewnych Państwach Członkowskich nawet jego wzrost, mimo to liczba marynarzy UE ciągle obniża się.
2.
Zalecenia Komisji, aby promować rekrutację i szkolenie kadr morskich oraz transport morski [11]
2.1 Uznając iż zatrudnienie i szkolenie to dwie dziedziny, za które odpowiadają przede wszystkim same Państwa Członkowskie, Komisja określiła działania priorytetowe i sformułowała w związku z nimi szereg zaleceń:
a) właściwe stosowanie obowiązującego prawa wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie warunków życia i pracy oraz jakości czynności wykonywanych na pokładach statków w celu poprawy warunków socjalnych, jako sposobu na pozyskiwanie i utrzymanie wysokiej klasy personelu;
b) stwierdzono nasilenie się konkurencji ze strony tańszej siły roboczej spoza UE na regularnych pasażerskich liniach promowych w Unii Europejskiej.
Poszukując rozwiązania tego problemu uznano, iż partnerzy społeczni powinni przedstawić równoległe propozycje zajęcia się tą kwestią;
c) Państwa Członkowskie oraz partnerzy społeczni organizują skoordynowane kampanie informacyjne na szczeblu krajowym i europejskim w celu stworzenia nowego wizerunku żeglugi i przekazania młodym ludziom informacji na temat możliwości i implikacji kariery morskiej;
d) armatorzy badają możliwości poprawy warunków życia i pracy, w tym okresów służby i wynagrodzenia;
e) zapewnienie zachowania wysokiej jakości systemu szkoleń morskich w UE, przy zagwarantowaniu przez Państwa Członkowskie i partnerów społecznych odpowiedniej liczby miejsc na szkoleniach na pokładzie;
f) Państwa Członkowskie i partnerzy społeczni badają i wykorzystują możliwości, jakie oferują instrumenty wspólnotowe dostępne jako wsparcie finansowe dla szkoleń morskich;
g) uznano, że Wspólnota może wspierać starania branży na rzecz wyeliminowania obecnego niedoboru marynarzy UE poprzez sponsorowanie szeregu projektów badawczych ad hoc realizowanych w VI programie ramowym.
2.1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraził opinię [12], że wszyscy adresaci komunikatu Komisji w sprawie szkolenia i naboru kadr morskich powinni starannie uwzględnić jej zalecenia. W szczególności nawiązano do możliwie pełnego wykorzystania przez Państwa Członkowskie pomocy publicznej dla transportu morskiego oraz innych dostępnych środków pomocowych UE.
Komitet zwrócił uwagę na potrzebę poprawy warunków życia i pracy na pokładzie, przyjęcia i stosowania odpowiednich norm międzynarodowych oraz, w razie potrzeby, podjęcia stosownych działań na rzecz zwiększenia zadowolenia z pozycji społecznej, prestiżu i pracy w zawodach związanych z gospodarką morską.
Komitet zwrócił także uwagę na potrzebę współpracy i promocji tego typu zawodów przez Państw Członkowskie i partnerów społecznych.
2.2 Uznając, iż transport morski jest dziedziną, za którą opowiadają przede wszystkim Państwa Członkowskie, Komisja określiła działania priorytetowe i sformułowała w związku z nimi szereg zaleceń.
Mimo iż nacisk położono głównie na żeglugę przybrzeżną [short sea shipping], środki nie ograniczają się jedynie do tego sektora.
a) działania legislacyjne obejmują wprowadzenie w życie dyrektywy w sprawie pewnych formalności dokonywanych przez statki przy wchodzeniu do/lub wychodzeniu z portów w Państwach Członkowskich (IMO–FAL), wdrożenie Marco Polo, normalizację i harmonizację intermodalnych jednostek ładunku, Autostrady Morskie [Motorways of the Sea] i poprawę wskaźników żeglugi w zakresie ochrony środowiska;
b) działania techniczne obejmują Przewodnik po Procedurach Celnych w Żegludze Przybrzeżnej [Guide to Customs Procedures for Short Sea Shipping], rozpoznanie i eliminację przeszkód w procesie usprawniania żeglugi przybrzeżnej, zbliżenie krajowych aplikacji i komputeryzacja wspólnotowych procedur celnych, jak również badania i rozwój technologiczny;
c) działania operacyjne obejmują punkty kompleksowej obsługi administracyjnej [one-stop administrative shops], zagwarantowanie podstawowej roli centralnych punktów żeglugi przybrzeżnej [short sea shipping focal points] oraz zapewnienie dobrego funkcjonowania i wytycznych dla ośrodków promocji żeglugi przybrzeżnej [short sea promotion centres], promowanie żeglugi przybrzeżnej jako korzystnej alternatywy transportowej i gromadzenie danych statystycznych.
2.2.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraził poparcie dla komunikatu Komisji [13] w swojej opinii w sprawie programu działań na rzecz promocji żeglugi przybrzeżnej.
Komitet zwrócił wszakże uwagę na potrzebę usunięcia wąskich gardeł, aby umożliwić rozwój żeglugi przybrzeżnej w kierunku intermodalności.
Wyrażono niepokój co do liczby spraw związanych z tą dziedziną.
Komitet podkreślił także znaczenie stałego monitorowania działań podejmowanych w przyszłości.
3.
Zalecenia Rady, aby promować rekrutację i szkolenie kadr morskich oraz transport morski
3.1 Rada zapoznała się z [14] ogólną strukturą i kierunkami polityk przedstawionymi w komunikacie Komisji w sprawie kształcenia i rekrutacji kadr morskich [15].
Tym samym uznała znaczenie żeglugi w handlu światowym i wewnątrzwspólnotowym.
Ponadto stwierdziła, iż transport morski jest najbardziej efektywnym, przyjaznym środowisku i tanim środkiem transportu.
3.2 Uznając konkurencyjność żeglugi, Rada podkreśliła także znaczenie, jakie ma zwalczanie transportu morskiego o niskim standardzie, zarówno poprzez wdrażanie norm międzynarodowych jak i wypełnianie luk w ustawodawstwie międzynarodowym, kładąc tym samym nacisk na stosowanie i egzekwowanie obowiązującego prawa, w tym przepisów dotyczących warunków życia i pracy, ze względu na to, iż kadry morskie stanowią fundamentalny element bezpieczeństwa na statkach.
3.3 W szczególności Rada uznała znaczenie czynnika ludzkiego dla jakości transportu morskiego i potrzebę pozytywnego oddziaływania na opinię publiczną, zarówno w odniesieniu do wizerunku jak i atrakcyjności pracy w zawodach morskich.
3.4 Uznaje także korzystny wpływ wytycznych wspólnotowych w zakresie pomocy publicznej w sektorze gospodarki morskiej oraz ich znaczenie dla utrzymania konkurencyjności flot Państw Członkowskich i wzrostu liczby statków w rejestrach Państw Członkowskich.
3.5 Uznając znaczenie transportu morskiego, Rada sformułowała i wydała zalecenia dotyczące między innymi kwestii wyszczególnionych poniżej:
a) możliwie szybkiego przygotowania zrewidowanych wytycznych Wspólnoty w zakresie pomocy publicznej dla sektora gospodarki morskiej w celu zachowania konkurencyjności oraz promocji wiedzy w tej dziedzinie, a także zatrudnienia europejskich kadr morskich;
b) ulepszenia przez Państwa Członkowskie wizerunku żeglugi;
c) zapewnienia dalszej promocji jakości transportu morskiego poprzez ściślejsze przestrzeganie instrumentów prawnych IMO (Międzynarodowej Organizacji Morskiej) i ILO (Międzynarodowej Organizacji Pracy), a także prawa wspólnotowego w ramach Flag State Implementation (FSI –inspekcja bandery) oraz Port State Control (PSC — inspekcja portu);
d) możliwości ustanowienia europejskiego systemu wynagradzania jakości, uznawania jakości operatorów przestrzegających między innymi norm bezpieczeństwa, warunków życia i pracy kadr morskich, standardów bezpieczeństwa i ochrony środowiska naturalnego jako zachęty do promowania jakości transportu morskiego;
e) przyjęła z zadowoleniem zamiar sporządzenia przez Komisję raportu na temat możliwości opracowania konkretnych procedur uznawania świadectw stwierdzających posiadane kwalifikacje i umiejętności wewnątrz Wspólnoty, poprzez zgodność z wymogami STCW;
f) uczestnictwa partnerów społecznych w działaniach podejmowanych przez Państwa Członkowskie i Komisję w celu zachęcenia młodych ludzi do pracy w zawodach morskich, w tym stworzenia atrakcyjnych warunków pracy i płacy.
Obejmuje to także promocję zatrudnienia kobiet na morzu i na lądzie;
g) zagwarantowania i utrzymania przez armatorów wystarczającej liczby miejsc pracy dla obywateli Unii Europejskiej na pokładach swoich statków i w swoich przedsiębiorstwach.
Szczególne znaczenie ma promowanie kariery, dającej perspektywy mobilności, awansu i przyszłego zatrudnienia poprzez podpisywanie z młodymi oficerami kontraktów zawodowych.
Uzupełnieniem tych działań byłaby poprawa warunków pracy i życia w drodze zastosowania nowoczesnych technologii i rozwiązań komunikacyjnych;
h) znaczenia konwencji w zakresie norm pracy, np. konwencji ILO.
4.
Opinie Parlamentu Europejskiego w sprawie promowania rekrutacji i szkoleń kadr morskich oraz transportu morskiego
4.1 Parlament Europejski zajmował się sprawą transportu morskiego i zawodów morskich przy wielu okazjach.
Szczególną uwagę w tej kwestii poświęcił w niedawno przyjętej uchwale w sprawie poprawy bezpieczeństwa na morzu (P5_TA_PROV(2004)0350), w następstwie katastrofy tankowca Prestige u wybrzeży Galicji w Hiszpanii; szereg propozycji w niej zawartych, w przypadku ich realizacji, znacznie przyczyniłaby się, bezpośrednio lub pośrednio, do promocji transportu morskiego w UE, przynosząc korzyści zarówno dla armatorów, jak i marynarzy w UE.
4.2 Między innymi EKES z zainteresowaniem zwraca uwagę na następujące zalecenia zawarte w tym raporcie:
4.2.1 "[PE] apeluje o całościową i spójną europejską politykę morską, która miałaby za cel utworzenie europejskiego obszaru bezpieczeństwa morskiego; uważa że polityka ta powinna opierać się na następujących działaniach:
- zakaz eksploatacji statków o niskim standardzie;
- …
- poprawa warunków życia i pracy oraz kształcenia kadr morskich…"
4.2.2 "[PE] podkreśla, że w interesie bezpieczeństwa na morzu zasadniczo ważne jest, by marynarze otrzymywali wynagrodzenie, które nadaje wartość ich pracy oraz by położyć kres nadmiernemu wykorzystywaniu, które ma miejsce na wielu statkach; wzywa Komisję do podjęcia prac nad harmonizacją i podniesieniem statusu tego zawodu w skali europejskiej poprzez odpowiednie przepisy oraz do działania w tym kierunku w ramach IMO."
4.2.3 "[PE] wzywa do podjęcia działań na rzecz podniesienia prestiżu zawodów morskich oraz podniesienia ich atrakcyjności w oczach wszystkich młodych ludzi, a w szczególności w oczach młodzieży europejskiej."
5.
Uwagi i spostrzeżenia ogólne
5.1 W ramach obecnie realizowanego programu na rzecz trwałego rozwoju w Unii Europejskiej uznaje się, iż żegluga odgrywa zasadniczą rolę.
Znaczenie transportu morskiego dostrzeżono w Białej Księdze Komisji: Europejska polityka transportowa do roku 2010: Czas na decyzje [16] i przedstawiono w zarysie w dokumencie poświęconym polityce morskiej: Ustawodawstwo i cele Unii Europejskiej w odniesieniu do transportu morskiego [17].
5.2 Żegluga przewozi 40,7 % pod względem wartości i 69,9 % pod względem wagi towarów importowanych i eksportowanych z UE [18]. W przypadku do Państw Członkowskich o statusie wysp, wielkości te są znacznie wyższe.
Transport morski jest zatem najważniejszym środkiem transportu w odniesieniu do handlu zewnętrznego UE.
5.3 Żegluga przewozi 12 % pod względem wartości i 19,7 % pod względem wagi towarów w obrocie wewnątrzwspólnotowym [19].
W przypadku najbardziej peryferyjnie położonych wysp i kilku innych regionów, wielkości te są znacznie wyższe, w szczególności w Wielkiej Brytanii i Irlandii, których to krajach dobrobyt gospodarczy i dobra koniunktura niemal w całości zależą od transportu morskiego.
5.4 Dobrze funkcjonujący i prężny transport morski przyczynia się do utrzymania innych form transportu.
Ponadto efektywny transport morski pomaga w utrzymaniu i zachowaniu dobrej koniunktury całej gospodarki morskiej.
W szczególności zachodzi możliwość, by wyszkolone, wysokiej klasy kadry morskie przechodziły do innych podsektorów w branży usługowej, finansowej, rekreacji i wypoczynku oraz wytwórczej.
Mimo że pewne elementy mogą być zastąpione, alternatywne metody szkolenia nie zawsze są pożądane, czy też możliwe.
5.5 Należy dokonać rozróżnienia pomiędzy zwykłymi marynarzami a oficerami.
Armatorzy wydają się bardziej skłonni do zatrudniania oficerów z Unii Europejskiej, pomimo wyższych kosztów ich wynagrodzeń.
5.6 Znaczna liczba oficerów z Unii Europejskiej zatrudniona jest na morzu, zajmując ważne i odpowiedzialne stanowiska, z którymi wiąże się wysokie ryzyko, lub podejmując funkcje zarządcze we wszystkich obszarach przemysłu morskiego i na różnych typach statków.
Z doświadczenia takich osób korzysta się powszechnie, zarówno w przedsiębiorstwach żeglugowych, jak i w zarządzaniu flotami, w Unii Europejskiej i poza nią.
5.7 Znaczna liczba zwykłych marynarzy UE pracujących na statkach zarejestrowanych w UE została zastąpiona przez marynarzy spoza Wspólnoty.
W coraz większym stopniu marynarze z UE zatrudniani są jedynie na statkach specjalistycznych, na przykład w morskiej branży energetycznej.
Jest to konsekwencją ograniczenia wydatków ponoszonych przez armatorów, poszukujących oszczędności z redukcji kosztów siły roboczej celem utrzymania konkurencyjności oraz/lub zwiększenia zyskowności.
5.8 Uznaje się, że porty morskie stanowią węzły transportowe o podstawowym znaczeniu dla rozwoju handlu i gospodarki Państw Członkowskich.
Znaczenie portów morskich jako węzłów transportowych, poparte danymi statystycznymi, podkreślono w raporcie rocznym z 2003 r. Europejskiej Organizacji Portów Morskich [European Sea Port Organisation] [20].
Porty morskie UE polegają na wysokokwalifikowanych i doświadczonych kadrach morskich pracujących na licznych stanowiskach.
Choć piloci portowi i kapitanowie portów stanowią łatwo identyfikowalną grupę, doświadczeni marynarze zatrudniani są do zarządzania portami i działalności logistycznej.
5.9 W przypadku Unii Europejskiej, znaczne przychody generuje się ze specjalistycznych usług transportowych.
Obok bezpośredniego zarządzania flotami, świadczone są także usługi brokerskie, prawne i finansowe.
5.10 W Unii Europejskiej istotne znaczenie ma wytwarzanie sprzętu, w tym aparatury zapewniającej bezpieczeństwo statków i branży rekreacyjno-wypoczynkowej.
W sektorze tym zatrudnionych jest wielu byłych marynarzy, zarówno przy pracach rozwojowych, jak i w sprzedaży.
5.11 Przemysł stoczniowy, choć znacznie ucierpiał ze strony konkurencji, zwłaszcza z Dalekiego Wschodu, jest ważny dla gospodarki niektórych regionów i Państw Członkowskich.
Obecnie główny nacisk kładzie się na produkcję okrętów wojennych, statków wycieczkowych oraz statków wysoce wyspecjalizowanych.
Odnotowuje się także działalność na znaczną skalę w dziedzinie remontów statków i zaopatrzenia morskiego sektora energetycznego.
5.12 Jest także znaczny popyt na wysokokwalifikowanych i doświadczonych pracowników w organach regulacyjnych Państw Członkowskich UE.
Personel taki ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia odpowiednich inspekcji FSI i PSC statków w celu zagwarantowania bezpieczeństwa życia na morzu i ochrony morskiego środowiska naturalnego.
5.13 Wyższe szkoły morskie w Unii Europejskiej zapewniają wysoki standard kształcenia/szkolenia dla osób nie będących obywatelami UE, przyczyniając się tym samym do zwiększenia bezpieczeństwa nawigacji i życia na morzu, a także ochrony morskiego środowiska naturalnego.
5.14 Wysokokwalifikowani i doświadczeni marynarze potrzebni są w UE dla trwałego rozwoju infrastruktury morskiej oraz branż związanych z usługami.
Wspólna propozycja projektu ECSA/ETF, [21] polegająca na mapowaniu ścieżek kariery w gospodarce morskiej została przyjęta a wyniki z realizacji projektu powinny być dostępne w ciągu 2005 r.
5.15 Nie ma dostatecznych dowodów, które wskazywałyby na to, że młodzi obywatele UE nie chcą podejmować pracy zawodowej w gospodarce morskiej.
Skutecznie prowadzone kampanie promocyjne, oferujące perspektywy kariery w gospodarce morskiej, przyciągają znaczną liczbę kandydatów.
6.
Zawody morskie
6.1 Uznaje się, iż wiek personelu podwyższa się, a bieżący nabór nie wystarczy, aby zastąpić obecne kadry morskie w UE.
W szczególności dotyczy to starszych oficerów zatrudnianych na statkach nie tylko pod banderami UE, ale także spoza Wspólnoty.
Zważywszy czas potrzebny na wykształcenie takich osób, a następnie na zdobycie przez nich koniecznego doświadczenia, należy stwierdzić, że sytuacja w niektórych Państwach Członkowskich staje się krytyczna.
6.2 Wydaje się, iż atrakcyjność pracy w gospodarce morskiej w kategoriach kariery różni się w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Może być to wynikiem różnic w uwarunkowaniach gospodarczych, geograficznych lub kulturowych.
6.3 Pojawiały się sugestie, iż młodzi ludzie coraz bardziej niechętnie odnoszą się do perspektywy przebywania przez długi okres czasu na morzu, gdyż taki sposób życia nie jest atrakcyjny ani w aspekcie społecznym ani finansowym.
Jednakże nie ma wielu zawodów, pozwalających na długie okresy wypoczynku, które dają możliwość korzystania z różnych form rekreacji i podróżowania.
6.4 Dowody empiryczne, zebrane w Wielkiej Brytanii, wskazują na fakt, iż w przypadku skutecznych kampanii promocyjnych, których celem jest lepsze informowanie społeczeństwa o możliwościach kariery w transporcie morskim, wystarczająco dużo młodych ludzi składa podania o przyjęcie na oferowane szkolenia.
6.5 W interesie trwałego rozwoju branży infrastruktury morskiej, i w ramach kampanii promocyjnych zachęcających młodzież do wyboru zawodu morskiego, istotne jest oferowanie "kariery w gospodarce morskiej", a nie "kariery na morzu".
W ten sposób pokazuje się szerszą gamę możliwości i zmniejsza niechęć młodzieży i jej rodziców do kariery w tym sektorze.
6.6 Kształcenie i szkolenia morskie, prowadzone zgodnie z postanowieniami Konwencji STCW i Kodeksu ISM, muszą gwarantować, by ich zakres merytoryczny był aktualizowany stosownie do potrzeb przemysłu oraz by umożliwiał przygotowanie uczestników takich programów i kursów na zmiany technologiczne.
6.7 Rybacy oraz piechota morska zapewniają pożyteczną, nawet jeśli ograniczoną, pulę dodatkowych kadr dla transportu morskiego.
Redukcja sektora rybołówstwa i liczebności marynarki wojennej w UE prowadzą do spadku liczby osób, które mogą być zatrudnione w transporcie morskim, zarówno na morzu jak i na lądzie.
Jest mało prawdopodobne, że zmniejszenie wielkości floty rybackiej UE doprowadzi do wzrostu kadr morskich ze względu na starzenie się personelu.
6.8 Równie ważne jest utrzymanie zatrudnionych marynarzy pochodzących z krajów UE celem zachowania poziomu kwalifikacji marynarzy w Europie.
Ponadto osoby takie, dzięki odpowiednim szkoleniom, mogą stanowić nieocenione rezerwy kadrowe dla naboru na stanowiska oficerskie.
7.
Transport morski
7.1 Prawdą jest, iż podjęto szereg inicjatyw na rzecz promocji żeglugi przybrzeżnej w Państwach Członkowskich.
W pewnych przypadkach projekty takie wciąż pozostają na bardzo wczesnym etapie prac i na efekty ich realizacji trzeba poczekać.
Wydaje się jednak, że współpraca pomiędzy Państwami Członkowskimi jest ograniczona.
Takie inicjatywy, jak tworzenie wizerunku marki Autostrady Morskie [Motorways of the Sea] są użyteczne dla zaakcentowania roli transportu morskiego.
Należy zaangażować wszystkie Państwa Członkowskie we wspólne działania na rzecz jak najlepszego wykorzystania atutów transportu morskiego.
7.2 Nawet jeżeli wytyczne dotyczące pomocy publicznej [State Aid Guidelines] w zakresie środków pomocowych dla transportu morskiego mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia uczciwej konkurencji pomiędzy Państwami Członkowskimi i zwiększenia konkurencyjności, można by poddać w wątpliwość efektywność takich instrumentów, zważywszy na ciągły spadek zatrudnienia kadr morskich w UE.
7.3 Istnieją dowody wskazujące na to, że niektóre Państwa Członkowskie nie w pełni stosują się do obowiązujących przepisów, wynikających z wytycznych dotyczących pomocy publicznej.
Ponadto wydaje się, że brak jest woli wprowadzenia zmian w przypadku, gdy istnieją restrykcje lub gdy są postrzegane jako istniejące.
7.4 Mimo stwierdzenia, iż promocja transportu morskiego stanowi obowiązek Państw Członkowskich, wydaje się, że brak centralnej koordynacji hamuje rozwój.
W konsekwencji inicjatywy, takie jak Marco Polo lub Autostrady Morskie, których celem jest promowanie żeglugi przybrzeżnej, dotychczas nie mogły przynieść efektów.
8.
Zalecenia
8.1 Komisja powinna podjąć stosowane działania i wydać zalecenia w celu:
a) dokonania oceny istniejących środków mających w założeniu zachęcać do promocji transportu morskiego przez Państwa Członkowskie;
b) dokonania oceny istniejących środków mających w założeniu zachęcać do rekrutacji i szkolenia kadr morskich w Państwach Członkowskich;
c) określenia liczby marynarzy potrzebnych do utrzymania infrastruktury morskiej i branż z nią związanych;
d) zbadania funkcjonowania i adekwatności istniejących przepisów w ramach wytycznych dotyczących pomocy publicznej w odniesieniu do świadectwa/dyplomu potwierdzającego kwalifikacje I stopnia.
Ponadto zbadania możliwości dla personelu zatrudnionego na pokładzie statku do uczestniczenia w szkoleniach prowadzących do uzyskania świadectw/dyplomów STCW stopnia II i III;
e) zagwarantowania, że zostaną wyznaczone priorytety celem zachęcenia do naboru, szkolenia i utrzymania obywateli Wspólnoty na stanowiskach w gospodarce morskiej.
8.2 Państwa Członkowskie powinny podjąć stosowane działania i wydać zalecenia w celu:
a) zagwarantowania, że zostaną wprowadzone w życie i stosowane podstawowe i skonsolidowane konwencje ILO, znowelizowane konwencje IMO oraz dyrektywy UE celem zapewnienia odpowiednich warunków zatrudnienia i życia;
b) zapewnienia odpowiedniego wsparcia finansowego dla organizacji szkoleń, przy jak najlepszym wykorzystaniu możliwości wynikających z obowiązujących wytycznych dotyczących pomocy publicznej.
Zależnie od okoliczności wiąże się to także z zastosowaniem rozwiązań przewidzianych w ramach systemów podatkowych i ubezpieczeń społecznych;
c) określenia wszelkich dodatkowych środków niezbędnych celem zachęcenia do naboru i szkolenia kadr morskich z UE;
d) współpracy z partnerami społecznymi w zakresie organizacji skutecznych kampanii promocyjnych, zachęcających młodych ludzi do rozpoczęcia kariery zawodowej w transporcie morskim;
e) zagwarantowania odpowiedniego finansowania dla zapewnienia dostępności do instytucji kształcących i szkoleniowych o wysokim standardzie na potrzeby specjalistycznego kształcenia morskiego;
f) zachęcenia do szerszego wsparcia dla szkolenia kadr morskich ze strony sektora transportu morskiego;
g) zapewnienia niezbędnej infrastruktury transportowej aby ułatwić i rozszerzyć wykorzystanie transportu morskiego;
h) promowania transportu morskiego jako przyjaznego środowisku naturalnemu środka transportu;
i) zapewnienia dostępności odpowiednich statków dla zaspokojenia potrzeb strategicznych i gospodarczych;
j) zagwarantowania, że środki nie są wdrażane celem kryminalizacji zawodów morskich oraz usunięcia wszelkich obowiązujących środków zmierzających do kryminalizacji kadr morskich, w szczególności kapitanów.
8.3 Parlament Europejski i Rada powinny:
a) spowodować, aby Komisja przygotowała propozycje w zakresie środków promowania transportu morskiego;
b) spowodować, aby Komisja przygotowała propozycje w zakresie środków promowania rekrutacji i szkolenia kadr morskich;
c) monitorować działania Komisji w odniesieniu do środków mających na celu promocję transportu morskiego;
d) monitorować działania Komisji w odniesieniu do środków mających na celu promocję rekrutacji i szkolenia marynarzy.
8.4 Armatorzy powinni podjąć odpowiednie działania w celu:
a) zagwarantowania odpowiednich warunków zatrudnienia i socjalnych, które sprzyjałyby rekrutacji i utrzymaniu wysokiej klasy kadr morskich z UE;
b) przeprowadzania naboru wysokiej klasy personelu i zapewnienia odpowiedniego szkolenia;
c) zagwarantowania odpowiedniej liczby szkoleń, a później stanowisk pracy, dla zapewnienia dostępności starszych oficerów z UE;
d) zbadania sposobów rozwoju transportu morskiego w handlu wewnętrznym i zewnętrznym UE.
8.5 Związki zawodowe powinny podjąć odpowiednie działania w celu:
a) promocji karier w przemyśle morskim;
b) zapewnienia wysokiego statusu zawodowego kadr morskich w UE;
c) zaangażowania się w promocję przemysłu morskiego, w tym żeglugi przybrzeżnej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Przyszła dostępność Europy drogą morską: rozwój sytuacji i sposoby jego prognozowania"
(2005/C 157/25)
Dnia 1 lipca 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię z własnej inicjatywy w sprawie: "Przyszła dostępność Europy drogą morską: rozwój sytuacji i sposoby jej prognozowania."
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowywanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 24 listopada 2004 r.
(Sprawozdawca: Jan Simons).
Na 413 sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 124 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Transport morski skierowany do państw Unii Europejskiej, wychodzący z państw Unii Europejskiej i odbywający się między nimi ma kapitalne znaczenie.
Corocznie ponad 3.500 mln ton ładunku podlega przywozowi i wywozowi z wykorzystaniem ponad 1.000 portów morskich UE.
Ponadto około 350 milionów pasażerów podróżuje corocznie promami i statkami liniowymi.
1.2 Ponad 90 % europejskiej wymiany handlowej z resztą świata przechodzi przez porty morskie.
Co więcej, również 40 % wewnątrzeuropejskiego transportu towarów odbywa się drogą morską.
Z punktu widzenia oszczędności energii i ochrony środowiska transport morski jest bardzo wysoko oceniany.
W porównaniu z transportem drogowym może on być 13-krotnie mniej szkodliwy dla środowiska, jeśli chodzi o emisję CO2 i cząsteczek, oraz nawet 19-krotnie mniej szkodliwy pod względem CHx [1].
1.3 Około 250.000 ludzi znajduje zatrudnienie w portach Europy bądź w sektorze usługowym bezpośrednio z nimi powiązanym.
Cały sektor morski oferuje pracę 2,5 mln osób w Europie i wnosi ok. 111 mld euro wartości dodanej.
Wobec powyższego znaczenie transportu morskiego dla Europy powinno być oczywiste.
1.4 Wielkość transportu morskiego wewnątrz, do i z Europy rokrocznie rośnie.
Stąd bardzo ważne jest, aby Europa uważnie przyglądała się temu wzrostowi wymiany morskiej i wspierała oraz, gdzie to konieczne, sama podejmowała stosowne działania na wczesnym etapie, by móc odpowiednio zarządzać tym wzrostem.
1.5 Transport morski można podzielić na różne rodzaje i kategorie w zależności od: celu podróży (wypoczynek lub interesy); sposobu organizacji (transport ad hoc i regularny); rodzaju trasy (dalekomorski bądź kabotażowy); oraz typu ładunku (transport pasażerski lub towarowy).
Transport komercyjny oraz wspomniane powyżej cztery kategorie mają szczególny wpływ na rynek wewnętrzny i stanowią temat niniejszej opinii.
1.6 W transporcie pasażerskim najbardziej oczywistą różnicę widać pomiędzy usługami rejsowymi a promowymi.
Transport towarów drogą morską może natomiast zostać podzielony w zależności od typu ładunku:
- Suche ładunki masowe.
Transportowane luzem w specjalnych masowcach, np. rudy, węgiel czy zboże.
- Płynne ładunki masowe.
Transportowane w tankowcach, np. ropa naftowa, jej pochodne i chemikalia.
- Ładunki drobnicowe.
Można je podzielić na ładunki ro-ro, inne ładunki drobnicowe i kontenery.
2.
Zarys sytuacji rynkowej w odnośnych kategoriach
2.1 Rejsy wycieczkowe i przeprawy promowe są dwoma zasadniczo różnymi typami transportu pasażerskiego.
Rejs wycieczkowy to rodzaj turystyki statkiem.
Promy zaś zapewniają transport z punktu A do B i jako usługi wahadłowe i mogą również znaleźć wykorzystanie w transporcie towarów.
Łącznie 350 milionów pasażerów podróżuje w UE drogą morską, w tym około 4 milionów statkami rejsowymi.
2.2 Największe europejskie porty rejsowe to Barcelona (832.000 pasażerów), Palma de Mallorca (665.000), Wenecja (634.000), Neapol (534.000), Southampton (533.000) i Civitavecchia (520.000).
Największy statek rejsowy to Queen Mary 2, który w tym roku rozpoczął swoją służbę i którego długość wynosi 345 m, szerokość 41 m, przy 10,3 m zanurzenia.
Queen Mary 2 jest niemalże tak długi, jak najdłuższe statki towarowe i kontenerowce.
Statki rejsowe mają jednak w porównaniu z kontenerowcami i masowcami mniejsze zanurzenie. Większe porty nie mają żadnych kłopotów z zapewnieniem dostępu niewielkiej liczbie takich statków.
2.3 Promy zazwyczaj zapewniają wahadłowy transport towarów, więc są statkami łączącymi w sobie transport pasażerski i towarowy.
W UE promy łączą Europę kontynentalną z Wielką Brytanią, Irlandią, Skandynawią, Państwami Bałtyckimi i Wyspami Kanaryjskimi; szczególnie w basenie Morza Śródziemnego istnieje rozwinięta sieć promowa obsługująca również połączenia z państwami położonymi poza Unią Europejską.
Największe promy to Pride of Rotterdam i Pride of Hull — statki siostrzane należące do armatora P&O North Sea Ferries.
Statki te mają długość 215 m, szerokość 32 m, zaś ich zanurzenie to tylko 6,3 m.
2.4 Poza występującymi sporadycznie trudnościami lokalnymi fizyczny dostęp do Europy statkami tej kategorii nie wymaga obecnie żadnych dalszych rozważań strukturalnych na szczeblu europejskim.
Te kategorie mają w przyszłości zapewniony dostęp do Europy.
2.5 Suche i płynne ładunki masowe mają olbrzymie znaczenie dla zaopatrzenia przemysłu europejskiego.
Transport takich ładunków doświadczył w Europie, zwłaszcza w latach 60 i 70 olbrzymiego rozwoju w zakresie wielkości ładunku i wielkości statków.
2.6 W przypadku ładunków płynnych zamknięcie Kanału Sueskiego w następstwie wojny sześciodniowej oraz nieustanne zwiększanie się popytu na ropę naftową zaowocowało wzrostem maksymalnej nośności statków z 85.000 DWT w 1968 r. do 560.000 DWT [2] w 1976 r.
Niektóre porty europejskie podjęły działania w celu dostosowania się do przyjmowania statków takiego tonażu.
Po pierwszym kryzysie naftowym w 1973 r. działania takie nie były już opłacalne i zostały w końcu wstrzymane.
W nowo budowanych tankowcach w latach 80 i 90 nie było już tendencji wzrostu nośności.
Rozmiar dużego tankowca utrzymuje się odtąd na stałym poziomie około 300.000 DWT.
Dopiero od 2002 r. zbudowano ponownie kilka 400.000-tonowych tankowców typu ULCC (Ultra Large Crude Carriers), przy czym nadal zapewniona jest jeszcze odpowiednia zdolność portów do ich przyjęcia.
2.7 Transport suchych ładunków masowych doświadczył od późnych lat sześćdziesiątych podobnej sytuacji.
Kulminacją rozwoju wielkości statków służących do przewozu takiego ładunku było powstanie statku Berge Stahl o nośności 365.000 DWT, który od osiemnastu lat transportuje rudę żelaza z Brazylii do Rotterdamu i który ze swoimi wymiarami i 23 metrami zanurzenia nie ma dostępu do żadnego innego portu na świecie.
Jednak od lat osiemdziesiątych olbrzymia większość nowych masowców mieści się pomiędzy 150.000 a 175.000 DWT nośności.
Rynek transportu suchych i płynnych ładunków masowych stał się w ten sposób w pełni rozwinięty, a europejskie porty morskie wykorzystywane dla takiego transportu zdążyły już się do niego dostosować — nawet do największych na świecie statków transportujących ładunki suche.
Nie należy się spodziewać dalszego wzrostu ładowności czy rozmiarów statków.
Kategorie te mają więc w przyszłości zapewniony dostęp do Europy.
2.8 Ładunki drobnicowe są transportowane na pokładach statków transportowych ogólnych lub wielofunkcyjnych.
Od nastania epoki kontenerów rynek ładunków drobnicowych gwałtownie zmalał i ogranicza się obecnie do rynków niszowych, takich jak Afryka, oraz do wyspecjalizowanego rynku owoców.
Statki mają wielkość do ok. 40.000 DWT i nośność ta już nie wzrasta.
2.9 Transport kontenerowy przechodzi natomiast obecnie okres bezprecedensowego wzrostu strukturalnego zarówno pod względem ładunków, jak i rozmiaru statków.
W 1966 r. Fairland był pierwszym statkiem transportującym kontenery przez ocean — z USA do Europy.
Fairland — należący do armatora Sea-Land — był przystosowany do transportowania 266 kontenerów 35-stopowych.
Dzisiaj największym na świecie kontenerowcem jest CSCL Europe mający pojemność 8.500 TEU (Twenty Foot Equivalent Unit), choć w budowie znajdują się już statki o wielkości 9.200 TEU.
CSCL Europe ma długość 334 m, szerokość 42,8 m, zaś jego maksymalne zanurzenie to 14,5 m.
Poniższy wykres obrazuje wielkość największego kontenerowca wybudowanego w danym roku.
Spektakularny wzrost — zwłaszcza po 1995r. — jest zdumiewający.
W chwili obecnej realizowane są zamówienia na 156 statków o ładowności powyżej 7.000 TEU.
2.10 Należy oczekiwać, że w niedługim czasie w stoczniach będą składane zamówienia na statki o ładowności 10.000 TEU czy nawet 12.000 TEU, wymagające nadal tylko jednego silnika.
Poczynione zostały nawet wyliczenia [3] możliwej górnej granicy.
Biorąc pod uwagę skały w cieśninie Malacca, kluczowego miejsca na szlakach handlowych Azji, uzyskano wynik 18.000 TEU, choć statki o takiej ładowności musiałyby być wyposażone w dwa silniki, co znacząco zwiększyłoby cenę transportu jednego kontenera.
Nie jest więc tak, że wielkość interkontynentalnych kontenerowców będzie się zwiększać automatycznie aż do osiągnięcia granic technicznych i geograficznych, tak jak to miało miejsce w ciągu ostatnich kilku dekad w przypadku interkontynentalnego transportu suchych i płynnych towarów masowych.
2.11 Międzykontynentalny transport kontenerów z i do portów Europy cechował się gwałtownym wzrostem zwłaszcza przez ostatnie kilka lat.
Jedną z konsekwencji nasilającej się globalizacji i powiązanego z nią wzrostu znaczenia Chin jako producenta okazał się wzrost strukturalny północnoeuropejskich portów kontenerowych położonych na linii Hamburg — Le Havre, który na przestrzeni ostatnich lat wynosił ponad 10 % rocznie.
Również bardzo szybko rozwijały się porty śródziemnomorskie.
2.12 Duże kontenerowce pochodzące na przykład z Dalekiego Wschodu zawijają jedynie do niektórych portów europejskich.
Z jednej strony wynika to z ich wielkości przekraczającej możliwości wielu portów, zaś z drugiej strony z kosztów tych statków, które są tak wysokie, że nie mogą sobie one pozwolić na stratę zbyt długiego czasu w porcie.
W Europie największe statki zawijają z reguły do dwóch czy trzech portów śródziemnomorskich i około czterech na północnym zachodzie kontynentu.
Z tych dużych portów kontenerowych kontenery są następnie wysyłane do całej Europy, czy to drogą morską przy wykorzystaniu gęstej sieci dostawczej, czy też lądem, przy czym coraz częściej korzysta się z kolei i żeglugi śródlądowej.
2.13 Coraz większym problemem w zakresie obsługi tego wzrastającego przepływu kontenerów w terminalach portowych i późniejszym tranzycie staje się jednak, przynajmniej w głównych europejskich portach kontenerowych, [4] zatłoczenie.
Poza działaniami podejmowanymi w samych terminalach portowych w celu rozwiązania tego problemu (m.in. powiększania portów) potrzebne są również efektywne procedury skomunikowania tego transportu z transportem poprzedzającym i następującym, zarówno drogą morską jak i lądową.
2.14 Nowe wymogi bezpieczeństwa stanowią również przedmiot zaniepokojenia portów, które są zainteresowane możliwie jak najbardziej płynnym przebiegiem transportu pomimo wzmożonych kontroli.
2.15 Biorąc pod uwagę wzrost rozmiarów opisany w punkcie 2.9 i 2.10, dalekomorskie przepływy kontenerowe nie będą się rozprzestrzeniać na inne europejskie porty.
Wynika to głównie z takich cech fizycznych jak zbyt mała głębokość toru wodnego, niewystarczająca infrastruktura portowa, zbyt długi czas rejsu czy ładunek niewystarczający dla uzyskania opłacalności zawijania do nowych portów [5].
Sytuacja ta może jednak ewentualnie ulec zmianie, bowiem dynamika gospodarcza może skłonić mniejsze porty do rozwinięcia bardziej intensywnych starań w tym zakresie.
3.
Połączenia z płytkim i głębokim lądem
3.1 Większość kontenerów transportowanych do portów europejskich musi zostać z nich wysłana w dalszą drogę.
Niektóre z nich kontynuują podróż do innych portów drogą morską na mniejszych statkach.
Większość przewożona jest w głąb lądu europejskiego drogami, śródlądowymi szlakami wodnymi czy też koleją.
Oznacza to, że wydajność połączeń wiodących w głąb lądu musi nadążać za rozwojem przewozów kontenerowych.
Bez uszczerbku dla transportu drogowego należy w sytuacjach koniecznych uczynić — zgodnie z polityką UE — wszystko co tylko możliwe dla upowszechnienia wykorzystania śródlądowych dróg wodnych, kolei oraz żeglugi kabotażowej/przybrzeżnych statków dostawczych.
3.2 Dlatego też w szczególności wewnątrzeuropejski transport kabotażowy korzysta ze znacznego wsparcia UE.
Do tego dochodzi jeszcze przewidziany w ramach nowych Transeuropejskich Sieci Transportowych program autostrady morskie, który wymaga jednak jeszcze dopracowania. Nowe propozycje (z 16.07.2004 r.) przewidują, iż budżet TEN-T wzrośnie do kwoty 20,35 miliarda euro, a program MARCO POLO II obejmie trasy autostrad morskich oraz działania mające na celu ograniczenie ruchu; na program ten przewidziano budżet w wysokości do 740 milionów euro.
3.3 Koncepcja autostrad morskich została opracowana w Komisji Europejskiej jako dodatek do innych elementów wspieranych w ramach programu sieci transeuropejskich.
Autostrady morskie stanowią silną i porównywalną alternatywę dla ruchu drogowego w Europie, eliminując niepotrzebne procedury i pozwalając na efektywne łączenie rozmaitych form transportu.
Program koncentruje się na ograniczaniu zatłoczenia na europejskich szlakach tranzytowych i na łączeniu peryferyjnych obszarów i państw oraz obszarów wyspiarskich.
3.4 Dla promowania samej żeglugi kabotażowej można poprawić stan portów oraz współpracę między nimi.
Kluczem do sukcesu jest wysoka częstotliwość usług pociągająca za sobą dużą wielkość transportowanych ładunków.
Potencjał i badania rynkowe mają więc duże znaczenie dla opłacalności szlaków transportu kabotażowego.
3.5 Transport wewnętrzny w ramach UE wymaga również znaczącej uwagi.
Wynika to już teraz jasno z europejskiej polityki transportowej, która dotyczy w tym kontekście również odpowiedniej infrastruktury i dąży do zwiększenia wydajności i efektywności poprzez tworzenie wolnego rynku w ramach określonych społecznych warunków ramowych jak na przykład zrównoważonego rozwoju.
3.6 Aby to osiągnąć, wdrożone już zostały i są stosowane odpowiednie przepisy w sektorze transportu drogowego i żeglugi śródlądowej, natomiast w przypadku europejskiego transportu kolejowego proces ten dopiero się rozpoczyna.
Przydałby się szybszy postęp w tym zakresie, nie tylko z uwagi na opisany powyżej wzrost w transporcie kontenerowym.
4.
Kategorie portów
4.1 W procesie decyzyjnym UE [6] rozróżnia się jedynie trzy kategorie portów wchodzących w zakres sieci transeuropejskich:
a) międzynarodowe porty morskie o rocznym przeładunku towarów nie mniejszym niż 1,5 mln ton bądź ilości pasażerów co najmniej 200.000;
b) porty morskie o rocznym przeładunku towarów nie mniejszym niż 0,5 mln ton bądź ilości pasażerów od 100.000 do 199.000 oraz wyposażone w infrastrukturę umożliwiającą transport morski bliskiego zasięgu (kabotażowy);
c) regionalne porty morskie nie wypełniające kryteriów A ani B i położone na wyspach lub w regionach peryferyjnych.
4.2 Rozróżnienie to nie prowadziło dotychczas do znaczących różnic w działaniach podejmowanych względem tych portów.
Zaktualizowany wykaz priorytetów w zakresie transeuropejskich sieci transportowych nie wspomina portów, nawet w przypadku priorytetu "autostrady morskie".
Poza kilkoma wyjątkami brak jest ze strony organów politycznych oraz przemysłu zainteresowania zastosowaniem bardziej szczegółowych kryteriów dla doboru portów do konkretnego współfinansowania ze strony Unii przeznaczonego na olbrzymie inwestycje, jakich wymagają dalekomorskie porty kontenerowe, zwłaszcza w zakresie ładunków tranzytowych, które praktycznie nie przyczyniają się do tworzenia wartości dodanej dla samych portów.
EKES popiera niedawny apel Konferencji Peryferyjnych Regionów Nadmorskich Europy (która miała miejsce w dniu 20.07.2004 r.) o znalezienie wspólnego mianownika dla pojęć "autostrada morska" i "dostępność" poprzez włączenie do tej koncepcji również małych i średnich portów.
4.3 W świetle powyższego EKES zwraca się z pilną prośbą do Komisji o zbadanie problemu przepełnienia portów europejskich, w szczególności portów kontenerowych, oraz o zaproponowanie rozwiązań w tym zakresie.
4.4 Niezależnie od tego trwały wzrost stawia wiele wyzwań przed większymi portami kontenerowymi Europy [7], które są dość równomiernie rozłożone na wybrzeżu śródziemnomorskim oraz na północnym zachodzie kontynentu i obejmują też porty duże i średnie, które są w znacznej części nie tylko portami czysto kontenerowymi, lecz często również ważnymi portami dla przeładunku towarów masowych i innych drobnicowych.
Wyzwania te są następujące:
- Jak szybko można stworzyć dodatkowe zdolności przeładunkowe na morzu i lądzie, spełniające obowiązujące obecnie rygorystyczne przepisy dotyczące poziomu hałasu, ochrony środowiska i bezpieczeństwa zewnętrznego?
- W jaki sposób porty mogą dostosować swoją dostępność od strony morza, głębokość nabrzeży i rozmiar infrastruktury transportowej do przyjmowania statków o wielkości powyżej 8.000 TEU?
- W jaki sposób można zapewnić, by połączenia między portami a ich zapleczem w Europie miały wystarczającą pojemność, która zdoła obsłużyć narastający przepływ kontenerów?
- Jak można utrzymać elastyczność procesów logistycznych w portach mimo wzrastającego nasilenia kontroli ze względów bezpieczeństwa?
4.5 Z uwagi na to, że jednym z celów Strategii Lizbońskiej jest utrzymanie konkurencyjności na arenie światowej, w interesie Europy leży podjęcie odpowiednich działań przez przedmiotowe porty w celu sprostania powyższym wyzwaniom.
Unia Europejska powinna równocześnie próbować w miarę możliwości wywrzeć tu swój wpływ.
4.6 Porty — szczególnie te, o których jest tutaj mowa — są jednocześnie bramami do UE, co niesie ze sobą implikacje związane z bezpieczeństwem. EKES zwraca w tym kontekście uwagę na swoje wcześniejsze opinie, w których apelował do Komisji o sporządzenie opracowania dotyczącego całkowitych kosztów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa portów oraz o przygotowanie uregulowań unijnych dotyczących finansowania tego rodzaju działań.
4.7 Zajęcie się ze szczególną uwagą dużymi portami kontenerowymi nie jest sprzeczne z promowaniem szlaków żeglugi bliskiego zasięgu i koncepcją autostrad morskich.
Dokładnie mówiąc, główne porty kontenerowe obsługujące szlaki dalekomorskie są w wielu przypadkach również wiodącymi portami żeglugi kabotażowej.
Oprócz tego porty te posiadają niezbędną przepustowość, infrastrukturę oraz zaplecze lądowe, aby być w stanie obsłużyć wystarczającą ilość ładunków i poprzez autostrady morskie pomóc we wzroście innych portów żeglugi kabotażowej.
5.
Praktyczne działania UE
5.1 Należy podjąć działania zapewniające uzyskanie odpowiedniej efektywności i optymalnego oddziaływania bieżących inwestycji czynionych przez większe porty kontenerowe w celu sprostania wyzwaniom opisanym powyżej w punkcie 4.3 i zapobiegające zaprzepaszczeniu ich przez zniekształcanie konkurencji, złą infrastrukturę lub niewydajną politykę transportową.
Uwzględniając bliskie więzi łączące porty kontenerowe i żeglugę kabotażową dzięki przybrzeżnym liniom dostawczym, autostradom morskim i połączeniom z zapleczem, podejście takie będzie miało dalekosiężne skutki i przyniesie korzyści całemu rynkowi transportowemu.
5.2 UE powinna więc przede wszystkim także zapewnić stworzenie dobrego środowiska dla konkurencji, określanego też jako "level playing-field".
Porty, rozumiane przede wszystkim jako podmioty gospodarcze w portach, muszą być w stanie konkurować ze sobą na zasadzie uczciwości. Odnosi się to zarówno do konkurencji wewnątrz, jak i pomiędzy portami morskimi.
5.3 Pewien stopień liberalizacji rynku portów morskich mógłby — w świetle doświadczeń innych sektorów transportu towarowego, które podjęły już takie działania — przynieść korzyści i być dobrym sposobem na zoptymalizowanie dostępnych możliwości ich wykorzystania.
Krótko przed upływem swojej kadencji odchodząca Komisja przedłożyła Radzie na wniosek komisarz ds. transportu, pani de Palacio, nową dyrektywę portową w sprawie dostępu do rynku usług portowych.
Ponieważ daje to Komitetowi okazję do wydania osobnej, szczegółowej opinii w tej sprawie [8], kwestie te nie będą poruszanie w niniejszej opinii.
5.4 Należy bardziej wyraźnie wyjaśnić, co jest a co nie jest dopuszczalne, zwłaszcza w obszarze pomocy państwowej; na przykład do jakiego stopnia infrastruktura portu morskiego — a ma to bezpośredni związek ze wzrostem rozmiarów statków — może podlegać subsydiom rządowym?
Rządy krajowe i władze portowe muszą wiedzieć, jaka jest sytuacja.
Potrzebne jest pilne opracowanie wytycznych w sprawie pomocy państwa.
Komitet przyjmuje do wiadomości, że Komisja zamierza wydać wytyczne dotyczące pomocy publicznej dla portów i apeluje do Komisji o niezwłoczną realizację tego zamierzenia, niezależnie od wydania dyrektywy portowej.
5.5 Wytężonej uwagi wymaga również wdrażanie i egzekwowanie przepisów.
Przy transpozycji prawodawstwa UE do prawa krajowego powstaje duży margines interpretacji.
UE powinna postarać się o jednolite wdrażanie przepisów UE.
To samo dotyczy również egzekwowania przepisów i regulacji UE. Jest ono niewystarczające i niekonsekwentne.
Istnieją wyraźne różnice interpretacyjne pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie ustawodawstwa związanego z ochroną środowiska, przyrodą i bezpieczeństwem.
Konkurencja portów w tych dziedzinach jest niepożądana.
5.6 Aby bardziej wyraźnie przekonać się, w jaki sposób finansowane są porty, niezbędne jest, by ich księgowość była przejrzysta, szczególnie w zakresie przepływów pieniężnych z i do sektora publicznego (władze lokalne, regionalne i krajowe).
UE musi opracować efektywne narzędzia zapewniające taką przejrzystość.
W swojej opinii z 2001 r. [9] Komitet wyraził jednoznaczne przekonanie, że "dyrektywa dotycząca przejrzystości", przy założeniu rozszerzenia jej obowiązywania na wszystkie porty Transeuropejskiej Sieci Transportowej, oraz artykuły Traktatu dotyczące konkurencji oraz pomocy państwa i subwencji jak również odpowiednie orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości są wystarczające, by dać Komisji odpowiednie środki interwencji.
Jak dotąd nie potwierdziło się to w praktyce.
6.
Podsumowanie i wnioski
6.1 Wielkość transportu morskiego wewnątrz, do i z Europy rokrocznie rośnie.
Stąd bardzo ważne jest, aby Europa uważnie przyglądała się temu wzrostowi wymiany morskiej i wspierała oraz, gdzie to konieczne, sama podejmowała stosowne działania na wczesnym etapie, by móc odpowiednio zarządzać tym wzrostem.
6.2 Transport morski można podzielić na różne rodzaje i kategorie, m.in. w zależności od: celu podróży (wypoczynek lub interesy); rodzaju trasy (dalekomorski bądź kabotażowy); oraz typu ładunku (transport pasażerski lub towarowy).
Transport komercyjny oraz wspomniane kategorie mają szczególny wpływ na rynek wewnętrzny i stanowią temat niniejszej opinii.
6.3 Transport pasażerów drogą morską jest sektorem o dość dużym znaczeniu w UE, przy liczbie pasażerów dochodzącej do 350 milionów.
Niemniej jednak — uwzględniając nawet trend wzrostowy i rozwój wielkości statków — UE nie musi poświęcać szczególnej uwagi infrastrukturze tego sektora, w przeciwieństwie do aktualnych trendów rozwojowych.
Mimo to należy szczególnie zająć się bezpieczeństwem pasażerów, zwłaszcza na wycieczkowych statkach rejsowych.
6.4 Transport suchych i płynnych ładunków masowych doświadczył w Europie okresu olbrzymiego wzrostu w latach 60 i 70 ubiegłego wieku i wtedy właśnie podjęte zostały odpowiednie działania dostosowujące porty do przyjmowania większych statków.
Rynki te są w chwili obecnej już w pełni rozwinięte.
Transport konwencjonalnych ładunków drobnicowych w sposób oczywisty znajduje się w trendzie schyłkowym.
Usługi transportu ro-ro świadczone są niekiedy wraz z transportem promowym i stanowią również rynek w pełni rozwinięty.
6.5 Transport kontenerowy doświadcza natomiast obecnie bezprecedensowego wzrostu strukturalnego zarówno pod względem wielkości ładunków, jak i rozmiarów statków.
6.6 Coraz większym problemem w zakresie obsługi tego wzrastającego przepływu kontenerów w terminalach portowych i późniejszym tranzycie staje się zatłoczenie.
Poza działaniami podejmowanymi w samych terminalach portowych w celu rozwiązania tego problemu (m.in. powiększania portów) potrzebne są również efektywne procedury skomunikowania tego transportu z transportem poprzedzającym i następującym, zarówno drogą morską jak i lądową.
6.7 Biorąc pod uwagę wzrost wielkości, dalekomorskie przepływy kontenerowe z pewnością nie będą się rozprzestrzeniać na inne europejskie porty, co jednak nie oznacza, że dynamika gospodarcza nie może doprowadzić do rozwoju mniejszych portów.
6.8 W świetle powyższego EKES zwraca się z pilną prośbą do Komisji o zbadanie problemu przepełnienia portów europejskich, w szczególności portów kontenerowych, oraz o zaproponowanie rozwiązań w tym zakresie wychodzących poza działania TEN.
6.9 Zakończone sukcesem działania w zakresie zwiększenia wydajności i efektywności w transporcie drogowym, żegludze śródlądowej oraz morskiej zaczynają obejmować również całą europejską sieć kolejową.
Potrzebny jest szybszy postęp w tej dziedzinie.
6.10 Aby utrzymać konkurencyjność na arenie światowej, w interesie Europy leży podjęcie odpowiednich działań przez przedmiotowe porty w celu sprostania pojawiającym się wyzwaniom.
Unia Europejska powinna równocześnie próbować w miarę możliwości wywrzeć tu swój wpływ.
Nie powinno się jednak na razie rozważać propozycji innych mechanizmów wsparcia finansowego dla portów ze strony UE niż te już istniejące.
Mimo że akurat w przypadku transportu kontenerowego byłyby one uzasadnione, nie wchodzą one w grę z dzisiejszego punktu widzenia, gdyż ani świat gospodarki ani władze nie są zainteresowane dalej idącym zróżnicowaniem niż podział na kategorie w ramach TEN.
6.11 Porty są jednocześnie bramami do UE, co niesie ze sobą implikacje związane z bezpieczeństwem.
EKES apeluje do Komisji, podobnie jak we wcześniejszych swoich opiniach, o sporządzenie opracowania dotyczącego całkowitych kosztów związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa portów oraz o przygotowanie uregulowań unijnych dotyczących finansowania tego rodzaju działań.
6.12 Unia Europejska może już teraz stworzyć konkretne przesłanki dla uczciwej konkurencji, wesprzeć pewną liberalizację rynku portów morskich, bardziej jednoznacznie i przejrzyście opracować wytyczne w zakresie pomocy państwa oraz poświęcić szczególną uwagę wdrożeniu i egzekwowaniu obowiązujących przepisów prawnych i wymagać odpowiedniej przejrzystości przepływów pieniężnych. Bruksela, dn. 16 grudnia 2004 r. Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Źródło: broszura ESPO: "Ports creating opportunities by connecting people, products and business – by connecting Europe."
Opinia Sekcji ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa w sprawie relacji międzypokoleniowych
(2005/C 157/28)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie relacji międzypokoleniowych.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 25 listopada 2004 r. (sprawozdawca: Jean-Michel BLOCH-LAINÉ).
Na 413. sesji plenarnej w dniach 15- 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z 16 grudnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 143 do 2, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
PREAMBUŁA
1.1 Ułożenie relacji międzypokoleniowych [1] jest w sposób oczywisty jednym z podstawowych czynników determinujących poziom spójności wszystkich społeczeństw, a więc i naszych, a w konsekwencji również i spójności kształtującej się wciąż całości geopolitycznej, jaką stanowi Unia.
1.2 Cechą charakterystyczną narodów europejskich jest starzenie się ich populacji.
Zjawisko to oddziałuje na nie w sposób bardzo wyraźny i stawia przed nimi złożone wyzwania, które muszą one właściwie oszacować i podjąć w sposób możliwie precyzyjny i dalekowzroczny. nad którymi muszą zapanować w sposób możliwie uporządkowany i z odpowiednim wyprzedzeniem.
Powinny one określić i wdrożyć działania, które można objąć nazwą "polityki pokoleniowej" [2]; chodzi tu nie o działania jednorazowe, punktowe i izolowane, lecz o ogólną, globalną i systemową strategię służącą w długofalowej perspektywie porozumieniu i solidarności między coraz liczniejszymi pokoleniami współistniejącymi ze sobą w ramach tego samego społeczeństwa.
1.3 Analiza obecnej sytuacji — niezależnie od specyfiki narodowej — nasuwa przekonanie, że do celu tego jest daleko.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że problem ten ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Europy i zamierza na stałe uwzględnić go w swych rozważaniach i w programie swych przyszłych prac.
Takie jest znaczenie i uzasadnienie niniejszej opinii, która ma na celu:
- przypomnienie szeregu stwierdzeń i przemyśleń (część 2);
- przedstawienie pewnych wytycznych i zaleceń (część 3).
2.
STWIERDZENIA I PRZEMYŚLENIA
2.1 Nikt nie powinien poczuć się urażony, jeśli sformułujemy następujące twierdzenie: podczas minionego półwiecza nasze państwa i ich wspólne instytucje nie wykorzystały w sposób optymalny narzędzi i technik prognostycznych, bezprecedensowego arsenału udostępnionego im jako narzędzie koncypowania i realizowania polityki w omawianej dziedzinie w sposób jak najbardziej dostosowany do stopnia złożoności problemu.
2.1.1 Oczywiście, przedstawiając taki osąd należy wystrzegać się trzech skrajności:
2.1.1.1 Jedną z nich byłoby stwierdzenie, że precyzyjne prognozowanie to rzecz bardzo łatwa, co jest nieprawdą: owszem, osiągnięcia demografii pozwalają dzięki sprawdzonym metodom na zarysowanie wyraźnych tendencji w średniej i długiej perspektywie.
Jednakże tak nakreślone prognozy mogą, jak powszechnie wiadomo, zmieniać się pod wpływem charakteryzujących się wysokim stopniem przypadkowości zmiennych ekonomicznych, socjologicznych i politycznych.
Tak więc na przykład, jeśli współczynniki urodzeń i zgonów oraz przepływy migracyjne cechują się właściwymi sobie wahaniami, to zależą one także od takich zewnętrznych, ubocznych czynników, jak wzrost lub spowolnienie gospodarcze, brak bezpieczeństwa społecznego, ewolucja obyczajów, otoczenie polityczne i stopień zaufania obywateli do tego, co niesie im przyszłość.
Co więcej, korzystając z danych demograficznych, eksperci opierają swoje główne hipotezy na wartościach średnich.
Wartości te zaś różnią się w zależności od ekspertów, którzy je ustalają.
2.1.1.2 Drugą skrajnością byłoby niedocenianie oświeconych, długofalowych programów oraz sukcesów osiąganych od pięćdziesięciu lat w dziedzinie zdrowia, ochrony socjalnej, solidarności, kształcenia, wyposażenia i infrastruktury, zagospodarowania przestrzennego, dialogu społecznego, życia stowarzyszeniowego itp.
2.1.1.3 Trzecia skrajność to pomniejszanie znaczenia kolejnych obiecujących, nowatorskich perspektywicznych inicjatyw realizowanych bądź inicjowanych przez Radę, Parlament Europejski i Komisję w wielu dziedzinach.
2.1.2 Jednakże od zakończenia drugiej wojny światowej zaznaczał się brak przenikliwości i dalekowzroczności w odniesieniu do niektórych społecznie niebezpiecznych skutków starzenia się społeczeństw w naszych krajach.
To zjawisko demograficzne wynika z połączenia dwóch tendencji przewidywanych i sygnalizowanych od dość długiego czasu: zwiększenia się długości życia oraz spadku liczby urodzeń.
Nieunikniony charakter tych zjawisk, niezależnie od rozbieżności i subtelnych różnic diagnoz między ekspertami zajmującymi się prognostyką, nigdy nie był podawany w wątpliwość.
2.1.3 Nie zamykając oczu na rzeczywistość, nie można zaprzeczyć, że pojawiło się wiele niedociągnięć, przeoczeń i błędów przy prognozowaniu obecnego, utrwalonego i wymagającego natychmiastowych działań, stanu rzeczy — faktu coraz częstszej koegzystencji w państwach Unii trzech, czy nawet czterech, a już nie tylko dwóch pokoleń.
2.1.4 Dziedziny, w których wystąpiły takie luki w dostosowaniu, są niestety liczne.
Między innymi można tu przytoczyć następujące przykłady:
- Finansowanie emerytur: w wielu Państwach Członkowskich, delikatnie mówiąc, problem ten był zbyt długo odkładany; został podjęty zbyt późno, pośpiesznie, w warunkach konfliktu, którego wcześniej można było uniknąć.
- Rola i wkład coraz liczniejszych grup wiekowych w funkcjonowanie przedsiębiorstw i administracji: doraźne środki podejmowane w celu rozwiązania problemów kadrowych i zmniejszenia kosztów eksploatacji nie uwzględniały w wystarczającym stopniu "szkód ubocznych" oraz niepożądanych efektów działań krótkofalowych.
- Kształcenie ustawiczne: zbyt często tu i ówdzie ignorowano obawy pracowników "starszych" związane z wydłużeniem okresu aktywności zawodowej.
- Urbanistyka, mieszkalnictwo, lokalizacja obiektów użyteczności publicznej i handlowych: w dominujących koncepcjach w tych dziedzinach często nie uwzględniano specyficznych potrzeb najmłodszych, najstarszych, rodzin pozostających razem czy rozbitych.
- Przekazywanie dziedzictwa materialnego: przepisy prawne i fiskalne praktycznie nie zostały przemyślane i dostosowane do rozwoju demograficznego.
- Stosunki między światem akademickim a światem pracy: w dziedzinie tej nieliczne państwa poszły naprzód o wiele wyraźniej niż większość, która odnotowuje opóźnienia.
- Zachowanie, docenianie, wykorzystanie i dzielenie się nabytym doświadczeniem i pamięcią: postęp technologiczny, nowe trendy w zarządzaniu i swoisty kult młodości nie pozwalały zwrócić wystarczającej uwagi na ryzyko roztrwonienia wiedzy, umiejętności, doświadczenia i pamięci.
- Kultura: być może zbyt gorliwie [3] nadaje się rozgłos nowym trendom w kulturze, nie dbając dostatecznie o odróżnienie tych, które wynikają z przemijającej mody, od tych, które stanowią trwałe osiągnięcie.
Godzimy się na amnezję, pogardę, lęk, odrzucenie, a tym samym i na segregację pokoleń.
2.1.5 Użyteczność wskaźników socjalnych (ang. welfare indicators): EKES pozytywnie ocenia wyniki prac zajmującej się wskaźnikami podkomisji komitetu koordynacyjnego ds. ochrony socjalnej, w szczególności przedstawienie definicji proponowanych wskaźników (lub uściślenie definicji już istniejących); umożliwi to obecnie rozbicie wskaźników na grupy wiekowe, w szczególności wskaźników dotyczących zagrożenia ubóstwem.
Komitet podkreśla konieczność kontynuowania tych prac, szczególnie pod kątem uzupełnienia i utrwalenia zestawu wskaźników, który pozwoli na lepszą ocenę sytuacji poszczególnych grup wiekowych zarówno pod względem jakościowym, jak i ilościowym.
3.
WYTYCZNE I ZALECENIA
3.1 Dlaczego w ostatnich dziesięcioleciach tak często pomijano milczeniem te realne i ważne kwestie?
Jest to ważny i obszerny temat do refleksji socjologicznej i politycznej; nie tu miejsce na jego powierzchowne omawianie.
Tak czy inaczej, EKES wyraża silne przekonanie, że jako organ konsultacyjny w mniejszym stopniu podlega presji i wymogom chwili bieżącej.
Różnorodność jego członków, ich nawyk swobodnej i długofalowej współpracy, wymiany doświadczeń, wiedzy, informacji, dzielenia się troskami, pomysłami i ocenami, ich umiejętność proponowania odpowiednich metod, ich zakorzenienie i zaangażowanie w to, co określa się mianem "demokracji uczestniczącej" — wszystkie te potencjalne atuty i umiejętności otwierają przed Komitetem pole do działania w dziedzinach, którymi ma on zarazem możność i obowiązek się zająć.
Przykładem takiej dziedziny są relacje międzypokoleniowe.
3.1.1 Zabierając głos w tak złożonej kwestii, należy zachować ostrożność i przytomność umysłu:
3.1.1.1 EKES musi dbać o to, by nie przekraczać granic swoich kompetencji i nie wyznaczać sobie celów przekraczających możliwości lub sprzecznych ze statutowymi zadaniami.
3.1.1.2 Prognozowania (ang. foresight) nie należy utożsamiać ani z planowaniem, ani z futurologią.
3.1.1.3 Największe autorytety naukowe chętnie przypominają, że ich wiedza nie jest niczym innym, jak ciągiem błędnych teorii oczekujących na obalenie.
Ekonomia — a tym bardziej socjologia — nie są naukami ścisłymi.
Trudno zatem oczekiwać, że w formułowaniu prognoz społeczno-gospodarczych uda się uniknąć pomyłek.
3.1.1.4 Pośród wielu aspektów dziedziny relacji międzypokoleniowych część wymaga obecnie działań naprawczych; inne potrzebują zmiany kierunku, podczas gdy jeszcze inne domagają szeroko zakrojonych działań badawczych i wynalazczych.
Ważne jest właściwe określenie wszystkich tych kategorii, rozróżnienie ich oraz, w każdym wypadku, unikanie niebezpiecznych lub jałowych utopii.
3.1.2 W celu osiągnięcia swoich celów w tej dziedzinie Komitet postanowił możliwie ściśle współpracować z instytucjami UE — Radą, Parlamentem i Komisją.
Do podjęcia takiej decyzji skłoniły go argumenty wyłuszczone powyżej w punktach 2.1.1.3 i 3.1.2, wola przestrzegania zarówno litery, jak i ducha dokumentów instytucji UE oraz po prostu zdrowy rozsądek.
3.1.2.1 Problematyka relacji międzypokoleniowych jest szczególnie bogata.
Na pierwszym etapie analizy można co najwyżej sporządzić ogólny jej zarys.
3.1.2.2 Komitet postanowił w niniejszej, pierwszej opinii zwrócić uwagę instytucji unijnych na listę tematów do refleksji, które mógłby on podjąć razem z nimi, jeśliby tego pragnęły, w ramach wspólnie ustalonych procedur, pozwalających na koordynację działań w tych kwestiach.
Lista ta obejmuje następujące zagadnienia (nie są tu one uszeregowane według ważności):
- zakres, znaczenie i ograniczenia roli i odpowiedzialności rodziny w przyszłym porządku społecznym — dzieci, dorosłych, rodziców czy dziadków;
- dostęp kobiet do rynku pracy oraz publicznych placówek zapewniających opiekę nad dziećmi;
- samotność i izolacja w społeczeństwach europejskich — osoby starsze [4], młodzież społecznie upośledzona, ubóstwo dzieci;
- kontrakty i solidarność międzypokoleniowa: jak znaleźć słuszne — tj. uwzględniające przyszłościową perspektywę — rozwiązania społeczne i polityczne wobec presji bieżących okoliczności oraz faktu, że przyszłe pokolenia nie mogą same bronić swych interesów;
- planowanie miast i formy budownictwa mieszkaniowego a relacje międzypokoleniowe: jak się okazuje, wdrażane w ostatnich latach koncepcje i decyzje w dziedzinie urbanistyki i gospodarki mieszkaniowej często nie uwzględniały pojawienia się istotnych potrzeb poszczególnych pokoleń.
Chodzi tu między innymi o problemy stwarzane przez:
- (pozytywny) rozwój niezależności mieszkaniowej osób starszych oraz ich relacji z młodszymi pokoleniami — dziećmi i młodzieżą;
- wymuszone koniecznością współdzielenie przez samotnych młodych dorosłych (studentów, młodych pracowników) mieszkań rodzinnych, nie przeznaczonych do tego celu;
- zakwaterowanie tzw. "trudnych" rodzin w warunkach innych niż izolujące i tymczasowe.
możliwości i konieczność odegrania pożytecznej roli przez "demokrację uczestniczącą" w kształtowaniu relacji międzypokoleniowych.
3.2 Komitet postanowił, że w niedalekiej przyszłości z większą precyzją przywoła w formie sugestii dwa aspekty ogólnego tematu, nadające się także do wspólnej refleksji z instytucjami Unii, o ile wyrażą one na to zgodę.
3.2.1 Długość okresu aktywności zawodowej — to jedna z kwestii najlepiej ilustrujących brak jasności widzenia i krótkowzroczność państw europejskich w zakresie wyzwań stwarzanych przez dawno temu przewidziany proces starzenia się społeczeństw.
3.2.1.1 Skrócenie czasu trwania kariery zawodowej prowadzi do utraty potencjału gospodarczego, społecznego i kulturowego.
Nie przyniosło ono spodziewanych efektów w dziedzinie podziału pracy i wzrostu zatrudnienia wśród młodzieży.
W wielu krajach było natomiast postrzegane i wykorzystywane jako środek obliczony na krótką metę.
3.2.1.2 Uprzedzenia i przesądy doprowadziły do tego, że zarówno wśród osób podejmujących decyzje polityczne, jak przedsiębiorców oraz w opinii publicznej, panuje niesłuszne przekonanie, że starsi pracownicy są niezdolni do przystosowania się do rozwoju technik produkcji czy metod zarządzania i hamują postęp wydajności.
3.2.1.3 Jednakże od wielu lat formułowano stosowne analizy, przestrogi, trafne zalecenia.
Należy tu podkreślić przede wszystkim dalekowzroczność, ciągłość i jakość prac Komisji w tej trudnej kwestii.
Należy również przywołać odpowiednie prace prowadzone przez OECD i wiele instytucji badawczych, organizacji zawodowych oraz przez rady społeczno-gospodarcze różnych państw.
3.2.1.4 Cała gama działań, które należy podjąć w celu odwrócenia niekorzystnej tendencji, jest już dzisiaj dobrze opracowana i znana: zapewnić większą zdolność do zatrudnienia wśród starszych pracowników poprzez udoskonalenie metod kształcenia ustawicznego; poprawić jakość miejsc pracy oraz bardziej uelastycznić godziny pracy w celu zapewnienia większej równowagi między pracą a życiem prywatnym; dążyć w przedsiębiorstwach i administracji do zatrudniania personelu w różnym wieku; podnieść samoocenę najstarszych pracowników; wzmóc działania na rzecz ochrony ich zdrowia; zapewnić, w dłuższym okresie, lepsze planowanie kariery; tworzyć zachęty poprzez system emerytalny i podatkowy.
3.2.1.5 Rada Unii Europejskiej m.in. w Lizbonie i Sztokholmie wezwała do działań zachęcających europejskie społeczeństwo do wydłużania okresu aktywności zawodowej na zasadzie dobrowolnego wyboru.
3.2.1.6 W większości krajów — poza nielicznymi wyjątkami — sytuacja wygląda jednak zgoła inaczej:
- istnieją aspekty systemu podatkowego i systemu ochrony socjalnej oraz umów zbiorowych obowiązujących w poszczególnych firmach lub na szczeblu krajowym, które, explicite czy implicite, w dużym stopniu sprzyjają wcześniejszej emeryturze;
- deklaracje i zamiary wyrażane na posiedzeniach Rady w praktyce nie znajdują odpowiedniego odzwierciedlenia w samych Państwach Członkowskich.
3.2.1.7 Panuje powszechna zgoda co do tego, że odwrócenie tendencji i zmiana bieżących praktyk nie dokonają się cudownie z dnia na dzień.
Rzeczywiście, z powodu siły przyzwyczajeń, różnorodności typów, wielkości i "kultur" przedsiębiorstw i administracji, z powodu normalnych i usprawiedliwionych trudności w dialogu społecznym na taki temat, gdzie nie można — chyba że za cenę kompletnej porażki — głosić po prostu zniesienia osiągnięć społecznych, pożądany rozwój sytuacji zakłada wdrożenie dość złożonych strategii globalnych.
Przemiana taka może się dokonać tylko w dłuższej perspektywie.
Jest to kolejny powód, żeby nie tracić czasu i bezzwłocznie opracować i wdrożyć takie strategie.
3.2.2 Komitet wzywa instytucje odpowiedzialne w Unii za podejmowanie decyzji politycznych — to jest Parlament i Radę — do zaangażowania się w sposób bardziej jasny, konkretny i czynny w państwach, które je wybrały lub mianowały, na rzecz większej zgodności między słowami a czynami.
Powinno to — we wspólnym interesie Unii Europejskiej, która postawiła sobie za cel stanie się przodującą gospodarką świata — prowadzić je do:
- zlokalizowania w obowiązujących w danych państwach systemach prawnych lub systemach umów, przepisów, które jednoznacznie lub w sposób zawoalowany stają na przeszkodzie dobrowolnemu przedłużaniu okresu aktywności zawodowej;
- upowszechniania — skuteczniejszego i w szerszym zakresie niż to ma miejsce dzisiaj — sensownych zaleceń Komisji oraz do szybszego, bardziej zdecydowanego wdrażania jej dyrektyw;
- prowadzenia działań informacyjnych, zachęcających i perswazyjnych, skierowanych do osób podejmujących decyzje oraz partnerów gospodarczych i społecznych, lepszych kontaktów z mediami w ich krajach.
3.2.3 Przywrócić równowagę między poszczególnymi grupami wiekowymi Europy: wystarczy tu jedynie wspomnieć niezwykle alarmujące perspektywy zarysowane w wielu badaniach naukowych dotyczących do wpływu spadku płodności i liczby urodzeń na demografię Unii Europejskiej: niewystarczające odnawianie pokoleń, którego na pewno nie zrekompensuje przyrost wynikający z imigracji powoduje tylko osłabianie pozycji Europy w świecie, zaś w samej Europie — prowadzi do trudności gospodarczych i finansowych oraz ryzyka niepożądanych podziałów i konfliktów między generacjami.
3.2.3.1 Jeśli założyć, że przywrócenie równowagi między grupami wiekowymi w państwach europejskich powinno stanowić cel długofalowy, wynika z tego, że Unia Europejska powinna przedsięwziąć zakrojone na szerszą skalę działania na rzecz zwiększenia współczynnika urodzeń w państwach wchodzących w jej skład i, w tym celu, zwrócić większą uwagę na politykę prorodzinną w Państwach Członkowskich.
Nie można by wtedy zarzucić Unii braku zainteresowania sprawami rodziny: Europejska Rada Ministrów wielokrotnie składała propozycje w zakresie polityki rodzinnej.
Jednak wytyczne formułowane na szczeblu unijnym pozostają fragmentaryczne i są obliczone na cele, które, chociaż usprawiedliwione i interesujące, są bardzo ograniczone [5].
3.2.3.2 Większe i lepsze zaangażowanie w takiej dziedzinie nie będzie oczywiście łatwe: polityka prowadzona przez Państwa Członkowskie jest niezwykle zróżnicowana; polityka pronatalna jest bardzo kosztowna; ostatecznie zaś, zarówno wśród ekspertów, jak i wśród osób podejmujących decyzje, występują silne różnice poglądów co do oceny efektywności i wydajności takiej polityki.
EKES ocenia jednak, że rozważania takie, mimo swojej wagi, nie mogą uzasadniać utrzymującego się braku zainteresowania instytucji europejskich.
3.2.3.3 Komitet uważa za pożądane, aby instytucje te określiły w omawianej dziedzinie rzeczywistą strategię uwzględniającą liczne wymiary zagadnienia, zaś w szczególności aby zachęcały Państwa Członkowskie do prowadzenia polityki prorodzinnej mającej za zadanie przywrócenie na dłuższą metę równowagi pomiędzy grupami wiekowymi w Państwach Członkowskich Unii.
3.2.3.4 EKES jest gotów i pragnąłby tylko współpracować, czynnie i w miarę swoich możliwości, w działaniach, których wymagałyby takie kroki, gdyby zostały podjęte.
4.
WNIOSKI
4.1 Społeczeństwa Europy oraz budowane przez nie wspólnie społeczeństwo europejskie stoją i stawać będą w obliczu ryzyka podziałów na gruncie społecznym, politycznym, etnicznym i kulturowym.
Należy dołożyć wszelkich starań, aby nie dołączyły się do nich groźby konfliktów międzypokoleniowych.
4.2 Problemy powstające na gruncie relacji międzypokoleniowych siłą rzeczy mają charakter długofalowy.
Taki sam charakter winny też mieć poszukiwane rozwiązania.
4.3 Wielorakość i złożoność związanych z poszczególnymi sektorami aspektów, które należy uwzględnić w podejściu do tego zagadnienia, nie zwalnia z obowiązku opracowywania i wdrażania z odpowiednim wyprzedzeniem globalnych i systemowych rozwiązań; w tej dziedzinie bowiem, jak i w wielu innych, realia nie są od siebie niezależne, nie dają się rozpatrywać osobno.
Podkreślić trzeba również, że właściwe podejście do zagadnień relacji międzypokoleniowych przyniesie wymierne, pozytywne efekty ekonomiczne.
4.4 Niewątpliwie w pewnych kwestiach pośpiech nie jest wskazany; nie należy również — rzecz jasna — naruszać reguł wynikających z zasady pomocniczości; wolno jednak liczyć na to, że ani sama Unia Europejska, ani Państwa Członkowskie nie będą w swych działaniach kierować się kunktatorstwem ani minimalizmem.
4.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przywiązuje dużą wagę do tej tematyki, która — choć wyraźnie zaczyna skupiać na sobie coraz więcej uwagi — ciągle jeszcze nie zyskała należnego miejsca w świadomości politycznej państw i Unii.
4.6 Niniejsza opinia stanowi odpowiedź na następujące wyzwanie: przyczynić się do zwiększenia stopnia konsultacji w tej istotnej kwestii, która wymaga skoordynowanych i długofalowych działań wielu podmiotów, oparcia się presji krótkofalowych interesów, stałego, konstruktywnego zaangażowania.
Celem jest stopniowe wypracowanie nowego paktu między pokoleniami na obszarze Unii Europejskiej [6].
4.7 Niniejsza opinia bynajmniej nie jest ostatecznym dokumentem.
Nie rości sobie pretensji do przedstawiania gotowych rozwiązań.
Proponuje natomiast powzięcie długofalowego projektu, który potrwa przez pewien czas.
4.8 Na obecnym etapie Komitet postuluje zorganizowanie w realnym terminie publicznej debaty na ten tak obszerny temat.
W konferencji takiej mogliby wziąć udział między innymi decydenci polityczni, przedstawiciele instytucji europejskich, reprezentanci społeczeństwa obywatelskiego oraz eksperci.
Komitet jest gotów podjąć i zrealizować taką inicjatywę.
4.9 Swe prace w tej obszernej dziedzinie Komitet może i musi prowadzić w nieustannej ścisłej współpracy z instytucjami Unii.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie koegzystencji upraw zmodyfikowanych genetycznie z uprawami tradycyjnymi i ekologicznymi
(2005/C 157/29)
Dnia 29 stycznia 2004 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgodnie z artykułem 29 ust. 2 swojego regulaminu wewnętrznego podjął decyzję o sporządzeniu opinii w następującej sprawie: Koegzystencja upraw zmodyfikowanych genetycznie z uprawami tradycyjnymi i ekologicznymi
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 21 września 2004 r.
Sprawozdawcą był Bernd Voss.
Na swojej 413 sesji plenarnej 15/ 16 grudnia 2004 r. (posiedzenie z dnia 16 grudnia 2004 r.) stosunkiem głosów 47 do 13, przy 4 głosach wstrzymujących się Komitet przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa za konieczne opracowanie i spisanie przepisów dotyczących koegzystencji upraw zmodyfikowanych genetycznie z uprawami tradycyjnymi, ekologicznymi i innymi. Przepisy te muszą być trwałe, pewne prawnie i możliwe do zastosowania w praktyce i muszą mieć zastosowanie w całym sektorze żywności i do produktów z rolnictwa, rybołówstwa i leśnictwa, w tym produktów przeznaczonych do celów farmaceutycznych, do celów badań i celów nie związanych z żywieniem.
1.2 Komisja, po pierwsze, chciałaby pozostawić istotne aspekty tej koegzystencji w gestii prawodawstwa krajowego, a po drugie, zamierza podjąć zagadnienie przypadkowej lub technicznie niemożliwej do uniknięcia obecności organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) w materiale siewnym nie-GMO, które to zagadnienie jest podstawowe dla przyszłości koegzystencji, za pomocą procedury komitologii na mocy Dyrektywy 2000/18 i dyrektyw dotyczących marketingu materiału siewnego.
Z tego względu wskazane jest przyłączenie się do debaty dotyczącej tych zagadnień poprzez sporządzenie opinii z własnej inicjatywy przy szczególnym uwzględnieniu związanych z nimi kwestii gospodarczych i społecznych i przedstawienie opinii w ich sprawie Radzie, Komisji i Parlamentowi.
1.3 Cel niniejszej opinii z własnej inicjatywy jest dwojaki: po pierwsze, chodzi o udzielenie informacji na temat najważniejszych aspektów koegzystencji; po drugie, o przedstawienie propozycji co do tego, który z tych aspektów, zdaniem EKES, powinien pozostać w gestii prawodawstwa europejskiego, a który — prawodawstwa krajowego oraz jakie praktyczne kroki będą w tej sprawie wymagane, szczególnie w rolnictwie.
1.4 Ponieważ Komisja zakończyła moratorium na dopuszczenie do obrotu GMO jako środkami spożywczymi, które obowiązuje od 1998 r. [1] i zamierza następnie podjąć decyzje w sprawie dopuszczenia do upraw GMO, niezwykle istotne jest opracowanie praktycznych ram koegzystencji.
2.
Ogólne uwagi wstępne i ustalenia dotyczące pojęć
2.1 Ze względu na dopuszczenie do obrotu organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO):
- do celów upraw roślinnych i mikrobiologicznych oraz hodowli zwierząt;
- do celów badawczych;
- jako środki żywnościowe i paszę;
- jako surowiec do innych celów, w tym upraw dla produkcji farmaceutycznej;
- do celów interwencji w środowisko naturalne (np. do rozkładu zanieczyszczeń);
- jako środek pomocniczy w rolnictwie i leśnictwie (np. w celu walki z pasożytami i chwastami)
pojawia się konieczność ustalenia praktycznych przepisów związanych z wdrożeniem procesu wprowadzenia na rynek i obchodzenia się z tymi produktami w środkach spożywczych, paszy i w środowisku naturalnym.
2.2 Na szczeblu europejskim uregulowano już następujące zagadnienia:
- ocena ryzyka i zarządzanie ryzykiem [2]
- zezwolenia,
- wymagania dotyczące etykietowania żywności i paszy [3]
- możliwość śledzenia [4]i
- transport nadgraniczny poza terytorium Wspólnoty Europejskiej (wprowadzenie w życie Międzynarodowego protokołu o bezpieczeństwie biologicznym z Kartageny) [5]
2.3 Na szczeblu europejskim nie są jeszcze uregulowane następujące zagadnienia:
- wymagania odnośnie etykiet dla materiału siewnego i materiału reprodukcyjnego; Komisja obecnie przygotowuje odnośną propozycję [6] i
- praktyczne zasady postępowania w związku z konsekwencjami gospodarczymi, społecznymi i kulturowymi wprowadzenia GMO [7]; parlamenty i rządy Państw Członkowskich obecnie zajmują się tym zagadnieniem w ramach wprowadzania w życie dyrektywy 2001/18 i pracy nad prawodawstwem krajowym związanym z uprawami i towarzyszącą im odpowiedzialnością cywilną.
2.4 Istniejące prawodawstwo unijne stwierdza, że GMO wymagają szczególnej oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i etykietowania oraz możliwości śledzenia w ciągu całego cyklu życia.
Opiera się na założeniu, że jest możliwe całkowite powstrzymanie się od pasywnego i aktywnego używania GMO i całkowicie zabrania używania GMO w rolnictwie ekologicznym i żywności ekologicznej (za wyjątkiem niektórych produktów weterynaryjnych).
W indywidualnych przypadkach przewiduje również możliwość uzależnienia dopuszczenia GMO na rynek w konkretnych dziedzinach od specjalnych warunków, jak również całkowitego ich zakazania.
2.5 GMO to żywe organizmy, zdolne do reprodukcji i rozprzestrzeniania się w środowisku naturalnym.
Systemy biologiczne, do których mają one zostać wprowadzone, i z których mogą być później łatwo usunięte, nie mogą być ani hermetycznie podzielone, ani w podobny sposób kontrolowane w taki sposób, jak to jest możliwe w zamkniętych obiektach naukowych, przemysłowych lub rzemieślniczych.
Biosfera to zasadniczo połączony globalnie, otwarty system, o prawach rządzących którym nasza obecna wiedza jest jeszcze ograniczona i który nie w pełni kontrolujemy.
2.6 Z tego względu prawodawcy unijni w dziedzinie GMO przyjęli zasadę ostrożności wraz z zasadą rozpatrywania indywidualnych przypadków.
Jednocześnie za niezwykle istotne uznali przejrzystość i możliwość wyboru w odniesieniu do użytkowania GMO.
2.7 Działania te mają miejsce w atmosferze sceptycyzmu i niechęci wobec GMO reprezentowanych przez większość obywateli UE. Dotyczy to GMO w rolnictwie, leśnictwie, żywności i paszy.
2.8 Koegzystencja rolnictwa i innych form wykorzystania ziemi w sytuacji stosowania i niestosowania GMO ma w związku z tym wpływ na następujące dziedziny:
- rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo, w tym zarządzanie własnością ziemską;
- całość sektora żywności (przetwarzanie, handel, gastronomia);
- regionalne i lokalne zagospodarowanie ziemi i rozwój gospodarczy;
- ochrona konsumenta i
- ochrona środowiska
w ramach czasowych i przestrzennych odpowiadających każdej z wymienionych dziedzin.
2.9 Komisja Europejska w niewiążących opiniach dotychczas zawężała znaczenie koegzystencji do ściśle gospodarczych aspektów współistnienia obok siebie różnych form rolnictwa.
Według niej regulacja tych aspektów powinna być pozostawiona w dużej mierze poszczególnym Państwom Członkowskim.
To stanowisko wywołuje jednak kontrowersje w Radzie Ministrów i zostało skrytykowane przez Parlament Europejski [8].
3.
Główne aspekty koegzystencji (struktura)
3.1 Stan wiedzy naukowej
3.1.1 W celu skutecznego uregulowania dziedziny koegzystencji niezbędne są wystarczające podstawy naukowe, w szczególności w odniesieniu do rozprzestrzeniania się w czasie i przestrzeni oraz szybkości i możliwości rozmnażania krzyżowego organizmów GMO u różnych gatunków roślin (oraz, w odpowiednich przypadkach, rozprzestrzeniania się mikroorganizmów i zwierząt). Niezbędne jest również praktyczne doświadczenie i oceny sposobów przenoszenia się w trakcie produkcji, magazynowania, transportu i przetwarzania.
3.1.2 Komisja otrzymała liczne raporty i opinie [9] w tej sprawie; jednakże nie dają one spójnego obrazu sytuacji.
Zamówiono więc dalsze badania na ten temat.
Na pierwszej konferencji naukowej poświęconej koegzystencji [10], która odbyła się w listopadzie 2003 r., zgromadzeni naukowcy stwierdzili, że w dziedzinie tej jest wielka potrzeba kontynuowania badań i że nie mogą wypowiadać się wiążąco w kwestii koegzystencji.
Opinia Europejskiego Komitetu Naukowego z 2001 r. [11] wskazuje na znaczne obszary niepewności i nie opowiada się w jednoznaczny sposób za ograniczeniami w dziedzinie żywności, paszy i nasion zaproponowanymi przez Komisję.
3.1.3 Obecny stan wiedzy dotyczący krzyżowania się, rozmnażania i możliwości przetrwania roślin zmodyfikowanych genetycznie nie pozwala na żadne wiarygodne przewidywania dotyczące możliwości koegzystencji.
3.1.4 Odnosi się to w szczególności do prognoz długoterminowych i do różnych rodzajów otoczenia ekosystemowego i różnych warunków uprawy.
3.1.5 Ocena jakościowa i ilościowa zdolności poszczególnych GMO do koegzystencji musi odbywać się indywidualnie w odniesieniu do każdego gatunku rośliny i każdego systemu produkcji, przy uwzględnieniu warunków regionalnych.
Należy również brać pod uwagę zmiany w metodach uprawy (np. używanie herbicydów totalnych, możliwe w wyniku odpowiedniej odporności).
3.1.6 Szczególne trudności w prognozowaniu i monitorowaniu pojawiają się w wypadku gatunków roślin, które są genetycznie zdolne do krzyżowania się z występującymi naturalnie, spokrewnionymi, nieuprawnymi gatunkami.
Rzepak (Brassica napus), którego genetyczne centrum pochodzenia leży w Europie, ma w Europie wielu bezpośrednich i niebezpośrednich partnerów do krzyżowania, rosnących dziko i uprawnych: kapusta, kapusta polna (Brassica campestris), gorczyca, dwurząd murowy, rzodkiew, rukwiślad francuski, gorczyca polna, Brassica rustica i gorczyca śródziemnomorska (Hirschfeldia incana).
To samo dotyczy np. buraków.
3.2 Zarządzanie ryzykiem, monitorowanie i rejestracja upraw
3.2.1 Identyfikacja i etykietowanie GMO to podstawowy warunek wstępny wdrożenia rejestracji upraw i monitorowania GMO, których wymaga dyrektywa 2001/18.
Jest to również warunek wstępny wycofania konkretnych GMO z obiegu, jeśli staje się to konieczne ze względu na nowe dane naukowe lub ze względu na wygaśnięcie ograniczonego czasowo zezwolenia.
Etykietowanie GMO zdolnych do reprodukcji jest szczególnie ważne dla skutecznego zarządzania ryzykiem, szczególnie w wypadku, gdy konieczne stają się środki awaryjne.
Z tego względu nie można się koncentrować jedynie na pytaniu, czy doprowadzi to do przekroczenia ograniczenia odnośnie etykietowania w wypadku żywności i paszy, szczególnie biorąc pod uwagę, że proponowane ograniczenia w odniesieniu do informacji dla konsumenta tracą swoją ważność, jeśli zezwolenie jest wycofane.
3.2.2 Ocena ryzyka związanego z GMO wymagana jest na mocy dyrektywy 2000/18 i innych zapisów w prawodawstwie unijnym i stanowi również warunek konieczny wydania zezwolenia.
Tym niemniej, sposób prowadzenia uprawy w praktyce będzie miał decydujące znaczenie w kwestii, czy środki przewidziane w dyrektywie w celu ograniczenia upraw i kontrolowania i monitorowania ich efektów oraz wycofania zezwoleń mogą być rzeczywiście wprowadzone w życie.
Tak więc, zagadnienie koegzystencji nie może być ograniczone jedynie do gospodarczych aspektów upraw, lecz jest istotną częścią zarządzania ryzykiem i prewencji, które zapisane są w prawodawstwie.
3.3 Możliwość śledzenia i kontrola ludzkiego i zwierzęcego łańcucha pokarmowego poprzez pobieranie próbek, testowanie i dokumentowanie
3.3.1 Środki identyfikacji i etykietowania organizmów GMO w całym łańcuchu pokarmowym wymienione są w dyrektywie o możliwości śledzenia i etykietowaniu organizmów zmodyfikowanych genetycznie (część ogólnych zasad i wymogów związanych z przepisami dotyczącymi żywności) [12].
Wykraczają one poza identyfikację organizmów zmodyfikowanych genetycznie w produkcie końcowym, gdyż produkty muszą być obecnie etykietowane nawet w wypadku, gdy w końcowym produkcie nie można znaleźć śladów GMO.
3.3.2 Informacje niezbędne do identyfikacji GMO zapisane są i opublikowane w centralnej bazie danych [13].
3.3.3 Wspólne Centrum Badań Unii Europejskiej prowadzi obecnie działania w kierunku standaryzacji i uprawomocnienia zbioru próbek i procedur testowych, które są wymagane.
3.3.4 Identyfikacja konkretnego DNA lub konkretnego białka w organizmie GMO jest technicznie możliwa przy użyciu obecnie dostępnych technologii w odniesieniu do pomiędzy 0,001 i 0,05 procent analizowanej próbki.
Koszty ogólnych, jakościowych testów na obecność organizmów GMO kształtują się w granicach od 100 do 150 euro za test.
Koszty testów na obecność konkretnych GMO i testów ilościowych wynoszą pomiędzy 250 i 500 euro za test.
3.3.5 W ramach Wspólnoty występują istotne różnice co do wiarygodności i natychmiastowej dostępności procedur wykrywania GMO oraz co do możliwości technicznych ich wdrażania.
Do tej pory dostępne są one w stopniu wystarczającym tylko w niewielu Państwach Członkowskich, a w niektórych w ogóle nie ma takiej możliwości.
3.3.6 Obecnie, szczególnie w odniesieniu do testów ilościowych i testów na obecność konkretnego GMO, występują trudności, w szczególności w wypadkach, gdy producent nie dostarczył odpowiedniej procedury do wykrywania lub gdy materiały towarzyszące nie były wystarczające.
Odnosi się to szczególnie do tych organizmów GMO, które nie są dozwolone w UE, ale których obecności w importowanym materiale siewnym i surowcach wykluczyć nie można.
3.4 Dobra praktyka zawodowa w rolnictwie
3.4.1 Zasady dobrej praktyki zawodowej muszą być przestrzegane w następujących obszarach:
- badania i rozwój, szczególnie w wypadkach, gdy w grę wchodzi uwalnianie do środowiska organizmów GMO (2001/18, część B);
- opracowywanie nowych gatunków materiału siewnego, w odniesieniu do składu materiału wyjściowego i różnych etapów podstawowego materiału siewnego;
- hodowla i rozmnażanie;
- reprodukcja, przygotowanie, obróbka i pakowanie materiału siewnego;
- uprawianie, przetwarzanie, zbieranie i transport produktów roślinnych;
- wybór i przygotowanie zebranego materiału siewnego do ponownego zasiewu;
- rejestracja, przetwarzanie, magazynowanie i transport surowców i produktów rolniczych;
- dalsze przetwarzanie żywności i paszy; i
- pakowanie, dystrybucja i etykietowanie gotowych produktów.
3.4.2 W większości obszarów zasady dobrej praktyki zawodowej są już ustalone.
Ich rozszerzenie o konkretne przepisy związane z GMO jest warunkiem koniecznym dla praktycznego wprowadzenia w życie ustawowych zapisów o zarządzaniu ryzykiem i możliwości śledzenia oraz etykietowaniu.
Największe zapotrzebowanie występuje w dziedzinie produkcji materiału siewnego i produktów rolniczych, ale również w dziedzinie ich rejestracji, przechowywania i transportu.
3.4.3 Zarówno powodzenie, jak i wymagania dobrej praktyki zawodowej zależą w znaczący sposób od tego, jakich zasad postępowania przestrzegano na wcześniejszych etapach procesu produkcyjnego.
3.4.4 Aby uniknąć niechcianego krzyżowania i innych sposobów rozprzestrzeniania się GMO na polach i w środowisku, jak i w celu uniknięcia mieszania się czystego materiału siewnego z materiałem z GMO, należy podjąć liczne działania, w zależności od danej uprawy i konkretnych okoliczności.
Komisja przedstawiła niektóre z nich w swoich wytycznych dotyczących koegzystencji [14]i zażądała od Państw Członkowskich wydania odpowiednich przepisów.
Dotyczy to zarówno rolników zajmujących się uprawą GMO, jak i tych, który chcą tych organizmów uniknąć.
Wytyczne te odnoszą się również do przedsiębiorstw rolniczych, w tym tych zajmujących się magazynowaniem i transportem, jak i władz odpowiedzialnych za rolnictwo i instytucji zajmujących się ochroną obszarów wiejskich i środowiska naturalnego.
3.5 Skład, kontrola i etykietowanie materiału siewnego
3.5.1 Materiał siewny stanowi pierwsze ogniwo łańcucha produkcji.
Reprodukcja materiału siewnego następuje w stosunku 40 do 1000 razy, w zależności od konkretnego gatunku, w wielu przypadkach materiał siewny na długo pozostaje w ziemi.
Organizmy GMO zawarte w materiale siewnym krzyżują się z sąsiednimi uprawami i z wszelkimi spokrewnionymi dzikimi roślinami rosnącymi obok poprzez zapylenie zewnętrzne.
Nasiona i pyłki mogą być w ten sposób przenoszone na duże odległości.
Naukowcy zgadzają się, że te warunki czasowe i przestrzenne oznaczają, iż obecność GMO w nasionach stanowi kluczowy czynnik w zagadnieniu koegzystencji.
3.5.2 Dyrektywa 2001/18 przewiduje ustalenie wartości granicznych dla pewnych grup produktów, poniżej których etykietowanie GMO nie będzie wymagane przy spełnieniu pewnych warunków.
Rozporządzenia w sprawie zmodyfikowanych genetycznie środków artykułów spożywczych [15] i paszy oraz o możliwości śledzenia [16] ustaliły wartość graniczną w wysokości 0,9 %.
3.5.3 Komisja zaproponowała, aby w ramach wytycznych dotyczących roślin i materiału siewnego ująć również podobne wartości graniczne odnoszące się do GMO w materiale siewnym, które powinny wynosić między 0,3 a 0,7 procent.
Ze względów prawnych Komisja wycofała tę propozycję w październiku 2003 r. i przygotowała nową propozycję.
Zawierała ona już tylko wartości graniczne dla materiału siewnego rzepaku i kukurydzy w wysokości 0,3 %.
Jednak Komisja wycofała i tę propozycję we wrześniu 2004 r.
Planowane są obecnie dalsze oceny skutków, aby decyzja opierała się na solidniejszych podstawach naukowych i aby w szczególności skutki gospodarcze zostały dokładnie oszacowane.
Jest oczywiste, że ustalenie wymagań dotyczących czystości w odniesieniu do materiału genetycznego nie zmodyfikowanego genetycznie będzie mieć decydujące znaczenie w kwestii, czy koegzystencja w wypadku konkretnych gatunków roślin i konkretnych form produkcji będzie w ogóle możliwa i ew. z jakimi to będzie związane kosztami.
3.5.4 Co do zagadnienia, czy w wypadku przypadkowej i nieuniknionej technicznie obecności GMO w nasionach również należy ustalać wartości graniczne i ew. jakie powinny to być wartości, zarówno w rządach Państw Członkowskich, jak i wśród zainteresowanych organizacji i przedsiębiorstw nie ma jednomyślności.
3.5.5 W odróżnieniu od etykietowania żywności i paszy, etykietowanie materiału siewnego nie ma na celu umożliwienia konsumentowi końcowemu dokonania wolnego wyboru.
Jest to raczej istotna informacja dla podmiotów uwalniających GMO do środowiska zgodnie z przepisami prawnymi oraz dla władz odpowiedzialnych za wprowadzenie w życie dyrektywy o świadomym uwalnianiu do środowiska.
Brak informacji o obecności GMO w niektórych gatunkach materiału siewnego niemal uniemożliwia spełnienie wymogów prawnych związanych z ich rejestracją, monitorowaniem, a w wypadku jakiegokolwiek zakazu, ich wycofaniem.
3.5.6 Gdyby na przykład dany organizm GMO okazał się być alergenem lub gdyby przenoszenie się jego właściwości na spokrewnione rośliny dziko rosnące stanowiło przewagę konkurencyjną i w związku z tym powodowały niekorzystne przesunięcia w równowadze biologicznej, ten GMO musiałby zostać wycofany z obiegu.
Dla tego celu wartości graniczne w obszarze zaproponowanym przez Komisję byłyby nie do przyjęcia.
Gdyby mianowicie przyjąć, że cały materiał siewny danego gatunku rośliny jest zanieczyszczone w 0,5 % przez ten GMO, wówczas środki awaryjne i procedury wycofywania musiałyby objąć całość plonów i cały materiał siewny danego gatunku.
3.5.7 Praktyczne doświadczenia z akcją wycofywania w USA ilustrują zarówno trudności, jak i możliwe koszty.
Z powodu wycofania przez organ ds. ochrony środowiska USA EPA w r. 2000 genetycznie zmodyfikowanego gatunku kukurydzy "Starlink" ze względu na możliwe działanie alergizujące, w całym łańcuchu produkcyjnym powstały koszty w wysokości prawie miliarda dolarów.
Zanieczyszczony materiał siewny i kukurydza zostały wykupione i wycofane z rynku.
Skutków zanieczyszczenia nie udało się jednak w pełni wyeliminować aż do dnia dzisiejszego.
W Stanach Zjednoczonych w roku 2003 jeszcze w ponad 1 % badanych próbek stwierdzono ślady kukurydzy "Starlink".
3.5.8 Ponadto obecność GMO w nie zmodyfikowanym genetycznie materiale siewnym ma decydujące znaczenie dla kosztów ponoszonych przez sektory upraw i przetwarzania w dalszej części łańcucha produkcyjnego.
W wypadkach, gdy, zgodnie z przepisami dopuszczającymi pewien poziom zanieczyszczeń, wszystkie produkty nie zmodyfikowane genetycznie muszą mimo wszystko być poddawane testom w celu ustalenia, czy nie przekraczają wartości granicznej dla etykietowania, czyli 0,9% dla żywności i paszy i odpowiednio niższych wartości dla półproduktów, powstają bardzo wysokie koszty związane z testowaniem i monitorowaniem.
3.5.9 Ponadto obecność GMO w nie zmodyfikowanym genetycznie materiale siewnym ma decydujące znaczenie dla kosztów ponoszonych przez sektory upraw i przetwarzania w dalszej części łańcucha produkcyjnego. W wypadkach, gdy, zgodnie z przepisami dopuszczającymi pewien poziom zanieczyszczeń, wszystkie produkty nie zmodyfikowane genetycznie muszą mimo wszystko być poddawane testom w celu ustalenia, czy nie przekraczają wartości granicznej dla etykietowania, czyli 0,9 % dla żywności i paszy i odpowiednio niższych wartości dla półproduktów, powstają bardzo wysokie koszty związane z testowaniem i monitorowaniem.
3.5.10 Zanieczyszczenie materiału siewnego tradycyjnego i ekologicznego GMO będzie również czynnikiem decydującym przy ustalaniu odpowiedzialności prawnej za jakąkolwiek szkodę finansową spowodowaną przekroczeniem wartości granicznych dla etykietowania dla żywności i paszy, jak również wynikających stąd niższych wartości granicznych wymaganych przez przedsiębiorstwa handlowe i zakłady przetwórcze.
Oczywiście wszystkie potencjalnie odpowiedzialnie strony będą domagać się przede wszystkim dowodu, że wyrządzona szkoda nie została spowodowana, przynajmniej częściowo, przez jakość nasion, a nie przez przeniesienie organizmów GMO na polu uprawnym.
3.6 Odpowiedzialność dotycząca produktu i środowiska
3.6.1 Zgodnie z dyrektywą 85/374/EWG dotyczącą odpowiedzialności za produkty wadliwe producenci i dostawcy GMO odpowiadają za produkty wadliwe tylko w wypadku zawinionego lub wynikającego z zaniedbania zagrożenia życia, zdrowia lub mienia konsumenta [17].
Odpowiedzialność ta jest jednak ograniczona do produktów końcowych do użytku prywatnego i z tego względu nie obejmuje ani materiału siewnego, ani żadnych szkód finansowych poniesionych ze względu na spadek wartości upraw lub produktów z nich się wywodzących.
3.6.2 Wyczerpujące ograniczenia Wspólnoty związane z odpowiedzialnością za produkty sprawiają, że na mocy praw krajowych trudno jest również obciążyć odpowiedzialnością dostawców GMO za jakiekolwiek szkody mieszczące się w zakresie przedmiotowym prawa cywilnego. Cała odpowiedzialność cywilna przeniesiona jest na użytkowników (tj. rolników) jako na bezpośrednich wytwórców produktu końcowego.
3.6.3 Zakres przedmiotowy nowej dyrektywy dotyczącej odpowiedzialności związanej ze środowiskiem naturalnym (2004/35/WE) obejmuje "wszelkie świadome uwolnienie do środowiska, transport i uwolnienie na rynek organizmów zmodyfikowanych genetycznie według definicji zawartej w dyrektywie 2001/18/WE". Dyrektywa ta upoważnia Państwa Członkowskie — lecz nie poszczególnych obywateli — do wymagania od przedsiębiorstw, aby usunęły skutki szkody dla środowiska naturalnego, jeżeli podmiot ponosi winę lub dopuścił się zaniedbania lub jeśli można ustalić związek przyczynowi-skutkowy pomiędzy wyrządzoną szkodą a działalnością konkretnego podmiotu [18].
Dyrektywa ta ma być wprowadzona w życie przez Państwa Członkowskie w terminie do 30 kwietnia 2007 r.
Fakt, że organizm GMO jest dopuszczony do obiegu na terytorium Wspólnoty, wyklucza zasadniczo możliwość zaniedbania lub działania z rozmysłem, chyba że dopuszczono się naruszenia przepisów dotyczących dopuszczenia na rynek.
W swojej opinii w sprawie dyrektywy [19] Komitet już żądał, aby "przy definiowaniu różnorodności biologicznej uwzględnić również krótko- i długoterminowe oddziaływanie organizmów GMO".
3.7 Odpowiedzialność cywilnoprawna
3.7.1 Niepożądana obecność organizmów GMO w produktach, sprzęcie do produkcji lub na terenach produkcyjnych może pociągać za sobą szkody finansowe dla rolników, podmioty zajmujące się przetwórstwem oraz handlem żywnością i paszą, jeśli utrudnia to lub uniemożliwia produkcję i sprzedaż produktów bez modyfikacji genetycznej lub sprawia, że konieczne są dodatkowe środki w celu sprawdzenia obecności i usunięcia GMO.
Obecność GMO może również sprawić, że konieczne będzie przywrócenie pierwotnego stanu terenu produkcji, jeżeli uwalnianie GMO do środowiska nie jest w tych miejscach dozwolone (na przykład w rejonach wrażliwych ekologicznie), co pociąga za sobą dodatkowe koszty.
3.7.2 W chwili obecnej firmy ubezpieczeniowe nie oferują zabezpieczenia w wypadku takich skarg cywilnych.
3.7.3 Komisja Europejska jest zdania, że Państwa Członkowskie powinny regulować odpowiedzialność cywilnoprawną za te koszty.
Będzie to oczywiście miało wpływ na konkurencję w ramach Wspólnoty.
Prawa krajowe różniące się między sobą mogą w znacznym stopniu zakłócić konkurencję na rynku wewnętrznym i spowodować niepewność prawną w wypadkach, gdy przyczyny i skutki przekraczają granice wewnętrzne Wspólnoty.
3.7.4 Odpowiedzialność indywidualna za koszty poniesione przez strony trzecie przy uniknięciu szkód (testy, monitorowanie i inne środki w celu uniknięcia krzyżowania i zanieczyszczenia GMO) jest trudna do zrealizowania prawnie.
W przeciwieństwie do uregulowań w przypadku szkód, które rzeczywiście wystąpiły, te istotne koszty, które będą występować we wszystkich regionach, gdzie będą uprawiane GMO, nie mogą zostać objęte ustaleniami dotyczącymi odpowiedzialności cywilnoprawnej.
Koszty te mogą zostać najwyżej zwrócone zainteresowanym rolnikom, przedsiębiorstwom i władzom z funduszy specjalnych, utworzonych przez przedsiębiorstwa i rolników będących sprawcami szkód.
3.8 Koszty makro- i mikroekonomiczne
3.8.1 Uprawy GMO sprawią, że środki monitorowania i zapobiegania niepożądanej obecności GMO będą niezbędne w całym sektorze produkcji żywności i paszy.
W pewnych regionach i dla pewnych rodzajów produkcji (np. regionalne produkty wysokiej jakości i uprawy i marki ekologiczne) może to też mieć wpływ na sytuację na rynku.
Obok uczestników rynku dotknięte tym będą rozmaite władze i instytucje Państw Członkowskich i Wspólnoty.
3.8.2 Środki związane z monitorowaniem i prewencją, niezbędne dla koegzystencji, do pewnego stopnia pociągną za sobą radykalne zmiany w rolnictwie, rzemiośle, praktykach przemysłowych i zwyczajach.
Skutki gospodarcze, społeczne i kulturowe, w szczególności w odniesieniu do rolników i przemysłu spożywczego opartego na drobnej wytwórczości, nie zostały jeszcze przeanalizowane i przedstawione w sposób konsekwentny.
Należy to jednak uczynić, gdyż w przeciwnym wypadku może być zagrożone ich przetrwanie na rynku i zdolność konkurencyjna lub struktura rynku i cen.
3.8.3 Aby ocenić, jakie środki i przepisy dotyczące koegzystencji będą najodpowiedniejsze i najskuteczniejsze, potrzebna jest wyczerpująca ocena tych kosztów.
Dotychczas dostępne są jednak tylko fragmentaryczne informacje i szacunki [20].
3.8.4 EKES uważa, że wyczerpujący przegląd kosztów i szacunkowa ocena rozłożenia tych kosztów pomiędzy uczestników rynku i instytucje publiczne są niezbędne w celu uzyskania trwałego rozwiązania w dziedzinie koegzystencji.
Potrzebne są jasne, wiążące i wiarygodne przepisy dotyczące tego, kto ma te koszty ponosić, a kto będzie z nich zwolniony.
3.8.5 Należy zgodzić się z Komisją, gdy pisze w swoich wytycznych w sprawie koegzystencji: "Zasadniczo w fazie wprowadzania nowego typu produkcji w danym regionie, rolnicy, którzy zdecydują się na jej wprowadzenie, powinni ponosić odpowiedzialność za wprowadzenie środków, które ograniczą przepływ genów.
Rolnicy powinni mieć możliwość wybrania preferowanego typu produkcji, bez konieczności zmian ustalonych rodzajów produkcji w sąsiednich gospodarstwach".
3.8.6 Zwiększone koszty produkcji produktów nie zmodyfikowanych genetycznie, wynikające z zastosowania wymaganych środków koegzystencji, nie mogą oznaczać wyższych cen tych produktów.
Prowadziłoby to do ograniczenia swobody wyboru szczególnie wśród uboższych konsumentów.
Produkcja rolnicza i produkcja oparta na drobnej wytwórczości, bez korzystania z technologii genetycznej, nie może być zagrożona wzrostem kosztów i cen i sprowadzona do produkcji niszowej.
4.
Zalecenia Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
4.1 Zasady koegzystencji
4.1.1 Przepisy regulujące koegzystencję powinny opierać się na zasadach ostrożności, minimalnego kosztu, maksymalizacji szans gospodarczych i społecznych, na promowaniu zróżnicowania regionalnego i autonomii gospodarczej oraz na zasadzie pokrywania kosztów przez sprawcę szkód. Przepisy te powinny być trwałe, solidne, realistyczne i sporządzone w duchu wyrozumiałości.
4.1.2 Koszty związane z wprowadzeniem niezbędnych środków zapobiegawczych powinny być zasadniczo ponoszone przez te podmioty, które dostarczaniem i używaniem GMO wymuszają stosowanie tych środków.
Obciążenia dla tych, którzy chcieliby konsumować i wytwarzać produkty bez GMO, powinny być minimalizowane, a takie środki nie powinny prowadzić do wzrostu kosztów produkcji i cen.
Koszty te nie powinny również obciążać podatników.
4.1.3 Środki, które mają zapobiegać pojawieniu się i rozprzestrzenianiu się GMO, powinny być zasadniczo stosowane na etapie, gdy są najmniej kosztowne i najskuteczniejsze.
4.1.4 Uprawy GMO muszą być zabronione, jeśli miałyby one uniemożliwić lub w znaczący sposób utrudnić produkcję rolniczą roślin tej samego lub pokrewnego gatunku bez GMO.
4.2 Opracowanie zasad naukowych i działania w warunkach obecnego stanu wiedzy naukowej
4.2.1 Dopóki podstawy naukowe są niekompletne lub nieobecne, przy opracowywaniu zasad koegzystencji należy uwzględniać zasadę ostrożności, tak, aby zapobiec nieodwracalnym lub trudno odwracalnym zmianom, których konsekwencje dla koegzystencji są trudne do oszacowania.
Takie podejście powinno również obejmować gospodarcze, społeczne i kulturowe aspekty koegzystencji.
4.2.2 EKES wzywa Komisję do opracowania spójnego, interdyscyplinarnego projektu naukowo-badawczego zorientowanego na praktykę, który wypełniłby poważne luki w wiedzy naukowej na temat koegzystencji.
4.2.3 Opinia Komitetu Naukowego ds. Roślin [21], na którą powołuje się Komisja w dyskusji o wartościach granicznych dla GMO w nasionach, nie jest zadowalająca.
Nie udziela się w niej odpowiedzi na pytanie, jakie wartości graniczne wymagane są przy etykietowaniu, aby uczynić zadość dyrektywie 2001/18.
Nie wyjaśnia również w wystarczający sposób, jakie zanieczyszczenia materiału siewnego będą w praktyce prowadzić do jakich zanieczyszczeń w uzyskanych plonach i w produkcie końcowym.
Komisja powinna więc ponownie przedstawić Komitetowi Naukowemu Europejskiego Biura ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) konkretne pytania.
4.2.4 Ponadto wyniki badań prowadzonych przez EFSA, Europejską Agencję ds. Środowiska i Wspólne Centrum Badawcze powinny zostać zebrane i udostępnione Państwom Członkowskim.
4.2.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaleca, aby Komisja wraz z różnymi regionami europejskimi podjęła praktyczne próby dotyczące koegzystencji na dużą skalę i w różnych warunkach.
Poprzez uprawę nie zmodyfikowanych genetycznie, lecz łatwo rozróżnialnych od innych rodzajów kukurydzy, rzepaku, ziemniaków, buraków i pomidorów należy przeprowadzić testy dotyczące zapobiegania krzyżowaniu, bezpiecznych odstępów, czyszczenia sprzętu, izolacji w trakcie transportu, magazynowania, przetwarzania i innych środków związanych z koegzystencją.
4.3 Środki ostrożności i użycie najlepszych dostępnych technologii przy zarządzaniu ryzykiem
4.3.1 Etykietowanie i stosowanie dobrych praktyk zawodowych muszą mieć na celu jak najdokładniejsze monitorowanie rozprzestrzeniania się i efektów GMO.
Celem powinna być również możliwość jak najpełniejszej eliminacji GMO ze środowiska, z materiału siewnego i produktów.
4.3.2 W żadnym wypadku ustalenie wartości granicznych przy etykietowaniu lub zasad dobrej praktyki zawodowej nie może kolidować lub uniemożliwiać realizacji celów dyrektywy 2001/18 i rozporządzeń 1830/2003 i 1829/2003.
4.3.3 Należy więc bezwzględnie wymagać, aby przy uprawie, transporcie, przetwarzaniu, imporcie i eksporcie organizmów GMO stosowane były najlepsze dostępne technologie i praktyki.
4.3.4 W związku z tym należy również uwzględnić szczególne wymogi związane z ochroną środowiska i różnorodnością ekosystemów Europy.
4.4 Uzyskiwanie i przechowywanie danych niezbędnych do identyfikacji i etykietowania
4.4.1 Podstawowym wymogiem na różnych etapach produkcji jest to, aby identyfikacja i etykietowanie GMO przeprowadzane były najdokładniej jak to możliwe na początku łańcucha produkcji i aby dane przechodziły do następnego etapu w wersji jak najpełniejszej.
4.4.2 Należy zasadniczo wyeliminować możliwość utraty danych.
Kiedy informacja została raz uzyskana, powinna być zapisana i przekazana dalej, niezależnie od obowiązujących wartości granicznych.
4.4.3 Dostarczenie i uprawomocnienie procedur testowych i materiałów pomocniczych wchodzi w zakres odpowiedzialności spółek lub instytucji, które chcą dostarczyć konkretny GMO lub dopuścić ten organizm na rynek w celu przeprowadzenia testów naukowych (w ramach Wspólnoty lub poza nią).
4.4.4 Procedury pobierania próbek powinny być, szczególnie na początku łańcucha produkcyjnego, obrane w taki sposób, aby zapewniały najwyższy możliwy poziom pewności i dostarczały jak największej liczby informacji.
Trzeba więc, aby opierały się na najbardziej wiarygodnych z dostępnych technologii, a nie jedynie na obowiązujących wartościach granicznych.
4.5 Wiążące, realistyczne, weryfikowalne i wiarygodne standardy dobrej praktyki zawodowej na wszystkich etapach produkcji są podstawowym kryterium koegzystencji.
4.5.1 Powinny być one określone w taki sposób, aby długofalowo godziły cele koegzystencji i ostrożności i aby mogły być adaptowane do wciąż zmieniającej się sytuacji w nauce i technice.
4.5.2 Aby uniknąć zakłócenia działania wspólnego rynku produktów spożywczych i paszy, systemu rolniczego Wspólnoty i konkurencji, należy ustalić i zharmonizować zasady dobrej praktyki zawodowej na wysokim poziomie wspólnotowym, przy jednoczesnym elastycznym reagowaniu na różne warunki uprawy i przetwarzania.
4.6 Przepisy dotyczące etykietowania i czystości materiału siewnego są decydujące dla zagwarantowania koegzystencji.
4.6.1 Z tego względu przy ustalaniu wartości granicznych dla etykietowania GMO w materiale siewnym należy zasadniczo przyjąć najwyższy osiągalny technicznie i praktycznie poziom precyzji i przejrzystości.
Podczas gdy technicznie wiarygodna granica wykrywalności w próbce wynosi obecnie 0,01 %, z praktycznie wskazanych wielkości i liczby próbek do pobrania wynika realny poziom 0,1 % w odniesieniu do całego materiału siewnego.
4.6.2 Wartość graniczna dla etykietowania GMO w materiale siewnym nie zmodyfikowanych genetycznie musi być ustalona na poziomie praktycznej wykrywalności (0,1 %).
4.6.3 W odnośnych dyrektywach dotyczących materiału siewnego przewidziane są ponadto surowe przepisy dotyczące czystości (górne wartości graniczne) dotyczące sprzedaży materiału siewnego nie zmodyfikowanego genetycznie.
4.7 Zapisy dotyczące odpowiedzialności cywilnej muszą w pełni rekompensować poniesione szkody finansowe.
4.7.1 Zdolność GMO do reprodukcji i fakt, że ich niepożądana obecność może pociągnąć za sobą szkodę finansową zainteresowanych podmiotów, powodują, że należy zastosować przepisy o odpowiedzialności cywilnej, tak, aby szkody takie zostały zrekompensowane.
4.7.2 Zapisy dotyczące odpowiedzialności cywilnej powinny zagwarantować, że podmioty zainteresowane odpowiadają jedynie w stopniu, w jakim są w stanie zapobiec możliwym szkodom.
Odpowiedzialność za przestrzeganie zasad dobrej praktyki zawodowej i wszelkie dalsze koszty poniesione przez dostawcę GMO powinny obciążyć użytkowników tego GMO.
Natomiast odpowiedzialność za szkody powstałe mimo przestrzegania zasad dobrej praktyki zawodowej powinna obciążyć dostawcę.
W razie potrzeby przepisy wspólnotowe dotyczące odpowiedzialności prawnej powinny zostać odpowiednio dostosowane.
4.7.3 Wobec dostawców lub użytkowników GMO powinien istnieć wymóg udowodnienia, że są w stanie, za pomocą ubezpieczenia lub z innych środków, pokryć wszelkie szkody, jakie mogą wyniknąć z ich działalności.
4.8 Należy ustalić i zminimalizować całkowite koszty związane z koegzystencją, powinny być one rozdzielone zgodnie z zasadą pokrywania kosztów przez sprawcę szkód.
4.8.1 Komisja wzywana jest do przedstawienia wyczerpującej, systematycznej wyceny kosztów związanych z koegzystencją, zmian warunków rynkowych i wpływu koegzystencji na różne sektory i sposoby produkcji w przemyśle rolnym i spożywczym, szczególnie na małe i średnie przedsiębiorstwa, rolnictwo tradycyjne, w tym osoby zajmujące się rolnictwem jako działalnością dodatkową, tradycyjną drobną wytwórczość spożywczą, rolnictwo ekologiczne, ekologiczny przemysł spożywczy i działalność hodowlaną.
W szczególności należy przeanalizować wpływ koegzystencji na sytuację w zatrudnieniu.
4.8.2 Ponadto Komisja powinna wyjaśnić, jaki wpływ będą miały wymagane środki związane z koegzystencją i oddzielenie środków produkcji i strumieni towarów na osiągnięcie celów wspólnej polityki rolnej i jej reformę.
Szczególnie istotny jest tu wpływ na strukturę przedsiębiorstw, jak i na lokalne i regionalne programy uprawy, przetwarzania i zapewniania jakości oraz na oznaczanie tychże.
4.8.3 Ponadto Komisja jest wzywana do wyjaśnienia, w jaki sposób dodatkowe koszty związane z koegzystencją mają zostać zrekompensowane i rozdzielone zgodnie z zasadą pokrywania kosztów przez sprawcę szkód i jakie środki są konieczne, aby uniknąć negatywnego wpływu na ceny produktów spożywczych wytwarzanych bez użycia technologii modyfikacji genetycznej na wspólnym rynku wewnętrznym.
4.8.4 Przy ustalaniu proporcjonalności poszczególnych środków należy brać pod uwagę konsekwencje dla całego łańcucha produkcyjnego.
4.9 Zalecenia dla prawodawstwa wspólnotowego i krajowego
4.9.1 Następujące aspekty koegzystencji należy uregulować na szczeblu europejskim:
- przepisy dotyczące etykietowania obecności GMO w materiale siewnym nie zmodyfikowanym genetycznie;
- przepisy dotyczące czystości dla materiału siewnego nie zmodyfikowanego genetycznie w odniesieniu do przypadkowej obecności GMO w ramach istniejących wytycznych dotyczących materiału siewnego;
- wymagane cele, efekty, prawne warunki ramowe i standardy minimalne dobrej praktyki zawodowej przy uprawie GMO i pokrywaniu dodatkowych kosztów;
- odpowiedzialność cywilna zarówno użytkowników, jak i dostawców GMO za potencjalne szkody związane z koegzystencją.
4.9.2 Następujące aspekty koegzystencji należy uregulować na szczeblu krajowym i regionalnym:
- konkretne środki dotyczące zapobiegania niepożądanemu krzyżowaniu się i przenoszeniu GMO zgodnie z obowiązującymi lokalnie warunkami;
- przepisy regionalne dotyczące uprawy niektórych GMO, gdzie ma to sens ekonomiczny i odpowiada regionalnemu rachunkowi korzyści i kosztów pomiędzy uprawami i wymaganymi środkami ostrożności; te zapisy mogą zawierać również zakaz uprawy niektórych GMO.
- środki ochrony obszarów chronionych zgodnie z dyrektywą 92/43 [22] w sprawie dzikiej fauny i flory i dyrektywą 79/409 [23] w sprawie ochrony dzikiego ptactwa i innych zagrożonych ekologicznie obszarów; oraz
- środki ochrony lokalnych interesów gospodarczych i związanych z kulturą.
5.
Praktyczne i aktualne aspekty koegzystencji
5.1 Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaprosił w lipcu 2004 r. praktyków działających na obszarze całego dotkniętego łańcucha produkcji na przesłuchanie, aby uzyskać obraz obecnej sytuacji oraz spodziewanego rozwoju wypadków.
Między innymi udało się uzyskać następujące rezultaty:
5.2 Testy i śledzenie GMO na wszystkich etapach łańcucha produkcji w każdym wypadku będzie pociągało za sobą dodatkowe koszty.
Proste testy jakościowe obecnie kosztują od 100 do 150 euro, podczas gdy ceny testów złożonych i ilościowych leżą w przedziale od 250 do 400 euro.
Należy przy tym zauważyć, że w badaniu poszukuje się jedynie pewnej określonej sekwencji genów.
Wraz z liczbą możliwych występujących GMO wzrasta więc zakres testu.
5.3 Pierwszy wypadek, gdy ze względu na wątpliwości związane z zagrożeniem dla zdrowia wycofano z obiegu GMO (kukurydza "Starlink" w USA), dotychczas pociągnął za sobą koszty przekraczające miliard dolarów.
Jednak po dwóch latach od wycofania w dalszym ciągu nie udało się w pełni wyeliminować GMO z obiegu.
5.4 Zarówno wysokość, jak i podział kosztów testów i śledzenia zależą przede wszystkim od tego, czy wolność od technologii genetycznych w wypadku konkretnych produktów jest ogólnie akceptowanym i zachowywanym standardem na rynku, od którego są tylko odosobnione odstępstwa, czy też producenci, osoby zajmujące się przetwórstwem i sprzedawcy za każdym razem muszą o taką wolność zabiegać.
5.5 Po wprowadzeniu na rynek GMO zasadniczo jest niemożliwe zagwarantowanie nieobecności tego GMO w innych gatunkach.
Można jednak utrzymać zanieczyszczenia przypadkowe i nieuniknione technicznie danym GMO poniżej realnego progu wykrywalności 0,1 %.
5.6 Chronienie materiału siewnego przed niezamierzonymi domieszkami materiału siewnego GMO stawia produkcję materiału siewnego przed poważnymi dodatkowymi wyzwaniami.
Im niższa jest ustalona wartość progowa, tym wyższe są koszty związane z unikaniem zanieczyszczenia i kontroli przy produkcji materiału siewnego i jego reprodukcją.
5.7 Zależnie od sposobu rozmnażania danego gatunku rośliny zagwarantowanie wolności od technologii genetycznych w odniesieniu do materiału siewnego będzie możliwe jedynie pod warunkiem zachowania znacznych odległości w terenie przy uprawie i przy pełnym oddzieleniu procesów przygotowywania, pakowania i przetwarzania.
Standardy ISO i protokoły HACCP, które częściowo są jeszcze w fazie przygotowywania, muszą być przy tym również zachowane, podobnie jak wymóg kontroli zewnętrznych.
5.8 Wiodący międzynarodowy producent materiału siewnego wykazał, że utrzymacie wartości progowej w wysokości 0,1 % również w USA, gdzie uprawiane są duże ilości GMO i przez przedsiębiorstwa, które w tych samych zakładach przetwarzają materiał siewny GMO, jest konieczne.
5.9 Obecnie ani w UE, ani na rynku międzynarodowym nie ma wiążących praktycznych wartości granicznych i standardów w związku z zanieczyszczeniami genetycznymi przy produkcji materiału siewnego.
Kontrola materiału siewnego jest obecnie regulowana odmiennie w różnych Państwach Członkowskich UE.
Również postępowanie władz w odnośnie zanieczyszczeń (akceptacja od 0,1 % do 0,5 %) wykazuje znaczące różnice.
5.10 Obecnie producenci materiału siewnego w sposób wyraźny obawiają się zagwarantowania pełnej wolności od technologii genetycznych w odniesieniu do ich produktów, jednak we Włoszech, poprzez bezpośrednie negocjacje pomiędzy włoskim związkiem rolników Coldiretti i wiodącymi producentami materiału siewnego, udało się uzgodnić gwarancje kontrolowane przez strony trzecie.
W Austrii od 2002 r. każde wprowadzenie do obiegu materiału siewnego zawierającego GMO (ponad 0,1 %) jest zabronione odpowiednim rozporządzeniem.
Mimo intensywnych kontroli nie wykryto żadnego wypadku naruszenia tego rozporządzenia.
5.11 Dodatkowe koszty wyprodukowania materiału siewnego i jego reprodukcji według danych przemysłu wynoszą od 10 do 50 %.
5.12 Przy reprodukcji materiału siewnego bez użycia technologii genetycznych w wypadku komercyjnego wprowadzenia GMO w danym regionie należy odgrodzić duże chronione obszary uprawne, tak, jak ma to już miejsce w różnych krajach odnośnie różnych kultur.
Szczególnie duże odstępy wymagane są przede wszystkim dla rzepaku.
5.13 Wszyscy uczestnicy rynku z wyjątkiem producentów materiału siewnego widzą w zachowaniu ostrych standardów dotyczących czystości odnośnie materiału siewnego (etykietowanie przy granicy wykrywalności 0,1 %) decydujący warunek zagwarantowania w przyszłości istnienia produktów wolnych od technologii genetycznych.
5.14 Przy zbieraniu i przetwarzaniu kukurydzy już teraz zagwarantowanie nieskażenia technologiami genetycznymi na poziomie 0,1 %, wymagane przez producentów artykułów spożywczych, skrobi i paszy dla zwierząt, pociąga za sobą dodatkowe koszty w wysokości ponad 3 euro za tonę.
Koszty te przy uprawie GMO na dużych przestrzeniach znacznie wzrosną. Dodatkowo ryzyko w wypadku nieuniknięcia zanieczyszczenia powyżej tolerowaną wielkość graniczną w zależności od wielkości plonów wynosi od 150000 do 7,5 miliona euro.
5.15 Jednoczesne rejestrowanie GMO i upraw wolnych od GMO na tym samym terenie wydaje się być niemożliwe do zrealizowania.
W tym wypadku konieczne jest pełne oddzielenie skupu, magazynowania, suszenia i transportu.
5.16 Przedsiębiorstwa i spółdzielnie zajmujące się skupem już teraz zapewniają sobie nieskażenie swoich produktów poprzez umowy z dostarczającymi rolnikami.
Między innymi sporządzana jest pozytywna lista akceptowanych i sprawdzonych gatunków materiału siewnego, jak również nieprzerwany system kontroli od uprawy do dostawy i kontroli przyjęcia.
5.17 Z punktu widzenia spółdzielni zajmujących się skupem systemy, które gwarantują czystość od technologii genetycznych w ramach aktualnie akceptowanych przez klientów wartości granicznych, są możliwe tylko przy regionalnym wydzieleniu upraw wolnych od technologii genetycznych i upraw GMO.
Koszty takiego sterowania uprawami szacowane są na pomiędzy 150 a 250 euro za hektar.
Dodatkowe koszty oddzielnego transportu i magazynowania oceniane są na 10 do 20 euro za tonę.
5.18 Również w zakładach przetwórczych, na przykład w młynach, istnieją systemy identyfikacji i zapewniania jakości.
Ich klienci oczekują obecnie gwarancji czystości pomiędzy 0,1 i 0,5 %.
Mają tu miejsce standardowe próby PCR i testy rezerwowe wszystkich dostaw.
Ponadto odbywają się rozmowy z dostawcami, od których ogólnie wymaga się udowodnienia, że skupują i przetwarzają jedynie materiały wolne od technik genetycznych.
Przy transporcie wedle możliwości unika się punktów krytycznych, takich jak magazyny spedycyjne i portowe, gdzie przeładowywane są również towary z GMO i gdzie mogłoby dojść do zmieszania i do zanieczyszczenia.
5.19 Ponoszone przez młyny koszty utrzymania w czystości w wypadku kukurydzy wynoszą obecnie 2,50 euro w dodatku do wymaganych przez dostawców marż (patrz wyżej).
Ponieważ te koszty mogą zostać przeniesione jedynie na tę część towarów, na które wymaga się odpowiedniej gwarancji, lecz odnoszą się do całej przetworzonej ilości, w wypadku produktów końcowych wolnych od technologii genetycznych są znacznie wyższe (na przykład mączka kukurydziana stanowi 50 % przetworzonego towaru, tj. koszty dodatkowe (2,50 plus 3,00 = 5,50 euro) sprawiają, że cena tony mączki — 11 euro — będzie bardzo odczuwalna.
Ryzyko wypadku zanieczyszczenia i dostarczenia klientowi towaru zanieczyszczonego powyżej dopuszczalnej wartości w zależności od wielkości dostawy i przetworzenia może pociągnąć za sobą koszty od kilkunastu do kilkudziesięciu milionów euro.
Ubezpieczenie od tego ryzyka w obecnej chwili nie jest możliwe.
5.20 Ostrożna polityka zakupów zakładów przetwórczych prowadzi do sytuacji, że w niektórych przypadkach całe regiony, na których występuje zwiększone ryzyko zanieczyszczenia we względu na uprawę GMO, wykluczone są ze skupu niezależnie od tego, że tylko część dostaw z tego obszaru jest rzeczywiście zanieczyszczona.
Tylko jedna uprawa eksperymentalna pszenicy modyfikowanej genetycznie w pewnym landzie niemieckim doprowadziła do tego, że największa niemiecka grupa młynów w tej okolicy nie skupuje więcej pszenicy.
5.21 Polityka większości dużych przedsiębiorstw handlu detalicznego i producentów wyrobów markowych w UE, aby zasadniczo gwarantować brak GMO w ich towarach, w ubiegłych latach doprowadziła do utworzenia obszernych testów zapewniania jakości, w które poszczególne przedsiębiorstwa corocznie inwestują od kilkunastu do kilkudziesięciu milionów euro.
Składają się one zarówno z prowadzonych w nieprzerwany sposób systemów dokumentacji i audytu dla dostawców, jak i z regularnego testowania oferowanych produktów. Te dodatkowe koszty dotychczas z reguły nie były przenoszone na klientów.
Systematyczny opis ilościowy w odniesieniu do poszczególnych produktów i grup produktowych do tej pory się nie powiódł.
5.22 Z regionalnego punktu widzenia warunki koegzystencji GMO i upraw bez GMO są bardzo różne. W szczególności w regionach, gdzie jest rozpowszechnione drobne rolnictwo, jednoczesna uprawa w ramach regionów nie jest realnie możliwa.
Według ksiąg gruntowych na przykład we Włoszech 90 % ziem uprawnych opisanych jest jako "niezdolne do koegzystencji".
Dotyczy to również wielu innych regionów Europy.
Należy też wziąć pod uwagę, że uciążliwe procedury oddzielania, kontroli i planowania upraw będą regularnie obciążać w szczególności właśnie drobnych rolników i osoby zajmujące się rolnictwem jako działalnością dodatkową.
Dotyczy to również lokalnego przetwórstwa produktów rolniczych.
5.23 Regionalne marki jakościowe i gwarancje pochodzenia, które odgrywają coraz większą rolę przy sprzedaży produktów wysokiej jakości o wysokich cenach, wymagają, jak dotychczas, rezygnacji z GMO.
Zarówno w odniesieniu do realnych kosztów produkcji, jak i dla wizerunku tych produktów zastosowanie GMO w danym regionie pochodzenia miałoby bardzo poważne szkodliwe konsekwencje.
Jest to jeden z powodów, dla których wiele regionów Europy ogłosiło się strefami wolnymi od technik genetycznych, chociaż nie ma jeszcze zgodności co do podstaw prawnych takich działań i muszą pojawić się dla nich odpowiednie uregulowania w prawie europejskim i krajowym.
Możliwość, że pojedynczy rolnicy mogą przez swoją gwarantowaną przez prawo UE uprawę GMO spowodują poważny wzrost kosztów ponoszonych przez swoich sąsiadów i przedsiębiorstwa w danym regionie, wydaje się być szczególnie groźna i szkodliwa dla pokoju społecznego.
5.24 Władze regionalne i związki rolników oraz przetwórców niepokoi szczególnie możliwość, że przyszłe gatunki GMO, inaczej niż obecne, również z powodów związanych z ochroną zdrowia (na przykład tzw. gatunki farmaceutyczne), będą musiały zostać oddzielone w sposób hermetyczny od produkcji żywności i paszy, co w USA doprowadziło już do poważnych dodatkowych problemów i niepokojów.
5.25 W niektórych Państwach Członkowskich UE ustawodawstwo regulujące kwestię koegzystencji jest już uchwalone lub proces ustawodawczy prawie dobiegł końca.
Jednak już teraz widać duże różnice w konstrukcjach prawnych i proceduralnych w poszczególnych państwach.
Różnic tych nie można wyjaśnić specyficznymi cechami regionalnymi.
Już teraz widać konieczność harmonizacji, aby zapewnić możliwość koegzystencji.
5.26 Koegzystencja upraw GMO i bez GMO oraz możliwość produkcji żywności bez GMO jest zadeklarowaną wolą polityczną w UE.
Jeśli się okaże, że celu powyższego nie można osiągnąć za pomocą istniejącego ustawodawstwa, w interesie konsumentów, rolników i innych podmiotów gospodarczych należy wprowadzić poprawki do odnośnych rozporządzeń i dyrektyw.
Inicjatywa Królestwa Szwecji dotycząca przyjęcia decyzji ramowej w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do poważnych przestępstw, włącznie z aktami terrorystycznymi
(2004/C 281/04)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 30 ust. 1 lit. a) i b) oraz art. 34 ust. 2 lit. b),
uwzględniając inicjatywę Królestwa Szwecji,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Jednym z podstawowych celów Unii jest zapewnienie jej obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
(2) Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez zapobieganie i zwalczanie przestępczości dzięki ściślejszej współpracy między organami ścigania w Państwach Członkowskim, przy jednoczesnym poszanowaniu zasad i przepisów związanych z prawami człowieka, podstawowymi wolnościami i państwem prawnym, na których opiera się Unia i które są wspólne dla Państw Członkowskich.
(3) Wymiana informacji i danych wywiadowczych dotyczących przestępstw i działalności przestępczej stanowi podstawę współpracy w zakresie egzekwowania prawa w Unii, służąc ogólnemu celowi poprawy bezpieczeństwa jej obywateli.
(4) Odpowiednio szybki dostęp do dokładnych i aktualnych informacji i danych wywiadowczych jest podstawowym elementem umożliwiającym organom ścigania skuteczne wykrywanie, zapobieganie i ściganie przestępstw i działalności przestępczej, w szczególności na obszarze, gdzie wewnętrzne kontrole graniczne zostały zniesione.
Ponieważ działalność terrorystów i innych poważnych przestępców prowadzona jest w sposób tajny, powinna być kontrolowana, a informacje odnoszące się do osób podejrzanych o działalność terrorystyczną powinny podlegać wymianie w szczególnie szybki sposób.
(5) Ważne jest zapewnienie, by możliwość otrzymywania przez organy ścigania z innych Państw Członkowskich informacji i danych wywiadowczych dotyczących poważnych przestępstw i aktów terrorystycznych postrzegana była w ujęciu poziomym, a nie w aspekcie różnic odnoszących się do rodzajów przestępstw lub podziału kompetencji między organami ścigania a organami sądowymi.
(6) Formalne procedury, struktury administracyjne oraz przeszkody prawne wynikające z przepisów ustawowych Państw Członkowskich w poważny sposób utrudniają obecnie skuteczną i sprawną wymianę informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania; taki stan rzeczy jest niedopuszczalny dla obywateli Unii Europejskiej, którzy apelują o poprawę bezpieczeństwa i zwiększenie skuteczności organów ścigania, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony praw człowieka.
(7) Należy umożliwić organom ścigania występowanie z wnioskiem o udzielenie informacji i danych wywiadowczych oraz ich uzyskiwanie od innych Państw Członkowskich na różnych etapach ścigania przestępstw, począwszy od fazy gromadzenia danych wywiadowczych o przestępstwach aż po fazę dochodzeniową.
Systemy Państw Członkowskim różnią się od siebie pod tym względem, ale niniejsza decyzja ramowa nie zmierza do zmiany tych systemów.
Jej celem jest jednakże zapewnienie, w odniesieniu do niektórych rodzajów informacji i danych wywiadowczych, by niektóre informacje mające kluczowe znaczenie dla organów ścigania podlegały szybkiej wymianie na terenie Unii, w sposób nieutrudniający ścigania poważnych przestępstw i aktów terrorystycznych.
(8) Brak wspólnych ram prawnych dla skutecznej i sprawnej wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich jest mankamentem, któremu należy zaradzić; Rada uważa zatem za konieczne przyjęcie prawnie wiążącego instrumentu w sprawie uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych.
(9) Wspólny interes Państw Członkowskich, jakim jest walka z przestępczością o charakterze transgranicznym, musi opierać się na właściwej równowadze między sprawną i skuteczną współpracą w dziedzinie egzekwowania prawa a przyjętymi zasadami i przepisami dotyczącymi ochrony danych, podstawowych wolności, praw człowieka i wolności jednostki; w niniejszym tekście osiągnięto taką równowagę.
(10) Rada Europejska, w przyjętej przez siebie podczas posiedzenia w dniu 25 marca 2004 r. deklaracji w sprawie zwalczania terroryzmu, poleciła Radzie przeanalizować działania odnoszące się do uproszczenia wymiany informacji i danych wywiadowczych między organami ścigania Państw Członkowskich.
Niniejsza decyzja ramowa stanowi realizację tego polecenia.
(11) W odniesieniu do Islandii i Norwegii, niniejsza decyzja ramowa stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, który należy do dziedziny określonej w art. 1 decyzji Rady 1999/437/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie niektórych warunków stosowania Układu zawartego przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącego włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen [1].
Procedury określone w tym układzie zostały zastosowane w odniesieniu do niniejszej decyzji ramowej.
(12) Dane osobowe przetwarzane w kontekście wprowadzania w życie niniejszej decyzji ramowej będą chronione zgodnie z zasadami Konwencji Rady Europy z dnia 28 stycznia 1981 r. o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych.
(13) Niniejsza decyzja ramowa respektuje podstawowe prawa i przestrzega zasad uznanych w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej i odzwierciedlonych w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
TYTUŁ I
ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Cel i zakres stosowania
1.
Celem niniejszej decyzji ramowej jest ustanowienie zasad, według których organy ścigania Państw Członkowskich będą mogły dokonywać skutecznej i sprawnej wymiany istniejących informacji i danych wywiadowczych w celu prowadzenia dochodzeń karnych lub operacji wywiadowczych w sprawie przestępstw, szczególnie w odniesieniu do poważnych przestępstw, w tym aktów terrorystycznych.
Nie ma ona wpływu na bardziej korzystne przepisy prawa krajowego, dwustronnych lub wielostronnych umów lub porozumień między Państwami Członkowskimi lub między Państwami Członkowskimi a krajami trzecimi oraz pozostaje bez uszczerbku dla instrumentów Unii Europejskiej w sprawie wzajemnej pomocy prawnej oraz wzajemnego uznawania decyzji w sprawach karnych.
2.
Niniejsza decyzja ramowa nie oznacza nałożenia na Państwa Członkowskie jakichkolwiek obowiązków gromadzenia i przechowywania informacji i danych wywiadowczych jedynie w celu udostępnienia ich organom ścigania innego Państwa Członkowskiego.
3.
Niniejsza decyzja ramowa nie oznacza nałożenia na Państwa Członkowskie jakichkolwiek obowiązków udostępniania informacji i danych wywiadowczych w celu wykorzystania ich jako środków dowodowych przez organy sądowe ani nie uprawnia do wykorzystywania takich informacji lub danych wywiadowczych w tym celu.
Jeżeli Państwo Członkowskie otrzymało informacje lub dane wywiadowcze zgodnie z niniejszą decyzją ramową i ma zamiar wykorzystać je jako środki dowodowe w postępowaniu karnym, musi uzyskać zgodę Państwa Członkowskiego, które udostępniło te informacje lub dane wywiadowcze, przy wykorzystaniu, w razie konieczności, instrumentów współpracy sądowej obowiązujących te Państwa Członkowskie.
4.
Niniejsza decyzja ramowa nie oznacza nałożenia jakiegokolwiek obowiązku uzyskiwania informacji lub danych wywiadowczych poprzez zastosowanie środków przymusu w Państwie, do którego skierowany jest wniosek o udostępnienie takich informacji.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej decyzji ramowej przyjmuje się następujące definicje:
a) "właściwy organ ścigania": krajowe służby policji, służby celne lub inny organ upoważniony na mocy prawa krajowego do wykrywania, zapobiegania lub ścigania przestępstw lub działalności przestępczej oraz do wykonywania władzy publicznej i stosowania środków przymusu w kontekście takich działań.
Organ sądowy uważany jest za właściwy organ ścigania, jeżeli, zgodnie z prawem krajowym, jako jedyny dysponuje informacjami lub danymi wywiadowczymi lub ma do nich dostęp;
b) "dochodzenie karne": ramy prawne, w których właściwe organy ścigania lub sądowe, w tym prokuratorzy, podejmują środki w celu ustalenia i rozpoznania faktów, podejrzanych i okoliczności w odniesieniu do jednego lub większej liczby zidentyfikowanych konkretnych przestępstw;
c) "operacja wywiadowcza dotycząca przestępstwa": ramy prawne, istniejące przed etapem dochodzenia karnego nadzorowanym i kontrolowanym przez organy sądowe, w tym prokuratorów, w których właściwy organ ścigania jest upoważniony na mocy prawa krajowego do gromadzenia, przetwarzania i analizowania informacji o przestępstwach lub działalności przestępczej w celu ustalenia czy konkretne przestępstwa zostały lub mogą zostać popełnione;
d) "informacje i dane wywiadowcze": każdy rodzaj istniejących informacji lub danych; ocenionych, przetworzonych i przeanalizowanych lub nie, które mogą zostać wykorzystane w dochodzeniu karnym lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa w celu wykrycia, zapobieżenia lub ścigania przestępstwa lub działalności przestępczej.
Takie informacje lub dane wywiadowcze obejmują:
i) informacje i dane wywiadowcze przechowywane w rejestrach lub aktach przez właściwe organy ścigania;
ii) informacje przechowywane przez inne organy w rejestrach lub aktach, do których właściwe organy ścigania mają bezpośredni lub pośredni dostęp;
iii) informacje, przechowywane przez operatorów telekomunikacji, zarówno zastrzeżone jak i niezastrzeżone, dotyczące abonentów usług telefonicznych, telefonii komórkowej, teleksu, faksu, poczty elektronicznej i stron internetowych lub adresów abonentów;
iv) informacje o przewożonych osobach i towarach przechowywane przez przedsiębiorstwa transportowe;
v) wszelkie inne informacje, dane wywiadowcze lub dane; ocenione, przetworzone i przeanalizowane lub nie, które zostały uzyskane w ramach dochodzenia karnego lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa lub które można uzyskać bez zastosowania środków przymusu.
Artykuł 3
Przestępstwa
Wymiana informacji i danych wywiadowczych na podstawie niniejszej decyzji ramowej może odbywać się w związku z przestępstwami, które, na mocy prawa Państwa Członkowskiego składającego wniosek, podlegają karze pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania na okres co najmniej 12 miesięcy.
Państwa Członkowskie mogą na podstawie porozumień dwustronnych zadecydować o szerszym zakresie obowiązywania procedur stosowanych na podstawie niniejszej decyzji ramowej.
TYTUŁ II
WYMIANA INFORMACJI I DANYCH WYWIADOWCZYCH
Artykuł 4
Udostępnianie informacji i danych wywiadowczych
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, że informacje i dane wywiadowcze, którymi właściwe organy ścigania dysponują lub do których mają dostęp bez konieczności stosowania środków przymusu, mogą być udostępniane właściwym organom ścigania z innych Państw Członkowskich zgodnie z niniejszą decyzją ramową.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, że warunki stosowane przy udostępnianiu informacji i danych wywiadowczych właściwym organom ścigania z innych Państw Członkowskich nie są bardziej restrykcyjne niż te, które obowiązują na poziomie krajowym w odniesieniu do udostępniania informacji i danych wywiadowczych oraz składania wniosków o ich udostępnienie.
3.
Informacje i dane wywiadowcze udostępniane są na wniosek właściwego organu ścigania, działającego w granicach uprawnień powierzonych mu na mocy prawa krajowego, który prowadzi dochodzenie karne lub operację wywiadowczą dotyczącą przestępstwa.
Artykuł 4a
Ograniczenia czasowe dotyczące udostępniania informacji i danych wywiadowczych
1.
Informacje i dane wywiadowcze udostępniane są bezzwłocznie, w miarę możliwości w terminie podanym we wniosku.
Jeżeli informacje lub dane wywiadowcze nie mogą zostać udostępnione w żądanym terminie, właściwy organ ścigania, do którego został skierowany wniosek o udostępnienie takich informacji lub danych, wskaże termin, w którym może je udostępnić.
Termin taki należy wskazać natychmiast.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają istnienie procedur, które umożliwiają im udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych w ciągu najwyżej 12 godzin, jeżeli państwo składające taki wniosek zaznaczy, że prowadzi dochodzenie karne lub operację wywiadowczą w związku z następującymi przestępstwami, zgodnie z ich definicją ustanowioną prawem państwa składającego wniosek:
- przynależność do organizacji przestępczej,
- terroryzm,
- handel ludźmi,
- seksualne wykorzystywanie dzieci i pornografia dziecięca,
- nielegalny handel środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi,
- nielegalny handel bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi,
- korupcja,
- nadużycia finansowe, w tym naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskich - w rozumieniu Konwencji z dnia 26 lipca 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich,
- pranie wpływów pieniężnych z przestępczości,
- fałszowanie walut, w tym waluty euro,
- przestępczość komputerowa,
- ułatwianie bezprawnego wjazdu i stałego pobytu,
- zabójstwo, poważne uszkodzenie ciała,
- nielegalny handel organami i tkankami ludzkimi,
- porwanie, bezprawne przetrzymywanie i branie zakładników,
- rasizm i ksenofobia,
- rabunek zorganizowany lub rozbój z bronią w ręku,
- nielegalny handel dobrami kultury, w tym antykami i dziełami sztuki,
- oszustwo,
- ściąganie haraczy i wymuszenia,
- podrabianie towarów i piractwo,
- fałszowanie dokumentów urzędowych i handel nimi,
- fałszowanie środków płatniczych,
- nielegalny handel substancjami hormonalnymi i innymi środkami pobudzającymi wzrost,
- nielegalny handel materiałami jądrowymi lub radioaktywnymi,
- handel kradzionymi pojazdami,
- gwałt,
- podpalenie,
- przestępstwa podlegające jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego,
- bezprawne zajęcie samolotu/statku,
- sabotaż,
- postępowanie naruszające przepisy ruchu drogowego, w tym naruszanie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i odpoczynku oraz przepisów w sprawie niebezpiecznych towarów,
- przemyt towarów,
- naruszanie praw własności intelektualnej,
- groźby lub akty przemocy wobec osób i mienia, w szczególności akty przemocy podczas imprez sportowych lub wydarzeń międzynarodowych, takich jak posiedzenia Rady Europejskiej, stosowanie tortur,
Jeżeli państwo składające wniosek wyrazi chęć uzyskania informacji w krótszym czasie, Państwo, do którego skierowany jest wniosek, dokłada wszelkich starań, by udzielić szybkiej odpowiedzi.
Artykuł 5
Wnioski o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych
1.
Wniosek o udostępnienie informacji i danych wywiadowczych może zostać złożony w celu wykrycia, zapobieżenia lub ścigania przestępstwa lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa, o których mowa w art. 3, jeżeli istnieją przesłanki pozwalające przypuszczać, że stosowne informacje i dane wywiadowcze dostępne są w innym Państwie Członkowskim.
2.
Właściwy organ ścigania składający wniosek powstrzymuje się od wnioskowania o udostępnienie szerszego zakresu informacji lub danych wywiadowczych i od wyznaczania bliższych terminów niż jest to konieczne do celów, w jakich złożono wniosek.
3.
Wnioski o udostępnienie informacji lub danych wywiadowczych zawierają przynajmniej informacje zawarte w załączniku do niniejszej decyzji ramowej (w przygotowaniu).
Artykuł 6
Kategorie osób, na temat których informacje lub dane wywiadowcze mogą być wymieniane
1.
Wymiana informacji i danych wywiadowczych na podstawie niniejszej decyzji ramowej może odnosić się do osób, które zgodnie z prawem krajowym Państwa Członkowskiego składającego wniosek:
a) są podejrzane o popełnienie lub współudział w przestępstwie lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa określone w art. 3; lub
b) mogą, według danych wywiadowczych lub innych okoliczności mających znaczenie dowodowe, popełnić lub wziąć udział w przestępstwie lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa określone w art. 3; lub
c) nie należą do kategorii a) ani b), ale istnieją rzeczywiste przesłanki pozwalające przypuszczać, że wymiana informacji i danych wywiadowczych, jako niezbędna część dochodzenia karnego lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa, może pomóc w wykryciu, zapobieżeniu lub ściganiu przestępstwa lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa określone w art. 4a.
2.
Wymiana informacji i danych wywiadowczych może odbywać się również w celu zidentyfikowania osób należących do kategorii określonych w ust. 1 lit. a)-c).
Artykuł 7
Kanały komunikacyjne
1. Wymiana informacji i danych wywiadowczych na podstawie niniejszej decyzji ramowej może odbywać się poprzez biuro SIRENE lub zgodnie z art. 4 ust. 4 i art. 5 ust. 4 Konwencji w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Policji (Konwencji o Europolu), lub, w sprawach celnych, za pośrednictwem jednostek centralnych zdefiniowanych w art. 5 ust. 1 Konwencji w sprawie pomocy wzajemnej i współpracy między administracjami celnymi, lub w jakichkolwiek innych ramach ustanowionych na poziomie dwustronnym lub wielostronnym pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej. Wszelkie tego typu ramy notyfikowane są Sekretariatowi Generalnemu Rady w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życia niniejszej decyzji ramowej, a następnie notyfikowane innym Państwom Członkowskim. Taka notyfikacja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym.
2.
Państwa Członkowskie mogą uzgodnić, w indywidualnych przypadkach lub na ogólnej zasadzie, że możliwe jest wykorzystywanie innych kanałów komunikacyjnych w celu wymiany informacji i danych wywiadowczych na podstawie niniejszej decyzji ramowej, na przykład za pośrednictwem oficerów łącznikowych lub bezpośrednio pomiędzy krajowymi lub lokalnymi organami ścigania.
3. Informacje lub dane wywiadowcze niepodlegające wymianie na mocy art. 4 ust. 4 i art. 5 ust. 4 Konwencji o Europolu przekazywane są również do Europolu, zgodnie z Konwencją o Europolu, w takim zakresie, w jakim wymiana ta odnosi się do przestępstw lub działalności przestępczej objętych mandatem Europolu.
Artykuł 8
Spontaniczna wymiana informacji i danych wywiadowczych
1.
Bez uszczerbku dla art. 11 ust. a)-c), właściwe organy ścigania udostępniają zainteresowanym właściwym organom ścigania z innych Państw Członkowskich informacje i dane wywiadowcze bez otrzymania od nich wniosku, jeżeli istnieją rzeczywiste przesłanki pozwalające przypuszczać, że takie informacje mogą pomóc w wykryciu, zapobieżeniu lub ściganiu przestępstw lub działalności przestępczej obejmującej przestępstwa, o których mowa w art. 4a.
2.
Informacje i dane wywiadowcze udostępniane są w takim zakresie, jaki uznany jest za stosowny i niezbędny do pomyślnego wykrycia, zapobieżenia lub ścigania określonego przestępstwa lub działalności przestępczej.
Artykuł 9
Ochrona danych
1.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia, że ustalone przepisy i normy dotyczące ochrony danych obowiązujące w przypadku korzystania z kanałów komunikacyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 1, są stosowane również w ramach procedury wymiany informacji i danych wywiadowczych ustanowionej niniejszą decyzją ramową.
2.
Każde Państwo Członkowskie zapewnia, w przypadku korzystania z kanałów komunikacyjnych, o których mowa w art. 7 ust. 2, że w ramach uproszczonej procedury wymiany informacji i danych wywiadowczych ustanowionej niniejszą decyzją ramową stosowane są normy dotyczące ochrony danych odpowiadające normom, o których mowa w ust. 1.
3.
Informacje i dane wywiadowcze, w tym dane osobowe, udostępniane na podstawie niniejszej decyzji ramowej mogą być wykorzystywane przez właściwe organy ścigania Państwa Członkowskiego, któremu zostały udostępnione w celu:
a) prowadzenia postępowań, do których ma zastosowanie niniejsza decyzja ramowa;
b) prowadzenia innych postępowań związanych z egzekwowaniem prawa bezpośrednio związanych z postępowaniem, o którym mowa w lit. a);
c) zapobieżenia bezpośredniemu i poważnemu zagrożeniu bezpieczeństwa publicznego;
d) do wszelkich innych celów, w tym do celów prowadzenia postępowania prokuratorskiego lub administracyjnego, pod warunkiem uprzedniego uzyskania wyraźnej zgody właściwego organu ścigania, który udostępnił informacje lub dane wywiadowcze.
4.
Przy udostępnianiu informacji i danych wywiadowczych zgodnie z niniejszą decyzją ramową, właściwy organ ścigania udostępniający takie informacje i dane może, zgodnie ze swoim prawem krajowym, nałożyć na właściwy organ ścigania otrzymujący informacje i dane warunki dotyczące korzystania z nich.
Możliwe jest również ustanowienie warunków dotyczących złożenia sprawozdania z wyników dochodzenia karnego lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa, w ramach których odbyła się wymiana informacji i danych wywiadowczych.
Warunki te są wiążące dla właściwego organu ścigania otrzymującego takie informacje i dane.
Artykuł 10
Poufność
Właściwe organy ścigania uwzględniają w należyty sposób, w każdym przypadku wymiany informacji lub danych wywiadowczych, wymogi związane z tajemnicą śledztwa.
W tym celu właściwe organy ścigania, zgodnie z ich prawem krajowym, gwarantują zachowanie poufnego charakteru wszelkich udostępnianych informacji i danych wywiadowczych określonych jako poufne.
Artykuł 11
Przyczyny odmowy udostępnienia informacji lub danych wywiadowczych
Właściwy organ ścigania może odmówić udostępnienia informacji lub danych wywiadowczych jedynie w przypadku istnienia rzeczywistych przesłanek pozwalających przypuszczać, że:
a) udostępnienie takich informacji lub danych wywiadowczych mogłoby zaszkodzić istotnym interesom bezpieczeństwa narodowego Państwa Członkowskiego, do którego skierowany jest wniosek; lub
b) udostępnienie takich informacji lub danych wywiadowczych mogłoby zagrozić powodzeniu dochodzenia karnego lub operacji wywiadowczej dotyczącej przestępstwa; lub
c) zakres informacji i danych wywiadowczych, których dotyczy wniosek jest wyraźnie nieproporcjonalny lub nieistotny z punktu widzenia celów, w których wniosek został złożony.
TYTUŁ III
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 12
Wykonanie
1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zastosowania się do przepisów niniejszej decyzji ramowej w ciągu 2 lat od momentu jej wejścia w życie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Sekretariatowi Generalnemu Rady i Komisji tekst przepisów przenoszących do ich prawa krajowego zobowiązania nałożone na nie na podstawie niniejszej decyzji ramowej.
Na podstawie tych i innych informacji, Komisja, po upływie 2 lat od daty określonej w ust. 1, przekaże Radzie sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej decyzji ramowej.
Rada, nie później niż po upływie roku od tej daty, oceni zakres, w jakim Państwa Członkowskie stosują się do przepisów niniejszej decyzji ramowej.
Artykuł 13
Stosunek do innych instrumentów
1.
Niniejszym uchyla się art. 39 ust. 1 i 2 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen.
2.
Państwa Członkowskie mogą nadal stosować umowy lub porozumienia dwustronne i wielostronne obowiązujące w momencie przyjęcia niniejszej decyzji ramowej w takim zakresie, w jakim takie umowy lub porozumienia umożliwiają poszerzenie zakresu celów niniejszej decyzji ramowej oraz są pomocne w dalszym upraszczaniu procedur wymiany informacji i danych wywiadowczych wchodzących w zakres niniejszej decyzji ramowej.
3.
Państwa Członkowskie mogą zawierać umowy lub porozumienia dwustronne lub wielostronne po wejściu w życie niniejszej decyzji ramowej w takim w zakresie, w jakim takie umowy lub porozumienia umożliwiają poszerzenie zakresu celów niniejszej decyzji ramowej oraz są pomocne w dalszym upraszczaniu procedur wymiany informacji i danych wywiadowczych wchodzących w zakres niniejszej decyzji ramowej.
4.
Umowy i porozumienia, o których mowa w ust. 2 i 3, nie mogą w żadnym wypadku wpływać na stosunki z Państwami Członkowskimi nie będącymi ich stroną.
5.
Państwa Członkowskie, w ciągu trzech miesięcy od wejścia w życie niniejszej decyzji ramowej, notyfikują Radzie i Komisji istniejące umowy i porozumienia, o których mowa w ust. 2 i które chcą nadal stosować.
6.
Państwa Członkowskie notyfikują również Radzie i Komisji wszelkie nowe umowy lub porozumienia, o których mowa w ust. 3, w ciągu trzech miesięcy od ich podpisania.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsza decyzja ramowa wchodzi w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym.
Inicjatywa Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w celu przyjęcia decyzji Rady w sprawie ochrony euro przed fałszowaniem poprzez wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro
(2004/C 317/06)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 30 ust. 1 lit. c) i art. 34 ust. 2 lit. c),
uwzględniając inicjatywę Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Hiszpanii, Republiki Francuskiej, Republiki Włoskiej i Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej [1],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Jako legalna waluta 12 Państw Członkowskich, euro staje się coraz powszechniejszą walutą i wobec tego stało się celem priorytetowym dla międzynarodowych organizacji fałszujących waluty.
(2) Euro stało się także celem dla fałszerzy z państw trzecich.
(3) Należy zapobiec dalszemu wzrostowi ilości fałszowanych euro, który zagraża swobodnemu obiegowi banknotów i monet euro.
(4) Konwencja o zwalczaniu fałszowania pieniędzy, uzgodniona dnia 20 kwietnia 1929 r. w Genewie (zwana dalej "Konwencją Genewską"), powinna być stosowana skuteczniej w warunkach integracji europejskiej.
(5) Państwa trzecie potrzebują centralnego punktu informacji o sfałszowanych euro i wszystkie informacje o sfałszowanych euro powinny być zebrane w Europolu do celów analizy.
(6) Biorąc pod uwagę rozporządzenie Rady (WE) nr 1338/2001 ustanawiające środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem [3], Rada uważa za stosowne, aby wszystkie Państwa Członkowskie zostały stronami Konwencji Genewskiej i założyły centralne biura w rozumieniu art. 12 Konwencji.
(7) Rada uważa za stosowne wyznaczenie Europolu jako centralnego biura ds. walki z fałszowaniem euro w rozumieniu art. 12 Konwencji Genewskiej,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1.
W stosunku do Państw Członkowskich będących stronami Konwencji o zwalczaniu fałszowania pieniędzy, uzgodnionej dnia 20 kwietnia 1929 r. w Genewie (zwanej dalej "Konwencją Genewską"), mianowicie Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Luksemburga, Niderlandów, Niemiec, Polski, Portugalii, Republiki Czeskiej, Szwecji, Węgier, Włoch i Zjednoczonego Królestwa, Europol, zgodnie z Oświadczeniem załączonym w Załączniku (zwanym dalej "Oświadczeniem"), działa jako centralne biuro ds. walki z fałszowaniem euro w rozumieniu pierwszego zdania art. 12 Konwencji Genewskiej.
Dotychczasowe uprawnienia krajowych biur centralnych pozostają w mocy w zakresie zwalczania fałszowania pozostałych walut i funkcji biura centralnego, nieprzekazanych Europolowi stosownie do Oświadczenia.
2.
Państwa Członkowskie niebędące jeszcze stronami Konwencji Genewskiej, mianowicie Cypr, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Słowacja i Słowenia, przystąpią do niej.
Po przystąpieniu do Konwencji Genewskiej, zgodnie z Oświadczeniem, wyznaczają Europol jako centralne biuro ds. walki z fałszowaniem euro, zgodnie pierwszym zdaniem art. 12 Konwencji Genewskiej.
Artykuł 2
1.
Rządy Państw Członkowskich będących stronami Konwencji Genewskiej przedkładają Oświadczenie i wyznaczają przedstawiciela Republiki Federalnej Niemiec do przekazania Oświadczenia Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych.
2.
Rządy Państw Członkowskich niebędących stronami Konwencji Genewskiej, w chwili przystąpienia niezwłocznie przedładają Oświadczenie i wyznaczają przedstawiciela Republiki Federalnej Niemiec do przekazania Oświadczenia Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja staje się skuteczna z dniem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Sporządzono w … W imieniu Rady Przewodniczący
P6_TA(2005)0004
Konstytucja dla Europy
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy(2004/2129(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy (zwany dalej "Konstytucją"),
- uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską zmieniony Jednolitym Aktem Europejskim i Traktatami z Maastricht, Amsterdamu i Nicei,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1],
- uwzględniając deklarację Rady Europejskiej z Laeken [2],
- uwzględniając swoje rezolucje [3] kładące podwaliny dla Konstytucji dla Europy,
- uwzględniając swoje rezolucje przygotowujące dotychczasowe Konferencje Międzyrządowe [4] i rezolucje oceniające ich rezultaty [5],
- uwzględniając projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy opartego na konsensusie przyjętym przez Konwent Europejski w dniach 13 czerwca i 10 lipca 2003 r., jak też swoje rezolucje [6] przygotowujące, a potem oceniające prace Konwentu,
- uwzględniając opinie w sprawie Konstytucji wydane przez Komitet Regionów [7] w dniu 17 listopada 2004 r. oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny [8] w dniu 28 października 2004 r. na wniosek Parlamentu [9],
- uwzględniając opinie wyrażone przez przedstawicieli stowarzyszeń regionalnych, partnerów społecznych i organizacji społeczno-obywatelskich podczas publicznego przesłuchania w dniu 25 listopada 2004 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych i opinie Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Rozwoju, Komisji Handlu Międzynarodowego, Komisji Budżetowej, Komisji Kontroli Budżetowej, Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii, Komisji Rozwoju Regionalnego, Komisji Rolnictwa, Komisji Rybołówstwa, Komisji Prawnej, Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Petycji (A6-0070/2004),
mając na uwadze, że:
A. przez cały okres swego istnienia Unia Europejska odgrywała znaczącą rolę w tworzeniu stale poszerzającej się przestrzeni pokoju i dobrobytu, demokracji i wolności, sprawiedliwości i bezpieczeństwa,
B. Konstytucja umacnia ten dorobek i wprowadza innowacje mające kluczowe znaczenie dla utrzymania i zwiększania zdolności Unii obejmującej dwadzieścia pięć, i potencjalnie więcej, Państw Członkowskich do podejmowania skutecznych działań wewnętrznych i zewnętrznych,
C. wysiłki podejmowane przez Parlament Europejski od czasu pierwszych wyborów bezpośrednich zmierzające do opracowania Konstytucji zostały zwieńczone sukcesem Konwentu, który opracował projekt korzystając z demokratycznej, reprezentatywnej i przejrzystej metody przedstawicielskiej, która w pełni dowiodła swojej skuteczności i która uwzględniła wkład obywateli Europy, co zaowocowało konsensusem pozostawionym w zasadzie w niezmienionej formie przez Konferencję Międzyrządową,
D. Konstytucja, będąca kompromisem, który musiał być do przyjęcia dla wszystkich Państw Członkowskich, musiała odrzucić niektóre propozycje, zwłaszcza te pochodzące od Parlamentu Europejskiego i Konwentu, które przyniosłyby, zdaniem ich autorów, dalsze pozytywne skutki dla Unii, i spośród których wiele wciąż możliwych jest do wprowadzenia w przyszłości,
E. przyjęcie Konstytucji przez wszystkie rządy Unii Europejskiej dowodzi, że wszystkie one uznają ów kompromis za podstawę, na której pragną oprzeć swoją przyszłą współpracę, i który będzie wymagał od nich wykazania się najwyższym zaangażowaniem politycznym, by zapewnić ratyfikację do 1 listopada 2006 r.,
F. Konstytucja jest przedmiotem głosów krytycznych wyrażanych w debacie publicznej, które nie odpowiadają rzeczywistej treści i konsekwencji prawnych jej postanowień, ponieważ Konstytucja nie doprowadzi do utworzenia scentralizowanego "superpaństwa", raczej wzmocni niż osłabi wymiar społeczny Unii i nie ignoruje korzeni historycznych i duchowych Europy, gdyż odwołuje się do jej kulturowego, religijnego i humanistycznego dziedzictwa,
1. uznaje, że Konstytucja jako całość stanowi satysfakcjonujący kompromis wprowadzający znaczącą poprawę w stosunku do istniejących Traktatów, który, po jego wprowadzeniu, przyniesie zauważalne korzyści dla obywateli (oraz dla Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych będących ich demokratyczną reprezentacją), dla Państw Członkowskich (wraz z ich władzami lokalnymi i regionalnymi) oraz dla skutecznego funkcjonowania instytucji Unii Europejskiej, a więc dla Unii jako całości;
Wzrost przejrzystości istoty i celów Unii
2. przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Konstytucja zapewnia obywatelom większą przejrzystość co do istoty i celów Unii oraz stosunków między Unią i Państwami Członkowskimi, ze względu między innymi na fakt, że:
a) skomplikowany zestaw Traktatów europejskich zostanie zastąpiony jednym, bardziej czytelnym dokumentem określającym cele Unii, jej uprawnienia i ich ograniczenia, instrumenty, jakimi posługuje się ona w swoich politykach i jej instytucje;
b) potwierdzona została podwójna legitymacja Unii jako unii państw i obywateli;
c) kanon wartości wspólnych dla wszystkich Państw Członkowskich, na których opiera się Unia i który tworzy ścisłą więź między jej obywatelami, został rozszerzony i przedstawiony w sposób bardziej jednoznaczny;
d) cele Unii oraz zasady rządzące jej działaniem i jej stosunkami z Państwami Członkowskimi zostają wyjaśnione i lepiej zdefiniowane;
e) spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna zostaje potwierdzona jako cel Unii;
f) włączone zostały nowe postanowienia o powszechnym zastosowaniu dotyczące wysokiego poziomu zatrudnienia, promowania równości kobiet i mężczyzn, wyeliminowania wszelkiego rodzaju dyskryminacji, walki z wykluczeniem społecznym i promowania sprawiedliwości społecznej, ochrony socjalnej, wysokiego poziomu edukacji, szkolenia i ochrony zdrowia, ochrony konsumentów, promowania zrównoważonego rozwoju i poszanowania usług użyteczności publicznej;
g) nie będą już mylone pojęcia "Wspólnota Europejska" i "Unia Europejska", ponieważ Unia Europejska stanie się jednolitym podmiotem prawnym z jednolitą strukturą;
h) europejskie akty prawne zostają uproszczone, a ich nazewnictwo wyjaśnione, przy użyciu bardziej zrozumiałych terminów: "ustawy europejskie" i "europejskie ustawy ramowe" zastąpią istniejące liczne rodzaje aktów (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, decyzje ramowe itp.);
i) zagwarantowane zostało, że Unia nie stanie się nigdy scentralizowanym i potężnym "superpaństwem":
- silny nacisk położony na decentralizację zawarty w haśle "jedność w różnorodności",
- obowiązek "szanowania tożsamości narodowej Państw Członkowskich, nierozerwalnie związanej z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu lokalnego i regionalnego",
- zasady przekazanych uprawnień (zgodnie z którą jedyne uprawnienia Unii to te przekazane jej przez Państwa Członkowskie), pomocniczości i proporcjonalności,
- uczestnictwo Państw Członkowskich w systemie podejmowania decyzji przez Unię oraz ich zgoda na jakiekolwiek jego zmiany;
j) włączenie symboli Unii do Konstytucji poprawi znajomość instytucji Unii i ich działań;
k) postanowienie dotyczące solidarności między Państwami Członkowskimi pozwoli obywatelom liczyć na wsparcie wszystkich członków Unii w razie ataku terrorystycznego bądź katastrofy naturalnej lub wywołanej przez ludzi;
Większa skuteczność i silniejsza pozycja w świecie
3. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wraz z wejściem w życie Konstytucji wzrośnie skuteczność wykonywania zadań przez instytucje, dzięki, między innymi, następującym zmianom:
a) zwiększy się zakres stosowania w Radzie głosowań większością kwalifikowaną, a zmniejszy zakres podejmowania decyzji jednomyślnie, co jest niezbędne, by uniknąć impasu w Unii składającej się z dwudziestu pięciu lub więcej krajów;
b) dwuipółroczna prezydencja w Radzie Europejskiej zastąpi prezydencję zmieniającą się co sześć miesięcy;
c) od roku 2014 zmniejszy się liczba członków Komisji Europejskiej w oparciu o zasadę równej rotacji między Państwami Członkowskimi;
d) Unia będzie znacznie bardziej widoczna i wzrośnie skuteczność jej działania jako podmiotu o globalnym znaczeniu:
- funkcje Wysokiego Przedstawiciela Unii ds. Polityki Zagranicznej oraz komisarza ds. stosunków zewnętrznych — stanowiska pokrywające się, co rodzi nieporozumienia — zostaną połączone w jedno stanowisko Ministra Spraw Zagranicznych Unii Europejskiej, który będzie wiceprzewodniczącym Komisji, przewodniczącym Rady Spraw Zagranicznych i będzie mógł wypowiadać się w imieniu Unii w sprawach, w których zajmuje ona wspólne stanowisko,
- będzie istnieć tylko jedna służba zagraniczna, która powinna być powiązana jak najściślej z Komisją i prowadzić do wzmocnienia Europy jako wspólnoty,
- przekazanie Unii osobowości prawnej, z której poprzednio korzystała Wspólnota Europejska, zwiększy jej zdolność do działania w stosunkach międzynarodowych i umożliwi jej występowanie jako strona porozumień międzynarodowych,
- wzrośnie możliwość rozwijania wspólnych struktur obronnych w ramach Unii, a polityka obronna zostanie wzmocniona, przy czym zapewniona będzie elastyczność wystarczająca do uwzględnienia zróżnicowanego podejścia Państw Członkowskich do tych kwestii,
e) ograniczona zostanie ilość instrumentów legislacyjnych oraz procedur służących ich przyjmowaniu; jednocześnie zostaną wyraźnie rozróżnione instrumenty legislacyjne i wykonawcze;
f) wzmocniona zostanie skuteczność procedur Unii w zakresie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych zapowiadająca konkretne postępy w zakresie wymiaru sprawiedliwości, bezpieczeństwa i kwestii dotyczących imigracji;
g) ułatwione zostanie stosowanie skutecznej metody wspólnotowej w pewnej liczbie innych kwestii, kiedy tylko zaistnieje wola polityczna jej stosowania;
h) wzrośnie możliwość odwoływania się do elastycznych rozwiązań w przypadku, gdy nie wszystkie Państwa Członkowskie będą gotowe do zaangażowania w pewne polityki w tym samym czasie;
Wzrost odpowiedzialności demokratycznej
4. przyjmuje z zadowoleniem wzmocnienie demokratycznej kontroli obywateli nad działaniami Unii Europejskiej poprzez wzrost odpowiedzialności demokratycznej, zwłaszcza dzięki następującym ulepszeniom:
a) każdy akt ustawodawczy Unii Europejskiej będzie poddane uprzedniej kontroli parlamentów krajowych i, za wyjątkiem kilku przypadków, podwójnej akceptacji rządów krajowych (w ramach Rady) i wybranego w wyborach bezpośrednich Parlamentu Europejskiego, co zapewnia poziom kontroli parlamentarnej nie spotykany w innych strukturach ponadnarodowych lub międzynarodowych;
b) wszelkie projekty aktów prawnych Unii Europejskiej zostaną przekazane z odpowiednim wyprzedzeniem parlamentom krajowym, tak by dać im możliwość ich omówienia z ministrami przed przyjęciem stanowiska Rady, ponadto parlamenty zyskują prawo sprzeciwu wobec projektów, które uznają za przekraczające kompetencje Unii Europejskiej;
c) co do zasady Parlament Europejski będzie decydował w sprawie prawodawstwa Unii na równi z Radą;
d) Przewodniczącego Komisji wybierać będzie Parlament Europejski, dzięki czemu wybór ten powiązany będzie z wynikami wyborów europejskich;
e) Minister Spraw Zagranicznych Unii Europejskiej powołany przez Radę Europejską w porozumieniu z przewodniczącym Komisji będzie odpowiedzialny przed Parlamentem Europejskim i Radą Europejską;
f) nowa procedura budżetowa będzie wymagać zgody zarówno Rady, jak i Parlamentu co do wszelkich środków wydatkowanych z budżetu Unii Europejskiej bez żadnych wyjątków, co zapewni demokratyczną kontrolę nad wszystkimi wydatkami;
g) wykonywanie uprawnień legislacyjnych przekazanych Komisji poddane będzie nowemu systemowi kontroli Parlamentu i Rady dającemu każdej z tych instytucji możliwość odrzucenia decyzji Komisji, której są przeciwne;
h) agencje, a szczególnie Europol, poddane będą w większym zakresie kontroli Parlamentu;
i) debaty Rady nad aktami prawnymi oraz ich przyjmowanie przez Radę będą miały charakter publiczny;
j) rola Komitetu Regionów będzie wzmocniona;
k) na potrzeby przyszłych rewizji Konstytucji Parlament Europejski będzie miał możliwość przedstawienia propozycji, a Konwent rozpatrzy każdą tego typu propozycję rewizji, chyba że Parlament nie uzna tego za konieczne;
Więcej praw dla obywateli
5. przyjmuje z zadowoleniem wzmocnienie praw obywatelskich dzięki następującym ulepszeniom:
a) wprowadzenie Karty Praw Podstawowych UE do Części II Konstytucji, co oznacza, że wszystkie postanowienia aktów prawnych Unii Europejskiej i wszystkie działania prowadzone przez instytucje UE lub oparte na aktach prawnych UE będą musiały być zgodne z jej standardami;
b) Unia ma przystąpić do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, co sprawi, że poddana ona będzie takiej samej kontroli zewnętrznej, jak jej Państwa Członkowskie;
c) nowe przepisy ułatwią uczestnictwo obywateli, partnerów społecznych, organizacji przedstawicielskich i społeczeństwa obywatelskiego w debatach Unii;
d) wprowadzenie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, która da obywatelom możliwość przedstawienia projektów w sprawach, w których ich zdaniem w celu realizacji postanowień Konstytucji niezbędny jest akt prawny Unii;
e) pojedyncze osoby będą miały lepszy dostęp do wymiaru sprawiedliwości w odniesieniu do prawa Unii Europejskiej;
Wnioski
6. zatwierdza Traktat Konstytucyjny i bez zastrzeżeń popiera jego ratyfikację;
7. wierzy, że Konstytucja zapewni stabilne, trwałe ramy przyszłego rozwoju Unii Europejskiej, które umożliwią jej przyszłe rozszerzenie i zapewnią mechanizmy jej rewizji, gdy będzie ona niezbędna;
8. zgłasza swój zamiar skorzystania z nowego prawa inicjatywy przyznanego mu przez Konstytucję w celu dokonania w niej ulepszeń;
9. ma nadzieje, że wszystkie Państwa Członkowskie będą w stanie zakończyć jej ratyfikację do połowy 2006 roku;
10. ponawia swój postulat dołożenia wszelkich starań, by poinformować obywateli europejskich o treści Konstytucji w sposób jasny i obiektywny; w związku z tym zwraca się do instytucji europejskich i Państw Członkowskich, aby, rozpowszechniając tekst Traktatu Konstytucyjnego wśród obywateli w jego pełnej wersji lub w formie streszczenia, wyraźnie rozdzielili jego elementy już obowiązujące na mocy istniejących Traktatów od nowych postanowień wprowadzonych przez Konstytucję w celu edukacji społeczeństwa i zapewnienia informacji na potrzeby debaty; zwraca się również o uznanie roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w debatach ratyfikacyjnych i zapewnienie wystarczającego wsparcia umożliwiającego tym organizacjom zaangażowanie ich okręgów wyborczych w debaty na obszarze UE w celu promowania aktywnego udziału obywateli w debacie w sprawie ratyfikacji;
***
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji i sprawozdania Komisji Spraw Konstytucyjnych parlamentom krajowym Państw Członkowskich, Radzie, Komisji Europejskiej i byłym członkom Konwentu Europejskiego w sprawie przyszłości Europy, oraz do zapewnienia, by służby Parlamentu, w tym jego biura informacyjne, dostarczały pełnej informacji o Konstytucji i stanowisku Parlamentu na jej temat.
[1] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
[2] Szczyt Rady Europejskiej w Laeken, deklaracja z Laeken w sprawie przyszłości Unii, SN 273/01 z 15.12.2001.
[3] Rezolucja z 14.2.1984 w sprawie projektu Traktatu ustanawiającego Unię Europejską, Dz.U. C 77 z 19.3.1984, str. 53, sprawozdawca: Altiero Spinelli, 1-1200/1983; Rezolucja z 11.7.1990 w sprawie wytycznych Parlamentu Europejskiego do projektu konstytucji Unii Europejskiej, Dz.U. C 231 z 17.9.1990, str. 91, sprawozdawca: Emilio Colombo, A3-0165/1990; Rezolucja z 12.12.1990 w sprawie konstytucyjnych podstaw Unii Europejskiej, Dz.U. C 19 z 28.1.1991, str. 65, sprawozdawca: Emilio Colombo, A3-0301/1990; Rezolucja z 10.2.1994 w sprawie Konstytucji Unii Europejskiej, Dz.U. C 61 z 28.2.1994, str. 155, sprawozdawca: Fernand Herman, A3-0064/1994; Rezolucja z 25.10.2000 w sprawie nadania Traktatom formy konstytucji, Dz.U. C 197 z 12.7.2001, str. 186, sprawozdawca: Olivier Duhamel, A5-0289/2000.
[4] Rezolucja z 14.3.1990 w sprawie Konferencji Międzyrządowej w kontekście strategii Parlamentu dla Unii Europejskiej, Dz.U. C 96 z 17.4.1990, str. 114, sprawozdawca: David Martin, A3-0047/1990; Rezolucja z 11.7. 1990 w sprawie Konferencji Międzyrządowej w kontekście strategii Parlamentu dla Unii Europejskiej, Dz.U. C 231 z 17.9.1990, str. 97, sprawozdawca: David Martin, A3-0166/1990; Rezolucja z 22.11.1990 w sprawie Konferencji Międzyrządowej w kontekście strategii Parlamentu dla Unii Europejskiej, Dz.U. C 324 z 24.12.1990, str. 219, sprawozdawca: David Martin, A3-0270/1990; Rezolucja z 22.11.1990 zawierająca opinię Parlamentu w sprawie zwołania Konferencji Międzyrządowych do spraw unii gospodarczo-walutowej i unii politycznej, Dz.U. C 324 z 24.12.1990, str. 238, sprawozdawca: David Martin, A3-0281/1990; Rezolucja z 17.5.1995 w sprawie funkcjonowania Traktatu o Unii Europejskiej w związku z Konferencją Międzyrządową w roku 1996 — realizacja i rozwój Unii, Dz.U. C 151 z 19.6.1995, str. 56, sprawozdawcy: Jean-Louis Bourlanges i David Martin, A4-0102/1995; Rezolucja z 13.3.1996 zawierająca (i) opinię Parlamentu w sprawie zwołania Konferencji Międzyrządowej oraz (ii) ocenę pracy grupy refleksyjnej i listę priorytetów politycznych Parlamentu Europejskiego w związku z Konferencją Międzyrządową, Dz.U. C 96 z 1.4.1996, str. 77, sprawozdawcy: Raymonde Dury i Hanja Maij-Weggen, A4-0068/1996; Rezolucja z 18.11.1999 w sprawie przygotowania reformy Traktatów i następnej Konferencji Międzyrządowej, Dz.U. C 189 z 7.7.2000, str. 222, sprawozdawcy: Giorgos Dimitrakopoulos i Jo Leinen, A5-0058/1999; Rezolucja z 3.2.2000 w sprawie zwołania Konferencji Międzyrządowej, Dz.U. C 309 z 27.10.2000, str. 85, sprawozdawcy: Giorgos Dimitrakopoulos i Jo Leinen, A5-0018/2000; Rezolucja z 16.3.2000 w sprawie sporządzenia projektu Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U. C 377 z 29.12.2000, str. 329, sprawozdawcy: Andrew Duff i Johannes Voggenhuber, A5-0064/2000; Rezolucja z 13.4.2000 zawierająca propozycje Parlamentu Europejskiego na Konferencję Międzyrządową, Dz.U. C 40 z 7.2.2001, str. 409, sprawozdawcy: Giorgos Dimitrakopoulos i Jo Leinen, A5-0086/2000.
[5] Rezolucja z 16.1.1986 dotyczącą stanowiska Parlamentu Europejskiego w sprawie Aktu Jednolitego zatwierdzonego przez Konferencję Międzyrządową w dniach 16- 17 grudnia 1985 r., Dz.U. C 36 z 17.2.1986, str. 144, sprawozdawca: Altiero Spinelli, A2-0199/1985; Rezolucja z 11.12.1986 w sprawie Jednolitego Aktu Europejskiego, Dz.U. C 7 z 12.1.1987, str. 105, sprawozdawca: Luis Planas Puchades, A2-0169/1986; Rezolucja z 7.4.1992 w sprawie wyników Konferencji Międzyrządowej, Dz.U. C 125 z 18.5.1992, str. 81, sprawozdawcy: David Martin i Fernand Herman, A3-0123/1992; Rezolucja z 19.11.1997 w sprawie Traktatu z Amsterdamu, Dz.U. C 371 z 8.12.1997, str. 99, sprawozdawcy: Iñigo Méndez de Vigo i Dimitris Tsatsos, A4-0347/1997; Rezolucja z 31.5.2001 w sprawie Traktatu z Nicei i przyszłości Unii Europejskiej, Dz.U. C 47 E z 21.2.2002, str. 108, sprawozdawcy: Iñigo Méndez de Vigo i António José Seguro, A5-0168/2001.
[6] Rezolucja z 29.11.2001 w sprawie Rady Europejskiej w Laeken i przyszłości Unii, Dz.U. C 153 E z 27.6.2002, str. 310, sprawozdawcy: Jo Leinen i Iñigo Méndez de Vigo, A5-0368/2001; Rezolucja z 24.9.2003 w sprawie projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy i opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie zwołania Konferencji Międzyrządowej, Dz.U. C 77 E z 26.3.2004, str. 255, sprawozdawcy: José María Gil-Robles Gil-Delgado i Dimitris Tsatsos, A5-0299/2003.
[7] KR 354/2003 wersja ostateczna, dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2005)0005
Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyniku Konferencji w Buenos Aires w sprawie zmian klimatu
Parlament Europejski,
- uwzględniając Protokół z Kioto do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) z dnia 11 grudnia 1997 r. i przepisy proceduralne dla jego wdrożenia przyjęte na konferencjach w Bonn (lipiec 2001 r.), Marakeszu (listopad 2001 r.), New Delhi (listopad 2002 r.) i Mediolanie (grudzień 2003 r.), oraz Dziesiątą Konferencję Stron (COP-10), która odbyła się w Buenos Aires (Argentyna) w dniach 6- 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając swoje rezolucje dotyczące zmian klimatu, a w szczególności rezolucję z dnia 17 listopada 2004 r. w sprawie strategii Unii Europejskiej na Konferencję w Buenos Aires (COP-10) [1],
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że zmiany klimatu są jednym z podstawowych wyzwań XXI wieku, jako że wywołuje ona w skali światowej bardzo niekorzystne skutki dla środowiska, gospodarki i społeczeństwa i przypuszczalnie wpłynie negatywnie na zrównoważony rozwój oraz na warunki życia milionów ludzi na całym świecie; mając na uwadze, że w 2004 r. huragany, tajfuny i inne katastrofy naturalne związane z pogodą ponownie ciężko dotknęły społeczeństwa na całym świecie, w szczególności w krajach najuboższych; mając na uwadze, że oprócz cierpienia ludzi oraz licznych ofiar śmiertelnych wyrządziły one również szkody ekonomiczne szacowane w 2004 r. na rekordową kwotę 90 miliardów USD,
B. mając na uwadze, że pełne wykonanie UNFCCC oraz Protokołu z Kioto mają zasadnicze znaczenie dla rozwiązania kluczowego problemu zmian klimatu oraz dla przyszłości środowiska naturalnego na świecie,
C. mając na uwadze, że UNFCCC ustala ramy działań zmierzających do stabilizacji koncentracji gazów cieplarnianych w atmosferze w celu zapobieżenia "niebezpiecznemu antropogenicznemu wpływowi" na system klimatyczny; mając na uwadze, że UNFCCC weszła w życie 21 marca 1994 r. i obecnie jej sygnatariuszami jest 189 stron,
D. mając na uwadze, że do chwili obecnej Protokół z Kioto ratyfikowały 132 państwa i organizacje regionalnej integracji gospodarczej, w tym 37 stron wymienionych w Załączniku I, na które przypada 61,6 % emisji gazów cieplarnianych stron wymienionych w Załączniku I z 1990 r., a tym samym został spełniony warunek wejścia w życie Protokołu, co będzie miało miejsce 16 lutego 2005 r.,
E. mając na uwadze, że kraje rozwinięte ponoszą znaczną odpowiedzialność za emisje gazów cieplarnianych i z tego powodu powinny odgrywać wiodącą rolę w procesie ich redukcji; mając na uwadze, że Parlament Europejski stale żądał, aby Unia Europejska utrzymała tę wiodącą rolę,
F. mając na uwadze, że Protokół z Kioto został ratyfikowany przez Wspólnotę Europejską w dniu 31 maja 2002 r., jak również przez jej Państwa Członkowskie oraz mając na uwadze, że Parlament Europejski i Rada przyjęły akty prawne [2] niezbędne dla wdrożenia postanowień Protokołu z Kioto we Wspólnocie Europejskiej; mając na uwadze, że w dniu 13 października 2003 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie [3]; mając na uwadze, że niedawne sprawozdanie Komisji o postępach w tym zakresie (COM(2004)0818) potwierdza, że UE jako całość jest na drodze do osiągnięcia celów wynikających z Protokołu z Kioto,
G. mając na uwadze, że wprawdzie cele ustanowione w Protokole z Kioto są podstawowym warunkiem globalnej strategii dotyczącej zmian klimatu, to jednak istnieje potrzeba wyznaczenia dalszych celów na okres po 2012 r.; mając również na uwadze, że globalne emisje powinny zostać zredukowane o połowę do roku 2050 w celu ograniczenia globalnego ocieplenia do poziomu poniżej 2°C powyżej poziomu sprzed industrializacji,
H. mając na uwadze, że rok 2012 zbliża się bardzo szybko i że niezbędna jest strategia na lata po 2012 r., która powinna zająć się długoterminowym wyzwaniem w zakresie popularyzacji źródeł energii ubogich w węgiel, technologii o niskiej emisji gazów cieplarnianych oraz energii odnawialnej,
1. z zadowoleniem przyjmuje międzynarodowe porozumienie w sprawie decyzji podjętych na Dziesiątej Konferencji Stron UNFCCC, w tym opracowany w Buenos Aires Program pracy nad środkami adaptacji i reagowania oraz decyzję rozpoczęcia w maju 2005 r. dialogu w sprawie przyszłych reakcji na zmiany klimatu w ramach UNFCCC i Protokołu z Kioto;
2. jest głęboko przekonany, że Unia Europejska powinna zachować swą wiodącą rolę w międzynarodowych wysiłkach na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatu; dlatego też oczekuje, że UE przedstawi na Seminarium Ekspertów Rządowych propozycje przyszłego systemu, który będzie zgodny z celem UE, polegającym na utrzymaniu średniego światowego wzrostu temperatur poniżej 2°C względem poziomu sprzed industrializacji, przy czym globalne emisje gazów cieplarnianych osiągną najwyższy poziom w ciągu nadchodzących dwóch dziesięcioleci, oraz który będzie zgodny z zasadą równości, odpowiedzialności i zdolności do działania;
3. stwierdza potrzebę znacznego zwiększenia w średnim terminie przez wszystkie kraje rozwinięte wysiłków na rzecz ograniczenia emisji w celu osiągnięcia długoterminowych celów w zakresie redukcji emisji; wzywa UE do przyjęcia na wiosennym spotkaniu Rady Europejskiej w 2005 r. celów w zakresie redukcji, zgodnych z celami wymienionymi powyżej; uważa, że w odniesieniu do krajów uprzemysłowionych średnioterminowe redukcje rzędu 30 % do 2020 r. oraz długoterminowe redukcje rzędu 60-80 % do 2050 r. są konieczne do osiągnięcia tego celu;
4. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zintensyfikowania starań na rzecz nawiązania dialogu z odpowiedzialnymi państwami na całym świecie w celu opracowania trwałego rozwiązania problemu, tak aby zapobiec niebezpiecznym zmianom klimatu; potępia próby niektórych państw zmierzające do utrudnienia rozpoczęcia negocjacji w sprawie zobowiązań w zakresie polityki klimatycznej po 2012 r.; wyraża ubolewanie z powodu powtarzanych oświadczeń włoskiego Ministra Ochrony Środowiska, zgodnie z którymi bez udziału Stanów Zjednoczonych, Chin i Indii bezcelowym byłoby wyznaczanie wiążących celów w zakresie redukcji emisji po 2012 r.; uważa, że oświadczenia te mogą osłabić pozycję Unii Europejskiej;
5. wzywa kraje, które nie ratyfikowały Protokołu z Kioto, aby uczyniły to jak najszybciej; wzywa rząd Stanów Zjednoczonych do ponownego rozważenia decyzji o nieprzystępowaniu do Protokołu z Kioto i, w pierwszym rzędzie, do dotrzymania swoich zobowiązań w ramach UNFCCC w zakresie ograniczenia krajowej emisji do poziomu z 1990 r.; podkreśla dalej, że ratyfikacja i stosowanie mechanizmów Protokołu z Kioto pozwoliłoby Australii osiągnąć cele Protokołu z Kioto w sposób bardziej ekonomiczny;
6. wzywa UE do podjęcia dalszych kroków zmierzających do zwiększenia oszczędności energii, poprawy wydajności energii i przejścia na odnawialne źródła energii;
7. wyraża swoje zaniepokojenie tym, że wzrost emisji w sektorze transportowym może zniweczyć postępy osiągnięte w redukcji emisji w innych sektorach; uważa, że UE mogłaby nauczyć się od Kalifornii, jak ograniczać emisje w sektorze transportowym; wzywa zatem Komisję do pilnego przedstawienia propozycji wiążących limitów emisji CO2 dla nowych pojazdów;
8. ponawia swe żądanie uwzględnienia emisji związanych z międzynarodowym transportem lotniczym i morskim przy ustalaniu celów w zakresie redukcji emisji w drugim okresie wykonania Protokołu z Kioto (2012);
9. wyraża swoje rozczarowanie, że Dziesiątej Konferencji Stron nie udało się przygotować dalszych celów na okres po 2012 r.; w szczególności ubolewa nad tym, że Konferencja Stron, mimo starań delegacji UE, zgodziła się jedynie na jedno nieformalne spotkanie w 2005 r. poświęcone przygotowaniu nowych celów; nalega, aby UE starannie i w ścisłej współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami na szczeblu międzynarodowym i regionalnym przygotowała się do udziału w tym spotkaniu, utrzymując wiodącą rolę w budowie silnej koalicji na rzecz dalszych międzynarodowych zobowiązań po 2012 r.; podkreśla konieczność umożliwienia decydentom w gospodarce planowania z określoną uzasadnioną dozą pewności co do sytuacji po 2012 r.;
10. nalega, aby Seminarium Ekspertów Rządowych skoncentrowało się na ukierunkowanych na przyszłość dyskusjach nad Protokołem z Kioto w ramach UNFCCC w celu opracowania skutecznej i odpowiedniej reakcji na zmiany klimatu oraz opublikowało pisemne sprawozdanie z wyników, które powinno zostać wzięte pod uwagę podczas negocjacji;
11. uważa, że przyszły system powinien być oparty na wspólnej, ale zróżnicowanej odpowiedzialności, na dalszej i większej redukcji emisji po 2012 r. oraz zaangażowaniu większej liczby krajów, w szczególności USA i bardziej zaawansowanych krajów rozwijających w wysiłki zmierzające do redukcji emisji; dlatego też wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do podkreślenia potrzeby ochrony klimatu w ramach dialogu z partnerami międzynarodowymi, w szczególności z USA, Chinami i Indiami;
12. podkreśla potrzebę zwiększenia finansowej pomocy na środki przystosowawcze w krajach rozwijających się; podkreśla ponadto, że mimo iż wszystkie kraje mają prawo do rozwoju gospodarczego, należy przedsięwziąć środki dla wspierania bardziej przyjaznych środowisku modeli rozwoju;
13. ubolewa nad tym, że Stany Zjednoczone, największy emitent CO2, mimo obecności na Dziesiątej Konferencji Stron, nie były przygotowane do dyskusji nad dalszym postępem w ograniczaniu zmian klimatu; z dużym zadowoleniem przyjmuje liczne inicjatywy dotyczące zmian klimatu podejmowane w USA na poziomie stanowym, takie jak Regionalna inicjatywa dotycząca gazów cieplarnianych (Regional Greenhouse Gas Initiative) obejmująca dziewięć północno-wschodnich stanów, podczas gdy Maryland, Dystrykt Kolumbia, Pensylwania, wschodnie prowincje Kanady i Nowy Brunszwik są obserwatorami tego procesu, który zmierza do wypracowania regionalnego programu handlu emisjami (cap-and-trade program) z uwzględnieniem emisji CO2;
14. wzywa Komisję do rozważenia w najbliższym sprawozdaniu na temat kosztów i korzyści związanych z przyszłymi politykami dotyczącymi zmian klimatu środków dostosowania granic w celu wyrównania ewentualnych korzyści w zakresie konkurencyjności, które mogliby odnosić producenci z krajów uprzemysłowionych nie stosujących ograniczeń emisji; podkreśla, że zajęcie się problemem zmian klimatu stwarza także możliwości i bodźce dla innowacji w zgodzie z celami Agendy Lizbońskiej;
15. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy UE zmierzające do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, a w szczególności system handlu prawami do emisji, który rozpoczyna działalność 1 stycznia 2005 r. oraz popiera możliwość przystąpienia do tego systemu takich krajów jak Kanada lub Japonia; wzywa Komisję do rozważenia połączenia systemu UE handlu prawami do emisji z inicjatywami lokalnymi, które przyjęły limity emisji zgodne z celami UNFCCC; wzywa również Radę Europejską do zagwarantowania możliwości wykorzystania kredytów z mechanizmów związanych z projektami zgodnie z warunkami ustanowionymi w dyrektywie 2004/101/WE również po 2012 r.;
16. wzywa obie Prezydencje 2005 roku do zapewnienia utrzymania, a nawet zwiększenia tempa prac w tej dziedzinie, przy jednoczesnym zwiększaniu poziomu zaangażowania i liczby międzynarodowych partnerów uczestniczących w tym procesie;
17. podkreśla, że współpraca z Parlamentem Europejskim i Komisją była owocna i oczekuje, że przed następną Konferencją/spotkaniem Stron w Paryżu zostanie wraz Radą znalezione rozwiązanie umożliwiające przedstawicielom Parlamentu Europejskiego występujących co najmniej w charakterze obserwatorów, z prawem lub bez prawa głosu, dostęp do posiedzeń koordynacyjnych UE;
18. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, Sekretariatowi UNFCCC, z prośbą o przekazanie jej wszystkim umawiającym się stronom spoza UE.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0060.
[2] Decyzja nr 280/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. dotycząca mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie i wykonania Protokołu z Kioto (Dz.U. L 49 z 19.2.2004, str. 1) oraz dyrektywa 2004/101/WE z dnia 27 października 2004 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie, z uwzględnieniem mechanizmów projektowych Protokołu z Kioto (Dz.U. L 338 z 13.11.2004, str. 18).
[3] Dz.U. L 275 z 25.10.2003, str. 32.
--------------------------------------------------
P6_TA(2005)0010
Tybet: sprawa Tenzina Deleka Rinpoche'a
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Tybetu
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Tybetu i praw człowieka w Chinach,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 listopada 2004 r. [1] w sprawie sytuacji w Tybecie i Tenzina Deleka Rinpoche'a,
- uwzględniając dialog dotyczący praw człowieka pomiędzy UE a Chinami,
- uwzględniając wolność religijną w Chinach, a w szczególności sprawę Juliusa Jia Zhiguo, biskupa prowincji Hebei w północnych Chinach,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w dniu 2 grudnia 2002 r. Sąd Ludowy Średniego Szczebla w Kardze w Tybetańskiej Autonomicznej Prefekturze Kardze, Prowincja Sichuan, skazał Tenzina Deleka Rinpoche, wpływowego i szanowanego lamę buddyjskiego, na karę śmierci z odroczeniem jej wykonania na dwa lata, natomiast jego asystenta, Lobsanga Dhondupa na karę śmierci bez odroczenia jej wykonania,
B. mając na uwadze, że nie udowodniono, aby Tenzin Delek i Lobsang Dhondup brali udział w serii zamachów bombowych lub w podżeganiu do separatyzmu,
C. mając na uwadze, że w dniu 26 stycznia 2005 r. przypada druga rocznica egzekucji Lobsanga Dhondupa wykonanej w 2003 r.,
D. mając na uwadze, że okres odroczenia egzekucji Tenzina Deleka Rinpoche'a upływa w dniu 26 stycznia 2005 r.,
E. mając na uwadze, że zgodnie z prawem chińskim karę śmierci zamienia się na karę dożywotniego pozbawienia wolności w przypadku, gdy oskarżony w czasie trwania dwuletniego okresu odroczenia wykonania kary nie złamie ponownie prawa,
F. mając na uwadze, że na prośbę ówczesnej Rady Europejskiej Rada jest obecnie w trakcie ponownego analizowania sprawy embarga na sprzedaż broni do Chin, ustanowionego i wdrożonego w 1989 r.,
G. mając na uwadze, że chiński rząd przyjął niedawno przedstawicieli Dalaj Lamy,
1. potwierdza swoje poparcie dla rządów prawa oraz wzywa rząd chiński do niezwłocznej zamiany kary śmierci orzeczonej wobec Tenzina Delega Rinpoche'a na łagodniejszą karę;
2. ponawia swoje wezwanie do zniesienia kary śmierci i natychmiastowego wprowadzenia moratorium na jej wykonywanie w Chinach;
3. przyjmuje oświadczenie władz chińskich stanowiące, że każda osoba skazana na karę śmierci z odroczeniem jej wykonania, która nie popełni umyślnego przestępstwa w czasie trwania okresu odroczenia, uzyska zamianę tej kary na karę dożywotniego pozbawienia wolności z chwilą upływu dwuletniego okresu odroczenia; wzywa chińskie władze sądownicze do wprowadzenia w życie tego oświadczenia poprzez wydanie formalnego zarządzenia;
4. ponownie wzywa rząd Chińskiej Republiki Ludowej do zaprzestania powtarzającego się łamania praw człowieka w stosunku do narodu tybetańskiego oraz innych mniejszości, a także do zapewnienia poszanowania przez niego międzynarodowych standardów praw człowieka, prawa międzynarodowego oraz praw religijnych;
5. wzywa Radę oraz Państwa Członkowskie do utrzymania embarga UE na handel bronią z Chińską Republiką Ludową oraz do nieodstępowania od istniejących krajowych ograniczeń dotyczących tego typu handlu; wyraża przekonanie, że embargo to powinno zostać utrzymane aż do chwili przyjęcia przez Unię Europejską prawnie wiążącego Kodeksu postępowania przy eksporcie broni oraz podjęcia przez Chińską Republikę Ludową konkretnych kroków w kierunku poprawy sytuacji praw człowieka w tym kraju, miedzy innymi poprzez ratyfikację Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz pełne respektowanie praw mniejszości;
6. wzywa rząd Chińskiej Republiki Ludowej do przyspieszenia rozpoczętego dialogu z przedstawicielami Dalaj Lamy w celu wypracowania, bez dalszej zwłoki, rozwiązania kwestii Tybetu, które mogłoby zostać zaakceptowane przez obie strony;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, Rządowi Chin, gubernatorowi prowincji Sichuan oraz Prokuratorowi Generalnemu Prokuratury Ludowej Prowincji Sichuan.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0067.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0011
Sytuacja na Białorusi
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Białorusi
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji na Białorusi,
- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z dnia 24 października 1996 r. w sprawie sytuacji na Białorusi [1], w której Parlament postanowił, by nie podejmować dalszych kroków w kierunku ratyfikowania układu o partnerstwie i współpracy UE — Białoruś, dopóki władze Białorusi nie dadzą jasnych sygnałów świadczących o ich zamiarze pełnego poszanowania podstawowych reguł demokracji i praw człowieka,
- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z dnia 5 lipca 2001 r. w sprawie Białorusi [2], przyjętą przed wyborami prezydenckimi w 2001 r., oraz raporty Trójki Parlamentarnej (Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE, Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy i Parlamentu Europejskiego) opublikowane po wyborach powszechnych w 2000 r. ( 30 stycznia 2001 r.) i wyborach prezydenckich w 2001 r. ( 4 października 2001 r.),
- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z dnia 11 lutego 2003 r. [3] w sprawie stosunków między Unią Europejską a Białorusią: w kierunku przyszłego partnerstwa,
- uwzględniając deklarację szczytu OBWE w Stambule z 1999 r. [4],
- uwzględniając rezolucje Rady Europy w sprawie sytuacji na Białorusi, a zwłaszcza rezolucję z dnia 28 kwietnia 2004 r. [5] w sprawie prześladowania prasy w Republice Białorusi,
- uwzględniając niedawne oświadczenie szefa biura OBWE w Mińsku krytykujące wyroki skazujące na karę więzienia dwóch członków opozycji białoruskiej oskarżonych o zniesławienie Prezydenta Białorusi,
- uwzględniając oświadczenie wydane przez Prezydencję Holenderską w imieniu Unii Europejskiej w dniu 30 lipca 2004 r. w sprawie niemożliwego do zaakceptowania nacisku wywieranego przez władze Białorusi na Europejski Uniwersytet Humanistyczny w Mińsku [6],
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),
- uwzględniając rezolucje przyjęte przez Komisję Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka i jej decyzję o powołaniu specjalnego sprawozdawcy dla Białorusi,
- uwzględniając art. 103 pkt 4 swojego Regulaminu,
A. zważywszy, iż dnia 17 października 2004 r. odbędą się wybory do parlamentu Białorusi,
B. zważywszy, iż prezydent Łukaszenko zdecydował o przeprowadzeniu w tym samym czasie referendum w sprawie usunięcia z konstytucji artykułu, który ogranicza kadencję prezydenta do maksymalnie dwóch następujących po sobie pięcioletnich okresów pełnienia urzędu,
C. zważywszy, że Trójka Parlamentarna uznała, iż ani wybory parlamentarne w 2000 r., ani wybory prezydenckie w 2001 r. nie były wolne i uczciwe, oraz że były one poprzedzone przez samowolne akcje rządu przeciwko opozycji politycznej, niezależnym mediom i organizacjom obserwującym wybory,
D. zważywszy, że zamiast poprawić się, sytuacja na Białorusi dodatkowo pogorszyła się i dochodzi tam obecnie do rozmyślnego łamania praw człowieka, Izba Niższa Parlamentu pozbawiona została uprawnień prawodawczych, a życie gospodarcze jest regulowane przez Prezydenta; zważywszy, iż naruszenia te obejmują uwięzienie członków opozycji demokratycznej i stosowanie wobec nich innych form represji, wykreślanie z rejestru partii politycznych w przededniu wyborów, szykanowanie i zastraszanie kandydatów opozycji oraz zakazywanie przedstawicielom partii opozycyjnych obecności w lokalach wyborczych,
E. zważywszy, iż UE wielokrotnie potępiała aresztowania prominentnych liderów opozycji przez rząd Łukaszenki oraz że brak jest postępu w nierozwiązanych przypadkach zniknięcia ludzi,
F. zważywszy, iż w ciągu minionych kilku lat ponad 50 demokratycznych organizacji pozarządowych różnych szczebli i różnych orientacji politycznych, ponad 20 niezależnych mediów, kilka instytucji edukacyjnych i kilka partii politycznych zostało zlikwidowanych ze względów "technicznych", gdy tymczasem było oczywiste, że we wszystkich wypadkach organizacje te zostały ukarane za krytykowanie Prezydenta i jego polityki,
G. zważywszy, iż ciągle mają miejsce na Białorusi politycznie umotywowane aresztowania i procesy działaczy ruchów demokratycznych i niezależnych dziennikarzy oraz deportacje obywateli obcych państw; zważywszy, iż zaledwie przed kilkoma dniami skazano dwóch członków białoruskiej opozycji, Walerego Lewoniewskiego i Aleksandra Wasiljewa, na dwa lata więzienia za zniesławienie Prezydenta Białorusi,
H. jest w najwyższym stopniu zaniepokojony decyzją władz białoruskich o cofnięciu pozwolenia na legalną działalność cieszącemu się międzynarodowym uznaniem Europejskiemu Uniwersytetowi Humanistycznemu w Mińsku, będącemu znakomitym przykładem wolności akademickiej i dążenia ku prawdziwie europejskim wartościom w nauczaniu i programach badawczych, co będzie mieć poważne konsekwencje dla akademickiej przyszłości setek studentów i nauczycieli,
I. mając na uwadze rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z dnia 28 maja 2004 r., które uznało dowody udziału najwyższych urzędników państwowych w porwaniu i domniemanym morderstwie czołowych postaci opozycji w 1999 r.,
J. podkreślając rosnącą izolację polityczną Białorusi, jedynego kraju Europy Środkowej, z którym UE dotąd nie podpisała układu o partnerstwie i współpracy,
K. podkreślając fakt, iż Białoruś jest włączona do Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, lecz obecnie nie korzysta z oferty zwiększenia współpracy z powodu braku demokracji i rządów prawa w tym kraju, mimo nadziei białoruskich obywateli na zwiększenie współpracy z Unią Europejską,
1. stanowczo potępia masowe ataki białoruskiego reżimu na media, dziennikarzy, członków opozycji, działaczy walczących o prawa człowieka i wszystkie osoby, które usiłują bez ograniczeń wyrażać krytykę Prezydenta i reżimu, objawiające się w przeprowadzanych według uznania aresztowaniach, brutalnym obchodzeniu się z więźniami, zniknięciach, politycznie umotywowanych prześladowaniach i innych aktach represji, które lekceważą podstawowe zasady demokracji i praworządności;
2. wzywa władze Białorusi do zapewnienia, by wybory parlamentarne w dniu 17 października 2004 r. były wolne, uczciwe, równe, możliwe do rozliczenia i przejrzyste, oraz do zapewnienia tak wybranemu parlamentowi znaczących uprawnień, a także odrzuca jako niedemokratyczne kroki podjęte dla wyeliminowania głównych partii opozycji demokratycznej, w tym delegalizację Partii Pracy i udzielenie oficjalnego "ostrzeżenia" Białoruskiemu Frontowi Narodowemu, które może być pierwszym krokiem do jego delegalizacji;
3. wzywa naród białoruski do udziału w zbliżających się wyborach parlamentarnych; stanowczo nalega na centralną komisję wyborczą, aby zapewniła wszystkim ruchom politycznym w kraju równy dostęp do komisji i takie same szanse wystawienia kandydatów; apeluje do rządu Białorusi o zezwolenie obserwatorom międzynarodowym na monitorowanie wyborów dla zagwarantowania, że są one przeprowadzane w wolny i uczciwy sposób; uznaje wielkie znaczenie tych wyborów dla przywrócenia demokracji na Białorusi i jej ponownego włączenia do międzynarodowej społeczności demokratycznej;
4. uznaje próbę przedłużenia swej kadencji przez prezydenta Łukaszenkę poprzez referendum za kolejne potwierdzenie autorytarnego sposobu rządzenia przez niego krajem oraz wzywa go do poszanowania postanowień Konstytucji Białorusi dotyczących maksymalnej liczby kadencji prezydenta Republiki i do powstrzymania się od przeprowadzania referendum w tej sprawie;
5. wzywa władze Białorusi do natychmiastowego zaprzestania szykanowania wszelkich instytucji edukacyjnych w kraju oraz poszanowania podstawowych reguł wolności akademickiej, autonomii nauczania i tolerancji w dziedzinie edukacji;
6. wyraża najgłębszą troskę z powodu zamknięcia Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego, dobrze zorganizowanej instytucji akademickiej, która rozwinęła znaczną współpracę kulturalną z krajami UE i urzeczywistnia zasady wolności akademickiej i autonomii nauczania; wyraża podobną troskę z powodu zamknięcia szkoły Jakuba Kolasa, jedynej szkoły średniej, w której wszystkich przedmiotów nauczano w języku białoruskim;
7. wzywa władze Białorusi do natychmiastowego zwolnienia Walerego Lewoniewskiego, Aleksandra Wasiljewa i Michaiła Larynicza, a także wszystkich innych więzionych przeciwników politycznych reżimu;
8. przyjmuje z zadowoleniem decyzję Komisji Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka o powołaniu Specjalnego Sprawozdawcy do spraw sytuacji praw człowieka na Białorusi oraz postawienie za cel opracowania programu edukacji o prawach człowieka dla wszystkich grup społeczeństwa;
9. wzywa władze Białorusi do poszanowania praw związków zawodowych, a w szczególności prawa do stowarzyszania się zagwarantowanego ratyfikowaną przez Białoruś konwencją MOP;
10. podkreśla kolejny raz, że dalszy rozwój stosunków UE z Białorusią będzie zależeć od postępu w demokratyzacji i reformowaniu kraju;
11. wzywa Radę Prezydencji UE do wywarcia na Białoruś nacisku w celu zezwolenia na wysłanie przez Parlament Europejski delegacji do obserwowania wyborów 17 października 2004 r. i stworzenie warunków do niezależnego obserwowania wyborów;
12. nalega na Komisję, by uczyniła ona jak najwięcej dla obecnych oddolnych programów bezpośredniej wymiany pomiędzy białoruskimi gminami zamieszkałymi przez dzieci z Czernobyla i niektórymi gminami z Państw Członkowskich UE; wzywa w związku z tym do stworzenia specjalnej struktury dla wsparcia tych gmin białoruskich, szczerze oddanych wartościom demokratycznym;
P6_TA(2004)0012
Sytuacja humanitarna w Sudanie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie regionu Darfur w Sudanie
Parlament Europejski,
- uwzględniając Porozumienie o Partnerstwie AKP — WE podpisane w Cotonou w dniu 23 czerwca 2000 r. [1],
- uwzględniając Konstytucję Republiki Sudanu przyjętą w dniu 30 czerwca 1998 r.,
- uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 16 grudnia 1966 r., ratyfikowany przez Republikę Sudanu w dniu 18 czerwca 1986 r.,
- uwzględniając Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Społecznych i Kulturalnych z dnia 16 grudnia 1966 r., ratyfikowany przez Republikę Sudanu w dniu 18 czerwca 1986 r.,
- uwzględniając Konwencję Praw Dziecka przyjętą w dniu 20 listopada 1989 r., ratyfikowaną przez Republikę Sudanu w dniu 2 września 1990 r.,
- uwzględniając Międzynarodową konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej przyjętą w dniu 21 grudnia 1965 r., ratyfikowaną przez Republikę Sudanu w dniu 20 luty kwietnia 1977 r.,
- uwzględniając Afrykańska Kartę Praw Człowieka i Ludów przyjętą w dniu 27 czerwca 1981 r. i ratyfikowaną przez Republikę Sudanu w dniu 18 lutego 1986 r.,
- uwzględniając Konwencję w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa przyjętą w dniu 9 grudnia 1948 r.,
- uwzględniając Statut Rzymski ustanawiający Międzynarodowy Trybunał Karny przyjęty w dniu 12 września 2003 r.,
- uwzględniając Rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1547 (2004) przyjętą w dniu 11 czerwca 2004 r. i nr 1556 (2004) przyjętą w dniu 30 lipca 2004 r. w sprawie sprawozdania Sekretarza Generalnego na temat Sudanu, a także Rezolucję nr 1502 (2003) z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie ochrony personelu ONZ, personelu współpracującego oraz personelu organizacji humanitarnych w rejonach objętych konfliktami,
- uwzględniając Plan Działań dla Darfuru uzgodniony przez ONZ z rządem Sudanu w dniu 5 sierpnia 2004 r.,
- uwzględniając sprawozdanie Sekretarza Generalnego ONZ z dnia 1 września 2004 r.,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 131/2004 z dnia 26 stycznia 2004 r. dotyczące niektórych środków przymusu w odniesieniu do Sudanu [2],
- uwzględniając Porozumienie między rządem Sudanu a Ludowym Sudańskim Ruchem / Armią Wyzwolenia (SPLM/A) z dnia 26 maja 2004 r.,
- uwzględniając Porozumienie o humanitarnym zawieszeniu broni podpisane w N'djamena w Republice Czadu w dniu 8 kwietnia 2004 r. oraz Porozumienie o warunkach powołania Komisji ds. zawieszenia broni i rozmieszczenia obserwatorów w Darfurze, zawarte w Addis Abebie w dniu 28 maja 2004 r. pod auspicjami Unii Afrykańskiej,
- uwzględniając art. 103 pkt. 2 swojego Regulaminu,
A. mając na uwadze delegację wysłaną do Chartumu i do regionu Darfur w Sudanie oraz do Abéché w Czadzie w dniach od 2 do 7 września 2004 r.,
B. mając na uwadze trwałe opóźnienie w rozwoju i marginalizację gospodarczą i polityczną regionu Darfur,
C. mając na uwadze powstanie przeciwko rządowi wywołane przez Armię Wyzwolenia Sudanu (SLA) i Ruch Sprawiedliwości i Równości (JEM), które rozpoczęło się w Darfurze w lutym 2003 r., dla zapobieżenia któremu rząd podjął zbrojenie cywilnej ludności z niektórych plemion nomadów oraz rozpoczął naloty; mając na uwadze walki, w tym ataki na cywilów oraz masowe bombardowania, których rezultatem było co najmniej 30 tys. zabitych, ponad milion osób zmuszonych do zmiany miejsca pobytu w granicach kraju (IDP), a także ponad 200 tys. uchodźców w Czadzie,
D. mając na uwadze, że podnosiły się głosy, że rząd Erytrei pomagał w szkoleniu i zbrojeniu SLA i JEM,
E. mając na uwadze, że pomimo podpisanego w dniu 8 kwietnia 2004 r. zawieszenia broni, rząd Sudanu ciągle wspiera milicje oraz tzw.
"Ludowe Siły Obrony" pomimo dokonywanych przez nie mordów na ludności cywilnej, aktów przemocy seksualnej względem kobiet, grabieży i ogólnych prześladowań,
F. mając na uwadze, że siły rządowe kontynuowały używanie sił powietrznych, w tym helikopterów uzbrojonych w rakiety, samolotów Antonow lub MIG, łamiąc postanowienia porozumienia o zawieszeniu broni, wspierając milicje walczące na ziemi oraz terroryzując cywilów w miastach oraz obozach IDP poprzez loty na niskich wysokościach i ostrzał z powietrza; biorąc pod uwagę, że delegacja zauważyła dwa świeże ślady uderzenia rakiet z helikopterów na ziemi koło miejscowości Gallab w północnym Darfurze, w regionie kontrolowanym przez SLA,
G. mając na uwadze, że uchodźcy i przedstawiciele IDP, z którymi delegacja PE spotkała się w Czadzie, stwierdzili, że pochodzą z plemion niearabskich, co potwierdziły sprawozdania międzynarodowych organizacji pozarządowych (INGO) przebywających na miejscu,
H. mając na uwadze, że zgodnie z art. II Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, ludobójstwo określone jest jako którykolwiek z następujących czynów, dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub w części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych jako takich: zabójstwo członków grupy, spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy, rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego, stosowanie środków, które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy, przymusowe przekazywanie dzieci jednej grupy innej grupie,
I. mając na uwadze, że rząd Sudanu usprawiedliwia nowe ruchy i zwiększoną aktywność oddziałów wojska twierdząc, że plan ONZ zezwala na tworzenie "stref bezpieczeństwa", chociaż w rzeczywistości przemieszczanie się tych oddziałów stanowi pogwałcenie Porozumienia o zawieszeniu broni,
J. mając na uwadze, że rząd Sudanu sprowadził niedawno samoloty MIG oraz przeznacza niewspółmiernie duże środki na wydatki wojskowe, niekorzystnie ograniczając przez to nakłady na sektor socjalny i pomoc humanitarną,
K. mając na uwadze, że z rozmów między delegacją PE i Komisją ds. zawieszenia broni wynika, że należy znacząco zwiększyć liczbę obserwatorów, nie zaś sił wojskowych dla ich ochrony,
L. mając na uwadze środki finansowe przeznaczone przez UE na rzecz pomocy humanitarnej, procesu politycznego i misji obserwatorów w Darfurze, wynoszące w sumie 287,8 mln euro: 107 mln euro ze środków własnych oraz 180,8 mln wpłat dokonanych przez poszczególne Państwa Członkowskie,
M. mając na uwadze szczególnie pozytywną rolę Unii Afrykańskiej w próbie zakończenia konfliktu, uwieńczoną podpisaniem porozumienia o zawieszeniu broni oraz porozumieniem z zakresu pomocy humanitarnej, wciąż jeszcze nie podpisanym,
N. mając na uwadze, że mimo ułatwień w dostępie do pomocy w rejonach kontrolowanych przez rząd, w szczególności znoszenia licznych przeszkód administracyjnych, pracownicy organizacji humanitarnych nie mają dostępu do znacznej części ludności w Darfurze, zwłaszcza w rejonach zajętych przez rebeliantów, z powodu niebezpiecznej sytuacji, braku gwarancji, możliwości logistycznych oraz silnych opadów,
O. mając na uwadze, że uchodźcy oraz przedstawiciele IDP, których delegacja PE spotkała w Czadzie, nie ufają rządowi Sudanu i obawiają się powrotu, dopóki ich bezpieczeństwo nie zostanie zagwarantowane,
P. mając na uwadze, że tradycyjne mechanizmy rozwiązywania konfliktów plemiennych nie mają zastosowania w kontekście zbrodni popełnionych w Darfurze,
Q. mając na uwadze, że dotychczasowe typowe dla regionu tradycyjne mechanizmy przestały istnieć, ponieważ rząd Sudanu zastąpił je swymi własnymi regułami, co uniemożliwia rozwiązanie konfliktu,
R. mając na uwadze, ze procedury stosowane przez rząd Sudanu w stosunku do kobiet-ofiar przestępstw na tle seksualnym, są nieadekwatne,
1. potępia rząd Sudanu za świadome wspieranie aktów przemocy wobec ludności cywilnej z pewnych społeczności w Darfurze — we wsiach, a następnie w ośrodkach dla uchodźców — w tym zabójstw, aktów przemocy seksualnej wobec kobiet, grabieży i ogólnych prześladowań;
2. uważa, iż sprawowane w Sudanie rządy charakteryzowały się przez dziesiątki lat trwałym brakiem właściwego zarządzania, niedostatecznym rozwojem oraz gospodarczą i polityczną marginalizacją niektórych wspólnot i regionów, oraz że sytuacja ta, jak również niedemokratyczny charakter obecnych rządów, są źródłem konfliktu w Darfurze;
3. wzywa do znalezienia rozwiązania politycznego, a nie wojskowego, jako jedynej drogi do zakończenia tego konfliktu;
4. wzywa rząd Sudanu, SLM/A oraz JEM do silniejszego zaangażowania się w proces pokojowy uzgodniony w Abudży (Nigeria) pod auspicjami Unii Afrykańskiej, a także do ścisłego przestrzegania porozumienia o zawieszeniu broni;
5. podkreśla wagę polityczną procesu pokojowego przyjętego w Naivasha (Kenia) między rządem Sudanu i SPLM/A, dla zakończenia jednego z najbardziej długotrwałych konfliktów w Afryce, który pochłonął już prawie dwa miliony istnień i był przyczyną migracji czterech milionów osób; dlatego też PE wzywa rząd Sudanu do pełnego wdrożenia postanowień porozumienia pokojowego w oparciu o poczynione już istotne postępy;
6. apeluje o koordynację procesów z Abudży i Naivasha zmierzającą ostatecznie do całościowego i wielotorowego porozumienia pod auspicjami wspólnoty międzynarodowej, wprowadzającego demokrację, a także podział władzy i zasobów w całym Sudanie;
7. wyraża uznanie dla Komisji i Rady, które były w awangardzie międzynarodowych działań podejmowanych w odpowiedzi na sytuację kryzysową w Darfurze, obejmujących w szczególności negocjowanie porozumienia o zawieszeniu broni, udział w misji Unii Afrykańskiej mającej na celu monitorowanie zawieszenia broni, dostarczanie pomocy humanitarnej oraz uruchomienie procesu politycznego zmierzającego do rozwiązania konfliktu;
8. wyraża konieczność szybkiego uwolnienia środków z funduszy UE na pomoc w akcjach humanitarnych oraz dla Unii Afrykańskiej;
9. wyraża zadowolenie z powołania, zgodnie z apelem zawartym w rezolucji Parlamentu z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie sytuacji w Sudanie [3], Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego ONZ w Sudanie, którego zadaniem jest monitorowanie sytuacji w Darfurze;
10. zwraca się do ONZ i Unii Afrykańskiej o lepszą koordynację planów działań tak, aby uniknąć sytuacji, w której ustanowienie tzw. "stref bezpieczeństwa" na mocy planu działań ONZ umożliwiłoby przemieszczanie się wojsk rządowych, zagrażając w ten sposób trwałości porozumienia o zawieszeniu broni; PE uważa, że przemieszczanie się oddziałów wojskowych powinno być traktowane jako naruszenie porozumienia o zawieszeniu broni niezależnie od okoliczności;
11. zwraca się do ONZ o zapewnienie, by przy nakreślaniu nowych planów lub działań konsultacją zostały objęte wszystkie strony konfliktu, w tym SLM/A oraz JEM, a także do zapewnienia konsultacji i koordynacji z Komisją ds. zawieszenia broni;
12. wzywa do istotnego zwiększenia liczby obserwatorów zawieszenia broni, co stanowić ma pierwszy krok do zwiększenia możliwości monitorowania Komisji ds. Zawieszenia Broni Unii Afrykańskiej;
13. zwraca się do Rady i Komisji o wzmocnienie sił wojskowych i cywilnych Unii Afrykańskiej w Addis Abebie — w tym o zatrudnienie i przeszkolenie pracowników ds. planowania i usprawnienie systemu dowodzenia — oraz w jej biurze łącznikowym w Chartumie;
14. wzywa rząd Sudanu do natychmiastowego zaprzestania jakichkolwiek lotów wojskowych w Darfurze;
15. zwraca się do rządu Sudanu o natychmiastowe zwolnienie wszystkich więźniów politycznych, w tym członków opozycji i działaczy na rzecz praw człowieka, których nazwiska zostały wymienione w piśmie, jakie delegacja Parlamentu Europejskiego wręczyła Ministrowi Spraw Wewnętrznych;
16. nakłania władze sudańskie, aby położyły kres bezkarności i natychmiast doprowadziły przed oblicze sprawiedliwości winnych zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i naruszeń praw człowieka, które mogą być uznane za czyny równorzędne ludobójstwu; uznaje, że gdyby władze Sudanu nie zdołały powołać niezawisłego sądu, wspólnota międzynarodowa będzie musiała znaleźć sposób na zapewnienie, iż winni zostaną osądzeni, w tym osoby odpowiedzialne w obecnych władzach sudańskich; wzywa Radę i Państwa Członkowskie do zażądania od Rady Bezpieczeństwa ONZ o użycie uprawnień przyznanych jej na mocy art. 13b Statutu Rzymskiego ustanawiającego Międzynarodowy Trybunał Karny;
17. wzywa rząd Sudanu do uchylenia art. 48 Prawa karnego, do zapewnienia, że kobietom będącym ofiarami gwałtu zapewniona zostanie pomoc przed lub po zgłoszeniu tego aktu, a także do podjęcia wszelkich starań, aby policja została odpowiednio przeszkolona w kwestiach związanych z przemocą na tle seksualnym;
18. wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do rozpatrzenia wprowadzenia całkowitego embarga wobec Sudanu oraz innych sankcji wymierzonych przeciwko osobom odpowiedzialnym za masowe łamanie praw człowieka i inne akty okrucieństwa, a także do zapewnienia, że jakiekolwiek sankcje nie przyczynią się do cierpienia ludności Sudanu;
19. zwraca się do rządu Sudanu o wyrażenie zgody na zwiększenie liczby obserwatorów UNHCHR;
20. wzywa rząd Sudanu by zezwolił on na ustanowienie międzynarodowej komisji praw człowieka, która byłaby w stanie w sposób niezależny ocenić zbrodnie popełnione w regionie Darfur od kwietnia 2003 r.;
21. wzywa do rozpatrzenia propozycji wprowadzenia międzynarodowych sił policyjnych w celu zwiększenia ochrony i bezpieczeństwa zagrożonej ludności cywilnej oraz w celu doradzania i wspierania policji sudańskiej, a także w celu przywrócenia zaufania i poczucia bezpieczeństwa ludności cywilnej;
22. zwraca się do rządu Sudanu o dalsze przyspieszenie wydawania wiz dla pracowników organizacji niosących pomoc humanitarną, podróżujących do Chartumu i innych miejscowości;
23. potępia porwanie i przetrzymywanie przez SLA w okresie od 28 sierpnia do 6 września sześciu pracowników organizacji humanitarnej i wzywa wszystkie grupy zbrojne w regionie do zaprzestania działań wymierzonych w osoby niosące pomoc humanitarną i umożliwienia im wykonywania obowiązków bez ich zastraszania;
24. z zadowoleniem przyjmuje porozumienie między UNHCR i rządem Czadu w sprawie rozmieszczenia sił policji wokół obozów dla uchodźców w celu zapewnienia im bezpieczeństwa;
25. wzywa Państwa Członkowskie UE do koordynowania zadań wynikających z oferty pomocy Unii Afrykańskiej zamiast podejmowania dwustronnych działań tak, aby nie obciążać Unii Afrykańskiej ciężarem biurokratycznych procedur w okresie tak silnej presji na nią wywieranej;
26. wzywa wszystkie strony konfliktu do powstrzymania się od werbowania i wykorzystywania w konfliktach zbrojnych w charakterze żołnierzy dzieci poniżej 18 roku życia, a także nalega, by władze Sudanu, zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Konwencji, zapewniły ochronę zbiegłym dzieciom, zwłaszcza zaś tym nieletnim, którzy pozostają bez opieki osób dorosłych;
27. nalega, by rząd Erytrei powstrzymał się od udzielania jakiegokolwiek bezpośredniego lub pośredniego wsparcia stronom konfliktu w Darfurze;
P6_TA(2004)0013
Sytuacja w Iraku
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Iraku
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie sytuacji w Iraku jedenaście lat po wojnie w Zatoce Perskiej [1] i 30 stycznia 2003 r. w sprawie sytuacji w Iraku [2], swoje zalecenia z dnia 24 września 2003 r. w sprawie sytuacji w Iraku [3] i Decyzję nr 2004/155/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2003 r. w sprawie wykorzystania instrumentu elastyczności w celu odnowy i odbudowy Iraku zgodnie z pkt 24 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. [4],
- uwzględniając rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1483 [5], 1500 [6], 1502 [7], 1511 [8] i 1546 [9],
- uwzględniając art. 103 pkt 2 swojego Regulaminu,
A. biorąc pod uwagę jednomyślne przyjęcie Rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1546 z dnia 30 czerwca 2004 r. potwierdzającej suwerenny status Tymczasowego Rządu Irackiego, i popierając jej wdrożenie,
B. mając na uwadze, że Rada Europejska potwierdziła na posiedzeniu w dniach 17- 18 czerwca 2004 r. swoje zaangażowanie w proces ustanowienia bezpiecznego, stabilnego, zjednoczonego, dostatniego i demokratycznego Iraku oraz biorąc pod uwagę wnioski Rady ds. Ogólnych z dnia 13 września 2004 r.,
C. przyjmując z zadowoleniem komunikat Komisji (COM(2004)0417) w sprawie Unii Europejskiej i Iraku oraz zaproponowaną w nim strukturę działania,
D. mając na uwadze, że sytuacja polityczna oraz stan bezpieczeństwa w Iraku są nadal niestabilne, co pociąga za sobą liczne ofiary śmiertelne i obrażenia wśród Europejczyków, Irakijczyków i międzynarodowego personelu wojskowego,
1. stanowczo potępia wszelkie akty przemocy, a w szczególności wszelkie ataki terrorystyczne skierowane przeciwko ludności cywilnej, mniejszościom religijnym, siłom policyjnym i żołnierzom sił międzynarodowych, branie zakładników, łącznie z dziennikarzami i personelem organizacji pozarządowych oraz bestialskie morderstwa, których sprawcy pozostają bezkarni, potwierdza, że należy podjąć wszelkie możliwe wysiłki w celu powstrzymania prób osłabienia, poprzez użycie przemocy, determinacji rządu irackiego i wspólnoty międzynarodowej w kontynuowaniu procesu demokratyzacji;
2. potępia szczególnie mocno porwanie francuskich dziennikarzy Christiana Chesnot i George'a Malbrunot, a także włoskich wolontariuszek Simony Torretta i Simony Pari oraz obywatela brytyjskiego, oraz żąda ich natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia, a także uwolnienia wszystkich innych zakładników bez względu na narodowość; przyjmuje z zadowoleniem liczne wyrazy solidarności z zakładnikami ze strony obywateli irackich i świata islamskiego; zwraca się do władz irackich i wszystkich zainteresowanych władz o dołożenie wszelkich starań w celu uwolnienia zakładników oraz o nie utrudnianie osiągnięcia tego celu; wzywa do dołożenia wszelkich starań w celu odzyskania ciaławłoskiego dziennikarza Enzo Baldoniego.
3. wzywa Prezydencję Rady, Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz Komisję do poparcia inicjatyw podejmowanych w tym celu przez Państwa Członkowskie, których ta sprawa dotyczy;
4. wzywa nowe władze irackie i wspólnoty religijne w kraju, szczególnie wszystkie autorytety religijne, do zdecydowanego, wyraźnego i jednoznacznego potępienia każdej postaci terroryzmu;
5. potwierdza determinację Unii Europejskiej we wspieraniu przemian w Iraku i jego ponownej integracji ze wspólnotą międzynarodową jako suwerennego, niepodległego i demokratycznego kraju partnerskiego; zcałąmocą wspiera średnioterminową strategię przedstawioną przez Komisję Europejską, zgodną z tymi zasadami;
6. domaga się, aby wybory do tymczasowego Zgromadzenia Narodowego, które przewidziane są na styczeń 2005 r. i które postrzegane są jako istotny krok na drodze ku stworzeniu demokratycznego Iraku, były wolne i uczciwe i aby zapewnić kobietom możliwość pełnego w nich udziału;
7. popiera propozycję Komisji Europejskiej przyznania dalszych 200 mln euro jako wkładu UE w odbudowę Iraku w 2005 r. oraz wzywa Radę do użycia instrumentu elastyczności w celu realizacji tego zobowiązania finansowego bez zmniejszenia wydatków w innych obszarach działań związanych z polityką zagraniczną UE; nalega, aby proces odbudowy był przejrzysty we wszystkich jego aspektach, w szczególności w aspekcie politycznym, gospodarczym i finansowym;
8. zaleca, by parlamentarna Komisja Spraw Zagranicznych przygotowała obszerne sprawozdanie w sprawie sytuacji w Iraku, uwzględniając następstwa wojny i wszystkie problemy związane z odnową, odbudową i stabilizacją tego kraju;
9. zleca Przewodniczącemu przekazanie niniejszej rezolucji Radzie, Wysokiemu Przedstawicielowi ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich, Tymczasowemu Rządowi Irackiemu, Tymczasowemu Parlamentowi Irackiemu, Sekretarzowi Generalnemu ONZ i Radzie Bezpieczeństwa ONZ.
[1] Dz.U. C 180 E z 31.7.2003, str. 499.
[2] Dz.U. C 39 E z 13.2.2004, str. 67.
[3] Dz.U. C 77 E z 26.3.2004, str. 226.
[4] Dz.U. L 54 z 23.2.2004, str. 1.
[5] Rezolucja RB ONZ nr 1483 z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie "Władz" w powojennym Iraku i kompetencji Przedstawiciela Specjalnego ONZ.
P6_TA(2004)0014
Konwencja CITES
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie celów strategicznych UE wyznaczonych na XIII Konferencję Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES)
Parlament Europejski,
- z uwagi na XIII Konferencję Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES), która odbędzie się w dniach 2 — 14 października 2004 r. w Bangkoku, Tajlandia,
- uwzględniając art. 108 pkt 5 swojego Regulaminu,
A. zważywszy, że Konwencja CITES, której sygnatariuszami jest 166 krajów, w tym wszystkie 25 Państwa Członkowskie UE, jest najszerszym istniejącym światowym porozumieniem na rzecz ochrony dziko żyjących gatunków, zakazującym ich nadmiernej eksploatacji w wyniku międzynarodowego handlu dzikimi zwierzętami i roślinami,
B. zważywszy, że głównymi przyczynami zubożenia różnorodności biologicznej na Ziemi jest wykorzystywanie zasobów naturalnych przez człowieka, niszczenie siedlisk, zmiany klimatyczne, nadmierna eksploatacja dzikich gatunków oraz nielegalny handel dzikimi zwierzętami i roślinami,
C. zważywszy, że świadomość społeczna w krajach konsumenckich była i będzie nadal warunkiem koniecznym dla zwalczania kłusownictwa oraz nielegalnego handlu zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem,
D. zważywszy, że Konwencja CITES pełni w stosunku do Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) oraz innych organizacji do spraw rybołówstwa posiłkową rolę w odniesieniu do ochrony gatunków ryb morskich, które mogą być zagrożone handlem międzynarodowym,
E. zważywszy, że Międzynarodowa Komisja Wielorybnicza (IWC), uznana przez Konwencję CITES za organ właściwy do regulowania spraw związanych z ochroną i zarządzaniem populacjami wielorybów, ogłosiła światowe moratorium na połowy wykonywane w celach handlowych,
F. zważywszy, że Konwencja o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt wymienia żarłacza białego w Załącznikach I oraz II do tejże Konwencji, zważywszy, że Australia, przy zastrzeżeniu ze strony Norwegii i Japonii, umieściła ten gatunek w roku 2001 w wykazie Załącznika III Konwencji CITES oraz że w roku 1996 Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i jej Zasobów (IUCN) wpisała ten gatunek jako "zagrożony" na swoją czerwoną listę gatunków zagrożonych wyginięciem,
G. zważywszy, że XII Konferencja Stron, wbrew zaleceniom zawartym w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 24 października 2002 r. w sprawie XII Konferencji Stron Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) [1], przyjęła wniosek o zezwolenie na handel kością słoniową przez Botswanę, Namibię oraz Republikę Południowej Afryki, a także zważywszy, że warunki opisane w powyższej decyzji nie zostały spełnione w przedziale czasowym, wyznaczonym przez XII Konferencję Stron Konwencji CITES,
1. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do stosowania zasady ostrożności jako podstawowej zasady w odniesieniu do wszelkich swoich decyzji związanych z dokumentami roboczymi oraz propozycjami umieszczenia gatunku w danym wykazie;
2. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do upewnienia się, że żadna decyzja mająca na celu zwiększenie koordynacji pomiędzy Konwencją CITES a innymi konwencjami dotyczącymi różnorodności biologicznej nie narusza istoty Konwencji CITES jako światowego porozumienia na rzecz ochrony gatunków ani też surowych wymogów stawianych przez Konwencję CITES w tym zakresie;
3. stanowczo sprzeciwia się przeprowadzaniu głosowań tajnych oraz wyraża rozczarowanie z powodu faktu, że Stały Komitet Konwencji CITES nie zgłosił propozycji wyłączenia możliwości tajnych głosowań z procedury podejmowania decyzji w ramach Konwencji CITES;
4. przyjmuje z zadowoleniem propozycję Kenii, popartą między innymi przez 12 państw Afryki Środkowej i Zachodniej, na których obszarze występują rezerwaty słonia afrykańskiego, ustanowienia dwudziestoletniego moratorium na handel kością słoniową, które pozwoliłoby społeczności międzynarodowej przenieść punkt ciężkości dyskusji z kwestii handlu kością słoniową na kwestie związane z realnymi zagrożeniami dla słoni oraz ich siedlisk, a także dla życia ludzi; wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do wsparcia powyższych propozycji;
5. przyjmuje z zadowoleniem propozycję Australii wpisania żarłacza białego do wykazu Załącznika II Konwencji CITES jako gatunku, do którego stosuje się "limit zerowy"; wyraża ponadto opinię, że zasada ostrożności wymaga przyjęcia limitu zerowego aż do chwili uzyskania wystarczających danych o zasobach tego gatunku uzasadniających ewentualne ustanowienie innego limitu;
6. zgodnie z propozycją Komisji w sprawie mandatu na XIII Konferencję Stron Konwencji CITES popiera:
- zalecenia w sprawie mięsa dzikich zwierząt (tzw. mięsa z buszu) oraz ochrony i handlu małpami z rzędu naczelnych,
- umieszczenie wargacza garbogłowego w wykazie Załącznika II Konwencji CITES,
- umieszczenie gatunku Lithophaga lithophaga w wykazie Załącznika II Konwencji CITES,
- wniosek o objęcie ochroną antylopy suhak,
- umieszczenie azjatyckich żółwi słodkowodnych w wykazie Załącznika II Konwencji CITES,
- przeniesienie drzewa tropikalnego ramin z wykazu Załącznika III Konwencji CITES do wykazu Załącznika II tejże Konwencji;
7. wzywa ponadto Komisję oraz Państwa Członkowskie do poparcia:
- przeniesienia lwa afrykańskiego z wykazu Załącznika II Konwencji CITES do wykazu Załącznika I tejże Konwencji,
- przeniesienia delfina okrągłogłowego z wykazu Załącznika II Konwencji CITES do wykazu Załącznika I tejże Konwencji,
- propozycji umieszczenia w wykazie endemicznych gatunków gadów z Madagaskaru i Kenii;
8. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do odrzucenia:
- propozycji dotyczącej Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej (IWC) z uwagi na fakt, że nie powinna ona zostać przyjęta w ramach Konwencji CITES,
- zaproponowanego Porozumienia pomiędzy CITES a FAO,
- poprawki w sprawie limitu dla Namibii i Republiki Południowej Afryki na eksport nosorożców czarnych oraz lampartów, która umożliwiłaby handel żywymi zwierzętami i trofeami łowieckimi,
- poprawki w wykazie Załącznika II Konwencji CITES w odniesieniu do namibijskiej i południowoafrykańskiej populacji słonia w celu zezwolenia na handel kością słoniową, skórami i wyrobami z włosia,
- przeniesienia trzech populacji wielorybów karłowatych z wykazu Załącznika I Konwencji CITES do wykazu Załącznika II tejże Konwencji,
- przeniesienia suazyjskiej populacji nosorożca białego z wykazu Załącznika I Konwencji CITES do wykazu Załącznika II tejże Konwencji w celu zezwolenia na handel żywymi zwierzętami i trofeami łowieckimi;
9. wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do wzmocnienia międzynarodowej współpracy przy wdrażaniu postanowień Konwencji CITES poprzez dostarczenie dodatkowych bodźców oraz środków finansowych, szczególnie w odniesieniu do szkoleń i pomocy technicznej w zakresie identyfikacji gatunków oraz środków wykonawczych;
10. przypomina, że Unia Europejska jest jednym z największych rynków nielegalnego handlu dzikimi zwierzętami oraz że stopień wdrożenia Konwencji CITES jest różny w poszczególnych Państwach Członkowskich; wzywa Komisję oraz Państwa Członkowskie do wzmocnienia koordynacji wysiłków podejmowanych w celu realizacji uregulowań wspólnotowych w zakresie handlu dzikimi zwierzętami;
11. wzywa wszystkie strony Konwencji CITES, które tego nie uczyniły, do jak najszybszego ratyfikowania poprawki z Gaborone, umożliwiającej Wspólnocie Europejskiej stanie się stroną tejże Konwencji;
12. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, stronom Konwencji CITES oraz Sekretariatowi tejże Konwencji.
[1] Dz.U. C 300 E z 11.12.2003, str. 621.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0015
Szczyt ASEM (Spotkanie Azja-Europa)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Birmie/ASEM
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją rezolucję w sprawie dokumentu roboczego Komisji: "Perspektywy i Priorytety Procesu ASEM (Asia Europe Meeting) w nowej dekadzie" z dnia 13 czerwca 2001 r. [1],
- uwzględniając swoją rezolucję w sprawie Komunikatu Komisji na temat Europy i Azji: "Ramy Strategiczne Pogłębionego Partnerstwa" z dnia 5 września 2002 r. [2],
- uwzględniając swe uprzednie rezolucje w sprawie Birmy, szczególnie z dnia 11 kwietnia 2002 r. [3], 13 marca 2003 r. [4], 5 czerwca 2003 r. [5], 4 września 2003 r. [6] i 11 marca 2004 r. [7],
- uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Czwartej Konferencji Azja-Europa (ASEM IV), która odbyła się w Kopenhadze w dnia 23- 24 września 2002 r.,
- uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Regionalnego Forum Dziesiątej Konferencji Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) z dnia 18 czerwca 2003 r.,
- uwzględniając Deklarację Trzeciej Konferencji Współpracy Parlamentarnej Azja-Europa (ASEP III) w mieście Hue w dnia 25- 26 marca 2004 r.,
- uwzględniając członkostwo Birmyw ASEAN, oraz jej przewodnictwo w ASEAN w roku 2006,
- uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Szóstej Konferencji Ministrów Spraw Zagranicznych ASEAN z dnia 17- 18 kwietnia 2004 r.,
- uwzględniając oświadczenie przewodniczącego Jedenastej Konferencji Regionalnego Forum ASEAN z dnia 2 lipca 2004 r.,
- uwzględniając Wspólne Stanowisko Rady 96/635/CFSP w sprawie Birmy z dnia 28 października 1996 r. ustalone przez Radę w oparciu o art. J.2 TUE, zmienione i uzupełnione przez Wspólne Stanowisko Rady 2003/297/CFSP z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie Birmy [8],
- uwzględniając rezultaty dyskusji na Konferencji Ministrów Spraw Zagranicznych UE w Gymnich w dnia 3- 4 września 2004 r.,
- uwzględniając wnioski przyjęte przez Radę w dnia 13 września 2004 r.,
- uwzględniając zbliżający się V Szczyt ASEM w dnia 8- 9 października 2004 r. w Hanoi,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że V Szczyt ASEM stanowi część procesu ASEM mającego na celu stworzenie układu równego partnerstwa Państw Członkowskich UE i państw Azji, opartego na trzech podstawach: dialogu politycznym, gospodarczym i kulturowym,
B. mając na uwadze, że przywódcy państw ASEAN przyznali Birmie prawo uczestnictwa w V Szczycie ASEM,
C. mając na uwadze, że Państwowa Rada Przywrócenia Pokoju i Zapewnienia Rozwoju (SPDC- State Peace and Developement Council) nie uznała wyników ostatnich wyborów w Birmie w 1990 r., w których Narodowa Liga na rzecz Demokracji (NLD — National League for Democracy) otrzymała 82 % głosów, nie objęła rządów mimo, iż miała do tego podstawy prawne,
D. mając na uwadze przypadki naruszenia praw człowieka w Birmie tj. przymusową pracę, prześladowania dysydentów, tortury, powoływanie nieletnich na żołnierzy, okrutne znęcanie się na kobietach dzieciach wywodzących się z mniejszości etnicznych przez wojska rządowe oraz przymusowe przesiedlenia,
E. mając na uwadze przetrzymywanie w areszcie domowym Aung San Suu Kyi, która nie może korzystać z telefonu, ani przyjmować gości bez zezwolenia rządowego na jej widzenie, nieustające prześladowania Narodowej Ligi na rzecz Demokracji (NLD) oraz brak chęci szczerej i otwartej debaty w Konwencie Narodowym,
F. mając na uwadze, że uwolnienie Aung San Suu Kyi i innych przetrzymywanych przywódców NLD jest istotnym warunkiem wstępnym dla rozpoczęcia jakiegokolwiek, mającego mieć istotne znaczenie, dialogu z reżimem,
G. mając na uwadze, że ponad tysiąc więźniów politycznych pozostaje w więzieniu w Birmie oraz niezapewnienie im przez rząd w Birmie odpowiedniej opieki medycznej w czasie ich pobytu w więzieniu,
H. mając na uwadze konieczność rozszerzenia ASEM po przystąpieniu dziesięciu nowych państw do UE oraz w związku z wystąpieniem Kambodży, Laosu i Birmy z wnioskiem o członkostwo w ASEM,
I. mając na uwadze wyraźnie określone na Konferencji w Kildare w kwietniu 2004 r. warunki wejścia Birmy do ASEM, w tym warunek minimalny tzn. uwolnienie Aung San Suu Kyi, zezwolenie na wolną działalność NDL oraz rozpoczęcie szczerego dialogu politycznego z organizacjami prodemokratycznymi i grupami etnicznymi w Birmie,
J. mając na uwadze, że żaden z powyższych warunków nie został spełniony przez rząd w Birmie,
K. mając na uwadze, że NLD wezwało do zastosowania sankcji inwestycyjnych przeciwko Birmie,
L. mając na uwadze, ze największymi inwestorami i partnerami handlowymi Birmy są Państwa Członkowskie UE,
M. mając na uwadze nieformalna konferencję Ministrów Spraw Zagranicznych 25 państw UE w zamku St. Gerlach w dnia 3 września 2004 r., która zaowocowała porozumieniem w sprawie dopuszczenia Birmy do następnego szczytu ASEM, lecz na poziomie niższym niż państwowy/rządowy,
N. mając na uwadze decyzję Rady o podjęciu kolejnych działań na swojej następnej sesji w dnia 11 października w razie nie wypełnienia przez rząd Birmy do momentu zwołania następnego V Szczytu ASEM następujących trzech warunków: uwolnienia Aung San Suu Kyi i innych przywódców NLD, umożliwienia swobodnej działalności NDL, zapewnienia wolnego udziału NDL i innym partiom politycznym w Konwencie Narodowym,
1. wyraża ubolewanie nad decyzją Ministrów Spraw Zagranicznych UE zezwalającą Birmie na uczestnictwo w V Szczycie ASEM i przełożenie na okres po szczycie podjęcia kolejnych działań w tej sprawie;
2. uważa, że powyższa decyzja może stanowić sygnał dla rządu Birmy o przykładaniu przez UE coraz mniejszej wagi do uwolnienia Aung San Suu Kyi, i jednocześnie zachęcić rząd Birmy do podjęcia kolejnych, surowych kroków wobec NLD i jej przywódców;
3. w dalszym ciągu podtrzymuje swoje zdanie, że Birma nie powinna uczestniczyć w V Szczycie ASEM, ani stać się członkiem ASEM, do momentu gdy nie nastąpi nieodwracalna, polityczna zmiana w kierunku demokracji w tym kraju;
4. wnosi o natychmiastowe uwolnienie i zezwolenie na pełną swobodę przemieszczania się i wypowiedzi Aung San Suu Kyi i innych przywódców NLD oraz innych więźniów politycznych przetrzymywanych przez Radę Przywrócenia Prawa i Porządku (SPDC);
5. wzywa do otwarcia wszystkich obecnie zamkniętych biur NLD; wzywa SPDC do nawiązania prawdziwego dialogu z NLD i grupami etnicznymi w sprawie przywrócenia demokracji i poszanowania praw człowieka, w tym mniejszości etnicznych w Birmie;
6. nalega na przyjęcie takiej linii politycznej przez SPDC, która zapewni przestrzeganie rezultatów ostatnich wyborów, zmianę procedur w Konwencie Narodowym i ustalenie ram czasowych dla ich ustanowienia;
7. nalega na natychmiastowe wzmocnienie Wspólnej Polityki UE dla Birmy: nałożenie embarga na import produktów i usług z przedsiębiorstw należących do wojskowych, personelu wojskowego i ich wspólników, embargo na import dóbr ważnych strategicznie z sektorów gospodarki o charakterze monopolistycznym, jak kamienie szlachetne i drewno, a ponadto wzywa agencje podróży i niezależnych organizatorów wycieczek z UE o zaprzestanie promocji i sprzedaży wycieczek turystycznych do Birmy;
8. wzywa do wyznaczenia specjalnego wysłannika UE dla zapewnienia uwolnienia Aung San Suu Kyi oraz swobody działania dla NLD;
9. wzywa ONZ do nałożenia ukierunkowanych sankcji na Birmę, a Radę Bezpieczeństwa ONZ do uznania sytuacji w Birmie za sprawę pilną oraz zapewnienia nieograniczonego dostępu wysłannikowi ONZ Razaliemu do Aung San Suu Kyi;
10. nalega na wprowadzenie w życie zaleceń specjalnego sprawozdawcy ONZ ze stycznia 2004 r.;
11. wzywa kraje ASEAN do poparcia UE w celu zwiększenia nacisku na SPDC w celu natychmiastowego uwolnienia Aung San Suu Kyi oraz innych przetrzymywanych członków NLD i podjęcia znaczących kroków nacisku na władze w Birmie, aby w tym kraju nastąpiły zmiany w pozytywnym kierunku;
P6_TA(2004)0016
Wojwodina: prześladowanie mniejszości
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie prześladowania mniejszości w Wojwodinie
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Serbii i Czarnogóry oraz Jugosławii,
- uwzględniając swoje rezolucje w sprawie rocznych sprawozdań Komisji na temat Procesu Stabilizacji i Stowarzyszenia w Europie Południowo-Wschodniej z dnia 7 listopada 2002 r. [1] oraz z dnia 20 listopada 2003 r. [2],
- uwzględniając art. 115 pkt 5 Regulaminu,
A. uwzględniając wysiłki UE na rzecz propagowania demokratyzacji oraz poszanowania praw człowieka i praw mniejszości w Republice Serbii oraz w Federacji Serbii i Czarnogóry,
B. uwzględniając powtarzające się w ostatnich miesiącach przypadki prześladowania mniejszości w Wojwodinie, a szczególnie mniejszości węgierskiej,
C. mając świadomość istnienia świeżych dowodów aktów przemocy wobec obywateli serbskich pochodzenia węgierskiego, które miały miejsce w kilku miastach w okręgu Wojwodina, takich jak bezczeszczenie nagrobków w wielu miejscowościach, znaczna ilość antywęgierskich napisów, palenie flag Republiki Węgierskiej, przemoc fizyczna policji wobec burmistrza reprezentującego mniejszość węgierską,
D. zważywszy, że chociaż incydenty te mogą być postrzegane jako zjawisko lokalne i incydentalne, to jednak istnieje niebezpieczeństwo ich eskalacji w różnych kierunkach,
E. zważywszy, że przez ostatnie półtora roku centralne i lokalne władze Serbii nie zdołały zapewnić poszanowania podstawowych praw człowieka, w tym praw mniejszości etnicznych i narodowych, ani pociągnąć sprawców do odpowiedzialności,
F. głęboko zaniepokojeni faktem, że władze serbskie zwykle ignorują przemoc, traktując ją jako przejaw wandalizmu i odmawiając uznania motywów nacjonalistycznych lub sekciarskich,
G. zważywszy, że UE i jej Państwa Członkowskie nieustannie wzywały do poszanowania podstawowych wartości i praw mniejszości w całym regionie,
H. biorąc pod uwagę kroki podjęte ostatnio przez władze w Belgradzie w celu przeciwdziałania zaistniałej sytuacji i w oczekiwaniu na podjęcie przez nie konkretnych działań,
1. wyraża głębokie zaniepokojenie z powodu powtarzających się przypadków łamania praw człowieka w okręgu Wojwodina;
2. wzywa władze Republiki Serbii oraz Federacji Serbii i Czarnogóry do uznania tych aktów przemocy za przestępstwa zgodnie z obowiązującym prawem i nalega na podjęcie natychmiastowych i skutecznych działań, tak aby podobne wydarzenia nie pozostały bez reakcji i aby można im było w przyszłości zapobiegać;
3. przypomina rządom Republiki Serbii oraz Federacji Serbii i Czarnogóry, że przestrzeganie zasad wolności i demokracji, poszanowanie praw człowieka, praw mniejszości i podstawowych wolności, a także praworządność i zgodne stosunki z wszystkimi sąsiadami są jedną z podstawowych zasad Procesu Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz warunkiem wstępnym dla ich przyszłych stosunków z UE;
4. wzywa Zgromadzenie Regionalne Wojwodiny, aby pilnie zajęło się tymi kwestiami i stworzyło odpowiedni klimat polityczny, który sprzyjać będzie wyjściu na przeciw problemom i aspiracjom wszystkich obywateli oraz zapewnieniu bezpieczeństwa i praworządności w regionie;
5. zwraca się do Konferencji Przewodniczących, aby ta upoważniła swoją Delegację do spraw stosunków z Albanią, Bośnią-Hercegowiną i z Serbią i Czarnogórą (w tym Kosowo) do wysłania misji wyjaśniającej do tego regionu i przedłożenia sprawozdania Komisji Spraw Zagranicznych i jej Podkomisji Praw Człowieka w zakresie dalszych środków jakie należy podjąć;
6. wzywa Radę i Komisję, aby z bliska monitorowały rozwój wydarzeń w Wojwodinie i aby użyły politycznego wpływu UE do zajęcia się tą kwestią przez wszystkie władze Republiki Serbii oraz Federacji Serbii i Czarnogóry;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Rządom i Parlamentom Republiki Serbii oraz Federacji Serbii i Czarnogóry, władzom okręgu Wojwodina oraz Specjalnemu Koordynatorowi do spraw Procesu Stabilizacji w Europie Południowo-Wschodniej i OBWE. [1] Dz.U. C 16 E z 22.1.2004, str. 98. [2] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 521. --------------------------------------------------
P6_TA(2004)0017
Malediwy
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji politycznej na Malediwach
Parlament Europejski,
- uwzględniając wyniki misji UE wysłanej w celu zebrania informacji o sytuacji na Malediwach, będącej następstwem ogłoszenia w tym kraju stanu wyjątkowego,
- uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (CAT), do której Malediwy przystąpiły w maju 2004 r.,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 swojego Regulaminu,
A. mając na uwadze fakt, że ogłoszenie stanu wyjątkowego i masowe aresztowania (194 osób, w tym 10 posłów do parlamentu), które nastąpiły zaraz po nim, stanowią nieproporcjonalną reakcję władz na w większości pokojową demonstrację,
B. zwracając uwagę na fakt, że prezydent Gayoom stosuje karę pozbawienia wolności w celu stłumienia demokracji parlamentarnej i że przetrzymuje on obecnie liderów Demokratycznej Partii Malediwów w więzieniu, w tym posłów: dr Mohameda Munavvara (byłego prokuratora generalnego), Aliego Faiza, Ilyasa Husseina, Ahmeda Shafeeqa, Ahmeda Adila, dr Husseina Rasheeda Hassana (członka Krajowej Komisji Praw Człowieka), Ibrahima Hussaina Zakiego (szanowanego dyplomatę i byłego sekretarza generalnego Południowo-Azjatyckiego Stowarzyszenia Współpracy Regionalnej SAARC), Ibrahima Ismaila, Mohammeda Naseema, Ahmeda Athifa i Gasima Ibrahima (byłego przewodniczącego Izby Handlowej SAARC i pro-reformatorskiego kandydata na stanowisko przewodniczącego parlamentu Malediwów),
C. mając na uwadze fakt, że następujące osobistości publiczne przetrzymywane są w izolacji i prawdopodobnie poddawane torturom: Husnoo Alsnood (adwokat i członek Krajowej Komisji Praw Człowieka), Fathimeen Nisreen, Mohammed Niyaz, Ahmed Ibrahim Didi, Mohamed Zaki, Ibrahim Zaki, Maria Manike, Jennifer Latheef, Aminath Najeeb, Mohammed Naseem i Asad Whaeed,
D. biorąc pod uwagę najnowszy krajowy dokument strategiczny Komisji, który wymienia następujące problemy stwierdzone na Malediwach: "bezpodstawne aresztowania", "przetrzymywanie w izolacji" i "brak niezależnego sądownictwa", a także zaznacza, że "wolności jednostki są ograniczane",
E. mając na uwadze, że demonstracja miała na celu żądanie reform konstytucyjnych i uwolnienia więźniów politycznych,
F. mając na uwadze, że ten mały wyspiarski kraj na Oceanie Indyjskim pozostaje od 26 lat pod rządami surowego reżimu totalitarnego,
G. mając na uwadze, że system wyborczy na Malediwach jest wadliwy z powodu ustroju monopartyjnego oraz że brak jest bezstronnego sądownictwa,
H. mając na uwadze, że proces reform na Malediwach znajduje się w punkcie przełomowym,
I. mając na uwadze, że prezydent Gayoom zaproponował zmianę konstytucji, która ograniczyłaby jego władzę i pozwoliła na wprowadzenie wielopartyjności w kraju, chociaż przeciwnicy reżimu bardzo sceptycznie podchodzą do proponowanych zmian,
J. mając na uwadze fakt, że delegacji UE, która złożyła wizytę na wyspie, odmówiono widzenia z zatrzymanymi,
K. podkreślając, że Malediwy podpisały 13 marca 1991 r. Konwencję o prawach dziecka (CRC), a mimo to wciąż przetrzymuje się nieletnich w więzieniu,
L. podkreślając, że Malediwy zobowiązały się na arenie międzynarodowej do wyeliminowania wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, podpisując 31 lipca 1993 r. Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (CEDAW),
M. mając na uwadze, że w tej atmosferze zastraszenia obywatele Malediwów nie mają zagwarantowanej wolności słowa i wypowiedzi, skoro prezydent kontroluje media,
N. mając na uwadze, że Malediwy pozostają w szczególnych stosunkach z UE i korzystają z pomocy dla krajów rozwijających się,
O. mając na uwadze wzrost handlu z Malediwami, przy czym wartość importu towarów z Malediwów do UE osiągnęła w 2002 r. 38 milionów euro,
P. podkreślając, że Komisja Europejska przeznaczyła dla Malediwów budżet współpracy na rzecz rozwoju w wysokości 2 milionów euro,
Q. mając na uwadze, że Malediwy należą do grupy państw najsłabiej rozwiniętych i ich rozwój jest w dużym stopniu uzależniony od czynników zewnętrznych,
R. mając na uwadze, że pomoc Unii Europejskiej nie jest przyznawana skorumpowanym reżimom, które nie przestrzegają międzynarodowych zobowiązań, lecz jest uzależniona od dobrych wyników jej adresata w zakresie dobrego zarządzania, rządów prawa, praw człowieka i zaangażowania w proces reform,
S. mając na uwadze, że UE będzie uważnie obserwować przyszły bieg wydarzeń, zgodnie z postanowieniami w zakresie praw człowieka, zawartymi w Porozumieniu z Cotonou i odnośnych umowach,
T. mając na uwadze, że prezydentowi Gayoomowi powiodło się w przeszłości stworzenie dobrze prosperującego przemysłu turystycznego, lecz stworzył on również coś, co można określić tylko jako kwitnący biznes rodzinny, oraz sieć polityczną rozciągająca się na cały kraj,
U. mając na uwadze, że w zeszłym roku 106451 Włochów, 77642 Niemców, 71440 Brytyjczyków, nie wspominając o obywatelach innych Państw Członkowskich, odwiedziło Malediwy nie zdając sobie sprawy z naruszania przez władze tego państwa podstawowych praw człowieka oraz z liczby osób pozbawionych wolności bez sądu,
1. wzywa prezydenta Gayooma do natychmiastowego zniesienia stanu wyjątkowego na Malediwach, zagwarantowania swoim obywatelom poszanowania praw człowieka i uwolnienia prodemokratycznych reformatorów, uwięzionych przez niego 14 sierpnia 2004 r.;
2. wzywa rząd do przyspieszenia otwartego i głębokiego procesu reform, który będzie najlepszym sposobem zapewnienia stabilizacji w kraju;
3. wyraża nadzieję, że deklarowane reformy demokratyczne zostaną przeprowadzone, w szczególności w zakresie wielopartyjności i wolnego wyboru przywódców;
4. wzywa do jak najszybszego zawarcia porozumienia z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża (MKCK) w sprawie nadzoru nad więzieniami;
5. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do natychmiastowego wstrzymania wszelkiej pomocy innej niż humanitarna dla Malediwów i do bezzwłocznego wprowadzenia zakazu ruchu podróżnych, aby członkowie rządu i inni wysocy urzędnicy z Malediwów nie mogli dostać się na terytorium Państw Członkowskich UE;
6. wzywa UE i rządy Państw Członkowskich do zbadania, w których z zagranicznych banków lokowane są fundusze rządowe Malediwów;
7. wzywa Unię Europejską do udzielania wszystkim turystom planującym podróż na Malediwy szczegółowych informacji o sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju;
8. wzywa Komisję Europejską do zainicjowania oficjalnego, długoterminowego programu edukacyjnego Unii Europejskiej, dzięki któremu turyści otrzymają przy wybieraniu celu podróży informacje o sytuacji w zakresie praw człowieka w poszczególnych krajach i zarazem ostrzeżenie przed krajami, które nie stosują się do uznanych międzynarodowo standardów;
9. wzywa rząd Malediwów do udzielenia delegacji Unii Europejskiej pozwolenia na widzenie z działaczami, którzy brali udział w demonstracji na rzecz demokracji;
10. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych, państwom Commonwealth, władzom Stanów Zjednoczonych, Światowemu Urzędowi ds. Turystyki (World Tourism Authority) i wszystkim instytucjom związanym z turystyką, organizatorom turystyki i liniom lotniczym z licencją IATA i ATOL, rządowi Indii i rządom krajów SAARC.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0021
Procedury ratyfikacyjne dot. Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy i strategia informacyjna
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie procedur ratyfikacji Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy oraz związanej z nim strategii informacyjnej
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który został przyjęty przez głowy państw i szefów rządów Państw Członkowskich Unii Europejskiej w dniu 18 czerwca 2004 r. [1] na konferencji międzyrządowej na podstawie tekstu opracowanego przez Konwent Europejski i ma zostać podpisany w Rzymie w dniu 29 października 2004 r.,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy na fakt, iż porozumienie osiągnięte w dniu 18 czerwca 2004 r. ma historyczne znaczenie i stanowi pierwszy doniosły akt polityczny rozszerzonej Unii Europejskiej, określający podstawy odnowionej Unii opartej na większej demokracji, przejrzystości i skuteczności,
B. zważywszy na fakt, iż w 2005 r., 60 lat po zakończeniu drugiej wojny światowej i 16 lat po zakończeniu podziału Europy, nasz kontynent żyje pojednany w pokoju i wolności, w porządku opartym na coraz silniejszej integracji gospodarczej i politycznej, których siłę przewodnią stanowiły od początku Wspólnoty Europejskie, a później Unia Europejska i jej kolejne rozszerzenia,
C. zważywszy na fakt, iż Konstytucja powinna zostać przedstawiona obywatelom Europy w sposób jak najbardziej przystępny, uczciwy i zrozumiały, z wyraźnym zaznaczeniem elementów już obowiązujących i uwypukleniem nowych przepisów,
1. oznajmia, że przedstawi swoją opinię w sprawie projektu Traktatu Konstytucyjnego niezwłocznie po jego podpisaniu;
2. wzywa Radę do opracowania skoordynowanej strategii ustalania kalendarza krajowych procedur głosowania nad ratyfikacją oraz do dzielenia się najlepszymi praktykami w zakresie kontroli parlamentarnej i kampanii referendalnej;
3. sugeruje, że okres między 5 a 8 maja 2005 r. byłby dogodnym terminem na przeprowadzenie zaplanowanych referendów w sprawie Konstytucji lub jej ratyfikacji przez parlamenty w Państwach Członkowskich, ponieważ miałby wymowę symboliczną tak dla pokoju na naszym kontynencie, jak i dla integracji europejskiej;
4. sugeruje, że proces ratyfikacji powinien zostać zakończony we wszystkich Państwach Członkowskich do czerwca 2006 r.;
5. uważa, że szczególnie ważnym zadaniem jest uwydatnienie europejskiego wymiaru projektu Konstytucji w krajowych procedur ratyfikacyjnych, tak by wzmocnić świadomość wspólnoty obywatelskiej w całej Unii;
6. wzywa Radę i Komisję do opracowania odpowiedniej kampanii i strategii informacyjnej; deklaruje swą gotowość do współdziałania przy opracowywaniu tejże strategii;
7. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, a także rządom i parlamentom Państw Członkowskich.
[1] Dokument konferencji międzyrządowej 87/04.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0022
Przyszłość Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady i Rady Europejskiej w sprawie przyszłości Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, jak również w sprawie warunków niezbędnych do jej legalnego i skutecznego funkcjonowania (2004/2175(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady i Rady Europejskiej, złożony przez Baronową Sarę Ludford w imieniu grupy ALDE, w sprawie przyszłości Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, jak również w sprawie warunków niezbędnych do wzmocnienia legitymizacji i skuteczności jej funkcjonowania (B6-0006/2004),
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0010/2004),
A. zapoznawszy się z faktem, że Rada Europejska zamierza w dniu 5 listopada 2004 r. określić priorytety Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (PWBS) na najbliższe lata,
B. zapoznawszy się z istotnymi postępami, jakie zostały poczynione, ale jednocześnie z licznymi opóźnieniami w pracach Unii związanych z realizacją PWBS przewidzianej w art. 2 TUE,
C. ubolewając nad tym, że postępy w zakresie polityki azylu i imigracji ograniczały się dotychczas głównie do zwalczania nielegalnej imigracji i nie towarzyszyły im wystarczające działania na rzecz na integracji cudzoziemców, których pobyt jest zalegalizowany,
D. przypominając, że nie należy przewidywać możliwości tworzenia "obozów" uchodźców poza terytorium Unii, jako, że pociąga to za sobą oczywiste ryzyko naruszenia prawa podstawowych,
E. w przekonaniu, że wszelki przyszły rozwój PWBS powinien uwzględniać:
- istnienie, począwszy od dnia 11 września 2001 r., zagrożenia terroryzmem międzynarodowym, który Unia Europejska boleśnie odczuła w związku z zamachami w Madrycie w dniu 11 marca 2004 r.,
- rozszerzenie UE o 10 nowych Państw Członkowskich, które sprawiło, że Unia stała się demokratyczną wspólnotą liczącą 450 milionów obywateli,
- wejście w życie z dniem 1 lutego 2003 r. Traktatu Nicejskiego, który po raz pierwszy przewiduje rozszerzenie zasady głosowania kwalifikowaną większością głosów oraz procedury współdecydowania na niektóre ważne decyzje z zakresu polityki azylowej i imigracyjnej oraz współpracy sądowej w sprawach cywilnych,
- podpisanie dnia 29 października 2004 r. Projektu Traktatu Konstytucyjnego [1], który włącza Kartę Praw Podstawowych jako Tytuł II Traktatu, rozciąga zastosowanie zasady współdecydowania w ramach procedur legislacyjnych, rozszerza kontrolę Trybunału Sprawiedliwości na te działania związane z PWBS, które uprzednio były spod niej wyłączone, a także przyznaje każdemu obywatelowi prawo odwołania do sądów europejskich,
- fakt, że terroryzm stanowi podstawowy problem, który zagraża i, co więcej, będzie nadal zagrażał współistnieniu i bezpieczeństwu Europejczyków; że jest to istotny powód skłaniający do przekonania, iż rozwój PWBS powinien stać się prawdziwym symbolem i punktem odniesienia wartości dodanej, jaką stanowi UE w walce z plagą terroryzmu,
- brak wspólnego rozpoznania w sprawie środków regulowania problemów w dziedzinie bezpieczeństwa populacji europejskiej,
- fakt, że terroryzm nie był traktowany jako priorytetowy problem zagrażający współistnieniu i bezpieczeństwu Europejczyków,
F. zaniepokojony w związku z uchybieniami Państw Członkowskich oraz Instytucji zaistniałymi przy wprowadzaniu w życie PWBS, ujawnionymi w trakcie prac Konwentu w licznych wnioskach końcowych Rady Europejskiej i w okresowych sprawozdaniach Komisji,
G. mając na uwadze, że uchybienia te powinny zostać niezwłocznie naprawione przez wprowadzenie odpowiednich reform — w poszanowaniu obowiązujących Traktatów i przy uwzględnieniu celów politycznych określonych w Projekcie Traktatu Konstytucyjnego, który ma być podpisany w przeddzień szczytu Rady Europejskiej,
H. przypominając, że chociaż art. 29 TUE nakłada na Unię odpowiedzialność za "zapewnienie obywatelom wysokiego poziomu ochrony w obrębie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości", to jednak działania Unii w tej dziedzinie były raczej teoretyczne niż praktyczne, co związane było z:
- zasadą jednomyślności, w sposób istotny utrudniającą podejmowanie wiążących decyzji,
- tendencjami korporatywnymi ujawniającymi się pod pretekstem suwerennej władzy państwowej,
- brakiem wyraźnego podziału ról pomiędzy Unią a Państwami Członkowskimi ,zarówno w sferze poszczególnych rodzajów polityk (imigracja, współpraca sądowa i ochrona danych), jak i w sferze współpracy między poszczególnymi państwami (należącymi w całości lub częściowo do strefy Schengen),
- brakiem wiarygodnych i prawidłowo skonstruowanych procedur postępowania,
- brakiem wiarygodnych uregulowań z zakresu bezpieczeństwa na wypadek kryzysu lub odmowy podjęcia współpracy,
I. mając na uwadze, że niemożliwe jest:
- oddzielenie wprowadzania w życie PWBS od polityki ochrony oraz promowania praw podstawowych i obywatelskich w obrębie Unii, a także
- oddzielenie zasady wzajemnej uznawalności od minimalnego poziomu harmonizacji mającej na celu zbudowanie wzajemnego zaufania,
J. mając na uwadze, że konieczne jest antycypowanie wszelkich uregulowań Konstytucji dotyczących rozszerzenia zakresu stosowania procedury współdecydowania oraz głosowania większością kwalifikowaną w każdym przypadku, gdy obowiązujący Traktat stwarza taką możliwość prawną,
K. ubolewając nad faktem, że w ciągu ostatnich pięciu lat niektóre Państwa Członkowskie sprzeciwiły się podczas prac Rady zdefiniowaniu standardów ochrony praw obywatelskich i poszczególnych obywateli i że brak tego typu standardów był często sygnalizowany (niejednokrotnie przez same Państwa Członkowskie) jako powód zablokowania wzajemnej uznawalności,
L. przekonany, że jeżeli nie dojdzie do przejrzystego porozumienia przyjętego na bazie wspólnych zasad, pragmatyczne rozwiązania proponowane przez niektóre Państwa Członkowskie nie pozwolą rozwiązać realnych problemów związanych z rozwojem PWBS, co stwierdzić można na przykładzie niemożności osiągnięcia wyraźnych postępów w kwestii ochrony danych,
M. głęboko zaniepokojony brakiem w pełni adekwatnych działań mających na celu walkę z terroryzmem i podejmowanie wyzwań dotyczących swobód obywatelskich, a także przekonany, że "należy nadać pojęciom bezpieczeństwa narodowego i porządku publicznego wymiar europejski, aby Państwa Członkowskie traktowały zagrożenie bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego w każdym innym Państwie Członkowskim tak, jak gdyby chodziło o zagrożenie ich własnego bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego" [2],
N. świadom wagi swojej odpowiedzialności w zakresie ochrony obywateli europejskich zarówno w sferze ich praw jak i bezpieczeństwa oraz wyrażając ubolewanie nad brakiem przejrzystości i brakiem demokratycznych mechanizmów programowania i podejmowania decyzji w obrębie PWBS, wskutek czego Parlament Europejski i parlamenty krajowe stawiane są często przed faktem dokonanym,
1. zaleca Radzie Europejskiej i Radzie, by przy określaniu przyszłości PWBS kierowały się w swoich działaniach trzema ogólnymi wymogami:
a) wzmocnienie legitymizacji funkcjonowania PWBS:
- poprzez przyjęcie decyzji, zgodnie z duchem Konstytucji i porozumień zawartych w sprawie wdrażania Traktatu Nicejskiego, o zastosowaniu procedury współdecydowania, stosowaniu w Radzie głosowania większością kwalifikowaną i rozszerzeniu jurysdykcji Trybunału na dziedziny związane z PWBS, początkowo w ramach działań w dziedzinie imigracji (art. 67 TWE), a następnie w ramach działań związanych z walką z terroryzmem i przestępczością międzynarodową (art. 42 TUE),
- poprzez czuwanie nad tym, by w dziedzinie wolności, demokracji i zasad państwa prawa instytucje Unii przestrzegały tego samego poziomu wymagań, jakiego oczekują od Państw Członkowskich,
- poprzez natychmiastowe zastosowanie zasady przejrzystości do debat legislacyjnych w Radzie oraz do transpozycji w Państwach Członkowskich środków podjętych przez UE (poprzez przystosowanie w tym celu rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 [3] oraz przepisów wewnętrznych Rady i Komisji),
- poprzez zapewnienie systematycznego konsultowania z Parlamentem każdego unijnego porozumienia międzynarodowego w dziedzinie współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych oraz każdego projektu wspólnego stanowiska w zakresie PWBS, koniecznego szczególnie w przypadkach, gdy odnośne teksty nie są poddawane pod obrady parlamentów krajowych,
- poprzez pełne włączenie, w odpowiednim czasie, Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych w proces mający na celu określenie i uaktualnienie programu operacyjnego i legislacyjnego w sferze PWBS (art. III-258 Projektu Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy),
b) propagowanie wolności i praw podstawowych poprzez polityki związane z PWBS i, co za tym idzie:
- wzięcie pod uwagę w kolejnym planie działania nie tylko celów zdefiniowanych w Tampere, leżących w zakresie kompetencji Rady UE ds. wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, ale również ogółu pozostałych polityk, które w obowiązujących Traktatach związane są z prawami podstawowymi, prawami obywateli, ochroną praw mniejszości, walką z dyskryminacją, promowaniem przejrzystości działań i ochroną danych,
- propagowanie, w porozumieniu z Państwami Członkowskimi, znajomości praw związanych z obywatelstwem europejskim tak, by żaden obywatel europejski nie uważał się za cudzoziemca w żadnym z krajów Unii,
- zapewnianie systematycznego szkolenia w dziedzinie prawa europejskiego sędziów, adwokatów i funkcjonariuszy policji, których zadaniem jest czuwanie nad przestrzeganiem zasad państwa prawa, ponieważ każdy sędzia i każdy policjant danego kraju jest jednocześnie sędzią europejskim lub policjantem europejskim,
- wzywanie do szybkiego utworzenia Europejskiej Agencji ds. Praw Podstawowych w służbie instytucji europejskich i krajowych, odpowiedzialnej za regularną ocenę polityk obowiązujących na terytorium Unii w dziedzinie praw podstawowych, również przy uwzględnieniu art. 7 TUE; Agencja powinna podlegać zasadom, procedurom i kontrolom mającym zastosowanie do agencji wspólnotowych,
- wzywanie do szybkiego utworzenia przez Komisję Europejskiego Biura Pomocy Ofiarom Terroryzmu, które stanowiłoby punkt odniesienia i punkt kontaktowy na szczeblu europejskim dla obywateli, których prawa podstawowe są łamane w wyniku zagrożenia terroryzmem, ciążącego nad Europą i resztą świata,
- przywrócenie za pośrednictwem nowych propozycji legislacyjnych równowagi między wymogami bezpieczeństwa i poszanowaniem praw podstawowych,
- wzywanie do uprzedniej kontroli poszanowania praw podstawowych (zdefiniowanych w Karcie Praw Podstawowych Unii) przy każdym akcie ustawodawczym Unii czy Wspólnoty,
- promowanie kultury przestrzegania praw podstawowych w Unii w celu zwiększenia wzajemnego zaufania poprzez umożliwianie nieustannego dialogu pomiędzy najwyższymi organami sądowymi, administracją publiczną i praktykami prawa oraz rozwój sieci wymiany informacji i konsultacji między sędziami, administracją i naukowcami,
- wzmocnienie koncepcji obywatelstwa UE i włączenie gwarancji swobody przepływu obywateli UE i członków ich rodzin, jak też, bez względu na płeć, ich zarejestrowanych partnerów,
- zagwarantowanie wspólnego poziomu ochrony praw podstawowych w całej UE, przy jednoczesnym popieraniu wzajemnej uznawalności oraz usprawnieniu współpracy sądowej między Państwami Członkowskimi, a także wypracowanie wspólnych minimalnych standardów w niektórych kwestiach proceduralnych,
c) nadanie wiarygodności zarówno na poziomie Unii jak i Państw Członkowskich: Oznacza to, że wytyczne z dnia 5 listopada 2004 r. powinny przewidywać dla każdego z celów realny termin, stworzenie zespołu nadzorującego (w którym znaleźliby się przedstawiciele Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych) i wyznaczenie odpowiednio ambitnych celów, takich jak:
- przeprowadzanie systematycznych badań dotyczących wymogów bezpieczeństwa wewnętrznego Unii (zob. projekt PASR-2004), szczególnie w celu zapobiegania skutkom katastrof naturalnych lub spowodowanych atakiem terrorystycznym,
- stworzenie na szczeblu europejskim zbioru podstawowych przepisów operacyjnych w dziedzinie współpracy sądowej i policyjnej poprzez ujęcie w formie decyzji i decyzji ramowych treści konwencji podpisanych, lecz nie ratyfikowanych przez większość Państw Członkowskich do dnia 31 grudnia 2004 r.,
- zwiększenie na szczeblu Unii roli Komisji w kwestii działań operacyjnych, w tym również tych, za które obecnie odpowiedzialny jest Koordynator ds. walki z terroryzmem, przy zapewnieniu jego współpracy operacyjnej z Komisją i parlamentarnej kontroli działań przez niego podejmowanych; niezależnie od sytuacji statut Koordynatora, podlegającego obecnie Wysokiemu Przedstawicielowi ds. WPZB, będzie musiał zostać zrewidowany w chwili, gdy stanowisko Przedstawiciela zastąpione zostanie stanowiskiem Ministra Spraw Zagranicznych Unii (Wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej),
- zgodny z przepisami z zakresu ochrony danych osobowych rozwój spójnego zbioru sieci informatycznych, umożliwiających stałe połączenie oddziałów administracji państwowej odpowiedzialnych za kontrolę bezpieczeństwa (np. przebudowa SIS II), współpracę sądową (np. połączenie narodowych rejestrów skazanych) lub za przepływ osób, w tym obywateli państw trzecich (zob. projekt VIS),
- przekształcenie, decyzją opartą na postanowieniach art. 30 TUE, Europolu w agencję europejską podlegającą zasadom, procedurom i kontrolom mającym zastosowanie do agencji wspólnotowych,
- ujęcie w decyzjach i decyzjach ramowych ogółu postanowień z zakresu współpracy sądowej i policyjnej zawartych w konwencjach podpisanych, lecz nie ratyfikowanych przez Państwa Członkowskie,
- zdefiniowanie zasad pozyskiwania, przetwarzania i kontroli, również parlamentarnej i sądowej, informacji pochodzących od służb wywiadowczych,
- określenie, w wyniku stwierdzenia współzależności pomiędzy istnieniem wspólnych problemów wewnętrznych i możliwością polityki zagranicznej, głównych dziedzin, do których UE powinna podejść z największym zaangażowaniem, takich jak azyl, emigracja czy terroryzm, przy czym określenie to powinno nastąpić w ścisłej współpracy pomiędzy Komisją i Radą Ministrów sprawied-liwości i spraw wewnętrznych,
- przyjęcie standardów ochrony danych oraz utworzenie wspólnego organu ds. ochrony danych, łączącego na poziomie europejskim organy krajowe odpowiedzialne za te kwestie,
- poddanie władz wykonawczych Unii zajmujących się gromadzeniem i obróbką informacji poufnych demokratycznej kontroli Parlamentu, według schematów podobnych do stosowanych w większości Państw Członkowskich;
2. zaleca Radzie Europejskiej i Radzie realizację w ciągu pięciu najbliższych lat następujących celów szczegółowych:
a) określenie spójnych ram prawnych polityki imigracyjnej, mając na względzie osiągnięcie sześciu celów:
- stworzenie spójnej polityki imigracyjnej w celu rozwinięcia legalnych kanałów migracji mogących doprowadzić między innymi do zmniejszenia liczby osób zainteresowanych nielegalną imigracją,
- podjęcie nowych wyzwań demograficznych i ekonomicznych, przed którymi stoi obecnie Unia, biorąc w pełni pod uwagę ograniczone możliwości przyjęcia imigrantów przez Państwa Członkowskie,
- przyznania, iż osoby migrujące nie stanowią jedynie źródła tymczasowej pracy, pozwalającej na przywrócenie równowagi na rynku pracy, ale iż należałoby rozważyć dorobek jaki osoby te, dłuższym okresie czasu, mogą wnieść do naszych społeczności,
- wspieranie, poprzez odpowiednie działania i środki finansowe, integracji społecznej, kulturowej i politycznej imigrantów,
- włączenie do decyzji oraz decyzji ramowych wszystkich postanowień międzynarodowej konwencji o ochronie praw wszystkich osób migrujących za pracą oraz ich rodzin, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 18 grudnia 1990 r.,
- stworzenie spójnych ram współpracy międzynarodowej z krajami pochodzenia;
b) stworzenie odpowiednich ram prawnych zwalczania nielegalnej imigracji, mając na względzie osiągnięcie następujących trzech celów:
- ujednolicenie pojęcia nielegalnej imigracji we wszystkich Państwach Członkowskich, istotnego dla stworzenia wspólnego punktu odniesienia,
- stworzenie wspólnej polityki walki z nielegalną imigracją i nielegalnym zatrudnieniem poprzez karanie przemytników ludzi,
- stworzenie wspólnej polityki walki z wszelkimi formami przemytu ludzi;
c) określenie, w ramach procedury współdecydowania, w myśl zobowiązań podjętych w deklaracji 5 do art. 67 TWE i zgodnie z postanowieniami Konwencji Genewskiej, polityki repatriacyjnej w porozumieniu z krajami pochodzenia lub przeznaczenia, w celu zapewnienia wspólnych standardów ochrony osób repatriowanych oraz zobowiązujących Państwa Członkowskie do poszanowania godności i integralności fizycznej osób przesiedlonych w ramach operacji przesiedleńczych;
d) określenie jednolitego statusu i wspólnej procedury w dziedzinie polityki przyznawania azylu, jak to zostało przewidziane w Tampere i potwierdzone w projekcie Traktatu Konstytucyjnego, przy jednoczesnym wzmocnieniu środków mających na celu ochronę uchodźców lub osób potrzebujących pomocy humanitarnej i zagwarantowaniu im możliwości korzystania z pełni praw indywidualnych i społecznych, w szczególności związanych z ochroną zdrowia, edukacją i zatrudnieniem; przypomina jednocześnie, że ramy prawne, których Unia i Państwa Członkowskie powinny przestrzegać w interesie tych osób, nie mogą zostać zakwestionowane w porozumieniach międzynarodowych, niezależnie od tego, czy byłyby one negocjowane przez Unię, czy przez jej Państwa Członkowskie; w imię tej polityki, wyciągnięcia wniosków z doświadczeń z centrum w Sangatte i uwzględnienia obaw wyrażanych przez organizacje obrony praw osób migrujących, w szczególności Międzynarodową Federację Lig Praw Człowieka, która wezwała Unię Europejską, aby ta nie uchylała się od obowiązków wynikających dla niej z Konwencji Genewskiej i nie ulegała pokusie ryzyka stwarzania próżni prawnej wobec osób należących do najbardziej wyzyskiwanych w świecie;
e) w zakresie współpracy sądowej, wprowadzenie zasady wzajemnego uznawania.
Pociąga to za sobą przyjęcie środków prawnych sprzyjających wzmocnieniu wzajemnego zaufania między systemami wymiaru sprawiedliwości i obywatelami oraz między samymi systemami wymiaru sprawiedliwości:
- w zakresie współpracy sądowej w sprawach cywilnych, przyjęcie środków ujednolicających prawo rodzinne, ramowe przepisy prawa dotyczące dziedziczenia oraz inne dziedziny objęte obecnie minimalnymi zasadami ustanowionymi w Konwencji Haskiej w sprawie Prawa Prywatnego Międzynarodowego,
- we współpracy sądowej w sprawach karnych, przyjęcie środków prawnych określających podstawowe cechy przestępstw przewidzianych w art. 2 decyzji ramowej 2002/584/JHA w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między Państwami Członkowskimi [4] oraz przyjęcie środków prawnych określających minimalne gwarancje dla oskarżonych i więźniów.
W tej samej dziedzinie konieczne jest również nadanie nowego impulsu do działania dla Eurojustu w celu utworzenia urzędu Europejskiego Prokuratora Generalnego, którego kompetencje wykraczałyby poza wyłączną ochronę interesów finansowych Unii;
f) przeprowadzenie do końca roku 2005 dokładnej i publicznej oceny wdrożenia programu walki z terroryzmem i jego powiązania z odpowiednimi programami krajowymi i międzynarodowymi, a także z pełnym poszanowaniem wolności indywidualnych;
g) dokonanie dokładnej i publicznej oceny praktycznych skutków istnienia specjalnych przepisów w niektórych Państwach Członkowskich oraz przygotowanie planu ich stopniowego włączania do wspólnotowego porządku prawnego;
h) stworzenie Zintegrowanego Systemu Zarządzania Granicami umożliwiającego współpracę między agencją europejską i jednostkami Państw Członkowskich odpowiedzialnymi za kontrolę osób i towarów,
3. gratuluje Prezydencji Holenderskiej zobowiązania się do przyjęcia nie później niż 1 kwietnia 2005 r. decyzji przewidującej rozszerzenie zasady głosowania większością głosów oraz procedury współdecydowania na wszystkie działania, o których mowa w Tytule I
P6_TA(2004)0023
Gruzja
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Gruzji
Parlament Europejski,
- uwzględniając Umowę o Partnerstwie i Współpracy pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Gruzją z drugiej strony [1], która weszła w życie w 1999 roku,
- uwzględniając swoje wcześniejsze sprawozdania i rezolucje w sprawie stosunków z krajami tego regionu, mianowicie swoje zalecenia z dnia 26 lutego 2004 r. dla Rady w sprawie polityki UE względem Południowego Kaukazu [2],
- uwzględniając powstającą Szerszą Europę — Politykę sąsiedztwa Unii Europejskiej, która obejmuje ten region, oraz wytyczony cel długoterminowy państw tego regionu, którym jest pełny udział w europejskiej integracji i współpracy,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 swojego Regulaminu,
A. witając z zadowoleniem przeprowadzane reformy polityczne i ekonomiczne i posunięcia zmierzające do zbudowania trwałych i wydajnych instytucji demokratycznych, jak również podejmowane przez rząd wysiłki na rzecz rozwiązania problemu korupcji na szeroką skalę, co przyczynia się do stworzenia pokojowej i zamożnej Gruzji, która może przyczynić się do stabilności w tym regionie i całej Europie,
B. ubolewając nad niedawnymi wybuchami przemocy w regionie Południowej Osetii i eskalacji przemocy, która pozostawiła po sobie ofiary śmiertelne, rannych i poważne zniszczenia materialne,
C. mając na uwadze, że brak postępu w rozwiązywaniu konfliktów w regionach Abchazji i Południowej Osetii jest przeszkodą w rozwoju Gruzji,
D. mając na uwadze, że Unia Europejska — we współpracy z Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) i innymi podmiotami — powinna zwiększyć poparcie dla obecnych wysiłków zmierzających do rozwiązania konfliktów w Gruzji i rejonie Południowego Kaukazu,
E. mając na uwadze, że "wybory prezydenckie", które odbyły się w Abchazji w dniu 3 października 2004 r., muszą — wobec braku porozumienia w sprawie ostatecznego statusu Abchazji — zostać uznane za nielegalne i nie do przyjęcia, przy czym odnotować należy, że elektorat obejmował 115000 osób, podczas gdy ponad 300000 Gruzinów zostało wcześniej pozbawionych prawa wyborczego poprzez wypędzenie ich z domostw w tym regionie,
F. ubolewając nad niedawnym oświadczeniem władz Rosji o zastosowaniu uderzeń prewencyjnych w Południowym Kaukazie jako części rosyjskiej doktryny bezpieczeństwa i podkreślając niezbędną rolę, którą Rosja powinna pełnić przy rozwiązywaniu istniejących konfliktów;
1. wyraża pełne poparcie dla suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji i zwraca uwagę na konieczność rozwiązania w drodze negocjacji, budowy zaufania i przy zastosowaniu wyłącznie pokojowych środków konfliktów w Abchazji i Południowej Osetii, respektując prawo ludów Gruzji do wytyczania własnych celów kulturowych, społecznych, ekonomicznych i politycznych;
2. zwraca się do rządu Gruzji o określenie swojego zaangażowania na rzecz autonomii Abchazji i Południowej Osetii, które wydaje się być warunkiem wstępnym pokojowego rozwiązania konfliktów i zjednoczenia narodowego opartego na porozumieniu;
3. podkreśla, że pełna demilitaryzacja strefy konfliktu w Południowej Osetii (z wyłączeniem Wspólnych Sił Pokojowych OBWE) jest warunkiem wstępnym trwałego rozwiązania konfliktu w tym regionie; prosi Radę o udzielenie poparcia dla dalszego podwyższenia skuteczności misji OBWE w tym regionie;
4. odrzuca "wybory prezydenckie" w Abchazji jako nielegalne i wzywa Komisję i Radę do wsparcia intensyfikacji procesu negocjacyjnego pod auspicjami ONZ w konflikcie gruzińsko-abchaskim;
5. wita z zadowoleniem rozpoczęcie misji "Rządy prawa" EPBiO w Gruzji; wierzy, że ta misja stanowi krok naprzód w stosunkach pomiędzy UE i Gruzją i krok naprzód Gruzji na drodze do ustanowienia głębszych i bardziej owocnych stosunków z UE i przejęcia celów Europejskiej Polityki Sąsiedztwa;
6. wzywa Unię Europejską i urzędującego Przewodniczącego do zaopatrzenia specjalnego przedstawiciela Unii Europejskiej na Południowym Kaukazie we wszystkie środki potrzebne do skutecznego i widocznego działania oraz podjęcia dalszych zdecydowanych kroków, wliczając w to wolę mediacji w konfliktach, dla osiągnięcia politycznych celów UE w tym regionie;
7. wzywa Radę i Komisję do pełnego włączenia Federacji Rosyjskiej w proces budowy stabilizacji na drodze negocjacji politycznych i wzywa Rząd Federacji Rosyjskiej do powstrzymania się od wszelkich kroków, które mogłyby mu zagrozić; wzywa Radę i Komisję do poruszenia sprawy integralności terytorialnej Gruzji podczas dialogu z Rosją w ramach Umowy o Partnerstwie i Współpracy;
8. wzywa Federację Rosyjską do respektowania zobowiązania wycofania rosyjskich sił zbrojnych z Gruzji podjętego na konferencji OBWE w Stambule w roku 1999 i popiera zobowiązanie Gruzji złożone przez prezydenta Sakaszwili Organizacji Narodów Zjednoczonych, że obce wojska nie zajmą terenu opuszczanego przez wojska rosyjskie;
9. wzywa UE do przejęcia aktywnej roli w opracowaniu szeregu inicjatyw zmierzających do przełamania impasu w tym regionie;
10. wita, w tym kontekście, porozumienie, do którego dojdzie podczas przyszłego spotkania premiera Gruzji, Zuraba Żwanii, z przywódcą separatystów w Południowej Osetii, Eduardem Kokojtim; wzywa Radę do uważnego śledzenia rozwoju kwestii i do dołożenia starań w celu ułatwienia dialogu i zapobieżenia eskalacji napiętej sytuacji;
11. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji do Rady i Komisji, urzędującej Prezydencji, Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Sekretarza Generalnego NATO, Prezydenta i Parlamentu Gruzji oraz de facto władz regionów Południowej Osetii i Abchazji. [1] Dz. U. L 205 z 4.8.1999, str. 1. [2] P5_TA(2004)0122. --------------------------------------------------
P6_TA(2004)0024
Ogólny System Preferencji
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Komunikatu Komisji skierowanego do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: "Kraje rozwijające się, handel międzynarodowy i rozwój zrównoważony: rola systemu ogólnych preferencji taryfowych (GSP) Wspólnoty na dekadę 2006-2015" (COM(2004)0461)
Parlament Europejski,
- uwzględniając Komunikat Komisji (COM(2004)0461),
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2501/2001 z dnia 10 grudnia 2001 r. o stosowaniu systemu ogólnych preferencji taryfowych w okresie od 1 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2004 r. [1],
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2211/2003 z 15 grudnia 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2501/2001 i przedłużające okres jego obowiązywania do dnia 31 grudnia 2005 r. [2],
- uwzględniając swoje stanowisko z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie planu ogólnych preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. [3],
- uwzględniając swoje stanowisko z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie projektu rozporządzenia Rady przedłużającego do dnia 31 grudnia 2005 r. stosowanie rozporządzenia (WE) nr 2501/2001 wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych na okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. i zmieniającego to rozporządzenie [4],
- uwzględniając Komunikat Komisji "W stronę silniejszej kultury konsultacji i dialogu — Zasady ogólne i minimalne standardy konsultacji Komisji z zainteresowanymi stronami" (COM(2002)0704),
- uwzględniając Deklarację z Doha przyjętą przez IV Konferencję Ministerialną WTO w dniu 14 listopada 2001 r.,
- uwzględniając wyniki Światowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju (WSSD) we wrześniu 2002 r. w Johannesburgu (RPA) ( 26 sierpnia — 4 września 2002 r.),
- uwzględniając konsensus z Monterrey przyjęty na międzynarodowej konferencji "Finansowanie dla rozwoju" w Monterrey (Meksyk) w dniach 18- 22 marca 2002 r.,
- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu, a także mając na uwadze, co następuje,
A. od jego utworzenia w 1971 r. System Ogólnych Preferencji Taryfowych (GSP) jest kluczowym instrumentem polityki rozwoju UE oraz polityki handlowej WE,
B. w Komunikacie Komisji wyznaczono na okres dziesięciu lat nowe wytyczne dotyczące Ogólnego Systemu Preferencji, na podstawie których zostanie następnie wydana seria rozporządzeń obejmujących kolejne trzyletnie okresy,
C. jakakolwiek zmiana w obecnym planie GSP będzie miała bezpośrednie skutki, zarówno pozytywne, jak negatywne, dla szerokiego grona zainteresowanych stron,
D. wprawdzie UE zobowiązała się do przeprowadzenia znaczących ewaluacji zrównoważonego oddziaływania głównych inicjatyw politycznych zanim zostaną podjęte, ciągle jednak musi uczynić to samo w przypadku proponowanego zreformowanego systemu GSP,
E. wskaźnik wykorzystania GSP, zdefiniowany jako odsetek towarów importowanych faktycznie korzystających z preferencji taryfowych w całkowitej wymianie handlowej potencjalnie objętej GSP, pozostawał w okresie ostatnich lat na rozczarowująco niskim poziomie (np. 52,5% w 2002 r.), który musi zostać poprawiony, szczególnie w krajach AKP,
F. Organ Apelacyjny WTO w swoim wydanym z pozwu Indii orzeczeniu w sprawie planu Ogólnego Systemu Preferencji Taryfowych (GSP) WE dnia 7 kwietnia 2004 r. stwierdził, że kraje rozwinięte mogą stosować różne taryfy do produktów pochodzących z różnych krajów korzystających z GSP, pod warunkiem, że tego rodzaju nierówne traktowanie spełnia pozostałe warunki "klauzuli zezwalającej" (enabling clause), a więc nie dopuszcza do dyskryminacji krajów z takimi samymi potrzebami rozwojowymi, finansowymi i handlowymi, co kraje, do których preferencje mają się odnosić,
G. system GSP jest najbardziej obszernym systemem preferencji dostępnym dla krajów rozwijających się, ponadto ta wiodąca pozycja umocni się jeszcze w nadchodzących latach, w następstwie przystąpienia dziesięciu nowych Państw Członkowskich;
1. przyjmuje z zadowoleniem cele wyznaczone w Komunikacie i popiera determinację Komisji w doskonaleniu obecnego Ogólnego Systemu Preferencji poprzez uproszczenie, ustabilizowanie i wyjaśnienie rodzajów preferencji, skoncentrowanie pomocy na najbardziej potrzebujących krajach rozwijających się oraz wzmocnienie elementu zrównoważonego wzrostu;
2. zauważa, że aby osiągnąć zadeklarowane cele Komisja proponuje szeroko zakrojone reformy obecnego systemu GSP, jak, między innymi, zmniejszenie liczby rodzajów preferencji z pięciu do trzech, nowy system gradacji oparty tylko na kryterium udziału w rynku oraz uproszczenie reguł pochodzenia;
3. ubolewa, że ten ważny komunikat, wyznaczający na okres dziesięciu lat nowe wytyczne w obszarze GSP, nie wspomina o przeprowadzeniu żadnej wcześniejszej oceny funkcjonowania i skutków obecnego GSP, i wzywa Komisję do dostarczenia decydentom istotnych informacji, zarówno co do potrzeby przeprowadzenia reformy, jak i obszarów wymagających poprawy;
4. wyraża ubolewanie, że komunikat Komisji nie wynika z właściwie przeprowadzonych konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz że nie został wydany na tyle wcześnie, by możliwe były realne konsultacje w związku z oczekiwanym pojawieniem się projektu kolejnego rozporządzenia;
5. przypomina, że poziom ceł stale się zmniejsza i osiąga obecnie rekordowo niski poziom, a w wyniku rokowań WTO w sprawie Agendy Rozwoju z Doha powinny zostać uzgodnione dalsze obniżki taryf oraz uważa, że wynikająca z powyższego dewaluacja preferencji powinna zostać uwzględniona w nowym systemie GSP;
6. podkreśla, że aby poprawić wyniki kolejnego rozporządzenia GSP z punktu widzenia specyficznych potrzeb krajów rozwijających się, powinno ono:
a) przyznawać preferencje przy uwzględnieniu potencjału eksportowego krajów objętych systemem; w szczególności uwzględniając najbardziej wrażliwe obszary społeczeństwa,
b) rozszerzyć preferencyjne traktowanie na szeroki wachlarz nowych towarów i przesunąć znaczącą liczbę towarów obecnie sklasyfikowanych jako towary "wrażliwe" do kategorii "niewrażliwe",
c) wziąć pod uwagę kwestię samowystarczalności żywieniowej i prawo każdego kraju do ochrony sektora rolnictwa przy stosowaniu GSP,
d) zapewnić, by nowy system gradacji nie miał negatywnego wpływu na żaden kraj rozwijający się;
7. zwraca się do Komisji o zbadanie możliwości zwiększenia marginesu preferencji dla produktów wrażliwych;
8. przyjmuje z zadowoleniem ogólny cel uproszczenia mechanizmu gradacji i jednocześnie zauważa z niepokojem, że określony przez Komisję nowy system gradacji opiera się wyłącznie na kryterium udziału w rynku, bez uwzględnienia wskaźników rozwoju i ubóstwa, oraz wyraża przekonanie, że taki system może oznaczać dyskryminację dużych, ale biednych eksporterów;
9. popiera promowanie zrównoważonego rozwoju jako kluczowy element GSP, zwraca jednak zarazem uwagę na zasadniczy wymóg, by proponowany wspólny system dodatkowych koncesji (GSP plus) był prostym i przewidywalnym rodzajem preferencji kompatybilnym z "klauzulą zezwalającą" WTO, i jako taki wyznaczał obiektywne kryteria selekcji i oceny krajów-beneficjentów;
10. podkreśla, że jest sprawą zasadniczą, by kraje-beneficjenci, aby mogły zostać objęte "GSP plus", powinny zarówno ratyfikować, jak i stosować odpowiednie konwencje międzynarodowe, oraz że przyszłe rozporządzenie musi wskazywać wiarygodne procedury oceny wypełnienia tego wymogu, włączając w to Parlament Europejski i inne strony, np. partnerów społecznych, oraz wszczynania postępowań w przypadku dowodów nieodpowiedniego stosowania konwencji; kładzie nacisk na fakt, że poziom wdrażania praw człowieka w danych krajach musi stać się kryterium decydującym;
11. sugeruje, by rozporządzenie przewidywało możliwość cofnięcia preferencji "GSP plus" w odniesieniu do danych sektorów w sytuacji poważnych i stałych naruszeń kryteriów nadających uprawnienia;
12. nalega, by UE zobowiązała się do udzielania pomocy na rzecz rozwoju w budowaniu potencjału krajów rozwijających się, by wesprzeć te kraje w wysiłkach zakwalifikowania się do "GSP plus", w przeciwnym razie wyznaczone standardy działać będą jak bariery pozataryfowe i szereg krajów pozostanie poza zasięgiem ewentualnych korzyści systemu;
13. z zadowoleniem przyjmuje iż komunikat kładzie nacisk na upraszczanie istniejących mechanizmów, zwracając jednakże uwagę na złożoność procesu wprowadzania w życie proponowanej formuły (tzw. klauzula wyłączająca FTA);
14. zauważa, że reguły pochodzenia i związane z nimi procedury administracyjne okazały się być jedną z głównych przyczyn niedostatecznego wykorzystania preferencji handlowych GSP, szczególnie przez państwa najmniej rozwinięte (LDC — Least Developed Countries);
15. przyjmuje z zadowoleniem determinację Komisji w odniesieniu do reformy systemu reguł pochodzenia pod względem formy, meritum i procedur;
16. wzywa Komisję do zbadania, w szczególności w odniesieniu do LDC, pozytywnych skutków zastąpienia częściowej regionalnej kumulacji pochodzenia przez kumulację międzyregionalną oraz pełną lub globalną kumulację;
17. wzywa Komisję do dokonania postępów w harmonizacji różnych systemów reguł pochodzenia stosowanych w ramach aktualnych porozumień handlowych (np. GSP/EBA, FTA, EPA);
18. żąda, że zgodnie z ustaleniami Deklaracji z Doha WTO, konsensu z Monterrey oraz wniosków Szczytu Zrównoważonego Rozwoju (WSSD) w Johannesburgu, kraje rozwijające się powinny otrzymać wsparcie techniczne, w szczególności w odniesieniu do porozumień samodzielnego zarządzania GSP plus, ukierunkowane na budowanie zdolności instytucjonalnych i prawnych niezbędnych do wyciągnięcia korzyści z handlu międzynarodowego i porozumień preferencyjnych;
19. przyjmuje z zadowoleniem propozycję szczegółowej oceny systemu GSP co trzy lata, uwzględniając wielostronne negocjacje i podkreśla, że musi zawierać ona ocenę wpływu na uczestniczące strony, w szczególności na państwa najmniej rozwinięte i ludność krajów rozwijających się;
20. podsumowując stwierdza, że mimo pełnego poparcia dla wyznaczonych przez Komisję celów niezbędne są dalsze wyjaśnienia związane z konkretnymi szczegółami i mechanizmami implementacji różnego rodzaju układów, których otrzymanie pozwoli Parlamentowi na dokonanie bardziej dogłębnej i definitywnej oceny;
21. wzywa Radę i Komisję do rozpoczęcia procesu konsultacji w sprawie pierwszego rozporządzenia wdrażającego nowy GSP na tyle wcześnie, by możliwe było odpowiednie zaangażowanie i zasięgnięcie opinii Parlamentu Europejskiego, krajów partnerskich i innych zainteresowanych stron;
22. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz. U. L 346 z 31.12.2001, str. 1.
[2] Dz. U. L 332 z 19.12.2003, str. 1.
[3] Dz. U. C 153 E z 27.6.2002, str. 234.
[4] Dz. U. C 89 E z 14.4.2004, str. 101.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0058
Eksport broni
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie piątego raportu rocznego Rady sporządzonego na podstawie 8 postanowienia operacyjnego Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w sprawie eksportu broni (2004/2103(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając piąty raport roczny Rady związany z 8. postanowieniem operacyjnym Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w Eksporcie Broni [1],
- uwzględniając wytyczne korzystania z Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w Eksporcie Broni, w formie ustalonej w dniu 28 października 2003 r. przez grupę roboczą ds. eksportu broni konwencjonalnej (14283/03),
- uwzględniając Wspólne Stanowisko Rady 2003/468/WPZiB z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią [2],
- uwzględniając Europejską Strategię Bezpieczeństwa, przyjętą przez Radę w dniu 12 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając strategię Unii Europejskiej przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia, przyjętą przez Radę w dniu 12 grudnia 2003 r., której celem jest, inter alia, wzmocnienie praktyk i polityki kontroli eksportu,
- uwzględniając art. 17 Traktatu UE oraz art. 296 Traktatu WE,
- uwzględniając czwarty raport roczny Rady związany z 8 postanowieniem operacyjnym Kodeksu Postępowania Unii Europejskiej w Eksporcie Broni [3], oraz rezolucję Parlamentu z 25 września 2003r. w tej sprawie [4],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie komunikatu przekazanego przez Komisję Radzie, Parlamentowi Europejskiemu, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów — Obronność Europejska — zagadnienia przemysłowe i rynkowe — W stronę polityki UE w zakresie sprzętu obronnego(Towards an EU Defence Equipment Policy) [5],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie praw człowieka na świecie w roku 2003 oraz w sprawie polityki Unii Europejskiej z tym związanej [6],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r. [7] w sprawie zniesienia przez UE embarga na handel bronią z Chińską Republiką Ludową,
- uwzględniając poprzednią własną rezolucję z dnia 6 lipca 2000 r. w sprawie uprowadzenia dzieci przez Lord's Resistance Army (LRA-Bożą Armię Pokoju) [8] oraz rezolucję z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie handlu dziećmi i dziećmi-żołnierzami [9],
- uwzględniając art. 45 regulaminu PE,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz sprawozdanie Komisji Handlu Zagranicznego(A6-0022/2004),
A. mając na uwadze, iż szczególnie w kontekście klimatu zagrożenia następującego po okresie Zimnej Wojny, który charakteryzuje się wysokim stopniem niestabilności regionalnej, rozpadającymi się państwami, decydentami pozapaństwowymi wykorzystującymi dzieci w charakterze żołnierzy, siatkami terrorystycznymi i przestępczością zorganizowaną, stosowanie surowej kontroli eksportu broni jest kwestią najwyższej wagi,
B. mając na uwadze, iż tego rodzaju cechy charakterystyczne pozimnowojennego środowiska bezpieczeństwa uznane zostały przez Radę we wspomnianej Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa za jedne z najistotniejszych zagrożeń,
C. mając na uwadze, iż zakres przestępczości zorganizowanej oraz międzynarodowego przemytu broni obejmuje obecnie także nielegalne praktyki w zakresie broni małego kalibru, do której wolny i niekontrolowany dostęp był głównym czynnikiem mającym wpływ na zwiększenie liczby konfliktów, przy czym uzbrojenie przerzucane jest szlakami wiodącymi przez terytorium rozszerzonej Unii Europejskiej, a także przez obszar krajów sąsiadujących z nią i państwa regionu Bałkanów Zachodnich,
D. mając na uwadze, iż blisko pół miliona osób umiera co roku z powodu przemocy związanej z bronią lekką, zarówno w konfliktach zbrojnych jak i w wyniku działalności przestępczej,
E. mając na uwadze, iż w ostatniej dekadzie odnotowano wyraźny wzrost korzystania z usług prywatnych firm ochroniarskich lub firm o charakterze wojskowym, czego następstwem powinno być wprowadzenie prawodawstwa kontrolującego i monitorującego działania prywatnych dostawców usług wojskowych, policyjnych i ochroniarskich,
F. mając na uwadze, iż Unia Europejska winna sprostać zwiększonemu zakresowi odpowiedzialności związanej z utrzymaniem pokoju i bezpieczeństwa, w Europie i na całym świecie, poprzez występowanie z dalszymi inicjatywami rozbrojeniowymi i ograniczającymi zasoby broni,
G. mając na uwadze, iż najwyższy poziom przejrzystości na tym polu, obejmujący również przygotowywanie szczegółowych raportów rocznych, jest warunkiem koniecznym dla zapewnienia ładu demokratycznego jako najlepszej gwarancji stabilności i pokoju,
H. mając na uwadze, iż wytyczne korzystania z kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie eksportu broni są istotnym etapem na drodze ku ujednoliceniu rozumienia uregulowań Kodeksu dotyczących powiadamiania o odmowie i konsultacji, pomagają też zapobiec rozbieżnej interpretacji w różnych państwach członkowskich,
I. mając na uwadze, iż wspólne stanowisko Rady w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią jest pierwszym krokiem ku kontroli nielegalnego pośrednictwa w tymże handlu, wciąż jednak należy ulepszyć pewne słabe strony, aby umożliwić osiągnięcie skuteczności wspomnianej kontroli,
J. mając na uwadze, iż, mimo wysiłków zmierzających ku zmianie tego typu sytuacji, z Unii Europejskiej do regionów świata niewątpliwie charakteryzujących się łamaniem standardów opisanych w kodeksie postępowania nadal najwyraźniej słana jest broń, jej komponenty, licencje na produkcję zagraniczną, prywatne siły wojskowe i bezpieczeństwa, unijny personel wojskowy, a także wiedza specjalistyczna, materiały szkoleniowe i przyrządy służące do wymierzania kary śmierci, torturowania oraz innych okrutnych, nieludzkich i poniżających praktyk,
K. mając na uwadze, iż w walce z nielegalnym handlem bronią oraz w celu skutecznego zapobiegania dostawom broni do nieodpowiednich użytkowników końcowych, konieczne jest ściślejsze kontrolowanie dostaw broni, końcowych beneficjentów eksportowych dostaw broni, innego sprzętu wojskowego i obronnego, licencji na produkcję oraz pośrednictwa w handlu bronią,
L. mając na uwadze, iż szczególnie w kontekście rozwoju europejskiego przemysłu zbrojeniowego oraz wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony istnieje potrzeba szerszej harmonizacji polityki eksportowej w zakresie uzbrojenia,
M. mając na uwadze, iż wyżej wspomniana rezolucja Parlamentu z dnia 20 listopada 2003 r. podkreśla fakt, że otwarciu wewnątrzwspólnotowych rynków zbrojeniowych winny towarzyszyć ścisłe kontrole eksportu na zewnętrznych granicach Unii,
N. mając na uwadze, iż udział Unii Europejskiej w międzynarodowym handlu bronią, w szczególności w handlu bronią strzelecką i lekką, wzrósł wraz z przystąpieniem do niej w dniu 1 maja 2004 r. dziesięciu nowych państw członkowskich, z których niektóre produkują i eksportują broń na dużą skalę; mając na uwadze, iż niektóre nowe państwa członkowskie wciąż nie mają wystarczającej zdolności do natychmiastowego spełnienia obecnych wymagań kodeksu, a co za tym idzie, będą potrzebowały wsparcia, aby móc je stosować,
O. mając na uwadze, iż około 80 % unijnego eksportu broni w okresie między rokiem 1999 a rokiem 2003 skierowane było do krajów spoza Europy,
P. mając na uwadze, iż przyjęcie kodeksu postępowania przez dziesięć nowych Państw Członkowskich spowodowało wzrost ilości broni eksportowanej objętej postanowieniami kodeksu,
Q. mając na uwadze, iż w kontekście przyszłego rozszerzenia Unii Europejskiej szczególnie ważne jest, aby kraje kandydujące, tj. Chorwacja, Bułgaria, Rumunia i Turcja, również przygotowywały roczne raporty na temat polityki eksportowej w dziedzinie uzbrojenia, usprawniły kontrolę eksportu broni oraz upewniły się, że podstawowe standardy związane z opisanymi zagadnieniami są przestrzegane; w przekonaniu, iż państwa członkowskie winny nie tylko aktywnie wspierać ten proces, ale również służyć za przykład ścisłego przestrzegania zapisów kodeksu i stosowania zasady publikacji obszernych rocznych raportów na temat prowadzonych przez nie działań eksportowych w sektorze broni,
R. w przekonaniu, iż dalsza harmonizacja polityki eksportowej Państw Członkowskich w dziedzinie uzbrojenia stanowiłaby istotny wkład w rozwój EPBiO, a także pozwoliłaby na wzmocnienie działań państw członkowskich w zakresie wspólnej polityki zagranicznej,
S. w przekonaniu, iż polityka eksportowa Unii Europejskiej w dziedzinie uzbrojenia winna zapewniać spójność działań Wspólnoty w zakresie polityki zewnętrznej, z jednoczesnym uwzględnieniem ustalonych celów na polach takich, jak zapobieganie sytuacjom kryzysowym, walka z ubóstwem, wzmacnianie demokracji oraz promowanie praw człowieka,
T. w przekonaniu, iż jedynie międzynarodowa reglamentacja handlu bronią oparta o międzynarodowy traktat o handlu bronią bazujący na istniejących zobowiązaniach prawa międzynarodowego państw może dać pozytywne rezultaty w kontekście globalnym;
1. stwierdza, że jasna i wydajna wspólna polityka kontroli eksportu broni ma decydujące znaczenie w walce z międzynarodowym terroryzmem oraz w zapobieganiu konfliktom, a także w doprowadzaniu do stabilizacji regionalnej i poszanowania praw człowieka;
2. z zadowoleniem przyjmuje tym samym zaistniały postęp, opisany w piątym rocznym raporcie Rady w sprawie realizacji postanowień kodeksu postępowania, a w szczególności fakt kontynuacji opublikowanego w załączniku I kompendium uzgodnionych praktyk Państw Członkowskich oraz zamieszczonego w załączniku II wykazu danych dotyczących ilości i wartości przyznanych licencji eksportowych oraz wartości eksportu broni;
3. ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje osiągnięty postęp w zakresie przekazu informacji dotyczących eksportu broni, przekazanych zarówno przez dawne jaki nowe pastwa członkowskie, wyrażając jednocześnie ubolewanie ze względu na wartość niektórych przekazywanych danych;
4. stwierdza, że przekazywanie przez Państwa Członkowskie na czas kompletnych i kompatybilnych danych jest niezbędne dla przejrzystości dostarczanych informacji;
5. wyraża ogromne zadowolenie z faktu kontynuowania procesu harmonizacji procedur zdawania sprawozdań oraz z podjęcia dalszych kroków zmierzających ku uzyskaniu w pełni porównywalnych między Państwami Członkowskimi statystyk;
6. wyraża życzenie, aby, niezależnie od postępu osiągniętego w zakresie szerszej harmonizacji danych statystycznych, każde Państwo Członkowskie dostarczało danych na temat typu i ilości wysyłanej broni oraz na temat wartości eksportu i liczby odrzuconych wniosków o licencję, z uwzględnieniem powodów odmowy i precyzyjniejszej informacji co do kraju docelowego oraz klasyfikacji użytkowników końcowych, tak, by w oparciu o tego typu pełniejsze ujednolicone dane możliwe było osiągnięcie przejrzystości;
7. z zadowoleniem przyjmuje w związku z powyższym utworzenie w Sekretariacie Rady w Brukseli centralnej bazy danych o notyfikacjach związanych z wydanymi odmowami podkreślając jej użyteczność i wzywa do poszerzenia, we właściwym czasie, tejże bazy danych o informacje dotyczące konsultacji prowadzonych w ramach kodeksu postępowania oraz informacje na temat użytkowników końcowych, których uznano lub podejrzewa się o zaangażowanie w ponowny eksport, prowadzenie działań pozorujących lub nadużycia związane z bronią i innymi dobrami podlegającymi kontroli;
8. wyraża ponadto życzenie, aby w krajowych raportach na temat eksportu broni zawarte były informacje dotyczące nieformalnych odmów eksportowych przed złożeniem oficjalnego wniosku o licencję;
9. podkreśla przydatność wspomnianej centralnej bazy danych o notyfikacjach związanych z wydanymi odmowami, jako że stanie się ona natychmiast, dla wszystkich Państw Członkowskich, źródłem informacji umożliwiającym zbadanie konkretnych spraw rozpatrzonych odmownie;
10. z zadowoleniem przyjmuje nową i zaktualizowaną wersję wspólnej listy sprzętu wojskowego UE oraz fakt jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym; wzywa Państwa Członkowskie do pełniejszego i bardziej przejrzystego zdawania sprawozdań dotyczących eksportu wyrobów "podwójnego przeznaczenia", gdyż służą one często do naruszania praw człowieka;
11. stwierdza, żesformułowania zawarte w kodeksie postępowania prowadzą do rozbieżnych interpretacji w różnych Państwach Członkowskich, a tym samym z zadowoleniem przyjmuje przygotowanie wytycznych korzystania z kodeksu, definiujących i objaśniających jego ustalenia operacyjne; Wzywa Państwa Członkowskie do dokonania rewizji kryteriów eksportowych w kodeksie postępowania, w celu poprawienia ich jasności i zrozumiałości oraz zapewnienia, iż w pełni odzwierciedlają rzeczywiste odpowiedzialności Państw w ramach prawa międzynarodowego;
12. z zadowoleniem przyjmuje fakt zainicjowania prac nad sposobami zastosowania kryterium ósmego (zgodność eksportu broni z wydolnością techniczną i gospodarczą państwa-odbiorcy), co stanowi znaczny wkład w zapobieganie sytuacjom kryzysowym i wspomaganie rozwoju zrównoważonego w krajach społecznie słabiej rozwiniętych, a jednocześnie ponagla Państwa Członkowskie do zastosowania tego samego podejścia wobec pozostałych siedmiu kryteriów;
13. stwierdza, że jednolite uregulowania unijne w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią są niezbędne oraz przyjmuje z zadowoleniem Wspólne Stanowisko Unii Europejskiej w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią z 2003 r., jednakże stwierdza, iż wciąż brakuje przepisów operacyjnych umożliwiających Państwom Członkowskim sprawowanie konkretnej kontroli pośrednictwa w handlu bronią, transportu broni i finansowania działań zbrojnych przez obywateli lub rezydentów UE, jeżeli działania te i związane z nimi dostawy broni odbywają się poprzez "kraje trzecie";
14. ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje starania Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Niemiec, Holandii, Szwecji i Wielkiej Brytanii mające na celu kontrolowanie pośrednictwa w handlu bronią konwencjonalną oraz wzywa inne Państwa Członkowskie do przyspieszenia krajowych działań na rzecz wprowadzenia kontroli pośrednictwa w handlu bronią przewidzianej we wspólnym stanowisku Rady w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią;
15. ponawia swoją opinię stwierdzającą, że powinien zostać wprowadzony system obowiązkowej rejestracji i autoryzacji transakcji pośrednictwa w handlu bronią, stosowany podobnie jak w przypadku uregulowań Stanów Zjednoczonych również w odniesieniu do obywateli i firm UE znajdujących się poza obszarem Unii;
16. wzywa Państwa Członkowskie do włączenia usług transportowych i finansowych związanych z handlem bronią w zasięg obowiązywania przepisów z zakresu pośrednictwa w handlu bronią;
17. wzywa państwa członkowskie do zakazania pośrednictwa w handlu przyrządami służącymi do wymierzania kary śmierci, torturowania oraz innego okrutnego, nieludzkiego i poniżającego traktowania, jak i do uznania za niezgodne z prawem naruszeń embarg na broń nałożonych przez ONZ, UE lub OBWE oraz krajowych embarg na broń nałożonych przez poszczególne Państwa Członkowskie UE, popełnionych przez obywateli UE i firmy pośredniczące w handlu bronią zarejestrowane na obszarze UE, niezależnie od miejsca naruszenia;
18. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że "wskazanie końcowego użytkownika dóbr" stało się częścią wymaganych minimalnych danych zawartych w karcie użytkownika końcowego, jednocześnie wzywając do ujęcia tamże klauzuli o nienadużywaniu, czyli deklaracji, że materiał nie zostanie wykorzystany do celów zabronionych; ponawia jednakże wezwanie do stworzenia systemu weryfikacji transferu jak również systemu monitoringu poeksportowego, który powinien obejmować systematyczne fizyczne kontrole dokonywane przez właściwe władze krajowe w punktach transferu oraz miejscach składowych z możliwością nakładania kar;
19. wzywa przeto po raz kolejny Państwa Członkowskie do przeanalizowania możliwości ustanowienia na poziomie UE wspólnego systemu monitorowania, a także zaleca rozpatrzenie formuły europejskiej agencji kontroli eksportu broni;
20. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do utrzymania embarga UE na handel bronią z Ludową Republiką Chin oraz do nieosłabiania istniejących krajowych ograniczeń dotyczących tego typu sprzedaży broni; uważa, że embargo to czasu przyjęcia przez Unię Europejską prawnie wiążącego kodeksu postępowania w dziedzinie eksportu broni oraz podjęcia przez Chińską Republikę Ludową konkretnych kroków w kierunku poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju; miedzy innymi poprzez ratyfikację Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych Narodów Zjednoczonych oraz pełne respektowanie praw mniejszości;
21. prosi Radę o zapewnienie spójnego podejścia do polityki UE w zakresie nakładania embarga na eksport broni przeznaczonej dla rządów, które winne są poważnego pogwałcenia praw człowieka;
22. wzywa kraje kandydujące — Chorwację, Bułgarię, Rumunię i Turcję — do uściślenia uregulowań krajowych, a przede wszystkim wzmocnienia opartych na kodeksie działań z zakresu eksportu broni i składania raportów z nimi związanych, w myśl załączników I i II do piątego raportu rocznego; wzywa Komisję do szczegółowego monitorowania postępów w negocjacjach akcesyjnych oraz wzywa wszystkie obecne Państwa Członkowskie do zredagowania i opublikowania krajowych raportów rocznych za rok 2004 i za każdy kolejny rok;
23. stwierdza, że nowi sąsiedzi rozszerzonej Unii Europejskiej oraz kraje, z którymi Unia Europejska zawarła lub też zamierza zawrzeć umowy stowarzyszeniowe lub stabilizacyjne, również powinny zostać poproszone o stosowanie zasad kodeksu postępowania; zauważą, iż szczególną uwagę należy zwrócić na obwód kaliningradzki, który w przeszłości służył jako punkt tranzytowy dla dostaw sprzętu wojskowego i broni z innych rejonów Rosji na potrzeby potajemnych użytkowników końcowych; wzywa Radę i Komisję do uznania za priorytetowe, we współpracy z Federacją Rosyjską, działań zwalczających nielegalny handel, włączając w to regularną wymianę informacji na temat kontroli i licencji dotyczących eksportu i tranzytu;
24. wzywa Państwa Członkowskie do zapewnienia w sposób skoordynowany stosownej pomocy wszystkim państwom, które nie posiadają środków koniecznych do odpowiedniego wprowadzenia w życie kodeksu postępowania;
25. z zadowoleniem przyjmuje zainicjowanie przez rządy Polski i Szwecji pięciu nieformalnych spotkań COARM (Grupy Roboczej ds. Eksportu Broni Konwencjonalnej) między dawnymi i nowymi państwami członkowskimi, zalecając podtrzymanie tego systemu spotkań COARM oraz zwiększenie jego reprezentatywności i regularności; z zadowoleniem przyjmuje również starania rządu Holandii mające na celu zapoznanie krajów kandydujących i innych krajów zainteresowanych z zakresem praktycznego zastosowania postanowień kodeksu postępowania;
26. ponawia wezwanie do opracowania prawnie wiążących uregulowań oraz pełnej harmonizacji polityki kontroli eksportu broni Państw Członkowskich jako celu krótkoterminowego, zachęca Państwa Członkowskie do poczynienia postępów w tym kierunku, poprzez ustanowienie kar za każde naruszenie dokonane przez przedsiębiorstwa zarejestrowane na obszarze UE, które naruszają embargo na broń nałożone przez ONZ, UE, OBWE lub którekolwiek Państwo Członkowskie;
27. zaleca wprowadzenie w okresie przejściowym następujących kroków:
a) pełnych i uprzednich w stosunku do podjętych działań konsultacji roboczych między Państwami Członkowskimi w związku z transferem do regionów zagrożonych sytuacjami kryzysowymi, wraz z rozwijaniem listy kontrolnej UE z systemem wskaźników wczesnego ostrzegania, aby wskazać przypadki, w których występuje poważne zagrożenie związane z konkretnym użytkownikiem końcowym, które mogłoby mieć wpływ na wydawanie licencji na eksport broni,
b) w pełni multilateralnego podejścia do procesu konsultacji w powiązaniu z decyzjami o przyznaniu bądź odmowie przyznania licencji, przy czym pierwszym krokiem winno być zobowiązanie Państw Członkowskich do przekazywania innym Państwom Członkowskim informacji na temat treści i wyników wszelkich konsultacji, w których uczestniczą, ze szczególnym uwzględnieniem przypadków sprzedaży po konkurencyjnie niskich cenach;
c) wdrażania do prawodawstwa krajowego zasad, kryteriów i ustaleń operacyjnych kodeksu postępowania, z jednoczesną świadomością, iż fakt ten nie ogranicza prawa Państw Członkowskich do prowadzenia bardziej restrykcyjnej polityki wewnętrznej;
d) wszystkie przyszłe embarga UE odnoszą się do tych kategorii sprzętu z wspólnej listy sprzętu wojskowego lub załączników do rozporządzenia Rady (WE) nr 1334/2000 [10] w sprawie wyrobów podwójnego zastosowania, w odniesieniu do których embargo powinno zostać nałożone;
28. w związku z tworzeniem wspólnego europejskiego rynku uzbrojenia wzywa do rezygnowania, krok po kroku, z kontroli przepływu broni na obszarze Unii Europejskiej, w kontekście unijnej wspólnej polityki kontroli eksportu broni, przykładowo, poprzez porozumienie w sprawie zgodnej z kodeksem postępowania UE zasady niestosowania praktyk dumpingowych;
29. stanowczo popiera propozycję rozporządzenia Rady w sprawie wymiany handlowej, wprowadzającego zakaz eksportowania jakichkolwiek przyrządów służących do wymierzania kary śmierci, torturowania lub wszelkiego innego poniżającego lub nieludzkiego traktowania oraz nakładającego obowiązek przeprowadzania szczegółowych kontroli przyrządów mogących służyć stosowaniu represji wewnętrznych;
30. w związku z kontrolami eksportu do krajów trzecich wzywa do zachowania szczególnej czujności przy produktach, które mogłyby zostać użyte zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych, takich jak aparatura kontrolno-obserwacyjna, części zamienne i wyroby mogące służyć prowadzeniu wojny elektronicznej lub też innych niż śmiertelne działań pozostających w sprzeczności z prawami człowieka;
31. podziela obawy COARM dotyczące słuszności udzielania zezwoleń na eksport dóbr reglamentowanych sprowadzanych dla celów humanitarnych w przypadkach, gdy wniosek o licencję na eksport zostałby w innych okolicznościach rozpatrzony odmownie; przyjmuje, że w konfliktach regionalnych pewne rodzaje dóbr reglamentowanych mogą przyczynić się do zapewnienia bezpieczeństwa i dobrobytu cywilom, podkreśla jednak, że takie przypadki należy rozpatrywać bardzo szczegółowo i indywidualnie w odniesieniu do każdej takiej sytuacji, a Państwa Członkowskie muszą otrzymać wystarczające gwarancje dotyczące niewystępowania nadużyć;
32. wzywa Państwa Członkowskie do uznania, że kodeks ma również zastosowanie w przypadkach licencjonowania modułów wykorzystywanych przez kraj importujący przy montażu podzespołów lub gotowej broni w celu dalszego eksportu do kraju trzeciego;
33. wzywa Państwa Członkowskie do przyjęcia ustawodawstwa nakładającego obowiązek licencjonowania produkcji broni (lub jej komponentów) w krajach trzecich;
34. wzywa Państwa Członkowskie do uznania, że kodeks postępowania ma również zastosowanie przy wszelkich formach transferów międzyrządowych, w szczególności zaś przy transferach nadwyżek broni; ponownie zaznacza, że eksport lub transfer nadwyżek broni do państw, w których zostaną one użyte do naruszania praw człowieka, łamania międzynarodowego prawa humanitarnego lub innych praw międzynarodowych, stoi w jawnej sprzeczności z kodeksem;
35. wzywa Państwa Członkowskie do uznania, że kodeks ma również zastosowanie do transferu personelu wojskowego, policyjnego i ochrony oraz wiedzy i szkoleń, oraz do prywatnych usług wojskowych i ochroniarskich;
36. wzywa Państwa Członkowskie do uzgodnienia listy państw zaangażowanych w konflikty zbrojne, do których zasadniczo należałoby zabronić eksportu broni, która to lista powstałaby na podstawie sprawozdań i zaleceń Rady Bezpieczeństwa ONZ monitorującej mechanizmy nakładania embarg na broń;
37. podkreśla znaczenie badań mających na celu zagwarantowanie prawnego nadzoru i kontroli nad elektronicznym transferem wiedzy, oprogramowania i technologii, mającym potencjalny związek z tymi dobrami występującymi na wspólnotowej liście dóbr, w stosunku do których wymagana jest licencja eksportowa;
38. wzywa też państwa spoza UE eksportujące broń do wsparcia zasad oraz kryteriów ustanowionych w kodeksie postępowania, tak by poprzez kodeks prawdziwie przyczynić się do kontroli eksportu broni, zapobiegania konfliktom i wspierania światowego procesu pokojowego na świecie;
39. stwierdza, że skuteczna globalna kontrola eksportu broni może zostać osiągnięta jedynie poprzez wprowadzenie międzynarodowego systemu kontroli handlu bronią i wzywa tym samym państwa członkowskie do promowania ścisłych norm eksportowych w zakresie obrotu bronią, w związku z przygotowywaną na rok 2006 Konferencją Przeglądową ONZ w sprawie broni strzeleckiej i pracami na rzecz prawnie wiążącego międzynarodowego Traktatu o Handlu Bronią, ustanawiającego środki na rzecz konwersji i restrukturyzacji przedsiębiorstw produkujących dobra użytku wojskowego;
40. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do szczegółowego monitorowania zgodności z certyfikatami użytkownika końcowego, a zwłaszcza z notyfikacjami dotyczącymi kraju ostatecznego przeznaczenia, zakazu ponownego eksportu oraz deklaracji, zgodnie z którą dobra te nie zostaną użyte do celów innych niż zgłoszone;
41. wzywa rządy Państw Członkowskich do przeprowadzenia gruntownego przeglądu kodeksu postępowania z zachowaniem powyżej sformułowanych wymogów i zaleceń, a także przy konsultacjach z odpowiednimi stronami takimi jak parlamenty i organizacje pozarządowe;
42. zobowiązuje Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, a także parlamentom i rządom Państw Członkowskich oraz krajów trzecich przystających na stosowanie zasad określonych w kodeksie postępowania.
[1] Dz.U. C 320 z 31.12.2003, str. 1.
[2] Dz.U. L 156 z 25.6.2003, str. 79.
[3] Dz.U. C 319 z 19.12.2002, str. 1.
[4] Dz.U. C 77 E z 26.3.2004, str. 414.
[5] Dz.U. C 87 E z 7.4.2004, str. 518.
[6] Teksty przyjęte, P5_TA-PROV(2004)0376.
[7] P5_TA-PROV(2003)0599.
[8] Dz.U. C 121 z 24.4.2001, str. 401.
[9] Dz.U. C 74 E z 24.3.2004, str. 854.
[10] Dz.U. L 159 z 30.6.2000, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0059
Misja Althea w Bośni i Hercegowinie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie operacji militarnej Unii Europejskiej "Althea" w Bośni i Hercegowinie
Parlament Europejski,
- uwzględniając wspólne działanie Rady 2004/570/WPZiB z dnia 12 lipca 2004 r. w sprawie operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie [1] (BiH),
- uwzględniając art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej,
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 10 kwietnia 2002 r. w sprawie stanu bieżącej Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (EPBiO) oraz stosunków UE-NATO [2],
- uwzględniając własne rezolucje w sprawie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (główne aspekty i decyzje zasadnicze), w szczególności zaś te z dnia 26 września 2002 r. [3] i 23 października 2003 r. [4],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 13 marca 2003 r. w sprawie operacji w ramach EPBiO w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii [5],
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie nowej europejskiej architektury bezpieczeństwa i obrony- priorytety i niedostatki [6],
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. biorąc pod uwagę wspólne działanie Rady z dnia 12 lipca 2004 r. oraz obwieszczenie przez Radę Europejską misji EPBiO o kryptonimie "Althea" w BiH, która będzie pierwszą misją wojskową Unii Europejskiej na większą skalę, obejmującą około 7000 osób personelu wojskowego, w porównaniu ze wcześniejszymi mniejszymi misjami, takimi jak "Concordia" w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii (ok. 350 osób personelu wojskowego) i "Artemis" w Demokratycznej Republice Kongo (ok. 1400 osób personelu wojskowego),
B. uznając, iż każda misja operacyjna UE mogąca uciec się do użycia siły w zakresie wykraczającym poza działania obecnej Misji Policyjnej UE w BiH winna dokładać starań w celu zdobycia szerokiego poparcia opinii publicznej oraz spełniać najwyższe standardy legitymacji demokratycznej,
C. przywołując rezolucję nr 1551 Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych (przyjętą w dniu 9 lipca 2004 r.), przypominającą stronom o ich zobowiązaniu do pełnej współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym dla byłej Jugosławii w celu postawienia przed sądem wszystkich osób poszukiwanych przez Trybunał,
D. mając na uwadze wsparcie Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych dla tejże misji [7], która przejmie do końca 2004 roku większość zadań do tej pory wykonywanych przez operację Sił Stabilizacyjnych (SFOR) Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) z końcem roku 2004,
E. mając na uwadze, iż ogólne koszty operacji szacowane na 71,7 milionów euro ponoszone mają być bezpośrednio przez Państwa Członkowskie, zgodnie z art. 28 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, i administrowane przez strukturę "ATHENA", ustanowioną decyzją Rady 2004/197/WPZiB z dnia 23 lutego 2004 r.
[8],
F. mając na uwadze, iż poziom bezpieczeństwa w BiH poprawił się znacząco od końca wojny w roku 1995, ale występuje tam nadal szereg wymagających uwagi zagrożeń dla bezpieczeństwa w kraju, wynikających w szczególności ze zorganizowanej przestępczości i korupcji, międzynarodowego terroryzmu, niepokojów społecznych oraz napięć etnicznych,
G. zwracając uwagę, iż obecne chwiejne ramy instytucjonalne, powstałe w wyniku porozumienia z Dayton w roku 1995, nie pozwalają BiH na skuteczną i zwycięską walkę ze wspomnianymi zagrożeniami,
H. zauważając ponadto, iż setkom tysięcy uchodźców nie dane było dotychczas powrócić do kraju, czego jedną z przyczyn jest zaminowanie wielu obszarów, zarówno minami przeciwpiechotnymi jak i przeciwpancernymi, co czyni je ogromnie niebezpiecznymi; stwierdzając, iż oczyszczenie terenów z min jest podstawowym warunkiem wstępnym dla rozwoju gospodarczego i stabilności, szczególnie w zakresie turystyki oraz rolnictwa,
I. gorąco zalecając przyjęcie porozumienia pokojowego pomiędzy BiH i jej sąsiednimi krajami, będącego rewizją porozumień z Dayton i stwarzającego fundamenty wzajemnego zaufania, a także towarzyszących mu układów o współpracy bilateralnej, przed rozpoczęciem negocjacji w sprawie członkostwa w UE; zauważając, iż porozumienia pokojowe mogą zostać wypracowane w ramach międzynarodowej konferencji z udziałem wszystkich krajów regionu, Państw Członkowskich UE, ONZ oraz Stanów Zjednoczonych,
J. przyznając, że dowodzone przez NATO Siły Stabilizacyjne (SFOR) odegrały istotną rolę w utrzymaniu pokoju i bezpieczeństwa w BiH, pomagając w zachowaniu trwałej stabilności i powstrzymując ponowny wybuch przemocy,
K. mając na uwadze, iż NATO zachowa kwaterę w Sarajewie z personelem wojskowym i cywilnym w liczbie ok. 250 osób, której głównym zadaniem będzie kontynuowanie dialogu NATO z BiH w sprawie reform obronności oraz wspólna z UE odpowiedzialność za działania wymierzone przeciw terroryzmowi, a także wszelkie kwestie związane z poszukiwaniem ściganych wojennych; podkreśla, iż pojmanie i postawienie przed obliczem sprawiedliwości poszukiwanych zbrodniarzy wojennych jest testem wiarygodności wspólnoty międzynarodowej, NATO oraz UE, a także warunkiem niezbędnym dla przyszłego pojednania,
L. podkreślając fakt, iż stabilizacja w BiH ma ogromne znaczenie dla stabilności całego regionu oraz że wzmocnienie instytucji krajowych przyczyniłoby się w stopniu decydującym do rozwiązania palących problemów państwowości oraz problemów instytucjonalnych w krajach sąsiedzkich,
1. z zadowoleniem przyjmuje nowe, skoordynowane i spójne podejście UE do spraw Bośni i Hercegowiny, obejmujące obszerną Strategię dla BiH [9], nowy mandat dla specjalnego przedstawiciela UE [10], aspekty cywilne, takie jak Proces Stabilizacji i Stowarzyszenia (SAP) oraz Programy Wsparcia Wspólnoty na rzecz Odbudowy, Rozwoju i Stabilizacji (CARDS), Misję Policyjną Unii Europejskiej [11], a także przyszłe wojskowe siły stabilizacyjne "Althea";
2. wzywa rząd BiH do zaproszenia misji Althea w celu uwidocznienia obecnego postępu poczynionego przez władze BiH;
3. ponownie wyraża ubolewanie z powodu braku uczestnictwa Parlamentu Europejskiego, ograniczeń traktatowych dotyczących prawa Parlamentu do zasięgania jego opinii oraz ograniczonego dostępu do informacji; ubolewa również nad decyzją o finansowaniu tej misji poprzez składki nieobjęte normalnym planem budżetowym Unii Europejskiej;
4. proponuje, aby Unia Europejska uczestniczyła w kosztach operacyjnych Althei w formie zryczałtowanego miesięcznego zwrotu poniesionych wydatków zgodnie z postanowieniami przyjętymi przez ONZ i OBWE mając szczególnie na uwadze pokrycie części diet personelu z budżetu Unii Europejskiej;
5. wyraża przekonanie, że operacja "Althea" powinna wzmocnić szeroko zakrojone podejście UE do spraw BiH oraz wspierać postępy tego kraju na drodze ku ewentualnemu członkostwu w UE; z zadowoleniem przyjmuje również oświadczenia, w świetle których akcja ta ma na celu wzmocnienie miejscowych sił policyjnych oraz nasilenie walki ze zorganizowaną przestępczością, przy jednoczesnym stopniowym przekazywaniu odpowiedzialności za bezpieczeństwo władzom lokalnym;
6. popiera Proces Stabilizacji i Stowarzyszenia w BiH, stanowiący istotną podstawę dla zbliżenia tego kraju w kierunku członkostwa UE; z zadowoleniem przyjmuje nowy mandat specjalnego przedstawiciela UE, Lorda Ashdowna, do wdrożenia szerokiego pakietu wsparcia dla Bośni i Hercegowiny, jednocześnie jednak ponownie przypomina, że w odniesieniu do integracji Europejskiej BiH winna opierać się w szczególności na własnych wysiłkach;
7. z zadowoleniem przyjmuje decyzję UE o odwołaniu się w zakresie misji "Althea" do wsparcia ze strony struktur i potencjału NATO, co wzmocni współpracę pomiędzy obiema organizacjami oraz doprowadzi do wdrożenia porozumienia z grudnia 2002 r. w sprawie dostępu UE do struktur planowania i dowodzenia NATO ("Berlin Plus");
8. opowiada się za jak najściślejszą współpracą pomiędzy siłami stabilizacyjnymi UE w BiH a pozostającymi w tym kraju jednostkami NATO, w celu wyraźnego nakreślenia ról i zakresu odpowiedzialności obu tych organizacji;
9. w kontekście programu NATO Partnerstwo dla Pokoju z zadowoleniem przyjmuje dalszą obecność sił NATO w BiH oraz istnienie odrębnej kwatery w Sarajewie, nalega jednakże by poza sprawami związanymi z przekazaniem uprawnień misji pokojowej, odpowiedzialność za operacje antyterrorystyczne oraz ujęcie przestępców wojennych również została przekazana Unii Europejskiej;
10. zaleca specjalnemu przedstawicielowi UE (EUSR) nie tylko bliską współpracę z dowódcą sił UE, lecz także zaproszenie przedstawicielstwa NATO do Grupy Koordynacyjnej Specjalnego Przedstawiciela UE, w celu zapewnienia koordynacji oraz spójności w ramach działań UE w BiH;
11. z zadowoleniem przyjmuje wolę uczestnictwa w operacji militarnej UE państw trzecich;
12. wyraża przekonanie, że operacja ta winna w większym stopniu ugruntować zbiorową zdolność planowania i zarządzania europejskimi operacjami militarnymi na szczeblu UE, w perspektywie rozwoju komórki ds. planowania cywilno-wojskowego UE; z zadowoleniem przyjmuje zamiar połączenia działań militarnych z innymi aspektami roli UE w BiH, włączając w to dbanie o porządek publiczny, rozwój i szkolenia;
13. wzywa, by misja"Althea" podjęła działania wiodące ku przestrzeganiu uregulowań wspólnotowych i międzynarodowych w dziedzinie praw człowieka;
14. wyraża przekonanie, że jest rzeczą istotną, aby siły UE obejmowały również solidny element typu żandarmeryjnego (zintegrowana jednostka policyjna) mający na celu wykonywanie tych zadań, do których wojsko nie było szkolone, a których nie są w stanie wykonać zwykłe oddziały policyjne, ponieważ Misja Policyjna UE nie posiada mandatu wykonawczego i może jedynie pełnić funkcje doradcze oraz nadzorować rozwój sytuacji; podkreśla w tym kontekście wagę zwiększenia wysiłków na rzecz utworzenia lokalnych, wieloetnicznych sił policyjnych, cieszących się zaufaniem wszystkich społeczności kraju;
15. wzywa siły wojskowe i policyjne UE oraz władze cywilne w BiH do bliskiej współpracy w zdecydowanym poszukiwaniu przestępców wojennych i w zwalczaniu wszelkich rodzajów terroryzmu;
16. zaleca, aby siły UE kontynuowały obecny sposób działania SFOR polegający na rozmieszczeniu sieci małych zespołów wojskowych wśród ludności w tzw. "rodzinach goszczących", w celu dalszego umożliwienia oceny sytuacji i, pomimo zmniejszenia liczebności oddziałów z 12000 do 7000 w czerwcu 2004 r., pełnienia roli czynnika powstrzymującego dzięki samej ich obecności;
17. oczekuje, że mając na uwadze możliwość powstania konieczności nowych pilnych operacji, wyciągnięto wnioski z błędów popełnionych podczas wcześniejszych operacji na Bałkanach, w szczególności w Kosowie w marcu 2004 roku, i opracowano jasny plan organizacji i kooperacji takich operacji;
18. podkreśla znaczenie wyraźnego podziału odpowiedzialności w systemie dowodzenia pomiędzy dowódcą sił UE w Bośni i Hercegowinie a dowódcą operacyjnym UE, będącym zastępcą naczelnego dowódcy zjednoczonych sił zbrojnych w Europie w SHAPE; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że jednostka dowodzenia UE zostanie ustanowiona w regionalnej kwaterze głównej NATO w Neapolu, we Włoszech;
19. domaga się, z uwagi na bardziej zintegrowane i skoordynowane cywilno-wojskowe aspekty operacji "Althea", otrzymywania bieżących informacji ze strony specjalnego przedstawiciela UE, a także, w regularnych odstępach czasu, ze strony przewodniczącego Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa (PSC), zajmującego się politycznym i strategicznym kierownictwem operacji militarnych UE;
20. domaga się, w celu zapobieżenia sytuacjom podobnym do sytuacji zaistniałej w Kosowie w marcu 2004 r., aby Komisja Spraw Zagranicznych otrzymywała informacje w sprawie planów dotyczących przebiegu procesu podejmowania decyzji pomiędzy poszczególnymi instytucjami UE w przypadku nieprzewidzianego wybuchu przemocy; wzywa Radę do przekazania szczegółowych informacji o "zdolnościach operacyjnych" i "zasadach działania" misji"Althea";
21. wyraża nadzieję, że powołanie Komórki ds. Cywilno-Wojskowego Planowania UE stanie się ważnym krokiem naprzód w analizach i wnioskach wyniesionych z operacji"Althea", tak aby w przyszłości UE mogła bardziej efektywnie reagować na kryzysy cywilno-wojskowe;
22. wzywa do koordynacji służb na polu wywiadowczym i zaleca, by wprowadzono specjalny mechanizm koordynowania przepływu informacji, dotyczących możliwości powstania napięć etnicznych, pomiędzy UE, NATO, Stanami Zjednoczonymi oraz innymi decydentami działającymi w regionie;
23. wzywa Radę do określenia i wzmocnienia roli Misji Monitorującej UE w BiH w celu dostosowania jej do istniejących okoliczności;
24. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po sześciu miesiącach operacja zostanie poddana analizie i wzywa Specjalnego Przedstawiciela UE oraz przewodniczącego Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa do przedstawienia Parlamentowi oświadczenia odnośnie tejże analizy; podkreśla, iż Parlament Europejski potrzebuje regularnych sprawozdań o postępach tej operacji;
25. zwraca się do Konferencji Przewodniczących o upoważnienie właściwej komisji do wysłania do BiH delegacji rozpoznawczej, w celu oceny postępów, w kilka miesięcy po rozpoczęciu operacji;
26. zobowiązuje Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz Parlamentom Państw Członkowskich i krajów trzecich, a także parlamentom i rządom Bośni i Hercegowiny.
[1] Dz.U. L 252 z 28.7.2004, str. 10.
[2] Dz.U. C 127 E z 29.5.2003, str. 579.
[3] Dz.U. C 273 E z 14.11.2003, str. 295.
[4] Dz.U. C 82 E z 1.4.2004, str. 599.
[5] Dz.U. C 61 E z 10.3.2004, str. 379.
[6] Dz.U. C 64 E z 12.3.2004, str. 599.
[7] RB ONZ 1551(2004), 9 lipca 2004 r.
[8] Dz.U. L 63 z 28.2.2004, str. 68.
[9] Obszerna strategia dla BiH nakreślona została dnia 14 czerwca 2004 r. w ramach prac Rady ds. Stosunków Zewnętrznych i przyjęta przez Radę Europejską w dniach 17- 18 czerwca 2004 r.
Rada UE, 10099/04, Bruksela 15 czerwca 2004 r.
[10] Wspólne działanie Rady 2004/569/WPZiB, 12 lipca 2004 r.: Dz.U. L 252 z 28.7.2004, str. 7.
[11] Wspólne działanie Rady 2002/210/WPZiB, 11 marca 2002 r.: Dz.U. L 70 z 13.3.2002, str. 1.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0060
Strategia UE na Konferencji Klimatycznej w Buenos Aires
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie strategii UE na Konferencji Klimatycznej w Buenos Aires (COP-10)
Parlament Europejski,
- uwzględniając Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC) z grudnia 1997 r., przepisy proceduralne dla jego wdrożenia przyjęte na konferencjach w Bonn (lipiec 2001), Marakeszu (listopad 2001), New Delhi (listopad 2002) i Mediolanie (grudzień 2003) oraz zbliżającą się Dziesiątą Konferencję Stron (COP-10), która odbędzie się w Buenos Aires (Argentyna) w dniach 6- 17 grudnia 2004 r.,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 września 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji na temat wdrożenia pierwszego etapu Europejskiego Programu Zmian Klimatu [1],
- uwzględniając pytania ustne O-0049/04 i O-0050/04 Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, zgodnie z art. 108 Regulaminu i uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji,
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. zważywszy, że Protokół z Kioto był ratyfikowany przez Wspólnotę Europejską w dniu 31 maja 2002 r., jak również przez jej Państwa Członkowskie oraz zważywszy, że Parlament Europejski i Rada przyjęły akty prawne [2] niezbędne dla wykonania postanowień Protokołu z Kioto we Wspólnocie Europejskiej, dając w ten sposób polityczny wyraz swemu zaangażowaniu w kwestie dotyczące zmian klimatu,
B. zważywszy, że Protokół z Kioto jest obecnie ratyfikowany przez 126 krajów, na które przypada 44,2 % łącznych emisji gazów cieplarnianych; zważywszy jednak, że Protokół wejdzie w życie dopiero wówczas, gdy zostanie ratyfikowany przez kraje odpowiedzialne za co najmniej 55 % łącznych emisji gazów cieplarnianych,
C. zważywszy, że Parlament Europejski i Rada w dniu 13 października 2003 r. przyjęły dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie [3] oraz zważywszy, że ten ważny krok potwierdza polityczne zaangażowanie UE i jej Państw Członkowskich w trwałe działania wewnętrzne i zachęca pozostałe strony do pójścia jej śladem,
D. zważywszy, że Protokół z Kioto jest zaledwie pierwszą inicjatywą podjętą przez społeczność międzynarodową w walce ze zmianami klimatycznymi oraz zważywszy, że nie oznacza to, aby pozostałe środki mające na celu redukcję emisji gazów cieplarnianych, które mogą zostać podjęte na szczeblu krajowym miały mieć drugorzędne znaczenie; wręcz przeciwnie, powinny one zostać uznane za środki uzupełniające;
1. wzywa UE do utrzymania jej pozycji lidera w negocjacjach na COP-10 w Buenos Aires;
2. uważa, że COP-10 jest dobrą okazją nie tylko do rozwinięcia decyzji w sprawie wykonania Protokołu z Kioto, podjętych na poprzednich Konferencjach Stron, w szczególności w Bonn, Marakeszu, New Delhi i Mediolanie, ale również do rozpoczęcia szeroko zakrojonej debaty na temat głównych zagadnień drugiego etapu z myślą o realizacji celu UE, jakim jest osiągnięcie średniego globalnego wzrostu temperatury na poziomie poniżej 2°C w stosunku do poziomu sprzed uprzemysłowienia; ponawia swój apel, aby w dłuższej perspektywie stosowano zasadę równych praw dla wszystkich obywateli świata;
3. wzywa UE i wszystkie pozostałe strony UNFCCC do kontynuowania dyskusji rozpoczętych w Mediolanie z myślą o włączeniu emisji pochodzących z lotów międzynarodowych i transportu morskiego do celów redukcji emisji drugiego etapu rozpoczynającego się w 2012 r.; wzywa UE i wszystkie pozostałe strony UNFCCC do szczególnego monitorowania emisji zanieczyszczeń pochodzących z transportu drogowego, jak również do ewentualnego opracowania ich własnego protokołu dotyczącego emisji pochodzących z transportu drogowego;
4. z zadowoleniem przyjmuje decyzję Federacji Rosyjskiej o ratyfikacji Protokołu z Kioto, co umożliwia jego wejście w życie;
5. wzywa tymczasem kraje, które nie ratyfikowały jeszcze Protokołu z Kioto, aby uczyniły to jak najszybciej; wzywa rząd Stanów Zjednoczonych do ponownego rozważenia decyzji o nieprzystąpieniu;
6. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie, aby podkreślały potrzebę ochrony klimatu prowadząc dialog z międzynarodowymi partnerami, w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi i Rosją oraz aby podkreślały, że brak konstruktywnej postawy w tej sprawie nie pozostanie bez wpływu na stosunki pomiędzy UE a państwami trzecimi;
7. uważa, że delegacja UE ma do spełnienia ważną rolę w negocjacjach na temat zmiany klimatu i w związku z tym jest nie do przyjęcia, że posłowie Parlamentu Europejskiego, będący członkami tej delegacji, nie mogli uczestniczyć w posiedzeniach koordynacyjnych UE na poprzednich Konferencjach Stron; oczekuje, że uczestnicy delegacji ze strony Parlamentu Europejskiego będą mieli w Buenos Aires dostęp do takich posiedzeń co najmniej w charakterze obserwatorów, z prawem lub bez prawa zabierania głosu;
8. odnotowuje najnowszy raport Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska, z którego wynika między innymi, że Europa w wyniku zmiany klimatu ulega ociepleniu szybciej niż wynosi średnia światowa; odnotowuje zmiany klimatyczne i ocieplenie w rejonach arktycznych;
9. uważa, że UE powinna podwoić wysiłki dla osiągnięcia celów wyznaczonych w Protokole z Kioto oraz być przykładem dla innych stron Konwencji;
10. wzywa UE i Państwa Członkowskie, aby inwestowały w środki przystosowawcze do zmian klimatycznych i aby udostępniono odpowiednie fundusze krajom rozwijającym się w celu sfinansowania ich przystosowania;
11. podkreśla ważną rolę zarówno środków zwiększających wydajność energetyczną (potencjał, który istnieje w UE jest bardzo duży), jak i odnawialnych źródeł energii oraz popiera komunikat Komisji dotyczący tej kwestii (COM(2004)0366); podkreśla w szczególności potencjał biomasy jako obojętnego pod względem CO2 źródła energii i wzywa Komisję do oceny środków prawnych, które wsparłyby produkcję energii z biomasy; zachęca wszystkie Państwa Członkowskie do przejęcia swojej części odpowiedzialności w celu zapewnienia osiągnięcia celów wyznaczonych im w ramach podziału kosztów;
12. wzywa Państwa Członkowskie, które nie opracowały jeszcze krajowych planów alokacji przewidzianych w dyrektywie o handlu emisjami, aby uczyniły to jak najszybciej oraz oparły się przy tym na ambitnych celach; wzywa Komisję do niezwłocznego podjęcia odpowiednich kroków prawnych wobec Państw Członkowskich, które nie przestrzegają wymogów dyrektywy; wzywa Komisję do odrzucenia krajowych planów alokacji, które dopuszczają nieuzasadnione wysokie emisje CO2;
13. nalega, aby nie zezwalano na zmiany w krajowych planach alokacji po dniu 1 stycznia 2005 r.;
14. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz Sekretariatowi Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, z prośbą aby rozpowszechniono ją wśród wszystkich umawiających się stron spoza UE.
[1] Dz.U. C 273 E z 14.11.2003, str. 172.
[2] Decyzja nr 280/2004/WE z dnia 11 lutego 2004 r. dotycząca mechanizmów monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz wykonania Protokołu z Kioto (Dz.U. L 49 z 19.2.2004, str. 1) i dyrektywa 2004/101/ WE z dnia 27 października 2004 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie, z poszanowaniem mechanizmów zawartych w Protokole z Kioto (Dz.U. L 338 z 13.11.2004, str. 18).
[3] Dz.U. L 275 z 25.10.2003, str. 32.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0061
Sytuacja na Kubie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Kuby
Parlament Europejski,
- uwzględniając poprzednie rezolucje na temat sytuacji na Kubie, a w szczególności rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. [1],
- uwzględniając deklaracje Prezydencji UE z dni 26 marca 2003 r. i z 5 czerwca 2003 r. w sprawie zatrzymywania dysydentów i opozycjonistów na Kubie i w sprawie jednogłośnie przyjętych w związku z tym przez Unię Europejską działań,
- uwzględniając konkluzje Rady ds. Ogólnych z dnia 16 czerwca 2003 r.,
- uwzględniając wspólne stanowisko UE 96/697/WPZB w sprawie Kuby, przyjęte dnia 2 grudnia 1996 r. i systematyczne przedłużane,
- uwzględniając rezolucję z dnia 28 października 2004 r. w sprawie Guantanamo [2],
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
A. zważywszy, że obrona powszechności i niepodzielności praw człowieka, w tym praw cywilnych, politycznych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych, pozostaje jednym z głównych celów Unii Europejskiej,
B. zważywszy, że dziesiątki niezależnych dziennikarzy, pokojowych dysydentów i obrońców praw człowieka z demokratycznej opozycji, w większości związanych z projektem Vareli, często poważnie chorych, przebywa nadal więzieniach, w nieludzkich warunkach,
C. zważywszy, że w czerwcu zeszłego roku Unia Europejska postanowiła nałożyć na Kubę sankcje w reakcji na zatrzymanie i uwięzienie w kwietniu 75 dysydentów oraz na przeprowadzoną w trybie doraźnym egzekucję trzech porywaczy,
D. zważywszy, że korzystanie z wolności wypowiedzi i zgromadzeń jest jednym z podstawowych praw człowieka,
E. zważywszy, że Oswaldowi Payá Sardiñas, laureatowi nagrody im. Sacharowa przyznanej przez Parlament Europejski w 2002 r., nadal regularnie odmawia się prawa wyjazdu z Kuby na zaproszenia Parlamentu i innych instytucji Unii Europejskiej,
F. zważywszy, że w ostatnich tygodniach władze kubańskie wydaliły, łamiąc w ten sposób podstawowe prawo do zgromadzeń, wielu parlamentarzystów z państw członkowskich Unii Europejskiej, jak również personel organizacji humanitarnych, który próbował dostać się na Kubę celem spotkania się z przedstawicielami demokratycznej opozycji i projektu Vareli, aby okazać im swe wsparcie i solidarność w obronie demokratycznych wartości,
G. zważywszy, że w bazie wojskowej Guantanamo nadal przetrzymywane są setki więźniów, z pogwałceniem najbardziej podstawowych praw człowieka oraz zważywszy stanowiska, które Parlament przyjął wcześniej w tej kwestii;
1. zwraca się o natychmiastowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych i więźniów sumienia na Kubie i ponawia swoje potępienie dla aresztowań, które łamią najbardziej podstawowe prawa człowieka, a w szczególności wolność wypowiedzi i swobody zgromadzeń i stowarzyszeń;
2. nalega, aby Rada i Komisja nadal podejmowały wszelkie inicjatywy konieczne dla osiągnięcia uwolnienia więźniów;
3. ponownie stwierdza, że celem Unii Europejskiej w odniesieniu do Kuby nadal jest poszanowanie praw człowieka i praw podstawowych, wspieranie procesu przemian w kierunku pluralistycznej demokracji i trwałej odbudowy gospodarki zorientowanej na poprawę warunków życia kubańskiego społeczeństwa;
4. energicznie potępia wydalenie przez władze kubańskie trzech parlamentarzystów z państw członkowskich Unii Europejskiej, jak również dwóch przedstawicieli organizacji pozarządowych i wyraża swą solidarność z nimi oraz z członkami demokratycznej opozycji;
5. ponawia zaproszenie dla Pana Oswaldo Payá Sardiñas, laureata nagrody im. Sacharowa przyznanej przez Parlament Europejski w 2002 r. oraz nalega, aby władze kubańskie wydały mu niezbędne zezwolenia, aby mógł on wystąpić przed instytucjami Wspólnoty;
6. stwierdza, że w tych okolicznościach, uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, zezwolenie na wyjazd O. Payá Sardiñas i dokonanie znacznego postępu na drodze ku demokracji i poszanowaniu praw człowieka i praw podstawowych stanowią warunki niezbędne do ewentualnej modyfikacji wspólnego stanowiska Unii Europejskiej w sprawie Kuby i działań przyjętych jednogłośnie dnia 5 czerwca 2003 r.;
7. podkreśla, że embargo nałożone na Kubę przez Stany Zjednoczone jest nieskuteczne i że należałoby je znieść;
8. podkreśla, że przyszłość polityczna Kuby powinna opierać się wyłącznie na woli jej obywateli;
9. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządowi i Zgromadzeniu Narodowemu Władzy Ludowej Republiki Kuby, a także Panu Oswaldo Payá Sardiñas, laureatowi nagrody im. Sacharowa przyznawanej przez Parlament Europejski.
[1] Tekst przyjęty, P5_TA(2004)0379.
[2] Tekst przyjęty, P6_TA(2004)0050.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0062
Spotkanie Rady Europejskiej (Bruksela 4- 5 listopada 2004)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyniku spotkania Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 4- 5 listopada 2004 roku
Parlament Europejski,
- uwzględniając wnioski Prezydencji po spotkaniu Rady Europejskiej w dniach 4- 5 listopada 2004 r. (dokument końcowy 14292/04),
- uwzględniając sprawozdanie Rady Europejskiej oraz oświadczenie Komisji złożone podczas spotkania Rady Europejskiej w dniach 4- 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając program haski dotyczący przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
- uwzględniając art. 103 ust. 2 Regulaminu,
W sprawie przygotowania przeglądu w połowie okresu strategii lizbońskiej oraz sprawozdania na wysokim szczeblu (sprawozdanie Koka)
1. wita z zadowoleniem potwierdzenie przez Radę Europejską ważności i znaczenia zrównoważonej strategii lizbońskiej o wymiarze ekonomicznym, społecznym i środowiskowym i podkreśla, że równowaga ta jest ważna zarówno dla europejskiej wizji społeczeństwa jak i dla światowej konkurencyjności Europy; nalega na ambitne wyznaczenie rozmiaru społecznego i środowiskowego; ubolewa nad faktem, że strategia ta do tej pory nie przyniosła większości zamierzonych rezultatów;
2. zwraca uwagę na konkluzję raportu Koka, że niewłaściwa realizacja strategii lizbońskiej przez Państwa Członkowskie jest główną przeszkodą w osiągnięciu szybszego postępu w kierunku realizacji jej celów i wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na to zagadnienie w sprawozdaniu na półmetku tej strategii oraz do zawarcia w nim odpowiednich zaleceń obejmujących władze europejskie, krajowe i regionalne; przyznaje, że należy znaleźć lepszy sposób oceny postępu procesu lizbońskiego;
3. zgadza się z wnioskiem raportu, iż Parlament powinien być w sposób bardziej bezpośredni zaangażowany w proces monitoringu i zachęcania do terminowego osiągnięcia celów lizbońskich; potwierdza, że przegląd strategii w połowie jej trwania będzie tematem pełnej debaty na jednej z przyszłych sesji plenarnych Parlamentu; odnotowuje harmonogram lepszego stanowienia prawa i podejmuje się współpracować w tym zakresie z Komisją i Radą jako współprawodawca;
4. uważa, że dla osiągnięcia pożądanego wzrostu Europa powinna skoncentrować się zarówno na reformach strukturalnych jak też działaniach makroekonomicznych podejmowanych przez UE i 25 rządów, które objąć powinny inwestycje w ludzi, badania naukowe i innowacje stymulujące wzrost gospodarczy i zatrudnienie bez zagrożenia stabilności finansów publicznych;
5. uważa, iż Rada Europejska powinna podkreślić wymiar środowiskowy, mianowicie w celu walki ze zmianami klimatycznymi przewidzianej w protokole z Kioto, oraz podkreśla potrzebę pełnej integracji strategii zrównoważonego rozwoju ze strategią lizbońską;
6. wyraża ubolewanie, w kontekście budowy gospodarki opartej na wiedzy, z powodu tego, iż Rada ponownie nie osiągnęła porozumienia w sprawie wspólnotowych patentów, a ponadto z uwagi na fakt, że nakłady na badania naukowe i rozwój są znacznie niższe od celu, którym jest 3 % PKB;
7. wita z zadowoleniem uznanie czynników demograficznych i prosi o uznanie działań zajmujących się konsekwencjami starzenia się populacji Europy za polityczny priorytet.
W sprawie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości: program haski
8. przyjmuje do wiadomości przyjęcie nowego wieloletniego programu na następne pięć lat;
9. z zadowoleniem wita historyczną decyzję Rady Europejskiej zastosowania nie później niż od 1 kwietna 2005 roku głosowania kwalifikowaną większością głosów oraz procedury współdecydowania do wszystkich obszarów sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (tytuł IV) z wyjątkiem legalnej migracji; przypomina, iż spełnia to od dawna wyznaczony cel Parlamentu Europejskiego na kolejne konferencje międzyrządowe i wzywa Komisję do zastosowania tych nowych, demokratycznych i skutecznych procedur decyzyjnych przy najbliższej sposobności i bez żadnych ograniczeń;
10. przypomina, że w świetle art. 67 ust. 2 Traktatu WE wymagane jest również, by Rada w tym samym terminie i w ramach tej samej procedury "dostosowała" uregulowania dotyczące jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich na tym obszarze;
11. z zadowoleniem wita podkreślenie w programie haskim zagwarantowania podstawowych praw, minimalnych zabezpieczeń proceduralnych oraz dostępu do wymiaru sprawiedliwości; ubolewa nad brakiem spójności i brakiem środków na instrumenty gwarantujące podstawowe prawa;
12. podkreśla pilną potrzebę ograniczenia nielegalnej imigracji, a jedyną drogą ku temu jest spójna i obszerna europejska polityka azylowa i imigracyjna; przyjmuje do wiadomości intencję przejścia do drugiego etapu wspólnego europejskiego systemu azylowego, ale przypomina Radzie Europejskiej, że dyrektywa dotycząca procedur azylowych nie została jeszcze przyjęta;
13. podkreśla potrzebę poczynienia znacznego i istotnego postępu we wprowadzaniu wspólnej europejskiej polityki imigracyjnej i nalega na globalne i zrównoważone podejście do spraw imigracji łącznie z konkretnymi propozycjami zapewniającymi wymianę najlepszych krajowych rozwiązań w dziedzinie przyjmowania imigrantów, ich integracji i niedyskryminacji; podkreśla też, że wspólna procedura azylowa UE musi być uzupełniana wsparciem w rejonach pochodzenia i tranzytu i oparta na wysokich standardach wykonania i pełnym poszanowaniu międzynarodowych zobowiązań UE i jej Państw Członkowskich;
14. odnotowuje wagę, którą Rada przywiązuje do budowy przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, szczególnie w świetle terrorystycznych ataków w Stanach Zjednoczonych w dniu 11 września 2001 roku i w Madrycie w dni 11 marca 2004 roku, podkreśla jednak potrzebę zachowania właściwej równowagi pomiędzy wymogami obrony porządku publicznego i ochroną danych oraz podstawowych wolności;
15. podkreśla potrzebę zapewnienia w ramach nowej perspektywy finansowej wystarczających środków na potrzeby przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; zauważa, że bez dostatecznych środków nie będzie możliwe wykonanie posunięć przewidzianych w programie haskim;
16. z zadowoleniem wita oświadczenie holenderskiej prezydencji w sprawie zasad transparencji, ubolewa jednak nad brakiem zobowiązania Rady do wdrożenia zasad transparencji w dziedzinie jej pracy legislacyjnej jeszcze przed ratyfikacją konstytucji; potwierdza, że zasada ta ujęta jest już w obecnym traktacie (art. 207 TWE) i nie ma powodu do dalszej zwłoki;
17. podkreśla niezmienne znaczenie podejmowania działań na polu przeszkód ponadgranicznych dla sądownictwa cywilnego podyktowane faktem, że dostępność sądownictwa cywilnego odnosi się do obywateli w ich codziennym życiu i z kolei usprawnia funkcjonowanie rynku wewnętrznego; obstaje przy stanowisku, że sprawą kluczową jest, by, przy przestrzeganiu zasady o wzajemnym poszanowaniu, podjęto kroki praktyczne w celu zmniejszenia różnic proceduralnych pomiędzy systemami prawnymi i powołania sądowniczych programów szkoleniowych oraz ewentualnie rozważenie utworzenia Europejskiej Szkoły dla Sędziów.
Komunikacja społeczna w Europie
18. odnotowuje wnioski w sprawie komunikacji społecznej w Europie; uznając, że poszczególne kampanie związane z ratyfikacją pozostają w gestii krajowej, nalega na przyjęcie przez Radę Europejską zbiorowej odpowiedzialności za możliwie najszybsze wprowadzenie konstytucji w życie, wobec czego widzi potrzebę wyraźnego kierownictwa na szczeblu UE koordynującego kampanię na rzecz konstytucji.
W sprawie Iraku
19. wyraża troskę z powodu trudności w odbudowie bezpieczeństwa oraz warunków do przygotowania wolnych i uczciwych wyborów planowanych na styczeń 2005 roku, jak też odbudowy kraju, której celem jest pełne przywrócenie mu suwerenności; wyraża również troskę z powodu ofiar wśród ludności cywilnej w wyniku obecnych operacji wojskowych;
20. zdecydowanie potępia wszelkie akty masowej przemocy, ataki terrorystyczne oraz branie zakładników, które prowadzą do licznych ofiar wśród ludności cywilnej i przypomina rezolucję 1546 ONZ [1], która zobowiązuje wszystkie strony do działań z poszanowaniem międzynarodowego prawa i praw człowieka;
21. z zadowoleniem przyjmuje deklarację Rady Europejskiej dotyczącą stosunków między UE a Irakiem i w pełni podziela zaangażowanie i determinację związane z odbudową i transformacją Iraku oraz jego reintegracją ze wspólnotą międzynarodową jako partnerskim, suwerennym, niezależnym, bezpiecznym, zjednoczonym, prosperującym i demokratycznym państwem; ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje plan działań i inicjatyw przewidzianych na potrzeby realizacji tego celu;
22. uważa, iż nadchodząca konferencja, która odbędzie się w Sharm el Sheikh w dniu 23 listopada 2004 roku, będzie pierwszym krokiem na drodze do wdrożenia rezolucji 1546 Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz prawa międzynarodowego;
23. domaga się udziału jak najszerzej rozumianej sceny politycznej w wyborach do tymczasowego Zgromadzenia Narodowego i zapewnienia, że wybory te będą wolne i rzetelne oraz liczy na wsparcie UE w przygotowaniu tychże wyborów;
24. wyraża poparcie dla pakietu finansowego przyjętego w odniesieniu do Iraku, zwraca jednak uwagę na brak spójności w działaniach Rady, która popierając różne nowe programy i polityki w sprawie Iraku, nie wskazując, czy źródłem ich finansowania stanie się instrument elastyczności, przyjmując restrykcyjną postawę wobec dodatkowych środków w budżecie UE na 2005 rok; ponawia swoje zdecydowane stanowisko dotyczące nowych środków, które nie mogą zostać przyjęte kosztem innych zewnętrznych priorytetów politycznych;
25. wyraża ubolewanie, iż Rada nie zajęła stanowiska w kwestii ostrzeżeń wysuwanych przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (IAEA), dotyczących nieuchronnego zagrożenia związanego z rozprzestrzenianiem broni jądrowej i wzywa wielonarodowe siły oraz tymczasowy rząd iracki do natychmiastowego zapewnienia IAEA nieograniczonego dostępu do wszystkich irackich obiektów jądrowych w celu przeprowadzenia globalnej oceny zarówno tychże obiektów, jak i ewentualnego radioaktywnego skażenia ludzi i środowiska oraz do pełnego informowania IAEA o wszelkich działaniach związanych ze znanymi byłymi irackimi obiektami jądrowymi;
26. wyraża poparcie dla propozycji UE dotyczącej "misji zapewniającej zintegrowane siły policyjne, rządy prawa i cywilną administrację", mając na celu wsparcie irackiej policji oraz rozwijanie zdolności służb sądowniczych, karnych i dochodzeniowych, wzywa też Prezydencję UE do omówienia z irackim rządem tymczasowym kwestii ustanowienia wspólnej iracko-międzynarodowej komisji do spraw osób zaginionych.
W sprawie Bliskiego Wschodu
27. dołącza się do wyrazów solidarności z Palestyńczykami, wyrażonych przez Radę Europejską w następstwie śmierci prezydenta Arafata oraz potwierdza swoje pełne poparcie dla prawowitych przedstawicieli władz palestyńskich;
28. ponownie oświadcza, co szczególnie ważne w chwili obecnej, iż rozwiązanie konfliktu na Bliskim Wschodzie jest możliwe wyłącznie poprzez negocjowanie zdecydowanego i ostatecznego porozumienia w sprawie pokoju, jak zaznaczono w mapie na rzecz pokoju (Roadmap for Peace), bez uprzedniego stawiania warunków i w oparciu o istnienie dwóch demokratycznych, suwerennych i zdolnych do istnienia państw — Izraela i Palestyny — współżyjących pokojowo obok siebie, w ramach bezpiecznych i uznanych granic, wewnątrz których zapewnione będzie pokojowe współistnienie chrześcijan, muzułmanów i Żydów;
29. wyraża przekonanie, iż władze Palestyny będą w stanie zapewnić normalne funkcjonowanie instytucji, zorganizować wolne i rzetelne wybory prezydenckie, ustawodawcze i lokalne oraz utrzymać sytuację pod kontrolą, w celu zachowania ładu i porządku publicznego podczas przeprowadzania tych działań; wyraża zaangażowanie UE we wspieraniu władz Palestyny w przygotowywaniu wyborów na terytorium palestyńskim i wzywa Izrael do niezakłócania i ułatwienia tychże wyborów;
30. szczególnie popiera zbiór praktycznych sugestii dotyczących bezpieczeństwa, reform i finansowego wsparcia UE, wyrażonych przez wysokiego przedstawiciela ds. wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB) i popartych przez Radę Europejską, mając na celu reaktywację i ponowną realizację pokojowej mapy na rzecz pokoju dla Bliskiego Wschodu.
W sprawie Sudanu
31. podziela poważny niepokój Rady, wyrażony we wnioskach Rady w dniu 2 listopada 2004 r., dotyczący pogarszania się bezpieczeństwa i sytuacji humanitarnej w regionie Darfuru, co wynika z ponownej fali przemocy ze strony rebeliantów i armii obywatelskiej, dodatkowo spotęgowanej okrutnym i przymusowym przesiedlaniem ludności, dokonywanym przez rządową armię Sudanu;
32. stanowczo nalega na zakończenie działań militarnych przez wszystkie strony konfliktu oraz na pełne poszanowanie porozumienia w sprawie zawieszenia broni z Ndżameny z dnia 8 kwietnia 2004 roku, jak i rezolucji 1556 [2] i 1564 [3] Rady Bezpieczeństwa ONZ;
33. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do wspierania, a wszystkie strony konfliktu do pełnej współpracy z komisją ONZ prowadzącą dochodzenia w sprawie naruszania międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka, zezwalając jej również na stwierdzenie, czy doszło do przypadków ludobójstwa oraz na wskazanie sprawców tego typu wykroczeń;
34. wyraża zadowolenie z potwierdzenia przez Radę Europejską poparcia dla misji Unii Afrykańskiej w Darfurze i wzywa Państwa Członkowskie do jak najszybszego spełnienia przyrzeczenia dostarczenia niezbędnych ekspertyz dotyczących zwiększenia zasięgu misji UA; zaznacza, iż wspólnota międzynarodowa, w bliskiej współpracy z Unią Afrykańską, musi uczynić więcej, aby zapewnić ochronę cywilom w Darfurze w obliczu nieustających zabójstw i gwałtów; w związku z powyższym sugeruje, aby UA, ONZ i UE pracowały wspólnie, mając na celu wysłanie większej liczby obserwatorów ds. praw człowieka i ustanowienie międzynarodowych sił policyjnych;
35. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do kontynuowania wsparcia wyrażanego wobec toczących się procesów pokojowych z Abudży i Naivasha, aby uniknąć ryzyka opisywanego przez specjalnego przedstawiciela ONZ w Sudanie, Jana Pronka, "jako stan anarchii, całkowity upadek ładu i porządku publicznego";
36. z zadowoleniem przyjmuje podpisanie przez rząd Sudanu, Ruch na rzecz Sprawiedliwości i Równości (JEM) oraz Armię Wyzwolenia Sudanu (SLM) protokołu w sprawie poprawy sytuacji humanitarnej w Darfurze oraz protokołu w sprawie poprawy bezpieczeństwa w Darfurze;
37. wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ do podjęcia decyzji w sprawie globalnego embarga na dostawy broni do Sudanu oraz do wcielenia sankcji przeciwko osobom odpowiedzialnym za masowe naruszanie praw człowieka oraz inne okrucieństwa w perspektywie niedawnych naruszeń zobowiązań wynikających z zawieszenia broni i procesu pokojowego, jak i do zapewnienia, że żadna z powyższych sankcji nie przyczyni się do zwiększenia cierpienia ludności Sudanu.
W sprawie Iranu
38. wyraża poparcie dla starań Unii Europejskiej i jej Państw Członkowskich, mających na celu wynegocjowanie z rządem irańskim porozumienia dotyczącego programu broni jądrowej zapewniającego przejrzystość oraz zgodność ze standardami IAEA; przyjmuje do wiadomości niedawne oświadczenie władz irańskich, oznajmiające zawieszenie programu wzbogacania uranu;
39. wyraża jednocześnie głębokie zaniepokojenie w związku z pogorszeniem się sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju i potwierdza, że trwała i długoterminowa współpraca z Iranem, włączając w to kwestie polityczne, może być budowana wyłącznie w oparciu o rzeczywisty postęp i poprawę bieżącej sytuacji.
W sprawie Ukrainy
40. podziela ocenę Rady, zgodnie z którą Ukraina jest kluczowym sąsiadem i partnerem, jak i ubolewanie, że pierwsza tura wyborów prezydenckich w dniu 31 października 2004 roku nie spełniła znacznej liczby międzynarodowych standardów dotyczących demokratycznych wyborów, w związku z czym wyraża swoje zaniepokojenie;
41. niniejszym wzywa władze Ukrainy do zajęcia się stwierdzonymi brakami jeszcze przed drugą turą wyborów oraz do stworzenia niezbędnych warunków do wolnych i rzetelnych wyborów, zwłaszcza poprzez zapewnienie obydwóm kandydatom równego dostępu do państwowych mediów;
42. zwraca szczególną uwagę na aresztowanie burmistrza Kimlacza z Wyszgorodu (powiat Kijów) i wzywa władze ukraińskie do natychmiastowego unieważnienia tego aresztowania;
43. bardzo pozytywnie odbiera wysoką frekwencję, zainteresowanie oraz poważne podejście do wyborów okazane przez ukraińskich obywateli i niniejszym wzywa Radę i Komisję, zakładając, że druga tura wyborów prezydenckich spełni międzynarodowe standardy, do jak najszybszej realizacji planu działania dla Ukrainy, a zwłaszcza do skupienia się i nadania priorytetowego statusu działaniom mającym na celu budowę społeczeństwa obywatelskiego;
44. jeśli Ukraina uczyni krok w kierunku demokracji, zaapeluje do Komisji i Państw Członkowskich o otwarte rozważenie jej polityk partnerstwa i sąsiedztwa w uznaniu europejskich aspiracji Ukrainy.
W sprawie zewnętrznych aspektów polityki wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości UE
45. przyjmuje do wiadomości zaangażowanie Rady w udzielanie wsparcia krajom trzecim, mianowicie krajom pochodzenia i krajom tranzytowym dla starających się o azyl i emigrantów, w celu zwalczania nielegalnej imigracji, ulepszenia systemu zarządzania migracjami i zapewnienia ochrony uchodźcom; podkreśla jednak, iż wszelkie tego typu działania nie mogą oddziaływać na sposób alokacji pomocy rozwojowej UE, ani też na priorytet UE wspierania krajów rozwijających się, którym zgodnie z zapisami Konstytucji UE musi pozostać zwalczanie ubóstwa; wzywa Komisję oraz Wysokiego Przedstawiciela do zapewnienia, by strategia w sprawie zewnętrznych aspektów unijnej polityki wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, która ma zostać przedstawiona do końca roku 2005, zapewniała ochronę pomocy rozwojowej przed wykorzystywaniem jej do celów politycznych; *** 46. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz krajowym parlamentom Państw Członkowskich oraz Bułgarii i Rumunii. [1] Dokument Organizacji Narodów Zjednoczonych S/RES/1546(2004) z dnia 8 czerwca 2004 r. [2] Dokument Organizacji Narodów Zjednoczonych S/RES/1556 (2004) z dnia 30 lipca 2004 r. [3] Dokument Organizacji Narodów Zjednoczonych S/RES/1564 (2004) z dnia 18 września 2004 r. --------------------------------------------------
P6_TA(2004)0063
Wybór Komisji (rezolucja)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wyboru nowej Komisji
Parlament Europejski,
- uwzględniając głosowanie w dniu 22 lipca 2004 r. w sprawie wyboru Pana Barroso na Przewodniczącego Komisji,
- uwzględniając oświadczenia wybranego Przewodniczącego Komisji skierowane do Parlamentu Europejskiego w lipcu 2004 r. i w dniach 26 i 27 października 2004 r. oraz do Konferencji Przewodniczących w dniu 21 października 2004 r. i 5 listopada 2004 r.,
- uwzględniając pisemne i ustne oświadczenia każdego desygnowanego Członka Komisji w trakcie przesłuchań zorganizowanych przez komisje parlamentarne, a także ocenę kandydatów dokonaną przez przewodniczących komisji po przesłuchaniach,
- uwzględniając decyzję wybranego Przewodniczącego Barroso z dnia 27 października 2004 r. o wycofaniu nowej Komisji zaproponowanej Parlamentowi, podjętą w następstwie oceny przesłuchań i debaty w Parlamencie Europejskim,
- uwzględniając formalne przedstawienie przez wybranego Przewodniczącego na Konferencji Przewodniczących w dniu 5 listopada 2004 r. propozycji nowej Komisji, a także jego oświadczenie z dnia 17 listopada 2004 r. wygłoszone przed Parlamentem Europejskim,
- uwzględniając dodatkowe przesłuchania przeprowadzone w dniach 15 i 16 listopada 2004 r. przez komisje parlamentarne i oceny desygnowanych Członków Komisji dokonane w następstwie tych przesłuchań,
- uwzględniając obecne Porozumienie Ramowe w sprawie stosunków pomiędzy Parlamentem Europejskim a Komisją, które zostało zatwierdzone przez Konferencję Przewodniczących w dniu 29 czerwca 2000 r.,
- uwzględniając art. 214 Traktatu WE,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy,
- uwzględniając art. 99 i 103 Regulaminu,
A. zważywszy, że zgodnie z art. 213 ust. 1 Traktatu Komisja składa się z członków, "wybieranych ze względu na swoje ogólne kompetencje, których niezależność jest niekwestionowana",
B. zważywszy, że dla Komisji istotne jest, aby w obliczu wyzwań stojących przed nami była ona w stanie służyć wspólnemu interesowi w Unii Europejskiej, w celu uczynienia z Europy wiodącej siły na arenie międzynarodowej we wspieraniu pokoju, bezpieczeństwa oraz prawidłowego rozwoju gospodarczego i społecznego,
C. zważywszy, że w tym kontekście niezależność, brak interesu narodowego i bezstronność, pełne poszanowanie wartości i celów UE oraz unikanie konfliktów interesów są kluczowymi elementami w pozyskiwaniu zaufania obywateli europejskich,
D. zważywszy, że Parlament zwrócił uwagę na różne wątpliwości w odniesieniu do niektórych kandydatów Komisji, a także wyraził swoje rozczarowanie z powodu zaprezentowanego przez niektórych z nich braku profesjonalnej wiedzy i umiejętności,
1. przyjmuje z zadowoleniem demokratyczne i prawne obowiązywanie procedury zatwierdzania oraz jej istotny wkład w tworzenie dobrych wzajemnych stosunków roboczych pomiędzy Komisją i Parlamentem, których Unia potrzebuje;
2. przyjmuje z zadowoleniem kroki podjęte przez wybranego Przewodniczącego Barroso w postaci zaprezentowania w dniu 4 listopada 2004 r. jego nowego zespołu, jednakże wyraża ubolewanie, że dotychczas nie znaleziono konkretnego rozwiązania potencjalnych problemów dotyczących konfliktów interesów; z tego też względu domaga się niezwłocznego podjęcia kroków w celu szczegółowego określenia procedur wdrożenia kodeksu postępowania;
3. oczekuje, że konkretne zobowiązania złożone przez wybranego Przewodniczącego Barroso podczas posiedzenia plenarnego w dniu 26 października 2004 r. dotyczące aktywnej ochrony i wspierania przez jego Komisję praw podstawowych, równości szans oraz niedyskryminacji będą w pełni dotrzymane przez nową Komisję ,i będzie szczegółowo monitorować ich wykonanie;
4. wzywa do jak najszybszego zrewidowania i uaktualnienia Porozumienia Ramowego pomiędzy Parlamentem Europejskim a Komisją regulującego stosunki dwustronne między tymi dwiema instytucjami, na podstawie zobowiązań przejętych w imieniu nowej Komisji przez wybranego Przewodniczącego, Pana Barroso;
5. wzywa, w świetle tych zobowiązań, do włączenia poniższych punktów do tego porozumienia:
a) jeżeli Parlament w głosowaniu cofnie zaufanie dla pojedynczego Członka Komisji (z zastrzeżeniem politycznego wsparcia dla takiego stanowiska, zarówno pod względem treści, jak i formy), Przewodniczący Komisji z całą powagą rozważy, czy nie wezwać tego Członka do złożenia rezygnacji; Przewodniczący żąda rezygnacji danego Członka albo uzasadnia przed Parlamentem odmowę uczynienia tego,
b) w przypadku rezygnacji, nowo desygnowany Członek Komisji nie występuje przed Parlamentem lub Radą w swojej oficjalnej funkcji, dopóki jego nominacja nie zostanie zatwierdzona w zwyczajowej procedurze parlamentarnej (przesłuchanie i głosowanie na posiedzeniu plenarnym),
c) jeżeli Przewodniczący w trakcie swojej kadencji dokona nowego podziału zakresu obowiązków w Komisji, ta sama procedura będzie miała zastosowanie w odniesieniu do Członków Komisji, których ten podział dotyczy,
d) Przewodniczący Komisji jest w pełni odpowiedzialny za stwierdzenie istnienia konfliktu interesów, który danemu Członkowi Komisji uniemożliwia wykonywanie jego obowiązków; Przewodniczący jest również odpowiedzialny za jakiekolwiek działania następcze podjęte w takich okolicznościach,
e) wieloletni program pracy Unii sporządzany jest przez Komisję w oparciu o bliską współpracę i koordynację z Parlamentem Europejskim i jego organami,
f) priorytetem Członków Komisji jest zapewnienie obecności Komisji na posiedzeniach plenarnych i posiedzeniach komisji Parlamentu Europejskiego; uzgodniono, że Komisja informuje niezwłocznie Parlament Europejski o swoich decyzjach, projektach i inicjatywach, najlepiej w trakcie posiedzeń plenarnych;
g) w ramach trwałego dialogu z Parlamentem Europejskim, Przewodniczący Komisji i Wiceprzewodniczący odpowiedzialny za stosunki międzyinstytucjonalne ustanawiają i podtrzymują regularne kontakty z Konferencją Przewodniczących,
h) istnieje zobowiązanie do podjęcia działań następczych, jeżeli Parlament wezwie Komisję do przedłożenia projektu legislacyjnego zgodnie z art. 192 Traktatu; w każdym przypadku Komisja regularnie informuje Parlament Europejski o działaniach, które zamierza podjąć w odpowiedzi na stanowiska przyjęte przez Parlament, w szczególności jeżeli Komisja nie zamierza pójść ich śladem,
i) nastąpi rewizja rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 [1] w sprawie publicznego dostępu do dokumentów, w celu opracowania lepszych reguł w zakresie przejrzystości przygotowawczych prac legislacyjnych, komitologii i wykonania przepisów prawnych UE w Państwach Członkowskich oraz w zakresie dokumentów poufnych,
j) kodeks postępowania dla Członków Komisji zostanie przedłożony Parlamentowi Europejskiemu w celu uzyskania jego opinii, która zostanie wzięta pod uwagę,
k) Komisja podejmuje wszystkie niezbędne kroki w celu zapewnienia lepszego informowania Parlamentu Europejskiego zarówno w kwestiach prawodawstwa Unii Europejskiej, jaki i porozumień międzynarodowych, niezwłocznie po podjęciu negocjacji;
6. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i nowej Komisji.
[1] Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.
--------------------------------------------------
P6_TA (2004) 0065
Działalność Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (2003)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie rocznego sprawozdania z działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2003 (2004/2091(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając roczne sprawozdanie z działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2003,
- uwzględniając art. 195 Traktatu WE,
- uwzględniając swą rezolucję z dnia 17 listopada 1993 r. w sprawie demokracji, przejrzystości i pomocniczości oraz porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie procedur wdrażania zasady pomocniczości; postanowienia i ogólne zasady regulujące działalność rzecznika [1]; postanowienia dotyczące postępowania komitetu pojednawczego wynikające z art. 189b traktatu WE, a w szczególności tę część, która dotyczy postanowień i ogólnych warunków wykonywania zadań przez Rzecznika Praw Obywatelskich,
- uwzględniając swą decyzję 94/262/EWWS, WE, Euratom z dnia 9 marca 1994 r. dotyczącą postanowień i ogólnych warunków wykonywania zadań przez Rzecznika Praw Obywatelskich [2], a w szczególności jej art. 3 ust. 8,
- uwzględniając art. 43 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając art. 112 ust. 1 oraz art. 195 ust. 2 regulaminu Parlamentu Europejskiego,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji (A6-0030/2004),
A. mając na uwadze, że Karta Praw Podstawowych stanowi część Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, podpisanego przez głowy państw i rządów oraz ministrów spraw zagranicznych 25 państw członkowskich Unii Europejskiej w Rzymie dnia 29 października 2004 r.,
B. uwzględniając, że art. 41 (prawo do dobrej administracji) rozdział V (prawa obywatelskie) Karty stanowi, iż każda osoba ma prawo do bezstronnego i rzetelnego załatwienia swojej sprawy w rozsądnym czasie przez instytucje i organy Unii,
C. mając na uwadze, że art. 42 (prawo dostępu do dokumentów) Karty stanowi, że każdy obywatel Unii oraz każda osoba fizyczna i prawna mieszkająca lub mająca zarejestrowaną siedzibę w państwie członkowskim ma prawo dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji,
D. uwzględniając, że art. 43 Karty (Rzecznik Praw Obywatelskich) stanowi, że: Obywatel Unii Europejskiej oraz każda osoba fizyczna lub prawna mieszkająca lub mająca zarejestrowaną siedzibę w jednym z państw członkowskich, ma prawo przedłożyć rzecznikowi praw obywatelskich przypadki wadliwego postępowania wspólnotowych instytucji bądź organów, z wyjątkiem Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji występujących w swojej sądowej roli,
E. mając na uwadze, iż roczne sprawozdanie zostało już oficjalnie przedstawione przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego w dniu 19 kwietnia 2004 r., a Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, Nikiforos Diamandouros, przedstawił sprawozdanie Komisji Petycji dnia 26 kwietnia 2004 r.,
F. mając na uwadze, że w 2003 r. zdecydowanie wzrosła liczba skarg złożonych do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, a wraz z ostatnim rozszerzeniem Unii Europejskiej oczekiwany jest dalszy jej wzrost,
G. uwzględniając, że ilość skarg do rzecznika, poprzez które obywatele z uzasadnionych przyczyn dochodzili zadośćuczynienia wobec braku otwartości i przejrzystości w funkcjonowaniu europejskich instytucji, stanowi powód do niepokoju mając na względzie demokratyczną wiarygodność Unii,
H. mając na uwadze, że roczne sprawozdanie wymienia przykłady jednostkowych przypadków, w których nie stwierdzono niewłaściwego administrowania, innych, w których władze europejskie po poinformowaniu ich o złożonej skardze zgodziły się zastosować się do zaleceń rzecznika lub przypadki, w których osiągnięto polubowne rozwiązanie, ale podkreśla również dużą liczbę skarg, które rzecznik zmuszony był zakończyć uwagą krytyczną,
I. mając na uwadze aktywne działania rzecznika poprzez wszczynanie dochodzeń z własnej inicjatywy,
J. mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 6 września 2001 r. w sprawie specjalnego raportu dla Parlamentu Europejskiego po przeprowadzeniu z własnej inicjatywy dochodzenia w sprawie istnienia i publicznej dostępności, w różnych ciałach Kodeksu Dobrego Administrowania, Parlament Europejski [3] wyraził swoje jednogłośne poparcie dla Kodeksu Dobrego Administrowania Unii Europejskiej, którego powstanie zalecił rzecznik, oraz uwzględniając, że Komisja nie przyjęła tego kodeksu,
K. uwzględniając, że Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy zawiera podstawy prawne przyszłej ustawy o dobrym administrowaniu,
L. mając na uwadze, że w dokumencie przedłożonym Konwentowi 23 stycznia 2003 r. rzecznik stwierdził, że "zastąpienie Traktatu Konstytucją, a szczególnie Konstytucją, która zawiera prawa podstawowe, wymaga głębokiej refleksji nad rolą strażniczki traktatów",
M. mając na uwadze, że rzecznik podkreślił już w swojej decyzji w sprawie skargi nr 995/98/OV, że mimo, iż Komisji przysługują dyskrecjonalne uprawnienia do wszczynania postępowanie o naruszenie, to jednak "podlegają one prawnym ograniczeniom, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, które wymaga na przykład, aby władze administracyjne działały konsekwentnie i w dobrej woli, unikały dyskryminacji, przestrzegały zasady proporcjonalności, równości, prawnie uzasadnionych oczekiwań, szanowały prawa człowieka i podstawowe prawa",
N. mając na uwadze, że już w grudniu 1999 r. Parlament Europejski otrzymał wniosek od Rzecznika Praw Obywatelskich mający na celu zmianę postanowień Statutu Rzecznika dotyczącym jego prawa do dostępu do akt i przesłuchań świadków; mając na uwadze, że mimo iż Parlament Europejski zalecił zmianę tych przepisów, do tej pory nie zostały one zmienione ze względu na zastrzeżenia ze strony Komisji i Rady,
O. mając na uwadze ubolewanie rzecznika z powodu negatywnych głosów w sprawie jego propozycji złożonej pismem z dnia 17 grudnia 2002 r. do przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, by służby rzecznika oraz Parlamentu Europejskiego wspólnie zbadały kwestię rewizji Statutu Rzecznika,
P. mając na uwadze, że roczne sprawozdanie wskazuje na wysiłki rzecznika w celu dalszego rozwoju sieci krajowych i regionalnych rzeczników praw obywatelskich, z położeniem szczególnego nacisku na kraje kandydujące,
Q. mając na uwadze roczne sprawozdanie, zauważa, że zarówno poprzedni rzecznik, J. Söderman, jak i obecny, Nikiforos Diamandouros, nalegali na wyraźne uznanie w Konstytucji roli rzecznika i innych pozasądowych środków,
1. przyjmuje złożone przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich roczne sprawozdanie za 2003 r., stanowiące szeroki przegląd prowadzonej przez niego działalności na przestrzeni ostatniego roku oraz opis rozpatrzonych spraw;
2. gratuluje pierwszemu Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, panu J. Södermanowi, pomyślnego zakończenia w dniu 31 marca 2003 r. jego stanowiącej ogromne wyzwanie kadencji; podczas siedmiu i pół lat sprawowania urzędu rzecznika osiągnął w pełni wzmocnił podstawy tej instytucji oraz pomógł zadośćuczynić skargom przeszło 11 tysięcy obywateli;
3. wyraża uznanie dla wysiłków Nikiforosa Diamandourosa, który od objęcia przez siebie urzędu w kwietniu 2003 r., pomyślnie dąży do poprawy skuteczności instytucji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz propagowania dobrej publicznej administracji, poszanowania rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka;
4. uznaje rolę rzecznika w przyczynieniu się do wzrostu otwartości i odpowiedzialności w obszarze decydowania i administrowania w Unii Europejskiej, będącego istotnym wkładem w budowanie takiej Unii, w której decyzje podejmowane są rzeczywiście z "możliwie najwyższym poszanowaniem zasad otwartości i jak najbliżej obywateli", jak wymaga tego art. 1 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej;
5. uznaje wysiłki podejmowane przez rzecznika w celu krzewienia znajomości jego instytucji wśród obywateli oraz informowania ich o ich prawach za pomocą rozpowszechniania materiałów, odbywanych wizyt w Państwach Członkowskich oraz udziału w konferencjach;
6. przyjmuje do wiadomości, że Komisja Europejska pozytywnie odpowiedziała na propozycję rzecznika, iż powinna systematycznie informować kandydatów lub beneficjentów subwencji i dotacji o ich możliwości składania skarg na przypadki niewłaściwego administrowania;
7. zauważa wyraźny wzrost liczby skarg obywateli, co świadczy o osiągnięciu przez rzecznika powodzenia w poprawie świadomości obywateli kontaktujących się z instytucjami UE o ich prawach w tym względzie;
8. zauważa jednakże, że nadal utrzymuje się pewien stopień niezrozumienia wśród społeczeństwa odnośnie dokładnego zakresu odpowiedzialności rzecznika, skoro około 75% składanych skarg nie należy do zakresu jego kompetencji; mimo to z zadowoleniem stwierdza, iż rzecznik w takich wypadkach stara się wspomóc petentów odsyłając ich do innych organów, zwłaszcza do Komisji Petycji lub krajowych czy lokalnych rzeczników, nadal nalegając, aby właściwie informowano obywateli za pomocą wyżej wymienionych środków;
9. z zadowoleniem zauważa, że w wielu przypadkach władze europejskie, po poinformowaniu ich o zaistniałym problemie, podejmują działania w celu rozwiązania konfliktu, a w innych przypadkach dążą do polubownego rozwiązania sprawy; nadal zachęca odpowiednie władze UE do przestrzegania projektu zaleceń rzecznika w celu zadośćuczynienia przypadkom niewłaściwego administrowania w następstwie przeprowadzonego dochodzenia, oraz do podejmowania działań inicjowanych krytycznymi uwagami rzecznika, w celu zapobieżenia pojawieniu się podobnych przypadków niewłaściwego administrowania w przyszłości;
10. z zadowoleniem odnotowuje, że dzięki interwencji rzecznika w czterech przypadkach osiągnięto pomyślnie polubowne rozwiązanie, które zadowalało obie strony, a w przypadku innych siedmiu, propozycja polubownego rozwiązania miała być rozpatrzona do końca roku;
11. nadmienia, że również w 2003 r. rzecznik przedstawił krytyczne uwagi instytucjom, zwłaszcza Radzie, dotyczące skarg w związku z trudnościami w uzyskaniu dostępu do dokumentów; przypomina, że Komisja Petycji zajęła się tą kwestią w swym sprawozdaniu dotyczącym skargi organizacji pozarządowej "Statewatch", i że Rada w tym kontekście zapewniła, że w przyszłości będzie przestrzegać zasad dostępu do dokumentów;
12. zwraca się do wszystkich instytucji i organów wspólnotowych o pełne wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji [4] w duchu uznania, iż udzielenie dostępu do dokumentów instytucji europejskich jest podstawowym prawem zgodnie z art. 42 Karty Praw Podstawowych, i w szczerym dążeniu do podejmowania decyzji z "możliwie najwyższym poszanowaniem zasad otwartości i jak najbliżej obywateli"; podkreśla, że instytucje i organy UE powinny podchodzić do każdego wniosku niezwykle ostrożnie i każdy przypadek rozważać osobno, zanim ewentualnie zastosuje się postanowienia i odstępstwa od zasady wolnego dostępu;
13. przyjmuje z zadowoleniem decyzję podjętą przez rzecznika w sprawie publicznego dostępu do porządków dziennych i do protokołów z posiedzeń prezydium po zakończeniu prac Konwentu Europejskiego.
Pomimo niestosowalności rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie dostępu do dokumentów, rzecznik z powodzeniem czuwa nad przestrzeganiem zasad dobrego administrowania;
14. przypomina własną rezolucję z dnia 14 marca 2002 r. na temat wdrożenia rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 [5], w której wyraża swe ubolewanie, iż Komisja nadal powstrzymuje kontrolę parlamentarną nad postępowaniem o naruszenie, nie udzielając dostępu między innymi do korespondencji między Komisją a Państwami Członkowskimi, ze szkodą dla skuteczności prawa wspólnotowego;
15. popiera wezwanie Komisji do złożenia propozycji zmian rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, przede wszystkim w sprawie dostępu do dokumentów legislacyjnych;
16. nadmienia, że również w 2003 r. wiele skarg dotyczyło braku otwartości i przejrzystości w organizowanych przez instytucje konkursach naboru kadr, w obszarze, który rzecznik od lat traktuje priorytetowo, gdyż wielu obywateli styka się z instytucjami właśnie w związku z procedurą rekrutacji; zauważa, że niektóre ze skarg na ten temat otrzymały krytyczne uwagi rzecznika;
17. z zadowoleniem zauważa, że w konsekwencji dwóch skarg złożonych do rzecznika, Rada zdecydowała się zastosować jego wskazówki i udzielić kandydatom w konkursie naboru kadr dostępu do ich poprawionych prac, a tym samym zbliżyć się do praktyki obowiązującej w Parlamencie i w Komisji;
18. wzywa EPSO (Urząd Doboru Kadr Wspólnot Europejskich), międzyinstytucjonalny organ, który w przyszłości będzie organizował większość konkursów w ramach rekrutacji kadr do instytucji UE, do przestrzegania zasad i praktyk dotyczących otwartości i przejrzystości procedury rekrutacji, którą osiągano latami, głównie za sprawą skarg do rzecznika i jego wskazówek;
19. zauważa, że wiele skarg, co do których rzecznik poczynił krytyczne uwagi, dotyczyła opóźnień w udzielaniu odpowiedzi na korespondencję, z nieudzielenia odpowiedzi lub niepełnej czy nieuprzejmej odpowiedzi; przypomina tym samym instytucjom i organom, iż odpowiednie i poprawne komunikowanie się z obywatelami leży w ich własnym interesie;
20. zaznacza z zadowoleniem, że w roku 2003 wszczęto z własnej inicjatywy pięć postępowań, w tym jedno związane z integracją osób niepełnosprawnych, w celu zadbania, by osoby niepełnosprawne nie były dyskryminowane w kontaktach z instytucjami europejskimi, zgodnie z art. 26 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej;
21. przypomina, że Parlament przyjął powyższą rezolucję w sprawie kodeksu dobrego administrowania dla instytucji i organów UE, oraz że od tej pory wielokrotnie nawoływał, by stosowały go wszystkie instytucje i organy; wyraża ubolewanie z faktu, iż Komisja jak dotąd nie w pełni przyjęła i stosuje kodeks;
22. przypomina, że dnia 25 września 2003 r. podczas omawiania rocznego sprawozdania Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich na posiedzeniu plenarnym, pani Loyoli de Palacio, wiceprzewodnicząca Komisji, odniosła się do faktu, iż projekt Konstytucji dla Europy zawiera podstawy prawne przyszłej ustawy o dobrym administrowaniu, która powinna być w związku z tym obowiązkowo stosowana przez wszystkie instytucje i organy UE; podziela opinię rzecznika, że Komisja powinna rozpocząć prace przygotowawcze zmierzające do przyjęcia takiego prawa;
23. zachęca rzecznika, w oczekiwaniu na wdrożenie ustawy o dobrym administrowaniu, do współpracy z Komisją Petycji nad poszerzaniem kryteriów dobrego administrowania w sprawie procedury postępowania o naruszenie i zapewnieniem wdrożenia ich przez Komisję w kształcie ustanowionym w decyzji rzecznika w sprawie skargi 995/98/OV;
24. jest zdania, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich powinien dysponować nieograniczonym dostępem do dokumentów mających związek z prowadzonymi przez siebie dochodzeniami; nadmienia, że minęło prawie sześć lat od momentu gdy rzecznik zaproponował zmiany do art. 3 ust. 2 Statutu Rzecznika, dotyczącego dostępu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do dokumentów i przesłuchań świadków, w której to sprawie Parlament Europejski przyjął rezolucję dnia 6 września 2001 r.
[6]; ubolewa, że większość kwalifikowana w Radzie nie udzieliła poparcia tej rezolucji [7];
25. w świetle przemian, które zaszły w ostatnim dziesięcioleciu, wspiera potrzebę rewizji Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przyjętego 9 marca 1994 r., w tym uprawnień do prowadzenia dochodzeń w Europejskim Urzędzie ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz przyjęcia rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie dostępu do dokumentów, zgodnie z propozycją jaką pan Söderman przedłożył przewodniczącemu Patowi Coxowi w piśmie z dnia 17 grudnia 2002 r.;
26. uznaje dobrą współpracę pomiędzy Urzędem Rzecznika a Komisją Petycji, w tym proces wzajemnego przekazywania sobie spraw w razie zajścia takiej konieczności, co doprowadziło do bezpośredniego przekazania tej komisji sześciu skarg oraz udzielenia odpowiedzi 142 skarżącym, by w swej sprawie złożyli petycję;
27. wyraża uznanie dla rzecznika za powołanie sieci krajowych i lokalnych rzeczników oraz innych organów, do których przekazywane są sprawy wychodzące poza zakres kompetencji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich; jest zdania, że dla Komisji Petycji korzystne byłoby posiadanie dostępu do tej sieci i powołanie do życia podobnej sieci Komisji Petycji we współpracy z Urzędem Rzecznika;
28. zachęca Rzecznika do kontynuowania jego wysiłków w celu powołania, we współpracy z rzecznikami krajowymi i lokalnymi, powszechnego i skutecznego systemu pozasądowych rozwiązań dla dobra obywateli Europy, którzy uważają, że ich prawa wynikające z europejskiego ustawodawstwa zostały naruszone;
29. zobowiązuje swego Przewodniczącego do przekazania tej rezolucji oraz sprawozdania Komisji Petycji do Rady, Komisji Europejskiej Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz rzecznikom lub odpowiadającym im organom w Państwach Członkowskich.
[1] Dz.U. C 329 z 6.12.1993, str. 132.
[2] Dz.U. L 113 z 4.5.1994, str. 15.
[3] Dz.U. C 72 E z 21.3.2002, str. 331.
[4] Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.
[5] Dz.U. C 47 E z 27.2.2003, str. 483.
[6] Dz.U. C 72 E z 21.3.2002, str. 336.
[7] Nota Rady 14782/02 OMBUDS 29 z dnia 26 listopada 2002 r.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0066
Wybrzeże Kości Słoniowej
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Wybrzeżu Kości Słoniowej
Parlament Europejski,
- uwzględniając poprzednie rezolucje w sprawie Wybrzeża Kości Słoniowej,
- uwzględniając umowę partnerską AKP-UE podpisaną w Cotonou 23 czerwca 2000 r.,
- uwzględniając porozumienie Linas-Marcoussis, podpisane 24 stycznia 2003 r. przez wszystkie strony konfliktu na Wybrzeżu Kości Słoniowej,
- uwzględniając porozumienie Accra III, podpisane 30 lipca 2004 r. przez strony konfliktu, ustanawiające jednoznaczne ramy czasowe dla wprowadzenia w życie porozumienia Linas-Marcoussis, a w szczególności reformy politycznej i procesu rozbrojenia, demobilizacji i reintegracji, w celu przygotowania podstaw do wolnych i przejrzystych wyborów przed upływem 2005 r.,
- uwzględniając oświadczenie Prezydencji z dnia 7 listopada 2004 r. złożone w imieniu Unii Europejskiej,
- uwzględniając wspólne oświadczenie Wspólnoty Gospodarczej Państw Zachodnioafrykańskich (ECOWAS) i UE z dnia 8 listopada 2004 r. w sprawie sytuacji na Wybrzeżu Kości Słoniowej,
- uwzględniając komunikat z 19 Sesji Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej z dnia 8 listopada 2004 r.,
- uwzględniając oświadczenie Sekretarza generalnego ONZ Kofiego Annana z dnia 9 listopada 2004 r.,
- uwzględniając stanowisko szefów państw afrykańskich przyjęte w Abuji dnia 12 listopada 2004 r. oraz rezolucję 1572 Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych, przyjętą jednomyślnie dnia 15 listopada 2004 r.,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, iż 4 listopada 2004 r. rząd Wybrzeża Kości Słoniowej złamał porozumienie o zawieszeniu broni atakując z powietrza rebeliantów w Bouaké i Korhogo w Strefie Zaufania na północy kraju,
B. mając na uwadze, że dnia 6 listopada 2004 r. rządowe siły powietrzne zbombardowały stacjonujące w tej strefie francuskie siły pokojowe, zabijając 9 i raniąc 31 osób, co najpierw doprowadziło siły francuskie do zniszczenia większości sił powietrznych kraju, a następnie — w odwecie — do wyjścia na ulice Abidjanu prorządowych bojowników, grożących i zastraszających obcokrajowców, podpalających francuskie szkoły i grabiących własność Francuzów,
C. mając na uwadze, że siły francuskie oraz Operacja ONZ na Wybrzeżu Kości Słoniowej (UNOCI), liczące łącznie ok. 10 tys. żołnierzy, nadzorują Strefę Zaufania i są uprawnione do użycia wszelkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia rozruchom,
D. mając na uwadze, że władze Wybrzeża zakazały działalności ośmiu opozycyjnych gazet, redakcje niektórych prywatnych gazet zostały obrabowane i zniszczone przez prorządowych bojowników, a międzynarodowe przekazy radiowe były sabotowane; mając na uwadze, że w państwowych programach radiowych i telewizyjnych podżegano ludność do przemocy na tle etnicznym i ksenofobii, powodując w ten sposób masowy exodus obcokrajowców,
E. mając na uwadze, że źródłem destabilizacji na Wybrzeżu Kości Słoniowej są zadawnione i głębokie przyczyny, między innymi pogorszenie się sytuacji społeczno-gospodarczej,
F. mając na uwadze, że nieustanna przemoc wywiera poważne skutki w zakresie i tak już niedobrej sytuacji humanitarnej w kraju, gdzie blisko milion obywateli jest uzależnionych od międzynarodowej pomocy humanitarnej, ponieważ misje humanitarne zostały zawieszone; mając na uwadze, że przemoc i wzrastające ryzyko masowych migracji obywateli Wybrzeża mogłoby zdestabilizować większy obszar Afryki Zachodniej, w szczególności Liberię,
G. mając na uwadze, że niewystarczające fundusze międzynarodowe dodatkowo zaostrzają kryzys humanitarny,
H. mając na uwadze, że porozumienie z Accry przewiduje rozbrojenie wojskowych i milicyjnych sił rebeliantów od dnia 15 października 2004 roku, co nie zostało uczynione,
I. mając na uwadze, że ani termin reform politycznych, ani termin rozbrojenia, przewidziane w porozumieniu Accra III, nie zostały dotrzymane przez strony konfliktu,
J. mając na uwadze, że bez zjednoczenia kraju niemożliwa jest formalna organizacja referendum ani wolnych wyborów,
K. mając na uwadze, że zobowiązania odnoszące się praw człowieka, zasad demokracji i państwa prawa — niezbędne filary umowy z Cotonou — nie były przestrzegane,
L. mając na uwadze, że w Afryce Południowej został otwarty nowy rozdział historii dyplomacji, dzięki mediacjom prezydenta Afryki Południowej Mbeki w celu znalezienia politycznego rozwiązania kryzysu,
1. po zajęciu stanowiska przez szefów rządów afrykańskich, na posiedzeniu 12 listopada 2004 r. w Abuji, z zadowoleniem wita decyzję Rady Bezpieczeństwa nakładającą natychmiastowe embargo na broń, mające na celu — o ile strony nie zobowiążą się do przestrzegania porozumień - zamrożenie środków finansowych i ograniczenie w wyjazdach za granicę dla każdej osoby, która nadal zagrażałby procesowi pokojowemu i pojednaniu narodu, i zobowiązujące władze Wybrzeża Kości Słoniowej do zaprzestania nadawania programów telewizyjnych i radiowych nawołujących do nienawiści, nietolerancji i przemocy;
2. składa hołd wszystkim ofiarom ostatnich zamieszek, powstałych po złamaniu się porozumienia o zawieszeniu broni, składa wyrazy współczucia rodzinom ofiar zamieszek, z Wybrzeża Kości Słoniowej, Afryki i Europy, a w szczególności kobietom — ofiarom gwałtu, potępia akty przemocy i ksenofobii, jak i grabieże oraz wzywa rząd Wybrzeża Kości Słoniowej do położenia kresu tym niegodnym czynom oraz bezkarności, z jakiej korzystają zarówno osoby uczestniczące, jak i podżegające do zamieszek;
3. wzywa wszystkie strony konfliktu do:
- natychmiastowego zakończenia działań wojskowych i innych aktów przemocy;
- zaprzestania prześladowań i ataków na ludność cywilną, w tym pracowników organizacji humanitarnych, niezależnie od ich rasy, narodowości lub religii;
- powstrzymania się od podżegania do nienawiści i przemocy, oraz podjęcia działań przeciwko nim;
- powrotu do dialogu i negocjacji oraz przestrzegania i wprowadzania w życie zobowiązań;
4. z zadowoleniem wita upoważnienie przez Unię Afrykańską i ECOWAS prezydenta Południowej Afryki, Thabo Mbeki, do prowadzenia mediacji pomiędzy stronami konfliktu oraz zaangażowanie Unii Afrykańskiej na rzecz znalezienia rozwiązania politycznego dla kryzysu oraz wyraża swoje pełne poparcie dla Unii Afrykańskiej i ECOWAS, wraz z ONZ, na rzecz znalezienia szybkiego i trwałego rozwiązania obecnego kryzysu;
5. wyraża ubolewanie nad faktem, iż obecnie w siłach pokojowych nie jest reprezentowanych więcej państw;
6. wzywa Państwa Członkowskie UE do podjęcia aktywnych działań na rzecz wsparcia misji pokojowej pod przewodnictwem ONZ i Francji oraz wyraża ubolewanie nad tym, iż w misji Jednorożec (Licorne) uczestniczyły jedynie siły francuskie, brak było natomiast przedstawicieli innych państw UE;
7. potępia zniszczenie lokali partii opozycyjnych oraz redakcji gazet oraz akty sabotażu przeciwko zagranicznym stacjom radiowym;
8. wzywa rząd Wybrzeża Kości Słoniowej i przedstawicieli "Nowych Sił" do wdrożenia porozumienia Accra III i do podjęcia wszelkich środków niezbędnych do ponownego ustanowienia państwa prawa oraz utrzymania i zabezpieczenia przestrzegania praw człowieka;
9. wzywa Radę — w celu zapobieżenia konfliktom — do zwalczania głębokich źródeł kryzysu, w szczególności przyczyn natury ekonomiczno-społecznej i do poparcia idei rozmieszczenia sił pokojowych Unii Afrykańskiej, w "kontekście akcji pokojowej" EFR; wzywa UE oraz wspólnotę międzynarodową do utworzenia funduszu pomocy humanitarnej dla Wybrzeża Kości Słoniowej, gdy tylko warunki pozwolą na wzmożone i pilnie potrzebne działania;
10. wzywa w tym kontekście Radę do zastanowienia się nad przeprowadzeniem konsultacji pomiędzy UE a Wybrzeżem Kości Słoniowej, w myśl art. 9 i 96 umowy z Cotonou;
11. wzywa Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Sekretariatowi Generalnemu ONZ, Unii Afrykańskiej i ECOWAS, jak i prezydentowi i rządowi Wybrzeża Kości Słoniowej.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0067
Tybet (Sprawa Tenzina Deleka Rinpoche)
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Tybecie i Tenzina Deleka Rinpoche
Parlament Europejski,
- uwzględniając własne wcześniejsze rezolucje w sprawie Tybetu oraz sytuacji związanej z prawami człowieka w Chinach, a także własne rezolucje w sprawie stanu przestrzegania praw człowieka na świecie,
- uwzględniając własną rezolucję z dnia 19 grudnia 2002 r. [1] w sprawie Tenzina Deleka Rinpoche oraz Lobsanga Dhondupa,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że w dniu 2 grudnia 2002 r. Ludowy Sąd Pośredni w Kardze (Ganzi) Tybetańskiej Autonomicznej Prefektury Kardze, stanowiącej część prowincji Sichuan, skazał Tenzina Deleka Rinpoche, wpływowego lamę buddyjskiego, na karę śmierci z zawieszeniem wykonania na dwa lata, natomiast jego asystent, Lobsang Dhondup, został stracony w dniu 26 stycznia 2003 r., a w obu przypadkach podstawą były domniemane przestępstwa polityczne,
B. zważywszy, że obaj zostali aresztowani na początku kwietnia 2002 r. w związku z zamachem bombowym w Chengdu, stolicy Prowincji Sichuan, w dniu 3 kwietnia 2002 r.,
C. zważywszy, że Tenzin Delek Rinpoche został postawiony przed sądem pod zarzutem "powodowania eksplozji" oraz "podżegania do separatyzmu", a wina jego nie została udowodniona,
D. zważywszy, że wedle doniesień Tenzin Delek jest przetrzymywany w miejscu odosobnienia od chwili aresztowania do dnia dzisiejszego i od wielu miesięcy poddawany torturom,
E. zważywszy, że okres zawieszenia wykonania egzekucji Tenzina Deleka Rinpoche upływa z dniem 2 grudnia 2004 r.,
F. zważywszy, że na prośbę Rady Europejskiej Rada UE jest obecnie w trakcie ponownego analizowania sprawy embarga na sprzedaż broni do Chin, zaaprobowanego i wprowadzonego w roku 1998,
G. biorąc pod uwagę, iż rząd Chińskiej Republiki Ludowej przyjął niedawno przedstawicieli Jego Świątobliwości Dalai Lamy,
1. ponawia swoje wezwanie do całkowitego zniesienia kary śmierci, wzywa do natychmiastowego wprowadzenia moratorium na wykonywanie kary śmierci w Chinach i ponagla władze chińskie do natychmiastowej zamiany wyroku śmierci wydanego w sprawie Tenzina Deleka Rinpoche na inną karę;
2. stanowczo potępia egzekucję Lobsanga Dhondupa z dnia 26 stycznia 2003 r.;
3. wzywa Prokuratora Generalnego Ludowej Prokuratury Prowincji Sichuan oraz Gubernatora Ludowego Rządu Prowincji Sichuan do poczynienia wszelkich kroków mających na celu zapobiegnięcie egzekucji Tenzina Deleka Rinpoche;
4. ponagla władze do zapewnienia, że Tenzin Delek Rinpoche nie będzie maltretowany podczas pobytu w więzieniu, wnosi o natychmiastowe ponowne rozpoznanie sprawy oraz wzywa władze chińskie do poczynienia wszelkich kroków koniecznych do zapewnienia poszanowania międzynarodowych standardów praw człowieka i prawa humanitarnego, a także w szczególności do zagwarantowania stosowania w stosunku do osób zatrzymanych procedur zgodnych z zasadami uznanymi na arenie międzynarodowej;
5. wzywa Unię Europejską oraz jej Państwa Członkowskie do apelowania do Rządu Chińskiej Republiki Ludowej o poszanowanie praw i wolności religijnych ludu tybetańskiego oraz, w szczególności, zapobieżenie egzekucji Tenzina Deleka Rinpoche i przeprowadzenie nowego i sprawiedliwego procesu;
6. wzywa Komisję i Radę do wyrażenia zaniepokojenia sprawą Tenzina Deleka Rinpoche w czasie nadchodzącego Szczytu UE/ChRL;
7. wzywa Radę i Państwa Członkowskie do utrzymania embarga UE na handel bronią z Ludową Republiką Chin oraz do nieosłabiania istniejących krajowych ograniczeń dotyczących tego typu sprzedaży broni; uważa, że embargo to czasu przyjęcia przez Unię Europejską prawnie wiążącego kodeksu postępowania w dziedzinie eksportu broni oraz podjęcia przez Chińską Republikę Ludową konkretnych kroków w kierunku poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka w tym kraju; miedzy innymi poprzez ratyfikację Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych Narodów Zjednoczonych oraz pełne respektowanie praw mniejszości;
8. z zadowoleniem przyjmuje uwolnienie Ngawanga Sangdrola oraz Jigme Sangpo, najdłużej przetrzymywanych tybetańskich więźniów sumienia, i wzywa władze chińskie do dalszego uwalniania więźniów;
9. wzywa Rząd Chińskiej Republiki Ludowej do przyspieszenia obecnego dialogu z przedstawicielami Dalai Lamy w celu wypracowania, bez dalszej zwłoki, rozwiązania kwestii Tybetu będącego do przyjęcia dla obu stron;
10. ponawia w tym kontekście swój apel do Rady o powołanie Specjalnego Przedstawiciela UE do Spraw Tybetu tak, by w sposób efektywny wspomóc pokojowe rozwiązanie tego problemu;
11. upoważnia Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Sekretarzowi Generalnemu ONZ, Rządowi Chińskiej Republiki Ludowej, Gubernatorowi Prowincji Sichuan oraz Prokuratorowi Generalnemu Ludowej Prokuratury Prowincji Sichuan.
[1] Dz.U. C 31 E z 5.2.2004, str. 264.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0068
Prawa człowieka w Erytrei
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie praw człowieka w Erytrei
Parlament Europejski,
- uwzględniając orzeczenie przeciwko Erytrei wydane w marcu 2004 r. przez Afrykańską Komisję ds. Praw Człowieka,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. głęboko zaniepokojony stale pogarszającą się sytuacją w zakresie praw człowieka w Erytrei i zdziwiony oczywistym brakiem gotowości do współpracy ze strony władz Erytrei, pomimo ponawianych apeli ze strony międzynarodowych organizacji praw człowieka oraz organizacji pozarządowych,
B. zważywszy, że w dniu 4 listopada 2004 r. siły bezpieczeństwa Erytrei aresztowały, bez jakiegokolwiek rozróżnienia, tysiące młodych ludzi i innych osób podejrzanych o uchylanie się od obowiązku poborowego i w obawie, że więźniom grożą tortury i złe traktowanie,
C. zważywszy, że w trakcie rzekomej próby ucieczki z wojskowego więzienia w Adi Abeto w dniu 4 listopada 2004 r. zmarło co najmniej 12 osób,
D. zważywszy, że wielu młodych ludzi uciekło z kraju, aby uniknąć służby wojskowej, a wielu z tych, którzy zostali zmuszeni do powrotu do Erytrei z Malty i Libii zostało aresztowanych, poddanych torturom i wysłanych do tajnego więzienia, gdzie wielu z nich wciąż przetrzymywanych jest w odosobnieniu,
E. głęboko zaniepokojony tym, że tzw. Asmara 11, tj. grupa byłych posłów z partii rządzącej, którzy angażowali się na rzecz demokracji, od września 2001 r. jest przetrzymywana w areszcie bez oskarżenia,
F. zważywszy, że niezależna prasa jest de facto zakazana i aresztowano licznych dziennikarzy, co skłoniło stowarzyszenie "Reporterzy bez granic" do sklasyfikowania Erytrei na 3 miejscu światowej listy państw najbardziej represyjnych wobec dziennikarzy,
G. zważywszy, że od września 2001 r. w Asmarze aresztowano 13 niezależnych dziennikarzy, w tym obywatela Szwecji Davita Issaka, którego nie skazano za żadne przestępstwo i co do którego losu władze Erytrei odmawiają wydania jakiegokolwiek komentarza,
H. zważywszy, że konstytucja z roku 1997 r., w której zagwarantowano prawa obywatelskie, w tym wolność wyznania, nigdy nie nabrała mocy obowiązującej,
I. zważywszy, że poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do swobodnego wyrażania poglądów, stanowi istotny element Porozumienia o Partnerstwie z Cotonou;
1. stanowczo potępia wszelkie przypadki naruszenia praw człowieka w Erytrei i wzywa władze tego kraju do poszanowania praw człowieka, przestrzegania międzynarodowych konwencji i pełnej współpracy z międzynarodowymi organizacjami praw człowieka oraz organizacjami pozarządowymi;
2. wzywa rząd Erytrei do przestrzegania międzynarodowych konwencji praw człowieka;
3. wzywa do szczegółowego i niezależnego zbadania incydentu, który miał miejsce 4 listopada 2004 r. w wojskowym więzieniu w Adi Abeto, podczas którego miano zastrzelić co najmniej 12 więźniów; wzywa do postawienia osób odpowiedzialnych przed sądem;
4. wzywa władze Erytrei do natychmiastowego uwolnienia 11 byłych członków parlamentu, zgodnie z orzeczeniem Afrykańskiej Komisji ds. Praw Człowieka z marca 2004 r.;
5. wzywa władze Erytrei do uchylenia zakazu niezależnej prasy tego kraju oraz do niezwłocznego uwolnienia 13 niezależnych dziennikarzy i wszystkich innych osób aresztowanych wyłącznie z powodu korzystania z przysługującego im prawa do swobodnego wyrażania poglądów;
6. wzywa władze Erytrei do przestrzegania praw człowieka wobec wszystkich aresztowanych, w tym młodych ludzi zatrzymanych w dniu 4 listopada 2004 r., a także do natychmiastowego zapewnienia im dostępu do ich rodzin oraz adwokatów;
7. podkreśla wagę, jaką przywiązuje do podstawowych wolności, w tym swobody wyrażania poglądów, wolności stowarzyszeń, w szczególności w sferze polityki i związków zawodowych, oraz do wolności zgromadzeń;
8. ponawia swoje wezwanie do zapoczątkowania wewnątrzpaństwowego politycznego procesu w Erytrei, w ramach którego różni przywódcy partii i przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego zbiorą się w celu znalezienia rozwiązania obecnego kryzysu i skierowania kraju na drogę demokracji, politycznego pluralizmu i trwałego rozwoju; w związku z tym potwierdza, że nadal będzie się angażował na rzecz wspierania rozwoju zarówno Erytrei, jak i pokoju, stabilności oraz współpracy w regionie;
P6_TA(2004)0074
Sytuacja na Ukrainie
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Ukrainy
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Ukrainy,
- uwzględniając w szczególności własną rezolucję w sprawie Ukrainy przyjętą w dniu 28 października 2004 r. [1],
- uwzględniając Umowę o Partnerstwie i Współpracy pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Ukrainą [2], która weszła w życie w dniu 1 marca 1998 r.,
- uwzględniając Wspólną Strategię Rady Europejskiej 1999/877/WPZiB w sprawie Ukrainy [3], przyjętą przez Radę Europejską w Helsinkach w dniu 11 grudnia 1999 r.,
- uwzględniając końcowe oświadczenie i zalecenia Parlamentarnej Komisji Współpracy ds. stosunków UE-Ukraina z 16- 17 lutego 2004 r.,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),
- uwzględniając wspólne oświadczenie przyjęte na szczycie Unia Europejska-Ukraina w dniu 8 lipca 2004 r. w Hadze,
- uwzględniając oświadczenia oraz wstępne wnioski i konkluzje międzynarodowej misji obserwatorów uczestniczących w obu turach wyborów prezydenckich na Ukrainie,
- uwzględniając oświadczenie Prezydencji Niderlandzkiej w sprawie drugiej tury wyborów prezydenckich na Ukrainie,
- uwzględniając ostatnie wystąpienie Wysokiego Przedstawiciela Unii Europejskiej ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB), Javiera Solany przed Komisją Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego,
- uwzględniając ogłoszenie końcowych wyników wyborów prezydenckich na Ukrainie przez Centralną Komisję Wyborczą,
- uwzględniając postępowanie toczące się przed ukraińskim Sądem Najwyższym w sprawie ważności drugiej tury wyborów prezydenckich,
- uwzględniając rezolucję przyjętą przez Parlament ukraiński na jego specjalnym posiedzeniu w dniu 27 listopada 2004 r. w sprawie drugiej tury wyborów prezydenckich i kryzysu politycznego, który po niej nastąpił,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że Europejska Polityka Sąsiedztwa uznaje europejskie aspiracje Ukrainy oraz znaczenie Ukrainy jako państwa silnie związanego historycznie, kulturowo i gospodarczo z Państwami Członkowskimi UE oraz mając na uwadze fakt, iż prawdziwe i zrównoważone partnerstwo może być rozwijane wyłącznie w oparciu o wspólnie uznawane wartości, ze szczególnym uwzględnieniem demokracji, rządów prawa oraz poszanowania praw człowieka i obywatela,
B. mając na uwadze, że ukraińskie społeczeństwo dało dowód swojej politycznej dojrzałości i zaangażowania na rzecz wartości europejskich,
C. mając na uwadze, że warunki, w jakich odbyły się wybory prezydenckie na Ukrainie, były już przed ich przeprowadzeniem uznawane za ważny sprawdzian tego, jaki jest stan demokracji w tym państwie i w jakim zakresie władze przestrzegają powyższe wspólne wartości,
D. mając na uwadze, że międzynarodowi obserwatorzy doszli do wniosku, że drugiej turze wyborów prezydenckich na Ukrainie towarzyszyły liczne poważne nieprawidłowości oraz że dalece nie spełniła ona międzynarodowych standardów demokratycznych wyborów,
E. mając na uwadze, że podniesiono poważne zarzuty, iż przy liczeniu głosów doszło do masowych oszustw na korzyść urzędującego premiera, Wiktora Janukowicza i wiele wskazuje na prawdziwość tych zarzutów,
F. mając na uwadze, że Centralna Komisja Wyborcza odrzuciła powyższe zarzuty oszustwa i ogłosiła Wiktora Janukowicza zwycięzcą wyborów,
G. mając na uwadze, że ukraiński Sąd Najwyższy wstrzymał publikację decyzji podjętej przez Centralną Komisję Wyborczą i w chwili obecnej rozpatruje ważność wyborów prezydenckich,
H. mając na uwadze, że Parlament ukraiński, szereg przedstawicieli rządów i organizacji międzynarodowych, w tym Prezydencja UE i Rząd Stanów Zjednoczonych Ameryki, jak i wielu czołowych polityków krajowych i międzynarodowych zażądało unieważnienia wyników drugiej tury wyborów i powtórzenia głosowania w możliwie szybkim terminie,
I. mając na uwadze, że Federacja Rosyjska, a w szczególności jej Prezydent, dołożyli wszelkich starań, aby wpłynąć na wynik wyborów prezydenckich na Ukrainie i zapewnić zwycięstwo jednemu z kandydatów — Wiktorowi Janukowiczowi,
J. mając na uwadze, że setki tysięcy obywateli Ukrainy od ponad tygodnia masowo demonstruje na ulicach swój sprzeciw wobec sfałszowania wyników wyborów,
K. mając na uwadze, że wydarzenia wokół tych wyborów doprowadziła do poważnego kryzysu politycznego na Ukrainie, a nawet do zagrożenia rozpadu jedności tego kraju,
L. mając na uwadze, że Unia Europejska i jej Państwa Członkowskie zareagowały szybko, wysyłając swoich mediatorów oraz zważywszy, że dzięki temu kryzys nie pogłębił się, a obaj kandydaci usiedli do rozmów przy okrągłym stole w celu negocjacji i rozładowania napięcia,
1. wyraża swoją solidarność z narodem ukraińskim, którego dążenie do wolnego wyboru swojego prezydenta musi zostać uznane i urzeczywistnione, a nie stłumione;
2. stanowczo potępia warunki, w jakich odbyła się druga tura wyborów prezydenckich na Ukrainie, zarówno w odniesieniu do końcowego etapu kampanii przedwyborczej, jak i nieprawidłowości oraz oczywistego oszustwa podczas liczenia głosów;
3. odrzuca decyzję Centralnej Komisji Wyborczej pod przewodnictwem Siergieja Kiwałowa o ogłoszeniu zwycięzcą wyborów prezydenckich Wiktora Janukowicza bez dokładnego i pełnego skontrolowania ważności wyborów i ich przebiegu, co stanowi oczywisty brak poszanowania woli narodu ukraińskiego;
4. wzywa władze Ukrainy do unieważnienia drugiej tury wyborów prezydenckich oraz do powtórzenia jej do końca tego roku z udziałem międzynarodowych obserwatorów, przy czym należy zagwarantować otwarty i przejrzysty przebieg wyborów zgodnie z międzynarodowymi standardami demokratycznymi, zarówno podczas kampanii wyborczej, jak i podczas samego głosowania i liczenia głosów, oraz znacząco poprawić warunki kampanii wyborczej;
5. wzywa rząd Ukrainy do powstrzymania się od wywierania jakiegokolwiek nacisku na media, w szczególności media publiczne, tak aby naród ukraiński mógł otrzymać obiektywną i bezstronną informację o kandydatach oraz o aktualnej sytuacji politycznej w kraju;
6. wyraża pełne poparcie dla wysiłków Wysokiego Przedstawiciela ds. WSZiB, Prezydentów Litwy i Polski, jak i przewodniczącego Dumy rosyjskiej na rzecz pokojowego politycznego rozwiązania kryzysu na Ukrainie oraz wzywa zainteresowane strony na Ukrainie do współpracy w celu znalezienia takiego właśnie politycznego wyjścia z sytuacji;
7. wzywa Radę i Komisję do uświadomienia rządowi Ukrainy, że stosowanie przemocy wobec pokojowego i demokratycznego protestu nie może być w żaden sposób tolerowane i że w przypadku zlekceważenia tej zasady Umowa o Partnerstwie i Współpracy zostanie natychmiast zawieszona oraz zostaną zastosowane sankcje;
8. wzywa wszystkich manifestantów, aby pozwolili ukraińskim organom państwowym na normalną działalność oraz zaprzestali barykadowania głównych budynków tych organów;
9. uznaje groźby separatystyczne oraz podział Ukrainy za niedopuszczalne oraz wyraża swoje poparcie dla integralności terytorialnej Ukrainy;
10. odrzuca zarzuty, zwłaszcza prezydenta Rosji, że Unia Europejska oraz wspólnota międzynarodowa przyczyniają się do aktów przemocy, udzielając poparcia dla prawa narodu ukraińskiego do korzystania z jego praw obywatelskich; podkreśla jednocześnie, że Rosja ponosi dużą odpowiedzialność za sytuację na Ukrainie;
11. wierzy, że stosunki z Ukrainą zależą od demokratycznego rozwiązania i zobowiązuje się do dalszego popierania, pomocy i zaangażowania na rzecz budowania przez obywateli Ukrainy wolnego i otwartego systemu demokratycznego, stworzenia prosperującej gospodarki rynkowej oraz zapewnieniu temu krajowi należnego mu miejsca we wspólnocie narodów demokratycznych;
12. wzywa Komisję, Radę i Państwa Członkowskie, aby w oczekiwaniu na satysfakcjonujące rozwiązanie obecnej sytuacji przyspieszyły przyjęcie Planu działania dla Ukrainy, zaangażowały się w jego szybką realizację i włączyły do niego nowe środki, mające na celu wzmocnienie roli społeczeństwa obywatelskiego;
13. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, Parlamentowi i rządowi Ukrainy, Zgromadzeniom Parlamentarnym NATO i OBWE, Radzie Europy oraz rządowi i Parlamentowi Federacji Rosyjskiej.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0046.
[2] Dz.U. L 49 z 19.2.1998, str. 3.
[3] Dz.U. L 331 z 23.12.1999, str. 1.
Wspólna Strategia zmieniona Wspólną Strategią 2003/897/WPZiB Rady Europejskiej z dnia 12 grudnia 2003 r.
(Dz.U. L 333 z 20.12.2003, str. 96).
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0076
Światowy Dzień AIDS
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Światowego Dnia Walki z AIDS
Parlament Europejski,
- uwzględniając przypadający 1 grudnia 2004 roku Światowy Dzień Walki z AIDS i jego temat: Kobiety, Dziewczęta i HIV/AIDS,
- uwzględniając dokument roboczy Komisji w sprawie skoordynowanego i zintegrowanego podejścia do walki z HIV/AIDS w Unii Europejskiej i jej sąsiedztwie,
- uwzględniając deklaracje o partnerstwie w zwalczaniu HIV/AIDS w Europie i Azji Środkowej przyjętą dnia 24 lutego 2004 r. w Dublinie,
- uwzględniając deklarację-zobowiązanie Narodów Zjednoczonych z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie HIV/AIDS i trwający program UNAIDS,
- uwzględniając cel ograniczenia rozprzestrzeniania się HIV/AIDS do 2015 roku wytyczony w Deklaracji Milenijnej podpisanej przez głowy państw i szefów rządów 8 września 2000 roku,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że całkowita liczba ludzi zarażonych HIV/AIDS wzrosła w 2004 roku we wszystkich regionach i szacuje się ją obecnie na 40 milionów; mając na uwadze, że na całym świecie stale zwiększa się ilość infekcji wśród kobiet,
B. mając na uwadze, że w 1997 roku 41% osób zarażonych HIV stanowiły kobiety i dziewczęta, a dziś stanowią one już w skali światowej około połowy wszystkich ludzi żyjących z HIV/AIDS, zaś w regionie Afryki subsaharyjskiej odsetek ten wynosi 57 %; mając również na uwadze, iż obecnie około 40 milionów ludzi zarażonych jest wirusem HIV, a około 90 % z nich zamieszkuje w krajach rozwijających się,
C. mając na uwadze nierówności płci związane z HIV/AIDS, należy nadać rangę priorytetową (polityczną i budżetową) znalezieniu szczepionki i udostępnieniu jej kobietom i młodym dziewczętom przed podjęciem przez nie aktywności płciowej; uwzględniając, iż kobiety powinny być włączone we wszelkie odpowiednie naukowe badania kliniczne, w tym również próby szczepionek,
D. mając na uwadze, że odsetek ostatnio zgłoszonych zakażeń w Europie uległ podwojeniu od roku 1995, a najszybszy przyrost nowych zakażeń notuje się w niektórych nowych Państwach Członkowskich i tych krajach trzecich, z którymi mamy wspólna wschodnią granicę,
E. mając na uwadze, że zwiększenie inwestycji w badania naukowe i rozwój w celu opracowania bardziej skutecznych leków terapeutycznych i prewencyjnych jest niezwykle istotne z punktu widzenia długoterminowego powodzenia akcji walki z HIV/AIDS,
F. mając na uwadze wagę upowszechniania praktyk bezpiecznego seksu i mikrobicydów, które uważa się za obiecujący środek prewencyjny,
G. mając na uwadze, iż prawo do zdrowia seksualnego i rozrodczego jest nierozerwalnie powiązane z zapobieganiem HIV/AIDS i innym chorobom związanym z nędzą, oraz to, że Milenijne Cele Rozwoju w ogólności, a szczególnie promowanie równouprawnienia płci i zwiększenie roli kobiet, zmniejszenie śmiertelności dzieci, poprawa zdrowia macierzyńskiego i walka z HIV/AIDS zostaną osiągnięte tylko wówczas, gdy zagadnienia zdrowia seksualnego i rozrodczego zajmą główne miejsce wśród Milenijnych Celów Rozwoju,
H. mając na uwadze, że ostatnie dane UNAID również wskazują na zwiększony poziom infekcji we wszystkich krajach UE, szczególnie wśród osób w wieku 15-25 lat,
I. mając na uwadze, że firmy farmaceutyczne muszą szukać sposobów obniżenia cen, ponieważ kraje rozwijające się nie mogą pozwolić sobie na zakup środków przeciwwirusowych dostępnych w krajach uprzemysłowionych,
J. mając na uwadze, że w niektórych krajach koszty związane z HIV/AIDS pochłoną wkrótce połowę budżetu na ochronę zdrowia,
K. mając na uwadze, że niedostateczne przeciwdziałanie epidemii HIV/AIDS może doprowadzić — w szczególności w Afryce Południowej — do kryzysu na niespotykaną skalę, który zagrozi nie tylko zdrowiu i rozwojowi, lecz i bezpieczeństwu narodowemu i politycznej stabilności niektórych krajów,
L. mając na uwadze iż Radę Ogólną WTO zezwoliła w drodze wyjątku na odstąpienie od art. 31 lit. f porozumienia TRIPS zezwalającego członkom WTO na udzielanie przymusowych licencji na produkcję i rozprowadzanie chronionych patentami leków przeznaczonych na eksport do krajów trzecich o niewystarczających lub nieistniejących możliwościach produkcyjnych w tym sektorze, co powinno zwiększyć dostępność tanich leków w tych krajach,
M. mając na uwadze, iż liczne kraje utracą możliwość produkcji leków generycznych wraz z wejściem w życie 1 stycznia 2005 roku porozumienia TRIPS,
1. potwierdza prawo każdej istoty ludzkiej do dostępu do opieki i terapii zdrowotnej;
2. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do stałego wspierania światowego Funduszu Walki z AIDS, Gruźlicą i Malarią (GFATM) kwotą co najmniej miliarda euro; przypomina o podjętym przez G8 i pozostałą część społeczności międzynarodowej zobowiązaniu do zachowania docelowej rocznej kwoty nakładów w wysokości 7 — 10 miliardów euro;
3. przypomina, iż jeśli nie zostanie odwrócony proces zwiększania się liczby infekcji HIV, nie będzie możliwości osiągnięcia nadrzędnego Milenijnego Celu Rozwoju, jakim jest wykorzenienie skrajnej nędzy i głodu do 2015 roku oraz zmniejszenie o połowę liczby ludności żyjącej za mniej niż dolara dziennie i cierpiącej głód;
4. podkreśla, że strategie skutecznej walki z epidemią HIV/AIDS muszą obejmować szerokie podejście prewencyjne, edukacyjne, opiekę zdrowotną oraz terapię i muszą obejmować obecnie stosowane technologie, zwiększony dostęp do lecznictwa oraz pilne opracowanie szczepionek i mikrobicydów;
5. wyraża również zaniepokojenie z powodu wzrostu liczby infekcji w niektórych społeczeństwach, które a priori mają pełny dostęp do wszelkich potrzebnych informacji w sprawie prewencji i unikaniu ryzyka, w szczególności w grupie wiekowej 15-25 lat;
6. odnotowuje, że międzynarodowa Inicjatywa Szczepień przeciwko AIDS zwróciła uwagę na brak finansowania ze strony sektora prywatnego; wzywa więc prywatnych darczyńców do przyłączenia się do organizacji charytatywnych i sektora publicznego, w celu opracowania szczepionek, w szczególności w Afryce;
7. wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do drastycznego zwiększenia nakładów na rozwój mikrobicydów, ponieważ nawet ostrożne oceny sugerują, że wprowadzenie nawet tylko częściowo skutecznych mikrobicydów w ciągu trzech lat pozwoliłoby zapobiec 2,5 milionom przypadków HIV, zaś skuteczne mikrobicydy mogłyby — zakładając dostateczne wsparcie finansowe — zostać opracowane do końca obecnej dekady;
8. podkreśla, iż dostęp do leków, łącznie ze szczepionkami i produktami diagnostycznymi, jest sprawą kluczową oraz iż obniżenie ich ceny powinno być jednym z priorytetów; dlatego też wzywa przemysł farmaceutyczny do obniżki cen;
9. wzywa europejski przemysł farmaceutyczny do przeznaczenia znacznej części środków na leki przeciwzakaźne i inne leki o kluczowym znaczeniu;
10. wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do zwiększenia ich zaangażowania w badania naukowe i rozwój w celu opracowania bardziej skutecznych leków terapeutycznych i prewencyjnych w celu zapewnienia długoterminowego powodzenia akcji walki z HIV/AIDS; w szczególności wzywa UE i jej Państwa Członkowskie do zgromadzenia dodatkowych funduszy w celu umożliwienia skutecznego partnerstwa z przedsiębiorstwami farmaceutycznymi zmierzającego do opracowania szczepionki;
11. z wielkim zainteresowaniem odnotowuje niedawne odkrycie, iż stosunkowo tani antybiotyk (cotrimoxazol) zmniejszył o prawie połowę ilość związanych z AIDS zgonów wśród dzieci w Afryce; odnotowuje, iż chociaż lek ten nie zwalcza HIV, jest jednak niewątpliwie skutecznym środkiem zapobiegającym wtórnym infekcjom, które zabijają wiele dzieci o osłabionej odporności, zainfekowanych HIV, a którego koszt wynosi rocznie od 7 do 12 dolarów na dziecko, w porównaniu z 300 dolarami potrzebnymi na najtańszy środek antyretrowiralny;
12. ubolewa nad tym, iż przez wiele lat w przeszłości, występujące w niektórych grupach uprzedzenia do stosowania prezerwatyw nie pozwoliły zwrócić pełnej i niezbędnej uwagi na HIV/AIDS;
13. wzywa Narody Zjednoczone i ich Członków do zdecydowanego zwiększenia obecności i znaczenia zagadnień zdrowia seksualnego i rozrodczego podczas przyszłorocznego przeglądu Milenijnych Celów Rozwoju;
14. wzywa UE do dalszego priorytetowego traktowania zagadnień zdrowia seksualnego i rozrodczego poprzez finansowanie programów planowania rodziny, a w szczególności do wywierania wpływu na zachowania seksualne poprzez strategie unikania ryzyka, do edukacji ludzi młodych, w szczególności dziewcząt i młodych kobiet w zakresie infekcji przenoszonych drogą płciową (STI) oraz HIV, do propagacji stosowania prezerwatyw w połączeniu z innymi środkami antykoncepcyjnymi i do zwalczania wszelkich błędnych informacji na temat skuteczności prezerwatyw;
15. wzywa Komisję do zachęcenia krajów rozwijających się do odbudowy i rozwoju usług publicznych w takich podstawowych dziedzinach jak dostęp do wody i kanalizacji, służba zdrowia i szkolnictwo;
16. podkreśla, iż problemu HIV/AIDS nie można traktować jako zjawiska oderwanego, gdyż częstokroć idzie on w parze z innymi chorobami, takimi jak gruźlica, hepatitis C oraz zaburzenia psychiczne takie jak depresja i dla wszystkich trzeba opracować rozwiązania zapobiegawcze i terapeutyczne;
17. wzywa Komisję do stworzenia specjalnych instrumentów prawnych zachęcających do badań naukowych nad chorobami, co do których zaniechano dalszych badań oraz towarzyszącymi nędzy i zapewnienia, że wyniki tych badań odpowiadać będą specyficznym potrzebom krajów rozwijających się i przyczynią się do szybkiej poprawy ich sytuacji w zakresie zdrowia publicznego;
18. wzywa wszystkie strony zainteresowane do szybszego przyjmowania środków w celu autoryzacji nowych leków i szczepionek i zapewnienia, że pacjenci w biednych krajach europejskich również będą mieli dostęp do leczenia po przystępnych cenach;
19. ubolewa nad brakiem opieki paliatywnej nad osobami umierającymi na AIDS i domaga się szkolenia i wspierania zespołów opieki paliatywnej;
20. z zadowoleniem wita propozycję Komisji utworzenia ujednoliconych ram dla udzielania przymusowych licencji na produkcję i eksport tańszych leków do krajów kwalifikujących się do takiej pomocy;
21. podkreśla wagę zapewnienia, że osiągnięcie celu, którym jest dostarczenie krajom rozwijającym się leków po przystępnych cenach, nie zostanie zagrożone ani przez nadmiernie restrykcyjne lub niepraktyczne procedury, ani też przez wtórny import do UE leków wyprodukowanych na podstawie przymusowych licencji;
22. wzywa kraje uprzemysłowione do przyjęcia odstępstwa od stosowania porozumienia TRIPS w tym zakresie, tak aby nadal umożliwić firmom farmaceutycznym w krajach rozwijających się produkcję tanich leków generycznych;
23. wzywa Komisję do przeciwstawienia się, zarówno na forum WTO, jak i w stosunkach dwustronnych, włączaniu przez Stany Zjednoczone do zawieranych przez nie porozumień dwustronnych z krajami rozwijającymi się postanowień, które obligowałyby te kraje do rezygnacji z uznanych w Deklaracji z Doha praw do importowania leków generycznych niezbędnych dla zachowania zdrowia publicznego ich społeczeństw; wzywa także samą UE do niepodejmowania żadnych kroków zmierzających w tym samym kierunku;
24. wzywa UE do opracowania polityk i programów w tym zakresie i zwraca się do Komisji o zapewnienie większych środków finansowych w ramach perspektywy finansowej na lata 2007-2013 w celu wsparcia znacznie zintensyfikowanej akcji walki z HIV/AIDS, między innymi poprzez zobowiązanie do wieloletniego wsparcia Światowego Funduszu Walki z HIV/AIDS, Gruźlicą i Malarią;
25. głęboko wierzy, że UE ma do spełnienia znaczącą rolę, zarówno dla jej własnych obywateli jak i obywateli państw trzecich, w światowej walce z chorobami; W związku z tym wita z zadowoleniem już istniejące finansowanie prac badawczych, wymiany najlepszych praktyk, zaangażowanie organizacji pozarządowych, szczególnie tych, które najlepiej potrafią sprostać specyficznym wyzwaniom, przed którymi stoją grupy narażone na ryzyko, takie jak imigranci, osoby świadczące usługi seksualne itp.;
26. wita z zadowoleniem decyzję Zjednoczonego Królestwa, Szwecji i Holandii wniesienia dodatkowego wkładu w Fundusz Światowy, o co prosiło wiele organizacji pozarządowych;
27. wzywa Państwa Członkowskie UE, a w szczególności rząd włoski, do przestrzegania zobowiązania do przyznania środków finansowych Funduszowi Światowemu i zapewnienia kontynuacji wszystkich rozpoczętych działań;
28. wzywa nową Komisję do zapewnienia dalszego finansowania w celu pokrycia niedoboru środków powstałego w wyniku wycofania się USA z finansowania UNFPA, nie tylko w krajach rozwijających się, lecz również w Europie Wschodniej i Azji Centralnej;
29. wita z zadowoleniem oświadczenie Komisji z dnia 23 listopada 2004 roku w sprawie przedstawienia w kwietniu 2005 roku planu działań w zakresie walki z AIDS i oczekuje konkretnych posunięć;
30. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom Państw Członkowskich, współprzewodniczącym Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE, WHO, WTO i UNAIDS.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0096
Postępy Turcji na drodze do przystąpienia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie raportu okresowego 2004 i zalecenia Komisji Europejskiej o postępach Turcji na drodze do członkostwa w UE (COM(2004)0656 — C6-0148/2004 — 2004/2182(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając okresowy raport 2004 i zalecenie Komisji Europejskiej o postępach Turcji na drodze do członkostwa w UE z dnia 6 października 2004 r. (COM(2004)0656 — C6-0148/2004) [1],
- uwzględniając rezolucję z dnia 1 kwietnia 2004 r. w sprawie okresowego sprawozdania Komisji za rok 2003 dotyczącego postępów Turcji na drodze do członkostwa [2], a także wcześniejsze rezolucje w tej sprawie przyjęte w okresie od 18 czerwca 1987 r. do 1 kwietnia 2004 r.,
- uwzględniając wnioski z posiedzenia Rady Europejskiej w Kopenhadze w dniach 21- 22 czerwca 1993 r., w Helsinkach w dniach 10- 11 grudnia 1999 r., w Kopenhadze w dniach 12- 13 grudnia 2002 r., w Salonikach w dniach 19- 20 czerwca 2003 r. oraz w Brukseli w dniach 12- 13 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0063/2004),
A. mając na uwadze, że Komisja doszła do wniosku, iż Turcja w wystarczającym stopniu spełniła polityczne kryteria kopenhaskie i zaleciła otwarcie negocjacji akcesyjnych,
B. mając na uwadze, że w 2002 r. Rada Europejska postanowiła, że jeśli Turcja spełni kopenhaskie kryteria polityczne, Unia Europejska (UE) bezzwłocznie rozpocznie negocjacje akcesyjne,
C. mając na uwadze, że Turcja w znacznym stopniu zbliżyła się do standardów europejskich pod względem prawodawczym i instytucjonalnym, zwłaszcza po wyborach w roku 2002,
D. mając na uwadze, że Komisja wskazała, że przystąpienie Turcji będzie odmienne od poprzednich rozszerzeń ze względu na łączny wpływ ludności tego kraju, jego wielkości, położenia geograficznego oraz potencjału gospodarczego, wojskowego i w zakresie bezpieczeństwa,
E. mając na uwadze, że demokratyczna i gospodarczo stabilna Turcja przyniosłaby znaczne korzyści całej Europie,
F. uwzględniając wnioski końcowe spotkań w Rady Europejskiej w Helsinkach i Kopenhadze, na których otwarcie uznano polityczną wolę Turcji, by przystąpić do UE, a także wyraźnie przyznano jej prawo do statusu państwa kandydującego do pełnego członkostwa,
G. mając na uwadze, że Komisja proponuje, aby strategia procesu akcesyjnego opierała się na trzech filarach, to jest odpowiednio, na współpracy w celu wzmocnienia i wsparcia procesu reform w Turcji, na szczególnych warunkach prowadzenia negocjacji akcesyjnych w ramach Międzyrządowej Konferencji, gdzie decyzje wymagają jednomyślności, (wyznaczniki otwarcia i zamknięcia rozdziałów oraz możliwość wprowadzania długich okresów przejściowych w przypadku swobodnego przepływu pracowników, rolnictwa i realizacji polityk strukturalnych (Fundusz Spójności) oraz wprowadzenie szczegółowych ustaleń i stałych zabezpieczeń), oraz na rozbudowanym dialogu politycznym i kulturowym zbliżającym mieszkańców Państw Członkowskich UE oraz Turcji,
H. mając na uwadze, że Komisja nie zaproponowała jeszcze daty rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych i wskazała, że proces negocjacyjny jest procesem otwartym, którego wyniku nie można z góry zagwarantować,
I. mając na uwadze, że Komisja oświadczyła, że nieodwracalność procesu reform, a zwłaszcza ich wdrażania w kontekście podstawowych swobód, będzie wymagała potwierdzenia w dłuższym czasie,
J. mając na uwadze, że Komisja oświadczyła, że niezależnie od wyniku negocjacji lub następującego po nich procesu ratyfikacji, który po nich nastąpi, stosunki między UE i Turcją muszą gwarantować, że Turcja pozostanie w pełni zakotwiczona w strukturach europejskich,
K. mając na uwadze, że Komisja zaproponuje wiosną 2005 r. rewizję Partnerstwa dla Członkostwa i począwszy od końca 2005 r. będzie przedstawiać ogólny roczny przegląd sposobu umacniania i rozszerzania reform politycznych,
L. mając na uwadze, że zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej, Komisja zaleci Radzie zawieszenie negocjacji, a Rada podejmie decyzję kwalifikowaną większością głosów w przypadku poważnego i uporczywego naruszania zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych swobód, praworządności oraz zasad prawa międzynarodowego,
M. mając na uwadze, że Komisja wskazała, że przed zakończeniem negocjacji UE będzie musiała określić swoją perspektywę finansową na okres od roku 2014,
N. mając na uwadze, że Rada Europejska stwierdziła w czerwcu 2003 r., że "Zdolność Unii do przyjęcia nowych członków przy jednoczesnym zachowaniu dynamiki integracji europejskiej jest również istotną przesłanką, będącego w ogólnym interesie zarówno Unii, jak i krajów kandydujących",
O. mając na uwadze, że studium Komisji dotyczące skutków przystąpienia Turcji wykazało, że spowoduje ono konieczność zreformowania wielu polityk UE,
P. mając na uwadze, że w ostatnich latach rząd Turcji we współpracy z tamtejszym parlamentem przyjął i zrealizował ważne zmiany konstytucyjne i legislacyjne,
Q. mając na uwadze, że rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych powinno wiązać się ze spełnieniem kryteriów politycznych oraz zdolnością UE do przyjęcia Turcji, przy jednoczesnym utrzymaniu tempa integracji europejskiej, oraz że spełnienie "wszystkich" kryteriów kopenhaskich stanowi podstawę uzyskania członkostwa w Unii,
R. mając na uwadze, że nowy kodeks karny oraz ustawa o sądach apelacyjnych średniej instancji zostały uchwalone w dniu 26 września 2004 r., prawo o stowarzyszeniach w dniu 4 listopada 2004 r., zaś decyzja dotycząca kodeksu postępowania karnego, przepisy ustanawiające policję sądową oraz ustawa w sprawie wykonywania kar i środków karnych wciąż oczekują na uchwalenie,
S. mając na uwadze, że pomimo ważnych zmian wprowadzonych w ramach dwóch dużych pakietów reform konstytucyjnych w 2001 r. i 2004 r. Turcja zachowała konstytucję przyjętą w 1982 r.,
T. mając na uwadze, że pełna kontrola parlamentarna nad wydatkami wojskowymi oraz audytem będzie musiała zostać zapewniona w praktyce na podstawie przyjętych reform,
U. mając na uwadze, że w latach 2003 i 2004 tureckim organom rządowym i organizacjom broniącym praw człowieka zgłoszono setki przypadków tortur, a Państwa Członkowskie UE w 2003 r. przyjęły ponad 2000 wniosków o udzielenie azylu złożonych przez obywateli Turcji,
V. mając na uwadze, że Komisja podkreśla, że konieczna jest dalsza konsolidacja i poszerzenie środków legislacyjnych i wykonawczych, w szczególności pod kątem polityki zerowej tolerancji w zakresie przeciwdziałania torturom oraz niewłaściwemu traktowaniu oraz wdrożenie postanowień dotyczących wolności słowa, wolności prasy, wolności wyznania, praw kobiet, praw dziecka w tym zakazu pracy przez małoletnich, standardów Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO),
W. mając na uwadze, że pomimo przyjęcia szerokiego programu reform, systemy kształcenia i szkolenia nadal wykazują pewne braki, w związku z czym pożądanym jest dokonanie poprawy oferty edukacyjnej w najbardziej upośledzonych regionach oraz podniesienie poziomu skolaryzacji, w szczególności wśród dziewcząt,
X. mając na uwadze, że rozszerzając zakres wolności wyznaniowej, Turcja winna przeprowadzić reformy w celu niezwłocznego zagwarantowania równego traktowania wszystkich wspólnot religijnych i mniejszości, między innymi w dziedzinie praw majątkowych, statusu prawnego, szkół i zarządzania wewnętrznego, przepisów w zakresie planowania środowiskowego oraz kształcenia kleru,
Y. mając na uwadze, że Kurdowie reprezentują ważną część składową tureckiego społeczeństwa, a tym samym ich prawa muszą zostać w pełni uznane,
Z. mając na uwadze, że pomimo dotychczasowych apeli Parlamentu Europejskiego do władz tureckich, nie doszło do ponownego otwarcia prawosławnego greckiego seminarium duchownego w Halki,
AA. mając na uwadze, że zintegrowana strategia rozwoju potrzeb gospodarczych, społecznych i kulturalnych ludności w południowo-wschodniej części kraju ma dopiero zostać przyjęta, a powrót osób przesiedlonych wewnątrz kraju w tym regionie jest ograniczany i utrudniany przez system straży wioskowej i brak pomocy materialnej,
BB. mając na uwadze, że Turcja musi jeszcze wdrożyć zaległe decyzje Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym przywrócić prawo do własności w sprawie Loizidou oraz wprowadzić w życie orzeczenie Trybunału w sprawie Cypru przeciwko Turcji,
CC. mając na uwadze, że Leyla Zana wraz z pozostałymi działaczami została zwolniona z więzienia, do którego została niesprawiedliwie wtrącona, i obecnie pracuje na rzecz lepszej integracji Kurdów w głównym nurcie życia politycznego Turcji,
DD. mając na uwadze, że tureckie i kurdyjskie siły polityczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, organizacje religijne oraz prominentne osobistości w Turcji z radością popierają otwarcie negocjacji akcesyjnych z UE, mając nadzieję, że ich rozpoczęcie pogłębi i przyspieszy w Turcji proces reform,
EE. mając na uwadze, że granica między Turcją i Armenią nie została dotychczas ponownie otwarta przez władze tureckie, które w ten sposób nie skorzystały z szansy promowania dobrosąsiedzkich stosunków z Armenią,
FF. mając na uwadze, że tureckie władze wciąż nie spełniły oczekiwań dotyczących innych kwestii armeńskich, którym Parlament Europejski dał wyraz w swojej rezolucji z dnia 18 czerwca 1987 r.,
GG. mając na uwadze, że ponowne otwarcie dla pielgrzymów zrujnowanych kościołów ormiańskich w Ani niedaleko Kars we wschodniej Anatolii, a także wspaniała praca historyka tureckiego Halila Berktaja w zakresie dokumentowania ludobójstwa oraz przywrócenie stosunków państwowych z Republiką Armenii stanowią ważny krok do przodu, choć proces ten należy doprowadzić do logicznego zakończenia poprzez otwarcie granicy pomiędzy Turcją a Armenią,
HH. mając na uwadze, że jeżeli chodzi o szeroko pojętą kwestię Cypru, społeczność międzynarodowa jest nadal zaniepokojona nieuznawaniem przez Turcję Republiki Cypru i faktem, iż ponad 30000 tureckich żołnierzy stacjonuje w północnym Cyprze,
II. mając na uwadze, że w przypadku kontynuacji procesu demokratyzacji i programu społeczno-gospodarczej modernizacji Turcja może:
- odgrywać ważną rolę w związku z szeregiem kwestii ponadnarodowych (energetyka, zasoby wodne, transport, zarządzanie granicami, zwalczanie terroryzmu),
- mieć dobry wpływy na rozwój demokratycznych państw świeckich w świecie islamu w celu zrównoważenia fundamentalizmu religijnego,
- mieć dobry wpływ na politykę zewnętrzną w kilku potencjalnie niestabilnych regionach sąsiadujących, takich jak rejon Morza Śródziemnego, Bliski Wschód, Kaukaz i Azja Środkowa,
1. z zadowoleniem przyjmuje proces reform politycznych w Turcji oraz przyjęte i obowiązujące zmiany konstytucyjne i legislacyjne, oraz postępy przy wdrażaniu tych reform od czasu przyjęcia przez Parlament Europejski dnia 5 czerwca 2003 r. rezolucji dotyczącej wniosku Turcji o członkostwo w Unii Europejskiej [3]; ale jest zdania, że w celu całkowitego spełnienia kryteriów politycznych, władze tureckie muszą jeszcze przyjąć i przeprowadzić dalsze reformy oraz dokończyć wdrażanie bieżących reform;
2. z zadowoleniem przyjmuje imponujące wysiłki władz tureckich na rzecz znacznego zbliżenia się Turcji do standardów europejskich pod względem ustawodawczym i instytucjonalnym;
3. z zadowoleniem przyjmuje pozytywne zmiany w tureckiej gospodarce, widoczne w zmniejszeniu ujemnego bilansu makro-ekonomicznego i szybkim tempie wzrostu;
4. z zadowoleniem przyjmuje utrzymującą się silną motywację oraz wolę polityczną w zakresie zbliżenia z UE ze strony rządu tureckiego oraz przeważającej większości przedstawicieli wybranych przez obywateli tureckich; ponadto z zadowoleniem przyjmuje znaczące poparcie społeczne wyrażone w wynikach wyborów;
5. stwierdza z zadowoleniem, że na przestrzeni ostatnich kilku lat Turcja dostosowała się do szeregu zaleceń i wymagań zawartych w rezolucjach Parlamentu, dotyczących w szczególności spraw takich jak, między innymi, całkowite zniesienie kary śmierci, rozszerzenie ważnych podstawowych praw i wolności, zmniejszenie roli Rady Bezpieczeństwa Narodowego oraz zniesienie stanu wyjątkowego w południowowschodniej części kraju tym samym stosując się do szeregu zaleceń zawartych w rezolucjach Parlamentu, jednakże z przykrością wnosi zastrzeżenia dotyczące Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych;
6. wyraża swoje bezwarunkowe wsparcie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego i podmiotów działających w Turcji na rzecz obrony i promowania podstawowych praw i swobód; wzywa Radę i Komisję do zacieśnienia współpracy z tego typu organizacjami w trakcie procesu monitorowania dostosowania Turcji do politycznych kryteriów kopenhaskich;
7. przyznaje, że reformy przeprowadzone przez władze tureckie pozwoliły organizacjom pozarządowym na podjęcie szerszych działań, w szczególności w zakresie propagowania praw człowieka, a także wzywa rząd turecki do zwiększenia wysiłków na rzecz wykorzenienia wszelkich form zastraszania i nękania działaczy oraz organizacji zajmujących się prawami człowieka;
8. z zadowoleniem przyjmuje w szczególności reformę postępowania karnego, która wzmacnia prawa w zakresie obrony; zauważa jednak, że art. 305 nowego tureckiego kodeksu karnego wraz z wyjaśnieniem, sankcjonujący "zagrożenia podstawowych interesów narodowych", który wyraźnie opracowano przeciwko wolności wyrażania opinii na temat kwestii Cypru lub Armenii, jest niezgodny z Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 roku; tym samym wzywa do odrzucenia tego artykułu;
9. z zadowoleniem przyjmuje uwolnienie Leyli Zana i jej współpracowników z dawnej Partii Demokratycznej (DEP) i wzywa do ponownego przeprowadzenia uczciwego i sprawiedliwego procesu, oraz do natychmiastowego uwolnienia wszystkich osób uwięzionych i skazanych w Turcji za głoszenie, bez użycia przemocy, własnych opinii;
10. z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż rząd turecki wprowadził zmiany prawne umożliwiające prywatnym ośrodkom językowym oferowanie zajęć w językach ojczystych innych niż turecki (kurdyjskim, adygejskim, ormiańskim, itd.), nadawanie programów oraz otwarcie i prowadzenie stacji nadających w innych językach; wzywa rząd turecki do zniesienia wszelkich pozostałych ograniczeń dotyczących nadawania programów oraz nauczania w językach mniejszości narodowych;
11. nalega na Turcję do faktycznego rozciągnięcia tych zmian prawnych oraz ich wdrożenia w odniesieniu do edukacji i nadawania programów dla mniejszości innych niż muzułmańskie (Greków, Ormian, Żydów i Asyryjczyków);
12. zachęca Turcję do wyraźnej poprawy postrzegania przez nią mniejszości etnicznych i religijnych, na przykład przez podkreślanie ich wkładu w dziedzictwo kulturalne kraju; w szczególności wzywa władze tureckie do rozważenia szczególnych wkładów, takich jak Hasankeyf, Ani, Zeugma czy Aghtamar jako odpowiednich do zgłoszenia do Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO;
13. nalega w tym względzie, by rząd turecki przyspieszył stosowanie unijnych standardów środowiskowych i tych dotyczących praw człowieka wobec projektów o dużym zasięgu oddziaływania, takich jak budowa zapór wodnych w dolinach Munzur i Ilisu czy kopalnie złota w Bergamie, gdzie narażono na niebezpieczeństwo światowe dziedzictwo i unikalne, wartościowe pod względem krajobrazowym tereny;
14. nalega, aby władze tureckie na wszystkich szczeblach i we wszystkich aspektach w pełni wprowadziły podejście "zerowej tolerancji" w celu całkowitego zlikwidowania tortur, ponieważ ich przypadki są nadal zgłaszane tureckim organom rządowym i organizacjom praw człowieka, a podejście "zerowej tolerancji" jest niewystarczająco stosowane w praktyce;
15. proponuje rządowi tureckiemu, by w trakcie reformy prawa postępowania karnego, zniósł przepisy o przedawnieniu dla wszystkich spraw karnych z otwartym postępowaniem; wzywa turecki system sądownictwa, a w szczególności prokuratorów, do skoncentrowania się na przypadkach zarzucanych tortur biorąc pod uwagę, że w chwili obecnej przeciwko podejrzanym sprawcom toczy się jedynie kilka spraw i dochodzeń sądowych; wzywa Turcję do wzmocnienia kadrowo stanowisk prokuratorskich w celu uzyskania określonych wyników;
16. wzywa w związku z tym władze tureckie do zwiększenia wysiłków na rzecz bardziej efektywnej realizacji tej polityki, a w szczególności do przyjęcia bardziej zdecydowanego podejścia do kwestii ochrony przed odpowiedzialnością karną, a także podkreśla potrzebę rozwoju programów edukacyjnych ukierunkowanych na zmianę nastawienia wśród funkcjonariuszy policji oraz sił zbrojnych w celu zapewnienia ścisłego przestrzegania przepisów prawa;
17. wzywa ministerstwo spraw wewnętrznych Turcji do przyjęcia i stosowania polityki natychmiastowego wszczynania dochodzenia administracyjnego i dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszowi policji oskarżonemu o stosowanie tortur lub niewłaściwego traktowania więźnia;
18. wzywa władze tureckie do wprowadzenia ustawy o zrzeszaniu się, nowego kodeksu karnego oraz ustawy o sądach apelacyjnych, oraz przyjęcia decyzji dotyczącej kodeksu postępowania karnego, przepisów ustanawiających policję sądową oraz ustawy o wykonywaniu wyroków i orzekanych środków;
19. wzywa władze tureckie do znaczącej zmiany ustawy o fundacjach po przeprowadzeniu odpowiednich konsultacji, które powinny zostać przeprowadzone dla wszystkich takich ustaw, z podmiotami których dotknie zmiana tej ustawy, takimi jak organizacje pozarządowe oraz wspólnoty religijne;
20. wzywa Komisję Spraw Zagranicznych i jej Podkomisję Praw Człowieka do dokładnego śledzenia sytuacji w zakresie poszanowania praw człowieka w Turcji, w szczególności w odniesieniu do wdrożenia zasady zerowej tolerancji w zakresie tortur, procesu powrotu osób wysiedlonych w koordynacji z agencjami międzynarodowymi, wdrożenia kampanii oraz prawa likwidującego przemoc wobec kobiet, kwestii ochrony i promocji praw mniejszości, wolności wyznania, wolności słowa oraz prasy oraz wolności dla związków zawodowych;
21. ponawia uprzednie wezwanie do przeprowadzenia reformy systemu wyborczego przez zmniejszenie granicy dziesięciu procent i zapewnienie szerszej reprezentacji sił politycznych w Zgromadzeniu Narodowym, w tym głównie partii kurdyjskich;
22. wyraża zaniepokojenie toczącym się postępowaniem przeciwko Demokratycznej Partii Ludowej (DEHAP) i niebezpieczeństwem rozwiązania tej partii; wzywa tureckie władze do poszanowania prawa do swobodnego wyrażania poglądów oraz prawa do zrzeszania się demokratycznych partii politycznych, takich jak DEHAP;
23. uważa sporządzenie nowej Konstytucji za dalsze i prawdopodobnie konieczne odzwierciedlenie podstawowej natury zmian wymaganych do uzyskania członkostwa w UE i stwierdza, że nowoczesna Konstytucja może stanowić podstawę modernizacji państwa tureckiego;
24. potwierdza potrzebę stałych działań na rzecz stworzenia kompetentnego i niezależnego sądownictwa i wzywa władze tureckie do zagwarantowania, by wszelkie zmiany ustawodawcze były szybko wprowadzane, szczególnie jeśli chodzi o prawa człowieka, i aby przekładały się na zmianę postępowania na wszystkich szczeblach władzy sądowniczej;
25. wzywa rząd turecki do zreformowania obecnych służb kontroli poprzez przydzielenie przeznaczonych im zadań niezależnym służbom kontroli, którym powinno się przyznać wystarczające środki, by mogły one skutecznie działać we wszystkich regionach Turcji oraz kontrolować wszelkie policyjne ośrodki penitencjarne w dowolnej chwili, w bliskiej współpracy z niezależnymi tureckimi organizacjami pozarządowymi zajmującymi się ochroną praw człowieka;
26. wyraża bezwarunkowe poparcie organizacji i działaczy społeczeństwa obywatelskiego, działających w Turcji w obronie i na rzecz podstawowych wolności;
27. wzywa władze tureckie do energicznej walki z korupcją, która wciąż ma poważny wpływ na życie polityczne, gospodarcze i społeczne; z zadowoleniem przyjmuje starania władz tureckich w walce z korupcją, w tym ratyfikację Konwencji OECD o zwalczaniu przekupstwa, Konwencji ONZ przeciwko korupcji oraz członkostwo w grupie państw przeciwko korupcji Rady Europy (GRECO);
28. z zadowoleniem przyjmuje reformy, które umocniły zasadę równości płci i zwraca uwagę na postępy w zakresie praw kobiet wyrażone w nowym kodeksie karnym, jednocześnie ponownie wyraża zaniepokojenie z powodu szerokiego występowania aktów przemocy domowej oraz innych form przemocy wobec kobiet, w szczególności w słabo rozwiniętych oraz wiejskich obszarach kraju i wzywa władze tureckie do zapewnienia pełnej ochrony prawnej, sądowej i ekonomicznej wszystkim ofiarom, oraz domów opieki i podobnych placówek; a także wspierania organizacji pozarządowych w zapewnianiu domów opieki i podobnych placówek; wzywa Komisję do wsparcia takich starań w ramach programów pomocowych UE; wzywa władze tureckie do wprowadzenia programów walki z analfabetyzmem wśród kobiet;
29. wzywa władze tureckie do podjęcia trwałego dialogu z Parlamentem Europejskim na temat praw kobiet w Turcji i w związku z tym odwołuje się do rezolucji w sprawie roli kobiet w życiu społecznym, gospodarczym i politycznym, która będzie rozpatrywana przez Parlament Europejski w 2005 r.;
30. z zadowoleniem przyjmuje fakt wprowadzenia przez władze tureckie zmian do kodeksu karnego w celu uchylenia wszystkich przepisów prawa będących wyrazem łagodnego podejścia do przestępstw motywowanych honorem; jednocześnie podkreśla potrzebę stworzenia warunków, w których osoby fizyczne będą mogły zgłaszać takie praktyki władzom w całkowicie bezpieczny i poufny sposób, oraz zapewnienia, by przestępstwa honorowe były ścigane i karane w sposób prawidłowy;
31. pilnie wzywa wszystkie zaangażowane strony do zakończenia działań wojennych w południowowschodniej części kraju; zachęca rząd Turcji do poczynienia bardziej aktywnych kroków w kierunku pojednania z tymi siłami kurdyjskimi, które postanowią złożyć broń;
32. wzywa władze tureckie do intensyfikacji wysiłków w celu zapewnienia, by kobiety, których swobodny dostęp do szkolnictwa podstawowego lub średniego jest utrudniony wskutek trudności mających podłoże rodzinne lub kulturowe, mogły dochodzić pełni swoich praw do kształcenia;
33. podkreśla, że ogólna sytuacja na południowym wschodzie uległa poprawie od roku 1999, zarówno pod względem bezpieczeństwa, jak i poszanowania praw podstawowych; wzywa rząd turecki do opracowania planów umożliwiających osobom, które tego pragną, powrót do rodzinnych wsi oraz miast w południowo-wschodniej części kraju oraz właściwego rozwiązania kwestii związanych z jednostkami straży wioskowej; wzywa Turcję do rozbrojenia strażników wiejskich oraz rozwiązania jednostek straży wioskowej; wzywa Turcję do nawiązania bliskiej współpracy z międzynarodowymi instytucjami, takimi jak Organizacja Narodów Zjednoczonych, Unia Europejska oraz Rada Europy w celu wspierania i przyśpieszenia powrotu osób wysiedlonych, zgodnie z Zasadami ONZ dot. Uchodźstwa Wewnętrznego; wzywa władze do opracowania zintegrowanej koncepcji rozwoju regionalnego w celu realizacji rozwoju gospodarczego południowo-wschodniej części kraju jako regionu oraz wspierania ogólnego procesu unowocześniania społeczeństwa;
34. wzywa Turcję do zniesienia ograniczeń geograficznych wobec Konwencji Genewskiej dotyczącej Statusu Uchodźców z 1951 r.;
35. wzywa władze tureckie do stosowanie standardów ILO w zakresie praw związków zawodowych i wprowadzenia dodatkowego ustawodawstwa zakazującego pracy dzieci;
36. wzywa rząd turecki do zniesienia przeszkód dla prowadzenia działalności przez związki zawodowe i do promowania wolności zrzeszania się poprzez odrzucenie przepisu wymagającego uzyskanie zgody rządu na tworzenie nowych organizacji oraz do stworzenia warunków sprzyjających rozwojowi prawdziwego dialogu społecznego jako jednego z filarów modelu gospodarczego i społecznego;
37. wzywa rząd turecki do ograniczenia roli politycznej wojska poprzez podejmowane reformy;
38. z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż w Konstytucji tureckiej zapisano zasadę prymatu prawa międzynarodowego nad prawem krajowym w odniesieniu do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz wzywa władze tureckie do poszanowania wszystkich postanowień Konwencji i niezwłocznego wdrożenia zaległych decyzji Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;
39. wzywa Turcję do wsparcia procesu pojednania ze społecznością armeńską poprzez uznanie ludobójstwa popełnionego na Armeńczykach, jak zostało to wyrażone w poprzednich rezolucjach Parlamentu Europejskiego (od 18 czerwca 1987 r. do 1 kwietnia 2004 r.) w sprawie statusu państwa kandydującego przyznanego Turcji;
40. uważa, że rządy Turcji oraz Armenii winny kontynuować proces pojednania, przy ewentualnej pomocy dwustronnego komitetu niezależnych ekspertów w celu ostatecznego przezwyciężenia tragicznych doświadczeń z przeszłości i zwraca się do rządu tureckiego z prośbą ponownego otwarcia granic z Armenią, tak szybko jak to możliwe;
41. wzywa Komisję i Radę do wyegzekwowania od tureckich władz oficjalnego uznania historycznego faktu ludobójstwa Armeńczyków w 1915 r. i jak najszybszego otwarcia granicy między Turcją i Armenią, zgodnie z rezolucjami przyjętymi przez Parlament Europejski w latach 1987-2004;
42. w kontekście kontynuacji poprawy stabilności w regionie i rozwoju lepszych relacji z sąsiadami, zwraca się z prośbą do Turcji o wrażliwe podejście do kwestii zapotrzebowania na wodę w tych krajach, ze szczególnym uwzględnieniem dolnej części Niziny Mezopotamskiej w Iraku oraz Iranie, gdzie bieg wody został znacznie uszczuplony poprzez budowę tamy Ataturk; zwraca się do Turcji z prośbą o utworzenie grup roboczych z sąsiednimi krajami, w tym z Syrią, w celu zapewnienia uczciwego i równego podziału wody z rzek, których górny bieg znajduje się w Turcji;
43. ponawia wezwanie skierowane do władz tureckich dotyczące natychmiastowego zaprzestania wszelkich działań stanowiących dyskryminację lub utrudnienie dla mniejszości i wspólnot religijnych, w tym w odniesieniu do praw majątkowych, statusu prawnego, szkół i zarządzania wewnętrznego, przepisów w zakresie planowania w dziedzinie ochrony środowiska oraz kształcenia kleru i wnosi o natychmiastowe otwarcie prawosławnego seminarium w Halki oraz publicznego używania tytułu kościelnego Patriarchatu Ekumenicznego jako pierwszych wyraźnych oznak ich wdrożenia; wzywa Turcję do działania w zgodzie z odnośnym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wzywa do uznania i ochrony alewitów, włącznie z uznaniem domów Cem jako świątyń i do dowolnego wyboru edukacji religijnej, nie ograniczonego tylko do religii sunnickiej; wzywa do ochrony praw podstawowych wszystkich mniejszości i wspólnot chrześcijańskich w Turcji (np. Greków ze Stambułu, Imvros i Tenedos);
44. mimo, iż szanuje demokratyczną wolę społeczności greckiej na Cyprze, wyraża żal z powodu faktu, iż wynik referendum po greckiej stronie Cypru pokrzyżował rozwiązanie problemu cypryjskiego i wzywa władze tureckie do utrzymania konstruktywnego podejścia przy rozwiązywaniu kwestii Cypru prowadzącego do jego sprawiedliwego rozwiązania, jakie ma zostać wynegocjowane w oparciu o plan Annana i podstawowe zasady, na jakich opiera się UE oraz do wczesnego wycofania, stosownie do odpowiednich rezolucji ONZ swoich sił zgodnie ze szczegółowym harmonogramem; wyraża przekonanie, że takie wycofanie sił tureckich jest koniecznym krokiem na drodze ku dalszemu zapobieganiu napięciom, ponownemu wszczęciu dialogu miedzy stronami oraz przygotowaniu rozwiązania trwałego; wzywa władze tureckie do uznania Republiki Cypru; przypomina władzom tureckim, że negocjacje akcesyjne są negocjacjami międzyrządowymi pomiędzy Turcją z jednej strony a 25 Państwami Członkowskimi UE z drugiej.
Republika Cypru jest jednym z Państw Członkowskich.
Otwarcie procesu negocjacji oznacza oczywiście automatyczne uznanie Cypru przez Turcję;
45. wzywa Radę do wypełnienia obietnic i położenia kresu izolacji społeczności Turków cypryjskich; oczekuje szybkiego przyjęcia dwóch rozporządzeń w zakresie pomocy gospodarczej i handlu z północną częścią wyspy;
46. przypomina władzom tureckim, iż w trakcie działań przedakcesyjnych będą one zobligowane do rozwiązania najważniejszych konfliktów z państwami sąsiednimi zgodnie z Kartą ONZ i odpowiednimi traktatami; przypomina również o znaczeniu jakie mają dla negocjacji akcesyjnych dobre stosunki sąsiedzkie i powstrzymanie się od gróźb i powodujących napięcia działań wojskowych; zgodnie z wnioskami końcowymi Rady Europejskiej obradującej w Helsinkach, w przypadku braku porozumienia w sprawie wytyczenia granic należy wnieść sprawę przed Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w celu uzyskania ostatecznego werdyktu; zwraca się również do władz tureckich o wyeliminowanie wszelkich istniejących restrykcji w odniesieniu do statków pod banderą cypryjską wykorzystywanych w celach handlowych przez Państwa Członkowskie UE;
47. wzywa Komisję do uwzględnienia wszystkich koniecznych reform politycznych w nowej wersji Partnerstwa dla Członkostwa i podkreśla potrzebę ciągłej i skutecznej pomocy wspólnotowej w oparciu o nową wersję Partnerstwa dla Członkostwa, przystosowaną w najszerszym możliwym stopniu do potrzeb Turcji w zakresie zgodności z kryteriami kopenhaskimi;
48. zwraca się z prośbą do Komisji, Rady oraz Państw Członkowskich o podjęcie wszelkich kroków koniecznych do wprowadzenia w życie Konstytucji Europejskiej, tak by UE mogła spełnić warunki wstępne konieczne do jej właściwego funkcjonowania i zwiększyć jej zdolność do przyjęcia nowych Państw Członkowskich;
49. wita z zadowoleniem zalecenie Komisji monitorowania wprowadzania reform prawnych, poszanowania zasad wolności i demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz rządów prawa, jak też zgodne z Traktatem o Unii Europejskiej i Konstytucją dla Europy zobowiązanie Komisji do zawieszenia negocjacji w przypadku poważnego i trwałego łamania tych zasad; wzywa Komisję oraz Radę do konsultowania Parlamentu w tej kwestii;
50. przywołuje wnioski końcowe Rady Europejskiej z 21- 22 czerwca 1993 r. określające kryteria kopenhaskie dla członkostwa w UE i wzywa Radę Europejską w swojej decyzji o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z Turcją, do stwierdzenia, że zdolność Unii do przyjęcia Turcji w charakterze członka przy jednoczesnym zachowaniu tempa integracji europejskiej jest — z punktu widzenia Unii jak też kraju kandydującego — ważnym kryterium akcesji;
51. zachęca władze tureckie do kontynuowania reform zmierzających do wzmocnienia mechanizmów chroniących przestrzeganie praw człowieka, takich jak możliwość złożenia skargi do niezależnego organu, którą mają obywatele; w związku z tym uważa za ważne utworzenie biura rzecznika praw obywatelskich w najbliższej przyszłości;
52. podkreśla, w związku z tym, znaczenie programów wymiany i szkolenia urzędników sądowych i sędziów oraz uczestniczenia w sympozjach na temat wspólnotowego prawa, które Turcja zaczęła organizować we współpracy z UE oraz niektórymi Państwami Członkowskimi i Radą Europy;
53. zwraca uwagę na postępy poczynione w wypełnianiu kryteriów ekonomicznych, a w szczególności dostosowanie się Turcji do acquis communautaire w obszarze energii, polityki przemysłowej, badań naukowych i telekomunikacji; uważa jednakże, iż postęp ten nie jest jednakowy we wszystkich obszarach, co sprawia, że konieczne jest przeprowadzenie co najmniej czterech reform: zwiększenia zdolności administracyjnej do wdrażania i egzekwowania acquis, niezależnego w swej działalności organu odpowiedzialnego za kontrolę pomocy państwowej, zwiększenia środków przeznaczonych na rozwój nauki i badania naukowe, ponieważ możliwości Turcji pozostają ograniczone ze względu na niski w porównaniu z PKB poziom środków przeznaczonych na tę dziedzinę oraz dokonania zmian w prawodawstwie dotyczącym sektora telekomunikacji, tak by umożliwić przeobrażenia w strukturze rynku, który jest zdominowany przez wielkie i wpływowe przedsiębiorstwa;
54. wzywa Komisję i Radę do dokonania corocznej aktualizacji sprawozdania określającego skutki członkostwa oraz przeprowadzenia pozostałych odpowiednich badań dotyczących ewentualnego członkostwa Turcji, w tym koniecznych reform polityki UE oraz przedstawienia konkluzji Parlamentowi Europejskiemu i parlamentom krajowym Państw Członkowskich;
55. podkreśla, że jedynie okazując gotowość do przyjęcia wartości UE poprzez zdecydowane wdrażanie i ciągłe reformy, Turcja będzie w stanie zagwarantować nieodwracalność procesu reform i zyskać konieczne poparcie opinii publicznej w UE; oczekuje, że Komisja i Rada w oparciu o fakty udowodnią, iż udało się to osiągnąć;
56. w tym kontekście wzywa Komisję oraz Radę do corocznego informowania Parlamentu Europejskiego oraz krajowych parlamentów Państw Członkowskich o postępie Turcji w wypełnianiu kryteriów politycznych oraz do zawarcia w sprawozdaniu wszelkich sprawdzonych przypadków stosowania tortur zgłoszonych w ciągu roku oraz liczby azylantów tureckich przyjętych przez Państwa Członkowskie UE w danym roku;
57. nalega, aby — po rozpoczęciu negocjacji w sprawie poszczególnych rozdziałów — w przypadku poważnego i utrzymującego się naruszania zasad swobody, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz praworządności, Komisja, po konsultacjach z Parlamentem Europejskim, zaleciła, zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej, wstrzymanie negocjacji akcesyjnych;
58. zauważa, iż negocjacje z Turcją mogą zostać zakończone dopiero po określeniu przez UE perspektyw finansowych na okres od roku 2014;
59. zauważa też, iż skutki budżetowe przystąpienia Turcji do UE będzie można w pełni ocenić po określeniu parametrów negocjacji finansowych z Turcją w kontekście perspektyw finansowych począwszy od roku 2014;
60. podkreśla, że zalecenie Komisji dotyczące wynegocjowania w traktacie akcesyjnym długich okresów przejściowych, szczegółowych ustaleń w takich obszarach jak polityki strukturalne i rolnictwo oraz stałych zabezpieczeń swobodnego przepływu pracowników, nie powinno mieć negatywnego wpływu na wysiłki Turcji w dziedzinie dostosowania się do dorobku prawnego UE;
61. uważa zdolność Unii Europejskiej do rozszerzenia jako części kryteriów z Kopenhagi za warunek oraz jest z tego powodu zdania, że Unia Europejska powinna być ze swojej strony reformowalna pod względem politycznym i instytucjonalnym;
62. podkreśla znaczenie opinii obywateli UE na temat ewentualnego traktatu akcesyjnego; w związku z tym nalega, aby rząd turecki oraz Komisja, w świetle realizacji trzeciego filaru, rozpoczęły kampanię informacyjną skierowaną do obywateli UE i Turcji, w formie programów wymiany i imprez publicznych, które zwiększą wiedzę na temat procesu integracji i ułatwią wzajemne zrozumienie; oczekuje, że Komisja wysunie konkretne propozycje działań skutecznie wspierających ten proces i promujących pogłębiony dialog polityczny i kulturalny między UE i społeczeństwem tureckim; podkreśla, że proces spełniania przez Turcję kryteriów UE musi przebiegać w sposób uczciwy i przejrzysty;
63. podkreśla, że rozpoczęcie negocjacji będzie punktem wyjścia dla długotrwałego procesu, który sam w sobie jest procesem otwartym i nie prowadzi z góry i automatycznie do akcesji; podkreśla, że choć celem otwarcia negocjacji jest pełne członkostwo Turcji, to osiągnięcie tego celu będzie zależeć od wysiłków obu stron; przystąpienie do UE nie jest automatycznym rezultatem rozpoczęcia procesu negocjacji;
64. jest zdania, że w kontekście ewentualnej akcesji, od władz tureckich zależy obecnie udowodnienie, że są naprawdę zdolne spełnić polityczne kryteria kopenhaskie oraz potwierdzanie przez dłuższy okres, że proces reform, który będzie musiał być trwały i wdrażany, jest zasadniczy i nieodwracalny;
65. wzywa władze tureckie do zachęcania do częstych wizyt oraz prowadzenia dialogu z Parlamentem Europejskim, bez ograniczeń;
66. uważa, że niezależnie od tego, czy negocjacje zakończą się sukcesem, czy też nie, stosunki między UE i Turcją muszą zapewnić, iż Turcja będzie w pełni zakotwiczona w strukturach europejskich;
67. uważa, że należy zalecić rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych pod warunkiem, iż zostanie uzgodnione, że:
- w pierwszej fazie negocjacji podstawowym warunkiem będzie całkowite spełnienie kryteriów politycznych, w związku z czym negocjacje na szczeblu ministerialnym rozpoczną się od oceny spełnienia kryteriów politycznych, zwłaszcza w dziedzinie praw człowieka i wszystkich podstawowych wolności, zarówno w teorii, jak i w praktyce, a dopiero w następnej kolejności zapewnienie możliwości umieszczenia na harmonogramie negocjacji pozostałych rozdziałów,
- zgodnie z wymogami Komisji, sześć ważnych ustaw musi być przyjętych i wprowadzonych w życie przed rozpoczęciem negocjacji,
- wszystkie przewidziane przez Komisję mechanizmy zapewniające dokładny monitoring, intensywny dialog polityczny i ewentualne zawieszenie negocjacji, jeśli zajdzie taka konieczność, są w pełni skuteczne;
68. biorąc pod uwagę całkowite postępy opisane w raporcie Komisji oraz uwzględniając postanowienia niniejszej rezolucji, wzywa Radę Europejską do niezwłocznego rozpoczęcia negocjacji z Turcją;
69. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy, przewodniczącemu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz rządowi i parlamentowi Turcji.
[1] Dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym.
P6_TA(2004)0099
Szczyt UE-Rosja
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie spotkania na szczycie UE-Rosja w Hadze w dniu 25 listopada 2004 roku
Parlament Europejski,
- uwzględniając Układ o Partnerstwie i Współpracy [1] pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi a Rosją, który wszedł w życie dnia 1 grudnia 1997 roku i wspólne oświadczenie w sprawie rozszerzenia UE i stosunków UE-Rosja podpisane dnia 27 kwietnia 2004 roku i potwierdzone zarówno przez Parlament Europejski, jak i rosyjską Dumę w październiku 2004 roku,
- uwzględniając wcześniejsze rezolucje w sprawie Rosji i Czeczenii, w szczególności swe zalecenie dla Rady w sprawie stosunków UE-Rosja z dnia 26 lutego 2004 roku [2],
- uwzględniając wynik 14 spotkania na szczycie UE-Rosja w Hadze w dniu 25 listopada 2004 roku,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany "Szersza Europa — Sąsiedztwo: nowe ramy stosunków z naszymi wschodnimi i południowymi sąsiadami" (COM(2003)0104),
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. mając na uwadze, iż ściślejsza współpraca i dobrosąsiedzkie stosunki pomiędzy UE i Rosją mają podstawowe znaczenie dla stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu całej Europy,
B. mając na uwadze, że obie strony podkreślają znaczenie strategicznego partnerstwa UE-Rosja i ich intencje dalszego rozwijania współpracy w Europie i poza nią, opartej na wspólnych interesach i wspólnych wartościach, w szczególności demokracji, rządów prawa i poszanowania praw człowieka,
C. mając na uwadze, iż UE, po jej ostatnim rozszerzeniu, jest bardzo zaangażowana we wprowadzanie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, która jest jednym z podstawowych priorytetów jej działań zewnętrznych wraz z późniejszym zaangażowaniem w rozwiązanie konfliktów na Zadnieprzu i Południowym Kaukazie,
D. mając na uwadze, iż zarówno UE, jak i Rosja uważają, że ponoszą wspólną odpowiedzialność za ustanowienie i utrzymanie stabilności rejonów stanowiących ich wspólne sąsiedztwo,
E. mając na uwadze spotkanie na szczycie UE-Rosja w Petersburgu w maju 2003 roku, na którym postanowiono przyjąć cztery wspólne obszary polityk dodając do uzgodnionej dwa lata wcześniej wspólnej przestrzeni gospodarczej przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, przestrzeń bezpieczeństwa zewnętrznego oraz przestrzeń badań naukowych, edukacji i kultury,
F. mając na uwadze, że uczestnicy 14 spotkania na szczycie UE-Rosja uzgodnili odłożenie ustanowienia tych czterech wspólnych przestrzeni do następnego spotkania na szczycie UE-Rosja, które odbędzie się w Moskwie w maju 2005 roku,
G. podkreślając, że wszelki dalszy postęp w budowaniu prawdziwie strategicznego partnerstwa musi łączyć się z konkretną poprawą obecnej sytuacji, a wartości demokracji, rządów prawa i poszanowania praw człowieka, które stanowią podstawę tego partnerstwa, muszą być w pełni podzielane,
H. mając na uwadze, że UE i Rosja ponoszą wspólnie odpowiedzialność za doprowadzenie do pokojowych rozwiązań konfliktów w ich bezpośrednim sąsiedztwie,
I. mając na uwadze, że brak skutecznych rozwiązań w Czeczenii doprowadził do rozszerzenia się aktów terrorystycznych na sąsiednie republiki oraz fakt, że nadal łamane są prawa człowieka związane z rosyjskimi siłami bezpieczeństwa,
1. wyraża ubolewanie z powodu braku istotnego postępu w ustanowieniu czterech wspólnych przestrzeni podczas 14 spotkania na szczycie UE-Rosja w Hadze, odnotowuje jednak chęć pogłębienia dialogu dotyczącego szeregu spraw, takich jak mniejszości, prawa człowieka i prawa podstawowe oraz wyraża nadzieję, że dialog ten doprowadzi do konkretnych rezultatów;
2. jest zdania, że cztery wspólne przestrzenie muszą być traktowane jako całość i nie powinny być rozdzielane;
3. deklaruje chęć pogłębienia współpracy między UE i Rosją w celu stworzenia tych czterech wspólnych przestrzeni;
4. wzywa Komisję i Radę do pełnego wykorzystania istniejących instrumentów i programów, takich jak TACIS, w celu wsparcia budowy społeczeństwa obywatelskiego w Rosji i kładzie nacisk na fakt, iż przyszłe instrumenty muszą dążyć również do wzmocnienia demokracji i poszanowania rządów prawa;
5. z zadowoleniem przyjmuje ratyfikację przez Dumę dnia 22 października 2004 roku Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu; podkreśla pozytywny wpływ, jaki podpisanie konwencji z Kioto będzie mało na rozwój długoterminowego partnerstwa strategicznego pomiędzy UE i Rosją; wyraża nadzieję, iż przykład Rosji będzie zachętą dla innych państw liczących się w skali światowej i wzywa wszystkich zainteresowanych do włożenia dodatkowych wysiłków poprawę wydajności energetycznej i rozwój energii nie powodujących żadnych emisji dwutlenku węgla;
6. z zadowoleniem wita rozszerzenie porozumienia o partnerstwie i współpracy na nowe Państwa Członkowskie i wyraźne zobowiązanie obu stron do dalszych aktywnych działań zmierzających do wypełnienia zobowiązań zawartych we wspólnym oświadczeniu we wspomnianym wyżej wspólnym oświadczeniu;
7. z zadowoleniem przyjmuje oświadczenie prezydenta Putina na spotkaniu na szczycie, iż Rosja podpisze "w niedalekiej przyszłości" układy graniczne z Estonią i Łotwą;
8. podkreśla, iż UE i Rosja muszą intensyfikować dialog polityczny, w szczególności w zakresie osiągnięcia wspólnego celu umocnienia organizacji międzynarodowych, takich jak ONZ i WTO;
9. uznaje, iż Rosja jest szczególnie zainteresowana utrzymaniem dobrych stosunków z wieloma graniczącymi z nią krajami, takimi jak Białoruś, Ukraina, Mołdawia, czy region Południowego Kaukazu; podkreśla jednak, iż Rosja powinna trzymać się zasady nieingerencji w sprawy wewnętrzne niepodległych państw, w szczególności w przypadku wyborów;
10. wyraża zaniepokojenie przebiegiem procesu demokratyzacji Rosji i dalszą koncentracją w rękach centralnego rządu w Moskwie takich uprawnień jak wyznaczanie przez prezydenta Rosji sędziów sądu najwyższego, gubernatorów i burmistrzów dużych miast; wyraża troskę z powodu zaostrzenia kontroli mediów i ograniczenia wolności prasy;
11. ostro potępia niedawne ataki terrorystyczne przeciwko ludności cywilnej w Rosji i innych krajach ościennych i z zadowoleniem przyjmuje środki zmierzające do pogłębienia współpracy UE-Rosja w walce z terroryzmem, o ile środki te nie naruszają praw człowieka i podstawowych wolności i nie prowadzą do ograniczania praw demokratycznych czy społeczeństwa obywatelskiego;
12. jest głęboko zaniepokojony utrzymującym się i powtarzającym masowym łamaniem praw humanitarnych i praw człowieka przez siły rosyjskie w stosunku do ludności cywilnej Czeczenii; wzywa Rosję do starań o wiarygodny proces pokojowy i pojednania oraz podkreśla, iż jedynym rozwiązaniem jest globalne, wynegocjowane rozwiązanie polityczne, nie zaś rozwiązanie przy użyciu sił wojskowych;
13. z zadowoleniem przyjmuje propozycję Rady dotyczącą ściślejszej współpracy w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych i oczekuje, iż Rosja odegra szczerszą i bardziej konstruktywną rolę w kryzysach na Zadnieprzu i Południowym Kaukazie;
P6_TA(2004)0100
Jednolita procedura dla Europejskiego Systemu Azylowego *
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie procedury azylowej i ochrony w rejonach pochodzenia (2004/2121(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zarządzania zasadami wjazdu na terytorium UE osób potrzebujących międzynarodowej ochrony oraz zwiększenia możliwości ochrony rejonów, z których pochodzą — "Poprawa dostępu do trwałych rozwiązań" (COM(2004)0410),
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Większa efektywność wspólnej europejskiej polityki azylowej: pojedyncza procedura jako kolejny krok"(COM(2004)0503),
- uwzględniając Powszechną Deklarację Praw Człowieka uchwaloną przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 10 grudnia 1948 r., w szczególności jej art. 14,
- uwzględniając Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności podpisaną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. oraz protokoły dodatkowe do niej,
- uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej [1], proklamowaną w dniu 7 grudnia 2000 r., w szczególności jej art. 1, 18 i 19,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, przyjęty przez Konwent Europejski w dniach 13 czerwca i 10 lipca 2003 r., przedłożony Przewodniczącemu Rady Europejskiej w Rzymie w dniu 18 lipca 2003 r., zatwierdzony przez Konferencję Międzyrządową na szczeblu szefów państw i rządów, zwołaną w trakcie szczytu Rady Europejskiej w dniach 17 i 18 czerwca 2004 r., w szczególności art. II-61, II-78, II-79 i III-266,
- uwzględniając Konwencję Genewską o statusie uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. oraz uzupełniający ją Protokół Nowojorski z dnia 31 stycznia 1967 r.,
- uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej w wersji skonsolidowanej [2], w szczególności art. 2 tiret czwarte i art. 6,
- uwzględniając wersję skonsolidowaną Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [3], a w szczególności art. 63,
- uwzględniając Plan Działań Rady i Komisji w sprawie optymalnych zasad zastosowania postanowień Traktatu Amsterdamskiego dotyczących ustanowienia obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości [4], w szczególności punkty 8, 32, 33, 34, 36 i 37,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Tampere w dniach 15- 16 października 1999 r., w szczególności konkluzje ujęte w punktach 13, 14 i 15,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Laeken w dniach 14- 15 grudnia 2001 r., w szczególności konkluzje ujęte w punktach 39 i 40,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Sewilli w dniach 21- 22 czerwca 2002 r., w szczególności konkluzje ujęte w punktach 26, 27, 28, 29, 33 i 34,
- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Salonikach w dniach 19- 20 czerwca 2003 r., w szczególności konkluzje ujęte w punktach 24, 25, 26 i 27,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Ku wspólnej procedurze udzielania azylu i jednolitemu, obowiązującemu w całej Unii, statusowi osób, którym udziela się azylu" (COM(2000)0755),
- uwzględniając Agendę lub Wspólny Program Ochrony, przyjęty przez Komitet Wykonawczy Wysokiego Komisarza NZ ds. Uchodźców i z zadowoleniem przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w 2002 r., po uprzednich światowych konsultacjach w sprawie ochrony międzynarodowej,
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnej polityki azylowej i Programu Ochrony (COM(2003)0152),
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany "Ku lepiej zorganizowanemu, bardziej dostępnemu i sprawiedliwemu systemowi udzielania azylu"(COM(2003)0315),
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A6-0051/2004),
A. mając na uwadze, że Rada Europejska obradująca w Salonikach w swojej konkluzji ujętej w punkcie 26 zwróciła się do Rady "o rozpatrzenie wszystkich czynników, dzięki którym wjazd osób potrzebujących ochrony międzynarodowej na terytorium UE będzie lepiej zorganizowany i uporządkowany, i o zbadanie, w jaki sposób można by zwiększyć możliwości ochrony w rejonach, z których pochodzą, w celu przedłożenia Radzie do czerwca 2004 r. ogólnego sprawozdania z propozycjami działań, które należy podjąć, wraz ze wskazaniem ich konsekwencji prawnych",
B. mając na uwadze, że oba komunikaty Komisji będące przedmiotem niniejszej rezolucji, powinny być rozpatrywane wspólnie, ponieważ pomimo różnych uzasadnień oba stanowią odpowiedź Komisji na, odpowiednio, konkluzje ujęte w punktach 26 i 27 Rady Europejskiej obradującej w Salonikach i zawierają podstawowe założenia i cele nowego spojrzenia na lepiej zorganizowane, bardziej dostępne i sprawiedliwe systemy udzielania azylu, badając zarazem nowe sposoby osiągnięcia ewoluującego podejścia zdefiniowanego w Tampere,
C. mając na uwadze, że Konwencja Genewska i międzynarodowy obowiązek przyjmowania każdej osoby ubiegającej się o azyl na granicach winien nadal pozostać regułą,
D. mając na uwadze konieczność zawarcia porozumień pomiędzy UE a państwami trzecimi w celu wsparcia dostępu do trwałych rozwiązań na rzecz uchodźców oraz osób potrzebujących ochrony lub też azylu politycznego opartego na zasadzie wspólnej odpowiedzialności,
E. mając na uwadze, iż przedłużające się okresy oczekiwania uchodźców na zmianę statusu oraz długotrwałe procedury analizowania wniosków o azyl osłabiają bezpieczeństwo osobiste wnioskodawców rzeczywiście wymagających wsparcia, szczególnie w sytuacjach kryzysowych, oraz zmuszają ich do uciekania się do nielegalnych form podróży,
1. wzywa Unię do ochrony prawa osób potrzebujących pomocy do bezpieczeństwa i właściwego rozpatrzenia ich skarg, oraz do zapewnienia ścisłego przestrzegania standardów międzynarodowych praw człowieka i praw uchodźców, a w szczególności zasady non-réfoulement (tzn. że państwa nie mogą wydalać osób składających w dobrej wierze wniosek o azyl);
2. ubolewa nad tym, że postępy w przyjmowaniu programu legislacyjnego dotyczącego pierwszego etapu wspólnego europejskiego systemu udzielania azylu, zdefiniowanego w konkluzjach Rady Europejskiej z Tampere, zostały opóźnione, a harmonizacja odbywa się w oparciu o najmniejszy ze wspólnych mianowników oraz nad tym, że Rada była w stanie dopiero 29 kwietnia 2004 r. osiągnąć polityczne porozumienie w sprawie zmienionego projektu dyrektywy w sprawie minimalnych norm proceduralnych przy nadawaniu i pozbawianiu statusu uchodźcy, które powinny stosować Państwa Członkowskie [5];
3. gratuluje Komisji przedstawienia Komunikatu (COM(2004)0410), w którym proponuje ona, jako uzupełnienie obecnej wspólnej europejskiej polityki azylowej, z jednej strony działania w celu rozwoju bardziej uporządkowanego i lepiej zorganizowanego wjazdu na terytorium UE osób potrzebujących pomocy międzynarodowej, a z drugiej strony działania w celu zwiększenia ich ochrony w rejonach, z których pochodzą;
4. mając na uwadze fakt, że właściwe podejście do systemów azylowych wymaga precyzyjnej wiedzy o ich cechach i zakresie w różnych Państwach Członkowskich, wnosi o to, aby UE posiadała własne źródła informacji w zakresie ruchów migracyjnych, i dlatego uważa, że istotne jest wzmocnienie roli Europejskiego Obserwatorium Migracji jako instrumentu centralizującego statystykę azylową w UE;
5. uważa, że nadal trzeba włożyć wiele pracy w ochronę Unii Europejskiej jako jednolitej przestrzeni azylowej i zapewnienie, by nasi obywatele mieli zaufanie do systemu, który działa sprawiedliwie, skutecznie i sprawnie, zarówno chroniąc tych, którzy tego potrzebują, jak i radząc sobie z tymi, którym ochrona nie przysługuje;
6. uważa, że przy wdrażaniu, wciąż jedynie częściowym, pierwszego etapu wspólnej europejskiej polityki azylowej obnażono poważne niedostatki strukturalne, które zagrażają humanitarnej tradycji Europy, w związku z czym w celu poprawy organizacji systemu udzielania azylu w kontekście rozszerzenia Unii trzeba osiągnąć, poprzez ich stopniową realizację, następujące cele, które mają uzupełniać (a nie zastępować) wspólną europejską politykę azylową uzgodnioną w Tampere:
a) poprawienie jakości decyzji dotyczących azylu wewnątrz Unii Europejskiej,
b) bycie kluczowym elementem w procesie tworzenia zdolności ochronnych i pomaganie krajom w skutecznej ochronie osób ubiegających się o azyl i uchodźców, wykorzystując do tego, jako punkt odniesienia, międzynarodowe standardy w zakresie ochrony praw człowieka,
c) rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony z jak największym uwzględnieniem realnych potrzeb oraz uregulowanie zasad bezpiecznego wjazdu na terytorium UE poprzez uporządkowany i zorganizowany przyjazd osób potrzebujących ochrony międzynarodowej,
d) przestrzeganie zasady solidarności i zapewnienie sprawiedliwego podziału odpowiedzialności,
e) stworzenie całościowego podejścia w celu ustanowienia skutecznych i szybkich procedur w dziedzinie udzielania azylu i repatriacji;
7. podkreśla konieczność współpracy pomiędzy państwami trzecimi z Unią Europejską na rzecz wypracowania wszechstronnej i zrównoważonej unijnej polityki azylu i migracji; uważa, że partnerstwo z państwami trzecimi może zostać wdrożone za pomocą istniejących środków, takich jak Europejska Polityka Sąsiedztwa i oczekujące na przyjęcie poszczególne Programy Działania danych państw do niej się odnoszące, w formie elastycznej i w sposób adekwatny do konkretnej sytuacji, jak również innych programów wspólnotowych — programu pomocy dla ludności wysiedlonej z ziemi ojczystej w Azji i Ameryce Łacińskiej [6], MEDA [7], CARDS [8], EFR [9], czy też programu AENEAS [10];
8. jest przekonany, że jednym z instrumentów gwarantujących bardziej uporządkowane i lepsze kontrolowanie wjazdów na teren Unii Europejskiej osób potrzebujących ochrony międzynarodowej może być system przesiedleń obejmujący całą Wspólnotę, oparty na poszanowaniu życzeń jednostki i dobrowolnym udziale wszystkich Państw Członkowskich w systemie, w ramach którego dana osoba zostałby przeniesiona z pierwszego kraju przyjmującego do Państwa Członkowskiego, gdzie miałaby ona zagwarantowaną ochronę i szansę na przyszłą integrację i niezależność, przy czym Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców brałoby udział w procesie selekcji i przekazywania określonej dokumentacji; w tym celu wzywa Unię Europejską do stworzenia właściwego instrumentu prawnego gwarantującego sprawne wdrożenie takiego systemu;
9. odrzuca koncepcję "zewnętrznego realizowania" procedury składania wniosków poprzez takie kierowanie wnioskodawców, aby status uchodźcy uzyskiwali oni w kraju trzecim, choćby dlatego, że utrudniałoby to wnioskodawcom należytą reprezentację i pozostawiłoby proces poza kontrolą demokratyczną;
10. stwierdza, że mechanizmy przesiedlenia są sposobem umożliwiającym szybki dostęp do ochrony, dzięki czemu uchodźca nie staje się ofiarą nielegalnej imigracji i siatki handlu ludźmi, czy też nie musi latami czekać na uznanie swojego statusu prawnego;
11. uważa, że programy przesiedleń są instrumentem mającym na celu sprostanie szczególnym potrzebom związanym z ochroną uchodźców, których życie, wolność, bezpieczeństwo, zdrowie i prawa podstawowe są zagrożone w krajach, w których się schronili;
12. uważa, że w programach przesiedleń należy szczególną uwagę zwrócić na tych, których uznaje się za najsłabszych i najbardziej potrzebujących pomocy, na przykład: ofiary gwałtu i wykorzystywania seksualnego, kobiety w ciąży, osoby małoletnie pozbawione opieki, osoby upośledzone, działaczy ruchu ochrony praw człowieka czy osoby prześladowane z powodów politycznych; przy analizowaniu poszczególnych przypadków potrzebna jest elastyczność i szczególne traktowanie, przy czym takie podejście będzie stanowiło prawdziwą wartość dodaną na poziomie Unii Europejskiej;
13. stwierdza, że na kwestię ośrodków, w których przebywaliby potencjalni migranci w kraju końcowego tranzytu nie ma miejsca w rozważaniach na temat trwałych rozwiązań w regionach pochodzenia, ani w kwestii oferowania schronienia osobom potrzebujących ochrony międzynarodowej; w istocie uważa, że takie ośrodki mogłyby, co prawda, być rozwiązaniem tymczasowym w sytuacjach, gdy występuje nasilenie ruchów migracyjnych, ale wywołuje to wiele pytań na temat możliwości spełniania międzynarodowych zobowiązań odnoszących się do praw człowieka, między innymi dlatego, że w wielu krajach tranzytowych prawa człowieka nie były respektowane przez rządy tych krajów;
14. wierzy, że takie programy przesiedleń, jeżeli są odpowiednio zarządzane i mają odpowiednie zasoby, mogą być pomocne w rozwoju, w kraju przyjmującym uchodźców, powszechnego zrozumienia dla kwestii uchodźstwa i powodów, dla których uchodźcy ubiegają się o ochronę oraz zrozumienia dla tych, którzy potrzebują ochrony międzynarodowej, a także mogą pomóc we wzmacnianiu skuteczności UE w zwalczaniu handlu ludźmi;
15. uważa, że aktywny rozwój takiego zrozumienia ma kluczowe znaczenie w walce z wszelkimi przejawami dyskryminacji, rasizmu i ksenofobii w UE;
16. wzywa Unię Europejską do wykazania w sposób widoczny i spójny swojej gotowości do udzielenia wsparcia państwom trzecim w regionach pochodzenia w celu wzmocnienia możliwości działań ochronnych, w myśl inicjatywy Convention Plus Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców, a także innych zaleceń oraz wykluczenia możliwości finansowania obozów dla uchodźców oraz wszystkich innych ośrodków ograniczających wolność osobistą osób ubiegających się o azyl;
17. uważa, że dodatkowe zasoby konieczne w celu poprawy wsparcia w regionie obejmują dodatkowe środki pieniężne przydzielone i koordynowane w ramach istniejących linii budżetowych, przy czym nie jest rozwiązaniem realokacja istniejących środków przeznaczonych na pomoc i rozwój; uważa, że powinno to zostać uwzględnione w rozważaniach na temat perspektyw finansowych; dodatkowe i skoordynowane fundusze dla Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców będą także konieczne biorąc pod uwagę rolę, jaką ten organ miałby odegrać;
18. wzywa Unię Europejską do zapewnienia, iż niezbędne środki budżetowe, inne niż te już przewidywane jako pomoc rozwojowa dla państw trzecich, będą dostępne w celu wzmocnienia finansowych oraz instytucjonalnych możliwości działań ochronnych w stosunku do uchodźców w krajach rozwijających się, pod warunkiem, że środki te nie będą przeznaczone na tworzenie obozów dla uchodźców oraz wszystkich innych ośrodków ograniczających wolność osobistą osób ubiegających się o azyl;
19. uważa, że niezbędne jest określenie przejrzystych zakresów odpowiedzialności agencji zaangażowanych w ten proces;
20. stwierdza, że kwestią kluczową jest stanowcza wspólna polityka zagraniczna i polityka bezpieczeństwa, w której rozwiązywanie długotrwałych konfliktów i zapobieganie nim w celu pomocy osobom szukającym ochrony winno być dla UE kwestią priorytetową; dlatego z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, aby wprowadzić unijne regionalne programy ochrony i wyraża chęć udziału w ich tworzeniu oraz w dokonywaniu koniecznej oceny i w monitorowaniu ich wdrożenia;
21. jest zdania, że podobne programy ochrony muszą zawierać zabezpieczenia nie zezwalające na zbyt wczesne odsyłanie uchodźców, oparte na idei bezpiecznego kraju trzeciego;
22. usilnie nalega, by Unia Europejska przeanalizowała, na potrzeby osób potrzebujących natychmiastowej i pilnej ochrony istniejące problemy związane z procedurą bezpiecznego wjazdu (PBW), co do których Państwa Członkowskie sygnalizowały nadużycia, oraz aby zbadała w większym stopniu możliwości opracowania instrumentu prawnego, definiującego i określającego elementy składowe systemu PBW, polegającego na tym, że obywatel kraju trzeciego będzie mógł złożyć wniosek o azyl lub inną formę ochrony międzynarodowej do władz potencjalnego Państwa Członkowskiego przyjęcia, przebywając poza jego terytorium i otrzymać zezwolenie, tymczasowe lub ostateczne, na wjazd;
23. podkreśla, że zwiększanie środków opieki nad uchodźcami w kraju ich pochodzenia, jak i ustanowienie procedur bezpiecznego wjazdu (Protected Entry Procedures) przyczyni się do zapewnienia uregulowanego i przewidywalnego sposobu wjazdu do UE; uważa, że istnieje prawo do ubiegania się o azyl po przekroczeniu granicy Państwa Członkowskiego UE powinno zostać utrzymane;
24. podkreśla, że ważne jest, by UE dzieliła odpowiedzialność w traktowaniu spraw uchodźców z krajami trzecimi, a w szczególności z krajami pierwotnego azylu, oraz zaspokoiła potrzebę skuteczniejszej współpracy w celu wzmocnienia możliwości ochrony w krajach, które przyjmują uchodźców, tak by stały się one stałymi gwarantami skutecznej ochrony;
25. wyraża przekonanie, iż Unia Europejska winna być lepiej przygotowana do udzielenia pomocy państwom sąsiadującym z krajami znajdującymi się w sytuacji kryzysowej, co umożliwiłoby wspieranie ich wysiłków związanych z nagłymi i licznymi migracjami ludności mającymi miejsce w następstwie sytuacji kryzysowych, zgodnie ze standardami międzynarodowymi;
26. uznaje znaczenie wsparcia udzielanego krajom przyjmującym większość osób poszukujących stałego schronienia i uznaje, że istotne jest, by oferowane tam warunki spełniały przynajmniej wymagania określone przez Komisję w ust. 45 pkt. a)-e) komunikatu (COM(2004)0410);
27. jest zdania, że takie wsparcie udzielane w regionie pochodzenia stanowi uzupełnienie wspólnej europejskiej procedury udzielania azylu opartej na wysokich standardach wsparcia oraz na pełnym poszanowaniu naszych zobowiązań międzynarodowych i w związku z tym stwierdza, że takie wsparcie nie zastępuje adekwatnej procedury w UE;
28. uważa, że inwestowanie w trwałe rozwiązania wymagać będzie intensywnej współpracy pomiędzy różnymi departamentami i agencjami Komisji, w szczególności odpowiedzialnymi za rozwój, sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne, handel oraz sprawy zagraniczne; jest zdania, że Komisja powinna przekazywać swoje propozycje dotyczące takiej współpracy Parlamentowi tak szybko, jak to możliwe, oraz składać Parlamentowi regularne sprawozdania na temat postępów takiej współpracy;
29. z zadowoleniem przyjmuje przedstawienie przez Komisję dokumentu (COM(2004)0503), który ma na celu stworzenie procesu umożliwiającego likwidację luki w ochronie oraz doprowadzenie do skutecznego wdrożenia pierwszego etapu wspólnego systemu udzielania azylu;
30. z zadowoleniem przyjmuje wniosek o ulepszenie procedury oceny tak, by obejmowała wszystkie istotne informacje, ale zwraca uwagę na fakt, że ulepszenie to musi objąć również wykorzystanie informacji zebranych w całym kraju, pochodzących z różnych źródeł, dokładne szkolenie osób podejmujących decyzje w sprawie osób składających wnioski, pomoc prawną w przygotowywaniu wniosków, udzielanie informacji w języku zrozumiałym dla osoby składającej wniosek oraz prawo do odwołania od decyzji w danym kraju;
31. aby ulepszyć jakość procesu podejmowania decyzji w przyszłości w zakresie jakości azylu, proponuje wprowadzenie systemów monitorujących sytuację osób wracających do swoich krajów pochodzenia, w sytuacji, gdy ich wnioski o azyl zostały uznane za bezprzedmiotowe, aby móc ocenić, że została podjęta właściwa decyzja;
32. podkreśla potrzebę opracowania zharmonizowanego podejścia, ogólnych planów działania i specjalnych umów, które formułowałyby i były gwarancją skutecznej reakcji na kwestię ochrony uchodźców i/lub prowadziłyby do osiągnięcia trwałych rozwiązań w krajach pochodzenia, takich strategii, które uwzględniałyby najlepsze praktyki w zarządzaniu aktami administracyjnymi i umożliwiały wymianę informacji w kwestii krajów pochodzenia i proweniencji;
33. popiera projekt jednolitej procedury w dziedzinie ochrony międzynarodowej, gdyż jest przekonany, że jednolita procedura nadzorowana przez wspólny organ przyniosłaby oszczędności środków finansowych, a przede wszystkim pozwoliłaby zwiększyć jej szybkość i skuteczność i zaoferować lepsze gwarancje osobom ubiegającym się o ochronę, ponieważ taki wspólny organ mógłby lepiej ocenić potrzebę międzynarodowej ochrony ubiegającego się, czy to w celu przyznania mu statusu uchodźcy, czy to przyznania mu ochrony dodatkowej, czy wreszcie, w danym przypadku, w celu odrzucenia jego wniosku;
34. wnosi, aby UE dysponowała przyspieszoną procedurą przyznawania azylu, która nie trwałaby dłużej niż 6 miesięcy, co ułatwiłoby załatwianie nieuzasadnionych wniosków i uprościło formalności w stosunku do osób, które w rzeczywistości spełniają wymagania odnoszące się do przyznawania azylu;
35. zwraca się o to, by w przypadku, gdy wniosek o dowolny status ochrony międzynarodowej zostanie odrzucony, ponieważ nie spełnia wymaganych warunków, decyzja odmowna była odpowiednio uzasadniona, a ubiegający się był powiadomiony o niej pisemnie, w formie poświadczonego dokumentu w języku zrozumiałym dla osoby składającej wniosek;
36. ponagla Komisję i Radę do wycofania polityki readmisji i powrotów, która toruje drogę do wysyłania imigrantów europejskimi lotami czarterowymi do ich krajów pochodzenia;
37. jest przekonany, że jednolita procedura nie spowodowałoby naruszenia statusu uchodźcy przewidzianego w Konwencji Genewskiej z 1951 r., jeżeli rozpatrywaniem wniosków zajmie się ten sam organ w ustalonej kolejności: najpierw wniosek powinien zostać rozpatrzony w oparciu o względy ochrony określone w Konwencji Genewskiej, a jeśli nie mają zastosowania, w dalszym ciągu procedury powinno zostać zbadane istnienie przyczyn uzasadniających przyznanie ochrony dodatkowej;
38. jest poważnie zaniepokojony sytuacją, której nie uniknie się w przyszłości, gdy Państwa Członkowskie będą musiały stosować dyrektywę Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającą minimalne normy proceduralne odnośnie wymagań, jakie powinni spełniać obywatele państw trzecich lub bezpaństwowcy, aby zostać uznanymi i uzyskać status uchodźcy lub osoby potrzebującej innego rodzaju ochrony międzynarodowej oraz odnośnie rodzaju przyznanej ochrony [11], której zakres zastosowania obejmuje obie formy ochrony międzynarodowej (status uchodźcy i ochrona dodatkowa), gdy tymczasem zakres zastosowania przyszłej dyrektywy w sprawie minimalnych norm proceduralnych stosowanych w Państwach Członkowskich przy nadawaniu i pozbawianiu statusu uchodźcy ogranicza się do rozpatrywania wniosków o przyznanie ochrony międzynarodowej opartej na przyczynach wymienionych w Konwencji Genewskiej z 1951 r. i jej Protokołu z 1967 r., co oznacza wyłączenie z niego wniosków o ochronę dodatkową;
39. usilnie nalega, by Unia Europejska podjęła odpowiednie działania w celu rozszerzenia zakresu zastosowania dyrektywy w sprawie minimalnych norm proceduralnych stosowanych w Państwach Członkowskich przy nadawaniu i pozbawianiu statusu uchodźcy również na wnioski o ochronę dodatkową, tak by wszystkim osobom zapewnić te same gwarancje proceduralne we wszystkich Państwach Członkowskich podczas rozpatrywania ich wniosków o przyznanie ochrony międzynarodowej i te same możliwości obrony i korzystania z prawa do odwołania się od decyzji, którą uważają za bezprawne oraz aby ich odwołania miały skutek suspensywny;
40. jest przekonany, że jeśli zakres zastosowania dyrektywy w sprawie minimalnych norm proceduralnych, jakie Państwa Członkowskie powinny stosować przy nadawaniu i pozbawianiu statusu uchodźcy, nie zostanie rozszerzony na warunki uzasadniające ubieganie się o ochronę dodatkową, powstanie nieuzasadniona luka normatywna w dziedzinie ochrony, której skutki będę jeszcze poważniejsze, gdy Państwa Członkowskie przy przyznawaniu statusu ochrony międzynarodowej będą opierać się raczej na względach dotyczących ochrony dodatkowej, niż na tych, które wymagają zastosowania Konwencji Genewskiej w kwestii przyznania statusu uchodźcy;
41. nalega, aby Rada wskazała, kiedy nastąpi ponowna konsultacja z Parlamentem w kwestii dyrektywy w sprawie minimalnych norm proceduralnych w Państwach Członkowskich odnoszących się do przyznania lub odebrania statusu uchodźcy i w sprawie minimalnej wspólnej listy bezpiecznych krajów trzecich pochodzenia;
42. uważa, że po zakończeniu wstępnej fazy Unia Europejska powinna przystąpić w jak najkrótszym czasie do przyjęcia środków prawnych niezbędnych do przyjęcia pakietu tekstów legislacyjnych przewidzianych w Traktacie Amsterdamskim i przez Radę Europejską z Tampere, mających na celu wdrożenie pierwszej fazy wspólnej europejskiej polityki azylowej, który zapewni skuteczne zastosowanie jednolitej procedury przyznawania ochrony międzynarodowej we wszystkich Państwach Członkowskich;
43. nie widzi powodu przeniesienia odpowiedzialności za podejmowanie decyzji w sprawach azylowych z Państwa Członkowskiego na centralny urząd UE lub na ośrodki UE odpowiedzialne za kwestie azylowe ze względu na problemy prawne, praktyczne i polityczne;
44. wierzy, że integracja stanowi podstawowy element skutecznego systemu azylowego i unijnych programów przesiedleń, i że integracja to dwukierunkowy proces, w który zaangażowana jest zarówno osoba ubiegająca się o azyl i/lub uchodźca oraz społeczeństwo przyjmujące;
45. wierzy, że skuteczna polityka azylowa Unii Europejskiej powinna opierać się na wspólnej analizie zjawiska migracji, oraz że ważne jest gromadzenie, wymiana i wykorzystanie bieżących informacji i danych dotyczących wszelkich odpowiednich zmian w tej kwestii;
46. z zadowoleniem przyjmuje utworzenie Europejskiego Funduszu na rzecz Uchodźców na lata 2005 — 2010 i podkreśla, że w okresie przygotowywania wspólnych procedur azylowych istnieje pilna potrzeba, aby Państwa Członkowskie utrzymywały właściwe systemy azylowe i obiekty przeznaczone do przyjmowania uchodźców;
47. uważa, że UE winna więcej robić, aby wspierać takie warunki, które umożliwiają osobom ubiegającym się o azyl i uchodźcom bezpieczny, godny i trwały dobrowolny powrót do ich kraju;
48. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Dz. U. C 364 z 18.12.2000.
[2] Dz. U. C 325 z 24.12.2002, str. 5.
[3] Dz. U. C 325 z 24.12.2002, str. 33.
[4] Dz. U. C 19 z 23.1.1999, str. 1.
[5] Dz. U. C 291 E z 26.11.2002, str. 143.
[6] Dz. U. L 287 z 31.10.2001, str. 3.
[7] Dz. U. L 189 z 30.7.1996, str. 1.
[8] Dz. U. L 306 z 7.12.2000, str. 1.
[9] Dz. U. L 83 z 1.4.2003, str. 1.
[10] Dz. U. L 80 z 18.3.2004, str. 1.
[11] Dz. U. L 304 z 30.9.2004, str. 12.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0101
Strategia antynarkotykowa UE
Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady i Rady Europejskiej w sprawie europejskiej strategii antynarkotykowej (2005-2012) (2004/2221(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady, który złożyła Rosa Díez González w imieniu grupy politycznej PSE, dotyczący projektu Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012) (B6-0070/2004),
- uwzględniając Tytuł V Traktatu UE,
- uwzględniając Tytuł VI Traktatu UE, w szczególności art. 31 ust. 1 lit. e oraz art. 34 ust. 2 lit. b,
- uwzględniając Traktat WE, w szczególności art. 252,
- uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, w szczególności art. I-16, I-17, I-40, II-94, II-95, III-271, III-278, III-278, III-305 i inne,
- uwzględniając międzynarodowe, europejskie i krajowe instrumenty ochrony praw człowieka i podstawowych wolności, a w szczególności instrumenty ochrony prawa do życia i zdrowia,
- uwzględniając włączenie dorobku Schengen do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
- uwzględniając Konwencję Narodów Zjednoczonych o środkach odurzających z 30 marca 1961 r., zmienioną Protokołem Genewskim z 25 marca 1972 r.; Konwencję o substancjach psychotropowych z 21 lutego 1971 r. oraz Konwencję o zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi i psychotropowymi z 20 grudnia 1988 r.,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 302/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii [1] (EMCDDA),
- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie Planu Działania Unii Europejskiej w dziedzinie walki z narkotykami (1995-1999) (COM(1994)0234),
- uwzględniając Deklarację polityczną w dziedzinie walki z narkotykami oraz rezolucje przyjęte na Posiedzeniu Nadzwyczajnym Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych (UNGASS) w dniach 8 i 10 czerwca 1998 r.,
- uwzględniając decyzję nr 102/97/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. przyjmującej wspólnotowy plan działania w dziedzinie zapobiegania uzależnieniu od narkotyków w ramach działań w dziedzinie zdrowia publicznego (1996-2000) [2],
- uwzględniając Wspólne Działanie Rady 96/750/WSiSW z dnia 17 grudnia 1996 r. dotyczące zbliżenia ustawodawstw i praktyk Państw Członkowskich Unii Europejskiej w zakresie walki z narkomanią oraz zapobiegania i zwalczania nielegalnego handlu narkotykami [3],
- uwzględniając Wspólne Działanie Rady 97/396/WSiSW z dnia 16 czerwca 1997 r. dotyczące wymiany informacji, oceny ryzyka oraz kontroli nowych leków syntetycznych [4],
- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 2046/97 z dnia 13 października 1997 r. w sprawie współpracy Północ-Południe w kampanii przeciwko narkotykom i narkomanii [5],
- uwzględniając sprawozdania roczne EMCDDA,
- uwzględniając Plan Działania Rady i Komisji w sprawie optymalnego wykonania postanowień Traktatu Amsterdamskiego przy ustanawianiu obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości [6], przyjęty przez Radę Europejską obradującą w Wiedniu w grudniu 1998 r., w szczególności jego punkty 13, 14, 44, 47 i 51,
- uwzględniając Konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Tampere w dniach 15- 16 października 1999 r., w szczególności konkluzje ujęte w punktach 43, 48, 50, 59, 60, 61 i 62,
- uwzględniając posiedzenie Rady Europejskiej obradującej w Helsinkach w dniach 10- 11 grudnia 1999 r., w szczególności Konkluzję nr 53, w której uwzględniono Strategię antynarkotykową UE (2000-2004),
- uwzględniając Konkluzje Rady Europejskiej obradującej w Santa María da Feira w dniach 19- 20 czerwca 2000 r., w szczególności punkt 51, w którym Rada przyjęła Plan Działania Unii Europejskiej w dziedzinie walki z narkotykami (2000-2004),
- uwzględniając dyrektywę 2001/97/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 grudnia 2001 r. zmieniającą dyrektywę Rady 91/308/EWG w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania brudnych pieniędzy [7],
- uwzględniając komunikaty Komisji skierowane do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wykonania Planu Działania Unii Europejskiej w dziedzinie walki z narkotykami (2000-2004) (COM(2001)0301 oraz COM(2002)0599),
- uwzględniając projekt rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 302/93 z dnia 8 lutego 1993 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (COM(2003)0808),
- uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych [8],
- uwzględniając decyzję ramową Rady 2004/757/WSiSW z dnia 25 października 2004 r. ustanawiającą minimalne przepisy określające znamiona przestępstw i kar w dziedzinie nielegalnego handlu narkotykami w sprawie zwalczania handlu narkotykami [9],
- uwzględniając art. 114 ust. 3 oraz art. 94 ust. 1 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0067/2004),
A. zważywszy, że zażywanie narkotyków i handel nimi przybrały we wszystkich Państwach Członkowskich bardzo duże rozmiary oraz że problem ten nie może być rozwiązany indywidualnie przez poszczególne państwa i że dlatego konieczne jest przyjęcie przez Unię Europejską prawdziwej europejskiej polityki w zakresie narkotyków i realizowanie jej w sposób zintegrowany i powszechny, z użyciem wszelkich niezbędnych środków mających na celu zapobieganie i rozwiązywanie problemów zdrowotnych i związanego z nimi problemu marginalizacji społecznej oraz usunięcie szkód, jakie wyrządza w społeczeństwie przestępczość zorganizowana związana z narkotykami,
B. zważywszy, że produkcja i handel narkotykami stanowią główne źródło zysków europejskich organizacji mafijnych i przyczyniają się do zwiększenia ich możliwości korupcyjnych oraz możliwości w zakresie uniknięcia kary,
C. zważywszy, że produkcja i spożycie nielegalnych substancji ujętych w trzech wyżej wymienionych konwencjach Narodów Zjednoczonych oraz handel nimi przybrały we wszystkich Państwach Członkowskich bardzo duże rozmiary pomimo środków przyjętych dotychczas na szczeblu międzynarodowym, europejskim i krajowym oraz że w obliczu tego niepowodzenia niezbędne jest zrewidowanie przez Unię Europejską jej ogólnej strategii w dziedzinie środków odurzających,
D. zważywszy, że Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych na spotkaniu w dniu 8 czerwca 2004 r. zdecydowała o potrzebie wprowadzenia w życie nowej Strategii antynarkotykowej Unii Europejskiej na lata 2005-2012, opartej na dwóch Planach Działań Unii Europejskiej w dziedzinie walki z narkotykami, z których każdy trwał trzy lata (2005-2007 i 2009-2011) i po których następowały roczne okresy oceny (2008 i 2012), oraz o przyjęciu tej Strategii podczas obrad Rady Europejskiej w grudniu 2004 r.,
E. zważywszy, że w dniu 6 lipca 2004 r. Prezydencja niderlandzka Rady przedłożyła Horyzontalnej Grupie Roboczej ds. Narkotyków projekt Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012) (CORDROGUE 53), uwzględniającej konkluzje Konferencji dublińskiej z dnia 10 i 11 maja 2004 r. na temat Strategii antynarkotykowej UE (CORDROGUE 36); poddanej następnie pod dyskusję na spotkaniach w dniach 7 i 8 września oraz 30 września i 1 października 2004 r.,
F. zważywszy, że Rada negocjowała w ramach Horyzontalnej Grupy Roboczej ds. Narkotyków i w CATS (Komitet utworzony na podstawie art. 36 Traktatu UE) treść projektu Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012), nie znając politycznych i technicznych ocen zarówno Strategii antynarkotykowej UE (2000-2004), jak i wykonania Planu Działań Unii Europejskiej w dziedzinie walki z narkotykami (2000-2004), dokonanej przez Komisję i EMCDDA, których wyniki zostały przedstawione Radzie ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych przez Komisję w dniach 25- 26 października 2004 r. oraz Parlamentowi Europejskiemu przez EMCDDA w dniu 24 listopada 2004 r., w celu dokonania oceny, w jakim stopniu osiągnięto jedenaście ogólnych i sześć głównych celów, będących częścią Strategii antynarkotykowej UE (2000-2004),
G. zważywszy, że Komisja Narodów Zjednoczonych ds. środków odurzających rozpocznie przygotowania do Posiedzenia Nadzwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych na temat narkotyków w 2008 r., dziesięć lat po Posiedzeniu Nadzwyczajnym na temat narkotyków z 1998 roku,
H. zważywszy, że konieczne jest opracowanie precyzyjnych, wymiernych i operacyjnych celów, aby ocenić, czy i w jakim zakresie cele i środki sformułowane w poprzedniej strategii przyniosły efekty,
I. wierząc, że aby uniknąć nadmiernie uproszczonej analizy licznych problemów związanych z narkotykami, ryzyko, jakie stanowią narkotyki powinno być analizowane miedzy innymi z naukowego, socjologicznego i kulturowego punktu widzenia, nie tylko poprzez drobiazgową kontrolę obiektywnych i porównywalnych danych, lecz także poprzez dokładną ocenę wszelkich innych skutków i szkód dla rozwoju społeczeństwa, oraz wzywając do opublikowania tych analiz i ocen,
J. zważywszy, że krajowa polityka w zakresie narkotyków musi opierać się na wiedzy naukowej odnoszącej się do każdego typu narkotyku, a nie na emocjach, ponieważ każdy problem związany z narkotykami wymaga szczególnego podejścia; oraz mając na uwadze, że generalizacja tego podejścia podważa wiarygodność wszystkich aspektów tej polityki,
K. zważywszy, że równie ważne jest, aby na podstawie tych ocen i analiz rozpocząć rewizję polityk w zakresie narkotyków, tak aby w kontekście wytyczonych celów polityki te uczynić bardziej skutecznymi i wydajnymi, przy czym szczególną uwagę należy poświęcić działaniom alternatywnym, które już dają lepsze wyniki w wielu Państwach Członkowskich, na przykład w zakresie zmniejszenia liczby zgonów związanych z narkotykami, ochrony zdrowia oraz społecznej i ekonomicznej reintegracji osób uzależnionych od narkotyków,
1. zaleca Radzie i Radzie Europejskiej, aby definiując przyszłą Strategię antynarkotykową UE (2005-2012) oraz ogólnie w związku z polityką Unii Europejskiej w zakresie narkotyków:
a) ponownie zdefiniowały europejską współpracę w zakresie polityki dotyczącej narkotyków, tak aby polityka ta zorientowana była na walkę z szeroko zakrojonym transgranicznym handlem narkotykami, uwzględniała wszystkie aspekty tego zjawiska i oparta była na podejściu naukowym, poszanowaniu praw obywatelskich i politycznych oraz na ochronie życia i zdrowia osób;
b) wyznaczyły jasne, precyzyjne i wymierne cele oraz priorytety, które w przyszłych planach działań będzie można przełożyć na wskaźniki i środki operacyjne, bardzo jasno definiując odpowiedzialność i terminy ich wykonania oraz uwzględniając zasadę subsydiarności. Aby ułatwić ich wykonanie, w odniesieniu do tych jasno zdefiniowanych celów niezbędne jest przyjęcie na szczeblu europejskim podejścia multidyscyplinarnego (koordynacja, informacja, ocena i współpraca międzynarodowa);
c) uwzględniły fakt, że oceny sześciu głównych celów ustalonych w Strategii antynarkotykowej UE (2000-2004) wskazują, że w odniesieniu do żadnego z tych celów nie osiągnięto pozytywnych wyników, oraz wyciągnęły z tego polityczne i legislacyjne konsekwencje w momencie opracowywania Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012) i związanych z nią planów działania;
d) uwzględniły oceny realizacji sześciu głównych celów Strategii antynarkotykowej UE,
e) oparły nową Strategię w szerszym zakresie na badaniach naukowych oraz pogłębionych i strukturalnych konsultacjach z podmiotami zajmującymi się tą dziedziną w Państwach Członkowskich;
f) oparły nową Strategię antynarkotykową UE na prawnych, instytucjonalnych i finansowych podstawach wyprowadzonych ze skutecznych działań i najlepszych praktyk;
g) zintensyfikowały społeczne i naukowe badania nad wykorzystaniem nielegalnych substancji do odpowiednich celów medycznych i społecznych;
h) opracowały alternatywę dla obecnego rozproszenia środków finansowych poprzez stworzenie nowej linii budżetowej ściśle powiązanej ze wszystkimi środkami, które będą musiały zostać przewidziane w przyszłych Planach działań przyjętych przez Komisję, gdyż w przeciwnym razie niemożliwe będzie osiągnięcie celów zawartych w Strategii antynarkotykowej;
i) utworzyły specjalną linię budżetową w celu wsparcia stałego procesu konsultacji z odpowiednimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz niezależnymi ekspertami, w zakresie skutków polityki w zakresie narkotyków na poziomie obywateli;
j) dokonały szczegółowej oceny skuteczności wykonania poprzedniej strategii, przede wszystkim w odniesieniu do:
- zapobiegania spożywaniu narkotyków i uzależnieniu,
- ograniczenia podaży nielegalnych narkotyków i popytu na nie,
- ograniczenia szkód społecznych (marginalizacja),
- ograniczenia szkód dla zdrowia,
- ograniczenia drobnej przestępczości związanej z narkotykami oraz przestępczości zorganizowanej,
a w związku z tym nie przyjmowały nowej Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012) bez zapoznania się z rzeczywistymi wynikami, które zgodnie z odpowiednimi ocenami technicznymi, naukowymi, legislacyjnymi i politycznymi osiągnięto w wyniku poprzedniej Strategii;
k) informowały regularnie Parlament Europejski zgodnie z zasadami legitymacji demokratycznej, przejrzystości i współpracy międzyinstytucjonalnej, o postępie negocjacji w ramach Rady nad Strategią antynarkotykową UE (2005-2012);
l) skonsultowały się z Parlamentem Europejskim w odpowiednim terminie przed przyjęciem Strategii antynarkotykowej UE (2005-2012), tak aby jego opinia została wzięta pod uwagę;
m) zaproponowały środki całkowicie odmienne od tych, które obecnie służą osiągnięciu ogólnych celów Strategii antynarkotykowej UE, dając pierwszeństwo ochronie życia i zdrowia osób zażywających nielegalne substancje, poprawiając ich byt i ochronę poprzez zrównoważone i zintegrowane podejście do problemu, gdyż zaproponowane środki są nieodpowiednie;
n) wzmocniły europejski mechanizm współpracy, gdyż Unia Europejska 25 Państw Członkowskich znajduje się bliżej krajów, z których pochodzą narkotyki, aby w ten sposób ograniczyć handel narkotykami napływających do Unii oraz jednoznacznie zdefiniowały i poszerzyły nowy europejski system koordynacji w zakresie polityki dotyczącej narkotyków, m. in. poprzez EMCDDA, w celu osiągnięcia zintegrowanego, multidyscyplinarnego i zrównoważone podejście do problemu narkotyków, które dzisiaj, wobec przystąpienia 10 nowych Państw Członkowskich, jest potrzebne bardziej niż kiedykolwiek;
o) poprawiły koordynację i wymianę informacji w obrębie Unii w odniesieniu do polityki w zakresie narkotyków po przystąpieniu dziesięciu nowych Państw Członkowskich, w celu uzyskania zintegrowanego, multidyscyplinarnego i zrównoważonego podejścia do problemu narkotyków, które uwzględnia także zachęcające rezultaty osiągnięte i w pełni udokumentowane przez różne Państwa Członkowskie oraz inne państwa europejskie, realizujące alternatywne polityki w zakresie narkotyków;
p) ustanowiły minimalne standardy w zakresie poprawy dostępności i skuteczności środków interwencyjnych i rehabilitacyjnych opartych na najlepszych praktykach Państw Członkowskich, w celu zmniejszenia społecznych skutków zażywania narkotyków;
q) uwzględniły należycie nową sytuację, która powstała po przystąpieniu do Unii dziesięciu nowych Państw Członkowskich i która wymaga intensywniejszej współpracy z nowymi państwami granicznymi;
r) zwiększyły dostępność programów ograniczających szkody wśród osób zażywających narkotyki (w szczególności w celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się HIV i innych chorób przenoszonych przez krew);
s) ustanowiły minimalne standardy dla środków rehabilitacyjnych opartych na najlepszych praktykach Państwach Członkowskich, zamiast zbyt silnego koncentrowania się na leczeniu za pomocą substytutów narkotyków; w tym kontekście należy podjąć szczególne wysiłki w celu wsparcia resocjalizacji;
t) położyły większy nacisk na ograniczanie szkód, informację, prewencję, leczenie i dostrzeżenie potrzeby ochrony życia i zdrowia osób z problemami spowodowanymi zażywaniem nielegalnych substancji i zdefiniowały środki mające na celu zapobieżenie ich marginalizacji, zamiast wdrażania strategii represyjnych, które często graniczą z łamaniem praw człowieka i często prowadziły do łamania tych praw;
u) opracowały programy rehabilitacji osób popełniających przestępstwa związane z narkotykami/osób zażywających narkotyki jako alternatywę dla kar pozbawienia wolności, gdyż programy takie okazały się skuteczne w krajach, w których je wprowadzono;
v) zintensyfikowały niezbędne inicjatywy informacyjne i zadbały o ich odpowiednie sfinansowanie w celu zgromadzenia informacji na temat substancji nielegalnych i zapobiegania zażywaniu narkotyków przede wszystkim w szkołach, jak zostało to ustalone w Planie Działania na lata 2000-2004 oraz w celu ograniczenia negatywnych skutków zażywania narkotyków i związanych z tym ryzyk;
w) położyły nacisk na zintensyfikowanie działań informacyjnych, które powinny opierać się na wiedzy naukowej w zakresie konsekwencji zażywania różnego rodzaju narkotyków (w szczególności narkotyków syntetycznych) w celu ostrzeżenia wszystkich w jasny i jednoznaczny sposób;
x) ustaliły i wzmocniły udział i zaangażowanie osób uzależnionych od narkotyków oraz osób zażywających nielegalne substancje, społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych, służb ochotniczych i społeczeństwa w rozwiązywanie problemów związanych z narkotykami, w szczególności poprzez ściślejsze zaangażowanie organizacji działających na tym obszarze w prace Horyzontalnej Grupy ds. Narkotyków oraz organizację corocznej europejskiej inicjatywy zapobiegawczej i stworzenie eksperymentalnych, łatwo dostępnych, nieformalnych ośrodków, kierujących się strategią niestosowania zakazów oraz strategią ograniczania szkód;
y) ustanowiły środki oceny, które pozwolą na wykrycie i skuteczne skorygowanie ewentualnych błędów stwierdzonych w obrębie celów przewidzianych w Strategii antynarkotykowej UE, jak również na osiągnięcie bardziej odpowiednich działań i zasobów w odniesieniu do tych celów;
z) podjęły właściwe kroki w celu zapobieżenia finansowaniu międzynarodowego terroryzmu z zysków pochodzących z nielegalnego handlu narkotykami oraz stosowały obowiązujące przepisy prawne regulujące zajęcie majątku i walkę z praniem brudnych pieniędzy, wspierając jednocześnie włoskie ustawodawstwo antymafijne zezwalające na przeznaczenie majątków (zysków) skonfiskowanych organizacjom przestępczym na cele społeczne;
aa) włączyły do wszystkich umów międzynarodowych, a w szczególności do nowych umów o współpracy z krajami trzecimi szczególną klauzulę o współpracy w dziedzinie walki z narkotykami, której zostanie przyznany status klauzuli istotnej;
ab) znacznie zwiększyły pomoc wspierającą rozwój krajów produkujących narkotyki poprzez programy, w ramach których finansowane będą trwałe alternatywne produkty uprawne i radykalna redukcja ubóstwa, badając przy tym także możliwości wspierania i ochrony produkcji dla celów medycznych i naukowych, np. opiatów, jak również wzięły pod uwagę możliwość rozpoczęcia projektów pilotażowych dotyczących przemysłowej produkcji legalnych produktów pochodzących z roślin objętych konwencją z 1961 r., takich jak liście koki czy konopie indyjskie;
ac) przewidziały i zapewniły dostęp do programów zastępczych, w szczególności w odniesieniu do więźniów, wspierając rozwiązania alternatywne wobec kary pozbawienia wolności stosowanej wobec osób zażywających nielegalne substancje lub stosowanej za związane z tym drobne przestępstwa popełniane bez stosowania przemocy;
ad) zintensyfikowały badania nad wykorzystaniem roślin, które są obecnie nielegalne lub występują w szarej strefie, takich jak konopie, opium czy liście koki, w celach związanych z medycyną, bezpieczeństwem żywności, zrównoważonym rolnictwem, produkcją alternatywnych źródeł energii, zastępowaniem produktów na bazie drewna lub oleju oraz w innych pożytecznych celach;
ae) dokonały rewizji decyzji ramowej dotyczącej handlu narkotykami z uwzględnieniem stanowisk Parlamentu Europejskiego oraz z należytym poszanowaniem zasad pomocniczości i proporcjonalności zapisanych w Traktatach;
af) przeprowadziły badania naukowe w zakresie kosztów i korzyści obecnych polityk kontroli środków odurzających, obejmujące w szczególności: analizę dotyczącą konopi indyjskiej oraz jej rozmaitych legalnych i nielegalnych pochodnych, między innymi w celu oceny ich oddziaływania, potencjału terapeutycznego oraz efektów polityki kryminalizacji i możliwych alternatyw; analizę skuteczności programów dystrybucji heroiny do celów terapeutycznych pod nadzorem medycznym w kontekście celu, jakim jest zmniejszenie liczby zgonów spowodowanych narkotykami; analizę ekonomicznych, prawnych, społecznych i ekologicznych kosztów polityki zakazu w odniesieniu do zasobów ludzkich i finansowych, niezbędnych do egzekwowania prawa; oraz analizę skutków obecnej polityki na kraje trzecie wynikających zarówno ze Strategii UE, jak i globalnego systemu kontroli narkotyków;
ag) wezwały rządy i parlamentów krajowe do podjęcia skutecznych środków zapobiegających przedostawaniu się narkotyków do więzień;
2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie i Radzie Europejskiej oraz, w celu informacji, Komisji, rządom i parlamentom Państw Członkowskich, Europejskiemu Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii, Radzie Europy, Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz jej wyspecjalizowanym agencjom.
[1] Dz. U. L 36 z 12.2.1993, str. 1.
[2] Dz. U. L 19 z 22.1.1997, str. 25.
[3] Dz. U. L 342 z 31.12.1996, r. str. 6.
[4] Dz. U. L 167 z 25.6.1997, r. str. 1.
[5] Dz. U. L 287 z 21.10.1997, r. str. 1.
[6] Dz. U. C 19 z 23.1.1999, str. 1.
[7] Dz. U. L 344 z 28.12.2001, r. str. 76.
[8] Dz. U. L 47 z 18.2.2004, r. str. 1.
[9] Dz. U. L 335 z 11.11.2004, str. 8.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0109
Strategiczne wytyczne polityczne
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie głównych wytycznych politycznych Komisji Barroso
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoją decyzję z dnia 22 lipca 2004 r. w sprawie powołania José Manuela Durão Barroso na Przewodniczącego Komisji,
- uwzględniając swoją decyzję z dnia 18 listopada 2004 r. [1] w sprawie powołania składu Komisji na okres od 22 listopada 2004 r. do 31 października 2009 r.,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 18 listopada 2004 r. [2] w sprawie powołania nowej Komisji,
- uwzględniając obecne Porozumienie Ramowe w sprawie stosunków pomiędzy Parlamentem Europejskim i Komisją, które zostało zatwierdzone przez Konferencję Przewodniczących w dniu 29 czerwca 2000 r.,
- uwzględniając zobowiązania poczynione przez Komisję w sprawie programu legislacyjnego oraz związany z tym harmonogram zatwierdzony przez Konferencję Przewodniczących w dniu 30 stycznia 2002 r.,
- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,
A. zważywszy, że konieczne jest, aby Komisja na początku swojej kadencji przedstawiła ogólne wytyczne polityczne, na których opierać się będzie jej strategia na nadchodzące pięć lat, oraz na podstawie których Komisja sporządzi kolejne roczne programy legislacyjne,
B. zważywszy, że projekty Komisji na lata 2005-2009 powinny stanowić prawdziwy plan dla przyszłych działań, który pozwoli Parlamentowi w nadchodzących latach na nadzór, ocenę i wydanie opinii na temat poczynionych postępów i osiągniętych wyników,
C. zważywszy, że powołanie nowej Komisji niesie ze sobą ogromny potencjał w dziedzinie większego zbliżenia priorytetów politycznych Unii Europejskiej z priorytetami obywateli Europy;
1. jest zdania, że główne cele Komisji 2004-09 powinny obejmować:
i) zwiększenie konkurencyjności i dynamizmu europejskiej gospodarki społeczno-rynkowej w oparciu o zrównoważony rozwój,
ii) zapewnienie spójności i konsolidacji Europy podbudowanej sukcesem rozszerzenia,
iii) stworzenie obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, z równoczesną ochroną podstawowych praw obywateli,
iv) sprawienie, że Europa stanie się mocniejsza i skuteczniejsza w budowaniu bezpieczniejszego i dostatniejszego świata,
v) polepszenie jakości życia obywateli Europy, oraz
vi) usprawnienie funkcjonowania Europy i jej przybliżenie do obywateli.
Europa bardziej konkurencyjna i bardziej spójna
2. zwraca się do Przewodniczącego Komisji, José Manuela Durao Barroso, o konsekwentne realizowanie podjętego kluczowego zobowiązania, że zwiększenie konkurencyjności Europy stanie się głównym priorytetem politycznym w czasie jego kadencji; jest zdania, że strukturalna reforma gospodarki jest niezbędna, aby "usprawnić funkcjonowanie Europy", zwiększając tym samym możliwości zatrudnienia, inwestycji i rozwoju dla obywateli Europy;
3. ponownie wyraża swoje poparcie dla Strategii Lizbońskiej UE jako najlepszego sposobu na stworzenie konkurencyjnej gospodarki europejskiej i stale uważa, że stały rozwój gospodarczy powinien być naczelną zasadą przyszłej polityki;
4. podkreśla jednak, że Strategia Lizbońska UE obejmuje obecnie zbyt wiele, często konkurencyjnych, celów; wzywa Komisję, w perspektywie sprawozdania Koka oraz średniookresowego przeglądu na wiosnę przyszłego roku, do zainwestowania znacznego kapitału politycznego w usprawnienie i ponowne skoncentrowanie Strategii Lizbońskiej na głównym celu, którym jest stworzenie stałego wzrostu i zatrudnienia, z bardziej dokładnymi harmonogramami dotyczącymi osiągania poszczególnych zamierzeń w ciągu nadchodzących pięciu lat;
5. wzywa Komisję do kontynuowania zamierzenia, którym jest wzmocnienie i modernizacja modelu europejskiego, podkreślając wzajemną zależność pomiędzy postępem gospodarczym, społecznym i środowiskowym;
6. podkreśla, że zamierzenia silniejszej gospodarki oraz lepszego społeczeństwa uzupełniają się, oraz że strategia konkurencyjności Europy na XXI wiek powinna opierać się na doskonałości w edukacji, szkoleniu i badaniach, wysokiej jakości usług publicznych i infrastruktury, integracji społecznej, lepszych warunkach pracy, lepszej równowadze między pracą a życiem prywatnym, a także wiodącej roli na świecie w dziedzinie standardów technologii i ochrony środowiska;
7. uważa, że w świetle naglącego problemu starzejących się społeczeństw, a także rosnącej konkurencji międzynarodowej, Komisja powinna być bardziej zdecydowanym przywódcą w proponowaniu strategii uelastycznienia rynków pracy i zachęcania Państw Członkowskich do reformy systemów ubezpieczeń społecznych;
8. jest zdania, że w agendzie reformy gospodarki UE istotną kwestią powinny być dalsze konkretne działania w celu dokończenia tworzenia jednolitego rynku, zwłaszcza w dziedzinie energii, transportu, telekomunikacji i usług finansowych;
9. wzywa Komisję do stworzenia polityki rynku wewnętrznego, która dałaby pierwszeństwo interesom konsumentów i spójności społecznej; wyraża opinię, że należy sprzyjać przyjmowaniu standardów społecznych i ochrony środowiska oraz zwracać szczególną uwagę na prawa konsumentów, a ponadto, że rozwój rynku wewnętrznego powinien być zgodny z prawem obywateli do usług, które są dostępne i są wysokiej jakości;
10. przypomina, że aktywne uczestnictwo w rynku pracy stanowi znaczny wkład w przyzwoity poziom życia, rozwój regionalny i spójność społeczną, mimo iż inwestycje w edukację i badania, a także działania podejmowane przez administrację państwową w przypadkach poważnych kryzysów rynkowych, również pełnią tutaj kluczową rolę;
11. uważa, że jeśli Europa ma stać się prawdziwą gospodarką i społeczeństwem "opartymi na wiedzy", UE oraz jej Państwa Członkowskie winny nadać więcej wagi kwestii inwestowania w wiedzę i umiejętności poprzez lepszą edukację i kształcenie ustawiczne;
12. uznaje, że spójność jest podstawową zasadą zawartą w traktatach i przyszłej Konstytucji dla Europy, która wzmacnia stosunki pomiędzy Europą i jej regionami oraz spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną; podkreśla, że instrumenty finansowe sprzyjające osiągnięciu celów Unii, w tym spójności, powinny być należycie finansowane;
13. jest zdania, że Komisja powinna poświęcić więcej uwagi rozwojowi wiarygodnej polityki regionalnej dla wszystkich Państw Członkowskich; uważa, że fundusz spójności oraz fundusze strukturalne powinny przyczynić się do zmniejszenia różnic między regionami, zmodernizowania gospodarki europejskiej i zapewnienia spójności regionalnej i społecznej;
14. jest całkowicie przekonany, że środowisko sprzyjające silnemu i dynamicznemu rozwojowi gospodarczemu można stworzyć jedynie wtedy, gdy nowa Komisja zobowiąże się do zweryfikowania Paktu Stabilności i Wzrostu, aby zapewnić, że łączy on rolę silnego muru ochronnego przez nieodpowiedzialnością podatkową, a jednocześnie zapewnia konieczną elastyczność gwarantującą, że Europa zmaksymalizuje swój potencjał wzrostu nie narażając przy tym stabilności cen.
Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
15. uważa, że krajowa i międzynarodowa walka z terroryzmem oraz przestępczością zorganizowaną — a także ze strukturami je wspierającymi — jest kwestią wagi podstawowej w celu stworzenia bezpieczniejszej Europy dla jej obywateli; jest zdania, że Europa powinna pozostać przy silnym wspólnym podejściu do sprawy bezpieczeństwa i skutecznej skoordynowanej polityce walki z terroryzmem; podkreśla wagę zapewnienia w tym procesie odpowiedniej równowagi pomiędzy wymogami egzekwowania prawa i ochroną podstawowych wolności i danych osobowych;
16. jest zdania, że Komisja powinna pilnie zająć się bardziej jasnymi wspólnymi definicjami niektórych poważnych przestępstw o zasięgu ponadpaństwowym — w szczególności terroryzmu, handlu narkotykami i osobami, prania brudnych pieniędzy i przestępstw internetowych — popartymi, jeśli to konieczne, uzgodnionymi przepisami dotyczącymi minimalnego wymiaru kary;
17. wzywa Komisję do zwrócenia dużo większej uwagi na kwestię zapewnienia bliższej współpracy policyjnej, sądowej i organów wywiadowczych Państw Członkowskich jako warunku wstępnego skutecznej polityki w tej dziedzinie; domaga się silniejszych środków na poziomie UE, aby umożliwić zamrażanie aktywów i odcinanie funduszy osób zaangażowanych w działalność terrorystyczną i inne poważne przestępstwa;
18. zwraca się do Komisji o przedstawienie dalszych projektów mających na celu wzmocnienie Europolu i Eurojustu, z jednoczesnym zapewnieniem pełnej odpowiedzialności przed Parlamentem i poszanowaniem standardów ochrony danych;
19. popiera potrzebę większej jasności w odniesieniu do prawa azylu, szybszych procedur określania, kto może ubiegać się o azyl, oraz zawarcie porozumień o readmisji z państwami trzecimi; wzywa do wyraźniejszego podziału i zróżnicowanego traktowania osób ubiegających się o azyl, imigrantów gospodarczych i czasowych uchodźców w czasie trwania wojny; wyraża przekonanie, że Komisja powinna sprzyjać sprawiedliwej wspólnej polityce azylowej i imigracyjnej, opartej na aktywnej polityce integracji społecznej; podkreśla potrzebę bardziej spójnych i konsekwentnych przepisów wizowych oraz skutecznego partnerstwa z państwami trzecimi w celu zmniejszenia nielegalnej imigracji u źródeł;
20. podkreśla stałą potrzebę działania na rzecz wzmocnienia zewnętrznych granic UE, popartego utworzeniem europejskiego korpusu straży granicznej;
21. nalega, aby powołano europejską agencję praw podstawowych, w celu skutecznej kontroli ich przestrzegania;
22. zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich koniecznych działań mających zapewnić przyjęcie właściwego instrumentu służącego ochronie danych osobowych w ramach trzeciego filaru, który zagwarantowałby takie same standardy, jakie już zostały przyjęte w innych obszarach prawa wspólnotowego;
23. uważa za istotne kontynuowanie zintegrowanego podejścia, opartego na metodzie wspólnotowej, w obszarze Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, zgodnie z postanowieniami programów z Hagi i Tampere.
Silniejsza Europa w bezpieczniejszym świecie
24. uważa, że w interesie dobrobytu i pokoju, istotne jest, aby Europa wykorzystała pięć następnych lat na zapewnienie stabilności w krajach sąsiednich, promowanie demokracji, praw człowieka i zasad dobrego zarządzania na całym świecie, poszerzanie obszaru wolnego handlu międzynarodowego i zachęcanie do zrównoważonego rozwoju; uważa, że wspieranie stabilności i demokracji w regionie jest wyjątkową wartością dodaną, jaką UE może zaoferować społeczności międzynarodowej, często z wielkim powodzeniem; uważa, że należy podjąć wszelkie możliwe wysiłki, aby nadać więcej konsekwencji i spójności zewnętrznym działaniom Unii;
25. przywiązuje wielką wagę do niedawno zapoczątkowanych Strategii Nowego Sąsiedztwa i Szerszej Europy; uważa, że takie strategie mogą posłużyć jako siła napędowa w promowaniu stabilności, dobrobytu, praw człowieka, demokracji, dobrego zarządzania i praworządności w Europie i w jej najbliższym sąsiedztwie, w tym w regionie śródziemnomorskim; uważa, że Wymiarowi Północnemu tej strategii również należy nadać nowy impuls;
26. potwierdza swoje zaangażowanie w kontynuowanie rozszerzania Unii zgodnie z zasadami określonymi w traktatach i zgodnie z postanowieniami Rady Europejskiej; podkreśla indywidualną ocenę zasług krajów kandydujących w wypełnianiu kryteriów członkostwa;
27. potwierdza, że multilateralizm pozostaje najlepszą metodą rozpoznawania i reagowania na zagrożenia, osiągania pokoju i bezpieczeństwa na świecie i rzeczywistego zwalczania zmian klimatycznych; dlatego wzywa o ciągłe wspieranie powołania i wdrożenia przez UE instrumentów multilateralnych w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych;
28. uważa, że Komisja powinna kontynuować zmianę wykorzystania unijnej polityki wspierania rozwoju ku stosowaniu jej jako narzędzia i) rozprzestrzeniania demokracji, praw człowieka i dobrego zarządzania w mniej uprzywilejowanych krajach, oraz ii) osiągania postępu gospodarczego, zrównoważonego rozwoju i Milenijnych Celów Rozwoju, w procesie opartym na większej liczbie warunków do spełnienia, spójności i decentralizacji programów pomocowych; uważa, że UE i Państwa Członkowskie powinny zmierzać do zwiększenia wydatków na pomoc rozwojową do 0,7% PKB do 2015 r.;
29. wzywa partnerów transatlantyckich do aktywnego wspierania i wzmacniania instytucji międzynarodowych, do potwierdzenia wartości prawa międzynarodowego i do wspólnych prac nad określeniem kalendarza reform, przede wszystkim Organizacji Narodów Zjednoczonych i systemu instytucji z Bretton Woods, w celu zwiększenia ich skuteczności, wiarygodności i demokratycznej prawomocności;
30. wzywa Komisję do wzmocnienia i dostosowania do obecnych wyzwań jej strategii partnerstwa z głównymi mocarstwami światowymi, w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi, z którymi Komisja musi stworzyć warunki sprzyjające bliższej współpracy, przede wszystkim w zakresie:
- zwalczania terroryzmu i jego przyczyn, z jednoczesnym dążeniem do uczciwej globalizacji, szanującej prawa człowieka, demokrację i zrównoważony rozwój,
- wznowienia procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie zmierzającego do uznania zdolnego do samodzielnego istnienia państwa palestyńskiego i zagwarantowania bezpieczeństwa Izraelowi,
- udanego rozpoczęcia nowej rundy negocjacji w Doha w przekonaniu, że niepowodzenie może mieć poważne konsekwencje dla przyszłej wiarygodności wielostronnego systemu wolnego handlu, oraz
- usunięcia pozostałych barier w wymianie handlowej i inwestycjach transatlantyckich, opartego na zobowiązaniu — na szczycie UE-Stany Zjednoczone w 2005 r. — zakończenia tworzenia rynku transatlantyckiego do 2015 r.
Lepsza jakość życia
31. wzywa Komisję do prac w obszarze polityki wewnętrznej nad poprawą jakości życia w Europie poprzez strategie na rzecz:
- umożliwienia obywatelom pełnego korzystania ze swobody zatrudnienia, nauki i podróżowania wewnątrz UE,
- budowania społeczeństwa, w którym wszyscy obywatele posiadają równe szanse, w którym prawa i swobody niepełnosprawnych są szanowane, i w którym zredukowano ubóstwo;
- poprawy jakości powietrza w miastach i jakości wody w rzekach i na wybrzeżach,
- poprawy bezpieczeństwa żywności i innych gwarancji konsumenckich,
- promowania bardziej efektywnego i samowystarczalnego użycia energii, wspartego transeuropejskimi sieciami energetycznymi i zapewnieniem większego bezpieczeństwa energetycznego,
- dążenia do aktywnej polityki transportowej, opartej na zrównoważonej liberalizacji rynków, poprawie połączeń infrastrukturalnych, i ciągłym promowaniu bezpieczeństwa, oraz
- zachęcania do ekologicznego rolnictwa i rybołówstwa, ochrony terenów wiejskich, rzek i mórz i do ożywiania obszarów wiejskich i przybrzeżnych;
32. wzywa Komisję do podwojenia wysiłków w celu, przede wszystkim, zapewnienia wspólnego działania na skalę światową w związku ze zmianami klimatycznymi poprzez przejście do II etapu Protokołu z Kioto, jednocześnie badając możliwości zastosowania mechanizmów rynkowych, które pozwoliłyby na zaradzenie temu i innym wyzwaniom związanym ze środowiskiem;
33. zachęca Komisję do wspierania znaczących postępów jakie już poczyniono w reformowaniu Wspólnej Polityki Rolnej, którego skutkiem jest i powinno być uczynienie tej polityki bardziej otwartą, wydajną, zdecentralizowaną, powiązaną z rynkiem i przyjazną konsumentowi i środowisku; wzywa do równoległej i ciągłej reformy Wspólnej Polityki Rybołówstwa, w tym do utworzenia Europejskiego Funduszu Rybołówstwa;
Lepiej funkcjonująca Europa — bliżej obywatela
34. zachęca Komisję do przedstawienia innowacyjnych pomysłów na nadanie większego znaczenia idei europejskiego obywatelstwa tak, aby Europa przynosiła obywatelom widoczne korzyści w ich codziennym życiu;
35. zachęca Komisję do przyspieszenia prac w obszarze lepszego stanowienia prawa w celu:
i) uproszczenia i zredukowania ilości istniejących przepisów,
ii) zapewnienia, że przy projektowaniu nowych przepisów stosowane są spójne zasady, oraz
iii) uzgodnienia między instytucjami UE procedur, które pozwoliłyby na uprzednią ocenę skutków wszystkich większych projektów legislacyjnych;
36. uważa, że UE powinna skoncentrować się bardziej niż w przeszłości na skutecznym wdrożeniu istniejących przepisów; wzywa Komisję do podjęcia szybszych i spójniejszych działań zapewniających właściwą transpozycję i wdrożenie przepisów UE w Państwach Członkowskich wraz z bardziej aktywnym podejmowaniem kroków prawnych w przypadku poważnych uchybień;
37. uważa, że perspektywy finansowe zaproponowane przez Komisję na okres po 2006 r. powinny uwzględniać wydarzenia od ostatniej wiosny, odzwierciedlać priorytety nowej Komisji (spójne z niniejszą rezolucją) oraz obowiązywać w okresie pokrywającym się z kadencjami Parlamentu i Komisji;
38. podkreśla potrzebę kontynuowania przez Komisję wewnętrznej reformy w celu przekształcenia jej służb administracyjnych w międzynarodową służbę cywilną spełniającą światowe standardy, stosującą nowoczesne metody zarządzania i charakteryzującą się pełną otwartością i odpowiedzialnością za korzystanie z funduszy publicznych;
39. domaga się, aby konkretne zobowiązania, poczynione przez kandydatów na komisarzy na przesłuchaniach w odniesieniu do potencjalnych konfliktów interesów, były respektowane i znalazły się w każdym nowym kodeksie postępowania, uzgodnionym przez Parlament i Komisję;
40. podkreśla ważną rolę Komisji w informowaniu obywateli, dlaczego Europa jest ważna i do czego dąży; uważa, że Komisja powinna opracować w trybie pilnym odpowiednią strategię informacyjną i kampanię, która zaprezentuje obywatelom Europy nową Konstytucję w sposób możliwie jak najbardziej przejrzysty, zrozumiały i uczciwy;
***
41. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0064.
[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2004)0063.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0110
Postępy Bułgarii na drodze do przystąpienia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie postępów Bułgarii na drodze ku akcesji (COM(2004)0657 — C6-0150/2004 — 2004/2183(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Okresowy Raport Komisji z roku 2004 na temat postępów Bułgarii na drodze do akcesji (SEC(2004)1199) i Dokument Strategiczny (COM(2004)0657 — C6-0150/2004),
- uwzględniając wnioski Prezydencji ze spotkania Rady Europejskiej w Kopenhadze w dniach 12 i 13 grudnia 2002 r., Rady Europejskiej w Salonikach w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r. i Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 12 i 13 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając swoje rezolucje od początku procesu akcesji,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych i opinię Komisji Budżetowej (A6-0065/2004),
A. zważywszy, że Bułgaria jest częścią trwającego obecnie, nieodwracalnego procesu rozszerzenia,
B. zważywszy, że proces akcesji musi opierać się na zasadzie indywidualnej oceny każdego kraju i data akcesji Bułgarii nie musi koniecznie zbiegać się z datą akcesji któregokolwiek z pozostałych krajów kandydackich, i z tego względu Bułgaria winna przystąpić do UE na podstawie indywidualnego traktatu akcesyjnego,
C. zważywszy, że Bułgaria czyni stałe postępy na drodze do członkostwa Unii Europejskiej, zamknąwszy tymczasowo wszystkie 31 rozdziałów negocjacyjnych, i w związku z tym jest na dobrej drodze do przystąpienia do UE w styczniu 2007 r.,
1. z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji Europejskiej mówiące, że Bułgaria kontynuuje realizację politycznych kryteriów kopenhaskich, że struktura gospodarcza kraju i wyniki po raz kolejny znacznie się poprawiły, oraz że poziom dostosowania i wdrażania zobowiązań wskazuje na to, iż Bułgaria znajduje się na dobrej drodze, aby przystąpić do UE w przewidzianym terminie;
2. zdecydowanie popiera trwającą reformę bułgarskiej administracji publicznej i zmiany w ustawie o Służbie Cywilnej wzmacniające zasadę oceny dokonań;
3. z zadowoleniem wita przekazanie znacznie zwiększonych środków na reformę sądownictwa i wzywa do dalszych, zintensyfikowanych wysiłków, aby przeciwdziałać zorganizowanej przestępczości i korupcji, jak również handlowi ludźmi; wzywa władze bułgarskie do podjęcia skutecznych działań w celu zapobiegania nadużyciom w sprawowaniu uprawnień przez władze państwowe w odniesieniu do osób wjeżdżających lub przejeżdżających przez Bułgarię; wzywa Bułgarię do podjęcia wysiłków zmierzających do poprawy warunków dla osób przetrzymywanych w areszcie śledczym przez wprowadzenie odpowiedniego szkolenia dla funkcjonariuszy policji;
4. wzywa Bułgarię do podjęcia dalszych, skutecznych wysiłków w celu zapobiegania handlu ludźmi, zwłaszcza kobietami i dziećmi, łącznie z utworzeniem rzetelnej bazy danych osób pokrzywdzonych i zaginionych oraz rzetelnego systemu ochrony świadków;
5. wyraża uznanie dla wysiłków Bułgarii w celu rozwoju ram dla walki z problemami, na które napotykają mniejszości; wzywa Bułgarię, wspomaganą przez bardziej ukierunkowane działania Komisji Europejskiej, do podjęcia zdecydowanych środków, aby przyspieszyć integrację Romów w społeczeństwie, w szczególności poprzez oferowanie możliwości zdobycia wykształcenia i zatrudnienia, lepszą jakość życia, dostęp do opieki zdrowotnej i planowania rodziny, uwzględniając równocześnie potrzebę samoadaptacji Romów i konieczność przyjęcia odpowiedzialności we wszystkich tych sprawach;
6. z zadowoleniem przyjmuje postępy uczynione w dziedzinie ochrony praw dziecka, ale wzywa do wyjaśnienia i wzmocnienia odpowiedzialności ministerialnej w ramach jednej, dysponującej odpowiednimi zasobami agencji, większej przejrzystości w międzynarodowym systemie adopcji i znacznej poprawy sytuacji dzieci w zakładach opieki i szkołach specjalnych; wzywa Bułgarię do zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację osób umieszczonych przez władze publiczne w ośrodkach dla osób dorosłych z upośledzeniem umysłowym;
7. popiera wnioski Komisji, że Bułgaria ma działającą w praktyce gospodarkę rynkową i wyraża uznanie dla Bułgarii w związku z dużym wzrostem PKB, znacznym zmniejszeniem stopnia bezrobocia i rekordowym poziomem bezpośrednich inwestycji zagranicznych, odnotowując jednak, że bezrobocie pozostaje nadal wysokie, wiele osób wciąż nie widzi poprawy ich sytuacji gospodarczej, a emigracja wysoko wykwalifikowanych pracowników łącznie z niską mobilnością miejscowej siły roboczej, powoduje niedostatki w niektórych kluczowych sektorach;
8. wyraża uznanie dla Bułgarii w związku ze zwiększającymi się możliwościami administracji do wdrożenia acquis i zauważa, że prowadzi to do wczesnego wypełnienia wymaganej transpozycji prawa wspólnotowego;
9. podkreśla, że kwota całkowitej przedakcesyjnej pomocy finansowej dla Bułgarii w latach 2000 — 2004 wynosi około 178 milionów euro rocznie z Phare, 57,6 miliona euro z SAPARD i między 93 a 127 milionów euro z ISPA; popiera decyzję o przyznaniu dodatkowych funduszy z Phare w wysokości 550 milionów euro na okres 2000 — 2009 na potrzeby zmiany elektrowni jądrowej w Kozłoduju;
10. wzywa Komisję do poprawy zarządzania i przeznaczania funduszy Wspólnoty na określone cele tak, aby wydajność środków była maksymalna;
11. zapewnia Bułgarię, że Parlament Europejski będzie nadal monitorował dalsze postępy Bułgarii w przygotowaniach do akcesji;
12. wzywa Radę i Komisję do wynagrodzenia postępów i osiągnięć Bułgarii w ramach przygotowań, przez zastosowanie zasady "własnych zasług" i zawarcie Traktatu Akcesyjnego najwcześniej, jak to możliwe w roku 2005, najlepiej wczesną wiosną, co umożliwi terminową ratyfikację i przystąpienie w dniu 1 stycznia 2007 r.;
13. wzywa Radę i Komisję po zawarciu Traktatu Akcesyjnego do zbadania możliwości zwię kszenia przedakcesyjnej pomocy finansowej;
14. wyraża poważne zaniepokojenie losem bułgarskich i palestyńskich pracowników medycznych, którzy zostali aresztowani w 1999 r. jako podejrzani w sprawie karnej i skazanych na karę śmierci 6 maja 2004 r.; w toku procesu apelacyjnego ufa, że Libia po ponownym rozważeniu istniejących dowodów uzna, że w interesie sprawiedliwości leżałoby ich możliwie najszybsze zwolnienie;
15. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, a także rządowi i parlamentowi Bułgarii.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0111
Postępy osiągnięte przez Rumunię na drodze do przystąpienia
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie postępów osiągniętych przez Rumunię na drodze do przystąpienia do Unii Europejskiej (COM(2004)0657 — C6-0151/2004 — 2004/2184(INI))
Parlament Europejski,
- uwzględniając Okresowy Raport Komisji z 2004 r. w sprawie postępów osiągniętych przez Rumunię na drodze do przystąpienia i dokument strategiczny Komisji w sprawie postępów osiągniętych w procesie rozszerzenia (COM(2004)0657 — C6-0151/2004),
- uwzględniając Konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Kopenhadze w dniach 12- 13 grudnia 2002 r. i Konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 12 i 13 grudnia 2003 r.,
- uwzględniając wszystkie swoje rezolucje przyjęte od początku procesu rozszerzenia,
- uwzględniając art. 45 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0061/2004),
A. mając na uwadze, że Rumunia podjęła znaczne wysiłki na drodze do przystąpienia do Unii Europejskiej,
B. mając na uwadze, że ocena Rumunii opiera się na ścisłym przestrzeganiu kryteriów kopenhaskich i Konkluzjach Prezydencji z Rady Europejskiej w Helsinkach w dniach 10- 11 grudnia 1999 r. oraz na zasadzie zróżnicowanego podejścia,
C. mając na uwadze, że niezbędne są dodatkowe wysiłki, w szczególności w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w odniesieniu do walki z korupcją, zorganizowaną przestępczością i kontrolą granic, w dziedzinie konkurencji w odniesieniu do pomocy państwa, jak również w dziedzinie ochrony środowiska w zakresie wydawania przepisów we wszystkich sektorach i dostosowania prawodawstwa horyzontalnego,
Sytuacja polityczna i kryteria
1. przyznaje, że zgodnie z wnioskami zawartymi w raporcie Komisji Rumunia nadal wypełnia kryteria polityczne z Kopenhagi oraz wzmocniła stabilność swoich instytucji gwarantując demokrację, nadrzędność prawa, prawa człowieka oraz przestrzeganie ochrony mniejszości obejmujących zarówno Węgrów, jak i Romów, choć nadal istnieje potrzeba prowadzenia dalszych reform w dziedzinie sprawiedliwości i administracji publicznej, jak również zwiększenia wysiłków w zakresie zwalczania korupcji;
2. pochwala postępy Rumunii osiągnięte na drodze reform administracji i sądownictwa oraz wdrożenia strategii reformy administracji publicznej, która była niezbędna do przeprowadzenia decentralizacji i dekoncentracji służby publicznej oraz do koordynowania polityk; jest pewien, że Rumunia dostrzega wagę dalszego priorytetowego prowadzenia reform administracji i sądownictwa oraz że podejmowane będą znaczące wysiłki w kierunku systematycznego wdrażania tych reform;
3. zachęca Rumunię do szybkiej i priorytetowej realizacji reformy służby publicznej, co jest nieodzownym warunkiem udanej integracji Rumunii z Unią; zaleca, aby ze szczególną uwagą podejść do realizacji postanowień strategii reformy administracji publicznej z maja 2004 r., kładąc szczególny nacisk na odpowiednie wynagradzanie urzędników publicznych, na awanse według kryterium kompetencji i na otwarte konkursy oraz na poprawę w zakresie zarządzania i szkoleń; z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie w lutym 2004 r. Kodeksu Etyki dla Urzędników Służby Publicznej;
4. z zadowoleniem przyjmuje podejmowane przez Rumunię wysiłki w dziedzinie decentralizacji i samorządu lokalnego, a w szczególności strategię z maja 2004 r.; wyraża jednak zaniepokojenie, gdyż Rumunia musi jeszcze rozwiązać problemy w tym obszarze wskazane w raporcie Komisji z 2003 r.; podkreśla znaczenie wzmocnienia zdolności administracyjnych i zarządzania finansowego na szczeblu lokalnym, przy jednoczesnym zagwarantowaniu samorządowi lokalnemu wystarczających przychodów oraz zasobów ludzkich i materialnych;
5. przyznaje, że zgodnie z wnioskiem Parlamentu, rozporządzenia nadzwyczajne są stosowane tylko w "wyjątkowych okolicznościach" przewidzianych w konstytucji rumuńskiej, jednak wyraża żal, że w rzeczywistości zakres korzystania z tego typu praktyk nie uległ zmniejszeniu; ponawia swoje wezwanie skierowane do rządu rumuńskiego, aby powstrzymał się od uciekania się do rozporządzeń nadzwyczajnych i stosował normalne procedury legislacyjne; wzywa do określenia w sposób jaśniejszy i wyraźniejszy, co oznaczają "wyjątkowe okoliczności" w kontekście rozporządzeń nadzwyczajnych;
6. pochwala dokonaną przez Rumunię rewizję jej konstytucji przeprowadzoną w październiku 2003 r., która przyczyniła się do racjonalizacji procesu parlamentarnego, nadając obydwu izbom priorytetową kompetencję w odniesieniu do różnych rodzajów aktów prawnych; uważa, że należy kontynuować wysiłki na rzecz poprawy procesu opracowywania polityk i procesu legislacyjnego;
7. zachęca Rumunię, w szczególności organy sądownicze, do pełnego wdrożenia ustaw związanych z wolnością informacji; zachęca rząd i Parlament Rumunii do ułatwienia kontroli ich prac przez środki masowego przekazu poprzez zwiększenie przejrzystości procesu legislacyjnego;
8. uważa, że sytuacja prawna dziennikarzy uległa poprawie w zakresie wolności wypowiedzi, lecz wyraża zaniepokojenie wzrostem liczby przypadków agresji fizycznej wobec dziennikarzy śledczych i wzywa do podjęcia wysiłków w celu wyjaśnienia tych przypadków; jest również zaniepokojony niepewną sytuacją ekonomiczną wielu organizacji działających w dziedzinie mediów, która daje władzom możliwość wywierania nacisku; uważa, że potrzebne są dalsze wysiłki, aby zagwarantować pełną realizację wolności wypowiedzi;
9. zachęca Rumunię do intensyfikacji strategii i planu działania przyjętego przez rząd rumuński w celu udanego przeprowadzenia reformy systemu sądownictwa poprzez skoncentrowanie się na konkretnym wdrożeniu przyjętych ustaw; w tym celu zachęca Rumunię do szybkiego przeznaczenia dostatecznych zasobów ludzkich i finansowych, aby zagwarantować skuteczność tych działań;
10. z zadowoleniem przyjmuje podjęte dotąd działania zmierzające do rozdziału władzy wykonawczej od władzy sądowniczej, takie jak eliminacja uprawnień Ministra Sprawiedliwości w zakresie mianowania lub awansowania sędziów; wyraża poważne zaniepokojenie wnioskami Komisji, według których oficjalne badania potwierdziły, że władza wykonawcza nadal wywiera wpływ na wyniki postępowań sądowych; ponawia swój wniosek o wzmocnienie niezawisłości i profesjonalizmu wymiaru sprawiedliwości; wzywa Rumunię do stworzenia klimatu bardziej sprzyjającego sprawowaniu władzy sądowniczej poprzez zwiększenie liczby sędziów i zapewnienie im większych możliwości kształcenia ustawicznego, także w drodze wprowadzenia najlepszych praktyk stosowanych w krajach UE; wzywa Rumunię do zastosowania wszystkich zaleceń okresowego raportu Komisji w tej dziedzinie dla zapewnienia prawdziwych rządów prawa;
11. nakłania Rumunię do dokonania znaczących postępów w dziedzinie decentralizacji i samorządu lokalnego poprzez zapewnienie władzom lokalnym większych i wystarczających zasobów finansowych i ludzkich, poprzez unowocześnienie metod pracy, poprzez podwyższenie płac oraz poprzez zapewnienie skutecznych szkoleń;
12. pochwala przyjęcie przez rząd trzech ustaw w sprawie Najwyższej Rady Sędziowskiej, organizacji systemu sądownictwa i statusu funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości; zachęca administrację do rozpoczęcia faktycznego stosowania wymienionych ustaw, które weszły w życie w dniu 30 września 2004 r. i mają na celu znaczną poprawę niezawisłości i skuteczności systemu sądownictwa;
13. zaniepokojony jest faktem, iż, pomimo niepokoju wyrażonego przez Komisję co do ustawodawstwa dotyczącego wolności stowarzyszeń, rejestrowanie alternatywnych organizacji politycznych reprezentujących mniejszości narodowe napotyka na znaczące przeszkody administracyjne, uniemożliwiające im uczestniczenie w wyborach;
14. stwierdza, że źródłem poważnego zaniepokojenia pozostaje korupcja; w tym kontekście jest zaniepokojony dokonaną przez Komisję oceną, iż w Rumunii korupcja, a zwłaszcza korupcja na wysokim szczeblu, jest w niskim zakresie skutecznie ścigana; wzywa rząd rumuński do podwojenia wysiłków w zakresie walki z korupcją, a zwłaszcza z korupcją na wysokim szczeblu; wzywa Rumunię do podjęcia dalszych wysiłków w celu przekazania większych uprawnień Krajowemu Urzędowi do Zwalczania Korupcji oraz zapewnienia jego niezależności i skuteczności; z zadowoleniem przyjmuje pozytywną reakcję Rumunii na sformułowane przez Parlament Europejski wezwanie do zwiększenia obsady personalnej Krajowego Urzędu do Zwalczania Korupcji oraz jej dotychczasowy konstruktywny udział w Grupie Państw Przeciwko Korupcji Rady Europy (GRECO) i nakłania ją do podjęcia dalszych kroków w tym kierunku;
15. wzywa Rumunię, jako kraj pochodzenia, tranzytu i przeznaczenia ofiar handlu ludźmi, do podjęcia konkretnych działań prawnych na rzecz walki z tym procederem, takich jak ściślejsza współpraca pomiędzy odpowiednimi władzami rumuńskimi (straż graniczna, policja krajowa, prokuratura, wydział ds. cudzoziemców, krajowy urząd ds. uchodźców itp.) a ich odpowiednikami w krajach sąsiadujących, oraz do przedstawienia rzetelnych danych w ujęciu rocznym, które umożliwiłyby śledzenie postępów w tej dziedzinie;
16. pochwala Rumunię za jej plan działania z czerwca 2004 r. dotyczący przyjęcia kryteriów z Schengen i wzywa Rumunię do jego szybkiego i pełnego wdrożenia w celu przyspieszenia procesu modernizacji sprzętu, infrastruktury i zasobów ludzkich oraz do poprawy kontroli i nadzoru na granicach z Ukrainą i Mołdową oraz na granicy na Morzu Czarnym;
17. pochwala reakcję Rumunii na apele międzynarodowe i wnioski Parlamentu, polegającą na wprowadzeniu krajowych norm w dziedzinie ochrony dzieci i ścisłych zasad adopcji międzynarodowej; uważa, że właściwe stosowanie tych nowych ram prawnych powinno przyczynić się do dalszej poprawy ochrony praw dziecka; przypomina, że nadal trzeba zajmować się przypadkami rodzin objętych moratorium i z tego powodu popiera zamiar stworzenia w niedalekiej przyszłości międzynarodowej komisji do zbadania tych przypadków;
18. wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na dzieci i ludzi młodych opuszczających ośrodki opieki, którzy potrzebują ponownej integracji i wsparcia ze strony społeczności, jak również ochrony przed wykorzystaniem;
19. pochwala dostosowanie ustawodawstwa rumuńskiego do praktyki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w odniesieniu do przeciwdziałania złemu traktowaniu osób przebywających w areszcie, lecz wyraża zaniepokojenie nadal sygnalizowanymi przypadkami złego traktowania na posterunkach policji, w więzieniach i szpitalach psychiatrycznych; wzywa władze rumuńskie do skutecznego ścigania wszelkich nadużyć oraz wymierzenia sprawiedliwości osobom winnym naruszania praw człowieka;
20. uważa, że strategia na rzecz Romów, która wyraźnie ma na celu zwalczanie dyskryminacji, jest niewątpliwie wdrażana, lecz wyraża zaniepokojenie opinią Komisji, że przemoc i faktyczna dyskryminacja mniejszości romskiej, także w instytucjach państwowych, są wciąż bardzo rozpowszechnione; nakłania rząd rumuński, aby nadal rozszerzał działania w tej dziedzinie i aby pierwszoplanowo traktował edukację i budowanie potencjału obok specjalnych działań w celu zwalczania dyskryminacji; z zadowoleniem przyjmuje niedawne utworzenie Krajowej Agencji ds. Romów;
21. wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że osoby upośledzone psychicznie są zatrzymywane w szpitalach psychiatrycznych na podstawie arbitralnych decyzji, jak również nieodpowiednimi warunkami i brakiem właściwej opieki w wielu szpitalach psychiatrycznych i innych ośrodkach dla osób upośledzonych psychicznie; wzywa Rumunię do zajęcia się tą kwestią w trybie pilnym i do zapewnienia, by szpitale i inne ośrodki dysponowały odpowiednimi środkami na leczenie i stworzenie warunków bytowych;
Kryteria gospodarcze
22. pochwala Rumunię w związku z wnioskami raportu Komisji, zgodnie z którymi Rumunia spełnia kryteria funkcjonującej gospodarki rynkowej i w sposób zdecydowany wprowadziła w życie program reform strukturalnych, który powinien pozwolić jej na stawienie czoła presji konkurencyjnej i siłom rynkowym wewnątrz Unii;
23. wzywa Rumunię do wprowadzenia udoskonaleń w celu wsparcia stabilności makroekonomicznej i pogłębienia reform strukturalnych; wskazuje, że dla dalszego ograniczenia deficytu sektora publicznego konieczne jest zapewnienie dyscypliny finansowej, ciągłego dostosowywania cen energii w oparciu o pokrycie kosztów oraz poprawy wyników finansowych przedsiębiorstw publicznych;
24. zachęca rząd do zakończenia procesu prywatyzacji, do uregulowania sporów powstałych w wyniku tego procesu i do szybkiego zamknięcia nierentownych przedsiębiorstw; uważa, że należy poczynić postępy w zakresie funkcjonowania systemu sądownictwa i administracji publicznej w celu zapewnienia spójnego i przewidywalnego stosowania prawa i stworzenia przychylnego klimatu dla przedsiębiorczości i inwestycji zagranicznych;
25. przypomina, że niezwykle poważnym problemem w Rumunii pozostaje ubóstwo pomimo niewielkiego spadku wskaźników dotyczących tego zjawiska w latach 2003 i 2004; z zadowoleniem przyjmuje prace rządu rumuńskiego, który z walki z marginalizacją społeczną i ubóstwem uczynił jeden ze swoich priorytetów i poczynił postępy w zakresie identyfikacji podstawowych wyzwań, to jest dzieci opuszczających placówki publiczne, młodzieży, która nie może wejść na rynek pracy, rodzin rolników, emerytów, bezdomnych i Romów oraz zachęca go do poszukiwania najodpowiedniejszych rozwiązań politycznych; z zadowoleniem przyjmuje stworzenie ram prawnych regulujących przyznawanie pomocy społecznej i próby włączenia organizacji pozarządowych w dystrybucję tej pomocy; zachęca władze rumuńskie do dalszego opracowywania statystyk dotyczących ubóstwa i sfinalizowania memorandum w sprawie integracji społecznej, realizowanego wraz z Komisją;
26. pochwala przyjęcie przez Rumunię znacznego pakietu aktów prawnych w sprawie ochrony społecznej, zwiększenie wydatków publicznych w tej dziedzinie i przyjęcie programu społecznego na lata 2003 i 2004, zmierzającego do zwiększania solidarności; równocześnie podkreśla, że Rumunia powinna podjąć bardziej zdecydowane niż dotychczas działania w celu umożliwiania tworzenia nowych firm w kraju jako podstaw przyszłego dobrobytu oraz nakłania Rumunię do kontynuowania reformy systemu ochrony społecznej; w szczególności w odniesieniu do poprawy usług medycznych, włączając w to szeroko zakrojoną reformę lecznictwa w zakresie chorób umysłowych i zapewnienie integracji społecznej osób niepełnosprawnych;
Kryteria związane z dorobkiem prawnym
27. uważa, że Rumunia osiągnęła zadowalający poziom dostosowania w większości dziedzin oraz, że jeżeli utrzyma jego obecne tempo i wywiąże się ze swoich zobowiązań, znajdzie się na dobrej drodze ku zakończeniu wymaganej transpozycji legislacyjnej przed przewidywaną datą przystąpienia;
28. wspiera Rumunię w wysiłkach na rzecz wzmocnienia sprawnej administracji w większości dziedzin z zakresu dorobku prawnego; podtrzymuje stanowisko, że sama poprawa w zakresie legislacji i przyjęcie planów działania nie są wystarczające; że należy kontynuować wysiłki wdrożeniowe we wszystkich dziedzinach; należy podjąć specjalne środki kontroli i stosowania prawa oraz przedłożyć doroczne szczegółowe dane pozwalające na ocenę postępów w ich stosowania;
29. zachęca Rumunię do energicznego zajęcia się zagadnieniami wciąż wymagającymi transpozycji w dziedzinie swobodnego przepływu towarów, swobodnego przepływu kapitału, ceł i kontroli finansowej;
30. zachęca Rumunię do znacznego przyspieszenia wdrażania aktów prawnych we wszystkich sektorach związanych ze środowiskiem naturalnym; wzywa Rumunię, aby poprawiła dostosowanie prawodawstwa horyzontalnego w dziedzinie środowiska naturalnego, w szczególności w sektorze jakości powietrza, gospodarki odpadami, jakości wody i ochrony przyrody oraz w kilku innych sektorach;
31. popiera ambicje rządu rumuńskiego w zakresie rozwoju delty Dunaju jako obszaru objętego programem "Natura-2000" i wzywa Komisję do wsparcia tych działań jako działania transgranicznego obejmującego Ukrainę oraz do podjęcia mediacji w trwającym konflikcie interesów, który w przeciwnym razie może stanąć na przeszkodzie pełnej ochronie tej ważnej europejskiej strefy przyrodniczej;
32. uważa, że w odniesieniu do pomocy udzielanej przez państwo, bilans władz rumuńskich w zakresie stosowania prawa musi ulec znaczącej poprawie;
33. nakłania Rumunię do zagwarantowania przestrzegania wysokich standardów zamówień publicznych i zasad organizacji przetargów, zgodnie z dorobkiem prawnym Wspólnoty;
34. ogólnie uważa, że sprawność administracyjna i wdrożeniowa agencji zarządzających funduszami europejskimi powinny zostać zdecydowanie zwiększone; uważa, że w odniesieniu do rolnictwa Rumunia nadal musi zwiększać sprawność administracyjną i wdrożeniową agencji SAPARD;
35. wzywa Rumunię, aby w dziedzinie polityki społecznej i zatrudnienia czuwała nad tym, by inspekcja pracy posiadała środki wystarczające do zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; ponadto zachęca do skoncentrowania się na poprawie klimatu dla biznesu;
36. nakłania rząd rumuński do poprawy warunków wdrożenia Europejskiego Funduszu Socjalnego, a tym samym również potencjału w zakresie przyjmowania funduszy przeznaczonych na działania w zakresie strategii zatrudnienia;
37. zauważa, że dostosowanie legislacji rumuńskiej do dorobku prawnego Wspólnoty jest stosunkowo zadowalające w obszarach energii, przemysłu, badań naukowych i telekomunikacji; niemniej jednak, zachęca rząd rumuński, aby poświęcił najwyższą uwagę wdrożeniu legislacji w dziedzinie polityki przemysłowej ze względu na słabości strukturalne tego sektora, które ograniczają zdolność jej stosowania; uważa, że pilnie potrzebne są również środki zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii, ponieważ głównymi wyzwaniami pozostają nadal likwidacja niewydajnych systemów ogrzewania i kwestia nierentownych kopalń, wymagające podjęcia środków socjalnych pozwalających sprostać trudnościom społecznym na rynku pracy, oraz że należy dokonać rewizji strategii liberalizacji sektora telekomunikacji;
38. zaznacza, że całkowita finansowa pomoc przedakcesyjna dla Rumunii w roku 2004 wyniosła w przybliżeniu 825 mln euro, w tym 405,3 mln w ramach narodowego programu PHARE, 158,7 mln euro w ramach programu SAPARD i od 289 do 343 mln euro w ramach programu ISPA; a więc całkowita wysokość pomocy wyniosła ok. 1,4 % rumuńskiego PKB;
39. zachęca Rumunię do kontynuowania wysiłków w zakresie polityki regionalnej i koordynacji instrumentów strukturalnych, aby jej sprawność administracyjna mogła osiągnąć poziom, który pozwoliłby na pełne wykorzystywanie instrumentów strukturalnych;
40. zachęca Rumunię do poświęcenia najwyższej uwagi zastosowaniu legislacji w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz, w związku z tym, do wzmocnienia odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa agencji i instytucji cierpiących na braki kadrowe i niewystarczające wyszkolenie; a w szczególności zachęca do przyspieszenia procesu zwrotu własności oraz przyjęcia przepisów dotyczących zwrotu dóbr kościelnych;
41. wyraża głębokie zaniepokojenie długimi okresami przejściowymi przyjętymi w odniesieniu do rozdziału dotyczącego ochrony środowiska, w szczególności w odniesieniu do kopalni Rosia Montana, która stwarza poważne zagrożenie dla środowiska w całym regionie;
Wnioski
42. wyraża ufność i wiarę w możliwość szybkiego i satysfakcjonującego zakończenia negocjacji do końca 2004 r. w celu jak najszybszego podpisania traktatu o przystąpieniu w 2005 r. i jego wejścia w życie w dniu 1 stycznia 2007 r., o ile Rumunia, Rada i Komisja włożą w to odpowiedni wysiłek;
43. przypomina, że Rumunia będzie podlegała tym samym przepisom co Bułgaria i nowe Państwa Członkowskie, dlatego też będą mogły zostać w stosunku do niej zastosowane szczególne klauzule ochronne w przypadku poważnych naruszeń (zgodnie z art. 37, 38 i 39 Aktu o Przystąpieniu);
44. zwraca uwagę Rumunii na fakt, że, podobnie jak w przypadku Bułgarii, może zostać zastosowany w stosunku do niej szczególny mechanizm ochronny umożliwiający Komisji zalecenie Radzie, stanowiącej jednomyślnie, opóźnienia przystąpienia o jeden rok, jeżeli uzna, że istnieje poważne ryzyko niewypełnienia przez Rumunię zobowiązań wynikających z przystąpienia, w szczególności w dziedzinie wdrożenia dorobku prawnego i przestrzegania kryteriów politycznych z Kopenhagi; przystąpienie Rumunii powinno zależeć od jej własnych osiągnięć i wyników;
45. przeprowadzi uważną kontrolę rozwoju sytuacji w okresie od podpisania traktatu o przystąpieniu do rzeczywistego przystąpienia; w tym kontekście wzywa Komisję, aby dalej regularnie informowała Parlament za pośrednictwem jego Komisji Spraw Zagranicznych;
46. zachęca zatem Rumunię do wykazania się rzetelnością i wytrwałością w realizowaniu wszelkich zobowiązań podjętych podczas negocjacji; dopilnuje, aby Komisja wdrożyła stały mechanizm nadzoru i pomocy, który mógłby wesprzeć Rumunię na tej drodze;
***
47. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również rządowi i parlamentowi Rumunii.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0112
Zimbabwe
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Zimbabwe
Parlament Europejski,
- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji w Zimbabwe, w tym ostatnią z dnia 15 stycznia 2004 r. [1],
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. zważywszy, że 75% ludności Zimbabwe, około 9 milionów osób, żyje obecnie poniżej granicy ubóstwa, a Światowy Program Żywności był w stanie zapewnić w grudniu 2004 r. żywność tylko dla 1,6 miliona osób, z powodu przeszkód ze strony reżimu Mugabe,
B. zważywszy, że reżim Mugabe nasila represje polityczne wykorzystując ustawę o porządku publicznym i bezpieczeństwie oraz inne podobne środki, a także poprzez dodatkowe represyjne prawodawstwo, takie jak ustawa o organizacjach pozarządowych, który narusza podstawowe prawa człowieka, jak np. swoboda zrzeszania się,
C. mając na uwadze, że sprawą szczególnej troski wymagającą i niezwłocznego działania jest przypadek opozycyjnego posła Roya Bennetta, który w okresie pięciu lat od czasu jego wyboru był obiektem bezwzględnej kampanii prześladowań ze strony reżimu Mugabe; zważywszy, że poseł Roy Bennett skazany został w dniu 28 października 2004 r. na dwanaście miesięcy więzienia i ciężkie roboty na podstawie fałszywych zarzutów oraz przetrzymywany jest obecnie w przerażających warunkach w Mutoko,
D. mając na uwadze, że wybory powszechne zostały zaplanowane w Zimbabwe na marzec 2005 r., lecz zważywszy, że reżimowy projekt ustawy o komisji wyborczej Zimbabwe oraz projekt prawa wyborczego Zimbabwe nie odpowiada standardom Wspólnoty do Spraw Rozwoju Południowej Afryki (SADC) dotyczących wolnych i uczciwych wyborów,
E. mając na uwadze fakt, iż główna partia opozycyjna, Ruch na Rzecz Demokratycznych Zmian (MDC) ma niechętny stosunek do swego uczestnictwa w wyborach w marcu 2005 r., dopóki nie zostaną zagwarantowane podstawowe warunki dla zapewnienia wolnych i uczciwych wyborów,
F. zważywszy, że przywódca MDC Morgan Tsvangirai, który był obiektem systematycznego zastraszania przez władze Zimbabwe, był nadal prześladowany po powrocie do Zimbabwe z jego wizyty w Parlamencie Europejskim oraz stolicach europejskich i afrykańskich,
G. mając na uwadze, iż w łonie Afrykańskiej Unii Narodowej Zimbabwe — Frontu Patriotycznego (Zanu-PF) — partii rządzącej w Zimbabwe, ujawniły się ostatnio głębokie rozłamy,
1. nalega, aby zaprzestano jakiejkolwiek ingerencji politycznej w rozdzielanie żywności pochodzącej z międzynarodowej pomocy, dla uniemożliwienia rządowi Zanu-PF wykorzystywania pomocy żywnościowej jako broni politycznej;
2. nalega na konieczność uchylenia represyjnego prawodawstwa, takiego jak ustawa o porządku publicznym i bezpieczeństwie i na przeprowadzenie przyszłych wyborów w Zimbabwe zgodnie z zasadami oraz wytycznymi SADC regulującymi demokratyczne wybory, łącznie z tymi, które zostały uzgodnione na Mauritiusie w dniu 17 sierpnia 2004 r., przewidującymi swobodny dostęp międzynarodowych obserwatorów i zaprzestanie zastraszania zwolenników opozycji;
3. żąda natychmiastowego uwolnienia posła Roya Bennetta i przerwania wszelkich aktów przemocy i zastraszania w stosunku do jego rodziny i pracowników;
4. wzywa sąsiadów Zimbabwe, a w szczególności prezydenta Republiki Południowej Afryki Thabo Mbeki, który ostatnio zwrócił się do Parlamentu Europejskiego, do zobowiązania się w imieniu ludności Zimbabwe do doprowadzenia do zmian na lepsze i zapewnienia, że rząd Zimbabwe będzie w pełni współpracował z SADC oraz szeroko zakrojoną wspólnotą międzynarodową, by zagwarantować wolne i uczciwe wybory oraz zapewnić w odpowiednim czasie silną międzynarodową obecność kontrolną;
5. przyjmuje z zadowoleniem kroki podjęte przez Komisję Praw Człowieka Unii Afrykańskiej w celu informowania o nadużyciach w Zimbabwe i podkreśla, iż Unia Afrykańska musi kontynuować monitorowanie, a także reagować w odniesieniu do praw człowieka, praw obywatelskich oraz sytuacji politycznej w Zimbabwe oraz kontynuować ów proces obserwacji w całej Afryce;
P6_TA(2004)0113
Sytuacja we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Demokratycznej Republice Konga
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze uroczyste zobowiązania podjęte podczas Konferencji ONZ na temat regionu Wielkich Jezior Afrykańskich w Dar es Salaam w obecności szesnastu szefów państw afrykańskich,
B. mając na uwadze, iż w niecały tydzień po zakończeniu wspomnianej Konferencji, oddziały rwandyjskie weszły po raz trzeci w przeciągu dziesięciu lat na terytorium Demokratycznej Republiki Konga (DRK),
C. mając na uwadze, iż na skutek wznowienie waśni ludność cywilna ze wschodniej części DRK staje się każdego dnia ofiarą zbrodni wojennych i poważnych przypadków łamania praw człowieka, co sprawia, iż Parlament poruszony jest przemocą seksualną i gwałtami używanymi jako broń wojenna przeciwko kobietom kongijskim oraz faktem, iż większość ofiar nie ma dostępu do pomocy lekarskiej, czego wymaga ich stan,
D. będąc poruszonym informacjami o gwałtach, pedofilii i innych aktach przemocy dokonywanych przez niektórych członków personelu wojskowego i cywilnego Misji ONZ w Demokratycznej Republice Konga (MONUC) na ludności cywilnej,
E. mając na uwadze, iż DRK usiłuje odbudować się po niszczącym, sześcioletnim konflikcie, który spowodował śmierć ponad trzech milionów osób i w dalszym ciągu destabilizuje środkową Afrykę powodując ogromne cierpienia ludności cywilnej tego kraju,
F. mając na uwadze, iż DRK przechodzi nadzwyczaj delikatną fazę transformacji z trudnym zadaniem utworzenia wiarygodnych instytucji, oraz podkreślając, że potrzebna jest współpraca wszystkich zainteresowanych stron, aby transformacja ta zakończyła się pozytywnie,
G. mając na uwadze, iż obecność rwandyjskich sił zbrojnych, zależnych od władz, które utraciły władzę w 1994 r., od dziesięciu lat służy jako pretekst dla obecności w DRK wojsk pod zwierzchnictwem obecnych władz rwandyjskich,
H. mając na uwadze, iż potrzeba podjęcia działań przeciwko członkom Interahamwe (milicja hutu) i byłym członkom FAR (armia rwandyjska) została niedoceniona przez wspólnotę międzynarodową,
I. mając na uwadze, iż sprawozdanie komisji śledczej ONZ z sierpnia 2004 r. podkreśla rolę Rwandy w udzielaniu wsparcia i uzbrajaniu sił rebelianckich walczących przeciwko rządowi DRK, szczególnie sił, które w czerwcu 2004 r. zajęły miasto Bukawu, a także w składowaniu broni w Kiwu przez siły rwandyjskie,
J. mając na uwadze, iż w sierpniu 2003 r. ONZ oszacowało, iż 3,4 mln Kongijczyków zostało przesiedlonych wewnątrz kraju w wyniku konfliktu zbrojnego, większość we wschodniej DRK,
K. mając na uwadze wyrażony przez Unię Afrykańską zamiar bardziej aktywnego uczestniczenia w rozbrojeniu nielegalnych grup zbrojnych, szczególnie rwandyjskich, przebywających we wschodniej części DRK,
L. mając na uwadze, iż, zgodnie z raportem Rady Bezpieczeństwa ONZ, nielegalna broń w dalszym ciągu napływa do DRK z zagranicy,
M. mając na uwadze, iż obecnie, bardziej niż kiedykolwiek, niezbędne jest rozbrojenie grup zbrojnych znajdujących się na terytorium DRK, zgodnie z postanowieniami porozumień z Lusaki z 1999 r. i z Pretorii z 2002 r.,
N. mając na uwadze, iż w okręgu Ituri i w prowincjach Północne i Południowe Kiwu nie został jeszcze przywrócony pokój, a przedłużające się, bezprawne wykorzystywanie zasobów naturalnych nadal podsyca konflikt,
1. potępia jednostronne działania wojskowe Rwandy i zwraca się o natychmiastowe i bezwarunkowe wycofanie wojsk z terytorium Konga;
2. uważa, iż te jednostronne działania te mogą mieć poważne skutki dla procesu pokojowego i stabilności w regionie Wielkich Jezior; podkreśla, iż wszystkie zobowiązania muszą być przestrzegane;
3. wzywa rząd rwandyjski o poszanowanie nienaruszalności terytorialnej DRK; zaś wszystkie strony konfliktu do poszanowania i zastosowania się do porozumień pokojowych z 2003 r. oraz rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ;
4. podkreśla, iż podczas Międzynarodowej Konferencji w sprawie Pokoju i Bezpieczeństwa w regionie Wielkich Jezior, jaka odbyła się dniu 20 listopada 2004 roku w Dar es Salaam w Tanzanii, szefowie państw sami zobowiązali się do zakończenia konfliktu w regionie;
5. surowo potępia liczne akty przemocy seksualnej i gwałty, jakich na terytorium DRK dopuściły się grupy zbrojne, a także niektórzy członkowie personelu wojskowego i cywilnego MONUC;
6. wzywa rząd DRK do pilnego wprowadzenia programu medycznego na rzecz ofiar przemocy seksualnej we wschodniej części DRK;
7. wzywa rząd DRK, w związku z przywracaniem praworządności, do postawienia przed obliczem sprawiedliwości wszystkich osób odpowiedzialnych za akty przemocy;
8. z zadowoleniem przyjmuje decyzję ONZ o przeprowadzeniu śledztwa w sprawie zarzutów dokonania aktów przemocy seksualnej wobec kobiet i, w oczekiwaniu na wyniki śledztwa, wzywa do zawieszenie w obowiązkach osób zamieszanych we wspomniane akty;
9. zwraca się do Rady o podjęcie wszelkich niezbędnych środków w celu wsparcia Unii Afrykańskiej w zorganizowaniu, wraz z MONUC i rozbrojenia, pod mandatem ONZ, nielegalnych grup zbrojnych przebywających na terytorium DRK, w szczególności grup wywodzących się z byłych władz rwandyjskich (Interahamwe i ex-FAR);
10. wyraża nadzieję, że siły zbrojne Państw Członkowskich Unii Europejskiej wezmą czynny udział w tworzeniu sił pokojowych Unii Afrykańskiej oraz zjednoczonej, narodowej armii Konga;
11. usilnie zwraca się do Rady o pilne rozpatrzenie możliwości wysłania nowej misji Unii Europejskiej do DRK, opartej na modelu operacji ARTEMIS, w celu zwiększenia bezpieczeństwa na wschodzie kraju, w szczególności w strefie granicznej pomiędzy Rwandą i DRK;
12. wzywa do przestrzegania embarga na broń i wprowadzenie skutecznego mechanizmu kontroli krajowych i międzynarodowych transferów broni drogą morską;
13. zwraca się do Rady Bezpieczeństwa ONZ o wprowadzenie sankcji (ograniczenie swobody przemieszczania się, zamrożenie kont bankowych) wobec osób, o których wiadomo, iż uczestniczyły w grabieniu dóbr, a także wobec każdej osoby, której działania przyczyniałyby się do zagrożenia procesu pokojowego;
14. zwraca się o przestrzeganie kalendarza wyborczego, aby obywatele DRK mogli w sposób wolny i demokratyczny wybrać swoje władze;
15. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Unii Afrykańskiej, rządom DRK i Rwandy i Sekretarzowi Generalnemu ONZ.
--------------------------------------------------
P6_TA(2004)0114
Bhopal
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Bhopalu
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w 2004 roku przypada 20 rocznica tragedii w Bhopalu, która była najgorszą w historii katastrofą przemysłową,
B. mając na uwadze, że w nocy 2 grudnia 1984 r. z fabryki pestycydów w Bhopalu należącej do Union Carbide India Limited (UCIL), indyjskiej filii międzynarodowego przedsiębiorstwa Union Carbide Corporation (UCC) z siedzibą w USA, wyciekło ponad 35 ton toksycznych gazów, składających się głównie z co najmniej 24 ton niezwykle trującego izocyjanku metylu,
C. mając na uwadze, że w ciągu 2-3 dni po wypadku zmarło ponad 7.000 osób, a o wiele więcej doznało obrażeń, oraz że w okresie minionych 20 lat na choroby związane z działaniem gazu zmarło szacunkowo od 15.000 do 30.000 osób; mając także na uwadze, że zgodnie z rocznym sprawozdaniem za rok 2003, sporządzonym przez Departament ds. Pomocy i Rehabilitacji Ofiar Gazu w Bhopalu Rządu Stanu Madhja Pradesz, do października 2003 r. przyznano odszkodowania za 15.248 przypadków śmierci oraz za 554.895 przypadków chorób lub kalectwa,
D. mając na uwadze, że jeszcze dzisiaj ponad 100.000 osób dotkniętych działaniem gazu nadal cierpi na chroniczne choroby i schorzenia, których leczenie jest w dużej mierze nieefektywne i że osoby te w związku z tym często skazane są na życie wyrzutków społecznych w nędzy i ubóstwie oraz uważane są za umarłych za życia,
E. mając na uwadze, że firma Union Carbide przy budowie i eksploatacji fabryki w Bhopalu w sposób oczywisty nie stosowała tych samych standardów bezpieczeństwa, które stosowała w USA oraz że w Bhopalu brak było jakiegokolwiek kompleksowego planu na wypadek katastrofy lub systemu awaryjnego ostrzegania miejscowej ludności o wyciekach, mimo że już w 1982 r. zgłaszano poważne zastrzeżenia co do bezpieczeństwa fabryki w Bhopalu,
F. mając na uwadze, że substancje chemiczne pozostawione przez Union Carbide jeszcze dziś zatruwają wodę pitną, powodując raka i deformacje płodu,
G. mając na uwadze, że badania wód powierzchniowych i wody ze studni przeprowadzone w 1999 r. w pobliżu miejsca katastrofy wykazały zawartość rtęci przewyższającą normalny poziom od 20.000 do 6 mln razy; mając na uwadze, że substancje chemiczne powodujące raka, uszkodzenie mózgu oraz deformacje płodu znaleziono również w wodzie oraz zważywszy, że stężenie trójchloroetylenu (substancja chemiczna stanowiąca zagrożenie dla rozwoju płodu) pięćdziesięciokrotnie przewyższało normy bezpieczeństwa ustalone przez amerykańską Agencję Ochrony Środowiska,
H. mając na uwadze, że od momentu zakupu spółki Union Carbide przez Dow Chemicals w 2001 r. za ponad 10 miliardów dolarów nowi właściciele odmówili oczyszczenia terenu fabryki w Bhopalu, która nadal powoduje skażenie i zarazem odmówili sfinansowania leczenia osób dotkniętych skutkami katastrofy,
I. mając na uwadze, że jeszcze w 20 lat po wypadku ci, którzy przeżyli, nadal oczekują na sprawiedliwe odszkodowanie, odpowiednią pomoc medyczną i leczenie oraz na kompleksową rehabilitację ekonomiczną i społeczną,
J. mając na uwadze, że w 1989 r. spółka Union Carbide i jej indyjska filia zawarły z rządem indyjskim ugodę opiewającą na 470 milionów dolarów w celu pokrycia wszystkich roszczeń, która została potwierdzona przez Sąd Najwyższy Indii i zgodnie z którą kwota ta została w całości wypłacona rządowi Indii niezwłocznie po decyzji Sądu Najwyższego,
K. mając na uwadze, że kwota 470 milionów dolarów, po opłaceniu honorariów prawników i rzekomym przekazaniu łapówek skorumpowanym urzędnikom indyjskim, osiągnęła śmieszną wysokość 300 dolarów na każdą ofiarę katastrofy, co nie pokryło nawet kosztów medycznych,
L. mając na uwadze, że w lipcu 2004 r. Sąd Najwyższy Indii nakazał rządowi indyjskiemu wypłacenie ofiarom wszystkich pozostałych środków z tytułu ugody,
M. mając na uwadze, że w całym tym okresie pieniądze przeznaczone dla 105.000 ofiar zostały rozdzielone na ponad pięciokrotnie większą liczbę zmarłych, rannych i okaleczonych, którą to liczbę Sąd Najwyższy przyjął do wyliczenia kwoty ugody, co doprowadziło do rażącej niesprawiedliwości wobec ofiar, oraz mając na uwadze, że wypłata tej niskiej kwoty, która ostatecznie trafiła do podziału, rozpoczęła się ostatecznie dopiero w 1992 r.,
N. mając na uwadze, że rząd indyjski uczynił niewiele dla ochrony ludności przed jej dalszym narażeniem na skażenie i choroby oraz że do tej pory nie sporządzono oceny szkód ani planu ich naprawy,
O. mając na uwadze, że zgodnie z ugodą rząd Indii przejął odpowiedzialność za objęcie opieką medyczną mieszkańców Bhopalu w przypadku przyszłych chorób,
P. mając na uwadze, że niska jakość systemu opieki zdrowotnej spowodowała, że większość ofiar, która przeżyła, zmuszona była wydać większość pieniędzy pochodzących z odszkodowań na prywatne leczenie,
Q. mając na uwadze, że rząd stanu Madhja Pradesz do tej pory nie wykonał w pełni orzeczenia Sądu Najwyższego z maja 2004 roku nakazującego dostarczenie czystej wody pitnej mieszkańcom dotkniętym skażeniem wody,
R. uznając, że zarówno UCC/Dow, jak i rządy Indii i stanu Madhja Pradesz nie wywiązały się ze swoich zobowiązań i odpowiedzialności za zapobieżenie wyciekowi gazu i za wyciągnięcie konsekwencji z tego faktu, jak też za zapobieżenie i powstrzymanie dalszego skażenia środowiska i wody na skutek rozproszenia toksycznych i niebezpiecznych substancji,
1. składa rodzinom ofiar i osobom nadal cierpiącym z powodu następczych skutków działania gazu najszczersze wyrazy współczucia oraz wzywa do wypłaty ofiarom wyższych odszkodowań i ich lepszego traktowania;
2. potępia fakt, że mieszkańcy nadal nie mają dostępu do czystej wody w ilości, która choćby w przybliżeniu odpowiadała dziennemu zapotrzebowaniu na nią, podczas gdy prawnicy nadal dyskutują nad tym, na kim powinna spoczywać odpowiedzialność za osoby dotknięte przez katastrofę;
3. wzywa rządy Indii i stanu Madhja Pradesz, aby:
a) zapewniły skuteczne i szybkie odkażenie i oczyszczenie miejsca tragedii w Bhopalu;
b) zapewniły regularne dostawy dostatecznie bezpiecznej wody do codziennego użytku w dotkniętych gminach, zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego oraz zapewniły odpowiednią i dostępną opiekę zdrowotną dla wszystkich osób, które przeżyły katastrofę;
c) poddały ponownej ocenie odszkodowania, jakie otrzymały ofiary w wyniku ugody z 1989 r. oraz zrekompensowały wszelkie braki zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 1991 r.;
4. wyraża swoje głębokie ubolewanie, że ugoda z 1989 r. zawarta pomiędzy Union Carbide a rządem Indii nigdy nie przyniosła ofiarom katastrofy pozytywnych skutków oraz że w ogóle nie poświęcono uwagi skutkom tej katastrofy dla środowiska;
5. podkreśla, że wysiłki osób, które przeżyły katastrofę, zmierzające do uzyskania odpowiedniego odszkodowania w sądach zarówno amerykańskich, jak i indyjskich, okazały się dotychczas bezskuteczne;
6. wzywa do niezależnego zbadania aktualnej sytuacji w Bhopalu, w miarę możliwości pod auspicjami Komisji Praw Człowieka ONZ, przy czym specjalni wysłannicy udaliby się Indii w celu przeanalizowania wpływu działalności UCIL/UCC i katastrofy w Bhopalu na skażenie wód powierzchniowych i środowisko, a w konsekwencji na prawa człowieka w dotkniętych społecznościach;
7. popiera inicjatywę Światowej Organizacji Zdrowia przedłożoną w grudniu 2001 r. w Międzynarodowym Programie Bezpieczeństwa Chemicznego, mającą na celu poprawę przygotowania i reagowania na wypadek katastrofy chemicznej na poziomie zarówno krajowym, jak i globalnym, poprzez opracowanie systemu wczesnego ostrzegania i programu zwiększenia stosowanego potencjału Państw Członkowskich;
8. podkreśla, że główną przyczyną katastrofy były złe warunki pracy, brak odpowiednich systemów bezpieczeństwa oraz całkowicie nieadekwatna ocena ryzyka w fabryce w Bhopalu — kwestie, które były znane zarządowi fabryki, a także władzom Indii;
Opinia z własnej inicjatywy Komitetu Regionów na temat tanich linii lotniczych i rozwoju terytorialnego
(2004/C 318/02)
Komitet Regionów,
uwzględniając artykuł 265 ustęp 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz decyzję swego Prezydium z dnia 19 marca 2004 r. dotyczącą przygotowania projektu opinii na temat roli, jaką w rozwoju terytorialnym odgrywają tanie linie lotnicze, i polecenia Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej, by podjęła prace przygotowawcze;
uwzględniając opinię (KR 388/2002 fin) z 9 kwietnia 2003 roku nt. spójności terytorialnej (sprawozdawca: Ramón Luis Valcárcel Siso, przewodniczący samorządu społeczności Murcji (ES/EPL));
uwzględniając swoją opinię z 15 maja 2002 dotyczącą wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego udzielania finansowego wsparcia Wspólnoty w celu poprawienia wpływu na środowisko systemu przewozu ładunków (COM(2002) 54 fin – 2002/0038 COD) (KR 103/2002 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię perspektywiczną dotyczącą zdolności przeładunkowych lotnisk regionalnych (KR 393/2002) [2] przyjętą 2 lipca 2003 roku (sprawozdawca: Bob Verburg, wicegubernator prowincji Noord-Holland, NL, EPL);
uwzględniając wytyczne do stosowania artykułów 92 i 93 Traktatu WE oraz artykułu 61 porozumienia EOG w kwestii pomocy państwa w sektorze lotniczym COM (1994) 350 final;
uwzględniając orzeczenia C-159/91 i C-160/91 Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 lutego 1993 r., dotyczące sprawy "Christian Poucet przeciwko Assurances Générales de France and Caisse Mutuelle Régionale du Languedoc-Roussillon" oraz C-82/01 z dnia 24 października 2002 roku dotyczące sprawy "Aéroports de Paris przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich";
uwzględniając projekt opinii (KR 63/2004 rev.1), przyjęty przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej 5 maja 2004 r. (sprawozdawca: Gordon Keymer, przewodniczący rady okręgu Tandridge (UK/EPL));
oraz zważywszy na to, że:
1) gwałtowny rozwój tanich linii lotniczych w Europie pozwolił na stworzenie sieci usług, zapewniających międzyregionalne, bezpośrednie połączenia lotnicze, jak również połączenia z regionów do międzynarodowych lotnisk centralnych;
2) trwający rozwój tej sieci ma wyraźny i niekwestionowany wymiar regionalny; ułatwia połączenia międzyregionalne; sprzyja mobilności obywateli, stanowi zachętę dla rozwoju gospodarczego i wzrostu zatrudnienia, promuje turystykę, a w szczególności wspiera odrodzenie regionów peryferyjnych i słabiej rozwiniętych, i dlatego też ma pozytywny wpływ na spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną w Europie;
3) podjęta ostatnio decyzja Komisji Europejskiej w sprawie Ryanair/Charleroi (Belgia) potwierdza poparcie Komisji dla dalszego rozwoju sektora tanich linii lotniczych, mimo że unaoczniła ona niepewność, odnośnie przyszłego rozwoju międzyregionalnych połączeń lotniczych, istniejącą dla regionów, ich lotnisk i linii oferujących tanie usługi, jak również społeczności przedsiębiorców i zwykłych obywateli;
4) wprowadzone przez Komisję europejskie zasady konkurencji i pomocy rządowej stawiają pod znakiem zapytania trafność nakładów inwestycyjnych poniesionych przez regiony na infrastrukturę lotniskową oraz przez linie lotnicze na tanie usługi lotnicze;
5) ta sytuacja istotnie osłabia szanse władz publicznych na skierowanie inwestycji sektora publicznego w infrastrukturę lotniskową i usługi lotnicze, tam gdzie wynika to z potrzeby ulepszenia gospodarczej, społecznej i terytorialnej spójności na terenie Unii Europejskiej;
na 55. sesji plenarnej w dn. 16 i 17 czerwca 2004 r. (posiedzenie z dn. 17 czerwca), przyjął następującą opinię:
Stanowisko Komitetu Regionów
Wprowadzenie
Komitet Regionów
1. podkreśla, że przygotowanie przez Komisję Europejską komunikatu na temat lotnisk regionalnych oraz przygotowanie skorygowanych wytycznych dotyczących roli pomocy państwa we wspieraniu rozwoju lotnisk regionalnych i usług lotniczych stwarza okazję do zapewnienia przejrzystości niezbędnej dla zagwarantowania realizacji pozytywnego wpływu tanich usług na wspieranie rozwoju regionalnego;
2. z zadowoleniem przyjmuje okazję do wyrażenia stanowiska przed przygotowaniem prac Komisji, jako że opinie Komitetu mogą mieć informacyjne znaczenie dla dokumentów Komisji;
3. potwierdza, że perspektywiczna opinia Komitetu dotycząca zdolności przeładunkowych lotnisk regionalnych (KR 393/2002), przyjęta 2 lipca 2003 r., stanowi fundamentalne podłoże dla tych poglądów;
4. po raz kolejny powtarza swój pogląd, że regionalne porty lotnicze muszą być uznawane za aktywa, szczególnie ważne dla rozwoju gospodarek regionalnych i lokalnych;
5. zwraca Komisji uwagę na fakt, że społeczne i gospodarcze znaczenie transportu lotniczego będzie rosło wraz z rozszerzeniem Unii, i że usługi lotnicze działające na bazie lotnisk regionalnych, z usługami oferowanymi przez tanich przewoźników włącznie, umożliwią regionom szybszy i łatwiejszy dostęp do głównych ośrodków Unii Europejskiej i reszty świata;
6. zwraca uwagę, że lotniska regionalne są kolejnym elementem infrastruktury związanej z dostępem do regionu. Obejmuje ona drogi, kolej itd., które są dotowane w przypadku inwestycji publicznych. Tak samo powinno się ułatwiać i popierać inwestycje publiczne w infrastrukturze lotnisk regionalnych. Komitet ponadto z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska aprobuje, by inwestycje publiczne wspierały tworzenie regionalnych usług lotniczych na tych lotniskach, z usługami oferowanymi przez tanich przewoźników włącznie;
7. zwraca uwagę Komisji Europejskiej na to, że kluczowymi zagadnieniami, jakie należy wziąć pod uwagę, są:
- znaczenie, jakie ma uznanie lotnisk regionalnych i regionalnych usług lotniczych za istotne narzędzie, które pomoże władzom regionalnym i lokalnym wspierać realizację spójności i rozwoju terytorialnego;
- wkład, jaki rozwój regionalnych lotnisk i regionalnych usług lotniczych wnosi do zwiększania zatrudnienia, odradzania się regionów, aktywności społecznej oraz regionalnych i lokalnych programów rozwoju gospodarczego;
- znaczna rola, jaką tanie usługi lotnicze mogą odgrywać we wspieraniu trwałego rozwoju gospodarczego małych i średnich lotnisk regionalnych;
- potrzeba stworzenia przez Komisję jasnych wytycznych, których będzie można użyć w przyszłości w rozpatrywaniu wykorzystania funduszy sektora publicznego dla wspierania rozwoju sieci regionalnych usług lotniczych.
Zalecenia Komitetu Regionów
SPÓJNOŚĆ TERYTORIALNA I ROZWÓJ
1.
Transport jest czynnikiem kluczowym w procesie gospodarczej i społecznej integracji Europy.
Wraz z powiększeniem Unii Europejskiej zwiększy się mobilność siły roboczej, wynikająca z większej wymiany społecznej.
To z kolei zwiększa znaczenie sieci regionalnych usług lotniczych zapewniających połączenia międzyregionalne, włącznie z tymi, które oferują tani przewoźnicy.
Wzrośnie znaczenie podróży lotniczych dla rozwoju struktur społecznych w Unii Europejskiej.
Istnienie lotnisk regionalnych i międzyregionalnych usług lotniczych jest zatem nieodłącznie związane z gospodarczym i społecznym rozwojem regionów.
2.
Lotniska regionalne umożliwiają szybszy i łatwiejszy dostęp do regionów.
Usługi lotnicze oferowane z lotnisk regionalnych zapewniają bezpośrednie połączenia między regionami, jak również połączenia z regionu do międzynarodowych lotnisk centralnych.
Usługi tego typu umożliwiają mieszkańcom społeczności wyspiarskich, regionom Europy Środkowej i Wschodniej oraz krajom na obrzeżach Unii Europejskiej pełniejsze uczestnictwo w Europie, sprzyjając tym samym integracji społecznej.
3.
Dalszy rozwój sieci regionalnych usług lotniczych umożliwi obywatelowi powrotną podróż z dowolnego regionu Unii Europejskiej do głównych ośrodków gospodarczych, społecznych i naukowych w Unii Europejskiej w ciągu jednego dnia.
4.
Rozwój lotnisk regionalnych i usług lotniczych, włącznie z tymi, które oferują tani przewoźnicy, musi stanowić część rozwoju systemu transportu łączonego, służącego ekonomicznym, społecznym i związanym z ochroną środowiska celom Komisji w ramach regionalnej spójności terytorialnej.
5.
Rozwój regionalnych lotnisk i usług lotniczych musi podlegać planowaniu zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, rozumianego jako rozwój odpowiadający obecnym potrzebom bez uszczerbku dla możliwości spełnienia swoich potrzeb przez przyszłe pokolenia.
6.
Lotniska regionalne posiadają nadwyżkę potencjału w zakresie powierzchni terminali i przepustowości pasów startowych, która może być wykorzystana dla świadczenia bezpośrednich, międzyregionalnych usług lotniczych, będących dodatkiem i uzupełnieniem dla usług lotniczych świadczonych między lotniskami regionalnymi a centralnymi lotniskami międzynarodowymi.
Rozwój sieci międzyregionalnych usług lotniczych może zatem pomóc w rozładowaniu obciążenia, jakiemu podlegają centralne lotniska międzynarodowe i lotniska krajowe.
Przeciążenia na centralnych lotniskach można ponadto rozładować poprzez rozbudowę szeregu lotnisk regionalnych, by wykorzystując swe położenie, przepustowość, infrastrukturę i bieżący poziom działalności mogły one odgrywać rolę lotnisk-"bram" (gateway).
Zapewnienie tanich, międzyregionalnych usług lotniczych może odegrać istotną rolę, jako część ogólnego rozwoju szerszej sieci regionalnych usług lotniczych.
7.
Tworząc ramy planowania, w ramach których może następować rozwój lotnisk regionalnych i międzyregionalnych usług lotniczych, władze sektora publicznego muszą starać się znaleźć odpowiednią równowagę pomiędzy usługami lotniczymi świadczonymi między regionami a między regionem i centralnymi lotniskami.
Ta równowaga będzie w części funkcją ekonomicznych i gospodarczych celów poszczególnych regionów.
8.
Zawieranie na szczeblu wspólnotowym umów w sprawie pasażerskiego transportu lotniczego (jak tzw. porozumienie o otwartym niebie) nie powinno odbywać się kosztem lotnisk regionalnych.
Wszystkie takie umowy czy strategie muszą uwzględniać ogólniejsze czynniki regionalne i terytorialne; winny być również odpowiednio zrównoważone, tak by zapewnić utrzymanie konkurencyjności jednostek regionalnych.
WNIOSKI
9.
Lotniska regionalne stanowią krytyczne punkty dostępu do regionów.
Usługi lotnicze świadczone z lotnisk regionalnych, włącznie z tymi, jakie świadczą tani przewoźnicy, mają potencjał, który może odegrać kluczową rolę w procesie wspierania spójności terytorialnej.
Dla zrealizowania tego potencjału konieczny jest większy stopień pewności, dzięki której będą mogły następować inwestycje publiczne i prywatne.
Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do inwestycji w infrastrukturę lotniskową, jakich dokonuje się w dłuższym okresie czasu.
Komisja winna bardziej uwydatnić znaczenie lotnisk regionalnych i regionalnych usług lotniczych jako części wieloaspektowego podejścia do rozwoju Transeuropejskich Sieci Transportowych.
W szczególności, Komisja powinna rozważyć możliwość inwestycji w bezpośrednie, międzyregionalne usługi lotnicze jako uzupełnienie rozwoju sieci szybkich kolei.
KONKURENCYJNOŚĆ GOSPODARCZA
10.
Dostępność regionalnych usług lotniczych, a w szczególności tanich usług lotniczych, świadczonych z lotnisk regionalnych poprawia dostęp do gospodarki globalnej.
To, w połączeniu z niższymi kosztami pracy i urządzeń w bardziej odległych regionach, może stanowić zachętę dla przedsiębiorców do lokowania nowych inwestycji gospodarczych w danym regionie.
Przedsiębiorstwa już działające w regionie mogą zwiększyć swój udział w rynku mając możliwości dotarcia do innych części Państw Członkowskich, Unii Europejskiej i reszty świata.
11.
Ogólny efekt ekonomiczny, możliwy do osiągnięcia poprzez rozwój regionalnych usług lotniczych, świadczonych z lotnisk regionalnych, należy rozpatrywać w ramach następujących czterech zagadnień:
- Efekt Bezpośredni: zatrudnienie i dochody, w całości lub większej części związane z działalnością lotniska;
- Efekt Pośredni: zatrudnienie i dochody wygenerowane przez badany obszar gospodarki, dotyczące łańcucha dostawców towarów i usług;
- Efekt Indukowany: zatrudnienie i dochody wygenerowane przez gospodarkę regionu poprzez wydatki zatrudnionych bezpośrednio i pośrednio;
- Efekt Katalityczny: zatrudnienie i dochody wygenerowane w gospodarce regionu dzięki szerszemu znaczeniu lotniska w procesie poprawy wydajności przedsiębiorstw i przyciągania nowej działalności gospodarczej, jak na przykład wewnętrzne inwestycje czy turystyka osób przylatujących na lotnisko.
12.
Lepszy dostęp do rynków europejskich i międzynarodowych, jaki może zapewnić regionalny port lotniczy, może sprzyjać zatrzymaniu wykwalifikowanej siły roboczej w regionie.
Rozwój tanich, międzyregionalnych usług lotniczych może zapewnić dodatkowe zatrudnienie i możliwości szkoleniowe, zarówno lokalnie jak i w całym regionie.
W szczególności, umiejscowienie na regionalnym lotnisku usług inżynieryjnych i wsparcia technicznego zwiększy w regionie zapotrzebowanie na dobrze wyszkolonych inżynierów i techników zdolnych wesprzeć przemysł lotniczy.
W rezultacie, powstające w regionie możliwości pracy zmniejszą potrzebę wsparcia socjalnego, zwiększając jednocześnie tworzenie dobrobytu.
Tani przewoźnicy lotniczy mogą ponadto przyczynić się do zdynamizowania i dywersyfikacji oferty turystycznej oraz ograniczenia jej sezonowości, podnosząc tym samym jej jakość, a co za tym idzie również atrakcyjność turystyczną regionu.
WNIOSEK
13.
Rozwój tanich usług lotniczych, zapewniających bezpośrednie, międzyregionalne usługi lotnicze z lotnisk regionalnych, może działać jako skuteczny katalizator dla rozwoju gospodarczego regionu, zgodnie z gospodarczymi i społecznymi celami Komisji, w ramach regionalnej spójności terytorialnej.
Rozwój sieci tanich, bezpośrednich, międzyregionalnych usług lotniczych oferowanych z lotnisk regionalnych może stać się głównym czynnikiem podnoszącym konkurencyjność gospodarczą regionów, a tym samym Unii Europejskiej.
POMOC PAŃSTWA
14.
Mniejsze lotniska regionalne będą prawdopodobnie wymagały funduszy z sektora publicznego na pokrycie kosztów operacyjnych i inwestycji w nową infrastrukturę.
W zamian oferują one potencjał, służąc za bazę regionalnych usług lotniczych, poprawiającą ogólny poziom dostępności do bardziej odległych regionów, co w rezultacie powoduje znaczne korzyści ekonomiczne i społeczne w regionie przez nie obsługiwanym.
15.
Występuje potrzeba nadania większego znaczenia funkcji usług publicznych dla tanich, bezpośrednich, międzyregionalnych usług lotniczych, oferowanych z lotnisk łączących region z resztą Unii Europejskiej i świata.
16.
Inwestycje sektora publicznego winny być stosowane przy użyciu podejścia celowego, dla zapewnienia infrastruktury i usług które umożliwią obywatelom wykorzystanie ich możliwości poprzez poprawę ekonomicznej konkurencyjności regionów.
17.
Wykorzystanie inwestycji sektora publicznego dla zapewnienia bardziej zrównoważonego rozłożenia aktywności gospodarczej na terenie Unii Europejskiej jest zgodne z celami polityki regionalnej Unii Europejskiej skierowanej na osiągnięcie bardziej zrównoważonego wzorca rozwoju, poprzez zmniejszenie presji nadmiernej koncentracji, kongestii i wąskich gardeł systemu transportowego.
WNIOSEK
19.
Występuje potrzeba uznania, że w interesie publicznym jest utrzymanie i rozwój sieci regionalnych usług lotniczych, włącznie z tymi jakie oferują tani przewoźnicy, oferowanych z regionalnych portów lotniczych.
Starannie ulokowane inwestycje sektora publicznego mogą zapewnić umiarkowany początkowy zastrzyk inwestycji, które mogą stworzyć znaczne korzyści dla lokalnych i regionalnych gospodarek.
Rezygnacja, w tych okolicznościach, z inwestycji sektora publicznego może skutkować utratą możliwości funkcjonowania tanich międzyregionalnych usług lotniczych jako katalizatora sprzyjającego spójności terytorialnej i większej gospodarczej konkurencyjności.
Program ramowy dla korzystania z inwestycji sektora publicznego musi zatem uwzględniać szersze możliwości zwiększania liczby miejsc pracy, odrodzenia się regionów, integracji społecznej oraz programów ochrony środowiska, regionalnego i lokalnego rozwoju w danym regionie.
WYMÓG WYTYCZNYCH DOTYCZĄCYCH POMOCY PAŃSTWA
20.
Wytyczne powinny cechować się konieczną klarownością odnośnie sposobu w jaki Komisja będzie interpretować przepisy o konkurencji europejskiej i pomocy rządowej, dla zapewnienia regionalnym i lokalnym władzom niezbędnych wskazówek do pozytywnego wykorzystania inwestycji sektora publicznego, aby wesprzeć wykorzystanie potencjału jaki lotniska regionalne i tanie usługi lotnicze mogą wnieść w proces realizacji celów regionalnej polityki Komisji.
21. Wytyczne muszą zostać wypracowane przez Komisję przy pełnej konsultacji z przedstawicielami władz lokalnych i regionalnych.
22. Wytyczne muszą uznawać i respektować zasadę regionalnego zróżnicowania.
Muszą odzwierciedlać zróżnicowany poziom rozwoju różnych regionów w całej Unii Europejskiej. Muszą wziąć pod uwagę występowanie naturalnych przeszkód w danym regionie, jak również stopień rozwoju innych środków transportu w regionie i jego peryferiach oraz zależności pomiędzy głównymi lotniskami.
23.
Wytyczne nie powinny zawierać jednoznacznych lub ściśle przestrzeganych progów. Zamiast tego powinny zezwalać władzom regionalnym i lokalnym na rozważenie zalet inwestycji sektora publicznego w zależności od indywidualnych przypadków.
24.
Winny one jasno stwierdzać, że dopuszcza się korzystanie z inwestycji sektora publicznego w celu wspierania rozwoju regionalnych przewozów lotniczych tylko pod warunkiem zapewnienia otwartego dostępu do tych inwestycji wszystkim przewoźnikom oraz ustalenia z góry kryteriów przydziału. Kryteria te winny uwzględniać szczególne korzyści dla gospodarek regionu, jakie wynikają z rozwoju nowych, tanich, międzyregionalnych usług lotniczych działających jako katalizator dla inwestycji w regionie.
25.
Powinny zezwalać inwestycjom publicznym na znaczący udział w kosztach początkowych, włącznie z kampaniami marketingowymi na poziomie regionu, finansowanymi z lokalnych wpływów podatkowych, związanych z ustanowieniem takich usług.
26.
Wytyczne powinny zezwalać na uznanie inwestycji publicznych w rozwój lub budowę dodatkowej infrastruktury lotniskowej, tam gdzie jest ona konieczna dla wsparcia rozwoju nowych, regionalnych usług lotniczych.
27.
Wytyczne nie powinny, w swym zastosowaniu, ograniczać się wyłącznie do zasad gospodarki rynkowej, lecz winny brać pod uwagę szersze aspekty rozwoju społecznego, ekologicznego i terytorialnego, jakie wynikają z rozwoju nowych regionalnych usług lotniczych, włączając usługi oferowane przez tanich przewoźników.
28. Wytyczne muszą promować rozwój regionalnych portów lotniczych i międzyregionalnych usług lotniczych jako części szerszych Sieci Transportu Transeuropejskiego.
29. W ramach wytycznych muszą być uwzględnione wymogi dla inwestycji planowanych w związku z zasadami trwałego rozwoju, rozumianego jako rozwój odpowiadający obecnym potrzebom bez uszczerbku dla możliwości spełnienia swoich potrzeb przez przyszłe pokolenia.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "Pracownicy transgraniczni - podsumowanie sytuacji po 10 latach funkcjonowania rynku wewnętrznego: problemy i perspektywy"
(2005/C 43/02)
KOMITET REGIONÓW
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję swojego Prezydium z dn. 10 lutego 2004 r. powierzającą Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej, zgodnie z artykułem 265 ustęp 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, przygotowanie opinii w sprawie "Pracownicy transgraniczni - podsumowanie sytuacji po 10 latach funkcjonowania rynku wewnętrznego: problemy i perspektywy";
UWZGLĘDNIAJĄC skonsolidowany tekst Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dn. 25 marca 1957 r., a w szczególności Tytuł III: Swobodny przepływ osób, usług i kapitału, Rozdział 1: Pracownicy, artykuły 39 i 42, Rozdział 2: Prawo przedsiębiorczości, artykuł 43;
UWZGLĘDNIAJĄC przepisy w zakresie koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego, które są integralną częścią swobodnego przepływu osób i mają wnieść wkład w poprawę standardu życia i warunków pracy;
UWZGLĘDNIAJĄC rozporządzenie (WE) nr 118/97 Rady Unii Europejskiej z dn. 2 grudnia 1996 r. zmieniające i uaktualniające rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenie (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71, tak jak ma ono być poddane zmianie;
UWZGLĘDNIAJĄC rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 Rady z dn. 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników we Wspólnocie;
UWZGLĘDNIAJĄC wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w zakresie problematyki pracowników transgranicznych, transgranicznego korzystania z dóbr i świadczeń medycznych oraz decyzję w zakresie prawa pracy i reintegracji zawodowej;
UWZGLĘDNIAJĄC posiedzenie Rady Unii Europejskiej (ds. zatrudnienia, polityki społecznej, zdrowia i ochrony konsumentów) w dn. 1 grudnia 2003 r., punkt 3 porządku obrad: propozycja rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (reforma rozporządzenia (EWG) nr 1408/71);
UWZGLĘDNIAJĄC wspólne stanowisko Rady z dnia 28 stycznia 2004 r. dotyczące przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
UWZGLĘDNIAJĄC decyzję Rady Europejskiej z dn. 13 grudnia 2002 r. w Kopenhadze odnośnie przystąpienia do Unii Europejskiej w dn. 1 maja 2004 r. Czech, Cypru, Estonii, Łotwy, Litwy, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier oraz nieformalnej Rady Europejskiej z dn. 16/ 17 kwietnia 2003 r. w Atenach odnośnie podpisania Traktatu o Przystąpieniu oraz Konferencji Europejskiej;
UWZGLĘDNIAJĄC układy europejskie z państwami Europy Środkowej i Wschodniej podpisane w grudniu 1991 r. z Węgrami i z Polską, w lutym 1995 r. z Rumunią, Bułgarią, Czechami i Słowacją, w lutym 1998 r. z Estonią, Łotwą i Litwą i w lutym 1999 r. ze Słowenią jak również układy stowarzyszeniowe istniejące od 1964 r. z Turcją, od 1971 r. z Maltą i od 1973 r. z Cyprem;
UWZGLĘDNIAJĄC perspektywy akcesji skonkretyzowane w "kryteriach kopenhaskich" przyjętych na szczycie Rady Europejskiej w Kopenhadze w czerwcu 1993 r.;
UWZGLĘDNIAJĄC podpisany w dn. 7 lutego 1992 r. w Maastricht Traktat o Unii Europejskiej ("Traktat z Maastricht"), który stanowi, że każde państwo europejskie może złożyć wniosek o członkostwo w UE;
UWZGLĘDNIAJĄC przyjęty w dn. 30 kwietnia 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej projekt opinii (CdR 95/2004 rev.
1) (sprawozdawca: Karl-Heinz Lambertz, premier Wspólnoty Niemieckiej - BE/PES);
a także mając na uwadze, co następuje:
1.
Według rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 pod pojęciem pracownika transgranicznego rozumie się osobę zatrudnioną bądź prowadzącą działalność na własny rachunek, która mieszka w jednym Państwie Członkowskim, zaś pracuje w innym i regularnie wraca codziennie lub co najmniej raz na tydzień do swojego miejsca zamieszkania.
2.
Swobodę przemieszczania się pracowników i ich równe traktowanie w zakresie warunków pracy i zatrudnienia (wynagrodzenie, ochrona przed zwolnieniem, reintegracja zawodowa, ulgi podatkowe i socjalne,...) definiuje przede wszystkim rozporządzenie (EWG) nr 1612/68.
3.
Zasada równego traktowania obowiązuje w Unii Europejskiej wszystkich pracowników transgranicznych (oraz pracowników migrujących) mieszkających i pracujących w Unii.
4.
Kwestie ochrony socjalnej reguluje rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 oraz właściwe rozporządzenie wykonawcze nr 574/72.
Mają one na celu koordynację systemów zabezpieczenia społecznego Państw Członkowskich.
5.
Zgodnie z nimi pracownik transgraniczny podlega zasadniczo przepisom i uregulowaniom kraju, w którym pracuje.
6.
Akcesja 10 krajów Europy Środkowej i Wschodniej doprowadzi do nowej sytuacji, jeśli chodzi o migrację (pracownicy migrujący) i zjawisko pracowników transgranicznych z jednej strony oraz przewidywany wpływ na europejski rynek pracy z drugiej strony.
7.
W wyniku rozszerzenia narażone z punktu widzenia geograficznego są przede wszystkim wschodnie obszary przygraniczne Państw Członkowskich UE takich jak Austria i Niemcy.
Graniczą one bezpośrednio ze Słowenią, Słowacją, Węgrami, Polską i Czechami i muszą liczyć się początkowo ze wzrostem napływu pracowników transgranicznych.
Konsekwencje rozszerzenia Unii Europejskiej mogą jednak stworzyć również szansę uregulowania nielegalnych dotychczas migracji oraz doprowadzić do sytuacji, że migracje te w przyszłości nie będą ograniczać się tylko do regionów przygranicznych, ale że będą się one kierować raczej w stronę obszarów, na których brakuje siły roboczej.
8.
Wraz z rozszerzeniem UE pojawią się bariery utrudniające mobilność o charakterze administracyjnym, prawnym i podatkowym, dodatkowo to tych, które już teraz napotykają wszyscy pracownicy transgraniczni w UE.
na 56 sesji plenarnej w dn.29- 30 września 2004 r. (posiedzenie z dnia 29 września) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 stwierdza, że
1.1.1 w zależności od stosowanych w kraju zatrudnienia czy zamieszkania kryteriów prawa podatkowego i socjalnego oraz aktywnego bądź nieaktywnego statusu pracownika transgranicznego pojęcie pracownika transgranicznego w regionach granicznych przyjmuje różne formy, nie ma zatem żadnej ogólnie obowiązującej definicji tego pojęcia, która uwzględniałaby kwestie podatkowe, prawne i zabezpieczenia społecznego;
1.1.2 nie istnieje definitywnie żadna wspólnotowa koordynacja porozumień w zakresie podatków ani koordynacja pomiędzy porozumieniami w zakresie podatków i porozumieniami w zakresie zabezpieczenia społecznego odnośnie działalności pracowników transgranicznych, pomimo znaczących osiągnięć, które przyniosło Rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie, a także Rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr1408/71;
1.1.3 nie istnieją jednolite wspólnotowe określenia dla pojęć związanych z warunkami przyznawania świadczeń ze względu na brak wspólnych definicji, takich jak przykładowo niezdolność do pracy, ocena stopnia inwalidztwa czy też nadal istniejące różnice pomiędzy systemami zaliczania okresów ubezpieczenia;
1.1.4 respektowana jest co prawda zasada równego traktowania pracowników transgranicznych pracujących i mieszkających w Unii Europejskiej, i chociaż definicja takiej zasady istnieje w odniesieniu do warunków zatrudnienia i pracy w Rozporządzeniu (EWG) nr 1612/68, jednak jej stosowanie w praktyce nie jest zawsze poprawne;
1.1.5 praktyki narodowe poszczególnych państw członkowskich utrudniają swobodny przepływ pracowników transgranicznych i migrujących oraz że w szczególności Europejski Trybunał Sprawiedliwości – przede wszystkim na podstawie artykułów 39, 42 i 43 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską – pomaga pracownikom transgraniczym dotkniętym dyskryminacją w dochodzeniu swoich praw przeciwko decyzjom i uregulowaniom na szczeblu krajowym i stanowi tym samym europejskie prawo socjalne;
1.1.6 rozporządzenie 1408/71 stało się w ciągu wielu lat bardzo obszerne, skomplikowane i nieprzejrzyste ze względu na wiele uzupełnień, których dokonywano w celu uwzględnienia dynamiki zmian przepisów prawa na szczeblu krajowym, usprawnienia niektórych przepisów, wypełnienia luk oraz uregulowania pozycji niektórych grup osób pod kątem ubezpieczeń;
1.1.7 w związku z brakiem na szczeblu Państw Członkowskich jednolicie znormalizowanych danych brak jest na szczeblu europejskim niezawodnego materiału statystycznego oddającego ogólną sytuację pracowników transgranicznych;
1.1.8 szacunkowo mniej niż 0,50 % zatrudnionych w Unii Europejskiej jest pracownikami transgranicznymi;
1.1.9 brak jest przewidującego, wspólnotowego podejścia do specyficznych i dodatkowych problemów pracowników transgranicznych z nowych krajów członkowskich oraz że podejście to musi mieć szerszy zakres niż działalność informacyjna realizowania przez placówki EURES;
1.2 jest zdania, że
1.2.1 postępy w integracji europejskiej powinny mieć również swój wyraz w postępach w zakresie urzeczywistniania swobodnego przepływu osób oraz że kwestie te powinny się stać wspólnym zadaniem priorytetowym wszystkich państw członkowskich i Unii Europejskiej;
1.2.2 istotne jest pytanie, dlaczego w Europie - po ustanowieniu rynku wewnętrznego i wprowadzeniu jednolitej waluty - jest wciąż jeszcze tak mało pracowników transgranicznych; Jednym z obszarów wymagających poprawy jest zatem dostęp osób starających się o pracę i pracodawców do informacji i usług doradztwa celem ułatwienia mobilności siły roboczej i zwiększenia przejrzystości na rynku pracy UE;
1.2.3 traci przez to na wiarygodności wizja zjednoczonej Europy, szczególnie w regionach granicznych, które powinny być pionierami i siłą napędową tego procesu integracji;
1.2.4 wraz z przystąpieniem do UE 10 krajów Europy Środkowej i Wschodniej kwestia pracowników transgranicznych i pracowników migrujących ulegnie generalnie zmianie, co przede wszystkim będzie miało miejsce w obecnych wschodnich regionach granicznych, i w związku z tym konieczna będzie intensyfikacja perspektywicznego podejścia do tendencji, których należy się spodziewać;
1.3 przyjmuje z zadowoleniem
1.3.1 inicjatywę Komisji Europejskiej w zakresie likwidowania barier w dziedzinie mobilności pracowników w ramach Unii Europejskiej i zagwarantowania wszystkim osobom praw wynikających z zabezpieczenia społecznego, jak również przyjętą już reformę rozporządzenia 1407/71 i rozporządzenia 883/04, dzięki czemu powinna poprawić się sytuacja pracowników transgranicznych w zakresie świadczeń chorobowych i rodzinnych;
1.3.2 koordynację systemów zabezpieczenia społecznego Państw Członkowskich, którą stawia sobie za cel Komisja Europejska i która powinna funkcjonować w interesie obywatela europejskiego i tworzenia socjalnej Europy;
1.3.3 decyzję Komisji Administracyjnej Wspólnot Europejskich ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących nr 189 z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie zastąpienia przez europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego formularzy dotyczących dostępu do świadczeń w przypadku tymczasowego pobytu w Państwie Członkowskim innym niż państwo właściwe oraz państwo zamieszkania wymaganych zastosowaniem rozporządzeń nr 1408/71 oraz 574/72 Rady;
1.3.4 wspólne stanowisko Rady z dnia 28 stycznia 2004 r. dotyczące przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
1.4 uważa, że
1.4.1 te propozycje ulepszeń nawet po ich wprowadzeniu nie pozwolą mimo to na przezwyciężenie wszystkich przeszkód w tej dziedzinie;
1.4.2 mogą się pojawić kolejne problemy – i szanse - w dziedzinie pracowników transgranicznych ze względu na rozszerzenie UE;
1.4.3 tworzenia wspólnotowego europejskiego ustawodawstwa socjalnego nie powinno się pozostawiać w większości Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości, lecz także samemu wnosić aktywny wkład w pokonywanie problemów dotyczących pracowników transgranicznych;
1.4.4 to właśnie regiony graniczne są w swoim rozwoju gospodarczym najczęściej silnie uzależnione od czynnika, jakim jest transgraniczny rynek pracy i dotyczy to w szczególności nowych regionów granicznych po rozszerzeniu UE.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 zaleca Komisji, by wszelkie informacje o problemach związanych z pracownikami transgranicznymi przekazywać istniejącym już gremiom, jak na przykład Komisji Administracyjnej ds. Bezpieczeństwa Socjalnego Pracowników Transgranicznych przewidzianej w rozporządzeniu EWG 1408/71 lub Komisji Specjalistycznej ds. zacieśnienia współpracy między państwami członkowskimi na polu swobodnego przepływu siły roboczej i zatrudnienia przewidzianej rozporządzeniu EWG 1612/68;
2.2 proponuje, by gremium, które podejmie się tego zadania,
2.2.1 zbierało i przekazywało te informacje wszystkim istotnym instancjom politycznym oraz instytucjom, np.
2.2.1.1 informacje odnoszące się do zakresu działania obejmującego Państwa Członkowskie UE, Państwa EFTA należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz państwa, z którymi UE zawarła dwustronne umowy dotyczące również dziedziny swobodnego przepływu osób,
2.2.1.2 informacje dotyczące porozumienia krajów Beneluksu,
2.2.1.3 informacje dotyczące aktualnych wysiłków Państw Członkowskich,
2.2.1.4 jak również wspólnotowych porozumień i uregulowań oraz doświadczeń Komisji Europejskiej (DG V),
2.2.1.5 i Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych,
2.2.1.6 oraz doświadczenia podmiotów działających w dziedzinie problematyki pracowników transgranicznych i organizacji działających w celu eliminacji przeszkód na drodze swobodnego przepływu osób.
2.2.2 sprawdzało, w jaki sposób, na podstawie istniejących porozumień, można je wykorzystać, by przenieść ich doświadczenia na kwestię likwidowania przeszkód wewnątrzeuropejskiej mobilności osób i na pożądaną koordynację systemów zabezpieczenia społecznego Państw Członkowskich, również pod kątem dokonanego rozszerzenia UE, w interesie obywatela europejskiego i tworzenia socjalnej Europy;
2.2.3 przejęło następujące dodatkowe zadania, przy których należałoby uniknąć dublowania się kompetencji z istniejącymi już instytucjami, jak na przykład Agencją ds. Migracji czy Biurem ds. Schengen:
2.2.3.1 należy wspierać i w dużym stopniu koordynować wymianę informacji oraz współpracę między wszystkimi zainteresowanymi podmiotami,
2.2.3.2 angażować się na rzecz wspólnotowego statystycznego ujęcia zjawiska pracowników transgranicznych,
2.2.3.3 przygotowywać propozycje sformułowania wspólnotowej definicji aktywnych i pasywnych pracowników transgranicznych i pracowników migrujących z punktu widzenia prawa socjalnego i podatkowego,
2.2.3.4 opracowywać propozycje odnośnie poprawy informacji i kształcenia właściwych władz w zakresie problematyki pracowników transgranicznych,
2.2.3.5 przygotowywać propozycje w celu uproszczenia i uzupełnienia właściwych rozporządzeń,
2.2.3.6 tworzyć regionalne biura ds. rozwiązywania problemów pracowników transgranicznych, które miałyby prawo do powoływania we własnym zakresie małych grup roboczych ds. likwidowania przeszkód napotykanych przez pracowników transgranicznych w rejonach przygranicznych, przy czym tego rodzaju grupy robocze działałyby jedynie przez określony czas i zajmowałyby się ściśle określonymi kwestiami.
2.3 proponuje, by te regionalne biura zajmujące się problemami pracowników transgranicznych.
2.3.1 były organizowane przy działających w wymiarze transgranicznym jednostkach terytorialnych bądź przy istniejących placówkach EURES;
2.3.2 patrzyły pod kątem specyficznej sytuacji danego regionu granicznego i sporządzały listy konkretnych problemów;
2.3.3 analizowały przygotowywane krajowe oraz międzypaństwowe uregulowania, umowy i projekty ustaw pod kątem ich przyjazności dla pracowników transgranicznych;
2.3.4 w razie potrzeby zwracały uwagę właściwym organom na szczeblu krajowym oraz ponadnarodowym na ewentualne negatywne skutki dla swobody przepływu pracowników migrujących przy wypełnianiu przygotowywanych krajowych oraz międzypaństwowych uregulowań, umów i projektów ustaw oraz przedkładały zainteresowanym stronom propozycje rozwiązań;
2.3.5 w przypadku jednostkowych problemów pomiędzy zainteresowanymi Państwami Członkowskimi (przykładowo w zakresie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, ubezpieczenia na wypadek konieczności opieki, zasiłku rodzinnego dla rodzin pracowników transgranicznych itd.) konsultowały się bilateralnie z kompetentnymi ekspertami z właściwych ministerstw krajowych i umożliwiły im współpracę z ekspertami lokalnymi i/lub regionalnymi;
2.3.6 przedstawiły właściwym ministerstwom w krótkim czasie bilateralne modele rozwiązań, czy to na szczeblu administracyjnym czy ustawodawczym, oraz współuczestniczyły w ich wdrażaniu;
2.3.7 były profesjonalnie prowadzone i zarządzane.
2.4 proponuje, by z uwagi na rozszerzone pole działania jednostek terytorialnych oraz istniejących placówek EURES, obsługujących regionalne biura zajmujące się problemami pracowników transgranicznych, niezbędne środki były zapewnione w postaci wsparcia wspólnotowego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "Samorząd lokalny i regionalny w Rosji a rozwój współpracy UE-Rosja"
(2005/C 71/03)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając decyzję Prezydium z dn. 19 marca 2004 r. powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sporządzenie opinii z inicjatywy własnej w sprawie samorządów lokalnych i regionalnych w Rosji oraz rozwoju współpracy pomiędzy UE i Rosją;
Uwzględniając oświadczenie Prezydenta Federacji Rosyjskiej Vladimira Putina na dorocznym spotkaniu rosyjskich urzędników federalnych z czołowymi przedstawicielami środowisk biznesowych oraz samorządów lokalnych i regionalnych z dnia 1 lipca 2004 r. ustanawiające podstawę rozwoju ciągłego dialogu pomiędzy rosyjskimi władzami lokalnymi i regionalnymi a władzami lokalnymi i regionalnymi w Unii Europejskiej;
Uwzględniając spotkanie na szczycie UE-Rosja z dnia 21 maja 2004 r.;
Uwzględniając protokół dołączony do Układu o partnerstwie i współpracy (PCA) podpisany przez Unię Europejską i Rosję dnia 27 kwietnia 2004 r. rozszerzający porozumienie na dziesięć nowych Państw Członkowskich od dnia 1 maja 2004 r.;
Uwzględniając Komunikat COM(2004) 106 final z dnia 10 lutego 2004 r., w którym Komisja proponuje środki poprawy skuteczności stosunków UE z Rosją;
Uwzględniając raport Parlamentu Europejskiego A5-0053/2004 final z dnia 2 lutego 2004 r. proponujący zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady w sprawie stosunków UE z Rosją;
Uwzględniając spotkanie na szczycie w Rzymie z listopada 2003 r.;
Uwzględniając własną opinię w sprawie dokumentu "Wymiar Północny – drugi plan działania na lata 2004-2006" (COM(2003) 343 final) z dnia 9 października 2003 r. (CdR 102/2003 fin) [1];
Uwzględniając ustawę federalną nr 131-FZ z dnia 6 października 2003 r.
"O ogólnych zasadach organizacji samorządu lokalnego w Federacji Rosyjskiej", oraz aktualne jej wprowadzanie w życie;
Uwzględniając ustanowienie czterech "wspólnych obszarów" UE i Rosji, zgodnie z uzgodnieniami na szczycie w St. Petersburgu w lipcu 2003 r.;
Uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Partnerstwa strategicznego między UE a Rosją: Co dalej?" z dnia 20 marca 2002r. (CES 354/2002);
Uwzględniając list intencyjny w sprawie współpracy pomiędzy Radą Federacji Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej a Komitetem Regionów Unii Europejskiej z dnia 30 marca 2001 r.;
Uwzględniając"wspólną strategię" dla UE i Rosji z 1999 r., określającą podstawowe stanowisko UE wobec relacji z Rosją;
Uwzględniając Europejską Kartę Samorządu Lokalnego ratyfikowaną przez Federację Rosyjską w 1998 r.;
Uwzględniając Układ o partnerstwie i współpracy (PCA) z 1997 r. pomiędzy UE a Rosją;
Uwzględniając konstruktywne wystąpienie Aleksandra Songala, kierownika Wydziału Stosunków Międzynarodowych (regionalnej) Dumy obwodu kaliningradzkiego, oraz wynikającą z niego debatę w czasie posiedzenia Komisji RELEX z dnia 5 września 2003 r.;
Uwzględniając konstruktywne wystąpienie Alexandra Viktorovicha Ussa, Przewodniczącego Parlamentu Kraju Krasnojarskiego, Członka Rady Rządzącej Międzyregionalnego Stowarzyszenia "Porozumienie Syberyjskie" oraz wynikającą z niego debatę w czasie posiedzenia Komisji RELEX z dnia 17 września 2004 r.;
Uwzględniając własny projekt opinii (CdR 105/2004 rev.1) przyjęty w dniu 17 września 2004 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych (sprawozdawca: Lars Abel, członek Rady Okręgu Kopenhaga (DK/EPP));
A także mając na uwadze, co następuje:
1) KR uważa, iż silne samorządy terytorialne opierają się na zasadzie legitymizacji demokratycznej i odpowiedzialności swoich organów.
KR zachęca zatem władze we wszystkich państwach UE do rozwijania i rozszerzania zasady samorządności lokalnej zgodnie z Europejską Kartą Samorządu Lokalnego z dnia 15 października 1985 r. oraz do unikania jakichkolwiek ograniczeń w bezpośrednim uczestnictwie obywateli na szczeblu lokalnym i regionalnym.
2) Rozszerzenie UE znacznie powiększyło granicę Unii z Rosją.
UE powinna dbać o dobre stosunki z Rosją, jej największym sąsiadem.
Z tego powodu powinna ona wspierać rozwój dobrych rządów w Rosji, nie tylko na szczeblu narodowym, ale również na szczeblu regionalnym i lokalnym.
W interesie samej Unii Europejskiej leży praca na rzecz otwartej, stabilnej i demokratycznej Rosji, która mogłaby być partnerem strategicznym, bronić wspólnych wartości, wdrażać kolejne reformy, wypełniać swoje zobowiązania oraz wraz z UE odgrywać konstruktywną rolę wobec krajów WNP.
3) Prawdziwe partnerstwo powinno być poparte praktyczną strategią i harmonogramem działań, które nadadzą konkretną formę i treść oświadczeniom politycznym.
Należy podjąć praktyczne i konkretne kroki, aby stawić czoła zmianom i aktualnym wyzwaniom, przed jakimi stoi nowa poszerzona Unia Europejska oraz jej stosunki z Rosją.
Na szczeblu lokalnym i regionalnym należy koniecznie zadbać o rozwój jako podstawę przyszłego dobrobytu oraz należy dostosować osiągnięcia do różnych warunków, w których działają władze terytorialne.
Edukacja, ochrona środowiska, transport, promocja przedsiębiorstw poprzez spółki prywatno-publiczne, zabezpieczenie socjalne oraz zdrowie stanowią kluczowe elementy rozwoju regionalnego, który musi wesprzeć rozwój w Rosji i UE oraz wzmocnić współpracę pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi.
4) UE powinna również zwrócić szczególną uwagę na regiony Wymiaru Północnego, takie jak północno-zachodnia Rosja z obwodem kaliningradzkim i obszary podbiegunowe Rosji, które mają szczególne potrzeby rozwojowe.
Należy skoncentrować się na trudnych warunkach klimatycznych, które wpływają na rozwój przedsiębiorstw, edukację, zdrowie i ochronę środowiska.
5) Komitet Regionów zamierza skupić się na obszarach działania, które podlegają kompetencjom władz regionalnych i lokalnych.
Władze krajowe zajmują się kwestiami ogólnymi dotyczącymi społeczeństwa jako całości, podczas gdy władze regionalne i lokalne skupiają swoje działania na dziedzinach, które są bliskie obywatelom danej społeczności.
6) Komitet Regionów musi skupić swoje czynne zaangażowanie na kwestiach praktycznych, które mogą być rozwiązane poprzez konkretną współpracę lokalnych i regionalnych partnerów z UE i Rosji.
Poprzez rozwijanie współpracy na szczeblu lokalnym i regionalnym UE może wspomóc dywersyfikację rosyjskiej gospodarki, która jest konieczna do przyciągnięcia większej ilości inwestycji zagranicznych celem stworzenia nowego rzeczywistego kapitału i odbudowy infrastruktury.
Komitet Regionów zauważa, że Komisja w swojej analizie tej kwestii (COM(2004) 106 final z dnia 10 lutego 2004 r.) wskazuje na fakt, iż pozostaje wiele do zrobienia w sprawie reformowania biurokracji, usług finansowych, mieszkaniowych i komunalnych, jak również sektora opieki zdrowotnej oraz edukacji.
Celem przyspieszenia koniecznych w Rosji reform strukturalnych, społecznych i instytucjonalnych należałoby poprawić warunki inwestowania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz zwiększyć wydajność sektora wytwórczego.
7) Poprzez ścisłą współpracę nad konkretnymi przedsięwzięciami UE może wnieść wkład w zrównoważone wdrażanie reform administracji usług publicznych zarówno na szczeblu federalnym, jak i regionalnym.
Wspólne działania nad takimi projektami pozwolą UE również wzmocnić kapitał ludzki poprzez ulepszenia w konkretnych sektorach.
UE musi nadal wspierać nawiązywanie kontaktów międzynarodowych na najniższym poziomie, a w szczególności programy partnerskie w dziedzinie edukacji.
przyjął na swojej 57. sesji plenarnej w dniach 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 17 listopada 2004 r.) następującą opinię:
1 Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 zauważa, w świetle wyników posiedzenia Stałej Rady Partnerstwa z kwietnia 2004 r., że Układ o partnerstwie i współpracy (PCA) pozostaje kluczową i stabilną podstawą rozwoju współpracy pomiędzy UE a Rosją.
Porozumienie to ustala ramy dwustronnej współpracy oraz przewiduje ustanowienie organów, które są niezbędne do omawiania i decydowania w kwestiach wspólnych interesów na wszystkich szczeblach, jak również do wymiany informacji i rozwiązywania konfliktów;
1.2 chętnie weźmie udział w tworzeniu i rozwijaniu czterech "wspólnych obszarów" uzgodnionych na szczycie w St. Petersburgu w maju 2003 r., mianowicie wspólnego obszaru gospodarczego, wspólnego obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, wspólnego obszaru współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa zewnętrznego oraz wspólnego obszaru badań, edukacji i kultury;
1.3 uważa, że wiele aspektów tych czterech wspólnych obszarów w sposób naturalny dotyczy władz lokalnych i regionalnych, i prosi, aby Komitet Regionów był bezpośrednio zaangażowany w tworzenie wspólnych obszarów w dziedzinach, które podlegają kompetencjom Komitetu oraz w sprawach, w których stosuje się otwartą metodę koordynacji;
1.4 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że list intencyjny podpisany przez Komitet Regionów i Rosję wymienił konkretne sektory współpracy na szczeblu lokalnym i regionalnym;
1.5 z niecierpliwością oczekuje wejścia w życie w 2006 r. ustawy federalnej o kompetencjach rosyjskich władz lokalnych i regionalnych oraz oczekuje, iż będzie ona stanowić pożądany krok w kierunku potencjalnej współpracy pomiędzy władzami terytorialnymi UE oraz Rosji, wyjaśniając w szczególności kompetencje w zakresie współpracy transgranicznej; na podstawie będącej w toku wymiany informacji pomiędzy Radą Europy a Rosją, KR jest w pełni przekonany, że zasady Karty Samorządu Lokalnego zostaną poszanowane również w odniesieniu do ostatnich propozycji ustawodawczych w Rosji;
1.6 docenia znaczenie współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi Rosji i UE, która koncentruje się na możliwych sposobach rozwiązywania wspólnych kwestii na najniższym szczeblu terytorialnym;
1.7 uważa, że wymiana informacji i najlepszych praktyk na szczeblu lokalnym i regionalnym wspiera demokrację i rozwój społeczno-gospodarczy;
1.8 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że pozytywny rezultat wspólnie realizowanych projektów lokalnych i regionalnych władz Rosji i UE wzmaga wolę skutecznej współpracy;
1.9 pragnie podkreślić, że idea wspólnego zaangażowania w prace nad projektami stanowi kluczowy warunek trwałej współpracy pomiędzy władzami terytorialnymi.
2 Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 Nadrzędne priorytety polityki lokalnej i regionalnej a proces podejmowania decyzji
2.1.1. wzywa UE i Rosję do współpracy we wspólnych kwestiach na szczeblu terytorialnym.
List intencyjny pomiędzy Komitetem Regionów a Rosją stanowi dobry początek współpracy na wielu frontach.
Konkretne inicjatywy przedsięwzięć można zaproponować w dziedzinie kultury, spraw socjalnych, gospodarki regionalnej, ochrony środowiska, transportu, rolnictwa, badań oraz promocji przedsiębiorstw.
Obszary te w znacznym stopniu stanowią kompetencje władz terytorialnych w dziedzinie rozwoju lokalnego i regionalnego;
2.1.2. uważa, że zdrowie, a w szczególności zdrowie publiczne, stanowi kluczowy czynnik zwiększenia potencjału rozwoju społeczeństwa, a przez to stanowi ważną część kompetencji władz lokalnych i publicznych.
Ochrona zdrowia nie została w sposób szczególny wymieniona w liście intencyjnym, ma ona jednak wpływ na politykę społeczną i oddziałuje bezpośrednio lub pośrednio na inne sektory.
Stanowiąc część innych sektorów pomaga osiągnąć i zachować stabilność wśród społeczeństwa;
2.1.3. pragnąłby, wraz z praktyczną pomocą Komisji Europejskiej, zgodnie z Układem o partnerstwie i współpracy (PCA) pomiędzy UE a Rosją oraz we współpracy z przedstawicielami rosyjskich władz lokalnych i regionalnych, opracować nowy instrument – standardowe porozumienie w formie Protokołu Ustaleń, kompletne z odpowiednimi wytycznymi – który mógłby wesprzeć konkretne porozumienia o współpracy pomiędzy władzami lokalnymi i regionalnymi Państw Członkowskich UE a podobnymi władzami w Rosji.
Dałoby to władzom lokalnym i regionalnym w UE i Rosji korzystne i obiecujące perspektywy konsolidacji kluczowego procesu "dół-góra" oraz pozwoliłoby pozbyć się ograniczeń biurokratycznych;
2.1.4. wzywa władze terytorialne w UE i Rosji do współpracy nad konkretnymi przedsięwzięciami, projektami i programami partnerskimi w dziedzinach wymienionych w liście intencyjnym podpisanym przez Komitet Regionów i Rosję.
Lista obszarów współpracy nie jest zamknięta i może być poszerzona w zależności od sytuacji poszczególnych władz lokalnych i regionów w Rosji i UE;
2.1.5. proponuje, aby wszelkie porozumienia zawierały jasne cele, jak również wytyczne dla sporządzania planów działania oraz harmonogramów.
Powinny one także zawierać zasady finansowania oraz reguły i terminy oceny tych porozumień;
2.1.6. popiera, wymianę informacji oraz najlepszych praktyk w dziedzinach działań, które przynoszą korzyść całemu społeczeństwu.
Komisja Komitetu Regionów ds. Stosunków Zewnętrznych mile widziałaby regularne konsultacje na temat Rosji celem przeglądu postępów we współpracy oraz stosunkach UE-Rosja, ze szczególnym naciskiem na zakres kompetencji władz lokalnych i regionalnych;
2.1.7. z zadowoleniem przyjąłby stworzenie dla regionalnych i lokalnych polityków z UE i Rosji stałego forum w celu omawiania wspólnych kwestii, takich jak perspektywy nowej polityki sąsiedzkiej UE na szczeblu lokalnym i regionalnym, oraz w celu proponowania konkretnych inicjatyw dla władz szczebla lokalnego i regionalnego celem przedkładania Komisji Europejskiej oraz rządowi rosyjskiemu propozycji polepszenia przyszłej współpracy obu stron.
Komitet wskazuje na pozytywne doświadczenia z okrągłego stołu przemysłowców Unii i Rosji z 1997 r.;
2.1.8. uważa, że wymiana doświadczeń i informacji pomiędzy Komitetem Regionów a Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym pomoże stworzyć lepsze zrozumienie pomiędzy UE a Rosją we wspólnych kwestiach oraz poszerzyć zakres konkretnych inicjatyw dotyczących Rosji, poprzez np. warsztaty, seminaria, posiedzenia czy konferencje, gdyż obie strony chętnie przyczynią się do intensywniejszej współpracy między UE a Rosją;
2.2 Współpraca międzyregionalna – obecnie i w przyszłości
2.2.1. zwraca uwagę na znaczenie pierwszej fazy nowego programu sąsiedzkiego, planowanego na lata 2004-2006, który ma stanowić krok ku lepszej i skuteczniejszej współpracy transgranicznej między UE a Rosją oraz przynieść wymierne efekty.
Dlatego też Komitet popiera nowy kierunkowy program współpracy regionalnej oraz krajowy kierunkowy program dla Rosji w ramach programu TACIS, który w sposób szczegółowy wyjaśnia reakcję UE oraz podkreśla cele i priorytety na lata 2004-2006;
2.2.2. z zadowoleniem przyjąłby nowe wspólne narzędzie sąsiedztwa i partnerstwa na lata 2007-2013 w celu promowania istniejącej współpracy międzyregionalnej pomiędzy UE a państwami sąsiadującymi z Unią, jak np. wspólne terminy składania wniosków, procedury i raporty;
2.2.3. wzywa Rosję do przyłączenia się i uczestniczenia we wspólnym narzędziu finansowania, opartym na wspólnych inicjatywach i wspólnym kierownictwie, aby zarówno UE, jak i Rosja uznały korzyści płynące z poprawy współpracy;
2.2.4. podkreśla znaczenie programów twinningowych na szczeblu lokalnym i regionalnym dla wymiany doświadczeń w danych dziedzinach;
2.2.5. zauważa szczególną korzyść płynącą z rozpoczęcia i rozwijania współpracy w dziedzinach kultury i edukacji, które w dużym stopniu oparte są na działalności, tradycji i tożsamości kulturowej ludzi na szczeblu lokalnym i regionalnym;
2.3 Wymiar Północny w UE i Rosji- Kaliningrad, północno-zachodnie rejony Rosji oraz obszary podbiegunowe
2.3.1. podkreśla, że stosunki międzynarodowe pomiędzy UE a Rosją wpływają przede wszystkim na regiony Rosji bezpośrednio graniczące z UE.
Północno-zachodnia Rosja i Kaliningrad stanowią przez to integralną część Wymiaru Północnego UE.
2.3.2. zauważa znaczenie drugiego planu działania na rzecz Wymiaru Północnego, zgodnie z którym jakikolwiek partner zainteresowany Wymiarem Północnym może włączyć się do konkretnych projektów, wspólnych przedsięwzięć oraz wymiany najlepszych praktyk w określonych dziedzinach, przewidzianych w tymże planie działania.
Ważne jest również zapewnienie łatwego dostępu do finansowania zasadniczych elementów planu działania, jeśli Wymiar Północny jako region geograficzny ma się rozwijać społecznie i gospodarczo z korzyścią dla całej UE;
2.3.3. zwraca uwagę na status Kaliningradu jako specjalnej strefy ekonomicznej a jednocześnie wskazuje na możliwości współpracy transgranicznej z państwami bezpośrednio graniczącymi z Kaliningradem, które mają podobne szanse i problemy jak ten region;
2.3.4. z zadowoleniem przyjąłby właściwe uwzględnienie przedsięwzięć pomiędzy Kaliningradem a UE w rozwiązaniach finansowych dotyczących programu działania na rzecz Wymiaru Północnego, co stworzyłoby podstawę transgranicznej współpracy technicznej na szczeblu lokalnym i regionalnym;
2.3.5. proponuje, aby UE i Rosja skoncentrowały się na trudnodostępnych obszarach geograficznych Wymiaru Północnego, w których panuje surowy klimat, a które tym samym bywają zaniedbane pod względem rozwoju, zrównoważonego środowiska, promocji przedsiębiorstw, usług społecznych, ochrony zdrowia i edukacji z uwagi na bardzo ostre warunki klimatyczne, ogromne odległości, słabą infrastrukturę i małą liczbę mieszkańców.
Komitet zwraca uwagę na plan "Okno na Arktykę" oraz stosunki pomiędzy szesnastoma państwami i regionami w północno-zachodnich obszarach arktycznych i subarktycznych koła podbiegunowego;
2.3.6. przypomina, że Komitet Regionów może odegrać kluczową rolę w tworzeniu wspólnego, koordynującego i konsultacyjnego organu, składającego się z przedstawicieli lokalnych i regionalnych z całego regionu Wymiaru Północnego.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wytycznych dotyczących zastosowania i monitoringu przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności
(2006/C 115/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z 20 czerwca 2004 r. dotyczącą powierzenia Komisji do Spraw Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie opracowania opinii z inicjatywy własnej na temat: "Zastosowanie i monitoring przestrzegania zasad pomocniczości i proporcjonalności", zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając podpisany 29 października 2004 r. przez szefów państw i rządów Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, a w szczególności przepisy "Protokołu w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności" (zwanego w dalszej części protokołem w sprawie pomocniczości) (CIG 87/04 rev 1, CIG 87/04 Add 1 rev 1, CIG 87/04 Add 2 rev 1);
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie wdrożenia ramowych działań "Aktualizacja i upraszczanie wspólnotowego dorobku prawnego" (COM(2004) 432 wersja ostateczna);
uwzględniając swoją opinię w sprawie rewizji Traktatu o Unii Europejskiej (CdR 136/1995) oraz swoją opinię uzupełniającą w sprawie stosowania zasady pomocniczości w Unii Europejskiej (CdR 136/1995 załącznik);
uwzględniając swoją rezolucję w sprawie wyników konferencji międzyrządowej (CdR 305/1997 fin);
uwzględniając swoją opinię "Na rzecz prawdziwej kultury pomocniczości!
Apel Komitetu Regionów" (CdR 302/1998 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię "Lepsze stanowienie prawa 1998 — wspólna odpowiedzialność" (CdR 50/1999 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię "Wdrażanie prawodawstwa Unii Europejskiej przez regiony i samorządy lokalne" (CdR 51/1999 fin) [3];
uwzględniając swoją opinię w sprawie konferencji międzyrządowej 2000 (CdR 53/1999 fin) [4];
uwzględniając swoją rezolucję w sprawie kolejnej konferencji międzyrządowej (CdR 54/1999) [5];
uwzględniając swoją opinię w sprawie raportu Komisji dla Rady Europejskiej "Lepsze stanowienie prawa 1999" (CdR 18/2000 fin) [6];
uwzględniając swoją opinię w sprawie raportu Komisji "Lepsze stanowienie prawa 2002" oraz komunikat Komisji "Aktualizacja i upraszczanie wspólnotowego dorobku prawnego" (CdR 62/2003 fin) [7];
uwzględniając swoją opinię w sprawie "Lepsze stanowienie prawa 2004" oraz "Poprawa otoczenia regulacyjnego w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w Unii Europejskiej" (CdR 121/2005 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (CdR 354/2003 fin);
uwzględniając swoją opinię w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską" (CdR250/2005 fin);
uwzględniając projekt opinii (CdR 220/2004 rev 3) przyjęty w dniu 4 października 2005 r. przez Komisję do Spraw Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: Peter STRAUB, DE/EPP, przewodniczący parlamentu krajowego Badenii-Wirtembergii); a ponadto mając na uwadze, co następuje:
1) w toku ciągłej ewolucji zasady pomocniczości w traktatach jego propozycje były w ostatnich latach stopniowo uwzględniane w traktatach;
2) pierwsza konferencja na temat pomocniczości, która odbyła się z jego inicjatywy 27 maja 2004 r. w Berlinie, przyniosła wyniki;
3) zasada pomocniczości zostaje rozszerzona na władze regionalne i lokalne (art. I-11), co oznacza jednocześnie konkretyzację zapisanej w Konstytucji zasady poszanowania samorządu lokalnego i regionalnego (art. I-5 ust. 1);
4) Komisja Europejska jest w fazie pre-legislacyjnej zobligowana do prowadzenia szerokiej konsultacji z władzami regionalnymi i lokalnymi (art. 2 protokołu w sprawie pomocniczości);
5) jako instytucjonalny rzecznik regionów i gmin w Unii otrzymał on prawo wnoszenia skarg do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w celu ochrony swoich praw (art. III-365, ust. 3);
6) otrzymał prawo do wnoszenia skarg w przypadku nieprzestrzegania zasady pomocniczości (art. III-365 oraz art. 8 protokołu w sprawie pomocniczości);
7) wraz z innymi instytucjami i parlamentami narodowymi jest on adresatem rocznych sprawozdań Komisji Europejskiej w sprawie stosowania art. I-11 Konstytucji (pomocniczość i proporcjonalność) (art. 9 protokołu w sprawie pomocniczości);
8) zostanie utworzony tzw. system wczesnego ostrzegania w celu politycznej kontroli przestrzegania zasady pomocniczości, przyznający po raz pierwszy parlamentom narodowym i regionalnym rolę w procesie legislacyjnym Unii Europejskiej (art. 6 protokołu w sprawie pomocniczości);
Przyjął jednomyślnie na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dnia 16 listopada) następującą opinię:
STANOWISKO I ZALECENIA KOMITETU REGIONÓW
1.
Uwagi wstępne odnośnie stanu procesu ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego
Komitet Regionów
1.1 stwierdza, że większość Państw Członkowskich ratyfikowała Traktat konstytucyjny, natomiast społeczeństwa dwóch Państw Członkowskich odrzuciły Traktat konstytucyjny w referendum;
1.2 przyjmuje z zadowoleniem ustanowienie przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniach 16- 17 czerwca 2005 r. "przerwy na refleksję" w procesie ratyfikacji i uważa za niezbędne wykorzystanie tego okresu na zastanowienie się, w jaki sposób Unia mogłaby lepiej dostosowywać swoją politykę do oczekiwań społeczeństw i usprawnić komunikację z obywatelami; podkreśla, że przedstawiciele władz regionalnych i lokalnych, którzy znajdują się szczególnie blisko obywateli, mogą wnieść tutaj decydujący wkład zwłaszcza poprzez zgłaszanie propozycji i inicjatyw;
1.3 podkreśla potrzebę aktywnego udziału szczebla lokalnego i regionalnego w "przerwie na refleksję" oraz przedstawił zalecenia dotyczące struktury debaty, tematów do omówienia I oceny (CdR 250/2005);
1.4 podkreśla, że zorientowanie polityki europejskiej na zasady pomocniczości i proporcjonalności oraz rozwój kultury pomocniczości mogą w decydujący sposób przyczynić się do wzmocnienia społecznego zaufania do współpracy europejskiej i przezwyciężyć sceptycyzm wyrażony w negatywnych wynikach referendów;
1.5 dlatego też apeluje do instytucji i organów UE o bezzwłoczne wdrożenie w stopniu, na jaki zezwala obowiązujące prawo, przewidzianych w Traktacie konstytucyjnym zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz ich kontroli niezależnie od ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego;
1.6 w związku z tym uważa za niezbędne, aby tak jak to przewiduje nowy Protokół w sprawie stosowania zasady pomocniczości i proporcjonalności uwzględniać w większym stopniu wymiar regionalny i lokalny Unii Europejskiej w ramach szerokich konsultacji poprzedzających przyjęcie każdego aktu prawnego oraz sporządzać dla każdej europejskiej ustawy ramowej "kartę pomocniczości", w której Komisja Europejska oceni skutki prawne i finansowe ustawy ramowej dla władz regionalnych i lokalnych; (CdR 121/2005, punkt 2.1.2)
2.
Polityczna ocena pomocniczości i proporcjonalności w Traktacie konstytucyjnym
Komitet Regionów
2.1 wyraża swoje duże zadowolenie z tego, że w toku kolejnych reform traktatów począwszy od roku 1996 oraz w postaci podpisanego 29 października 2004 r. Traktatu konstytucyjnego, a w szczególności w ramach pracy Konwentu w sprawie Konstytucji, spełnione zostały niemal wszystkie zalecenia odnośnie zasady pomocniczości sformułowane przezeń w ciągu ostatnich 10 lat, stanowiące w ten sposób świadectwo jego powagi i wpływu w europejskim procesie stanowienia prawa;
2.2 wyraża zadowolenie z nowej definicji zasady pomocniczości i ze swojego udziału w nadzorowaniu ex post jej stosowania; uznaje, że wraz z innymi instytucjami i parlamentami narodowymi jest on adresatem rocznych sprawozdań Komisji Europejskiej w sprawie stosowania art. I-11 Konstytucji (pomocniczość i proporcjonalność — art. 9) (CdR 354/2003 pkt 1.12);
2.3 podkreśla, że dzięki zmianom w Traktacie konstytucyjnym przestaje pełnić tylko i wyłącznie swoją dotychczasową funkcję doradczą dla organów stanowiących Unii Europejskiej, lecz uzyskuje również istotną rolę przy kontroli stosowania zasady pomocniczości i jego rola instytucjonalna w Unii tym samym zostaje wzmocniona;
2.4 podejmie wszelkie starania, by przygotować się do wypełniania tego nowego zadania i jeszcze ściślej niż dotychczas współpracować z zainteresowanymi instytucjami i reprezentowanymi przezeń samorządami regionalnymi i lokalnymi;
2.5 podkreśla, że poważne zastosowanie zreformowanej zasady pomocniczości, tzn. silniejsze uwzględnienie podmiotów regionalnych i lokalnych, może stać się kluczowym elementem w formułowaniu polityk i działań instytucji europejskich w bardziej konkretny sposób, zważywszy na fakt że regiony oraz samorządy lokalne jako jednostki najbliższe obywatelom mogą przekazywać instytucjom europejskim wnioski i sugestie dotyczące konkretnych potrzeb w zakresie rozwoju gospodarczo-społecznego zgłaszanych przez regiony i samorządy lokalne.
Ponadto władze lokalne i regionalne mogą przyczynić się do promowania idei Europy wśród obywateli;
2.6 przyjmuje z zadowoleniem propozycję przedstawioną w trakcie sesji plenarnej 24 lutego 2005 r. przez przewodniczącego Komisji Barrosa dotyczącą wzmocnienia partnerstwa politycznego z Komisją UE i dalszych prac nad umową o współpracy z roku 2001; przypomina o swoich oczekiwaniach dotyczących autentycznego dialogu z Komisją, który powinien zostać rozszerzony na kluczowe zagadnienia (CdR 354/2003 pkt 1.18);
2.7 przyjmuje z zadowoleniem, że w Traktacie konstytucyjnym po raz pierwszy, jak to postulował wielokrotnie Komitet [8], wprowadza się jasne kategorie kompetencji (wyłączna, dzielona, uzupełniająca, art. I-12) i dokonuje dokładnego rozgraniczenia tych kompetencji pomiędzy Unię, Państwa Członkowskie oraz ich samorządy regionalne i lokalne (art. I-13 do I-18);
2.8 przypomina w związku z tym, że głównym celem zasady pomocniczości jako dynamicznej zasady politycznej umożliwiającej dostosowywanie działań związanych z wykonywaniem kompetencji podzielonych pomiędzy instytucje a organy uczestniczące w życiu publicznym Unii jest zapewnienie tego, by decyzje zapadały w Europie na tym szczeblu, na którym można uzyskać najlepszy skutek przy możliwie jak największej bliskości w stosunku do obywatela;
2.9 stwierdza, że zasada pomocniczości jest zasadą dynamiczną, która w jednej dziedzinie może prowadzić do zwiększenia, a w innej — do zmniejszenia "udziału Europy" (CdR 302/98 pkt 1.1.5);
2.10 podkreśla, że Unia Europejska potrzebuje zarówno harmonizacji, jak i zachowania tradycyjnej różnorodności i opowiada się za Europą, w której różnorodność i tożsamość jej narodów mogą w pełni rozwinąć swoją siłę w celu wspierania owocnej konkurencji bez szkody dla solidarności i spójności wewnątrz Unii [9];
2.11 zwraca zatem uwagę Komisji Europejskiej na to, że stosowanie zasady pomocniczości oznacza w szczególności proaktywne sprawdzenie, czy w danym przypadku potrzebna jest w ogóle inicjatywa legislacyjna na szczeblu europejskim;
2.12 podkreśla, że zgodnie z punktem 1 "Protokołu w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności" załączonego do Traktatu konstytucyjnego wszystkie organy europejskie są zobowiązane do przestrzegania tych zasad i ich wdrażania w trakcie całego procesu legislacyjnego, a więc również podczas posiedzeń w Parlamencie Europejskim i w Radzie Ministrów; jest zatem bardzo ważne, by z uwagi na swoje nowe zadanie Komitet otrzymał bądź powiększył środki pozwalające mu na monitorowanie przestrzegania w szczególności zasady pomocniczości w trakcie całej procedury legislacyjnej oraz w razie konieczności na odwoływanie się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości;
2.13 zwraca z zadowoleniem uwagę na to, że dzięki włączeniu do zasady pomocniczości szczebla lokalnego zostało jednoznacznie potwierdzone, że w tej zasadzie nie chodzi tylko o poszanowanie praw szczebla krajowego i regionalnego, lecz że Unia Europejska musi również gwarantować poszanowanie praw miast, gmin i regionów w ramach samorządu lokalnego i regionalnego;
2.14 ubolewa natomiast nad tym, że kryteria dotyczące kontroli zgodności z zasadą pomocniczości projektów legislacyjnych Unii Europejskiej zawarte w protokole w sprawie pomocniczości załączonym do Traktatu z Amsterdamu nie zostały w całości przeniesione do nowego protokołu w sprawie pomocniczości oraz nakłania Komisję Europejską do tego, by w przyszłości w ramach stosowania tej zasady wskazała, czy:
- dana dziedzina wykazuje aspekty ponadnarodowe, które nie mogą zostać dostatecznie uregulowane przez działania Państw Członkowskich ani ich samorządy regionalne i lokalne;
- podejmowanie działań wyłącznie przez Państwa Członkowskie czy też ich samorządy regionalne i lokalne bądź zaprzestanie działań na szczeblu Wspólnoty byłoby naruszeniem wymogu Traktatu czy też w inny sposób poważnie szkodziłyby interesom Państw Członkowskich bądź ich samorządów regionalnych i lokalnych;
- działania na szczeblu Wspólnoty ze względu na ich zakres bądź ich skutek przyniosłyby wyraźne korzyści w porównaniu z działaniami na szczeblu Państw Członkowskich bądź ich samorządów regionalnych i lokalnych;
2.15 uważa, że przy monitorowaniu zasady pomocniczości należy uwzględnić, na ile możliwe jest uzyskanie poprzez środki Unii dochodów związanych z efektem skali i wartości dodanej na drodze działań przygranicznych i ponadnarodowych;
2.16 podkreśla, że w przypadku, gdy prawodawstwo europejskie staje się w świetle zasady pomocniczości niezbędne, należy je tak skonstruować, by pole działania dla decyzji na szczeblu krajowym, regionalnym i gminnym pozostało możliwie jak największe oraz że intensywność regulacji na szczeblu europejskim należy jeszcze bardziej niż do tej pory ograniczyć do stopnia absolutnie niezbędnego dla osiągnięcia celów Traktatu (zasada proporcjonalności); mając na celu szczególnie zagwarantowanie i stworzenie miejsc pracy, nie można obarczać obywateli i przedsiębiorców zbędną biurokracją; dlatego Komitet z zadowoleniem przyjmuje również kroki podejmowane przez Komisję Europejską w kierunku aktualizacji i uproszczenia wspólnotowego dorobku prawnego, tym niemniej kroki te należy w dalszym ciągu intensyfikować;
2.17 ubolewa w związku z tym, że przepisy dotyczące zasady proporcjonalności są mniej kompleksowe i jasne niż te dotyczące pomocniczości; tym bardziej, że Konstytucja uznaje autonomię samorządu regionalnego i lokalnego (art. I-5 oraz część II — preambuła) i że jednostki lokalne i regionalne są odpowiedzialne za wdrażanie ponad 70 % aktów prawnych UE;
2.18 wskazuje w związku z tym na istniejące orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości [10], z którego wynika, że już przy ocenie zgodności danej inicjatywy ustawodawczej z zasadą pomocniczości należy brać pod uwagę aspekty proporcjonalności i że obu zasad nie można od siebie całkowicie oddzielić;
2.19 odnośnie prawa do wnoszenia skarg w kwestiach związanych z pomocniczością wyjaśnia, że chodzi mu o skuteczny wkład szczebla regionalnego i lokalnego do ulepszenia stosowania zasady pomocniczości począwszy od formułowania projektów ustawodawczych przez Komisję Europejską skończywszy na ich uchwalaniu przez Parlament Europejski i Radę Ministrów;
2.20 wzywa zatem Komisję Europejską, Parlament Europejski, Radę Ministrów oraz parlamenty narodowe i regionalne do tworzenia prawdziwej kultury pomocniczości w Unii oraz do wspólnej pracy nad zakotwiczeniem tej zasady głęboko w świadomości osób odpowiedzialnych politycznie na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym oraz do prowadzenia długofalowego dialogu na temat konkretnych działań mających na celu stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności;
2.21 przypomina w tym kontekście o ścisłym związku między realizacją zasady pomocniczości i zasadami dobrego sprawowania rządów w Europie (good governance), gdyż zasady te prowadzą do wzmocnienia demokratycznej legitymacji i przejrzystości Unii, a Traktat konstytucyjny przyczynia się do godnego pochwały rozszerzenia konsultacji pre-legislacyjnych między Komisją a samorządami regionalnymi i lokalnymi (art. 2 protokołu w sprawie pomocniczości), co powinno doprowadzić do rzeczywistej wymiany opinii;
2.22 zaprasza parlamenty narodowe, które podobnie jak i on uzyskały prawo wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, by weszły w stały dialog z Komitetem w celu rozwijania wspólnych strategii w zakresie efektywnego stosowania protokołu w sprawie pomocniczości oraz efektywnego i przejrzystego realizowania na szczeblu krajowym zapisanej w Traktacie konstytucyjnym konsultacji z przedstawicielami szczebla lokalnego i regionalnego, a szczególnie zapisanej w Traktacie konstytucyjnym konsultacji z parlamentami regionalnymi posiadającymi kompetencje ustawodawcze;
2.23 zaprasza parlamenty regionalne do dalszego koordynowania z nim działań i przedsięwzięcia kroków umożliwiających szybkie podejmowanie decyzji i skuteczną wymianę informacji w kwestiach pomocniczości w ramach systemu wczesnego ostrzegania.
3.
Rola Komitetu Regionów przy kontroli zasad pomocniczości i proporcjonalności od etapu pre-legislacyjnego do wnoszenia skarg do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
a) Faza pre-legislacyjna
Komitet Regionów
3.1 podkreśla, że faza przygotowywania aktów prawnych daje zarówno jemu jak i samorządom terytorialnym najwięcej możliwości do skutecznego wnoszenia wymiaru lokalnego i regionalnego oraz zwraca uwagę na to, że jak najwcześniejsze włączanie go i uwzględnianie jego stanowiska mogłoby uczynić zbędnym odwoływanie się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z powodu łamania zasady pomocniczości;
3.2 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Komisja Europejska przed złożeniem wniosków ustawodawczych musi uprzednio sprawdzić ich oddziaływanie finansowe i administracyjne oraz oczekuje, że w arkuszu pomocniczości uwzględniane będzie również jej oddziaływanie na lokalne i regionalne jednostki administracyjne, gdyż ten szczebel zarządzania i administracji często jest odpowiedzialny ostatecznie za regulację, wdrażanie i realizację nowych inicjatyw UE; zwraca się z prośbą do Parlamentu Europejskiego, aby w podobny sposób uwzględnić oddziaływanie jego poprawek do wniosków ustawodawczych (CdR 354/2003 pkt 1.21);
3.3 podkreśla, że Komisja powinna jak najczęściej używać prawodawstwa ramowego, pozostawiając władzom krajowym, regionalnym i lokalnym wybór najbardziej stosownej formy i metod dla osiągnięcia zakładanych celów;
3.4 wzywa Komisję Europejską, by już w ramach procedury przesłuchań zgodnie z art. 2 protokołu w sprawie pomocniczości przedkładała arkusze pomocniczości z rzetelnymi danymi dotyczącymi zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz oceny skutków;
3.5 oczekuje, że Komisja Europejska będzie w sposób regularny włączać go w pre-legislacyjny proces konsultacji, zgodnie z art. 2 protokołu w sprawie pomocniczości;
3.6 oczekuje, że uzyska możliwość udziału w ramach procedury corocznego raportu Komisji Europejskiej dla Rady Europejskiej w sprawie stosowania zasady pomocniczości; do tego raportu należy w szczególności załączać jego opinię w sprawie rocznego raportu Komisji Europejskiej na temat stosowania art. I-11 Konstytucji (pomocniczość i proporcjonalność);
3.7 w celu dalszego rozwoju kultury pomocniczości w Unii Europejskiej proponuje corocznie przeprowadzać konferencję na temat pomocniczości z udziałem Komisji Europejskiej, Rady Ministrów, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, jak również parlamentów narodowych i zgromadzeń regionalnych w celu przedyskutowania i ewaluacji postępów, przeszkód i tendencji w stosowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności;
3.8 wyraża przekonanie, że możliwości jego współdziałania w procesach pre-legislacyjnych powinny być dalej rozszerzane, dlatego zaprasza Komisję Europejską do tego, by w przewidzianej w roku 2005 rewizji umowy kooperacyjnej poświęcić kwestiom współpracy w stosowaniu zasady pomocniczości szczególną uwagę i jego nowej roli.
b) Procedura legislacyjna
Komitet Regionów
3.9 podkreśla, że ze względu na swoją istniejącą już rolę doradczą ma on prawo do sprawdzania zgodności projektów aktów prawnych UE z zasadą pomocniczości i zasadą proporcjonalności oraz do przekazywania swojego stanowiska instytucjom europejskim i parlamentom narodowym;
3.10 stwierdza, że przeprowadzając ewaluację zasady pomocniczości, nie powinien ograniczać się do dziedzin konsultacji obligatoryjnej, lecz powinien być w stanie "kierować swoim losem";
3.11 jest świadomy tego, że prawo Komitetu do wnoszenia skarg w celu ochrony swoich praw będzie prowadzić do wzmocnienia jego roli politycznej;
3.12 zwraca uwagę na to, że w przeciwieństwie do parlamentów narodowych nie jest związany jakimkolwiek terminem w ramach systemu wczesnego ostrzegania w przypadku formułowania zarzutów niezachowania zasady pomocniczości i proporcjonalności;
3.13 ze względu na konieczność dotrzymania terminów w systemie wczesnego ostrzegania postanawia zatem i w wypadku wniesienia skargi przez KR, przyznać Prezydium uprawnienia do sprawdzania, w ramach dziedzin objętych obowiązkową konsultacją z Komitetem, zgodności projektów legislacyjnych przedkładanych przez Komisję z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, jak również zobowiązać je do przekazywania instytucjom europejskim i parlamentom narodowym jego stanowiska; tryb postępowania Prezydium powinien zostać określony w ramach nowelizacji regulaminu wewnętrznego KR-u;
3.14 podkreśla, że w trakcie całego przebiegu procesu prawodawczego zachowanie treści opinii do wszelkich projektów legislacyjnych pozostaje nadal w kompetencjach wyspecjalizowanych komisji działających w Komitecie i ich sprawozdawców;
3.15 podkreśla jednak, że konieczne jest zapewnić monitorowanie jego oceny sposobu stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności przez cały czas trwania procesu legislacyjnego; w szczególności sprawozdawcy będą musieli zwrócić uwagę na to, czy w trakcie dyskusji w Parlamencie bądź w Radzie Ministrów nie dokonano w tekście zmian, które czynią dany wniosek niezgodnym z zasadą pomocniczości i proporcjonalności; w razie potrzeby należy o tym poinformować Komitet (Prezydium);
3.16 dlatego też w związku ze swoimi nowymi kompetencjami związanymi z monitorowaniem stosowania zasady pomocniczości zaprasza Radę Ministrów i Parlament Europejski do zbadania możliwości podjęcia negocjacji na temat umowy kooperacyjnej z uwagi na określony w Traktacie konstytucyjnym obowiązek konsultowania się w przyszłości z Komitetem w określonych przypadkach (art. III-388); odnośnie kompetencji w zakresie pomocniczości powinny w tej umowie zostać ustalone w szczególności procedury zlecania mu przygotowywania opinii, jak również przepływ informacji z Parlamentem oraz z Radą Ministrów w ramach procedury współdecydowania;
3.17 zamierza w fazie testowej skorzystać — w ramach obowiązujących przepisów i jeszcze przed wejściem w życie europejskiego Traktatu konstytucyjnego — z instrumentów kontroli zasady pomocniczości, w szczególności chodzi tu o stworzenie sieci elektronicznej łączności z regionalnymi i lokalnymi jednostkami administracyjnymi i stowarzyszeniami takich jednostek.
c) Skarga do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
Komitet Regionów
3.18 stwierdza, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości stosował do tej pory kontrolę przestrzegania zasady pomocniczości w bardzo ograniczonym zakresie.
Trybunał sprawdzał mianowicie zasadniczo, czy organy spełniły swój obowiązek polegający na fakcie zajęcia stanowiska w sprawie zachowania zasady pomocniczości.
Ta kontrola nie dotyczyła natomiast kwestii prawa materialnego, chyba że zaistniało oczywiste naruszenie.
W związku z tym, że Traktat konstytucyjny wzmocnił znaczenie zasady pomocniczości oraz jej monitorowania, należy zaczekać i upewnić się, czy Europejski Trybunał Sprawiedliwości zintensyfikuje jej kontrolę;
3.19 stwierdza, że zgodnie z art. III-365 ma prawo do wniesienia skargi na złamanie zasady pomocniczości w ciągu dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie danego aktu prawnego;
3.20 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wraz z prawem składania skargi w związku z ochroną swoich praw oraz kontrolą stosowania zasady pomocniczości w aktach legislacyjnych, przy których konsultacja Komitetu jest obowiązkowa, otrzymuje nowy mandat w sprawach sądowych;
3.21 uważa, że może odwołać się do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie naruszenia zasady pomocniczości, nawet jeśli nie przyjął krytycznej opinii w sprawie stosowania zasad pomocniczości, lecz ograniczył się do sporządzenia opinii w ramach pełnienia swej funkcji konsultacji obligatoryjnej bądź fakultatywnej;
3.22 postanawia korzystać z prawa skargi do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jako środka ostatecznego, który stosowany będzie jedynie wtedy, gdy wyczerpane zostaną inne środki;
3.23 postanawia, że o wnoszeniu skarg do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie naruszania zasady pomocniczości zasadniczo będzie decydować Prezydium.
Na wniosek Prezydium decyzję podejmuje zgromadzenie plenarne, o ile możliwe będzie pogodzenie tego z przewidzianymi terminami; ze względu na znaczenie wniesienia takiej skargi zgromadzenie plenarne zastrzega sobie jednak prawo do rewidowania decyzji Prezydium; tryb postępowania w tej sytuacji należy określić w ramach nowelizacji regulaminu wewnętrznego KR-u.
3.24 stwierdza, że w ramach współpracy z siecią samorządów regionalnych i lokalnych oraz ich związkami będzie uważnie przyjmował sugestie co do skarg przeciwko aktom prawnym UE w ramach swoich wewnętrznych procedur pozostających do ustalenia.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie roli parlamentów regionalnych z uprawnieniami ustawodawczymi w życiu demokratycznym Unii
(2006/C 115/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Prezydium z 15 czerwca 2004 r. o powierzeniu Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie przygotowania opinii z inicjatywy własnej w sprawie roli parlamentów regionalnych w życiu demokratycznym Unii,
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, a w szczególności zapisy dotyczące stosowania zasady pomocniczości,
uwzględniając swoją opinię w sprawie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy (CdR 345/2003 fin [1]),
uwzględniając swoją opinię z dnia 13 października 2005 r. w sprawie: "Czas do namysłu: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską" (CdR 250/2005 fin);
uwzględniając deklarację Prezydium z 26 października 2001 r. w sprawie roli regionów posiadających uprawnienia legislacyjne w procesie decyzyjnym Wspólnoty (CdR 191/2001 fin),
uwzględniając wspólny plan działania na okres 2003-2004 Komitetu Regionów oraz Konferencji Europejskich Regionalnych Zgromadzeń Ustawodawczych (CALRE),
uwzględniając oświadczenia przyjęte przez przewodniczących Europejskich Regionalnych Zgromadzeń Ustawodawczych w dniach 27- 28 października 2003 r. w Reggio di Calabria, 26 października 2005 r. w Mediolanie i 24- 25 października 2005 r. w Barcelonie;
uwzględniając projekt opinii (CdR 221/2004 rev 3) przyjęty dnia 22 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawcą był Luc Van Den Brande, BE-EPP, deputowany do parlamentu flamandzkiego, senator); a także mając na uwadze, co następuje:
1) W niektórych państwach członkowskich regiony posiadają uprawnienia legislacyjne, a zatem uprawnione są do wdrażania w życie ustawodawstwa europejskiego.
2) Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy wyraźnie nadaje regionom wyposażonym w uprawnienia ustawodawcze szczególne kompetencje w zakresie procesu kontroli i stosowania zasady pomocniczości, a w związku z tym regiony te zyskują szczególne miejsce w procesie demokratycznego podejmowania decyzji w Unii Europejskiej.
3) Przedmiot niniejszej opinii, w której analiza specyfiki parlamentów regionalnych wyposażonych w uprawnienia ustawodawcze dokonana zostaje na podstawie kompetencji przyznanych im przez Traktat konstytucyjny, w żadnym stopniu nie umniejsza znaczenia innych politycznych szczebli decyzyjnych; zalecenia tej opinii są także do zastosowania, mutatis mutandis, na innych politycznych szczeblach decyzyjnych.
4) Parlamenty regionalne wyposażone w uprawnienia ustawodawcze samodzielnie zapewniają wykonanie podejmowanych przez siebie decyzji i z tej racji zostały wyraźnie wymienione w protokole w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności do Traktatu konstytucyjnego.
5) Treść dyskusji mających miejsce w czasie przesłuchania na temat roli parlamentów o uprawnieniach ustawodawczych i zgromadzeń regionalnych w życiu demokratycznym Unii, zorganizowanego przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie 3 marca 2005 r., potwierdziła coraz większy udział parlamentów regionalnych o uprawnieniach ustawodawczych w procesie ujednolicania polityki europejskiej.
6) Przerwa w procesie ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego nie może w żaden sposób powstrzymać podjętych już inicjatyw zmierzających do silniejszego zaangażowania parlamentów regionalnych w demokratyczne życie Unii oraz ich udziału w opracowywaniu prawodawstwa wspólnotowego, jak też w jego stosowaniu i kontroli, wynikających z konsensusu politycznego w sprawie Traktatu konstytucyjnego.
na 62. sesji plenarnej w dniach 16- 17 listopada 2005 r. (posiedzenie z dn. 16 listopada) przyjął niniejszą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 zaleca włączenie do obecnie obowiązujących Traktatów protokołu w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności oraz protokołu w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, które mogą w znaczny sposób ulepszyć demokrację i udział obywateli w procesie decyzyjnym Unii Europejskiej;
1.2 uważa, iż demokracja regionalna ma zasadniczy udział we włączaniu obywateli w kształtowanie polityki, a zatem zasługuje na to, by w Unii Europejskiej była traktowana z należną jej uwagą i że trzeba z tego względu zwiększyć udział wybieralnych zgromadzeń regionalnych i lokalnych w zbliżaniu Europy do jej obywateli, m.in. poprzez pełne włączenie tych zdecentralizowanych organów w proces decyzyjny;
1.3 sądzi, iż parlamenty regionalne przyczyniają się do budowania obywatelstwa europejskiego w poszanowaniu różnorodności kulturowej i językowej Unii;
1.4 jest przekonany, iż wzmocnienie autonomii lokalnej i regionalnej w szeregu państw członkowskich znacząco przyczyni się do stworzenia Europy rządzącej się, między innymi, zasadami demokracji, bliskości i decentralizacji;
1.5 odnotowuje, iż wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej przeszły przez proces znacznych przeobrażeń decentralizacyjnych, w wyniku których regiony zajęły ważną pozycję w wymiarze politycznym i gospodarczym na arenie europejskiej;
1.6 wskazuje na fakt, iż zgromadzenia lokalne i regionalne stanowią nieodłączny element formy, jaką państwa europejskie nadają demokracji u siebie; należy zatem stwierdzić, iż organy polityczne szczebla lokalnego i regionalnego powinny zająć należne im miejsce w debacie europejskiej;
1.7 ubolewa, iż wola uwzględnienia zdecentralizowanych uprawnień parlamentów regionalnych wyposażonych w kompetencje ustawodawcze, dla której pozytywny impuls dała deklaracja z Laeken, nie zaowocowała w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy przyznaniem regionom prawa do bezpośredniego wnoszenia skarg;
1.8 wyraża zadowolenie z faktu, iż uzyskał prawo odwoływania się do Trybunału Sprawiedliwości w sprawie aktów legislacyjnych, które zgodnie z Konstytucją winny być z nim konsultowane, ubolewając jednocześnie, iż regiony posiadające uprawnienia ustawodawcze nie mają (jeszcze) prawa do samodzielnego wszczynania postępowań przed Trybunałem Sprawiedliwości;
1.9 stwierdza zatem, iż zgromadzenia regionalne, a w szczególności, ustawodawcze będą mogły zwracać się do KR oraz, jeżeli zajdzie taka potrzeba, odwoływać się do narodowych procedur parlamentarnych celem wszczęcia w danym przypadku postępowania na drodze sądowej;
1.10 popiera wysiłki i działania podejmowane przez Konferencję Europejskich Regionalnych Zgromadzeń Ustawodawczych (CALRE) w celu włączenia regionalnych organów parlamentarnych w europejski proces decyzyjny;
1.11 pragnie ponownie podkreślić, iż zgodnie z zaleceniami Białej księgi w sprawie sprawowania rządów w Europie wszystkie szczeble władzy odpowiedzialne za wprowadzanie w życie ustawodawstwa wspólnotowego winny w pełni uczestniczyć w jego przygotowywaniu oraz w kształtowaniu polityki europejskiej. Uważa, że tym bardziej odnosi się to do regionalnych zgromadzeń legislacyjnych, gdyż to właśnie one muszą uchwalać regionalne akty normatywne, poprzez które wdrażane jest ustawodawstwo europejskie, oraz w efekcie popiera ich aktywny udział w procesie wstępnych konsultacji legislacyjnych oraz uczestnictwo w dialogu ustrukturyzowanym za pośrednictwem ich reprezentatywnych stowarzyszeń;
1.12 zapoznał się z różnymi propozycjami oraz inicjatywami zmierzającymi do wzmocnienia współpracy międzyparlamentarnej na szczeblu europejskim i uważa, że współpraca ta może służyć pogłębieniu integracji europejskiej;
1.13 uważa jednakże, iż należy dokładniej zbadać, czy sugestie te są zasadne i realistyczne, a przede wszystkim ustalić, czy mogą one służyć zwiększeniu oddziaływania politycznego zgromadzeń regionalnych;
1.14 nalega, że otwarty w UE okres refleksji nad tekstem Traktatu konstytucyjnego nie powinien w żadnym wypadku stanowić kroku w tył lub porzucenia tych dążeń;
1.15 podkreśla, iż załączony do Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy protokół w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności, który stanowi, iż w ramach nadzoru nad stosowaniem zasady pomocniczości do parlamentu narodowego lub izby parlamentu narodowego należy konsultowanie się, w razie potrzeby, z parlamentami regionalnymi mającymi kompetencje ustawodawcze, jest ważnym, pierwszym krokiem na drodze do efektywnego uznania roli tychże zgromadzeń;
1.16 stwierdza ponadto, iż mechanizmy stosowania i monitorowania zasady pomocniczości i proporcjonalności dotyczą wszystkich zgromadzeń regionalnych, w zależności od przyznanych im kompetencji;
1.17 zwraca uwagę na fakt, iż wnioski Komisji Europejskiej dotyczące sprawowania rządów w Europie i Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy niewątpliwie zatwierdzają fakt, że UE przyjęła system wieloszczeblowego sprawowania rządów (multi-level governance); system ten wymaga, by różne płaszczyzny rządów utrzymywały między sobą stosunki oparte na partnerstwie horyzontalnym i zmierzające do zapewnienia skutecznego i zintegrowanego procesu decyzyjnego, oraz by wyjaśniono podział uprawnień pomiędzy poszczególnymi szczeblami politycznymi, tak aby było dokładnie wiadomo, kto wykonuje jakie obowiązki i zadania oraz który szczebel ponosi odpowiedzialność;
1.18 zaznacza, iż uczestnictwo w Komitecie Regionów parlamentów regionalnych wyposażonych w kompetencje ustawodawcze stanowi dodatkowy atut odzwierciedlający dużą różnorodność władz terytorialnych na obszarze UE oraz umożliwiający bliższą współpracę pomiędzy Komitetem a regionalnymi zgromadzeniami ustawodawczymi, w celu wzmocnienia demokracji regionalnej w Europie, zapewnienia lepszego wykonywania nowych obowiązków w tej dziedzinie przewidzianych w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy oraz właściwego stosowania zasady pomocniczości i proporcjonalności, we współdziałaniu z regionalnymi władzami wykonawczymi;
1.19 uważa, iż ratyfikacja Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy przez parlamenty regionalne o uprawnieniach legislacyjnych stwarza doskonałą szansę uwydatnienia ich roli oraz miejsca w integracji europejskiej.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 pragnie, by w rezultacie procesu ratyfikacji Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy parlamenty regionalne, zgromadzenia regionalne i organy lokalne, zgodnie z przyznanymi im kompetencjami, zaangażowały się czynnie jako instytucje w debatę europejską oraz we wspólnotowy proces decyzyjny, podejmując się swojej odpowiedzialności wobec obywateli, czyniąc to w szczególności w związku z trwającym obecnie okresem refleksji;
2.2 zaleca w związku z tym, by parlamenty regionalne zostały zaangażowane w fora parlamentarne zaplanowane przez Parlament Europejski w ramach okresu refleksji, żeby wspierać dialog europejski w celu przezwyciężenia kryzysu konstytucyjnego;
2.3 zaleca włączenie władz lokalnych i regionalnych, a w szczególności parlamentów regionalnych posiadających uprawnienia ustawodawcze w proces przygotowywania aktów prawnych, w uzgodnienia poprzedzające tworzenie prawa wspólnotowego oraz w konsultacje w ramach wdrażania mechanizmu wczesnego ostrzegania;
2.4 kładzie nacisk na potrzebę pełnego zaangażowania parlamentów regionalnych w główne kwestie zaproponowanego przez Komisję Europejską Planu D, zarówno w ramach inicjatyw wspólnotowych, jak i zalecanych debat krajowych, w celu podjęcia dyskusji na temat przyszłości Europy i oczekiwań obywateli;
2.5 zamierza prowadzić bardziej intensywną współpracę i dialog z parlamentami regionalnymi posiadającymi uprawnienia ustawodawcze w celu zoptymalizowania ich uczestnictwa w procesie legislacyjnym;
2.6 stwierdza, że w ramach współpracy z siecią samorządów regionalnych i lokalnych oraz ich związkami będzie uważnie przyjmował sugestie co do skarg przeciwko aktom prawnym UE w ramach swoich wewnętrznych procedur pozostających do ustalenia;
2.7 będzie działać na rzecz tego, by parlamenty regionalne posiadające uprawnienia ustawodawcze, zależnie od kompetencji wykonywanych przez Unię, mogły działać jako część systemu parlamentarnego swych krajów lub jako izby parlamentów krajowych oraz by mogły również występować do swych parlamentów krajowych w ramach zaskarżania naruszeń zasady pomocniczości do Trybunału Sprawiedliwości;
2.8 zwraca się do parlamentów regionalnych wyposażonych w uprawnienia ustawodawcze oraz do zgromadzeń regionalnych o uczestniczenie w regularnym aktualizowaniu sporządzonego przez KR "Wykazu podziału kompetencji między Unią Europejską, państwami członkowskimi a władzami regionalnymi i lokalnymi" (CdR 104/2004);
2.9 domaga się rozpatrzenia możliwości powołania na szczeblu parlamentów regionalnych wyposażonych w uprawnienia ustawodawcze komisji parlamentarnych ds. nadzoru nad stosowaniem zasady pomocniczości. Komisje takie stałyby się głównymi partnerami do kontaktów w ramach wspomnianych sieci;
2.10 opowiada się za zawarciem w tych państwach członkowskich, w których uprawnienia podzielone są między szczebel krajowy a regionalny, wiążących uzgodnień wewnętrznych dotyczących procedury wczesnego ostrzegania w ramach monitoringu stosowania zasady pomocniczości, aby zapewnić jawność i przejrzystość tego procesu oraz proponuje sporządzenie wykazu tych porozumień proceduralnych przyjętych w państwach członkowskich;
2.11 zaleca, aby procesowi monitorowania zasady pomocniczości towarzyszył proces reformy wewnętrznej w państwach członkowskich, przy poszanowaniu istniejących struktur konstytucyjnych, wzmacniający udział parlamentów regionalnych o uprawnieniach ustawodawczych w mechanizmach przewidzianych w protokole dotyczącym stosowania i kontroli zasady pomocniczości i proporcjonalności;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie stanu procesu decentralizacji w Unii Europejskiej oraz znaczenia samorządu lokalnego i regionalnego w Traktacie konstytucyjnym
(2006/C 31/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 15 czerwca 2004 r., zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, powierzającą Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie opracowanie opinii na temat stanu procesu decentralizacji w Unii Europejskiej oraz znaczenia samorządu lokalnego i regionalnego w Traktacie konstytucyjnym,
uwzględniając art. 7 ust. 2 oraz art. 263 i nn. Traktatu WE w brzmieniu zmienionym przez Traktaty z Amsterdamu i Nicei,
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, w szczególności preambułę Traktatu, preambułę Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. I-3, I-5, I-11 ust. 3, I-46 ust. 3, II-82 i III-280 ust. 1 oraz Protokół nr 2 w sprawie stosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności, jak i Protokół nr 29 o spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej,
uwzględniając swoją opinię w sprawie zalecenia Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy dotyczącego Europejskiej karty samorządu regionalnego (CdR 39/2000 fin [1]),
uwzględniając swój przyczynek do Konwentu w sprawie Przyszłości Europy z dnia 4 lipca 2002 r. (CdR 127/2002 fin),
uwzględniając przyjętą w dniu 21 września 2004 r. w Pradze deklarację swojej Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie oraz Komitetu Instytucjonalnego Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy (CdR 202/2004 fin),
uwzględniając Białą księgę Komisji Europejskiej na temat sprawowania rządów w Europie (COM(2001) 428 wersja ostateczna),
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 14 stycznia 2003 r. w sprawie roli władz lokalnych i regionalnych w procesie budowania Europy (P5_TA (2003) 0009 — 2002/2141(INI)),
uwzględniając Europejską kartę samorządu lokalnego Rady Europy z dnia 15 października 1985 r.,
uwzględniając projekt Europejskiej karty samorządu regionalnego Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy z dnia 5 czerwca 1997 r.,
uwzględniając uchwałę nr 154 z dnia 22 maja 2003 r. Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy o przystąpieniu do Europejskiej karty samorządu lokalnego,
uwzględniając uchwałę nr 186 z dnia 27 maja 2004 r. Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Europy w sprawie projektu Europejskiej karty samorządu regionalnego,
uwzględniając deklarację Zgromadzenia Regionów Europy z dnia 4 grudnia 1996 r. w sprawie regionalizmu w Europie,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 222/2004 rev. 3), przyjęty w dniu 22 kwietnia 2005 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie (sprawozdawca: José María MUŇOA GANUZA, Pełnomocnik Prezydenta Rządu Baskijskiego ds. Stosunków Zagranicznych (ES-ALDE)), a także mając na uwadze, co następuje:
1. W kształtowaniu warunków pionowego podziału władzy w poszczególnych Państwach Członkowskich należy uwzględnić wymagania procesu integracji europejskiej.
2. Regionalizacja musi prowadzić również do większej demokratycznej przejrzystości oraz lepszego rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego.
3. Pragniemy stworzyć Europę "zjednoczoną w swej różnorodności" oraz zaszczepić w życiu publicznym więcej demokracji i przejrzystości.
4. Umocnienie demokracji regionalnej i lokalnej w rozszerzonej Unii jest jednym z najważniejszych priorytetów politycznych, które wyznaczył sobie Komitet Regionów na swoją trzecią czteroletnią kadencję.
5. Komitet Regionów w różnych opiniach i uchwałach wskazał na to, że Unia musi respektować zasadę samorządności regionalnej oraz prawa dotyczące samorządów lokalnych, które zostały określone w Europejskiej karcie samorządu lokalnego, uchwalonej przez Radę Europy w roku 1985,
na 60. sesji plenarnej w dniach 6- 7 lipca 2005 r. (posiedzenie z dnia 7 lipca) jednogłośnie przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
CZĘŚĆ I
Rodzaj i struktura stosunków władzy pomiędzy państwem a regionami i gminami
KOMITET REGIONÓW
1.1 stwierdza, że istnieją różne rodzaje lokalnych i regionalnych samorządów o różnym statusie, wynikającym z historii, kultury i zasad konstytucyjnych, określających strukturę terytorialną danego państwa;
1.2 jest zdania, że samorządy terytorialne, obojętnie jakiego rodzaju, są w szczególności nośnikami demokracji, przyczyniają się do kulturowej różnorodności w Europie oraz stanowią ważnych partnerów w rozwoju społecznym i gospodarczym;
1.3 zwraca uwagę na to, że na płaszczyzna lokalna obejmuje samorządy lokalne, obszary metropolitarne, stolice, jednostki koordynujące itd., natomiast płaszczyzna regionalna — regiony gospodarcze, regiony administracyjne oraz regiony z uprawnieniami ustawodawczymi itd., które są oparte na różnych założeniach i pełnią różne zadania. Ta różnorodność zwiększyła się z pewnością z chwilą przystąpienia dziesięciu nowych Państw Członkowskich;
1.4 jest zdania, że stosunki władzy pomiędzy państwem centralnym a samorządami lokalnymi i regionalnymi stanowią w dzisiejszym społeczeństwie bardzo złożone zjawisko. Owa złożoność określa zarówno istotę, jak i dynamikę tych stosunków władzy;
1.5 reprezentuje w związku z tym pogląd, że stosunki władzy muszą opierać się na zasadach lojalności, współpracy, solidarności i komplementarności oraz uwzględniać różne aspekty — społeczne, gospodarcze, polityczne, prawne i kulturowe.
Rozwój decentralizacji a przenoszenie kompetencji, w szczególności autonomia finansowa samorządów lokalnych i regionalnych.
1.6 jest zdania, że proces decentralizacji wraz ze swoimi obydwoma aspektami — regionalnym i lokalnym — musi opierać się na dwóch głównych kryteriach bądź zasadach przewodnich: dynamice i elastyczności;
1.7 stwierdza, że owa dynamika i elastyczność wyraża się poprzez ciągłe zmiany na płaszczyźnie konstytucjonalnej, legislacyjnej i administracyjnej w niemal wszystkich Państwach Członkowskich Unii, a przede wszystkim w państwach nowo przyjętych;
1.8 uważa, że proces decentralizacji, który został już przeprowadzony lub jest w trakcie wprowadzania w nowych Państwach Członkowskich stanowi ważny element pobudzający wysiłki zmierzające w kierunku wzmocnienia demokracji lokalnej i regionalnej w Unii;
1.9 zwraca uwagę, że obecnie w ramach procesu decentralizacji regionalnej i lokalnej — przede wszystkim w dziedzinie konkurencji — odnotowuje się postępy w urzeczywistnianiu autonomii finansowej oraz w rozwoju gwarancji instytucjonalnych;
1.10 przyznaje, że integracja europejska wniosła pozytywny wkład w proces decentralizacji regionalnej i lokalnej w Państwach Członkowskich;
1.11 stwierdza, że samorządy lokalne i regionalne są w stanie przejmować zadania oraz skutecznie je kształtować i realizować;
1.12 reprezentuje stanowisko, że przenoszenie kompetencji na samorządy lokalne i regionalne musi iść w parze z przydzielaniem środków finansowych, dzięki którym będą one w stanie należycie i w pełni realizować swoje zadania. W przypadku braku zasobów zadania te nie mogą być wypełniane w sposób prawidłowy, efektywny i trwały;
1.13 konstatuje wyraźny wzrost gospodarczego i społecznego znaczenia wielkich miast oraz dużych miejskich skupisk ludności w UE oraz uważa, że relacje pomiędzy regionem, miastem i gminą muszą być zintensyfikowane w kontekście zalecanych przez UE nowych form sprawowania rządów.
Ochrona prawna lokalnych i regionalnych samorządów terytorialnych oraz status ich przedstawicieli
1.14 stwierdza, że obywatele w coraz większym stopniu identyfikują się ze swoimi regionami i samorządami lokalnymi, gdyż czują się im bliżsi i lepiej przez nie reprezentowani;
1.15 wnioskuje, że autonomiczność lokalnych i regionalnych samorządów musi być zagwarantowana na najwyższej płaszczyźnie prawnej, a ich status nie może zostać zmieniony bez ich współudziału;
1.16 jest zdania, że w przypadku gdy autonomiczność samorządu terytorialnego będzie poddana kontroli ze strony rządu centralnego, która ograniczałaby wolność sprawowania urzędu jego przedstawicieli, kontrole takie muszą zostać ustalone na poziomie konstytucyjnym oraz być uregulowane prawnie;
1.17 podkreśla, że członkowie Komitetu Regionów zgodnie z Traktatem konstytucyjnym muszą albo posiadać mandat opierający się na wyborze w jednym z samorządów regionalnych lub lokalnych, albo też ponosić polityczną odpowiedzialność przed zgromadzeniem pochodzącym z wyborów;
1.18 reprezentuje stanowisko, że polityczni przedstawiciele istniejących w Państwach Członkowskich struktur lokalnych i regionalnych powinni być wybierani w wyborach bezpośrednich lub też ponosić odpowiedzialność przed zgromadzeniem pochodzącym z wyborów.
Sprawowanie rządów i umocnienie praw obywatelskich
1.19 jest zdania, że samorząd terytorialny jest niezbędny zarówno dla rozwoju demokracji i dobrego sprawowania władzy w Unii Europejskiej, jak i dla udziału obywateli w sprawach publicznych;
1.20 uważa, że Komisja Europejska musi zintensyfikować swój systematyczny dialog z samorządami lokalnymi i regionalnymi, stanowiącymi płaszczyznę demokratyczną najbliższą obywatelowi, żeby wejść w ściślejsze interakcje z obywatelami, oraz że ułatwiłoby to stosowanie zawartych w Białej księdze na temat sprawowania rządów w Europie, zasad odpowiedzialnego rządzenia państwem, takich jak otwartość, współudział, spójność i efektywność;
1.21 podkreśla, że samorządy lokalne i regionalne, zobowiązane do realizacji polityki wspólnotowej w swoich zakresach, muszą w sposób bardziej czynny i skuteczny brać udział w początkowych etapach opracowywania wspólnotowych aktów prawnych i środków działania oraz w ich implementacji;
1.22 podkreśla, że samorządy lokalne i regionalne nie dysponują konieczną niezależnością w zakresie zarządzania polityką strukturalną — zadania o istotnym znaczeniu, oraz że przyznanie większej odpowiedzialności aktorom lokalnym i regionalnym doprowadzi jednak do silniejszego zaangażowania oraz lepszego wykorzystania funduszy;
1.23 uważa, że w celu zagwarantowania efektywnego zarządzania polityką strukturalną, samorządy lokalne i regionalne muszą brać udział w opracowywaniu i uchwalaniu odpowiednich środków działania.
CZEŚĆ II
Bezpośrednie i pośrednie skutki uznania samorządu lokalnego i regionalnego w Traktacie konstytucyjnym
KOMITET REGIONÓW 1.24 reprezentuje pogląd, że Traktat konstytucyjny stanowi pierwszy krok w kierunku bardziej klarownego podziału kompetencji między UE a Państwa Członkowskie oraz że zwiększa się dzięki temu przejrzystość, co sprzyja procesowi decentralizacji lokalnej i regionalnej;
1.25 podkreśla, że samorząd terytorialny został uznany przez Traktat konstytucyjny na najwyższej płaszczyźnie prawnej oraz że przyznano mu przez to status konstytucyjny, co stanowi ważny krok we wspólnych staraniach zmierzających do zharmonizowania UE z uzasadnionymi interesami i oczekiwaniami samorządów lokalnych i regionalnych;
1.26 jest zdania, że uznanie samorządu terytorialnego jest ogólnie obowiązujące, ponieważ rola samorządów lokalnych i regionalnych nie jest konkretnie zdefiniowana w ramach polityk UE, oraz że zgodnie z zasadą autonomii instytucjonalnej precyzyjne określenie tej roli pozostaje w gestii Państw Członkowskich;
1.27 uważa, że Państwa Członkowskie powinny wydać postanowienia konstytucyjne, prawne i administracyjne, konieczne dla powstania efektywnej definicji samorządu lokalnego i regionalnego. Umożliwiłoby to ugruntowanie i rozbudowę autonomii samorządów terytorialnych na szczeblach krajowym i europejskim;
1.28 uważa, że Traktat konstytucyjny, mimo ogólnego charakteru tego uznania, umożliwia bardziej aktywny współudział samorządów terytorialnych na płaszczyźnie wspólnotowej oraz poprawia gwarancję prawną samorządu terytorialnego;
1.29 jest zdania, że Traktat konstytucyjny umożliwia bardziej aktywną współpracę zarówno w fazie wstępującej, jak i zstępującej wspólnotowego procesu decyzyjnego, wiedząc, że w fazie po podjęciu decyzji zostanie uznany i określony ewentualny udział samorządów lokalnych i regionalnych we wdrażaniu wspólnotowych środków działania i przepisów zgodnie z zasadami subsydiarności oraz współmierności, oraz że w fazie przed podjęciem decyzji Traktat konstytucyjny pozwala na bezpośredni udział przedstawicieli regionów i jednostek lokalnych w organach decyzyjnych i doradczych UE, np. w Komitecie Regionów;
1.30 jest zdania, że zarówno bezpośredni udział przedstawicieli regionalnych w posiedzeniach Rady i innych gremiów takich jak COREPER, jak i udział władz lokalnych i regionalnych na wszystkich szczeblach przygotowawczych w Radzie — w ramach poszczególnych delegacji krajowych — przyczynią się do poprawy jakości, celowości i skuteczności działań wspólnotowych; taki silniejszy współudział zwiększy zaufanie do końcowego efektu oraz do instytucji opracowujących te działania;
1.31 podkreśla, że sam stanie się kompetentnym pośrednikiem pomiędzy instytucjami wspólnotowymi a samorządami lokalnymi i regionalnymi dzięki zadaniom, które przypisuje mu Traktat konstytucyjny, i wyraża zadowolenie z rozszerzenia swoich kompetencji, przez co przyczyni się do wzmocnienia samorządności regionalnej i lokalnej;
1.32 wyraża pogląd, że Traktat konstytucyjny nie tylko legitymizuje jego bezpośrednie prawo do wnoszenia do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości odwołania w sprawie aktów prawnych, dla których Traktat przewiduje konsultację z nim, lecz również ułatwia niektórym regionom wniesienie takich środków prawnych za pośrednictwem parlamentu krajowego danego Państwa Członkowskiego, jeśli ten uzna takie postępowanie za wskazane;
1.33 jest zdania, że umożliwione przez Traktat Konstytucyjny uznanie i stosowanie zasad subsydiarności i współmierności na płaszczyźnie regionalnej i lokalnej stanowi większą gwarancję wykonywania uprawnień oraz że umożliwia to zbliżenie wspólnotowego procesu podejmowania decyzji do obywateli, a dzięki temu bezpośredni udział obywateli w pracach UE;
1.34 reprezentuje opinię, że Europejska Karta Samorządu Lokalnego stanowi fundamentalny instrument, ponieważ ustanowiono i określono w niej zasady samorządności lokalnej, prawnie zagwarantowano kompetencje lokalnych samorządów terytorialnych oraz przydzielenie potrzebnych środków, zdefiniowano kryteria i wspólne, ale jednocześnie elastyczne i łatwe w dostosowaniu normy referencyjne w zakresie wspierania decentralizacji i demokratycznego współudziału, jak też umożliwiono lepsze włączenie samorządów lokalnych i regionalnych na szczeblu międzynarodowym;
1.35 opowiada się za przyjęciem międzynarodowego traktatu, w którym zawarty by został projekt Karty samorządu regionalnego, opracowany przez Kongres Gmin i Regionów Europy, jako że projekt ten merytorycznie definiuje samorządność regionalną w formie bardziej elastycznej i dającej się dostosować do różnych sytuacji, dzięki czemu adekwatnie mogą zostać określone owe zasady, na których opiera się samorządność regionalna, takie jak np. demokratyczna zgodność z prawem, autonomia instytucjonalna, wystarczające wyposażenie finansowe czy gwarancje prawne. Co więcej, regiony zostałyby zachęcone do zaznaczania swojej obecności na szczeblach wyższych, tj. krajowym, europejskim i międzynarodowym.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
2.1 zaleca Państwom Członkowskim, by przewidziały środki działania mające na celu umacnianie samorządności lokalnej i regionalnej; w szczególności Państwa Członkowskie, w których obecnie przeprowadzane są odpowiednie reformy, powinny wykorzystywać procesy decentralizacji i regionalizacji w tym kontekście;
2.2 nawołuje do korzystania przez nowe Państwa Członkowskie z doświadczenia innych państw UE oraz zachęca je do rozwinięcia własnego modelu decentralizacji, który uwzględni ich specyfikę;
2.3 proponuje realizację dynamicznej strategii wspierania samorządu lokalnego i regionalnego oraz rozwijanie inicjatyw, służących uwrażliwieniu Komisji Europejskiej oraz Państw Członkowskich na korzyści wynikające z połączenia celów polityki spójności z wymaganiami demokratycznej decentralizacji;
2.4 wzywa Państwa Członkowskie, by dostarczyły nowych bodźców procesowi decentralizacji, tak aby obejmował on w większym stopniu aspekty społeczne, gospodarcze, administracyjne, historyczne, kulturowe i polityczne;
2.5 wzywa Państwa Członkowskie, by na podstawie Karty samorządu regionalnego opracowały i rozwinęły elastyczny projekt regionalizacji, który uwzględniałby specyfikę danego Państwa Członkowskiego;
2.6 wzywa Państwa Członkowskie, by przyznały samorządom lokalnym prawo i rzeczywistą możliwość samodzielnego regulowania i zarządzania większością spraw publicznych oraz ustanowiły, by samorządy lokalne dysponowały wybranym w wolnych, tajnych, równych, bezpośrednich i powszechnych wyborach zgromadzeniem oraz organem wykonawczym, odpowiedzialnym przed tym zgromadzeniem;
2.7 wzywa Państwa Członkowskie, które tego jeszcze nie dokonały, do uznania lokalnych i regionalnych samorządów w ich określonym porządku prawnym na możliwie najwyższej płaszczyźnie prawnej oraz do zaplanowania odpowiednich mechanizmów ochrony prawnej (ustawowych, instytucjonalnych, sądowych), jak i środków finansowych koniecznych do wykonywania przekazanych kompetencji;
2.8 zaleca, aby przedstawiciele politycznych struktur lokalnych i regionalnych, istniejących w Państwach Członkowskich, byli bezpośrednio wybierani przez obywateli lub ponosili odpowiedzialność przed zgromadzeniem pochodzącym z wyborów;
2.9 wzywa Państwa Członkowskie do stworzenia koniecznych instrumentów prawnych oraz odpowiednich środków działania, służących zachowaniu, poszanowaniu i wspieraniu różnorodności językowej i kulturowej na ich terytorium;
2.10 zaleca instytucjom europejskim popieranie terytorialnej decentralizacji jako zasadniczego środka służącego wspieraniu różnorodności kulturowej;
2.11 wzywa Państwa Członkowskie do ustalenia metod, koniecznych do zagwarantowania na ich terytorium stosowania zasad subsydiarności i współmierności w stosunkach pomiędzy UE, Państwami Członkowskimi a samorządami lokalnymi i regionalnymi;
2.12 wzywa Państwa Członkowskie do zaangażowania się w obronę samorządów lokalnych i regionalnych za pośrednictwem parlamentów krajowych tudzież regionalnych, kiedy w ramach "systemu wczesnego ostrzegania" Komisja Europejska przekaże im swoje propozycje legislacyjne, żeby wydały one uzasadnioną opinię w sprawie przestrzegania zasady subsydiarności;
2.13 wzywa Komisję Europejską do zinstytucjonalizowania instrumentów koniecznych do umożliwienia rzeczywistego udziału przedstawicieli samorządów lokalnych i regionalnych zarówno w początkowych etapach kształtowania polityk, jak i we wdrażaniu przepisów wspólnotowych przez te właśnie samorządy;
2.14 zaleca Komisji Europejskiej stworzenie mechanizmów koniecznych do zagwarantowania udziału regionów w opracowywaniu, przyjmowaniu, administrowaniu i ocenianiu adresowanych do nich strukturalnych środków działania;
2.15 zaleca UE oraz Państwom Członkowskim uwzględnianie złożoności danej sytuacji (samorządy lokalne, organy koordynacji samorządów lokalnych, obszary metropolitalne, stolice itd.) przy określaniu i wdrażaniu autonomii lokalnej;
2.16 wzywa Państwa Członkowskie, w których istnieją regiony o uprawnieniach ustawodawczych, do intensyfikacji procesu politycznej decentralizacji poprzez stworzenie mechanizmów umożliwiających tym regionom efektywny udział we wspólnotowych procesach podejmowania decyzji;
2.17 zaleca współpracę pomiędzy dużymi miastami (przede wszystkim miastami-regionami) a nadrzędnymi jednostkami polityczno-administracyjnymi, ponieważ ich sfery zarządzania interesami gospodarczymi, społecznymi i politycznymi zazębiają się i wzajemnie uzupełniają;
2.18 wzywa regiony do przystąpienia do trwałego dialogu z dużymi miastami w celu wyjaśnienia kwestii przedstawiających wspólny interes oraz lepszego wykorzystania możliwości współudziału, które oferuje Traktat konstytucyjny;
2.19 wzywa instytucje europejskie, by w ramach odpowiedzialnego sprawowania rządów kształtowały współudział samorządów lokalnych i regionalnych, odpowiednio do różnych zadań przez nie pełnionych;
2.20 proponuje uwzględnić w swej wewnętrznej organizacji różnorodność sytuacji istniejących na szczeblu regionalnym i lokalnym, celem możliwie najbardziej skutecznego wypełniania nowych kompetencji, przyznanych mu przez Traktat konstytucyjny.
2.21 wzywa Państwa Członkowskie, które tego jeszcze nie dokonały, do ratyfikowania Europejskiej karty samorządu lokalnego;
2.22 wzywa Unię Europejską do podjęcia koniecznych decyzji w celu włączenia Europejskiej karty samorządu lokalnego do acquis communautaire;
2.23 wzywa Radę Europy oraz Państwa Członkowskie do przyjęcia i ratyfikowania projektu Karty samorządu regionalnego jako konwencji międzynarodowej. Karta zyska dzięki temu wartość prawną oraz ochronę właściwą dla prawa międzynarodowego;
2.24 zaleca prowadzenie w KR ciągłego monitorowania stosowania Europejskiej karty samorządu lokalnego oraz procesu opracowywania projektu Karty samorządu regionalnego, tak aby Państwa Członkowskie mogły na swoim terytorium w pełni wdrożyć samorząd lokalny i regionalny;
2.25 zaleca instytucjom wspólnotowym wzmocnienie współpracy z Radą Europy, a dokładniej z Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych Europy, w kwestiach istotnych dla szczebla lokalnego i regionalnego;
2.26 proponuje zacieśnienie swoją współpracę z Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych Europy oraz innymi organizacjami ponadnarodowymi, które mają związek z samorządami lokalnymi i regionalnymi. Bruksela, 7 lipca 2005 r. Przewodniczący Komitetu Regionów Peter Straub [1] Dz.U. C 144 z 16.5.2001, str. 5. --------------------------------------------------
Opinia Komitetu Regionów w sprawie następstw polityki UE w dziedzinie chemikaliów dla miast i regionów Europy
(2005/C 164/10)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Prezydium Komitetu Regionów z dnia 15 czerwca 2004 r. o powierzeniu, zgodnie z art. 265 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej opracowania opinii z inicjatywy własnej w tej sprawie;
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji ds. Chemikaliów oraz zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE i rozporządzenie (WE) w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych oraz wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 67/548/EWG Rady z uwagi na jej przystosowanie do rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (COM(2003) 644 końcowy);
uwzględniając konkluzje Prezydencji Rady Europejskiej z Lizbony z dn. 23- 24 marca 2000 r.;
uwzględniając sprawozdania roczne Komisji Europejskiej na temat ulepszania stanowienia prawa zgodnie z artykułem 9 protokołu o stosowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności, zwłaszcza o ostatnie sprawozdanie "Lepsze stanowienie prawa 2003" z dnia 12 grudnia 2003 r.
(COM (2003) 770 końcowy);
uwzględniając zapoczątkowaną w maju 1996 r. inicjatywę Komisji Europejskiej w sprawie uproszczenia przepisów prawnych na rynku wewnętrznym (SLIM — Simpler Legislation for the Single Market);
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej "Produktywność: Klucz do konkurencyjności europejskich gospodarek narodowych i przedsiębiorstw" (CdR 224/2002 fin) [1];
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej "Polityka przemysłowa w rozszerzonej Europie" (CdR 150/2003 fin) [2];
uwzględniając własną opinię w sprawie sprawozdania Komisji Europejskiej z roku 2003 pt. "Lepsze stanowienie prawa 2002" (CdR 62/2003 fin) [3];
uwzględniając własną opinię w sprawie komunikatu Komisji Europejskiej z roku 2003 dotyczącego strategii rynku wewnętrznego (CdR 341/2002 fin) [4];
uwzględniając własny projekt opinii przyjęty 08.12.2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (CdR 238/2004 rev. 2) (Sprawozdawca: Jochen RIEBEL, Minister ds. Federalnych i Europejskich Hesji i pełnomocnik landu na szczeblu federalnym (DE-EPP));
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Rada Europejska określiła na posiedzeniu w Lizbonie w marcu 2000 r. cel strategiczny polegający na uczynieniu z Unii najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej, opartej na wiedzy gospodarki świata.
2) Po upływie pierwszych czterech lat jest widoczne, że dla osiągnięcia tego celu konieczne są znaczne dodatkowe wysiłki.
Dlatego też wszystkie propozycje polityki UE winny być badane szczególnie z punktu widzenia ich oddziaływania na konkurencyjność międzynarodową.
3) Zgodnie z punktem 6 protokołu do Traktatu z Amsterdamu "działalność Wspólnoty w zakresie stanowienia prawa […] nie powinna wykraczać poza niezbędny zakres."
Ponadto w punkcie 9 zawarty jest wymóg, "aby obciążenia finansowe i nakłady na administrację ponoszone przez władze lokalne, gospodarkę miały możliwie najmniejszy zakres i były proporcjonalne do zamierzonego celu".
4) Zgodnie z artykułem 2 Traktatu WE zadaniem Wspólnoty jest między innymi wspieranie trwałego rozwoju życia gospodarczego, wysokiego poziomu zatrudnienia, wysokiego stopnia konkurencyjności oraz wysokiego stopnia ochrony środowiska naturalnego i poprawy jakości środowiska.
5) Zgodnie z artykułem 3 Traktatu WE działalność Wspólnoty w rozumieniu artykułu 2 Traktatu WE obejmuje w szczególności wzmocnienie konkurencyjności przemysłu Wspólnoty.
na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 24 lutego 2005 r.) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
1.1 popiera zasadniczo próbę Komisji Europejskiej, by przy pomocy wprowadzenia systemu REACH stworzyć jednolite ramy przepisów regulujących obchodzenie się z substancjami chemicznymi;
1.2 jest zdania, że należy uwzględniać przy tym zarówno wymogi ochrony środowiska i ochrony konsumentów jak i utrzymania i wzmocnienia konkurencyjności przemysłu europejskiego;
1.3 stwierdza, że propozycja ta stanowi znaczące obciążenie nie tylko dla przemysłu chemicznego, lecz także dla całego łańcucha produkcji, zwraca jednak jednocześnie uwagę na to, że ochrona środowiska, zdrowia i bezpieczeństwo pracowników z jednej strony jak również wspieranie innowacyjności i konkurencyjności zainteresowanego przemysłu z drugiej strony muszą znajdować się w równowadze;
1.4 jest zdania, że przepisy prawne są zbyt skomplikowane i nie będą mogły być stosowane przez zainteresowane strony bez zewnętrznego specjalistycznego wsparcia;
1.5 popiera każdą zmianę rozporządzenia, która może przyczynić się do uproszczenia procedur i obniżenia kosztów.
Niezbędne są w tym celu konkretne działania, w szczególności w przypadku MSP, gdzie wdrożenie systemu REACH może prowadzić do nieproporcjonalnie wysokich kosztów;
1.6 jest zdania, że zbieranie danych nie może być ukierunkowane tylko na roczną ilość produkcji, lecz że należy również uwzględnić inne aspekty, które pod pojęciami "kategorie ekspozycji", "jedna substancja jedna rejestracja" oraz "listy priorytetów" są przedmiotem dyskusji na temat uproszczenia procedur rejestracji.
Tym samym można byłoby uzyskać w sumie lepiej funkcjonujący system REACH;
1.7 uważa za niezbędne zbieranie tylko tych danych, które są istotne z punktu widzenia bezpiecznego stosowania, tak by stworzyć system przydatny w praktyce i przyjazny dla MSP od strony finansowej.
Zbieranie danych nie powinno prowadzić do opóźnień w produkcji, sprzedaży i stosowaniu substancji, aby w ten sposób nadal zapewnione było innowacyjne i szybkie reagowanie na nowe wyzwania rynku (czas wprowadzania produktów na rynek — ang. time to market);
1.8 uważa, że kolejną możliwością bardziej elastycznego ukształtowania rozporządzenia jest wykorzystanie wszelkich dostępnych danych, które są już w posiadaniu producentów, użytkowników i władz, przy czym podczas tworzenia konsorcjów (przede wszystkim między późniejszymi użytkownikami oraz między MSP) należy zagwarantować ochronę intelektualnych i przemysłowych praw autorskich, bądź też dokonać zapłaty odszkodowania.
Główne elementy podziału kosztów muszą zostać ustalone w rozporządzeniu;
1.9 stwierdza, że z tytułu realizacji procedur rejestrowania na właściwe urzędy w Państwach Członkowskich spadną dodatkowe zadania.
Nakład pracy będzie znaczny szczególnie tam, gdzie ze względu na kryteria sformułowane w sposób wymagający interpretacji właściwość niektórych obowiązków będzie niejasna.
Procedury rejestracji powinny zatem opierać się jak najmniej na działaniach typowych dla nadzoru.
Należy uprościć i doprecyzować przepisy ograniczające i wyjątkowe.
Przy pomocy aktów prawnych niższego rzędu należy ewentualnie stworzyć jasne podstawy interpretacyjne.
Urzędy nadzoru potrzebują niebiurokratycznego i prostego dostępu do informacji na temat procedur przeprowadzonych przez Agencję;
1.10 zasadniczo popiera ustanowienie specjalnej Agencji, która zapewniłaby ujednolicenie działań w ramach UE.
Domaga się jednakże, by obszary kompetencji i uprawnienia Agencji były bardziej wyraźnie odgraniczone, w szczególności mając na uwadze stosunki z innymi wspólnotowymi, krajowymi, regionalnymi i lokalnymi instytucjami posiadającymi kompetencje w zakresie rejestracji substancji chemicznych;
1.11 uważa za pożądane, by władzom w Państwach Członkowskich w ścisłej współpracy z Agencją umożliwić wspieranie przedsiębiorstw zobowiązanych do rejestracji podczas składania wniosków na miejscu, a co za tym idzie do administracyjnej realizacji REACH w Państwach Członkowskich;
1.12 postrzega w Agencji niezależną instytucję, która w sposób bezstronny wobec przedsiębiorstw i przy zachowaniu poufności organizowałaby jako jednostka usługowa rejestrację i ocenę substancji, przy czym należałoby dążyć do większego otwarcia w stosunku do nauki i specjalistów ze świata gospodarki;
1.13 wyraża opinię, że Agencja powinna zadbać o to, by wytyczne w zakresie procedur oceny gwarantowały szybkie i jednolite zasady postępowania poszczególnych władz krajowych.
W tym celu należy w przejrzysty sposób podzielić zadania pomiędzy Agencję a Państwa Członkowskie. Nie można doprowadzić do powstania zarządzania mieszanego.
Nadzwyczaj skomplikowane procesy koordynacji powinny zostać znacznie uproszczone i skrócone z uwagi na oczekiwaną dużą liczbę zgłoszeń. Należy nie dopuścić do ustanowienia rozdrobnionych, biurokratycznych norm dla komunikacji między Państwami Członkowskimi a Agencją, zaś procedury oceny substancji rozdzielić pośród Państwa Członkowskie według prostszych reguł, nie czyniąc z nich rodzaju podbudowy dla Agencji;
1.14 zauważa poważne luki prawne w dziedzinie ochrony zwierząt.
Według wniosku dotyczącego rozporządzenia producenci są co prawda np. w przypadku równoległego rejestrowania jakiejś substancji zobowiązani do wykorzystywania istniejących już danych z dziedziny doświadczeń na zwierzętach w celu uniknięcia niepotrzebnego dublowania testów, jednak artykuł 23 proponowanego rozporządzenia podaje unikanie zbędnych testów na zwierzętach tylko jako cel abstrakcyjny i nie może zastąpić konkretnego uregulowania;
1.15 opowiada się za tym, by doświadczenia na zwierzętach, które są konieczne dla osiągnięcia celów rozporządzenia oraz wysokiego poziomu ochrony życia ludzkiego i środowiska, zostały ograniczone do absolutnie niezbędnego wymiaru, zaś wszelkie dostępne dane oddane do dyspozycji.
Doświadczenia na zwierzętach powinny być natomiast zabronione, jeżeli istnieją uznane przez władze, alternatywne możliwości testowania;
1.16 przyjmuje z zadowoleniem uregulowanie, które zobowiązuje późniejszych użytkowników do rejestrowania stosowania przez nich substancji, tak by ujawnione zostały obszary zastosowania, które nie zostały zarejestrowane przez producenta bądź importera, i w ten sposób można było poczynić odpowiednie działania zapobiegające ewentualnemu ryzyku;
1.17 dostrzega jednak również niekorzyści, które mogą przypaść przede wszystkim w udziale MSP, jeżeli będą one musiały ujawniać szczegóły dotyczące zastosowania, a tym samym swoje doświadczenie dostawcom substancji bądź też przeprowadzać własne badania po wysokich kosztach;
1.18 uważa za konieczne dokładnie ustalenie zasad wielokrotnego wykorzystania danych, tak by podział kosztów — nie tylko w zakresie doświadczeń na zwierzętach — oraz ochronę know-how można było uregulować bez uszczerbku dla MSP.
2.
Ocena następstw
2.1 Realizacja projektu rozporządzenia będzie w pierwszym rzędzie dotyczyła wszystkich producentów i importerów substancji i preparatów, którzy muszą się wywiązać z obowiązku dokonania rejestracji i ze związanego z tym obowiązku ustalania informacji.
Główny ciężar ponoszony będzie przez przemysł chemiczny.
Jako "późniejsi użytkownicy" będą tym jednak dotknięte także wszystkie branże stosujące chemikalia, tzn. praktycznie wszystkie sektory produkcyjne i usługowe.
Nowa regulacja stwarza niebezpieczeństwo, że w Europie znikną z rynku chemikalia i wzrośnie poziom cen chemikaliów.
Zostanie przez to osłabiona sytuacja w zakresie konkurencji przetwórców w Europie w stosunku do ich współkonkurentów pozaeuropejskich.
Ponadto należy się liczyć z kosztami dostosowawczymi.
Dlatego też istnieje niebezpieczeństwo, że w następstwie zastosowania systemu REACH produkcja i zatrudnienie zmniejszy się nie tylko w przemyśle chemicznym, ale również w wielu innych gałęziach.
2.2 Dotknie to szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa.
Duża ilość przedsiębiorstw będzie już w momencie rejestracji substancji zbyt obciążona z punktu widzenia kadrowego i finansowego, aby zapewnić szczegółowość danych wymaganą obecnie w ramach REACH.
Przeniesienie kosztów na cenę produktu będzie w wielu przypadkach niemożliwe, co oznacza, że produkcja substancji zostanie zakończona, a egzystencja przedsiębiorstw w danym łańcuchu produkcyjnym może być zagrożona.
Przedsiębiorstwa te stanowią jednak podstawę wielu regionów przemysłowych Europy.
2.3 Informacje podane przez Komisję na temat bezpośrednich i pośrednich kosztów stosowania systemu w ciągu najbliższych lat były z różnych stron krytykowane jako niedoszacowane.
Dlatego też Komitet przyjmuje z zadowoleniem nowe oszacowanie następstw przez Komisję w zakresie kosztów pośrednich, późniejszych użytkowników i następstw dla nowych Państw Członkowskich.
Wyniki tego oszacowania następstw winny zostać ocenione zanim Parlament i Rada podejmą kolejne decyzje.
2.4 Jako pozytywne następstwo nowego systemu traktowana jest innowacyjność, a niektóre działania z całą pewnością przyczynią się do opracowywania i sprzedaży większej liczby nowych substancji niż dotychczas.
Na zdolność przedsiębiorstw do dokonywania innowacji zostanie jednak wywarty także negatywny wpływ, przede wszystkim w pierwszej fazie realizacji.
W wyniku działania REACH nowe produkty będą się pojawiały na rynku z opóźnieniem.
Ryzyko przedsiębiorstw ulegnie zwiększeniu, ponieważ budżet na badania będą obciążały dodatkowe koszty.
Badacze będą poświęcali dużo czasu na badanie starych chemikaliów, a nie na opracowywanie nowych produktów.
Innowacje są jednak kluczem do przyszłego sukcesu gospodarczego Europy.
Przemysł chemiczny jest największym dostawcą dóbr wymagających wcześniejszego dokonania innowacji.
Dlatego też brak innowacji w dziedzinie chemii będzie wywierał silny negatywny wpływ na potencjał innowacyjny innych branż.
Komitet uważa ogólnie rzecz biorąc, że mechanizmy stwarzania bodźców innowacyjnych mające przeważnie charakter automatyczny, są jeszcze zbyt ogólne i zbyt małe z uwagi na zakres oczekiwanych następstw.
2.5 Z jednej strony dla podmiotów gospodarczych, regionów, w których zagrożone są miejsca pracy, oraz konsumentów końcowych powstaną koszty, gdyż ostateczny produkt ulegnie podrożeniu, jednakże korzyści należy upatrywać w dziedzinie ochrony zdrowia, ochrony środowiska i ochrony konsumentów, bezpieczeństwa w miejscu pracy, w uproszczeniu przepisów prawa oraz w nacisku na konkurencyjność i innowacyjność przedsiębiorstw.
Nie uwzględnia się jednak przy tym, że powstanie tej korzyści będzie przesunięte w fazie o dłuższy okres czasu niż powstałe koszty, a zatem będzie to odczuwalne przez inne sektory bądź społeczeństwo jako całość.
3.
Zalecenia Komitetu Regionów
KOMITET REGIONÓW
3.1 wzywa Komisję Europejską do zweryfikowania propozycji dotyczących REACH z punktu widzenia możliwości ich pogodzenia z zasadami subsydiarności i proporcjonalności;
3.2 wzywa Komisję do wzięcia pod uwagę obywateli i konsumentów poprzez zapewnienie ujednolicenia oznakowania chemikaliów charakteryzującego się w tej chwili dużymi różnicami oraz przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji, która ma na celu wprowadzenie jednolitego uregulowania dla produktów chemicznych zarejestrowanych przed i po 1981 r.;
3.3 domaga się w szczególności sprawdzenia propozycji z punktu widzenia tego, czy nakłady administracyjne wynikające dla przedsiębiorstw i powstałe w związku z tym koszty są rzeczywiście konieczne dla osiągnięcia celów w ramach stanowienia prawa;
3.4 jest zdania, że cele przewidziane w propozycjach mogą zostać osiągnięte przy pomocy mniej złożonej materii prawnych;
3.5 wzywa Komisję Europejską do rozważenia dyskutowanych obecnie alternatywnych propozycji uproszczenia systemu REACH;
3.6 domaga się ułatwień i wsparcia przy rejestracji dla małych i średnich przedsiębiorstw, aby utrzymać bądź wzmocnić silę gospodarczą i zatrudnienie w regionach Europy zależnych od przemysłu;
3.7 zaleca, by zamiast ilościowego podejścia w przypadku ilości produkcji i importu zmierzać do koncepcji bardziej zorientowanej na ryzyko, narażenie na niebezpieczeństwo i na preferencje;
3.8 zaleca równoległe zmierzanie do innych modelowych rozwiązań ukierunkowanych na istotne uproszczenie oraz przejrzystość przepisów prawa dla użytkowników procedury rejestracji, oceny i dopuszczania;
3.9 wzywa Komisję Europejską do sprawdzenia, w jakim zakresie ocena substancji mogłaby korzystać z już istniejących w Państwach Członkowskich systemów informatycznych i materiału informacyjnego;
3.10 wzywa Komisję Europejską do bardziej kompatybilnego ukształtowania regulacji w zakresie polityki w dziedzinie chemikaliów w stosunku do uregulowań z innych dziedzin;
3.11 wzywa w szczególności do tego, aby wprowadzić system informatyczny zorientowany na cel informacji (zagrożenie), który wykluczałby powtarzanie gromadzenia informacji na płaszczyźnie różnych ogniw tworzenia wartości dodanej;
3.12 zaleca — z uwagi na postulat zachowania konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich –podjęcie negocjacji z WTO w celu zunifikowania tych regulacji w skali międzynarodowej;
3.13 wzywa Komisję Europejską w szczególności do tego, aby dokonała ona krytycznej oceny zgodności jej propozycji z jej własnymi inicjatywami w dziedzinie uproszczenia przepisów na rynku wewnętrznym (SLIM) i poprawą stanowienia prawa;
3.14 wzywa Komisję do tego, by zwróciła uwagę na zachowanie podstawowej zasady odpowiedzialności producenta bądź sprzedawcy za substancje chemiczne (zasada odpowiedzialności sprawcy, zasada odwrócenia ciężaru dowodowego) na wszystkich poziomach ich wprowadzania do obrotu.
Przyczyni się to do zagwarantowania ochrony pracowników, konsumentów i środowiska;
3.15 wzywa Komisję Europejską do tego, by podczas ogólnej oceny celów wspólnotowych, zbadać następstwa jej propozycji dla regionalnych i lokalnych struktur gospodarczych, a tym samym możliwości ich pogodzenia z celem Wspólnoty, jakim jest spójność gospodarcza i społeczna.
W związku z tym można by we współpracy z przemysłem chemicznym inicjować sektorowe studia pilotażowe w różnych regionach europejskich, by móc dokładnie ocenić skutki przyszłych przepisów prawa w konkretnych przypadkach;
3.16 wzywa Komisję Europejską do tego, by wyciągnąć niezbędne konsekwencje z oczekiwanej na marzec 2005 r. rozszerzonej oceny następstw;
3.17 wzywa Komisję Europejską do wyraźnego ograniczenia kompetencji Europejskiej Agencji ds. Chemikaliów i zapewnienia, że w wyniku włączenia do prac podmiotów lokalnych zagwarantowana zostanie praktyczna i przyjazna dla przedsiębiorstw realizacja polityki w dziedzinie chemikaliów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie Zielonej Księgi w sprawie równości i niedyskryminacji w rozszerzonej Unii Europejskiej
(2005/C 71/15)
KOMITET REGIONÓW,
Uwzględniając Zieloną Księgę w sprawie równości i niedyskryminacji w rozszerzonej Unii Europejskiej COM(2004) 379 final;
Uwzględniając decyzję swojego Prezydium z dnia 1 lipca 2003 r. roku, powierzającą sporządzenie tej opinii Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej, zgodnie z art. 265 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
Uwzględniając własny projekt opinii w sprawie równego traktowania (KR 513/99 fin) [1];
Uwzględniając własny projekt opinii w sprawie wdrożenia zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w dostępie do towarów i usług i w zaopatrzeniu w nie (CdR 19/2004 fin) [2];
Uwzględniając własny projekt opinii (CdR 241/2004 rev. 1) przyjęty dnia 4 października 2004 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: radny Peter Moore, Rada miasta Sheffield (UK/ELDR));
jednomyślnie przyjął na 57. sesji plenarnej z 17- 18 listopada 2004 r. (posiedzenie z dnia 18 listopada 2004 r.) następującą opinię:
1.
Komentarze
KOMITET REGIONÓW
(I) Sprostanie wyzwaniu rozszerzenia
1.1 przyjmuje z zadowoleniem opinię Komisji, że rozszerzenie należy wykorzystać jako zachętę dla wszystkich Państw Członkowskich do zwiększenia wysiłków zmierzających do odpowiedzi na wyzwania, przed którymi stoją mniejszości, oraz uznanie przez nią faktu, iż powyższe dotyczy szczególnie Romów;
1.2 zgadza się, że oparte na poszanowaniu praw podejście do zagadnień takich, jak niepełnosprawność, wiek i orientacja seksualna, jakie znalazło odzwierciedlenie w polityce walki z dyskryminacją w UE, nadal jest koncepcją stosunkowo nową zarówno dla władz publicznych, jak i organizacji pozarządowych w niektórych Państwach Członkowskich;
1.3 wyraża ubolewanie, że z uwagi na brak zmian w art. 13 Traktatu WE, przyjmowanie ustawodawstwa wspólnotowego w tej dziedzinie nadal wymaga jednomyślnej zgody.
(II) Wdrażanie zasad niedyskryminacji w prawie i praktyce
1.4 ubolewa, że wytworzyła się hierarchia stopnia ochrony między poszczególnymi grupami objętymi zapisami art. 13.
Zarówno w materii, jak i w mechanizmach wykonawczych utrzymują się nierówności w odniesieniu do poszczególnych rodzajów dyskryminacji - skuteczne podejście do zwalczania dyskryminacji wymaga większej równości w zakresie stopnia dostępnej ochrony oraz zwiększania spójności prawa w tej dziedzinie.
KR przypomina również Komisji, iż bardziej całościowe ramy polityki UE nadal powinny być uzupełnione w odniesieniu do niepełnosprawności, wieku, orientacji seksualnej, religii i wyznania.
Na przykład, KR uznaje, że osoby niepełnosprawne często doświadczają dyskryminacji w formie niedostępności środków publicznego transportu, obszarów zabudowanych oraz braku dostępu do informacji i środków komunikacji.
Komisja nie opublikowała żadnych komunikatów konkretnie i wyłącznie poświęconych kwestiom orientacji seksualnej w prawodawstwie i polityce UE, choć wchodzą one w sposób wyraźny w zakres art. 13 Traktatu;
1.5 uważa, że niewystarczające wsparcie instytucjonalne dla osób indywidualnych wytaczających postępowania sądowe w sytuacji, kiedy postępowanie takie pozostaje podstawowym mechanizmem wymuszającym, znacząco ogranicza skuteczność prawa.
Osoby indywidualne doświadczają trudności w procesie gromadzenia dowodów, w postaci niewystarczających zabezpieczeń przed czynieniem z nich ofiar oraz zasadniczych trudności finansowych w pokrywaniu kosztów postępowania sądowego;
1.6 uważa, że o ile "miękkie prawodawstwo" oraz działania pozaprawne mogą wywierać wpływ (środki takie, jak memoranda, rezolucje, deklaracje, etc.), o tyle bywają one bardziej skuteczne, jeśli opierają się na istniejącym już i wiążącym prawie wspólnotowym.
Za przykład posłużyć może ograniczone powodzenie wytycznych Komisji w sprawie zatrudniania osób niepełnosprawnych (zanim nie zostały wsparte prawem wspólnotowym) w kontekście rozwoju ustawodawstwa krajowego.
(III) Poprawa gromadzenia, monitorowania i analizy danych
1.7 uważa, że systematyczne gromadzenie danych i informacji zapewni UE lepszą wiedzę o miejscach występowania i przypadkach dyskryminacji, możliwość lepszego formułowania strategii i metod poprawy porównywalności, obiektywności, spójności i wiarygodności danych na szczeblu wspólnotowym, da lepszą skalę do pomiaru oddziaływania polityki i funduszy oraz szansę na zwiększenie współpracy z krajowymi ośrodkami badawczymi, organizacjami pozarządowymi i wyspecjalizowanymi grupami/ośrodkami nacisku.
Władze lokalne i regionalne już teraz odgrywają kluczową rolę w stałym gromadzeniu danych i analizie informacji.
(IV) Pełne wykorzystanie finansowania ze strony UE
1.8 odnotowuje, że pomimo oddziaływania i zakresu swoich projektów, mniejsze organizacje pozarządowe i inicjatywy obywatelskie nie są czasem w stanie uzyskać dostępu do finansowania ze strony UE, głównie z powodu nadmiernie złożonej biurokracji; uważa, że dla małych organizacji lokalnych i regionalnych kontynuowanie pracy bez takich funduszy jest niemal niemożliwe.
(V) Wzmacnianie współpracy z zainteresowanymi stronami
1.9 przyjmuje z zadowoleniem uznanie w Zielonej Księdze kluczowej roli odgrywanej przez władze lokalne i regionalne w dziedzinie równości i niedyskryminacji w rozszerzonej Unii Europejskiej; jako wiodący pracodawcy, władze lokalne i regionalne powinny przy wykonywaniu swoich zadań, rozważyć program wyrównywania szans poprzez należyte uwzględnianie: a) potrzeby wyeliminowania dyskryminacji na mocy odnośnych dyrektyw; b) potrzeby wyeliminowania bezprawnego molestowania; oraz c) potrzeby promowania równych szans osób wymienionych w art. 13, grup oraz pozostałych osób.
(VI) Zapewnianie komplementarności z innymi dziedzinami polityki UE
1.10 uważa, że włączenie Karty Praw Podstawowych podkreśli dziedziny dyskryminacji nie ujęte w istniejącym ustawodawstwie;
1.11 zapytuje, czy włączanie omawianych kwestii do głównego nurtu polityki (mainstreaming) zostało dokonane z powodzeniem w niektórych dziedzinach polityki oraz czy niektóre inicjatywy prawne i polityczne same przez się są zbieżne z logiką ustawodawstwa zwalczającego dyskryminację oraz działaniami podejmowanymi zgodnie z art. 13;
1.12 odnotowuje, że chociaż w kwestii wzajemnego uznawania kwalifikacji w UE dokonał się postęp, nie ma zgody co do kwalifikacji uzyskanych przez obywateli państw trzecich w UE oraz kwalifikacji uzyskanych poza UE niezależnie od narodowości osoby legitymującej się takimi kwalifikacjami;
1.13 wyraża ubolewanie w sprawie błędnego i stereotypowego przedstawiania w życiu publicznym, retoryce politycznej, środkach przekazu i reklamie różnych grup wymienionych w art. 13, co doprowadziło do pogłębiającej się erozji godności i publicznego postrzegania niektórych grup.
Podważa to zasadę równego traktowania;
1.14 przyjmuje z zadowoleniem dyrektywę 2003/109/WE przyjętą w styczniu 2004 r., która przyznała obywatelom państw trzecich przebywającym legalnie przez 5 lat w Państwach Członkowskich status prawny porównywalny do tego, jakim cieszą się obywatele Państw Członkowskich w celu uzupełnienia dyrektywy w sprawie równości rasowej.
Niemniej jednak, w celu poruszenia kwestii dostępu do narodowości lub obywatelstwa albo do prawa głosu, dyrektywa ta powinna być jaśniejsza.
2.
Zalecenia
KOMITET REGIONÓW
(I) Sprostanie wyzwaniu rozszerzenia
2.1 wzywa do przeznaczenia konkretnych funduszy oraz konkretnych gałęzi Planu Działań na projekty dotyczące Romów;
2.2 wzywa do zwiększonej dyskusji, organizacji debat i forów edukacyjnych we wszystkich Państwach Członkowskich w kwestii udziału społecznego, dyskryminacji i podstawowych praw człowieka i praw społecznych oraz do ustanowienia procesu konsultacyjno-monitorującego na szczeblach krajowych dla działań mających na celu zwalczanie dyskryminacji ze wszystkich powodów wymienionych w art. 13.
(II) Wdrażanie zasad niedyskryminacji w prawie i praktyce
2.3 przypominając swoją wcześniejszą decyzję, zaleca obecnemu Sekretarzowi Generalnemu dokonanie oceny polityki kadrowej i profilu pracowników Sekretariatu Generalnego w kontekście zgodności z nowym ustawodawstwem i złożenie sprawozdania z tej oceny zarówno do Prezydium, jak i do niniejszej Komisji w ciągu sześciu miesięcy oraz opublikowanie vademecum dobrych praktyk w zwalczaniu dyskryminacji dla władz lokalnych jako pracodawców, zawierającego przykłady inicjatyw podejmowanych w każdym Państwie Członkowskim, obejmujących wszystkie sześć powodów dyskryminacji wymienionych w art. 13 Traktatu WE;
2.4 wzywa do rozszerzenia całościowego ustawodawstwa w sprawie towarów i usług na wszystkie obszary poruszane w art. 13; w sposób szczególny, wzywa do zwiększenia ochrony przeciw dyskryminacji z powodu wieku, niepełnosprawności, płci, religii lub wyznania oraz orientacji seksualnej;
2.5 wzywa Komisję do współpracy z Państwami Członkowskimi w celu wprowadzenia odpowiednich, skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji i procedur przeciwko łamaniu zobowiązań na mocy odnośnych dyrektyw oraz do przyśpieszenia transpozycji tych dyrektyw do prawa krajowego;
2.6 wzywa do okazywania większego wsparcia instytucjonalnego dla osób poszukujących zadośćuczynienia prawnego dla grup wymienionych w art. 13; organizacje w uzasadniony sposób zainteresowane powinny być w stanie wszcząć działania egzekwujące w imieniu poszczególnych osób bądź dla wsparcia indywidualnych skarg za zgodą danej osoby; jeśli ustalone zostanie domniemanie istnienia dyskryminacji (tj. fakty, na podstawie których można domniemywać, że zaistniała bezpośrednia bądź pośrednia dyskryminacja), ciężar przedstawienia dowodów powinien być zawsze przenoszony na stronę odpierającą zarzuty; wszelkie niewłaściwe traktowanie lub inne konsekwencje wniesienia skargi powinny być zakazane.
(III) Poprawa gromadzenia, monitorowania i analizy danych
2.7 wzywa do zwiększenia współpracy z Państwami Członkowskimi oraz władzami krajowymi na rzecz poprawy mechanizmów monitorowania i sprawozdawczości.
(IV) Pełne wykorzystanie finansowania ze strony UE
2.8 wzywa Komisję do poszukiwania kreatywnych sposobów umożliwiania małym organizacjom pozarządowym dostępu do niższych poziomów finansowania we współpracy z organizacjami pozarządowymi działającymi na szczeblu europejskim i korzystającymi z finansowania z funduszy UE.
(V) Wzmacnianie współpracy z zainteresowanymi stronami
2.9 zobowiązuje KR do rozwijania unijnej agendy zwalczania dyskryminacji i uważa, że jego udział w tworzeniu, planowaniu, komunikowaniu i wdrażaniu tej agendy powinien nadal być promowany wśród zainteresowanych stron;
2.10 domaga się, aby KR był bezwarunkowo zapraszany na konferencje i seminaria organizowane przez UE i poświęcone równości i niedyskryminacji, zaś w szczególności kwestiom dyskryminacji Romów;
2.11 wzywa do rozszerzenia konsultacji z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego w procesie wdrażania;
2.12 wzywa wszystkie instytucje UE do lepszego odzwierciedlenia litery i ducha dyrektyw dotyczących zwalczania dyskryminacji poprzez następujące kroki: a) prowadzenie całościowej polityki w zakresie równości w dziedzinie rekrutacji, zatrudnienia i usług; (b) członkowie i organy pionu politycznego organów UE powinny być wyważone co do grup wymienionych w art. 13.
(VI) Zapewnianie komplementarności z innymi dziedzinami polityki UE
2.13 wzywa Komisję do wyjaśnienia, jak zamierza włączyć grupy wymienione w Karcie Praw Podstawowych do istniejących dyrektyw w sprawie niedyskryminacji, zakładając, że będą one włączone do nowego Traktatu;
Wniosek dotyczący ROZPORZĄDZENIA RADY zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2505/96 otwierające i ustalające zarządzanie wspólnotowymi autonomicznymi kontyngentami taryfowymi na niektóre produkty rolne i przemysłowe
(przedstawiona przez Komisję)
UZASADNIENIE
1.
W odpowiedzi na wnioski różnych Państw Członkowskich, służby Komisji, we współpracy z odpowiednimi ekspertami rządowymi, rozpatrzyły możliwość otwarcia, zwiększenia i przedłużenia kontyngentów taryfowych na niektóre produkty przemysłowe.
2.
Kwestia ta została rozpatrzona na spotkaniach grupy do spraw ceł, co pozwoliło stwierdzić, że rozwiązanie przewidujące otwarcie, zwiększenie i przedłużenie kontyngentów taryfowych na produkty, o których mowa w niniejszym wniosku dotyczącym rozporządzenia, mogłoby zostać przyjęte przez Państwa Członkowskie, nie powodując przy tym zakłóceń na rynku tych produktów.
Powyższa kwestia jest przedmiotem załączonego wniosku dotyczącego rozporządzenia.
Wniosek dotyczący ROZPORZĄDZENIA RADY zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2505/96 otwierające i ustalające zarządzanie wspólnotowymi autonomicznymi kontyngentami taryfowymi na niektóre produkty rolne i przemysłowe
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 26,
uwzględniając wniosek Komisji, [1]
[1] Dz.U C [...]
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dnia 20 grudnia 1996 r.
Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 2505/96 otwierające i ustalające zarządzanie wspólnotowymi kontyngentami taryfowymi na niektóre produkty rolne i przemysłowe [2].
Wspólnotowy popyt na rozpatrywane produkty należy zaspokoić na jak najbardziej korzystnych warunkach.
Należy otworzyć nowe wspólnotowe kontyngenty taryfowe po stawce obniżonej lub zerowej dla odpowiednich wielkości, nie wywołując zakłóceń na rynkach tych produktów.
[2] Dz.U. L 345 z 31.12.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 226/2004 (Dz.U. L 39 z 11.2.2004, str. 1).
(2) Ponieważ wielkości niektórych autonomicznych kontyngentów taryfowych nie są wystarczające dla zaspokojenia potrzeb przemysłu wspólnotowego w trwającym okresie kontyngentowym, należy podwyższyć te wielkości kontyngentu.
(3) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 2505/96.
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Kontyngenty wymienione w Załączniku do niniejszego rozporządzenia dodaje się do załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 2505/96 z mocą od dnia 1 lipca 2004 r.
Artykuł 2
W odniesieniu do okresu kontyngentowego trwającego od 1 stycznia do 31 grudnia 2004 r., w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 2505/96 wielkość kontyngentu taryfowego 09.2950 ustala się w wysokości 8.400 ton.
Artykuł 3
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wniosek dotyczący DECYZJI RADY w sprawie podpisania i zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Umowy o współpracy z Księstwem Andory
(przedstawiona przez Komisję)
UZASADNIENIE
Pragnieniem Księstwa Andory jest jak najszybsze zawarcie Umowy o współpracy ze Wspólnotą Europejską.
Umowa ta zostałaby zawarta na podstawie mandatu Rady przedłużonego w dniu 19 czerwca 2002 po przerwie, jaka nastąpiła w serii spotkań w styczniu 1998 r., kiedy to po raz ostatni omawiano zagadnienia związane z projektem Umowy ze stroną andorską.
Należy przypomnieć, że w dniu 24 lutego 1997 r. Rada upoważniła Komisję do podjęcia negocjacji z Andorą.
Kontakty w tej sprawie pomiędzy służbami Komisji i władzami Andory zostały wznowione w dniu 4 września 2002 na podstawie spostrzeżeń i sugestii przedstawionych przez strony.
Większość sektorów ujętych w projekcie Umowy z roku 1998 pozostawiono jako obszary do przyszłej współpracy; dotyczy to zwłaszcza: Środowiska, Komunikacji, Informacji i Kultury, Edukacji, Szkolenia i Młodzieży, Zagadnień społecznych i Zdrowia, Transportu, Energii i Komunikacji transeuropejskiej, Polityki regionalnej. W dniu 29 kwietnia 2002 r.
Andora zasugerowała rozszerzenie współpracy o zagadnienia związane z polityką pieniężną, związane zwłaszcza z biciem euro.
Komisja jednakże uznała, że bardziej stosowne będzie utrzymanie zagadnień związanych z biciem euro i opodatkowaniem oszczędności jako spraw wykraczających poza zakres Umowy o współpracy, aby zachować ich wspólnotowy charakter zgodnie z mandatem Rady.
Sektor polityki pieniężnej, jako obszar szczególnego zainteresowania Andory, może stanowić przedmiot ewentualnych odrębnych negocjacji.
Porozumienie w sprawie opodatkowania oszczędności jest w chwili obecnej w fazie zaawansowanych negocjacji z władzami Andory.
Księstwo Andory - niepodległe państwo leżące pomiędzy Francją i Hiszpanią - jest suwerennym krajem, który niedawno przyjął swą konstytucję (1993).
Biskup Urgell (hiszpańskiego miasta leżącego na granicy) oraz Prezydent Republiki Francuskiej, obaj posiadając osobiste kompetencje jako współ-książęta, są Głowami Państwa Andory.
Andora utrzymuje silne związki z oboma swoimi sąsiadami, a jak dotąd jej powiązania ze Wspólnotą Europejską opierają się głównie na Umowie ustanawiającej Unię Celną, które zostało podpisane w dniu 28 czerwca 1990 r. w Luksemburgu.
Umowa o współpracy nie zastępowałaby wyżej wspomnianego dokumentu, stanowiłaby raczej jego uzupełnienie i powiększałaby zakres aktualnych stosunków Wspólnoty z tym krajem.
Tekst załączonego projektu Umowy nie wymaga wyjaśnienia.
Zawarcie Umowy nie przyniesie konsekwencji budżetowych poza kosztami związanymi z zarządem ustanowionego na mocy Umowy Komitetu ds. Współpracy.
Negocjacje dotyczące Umowy o współpracy zostały zakończone w dniu 29 kwietnia 2004 r.
Proponuje się przyjęcie przez Radę załączonej decyzji w sprawie podpisania i zawarcia Umowy o współpracy z Księstwem Andory.
2004/0136 (AVC)
Wniosek dotyczący DECYZJI RADY w sprawie podpisania i zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Umowy o współpracy z Księstwem Andory
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 71; 137; 149; 150; 151; 152; 156; 159; 161; 175; w powiązaniu z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie oraz z art. 300 ust. 3 akapit drugi,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
[1] Dz.U. C [...] z [...], str. [...].
uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego [2],
[2] Dz.U. C [...] z [...], str. [...].
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wspólnota jest zdecydowana na umocnienie istniejących związków z Andorą, które dotychczas są regulowane Umową ustanawiającą Unię Celną, podpisaną w Luksemburgu w dniu 28 czerwca 1990 r..
(2) Po przyznaniu przez Radę upoważnienia w dniu 24 lutego 1997 Komisja zakończyła negocjacje z Andorą dotyczące umowy obejmującej szeroki zakres sektorów współpracy,
(3) Niektóre zadania zostały przypisane Komitetowi ds. Współpracy ustanowionemu na mocy Umowy; Komisja powinna uzyskać uprawnienie do wykonywania tych zadań w imieniu Wspólnoty,
(4) Umowa należy podpisać i zatwierdzić,
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ
Artykuł 1
Niniejszym zatwierdza się w imieniu Wspólnoty Europejskiej Umowę o współpracy między Wspólnotą Europejską a Księstwem Andory.
Tekst Umowy jest załączony do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Niniejszym upoważnia się Przewodniczącego Rady do wyznaczenia osoby umocowanej do podpisania Umowy w imieniu Wspólnoty Europejskiej.
Artykuł 3
W imieniu Wspólnoty Przewodniczący Rady dokona notyfikacji przewidziane w art. 14 Umowy.
Artykuł 4
1.
Wspólnota jest reprezentowana w Komitecie ds. Współpracy, ustanowionym na mocy art. 9 Umowy, przez Komisję wspomaganą przez przedstawicieli Państw Członkowskich.
2.
Stanowisko Wspólnoty w odniesieniu do decyzji podejmowanych przez Komitet zostanie określone przez Komisję po konsultacji z przedstawicielami Państw Członkowskich.
Wniosek dotyczący DECYZJI RADY w sprawie podpisania w imieniu Wspólnoty Europejskiej i tymczasowego stosowania porozumienia w formie wymiany listów w sprawie przedłużenia, na okres od dnia 28 lutego 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., protokołu wyznaczającego możliwości połowowe i rekompensatę finansową, przewidziane w umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Federalną Islamską Republiką Komorów w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Komorów
(przedstawiona przez Komisję)
UZASADNIENIE
Protokół załączony do umowy w sprawie połowów między WE a Federalną Islamską Republiką Komorów wygasa w dniu 27 lutego 2004 r.
Komisja zobowiązała się do przeprowadzenia pogłębionych ocen i analiz wpływu przed jakimkolwiek odnowieniem protokołu i po jego wygaśnięciu.
Ocena dotycząca protokołu do umowy w sprawie połowów między WE a Komorami, której czas przeprowadzenia nie może przekraczać 6 - 8 miesięcy, nie mogła zostać dokonana w terminie.
Z tego względu obie strony zdecydowały o przedłużeniu wygasającego protokołu na okres od dnia 28 lutego 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.
Przedłużenie w formie wymiany listów zostało parafowane przez obie strony w dniu 3 lutego 2004 r., w celu ustalenia warunków technicznych i finansowych działalności połowowej statków WE na wodach Komorów w przytoczonym okresie.
Na tej podstawie Komisja proponuje, aby Rada przyjęła decyzję w sprawie tymczasowego stosowania porozumienia w formie wymiany listów w oczekiwaniu na jego ostateczne wejście w życie.
Projekt rozporządzenia Rady dotyczącego zawarcia porozumienia w formie wymiany listów w sprawie przedłużenia protokołu jest przedmiotem odrębnej procedury.
Wniosek dotyczący DECYZJI RADY w sprawie podpisania w imieniu Wspólnoty Europejskiej i tymczasowego stosowania porozumienia w formie wymiany listów w sprawie przedłużenia, na okres od dnia 28 lutego 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., protokołu wyznaczającego możliwości połowowe i rekompensatę finansową, przewidziane w umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Federalną Islamską Republiką Komorów w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Komorów
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 37 w połączeniu z art. 300 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji [1],
[1] Dz.U. C [...] z [...] str. [...]
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Zgodnie z umową między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Federalną Islamską Republiką Komorów w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Komorów [2], przed wygaśnięciem okresu ważności protokołu załączonego do umowy, umawiające się strony podejmują negocjacje w celu ustalenia, w drodze wspólnego porozumienia, treści protokołu na kolejny okres oraz, w miarę potrzeby, wprowadzenia zmian i uzupełnień w Załączniku;
[2] Dz.U. nr L 137 z 2.06.1988, str. 19.
(2) Obie strony zdecydowały o przedłużeniu obecnego protokołu, zatwierdzonego rozporządzeniem (WE) nr 1439/2001 [3] z dnia 28 lutego 2004 r., do dnia 31 grudnia 2004 r., w drodze porozumienia w formie wymiany listów, oczekując na przeprowadzenie negocjacji w sprawie zmian do protokołu, które będą przedmiotem uzgodnień;
[3] Dz.U. nr L 193 z 17.07.2001, str. 1.
(3) W wyniku wymiany listów, rybacy ze Wspólnoty uzyskali możliwości połowowe na wodach znajdujących się pod zwierzchnictwem i jurysdykcją Komorów w okresie od dnia 28 lutego 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r.;
(4) W celu uniknięcia przerw w działalności połowowej statków Wspólnoty, konieczne jest, aby przedłużenie znalazło zastosowanie w jak najkrótszym terminie.
Należy zatem podpisać porozumienie w formie wymiany listów, z zastrzeżeniem jego ostatecznego zawarcia przez Radę;
(5) Konieczne jest potwierdzenie klucza podziału możliwości połowowych między Państwa Członkowskie objęte wygasającym protokołem;
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Podpisanie porozumienia w formie wymiany listów w sprawie przedłużenia, na okres od dnia 28 lutego 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., protokołu wyznaczającego możliwości połowowe i rekompensatę finansową, przewidziane w umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Federalną Islamską Republiką Komorów w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Komorów, zostaje zatwierdzone w imieniu Wspólnoty, z zastrzeżeniem ostatecznego przyjęcia wspomnianej umowy przez Radę.
Tekst porozumienia w formie wymiany listów załącza się do niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Przewodniczący Rady jest upoważniony do wyznaczenia osoby(-ób) umocowanej(-ych) do podpisania porozumienia w formie wymiany listów w imieniu Wspólnoty, z zastrzeżeniem jego zawarcia.
Artykuł 3
Porozumienie w formie wymiany listów stosuje się we Wspólnocie tymczasowo od dnia 28 lutego 2004 r.
Artykuł 4
Możliwości połowowe ustalone w art. 1 protokołu dzieli się między Państwa Członkowskie według następującego klucza:
a) seinery poławiające tuńczyka:
Hiszpania: 18 statków
Francja: 21 statków
Włochy: 1 statek
b) taklowce powierzchniowe:
Hiszpania: 20 statków
Portugalia: 5 statków
Jeżeli wnioski o licencje z tych Państw Członkowskich nie wyczerpią możliwości połowowych ustalonych w protokole, Komisja może uwzględnić wnioski o licencje z pozostałych Państw Członkowskich.
Artykuł 5
Państwa Członkowskie, których statki dokonują połowów w ramach niniejszego porozumienia powiadamiają Komisję o ilości złowionych zasobów w strefie połowowej Komorów zgodnie z zasadami przewidzianymi w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 500/2001 [4].
[4] Dz.U. L 73 z 15.03.2001, str. 8.
Sprawozdanie specjalne NR 2/2004
dotyczące pomocy przedakcesyjnej
czy programem SAPARD zarządzano właściwie?
wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
(2004/C 295/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie sprawozdania specjalnego nr 2/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, niderlandskim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I–XI STRESZCZENIE
1–10 WSTĘP
1–7 Co to jest program SAPARD?
8–10 Jak kontrolowany był program SAPARD?
11–25 ETAPY REALIZACJI PROGRAMU SAPARD
11–12 Duża część dostępnych funduszy nie została wykorzystana
13–15 ze względu na okres czasu potrzebny na uruchomienie programu
16–21 oraz z powodu opóźnień w realizacji programu SAPARD w krajach nim objętych
22–23 Kluczowe etapy nie zostały zanalizowane, co pozwoliłoby wyciągnąć wnioski
24–25 Budżety były systematycznie niewykorzystywane
26–35 ZDECENTRALIZOWANY SPOSÓB REALIZACJI
26–27 został wybrany przez Komisję
28–30 jednak brak przygotowania ze strony Komisji oraz napięte ramy czasowe spowodowały trudności z decentralizacją
31–35 a zarządzanie ze strony Komisji nie zawsze było przystosowane do potrzeb krajów objętych programem SAPARD
36–57 GŁÓWNE REZULTATY PROGRAMU SAPARD
36–37 Ograniczony efekt w 8 z 10 krajów
38–40 VAT ujęty jako koszt kwalifikowany nie przyczynia się do osiągnięcia celów SAPARD
41–47 Słaby wkład w osiągnięcie "standardów UE"
48–49 Cele nie zawsze były jasno określone
50–51 a sprawozdania Komisji na temat celów i priorytetów nie spełniały wymaganych warunków
52–57 Rezultaty rozwoju instytucjonalnego były pozytywne z wyjątkiem programu agroekologicznego
58–80 OCENA SYSTEMÓW PRZYGOTOWANYCH W KRAJACH KANDYDUJĄCYCH
58–60 Wstępne zatwierdzenie systemów zapewniło odpowiednie systemy kontroli finansowej
61–65 Systemy z zasady funkcjonowały właściwie w praktyce
66–67 brakowało jednak elementów wspierających
68–76 systemy SAPARD opierały się na innych słabszych systemach
77–80 a odnośne przepisy krajowe były sprzeczne z programem SAPARD
81–97 PROBLEMY Z REALIZACJĄ W KRAJACH OBJĘTYCH PROGRAMEM SAPARD
81–90 Brak środków własnych i trudności z pozyskaniem kredytów wśród potencjalnych beneficjentów
91–95 Uciążliwe procedury administracyjne
96–97 spowodowały w rezultacie, że jedynie silni beneficjencji otrzymali wsparcie
98–109 KOMISJA MUSI PODJĄĆ DZIAŁANIA Z POWODU
98–103 braku odpowiednich przepisów i procedur kontrolnych, które spowodowały niewłaściwe wykorzystanie środków
104–109 oraz braku pewności, że przepisy stosowane dla zamówień w sektorze prywatnym zapewniają właściwie wykorzystanie środków
110–121 WNIOSKI I REKOMENDACJE
Załącznik 1 Zestawienie wkładu UE w okresie 2000—2003 z podziałem na kraj i główny typ beneficjenta oraz działania
Załącznik 2 Lista zanalizowanych projektów
Odpowiedzi Komisji
STRESZCZENIE
I. Program Dostosowań Strukturalnych dla Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (SAPARD) jest pierwszym programem pomocy zewnętrznej, który jest realizowany w sposób zdecentralizowany.
Program ma pomóc we wdrażaniu acquis communataire w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi oraz wrozwiązaniu problemów wynikających z dostosowania się do acquis w dziesięciu krajach, które korzystają z pomocy SAPARD.
Te dziesięć krajów jest w dalszej części dokumentu nazywanych "krajami objętymi programem SAPARD" [1].
Ponieważ środki budżetowe przeznaczone na pomoc przedakcesyjną znacznie wzrosły, a w zakresie programu SAPARD miały one być zarządzane przez nowo utworzone struktury w oparciu o nowo utworzone przepisy, Trybunał przeprowadził kontrolę, zmierzającą do uzyskania odpowiedzi na pytanie: "Czy programem SAPARD zarządzano właściwie?" (patrz: pkt 1–10).
II.
Odpowiedź, którą uzyskano, brzmi: jakość zarządzania była różna.
Wystąpiły znaczne opóźnienia w uruchomieniu programu SAPARD; jednak niektóre z nich wynikały z opóźnień w planowaniu ze strony Komisji.
Tempo realizacji programu SAPARD zwiększyło się, jednak główne jego cele nie zostały osiągnięte do końca roku 2003.
Opóźnienia w realizacji wystąpiły w większości krajów objętych programem SAPARD i były spowodowane częściowo przez brak wytycznych lub doradztwa ze strony Komisji, a częściowo przez fakt, iż kraje te musiały nauczyć się wielu nowych i trudnych rzeczy, dlatego też niektóre działania nie zostały uruchomione.
III.
Duża część dostępnych funduszy pozostała niewykorzystana, a budżety były systematycznie zawyżane, ponieważ uruchomienie i realizacja programu SAPARD wymagały długiego okresu czasu.
Szczegółowe zasady i przepisy dotyczące realizacji nie były gotowe, w momencie gdy Rada przyjęła rozporządzenie w sprawie programu SAPARD w czerwcu 1999 roku.
Konieczne było stworzenie systemów w krajach objętych programem SAPARD, co w niektórych przypadkach zabrało wiele czasu. Jednak Komisja nie zbadała przyczyn powstania takich sytuacji.
Od momentu uruchomienia programu SAPARD w danych krajach skomplikowane procedury administracyjne, bardziej rygorystyczne niż wymagane w przypadku programu SAPARD, przeszkodziły w szybkiej i skutecznej realizacji programu (patrz: pkt 11–25).
IV.
Wybór Komisji dotyczący zdecentralizowanego sposobu realizacji był słuszny, uwzględniając przewidywaną dużą liczbę projektów do finansowania, jednak Komisja zbyt nisko oszacowała potrzebny na to czas.
Chociaż Komisja organizowała seminaria i utrzymywała inne kontakty z krajami objętymi programem SAPARD, zdecentralizowany sposób zarządzania programem SAPARD nie gwarantuje, że problemy z jego realizacją są identyfikowane i rozwiązywane w sposób aktywny i systematyczny.
Dlatego też nie we wszystkich krajach objętych programem SAPARD zastosowano najlepsze praktyki (patrz: pkt 26–35).
V. W ciągu pierwszych czterech lat realizacji końcowym beneficjentom wypłacono jedynie 323 miliony euro (14,8 %) dostępnego budżetu, który wynosił 2183 milionów euro.
Niski poziom wydatków w okresie przedakcesyjnym, trwającym od 1 stycznia 2000 do 1 maja 2004 roku dla ośmiu z dziesięciu państw korzystających z pomocy, w niewielkim stopniu przyczynił się do osiągnięcia celów zdefiniowanych w programie SAPARD.
Dużo lepsze rezultaty są oczekiwane w przypadku Bułgarii i Rumunii, dla których okres przedakcesyjny jest przewidziany do 1 stycznia 2007 roku.
W Polsce z programu SAPARD zostanie wypłacone co najmniej 17,7 milionów euro w formie podatku VAT do budżetu państwa, co nie przyczyni się do osiągnięcia celów programu SAPARD (patrz: pkt 36–40).
VI.
Pierwsze rezultaty ukończonych projektów pokazują, że środki na przetwórstwo rolne zostały przyznane na projekty, które zwiększają ilość produkcji rolnej, a nie na projekty, które poprawiają jej jakość (tzn. osiągnięcie standardów w zakresie jakości, higieny i bezpieczeństwa żywności oraz ochrony środowiska) (patrz: pkt 41–47).
VII.
Komisja nie złożyła sprawozdania, w jakim stopniu program SAPARD osiągnął swoje cele, lecz skupiła się na rozwoju instytucjonalnym.
Było to zjawisko pozytywne, gdyż program SAPARD pozwolił administracjom krajowym wykorzystać praktyczne doświadczenie w zarządzaniu funduszami UE po przystąpieniu do Unii Europejskiej.
Jednakże dla jednego z najważniejszych działań w okresie po przystąpieniu do Unii Europejskiej – programu agroekologicznego – efekt był ograniczony (patrz: pkt 48–57).
VIII.
Jednym z wymogów odnośnie do programu SAPARD jest wstępne zatwierdzenie przez Komisję systemów przygotowanych przez dane państwo w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonych przez Komisję, co pozwoliło uzyskać pewność, że właściwie zdefiniowane systemy oraz główne procedury kontrolne zostały przygotowane przed wykorzystaniem jakichkolwiek funduszy.
Wymóg ten stanowi zasadniczą różnicę w stosunku do podobnych programów realizowanych w Państwach Członkowskich, które mogą zostać uruchomione bez konieczności przeprowadzenia takich kontroli lub wstępnego zatwierdzenia systemów przez Komisję (patrz: pkt 58–60).
IX.
Trybunał stwierdził, że w przypadku systemów programu SAPARD główne kwestie zostały uwzględnione, procedury właściwie udokumentowane, że zaprojektowane systemy z zasady funkcjonowały w praktyce oraz że procedury kontrolne były przestrzegane w większości przeanalizowanych dokumentów.
Pojawił się jednak problem polegający na tym, że jakość innych powiązanych systemów, zasilających systemy programu SAPARD, które nie wymagają wstępnego zatwierdzenia ze strony Komisji, była gorsza.
W szczególności dotyczyło to krajowych procedur kontrolnych badających zgodność ze standardami jakości, higieny i bezpieczeństwa żywności i ochrony środowiska. Procedury te okazały się niewystarczające (patrz: pkt 61–80).
X. Główne problemy z realizacją dotyczyły braku środków własnych wśród potencjalnych beneficjentów, trudności z uzyskaniem kredytów i koniecznością zmagania się z uciążliwymi procedurami administracyjnymi.
W rezultacie program SAPARD okazał się bardziej korzystny dla jednostek silnych finansowo i lepiej zorganizowanych, które posiadały wystarczający kapitał lub dostęp do pożyczek.
Dla mniejszych gospodarstw i firm, dla których osiągnięcie wymaganych standardów, modernizacja i zwiększenie wydajności wymagają większego wkładu, stanowiło to największe utrudnienie (patrz: pkt 81–97).
XI.
Zasady i procedury kontrolne stosowane dla zamówień w sektorze prywatnym oraz dla kosztów ogólnych okazały się niewystarczające.
Nie zastosowano skutecznych procedur kontrolnych, które zapobiegałyby przyjmowaniu i płatności zawyżonych faktur (patrz: pkt 98–109).
Sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 26 maja 2004 roku.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Juan Manuel Fabra Vallés
Przewodniczący
[1] Te dziesięć krajów to: Bułgaria, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja, Słowenia i Węgry.
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
I–II.
Komisja z zadowoleniem przyjmuje wyniki kontroli wdrożenia instrumentu SAPARD.
Komisja uważa jednak, że końcową analizę dotyczącą wpływu programu można przeprowadzić jedynie po pełnym jego wdrożeniu.
Podczas gdy utrzymano główne elementy propozycji Komisji dotyczącej rozporządzenia 1268/1999 w sprawie SAPARD, tekst propozycji był przedmiotem ciągłych dyskusji (dotyczących linii budżetowych, w ramach których instrumenty przedakcesyjne powinny być finansowane, w tym finansowych mechanizmów wdrożeniowych) do ostatniego etapu przyjmowania rozporządzenia w sprawie SAPARD.
Dopóki pozostawały niepewności prawne, Komisja nie była w stanie sporządzić końcowych przepisów dotyczących wdrożenia.
Przepisy takie zostały przez Komisję przyjęte dnia 26 stycznia 2000 r.
Ujęcie przedmiotu było nowe – po raz pierwszy pomoc zewnętrzna była zarządzana w sposób zupełnie zdecentralizowany.
Głównym celem SAPARD jest uczestniczenie we wdrażaniu acquis.
Kluczową częścią tego celu jest zapewnienie zdolności administracyjnych umożliwiających wykonanie wymagających zadań w zakresie wdrażania polityki rozwoju wsi, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami.
To pozostaje również zbieżne z zapotrzebowaniem Parlamentu Europejskiego wyrażonym w rezolucji Parlamentu Europejskiego towarzyszącej oświadczeniu z 1999 r., że "skuteczna ochrona finansowych interesów Wspólnoty w krajach ubiegających się o członkostwo powinna być bezwzględnym priorytetem w najbliższych kilku latach".
Komisja jest zdania, że dostarczyła krajom objętym SAPARD wystarczającą ilość wytycznych i rad oraz że współpracowała z tymi krajami celem przygotowania ustanowienia instytucji i procedur.
Dokonano tego zarówno przez szerokie wsparcie ekspertów z Państw Członkowskich w ramach układów twinningowych PHARE oraz przez ciągłą wymianę informacji w ramach seminariów i misji informacyjnych.
Patrz: roczny raport Komisji na temat SAPARD za rok 2000.
III.
Budżety SAPARD na lata 2000–2004 były sporządzane na podstawie najbardziej wiarygodnych z dostępnych w tym czasie informacji.
Znaczące wyzwania określone potrzebą stworzenia całkowicie nowego systemu oraz brak doświadczenia na tym polu w krajach objętych SAPARD spowodowały, że wdrożenie wymagało czasu; jednak, w większości przypadków, nie trwało ono dłużej niż można było racjonalnie zakładać, mając na uwadze podobne zadania w Państwach Członkowskich.
Komisja zdaje sobie doskonale sprawę z powodów, dla których stworzenie administracyjnego systemu do wdrażania SAPARD trwało dłużej w niektórych krajach.
Za każdym razem, gdy uświadamiano Komisję o "ciężkich procedurach administracyjnych", doradzała ona zainteresowanym krajom drogą korespondencji, w czasie spotkań dwustronnych i w czasie spotkań Komitetu Monitorującego.
Jednakże dokładny wybór procedur pozostaje w gestii zainteresowanego kraju.
Komisja nie może wzbraniać stosowania przez kraje własnych wewnętrznych ustaleń administracyjnych, jeżeli tylko respektowane są zasady SAPARD.
IV.
W systemie zdecentralizowanego zarządzania Komisja odpowiada za monitorowanie wdrażania SAPARD.
Jak pokazują bieżące wydarzenia, pieniądze przepływają w stałym tempie w prawie wszystkich krajach objętych SAPARD, co opiera się na niezawodnych systemach, które to systemy mogą zostać użyte jako podstawa programów dla Państw Członkowskich.
V. Płatności przekazane beneficjentom końcowym tylko w roku 2003 wyniosły 288 milionów euro.
Wobec alokacji na lata 2000–2003 w wysokości 2183 mln euro, całkowite zobowiązania wobec beneficjentów końcowych wyniosły, do 31 grudnia 2003 r., 1214 mln euro (56 %), podczas gdy rzeczywiste płatności przekazane beneficjentom osiągnęły łącznie kwotę 323 mln euro (15 % alokacji).
Zgodnie z informacjami z krajów objętych SAPARD, przynajmniej 7 na 8 krajów mających wstąpić do UE będzie w stanie zakontraktować beneficjentom końcowym wszystkie dostępne środki przeznaczone na okres 2000–2003.
Zasada kwalifikowania VAT do współfinansowania przez UE ma zastosowanie zarówno w stosunku do krajów objętych SAPARD, jak również Państw Członkowskich otrzymujących pomoc z Funduszy Strukturalnych.
Stosuje się zasady Umowy Wieloletniego Finansowania (Multi-Annual Financing Agrement – MAFA).
VI.
Komisja uważa, że rosnąca wydajność produkcji na poziomie projektów jest zbieżna z poprawą norm i potrzebą restrukturyzacji, której celem jest poprawa wydajności rynkowej.
VII.
Komisja uznaje budowanie instytucji za jeden z fundamentalnych elementów acquis oraz warunek wstępny odpowiedzialnego korzystania z funduszy UE.
Działanie rolno-środowiskowe było narzędziem, aby kraje objęte SAPARD zdobyły doświadczenie administracyjne poprzez działania pilotażowe, a nie jednym z najważniejszych środków, potrzebnych do restrukturyzacji sektora rolnego i do przygotowania do akcesji.
IX.
Komisja z zadowoleniem przyjmuje ocenę Trybunału, zgodnie z którą system SAPARD, ogólnie ujmując, działa w praktyce.
Komisja przyznaje, że wystąpiły problemy związane z kontrolą wypełniania minimalnych norm i przekazała zalecenia odnośnie do ulepszeń.
Opierając się na audytach przeprowadzanych do marca 2004 r., Komisja uważa, że sytuacja poprawiła się od czasu kontroli Trybunału.
X. Komisja jest świadoma problemu braku własnych zasobów i trudności w uzyskaniu kredytu.
W celu rozwiązania tej sprawy Komisja, z pomocą funduszy PHARE, wspiera projekt poprawy dostępności kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw w krajach objętych SAPARD, co powinno przyczynić się do rozszerzenia dostępności SAPARD.
Projekt ten został ostatnio rozszerzony o konkretną funkcję zorientowaną na instytucje kredytowe obsługujące rolników i małe przedsiębiorstwa rolne.
Zachęca on również kraje kandydujące do korzystania z narodowych programów kredytowych, jeżeli tylko programy takie respektują wspólnotowe zasady dotyczące konkurencji i intensywność pomocy zgodną z przepisami SAPARD.
Celem ułatwienia stosowania narodowych programów kredytowych Komisja, w swoim ostatnim wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia 1268/1999, zawarła specjalny przepis w tym względzie (patrz również: odpowiedź do pkt 97).
XI.
Pomimo że Komisja zidentyfikowała również słabości w pewnych przypadkach i przekazała zalecenia odnośnie do ulepszeń, Komisja uważa, że sytuacja uległa poprawie od czasu kontroli Trybunału.
Gdzie to konieczne, wspomniane zalecenia będę rozwijane w ramach procedur rozliczeniowych.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 4/2004
na temat programowania inicjatywy wspólnotowej w zakresie współpracy transeuropejskiej Interreg III wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
(2004/C 303/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie sprawozdania specjalnego nr 4/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, niderlandzkim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I—XI STRESZCZENIE
1—11 WSTĘP
1—5 Kontekst
6—9 Główne cechy inicjatywy na lata 2000–2006
10—11 Kontrola Trybunału Obrachunkowego
12—29 WYTYCZNE KOMISJI
13—14 Czy wytyczne zawierają właściwą definicję projektu transeuropejskiego?
15—16 Czy wytyczne zawierają szczegółowe przepisy wykonawcze?
17—25 Czy wytyczne przedstawiają szczegółowe i wymierne cele, jak również ukierunkowane działania?
19—21 Cele i wskaźniki
22—25 Ukierunkowanie działań
26—27 Czy uprawnione obszary są właściwie określone?
28—29 Czy wytyczne i dokumenty metodologiczne zostały udostępnione Państwom Członkowskim we właściwym czasie?
30—39 PROCEDURA KOMISJI W ZAKRESIE BADANIA PROPOZYCJI PIW
31—34 Czy badanie pomogło poprawić jakość PIW?
35—39 Czy Komisja zatwierdziła PIW w przewidzianych terminach?
40—50 WSPÓŁPRACA W ZAKRESIE PRZYGOTOWAŃ I REALIZACJI
41—42 Czy PIW przygotowano w ramach procedury konsultacji?
43—50 Czy Państwa Członkowskie współpracowały w zakresie realizacji PIW?
51—69 SPÓJNOŚĆ POMIĘDZY POCZĄTKOWĄ ANALIZĄ A WYBOREM DZIAŁAŃ ORAZ WARTOŚĆ DODANA PIERWSZYCH PRZYJĘTYCH PROJEKTÓW
52 Czy ocena ex ante jest wykorzystywana do opracowywania programów?
53—54 Czy uwzględniono rezultaty poprzedniego okresu programowania?
55—57 Czy przeprowadzono zintegrowane analizy sytuacji w regionach?
58 Czy źródłem zdefiniowanych problemów jest istnienie granic?
59—63 Czy zidentyfikowane potrzeby stanowią priorytety programu?
64—65 Czy PIW Interreg III oraz klasyczne działania EFRR uzupełniają się?
66—69 Czy pierwsze przyjęte projekty mają charakter transeuropejski oraz wartość dodaną?
70—78 MOŻLIWOŚCI OCENY EX POST OSIĄGNIĘTEGO POSTĘPU
71—72 Czy cele programów są właściwie uporządkowane?
73—78 Czy cele są wymierne i policzalne?
79—99 WNIOSKI I ZALECENIA
79—96 Wniosek
80—83 jednak zostały udostępnione z opóźnieniami i zawierają cele o zbyt ogólnym charakterze
84—85 Należy poprawić procedurę badania propozycji PIW
86—87 Przygotowanie i początek realizacji odbywają się zasadniczo w ramach współpracy
88—94 Analizy są na ogół zintegrowane, jednak w małym stopniu użyteczne, brak powiązania pomiędzy analizami a definicją działań programów i projektów, których wartość dodana powinna zostać zwiększona
95—96 Dostępne instrumenty są niewystarczające, aby zmierzyć rezultat PIW w stosunku do ich celów
97—99 Zalecenia
Odpowiedzi Komisji
STRESZCZENIE
I. Inicjatywa wspólnotowa (IW) Interreg została utworzona w 1990 r. jako próba zaradzenia izolacji stref granicznych.
Inicjatywa ta oferuje partnerom z różnych Państw Członkowskich współpracę i przyczynia się tym samym do otwarcia granic.
Inicjatywa została przedłużona na lata 1994–1999 (Interreg II) i 2000–2006 (Interreg III).
Z racji przyznanych środków w wysokości 4875 mln euro, Interreg III jest inicjatywą o największym znaczeniu.
II.
Kontrola Trybunału w zakresie Interreg III obejmowała okres, począwszy od przygotowania wytycznych przez Komisję, do pierwszych decyzji o przyjęciu projektów beneficjentów.
Badanie miało na celu uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania:
a) Czy wytyczne ułatwiają osiągnięcie celów IW?
b) Czy Komisja zastosowała właściwe procedury analizy propozycji projektów inicjatywy wspólnotowej (PIW) oraz czy decyzje zostały podjęte w przewidzianych terminach?
c) Czy różni partnerzy współpracują zgodnie z wytycznymi?
d) Czy istnieje zgodność pomiędzy początkową analizą dla danego regionu a priorytetami i środkami PIW, zgodnie z wytycznymi?
e) Czy jest możliwa ocena ex post osiągniętego postępu?
III.
Wytyczne Interreg III skupiają się na procedurach realizacji programów zmierzających do wzmocnienia współpracy.
Jednakże zostały one udostępnione dopiero wtedy, gdy propozycje PIW były przygotowywane już co najmniej przez rok.
Założone cele nie są dokładnie ukierunkowane, nie są także wymierne i policzalne.
Brak jest wskaźników, za pomocą których można mierzyć ogólny osiągnięty postęp.
IV.
Procedury badania propozycji PIW przez Komisję zostały opracowane i wprowadzone. Jednakże nie przygotowano właściwie kryteriów oceny oraz nie wprowadzono odpowiednich poprawek w odpowiedzi na istotne braki stwierdzone w propozycjach.
Programy zostały przyjęte z opóźnieniami, co spowodowało przerwanie procesu współpracy pomiędzy uprawnionymi regionami i niewielkie wykorzystanie dostępnych środków.
V. Zgodnie z wytycznymi przygotowywanie programów odbywało się w ramach procedury konsultacji.
Partnerzy z różnych Państw Członkowskich przyczynili się do ich realizacji w ramach współpracy.
Niemniej jednak pozostają pewne przeszkody w zakresie tworzenia rzeczywistych wspólnych struktur realizacji PIW oraz w zakresie przyznawania środków finansowych z EFRR.
VI.
W zakresie spójności programy Komponentów A i B zawierają liczne analizy.
Są one jednak mało przydatne, ponieważ priorytety i działania zostały przygotowane w oparciu o inne zagadnienia, które nie są wyjaśnione w programach. Ponadto nie podjęto decyzji odnośnie do rozwiązania poszczególnych problemów związanych z granicami, a analizy nie pomagają w ustaleniu sytuacji wyjściowej, w stosunku do której mierzony jest postęp.
Pierwsze przyjęte projekty zostały przygotowane i zostaną zrealizowane we współpracy z różnymi właściwymi partnerami.
Ich wkład w rozwiązanie problemów związanych z terenami granicznymi nie zawsze jest znaczący, gdyż niektóre projekty ograniczają się do wymiany doświadczeń.
VII.
Wskaźniki są niewystarczające, aby umożliwić ocenę ex post osiągniętego postępu. Nie są one dostatecznie zbieżne z celami.
Ponadto niektóre wskaźniki powinny zostać dokładniej objaśnione, a źródła informacji wykorzystane do ich tworzenia powinny być sprecyzowane.
W większości badanych przypadków narzędzia informatyczne nie zostały jeszcze wprowadzone.
VIII.
W obecnym okresie Trybunał zaleca uproszczenie systemów wskaźników stosowanych dla każdego PIW oraz ich poprawienie, tak aby właściwie zmierzyć rezultat.
Kryteria wyboru projektów powinny zostać poprawione, aby zwiększyć ich wartość dodaną, tzn. ich wkład w rozwiązanie problemów związanych z istnieniem granic.
IX.
W przypadku przedłużenia inicjatywy po roku 2006 Komisja powinna przeprowadzić analizę, aby stwierdzić, jakie problemy pozostają w związku z istnieniem granic.
Niezależnie od zastosowanego podejścia, analiza ta posłuży ustanowieniu konkretnych celów uznanych za priorytetowe dla IW i dające jej wartość dodaną.
Dlatego wskaźniki powinny zostać określone dla każdego Komponentu.
Ponadto ustalenie szczegółowych kryteriów oceny propozycji PIW przez Komisję powinno umożliwić proaktywne podejście w stosunku do Państw Członkowskich.
Wymagane analizy na poziomie każdego PIW powinny zostać wykorzystane przy ustalaniu poszczególnych celów i ocenie postępu na tym poziomie.
X. Wytyczne oraz dokumenty metodologiczne powinny zostać udostępnione zanim rozpoczną się przygotowania PIW.
Rola oceniającego ex ante oraz uzupełnienie programu powinny zostać dodatkowo wyjaśnione.
XI.
W celu ułatwienia współpracy przyznane środki finansowe na inicjatywę nie powinny być dłużej przydzielane przez Państwa Członkowskie. Prace dotyczące instrumentów prawnych współpracy powinny zostać zakończone, a zalecenia wprowadzone w życie.
Sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2004 roku.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Juan Manuel Fabra Vallés
Przewodniczący
--------------------------------------------------
Mapa 1
Źródło:Komisja Europejska, DG REGIO.
Mapa 2
Źródło:Komisja Europejska, DG REGIO.
Mapa 3
Źródło:Komisja Europejska, DG REGIO.
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
III.
Z uwagi na dużą liczbę programów transgranicznych i różnorodność przedmiotowych stref, a także z uwagi na cel priorytetowy, jakim jest rozwijanie transgranicznych biegunów gospodarczych i społecznych, w swych wytycznych Komisja wybrała metodę działania zwaną "równaniem w górę" (ang. bottom up).
Dlatego też kierunki podane dla grup A i C przywołują dziedziny priorytetowe w sposób stosunkowo szeroki, lecz niecałkowicie wyczerpujący.
I tak wartość dodana zawiera się w rozwijaniu współpracy transgranicznej i w wypływających z niej skutkach katalizujących.
Wskaźniki powinny dawać miarę postępu dokonanego w tej dziedzinie.
Jednak ustanowienie wskaźników celowych stało się trudne z powodu niematerialnego charakteru wielu przedsięwzięć.
Podstawowe wytyczne były znane głównym uczestnikom działania, z którymi Komisja utrzymywała regularny kontakt jeszcze przed ich publikacją.
IV.
Nawet jeśli istnieją możliwości wprowadzenia udoskonaleń, Komisja uznaje, że opracowała procedury w sposób wystarczający i że wprowadziła korekty głównych niedociągnięć, w granicach wyznaczonych przez sytuację negocjacyjną.
Powodem opóźnienia jest w głównej mierze czas poświęcony na wprowadzenie niniejszych korekt, biorąc pod uwagę konieczność uzyskania akceptacji wszystkich zainteresowanych Państw Członkowskich.
Wpływ opóźnień na uruchomienie programów był ograniczony.
V. Stworzenie prawdziwych struktur zarządzania, posiadających osobowość prawną, ułatwiłoby wdrożenie programów współpracy.
W swoim trzecim sprawozdaniu na temat spójności gospodarczej i społecznej Komisja ogłosiła zamiar zaproponowania Radzie stworzenia nowego instrumentu prawnego w formie struktury współpracy europejskiej.
VI.
Wybór metody "równania w górę" spowodował pojawienie się wątpliwości, niesprecyzowanych w analizach ekspertów, ale zgłaszanych przez władze regionalne i lokalne, które mają wpływ na strategię i wybór priorytetów.
Ogólnym celem transgranicznego programowania inicjatyw wspólnotowych PIW jest przyczynianie się do rozwoju gospodarczego i społecznego stref transgranicznych, dlatego każdy projekt ułatwiający współpracę w tej dziedzinie może być włączony do realizacji.
VII.
Komisja przyznaje, że występują trudności w znalezieniu odpowiednich wskaźników, co wynika z faktu, iż wartość dodana w inicjatywie Interreg przybiera różnorakie formy.
Zestaw wskaźników w indywidualnych programach Interreg III stanowi jednak obiecujący początek działań w tym kierunku.
Komisja zachęciła Państwa Członkowskie do wdrażania systemów informatycznych w zarządzaniu projektami oraz baz danych przeznaczonych do gromadzenia informacji w dziedzinie wskaźników.
VIII.
W nawiązaniu do wniosków z oceny międzyokresowej za pierwszą połowę Komisja często zwracała uwagę władzom zarządzającym programami na konieczność ulepszenia systemu wskaźników.
W ramach powyższych działań Komisja wezwała Państwa Członkowskie do dokonania uproszczeń i ograniczenia ilości swoich wskaźników wynikowych.
IX.
Komisja uważa, iż wartość dodana jest większa, jeżeli transgraniczne programowanie inicjatyw wspólnotowych PIW przyczynia się do powstania transgranicznych biegunów gospodarczych, aniżeli wtedy, gdy przyczynia się tylko do rozwiązywania problemów występujących na granicach.
Takie podejście do sprawy daje możliwość przewidywania wskaźników standardowych, nawet jeżeli możliwe jest jeszcze osiągnięcie ulepszeń w tej dziedzinie.
X. Komisja zaprezentuje wytyczne i dokumentację metodologiczną z dużym wyprzedzeniem czasowym w stosunku do rozpoczęcia przyszłego okresu programowania.
Komisja rozważyła znaczenie dokonania oceny ex ante w ramach przygotowywania nowego rozporządzenia.
XI.
Komisja rozpatrzy zalecenia Trybunału w kontekście przygotowywania przyszłego okresu programowania.
Komisja pracuje nad prawnymi instrumentami współpracy.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie Specjalne nr 6/2004
Stworzenie Systemu Identyfikacji i Rejestracji Bydła (SIRB) w Unii Europejskiej wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
(2005/C 29/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie sprawozdania specjalnego nr 6/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, niderlandzkim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I-X STRESZCZENIE
1-6 WSTĘP
1-3 Informacje ogólne
4-6 Kontrola Trybunału
7-32 STWORZENIE I ZMIANY SYSTEMU
7-10 Znaczenie sektora wołowiny
11-17 Historia i przyczyny stworzenia Systemu Identyfikacji i Rejestracji Bydła
18-26 Jak wygląda System Identyfikacji i Rejestracji Bydła
27-32 ROLE I ZOBOWIĄZANIA PRAWNE POSZCZEGÓLNYCH PODMIOTÓW W SIRB
27 Rada i Parlament Europejski
28 Komisja
29-31 Państwa Członkowskie
32 Różni posiadacze bydła
33-46 USTALENIA NA TEMAT STWORZENIA SYTEMU NA POZIOMIE WSPÓLNOTOWYM
33-34 Wstęp
35-37 Przepisy nie przewidują wymiany informacji pomiędzy bazami danych
38-39 Przepisy wspólnotowe nie są wystarczająco dokładne
40-41 Komisja nie posiada uprawnień, aby ustanowić reguły tworzenia krajowych baz danych
42-46 Przepisy Komisji w zakresie kontroli na miejscu i nakładania sankcji wymagają udoskonalenia
47-77 USTALENIA NA TEMAT ZARZĄDZANIA SYSTEMEM NA POZIOMIE WSPÓLNOTOWYM
47-54 Brak dokładnych przepisów w zakresie zarządzania krajowymi bazami danych
55-64 Brak kryteriów stwierdzających pełną operacyjność baz danych
65-71 Nadzór Komisji
72-77 Niespójności w zarządzaniu premiami
72-74 Kontrola premii za bydło w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS)
75-77 Wyjątkowe działania wspierające rynek wołowiny w związku z epidemią BSE
78-91 WYNIKI KONTROLI TRYBUNAŁU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH
92-99 WNIOSKI I ZALECENIA
Odpowiedzi Komisji
STRESZCZENIE
I. Identyfikacja i rejestracja pogłowia bydła jest niezbędnym warunkiem, aby zapewnić prześledzenie drogi wołowiny i cielęciny. Stanowi także element warunków otrzymania różnych premii za bydło, których kwota przekroczyła 7 mld euro w 2002 r. i 8 mld euro w 2004 r.
II.
Głównym celem kontroli była ocena Systemu Identyfikacji i Rejestracji Bydła (SIRB) na poziomie Komisji (projekt, kontrola realizacji oraz dalszy nadzór) oraz Państw Członkowskich (system operacyjny pozwalający na skuteczne prześledzenie losu zwierząt od narodzin do uboju i pozwalający na zapewnienie prawidłowych wypłat wszelkich dopłat bezpośrednich).
Kontrola została przeprowadzona w czterech Państwach Członkowskich, które dysponują największym pogłowiem bydła (Niemcy, Francja, Włochy i Wielka Brytania).
III.
System identyfikacji składa się z czterech elementów: kolczykowania bydła, dokumentu identyfikacyjnego - paszportu, rejestru bydła w gospodarstwie i komputerowej bazy danych całego pogłowia bydła.
Baza danych stanowi jeden z elementów całego systemu i powinna zostać uruchomiona najpóźniej dnia 31 grudnia 1999 r.
IV.
System Identyfikacji i Rejestracji Bydła (SIRB) został uruchomiony w czterech krajach ponad dwa lata po wyznaczonej dacie 31 grudnia 1999 r. i wciąż zawiera pewne słabości: brak kontroli paszportów zwierząt sprzedawanych i kupowanych między Państwami Członkowskimi, brak wymiany informacji między krajowymi bazami danych, bazy danych są uzupełniane z opóźnieniami, a stopień wiarygodności znajdujących się w nich informacji często jest niewystarczający.
Stwierdzono, że System Identyfikacji i Rejestracji Bydła w takiej postaci, w jakiej został opracowany nie pozwala zagwarantować prześledzenia losów bydła, które jest przemieszczane zarówno w ramach, jak i poza obszar Wspólnoty.
Ilość sztuk takiego bydła szacuje się na około 3 mln rocznie (ok. 4 % pogłowia).
V. Ogólne ramy systemu zostały opracowane przez Parlament i Radę.
Komisja jest odpowiedzialna za podjęcie działań wdrażających niektóre składniki systemu, jednak za wdrożenie całości systemu odpowiedzialne są Państwa Członkowskie.
W uregulowaniach prawnych brak procedur wymiany informacji pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie przemieszczania zwierząt; wymiana ta była zresztą utrudniona, gdyż format danych jest różny w Państwach Członkowskich.
Żadna z prób zestawienia informacji pochodzących z różnych baz danych nie powiodła się.
Państwa Członkowskie interpretowały w odmienny sposób pewne elementy uregulowań prawnych Wspólnoty, zarówno w zakresie terminów oznakowania lub informowania, jak i nawet w zakresie podstawowego pojęcia "posiadacza" bydła, a także w zakresie zwrotów paszportów zwierząt.
Komisja nie była odpowiedzialna za podjęcie działań w zakresie tworzenia i kontroli krajowych baz danych.
To wyjaśnia częściowo różnice stwierdzone w Państwach Członkowskich.
VI.
Obowiązujące postanowienia w zakresie kontroli i nakładania sankcji nie są przystosowane do posiadaczy bydła takich jak kupcy, miejsca gromadzenia zwierząt oraz rzeźnie.
Ponadto niektóre informacje znajdujące się w bazach danych np. opóźnienia w rejestracji lub liczba wydanych duplikatów oznakowań nie są wykorzystywane przez Państwa Członkowskie jako instrumenty kontroli.
Praktyki w zakresie kontroli także różnią się w różnych Państwach Członkowskich.
VII.
W zakresie kontroli realizacji i monitorowania SIRB Komisja zinterpretowała swoją rolę w sposób ograniczający i nie podała żadnych wskazówek dotyczących tworzenia baz danych.
Nie sformułowano żadnych standardowych przepisów odnośnie zarządzania, nie przygotowano również żadnych wskaźników jakości funkcjonowania baz danych.
Procedury uznające pełną operacyjność baz danych były niezadowalające, a rola Komisji zbyt często ograniczała się do stwierdzenia technicznego ich istnienia, bez oceny właściwego ich działania na podstawie dokładnych przepisów odnośnie do zarządzania lub uprzednio zdefiniowanych wskaźników jakości.
VIII.
Komisja powinna dysponować odpowiednimi środkami, aby pełnić prawdziwą rolę przewodnika w systemie, opracowując w szczególności jednolite przepisy odnośnie zarządzania, wskaźniki jakości, a także format wymiany informacji pomiędzy krajowymi bazami danych.
Wymiana informacji pomiędzy Państwami Członkowskimi, a nawet z krajami trzecimi powinna zostać zorganizowana w taki sposób, aby kontrolować przemieszczanie bydła w ramach obszaru Wspólnoty i poza nim.
IX.
Należałoby również porównać obowiązujące zasady kontroli administracyjnych w różnych Państwach Członkowskich i określić kontrole krzyżowe, które powinny zostać przeprowadzone pomiędzy bazami danych SIRB a bazami danych IACS przed wypłaceniem różnych premii.
Należałoby również przeanalizować mechanizm kontroli na miejscu wraz z mechanizmami nakładania sankcji, przewidując specyficzne podejście z zależności od rodzaju posiadacza bydła, oraz narzucić podejście w pełni zintegrowane z IACS.
Sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniach 7- 8 lipca 2004 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Juan Manuel Fabra Vallés
Prezes
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
I.-IV. Komisja przyjmuje do wiadomości ustalenia audytorów dokonane podczas wykonywania zadań od października 2001 r. do czerwca 2002 r. w czterech zainteresowanych Państwach Członkowskich. W 2002 r.
FVO wykonała zadania w zakresie identyfikowalności we wszystkich Państwach Członkowskich i sformułowała zalecenia dotyczące nieprawidłowości stwierdzonych przez inspektorów.
Komisja stwierdziła nieprawidłowości w zakresie zarządzania paszportami bydła stanowiącego przedmiot wymiany wewnątrzwspólnotowej.
Zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady, Państwa Członkowskie "mogą wydać paszport dla zwierząt z innego Państwa Członkowskiego.
W takich wypadkach paszport dołączony do zwierzęcia w chwili jego przybycia jest przekazywany odpowiedniemu organowi, który zwraca go wydajcemu Państwu Członkowskiemu. […] W przypadku śmierci zwierzęcia posiadacz zwraca paszport odpowiedniemu organowi w ciągu siedmiu dni od śmierci zwierzęcia.
Jeżeli zwierzę zostaje wysłane do rzeźni, operator rzeźni odpowiada za zwrot paszportu odpowiedniemu organowi".
Prawodawca, Rada i Parlament Europejski nie przewidzieli szczegółowych zasad wykonawczych w tym zakresie.
Od chwili przyjęcia rozporządzenia służby Komisji przedstawiły wyjaśnienie tej kwestii podczas dyskusji w kilku grupach roboczych Komisji.
Na Państwach Członkowskich spoczywa odpowiedzialność za wdrożenie krajowej bazy danych bydła i zapewnienie realizacji wymagań.
Baza danych musi zawierać aktualne informacje o wszystkich sztukach bydła i ich przemieszczeniach z zapewnieniem identyfikowalności.
Ponadto, w związku z identyfikowalnością zwierząt w handlu wewnątrzwspólnotowym, należy zauważyć, że do bydła w handlu wewnątrzwspólnotowym dołącza się świadectwo zdrowia zgodne z dyrektywą Rady 64/432/EWG, zawierające informacje o oficjalnej indywidualnej identyfikacji objętych nim zwierząt.
V. Na Państwach Członkowskich spoczywa odpowiedzialność za realizację rozporządzenia (WE) nr 1760/2000.
Bydło identyfikuje się w terminie określonym przez Państwo Członkowskie od daty urodzenia zwierzęcia, nie później niż w wieku 20 dni, przed opuszczeniem przez zwierzę gospodarstwa, w którym się urodziło (art. 4). O urodzeniach, zgonach i przemieszczeniach informuje się odpowiedni organ w terminie wyznaczonym przez Państwo Członkowskie, wynoszącym od trzech do siedmiu dni (art. 7).
Komisja przyjęła jednak do wiadomości konieczność precyzyjnego wyznaczenia terminu powiadomienia odpowiedniego organu o urodzeniach przez posiadacza.
W tym celu przyjęto rozporządzenie rozporządzenie (WE) nr 911/2004 wyjaśniające tę kwestię.
VI.
Komisja przyjmuje do wiadomości stwierdzenie audytorów, że aktualne postanowienia w zakresie kontroli i sankcji nie odpowiadają działalności wszystkich kategorii posiadaczy.
Należy jednak zauważyć, że podane szczegółowe zasady dotyczą minimalnego poziomu kontroli i minimum sankcji administracyjnych, umożliwiając Państwom Członkowskim wyjście poza te wymagania.
W zakresie kontroli określono, że minimalny poziom kontroli zostanie niezwłocznie podwyższony w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania prawa Wspólnoty w zakresie identyfikacji.
Zgodnie ze szczegółowymi zasadami kontroli określonymi w 1997 r. i skodyfikowanymi przez rozporzdzenie Komisji (WE) nr 1082/2003 wybór gospodarstw poddanych kontroli na miejscu uwzględni między innymi właściwe przekazywanie danych odpowiedniemu organowi.
VII.
Prawo przewiduje jednoznaczne zobowiązanie Państw Członkowskich do wdrożenia krajowej bazy danych bydła, która powinna być w pełni zdolna do pracy do dnia 31 grudnia 1999 r. i musi mieć możliwość podania w każdym czasie numeru identyfikacyjnego wszystkich zwierząt w gospodarstwie oraz wykazu wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa.
Na Państwach Członkowskich spoczywa odpowiedzialność za zapewnienie realizacji tych wymagań.
Ograniczona rola Komisji w uznaniu, że krajowe bazy danych są w pełni zdolne do pracy zgodnie z artykułem 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 jest zgodna z podjętą przez legislatora decyzją polityczną o istnieniu odrębnych baz krajowych, a nie jednej wspólnotowej bazy danych.
Jasne jest również, że harmonizacja charakterystyk krajowych baz danych nie zostala uznana za pożądany cel przez prawodawcę, który pozostawił Państwom Członkowskim swobodę w zakresie zaprojektowania ich baz danych.
Podejmowane przez Komisję próby ustanowienia, a nawet zharmonizowania współdziałania baz krajowych zostały odrzucone przez Radę Ministrów, co przyjęli do wiadomości audytorzy.
VIII.
W związku z krajowymi bazami danych Komisja przyjmuje do wiadomości konieczność ustanowienia przejrzystych kryteriów i analiz porównawczych opartych na wspólnych standardach.
Mimo istnienia próżni prawnej służby Komisji kontynuują przegląd i konsolidację aktualnie stosowanych kryteriów i analiz porównawczych.
IX.
Komisja uważa, że - z uwagi na różniące sie cele systemów - integracja systemów identyfikacji z IACS zagroziłaby sprawnemu funkcjonowaniu systemu dopłat do zwierząt i mogłaby spowodować zarzuty prawne.
Sam IACS obsługuje między innymi zwierzęta, za które żądane są dopłaty w ramach wspólnej polityki rolnej, dlatego jedyna odpowiednia "kontrola uzgodnień" polega na zapewnieniu, że zwierzęta te pojawią się w SIEB.
Przy tworzeniu projektów przepisów dotyczących IACS i ich interpretacji dołożono należytej staranności w celu zapewnienia stosowania zmniejszeń lub wyłączeń pomocy proporcjonalnie do wykroczenia i tylko we właściwych wypadkach.
Komisja uważa, że prawne środki kontroli powinny być jak najbardziej praktyczne i skuteczne, a przy tym zapewniać niezbędne zabezpieczenia finansowe.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 8/2004
na temat zarządzania i nadzoru Komisji w zakresie działań i wydatków w zwalczaniu pryszczycy, wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4, ppkt drugi, WE)
(2005/C 54/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie sprawozdania specjalnego nr 8/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, niderlandzkim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I–VII STRESZCZENIE
1–15 WSTĘP
1–5 Kontekst
6–7 Główne cechy działań prewencyjnych i zwalczających pryszczycę
8–11 Wpływ na budżet
12–15 Kontrola Trybunału Obrachunkowego
16–43 DZIAŁANIA KOMISJI PRZED KRYZYSEM
16–20 Brak odpowiedniej aktualizacji procedury analizy
21–43 Brak właściwego nadzoru ze strony Komisji w niektórych obszarach oraz braki w przepisach, nieuzupełnione w terminie
22–23 Brak systematycznej kontroli zgodności transpozycji dyrektyw Wspólnoty do prawa krajowego
24–25 Właściwy nadzór nad kontrolami weterynaryjnymi oraz sanitarnymi na granicach Unii, jednakże przepisy nie obejmują pewnych obszarów ryzyka
26–28 Opóźnienia w zakresie kontroli oraz zakazu używania pomyj do karmienia zwierząt
29–34 Nieodpowiednie kryteria i kontrole planów kryzysowych w Państwach Członkowskich
35–37 Brak kompletnej identyfikacji i właściwego śledzenia losów gatunków zwierząt podatnych na pryszczycę
38–41 Braki w systemie ANIMO niepoprawione przed kryzysem Ograniczenia w przemieszczaniu zwierząt na całym
42–43 terytorium Państw Członkowskich
44–58 DZIAŁANIA KOMISJI PODCZAS KRYZYSU
44–45 Skuteczny nadzór Komisji
46–58 Braki w uregulowaniach dotyczących zwalczania pryszczycy i ich wdrażaniu w Państwach Członkowskich
48–49 Ograniczona opieka weterynaryjna
50–56 Brak właściwego sposobu motywowania do bezzwłocznego powiadamiania o chorobie i do przestrzegania ograniczeń w zakresie przemieszczania zwierząt
57–58 Terminy uboju
59–89 DZIAŁANIA KOMISJI W ZAKRESIE SYSTEMU ZWROTU KOSZTÓW
60–73 Brak propozycji dyrektyw ze strony Komisji dla Państw Członkowskich na temat procedur i obliczania odszkodowań dla hodowców
62–66 Różne systemy odszkodowań oraz brak jednolitych oszacowań
67–71 Stwierdzone przypadki podwójnej wypłaty premii za zwierzęta
72–73 Niejednakowe wypłaty premii za ubój
74–83 Zasady i procedury określające warunki uprawniające Państwa Członkowskie do otrzymania zwrotu kosztów ze strony Wspólnoty zostały zdefiniowane z opóźnieniem
82–83 Opóźnienia w zwrocie kosztów Państwom Członkowskim
84–85 Wskaźniki współfinansowania zostały wyrównane jedynie dla trzody chlewnej
86–89 Brak wkładu hodowców we wspólnotowe finansowanie systemu zwalczania choroby
90–100 DZIAŁANIA KOMISJI PO KRYZYSIE
90–97 Działania w obszarze weterynarii
98–100 Działania w obszarze finansowym
101–106 WNIOSKI I ZALECENIA
Odpowiedzi Komisji
STRESZCZENIE
I. Konieczność osiągnięcia jednolitego rynku oraz promowania handlu zwierzętami hodowlanymi wymagały od Wspólnoty ustanowienia wspólnej polityki zapobiegania i zwalczania pryszczycy. Dlatego od 1992 r.
Wspólnota rozszerzyła na wszystkie Państwa Członkowskie zakaz szczepienia zapobiegawczego inwentarza przeciwko tej chorobie, zamiast tego wprowadzając złożony system działań prewencyjnych i zwalczających chorobę, zmierzających do ograniczenia ryzyka zarażenia wirusem, jak i jego rozprzestrzeniania się na terenie Wspólnoty.
W przypadku epidemii, zarażone zwierzęta powinny zostać ubite, ich tusze zniszczone, a teren i wyposażenie zdezynfekowane.
Wszystkie wydatki poniesione przez Państwa Członkowskie podlegają częściowym zwrotom z Kryzysowego Funduszu Weterynaryjnego, stworzonego specjalnie w EFOGR – Sekcja Gwarancji.
II.
W następstwie kryzysu z 2001 r. Państwa Członkowskie wnioskowały o zwrot kosztów w wysokości 1616 mln EUR z Kryzysowego Funduszu Weterynaryjnego.
Koszty te, podobnie jak rozmiar epidemii, były przyczyną kontroli Trybunału, która miała trzy następujące cele: potwierdzić, że procedura analizy użyta przez Komisję jako podstawa strategii zwalczenia choroby była aktualna, że strategia zwalczania choroby była skutecznie realizowana oraz że system zwrotów Państwom Członkowskim kosztów odszkodowań dla hodowców oraz kosztów uboju ich zwierząt był należyty, szybki i niedyskryminujący.
Ponieważ niektóre z wniosków wyciągniętych z poprzednich epidemii mogły okazać się istotne w strategii zapobiegania i zwalczania pryszczycy, Trybunał zbadał działania Komisji przed kryzysem, w jego trakcie i po zakończeniu.
III.
Niniejsze sprawozdanie podkreśla, że przed kryzysem z 2001 r. Komisja nie przeanalizowała swojej strategii w świetle zmiany wskaźników ryzyka.
IV.
Sprawozdanie pokazuje także, że w wyniku braku pełnej oceny i kontroli przeprowadzonych przez Komisję przed 2001 r., niektóre słabe punkty w przepisach dotyczących zapobiegania i zwalczania pryszczycy, zwłaszcza w zakresie ochrony na granicach, paszy dla zwierząt, planów kryzysowych, identyfikacji owiec oraz systemu informacji pomiędzy Państwami Członkowskimi (ANIMO) na temat przemieszczania się zwierząt nie zostały skorygowane we właściwym terminie.
Parlament skrytykował Komisję [1] za brak weryfikacji planów kryzysowych w Państwach Członkowskich przed kryzysem, uznając jednak pozytywne działania Komisji podczas kryzysu.
Istotnie, w czasie kryzysu, Komisja szybko zidentyfikowała luki w przepisach prawnych i ich stosowaniu w Państwach Członkowskich w zakresie opieki weterynaryjnej, powiadamiania o chorobie oraz szybkości uboju, było jednak zbyt późno, aby naprawić sytuację.
W szczególności Trybunał stwierdził, że skuteczność wprowadzonych przepisów uzależniona była w dużej mierze od hodowców w zakresie bezzwłocznego powiadamiania o chorobie i przestrzegania przez nich ograniczeń co do przemieszczania zwierząt.
V. Kontrola ujawniła, że wspólnotowy system finansowania mógł zostać udoskonalony.
Odszkodowania, które Państwa Członkowskie wypłaciły hodowcom wciąż nie są odpowiednio określone na poziomie wspólnotowym, chociaż zostały zwrócone na poziomie 60 % kwot uznanych przez Komisję jako kwalifikujące się.
W wyniku braku odpowiednio określonych ram wspólnotowych, Państwa Członkowskie mogły wprowadzić różne systemy, powodujące różne traktowanie hodowców na terenie Wspólnoty.
VI.
Od tego czasu liczne braki zostały usunięte w wyniku najnowszej analizy uregulowań prawnych Wspólnoty.
Niemniej jednak ramy finansowe nie zostały zanalizowane, a działania wspólnotowe wciąż pozostają na niskim poziomie w zakresie powiadamiania o chorobie, nadzoru gospodarstw oraz szybkości uboju.
Zastosowanie tych działań w Państwach Członkowskich może w konsekwencji nie wystarczyć do powstrzymania kolejnej epidemii, może jednak uprawnić do otrzymania zwrotu ze strony Wspólnoty.
VII.
Trybunał zaleca, aby Komisja uaktualniała swoje analizy i oceny strategii poza okresami kryzysu.
Trybunał zaleca zbadanie działań pozwalających na włączenie hodowców do systemu zwalczania choroby, aby nakłonić ich do szybkiego powiadamiania o chorobie i przestrzegania ograniczeń w zakresie przemieszczania zwierząt.
Ponadto Trybunał apeluje, aby Komisja objaśniła ramy finansowe stosowane w przypadku epidemii, redukując do minimum ryzyko finansowe dla budżetu Wspólnoty.
Sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 21 lipca 2004 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Juan Manuel Fabra Vallés
Prezes
[1] Rezolucja Parlementu Europejskiego z 17 grudnia 2002 r., ust. 54.
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
I. Dyrektywa 90/423/EWG, zmieniająca dyrektywę 85/511/EWG dotyczącą środków kontroli pryszczycy, wprowadza kompleksowy system zapobiegania, kontroli i zwalczania tej choroby.
Ze względów technicznych i ekonomicznych dyrektywa zakazuje prowadzenia szczepień profilaktycznych, wprowadza jednakże planowanie awaryjne na wypadek pryszczycy, polegające na stworzeniu systemu rezerw antygenów w celu przygotowania się do ewentualnej konieczności prowadzenia szczepień doraźnie, i jednocześnie zmienia inne przepisy dotyczące zdrowia zwierząt w celu uniemożliwienia rozprzestrzeniania się choroby.
III.
W roku 1990 Komisja sformułowała ogólną strategię Wspólnoty w następujący sposób: "Utrzymanie statusu Wspólnoty jako obszaru wolnego od pryszczycy i zakażeń bez prowadzenia szczepień profilaktycznych".
Po jej sformułowaniu realizację strategii wspierały Państwa Członkowskie, Parlament Europejski i zainteresowane sektory gospodarki.
Strategia ma naukowe podstawy, jest realizowana zgodnie z ustalonymi międzynarodowymi standardami i uwzględnia zarówno ryzyko wprowadzenia wirusa, jak i techniczne i ekonomiczne możliwości reakcji na pojawienie się choroby.
Ponadto Komisja uznaje, że strategia ta, pomimo iż formalnie nie została uaktualniona, zawierała wystarczającą ilość prawidłowych informacji naukowych, by można ją było wykorzystać [1].
W odniesieniu do oceny działania Komisji przed kryzysem, raport brytyjskiego Krajowego Urzędu Audytowego na temat pryszczycy, w pkt 9c, podaje: "jeżeli plany awaryjne nie wystarczyły do opanowania tak szerokiej epidemii, to nie można realistycznie oczekiwać, że ktokolwiek mógłby poradzić sobie z wszystkimi zaistniałymi problemami i trudnościami lub że władze mogły przewidzieć bezprecedensowy charakter epidemii z roku 2001".
Jakkolwiek w czasie kryzysu wywołanego pryszczycą w 2001 r. nie wszystkie przygotowywane środki były gotowe do wprowadzenia w życie, to jednak raport nie uwzględnia w należyty sposób i nie docenia postępu osiągniętego przez Komisję od utworzenia wspólnego rynku w 1993 r.
IV.
Komisja na bieżąco analizuje sytuację w zakresie zdrowia zwierząt w Państwach Członkowskich i innych krajach, a w szczególności podjęła następujące działania dotyczące kwestii podniesionych przez Trybunał:
a) Kontrole prowadzone przez Komisję w Państwach Członkowskich
Służby kontroli weterynaryjnej Komisji przeprowadziły w Państwach Członkowskich misje w celu stwierdzenia, w jaki sposób wprowadzane jest w życie prawo wspólnotowe w zakresie środków kontroli najważniejszych chorób epidemicznych.
b) Przepisy dotyczące zapobiegania pryszczycy i jej kontroli
Dla Wspólnoty pryszczyca jest chorobą egzotyczną.
W celu uniemożliwienia wprowadzenia wirusa na jej terytorium Komisja stworzyła system wymagań i kontroli importowych.
Ponadto działając we współpracy z organizacjami międzynarodowymi, Komisja wspiera działania zmierzające do kontroli i zwalczenia choroby w krajach sąsiednich.
Zapisy Dyrektywy 85/511/EEC oraz inne szczególne środki przyjęte przez Komitologię przyczyniły się do wytępienia pryszczycy w 2001 r.
c) Ochrona granic
Już przed wybuchem epidemii w 2001 r. funkcjonowały rygorystyczne zasady.
Część z nich została jeszcze zaostrzona w trakcie lub wkrótce po kryzysie 2001 r.
d) Karmienie zlewkami
W roku 1980 karmienie świń zlewkami zostało zakazane, chyba że zlewki są zbierane, przetwarzane i podawane w ustalonych warunkach i pod kontrolą właściwych władz.
e) Plany awaryjne
Kontrola wprowadzania w życie zatwierdzonych planów działań awaryjnych rozpoczęła się jeszcze przed kryzysem.
f) Identyfikacja małych przeżuwaczy
Kwestia identyfikacji małych przeżuwaczy pozwalającej na określenie ich pochodzenia została już uregulowana dyrektywą 92/102/EWG.
g) System ANIMO
System ANIMO okazał się bardzo pomocny do wstępnego wyśledzenia zwierząt wysłanych ze Zjednoczonego Królestwa do innych Państw Członkowskich w okresie 3 tygodni poprzedzających wykrycie pierwszej epidemii.
Stwierdzone problemy związane były przede wszystkim z szybkim ruchem zwierząt i recertyfikacją owiec opasowych.
h) Zgodność z ograniczeniami dotyczącymi ruchu zwierząt
Ograniczenia dotyczące ruchu zwierząt nałożone zgodnie ze wspólnotowym i krajowym prawem w zakresie środków kontroli chorób muszą być egzekwowane przez poszczególne Państwa Członkowskie.
Dyspozycyjność służb Komisji oraz decyzje podjęte podczas kryzysu zostały ocenione jako wnikliwe i odpowiednie.
Komisja zwraca się do Trybunału o rozważenie oświadczeń Rady z czasu kryzysu, a także wniosków Międzynarodowej Konferencji o zapobieganiu i kontroli pryszczycy, która odbyła się 12– 13 grudnia 2001 r. w Brukseli.
Ponadto w ust. 53 rezolucji Parlamentu Europejskiego z 17 grudnia 2002 r., zatwierdzającej zmieniony raport, o którym mowa w przypisie [2], stwierdza się: "Komisja niezwłocznie zareagowała na kryzys i podjęła niezbędne decyzje.
W obliczu rozwoju wypadków w czasie trwania kryzysu podejmowała i dokumentowała swoje decyzje szybko, opierając się na opiniach stałych komitetów.
Nie stwierdzono żadnych uchybień w zarządzaniu kryzysem przez Komisję.
Wysoka jakość pracy Komisji przy kontroli kryzysu została wyraźnie podkreślona przez krajowe władze weterynaryjne poszczególnych Państw Członkowskich".
V. Komisja nie ma uprawnień prawnych, by na poziomie wspólnotowym dokonać harmonizacji odszkodowań wypłacanych hodowcom przez Państwa Członkowskie w przypadku epidemii.
Komisja czuwała natomiast nad harmonizacją warunków zwrotu wspólnotowego dla Państw Członkowskich.
W tym zakresie kwoty przedstawione przez Państwa Członkowskie zostały ogólnie pomniejszone o 583 miliony (z przedstawionych łącznie 1051 milionów).
VI.
Ramy finansowe: od 2004 r. Komisja pracuje nad zmianami warunków współfinansowania wspólnotowego, w celu ograniczenia, między innymi, nadmiernego przeszacowywania wartości zwierząt, co miało miejsce szczególnie w Zjednoczonym Królestwie podczas kryzysu, a tym samym powstrzymania rosnących koszty usunięcia epizootii.
W najbliższym czasie zostanie przedstawiona odnośna propozycja.
Z punktu widzenia służb weterynaryjnych należy zauważyć, że:
Po pierwsze, nie ma alternatywy dla systemu informowania o chorobach.
Standardy UE są zgodne ze standardami międzynarodowymi.
Po drugie, żywy inwentarz podlega nadzorowi weterynaryjnemu, który zostaje wzmocniony poprzez wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymogów w zakresie zapewnienia dobra zwierząt, kontrole gospodarstw hodowlanych mające na celu zapewnienie zgodności z wymaganiami w zakresie zdrowia publicznego (podejście łańcucha żywieniowego), a także w kontekście zwalczania choroby lub programów kontroli.
Wreszcie, Komisja podjęła szereg działań zmierzających do dalszego wzmocnienia kontroli ruchu zwierząt.
Prawo wspólnotowe dotyczące zdrowia zwierząt, a w szczególności środków kontroli chorób pozwala każdemu z Państw Członkowskich wprowadzić optymalne środki do szybkiego zwalczenia danej choroby.
Ustalone środki stanowią minimum i mogą, a niekiedy nawet muszą zostać uzupełnione w zależności od sytuacji epidemiologicznej.
Komisja pragnie przypomnieć, że duża część łącznych kosztów spowodowanych epidemią, w tym wszelkie koszty pośrednie, ponoszona jest przez dotknięte nią Państwo Członkowskie.
VII.
W zakresie ogólnej strategii kontroli dla najpoważniejszych chorób zakaźnych nie istnieją strategie alternatywne wobec środków, jakie obecnie przewiduje prawo wspólnotowe.
Celem tych środków jest zwalczanie choroby przy jednoczesnym zapewnieniu wystarczającej elastyczności w zakresie stosowanych instrumentów.
Za przykłady takiego elastycznego podejścia mogą służyć środki kontroli dla klasycznego pomoru świń u dzików i choroby niebieskiego języka.
Kładąc więcej nacisku na doraźne szczepienia w przypadku głównych chorób epidemicznych (klasyczny pomór świń, choroba niebieskiego języka, afrykański pomór koni, pryszczyca) prawo wspólnotowe zapewnia instrumenty pozwalające ograniczyć bezpośrednie koszty środków kontroli chorób.
Decyzja 90/424/EWG zawiera rozsądną zachętę dla producentów do informowania o przypadkach zwierząt, u których stwierdzono podejrzane symptomy kliniczne tak wcześnie, jak będzie to możliwe (patrz także: ust. 92).
Ponadto funkcjonują środki karne, które mogą zostać podjęte przez Państwa Członkowskie w przypadku niespełnienia wymogów w zakresie środków kontrolnych.
Zgodnie z wnioskiem Parlamentu Europejskiego Komisja zleciła badanie dotyczące obecnych programów odszkodowań w Państwach Członkowskich i otrzymała raport ostateczny w październiku 2003 r.
Następne badanie, prowadzone w następstwie pierwszego i zgodnie z założeniami budżetowymi w tym zakresie, powinno przynieść dokładne szacunki i obliczenia ekspertów, umożliwiające dokonanie oceny konsekwencji chorób.
Zostaną one omówione z Głównymi Weterynarzami we wrześniu 2004 r., a następnie przedstawione podczas Międzynarodowej Konferencji o zapobieganiu i kontroli zwierzęcych chorób zakaźnych w grudniu 2004 r.
W ramach klarowania ram finansowych i ograniczania zagrożeń dla budżetu wspólnotowego obecnie przyjmuje się wytyczne dotyczące poziomu i charakteru zatwierdzanych wydatków.
[1] Po epidemiach pryszczycy we Włoszech i Grecji, o których Trybunał wspomina poniżej, Komisja wraz z Państwami Członkowskimi przeanalizowała sytuację epidemiologiczną oraz efekty zastosowanych środków kontroli w Stałym Komitecie Weterynaryjnym; na podstawie wyników prac grup roboczych obejmujących wszystkie Państwa Członkowskie sporządzono w 1998 r. raport zarysowujący zasady przyszłej polityki w zakresie kontroli pryszczycy.
Również Komitet Naukowy przygotował raport o szczepieniach doraźnych w 1999 r.
Rokrocznie Komisja uzgadnia wspólne stanowisko Państw Członkowskich podczas Sesji Generalnej Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), w tym stanowiska dotyczące rozdziału Kodeksu Zdrowia Zwierząt poświęconego pryszczycy.
Państwa Członkowskie wspólnie z Komisją jako obserwatorem co dwa lata omawiają sytuację w zakresie pryszczycy w Europie i na świecie z Organizacją Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), co stanowi część działań Komisji Europejskiej w zakresie kontroli pryszczycy.
Opierając się na doświadczeniach wcześniejszych kryzysów, Dyrektywa Rady 2001/89/EC podsumowała wnioski wyciągnięte z epidemii klasycznego pomoru świń w części WE w latach 1996/97 i stworzyła szerokie możliwości omówienia kluczowych strategii kontroli i zwalczania głównych chorób zakaźnych inwentarza żywego.
Jeszcze później, w związku z epidemią w roku 2001, ustalona w 1990 r. strategia Wspólnoty została jednogłośnie ponownie zatwierdzona przez Międzynarodową Konferencję w roku 2001, uchwałą Parlamentu Europejskiego z grudnia 2002 r., przedstawioną Radzie w grudniu 2002 r. przez Komisję propozycją nowej Dyrektywy, i wreszcie przez Radę, która przyjęła Dyrektywę 2003/85/EC po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Społeczno-Ekonomicznego i Europejskiego Komitetu Regionów. [2] Raport na temat walki z pryszczycą w Unii Europejskiej w 2001 r. i środki do podjęcia w celu zwalczenia epizootii w Unii Europejskiej – Raport Parlamentu Europejskiego z dnia 28 listopada 2002 r.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 9/2003
na temat działania w zakresie leśnictwa w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 ppkt 2, WE)
(2005/C 67/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie sprawozdania specjalnego nr 9/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, niderlandzkim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I–XIII STRESZCZENIE
1–13 WSTĘP
1–3 Lasy w UE: najważniejsze dane
4–6 Wsparcie UE dla leśnictwa oraz Strategia UE dla leśnictwa
7–10 Wsparcie finansowe UE dla leśnictwa
11–13 Kontrola Trybunału Obrachunkowego
14–22 STRATEGIA UE I JEJ REALIZACJA
14 Ramy prawne
15–16 Zasada zrównoważonego rozwoju i sposoby jej realizacji
17–18 Różna definicja pojęcia "las" w Państwach Członkowskich
19–22 Niejasna kwestia wspólnego zarządzania w zakresie realizacji strategii leśnej
23–36 KRAJOWE PROGRAMY LEŚNE (KPL) LUB PODOBNE INSTRUMENTY
34–36 Informacje Komisji na temat działań w zakresie leśnictwa na poziomie Państw Członkowskich są wciąż niekompletne
37–39 DUŻE WYKORZYSTANIE FUNDUSZY Z POPRZEDNICH OKRESÓW PROGRAMOWANIA
40–42 ZŁOŻONY SYSTEM
40–42 Sprawia trudności zarówno jednostkom zarządzającym, jak i beneficjentom
43–64 REALIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE LEŚNICTWA
43–57 Zalesianie gruntów rolnych
46 Powiększanie obszarów leśnych zgodne ze środowiskiem naturalnym
47 Realizacja decyzji administracyjnych (Niejasne kryteria wyboru projektów)
48–51 Niepewna weryfikacja poprzedniego przeznaczenia gruntów
52 Obliczanie rekompensat za utratę dochodu
53–56 Brak możliwości sprawdzenia kryteriów określających rolnika
57 Niedostateczne kontrole na miejscu przeprowadzane przez władze krajowe
58–64 Inne działania w zakresie leśnictwa
59–61 Kwalifikowalność gruntów publicznych
62–63 Duże wykorzystanie funduszy na naprawę szkód spowodowanych katastrofami naturalnymi
64 Zgodność z procedurami przetargowymi
65–76 REZULTAT ZALESIANIA GRUNTÓW ROLNYCH
65–69 Zalesianie gruntów rolnych jest bardzo kosztowne głównie ze względu na rekompensaty za utratę dochodu przez okres 20 lat (Oszczędność)
70–74 Nieznaczy stopień zalesienia (Wydajność)
75 Rezultat mógłby być lepszy (Skuteczność)
76 Rozproszony wpływ
77–78 REZULTAT INNYCH DZIAŁAŃ W ZAKRESIE LEŚNICTWA
79–87 WNIOSKI I ZALECENIA
Sprawozdanie specjalne nr 10/2004
na temat decentralizacji zarządzania w zakresie pomocy zewnętrznej WE na rzecz przedstawicielstw Komisji, wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2005/C 000/01)
Komunikat
Niniejsza publikacja stanowi streszczenie Sprawozdania Specjalnego nr 10/2004 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.Pełna wersja zostanie opublikowana w terminie późniejszym.Aktualnie pełny tekst jest dostępny w językach: hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, holenderskim, portugalskim, fińskim oraz szwedzkim w niniejszym Dzienniku Urzędowym.
SPIS TREŚCI
I–IX STRESZCZENIE
1–14 WSTĘP
1–5 Wprowadzenie
6–14 Kontrola Trybunału
15–63 UWAGI
15–38 Proces decentralizacji
15–18 Ogólne zarządzanie decentralizacją
19–26 Przygotowanie przedstawicielstw
27–38 Przygotowanie wydziałów centralnych do roli monitorującej i wspierającej
39–63 Efekty decentralizacji
39–42 Wskaźniki pomiaru wyników
43–55 Szybkość
56–60 Jakość
61–63 Solidne procedury finansowe
64–73 WNIOSKI
74–82 ZALECENIA
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu kwasu trichloroizocyjanurowego (TCCA) pochodzącego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki(2004/C 253/03)
Do Komisji wpłynęła skarga na mocy art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96(1) ( Ťpodstawowe rozporządzenieť ) dotycząca przywozu dumpingowego kwasu trichloroizocyjanurowego (TCCA), pochodzącego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki ( Ťomawiany krajť ), powodującego istotne szkody dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skargę złożyła w dniu 24 sierpnia 2004 r. Europejska Rada Przemysłu Chemicznego (CEFIC) ( Ťskarżącyť ) w imieniu producentów, których produkcja stanowi znaczny odsetek, w tym wypadku ponad 45 % ogólnej wspólnotowej produkcji TCCA.
2.
Produkt
Produktem mającym być przedmiotem dumpingu jest kwas trichloroizocyjanurowy (znany także pod międzynarodową niezastrzeżoną prawnie nazwą Ťsymcloseneť ) oraz jego preparaty, pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki ( Ťomawiany produktť ), zwykle zgłaszane pod kodami CN w zakresie od ex29336980 do ex38084020.
Powyższe kody CN podano wyłącznie w celach informacyjnych.
3.
Zarzut dumpingu
Zarzut dumpingu w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych Ameryki oparto na porównaniu normalnej wartości ustalonej na podstawie cen krajowych z cenami eksportowymi omawianego produktu, gdy jest on sprzedawany na wywóz do Wspólnoty.
Obliczony w ten sposób margines dumpingu jest znaczny.
4.
Ustalenie szkody
Skarżący dostarczył dowody potwierdzające, że przywóz omawianego produktu ze Stanów Zjednoczonych Ameryki jest znaczący w wartościach bezwzględnych, jak i pod względem udziału w rynku.
Stwierdzono, że oprócz innych skutków, ilość oraz ceny w przywozie omawianego produktu miały negatywny wpływ na poziom cen nakładanych przez przemysł wspólnotowy, co wywarło bardzo niekorzystny wpływ na ogólne wyniki, sytuację finansową oraz zatrudnienie w przemyśle wspólnotowym.
5.
Procedura
Stwierdziwszy, po konsultacji z Komitetem Doradczym, że skarga została wniesiona przez lub w imieniu przemysłu wspólnotowego oraz że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie postępowania, Komisja wszczyna dochodzenie na mocy art. 5 podstawowego rozporządzenia.
5.1. Procedura mająca na celu stwierdzenie dumpingu i ustalenie szkody
Dochodzenie ma na celu ustalenie, czy omawiany produkt pochodzący ze Stanów Zjednoczonych Ameryki jest przedmiotem dumpingu oraz czy w wyniku dumpingu powstała szkoda.
a) Kwestionariusze
Komisja, w celu uzyskania informacji, które uzna za konieczne dla dochodzenia, roześle kwestionariusze do przedsiębiorstw w przemyśle wspólnotowym oraz stowarzyszeń producentów na terenie Wspólnoty, eksporterów/producentów w Stanach Zjednoczonych Ameryki, stowarzyszeń eksporterów/producentów, importerów, stowarzyszenia importerów wymienionego w treści skargi oraz organów w omawianym kraju wywozu.
W każdym przypadku, wszystkie zainteresowane strony powinny skontaktować się niezwłocznie z Komisją przy użyciu faksu, aby dowiedzieć się czy są wymienione w skardze i, jeżeli jest to konieczne, zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia, biorąc pod uwagę, iż termin ustalony w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia ma zastosowanie do wszystkich zainteresowanych stron.
b) Gromadzenie informacji i prowadzenie przesłuchań
Zachęca się wszystkie zainteresowane strony do przedstawiania swoich opinii, przekazywania dodatkowych informacji poza odpowiedziami udzielanymi w kwestionariuszu oraz do dostarczania dowodów potwierdzających stwierdzone fakty.
Takie informacje i dowody powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w ust. 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto, Komisja może przesłuchać strony zainteresowane, jeśli wystąpią one z wnioskiem zawierającym uzasadnienie, że istnieją szczególne powody, dla których miałyby one zostać przesłuchane.
Wniosek taki należy złożyć w terminie określonym w ust. 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 podstawowego rozporządzenia oraz w przypadku potwierdzenia zarzutu dumpingu oraz spowodowanej nim szkody zostanie podjęta decyzja, czy zastosowanie środków antydumpingowych nie będzie działać wbrew interesom Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy i reprezentujące ich stowarzyszenia, przedstawicielskie organizacje użytkowników i konsumentów, jeśli udowodnią, że ich działalność w sposób obiektywny wiąże się z omawianym produktem, mogą, w terminach określonych w ust. 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia, przekazać sobie wzajemnie oraz Komisji odpowiednie informacje.
Strony działające zgodnie z poprzednim zdaniem mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, określającym powody, dla których strony te powinny zostać przesłuchane, w terminie określonym w ust. 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
Należy zwrócić uwagę, że wszelkie informacje przekazane zgodnie z art. 21 będą brane pod uwagę wyłącznie w przypadku, jeśli zostaną potwierdzone odpowiednimi dowodami w chwili ich dostarczania.
6.
Terminy
a) Dla stron występujących z wnioskiem o kwestionariusz
Wszystkie strony zainteresowane winny wystąpić z wnioskiem o kwestionariusz lub formularz wniosku w jak najkrótszym możliwym terminie, jednak nie później niż w ciągu 10 dni od publikacji niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .
b) Dla stron zgłaszających opinie, przekazujących kwestionariusze z odpowiedziami oraz inne informacje
Jeśli nie określono inaczej, wszystkie zainteresowane strony, jeśli ich oświadczenia mają zostać uwzględnione podczas dochodzenia, winny zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie, złożyć kwestionariusze z odpowiedziami lub inne informacje w terminie 40 dni od daty publikacji zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .
Należy zwrócić uwagę, że skorzystanie z większość proceduralnych praw określonych w podstawowym rozporządzeniu uwarunkowane jest zgłoszeniem się strony w wymienionym wyżej okresie.
c) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie przez Komisję w tym samym terminie 40 dni.
7.
Zgłoszenia pisemne, kwestionariusze z odpowiedziami oraz inna korespondencja
Wszelkie pisemne zgłoszenia oraz wnioski zainteresowanych stron należy składać w formie pisemnej (nie w formie elektronicznej, jeśli nie określono inaczej, i muszą zawierać nazwę, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu, oraz/lub numery teleksu zainteresowanej strony).
Zgłoszenia pisemne, w tym informacje wymagane w niniejszym zawiadomieniu, kwestionariusze z odpowiedziami oraz inna korespondencja zainteresowanych stron objęta zasadami poufności będą oznaczone jako ŤLimitedť (2) oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 podstawowego rozporządzenia, należy dołączyć do nich wersję nie objętą klauzulą poufności, oznaczoną ŤFor inspection by interested partiesť .
Adres korespondencyjny Komisji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877.
8.
Brak współpracy
Jeżeli zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie zapewnia niezbędnych informacji w przewidzianych terminach, albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub ostateczne, pozytywne bądź negatywne, mogą zostać dokonane, zgodnie z art. 18 podstawowego rozporządzenia, w oparciu o dostępne fakty.
W przypadku stwierdzenia, że strona zainteresowana dostarczyła fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te zostaną pominięte, a wykorzystane zostaną fakty dostępne.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, tak, że ustalenia zostaną oparte na faktach dostępnych zgodnie z art. 18 podstawowego rozporządzania, wynik dochodzenia może być mniej korzystny dla tej strony niż wówczas, gdyby strona ta w pełni współpracowała w dochodzeniu.
9.
Harmonogram dochodzenia
Zgodnie z art. 6 ust. 9 podstawowego rozporządzenia dochodzenie zostanie zakończone w terminie 15 miesięcy od daty publikacji niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej . Zgodnie z art. 7 ust. 1 podstawowego rozporządzenia środki tymczasowe można zastosować nie później niż 9 miesięcy od daty publikacji niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .
(1) Dz.U. L 56 z 6.3.1996 str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
(2) Oznacza to, że dokument jest przeznaczony wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on objęty ochroną na mocy art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 145 z 31.5.2001 str. 43). Dokument poufny na mocy art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996 str. 1) oraz art. 6 Porozumienia o stosowaniu Artykułu VI GATT 1994 (WTO - GATT 1994) (Porozumienie antydumpingowe).
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu kwasu winowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej
(2004/C 267/05)
Komisja otrzymała skargę zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] ("podstawowe rozporządzenie"), z domniemaniem, iż przywóz kwasu winowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej ("kraj zainteresowany") jest dumpingowy i powoduje w ten sposób poważne szkody dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skarga została złożona w dniu 24 września 2004 r. przez następujących producentów ("skarżący"): Legré-Mante SA, Industria Chimica Valenzana SpA, Distilleries Mazzari Spa., Alcoholera Vinicola Europea SA i Comercial Quimica Sarasa sl, reprezentujących znaczną część, w tym przypadku ponad 50 % całkowitej wspólnotowej produkcji kwasu winowego.
2.
Produkt
Produktem, który jest przywożony po cenach rzekomo dumpingowych, jest kwas winowy pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej ("omawiany produkt"), zwykle objęty kodami CN 29181200.
Wymieniony kod CN podany jest jedynie dla celów informacyjnych.
3.
Zarzut dotyczący dumpingu
Biorąc pod uwagę przepisy art. 2 ust. 7 podstawowego rozporządzenia, skarżący ustalił wartość normalną dla Chińskiej Republiki Ludowej na podstawie ceny z kraju o gospodarce rynkowej, który jest wskazany w pkt 5.1 lit. c) niniejszego zawiadomienia. Zarzut dotyczący dumpingu jest oparty na porównaniu wyliczonej wartości normalnej z cenami eksportowymi omawianego produktu sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Na tej podstawie obliczony margines dumpingu jest znaczny.
4.
Zarzut powodowania szkody
Skarżący dostarczył dowód, iż przywóz omawianego produktu z Chińskiej Republiki Ludowej ogólnie wzrósł w całości, zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i w udziale w rynku.
Zarzuca się, że ilości i ceny omawianego przywożonego produktu mają, pośród innych konsekwencji, negatywny wpływ na poziom cen stosowanych przez przemysł wspólnotowy, w rezultacie wpływając negatywnie w istotny sposób na całkowitą wydajność i sytuację finansową w przemyśle wspólnotowym.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że skarga została złożona przez lub w imieniu przemysłu wspólnotowego oraz iż istnieją wystarczające dowody do uzasadnienia wszczęcia postępowania, Komisja niniejszym wszczyna dochodzenie zgodnie z art. 5 podstawowego rozporządzenia.
5.1 Procedura dotycząca określenia dumpingu i szkody
Dochodzenie ustali, czy omawiany produkt pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej jest dumpingowy i czy wymieniony dumping spowodował szkodę.
a) Kwestionariusze
W celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia, Komisja przesyła kwestionariusze do przemysłu wspólnotowego i do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej, do wszelkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych w skardze oraz do władz zainteresowanego kraju wywozu.
Wszystkie strony powinny niezwłocznie skontaktować się z Komisją faksem, nie później niż w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, aby sprawdzić, czy znajdują się na liście w skardze i w miarę konieczności złożyć wniosek o otrzymanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia, obowiązującym wszystkie zainteresowane strony.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Wymienione informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
c) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
Zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) podstawowego rozporządzenia przewiduje się wybór Argentyny jako właściwego kraju o gospodarce rynkowej do celów ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
d) Status gospodarki rynkowej
Dla eksporterów/producentów z Chińskiej Republiki Ludowej, którzy wystąpią i dostarczą wystarczających dowodów, że prowadzą działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełniających kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) podstawowego rozporządzenia, normalna wartość zostanie określona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) podstawowego rozporządzenia. Eksporterzy/producenci mający zamiar przedłożyć właściwie uzasadnione wnioski muszą to zrobić w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia. Komisja prześle formularze wniosków zarówno do wszystkich eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej wymienionych w skardze oraz do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów wymienionych w skardze, jak i do władz Chińskiej Republiki Ludowej.
5.2 Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 podstawowego rozporządzenia i w przypadku gdy zarzut dotyczący dumpingu i spowodowanej szkody jest uzasadniony, zostanie podjęta decyzja, czy przyjęcie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, ich reprezentatywne zrzeszenia, reprezentatywne organizacje użytkowników i konsumentów, pod warunkiem iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy ich działalnością a omawianym produktem, mogą zgłosić się do Komisji i dostarczyć informacje w ogólnym terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Strony, które postąpiły zgodnie z poprzednim zdaniem, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny być wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie, jeżeli będzie poparta prawdziwymi dowodami w momencie przedstawienia.
6.
Terminy
a) Ogólne terminy
i) Dla stron zwracających się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy w jak najszybszym terminie, lecz nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, odpowiadających na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedstawiających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich reprezentacje mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, chyba że ustalono inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż wykonanie większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uzależnione od zgłoszenia się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Argentyny, która, jak wskazano w pkt 5.1 lit. c) niniejszego zawiadomienia, ma być wykorzystana jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Te opinie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
c) Szczególny termin na składanie wniosków o status gospodarki rynkowej i/lub indywidualne traktowanie
Właściwie uzasadnione wnioski o status gospodarki rynkowej, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia, lub o indywidualne traktowanie zgodnie z art. 9 ust. 5 podstawowego rozporządzenia muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Pisemne zgłoszenia, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski złożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej, oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony).
Wszystkie pisemne zgłoszenia, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Fax (+32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877.
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, mogą być dokonane zgodnie z art. 18 podstawowego rozporządzenia, na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i dlatego też ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 podstawowego rozporządzenia, wyniki mogą być mniej korzystne dla wymienionej strony, niż gdyby współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 podstawowego rozporządzenia, w ciągu 15 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 podstawowego rozporządzenia tymczasowe środki mogą zostać nałożone nie później niż 9 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
--------------------------------------------------
Regularne połączenia lotnicze
Zniesienie przez Francję zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej w zakresie krajowych regularnych połączeń lotniczych
(2004/C 268/05)
Francja podjęła decyzję o zniesieniu zobowiązań z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej w zakresie regularnych połączeń lotniczych między niżej określonymi portami lotniczymi:
1.
Paryż (Orly) i Rochefort, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 87 z dnia 18 marca 1997 r.;
NO-Oslo: Obsługa regularnych usług lotniczych
Zaproszenie do składania ofert opublikowane przez Norwegię, zgodnie z art. 4.1 lit. d) aktu o którym mowa w pkt 64a załącznika XIII Porozumienia EOG (rozporządzenie Rady [EWG] nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych), dotyczące obsługi regularnych usług lotniczych na trasie Veroy (heliport) Bodo A-R
(2004/C 268/06)
1. Wprowadzenie: Zgodnie z art. 4.1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych (http://europa.eu.int/eur-lex/en/lif/dat/1992/en_392R2408.html), Norwegia zdecydowała się nałożyć nowe zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w stosunku do regularnych regionalnych usług lotniczych na trasie Yseray Bodo A-R od 1 sierpnia 2005 r., co zostaje opublikowane dnia 4.11.2004 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nr C 268 oraz w Suplemencie EOG nr 54.
Jeżeli tylko, w ciągu dwóch miesięcy od ostatniego dnia na składanie ofert (patrz sekcja 12 niniejszej publikacji), żaden przewoźnik lotniczy nie dostarczy do Ministerstwa Transportu i Komunikacji udokumentowanego dowodu rozpoczęcia, na dzień 1 sierpnia 2005 r., regularnych lotów, zgodnie ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych nałożonymi na trasę Veroy Bodo A-R oraz bez wymagań w zakresie rekompensaty finansowej lub ochrony rynkowej, Norwegia zastosuje procedurę przetargową przewidzianą w art. 4.1 lit. d) wspomnianego rozporządzenia, tym samym ograniczając od 1 sierpnia 2005 r. dostęp do tej trasy tylko dla jednego przewoźnika lotniczego.
2.
Cel zaproszenia do składania ofert: Obsługiwanie, począwszy od 1 sierpnia 2005 r., regularnych usług lotniczych na trasie Veroy Bodo A-R, zgodnie ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, co opublikowano 4.11.2004 r.
Ministerstwo Transportu i Komunikacji zastrzega sobie prawo do zmieniania zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w wyniku zmian warunków dotyczących dostępu do portów lotniczych.
Jeżeli zmiany takie mają miejsce, Ministerstwo może ogłosić zaproszenie do nowego przetargu publicznego dotyczącego konkretnej/go trasy-obszaru.
Warunkiem podstawowym jest, aby operatorzy składający oferty dokładnie zapoznali się ze specjalnymi warunkami właściwych portów lotniczych, obowiązującymi w dniu składania oferty w odniesieniu do stosowania się do restrykcji i ograniczeń, nałożonych na przestrzeń powietrzną w związku z działalnością wojskową, patrz: rozporządzenie nr 44 z dnia 16 stycznia 2003 r, w sprawie Elastycznego Użytkowania Przestrzeni Powietrznej, Lokalizacja i zasięg obszarów szkoleniowych oraz odpowiednie okresy aktywacji ogłasza się w AIP Norway, ENR 5.2 oraz ENR 6.5.
Dalsze informacje na temat pisma porozumienia między Królewskimi Siłami Powietrznymi Norwegii (Royal Norwegian Air Force) a Avinor, dotyczące wyżej wspomnianego rozporządzenia, można uzyskać od Avinor, adres: Wergelandsveien 1, POB 8124 Dep, N-0032 Oslo.
3.
Kwalifikowalność ofert: Do przetargu kwalifikują się wszyscy przewoźnicy lotniczy posiadający ważną licencję na prowadzenie działalności zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2407/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym (http://europa.eu.int/eur-lex/en/lif/dat/1992/en_392R2407.html).
Procedura przetargowa: Niniejsze zaproszenie do składania ofert podlega przepisom określonym w art. 4.1 lit. d), e), f), g), h) oraz i) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92.
Oferty złożone po terminie lub niezgodne z warunkami zaproszenia do składania ofert zostaną odrzucone (').(') Odrzucenie = oferta zostaje odsunięta bez dalszego badania.
Odniesienie do §§ 9, 11 i 12 norweskiego rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 1994 r. w sprawie procedur przetargowych związanych ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, wdrażającego art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92).
Sekcja 9: Szczegóły dotyczące ofert złożonych po terminie
Oferty nadchodzące po dacie zamknięcie okresu przedkładania ofert, patrz sekcja 6, zostają odrzucone, jako złożone po terminie, i zwrócone.
Jednakże, nie odnosi się to do ofert, które nadeszły po dacie zamknięcia, ale przed otwarciem ofert, pod warunkiem że data stempla pocztowego wyraźnie wskazuje, że uwzględniając normalne terminy usług pocztowych, oferta taka została wysłana odpowiednio wcześnie, aby mogła dojść przed nieprzekraczalnym terminem, lub pod warunkiem że zainteresowany oferent udowodni to na podstawie kwitu Poczty Norweskiej, przed otwarciem ofert.
Decyzja dotycząca odrzucenia oraz powody tegoż zostają wpisane w rejestrze ofert.
Sekcja 11: Odrzucenie
1.
Oferta zostaje odrzucona jeżeli oferta ta, w formie na dzień zamknięcia, nie spełnia wymagań związanych z uczestnictwem w konkursie, patrz sekcja 3.
2.
W wyniku bliższej oceny, oferta może zostać odrzucona, jeżeli:
a) oferta ta nie zawiera wszystkich informacji przewidzianych w zaproszeniu do składania ofert;
b) oferta ta nie określa wymaganej rekompensaty, przewidzianej w zaproszeniu do składania ofert, patrz sekcja 8 lit. h);
c) oferent nie jest w stanie rozpocząć działalności w terminie przewidzianym w zaproszeniu do składania ofert, patrz sekcja 8 lit. p);
d) oferta ta żąda rekompensaty, która jest niewspółmierna w stosunku do przedmiotowej usługi, a oferent nie jest w stanie podać satysfakcjonującego wytłumaczenie takiego stanu rzeczy.
Rejestr ofert jasno określa, które oferty są odrzucone i z jakich powodów, patrz sekcja 10, lit. r).
Sekcja 12: Kryteria wykluczenia oferentów
1.
W czasie wyboru oferenta i przyznawania zlecenia, zleceniodawca może wykluczyć oferenta, który:
a) zbankrutował, jest stroną w postępowaniu układowym lub w trakcie rozwiązania, zawiesił swoją działalność gospodarczą lub jest w podobnej sytuacji wynikłej z podobnych procedur w rozumieniu narodowych praw i przepisów;
b) jest pozwanym w postępowaniu o ogłoszenie upadłości, układowym, dotyczącym orzeczenia przymusowego rozwiązania lub w innych podobnych postępowaniach w rozumieniu narodowych praw i przepisów;
c) został skazany na mocy ostatecznego wyroku za zaniedbania swoich obowiązków zawodowych;
d) został uznany winnym poważnego uchybienia w odniesieniu do norm zawodowych i etycznych w swojej dziedzinie, co zostało udowodnione na podstawie jakiegokolwiek środka uznanego przez zleceniodawcę;
e) nie wypełnił swoich obowiązków związanych z płatnościami podatków i opłat zgodnych z narodowymi prawami państwa swojej siedziby, lub Norwegii;
f) został uznany winnym poważnych nieścisłości w zakresie dostarczonych informacji, które są wymagane w sekcjach 8 i 13.
2.
W sytuacji gdy zleceniodawca wymaga od oferenta dowodu na to, że w odniesieniu do niego nie stosuje się żaden z przypadków wymienionych w punkcie 1 lit. a), b), c), e) lub l), za wystarczający dowód zleceniodawca może przyjąć:
a) w przypadku lit. a), b) i c), wypis z Krajowego Rejestru Skazanych lub Krajowego Rejestru Upadłości, a w przypadku braku takiego dokumentu, ekwiwalentny dokument wydany przez władze administracyjne w kraju oferenta lub w kraju, w którym oferent obecnie działa, który to dokument wykaże, że w stosunku do oferenta nie odnosi się żaden z wymienionych przypadków;
b) w przypadku lit. e) lub f), świadectwo wystawione przez właściwe władze w odpowiednim państwie.
Ministerstwo Transportu i Komunikacji zastrzega sobie prawo do późniejszych negocjacji, jeżeli wszystkie przedłożone oferty okażą się nieprawidłowe [patrz sekcja 11 rozporządzenia nr 256 z dnia 15 kwietnia 1994 r. w sprawie procedur przetargowych związanych ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, wdrażającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 2408/92 (patrz przypis nr 1powyżej)], nie do przyjęcia [patrz rozdział III sekcja 5] lub nieodpowiednie. Negocjacje takie muszą być zgodne z nałożonymi zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych i nie mogą wnosić istotnych zmian do pierwotnych warunków przetargu [patrz sekcja 4 nr 2 do norweskiego rozporządzenia z dnia 15 kwietnia 1994 r. w sprawie procedur przetargowych związanych ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, wdrażającego art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92].
Jeżeli późniejsze negocjacje nie doprowadzą do rozwiązania, które byłoby do przyjęcia (5), Ministerstwo Transportu i Komunikacji zastrzega sobie prawo do unieważnienia całej procedury przetargowej.
W takim przypadku, możliwe jest opublikowanie nowego zaproszenia do składania ofert, na nowych warunkach.
Jeżeli w wyniku przetargu zaistnieją ku temu uzasadnione przyczyny, Ministerstwo Transportu i Komunikacji zastrzega sobie prawo do nieprzyjęcia [nieprzyjęcie = oferta zostaje zamknięta po ocenie oferty (i jej zawartości)] każdej z lub wszystkich ofert.
Złożona oferta jest wiążąca dla oferenta do momentu przyznania usługi.
5.
Przyznanie zamówienia
5.1 Zasadą, zobacz sekcja 5.2 niniejszej publikacji, jest, że usługę przyznaje się w odniesieniu do oferty, która zakłada najniższą kwotę rekompansaty na okres od 1 sierpnia 2005 r. do 31 lipca 2008 r.
5.2 Jeżeli wybór oferty zgodnie z zapisami 5.1 nie jest możliwy, ponieważ kilka ofert zakłada identyczne kwoty rekompensaty, wybrana zostaje oferta, w której oferuje się największą liczbę miejsc na okres od 1 sierpnia 2005 r. do 31 lipca 2008 r.
6.
Dokumentacja przetargowa: Pełna dokumentacja dotycząca zaproszenia do składania ofert, zawierająca dokumenty dotyczące nałożenia zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych, szczegółowe zasady zaproszenia do składania ofert (norweskie rozporządzenie w sprawie procedur przetargowych związanych ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92), standardową umowę oraz budżet związany z przetargiem, jest bezpłatna i dostępna w jednostce zlecającej:
Ministerstwo Transportu i Komunikacji, POBox 8010 Dep, N-0030 Oslo. Tel.: (47) 22 24 83 53. Fax: (47) 22 24 56 09.
Dokumentacja ta jest również dostępna w Internecie:
http://www.odin.dep.no/sd/norsk/aktuelt/anbud.
7.
Rekompensata finansowa: Przedłożone oferty są zgodne z budżetem związanym z przetargiem, załączonym do dokumentacji przetargowej, i w sposób jasny podają wartość rekompensaty, w koronach norweskich (NOK), wymaganej za obsługę przedmiotowej/ych usługi/usług w okresie obowiązywania umowy od 1 sierpnia 2005 r. do 31 lipca 2008 r.
Oferty opierają się o poziom taryf dla pierwszego roku działalności, tj. od 1 sierpnia 2005 r. do 31 lipca 2006 r.
Dokładna kwota rekompensaty przyznanej na drugi i trzeci rok działalności będzie opierać się o korektę budżetu przetargowego, uwzględniającą dochody i koszty operacyjne.
Korekty takie będą mieścić się w granicach indeksu cen konsumenckich za okres 12 miesięcy, kończący się 15 lutego tego samego roku, publikowanego przez Urząd Statystyczny Norwegii (http://www.ssb.no/english/subjects/08/02/10/kpi_en).
Operator zatrzymuje całość dochodów wygenerowanych z tytułu usług i pozostaje w pełni odpowiedzialny za wydatki, jednakże istnieje możliwość renegocjacji, zgodnie ze standardową umową, w razie istotnych i nieprzewidywalnych zmian w zakresie założeń leżących u podstaw tej umowy.
8.
Taryfy i rozkłady lotów: Przedłożone oferty określą taryfy i związane z nimi warunki.
Taryfy pozostają zgodne ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych.
Ministerstwo Transportu i Komunikacji zastrzega sobie prawo do zmiany okólnika Ministerstwa wydanego pod nr 8/97 w sprawie procedur związanych z programami ruchu i taryfami w odniesieniu do regularnych usług lotniczych w Norwegii.
9.
Czas trwania, zmiany i rozwiązanie umowy: Umowa rozpoczyna się 1 sierpnia 2005 r. i wygasa 31 lipca 2008 r.
Przeglądu wykonania umowy dokona się wspólnie z przewoźnikiem w ciągu sześciu tygodni od chwili zakończenia czasu trwania umowy.
Umowy nie wolno zmieniać, chyba że dane zmiany pozostają zgodne ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych.
Jakiekolwiek zmiany umowy zostaną zapisane w aneksie do tej umowy.
10.
Naruszenie postanowień/unieważnienie umowy: W przypadku istotnego naruszenia postanowień umowy, może ona zostać wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym przez stronę, wobec której to naruszenie miało miejsce.
Zgodnie z restrykcjami wynikającymi z prawa upadłościowego, Ministerstwo Transportu i Komunikacji może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym jeżeli dany operator staje się niewypłacalny, rozpoczyna postępowanie układowe z wierzycielami lub bankrutuje.
Podobnie, Ministerstwo Transportu i Komunikacji może wypowiedzieć umowę w innych przypadkach, o których mowa w sekcji 12 rozporządzenia w sprawie procedur przetargowych związanych ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych, które to rozporządzenie jest dołączone do dokumentacji przetargowej. (http://www.lovdata.no/for/sf/sd/sd-19940415-0256.html).
Jeżeli operator, z powodu siły wyższej lub innych czynników poza jego kontrolą, nie jest w stanie sprostać zobowiązaniom z tytułu wykonywania usług publicznych, określonym w umowie, przez okres dłuższy niż cztery z sześciu ostatnich miesięcy, umowa może zostać rozwiązana za jednomiesięcznym wypowiedzeniem w formie pisemnej.
Ministerstwo Transportu i Komunikacji może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli operatorowi cofnięto licencję lub licencja nie została odnowiona.
Bez względu na jakiekolwiek działania naprawcze, rekompensata finansowa zostaje zmniejszona proporcjonalnie do liczby lotów odwołanych z powodów bezpośrednio przypisanych przewoźnikowi, jeżeli liczba lotów odwołanych z takich powodów w roku działalności przekracza 1,5 % planowanej liczby lotów.
11.
Kody lotnicze: Loty nie mogą być oznaczone kodami lotniczymi innymi niż własne kody oferenta i nie mogą być częścią żadnej umowy o lotach łączonych (code-share).
12.
Składanie ofert: Oferty należy przesyłać listami poleconymi za potwierdzeniem odbioru, a data stempla będzie przyjmowana jako dowód nadania, lub dostarczać osobiście za potwierdzeniem odbioru pod następujący adres:
Ministerstwo Transportu i Komunikacji,
Akersgata 59 (adres dla odwiedzających),
POBox 8010 Dep, N-0030 Oslo,
nie później niż 6.12.2004 do godziny 15.00 (czasu lokalnego).
Wszystkie oferty należy przedłożyć w 3 (trzech) egzemplarzach.
13.
Ważność zaproszenia do składania ofert: Niniejsze zaproszenie do składania ofert jest ważne jedynie w przypadku, jeżeli w ciągu dwóch miesięcy od ostatniego dnia na składanie ofert, patrz sekcja 12 niniejszej publikacji, żaden przewoźnik lotniczy z EOG nie dostarczy do Ministerstwa Transportu i Komunikacji udokumentowanego dowodu rozpoczęcia regularnych lotów na dzień 1 sierpnia 2005 r., zgodnie ze zobowiązaniami z tytułu wykonywania usług publicznych nałożonymi na trasę Veroy Bodo A-R oraz bez wymagań w zakresie rekompensaty finansowej lub ochrony rynkowej.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2004/C 276/02)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej, Komisja zawiadamia, że o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury, tak by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Telex COMEU B 21877, telefaks: (32-2) 295 65 05.
Komunikat Komisji
Odnowienie Komitetu Doradczego ds. rybołówstwa i akwakultury
(2004/C 277/05)
Komitet Doradczy ds. rybołówstwa i akwakultury został odnowiony decyzją 1999/478/WE z dnia 14 lipca 1999 r. [1]
Zgodnie z art. 52 ust. 3 Aktu Przystąpienia Cypru, Republiki Czeskiej, Estonii, Litwy, Łotwy Malty, Polski, Słowenii, Słowacji i Węgier, Komitet ten musi zostać w całości odnowiony z chwilą przystąpienia.
Komisja postanowiła zatem odnowić następująco Komitet Doradczy ds. rybołówstwa i akwakultury na okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 30 kwietnia 2007 r.:
+++++ TABLE +++++
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 187 z 20.7.1999, str. 70.
Oświadczenie Komisji w sprawie art. 7 ust. 4 Protokołu nr 3 w sprawie cukru AKP załącznika V do Umowy o partnerstwie AKP-WE
Zawiadomienie o zakresie produktu w postępowaniu antydumpingowym dotyczącym przywozu kwasu trichloroizocyjanurowego (TCCA) pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej
(2004/C 283/03)
Dnia 10 lipca 2004 r. Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu kwasu trichloroizocyjanurowego (TCCA) pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej [1] ("omawiany produkt").
1.
Wyjaśnienie dotyczące zakresu produktu
Skarżący (Europejska Rada Przemysłu Chemicznego) poinformował, że formularze wysłane przez służby Komisji do zainteresowanych stron nie obejmują całości omawianego produktu opisanego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania.
W związku z tym Komisja uważa za rozsądne przypomnienie, że zakres produktu w omawianym postępowaniu obejmuje, jak jest to określone w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, zarówno kwas trichloroizocyjanurowy (znany także pod międzynarodową niezastrzeżoną prawnie nazwą "symclosene"), jak i jego preparaty, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, zwykle zgłaszane pod kodami CN ex29336980 i ex38084020.
Powyższe kody CN podano wyłącznie w celach informacyjnych.
2.
Procedura
Biorąc pod uwagę powyższe i fakt, że kwestionariusze wysłane przez służby Komisji do zainteresowanych stron w lipcu 2004 r. objęły tylko pewną część omawianego produktu opisanego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, w celu zapewnienia kompletnych informacji, które Komisja uważa za niezbędne do niniejszego postępowania, Komisja wyśle nowe kwestionariusze do przemysłu wspólnotowego, wybranych eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej, do stowarzyszeń eksporterów/producentów, do importerów, do stowarzyszeń importerów wymienionych w omawianej skardze oraz do władz kraju wywozu, którego dotyczy postępowanie.
W świetle powyższego i w celu uniknięcia wątpliwości wszystkie zainteresowane strony powinny niezwłocznie skontaktować się z Komisją faksem, nie później niż w terminie ustalonym w pkt 4 lit. a) poniżej, w celu sprawdzenia, czy znajdują się one na liście w skardze i, jeśli jest to konieczne, w celu złożenia wniosku o otrzymanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 4 lit. b) poniżej, obowiązującym wszystkie zainteresowane strony.
Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się ponownie do przedstawienia opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenia potwierdzających dowodów.
Wymienione informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 4 lit. b) poniżej.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że złożyły wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 4 lit. c) poniżej.
3.
Procedura oceny interesu Wspólnoty
Procedura oceny interesu Wspólnoty w omawianym postępowaniu jest określona w pkt 5.2 zawiadomienia o wszczęciu postępowania, które zostało opublikowane dnia 10 lipca 2004 r.
Procedura pozostaje bez zmian, z wyjątkiem faktu, że strony mogą zgłosić się i dostarczyć Komisji informacje w nowym terminie ustalonym w pkt 4 lit. b) poniżej.
Strony, które postąpiły zgodnie z poprzednim zdaniem, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny być wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 4 lit. c) poniżej.
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 rozporządzenia (WE) nr 384/69 [2] ("rozporządzenie podstawowe") zostanie uwzględniona wyłącznie, jeżeli będzie poparta materiałem dowodowym w momencie jej przedstawiania.
4.
Terminy
a) Termin zwracania się o kwestionariusz przez strony
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza w jak najszybszym terminie, lecz nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
b) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
c) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni, o ile nie wskazano inaczej.
5.
Wnioski pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie wnioski i prośby przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane jako "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Fax (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877.
6.
Brak współpracy
Przypomina się, że w przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do informacji lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim czasie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia tymczasowe lub końcowe, potwierdzające lub przeczące, mogą być dokonane zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji, informacje te nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego powodu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być dla wymienionej strony mniej korzystny niż w przypadku jej współpracy.
7.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia podstawowego, w ciągu 15 miesięcy od daty opublikowania (tj. 10 lipca 2004 r.) zawiadomienia o wszczęciu postępowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia podstawowego tymczasowe środki mogą zostać nałożone nie później niż 9 miesięcy od daty opublikowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
-------------------------------------------------- [1] Dz.U. C 178 z 10.7.2004, str. 2.
[2] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu niektórych stalowych lin lub kabli pochodzących z Republiki Korei
(2004/C 283/05)
Komisja otrzymała skargę na podstawie art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1]("rozporządzenie podstawowe"), w sprawie rzekomego przywozu niektórych stalowych lin i kabli pochodzących z Republiki Korei ("przedmiotowy kraj"), po cenach dumpingowych i powodującego tym samym poważne szkody dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skarga została wniesiona w dniu 11 października 2004 r. przez Komitet Łącznikowy Europejskiej Branży Lin Stalowych (European Wire Rope Industries - "EWRIS") ("skarżący") w imieniu producentów reprezentujących znaczną część, w niniejszym przypadku ponad 50 %, całkowitej wspólnotowej produkcji niektórych stalowych lin i kabli.
2.
Produkt
Produktem rzekomo przywożonym po cenach dumpingowych są liny i kable, w tym zamknięte liny z żelaza lub stali, lecz nie ze stali nierdzewnej, o maksymalnym wymiarze przekroju poprzecznego przekraczającym 3 mm, z zamocowanymi łącznikami lub bez łączników, pochodzące z Republiki Korei ("przedmiotowy produkt"), zazwyczaj zgłaszane w ramach kodów CN 73121082, 73121084, 73121086 i 73121088 oraz 73121099.
Wymienione kody CN podaje się jedynie w celach informacyjnych.
3.
Zarzut dumpingu
W przypadku Republiki Korei zarzut dumpingu oparty jest na porównaniu wartości normalnej, ustalonej na podstawie cen krajowych, z cenami eksportowymi przedmiotowego produktu przy sprzedaży do Wspólnoty.
Margines dumpingu, wyliczony na tej podstawie, jest istotny.
4.
Zarzut szkody
Skarżący przedstawił dowody wskazujące na to, że nastąpił wzrost przywozu przedmiotowego produktu z Republiki Korei, zarówno w wielkościach bezwzględnych ogółem, jak i pod względem udziału w rynku.
Zarzuca się, że wielkość sprzedaży oraz ceny przywożonego przedmiotowego produktu, poza innymi konsekwencjami, miały negatywny wpływ na wysokość cen stosowanych przez przemysł wspólnotowy, przynosząc poważne niepożądane konsekwencje dla sytuacji finansowej przemysłu wspólnotowego.
5.
Procedura
Po stwierdzeniu po konsultacji z Komitetem Doradczym, że skarga została wniesiona przez przemysł wspólnotowy lub w jego imieniu oraz że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie postępowania, Komisja niniejszym wszczyna dochodzenie zgodnie z art. 5 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura w celu stwierdzenia dumpingu i szkody
W wyniku dochodzenia ustalone zostanie, czy przedmiotowy produkt pochodzący z Republiki Korei jest przedmiotem dumpingu oraz czy dumping ten spowodował powstanie szkody.
a) Kontrola wyrywkowa
Z uwagi na dużą liczbę stron uczestniczących w niniejszym postępowaniu, Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa eksporterów/producentów w Republice Korei
W celu umożliwienia Komisji podjęcia decyzji co do konieczności kontroli wyrywkowej, a jeżeli taka konieczność istnieje, w celu umożliwienia wyboru próby, niniejszym uprasza się wszystkich eksporterów/producentów lub przedstawicieli działających w ich imieniu, aby dokonali zgłoszenia kontaktując się z Komisją i aby dostarczyli następujących informacji na temat ich firmy lub firm w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) oraz w formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres poczty elektronicznej, numery telefonu i faksu i/lub teleksu oraz wskazanie osoby odpowiedzialnej za kontakty,
- obrót wyrażony w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu sprzedanego w wywozie do Wspólnoty w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.
- obrót wyrażony w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu na rynku wewnętrznym w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.
- wskazanie, czy firma ma zamiar ubiegać się o ustalenie indywidualnego marginesu dumpingu [2] (o ustalenie marginesów indywidualnych mogą występować jedynie producenci),
- dokładne określenie działalności firmy w odniesieniu do produkcji przedmiotowego produktu,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich firm powiązanych [3] zajmujących się produkcją i/lub sprzedażą przedmiotowego produktu (wywóz i/lub sprzedaż na rynku wewnętrznym),
- wszelkie inne istotne informacje pomagające Komisji w dokonaniu wyboru próby,
- wskazanie, czy firma lub firmy wyrażają zgodę na ich włączenie do próby, co oznacza konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i zaakceptowania dochodzenia na miejscu, prowadzonego w sprawie ww. odpowiedzi.
Dodatkowo Komisja będzie kontaktować się z władzami kraju wywozu oraz ze znanymi stowarzyszeniami/organizacjami eksporterów/producentów w celu uzyskania informacji uznanych za konieczne w celu dokonania przez nią wyboru próby eksporterów/producentów.
ii) Kontrola wyrywkowa importerów
W celu umożliwienia Komisji podjęcia decyzji co do konieczności kontroli wyrywkowej, a jeżeli taka konieczność istnieje, w celu umożliwienia wyboru próby, niniejszym uprasza się wszystkich importerów lub przedstawicieli działających w ich imieniu, aby zgłosili się do Komisji i dostarczyli następujące informacje na temat ich firmy lub firm, w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) oraz w formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres poczty elektronicznej, numery telefonu i faksu i/lub teleksu oraz wskazanie osoby odpowiedzialnej za kontakty,
- obrót firmy ogółem wyrażony w euro w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.,
- liczba zatrudnionych ogółem,
- dokładne określenie działalności firmy w odniesieniu do przedmiotowego produktu,
- wielkość w tonach i wartość w euro w odniesieniu do przywozu i odsprzedaży na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. przywożonego przedmiotowego produktu, pochodzącego z Republiki Korei,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich firm powiązanych [0] zajmujących się produkcją i/lub sprzedażą przedmiotowego produktu,
- wszelkie inne istotne informacje pomagające Komisji w dokonaniu wyboru próby,
- wskazanie, czy firma lub firmy wyraża(-ją) zgodę na jej (ich) włączenie do próby, co oznacza konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w kwestionariuszu i zaakceptowania dochodzenia na miejscu, prowadzonego w sprawie ww. odpowiedzi.
Dodatkowo Komisja będzie kontaktować się ze znanymi stowarzyszeniami importerów w celu uzyskania informacji uznanych za konieczne w celu dokonania przez nią wyboru próby importerów.
iii) Kontrola wyrywkowa producentów wspólnotowych
Z uwagi na dużą liczbę producentów wspólnotowych popierających skargę, Komisja zamierza przeprowadzić dochodzenie w sprawie szkody dla przemysłu wspólnotowego poprzez zastosowanie kontroli wyrywkowej.
Aby umożliwić Komisji dokonanie wyboru próby, niniejszym uprasza się wszystkich producentów wspólnotowych o dostarczenie następujących informacji na temat ich firmy lub firm w terminie wyznaczonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) niniejszego zawiadomienia:
- nazwa, adres, adres poczty elektronicznej, numery telefonu i faksu i/lub teleksu oraz wskazanie osoby odpowiedzialnej za kontakty,
- obrót firmy ogółem wyrażony w euro w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.,
- dokładne określenie działalności firmy w odniesieniu do produkcji przedmiotowego produktu,
- wartość sprzedaży przedmiotowego produktu (w euro) zrealizowanej na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.,
- wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu (w tonach) na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.,
- wielkość produkcji przedmiotowego produktu (w tonach) w okresie od dnia 1 lipca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich firm powiązanych [0] zajmujących się produkcją i/lub sprzedażą przedmiotowego produktu,
- wszelkie inne istotne informacje pomagające Komisji w dokonaniu wyboru próby,
- wskazanie, czy firma lub firmy wyrażają zgodę na ich włączenie do próby, co oznacza konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w kwestionariuszu i zaakceptowania dochodzenia na miejscu, prowadzonego w sprawie ww. odpowiedzi.
iv) Końcowy wybór próby
Wszystkie zainteresowane strony zamierzające przedłożyć istotne informacje dotyczące wyboru prób muszą to uczynić w terminie wyznaczonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia,
Komisja zamierza dokonać końcowego wyboru prób po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które zadeklarowały gotowość do włączenia się do próby.
Firmy włączone do próby muszą odpowiedzieć na pytania zadane w kwestionariuszu, w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia, jak również muszą współpracować w czasie prowadzenia dochodzenia.
W razie braku współpracy w odpowiednim zakresie, Komisja może dokonywać ustaleń zgodnie z art. 17 ust. 4 i art. 18 rozporządzenia podstawowego, w oparciu o fakty dostępne.
Ustalenia dokonane na podstawie faktów dostępnych mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, co zostało wyjaśnione w pkt 8 niniejszego zawiadomienia.
b) Kwestionariusze
Aby uzyskać informacje uznane za niezbędne w celu prowadzenia dochodzenia, Komisja prześle kwestionariusze do przemysłu wspólnotowego objętego kontrolą wyrywkową, jak również do wszelkich stowarzyszeń producentów we Wspólnocie, objętych kontrolą wyrywkową eksporterów/producentów w Republice Korei, stowarzyszeń eksporterów/producentów, objętych kontrolą wyrywkową importerów, wszelkich stowarzyszeń importerów wymienionych w skardze oraz do władz danego kraju wywozu.
W każdym przypadku, wszystkie strony powinny skontaktować się niezwłocznie z Komisją za pośrednictwem faksu, lecz nie później niż w terminie określonym w pkt. 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, w celu stwierdzenia, czy zostały wymienione w skardze oraz, w razie potrzeby, powinny zażądać wydania kwestionariusza, zważywszy, że termin określony w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia stosuje się do wszystkich wyżej określonych zainteresowanych stron.
c) Gromadzenie informacji i prowadzenie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony wzywa się do przedstawiania swoich opinii, przedstawienia informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenia potwierdzających dowodów.
Powyższe informacje oraz potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem, że złożą stosowny wniosek wykazujący istnienie konkretnych powodów, dla których strony te powinny zostać przesłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego oraz w przypadku, gdy zarzuty wystąpienia dumpingu oraz spowodowanej wskutek tego szkody znajdują uzasadnienie, zostanie podjęta decyzja co do tego, czy przyjęcie środków antydumpingowych nie byłoby sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego względu przemysł wspólnotowy, importerzy, reprezentatywne stowarzyszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumenckie, o ile udowodnią, że istnieje obiektywny związek pomiędzy ich działalnością a przedmiotowym produktem, mogą zgłosić się i dostarczyć Komisji informacje w terminach ogólnych określonych w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Strony, które postąpiły zgodnie ze zdaniem poprzednim, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie określając konkretne powody, dla których powinny zostać przesłuchane, w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
Należy zauważyć, że informacje dostarczone zgodnie z art. 21 są brane pod uwagę jedynie w przypadku ich poparcia rzeczywistymi dowodami w momencie złożenia.
6.
Terminy
a) Terminy ogólne
i) Dla stron zwracających się z prośbą o wydanie kwestionariusza
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o wydanie kwestionariusza możliwie jak najszybciej, lecz nie później niż w ciągu 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz stron przedstawiających inne informacje
Jeżeli ich oświadczenia mają zostać uwzględnione w toku dochodzenia, wszystkie zainteresowane strony muszą dokonać zgłoszenia kontaktując się z Komisją, przedstawić swoje opinie i złożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub wszelkie inne informacje w ciągu 40 dni licząc od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, chyba, że ustalono inaczej.
Zwraca się uwagę na fakt, iż wykonywanie większości proceduralnych praw określonych w rozporządzeniu podstawowym jest uzależnione od zgłoszenia się przez stronę w wyżej wymienionym okresie.
Firmy wybrane do próby muszą złożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminach określonych w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą również ubiegać się o przesłuchanie przez Komisję w ramach wyżej wspomnianego 40 dniowego okresu.
b) Termin specjalny w odniesieniu do kontroli wyrywkowej
i) Informacje określone w pkt 5.1 lit. a) ppkt i), pkt 5.1 lit. a) ppkt ii) oraz pkt 5.1 lit. a) ppkt iii) powinny dotrzeć do Komisji w ciągu 15 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zważywszy że Komisja zamierza konsultować się z zainteresowanymi stronami, które zadeklarowały gotowość do włączenia się do próby przy dokonywaniu przez nią końcowego wyboru, w ciągu 21 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszelkie pozostałe istotne informacje w odniesieniu do wyboru próby, określone w pkt 5.1 lit. a) ppkt iv) muszą dotrzeć do Komisji w ciągu 21 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Odpowiedzi na pytania zadane w kwestionariuszach udzielone przez strony poddane kontroli wyrywkowej, muszą dotrzeć do Komisji w ciągu 37 dni od dnia notyfikacji ich włączenia do próby.
7.
Pisemne przedłożenia, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie przedłożenia i wnioski zainteresowanych stron muszą być sporządzone na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba, że ustalono inaczej) i muszą zawierać nazwę, adres, adres poczty elektronicznej, numery telefonu i faksu, i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszelkie pisemne przedłożenia, w tym informacje żądane na podstawie niniejszego zawiadomienia, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz korespondencja dostarczana przez zainteresowane strony z klauzulą poufności, otrzymują oznaczenie "Zastrzeżone" [4] oraz zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego załącza się do nich wersję jawną, która nosi oznaczenie "Do wiadomości zainteresowanych stron".
Adres Komisji do korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Fax (+32-2) 295 65 05
Telex COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
Jeżeli którakolwiek z zainteresowanych strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie zapewnia niezbędnych informacji w wymaganych terminach, albo znacznie utrudnia dochodzenie, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego ustalenia tymczasowe lub ostateczne, pozytywne bądź negatywne, mogą zostać dokonane w oparciu o fakty dostępne.
W razie stwierdzenia, że zainteresowana strona złożyła informacje fałszywe lub wprowadzające w błąd, informacje takie pomija się i można wykorzystać fakty dostępne.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, a w związku z tym ustalenia zostają dokonane w oparciu o fakty dostępne zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla danej strony, niż w przypadku jej pełnej współpracy.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia podstawowego w ciągu 15 miesięcy od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, środki tymczasowe można zastosować nie później niż w ciągu 9 miesięcy od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] O indywidualne marginesy dumpingu można występować w oparciu o art. 17 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, w przypadku firm niewłączonych do próby.
[3] W celu uzyskania informacji dotyczących znaczenia pojęcia firm powiązanych należy odnieść się do art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[0] W celu uzyskania informacji dotyczących znaczenia pojęcia firm powiązanych należy odnieść się do art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[0] W celu uzyskania informacji dotyczących znaczenia pojęcia firm powiązanych należy odnieść się do art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[4] Oznacza to, że dokument jest przeznaczony jedynie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) oraz art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art.VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe)
Zawiadomienie o wszczęciu częściowej rewizji tymczasowej środków antydumpingowych stosowanych względem przywozu niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzącej z Rosji
(2004/C 285/03)
Komisja otrzymała wniosek o przeprowadzenie częściowej rewizji tymczasowej zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] (zwanego dalej "rozporządzeniem podstawowym").
1.
Wniosek o rewizję
Wniosek został złożony przez publiczną spółkę akcyjną Rusal Sayanal (zwaną dalej "wnioskodawcą"), eksportera z Rosji.
2.
Produkt
Produktem poddawanym rewizji jest folia aluminiowa o grubości nie mniejszej niż 0,009 mm i nie większej niż 0,018 mm, bez podłoża, walcowana, ale nieobrobiona dalej, w rolkach o szerokości nieprzekraczającej 650 mm, pochodząca z Rosji (zwana dalej "rozpatrywanym produktem"), w normalnych przypadkach zgłaszana w ramach kodu CN ex76071110.
Kod CN jest podany tylko dla celów informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obowiązującymi obecnie środkami są ostateczne cła antydumpingowe nałożone na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 950/2001 [2] na przywóz folii aluminiowej pochodzącej między innymi z Rosji.
4.
Powody przeprowadzenia rewizji
Wniosek na mocy art. 11 ust. 3 zawiera oparte na domniemaniu faktycznym dowody, że okoliczności, na podstawie których wprowadzono środki, zmieniły się i zmiany te mają charakter trwały.
Wnioskodawca twierdzi i przedstawia dowody, że porównanie normalnej wartości opartej na jego własnych kosztach i cenach oraz cen eksportowych do UE, prowadziłoby do ograniczenia dumpingu znacznie poniżej poziomu istniejących środków.
W związku z powyższym dalsze nakładanie środków na istniejących poziomach, opartych na wcześniej określonym poziomie dumpingu, nie jest już konieczne w celu skompensowania dumpingu.
5.
Procedura określania dumpingu
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i stwierdzeniu, że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie częściowej rewizji tymczasowej, Komisja niniejszym wszczyna rewizję zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego ograniczoną w zakresie do badania dumpingu odnośnie do wnioskodawcy.
W dochodzeniu przeprowadzona zostanie ocena konieczności utrzymania, zniesienia lub zmiany istniejących środków w odniesieniu do wnioskodawcy.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne w dochodzeniu Komisja wyśle kwestionariusze do wnioskodawcy oraz władz kraju wywozu.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że złożyły one wniosek wskazujący, iż istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
6.
Terminy
a) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż skorzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
b) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
7.
Wnioski pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie wnioski i prośby przedłożone przez zainteresowane strony muszą być dokonane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz muszą wskazywać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie wnioski pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Bruksela
Faks (+32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w odpowiednim terminie lub znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia, pozytywne bądź negatywne, mogą zostać dokonane w oparciu o fakty dostępne, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła informacje nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd, informacje takie nie są brane pod uwagę i można wykorzystać dostępne fakty, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
Jeżeli zainteresowana strona nie podejmuje współpracy bądź współpracuje tylko częściowo i wykorzystane zostają dostępne fakty, wynik może być mniej korzystny dla tej strony niż w przypadku podjęcia współpracy.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 134 z 17.5.2001, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 998/2004 (Dz.U. L 183 z 20.5.2004, str. 4). Patrz również: zawiadomienie 2004/C 193/03 (Dz.U. C 193 z 29.7.2004, str. 3) dotyczące zmiany nazwy i adresu publicznej spółki akcyjnej Rusal Sayanal.
[3] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
Podatek od wartości dodanej (VAT)
Zwolnione z podatku złoto inwestycyjne
Wykaz złotych monet spełniających kryteria ustanowione w art. 26b pkt A ppkt ii) dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. zmienionej dyrektywą Rady 98/80/WE z dnia 12 października 1998 r. (specjalny program dotyczący złota inwestycyjnego)
(2004/C 285/05)
Obowiązuje w 2005 r.
NOTA WYJAŚNIAJĄCA
a) Niniejszy wykaz odzwierciedla informacje przesłane przez Państwa Członkowskie do Komisji w terminie ustalonym w art. 26b pkt A szóstej dyrektywy (zmienionej dyrektywą 98/80/WE z dnia 12 października 1998 r.).
b) Monety objęte niniejszym wykazem uważane są za spełniające kryteria art. 26b i dlatego też będą traktowane jako złoto inwestycyjne.
W konsekwencji ich dostawa jest zwolniona z podatku od wartości dodanej przez cały rok 2005.
c) Zwolnienie będzie miało zastosowanie do każdej emisji monet wyszczególnionych w niniejszym wykazie, z wyłączeniem emisji monet opatrzonych próbą mniejszą niż 900 tysięcznych.
d) Jednakże w przypadku gdy monety nie wyszczególniono w niniejszym wykazie, jej dostawa będzie zwolniona z podatku wówczas gdy moneta spełnia kryteria zwolnienia ustanowione w szóstej dyrektywie.
e) Wymieniony wykaz jest uporządkowany alfabetycznie, według nazw krajów i nominałów monet.
W ramach tej samej kategorii monet wykaz jest uporządkowany według rosnącej wartości danej waluty.
f) W wykazie nominały monet odzwierciedlają walutę wskazaną na monecie.
Jednakże w przypadku gdy na monecie nie określono waluty używając alfabetu rzymskiego, tam gdzie jest to możliwe, jej nominał podano w nawiasach.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
Wytyczne na lata 20052006 dla projektów przygotowawczych "Life-środowisko"
(2004/C 287/02)
Artykuł 4.2 lit. b) regulaminu LIFE przewiduje możliwość finansowania specjalnych projektów zwanych "przygotowawczymi".
Definiuje się je jako "...projekty będące przygotowaniem do tworzenia nowych działań i instrumentów Wspólnoty i/lub aktualizujące legislację i polityki dotyczące środowiska".
Celem wytycznych jest zdefiniowanie zakresu takich projektów i zapewnienie pomocy wnioskodawcom poprzez dostarczenie odpowiednich informacji.
Ponadto obejmują one spis i krótki opis tematów projektów przygotowawczych w 2005 i 2006.
Wytyczne te są także dostępne na stronie programu LIFE pod następującym adresem: http://europa.eu.int/comm/environment/life/home.htm
Zakres
Celem projektów przygotowawczych powinno być wyłącznie wspieranie tworzenia nowych polityk ekologicznych lub aktualizacja istniejących.
Należy nadać priorytet nowej polityce lub aktualizacji polityk wskazanych w strategii tematycznej przewidzianej VI Programem Działań Ekologicznych (6 EAP) lub projektom niezbędnym do osiągnięcia celów podanych w obszarach priorytetowych 6 EAP.
Projekty przygotowawcze powinny zatem odpowiadać szczególnym potrzebom w sektorze tworzenia polityki.
Są jednoznacznie różne od projektów demonstracyjnych, gdyż celem ich nie jest wdrożenie istniejącej polityki.
Różnią się one także od projektów demonstracyjnych, gdyż nie muszą spełniać takich kryteriów, jak innowacyjność, demonstracyjność i odtwarzalność.
Projekty przygotowawcze powinny także uwzględniać istniejące wyniki badań dotyczących tworzenia polityki, także tych, które są finansowane w ramach programów ramowych badań wspólnotowych.
Ich celem powinno być zwiększenie synergii z dawnymi i bieżącymi badaniami w tej dziedzinie.
Działania
Projekty przygotowawcze mogą obejmować szeroki zakres działań niezbędnych do realizacji celu.
Mogą obejmować działania o charakterze intelektualnym, jak badania, analizy, zbieranie danych, itp.
Mogą także obejmować bardziej konkretną działalność, np. działania pilotażowe.
Działania nieobjęte są takie same jak w przypadku projektów demonstracyjnych obejmujących np. inwestycje na dużą skalę, zakup gruntów i podstawowe badania naukowe.
Czas trwania
Projekty przygotowawcze powinny mieścić się w okresie planowania przewidzianym dla rozwoju polityki/ jej aktualizacji, dla polityki, dla której są przeznaczone.
Mogą zatem sięgać od krótkotrwałych (+/- 1 rok) do długotrwałych (2 lata lub więcej).
Dla każdego tematu zostanie ogłoszony idealny czas trwania.
Budżet
Łączny koszt projektu przygotowawczego powinien zawierać się w zakresie 500000-3000000 EUR.
Wyższy lub niższy koszt mogą jednak uzasadniać: cel projektu i oczekiwane wyniki.
Maksymalny łączny koszt nie może jednak przekroczyć 10000000 EUR.
Maksymalny wkład finansowy Wspólnoty nie może przekroczyć 50 % łącznych zakwalifikowanych kosztów.
Zasoby budżetowe są takie same jak w przypadku projektów demonstracyjnych budżet na projekty przygotowawcze nie może przekroczyć 5 % zasobów budżetowych przeznaczonych na projekty ekologiczne "LIFE".
Podejście wielonarodowe
Projekty przygotowawcze muszą kierować się zasadą podejścia wielonarodowego.
Zasięg geograficzny projektu w dużym stopniu będzie zależał od tematu docelowego.
Podejście wielonarodowe może wymusić zawiązanie międzynarodowej spółki.
Nie jest to jednak warunek konieczny dla wszystkich projektów przygotowawczych.
Projekt może na przykład obejmować działania skierowane do wielu krajów, ale realizowane przez jedną organizację.
Dopuszczalne są wyłącznie działania Państw Członkowskich UE lub państw kandydujących.
Zaangażowanie zainteresowanych stron
Rola krajowych kompetentnych organów zarządzających, organów technicznych i organizacji profesjonalnych może być niezmiernie ważna na drodze do zapewnienia akceptowalnych wyników.
Ich wsparcie lub bezpośrednie zaangażowanie może wpłynąć na poprawę wyników.
Uczestnictwo zaangażowanych stron może mieć także pozytywny wpływ na rozwój przyszłej polityki w oparciu o wyniki projektów, w których brały one udział.
Może to także stanowić ilustrację dobrych zasad zarządzania w zakresie rozwoju polityki UE.
Wnioskodawcy powinni uwzględnić ten aspekt przy przygotowywaniu projektów.
Propozycja projektu będzie zawierać szczegółowy opis metod informowania i/lub angażowania zainteresowanych stron.
Gdzie i jak składać wnioski
Po konsultacji z Komitetem LIFE zostanie ogłoszone roczne wezwanie do składania wniosków, wraz z wezwaniem dotyczącym projektów demonstracyjnych.
Propozycje projektów przygotowawczych powinny być składane bezpośrednio Komisji.
Komisja przekaże elektroniczny egzemplarz wszystkich wniosków organom krajowym.
Ocena wniosków
Wnioski zostaną ocenione przez służby Komisji.
Państwa Członkowskie zostaną poinformowane po zakończeniu procesu oceny.
Proces oceny będzie zorganizowany w następujący sposób:
Ocena dopuszczalności
I faza oceny (selekcja)
II faza oceny (kryteria przyznawania):
- spójność i jakość,
- interes Wspólnoty.
Przyznawanie finansowania Wspólnoty
Wstępnie wybrane propozycje mogą zostać przekazane do fazy zmian, której celem jest ulepszenie projektu.
Projekty, które pomyślnie przejdą fazę zmian, zostaną umieszczone na ostatecznej liście wyboru.
Komisja dokona ostatecznej decyzji dotyczącej wyboru i projektom, które zostały wybrane, zostaną przesłane umowy grantów.
Niewybrane projekty zostaną powiadomione na piśmie.
Komitet "LIFE" otrzyma szczegółowe informacje o wybranych projektach.
Tematy na lata 20052006
Zmiana klimatu
Cel: głównym celem jest aktualizacja dyrektywy 2003/87/WE "System handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych" w świetle ewentualnego uwzględnienia sektorów obecnie nieuwzględnionych.
Celem drugorzędnym będzie ocena istniejącego systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w świetle aktualizacji tej polityki.
Oczekiwane wyniki: projekt powinien dostarczyć wszystkie niezbędne elementy, na tle których możliwe będzie przygotowanie takiej aktualizacji, jak również niezbędne dane pozwalające na zmierzenie jego wpływu w sferze środowiska, społeczeństwa i gospodarki.
Cel: analiza i identyfikacja wszelkich luk w istniejących politykach w sektorze wydajności energetycznej w budynkach i urządzeniach w świetle ewentualnych nowych polityk i/lub aktualizacji polityki UE w tym sektorze.
Analiza ta powinna uwzględniać postęp techniczny w tej dziedzinie.
Oczekiwane wyniki: pełna analiza luk w istniejących politykach ze szczególnym naciskiem położonym na nowych członków Unii.
Ostatecznym oczekiwanym wynikiem powinna być konkretna i szczegółowa propozycja tworzenia polityki i/lub aktualizacji polityki UE w tym sektorze.
Powinna obejmować wszystkie niezbędne dane pozwalające na pomiar oddziaływania pod względem ekologicznym, społecznym i gospodarczym.
Czyste technologie
Cel: rozszerzyć dyrektywę IPPC 96/61/WE na intensywną hodowlę ryb.
Oczekiwane wyniki: projekt powinien zawierać wszystkie niezbędne elementy podstawowe pozwalające na przygotowanie takiej aktualizacji, jak również niezbędne dane pozwalające na pomiar oddziaływania pod względem ekologicznym, społecznym i gospodarczym.
--------------------------------------------------
Wniosek o zezwolenie na wydobycie na polach Akkrum
(2004/C 287/03)
Zawiadomienie o zaproszeniu do składnia wniosków o zezwolenie na wydobycie węglowodorów na obszarze byłej koncesji Akkrum na terytorium Królestwa Niderlandów.
Minister Spraw Gospodarczych Królestwa Niderlandów informuje, że złożono wniosek o zezwolenie na wydobycie węglowodorów, dotyczący obszaru byłej koncesji Akkrum opisanej w art. 1 dekretu królewskiego z dnia 17 lutego 1969 r., nr 30 (Dziennik Urzędowy Królestwa Niderlandów, Staatscourant 1969, nr 46) i dalej rozszerzonej na obszar opisany w art. 1 dekretu królewskiego z dnia 19 sierpnia 1981 r., nr 25 (Dziennik Urzędowy Królestwa Niderlandów, Staatscourant 1981, nr 186).
W odniesieniu do art. 3 ust. 2 dyrektywy 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów oraz ich opublikowania, zgodnie z art. 15 Ustawy o Górnictwie (Biuletyn urzędowy, Staatsblad 2002, 542) Minister Spraw Gospodarczych zaprasza wszystkich zainteresowanych do składania wniosków o zezwolenie na wydobycie węglowodorów na obszarze byłej koncesji Akkrum.
Wnioski można składać w ciągu 13 tygodni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia o zaproszeniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i należy kierować je na adres: Minister van Economische Zaken, ter attentie van de Directeur Energieproductie ("persoonlijk in handen"), Prinses Beatrixlaan 5-7, DEN HAAG, Niderlandy. Wnioski złożone po upływie powyższego okresu nie będą rozpatrywane.
Uprzednie zgłoszenie koncentracji
(Sprawa nr COMP/M.3661 CDP/STM)
Sprawa kwalifikująca się do rozpatrzenia w ramach uproszczonej procedury
(2004/C 297/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
W dniu 25 listopada 2004 r. do Komisji wpłynęło zgłoszenie planowanej koncentracji, wchodzącej w zakres art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 [1], zgodnie z którym przedsiębiorstwo Cassa Depositi e Prestiti Spa ("CDP", Włochy) nabywa wspólną kontrolę nad przedsiębiorstwem STM Microelectronics ("STM", Holandia) obecnie będącego pod wspólną kontrolą Arena S.A.
("Arena", Francja) oraz France Telecom ("FT", Francja) i Finmeccanica (Włochy) w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) wymienionego rozporządzenia w drodze zakupu akcji od Finmeccanica.
2.
Dziedziny działalności gospodarczej zainteresowanych przedsiębiorstw są następujące:
- przedsiębiorstwo CDP: fundusz inwestycyjny będący pod kontrolą Ministerstwa Gospodarki,
- przedsiębiorstwo Areva: przedsiębiorstwo działające w sektorze technologii stosowanej przy produkcji i w transporcie energii nuklearnej oraz w systemach telekomukacyjnych,
- przedsiębiorstwo FT: telekomunikacja,
- przedsiębiorstwo SMT: zaawansowane technologie oraz półprzewodniki.
3.
Po wstępnej analizie, Komisja uznała, iż zgłoszona transakcja może wchodzić w zakres rozporządzenia (WE) nr 139/2004, jednocześnie zastrzegając sobie prawo ostatecznej decyzji w tej kwestii.
Należy zauważyć, iż zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) 139/2004 [2], sprawa ta kwalifikuje się do rozpatrzenia w ramach procedury określonej w tym obwieszczeniu.
4.
Komisja zaprasza zainteresowane strony trzecie do przedłożenia jej ewentualnych uwag o planowanej koncentracji.
Spostrzeżenia te muszą dotrzeć do Komisji nie później niż w ciągu 10 dni od daty niniejszej publikacji.
Mogą one zostać nadesłane Komisji za pomocą faksu (na nr (32-2) 296 43 01 lub 296 72 44) lub listownie, z zaznaczonym numerem referencyjnym: COMP/M.3661 CDP/STM, na adres:
European Commission
Directorate-General for Competition,
Merger Registry
J-70
B-1049 Bruxelles/Brussel
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 24 z 29.1.2004, str. 1.
[2] Dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji:http://europa.eu.int/comm/competition/mergers/legislation/consultation/simplified_tru.pdf
Zawiadomienie o wszczęciu częściowego okresowego przeglądu środków antydumpingowych stosowanych do przewozu świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL-i) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej
(2004/C 301/02)
Komisja otrzymała wniosek o wszczęcie częściowego okresowego przeglądu zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 [1] ("rozporządzenie podstawowe").
1.
Wniosek o wszczęcie postępowania przeglądowego
Wniosek został złożony przez Steca Batterieladesysteme und Präzisionselektronik GmbH ("wnioskodawca").
Wniosek ogranicza się do zbadania zakresu produktu.
2.
Produkt
Produktem poddawanym przeglądowi są zaliczane do lampy wyładowczych świetlówki kompaktowe ze scaloną elektroniką, z jedną lub więcej szklanymi rurkami, ze wszystkimi elementami oświetleniowymi i elektronicznymi zamocowanymi lub wmontowanymi w trzonek lampy, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej ("omawiany produkt"), zwykle zgłaszane w ramach kodu CN ex85393190.
Wymieniony kod CN podano jedynie w celach informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są ostatecznym cłem antydumpingowym nałożonym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1470/2001 [2] na przywóz świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL-i) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej.
4.
Podstawy wszczęcia postępowania przeglądowego
Omawiany produkt obejmuje lampy na prąd stały oraz lampy na prąd zmienny.
Wnioskodawca twierdzi, że lampy na prąd stały powinny być wyłączone z zakresu produktu będącego przedmiotem postępowania, ponieważ nie posiadają takich samych cech jak lampy na prąd zmienny.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że istniały wystarczające dowody do wszczęcia częściowego okresowego przeglądu, Komisja niniejszym wszczyna, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, przegląd, którego zakres jest ograniczony do definicji omawianego produktu.
Dochodzenie ustali, czy istnieje potrzeba dokonania zmian zakresu istniejącego środka.
a) Kwestionariusze
W celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla jej dochodzenia Komisja przesyła kwestionariusze do wnioskodawcy, do producentów wspólnotowych, importerów, producentów dokonujących wywozu z Chińskiej Republiki Ludowej i chińskich władz.
Wymienione informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie swoich opinii, informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenie potwierdzających dowodów.
Wymienione informacje i potwierdzające dowody muszą wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może wysłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że wystąpiły z wnioskiem, wskazując, że istnieją szczególne powody, dla których powinny one być wysłuchane.
Wniosek ten musi zostać złożony w terminie ustalonym w ust. 6 lit. b) niniejszego zawiadomienia.
6.
Terminy
a) Termin zgłaszania się, składania odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz przedkładania innych informacji przez strony
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości proceduralnych praw ustanowionych w podstawowym rozporządzeniu jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
b) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
7.
Wnioski pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszystkie zgłoszenia i wnioski składane przez zainteresowane strony muszą być dokonywane na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej) oraz zawierać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie pisemne zgłoszenia, włącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Poufne" [3] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja jawna, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Brussels (Bruksela)
Faks (32-2) 295 65 05
Teleks COMEU B 21877
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu lub w inny sposób nie dostarcza niezbędnych informacji w wyznaczonym terminie albo znacznie utrudnia dochodzenie, ustalenia potwierdzające lub przeczące mogą być dokonane zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku ustalenia, iż zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę i zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego ustalenia mogą być dokonane na podstawie dostępnych faktów.
W przypadkach, w których zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, i wykorzystano najbardziej korzystne dostępne fakty, wyniki mogą być mniej korzystne dla wymienionej strony niż gdyby współpracowała z Komisją.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 195 z 19.7.2001, str. 8.
[3] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2004/C 305/05)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury, tak by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Podstawa prawna _BAR_ Data wygaśnięcia _BAR_
Wyroby walcowane na gorąco ze stali węglowej _BAR_ Chińska Republika LudowaIndieRumunia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Decyzja Komisji nr 1758/2000/EWWiS (Dz.U. L 202 z 10.8.2000, str. 21) ostatnio zmieniona decyzją Komisji nr 979/2002/EWWiS (Dz.U. L 150 z 8.6.2002, str. 36) _BAR_ 11.8.2005 _BAR_
Indie _BAR_ Zobowiązania _BAR_
Gwintowane łączniki rur lub przewodów rurowych z żeliwa ciągliwego _BAR_ BrazyliaJaponiaChińska Republika LudowaRepublika KoreiTajlandia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 1784/2000 (Dz.U. L 208 z 18.8.2000, str. 8) (rozszerzone w odniesieniu do Brazylii na przywóz z Argentyny rozporządzeniem Rady (WE) nr 1023/2003 –Dz.U. L 149 z 17.6.2003, str. 1) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 824/2004 (Dz.U. L 127 z 29.4.2004, str. 10) _BAR_ 19.8.2005 _BAR_
Republika KoreiTajlandia _BAR_ Zobowiązania _BAR_ Decyzja Komisji nr 2000/523/WE (Dz.U. L 208 z 18.8.2000, str. 53) _BAR_ 19.8.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Telex COMEU B 21877. Faks: (32-2) 295 65 05.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o zapoczątkowaniu przeglądu w związku z wygasaniem ważności wyrównawczych środków mających zastosowanie do przywozu folii politereftalanu etylenowej (PET) pochodzącej z Indii
(2004/C 306/02)
Komisja otrzymała wniosek o przeprowadzenie przeglądu zgodnie z art. 18 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 [1] ("rozporządzenie podstawowe") w następstwie opublikowania zawiadomienia o zbliżającym się wygaśnięciu [2] obowiązujących środków wyrównawczych na przywóz folii politereftalanu etylenowej (PET) pochodzącej z Indii ("zainteresowane państwo").
1.
Wniosek o przegląd
Wniosek został złożony w dniu 10 września 2004 r. przez następujących producentów wspólnotowych: DuPont Teijin Films, Mitsubishi Polyester Film GmbH, Nuroll SpA, Toray Plastics Europe ("wnioskujący"), reprezentujący znaczniejszą część, tj. ponad 50 %, łącznej wspólnotowej produkcji folii PET.
2.
Wyrób
Wyrób poddany przeglądowi to folia politereftalanu etylenowa (PET) pochodząca z Indii ("rozpatrywany produkt "), aktualnie klasyfikowana w ramach kodów CN jako ex39206219 i ex39206290.
Kody CN są podane wyłącznie dla informacji.
3.
Istniejące środki
Środki, aktualnie obowiązujące, to określone cło wyrównawcze nałożone rozporządzeniem Rady (WE) nr 2597/1999 [3].
4.
Przyczyny przeglądu
Wnioskujący dostarczyli dowodów wskazujących, że wygaśnięcie środków doprowadzi do kontynuacji subwencjonowania i szkód.
Utrzymuje się, że producenci eksporterzy rozpatrywanego produktu osiągają korzyści i będą nadal odnosić korzyści z szeregu subwencji przyznawanych przez rząd Indii.
Subwencje te przyjmują formę: systemów korzyści dla przemysłów zlokalizowanych w specjalnych strefach ekonomicznych lub jednostkach ukierunkowanych na wywóz; zaawansowanych licencji; systemu wydanych zamówień wstępnych; systemu książeczek uprawnień celnych; zwolnienia od podatku dochodowego; systemu popierania wywozu środków trwałych; systemu zaopatrywania bezcłowego; kompleksowego systemu bodźców rządu Maharashtra, kompleksowego systemu bodźców podatku obrotowego Stanu Uttaranchal, specjalnych licencji przywozowych, infuzji kapitałowych i kredytów wywozowych.
Szacuje się, że łączna subwencja jest znacząca.
Utrzymuje się, że powyższe systemy są subwencjami, ponieważ są związane z finansowym udziałem rządu Indii lub innych regionalnych władz i przyznają korzyść odbiorcom, tj. producentom eksporterom folii PET.
Uważa się, że są uwarunkowane funkcjonowaniem/ intensywnością wywozu i tym samym systemami ściśle określonymi i wyrównawczymi lub wszelkimi systemami, które są ściśle określone i mają charakter wyrównawczy.
Wnioskujący dostarczyli dowodów wskazujących, że w stwierdzonych warunkach przywozy rozpatrywanego produktu z Indii ogólnie wzrosły.
Ponadto utrzymuje się, że ilości i ceny przywożonego produktu mają, między innymi, negatywny wpływ na poziom cen pobieranych przez przemysł wspólnotowy, co odbija się w poważnych niepomyślnych skutkach na ogólnym wyniku działalności, sytuacji finansowej i stanie zatrudnienia w przemyśle wspólnotowym.
5.
Procedura
Komisja, gdy ustaliła po skonsultowaniu z Komitetem Doradczym, że istnieje dostateczny dowód dla uzasadnienia zapoczątkowania przeglądu w związku z wygasaniem ważności, niniejszym zapoczątkowuje przegląd zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura określenia prawdopodobieństwa subwencjonowania i szkód
Badanie ma określić, czy jest prawdopodobne, czy nie, że wygaśnięcie środków doprowadzi do kontynuacji lub powrotu subwencjonowania i szkód.
a) Badanie wyrywkowe
Z uwagi na dużą liczbę stron zaangażowanych w niniejsze postępowanie Komisja może zdecydować o zastosowaniu badania wyrywkowego, zgodnie z art. 27 rozporządzenia podstawowego.
i) Badanie wyrywkowe w celu rozpatrzenia subwencjonowania w Indiach
W celu umożliwienia Komisji podjęcia decyzji, czy badanie wyrywkowe jest niezbędne, a jeśli tak, to wyboru próbki, zaproszono wszystkich producentów eksporterów lub przedstawicieli działających w ich imieniu do przedstawienia się przez skontaktowanie z Komisją i dostarczenie niezbędnych informacji o swoim przedsiębiorstwie lub przedsiębiorstwach w określonym terminie podanym w ust. 6 lit. b) ppkt i) oraz w formie wskazanej w pkt 7 niniejszego zawiadomienia:
- nazwa/nazwisko, adres, adres e-mail, numery telefoniczne i faksowe, i/lub teleksowe oraz nazwisko osoby do kontaktu,
- obrót w miejscowej walucie i wielkość rozpatrywanego produktu w tonach sprzedana na wywóz do Wspólnoty oraz do innych państw (oddzielnie) w okresie czasu od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- obrót w miejscowej walucie i wielkość sprzedaży rozpatrywanego produktu w tonach na rynek krajowy w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- czy przedsiębiorstwo zamierza wystąpić o indywidualną stawkę subwencji (o indywidualną stawkę subwencji mogą występować jedynie producenci [4]),
- ściśle określone działania spółki dotyczące produkcji rozpatrywanego produktu,
- wielkość wyprodukowana rozważanego produktu w tonach, zdolność produkcyjna i inwestycje w potencjał produkcyjny w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- nazwy/nazwiska i ściśle określone działania wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [5], zaangażowanych w produkcję i/lub sprzedaż (wywozową i/lub krajową) rozpatrywanego produktu,
- wszelkie inne stosowne informacje, które będą pomocne dla Komisji w doborze próbki,
- wskazanie, czy przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa wyrażają zgodę na ich włączenie do badania wyrywkowego, co oznacza udzielenie odpowiedzi na kwestionariusz i zaakceptowanie natychmiastowego badania w odpowiedzi na reakcję przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw,
- wskazanie, czy spółka jest uznawana za jednostkę ukierunkowaną na wywóz,
- wskazanie, czy spółka jest zlokalizowana w specjalnej strefie ekonomicznej.
Dodatkowo Komisja w celu uzyskania informacji uważanych za niezbędne dla doboru próbki producentów eksporterów nawiąże kontakt z organami władzy państwa wywozu oraz z wszystkimi stowarzyszeniami producentów eksporterów.
ii) Badanie wyrywkowe dla producentów wspólnotowych
Komisja, z uwagi na dużą liczbę producentów wspólnotowych potwierdzających zapotrzebowanie, zamierza, przez zastosowanie badania wyrywkowego, przeprowadzić badanie szkód w stosunku do przemysłu wspólnotowego.
W celu umożliwienia Komisji wyboru próbki niniejszym wystąpiono z zapotrzebowaniem do wszystkich producentów wspólnotowych o dostarczenie następujących informacji o swoim przedsiębiorstwie lub przedsiębiorstwach, w określonym terminie podanym w ust. 6 lit. b) ppkt i) niniejszego zawiadomienia:
- nazwa/nazwisko, adres, adres e-mailowy, numery telefoniczne i faksowe i/lub teleksowe i nazwisko osoby do kontaktu,
- łączny obrót przedsiębiorstwa w euro w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- ściśle określone działania przedsiębiorstwa dotyczące produkcji rozpatrywanego produktu,
- wartość sprzedaży rozpatrywanego produktu w euro uzyskana na rynku wspólnotowym w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- wielkość sprzedaży rozpatrywanego produktu w tonach uzyskana na rynku wspólnotowym w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- wielkość produkcji rozpatrywanego produktu w tonach w okresie od 1 października 2003 r. do 30 września 2004 r.,
- nazwy/nazwiska i ściśle określone działania wszystkich przedsiębiorstw powiązanych zaangażowanych w produkcję i/lub sprzedaż rozpatrywanego produktu,
- wszelkie inne stosowne informacje, które będą pomocne Komisji w doborze próbki,
- wskazanie, czy przedsiębiorstwo lub przedsiębiorstwa wyrażają zgodę na ich włączenie do badania wyrywkowego, co oznacza udzielenie odpowiedzi na kwestionariusz i zaakceptowanie natychmiastowego badania w odpowiedzi na reakcję przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw.
iii) Ostateczny dobór próbek
Wszystkie zainteresowane strony, których intencją jest dostarczenie wszelkich stosownych informacji dotyczących doboru próbek, muszą dokonać tego w terminie podanym w pkt 6 lit. b) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próbek po skonsultowaniu się ze stronami zainteresowanymi, które wyrażą wolę włączenia do badania wyrywkowego.
Spółki włączone do badania wyrywkowego muszą odpowiedzieć na kwestionariusz w terminie podanym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia i muszą współpracować w zakresie badania.
W przypadku niezapewnienia dostatecznej współpracy Komisja, zgodnie z art. 27 ust. 4 i art. 28 rozporządzenia podstawowego, może oprzeć swoje wnioski na dostępnych faktach.
Wnioski oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla strony zainteresowanej, co wyjaśnia pkt 8 niniejszego zawiadomienia.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uważanych za niezbędne dla badania Komisja prześle kwestionariusze do jednostek przemysłu wspólnotowego poddanych badaniu wyrywkowemu oraz do wszystkich stowarzyszeń producentów we Wspólnocie, do producentów eksporterów w Indiach poddanych badaniu wyrywkowemu, do każdego stowarzyszenia producentów eksporterów, do importerów wymienionych w zapotrzebowaniu lub do tych, którzy współpracowali w badaniu prowadzącym do środków poddanych obecnemu przeglądowi, oraz do organów władzy zainteresowanego państwa wywozu.
W każdym przypadku wszystkie strony powinny niezwłocznie skontaktować się z Komisją drogą faksową, aby stwierdzić, czy są wymienione w zapotrzebowaniu, i jeśli zajdzie konieczność, wystąpić o kwestionariusz w ciągu określonego terminu określonego w pkt 6 lit. a) ppkt i), pod warunkiem że termin podany w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia ma zastosowanie do wszystkich stron zainteresowanych.
c) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony są niniejszym zapraszane do podania do wiadomości swoich poglądów, dostarczenia informacji innych niż zawarte w kwestionariuszu oraz do przedstawienia uzasadnienia.
Informacje te i uzasadnienie muszą dotrzeć do Komisji w terminie podanym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Dodatkowo Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że w swojej prośbie przedstawią określone powody, dla których należy te strony przesłuchać.
Prośba taka musi być sporządzona w terminie podanym w ust. 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu wspólnotowego
Zgodnie z art. 31 rozporządzenia podstawowego i w przypadku gdy potwierdzi się prawdopodobieństwo kontynuacji lub powrotu subwencjonowania i szkód, należy ustalić, czy utrzymanie lub zniesienie antysubwencyjnych środków nie będzie wbrew interesowi Wspólnoty.
Z tego powodu wspólnotowy przemysł, importerzy, reprezentujące ich stowarzyszenia, organizacje przedstawicieli użytkowników i konsumentów, pod warunkiem że udowodnią celowe powiązanie pomiędzy swoją działalnością i rozważanym wyrobem, mogą w ogólnych terminach podanych w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia przedstawić się i przekazać informacje do wiadomości Komisji.
Strony, które postępowały zgodnie z poprzednią sentencją, mogą, w terminie podanym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia, wystąpić z prośbą o przesłuchanie, podając określone powody, dla których należy je przesłuchać.
Należy zaznaczyć, że wszelkie informacje przedstawione stosownie do art. 31 będą brane pod uwagę wyłącznie wtedy, jeśli będą poparte rzeczywistym dowodem w chwili ich dostarczenia.
6.
Terminy
a) Ogólne terminy
i) Dla stron występujących o kwestionariusz
Wszystkie zainteresowane strony, które nie współpracowały w badaniu prowadzącym do środków poddanych aktualnemu przeglądowi, powinny wystąpić o kwestionariusz możliwie jak najszybciej, jednak nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron w celu przedstawienia się, dostarczenia odpowiedzi na kwestionariusz i dla przekazania innych informacji
Wszystkie strony zainteresowane, jeśli reprezentacje tych stron mają być uwzględnione podczas badania, muszą przedstawić się przez skontaktowanie z Komisją, zaprezentować swoje poglądy i dostarczyć odpowiedzi na kwestionariusz oraz wszelkich innych informacji w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, chyba że będą inne ustalenia.
Zwraca się uwagę na fakt, że stosowanie większości praw proceduralnych podanych w rozporządzeniu podstawowym zależy od przedstawienia się strony w terminie wyżej wymienionym.
Przedsiębiorstwa wybrane do badania wyrywkowego muszą dostarczyć odpowiedzi na kwestionariusz w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą wnioskować o przesłuchanie przez Komisję w niezmienionym terminie 40 dni.
b) Specjalny termin ze względu na badanie wyrywkowe
i) Informacje określone w pkt 5.1 lit. a) ppkt i) powinny być dostarczone Komisji w ciągu 15 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, pod warunkiem że Komisja zamierza przeprowadzić konsultacje ze stronami zainteresowanymi, które wyraziły wolę uwzględnienia ich w badaniu wyrywkowym w jego końcowym doborze w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszelkie inne informacje stosowne dla doboru próbki, jak opisano w pkt 5.1 lit. a) ppkt iii) muszą być dostarczone Komisji w okresie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Odpowiedzi na kwestionariusz stron poddanych wyrywkowemu badaniu muszą być dostarczone Komisji w terminie 37 dni od daty zawiadomienia o włączeniu tych stron do badania wyrywkowego.
7.
Informacje dostarczane, odpowiedzi do kwestionariusza i korespondencja
Wszelkie informacje i zapytania dostarczane przez strony zainteresowane muszą być sporządzane w formie pisemnej (nie w formacie elektronicznym, chyba że tak zostało określone) i muszą wskazywać nazwę/nazwisko, adres, adres e-mail, numery telefoniczne i faksowe, i/lub teleksowe strony zainteresowanej.
Wszelkie pisemne zgłoszenia, włączając informacje, na które wyrażono zapotrzebowanie w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi do kwestionariusza i korespondencja dostarczana przez strony zainteresowane o charakterze poufnym należy oznaczać określeniem "Zastrzeżone" [6] i, zgodnie z art. 29 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, należy do tych materiałów dołączyć wersję, która nie ma charakteru poufnego, opatrzoną naklejką "Do kontroli przez strony zainteresowane".
Adres Komisji do korespondencji:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Handlu
Dyrekcja B
Biuro: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Fax (+32-2) 295 65 05
Telex COMEU B 21877.
8.
Brak współpracy
W przypadku gdy którakolwiek ze stron zainteresowanych odmówi dostępu lub w terminach nie dostarczy niezbędnych informacji, lub w sposób znaczący będzie utrudniać badanie, wstępny lub ostateczny wniosek, pozytywny lub negatywny, może być podjęty zgodnie z art. 28 rozporządzenia podstawowego, na podstawie dostępnych faktów.
W przypadku stwierdzenia, że którakolwiek strona zainteresowana dostarczyła informacji fałszywych lub wprowadzających w błąd, takie informacje zostaną pominięte, a wykorzystane będą fakty dostępne.
Jeśli zainteresowana strona nie będzie współpracować lub współpraca będzie tylko częściowa a wnioski tym samym, zgodnie z art. 28 rozporządzenia podstawowego, oparte na faktach dostępnych, wynik dla takiej strony może być mniej korzystny, niż gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram badań przeglądu
Badania w ramach przeglądu zostaną zakończone, zgodnie z art. 22 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
[1] Dz.U. C 62 z 11.3.2004, str. 4.
[2] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[3] Dz.U. L 316 z 10.12.1999, str. 1.
[4] Zgodnie z art. 27 ust. 3 rozporządzenia podstawowego można występować o indywidualne zakresy dla przedsiębiorstw nieobjętych badaniem wyrywkowym.
[5] Dla uzyskania informacji o znaczeniu przedsiębiorstw powiązanych należy się odnieść do art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[6] Oznacza to, że niniejszy dokument jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Dokument ten jest chroniony stosownie do art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny stosownie do art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 (Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1) i art. 12 Umowy Światowej Organizacji Handlu o subwencjach i środkach wyrównawczych.
--------------------------------------------------
Nałożenie zobowiązań z tytułu wykonywania świadczeń publicznych na linie lotnicze we Włoszech
(2004/C 306/03)
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, jak również zgodnie z wnioskiem przedłożonym przez Autonomiczny Region Sardynii, rząd włoski zdecydował o nałożeniu zobowiązań z tytułu wykonywania świadczeń publicznych na linie lotnicze odnośnie do niektórych połączeń pomiędzy portami lotniczymi położonymi na Sardynii a głównymi krajowymi portami lotniczymi.
Położenie Sardynii w znaczący sposób ogranicza jej możliwości komunikacyjne sprawiając, iż transport lotniczy pełni podstawową i niezastąpioną rolę przy jednoczesnym braku porównywalnych i równoważnych rozwiązań alternatywnych.
Z uwagi na powyższe połączenia lotnicze postrzegane są jako usługi publiczne, które pełnią niezwykle ważną rolę w rozwoju gospodarczym i społecznym wyspy Sardynii, zapewniając zarówno swobodę osiedlania się i podróżowania po obszarze Włoch, jak i swobodny przepływ osób na terytorium Unii Europejskiej.
1.
PRZEDMIOTOWE TRASY PRZELOTÓW
1.1. Trasy przelotów, których dotyczy nałożenie zobowiązań z tytułu wykonywania świadczeń publicznych, to:
Alghero–Rzym i Rzym–Alghero
Alghero–Mediolan [1] i Mediolan [1]–Alghero
Alghero–Bolonia i Bolonia–Alghero
Alghero–Turyn i Turyn–Alghero
Alghero–Piza i Piza–Alghero
Cagliari–Rzym i Rzym–Cagliari
Cagliari–Mediolan [1] i Mediolan [1]–Cagliari
Cagliari–Bolonia i Bolonia–Cagliari
Cagliari–Turyn i Turyn–Cagliari
Cagliari–Piza i Piza–Cagliari
Cagliari–Werona i Werona–Cagliari
Cagliari–Neapol i Neapol–Cagliari
Cagliari–Palermo i Palermo–Cagliari
Olbia–Rzym i Rzym–Olbia
Olbia–Mediolan [1] i Mediolan [1]–Olbia
Olbia–Bolonia i Bolonia–Olbia
Olbia–Turyn i Turyn–Olbia
Olbia–Werona i Werona–Olbia.
1.2.
Zgodnie z art. 9 rozporządzenia (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r., zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 793/04, w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty, właściwe władze mogą zarezerwować niektóre czasy odlotu z przeznaczeniem ich na lotnicze połączenia krajowe na liniach, na których ustanowiono obowiązek świadczenia usług publicznych w rozumieniu prawodawstwa wspólnotowego.
1.3. Wszystkie osiemnaście tras wyszczególnione powyżej oraz zobowiązania nałożone na przewoźników odpowiedzialnych za wykonywanie przelotów na tych trasach, składają się na wspólny pakiet, który musi zostać zaakceptowany w całości przez zainteresowanych przewoźników bez prawa do jakichkolwiek rekompensat, niezależnie od ich rodzaju bądź pochodzenia.
1.4. Przewoźnicy, którzy przyjęli niniejsze zobowiązania o świadczeniu usług publicznych, a którzy samodzielnie nie dysponują środkami technicznymi i organizacyjnymi wystarczającymi do obsługi tras połączeń lotniczych, których dotyczą niniejsze uregulowania, z chwilą przyjęcia niniejszych postanowień przedłożą umowy zawarte z innymi przewoźnikami w celu obsługi wyszczególnionych powyżej tras.
Umowy te muszą zawierać wszystkie szczegóły operacyjne, tak by właściwe władze mogły ocenić, czy posiadane środki oraz zasoby organizacyjne są wystarczające do wypełnienia zobowiązań wypływających ze świadczenia usług publicznych.
Każdy pojedynczy przewoźnik oraz każdy główny przewoźnik, który przyjmuje na siebie zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, pozostaje w pełni odpowiedzialny za dokładne wywiązywanie się ze swoich zobowiązań.
1.5. Każdy pojedynczy przewoźnik (bądź główny przewoźnik), który przyjmuje zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, przedstawia należyte zabezpieczenie w celu zagwarantowania poprawnego wykonywania i ciągłości usług.
Wspomniane zabezpieczenie równoważne jest kwocie co najmniej 15 mln EUR, z czego co najmniej 5 mln EUR gwarantowane jest za pomocą poręczenia bankowego dostępnego na każde żądanie, a pozostała kwota zabezpieczona jest w formie ubezpieczonej kaucji na rzecz Ente Nazionale dell'Aviazione Civile ("ENAC"), które będzie używać zabezpieczeń w celu zagwarantowania należytego wykonywania zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
1.6. Minister Infrastruktury i Transportu oraz ENAC, działając wspólnie z władzami Autonomicznego Regionu Sardynii, sprawdzą, czy przewoźnicy, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, posiadają niezbędne minimum środków oraz potencjału organizacyjnego do zagwarantowania pełnej obsługi wyszczególnionych powyżej tras, tak aby umożliwić należytą realizację zamierzeń związanych z nałożeniem na przewoźników zobowiązań odnośnie do świadczenia usług publicznych.
Po zakończeniu procedury weryfikacyjnej przewoźnicy wskazani jako spełniający warunki niezbędne do obsługi przedmiotowych tras zostaną dopuszczeni do świadczenia usług na tych trasach.
1.7. Każdy z przewoźników, który przyjmuje wyżej wspomniane zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych na trasach, których usługi te dotyczą, musi spełniać następujące minimalne warunki:
być przewoźnikiem wspólnotowym, posiadającym dokument AOC oraz licencję zgodnie z rozporządzeniem EWG nr 2407/92,
dysponować liczbą samolotów wystarczającą do wykonywania w zadowalający sposób zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych,
zatrudniać na obsługiwanych przez siebie trasach pracowników, którzy poprawnie i biegle posługują się językiem włoskim,
sprzedawać i rozprowadzać bilety za pomocą co najmniej jednego z głównych systemów CRS (Amadeus, Galileo, Sabre, World Span), internetu, przez telefoniczne biura obsługi klienta, sieci sprzedaży na terenach portów lotniczych bądź za pośrednictwem biur turystycznych,
zadeklarować, iż w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 września 2004 r. osiągnął wskaźnik regularnego wykonywania połączeń lotniczych równy co najmniej 98 % oraz wskaźnik punktualności połączeń co najmniej na poziomie 80 % w przedziale do 20 minut,
przedstawić zaświadczenie o złożeniu zabezpieczenia, o którym mowa w pkt 1.5.
1.8. W celu zagwarantowania ciągłego, rzetelnego, punktualnego i bezpiecznego wykonywania usług przewoźnicy, którzy zamierzają przyjąć zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych na wspomnianych powyżej trasach przedstawiają ENAC stosowne dokumenty (sporządzone w języku włoskim bądź angielskim) potwierdzające spełnienie przez nich minimalnych warunków wspomnianych powyżej a także istnienie zasobów organizacyjnych, technicznych oraz finansowych przeznaczonych na wykonywane usługi.
1.9. Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych muszą przestrzegać prawa Państwa Członkowskiego, prawa międzynarodowego oraz prawa wspólnotowego stosującego się do ochrony interesów pasażerów w przypadku szkód fizycznych, nadkompletu pasażerów, opóźnienia lub odwołania lotu, zagubienia lub opóźnionego doręczenia bagażu oraz w przypadku uszkodzenia bagażu.
Przewoźnicy zobowiązują się również do przestrzegania od dnia 1 stycznia 2005 r. nowych zasad wspólnotowych ujętych w rozporządzeniu WE nr 261/2004 dotyczącym nadkompletu pasażerów, odwołanych i opóźnionych lotów, a w szczególności nowych zasad regulujących prawa pasażerów niepełnosprawnych bądź pasażerów o zmniejszonej zdolności poruszania się.
Wraz z przyjęciem na siebie zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych przewoźnicy zobowiązują się do takiego działania i postępowania wobec pasażerów i klientów, które zgodne jest z zasadami ujętymi w Europejskiej i Włoskiej Karcie Praw Pasażera.
2.
ZOBOWIĄZANIA ZWIĄZANE ZE ŚWIADCZENIEM USŁUG PUBLICZNYCH
2.1. Zakres zobowiązań związanych ze świadczeniem usług publicznych wynika ze szczególnych warunków związanych z położeniem Sardynii.
Związane ze świadczeniem usług publicznych zobowiązania pod względem minimalnej częstotliwości wykonywania przewozów lotniczych (rozumianych jako zagwarantowanie bezpośrednich połączeń lotniczych), czasu przelotu oraz liczba oferowanych miejsc są następujące:
2.1.1. Na trasie Alghero–Rzym:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Alghero–Rzym należy zagwarantować co najmniej 3 do 4 [2] lotów w dwie strony oraz co najmniej 5 lotów w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Alghero–Rzym przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 06:45 a 07:45
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Rzym–Alghero przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 07:00 a 08:30
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 450 miejsc na trasie Alghero–Rzym i 450 miejsc na trasie Rzym–Alghero.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 750 miejsc na trasie Alghero–Rzym i 750 miejsc na trasie Rzym–Alghero.
2.1.2. Na trasie Alghero–Mediolan:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Alghero/Mediolan należy zagwarantować co najmniej 3 do 4 [2] lotów w dwie strony oraz co najmniej 4 loty w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Alghero–Mediolan przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 06:45 a 07:45
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Mediolan–Alghero przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 07:00 a 08:30
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 450 miejsc na trasie Alghero–Mediolan i 450 miejsc na trasie Mediolan–Alghero.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 600 miejsc na trasie Alghero–Mediolan i 600 miejsc na trasie Mediolan–Alghero.
2.1.3. Na trasie Alghero–Bolonia:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Alghero–Bolonia przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych ustalą samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia w ciągu dnia jednego lotu w obie strony na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 130 miejsc na trasie Alghero–Bolonia i 130 miejsc na trasie Bolonia–Alghero.
2.1.4. Na trasie Alghero–Turyn:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Alghero–Turyn przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych ustalą samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia w ciągu dnia jednego lotu w obie strony na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 35 miejsc na trasie Alghero–Turyn i 35 miejsc na trasie Turyn–Alghero.
2.1.5. Na trasie Alghero–Piza:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Alghero–Piza przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych ustalą samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia w ciągu dnia jednego lotu w obie strony na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 130 miejsc na trasie Alghero–Piza i 130 miejsc na trasie Piza–Alghero.
2.1.6. Na trasie Cagliari–Rzym:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Cagliari–Rzym należy zagwarantować co najmniej 8 lotów w dwie strony oraz co najmniej 11 do 13 [3] (*) lotów w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Cagliari–Rzym przewoźnik zagwarantuje co najmniej
3 loty pomiędzy godziną 06:30 a 09:30
1 lot pomiędzy godziną 13:00 a 15:30
2 loty pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Rzym–Cagliari przewoźnik zagwarantuje co najmniej
2 loty pomiędzy godziną 06:30 a 09:30
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 1200 miejsc na trasie Cagliari–Rzym i 1200 miejsc na trasie Rzym–Cagliari.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 1500 miejsc na trasie Cagliari–Rzym i 1500 miejsc na trasie Rzym–Cagliari.
2.1.7. Na trasie Cagliari–Mediolan:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Cagliari–Rzym należy zagwarantować co najmniej 5 lotów w dwie strony oraz co najmniej 5 do 8 [4] (*) lotów w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Cagliari–Mediolan przewoźnik zagwarantuje co najmniej
2 loty pomiędzy godziną 06:30 a 08:30
1 lot pomiędzy godziną 13:00 a 15:30
2 loty pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Mediolan–Cagliari przewoźnik zagwarantuje co najmniej
2 loty pomiędzy godziną 07:00 a 09:00
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
2 loty pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 750 miejsc na trasie Cagliari–Mediolan i 750 miejsc na trasie Mediolan–Cagliari.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 750 miejsc na trasie Cagliari–Mediolan i 750 miejsc na trasie Mediolan–Cagliari.
2.1.8. Na trasie Cagliari–Bolonia:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Cagliari–Bolonia należy zagwarantować co najmniej 1 do 2 [4] lotów w dwie strony oraz co najmniej 2 loty w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów w przypadku jednego lotu dziennie (lub do dwóch lotów dziennie).
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Cagliari–Bolonia i 150 miejsc na trasie Bolonia–Cagliari.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 300 miejsc na trasie Cagliari–Bolonia i 300 miejsc na trasie Bolonia–Cagliari.
2.1.9. Na trasie Cagliari–Turyn:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Cagliari–Turyn przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Cagliari–Turyn i 150 miejsc na trasie Turyn–Cagliari.
2.1.10. Na trasie Cagliari–Piza:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Cagliari–Piza przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 130 miejsc na trasie Cagliari–Piza i 130 miejsc na trasie Piza–Cagliari.
2.1.11. Na trasie Cagliari–Werona:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Cagliari–Werona należy zagwarantować co najmniej 1 lot w dwie strony oraz co najmniej 2 loty w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów w przypadku jednego lotu dziennie (lub do dwóch lotów dziennie).
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Cagliari–Werona i 150 miejsc na trasie Werona–Cagliari.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 300 miejsc na trasie Cagliari–Werona i 300 miejsc na trasie Werona–Cagliari.
2.1.12. Na trasie Cagliari–Neapol:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Cagliari–Neapol przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 130 miejsc na trasie Cagliari–Neapol i 130 miejsc na trasie Neapol–Cagliari.
2.1.13. Na trasie Cagliari–Palermo:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Cagliari–Palermo przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 35 miejsc na trasie Cagliari–Palermo i 35 miejsc na trasie Palermo–Cagliari.
2.1.14. Na trasie Olbia–Rzym:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Olbia–Rzym należy zagwarantować co najmniej 3 loty w dwie strony oraz co najmniej 6 do 9 [5] (*) lotów w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Olbia–Rzym przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 06:45 a 07:45
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Rzym–Olbia przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 07:00 a 08:30
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 450 miejsc na trasie Olbia–Rzym i 450 miejsc na trasie Rzym–Olbia.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 900 miejsc na trasie Olbia–Rzym i 900 miejsc na trasie Rzym–Olbia.
2.1.15. Na trasie Olbia–Mediolan:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Olbia–Mediolan należy zagwarantować co najmniej 2 do 3 [6] lotów w dwie strony oraz co najmniej 7 do 13 [6] (*) lotów w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Na trasie Olbia–Mediolan przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 06:45 a 07:45
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30 (wyłącznie w przypadku 3 lotów dziennie w okresie od 1 października do 31 maja)
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
Na trasie Mediolan–Olbia przewoźnik zagwarantuje co najmniej
1 lot pomiędzy godziną 07:00 a 08:30
1 lot pomiędzy godziną 13:30 a 15:30 (wyłącznie w przypadku 3 lotów dziennie w okresie od 1 października do 31 maja)
1 lot pomiędzy godziną 19:30 a 22:30.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 300 miejsc na trasie Olbia–Mediolan i 300 miejsc na trasie Mediolan–Olbia.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 1050 miejsc na trasie Olbia–Mediolan i 1050 miejsc na trasie Mediolan–Olbia.
2.1.16. Na trasie Olbia–Bolonia:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Olbia–Bolonia przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Olbia–Bolonia i 150 miejsc na trasie Bolonia–Olbia.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 300 miejsc na trasie Olbia–Bolonia i 300 miejsc na trasie Bolonia–Olbia.
2.1.17. Na trasie Olbia–Turyn:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
Na trasie Olbia–Turyn przez cały rok należy zagwarantować co najmniej 1 lot w obie strony.
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów.
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Przez okres całego roku każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Olbia–Turyn i 150 miejsc na trasie Turyn–Olbia.
2.1.18. Na trasie Olbia–Werona:
a) Minimalna liczba połączeń dziennych
W okresie od 1 października do 31 maja na trasie Olbia–Werona należy zagwarantować co najmniej 1 lot w dwie strony oraz co najmniej 2 loty w dwie strony w okresie od 1 czerwca do 30 września (włączając w to okresy Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych).
b) Rozkład połączeń
Przewoźnicy przyjmujący na siebie zobowiązania wynikające z wykonywania usług publicznych mogą ustalać samodzielnie rozkład lotów w przypadku jednego lotu dziennie (lub do dwóch lotów dziennie).
Przewoźnicy muszą jednakże uwzględnić konieczność zapewnienia jednego lotu w obie strony w ciągu dnia na Sardynię oraz zapewnić możliwość przebywania pasażerów w miejscu, które jest celem ich podróży, przez znaczną część dnia.
c) Liczba oferowanych miejsc
Dzienna liczba oferowanych miejsc w samolocie ustalona została w oparciu o zmienną częstotliwość połączeń oferowanych w obu sezonach, jak wyszczególniono przy omawianiu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
W okresie od 1 października do 31 maja każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 150 miejsc na trasie Olbia–Werona i 150 miejsc na trasie Werona–Olbia.
W okresie od 1 czerwca do 30 września (oraz w okresie Świąt Bożego Narodzenia i Świąt Wielkanocnych) każdego dnia należy zagwarantować minimalnie 300 miejsc na trasie Olbia–Werona i 300 miejsc na trasie Werona–Olbia.
3.
RODZAJE UŻYWANYCH SAMOLOTÓW
Każdy z samolotów używanych na trasach:
Alghero–Rzym–Alghero
Alghero–Mediolan–Alghero
Cagliari–Rzym–Cagliari
Cagliari–Mediolan–Cagliari
Cagliari–Bolonia–Cagliari
Cagliari–Turyn–Cagliari
Cagliari–Werona–Cagliari
Olbia–Rzym–Olbia
Olbia–Mediolan–Olbia
Olbia–Bolonia–Olbia
Olbia–Turyn–Olbia
Olbia–Werona–Olbia
będzie miał minimalnie 150 miejsc.
Każdy z samolotów używanych na trasach
Alghero–Bolonia–Alghero
Alghero–Piza–Alghero
Cagliari–Piza–Cagliari
Cagliari–Neapol–Cagliari
będzie miał minimalnie 130 miejsc.
Każdy z samolotów używanych na trasach
Alghero–Turyn–Alghero
Cagliari–Palermo–Cagliari
będzie miał minimalnie 35 miejsc.
3.1. Nawet jeśli liczba miejsc siedzących przekracza wyszczególniony powyżej minimalny limit, do sprzedaży przeznacza się wszystkie miejsca w każdym samolocie dla każdego lotu wykonywanego zgodnie z nałożonymi obowiązkami wynikającymi z wykonywania świadczeń publicznych, przy czym nie wprowadza się żadnych ograniczeń na miejsca dla rezydentów i dla osób nie będących rezydentami.
3.2. Praktyki mające na celu omijanie powyższych przepisów, a zwłaszcza odmowa wystawienia biletów według taryfy ulgowej mimo posiadania wolnych miejsc w samolocie, postrzegane są jako poważne naruszenie zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych i stanowią powód do nałożenia sankcji.
4.
CENY
4.1. Struktura cen za przewóz na wszystkich odnośnych trasach musi zawierać:
- maksymalną taryfę specjalną, która jest maksymalną ceną stosowaną wobec pasażerów przynależących do uprawnionej kategorii podróżnych,
- maksymalną taryfę zwykłą, która jest maksymalną ceną stosowaną wobec wszystkich pasażerów nieprzynależących do uprawnionej kategorii podróżnych.
Przewoźnicy, którzy zobowiązali się do wykonywania usług publicznych, podejmują się ukształtować taryfikator dla różnych grup pasażerów tak, aby zagwarantować sprzedaż takiej liczby biletów po cenie specjalnej i obniżonej, iż średnia cena biletów będzie znacząco niższa od maksymalnej ceny biletu pełnopłatnego.
Trasa _BAR_ Maksymalna cena w taryfie ulgowej _BAR_ Maksymalna cena w taryfie pełnopłatnej _BAR_
Alghero–Rzym _BAR_ 37,00 _BAR_ 100,00 _BAR_
Alghero–Mediolan _BAR_ 47,00 _BAR_ 130,00 _BAR_
Alghero–Bolonia _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Alghero–Turyn _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Alghero–Piza _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Rzym _BAR_ 37,00 _BAR_ 100,00 _BAR_
Cagliari–Mediolan _BAR_ 47,00 _BAR_ 130,00 _BAR_
Cagliari–Bolonia _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Turyn _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Piza _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Werona _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Neapol _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Cagliari–Palermo _BAR_ 37,00 _BAR_ 100,00 _BAR_
Olbia–Rzym _BAR_ 37,00 _BAR_ 100,00 _BAR_
Olbia–Mediolan _BAR_ 47,00 _BAR_ 130,00 _BAR_
Olbia–Bolonia _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Olbia–Turyn _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
Olbia–Werona _BAR_ 57,00 _BAR_ 140,00 _BAR_
4.2. Wszystkie powyższe taryfy zawierają podatek VAT i są podawane jako ceny netto bez opłat i podatków lotniskowych oraz opłat dodatkowych (dodatek kryzysowy), którego maksymalna wysokość wynosić może 6,00 EUR.
Z chwilą ustania okoliczności, które doprowadziły do obłożenia powyższych taryf dodatkiem kryzysowym, bądź po ponownej ocenie zasadności ich wprowadzenia, opłaty kryzysowe należy znieść lub proporcjonalnie obniżyć.
Wobec podanych taryf nie należy stosować żadnych innych dopłat, niezależnie ich od rodzaju i wysokości.
4.3. Dla taryfy ulgowej nie stosuje się żadnych ograniczeń.
Dla biletów zakupionych po taryfie ulgowej nie mają zastosowania żadne ograniczenia, takie jak kary wynikające ze zmiany daty, czasu wylotu lub przylotu, zmiany biletu, ani żadne kary w przypadku zwrotu biletu pod warunkiem, iż zmiana bądź zwrot biletu ma miejsce wcześniej niż 48 godzin przed wylotem.
Za zmiany bądź zwrot biletu w terminie krótszym niż wyżej podany lub w dniu wylotu pobiera się kwotę ryczałtową w wysokości 10 EUR.
4.4. Zapewniony zostaje całkowicie bezpłatny system sprzedaży i dystrybucji biletów, niewiążący się z żadnymi dodatkowymi kosztami dla pasażerów.
4.5. Począwszy od 1 stycznia 2006 r., każdego roku właściwe organy dokonują przeglądu opisanej powyżej struktury cen, uwzględniając stopę inflacji za rok poprzedni wyliczoną na podstawie włoskiego statystycznego wskaźnika cen konsumenckich dla rodzin, robotników i pracowników (indeks ISTAT/FOI).
O przeglądzie zostają poinformowani przewoźnicy obsługujący przewozy na przedmiotowych liniach i stosujący przedstawiony taryfikator oraz Komisja Europejska, po czym publikuje się go w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
4.6. W przypadku stwierdzenia, iż średnia cena paliwa na początku drugiego półrocza 2004 roku utrzymuje wahania większe niż 5 %, podane ceny zostaną zmienione odpowiednio do obserwowanych wahań procentowych i proporcjonalnie do wpływu kosztów paliwa na koszty operacyjne przewoźnika.
Decyzja o podjęciu takich zmian będzie podejmowana co pół roku przez Ministra Infrastruktury i Transportu w porozumieniu z prezydentem Autonomicznego Regionu Sardynii na podstawie analizy wykonanej przez wspólny komitet techniczny, w którego skład wchodzić będą: przedstawiciel wyznaczony przez Ministra Infrastruktury i Transportu, przedstawiciel wyznaczony przez ENAC oraz przedstawiciel wyznaczony przez władze Autonomicznego Regionu Sardynii.
W przypadku wzrostu cen ponad przewidziane ramy procentowe, wspomniany komitet techniczny zbierze się – na wniosek przewoźników obsługujących przedmiotowe trasy – w celu zdecydowania o konieczności zmiany cen.
W przypadku spadku cen wspomniany powyżej komitet może we własnym zakresie zdecydować o rozpoczęciu procedur w celu wprowadzenia poprawek, bez otrzymania wniosku od przewoźników.
W trakcie przygotowań do podjęcia decyzji komitet techniczny zobowiązany jest do zapoznania się z opinią przewoźników obsługujących przedmiotowe linie.
Jakiekolwiek zmiany cen obowiązują od półrocza następującego po półroczu, w którym wspólny komitet techniczny otrzymał wniosek ze strony przewoźników bądź też samodzielnie zadecydował o zmianie cen na swój własny wniosek.
4.7. Podniesienie cen o jakąkolwiek wartość w sposób inny, niż opisano w niniejszych procedurach, uważa się za niezgodne z prawem.
4.8. Przewoźnicy obsługujący przedmiotowe trasy zobowiązani są na podstawie istniejącego prawa do stosowania zgodnych z umieszczonym powyżej taryfikatorem taryf ulgowych przynajmniej wobec następujących grup pasażerów:
rezydentów Sardynii,
osób urodzonych na Sardynii, nawet jeśli nie są obecnie rezydentami Sardynii,
małżonków oraz dzieci osób urodzonych na Sardynii,
osób niepełnosprawnych [7],
dzieci i młodzieży od 2 do 21 roku życia [7],
osób w podeszłym wieku (70 lat i więcej) [7],
studentów uniwersytetów do osiągnięcia przez nich 27 roku życia [7].
Dzieci do 2 roku życia podróżują bezpłatnie o ile nie zajmują oddzielnego siedzenia.
5.
CIĄGŁOŚĆ ŚWIADCZONYCH USŁUG
Zgodnie z art. 4 pkt 1 c rozporządzenia (EWG) nr 2408/92 przewoźnik, który przyjmuje na siebie zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, ma obowiązek zagwarantować ciągłość świadczonych usług przez okres co najmniej 36 następujących po sobie miesięcy i nie zawieszać świadczonych usług bez powiadomienia o tym fakcie ENAC oraz Autonomicznego Regionu Sardynii z 6-miesięcznym wyprzedzeniem.
5.1. W celu zagwarantowania ciągłości, regularności oraz punktualności przewozów lotniczych przewoźnik, który przyjmie na siebie zobowiązania świadczenia usług publicznych, zobowiązany jest do:
faktycznego wykonywania 98 % lotów rejsowych w skali rocznej, przy czym maksymalna liczba lotów odwołanych może wynosić 2 %,
zapłaty na rzecz organów kontrolujących kary 5000 EUR za każdy odwołany lot po przekroczeniu limitu 2 %. Kwoty płatne z tego tytułu zostają zapisane na rzecz rachunku, z którego finansowana jest ciągłość rozwoju regionu Sardynii,
podjęcia każdego roku działań zmierzających do punktualnego wykonywania 85 % przewozów lotniczych w przedziale 20 minut w stosunku do ogłoszonego rozkładu lotów,
udzielania wszystkim pasażerom za każde opóźnienie większe niż 20 minut rekompensaty w wysokości 15 EUR, do wykorzystania podczas zakupu następnego biletu.
5.2. Zasady opisane powyżej nie mają zastosowania wobec lotów, które zostały odwołane bądź opóźnione na skutek warunków atmosferycznych, strajków bądź też wydarzeń, na które przewoźnik nie ma wpływu i wobec których nie może ponosić odpowiedzialności.
6.
KARY
Zawieszenie świadczenia usług bez uprzedniego powiadomienia bądź po powiadomieniu niezgodnym z opisanymi powyżej zasadami podlega karze administracyjnej i pieniężnej, których wysokość będzie ustanowiona proporcjonalnie do szkód wyrządzonych administracji publicznej oraz szkód wyrządzonych pasażerom.
6.1. W celu zagwarantowania należytego wypełniania obowiązków przez przewoźników, którzy przyjmują na siebie zobowiązania świadczenia usług publicznych, powołany zostaje wspólny komitet monitorujący przy radnym do spraw transportu Autonomicznego Regionu Sardynii (zwany również "Wspólnym Komitetem Monitorującym").
Do zadań komitetu należy monitorowanie wykonywania usług publicznych. W skład Wspólnego Komitetu Monitorującego wchodzi jeden członek wyznaczony przez miejscowego radnego do spraw transportu, jeden wyznaczony przez ENAC oraz po jednym członku wyznaczonym przez każdego z przewoźników, którzy przyjęli na siebie zobowiązania świadczenia usług publicznych.
6.2. Wspólny Komitet Monitorujący:
obraduje pod przewodnictwem miejscowego radnego do spraw transportu i spotyka się zwykle raz na 3 miesiące, z wyjątkiem sytuacji awaryjnych, zatwierdzonych jako takie przez przewodniczącego komitetu,
analizuje informacje dotyczące wykonywania obowiązków wynikających ze świadczenia usług publicznych, przekazywane mu przez administrację Portów Lotniczych Sardynii, podmioty zarządzające portami lotniczymi, indywidualnych obywateli i organizacje konsumenckie,
sprawdza czy nie zostały naruszone obowiązki wynikające ze świadczenia usług publicznych, dokumentuje powstałe naruszenia, proponuje ENAC podejmowanie środków, które przywrócą regularność świadczonych usług oraz – w zasadnych przypadkach – nakłada kary oraz proponuje wymiar oraz typ sankcji.
7.
DATA WEJŚCIA W ŻYCIE
Obowiązki będące przedmiotem niniejszego załącznika i wynikające ze świadczenia usług publicznych wykonywane są od dnia 1 stycznia 2005 r. i wygasają w dniu 31 grudnia 2007 r.
8.
OGŁOSZENIE – PRZYJĘCIE WARUNKÓW
Przewoźnicy, którzy wyrażą wolę przyjęcia na siebie zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych opisanych w niniejszym załączniku, przedkładają w ENAC, Ente Nazionale per l'Aviazione Civile, via del Castro Pretorio 118 – 00185 Roma (Rzym) – w terminie 15 dni od dnia opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej komunikatu Komisji w sprawie nałożenia omawianych zobowiązań – formalne oświadczenie przyjęcia wszystkich warunków ujętych w niniejszym załączniku.
[1] Port lotniczy Mediolan – w rozumieniu zgodnym z dekretem Ministra do spraw Transportu z dnia 5 stycznia 2001 r. z późniejszymi zmianami i poprawkami.
[2] Liczba przewidzianych przelotów oznaczona gwiazdką (*) może zmieniać się w trakcie danego sezonu w zależności od pory oraz dnia tygodnia.
Rozkład lotów z uwzględnieniem pór dnia oraz dni tygodnia powinien zostać zawczasu przygotowany przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych.
Rozkład lotów powinien w zadowalający sposób odpowiadać na istniejący popyt. Rozkład ten powinien zostać przedstawiony ENAC przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, w terminie do 15 dni przez rozpoczęciem kolejnego sezonu lotniczego oraz powinien zostać przekazany do wiadomości władzom Autonomicznego Regionu Sardynii, który zachowuje sobie prawo do wnioskowania o jego zmianę w przypadku stwierdzenia braków.
[3] Liczba przewidzianych przelotów oznaczona gwiazdką (*) może zmieniać się w trakcie danego sezonu w zależności od pory oraz dnia tygodnia.
Rozkład lotów z uwzględnieniem pór dnia oraz dni tygodnia powinien zostać zawczasu przygotowany przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych.
Rozkład lotów powinien w zadowalający sposób odpowiadać na istniejący popyt. Rozkład ten powinien zostać przedstawiony ENAC przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, w terminie do 15 dni przez rozpoczęciem kolejnego sezonu lotniczego oraz powinien zostać przekazany do wiadomości władzom Autonomicznego Regionu Sardynii, który zachowuje sobie prawo do wnioskowania o jego zmianę w przypadku stwierdzenia braków.
[4] Liczba przewidzianych przelotów oznaczona gwiazdką (*) może zmieniać się w trakcie danego sezonu w zależności od pory oraz dnia tygodnia.
Rozkład lotów z uwzględnieniem pór dnia oraz dni tygodnia powinien zostać zawczasu przygotowany przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych.
Rozkład lotów powinien w zadowalający sposób odpowiadać na istniejący popyt. Rozkład ten powinien zostać przedstawiony ENAC przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, w terminie do 15 dni przez rozpoczęciem kolejnego sezonu lotniczego oraz powinien zostać przekazany do wiadomości władzom Autonomicznego Regionu Sardynii, który zachowuje sobie prawo do wnioskowania o jego zmianę w przypadku stwierdzenia braków.
[5] Liczba przewidzianych przelotów oznaczona gwiazdką (*) może zmieniać się w trakcie danego sezonu w zależności od pory oraz dnia tygodnia.
Rozkład lotów z uwzględnieniem pór dnia oraz dni tygodnia powinien zostać zawczasu przygotowany przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych.
Rozkład lotów powinien w zadowalający sposób odpowiadać na istniejący popyt. Rozkład ten powinien zostać przedstawiony ENAC przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, w terminie do 15 dni przez rozpoczęciem kolejnego sezonu lotniczego oraz powinien zostać przekazany do wiadomości władzom Autonomicznego Regionu Sardynii, który zachowuje sobie prawo do wnioskowania o jego zmianę w przypadku stwierdzenia braków.
[6] Liczba przewidzianych przelotów oznaczona gwiazdką (*) może zmieniać się w trakcie danego sezonu w zależności od pory oraz dnia tygodnia.
Rozkład lotów z uwzględnieniem pór dnia oraz dni tygodnia powinien zostać zawczasu przygotowany przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych.
Rozkład lotów powinien w zadowalający sposób odpowiadać na istniejący popyt. Rozkład ten powinien zostać przedstawiony ENAC przez przewoźników, którzy przyjęli zobowiązania wynikające ze świadczenia usług publicznych, w terminie do 15 dni przez rozpoczęciem kolejnego sezonu lotniczego oraz powinien zostać przekazany do wiadomości władzom Autonomicznego Regionu Sardynii, który zachowuje sobie prawo do wnioskowania o jego zmianę w przypadku stwierdzenia braków.
[7] Bez względu na miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania i obywatelstwo.
--------------------------------------------------
Nałożenie przez Francję zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych we Francji
(2004/C 306/04)
1.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych Francja podjęła decyzję o nałożeniu zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi Bergerac (Roumanières) a Paryżem (Orly) oraz między portami lotniczym Périgueux (Bassillac) a Paryżem (Orly).
Niniejsze zobowiązania zastępują zobowiązania opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 395 z dnia 18 grudnia 1998 r. i C 18 z dnia 22 stycznia 2002 r.
2.
Od dnia 1 kwietnia 2005 r. zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi Bergerac (Roumanières) a Paryżem (Orly) oraz między portami lotniczym Périgueux (Bassillac) a Paryżem (Orly) są następujące:
Minimalna częstotliwość lotów
Usługi powinny być wykonywane przez cały rok w wymiarze:
- przynajmniej dwóch lotów w obie strony dziennie, rano i wieczorem, od poniedziałku do piątku włącznie, oprócz dni wolnych od pracy, przez 220 dni w roku,
- przynajmniej jednego lotu w obie strony w sobotę i niedzielę, przez 44 tygodnie w roku.
Usługi powinny być wykonywane na trasie Bergerac (Roumanières) – Périgueux (Bassillac) – Paryż (Orly) i odwrotnie, bez międzylądowania.
Flota
Usługi należy wykonywać przy wykorzystaniu samolotów z kabiną ciśnieniową o liczbie miejsc nie mniejszej niż:
- 120 miejsc dziennie od poniedziałku do piątku włącznie, oprócz dni wolnych od pracy,
- 60 miejsc w sobotę i niedzielę.
Rozkład lotów
Rozkład lotów w ciągu tygodnia powinien umożliwiać pasażerom podróżującym w celach służbowych odbywanie podróży w obie strony w ciągu jednego dnia z możliwością spędzenia przynajmniej 8 godzin w miejscu przeznaczenia, zarówno w Paryżu, jak i w Périgueux i w Bergerac.
Polityka handlowa
Sprzedaż lotów powinna odbywać się przynajmniej w jednym komputerowym systemie rezerwacji, zarówno w Périgueux i Bergerac, jak i w Paryżu.
Ciągłość wykonywania usług
Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej, liczba lotów odwołanych z winy przewoźnika nie powinna przekraczać rocznie 3 % liczby zaplanowanych lotów.
Ponadto przewoźnik może wstrzymać wykonywanie usług wyłącznie za uprzednim sześciomiesięcznym zawiadomieniem.
Wspólnotowych przewoźników informuje się, że prowadzenie działalności bez uwzględnienia zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych może skutkować karami administracyjnymi i/lub sankcjami prawnymi.
3.
Ponadto informuje się, iż w porcie lotniczym Paryż (Orly) zarezerwowano przydział czasu na start lub lądowanie dla regularnych usług krajowych na trasie Périgueux (Bassillac) – Paryż (Orly), zgodnie z art. 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 793/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r.
Przewoźnicy lotniczy zainteresowani powyższą trasą mogą uzyskać wszelkie informacje dotyczące przydziału czasu na start lub lądowanie u koordynatora paryskich portów lotniczych.
--------------------------------------------------
Nałożenie przez Francję zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych we Francji
(2004/C 306/05)
1.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych Francja podjęła decyzję o nałożeniu zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi Angers (Marcé) a Lyonem (Saint-Exupéry) oraz między portami lotniczym Tours (Val de Loire) a Lyonem (Saint-Exupéry).
Niniejsze zobowiązania zastępują zobowiązania opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 72 z dnia 6 marca 2001 r.
2.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie krajowych regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi Angers (Marcé) a Lyonem (Saint-Exupéry) oraz Tours (Val de Loire) a Lyonem (Saint-Exupéry) są następujące:
Minimalna częstotliwość lotów
Usługi powinny być wykonywane w wymiarze przynajmniej dwóch lotów w obie strony dziennie, rano i wieczorem, od poniedziałku do piątku włącznie, oprócz dni wolnych od pracy, przez 220 dni w roku.
Usługi powinny być wykonywane na trasie Angers (Marcé) – Tours (Val de Loire) – Lyon (Saint-Exupéry) i odwrotnie.
Flota
Usługi należy wykonywać przy wykorzystaniu samolotów z kabiną ciśnieniową o liczbie miejsc nie mniejszej niż 37.
Rozkład lotów
Rozkład lotów w ciągu tygodnia powinien umożliwiać pasażerom podróżującym w celach służbowych odbywanie podróży w obie strony w ciągu jednego dnia z możliwością spędzenia przynajmniej 6 godzin w miejscu przeznaczenia, zarówno w Angers (Macé) i w Tours (Val de Loire, jak i w Lyonie (St-Exupéry).
Polityka handlowa Sprzedaż lotów powinna odbywać się przynajmniej w jednym komputerowym systemie rezerwacji.
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy główną wyspą Orkadów — Kirkwall — a wyspami Westray, Sanday, Stronsay i Eday dokonana przez Zjednoczone Królestwo
(2004/C 306/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Zjednoczone Królestwo postanowiło wprowadzić zmianę do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych pomiędzy główną wyspą Orkadów — Kirkwall — a wyspami Westray, Sanday, Stronsay i Eday, jak podano w zawiadomieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 363/05 z dnia 19 grudnia 2001 r., z późniejszymi zmianami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 295/08 z dnia 5 grudnia 2003 r., na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
2.
Wprowadza się następujące zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych:
- Do Westray: dwa loty dziennie, w obie strony, od poniedziałku do soboty przez cały rok,
- Do Sanday: dwa loty dziennie, w obie strony, od poniedziałku do soboty przez cały rok,
- Do Eday: dwa loty w obie strony w środy przez cały rok,
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy główną wyspą Orkadów — Kirkwall — a wyspami Papa Westray i North Ronaldsay dokonana przez Zjednoczone Królestwo
(2004/C 306/07)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Zjednoczone Królestwo postanowiło wprowadzić zmianę do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych pomiędzy główną wyspą Orkadów — Kirkwall — a wyspami Papa Westray i North Ronaldsay, jak podano w zawiadomieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 394/04 z dnia 30 grudnia 1997 r., z późniejszymi zmianami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 369/2 z dnia 22 grudnia 2000 r., C 363/06 z dnia 19 grudnia 2001 r. i C 295/09 z dnia 5 grudnia 2003 r., na podstawie art. 4 ust 1. lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych.
2.
Wprowadza się następujące zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych:
- Minimalne częstotliwości lotów:
- Na Papa Westray: trzy loty w obie strony w czasie obowiązywania letniego rozkładu lotów i dwa loty w obie strony w czasie obowiązywania zimowego rozkładu lotów w poniedziałki, środy i czwartki; dwa loty w obie strony we wtorki, piątki i soboty oraz jeden lot powrotny w niedziele przez cały rok.
- Na North Ronaldsday: trzy loty w obie strony w czasie obowiązywania letniego rozkładu lotów i dwa loty w obie strony w czasie obowiązywania zimowego rozkładu lotów w poniedziałki, środy, czwartki, piątki, soboty i niedziele oraz dwa loty w obie strony we wtorki przez cały rok.
Zdolność przewozowa: Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej osiem miejsc pasażerskich na każdej trasie.
Taryfy lotnicze:
Cena przelotu w jedną stronę dla osoby dorosłej nie może przekroczyć 15 GBP na każdej trasie.
Maksymalna taryfa obowiązująca na każdej trasie może zostać podwyższona raz w roku po uzyskaniu pisemnej zgody Orkney Islands Council (Rady Orkadów) zgodnie z indeksem cen detalicznych Zjednoczonego Królestwa (wszystkie pozycje) lub jego późniejszym odpowiednikiem.
Wszelkie inne zmiany wysokości taryf wymagają uprzedniej pisemnej zgody Orkney Islands Council.
Urząd Lotnictwa Cywilnego powinien zostać powiadomiony o nowej maksymalnej taryfie obowiązującej na każdej trasie. Taryfy te wejdą w życie dopiero po zawiadomieniu Komisji Europejskiej, która może opublikować je w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Komunikat Komisji na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych pomiędzy główna wyspą Szetlandów — Tingwall/Sumburgh — a wyspami Foula, Fair Isle, Out Skerries i Papa Stour dokonana przez Zjednoczone Królestwo
(2004/C 306/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Zjednoczone Królestwo postanowiło wprowadzić zmianę do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w odniesieniu do regularnych usług lotniczych pomiędzy główną wyspą Szetlandów — Tingwall/Sumburgh — a wyspami Foula, Fair Isle, Out Skerries i Papa Stour, jak podano w zawiadomieniu opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 394/05 z dnia 30 grudnia 1997 r., z późniejszymi zmianami w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C 356/03 z dnia 12 grudnia 2000 i C 358/07 z dnia 15 grudnia 2001 r., na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r.
2.
Wprowadza się następujące zmiany do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych:
- Minimalne częstotliwości lotów:
- Do Foula z Tingwall: dwa loty w obie strony od środy do piątku oraz jeden lot w obie strony w poniedziałki i wtorki (rozkład obowiązujący w okresie letnim).
Dwa loty w obie strony w piątki i jeden lot w obie strony w poniedziałki, wtorki i środy (rozkład obowiązujący w okresie zimowym).
- Do Fair Isle: dwa loty w obie strony z Tingwall w poniedziałki, środy i piątki; jeden lot w obie strony z Sumburgh i z Tingwall w soboty (rozkład obowiązujący w okresie letnim).
Dwa loty w obie strony z Tingwall w poniedziałki, środy i piątki (rozkład obowiązujący w okresie zimowym).
- Do Out Skerries z Tingwall: dwa loty w obie strony we wtorki i jeden lot w obie strony w poniedziałki i środy.
- Z Tingwall do Papa Stour: dwa loty w obie strony we wtorki.
Zdolność przewozowa: Zdolność przewozowa samolotu powinna wynosić co najmniej osiem miejsc pasażerskich na każdej trasie, przy czym Urząd Lotnictwa Cywilnego może wprowadzić organiczenia skutkujące zmniejszeniem liczby miejsc na tarasie do Out Skerries w zależności od ciężaru.
Taryfy lotnicze:
- Cena przelotu w jedną stronę dal osoby dorosłej nie może przekroczyć 25,00 GBP (Foula), 28,00 GBP (Fair Isle), 19,50 GBP (Out Skerries) i 17,50 GBP (Papa Stour).
Komunikat Komisji dotyczący procedury ustalonej na mocy art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 96/67/WE
(2004/C 307/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Zgodnie z przepisami art. 1 ust. 4 dyrektywy Rady 96/67/WE z dnia 15 października 1996 r. w sprawie dostępu do rynku usług obsługi naziemnej w portach lotniczych Wspólnoty [1], Komisja ma obowiązek opublikować w celach informacyjnych wykaz portów lotniczych, o których mowa w tej dyrektywie.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 272 z 25.10.1996, str. 36.
Komunikat Komisji Komunikat w sprawie przedłużenia obowiązywania Komunikatu Komisji do Państw Członkowskich zgodnie z art. 93 ust. 1 Traktatu WE dotyczącego stosowania art. 92 i 93 Traktatu do krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych
(2004/C 307/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pierwotny Komunikat Komisji do Państw Członkowskich zgodnie z artykułem 93 ust. 1 Traktatu WE dotyczący stosowania artykułów 92 i 93 Traktatu do krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych został przyjęty w 1997 r. [1] i miał obowiązywać przez okres 5 lat od 1 stycznia 1998 r.
W 2001 Komisja przyjęła zmianę do Komunikatu z 1997 r. dotyczącego definicji [2]"ryzyka rynkowego" po to, aby odzwierciedlić odmienną sytuację na rynku prywatnych ubezpieczeń reasekuracyjnych.
Komisja zdecydowała się także na przedłużenie okresu obowiązywania Komunikatu z 1997 r. do 31 stycznia 2004 r.
Ponadto, punkt 2.6 Komunikatu z 1997 r. otrzymał następujące brzmienie: "Zdolność rynku prywatnych ubezpieczeń reasekuracyjnych jest zmienna.
Oznacza to, że definicja ryzyka rynkowego nie jest stała i może ulegać zmianom.
Dlatego też definicja może zostać poddana przeglądowi, w szczególności w momencie upływu okresu obowiązywania niniejszego Komunikatu 31 stycznia 2004 r.
Komisja zasięgnie opinii Państw Członkowskich i innych zainteresowanych stron w sprawie takich przeglądów".
W celu zapewnienia wystarczającej ilości czasu dla oceny zdolności rynku prywatnych ubezpieczeń reasekuracyjnych i w celu zakończenia przeglądu, Komisja zdecydowała o dalszym stosowaniu obecnie obowiązującego Komunikatu, w wersji zmienionej w 2001 r., aż do czasu, kiedy nowe reguły w zakresie pomocy państwa w odniesieniu do krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych zostaną opublikowane lub, najpóźniej, do 31 stycznia 2005 r.
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. C 281 z 17.9.1997, str. 4.
[2] Dz.U. C 217 z 2.8.2001, str. 2.
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2004/C 309/02)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Telex COMEU B 21877. Faks: (32-2) 295 65 05.
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych i wyrównawczych
(2004/C 312/05)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej oraz art. 18 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr. 2026/97 z dnia 6 października 1997 r.
[2] w sprawie ochrony przed przywozem towarów subsydiowanych z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe i wyrównawcze wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych/subsydiowanie oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [3] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r. oraz art. 18 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2026/97 z dnia 6 października 1997 r.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 288 z 21.10.1997, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[3] Telex COMEU B 21877. Faks: (32-2) 295 65 05.
Powołanie nowych członków Europejskiego Forum do Spraw Energii i Transportu
(2004/C 312/07)
Zgodnie z art. 3 decyzji 2001/546/WE Komisji Europejskiej z dnia 11 lipca 2001 r. dotyczącej powołania komitetu doradczego pod nazwą "Europejskie Forum do Spraw Energii i Transportu" [1] oraz w związku z zaproszeniem do składania wniosków opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej [2], Komisja w dniu 22 września 2004 r. postanowiła powołać z dniem 1 października 2004 r. na okres dwuletni niżej wymienione osoby na stanowiska członków i zastępców tego Forum. +++++ TABLE +++++ -------------------------------------------------- [1] Dz.U. L 195 z 19.7.2001, str. 58. [2] Dz.U. C 92 z 16.4.2004, str. 36.
Przedłużenie oraz zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych, nałożonych na dziesięć regularnych linii lotniczych na terytorium Grecji zgodnie z rozporządzeniem (EWG) 2408/92 Rady
(2004/C 312/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Rząd Grecji zadecydował o przedłużeniu i zmianie z dniem 1 maja 2005 r. zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych, nałożonych na dziesięć regularnych linii lotniczych na terytorium Grecji na mocy art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 239 z dnia 25 sierpnia 2001 r. oraz C 280 z dnia 4 października 2001 r. (w sprawie przełożenia daty ich wejścia w życie).
2.
Zmiany zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych, są następujące:
A. WYKAZ MINIMALNYCH CZĘSTOTLIWOŚCI LOTÓW ORAZ MINIMALNEJ LICZBY PROPONOWANYCH MIEJSC TYGODNIOWO, NA TRASACH
Ateny – Astipalea:
- Cztery przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 60 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Pięć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 75 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Ateny – Ikaria:
- Cztery przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 140 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Sześć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 210 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Ateny – Leros:
- Sześć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 132 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Osiem przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 176 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Ateny – Milos:
- Siedem przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 210 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Osiem przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 240 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Ateny – Skiros:
- Dwa przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 20 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Trzy przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 30 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Saloniki – Samos:
- Dwa przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 30 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Trzy przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 45 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Saloniki – Chios:
- Dwa przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 30 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Trzy przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 45 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Limnos – Mitilini – Chios – Samos – Rodos
- Limnos – Mitilini – Rodos:
Dwa przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 20 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w ciągu całego roku.
- Limnos – Mitilini – Chios - Rodos:
Jeden przelot wraz z przelotem powrotnym tygodniowo, łącznie 20 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w ciągu całego roku.
- Limnos – Mitilini – Samos – Rodos:
Jeden przelot wraz z przelotem powrotnym tygodniowo, łącznie 20 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w ciągu całego roku.
- Limnos – Mitilini – Chios – Samos – Rodos:
Jeden przelot wraz z przelotem powrotnym tygodniowo, łącznie 20 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w ciągu całego roku.
Rodos – Karpathos – Kasos
- Cztery przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 200 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Sześć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 300 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
- Cztery przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 200 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Sześć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 300 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Rodos – Kastellorizo:
- Cztery przeloty wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 80 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie zimowym.
- Sześć przelotów wraz z przelotami powrotnymi tygodniowo, łącznie 120 oferowanych miejsc tygodniowo na każdy rejs w okresie letnim.
Okresy zimowy oraz letni uznaje się według definicji IATA.
Jeżeli średni współczynnik obłożenia całości przelotów na jednej trasie przekroczył w poprzednim okresie 75 %, minimalna tygodniowa częstotliwość lub minimum oferowanych miejsc tygodniowo może zostać zwiększona odpowiednio do stwierdzonego wzrostu.
Wzrost ten komunikowany jest przewoźnikowi lotniczemu, który eksploatuje linię, listem poleconym sześć miesięcy przed jego wprowadzeniem. Zmiana wchodzi w życie po jej opublikowaniu przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W przypadku gdy udostępnione samoloty nie posiadają wymaganej zdolności przewozowej dla obłożenia minimalnej liczby oferowanych miejsc tygodniowo (które są przewidziane w ust. 2a), częstotliwość może zostać odpowiednio zwiększona.
W przypadku gdy przeloty nie zostaną wykonane ze względu na warunki meteorologiczne, muszą one zostać wykonane natychmiast w kolejnych dniach w taki sposób, by zaspokoić zapotrzebowanie, biorąc pod uwagę minimum tygodniowe oferowanych miejsc, które są przewidziane w ust. 2a).
B. WYKAZ TARYF
Opłata referencyjna na zwykłej trasie za miejsce w klasie ekonomicznej nie może przekraczać wysokości kwot podanych niżej:
+++++ TABLE +++++
Powyższe ceny mogą ulec zmianie i zostać podwyższone w przypadku nieprzewidzianych podwyżek kosztów utrzymania trasy, za które nie jest odpowiedzialny przewoźnik lotniczy.
Powyższa podwyżka zostaje zakomunikowana przewoźnikowi lotniczemu, który eksploatuje trasę i wchodzi ona w życie po jego opublikowaniu przez Komisję Europejską w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
C. ZAPEWNIENIE CIĄGŁOŚCI LOTÓW
Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (EWG) 2408/92, przewoźnik lotniczy, który planuje realizację regularnych przelotów na wyżej wymienionych trasach, zobowiązuje się wypełniać wynikające z tego faktu obowiązki w nieprzerwanym okresie minimum dwunastu miesięcy.
Liczba anulowanych rejsów z winy przewoźnika lotniczego nie może przekraczać 2 % liczby wszystkich lotów zaplanowanych na dany rok, z wyjątkiem przypadków siły wyższej.
Ewentualny zamiar przerwania wykonywania usług lotniczych na jakiejkolwiek z wyżej wymienionych tras musi zostać zakomunikowany przez przewoźnika lotniczego w Wydziale Dwustronnych Umów Lotniczych Departamentu Eksploatacji Lotniczej Urzędu Lotnictwa Cywilnego co najmniej na sześć miesięcy przed przerwaniem wykonywania lotów.
3.
Przydatne informacje
Wykonywanie przelotów przez wspólnotowego przewoźnika na wyżej wymienionych trasach bez przestrzegania nałożonych zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych może spowodować nałożenie administracyjnych lub/i innych sankcji.
Jeśli chodzi o typy wykorzystywanych samolotów, przewoźnicy proszeni są o skonsultowanie się z "Aeronautical Information Publications" w Grecji (AIP GREECE) w związku z technicznymi i operacyjnymi uwarunkowaniami oraz procedurami obowiązującymi na lotniskach.
Jeśli chodzi o rozkłady lotów, przyloty i wyloty samolotów powinny być wykonywane w ramach godzin pracy portów lotniczych, zgodnie z właściwą decyzją Ministra Transportu i Łączności.
Należy zaznaczyć, że ponieważ żaden przewoźnik lotniczy nie wyraził w Departamencie Eksploatacji Lotniczej Urzędu Lotnictwa Cywilnego zamiaru wykonywania od dnia 1 maja 2005 r. regularnych przelotów na jednej lub więcej z wymienionych wyżej tras lotniczych, bez oczekiwania finansowej rekompensaty, Grecja podjęła decyzję, w ramach procedury, która jest przewidziana w art. 4 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (EWG) 2408/92, o ograniczeniu do trzech lat dostępu dla wyłącznie jednego przewoźnika lotniczego do każdej z osobna lub do więcej niż wymienione powyżej trasy i o udzieleniu, po zaproszeniu do złożenia ofert, prawa do eksploatacji tychże tras od dnia 1 maja 2005 r.
Niniejsze zobowiązania wykonywania usług publicznych zastępują zobowiązania opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 239 z dnia 25 sierpnia 2001 r.
Szóste roczne sprawozdanie, zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni
(2004/C 316/01)
WPROWADZENIE
Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni został przyjęty dnia 8 czerwca 1998 r.
Kodeks określa osiem kryteriów dla wywozu broni konwencjonalnej oraz procedurę notyfikacji odmowy wymagającą od Państw Członkowskich konsultacji w sprawach ewentualnych zezwoleń wydanych po odwołaniu.
Od czasu jego przyjęcia kodeks w znaczący sposób przyczynił się do harmonizacji krajowych polityk dotyczących kontroli wywozu broni.
W szóstym roku stosowania europejskiego kodeksu postępowania ponownie osiągnięto znaczący postęp w odniesieniu do wprowadzania w życie kodeksu.
Wiele nowych i ważnych wydarzeń przyczyniło się do dalszego wzmocnienia i rozszerzenia stosowania kodeksu.
Wydarzenia te ponownie potwierdzają status kodeksu jako najbardziej wszechstronnego międzynarodowego systemu kontroli wywozu broni.
Najważniejszym wydarzeniem pod tym względem było przystąpienie do Unii Europejskiej dziesięciu nowych Państw Członkowskich dnia 1 maja 2004 r.
Należy również zauważyć, że poza nowymi Państwami Członkowskimi, wkrótce po przyjęciu kodeksu w 1998 r., Bułgaria, Rumunia, Islandia i Norwegia zadeklarowały, że podzielają jego cele i dostosowały się do kryteriów i zasad zawartych w kodeksie, które stanowią dla nich wytyczne w ich krajowych politykach wywozu.
Następnie Kanada i Chorwacja również dostosowały się do kodeksu.
W celu zachowania przejrzystości zwraca się uwagę na podręcznik użytkownika, który jest istotnym narzędziem podsumowującym uzgodnione wytyczne do stosowania przepisów operacyjnych kodeksu, a który został opublikowany i będzie regularnie uaktualniany.
Podręcznik użytkownika jest przeznaczony głównie do użytku przez urzędników wydających zezwolenia wywozowe i znajduje się w Kodeksie postępowania UE w sprawie wywozu broni w rozdziale "Kontrole wywozu związane z bezpieczeństwem" na stronie internetowej Rady w dziale wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (http://ue.eu.int).
Przestawia obszerne omówienie kodeksu i sposobu jego stosowania przez Państwa Członkowskie.
I. PRZEGLĄD SZÓSTEGO ROKU WPROWADZANIA W ŻYCIE KODEKSU
1.
Rozszerzenie Unii
W wyniku przystąpienia do Unii Europejskiej dziesięciu nowych Państw Członkowskich dnia 1 maja 2004 r. kryteria i procedury kodeksu postępowania, szczególnie mechanizm notyfikacji i konsultacji, ma do nich pełne zastosowanie.
W rezultacie oczekuje się, że duża liczba notyfikowanych odmów i konsultacji, które miały miejsce w ciągu ostatnich sześciu lat, będzie nadal rosła, a dialog między Państwami Członkowskimi w sprawie interpretacji kodeksu niewątpliwie zostanie zintensyfikowany.
Przyczyni się to do dalszej zbieżności polityk i procedur dotyczących wywozu broni, mających zastosowanie do 25 Państw Członkowskich.
Te Państwa Członkowskie, które ostatnio przystąpiły do UE i które mogły przekazać liczby dotyczące swojej sprzedaży broni w 2003 r., jak to widać z załączonych tablic, zostały uwzględnione w niniejszym sprawozdaniu.
2.
Przegląd kodeksu postępowania
Ważnym wydarzeniem, które miało miejsce w 2004 r., a które wiąże się z kodeksem postępowania, był jego przegląd, pierwszy od czasu wprowadzenie kodeksu w życie w 1998 r.
Dyskusja nad przeglądem odbywała się nie tylko między Państwami Członkowskimi, ale również poprzez spotkania z trzecimi zainteresowanymi stronami, zwłaszcza międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi.
W czasie Prezydencji irlandzkiej i niderlandzkiej odbyło się wiele konstruktywnych spotkań w sprawie przeglądu, w których uczestniczyły zarówno Państwa Członkowskie, jak i organizacje pozarządowe.
Oczekuje się, że dyskusje dotyczące przeglądu w znaczący sposób przyczynią się do uaktualnienia i poprawy kodeksu.
Najprawdopodobniej wiele nowych elementów zostanie włączonych do kodeksu, co przyczyni się do pogłębienia i poszerzenia jego zastosowania.
3.
Podręcznik użytkownika
Począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r., podręcznik użytkownika, którego pierwsza wersja została przyjęta w 2003 r., jest dostępny w części "Kontrole wywozu związane z bezpieczeństwem" na stronie internetowej Rady w dziale wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (http://ue.eu.int) i ma pełne zastosowanie.
Zawiera on procedury usprawnienia systemu notyfikacji odmów i konsultacji oraz wyjaśnia obowiązki Państw Członkowskich w tym zakresie.
Poprawiona wersja podręcznika zostanie wkrótce opublikowana i będzie zawierała rozdziały dotyczące praktyk związanych z wydawaniem zezwoleń, najlepszych praktyk dotyczących interpretacji wybranych kryteriów oraz wymogi związane z przekazywaniem informacji do rocznego sprawozdania UE.
4.
Najlepsze praktyki dotyczące interpretacji kryteriów
Najlepsze praktyki dotyczące interpretacji kryterium 8 kodu postępowania, do włączenia do podręcznika użytkownika, są obecnie przedmiotem dyskusji między Państwami Członkowskimi.
5.
Środki tymczasowe dotyczące zniesienia embarga na broń
Państwa Członkowskie dyskutują obecnie nad zestawem procedur tymczasowych, które można by stosować wobec państw, dla których UE zdecydowała się znieść istniejące embarga na broń.
Ten tzw. niezbędnik (toolbox) stanowiłby uzupełnienie kodeksu postępowania.
6.
Współpraca z państwami trzecimi
Państwa Członkowskie osiągnęły porozumienie w sprawie mechanizmu usprawnienia współpracy z państwami trzecimi, dotyczącej działań przez nie prowadzonych w celu promowania zasad i kryteriów kodeksu wśród państw trzecich.
Prezydencja i kilka Państw Członkowskich zorganizowały wspólne seminaria z krajami sąsiadującymi i krajami kandydującymi.
Odbyły się spotkania Trojki ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Federacją Rosyjską i Ukrainą w ramach dialogu politycznego w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
Owocne dyskusje z tymi krajami dotyczyły ogólnie kontroli wywozu broni i w szczególności kodeksu postępowania.
7.
Dialog z Parlamentem Europejskim
Dnia 1 września 2004 r. na zaproszenie Podkomitetu ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego Prezydencja niderlandzka wymieniła poglądy z członkami tego Podkomitetu w sprawie piątego rocznego sprawozdania dotyczącego europejskiego Kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni i spraw związanych z wywozem broni.
Grupa robocza COARM wyraziła zgodę na zaproszenie sprawozdawcy wyżej wymienionego sprawozdania z Komitetu Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego do dyskusji nieformalnej.
II.
STAN ZAAWANSOWANIA WPROWADZANIA W ŻYCIE ŚRODKÓW PRIORYTETOWYCH OKREŚLONYCH W PIĄTYM ROCZNYM SPRAWOZDANIU
1.
Harmonizacja sprawozdań krajowych
Mimo że różnice między krajowymi sprawozdaniami nadal istnieją, podjęto wiele kroków w celu dalszej harmonizacji procedur sprawozdawczych oraz osiągania pełnej porównywalności danych statystycznych.
Państwa Członkowskie wyraziły zgodę na włączenie odniesień do numerów wykazu sprzętu wojskowego w swoim wkładzie do rocznego sprawozdania UE (jeśli są one dostępne).
Ponadto osiągnięto porozumienie w sprawie przekazywania danych krajowych dotyczących wartości wydanych licencji.
W związku z faktem, że niektóre państwa nie są obecnie w stanie przekazywać dodatkowych danych dotyczących faktycznego wywozu, uzgodniono, że liczby te będą udostępniane przez te państwa, gdy tylko będzie to możliwe.
2.
Pośrednictwo w handlu bronią
W czerwcu 2003 r., po ostatecznym zatwierdzeniu przez grupę roboczą COARM, Rada przyjęła wspólne stanowisko w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią.
Wspólne zobowiązanie jest formalnym potwierdzeniem niektórych z uzgodnionych praktyk wyszczególnionych w dodatku do czwartego sprawozdania rocznego.
Zawiera ono również pewne kryteria i definicje, które Państwa Członkowskie mają włączyć do swojego prawodawstwa dotyczącego pośrednictwa w handlu bronią.
Grupa robocza uzgodniła, że wspólne stanowisko powinno zostać wprowadzone w życie za pomocą mechanizmu określonego w kodeksie postępowania.
Oczekuje się, że zostanie to wyraźnie określone w odpowiednim ustępie operacyjnym poprawionego kodeksu postępowania.
Jednakże, ze względu na fakt, że wszystkie Państwa Członkowskie nie mają jeszcze prawodawstwa dotyczącego pośrednictwa w handlu bronią, system notyfikacji i konsultacji będzie działał na zasadach obowiązku tylko dla tych Państw Członkowskich, które już posiadają wymagane przepisy prawne.
3.
Elektroniczne przekazywanie oprogramowania i technologii
W ramach przeglądu kodeksu postępowania spodziewane jest osiągnięcie porozumienia w celu włączenia w odpowiednim ustępie operacyjnym kodeksu nowych przepisów stwierdzających, że wywóz licencjonowanych aplikacji powinien obejmować aplikacje dotyczące każdego niematerialnego przekazywania oprogramowania i technologii za pomocą takich środków, jak media elektroniczne, faks lub telefon.
4.
Promowanie zasad i kryteriów kodeksu wśród państw nieczłonkowskich oraz wśród organizacji międzynarodowych
Kodeks postępowania, jego cele i procedury są stale prezentowane i promowane w ramach dialogu politycznego z państwami nieczłonkowskimi i organizacjami międzynarodowymi.
W tym zakresie w 2003 r. grupa robocza COARM uzgodniła ogólne zasady przekazywania zbiorczych informacji dotyczących odmów bez wskazywania Państw Członkowskich, które wydały odmowę wybranym państwom nieczłonkowskim, których prawodawstwo dotyczące kontroli wywozu i polityka w tym zakresie spełniają wysokie normy określone przez Państwa Członkowskie wobec siebie samych.
Każda decyzja w tym zakresie będzie podejmowana oddzielnie dla każdego przypadku po konsultacji z Prezydencją lub Sekretariatem Rady z Państwem Członkowskim, którego ona dotyczy, w sprawie szczegółowych informacji, które mogą być przekazane zgodnie z prawem krajowym.
Norwegia jest pierwszym państwem, z którym osiągnięto takie porozumienie.
Wyżej wspomniana wymiana informacji dotyczących odmów między UE i Norwegią będzie się odbywała, począwszy od dnia 18 listopada 2004 r.
5.
Praktyczna i techniczna pomoc dla krajów kandydujących
Jak stwierdzono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, Państwa Członkowskie osiągnęły porozumienie w sprawie mechanizmu usprawnienia koordynacji inicjatyw dotyczących kontaktów zewnętrznych przez nie podejmowanych w celu promowania zasad i kryteriów kodeksu wśród krajów kandydujących i innych państw trzecich.
Taki mechanizm będzie składał się, między innymi, z bazy danych zawierającej informacje dotyczące krajowych działań podejmowanych z takimi krajami.
Pomoże to Państwom Członkowskim w lepszym określaniu priorytetów i planowaniu własnych działań w tym zakresie oraz w promowaniu wspólnych działań.
6.
Pełne wprowadzenie w życie podręcznika użytkownika
Jak określono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, podręcznik użytkownika, w pierwszej wersji przyjętej w 2003 r., zaczął być w pełni stosowany, począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r.
Zawiera on procedury usprawnienia systemu notyfikacji odmów i konsultacji oraz wyjaśnia obowiązki Państw Członkowskich w tym zakresie.
Począwszy od wyżej wspomnianej daty, krajowe notyfikacje i konsultacje dwustronne odbywają się za pomocą systemu poczty elektronicznej UE "COREU" niemal codziennie, przyczyniając się w znaczący sposób do wzrostu przejrzystości polityki wywozu broni Państw Członkowskich wobec szczególnych krajów końcowego przeznaczenia i szczególnych użytkowników końcowych.
Państwa Członkowskie uaktualniły swoje krajowe wykazy notyfikacji odmów i zobowiązały się do regularnej kontynuacji tego uaktualniania.
Wykazy takie, jak również wyniki konsultacji dwustronnych, są umieszczane w centralnej elektronicznej bazie odmów UE.
Baza danych, która zarządzana jest przez Sekretariat Generalny Rady, może zostać przekształcona w dynamiczny system odzwierciedlający politykę Państw Członkowskich w sprawie wywozu broni.
Rozdziały opisujące uzgodnione praktyki dotyczące procedury udzielania licencji, wytyczne w sprawie kryteriów (tzn. kryterium 8) oraz wymogi dotyczące przekazywania informacji do rocznego sprawozdania UE zostaną włączone do poprawionej wersji podręcznika użytkownika, która zostanie wkrótce opublikowana.
7.
Rozwój dialogu z Parlamentem Europejskim
Jak stwierdzono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, dnia 1 września Prezydencja niderlandzka, na zaproszenie Podkomitetu ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego, wymieniła poglądy z członkami tego Podkomitetu w sprawie piątego rocznego sprawozdania dotyczącego europejskiego kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni i spraw związanych z wywozem broni.
Członkowie Parlamentu byli szczególnie zainteresowania następującymi kwestiami: przekształceniem kodeksu postępowania we wspólne stanowisko, kwestiami dotyczącymi nielegalnymi transferami broni strzeleckiej i lekkiej, przejrzystości, pośrednictwa w handlu bronią, działaniami zewnętrznymi oraz wyjaśnianiem i ujednolicaniem interpretacji kryteriów kodeksu.
8.
Rozwój stosunków z krajami trzecimi
Odbyły się owocne spotkania "trojki" COARM Prezydencji irlandzkiej i niderlandzkiej ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Federacją Rosyjską i Ukrainą w ramach dialogu politycznego w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
W trakcie tych spotkań Prezydencja poinformowała swoich rozmówców o nowych wydarzeniach dotyczących kodeksu postępowania UE, w szczególności o procesie przeglądu.
Przedyskutowano także inne sprawy będące przedmiotem wzajemnego zainteresowania, takie jak kwestie zgodności wywozu i kontroli broni oraz wnioski o członkostwo w Porozumieniu z Wassenaar, złożone przez sześć nowych Państw Członkowskich UE.
9.
Przegląd kodeksu postępowania
Grupa COARM przeprowadziła pogłębione dyskusje w celu dokonania przeglądu kodeksu, który postanowiła przeprowadzić w grudniu 2003 r.
W wyniku tego przeglądu, pierwszego od czasu przyjęcia kodeksu w 1998 r., spodziewane jest znaczące wzmocnienie go poprzez włączenie do jego tekstu szeregu nowych elementów, a w szczególności: kwestii dotyczących pośrednictwa w handlu bronią, tranzytu, zamorskiej produkcji na licencji, niematerialnego przekazywania oprogramowania i technologii, certyfikacji użytkowników końcowych oraz sprawozdawczości krajowej.
Trwają dyskusje nad możliwością włączenia również innych kwestii.
Nie osiągnięto jeszcze porozumienia w sprawie przekształcenia kodeksu w instrument prawnie wiążący.
III.
INNE KWESTIE OMAWIANE PRZEZ GRUPĘ ROBOCZĄ COARM W ZWIĄZKU Z WPROWADZANIEM W ŻYCIE KODEKSU POSTĘPOWANIA
1.
Wykorzystanie towarów wwożonych ponownie jako komponentów
Państwa Członkowskie uzgodniły, że tak jak w przypadku wszystkich wniosków o wydanie zezwolenia, będą w pełni stosowały kodeks postępowania do wniosków o wydanie zezwoleń dla towarów, w przypadkach gdy rozumie się, że te towary zostaną wykorzystane jako komponenty produktów przeznaczonych do ponownego wwozu.
Jednakże przy ocenie takich wniosków Państwa Członkowskie będą brały pod uwagę, między innymi, następujące kwestie:
i) politykę kontroli wywozu i skuteczność systemu kontroli wywozu w kraju, w którym dokonuje się wykorzystania tych towarów jako komponentów;
ii) istotność stosunków Państw Członkowskich z tym krajem w zakresie obrony i bezpieczeństwa;
iii) znaczenie i istotność towarów w stosunku do towarów, które mają być włączone jako komponenty, oraz w stosunku do któregokolwiek użytkownika końcowego produktów finalnych, co może powodować pewne obawy;
iv) łatwość, z jaką towary lub ich istotne elementy mogą być usuwane z tych towarów, w których skład mają wchodzić;
v) reputacja podmiotu, dla którego towary te są przeznaczone.
2.
Wytyczne dotyczące priorytetów na najbliższą przyszłość
Sześć lat stosowania kodeksu postępowania pokazało, że podstawowe elementy wspólnego podejścia do kontroli wywozu broni konwencjonalnej przez Państwa Członkowskie można uznać za wprowadzone w życie.
Jednakże w dalszym ciągu jest wiele do zrobienia w pewnych dziedzinach, którymi nie zajęto się w przeszłości lub gdzie dalsze prace są niezbędne w celu skonsolidowania i kontynuowania prac na podstawie już osiągniętych rezultatów.
Państwa Członkowskie określiły następujące wytyczne priorytetowe na najbliższą przyszłość:
1) Kontynuacja procesu ujednolicania sprawozdań krajowych w celu opracowania bardziej czytelnych i przejrzystych tabel zbiorczych.
2) Kontynuacja wykonania wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią, z uwzględnieniem różnej sytuacji w prawodawstwie krajowym.
3) Pełne wprowadzenie w życie uproszczonych zasad zawartych w "Podręczniku użytkownika", włącznie z centralną bazą danych dotyczącą odmów.
4) Przeanalizowanie możliwości opracowania wspólnych wytycznych dotyczących kontroli użytkowników końcowych i weryfikacji po dostawie w krajach końcowego przeznaczenia wywozu broni pochodzącej z Państw Członkowskich UE.
5) Opracowanie najlepszych praktyk interpretowania kryteriów, tak jak to ma miejsce w przypadku kryterium 8.
6) Kontynuacja polityki promowania zasad i kryteriów kodeksu postępowania wśród państw trzecich, szczególnie tych, które dostosowały się do kodeksu postępowania.
7) Udzielanie praktycznej i technicznej pomocy, tam gdzie istnieje zapotrzebowanie, państwom kandydującym, w celu zapewnienia ujednolicenia polityki w sprawie kontroli wywozu broni oraz pełnego stosowania zasad i kryteriów kodeksu postępowania.
8) Dalszy rozwój dialogu z Parlamentem Europejskim.
--------------------------------------------------
--------------------------------------------------
Nałożenie zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2408/92 w sprawie usług na niemieckich trasach lotniczych
(2004/C 321/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Rząd Republiki Federalnej Niemiec postanowił w następujący sposób na nowo zdefiniować zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych w ramach regularnych lotów między Hof a Frankfurtem nad Menem, nałożone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, ostatnio opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 113 z dnia 18.4.2001, strona 10.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczą następujących aspektów:
2.1 Przebieg trasy:
Regularne loty na trasie Hof – Frankfurt nad Menem.
2.2 Minimalna częstotliwość obsługi:
Minimalnie trzy odloty i przyloty, codziennie od poniedziałku do piątku, z możliwością połączeń z lotami z Frankfurtu nad Menem.
Wymaganie to obowiązuje przez cały rok, między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem możliwe jest ograniczenie liczby przelotów.
2.3 Zdolność przewozowa:
Każdorazowo minimalnie 540 miejsc tygodniowo (36 miejsc na lot x 3 loty dziennie x 5 dni w tygodniu) między Hof a Frankfurtem nad Menem.
Wymagania te obowiązują przez cały rok.
2.4 Godziny lotów:
Loty powinny odbywać się bez międzylądowania między godziną 06:00 z Hof a godziną 22:30 do Hof.
We Frankfurcie nad Menem są zarezerwowane następujące przydziały czasowe na start/lądowanie (slots) (rozkłady lotów luty 2004, przylot lub odlot):
- do Frankfurtu: 07:00 (piątek), 07:10 (poniedziałek – czwartek) 11:05 (poniedziałek – piątek) 19:50 (poniedziałek – piątek)
- z Frankfurtu: 07:45 (środa – piątek); 08:15 (wtorek); 08:25 (poniedziałek) 17:20 (poniedziałek – piątek) 20:35 (wtorek, piątek); 20:55 (poniedziałek, środa), 21:00 (czwartek)
2.5 Samolot:
Wymagane loty muszą być obsługiwane przez samoloty z kabinami ciśnieniowymi, dopuszczone na minimum 36 miejsc siedzących.
Przewoźnikom lotniczym zwraca się uwagę na warunki techniczne i eksploatacyjne lotniska w Hof (porównaj Zbiór informacji lotniczych AIP dla Republiki Federalnej Niemiec).
2.6 Taryfy:
Najwyższa taryfa podstawowa dla lotu w jedną stronę między Hof a Frankfurtem nad Menem nie może przekraczać najwyższej taryfy podstawowej dla lotu w jedną stronę między Norymbergą a Frankfurtem nad Menem o więcej niż 5 %.
Najwyższa taryfa podstawowa z podatkiem VAT bez opłat za lot w jedną stronę między Norymbergą a Frankfurtem nad Menem wynosiła w styczniu 2004 r. 196 EUR.
Należy zapewnić, aby porozumienia między przewoźnikami lotniczymi były zawierane zgodnie z zasadami Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu Lotniczego IATA z zagwarantowaniem taryf przejściowych.
2.7 Sprzedaż:
Loty muszą być sprzedawane przynajmniej przez jeden system rezerwacji komputerowej.
2.8 Ciągłość lotów:
Liczba lotów odwołanych z powodów, za które bezpośrednio odpowiada przewoźnik, nie może przekraczać 2 % zaplanowanej rocznej liczby lotów.
3.
Przetarg
Zwraca się uwagę przewoźników lotniczych na to, że zostanie rozpisany przetarg na wykonywanie regularnych usług lotniczych, a zlecenie zostanie przydzielone z mocą od dnia 1.4.2005. Odpowiednie wezwanie do składania ofert zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (EWG) nr 2408/92 zostanie wkrótce opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Bliższych informacji udziela Bayerisches Staatsministerium für Wirtschaft, Verkehr und Technologie
D-80525 Monachium
Telefon: 089/2162-2392 lub 2162-2350
Faks: 089/2162-2588
Dyplomy, świadectwa i inne dowody posiadania kwalifikacji w dziedzinie architektury podlegające wzajemnemu uznawaniu przez Państwa Członkowskie
(2004/C 322/02)
uaktualnienie komunikatu 2003/C294/02 z 4 grudnia 2003 [1] i komunikatu 2003/C 297/15 z 9 grudnia 2003 r.)
Poniżej podaje się wykaz dyplomów, świadectw i innych dowodów posiadania kwalifikacji w dziedzinie architektury sporządzony zgodnie z art. 7 dyrektywy Rady 85/384/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. w sprawie wzajemnego uznawania dyplomów, świadectw i innych dowodów posiadania kwalifikacji w dziedzinie architektury, łącznie ze środkami ułatwiającymi skuteczne korzystanie z prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług [2].
Dyplomy wymienione poniżej mają być uznawane przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej w stosunku do studentów, którzy rozpoczęli studia architektoniczne począwszy od roku akademickiego 1988/89.
W stosunku do studentów, którzy rozpoczęli studia architektoniczne przed rokiem akademickim 1988/89, uznaje się dyplomy wymienione:
- dla Państw Członkowskich innych niż Hiszpania i Portugalia, w art. 11 dyrektywy 85/384/EWG z dnia 10 czerwca 1985 r. [3]
- dla Hiszpanii i Portugalii, w art. 1 dyrektywy 85/614/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. [4],
- tylko dla Portugalii, w art. 1 dyrektywy 86/17/EWG z dnia 27 stycznia 1986 r. [5], zmienionej publikacją w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich nr L 87 z dnia 2 kwietnia 1986 r.
Dyrektywa 85/384/EWG przewiduje również uznawanie innych kwalifikacji w dziedzinie architektury.
Są one wymienione w art. 5, 11a, 12 i 14 wspomnianej dyrektywy.
Aktualizacja przedmiotowego wykazu publikowana jest okresowo przez Komisję zgodnie z art. 7 ust. 2 omawianej dyrektywy.
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. C 294 z 4.12.2003 i Dz.U. C 297 z 9.12.2003.
[2] Dz.U. L 223 z 21.8.1985.
[3] Dla Austrii, Finlandii i Szwecji uznaje się dyplomy wymienione w art. 11 dyrektywy 85/384/EWG, zmienionej Aktem Przystąpienia, łącznie z dyplomami zdobytymi przez studentów, którzy rozpoczęli studia architektoniczne począwszy od roku akademickiego 1988/89 a przed rokiem akademickim 1998/99.
Dla Cypru, Republiki Czeskiej, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier, uznaje się dyplomy wymienione w art. 11 dyrektywy 85/384/EWG, zmienionej Aktem Przystąpienia w odniesieniu do studentów, którzy rozpoczęli studia architektoniczne przed rokiem akademickim 2007/2008.
[4] Dz.U. L 376 z 31.12.
1985.
[5] Dz.U. L 27 z 1.2.1986.
Komunikat Rady
(2004/C 277/01)
W dniu 5 maja 2004 r. Królestwo Belgii złożyło następujące dokumenty ratyfikacyjne:
- pierwszy protokół dotyczący wykładni dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich dotyczącej Konwencji o prawie stosowanym wobec zobowiązań umownych otwartej do podpisu w Rzymie w dniu 19 czerwca 1980 r. [1],
- drugi protokół przyznający pewne uprawnienia Trybunałowi Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w dziedzinie wykładni Konwencji o prawie stosowanym wobec zobowiązań umownych, otwartej do podpisu w Rzymie w dniu 19 czerwca 1980 r. [2],
Szóste roczne sprawozdanie, zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni
(2004/C 316/01)
WPROWADZENIE
Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni został przyjęty dnia 8 czerwca 1998 r.
Kodeks określa osiem kryteriów dla wywozu broni konwencjonalnej oraz procedurę notyfikacji odmowy wymagającą od Państw Członkowskich konsultacji w sprawach ewentualnych zezwoleń wydanych po odwołaniu.
Od czasu jego przyjęcia kodeks w znaczący sposób przyczynił się do harmonizacji krajowych polityk dotyczących kontroli wywozu broni.
W szóstym roku stosowania europejskiego kodeksu postępowania ponownie osiągnięto znaczący postęp w odniesieniu do wprowadzania w życie kodeksu.
Wiele nowych i ważnych wydarzeń przyczyniło się do dalszego wzmocnienia i rozszerzenia stosowania kodeksu.
Wydarzenia te ponownie potwierdzają status kodeksu jako najbardziej wszechstronnego międzynarodowego systemu kontroli wywozu broni.
Najważniejszym wydarzeniem pod tym względem było przystąpienie do Unii Europejskiej dziesięciu nowych Państw Członkowskich dnia 1 maja 2004 r.
Należy również zauważyć, że poza nowymi Państwami Członkowskimi, wkrótce po przyjęciu kodeksu w 1998 r., Bułgaria, Rumunia, Islandia i Norwegia zadeklarowały, że podzielają jego cele i dostosowały się do kryteriów i zasad zawartych w kodeksie, które stanowią dla nich wytyczne w ich krajowych politykach wywozu.
Następnie Kanada i Chorwacja również dostosowały się do kodeksu.
W celu zachowania przejrzystości zwraca się uwagę na podręcznik użytkownika, który jest istotnym narzędziem podsumowującym uzgodnione wytyczne do stosowania przepisów operacyjnych kodeksu, a który został opublikowany i będzie regularnie uaktualniany.
Podręcznik użytkownika jest przeznaczony głównie do użytku przez urzędników wydających zezwolenia wywozowe i znajduje się w Kodeksie postępowania UE w sprawie wywozu broni w rozdziale "Kontrole wywozu związane z bezpieczeństwem" na stronie internetowej Rady w dziale wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (http://ue.eu.int).
Przestawia obszerne omówienie kodeksu i sposobu jego stosowania przez Państwa Członkowskie.
I. PRZEGLĄD SZÓSTEGO ROKU WPROWADZANIA W ŻYCIE KODEKSU
1.
Rozszerzenie Unii
W wyniku przystąpienia do Unii Europejskiej dziesięciu nowych Państw Członkowskich dnia 1 maja 2004 r. kryteria i procedury kodeksu postępowania, szczególnie mechanizm notyfikacji i konsultacji, ma do nich pełne zastosowanie.
W rezultacie oczekuje się, że duża liczba notyfikowanych odmów i konsultacji, które miały miejsce w ciągu ostatnich sześciu lat, będzie nadal rosła, a dialog między Państwami Członkowskimi w sprawie interpretacji kodeksu niewątpliwie zostanie zintensyfikowany.
Przyczyni się to do dalszej zbieżności polityk i procedur dotyczących wywozu broni, mających zastosowanie do 25 Państw Członkowskich.
Te Państwa Członkowskie, które ostatnio przystąpiły do UE i które mogły przekazać liczby dotyczące swojej sprzedaży broni w 2003 r., jak to widać z załączonych tablic, zostały uwzględnione w niniejszym sprawozdaniu.
2.
Przegląd kodeksu postępowania
Ważnym wydarzeniem, które miało miejsce w 2004 r., a które wiąże się z kodeksem postępowania, był jego przegląd, pierwszy od czasu wprowadzenie kodeksu w życie w 1998 r.
Dyskusja nad przeglądem odbywała się nie tylko między Państwami Członkowskimi, ale również poprzez spotkania z trzecimi zainteresowanymi stronami, zwłaszcza międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi.
W czasie Prezydencji irlandzkiej i niderlandzkiej odbyło się wiele konstruktywnych spotkań w sprawie przeglądu, w których uczestniczyły zarówno Państwa Członkowskie, jak i organizacje pozarządowe.
Oczekuje się, że dyskusje dotyczące przeglądu w znaczący sposób przyczynią się do uaktualnienia i poprawy kodeksu.
Najprawdopodobniej wiele nowych elementów zostanie włączonych do kodeksu, co przyczyni się do pogłębienia i poszerzenia jego zastosowania.
3.
Podręcznik użytkownika
Począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r., podręcznik użytkownika, którego pierwsza wersja została przyjęta w 2003 r., jest dostępny w części "Kontrole wywozu związane z bezpieczeństwem" na stronie internetowej Rady w dziale wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (http://ue.eu.int) i ma pełne zastosowanie.
Zawiera on procedury usprawnienia systemu notyfikacji odmów i konsultacji oraz wyjaśnia obowiązki Państw Członkowskich w tym zakresie.
Poprawiona wersja podręcznika zostanie wkrótce opublikowana i będzie zawierała rozdziały dotyczące praktyk związanych z wydawaniem zezwoleń, najlepszych praktyk dotyczących interpretacji wybranych kryteriów oraz wymogi związane z przekazywaniem informacji do rocznego sprawozdania UE.
4.
Najlepsze praktyki dotyczące interpretacji kryteriów
Najlepsze praktyki dotyczące interpretacji kryterium 8 kodu postępowania, do włączenia do podręcznika użytkownika, są obecnie przedmiotem dyskusji między Państwami Członkowskimi.
5.
Środki tymczasowe dotyczące zniesienia embarga na broń
Państwa Członkowskie dyskutują obecnie nad zestawem procedur tymczasowych, które można by stosować wobec państw, dla których UE zdecydowała się znieść istniejące embarga na broń.
Ten tzw. niezbędnik (toolbox) stanowiłby uzupełnienie kodeksu postępowania.
6.
Współpraca z państwami trzecimi
Państwa Członkowskie osiągnęły porozumienie w sprawie mechanizmu usprawnienia współpracy z państwami trzecimi, dotyczącej działań przez nie prowadzonych w celu promowania zasad i kryteriów kodeksu wśród państw trzecich.
Prezydencja i kilka Państw Członkowskich zorganizowały wspólne seminaria z krajami sąsiadującymi i krajami kandydującymi.
Odbyły się spotkania Trojki ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Federacją Rosyjską i Ukrainą w ramach dialogu politycznego w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
Owocne dyskusje z tymi krajami dotyczyły ogólnie kontroli wywozu broni i w szczególności kodeksu postępowania.
7.
Dialog z Parlamentem Europejskim
Dnia 1 września 2004 r. na zaproszenie Podkomitetu ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego Prezydencja niderlandzka wymieniła poglądy z członkami tego Podkomitetu w sprawie piątego rocznego sprawozdania dotyczącego europejskiego Kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni i spraw związanych z wywozem broni.
Grupa robocza COARM wyraziła zgodę na zaproszenie sprawozdawcy wyżej wymienionego sprawozdania z Komitetu Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego do dyskusji nieformalnej.
II.
STAN ZAAWANSOWANIA WPROWADZANIA W ŻYCIE ŚRODKÓW PRIORYTETOWYCH OKREŚLONYCH W PIĄTYM ROCZNYM SPRAWOZDANIU
1.
Harmonizacja sprawozdań krajowych
Mimo że różnice między krajowymi sprawozdaniami nadal istnieją, podjęto wiele kroków w celu dalszej harmonizacji procedur sprawozdawczych oraz osiągania pełnej porównywalności danych statystycznych.
Państwa Członkowskie wyraziły zgodę na włączenie odniesień do numerów wykazu sprzętu wojskowego w swoim wkładzie do rocznego sprawozdania UE (jeśli są one dostępne).
Ponadto osiągnięto porozumienie w sprawie przekazywania danych krajowych dotyczących wartości wydanych licencji.
W związku z faktem, że niektóre państwa nie są obecnie w stanie przekazywać dodatkowych danych dotyczących faktycznego wywozu, uzgodniono, że liczby te będą udostępniane przez te państwa, gdy tylko będzie to możliwe.
2.
Pośrednictwo w handlu bronią
W czerwcu 2003 r., po ostatecznym zatwierdzeniu przez grupę roboczą COARM, Rada przyjęła wspólne stanowisko w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią.
Wspólne zobowiązanie jest formalnym potwierdzeniem niektórych z uzgodnionych praktyk wyszczególnionych w dodatku do czwartego sprawozdania rocznego.
Zawiera ono również pewne kryteria i definicje, które Państwa Członkowskie mają włączyć do swojego prawodawstwa dotyczącego pośrednictwa w handlu bronią.
Grupa robocza uzgodniła, że wspólne stanowisko powinno zostać wprowadzone w życie za pomocą mechanizmu określonego w kodeksie postępowania.
Oczekuje się, że zostanie to wyraźnie określone w odpowiednim ustępie operacyjnym poprawionego kodeksu postępowania.
Jednakże, ze względu na fakt, że wszystkie Państwa Członkowskie nie mają jeszcze prawodawstwa dotyczącego pośrednictwa w handlu bronią, system notyfikacji i konsultacji będzie działał na zasadach obowiązku tylko dla tych Państw Członkowskich, które już posiadają wymagane przepisy prawne.
3.
Elektroniczne przekazywanie oprogramowania i technologii
W ramach przeglądu kodeksu postępowania spodziewane jest osiągnięcie porozumienia w celu włączenia w odpowiednim ustępie operacyjnym kodeksu nowych przepisów stwierdzających, że wywóz licencjonowanych aplikacji powinien obejmować aplikacje dotyczące każdego niematerialnego przekazywania oprogramowania i technologii za pomocą takich środków, jak media elektroniczne, faks lub telefon.
4.
Promowanie zasad i kryteriów kodeksu wśród państw nieczłonkowskich oraz wśród organizacji międzynarodowych
Kodeks postępowania, jego cele i procedury są stale prezentowane i promowane w ramach dialogu politycznego z państwami nieczłonkowskimi i organizacjami międzynarodowymi.
W tym zakresie w 2003 r. grupa robocza COARM uzgodniła ogólne zasady przekazywania zbiorczych informacji dotyczących odmów bez wskazywania Państw Członkowskich, które wydały odmowę wybranym państwom nieczłonkowskim, których prawodawstwo dotyczące kontroli wywozu i polityka w tym zakresie spełniają wysokie normy określone przez Państwa Członkowskie wobec siebie samych.
Każda decyzja w tym zakresie będzie podejmowana oddzielnie dla każdego przypadku po konsultacji z Prezydencją lub Sekretariatem Rady z Państwem Członkowskim, którego ona dotyczy, w sprawie szczegółowych informacji, które mogą być przekazane zgodnie z prawem krajowym.
Norwegia jest pierwszym państwem, z którym osiągnięto takie porozumienie.
Wyżej wspomniana wymiana informacji dotyczących odmów między UE i Norwegią będzie się odbywała, począwszy od dnia 18 listopada 2004 r.
5.
Praktyczna i techniczna pomoc dla krajów kandydujących
Jak stwierdzono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, Państwa Członkowskie osiągnęły porozumienie w sprawie mechanizmu usprawnienia koordynacji inicjatyw dotyczących kontaktów zewnętrznych przez nie podejmowanych w celu promowania zasad i kryteriów kodeksu wśród krajów kandydujących i innych państw trzecich.
Taki mechanizm będzie składał się, między innymi, z bazy danych zawierającej informacje dotyczące krajowych działań podejmowanych z takimi krajami.
Pomoże to Państwom Członkowskim w lepszym określaniu priorytetów i planowaniu własnych działań w tym zakresie oraz w promowaniu wspólnych działań.
6.
Pełne wprowadzenie w życie podręcznika użytkownika
Jak określono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, podręcznik użytkownika, w pierwszej wersji przyjętej w 2003 r., zaczął być w pełni stosowany, począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r.
Zawiera on procedury usprawnienia systemu notyfikacji odmów i konsultacji oraz wyjaśnia obowiązki Państw Członkowskich w tym zakresie.
Począwszy od wyżej wspomnianej daty, krajowe notyfikacje i konsultacje dwustronne odbywają się za pomocą systemu poczty elektronicznej UE "COREU" niemal codziennie, przyczyniając się w znaczący sposób do wzrostu przejrzystości polityki wywozu broni Państw Członkowskich wobec szczególnych krajów końcowego przeznaczenia i szczególnych użytkowników końcowych.
Państwa Członkowskie uaktualniły swoje krajowe wykazy notyfikacji odmów i zobowiązały się do regularnej kontynuacji tego uaktualniania.
Wykazy takie, jak również wyniki konsultacji dwustronnych, są umieszczane w centralnej elektronicznej bazie odmów UE.
Baza danych, która zarządzana jest przez Sekretariat Generalny Rady, może zostać przekształcona w dynamiczny system odzwierciedlający politykę Państw Członkowskich w sprawie wywozu broni.
Rozdziały opisujące uzgodnione praktyki dotyczące procedury udzielania licencji, wytyczne w sprawie kryteriów (tzn. kryterium 8) oraz wymogi dotyczące przekazywania informacji do rocznego sprawozdania UE zostaną włączone do poprawionej wersji podręcznika użytkownika, która zostanie wkrótce opublikowana.
7.
Rozwój dialogu z Parlamentem Europejskim
Jak stwierdzono w rozdziale I niniejszego sprawozdania, dnia 1 września Prezydencja niderlandzka, na zaproszenie Podkomitetu ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego, wymieniła poglądy z członkami tego Podkomitetu w sprawie piątego rocznego sprawozdania dotyczącego europejskiego kodeksu postępowania w sprawie wywozu broni i spraw związanych z wywozem broni.
Członkowie Parlamentu byli szczególnie zainteresowania następującymi kwestiami: przekształceniem kodeksu postępowania we wspólne stanowisko, kwestiami dotyczącymi nielegalnymi transferami broni strzeleckiej i lekkiej, przejrzystości, pośrednictwa w handlu bronią, działaniami zewnętrznymi oraz wyjaśnianiem i ujednolicaniem interpretacji kryteriów kodeksu.
8.
Rozwój stosunków z krajami trzecimi
Odbyły się owocne spotkania "trojki" COARM Prezydencji irlandzkiej i niderlandzkiej ze Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Federacją Rosyjską i Ukrainą w ramach dialogu politycznego w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej.
W trakcie tych spotkań Prezydencja poinformowała swoich rozmówców o nowych wydarzeniach dotyczących kodeksu postępowania UE, w szczególności o procesie przeglądu.
Przedyskutowano także inne sprawy będące przedmiotem wzajemnego zainteresowania, takie jak kwestie zgodności wywozu i kontroli broni oraz wnioski o członkostwo w Porozumieniu z Wassenaar, złożone przez sześć nowych Państw Członkowskich UE.
9.
Przegląd kodeksu postępowania
Grupa COARM przeprowadziła pogłębione dyskusje w celu dokonania przeglądu kodeksu, który postanowiła przeprowadzić w grudniu 2003 r.
W wyniku tego przeglądu, pierwszego od czasu przyjęcia kodeksu w 1998 r., spodziewane jest znaczące wzmocnienie go poprzez włączenie do jego tekstu szeregu nowych elementów, a w szczególności: kwestii dotyczących pośrednictwa w handlu bronią, tranzytu, zamorskiej produkcji na licencji, niematerialnego przekazywania oprogramowania i technologii, certyfikacji użytkowników końcowych oraz sprawozdawczości krajowej.
Trwają dyskusje nad możliwością włączenia również innych kwestii.
Nie osiągnięto jeszcze porozumienia w sprawie przekształcenia kodeksu w instrument prawnie wiążący.
III.
INNE KWESTIE OMAWIANE PRZEZ GRUPĘ ROBOCZĄ COARM W ZWIĄZKU Z WPROWADZANIEM W ŻYCIE KODEKSU POSTĘPOWANIA
1.
Wykorzystanie towarów wwożonych ponownie jako komponentów
Państwa Członkowskie uzgodniły, że tak jak w przypadku wszystkich wniosków o wydanie zezwolenia, będą w pełni stosowały kodeks postępowania do wniosków o wydanie zezwoleń dla towarów, w przypadkach gdy rozumie się, że te towary zostaną wykorzystane jako komponenty produktów przeznaczonych do ponownego wwozu.
Jednakże przy ocenie takich wniosków Państwa Członkowskie będą brały pod uwagę, między innymi, następujące kwestie:
i) politykę kontroli wywozu i skuteczność systemu kontroli wywozu w kraju, w którym dokonuje się wykorzystania tych towarów jako komponentów;
ii) istotność stosunków Państw Członkowskich z tym krajem w zakresie obrony i bezpieczeństwa;
iii) znaczenie i istotność towarów w stosunku do towarów, które mają być włączone jako komponenty, oraz w stosunku do któregokolwiek użytkownika końcowego produktów finalnych, co może powodować pewne obawy;
iv) łatwość, z jaką towary lub ich istotne elementy mogą być usuwane z tych towarów, w których skład mają wchodzić;
v) reputacja podmiotu, dla którego towary te są przeznaczone.
2.
Wytyczne dotyczące priorytetów na najbliższą przyszłość
Sześć lat stosowania kodeksu postępowania pokazało, że podstawowe elementy wspólnego podejścia do kontroli wywozu broni konwencjonalnej przez Państwa Członkowskie można uznać za wprowadzone w życie.
Jednakże w dalszym ciągu jest wiele do zrobienia w pewnych dziedzinach, którymi nie zajęto się w przeszłości lub gdzie dalsze prace są niezbędne w celu skonsolidowania i kontynuowania prac na podstawie już osiągniętych rezultatów.
Państwa Członkowskie określiły następujące wytyczne priorytetowe na najbliższą przyszłość:
1) Kontynuacja procesu ujednolicania sprawozdań krajowych w celu opracowania bardziej czytelnych i przejrzystych tabel zbiorczych.
2) Kontynuacja wykonania wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią, z uwzględnieniem różnej sytuacji w prawodawstwie krajowym.
3) Pełne wprowadzenie w życie uproszczonych zasad zawartych w "Podręczniku użytkownika", włącznie z centralną bazą danych dotyczącą odmów.
4) Przeanalizowanie możliwości opracowania wspólnych wytycznych dotyczących kontroli użytkowników końcowych i weryfikacji po dostawie w krajach końcowego przeznaczenia wywozu broni pochodzącej z Państw Członkowskich UE.
5) Opracowanie najlepszych praktyk interpretowania kryteriów, tak jak to ma miejsce w przypadku kryterium 8.
6) Kontynuacja polityki promowania zasad i kryteriów kodeksu postępowania wśród państw trzecich, szczególnie tych, które dostosowały się do kodeksu postępowania.
7) Udzielanie praktycznej i technicznej pomocy, tam gdzie istnieje zapotrzebowanie, państwom kandydującym, w celu zapewnienia ujednolicenia polityki w sprawie kontroli wywozu broni oraz pełnego stosowania zasad i kryteriów kodeksu postępowania.
8) Dalszy rozwój dialogu z Parlamentem Europejskim.
--------------------------------------------------
--------------------------------------------------
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Republiki Czeskiej na lata 2004–2007
(2004/C 320/01)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji kierunków polityki gospodarczej [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Estonii na lata 2004–2008
(2004/C 320/02)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji [2],
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, można znaleźć na stronie:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
[2] Dz.U. C […] […], str. […]
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Cypru na lata 2004–2007
(2004/C 320/03)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Łotwy na lata 2004–2007
(2004/C 320/04)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], a w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Decyzja Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Litwy na lata 2004–2007
(2004/C 320/05)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], a w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Węgier na lata 2004–2008
(2004/C 320/06)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty wymienione w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Malty na lata 2004–2007
(2004/C 320/07)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Polski na lata 2004–2007
(2004/C 320/08)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], a w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Słowenii 2004–2007
(2004/C 320/09)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty, o których mowa w niniejszym tekście, są dostępne na stronie:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.
Opinia Rady
z dnia 5 lipca 2004 r.
w sprawie programu konwergencji Słowacji na lata 2004–2007
(2004/C 320/10)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1], a w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji,
po konsultacji z Komitetem Ekonomicznym i Finansowym,
WYDAJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
+++++ TABLE +++++
--------------------------------------------------
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1.
Dokumenty wymienione w niniejszym tekście można znaleźć na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm
Rezolucja Komitetu Regionów z 18 listopada 2004 r. w sprawie rozpoczęcia negocjacji dotyczących przystąpienia Turcji do Unii Europejskiej
(2005/C 71/12)
KOMITET REGIONÓW,
- Uwzględniając komunikat zatytułowany "Zalecenie Komisji Europejskiej w sprawie przygotowań Turcji do przystąpienia do UE" (COM(2004) 656 final);
- Uwzględniając "Raport okresowy za rok 2004 w sprawie postępów Turcji na drodze do przystąpienia do UE" (SEC(2004) 1201);
- Uwzględniając Deklarację Ankarską, przyjętą 11 października 2004 r. przez Komisję RELEX Komitetu Regionów oraz Związek Gmin Turcji (UTM);
- Uwzględniając strategię stosunków zewnętrznych Komitetu Regionów przyjętą na nadzwyczajnym posiedzeniu jego Prezydium dnia 21 października 2004 r. w Hadze;
1) popiera kandydaturę Turcji na równych prawach z innymi krajami europejskimi;
2) zamierza w przyszłości przedstawiać przy stosownych okazjach swoje poglądy na temat akcesji Turcji z perspektywy lokalnej i regionalnej oraz zachęca Komisję Europejską do zasięgania opinii Komitetu w sprawie kolejnych raportów okresowych;
3) uważa, iż wysiłki reformatorskie władz tureckich w ostatnich latach pomogły Turcji w staraniach o spełnienie kryteriów kopenhaskich, ułatwiając decyzję o rozpoczęciu negocjacji w sprawie przystąpienia Turcji do UE;
4) zachęca rząd turecki do kontynuowania swych śmiałych reform w celu jak najszybszego ich wdrożenia w sposób trwały i nieodwracalny;
5) przyjmuje z zadowoleniem podjęte w Turcji wysiłki na rzecz decentralizacji, które winny pozostawać w zgodzie z zasadami Karty Samorządów Lokalnych, jak również uchwalenie w roku 2004 ustawy o reformie administracji lokalnej, która uznaje istnienie administracji lokalnej jako najmniejszej jednostki organizacyjnej oraz oczekuje należytego wdrożenia tej ustawy, a także podobnych działań dotyczących szczebla regionalnego;
6) oczekuje rychłego przyjęcia pakietu reform administracji publicznej, a w szczególności ustawy ramowej o reformie sektora publicznego, ustawy o specjalnej administracji prowincji, jak również ustawy o gminach i gminach miejskich po szeroko zakrojonych konsultacjach z organizacjami jednostek samorządu lokalnego i regionalnego oraz społeczeństwem obywatelskim, a także po sprawdzeniu ich zgodności z konstytucją; podkreśla potrzebę wyposażenia władz lokalnych w niezbędne zasoby finansowe i ludzkie w celu pełnego wdrożenia reform, zwrócenia szczególnej uwagi na rozwój społeczno-gospodarczy słabiej rozwiniętych regionów tureckich oraz stworzenia podstaw prawnych dla polityki rozwoju regionalnego;
7) podkreśla, że skuteczne wdrożenie tych reform wsparłoby przyszłe starania Turcji o wstąpienie do UE, a w związku z tym stanowczo popiera pogląd Komisji Europejskiej, iż niezbędna jest analiza oddziaływania, plan wdrażania oraz ramy budżetowe i fiskalne;
8) z zadowoleniem przyjmuje opartą na trzech filarach strategię zaproponowaną przez Komisję Europejską oraz zobowiązuje się do wzmocnienia działań w ramach trzeciego filaru na rzecz wzmocnienia dialogu politycznego, kulturowego, społecznego i religijnego, który zbliża ludzi; dlatego też zaleca dalsze pogłębianie dialogu między KR a tureckimi władzami lokalnymi, opierając się na wcześniejszych doświadczeniach zgromadzonych przez KR w dialogu z poprzednimi krajami kandydującymi, co zagwarantuje poszanowanie demokracji lokalnej oraz wdrożenie decentralizacji na szczeblu regionalnym; w oparciu o pozytywną decyzję Rady Europejskiej w sprawie Turcji oczekuje, iż rząd turecki, Rada Ministrów oraz Rada Stowarzyszenia zaproponują utworzenie wspólnego komitetu konsultacyjnego złożonego z przedstawicieli samorządu lokalnego i regionalnego Turcji i Komitetu Regionów;
9) stanowczo zachęca Turcję do podjęcia kroków niezbędnych dla rozwiania istniejących obaw podkreślonych w zaleceniu Komisji Europejskiej, zwłaszcza w odniesieniu do przestrzegania praw człowieka i korzystania z podstawowych swobód, bezkompromisowego zwalczania tortur i złego traktowania, pełnego korzystania z praw i wolności przez wszystkie mniejszości, poszanowania wszelkich wyznań religijnych (w szczególności równego statusu prawnego dla wszystkich kościołów), bezkompromisowego zwalczania dyskryminacji i przemocy wobec kobiet oraz przestrzegania norm MOP dotyczących pracy dzieci;
10) wzywa rząd turecki do udzielenia zdecydowanego wsparcia wznowienia wysiłków podjętych pod auspicjami Sekretarza Generalnego ONZ w celu rozwiązania kwestii cypryjskiej zgodnie z rezolucjami ONZ, dorobkiem prawnym UE oraz wartościami i zasadami europejskimi;
11) uznaje odnotowane w komunikacie Komisji Europejskiej szczególne wyzwania wiążące się z perspektywą członkostwa Turcji w dziedzinie stosowania Wspólnej Polityki Rolnej, polityki spójności i swobody przepływu pracowników;
12) podkreśla ogólny cel Unii Europejskiej, jakim jest zmierzanie ku politycznej unii opartej na wspólnych wartościach i wskazuje w szczególności na pilną potrzebę stworzenia niezbędnych warunków finansowych, instytucjonalnych i gospodarczych dla udanego przygotowania Unii do kolejnego rozszerzenia;
13) zwraca uwagę na wnioski Komisji Europejskiej, w których stwierdza się, że Komisja "będzie się opowiadać za wstrzymaniem negocjacji w wypadku poważnego i powtarzającego się naruszania zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i swobód podstawowych oraz zasad państwa prawa, na których opiera się Unia" i podkreśla pogląd Komisji, że negocjacje w sprawie przystąpienia Turcji do Unii Europejskiej to "proces otwarty, którego wyniku nie można z góry zagwarantować";
14) powierza swemu Przewodniczącemu przekazanie niniejszej rezolucji, w związku z posiedzeniem Rady Europejskiej w Brukseli dnia 17 grudnia, Radzie Unii Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu, Komisji Europejskiej oraz parlamentowi i rządowi Turcji.
Rezolucja Komitetu Regionów w sprawie redynamizacji Strategii Lizbońskiej
(2005/C 164/13)
KOMITET REGIONÓW
Uwzględniając raport grupy wysokiego szczebla pod przewodnictwem Wima KOKA pt. "Podjąć wyzwanie. Strategia lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia" z listopada 2004 r.;
Uwzględniając komunikat Komisji w sprawie celów strategicznych 2005-2009: Europa 2010 partnerstwo na rzecz odrodzenia Europy — dobrobyt, solidarność i bezpieczeństwo [1];
Uwzględniając komunikat Komisji w sprawie programu prac Komisji na rok 2005 [2];
Uwzględniając komunikat Komisji na wiosenne posiedzenie Rady Europejskiej w marcu 2005 r.: "Partnerstwo na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Nowy start Strategii Lizbońskiej" [3];
Uwzględniając własną opinię z dnia 29 września 2004 r. w sprawie przeglądu śródokresowego strategii lizbońskiej (CdR 152/2004);
Uwzględniając własną opinię z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji: "Nauka i technologia: kluczowe dziedziny dla przyszłości Europy — kierunki polityki wspierania badań naukowych w Unii Europejskiej" (CdR 194/2004);
Uwzględniając własną opinię (z dnia 23 lutego 2005 r.) w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Budowanie wspólnej przyszłości; wyzwania dla polityki i środki budżetowe rozszerzonej Unii na lata 2007-2013" (CdR 162/2004);
Uwzględniając własną opinię (z dnia 23 lutego 2005 r.) w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Zintegrowany Program działań w zakresie kształcenia ustawicznego (CdR 258/2004);
Uwzględniając własną opinię (z dnia 23 lutego 2005 r.) w sprawie społecznego wymiaru globalizacji (CdR 328/2004);
przyjął na 58 Sesji Plenarnej, odbywającej się w dniach 23 i 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 24 lutego) niniejszą rezolucję:
Cele strategii lizbońskiej
1. potwierdza swoje poparcie dla strategii lizbońskiej, której wdrażanie stanowi priorytetową strategię polityczną Unii Europejskiej w perspektywie 2010 roku;
2. przyjmuje z zadowoleniem miejsce przyznane strategii lizbońskiej w pięcioletnim planie priorytetów Komisji Europejskiej na lata 2005-2009;
3. przypomina, że realizacja celów z Lizbony [4] wymaga ogólnej strategii — przy jednoczesnym zaangażowaniu państw członkowskich — zmierzającej do zwiększenia wzrostu gospodarczego i stworzenia nowych miejsc pracy w szczególności poprzez przyspieszenie reform strukturalnych w celu wzmocnienia konkurencyjności i innowacyjności oraz poprzez sfinalizowanie rynku wewnętrznego; poprzez modernizację europejskiego modelu społecznego dzięki inwestowaniu w zasoby ludzkie i walce ze społecznym wykluczeniem; poprzez stworzenie warunków zdrowej ewolucji gospodarki oraz korzystne perspektywy wzrostu dzięki rozsądnemu dozowaniu polityk makroekonomicznych; jak również poprzez wspieranie gospodarki opartej na wiedzy, za pomocą polityk lepiej odpowiadających potrzebom społeczeństwa informacyjnego i B&R; poprzez wzmocnienie spójności regionalnej w jej ramach [5];
4. podkreśla, iż propozycje w tej dziedzinie nie przyniosą efektów, jeżeli nie zostaną podjęte strategiczne działania na rzecz promowania praw i równości szans mężczyzn i kobiet we wszystkich sferach ich życia;
Realizacja celów strategii lizbońskiej, wiarygodna polityka spójności oraz dostosowane do tych ambicji ramy finansowe — nierozdzielny tryptyk
5. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie się Komisji do zaproponowania celów i instrumentów przyszłej polityki spójności, zapewniających spójność ze strategią lizbońską, pozostając jednocześnie przekonany, że zobowiązania te staną się faktem wyłącznie, jeśli Unia Europejska otrzyma odpowiednie środki;
6. odnotowuje apel Komisji Europejskiej do europejskich samorządów lokalnych i regionalnych, by w ramach polityki funduszy strukturalnych uczestniczyły w przygotowywaniu projektów, które pozwolą na zsynchronizowanie jej ze strategią lizbońską [6];
7. jest zdania, że unijne polityki strukturalne stanowią pierwszorzędny przykład wartości dodanej polityki europejskiej.
Inwestycje UE w badania i rozwój, wymianę transgraniczną oraz projekty dotyczące infrastruktury, idą w stronę podejścia partnerskiego zawartego w strategii lizbońskiej, mającego na celu wzmocnienie wzrostu, konwergencji, konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju;
8. wzywa instytucje europejskie do skoncentrowania się na skutecznym stosowaniu istniejących decyzji i do uniknięcia rozpoczynania nowych procesów lub ustalania nowych celów.
Strategia lizbońska nie może służyć uzasadnianiu na wszelkie sposoby nowych wspólnotowych propozycji legislacyjnych, jako że nie zwalnia ona z konieczności podstawy prawnej zapisanej w Traktatach i przestrzegania zasad dobrego sprawowania rządów;
Wdrożenie strategii lizbońskiej: na rzecz spójniejszych i bardziej demokratycznych rządów gospodarczych i społecznych
9. żałuje, iż podejście Komisji skupia się wyłącznie na stosunkach między władzami centralnymi i państwami członkowskimi, a władze lokalne i regionalne nie mogą w nich uczestniczyć na drodze bezpośrednich kontaktów na szczeblu europejskim.
Realizacja narodowych planów działania oraz ich stworzenie pozostawiono właściwie wyłącznie państwom członkowskim; uznając, że jedną z przyczyn opóźnienia w realizacji Agendy Lizbońskiej jest brak prawdziwego zdecentralizowanego podejścia, ponawia wniosek o bardziej intensywne i mocniej zdecentralizowane wdrażanie strategii lizbońskiej, w myśl konkluzji Rady Europejskiej z Lizbony, stwierdzających, że "przyjęte podejście (do wdrażania strategii lizbońskiej) będzie całkowicie zdecentralizowane, zgodnie z zasadą pomocniczości: Unia, państwa członkowskie, samorządy regionalne i lokalne oraz partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie zostaną czynnie włączeni do różnych form partnerstwa [7]";
10. uważa, że reformy strukturalne oraz finalizacja tworzenia jednolitego rynku, konieczne do realizacji celów lizbońskich, nie powinny odbywać się kosztem spójności społecznej, a co za tym idzie, powinny im towarzyszyć zasadnicze inwestycje w dziedzinie gospodarki, edukacji i polityki społecznej;
11. podkreśla, że cele strategii lizbońskiej można osiągnąć jedynie jeśli stosowane środki zapewnią jak najszerszy udział obywateli europejskich w gospodarce UE, a także zaleca, by aktywny udział obywateli oraz usuwanie barier utrudniających ten udział stanowiły nadrzędną zasadę każdej polityki gospodarczej;
12. przypomina, że modernizacja europejskiego modelu socjalnego poprzez inwestycje w zasoby ludzkie i walkę z wykluczeniem społecznym jest podstawą wdrażania strategii lizbońskiej.
W związku z tym Komitet Regionów jest zaniepokojony brakiem odniesienia w dokumencie Komisji do systematycznej walki z wykluczeniem społecznym;
13. uważa, że debata nad przyszłością agendy społecznej powinna wpisać się w ramy nadawania nowej dynamiki strategii lizbońskiej, przy czym główny punkt ciężkości działań państw członkowskich musi koncentrować się na tworzeniu nowych miejsc pracy i walce z trudnościami w zatrudnieniu, które w niewspółmiernym stopniu są udziałem kobiet, pracowników podeszłych wiekiem, niewykwalifikowanych czy imigrantów.
Co więcej, aby zwiększyć ilość i jakość nowych miejsc pracy, należy kontynuować działania w celu utworzenia całkowicie mobilnego europejskiego rynku pracy;
14. zaleca, by do wszystkich polityk włączać aspekty ochrony środowiska;
15. ponownie wyraża życzenie, aby taką samą wagę przykładać do wszystkich trzech filarów strategii lizbońskiej — gospodarczego, społecznego i środowiskowego — by w centrum uwagi znajdowała się jakość życia;
16. podkreśla zasadniczą rolę przedsiębiorczości i innowacyjności.
Wzywa do ograniczenia biurokracji, aby zachęcać do podejmowania inicjatyw gospodarczych, a także do prowadzenia kampanii informacyjnych, aby promować wizerunek przedsiębiorcy, walczyć z piętnem porażki i wzmacniać europejskiego ducha przedsiębiorczości;
17. uważa, że zasadnicza słabość strategii lizbońskiej tkwi w jej wdrażaniu, w szczególności na poziomie państw członkowskich.
Aby zaradzić tej sytuacji, należy lepiej ukierunkować, zwiększyć przejrzystość i demokratyczność procesu lizbońskiego.
Komitet Regionów popiera postulaty [8] przeprowadzenia europejskiej kampanii informacyjnej w celu zapoznania obywateli z kalendarium lizbońskim oraz jego wpływem na ich życie codzienne;
18. jeśli Rada przyjmie propozycję Komisji, aby wyznaczyć osoby odpowiedzialne za strategię lizbońską na szczeblu krajowym bez tworzenia nowych struktur administracyjnych, KR wezwie te osoby do ścisłej współpracy z samorządami lokalnymi i regionalnymi;
19. żałuje, iż Komisja nie przewiduje przeprowadzania oceny porównawczej ani sporządzania list rankingowych, w ten sposób utrudniając ocenę i analizę porównawczą działań reformatorskich w państwach członkowskich.
Stworzenie list rankingowych oraz analiza obecnych mocnych i słabych stron na poziomie krajowym — oraz jeżeli jest to konieczne także regionalnym — poprawiłyby konkurencyjność oraz zwiększyłyby nacisk na osiąganie znaczących postępów w procesie wdrażania reform;
20. przyjmuje z zadowoleniem propozycję Komisji, aby zastąpić istniejący nadmiar raportów rocznych jednym rocznym raportem strategicznym.
Wzywa państwa członkowskie do włączenia samorządów lokalnych i regionalnych w tworzenie własnych planów narodowych celem uwzględnienia specyfiki oraz priorytetów lokalnych i regionalnych przy wdrażaniu strategii lizbońskiej;
21. ubolewa, że nie udało się za pomocą strategii Komisji zintegrować działań władz na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz że współpraca nawiązana w ramach tej metody ogranicza się zasadniczo do szczebla międzyrządowego.
Wymaga w związku z tym, aby Komisja przedstawiła propozycję mającą na celu zreformowanie otwartej metody koordynacji, aby umożliwić włączenie do niej władz lokalnych i regionalnych. Zgodnie z duchem Białej księgi nt. dobrego sprawowania rządów, Komitet Regionów wzywa również Komisję do konsultacji przed ogłaszaniem opinii przewidzianych w niniejszym dokumencie;
22. przypomina również, że w ramach inicjatywy "Ustanawiać lepsze prawa" Komisja zobowiązała się do opracowania narzędzia analizy oddziaływania propozycji ustawodawczych w aspekcie socjoekonomicznym i środowiskowym, jak również do załączania do każdej propozycji dokumentu opisującego jej działanie w aspekcie subsydiarności.
Komitet Regionów z najżywszym zainteresowaniem oczekuje realizacji powyższych inicjatyw;
Synchronizacja strategii lizbońskiej z reformą paktu stabilizacji i wzrostu
23. utrzymuje, że Unii Europejskiej nie uda się osiągnąć wymaganego poziomu wzrostu zatrudnienia i spójności społecznej, jeśli europejski rozwój na poziomie makroekonomicznym w państwach członkowskich nie zostanie zsynchronizowany ze strategią lizbońską oraz jeśli nie poprawi się spójności wspólnotowych instrumentów gospodarczych;
24. podziela zdanie, że cel paktu stabilizacji i wzrostu (PSW), przy jednoczesnym przestrzeganiu rozporządzeń Traktatu WE [9], może w perspektywie długoterminowej lepiej uwzględniać skutki wynikające z koniunktury gospodarczej oraz możliwości budżetu; uważa, że "ogólna ocena", do której odnosi się art. 104.6 Traktatu WE powinna zostać sprecyzowana tak, aby wziąć pod uwagę w perspektywie długoterminowej inwestycje władz publicznych związane z wdrażaniem strategii lizbońskiej, a także proponuje dokonanie rewizji paktu stabilizacji i wzrostu, mając na celu zwiększenie jego elastyczności i uwzględnienie różnorodności uwarunkowań gospodarczych poszczególnych państw członkowskich UE.
Powinno się tego dokonać bez szkody dla dyscypliny w zakresie przestrzegania kryteriów paktu oraz bez wyłączenia pewnych wydatków z rachunku deficytu budżetowego;
25. przyjmuje natomiast propozycję Komisji Europejskiej mającą na celu zwiększenie kwoty środków finansowych przeznaczonych na rozwój sieci transeuropejskich, przywiązując tym samym wagę priorytetową do projektów transnarodowych wspierających intermodalność oraz zastosowanie trwałych środków transportu, wziąwszy pod uwagę, że pomoże to skonfrontować się z problemem wzrostu ruchu drogowego i przepływu handlowego;
Wkład usług użyteczności publicznej w nadanie strategii lizbońskiej nowej dynamiki
26. wyraża zadowolenie, że Komisja uznała za słuszne obawy, wyrażane szczególnie przez Komitet Regionów [10], w sprawie zastosowania zasady kraju pochodzenia w projekcie dyrektywy dotyczącej usług [11];
27. żałuje, że Komisja nie nadaje konkretnej kontynuacji Białej księdze nt. usług użyteczności publicznej [12];
28. uznaje za konieczne skoncentrowanie się, w dziedzinie pomocy publicznej, na zwiększeniu znaczenia horyzontalnych celów wspólnotowych, takich jak zatrudnienie, rozwój regionalny, środowisko, szkolenia oraz badania, w tym poprzez promocję innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw.
Zamiast dążyć do ilościowego ograniczenia pomocy publicznej, UE winna położyć nacisk na dostarczanie lepszej pomocy państwa przy długoterminowym świadczeniu wysokiej jakości usług;
29. popiera także przeprowadzanie analiz oddziaływania w celu lepszego ukierunkowania pomocy publicznej mającej niewielki wpływ na konkurencję i na handel na poziomie UE, ale mogącej zaradzić prawdziwym słabościom rynku, przyczynić się do rozwoju zapóźnionych regionów oraz promować przedsiębiorczość. Komitet Regionów zachęca wreszcie Komisję do dalszych wysiłków w kierunku zagwarantowania samorządom lokalnym i regionalnym większego bezpieczeństwa prawnego i przejrzystości finansowania oraz zarządzania usługami użyteczności publicznej;
Ambicja stworzenia europejskiej przestrzeni wiedzy
30. przyłącza się do apelu Komisji na rzecz utworzenia na szczeblu regionalnym i lokalnym biegunów innowacyjności, które miałyby połączyć w sieć innowacyjne małe i średnie przedsiębiorstwa, uniwersytety oraz odpowiednie struktury finansowe i komercyjne;
31. popiera projekt paktu dla wiedzy, mającego na celu odnowienie wspólnego zobowiązania Unii i Państw Członkowskich na rzecz rozwoju badań, innowacyjności i oświaty.
Celem tego paktu byłoby zgrupowanie rozmaitych programów w tej dziedzinie i ustalenie ograniczonej listy ściśle określonych celów, w realizację których zaangażowani byliby aktywni uczestnicy polityki na rzecz wiedzy w Europie.
Proponuje, by państwa członkowskie w przyszłości przeznaczały na badania 3 % swojego PKB.
Nalega, aby wszystkie sfery rządowe podejmowały działania, które zachęcą studentów do rozpoczęcia kariery naukowej;
32. podkreśla szczególnie istotną rolę samorządów lokalnych i regionalnych w urzeczywistnianiu zintegrowanej koncepcji oświaty i kształcenia przez całe życie, skierowanej do społeczeństwa opartego na wiedzy.
Innowacyjna kultura pracy a także nauka języków obcych, które konieczne są dla promowania mobilności, stanowią zasadnicze elementy tej koncepcji;
33. podkreśla, że znaczący element strategii lizbońskiej stanowi różnorodność instrumentów podatkowych i wzywa państwa członkowskie do stworzenia konkurencyjnych korzyści podatkowych w celu zwiększenia inwestycji ze strony sektora prywatnego, w tym dotyczących inwestycji w badania;
34. popiera wprowadzenie europejskiego paktu dla młodzieży, koncentrującego się na problemach bezrobocia oraz integracji społecznej i zawodowej;
35. wzywa do wdrożenia europejskiego programu dotyczącego starzenia się populacji, biorąc pod uwagę wykorzystanie doświadczenia i wiedzy starzejącej się populacji Europy.
Globalny kontekst strategii lizbońskiej
36. ocenia, że strategia lizbońska nie może odnieść sukcesu, jeśli Unia Europejska nie wypowie się, na forum instytucji międzynarodowych, za ujęciem w ramy globalizacji, poprzez skuteczniejsze i sprawiedliwsze zasady w dziedzinie konkurencji, praw społecznych, środowiska i własności intelektualnej;
37. uważa, iż imigracja z państw trzecich może stanowić okazję do nadania większej dynamiki gospodarce europejskiej i dostarczania jej nowych pomysłów, i uznaje zaangażowanie Komisji w przedstawienie bardziej przemyślanego podejścia do legalnej migracji;
38. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji Europejskiej i Parlamentowi Europejskiemu, Radzie oraz Prezydencji luksemburskiej i brytyjskiej.
Rezolucja Komitetu Regionów w sprawie programu prac Komisji Europejskiej i priorytetów Komitetu Regionów na rok 2005
(2005/C 164/12)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając program prac Komisji na rok 2005 (COM(2005) 15 końcowy);
uwzględniając cele strategiczne na lata 2005-2009 (COM(2005) 12 końcowy);
uwzględniając program operacyjny prezydencji luksemburskiej i brytyjskiej na rok 2005;
uwzględniając priorytety prezydencji luksemburskiej
uwzględniając wieloletni program strategiczny sześciu prezydencji na lata 2004-2006;
uwzględniając protokół w sprawie trybu współpracy między Komisją Europejską a Komitetem Regionów (DI CdR 81/2001 rev.
2)
uwzględniając rezolucję Komitetu Regionów w sprawie ożywienia strategii lizbońskiej (CdR 518/2004);
uwzględniając uchwałę Parlamentu Europejskiego z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie wytycznych strategicznych oraz programu legislacyjnego i programu prac Komisji na rok 2005 a także mając na uwadze, co następuje:
na 58 sesji plenarnej w dniach 23- 24 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 24 lutego) uchwalił następującą rezolucję:
KOMITET REGIONÓW,
Uwagi ogólne
1. uważa, że priorytety Komitetu Regionów zgadzają się z priorytetami Komisji, w szczególności jeśli chodzi o wkład w kampanię na rzecz ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego, wzmacnianie spójności gospodarczej i społecznej, zaangażowanie na rzecz strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia, solidarności i zrównoważonego rozwoju, wzmocnienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, zaangażowanie na rzecz rozszerzenia Unii i europejska polityka sąsiedztwa, która musi pociągać za sobą aktywny udział samorządów lokalnych i regionalnych;
2. podkreśla rolę regionów i miast w rozszerzonej Unii Europejskiej i wzywa, by polityka europejska poza propagowaniem unii gospodarczej, społecznej i walutowej koncentrowała się obecnie bardziej niż kiedykolwiek na osiągnięciu rzeczywistej unii politycznej bazującej na poparciu jej obywateli oraz Konstytucji Europejskiej, podpisanej w dniu 29 października 2004 r. w Rzymie;
3. podkreśla swoje zaangażowanie u boku Komisji Europejskiej na rzecz wspólnej oceny wyników implementacji protokołu o współpracy, obowiązującego od 2001 r., oraz zaangażowanie w prace przygotowawcze nad nowym protokołem o współpracy między obiema instytucjami;
4. wzywa Komisję, by już teraz wzięła pod rozwagę ducha i literę Traktatu konstytucyjnego w dziedzinie przygotowywania ustawodawstwa wspólnotowego, zwłaszcza jeśli chodzi o stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności, oraz sformalizowała to w ramach nowego protokołu o współpracy;
5. podziela stanowisko Komisji, zgodnie z którym nierealistyczne jest opowiadanie się za większą integracją europejską przy mniejszych funduszach. Nowe dziedziny polityk wspólnotowych wymagają dodatkowych środków finansowych odpowiadających głoszonym publicznie ambicjom;
6. podkreśla znaczenie propagowania różnorodności kulturowej Unii Europejskiej; z niecierpliwością oczekuje na możliwość aktywnego wdrażania jej priorytetów mających na celu poszanowanie oraz promowanie różnorodności kulturowej i językowej jako źródła bogactwa, które należy zachować;
Ratyfikacja Traktatu konstytucyjnego
7. uważa, że ratyfikacja Traktatu konstytucyjnego stanowi zasadniczy etap w procesie politycznej integracji projektu europejskiego; zaangażował się zatem w ten proces, przyłączając się do inicjatywy "Tysiąc debat o Europie", i wzywa władze lokalne i regionalne do jeszcze większego włączenia się w kampanię mającą na celu informowanie o Konstytucji europejskiej i uwrażliwianie opinii publicznej na jej treści;
8. uważa za niezbędne lepsze informowanie obywateli o integracji i Konstytucji europejskiej i w konsekwencji wzywa Komisję Europejską do ożywienia tej kampanii;
9. przypomina o zasadniczej roli prasy lokalnej i regionalnej w sieci informacji i komunikacji niezbędnej dla promowania i wyjaśniania działań wspólnotowych oraz wartości Unii; w duchu tym wzywa Komisję Europejską, by uwzględniła Komitet Regionów w nowej strategii informacyjnej;
Sprawowanie rządów w Europie
10. przyjmuje z zadowoleniem priorytetowy cel strategiczny, jaki wyznaczyła sobie Komisja Europejska w zakresie działania "Lepsze stanowienie prawa" oraz ustanowionej w tej dziedzinie współpracy międzyinstytucjonalnej; wyraża jednak ubolewanie, że w ramach tego działania nie uwzględniono w wystarczającym stopniu wymiaru lokalnego i regionalnego i usilnie wzywa prezydencje Rady, Parlament Europejski i Komisję, by w większym stopniu wzięły pod uwagę jego udział; wyraża również ubolewanie nad faktem, iż Komisja Europejska nie uwzględnia w swoim programie całorocznych prac wartości dodanej, jaką stanowi zapobiegawcza konsultacja z samorządami lokalnymi i regionalnymi w kwestii przestrzegania zasady pomocniczości;
11. domaga się wyraźnego włączenia swoich przedstawicieli w minimalne procedury konsultacji, jak to ma miejsce w przypadku przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
12. z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie nowej metody analizy oddziaływania dla wszystkich większych inicjatyw Komisji Europejskiej, stwierdza wszakże, iż nie uwzględnia ona w sposób zadowalający wymiaru oddziaływania na władze lokalne i regionalne;
13. wzywa Komisję Europejską do wznowienia procedury podpisywania konwencji i umów trójstronnych oraz do rozszerzenia tego instrumentu na inne polityki wspólnotowe;
Nowy impuls dla strategii lizbońskiej
14. z zadowoleniem przyjmuje i — zgodnie ze stwierdzeniami, które zawarł już w swej rezolucji w sprawie odnowy strategii lizbońskiej — popiera znaczenie, jakie przywiązuje się w propozycjach rewizji strategii lizbońskiej do osiągnięcia założonych wyników.
Uważa śródokresowy przegląd strategii za moment kluczowy — i to nie tylko dla strategicznego ukierunkowania polityki w danych dziedzinach, lecz również dla przyszłości sprawowania rządów na różnych szczeblach (multi-level governance), które jest niezbędne do tego, by Unia Europejska mogła stawić czoła pojawiającym się przed nią wyzwaniom.
Jeżeli nie umożliwi się podmiotom regionalnym i lokalnym uczestniczenia w tworzeniu i realizacji programu politycznego, to kosztem tego będzie nieosiągnięcie celów założonych w strategii;
15. uważa, że powodzenie strategii lizbońskiej zależy od zaangażowania politycznego podmiotów lokalnych i regionalnych w proces jej tworzenia i implementacji; ubolewa jednak, że władze lokalne i regionalne oraz Komitet Regionów nie zostały uwzględnione w nowym podejściu do zarządzania strategią lizbońską; nalega na uwzględnienie wymiaru lokalnego i regionalnego nie tylko w krajowych planach działania, lecz także podczas rozważania nowego podejścia do sposobu zarządzania; wzywa także Komisję Europejską do wzięcia pod uwagę wymiaru regionalnego w procesie kształtowania i implementacji strategii zarówno na szczeblu unijnym, jak i na szczeblu państw członkowskich;
16. z zadowoleniem przyjmuje koncepcję partnerstwa na rzecz rozwoju i zatrudnienia oraz leżące u jej podstaw główne założenia — działanie skoncentrowane, mobilizowanie poparcia dla zmian i upraszczanie sprawozdawczości.
Przestrzega jednakże przed opieraniem lizbońskiego planu działania wyłącznie na działaniach na szczeblu państw członkowskich i szczeblu Wspólnoty oraz przed utratą z pola widzenia wyważonego podejścia do celów gospodarczych, rozwoju zrównoważonego oraz modernizacji i dalszego rozwoju europejskiego modelu społecznego; oprócz tego jest zdania, że nowy program społeczny powinien być integralną częścią społecznego filara strategii lizbońskiej.
Społeczeństwo oparte na wiedzy
17. z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji Europejskiej odnośnie unijnego programu ramowego badań, rozwoju technicznego i prezentacji na lata 2007-2013 (RP7) oraz programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, mających na celu wzmocnienie wysiłków w kierunku osiągnięcia społeczeństwa opartego na wiedzy.
Komitet Regionów podkreśla konieczność uwzględnienia w RP7 rozdziału regionalnego w celu stymulowania inicjatyw regionalnych, wnoszących wkład w tworzenie Europejskiego Obszaru Badawczego.
Podkreśla również konieczność zapewnienia odpowiednich mechanizmów umożliwiających wszystkim regionom czerpanie korzyści ze wzmożonych inwestycji w badania i innowacje poprzez interaktywne kształcenie;
18. podziela zdanie Komisji Europejskiej, że osiągnięcie celów UE w dziedzinie kształcenia ustawicznego ma zasadnicze znaczenie dla stworzenia w UE gospodarki opartej na wiedzy oraz podkreśla, że kształcenie ustawiczne należy postrzegać zarówno pod kątem konkurencyjności i rozwijania zdolności obywateli do uczestniczenia w życiu gospodarczym, jak i pod kątem rozwoju osobistego poprzez edukację i kształcenie zawodowe oraz zdolności do uczestniczenia w życiu społecznym i obywatelskim;
19. zamierza przyczyniać się aktywnie do kształtowania nowej inicjatywy i 2010, kontynuującej plan działania e-Europa, która będzie stymulować działania na rzecz utworzenia ogólnoeuropejskiego obszaru informacyjnego oraz innowację poprzez inwestowanie w badania, rozwój i wdrażanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT).
Podkreśla szczególnie potrzebę, aby wszystkie grupy społeczne czerpały korzyści z technologii, nie tylko jeśli chodzi o rozwój gospodarczy, ale także poprzez udział, przejrzystość oraz dostępność;
20. oczekuje na nowelizację przepisów regulujących sektor audiowizualny, a w szczególności dyrektywy "Telewizja bez granic".
Branża audiowizualna to nie tylko gałąź kultury o wielkim znaczeniu — służy ona także rozwijaniu wartości europejskich, rozwojowi regionalnej i lokalnej tożsamości kulturowej oraz przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa demokratycznego;
Spójność terytorialna
21. ponownie daje wyraz swojemu przekonaniu, iż kryterium odniesienia dla programu prac Unii Europejskiej na rok 2005 musi pozostać wzmocnienie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty oraz zmniejszenia — powiększonych jeszcze przez ostatnie rozszerzenie — różnic między poziomami rozwoju różnych regionów, jak również zmniejszenia opóźnień najsłabiej rozwiniętych regionów;
22. zobowiązuje się udzielić poparcia realizacji tego priorytetu poprzez szeroką debatę na temat reformy polityki spójności, w trosce o większą koherentność między wspólnotowymi politykami sektorowymi silnie oddziałującymi na szczebel terytorialny a celem spójności;
23. przypomina o nierozerwalności więzi między skuteczną polityką regionalną na szczeblu europejskim a implementacją agendy lizbońskiej.
Realizacja polityki regionalnej UE, która uwzględnia wszystkie regiony, będzie sprzyjała przyszłemu wzrostowi i konkurencyjności w każdym regionie Europy; konkurencyjność Unii zależy od konkurencyjności poszczególnych jej regionów;
24. wyraża troskę o przyszłość regionalnej pomocy publicznej, zwłaszcza związanej z polityką spójności, oraz podkreśla niebezpieczeństwo relatywizacji i zaniedbania celu konkurencyjności jedynie po to, by znaleźć minimalistyczny kompromis w negocjacjach nad perspektywami finansowymi; wnosi o wykluczenie wszelkich niespójności między celem spójności a regionalną pomocą publiczną udzielaną słabiej rozwiniętym regionom; wzywa Komisję Europejską, by zapewniła ramy zróżnicowania terytorialnego w zakresie uregulowań dotyczących pomocy państwa, żeby umożliwić celowe inwestycje publiczne w sytuacjach, gdy mogą one skorygować rzeczywiste dysfunkcje rynku w celu realizacji spójności terytorialnej;
25. podkreśla znaczenie solidarności dla powodzenia i pełnego zastosowania zasad pomocniczości i proporcjonalności.
Aby przekazanie regionom zadań i kompetencji wspólnoty lub państwa było sprawiedliwe i efektywne, musi mu towarzyszyć transfer zasobów i umiejętności — solidarność "pionowa" między centrum a peryferiami, lecz także solidarność "pozioma" między regionami silniejszymi (bogatszymi, wydajniejszymi, zdolniejszymi) a słabszymi;
26. powtórnie wyraża przekonanie, że rozwój infrastruktury transportowej jest zasadniczą dźwignią w procesie integracji europejskiej, gdyż ułatwia wymianę — źródło wzrostu gospodarczego, tworzy Europę bliską obywatelowi i przyczynia się do jej spójności terytorialnej.
Dokonanie ponownego zrównoważenia środków transportu jest niezbędnym warunkiem trwałego rozwoju sieci transeuropejskich; szczególny nacisk należy położyć na regulację sektorów morskiego, kolejowego i lotniczego;
Rozwój zrównoważony
27. wzywa Komisję do uznania roli władz lokalnych i regionalnych w procesie kształtowania siedmiu strategii tematycznych w ramach szóstego programu działań na rzecz środowiska oraz zachęca ją do zbadania zalet szerszego stosowania porozumień na rzecz środowiska miejskiego lub porozumień trójstronnych jako uzupełnienia istniejącego prawodawstwa, na wzór rozwiązań zastosowanych w przypadku strategii tematycznej na rzecz środowiska miejskiego;
28. z zadowoleniem odnotowuje wejście w życie protokołu z Kioto oraz wzywa samorządy terytorialne do pełnego poparcia dla osiągnięcia celów określonych w tym protokole;
29. popiera strategiczne podejście Komisji do rozwoju obszarów wiejskich i podkreśla, że należy jasno ustalić, jakie korzyści wnosi w tej dziedzinie strategia europejska oraz że to państwa członkowskie i samorządy terytorialne winny wspierać wprowadzanie w życie tej strategii w swej polityce wobec wsi i w polityce rozwoju obszarów wiejskich;
30. opowiada się za tym, by wniosek mający na celu wprowadzenie systemu solidarności i szybkiego reagowania sformułowany był w sposób kompleksowy, obejmujący wszystkie aspekty walki z klęskami żywiołowymi — w tym środki zapobiegawcze, służby ratunkowe i późniejszy monitoring — oraz by obejmował on metody służące integracji i koordynacji wysoko wyspecjalizowanych jednostek z rożnych państw członkowskich i regionów;
31. z zadowoleniem odnotowuje inicjatywy na rzecz rozwoju zrównoważonego i podkreśla w szczególności, że wspólnotowe działania i fundusze na rzecz poprawy stanu środowiska naturalnego powinny generować efekty dźwigni na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym;
32. zachęca UE, by stała się rzecznikiem zrównoważonego modelu produkcji i dystrybucji produktów spożywczych, który będzie dbał o zasoby ekologiczne, zachowanie różnorodności gatunków oraz jakość produktów i metod produkcji;
33. wyraża zadowolenie z uznania przez Komisję Europejską konieczności zaproponowania horyzontalnego i całościowego podejścia do polityki morskiej Unii Europejskiej;
Obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości
34. z zadowoleniem przyjmuje wyrażony przez Unię Europejską zamiar konsolidacji obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, m.in. poprzez stosowanie metody wspólnotowej, i popiera wyznaczone przez Komisję Europejską strategiczne cele bezpieczeństwa obywateli;
35. popiera główne kierunki programu haskiego zmierzającego do umocnienia wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej; ubolewa, że w programie wdrażania wspomnianych polityk nie wymieniono zaangażowania samorządów lokalnych i regionalnych działających w UE oraz usilnie wzywa Komisję Europejską do uwzględniania tego potencjału instytucjonalnego, politycznego i operacyjnego w planach działania, które będzie opracowywać na przestrzeni nadchodzących miesięcy;
36. ponawia zalecenie dotyczące korzystania z funduszy strukturalnych w celu wspierania i rozwijania instrumentów koniecznych do budowy obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości oraz wzywa Komisję Europejską do wdrożenia wytycznych trzeciego raportu o spójności;
37. z zadowoleniem przyjmuje zwiększony nacisk położony na nasilenie walki z terroryzmem, podkreślając, że nie powinno to oznaczać w praktyce naruszania praw obywatelskich, oraz wzywa do włączenia władz lokalnych i regionalnych w planowane wzmacnianie struktur i potencjału w tej dziedzinie;
38. wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia propozycji KR dotyczących nowego planu działania wspólnotowego na rzecz wspierania aktywnego obywatelstwa europejskiego;
Proces rozszerzania Unii Europejskiej
39. przypomina o swoim zaangażowaniu w proces rozszerzania UE, zwłaszcza w kontekście zapewnienia politycznego dialogu międzykulturowego pomiędzy przedstawicielami władz lokalnych i regionalnych państw przystępujących i kandydujących;
40. wzywa Komisję Europejską do aktywniejszego wspierania procesu demokratycznej decentralizacji w procesie rozszerzania UE i polityce przedakcesyjnej; zaleca nasilenie pomocy przedakcesyjnej w celu usprawnienia administracji na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz zachęca do wymiany doświadczeń na szczeblu lokalnym w zakresie dobrych praktyk i uczestnictwa w programie gmin bliźniaczych;
41. uważa za wskazane lepsze wyeksponowanie udziału demokracji lokalnej i regionalnej w procesie umacniania demokracji w zachodnich Bałkanach, którego warunkiem koniecznym jest ochrona mniejszości etnicznych;
42. ubolewa nad faktem, iż w porozumieniu o stabilizacji i stowarzyszeniu zawartym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi a Republiką Chorwacji nie przewidziano ustanowienia wspólnego komitetu konsultacyjnego Chorwacja-Komitet Regionów oraz wzywa Komisję Europejską do możliwie jak najszybszego zaproponowania praktycznego rozwiązania;
Polityka sąsiedztwa
43. popiera zaangażowanie Komisji Europejskiej w politykę sąsiedztwa i w pełni podziela jej zdanie w sprawie znaczenia tej polityki dla zapewnienia bezpieczeństwa, stabilności i dobrobytu na kontynencie europejskim;
44. wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia udziału współpracy transgranicznej i międzyregionalnej w projektowaniu zarówno nowych metod współpracy z krajami sąsiadującymi, jak również planów działania, a także dopomina się o dopuszczenie go do udziału w opracowywaniu, realizacji i ocenie tej polityki;
45. z okazji dziesiątej rocznicy deklaracji barcelońskiej zachęca konferencję EUROMED do przyznania samorządom szczebla lokalnego i regionalnego aktywniejszej roli w partnerstwie euro-śródziemnomorskim oraz przypomina o swej propozycji utworzenia organu reprezentującego zdecentralizowane organy terytorialne państw członkowskich i krajów partnerskich basenu Morza Śródziemnego;
46. podkreśla strategiczną rolę partnerstwa z Rosją oraz zasadność zbadania możliwości współpracy transgranicznej na szczeblu lokalnym i regionalnym z autonomicznym okręgiem kaliningradzkim;
47. uważa, że Unia Europejska powinna wspierać procesy demokratyczne zachodzące w niektórych sąsiednich państwach, jak ostatnio na Ukrainie i w Gruzji, oraz podkreśla rolę współpracy w dziedzinie gospodarki, administracji i kultury, w której mogą uczestniczyć samorządy lokalne i regionalne państw unijnych;
Opinia europejskiego inspektora ochrony danych
na temat projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i wszelkimi innymi działaniami niezgodnymi z prawem (KOM (2004) 509 final z dnia 20 lipca 2004 r.)
(2004/C 301/03)
EUROPEJSKI INSPEKTOR OCHRONY DANYCH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 286,
uwzględniając Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności jej art. 8,
uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [1],
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie tych danych [2], w szczególności jej art. 28 ust. 2,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
1.
Dnia 28 września 2004 r., zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) 45/2001, Komisja Europejska przedłożyła projekt do zaopiniowania przez europejskiego inspektora ochrony danych (EDPS).
Oznacza to, że Komisja konsultuje się z europejskim inspektorem ochrony danych przy uchwalaniu wspólnotowego projektu aktu prawnego odnoszącego się do ochrony praw i wolności osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych.
Jak pokazuje niniejszy przypadek, obowiązku tego nie stosuje się jedynie do projektów, których zasadniczą treścią jest ochrona danych osobowych, ale również do projektów, które opierają się na istniejących ramach prawnych, uzupełniają je lub zmieniają oraz projektów, które mają istotny wpływ na ochronę praw i wolności osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych, lecz które nie uwzględniają istniejących ram prawnych.
2.
Niniejszy projekt oparty jest na art. 280 Traktatu WE.
Dlatego też w pełni wpisuje się w działania pierwszego filaru i potwierdza potrzebę zapewnienia odpowiedniej ochrony danych osobowych w związku z przetwarzaniem danych osobowych zgodnie z dyrektywą 95/46/WE oraz, w stosownych przypadkach, z rozporządzeniem (WE) 45/2001 (między innymi motyw 11 i art. 18 projektu).
3.
Projekt nie zawiera nowych zasad dotyczących ochrony danych ani wyjątków od wyżej wspomnianego ustawodawstwa odnoszącego się do ochrony danych.
Wręcz przeciwnie, art. 18 projektu odnośni się do tego prawodawstwa w sposób całościowy i przewiduje rozporządzenie wykonawcze w niektórych dziedzinach, a mianowicie w zakresie dostępu do i wykorzystywania informacji uzyskanych przez Komisję z rejestrów dotyczących VAT prowadzonych przez Państwa Członkowskie (art. 11 ust. 1), spontanicznej wymiany informacji finansowych pomiędzy Państwami Członkowskimi i Komisją (art. 12 ust. 4), wzajemnej pomocy i wymiany informacji (art. 21).
Odnotowuje się z zadowoleniem, że przed uchwaleniem zasad wykonawczych przeprowadzane będą konsultacje z europejskim inspektorem ochrony danych.
4. Artykuł 18 ust. 1 akapit drugi przewiduje szczególny obowiązek zachowania poufności wobec osób lub organów innych niż te działające w ramach wspólnotowych instytucji i organów lub innych niż te działające w Państwach Członkowskich, których funkcjonowanie wymaga od nich znajomości informacji, o których mowa. Zakłada się, że nie wpływa to na prawo podmiotów danych, jakim jest dostęp do dotyczących ich danych osobowych, chyba że okaże się, iż ma zastosowanie jeden ze stosownych wyjątków, co w zasadzie powinno być ustalane indywidualnie w każdym przypadku (art. 13 dyrektywy 95/46/WE i art. 20 rozporządzenia (WE) 45/2001).
5.
Projekt uzupełnia i uściśla rozporządzenie (WE) nr 1073/1999, rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 i rozporządzenie Rady (WE) nr 1798/2003 oraz w wielu aspektach zawiera przepisy analogiczne do przepisów zawartych w tych wcześniejszych aktach prawnych.
W związku z powyższym należy uwzględnić następujące uwagi:
a) Należy zmienić art. 37 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 515/97 w sprawie nadzoru ochrony danych osobowych, w dodatkowym przepisie projektu, w celu uwzględnienia faktu, że europejski inspektor ochrony danych został już wyznaczony.
W związku z powyższym należy także przeanalizować w całości art. 37 w celu stworzenia bardziej odpowiedniego i skutecznego systemu nadzoru i współpracy pomiędzy organami nadzoru.
Proponowane rozporządzenie powinno przewidywać ustanowienie lub ustanawiać podobny system.
b) Komitet powołany zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE) nr 515/97, którego zadania zostały rozszerzone, tak aby obejmowały zakres projektu, przedstawia niektóre problemy, wymagające rozwiązania, przynajmniej dla celów niniejszego projektu, a jeżeli będzie to możliwe, w celu wprowadzenia dalszych zmian w rozporządzeniu (WE) nr 515/97.
Angielska wersja językowa tego rozporządzenia wydaje się wskazywać, że komitet ad hoc składa się z przedstawicieli, o których mowa w art. 43 ust. 1, i przedstawicieli organów ochrony danych.
Należy wyjaśnić, że we francuskiej wersji językowej komitet ad hoc "składa się ze wskazanych przez każde Państwo Członkowskie przedstawicieli krajowego organu lub krajowych organów nadzoru."
W każdym z tych przypadków należy wyraźnie wskazać z nazwy europejskiego inspektora ochrony danych.
6.
Ponadto, podobnie jak w przypadku innych obowiązkowych opinii, formalna opinia europejskiego inspektora ochrony danych, oparta na art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001, powinna być podana przed motywami ("uwzględniając opinię...").
Raport końcowy funkcjonariusza ds. przesłuchań w sprawie COMP/38.284/D2 (AIR FRANCE/ALITALIA)
(zgodnie z art. 15 decyzji Komisji (2001/462/WE, EWWiS) z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie zakresu uprawnień funkcjonariuszy ds. przesłuchań w niektórych postępowaniach z zakresu konkurencji — Dz.U. L 162 z 19.6.2001, str. 21)
(2004/C 305/04)
Projekt decyzji w wyżej wymienionym przypadku stwarza podstawy do następujących uwag:
Dnia 13 listopada 2001 r.
Air France i Alitalia notyfikowały Komisji różne porozumienia, ubiegając się o stwierdzenie braku przesłanek do podjęcia działań przeciwko tym porozumieniom na podstawie art. 3 ust 2 rozporządzenia (EWG) 3975/87 lub o wyłączenie na podstawie art. 5 tegoż rozporządzenia.
Dnia 8 maja 2002 r. w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich opublikowano streszczenie wniosku wzywające strony trzecie i Państwa Członkowskie do składania uwag Komisji w ciągu 30 dni zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia (EWG) 3975/87.
Opinia NR 1/2005
w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (COM(2004) 489 końcowy z dnia 14 lipca 2004 r.)
(na mocy art. 248 ust. 4, akapit drugi, WE)
(2005/C 121/01)
SPIS TREŚCI
1-6 WSTĘP
7-14 WYRAŹNE ROZDZIELENIE DWÓCH "FILARÓW"
7-13 Obecna sytuacja a projekt
14 Analiza
15-34 ZARZĄDZANIE I KONTROLA
15-25 EFGR
15-18 Obecna sytuacja a projekt
19-25 Analiza
26-34 EFRROW
26-29 Obecna sytuacja a projekt
30-32 Analiza
33-34 Wniosek
35-48 DYSCYPLINA BUDŻETOWA
35-40 Obecna sytuacja
41-44 Propozycja Komisji
45-48 Analizy
45-47 EFGR
48 EFRROW
49-61 POSTĘPOWANIE Z NIEPRAWIDŁOWOŚCIAMI
49-53 EFGR
49 Obecna sytuacja
50-53 Propozycja i analiza
54-61 EFRROW
54-57 Obecna sytuacja
58-61 Propozycja i analiza
62-65 INNE UWAGI
62 Spójność pomiędzy latami obrachunkowymi
63 Uzgodnienia przejściowe
64-65 Uwagi dodatkowe
I-II PODSUMOWANIE
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4 akapit drugi i art. 279,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej [1],
uwzględniając prośbę o opinię dotyczącą tego wniosku skierowaną przez Radę do Trybunału Obrachunkowego 29 października 2004 r. i otrzymaną przez Trybunał 5 listopada 2004 r.,
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:
WSTĘP
1.
Celem proponowanego rozporządzenia jest ustanowienie ze skutkiem od 1 stycznia 2007 r. ram prawnych służących do finansowania dwóch "filarów" (wydatków rynkowych i wsparcia dochodów; rozwoju obszarów wiejskich) wspólnej polityki rolnej (WPR).
Wniosek ten oparty jest na istniejących przepisach dotyczących WPR [2].
Nie wprowadza zmian co do istoty WPR, ani też nie określa kwot, które mają zostać przeznaczone na WPR.
2.
Trybunał przeanalizował, czy wniosek ten może poprawić zarządzanie finansowe WPR, mając na uwadze swoją opinię z kwietnia 2004 r. w sprawie modelu jednolitej kontroli (opinia nr 2/2004) [3].
3.
W ramach tego modelu Komisja byłaby odpowiedzialna za wprowadzanie ulepszeń w wewnętrznych systemach kontroli i zapewnienia ich skutecznego działania.
Wewnętrzne systemy kontroli byłyby oparte na logicznych ramach wykorzystujących ogólne zasady i standardy.
Trybunał podkreślił, że koszt kontroli powinien być proporcjonalny do płynących z nich korzyści.
Jednakże niektóre elementy ujęte w opinii Trybunału dotyczącej jednolitej kontroli jako konieczne dla wydajnej i skutecznej struktury odpowiedzialności i kontroli finansowej wymagają dalszych wyjaśnień (patrz: pkt 20, 21, 23 i 24).
4.
W poniższych pkt (7 do 61) rozpatrywane są cztery zasadnicze kwestie uwzględnione w projekcie rozporządzenia:
- konsolidacja wydatków rolnych i oddzielenie dwóch filarów (art. 2–5 projektu rozporządzenia),
- zarządzanie i kontrola (art. 6–8,10,11,12–17, 22–31, 36, 37 projektu rozporządzenia),
- dyscyplina budżetowa (art. 12–21 projektu rozporządzenia),
- postępowanie w przypadku nieprawidłowości (art. 9, 32–35 projektu rozporządzenia).
W pkt 62 do 65 omawiane są inne szczegółowe kwestie, niektóre z nich dotyczące uzgodnień przejściowych.
5.
W wielu miejscach (art. 7, 8, 9, 13, 15, 16, 18, 19, 26, 30, 39, 42, 45 i 48) projekt rozporządzenia pozostawia ważne kwestie do rozstrzygnięcia w drodze procedury komitetu w prawie wtórnym, co oznacza, oczywiście, że Trybunał nie może wobec takich kwestii zająć w obecnej chwili stanowiska.
Trybunał zauważa, że skuteczność wielu elementów proponowanego systemu będzie zależała od jakości i treści prawa wtórnego. W szczególności, projekt rozporządzenia nie precyzuje odpowiedzialności finansowej Komisji i Państw Członkowskich.
6.
Niektóre z proponowanych zmian w projekcie rozporządzenia nie są zgodne z przepisami rozporządzenia finansowego [4].
Komisja będzie musiała rozstrzygnąć, czy konieczne jest wprowadzenie zmian do rozporządzenia finansowego.
WYRAŹNE ROZDZIELENIE DWÓCH "FILARÓW"
Obecna sytuacja a projekt
7.
Przez wiele lat wspólna polityka rolna była wdrażana za pośrednictwem jednego "Funduszu": Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
Fundusz ten składa się z dwóch Sekcji – Orientacji i Gwarancji – które rządzą się odrębnymi zasadami.
[Są one obecnie ujęte w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999 i rozporządzeniu Rady (WE) nr 1258/1999 [5].]
8.
Sekcja Gwarancji
- pokrywa wszystkie wydatki przeznaczone na wsparcie rynków rolnych i dochodów, oraz
- współfinansuje (z Państwami Członkowskimi) niektóre działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
9.
Działaniami na rzecz rozwoju obszarów wiejskich współfinansowanymi z Sekcji Gwarancji są:
a) wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę;
b) wsparcie dla rolników gospodarujących na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania i obszarach podlegających ograniczeniom ekologicznym;
c) wsparcie spełniania norm (w dziedzinie środowiska, zdrowia publicznego itp.);
d) wsparcie w zakresie płatności rolnośrodowiskowych i dotyczących dobrostanu zwierząt;
e) wsparcie w zakresie jakości żywności;
f) zalesianie [6], oraz
g) wsparcie dla wszelkich "innych działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich" w obszarach nieobjętych Celem 1 funduszy strukturalnych:
- inwestowanie w gospodarstwa rolne,
- pomoc młodym rolnikom w podejmowaniu działalności w rolnictwie,
- szkolenie rolników i innych osób zaangażowanych w działalność rolniczą i leśną,
- poprawa przetwórstwa i wprowadzenia do obrotu produktów rolnych,
- leśnictwo, oraz
- inne działania wspierające dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich [7] (takie jak reparcelacja, zróżnicowanie działalności rolniczej itp.).
10.
Z Sekcji Orientacji współfinansowane są wszelkie "inne działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich" wymienione w lit. g) w poprzednim punkcie w obszarach objętych Celem 1.
Z sekcji tej współfinansowana jest także Inicjatywa Wspólnotowa "Leader +" [8].
11.
Uzgodnienia te zostały ujęte graficznie na schemacie 1.
12.
Obecnie zatem, to czy dane działanie na rzecz rozwoju obszarów wiejskich finansowane jest z Sekcji Orientacji czy Gwarancji EFOGR, zależy zarówno od rodzaju działania, jak i miejsca jego realizacji.
Na przykład, modernizacja rzeźni w regionie objętym Celem 1 będzie współfinansowana z Sekcji Orientacji, podczas gdy identyczny projekt, który znajduje się poza obszarem Celu 1, będzie współfinansowany z Sekcji Gwarancji; zalesianie terenów rolnych będzie wspófinansowane z Sekcji Gwarancji w całej Wspólnocie, podczas gdy inwestycje mające na celu utrzymanie i poprawę zasobów leśnych w ramach obszarów Celu 1 będą współfinansowane z Sekcji Orientacji.
13.
Komisja proponuje, aby oba fundusze: Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej (EFGR) i Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zastąpiły Sekcje Orientacji i Gwarancji obecnego funduszu EFOGR.
EFGR objąłby wydatki przeznaczone na wsparcie rynków rolnych i dochodów rolników, zgodnie z punktem 8 tiret pierwsze powyżej [9].
Wszystkie wydatki na rozwój obszarów wiejskich, niezależnie od rodzaju lub położenia geograficznego, byłyby współfinansowane przez EFRROW.
Schemat 1
Analiza
14.
Proponowana konsolidacja wszystkich wydatków na rozwój obszarów wiejskich w ramach jednolitych ram budżetowych oznaczałaby, że możliwe byłoby określenie całości kwoty wydatkowanej na poszczególne działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich i ogólnej kwoty wydatków na rozwój obszarów wiejskich [10].
Stanowi to mile widziane zwiększenie przejrzystości [11].
ZARZĄDZANIE I KONTROLA
EFGR
Obecna sytuacja a projekt
15.
Projekt nie wprowadza znaczących zmian w zarządzaniu i kontroli wydatków rynkowych.
Tak jak dotychczas niemal wszystkie wydatki będą realizowane przez agencje płatnicze Państw Członkowskich.
16.
W przypadku większości wydatków proces będzie nadal przebiegał w następujący sposób:
a) w roku poprzedzającym rok, w którym ma być dokonana płatność, rolnicy składają wnioski do agencji płatniczych, w oparciu o powierzchnię uprawnianej ziemi, liczbę kwalifikowalnych zwierząt w określonym okresie przechowywania itp.;
b) agencje płatnicze dokonują kontroli administracyjnej powyższych wniosków, a w odniesieniu do wybranej próby wniosków – kontroli na miejscu, głównie poprzez Zintegrowany Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS);
c) każda agencja płatnicza wypłaca środki wnioskodawcom oraz co miesiąc zgłasza poniesione wydatki Komisji, która zwraca je agencji płatniczej ("płatności miesięczne");
d) rozliczenia i płatności agencji płatniczej są badane przez niezależnego audytora (jednostka certyfikująca), która składa Komisji sprawozdanie w lutym roku następującego po danym roku budżetowym;
e) do 30 kwietnia tego roku Komisja musi podjąć decyzję (zgodność rozliczeń finansowych lub księgowych), czy zaakceptuje przedstawione rozliczenia i sprawozdania kontrolne, czy też wezwie do przeprowadzenia dalszych czynności lub dostarczenia dalszych informacji;
f) Komisja może następnie zbadać płatności dokonane przez agencje płatnicze i w przypadku ustalenia, że były one nieprawidłowe lub też, że kontrola finansowa była niedostateczna, może postanowić, że określone wydatki zostaną poniesione przez zainteresowane Państwa Członkowskie, i tym samym nie obciążą budżetu UE (Komisja "odrzuca" takie wydatki w drodze "decyzji o zgodności").
W przypadku odrzucenia określonych wydatków Komisja odpowiednio obniża środki przekazywane agencjom płatniczym.
17.
Wydatki z EFGR, tak jak obecnie z Sekcji Gwarancji, byłyby finansowane przez środki niezróżnicowane, tj. nie byłoby zróżnicowania między środkami na pokrycie zobowiązań i środkami na pokrycie płatności.
18.
Jednakże projekt rozporządzenia wprowadza kilka nowych elementów i/lub zmian:
- w Państwach Członkowskich, w których istnieje więcej niż jedna agencja płatnicza, od organu koordynującego już obecnie wymaga się centralizacji informacji przekazywanych do dyspozycji Komisji, tak aby zapewnić ich spójność i wspierać harmonijne stosowanie zasad wspólnotowych.
Artykuł 6 ust. 3 projektu rozporządzenia wprowadza konieczność specjalnej akredytacji organów koordynujących przez Państwa Członkowskie,
- artykuł 8 ust. 1 lit. c) projektu rozporządzenia zobowiązuje kierującego każdą agencją płatniczą do podpisania i przesłania Komisji co roku poświadczenia wiarygodności,
- artykuł 31 ust. 4 lit. a) projektu rozporządzenia zezwala Komisji, na mocy procedury sprawdzenia zgodności rozliczeń opisanej skrótowo w punkcie 16 lit. f) powyżej, na odrzucenie wydatku EFGR, który poniesiono wcześniej niż 36 miesięcy przed pisemnym zawiadomieniem Państwa Członkowskiego przez Komisję o ustaleniach kontrolnych ("zasada 36 miesięcy"). Okres ten wynosi obecnie 24 miesiące.
Analiza
Sprawy ogólne
19.
Obecny proces realizacji płatności z Sekcji Gwarancji EFOGR jest wypróbowany i sprawdzony.
W przeszłości Komisja zwykle nie proponowała wprowadzania zmian w obszarach, które stosunkowo dobrze funkcjonowały.
Proponowane szczegółowe zmiany (pkt 18 powyżej)
20.
Wprowadzenie wymogu specjalnej akredytacji (innej niż akredytacja agencji płatniczych) dla "organów koordynujących" mogłoby wzmocnić strukturę odpowiedzialności za wydatki z tytułu WPR (patrz: opinia nr 2/2004 w sprawie jednolitej kontroli, pkt I, II i IV).
To jednakże zależałoby od jakości i treści zasad sporządzonych przez Komisję dla Państw Członkowskich w zakresie specjalnej akredytacji oraz ich stosowania przez Państwa Członkowskie.
21.
Wprowadzenie "poświadczenia wiarygodności" podpisanego przez kierującego agencją płatniczą mogłoby poprawić istniejący system kontroli, zbliżając go ku modelowi jednolitej kontroli.
Jednakże w projekcie nie zostały zawarte sugestie dotyczące celu, treści i zakresu poświadczenia.
Jego treść powinna ściśle odpowiadać treści poświadczenia odpowiadającego wymogom ładu korporacyjnego, dla np. spółek będących w obrocie giełdowym.
Oznaczałoby to, że osoba kierująca agencją powinna ponosić odpowiedzialność w zakresie rozliczeń, przeprowadzić roczny przegląd skuteczności systemu kontroli wewnętrznej i sporządzić z tego faktu sprawozdanie.
Taki przegląd powinien obejmować wszystkie kontrole, w szczególności kontrole finansowe, operacyjne oraz kontrole zgodności i zarządzania ryzykiem.
Takie poświadczenie nie może jednakże zastąpić pracy jednostek certyfikujących.
Ani DG ds. Rolnictwa, ani jednostka certyfikująca nie powinny opierać się na takim poświadczeniu niepopartym dodatkowymi dowodami.
W kwestii szczegółowej, proponowany termin (statement of assurance) mogłby być mylony z Poświadczeniem Wiarygodności (Statement of Assurance) wymaganym od Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz oświadczeniem (assurance statement) wymaganym od Dyrektorów Generalnych Komisji.
Należałoby wybrać inną nazwę.
22.
W swojej opinii nr 9/2002 Trybunał poparł "zasadę 36 miesięcy" [12].
Taka zmiana zmniejszyłaby ryzyko, że w ślad za słabościami wykrytymi w systemach Państw Członkowskich nie zostałyby nałożone kary z tej prostej przyczyny, iż Komisja nie była w stanie objąć wszystkich obszarów wydatków w cyklu dwuletnim.
Komisja powinna traktować okres 36 miesięcy jako limit i powinna dołożyć starań, aby – jeśli to będzie możliwe – unikać opóźnień w procedurze rozliczania i ostatecznym obciążeniu budżetu wydatkami.
Inne uwagi
23.
W istniejących uregulowaniach dotyczących Sekcji Gwarancji EFOGR mogłyby zostać wprowadzone istotne udoskonalenia, które jednakże nie zostały zaproponowane przez Komisję.
Jednostki certyfikujące, które kontrolują rozliczenia agencji płatniczych i funkcjonowanie procedur kontroli wewnętrznej agencji płatniczych, ograniczają swoje działania do potwierdzania istnienia kontroli służących do zapewnienia zgodności płatności oraz nie zawsze przeprowadzają wystarczającą liczbę testów zgodności, aby potwierdzić skuteczność takich kontroli.
Jednostki certyfikujące nie przeprowadzają także wystarczającej ilości czynności na poziomie beneficjenta WPR, aby móc potwierdzić, że płatności są legalne i prawidłowe.
24.
Trybunał podtrzymuje swój pogląd (wyrażony w opinii nr 10/98 [13]), że certyfikacja agencji płatniczych przez jednostki certyfikujące powinna opierać się na powszechnie przyjętych standardach kontroli [14].
W art. 7 projektu rozporządzenia należałoby wprowadzić odniesienie do powszechnie przyjętych standardów kontroli.
Certyfikacja powinna obejmować legalność i prawidłowość wydatków na poziomie beneficjenta, powinny także zostać sprawdzone kluczowe kontrole agencji płatniczej.
Przy określaniu częstotliwości takich kontroli, należy wziąć pod uwagę związane z nimi korzyści i koszty.
Taki zakres działań pozwoliłby na osiągnięcie lepszej i bardziej przejrzystej struktury odpowiedzialności za wydatki z tytułu WPR.
Dałoby to Komisji większa pewność i byłoby zgodne z koncepcją modelu jednolitej kontroli (patrz: opinia nr 2/2004, pkt 42).
Zmiany rozszerzające zakres pracy jednostek certyfikujących powinny być określone w art. 7 lub 8 ust. 1 lit. c) iii) projektu rozporządzenia.
25.
Trybunał stwierdza, że za akredytację agencji płatniczych w ramach WPR nadal odpowiadałyby Państwa Członkowskie.
W swoim sprawozdaniu specjalnym nr 2/2004 [15] dotyczącym SAPARD-u (mechanizmy finansowania tego programu są pod wieloma względami podobne do mechanizmów rządzących WPR) Trybunał z zadowoleniem przyjął rolę Komisji w procesie akredytacji: uprzednie zatwierdzenie systemów opartych zarówno na kontrolach przeprowadzonych przez kraje objęte programem SAPARD, jak i Komisję zapewniło, że przed uruchomieniem jakiekolwiek wydatku – przynajmniej teoretycznie – istniały dobrze przemyślane systemy kluczowych kontroli.
Trybunał uznał to za dobrą praktykę.
EFRROW
Obecna sytuacja a projekt
26.
Proponowane ramy zarządzania i kontroli w odniesieniu do EFRROW są oparte na ramach stworzonych dla funduszy strukturalnych i częściowo dla Sekcji Gwarancji EFOGR i stanowiłyby jednolity zestaw zasad finansowych i wspólny system kontroli całości wydatków na rozwój obszarów wiejskich.
27.
Zgodnie z pkt 8 do 13 powyżej oraz schematem 1, nowy EFRROW połączyłby wszystkie wydatki na rozwój obszarów wiejskich:
- wydatki Sekcji Gwarancji: środki na pokrycie płatności w wysokości 4.8 mld EUR w 2004 r. pokrywane ze środków niezróżnicowanych (patrz: pkt 17 powyżej),
- wydatki Sekcji Orientacji: środki na pokrycie płatności w wysokości 2.9 mld EUR w 2004 r. [16] pokrywane ze środków zróżnicowanych.
28.
Komisja proponuje, aby w przyszłości wszystkie wydatki były finansowane w ramach jednej kategorii wydatków ze środków zróżnicowanych.
Konsekwencje tych zmian byłyby następujące:
- wydatki na rozwój obszarów wiejskich nie byłyby już realizowane w ramach różnych systemów programowania, wdrożenia i kontroli,
- "działania towarzyszące" (część A na schemacie 1), które obejmują większą część wydatków na rozwój obszarów wiejskich i innych wydatków na rozwój obszarów wiejskich, obecnie finansowanych z Sekcji Gwarancji EFOGR (część B na schemacie 1), nie byłyby już traktowane w sposób pokrótce opisany w pkt 16 powyżej.
29.
Proponowana procedura dotycząca większości wydatków byłaby następująca:
- przy przyjęciu programu rozwoju obszarów wiejskich Państwa Członkowskiego, Komisja uiszcza 7 % wkładu EFRROW w ramach danego programu na rzecz zainteresowanej(-ych) agencji płatniczej(-ych),
- te 7 % stanowi przedpłatę (podlegającą zwrotowi do Komisji, jeżeli w ciągu 24 miesięcy nie wpłynie żaden wniosek o płatność w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich),
- co kwartał Komisja jest informowana o poniesionych wydatkach,
- w przypadku każdego programu rozwoju obszarów wiejskich Komisja dokonuje płatności częściowych na rzecz akredytowanej agencji płatniczej, na podstawie wniosków o przyznanie płatności częściowych, "w miarę możliwości trzy razy na rok",
- po otrzymaniu sprawozdania końcowego z wykonania Komisja wypłaca pozostałe saldo,
- całkowita kwota finansowania wstępnego jest rozliczona po zamknięciu programu rozwoju obszarów wiejskich (proces, który może potrwać kilka lat).
Analiza
30.
Zaleca się, aby korzystać ze środków zróżnicowanych przy finansowaniu wydatków z budżetu wspólnotowego, gdy spełnione są dwa następujące warunki:
- dany wydatek jest rzeczywiście wieloletni (dany projekt musi zostać zaplanowany i podlegać realizacji na przestrzeni kilku lat),
- ramy budżetowe są rzeczywiście wieloletnie, zakładające wykorzystanie środków na zobowiązania na całość prawnego zobowiązania podjętego w trakcie bieżącego roku obrachunkowego.
31.
Wydatki na rozwój obszarów wiejskich obejmują szeroki zakres różnych środków.
Niektóre z tych środków służą jako wsparcie wydatków na inwestycje wieloletnie.
Większość z nich obejmuje wieloletnie zobowiązania umowne z płatnościami rocznymi oraz systemy kontroli, które często są podobne do systemów płatności i kontroli "pierwszego filara" WPR.
32.
W odniesieniu do ram budżetowych, chociaż Komisja proponuje wykorzystanie w ramach EFRROW płatności zróżnicowanych, nie proponuje jednak faktycznych wieloletnich ram budżetowych.
Faktyczne wieloletnie podejście do ram budżetowych zakładałoby wpisanie zobowiązania obejmującego całkowity koszt zobowiązań prawnych podjętych w ciągu bieżącego roku obrachunkowego.
Zamiast tego Komisja proponuje (art. 23 projektu rozporządzenia) wpisanie zobowiązania obejmującego całą kwotę wydatku, jaki jest przewidziany w poszczególnych Państwach Członkowskich w danym roku, tj. wprowadzenie rocznych transz zobowiązań.
Zgodnie z argumentacją Trybunału ujętą w opinii nr 2/2001 [17], taka procedura jest niezgodna z teorią i dobrą praktyką w zakresie wykorzystania środków zróżnicowanych [18].
Wniosek
33.
Rozporządzenie Finansowe uwzględnia dwa rodzaje środków budżetowych:
- środki zróżnicowane (obejmujące środki na pokrycie zobowiązań i środki na pokrycie płatności) wykorzystywane do finansowania wydatków wieloletnich, oraz
- środki niezróżnicowane, które zapewniają pokrycie zobowiązań i płatności w zakresie wydatków rocznych.
34.
W zależności od charakteru wydatków należy wybrać odpowiedni rodzaj środków dla wydatków w ramach EFRROW.
Uwzględniając różnorodny charakter wydatków w ramach EFRROW, istotne jest, aby Komisja stosowała zasady wymienione w pkt 30 w sposób poprawny i konsekwentny oraz aby odpowiednie systemy zarządzania i kontroli były przejrzyste i skuteczne.
Propozycja Komisji w zakresie rocznych transz zobowiązań budżetowych, która neguje podstawowy cel środków zróżnicowanych oraz budżetowania zobowiązań jest jednakże niewłaściwa.
DYSCYPLINA BUDŻETOWA
Obecna sytuacja
35.
Głównym celem zasad dyscypliny budżetowej jest zapewnienie poszanowania perspektywy finansowej.
36.
Obecne wymogi prawne dotyczące dyscypliny budżetowej są określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2040/2000 [19].
Dla każdego roku budżetowego "wytyczne w zakresie rolnictwa" określają pułap wydatków na rolnictwo, który Komisja musi ustalić w momencie przedłożenia wstępnego projektu budżetu.
Wytyczne w zakresie rolnictwa obejmują rozdział 1a (Wydatki WPR) oraz 1b (Rozwój obszarów wiejskich i działania towarzyszące) perspektywy finansowej, jak również część działu 7, tj. przedakcesyjna pomoc w zakresie rolnictwa.
37.
Obecna perspektywa finansowa obejmuje okres 2000–2006.
Została ona ustanowiona w ramach międzyinstytucjonalnego porozumienia z 6 maja 1999 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją.
Perspektywa jest spójna z wnioskami Rady Europejskiej w Berlinie z 24– 25 marca 1999 r. [20]
38.
Trybunał zauważa, że w planowanych uzgodnieniach na temat kontroli wydatków WPR po 2006 r. istnieje pewna złożoność.
Z jednej strony, Komisja proponuje podzielenie wydatków Wspólnoty w następnej perspektywie finansowej na pięć nowych działów zamiast obecnych ośmiu.
Dział 2 perspektywy finansowej na lata 2007–2013 nosi tytuł "Utrzymanie i zarządzanie zasobami naturalnymi".
Pokrywałby on dwa filary WPR, a także wydatki na politykę rybołówstwa i środowisko naturalne.
Rozdział "Rolnictwo – Wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie" działu nr 2 zawierałyby treść obecnego rozdziału 1a.
39.
Z drugiej strony, pułapy (do 2013 r.) na pierwszy filar WPR zostały określone przez Radę Europejską w Brukseli 24– 25 października 2002 r.
Zgodnie z porozumieniem zawartym w Brukseli kwota wydatków związanych z rynkiem oraz płatnościami bezpośrednimi zostanie ustalona do 2013 r. na podstawie pułapów dla rozdziału 1a przewidzianego dla UE-15 w 2006 r. z powiększeniem o kwotę odpowiednich wydatków dla 10 nowych Państw Członkowskich.
Tym samym całość wydatków związanych z rynkiem i płatnościami bezpośrednimi będzie nominalnie utrzymywana w ramach kwot na 2006 r. dla każdego roku w okresie 2007–2013, powiększonych o 1 % rocznie.
40.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003, które ustanawia wyniki reformy WPR uzgodnionej w czerwcu 2003 r., także zawiera przepisy dotyczące dyscypliny budżetowej.
Artykuł 11 stanowi, że począwszy od budżetu na 2007 r. decyzje o dostosowaniu płatności bezpośrednich będą podejmowane przez Radę na podstawie propozycji Komisji, jeżeli prognozy wykażą, że obecny rozdział 1a perspektywy finansowej zostanie w danym roku budżetowym przekroczony.
Dostosowania muszą mieć miejsce najpóźniej do 30 czerwca roku kalendarzowego, w stosunku do którego się one odnoszą.
Propozycja Komisji
41.
Uzgodnienia w zakresie dyscypliny budżetowej ustanowione w projekcie rozporządzenia powtarzają oraz, w pewnych obszarach, uzupełniają niektóre postanowienia istniejącego rozporządzenia Rady (WE) nr 2040/2000 w sprawie dyscypliny budżetowej oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003.
Wydaje się jednakże, że wytyczne w zakresie rolnictwa mają nie zostać utrzymane.
42. Artykuł 18 ust. 1, art. 19 i 20 projektu rozporządzenia zasadniczo powtarzają postanowienia rozporządzenia Rady (WE) nr 2040/2000 odnoszące się do:
- instrumentów ustawodawczych mających wpływ na wydatki WPR [art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 2040/2000],
- działań, które Komisja musi podjąć na różnych etapach procedury budżetowej, jeżeli zachodzi ryzyko, że wydatki WPR przekroczą ustalony poziom [art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 2040/2000],
- systemu "wczesnego ostrzegania" dla wydatków WPR.
43.
Artykuł 18 ust. 4 projektu rozporządzenia stanowi, że Komisja podejmuje decyzję na temat dostosowania płatności bezpośrednich (pkt 40 powyżej), jeżeli Rada nie dokona tego do 30 czerwca danego roku.
44. Artykuł 17 ust. 2 projektu rozporządzenia umożliwi Komisji zredukowanie lub zawieszenie miesięcznych płatności na rzecz Państw Członkowskich, jeżeli zachodzi ryzyko, że pułap finansowy założony w aktach prawnych Wspólnoty został przekroczony. Zgodnie z art. 19 ust. 4 projektu rozporządzenia, Komisja będzie upoważniona do rozdzielenia dostępnego salda budżetowego pomiędzy Państwa Członkowskie, jeżeli wnioski Państw Członkowskich o wypłaty na koniec roku budżetowego przekroczą lub prawdopodobnie przekroczą saldo netto dostępne na wydatki EFGR.
Analizy
EFGR
45. Artykuł 17, art. 18 ust. 4 i art. 19 ust. 4 pozwolą na znacznie ściślejsze stosowanie dyscypliny budżetowej. Trybunał wyraża swoje poparcie dla tych propozycji.
46.
Zniesienie wytycznych w zakresie rolnictwa wydaje się likwidować jeden element dyscypliny budżetowej: nie będzie istniał żaden ogólny pułap na wydatki rolne.
Trybunał zwraca się do Rady i Parlamentu, aby uważnie rozważyły argumenty za i przeciw utrzymaniu wytycznych w zakresie rolnictwa [21].
47.
Punkt 12 międzyinstytucjonalnego porozumienia w sprawie dyscypliny budżetowej i usprawnienia procedury budżetowej [22], stanowi, że "dla celów właściwego zarządzania finansowego, instytucje zapewnią, w ramach swoich możliwości, podczas procedury budżetowej oraz w czasie przyjmowania budżetu wystarczające marginesy w ramach pułapów dostępne w poszczególnych działach".
Trybunał uważa, że podobny przepis powinien znaleźć się w projekcie rozporządzenia.
EFRROW
48.
W projekcie wieloletnich ram finansowych Komisji na lata 2007–2013 wydatki na rozwój obszarów wiejskich nie stanowią już osobnego rozdziału.
Pułap dla zasobów dostępnych na zobowiązania z EFRROW jest ustanowiony art. 70 ust. 1 rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, który znajduje się obecnie w stadium dyskusji [23].
Artykuł ten wspomina o kwocie 88,75 mld EUR po cenach z roku 2004, która ma być rozdzielana na prawie równe transze każdego roku w okresie 2007–2013.
Kwoty ustalone przez Komisję w efekcie dostosowania muszą zostać dodane do tych transz na zobowiązania.
POSTĘPOWANIE Z NIEPRAWIDŁOWOŚCIAMI
EFGR
Obecna sytuacja
49.
Państwa Członkowskie są zobowiązane poinformować Komisję o przypadkach wykrycia nieprawidłowych płatności w kwocie przekraczającej 4000 EUR dokonanych w ramach WPR oraz starać się te płatności odzyskać.
W przypadku gdy odzyskanie nie jest możliwe, dane kwoty są odpisywane, a koszty strat ponosi Wspólnota, chyba że nieodzyskanie jest wynikiem zaniedbania ze strony danych Państw Członkowskich.
W sprawozdaniu specjalnym nr 3/2004 [24] ("Odzyskiwanie nieprawidłowych płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej"), Trybunał wykazał, że w praktyce wskaźnik odzyskiwania nieprawidłowych płatności jest bardzo niski.
Ponadto odpisywanie kwot zgłoszonych nieprawidłowych płatności było bardzo ograniczone.
Propozycja i analiza
50.
Komisja proponuje, aby zasady dla EFGR zostały przeniesione z EFOGR – Sekcja Gwarancji, jednak z kilkoma znaczącymi zmianami.
51. Projekt rozporządzenia proponuje, że jeżeli odzyskanie nie nastąpiło w terminie czterech lat od dnia pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego (lub sześciu lat, jeżeli windykacja jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi), konsekwencje finansowe braku odzyskania ponosi w 50 % dane Państwo Członkowskie oraz w 50 % budżet Wspólnoty (patrz: art. 32 ust. 5 projektu rozporządzenia). W przypadku zaniedbania ze strony Państwa Członkowskiego, Komisja mogłaby, tak jak to ma miejsce obecnie, obciążyć dane Państwo Członkowskie całą sumą (patrz art. 32 ust. 4 projektu rozporządzenia).
52.
Trybunał podkreśla podstawowe znaczenie skutecznego i wydajnego mechanizmu odzyskiwania jako elementu ogólnego systemu kontroli wewnętrznej [25], pochwala jednak redystrybucję ciężaru finansowego nieodzyskania, co może przyczynić się do sprawniejszego zamykania procedur w Państwach Członkowskich.
Trybunał pochwala także fakt, że projekt rozporządzenia:
- objaśnia uprawnienia Komisji w zakresie obciążania Państw Członkowskich sumami do odzyskania w przypadku zaniedbania z ich strony [26], oraz
- ustanawia nowe ograniczenia czasowe: w ciągu roku od pierwszych ustaleń administracyjnych lub sądowych dotyczących płatności Państwa Członkowskie muszą wszcząć odpowiednie procedury administracyjne lub sądowe, aby odzyskać niesłusznie wypłacone kwoty.
53.
Zgodnie z propozycją Komisji Państwa Członkowskie wciąż będą mogły zatrzymać 20 % odzyskanych kwot jako ryczałt z tytułu kosztów odzyskania, chyba że nieprawidłowość lub zaniedbanie wynika z winy Państwa Członkowskiego (patrz: art. 32 ust. 2 projektu rozporządzenia).
Jednakże zdaniem Trybunału, Państwa Członkowskie nie powinny potrącać 20 % z tytułu kosztów odzyskania przed procedurą dzielenia kosztów określoną w pkt 51 powyżej, gdyż w takich przypadkach odzyskanie nie miało jeszcze miejsca.
Dlatego też odniesienie do "potrącenia określonego w ust. 2" powinno zostać usunięte z ostatniego zdania art. 32 ust. 5 akapit pierwszy projektu rozporządzenia.
EFRROW
Obecna sytuacja
54.
W przypadku wydatków na rozwój obszarów wiejskich obecna sytuacja jest złożona, gdyż aktualnie wydatki na rozwój obszarów wiejskich są częściowo pokrywane w ramach EFOGR – Sekcja Gwarancji, a częściowo w ramach EFOGR — Sekcja Orientacji.
55.
W przypadku całości wydatków na rozwój obszarów wiejskich finansowanych w ramach Sekcji Gwarancji obecna sytuacja przedstawia się w sposób określony w pkt 49 powyżej.
56.
W przypadku części rozwoju obszarów wiejskich finansowanej przez Sekcję Orientacji zastosowanie mają zasady odnoszące się do funduszy strukturalnych:
- Państwa Członkowskie muszą raz na kwartał poinformować Komisję o wszelkich nieprawidłowościach (powyżej kwoty 4000 EUR), które zostały objęte wstępnymi dochodzeniami administracyjnymi lub sądowymi, jak również o dalszych działaniach w sprawie wcześniej zgłoszonych nieprawidłowości,
- Państwa Członkowskie są odpowiedzialne za dochodzenie i odzyskanie wszelkich kwot utraconych w wyniku wykrytej nieprawidłowości,
- Fundusze Wspólnoty dostępne poprzez odzyskanie i/lub korektę mogą zostać ponownie wykorzystane przez Państwo Członkowskie dla danej pomocy, przed zamknięciem danego programu,
- W przypadkach gdy Państwo Członkowskie uważa, że kwota nie może zostać (w całości) odzyskana, musi poinformować o tym Komisję,
- Komisja, po konsultacji z odpowiednimi władzami Państwa Członkowskiego decyduje, kto poniesie konsekwencje finansowe.
57.
W praktyce istnieją podobne problemy jak te omawiane dla Sekcji Gwarancji tj. niski wskaźnik odzyskania, niewłaściwe kryteria decydowania, kto ponosi koszty itp.
Propozycja i analiza
58.
Komisja proponuje, aby zasady obowiązujące dla funduszy strukturalnych w zakresie nieprawidłowości, łącznie z ponownym wykorzystaniem odzyskanych funduszy, miały zastosowanie do wszystkich wydatków na rozwój obszarów wiejskich (zgodnie z pkt 56 powyżej).
59.
Jak wyjaśniono w punkcie powyżej, wydatki na rozwój obszarów wiejskich często obejmują uzgodnienia w zakresie płatności i kontroli podobne do obowiązujących w przypadku płatności bezpośrednich objętych EFGR.
W takich przypadkach logiczne byłoby postępowanie z kwotami anulowanymi i odzyskanymi w taki sam sposób, jak w przypadku EFGR.
60.
Podobny przepis do przepisu określonego w pkt 51 został zaproponowany w zakresie tego Funduszu.
Jednakże dystrybucja ciężaru finansowego nieodzyskanych kwot będzie miała miejsce dopiero po czterech latach po zamknięciu programu rozwoju obszarów wiejskich, który dla wydatków na okres 2007–2013 nastąpi dopiero w 2019 r.
Niewątpliwie będzie to okres dłuższy niż okres obowiązujący w przypadku EFGR.
Trybunał uważa, że należałoby ustalić wcześniejszy termin.
61. Tak jak w EFGR, art. 33 ust. 5 projektu rozporządzenia objaśnia przypadki, w których Komisja może obciążyć dane Państwo Członkowskie całą sumą z powodu zaniedbania z jego strony (patrz: art. 33 ust. 5 projektu rozporządzenia) [27]. Jednakże zdaniem Trybunału, projekt art. 33 ust. 5 również powinien wprowadzać takie samo jednoroczne ograniczenie czasowe na wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej lub sądowej, jak zostało to określone dla EFGR.
INNE UWAGI
Spójność pomiędzy latami obrachunkowymi
62.
Artykuł 26 ust. 6 proponowanego rozporządzenia stanowi, że wnioski o przyznanie płatności częściowych w zakresie EFFROW dotyczące wydatków poniesionych po 16 października są przenoszone do budżetu na rok następny.
Jest to nowa zasada dla wydatków finansowanych obecnie z EFOGR – Sekcja Orientacji.
Zestawia ona rok obrachunkowy EFFROW z rokiem EFGR, gdzie, tak jak obecnie dla EFOGR – Sekcja Gwarancji, płatności dokonywane przez agencje płatnicze po tym terminie będą zwracane przez Komisję w styczniu następnego roku.
Trybunał zauważa i ubolewa, że Komisja nie zaproponowała harmonizacji z resztą Budżetu Ogólnego, gdzie rok obrachunkowy równa się rokowi kalendarzowemu.
Uzgodnienia przejściowe
63.
Artykuł 39 ust. 1 lit. a) proponowanego rozporządzenia stanowi, że w zakresie programów rozwoju obszarów wiejskich na okres 2000–2006 finansowanych z EFOGR – Sekcja Gwarancji płatności na rzecz beneficjentów powinny ustać najpóźniej 15 października 2006 r.
W drodze wyjątku (art. 39 ust. 1 lit. c) wydatki na działania w zakresie rozwoju obszarów wiejskich poniesione w okresie 16 października – 31 grudnia 2006 r. obciążają budżet EFFROW w latach 2007–2013.
Może to oznaczać, że płatności należne beneficjentom po roku 2006 na podstawie zobowiązań pięcioletnich zaciągniętych od 2003 r., które mogą okazać się znaczne, nie będą podlegały budżetowi EFFROW, a tym samym nie będą w ogóle współfinansowane.
Może to spowodować problemy natury finansowej i prawnej w Państwach Członkowskich: art. 48 wydaje się określać procedurę postępowania z takimi problemami.
Uwagi dodatkowe
64.
W (projekcie) art. 8 ust. 2 akapit pierwszy do ostatniego zdania należy dodać "oraz Trybunał Obrachunkowy", tak aby Trybunał mógł wykonywać swoje zadania.
65. Ostatnie zdanie art. 33 ust. 3 lit. c) angielskiej wersji projektu rozporządzenia powinno otrzymać następujące brzmienie: "oraz pod warunkiem, że fundusze NIE są ponownie przyznawane na operacje, które były przedmiotem korekt finansowych". Ponadto art. 33 ust. 5 lit. b) odnosi się do ust. 2 lit. a) i 2 lit. c) tego samego artykułu. Powinno to zostać zmienione na 3 lit. a) i c).
PODSUMOWANIE
I. Trybunał:
- pochwala zwiększenie przejrzystości, które wynika ze zgrupowania wszystkich wydatków na rozwój obszarów wiejskich w jednym dziale budżetu,
- uważa, że propozycja Komisji w zakresie zarządzania EFGR zawiera pewne potencjalnie przydatne zmiany, jednak konieczne są dalsze usprawnienia w świetle opinii na temat jednolitej kontroli,
- zauważa, że propozycje Komisji w zakresie dyscypliny budżetowej i postępowania w przypadku nieprawidłowości również zawierają pewne pożądane zmiany, które jednak pod pewnymi względami mogłyby ulec dalszej poprawie,
- uważa, że propozycja Komisji w zakresie transz rocznych zobowiązań budżetowych w ramach EFFROW jest nieodpowiednia.
II.
Główne uwagi Trybunału na temat szczegółowych postanowień projektu rozporządzenia są następujące:
i) Zarządzanie i kontrola EFGR
- Propozycja nie zmienia ram zarządzania i kontroli wydatków na wsparcie rynków rolnych i dochodów.
Ze szczegółowych zaproponowanych zmian:
- wprowadzenie szczególnych wymogów akredytacyjnych dla organów koordynujących może wzmocnić strukturę odpowiedzialności w zakresie wydatków WPR (patrz: pkt 20),
- cel, treść oraz zakres proponowanego "poświadczenia" składanego przez dyrektora każdej agencji płatniczej powinny zostać oparte na modelu podobnych poświadczeń odpowiadających wymogom ładu korporacyjnego; mogłoby to, tym samym, usprawnić istniejący system kontroli w kierunku modelu jednolitej kontroli (patrz: pkt 21).
Komisja powinna zaproponować zmiany w stopniu i zakresie pracy jednostek certyfikujących, uwzględniając związane z tym koszty i korzyści w celu wzmocnienia i objaśnienia struktury odpowiedzialności dla wydatków WPR zgodnie z koncepcją modelu jednolitej kontroli oraz jasno przedstawić, że certyfikacja agencji płatniczych powinna opierać się na powszechnie przyjętych standardach kontroli (patrz: pkt 23 i 24).
ii) Zarządzanie i kontrola EFRROW
- W zależności od charakteru wydatków, należy wybrać odpowiedni rodzaj środków (zróżnicowane lub niezróżnicowane).
Propozycja przedłożona przez Komisję (wykorzystywanie środków zróżnicowanych z zobowiązaniami na roczne raty całości programu krajowego) nie stanowi odpowiednich ram budżetowych (patrz: pkt 33 i 34).
iii) Dyscyplina budżetowa
- Artykuły 17, 18 ust. 4 oraz 19 ust. 4 projektu rozporządzenia pozwolą na ściślejsze stosowanie dyscypliny budżetowej (patrz: pkt 45).
- Rada i Parlament powinny uważnie rozważyć argumenty za i przeciw utrzymaniu wytycznych w zakresie rolnictwa (patrz: pkt 46).
iv) Nieprawidłowości
- Proponowana redystrybucja ciężaru finansowego nieodzyskanych nieprawidłowych płatności w ramach EFOGR jest pożądana (patrz: pkt 51).
- Projekt rozporządzenia właściwie objaśnia uprawnienia Komisji w zakresie obciążania Państw Członkowskich sumami do odzyskania w przypadku zaniedbania z ich strony, a także ustanawia nowe ograniczenia czasowe (patrz: pkt 51 i 52).
- Kwoty anulowane i odzyskane w ramach niektórych działań w zakresie EFFROW powinny być traktowane w ten sam sposób, jak wydatki w ramach EFGR (patrz: pkt 59).
- Jednoroczne ograniczenie czasowe na wszczęcie odpowiednich procedur administracyjnych lub sądowych (proponowane dla EFGR) powinno mieć zastosowanie także do EFFROW (patrz: pkt 61).
Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu dnia 17 marca 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Odniesienie do dokumentu Komisji 2004/0164 (CNS) — COM(2004) 489 wersja ostateczna.
[2] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1). Rozporządzenie Rady (WE) nr 1783/2003 z dnia 29 września 2003 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 70).
[3] Dz.U. C 107 z 30.4.2004.
[4] Na przykład wskutek wprowadzenia EFRROW, art. 149 ust. 3 rozporządzenia finansowego, który zezwala na przeniesienie na następny rok obrachunkowy środków Sekcji Gwarancji EFOGR dotyczących rozwoju obszarów wiejskich, które zostały już przyznane, a co do których nie zaciągnięto jeszcze zobowiązań, przestanie być potrzebny.
[5] Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 80 i 103.
[6] Artykuł 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.
[7] Artykuł 33 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.
[8] "Leader+" jest inicjatywą wspólnotową, uzupełniającą główny nurt programów rozwoju obszarów wiejskich.
Inicjatywa ta wdrażana jest przez czynne partnerstwo na poziomie lokalnym ("grupy działania lokalnego") i celem jej jest zachęcenie do tworzenia i sprawdzania nowych podejść do zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju, które mogą wpływać na politykę rozwoju obszarów wiejskich we Wspólnocie, uzupełniać ją i/lub wzmacniać.
[9] W przyszłości większość pomocy zostanie uniezależniona od produkcji.
[10] Obecnie, aby ocenić poziom wydatków, np. na przetwarzanie i obrót w UE-15, trzeba uwzględnić część Sekcji Gwarancji EFOGR nieobjętej Celem 1 [linia budżetowa 05 04 01 09] oraz odpowiednie części Programu Operacyjnego w obszarach Celu 1, które ponadto trudno wyodrębnić [część, która nie jest wyraźnie wydzielona w linii budżetowej 05 04 02 01].
Pozytywną stroną włączenia wszystkich wydatków na rozwój obszarów wiejskich do EFRROW jest to, że Państwa Członkowskie będą mogły korzystać ze środków udostępnionych w ramach modulacji – przenosząc niektóre wydatki z płatności bezpośrednich do rozwoju obszarów wiejskich (art. 12 ust. 2 projektu) w odniesieniu do wszystkich działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Na mocy obecnych uregulowań takie dodatkowe środki nie są dostępne w odniesieniu do działań na rzcze rozwoju obszarów wiejskich finansowanych z Sekcji Orientacji EFOGR.
[11] W Traktacie stosowany jest termin "fundusz".
Niemniej jednak, z punktu widzenia zarządzania finansowego, oba proponowane "fundusze" stanowią części budżetu ogólnego i wystarczyłoby zróżnicować je za pomocą rozdziałów budżetowych.
[12] Dz.U. C 285 z 21.11.2002.
[13] Dz.U. C 401 z 22.12.1998.
[14] Takich jak standardy opracowane przez Międzynarodową Federację Księgowych (IFAC) czy Międzynarodową Organizację Najwyższych Organów Kontroli (INTOSAI).
[15] Dz.U. C 295 z 30.11.2004.
[16] Środki zróżnicowane służą do pokrywania działań wieloletnich w niektórych obszarach budżetowych.
Obejmują środki na pokrycie zobowiązań i środki na pokrycie płatności.
[17] Dz.U. C 162 z 5.6.2001.
[18] Patrz: opinia nr 2/2001 pkt 29, 30 i 77.
[19] Dz.U. L 244 z 29.9.2000, str. 27.
[20] Dz.U. C 172 z 18.6.1999.
[21] Nie podważając funkcji wytycznych w zakresie rolnictwa, Trybunał, w swojej opinii nr 9/99 (Dz.U. C 334 z 23.11.1999) ust. 1 i 5, skrytykował złożoność obliczeń, brak dokładności w ich zdefiniowaniu oraz w konsekwencji, trudności z monitoringiem zgodności.
Obecne propozycje skonsolidowania i standaryzacji procedur dotyczących wydatków rolnych, wraz z wdrożeniem budżetowania na podstawie kosztów działań, powinno ułatwić obliczenia i monitoring wytycznych.
[22] COM(2004) 498 końcowy z dnia 14 lipca 2004 r.
[23] Patrz: COM(2004) 490 końcowy z dnia 14 lipca 2004 r. "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)".
[24] Dz.U. C 269 z 4.11.2004.
[25] Systemy kontroli wewnętrznej powinny aktywnie przyczyniać się do poprawy zarządzania finansowego, przewidując instrumenty gwarantujące, że działania naprawcze są podejmowane, a nieprawidłowo wypłacone kwoty odzyskiwane (patrz: opinia na temat modelu jednolitej kontroli 02/04 pkt VII i 36).
[26] Artykuł 32 ust. 4 stanowi: "(…) Komisja może zdecydować o obciążeniu Państw Członkowskich sumami do odzyskania".
Trybunał uważa, że sformułowanie powinno brzmieć: "(…) Komisja decyduje o (…)".
[27] Artykuł 33 ust. 5 stanowi: "(…) Komisja może zdecydować o obciążeniu Państwa Członkowskiego sumami do odzyskania". Trybunał uważa, że sformułowanie powinno brzmieć: "(…) Komisja decyduje o (…)".
--------------------------------------------------
Opinia NR 2/2005
w sprawie propozycji rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004) 492 końcowy z dnia 14 lipca 2004 r.)
(na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
(2005/C 121/02)
SPIS TREŚCI
1–29 UWAGI O CHARAKTERZE OGÓLNYM
30 UWAGI SZCZEGÓŁOWE
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 5, 10, 158–162, 248 ust. 4 akapit drugi, art. 274 i 279,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1] oraz przepisy wykonawcze do tego rozporządzenia [2],
uwzględniając wniosek o opinię skierowany przez Radę i otrzymany przez Trybunał dnia 3 stycznia 2005 r.,
uwzględniając projekt rozporządzenia ogólnego przedstawionego przez Komisję [3],
uwzględniając pogłębioną analizę skutków proponowanego pakietu legislacyjnego wprowadzającego zmiany do rozporządzeń mających zastosowanie do zarządzania funduszami strukturalnymi i Funduszem Spójności [4],
uwzględniając komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący odpowiedzialności odpowiednio Państw Członkowskich i Komisji w zakresie wspólnego zarządzania funduszami strukturalnymi i Funduszem Spójności [5],
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Budując naszą wspólną przyszłość — wyzwania polityczne i środki budżetowe poszerzonej Unii" [6],
uwzględniając komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący perspektyw finansowych na okres 2007–2013 [7],
uwzględniając swoją Opinię nr 2/2004 [8] w sprawie modelu jednolitej kontroli,
a także mając na uwadze, co następuje:
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
UWAGI O CHARAKTERZE OGÓLNYM
Wstęp
1.
Projekt rozporządzenia zasadniczo potwierdza ramy wdrożone w poprzednich okresach programowania.
Charakteryzuje go także dążenie do większego uproszczenia, w szczególności w odniesieniu do instrumentów finansowych, wyboru tematów, a także bardziej ogólnie — systemów wdrożenia, zarządzania i kontroli.
Trybunał rozważył w sposób szczególny konsekwencje proponowanych działań w zakresie zarządzania finansowego i kontroli.
Odpowiedzialność z tytułu wykonania budżetu wspólnotowego
2.
Ramy prawne regulujące wykonanie budżetu wspólnotowego określa art. 274 Traktatu WE, zgodnie z którym Komisja wykonuje budżet na własną odpowiedzialność, we współpracy z Państwami Członkowskimi, zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
3.
Mając na uwadze różne tryby wykonania budżetu wspólnotowego, działania strukturalne znajdują się wśród dziedzin tzw. wspólnego zarządzania, w którym "zadania wykonania budżetu oddelegowane są do Państw Członkowskich" [9].
Zarządzanie i kontrola działań strukturalnych dotyczą nie tylko wielu służb Komisji, ale także setek administracji i organów Państw Członkowskich na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Działania te mogłyby w przyszłości obejmować niemal połowę środków budżetu wspólnotowego.
4.
Obecne przepisy w zakresie działań strukturalnych (rozporządzenie (WE) nr 1260/1999) stanowią, że:
a) "zgodnie z zasadą pomocniczości wykonywanie pomocy jest zadaniem Państwa Członkowskiego […] i z zastrzeżeniem kompetencji Komisji, zwłaszcza w zakresie wykonania ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich" (art. 8 ust. 3);
b) "bez uszczerbku dla art. 8 ust. 3, organ zarządzający […] jest odpowiedzialny za skuteczność i poprawność zarządzania i wykonywania […]" (art. 34 ust. 1);
c) "bez uszczerbku dla odpowiedzialności Komisji za wykonanie ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich, Państwa Członkowskie biorą w pierwszej instancji odpowiedzialność za finansową kontrolę pomocy […]" (art. 38 ust. 1).
5. Artykuł 12 projektu rozporządzenia odnosi się do wspólnego zarządzania w rozumieniu art. 53 ust. 3 rozporządzenia finansowego. Niemniej jednak w projekcie rozporządzenia brakuje odniesienia do ostatecznej odpowiedzialności Komisji. Przykładowo, zgodnie z art. 12 ust. 1 ostatnie zdanie "zarówno Państwa Członkowskie, jak i Komisja powinny zapewnić zgodność z zasadą należytego zarządzania finansami […]"; artykuł 12 ust. 2 wyraźnie ogranicza odpowiedzialność Komisji w zakresie wykonywania budżetu poprzez "sprawdzenie istnienia i właściwego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli w Państwach Członkowskich […]"; a art. 69 ust. 1 wskazuje na wyłączną odpowiedzialność Państw Członkowskich: "obowiązkiem Państw Członkowskich jest zapewnienie należytego zarządzania finansowego programów operacyjnych oraz legalności i prawidłowości związanych z nimi transakcji". Ponadto na Państwa Członkowskie nakładane jest ogólne zobowiązanie do zapewnienia zgodności podejmowanych działań z prawem wspólnotowym [art. 39 lit. f), art. 59 lit. a), art. 60 lit. b) pkt ii) oraz art. 66 ust. 2 lit. g)]. Pomimo to fakt, że zadania wykonania budżetu są oddelegowane do Państw Członkowskich, w żaden sposób nie ogranicza ostatecznej odpowiedzialności Komisji. W sytuacji, w której Państwa Członkowskie są jednocześnie beneficjentami środków wspólnotowych i odpowiadają za wdrożenie działań, jedynie Komisja może zapewnić spójną i konsekwentną realizację celów wspólnotowych. Dlatego też, zgodnie z art. 274 Traktatu, pojęcie ostatecznej odpowiedzialności Komisji należy przytoczyć w sposób jednoznaczny w artykułach dotyczących odpowiedzialności Państw Członkowskich.
6.
Należy zauważyć, że jeżeli Komisja przestałaby być ostatecznie odpowiedzialna za wykonanie budżetu, wspólnotowa procedura finansowa wyraźnie straciłaby na znaczeniu, w szczególności w zakresie procedury udzielania absolutorium.
W efekcie zalecenia organów budżetowych (art. 276 ust. 3 Traktatu WE) straciłyby cały swój praktyczny wpływ.
Proponowane ramy prawne
Warunki odpowiedniej kontroli
7.
Aby umożliwić Komisji realizację jej ostatecznej odpowiedzialności w zakresie wykonania budżetu, w projekcie rozporządzenia powinny zostać uwzględnione następujące elementy kluczowe, oparte na opinii Trybunału nr 2/2004 dotyczącej modelu jednolitej kontroli:
i) Częstotliwość przeprowadzanych kontroli
8. Obecne przepisy nie zawierają żadnego elementu określającego częstotliwość kontroli przeprowadzanych u beneficjentów końcowych, która powinna wynikać z porównania kosztów kontroli ponoszonych przez Państwa Członkowskie i Komisję oraz wynikających z nich korzyści. Kwestia określenia dopuszczalnego progu wiarygodności i istotności jest jedynie wspomniana pośrednio [art. 61 ust. 1 lit. e) pkt ii) oraz art. 61 ust. 1 lit. g)]. Należałoby wyraźnie określić odpowiednie kryteria dotyczące przepisów wykonawczych określonych w art. 58 ust. 6. Należałoby także koniecznie zdefiniować terminy: uzasadnione zapewnienie i ważność wniosku.
ii) Określenie odpowiednich standardów
9.
Odniesienie do powszechnie przyjętych standardów kontroli [art. 61 ust. 1 lit. a)] nie jest wystarczająco precyzyjne, aby procedury kontroli mogły zostać oparte na wspólnych normach i zasadach.
Należałoby także przewidzieć, w ramach wspomnianych przepisów wykonawczych, wstępną zgodę, która obejmie zarówno kontrolę systemów, jak i samych działań.
iii) Ogólne ramy systemów zarządzania i kontroli
10.
Zgodnie z art. 54 rozporządzenia finansowego oddelegowane zadania wykonawcze muszą zostać jasno określone i w pełni nadzorowane pod kątem ich wykorzystania.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 przepisów wykonawczych do tego rozporządzenia w przypadku wspólnego zarządzania Komisja, w ramach kontroli wstępnej na podstawie dokumentów i na miejscu, upewnia się co do istnienia, ważności i prawidłowego funkcjonowania procedur i systemów w jednostkach, którym powierzyła zarządzanie.
Projekt rozporządzenia odchodzi od tych przepisów, stanowiąc, iż przed przyjęciem przez Komisję programu operacyjnego jedynie Państwa Członkowskie muszą upewnić się, czy zostały ustanowione systemy zarządzania i kontroli (art. 70).
W tych warunkach należałoby przewidzieć procedurę zatwierdzania lub przynajmniej nadzór Komisji nad procedurą wyznaczania jednostek zarządzania i kontroli na poziomie krajowym.
Ponadto pożądane byłoby utworzenie jednostki pośredniczącej na poziomie krajowym, spełniającej rolę partnera w rozmowach z władzami wspólnotowymi.
11.
Wyraźne wzmocnienie kontroli wspólnotowej powinno stanowić przeciwwagę dla systemu, w którym zarządzanie projektami należy do władz krajowych i regionalnych [10].
Przytoczone właśnie warunki są tym istotniejsze, iż odtąd zasady kwalifikowalności wydatków będą zasadniczo określane na poziomie krajowym.
Odpowiedzialność w zakresie legalności i prawidłowości
12. Rozporządzenie finansowe (art. 60 ust. 1) przewiduje, że urzędnik zatwierdzający odpowiada za legalność i prawidłowość wydatków. Wskazuje ono także (art. 53 ust. 6), że w przypadku wspólnego zarządzania Państwa Członkowskie prowadzą regularne kontrole w celu zapewnienia właściwego wykonania działań, które mają być finansowane z budżetu wspólnotowego, podejmują właściwe działania zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz, w razie konieczności, wszczynają postępowania w celu odzyskania niewłaściwie wypłaconych środków.
13.
W świetle tych przepisów projekt rozporządzenia (art. 69 ust. 1) powierza Państwom Członkowskim odpowiedzialność za legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: punkt 5).
Wynikające z tych przepisów przeniesienie odpowiedzialności na Państwa Członkowskie jest w rzeczy samej konsekwencją przyznania im kompetencji w zakresie ustanawiania systemów zarządzania i kontroli, zgodnie z art. 70.
14.
Z pewnością w przypadku wątpliwości związanych z funkcjonowaniem systemów lub w przypadku stwierdzonych lub domniemanych nieprawidłowości Komisja mogłaby wstrzymać płatność na okres od sześciu do dwunastu miesięcy (art. 89).
Przewidziana jest także możliwość wprowadzenia korekt finansowych przez Państwa Członkowskie i Komisję (art. 99 i 100 projektu).
Jednakże działania te miałyby jedynie charakter ograniczony i uzupełniający w stosunku do niezbędnej dyscypliny w zakresie bieżącego zarządzania.
Ich skuteczność jest przede wszystkim związana z liczbą przeprowadzonych kontroli.
Z drugiej strony, korekty finansowe wprowadzane dopiero po zaistnieniu zdarzenia nie mogą same naprawić wszystkich konsekwencji operacji przeprowadzonych niezgodnie z wymaganymi przepisami.
Odpowiedzialność w dziedzinie należytego zarządzania finansami
15.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia finansowego urzędnik zatwierdzający realizuje wydatki zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
W art. 27 tego samego rozporządzenia określone są warunki korzystania ze środków wspólnotowych zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności.
Przepis ten stanowi, iż zdefiniowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie cele powinny zostać wyznaczone we wszystkich obszarach działalności objętych budżetem.
Komisja jest zobowiązana do przeprowadzenie ocen ex ante i ex post, których wyniki przekazuje organom dokonującym wydatków oraz władzom prawodawczym i budżetowym.
16.
Projekt rozporządzenia powierza Państwom Członkowskim odpowiedzialność z tytułu należytego zarządzania finansami (art. 69).
Przepis ten jednakże ogranicza się do stwierdzenia istnienia "odpowiednich wytycznych" w zakresie wdrożenia systemów zarządzania i kontroli, które mają zapewnić, że środki wspólnotowe będą wykorzystywane w sposób "skuteczny i właściwy".
W zakresie skuteczności [11] projekt rozporządzenia odnosi się niemal wyłącznie do systemów zarządzania i kontroli, zaś pośrednio do systemów dotyczących legalności i prawidłowości.
Artykuł 59 projektu ogranicza się do powierzenia władzy zarządzającej odpowiedzialności za zarządzanie programami i ich "skuteczne, wydajne i właściwe" wdrażanie, zaś w końcu [lit. e)] odwołuje się do norm jakości uzgodnionych przez Komisję i Państwo Członkowskie w odniesieniu do ocen ex ante.
17. Odnosząc się bardziej szczegółowo do ocen, projekt rozporządzenia określa, że stosowane metody i oceny (art. 45 ust. 5) zostaną uzgodnione przez Komisję i Państwa Członkowskie [art. 59 lit. e)]. Jakość tych standardów będzie miała szczególne znaczenie w ramach ocen ex ante, których przeprowadzanie powierza się Państwom Członkowskim (art. 46 ust. 2 i art. 46 ust. 3), a które muszą, m.in. określać wspólnotową wartość dodaną programów operacyjnych.
18.
Dlatego też szczególnie istotne jest, aby przepisy wykonawcze, które mają zostać przyjęte przez Komisję na mocy art. 58 ust. 6 projektu rozporządzenia doprecyzowały te aspekty.
Przechowywanie dokumentów
19.
Zgodnie z art. 88 projektu rozporządzenia dokumenty będące dowodami płatności pozostają do dyspozycji Komisji i Trybunału Obrachunkowego przez okres minimum trzech lat od zamknięcia programu operacyjnego.
Mając na uwadze, że chodzi o działania współfinansowane, w których o kwalifikowalności wydatków decydują w znacznym stopniu zasady krajowe, należałoby wyraźnie ująć, że okres trzech lat pozostaje bez uszczerbku dla przepisów krajowych, które przewidywałyby dłuższe okresy.
20.
Uwagi te stosuje się także w przypadku częściowego zamknięcia programów operacyjnych (art. 97).
W tym szczególnym przypadku, w drodze odstępstwa od ogólnej zasady (art. 88), okres przechowywania dokumentów liczony jest od częściowego zamknięcia programu (art. 98 ust. 2).
Kontrola pod koniec okresu programowania całości programu operacyjnego byłaby przez to znacznie ograniczona, jako że dokumenty dotyczące operacji uprzednio zamkniętych mogłyby nie być już dostępne.
Trybunał jest zdania, że taka możliwość może zagrozić jego uprawnieniom kontrolnym przewidzianym w art. 248 Traktatu WE.
Zwiększona skuteczność interwencji
Programowanie i określanie celów
21.
Zgodnie z projektem Komisji każde Państwo Członkowskie ma opracować "Krajową referencyjną strategię ramową". Strategie powinny być spójne ze "Strategicznymi wytycznymi Wspólnoty na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej", które mają zostać przyjęte przez Radę (art. 23).
Wszelako zauważa się, że "Krajowa referencyjna strategia ramowa" nie dotyczy celu "Europejskiej współpracy terytorialnej".
22.
Zakres "Krajowej referencyjnej strategii ramowej" (art. 25) nie jest określony wystarczająco dokładnie (w zakresie działań, przyznanych środków i spodziewanych efektów), aby móc zapewnić szczegółową informację o strategii rozwoju krajowego i regionalnego.
"Priorytety tematyczne i terytorialne", które miały służyć rozgraniczeniu finansowanych działań także nie zostały sprecyzowane.
Ponadto istnieje ryzyko, że strategia ta będzie ograniczona jedynie do dziedzin objętych współfinansowaniem.
Stąd też Komisja, która powinna przyjąć te strategie, nie będzie w stanie podkreślić takiego czy innego aspektu programów operacyjnych.
23.
Programy operacyjne także odznaczają się brakiem precyzji, w odniesieniu zaś do różnych działań służących realizacji priorytetów nie jest wymagana żadna informacja.
To uniemożliwia jakiekolwiek wzajemne pogodzenie działań.
Poszczególne cele powinny zostać określone ilościowo, z wykorzystaniem ograniczonej liczby wskaźników dla wdrożenia, wyników i skutków.
W przeciwieństwie do obecnych uregulowań, nie jest już przewidziany opis zarządzania programem operacyjnym (art. 36).
Tym samym "Krajowa referencyjna strategia ramowa" oraz programy operacyjne przestałyby być dla Komisji prawdziwymi instrumentami zarządzania i kontroli.
Dlatego też nie jest jasne, w jaki sposób Komisja będzie mogła upewnić się, że na poziomie krajowym istnieje koordynacja z programami operacyjnymi.
Lepsza integracja działań
24.
W pogłębionej analizie skutków nie jest rozważana zasadność utrzymania rozdzielności funduszy (w przeciwieństwie do możliwego połączenia funduszy, zgodnie z art. 161 Traktatu WE).
Tymczasem należałoby przeprowadzić dogłębną analizę korzyści i kosztów różnych możliwych opcji, zważywszy na fakt, że pogłębiona analiza skutków zawiera argumenty przemawiające za utworzeniem jednego funduszu.
Stwierdzono, że w przypadku obecnego Celu 1 stosunkowo duży rozrzut tematyczny finansowanych projektów, wraz z jednoczesnym rozdrobnieniem wynikającym z podziału na strefy, nie pozwoliły na wdrożenie odpowiednich polityk.
Ponadto zbieżności EFRR/EFS w ramach Celu 3 nie zostały wystarczająco wykorzystane.
Stwierdza się zatem konieczność:
- większej koncentracji tematycznej na rzecz konkurencyjności,
- większego uzupełniania się między EFRR i EFS poza celem Konwergencji.
25.
Wprowadzenie zasady "jeden fundusz/jeden program operacyjny", wynikającej z chęci uproszczenia, nie doprowadzi do poszukiwania koniecznych synergii.
26.
W szczególności, trudno uzasadnić w ramach celu "Konwergencja" rozdział między EFRR i Funduszem Spójności.
Fundusze te znajdują się w zasadzie w tych samych programach operacyjnych i dotyczą tych samych tematów (infrastruktura transportowa, projekt/działanie w dziedzinie środowiska).
Działania/projekty często wzajemnie się uzupełniają (np. Fundusz Spójności finansuje jedną część autostrady, a EFRR drugą).
Rozróżnienie znajduje się na poziomie kwalifikowalności regionów/państw [odpowiednio poniżej 75 % średniej Wspólnoty PKB na mieszkańca (fundusze strukturalne), poniżej 90 % średniej Wspólnoty DKB na mieszkańca (Fundusz Spójności)], na poziomie pułapów uczestnictwa [art. 51: 85 % na Fundusz Spójności, 75 % na EFRR, chociaż w szczególnych przypadkach maksymalny poziom finansowania z EFRR może sięgać 85 % (art. 51 ust. 4 i art. 52 ust. 1)] oraz na poziomie prefinansowania (art. 81), który wynosi 7 % dla funduszy strukturalnych i 10,5 % dla Funduszu Spójności.
Działaniami w ramach EFRR i projektami Funduszu Spójności często zarządzają te same jednostki publiczne.
Pojęcia większych projektów i projektów generujących dochody obowiązują zarówno dla EFRR, jak i dla Funduszu Spójności.
Do celów spójności wskazane byłoby utrzymanie jednego funduszu, przynajmniej w odniesieniu do EFRR i Funduszu Spójności, przy czym wspomniane powyżej różnice nie stanowią większych przeszkód.
27.
Odnosząc się do art. 3 ust. 2 projektu, trudno jest wyraźnie odróżnić działania, o których mowa w lit. a), od tych, o których mowa w lit. b).
Prawdziwa różnica wydaje się być "terytorialna" (kwalifikujące się strefy) i "finansowa" (udzielona pomoc).
28.
Z praktycznego punktu widzenia przepisy art. 33 (jeden fundusz finansujący, przy maksymalnie 5 %, które mogą pochodzić z innego funduszu) stanowią dodatkową komplikację spowodowaną istnieniem kilku funduszy.
Odpowiednia zdolność administracyjna na poziomie Komisji
29. Trybunał w przeszłości [12] zauważył szereg opóźnień na różnych etapach programowania lub przy przeprowadzaniu kontroli, przypisując odpowiedzialność za nie Komisji. Należy zatem koniecznie ustanowić struktury administracyjne i wprowadzić odpowiednie procedury. Ponadto należy określić konkretne terminy dotyczące wielu przepisów (art. 31 ust. 5, art. 32 ust. 2, art. 40 ust. 3, art. 85 ust. 2 i art. 96 ust. 1). Korzystne wydaje się, aby strategia kontroli, przyznawanie środków i wymagany poziom pewności zostały ustalone wspólnie przez jednostki odpowiedzialne za poszczególne fundusze.
UWAGI SZCZEGÓŁOWE
30.
W poniższej tabeli Trybunał przedstawia uwagi szczegółowe.
W tej części wielokrotnie zauważono brak precyzji przy określaniu niektórych terminów lub stosowanych wyrażeń.
Może to doprowadzić do rozbieżnych interpretacji i podważyć znaczenie prawne danych przepisów.
PROJEKT KOMISJI _BAR_ UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_
1.Działania podejmowane przez Wspólnotę na podstawie art. 158 Traktatu powinny być tak zaprojektowane, aby zwiększały spójność społeczno-ekonomiczną powiększonej Wspólnoty, dla promowania harmonijnego, równomiernego i trwałego rozwoju Wspólnoty.
Działania takie należy podejmować z pomocą Funduszy, Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz innych istniejących instrumentów finansowych.
Powinny one sprostać wyzwaniom wynikającym z nierówności społecznej, ekonomicznej i terytorialnej, które występują głównie w gorzej rozwiniętych państwach i regionach, z ich przyspieszonej restrukturyzacji społeczno-ekonomicznej oraz starzejących się społeczeństw.
Działania podejmowane w ramach Funduszy powinny obejmować, na szczeblu krajowym i regionalnym, priorytety wspólnotowe dotyczące trwałego rozwoju poprzez wzmocnienie wzrostu gospodarczego, zwiększenie konkurencyjności i poziomu zatrudnienia, aktywizacji społecznej oraz ochrony środowiska i poprawy jego jakości. _BAR_ Odniesienie do działań określonych w art. 158 Traktatu WE jest niekompletne, ponieważ wyłączony został rozwój obszarów wiejskich.
Nieco dalej (ust. 3) wskazuje się jednakże, że działania funduszy obejmują w odpowiedni sposób odnowę obszarów wiejskich i obszarów uzależnionych od rybołówstwa poprzez dywersyfikację gospodarczą, jak również obszary górskie. _BAR_
2.Aby osiągnąć te cele, EFRR, EFS, Fundusz Spójności, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz inne istniejące instrumenty finansowe Wspólnoty powinny mieć swój udział, każdy na swój sposób, w realizowaniu poniższych trzech celów:a)cel "Konwergencja" należy ukierunkować na przyspieszenie najsłabiej rozwiniętych Państw Członkowskich i regionów, poprzez poprawę warunków dla wzrostu gospodarczego i zwiększania zatrudnienia za pośrednictwem zwiększanie ilości i polepszenia jakości inwestycji w kapitał ludzki i materialny, rozwijanie innowacyjności i budowa społeczeństwa opartego na wiedzy, zwiększania zdolności przystosowawczych do zmian społeczno-ekonomicznych, ochrona i poprawa jakości środowiska, jak również zwiększenie wydajności administracji. Cel ten będzie priorytetem Funduszy.[…] _BAR_ W projekcie rozporządzenia "wydajność administracyjna" jest włączona do działań, które finansowane są w ramach celu "Konwergencja". Pojęcie "wydajności administracyjnej", przytoczone także w art. 25 ust. 3 lit. b) i art. 26 ust. 3 lit. c) wymagałoby wyjaśnienia, tym bardziej że projekt rozporządzenia posługuje się także pojęciem "zdolności administracyjnej" (art. 44 ust. 1). _BAR_
1.Regiony kwalifikujące się do finansowania ze środków funduszy strukturalnych w ramach celu "Konwergencja" to regiony odpowiadające poziomowi II Nazewnictwa Terytorialnych Jednostek Statystycznych (zwanego dalej "NUTS II") w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r., których Produkt Krajowy Brutto (PKB) na głowę, mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], jest niższy niż 75 % średniej Wspólnoty.2.Regiony na poziomie NUTS II, których PKB na osobę, mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], wynosi między 75 % a […] % średniej Wspólnoty, będą kwalifikowane przejściowego i specjalnego finansowania ze środków funduszy strukturalnych. _BAR_ Uzależnienie kwalifikowalności regionów od PKB jest nieodpowiednie w obliczu wielowymiarowego charakteru nierówności rozwojowych.
Nie można w rzeczy samej abstrahować od kwestii takich, jak poziom podstawowej infrastruktury, stopa bezrobocia, wydajność pracy, struktura ekonomiczna, kształcenie i szkolenie, jakość środowiska, emigracja, badania i rozwój. _BAR_
2.Regiony na poziomie NUTS II, których PKB na osobę, mierzony siłą nabywczą i wyliczony na podstawie danych Wspólnoty za ostatnie trzy lata, dostępnych w […], wynosi między 75 % a […] % średniej Wspólnoty, będą kwalifikowane do przejściowego i specjalnego finansowania ze środków funduszy strukturalnych. _BAR_ Należy podać (drugi) procent średniej Wspólnoty. _BAR_
1.Obszary kwalifikujące się do finansowania ze środków funduszy strukturalnych w ramach celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", to te nieujęte w art. 5 ust. 1 i 5 ust. 2.
Podczas przedstawiania krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25, każde zainteresowane Państwo Członkowskie powinno wskazać regiony wg NUTS I lub NUTS II, dla których przedstawi program finansowania ze środków EFRR. _BAR_ Należy podkreślić, że cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" potencjalnie może objąć ogromne obszary i przez to nie ma charakteru wybiórczego.
Należy określić kryteria kwalifikowania się do tego celu. _BAR_
1.Dla potrzeb współpracy przygranicznej kwalifikowane do finansowania będą regiony Wspólnoty wg NUTS poziom III, położone wzdłuż jej wewnętrznych i niektórych zewnętrznych granic, oraz niektóre regiony wg NUTS poziom III, położone wzdłuż granic morskich Unii, rozdzielone zgodnie z ogólną zasadą dystansem 150 kilometrów, z uwzględnieniem potencjalnych korekt dla zapewnienia spójności i ciągłości współpracy.
Niezwłocznie po wejściu niniejszego rozporządzenia w życie Komisja przyjmie, zgodnie z listą wymienioną w art. 104 ust.2, wykaz kwalifikujących się regionów.
Wykaz ten będzie ważny od dnia 1 stycznia 2007 do dnia 31 grudnia 2013.2.Dla potrzeb współpracy ponadnarodowej, na podstawie wytycznych strategicznych Wspólnoty wymienionych w art. 23 i 24, Komisja przyjmie, zgodnie z procedurą wymienioną w art. 104 ust. 2, wykaz kwalifikujących się regionów ponadnarodowych.
Wykaz ten będzie ważny od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.. _BAR_ Propozycję celu "Europejskiej współpracy terytorialnej" powinna poprzedzić analiza sytuacji tych obszarów i jasna definicja ich potrzeb, dążąc do koncentracji działań.
Przepisy dotyczące wyboru kwalifikujących się stref powinny zostać uzupełnione przez kryteria precyzyjnie określone w rozporządzeniu, a w szczególności dotyczące ich równomiernego rozkładu. _BAR_
3.Co roku Komisja będzie konsultować się z organizacjami reprezentującymi partnerów społecznych na szczeblu europejskim w sprawie pomocy ze środków Funduszy. _BAR_ Artykuł 10 ust. 1 lit. b) odnosi się do partnerów ekonomicznych i społecznych.
To samo wyrażenie powinno zostać zastosowane w ust. 3. _BAR_
1.Środki z Funduszy Strukturalnych nie mogą zastępować wydatków publicznych lub równoważnych ponoszonych przez Państwa Członkowskie.2.Odnośnie do regionów objętych celem "Konwergencja", Komisja i Państwa Członkowskie określą poziom wydatków publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych, jakie Państwa Członkowskie powinny ponieść we wszystkich regionach uwzględnionych w procesie programowania.
Wydatki takie powinny być uzgodnione między Państwami Członkowskimi i Komisją w ramach krajowych referencyjnych strategii ramowych wymienionych w art. 25.3.Poziom wydatków wymienionych w ust. 2 powinien być przynajmniej równy kwocie średnich rocznych wydatków rzeczywistych zrealizowanych podczas poprzedniego okresu programowania.
Poziom wydatków należy określić w odniesieniu do ogólnych warunków makroekonomicznych, w których realizowane jest finansowanie i z uwzględnieniem konkretnych sytuacji ekonomicznych, a mianowicie prywatyzacji, jak również wyjątkowego poziomu wydatków publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych poniesionych przez Państwo Członkowskie podczas poprzedniego okresu programowania.4.Komisja zweryfikuje, we współpracy z każdym Państwem Członkowskim, przestrzeganie zasady dodatkowości dla celu "Konwergencja" w połowie okresu, w roku 2011, i po jego zakończeniu dnia 30 czerwca 2016 r.
Jeżeli Państwo Członkowskie nie będzie w stanie wykazać w dniu 30 czerwca 2016 r., że dodatkowość uzgodniona w krajowych referencyjnych strategiach ramowych była przestrzegana, Komisja dokona korekty finansowej zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 101. _BAR_ Procedura kontroli stosowania zasady dodatkowości jest przewidziana jedynie dla celu "Konwergencja".
W odniesieniu do pozostałych dwóch celów, które obejmują ok.
20 % środków, nie przewidziano żadnych uregulowań.
Jedynie notatka wyjaśniająca (pkt 5.3) precyzuje, że kontrola ta należy do Państw Członkowskich zgodnie z zasadą proporcjonalności.
Nie przewiduje się także informowania Komisji o wynikach kontroli przez Państwa Członkowskie.
Stanowi to zmianę w stosunku do obecnych uregulowań [art. 11 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1260/99]. _BAR_
3.Poziom wydatków wymienionych w ust. 2 powinien być przynajmniej równy kwocie średnich rocznych wydatków rzeczywistych zrealizowanych podczas poprzedniego okresu programowania.Poziom wydatków należy określić w odniesieniu do ogólnych warunków makroekonomicznych, w których realizowane jest finansowanie, i z uwzględnieniem konkretnych sytuacji ekonomicznych, a mianowicie prywatyzacji, jak również wyjątkowego poziomu wydatków publicznych lub równoważnych wydatków strukturalnych poniesionych przez Państwo Członkowskie podczas poprzedniego okresu programowania. _BAR_ Możliwość uwzględnienia ogólnych warunków makroekonomicznych i niektórych szczególnych sytuacji gospodarczych, bez uprzednich uściśleń, umożliwia potencjalnie bardzo rozległe możliwości oceny. _BAR_
1.Całkowite środki na cel "Konwergencja" wynoszą 78,54 % środków wymienionych w pierwszym ustępie art. 15 (tj. łącznie 264 mld euro) i zostaną rozdzielone między różne komponenty zgodnie z poniższym:a)67,34 % na finansowanie w ramach art. 5 ust. 1, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia;b)8,38 % na wsparcie przejściowe i specjalne opisane w art. 5 ust. 2, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia;c)23,86 % na finansowanie w ramach art. 5 ust. 3, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, DKB na osobę, z uwzględnieniem wzrostu koniunktury w kraju za poprzedni okres, oraz obszar do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia; orazd)0,42 % na finansowanie w ramach art. 5 ust. 4, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia. _BAR_ Jednym z kryteriów uzasadniających przyznanie środków na różne komponenty powinien być równomierny rozkład. _BAR_
2.Roczne rozbicie przydziałów wymienionych w ust. 1 lit. b) powinno być degresyjne od dnia 1 stycznia 2007 r.
Przydziały w 2007 r. będą niższe niż w 2006 r., z wyjątkiem tych regionów, które nie kwalifikują się w pełni do Celu 1 na dzień 1 stycznia 2000 r., zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1260/1999, dla których przydział w roku 2007 będzie obiektywny i sprawiedliwy. _BAR_ Określenie "obiektywny i sprawiedliwy" nie zostało zdefiniowane. _BAR_
1.Całkowite środki na cel "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" wynoszą 17,22 % środków wymienionych w art. 15 (tj. łącznie 57,9 mld euro) i zostaną rozdzielone między różne komponenty zgodnie z poniższym:a)83,44 % na finansowanie w ramach art. 6 ust. 1, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populację, koniunkturę w regionie, poziom bezrobocia, poziom zatrudnienia i gęstość zaludnienia, do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia; orazb)16,56 % na wsparcie przejściowe i specjalne opisane w art. 6 ust. 2, wykorzystując jako kryteria kwalifikacji populacji, koniunkturę w regionie i w kraju oraz poziom bezrobocia, do obliczenia przez Państwo Członkowskie orientacyjnego rozbicia. _BAR_ Jednym z kryteriów uzasadniających przyznanie środków na różne komponenty powinien być równomierny rozkład. _BAR_
2.Przydziały wymienione w ust. 1 lit. a) należy równo podzielić pomiędzy programy finansowane ze środków EFRR i programy finansowane ze środków EFS. _BAR_ Należałoby określić, w jaki sposób przeprowadzony zostanie podział między EFRR i EFS. _BAR_
4.Roczne rozbicie przydziałów wymienionych w ust. 1 lit. b) powinno być degresyjne od dnia 1 stycznia 2007 r.
Przydziały w 2007 r. będą niższe niż w 2006 r., z wyjątkiem tych regionów, które nie kwalifikują się w pełni do Celu 1 na dzień 1 stycznia 2004 r., zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1260/1999, dla których przydział w roku 2007 będzie obiektywny i sprawiedliwy. _BAR_ Określenie "obiektywny i sprawiedliwy" nie zostało zdefiniowane. _BAR_
Komisja zapewnia, że całkowita roczna kwota przydziałów ze środków Funduszy dla Państw Członkowskich, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, łącznie z udziałem EFRR w finansowaniu wątku współpracy przygranicznej Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] oraz Instrumentem Przedakcesyjnym, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […], oraz częścią środków Europejskiego Funduszu Rolnictwa na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] pochodzących z EFOGR (sekcja orientacji), oraz Europejskiego Funduszu Rybołówstwa (EFR) zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr […] mającymi wkład w realizację celu "Konwergencja", nie powinna przekraczać 4 % PKB Państwa Członkowskiego szacowanego w momencie przyjęcia porozumienia międzyinstytucjonalnego.Rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych wymienionych w poprzednim ustępie, innych niż Fundusze, zawierają podobne postanowienie. _BAR_ W odniesieniu do całkowitej rocznej kwoty środków przyznanych w ramach funduszy każdemu Państwu Członkowskiemu, motyw 30 preambuły, który łączy roczne kwoty przyznanych środków ze zdolnością absorpcyjną Państw Członkowskich, nie został rozwinięty. _BAR_
Wytyczne strategiczne Wspólnoty, wymienione w art. 23, należy przyjąć zgodnie z procedurą ustanowiona w art. 161 Traktatu, najpóźniej w trzy miesiące po przyjęciu niniejszego rozporządzenia.
Decyzja ta zostanie opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wytyczne strategiczne Wspólnoty będą podlegały, w razie konieczności, przeglądowi w połowie okresu, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 161 Traktatu w celu uwzględnienia w szczególności zmian w priorytetach Wspólnoty. _BAR_ Należy także zastanowić się nad skutkami, jakie będzie miała dla strategii ewentualna zmiana Strategicznych Wytycznych Wspólnoty.
Rewizja strategii nie została przewidziana w żadnym z artykułów. _BAR_
3.Sekcja strategiczna krajowej referencyjnej strategii ramowej powinna określać strategie wybraną dla celu "Konwergencja" oraz celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", wykazując, czy dokonane wybory są spójne ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty na podstawie analizy nierówności rozwojowych, słabości i potencjału, w szczególności odnośnie do spodziewanych zmian w gospodarce europejskiej i światowej. Powinna ona zawierać:(…)b)dla celu "Konwergencja", działania przewidziane dla zwiększenia wydajności działań administracji Państw Członkowskich, łącznie z tymi związanymi z zarządzaniem Funduszami, oraz plan działania wymieniony w art. 46 ust.1;(…) _BAR_ W tekście jest mowa o tym, że obrana strategia określa "działania przewidziane dla zwiększenia wydajności działań administracji Państw Członkowskich, łącznie z tymi związanymi z zarządzaniem Funduszami".
Pojęcie "zwiększenia wydajności działań administracji Państw Członkowskich" może zatem stosować się nie tylko do zarządzania funduszami.
Zachodzi wówczas ryzyko finansowania bardzo szerokiego spektrum działań. _BAR_
3.Sekcja strategiczna krajowej referencyjnej strategii ramowej powinna określać strategię wybraną dla celu "Konwergencja" oraz celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", wykazując, czy dokonane wybory są spójne ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty na podstawie analizy nierówności rozwojowych, słabości i potencjału, w szczególności odnośnie do spodziewanych zmian w gospodarce europejskiej i światowej.
Powinna ona zawierać:(…)b) Aby umożliwić monitorowanie główne cele priorytetów wymienionych w literze a), należy określić ilościowo oraz zidentyfikować ograniczoną liczbę wskaźników odnośnie do realizacji i efektów; _BAR_ Wzmianka o "ograniczonej liczbie" nie wydaje się stosowna z powodu braku dalszych uściśleń.
Najważniejsze jest, aby za pomocą wybranych wskaźników możliwe było właściwe przedstawienie uzyskanych rezultatów i ich wpływu. _BAR_
4.Dla celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" część operacyjna powinna zawierać:a)wykaz programów operacyjnych oraz orientacyjny roczny przydział z każdego z Funduszy na poszczególne programy, zapewniający odpowiednią równowagę między działaniami regionalnym i tematycznymi.
Wykaz ten powinien obejmować kwoty krajowej rezerwy na nieprzewidziane wypadki, wymienionej w art. 49;(…) _BAR_ Określenie "odpowiednia równowaga" nie zostało zdefiniowane. _BAR_
2.Każde Państwo Członkowskie wyśle Komisji propozycję krajowej referencyjnej strategii ramowej możliwie szybko po przyjęciu strategicznych wytycznych Wspólnoty.
Państwa Członkowskie mogą w tym samym czasie zaprezentować również programy operacyjne wymienione w art. 31.
Komisja będzie negocjowała te propozycje w ramach partnerstwa. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
Raport Komisji wymieniony w art. 159 akapit drugi Traktatu powinien zawierać w szczególności:a)zapis postępów w zakresie zwiększania spójności społeczno-ekonomicznej, łącznie z sytuacją społeczno-ekonomiczną i rozwojem regionalnym, jak też integrowania priorytetów wspólnotowych;b)zapis roli Funduszy, EBI i innych instrumentów finansowych, jak również wpływ innych wspólnotowych i krajowych polityk na postępy.
Raport powinien zawierać, w razie potrzeby, propozycje narzędzi i polityk wspólnotowych, które należy przyjąć celem wzmocnienia spójności społecznej i ekonomicznej.
Powinien też zawierać propozycje, w razie potrzeby, odnośnie do dostosowania nowych inicjatyw politycznych Wspólnoty w zakresie strategicznych wytycznych dla spójności.
W roku jego prezentacji raport powinien zastąpić raport roczny Komisji wymieniony w art. 28.
Powinien stać się on przedmiotem dorocznej debaty, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 29. _BAR_ Należałoby wyraźnie ująć, że raport w sprawie spójności dotyczy także wymiaru terytorialnego spójności. _BAR_
3.Państwo Członkowskie przedkłada Komisji propozycję programu operacyjnego, zawierającego wszystkie komponenty wymienione w art. 36, możliwie szybko po podjęciu przez Komisję decyzji wymienionej w art. 26 lub w momencie prezentacji krajowej referencyjnej strategii ramowej wymienionej w art. 26. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
5.Komisja przyjmuje każdy program operacyjny możliwie szybko po jego formalnym złożeniu przez Państwo Członkowskie. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem (obecny termin wynosi pięć miesięcy). _BAR_
Komisja przyjmuje decyzję o zmianie programów operacyjnych, na wniosek Państwa Członkowskiego, możliwie szybko po formalnym złożeniu wniosku. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
4.Komisja może, jeśli uzna za konieczne dla oceny większych projektów, zwrócić się do EBI o zbadanie jakości technicznej takich projektów oraz ich wykonalności ekonomicznej i finansowej, w szczególności odnosi się to do wdrażania lub rozwijania narzędzi inżynierii finansowej. _BAR_ Ustęp 4 nie ma takiego samego charakteru jak trzy pierwsze i bez wątpienia lepiej pasowałby w art. 40. _BAR_
1.Programy operacyjne odnoszące się do celów "Konwergencja" oraz "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" powinny zawierać:(…)c)informacje o priorytetach i ich konkretnych celach.
Cele te powinny być określone ilościowo, z wykorzystaniem ograniczonej liczby wskaźników dla wdrożenia, wyników i skutków, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.
Wskaźniki muszą umożliwiać pomiar postępów odnośnie sytuacji wyjściowej oraz skuteczności celów we wdrażaniu priorytetów;(…) _BAR_ Należy uściślić pojęcie "ograniczonej liczby wskaźników z uwzględnieniem zasady proporcjonalności". _BAR_
4.Programy operacyjne finansowane przez EFRR zawierają, obok pozycji wymienionych dla celów "Konwergencja" i "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie", co następuje:a)działania na rzecz współpracy międzyregionalne z przynajmniej jednym regionem w innym Państwie Członkowskim w każdym programie regionalnym;(…) _BAR_ Wspomniane działania dotyczą raczej celu "Europejska współpraca terytorialna". _BAR_
3.Komisja podejmie decyzję możliwie szybko po złożeniu przez Państwo Członkowskie lub władze zarządzające wszystkich informacji wymienionych w art. 39.
Decyzja ta określa obiekt fizyczny, którego kwoty dotyczy zakres dofinansowania dla priorytetu, oraz harmonogram roczny. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
3.Działania oceniające wymienione w ust. 1 należy zorganizować w ramach zakresu odpowiedzialności Państwa Członkowskiego lub Komisji, w zależności od potrzeb, zgodnie z zasadą proporcjonalności i na podstawie partnerstwa między Państwem Członkowskim i Komisją.
Działania oceniające będą prowadzone przez ekspertów niezależnych. Wyniki zostaną opublikowane, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady. _BAR_ Pojęcie "zasady proporcjonalności" nie zostało zdefiniowane. _BAR_
5.Podczas okresu programowania, państwa członkowskie wykonają oceny ad hoc związane z monitoringiem programów operacyjnych, w których monitoring ujawnił znaczące odchylenia od założonych celów i jeżeli zgłoszono propozycje zmiany tych programów. Wyniki należy przesłać Komitetowi Monitorującemu programu operacyjnego i Komisji. _BAR_ Pojęcia "odchylenie od założonych celów" i "propozycje zmian programów operacyjnych" nie zostały zdefiniowane.Ostatnia uwaga dotyczy wyłącznie wersji francuskiej tekstu, jako że przymiotnik "gruntowny" nie znajduje się we wszystkich wersjach językowych. _BAR_
1.W kontekście corocznej debaty wymienionej w art. 29, w roku 2011 Rada rozdzieli, zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 161 Traktatu, rezerwę omówioną w art. 20 pomiędzy Państwa Członkowskie, aby nagrodzić je za postępy, jakie poczyniły w stosunku do sytuacji wyjściowej:a)dla celu "Konwergencja", zgodnie z poniższymi kryteriami:i)wzrost w PKB na osobę, mierzony na poziomie NUTS II, w porównaniu ze średnią wspólnotową, na podstawie danych za lata 2004–2010;ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004–2010;b)dla celu "Konkurencyjność regionalna i zatrudnienie" zgodnie z poniższymi kryteriami:i)pro rata dla tych regionów, które wydały w latach 2007 i 2010 przynajmniej 50 % ich przydziału w ramach EFRR na działalność innowacyjną, wymienioną w art. 5 ust. 1 (WE) nr […] rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady;ii)wzrost w poziomie zatrudnienia mierzony na poziomie NUTS II, na podstawie danych za lata 2004–2010.2.Każde Państwo Członkowskie rozdziela powyższe kwoty pomiędzy programy operacyjne, z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w ust. 1. _BAR_ Mobilizacja rezerwy jakościowej odbywa się przede wszystkim na podstawie kryteriów, które niezwykle trudno powiązać bezpośrednio z działaniami będącymi przedmiotem interwencji Wspólnoty.
Zmiany w PKB i stopie zatrudnienia zależą od czynników znacznie bardziej złożonych niż same programy operacyjne, których skutek finansowy jest zwykle ograniczony w porównaniu z całością inwestycji publicznych.
Ponadto uwzględnienie jedynie wzrostu wskaźników wydaje się zbytnim uproszczeniem, jako że działania strukturalne mogłyby także przyczynić się do zmniejszenia ich ewentualnego spadku. _BAR_
Wielkość udziału środków Funduszy będzie modulowana z uwzględnieniem:a)wagi konkretnych problemów, w szczególności o charakterze ekonomicznym, społecznym i terytorialnym;b)znaczenia każdego priorytetu dla priorytetów Wspólnoty, ustanowionych w strategicznych wytycznych Wspólnoty;c)ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, w szczególności poprzez zastosowanie zasady zapobiegania, zasady działań zapobiegawczych, oraz zasady "zanieczyszczający płaci";d)stopnia mobilizacji prywatnych źródeł finansowania, w szczególności w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego w odnośnych obszarach. _BAR_ Równomierny rozkład kryteriów, które należy stosować przy modulowaniu udziału środków funduszu powinien zostać uściślony. _BAR_
2.Wydatki publiczne na projekty generujące dochody należy obliczać na podstawie kosztów inwestycji minus bieżąca wartość dochodów netto z inwestycji w danych okresie referencyjnym.
Wyliczenie powinno uwzględniać normalną zyskowność typową dla realizowanej inwestycji oraz zasadę "zanieczyszczający płaci", a także w razie potrzeby zasadę sprawiedliwości powiązaną ze stosunkowo dobrą sytuacją odnośnych Państw Członkowskich. _BAR_ Kryteria stosowania zasady "zanieczyszczający płaci" i zasady sprawiedliwości powiązanej ze stosunkowo dobrą sytuacją Państwa Członkowskiego nie zostały uściślone.
Komisja powinna wnieść swój wkład metodologiczny w zakresie ustalania udziału w tych projektach (patrz: art. 40 ust. 2). _BAR_
1.Wydatki będą kwalifikować się do współfinansowania ze środków Funduszy, jeżeli rzeczywiście zostały przez beneficjenta poniesione w związku z realizacją operacji w okresie między dniem 1 stycznia 2007 r. a dniem 31 grudnia 2015 r.
Operacje współfinansowane nie mogą być zakończone przed rozpoczęciem daty kwalifikacji.
Wydatki na większe projekty będą kwalifikować się do współfinansowania od daty złożenia projektu Komisji. _BAR_ Uelastycznienie tej zasady w celu uwzględnienia prac przygotowawczych do finansowanych działań mogłoby okazać się przydatne.
Okres kwalifikowania się mógłby rozpocząć się dnia 1 lipca 2006 r. _BAR_
3.Zasady kwalifikowania wydatków należy ustanowić na szczeblu krajowym, zgodnie z wyłączeniami wymienionymi w konkretnych przepisach dla każdego Funduszu.
Obejmują one całość publicznych wydatków zadeklarowanych w ramach programu operacyjnego. _BAR_ Zastosowanie krajowych zasad kwalifikowalności byłoby trudne w ramach celu "Europejska współpraca terytorialna", jako że operacje finansowe dotyczą kilku Państw Członkowskich.
Kwestia ta nie została wzięta pod uwagę. _BAR_
1.Systemy zarządzania i kontroli ustanowione dla programów operacyjnych przez Państwa Członkowskie powinny zapewniać:a)jasne określenie funkcji odnośnych organów w zarządzaniu i kontroli oraz jasny przydział funkcji w ramach każdego organu;b)jasny rozdział funkcji między organami zarządzania, certyfikacji wydatków oraz kontroli, a także między tymi funkcjami w ramach poszczególnych organów;c)dla każdego organu odpowiednie zasoby, umożliwiające mu wypełnianie przydzielonych funkcji;d)skuteczne uzgodnienia dotyczące audytów wewnętrznych;e)rzetelne systemy księgowania, monitorowania raportowania finansowego w formie elektronicznej;f)skuteczny system raportowania i monitorowania odnośnie do realizacji delegowanych zadań;g)istnienie podręczników zawierających procedury dla pełnionych funkcji;h)skuteczne uzgodnienia dla audytowania właściwego funkcjonowania systemu;i)systemy i procedury zapewnienie właściwej ścieżki audytu;j)procedury raportowania i monitorowania odchyleń oraz odzyskiwania zapłaconych bezpodstawnie kwot. _BAR_ W projekcie mowa jest [lit. j)] o nieprawidłowościach. Dobrze byłoby móc się odwołać do dokładnej definicji, tym bardziej że pojęcie to pojawia się w wielu kolejnych przepisach (np. art. 69 ust. 3, art. 73 ust. 4, art. 89 ust. 1, art. 99). Użyteczność takiego przepisu jest obecnie ograniczona z powodu braku jasności w zakresie danych, które mają być przekazywane. _BAR_
2.Narzędzia wymienione w ust. 1 lit. b), c), d), f) i h) będą proporcjonalne do wydatków publicznych w ramach odnośnych programów operacyjnych. _BAR_ Planowane jest zastosowanie kilku środków określonych w tym przepisie, proporcjonalnie do kwoty wydatków publicznych w ramach programów operacyjnych.
Pojęcie to jest jednak zbyt niejasne, aby możliwe było jego konsekwentne stosowanie.
Dlatego też trudno wyobrazić sobie stosowanie tych środków (rozdział funkcji, odpowiednie zasoby system kontroli wewnętrznej, sprawozdawczość i kontrola funkcjonowania systemu), w sposób proporcjonalny.
Ponadto odstępstwo to nie stosuje się do podręczników procedur, brak jest także jakiejkolwiek definicji.
Należałoby także koniecznie określić, czy zasada proporcjonalności powinna stosować się czy nie do art. 13 (weryfikacja zasady proporcjonalności wyłącznie dla celu "Konwergencja"), art. 46 ust. 3 (ogólny lub szczegółowy zakres oceny ex ante), art. 66 ust. 2 (zawartość sprawozdania rocznego i końcowego z wdrożenia) i art. 73 (procedury dotyczące kontroli). _BAR_
1.Władza audytowa programu operacyjnego będzie odpowiedzialna w szczególności za:(…)b)zapewnienie prowadzenia audytów operacji na podstawie odpowiednich próbek, celem zweryfikowania zadeklarowanych wydatków;(…) _BAR_ Pojęcie "odpowiednich próbek" powinno zostać zdefiniowane w przepisach wykonawczych.
W żadnym przypadku wymagania, których należy przestrzegać, nie powinny być mniejsze niż wymagania dla okresu 2000–2006. _BAR_
1.Władza audytowa programu operacyjnego będzie odpowiedzialna w szczególności za:(…)c)przedstawienie Komisji, w ciągu sześciu miesięcy od zatwierdzenia programu operacyjnego, strategii audytu obejmującego organy wykonujące audyty wymienione w punkcie a) i b), stosowanych metod, metod pobierania próbek dla audytów operacji i orientacyjne planowanie audytów dla zapewnienia skontrolowania głównych organów oraz równomiernego rozłożenia audytów na cały okres programowania;(…) _BAR_ Celem tego przepisu jest zapewnienie kontroli "głównych organów", nie podając jednakże definicji tych organów. _BAR_
1.Władza audytowa programu operacyjnego będzie odpowiedzialna w szczególności za:(…)e)do dnia 30 czerwca każdego roku, w latach 2008–2016:i)przygotowanie raportu rocznego z kontroli, zawierającego wyniki audytów przeprowadzonych zgodnie ze strategią audytową dla programu operacyjnego w poprzednim roku, oraz wszelkie braki wykryte w systemach zarządzania i kontroli programu.
Informacje za lata 2014 i 2015 mogą być włączone do raportu końcowego wraz z deklaracją ważności; orazii)wydanie opinii czy system zarządzania i kontroli działał skutecznie i czy dawał pewność poprawności oświadczeń o wydatkach przedstawianych Komisji w ciągu tego roku, oraz pewność legalności związanych z nim transakcji.(…) _BAR_ Pewność Komisji w odniesieniu do kontroli programów operacyjnych jest w dużym stopniu oparta na przekazywaniu, przez władze dokonujące kontroli sprawozdania rocznego wraz z towarzyszącą mu opinią.
Jednakże termin przekazywania tych dokumentów (30 czerwca) nie pozwoli na uwzględnienie ich ani w ramach deklaracji rocznych, które są sporządzane przez Dyrektorów Generalnych, ani przy przygotowaniu poświadczeń wiarygodności przez Trybunał Obrachunkowy.
Te same uwagi stosują się, mutatis mutandis, do sprawozdania rocznego, o którym mowa w art. 66. _BAR_
2.Przedstawiciel Komisji może, z własnej inicjatywy, uczestniczyć w pracach Komitetu Monitorującego jako doradca.
Przedstawiciele EBI i EFI mogą uczestniczyć w pracach KM jako doradcy, odnośnie do programów operacyjnych, w których finansowaniu mają udział. _BAR_ W przeciwieństwie do obecnych uregulowań [patrz: art. 35 ust. 2 rozporządzenia (WE) 1260/1999], Komisja uczestniczy w komitetach monitorujących z własnej inicjatywy.
Ten udział wydaje się jednakże pożądany, aby ułatwić zarówno wymianę informacji, jak i podjęcie w odpowiednim czasie stosownych działań. _BAR_
1.Władza zarządzająca i Komitet Monitorujący zapewnią wysoką jakość wdrażania programu operacyjnego.2.Władza zarządzająca oraz Komitet Monitorujący będą realizować monitoring poprzez odwołanie się do wskaźników finansowych i wskaźników wdrożeniowych, wyników i skutków podanych w programie operacyjnym.
Jeżeli umożliwia to charakter pomocy, dane statystyczne należy przedstawić z podziałem na płeć i wielkość przedsięwzięcia odbiorcy pomocy.3.Komisja zbada, w ramach partnerstwa z Państwami Członkowskimi, wskaźniki niezbędne dla monitoringu i oceny programu operacyjnego. _BAR_ Należałoby przyjąć zasadę, zgodnie z którą każdy współfinansowany projekt określa cele realizacji oraz podlega ocenie wyników w ramach art. 65.
Zarządzanie związane z priorytetami niesie ryzyko dostarczenia informacji wyłącznie o charakterze ogólnym. _BAR_
2.Raporty wymienione w ust. 1 będą zawierać poniższe informacje umożliwiające uzyskanie jasnego obrazu procesu wdrażania programu operacyjnego:(…)j)użytek uczyniony z pomocy zwróconej władzy zarządzającej lub innym władzom publicznym podczas okresu wdrażania programu operacyjnego.
Zakres informacji przekazywanych Komisji będzie proporcjonalny do całkowitej kwoty wydatków publicznych dla danego programu operacyjnego.(…) _BAR_ Należałoby uściślić relację pomiędzy zakresem przekazywanych informacji a kwotą wydatków publicznych. _BAR_
1.Postanowienia zawarte w art. 61 lit. c), d) oraz e) pkt i) nie dotyczą programów, dla których poziom dofinansowania ze środków Funduszy wspólnotowych w ramach programu operacyjnego nie przekracza 33 % wydatków publicznych, a kwota środków Funduszy nie przekracza 250 mln euro.2.Postanowienia zawarte w art. 58 ust.1 lit. b) i c) oraz art. 60 ust. 1 lit. c), nie dotyczą programów wymienionych w ust. 1, jeżeli Państwo Członkowskie zastosuje wobec takich programów opcję ustanowienia, zgodnie z zasadami krajowymi, organów i procedur do celów realizacji funkcji zawartych w art. 59 lit. b) i w art. 60 i 61. Jeżeli Komisja przyjmie zasady wdrożeniowe opisane w art. 59, 60 i 61, określi ona postanowienia, które nie będą dotyczyły tych Państw Członkowskich, które zastosowały opcję wymienioną w pierwszym podpunkcie.3.Artykuł 70 ust. 3 będzie miał zastosowanie mutatis mutandis tam gdzie Państwo Członkowskie wykorzystuje opcję wymienioną w ust. 2 punkt pierwszy.4.W przypadku wszystkich programów operacyjnych wymienionych w ust. 1, niezależnie, czy Państwo Członkowskie stosuje opcję opisaną w ust. 2 czy nie, jeżeli nie występują zastrzeżenia odnośnie do zgodności systemu lub jeżeli zastrzeżenia zostały wycofane po wdrożeniu działań naprawczych, Komisja może powiadomić zainteresowane Państwo Członkowskie, że będzie zasadniczo polegała na opinii władzy audytowej lub organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, jeżeli skorzystało ono ze wzmiankowanej wcześniej opcji, w sprawie prawidłowości, legalności i regularności zadeklarowanych wydatków, i że będzie prowadziła własne wyrywkowe audyty tylko w wyjątkowych okolicznościach. W przypadku wystąpienia oznak nieprawidłowości, które nie zostały wykryte na czas przez krajowe władze audytowe lub względem których nie zostały wdrożone odpowiednie działania naprawcze, Komisja może zażądać od Państwa Członkowskiego przeprowadzenia audytu zgodnie z art. 71 ust. 3 lub może przeprowadzić własny audyt na podstawie art. 71 ust. 2 w celu upewnienia się o prawidłowości, legalności i regularności zadeklarowanych wydatków. _BAR_ Ta uproszczona procedura teoretycznie miałaby zastosowanie w okresie 2000–2006 w 33 programach w 10 Państwach Członkowskich, dotycząc kwoty pomocy wspólnotowej w wysokości 3,8 mld euro (czyli 2 % pomocy wspólnotowej w okresie 2000–2006). Przepis ten zachęca Państwa Członkowskie do korzystania ze związanych z nim środków upraszczających i przez to mógłby objąć większą liczbę programów niż można by teoretycznie założyć w ramach bieżącego okresu programowania. W szczególności chodzi o zwolnienie z obowiązku przedstawiania strategii kontroli i sprawozdania rocznego z kontroli (art. 61 ust. 1), możliwości wyznaczenia organów zarządzania i kontroli na podstawie zasad krajowych (art. 59–61), zwolnienie z obowiązku wyznaczania jednostki certyfikującej i organu kontroli (art. 58 ust. 1). Ponadto po przyjęciu przez Komisję sprawozdania organu stwierdzającego zgodność systemów Komisja będzie przeprowadzała kontrole jedynie w sytuacjach wyjątkowych. _BAR_
2.W przypadku programów, o których jest mowa w ust. 1, Państwo Członkowskie może zastosować opcję ustanowienia, zgodnie z zasadami krajowymi, organów i procedur do celów realizacji funkcji określonych w art. 59 lit. b) i w art. 60 i 61.
Jeżeli Państwo Członkowskie zastosuje taką opcję, przepisy art. 58 ust. 1 lit. b) i c) oraz art. 60 ust. 1 lit. c) nie mają zastosowania.
Jeżeli Komisja przyjmie przepisy wykonawcze opisane w art. 59, 60 i 61, określi ona postanowienia, które nie będą dotyczyły tych Państw Członkowskich, które zastosowały opcję wymienioną w akapicie pierwszym. _BAR_ Konsekwencje możliwości przewidzianej w akapicie pierwszym powinny zostać ocenione w całej rozciągłości. Odsyłanie do wcześniejszych przepisów wykonawczych w celu uściślenia przepisów niemających zastosowania nie jest uzasadnione. _BAR_
4.W przypadku wszystkich programów operacyjnych wymienionych w ust. 1, niezależnie, czy Państwo Członkowskie stosuje opcję opisaną w ust. 2 czy nie, jeżeli nie występują zastrzeżenia odnośnie do zgodności systemu lub jeżeli zastrzeżenia zostały wycofane po wdrożeniu działań naprawczych, Komisja może powiadomić zainteresowane Państwo Członkowskie, że będzie zasadniczo polegała na opinii władzy audytowej lub organu wyznaczonego przez Państwo Członkowskie, jeżeli skorzystało ono ze wzmiankowanej wcześniej opcji, w sprawie prawidłowości, legalności i regularności zadeklarowanych wydatków, i że będzie prowadziła własne wyrywkowe audyty tylko w wyjątkowych okolicznościach.W przypadku wystąpienia oznak nieprawidłowości, które nie zostały wykryte na czas przez krajowe władze audytowe lub względem których nie zostały wdrożone odpowiednie działania naprawcze, Komisja może zażądać od Państwa Członkowskiego przeprowadzenia audytu zgodnie z art. 71 ust. 3 lub może przeprowadzić własny audyt na podstawie art. 71 ust. 2 w celu upewnienia się o prawidłowości, legalności i regularności zadeklarowanych wydatków. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "na czas" konkretnym terminem. _BAR_
Państwa Członkowskie upewniają się, czy organ odpowiedzialny za realizację płatności zapewnił beneficjentom otrzymanie całkowitej kwoty środków z funduszy publicznych, możliwie szybko i w całości.
Nie można potrącić ani wycofać żadnych kwot, ani też nakładać żadnych dalszych opłat lub innych równoważnych opłat powodujących zmniejszenie kwoty dostępnych dla beneficjentów środków. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
2.Jeżeli jeden z warunków wymienionych w ust. 1 nie jest spełniony, Państwo Członkowskie oraz władza certyfikująca zostają możliwie szybko poinformowane przez Komisję o odrzuceniu przez nią wniosku złożonego przez to państwo. _BAR_ Należałoby zastąpić wyrażenie "możliwie szybko" konkretnym terminem. _BAR_
1.Komisja decyduje o cofnięciu z płatności tymczasowych 20 % kwot, które należy zwrócić Komisji, jeżeli zasadnicze elementy planu działań naprawczych, wymienione w art. 70 ust. 3, zostały wdrożone, a poważne defekty wymienione w raporcie władzy audytowej programu, wymienione w art. 61, lit. e) i i), zostały wyjaśnione, ale wciąż pozostają poprawki do wniesienia celem zagwarantowania Komisji sprawnego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli. _BAR_ Należałoby wymienić również opinię, o której mowa w art. 61 lit. e) pkt ii). _BAR_
1.Komisja powiadamia Państwo Członkowskie i odpowiednie władze z odpowiednim wyprzedzeniem o wystąpieniu ryzyka zastosowania automatycznego uwolnienia zobowiązania wymienionego w art. 92.
Komisja powiadamia Państwo Członkowskie i odpowiednie władze o kwocie automatycznego uwolnienia zobowiązania, wynikającej z posiadanych przez nią informacji.Państwo Członkowskie ma dwa miesiące od daty otrzymania takiej informacji na zaakceptowanie podanej kwoty lub zgłoszenie zastrzeżeń.
Następnie Komisja przeprowadzi automatyczne uwolnienie zobowiązania, nie później niż w ciągu dziewięciu miesięcy od daty określonej w art. 92. _BAR_ Należy uściślić termin "z odpowiednim wyprzedzeniem". _BAR_
1.Częściowe zamknięcie programów operacyjnych może być przeprowadzone w czasie wybranym przez Państwo Członkowskie.Częściowe zamknięcie powinno odnosić się do zakończonych operacji, dla których beneficjenci otrzymali płatności końcowe nie później niż do dnia 31 grudnia roku n–1.
Dla potrzeb niniejszego rozporządzenia operacje zostaną uznane za zakończone po rzeczywistym zakończeniu działań i otrzymaniu przez beneficjentów płatności końcowych lub przedstawieniu przez beneficjenta władzy zarządzającej równoważnego dokumentu.2.Kwota płatności związanych z zakończonymi operacjami zostanie określona w oświadczeniu o wydatkach.Częściowe zamknięcie będzie przeprowadzone pod warunkiem że władza zarządzająca prześle Komisji do dnia 30 czerwca roku n, co następuje:a)oświadczenie o wydatkach związanych z tymi operacjami;b)oświadczenie potwierdzające legalność i prawidłowość transakcji zawartych w oświadczeniu o wydatkach, wydanym przez władze audytowe dla programu opisanego w art. 61. _BAR_ Ważne jest, aby procedury przewidziane w kwestii częściowego zamknięcia umożliwiały uzyskanie pewności w takim samym stopniu w zakresie legalności i prawidłowości wydatków, jak te, które wynikałaby z deklaracji ostatecznego zamknięcia programu operacyjnego, w szczególności w odniesieniu do częstotliwości i zakresu kontroli. _BAR_
Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu dnia 18 marca 2005 r.
W imieniu Trybunału
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002.
[2] Rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r.
(Dz.U. L 357 z 31.12.2002).
[3] COM(2004) 492 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.
[4] COM(2004) 924 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.
[5] COM(2004) 580 wersja ostateczna z dnia 6 września 2004 r.
[6] COM(2004) 101 wersja ostateczna z dnia 10 lutego 2004 r.
[7] COM(2004) 487 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.
[8] Dz.U. C 107 z 30.4.2004.
[9] Artykuł 53 ust. 3 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
[10] Patrz: opinia nr 10/98 dotycząca niektórych projektów rozporządzeń w ramach Agendy 2000 (Fundusze strukturalne, punkt 6.3), Dz.U. C 401 z 22.12.1998.
[11] Na przykład art. 57 lit. d), f), h), art. 61 ust. 1 lit. a), art. 70 ust. 1, art. 71 ust. 2, art. 72 ust. 2.
[12] Patrz np.: sprawozdanie specjalne nr 10/2001 dotyczące kontroli finansowej funduszy strukturalnych (Dz.U. C 314 z 8.11.2001) i nr 7/2003 dotyczące programowania działań w okresie 2000–2006 w ramach funduszy strukturalnych (Dz.U. C 174 z 23.7.2004).
--------------------------------------------------
Opinia nr 3/2005
w sprawie projektu rozporządzenia Komisji (WE) zmieniającego rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich
(przedstawione zgodnie z art. 279 Traktatu WE)
(2005/C 124/01)
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4 oraz art. 279,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 160c ust. 4 oraz art. 183,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1],
uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2],
uwzględniając projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 [3],
uwzględniając wniosek o opinię skierowany przez Radę i otrzymany przez Trybunał 6 stycznia 2005 r., a także mając na uwadze, co następuje:
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
WSTĘP
1.
W następstwie przyjęcia w marcu 2004 r. nowej skonsolidowanej dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi oraz uwzględniając motyw 24 preambuły rozporządzenia finansowego, przedstawiony projekt zmian stara się dostosować przepisy wykonawcze do rozporządzenia finansowego do nowych przepisów.
2.
Ponadto motyw 25 preambuły przepisów wykonawczych stanowi: "W odniesieniu do zamówień, przyjętą możliwością jest dodanie w niniejszym rozporządzeniu przepisów dyrektyw Rady (…) odnoszących się do procedur przetargowych odpowiednio na usługi, dostawy i roboty (…)".
W konsekwencji należy zmienić obecne przepisy wykonawcze, aby uwzględnić zmiany wprowadzone wyżej wymienioną dyrektywą.
3.
Proponowana zmiana przepisów wykonawczych ma również na celu uproszczenie zarządzania zamówieniami i dotacjami, w szczególności w przypadku gdy mają one niską wartość.
4.
Trybunał zbadał projekt Komisji w świetle rozporządzenia finansowego i nowej dyrektywy pod kątem zakładanego uproszczenia.
Trybunał oparł swoją analizę na następujących zasadach:
a) proponowana zmiana jest zgodna z zasadami należytego zarządzania finansami;
b) zakładane uproszczenie nie różni się od podstawowych zasad, jest uzasadnione, skuteczne, a proponowane zmiany mogą zostać łatwo wdrożone;
c) proponowana zmiana zapewnia odpowiednią transpozycję norm nowej dyrektywy dotyczącej zamówień publicznych, z uwzględnieniem specyfiki kontekstu wspólnotowego; dlatego też proponowana zmiana nie powinna przewidywać żadnego wyjątku od zasad ustanowionych tą dyrektywą;
d) proponowana zmiana przepisów wykonawczych nie przewiduje żadnego wyjątku od zasad i norm zawartych w rozporządzeniu finansowym, z wyjątkiem sytuacji, gdzie wyjątki takie są określone w samym rozporządzeniu finansowym.
5.
Trybunał uważa, że niektóre aspekty projektu rozporządzenia muszą zostać zmienione, aby spełnić kryteria określone w ust. 4.
Dalsze wyjaśnienia zostały przedstawione w poniższej części.
Szczegółowe uwagi oraz, w odpowiednich przypadkach, proponowane zmiany do tekstu zostały przedstawione w tabeli stanowiącej załącznik do niniejszej opinii.
ZGODNOŚĆ Z ZASADAMI NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI
6.
Trybunał pochwala modernizację i uproszczenie procedur w projekcie rozporządzenia proponowane przez Komisję i uważa, że proponowane nowe zasady są na ogół zgodne z dyrektywą oraz z zasadami należytego zarządzania finansami określonymi w rozporządzeniu finansowym.
UPROSZCZENIE PROCEDUR ORAZ ŁATWOŚĆ REALIZACJI
7.
Celem projektu przedstawionego przez Komisję jest uproszczenie procedur i zobowiązań zawartych w obecnych przepisach wykonawczych, zwłaszcza w zakresie zamówień o niskiej wartości oraz zamówień odnoszących się do świadczenia usług prawnych, a także obowiązku przeprowadzania kontroli zewnętrznej w przypadkach dotacji (art. 180) oraz systemów finansowania, które zapewniają zwrot kwalifikowalnych kosztów (lub wydatków) w oparciu o płatności ryczałtowe, wykorzystanie skali jednostek kosztów lub stawkę ryczałtową (art. 181).
8.
Jednakże zamierzone uproszczenie powinno zawsze być podejmowane z jednoczesnym zapewnieniem pełnego poszanowania zasad ustanowionych w rozporządzeniu finansowym oraz z uwzględnieniem dyrektywy.
Ponadto uproszczenie takie nie powinno wprowadzać możliwości nieuzasadnionych uprawnień uznaniowych, należy także zachować zasadę przejrzystości i pewności prawnej.
9.
Uproszczenie przepisów wykonawczych powinno również uwzględnić łatwość realizacji, w szczególności w zakresie proponowanych nowych procedur oraz nowych możliwości wprowadzonych przez dyrektywę.
10.
Terminologia zastosowana w niektórych proponowanych zmianach jest niespójna z dyrektywą lub różni się od stosowanej w dyrektywie, stąd jest ona niezgodna z wymogami przejrzystości prawnej.
11.
Natomiast propozycje Komisji nie uwzględniają potrzeby ułatwienia realizacji procedur dotyczących przedstawiania dowodów (art. 134, przypadki wyłączenia).
W szczególności istnieje potrzeba ustanowienia kompletnej listy dokumentów i certyfikatów, które muszą zostać dostarczone przez władze krajowe, a które mogą zostać zaakceptowane w kontekście procedur zamówień publicznych.
Listy takie mogłyby zostać ustanowione we współpracy z władzami krajowymi w każdym Państwie Członkowskim (patrz: art. 45 ust. 4 dyrektywy).
Ponadto, aby ułatwić realizację procedur, należałoby również wyszczególnić pewne aspekty dotyczące otwierania ofert przetargowych przesyłanych drogą elektroniczną.
12.
Dodatkowo, przepisy wykonawcze powinny uwzględnić orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości w sprawie "ALCATEL" [5], aby określić odpowiedni okres czasu pomiędzy powiadomieniem o udzieleniu zamówienia a podpisaniem umowy, aby umożliwić odrzuconym oferentom odwołanie się od tej decyzji.
13.
W zakresie dotacji oraz wykorzystania uproszczonych systemów finansowania zwrotu kwalifikowalnych kosztów (lub wydatków) propozycje Komisji otwierają możliwość wykorzystania nienależnych uprawnień uznaniowych.
Brak wymogu wstępnej analizy elementów, która mogłyby uzasadnić takie finansowanie, oraz brak uprzedniej zgody na podstawie aktu podstawowego umożliwiałyby przyznawanie licznych płatności ryczałtowych, a także kosztów jednostkowych oraz stawek ryczałtowych beneficjentom jedynie na podstawie decyzji Komisji.
Trybunał nie sprzeciwia się zwiększeniu progów płatności "zryczałtowanych" jako takich, jak zostało to pośrednio zaproponowane w projekcie zmian przedstawionym przez Komisję, jednak przepisy wykonawcze powinny jasno określać ogólny maksymalny pułap.
14.
Przeciwnie, proponowana zmiana dotycząca obowiązku prowadzenia niezależnej kontroli w zakresie dotacji przekraczających pewną wartość wymagałaby oddzielnej kontroli w zakresie wszystkich takich dotacji, z wyjątkiem płatności prefinansowania, niezależnie od wartości oraz terminu takich płatności, co spowodowałoby nadmierne obciążenie beneficjentów.
WŁAŚCIWA TRANSPOZYCJA DYREKTYWY W ZAKRESIE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH
15.
Jednym z celów proponowanych zmian Komisji jest dostosowanie przepisów wykonawczych do rozporządzenia finansowego, aby uwzględnić zmiany wprowadzone dyrektywą 2004/18/WE, tam gdzie jest to konieczne [6].
16.
W celu zapewnienia przejrzystości i pewności prawnej dostosowanie to powinno opierać się na właściwej transpozycji norm dyrektywy, z uwzględnieniem specyfiki wspólnotowej, do której stosują się te normy.
17.
Nawet jeżeli cel ten został osiągnięty w przypadku większości proponowanych zmian, Trybunał zauważa, że w kilku miejscach transpozycji dyrektywy brakuje spójności. Brak spójności wynika, między innymi, z:
- użycia terminologii lub definicji, które różnią się od stosowanych w dyrektywie, bez uzasadnienia takich różnic (art. 116, 125a, 126, 130, 139 i 156);
- niekompletnej transpozycji niektórych przepisów (art. 136, 137 i 143),
- błędnej transpozycji dyrektywy,
- wprowadzenia terminów lub elementów, które nie są określone w dyrektywie (art. 118 ust. 2 i 131 ust. 2),
- transpozycji nieuwzględniającej specyfiki wspólnotowej (art. 117),
- sprzeczności z samą dyrektywą (art. 125 ust. 3).
18.
Dokładny tekst dyrektywy powinien, tam gdzie jest to możliwe, zostać bezpośrednio włączony do przepisów wykonawczych.
Wyjątki od tej zasady powinny być uzasadnione, tak aby zapewnić właściwe stosowanie norm w specyfice wspólnotowej.
Wyjątki takie mogą zostać uzasadnione, przykładowo, w przypadku terminów odnoszących się do umów ramowych (art. 117) oraz do definicji postanowień administracyjnych w specyfice wspólnotowej (art. 126).
ZGODNOŚĆ PROPONOWANYCH ZMIAN Z ZASADAMI I NORMAMI USTANOWIONYMI W ROZPORZĄDZENIU FINANSOWYM
19.
Projekt zmian przedstawiony przez Komisję dotyczy zmiany przepisów wykonawczych do rozporządzenia finansowego na podstawie art. 183 tego rozporządzenia: "Komisja przyjmuje zasady wykonania niniejszego rozporządzenia".
Propozycje nie mogą więc odchodzić od lub przekraczać zasad i norm zawartych w rozporządzeniu finansowym, z wyjątkiem przypadków, gdzie taka możliwość jest uwzględniona w samym rozporządzeniu finansowym, gdyż w przeciwnym przypadku zmianom do przepisów wykonawczych będzie brakowało właściwej podstawy prawnej.
Procedury zamówień
20.
Trybunał uważa, że "konkurencyjny dialog" stanowi dobry krok w procesie modernizacji, który zakłada dyrektywa.
Ponieważ rozporządzenie finansowe nie określa takiej procedury [7], Komisja powinna rozważyć jej wprowadzenie w trakcie aktualnie podjętej zmiany rozporządzenia.
Kryteria wyboru kandydatów/oferentów
21.
Artykuł 89 rozporządzenia finansowego stanowi, że wszystkie zamówienia publiczne finansowane w całości lub części z budżetu odpowiadają zasadom przejrzystości, proporcjonalności, równości traktowania i niedyskryminacji.
Artykuł 97 tego rozporządzenia stanowi, że kryteria wyboru odnoszące się do oceny potencjału kandydatów lub oferentów oraz kryteria udzielenia zamówienia służące ocenie treści ofert określa się z wyprzedzeniem i umieszcza w zaproszeniu do składania ofert.
22.
Trybunał uważa, że proponowany art. 135 ust. 6 powinien zostać zmieniony, aby określić minimalny poziom dokumentacji, którą należy przedstawić w procesie selekcji przy udzieleniu zamówień o wartości poniżej 50000 euro, jednak zamawiający zawsze powinien być w stanie uzasadnić wybór oferenta.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego Hubert Weber
Opinia nr 4/2005
dotycząca projektu decyzji Rady w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich oraz projektu rozporządzenia Rady w sprawie wdrażania środków mających na celu korekty nierównowagi budżetowej zgodnie z art. 4 i 5 decyzji Rady z dnia (…) w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich
(sporządzona na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi i art. 279 ust. 2, WE)
(2005/C 167/01)
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4 akapit drugi i art. 279 ust. 2,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę, Energii Atomowej oraz w szczególności art. 160c ust. 4 i art. 183,
uwzględniając decyzję Rady z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich [1], w szczególności jej art. 9,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [2],
uwzględniając wniosek Rady z dnia 22 października 2004 r. o opinię Trybunału Obrachunkowego na temat projektu [3] decyzji Rady w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich oraz projektu rozporządzenia Rady w sprawie wdrażania środków mających na celu korekty nierównowagi budżetowej zgodnie z art. 4 i 5 decyzji Rady z dnia (…) w sprawie systemu środków własnych Wspólnot Europejskich; a także mając na uwadze, co następuje:
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:
I. WSTĘP
1.
Projekty Komisji stanowią część dwuetapowego podejścia [6] w zakresie reformy struktury istniejących środków własnych: pierwszy etap ma na celu zastąpienie korekty przyznanej Zjednoczonemu Królestwu uogólnionym mechanizmem korekty nadmiernej nierównowagi budżetowej, przy zachowaniu wszystkich innych elementów systemu obowiązującego obecnie.
Drugi etap ma na celu wprowadzenie środka własnego opartego na opodatkowaniu, który powinien zacząć funkcjonować od 2014 r.
2.
Konkretne projekty legislacyjne będące przedmiotem analizy odnoszą się do pierwszego etapu.
Komisja przedłożyła Radzie dwa odrębne instrumenty prawne: projekt ogólnej decyzji w sprawie systemu środków własnych oraz projekt rozporządzenia w sprawie wdrażania środków dotyczących proponowanego uogólnionego mechanizmu korekty.
Pierwsza z nich ma zostać przyjęta na mocy art. 269 Traktatu i wejść w życie po przyjęciu przez Państwa Członkowskie zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.
Druga z nich ma zostać przyjęta jednogłośnie przez Radę, na mocy art. 279 Traktatu.
3.
W zakresie drugiego etapu proponowanej reformy nie przedstawiono dotychczas żadnych konkretnych propozycji legislacyjnych.
Jednakże Komisja przedstawiła możliwe opcje [7] w zakresie wprowadzenia środka własnego opartego na opodatkowaniu oraz wezwała Radę do ich przeanalizowania.
4.
Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 16 i 17 grudnia 2004 r. poparła propozycję Komisji utrzymania progu środków własnych na obecnym poziomie 1,24 % DNB.
Rada Europejska przyjęła do wiadomości przedstawione przez Komisję sprawozdanie dotyczące funkcjonowania systemu środków własnych, jak również propozycję wprowadzenia uogólnionego mechanizmu korekty w świetle różnych stanowisk przedstawionych do tego momentu.
Rada Europejska wezwała Komisję i Radę do dalszej analizy wszystkich kwestii z tym związanych, włącznie z możliwym uproszczeniem systemu.
5.
Trybunał zbadał dwa instrumenty prawne zaproponowane przez Komisję, uwzględniając konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej w Fontainebleau w 1984 t. r., konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej w Berlinie w 1999 r. oraz wyniki swoich prac kontrolnych dotyczących obecnego systemu środków własnych.
Trybunał przypomina także swoje poprzednie krytyczne uwagi co do systemu, które zostały tylko częściowo ujęte w projektach Komisji.
II.
OBECNY SYSTEM ŚRODKÓW WŁASNYCH I JEGO BRAKI
6.
Obecny system środków własnych obejmuje:
i) tradycyjne środki własne, głównie opłaty celne pobierane przez Państwa Członkowskie w imieniu UE (10857,2 mln euro [8]),
ii) środek własny w oparciu o VAT pobierany przy wykorzystaniu statystycznej zharmonizowanej podstawy naliczania VAT Państw Członkowskich (21260,1 mln euro),
iii) środek własny w oparciu o DNB pobierany na podstawie jednolitej stawki stosowanej proporcjonalnie do DNB każdego Państwa Członkowskiego (51235,2 mln euro),
iv) szczególny mechanizm korekty nierównowagi budżetowej dla Zjednoczonego Królestwa (5184,9 mln euro).
7.
Trybunał kilkakrotnie wykazywał braki tego systemu, który jest bardzo złożony i przedstawia liczne trudności, w szczególności w zakresie funkcjonowania, spójności i braku przejrzystości.
Najważniejsze kwestie ustalone przez Trybunał są skrótowo przedstawione w kolejnych punktach.
8.
W 2003 r. tradycyjne środki własne wyniosły 10857,2 mln euro po odjęciu ryczałtowej kwoty 25 %, zachowanej przez Państwa Członkowskie w celu pokrycia kosztów poboru.
Już w swojej opinii nr 8/99 [9] Trybunał stwierdził, że koszty poboru w rzeczywistości stanowią pozycję wydatków i powinny być jako takie traktowane w rozliczeniach Wspólnoty oraz przy obliczaniu sald netto.
9.
Ograniczenie podstawy naliczania podatku VAT jako wartości procentowej DNB zmniejszyło znaczenie środka VAT w finansowaniu budżetu.
Środek własny VAT zmniejszył się z 35192,5 mln euro (40,0 %) w 2000 r. do 21260,1 mln euro (25,4 %) w 2003 r.
Ograniczenie to podkreśliło także charakter makroekonomiczny tego środka poprzez jego związek z DNB.
Trybunał podtrzymuje swoje stanowisko, zgodnie z którym środek oparty na podlegającej opodatkowaniu konsumpcji przez obywateli może być uzasadniony jedynie w przypadku jeżeli jest bezpośrednio powiązany z podstawą opodatkowania [10].
10.
Ponadto uchylanie się od płacenia podatku, w szczególności nadużycia związane z "efektem karuzeli" [11] ułatwione przez obecny system, gdzie opodatkowanie ma miejsce w kraju konsumpcji, niezadeklarowana działalność gospodarcza oraz zmienna skuteczność władz krajowych w poborze VAT i zapobieganiu nadużyciom może wciąż mieć wpływ na obciążenie finansowe Państw Członkowskich [12].
11.
Co więcej, wyniki kontroli Trybunału [13] poddają w pewną wątpliwość dokładność i rzetelność sprawozdań VAT sporządzanych przez Państwa Członkowskie, które są opracowywane na podstawie skomplikowanych obliczeń wymagających znacznych zasobów administracyjnych.
12.
Środek w oparciu o DNB wzrósł z 37580,5 mln euro (42,7 %) w 2000 r. do 51235,2 mln euro (61,3 %) w 2003 r., stanowiąc tym samym największą część środków własnych.
13.
Trybunał stwierdził [14], że ze strony Komisji istnieje ograniczona bezpośrednia weryfikacja krajowych rozliczeń leżących u podstaw danych przedstawianych przez Państwa Członkowskie w kwestionariuszach DNB jako podstawa obliczenia środka w oparciu o DNB.
Wynika to z niejednoznaczności zasad określających obowiązki i uprawnienia Komisji w tym zakresie [15].
14.
Pomimo konkluzji z posiedzenia Rady Europejskiej w Fontainebleau, stwierdzających, że każde Państwo Członkowskie z nierównowagą budżetową w stosunku do jego relatywnej zamożności może ubiegać się o korektę, obecna decyzja w sprawie środków własnych przyznaje ją wyraźnie tylko jednemu Państwu Członkowskiemu.
Nie istnieje mechanizm umożliwiający innym Państwom Członkowskim skorzystanie z takiej korekty, ani też procedura monitorująca umożliwiająca sprawdzenie, że dana korekta jest wciąż uzasadniona [16].
15.
Za wyjątkiem kwestii omawianej w pkt 14, żaden z braków opisanych powyżej nie został uwzględniony w projektach Komisji.
Trybunał podkreśla potrzebę zaradzenia tym brakom.
III.
PROPONOWANY UOGÓLNIONY MECHANIZM KOREKTY
16.
Komisja proponuje wprowadzenie uogólnionego mechanizmu korekty, opracowanego na podstawie istniejącej korekty dla Zjednoczonego Królestwa, w celu zaradzenia nadmiernym nierównowagom budżetowym.
Proponuje ona, aby mechanizm ten zaczął funkcjonować od momentu rozpoczęcia nowej perspektywy finansowej.
Mechanizm ten zostałby uruchomiony, jeżeli składki netto przekroczą dany próg wyrażony jako wartość procentowa DNB każdego Państwa Członkowskiego.
Pozycje netto przekraczające taki próg mogłyby podlegać częściowemu zwrotowi, a ogólna kwota korekt zostałaby ograniczona.
Wszystkie Państwa Członkowskie uczestniczyłyby w finansowaniu ogólnej kwoty tych korekt w zależności od ich relatywnej zamożności.
17.
Wprowadzenie uogólnionego mechanizmu korekty dla nadmiernych nierównowag budżetowych, jak proponuje Komisja, bardziej odpowiadałoby zasadzie ustanowionej w konkluzjach z posiedzenia Rady Europejskiej w Fontainebleau w 1984 r. stanowiącej, że każde Państwo Członkowskie utrzymujące nadmierne obciążenie finansowe w stosunku do jego relatywnej zamożności może skorzystać z korekty.
18.
Trybunał przyznaje, że proponowany mechanizm definiuje kryteria, które pozwolą na dokonanie corocznej oceny uprawnienia danego Państwa Członkowskiego do skorzystania z korekty.
W zakresie finansowania kosztów korekt, zakończyłoby to różne traktowanie Państw Członkowskich w ramach mechanizmu obowiązującego obecnie.
Nie istniałaby także już dłużej potrzeba obliczania tzw. "stawki zamrożonej" [17]. Nie byłoby także potrzeby szacowania wpływu kolejnych decyzji w sprawie środków własnych i rozszerzenia.
19.
Z drugiej strony, Rada Europejska na posiedzeniu w Berlinie w marcu 1999 r. stwierdziła między innymi, że system środków własnych Wspólnot powinien być przejrzysty, prosty i oparty na kryteriach, które w najlepszy sposób odzwierciedlają możliwości wpłat każdego Państwa Członkowskiego.
Jednakże istnienie mechanizmu korekty przeczy prostocie i przejrzystości systemu środków własnych.
W szczególności, obliczanie sald netto wymaga dokonywania wyborów (na temat pozycji, które należy ująć, okresów referencyjnych oraz metod księgowania), które sprawiają, że mechanizm korekty okazuje się raczej problematyczny.
Ponadto salda budżetowe netto nie są dobrymi wskaźnikami oceny ogólnych korzyści, jakie można osiągnąć z polityk Wspólnoty, gdyż nie uwzględniają one efektu mnożnikowego tych polityk [18].
20.
Poszczególne uwagi Trybunału dotyczące proponowanego uogólnionego mechanizmu korekty są przedstawione w części V i VI niniejszej opinii.
IV.
PERSPEKTYWY
21.
Komisja proponuje, aby Rada powierzyła jej zadanie przygotowania projektu modyfikacji struktury środków własnych poprzez wprowadzenie środka własnego opartego na opodatkowaniu, który zacznie obowiązywać od dnia 1 stycznia 2014 r.
22.
Komisja wskazała możliwe opcje takiego środka własnego opartego na opodatkowaniu w swoim sprawozdaniu na temat systemu środków własnych [19].
Komentowanie możliwych opcji na tym etapie nie należy do Trybunału.
Jednakże Trybunał chciałby podkreślić, że powody któregokolwiek wyboru powinny zostać jasno przedstawione oraz że wybrany system powinien spełniać kryteria wyszczególnione przez Radę Europejską (tj. powinien on być sprawiedliwy, przejrzysty, oszczędny i prosty) oraz powinien zapewniać gwarancje i procedury, tak aby był rzetelny i łatwy do skontrolowania.
V. SZCZEGÓŁOWE UWAGI DOTYCZĄCE PROJEKTU DECYZJI RADY
Artykuł 2 ust. 7
7.
Do celów stosowania niniejszej decyzji, DNB za dany rok obliczany jest według cen rynkowych, jak przewidziała Komisja w zastosowaniu ESA 95 zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2223/96.
Jeżeli modyfikacje ESA 95 spowodują znaczące zmiany w DNB, jak przewidziała Komisja, Rada, działając jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, podejmie decyzję, czy te zmiany znajdą zastosowanie do celów niniejszej Decyzji.
23.
Zgodnie z projektem, DNB za dany rok jest obliczany według cen rynkowych, jak przewidziała Komisja w zastosowaniu ESA 95.
Projekt stanowi jednak także, że modyfikacje ESA 95, które skutkują znacznymi zmianami w DNB, jak przewidziała Komisja, mają zastosowanie jedynie do celów obliczania środków własnych, jeżeli Rada tak zdecyduje.
Trybunał rozumie powody umieszczenia takiej klauzuli, jednak wskazuje, że procedura taka może prowadzić do sytuacji, w której dane w zakresie DNB wykorzystane do celów środków własnych nie będą odpowiadały publikowanym danym krajowym, co zmniejsza przejrzystość.
Artykuł 4 ust. 1
1.
Jakiemukolwiek Państwu Członkowskiemu doznającemu negatywnej nierównowagi budżetowej przekraczającej próg równoważny pewnej wartości procentowej jego DNB przyznana zostanie korekta.
Całkowita suma korekt w danym roku nie przekroczy maksymalnej dostępnej wielkości zwrotu wyrażonej w euro.
Zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 279 ust. 2 Traktatu WE, Rada określi zasady obliczania korekt i ich finansowania, zwłaszcza progu i maksymalnej dostępnej wielkości zwrotu.
Korekta ta zostanie ustalona poprzez:
a) obliczenie dla każdego Państwa Członkowskiego nierównowagi budżetowej jako różnicy w roku budżetowym pomiędzy:
- procentowym udziałem Państwa Członkowskiego w sumie całkowitych płatności do środków własnych w oparciu o VAT i DNB, a
- procentowym udziałem tego Państwa Członkowskiego w całkowitych przypisanych wydatkach;
b) pomnożenie tak obliczonej różnicy przez sumę przeznaczonych wydatków;
c) odjęcie od wyniku pod lit. b) wartości DNB tego Państwa Członkowskiego pomnożonego przez próg;
d) jeżeli wynik uzyskany pod lit. c) będzie pozytywny, pomnożenie tego wyniku przez stopę zwrotu, ustaloną maksymalnie na 0,66 i, jeśli to konieczne, obniżoną proporcjonalnie w celu odzwierciedlenia maksymalnej dostępnej wielkości zwrotu.
24.
Tekst powinien jasno wskazywać, że koncepcja całkowitych przypisanych wydatków do wykorzystania jest ustanowiona w rozporządzeniu Rady w sprawie wdrożenia środków w zakresie korekty nierównowag budżetowych.
Artykuł 8 ust. 2
2. Bez uszczerbku dla audytu rachunków i dla skontrolowania, czy są one legalne i prawidłowe, jak ustanowiono w art. 248 Traktatu WE i w art. 160C Traktatu Euratom – takie audyty i kontrole dotyczą głównie rzetelności i skuteczności krajowych systemów i procedur określania podstawy dla środków własnych liczonych od wysokości VAT i DNB – oraz bez wpływu na zastosowanie rozwiązań w zakresie inspekcji przewidzianych w art. 279 ust. 1 lit. b) Traktatu WE i w art. 183 lit. c) Traktatu Euratom, Rada, działając jednomyślnie na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, przyjmie przepisy niezbędne do zastosowania niniejszej decyzji i umożliwienia inspekcji poboru oraz udostępniania Komisji i wpłacania przychodów, określonych w art. 2 i 5.
25.
Trybunał podtrzymuje swoje stanowisko [20], że art. 8 ust. 2 projektu decyzji, w zakresie, w jakim interpretuje przedmiot sprawdzenia i kontroli Trybunału, jest równoznaczny ze zmianą postanowienia Traktatu poza procedurą ustanowioną do tego celu.
Stwierdzenie, że "takie audyty i kontrole dotyczą głównie rzetelności i skuteczności krajowych systemów i procedur określania podstawy dla środków własnych liczonych od wysokości VAT i DNB" powinno zostać usunięte.
Trybunał uważa, że w żadnym przypadku taki przepis nie może skutkować ograniczeniem uprawnień Trybunału w zakresie kontroli wynikających z Traktatu.
26.
Trybunał uważa, że wszystkie przepisy konieczne do stosowania tej decyzji mogą zostać przyjęte na mocy art. 279 Traktatu WE i art. 183 Traktatu Euratom i niepotrzebna jest szczególna procedura dla przyjęcia przepisów niezbędnych do stosowania tej decyzji i umożliwienia inspekcji poboru, udostępnienia Komisji oraz wpłacania przychodów.
VI.
SZCZEGÓŁOWE UWAGI DOTYCZĄCE PROJEKTU ROZPORZĄDZENIA RADY W SPRAWIE ŚRODKÓW WDRAŻANIA W ZAKRESIE KOREKTY NIERÓWNOWAGI BUDŻETOWEJ
Artykuł 1 ust. 1 lit. a)
1.
Obliczenie kwoty korekty na podstawie nierównowagi budżetowej Państw Członkowskich w roku t zgodnie z art. 4 decyzji Rady z (…) będzie miało miejsce poprzez:
a) obliczenie dla każdego Państwa Członkowskiego nierównowagi budżetowej jako różnicy pomiędzy:
- udziałem procentowym tego Państwa Członkowskiego w sumie całkowitych płatności do środków własnych liczonych od wysokości VAT i DNB odnoszących się do roku t, a
- procentowym udziałem tego Państwa Członkowskiego w całkowitych przypisanych wydatkach.
27.
Sformułowanie "odnoszących się do roku t" powinno zostać dodane do drugiego tiret w celu spójności z tiret pierwsze.
Artykuł 2 ust. 2
2.
Maksymalna dostępna wysokość zwrotu (MARV), o której mowa w art. 1, będzie równa 7,5 miliarda euro.
28.
System z maksymalną dostępną wysokością zwrotu (MARV), wyszczególnioną jako uznaniowa stała kwota w wysokości 7,5 mld euro nie przyniesie konsekwentnych wyników w dłuższym przedziale czasowym, gdyż każda zmiana DNB będzie miała wpływ na odnośną wielkość korekt.
Zachowanie "prawdziwej wartości" wymagałoby kolejnej zgody Rady i negocjacji.
Jeżeli istnieje potrzeba MARV, powinna ona zostać wyrażona jako wartość procentowa DNB.
Artykuł 4
1.
Pojęcie wydatków stosowane przy obliczaniu korekt odpowiadać będzie rzeczywistym płatnościom (zrealizowanie przyznanych środków na płatności) dokonanym w danym roku (roku t) w ramach środków przyznanych na ten rok jak również płatnościom z tytułu przeniesienia niewykorzystanych przyznanych środków na płatności na rok następny (z roku t na rok t+1).
Uwzględniane będą tylko wykorzystane środki przyznane na płatności, tzn. kwota faktycznie dokonanych płatności.
2.
Przyznawanie wydatków poszczególnym Państwom Członkowskim regulowane będzie według następujących zasad:
Ogólnie, płatności będą przyznane Państwu Członkowskiemu, na terenie którego zamieszkuje główny odbiorca.
Niemniej jednak, w przypadkach gdy Komisja jest świadoma, że dany odbiorca działa jako pośrednik, kiedykolwiek to będzie możliwe, płatności zostaną przydzielone temu Państwu Członkowskiemu (Państwom Członkowskim), w którym (których) zamieszkuje (zamieszkują) ostateczny beneficjent (beneficjenci), zgodnie z ich udziałami w tych płatnościach.
Całkowite przyznane wydatki zostaną oparte na całkowitych wydatkach budżetu ogólnego Unii Europejskiej, z wyłączeniem następujących dwóch głównych kategorii wydatków:
- wydatki na politykę zewnętrzną, łącznie z wydatkami przedakcesyjnymi lub związanymi z rozszerzeniem w państwach niebędących członkami UE, a także innymi wydatkami na rzecz beneficjentów spoza Unii Europejskiej, takimi jak wydatki na współpracę na rzecz rozwoju, wydatki na badania poniesione poza UE, wydatki administracyjne wypłacone beneficjentom spoza UE itd.,
- wydatki, których nie można przydzielić lub zidentyfikować z uwagi na ich charakter lub inne trudności, takie jak wydatki na reprezentację, delegacje oraz spotkania formalne i inne, a także płatności związane z transgranicznymi inicjatywami Wspólnoty, promocją współpracy pomiędzy regionami i innymi działaniami transgranicznymi.
29.
Tradycyjne środki własne stanowią dochód w ramach budżetu UE, a koszty poboru powinny być traktowane jako wydatki ponoszone przez Państwa Członkowskie i ujęte w przypisanych wydatkach w uogólnionym mechanizmie korekty (patrz także: pkt 8).
30.
Odniesienie do "płatności" w art. 4 ust. 2 powinno zostać zastąpione "wydatkami".
31.
Definicja wydatków do wyłączenia z sumy przyznanych wydatków, jak sformułowano w art. 4 ust. 2 tiret pierwsze i drugie, jest w formie negatywnej, ale niewyczerpującej listy uwzględniającej z roku na rok różnice w składzie kwoty przyznanych wydatków.
Aby zapewnić, że kwota przyznanych wydatków jest obliczana corocznie w sposób spójny i przejrzysty, Trybunał proponuje dodanie do tego artykułu przepisu mówiącego, że Komisja powinna co roku przedstawiać sprawozdanie z przyznania wydatków, uwzględniając także wydatki, które nie mogą być przyznane danemu Państwu Członkowskiemu.
Artykuł 5
1.
Kwota korekt będzie ujęta w budżecie dwuetapowo:
a) wynik pierwszej tymczasowej kalkulacji kwoty korekt za rok t zostanie wprowadzony do wstępnego projektu budżetu na rok t+1.
Kalkulacja zostanie dokonana na podstawie najbardziej aktualnych dostępnych danych odnoszących się zarówno do dochodów, jak i wydatków;
b) wynik ostatecznej kalkulacji kwoty korekt za rok t zostanie zapisany w budżecie korygującym na rok t+3.
Kalkulacja dokonana zostanie w oparciu o dane o podstawach VAT, DNB oraz przyznane wydatki odnośnie do roku t znane na dzień 31 grudnia roku t+2, które, tam gdzie znajduje to zastosowanie, zostaną przeliczone na euro według średniego rocznego kursu wymiany w roku t.
W celu obliczenia udziału każdego Państwa Członkowskiego w sumie całkowitych płatności do środków własnych liczonych od wysokości VAT i DNB, budżet na rok t zostanie ponownie przeliczony na podstawie wyniku środków na płatności za rok t, pomniejszonego o inne dochody związane z rokiem t (wyłączając saldo poprzedniego wykonania lub inne salda lub poprawki sald odnoszące się do roku poprzedniego) i faktyczną kwotę tradycyjnych środków własnych udostępnionych w roku t.
Pozostała kwota zostanie sfinansowana środkami własnymi liczonymi od wysokości VAT do wielkości jednolitej stawki poboru VAT oraz środkami liczonymi od wysokości DNB do wielkości pozostałej kwoty niezbędnej do zbilansowania budżetu.
2.
Finansowanie korekt, o których mowa w powyższym ust. 1 lit. a), obliczone zostanie na podstawie najnowszych danych o DNB Państw Członkowskich za rok t dostępnych podczas sporządzania wstępnego projektu budżetu.
3.
Kalkulacja końcowa zostanie także dokonana w odniesieniu do finansowania korekt za rok t, o których mowa w powyższym ust. 1 lit. b).
Kalkulacja zostanie dokonana na podstawie DNB Państw Członkowskich w roku t określonego na dzień 31 grudnia roku t+2 i przeliczonego, w stosownych przypadkach, na euro według rocznego średniego kursu wymiany w roku t.
Ostateczne dane finansowe zostaną odniesione do płatności związanych z korektami za rok t wprowadzonymi już do budżetu na rok t+1.
Salda odnośnie do danego Państwa Członkowskiego zostaną wprowadzone do odpowiednich rozdziałów budżetowych budżetu korygującego, o którym mowa w ust. 1 lit. b), i przeliczone na walutę krajową według średniego rocznego kursu wymiany za rok t.
32.
Na podstawie art. 5 projektu, zarówno ostateczne obliczenie kwoty korekty, jak i jej finansowanie przez Państwa Członkowskie za rok t, oparte są na danych na temat podstaw naliczania VAT i DNB na grudzień roku t+2.
Trybunał uważa, że należałoby raczej korzystać z danych dotyczących VAT i DNB za rok t+4, gdyż są one ostateczne [21].
Niniejsza Opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 12 maja 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42.
[2] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[3] COM(2004) 501 wersja ostateczna z 14 lipca 2004 r.
[4] Patrz: Biuletyn WE 6-1984.
[5] Patrz: Biuletyn UE 3-1999.
[6] Patrz: sprawozdanie Komisji: "Finansowanie Unii Europejskiej – sprawozdanie Komisji w sprawie funkcjonowania systemu środków własnych", COM(2004) 505 wersja ostateczna z 14 lipca 2004 r., tom I, str. 13.
[7] Patrz: COM(2004) 505 wersja ostateczna z 14 lipca 2004, tom I, str. 10–12.
[8] Wszystkie dane za 2003 r.
W zakresie danych bardziej szczegółowych patrz: wykres V sprawozdania rocznego Trybunału za rok obrachunkowy 2003 (Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str.
XVI).
[9] Patrz: pkt 11–15 opinii nr 8/99 (Dz.U. C 310 z 28.10.1999, str. 1).
[10] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 6/98, pkt 5.5. (Dz.U. C 241 z 31.7.1998, str. 58).
[11] Patrz: sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2001, ust. 1.50.–1.55.
(Dz.U. C 295 z 28.11.2002, str. 1).
[12] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 6/98, pkt 4.1–4.2 (Dz.U. C 241 z 31.7.1998, str. 58).
[13] Patrz: np. sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2003, pkt 3.61 i sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2002, pkt 3.44–3.46.
(Dz.U. C 286 z 28.11.2003, str. 1).
[14] Patrz: sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2003, pkt. 3.48.
[15] Patrz: opinia nr 7/2003, pkt 3 (Dz.U. C 318 z 30.12.2003, str. 1).
[16] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 6/98, pkt 3.25–3.26. (Dz.U. C 241 z 31.7.1998, str. 58).
[17] Stawka zamrożona jest kwotą środka w oparciu o VAT konieczną do sfinansowania korekty Zjednoczonego Królestwa wyrażoną jako procent podstawy VAT.
[18] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 6/98, pkt 3.29–3.33.
[19] "Finansowanie Unii Europejskiej", COM(2004) 505 wersja ostateczna z 14 lipca 2004 r.
[20] Patrz: opinia nr 8/99, pkt 34.
[21] Pod warunkiem że nie przedstawiono żadnego zastrzeżenia.
--------------------------------------------------
Opinia nr 6/2005
w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 i rozporządzenie (Euratom) nr 1074/1999 dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi oraz art. 279 ust. 2 Traktatu WE)
(2005/C 202/02)
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 280,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 160c,
uwzględniając projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 i rozporządzenie (Euratom) nr 1074/1999,
uwzględniając wniosek o opinię skierowany przez Radę do Trybunału Obrachunkowego dnia 8 marca 2004 r.,
PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ OPINIĘ:
Kontekst projektu
1.
Projekt opiera się na sprawozdaniu okresowym przedłożonym przez Komisję w kwietniu 2003 r. na mocy art. 15 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego dochodzeń prowadzonych przez OLAF [1].
Projekt ten jest również kontynuacją oświadczenia, które Przewodniczący Komisji złożył przed Komisją Kontroli Budżetowej w dniu 18 listopada 2003 r. podczas prezentacji programu legislacyjnego i programu prac Komisji na rok 2004.
Celem projektu Komisji jest wzmocnienie skuteczności operacyjnej OLAF-u poprzez umożliwienie Urzędowi skoncentrowania się na jego priorytetach i przyspieszenie dochodzeń dzięki wyjaśnieniu niektórych procedur.
Jednakże oświadczenie Przewodniczącego sięgało dalej niż projekt złożony przez Komisję, gdyż poza uregulowaniem procedur dochodzeniowych zakładało reorganizację samego Urzędu.
2.
Przewodniczący Komisji stwierdził, że ponowne skoncentrowanie działań OLAF-u na funkcji dochodzeniowej oznacza, że niektóre zadania horyzontalne, niezwiązane z dochodzeniami, mogą z pożytkiem zostać włączone w zakres działań innych departamentów Komisji oraz że zarządzanie OLAF-em musi zostać ponownie przeanalizowane [2].
Przewodniczący zaproponował także "zwiększenie skuteczności OLAF-u — wobec coraz większej ilości powierzanych mu zadań w rozszerzonej Unii — poprzez zwiększenie zatrudnienia, ponowne skoncentrowanie swoich działań na funkcji dochodzeniowej i dostosowanie rozporządzenia…".
Z propozycji wystosowanych przez Przewodniczącego Komisji jedynie ostatnia (dostosowanie rozporządzenia) jest uwzględniona w projekcie zmiany rozporządzenia nr 1073/1999.
Wprowadzenie zmian w faktycznych zadaniach Urzędu wymagałoby zmiany decyzji Komisji z dnia 28 kwietnia 1999 r. ustanawiającej Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych [3].
3.
Zgodnie z preambułą celem projektu jest zmiana rozporządzenia w pięciu głównych kwestiach, bez podważania w jakikolwiek sposób uprawnień i zadań Państw Członkowskich oraz w poszanowaniu zasad pomocniczości i proporcjonalności.
Kwestie te są następujące:
a) w zakresie spraw, które mają być aktywnie prowadzone, Urząd powinien mieć swobodę decydowania, w oparciu o własne priorytety, o rozpoczęciu lub nie dochodzenia (uznanie zasady swobody decyzji w sprawie wszczynania dochodzeń);
b) w zakresie dochodzeń wewnętrznych (dochodzenia administracyjne w instytucjach, organach, urzędach i agencjach) Urząd powinien poinformować dane instytucje lub organy o prowadzonych w nich dochodzeniach lub o środkach administracyjnych podjętych w celu ochrony interesów Unii;
c) w odniesieniu do dochodzeń wewnętrznych i przypadków nadużyć finansowych związanych z umowami finansowanymi ze środków wspólnotowych (wydatki bezpośrednie podlegają dochodzeniom zewnętrznym), Urząd powinien uzyskać uprawnienia do przeprowadzania inspekcji w lokalach podmiotów gospodarczych w Państwach Członkowskich, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2185/96.
Urząd powinien także mieć swobodny dostęp do informacji będących w posiadaniu instytucji i organów Wspólnoty przy przeprowadzaniu dochodzeń zewnętrznych;
d) dla uzyskania pewności prawnej i bezstronności, gwarancje proceduralne odnoszące się do praw osób powinny zostać objaśnione w kontekście dochodzeń wewnętrznych, jak i zewnętrznych;
e) rola Komitetu Nadzoru powinna zostać rozszerzona o monitorowanie czasu trwania dochodzeń oraz o ochronę osób, zarówno w dochodzeniach wewnętrznych, jak i zewnętrznych.
Dlatego też zaproponowano zwiększenie składu Komitetu o dwóch członków.
Komisja proponuje również, by jeden członek Komitetu był odpowiedzialny za przygotowywanie pracy na temat przestrzegania przez Urząd praw jednostek.
4.
Uwagi zawarte poniżej uwzględniają ustalenia z kontroli przeprowadzonej w Urzędzie, przedstawione w sprawozdaniu specjalnym nr 1/2005 Trybunału Obrachunkowego.
Zastosowanie zasady swobody decyzji w sprawie wszczynania dochodzeń
5.
Zastosowanie zasady swobody decyzji w sprawie wszczynania dochodzeń może być uważane za poprawę skuteczności i Trybunał pochwala tę zmianę.
Jednakże natychmiastowy efekt praktyczny będzie ograniczony.
Jak przedstawiono w sprawozdaniu specjalnym, Urząd nie otrzymuje aż tylu uzasadnionych doniesień, żeby musiał dokonywać wyboru, które dochodzenia należy wszczynać.
6.
Określanie priorytetów i harmonogramu jest ze sobą wzajemnie powiązane.
Doświadczenie pokazało, że wiele wszczętych przez Urząd dochodzeń przekracza rozsądny okres (12–18 miesięcy).
W tej sytuacji należałoby ustalić czas trwania dochodzeń.
Obowiązek informowania
7.
Trybunał popiera propozycję wzmocnienia obowiązku informowania przez Urząd danych instytucji lub organów o wszczęciu dochodzenia.
Skreślenie w obecnym art. 4 ust. 5 prawa do opóźnienia przekazania takiej informacji wprowadza jednak pewną niejednoznaczność.
Brak prawnego uregulowania tej kwestii oznacza, że istnieje możliwość nieujawnienia informacji.
Projekt Komisji powinien zostać zmieniony w celu zapewnienia, by przekazywanie informacji nie było opóźniane bez uzasadnienia, pod pretekstem, że zachowanie tajności jest warunkiem koniecznym dla skuteczności dochodzenia.
Rozszerzone użycie procedur kontroli i inspekcji w rozporządzeniu (Euratom, EC) nr 2185/96 [4]
8.
Rozporządzenie (Euratom, EC) nr 2185/96 stanowi, że "kontrole na miejscu oraz inspekcje są przeprowadzane przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich" w zakresie wsparcia dla rolnictwa, funduszy strukturalnych i środków własnych.
9.
Projekt zakłada, że rozporządzenie to zakresem stosowania obejmie wydatki bezpośrednie (polityki wewnętrzne, pomoc zewnętrzna itp.).
Powinno to wzmocnić arsenał dostępnych dla Urzędu środków interwencyjnych, w szczególności w zakresie współpracy z władzami krajowymi.
Kontrole Trybunału potwierdziły, że istnieją braki w tym zakresie.
Dlatego też w tej kwestii Trybunał pochwala projekt Komisji.
Wzmocnienie gwarancji proceduralnych
10.
Komisja uważa, że podstawowe zasady, którym podlegają dochodzenia, powinny zostać zawarte w rozporządzeniu.
Trybunał popiera tę opinię.
Rola i liczba członków Komitetu Nadzoru
11.
Należy zapewnić zgodność z procedurami prawnymi dotyczącymi dochodzeń.
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 zażalenia w trakcie dochodzenia dotyczące dochodzeń prowadzonych przez śledczych OLAF-u należy składać u dyrektora Urzędu.
Nie jest to rozwiązanie zadowalające, gdyż nie gwarantuje ono składającemu zażalenie obiektywnego rozpatrzenia jego wniosku.
W przypadku gdy osoby objęte dochodzeniem uważały, że ich podstawowe prawa zostały naruszone, zwracały się one do Rzecznika Praw Obywatelskich.
Procedura ta okazała się niezadowalająca, gdyż czasem prowadziła do interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich w toku dochodzeń.
W projekcie Komisji zadanie kontroli postępowania śledczych powierzono Komitetowi Nadzoru.
To rozwiązanie nie jest lepsze, gdyż jest ono sprzeczne z zasadą, że Komitet nie interweniuje w dochodzenia w toku.
12.
Analiza legalności działań dochodzeniowych powinna zostać powierzona organowi bezstronnemu i niezaangażowanemu w prowadzenie dochodzeń z powodu innych aspektów jego uprawnień.
13.
W swoim projekcie Komisja nie rozjaśnia roli Komitetu Nadzoru w kwestii niezgodności pomiędzy zasadą nieinterweniowania w dochodzenia a obowiązkiem uzyskania opinii z Komitetu w trakcie dochodzenia, który zachodzi w przypadku przekroczenia dwunastomiesięcznego okresu lub w przypadku gdy Komitet musi zostać poinformowany przed przekazaniem sprawy organom sądowniczym.
Dlatego też bardziej stanowcze potwierdzenie zasady, że Komitet Nadzoru nie interweniuje w dochodzenia w toku, wydaje się konieczne.
14.
Komisja proponuje zwiększenie składu Komitetu Nadzoru z pięciu do siedmiu członków.
Propozycja ta nie jest oparta na żadnej obiektywnej analizie zadań Komitetu i procedur operacyjnych.
Obowiązki członków są nieregularne i nie umożliwiają im dogłębnego badania dokumentacji.
W celu bardziej efektywnego wykonywania swoich obowiązków byłoby wskazane, aby przynajmniej kilku członków posiadało wcześniejsze doświadczenie w sprawach wspólnotowych, w szczególności w dziedzinie dochodzeń.
15.
Zgodnie z art. 11 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1073/1999, Komitet Nadzoru musi zebrać się co najmniej dziesięć razy w roku.
Jednakże jeżeli Komitet ma skoncentrować się na chronieniu niezależności funkcji dochodzeniowej OLAF-u, nie może on mieć obowiązku spotykania się prawie co miesiąc.
Ponadto analiza roli i procedur operacyjnych Komitetu Nadzoru powinna doprowadzić do redukcji stanowisk w sekretariacie Komitetu.
Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 9 czerwca 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] COM(2003) 154 wersja ostateczna z 2.4.2003 r.
[2] "Zarządzanie" oznacza tutaj nie tylko ustalenia w zakresie zarządzania, ale także ustalenia w zakresie nadzoru (Komitet Nadzoru).
[3] Decyzja 1999/352/WE, EWWiS, Euratom z dnia 28 kwietnia 1999 r.
(Dz.U. L 136 z 31.5.1999).
[4] Dz.U. L 292 z 15.11.1996.
--------------------------------------------------
Opinia nr 7/2005
w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1653/2004 w zakresie stanowiska księgowego agencji wykonawczej
(2005/C 249/02)
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4,
uwzględniając wniosek skierowany przez Dyrektora Generalnego ds. Budżetu [1] w Komisji o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1653/2004 w zakresie stanowiska księgowego agencji wykonawczej,
a także mając na uwadze, co następuje:
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
Trybunał Obrachunkowy nie zgłasza uwag do projektu Komisji.
Trybunał zachęca jednak Komisję, aby rozważyła uwzględnienie w art. 30 rozporządzenia (WE) nr 1653/2004 kwalifikacji wymaganych na stanowisku księgowego, podobnie jak ma to miejsce w art. 55 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego [3].
[3] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 1.
Opinia nr 8/2005
dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przez nadużyciami i wszelkimi innymi działaniami niezgodnymi z prawem
(przedstawiona na mocy art. 280 ust. 4 Traktatu WE)
(2005/C 313/01)
SPIS TREŚCI
1–7 I. Wstęp
8–11 II.
Uwagi ogólne
12–19 III.
Współpraca administracyjna w zakresie tradycyjnych środków własnych i wydatków
20–28 IV.
Współpraca administracyjna w zakresie VAT
29–32 V. Współpraca administracyjna w zakresie zwalczania prania brudnych pieniędzy
33–39 VI.
Wnioski i zalecenia
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 280,
uwzględniając wniosek skierowany przez Radę dnia 12 października 2004 r. o opinię dotyczącą przygotowanego przez Komisję wniosku [1] w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przez nadużyciami finansowymi i wszelkimi innymi działaniami niezgodnymi z prawem,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
I. WSTĘP
1.
Zgodnie z art. 280 Traktatu Państwa Członkowskie koordynują swoje działania w zakresie ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi.
W tym celu nawiązują one, wraz z Komisją, ścisłą i regularną współpracę między właściwymi władzami.
Współpraca administracyjna obejmuje powiadamianie o nieprawidłowościach, dochodzenia administracyjne, kontrole i inspekcje na miejscu, wymianę informacji, wycofywanie nieprzysługujących korzyści i kary administracyjne.
2.
Na podstawie art. 280 oraz innych postanowień Traktatu ustanowiono wspólne przepisy prawne, które należy stosować we wszystkich obszarach.
Jednakże większość wspólnotowych przepisów dotyczących zwalczania nadużyć finansowych składa się z licznych i różnych szczegółowych przepisów odnoszących się do danych polityk wspólnotowych.
3.
Wniosek, którego dotyczy niniejsza opinia, zakłada wzmocnienie roli Komisji jako koordynatora działań Państw Członkowskich w zwalczaniu nadużyć finansowych i innych działań niezgodnych z prawem mających wpływ na interesy finansowe Wspólnoty.
Zgodnie z uzasadnieniem przedłożonym przez Komisję istniejące ramy prawne współpracy administracyjnej są niewystarczające do zapewnienia aktywnej roli Komisji we wspieraniu i koordynowaniu działań Państw Członkowskich.
W szczególności odnosi się to do ponadnarodowych nadużyć finansowych związanych z VAT i praniem brudnych pieniędzy pochodzących z Wspólnoty.
4.
W celu zbierania i wymiany informacji na temat nieprawidłowych transakcji, które mają "szczególne znaczenie na poziomie Wspólnoty", proponuje się stworzenie całościowego systemu współpracy, zarówno wśród władz administracyjnych Państw Członkowskich, jak i między tymi władzami a Komisją (poprzez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF) [2].
5.
"Szczególne znaczenie na poziomie Wspólnoty" jest określone za pomocą dwóch kryteriów:
a) nieprawidłowa transakcja musi mieć konsekwencje dla innych Państw Członkowskich lub powiązania z operacjami w więcej niż jednym Państwie Członkowskim;
oraz
b) ocenia się, że nieprawidłowa transakcja może spowodować szkodę dla interesów finansowych Wspólnoty w kwocie minimum 100000 euro lub spowodować ogólną stratę fiskalną w obszarze VAT w zainteresowanych Państwach Członkowskich przekraczającą kwotę 500000 euro.
6.
Proponowane rozporządzenie będzie miało zastosowanie do wszystkich obszarów dochodów i wydatków Wspólnoty, chyba że inne przepisy wspólnotowe zakładają bardziej szczegółową współpracę lub szerszy dostęp do informacji ze strony Komisji.
7.
Trybunał zbadał wniosek Komisji w kontekście swoich zadań kontrolnych oraz z uwzględnieniem przepisów dotyczących lepszego ustawodawstwa oraz wytycznych dotyczących jakości redakcyjnej legislacji wspólnotowej, określonych wspólnie przez Parlament Europejski, Radę i Komisję [3].
II.
UWAGI OGÓLNE
8.
Parlament Europejski, Rada i Komisja porozumiały się [4] co do uaktualnienia i skrócenia wspólnotowych aktów prawnych oraz znacznego ich uproszczenia.
Pomimo ustanowienia tego celu wniosek Komisji nie niesie żadnych starań, aby uprościć lub zmienić istniejące akty prawne.
Nowe rozporządzenie zostanie dodane do obowiązujących horyzontalnych i sektorowych aktów prawnych w sprawie zwalczania nadużyć finansowych i będzie istniało jednocześnie z nimi.
9.
Komisja sama zobowiązała się [5] do rzetelnego uwzględniania w swoich projektach aktów prawnych konsekwencji finansowych i administracyjnych tych aktów dla Unii oraz w szczególności dla Państw Członkowskich.
We wniosku w sprawie nowego rozporządzenia nie ma jednak żadnej informacji na temat konsekwencji finansowych i administracyjnych dla Państw Członkowskich.
10.
Wniosek wprowadza szerszą definicję pojęcia "nieprawidłowości naruszających interesy finansowe Wspólnoty".
Jego zakres został rozszerzony i obejmuje:
a) naruszenie przepisów dotyczących podatku od wartości dodanej (VAT)
oraz
b) pranie brudnych pieniędzy.
Obszary te nie są objęte ogólną definicją nieprawidłowości ustanowioną w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [6].
Współistnienie różnych definicji pojęcia "nieprawidłowości" w całym prawie dotyczącym zwalczania nadużyć finansowych niesie ryzyko nieprzejrzystości i niepewności prawnej.
11.
Niepewność tę potęguje jeszcze fakt, iż istniejące przepisy Wspólnoty nie zawierają definicji pojęcia "interesów finansowych Wspólnoty" [7].
Nowe rozporządzenie proponowane przez Komisję również nie zawiera takiej definicji.
III.
WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA W OBSZARZE TRADYCYJNYCH ŚRODKÓW WŁASNYCH I WYDATKÓW
12.
Niedawna kontrola Trybunału dotycząca zarządzania Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych [8] potwierdziła, że zachodzi potrzeba skuteczniejszej współpracy z Państwami Członkowskimi, zarówno w odniesieniu do obszarów zarządzanych bezpośrednio, jak i zarządzanych wspólnie z Państwami Członkowskim.
Problemy w istniejącej współpracy są w dużym stopniu związane z niedociągnięciami w skutecznym działaniu, zarówno na poziomie Państwa Członkowskiego, jak i Komisji.
13.
W szczególnym przypadku procedury wzajemnej pomocy w sektorze celnym i rolnym [9] monitorowanie następstw dochodzeń prowadzone przez Urząd nie było systematyczne, Urząd nie określił zasad dotyczących stałego i spójnego monitorowania postępów w ramach procedur wzajemnej pomocy ze strony Państw Członkowskich, a wyniki podejmowanych działań nie są jasne [10].
14.
W sprawozdaniu specjalnym nr 3/2004 dotyczącym odzyskiwania nieprawidłowych płatności w ramach wspólnej polityki rolnej [11] Trybunał uznał, że odnośna baza danych Komisji dotycząca nieprawidłowości zgłaszanych przez Państwa Członkowskie [12] nie może być uznana za wiarygodną, pełną i dokładną.
15.
W przypadku polityk strukturalnych, podczas kontroli stosowania odnośnego rozporządzenia [13] w 2001 r. Trybunał stwierdził [14] niedociągnięcia na każdym poziomie, skutkujące tym, że przekazywane dane na temat nieprawidłowości były niekompletne, nierzetelne, mylące i nieaktualne.
16.
Niedociągnięcia te były spowodowane, między innymi, trudnościami w zdefiniowaniu nieprawidłowości, które należało zgłaszać w sposób jednolity we wszystkich Państwach Członkowskich.
Trybunał stwierdził również, że informacje były często udostępniane jedynie z dużym opóźnieniem i nie były one odpowiednio monitorowane przez Komisję.
17.
Nowe procedury wprowadzone w drodze wniosku stanowią dodatkowe obciążenie zarówno dla władz administracyjnych w Państwach Członkowskich, jak i dla Komisji, gdyż istniejący obowiązek sprawozdawczy obowiązujący na mocy innych przepisów Wspólnoty nie jest ani zniesiony, ani usprawniony.
W praktyce trudno będzie więc skoncentrować działania oraz zasoby i uchronić jednostki Komisji od przeciążenia informacjami i wnioskami odnoszącymi się do przypadków mniej istotnych, co jest jej deklarowanym zamiarem [15].
18.
Ponadto współistnienie zaproponowanych przepisów z istniejącymi szczegółowymi rozporządzeniami sektorowymi zwiększy ryzyko pojawienia się trudności w interpretacji i zharmonizowanym stosowaniu w Państwach Członkowskich.
Zwiększą się także niespójności w zakresie kryteriów, terminów i progów dotyczących sprawozdawczości [16].
19.
Kolejna trudność związana jest z zakresem nowo proponowanych zobowiązań w zakresie sprawozdawczości, który obejmuje także przypadki, w których nieprawidłowość jeszcze nie miała miejsca, ale dostępna jest informacja, że taka nieprawidłowość mogłaby zaistnieć [17].
Należy mieć wątpliwości, czy takie wymaganie jest realistyczne.
IV.
WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA W OBSZARZE PODATKU VAT
20.
W sprawozdaniu rocznym za 2001 r [18]. Trybunał odniósł się do rosnącego problemu nadużyć związanych z "efektem karuzeli" oraz do potrzeby rozwiązania tego problemu w drodze wzmocnionej współpracy administracyjnej w celu ochrony dochodów opartych na VAT [19].
21.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszło w życie rozporządzenie Rady (WE) nr 1798/2003 [20] w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej.
Jego celem jest wzmocnienie współpracy między organami podatkowymi Państw Członkowskich w zwalczaniu nadużyć związanych z VAT.
Rozporządzenie (WE) nr 1798/2003 ostatecznie ustanawia jednolite ramy prawne.
Zanim weszło ono w życie, współistnienie dwóch odrębnych prawnych instrumentów współpracy w zakresie VAT utrudniało skuteczną współpracę między organami podatkowymi.
22.
Według Komisji, Państwa Członkowskie, które już wdrożyły szczególne działania w zakresie wykrywania i kontroli w celu zwalczania nadużyć związanych z efektem karuzeli, odniosły w tej kwestii sukces [21].
23.
Trybunał zauważa, że przepisy proponowanego rozporządzenia są w dużym stopniu podobne lub nawet identyczne z przepisami rozporządzenia (WE) nr 1798/2003, w szczególności w zakresie wymiany informacji i zasad prowadzenia dochodzeń administracyjnych [22].
24.
Wniosek zmienia jednak rolę Komisji (włącznie z OLAF).
Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1798/2003 głównym zadaniem Komisji jest zbadanie i ocena, wspólnie z Państwami Członkowskimi, jak funkcjonuje współpraca administracyjna i jak można poprawić jej skuteczność.
25.
Zgodnie z nowym wnioskiem OLAF będzie systematycznie zaangażowany w koordynowanie indywidualnych operacji zwalczania nadużyć finansowych i może nawet odgrywać w nich główną rolę poprzez centralizację i analizę istotnych informacji oraz poprzez możliwość zwrócenia się do Państw Członkowskich w celu uzgodnienia szczególnego nadzoru lub przeprowadzenia dochodzenia administracyjnego.
26.
Trybunał zwraca uwagę na swoje zalecenie poczynione w sprawozdaniu specjalnym nr 1/2005 [23], zgodnie z którym zadania OLAF powinny skoncentrować się na funkcji dochodzeniowej.
Rola koordynatora działań Państw Członkowskich w zakresie zwalczania transgranicznych nadużyć związanych z VAT, która przypada OLAF zgodnie z wnioskiem w sprawie rozporządzenia, może zmniejszyć możliwości skutecznego wypełniania przez OLAF jego podstawowej funkcji.
27.
Ponadto powstaną trudności natury praktycznej, gdyż wniosek, w przeciwieństwie do rozporządzenia (WE) nr 1798/2003, nie przewiduje bezpośrednich kontaktów z inspektorami podatkowymi lub personelem jednostek zajmujących się zwalczaniem nadużyć finansowych.
Zgodnie z propozycją informacje będą przechodzić jedynie przez odpowiednie centralne biura łącznikowe oraz inne organy zajmujące się dochodzeniami w zakresie podatków.
Wiąże się to z dużym ryzykiem zmniejszenia szybkości i elastyczności działań koordynujących.
28.
Uwagi poczynione w pkt 17–19 niniejszej opinii mają również zastosowanie do współpracy administracyjnej w obszarze VAT.
V. WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA W CELU ZWALCZANIA PRANIA BRUDNYCH PIENIĘDZY
29.
Zgodnie z decyzją Rady 200/642/WSiSW [24] Państwa Członkowskie ustanawiają "jednostki wywiadu finansowego".
Zadaniem jednostek wywiadu finansowego jest zbieranie i analizowanie informacji w celu określenia powiązań między podejrzanymi transakcjami finansowymi a działalnością przestępczą leżącą u podstaw tych transakcji w celu zwalczania prania brudnych pieniędzy.
30.
Komisja proponuje, aby jednostki wywiadu finansowego stanowiły część właściwych władz, od których wymaga się współpracy zgodnie z wnioskiem w sprawie rozporządzenia dotyczącego wzajemnej pomocy administracyjnej w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty.
Komisja będzie tym samym mogła zwrócić się do nich z wnioskiem o pomoc i przekazanie wszystkich informacji potrzebnych do wykrycia i zapobiegania nieprawidłowościom.
31.
Trybunał zwraca uwagę na fakt, że w obecnej postaci w decyzji Rady 2000/642/WSiSW nie przewidziano żadnej roli Komisji w stosunku do jednostek wywiadu finansowego.
Niektóre z przepisów decyzji [25] mogą nawet być interpretowane jako wykluczające jednostki Komisji z dostępu do informacji zbieranych i przekazywanych przez jednostki wywiadu finansowego.
Zgodnie z art. 19 wytycznych dotyczących jakości legislacji wspólnotowej [26] należałoby lepiej wyjaśnić tę sytuację.
32.
Uwagi zawarte w pkt 17 i 19 niniejszej opinii odnoszą się również do współpracy administracyjnej w zwalczaniu prania brudnych pieniędzy.
VI.
WNIOSKI I ZALECENIA
33.
Trybunał zgadza się z analizą Komisji, że istnieje potrzeba bardziej skutecznej współpracy wśród Państw Członkowskich oraz między Państwami Członkowskimi a Komisją w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i innymi działaniami niezgodnymi z prawem.
34.
Istniejące ramy prawne mające na celu zwalczanie nadużyć finansowych i nieprawidłowości są skomplikowane oraz, jak wykazały kontrole Trybunału, trudne do wdrożenia.
Proponowane nowe rozporządzenie powoduje dalszą złożoność, w szczególności w zakresie definicji oraz kryteriów sprawozdawczości.
35.
Ponadto propozycja dodania kolejnego instrumentu prawnego jest sprzeczna z celem uzgodnionym między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją [27], zakładającym uaktualnienie i skrócenie aktów prawnych Wspólnoty, a także znaczne ich uproszczenie.
36.
Trybunał sugeruje, aby Komisja poczyniła starania w celu uproszczenia i konsolidacji wspólnotowych aktów prawnych dotyczących zwalczania nadużyć finansowych w celu uniknięcia powielania, nakładania się czy przyjmowania sprzecznych przepisów.
W ramach takiego przeglądu można zaradzić istniejącym niedociągnięciom we współpracy między Komisją a Państwami Członkowskimi.
37.
Trybunał przypomina swoje zalecenia, aby zadania OLAF skoncentrowały się na jego funkcji dochodzeniowej.
Rozszerzenie zakresu roli OLAF w koordynacji działań w zakresie zwalczania nadużyć finansowych Państw Członkowskich może kolidować z tym celem.
38.
Pojęcie "interesy finansowe Wspólnoty", które jest głównym pojęciem w przypadku wszystkich aktów prawnych dotyczących zwalczania nadużyć finansowych, powinno zostać dokładnie wyjaśnione.
Jednolita definicja "ieprawidłowości" powinna być stosowana we wszystkich aktach prawnych dotyczących zwalczania nadużyć finansowych.
39.
W zakresie współpracy w obszarze podatku od wartości dodanej Trybunał powtarza swoje zalecenie [28], aby Komisja skoncentrowała się na zadaniach w zakresie identyfikowania nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemów krajowych w obszarze zwalczania nadużyć związanych z VAT oraz proponowania odpowiednich działań danym Państwom Członkowskim.
Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 27 października 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] COM(2004) 509 wersja ostateczna z dnia 20 lipca 2004 r.
[2] Zgodnie z art. 2 decyzji Komisji 1999/352/WE, EWWiS, Euratom z dnia 28 kwietnia 1999 r. ustanawiającej Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 20), Urząd ten jest odpowiedzialny za udzielanie wsparcia Komisji we współpracy z Państwami Członkowskimi w dziedzinie zwalczania nadużyć finansowych oraz za wszelkie inne działania operacyjne Komisji związane ze zwalczaniem nadużyć finansowych.
[3] Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie lepszego ustawodawstwa (Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1) oraz porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie wspólnych wytycznych dotyczących jakości legislacji wspólnotowej (Dz.U. C 73 z 17.3.1999, str. 1).
[4] Patrz: art. 35 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 16 grudnia 2003 r.
[5] Patrz: art. 27 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 16 grudnia 2003 r.
[6] Dz.U. L 312 z 23.12.1995, str. 1.
[7] Niektóre wytyczne można znaleźć w wyroku Trybunału Sprawiedliwości.
W Sprawie C-11/00 Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że wyrażenie "interesy finansowe Wspólnoty" w art. 280 TWE nie są ograniczone wyłącznie do budżetu Wspólnoty Europejskiej sensu stricto. (Zb.Orz.
2003, I-7147, pkt 95).
[8] Sprawozdanie specjalne nr 1/2005, streszczenie, pkt VI (Dz.U. C 202 z 18.8.2005, str. 1).
[9] Zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 515/97 z dnia 13 marca 1997 r. w sprawie wzajemnej pomocy między organami administracyjnymi Państw Członkowskich i współpracy między Państwami Członkowskimi a Komisją w celu zapewnienia prawidłowego stosowania przepisów prawa celnego i rolnego (Dz.U. L 82 z 22.3.1997, str. 1).
[10] Patrz: pkt 32 sprawozdania specjalnego nr 1/2005.
[11] Patrz: pkt 16–32 sprawozdania specjalnego nr 3/2004 (Dz.U. C 269 z 4.11.2004, str. 1).
[12] Zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 595/91 z dnia 4 marca 1991 r. dotyczącym nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 283/72 (Dz.U. L 67 z 14.3.1991, str. 11).
[13] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. dotyczące nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nieprawidłowo w związku z finansowaniem polityki strukturalnej i organizacją systemu informacji w tej dziedzinie (Dz.U. L 178 z 12.7.1994, str. 43).
[14] Patrz: sprawozdanie specjalne nr 10/2001 dotyczące kontroli finansowej funduszy strukturalnych, pkt 107–126 (Dz.U. C 314 z 8.11.2001, str. 26).
[15] Patrz: str. 6 uzasadnienia dołączonego do wniosku Komisji.
[16] Na przykład, zgodnie z wnioskiem w sprawie rozporządzenia Państwa Członkowskie muszą dostarczyć, bez uprzedniego żądania, wszelkich istotnych informacji odnośnie do nieprawidłowości, które mogą mieć konsekwencje w innych Państwach Członkowskich oraz w przypadku których potencjalna strata dla interesów finansowych Wspólnoty wynosi minimum 100000 euro.
Nie ustalono żadnych terminów na przekazanie takiej informacji.
Można więc zakładać, że informacja ta musi zostać przekazana w momencie, gdy można ocenić finansowy wpływ danego przypadku.
Zgodnie jednak z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1681/94, każde Państwo Członkowskie ma już obowiązek, niezależnie od kwoty, powiadomić o wszelkich nieprawidłowościach, w przypadku których zachodzi ryzyko, że mogą one w krótkim czasie mieć konsekwencje poza terytorium tego kraju.
[17] Patrz: art. 5 ust. 3 wniosku.
[18] Patrz: pkt 1.45–1.55 sprawozdania specjalnego za rok 2001, Dz.U. C 295 z 28.11.2002, str. 1.
[19] W przypadku VAT nadużycie ma pośredni wpływ na zasoby własne Wspólnoty.
Zdolność Wspólnoty do wypełniania zobowiązań w zakresie wydatków nie zależy od stopnia skuteczności poboru VAT i zapobiegania nadużyciom.
Zasoby własne oparte na dochodzie narodowym brutto (DNB) pokrywają różnicę całości wydatków nieobjętych innymi zasobami.
Konsekwencje nadużyć finansowych związanych z VAT są więc ponoszone nie tylko przez Państwo Członkowskie, w którym nadużycie to miało miejsce, ale przez wszystkie Państwa Członkowskie poprzez zwiększony udział zasobów własnych opartych na DNB.
[20] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1798/2003 z dnia 7 października 2003 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie podatku od wartości dodanej i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 218/92 (Dz.U. L 264 z 15.10.2003, str. 1).
[21] Patrz: sprawozdanie Komisji dotyczące uzgodnień w zakresie współpracy administracyjnej w zwalczaniu nadużyć finansowych związanych z VAT, COM(2004) 260 wersja ostateczna z dnia 16 kwietnia 2004 r., str. 18.
[22] W swoim uzasadnieniu Komisja wyraźnie wskazuje, że korzystała ze standardów opracowanych w rozporządzeniu (WE) nr 1798/2003.
[23] Patrz: pkt XI i 94.
[24] Decyzja Rady 2000/642/WSiSW z dnia 17 października 2000 r. dotycząca uzgodnień w sprawie współpracy pomiędzy jednostkami wywiadu finansowego Państw Członkowskich w odniesieniu do wymiany informacji (Dz.U. L 271 z 24.10.2000, str. 4).
[25] Patrz: na przykład art. 5 ust. 4, który stanowi, że jednostka wywiadu finansowego podejmuje wszelkie niezbędne działania, łącznie ze środkami bezpieczeństwa, w celu zapewnienia, aby informacja przekazana na mocy niniejszej decyzji nie została udostępniona innym organom, agencjom lub jednostkom.
[26] Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie wspólnych wytycznych dotyczących jakości legislacji wspólnotowej.
[27] Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie lepszego ustawodawstwa.
[28] Patrz: pkt 4.1–4.8 sprawozdania specjalnego nr 9/98 dotyczącego ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej w obszarze VAT związanym z handlem wewnątrzwspólnotowym wraz z odpowiedziami Komisji (Dz.U. C 356 z 20.11.1998, str. 1).
--------------------------------------------------
Opinia nr 9/2005
dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2728/94 ustanawiające Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych [COM(2005) 130 wersja ostateczna]
(2005/C 313/02)
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 i 279,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady [COM(2005) 130 wersja ostateczna] zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2728/94 ustanawiające Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych, zmienione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1149/1999 oraz rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2273/2004,
uwzględniając decyzję Rady z dnia 2 czerwca 2005 r. o uzyskaniu opinii Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w kwestii wniosku,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
1.
W większości aspektów Trybunał wyraża pozytywną opinię dotyczącą wniosku.
Trybunał chciałby jednak wypowiedzieć się w odniesieniu do jednego aspektu, tj. kwoty progowej w "mechanizmie zabezpieczającym" (art. 5 ust. 3 projektu rozporządzenia zmieniającego).
2.
Kwota progowa jest ustalana w preliminarzach Komisji, które są oparte na różnych scenariuszach zewnętrznej działalności pożyczkowej Unii; nowy mandat Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w zakresie zewnętrznej działalności pożyczkowej w następnej perspektywie finansowej na lata 2007–2013 nie został jeszcze przyjęty.
W obliczu braku wiarygodnych danych lub prognoz obecne zasady przewidują wyższy wskaźnik rezerw Funduszu, jeżeli jego zasoby spadną poniżej 75 % kwoty docelowej w aktywowania przyznania gwarancji z powodu niewykonania zobowiązań przez beneficjenta.
Zasada ta zostanie zastąpiona poprzez wprowadzenie "mechanizmu zabezpieczającego".
Nowa procedura w zakresie rezerw Funduszu jest oparta na obliczeniach ex post, tak aby rezerwy mogły być tworzone z przesunięciem w czasie.
Trybunał uważa, że Komisja powinna rozważyć ustanowienie mechanizmu ostrzegawczego w celu powiadamiania władz budżetowych, jeżeli aktywa netto funduszu spadną poniżej 75 % kwoty docelowej, z powodu podwyższenia gwarancji i/lub ich aktywowania.
Tym samym władze budżetowe byłyby informowane o niekorzystnym rozwoju wypadków we wczesnym stadium, a nie dopiero wtedy, gdy wymagane jest podjęcie wyjątkowych działań mających na celu uzupełnienie Funduszu (np. kiedy zasoby Funduszu spadną poniżej 50 % kwoty docelowej). Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 10 listopada 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego Hubert Weber
Opinia nr 10/2005
dotycząca projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 13/01)
SPIS TREŚCI
WSTĘP
STABILNOŚĆ I SPÓJNOŚĆ PRZEPISÓW FINANSOWYCH
ZASADY BUDŻETOWE
Zasada jednoroczności
Zasada uniwersalności
Zasada specyfikacji
Zasada przejrzystości
OPRACOWANIE I STRUKTURA BUDŻETU
WYKONANIE BUDŻETU
Metody wykonania budżetu
Rola księgowego: rzetelność rozliczeń
Odpowiedzialność osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe
Współpraca międzyinstytucjonalna
ZAMÓWIENIA PUBLICZNE
Przypadki wykluczenia
Mianowanie ekspertów
Współpraca międzyinstytucjonalna
DOTACJE
Zasada non-profit
Zasada niekumulacji
Udzielanie zamówień
WNIOSKI
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4 oraz art. 279,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 160C ust. 4 oraz art. 183,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], w szczególności jego art. 184, stanowiący, że rozporządzenie będzie poddawane przeglądowi co trzy lata,
uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2],
uwzględniając wniosek Rady o wydanie opinii dotyczącej wspomnianego wniosku, przedstawiony Trybunałowi Obrachunkowemu w dniu 15 lipca 2005 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
Wstęp
1.
Wniosek przedstawiony przez Komisję ma na celu:
- poprawę wydajności i przejrzystości w stosowaniu przepisów,
- uproszczenie przepisów i wymogów mających zastosowanie do umów i dotacji, z zachowaniem proporcjonalności do ponoszonych kosztów i ryzyka,
- wyjaśnienie i usprawnienie zasad obowiązujących dla różnych metod zarządzania.
2.
Ponieważ rozporządzenie finansowe stanowi główny instrument prawny wykonania budżetu, w swoim uzasadnieniu Komisja deklaruje, że jej cele muszą zostać osiągnięte przy jednoczesnym utrzymaniu stabilności przepisów, a w szczególności podstawowych zasad, koncepcji i struktury rozporządzenia finansowego [3].
3.
W tym celu wniosek wprowadza następujące kryteria:
- ograniczenie zmian legislacyjnych do problemów, dla których brak jest jakichkolwiek alternatywnych rozwiązań,
- niewnioskowanie o zmiany, które podważałyby główne elementy reformy Komisji,
- ograniczenie do absolutnego minimum odstępstw od zasad budżetowych,
- uwzględnienie zmian wprowadzonych nowymi rozporządzeniami sektorowymi na okres 2007–2013,
- uzasadnienie zmian legislacyjnych w odniesieniu do:
- zobowiązania Komisji do wykonania budżetu i osiągnięcia celów wyznaczonych w ramach różnych polityk,
- wymogu należytego zarządzania finansami,
- ochrony interesów finansowych UE,
- potrzeby uzyskania pozytywnego poświadczenia wiarygodności w krótkiej perspektywie czasowej.
4.
Trybunał przeanalizował przedłożony przez Komisję projekt rozporządzenia, biorąc pod uwagę zasady, cele i kryteria określone powyżej.
W opinii Trybunału kwestia uzyskania pozytywnego poświadczenia wiarygodności nie stanowi istotnego kryterium dla ukierunkowania zmian przepisów finansowych.
Jednakże poprawa zarządzania finansami we Wspólnocie powinna zostać uznana za kryterium służące do określania, jakie zmiany w rozporządzeniu finansowym są konieczne.
5.
Trybunał uważa, że w wielu obszarach proponowane korekty i zmiany są ważnym krokiem w kierunku osiągnięcia prostoty i elastyczności niezbędnej do skutecznego zarządzania finansami.
Niemniej jednak z przyczyn przedstawionych poniżej zasady i kryteria, które powinny były stanowić podstawę tych zmian, nie zawsze były uwzględniane, a zamierzone cele nie zostały w pełni osiągnięte.
6.
W konsekwencji niektóre z proponowanych przez Komisję zmian są nieuzasadnione i grożą skomplikowaniem zarządzania.
Z drugiej strony, jak wskazano w pkt 21, 26, 29, 30, 32 i 39, proponowane zmiany nie rozwiązują niektórych problemów związanych z zarządzaniem.
Stabilność i spójność przepisów finansowych
7.
Poprzednie rozporządzenie finansowe było wielokrotnie zmieniane, co, jak wskazywał Trybunał w swojej opinii nr 4/97 [4], doprowadziło do jego niespójności.
W szczególności krytyka [5] Trybunału dotyczyła całościowej niespójności tekstu oraz następujących kwestii:
- wprowadzanie zmian fragmentarycznych w celu rozwiązania poszczególnych problemów,
- współistnienie kilku systemów i liczne odstępstwa,
- pewne podstawowe przepisy finansowe zawarte były w rozporządzeniach dotyczących poszczególnych obszarów polityki, działań lub programów, nie były jednak ujęte w rozporządzeniu finansowym, a niekiedy stały z nim w sprzeczności.
W 1998 r. w odpowiedzi na tę opinię oraz na wskazane niespójności Komisja rozpoczęła procedurę weryfikacji, która po rozległych przygotowaniach i dyskusjach międzyinstytucjonalnych doprowadziła w 2002 r. do powstania obecnego rozporządzenia finansowego.
8.
Komisja przyznała, że pewne aspekty (standardy kontroli wewnętrznej, budżetowanie zadaniowe oraz zarządzanie kosztami działań) obecnego rozporządzenia finansowego, stanowiące element procesu reformy zarządzania finansami podjętego przez tę instytucję, nie zostały w pełni wdrożone i że doprowadzenie do ich skutecznego funkcjonowania wymaga dalszych starań [6].
Ponadto pozostałe instytucje dopiero niedawno wprowadziły pewne elementy wspomnianego rozporządzenia.
9.
W tym kontekście dołączone do wniosku uzasadnienie jako zasady, którymi należy się kierować przy weryfikacji, wyznacza zapewnienie stabilności przepisów, a w szczególności zasad budżetowych określonych w art. 2 rozporządzenia finansowego [7].
10.
Poza zmianami redakcyjnymi projekt rozporządzenia zawiera jednak propozycję zmiany 74 artykułów — 40 % liczby obecnych artykułów — co oznacza zmiany w każdym nieomal tytule rozporządzenia.
Wniosek Komisji stanowi zatem znaczącą przebudowę tekstu rozporządzenia finansowego.
11.
Ponadto obecnej propozycji zmiany rozporządzenia finansowego towarzyszą trzy wnioski w sprawie zmiany przepisów wykonawczych do rozporządzenia finansowego, które zostały przedstawione lub ogłoszone w trakcie 2005 r.
12.
Niektóre z zaproponowanych zmian zostały zainicjowane przez departamenty Komisji w celu uproszczenia zarządzania budżetem.
W związku z wprowadzanymi w ramach tych zmian wyjątkami i odstępstwami, w szczególności w obszarze rolnictwa i badań, istnieje zagrożenie komplikacji zarządzania.
Pozostałe propozycje wynikają ze zmian w legislacji sektorowej lub były ujęte w propozycjach legislacyjnych Komisji na okres 2007–2013 (w szczególności dotyczy to wspólnej polityki rolnej (WPR) oraz badań).
13.
W tych okolicznościach Trybunał jest zdania, iż niektóre z zasad i kryteriów wyznaczonych przez Komisję (stabilność zasad, zmiany legislacyjne tylko w sprawach istotnych, gdy nie ma innego rozwiązania, ograniczanie do absolutnego minimum wszelkich odstępstw od zasad budżetowych) nie zostały zachowane, czego konsekwencją jest komplikacja zarządzania finansami przed osiągnięciem zamierzonych wyników zmian wprowadzonych przez obecne rozporządzenie finansowe.
14.
Chociaż weryfikacja rozporządzenia finansowego co trzy lata wynika z postanowień jego art. 184, w celu zapewnienia stabilności przepisów finansowych należy też ograniczać modyfikacje do tych, które są absolutnie niezbędne.
15.
Opinia Trybunału dotyczy głównie tytułów od I do VI przepisów wspólnych, ponieważ proponowane zmiany do tytułu VII "Prezentacja sprawozdań i rachunkowość" części pierwszej rozporządzenia (przepisy wspólne) oraz do części trzeciej (postanowienia przejściowe i końcowe) mają przede wszystkim charakter techniczny i polegają na aktualizacji przepisów w świetle zmian w zakresie rachunkowości, które obowiązują od dnia 1 stycznia 2005 r.
Ponadto proponowane zmiany do części drugiej (postanowienia szczególne) dotyczą w szczególności zasad budżetowych określonych w tytule II przepisów wspólnych.
Zasady budżetowe
16.
Opinie Trybunału nr 4/97 i 2/2001 [8] dotyczące rozporządzenia finansowego zalecały ściślejsze zastosowanie zasad budżetowych i ograniczenie wyjątków do minimum.
Zalecenia te zostały przyjęte przez Komisję jako wytyczne przy obecnej weryfikacji rozporządzenia finansowego.
17.
Zaproponowane zmiany naruszają jednakże zasady:
- jednolitości budżetu (art. 5a: odsetki narosłe z tytułu kwot prefinansowania),
- jednoroczności (art. 149: przenoszenie środków niezróżnicowanych EFGR [9]; art. 160a: ponowne stawianie do dyspozycji środków na badania; art. 12 i 150: zaciąganie z góry zobowiązań na wydatki na pomoc humanitarną oraz EFGR),
- uniwersalności (art. 18: przeznaczanie na określone cele wkładów Państw Członkowskich na rzecz programów pomocy zewnętrznej oraz dochodów ze sprzedaży wyposażenia),
- specyfikacji (art. 23: przesunięcia z tytułu "środki tymczasowe"; przesunięcia środków administracyjnych; procedura powiadamiania; art. 26, 45 i 46: dostosowania związane ze zniesieniem rezerwy związanej z pożyczkami i gwarancjami na pożyczki dla państw trzecich),
- przejrzystości (art. 29: wydłużenie terminu publikacji budżetu).
18.
Choć niektóre zmiany wynikają z uproszczenia zarządzania środkami budżetowymi i wprowadzają uściślenia, które znajdują uzasadnienie w danych okolicznościach (tj. jednolitość budżetu: odsetki narosłe z tytułu kwot prefinansowania; jednoroczność: zaciąganie zobowiązań z góry w celu zaradzenia kryzysom humanitarnym), to jednak konieczność innych wyjątków nie zawsze jest wykazana.
Kwestie te omówione są poniżej.
Zasada jednoroczności
19.
W opinii nr 2/2001 [10] Trybunał wyraził pogląd, że przenoszenie środków w systemie środków zróżnicowanych nie jest pożądane, ponieważ finansowy efekt takiej praktyki jest marginalny, a wprowadza ona niepotrzebne komplikacje w systemach zarządzania.
W wyniku zatwierdzenia instrumentów dyscypliny finansowej dla płatności bezpośrednich w ramach wspólnej polityki rolnej [11] Komisja proponuje, aby możliwość przenoszenia środków objęła również środki niezróżnicowane (art. 149).
Wyjątek ten jest nieuzasadniony, ponieważ kwoty, o których mowa, są niewielkie i dlatego też z łatwością mogłyby zostać wchłonięte do budżetu na kolejny rok budżetowy.
20.
Trybunał wyraził również swój sprzeciw wobec umożliwiania stawiania ponownie do dyspozycji środków umorzonych [12].
Zdaniem Trybunału, taki wyjątek od ogólnej zasady był niepotrzebny, ponieważ całe zapotrzebowanie na środki może zostać zaspokojone nowymi środkami na pokrycie zobowiązań.
Propozycja zmniejsza możliwość ponownego stawiania środków do dyspozycji w przypadku funduszy strukturalnych, otwiera jednak tę możliwość w przypadku badań (art. 160a).
Trybunał uznaje, iż tego rodzaju wyjątki są nieuzasadnione, ponieważ budżety korygujące i mechanizmy zarządcze istniejące już w oparciu o obecne przepisy są narzędziami wystarczającymi do zaspokojenia wszelkich ewentualnych potrzeb.
Zasada uniwersalności
21.
Brak jest propozycji zmian służących rozwiązaniu znanych problemów dotyczącym polityki w zakresie budynków.
Wbrew zasadzie określonej w art. 7 rozporządzenia finansowego, środki na pokrycie zobowiązań na transakcje związane z zakupem lub budową budynków nie pokrywają całego kosztu zaciągniętych zobowiązań prawnych, gdyż środki administracyjne są w myśl art. 179 wspomnianego rozporządzenia środkami niezróżnicowanymi.
Trybunał ponawia zatem swoje zalecenie [13], aby dla tego typu transakcji stosować środki zróżnicowane.
22.
Co do wyjątków od zasady uniwersalności (dochody przeznaczone na określony cel), w opinii nr 2/2001 [14] Trybunał zalecił, aby marginalne przypadki nie były traktowane jako wyjątki i aby podchodzić do nich zgodnie z przepisami ogólnymi.
Zdaniem Trybunału, proponowana zmiana w zakresie przeznaczania na określony cel dochodów pochodzących ze sprzedaży pojazdów, sprzętu, instalacji, materiałów, aparatury naukowej i technicznej (art. 18 ust. 1 lit. ea)) dotyczy przypadku marginalnego i jest nieuzasadniona.
Zasada specyfikacji
23.
Proponowana zmiana art. 23 ust.1 lit. b) znosi wszelkie ograniczenia w przesunięciach środków administracyjnych z jednego tytułu (obszaru polityki) do innego, pod warunkiem że dotyczy wydatków tego samego rodzaju.
Wbrew zasadom reformy Komisji, propozycja ta zrywa związek pomiędzy budżetem zadaniowym a zarządzaniem kosztami działań, redukując tym samym reformę do zwykłej zmiany sposobu prezentacji budżetu.
W rzeczywistości propozycja ta nie uwzględnia faktu, iż z chwilą przyznania przez władzę budżetową środków budżetowych na zarządzanie zadaniami dotyczącymi konkretnych obszarów polityki (tytułów budżetu), środki te powiązane są z konkretnymi celami.
Trybunał zaleca, aby Rada i Parlament rozważyły w kontekście budżetowania zadaniowego oraz zarządzania kosztami działań, czy prawo do podjęcia takiej decyzji powinno nadal przysługiwać władzy budżetowej.
Zasada przejrzystości
24.
Proponowana zmiana art. 29 wydłuża o miesiąc termin publikacji budżetu, w porównaniu do postanowień obecnego rozporządzenia.
Trybunał uważa, że jakiekolwiek wydłużanie terminu publikacji budżetu jest sprzeczne z zasadą przejrzystości i może spowodować dodatkowe trudności w zakresie odpowiedniego zarządzania.
Opracowanie i struktura budżetu
25.
Proponowane zmiany (art. 46) mają na celu odróżnienie informacji stanowiących część budżetu od innych informacji towarzyszących, dołączonych do wstępnego projektu budżetu jako informacje pomocnicze dla władzy budżetowej.
Trybunał pozytywnie ocenia to rozróżnienie, dotyczące w szczególności harmonogramów realizacji dla środków na pokrycie płatności.
Trybunał uważa jednak również, że uwzględniając spodziewany efekt, informacje te powinny być określone w art. 33 rozporządzenia finansowego.
26.
Trybunał uznaje także, że ta część rozporządzenia finansowego mogła zostać uproszczona w bardziej radykalny sposób poprzez:
- wyeliminowanie możliwości rezerw ujemnych, które utrudniają jasną i dokładną prezentację precyzyjnie wyliczonych środków budżetowych i stoją w sprzeczności z zasadą przejrzystości,
- zwiększenie elastyczności w zarządzaniu personelem umożliwiające instytucjom, w granicach środków budżetowych przydzielonych im na koszty personelu, wybór najlepszej struktury personelu oraz zatrudnianie pracowników posiadających umiejętności niezbędne do pełnienia pewnych funkcji,
- zmianę nomenklatury budżetowej polegającą na tym, że najmniejszą jednostką stałby się rozdział, dzięki czemu zwiększono by elastyczność zarządzania i uniknięto ciężaru przesunięć poniżej tego poziomu.
Wykonanie budżetu
27.
Proponowane zmiany do tytułu IV rozporządzenia finansowego mają na celu w szczególności:
- wyjaśnienie i precyzyjniejsze określenie roli i zakresu odpowiedzialności osób zaangażowanych w wykonanie budżetu według różnych metod: zarządzania dzielonego, zdecentralizowanego, wspólnego, scentralizowanego i pośredniego (art. 52 do 57),
- jasne zdefiniowanie zakresu odpowiedzialności urzędników zatwierdzających i księgowych w odniesieniu do informacji księgowych (art. 60 i 61),
- dokładniejsze dostosowanie przepisów dotyczących zakresu odpowiedzialności finansowej osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe, do zasad wynikających z przepisów dotyczących osób zatrudnionych przez Wspólnoty (art. 66),
- zapewnienie lepszej ochrony interesów finansowych Wspólnoty poprzez wzmocnienie przepisów dotyczących windykacji kwot należnych (art. 72 i 73).
Wspomniane uściślenia i zwiększenie precyzyjności przepisów są pozytywnymi krokami w stronę poprawy zarządzania finansami.
Niemniej jednak Trybunał jest zdania, iż kroki te są niewystarczające odnośnie do kwestii opisanych poniżej.
Metody wykonania budżetu
28.
Większość opisu ról i zakresów odpowiedzialności osób zaangażowanych w różne metody wykonania budżetu znajduje się już w obecnym rozporządzeniu finansowym oraz w rozporządzeniach sektorowych; opis ten został skonsolidowany we wniosku Komisji.
Wprawdzie Trybunał z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji zmierzającą do usystematyzowania tych informacji, uważa jednak, że Komisja powinna była wykorzystać tę okazję do wprowadzenia do rozporządzenia finansowego postanowień dotyczących zintegrowanych wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej [15].
Rola księgowego: rzetelność rozliczeń
29.
Trybunał z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji zmierzającą do jaśniejszego określenia ról i zakresów odpowiedzialności poszczególnych osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe, w odniesieniu do sporządzania sprawozdań finansowych poprzez ustanowienie przepisów dotyczących wystawiania poświadczeń przez delegowanych urzędników zatwierdzających oraz księgowych:
- delegowani urzędnicy zatwierdzający składają swoim instytucjom sprawozdanie z wykonania obowiązków w formie rocznego sprawozdania z działalności wraz z informacjami finansowymi i zarządczymi oraz poświadczeniem, że informacje zawarte w sprawozdaniu są prawdziwe i rzetelne [16],
- księgowi instytucji oraz, przez analogię, organów Wspólnoty sporządzają sprawozdania finansowe na podstawie informacji dostarczonych i poświadczonych przez urzędników zatwierdzających.
Do końcowych sprawozdań finansowych sporządzonych na mocy art. 129 ust. 2 i 3 dołączane jest poświadczenie księgowego o sporządzeniu sprawozdań zgodnie z tytułem VII rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, przepisami i metodami rachunkowości określonymi w załączniku do sprawozdań finansowych [17],
- księgowy Komisji sporządza ponadto końcowe skonsolidowane sprawozdanie finansowe na podstawie informacji dostarczonych mu przez pozostałe instytucje.
Do końcowego skonsolidowanego sprawozdania finansowego dołączane jest poświadczenie księgowego o sporządzeniu sprawozdań zgodnie z tytułem VII rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, przepisami i metodami rachunkowości określonymi w załączniku do sprawozdań finansowych [18].
30.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 lit. e) obecnego rozporządzenia finansowego księgowy odpowiedzialny jest za sprawdzenie systemów przewidzianych przez urzędnika zatwierdzającego do dostarczenia lub potwierdzenia informacji księgowych.
Aby księgowy mógł poświadczyć, że sprawozdania finansowe dają prawdziwy i rzetelny obraz, jak wymaga tego art. 123 obecnego rozporządzenia finansowego, sprawdzenie takie powinno obejmować skuteczność funkcjonowania systemów w danym okresie, a tym samym wiarygodność przedstawionych danych, a nie jedynie wprowadzenie lub modyfikację takich systemów, jak jest to praktykowane obecnie.
Istnieje ryzyko, że w przypadku sprawozdań finansowych instytucji [19] sporządzanie sprawozdań może ograniczyć się do zwykłej mechanicznej kompilacji, wynikającej z ustalonych w tym celu procedur księgowych, lub w przypadku skonsolidowanego sprawozdania finansowego jego sporządzanie stanie się procesem sumowania, a nie konsolidacji.
Trybunał uważa, że art. 61 ust. 1 lit. e) rozporządzenia finansowego powinien jasno określać, że księgowy ma uprawnienia do sprawdzania skuteczności funkcjonowania takich systemów.
31.
Komisja proponuje (art. 185), aby rola służby kontroli wewnętrznej Komisji była odtąd ograniczona do poświadczania, że funkcja kontroli wewnętrznej agencji działa zgodnie z międzynarodowymi standardami kontroli.
Zważywszy na wymóg konsolidacji sprawozdań finansowych organów wspólnotowych ze sprawozdaniami instytucji, sytuacja taka pociąga za sobą utratę bezpośredniej, niezależnej wiedzy dostępnej obecnie Komisji w zakresie wiarygodności sprawozdań finansowych tych agencji, pomimo faktu, iż uzyskują one dotacje administracyjne z budżetu Komisji, a niekiedy zarządzają znacznymi środkami operacyjnymi.
Odpowiedzialność osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe
32.
Proponowana zmiana art. 66 odsyła kwestię obowiązku zapłaty odszkodowania do regulaminu pracowniczego.
Trybunał wydał już opinię [20], w której stwierdził, że przepisy i mechanizmy zapisane w regulaminie pracowniczym nie regulują odpowiednio kwestii obowiązku zapłaty odszkodowania przez osoby, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe.
W celu zapewnienia skutecznego stosowania przepisów bez nadmiernego obciążania kierownictwa instytucji wspólnotowych regułami proceduralnymi służącymi ochronie osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe, przy powoływaniu się na ich obowiązek zapłaty odszkodowania należy stosować zasadę proporcjonalności.
Należy zatem rozróżnić pomiędzy: celowym/nieuczciwym zachowaniem, poważnym zaniedbaniem, zwykłym zaniedbaniem oraz błędem.
Okoliczności, w których działają osoby, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe — takie jak wielkość środków, którymi dysponują przy wykonywaniu swoich obowiązków — również powinny być uwzględniane.
Współpraca międzyinstytucjonalna
33.
Trybunał nie ma zamiaru kwestionować potrzeby stabilności legislacyjnej koniecznej w przypadku podstawowych zasad i przepisów dotyczących zarządzania budżetem i finansami, niemniej jednak uważa, że więcej korzyści można by uzyskać ze współpracy międzyinstytucjonalnej, aby uniknąć niepotrzebnej biurokracji, w szczególności w odniesieniu do małych instytucji.
Można by zatem powołać wspólny komitet ds. nieprawidłowości, obejmujący swoim działaniem kilka instytucji.
Zamówienia publiczne
34.
Zmiany zaproponowane w dziedzinie zamówień mają na celu między innymi dostosowanie przepisów rozporządzenia finansowego do postanowień dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi [21] (zwanej dalej dyrektywą).
W odniesieniu do kryteriów wykluczenia zmiana ta upraszcza również i łagodzi wymogi obowiązujące oferentów w zakresie dokumentacji (art. 93).
35.
Zmiany mają również na celu:
- zniesienie wymogu, aby każda instytucja prowadziła własną bazę danych oferentów wykluczonych z uczestnictwa w procedurze przetargowej (art. 95), poprzez stworzenie możliwości prowadzenia wspólnej bazy danych przez kilka instytucji,
- rozszerzenie uproszczonej procedury mianowania ekspertów w dziedzinie badań na inne obszary (art. 97),
- jasne określenie przypadków, w których procedury przetargowe mogą zostać zawieszone lub wykonanie umów wstrzymane w sytuacji, gdy dojdzie do nadużycia (art. 103).
36.
Trybunał pozytywnie ocenia modernizację i uproszczenie procedur dotyczących zamówień publicznych, co wyraził już w opinii nr 3/2005 [22], uważa jednak, że uproszczenie takie powinno ściślej odzwierciedlać postanowienia dyrektywy i wykluczać możliwość korzystania przez instytucje zamawiające z nieuzasadnionych uprawnień do podejmowania arbitralnych decyzji.
Przypadki wykluczenia
37.
Dyrektywa rozróżnia kryteria wykluczenia w zależności od ich powagi i pozwala Państwom Członkowskim na zignorowanie najmniej istotnych kryteriów.
W akcie tym mowa jest o potrzebie przepisów w tym zakresie [23].
Trybunał uważa, że określony w art. 93 wymóg przeprowadzenia przez instytucje zamawiające analizy ryzyka jest niewystarczający i zaleca, aby w samym rozporządzeniu finansowym bądź w jego przepisach wykonawczych zawarte zostały dalsze uściślenia.
Mianowanie ekspertów
38.
Propozycja ma na celu rozszerzenie uproszczonej procedury mianowania ekspertów w dziedzinie badań na inne obszary, poprzez zmianę przepisów w sprawie zamówień.
Uproszczona procedura dla obszaru badań [24] dotyczy jednak rekrutacji i mianowania ekspertów.
Procedury te zbliżone są bardziej do przepisów dotyczących zatrudniania innych pracowników Wspólnot niż do przepisów w sprawie zamówień publicznych.
W rzeczywistości, jak napisano w uzasadnieniu dołączonym do projektu rozporządzenia, przyznawanie zamówienia jedynie na podstawie zdolności kandydatów, bez brania pod uwagę ceny (proponowane zmiany do art. 97 ust. 2 rozporządzenia finansowego) odbiega od zasad dyrektywy i samego rozporządzenia finansowego w zakresie zamówień na usługi.
Współpraca międzyinstytucjonalna
39.
Stworzenie wspólnej dla różnych instytucji bazy danych zawierającej przypadki wykluczenia (proponowana zmiana do art. 95 rozporządzenia finansowego) stanowi przykład współpracy międzyinstytucjonalnej.
Przydatne byłoby rozważenie innych możliwości zintensyfikowania takiej współpracy pomiędzy instytucjami i organami wspólnotowymi w celu uniknięcia zbędnego powielania pracy administracyjnej.
Należy rozważyć możliwość wykorzystania umów zawartych przez inne instytucje lub organy, z zachowaniem pewnych warunków i/lub ograniczeń ilościowych, które zapewniają zachowanie zasady konkurencyjności i równych szans.
W przypadku umów obejmujących kilka instytucji rozważyć można również możliwość delegowania pewnych zadań instytucji zamawiającej (otwieranie i ocena ofert przetargowych) innej instytucji lub organowi.
Dotacje
40.
Zmiany zaproponowane do artykułów stanowiących część tego tytułu obejmują:
- rozszerzenie koncepcji dotacji, tak by obejmowała ona również inwestycje kapitałowe/wkłady w kapitał, które pełnią funkcję pomocową, ale stanowią zazwyczaj element aktywów instytucji (art. 108),
- możliwość znacznych wyjątków od zasady non-profit (art. 109),
- możliwość odstępstw od zasady niekumulacji pomocy finansowanej z różnych linii budżetowych, jeśli pozwalają na to akty podstawowe (art. 111),
- uściślenia i wyjaśnienia dotyczące obecnej praktyki,
- uproszczenie w zakresie zarządzania pomocą (kwoty ryczałtowe) (art. 113a) obowiązków beneficjentów oraz procedur zarządczych (sytuacje wykluczenia, ocena wniosków, zastosowanie zasad odnoszących się do zamówień) (art. 114, 116 i 120).
41.
Trybunał z zadowoleniem przyjmuje zaproponowane uściślenia, wyjaśnienia i uproszczenia, uważa jednak, że niektóre z wyjątków i odstępstw od zasady non-profit i zasady niekumulacji, a także wyjątków i odstępstw w kontekście zamówień są nieuzasadnione, ponieważ:
a) mogą one zwiększać ryzyko i komplikować zarządzanie;
b) w niektórych przypadkach weryfikacja może okazać się problematyczna;
c) można było znaleźć prostsze rozwiązania.
Zasada non-profit
42.
Obecne przepisy wykonawcze określają już pewne wyjątki od zasady non-profit. Zostały one zawarte w proponowanych zmianach do art. 109 i 113a:
- stypendia wypłacane osobom fizycznym,
- nagrody przyznawane w ramach konkursów,
- działania mające na celu wzmocnienie potencjału finansowego beneficjentów,
- zwrot określonej części, stawki ryczałtowe i płatności ryczałtowe.
43.
We wcześniejszej opinii [25] Trybunał wskazał już na trudności wiążące się ze sprawdzaniem przestrzegania zasady non-profit w przypadkach, w których organizacje uzyskują dotacje z wielu źródeł.
44.
Ponadto, zgodnie z proponowaną zmianą do art. 109, zasada non-profit miałaby być stosowana na poziomie zadania, a nie na poziomie indywidualnego beneficjenta.
Trybunał jest zdania, iż taka zmiana otwarłaby możliwość nadużyć w przypadku zadań, w których uczestniczy wielu partnerów.
W konsekwencji w przyszłości dopuszczalna byłaby sytuacja, w której dotacje na zadania realizowane przez wielu partnerów generowałyby zyski dla niektórych beneficjentów.
45.
Co więcej, proponowane zmiany zawierają jedynie część ścisłych warunków określonych w obecnych przepisach wykonawczych w celu obwarowania pewnych wyjątków:
- przepis wykluczający przyznanie dotacji z nadwyżki dochodu członkom organizacji beneficjenta, która prowadziłaby do ich osobistego wzbogacenia się,
- ograniczenie w przypadku kwot ryczałtowych do wkładów poniżej 5000 euro,
gdyż Komisja zamierza przedstawić więcej szczegółów w przepisach wykonawczych.
Zasada niekumulacji
46.
Komisja uzasadnia możliwość uzyskania w ramach danego działania kilku dotacji pomocowych z budżetu wspólnotowego (art. 111) sytuacją panującą w obszarze działań strukturalnych i sieci transeuropejskich.
Wyjątek ten podlega przepisowi wykluczającemu podwójne finansowanie tych samych kosztów.
47.
Ostatnie kontrole przeprowadzone przez Trybunał w tym obszarze wykazały jednak istnienie ryzyka pokrycia pomocą ponad 100 % finansowanych kosztów, a także, w dziedzinie badań, ryzyko nieprzestrzegania odpowiedniego progu dla pomocy państwa [26].
Kumulacja pomocy może również skutkować powielaniem pracy administracyjnej, co stoi w sprzeczności z celem uproszczenia zarządzania, w szczególności w sytuacjach, w których występują różnice co do kryteriów kwalifikowalności.
48.
Trybunał uważa, że pożądane byłoby dalsze stosowanie zasady "jedno działanie — jedna forma pomocy wspólnotowej":
- poprzez wprowadzenie przepisów stanowiących, że stawka dotacji może obejmować aspekty różnych obszarów polityki Wspólnoty — pod warunkiem że nie przekracza ona 100 % poniesionych kosztów kwalifikowalnych i/lub progów określonych w ramach uregulowań dotyczących pomocy państwa,
- poprzez poprawę koordynacji interwencji wspólnotowych pomiędzy różnymi departamentami.
Udzielanie zamówień
49.
Trybunał uznaje, że proponowana zmiana do art. 120 ust. 1 jest nieuzasadniona.
W przypadkach gdy w ramach realizacji działania zachodzi konieczność udzielenia przez beneficjenta zamówienia obejmującego finansowanie wspólnotowe, jest rzeczą zwyczajną wymagać, aby została zachowana zgodność z zasadami określonymi w tytule V rozporządzenia finansowego (równe traktowanie wszystkich oferentów, konkurencja i przejrzystość).
Na tej podstawie przepisy wykonawcze powinny określać procedury uproszczone, w zależności od wielkości zamówienia.
Wnioski
50.
Jako że ostatnia reforma zarządzania finansami wprowadzona została zbyt niedawno, aby możliwe było osiągnięcie wszystkich zakładanych przez nią celów, brak jest uzasadnienia dla skali zmian proponowanych przez Komisję.
Skala zmian, jak i treść niektórych poprawek niosą ze sobą ryzyko doprowadzenia do niepotrzebnej komplikacji zarządzania.
51.
Dotyczy to w szczególności nowych wyjątków od zasad budżetowych, wprowadzonych w odpowiedzi na trudności napotykane przez niektóre departamenty Komisji oraz w wyniku zmian w rozporządzeniach sektorowych.
Trybunał uznaje, że większości tych trudności można zaradzić w ramach obecnego rozporządzenia finansowego.
52.
Działania podjęte w celu uproszczenia zarządzania finansami w obszarze zamówień i dotacji, jak również starania na rzecz ochrony interesów finansowych Wspólnot (proponowane zmiany w zakresie windykacji, zawieszania lub realizacji zamówień, sankcji) przyczyniają się do poprawy zarządzania finansami.
53.
Niemniej jednak proponowane zmiany nie przynoszą rozwiązania niektórych problemów związanych z zarządzaniem (elastyczność w zarządzaniu personelem, transakcje związane z zakupem/budową budynków, wyjaśnienie zadań osób, których zakres obowiązków obejmuje sprawy finansowe).
W innych przypadkach proponowane zmiany nie są wystarczająco radykalne, aby mogły rozwiązać problemy, którym próbują one zaradzić (metody wykonania budżetu, rola księgowego).
Ponadto Trybunał uważa, że w większym stopniu należało wykorzystać możliwości współpracy międzyinstytucjonalnej.
Niniejsza opinia została przyjęta przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2005 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Dz.U. L 248 z 16.9.2002 i sprostowanie opublikowane w Dz.U. L 25 z 30.1.2003.
[2] COM(2005) 181 wersja ostateczna z dnia 3 maja 2005 r.
[3] Rozporządzenie finansowe — rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002.
[4] Opinia nr 4/97 dotycząca wniosku w sprawie rozporządzenia Rady (Euratom, EWWiS, WE) zmieniającego rozporządzenie finansowe z dnia 21 grudnia 1977 r. mające zastosowanie do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich (Dz.U. C 57 z 23.2.1998).
[5] Opinia nr 4/97, pkt 3.
[6] Podsumowanie, COM(2005) 256 wersja ostateczna z 15.6.2005.
[7] Punkt 5 preambuły proponowanego rozporządzenia: "Należy wzmocnić zasadę, zgodnie z którą inne akty prawne dotyczące wykonania budżetu muszą być zgodne z rozporządzeniem finansowym".
[8] Opinia nr 4/97, pkt 16 oraz opinia nr 2/2001 w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, pkt 5 (Dz.U. C 162 z 5.6.2001).
[9] Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej.
[10] Punkt 7.
[11] Dz.U. L 270 z 21.10.2003.
[12] Punkt 54.
[13] Opinia nr 4/97, załącznik, pkt 2.18.
[14] Punkt 9.
[15] Opinia nr 2/2004.
[16] Propozycja Komisji w zakresie art. 60 ust. 7.
[17] Propozycja Komisji w odniesieniu do art. 61 ust. 2a.
[18] Propozycja Komisji w odniesieniu do art. 129 ust. 2a.
[19] Sprawozdanie roczne za rok obrachunkowy 2003, pkt 1.26 (Dz.U. C 293 z 30.11.2004).
[20] Opinia nr 4/97, załącznik, pkt 5.20 oraz opinia nr 2/2001, pkt 24.
[21] Dz.U. L 134 z 30.4.2004.
[22] Opinia nr 3/2005 w sprawie projektu rozporządzenia (WE) Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) Rady nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, pkt 7–14 (Dz.U. C 124 z 23.5.2005).
[23] Końcówka art. 45 ust. 2: "Zgodnie z przepisami prawa krajowego oraz uwzględniając przepisy prawa wspólnotowego, Państwa Członkowskie określają warunki wykonania przepisów niniejszego ustępu".
[24] Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 art. 160 oraz rozporządzenie (WE) nr 2321/2002 art. 11 (Dz.U. L 355 z 30.12.2002).
[25] Opinia nr 2/2001, uwagi w pkt 102 ust. 2 (Dz.U. C 162 z 5.6.2001).
[26] Wspólnotowe ramy pomocy państwa na badania i rozwój (Dz.U. C 83 z 11.4.1986), zmienione w 1996 r.
(Dz.U. C 45 z 17.2.1996) oraz w 1998 r.
(Dz.U. C 48 z 13.2.1998).
Ich okres obowiązywania został przedłużony kolejno do dnia 30 czerwca 2002 r. oraz do dnia 31 grudnia 2005 r. komunikatami Komisji, odpowiednio, nr 2001/C 78/15 oraz 2002/C 111/03.
--------------------------------------------------
Opinia nr 11/2005
w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2342/2002 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 13/02)
SPIS TREŚCI
WSTĘP
KONTA ZALICZKOWE
DOTACJE
INNE UWAGI
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 248 ust. 4 oraz art. 279,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 160 C ust. 4 oraz art. 183,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [1], w szczególności jego art. 183,
uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [2], zmienionego ostatnio rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 1261/2005 z dnia 20 lipca 2005 r.
[3],
uwzględniając projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 [4],
uwzględniając wniosek o opinię w sprawie wyżej wymienionego rozporządzenia, skierowany przez Komisję do Trybunału w dniu 12 października 2005 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ OPINIĘ:
Wstęp
1.
Projekt wprowadza techniczne zmiany do zasad wykonania obecnego rozporządzenia finansowego, mające na celu "dalsze uproszczenie procedur administracyjnych dla instytucji, podmiotów gospodarczych i beneficjentów dotacji, szczególnie w kontekście działań zewnętrznych, pozwalając jednocześnie zachować wysoki poziom ochrony interesów finansowych Wspólnot w obliczu powstałych w związku z tym zagrożeń".
Zmiany te w znacznym stopniu odnoszą się do zasad windykacji należności, zamówień publicznych oraz zamówień i dotacji.
Z tego względu nie dotyczą więc one w większości wydatków rolnych oraz działań strukturalnych.
2.
Trybunał zbadał projekt Komisji w oparciu o następujące kryteria:
- czy proponowana zmiana jest zgodna z zasadami należytego zarządzania finansami,
- czy proponowana zmiana stanowi uproszczenie nieumniejszające skuteczności zasad wykonania rozporządzenia ani ochrony interesów finansowych,
- czy proponowane zmiany są ograniczone do niezbędnego minimum, oraz
- czy proponowana zmiana nie wprowadza wyjątków od zasad i standardów określonych w rozporządzeniu finansowym, chyba że wyjątki takie są ustanowione w samym rozporządzeniu finansowym.
3.
Trybunał jest zdania, że w większości przypadków proponowane zmiany spełniają te warunki.
Nie dotyczy to jednak kwestii przedstawionych w poniższych punktach.
Konta zaliczkowe
4.
Artykuł 67 ust. 2 akapit drugi stanowi, że maksymalną kwotę, która może zostać wypłacona przez administratora środków zaliczkowych, należy zwiększyć z 30000 euro do 60000 euro — co znacznie przekracza skumulowany wskaźnik inflacji za okres od zatwierdzenia obecnych zasad wykonania rozporządzenia, podczas gdy art. 63 rozporządzenia finansowego ogranicza płatności z kont zaliczkowych do "niewielkich kwot".
Dotacje
5.
Artykuł 172 ust. 2 projektu Komisji znosi wymóg ograniczenia finansowania w naturze do "właściwie umotywowanych wyjątkowych przypadków".
Praktyka finansowania w naturze niesie ze sobą wysokie ryzyko nieprawidłowości z powodu trudności w określeniu właściwej wyceny oraz sprawdzeniu, czy finansowanie zostało wniesione.
Proponowana zmiana może zachęcić do zwiększonego korzystania z takiego finansowania, co jest sprzeczne z zasadą ochrony interesów finansowych Wspólnot.
6.
Proponowane zmiany do art. 172 ust. 3 umożliwiają urzędnikowi zatwierdzającemu, na podstawie przeprowadzonej przez niego oceny ryzyka, zniesienie wobec beneficjentów obowiązku dostarczenia dowodów na finansowanie w naturze w przypadku dotacji o wartości równej lub mniejszej od 25000 euro.
Uwzględniając ryzyko na tym poziomie oraz łatwość, z jaką takie dowody mogą być zazwyczaj dostarczone, Trybunał jest zdania, że zmiana ta stoi w sprzeczności z zasadą ochrony interesów finansowych Wspólnot.
7.
W zmienionym art. 173 ust. 4 akapit pierwszy progi, poniżej których sprawozdanie z kontroli zewnętrznej nie jest wymagane, zostały zwiększone z 300000 euro do 750000 euro w przypadku działań oraz z 75000 euro do 100000 euro w przypadku dotacji operacyjnych.
Istnieje zatem duża różnica we wzroście tych dwóch kwot, przy czym wzrost pierwszej z nich znacznie przekracza skumulowany wskaźnik inflacji od momentu zatwierdzenia obecnych zasad wykonania rozporządzenia oraz stoi w sprzeczności z zasadą ochrony interesów finansowych Wspólnot.
8.
Zgodnie z proponowaną zmianą do art. 173 ust. 4 akapit szósty "placówki edukacyjne" nie mają już obowiązku przedstawiania sprawozdania z kontroli zewnętrznej poświadczającego ich rozliczenia.
Zgodnie z obecnie obowiązującymi zasadami takie odstępstwo było opcjonalne i oparte na analizie ryzyka związanego z zarządzaniem dokonanej przez urzędnika zatwierdzającego.
9.
Proponowany art. 176 ust. 4 dodaje "placówki edukacyjne" do wykazu (w większości) instytucji publicznych, których zdolności finansowe nie muszą podlegać weryfikacji.
Istnieje jednak wiele placówek edukacyjnych w sektorze prywatnym, tj. prywatne szkoły i uczelnie, które stanowią podobne ryzyko dla interesów finansowych Wspólnot, jak inne organizacje komercyjne.
Ponadto zmiana taka wprowadza nieuzasadnione rozróżnienie między placówkami edukacyjnymi oraz innymi prywatnymi organizacjami, które świadczą usługi sektora publicznego.
Inne uwagi
10.
W wielu przypadkach zmiany przedstawione w obecnej postaci wymagają dodatkowych wyjaśnień:
- treść fragmentu dodanego do art. 7 ust. 1 sugeruje, że kurs wymiany określony w umowach dotyczących zamówień lub umowach w sprawie dotacji powinien być stosowany przez urzędników zatwierdzających w sposób preferencyjny do oficjalnego kursu, podczas gdy akapit trzeci pkt 2.1 uzasadnienia wyjaśnia, że kurs wymiany uzgodniony w umowach dotyczących zamówień lub umowach w sprawie dotacji powinien być stosowany wyłącznie do przeliczeń dokonywanych przez wykonawców i beneficjentów,
- artykuł 21 ust. 2 zostaje zmieniony w celu zapewnienia zgodności z rozporządzeniem finansowym, które stanowi, że programy i działania, które pociągają za sobą istotne wydatki, są przedmiotem oceny przejściowej i/lub oceny ex post, nie definiując jednak, jak rozumieć pojęcie "istotne". Ponadto takie sformułowanie stwarza ryzyko, że polityki o dużym znaczeniu oraz wpływie, niewymagające jednak dużych nakładów budżetowych (np. konkurencja, wspólny rynek), nie będą podlegały ocenie,
- w art. 66 ust. 2 drugie zdanie sugeruje, że administrator środków zaliczkowych zatwierdza wydatki, podczas gdy w rzeczywistości administrator środków zaliczkowych jedynie tymczasowo uznaje i dokonuje płatności,
- artykuł 130 i art. 164 ust. 1b umożliwia, w pewnych okolicznościach, ograniczenie dokumentów poświadczających do "absolutnie niezbędnych", nie określając, co one oznaczają.
Ponadto wymagania nigdy nie powinny być większe niż absolutnie niezbędne,
- zmiany dokonane w art. 86 ust. 1 i art. 106 ust. 5, chociaż są dla Trybunału możliwe do zaakceptowania, nie są spójne z ustalonym przez Komisję celem dotyczącym zniesienia odsetek "w przypadku przeszkód wynikających z prawa obowiązującego w państwach trzecich".
11.
Jak stwierdzono już w opinii nr 3/2005, Trybunał uważa, że:
- prawo obowiązujące w państwach trzecich nie może przeważać nad szczególnymi porozumieniami zawartymi przez umawiające się strony (proponowane zmiany do art. 86 ust. 1 i art. 106 ust. 5),
- należy ustalić ograniczenie czasowe dla oferentów na dostarczenie dowodów w zakresie kryteriów wykluczenia przed podpisaniem umowy (zmiany do art. 134 ust. 2),
- w procesie selekcji powinien zawsze istnieć wymóg dostarczenia minimalnej dokumentacji, aby umożliwić instytucji zamawiającej uzasadnienie wyboru oferenta (zmiany do art. 135 ust. 6).
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 4 lutego 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej dotycząca projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy łącznie z finansowaniem działalności terrorystycznej
(COM (2004) 448 wersja ostateczna)
(CON/2005/2)
(2005/C 40/06)
1.
W dniu 22 października 2004 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii dotyczącej projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy łącznie z finansowaniem działalności terrorystycznej (dalej "projektowana dyrektywa").
2. Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, stanowiącego, iż EBC jest konsultowany w sprawie każdego projektowanego aktu wspólnotowego w dziedzinach podlegających jego kompetencji. Właściwość EBC do wydania opinii wynika także z art. 105 ust. 5 Traktatu, gdyż projektowana dyrektywa odnosi się do jednego z zadań Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), to jest przyczyniania się do należytego wykonywania polityk prowadzonych przez właściwe władze w odniesieniu do nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i do stabilności systemu finansowego. Dodatkowo, właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 105 ust. 2 oraz art. 106 ust. 1 Traktatu oraz art. 16-18 i art. 21-23 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych oraz Europejskiego Banku Centralnego, jako że projektowana dyrektywa zawiera postanowienia, które mają wpływ na niektóre zadania ESBC. Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Niniejsza opinia oparta jest na wersji projektowanej dyrektywy, w odniesieniu do której wnioskowano o konsultację ze strony EBC, to jest wersji z dnia 13 października 2004 r.
EBC odnotowuje, iż wersja ta podlegała dalszemu opracowaniu w okresie Prezydencji Duńskiej — tym niemniej, ze względu na wymogi przejrzystości, EBC powstrzymuje się od komentowania jakichkolwiek późniejszych wersji projektowanej dyrektywy w ramach niniejszej opinii.
4.
Głównym celem projektowanej dyrektywy jest zapewnienie skoordynowanego wprowadzenia oraz stosowania przez Państwa Członkowskie poprawionych Czterdziestu Zaleceń opracowanych przez Grupę Zadaniową do spraw Działań Finansowych przeciwko Praniu Pieniędzy (dalej "FATF", od Financial Action Task Force).
W wyniku rewizji Czterdziestu Zaleceń FATF, zakończonej w czerwcu 2003 r., wprowadzono wzmocnione i bardziej powszechne ramy prawne dla międzynarodowych standardów ochrony integralności systemu finansowego.
W szczególności zakres zastosowania Czterdziestu Zaleceń został rozszerzony tak, aby obok kwestii prania pieniędzy objąć nim również finansowanie działalności terrorystycznej.
W tym kontekście projektowana dyrektywa stworzy w ramach wspólnego rynku wzmocnione i spójne ramy prawne zwalczania prania pieniędzy i finansowania działalności terrorystycznej.
W szczególności proponuje się, miedzy innymi: a) włączyć finansowanie działalności terrorystycznej w zakres pojęcia pranie pieniędzy; b) zmienić definicję "poważnego przestępstwa" w obecnej dyrektywie w sprawie prania pieniędzy [1] (dalej "obecna dyrektywa w sprawie prania pieniędzy"); c) rozszerzyć krąg osób oraz instytucji podlegających obecnej dyrektywie w sprawie prania pieniędzy, tak aby objąć nim, miedzy innymi, podmioty świadczące usługi korporacyjne i trustowe oraz pośredników ubezpieczeniowych (działających w odniesieniu do ubezpieczeń na życie oraz innych ubezpieczeń związanych z inwestowaniem), w obu przypadkach w zakresie, w jakim nie są one objęte przez obecną dyrektywę w sprawie prania pieniędzy; d) poszerzyć zakres zastosowania procedur należytej staranności w stosunkach z klientami oraz obowiązków dokumentacyjnych w odniesieniu do mieszczących się w krajach trzecich spółek zależnych, w których instytucja objęta obecną dyrektywą w sprawie prania pieniędzy dysponuje większościowym pakietem udziałów, jak również mieszczących się w krajach trzecich oddziałów takich instytucji; e) zakazać w sposób wyraźny instytucjom kredytowym i finansowym prowadzenia anonimowych rachunków, anonimowych książeczek wkładów bankowych lub rachunków pod fikcyjnymi nazwiskami lub nazwami; f) zakazać w sposób wyraźny instytucjom kredytowym wchodzenia w stosunki banków korespondentów z bankami fikcyjnymi (shell banks); g) wprowadzić bardziej szczegółowe określenie wymogów zasady "poznaj swojego klienta" w odniesieniu do instytucji i osób podlegających projektowanej dyrektywie, w szczególności w przypadkach podwyższonego ryzyka prania pieniędzy, takich jak transgraniczne stosunki pomiędzy bankami korespondentami; h) umożliwić Państwom Członkowskim stosowanie uproszczonych procedur należytej staranności w stosunkach z klientami w sytuacjach cechujących się niskim ryzykiem prania pieniędzy (Komisja, wspomagana przez Komitet do spraw Zapobiegania Praniu Pieniędzy, jest uprawniona do wydawania aktów wykonawczych określających kryteria pozwalające na odpowiednią kwalifikację przypadków niskiego lub wysokiego ryzyka prania pieniędzy); i) pod pewnymi warunkami, zapewnić dalsze wzajemne uznawanie procedur należytej staranności w stosunkach z klientami, stosowanych przez strony trzecie w innych Państwach Członkowskich; j) wymagać od Państw Członkowskich utworzenia jednostek wywiadu finansowego w celu skutecznego zwalczania zarówno prania pieniędzy, jak i finansowania działalności terrorystycznej; oraz k) wymagać od Państw Członkowskich utworzenia systemu licencjonowania lub rejestrowania kantorów wymiany walut oraz podmiotów świadczących usługi korporacyjne i trustowe.
EBC zauważa także, że projektowana dyrektywa przewiduje, iż w odniesieniu do usług przekazów pieniężnych zastosowanie będą miały szczególne postanowienia odnoszące się do identyfikacji klientów, zawarte w jeszcze nie opublikowanym projekcie Komisji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie towarzyszących przekazom pieniężnym informacji o osobach dokonujących płatności [2].
5.
Jako ogólne zastrzeżenie, EBC pragnie powołać się na zobowiązanie Eurosystemu "uczynienia wszystkiego co w jego mocy dla przyczynienia się do przyjęcia, wprowadzenia oraz wykonywania środków przeciwko używaniu systemu finansowego dla działań terrorystycznych", wyrażone w publicznym oświadczeniu Rady Prezesów EBC z dnia 1 października 2001 r., złożonym wkrótce po atakach terrorystycznych mających miejsce w Stanach Zjednoczonych Ameryki w dniu 11 września 2001 r.
W tym ogólnym kontekście EBC jednoznacznie przyjmuje z zadowoleniem projektowaną dyrektywę, uznając, iż stanowi ona ważny krok w kierunku wzmocnienia wspólnotowych ram prawnych ochrony integralności systemu finansowego, mając przy tym na uwadze wyzwania powstające w związku z rozwojem działalności w zakresie prania pieniędzy oraz finansowania działalności terrorystycznej.
EBC przyjmuje z zadowoleniem projektowaną dyrektywę również ze względu na przewidywane w niej ułatwienia w skoordynowanym wprowadzaniu i stosowaniu Czterdziestu Zaleceń FATF przez Państwa Członkowskie, co przyczyni się do ujednolicenia praktyk w tym zakresie.
Takie skoordynowane stosowanie prawa pomaga także utrzymywać równe warunki konkurencji pomiędzy instytucjami kredytowymi i finansowymi UE.
EBC przyjmuje z zadowoleniem również przepisy art. 37 i 38 projektowanej dyrektywy przewidujące przyjęcie przez Komisję, przy współpracy z wyżej wymienionym Komitetem, aktów wprowadzających mających na celu uwzględnienie rozwoju technicznego w walce z praniem pieniędzy, jak również zapewnienie jednolitego stosowania projektowanej dyrektywy.
Wskazane przepisy powinny zapewnić, aby środki określone projektowaną dyrektywą podlegały odpowiedniej aktualizacji i aby przez to pozostawały skuteczne.
Ponadto przepisy powyższe powinny przyczynić się do harmonizacji stosowania projektowanej dyrektywy przez właściwe władze.
Jak odnotowano w drugim punkcie preambuły projektowanej dyrektywy, podjęcie działania przez Wspólnotę jest w tym zakresie niezbędne "w celu uniknięcia przyjęcia przez Państwa Członkowskie takich środków ochrony swoich systemów finansowych, które mogą kolidować z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego".
6.
EBC odnotowuje, iż zastosowanie przepisów art. 7 i 30 (odnoszących się odpowiednio do wymogów w zakresie należytej staranności w stosunkach z klientami oraz do procedur wewnętrznych) w odniesieniu do instytucji kredytowych i innych instytucji finansowych wpłynie w znaczący sposób na stosowanie wymogów w zakresie nadzoru ostrożnościowego.
Powyższe przepisy pozostają w zgodności z zaleceniami Bazylejskiego Komitetu ds. Nadzoru Bankowego w sprawie "należytej staranności banków w stosunkach z klientami" [3], regulującymi wskazane zagadnienia z perspektywy ograniczenia ponoszonego przez banki ryzyka operacyjnego oraz ryzyka utraty reputacji.
EBC z zadowoleniem przyjmuje takie wzmocnione wymogi zawarte w projektowanej dyrektywie, uznając, że odpowiadają one zalecanym praktykom, uzgodnionym na poziomie międzynarodowym.
EBC odnotowuje ponadto, iż istotną kwestią jest zapewnienie w ramach krajowych implementacji projektowanej dyrektywy zgodności pomiędzy wskazanymi procedurami oraz krajowymi aktami prawnymi implementującymi acquis communautaire w zakresie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i innymi instytucjami finansowymi, w szczególności w zakresie nadzoru nad grupami bankowymi i finansowymi.
W tym celu, zalecane jest jednolite i skoordynowane wprowadzenie przez właściwe władze wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami, co ma szczególne znaczenie w przypadkach, w których nadzór nad stosowaniem wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami powierzony jest władzom innym niż organy nadzoru ostrożnościowego w sektorze bankowym.
Jednolite i skoordynowane działania nadzorcze powinny złagodzić uciążliwości związane ze stosowaniem się do wymogów regulacyjnych w ramach działalności transgranicznej.
W szczególności EBC zauważa, że stosowanie wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami może być również odniesione do kwestii ryzyka operacyjnego, regulowanej w projekcie gruntownej nowelizacji skonsolidowanej dyrektywy bankowej oraz dyrektywy o adekwatności kapitałowej [4].
Odniesienie takie wynika z faktu, iż straty bezpośrednio [5] związane z niewystarczającym stosowaniem należytej staranności w stosunkach z klientami wchodzą w zakres ryzyka operacyjnego — przy czym ryzyko to definiowane jest w art. 4 projektu gruntownie znowelizowanej skonsolidowanej dyrektywy bankowej w taki sposób, aby objąć tym pojęciem również ryzyko strat wynikających z nieodpowiednich lub zawodnych procedur wewnętrznych, personelu oraz systemów.
W związku z powyższym, zarządzanie ryzykiem operacyjnym, zgodnie z wymogami zawartymi w załączniku V, pkt 11 projektu gruntownie znowelizowanej skonsolidowanej dyrektywy bankowej obejmuje również polityki i procedury wymagane zgodnie z art. 7 i 30 projektu dyrektywy.
Jako bardziej ogólny wymóg, art. 22 projektu gruntownie znowelizowanej skonsolidowanej dyrektywy bankowej nakazuje wprowadzenie w odniesieniu do banków wymogu dysponowania procedurami zarządzania wszelkimi znaczącymi (obecnymi lub przyszłymi) czynnikami ryzyka, co obejmuje również ryzyko utraty reputacji wynikające z niewystarczającego stosowania należytej staranności w stosunkach z klientami.
EBC proponuje aby powyższa zbieżność regulacyjna została wyraźnie odnotowana w art. 7 i 30 projektowanej dyrektywy.
Jako wymóg minimalny, proces wprowadzania wskazanych powiązanych przepisów oraz mające następnie miejsce działania nadzorcze odpowiednich władz powinny zostać ujednolicone w celu uniknięcia stwarzania zbędnych uciążliwości dla instytucji podlegających regulacji w tym zakresie.
7.
EBC odnotowuje, że art. 11 ust. 1 projektowanej dyrektywy określa wzmocnione wymogi należytej staranności w stosunkach z klientami w odniesieniu do, między innymi, "transgranicznych stosunków pomiędzy bankami korespondentami obejmujących instytucje kredytowe z innych Państw Członkowskich lub państw trzecich".
Przepis ten ma na celu wprowadzenie Zalecenia 7 zawartego w Czterdziestu Zaleceniach FATF, odnoszącego się do transgranicznych stosunków banków korespondentów.
Jak zauważono w memorandum wyjaśniającym załączonym do projektowanej dyrektywy, transgraniczne stosunki bankowe są obszarem, gdzie ryzyko wystąpienia prania pieniędzy lub finansowania działalności terrorystycznej jest szczególnie wysokie, przez co stosunki takie wymagają wzmożonej uwagi.
8.
EBC odnotowuje także, że wzmocnione wymogi należytej staranności w stosunkach z klientami odnoszące się do transgranicznych stosunków banków korespondentów nie mają zastosowania do stosunków pomiędzy bankami korespondentami będącymi dwoma instytucjami kredytowymi w tym samym Państwie Członkowskim.
Tym niemniej brzmienie art. 11 ust. 1 projektowanej dyrektywy wydaje się nie uwzględniać szczególnego unijnego systemu wzajemnego uznawania określonego w skonsolidowanej dyrektywie bankowej [6].
Jest kwestią dyskusyjną czy stosunki pomiędzy bankami korespondentami będącymi instytucjami kredytowymi w dwóch różnych Państwach Członkowskich powinny być, jak to jest przewidywane w projektowanej dyrektywie, traktowane jako sytuacje wysokiego ryzyka wymagające dokonania oceny, między innymi, "jakości nadzoru" instytucji kredytowej w innym Państwie Członkowskim lub "reputacji" instytucji kredytowej upoważnionej do funkcjonowania przez inne Państwo Członkowskie.
EBC sugeruje w związku z tym, aby projektowana dyrektywa wyłączała instytucje kredytowe z innych Państw Członkowskich z obowiązku podlegania wzmocnionym wymogom należytej staranności w stosunkach z klientami w odniesieniu do transgranicznych stosunków banków korespondentów, przy uwzględnieniu unijnego systemu wzajemnego uznawania.
i) Obowiązki instytucji kredytowych wobec banków centralnych wprowadzane projektowaną dyrektywą
9.
Kwestią o szczególnym znaczeniu dla sektora banków centralnych jest to, czy zgodnie z intencją prawodawcy zawarte w projektowanej dyrektywie wzmocnione wymogi należytej staranności w stosunkach z klientami odnoszące się do transgranicznych stosunków banków korespondentów mają obejmować stosunki banków korespondentów pomiędzy pozaunijnymi (jak również unijnymi) bankami centralnymi oraz unijnymi instytucjami kredytowymi.
Waluta euro jest powszechnie używana jako międzynarodowa waluta rezerwowa, w związku z czym wiele pozaunijnych banków centralnych oraz władz prowadzących politykę pieniężną pozostaje w stosunkach banków korespondentów z instytucjami kredytowymi UE.
W Stanach Zjednoczonych Ameryki przepisy ustawy "USA PATRIOT Act" [7] wymagające stosowania procedur certyfikacyjnych w odniesieniu do rachunków zarządzanych, otwieranych lub prowadzonych w imieniu zagranicznych banków korespondentów, nie odnoszą się do zagranicznych banków centralnych lub władz prowadzących politykę pieniężną funkcjonujących jako banki centralne, ani też do międzynarodowych instytucji finansowych lub regionalnych banków rozwoju utworzonych na podstawie traktatów lub umów międzynarodowych.
Ponieważ stosunki banków korespondentów mające miejsce w odniesieniu do banków centralnych, władz prowadzących politykę pieniężną oraz międzynarodowych instytucji finansowych nie są z reguły powiązane z wysokim ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania działalności terrorystycznej, z wyjątkiem instytucji pochodzących z krajów umieszczonych na sporządzonej przez FATF liście niewspółpracujących krajów i terytoriów, EBC zaleca wprowadzenie podobnego wyłączenia w odniesieniu do wprowadzanych projektowaną dyrektywą wzmocnionych wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami w związku z transgranicznymi stosunkami banków korespondentów.
10.
W podobny sposób EBC odnotowuje, iż zgodnie z art. 23 Statutu, "EBC i krajowe banki centralne mogą nawiązywać stosunki z bankami centralnymi i instytucjami finansowymi innych krajów oraz, w miarę potrzeby, z organizacjami międzynarodowymi … [oraz] przeprowadzać wszystkie typy operacji bankowych z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi".
Sprawą najwyższej wagi jest poufność transakcji bankowych prowadzonych w imieniu takich pozaunijnych, jak również innych unijnych, klientów z kręgu banków centralnych lub organizacji międzynarodowych.
Nie jest jasne czy kontrahenci poszczególnych krajowych banków centralnych (KBC) należących do Eurosystemu — a zatem, przykładowo, instytucje kredytowe — podlegać będą obowiązkowi stosowania wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami, zgodnych z projektowaną dyrektywą, w związku z otrzymywaniem środków lokowanych przez poszczególne KBC w imieniu ich klientów będących bankami centralnymi lub organizacjami międzynarodowymi.
Byłoby zatem przydatne, gdyby projektowana dyrektywa mogła zostać zmieniona w taki sposób, aby wymagać od Państw Członkowskich umożliwienia instytucjom i osobom objętym dyrektywą zaniechania stosowania wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami w odniesieniu do EBC oraz poszczególnych KBC w ramach ESBC, włączając w to przypadki, gdy działają one w imieniu klientów będących osobami trzecimi.
W praktyce banki centralne cechują się bardzo niskim ryzykiem prania pieniędzy, w związku z czym wyraźne odniesienie do banków centralnych wzmocniłoby przejrzystość przepisów prawnych.
ii) Obowiązki banków centralnych wprowadzane projektowaną dyrektywą
11.
Podobnie jak obecna dyrektywa o praniu pieniędzy, projektowana dyrektywa odnosi się do instytucji kredytowych i finansowych (art. 2 ust. 1).
Nie jest jasne czy same banki centralne są objęte zakresem zastosowania projektowanej dyrektywy.
Ze względu na przejrzystość przepisów prawnych EBC przyjąłby z zadowoleniem zmianę art. 2 projektowanej dyrektywy, polegającą na dodaniu oddzielnego ustępu, zgodnie z którym banki centralne dokonają oceny zakresu, w jakim narażone są one na ryzyko wykorzystywania w celach związanych z praniem pieniędzy oraz, w przypadku ustalenia iż znaczące ryzyko prania pieniędzy ma miejsce, podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia, iż ich działalność pozostaje w zgodności z celami projektowanej dyrektywy.
12.
Art. 7 ust. 3 projektowanej dyrektywy przewiduje, że w odniesieniu do usług przekazów pieniężnych zastosowanie będą miały szczególne postanowienia odnoszące się do identyfikacji klientów, zawarte w jeszcze nie opublikowanym projekcie Komisji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie towarzyszących przekazom pieniężnym informacji o osobach dokonujących płatności (dalej "projekt rozporządzenia") [8].
Celem projektu rozporządzenia jest zapewnienie natychmiastowej dostępności podstawowych informacji o osobach dokonujących płatności dla odpowiednich władz, w celu ułatwienia im zwalczania finansowania terroryzmu.
Projekt rozporządzenia ma zastosowanie do przekazów pieniężnych w jakiejkolwiek walucie, które są przesyłane, otrzymywane, bądź też zarówno przesyłane jak i otrzymywane, przez podmioty świadczące usługi płatnicze, mające siedzibę w UE [9].
Projekt rozporządzenia zawiera również wymogi odnoszące się do podmiotów świadczących usługi płatnicze w zakresie przechowywania towarzyszących przekazom pieniężnym informacji o osobach dokonujących płatności [10].
Postanowienia projektowanej dyrektywy dotyczące informacji o osobach dokonujących płatności wydają się nie wykluczać zastosowania innych procedur należytej staranności w stosunkach z klientami w odniesieniu do usług przekazów pieniężnych, w tym danych identyfikujących użytkownika majątku (beneficial owner).
W związku z tym wydaje się, że projektowana dyrektywa ma ogólne zastosowanie do funkcjonowania systemów płatniczych.
W szczególności art. 7 ust. 1 lit. b) projektowanej dyrektywy przewiduje, że identyfikacja użytkownika majątku wchodzi w skład wymogów należytej staranności w stosunkach z klientami, natomiast art. 3 ust. 8 przewiduje, że pojęcie użytkownik majątku oznacza między innymi osobę fizyczną, w której imieniu prowadzona jest transakcja lub działalność.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na szczególne cechy strukturalne systemów płatności.
Podobnie jak w przypadku usług pocztowych, operatorzy systemów płatności odpowiadają wyłącznie za prawidłowe zbieranie, sortowanie, rozliczanie, przekazywanie oraz dostarczanie "kopert", to jest przekazów płatniczych, przy czym z reguły nie mają oni upoważnienia, a nawet technicznej możliwości zapoznawania się z zawartością kopert, bądź też jej sprawdzania.
Sprawdzenie tożsamości nadawcy oraz odbiorcy płatności, w tym ich nazwisk lub nazw oraz adresów może być dokonywane tylko przez podmioty świadczący na ich rzecz usługi finansowe.
Pozostaje to w zgodności z wymogami obecnej dyrektywy o praniu pieniędzy, tak jak została ona wprowadzona do krajowych systemów prawnych Państw Członkowskich.
Należy w związku z tym zauważyć, iż nowoczesne systemy płatności funkcjonują w oparciu o całkowicie zautomatyzowane przetwarzanie informacji, uniemożliwiające dokonywanie w ich ramach jakiejkolwiek formy kontroli rzetelności informacji, przy czym systemy takie zazwyczaj nie pozostają w stosunkach gospodarczych z osobą inicjującą płatność lub będącą ostatecznym odbiorcą płatności.
Operatorzy systemów płatności mogą jedynie dokonywać sprawdzenia faktu przekazania informacji w tym zakresie — nie mogą oni natomiast sprawdzać rzetelności, zupełności, dokładności lub przydatności takich informacji.
EBC stoi w związku z tym na stanowisku, iż operatorzy systemów płatności powinni być zwolnieni z obowiązku stosowania art. 7 ust. 1 lit. b) projektowanej dyrektywy — co nie narusza ciążącego na nich obowiązku zapewnienia, iż zlecenia płatnicze wprowadzane do takich systemów mogą być skutecznie monitorowane w oparciu o odpowiednie dane identyfikujące uczestników systemu.
W niektórych przypadkach, wprowadzono w tym zakresie odpowiednie regulacje wynikające z funkcji nadzorczych banków centralnych.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 4 lutego 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dyrektywa Rady 91/308/EWG z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy (Dz.U. L 166 z 28.6.1991, str. 77). Dyrektywa zmieniona dyrektywą 2001/97/WE (Dz.U. L 344 z 28.12.2001, str. 76).
[2] Akt wdrażający Specjalne Zalecenie VII (o przekazach pieniężnych) zawarte w Specjalnych Zaleceniach FATF w sprawie Finansowania Działalności Terrorystycznej.
[3] Bazylejski Komitet ds. Nadzoru Bankowego, "Należyta staranność banków w stosunkach z klientami", Bank Rozliczeń Międzynarodowych, październik 2001 r.
[4] Projekt Komisji dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady dokonujących gruntownej nowelizacji dyrektywy 2000/12/WE z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz dyrektywy Rady 93/6/EWG z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych i instytucji kredytowych, z 14 lipca 2004 r., COM (2004) 486 wersja ostateczna.
[5] Straty pośrednie wywołane uszczerbkiem w reputacji instytucji nie stanowią części ryzyka operacyjnego.
[6] Dyrektywa 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnosząca się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (Dz.U. L 126 z 26.5.2000, str. 1). Dyrektywa ostatnio zmieniona przez dyrektywę Komisji 2004/69/WE (Dz.U. L 125 z 28.4.2004, str. 44).
[7] Uniting and Strengthening America by Providing Appropriate Tools Required to Intercept and Obstruct Terrorism Act of 2001 (ustawa z 2001 r. w sprawie jednoczenia i wzmocnienia Ameryki poprzez zapewnienie odpowiednich środków niezbędnych dla przeciwdziałania i zapobiegania terroryzmowi).
[8] EBC zakłada, że wskazany przepis zostanie zmieniony w przypadku, gdy Komisja nie opublikuje swojego projektu przed wejściem w życie projektowanej dyrektywy.
[9] Art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 3 i art. 4 projektu rozporządzenia.
[10] Art. 5 projektu rozporządzenia.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z 17 lutego 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej dotycząca projektu dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady dokonujących gruntownej nowelizacji Dyrektywy 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz Dyrektywy Rady 93/6/EWG z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych oraz instytucji kredytowych
(CON/2005/4)
(2005/C 52/10)
1.
W dniu 15 września 2004 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii dotyczącej projektu dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady [1]: pierwsza to dyrektywa (dalej "projektowana dyrektywa bankowa") gruntownie nowelizująca dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącą się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe [2], a druga to dyrektywa (dalej "projektowana dyrektywa o adekwatności kapitałowej") gruntownie nowelizująca dyrektywę Rady 93/6/EWG z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych oraz instytucji kredytowych [3] (zwane dalej łącznie "projektowanymi dyrektywami").
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, stanowiącego, iż konsultacje z EBC przeprowadza się w sprawie każdego projektowanego aktu wspólnotowego w dziedzinach podlegających jego kompetencji.
Projektowane dyrektywy zawierają przepisy, które są istotne dla poprawnego funkcjonowania i stabilności systemu finansowego.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Projektowane dyrektywy są istotnym składnikiem Strategii Rozwoju Rynku Usług Finansowych (Financial Services Action Plan).
Jej celem jest modernizacja istniejących ram adekwatności kapitałowej dla instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych.
Dyrektywy te zapewnią spójne stosowanie na terytorium UE zmienionych ramowych zasad międzynarodowej konwergencji metod pomiaru kapitału oraz standardów kapitałowych w odniesieniu do banków aktywnych międzynarodowo [4] (dalej zalecenia "Bazylea II"), uzgodnionych w czerwcu 2004 r. przez Bazylejski Komitet ds. Nadzoru Bankowego (Basel Committee on Banking Supervision, BCBS) i zatwierdzonych przez prezesów banków centralnych oraz przewodniczących organów nadzoru bankowego państw grupy G-10.
W szczególności, projektowane dyrektywy przewidują bardziej kompleksową i szerzej uwzględniającą ryzyko metodologię, sprzyjającą zwiększeniu efektywności zarządzania ryzykiem przez instytucje finansowe – co przyczyni się do zapewnienia stabilności systemu finansowego, wzmoże zaufanie do instytucji finansowych oraz wzmocni ochronę konsumentów.
4.
W swoich poprzednich uwagach [5] EBC wyrażał jednoznaczne poparcie dla prac, prowadzonych w ciągu ostatnich lat przez BCBS oraz Komisję Europejską, mających na celu opracowanie znowelizowanego zbioru zasad dotyczących adekwatności kapitałowej instytucji finansowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych.
EBC przyjmuje z zadowoleniem ostateczne uzgodnienie przez BCBS zaleceń "Bazylea II".
EBC przyjmuje też z zadowoleniem okoliczność, iż wkrótce potem Komisja przyjęła projekty legislacyjne, które zapewnią spójne i terminowe wprowadzenie zaleceń "Bazylea II" przez aktywne międzynarodowo banki i przedsiębiorstwa inwestycyjne działające w UE, jak również rozszerzą zakres zastosowania metodologii wprowadzanej zaleceniami "Bazylea II" na inne instytucje finansowe UE, z uwzględnieniem ich szczególnych cech.
5.
EBC jest przekonany, że projektowane dyrektywy, po ich odpowiedniej implementacji przez Państwa Członkowskie, istotnie wzmocnią poprawność funkcjonowania i stabilność systemu bankowego UE poprzez wprowadzenie bardziej rozbudowanych, uwzględniających ryzyko standardów kapitałowych.
EBC podkreśla zatem swoją ogólnie pozytywną ocenę projektowanych dyrektyw.
Tym niemniej, podtrzymując tę ogólną ocenę, EBC zgłasza w odniesieniu do projektowanych dyrektyw oraz ich przyszłego stosowania pewną liczbę uwag o charakterze ogólnym oraz szczegółowym [6].
UWAGI OGÓLNE
Instrumenty prawne służące spójnemu wprowadzeniu projektowanych dyrektyw w państwach UE
6.
Kilkakrotnie, w szczególności w opinii EBC CON/2004/7 w sprawie projektowanej dyrektywy o strukturze komitetowej [7] (której celem było wprowadzenie do szeregu dyrektyw wspólnotowych zmian potrzebnych do rozszerzenia zakresu "procesu Lamfalussy'ego" na regulacje finansowe odnoszące się nie tylko do sektora papierów wartościowych, lecz również do wszystkich innych sektorów finansowych), EBC wyrażał poparcie dla zaleceń Międzyinstytucjonalnej Grupy Monitorującej, aby stosowanie wspólnotowych aktów prawnych Poziomu 1 ograniczyć do zasad ramowych a wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, w ramach Poziomu 2 stosować rozporządzenia.
Jak wskazano w ustępie 6 opinii EBC CON/2004/7, EBC uważa, że wprowadzanie w życie zaleceń Międzyinstytucjonalnej Grupy Monitorującej może stopniowo doprowadzić do nabrania przez akty prawne Poziomu 2 charakteru podstawowego źródła regulacji technicznych odnoszących się do instytucji finansowych UE.
7.
W podobny sposób, w swoich uwagach dotyczących trzeciego dokumentu konsultacyjnego EBC zaproponował, aby wprowadzające zalecenia "Bazylea II" załączniki techniczne do projektowanych dyrektyw były przyjmowane bezpośrednio jako środki Poziomu 2 oraz – o ile rozwiązanie takie da się pogodzić z niezbędną elastycznością w implementacji dyrektyw na poziomie krajowym – w drodze rozporządzeń wspólnotowych.
8.
W ocenie EBC wprowadzenie zaleceń "Bazylea II" stworzyło unikalną możliwość dokonania przeglądu wymogów kapitałowych UE w sposób zgodny z powyższymi propozycjami – możliwość ta jednak nie została wykorzystana.
EBC przyjmuje do wiadomości, że zgodnie z art. 150 ust. 1 projektowanej dyrektywy bankowej Komisja uzyska w ramach procedury "komitologii", o której mowa w art. 151 projektowanej dyrektywy bankowej, uprawnienia do przyjmowania "zmian przepisów załączników V i XII uwzględniających rozwój sytuacji na rynkach finansowych, w szczególności w zakresie nowych produktów finansowych, a także standardów lub wymogów dotyczących rachunkowości określanych przez prawodawstwo wspólnotowe".
9.
Tym niemniej, biorąc pod uwagę uzgodnione rozszerzenie procesu Lamfalussy'ego z sektora papierów wartościowych na inne sektory finansowe [8], lepszym rozwiązaniem byłoby ograniczenie zakresu regulacji projektowanych dyrektyw do ramowych zasad odzwierciedlających podstawowe wybory polityczne i rozwiązania merytoryczne w zakresie adekwatności kapitałowej instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych, przy jednoczesnym zawarciu przepisów technicznych dotyczących adekwatności kapitałowej wspólnie w jednym, bezpośrednio stosowanym rozporządzeniu wprowadzonym jako akt Poziomu 2.
Takie podejście wzmocniłoby spójne wprowadzanie zaleceń "Bazylea II" na terytorium UE, ułatwiło przestrzeganie nowych wymogów przez grupy finansowe działające w wielu krajach UE oraz zmniejszyło ponoszone w związku z tym koszty, jednocześnie wspierając równe warunki konkurencji oraz dalszą integrację finansową.
10.
Jeżeli przyjęte zostanie, iż projektowane dyrektywy nie mogą zostać na obecnym etapie zmodyfikowane we wskazany sposób, wówczas zdaniem EBC projektowaną strukturę prawną należałoby uważać nie za końcowy, pożądany rezultat, lecz raczej za pierwszy krok w długotrwałym procesie prowadzącym do wprowadzenia, tam gdzie to możliwe, bezpośrednio stosowanego zespołu regulacji technicznych Poziomu 2 dla instytucji finansowych w UE.
Ograniczenie opcji krajowych i krajowych decyzji uznaniowych
11.
Ograniczenie opcji krajowych jest kwestią najwyższej wagi, jako że może przyczynić się do uproszczenia ram regulacyjnych, wzmocnić spójność działań nadzorczych oraz przyczynić się do zapewnienia równych warunków konkurencji.
EBC dostrzega postęp osiągnięty w ramach Komitetu Europejskich Organów Nadzoru Bankowego (Committee of European Banking Supervisors, CEBS) w zakresie ograniczania liczby opcji i wyłączeń.
EBC w pełni popiera wysiłki CEBS i mocno zachęca do dalszych prac w tym zakresie, ponieważ – pomimo osiągniętego postępu – wciąż zachowana została znaczna liczba opcji potencjalnie utrudniających zapewnienie równych warunków konkurencji.
Przepisy art. 68-73 projektowanej dyrektywy bankowej zawierają opcje dopuszczające zwolnienia z wymogów kapitałowych na różnych poziomach w obrębie grup.
W ocenie EBC, jeżeli w odniesieniu do niektórych porządków prawnych opcje te są uważane za zbyt ważne, aby mogły zostać usunięte, wówczas – w celu zapewnienia równych warunków konkurencji w UE – powinno się przynajmniej zapewnić spójność i przejrzystość w wykonywaniu takich opcji.
Uwzględniając potrzebę dalszego ograniczania opcji krajowych, EBC byłby gotowy poprzeć wprowadzenie szczególnego przepisu nakładającego na Komisję obowiązek monitorowania postępów osiągniętych w tej sprawie oraz informowania instytucji wspólnotowych w rozsądnym terminie (np. trzech lat) o zakresie wykorzystania pozostałych w mocy krajowych kompetencji do wydawania decyzji uznaniowych, przy jednoczesnej ocenie ich istotności oraz potrzeby dalszych inicjatyw regulacyjnych.
12.
Ogólny sposób formułowania niektórych przepisów projektowanych dyrektyw pozostawia znaczący margines dla rozbieżnych interpretacji dokonywanych przez organy krajowe, co zwiększa ryzyko nieosiągnięcia równych warunków konkurencji w UE.
Szczególnym, choć nie jedynym, przykładem tego problemu jest art. 84 ust. 2 projektowanej dyrektywy bankowej, umożliwiający właściwym organom wyrażenie zgody na zastosowanie przez instytucję kredytową metody opartej na wewnętrznych ratingach (dalej "metoda IRB", od Internal Rating Based Approach), o ile systemy zarządzania i oceny ryzyka kredytowego takiej instytucji spełniają określone warunki (takie jak wymóg, aby systemy te były "prawidłowe" i "rzetelnie wprowadzone" oraz przewidywały "miarodajną ocenę").
Cytowany artykuł odsyła do dodatkowych warunków określonych w części 4 załącznika VII projektowanej dyrektywy bankowej, które pozostawiają znaczny stopień uznaniowości przy implementacji na poziomie krajowym.
EBC przyznaje, że używanie wyrażeń pozostawiających organom krajowym znaczny stopień uznaniowości jest niekiedy konieczne (przykładowo w tym celu, aby nie krępować rozwoju praktyk zarządzania ryzykiem w instytucjach kredytowych albo też aby ułatwić elastyczną implementację i stosowanie wymogów wspólnotowych, biorąc przy tym pod uwagę strukturalną różnorodność krajowych systemów bankowych oraz krajowych regulacji nadzorczych) – tym niemniej za wskazane uznać należy, aby wraz z kształtowaniem się zalecanych praktyk rynkowych ujednolicano wykładnię tego typu wyrażeń przez organy krajowe.
W tym celu Komisja mogłaby podjąć się wydawania zaleceń opartych na opiniach przedstawianych przez CEBS.
13.
EBC zaleca używanie spójnej terminologii dla określania, w jaki sposób właściwe organy mogą podejmować interwencje poprzedzające zastosowanie niektórych wag ryzyka oraz technik pomiaru.
W tym zakresie możliwym rozwiązaniem byłoby dokonanie wyraźnego rozróżnienia pomiędzy przypadkami, gdy od właściwych organów oczekuje się wydania na wniosek instytucji kredytowej formalnej decyzji administracyjnej oraz przypadkami, gdy właściwe organy mogą dokonać faktycznej oceny proponowanych technik bez potrzeby wydawania formalnej decyzji.
Funkcja organów odpowiedzialnych za nadzór prowadzony w sposób skonsolidowany
14.
Zwiększenie roli organów prowadzących nadzór w sposób skonsolidowany, co przewidziane jest w art. 129-132 projektowanej dyrektywy bankowej, stanowi w ocenie EBC krok we właściwym kierunku – potencjalnie pociągający jednak za sobą złożone problemy przy implementacji i stosowaniu projektowanej dyrektywy.
Funkcja koordynacyjna przewidziana w art. 129 ust. 1, wraz z przepisami dotyczącymi wzajemnego przekazywania sobie informacji określonymi w art. 130 ust. 2 oraz art. 132 doprowadzą do usprawnienia kontaktów pomiędzy organami nadzoru oraz pomiędzy organami nadzoru a bankami, zwiększając wydajność podejmowanych działań poprzez uproszczenie procesu decyzyjnego oraz obniżenie ogólnych kosztów nadzoru.
Stanowi to odpowiednią reakcję na rosnące zapotrzebowanie grup bankowych o znaczącej aktywności transgranicznej [9] na ograniczanie ponoszonych przez nie kosztów związanych z wypełnianiem wymogów nadzorczych i regulacyjnych, niekiedy nakładających się i nie w pełni zharmonizowanych, formułowanych przez różne krajowe organy nadzorcze i regulacyjne.
15.
Ponadto EBC oczekuje, że funkcja koordynacyjna wykonywana przez organ prowadzący nadzór w sposób skonsolidowany przyczyni się – w powiązaniu z wyraźnym wymogiem wymiany informacji – do utrzymania stabilności sektora bankowego zarówno na poziomie UE, jak również na poziomie Państw Członkowskich.
Z punktu widzenia organu prowadzącego nadzór w sposób skonsolidowany, dokonywanie dogłębnego przeglądu oraz oceny działalności grupy jako całości, zgodnie z art. 124 w związku z art. 71 i 73 projektowanej dyrektywy bankowej, powinno zostać odpowiednio umożliwione poszerzonym zakresem informacji dostarczanych przez krajowe organy nadzoru w odniesieniu do lokalnej aktywności oraz ryzyk ponoszonych przez działające w UE jednostki wchodzące w skład danej grupy.
Z punktu widzenia krajowych organów nadzoru, informacje zbierane przez organ prowadzący nadzór w sposób skonsolidowany mogą ułatwiać ocenę potencjalnych trudności finansowych innych jednostek wchodzących w skład danej grupy, w przypadkach gdy trudności takie mogłyby wywierać wpływ na sytuację lokalnych jednostek zależnych.
Dodatkowe informacje dostępne krajowym organom nadzoru powinny wreszcie ułatwić wykonywanie funkcji banku centralnego w dziedzinach stabilności finansowej, systemów płatności oraz polityki pieniężnej.
16.
Przepis art. 129 ust. 2 projektowanej dyrektywy bankowej (w związku z art. 37 ust. 2 projektowanej dyrektywy o adekwatności kapitałowej) należy oceniać jako wspierający integrację finansową.
Wprowadza on podstawę prawną dla stosowania przy ocenie ryzyk rynkowych w skali grupy metody IRB, jak również tzw. metod zaawansowanego pomiaru (dalej "metody AMA" od Advanced Measurement Approaches) oraz metody wewnętrznych modeli (Internal Models Approach), uzupełnianych przez uproszczoną procedurę wydawania zgody w odniesieniu do grup kapitałowych.
Powinno to umożliwić koordynację działań zarządczych w obrębie grupy w zakresie zgodności z regulacyjnymi wymogami kapitałowymi, co z kolei powinno wzmocnić integrację strukturalną grupy, a w konsekwencji integrację sektora bankowego jako całości.
17.
Niezależnie od możliwych korzyści wynikających z przepisu art. 129 ust 2, jego stosowanie może wiązać się ze złożonymi problemami, które powinny być odpowiednio przewidziane i rozwiązane w celu zapewnienia jego maksymalnej skuteczności.
Przykładowo, można liczyć się z trudnościami w przypadku braku porozumienia w kwestii interpretacji wymagań dyrektywy pomiędzy organem nadzoru kraju pochodzenia a organem nadzoru kraju wykonywania działalności przez jednostki zależne grupy, które uznawane są za istotne [10].
Trzeci punkt art. 129 ust. 2 wymaga wprawdzie od organu prowadzącego nadzór w sposób skonsolidowany wydania rozstrzygnięcia w przypadku, gdy organy nadzoru nie mogą osiągnąć porozumienia w okresie sześciu miesięcy, tym niemniej nieporozumienia pomiędzy organami nadzorczymi kraju pochodzenia i kraju wykonywania działalności powinny być rozwiązywane w taki sposób, aby nie naruszać kompetencji właściwych krajowych organów nadzoru, które w ramach działań podejmowanych na poziomie lokalnym zmuszone są opierać się na wynikach nadzoru w ujęciu grupowym oraz zobowiązane są do zapewnienia równych warunków konkurencji [11].
18.
Możliwe korzyści wynikające z przepisu art. 129 ust. 2 są również uzależnione od tego, w jaki sposób kompetencje właściwych krajowych organów nadzoru do stosowania środków nadzorczych w stosunku do lokalnych jednostek zależnych na podstawie drugiego filaru zaleceń "Bazylea II" (procedura przeglądu nadzorczego) współgrają z decyzjami o wyrażeniu zgody w ujęciu grupowym.
Instytucje kredytowe składające wnioski na podstawie art. 129 ust. 2 potrzebują pewności prawnej.
Należy w związku z tym z należytą uwagą podchodzić do mających zastosowanie procedur sądowej kontroli decyzji o wyrażeniu zgody w ujęciu grupowym, jak również do bieżącego nadzoru nad stosowaniem w ramach grupy metody IRB i metod AMA.
W projektowanej dyrektywie bankowej powinny zostać ujęte odpowiednie uprawnienia organów nadzoru do korygowania powstających po udzieleniu zgody nieprawidłowości w stosowaniu powyższych metod przez grupę, jak również uprawnienie do wycofywania udzielonej zgody.
19.
Uwzględniając znaczenie powyższych zagadnień dla skutecznego stosowania art. 129 ust. 2 projektowanej dyrektywy bankowej, EBC wyraża silne poparcie dla prac, jakie mają być podjęte przez CEBS w odniesieniu do stosowania art. 129 jako całości, dając jednocześnie wyraz swojemu przekonaniu, że rezultatem takich prac będzie jednolite stosowanie tego przepisu.
Tym niemniej EBC popiera wprowadzenie do projektowanej dyrektywy bankowej przepisu wymagającego dokonania oceny oraz, jeżeli to konieczne, zmian art. 129 po upływie trzech lat od implementacji dyrektywy, w celu uwzględnienia sposobu, w jaki art. 129 jest stosowany w praktyce oraz tego, czy wywołuje on zamierzone skutki.
20.
EBC pragnie również wyrazić poparcie dla prac CEBS odnoszących się do art. 131 projektowanej dyrektywy bankowej, wymagającego, aby organ prowadzący nadzór w sposób skonsolidowany oraz pozostałe właściwe organy nadzoru dysponowały "pisemnymi uzgodnieniami w zakresie koordynacji i współpracy".
EBC popiera zatem prace CEBS zmierzające do wypracowania modelowych uzgodnień w zakresie koordynacji i współpracy, które mogłyby być stosowane przez wszystkie zainteresowane organy nadzoru.
Ramy czasowe projektu oraz przepisy przejściowe
21.
EBC przyjmuje z zadowoleniem zawarte w rozdziale 1 tytule VII projektowanej dyrektywy bankowej przepisy dotyczące ram czasowych wprowadzenia nowych wymogów kapitałowych.
Przepisy te odzwierciedlają ramy czasowe określone w zaleceniach "Bazylea II". Powinny one zagwarantować, że europejskie instytucje kredytowe nie zostaną postawione w niekorzystnym położeniu wobec ich konkurentów z krajów trzecich.
Ponadto, opóźnione zastosowanie projektowanej dyrektywy mogłoby w pewnym stopniu zniweczyć przygotowania poczynione przez instytucje kredytowe UE w celu dotrzymania pierwotnych założeń czasowych.
Z tych względów EBC zachęca instytucje wspólnotowe do utrzymania harmonogramu zaproponowanego przez Komisję.
22.
Ponadto EBC zaznacza, iż nie należy zapominać o dalekosiężnym charakterze reformy oraz utrzymującej się niepewności co do jej wpływu na poziom kapitału występującego w systemie finansowym UE jako całości (nawet jeżeli badania dotyczące wpływu w ujęciu ilościowym ograniczyły taką niepewność na tyle, na ile było to możliwe).
Z tego powodu EBC wyraża pełne poparcie dla wprowadzenia przepisów przejściowych zawartych w art. 152 projektowanej dyrektywy bankowej ograniczających wpływ reformy na zakres minimalnych wymogów kapitałowych obowiązujących instytucje kredytowe w ciągu pierwszych trzech lat po implementacji dyrektywy.
23.
Pomimo potrzeby oparcia oszacowań czynników ryzyka na danych historycznych z okresów wystarczająco długich, aby odzwierciedlały one zmieniające się warunki ekonomiczne, przepisy przejściowe powinny zapewniać instytucjom kredytowym wsparcie przy dostosowaniu się do bardziej złożonej metody IRB poprzez tymczasowe złagodzenie niektórych wymogów, które byłyby następnie stopniowo zaostrzane w miarę zwiększania się zdolności gromadzenia danych przez określoną instytucję.
Dotyczy to obowiązku dysponowania danymi dotyczącymi historycznych poziomów prawdopodobieństwa niewywiązania się ze zobowiązań z okresu co najmniej pięciu lat (ust. 66 części 4 załącznika VII projektowanej dyrektywy bankowej).
W tym zakresie, art. 154 ust. 5 projektowanej dyrektywy umożliwi Państwom Członkowskim skrócenie powyższego okresu do dwóch lat w stosunku do instytucji kredytowych, które zdecydowały się wprowadzić metodę IRB przed 31 grudnia 2007 r.
Instytucje wprowadzające metodę IRB po 31 grudnia 2007 r. powinny jednak dysponować danymi z trzech lat na koniec 2008 r., danymi z czterech lat – na koniec 2009 r. i danymi z pięciu lat – na koniec 2010 r.
W praktyce nie będzie możliwe dysponowanie przez takie instytucje danymi z trzech lat na koniec 2008 r., o ile nie zgromadzą one danych z dwóch lat na koniec 2007 r.
EBC uważa zatem za wskazaną taką modyfikację tego przepisu, która realistycznie umożliwiłaby uznanie zastosowania metod IRB również w okresie przejściowym.
Ze względu na powyższe EBC z zadowoleniem przyjmuje pragmatycznie sformułowane zmiany do art. 154 ust. 5 i ust. 6, zawarte w ogólnym stanowisku Rady.
Monitorowanie wpływu strukturalnego oraz ewentualnego wpływu procyklicznego nowej regulacji
24.
Ogólny strukturalny wpływ projektowanych dyrektyw wzbudzał wątpliwości związane między innymi z niełatwym zadaniem połączenia postulatu neutralności w zakresie skutków kapitałowych z rosnącym stopniem złożoności przyjmowanych metod.
EBC wyraża pełne poparcie dla ogólnych parametrów regulacyjnych wymogów kapitałowych określonych w projektowanych dyrektywach, zauważając przy tym, że wyniki obejmujących Państwa Członkowskie badań dotyczących wpływu w ujęciu ilościowym (QIS3) [12] przyniosły ogólnie pozytywną ocenę spodziewanych skutków nowej regulacji dla mniejszych instytucji kredytowych UE i przedsiębiorstw inwestycyjnych UE, jak również w zakresie jej wpływu zarówno na dostępność kredytowania dla małych i średnich przedsiębiorstw (których sytuacja, jak się wydaje, nie pogorszy się w wyniku wprowadzenia projektowanych dyrektyw), jak też na ochronę równych warunków konkurowania w ramach UE z podmiotami z krajów trzecich.
EBC odnotowuje także ogólnie pozytywną ocenę przedstawianą w tym zakresie przez przygotowane z inicjatywy Komisji Europejskiej sprawozdanie w sprawie finansowych i makroekonomicznych skutków zmienionych wymogów kapitałowych [13].
Tym niemniej wyprzedzająca ocena wpływu projektowanych dyrektyw w ujęciu ilościowym nie może obejmować ich efektów dynamicznych, związanych z możliwą zmianą zachowania instytucji finansowych wywołaną różnicami w wagach ryzyka przewidywanych przez aktualne i zmienione wymogi kapitałowe.
Z tego powodu EBC jest skłonny poprzeć wprowadzenie regularnego monitorowania następczego, obejmującego także konsekwencje strukturalne oraz rozkład ryzyka.
25.
W uzupełnieniu monitorowania ogólnego wpływu projektowanych dyrektyw, niezbędne może okazać się monitorowanie niektórych aspektów szczegółowych.
Przykładowo, EBC zauważa zapewnienie rozszerzonej w porównaniu do zaleceń "Bazylea II" elastyczności w zakresie preferencyjnego traktowania komercyjnych kredytów na nabywanie nieruchomości w ramach metody standardowej oraz podstawowej metody IRB [14].
EBC pragnie podkreślić, iż niezależnie od rzetelnej wyceny zabezpieczeń przez banki, relacje pomiędzy dostępnością komercyjnych kredytów na nabywanie nieruchomości a cenami nieruchomości powinny być ściśle monitorowane również z perspektywy makroostrożnościowej.
EBC wyraża wolę udziału w tego typu monitorowaniu.
26.
W odniesieniu do ewentualnego wpływu procyklicznego projektowanych dyrektyw (to jest możliwości zaostrzania wymogów kapitałowych w czasie recesji oraz ich łagodzenia w okresie wzrostu, skutkującego wzmocnieniem negatywnych skutków cyklu ekonomicznego), EBC dostrzega wagę podjęcia prac nad tym zagadnieniem oraz znaczący postęp osiągnięty w zmniejszeniu tego typu zagrożeń w drodze odpowiednich modyfikacji projektowanych dyrektyw, mających na celu ograniczenie skutków procyklicznych.
W istocie, ze względu na coraz większą współzależność warunków makroekonomicznych – w szczególności w ramach obszaru euro – we wspólnym interesie organów nadzoru UE leży rozważenie odpowiednich środków dla ograniczenia ryzyka wzmożonej procykliczności.
Przyjęcie wspólnych rozwiązań w zakresie procykliczności przyczyniłoby się również do osiągnięcia równych warunków konkurencji oraz przejrzystości w ramach jednolitego rynku.
Tym niemniej EBC nadal uważa za niezbędne monitorowanie wskazanych zjawisk przez Komisję oraz właściwe organy krajowe.
27.
Z powyższych względów EBC wyraża poparcie dla propozycji, aby Komisja dokonywała na podstawie art. 156 projektowanej dyrektywy bankowej okresowego badania, czy dyrektywa ta wywiera znaczący wpływ na cykl ekonomiczny.
Ponadto, EBC zauważa, że w zakresie uprawnień Komisji leży zgłaszanie propozycji odpowiednich zmian do gruntownie znowelizowanej skonsolidowanej dyrektywy bankowej, co dotyczy również możliwych legislacyjnych "środków zaradczych", o których mowa w art. 156.
Tym niemniej, z perspektywy makroostrożnościowej jest sprawą kluczową, aby ewentualne legislacyjne "środki zaradcze" miały symetryczny charakter oraz aby standardy kapitałowe podlegały zmianom wyłącznie wtedy, gdy zmiana taka jest możliwa do utrzymania zgodnie z wymogami ostrożnościowymi w trakcie całego cyklu ekonomicznego.
EBC proponuje wyjaśnienie tej potrzeby w punkcie 59 preambuły projektowanej dyrektywy bankowej.
UWAGI SZCZEGÓŁOWE
Definicja banków centralnych
28.
EBC dostrzega potrzebę wyjaśnienia własnego statusu w kontekście wyłączenia banków centralnych z zakresu projektowanej dyrektywy bankowej.
Pierwsze tiret art. 2 wyłącza z zakresu projektowanej dyrektywy bankowej "banki centralne Państw Członkowskich", podczas gdy zawarta w art. 4 ust. 23 definicja terminu "banki centralne" (odmiennego niż termin "banki centralne Państw Członkowskich") obejmuje EBC, o ile nie postanowiono inaczej.
EBC proponuje zmianę art. 2 w taki sposób, by wyraźnie wskazywał on, że wyłączenie ma zastosowanie również do EBC.
Konsolidacja jednostkowa
29.
Art. 70 projektowanej dyrektywy bankowej przyznaje właściwym organom uprawnienie do wydawania w konkretnych przypadkach oraz z uwzględnieniem pewnych dalszych warunków zgody na to, aby jednostki dominujące danej grupy kapitałowej mieszczące się w jednym z Państw Członkowskim uwzględniały jednostki zależne wchodzące w skład tej grupy mieszczące się na terytorium UE w obliczeniach wymaganych zgodnie z art. 68 ust. 1 projektowanej dyrektywy bankowej.
Proces ten określany jest jako "konsolidacja jednostkowa".
30.
EBC zaleca ponowne rozważenie warunków, na jakich dopuszczane jest stosowanie konsolidacji jednostkowej [15].
Jeden z tych warunków określono w art. 69 ust. 1 lit. a) projektowanej dyrektywy bankowej, gdzie wymaga się, aby nie występowały przeszkody w transferach środków własnych z jednostki dominującej do jednostki zależnej.
W ocenie EBC nie jest to warunek, który – w kontekście wymogów dotyczących konsolidacji jednostkowej – powinien być formułowany w odniesieniu do jednostek dominujących.
Z tego względu, EBC z dużym zadowoleniem przyjmuje okoliczność, iż art. 70 projektowanej dyrektywy bankowej w brzmieniu określonym w ogólnym stanowisku Rady formułuje obecnie wymogi w innym zakresie tj. w odniesieniu do dostępności środków własnych jednostki zależnej dla jednostki dominującej, usuwając jednocześnie wymóg braku przeszkód w transferach środków własnych z jednostki dominującej do jednostki zależnej.
EBC zauważa, że konsolidacja jednostkowa może obejmować jednostki zależne mieszczące się w innych Państwach Członkowskich niż jednostka dominująca.
W praktyce oznacza to, że sytuacja finansowa jednostki zależnej będzie dla celów adekwatności kapitałowej traktowana tak, jakby stanowiła ona fragment sytuacji finansowej jednostki dominującej.
Organ nadzorujący jednostkę dominującą powinien w związku z tym uzyskać pełen dostęp do informacji dotyczących jakości aktywów, zobowiązań oraz kapitału jednostki zależnej.
EBC proponuje w związku z tym wprowadzenie kolejnego kryterium mającego na celu zapewnienie, aby organ nadzorujący jednostkę dominującą mógł skutecznie weryfikować wspomniane informacje dotyczące sytuacji finansowej jednostek zależnych z siedzibą w innym Państwie Członkowskim.
EBC zdecydowanie popiera również, jako jedną z podstawowych zasad, postulat przejrzystości stosowania art. 70 dyrektywy, z zadowoleniem przyjmując przy tym realizujące ten postulat postanowienia zawarte w ogólnym stanowisku Rady.
31.
EBC zauważa, że art. 70 projektowanej dyrektywy bankowej nie kwestionuje stosowania indywidualnych wymogów kapitałowych w odniesieniu do jednostek zależnych z siedzibą na terytorium UE włączonych do zakresu indywidualnych wymogów kapitałowych dominującej instytucji kredytowej.
Byłoby wskazane wyjaśnić, iż art. 70 stosuje się bez uszczerbku dla wymogów nakładanych przez art. 68 na odpowiednie jednostki zależne.
Wymogi kapitałowe w odniesieniu do wzajemnego kredytowania banków w ramach grupy
32.
Art. 80 ust. 7 projektowanej dyrektywy bankowej zezwala właściwym organom pod pewnymi warunkami na to, aby z zakresu wymogów kapitałowych dotyczących ryzyka kredytowego wyłączone było kredytowanie przez instytucje kredytowe ich jednostek dominujących, bądź też ich jednostek zależnych, bądź też wreszcie innych jednostek zależnych od tej samej jednostki dominującej, co dana instytucja kredytowa [16].
EBC pragnie podkreślić, że wszelkie zaangażowania pociągające za sobą ryzyko kredytowe powinny podlegać wymogom adekwatności kapitałowej.
Warunki, na jakich ma zastosowanie wyłączenie przewidziane w art. 80 ust. 7 nie eliminują ryzyka kredytowego takich transakcji kredytowych, jako że – przykładowo – dana instytucja kredytowa może nie wykonać swoich zobowiązań wobec innej instytucji kredytowej kontrolowanej przez tę samą jednostkę dominującą.
Dodatkowo EBC zauważa, że art. 80 ust. 7 będzie miał zastosowanie w pierwszym rzędzie do kredytowania pomiędzy bankami, w którym to przypadku wymogi kapitałowe mają kluczowe znaczenie dla ograniczania ryzyka systemowego.
EBC zauważa także, iż tego typu wyłączenie nie jest przewidziane w zaleceniach "Bazylea II" [17], przy czym mogłoby ono w niektórych systemach bankowych wywierać wpływ na równe warunki konkurencji na poziomie krajowym.
Wobec powyższego, EBC zaleca, aby wskazana forma kredytowania nadal podlegała wymogom kapitałowym.
Zewnętrzne instytucje oceny wiarygodności kredytowej
33.
W kwestii uznawania zewnętrznych instytucji oceny wiarygodności kredytowej (External Credit Assessment Institutions, ECAI), EBC chciałby odnieść się do trzech kwestii.
34.
Po pierwsze, EBC dostrzega możliwość dalszego uszczegółowienia wymogu "niezależności" określonego w sekcji 1.2 części 2 załącznika VI projektowanej dyrektywy bankowej.
Przy dokonywaniu oceny właściwe organy powinny uwzględnić takie czynniki jak: struktura właścicielska i organizacyjna danej ECAI, jej źródła finansowania, personel i doświadczenie, jak również stosowany przez nią nadzór korporacyjny.
W ocenie EBC właściwe organy powinny także weryfikować dysponowanie przez ECAI skutecznymi procedurami wewnętrznymi mającymi na celu wykrywanie, zapobieganie oraz zarządzanie ewentualnymi konfliktami interesów, tym samym gwarantując, że nie ma miejsca niezamierzone rozpowszechnianie, ujawnianie lub niewłaściwe wykorzystywanie informacji poufnych.
Kwestie te powszechnie uznaje się za jeden z kluczowych elementów polityki regulacyjnej w tym zakresie, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym przez Międzynarodową Organizację Komisji Papierów Wartościowych (International Organisation of Securities Commissions, IOSCO) dokumencie "Określenie zasad dotyczących działalności agencji ratingowych" (Statement of Principles Regarding the Activities of Credit Rating Agencies) z dnia 25 września 2003 r. [18]
35.
Po drugie, EBC pragnie podkreślić potrzebę ostrożnego i bezstronnego podejścia do oceny przez organy nadzorcze wiarygodności oraz pozycji rynkowej poszczególnych ECAI.
Istotne jest zwłaszcza, aby właściwe organy, dokonując oceny wnioskujących o uznanie ECAI, nie stwarzały jakichkolwiek przeszkód utrudniających nowym podmiotom wejście na rynek, poprzez nakładanie nieracjonalnych obciążeń związanych z wypełnieniem kryteriów określonych w sekcji 2.1 części 2 załącznika VI projektowanej dyrektywy bankowej (udział w rynku, przychody i źródła finansowania, wpływ na strukturę cen).
Należy wyrazić opinię, iż właściwe władze powinny raczej koncentrować swoją działalność na weryfikacji niezawodności i prawidłowego funkcjonowania stosowanej przez ECAI metodologii oceny wiarygodności kredytowej.
Istnieje zatem potrzeba kontynuowania prac nad odpowiednimi przepisami, aby umożliwiły one stworzenie wystarczająco zróżnicowanych procedur oceny nadzorczej.
W tym kontekście EBC jest gotów wyrazić poparcie dla zmiany brzmienia wskazanego fragmentu w sposób zgodny z zaleceniami "Bazylea II", tak aby wiarygodność wnioskujących o uznanie ECAI mogła opierać się zarówno na ich pozycji rynkowej, jak i na przyjmowanej przez nie prawidłowej metodologii.
36.
Po trzecie, EBC podkreśla potrzebę dążenia do odpowiedniego ujednolicenia działań nadzorczych oraz współpracy organów nadzoru w odniesieniu do uznawania ECAI.
Wysoki stopień jednolitości pomiędzy praktykami nadzorczymi Państw Członkowskich będzie niezbędny dla zapewnienia porównywalności zewnętrznych ocen ratingu oraz równych warunków konkurencji dla instytucji kredytowych wykorzystujących takie oceny zgodnie z metodą standardową w odniesieniu do ryzyka kredytowego, co również przyczyni się do ograniczenia ryzyka stosowania przez instytucje kredytowe "arbitrażu regulacyjnego" (przenoszenia działalności do państw o mniej restrykcyjnych przepisach).
Ponadto współpraca organów nadzoru będzie konieczna dla ograniczenia kosztów ponoszonych w związku z wypełnianiem wymogów regulacyjnych przez te ECAI, które będą dążyć do ich uznania w więcej niż jednym Państwie Członkowskim.
Obecnie przepisy art. 81 ust. 3, 82 ust. 2 oraz 97 ust. 3 projektowanej dyrektywy bankowej przewidują jedynie dyskrecjonalną możliwość stosowania wzajemnego uznania.
W zgodzie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w zakresie swobody świadczenia usług, EBC uważa, iż wzajemne uznanie powinno być stosowane jako ogólna zasada odnosząca się do ECAI w ramach UE.
Nie wyłączałoby to możliwości nakładania przez organy nadzoru dodatkowych wymogów administracyjnych mających na celu uwzględnienie szczególnych cech rynku krajowego, o ile wymogi takie nie będą powielać podobnych warunków spełnionych przez podmiot wnioskujący w Państwie Członkowskim stanowiącym jego kraj pochodzenia.
EBC przyjmuje z zadowoleniem dokument konsultacyjny CESR omawiający możliwe kierunki działalności regulacyjnej w odniesieniu do agencji ratingowych [19].
EBC wyraża również silne poparcie dla prac podjętych obecnie przez CEBS w celu harmonizacji kryteriów uznawania ECAI.
EBC uznaje, iż proces szeregowania (określony w załączniku 2 do zaleceń "Bazylea II") – w ramach którego, między innymi, organy krajowe szeregują oceny ryzyka kredytowego w ramach dostępnych wag ryzyka – ma szczególne znaczenie, w związku z czym CEBS powinien wspierać dalsze ujednolicanie stanowisk w tym zakresie.
Stałe zastosowanie częściowe w odniesieniu do niektórych zaangażowań
37.
EBC zauważa, że projektowana dyrektywa bankowa, w przeciwieństwie do zaleceń "Bazylea II", dozwala na stałe zastosowanie częściowe metody IRB w odniesieniu do istotnych zaangażowań oraz w kluczowych jednostkach organizacyjnych, w różnorodnych okolicznościach wskazanych w art. 89 ust. 1 lit. a), b) oraz d)-g) projektowanej dyrektywy bankowej.
EBC zauważa, iż zamierzonym celem ograniczania stałego zastosowania częściowego jest uniknięcie sytuacji, w której banki na stałe stosowałyby metodę standardową w odniesieniu do zaangażowań cechujących się wysokim poziomem ryzyka, jednocześnie używając własnych oszacowań parametrów ryzyka w odniesieniu do portfeli cechujących się niskim ryzykiem, tym samym w każdym przypadku wybierając najkorzystniejszą metodę.
38.
EBC wyraża poparcie dla udostępnienia stałego zastosowania częściowego małym instytucjom kredytowym w zakresie ich zaangażowań w stosunku do władz centralnych, instytucji kredytowych oraz przedsiębiorstw inwestycyjnych, ponieważ stosowanie w takich przypadkach własnych oszacowań byłoby nadmiernie uciążliwe, skutkując tym samym potencjalnym wyłączeniem małych instytucji kredytowych z zastosowania metody IRB.
Sytuacja małych instytucji kredytowych jest poprawnie przedstawiona w nowym punkcie 35A preambuły, zaproponowanym w ogólnym stanowisku Rady.
EBC zaleca Komisji zbadanie po upływie trzech lat od daty implementacji dyrektywy, czy stosowanie art. 89 projektowanej dyrektywy bankowej skutecznie przyczyniło się do osiągnięcia zamierzonego celu.
Spójne traktowanie promes kredytu w ramach metody IRB i metody standardowej
39.
Należy dostrzec niespójność pomiędzy kapitałowym traktowaniem promes kredytu w ramach metody standardowej i podstawowej metody IRB.
EBC zakłada, że niespójność ta nie jest celowa.
Jeżeli jednak nie zostanie ona odpowiednio skorygowana, mogłoby to wywrzeć skutek polegający na powstaniu w ramach metody podstawowej IRB odpowiedniego wymogu kapitałowego w odniesieniu do niektórych zobowiązań o charakterze gwarancyjnym, zmniejszających ryzyka i chroniących stabilność systemu finansowego poprzez zapewnienie dokonania rozliczenia w niektórych systemach płatności.
EBC zaleca zatem zmianę brzmienia ust. 1 pkt 11 lit. a) w części 3 załącznika VII tak, aby odpowiadało ono odpowiedniemu postanowieniu odnoszącemu się do metody standardowej – to jest przyjęcie, iż dla linii kredytowych, w stosunku do których nie udzielono promesy, bądź które mogą w każdej chwili zostać bezwarunkowo cofnięte przez instytucję kredytową bez okresu wypowiedzenia lub też objęte są w praktyce możliwością automatycznego cofnięcia w przypadkach pogorszenia się wiarygodności kredytowej kredytobiorcy, stosuje się czynnik przeliczeniowy 0 %.
Procedura przeglądu nadzorczego
40.
EBC podkreśla konieczność traktowania drugiego filaru zaleceń "Bazylea II" jako istotnego w takim samym stopniu jak pozostałe filary zaleceń "Bazylea II", to jest filar minimalnych wymogów kapitałowych oraz filar dyscypliny rynkowej.
EBC uważa, że bardzo ogólne brzmienie art. 123 i 124 projektowanej dyrektywy bankowej, odzwierciedlających drugi filar, mogłoby błędnie sugerować, że powyższe trzy filary nie mają jednakowego znaczenia.
41.
W ocenie EBC, wobec braku w projektowanej dyrektywie bankowej definicji pojęcia "kapitału wewnętrznego" (używanego w art. 123 dyrektywy), rozumienie znaczenia tego pojęcia przez organy nadzoru i instytucje kredytowe powinno podlegać ujednoliceniu w miarę zmieniającej się praktyki rynkowej.
EBC uważa za pożądane opracowanie wskazówek określających działania, które instytucje kredytowe powinny podjąć dla spełnienia wymogów określonych w art. 123.
EBC jest świadomy, iż tego typu wskazówki mogą zostać opracowane jedynie w miarę upływu czasu stosownie do rozwoju praktyki rynkowej oraz gromadzenia doświadczeń przez krajowe organy nadzoru – w związku z czym EBC nie nalega na wprowadzenie bardziej szczegółowej definicji kapitału wewnętrznego na obecnym etapie.
42.
W odniesieniu do buforów kapitałowych należy zwrócić uwagę na oświadczenie BCBS z lipca 2002 r., gdzie wyraźnie uznaje się wagę buforów kapitałowych w kontekście ewentualnych zagrożeń związanych z procyklicznością [20].
Projektowana dyrektywa bankowa w jej aktualnym brzmieniu nie odnosi się do tego problemu, w związku z czym EBC proponuje zawarcie odpowiedniego odniesienia we właściwym punkcie preambuły projektowanej dyrektywy bankowej wskazującym, iż organy nadzoru powinny wymagać od banków działania z uwzględnieniem buforów kapitałowych tak, aby nawet w warunkach zagrożenia mogły one zachować minimalne progi kapitałowe.
43.
EBC zauważa wreszcie, że niektóre Państwa Członkowskie wymagają obecnie, aby w szczególnych okolicznościach minimalny udział kapitału własnego kształtował się na poziomie przekraczającym próg 8 % określony w art. 75 projektowanej dyrektywy bankowej.
Automatyczne stosowanie podwyższonych wymogów kapitałowych w odniesieniu do pewnych kategorii instytucji nie jest zjawiskiem pożądanym, gdyż zróżnicowane poziomy minimalnego udziału kapitału własnego zagrażają równym warunkom konkurencji w ramach UE oraz stwarzają zachęty dla restrukturyzacji grup mającej na celu arbitraż regulacyjny oparty o różnice w wymogach kapitałowych.
Współpraca w sytuacjach nadzwyczajnych
44. EBC przyjmuje z zadowoleniem art. 130 ust. 1 projektowanej dyrektywy bankowej, który jest szczególnie istotny ze względu na wprowadzany w nim obowiązek organu prowadzącego nadzór w sposób skonsolidowany powiadomienia organów określonych w art. 49 lit. a) oraz art. 50 projektowanej dyrektywy o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej, która mogłaby zagrozić stabilności systemu finansowego.
45. EBC rozumie, że art. 130 ust. 1 ma zastosowanie do systemu finansowego zarówno w wymiarze krajowym, jak i wymiarze UE. W związku z tym EBC przyjmuje, że przekazanie informacji do organów określonych w art. 49 lit. a) powinno nastąpić albo na poziomie krajowym, albo transgranicznym. Jest to istotne, gdyż postęp poczyniony w zakresie integracji rynków finansowych i infrastruktury rynkowej UE, przyczyniając się do wzrostu płynności i efektywności tych rynków, może również zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia zakłóceń systemowych dotyczących więcej niż jednego Państwa Członkowskiego, jak również zapewne zwiększyć ryzyko transgranicznego kryzysu zaufania w sektorze bankowym UE. W tym kontekście EBC przyjmuje z zadowoleniem fakt, iż art. 130 ust. 1 realizuje zalecenie sformułowane w sprawozdaniu Komitetu Ekonomicznego i Finansowego w sprawie zarządzania kryzysami finansowymi [21], poprzez nałożenie obowiązku powiadamiania wskazanych organów bez zbędnych opóźnień w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej. W celu wyjaśnienia zakresu zastosowania art. 130 ust. 1, EBC zaleca określenie, iż obowiązek zawiadomienia organów, o których mowa w art. 49 lit. a) dotyczy organów na obszarze UE.
46.
EBC przyjmuje także, że odniesienie w art. 130 ust. 1 do organów określonych w art. 50 [22] ma na celu zagwarantowanie, że członkowie rządów Państw Członkowskich odpowiedzialni za usługi finansowe powiadomieni są o zaistnieniu sytuacji nadzwyczajnej tak szybko jak to możliwe.
EBC proponuje ujęcie tego celu w sposób bardziej wyraźny, poprzez zastąpienie odniesienia do organów określonych w art. 50 jednoznacznym odniesieniem do "odpowiednich członków rządu" – co zagwarantuje, iż nie wystąpią żadne przeszkody w przekazywaniu poufnych informacji niezbędnych dla zarządzania sytuacją kryzysową, z zastrzeżeniem warunków określonych w prawie krajowym i wspólnotowym (tj. w przypadkach, gdy wykonywanie ich funkcji politycznych dotknięte jest sytuacją kryzysową).
47.
EBC wyraża także jednoznaczne poparcie dla treści art. 130 ust. 1 projektowanej dyrektywy bankowej z uwagi na to, że pozostawia ono organom działającym zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie UE odpowiednią swobodę przyjmowania elastycznych reguł działania, co jest rzeczą niezbędną w kontekście zarządzania kryzysowego.
W tym zakresie EBC chciałby zwrócić uwagę na istniejące porozumienia między bankami centralnymi a organami nadzoru, które określają zasady i procedury komunikacji i współpracy w przypadkach zarządzania kryzysem finansowym.
W szczególności, Wspólne Oświadczenie w sprawie naczelnych zasad współpracy pomiędzy organami nadzoru bankowego i bankami centralnymi Unii Europejskiej w zakresie zarządzania kryzysowego (dalej "Wspólne Oświadczenie") ustala zasady i procedury szczegółowo określające organy odpowiedzialne za zarządzanie kryzysowe, wymagane przepływy informacji pomiędzy wszystkimi podejmującymi działania organami oraz praktyczne warunki przekazywania informacji na poziomie transgranicznym.
Wspólne Oświadczenie przewiduje również utworzenie infrastruktury logistycznej umożliwiającej wzmożoną współpracę transgraniczną pomiędzy odpowiednimi organami [23].
48.
Ponadto EBC zauważa, iż podjęto już pewne kroki w celu dalszego rozwoju reguł zarządzania kryzysowego podlegających art. 130 projektowanej dyrektywy bankowej.
W szczególności, Komitet Nadzoru Bankowego Europejskiego Systemu Banków Centralnych oraz CEBS utworzyły Wspólną Grupę Zadaniową do spraw zarządzania kryzysowego, która będzie wspierać rozwój dalszych praktycznych reguł reagowania na sytuacje kryzysowe.
W tym kontekście EBC zachęca do dalszej pracy nad rozwojem sprawnie funkcjonujących reguł współpracy.
EBC uważa, że prawidłowa koordynacja funkcji realizowanych przez organy nadzoru i banki centralne ułatwi wczesną ocenę systemowych skutków ujawniającej się sytuacji kryzysowej oraz wzmocni skuteczność zarządzania kryzysowego zarówno na poziomie krajowym jak i na poziomie UE.
Spójność z zaleceniami "Bazylea II" w zakresie ryzyka operacyjnego
49.
EBC zauważa, że przepisy projektowanej dyrektywy bankowej dotyczące ryzyka operacyjnego odbiegają od zaleceń "Bazylea II" w stopniu, który może prowadzić do naruszenia równych warunków konkurencji.
EBC zaleca w związku z tym zmiany w następujących elementach projektowanej dyrektywy.
50.
Po pierwsze, obliczanie właściwego wskaźnika w części 1 i 2 załącznika X projektowanej dyrektywy bankowej na podstawie "ostatnich sześciu dwunastomiesięcznych obserwacji w połowie oraz na koniec roku obrachunkowego", podobnie jak przyjmowanie wartości szacunkowych w przypadkach niedostępności danych poddanych audytowi są rozwiązaniami odbiegającymi od zaleceń "Bazylea II", gdzie wymaga się stosowania obserwacji rocznych.
EBC z zadowoleniem przyjmuje okoliczność, iż zmiany w ust. 3 części 1 i ust. 5 części 2 załącznika X do dyrektywy określone w ogólnym stanowisku Rady mogą doprowadzić do spójności dyrektywy z zaleceniami "Bazylea II" w tym zakresie.
51.
Po drugie, proponowany sposób obliczania wymogów kapitałowych w ramach metody standardowej (Standardised Approach) stawia instytucje kredytowe UE w niekorzystnej sytuacji wobec instytucji kredytowych z państw trzecich podlegających zaleceniom "Bazylea II".
Ponadto, powyższe ujęcie może utrudniać osiągnięcie celu polegającego na zachęceniu banków do zmiany metody wskaźnika podstawowego (Basic Indicator Approach) na metodę standardową.
Zalecenia "Bazylea II" umożliwiają wykorzystanie straty brutto w niektórych pionach działalności do częściowego skompensowania zysku brutto osiągniętego w innych pionach działalności w ramach każdego roku, co jest rozwiązaniem spójnym z metodą wskaźnika podstawowego, zgodnie z którą kompensacja pomiędzy pionami działalności w każdym roku następuje jako normalny skutek zastosowania metody.
EBC zauważa, iż metoda przyjęta w projektowanej dyrektywie bankowej jest w tym zakresie bardziej ostrożna.
EBC jest mimo to skłonny poprzeć dostosowanie projektowanej dyrektywy bankowej do zaleceń "Bazylea II".
52.
Po trzecie, wymogi części 4 załącznika X projektowanej dyrektywy bankowej odbiegają od zaleceń "Bazylea II" w taki sposób, iż zezwalają na zasadniczo nieograniczone stałe zastosowanie częściowe metod AMA.
EBC zauważa, że ograniczenia zakresu i czasu trwania zastosowania częściowego metod AMA uważane były za kluczowy element zaleceń "Bazylea II", mający na celu zapobieganie możliwemu arbitrażowi regulacyjnemu oraz ewentualnemu niekorzystnemu wpływowi na równe warunki konkurencji.
EBC podziela punkt widzenia BCBS oraz zaleca, aby ograniczenia zastosowania częściowego metod AMA zostały wprowadzone jako zasada ogólna, a nie jedynie jako środek wykorzystywany w jednostkowo ocenianych przypadkach.
53.
Wreszcie, przepisy przejściowe włączone do art. 155 projektowanej dyrektywy bankowej zezwalają na stosowanie właściwego wskaźnika w wysokości 15 % w odniesieniu do pionu działalności "handel i sprzedaż" do 31 grudnia 2012 r. w przypadkach, gdy pion ten reprezentuje przynajmniej 50 % ogółu właściwych wskaźników.
Stanowi to niepożądane odstępstwo od zaleceń "Bazylea II", które nie przewidują tego typu przepisów przejściowych.
Ryzyko prawne jako część ryzyka operacyjnego
54.
EBC zauważa, że art. 4 ust. 22 projektowanej dyrektywy bankowej wprowadza pojęcie "ryzyka prawnego" jako jednego z elementów szerszego pojęcia "ryzyka operacyjnego".
Przyznając, iż ryzyko prawne jest ważną kategorią ryzyka, która powinna być uwzględniana przy pomiarze kapitału, EBC zauważa, że pojęcie ryzyka prawnego nie zostało dodatkowo szczegółowo zdefiniowane w projektowanej dyrektywie, przez co może się ono stać źródłem niepewności i różnic w implementacji bądź stosowaniu.
W tym zakresie EBC jest zdania, że wskazane byłoby wprowadzenie do regulacji UE bardziej precyzyjnych sformułowań przewidzianych w zaleceniach "Bazylea II", gdzie w szczególności zastrzega się, iż ryzyko operacyjne obejmuje "ryzyko prawne, lecz wyłącza ryzyko strategiczne i ryzyko utraty reputacji" (ustęp 644 zaleceń "Bazylea II").
Przypis do tego ustępu zaleceń "Bazylea II" stanowi, że "ryzyko prawne obejmuje, lecz nie ogranicza się do narażenia na grzywny, kary lub odszkodowania karne wynikające z działań nadzorczych, jak również ugody prywatnoprawne" – użytecznym krokiem byłoby powtórzenie tego sformułowania w preambule projektowanej dyrektywy bankowej.
55.
Ogólna definicja ryzyka prawnego ułatwiłaby właściwą ocenę oraz zarządzanie ryzykiem, jak również zapewniłaby jednolitość stosowania przez instytucje kredytowe UE.
Warto byłoby jednocześnie zbadać kwestię, do jakiego stopnia powinna być uwzględniana okoliczność, iż ryzyka prawne są z natury nieprzewidywalne i zazwyczaj nie poddają się upraszczaniu do przyjętych modeli.
Dodatkowo, zarządzanie ryzykiem prawnym powinno być spójne z zarządzaniem ryzykiem operacyjnym jako całością.
Z tych powodów EBC proponuje dalsze prowadzenie prac przez CEBS nad sprecyzowaniem definicji ryzyka prawnego.
56.
EBC odnotowuje, że wymogi pewności prawnej dotyczące technik ograniczania ryzyka kredytowego wskazanych w załącznikach VII-IX projektowanej dyrektywy bankowej mogą być rozumiane jako czynnik ograniczający ryzyko prawne związane z użyciem takich technik.
Przyczyną tego stanu rzeczy jest to, iż wymogi takie nie wpływają bezpośrednio na obliczanie aktywów ważonych ryzykiem, lecz raczej odnoszą się do kwestii, czy stosowane techniki ograniczania ryzyka kredytowego oparte są na rzetelnej analizie prawnej.
Tym niemniej w świetle ust. 14 sekcji 1.2 części 3 załącznika X projektowanej dyrektywy bankowej EBC przyjmuje, iż straty wywołane wadami prawnymi technik ograniczania ryzyka kredytowego nie będą stanowiły podstawy dla nakładania wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego w przypadkach, gdy straty takie traktowane są jako ryzyko kredytowe dla celów obliczania minimalnych wymogów kapitałowych.
Wymagania kapitałowe względem niektórych przedsiębiorstw inwestycyjnych
57.
Art. 20 projektowanej dyrektywy o adekwatności kapitałowej przyznaje właściwym organom uznaniową możliwość wyłączania pewnych przedsiębiorstw inwestycyjnych z zakresu wymogów kapitałowych dotyczących ryzyka operacyjnego.
Jednakże w punkcie 22 preambuły projektowanej dyrektywy podkreślono, iż "ryzyko operacyjne jest znaczącym ryzykiem dla instytucji, które wymaga pokrycia w funduszach własnych".
Komisja wprowadziła wskazaną uznaniową możliwość w oparciu o wyniki studium opublikowanego w lipcu 2004 r. [24], przy czym możliwość ta miała na celu złagodzenie wpływu wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego na całość wymogów nakładanych na przedsiębiorstwa inwestycyjne.
EBC zauważa, że autorzy wskazanego studium zajęli stosunkowo ostrożne stanowisko w kwestii tego, czy nałożenie na przedsiębiorstwa inwestycyjne zwiększonych wymogów kapitałowych w związku z wprowadzeniem wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka operacyjnego powinno być postrzegane jako niewspółmierne.
Ponadto wskazane studium zaznacza, iż użyte w nim dane wydawały się niekompletne.
EBC pragnie poddać pod rozwagę okoliczność, iż uznaniowy charakter wyłączeń przewidzianych przez projektowaną dyrektywę o adekwatności kapitałowej oraz ich ukierunkowanie na poszczególne typy przedsiębiorstw może zaburzyć równe warunki konkurencji w trzech zakresach: pomiędzy różnymi typami przedsiębiorstw inwestycyjnych, pomiędzy przedsiębiorstwami inwestycyjnymi tego samego typu konkurującymi w obrocie transgranicznym oraz pomiędzy przedsiębiorstwami inwestycyjnymi a instytucjami kredytowymi.
EBC w związku z tym proponuje, aby Komisja dokonała w odpowiednim czasie przeglądu skutków tego typu wyłączeń oraz sposobu, w jaki są one stosowane przez właściwe organy, przy czym odpowiedni przepis powinien w tym celu zostać wprowadzony do projektowanej dyrektywy o adekwatności kapitałowej.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 17 lutego 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] COM(2004) 486 wersja ostateczna, części I i II oraz załączniki techniczne.
[2] Dz.U. L 126, z 26.5.2000, str. 1 (dalej "skonsolidowana dyrektywa bankowa"). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2004/69/WE (Dz.U. L 125, z 28.4.2004, str. 44).
[3] Dz.U. L 141, z 11.6.1993, str. 1 (dalej "dyrektywa o adekwatności kapitałowej"). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2004/39/WE (Dz.U. L 145, z 30.4.2004, str. 1).
[4] Komitet Bazylejski ds. Nadzoru Bankowego, International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards: A Revised Framework ("Zmienione ramowe zasady dla międzynarodowej konwergencji metod pomiaru kapitału oraz standardów kapitałowych"), Bank Rozliczeń Międzynarodowych (Bank for International Settlements, BIS), czerwiec 2004 r.; dokument dostępny na stronach internetowych BIS.
[5] Patrz w szczególności uwagi EBC z 31 maja 2001 r. dotyczące drugiego pakietu konsultacyjnego BCBS, odpowiedź EBC z sierpnia 2003 r. na trzecią propozycję konsultacyjną BCBS (CP3) oraz uwagi EBC z listopada 2003 r. dotyczące trzeciego dokumentu konsultacyjnego Komisji Europejskiej w sprawie przeglądu regulacji kapitałowych (dalej "trzeci dokument konsultacyjny"); wszystkie dokumenty dostępne na stronach internetowych EBC.
[6] Zauważa się, iż Rada ECOFIN na posiedzeniu w dniu 7 grudnia 2004 r. zgodziła się na przyjęcie ogólnego stanowiska dotyczącego projektowanych dyrektyw (zwanego dalej "ogólnym stanowiskiem Rady").
Zwróciła się ona do państwa przewodniczącego Radzie o kontynuowanie kontaktów z przedstawicielami Parlamentu Europejskiego w celu zbadania możliwości przyjęcia projektowanych dyrektyw w pierwszym czytaniu.
Ogólne stanowisko Rady dotyczy także niektórych spośród spraw poruszanych przez EBC w niniejszej opinii.
Odpowiednie odniesienia do ogólnego stanowiska Rady zostały zawarte we właściwych fragmentach opinii.
[7] Opinia EBC CON/2004/7 z 20 lutego 2004 r. wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w odniesieniu do projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 73/239/EWG, 85/611/EWG, 91/675/EWG, 93/6/EWG oraz 94/19/WE jak również dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/12/WE, 2002/83/WE oraz 2002/87/WE, w celu ustanowienia nowej struktury organizacyjnej komitetów właściwych w zakresie usług finansowych (Dz.U. C 58, z 6.3.2004, str. 23).
[8] Patrz str. 12 komunikatu prasowego 2580-ego Posiedzenia Rady ECOFIN, odbytego w Brukseli w dniu 11 maja 2004 r.; dokument dostępny na stronach internetowych Rady.
[9] Oznaką wzrastającego znaczenia aktywności transgranicznej jest powiększający się udział zagranicznych oddziałów i podmiotów zależnych w ramach całkowitych aktywów sektora bankowego, wynoszący ponad 20 % w 2003 r.
Patrz publikacja EBC Report on EU banking structure ("Raport o strukturze sektora bankowego UE"), listopad 2004 r.; dokument dostępny na stronach internetowych EBC.
[10] Przesłanka "istotności" może być interpretowana jako dotycząca względnego znaczenia jednostki zależnej bądź to w odniesieniu do grupy jako całości, bądź też w odniesieniu do systemu bankowego kraju wykonywania działalności.
[11] Równe warunki konkurencji mogą być zagrożone w przypadkach, gdy metody IRB niektórych banków miałyby być weryfikowane przez podmiot prowadzący nadzór w sposób skonsolidowany, podczas gdy dla innych banków weryfikacja taka przeprowadzana byłaby przez krajowy organ nadzoru.
[12] Komisja Europejska, Review of the Capital Requirements for Credit Institutions and Investment Firms, Third Quantitative Impact Study: EU Results ("Przegląd wymogów kapitałowych dotyczących instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych, trzecie badanie wpływu w ujęciu ilościowym: rezultaty dla UE"), 1 lipca 2003 r.; dokument dostępny na stronach internetowych Komisji.
[13] PricewaterhouseCoopers, MARKT/2003/02/F, Study on the financial and macroeconomic consequences of the draft proposed new capital requirements for banks and investment firms in the EU ("Badanie finansowych i makroekonomicznych skutków projektu nowych wymogów kapitałowych dla banków i przedsiębiorstw inwestycyjnych"), 8 kwietnia 2004 r.; dokument dostępny na stronach internetowych Komisji.
[14] Metoda standardowa jest określona w art. 78-83 projektowanej dyrektywy bankowej.
Podstawowa metoda IRB (Foundation IRB Approach) to metoda IRB opisana w art. 84-89 projektowanej dyrektywy bankowej, przy założeniu, że instytucja kredytowa nie stosuje własnych oszacowań strat w przypadku niewywiązania się ze zobowiązań (LGD, od losses given default) lub czynników przeliczeniowych, zgodnie z art. 84 ust. 4.
[15] Konsolidacja jednostkowa stanowi element projektowanej dyrektywy bankowej, który nie podlega regulacji w zaleceniach Bazylea II.
Ustęp 23 zaleceń Bazylea II wymaga, aby organy nadzoru dokonywały sprawdzenia, czy "poszczególne banki oceniane jednostkowo cechują się wymaganą adekwatnością kapitałową".
[16] Wyłączenie to odnosi się wyłącznie do metody standardowej; może ono być jednak również stosowane w odniesieniu do instytucji kredytowych poprzez szczególną formę stałego zastosowania częściowego (art. 89 ust. 1 lit. e) projektowanej dyrektywy bankowej).
[17] Zalecenia "Bazylea II" znajdują zastosowanie w sposób skonsolidowany do banków działających w skali międzynarodowej na każdym poziomie grupy bankowej.
Oznacza to, iż jednostka zależna, która jest bankiem działającym w skali międzynarodowej będzie musiała posiadać kapitał na pokrycie zaangażowań w stosunku do innych jednostek wchodzących w skład grupy, które nie są jej jednostkami zależnymi.
Zalecenia "Bazylea II" nie pozwalają na wyłączenie takich wymogów kapitałowych.
[18] Dokument dostępny na stronach internetowych IOSCO.
[19] CESR's technical advice to the European Commission on possible measures concerning credit rating agencies – Consultation Paper ("Techniczna porada CESR dla Komisji Europejskiej w sprawie możliwych środków dotyczących agencji ratingu kredytowego – dokument konsultacyjny"); dokument opublikowany w dniu 30 listopada 2004 r. i dostępny na stronach internetowych CESR.
[20] "Dążąc do przeciwdziałania ewentualnym zagrożeniom związanym z cyklicznym oddziaływaniem metod IRB, Komitet uzgodnił, że przy stosowaniu metod IRB powinno się wymagać prowadzenia przez banki wyraźnie ostrożnego badania stopnia narażenia na ryzyko kredytowe, co jest środkiem zapewniajacym utrzymywanie przez banki wystarczających buforów kapitałowych, zgodnie z Drugim Filarem nowej Umowy", komunikat prasowy BCBS, 10 lipca 2002 r.; dokument dostępny na stronach internetowych BIS.
[21] Komitet Ekonomiczny i Finansowy, Report on financial crisis management ("Raport o zarządzaniu kryzysami finansowymi"), 17 kwietnia 2001 r., Biuletyn Ekonomiczny nr 156, lipiec 2001 r.; dokument dostępny na stronach internetowych Komisji.
[22] Art. 50 projektowanej dyrektywy bankowej, dokonujący gruntownej nowelizacji art. 30 ust. 9 skonsolidowanej dyrektywy bankowej, dopuszcza wydawanie przez Państwa Członkowskie zgody na ujawnianie poufnych informacji ostrożnościowych "organom ich centralnej administracji rządowej odpowiedzialnym za działania legislacyjne dotyczące nadzoru nad instytucjami kredytowymi, instytucjami finansowymi, usługami inwestycyjnymi oraz przedsiębiorstwami ubezpieczeniowymi, jak również pracownikom inspekcji działających w imieniu takich organów".
[23] Patrz komunikat prasowy EBC z dnia 10 marca 2003 r.; dokument dostępny na stronach internetowych EBC.
[24] Komisja Europejska, Review of Capital Requirements for EU Investment Firms – 2004 Quantitative Impact Study – Main Conclusions ("Przegląd wymogów kapitałowych dla przedsiębiorstw inwestycyjnych UE – Studium wpływu w ujęciu ilościowym za 2004 r. – Główne konkluzje"); dokument niedatowany, dostępny na stronach internetowych Komisji.
--------------------------------------------------
Opinia Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 17 marca 2005 r.
w sprawie zalecenia Rady Unii Europejskiej dotyczącego mianowania nowego członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego
(CON/2005/6)
(2005/C 75/07)
1.
Listem z dnia 8 marca 2005 r., Urząd Przewodniczącego Rady Unii Europejskiej zgłosił Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego (EBC) wniosek o wydanie opinii w sprawie zalecenia Rady 2005/207/WE z dnia 8 marca 2005 r. dotyczącego mianowania nowego członka Zarządu Europejskiego Banku Centralnego [1].
2.
Wskazane zalecenie, które po zasięgnięciu opinii Rady Prezesów EBC oraz Parlamentu Europejskiego zostanie przedstawione celem podjęcia odpowiedniej decyzji szefom państw lub rządów Państw Członkowskich które przyjęły walutę euro, zawiera rekomendację aby Pan Lorenzo Bini Smaghi został mianowany członkiem Zarządu EBC na ośmioletnią kadencję rozpoczynającą się z dniem 1 czerwca 2005 r.
3.
Rada Prezesów EBC wyraża opinię, iż zgłoszony kandydat jest osobą o uznanym autorytecie i doświadczeniu zawodowym w dziedzinie pieniądza lub bankowości, zgodnie z wymogiem wskazanym w art. 112 ust. 2 lit. b) Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.
Rada Prezesów EBC nie wyraża sprzeciwu wobec zalecenia Rady dotyczącego mianowania zgłoszonego kandydata jako członka Zarządu EBC.
5.
Rada Prezesów EBC przyjęła niniejszą opinię zgodnie z art. 112 ust. 2 lit. b) Traktatu oraz art. 11 ust. 2 i art. 43 ust. 3 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 17 marca 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 68 z 15.3.2005, str. 40.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 17 marca 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej podpisania Konwencji Haskiej w sprawie prawa właściwego dla niektórych praw dotyczących papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej (COM(2003) 783 wersja ostateczna)
(CON/2005/7)
(2005/C 81/08)
Wprowadzenie
1.
W dniu 31 stycznia 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał od Rady Unii Europejskiej wniosek o wydanie opinii w sprawie projektu decyzji Rady dotyczącej podpisania Konwencji Haskiej w sprawie prawa właściwego dla niektórych praw dotyczących papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej (dalej "projektowana decyzja") [1].
2.
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Jedynym celem projektowanej decyzji jest udzielenie zgody na podpisanie Konwencji w imieniu Wspólnoty.
Projektowana decyzja jest "projektowanym aktem wspólnotowym" w znaczeniu art. 105 ust. 4 Traktatu ze względu na następujące okoliczności:
- umowa międzynarodowa jest wiążąca dla Wspólnoty i stanowi integralną część prawa wspólnotowego [2], oraz
- decyzja instytucji wspólnotowej wyrażająca zgodę na podpisanie w imieniu Wspólnoty umowy międzynarodowej mającej w zamierzeniu wywierać skutki prawne dla Wspólnoty sama także jest aktem wspólnotowym [3].
Konwencja bezpośrednio dotyczy zagadnień wchodzących w zakres kompetencji Eurosystemu oraz EBC, jako że:
i) może ona mieć wpływ na sprawne, efektywne oraz poprawne funkcjonowanie systemów rozliczeniowych i płatniczych na obszarze euro (art. 105 ust. 2 Traktatu, jak również art. 3 ust. 1 oraz art. 22 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego); oraz
ii) może ona mieć wpływ na określanie i realizację polityki pieniężnej na obszarze euro (art. 105 ust. 2 Traktatu oraz art. 3 ust. 1 Statutu), w szczególności wobec ciążącego na Eurosystemie obowiązku prowadzenia własnych operacji kredytowych w oparciu o odpowiednie zabezpieczenia (art. 18 ust. 1 Statutu).
EBC zauważa również, iż Konwencja, w przypadku jej podpisania i ratyfikowania przez Wspólnotę, wywarłaby po swoim wejściu w życie bezpośredni wpływ na kluczowe przepisy prawodawstwa wspólnotowego, w związku z którymi EBC oraz Europejski Instytut Walutowy (EIW) były konsultowane w przeszłości [4].
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Konwencja ma na celu ustalenie powszechnie obowiązujących reguł kolizyjnych, które mają określać prawo właściwe — w przypadkach, w których występuje element międzynarodowy — dla rozstrzygania niektórych zagadnień związanych z zapisywaniem na rachunku, przenoszeniem oraz używaniem w roli zabezpieczenia papierów wartościowych (securities) zapisanych na rachunku papierów wartościowych prowadzonym przez instytucję pośredniczącą (dalej zwanych "zdematerializowanymi papierami wartościowymi").
Jak wskazano w preambule Konwencji, jej wprowadzenie jest uzasadnione przez "istniejącą na rozległym i wciąż rozwijającym się światowym rynku finansowym praktyczną potrzebę zapewnienia pewności prawnej oraz przewidywalności w zakresie prawa właściwego dla papierów wartościowych, powszechnie zapisywanych obecnie na rachunkach w ramach systemów rozliczeniowych i rozrachunkowych lub w innych instytucjach pośredniczących", co ma na celu "zmniejszenie ryzyka prawnego, ryzyka systemowego oraz związanych z nimi kosztów […] i tym samym ułatwienie międzynarodowego przepływu kapitału oraz zwiększenie dostępu do rynków kapitałowych".
Istota rozwiązań wprowadzanych przez Konwencję określona jest w jej art. 4 ust. 1.
Zgodnie z tym przepisem prawem właściwym dla rozstrzygania zagadnień objętych zakresem Konwencji jest prawo Państwa, któremu odpowiednia instytucja pośrednicząca oraz posiadacz rachunku wyraźnie poddały zawartą przez nich umowę rachunku papierów wartościowych, bądź też inne prawo, które umowa rachunku papierów wartościowych wyraźnie wskazuje jako mające zastosowanie dla tych zagadnień.
Wskazana reguła podstawowa doznaje ograniczeń wynikających z tzw. "testu realności" (reality test), zgodnie z którym Konwencja wymaga aby odpowiednia instytucja pośrednicząca posiadała we wskazanym Państwie w chwili zawierania umowy oddział (office) uczestniczący w działalności gospodarczej lub innej regularnej działalności związanej z prowadzeniem rachunków papierów wartościowych (dalej "wymóg posiadania odpowiedniego oddziału").
Tym samym Konwencja ustanawia reguły kolizyjne odwołujące się przede wszystkim do swobody kontraktowej odpowiedniej instytucji pośredniczącej oraz posiadacza rachunku, ograniczanej jedynie przez wymóg posiadania odpowiedniego oddziału, mający na celu zapobieganie całkowicie dowolnym wyborom stron.
Konwencja ustala jednocześnie trzy dodatkowe zasady określania prawa właściwego mające zastosowanie w przypadku, gdy strony umowy rachunku papierów wartościowych nie dokonały wyraźnego wyboru prawa właściwego.
4.
Przedmiotem regulacji Konwencji nie jest wyłącznie wskazanie prawa właściwego dla określenia charakteru prawnego — oraz skutków dla instytucji pośredniczącej — uprawnień wynikających z zapisania papierów wartościowych na rachunku papierów wartościowych lub rozporządzenia takimi papierami wartościowymi.
Konwencja wskazuje również prawo właściwe dla określenia charakteru prawnego oraz skutków uprawnień wynikających z zapisania papierów wartościowych na rachunku papierów wartościowych lub rozporządzenia takimi papierami wartościowymi w stosunku do osób trzecich, w tym do oceny kwestii wygaśnięcia lub pierwszeństwa przysługujących danej osobie uprawnień do papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej.
Ponadto, w związku z szeroką definicją wymogu "charakteru międzynarodowego" (internationality) określonego w art. 3 Konwencji jako obejmującego "wszystkie przypadki wyboru pomiędzy prawem różnych Państw", Konwencja znajdzie zastosowanie w zakresie wykraczającym poza tradycyjny zakres zastosowania reguł kolizyjnych i w istocie odnosić się będzie do wszelkich przypadków dotyczących zdematerializowanych papierów wartościowych zawierających element międzynarodowy (zob. ust. 3-1 do 3-5 Uzasadnienia projektu Konwencji Haskiej w sprawie prawa właściwego dla niektórych praw dotyczących papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej (poniżej "Uzasadnienie projektu Konwencji Haskiej"), jak również ust. 3-8 i 3-9 Uzasadnienia, wyjaśniające zakres wymogu "charakteru międzynarodowego").
Uwagi ogólne
5.
EBC dostrzega kluczową wagę wysiłków zmierzających do zapewnienia z odpowiednim wyprzedzeniem pewności prawnej co do prawa właściwego dla rozstrzygania — w przypadkach, w których występuje element międzynarodowy — niektórych zagadnień związanych z zapisywaniem na rachunku, przenoszeniem oraz używaniem w roli zabezpieczenia papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej, jak również ograniczenia ryzyk systemowych, które mogłyby zostać wywołane utrzymującą się niepewnością w tym zakresie.
EBC dostrzega również korzyści wynikające z ustanowienia powszechnie stosowanych i jednolitych reguł kolizyjnych — podobnych do tych jakie określone są w Konwencji — we wzmacnianiu efektywności oraz elastyczności europejskich i światowych rynków finansowych.
W związku z tym, co do zasady, EBC przyjmuje ze zrozumieniem cel Konwencji.
6.
Odpowiadając na konsultacyjne zapytanie Rady dotyczące dyrektywy o zabezpieczeniach finansowych [5] EBC stwierdził co następuje: "EBC popiera kształtowanie pewności prawnej w odniesieniu do transgranicznego wykorzystania zdematerializowanych aktywów, poprzez wprowadzenie pojedynczej i przejrzystej reguły określającej miejsce położenia takich aktywów, opierającej się na zasadach zawartych w dyrektywie o ostateczności rozrachunku i dalej je uszczegółowiającej.
Nie tylko wzmocni to efektywność operacji niezbędnych dla prowadzenia jednolitej polityki pieniężnej, za pomocą których Eurosystem — przy uwzględnieniu odpowiednich zabezpieczeń — zapewnia płynność swoim kontrahentom w wymiarze krajowym i transgranicznym, lecz także podniesie pewność prawną i efektywność operacji, poprzez które uczestnicy rynku pieniężnego dokonują rynkowej alokacji dostarczonej im płynności w drodze zawieranych pomiędzy sobą transakcji obejmujących indywidualne nadwyżki i niedobory płynności. […] W tym kontekście EBC usilnie zachęca zainteresowane podmioty, w szczególności Państwa Członkowskie, do podjęcia prób wypracowania rozwiązania, które byłoby spójne z zasadami wyrażonymi zarówno w art. 10 projektowanej dyrektywy, jak i w art. 9 ust. 2 dyrektywy o ostateczności rozrachunku [6]; rozwiązanie takie powinno być wypracowane w ramach dyskusji toczonych, na forum Konferencji Haskiej w sprawie prawa prywatnego międzynarodowego, na temat projektowanej konwencji w sprawie "prawa właściwego dla rozporządzeń papierami wartościowymi zapisywanymi w pośrednich systemach rejestrowych"".
7.
EBC odnotowuje także, iż Wspólnota zasadnie podjęła działania zmierzające do rozwiązania problemów powstających w związku ze stosowaniem tradycyjnej reguły lex rei sitae w odniesieniu do zdematerializowanych papierów wartościowych, prowadzącej w tym zakresie do poddawania całości wielostopniowego zapisu papierów wartościowych jednemu prawu właściwemu określanemu w odniesieniu do stosunku podstawowego (look-through approach) — zamiast tego zdecydowano się na wypracowanie reguł kolizyjnych określających prawo właściwe na podstawie miejsca położenia, zapisania na rachunku lub posiadania papierów wartościowych, względnie miejsca prowadzenia właściwego rachunku papierów wartościowych.
EBC zwraca w tym kontekście uwagę na wspólnotowe prawodawstwo dotyczące systemów płatności i rozrachunku [7], jak również postępowań upadłościowych zarówno rozumianych ogólnie [8], jak i szczególnie, w zakresie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń [9] i instytucji kredytowych [10], a także prawodawstwo dotyczące zabezpieczeń finansowych [11].
8.
EBC zauważa ponadto, iż zasady ostatecznie przyjęte przez autorów Konwencji znacząco odbiegają od — opartych o powyższe prawodawstwo wspólnotowe — reguł kolizyjnych mających obecnie zastosowanie w Państwach Członkowskich w odniesieniu do wielostopniowych systemów zapisu zdematerializowanych papierów wartościowych.
EBC bierze pod uwagę przyczyny wskazanych rozbieżności wskazane w Uzasadnieniu projektu Konwencji Haskiej (zob. ust. Int-41 do 46, 4-4 oraz 4-24 do 4-25).
EBC ma również świadomość, iż w coraz bardziej zintegrowanym światowym systemie finansowym trudno jest niekiedy dla celów prawa prywatnego międzynarodowego powiązać miejsce prowadzenia rachunku papierów wartościowych z określonym systemem prawnym.
EBC dostrzega przeszkody napotykane w tym zakresie przez uczestników rynku finansowego działających w wymiarze transgranicznym oraz pragnie konstruktywnie przyczynić się do przyjęcia w tej kwestii jednolitych, powszechnie stosowanych zasad.
9.
EBC bierze tym niemniej pod uwagę okoliczność, iż istniejące prawodawstwo wspólnotowe znacząco przyczyniło się do wzmocnienia pewności prawnej oraz ograniczenia ryzyka systemowego w ramach Wspólnoty.
W związku z tym należy starannie zbadać, czy w porównaniu do aktualnego prawodawstwa wspólnotowego rozwiązania zawarte w Konwencji zapewnią, w określonych kluczowych aspektach, wyższy poziom pewności prawnej oraz ochrony przed ryzykiem systemowym.
EBC uważa, iż Konwencja prowadzi do powstania kilku potencjalnie istotnych zagadnień w tym zakresie, które zasługiwałyby na dalsze zbadanie przez Wspólnotę przed podjęciem decyzji o zastąpieniu aktualnych zasad postanowieniami Konwencji.
EBC proponuje odniesienie się do tego typu zagadnień w ramach szerszej oceny przewidywanego wpływu postanowień Konwencji, dokonanej z punktu widzenia Wspólnoty (zob. ust. 20 poniżej).
Uwagi szczegółowe
Różnorodność porządków prawnych stosowanych w ramach jednego systemu lub instytucji depozytowej
10.
Jak zauważono w poprzednich opiniach dotyczących projektowanego prawodawstwa krajowego implementującego dyrektywę o zabezpieczeniach finansowych, "EBC chciałby podkreślić, iż wszystkie podmioty uczestniczące w procesie legislacyjnym powinny szczegółowo zbadać potencjalny wpływ Konwencji na stabilność systemową oraz na sposób traktowania transakcji związanych z udzielaniem zabezpieczenia — w celu uniknięcia osłabienia aktualnego poziomu ochrony.
Skutkiem podjętych badań mogłoby być m. in. ograniczenie swobody wyboru prawa w zakresie uprawnień właścicielskich do papierów wartościowych zapisanych w systemie istotnym z punktu widzenia ryzyka systemowego (w szczególności w przypadku systemów rozrachunku papierów wartościowych ocenianych oraz używanych przez Eurosystem) — w takich przypadkach swoboda wyboru prawa mogłaby być wykluczona na rzecz zastosowania prawa właściwego dla systemu depozytowego; dodatkowo można również rozważyć zastosowanie innych środków chroniących systemową ostateczność rozrachunku, pewność oraz przejrzystość" [12].
W tym kontekście EBC zwraca również uwagę na "Standardy rozliczania i rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej" opublikowane przez EBC oraz Komitet Europejskich Organów Nadzoru Rynku Papierów Wartościowych (Committee of European Securities Regulators, CESR) (dalej "Standardy ESBC-CESR") [13].
Standardy te zawierają zasady bezpieczeństwa, poprawności oraz efektywności rozliczania i rozrachunku papierów wartościowych.
Standard 1 stwierdza, iż "systemy rozliczania i rozrachunku papierów wartościowych oraz połączenia pomiędzy nimi powinny posiadać wystarczająco ugruntowaną, jednoznaczną i przejrzystą podstawę prawną we właściwych porządkach prawnych".
Jak odnotowano na str. 15 sprawozdania ESBC/ CESR z września 2004 r., konsekwencją wskazanego standardu, adresowanego m. in. do centralnych depozytów papierów wartościowych (central securities depositories, CSD) oraz znaczących podmiotów świadczących usługi kustodialne (significant custodians), jest to, iż "ze względu na ochronę przed ryzykiem systemowym należy zachęcać do harmonizacji zasad prawnych w sposób ograniczający rozbieżności wynikające z odrębnych krajowych zasad i ram prawnych".
W szczególności, "zastosowanie wielu porządków prawnych w ramach jednego systemu zwiększa złożoność rozwiązań prawnych i może potencjalnie wpływać na stabilność systemową.
Dyrektywa o ostateczności rozrachunku ograniczyła tego typu ryzyka poprzez wskazanie jednoznacznych zasad dotyczących prawa, któremu podlega system oraz prawa, któremu podlegają prawa i obowiązki uczestników w przypadkach związanych z niewypłacalnością.
Z tych samych przyczyn zakres porządków prawnych podlegających wyborowi w odniesieniu do danego systemu powinien być możliwie ograniczony.
Po przeprowadzeniu odpowiedniej analizy ryzyka prawnego może okazać się, iż wskazane byłoby, aby tylko jeden porządek prawny został wybrany jako właściwy dla właścicielskich aspektów wszystkich papierów wartościowych zapisanych na rachunkach uczestników prowadzonych w danym systemie, jak również aby tylko jeden porządek prawny został wybrany jako właściwy dla umownych aspektów stosunku prawnego pomiędzy systemem a każdym z jego uczestników.
W optymalnym przypadku, ze względu na ochronę systemowej ostateczności rozrachunku, pewności oraz przejrzystości, wybrany w ten sposób porządek prawny powinien być identyczny z prawem właściwym dla systemu". (zob. sprawozdanie ESBC/ CESR z września 2004 r., pkt 37).
11.
Zgodnie z obecnymi zasadami prawa wspólnotowego, prawo właściwe dla systemu rozrachunku papierów wartościowych (securities settlement system, SSS) lub centralnego depozytu papierów wartościowych (CSD) jest tożsame z prawem właściwym dla aspektów właścicielskich (proprietary aspects) uprawnień związanych ze zdematerializowanymi papierami wartościowymi zapisanymi na rachunku w takim SSS lub CSD (tj. dla aspektów takich uprawnień dotyczących określenia podmiotu uprawnionego z papierów wartościowych) — rozwiązanie to zapewnia pewność prawną oraz przejrzystość, pozwalając jednocześnie na unikanie ryzyka systemowego.
W porównaniu z tak ukształtowanymi obecnymi zasadami, nie jest jasne czy Konwencja — która mogłaby, jak się wydaje, wzmocnić pewność prawną w zakresie praktycznych trudności związanych z określeniem miejsca prowadzenia rachunku papierów wartościowych dla celów prawa prywatnego międzynarodowego — nie stworzy jednocześnie niepewności prawnej poprzez potencjalne umożliwienie wystąpienia w ramach jednego SSS lub CSD różnorodnych kolizji pomiędzy znajdującymi zastosowanie rozbieżnymi systemami prawnymi.
Określanie prawa właściwego dla uprawnień wynikających ze zdematerializowanych papierów wartościowych na podstawie odpowiedniego wyboru dokonanego w umowie pomiędzy posiadaczem rachunku a SSS lub CSD może w istocie teoretycznie prowadzić do sytuacji, w której aspekty właścicielskie papierów wartościowych zapisanych w ramach danego SSS lub CSD podlegają różnym systemom prawnym, w tym jednemu lub więcej systemowi prawnemu spoza obszaru, na którym ma siedzibę dany SSS lub CSD, bądź też nawet systemowi prawnemu spoza obszaru Wspólnoty.
W przypadku, gdy takie systemy prawne nie są zharmonizowane, skutki tego typu różnorodności w odniesieniu do ostateczności rozrachunku — zwłaszcza, gdy prawo wybrane w umowie rachunku papierów wartościowych nie zapewnia ochrony porównywalnej z tą, jaka zapewniana jest na podstawie dyrektywy o ostateczności rozrachunku — mogą potencjalnie zagrozić prawidłowości funkcjonowania całego systemu, jak również wywoływać ryzyko systemowe. Ponadto, różnorodność taka, jak i właściwość prawa państwa trzeciego, mogą utrudniać wykonywanie funkcji regulacyjnych lub nadzorczych wobec SSS lub CSD przez odpowiednie organy państw, na terytorium których SSS lub CSD mają siedzibę.
12.
EBC zdaje sobie sprawę, że SSS lub CSD mające siedzibę na terytorium Wspólnoty mogą w praktyce nie być zainteresowane dopuszczeniem zastosowania rozbieżnych systemów prawnych w odniesieniu do właścicielskich aspektów zdematerializowanych papierów wartościowych zapisanych na rachunkach w takich systemach, jako że mogłoby to zniweczyć zamienność papierów wartościowych zapisywanych na rachunku i przenoszonych lub obciążanych w ramach systemu, naruszając przy tym ochronę ostateczności rozrachunku zapewnianej uczestnikom systemu na podstawie dyrektywy o ostateczności rozrachunku; SSS lub CSD mające siedzibę na terytorium Wspólnoty mogą też nie być zainteresowane doprowadzeniem do poddania wszystkich wskazanych aspektów jednemu systemowi prawnemu, który nie byłby prawem właściwym dla systemu zgodnie z dyrektywą o ostateczności rozrachunku.
Tym niemniej nie można zagwarantować, iż wskazane niepożądane okoliczności w istocie nie wystąpią w przypadku podpisania i ratyfikacji Konwencji.
Uwzględniając powyższe, EBC wyraża pogląd, iż wewnątrzwspólnotowe konsekwencje przyjęcia Konwencji w odniesieniu do ostateczności rozrachunku i związanych z nią aspektów działalności rozrachunkowej i kustodialnej są wystarczająco poważne, aby mogły przyczynić się do wzrostu ryzyka systemowego.
Jest to kolejny z aspektów zasługujących na dalsze rozważenie w ramach ogólnowspólnotowej oceny przewidywanego wpływu postanowień Konwencji (zob. ust. 20 poniżej).
Prawa osób trzecich
13.
W zakresie przewidywanego wpływu Konwencji na prawa osób trzecich, EBC odnotowuje w pierwszym rzędzie, iż w przypadku gdy wierzyciel posiadacza rachunku dokona zajęcia papierów wartościowych zapisanych na rachunku, prawo wskazane zgodnie z postanowieniami Konwencji będzie właściwe dla określenia pierwszeństwa uprawnień takiego wierzyciela w stosunku do zajętych papierów wartościowych, jak również obowiązków instytucji pośredniczącej wobec takiego wierzyciela (art. 2 ust.1 lit. d) do e) Konwencji).
Prawo wskazane zgodnie z postanowieniami Konwencji nie zawsze będzie jednak również właściwe dla określenia wymogów jurysdykcyjnych i proceduralnych dla dokonania zajęcia oraz dla prowadzenia dalszej egzekucji — co związane jest z aktualnymi regulacjami poszczególnych Państw Członkowskich, zgodnie z którymi zajęcie i egzekucja ze zdematerializowanych papierów wartościowych podlega prawu oraz właściwości sądów miejsca położenia tych papierów wartościowych.
Nawet gdyby Konwencja pozostała bez wpływu na istniejące wymogi jurysdykcyjne i proceduralne dla dokonania zajęcia oraz dla prowadzenia dalszej egzekucji — co nie zostało jeszcze zbadane — mogłaby ona spowodować istotne zmiany w praktyce sądowej.
W szczególności znacząco mogłaby wzrosnąć liczba spraw, w których sąd właściwy dla dokonania zajęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zdematerializowanych papierów wartościowych obowiązany byłby stosować prawo obce (tj. prawo właściwe wskazane zgodnie z postanowieniami Konwencji) dla określenia charakteru prawnego oraz pierwszeństwa uprawnień danego wierzyciela w odniesieniu do zajętych papierów wartościowych.
Autorzy Konwencji dali wyraz swojej świadomości istnienia powyższych trudności, zauważając, iż "prawem właściwym dla kwestii właścicielskich powinno być prawo miejsca, w którym właściwy tytuł prawny jest zapisany na rachunku, oraz w którym można w związku z tym oczekiwać skutecznego wykonania orzeczeń sądowych dotyczących takiego majątkowego tytułu prawnego" [14].
Innym przypadkiem wpływu wprowadzenia Konwencji na uprawnienia osób trzecich jest kwestia zabezpieczeń powstających z mocy prawa.
Zakres zastosowania Konwencji jest wprawdzie ograniczony do pewnych typów zabezpieczeń ustanawianych na rzecz instytucji pośredniczącej obsługującej posiadacza rachunku (art. 1 ust. 2 lit. c) Konwencji), tym niemniej Konwencja mogłaby też znacząco wpłynąć na stosowanie innych zabezpieczeń powstających z mocy prawa na zdematerializowanych papierach wartościowych (np. zabezpieczeń ustanawianych w odniesieniu do zobowiązań podatkowych) — ze względu na to, iż prawo wskazane postanowieniami Konwencji będzie, przykładowo, określać pierwszeństwo tego typu zabezpieczeń (zob. ust. 1-31 Uzasadnienia projektu Konwencji Haskiej).
14.
Ponadto, o ile strona transakcji na zdematerializowanych papierach wartościowych może przynajmniej umownie zobowiązać swojego kontrahenta do zapewnienia informacji co do prawa właściwego dla umowy rachunku papierów wartościowych, Konwencja nie zapewnia tego typu prawa do informacji w odniesieniu do osób trzecich.
Osoby trzecie, takie jak wierzyciele posiadacza rachunku, dążący do zajęcia papierów wartościowych w celu zabezpieczenia lub zaspokojenia swoich roszczeń, mogą mieć konkurencyjne względem siebie uprawnienia do takich papierów wartościowych lub też przynajmniej uzasadniony interes w uzyskaniu informacji na temat miejsca ich położenia.
Niezależnie już nawet od możliwych zakazów ujawniania informacji obowiązujących odpowiednią instytucję pośredniczącą z mocy prawa lub też z mocy odpowiednich postanowień umowy rachunku papierów wartościowych, niezwykle utrudnione będzie żądanie przez osoby trzecie od posiadacza rachunku informacji na temat prawa właściwego wskazanego w umowie pomiędzy posiadaczem rachunku a obsługującą go instytucją pośredniczącą.
Przyznać należy, iż również na podstawie reguł kolizyjnych opartych na łączniku miejsca prowadzenia rachunku papierów wartościowych osobom trzecim nie zawsze jest łatwo określić miejsce prowadzenia rachunków zdematerializowanych papierów wartościowych na rzecz ich dłużników — tym niemniej, wprowadzana przez Konwencję swoboda wyboru prawa właściwego oznaczać będzie, iż prawo właściwe dla zdematerializowanych papierów wartościowych w zakresie wykonywania (np. w drodze zajęcia) konkurujących ze sobą praw osób trzecich będzie w różnorodny sposób ustalane zgodnie z subiektywnym kryterium wyboru prawa, dokonywanego w poufnej zazwyczaj umowie rachunku papierów wartościowych, która może być przy tym zmieniana w celu modyfikacji takiego wyboru (art. 7 ust. 1 Konwencji).
Możliwe skutki wprowadzenia Konwencji dla praw i uzasadnionych oczekiwań osób trzecich przedstawione w niniejszym oraz w poprzednich ustępach, stanowią kolejny powód dla przeprowadzenia uprzedniej oceny przewidywanego wpływu postanowień Konwencji (zob. ust. 20 poniżej).
Harmonizacja materialnego prawa papierów wartościowych
15.
Skutki w zakresie pewności prawnej wynikające z zasady prawa prywatnego międzynarodowego określonej postanowieniami Konwencji nie miałyby miejsca w przypadku, gdyby przepisy prawa materialnego dotyczącego zapisywania na rachunku, przenoszenia oraz wykorzystania w roli zabezpieczenia zdematerializowanych papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej były identyczne w ramach całej Wspólnoty, bądź też — w przypadku stosowania prawa państwa trzeciego — na poziomie światowym.
EBC zajmuje w związku z tym stanowisko, iż — jakkolwiek jednoznaczne i skutecznie zharmonizowane reguły kolizyjne bez wątpienia przyczyniają się do usunięcia niepewności w ramach transgranicznych wielostopniowych systemów zapisu zdematerializowanych papierów wartościowych — reforma reguł kolizyjnych powinna w optymalnym przypadku stanowić integralną część szerszej reformy obejmującej również przepisy prawa materialnego.
Podjęcie reformy i harmonizacji prawa materialnego w istocie ograniczałoby skutki dopuszczalności umownego wyboru prawa właściwego.
W tym kontekście, EBC przyjmuje z jednoznacznym zadowoleniem powstanie oraz rozpoczęcie prac Grupy do spraw Pewności Prawnej w Infrastrukturze Rozliczeniowo-Rozrachunkowej EU, działającej przy Komisji Europejskiej ("Projekt Pewności Prawnej") — działania tego typu stwarzają unikalną możliwość połączenia reform w obu wskazanych zakresach oraz opracowania, zgodnie z propozycjami zgłaszanymi przez Komisję, jednolitych i spójnych rozwiązań w tej mierze.
Ponadto, w związku z rosnącą integracją światowych rynków finansowych, EBC szczegółowo monitoruje również postępy osiągane przez instytut Unidroit w zakresie światowej harmonizacji przepisów prawa materialnego regulujących zdematerializowane papiery wartościowe, co następuje w formie opublikowanego przez ten ośrodek "Wstępnego projektu konwencji o zharmonizowanych zasadach prawa materialnego dotyczących papierów wartościowych zapisanych na rachunku w instytucji pośredniczącej" (dalej "Projektowana Konwencja Unidroit").
Należy w związku z tym zauważyć, iż również Unidroit dostrzega niedoskonałości samodzielnej reformy w zakresie prawa prywatnego międzynarodowego, podnosząc iż nawet w przypadku istnienia jednoznacznych i miarodajnych reguł kolizyjnych, możliwe jest, iż określona sytuacja będzie podlegała jednocześnie dwóm lub więcej systemom prawnym […] ponieważ analiza reguł kolizyjnych nie musi prowadzić do takiej samej odpowiedzi w odniesieniu do każdego pojedynczego aspektu danego kompleksu zagadnień (zob. projekt Uwag Wyjaśniających do Projektowanej Konwencji Unidroit, str. 10; zob. również ust. 17 poniżej).
Biorąc pod uwagę istniejące w tym zakresie prawodawstwo wspólnotowe, EBC nie jest przekonany, iż zachodzi przemożna czy też nagląca potrzeba przyjęcia Konwencji przez Wspólnotę i zaleca w związku z tym skoordynowanie — przynajmniej na poziomie wspólnotowym — harmonizacji reguł kolizyjnych z harmonizacją prawa materialnego.
Nakładanie się z innymi obszarami regulacji
16. Innym czynnikiem wpływającym na pewność prawną jest okoliczność, iż sama Konwencja nie gwarantuje tego, że do rozstrzygania zagadnień objętych jej zakresem znajdzie zastosowanie tylko jeden system prawny. Konwencja stanowi w istocie, iż można odmówić zastosowania prawa przez nią wskazanego w przypadku, gdy skutki jego zastosowania byłyby oczywiście sprzeczne z zasadami porządku publicznego właściwymi dla organu rozstrzygającego zobowiązanego do stosowania postanowień Konwencji (art. 11 ust. 1 Konwencji, zawierający tradycyjną klauzulę "porządku publicznego"). Ponadto, Konwencja nie zapobiega zastosowaniu takich przepisów prawa Państwa, w którym dokonywane jest rozstrzygnięcie, które — niezależnie od prawa właściwego — powinny być stosowane również w przypadkach obejmujących element międzynarodowy (art. 11 ust. 2 Konwencji, zawierający tradycyjny wyjątek w odniesieniu do "przepisów wymuszających swoją właściwość"). Pomimo ograniczenia na mocy art. 11 ust. 3 Konwencji tego typu przypadków obowiązywania wskazanych przepisów z zakresu ochrony porządku publicznego, bądź też przepisów wymuszających swoją właściwość, można powątpiewać czy właściwy sąd istotnie jedynie w "szczególnie wyjątkowych przypadkach" (ust. 11-1 Uzasadnienia projektu Konwencji Haskiej) odmówiłby lub ograniczył zastosowanie prawa wskazanego postanowieniami Konwencji, jak na to pozwala art. 11 ust. 1 lub 2 Konwencji. Przykładowo, państwo, w którym ma siedzibę CSD lub SSS może przyjąć wskazanego typu przepisy wymuszające swoją właściwość m.in. w celu zapewnienia poprawności i efektywności ram prawnych oraz operacyjnych infrastruktury obrotu papierami wartościowymi, włączając w to rachunki papierów wartościowych.
17.
W bardziej ogólnym zakresie, poza kwestią bezpośredniej ingerencji przepisów dopuszczonych na podstawie art. 11 ust. 1 lub 2 Konwencji, EBC pragnie zauważyć, iż w wielu systemach prawnych znacząca grupa innych regulacji dotyczących różnorodnych zagadnień z zakresu papierów wartościowych lub rachunków papierów wartościowych, przynależnych często do prawa publicznego, uzależnia swoje zastosowanie od łącznika miejsca położenia (situs) takich papierów wartościowych lub rachunków papierów wartościowych.
Zgodnie z obecnym prawodawstwem wspólnotowym dotyczącym właścicielskich aspektów papierów wartościowych, tego typu regulacje wskazane na podstawie łącznika miejsca należą do tego samego systemu prawnego, co przepisy właściwe dla aspektów właścicielskich.
Zastąpienie aktualnego stanu prawnego postanowieniami Konwencji — niezależnie od tego, iż wskazane regulacje mogą dotyczyć zagadnień odmiennych niż wskazane w art. 2 ust. 1 Konwencji — doprowadzić może do pośredniej lub bezpośredniej ingerencji takich regulacji w zakres zastosowania przepisów prawa wskazanego Konwencją.
Możliwość taką potwierdza również Unidroit: "poszczególne zagadnienia z zakresu np. prawa umów, handlowego, upadłościowego, rzeczowego lub dotyczącego obrotu papierami wartościowymi mogą być, lecz nie zawsze będą, objęte zakresem zastosowania przepisów o wyborze prawa właściwego, przy czym reguły kolizyjne mogą wskazywać na rozbieżne systemy prawne dla oceny poszczególnych zagadnień. […] Tym niemniej, niektóre uprzednio niedostrzeżone luki regulacyjne, brak precyzji, rosnąca złożoność zagadnień lub pojawiające się przeszkody mogą utrudniać osiągnięcie, zwłaszcza w rozsądnym czasie, prawidłowych skutków prawnych.
Nieścisłości w ramach określonego krajowego systemu prawnego mogą stwarzać utrudnienia w stosowaniu prawa obcego itd.
Biorąc to pod uwagę, można stwierdzić, iż zjawiska transgranicznego zapisywania na rachunku i rozporządzania papierami wartościowymi podniosą zapewne stopień niepewności prawnej" (zob. projekt Uwag Wyjaśniających do Projektowanej Konwencji Unidroit, str. 10).
Wskazanego typu ingerencja może przykładowo dotyczyć również gromadzenia danych statystycznych przez EBC (zob. art. 5 Statutu) — przy realizacji tego zadania dąży się do ograniczenia formalności związanych z obowiązkami sprawozdawczymi w ramach obecnego stanu prawnego, w związku z czym każda zmiana obowiązujących reguł kolizyjnych mogłaby wpłynąć na zakres obowiązków sprawozdawczych dotyczących transgranicznych transakcji na papierach wartościowych i pozycji na rynku kapitałowym.
Trudny do wykluczenia związek pomiędzy daną zasadą prawa prywatnego międzynarodowego oraz innymi zasadami znajdującego zastosowanie systemu prawnego stanowi kolejny powód dla dokonania uprzedniej szerokiej oceny oczekiwanego wpływu Konwencji w ramach Wspólnoty, jak również dla harmonizacji przepisów materialnego prawa papierów wartościowych (zob. ust. 20 poniżej).
Możliwość wyłączenia z zakresu zastosowania Konwencji
18.
Wreszcie, EBC skrótowo odnotowuje, iż — jak zauważono w ust. 1-37 Uzasadnienia projektu Konwencji Haskiej — możliwość wyłączenia z zakresu zastosowania Konwencji przewidziana w pewnych przypadkach dla niektórych SSS lub CSD zgodnie z jej art. 1 ust. 5 może mieć również zastosowanie do innych podobnych systemów.
Skutki takiego wyłączenia dla funkcjonowania SSS, jak również dla zdematerializowanych papierów wartościowych zapisanych na rachunku w SSS, nie były dotychczas analizowane i powinny w związku z tym stać się przedmiotem dalszej oceny.
Uwagi końcowe
19.
Jako że skierowane do EBC zapytanie dotyczy kwestii, czy określona konwencja międzynarodowa powinna zostać podpisana w imieniu Wspólnoty, przedstawiana opinia odnosi się i jest ograniczona do ogólnych spostrzeżeń niezbędnych dla wyrażenia na rzecz Rady poglądu w zakresie udzielenia przez nią bądź też odmowy udzielenia zgody na podpisanie Konwencji.
EBC dysponuje dodatkowymi technicznymi i prawnymi uwagami do postanowień Konwencji, uważa jednak, że bardziej odpowiednim miejscem dla zawarcia tego typu dalszych uwag byłaby ocena przewidywanego wpływu postanowień Konwencji dokonana przez Wspólnotę.
20.
Podsumowując, obecne prawodawstwo wspólnotowe dotyczące prawa właściwego dla zapisywania na rachunku, przenoszenia oraz wykorzystania w roli zabezpieczenia zdematerializowanych papierów wartościowych, rejestrowanych wielopoziomowo przez instytucje pośredniczące, przyczyniło się do wzmocnienia pewności prawnej oraz ochrony przed ryzykiem systemowym w ramach Wspólnoty.
Konwencja przewiduje jedną z możliwych metod rozstrzygania uzasadnionych wątpliwości wynikających z zachodzących niekiedy — w coraz bardziej zintegrowanym światowym systemie finansowym — trudności z jednoznacznym ustaleniem dla celów kolizyjnoprawnych miejsca prowadzenia rachunku papierów wartościowych.
EBC popiera cel ustalenia w tym zakresie powszechnie stosowanych reguł kolizyjnych, tym niemniej, wobec możliwych skutków Konwencji oraz wskazanego aktualnego prawodawstwa wspólnotowego, właściwe byłoby zdaniem EBC uprzednie przeprowadzenie oceny przewidywanego w ramach Wspólnoty wpływu wprowadzenia postanowień Konwencji.
EBC oraz Eurosystem, dla których aspekty ryzyka systemowego związane z wprowadzeniem Konwencji mają pierwszorzędne znaczenie, gotowe są do wzięcia udziału w przeprowadzeniu takiej oceny, co wchodziłoby w zakres zadań Eurosystemu określonych w art. 105 ust. 5 Traktatu.
Aby nie przesądzać wyników podjętych badań, dokonanie wskazanej oceny powinno poprzedzać decyzję w sprawie podpisania Konwencji, biorąc przy tym pod uwagę okoliczność, iż aktualne zasady prawodawstwa wspólnotowego są zadowalające i nie wywołują naglącej czy też przemożnej potrzeby podpisania Konwencji.
Ocena taka nie umniejszałaby znaczenia innych inicjatyw wspólnotowych podejmowanych w zakresie rozliczeń i rozrachunku, jak również nie przekreślałaby potrzeby dokonania niezwłocznej reformy i harmonizacji materialnej regulacji zdematerializowanych papierów wartościowych — co wzmocniłoby integrację finansową w ramach Wspólnoty.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 17 marca 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] COM(2003) 783 wersja ostateczna.
[2] Zob. np. orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 30 kwietnia 1974 r. (sprawa C-181/73 R. & V. Haegeman przeciwko Belgii [1974] ECR I-449), ust. 5.
[3] Zob. np. orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 9 sierpnia 1994 r. (sprawa C-327/91 Republika Francuska przeciwko Komisji Wspólnot Europejskich [1994] ECR I-3641), ust. 15 do 17.
[4] Zob. opinię EBC CON/2001/13 z dnia 13 czerwca 2001 r. wydaną na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanawiania zabezpieczeń finansowych (Dz.U. C 196 z 12.7.2001, str. 10), opinię EIW CON/96/09 dotyczącą projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady o ostateczności rozrachunku i zabezpieczeniach (Dz.U. C 156 z 21.5.1998, str. 17) oraz opinię EIW CON/96/02 wydaną na wniosek Rady Unii Europejskiej złożony zgodnie z art. 109f ust. 6 Traktat ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Traktatu) oraz art. 5 ust. 3 Statutu EIW w sprawie zmienionego projektu Komisji dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych (Dz.U. C 32 z 30.10.1998, str. 13).
[5] Dyrektywa 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie ustanawiania zabezpieczeń finansowych (Dz.U. L 168 z 27.6.2002, str. 43).
[6] Zob. opinię EBC CON/2001/13, ust. 6 i 19.
[7] Zob. art. 9 ust. 2 dyrektywy 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamknięcia rozliczeń w systemach płatności i rozrachunku papierów wartościowych (Dz.U. L 166 z 11.6.1998, str. 45; dalej"dyrektywa o ostateczności rozrachunku"). Zob. też opinię EIW CON/96/09.
[8] Zob. trzecie tiret art. 14 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U. L 160 z 30.6.2000, str. 1).
[9] Zob. art. 25 lit. c) dyrektywy 2001/17/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 marca 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń (Dz.U. L 110 z 20.4.2001, str. 28).
[10] Zob. art. 24 oraz trzecie tiret art. 31 dyrektywy 2001/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych (Dz.U. L 125 z 5.5.2001, str. 15). Zob. też opinię EIW CON/96/02.
[11] Zob. art. 9 ust. 1, w związku z art. 2 ust. 1 lit. h) dyrektywy 2002/47/WE. Zob. też opinię EBC CON/2001/13.
[12] Zob. ust. 13 opinii EBC CON/2003/11 z dnia 26 czerwca 2003 r. wydanej na wniosek austriackiego Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie projektu ustawy federalnej implementującej dyrektywę 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie ustanawiania zabezpieczeń finansowych.
Zob. także ust. 13 opinii EBC CON/2004/27 z dnia 4 sierpnia 2004 r. wydanej na wniosek belgijskiego Ministerstwa Finansów w sprawie projektu ustawy o zabezpieczeniach finansowych oraz niektórych przepisów podatkowych dotyczących umów o ustanowienie zabezpieczeń rzeczowych oraz pożyczek instrumentów finansowych.
[13] Dokument dostępny na stronach www.ecb.int oraz www.cesr-eu.org.
[14] Zob. sprawozdanie z posiedzenia Eksperckiej Grupy Roboczej ( 15 do 19 stycznia 2001 r.) oraz związane z tym nieformalne prace Biura Stałego prowadzone w odniesieniu do prawa właściwego dla rozporządzeń papierami wartościowymi zapisanymi na rachunku w instytucji pośredniczącej, str. 17.
--------------------------------------------------
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 7 kwietnia 2005 r.
udzielane Radzie Unii Europejskiej w sprawie zewnętrznych audytorów Bank of Greece
(EBC/2005/7)
(2005/C 91/04)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 27 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Sprawozdania finansowe Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych Eurosystemu podlegają badaniu prowadzonemu przez niezależnych zewnętrznych audytorów rekomendowanych przez Radę Prezesów EBC i zatwierdzanych przez Radę Unii Europejskiej.
(2) Zgodnie z prawem Grecji, jeden podmiot nie może być ustanowiony jako zewnętrzny audytor na okres więcej niż czterech lat obrachunkowych.
Tym samym, mandat audytora Charalambosa Stathakisa, będącego jednym z dwóch obecnych zewnętrznych audytorów Bank of Greece, nie może podlegać odnowieniu.
Bank of Greece może natomiast nadal korzystać z usług Ernst & Young (Hellas) Certified Auditors SA jako swoich zewnętrznych audytorów, przy założeniu iż dokonywana będzie rotacja partnera odpowiedzialnego w tym zakresie.
(3) Bank of Greece zdecydował, iż Ernst & Young (Hellas) Certified Auditors SA powinni być jego wyłącznymi zewnętrznymi audytorami za rok obrachunkowy 2005, przy czym EBC uważa, iż spółka ta wypełnia kryteria niezbędne dla ustanowienia jej w tej roli.
(4) Istniejący mandat zewnętrznych audytorów powinien być kontynuowany i obowiązywać przez ponawialny okres jednego roku.
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 7 kwietnia 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z 4 maja 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) 3605/93 w sprawie jakości danych statystycznych w kontekście procedury nadmiernego deficytu (COM(2005) 71 wersja ostateczna)
(CON/2005/11)
(2005/C 116/08)
1.
W dniu 15 kwietnia 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 3605/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie jakości danych statystycznych w kontekście procedury nadmiernego deficytu (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Projektowane rozporządzenie zmienia rozporządzenie Rady (WE) nr 3605/93 z dnia 22 listopada 1993 r. w sprawie stosowania Protokołu w sprawie procedury dla nadmiernego deficytu, załączonego do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [1].
Celem projektowanego rozporządzenia jest polepszenie jakości rachunków sektora publicznego wykorzystywanych w związku ze stosowaniem Protokołu w sprawie procedury dla nadmiernego deficytu (PND), w szczególności w zakresie danych dotyczących publicznego deficytu budżetowego i długu publicznego (dalej zwanych "danymi PND").
Projektowane rozporządzenie zobowiązuje Państwa Członkowskie do przesyłania szczegółowych opisów metod, procedur i źródeł wykorzystywanych w związku ze sporządzaniem ich rachunków sektora publicznego oraz do informowania Komisji (Eurostatu) o znaczących rewizjach przekazanych uprzednio danych w zakresie aktualnego bądź planowanego publicznego deficytu budżetowego i długu publicznego, jak również do dokumentowania znaczących rewizji przekazanych uprzednio danych w zakresie aktualnego publicznego deficytu budżetowego i długu publicznego.
Projektowane rozporządzenie wprowadza ponadto zasadę, iż ocena jakości danych PND, w tym w zakresie rachunków sektora publicznego stanowiących ich podstawę, należy do Komisji (Eurostatu), która — obok dotychczasowych wizyt studyjnych — będzie przeprowadzać szczegółowe wizyty sprawdzające w Państwach Członkowskich, mające na celu kontrolę danych wchodzących w skład przekazywanych rachunków sektora publicznego, jak również prawidłowości stosowanego procesu gromadzenia takich danych.
Projektowane rozporządzenie zobowiązuje Państwa Członkowskie do współpracy z przedstawicielami Komisji przeprowadzającymi wizyty sprawdzające oraz do publikacji rachunków sektora publicznego przekazanych w odniesieniu do lat poprzednich, jak również do potwierdzenia, iż rachunki te są zgodne z zasadami określonymi w art. 10 rozporządzenia Rady (WE) nr 322/97 z dnia 17 lutego 1997 r. w sprawie statystyk Wspólnoty [2]; projektowane rozporządzenie wymaga przy tym ponadto uzyskiwania w przypadku wątpliwości wyjaśnień Komisji (Eurostatu) w zakresie prawidłowego księgowania transakcji rządowych.
Projektowane rozporządzenie uznaje też prawo Komisji (Eurostatu) do wyrażania zastrzeżeń w odniesieniu do jakości przekazanych rachunków sektora publicznego oraz do wprowadzania poprawek w tym zakresie.
A. Uwagi ogólne
4.
EBC z zadowoleniem przyjmuje główny cel projektowanego rozporządzenia, mającego za zadanie wzmocnienie regulacji prawnych dotyczących sporządzania rachunków sektora publicznego umożliwiających stosowanie PND, jak również określenie podstawy prawnej kodeksu zalecanych praktyk w zakresie gromadzenia i przekazywania danych w kontekście procedury nadmiernego deficytu, przyjętego przez Radę Ministrów (ECOFIN) w dniu 18 lutego 2003 r.
B. Uwagi szczegółowe
5.
EBC zauważa, iż proponowane zmiany pozostają bez wpływu na obowiązujące obecnie wiosenne i jesienne terminy przekazywania rachunków sektora publicznego.
EBC byłby skłonny poprzeć przesunięcie terminów przekazywania danych o jeden miesiąc, odpowiednio do 31 marca i 30 września, co mogłoby poprawić ogólną jakość rachunków sektora publicznego, w szczególności danych dotyczących publicznego deficytu budżetowego.
Takie przesunięcie terminów mogłoby przyczynić się do zwiększenia dostępności danych w okresie wiosennym, tym samym umożliwiając ujednolicenie danych PND z pełnym zestawieniem rachunków sektora publicznego zgodnym z wymogami Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych (ESA) 95 [3], co z kolei pozwoliłoby Komisji (Eurostatowi) na przeprowadzanie szczegółowych procedur kontroli jakości.
Ponadto, ułatwiłoby to organom statystycznym sprostanie obowiązkowi zbierania danych budżetowych, poprzez przyznanie im dłuższego terminu na opracowanie — w sposób zgodny z wymogami ESA 95, obowiązującymi dla celów PND — cząstkowych danych zawartych w sprawozdaniach budżetowych dostarczanych przez różnorodne organy rządowe.
6.
EBC popiera także określenie w projektowanym rozporządzeniu, w drodze odwołania do ESA 95, pełnego zestawienia aktualnych rachunków sektora publicznego przekazywanych przez Państwa Członkowskie do Komisji (Eurostatu) z uwzględnieniem — w wystarczającym zakresie — odpowiednich kategorii niższego stopnia.
Wskazane byłoby także sformułowanie wymagania, aby Państwa Członkowskie dokonywały wyjaśniającego zestawienia danych PND oraz danych zgodnych z wymogami ESA 95.
7.
EBC będzie ponadto popierał publikację przez Komisję (Eurostat) pełnego zestawienia rachunków sektora publicznego Państw Członkowskich oraz związanych z nimi oficjalnych raportów o jakości przekazywanych danych.
Frankfurt nad Menem, 4 maja 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 332 z 31.12.1993, str. 7. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 351/2002 (Dz.U. L 55 z 26.2.2002, str. 23).
[2] Dz.U. L 52 z 22.2.1997, str. 1.
[3] Określony w załączniku A do rozporządzenia Rady (WE) nr 2223/96 z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych we Wspólnocie, Dz.U. L 310 z 30.11.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione przez rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1267/2003 (Dz.U. L 180 z 18.7.2003, str. 1).
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z 31 maja 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyki wspólnotowej dotyczącej struktury i działalności zagranicznych jednostek zależnych (COM(2005) 88 wersja ostateczna)
(CON/2005/16)
(2005/C 144/09)
1.
W dniu 6 kwietnia 2005 r., Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyki wspólnotowej dotyczącej struktury i działalności zagranicznych jednostek zależnych (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Celem projektowanego rozporządzenia jest określenie ujednoliconych zasad dla systemowego opracowywania wspólnotowych danych statystycznych w zakresie struktury i działalności zagranicznych jednostek zależnych.
Na podstawie takich ujednoliconych zasad Państwa Członkowskie przekazywać będą — po pierwsze — dane dotyczące zagranicznych jednostek zależnych, mających siedzibę w państwie zbierającym dane i kontrolowanych przez zagraniczne jednostki instytucjonalne.
Załącznik I projektowanego rozporządzenia określa wspólny wzorzec dla danych składających się na tego typu wewnętrzną statystykę zagranicznych jednostek zależnych (zwanych dalej "wewnętrznymi danymi FATS"; od inward Foreign Affiliate Trade Statistics).
Jednocześnie — po drugie — na zasadzie dobrowolności przesyłane mają być dane dotyczące zagranicznych jednostek zależnych nie mających siedziby w państwie zbierającym dane i kontrolowanych przez jednostki instytucjonalne mające siedzibę w państwie zbierającym dane; działalność sprawozdawcza w tym zakresie stanowić ma przy tym przedmiot programów pilotażowych przeprowadzanych przez niektóre Państwa Członkowskie najpóźniej w okresie trzech lat od wejścia w życie projektowanego rozporządzenia.
Załącznik II projektowanego rozporządzenia określa wspólny wzorzec dla danych składających się na tego typu zewnętrzną statystykę zagranicznych jednostek zależnych (zwanych dalej "zewnętrznymi danymi FATS"; od outward Foreign Affiliate Trade Statistics).
4.
EBC z zadowoleniem przyjmuje projektowane rozporządzenie.
Wprowadzając ujednolicone zasady, projektowane rozporządzenie zwiększy porównywalność danych zbieranych w Unii Europejskiej w odniesieniu do zagranicznych jednostek zależnych; zwiększy to przydatność tego typu danych w procesie agregacji na poziomie UE bądź też na poziomie strefy euro, podnosząc przy tym ich wiarygodność dla wszystkich użytkowników.
Obecnie dane dotyczące zagranicznych jednostek zależnych są gromadzone w Państwach Członkowskich przez krajowe organy statystyczne (zazwyczaj w zakresie wewnętrznych danych FATS) oraz przez banki centralne (zazwyczaj w zakresie zewnętrznych danych FATS).
Wykorzystywane w tym celu metody gromadzenia danych są zgodne z projektowanym rozporządzeniem; dane tego typu będą przy tym przydatne dla EBC w ocenie rozwoju sytuacji gospodarczej w zakresie obejmującym działalność dużych przedsiębiorstw oraz ich zagranicznych jednostek zależnych, mających siedzibę w strefie euro lub poza nią.
W szczególności, dane takie mają znaczenie dla badania tendencji w zakresie obrotu handlowego oraz kształtowania się cen w strefie euro, jak również dla zrozumienia wpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich na np. konkurencyjność gospodarki i zatrudnienie.
5.
W powyższym kontekście, EBC pragnie — korzystając z nadarzającej się sposobności — sformułować uwagi do poszczególnych postanowień projektowanego rozporządzenia.
EBC zauważa, iż projektowane rozporządzenie nie ustanawia obowiązku przekazywania zewnętrznych danych FATS jako mającego zastosowanie z chwilą wejścia w życie projektowanego rozporządzenia.
Jedynie bowiem po upływie odpowiedniego trzyletniego okresu możliwa będzie ocena rezultatów programów pilotażowych prowadzonych w niektórych Państwach Członkowskich.
Ponadto, EBC przyjmuje krytycznie okoliczność, iż — mimo, że w ramach danych o przepływach statystyki bilansu płatniczego, o których mowa w punkcie 2 załącznika I rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 184/2005 z dnia 12 stycznia 2005 r. w sprawie statystyki Wspólnoty w zakresie bilansu płatniczego, międzynarodowego handlu usługami i zagranicznych inwestycji bezpośrednich [1] towary i usługi wykazywane są w odrębnych kategoriach, to w projektowanym rozporządzeniu towary i usługi nie zostały sklasyfikowane oddzielnie w podobny sposób.
Tymczasem w przypadku braku oddzielnej klasyfikacji wskazanych danych ich wartość analityczna będzie niższa, a przy tym utrudnione będzie porównanie tego typu danych z danymi publikowanymi w państwach, które są głównymi partnerami handlowymi strefy euro.
6.
Kolejną kwestią jest termin 20 miesięcy od końca roku referencyjnego, w którym Państwa Członkowskie powinny przesyłać wewnętrzne dane FATS, o których mowa w dziale 5 załącznika I projektowanego rozporządzenia.
Wydaje się, iż tak określony termin stanowi maksymalny okres pozwalający na zapewnienie regularnej oceny sytuacji gospodarczej z uwzględnieniem (częstych) zmian w strukturze dużych przedsiębiorstw, jak również liczby, wielkości i sektora działalności ich jednostek zależnych.
Dlatego też EBC zachęca Parlament i Radę, aby po dokonaniu oceny programów pilotażowych rozważyły one możliwość skrócenia w okresie średnioterminowym wskazanego powyżej projektowanego terminu, przynajmniej w odniesieniu do danych zagregowanych (przykładowo danych "Poziomu 1", zgodnie z terminologią projektowanego rozporządzenia).
Możliwe byłoby dzięki temu uzyskanie większej zbieżności z terminem wyznaczonym na przekazywanie danych zagregowanych w zakresie zagranicznych inwestycji bezpośrednich, określonym w rozporządzeniu (WE) nr 184/2005 jako termin 9-miesięczny.
7.
Po przeprowadzeniu bardziej szczegółowej oceny załączników I do III projektowanego rozporządzenia, EBC zauważa, iż dział 6 załącznika I rozporządzenia (WE) nr 184/2005 zatytułowany "Poziomy podziału geograficznego" zawiera dodatkową pozycję "U4 Poza strefą euro" wśród innych pozycji dotyczących obszaru UE.
EBC uważa, iż celem umożliwienia przygotowania odpowiedniego agregatu dla strefy euro wskazane byłoby uwzględnienie podobnego odniesienia do pozycji "Poza strefą euro" w załączniku III projektowanego rozporządzenia, jako dodatkowego poziomu podziału geograficznego w kategorii "Poziom 1".
Należy wreszcie zauważyć, iż w uzasadnieniu projektu stosowany jest termin "UE-15" (względnie "Państwa Członkowskie UE-15"); EBC proponuje zastąpienie takiej terminologii za pomocą odniesienia do obecnych "UE-25" lub "Państw Członkowskich UE-25".
Frankfurt nad Menem, 31 maja 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 35 z 8.2.2005, str. 23.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 3 czerwca 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia sposobu realizacji procedury nadmiernego deficytu (COM(2005) 155 końcowy)
(CON/2005/17)
(2005/C 144/10)
1.
W dniu 3 maja 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia sposobu realizacji procedury nadmiernego deficytu (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z drugiego akapitu art. 104 ust. 14 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Prowadzenie prawidłowych polityk fiskalnych ma fundamentalne znaczenie dla powodzenia unii gospodarczej i walutowej (UGW).
Stanowią one warunek zapewnienia stabilności makroekonomicznej, wzrostu i spójności w strefie euro.
Ramy polityki fiskalnej określone w Traktacie oraz w Pakcie Stabilności i Rozwoju stanowią podstawę UGW, mając tym samym kluczowe znaczenie dla kształtowania prawidłowo ugruntowanych oczekiwań w zakresie dyscypliny fiskalnej.
Takie wyznaczone odpowiednimi regułami ramy polityki fiskalnej — ukierunkowane na zapewnienie stabilności finansów publicznych, lecz pozwalające jednocześnie na łagodzenie wahań wskaźników gospodarczych za pomocą automatycznych stabilizatorów — powinny w dalszym ciągu spełniać warunki przejrzystości, prostoty i możliwości efektywnego wdrożenia.
Spełnienie powyższych warunków ułatwi też zachowanie przejrzystości i równego traktowania przy wprowadzaniu przyjętych ram polityki fiskalnej.
4.
Celem projektowanego rozporządzenia jest uwzględnienie zmian w zakresie realizacji Paktu Stabilności i Rozwoju uzgodnionych przez Radę (ECOFIN) w dniu 20 marca 2005 r.
Projektowane rozporządzenie dotyczy przy tym realizacji procedury nadmiernego deficytu (PND).
Projektowane rozporządzenie ma zapewnić prowadzenie prawidłowych polityk fiskalnych, stwarzając w tym celu system zachęt do zachowywania dyscypliny fiskalnej.
EBC nie widzi potrzeby wyrażania opinii na temat szczegółowych rozwiązań projektowanego rozporządzenia, podkreśla tym niemniej potrzebę zapewnienia, aby PND stanowiła tyleż wiarygodną co efektywną metodę przeciwdziałania nierównowadze finansów publicznych, stosowaną z uwzględnieniem ścisłych limitów czasowych.
Wziąwszy powyższe pod uwagę, EBC popiera ograniczenie do minimum zmian wprowadzanych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 czerwca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia sposobu realizacji procedury nadmiernego deficytu [1].
Rygorystyczna i spójna realizacja PND będzie czynnikiem wspierającym prowadzenie rozważnych polityk fiskalnych.
Frankfurt nad Menem, dnia 3 czerwca 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 6.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 3 czerwca 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (COM(2005) 154 końcowy)
(CON/2005/18)
(2005/C 144/11)
1.
W dniu 3 maja 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
2.
Projektowane rozporządzenie wydawane jest na podstawie art. 99 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Przepis ten nie przewiduje wyraźnie obowiązku konsultacji EBC, tym niemniej nadzór pozycji budżetowych oraz nadzór i koordynacja polityk gospodarczych związane są z wypełnianiem podstawowego celu Europejskiego Systemu Banków Centralnych, jakim jest zapewnienie stabilności cen.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika tym samym z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Prawidłowe polityki fiskalne mają fundamentalne znaczenie dla powodzenia unii gospodarczej i walutowej (UGW).
Stanowią one warunek zapewnienia stabilności makroekonomicznej, wzrostu i spójności w strefie euro.
Ramy polityki fiskalnej określone w Traktacie oraz w Pakcie Stabilności i Rozwoju stanowią podstawę UGW, mając tym samym kluczowe znaczenie dla kształtowania stabilnych oczekiwań w zakresie dyscypliny fiskalnej.
Takie wyznaczone odpowiednimi regułami ramy polityki fiskalnej — ukierunkowane na zapewnienie stabilności finansów publicznych, lecz pozwalające jednocześnie na łagodzenie wahań wskaźników gospodarczych za pomocą automatycznych stabilizatorów — powinny w dalszym ciągu spełniać warunki przejrzystości, prostoty i możliwości efektywnego wdrożenia.
Spełnienie powyższych warunków ułatwi też zachowanie przejrzystości i równego traktowania przy wprowadzaniu przyjętych ram polityki fiskalnej.
4.
Celem projektowanego rozporządzenia jest uwzględnienie zmian w zakresie realizacji Paktu Stabilności i Rozwoju uzgodnionych przez Radę (ECOFIN) w dniu 20 marca 2005 r.
Projektowane rozporządzenie dotyczy przy tym stosowanych procedur nadzoru oraz sposobu wyznaczania średniookresowych celów w zakresie polityki fiskalnej Państw Członkowskich.
EBC nie widzi potrzeby wyrażania opinii na temat szczegółowych rozwiązań projektowanego rozporządzenia, wspierając tym niemniej dążenie do poprawy procedur nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych, co potrzebne jest dla osiągnięcia i utrzymania celów średniookresowych, zapewniających zrównoważenie finansów publicznych.
Rygorystyczna i spójna realizacja procedur nadzoru będzie czynnikiem wspierającym prowadzenie rozważnych polityk fiskalnych.
Frankfurt nad Menem, dnia 3 czerwca 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 21 czerwca 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie dwóch projektowanych decyzji Rady dotyczących programu wymiany, pomocy i szkoleń dla ochrony euro przed fałszowaniem (program "Perykles")
(CON/2005/22)
(2005/C 161/07)
1.
W dniu 10 maja 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie dwóch projektowanych aktów prawnych: projektu decyzji Rady zmieniającej i przedłużającej okres obowiązywania decyzji Rady z dnia 17 grudnia 2001 r. ustanawiającej program wymiany, pomocy i szkoleń dla ochrony euro przed fałszowaniem (program "Perykles") (dalej "projekt") oraz projektu decyzji Rady rozszerzającej na nieuczestniczące Państwa Członkowskie zastosowanie decyzji Rady zmieniającej i przedłużającej okres obowiązywania decyzji Rady z 17 grudnia 2001 r. ustanawiającej program wymiany, pomocy i szkoleń dla ochrony euro przed fałszowaniem (program "Perykles") (dalej "równoległy projekt") [1].
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego tiret art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Program "Perykles" wprowadzony został decyzją Rady 2001/923/WE z dnia 17 grudnia 2001 r. ustanawiającą program wymiany, pomocy i szkoleń dla ochrony euro przed fałszowaniem (program "Perykles") [2].
Zarówno w odniesieniu do projektu, jak i do równoległego projektu, EBC — w zgodzie z poglądem jaki wyraził w swojej opinii wydanej w związku z konsultacją projektu decyzji 2001/923/WE [3] — przyjmuje z jednoznacznym zadowoleniem oraz w pełni popiera inicjatywy, których celem jest ochrona euro przed fałszowaniem, realizowana za pomocą programów szkoleń, wymiany i pomocy kierowanych do wybranych grup odbiorców.
4.
EBC zauważa, że głównym celem projektu jest przedłużenie okresu obowiązywania programu "Perykles" (którego zakończenie obecnie przewidywane jest na dzień 31 grudnia 2005 r.) do dnia 31 grudnia 2011 r., z zachowaniem dotychczasowego rocznego budżetu wynoszącego 1 milion EUR.
Projekt przewiduje również udzielanie wsparcia administracyjnego dla dochodzeń transgranicznych, na podstawie uprzedniej oceny dokonywanej przez Europol, w przypadkach gdy wsparcie takie nie jest dostępne z innych instytucji europejskich.
Projekt przewiduje zwiększenie wkładu Wspólnoty we współfinansowanie wymiany informacyjnej i środków zewnętrznych z poziomu 70 % do 80 %, jak również przyjęcie elastycznego podejścia w zakresie określania maksymalnej liczby projektów, o których finansowanie Państwa Członkowskie mogą corocznie ubiegać się w ramach programu "Perykles".
5.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, iż art. 123 ust. 4 Traktatu może stanowić niewystarczającą podstawę prawną dla projektu, biorąc zwłaszcza pod uwagę rozszerzenie zakresu programu "Perykles", poprzez objęcie nim wsparcia administracyjnego udzielanego dla dochodzeń transgranicznych.
6.
W odniesieniu do treści projektu, EBC zaznacza, iż istotne jest zapewnienie, aby okres na jaki przedłużany jest program "Perykles" był odpowiednio powiązany z terminem wprowadzenia waluty euro w nowych Państwach Członkowskich.
Ponieważ przewidywane daty wprowadzenia euro w większości nowych Państw Członkowskich przypadają na okres pomiędzy rokiem 2008 a 2010 [4], proponowane przedłużenie programu "Perykles" do dnia 31 grudnia 2011 r. umożliwia uwzględnienie przyszłych zwiększonych potrzeb w zakresie szkoleń, wymiany informacyjnej oraz pomocy.
Ponadto, proponowane przedłużenie programu "Perykles" powinno zostać pozytywnie przyjęte również z tego względu, iż zapewne będzie ono zbieżne czasowo z emisją drugiej serii banknotów euro, przewidywaną na koniec obecnej dekady; przedłużenie programu umożliwi w konsekwencji odpowiednie uwzględnienie tej emisji.
7.
Z podobnych względów, dwa kolejne trafne rozwiązania — pozwalające na udzielenie wsparcia w obszarach gdzie jest ono najbardziej potrzebne — to zwiększenie wkładu Wspólnoty we współfinansowanie wymiany informacyjnej i środków zewnętrznych oraz przyjęcie elastycznego podejścia w zakresie określania maksymalnej liczby projektów, o których finansowanie mogą ubiegać się Państwa Członkowskie.
8.
Jak wskazano w art. 5 Decyzji 2001/923/EC niezbędna jest prawidłowa koordynacja programu "Perykles" z dotychczasowymi programami Wspólnoty lub UE, jak również z projektami prowadzonymi przez Europol i EBC.
W zgodzie z tym założeniem, projekt daje możliwość finansowania wsparcia administracyjnego dla dochodzeń transgranicznych jedynie w przypadkach, gdy wsparcie takie nie jest dostępne z innych instytucji europejskich.
Projekt wprowadza ponadto obowiązek poddawania uprzedniej ocenie Europolu przypadków finansowania wsparcia administracyjnego.
Biorąc pod uwagę, iż finansowanie wsparcia administracyjnego może odnosić się także do dochodzeń transgranicznych dotyczących sfałszowanych banknotów euro, Rada mogłaby rozważyć włączenie EBC w dokonywanie takiej oceny.
EBC wyraża pogląd, iż byłoby korzystne, aby nowo inicjowane projekty podlegające finansowaniu w ramach programu "Perykles" podlegały ocenie dokonywanej wspólnie przez Komisję, EBC oraz Europol; podejmowane rozstrzygnięcia wymagałyby przy tym aprobaty wskazanych trzech organów, wyrażanej w ramach Grupy Sterującej, jaka powołana została w celu określania wspólnej strategii przeciwdziałania fałszowaniu banknotów euro.
9.
EBC zauważa, iż projekt przewiduje jedynie niewielkie zmiany w zakresie procedur monitorowania i oceny.
Biorąc pod uwagę przedłużenie programu "Perykles" o kolejne sześć lat, EBC zaleca aby w ramach art. 1 ust. 8 oraz art. 1 ust. 9 projektu dokonać określenia bardziej wymagającej, otwartej i przejrzystej procedury oceny.
EBC powinien przy tym zostać w pełni włączony w dokonywanie oceny przydatności, ekonomicznej racjonalności oraz skuteczności programu "Perykles" — dałoby to EBC możliwość przedstawienia Radzie odpowiednio przygotowanej opinii w odniesieniu do ewentualnego przedłużania programu w przyszłości.
Frankfurt nad Menem, 21 czerwca 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dokument COM(2005) 127 końcowy — obejmuje zarówno projekt (oznaczony jako 2005/0029(CNS)), jak i równoległy projekt (oznaczony jako 2005/0030 (CNS)).
[2] Dz.U. L 339 z 21.12.2001, str. 50.
[3] Ustęp 3 opinii EBC CON/2001/31 z dnia 9 października 2001 r. wydanej na wniosek Rady Unii Europejskiej w sprawie projektu decyzji Rady ustanawiającej program szkoleń, wymiany i pomocy dla ochrony euro przed fałszowaniem (program Perykles) (Dz.U. C 293 z 19.10.2001, str. 3).
[4] Komunikat Komisji kierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Banku Centralnego – Pierwszy raport w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro, COM(2004) 748 końcowy, 10 listopada 2004 r.; dokument dostępny pod adresem http://europa.eu.int.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 4 października 2005 r.
wydana na wniosek Komisji Wspólnot Europejskich w sprawie projektu rozporządzenia Komisji wykonującego rozporządzenie Rady (WE) nr 2494/95 w zakresie wspólnego okresu odniesienia dla zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych
(CON/2005/33)
(2005/C 254/05)
1.
W dniu 5 września 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Komisji Wspólnot Europejskich o wydanie opinii w sprawie projektu rozporządzenia Komisji ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 2494/95 w zakresie wspólnego okresu odniesienia dla zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych oraz zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 2214/96 (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
2. Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego akapitu art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, jak również z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2494/95 z dnia 23 października 1995 r. w sprawie zharmonizowanego wskaźnika cen konsumpcyjnych [1]. Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
Celem projektowanego rozporządzenia jest dokonanie aktualizacji wspólnego okresu odniesienia dla wszystkich zharmonizowanych wskaźników cen konsumpcyjnych, ZWCK (harmonised indices of consumer prices, HICP), poprzez zamianę wskaźnika 1996=100 punktów wskaźnikowych na wskaźnik 2005=100 punktów wskaźnikowych, jak również ustalenie procedury aktualizacji okresów odniesienia w przyszłości.
Ponadto, projektowane rozporządzenie określa specyfikację techniczną w zakresie wprowadzenia nowego okresu odniesienia oraz sposobu traktowania nowych wskaźników częściowych ZWCK.
4.
EBC przyjmuje z zadowoleniem treść projektowanego rozporządzenia.
Aktualizacja nie ma wpływu na wyliczone stopy roczne inflacji zgodne z ZWCK, z wyjątkiem możliwości wystąpienia zaokrągleń o niewielkim — jak się oczekuje — rozmiarze.
EBC nie wyraża opinii w zakresie specyfikacji technicznych zawartych w projektowanym rozporządzeniu.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 4 października 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 257 z 27.10.1995, str. 1.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 1 grudnia 2005 r.
w sprawie projektowanego rozporządzenia Rady (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro
(EBC/2005/51)
(2005/C 316/11)
W dniu 10 listopada 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii w sprawie "Wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro" (COM(2005) 357 końcowy) [1] (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem").
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z trzeciego zdania art. 123 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, stanowiącego podstawę wydania projektowanego rozporządzenia.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
1.
Uwagi ogólne
1.1.
Projektowane rozporządzenie ma na celu ustanowienie odpowiednich ram prawnych dla przyszłego wprowadzenia euro w Państwach Członkowskich, które jeszcze nie przyjęły euro (zwanych dalej "nieuczestniczącymi Państwami Członkowskimi").
W żywotnym interesie wskazanych Państw Członkowskich jest stworzenie — ze znacznym wyprzedzeniem przed dokonaniem wymiany waluty skutkującej wprowadzeniem euro — poprawnie funkcjonujących ram prawnych na poziomie wspólnotowym, ułatwiających przeprowadzenie w odpowiednim czasie krajowych przygotowań legislacyjnych i organizacyjnych, poprzedzających wprowadzenie euro.
Podobnie, w żywotnym interesie całej Unii Europejskiej oraz w szczególności Państw Członkowskich, które dokonały już wprowadzenia euro (zwanych dalej "uczestniczącymi Państwami Członkowskimi") jest aby każde przyszłe rozszerzenie strefy euro dokonane zostało w sposób równie sprawny i efektywny jak miało to miejsce w przypadku przyjęcia euro przez pierwotnych jedenaście uczestniczących Państw Członkowskich oraz Grecję — co zapewni tym samym pozytywne rezultaty poszerzania strefy euro.
EBC zauważa, iż udane wprowadzenie euro w obecnie uczestniczących Państwach Członkowskich odegrało kluczową rolę w budowaniu wiarygodności euro zarówno w ramach UE jak i na szerszej arenie międzynarodowej.
2.
Uwagi szczegółowe
2.1.
Ustalenie trzech scenariuszy wymiany waluty skutkującej wprowadzeniem euro
2.1.1.
Należy przypomnieć, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro [2], regulujące wprowadzenie euro w pierwotnych jedenastu uczestniczących Państwach Członkowskich oraz w Grecji, oparte było na założeniach przyjętych przez Radę Europejską w czasie spotkania w Madrycie w 1995 r. (zwanych dalej "scenariuszem madryckim").
Wskazany scenariusz madrycki przewidywał okres przejściowy pomiędzy wprowadzeniem euro w formie księgowej oraz wprowadzeniem banknotów i monet euro, co pozostaje nadal podstawową zasadą zawartą w rozporządzeniu (WE) nr 974/98.
Od czasu przeprowadzenia pierwszego procesu wymiany waluty, rozpoczętego 1 stycznia 1999 r., wystąpiły przy tym zmiany w zakresie niektórych ważnych praktycznie kwestii, co będzie miało znaczenie dla przyszłych przypadków wprowadzenia euro.
W szczególności, banknoty euro są obecnie szeroko dostępne w ramach strefy euro oraz w ramach całej UE — okoliczności tego rodzaju wywołują potrzebę opracowania dodatkowych scenariuszy wymiany waluty obok scenariusza madryckiego.
2.1.2.
Zgodnie z projektowanym rozporządzeniem, Rada upoważni Państwa Członkowskie do zastosowania jednego z trzech poniższych scenariuszy wymiany waluty: (a) scenariusza obejmującego okres przejściowy określony podobnie jak w scenariuszu madryckim, tj. jako okres w którym euro istniałoby jedynie jako waluta księgowa, podczas gdy banknoty i monety euro nie podlegałyby urzędowemu uznaniu za krajowe środki płatnicze, nawet jeśli byłyby prywatnie dostępne i wykorzystywane, (b) scenariusza "big bang" tj. przejścia na rozliczenia w euro w drodze pojedynczej operacji, w ramach której wprowadzenie euro jako waluty księgowej oraz wymiana pieniądza gotówkowego miałyby miejsce w tej samej dacie, bądź też (c) scenariusza "big bang" połączonego z okresem stopniowego wycofywania waluty krajowej trwającym nie dłużej niż rok, w czasie którego dopuszczalne byłoby powoływanie dotychczasowej krajowej jednostki walutowej w instrumentach prawnych (np. w fakturach, sprawozdaniach spółek lub dokumentach potwierdzających prawo do wynagrodzenia).
2.1.3.
Podstawowym celem projektowanego rozporządzenia, przytaczanym w jego uzasadnieniu, jest ustanowienie powyższych trzech alternatywnych scenariuszy wymiany waluty na użytek przyszłych Państw Członkowskich przyjmujących euro [3].
W celu zapewnienia wysokiego standardu przejrzystości podejmowanych działań dla obywateli UE, jak również dla uzyskania ich zgodności z pracami UE dotyczącymi podnoszenia jakości legislacji wspólnotowej, EBC proponuje wprowadzenie wyraźnych sformułowań legislacyjnych, które w sposób bardziej niż obecnie bezpośredni i pełny opisywałyby trzy dostępne scenariusze, jakie znajdą zastosowanie w odniesieniu do zainteresowanych Państw Członkowskich.
2.1.4.
W szczególności, szereg Państw Członkowskich, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 r. [4] publicznie wskazało na scenariusz "big bang" jako na preferowaną przez siebie metodę wprowadzenia euro.
Tymczasem w aktualnym brzmieniu projektowanego rozporządzenia dopuszczalność wymiany walutowej skutkującej wprowadzeniem euro w wariancie "big bang" może być wyprowadzona jedynie z definicji okresu przejściowego, przy założeniu iż wskazana w Załączniku do projektowanego rozporządzenia data wprowadzenia euro oraz data wymiany waluty, mogą być datami pokrywającymi się [5].
Jest wprawdzie teoretycznie możliwe uznanie, iż w ramach scenariusza "big bang" długość symbolicznego okresu przejściowego wyrażona będzie w ułamkach sekundy, sugerujemy jednak iż scenariusz "big bang" mógłby być bardziej przejrzyście opisany na użytek obywateli UE jako "wprowadzenie euro w drodze pojedynczej operacji, w ramach której data przyjęcia euro oraz data dokonania wymiany walutowej pokrywają się".
2.2.
Scenariusz wymiany połączony z okresem stopniowego wycofywania waluty krajowej
2.2.1.
W obecnie obowiązujących przepisach rozporządzenia (WE) nr 974/98, "okres przejściowy" zdefiniowany został jako trzyletni okres rozpoczynający się 1 stycznia 1999 r. i upływający 31 grudnia 2001 r., z wyjątkiem Grecji, w przypadku której okres przejściowy zdefiniowano jako okres jednoroczny rozpoczynający się 1 stycznia 2001 r. i upływający 31 grudnia 2001 r.
[6] Obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 974/98 dokonuje zatem wskazania konkretnie oznaczonego okresu, w czasie którego znajdują zastosowanie przepisy przejściowe.
W przeciwieństwie do powyższego, definicja "okresu przejściowego" zawarta w projektowanym rozporządzeniu nie wskazuje na trwanie takiego okresu w konkretnie oznaczonym lub też maksymalnym czasie.
Długość okresu przejściowego w odniesieniu do każdego Państwa Członkowskiego ma być bowiem w poszczególnych przypadkach wskazywana w projektowanym Załączniku do rozporządzenia (WE) nr 974/98 — oznacza to, iż długość okresu przejściowego będzie kwestią podlegającą w całości renegocjowaniu w chwili zniesienia derogacji na rzecz poszczególnych Państw Członkowskich [7].
2.2.2.
EBC zdecydowanie zaleca wprowadzenie maksymalnej długości trwania okresu przejściowego w tekście projektowanego rozporządzenia, przy czym tak wskazana maksymalna długość okresu przejściowego nie powinna przekraczać trzech lat.
W uzupełnieniu powyższego generalnego ograniczenia, EBC zaleca, aby w preambule projektowanego rozporządzenia dodatkowo wskazać, iż okres przejściowy powinien być możliwie jak najkrótszy, a to celem zachęcenia do ustalania krótszych okresów przejściowych niż maksymalnie dopuszczalny okres trzyletni.
Stanowisko EBC w tej kwestii wspierają poniższe argumenty, poddawane pod rozwagę Rady.
2.2.3.
Po pierwsze, pewne praktyczne kwestie związane z wymianą walutową skutkującą wprowadzeniem euro przedstawiają się obecnie w sposób odmienny niż to miało miejsce przy okazji pierwotnej wymiany walutowej skutkującej wprowadzeniem euro z dniem 1 stycznia 1999 r., kiedy to banknoty i monety euro jeszcze nie istniały.
Biorąc pod uwagę, iż banknoty euro są już szeroko dostępne nie tylko w krajach strefy euro lecz również na przestrzeni całej UE, brak jest obecnie wiarygodnego uzasadnienia dla sytuacji, w której obywatele zainteresowanych Państw Członkowskich musieliby czekać dłużej niż trzy lata od chwili wprowadzenia euro jako waluty obowiązującej w ich Państwie Członkowskim do czasu gdy banknoty i monety euro staną się prawnym środkiem płatniczym.
2.2.4.
Po drugie, okres przejściowy nie powinien być nadmiernie długi, biorąc pod uwagę iż euro zostanie prawnie uznane za urzędową walutę zainteresowanego Państwa Członkowskiego na samym początku tego okresu [8].
W rezultacie formułowanie polityki pieniężnej zainteresowanego Państwa Członkowskiego stanie się zadaniem EBC [9], przy czym rozliczanie wszelkich operacji polityki pieniężnej przez krajowy bank centralny (KBC) zainteresowanego Państwa Członkowskiego dokonywane będzie w jednostce walutowej euro [10].
Podobnie nowo emitowane zbywalne instrumenty dłużne służące zarządzaniu długiem publicznym zainteresowanych Państw Członkowskich będą wyrażane w jednostce walutowej euro [11].
Można ponadto oczekiwać zwiększonego wykorzystania jednostki walutowej euro zarówno w płatnościach krajowych jak też, w szczególności, w płatnościach transgranicznych obejmujących zainteresowane Państwa Członkowskie [12].
Wreszcie, zainteresowane Państwa Członkowskie będą też mogły w odpowiedni sposób umożliwić zamianę jednostki rozliczeniowej wykorzystywanej w procedurach operacyjnych przez podmioty prowadzące rynki zorganizowane oraz systemy płatnicze, skutkującą przejściem z krajowej jednostki walutowej na jednostkę walutową euro [13].
Doświadczenie pierwotnych jedenastu uczestniczących Państw Członkowskich sugeruje przy tym, iż już na samym początku okresu przejściowego można oczekiwać przyjęcia euro jako jednostki walutowej przez sektor bankowy w zakresie bankowości komercyjnej, jak również przez rynki finansowe.
W związku z powyższym, EBC nie bierze pod uwagę jako praktycznie doniosłej możliwości, aby miał miejsce dłuższy niż trzyletni okres przejściowy pomiędzy wprowadzeniem euro jako waluty zainteresowanych Państw Członkowskich a urzędowym wprowadzeniem banknotów i monet euro.
2.2.5.
Po trzecie, należy przyznać iż rozsądnym rozwiązaniem było wprowadzenie trzyletniego okresu przejściowego w związku z pierwszą wymianą walutową skutkującą wprowadzeniem euro, a to ze względu na bezprecedensowe wyzwania logistyczne wynikające z zastąpienia walut oraz środków płatniczych jedenastu Państw Członkowskich jedną walutą europejską.
Należy tym niemniej zauważyć, iż Grecja przyjmując euro w dwa lata po pierwotnych jedenastu uczestniczących Państwach Członkowskich potrafiła zapewnić prawidłowy przebieg wprowadzenia euro w ramach jednorocznego okresu przejściowego.
Sugeruje to, iż w przypadku gdy okres przejściowy określony podobnie jak w scenariuszu madryckim będzie stosowany dla przyszłych przypadków wprowadzenia euro, tego typu okres przejściowy powinien być krótszy niż trzyletni.
2.2.6.
Po czwarte, dwie zasady przewodnie uważa się za kluczowe w procesie przyjmowania euro: zasadę równego traktowania oraz zasadę ułatwiania procesu wprowadzania euro.
Zgodnie z zasadą równego traktowania Państwa Członkowskie przystępujące w terminie późniejszym nie powinny być ani narażane na dodatkowe przeszkody, ani też dopuszczane do przystąpienia na złagodzonych warunkach; jednocześnie, zgodnie z zasadą ułatwiania procesu przystąpienia, potrzebne jest zapewnienie elastyczności w realizacji wymiany walutowej.
Zgodnie z zasadą równego traktowania Państwa Członkowskie przystępujące w terminie późniejszym mają prawo wykorzystać taką samą maksymalną długości całkowitego okresu przystąpienia jaka została określona w scenariuszu madryckim dla pierwotnych uczestniczących Państw Członkowskich — jednocześnie, zgodnie z zasadą ułatwiania procesu przystąpienia, nowo przystępujące państwa powinny mieć możliwość wcześniejszego zakończenia procesu wymiany walutowej, o ile okaże się to możliwe i wskazane.
Tym samym, ustanowienie maksymalnego trzyletniego okresu przejściowego byłoby zgodne z zasadą równego traktowania, biorąc pod uwagę trzyletni okres przejściowy jaki miał zastosowanie w odniesieniu do pierwotnych jedenastu uczestniczących Państw Członkowskich na podstawie rozporządzenia (WE) nr 974/98.
Jednocześnie, zapewnienie możliwości skrócenia trzyletniego okresu przejściowego pozostawałoby w zgodności z zasadą ułatwiania procesu przystąpienia.
2.2.7.
Po piąte, ustalenie maksymalnej długości okresu przejściowego byłoby zgodne z techniką legislacyjną używaną dla zdefiniowania innych okresów znajdujących zastosowanie w poszczególnych scenariuszach wymiany walutowej skutkującej wprowadzeniem euro, w tym w scenariuszach obejmujących okres stopniowego wycofywania waluty krajowej oraz okres podwójnego obiegu walutowego.
Projektowane rozporządzenie wyznacza bowiem okres nieprzekraczający jednego roku jako okres stopniowego wycofywania waluty krajowej [14].
Rozporządzenie (WE) nr 974/98 ustala natomiast okres nieprzekraczający sześciu miesięcy jako okres podwójnego obiegu walutowego [15].
2.2.8.
Podsumowując, EBC uważa iż ze względu na konieczną wiarygodność procesu wymiany walutowej skutkującej wprowadzeniem euro, wzmacnianie pewności prawnej oraz podwyższanie wydajności należy dostrzec wyraźną potrzebę ustalenia w tekście projektowanego rozporządzenia maksymalnej długości okresu przejściowego jako okresu nie przekraczającego trzech lat.
W celu zachęcenia do ustalania krótszych okresów przejściowych niż maksymalnie dopuszczalny okres trzyletni, EBC zaleca ponadto aby w preambule projektowanego rozporządzenia zaznaczyć, iż okres przejściowy powinien być możliwie jak najkrótszy.
Wreszcie, należy odnotować iż tego typu jednoznaczny przepis ustanawiający maksymalną długość okresu przejściowego umożliwi uniknięcie dalszych dyskusji, jakie mogłyby w przyszłości towarzyszyć znoszeniu derogacji wobec odpowiednich Państw Członkowskich oraz kolejnym zmianom rozporządzenia (WE) nr 974/98 — tym samym proces wymiany walutowej skutkującej wprowadzeniem euro staje się bardziej przewidywalny.
2.3.
Scenariusz wymiany połączony z okresem stopniowego wycofywania waluty krajowej
2.3.1.
EBC zasadniczo rozumie powody przemawiające za połączeniem scenariusza "big bang" z okresem stopniowego wycofywania waluty krajowej wynoszącym nie więcej niż rok, podczas którego będzie możliwe dalsze stosowanie krajowej jednostki walutowej w ramach określonych instrumentów prawnych, takich jak, wedle uzasadnienia, faktury lub księgi rachunkowe spółki [16].
Pomimo wątpliwości, czy faktury lub księgi rachunkowe spółek mogą zostać uznane za instrumenty prawne w świetle projektowanego rozporządzenia, EBC przyjmuje iż skorzystanie z okresu stopniowego wycofywania waluty krajowej dawałoby również możliwość stosowania krajowej jednostki walutowej w odniesieniu do nowych instrumentów prawnych, takich jak umowy zawierane na standartowych formularzach generowanych przy użyciu środków elektronicznych (np. umowy najmu samochodu).
2.3.2.
Uzasadnienie projektowanego rozporządzenia daje do zrozumienia, iż w czasie okresu stopniowego wycofywania waluty krajowej dopuszczony byłby jedynie "pewien zakres stosowania jednostki waluty krajowej w określonych instrumentach prawnych" [17] — tym niemniej, postanowienia projektowanego rozporządzenia nie zawierają żadnych ograniczeń co do rodzaju nowych instrumentów prawnych, które mogą nadal zawierać odwołanie do krajowej jednostki walutowej w trakcie trwania okresu stopniowego wycofywania [18].
EBC zwraca uwagę, że takie podejście pozostawia Państwom Członkowskim znaczący stopień elastyczności oraz subsydiarności przy korzystaniu z okresu stopniowego wycofywania waluty krajowej w odniesieniu do różnych rodzajów instrumentów prawnych.
2.3.3.
EBC pragnie zwrócić szczególną uwagę na okoliczność, iż w świetle projektowanego rozporządzenia czynności dokonywane na podstawie instrumentów prawnych zawierających odniesienia do krajowych jednostek walutowych powinny być wykonywane wyłącznie w jednostce walutowej euro [19].
Może to zapobiegać odwoływaniu się przez strony do krajowej jednostki walutowej w instrumentach płatniczych, a to z uwagi na okoliczność, iż takie instrumenty płatnicze będą podlegały wykonaniu w jednostce walutowej euro, a nie w odpowiedniej krajowej jednostce walutowej.
Jednakże, jeżeli instrumenty płatnicze takie jak czeki oraz zlecenia płatnicze byłyby denominowane w krajowej jednostce walutowej, mogłoby to powodować pewne niedogodności dla operatorów płatności, którzy musieliby zapewnić, iż zamiana krajowej jednostki walutowej na jednostkę walutową euro nastąpi przed wykonaniem transakcji.
Co więcej, biorąc pod uwagę, że instrumenty płatnicze mogłyby trafiać do obiegu poza Państwami Członkowskimi korzystającymi z okresu stopniowego wycofywania, za ważne z przyczyn operacyjnych uznać należy wyłączenie możliwości transgranicznego użycia instrumentu płatniczego denominowanego w danej krajowej jednostce walutowej.
Można to osiągnąć poprzez ograniczenie zakresu stosowania przepisów dotyczących okresu stopniowego wycofywania waluty krajowej jedynie do instrumentów prawnych przeznaczonych do realizacji w danym Państwie Członkowskim (tzn. tylko w Państwie Członkowskim korzystającym z okresu stopniowego wycofywania).
Rozwiązanie takie stanowiłoby zachętę dla elastyczności w stosowaniu przepisów dotyczących okresu stopniowego wycofywania waluty krajowej oraz ograniczyłoby oddziaływanie takich przepisów jedynie do stosunków krajowych.
2.3.4.
EBC pragnie zauważyć, że początkowo okres stopniowego wycofywania waluty krajowej (do jednego roku po dacie wymiany pieniądza gotówkowego) pokrywałby się z okresem podwójnego obiegu (do sześciu miesięcy), podczas którego zarówno euro jak i banknoty oraz monety wyrażone w walucie krajowej pozostawałyby prawnym środkiem płatniczym na obszarze danego Państwa Członkowskiego [20].
ECB zwraca uwagę, że istnieje rozbieżność pomiędzy przepisem, zgodnie z którym operacje wykonywane na podstawie instrumentów prawnych zawierających odniesienie do krajowych jednostek walutowych mogą być realizowane jedynie w jednostce euro, a faktem, że banknoty i monety wyrażone w walucie krajowej będą pozostawały prawnym środkiem płatniczym na danym obszarze w czasie okresu podwójnego obiegu.
Rozbieżność ta może usunięta za pomocą poprawki do tekstu projektowanego rozporządzenia, która stanowiłaby, że zastosowanie powyższych przepisów nie narusza przepisu artykułu 15 rozporządzenia (WE) nr 974/98 (tzn. przepisu o okresie podwójnego obiegu).
2.4.
Nazwa euro
2.4.1.
EBC rozumie, że jedno z Państw Członkowskich dokonało zastrzeżenia lingwistycznego w odniesieniu do kwestii wskazania nazwy wspólnej waluty jako "euro" we własnej wersji językowej projektowanego rozporządzenia.
W tym względzie EBC pragnie podkreślić, że nazwa "euro" powinna być w sposób właściwy oraz spójny stosowana we wszystkich wersjach językowych projektowanego rozporządzenia, zgodnie z wymogiem rozporządzenia (WE) nr 974/98 aby nazwa wspólnej waluty była taka sama we wszystkich oficjalnych językach Unii Europejskiej, przy uwzględnieniu istnienia różnych alfabetów [21].
EBC wskazał w niedawnej opinii w sprawie projektu litewskiego aktu prawnego dotyczącego wprowadzenia euro [22], że stosowne postanowienia rozporządzenia (WE) nr 974/98 "przesądzają, że nazwa wspólnej waluty to" euro "i że ta nazwa powinna być jedolita we wszystkich aktach prawnych publikowanych we wszystkich językach wspólnotowych. […] Tylko Wspólnota, posiadająca kompetencję wyłączną w sprawach monetarnych, określa nazwę wspólnej waluty.
Nazwa euro, będącego jednolitą walutą, musi być identyczna w mianowniku liczby pojedynczej we wszystkich językach Wspólnoty, tak aby zapewnić iż jednolitość waluty jest oczywista".
2.4.2.
W zgodzie z powyższym pozostaje to, że banknoty euro, które za zgodą EBC emitowane są przez EBC oraz KBC uczestniczących Państw Członkowskich od 1 stycznia 2002 r. wskazują na nazwę jednolitej waluty jako "EURO" oraz "ΕΥΡΩ", tzn. na nazwę waluty w alfabecie łacińskim oraz greckim [23].
Z uwagi na konieczność pewności prawnej, EBC zaleca, aby brzmienie projektowanego rozporządzenia zawierało w swojej części normatywnej przepis, który potwierdzałby, że "pisownia nazwy euro będzie jednolita w mianowniku liczby pojedynczej we wszystkich oficjalnych językach Unii Europejskiej, przy uwzględnieniu istnienia różnych alfabetów".
2.5.
Szczegółowe propozycje legislacyjne
Ponadto, EBC ma szereg szczegółowych propozycji legislacyjnych.
2.5.1.
Po pierwsze, rozporządzenie (WE) nr 974/98 zezwala każdemu z Państw Członkowskich, które opowiadają się za okresem przejściowym określonym podobnie jak w scenariuszu madryckim na podjęcie środków koniecznych dla umożliwienia zmiany jednostki wykorzystywanej w procedurach operacyjnych z krajowej jednostki walutowej na jednostkę euro przez rynki, na których następuje obrót, jak również ustalanie wzajemnych zobowiązań oraz rozliczanie transakcji których przedmiotem są którekolwiek z instrumentów wymienionych w części B Załącznika do dyrektywy Rady 93/22/EWG z dnia 10 maja 1993 r. w sprawie usług inwestycyjnych w zakresie papierów wartościowych [24] (zwanej dalej "ISD") bądź też towary [25].
Biorąc pod uwagę, że ISD została uchylona przez dyrektywę w sprawie rynków instrumentów finansowych [26] (zwaną dalej "MiFID"), odwołanie do instrumentów wymienionych w części B Załącznika do dyrektywy ISD powinno zostać zastąpione przez odwołanie do instrumentów wymienionych w części C Załącznika I do dyrektywy MiFID, który zawiera bardziej szczegółową i złożoną listę instrumentów finansowych niż dyrektywa ISD, na którą składają się m.in. instrumenty pochodne powiązane z określonym towarem, wierzytelnością kredytową lub warunkami pogodowymi.
2.5.2.
Po drugie, należy rozważyć uproszczenie pierwszego tiret proponowanego artykułu 10 rozporządzenia (WE) nr 974/98, tak aby zapewnić że "począwszy od odpowiednich dat dokonania wymiany pieniądza gotówkowego, EBC oraz krajowe banki centralne uczestniczących Państw Członkowskich wprowadzą do obiegu banknoty denominowane w euro w uczestniczących Państwach Członkowskich".
2.5.3. Po trzecie, w odniesieniu do zasługującego na akceptację odwołania do "postanowień umów zawartych zgodnie z art. 111 Traktatu dotyczącego spraw monetarnych" zawartego w proponowanym art. 11 rozporządzenia (WE) nr 974/98 (który reguluje kwestię statusu monet euro emitowanych przez niektóre państwa trzecie, takie jak Monako, San Marino i Watykan, jako prawnego środka płatniczego), EBC zalecałby, w zgodzie z niektórymi wersjami językowymi (np. niemiecką) projektowanego rozporządzenia, zawężenie odwołania do artykułu 111 Traktatu tylko do jego ustępu 3, gdyż ustęp ten (tzn. art. 111 ust. 3) to jedyny w całym artykule 111 przepis, który odnosi się do umów dotyczących spraw monetarnych.
2.5.4. Po czwarte, w odniesieniu do proponowanego zobowiązania "banków" do dokonania wymiany banknotów i monet w walucie krajowej na banknoty i monety denominowane w euro, co ma następować bez nakładania opłat do pułapu ustalonego w prawie krajowym zgodnie z proponowanym art. 15 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 974/98, EBC pragnie zauważyć, że z punktu widzenia techniki legislacyjnej, pojęciem stosowanym zarówno w Traktacie jak i we wspólnotowym prawie wtórnym na określenie banków jest pojęcie "instytucji kredytowej".
Tym samym, jeżeli odwołanie do "banków" zostanie zastąpione odwołaniem do "instytucji kredytowych" zgodnie z definicją zawartą z skonsolidowanej dyrektywie bankowej, to należałoby uwzględnić, że niektóre instytucje "kredytowe" objęte zakresem zastosowania tej dyrektywy nie wykonują operacji gotówkowych (np. instytucje pieniądza elektronicznego) [27], podczas gdy inne, wyłączone spod zakresu tej dyrektywy (np. instytucje pocztowe dokonujące przelewów gotówkowych), w przeszłości okazały się być ważne dla wymiany pieniądza gotówkowego na euro.
W związku z powyższym, wskazane wydaje się pozostawienie Państwom Członkowskim pewnej swobody w odniesieniu do definiowania innych instytucji, które mogą zostać objęte obowiązkiem dokonywania bezpłatnej wymiany banknotów oraz monet.
2.6.
Proponowane zmiany legislacyjne
2.6.1.
Tam, gdzie przyjęcie powyższych zaleceń skutkowałoby wprowadzeniem zmian w treści projektowanego rozporządzenia, stosowne propozycje zmian legislacyjnych zawarte zostały w załączniku.
Frankfurt nad Menem, dnia 1 grudnia 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Wersja z dnia 2 sierpnia 2005 r.
[2] Dz.U. L 139 z 11.5.1998, str. 1. Rozporządzenie po raz ostatni zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2596/2000 (Dz.U. L 300 z 29.11.2000, str. 2).
[3] Patrz uzasadnienie projektowanego rozporządzenia, str. 3.
[4] Cypr, Estonia, Łotwa, Litwa, Malta, Słowacja i Słowenia.
[5] Projektowany art. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 974/98 oraz projektowanego Załącznika do rozporządzenia.
[6] Art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[7] Projektowany art. 1 lit. h) rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[8] Projektowany art. 2 rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[9] Art. 105 ust. 2 Traktatu oraz pierwszy akapit art. 12 ust.1 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.
[10] Punkt 9 preambuły rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[11] Punkt 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[12] Art. 8 ust. 3 oraz punkt 13 preambuły rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[13] Art. 8 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[14] Projektowany art. 9a rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[15] Art. 15 rozporządzenia (WE) nr 974/98.
Należy zauważyć, iż wszystkie dwanaście obecnie uczestniczących Państw Członkowskich dokonało skrócenia okresu podwójnego obiegu walutowego do nie więcej niż dwóch miesięcy.
[16] Patrz uzasadnienie projektowanego rozporządzenia, str. 3.
[17] Patrz uzasadnienie projektowanego rozporządzenia, str. 3.
[18] Projektowany art. 1 lit. i) oraz projektowany art. 9a rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[19] Zdanie trzecie proponowanego Art. 9a rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[20] Art. 15 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[21] Art. 2 oraz punkt 2 preambuły do rozporządzenia (WE) nr 974/98.
Zobacz również punkt 10 opinii EBC CON/2005/21 z dnia 14 czerwca 2005 r. wydanej na wniosek Lietuvos bankas w sprawie przepisów prawnych regulujących wprowadzenie waluty euro.
[22] Punkt 10 opinii CON/2005/21.
[23] Art. 1 ust. 2 decyzja EBC/2003/4 z dnia 20 marca 2003 r. w sprawie nominałów, parametrów, reprodukcji, wymiany i wycofania banknotów euro (Dz.U. L 78 z 25.3.2003, str. 16).
[24] Dz.U. L 141 z 11.6.1993, str. 27. Dyrektywa ostatnio zmieniona przez dyrektywę 2002/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 35 z 11.2.2003, str. 1).
[25] Art. 8 ust. 4 drugie tiret lit. a) rozporządzenia (WE) nr 974/98.
[26] Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.U. L 145 z 30.4.2004, str. 1).
[27] Art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 3 dyrektywy 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (Dz.U. L 126, z 26.5.2000, str. 1). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2005/1/WE (Dz.U. L 79 z 24.3.2005, str. 9).
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 9 grudnia 2005 r.
wydana na wniosek Rady Unii Europejskiej dotyczący projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2004/39/WE w sprawie rynków instrumentów finansowych w odniesieniu do niektórych terminów
(CON/2005/53)
(2005/C 323/10)
1.
W dniu 20 października 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii dotyczącej projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2004/39/WE w sprawie rynków instrumentów finansowych w odniesieniu do niektórych terminów [1] (zwanej dalej "projektowaną dyrektywą").
2.
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego akapitu art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, gdyż proponowana dyrektywa zawiera postanowienia które oddziałują na funkcjonowanie oraz integrację europejskich rynków finansowych oraz które mogłyby potencjalnie wywierać wpływ na stabilność finansową.
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
3.
EBC akceptuje zarówno przedłużenie o sześć miesięcy, do października 2006 roku, terminu przyznawanego Państwo Członkowskim na dokonanie implementacji dyrektywy 2004/39/WE [2], jak też przyznanie dodatkowych sześciu miesięcy następujących po terminie implementacji jako okresu poprzedzającego efektywne zastosowanie postanowień dyrektywy 2004/39/WE — powyższe środki okazały się bowiem niezbędne z punktu widzenia Państw Członkowskich oraz firm inwestycyjnych.
EBC rozumie ponadto. iż Rada oraz Parlament Europejski rozważają obecnie przedłużenie wskazanych terminów o dodatkowe trzy miesiące, tj. odpowiednio do dziewięciu miesięcy.
EBC nie wnosiłby sprzeciwu również wobec takiego przedłużenia terminów.
Frankfurt nad Menem, dnia 9 grudnia 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] (COM(2005) 253 ostateczny).
[2] Dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.U. L 145 z 30.4.2004, str. 1).
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Banku Centralnego
z 15 grudnia 2005 r.
dotycząca projektu rozporządzenia WE w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym
(CON/2005/56)
(2005/C 336/07)
W dniu 14 października 2005 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał wniosek Rady Unii Europejskiej o wydanie opinii dotyczącej "projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym" (COM(2005) 343 ostateczny) (zwanego dalej "projektowanym rozporządzeniem") [1].
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z pierwszego akapitu art. 105 ust. 4 w związku z akapitem czwartym art. 105 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, biorąc przy tym pod uwagę iż projektowane rozporządzenie dotyczy jednego z podstawowych zadań Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), jakim jest popierania należytego funkcjonowania systemów płatności [2]. Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego, Rada Prezesów wydała niniejszą opinię.
1. Obowiązki pośredniczących dostawców usług płatniczych
1.1 Definicja "pośredniczącego dostawcy usług płatniczych" (intermediary payment service provider, zwanego dalej "pośredniczącym PSP"), zawarta w art. 3 ust. 6 projektowanego rozporządzenia odnosi się do dostawcy usług płatniczych (payment service provider, zwanego dalej "PSP"), który "nie jest dostawcą usług płatniczych zleceniodawcy ani odbiorcy i uczestniczy w realizacji przekazu pieniężnego".
Jako że zarówno operatorzy systemów płatności, rozliczeń i rozrachunku, jak też podmioty zapewniające związane z tym usługi przekazu informacji uczestniczą w realizacji przekazu pieniężnego, podmioty te wydają się być objęte zakresem projektowanego rozporządzenia.
1.2 Tym niemniej, wskazani operatorzy i dostawcy usług bezpośrednio nie obsługują jako klientów zleceniodawców i odbiorców przekazów, w związku z czym nie dysponują informacjami wymaganymi na podstawie projektowanego rozporządzenia.
Biorąc powyższe pod uwagę, odpowiednie zobowiązania powinny być nakładane jedynie na instytucje kredytowe, które są bezpośrednio zaangażowane w kontakty z klientami lub też na instytucje finansowe wchodzące w skład łańcucha płatności zapewniającego wykonywanie przekazów środków pieniężnych, jako że podmioty tego rodzaju mogą dysponować niezbędnymi informacjami [3].
1.3 Przez wzgląd na powyższe, EBC zdecydowanie zaleca wprowadzenie — w połączeniu z wyjaśnieniem zawartym w odpowiednim punkcie preambuły — wyraźnego wyłączenia z zakresu zastosowania projektowanego rozporządzenia, odnoszącego się zarówno do operatorów systemów płatności, rozliczeń i rozrachunku, jak też do podmiotów zapewniających związane z tym usługi przekazu informacji.
Wyłączenie takie nie naruszałoby zobowiązania operatorów systemów do zapewnienia, iż zlecenia zapłaty wprowadzane do takich systemów mogą być skutecznie śledzone za pomocą odpowiednich danych identyfikujących uczestników systemu.
W tym zakresie, EBC zwraca uwagę, iż preambuła Trzeciej Dyrektywy o Praniu Pieniędzy zawiera odpowiedni punkt, wyjaśniający iż zakresem dyrektywy nie jest objęta jakakolwiek osoba fizyczna lub prawna, która jedynie dostarcza instytucjom kredytowym lub finansowym systemów przekazu informacji lub innych systemów wspierających przekazywanie środków pieniężnych, bądź też systemów rozliczeń i rozrachunku [4].
1.4 Ponadto, art. 13 ust. 2 projektowanego rozporządzenia dotyczy obowiązków pośredniczącego PSP w przypadkach, kiedy nie otrzyma on pełnych informacji na temat zleceniodawcy.
Ustępy 12 i 13 Zmienionych Uwag Interpretacyjnych do Zalecenia Specjalnego VII: Przekazy Pieniężne [5] (zwanych dalej "Uwagami Interpretacyjnymi"), opublikowanych przez Financial Action Task Force (FATF), nie formułują tego rodzaju wymogu informacyjnego.
W tym zakresie, EBC doradzałby rezygnację z proponowanego rozwiązania, zgodnie z którym pośredniczący PSP miałby być odpowiedzialny za informowanie PSP odbiorcy, że przekazywana informacja jest niepełna.
Właściwszym rozwiązaniem byłoby nałożenie powyższego obowiązku na strony bezpośrednio zaangażowane, to znaczy na PSP zleceniodawcy oraz PSP odbiorcy, gdyż to właśnie te podmioty w każdym przypadku będą w posiadaniu niezbędnej informacji zgodnie z przepisami rozdziałów II i III projektowanego rozporządzenia.
Jedynymi obowiązkami pośredniczącego PSP powinny być obowiązki wynikające z art. 12 oraz art. 13 ust. 1 projektowanego rozporządzenia, które to przepisy stanowią że wszystkie informacje o zleceniodawcy otrzymane jako część przekazu zostają zachowane wraz z przekazem i są przechowywane przez okres pięciu lat.
Z powyższych przyczyn, art. 13 ust. 2 projektowanego rozporządzenia powinien być w całości usunięty.
2.
Definicje
2.1 Patrząc ogólnie, pożądane byłoby zapewnienie jak największej spójności pomiędzy definicjami zawartymi w art. 4 projektowej dyrektywy w sprawie usług płatniczych na rynku wewnętrznym [6] oraz definicjami zawartymi w projektowanym rozporządzeniu, w szczególności jeżeli chodzi o definicję "użytkownika usług płatniczych" zawartą w art. 3 pkt 8 projektowanego rozporządzenia.
2.2 Zalecenie Specjalne VII dotyczące przekazów pieniężnych (zwane dalej "Zaleceniem Specjalnym VII") wyraźnie obejmuje swoim zakresem instytucje finansowe, włączając w to podmioty pośredniczące w przekazach pieniężnych.
Projektowane rozporządzenie nie zawiera żadnego wyraźnego odniesienia do podmiotów pośredniczących w przekazach pieniężnych.
Jest wysoce prawdopodobne, że definicja "dostawcy usług płatniczych" zawarta w art. 3 pkt 5 projektowanego rozporządzenia może obejmować swoim zakresem również podmioty pośredniczące w przekazach pieniężnych — należałoby mimo to rozważyć wyraźne uzupełnienie wskazanej definicji o podmioty pośredniczące w przekazach pieniężnych w celu zapewnienia pełnej spójności projektowanego rozporządzenia z Zaleceniem Specjalnym VII.
2.3 Ponadto, należałoby wprowadzić definicję "niepowtarzalnego identyfikatora", która powinna uwzględniać różnorodne możliwe zestawy danych wykorzystywane do identyfikacji zleceniodawców.
3.
Transakcje handlowe
3.1 EBC zauważa, iż punkt 6 preambuły do projektowanego rozporządzenia dotyczy wyłączenia, pod pewnymi warunkami, między innymi przekazów pieniężnych które wynikają z "transakcji handlowych".
Pojęcie "transakcji handlowych" nie zostało zdefiniowane, jednakże art. 2 ust. 2 stanowi, że projektowane rozporządzenie "nie ma zastosowania w odniesieniu do przekazów pieniężnych, które wynikają z transakcji handlowych przeprowadzanych przy użyciu karty kredytowej lub karty debetowej lub innych podobnych instrumentów płatniczych".
3.2 Ustęp 10.a Uwag Interpretacyjnych nie wyjaśnia sposobu używania terminu "handlowy".
Stwierdza on jedynie, iż Zalecenie Specjalne VII nie dotyczy przekazów pieniężnych, które wynikają z transakcji przeprowadzanych przy użyciu karty kredytowej lub karty debetowej, pod warunkiem iż numer karty kredytowej lub debetowej towarzyszy wszystkim przekazom wynikającym z dokonanej transakcji.
Tym niemniej, wskazany ust. 10.a zawiera również wymóg, aby w przypadkach gdy karty kredytowe lub debetowe używane są w roli systemów płatności celem dokonywania przekazów pieniężnych, przekazy takie były objęte zakresem Zalecenia Specjalnego VII, przy czym niezbędne informacje powinny być zawarte w ramach wiadomości przesyłanej w związku z przekazem pieniężnym.
Sugeruje to, iż przy określaniu zakresu zastosowania Zalecenia Specjalnego VII dokonuje się rozróżnienia pomiędzy używaniem kart do zapłaty za towary i usługi (co nie jest objęte zakresem Zalecenia Specjalnego VII) oraz używaniem takich kart dla przenoszenia wierzytelności kredytowych (co objęte jest zakresem Zalecenia Specjalnego VII).
EBC sugeruje przeredagowanie punktu szóstego preambuły oraz pierwszego akapitu art. 2 ust. 2 projektowanego rozporządzenia w celu zapewnienia większej spójności wskazanych przepisów z Uwagami Interpretacyjnymi [7].
3.3 Patrząc w sposób bardziej ogólny, przepis art. 2 ust. 2 projektowanego rozporządzenia zdaje się być oparty na założeniu, jakoby PSP zleceniodawcy lub odbiorcy był zawsze w stanie rozpoznać, czy karty kredytowe lub debetowe wykorzystywane są dla dokonywania zapłaty za towary i usługi czy też dla przenoszenia wierzytelności kredytowych.
Założenie tego rodzaju nie jest jednak zawsze poprawne, biorąc pod uwagę iż wszelkie typy instrumentów płatniczych mogą być dowolnie wykorzystywane dla dokonywania tego rodzaju transakcji.
W związku z płatnościami przeprowadzanymi za pomocą karty kredytowej lub debetowej, właściciel względnie operator odpowiedniego systemu rozliczania kart kredytowych lub debetowych jest jedynym podmiotem otrzymującym informacje, na podstawie których możliwe jest wnioskowanie co do celu dokonywanej transakcji. PSP zleceniodawcy lub odbiorcy otrzymują jedynie informacje niezbędne dla rozliczenia transakcji na rachunku ich klienta — tym samym podmioty te nie są informowane o faktycznym celu transakcji.
Nałożenie na PSP wymogu kontrolowania celu, w jakim przeprowadzane są wskazane transakcje nie przyczyniłoby się do należytego funkcjonowaniu systemu płatności.
Tym samym, o ile EBC rozumie dążenie do wyłączenia transakcji przeprowadzanych za pomocą kart kredytowych lub debetowych spod wymogu dołączania pełnych informacji o zleceniodawcy, w przypadkach gdy transakcje takie mają na celu dokonanie zapłaty za towary i usługi, propozycja taka wydaje się niemożliwa do realizacji, gdyż podmioty podlegające obowiązkom wskazanym w projektowanym rozporządzeniu nie dysponują środkami, które pozwoliłyby im w każdym przypadku na określenie celu przeprowadzanej płatności.
Niezależnie od powyższego, intencją art. 2 ust. 2 mogło być też zapewnienie, aby rozliczenie (przez PSP albo przez zleceniodawcę) opłat za przeprowadzenie bazowych transakcji dokonywanych przez zleceniodawcę za pomocą karty kredytowej nie wchodziło w zakres przeniesienia wierzytelności kredytowej, jakie mogłoby być zainicjowane za pomocą karty kredytowej, lecz aby stanowiło całkowicie odrębne przeniesienie wierzytelności kredytowej przez zleceniodawcę na rzecz podmiotu obsługującego rozliczanie płatności za pomocą kart kredytowych.
Jeżeli taka była w istocie intencja wskazanych przepisów, EBC akceptuje treść art. 2 ust.2, zaznaczając jednak iż w celu zapewnienia pewności prawnej wskazane byłoby bardziej przejrzyste wyjaśnienie wskazanej intencji w projektowanym rozporządzeniu.
4.
Przekazy zbiorcze
Przepis art. 7 ust. 2 projektowanego rozporządzenia reguluje zagadnienie przekazów zbiorczych dla odbiorców spoza Wspólnoty.
Przekazy zbiorcze to połączone w "wiązkę" indywidualne przekazy przesyłane od jednego zleceniodawcy do różnych odbiorców — są one następnie zwykle "rozwiązywane" przez pierwszego PSP występującego w procesie realizacji przekazu lub też przez operatora systemu płatności, przy czym w dalszej kolejności następuje ich przyporządkowanie do odpowiednich PSP lub odbiorców.
Tym samym, ani odbiorca ani jego PSP nie są w stanie rozpoznać, iż otrzymywane środki zostały pierwotnie nadane w drodze przekazu zbiorczego.
Jeżeli odbiorca przekazu znajduje się w państwie, które jest członkiem FATF, wówczas państwo to musi również stosować się do Zalecenia Specjalnego VII.
Co za tym idzie, PSP odbiorcy przekazu będzie musiał skontaktować się z PSP zleceniodawcy na obszarze Wspólnoty lub też z pierwszym pośredniczącym PSP, aby uzyskać odpowiednie informacje.
Należy zatem zauważyć, iż wykorzystywanie przekazów zbiorczych w związku z płatnościami trans-granicznymi wywoła znaczną liczbę wniosków o dostarczenie informacji na temat zleceniodawcy.
5.
Umowy z terytoriami lub krajami spoza Wspólnoty
Przepis art. 18 projektowanego rozporządzenia stanowi, że Komisja Europejska może zatwierdzić umowy zawierane pomiędzy Państwami Członkowskimi z państwem lub terytorium spoza Wspólnoty, zawierające odstępstwa od projektowanego rozporządzenia.
Zatwierdzenie takiej umowy uzależnione jest przy tym od spełnienia szeregu warunków.
Biorąc pod uwagę konsolidację rynków finansowych oraz prace nad stworzeniem Jednolitego Obszaru Płatności Euro (Single Euro Payments Area), pierwszy i trzeci spośród wskazanych warunków (tj. warunek aby państwo lub terytorium pozostawało w unii walutowej z odpowiednim Państwem Członkowskim lub też aby stanowiło część obszaru walutowego odpowiedniego Państwa Członkowskiego, a także warunek aby wymagało ono od PSP podlegających jego jurysdykcji stosowania tych samych zasad, jakie ustanawiane są w drodze projektowanego rozporządzenia) wydają się być wystarczające dla osiągnięcia celów stawianych przed powyżej wspomnianym wymogiem uzyskiwania zatwierdzenia wskazanych umów.
Tym samym warunek wskazywany jako drugi (tj. warunek aby odpowiednie państwo lub terytorium było członkiem systemu płatniczego i rozliczeniowego odpowiedniego Państwa Członkowskiego) może być usunięty.
6.
Proponowane zmiany legislacyjne
Tam, gdzie przyjęcie powyższych uwag skutkowałoby wprowadzeniem zmian w treści projektowanego rozporządzenia, stosowne propozycje zmian legislacyjnych zawarte zostały w załączniku.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 15 grudnia 2005 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Niniejsza opinia oparta jest o wersję projektowanego rozporządzenia, która była podstawą konsultacji EBC, tj. o wersję z dnia 26 lipca 2005 r.
Tym niemniej EBC jest świadom, iż projektowane rozporządzenie podlegało dalszym zmianom wprowadzanym podczas Prezydencji brytyjskiej na poziomie grup roboczych Rady.
[2] Właściwość EBC do wydania opinii wynika ponadto z art. 22 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, który to przepis wśród zadań EBC i krajowych banków centralnych wskazuje między innymi zapewnianie skuteczności i rzetelności systemów rozliczeń i płatności w ramach Wspólnoty i z innymi krajami.
[3] Przykładowo takimi jak informacje wymagane zgodnie z rozdziałami II i III projektowanego rozporządzenia.
Podobna uwaga została zawarta w punkcie 12 opinii EBC CON/2005/2 wydanej w dniu 4 lutego 2005 r. na wniosek Rady Unii Europejskiej dotyczącej projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy łącznie z finansowaniem działalności terrorystycznej (Dz.U. C 40, z 17.2.2005, str. 9).
W powyższej opinii EBC zwrócił uwagę na okoliczność, że operatorzy systemów płatności mogą jedynie dokonywać sprawdzenia faktu przekazania informacji w danym zakresie – nie mogą oni natomiast sprawdzać rzetelności, zupełności, dokładności lub przydatności takich informacji.
EBC zalecał zwolnienie operatorów systemów płatności spod wymogu identyfikacji użytkownika majątku (beneficial owner), co nie naruszałoby ciążącego na nich obowiązku zapewnienia, iż zlecenia płatnicze wprowadzane do takich systemów mogą być skutecznie monitorowane w oparciu o odpowiednie dane identyfikujące uczestników systemu.
[4] Punkt 34 preambuły dyrektywy 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie uniemożliwienia korzystania z systemu finansowego w celu prania pieniędzy i finansowania działalności terrorystycznej (Dz. U. L 309 z 25.11.2005, str. 15).
[5] Dokument dostępny na stronie internetowej FATF www.fatf-gafi.org.
[6] "Projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywy 97/7/WE, 2000/12/WE oraz 2002/65/WE, 1 grudnia 2005 r., COM(2005) 603 ostateczny"; projekt dostępny na stronach internetowych Komisji pod adresem www.europa.eu.int.
[7] Niezależnie od powyższego, EBC zwraca uwagę na nieco mylącą terminologię Uwag Interpretacyjnych, odwołującą się do używania kart w roli "systemów płatności", a to w związku ze stwierdzeniem iż zakresem zastosowania Zalecenia Specjalnego VII objęte są przypadki, gdy płatności dokonywane za pomocą kart wykorzystywane są dla przenoszenia wierzytelności kredytowych.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie XXXIII Raportu na temat polityki konkurencji — 2003
SEC(2004) 658 końcowy
(2005/C 221/01)
Dnia 4 czerwca 2004 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie XXXII Raportu na temat polityki konkurencji — 2003.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię 11 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Franco Chiriaco.
Na 414 sesji plenarnej w dniu 9 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 75 głosami za, przy 1 wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W dorocznym raporcie na temat polityki konkurencji 2003 podkreśla się zmiany w wewnętrznej organizacji sektora i metodach pracy Komisji, oraz dokumentuje sposób, w jaki Komisja zapewnia spójność struktury europejskiego zarządzania gospodarczego.
1.2 Polityka konkurencji UE odgrywa ważną rolę w osiąganiu celów konkurencyjności określonych w Strategii Lizbońskiej.
Obejmuje ona nie tylko zasady antytrustowe i zasady koncentracji, ale i zastosowanie skutecznej oraz rygorystycznej dyscypliny w dziedzinie pomocy publicznej.
1.3 Pragnąc umożliwić 10 nowym państwom członkowskim akcesję bez negatywnych reperkusji, Komisja opracowała wspólny dla wszystkich krajów Unii zestaw zasad konkurencji w celu zapewnienia uczciwego stosowania reguł pomocy publicznej, podkreślając, jak ważne jest, by uporać się z problemem form interwencji państwa, które zafałszowują konkurencję, z równym zaangażowaniem co w przypadku stosowania prawa spółek.
1.4 W 2003 r. zanotowano 815 nowych przypadków naruszenia prawa o konkurencji, zaś podjęte w związku z tym działania objęły utworzenie stanowiska oficera łącznikowego ds. konsumenckich, którego zadaniem jest stały dialog z europejskimi konsumentami; troska o interes konsumentów jest w istocie głównym zadaniem polityki konkurencji, lecz ich głos nie spotyka się z odpowiednią reakcją przy rozpatrywaniu poszczególnych przypadków lub podczas dyskusji nad kwestiami dotyczącymi tej polityki.
Rola oficera łącznikowego ds. konsumenckich nie ogranicza się do kontroli koncentracji, lecz obejmuje także kontrolę porozumień sprzecznych z zasadą konkurencji — karteli oraz nadużyć pozycji dominującej — jak również innych aspektów polityki dotyczących sektora.
1.5 W październiku 2003 r. Komisja Europejska opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia i wytycznych na temat umów licencyjnych dotyczących transferu technologii, w sprawie którego EKES już wydał swą opinię [1].
Proponowana reforma bierze pod uwagę ewolucję tego rodzaju umów w ostatnich latach i ma na celu uproszczenie oraz rozszerzenie zakresu rozporządzenia wspólnotowego w sprawie wyłączenia grupowego.
Nowe postanowienia przynoszą następujące korzyści:
- rozporządzenie w sprawie wyłączenia grupowego zawierać będzie jedynie czarną listę: wszystko to, czego z zakresu wyłączenia grupowego wyraźnie nie wykluczono, obecnie mu podlega;
- jasny podział między umowami zawieranymi przez konkurentów a umowami zawieranymi przez nie-konkurentów;
- już istniejące plany przyjęcia "pakietu modernizacyjnego".
1.6 Ponadto Komisja mianowała głównego ekonomistę ds. konkurencji, który objął urząd z dniem 1 września 2003 r., i jednocześnie rozszerzyła w sposób pozytywny rolę funkcjonariusza ds. przesłuchań.
Główny ekonomista ma trzy podstawowe zadania:
- udzielać konsultacji w metodologicznych kwestiach ekonomii i ekonometrii związanych z zastosowaniem zasad konkurencji UE; może to obejmować udział w tworzeniu ogólnych instrumentów politycznych;
- udzielać ogólnych wskazówek w indywidualnych sprawach dotyczących konkurencji poczynając już od stadium początkowego
- udzielać szczegółowych wskazówek w najważniejszych sprawach dotyczących konkurencji i obejmujących kompleksowe zagadnienia ekonomiczne, w szczególności wymagające skomplikowanej analizy ilościowej.
1.7 Tymczasem funkcjonariuszom ds. przesłuchań przyznano większe uprawnienia i niezależność w pełnieniu roli gwaranta prawa do obrony w niektórych postępowaniach w dziedzinie konkurencji.
Bezpośrednio podlegają oni odpowiedzialnemu komisarzowi i nie otrzymują instrukcji z DG ds. Konkurencji.
Mogą interweniować, ilekroć wynikną uzasadnione problemy dotyczące prawa do obrony; organizują i w sposób obiektywny prowadzą przesłuchania ustne, jak też decydują, czy należy wysłuchać zainteresowanych stron trzecich oraz czy należy przedstawić nowe dokumenty.
We wszystkich sprawach odwołują się do właściwego komisarza.
2.
Zastosowanie zasad antytrustowych — art. 81 i 82 Traktatu
2.1 W październiku 2003 r. Komisja zainicjowała ostateczną fazę procesu reformowania systemu wdrażania zasad antytrustowych UE (znanej jako pakiet modernizacyjny) w celu ułatwienia egzekwowania uprawnień przyznanych organom ds. konkurencji oraz w celu stworzenia przewidzianych w rozporządzeniu nr 1/2003 mechanizmów współpracy z krajowymi organami ds. konkurencji oraz sądami krajowymi.
2.2 Pakiet modernizacyjny składa się z nowego rozporządzenia dotyczącego implementacji, podejmującego kwestie związane z przesłuchiwaniem zainteresowanych stron oraz spektrum innych zagadnień proceduralnych, takich jak dostęp do akt oraz sposób postępowania z informacjami poufnymi.
Sześć projektów komunikatów dotyczy mechanizmów współpracy w ramach sieci europejskich organów ds. konkurencji oraz między Komisją a sądami krajowymi, kwestii wpływu na handel między państwami członkowskimi, postępowania z zażaleniami oraz wytycznych przekazywanych przedsiębiorstwom w celu udzielenia im pomocy przy ocenie nowych lub nierozwiązanych kwestii.
Co się tyczy całego pakietu modernizacyjnego, należy sięgnąć do opinii EKES [1].
2.3 W 2003 r. Komisja wydała pięć decyzji przeciwko bezprawnym umowom poziomym dotyczącym francuskiej wołowiny, sorbentów, produktów węglowych i grafitowych o zastosowaniu w elektryce i mechanice, nadtlenków organicznych oraz przemysłowych rur miedzianych.
Nałożone kary wyniosły w sumie 400 milionów euro. Taki poziom kar powinien działać odstraszająco.
Kontrola obejmuje inspekcje przedsiębiorstw.
Pełny immunitet przyznawany jest przedsiębiorstwom, które jako pierwsze ujawnią istnienie umowy oraz dostarczą wystarczających dowodów do wszczęcia kontroli.
Komisja wyrazi pozytywną opinię w sprawach, w których umowy między przedsiębiorstwami nie ograniczają konkurencji na danych rynkach, i gdzie konsumenci skorzystają na współpracy.
Ponadto w 2003 r. Komisja wydała orzeczenie w sprawie trzech wypadków naruszenia art. 82 dotyczących:
- opłat nakładanych przez Deutsche Telekom AG na konkurencyjne przedsiębiorstwa za dostęp do lokalnej infrastruktury swojej sieci telekomunikacyjnej,
- strategii cenowej firmy Wanadoo w zakresie usług ADSL, a także
- nadużyć dominującej pozycji przez Ferrovie dello Stato SpA na rynkach dostępu do sieci kolejowej, trakcyjnej oraz usług pasażerskich.
3.
Rozwój polityki konkurencji na szczeblu sektorowym
3.1 Rok 2003 przyniósł znaczny, choć nie w pełni satysfakcjonujący, postęp w procesie liberalizacji w sektorze energetycznym (elektrycznym i gazowym). W czerwcu uchwalono pakiet ustaw mający zapewnić, iż wszyscy konsumenci europejscy będą mogli wybrać swojego dostawcę do 1 lipca 2007 r.
Postanowienia te mają na celu zachowanie równowagi między bodźcami do budowy nowych infrastruktur a pełną realizacją wspólnego rynku.
3.2 Niemniej jednak wśród konsumentów i przedsiębiorców w różnych krajach UE w dalszym ciągu istnieje powszechne niezadowolenie z wciąż wysokich cen i względnej jakości tych usług.
W szczególności w nowych państwach członkowskich partnerzy społeczni i organizacje konsumenckie z naciskiem podkreślają potrzebę zagwarantowania pełnej niezależności krajowym organom ds. konkurencji i organom zajmującym się regulacjami w zakresie usług użyteczności publicznej.
3.2.1 Kiedy już obowiązują stosowne i zrozumiałe przepisy w zakresie konkurencji, zdarza się niekiedy — szczególnie w nowych Państwach Członkowskich — że agencje zajmujące się ich monitorowaniem i wdrażaniem napotykają trudności w niezależnym pełnieniu swojej roli.
W rezultacie ustawodawstwo w zakresie konkurencji czasem nie sprzyja interesom konsumentów ani skuteczności rynku.
Komitet popiera ustanowienie bardziej funkcjonalnego związku między polityką konkurencji a politykami w zakresie ochrony konsumentów.
Lepiej zorganizowany i bardziej zaangażowany ruch konsumencki mógłby także wspomóc proces decyzyjny na szczeblu rządowym oraz dostarczać informacji o rynkach i praktykach sprzecznych z zasadami konkurencji.
3.3 W dziedzinie usług pocztowych dyrektywa przyjęta w 2002 r. ma na celu finalizację rynku wewnętrznego, szczególnie poprzez stopniowe ograniczenie obszaru zastrzeżonego oraz liberalizację transgranicznej poczty wychodzącej.
Co więcej, w oparciu o porozumienie osiągnięte przez Radę Europejską Komisja przeprowadzi w 2006 r. analizę mającą ocenić wpływ usług powszechnych na każde państwo członkowskie.
Na podstawie wyników tej analizy przyjmie ona wniosek dotyczący całkowitego otwarcia rynku pocztowego począwszy od 2009 r., bądź jakikolwiek inny środek działania w celu zagwarantowania powszechnego charakteru tych usług.
3.4 Ostateczny termin transpozycji nowego pakietu regulacyjnego w zakresie mediów elektronicznych wygasł w lipcu 2004 r.
W swym raporcie na ten temat Komisja podkreśliła przede wszystkim następujące zasady: rynki należy analizować na podstawie zasad konkurencji; zobowiązania można nakładać tylko na te przedsiębiorstwa, które zajmują pozycję dominującą; wszelkie usługi i sieci komunikacji elektronicznej należy traktować podobnie (neutralność technologiczna).
Rozwój i coraz szerszy dostęp do komunikacji elektronicznej same w sobie nie wystarczą do spowodowania wzrostu gospodarczego.
Dlatego zasadnicze znaczenie ma zwiększenie wiedzy i umiejętności osób, od których wymaga się posługiwania się technologią informacyjną i komunikacyjną.
3.5 Jeśli chodzi o sektor transportu lotniczego, Komisja w 2003 r. postanowiła podjąć z wszystkimi zainteresowanymi podmiotami szeroko zakrojony, nie odnoszący się do konkretnych przypadków dialog, w celu wypracowania przejrzystych wytycznych mających na celu ochronę konkurencji w dziedzinie sojuszów i fuzji między kompaniami lotniczymi.
3.5.1 Poczyniono także postępy w pracach nad określeniem i wdrożeniem wspólnych wytycznych dotyczących zastosowania zasad antytrustowych w sektorze transportu kolejowego, zarówno pasażerskiego, jak towarowego.
3.5.2 Ponadto rozwija się także dialog z sektorami transportu morskiego, dystrybucji pojazdów silnikowych oraz ubezpieczeń, którego celem jest uchwalenie lub rewizja regulacji w sprawie wyłączeń grupowych.
3.5.3 W dialogu tym należy także uwzględnić porównywalne formy opodatkowania.
3.6 Media: Komisja uważa, iż pluralizm mediów ma kluczowe znaczenie zarówno dla rozwoju UE, jak i dla tożsamości kulturowej państw członkowskich, jednak podkreśla, że odpowiedzialność za kontrolę koncentracji mediów spoczywa przede wszystkim na państwach członkowskich.
Zastosowanie instrumentów polityki konkurencji ograniczone jest do struktury rynku oraz gospodarczych skutków zachowań przedsiębiorstw medialnych, a także do kontroli pomocy publicznej.
Nie można więc nimi zastąpić środków kontroli koncentracji mediów krajowych oraz środków zapewniających pluralizm mediów.
Funkcja zasad konkurencji ograniczona jest do rozwiązywania problemów wynikających z osiągnięcia lub umocnienia dominującej pozycji na rynkach oraz odcięcia konkurencji od tych rynków.
3.6.1 Można zauważyć, że Komisja, choć jej podejście było słuszne z formalnego punktu widzenia, nie zdołała zapobiec lub przeciwstawić się, zwłaszcza w niektórych krajach, wytworzeniu się pozycji dominujących i związanym z nimi praktykom antykonkurencyjnym.
Dotyczy to różnych rynków, zaś wśród nich rynek reklam telewizyjnych, jeszcze niedostatecznie zbadany, ma coraz większe znaczenie dla ochrony pluralizmu.
3.6.2 Ponadto podczas kontroli przeoczone zostały metody używane przez niektóre grupy medialne do wzmocnienia pozycji dominującej, w szczególności stosowanie środków ochronnych (poison pills) mających na celu uniemożliwienie niepożądanego przejęcia poprzez zadłużenie spółki "docelowej", oraz przyznawanie praw wielokrotnego głosowania, które pozwalają mniejszościowemu udziałowcowi kontrolować spółkę.
3.6.3 Komisja będzie musiała dlatego nadzwyczaj uważnie czuwać nad stosowaniem zasad i praktyk konkurencyjnych.
3.7 Wolne zawody: Analiza przeprowadzona dla Komisji przez wiedeński Instytut Studiów Zaawansowanych (IHS) została udostępniona opinii publicznej. Analiza ujawnia istnienie różnic poziomów regulacji w zakresie usług świadczonych przez wolne zawody, między państwami członkowskimi oraz między różnymi zawodami.
Konkluzja analizy jest następująca: w krajach o mniejszym stopniu regulacji i większej wolności wykonywania zawodu możliwe jest osiągnięcie wyższego ogólnego poziomu zamożności.
3.7.1 Zorganizowana w Brukseli w październiku 2003 r. konferencja na temat regulacji usług wolnych zawodów zgromadziła w sumie 260 przedstawicieli różnych zawodów, którzy dyskutowali nad wpływem zasad i regulacji na strukturę przedsiębiorstw oraz na ochronę konsumenta.
3.7.2 Na tejże konferencji komisarz Monti ogłosił zamiar Komisji dotyczący wydania w roku 2004 raportu w sprawie konkurencji w usługach wolnych zawodów.
Raport ten, zawierający kilka ważnych wskazówek i wytycznych, został opublikowany 9 lutego 2004 r.
4.
Reforma systemu kontroli koncentracji
4.1 27 listopada 2003 r. Rada osiągnęła polityczne porozumienie w sprawie znowelizowanego rozporządzenia dotyczącego koncentracji, uwzględniającego większość zmian zaproponowanych przez Komisję w grudniu 2002 r.
Zmiany te obejmowały środki nieustawowe, mające usprawnić proces decyzyjny, ulepszyć analizę gospodarczą oraz zapewnić lepszą ochronę praw do obrony.
Ponadto powołany został główny ekonomista ds. konkurencji oraz utworzono panel oceniający, który ma zapewnić pełną niezależność wniosków.
Co się tyczy oceny koncentracji, na ten temat EKES wydał swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej transgranicznych koncentracji spółek kapitałowych [2].
4.2 Cel: należy zapewnić, by kryterium materialnoprawne przewidziane w rozporządzeniu w sprawie koncentracji (kryterium pozycji dominującej) objęło w sposób efektywny wszystkie antykonkurencyjne fuzje, jednocześnie zapewniając nieprzerwaną pewność prawa.
Owo kryterium materialnoprawne zostało porównane z kryterium znacznego zmniejszenia konkurencji (ang. substantial lessening of competition) i w ostateczności przyjęto jego następujące sformułowanie: "koncentracja, która w znacznym stopniu utrudniałaby skuteczną konkurencję na wspólnym rynku albo w znaczącej jego części, w szczególności będąca wynikiem zdobycia lub umocnienia pozycji dominującej, zostanie uznana za niezgodną z zasadami wspólnego rynku".
4.2.1 Nowe rozporządzenie (chodzi o słowa: "w szczególności będąca wynikiem zdobycia lub umocnienia (…)") wskazuje na możliwość rozszerzenia zakresu stosowania zakazu, nie związanego już z wymogiem dominującej pozycji.
Niemniej jednak zasadę tę należało będzie interpretować w świetle wspólnej deklaracji Rady i Komisji w sprawie art. 2, w nawiązaniu do wywodu 25 rozporządzenia [3], w którym stwierdza się, że "koncepcja znaczącego utrudniania skutecznej konkurencji powinna być interpretowana jako dotycząca, poza pojęciem pozycji dominującej, tylko antykonkurencyjnych skutków koncentracji, wynikających z nieskoordynowanego zachowania przedsiębiorstw, które nie miałyby dominującej pozycji na danym rynku".
Wynika stąd, że zakres ten nadal będzie określany w odniesieniu do pojęcia dominacji.
4.3 Wytyczne w kwestii koncentracji poziomych: tzn. koncentracji między konkurującymi lub potencjalnie konkurującymi przedsiębiorstwami.
Koncentracje takie będą uznawane za niezgodne z prawem tylko w takim stopniu, w jakim zwiększają siłę rynkową przedsiębiorstw w sposób, który prawdopodobnie będzie miał negatywne skutki dla konsumentów, szczególnie w formie wyższych cen, gorszej jakości produktów lub ograniczonego wyboru.
Będzie to niezależne od faktu, czy antykonkurencyjne skutki wynikają z ustanowienia bądź umocnienia jedynego dominującego uczestnika rynku, czy też z zaistnienia sytuacji oligopolu.
Skutki koncentracji będą ponadto oceniane w relacji do tego, co mogłoby się wydarzyć na rynku, gdyby do niej nie doszło.
To może na przykład oznaczać, że nabycie upadającej firmy nie dawałoby podstaw do interwencji Komisji.
4.4 Nowe dobre praktyki: w ramach pakietu reform 2002 przeprowadzono konsultacje, zakończone w lutym 2003 r., których celem było dostarczenie zainteresowanym stronom wskazówek na temat zwykłego trybu przeprowadzania kontroli koncentracji na szczeblu UE.
5.
Współpraca międzynarodowa
5.1 Komisja aktywnie uczestniczy w pracach grupy roboczej ICN (International Competition Network) dotyczących podlegającej sądom wielu krajów (mutli-jurisdictional) kontroli koncentracji.
Działania grupy prowadzone były w trzech podgrupach:
- ogłoszenia i tryby postępowania;
- techniki kontroli;
- ramy analityczne.
5.1.1 Komisja uczestniczy w pracach wszystkich trzech podgrup.
Zasadniczym celem jest poprawa wzajemnego zrozumienia między różnymi jurysdykcjami, tak aby usprawnić czynności kontroli koncentracji.
5.1.2 Mówiąc ogólniej, ICN stanowi wirtualną sieć między różnymi krajowymi organami ds. konkurencji, której celem jest ułatwienie współpracy międzynarodowej i zgłaszanie propozycji na rzecz zmniejszenia kosztów regulacji oraz wspierania harmonizacji procedur i fundamentalnych przepisów.
5.1.3 Podczas drugiej Konferencji ICN, zorganizowanej w Meridzie (Meksyk) w czerwcu 2003 r., zwrócono szczególną uwagę na potrzebę przyjęcia jasnego i przystępnego języka w dziedzinie zasad konkurencji, podkreślono również strategiczną rolę działań propagujących konkurencję w sektorach regulowanych w celu zmniejszenia kosztów regulacji i przezwyciężenia przeszkód w zrozumieniu polityki w zakresie konkurencji, pojawiających się między różnymi systemami prawa.
6.
Pomoc publiczna
6.1 Kontrola pomocy publicznej skupia się na skutkach, jakie dla konkurencji mają środki pomocowe przyznawane przedsiębiorstwom przez państwa członkowskie.
Cel: należy zadbać o to, żeby interwencje rządowe nie kolidowały ze sprawnym funkcjonowaniem rynku wewnętrznego, sprzyjały konkurencji oraz konkurencyjnym rynkom, a także wzmacniały reformy strukturalne.
Szczególną uwagę zwraca się na to, by zapewnić, iż dobroczynne skutki liberalizacji nie zostaną osłabione przez pomoc publiczną.
Szczyt Rady Europy w Sztokholmie: państwa członkowskie winny zredukować ogólny poziom pomocy publicznej oraz przekierować ją na będące w interesie Wspólnoty cele poziome (wzmocnienie spójności gospodarczej i społecznej, zatrudnienie, ochrona środowiska, wspieranie B&R w małych i średnich przedsiębiorstwach).
Komisja uważa za priorytet odzyskanie środków pomocy przyznanej przez państwa członkowskie niezgodnie z prawem.
6.1.1 W tej sytuacji należy ubolewać, że niektóre państwa członkowskie nie otworzyły swoich przetargów publicznych na oferentów z innych państw członkowskich.
Roczny obrót w sektorze zamówień publicznych UE wynosi ponad 1500 miliardów euro: stosowana przez niektóre państwa członkowskie praktyka faworyzowania krajowych przedsiębiorstw szkodzi konkurencji i zwiększa obciążenie podatkowe konsumentów.
6.2 Pomoc publiczna na ratowanie i restrukturyzację firm znajdujących się w trudnym położeniu: stosowne wytyczne, które wygasły w październiku 2004 r., przewidują, iż pomoc publiczną można uznać za zgodną z prawem jedynie wówczas, jeśli spełnia ona pewne rygorystyczne warunki.
Wytyczne te zostały zrewidowane, przy czym szczególną uwagę zwrócono na następujące zagadnienia:
- zagwarantowanie, by pomoc publiczna ograniczała się do zwrotnego, doraźnego, krótkoterminowego wsparcia finansowego przyznawanego jedynie na okres niezbędny do wdrożenia kompleksowego planu restrukturyzacji;
- skoncentrowanie kontroli pomocy publicznej na dużych przedsiębiorstwach prowadzących działalność w UE;
- wzmocnienie zasady, szczególnie w wypadku dużych przedsiębiorstw, iż odbiorca pomocy zobligowany jest do sfinansowania znacznej części kosztów restrukturyzacji bez pomocy publicznej;
- stosowanie zasady "pierwszy i ostatni raz".
6.3 Wielosektorowe ramy dla dużych projektów inwestycyjnych: ścisłe zasady w sektorach mających trudności strukturalne.
Lista takich sektorów miała być sporządzona do końca 2003 r.
Ze względu na trudności metodologiczne i techniczne Komisja podjęła decyzję o przesunięciu terminu przyjęcia listy oraz o rozszerzeniu istniejących zasad przejściowych dotyczących dużych projektów inwestycyjnych w sektorach "wrażliwych" do grudnia 2006 r.
6.4 Pomoc na B&R dla małych i średnich przedsiębiorstw: pomoc na badania i rozwój może przyczynić się do wzrostu gospodarczego, wzmocnienia konkurencyjności oraz zwiększenia zatrudnienia.
Jest to szczególnie ważne dla małych i średnich przedsiębiorstw.
6.5 Pomoc na ochronę środowiska, na B&R, na szkolenia oraz pomoc fiskalna: w dziedzinie pomocy fiskalnej szczególną uwagę zwrócono na alternatywne metody opodatkowania, takie jak metoda "koszt plus" (podlegający opodatkowaniu dochód obliczany w oparciu o stawkę ryczałtową jako procent kwoty wydatków i kosztów operacyjnych).
W dziedzinie pomocy sektorowej (patrz w szczególności zastosowanie tymczasowego mechanizmu obronnego (TDM)) uwzględniono następujące sektory: sektor stalowy, telekomunikacyjny, węglowy, transportu kolejowego, transportu kombinowanego, transportu drogowego, transportu morskiego oraz transportu powietrznego.
6.6 Rolnictwo: 23 grudnia 2003 r. Komisja przyjęła nowe rozporządzenie, wprowadzające system wyłączenia grupowego dla pewnych kategorii pomocy publicznej, co oznacza, iż państwa członkowskie nie muszą już uprzednio notyfikować ich w celu uzyskania zgody Komisji.
Nowe rozporządzenie, które będzie miało zastosowanie do końca 2006 r., dotyczy pomocy publicznej przyznanej małym i średnim przedsiębiorstwom w sektorze rolniczym.
W świetle definicji małych i średnich przedsiębiorstw (nie więcej niż 250 pracowników, obrót nie wyższy niż 40 milionów euro lub bilans nie przekraczający 27 milionów euro), postanowienia rozporządzenia obejmują prawie wszystkie przedsiębiorstwa w sektorze rolniczym.
Wreszcie, Komisja wprowadza nowy standard przejrzystości: spis wszystkich wyłączonych kategorii pomocy publicznej, z podziałem na państwa członkowskie, zostanie opublikowany w Internecie na 5 dni przed rozpoczęciem wypłat, tak aby wszystkim zainteresowanym stronom zapewnić niezbędne informacje.
7.
Ogólna ocena
7.1 Dokonawszy podsumowania i opatrzywszy komentarzem XXXIII raport Komisji w sprawie polityki konkurencji w roku 2003, Komitet poczyni teraz kilka ogólnych uwag na temat całokształtu raportu, w szczególności zaś jego najistotniejszych, cechujących się dalekowzroczną perspektywą aspektów.
7.2 Związek między polityką konkurencji a polityką wzrostu gospodarczego
7.2.1 Wprowadzenie nowych procedur stosowania zasad antytrustowych, nowelizacja rozporządzenia w sprawie koncentracji oraz nowy porządek organizacyjny Komisji sprawiły, iż polityka konkurencji Unii Europejskiej stała się skuteczniejsza i bardziej otwarta na pozytywny związek z przedsiębiorstwami i konsumentami.
7.2.2 Dzięki polityce konkurencji UE uczyniła znaczący krok do przodu w procesie liberalizacji, na powrót przywracając całym sektorom gospodarki logikę i dynamikę rynku oraz wnosząc w ten sposób praktyczny wkład w tworzenie jednolitego rynku europejskiego.
Polityka konkurencji jest zatem istotna i należy chronić jej pełną niezależność.
7.2.3 Jednak sama nie jest w stanie sprostać szczególnie palącej, obecnej w całej UE potrzebie znacznej poprawy wzrostu oraz zrównoważonego rozwoju gospodarczego w oparciu o innowacje i dialog społeczny.
Zmiany strukturalne zaistniałe w produkcji i handlu światowym, poczynając od tych, które wywołał nowy system technologiczny, wymagają od Komisji uaktywnienia i koordynacji innych instrumentów polityki gospodarczej w celu zachowania i ożywienia konkurencyjności gospodarki europejskiej oraz zwiększenia spójności społecznej i gospodarczej i zatrudnienia, a także poprawy ochrony środowiska oraz wsparcia ważniejszych, doniosłych programów badawczo-rozwojowych.
W tym kierunku zmierzają stanowisko zajęte przez Komisję w komunikacie w sprawie: Wspieranie przemian strukturalnych: polityka przemysłowa dla rozszerzonej Europy, oraz odnośna opinia EKES [4].
Agenda lizbońska wyznacza drogę, którą należy podążać.
Należy wszakże ułatwić i przyspieszyć jej wdrożenie na szczeblu zarówno ogólnym, jak i sektorowym.
7.2.3.1 Na szczeblu sektoralnym, w charakterze potwierdzenia swoich uwag poczynionych w opinii z 30 czerwca 2004 r. w sprawie: LeaderSHIP 2015 — Przyszłość europejskiego przemysłu budowy i remontu statków — Konkurencyjność w pełnym tego słowa znaczeniu [5], EKES podkreśla potrzebę dalszych prac nad nowym, w pełni zintegrowanym podejściem określonym przez Radę ds. Konkurencji z myślą o wzmocnieniu konkurencji przemysłowej i zachęcaniu do badań, rozwoju i innowacji we wszystkich sektorach.
7.3 Pomoc publiczna i usługi użyteczności publicznej
7.3.1 Proces reform mający usprawnić i uprościć procedury kontroli pomocy publicznej znacznie posunął się do przodu, kontynuując kierunek ustalony przez sztokholmską Radę Europejską polegający na ograniczeniu pomocy publicznej i przekierowaniu jej na cele poziome leżące w interesie Wspólnoty, w tym cele spójności.
W tym sensie należy rozumieć różne środki działania podjęte przez Komisję, takie jak rozszerzenie do pewnego stopnia zakresu zastosowania pomocy na rozwój i badania, wytyczne na temat umów o transferze technologii, restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnym położeniu, a także pomocy na szkolenie oraz ochronę środowiska; a także wielosektorowe ramy dla dużych projektów inwestycyjnych.
7.3.2 W wyroku w sprawie Altmark z lipca 2003 r. Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, iż rekompensaty dla firm, którym powierzono świadczenie usług użyteczności publicznej, pod pewnymi warunkami zostaną wyłączone z definicji pomocy publicznej.
Nadal jednak istnieją pewne nierozstrzygnięte kwestie dotyczące przede wszystkim ustanowienia optymalnego związku między pomocą publiczną a usług o charakterze powszechnym.
Charakter narzuconych przez Trybunał warunków wymaga de facto poprawy pewności prawnej, szczególnie w dziedzinie szacowania kosztów, przepisów dotyczących finansowania usług [4] oraz definicji kwalifikujących się do rekompensat zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych.
Zresztą w zielonej księdze na temat usług użyteczności publicznej, opublikowanej w maju 2003 r., uznano potrzebę dokonania oceny, czy zasady regulujące tego typu usługi należy dalej konsolidować w ogólnych ramach wspólnotowych, oraz określenia optymalnych przepisów dotyczących tychże usług i środków w celu zwiększenia pewności prawnej dla wszystkich uczestników.
7.3.3 Jeśli nie są prawidłowo zdefiniowane i sfinansowane, zobowiązania wynikające ze świadczenia usług użyteczności publicznej mogą spowodować, iż obarczone nimi przedsiębiorstwa ponosić będę coraz większe straty ze względu na potencjalne wejście konkurentów na najbardziej zyskowne obszary ich działalności.
7.3.4 Dlatego też EKES kładzie nacisk na –naświetloną już przezeń w opinii [1] w sprawie zielonej księgi Komisji — potrzebę przyjęcia jasnego tekstu prawnego w sprawie usług użyteczności publicznej, celem zapewnienia skutecznego i równego dostępu wszystkich użytkowników do wysokiej jakości usług spełniających ich wymagania.
Ponadto zaleca on zainicjowanie możliwie szeroko zakrojonego dialogu z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi, zwłaszcza w kwestii reorganizacji i funkcjonowania opieki społecznej.
7.4 Wolne zawody
7.4.1 Przeprowadzona przez Komisję dogłębna analiza systemów regulujących usługi świadczone przez wolne zawody w państwach członkowskich, okazała się bardzo przydatna, gdyż wzmocniła ona przesłanie dotyczące potrzeby starannej rewizji przepisów ograniczających na tym polu oraz sprawienia, by wielkie zasoby kultury i wiedzy, którymi dysponują członkowie wolnych zawodów, stały się bardziej wydajne i konkurencyjne: przynosi to, rzecz jasna, znaczne korzyści nie tylko samym wykonawcom tychże profesji, ale również firmom i konsumentom.
7.4.2 Wielokrotnie przytaczana przez Trybunał Sprawiedliwości zasada jest obecnie ogólnie uznana — osoby świadczące usługi wolnych zawodów muszą również przestrzegać zasad konkurencji.
Choć jest absolutną prawdą, iż kryteria ekonomiczne nie mogą stanowić jedynego parametru oceny usług świadczonych przez wolne zawody, jako że nie mają one czysto technicznego, powtarzalnego zastosowania, lecz raczej polegają na wykorzystaniu wiedzę do rozwiązania danego problemu, to prawdą jest również, iż wykonywanie ich stanowi działalność gospodarczą, która, jeśli prowadzi się ją przestrzegając zasad konkurencji, rodzi więcej dobrobytu i może stanowić znaczący wkład w agendę lizbońską.
7.4.2.1 W tym względzie interesujący jest komunikat Komisji dotyczący konkurencji w sektorze wolnych zawodów [6].
W istocie podkreśla się w nim ważną rolę, jaką mogą odegrać usługi wolnych zawodów w zwiększeniu konkurencyjności gospodarki europejskiej, na ile stanowią one istotny wkład dla przedsiębiorstw i rodzin.
Z drugiej strony, w oparciu o empiryczne badania, roztrząsa się w nim negatywne skutki, jakie dla konsumentów mogą mieć i faktycznie mają nadmierne lub przestarzałe regulacje, takie jak uregulowania dotyczące cen, reklamy, warunków dostępu, wyłącznych praw czy struktury przedsiębiorstw.
7.4.3 Priorytetem musi być zatem wdrożenie i przyspieszenie procesu reform.
W tym celu EKES wzywa Komisję, by wywiązała się ze swego zobowiązania do opublikowania nowego raportu na temat "postępów w eliminowaniu restrykcyjnych i nieusprawiedliwionych przepisów" w 2005 r.
Przypomina ponadto, że w tym kontekście Komisja sama zobowiązała się uważniej przyjrzeć się związkowi między poziomem regulacji, wynikami gospodarczymi (ceny i jakość) a zadowoleniem konsumentów.
7.4.4 Jednocześnie EKES przypomina o doniosłym znaczeniu orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości z 9 października 2003 r. w sprawie Consorzio Industria Fiammiferi, które umożliwia władzom krajowym "cofnięcie" krajowych przepisów zobowiązujących przedsiębiorstwa do zachowań niezgodnych z art. 81.
7.4.5 Wreszcie, należy wspierać większy i bardziej świadomy udział zainteresowanych stron w procesie reformy.
7.5 Pluralizm informacji i prawo konkurencji
7.5.1 W swym XXXIII raporcie na temat polityki konkurencji Komisja stwierdza, iż ochrona i rozwój pluralizmu środków przekazu oraz wolności do dostarczania i otrzymywania informacji stanowią podstawowe cele Unii Europejskiej jako wartości kluczowe dla procesu demokratycznego; stwierdza ona również, iż odpowiedzialność za kontrolę koncentracji mediów spada przede wszystkim na państwa członkowskie.
Zastosowanie instrumentów polityki konkurencji w sektorze medialnym — dodaje — ograniczone jest do problemów wynikających z osiągnięcia lub umocnienia dominujących pozycji na określonych rynkach oraz kontroli wyłączenia konkurentów z tychże rynków.
Według EKES, to rozróżnienie między zadaniami UE i zadaniami rządów krajowych wydaje się z jednej strony dość mętne, z drugiej zaś pozostawia także kilka nie rozwiązanych kwestii:
- należy zauważyć, iż w różnych państwach członkowskich istnieją różne regulacje i podejścia wymagające harmonizacji: Komisja rozpoczęła ten proces w roku 1989, kontynuując go w 1997 r. dyrektywą dotyczącą telewizji bez granic, której cele miały charakter nie tylko ekonomiczny, ale i dotyczyły poszanowania odmienności kulturowej, ochrony mniejszości, prawa do odpowiedzi etc.;
- w dziedzinie mediów należy dokonać rozróżnienia między ogólnymi normami antytrustowymi a normami mającymi na celu konkretnie obronę pluralizmu informacji.
Operacyjne zasady konkurencji stanowią podstawowy warunek promocji pluralizmu, jednak same w sobie nie wystarczą.
W przeciwieństwie do systemu konkurencji, w którym siła rynkowa każdego przedsiębiorstwa musi zmierzyć się z inicjatywami i działaniami konkurencyjnych przedsiębiorstw, promocja i obrona pluralizmu wymaga wyraźnego uznania prawa obywateli do efektywnego dostępu do niezależnych źródeł informacji, jak też do alternatywnych, potencjalnie różniących się informacji — prawa, które powinno być chronione na wszystkich szczeblach;
- wreszcie, proces stopniowego ujednolicania telekomunikacji, IT, radia, telewizji oraz działalności wydawniczej utrudnia określenie struktury różnych rynków.
Niebezpieczeństwo niewłaściwego zrozumienia tego procesu polega na tym, że normy dotyczące konkurencji ulegną umniejszeniu, a zasada pluralizmu — osłabieniu.
7.5.2 Nowa konstytucja europejska w znaczącym stopniu poszerzy mandat Komisji.
EKES jest przekonany, iż nowe ramy prawne pozwolą Komisji na bardziej dynamiczne pełnienie jej kierowniczej roli i/lub bezpośrednie działanie w zakresie obrony i zwiększania wolności oraz pluralizmu informacji. Bruksela, 9 lutego 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów kolei międzynarodowych
(COM(2004) 143 końcowy — 2004/0049 (COD))
(2005/C 221/02)
Dnia 28 kwietnia 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 414 sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 119 przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Obecny projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów kolei międzynarodowych (zwany dalej "Dyrektywą Jakości w sprawie Transportu Pasażerskiego") stanowi element trzeciego pakietu kolejowego, który przyjęty został przez Komisję Europejską 3 marca 2004 r.
Pozostałe elementy to:
- poprawka do dyrektywy nr 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych (COM(2004) 139 końcowy);
- wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów (COM(2004) 142 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odszkodowań w wypadku niezgodności z umownymi wymaganiami jakościowymi dotyczącymi usług transportu kolejowego towarów (COM(2004) 144 końcowy)
oraz
- komunikat Komisji w sprawie dalszej integracji europejskiej sieci kolejowej (COM(2004) 140);
- dokument roboczy Komisji w sprawie stopniowego otwarcia rynku na międzynarodowe usługi kolejowego transportu pasażerskiego (SEC(2004) 236).
1.2 Pierwszy pakiet kolejowy (zwany także pakietem infrastrukturalnym) wszedł w życie dnia 15 marca 2001 r. i miał być przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 15 marca 2003 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/EWG, obejmującej, między innymi, wolny dostęp do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów w ramach transeuropejskiej sieci transportu kolejowego towarów do 15 marca 2003 r. oraz całkowitej liberalizacji międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 15 marca 2008 r. [1];
- rozszerzenia zakresu Europejskiej Licencji dla Operatorów Kolejowych (poprawka do dyrektywy nr 95/18/WE) [2];
- harmonizacji przepisów dotyczących przydziału przepustowości infrastruktury kolejowej oraz pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej oraz certyfikat bezpieczeństwa (zastępuje dyrektywę nr 95/19/WE) [3].
1.3 W październiku 2003 r. Komisja Europejska pozwała do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dziewięć Państw Członkowskich za niepoinformowanie o nieprzeniesieniu pierwszego pakietu kolejowego do ustawodawstwa krajowego.
Do maja 2004 r. pięć krajów nadal nie poinformowało o przeniesieniu, zaś dwa Państwa Członkowskie przeniosło do ustawodawstwa krajowego jedynie niektóre postanowienia.
1.4 Drugi pakiet kolejowy opublikowany został w Dzienniku Urzędowym Wspólnoty Europejskiej dnia 30 kwietnia 2004 r. i winien zostać przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 30 kwietnia 2006 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/WE: umożliwienie wolnego dostępu do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 1 stycznia 2006 r. oraz liberalizacja krajowego transportu kolejowego towarów, w tym kabotażu, od dnia 1 stycznia 2007 r. [4];
- dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa na kolei we Wspólnocie [5];
- rozporządzenia powołującego Europejską Agencję Kolejową [6];
- poprawki do dyrektywy w sprawie interoperacyjności systemu kolei dużych prędkości (96/48/WE) oraz systemu kolei konwencjonalnych (2001/16/WE) [7].
1.5 Pierwszy i drugi pakiet kolejowy stanowiły podstawę prawną do stworzenia jednolitego rynku transportu kolejowego.
Przyjęte środki dotyczą dostępu do rynku, licencjonowania i certyfikacji bezpieczeństwa przedsięwzięć kolejowych, dostępu do infrastruktury oraz naliczania opłat za jej użytkowanie, stworzenia ram prawnych dla bezpieczeństwa kolei, a także środków mających zapewnić techniczną interoperacyjność systemu kolejowego.
1.6 Niniejsze ramy wprawne, wdrożone pierwszym i drugim pakietem kolejowym, wymagają, zgodnie z opinią EKES w sprawie drugiego pakietu kolejowego [8], całkowitej restrukturyzacji sektora i stworzenia nowych władz oraz kompetencji.
1.7 W bieżącym projekcie Komisja proponuje uchwalenie przepisów umożliwiających ochronę pasażerów kolei międzynarodowych podobną do tej, jaką cieszą się już pasażerowie linii lotniczych, których prawa w wypadku overbookingu i opóźnień są chronione w lepszy sposób.
2.
Projekt Komisji
2.1 Odpowiedzialność i odszkodowanie
2.1.1 Projekt rozporządzenia określa odpowiedzialność operatorów w wypadku śmierci lub obrażeń ciała pasażerów, czy też utraty lub zniszczenia ich bagaży.
2.1.2 Ustalono minimalne kwoty odszkodowań dla opóźnień (załącznik III); wypłaty te nie mają wpływu na prawo pasażera do skorzystania z transportu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie odszkodowań w wypadku niezgodności z umownymi wymaganiami jakościowymi dotyczącymi usług transportu kolejowego towarów
COM(2004) 144 końcowy — 2004/0050 (COD)
(2005/C 221/03)
Dnia 28 kwietnia 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 414 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 9 lutego 2005 r.) Komitet 130 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Obecny wniosek stanowi element trzeciego pakietu kolejowego, który został przyjęty przez Komisję Europejską 3 marca 2004 r.
Pozostałe elementy to:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/EWG: liberalizacja międzynarodowego kolejowego transportu pasażerskiego (COM(2004) 139 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym (COM(2004) 143 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odszkodowań oraz wymagań jakościowych dotyczących usług transportu kolejowego towarów (COM(2004) 144 końcowy);
oraz
- komunikat Komisji w sprawie dalszej integracji europejskiej sieci kolejowej (COM(2004) 140 końcowy);
- dokument roboczy Komisji w sprawie stopniowego otwarcia rynku na międzynarodowe usługi kolejowego transportu pasażerskiego (SEC(2004) 236).
1.2 Pierwszy pakiet kolejowy (zwany także pakietem infrastrukturalnym) wszedł w życie 15 marca 2001 r. i miał być przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 15 marca 2003 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki dyrektywy nr 91/440/EWG, obejmującej wolny dostęp do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów w ramach transeuropejskiej sieci transportu kolejowego towarów do 15 marca 2003 r. oraz liberalizacji wszelkiego międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 15 marca 2008 r [1];
- rozszerzenia zakresu dyrektywy w sprawie udzielania europejskiej licencji na przedsięwzięcia kolejowe (poprawka do dyrektywy nr 95/18/WE) [2];
- harmonizacji postanowień dotyczących przydziału przepustowości infrastruktury kolejowej oraz pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej oraz certyfikat bezpieczeństwa (zastępuje dyrektywę nr 95/19/WE) [3].
1.3 W październiku 2003 r. Komisja Europejska pozwała do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dziewięć Państw Członkowskich za niepoinformowanie o przeniesieniu pierwszego pakietu kolejowego do ustawodawstwa krajowego.
Do maja 2004 r. pięć krajów nadal nie poinformowało o przeniesieniu, zaś dwa Państwa Członkowskie przeniosło do ustawodawstwa krajowego jedynie niektóre postanowienia.
1.4 Drugi pakiet kolejowy opublikowany został w Dzienniku Urzędowym Wspólnoty Europejskiej dnia 30 kwietnia 2004 r. i winien zostać przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 30 kwietnia 2006 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/WE: umożliwienie wolnego dostępu do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 1 stycznia 2006 r. oraz liberalizacja krajowego transportu kolejowego towarów, w tym kabotażu, od dnia 1 stycznia 2007 r. [4];
- dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa kolejowego we Wspólnocie [5];
- rozporządzenia powołującego Europejską Agencję Kolejową [6];
- poprawki do dyrektywy w sprawie interoperacyjności systemu kolei dużych prędkości (96/48/WE) oraz systemu kolei konwencjonalnych (2001/16/WE) [7].
1.5 Pierwszy i drugi pakiet kolejowy stanowiły podstawę prawną do stworzenia jednolitego rynku transportu kolejowego.
Przyjęte środki dotyczą dostępu do rynku, licencjonowania i certyfikacji bezpieczeństwa przedsięwzięć kolejowych, dostępu do infrastruktury oraz naliczania opłat za jej użytkowanie, stworzenia ram prawnych dla bezpieczeństwa kolei, a także środków mających zapewnić techniczną interoperacyjność systemu kolejowego.
1.6 Niniejszy projekt uzupełnia istniejące ramy prawne w celu otworzenia rynku poprzez zastosowanie środków mających poprawić jakość przewozu towarowego.
2.
Wniosek Komisji
2.1 Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie jakości przewozu towarowego ma na celu poprawę jakości przewozu towarów poprzez wykorzystanie umowy w sprawie odszkodowań, zawieranej przez przedsiębiorstwa kolejowe i ich klientów.
Komisja uważa, iż głównym powodem skromnego udziału kolei we wzroście ilości przewozów towarowych oraz jej malejącego udziału w rynku w porównaniu z innymi środkami transportu jest brak jakości oraz niezawodności kolejowego przewozu towarów.
2.2 Komisja oczekuje, iż zastosowanie schematu odszkodowań stanowić będzie bodziec dla przedsiębiorstw kolejowych, aby zwiększyć wydajność usług kolejowego przewozu towarów.
Założeniem jest, iż w miarę upływu czasu konkurencja wymusi poprawę jakości, jednak zdaniem Komisji, realne otwarcie europejskiego rynku kolejowego przewozu towarów nie dzieje się wystarczająco szybko.
Nowe przedsiębiorstwa kolejowe stanowią jedynie 3 do 4 % rynku, zaś w niektórych Państwach Członkowskich konkurencja w ogóle nie istnieje.
2.3 Proponowane rozporządzenie obliguje przedsiębiorstwa kolejowe oraz klientów do zawarcia w umowach transportowych postanowień dotyczących jakości, zaś w wypadku niezgodności, do wypłaty odszkodowania.
Strony umowy zobligowane są do uzgodnienia co najmniej następujących wymagań dotyczących jakości:
- czasu przekazania towarów, wagonów lub pociągów,
- czasu przyjazdu oraz odszkodowania za opóźnienia,
- odszkodowania w wypadku zagubienia lub uszkodzenia towarów,
- odszkodowania w wypadku odwołania pociągu przez przedsiębiorstwo kolejowe lub klienta,
- systemu monitorowania jakości.
2.4 Proponowane rozporządzenie określa maksymalne i minimalne stawki odszkodowania w wypadku zagubienia, zniszczenia, opóźnienia, braku informacji na temat opóźnień, oraz utraty lub uszkodzenia towarów ze względu na opóźnienie.
Dla przykładu, w wypadku uszkodzenia, projekt rozporządzenia przewiduje maksymalną kwotę w wysokości 75 € za kilogram zniszczonego towaru brutto.
W wypadku opóźnień pociągów, odszkodowanie ustalone zostało na kwotę nie mniejszą niż 5 % i nie wyższą niż 25 % ceny transportu.
W wypadku braku informacji na temat opóźnień, odszkodowanie ustalone zostało na kwotę co najmniej 5 % ceny transportu.
2.5 Strony umowy zobowiązane są do określenia odszkodowań za odwołanie pociągu przez przedsiębiorstwo kolejowe lub klienta.
Mogą one uzgodnić odszkodowanie w wypadku zadeklarowania wartości przewożonych towarów lub w wypadku zgłoszenia dostawy do ubezpieczenia.
2.6 Odpowiedzialność zostaje wykluczona w wypadku winy jednej ze stron umowy, winy lub innego działania osoby trzeciej, siły wyższej lub okoliczności, których nie można było uniknąć, a których konsekwencjom nie można było zapobiec.
Jeśli żądanie odszkodowania powstaje w wyniku winy instytucji zarządzającej infrastrukturą, przedsiębiorstwo kolejowe dokonuje płatności, a następnie występuje do zarządcy infrastruktury o jej zwrot.
2.7 Jeśli zaangażowanych jest kilka przedsiębiorstw kolejowych, wszystkie przedsiębiorstwa są "łącznie i oddzielnie odpowiedzialne", niezależnie od tego, które przedsiębiorstwo odpowiedzialne jest za opóźnienie lub uszkodzenie.
3.
Uwagi do projektu Komisji
3.1 W celu propagowania bezpiecznego systemu transportu oraz zapewnienia równowagi między różnymi środkami transportu, zgodnie z Białą Księgą w sprawie europejskiej polityki transportowej na rok 2010, Wspólnota postawiła przed sobą cel zwiększenia udziału kolejowego przewozu towarów.
Poprawa jakości usług kolejowego przewozu towarów stanowi jedno z podejść mających na celu osiągnięcie tego celu, i w zasadzie należy ją przyjmować z zadowoleniem.
3.2 Komisja proponuje system bodźców, dzięki którym potrzeba uniknięcia wypłat odszkodowań ma zwiększyć jakość, a także, w szczególności, poprawić punktualność.
Zazwyczaj pierwszą reakcją operatorów na zwiększone ryzyko finansowe wynikające z ewentualnych wypłat odszkodowań jest podniesienie cen.
3.3 Powstaje pytanie, czy proponowane przez Komisję stanowisko jest prawidłowe.
3.4 Zakres obejmuje zarówno transport międzynarodowy, jak i krajowy.
Sama Komisja w oświadczeniu wyjaśniającym pisze, iż umowy jakościowe istnieją już głównie w transporcie krajowym, w mniejszym zaś stopniu w transporcie międzynarodowym.
W innym miejscu Komisja zauważa, iż problemy pojawiają się głównie w sytuacji, gdy zaangażowanych jest kilka przedsiębiorstw kolejowych, co jest typowe głównie w transporcie międzynarodowym.
3.5 Pojawia się pytanie, czy z uwagi na ingerencję w umowne ustalenia partnerów handlowych (nie jest to kwestia ochrony konsumenckiej) nie byłby wskazany bardziej ograniczony zakres w przypadku międzynarodowego kolejowego przewozu towarów.
3.6 Pod uwagę należy również wziąć kwestię tego, jakie bodźce pozytywne są dostępne zamiast ustalonych wypłat odszkodowań poprzez rozporządzenie UE, które byłoby jedyne w swoim rodzaju dla sektora kolejowego i uzupełniało istniejącą Konwencję COTIF (CIM).
Dla przykładu, art. 11 dyrektywy nr 2001/14/WE przewiduje zniżki w opłatach infrastrukturalnych, jeśli przedsiębiorstwo podejmuje kroki mające na celu zminimalizowanie zakłóceń i ulepszenie działania systemu.
3.7 Dla promocji kolejowego przewozu towarów kluczowym jest uniknięcie dyskryminowania różnych, konkurujących ze sobą środków transportu.
3.8 Podnosi to kwestię istniejących już porównywalnych postanowień wspólnotowych dotyczących transportu lotniczego i drogowego.
Umowy międzynarodowe w sprawie odszkodowań za zniszczenie lub zagubienie zapewniają znacznie niższe stawki (Konwencja Montrealska w sprawie transportu lotniczego mówi o jednej trzeciej maksymalnej kwoty, o której mowa w rozporządzeniu, zaś Konwencja w sprawie umowy dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów drogą lądową (CMR) mówi o jednej szóstej maksymalnej kwoty).
3.9 Niejasny pozostaje związek między systemem monitorowania jakości, jaki winien zostać uzgodniony przez strony umowy, a specyfikacją techniczną interoperacyjności (TSI) do telematycznych zastosowań transportowych.
Europejski elektroniczny monitoring kolejowego ruchu transportowego w czasie rzeczywistym ujęty jest w TSI do telematycznych zastosowań transportowych.
Zharmonizowane specyfikacje techniczne oraz warunki łączności zostały w tym postanowieniu określone.
Jednak jego zastosowanie i wdrożenie nadal wymaga wielu lat oraz znacznych inwestycji.
3.10 Zgodnie z projektem, przedsiębiorstwo kolejowe może domagać się zwrotu wypłaconego odszkodowania od instytucji zarządzającej infrastrukturą, jeśli ta spowodowała opóźnienie.
3.11 Prawdopodobnie będą istniały próby uniknięcia tego poprzez podniesienie cen na danej trasie (dodatki za ryzyko) oraz uwzględnienie w rozkładach marginesu na opóźnienie.
Biorąc pod uwagę ograniczoną przepustowość infrastruktury, nie byłoby to pożądaną reakcją.
Było to już widoczne w sektorze transportu lotniczego od czasu wejścia w życie dyrektywy w sprawie odszkodowań dla pasażerów.
Określenie ryzyka stanie się dla instytucji zarządzającej infrastrukturą o wiele bardziej skomplikowane, gdyż nie znają one, i nie mogą mieć wpływu, na wartość przepływu towarów i wynikające z niej odszkodowania.
3.12 Pamiętać należy, iż infrastruktura w nowych Państwach Członkowskich Europy Środkowej i Wschodniej znajduje się w gorszym stanie, wymaga znacznych inwestycji, a zobowiązania dotyczące odszkodowań znajdujące się w rozporządzeniu mogą spowodować znaczne trudności.
3.13 Projekt wymaga znacznego wysiłku związanego z określeniem, kto jest odpowiedzialny za co, jak również odnośnie roszczeń przedsiębiorstw kolejowych w sprawie odszkodowań wobec instytucji zarządzającej infrastrukturą.
Określenie odpowiedzialności będzie również trudne, jeśli zaangażowanych będzie kilka przedsiębiorstw kolejowych.
3.14 Perspektywa konieczności wypłacenia wysokich odszkodowań nie może w konsekwencji prowadzić do tego, że przedsiębiorstwa kolejowe przestrzegać będą warunków dostaw kosztem bezpieczeństwa.
Poza tym, wykluczyć należy zbytni nacisk przedsiębiorstw kolejowych na swoich pracowników, który może prowadzić do ryzyka nieposzanowania czasu pracy, jazdy oraz odpoczynku.
3.15 W swojej opinii w sprawie drugiego pakietu kolejowego EKES wskazał, iż warunki socjalne w transporcie drogowym stawiają transport kolejowy w niekorzystnej sytuacji konkurencyjnej.
Konsekwencją tego nie może być zrównanie warunków pracy w transporcie kolejowym z warunkami w transporcie drogowym i zachęcanie przedsiębiorstw kolejowych do omijania przepisów oraz wywierania nacisków na pracowników.
4.
Wnioski
4.1 EKES zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje środki mające poprawić jakość kolejowego przewozu towarów.
4.2 Bodźce pozytywne byłyby bardziej pożądane od rygorystycznych ustaleń dotyczących odszkodowań, prowadzących do prób ominięcia przepisów i tworzących skomplikowany system zwrotów.
Dotyczy to w szczególności roli instytucji zarządzającej infrastrukturą.
4.3 Środki mające poprawić jakość kolejowego przewozu towarów nie mogą dyskryminować innych środków transportu.
4.4 EKES zwraca się do Komisji o zbadanie wpływu środków na przedsiębiorstwa oraz instytucje zarządzające infrastrukturą w nowych Państwach Członkowskich.
4.5 EKES nalega, aby środki mające poprawić jakość kolejowego przewozu towarów nie prowadziły do prób obejścia przez przedsiębiorstwa przepisów kosztem bezpieczeństwa i warunków pracy. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — Biała księga nt. usług użyteczności publicznej
COM(2004) 374 końcowy
(2005/C 221/04)
Dnia 13 maja 2004 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 17 stycznia 2005 r. Sprawozdawcą był Raymond HENCKS, współsprawozdawcą — Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 131 do 5, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W czasach naszych usługi użyteczności publicznej stanowią zagadnienie społeczne nierozerwalnie związane z integracją europejską.
1.2 Obowiązujące w obecnym kształcie Traktaty zaliczają usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym do wspólnych wartości Unii, uznając je za czynniki spójności społecznej i terytorialnej (art. 16).
Dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym oraz prawa odnoszące się do konkretnych elementów usług użyteczności publicznej (zabezpieczenia i pomocy społecznej, opieki zdrowotnej, ochrony środowiska itd.) gwarantuje Karta Praw Podstawowych (tytuł IV, art. II-34 do II-36).
1.3 Usługi użyteczności publicznej stanowią nie tylko kluczowy element konkurencyjności gospodarczej i realizacji założeń strategii lizbońskiej, lecz również nieodzowną część składową europejskiego modelu społecznego.
Przyczyniają się one do zapewniania podstawowych praw jednostki, służą rozwojowi gospodarki opartej na wiedzy oraz spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej; stanowią również istotny czynnik rozwoju zrównoważonego.
1.4 Choć w Traktacie Konstytucyjnym nie został uwzględniony wniosek EKES-u o dołączenie rozwoju usług użyteczności publicznej do celów wymienionych w art. 3, traktat ten stanowi jednak krok naprzód w tej materii: art. III-122 umożliwia UE ustanawianie w dziedzinie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym przepisów horyzontalnych regulujących zasady i warunki świadczenia tych usług.
Traktat uznaje zasadę swobody zarządu tymi usługami przez samorządy lokalne oraz nadaje ich prawu do samodzielnego świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym rangę zasady ustrojowej, nadając w ten sposób konkretne znaczenie zasadzie pomocniczości w dziedzinie podziału kompetencji między Unią a państwami członkowskimi w zakresie usług użyteczności publicznej.
1.5 Niemniej jednak prawo wtórne w swej zasadniczej masie nadal nacechowane jest znaczną nierównowagą między — z jednej strony — prawem konkurencji, stanowiącym bezpośrednio obowiązujący wspólnotowy korpus przepisów, a — z drugiej strony — względami użyteczności publicznej, które stanowią wyjątek od tego prawa.
1.6 Unia Europejska wciąż nie umie przezwyciężyć sprzeczności między kształtowaniem rynku wewnętrznego polegającego wyłącznie na działaniu konkurencji a koniecznością zapewnienia publicznej kontroli nad procesami nie dającymi się sprowadzić wyłącznie do mechanizmów ekonomicznych.
Usługi użyteczności publicznej nie są technikami ani instrumentami, lecz nośnikami praw jednostki, więzi społecznych, inkluzji i integracji.
1.7 Nie sposób również ignorować faktu, że wśród obywateli europejskich rodzi się niezrozumienie, krytyka i protest wobec polityk zdających im się służyć takiej koncepcji integracji europejskiej, którą postrzegają oni jako coraz bardziej odległą od ich trosk, która zaostrza podziały społeczne oraz zagraża spójności i modelowi społecznemu.
1.8 Integracja europejska powinna doprowadzić do harmonijnego połączenia mechanizmów rynkowych i działalności prowadzonej w interesie powszechnym w obszarach, w których komplementarność taka jest zgodna z założeniami usług użyteczności publicznej i korzystna dla użytkownika lub konsumenta.
Wynika stąd, że — z zastrzeżeniem warunków wymienionych w art. 86 ust. 2 Traktatu WE — skuteczne wykonywanie misji użyteczności publicznej ma w razie konfliktu pierwszeństwo przed zasadami konkurencji; stanowi tak orzecznictwo wspólnotowe.
1.9 Usługi użyteczności publicznej wymagają politycznej woli uporządkowanego gospodarowania sprawami interesu powszechnego oraz zaspokajania potrzeb i realizacji praw podstawowych w ramach europejskiego modelu społecznego.
Model ten zakłada zapewnienie każdemu — bez względu na wiek, pozycję społeczną czy region zamieszkania — odpowiedniego zabezpieczenia społecznego, lecz również łatwego dostępu do podstawowych dóbr, jak żywność, mieszkanie, woda, przemieszczanie się, komunikacja itp., z zapewnieniem dobrej jakości i przystępnej ceny.
Usługi użyteczności publicznej wpisują się więc jednoznacznie w kontekst społecznej gospodarki rynkowej, której funkcjonowania nie jest w stanie zapewnić wyłącznie nieskrępowane działanie konkurencji.
Bez odpowiedniej interwencji organów publicznych Unia będzie się rozwijać nierównomiernie, a różnice w poziomach rozwoju, nierówności społeczne i wykluczenie społeczne będą się zaostrzać.
1.10 Znacznej części obywateli europejskich będzie dane w niedalekiej przyszłości wypowiedzieć się w referendum w sprawie ratyfikacji Traktatu konstytucyjnego.
Europa polityczna nie zaistnieje bez poparcia opinii publicznej.
Takiego poparcia z kolei nie będzie, jeśli Unia nie zdoła zagwarantować utrzymania i rozwoju europejskiego modelu społeczeństwa i europejskiego modelu społecznego.
1.11 Ponieważ Biała księga nt. usług użyteczności publicznej stwarza podstawy dla zapewnienia dobrych jakościowo, łatwo dostępnych i świadczonych po przystępnej cenie usług użyteczności publicznej, stanowi ona w tym kontekście jedno z istotnych narzędzi służących propagowaniu idei europejskiej wśród Europejczyków oraz przeciwdziałających załamaniu dynamiki integracji europejskiej wskutek negatywnego wyniku głosowania.
1.12 Proces refleksji zapoczątkowany przez Białą księgę oraz jego następstwa są nierozerwalnie związane z debatami na temat partnerstwa prywatno-publicznego, rynku usług, w szczególności zaś usług socjalnych oraz pomocy publicznej, powstającego raportu na temat branży zaopatrzenia w wodę, przeglądu Strategii lizbońskiej i raportów z oceny.
2.
Biała księga nt. usług użyteczności publicznej
2.1 Przyjęta przez Komisję Europejską dnia 12 maja 2004 r. Biała księga stanowi podsumowanie doniosłej ogólnoeuropejskiej debaty, jaką wywołała Zielona księga z 2003 r. oraz licznych pisemnych reakcji, jakie napłynęły w odpowiedzi na nią, w szczególności ze strony instytucji europejskich i społeczeństwa obywatelskiego.
Zawiera ona propozycje wytycznych strategicznych na nadchodzące lata.
2.2 Dyskusja nad Zieloną księgą unaoczniła rozbieżności w poglądach i postrzeganiu niektórych kwestii.
Wyłonił się z niej jednak konsensus co do konieczności harmonijnego połączenia mechanizmów rynkowych i działalności użyteczności publicznej.
2.3 O ile świadczenie usług użyteczności publicznej można organizować we współpracy z sektorem prywatnym albo powierzyć przedsiębiorstwom prywatnym lub publicznym — czy to komercyjnym, czy niekomercyjnym — to określenie zobowiązań i misji usług publicznych należy do organów publicznych właściwego szczebla.
Organy te są także odpowiedzialne za regulację rynku oraz za czuwanie nad wywiązywaniem się przez poszczególnych usługodawców — czy to prywatnych, czy publicznych — z powierzonych im zadań świadczenia usług publicznych.
2.4 Podejście obrane przez Komisję opiera się na dziewięciu zasadach:
2.4.1 Umożliwienie władzom publicznym działania blisko obywateli: usługi użyteczności publicznej powinny być organizowane i regulowane na szczeblu możliwie najbliższym obywateli. Należy też bezwzględnie przestrzegać zasady pomocniczości.
2.4.2 Osiągnięcie celów usług publicznych na konkurencyjnych rynkach otwartych: w oparciu o konsultacje Komisja podtrzymuje pogląd, że otwarty i konkurencyjny rynek wewnętrzny oraz rozwój wysokiej jakości, łatwo dostępnych i przystępnych finansowo usług użyteczności publicznej są celami zgodnymi ze sobą. Na mocy Traktatu WE, z zastrzeżeniem warunków art. 86 ust. 2, skuteczne wykonywanie misji użyteczności publicznej ma w razie konfliktu pierwszeństwo przed zasadami Traktatu.
2.4.3 Zapewnienie spójności oraz powszechnego dostępu: dostęp wszystkich obywateli i przedsiębiorstw do wysokiej jakości, przystępnych cenowo usług publicznych na obszarze państw członkowskich stanowi zasadniczy wymóg spójności społecznej i terytorialnej w Unii Europejskiej.
W tym kontekście koncepcja usługi powszechnej należy do kluczowych koncepcji, jakie Wspólnota wypracowała dla zapewnienia rzeczywistego dostępu do podstawowych usług.
2.4.4 Utrzymanie wysokiego poziomu jakości oraz bezpieczeństwa: bezpieczeństwo świadczenia usług, w szczególności zaś bezpieczeństwo dostaw, stanowi zasadniczy wymóg, który należy uwzględnić przy definiowaniu misji publicznej.
Warunki świadczenia usług muszą również stanowić dla usługodawców wystarczającą zachętę do utrzymywania w długim okresie odpowiedniego poziomu inwestycji.
2.4.5 Zagwarantowanie praw konsumentów i użytkowników: zasada ta dotyczy w szczególności dostępu do usług, w tym usług transgranicznych, na całym terytorium Unii Europejskiej i dla wszystkich grup ludności, finansowej przystępności usług, w tym specjalnych programów dla osób o niskich dochodach, bezpieczeństwa fizycznego, bezpieczeństwa i niezawodności, ciągłości, wysokiej jakości, szerokiego wyboru, przejrzystości i dostępu do informacji pochodzących od usługodawców i organów regulacyjnych.
Wdrożenie tych zasad wymaga istnienia niezależnych organów regulacyjnych o jasno określonych uprawnieniach i obowiązkach.
Obejmują one prawo sankcji (środki umożliwiające kontrolę transpozycji oraz egzekwowania przepisów dotyczących usługi powszechnej) i winny obejmować postanowienia dotyczące przedstawicielstwa oraz aktywnego uczestnictwa konsumentów i użytkowników w definiowaniu oraz ocenie usług, ustalaniu odpowiednich mechanizmów rekompensat i odszkodowań oraz opracowaniu klauzuli ewolucyjnej, która umożliwiałaby dostosowywanie wymogów do zmieniających się potrzeb i interesów użytkowników i konsumentów oraz zmian uwarunkowań gospodarczych i technologicznych.
2.4.6 Kontrola i ocena wyników: zgodnie z przeważającą opinią wyrażoną podczas konsultacji publicznych Komisja stwierdza, iż ocena winna być wielopłaszczyznowa i obejmować wszystkie wymagane aspekty prawne, gospodarcze, społeczne oraz środowiskowe.
2.4.7 Poszanowanie różnorodności usług i uwarunkowań: wszelka polityka wspólnotowa w dziedzinie usług użyteczności publicznej musi w odpowiedni sposób uwzględniać różnorodność typową dla poszczególnych usług tego rodzaju oraz sytuacji, w jakich usługi takie są świadczone.
Nie oznacza to jednak, iż nie jest konieczne opracowanie spójnego stanowiska wspólnoty dla różnych sektorów oraz iż opracowanie wspólnych koncepcji, które można wykorzystywać w różnych sektorach nie może być użyteczne.
2.4.8 Zwiększenie przejrzystości: zasada ta winna obowiązywać w stosunku do wszystkich aspektów procesu wdrożeniowego oraz obejmować definiowanie misji usług publicznych, organizację, finansowanie i regulację usług, jak również ich produkcję i ocenę, w tym mechanizmy rozpatrywania reklamacji.
2.4.9 Zapewnienie pewności prawnej: Komisja jest w pełni świadoma, że zastosowanie prawa wspólnotowego do usług użyteczności publicznej może poruszyć złożone kwestie.
Dlatego też będzie stale podejmować działania zmierzające do zwiększenia pewności prawnej w zakresie zastosowania prawa wspólnotowego do usług użyteczności publicznej, bez uszczerbku dla orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz Sądu Pierwszej Instancji.
2.5 Na powyższej podstawie Biała księga proponuje osiem nowych kierunków:
2.5.1 Poszanowanie różnorodności w spójnych ramach: Komisja powtórnie przyjrzy się wykonalności i konieczności uchwalenia ustawy ramowej dotyczącej usług użyteczności publicznej po wejściu w życie Traktatu Konstytucyjnego; przeprowadzi analizę sytuacji usług użyteczności publicznej oraz przedstawi raport do końca 2005 r.
2.5.2 Objaśnienie i uproszczenie ram prawnych w zakresie rekompensat z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych: Komisja do lipca 2005 r. podejmie decyzję w sprawie stosowania art. 86 Traktatu do pomocy publicznej w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych przyznawanych niektórym przedsiębiorstwom, którym powierzono zadanie świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym; do lipca 2005 r. przyjmie ramy wspólnotowe regulujące kwestię pomocy publicznej w formie rekompensat z tytułu wykonywania usług publicznych; do lipca 2005 r. przyjmie nowelizację dyrektywy 80/723/EWG w sprawie przejrzystości stosunków finansowych między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami publicznymi; do lipca 2005 r. wyjaśni w sposób bardziej szczegółowy, w jakich warunkach rekompensaty z tytułu wykonywania usług publicznych mogą stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1.
2.5.3 Stworzenie jasnych i przejrzystych ram dla selekcji przedsiębiorstw, którym powierza się świadczenie usług publicznych: Komisja przeprowadzi konsultacje publiczne dotyczące Zielonej księgi w sprawie aspektów partnerstwa publiczno-prywatnego związanych z zamówieniami publicznymi; w razie potrzeby przedstawi propozycje oparte na wynikach konsultacji publicznych.
2.5.4 Pełne usankcjonowanie użyteczności publicznej w dziedzinie usług socjalnych i zdrowotnych: Komisja w ciągu 2005 r. wyda komunikat w sprawie usług socjalnych i zdrowotnych użyteczności publicznej; będzie ułatwiać współpracę między państwami członkowskimi w dziedzinie usług zdrowotnych oraz opieki medycznej w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia na całym obszarze Unii.
2.5.5 Ocena wyników i działań: Komisja w 2004 r. przedstawiła pierwszą ocenę horyzontalną usług użyteczności publicznej na podstawie przyjętej metodologii oceny; w 2006 r. dokona przeglądu mechanizmów oceny.
2.5.6 Rewizja polityki w poszczególnych sektorach: Komisja wspierać będzie współpracę krajowych organów regulacyjnych w oparciu o istniejące sieci organów regulacyjnych; uwzględni wyniki konsultacji publicznych nad Zieloną księgą podczas przeprowadzania rewizji przewidzianych dla poszczególnych sektorów, a zwłaszcza: rewizji zakresu usługi powszechnej w łączności elektronicznej do lipca 2005 r., rewizji pakietu regulacji dotyczących łączności elektronicznej do lipca 2006 r., rewizji dyrektywy o usługach pocztowych do końca 2006 r., rewizji wewnętrznego rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego do 1 stycznia 2006 r., rewizji dyrektywy "Telewizja bez granic" na początku 2005 r., oceny rynku wody — aktualnie w toku.
2.5.7 Odzwierciedlanie polityki wewnętrznej w międzynarodowej polityce handlowej: Komisja nadal będzie podejmować działania zmierzające do zagwarantowania pełnej zgodności stanowisk zajmowanych przez Wspólnotę w międzynarodowych negocjacjach handlowych z wewnętrznymi ramami regulacyjnymi Unii dotyczącymi usług użyteczności publicznej.
2.5.8 Propagowanie usług użyteczności publicznej we współpracy na rzecz rozwoju: Komisja będzie wspierać kraje rozwijające w tworzeniu solidnych ram regulacyjnych i instytucjonalnych niezbędnych dla propagowania inwestycji w podstawowe usługi użyteczności publicznej oraz dostępu do finansowania tych usług.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem odnotowuje ogłoszenie Białej księgi.
Przyjmuje do wiadomości dziewięć zasad i osiem nowych kierunków, jakie proponuje się w niej dla nadania trwałych podstaw funkcjonowaniu usług użyteczności publicznej.
Ubolewa jednak nad tym, że powtarzane przez niego w ostatnich latach [1] postulaty przyjęcia dyrektywy ramowej lub ustawy ramowej gwarantującej dalsze istnienie usług użyteczności publicznej, wolność ich określania i organizacji przez państwa członkowskie, swobodę wyboru sposobu zarządzania, długoterminowego finansowania, oceny wyników, praw konsumentów itp. nie zostały dotąd uwzględnione, chociaż Komisja podjęła się sporządzenia do końca 2005 r. sprawozdania na ten temat.
3.2 EKES docenia zwłaszcza umieszczenie w Białej księdze precyzyjnego kalendarza propozycji i działań, które Komisja Europejska podejmuje się wdrożyć dla zastosowania tych zasad i wytycznych w przyszłych latach.
3.3 EKES z uwagą będzie śledził realizację tych zobowiązań.
Gotów jest wziąć udział w ich wcielaniu w życie.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Zasada pierwsza — "umożliwienie władzom publicznym działania blisko obywateli" — zakłada, że usługi użyteczności publicznej powinny być organizowane i regulowane na szczeblu możliwie najbliższym obywateli, i że należy ściśle przestrzegać zasady pomocniczości.
Przypis nr 30 odsyła tymczasem do wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie lokalnego transportu lądowego, który "nakłada na państwa członkowskie wymóg stosowania koncesji na usługi publiczne", a zatem systematycznego organizowania przetargów.
Nie może być mowy o pomocniczości, jeśli samorządy nie mają swobody wyboru trybu zarządzania świadczonymi na ich obszarze usługami użyteczności publicznej.
4.2 Zasada trzecia — "zapewnienie spójności oraz powszechnego dostępu" — prowadzi Komisję do podkreślenia, że "usługa powszechna stanowi kluczową koncepcję opracowaną przez Wspólnotę, aby zapewnić efektywną dostępność podstawowych usług".
Wymaga to umożliwienia "dostosowywania wymogów do zmieniających się potrzeb i interesów użytkowników i konsumentów oraz zmian uwarunkowań gospodarczych i technologicznych".
Nawiązując do tej koncepcji, a także do programu e-Europe, który zakłada upowszechnienie szerokopasmowego dostępu do łączności elektronicznej, EKES pragnie przypomnieć, że w 20 % mieszkańców unijnej "piętnastki" jest w chwili obecnej pozbawionych dostępu do tych usług.
Tymczasem szerokopasmowy dostęp do Internetu stanowi usługę użyteczności publicznej, która poprawia warunki życia, skracając odległości i ułatwiając dostęp do opieki zdrowotnej, edukacji i administracji zarówno obywatelom odciętym od głównych ośrodków, jak i najuboższym.
Jak z tego wynika, bez rozszerzenia usług powszechnych w dziedzinie telekomunikacji o dostęp do szybkiej transmisji danych czy telefonii komórkowej po przystępnej cenie powiększać się będzie opóźnienie Unii Europejskiej we wdrażaniu i stosowaniu nowoczesnych technologii teleinformatycznych oraz w urzeczywistnianiu społeczeństwa opartego na wiedzy, a przepaść informatyczna (ang. digital divide) będzie się pogłębiać, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich.
4.3 Zasada szósta — "kontrola i ocena wyników" — również odpowiada formułowanym przez EKES i wiele innych podmiotów postulatom stopniowego rozwijania systemu oceny funkcjonowania usług użyteczności publicznej, służącego rozwojowi ich efektywności oraz równości dostępu do nich, a także ich zgodności ze zmieniającymi się potrzebami konsumentów, obywateli i całości społeczeństwa oraz ze zmianami w przepisach.
W Białej księdze słusznie podkreśla się, że "ocena winna być wielopłaszczyznowa i obejmować wszystkie wymagane aspekty prawne, gospodarcze, społeczne oraz środowiskowe"; nawiązując do tego postulatu, EKES wyraża życzenie, aby ocena ta objęła również konkretnie kwestie zatrudnienia.
EKES podkreśla, że zadaniem Unii Europejskiej jest ustalenie wspólnej metodologii i wspólnych kryteriów — w szczególności jakościowych — oraz stymulowanie dynamiki obiektywnej i niezależnej oceny, która winna być prowadzona z poszanowaniem zasady pomocniczości.
Zdaniem EKES-u zaproponowanej w Białej księdze rewizji polityk sektorowych (por. pkt 2.5.6) towarzyszyć winno sporządzenie raportów oceniających wyniki dotychczas wdrożonych rozwiązań.
EKES przypomina, że proponował już wzięcie udziału w programie pilotażowym w zakresie takiej oceny, do czego czuje się predestynowany ze względu na fakt, iż w jego skład wchodzą przedstawiciele wszystkich zainteresowanych stron.
EKES przyjrzy się możliwości utworzenia w tym kontekście stałej grupy analitycznej ds. usług użyteczności publicznej.
4.4 Zasada siódma — "poszanowanie różnorodności usług i uwarunkowań" — "nie oznacza jednak, iż nie jest konieczne opracowanie konsekwentnego stanowiska Wspólnoty dla różnych sektorów oraz iż opracowanie wspólnych koncepcji, które można wykorzystywać w różnych sektorach nie może być użyteczne".
Zgodnie z proponowaną wytyczną Komisja powtórnie przyjrzy się wykonalności i konieczności uchwalenia ustawy ramowej dotyczącej usług użyteczności publicznej po wejściu w życie Traktatu konstytucyjnego i do końca 2005 r. przedstawi raport w tej sprawie.
Biała księga nie uwzględnia więc zgłaszanego przez EKES i wiele innych podmiotów europejskich wniosku o przyjęcie dyrektywy ramowej (por. opinia EKES-u w sprawie Zielonej księgi nt. usług użyteczności publicznej — Dz.U. C 80 z 30.03.2004).
Niemniej jednak skonsolidowanie całości usług użyteczności publicznej — w tym także usług socjalnych oraz świadczeń opieki zdrowotnej — w aspekcie prawa konkurencji, finansowania, wprowadzania w życie zasady pomocniczości czy miejsca w integracji europejskiej wydaje się pilnie konieczne.
4.5 Zasada dziewiąta — "zapewnienie pewności prawnej" — prowadzi Komisję do podjęcia "trwałego działania", bez uszczerbku dla orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości czy Sądu Pierwszej Instancji.
Z zasady tej wynikają dwie proponowane wytyczne:
4.5.1 "Objaśnienie i uproszczenie ram prawnych w zakresie rekompensat z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych do lipca 2005 r." — co powinno doprowadzić (przy poszanowaniu zasad przejrzystości, niedyskryminacji i proporcjonalności) do zagwarantowania bezpieczeństwa długoterminowego finansowania z jednej strony inwestycji koniecznych dla ciągłości i trwałości usług, a z drugiej — rekompensat z tytułu obowiązku świadczenia usług publicznych lub usług powszechnych. Należy też uznać, że rekompensaty te przyjmować mogą bardzo zróżnicowane postacie, umożliwiające dostosowanie do konkretnych celów: pomocy publicznej, wewnętrznych rozwiązań pozwalających na finansowanie kosztów świadczenia usług użyteczności publicznej z dochodu z działalności rentownej (niezależnie od tego, czy w grę wchodzi wyłączność na świadczenie tych usług), funduszy kompensacyjnych dla usługodawców, zwolnień podatkowych czy innych ulg, partnerstw publiczno-prywatnych, dopłat do usług świadczonych odbiorcom itp.
4.5.2 "Stworzenie jasnych i przejrzystych ram dla selekcji przedsiębiorstw, którym powierza się świadczenie usług publicznych" na podstawie publicznych konsultacji w sprawie Zielonej księgi nt. partnerstwa publiczno-prywatnego. Zdaniem EKES wymaga to uznania nieodzownej różnorodności sposobów zarządzania usługami użyteczności publicznej oraz swobody wyboru w tym zakresie dla każdego zainteresowanego organu.
Może to być mianowicie zarządzanie bezpośrednio przez organ publiczny (w formie urzędu lub przedsiębiorstwa publicznego) albo powierzone publicznemu lub publiczno-prywatnemu przedsiębiorstwu, nad którym organ publiczny sprawuje kontrolę porównywalną z władzą, jaką ma nad swymi jednostkami wewnętrznymi, albo przedsiębiorstwu z sektora przedsiębiorczości społecznej, spółdzielczości bądź stowarzyszeniu, lub wreszcie przekazane na czas określony przedsiębiorstwu (koncesja wydana w drodze postępowania konkursowego). Nie należy przy tym pomijać możliwości zastępowania jednej formy gospodarowania drugą.
5.
Podsumowanie
5.1 Biała księga nt. usług użyteczności publicznej stanowi krok naprzód na drodze ku uwzględnieniu problematyki tych usług na szczeblu unijnym.
Jest to dobry punkt wyjścia do rozwijania koncepcyjnych elementów polityki europejskiej w zakresie usług użyteczności publicznej, która zapewni przedsiębiorstwom europejskim i wszystkim obywatelom możliwość korzystania z usług publicznych cechujących się dostępnością, przystępnością finansową oraz wysoką wydajnością i wykorzystujących najnowsze osiągnięcia techniczne.
5.2 Usługi użyteczności publicznej stanowią nie tylko kluczowy element konkurencyjności gospodarczej, lecz również polityki społecznej i ekologicznej.
Są one istotnym i niezbędnym uzupełnieniem trzech filarów Strategii lizbońskiej (gospodarka, społeczeństwo, ochrona środowiska), warunkującym przekształcenie Unii Europejskiej w najbardziej konkurencyjne i dynamiczne społeczeństwo oparte na wiedzy, zbudowane na fundamencie trwałego wzrostu gospodarczego, ilościowej i jakościowej poprawy zatrudnienia oraz umocnionej spójności społecznej.
Ze względu na swoiste cechy usługi użyteczności publicznej wykraczają poza ramy wspólnego rynku, stając się warunkiem koniecznym gospodarczego i społecznego dobrobytu obywateli i przedsiębiorstw.
5.3 Trzeba więc zmierzać do harmonijnego połączenia mechanizmów rynkowych i działalności prowadzonej w interesie ogólnym w obszarach, w których komplementarność taka jest zgodna z założeniami usług użyteczności publicznej i korzystna z punktu widzenia stopy życiowej obywateli europejskich oraz zgodna z logiką rozwoju gospodarczego, wzrostu zatrudnienia i trwałego dobrobytu.
5.4 Prawo obywateli do korzystania z powszechnie dostępnych, przystępnych cenowo i dobrych jakościowo usług użyteczności publicznej winno być chronione i umacniane w imię solidarności i spójności społeczno-gospodarczej, gwarantowanych przez traktaty jako zasady podstawowe. Podejmowanie przez państwa członkowskie liberalizacji rynku usług użyteczności publicznej winno odbywać się z poszanowaniem tych wymogów.
Dlatego właśnie wskazane jest opracowanie dla usług tych — niejednorodnych i świadczonych na różne sposoby w różnych państwach członkowskich — korpusu powszechnie obowiązujących zasad przy pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości. Bruksela, 9 luty 2005 r.
[1] Opinie EKES-u w sprawie usług użyteczności publicznej (Dz.U. C 241 z 7.10.2002) oraz zielonej księgi nt. usług użyteczności publicznej (Dz.U. C 80 z 30.03.2004). --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie fazy rozmieszczania i fazy operacyjnej europejskiego programu radiowej nawigacji satelitarnej
COM(2004) 477 końcowy — 2004/0156 (COD)
(2005/C 221/06)
Dnia 16 listopada 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 156 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 17 stycznia 2005 r..
Sprawozdawcą był Virgilio RANNOCCHIARI.
Na 414 sesji plenarnej w dn. 9 lutego 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 134 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Uznając podstawowe, strategiczne znaczenie programu Galileo (infrastruktury nawigacji radiowej i pozycjonowania satelitarnego) dla konkurencyjności systemu europejskiego, EKES już od samego powstania programu śledził czynione w jego zakresie postępy.
Znaczenie programu Galileo wiąże się z innowacyjnym charakterem jego oddziaływania na gospodarkę, zatrudnienie i wymiar społeczny, jak również z ulepszeniem jakości życia społeczeństwa obywatelskiego, które może zapewnić.
[1] Ponadto już od chwili ustanowienia Wspólnego Przedsiębiorstwa GALILEO [2], EKES widział konieczność zaangażowania sektora prywatnego w rozwój i użytkowanie systemu, gwarantując tym samym trwałe wsparcie finansowe w czasie fazy rozwojowej i rozmieszczenia [3].
1.2 W ostatnio wydanej opinii [4] w tej sprawie, EKES podkreślił, że "program Galileo został wreszcie rozpoczęty w wyniku porozumienia z 26 maja 2003 r., zawartego w ramach Rady Europejskiej Agencji Kosmicznej (ang. Council of the European Space Agency), odnośnie wkładu finansowego jej poszczególnych członków".
Potwierdził również, że "program Galileo jest wyzwaniem o niebagatelnym znaczeniu dla Unii Europejskiej, jej niezależności, możliwości technologicznych i naukowych, gospodarki oraz, przede wszystkim, dla jej przemysłu kosmicznego i telekomunikacyjnego".
2.
Sytuacja bieżąca i jej spodziewany rozwój
2.1 Należy pamiętać, że program Galileo obejmuje cztery fazy:
- Faza tworzenia definicji, realizowana w latach 1999-2001, podczas której zaprojektowano architekturę systemu i określono ofertę pięciu wymienionych poniżej usług.
Faza ta finansowana była głównie z Piątego Programu Ramowego (5PR) na lata 1998-2002.
- Faza rozwoju i badań, przewidziana na lata 2002-2005, obejmująca rozwój satelitów i naziemnych części składowych systemu, jak również badania na orbicie.
Finansowanie UE/ESA wyniosło 1,2 mld EUR, oraz dodatkowo 100 mln EUR z Szóstego Programu Ramowego na lata 2002-2006.
- Faza rozmieszczenia, obejmująca lata 2006-2007, która polega na budowie i wyniesieniu satelitów na orbitę — dwie pierwsze satelity mają być wystrzelone pod koniec 2005 r. — oraz pełnej instalacji naziemnego segmentu infrastruktury.
Całkowity koszt szacuje się na poziomie 2,1 mld EUR, z czego jedna trzecia (tzn. 700 mln EUR) pochodzić będzie ze środków budżetowych Wspólnoty.
Pozostałe dwie trzecie (tzn. 1,4 mld EUR) finansowania zapewni wybrane konsorcjum.
- Rozpoczęcie fazy operacyjnej planowane jest na 2008 r.
Szacowane roczne koszty zarządzania i utrzymania, kształtujące się na poziomie około 220 mln EUR, poniesie w całości sektor prywatny, wyłączając nadzwyczajny wkład finansowy Wspólnoty w całkowitej wysokości 500 mln EUR podczas pierwszych lat fazy operacyjnej, zgodnie z decyzjami, które podjęte zostaną w ramach Nowej Perspektywy Finansowej na okres 2007-2013.
2.2 W maju 2002 r., tj. pod koniec fazy tworzenia definicji, powołano Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO na okres czterech lat, dla "zapewnienia jednolitości administracji i kontroli finansowej projektu dla faz badawczej, rozwojowej i pokazowej programu Galileo, oraz w tym celu — zmobilizowania środków finansowych przekazanych na ten program".
2.3 Ponadto poprzez rozporządzenie Rady nr 1321/2004 [5], ustanawiające Europejski Organ Nadzoru Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS) oraz wspólne działanie Rady 2004/552/WPZiB [6], oba opublikowane dn. 12 lipca 2004 r., wdrożono struktury operacyjne systemu w celu zarządzania interesami publicznymi związanymi z programem oraz zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony systemu Galileo.
2.4 Na szczeblu międzynarodowym, po czteroletnich negocjacjach dn. 26 czerwca 2004 r. Unia Europejska i Stany Zjednoczone osiągnęły niezwykle ważne porozumienie w sprawie Galileo i GPS [7].
Umowa ta dotyczy promocji, świadczenia i wykorzystywania usług w ramach tych dwóch systemów nawigacji satelitarnej i pozycjonowania oraz pełnej kompatybilności i interoperacyjności związanych z nimi aplikacji.
Oba systemy działać będą równolegle, bez zakłóceń sygnału.
Pozwoli to systemowi Galileo stać się światowym standardem "sygnału otwartego" w zakresie stosowania globalnych systemów nawigacji satelitarnej dla celów cywilnych i komercyjnych (GNSS) (GPS obsługiwany jest przez wojsko).
Dodatkowo stanie się dostępny i "atrakcyjny" nawet dla obecnych użytkowników GPS, i to za pośrednictwem jednego odbiornika.
2.5 Na szczeblu międzynarodowym podpisano również dn. 13 lipca 2004 r. umowę o współpracy z Izraelem.
Nastąpiło to po zawarciu porozumienia z Chinami dn. 30 października 2003 r.
Od pewnego czasu trwają negocjacje w sprawie osiągnięcia interoperacyjności z rosyjskim systemem GLONASS [8].
Rozmowy te są już na bardzo zaawansowanym etapie, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii nabycia częstotliwości oraz wykorzystania rosyjskich rakiet nośnych, podczas gdy dokonano znacznych osiągnięć w negocjacjach umów o współpracy z samą Federacja Rosyjską, Ukrainą i Indiami. Zapoczątkowano także kontakty z Australią, Brazylią, Meksykiem i Koreą Południową.
Szwajcaria, Norwegia oraz Kanada również rozważają możliwość partycypacji finansowej.
2.6 W odniesieniu do basenu Morza Śródziemnego, w czasie Eurośródziemnomorskiej Konferencji Ministrów Spraw Zagranicznych (kwiecień 2002 r.) w Walencji zainicjowano plan działania, polegający na współpracy eurośródziemnomorskiej w zakresie radionawigacji satelitarnej i pozycjonowania.
Niedawno w Kairze Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO uruchomiło projekt Euro-Med GNSS, obejmujący pokaz, szkolenia i koordynację regionalnego planu GNSS w celu monitorowania, przy współpracy z partnerami śródziemnomorskimi, oddziaływania EGNOS [9], satelity geostacjonarnego i prekursora Galileo.
2.7 W momencie osiągnięcia pełnej gotowości systemu, Galileo dostarczać będzie pięć rodzajów usług:
- Open Service — serwis otwarty przeznaczony dla masowych użytkowników oraz zastosowań na rynku usług użyteczności publicznej;
- Commercial Service — serwis komercyjny, który zapewni rozwój profesjonalnych aplikacji, o zwiększonych możliwościach nawigacyjnych i zapewniający bardziej dokładne dane niż serwis otwarty, ze szczególnym uwzględnieniem gwarancji jakości usługi;
- Safety of Life Service — wysokiego poziomu serwis bezpieczeństwa życia, do wykorzystania w sytuacjach, gdy w grę wchodzi życie ludzkie, takich jak nawigacja morska czy lotnicza;
- Search and Rescue Service — serwis, dzięki któremu w sposób zdecydowany usprawnione zostaną systemy niesienia pomocy w przypadku zagrożenia i akcji ratowniczych;
- Public Regulated Service, serwis oparty o sygnały kodowane.
Będzie odpowiednio chroniony przed zagłuszeniem sygnału i zakłóceniami.
Jego wykorzystanie zarezerwowane będzie głównie dla instytucji publicznych, zajmujących się ochroną cywilną, bezpieczeństwem narodowym i misjami pokojowymi oraz dla organów ścigania, w przypadku których wymagane są maksymalne poziomy zabezpieczeń [10].
2.8 Biorąc pod uwagę właściwości operacyjne systemu Galileo, fakt, że będzie on zarządzany przez podmiot cywilny oraz że będzie wykorzystywany głównie dla celów komercyjnych i profesjonalnych, Komisja uważa, że potencjalny rynek na usługi w ramach systemu Galileo do roku 2010 mógłby osiągnąć 3 mld użytkowników, przy rocznym zwrocie z inwestycji sięgającym nawet 250 mld EUR, zaś liczba utworzonych przedsiębiorstw i związanych z nimi nowych miejsc pracy dla osób wysoko wykwalifikowanych będzie wyrażać się w setkach tysięcy, gdzie w samej Europie będzie to ok. 150.000.
2.9 Wspólne Przedsiębiorstwo GALILEO zakończyło fazę negocjacji w oparciu o zasady konkurencyjności we wrześniu 2004 r.
Otrzymało ostatecznie oferty dwóch konsorcjów, starających się o koncesję (Eurely [11] i Inavsat [12]).
Rozstrzygającego wyboru dokonano w oparciu o następujące trzy kryteria: potencjał przedsiębiorczy i możliwości finansowe; możliwości techniczne; oraz aspekty prawne i techniczne.
2.10 Po przedstawieniu Komisji przez Wspólne Przedsiębiorstwo, w ramach swoich kompetencji, raportu z procedury przetargowej oraz po przyjęciu przez Komisję komunikatu dla Parlamentu Europejskiego i Rady [13] w sprawie przejścia do fazy rozmieszczenia i fazy operacyjnej, będzie ono mogło uzyskać "niezbędne wytyczne polityczne w sprawie finansowania publicznego kolejnych faz programu i zadań o charakterze usług publicznych, a zwłaszcza definicję tych usług".
W wyniku tego będzie mogło przedłożyć ofertę do zatwierdzenia Organowi Nadzoru, który jest w rzeczywistości organem wdrażającym, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1321/2004.
2.11 Komitet wyraża obawę, że opisane wyżej procedury mogą okazać się zbyt złożone, zaś środki kontroli i nadzoru — nakładać się na siebie i powielać, co wiąże się z ryzykiem powstania trudności i niejasności.
2.12 Ponadto omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia stanowi, że Organ Nadzoru, który określany jest w nim jako agencja wspólnotowa mająca na celu zarządzanie publicznymi interesami związanymi z programami radionawigacji satelitarnej, objętymi rozporządzeniem (WE) nr 1321/2004, nie zostanie powołany wcześniej niż w 2005 r.
3.
Wniosek Komisji Europejskiej
3.1 Rozważany tutaj wniosek odpowiada na potrzebę zapewnienia "specjalnego instrumentu prawnego", umożliwiającego stworzenie dla programu osobnej linii budżetowej, która pozwoli na bardziej skuteczne zarządzanie i monitorowanie fazy rozmieszczenia i fazy operacyjnej programu Galileo, pod względem finansowym, jak również z punktu widzenia posiadacza koncesji.
3.2 Przedmiotowy wniosek dotyczący rozporządzenia ma na celu określenie szczegółowych zasad finansowego wkładu Wspólnoty dla fazy rozmieszczenia i fazy operacyjnej.
Koncentruje się on na następujących zagadnieniach:
3.2.1 potrzebie zagwarantowania przez Wspólnotę spójnych ram budżetowych w zakresie funduszy generowanych przez Wspólnotę i posiadacza koncesji:
- poprzez świadczenie usług w ramach systemu Galileo;
- poprzez licencje i prawa własności intelektualnej do składników systemu udzielone mu nieodpłatnie przez Organ Nadzoru;
- za pośrednictwem długoterminowych pożyczek z EBI;
3.2.2 właściwym systemie instytucjonalnym Organu Nadzoru w zakresie zarządzania i monitorowania.
4.
Uwagi ogólne
4.1 EKES uważa, że należy podjąć natychmiastowe działania celem bardziej dokładnego określenia specyfikacji technicznych dotyczących świadczenia różnych rodzajów usług.
Zapewni to otwarte standardy, umożliwiające dostęp innym usługodawcom oraz wprowadzanie usług innowacyjnych, co pozwoli na uniknięcie sztucznych barier i wysokich opłat, które musieliby ponosić nowi użytkownicy, szczególnie ci mniejsi.
4.2 Odnosząc się do spójności ram budżetowych, EKES ma nadzieję, że nowe perspektywy finansowe w zakresie budżetu Wspólnoty zostaną jak najszybciej przyjęte.
Ponadto przychyla się do wniosku Komisji o przyznanie specjalnej linii budżetowej w wys. 1 mld EUR na program Galileo, która byłaby niezależna od innych linii budżetowych.
Komitet zaleca również, aby kwotę tę podwyższyć w celu zapewnienia rozwoju i integracji systemu EGNOS z programem Galileo.
EKES uważa, że w Siódmym Programie Ramowym należy również uwzględnić — i z jego środków finansować — badania w zakresie radionawigacji satelitarnej GNSS.
4.3 EKES uznaje również, że niezbędne jest sprecyzowanie, w jaki sposób do finansowych ram programu Galileo włączane będą wszelkie przyszłe fundusze publiczne z instytucji w państwach trzecich, które już wyraziły zainteresowanie wkładem finansowym w programie.
4.4 EKES zdaje sobie sprawę, że ramy budżetowe przewidują korzyści dla posiadacza koncesji, związane z pełnioną przez niego rolą usługodawcy oraz użytkownika licencji i nieodpłatnie udzielonych mu praw własności intelektualnej — IPR [14].
EKES zmuszony jest wyrazić obawę, że posiadacz koncesji może zdobyć dominującą pozycję lub monopol, co mogłoby zakłócić działanie konkurencji lub zahamować rozwój wolnego rynku.
4.5 Odnosząc się do stosowności ram instytucjonalnych w zakresie zarządzania i kontroli, zleconych na zewnątrz europejskiej agencji (Europejskiemu Organowi Nadzoru Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej — GNSS), Komitet zwraca uwagę na następujące kwestie:
4.5.1 Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) nie jest reprezentowana w Radzie Administracyjnej Europejskiego Organu Nadzoru GNSS.
Jest jednak członkiem obecnej Rady Administracyjnej Wspólnego Przedsiębiorstwa.
4.5.2 Zadania zarządczo-nadzorcze Wspólnego Przedsiębiorstwa mają zostać przekazane Europejskiemu Organowi Nadzoru GNSS, który administruje funduszami programu Galileo, działa w charakterze instytucji kontraktującej dla umowy koncesyjnej, monitoruje przestrzeganie zobowiązań umownych, udziela posiadaczowi koncesji prawa korzystania z aktywów w trakcie trwania koncesji, odpowiada za umowę z operatorem EGNOS, koordynuje działania państw członkowskich w odniesieniu do częstotliwości niezbędnych do zapewnienia funkcjonowania systemu, zapewnia zgodność zaświadczeń na składniki systemu i egzekwuje przestrzeganie wymogów bezpieczeństwa, w tym wymagań wynikających ze wspólnego działania nr 2004/552/WPZiB.
4.5.3 EKES nie może ukryć obaw związanych z niezwykle delikatną kwestią przekazania uprawnień przez Wspólne Przedsiębiorstwo, które ma zostać rozwiązane w maju 2006 r., nowemu Europejskiemu Organowi Nadzoru GNSS, które powinno rozpocząć działanie w połowie 2005 r.
4.5.4 Komitet zatem zaleca, aby Komisja i Rada nadzorowały tę fazę przejściową i "współ-funkcjonowania" Wspólnego Przedsiębiorstwa i Organu Nadzoru.
4.5.5 Zapisy wspólnego działania nr 2004/552/WPZiB i rozporządzenie ustanawiające Europejski Organ Nadzoru GNSS, które przewiduje ustanowienie Komitetu ds. Zabezpieczenia i Bezpieczeństwa Systemu, regulować będą wszelkie kwestie związane z wewnętrznym bezpieczeństwem systemu Galileo.
EKES uważa, że należy niezwłocznie wzmocnić powiązania systemu Galileo z innymi istniejącymi inicjatywami europejskimi, takimi jak program GMES (Globalny Monitoring Środowiska Naturalnego i Bezpieczeństwa), satelitarny system ratownictwa morskiego i powietrznego COSPAS-SARSAT [15], sieci w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych oraz sieci multimedialne GRID.
4.5.6 EKES powtarza [16], że istotne jest, aby zagadnienia związane z bezpieczeństwem i ochroną prywatności i danych osobowych uzgadniać wspólnie, w miarę możliwości w drodze konsultacji z Europejską Agencją Praw Podstawowych (ang. European Fundamental Rights Agency) [17] lub poprzez ustanowienie odpowiedniego organu konsultacyjnego.
Nie wydaje się wystarczające poleganie jedynie na przepisach rozporządzenia (WE) nr 45/2001, o których mowa w art. 19 rozporządzenia ustanawiającego Europejski Organ Nadzoru GNSS.
EKES stoi na stanowisku, że wyraźne gwarancje ochrony prywatności i danych osobowych są nie mniej ważne niż względy bezpieczeństwa, jeżeli sukces programu Galileo ma zostać osiągnięty przy pełnym poparciu ze strony społeczeństwa obywatelskiego.
4.5.7 Mając na uwadze potrzebę zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, EKES zauważa, że dla większości obywateli Europy tak ważna inicjatywa dla Europy, jaką jest program Galileo, pozostaje praktyczne nieznana.
Zatem EKES wyraża nadzieję, że instytucje europejskie, w uzgodnieniu z władzami krajowymi, przeprowadzą kampanię informacyjną w tym zakresie, dzięki której obywatele Europy nie tylko dowiedzą się więcej na temat tego znakomitego osiągnięcia badawczego przemysłu europejskiego i bardziej go docenią, ale również upewnią się, że ich prywatność będzie chroniona.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Biorąc pod uwagę wcześniejsze uwagi, EKES zaleca dodanie następujących punktów do odnośnych motywów preambuły zawartych we wniosku dotyczącym rozporządzenia:
5.1.1 Nowy motyw 3(a): "Uwzględniając wpływ, jaki program może wywierać na życie obywateli Europy, Komisja podejmie kroki mające na celu zapewnienie, że ochrona poufności i danych osobowych w ramach świadczenia usług przez system Galileo zostanie powierzona Europejskiej Agencji Praw Podstawowych lub alternatywnemu, ustanowionemu ad hoc organowi konsultacyjnemu.
Zapewni to przejrzysty rozwój oraz stały dialog z potencjalnymi użytkownikami i społeczeństwem obywatelskim".
5.1.2 Dodanie tekstu do motywu 12: "dla zapewnienia dalszych środków wspólnotowych z tej samej linii budżetowej na rozwój i integrację systemu EGNOS z systemem Galileo, oraz dla właściwego uwzględnienia i zagwarantowania finansowania w ramach Siódmego Programu Ramowego na nawigację satelitarną i jej zintegrowanie z istniejącymi sieciami."
5.1.3 Nowy motyw 13(a): "Komisja i Rada zapewnią, aby przekazanie kompetencji Wspólnego Przedsiębiorstwa GALILEO nowemu Europejskiemu Organowi Nadzoru GNSS zrealizowane zostało przy zachowaniu bezwzględnej przejrzystości, w celu uniknięcia możliwych powieleń, opóźnień operacyjnych lub, co gorsza, ograniczeń rynkowych."
5.1.4 Nowy motyw 14(a): "Komisja zapewni, aby wszelki wkład finansowy instytucji z państw trzecich do funduszy Europejskiego Organu Nadzoru GNSS odzwierciedlał wzajemne interesy i istniejącą równowagę poprzez odpowiednie porozumienia, które będą przedkładane Radzie i Parlamentowi Europejskiemu."
6.
Wnioski
6.1 EKES potwierdza pełne poparcie dla programu Galileo i opowiada się zdecydowanie za przyspieszeniem dwóch końcowych faz procesu wdrażania w celu zapewnienia jego pełnej operacyjności do roku 2008.
6.2 EKES nalega, aby Komisja podjęła się dokonania oceny ex ante wartości dodanej dla posiadacza koncesji związanej ze świadczeniem usług i prawami własności intelektualnej oraz aby upowszechniła przejrzyste i precyzyjne informacje uzyskane w oparciu o wyniki tej oceny.
6.3 EKES uznaje, że poczyniono istotne postępy w zakresie tworzenia infrastruktury globalnej, zwłaszcza dzięki umowie o współpracy między UE a USA, która ma zapewnić pełną kompatybilność i interoperacyjność istniejących globalnych systemów radionawigacji satelitarnej i systemów pozycjonowania.
6.4 EKES podkreśla istotne znaczenie współpracy międzynarodowej z Chinami i Izraelem oraz sądzi, że nie należy szczędzić wysiłków w celu zawarcia porozumień stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania ze Szwajcarią, Norwegią, Federacją Rosyjską, Ukrainą, Indiami, Australią, Meksykiem, Brazylią i Koreą Południową.
Komitet uznaje basen Morza Śródziemnego za obszar uprzywilejowany, ponieważ ma on już możliwość korzystania z usług EGNOS.
Ponadto ma on znaczenie strategiczne dla utrzymania pokoju, stabilności i trwałego rozwoju w Europie.
6.5 Uwzględniając powyższe, EKES przekonany jest, że umożliwienie dostępu państwom trzecim wyraźnie wzmocni zewnętrzny wymiar polityki Unii Europejskiej.
6.6 EKES ma nadzieję, że Komisja Europejska dysponować będzie specjalną linią budżetową na kampanię informacyjną poświęconą programowi Galileo, dzięki której obywatele Europy nie tylko dowiedzą się więcej na temat tego znakomitego osiągnięcia badawczego przemysłu europejskiego i bardziej go docenią, ale również upewnią się, że ich prywatność będzie chroniona.
6.7 EKES ma nadzieję, że sformułowane wyżej uwagi odnoszące się do niektórych motywów preambuły zostaną przyjęte (ochrona prywatności, zwiększone środki finansowe, faza przejściowa i wkład państw trzecich). Propozycje te mają na celu zwiększenie przejrzystości i klarowności inicjatywy oraz zagwarantowanie, aby przeznaczono na nią wystarczające środki.
Zatem wyrażone zostały zarówno w interesie instytucji europejskich, jak i społeczeństwa obywatelskiego. Bruksela, 9 lutego 2005 r.
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej we Wspólnocie (INSPIRE)
COM(2004) 516 końcowy -2004/0175 (COD)
(2005/C 221/07)
Dnia 13 września 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 13 lutego 2005 r. Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 lutego 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 140 za, przy 2 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii Komitetu
1.1 Komitet za stosowne, pożądane i zgodne z zasadą proporcjonalności uznaje proponowane utworzenie infrastruktury informacji przestrzennej na szczeblu wspólnotowym (INSPIRE).
Ma ona koordynować i zapewniać interoperacyjność i dostęp do danych przestrzennych zweryfikowanych na szczeblu krajowym przez państwa członkowskie, co stworzyć ma lepsze, naukowo uzasadnione podstawy dla decyzji i monitorowania sytuacji w dziedzinie ochrony środowiska, a także raportów wymaganych na mocy niektórych dyrektyw.
Komitet za słuszny uznaje wybór art. 175 TWE jako podstawy prawnej.
1.2 Przedsięwzięcie to może przyczynić się do ograniczenia dublowania wysiłków, luk i niedoborów oraz do gromadzenia i przetwarzania danych w sposób bardziej skoordynowany i lepiej uzasadniony merytorycznie.
Wymaga ono działania wspólnotowego i służyć będzie poprawie skuteczności wykorzystania danych przez właściwe organy i służby oraz ich różnorodnego użytkowania przez podmioty publiczne i prywatne, m.in. do świadczenia usług o wartości dodanej (produkcja map, specjalistycznych baz danych itp.).
1.3 Proponowana dyrektywa ustanawia niezbędne dla wdrożenia powyższych założeń ramy techniczno-prawne, powołuje komitet techniczny i nakłada na państwa członkowskie obowiązek udostępniania danych geograficznych.
Kontrolę wdrażania dyrektywy sprawować ma Komisja; przewiduje się okresową sprawozdawczość w tym zakresie.
1.4 Komitet popiera zatem przedłożony mu do zaopiniowania wniosek, wykazuje on bowiem w sposób niepodważalny korzystne efekty planowanego działania na szczeblu wspólnotowym: w jego wyniku powstaną jednolite ramy prawne służące niezbędnemu postępowi w dziedzinie jakości i treści gromadzonych danych przestrzennych — podstawy polityki ochrony środowiska i ewentualnie innych polityk krajowych i europejskich oraz procesów decyzyjnych.
1.5 Komitet pragnie podkreślić konieczność stosowania protokołów i formatów plików albo otwartych, albo standardowych, powszechnie stosowanych i możliwych do odczytania przez darmowe programy; akcentuje również potrzebę publicznego udostępniania wchodzących w zakres INSPIRE informacji o obiektach przestrzennych, ponieważ są to dane naukowe niezbędne zarówno dla polityki ochrony środowiska, jak i dla studentów i naukowców.
Komitet podkreśla wreszcie, przedsięwzięcie, o którym mowa, winno być realizowane z zachowaniem wymogów poufności niektórych danych — czy to mających charakter prywatny, czy też dotyczących interesu ogólnego i bezpieczeństwa publicznego.
2.
Wniosek Komisji
2.1 Komisja przyjęła za podstawę prawną wniosku art. 175, ust. 1 TWE.
W połączeniu z powołaniem na art. 174 umożliwia to zaproponowanie działań w zakresie polityki ochrony środowiska i ochrony zdrowia przy uwzględnieniu dostępnych danych naukowych i technicznych.
2.2 Na stan środowiska naturalnego oraz na zdrowie ludzkie wpływają zarówno zjawiska przyrodnicze, jak i wywołane działalnością człowieka; uzasadnia to podjęcie wspólnotowych działań informacyjno-koordynacyjnych przy uwzględnieniu zasad proporcjonalności i pomocniczości, a także z zachowaniem zasady ostrożności.
2.3 Komisja proponuje przyjęcie dyrektywy ramowej, co umożliwi szerokie zastosowanie zasady pomocniczości w drodze przyjmowania przepisów uwzględniających sytuację poszczególnych krajów i regionów.
2.4 Zgromadzone metadane będą pochodziły zasadniczo z krajowych źródeł publicznych, nie wyklucza się jednak korzystania z innych źródeł.
Portal internetowy prowadzony na szczeblu wspólnotowym zapewni dostęp do krajowych baz danych w wersji elektronicznej.
2.4.1 Gromadzenie danych wymienionych w załącznikach nie jest dla państw członkowskich obowiązkowe.
Inicjatywa INSPIRE jest uzupełnieniem innych inicjatyw, takich jak GMES czy GALILEO, które umożliwiają gromadzenie danych szczegółowych lub uzupełniających.
2.4.2 Horyzontalny charakter INSPIRE ma znaczenie zasadnicze; inicjatywa obejmuje bowiem różne sektory, co umożliwi wykrycie luk i skłoni do ich usunięcia.
2.4.3 Przepisy ochrony środowiska (na przykład dyrektywa w sprawie jakości wody) określają charakter, jakość i obowiązek notyfikowania danych dotyczących poszczególnych aktów branżowych.
2.4.4 Uwspólnienie danych umożliwi wykrycie ewentualnych trudności i luk napotykanych przez państwa członkowskie, stwarzając przez to szansę stopniowego rozwiązania tych problemów.
2.5 Celem jest gromadzenie i koordynowanie danych przestrzennych (geograficznych) wymienionych przykładowo w załącznikach I, II i III oraz zapewnienie interoperacyjności poszczególnych krajowych systemów gromadzenia i przetwarzania tych danych w celu udostępnienia ich osobom podejmującym decyzje, organom administracyjnym, placówkom badawczym i generalnie wszelkim zainteresowanym osobom.
2.6 Dane podlegające harmonizacji mają zostać wprowadzone do wspólnej sieci przez państwa członkowskie; dzięki łatwemu dostępowi do nich, a także do różnorodnych usług, będą one mogły posłużyć za techniczno-naukową podstawę do kształtowania polityk w wielu różnych dziedzinach na szczeblu europejskim, krajowym czy niższym.
2.7 Uwspólnianie i łączenie informacji i wiedzy zgromadzonej w różnych państwach i branżach umożliwi uniknięcie dublowania wysiłków oraz uwzględnienie wymogów ekologicznych we wszystkich gałęziach polityki wspólnotowej.
2.8 Komisja skorzysta z uprawnień wykonawczych powierzonych jej decyzją Rady z 22 czerwca 1998 r.
We wdrażaniu dyrektywy czynny udział weźmie szereg jednostek organizacyjnych Komisji, w tym Eurostat i Wspólny Ośrodek Badawczy; swej pomocy udzieli również Europejska Agencja Ochrony Środowiska.
Państwa członkowskie wskażą krajowe organy publiczne odpowiedzialne za kontakty z Komisją.
Nadzór techniczny nad programem INSPIRE realizowany będzie w trybie komitologicznym z udziałem ekspertów rządowych, agencji europejskich i właściwych DG.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet popiera wniosek dotyczący dyrektywy ustanawiającej wspólnotową infrastrukturę danych geograficznych.
Za słuszny uznaje wybór art. 175 TWE jako podstawy prawnej wniosku.
3.2 Przyczyniając się poprzez interakcję z innymi źródłami danych do powstania efektu synergii, INSPIRE zapewni wsparcie merytoryczne dla procesów decyzyjnych w zakresie polityki ochrony środowiska, ochrony zdrowia i w wielu innych obszarach.
3.3 Zdaniem Komitetu, stosunek kosztów do korzyści wypada dla projektu korzystnie; pozwoli on uniknąć dublowania wysiłków oraz dopracować polityki wspólnotowe i informacje przeznaczone dla ogółu społeczeństwa.
3.4 W opinii Komitetu infrastruktura wspólnotowa oraz udostępniane w niej informacje i usługi muszą stać się powszechnie dostępne, ponieważ są to zasadniczo dane naukowe i podstawy wiedzy, których wykorzystanie leży w powszechnym interesie (zapobieganie klęskom żywiołowym i katastrofom przemysłowym, zdrowie itp.).
Należy unikać przy tym przeszkód, jakie mogą wyniknąć ze zbyt restrykcyjnych praw użytkowania zestawów danych oraz związanych z nimi usług.
3.5 Można jednak zastanowić się nad wykorzystaniem w tym celu partnerstw publiczno-prywatnych, jak również nad wykorzystaniem danych przez podmioty prywatne do świadczenia usług o wartości dodanej czy tworzenia specjalistycznych baz danych geograficznych dla celów komercyjnych.
3.6 Interoperacyjność zestawów danych i usług jest absolutnie niezbędna dla udanego wdrożenia infrastruktury INSPIRE. Komitet popiera propozycję uzgodnienia zasad realizacji z usługodawcami i użytkownikami oraz z organami normalizacyjnymi.
Potrzeba harmonizacji jest niewątpliwie pilna; mamy tu jednak do czynienia ze złożoną dziedziną.
Niemniej Komitet popiera proponowane terminy wdrożenia dyrektywy i przedstawiania sprawozdań.
3.7 Komitet uważa, że protokoły i formaty plików używanych na szczeblu krajowym i wspólnotowym powinny być otwarte lub swobodnie dostępne i wolne od opłat oraz że dane powinny być możliwe do odczytania przez wszystkie dostępne obecnie przeglądarki internetowe, co pozwoli na uniknięcie dyskryminacji w dostępie i wykorzystaniu danych na podstawie używanego oprogramowania i sprzętu.
3.8 Aprobując zaproponowany przez Komisję wykaz wyłączeń, Komitet pragnie na koniec zwrócić uwagę na kwestię ochrony danych osobowych oraz życia prywatnego, stanowiącą stały przedmiot jego troski.
Obok potrzeby zapewnienia tej ochrony zachodzi również konieczność zabezpieczenia podstawowych interesów narodowych oraz zachowania wymogów bezpieczeństwa publicznego w odniesieniu do charakteru i dokładności udostępnianych do publicznej wiadomości danych.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Komitet wyraża chęć otrzymywania okresowych raportów, o których mowa we wniosku dotyczącym dyrektywy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "Zarządzanie powodziowe — zapobieganie powodziom, ochrona przed powodziami i łagodzenie skutków powodzi"
COM(2004) 472 końcowy
(2005/C 221/08)
Dnia 12 lipca 2004 r. Komisja Europejska postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 13 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą była María Candelas SANCHEZ MIGUEL.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął niniejszą opinię 132 głosami, bez głosów przeciwnych i przy 2 głosach wstrzymujących się:
1.
Wstęp
1.1 Można powiedzieć, iż przyjęcie Ramowej Dyrektywy Wodnej [1] (RDW) spowodowało znaczną zmianę polityki wodnej UE, nie tylko dlatego, że wprowadziła zharmonizowane podejście do różnych sytuacji dotykających naszych wód lądowych i morskich, ale i dlatego, iż stworzyło skuteczną metodę oceny jakości tych wód oraz wdrożyło scentralizowany system organizacyjny, który ułatwia jednolite traktowanie każdego dorzecza, niezależnie od różnorodnych zakresów kompetencji ustalonych dla każdego odcinka danego dorzecza.
Co więcej, Komisja nadal uzupełnia i rozwija Ramową Dyrektywę Wodną (RDW) drogą rozporządzeń prawnych [2] i innych przepisów [3], aby zapewnić, iż polityka wodna UE jest rozwijana w celu ochrony naszych rzek i mórz.
1.2 Dlatego też niezrozumiałe jest, iż RDW pominęła pewne aspekty niezmiernie ważne dla regulacji jakości dorzeczy, w tym kwestię powodzi.
Zasadniczo są one konsekwencją zjawisk naturalnych, jednak człowiek często intensyfikuje ich oddziaływanie.
Trzeba sobie powiedzieć, że wiele ich katastrofalnych skutków można złagodzić poprzez prowadzenie odpowiedniej polityki ochrony rzek i brzegów rzek, a w szczególności poprzez wprowadzenie wymogu, aby przy budowie infrastruktury wodnej brać rzeczywiście (a nie tylko formalnie) pod uwagę jej wpływ na środowisko w celu zachowania równowagi naturalnej i prowadzenia rozsądnej gospodarki zasobami wodnymi.
1.3 Ryzyko powodziowe w UE wzrasta głównie z dwóch powodów: po pierwsze, wskutek zmian klimatycznych, które prowadzić mogą do częstszych ulewnych deszczy i podniesienia poziomu morza jako konsekwencji ocieplenia atmosfery.
Drugi czynnik to wpływ działalności człowieka, jak konstrukcje budowane na rzekach oraz projekty zmiany kierunku oraz uregulowania biegu rzek, budowa portów bez wcześniejszych ocen i działań korygujących ich wpływ na środowisko.
Do czynników ludzkich należy też zaliczyć coraz większe pustynnienie naszego kontynentu, który cierpi z powodu masowych wyrębów drzew, pożarów i innych działań sprzecznych z naturą.
Krótko mówiąc, ryzyko powodziowe wzrasta na skutek niezrównoważonego rozwoju.
Przyjęcie zrównoważonych modeli rozwoju gospodarczego, społecznego i środowiskowego prowadzi do minimalizacji tego ryzyka.
1.3.1 Wylewy na terenach przemysłowych, rolniczych i hodowlanych, a także obszarach zabudowanych prowadzą do rozprzestrzenienia się substancji i produktów, które w normalnych warunkach nie stanowią ryzyka dla jakości wody, lecz na skutek powodzi stają się niebezpiecznymi zanieczyszczeniami, mogącymi mieć wpływ na zdrowie ludności i ekosystemy, których dotykają.
1.4 EKES przypomina, że w latach 1998-2002 Europę nawiedziło ponad 100 groźnych powodzi, w tym katastrofalne powodzie na Dunaju i Łabie w roku 2002.
Od 1998 r. wskutek powodzi zginęło ok. 700 ludzi, około pół miliona straciło swoje domy, a wypłaty ubezpieczeń za poniesione straty gospodarcze wyniosły niemal 25 mld EUR [4].
1.5 Komisja zdając sobie sprawę z takiego stanu rzeczy przedstawiła Radzie ds. Środowiska w lipcu 2004 r. projekt działań UE dotyczących ochrony przed powodziami na skalę europejską, zmierzający do zorganizowania wspólnego działania, którego celem będzie poprawa ochrony przed ryzykiem powodziowym.
Państwa członkowskie powinny współpracować przy opracowaniu map obszarów ryzyka i wdrażaniu planów zarządzania ryzykiem powodziowym w każdym dorzeczu i na wszystkich obszarach przybrzeżnych, zaś Komisja winna wspomagać koordynację wymiany informacji między wszystkimi państwami EU i promować najlepsze praktyki w tej dziedzinie.
1.6 Na koniec należy dodać, iż choć działanie to ma być podjęte w ramach wspólnotowej polityki wodnej, kwestia ta ma również wpływ na inne kierunki polityki europejskiej, takie jak polityka rolna, ochrony środowiska, obrony cywilnej, transportu itd.
Ponadto, w obrębie wszystkich tych polityk powstaje poważny problem prawny, związany z zarządzaniem obszarami zalewowymi: wytyczenie granic i zdefiniowanie obszaru publicznego w ramach ochrony dorzeczy oraz obszarów przybrzeżnych, tak aby nie podlegały one poważnym przekształceniom wyłącznie na skutek politycznych decyzji władz, wpływających na inne kompetencje związane z gospodarką wodną oraz zarządzaniem ryzykiem powodziowym.
Zatem wytyczenie stref chronionych ułatwiłoby podejmowanie działań prewencyjnych mających ograniczać skutki powodzi.
2.
Streszczenie projektu Komisji
2.1 Treść komunikatu podzielić można na trzy części. Są to:
- zarządzanie ryzykiem powodziowym,
- prowadzone aktualnie działania i przyszłe inicjatywy,
- program zharmonizowanych działań UE.
2.2 Celem zarządzania ryzykiem powodziowym jest zmniejszenie prawdopodobieństwa i skutków powodzi.
Dlatego też proponuje się, aby programy zarządzania powodziowego obejmowały następujące elementy:
- zapobieganie,
- ochrona,
- gotowość,
- plany reakcji w przypadkach zagrożenia,
- usuwanie skutków i wnioski na przyszłość.
2.3 W odniesieniu do prowadzonych już działań i przyszłych inicjatyw mających złagodzić skutki powodzi, proponuje się działania na trzech poziomach.
2.3.1 Na szczeblu europejskim, działania skoncentrowane są na wykorzystaniu istniejących środków i polityk mających zapobiegać powodziom i łagodzić ich skutki.
W dziedzinie polityki badań, celem jest wykorzystanie takich projektów badawczych, jak FLOODsite, które pomagają ulepszyć zintegrowane metody analizy i zarządzania ryzykiem powodziowym.
Jeżeli chodzi o wykorzystanie Funduszy Strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, mogą one przyczynić się do rozwoju badań i postępu technicznego w dziedzinie infrastruktury.
[5] Projekt IRMA (Działania w ramach INTERREG w regionie Renu i Mozy) stanowi przykład transgranicznego programu walki z powodziami.
2.3.1.1 Również na szczeblu europejskim proponuje się, aby Wspólna Polityka Rolna (WPR) wykorzystywana była do tworzenia obszarów ochrony przeciwpowodziowej poprzez gospodarkę leśną i działalność rolniczą jako systemów ochrony gleby.
W podobny sposób zamierza się włączyć politykę środowiskową do WPR, włączając zarządzanie ryzykiem powodziowym do zintegrowanych planów dorzeczy.
Ponadto Fundusz Solidarności, stworzony w 2002 r., w obliczu poważnych powodzi w Europie Środkowej, winien zostać utrzymany na wypadek sytuacji krytycznych.
2.3.2 Jeśli chodzi o rolę państw członkowskich, podkreślić należy, iż kraje te walczą ze skutkami powodzi, zapewniając formalne i prawne wytyczne, w szczególności w państwach najbardziej odczuwających skutki takich zdarzeń.
Istnieją plany i strategie ochrony przeciwpowodziowej, sporządzono także mapy ryzyka w regionach najczęściej nawiedzanych przez powodzie.
2.3.3 Po trzecie, podejmuje się działania w dziedzinie współpracy międzynarodowej na rzekach transgranicznych, szczególnie w Europie Środkowej, powołując organy mające zapewnić skoordynowane podejście do zarządzania dorzeczami.
2.4 Unijny Program działań skoordynowanych zawiera pewne podstawy dla stworzenia środków mających zapobiec powodziom i złagodzić ich skutki.
Najbardziej wyróżniające się to: poprawa koordynacji między władzami dzięki planom zarządzania dorzeczami i obszarami przybrzeżnymi, tworzenie map obszarów ryzyka powodziowego jako formy planowania, a także wymiana najlepszych praktyk.
2.4.1 Dla powodzenia tego programu niezbędna jest współpraca państw członkowskich, Komisji oraz pozostałych zainteresowanych stron, tak aby były one odpowiedzialne za efektywne działanie na rzecz zapobiegania ryzyku powodziowemu w ramach ustalonych kompetencji.
2.4.2 Koszty tego wspólnego działania trudno oszacować, jednak korzyści jakościowe zminimalizowania skutków powodzi dla obywateli Europy, ich własności, dla ludzi i dotkniętych obszarów dalece przewyższają wszelkie koszty.
2.5 Został opracowany załącznik, mający duże znaczenie dla stworzenia i wdrożenia planów zarządzania ryzykiem powodziowym oraz map ryzyka powodziowego w sposób zapewniający pewien stopień harmonizacji tych działań z celami programu.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji, którego celem jest poprawa i harmonizacja stworzonych w wielu państwach członkowskich systemów prewencyjnych oraz łagodzących skutki powodzi.
Tym niemniej EKES uważa, że należy dokonać dokładniejszej oceny problemu, aby móc zadecydować, jakie środki zapobiegawcze służące koordynacji akcji przeciwpowodziowych będą najskuteczniejsze, jeśli chodzi o ograniczenie zniszczeń powodziowych.
Następnie należy zdefiniować pewne podstawowe pojęcia nie ujęte w tym wniosku, aby można było osiągnąć porozumienie w kwestii proponowanych środków zarządzania oraz opracowywania map ryzyka w sposób jak najbardziej zharmonizowany.
3.2 Powodzie są zjawiskiem naturalnym, związanym z normalnym funkcjonowaniem systemów rzecznych i przybrzeżnych, i występują w geologicznej skali czasowej o wiele szerszej niż skala czasowa zazwyczaj wykorzystywana np. w planowaniu gospodarczym lub przestrzennym itd.
Dlatego też "cykliczność" oznacza, iż:
- w wypadku powodzi za 100 lub 500 lat, rzeka zaleje określony obszar,
- powodzie te definitywnie się powtórzą,
- powodzie te mogą się powtórzyć w każdej chwili.
Faktycznie, pojęcia wykorzystane w planowaniu hydrologicznym obejmują:
- koryto rzeki, czy też naturalny bieg nieprzerwanego lub przerywanego nurtu to teren pokryty wodą do maksymalnego normalnego wzrostu poziomu wody,
- obszary zalewowe to obszary wyznaczone teoretycznymi poziomami, jakie woda może osiągnąć w czasie powodzi, zdarzającymi się w statystycznych odstępach 100 lub 500 letnich.
Obszary te nie są zależne od typu własności gruntu (państwowa lub prywatna), jednak właściwe władze mogą określić ograniczenia w ich użytkowaniu, aby zapewnić bezpieczeństwo ludzi i mienia,
- typowe cechy obszarów zalewowych obejmują głównie obszary wodno-błotne, zalewowe równiny leśne oraz inne równiny zalewowe, stożki napływowe w potokach na obszarach górskich, moczary, jeziora, laguny i inne (wiele z nich związanych z ekosystemami o dużych walorach ekologicznych) wskazujące granice przyrostu wód na tych obszarach, które, jak już powiedziano, związane są z normalnym funkcjonowaniem systemów rzecznych i dynamiką wybrzeży.
3.3 Rozmiary powodzi są uzależnione od zajęcia i wykorzystania obszarów powodziowych przez ludzi na działania wpływające na normalne funkcjonowanie systemów wodnych, znacząco zmieniające środowisko rzeczne i przybrzeżne.
Działania takie zwiększają ryzyko wystąpienia anomalii niezmiernie szkodliwych dla ludzi i mienia.
EKES rozumie, że należy rozważyć następujące czynniki jako przyczyny zwiększające natężenie i skalę powodzi:
- niekiedy długotrwałe, nieodpowiednie planowanie zagospodarowania terenów będące wynikiem lekceważenia wiedzy naukowej i technicznej, które dziś byłoby nie do przyjęcia,
- nierozsądne zarządzanie powodziowe oparte na założeniach nie odpowiadających w pełni temu celowi (regulacja rzek, kanalizowanie wód powodziowych, budowa zbiorników i tam, odgrodzenie zbiorników retencyjnych za pomocą grobli położonych w niewielkiej odległości od biegu rzeki), działania, które często okazywały się niewystarczające lub, szczególnie w dolnym biegu rzeki, przynoszące częściowo, z ogólnego punktu widzenia, skutek odwrotny do zamierzonego.
3.4 Wzrastające ryzyko powodziowe jako konsekwencja zmieniających się czynników naturalnych, w szczególności zmiany klimatu, wymaga podjęcia poważnego wysiłku badawczego w tej dziedzinie, aby określić, w jaki sposób zmiany te mogą wpływać na dynamikę rzek i obszarów przybrzeżnych, a przez to na obszary zalewowe oraz okresy pomiędzy kolejnymi wylewami, wśród innych zmiennych.
3.5 Wzrastające ryzyko powodziowe jako konsekwencja czynników ludzkich (takich jak wykorzystanie terenu na tych obszarach oraz liczba ludności tam się znajdującej) można i należy korygować poprzez politykę aktywnego planowania, mającej osiągnąć zrównoważone wykorzystanie obszarów powodziowych oraz zminimalizowanie ryzyka.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES zgadza się, że celem zarządzania ryzykiem powodziowym jest ograniczenie prawdopodobieństwa i skutków powodzi, poprzez zintegrowany proces obejmujący działania prewencyjne, ochronne, informacyjne itd., zgodnie z tym, na co wskazuje Komisja.
Tym niemniej, należałoby sklasyfikować działania i środki, jakie można przedsięwziąć oraz kryteria dokonywania prawidłowego wyboru w każdym wypadku.
W sposób orientacyjny można wyróżnić następujące środki zaradcze:
- naturalne środki ochrony przeciwpowodziowej, np. usprawnienie lub odbudowanie naturalnej infiltracji poprzez zmniejszenie gęstości gleby lub odnowienie lasów górskich; odzyskanie (byłych) naturalnych obszarów powstrzymywania powodzi, ograniczenie prędkości przepływu oraz postępu fali powodziowej poprzez odwrócenie działań mających na celu regulowanie biegu rzek, usprawnienie infiltracji wody deszczowej na obszarach zasiedlonych,
- działania zmniejszające stopień narażenia obszaru powodziowego na potencjalne szkody (systemy wczesnego ostrzegania, planowanie wykorzystania przestrzeni oraz ograniczenie użytkowania na obszarach powodziowych itd.),
- działania zapobiegające powodzi (środki hydrologiczne lub hydrauliczne). Mogą to być działania strukturalne (zbiorniki przeciwpowodziowe, kanały, tamy itd.) lub środki inne niż strukturalne (ograniczenia użytkowania miejskiego, programy ubezpieczeniowe i zabezpieczające mienie itd.).
4.2 EKES proponuje, aby Komisja włączyła do planów zarządzania następujące zasady i środki niestrukturalne:
- przywrócenie naturalnej regulacji wodnych systemów rzecznych i przybrzeżnych, wspieranie odzyskiwania przestrzeni naturalnych i naturalnych funkcji samoregulacyjnych dorzeczy (zalesianie obszarów górskich dotkniętych masowym wyrębem, ochrona obszarów wodno-błotnych i związanych z nimi ekosystemów, monitoring erozji i osiadania w korytach rzek, programy mające znaleźć alternatywne sposoby wykorzystania i odzyskiwania obszarów szczególnie zagrożonych itd.),
- osiągnięcie zrównoważonego rozwoju obszarów powodziowych, poprzez:
i. dokonanie oceny dającego się wykorzystać potencjału gospodarczego na tych obszarach, zgodnego z naturalną aktywnością powodziową.
ii. planowanie przejścia do tych modeli na różnych obszarach planowania, w szczególności zagospodarowania terenów.
W tym kontekście zasada długofalowego planowania strategicznego powinna oznaczać nie tylko uwzględnienie prognoz, jak wskazano w komunikacie Komisji, ale przede wszystkim ich korektę w przypadku, gdy można zakładać, że obecny poziom ryzyka utrzyma się lub wzrośnie.
4.3 Aby wybrać najodpowiedniejsze metody poprawy ochrony przeciwpowodziowej, należałoby opracować odpowiednie wytyczne i kryteria:
- usprawnienie ochrony przeciwpowodziowej nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji hydrologicznej na innych obszarach (np. zwiększenie przepływu wody w kanale odpływowym, podniesienie poziomu wody lub zwiększenie fali powodziowych w dolnym biegu rzeki),
- o ile to możliwe i zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, zanim przystąpi się do budowy technicznych instalacji ochronnych, należałoby w pierwszej kolejności podjąć działania na rzecz odbudowania dorzeczy i środków naturalnych, które pomagają utrzymać wodę na konkretnym obszarze, minimalizując w ten sposób szkody (zatrzymanie wody zamiast powodzi),
- wedle możliwości należy traktować priorytetowo środki, prowadzące do synergii z innymi działaniami na rzecz zrównoważonego rozwoju (np. celami Ramowej Dyrektywy Wodnej dotyczącej jakości wody i wód gruntowych oraz celami europejskich dyrektyw w sprawie ochrony przyrody).
4.4 Doświadczenia związanie z zarządzaniem powodziowym w różnych częściach świata, szczególnie od lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, pokazały, iż zasadnicze trudności związane z wdrażaniem działań zapobiegawczych nie mają charakteru technicznego, i nie można ich rozwiązać samymi mapami powodziowymi lub mapami ryzyka czy tez zagrożenia.
Dla przykładu, w Stanach Zjednoczonych wojska inżynieryjne stworzyły ponad 20.000 map ryzyka, jednak niewiele z władz lokalnych bierze je pod uwagę, a jeśli już, opowiadają się one za takimi rodzajami działań strukturalnych (jak kanały, tamy i zapory), które często nie były w stanie odpowiednio kontrolować powodzi i były przyczyną szkód, jakich można było uniknąć, ponieważ władze i ludność uśpiło fałszywe poczucie bezpieczeństwa przez nie wywołane.
4.5 Należy podkreślić, że w UE środki takie jak budowa infrastruktury tam i kanałów, których użyteczność jest ograniczona — to dokładnie rzecz ujmując działania finansowane z Funduszy Strukturalnych, (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Funduszu Spójności).
Działania zapobiegawcze, strukturalne lub niezwiązane z infrastrukturą, są zasadniczo o wiele gorzej finansowane.
Dlatego też EKES uważa, że należy dokonać oceny potrzeby stworzenia specjalnej linii finansowej dla takiego programu działań, lub też, w razie niepowodzenia, opracowania wytycznych pozwalających na włączenie tych działań do innych programów finansowanych przez Komisję.
4.6 W każdym razie te środki strukturalne nie wystarczą, aby zapobiec powodziom lub ochronić obszary zalewowe.
Mają one sens jedynie jako część szerszego podejścia, w ramach którego zagospodarowanie terenu, planowanie transportu (dróg, kolei itd.), utrzymanie kanałów powodziowych oraz ochrona obszarów i ekosystemów regulujących naturalny odpływ również zostają uwzględnione.
Dlatego też odpowiednie wydaje się bardziej szczegółowe opracowanie w przyszłości wytycznych zawartych w załączniku do komunikatu, wprowadzając do nich między innymi zasady metodologiczne lub dobre praktyki dla tworzenia takich planów.
4.7 Włączenie planów zarządzania ryzykiem powodziowym do planów zarządzania Ramowej Dyrektywy Wodnej jest kluczowe dla zapewnienia, iż podjęte zostanie niezbędne planowanie działań na całym obszarze dorzecza, a skuteczne środki i działania podjęte na różnych szczeblach (lokalnym, krajowym, ponadnarodowym itd.) będą zgodne i prawidłowo koordynowane przez wszystkie odpowiednie, odpowiedzialne za nie władze.
Określić należy kryteria i formuły zapewniające odpowiednią integrację tych dwóch różnych, ale uzupełniających się ram planowania, poprzez Dyrektywę, która zapewni ich współdziałanie.
Elementami tymi należy zająć się bardziej szczegółowo w proponowanym dalszym rozszerzeniu załączonych dyrektyw.
4.8 Włączenie planów zarządzania powodziowego do RDW zasadniczo wymaga:
- zdefiniowania "powodzi" jako zjawiska związanego z normalnym funkcjonowaniem systemów rzecznych i dynamiką obszarów przybrzeżnych, które może, wyjątkowo i okresowo, wpłynąć na jakość wody oraz na ekosystemy,
- zdefiniowania "strefy zalewowej" blisko związanej z terytorialnym aspektem zakresu działania RDW (wykorzystanie terenu, potencjalne zanieczyszczenia, ekosystemy związane z jakością wody itd.),
- zdefiniowania ryzyka powodziowego związanego z ryzykiem i zniszczeniami akwenów wodnych objętych RDW,
- specjalnego zarządzania ryzykiem mającego wpływ na gospodarką wodną dokładnie tak, jak to określono w RDW (wykorzystanie wody w dorzeczu, zwrot kosztów, plany działania, stworzenie obszarów chronionych).
4.9 Najważniejsze aspekty zarządzania powodziowego związane z planowaniem opartym na RDW to:
1) zdefiniowanie ryzyka i zarządzanie ryzykiem:
- ryzyko hydrologiczne, jakość wody i ekosystemy,
- ryzyko geologiczne, obsunięcia ziemi, lawiny,
- zarządzanie i odnowienie państwowych wodnych tras śródlądowych oraz wód przybrzeżnych,
- ekologiczne kryteria zarządzania powodziowego,
- kryteria urbanistyczne.
2) Ostrzeżenia i sytuacje krytyczne:
- rejonizacja geograficzna,
- systemy informacji hydrologicznej oraz system zapobiegania kryzysowego,
- ochrona ludności,
- ramy prawne w każdym państwie członkowskim, regulujące wyżej wymienione aspekty,
- edukacja społeczeństwa,
- koordynacja między zainteresowanymi władzami.
3) Inne aspekty:
- badania multidyscyplinarne i koordynacja,
- ubezpieczenie od powodzi,
- bezpieczeństwo budowy infrastruktury.
5.
Wnioski
5.1 EKES jest zdania, iż wszelkie działania mające na celu zapobieganie i ochronę przed powodziami lub łagodzenie ich skutków winny połączyć metodologię oraz instrumenty stworzone przez RDW, w szczególności plan dorzecza, który umożliwia regulację wszelkich działań dotyczących zarządzania wodami śródlądowymi oraz związanymi z nimi obszarami przybrzeżnymi.
W tym celu uważa się za konieczne włączenie zarówno treści tej opinii jak i poczynionych tutaj uwag do Dyrektywy UE, która ułatwi dostosowanie planów zarządzania ryzykiem powodziowym do cech poszczególnych planów dorzeczy, dostosowując się w ten sposób do konkretnych warunków panujących na naszych obszarach rzecznych i przybrzeżnych.
5.2 Aby zapewnić, iż aspekty te zostały rzeczywiście uwzględnione prawidłowo, istnieć musi:
- jasna definicja podstawowych pojęć dla działania, szczególnie działań, o których mowa w punkcie 4.7 opinii,
- dokładna ocena obecnej sytuacji w każdym dorzeczu i na każdym obszarze przybrzeżnym w Europie, zwłaszcza na obszarach uważanych za obszary wysokiego ryzyka z powodu zmian klimatycznych oraz działalności człowieka,
- położyć nacisk na wprowadzenie środków zapobiegających niszczącym skutkom powodzi. Należy rozwijać niezbędną działalność edukacyjną i informacyjną skierowaną do ludności na temat wszystkich środków zapobiegawczych w tym zakresie.
5.3 Należy poszerzyć plany zarządzania ryzykiem i stworzyć mapy obszarów zagrożonych, zgodnie z załącznikami do proponowanego komunikatu, aby stworzyć i wyjaśnić klasyfikację działań i środków, biorąc pod uwagę te priorytetowe i najodpowiedniejsze z punktu widzenia dostępnego finansowania, jak również kryteria, jakie należy zastosować, aby zredukować koszty i zwiększyć korzyści dla ludzi i mienia.
Najważniejszym celem jest pogodzenie naturalnego funkcjonowania śródlądowych systemów wodnych oraz systemów przybrzeżnych z działalnością człowieka, krótko mówiąc — osiągnięcie zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju na obszarach powodziowych.
5.4 Na koniec należy powiedzieć, iż EKES uważa, iż najważniejsze aspekty zarządzania ryzykiem powodziowym, związane z planowaniem zgodnym z RDW, to definicje ryzyka, systemów ostrzegania i stanów zagrożenia w momencie wystąpienia tych zjawisk. Ponadto nie należy tracić z pola widzenia innych działań wspólnotowych, takich jak badania i koordynacja multidyscyplinarna, skierowanych szczególnie na ograniczenie szkód powodziowych; a także wprowadzenie ubezpieczeń w celu pokrycia strat spowodowanych przez powodzie, mających na celu ograniczenie szkód materialnych poniesionych przez dotkniętą nimi ludność, oraz przede wszystkim konieczność kontrolowania i nadzorowania bezpieczeństwa konstrukcji infrastruktury mającej wpływ na system wód śródlądowych oraz obszarów przybrzeżnych.
[1] Dz.U. L 327 z 22.12.2000, str. 72. [2] Opinia EKES w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniami (COM(2003) 550 końcowy) – Dz.U. C 112 z 30.04.2004, str. 40 – 43.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego Rozporządzenia Rady w sprawie sposobów finansowania wspólnej polityki rolnej
COM(2004) 489 końcowy — 2004/0164 (CNS)
(2005/C 221/09)
Dnia 29 października 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 37 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 13 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Adalbert Kienle.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9 i 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z 9 lutego 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 133 za, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
W dniu 1 stycznia 2005 r. rozpoczęło się wdrażanie radykalnej reformy polityki rolnej.
Istotą tej reformy są "płatności niepowiązane" oraz silniejsze skoncentrowanie się na rozwoju obszarów wiejskich.
Finansową podstawę Wspólnej Polityki Rolnej stanowi decyzja szefów państw z października 2002 r. ustalająca górną granicę wydatków na rolnictwo dla pierwszego filara, która do roku 2013 nie może przekroczyć rzeczywistego poziomu roku 2006 dla UE-25.
Ta decyzja dotycząca dziedziny rolnictwa jest zaakceptowaną częścią Perspektywy Finansowej UE na lata 2007-2013, która obejmuje wszelkie fundusze UE.
I tak wydatki na Wspólną Politykę Rolną włącznie z rozwojem obszarów wiejskich (dla UE-27) mają w roku 2007 wynieść 57,18 mld Euro i wzrosnąć do roku 2013 o 1,1 procent (w cenach roku 2004).
Przedmiotem niniejszej propozycji Komisji w sprawie finansowania Wspólnej Polityki Rolnej nie jest jednak, jak mogłoby to wynikać z tytułu, pochodzenie i wykorzystanie środków na rzecz Wspólnej Polityki Rolnej.
Wniosek ten zajmuje się implementacją wsparcia dla rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich od strony techniczno-budżetowej.
2.
Treść wniosku Komisji
Przy pomocy niniejszej propozycji Komisja Europejska zamierza stworzyć budżetową podstawę Wspólnej Polityki Rolnej włączając w to politykę rozwoju obszarów wiejskich UE na lata 2007-2013.
Finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej ma być uregulowane w jednym akcie prawnym.
Wniosek ten należy postrzegać w powiązaniu z wnioskiem dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich.
Celem Komisji jest przy tym uproszczenie oraz zwiększenie efektywności.
Ma to zostać osiągnięte dzięki bardziej ścisłemu systemowi monitorowania, oceny i raportowania.
2.1 Ukształtowanie funduszy finansujących
2.1.1 Dotychczas: Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa (EFOGR)
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji dla Rolnictwa (EFOGR) służący dotychczas finansowaniu Wspólnej Polityki Rolnej jest podzielony na dwie sekcje: Sekcję Gwarancji i Sekcję Orientacji.
W ramach Sekcji Gwarancji prowadzone są takie działania jak: wspólna organizacja rynków rolnych (dopłaty bezpośrednie, subsydia eksportowe, skupy interwencyjne), określone wydatki w dziedzinie weterynarii i ochrony roślin oraz działania informacyjne i ocena Wspólnej Polityki Rolnej.
Poza tym Sekcja Gwarancji finansuje na całym obszarze określone działania na rzecz obszarów wiejskich (programy agrośrodowiskowe, rekompensaty dla obszarów znajdujących się w niekorzystnym położeniu, zalesianie, przechodzenie na wcześniejsze emerytury) oraz przedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach nie należących do celu 1.
Z Sekcji Orientacji finansuje się pozostałe wydatki inwestycyjne na rzecz rozwoju wsi, których nie przejmuje EFOGR — Sekcja Gwarancji, czyli działania na obszarach celu 1 oraz inicjatywę Leader +.
2.1.2 Zasady funkcjonowania przyszłych funduszy na rzecz Wspólnej Polityki Rolnej
Nowe fundusze mają być w swojej strukturze podobne do EFOGR. Zarządzanie funduszami odbywa się poprzez komitet składający się z przedstawicieli Państw Członkowskich UE i Komisji (artykuł 41, Komitet Funduszy).
Wszelkie działania finansowane z nowych funduszy mają zostać poddane procedurze rozliczania rachunków.
Dotychczas było tak tylko w przypadku działań w ramach Sekcji Gwarancji.
Kontrola działań finansowanych z Sekcji Orientacji odbywała się dotąd na zasadzie wieloletnich programów wsparcia (według rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych 1260/1999).
2.1.3 Nowy Europejski Fundusz Gwarancji dla Rolnictwa (EFGR)
Fundusz EFGR jest podobny do istniejącej Sekcji Gwarancji wspólnego funduszu rolnego (EFOGR) i ma wspierać jak dotychczas m.in. działania w zakresie interwencji, subsydiów eksportowych i dopłat bezpośrednich, jak również działania informacyjno-promocyjne.
Dotychczasowe działania wspierające rozwój obszarów wiejskich nie będą już przechodziły przez EFGR.
Właściwym funduszem do tego celu będzie EFRROW.
2.1.4 Nowy Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)
Z nowego funduszu EFFROW mają być w przyszłości finansowane wszelkie działania przyczyniające się do rozwoju obszarów wiejskich, przez co uproszczone zostanie finansowanie drugiego filara.
Fundusz ma skomasować w sobie środki z EFOGR Sekcja Orientacji oraz środki na rozwój obszarów wiejskich z EFOGR Sekcja Gwarancji.
Wraz ze środkami z modulacji z pierwszego filara, wynikającymi z obniżek według rozporządzenia (WE) 1782/2003 art. 10, środki budżetowe na rozwój obszarów wiejskich mają według propozycji Komisji Europejskiej wynieść w roku 2013 łącznie 14,2 mld Euro (dla UE-27, w cenach z roku 2004).
2.2 Realizacja płatności i kontrola
2.2.1 Agencje płatnicze
Wniosek Komisji przewiduje, że za realizację odpowiedzialne będą w dalszym ciągu agencje płatnicze ustanawiane przez państwa członkowskie.
Agencjami płatniczymi są akredytowane jednostki bądź organizacje państw członkowskich, które mają za zadanie sprawdzanie dopuszczalności wniosków, zbieranie informacji o dokonanych płatnościach i przedkładanie niezbędnych dokumentów do Komisji.
2.2.2 Sposób dokonywania płatności i zobowiązanie budżetowe
Płatności z EFGR mają się odbywać miesięcznie, płatności z EFRROW — kwartalnie.
Według projektu rozporządzenia zobowiązanie budżetowe w EFRROW będzie następowało odrębnie na każdy program i na kilka lat, w podziale na roczne transze.
Obowiązuje przy tym zasada "n+2" wraz z automatycznym zwolnieniem zobowiązania budżetowego po tym okresie.
Zasada "n+2" oznacza, że środki oddane do dyspozycji w ramach danego programu będą musiały być wydatkowane przed końcem drugiego roku następującego po postawieniu środków do dyspozycji ("n" = rok oddania do dyspozycji).
2.2.3 Przekazywanie informacji do Komisji
Państwa członkowskie będą musiały przekazywać do Komisji deklaracje o wydatkach, zaś po zakończeniu roku budżetowego — sprawozdania roczne oraz poświadczenie dotyczące kompletności, dokładności i merytorycznej prawidłowości przekazanych sprawozdań.
Nowością ma być oprócz tego zapewnienie podpisane przez kierującego agencją płatniczą.
Jeśli chodzi o wydatki z funduszu EFRROW, agencja płatnicza musi poza tym — według wniosku Komisji — sporządzać odrębne sprawozdania roczne dla poszczególnych programów.
2.2.4 Rozliczenie rachunków i nadzór Komisji oraz sprawozdanie finansowe
Według projektu rozporządzenia Komisja dokonuje rozliczenia rachunków agencji płatniczych przed 30 kwietnia.
Decyzja w sprawie rozliczenia rachunków dotyczy kompletności, dokładności i merytorycznej prawidłowości przekazanych sprawozdań.
Analogicznie do dotychczasowych procedur Komisja ma badać, czy i jakie kwoty należy wykluczyć z finansowania wspólnotowego (nadzór Komisji).
Nowością jest przedłużenie terminu dla finansowego sprostowania z 24 na 36 miesięcy.
Komisja ma corocznie do 1 września (dotychczas 1 lipca) przedkładać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie raport finansowy na temat zarządzania funduszami.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Wsparcie musi być dla społeczeństwa zrozumiałe i przejrzyste
EKES jest świadom tego, że środki finansowe przeznaczane na Wspólną Politykę Rolną stanowią znaczną — mimo że w przebiegu czasu relatywnie zmniejszającą się — część ogólnego budżetu UE.
Zdaniem EKES jest więc tym bardziej ważne, by wspieranie rolnictwa i obszarów wiejskich było dla społeczeństwa przejrzyste i zrozumiałe.
Według EKES muszą być w tym celu spełnione dwa warunki:
- Płatności muszą docierać do beneficjentów w miarę możliwości w pełnej wysokości.
- Należy przeciwdziałać nadużyciom poprzez skuteczną kontrolę.
3.2 Innowacyjne podejście w kierunku uproszczenia realizacji
EKES postrzega w przedmiotowym projekcie rozporządzenia wiele różnych innowacyjnych elementów mających na celu ulepszenie realizacji od strony budżetowej oraz jej uproszczenie.
Sposób realizacji poprzez utworzenie dwóch funduszy z jasnym podziałem merytorycznym jest zdaniem EKES słuszny i sensowny.
Rozporządzenie stanowi wyraźny postęp w procesie uproszczenia.
Jest to jednolita podstawa prawna, która reguluje finansowanie Wspólnej Polityki Rolnej.
W miejsce dotychczasowych dwóch systemów kontroli wprowadza się jeden system.
Ujednolica się różne systemy zarządzania finansowego dla działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
Pozostaje jednak drugi system zarządzania finansowego dla działań w ramach EFGR.
Oprócz tego projekt rozporządzenia w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich redukuje ogólną liczbę 5 systemów programowania do jednego wspólnego systemu programowania i zmniejsza liczbę programów.
EKES docenia te uproszczenia, które będą odczuwalne przede wszystkim przez administrację w Brukseli.
3.3 Uproszczenie musi być odczuwalne dla beneficjentów
Zdaniem EKES uproszczenie powinno być jednak przede wszystkim odczuwalne na wszystkich szczeblach.
Korzyść muszą z tego mieć zarówno UE jak i Państwa Członkowskie UE oraz beneficjenci.
Szczególnie ważne dla EKES jest to, by uproszczenie procesów biurokratycznych dotarło w odczuwalny sposób na koniec łańcucha administracyjnego — do rolników.
Obecna sytuacja rolników europejskich charakteryzuje się dużym stopniem biurokracji, której często towarzyszy opóźnianie wypłaty środków wsparcia.
W ekstremalny sposób było to widoczne w przypadku programu SAPARD (pomoc przedakcesyjna dla rolnictwa i obszarów wiejskich w krajach przystępujących do UE), co było też niedawno przedmiotem krytyki ze strony Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
Ryzyko, że tych kwot pomocy, które zostały wypłacone rolnikom niesłusznie, nie uda się windykować, jest bardzo nikłe.
Dlatego też EKES uważa, że pilne jest osiągnięcie szybkiego i nieskomplikowanego wsparcia beneficjentów końcowych.
3.4 Nakład administracyjny można zmniejszyć
Pożądany cel polegający na uproszczeniu jest osiągnięty z punktu widzenia Komisji, natomiast nie jest w dostatecznym stopniu uzyskiwany, jeśli chodzi o jego skutek dla państw członkowskich.
Niektóre części rozporządzenia przeciwdziałają nawet celowi uproszczenia i prowadzą do zwiększenia nakładu administracyjnego.
EKES ubolewa nad tym, że agencje płatnicze będą musiały nadal prowadzić dwa systemy zarządzania finansowego ze względu na różne sposoby płatności i różne procedury zobowiązania budżetowego.
Dlatego też koniecznie należałoby zwrócić uwagę na to, by oba te systemy były "równoległe", co pozwoliłoby na ewentualne ograniczenie nakładu pracy.
Z tego względu niezbędne są dalsze dostosowania, w szczególności w przypadku rozporządzenia w sprawie wspierania obszarów wiejskich. Przedkładanie dodatkowych dokumentów stanowi dodatkowy nakład pracy dla państw członkowskich.
3.5 Więcej wymagań w stosunku do państw członkowskich
Wraz z przedmiotowym wnioskiem Komisji na państwa członkowskie spada zwiększona odpowiedzialność finansowa ze względu na przedłużenie okresu obciążania i zaostrzone przepisy w zakresie przekroczenia terminów oraz windykacji środków przez Komisję.
Zasadniczo EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dzięki uregulowaniu w zakresie windykacji środków odpowiedzialność za wypłacone środki wsparcia nie spoczywa tylko i wyłącznie na UE, lecz również na państwach członkowskich.
W celu efektywnego i przejrzystego wykorzystania środków musi istnieć możliwość windykacji nienależnie wypłaconych środków również po upływie dłuższego czasu.
Wiedząc, że wiele państw członkowskich krytykuje tę zwiększoną odpowiedzialność, EKES będzie bardzo dokładnie zwracał uwagę na to, by te państwa członkowskie nie straciły zainteresowania tymi programami, co mogłoby się niekorzystnie odbić na potencjalnych beneficjentach końcowych.
Również zaostrzenie terminu wypłat (przekroczenia terminu) ma prowadzić do zwiększenia dyscypliny państw członkowskich.
EKES pozytywnie odnosi się do samego ograniczenia, uważa jednak, że tego rodzaju ostre ograniczenie czasowe jest przesadzone i wzywa Komisję do ponownego zweryfikowania przewidzianych terminów.
3.6 Wsparcie pośrednie powinno pozostać wyjątkiem
EKES zwraca uwagę na to, że rozbudowanie pomocy technicznej odciąga środki od właściwego celu, jakim jest wspieranie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich.
Nie powinno się dopuścić do tego, by takie "wspieranie pośrednie", czyli pomoc dla instytucji i struktur odpowiedzialnych za realizowanie właściwego wsparcia, wzięło górę.
Wręcz przeciwnie — powinno się ono ograniczać do sytuacji naprawdę koniecznych.
EKES krytykuje przy tym w szczególności wspieranie tworzenia bądź rozbudowy struktur administracyjnych i kontrolnych państwa członkowskiego przez Wspólnotę.
Należy to niewątpliwie do obowiązków państw członkowskich.
EKES proponuje przeprowadzanie takiego rozszerzania pomocy technicznej tylko w przypadkach wyjątkowych i w ograniczeniu czasowym.
EKES domaga się w tym przypadku raportu ze strony Komisji, by móc tego rodzaju wspieranie monitorować.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Nazwa Funduszu na rzecz Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Nowy Europejski Fundusz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) nosi w rozporządzeniu w sprawie wspierania obszarów wiejskich nazwę Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
EKES wnosi o to, by unikać tej odmiennej nazwy i przyjąć w tekstach rozporządzeń jednolite nazewnictwo funduszu.
4.2 Nakłady administracyjne
4.2.1 Rozszerzenie procedur certyfikacji (artykuł 7)
Dodatkowe nakłady administracyjne wynikają z rozszerzenia procedury certyfikacji na systemy nadzoru (artykuł 7).
Dotychczas jednostka certyfikująca sprawdzała kompletność, dokładność i merytoryczną prawidłowość sprawozdań rocznych przekazywanych Komisji.
Teraz jednostka certyfikująca ma być odpowiedzialna "za zatwierdzanie systemów zarządzania, nadzoru i kontroli wprowadzanych przez zatwierdzone agencje płatnicze, jak również za kontrolę rocznych sprawozdań tych ostatnich".
EKES domaga się wyjaśnienia konieczności takiej certyfikacji.
Celem powinno być przecież to, by praca jednostek certyfikujących koncentrowała się jednolicie na poświadczaniu dokonanych wydatków przez agencje płatnicze.
4.2.2 Sporządzanie sprawozdań rocznych (artykuł 8)
Dla płatności z nowego Funduszu Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) należy sporządzać sprawozdania roczne, lecz system finansowania (zobowiązanie budżetowe, finansowanie wstępne, płatności pośrednie oraz płatności salda) jest ukierunkowany na łączny okres programowania.
EKES obawia się, że agencje płatnicze będą musiały podawać informacje o swoich wydatkach zarówno w sprawozdaniach rocznych jak i w sprawozdaniu łącznym programu, co spowoduje zwiększony nakład pracy.
Sprawozdania roczne muszą być akceptowane w każdym przypadku.
Oprócz tego agencje płatnicze muszą przekazywać odrębne sprawozdania roczne z wydatków poczynionych ze środków EFRROW w ramach każdego z programów.
Również jednostki certyfikujące, które dotychczas dostarczały raporty w ramach sprawozdań rocznych, będą musiały sporządzać te raporty dla odrębnych sprawozdań rocznych.
EKES ubolewa nad tym, że Komisja nie zdołała osiągnąć dalej idącego uproszczenia, ale uważa, że nakład ten jest możliwy do zaakceptowania.
4.2.3 Dokumenty dodatkowe (artykuł 8)
Do sprawozdania rocznego należy dołączyć zapewnienie podpisane przez kierującego agencją płatniczą.
EKES nie widzi ku temu żadnego powodu.
System kontroli istnieje już dzięki organizacji agencji płatniczych i jednostek certyfikujących.
Zdaniem EKES wystarczające byłoby, gdyby kierownik agencji płatniczej potwierdzał prawidłowość danych.
4.3 Finansowanie
4.3.1 Rozszerzenie finansowania pomocy technicznej (artykuł 5)
Finansowanie pomocy technicznej ma zostać rozszerzone na analizę, zarządzanie, monitorowanie oraz wprowadzanie w życie Wspólnej Polityki Rolnej jak również na wdrażanie systemów kontroli oraz pomocy technicznej i administracyjnej.
Jako nowość dochodzi do tego finansowanie agencji wykonawczych ustanawianych zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 58/2003 oraz finansowanie działań dotyczących rozpowszechniania, uwrażliwiania, promowania współpracy oraz wymiany doświadczeń na poziomie Wspólnoty przeprowadzanych w ramach rozwoju obszarów wiejskich (w tym tworzenie sieci między podmiotami).
Ma się to odbywać w ramach centralnego zarządzania środkami.
EKES niezwykle krytycznie odnosi się do wspierania administracji państw członkowskich przez Wspólnotę.
Całkiem słuszne jest natomiast, że wspieranie tworzenia sieci jest ulokowane w Komisji.
4.3.2 Windykacja kwot (artykuł 32, artykuł 33, artykuł 35)
Zaostrzone zostają zasady uczestniczenia państw członkowskich w finansowych następstwach nieodzyskania kwot podlegających windykacji.
Według przedmiotowego wniosku Komisja może obciążyć kwotami podlegającymi windykacji państwo członkowskie, jeżeli nie wszczęło ono wszelkich możliwych administracyjnych oraz sądowych procedur windykacyjnych (w przypadku płatności z EFGR: w ciągu roku od pierwszej decyzji administracyjnej bądź sądowej).
Do tej pory nie było to możliwe.
W przypadku nieskutecznej windykacji w ciągu 4 lat (jeżeli windykacja jest przedmiotem krajowego postępowania sądowego: 6 lat) państwo członkowskie ponosi z tego tytułu 50 % konsekwencji finansowych.
Dotychczas skutki finansowe spadają wyłącznie na Wspólnotę.
Generalnie EKES przyjmuje z zadowoleniem fakt, że odpowiedzialność za płatności nie będzie spadać wyłącznie na Komisję, lecz również na państwa członkowskie.
Dzięki temu można będzie zobligować państwa członkowskie do bardziej starannego organizowania swoich struktur wspierających i ich kontroli.
Nie można jednak dopuścić do tego, by zwiększenie finansowej współodpowiedzialności doprowadziło do utraty przez państwa członkowskie zainteresowania programami.
W związku z tym, że czas trwania procesów może przekroczyć 4 czy też 6 lat, EKES proponuje, by raz jeszcze zweryfikować te terminy oraz stawki procentowe udziału państw członkowskich.
4.3.3 Ograniczenie wysokości finansowania wstępnego do 7 % (artykuł 25)
Zgodnie z artykułem 25 płatność finansowa wstępna, którą Komisja przekazuje po przyjęciu programu rozwoju obszarów wiejskich do agencji płatniczej wyznaczonej przez państwo członkowskie, jest ograniczona do 7 % wkładu EFFROW w danym programie.
EKES uważa to ograniczenie za akceptowalne, gdyż tego typu ograniczenia już istnieją, a nie należy się obawiać jakichś niekorzystnych zjawisk dla płynności finansowej agencji płatniczych.
4.4 Przekroczenie terminów płatności (artykuł 16)
Według artykułu 16 ostateczne ograniczenie czasowe spóźnionych płatności przez państwa członkowskie jest ustalone na 15 października danego roku budżetowego.
W niektórych przypadkach płatności spóźnionych nie da się uniknąć (np. wyroki sądowe).
Administracje będą potrzebowały większego marginesu czasowego w szczególności ze względu na przejście na nowy system "płatności niepowiązanych".
EKES uważa więc 15 października za termin niekorzystny.
4.5 Termin na odrzucenie finansowania (artykuł 31)
Zgodnie z artykułem 31 (rozliczenie zgodności) Komisja może odrzucić finansowanie przy zaistnieniu odpowiednich przesłanek (brak zgodności z przepisami wspólnotowymi, starania o porozumienie z państwem członkowskim).
Nie dotyczy to wydatków, które zostały dokonane wcześniej niż 36 miesięcy przed pisemnym zawiadomieniem zainteresowanego państwa członkowskiego przez Komisję o wynikach kontroli.
Ten "okres przedawnienia" wynosi obecnie 24 miesiące.
Nowelizacja rozszerza możliwości Komisji w zakresie wstrzymywania płatności w przypadku zaistnienia niezgodności z prawem wspólnotowym.
EKES jest jednak zdania, że sensowne jest utrzymanie pewnej presji czasowej, jeśli chodzi o sprawdzenie takiej zgodności, tak jak to jest obecnie.
Wczesna interwencja UE służy poza tym również prewencji i dyscyplinuje państwa członkowskie.
4.6 Ograniczenie płatności przez Komisję (artykuł 17)
W artykule 17 Komisja stworzyła opcję ograniczenia bądź zawieszenia płatności miesięcznych dla państw członkowskich.
Oprócz możliwości żądania zwrotu płatności bądź wstrzymania płatności przez Komisję w ramach rozliczenia wprowadza się też możliwość bezpośredniego ograniczenia dotacji w przypadku oczywistego nadużycia środków wspólnotowych. Podejście takie jest już też stosowane w praktyce.
EKES jest zdania, że należy więc poprzeć odpowiednie uregulowanie prawne. Bruksela, 9 lutego 2005 r.
Anne-Marie Sigmund --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2759/75, rozporządzenie (EWG) nr 2771/75, rozporządzenie (EWG) nr 2777/75, rozporządzenie (WE) nr 1254/1999, rozporządzenie (WE) nr 1255/1999 i rozporządzenie (WE) nr 2529/2001 w sprawie wyjątkowych działań wspierających rynek
COM(2004) 712 końcowy — 2004/0254 (CNS)
(2005/C 221/10)
Dnia 3 grudnia 2004 r. Rada postanowiła, zgodnie z art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 13 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Leif E. Nielsen.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.) Komitet stosunkiem głosów 135, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi wstępne
1.1 Pojawienie się ciężkich zakaźnych chorób zwierzęcych takich jak choroba szalonych krów (BSE), pryszczyca (FMD), klasyczny pomór świń (CSF) i choroba z Newcastle (ND) wywołało ponownie kryzys na rynku produktów zwierzęcych w UE.
W przypadku wybuchu takich epizootii stosuje się m.in. ubój zwierząt oraz ograniczenia w obrocie, aby w ten sposób zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się chorób.
Koszty związane ze zwalczaniem epizootii są finansowane przez fundusz weterynaryjny z reguły w wysokości 50 % przedmiotowych wydatków Państw Członkowskich na ten cel.
1.2 Oprócz tego pogarsza się sytuacja rynkowa dla przedmiotowych wyrobów, przede wszystkim na skutek zakazu zbytu i ze względu na wprowadzanie obszarów zamkniętych.
Dlatego też organizacje rynku w sektorach wieprzowiny, jaj, drobiu, wołowiny, mleka i produktów przetwórstwa mlecznego jak również baraniny i mięsa koziego biorą pod uwagę możliwości wspierania rynku w tych sytuacjach.
Decydującym warunkiem do zastosowania tych nadzwyczajnych działań jest podjęcie przez zainteresowane Państwa Członkowskie niezbędnych kroków weterynaryjnych mających na celu zahamowanie epizootii.
Działania w celu poprawy sytuacji rynkowej są podejmowane poza tym tylko w takim zakresie i na taki okres czasu, jaki jest niezbędny dla wsparcia danego rynku.
1.3 Działania wyjątkowe podejmowane w konkretnym przypadku przez Komisję w trybie komitetów zarządzających były pierwotnie realizowane przy pełnym finansowaniu przez Wspólnotę, jak np. w przypadku CSF pod koniec lat 80 i na początku lat 90.
Zasadę współfinansowania ze środków krajowych zastosowano po raz pierwszy w roku 1992 dla zwalczania CSF.
W związku z niejasnością zakresu wsparcia, Komisja postanowiła w roku 1994 ustalić wysokość wsparcia Wspólnoty na 70 % finansowania wspólnotowego dla maksymalnej ilości zwierząt.
Później ten sam próg został zastosowany w sektorze wołowiny dla zwalczania BSE i FMD.
Od roku 2001 współfinansowanie ze szczebla krajowego wynosi 50 %t, co jest wynikiem żądania ze strony Europejskiego Trybunału Obrachunkowego o podobne traktowanie współfinansowania w funduszu weterynaryjnym i współfinansowania w przypadku działań rynkowych.
1.4 Europejski Trybunał Sprawiedliwości zadecydował w 2003 r., że Komisja nie miała podstawy prawnej do ustalenia współfinansowania szczebla krajowego na wysokości 30 procent.
Orzeczenie takie zostało wydane po wniesieniu przez Niemcy pozwu do Trybunału w sprawie uregulowań dotyczących skupu żywca wołowego w związku z BSE [1].
Na jego podstawie Komisja nie posiada żadnej podstawy prawnej do kontynuowania dotychczasowej praktyki. Na przyszłość proponowane jest zatem współfinansowanie szczebla krajowego na poziomie 50 procent przez organizacje rynkowe w sektorze wieprzowiny, jaj, drobiu, wołowiny, mleka oraz baraniny i mięsa koziego, zarówno w zakresie działań na rzecz rynku wewnętrznego jak i sprzedaży na rynkach krajów trzecich.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Należy ubolewać, że Komisja i Państwa Członkowskie od roku 1992 zaczęły odchodzić od obowiązującej dotąd ogólnej zasady pełnego finansowania przez Wspólnotę działań Wspólnej Polityki Rolnej, które zawierają się w ramach "pierwszego filara" — dotyczy to również działań prowadzonych w ramach wspólnych organizacji rynku.
Jest naturalne, że Rada poprzez zatwierdzenie bieżącego wniosku Komisji może teraz odejść od tej zasady, którą zresztą sama wprowadziła.
Z uwagi na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Komisja nie może jednak w tej sprawie odejść od decyzji Rady bez wyraźnego zezwolenia, nawet zakładając współuczestnictwo Państw Członkowskich w kompetentnych komitetach zarządzających.
2.2 W zależności od zakresu i czasu trwania epizootii konkretne działania mogą pociągnąć za sobą znaczne koszty, które w większości muszą być pokryte ze środków publicznych.
Kwestia podziału kosztów między UE a Państwa Członkowskie jest bardzo silnie związana z finansową solidarnością pomiędzy Państwami Członkowskimi.
W przypadku współfinansowania krajowego niektóre Państwa Członkowskie mogłyby być skłonne do wykazywania większej gotowości bądź też dysponować lepszymi możliwościami pokrycia tych wydatków niż inne państwa.
Niektóre państwa będą przekazywały te koszty bezpośrednio bądź pośrednio do przedsiębiorstw, co — jak było wyraźnie widoczne w przypadku kryzysu związanego z BSE — może skutkować poważnym zniekształceniem konkurencji.
2.3 Według Komisji Państwa Członkowskie, będąc instancją współfinansującą, będą wnosić większy wkład w zwalczanie i zapobieganie chorób zwierząt.
Mimo że EKES rozumie ten argument, nie jest wykluczone, że żądanie to może w niektórych przypadkach wydłużyć bądź utrudnić proces decyzyjny, a poprzez to utrudnić zastosowanie efektywnych środków zaradczych.
2.4 EKES rozumie również punkt widzenia Komisji, według którego przedmiotowy wniosek jest kontynuacją istniejącej od 1992 r. praktyki i stanowi zagwarantowanie analogii między działaniami prowadzonymi w ramach Funduszu Weterynaryjnego a działaniami w ramach organizacji rynku.
2.5 Tym niemniej Komitet jest zdania, że koszty działań wyjątkowych w ramach organizacji rynku, które pierwotnie zostały ustalone przez Radę, opierają się na wspólnej odpowiedzialności i finansowej solidarności.
Według EKES złamanie tej zasady niosłoby ze sobą ryzyko, że w Państwach Członkowskich wybierane byłyby różne procedury działania w zakresie zwalczania epizootii, które mimo skutecznej kontroli i zabiegów profilaktycznych mogłyby pojawiać się przypadkowo i nieprzewidzianie.
Ich następstwa rynkowe byłyby natomiast odczuwalne również dla innych Państwa Członkowskich.
Poza tym krajowe współfinansowanie w tej dziedzinie kryje w sobie ryzyko oddziaływania na inne dziedziny, niosąc ze sobą niebezpieczeństwo dalszej "renacjonalizacji" Wspólnej Polityki Rolnej.
2.6 Jeżeli wniosek Komisji uzyska mimo to poparcie, to z punktu widzenia administracyjnego byłoby uciążliwe i merytorycznie nieuzasadnione, gdyby finansowy wkład w ramach tego uregulowania podlegał przepisom traktatowym dotyczącym pomocy przyznawanej przez państwa.
Propozycja Komisji mówiąca o zwolnieniu z procedury notyfikacji powinna była w takim razie obowiązywać od samego początku.
3.
Wnioski
3.1 EKES opowiada się za stosowaniem zasady całkowitej solidarności wspólnotowej w działaniach nadzwyczajnych w ramach wspólnych organizacji rynku. Dlatego też EKES odrzuca wniosek Komisji proponujący 50-procentowe współfinansowanie przez Państwa Członkowskie. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] Orzeczenie z dn. 30 września 2003 r. w sprawie C-239/01, Zbiór orzecznictwa 2003 s. I-10333 --------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi — Zamówienia publiczne w dziedzinie obrony
COM(2004) 608 końcowy
(2005/C 221/12)
Dnia 23 września 2004 roku Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi — Zamówienia publiczne w dziedzinie obrony
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zlecił przygotowanie prac na ten temat Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji.
Z uwagi na pilny charakter tych prac, EKES wyznaczył Clive Wilkinson jako głównego sprawozdawcę na 414 sesji plenarnej (posiedzenie z dn. 9 lutego 2005 r.).
Na tej samej sesji EKES stosunkiem głosów 96 przy 9 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Zielona Księga w sprawie Zamówień publicznych w dziedzinie obrony (COM(2004) 608 końcowy) jest jednym z środków przewidzianych w Komunikacie "W kierunku polityki Unii Europejskiej w dziedzinie wyposażenia obronnego" przyjętego w marcu 2003 r., a w którego sprawie Komitet wydał opinię we wrześniu 2003 r. [1].
1.2 "Europejski Rynek Wyposażenia Obronnego" (EDEM) w rzeczywistości stanowi jedynie część rynku wewnętrznego, obejmując szczególny sektor.
Zielona Księga ma na celu przyczynienie się do stworzenia w przyszłości bardziej otwartego i przejrzystego wewnętrznego rynku wyposażenia wojskowego UE, mając na uwadze specyfikę tego sektora.
Powinno to doprowadzić do wzmocnienia przemysłu zbrojeniowego i zwiększenia jego konkurencyjności, opłacalności oraz zwiększyć wsparcie dla rozwoju zdolności militarnych UE w zakresie Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony (ESDP), prowadzonej w kontekście Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (CSFP).
1.3 Dnia 12 lipca 2004 r. Rada zatwierdziła ustanowienie Europejskiej Agencji Obrony (EDA), która ma na celu "wspieranie Państw Członkowskich (PC) w wysiłkach zmierzających do poprawy europejskich zdolności obronnych w zakresie zarządzania kryzysowego oraz umocnienie aktualnego kształtu ESDP i jej przyszłego rozwoju".
Agencja ta rozpoczęła już swoją działalność.
Wszystkie funkcje EDA [2] związane są z dążeniem do poprawy efektywności europejskiej obronności poprzez nadanie spójności obecnym fragmentarycznym działaniom.
1.4 "Efektywność obrony" oznacza zapewnienie niezbędnych zdolności do wykonania przewidywanych działań oraz zasady podjęcia tych działań w sposób efektywny z punktu widzenia kosztów.
Obejmuje to także zapewnienie maksymalnego współdziałania.
Obecnie 25 PC wydaje łącznie około 160 mld EUR rocznie na cele obronne, z czego około 20 % przypada na zamówienia wyposażenia (w tym badania i rozwój, nabycie i utrzymanie) [3].
2.
Uwagi ogólne
2.1 Zagadnienia poruszone w Zielonej Księdze dotyczą sposobów wprowadzenia ulepszeń do systemu zamówień wyposażenia wojskowego w 25 Państwach Członkowskich (PC).
Osiągnięcie znacznego postępu będzie możliwe jedynie wtedy, gdy inne elementy "efektywności obrony" (patrz wyżej, ust. 1.4) będą jasne [4].
Zagadnieniem szczególnie istotnym dla przemysłu obronnego jest potrzeba wyraźnych wytycznych, ujednoliconych wymagań oraz ciągłości.
Pomimo tego, inicjatywa jest pozytywnie odbierana przez Komitet, ponieważ może być traktowana jako część procesu rozpoczęcia tworzenia bardziej realnej polityki ESDP na konkurencyjnym i przejrzystym rynku.
2.2 Wiodąca rola, jaką przewidziano dla EDA, jest przyjęta z zadowoleniem.
Niezbędne będzie osiągnięcie jasnego porozumienia w zakresie roli odgrywanej przez EDA i innych podmiotów obecnie funkcjonujących na polu wyposażenia obronnego [5]; EKES oczekuje stopniowego zredukowania funkcji tych podmiotów.
Jednakże doświadczenia nabyte podczas działania agencji OCCAR [6] (która zajmuje się obecnie zarządzaniem projektami, w tym kluczową kwestią prawa kontraktowego) powinny być wcześniej wzięte pod uwagę zanim dokona się jakichkolwiek zmian.
2.3 Z zadowoleniem odnosimy się do przyjęcia różnych punktów wyjściowych (i używanych procedur) dla każdego Państwa Członkowskiego (PC) w zakresie procesu zamówień publicznych w dziedzinie obrony oraz planu wprowadzania zmian z różną prędkością.
Zgadzamy się, że pomocne będzie ustanowienie wspólnej bazy w zakresie zamówień w dziedzinie obrony oraz że dokonać można tego relatywnie szybko przy porozumieniu i współpracy wszystkich PC.
2.4 EKES zgadza się, że istnieje potrzeba zredukowania podzielenia rynku wyposażenia obronnego oraz zwiększenia jego konkurencyjności i przejrzystości jako wstępnych warunków utrzymania i wzmocnienia rentowności przemysłu obronnego UE oraz przyczynienia się do większej efektywności kosztowej w zakresie nabywania i odpowiedniego zarządzania potencjałem obronnym.
2.5 Analiza specyfiki rynków obrony, zawarta w ust. 2 Zielonej Księgi, jest dobrą podstawą przeanalizowania tego rynku i wskazuje na występujące trudności.
2.6 EKES podkreśla jednak, że wszelkie działania z zakresu restrukturyzacji przemysłu obronnego muszą być w pierwszym rzędzie przeprowadzone przez sam przemysł z uwzględnieniem realiów rynkowych [7].
Głównym powodem tego jest fakt, że przedsiębiorstwa o największym znaczeniu funkcjonują w skali ponadnarodowej, chociaż mają krajowych klientów.
Ponadto PC prowadzą różne polityki przemysłowe, zaś przemysł obronny jest jedynie ich częścią.
2.7 Należy unikać zbyt dużej ilości procedur regulacyjnych w przemyśle (zarówno w sektorze obronnym, jak i w innych sektorach), jeżeli ma on funkcjonować wydajnie i przynosić zyski.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Niezbędne jest dokładne wyjaśnienie, które części procesu zamówień wyposażenia obronnego mają być objęte uzgodnionymi przepisami.
Oprócz zakupu takiego wyposażenia istnieją również kwestie badań i rozwoju, utrzymania, napraw, modyfikacji i szkoleń, które stanowią część kosztów utrzymania wyposażenia obronnego i które należy wziąć pod uwagę. Zazwyczaj koszty są dużo większe na przestrzeni czasu niż sam zakup wyposażenia.
3.2 Art. 296
3.2.1 EKES zgadza się, że wyłączenie przepisów UE w sprawie zamówień publicznych przyznane z racji art. 296 Traktatu UE będzie nadal potrzebne w celu umożliwienia PC odstąpienia od stosowania tych przepisów z uwagi na ochronę ich podstawowych interesów obronnych.
3.2.2 Komisja powinna podać wartość wyposażenia, w przypadku którego skorzystano z tego odstępstwa w okresie 5 lat (oraz przedstawić ją jako wartość procentową całej kwoty wydanej na wyposażenie obronne w UE).
Stanowiłoby to punkt odniesienia dla celów porównawczych pomagający ocenić rozmiary tego procesu.
3.2.3 Problemem jest fakt, że w przypadku niektórych PC korzystanie z tego wyłączenia stało się już prawie regułą, a nie wyjątkiem, co oczywiście niezgodne jest z zasadą jednolitego rynku.
EKES popiera stanowisko Komisji, że sytuacja ta powinna ulec zmianie.
Wyzwaniem będzie korzystanie z art.296 w sposób zgodny z decyzjami podjętymi w zaistniałych już sprawach [8] jednocześnie zachowując oferowaną przez niego możliwość wyłączenia spod standardowych przepisów odnośnie zamówień publicznych.
PC muszą być przygotowane do uzasadnienia (nawet prawnego, jeżeli będzie to potrzebne) wyłączeń, których dokonują.
W dyskusji tej należy kłaść nacisk na zwiększenie konkurencyjności i przejrzystości rynku.
3.2.4 Lista towarów opracowana w roku 1958 w ramach art. 296,2 sugerująca zakres art. 296.1 nie funkcjonuje poprawnie i prawdopodobnie nie będzie miała żadnego realnego znaczenia dla zapewnienia właściwego użycia wyłączenia z powodów bezpieczeństwa państwa.
Każdy przypadek należy traktować oddzielnie w zależności od jego specyfiki, ponieważ nawet podstawowe wyposażenie [9] w określonych przypadkach podlegać będzie wyłączeniu.
Ponadto aktualizacja tego typu list zwykle nie nadąża za postępem technologicznym.
3.2.5 Nie ma zatem prostego rozwiązania odnośnie zdefiniowania, jakie wyposażenie i jakie usługi z nim związane może obejmować art. 296.
W pierwszym rzędzie istnieje potrzeba wyjaśnienia istniejących ram prawnych UE poprzez "komunikat wyjaśniający", w celu poprawienia ich rozumienia oraz zapewnienia ich lepszego i bardziej spójnego zastosowania.
3.2.6 Podobnie jak zamówienia publiczne, taki komunikat będzie miał wpływ na kilku innych zagadnień; między innymi na pomoc państwa oraz (być może) na usługi użyteczności publicznej, i one też powinny być tutaj wzięte pod uwagę.
3.2.7 Uważamy, że w sytuacji gdy metody przetargu nieograniczonego i ograniczonego są nieodpowiednie, "procedura negocjacyjna" z uprzednim zawiadomieniem będzie właściwa dla specyficznych potrzeb wyposażenia obronnego.
Opinia ta jednak powinna zostać ponownie zweryfikowana po nabyciu doświadczenia w pracy z "komunikatem wyjaśniającym".
3.2.8 Istnieje pogląd, że komunikat może być jedynie środkiem przejściowym do momentu opracowania określonej dyrektywy (lub innego szczególnego instrumentu prawnego).
EKES stoi na stanowisku, że po wydaniu i uzgodnieniu owego "komunikatu wyjaśniającego", należy rozważyć potrzebę wprowadzenia instrumentu prawnego biorąc pod uwagę działanie komunikatu.
Pozytywnie przyjęlibyśmy szybko podjęte działania zmierzające do wydania tego komunikatu.
3.2.9 Istnieje jeszcze opcja, nie uwzględniona w Zielonej Księdze, opracowania "kodeksu postępowania" do zastosowania przez uczestniczące PC jako jednego ze sposobów realizacji Europejskiego Rynku Wyposażenia Obronnego (EDEM).
Ponieważ jest to sfera pozostająca w gestii PC, można byłoby to wziąć pod uwagę przypuszczalnie używając jako podmiotu wykonawczego EDA (Europejskiej Agencji Obrony).
Narzucenie i monitorowanie takiego kodeksu mogłoby okazać się trudne, oraz wymagałoby to włączenia do niego aspektów rynku wewnętrznego.
3.3 Publikacja zaproszenia do składania ofert
3.3.1 Potrzeba dalszego rozważenia systemu i formy zaproszenia do składania ofert nie jest przekonywująca.
Jeżeli wyposażenie obronne ma być traktowane w zasadzie jako jeszcze jedna sfera rynku wewnętrznego (chociaż dająca większe możliwości odstępstw), to przypuszczalnie będzie podlegać takim samym zasadom jak inne przetargi.
Pociągnie to za sobą powstanie innych problemów oraz inne wymogi systemowe jak np. kwestie językowe, które występują w innych sferach.
Podstawy stworzenia scentralizowanego systemu ogłaszania przetargów są słabe.
3.3.2 Obszarami, na których mogą wystąpić potencjalne problemy, są poufność i "offset", które częściej występują w dziedzinie wyposażenia obronnego niż w innych rodzajach wyposażenia i usług, oraz bezpieczeństwo dostaw, ponieważ trudno będzie zmienić dostawców lub wykonawców po zawarciu umowy.
Są to obszary, za które odpowiedzialne powinny być zainteresowane PC, chociaż pomocne mogłyby być pewne ogólne wytyczne ze strony Komisji.
3.4 Podwójne zastosowanie
3.4.1 W obecnych realiach przemysłowych trudno jest zaklasyfikować przedsiębiorstwa jako "producentów wyposażenia obronnego".
Większość wyposażenia ma obecnie "podwójne zastosowanie", a procent ten wzrasta.
Jest to korzystne pod kilkoma względami, na przykład korzyści skali mogą prowadzić do większej konkurencyjności cenowej oraz łatwiej zapewnić bezpieczeństwo dostaw.
3.4.2 Podobnie nakłady na BRT w zakresie tego typu wyposażenia mają również wartość dla innych (cywilnych) celów.
Dlatego też ważne jest, aby nakłady na BRT w zakresie obrony nie podlegały systemom, które cechują się zbytnią sztywnością.
3.4.3 Świadomi jesteśmy, że dużo jeszcze pozostało do zrobienia w celu maksymalizowania wartości koordynacji i koncentracji niezbędnych w obszarze wyposażenia obronnego, jak to już zaznaczyliśmy w naszym wcześniejszym dokumencie dotyczącym wyposażenia obronnego [10].
3.5 Europejska Agencja Obrony (EDA)
3.5.1 Z zadowoleniem odnosimy się do ustanowienia EDA i uważamy, że może ona odgrywać wiodącą rolę w dziedzinie wyposażenia obronnego.
Zauważamy, że nadal jest ona w trakcie organizacji środków niezbędnych do pełnienia przez nią uzgodnionych funkcji.
3.5.2 Istotną sprawą dla EDA będzie zapewnienie, aby doktryna i zdolności UE w pełni brały pod uwagę rolę, doktrynę i zdolności NATO, poprzez rozszerzanie współdziałania i niwelowanie wszelkich różnic.
Nie jest jeszcze jasne, w jaki sposób EDA przysporzy wartości dodanej, bezpośrednio angażując się w zamówienia, jednak jej wiedza fachowa w zakresie wyposażenia obronnego powinna czynić ją odpowiednim organem doradczym, który sugerować mógłby metody lepszej harmonizacji przepisów krajowych.
3.5.3 Agencja ta będzie również cenna w zakresie uzgadniania (w przypadku zaistnienia takiej potrzeby) finansowych aspektów współpracy odnośnie wyposażenia.
Znaczącym obszarem, na którym mogą wystąpić potencjalne trudności, jest udział w kosztach i korzyściach z BRT w obszarach związanych z obroną oraz w zakresie rozdzielenia aspektów związanych i niezwiązanych z obroną tego typu działalności.
3.5.4 EDA pomocna może być również w pracach nad zbliżaniem krajowych systemów licencyjnych w przypadku transferu wyposażenia obronnego między Państwami Członkowskimi.
Obecnie procedury krajowe są bardzo zróżnicowane i uciążliwe.
Mogłaby również pomóc w osiągnięciu porozumienia w sprawie sposobu postępowania w przypadku porozumień kompensacyjnych (offsetowych), ponieważ w przyszłości pozostaną one elementem zamówień publicznych.
3.5.5 Agencji EDA uda się być może uzyskać pewne porozumienie w sprawie krajowych polityk przemysłowych w zakresie wyposażenia obronnego oraz zdefiniowania elementów składowych "wyposażenia strategicznego", które UE chciałaby móc dostarczać, aby zmniejszyć zależność od dostaw z krajów trzecich. Byłoby to bardzo cenne.
3.5.6 Agencja EDA będzie być może w stanie zachęcić PC do rozważenia takich nowatorskich metod nabywania, jak łączenie zasobów, leasing i specjalizacja, w celu zaspokojenia potrzeb w zakresie zdolności obronnych.
3.5.7 Ponieważ ESDP (Europejska Polityka Bezpieczeństwa i Obrony) będzie skuteczna tylko wtedy, gdy PC wykażą silną wolę polityczną, niezbędną, aby zapewnić i utrzymać wymagane zdolności w celu wypełnienia uzgodnionych zadań UE; przy zachęcaniu PC do tego EDA powinna również odgrywać pewną rolę.
4.
Wnioski
4.1 Wyposażenie obronne jest tylko jednym elementem realnej "efektywności obrony".
Przemysł obronny, aby mógł w pełni odgrywać swoją rolę, potrzebować będzie wyraźnych wytycznych, ujednoliconych wymagań i ciągłości.
Musi on również ponosić podstawową odpowiedzialność za niezbędną restrukturyzację. Powinien on również unikać zbyt uciążliwych procedur regulacyjnych.
4.2 Należy wyraźnie sprecyzować, jakie części procesu zamówień wyposażenia obronnego objęte będą uzgodnionymi przepisami.
4.3 Artykuł 296 Traktatu będzie nadal potrzebny.
Aby zmniejszyć częstotliwość korzystania z tego artykułu, Komisja musi zapewnić punkty odniesienia, poprzez zbadanie bieżącej efektywności.
Nie jest możliwe utrzymanie listy wyposażenia i procedur, do której można by zastosować art. 296.
4.4 W pierwszym rzędzie Komisja powinna możliwie szybko wydać "komunikat wyjaśniający" art. 296.
Tylko po nabyciu doświadczenia z działania komunikatu możliwe będzie podjęcie decyzji odnośnie tego, czy potrzebny jest również instrument prawny.
4.5 Wyposażenie o "podwójnym zastosowaniu" jest coraz powszechniejsze i tendencja ta jest pozytywnie widziana, choćby ze względu na możliwość wykorzystania BRT dotyczącego wyposażenia wojskowego dla celów cywilnych.
4.6 Istotna rola, jaką przewidziano dla Europejskiej Agencji Obrony (EDA), jest mile widzianą inicjatywą. Należy jednak sprecyzować, jaką rolę odgrywać mają wszystkie agencje obecnie funkcjonujące na tym polu.
4.7 Do ważnych funkcji, jakie pełnić ma na tym polu EDA zaliczyć można:
- Zapewnienie koordynacji z wymaganiami NATO
- Pomoc przy negocjowaniu wszystkich istotnych aspektów finansowych
- Pomoc przy harmonizacji istniejących procedur krajowych
- Zachęcanie Państw Członkowskich do wykazywania niezbędnej woli politycznej
[10] Zob. ust.5 opinii do której odnosi się przypis nr 1.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego oraz Rady zmieniającej dyrektywę Rady nr 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych
COM(2004) 139 końcowy — 2004/0047 (COD)
(2005/C 221/13)
W dniu 28 kwietnia 2004 r. na mocy art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 414 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 9 lutego 2005 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 122 do 53, przy 12 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Obecny projekt stanowi element trzeciego pakietu kolejowego, który został przyjęty przez Komisję Europejską dnia 3 marca 2004 r.
Pozostałe elementy to:
- wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów (COM(2004) 142 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów w międzynarodowym transporcie kolejowym (COM(2004) 143 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odszkodowań oraz wymagań jakościowych dotyczących usług transportu kolejowego towarów (COM(2004) 144 końcowy);
oraz
- komunikat Komisji w sprawie dalszej integracji europejskiej sieci kolejowej (COM(2004) 140 końcowy);
- dokument roboczy Komisji w sprawie stopniowego otwarcia rynku na międzynarodowe usługi kolejowego transportu pasażerskiego (SEC(2004) 236).
1.2 Pierwszy pakiet kolejowy (zwany także pakietem infrastrukturalnym) wszedł w życie dnia 15 marca 2001 r. i miał być przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 15 marca 2003 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/EWG, obejmującej, między innymi, wolny dostęp do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów w ramach transeuropejskiej sieci transportu kolejowego towarów do 15 marca 2003 r. oraz całkowitej liberalizacji międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 15 marca 2008 r. [1];
- rozszerzenia zakresu dyrektywy w sprawie europejskiej licencji dla przedsiębiorstw kolejowych (poprawka do dyrektywy nr 95/18/WE) [2];
- harmonizacji postanowień dotyczących przydziału przepustowości infrastruktury kolejowej oraz pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej oraz certyfikat bezpieczeństwa (zastępuje dyrektywę nr 95/19/WE) [3].
1.3 W październiku 2003 r. Komisja Europejska pozwała do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dziewięć Państw Członkowskich za niepoinformowanie o przeniesieniu pierwszego pakietu kolejowego do ustawodawstwa krajowego.
Do maja 2004 r. pięć krajów nadal nie poinformowało o przeniesieniu, zaś dwa Państwa Członkowskie przeniosło do ustawodawstwa krajowego jedynie niektóre postanowienia.
1.4 Drugi pakiet kolejowy opublikowany został w Dzienniku Urzędowym Wspólnoty Europejskiej dnia 30 kwietnia 2004 r. i winien zostać przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 30 kwietnia 2006 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/WE: umożliwienie wolnego dostępu do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 1 stycznia 2006 r. oraz liberalizacja krajowego transportu kolejowego towarów, w tym kabotażu, od dnia 1 stycznia 2007 r. [4];
- dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa na kolei we Wspólnocie [5];
- rozporządzenia ustanawiającego Europejską Agencję Kolejową [6];
- poprawki do dyrektywy w sprawie interoperacyjności systemu kolei dużych prędkości (96/48/WE) oraz systemu kolei konwencjonalnych (2001/16/WE) [7].
1.5 Pierwszy i drugi pakiet kolejowy stanowiły podstawę prawną do stworzenia jednolitego rynku transportu kolejowego.
Przyjęte środki dotyczą dostępu do rynku, licencjonowania i certyfikacji bezpieczeństwa przedsięwzięć kolejowych, dostępu do infrastruktury oraz naliczania opłat za jej użytkowanie, stworzenia ram prawnych dla bezpieczeństwa kolei, a także środków mających zapewnić techniczną interoperacyjność systemu kolejowego.
1.6 Jak EKES podkreślił już w swej opinii w sprawie drugiego pakietu kolejowego [8], obecne nowe ramy prawne wymagają całkowitej reorganizacji sektora oraz stworzenia nowych władz oraz kompetencji.
1.7 W tej samej opinii EKES podkreślił również potrzebę stworzenia europejskich zasad społecznych.
Europejscy partnerzy społeczni w sektorze kolejowym, Wspólnota Kolei Europejskich oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu, podpisały 17 stycznia 2004 r. dwa porozumienia europejskie dotyczące:
1) wprowadzenia europejskiej licencji maszynisty dla maszynistów w przewozach międzynarodowych.
2) porozumienia w sprawie pewnych aspektów warunków zatrudnienia załóg pociągów w przewozach międzynarodowych.
1.8 W ramach trzeciego pakietu kolejowego Komisja proponuje dyrektywę w sprawie certyfikacji załóg pociągów, która weszłaby w życie w 2010 lub 2015 r.
1.9 Przedkładając kolejną poprawkę do dyrektywy nr 91/440/EWG, Komisja nadal dąży do osiągnięcia swego celu stopniowej deregulacji sektora kolejowego.
2.
Projekt Komisji Europejskiej
2.1 Komisja proponuje deregulację dostępu do rynku usług międzynarodowych przewozów pasażerskich począwszy od 1 stycznia 2010 r.
Projekt obejmuje również kabotaż, to jest zabieranie i wysadzanie pasażerów na stacjach kolejowych na całej trasie.
Jednocześnie postanowienie w sprawie wolnego dostępu do rynku grup międzynarodowych należy znieść.
2.2 Każdego roku 6 mld pasażerów podróżuje koleją w UE 25, przy czym usługi lokalne i regionalne mają w tym największy udział.
Na podstawie sprzedaży biletów usługi międzynarodowego transportu pasażerskiego stanowią jedynie około 10 % usług kolejowych.
Obejmuje to regionalne koleje transgraniczne, transgraniczne koleje dalekobieżne oraz koleje (transgraniczne) dużych prędkości.
2.3 Komisja zauważa, iż otwarcie usług międzynarodowych przewozów pasażerskich, w tym kabotażu, na konkurencję może ewentualnie mieć negatywny wpływ na gospodarczą równowagę państwowego transportu pasażerskiego.
Proponuje więc przyznanie wyłączeń z wolnego dostępu rynkowego na trasach, gdzie obowiązują już umowy państwowe, zgodnie z dyrektywą (EWG) nr 1191/69, i gdzie deregulacja usług międzynarodowych może zakłócić tę równowagę.
Wyłączenie takie przyznawane będzie w przypadkach, gdy będzie to absolutnie konieczne dla zachowania transportu publicznego, i gdzie zostało to usankcjonowane przez urząd regulacji zgodnie z art. 30 dyrektywy nr 2001/14/WE.
Sądowa ocena decyzji o przyznaniu wyłączenia musi być również możliwa.
2.4 Do dnia 31 grudnia 2012 r. Komisja winna przedstawić sprawozdanie w sprawie wprowadzenia w życie postanowienia.
3.
Ocena Projektu
3.1 Wstępne warunki ożywienia przemysłu kolejowego
3.1.1 Projekt deregulacji usług międzynarodowego przewozu pasażerskiego opiera się na założeniu, iż konkurencja w usługach międzynarodowych doprowadzi do jednego lub więcej z następujących skutków: wyższej liczby pasażerów, odejścia od innych form transportu (szczególnie transportu lotniczego) na rzecz kolei, polepszenia jakości usług dla klientów oraz niższych opłat.
3.1.2 W swej opinii w sprawie drugiego pakietu kolejowego [9] EKES wskazał już na podstawowe wstępne warunki rewitalizacji sieci kolejowej:
- finansowanie rozbudowy i konsolidacji istniejącej infrastruktury kolejowej;
- wprowadzenie interoperacyjności technicznej oraz zapewnienie wymaganych na to funduszy;
- stworzenie środowiska dla uczciwej konkurencji między różnymi środkami transportu, w szczególności:
- zapewnienie, iż przestrzegane jest ustawodawstwo socjalne w sektorze transportu drogowego;
- zapewnienie polityki uczciwego naliczania opłat za korzystanie z infrastruktury wszystkim formom transportu.
3.1.3 Do chwili obecnej projekt polityki uczciwego naliczania opłat za korzystanie z infrastruktury wszystkim formom transportu, zapowiedziany w Białej Księdze w sprawie europejskiej polityki transportowej na 2010 r., nie został wprowadzony w życie.
3.1.4 Poważnym problemem pozostaje monitorowanie i odpowiednie zastosowanie ustawodawstwa socjalnego w transporcie drogowym.
3.1.5 Ponadto, znaleźć należy rozwiązanie kwestii zadłużenia wielu przedsiębiorstw kolejowych.
Szczególnie w nowych Państwach Członkowskich przedsiębiorstwa kolejowe nie będą w stanie być konkurencyjne bez znalezienia rozwiązania problemu ich wysokiego zadłużenia.
3.1.6 EKES wskazał również, iż powołanie nowych organów, wymagane pierwszym i drugim pakietem kolejowym (organ regulacyjny, organ pobierający opłaty, organ alokacyjny, organ notyfikowany, organ ds. bezpieczeństwa, organ prowadzący śledztwa w sprawie wypadków) w krótkim okresie czasu pociągnie za sobą dostosowanie struktur organizacyjnych przemysłu kolejowego, i wymagać będzie wielu lat praktycznych doświadczeń, zanim będzie mógł on sprawnie działać.
EKES zadeklarował swe poparcie dla nadania pierwszeństwa kwestii bezpieczeństwa kolei.
Dotyczyłoby to również europejskiego ustawodawstwa socjalnego w przemyśle kolejowym.
3.2 Analiza ex-post deregulacji usług transportu kolejowego towarów
3.2.1 Decyzje dotyczące deregulacji usług transportu kolejowego towarów już zostały podjęte, jednak skutki tych decyzji pozostają niewiadomą.
3.2.2 Komisja Europejska winna przedstawić raport do 1 stycznia 2006 r., który obejmować będzie następujące obszary [10]:
- wdrożenie dyrektywy nr 91/440/WE w Państwach Członkowskich oraz kontrolę form działania zaangażowanych jednostek;
- rozwój rynku, w szczególności międzynarodowe trendy w transporcie, działania i udział w rynku kluczowych (w tym nowych) operatorów;
- wpływ na cały przemysł transportowy, a w szczególności przejście do przewoźników alternatywnych;
- wpływ na stopień bezpieczeństwa w poszczególnych Państwach Członkowskich;
- warunki pracy w tym sektorze w poszczególnych Państwach Członkowskich.
3.2.3 EKES uważa, iż należy zaczekać na opublikowanie sprawozdania i poznanie dotychczasowych skutków zastosowanych środków, zanim podjęte zostaną dalsze kroki w kierunku otwarcia rynku, i zwraca się do Komisji o terminowe przedstawienie sprawozdania.
3.3 Analiza ex-post deregulacji usług międzynarodowego transportu pasażerskiego
3.3.1 Przed ogłoszeniem trzeciego pakietu kolejowego Komisja zleciła przeprowadzenie analizy deregulacji usług pasażerskich.
Deklarowanym celem badań było sprawdzenie różnych opcji deregulacji oraz zalecenie jednej z nich.
Opcje były następujące:
- deregulacja usług międzynarodowych bez kabotażu;
- deregulacja usług międzynarodowych z kabotażem;
- deregulacja zarówno krajowych, jak i międzynarodowych pasażerskich przewozów kolejowych.
3.3.2 Studium zaleciło deregulację międzynarodowych usług międzynarodowych z kabotażem [11].
3.3.3 EKES wyraża żal, iż tego rodzaju studium nie zostało wykorzystane do gruntownego sprawdzenia ważnych zagadnień dotyczących skutków deregulacji usług pasażerskich, takich jak:
- regionalne przewozy kolejowe jako usługi leżące w interesie ogółu, szczególnie w małych i średnich Państwach Członkowskich;
- jakość usług świadczonych na rzecz klientów;
- warunków zatrudnienia i pracy w kolejowym transporcie pasażerskim;
- operatorów kolejowych w nowych Państwach Członkowskich Europy Środkowej i Wschodniej.
3.3.4 Studium obejmuje obserwacje dotyczące poszczególnych obszarów, którymi się ono zajmowało (jak znaczenie opłat oraz ceny tras).
Obserwacje te opierały się na czterech studiach przypadków (Szwecja, Niemcy, Hiszpania, Węgry) oraz na ćwiczeniu symulacyjnym przeprowadzonym na dwóch trasach.
Sprzeciwia się ono również deregulacji państwowych usług kolejowego transportu pasażerskiego, jednak jego celem było zalecenie jednej z trzech opcji.
3.4 Wpływ deregulacji na usługi regionalne i państwowe
3.4.1 Poprzez kabotaż projekt deregulacji międzynarodowych usług pasażerskich wymaga, aby rynki niektórych państwowych usług pasażerskich zostały do pewnego stopnia otwarte.
3.4.2 Państwowy transport pasażerski to często transport sieciowy, gdzie zyski z tras o dużej liczbie pasażerów rekompensują straty ponoszone na trasach o niższej liczbie pasażerów, umożliwiając świadczenie pełniejszych usług.
Nie jest to w pełni prawdziwe w wypadku tras państwowych, posiadających wyłączne prawa i/lub dotacje, w wypadku których Komisja dopuszcza, przy spełnieniu surowych wymagań, przyznanie wyłączeń.
3.4.3 Szczególnie w małych i średnich Państwach Członkowskich może to prowadzić do poważnych zakłóceń kolejowych usług pasażerskich, które nie są umownie objęte prawami wyłączności.
3.4.4 W niektórych Państwach Członkowskich kontrakty na zobowiązania usług publicznych nie obejmują poszczególnych tras, lecz całą sieć.
W takich okolicznościach trudno będzie dostarczyć dowodów na istnienie zagrożenia równowagi transportu publicznego.
3.4.5 Możliwość wyłączeń, proponowana przez Komisję, pociągnie za sobą skomplikowane procedury udowadniania zasadności wyłączeń i może również prowadzić do sporów prawnych.
3.4.6 W lipcu 2000 r. Komisja Europejska zaproponowała, aby jej propozycja rozporządzenia (COM(2000) 7 końcowy) zastąpiła rozporządzenie (EWG) nr 1191/69 w sprawie obowiązków charakterystycznych dla usług publicznych w transporcie, które zapewnia zasady przyjmowania wyłącznych praw i odszkodowań dla publicznego transportu pasażerskiego.
3.4.7 Wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (EWG) nr 1191/69 został zablokowany w Radzie ds. Transportu na kilka lat.
Zasadnicze różnice między projektem Komisji a stanowiskiem Parlamentu Europejskiego istnieją nadal, i mogą mieć znaczne implikacje dla wpływu projektu w kategoriach deregulacji pasażerskich usług kolejowych.
Komisja planuje przedłożyć nowy projekt przed końcem tego roku.
3.4.8 Stanowi to kolejny argument za tym, aby zaczekać na przyjęcie tego przepisu, zanim złożone zostaną propozycje mające chronić równowagę publicznych kolejowych usług pasażerskich w odniesieniu do deregulacji.
3.5 Wpływ na jakość usług świadczonych na rzecz pasażerów
3.5.1 Analiza zawiera konkluzje, iż w świetle wysokich kosztów i tradycyjnie niskich cen biletów mało prawdopodobne jest, aby deregulacja międzynarodowych przewozów pasażerskich doprowadziła do dalszych obniżek cen dla klientów.
3.5.2 Większy wybór wynikający z konkurencji między operatorami kolejowymi na tej samej trasie może jednocześnie oznaczać, iż dotychczas powszechnych norm — jeden rozkład, jeden bilet, informacje z jednego źródła — nie będzie można zagwarantować.
Przed informacją postawione zostaną większe bariery.
3.5.3 Reakcję Komisji stanowi projekt ustawodawstwa, który obligować będzie konkurencyjne firmy do współpracy w celu zachowania standardów informacji dotychczas gwarantowanych.
3.5.4 EKES przeanalizuje ten projekt w oddzielnej opinii.
Tym niemniej, pragnie wskazać, iż zobligowanie konkurencyjnych firm do współpracy na rzecz informacji dla pasażerów będzie konieczne dopiero po otwarciu rynku usług pasażerskich.
3.6 Wpływ na zatrudnienie
3.6.1 Komisja zakłada, iż deregulacja międzynarodowych usług pasażerskich w krótkim okresie doprowadzi do redukcji zatrudnienia, jednak w dłuższej perspektywie zatrudnienie wzrośnie w wyniku wzrostu liczby pasażerów.
Nie bierze ono na przykład pod uwagę możliwego negatywnego wpływu na zatrudnienie wynikającego z wpływu deregulacji na trasy regionalne i publiczne.
W świetle art. 1 ust. 7 proponowanej dyrektywy, skutki zależeć będą od decyzji każdego Państwa Członkowskiego w sprawie finansowania regionalnego transportu pasażerskiego.
3.6.2 Liczba pracowników przemysłu kolejowego spadła o połowę w ciągu ostatnich dziesięciu lat.
Operatorzy kolejowi w nowych Państwach Członkowskich oraz Europie Zachodniej zapowiedzieli dalsze poważne redukcje zatrudnienia.
Jeśli deregulacja międzynarodowych usług pasażerskich prowadzi do wyparcia operatorów kolejowych małych i średnich Państw Członkowskich również z krajowych usług dalekobieżnych, to pozytywnego wpływu na zatrudnienie nie należy oczekiwać.
3.6.3 Kolej pasażerska była tradycyjne środkiem transportu otwartym dla wszystkich warstw społeczeństwa.
Transport powietrzny z luksusu stał się formą transportu masowego.
Pozytywnego wpływu na zatrudnienie związanego z tego rodzaju postępem nie da się powtórzyć w takim stopniu w międzynarodowym przewozie kolejowym pasażerów.
3.6.4 Jednocześnie wysokiej jakości miejsca pracy w byłych państwowych liniach lotniczych zastąpiły miejsca pracy niższej jakości w innych segmentach cywilnego przemysłu lotniczego.
3.6.5 EKES postrzega poważne cięcia w zatrudnieniu w przemyśle kolejowym z dużą obawą.
Cięcia takie prowadzą do poważnych problemów społecznych w nowych Państwach Członkowskich, które cierpią z powodu wysokiego bezrobocia oraz nierozwiniętego systemu zabezpieczenia społecznego.
Środki pomocy społecznej są na tym obszarze pilnie potrzebne.
EKES sprzeciwia się środkom prowadzącym do dalszych cięć w zatrudnieniu oraz pogorszenia jakości miejsc pracy w przemyśle już znajdującym się pod presją.
3.7 Wpływ na operatorów kolejowych w nowych Państwach Członkowskich
3.7.1 Cytowane powyżej badanie Steer Davies Gleave wskazuje, iż słaby stan infrastruktury w nowych Państwach Członkowskich, słaba sytuacja finansowa operatorów kolejowych oraz ceny biletów, zwykle poniżej długoterminowego poziomu kosztów, stanowią dalsze przeszkody dla większej konkurencyjności.
3.7.2 Ponadto, operatorzy kolejowi nie mają wysokiej jakości taboru niezbędnego do sprostania konkurencji.
3.7.3 Regionalne usługi kolejowe odgrywają nawet większą rolę w nowych Państwach Członkowskich, niż w UE 15.
Jeśli deregulacja międzynarodowych usług pasażerskich będzie mieć negatywny wpływ na świadczenie usług regionalnych, wpływ ten będzie nawet większy w nowych Państwach Członkowskich.
Przyspieszy to spadek jeszcze stosunkowo dużego udziału kolei w transporcie pasażerskim.
4.
Podsumowanie
4.1 W poprzednich opiniach EKES zawsze popierał rewitalizację przemysłu kolejowego w Europie, i wskazywał na pewne wstępne warunki, niezbędne do jej osiągnięcia:
- rozbudowę infrastruktury i usunięcie tzw. "wąskich gardeł";
- stworzenie interoperacyjności pomiędzy systemami kolejowymi;
- stworzenie uczciwej konkurencji między środkami transportu;
- zagwarantowanie przepisów w zakresie polityki społecznej i bezpieczeństwa na kolei.
4.2 EKES wzywa Komisję i Państwa Członkowskie, aby w możliwie najkrótszym czasie udzieliły pomocy mającej zapewnić spełnienie tych warunków.
4.3 EKES podkreśla znaczenie kolejowego transportu pasażerskiego w zapewnianiu społeczeństwu mobilności oraz jego znaczenie jako dostawcy usług użyteczności publicznej.
4.4 EKES dostrzega znaczenie dostawcy usług sieciowych oraz integracji jej z innymi formami transportu publicznego w interesie mobilności społeczeństwa.
Usług tych nie należy wystawiać na ryzyko.
4.5 EKES uważa, iż wszelkie decyzje w sprawie deregulacji międzynarodowych usług pasażerskich winny opierać się na rozległej i klarownej wiedzy dotyczącej ogólnych skutków dla kolejowego transportu pasażerskiego oraz wpływu wybranych środków w obrębie pierwszego i drugiego pakietu kolejowego.
4.6 Dlatego też EKES wzywa Komisję do przeprowadzenia odpowiedniej analizy ex-ante zalet i wad deregulacji usług pasażerskich.
Analiza powinna zająć się wpływem deregulacji na:
- transport regionalny oraz w interesie ogólnym, szczególnie w małych i średnich Państwach Członkowskich;
- jakość usług świadczonych na rzecz klientów;
- warunków zatrudnienia i pracy w kolejowym transporcie pasażerskim;
- operatorów kolejowych w nowych Państwach Członkowskich w Europie Środkowej i Wschodniej.
4.7 EKES wzywa Komisję do przedstawienia sprawozdania w sprawie otwarcia rynku na usługi kolejowego transportu towarowego, wymaganego przez dyrektywę nr 91/440/EWG (poprawionej dyrektywą nr 2004/51/WE).
4.8 EKES wskazuje, iż projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie działań Państw Członkowskich dotyczących wymagań usług publicznych oraz przyznania kontraktów na usługi publiczne w transporcie pasażerskim kolejowym, drogowym oraz żeglugą śródlądową (COM(2000) 7 końcowy oraz poprawiony Projekt COM(2002) 107 końcowy) nadal nie zostały przez Radę rozpatrzone.
Szczegółowy kształt tej dyrektywy może mieć wpływ na zasady ochrony tras usług publicznych w ramach deregulacji międzynarodowych kolejowych usług pasażerskich.
4.9 Poprawa jakości usług na trasach pasażerskich zwiększa atrakcyjność tego środka transportu, co z kolei propaguje cel europejskiej polityki transportowej związany z trwałym systemem transportu.
Główna odpowiedzialność spoczywa tu na operatorach kolejowych.
Tym niemniej, EKES jest krytycznie nastawiony do środków, które mogłyby obniżyć obecne standardy jakości usług.
Dałoby to wysoki priorytet środkom mającym na celu poprawę jakości usług.
4.10 EKES jest zdania, iż propagowanie lepszej współpracy między przedsiębiorstwami kolejowymi stanowić będzie odpowiedni środek poprawy jakości usług dla pasażerów międzynarodowego transportu kolejowego, szczególnie w transporcie regionalnym.
4.11 EKES z dużym zadowoleniem przyjąłby rozpoczęcie przez Komisję dialogu z europejskimi partnerami społecznymi w sprawie wpływu deregulacji na transport kolejowy, a w szczególności na ilość i jakość zatrudnienia.
[4] Dyrektywa nr 2004/51/WE - Dz.U. L 75 z 30.04.04 r. r., s. 164 - opinia EKES - Dz.U. C 61 z 14.03.03 r. r., s. 131. [5] Dyrektywa nr 2004/49/WE - Dz.U. L 75 z 30.04.04 r. r., s. 164 - opinia EKES - Dz.U. C 61 z 14.03.03 r. r., s. 131.
[6] Rozporządzenie (WE) nr 881/2004 - Dz.U. L 164 z 30.04.2004, s. 1 - opinia EKES - Dz.U. C 61 z 14.03.2003, s. 131 [7] Dyrektywa nr 2004/50/WE - Dz.U. L 75 z 30.04.04 r. r., s. 164 - opinia EKES - Dz.U. C 61 z 14.03.03 r. r., s. 131.
[10] Art. 2 ust. d dyrektywy nr 2004/51/WE Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady nr 91/440/EWG w sprawie rozwoju kolei wspólnotowych. [11] Liberalizacja Kolei Pasażerskich UE: Poszerzona Ocena Oddziaływania, luty 2004, Steer Davies Gleave, Londyn.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie certyfikacji załóg pociągów obsługujących lokomotywy oraz pociągi we wspólnotowej sieci kolejowej
COM(2004) 142 końcowy — 2004/0048 (COD)
(2005/C 221/14)
W dniu 28 kwietnia 2004 r. na mocy art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Eduardo Manuel Chagas.
Na 414 sesji plenarnej (posiedzenie z dnia 9 lutego 2005 r.) Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 127 do 25, przy 26 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Obecny projekt stanowi element trzeciego pakietu kolejowego, który został przyjęty przez Komisję Europejską dnia 3 marca 2004 r.
Pozostałe elementy to:
- poprawka do dyrektywy nr 91/440/EWG: liberalizacja międzynarodowego kolejowego transportu pasażerskiego (COM(2004) 139 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw i obowiązków pasażerów kolei międzynarodowych (COM(2004) 143 końcowy);
- wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie odszkodowań oraz wymagań jakościowych dotyczących usług transportu kolejowego towarów (COM(2004) 144 końcowy);
oraz
- komunikat Komisji w sprawie dalszej integracji europejskiej sieci kolejowej (COM(2004) 140 końcowy);
- dokument roboczy Komisji w sprawie stopniowego otwarcia rynku na międzynarodowe usługi kolejowego transportu pasażerskiego (SEC(2004) 236).
1.2 Pierwszy pakiet kolejowy (zwany także pakietem infrastrukturalnym) wszedł w życie dnia 15 marca 2001 r. i miał być przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 15 marca 2003 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/EWG, obejmującej, między innymi, wolny dostęp do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów w ramach transeuropejskiej sieci transportu kolejowego towarów do 15 marca 2003 r. oraz całkowitej liberalizacji międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 15 marca 2008 r. [1];
- rozszerzenia zakresu dyrektywy w sprawie europejskiej licencji dla przedsiębiorstw kolejowych (poprawka do dyrektywy nr 95/18/WE) [2];
- harmonizacji postanowień dotyczących przydziału przepustowości infrastruktury kolejowej oraz pobierania opłat za korzystanie z infrastruktury kolejowej oraz certyfikat bezpieczeństwa (zastępuje dyrektywę nr 95/19/WE) [3].
1.3 W październiku 2003 r. Komisja Europejska pozwała do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dziewięć Państw Członkowskich za niepoinformowanie o przeniesieniu pierwszego pakietu kolejowego do ustawodawstwa krajowego.
Do maja 2004 r. pięć krajów nadal nie poinformowało o przeniesieniu, zaś dwa Państwa Członkowskie przeniosło do ustawodawstwa krajowego jedynie niektóre postanowienia.
1.4 Drugi pakiet kolejowy opublikowany został w Dzienniku Urzędowym Wspólnoty Europejskiej dnia 30 kwietnia 2004 r. i winien zostać przeniesiony do ustawodawstwa krajowego do 30 kwietnia 2006 r.
Składa się on z następujących elementów:
- poprawki do dyrektywy nr 91/440/WE: umożliwienie wolnego dostępu do rynku dla międzynarodowego kolejowego przewozu towarów do 1 stycznia 2006 r. oraz liberalizacja krajowego transportu kolejowego towarów, w tym kabotażu, od dnia 1 stycznia 2007 r. [4];
- dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa na kolei we Wspólnocie [5];
- rozporządzenia ustanawiającego Europejską Agencję Kolejową [6];
- poprawki do dyrektywy w sprawie interoperacyjności systemu kolei dużych prędkości (96/48/WE) oraz systemu kolei konwencjonalnych (2001/16/WE) [7].
1.5 Pierwszy i drugi pakiet kolejowy stanowiły podstawę prawną do stworzenia jednolitego rynku transportu kolejowego.
Przyjęte środki dotyczą dostępu do rynku, licencjonowania i certyfikacji bezpieczeństwa przedsięwzięć kolejowych, dostępu do infrastruktury oraz naliczania opłat za jej użytkowanie, stworzenia ram prawnych dla bezpieczeństwa kolei, a także środków mających zapewnić techniczną interoperacyjność systemu kolejowego.
1.6 Jak EKES podkreślił już w swej opinii w sprawie drugiego pakietu kolejowego [8], obecne nowe ramy prawne wymagają całkowitej reorganizacji sektora oraz stworzenia nowych władz oraz kompetencji.
1.7 Postanowienia dotyczące zagadnień społecznych odnoszące się do szkolenia i warunków pracy personelu wykonującego obowiązki kluczowe dla bezpieczeństwa nie zostały odpowiednio lub w ogóle rozpatrzone w tych ramach.
1.8 Europejscy partnerzy społeczni w sektorze kolejowym — Wspólnota Kolei Europejskich (CER) oraz Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF) — podpisali dwa europejskie porozumienia 17 stycznia 2004 r. w następujących sprawach:
1) wprowadzenia europejskiej licencji maszynisty dla maszynistów w przewozach międzynarodowych;
2) pewnych aspektów warunków pracy załóg pociągów w przewozach międzynarodowych.
1.9 Obecny projekt częściowo odzwierciedla porozumienie partnerów społecznych w sprawie wprowadzenia europejskiej licencji maszynisty.
1.10 Komisja Europejska poinformowała EKES, iż europejscy partnerzy społeczni oficjalnie zwrócili się, aby porozumienie w sprawie warunków pracy (okresy pracy i odpoczynku) wdrożono w formie decyzji Rady.
Wniosek ten jest obecnie rozpatrywany przez Komisję.
2.
Projekt Komisji Europejskiej
2.1 Konieczność poprawy interoperacyjności oraz zarządzania personelem jest powodem przedłożenia przez Komisję projektu dyrektywy.
Jej celem jest ułatwienie autoryzacji przedsiębiorstw kolejowych przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i zagwarantowaniu swobodnego przepływu pracowników.
2.2 Komisja cytuje również takie cele europejskich partnerów społecznych, jak:
- zagwarantowanie wysokiego stopnia umiejętności załóg pociągów, aby zachować i zwiększyć stopień bezpieczeństwa; oraz
- ograniczenie ryzyka dumpingu społecznego.
2.3 Komisja proponuje proces certyfikacji maszynistów oparty na jednolitych minimalnych standardach europejskich.
Maszyniści pracujący na trasach międzynarodowych winni uzyskać certyfikaty do 2010 r., zaś pozostali maszyniści pracujący na trasach krajowych do 2015 r.
2.4 Według Komisji, pierwszy krok obejmie około 10000 maszynistów we Wspólnocie, drugi zaś około 200000 maszynistów.
2.5 Komisja proponuje również proces certyfikacji pozostałego personelu kolejowego pośrednio zaangażowanego w prowadzenie pociągu.
Tym niemniej, projekt dyrektywy nie zawiera żadnych konkretnych postanowień w tej sprawie, a w szczególności nie zawiera żadnych postanowień dotyczących stopnia umiejętności wymaganego od pozostałego personelu pociągu.
Pod uwagę należy wziąć zasady określone w dyrektywie.
Wymagania dotyczące umiejętności należy określić w późniejszym terminie w Europejskiej Agencji Kolejowej lub w Technicznej Specyfikacji Interoperacyjności.
2.6 Projekt dyrektywy zawiera postanowienia dotyczące dwustopniowego procesu certyfikacji:
1) europejskie prawo jazdy, wydawane przez odpowiednie władze, uznawane w całej Wspólnocie, stanowi własność maszynisty, i poświadcza zgodność z podstawowymi wymaganiami oraz nabycie podstawowych umiejętności;
2) zharmonizowany certyfikat uzupełniający, wydawany przez przedsiębiorstwo kolejowe, pozostaje własnością tego przedsiębiorstwa, i poświadcza zdobycie szczegółowej wiedzy na temat przedsiębiorstwa lub infrastruktury.
2.7 Odpowiednie władze oraz przedsiębiorstwa kolejowe mają obowiązek prowadzić ewidencję wskazującą na stosowne kwalifikacje oraz ich odnowienie, jak również zawieszenie i zmianę licencji oraz zharmonizowanych certyfikatów uzupełniających.
2.8 Proponuje się trzy kategorie maszynistów: (A) lokomotyw przetokowych i pociągów roboczych, (B) pociągów pasażerskich oraz (C) pociągów towarowych.
2.9 Minimalny wiek ma wynosić 20 lat, choć może on być obniżony do 18 w wypadku maszynistów pracujących jedynie w kraju.
2.10 Projekt zawiera postanowienia dotyczące nowelizacji i odnowy licencji oraz zharmonizowanych certyfikatów uzupełniających, a także przeprowadzania okresowych kontroli, mających zapewnić, iż posiadacze ich nadal spełniają określone warunki, oraz postanowienia o ich cofnięciu oraz możliwości odwoływania się od takich decyzji.
Zajmuje się on również inspekcjami i karami.
2.11 W projekcie zawarto również postanowienia dotyczące dostępu do szkoleń, egzaminów oraz oceny jakości systemów i procedur szkolenia.
2.12 Załącznik I zajmuje się wspólnotowym wzorem licencji oraz certyfikatu uzupełniającego, podczas gdy załączniki od II do VII opisują obowiązki maszynisty, badania medyczne/psychologiczne oraz kwalifikacje zawodowe.
2.13 Należy zwrócić się do Europejskiej Agencji Kolejowej o przedstawienie sprawozdania do końca 2010 r., w którym winna ona również zbadać możliwość wprowadzenia kart magnetycznych.
3.
Ocena projektu Komisji
3.1 Uwagi ogólne
3.1.1 Zasadniczo, EKES przyjmuje projekt z zadowoleniem.
3.1.2 Maszyniści oraz pozostały personel wykonujący zadania kluczowe dla bezpieczeństwa ponoszą ogromną odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu, personelu, pasażerów i towarów.
Na zliberalizowanym rynku kolejowym wspólne postanowienia muszą zapewniać wysoki poziom ich umiejętności.
3.1.3 Zharmonizowane postanowienia minimalne ułatwiają również transgraniczne przemieszczanie personelu [9].
Tym niemniej, różnice między systemami operacyjnymi oraz postanowieniami dotyczącymi bezpieczeństwa w różnych Państwach Członkowskich bardziej niż cokolwiek innego utrudniają transgraniczne przemieszczanie personelu i w obecnej sytuacji będzie się tak dziać jeszcze przez wiele lat.
Różnice te, a także różnorodność językowa, nakładają na personel kolejne wymagania związane z jego umiejętnościami.
3.1.4 EKES zwraca również uwagę na to, iż wysoki poziom umiejętności, a także proces certyfikacji to poświadczający, pomaga zapewnić, iż zawód ten nadal cieszyć się będzie uznaniem i pozostanie atrakcyjny.
Jest to ważne w zawodzie o nieatrakcyjnych godzinach pracy oraz mniejszym zabezpieczeniu zawodowym, wynikającym ze wzrostu liczby przedsiębiorstw pracy tymczasowej.
Przedsiębiorstwa sektora transportu drogowego i śródlądowego już skarżą się na znaczne trudności z pozyskaniem personelu.
Celem niniejszej dyrektywy nie może być ograniczenie wydatków przeznaczanych na kształcenie.
3.1.5 Tradycyjne, samoregulujące przedsiębiorstwa kolejowe ponoszą, pełną odpowiedzialność za szkolenie i poziom umiejętności personelu, jak również bezpieczeństwo świadczonych usług.
Spowodowało to wysokie umiejętności personelu i uczyniło kolej jednym z najbezpieczniejszych środków transportu.
3.1.6 Należy zapewnić, aby cel rzeczonej dyrektywy prowadził do większej mobilności wśród maszynistów oraz wolnego od dyskryminacji dostępu do placówek szkoleniowych, nie zaś do sytuacji, w której jakość szkolenia ulegnie ogólnemu pogorszeniu, zaś koszt szkoleń poniosą pracownicy.
3.2 Postanowienia szczegółowe
3.2.1 Zakres i wprowadzenie certyfikacji
3.2.1.1 EKES popiera stopniowe wprowadzenie certyfikacji dla ruchu międzynarodowego i krajowego.
Umożliwi to przedsiębiorstwom zaplanowanie działań.
3.2.1.2 Tym niemniej, ramy czasowe określone w art. 34 (lata 2008-2010 w wypadku ruchu międzynarodowego oraz 2010-2015 dla maszynistów pracujących w kraju) są zaskakujące.
Certyfikacja maszynistów powinna rozpocząć się wcześniej, biorąc pod uwagę, iż liberalizacja międzynarodowego przewozu towarów trwać będzie od roku 2003 lub 2006, a krajowy ruch towarowy liberalizowany będzie począwszy od 2007 r.
3.2.1.3 EKES z zadowoleniem przyjmuje także certyfikację załóg pociągów.
Personel pełniący funkcje związane z bezpieczeństwem odgrywa ważną rolę w bezpieczeństwie na kolei.
Tym niemniej, proponowana definicja jest niezrozumiała: "Poza maszynistą, każdy członek personelu obecny w lokomotywie lub pociągu i pośrednio zaangażowany w prowadzenie lokomotywy lub pociągu …" (art. 25).
Odpowiednim byłoby wskazanie członków załogi pociągu pełniących funkcje związane z bezpieczeństwem.
EKES uważa, iż byłoby lepiej, gdyby dyrektywa określała również dokładnie zadania, jakie wykonywać ma ta kategoria personelu, jak również wymagane umiejętności.
3.2.2 Kategorie maszynistów
3.2.2.1 Proponuje się trzy "kategorie prawa jazdy"- na lokomotywy przetokowe i pociągi robocze; przewóz pasażerski; przewóz towarów (art. 4 ust. 2).
Podział na przewóz pasażerów i towarów jest niepraktyczny, i nie ma żadnego faktycznego uzasadnienia.
Szkolenie i rzeczywista praca, jakiej on wymaga, nie różnią się.
Wydawane oddzielne certyfikaty mają poświadczyć znajomość lokomotyw, które będą wykorzystywane, a często są one identyczne.
Wystarczą dwie kategorie, oparte na wymaganiach dotyczących bezpieczeństwa: lokomotywy pracujące na trasach zamkniętych (stacje rozrządowe i robocze) oraz lokomotywy pracujące na trasach otwartych (maszyniści na trasach głównych).
3.2.2.2 EKES uważa również, iż kategorie powinny być określane w prawie jazdy, nie zaś w zharmonizowanym certyfikacie uzupełniającym.
3.2.3 Minimalny wiek i doświadczenie zawodowe
3.2.3.1 Projekt dyrektywy określa wiek minimalny na 20 lat, choć Państwo Członkowskie może wydawać licencje ważne jedynie na jego terytorium od 18 roku życia (art. 8).
W niektórych Państwach Członkowskich [10] wiek minimalny wynosi 21 lat.
Dyrektywa doprowadziłaby do obniżenia wieku minimalnego, przynajmniej w ruchu międzynarodowym.
3.2.3.2 EKES uważa, iż wiek minimalny winien być ustalony na 21 lat.
Ruch międzynarodowy jest bardziej wymagający, a co za tym idzie, personel musi być lepiej wykształcony.
Ten warunek wiekowy zgodny jest również z opcją możliwości określenia niższej granicy wiekowej dla ruchu krajowego.
3.2.3.3 EKES byłby również za przyjęciem wymogu posiadania trzyletniego doświadczenia zawodowego na stanowisku maszynisty na krajowych trasach głównych, zanim osoba zostanie zatrudniona jako maszynista w ruchu międzynarodowym.
Podobne postanowienie w sprawie ruchu krajowego już znajduje się w art. 10.
W przypadku przedsiębiorstw kolejowych, które oferują jedynie usługi międzynarodowego transportu kolejowego, niezbędne doświadczenie maszynista może zdobyć współpracując z innym przedsiębiorstwem kolejowym oferującym usługi krajowe.
3.2.4 Struktura procesu certyfikacji
3.2.4.1 Komisja proponuje dwustopniowy proces certyfikacji, a mianowicie europejskie prawo jazdy wydawane przez stosowne władze i uznawane w całej Europie oraz zharmonizowany certyfikat uzupełniający wydawany przez przedsiębiorstwa kolejowe.
Powód podziału procesu na dwa etapy to fakt, iż wprowadzenie początkowo planowanej jednolitej licencji na karcie magnetycznej jest zbyt skomplikowane i kosztowne.
3.2.4.2 EKES zgadza się zasadniczo ze strukturą zaproponowaną przez Komisję.
Tym niemniej, wykorzystanie dwóch dokumentów może powodować zamieszanie, szczególnie w wypadku znajomości infrastruktury.
Należy jasno oddzielić znajomość przepisów roboczych i bezpieczeństwa, mających zastosowanie w danej infrastrukturze, od znajomości tras i miejscowości.
Podczas, gdy znajomość przepisów operacyjnych i bezpieczeństwa, mających zastosowanie w danej infrastrukturze powinna być poświadczana na prawie jazdy, znajomość tras i miejscowości, którą należy regularnie uaktualniać, powinna być poświadczana przez zharmonizowany certyfikat uzupełniający.
3.2.4.3 Dwustopniowy proces certyfikacji możliwy jest w okresie przejściowym, jednak ostatecznym celem jest jeden dokument na karcie magnetycznej, który poświadczy podstawową wiedzę jego posiadacza, jak również znajomość danego przedsiębiorstwa, o czym nie wolno więc zapominać.
3.2.5 Akredytacja egzaminatorów oraz placówek szkoleniowych
3.2.5.1 Europejska Agencja Kolejowa ma za zadanie przygotować kryteria dotyczące akredytacji kadry szkoleniowej, egzaminatorów oraz placówek szkoleniowych.
EKES uważa to za rozwiązanie praktyczne, lecz postrzega dyrektywę jako niejasną w wielu punktach.
Nie sprecyzowano, jakie testy akredytowany egzaminator winien przeprowadzić, a jakie umiejętności powinny być poświadczone przez samo przedsiębiorstwo kolejowe, bez udziału akredytowanego egzaminatora.
Nie sprecyzowano również, czy sprawdzenie znajomości systemu operacyjnego i bezpieczeństwa danej infrastruktury winien przeprowadzić egzaminator akredytowany przez określone Państwo Członkowskie.
3.2.6 Kwalifikacje zawodowe oraz wymagania medyczno-psychologiczne
3.2.6.1 Załączniki do projektu dyrektywy wymieniają obowiązki maszynistów, wymaganą wiedzę ogólną i zawodową, jak również wymagania medyczno-psychologiczne.
Zasadniczo Komisja dostosowała się do linii przyjętej w porozumieniu europejskich partnerów społecznych w sprawie wprowadzenia europejskiego prawa jazdy dla maszynistów.
3.2.6.2 EKES z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji w sprawie oparcia się na wymaganiach zawodowych i medyczno-psychologicznych określonych przez partnerów społecznych.
Zagwarantuje to wysoki poziom umiejętności, na których skorzysta bezpieczeństwo ruchu.
EKES jest zasadniczo zdania, iż niezbędne kwalifikacje i wymagania dotyczące certyfikacji maszynistów winny być określone w treści dyrektywy.
3.2.6.3 Poprawki do załączników winna dokonać komisja złożona z przedstawicieli Państw Członkowskich, odpowiedzialna również za przyjęcie Technicznych Specyfikacji Interoperacyjności (TIS).
Konsultacje z partnerami społecznymi winny być obowiązkowe w sprawach dotyczących kwalifikacji oraz ochrony zawodowej i zdrowotnej w ramach dyrektyw dotyczących interoperacyjności.
Ponieważ załączniki do dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów oparte są na definicjach przekazanych przez europejskich partnerów społecznych, logiczne jest, aby partnerzy ci zaangażowani byli w prace nad wniesieniem poprawek do załączników.
EKES nalega na zawarcie w dyrektywie takiego postanowienia.
3.2.7 Kontrole okresowe
3.2.7.1 Okresowo sprawdzać należy pewne wiadomości, aby zapewnić, iż licencja lub zharmonizowany certyfikat uzupełniający mogą być zachowane.
3.2.7.2 W odniesieniu do okresowych badań medycznych, Komisja dostosowała się do linii przyjętej w porozumieniu europejskich partnerów społecznych.
3.2.7.3 EKES pragnie zwrócić uwagę na potrzebę doradztwa psychologicznego po wypadkach kolejowych z udziałem ludzi (często oznaczającymi samobójstwa popełniane pod kołami pociągów).
Kwestia ta została w dyrektywie przeoczona (art. 14 w połączeniu z załącznikiem III).
3.2.7.4 Projekt jest zbyt nieprecyzyjny w kwestii regularnej aktualizacji znajomości trasy.
Należy jasno określić, iż znajomość trasy jest nieaktualna, jeśli nie jeżdżono po niej przez okres jednego roku.
3.2.7.5 Dyrektywa nie mówi nic na temat dalszego kształcenia maszynistów w regularnych odstępach czasu w zakresie wiedzy ogólnej.
Kwestii tej dotyka porozumienie europejskich partnerów społecznych.
EKES zaleca, aby zgodnie z nim dyrektywa przewidywała coroczne rozwijanie i aktualizowanie podstawowych umiejętności.
3.2.8 Wycofanie licencji
3.2.8.1 Dyrektywa stanowi, iż maszyniści winni powiadomić stosowne władze, jeśli nie spełniają oni warunków wymaganych do pełnienia swych obowiązków.
Jest to równoznaczne z "denuncjacją samego siebie", czego uczynić nie mogą.
Jedynie akredytowany lekarz medycyny pracy jest w stanie podjąć taką decyzję oraz poinformować o tym przedsiębiorstwo.
Samo przedsiębiorstwo natomiast winno poinformować o tym władze.
3.2.8.2 Dyrektywa nie określa procedury zwrotu licencji po jej cofnięciu.
4.
Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów oraz porozumienie europejskich partnerów społecznych w sprawie wprowadzenia europejskiego prawa jazdy
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż europejscy partnerzy społeczni — CER i ETF — sami podjęli działania i już zaproponowali system licencjonowania maszynistów pracujących na trasach międzynarodowych.
4.2 Zaletą porozumienia jest to, iż pracownicy przedsiębiorstw będących członkami CER będą wkrótce musieli być wysoce wykwalifikowani, a oczekiwanie do 2010 r. nie będzie konieczne.
Przedsiębiorstwa te nie mogą jednak być pokrzywdzone w stosunku do przedsiębiorstw, które nie stosują porozumienia.
4.3 EKES uważa, iż należy poddać dokładnej analizie porozumienie europejskich partnerów społecznych w obszarach, gdzie pokrywa się ono z zakresem dyrektywy.
4.4 Porozumienie europejskich partnerów społecznych zakłada, iż zainteresowani maszyniści zawsze posiadają jakiegoś rodzaju certyfikat, dlatego też nie reguluje tej kwestii.
Opiera się to na wieloletnim doświadczeniu przedsiębiorstw kolejowych współpracujących na różnych trasach.
4.5 Europejskie prawo jazdy dla maszynistów, o którym mowa w porozumieniu europejskich partnerów społecznych, jest dodatkową licencją, która poświadcza dodatkową wiedzę wymaganą do kierowania pociągiem w infrastrukturze innego kraju.
Jest ono wydawane przez przedsiębiorstwa i stanowi ich własność.
4.6 Zharmonizowany certyfikat uzupełniający proponowany w dyrektywie w większym lub mniejszym stopniu pokrywa się z europejskim prawem jazdy dla maszynistów.
4.7 EKES zwraca się do Komisji o zbadanie, w jakim stopniu europejskie prawo jazdy dla maszynistów, o którym mowa w porozumieniu europejskich partnerów społecznych, może być uznawane jako równoważne zharmonizowanemu certyfikatowi uzupełniającemu na okres przejściowy, aby ułatwić zadanie przedsiębiorstwom już w tym obszarze aktywnym.
Dyrektywa powinna zawierać postanowienie w tej sprawie.
4.8 EKES uważa, iż przedsiębiorstwa, które podpisały porozumienie europejskich partnerów społecznych, znajdą się w sytuacji gorszej niż przedsiębiorstwa korzystające z systemu certyfikacji, o którym mowa w dyrektywie, ponieważ dalsze pogłębianie ogólnej wiedzy zawodowej ma mieć miejsce corocznie, zgodnie z warunkami porozumienia, a postanowienia tego nie zawarto jednak w projekcie dyrektywy, pomimo jego kluczowego znaczenia dla zachowania odpowiedniego poziomu umiejętności.
5.
Wnioski
5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje projekt dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów.
Żałuje jednak, iż przedstawia się środki społeczne jako ostatnie ogniwo łańcucha europejskich przepisów prawnych dotyczących liberalizacji sektora kolejowego przewozu towarów.
5.2 Maszyniści oraz załogi mają odgrywać kluczową rolę w dziedzinie bezpieczeństwa.
Certyfikacja maszynistów oraz załóg musi gwarantować ich wysokie kwalifikacje.
5.3 EKES zaniepokojony jest ogromnym upływem czasu między całkowitym otwarciem rynku kolei towarowych a terminami wprowadzenia certyfikacji, i zwraca się do Komisji o podjęcie wszelkich możliwych kroków w celu zredukowania tej przepaści.
5.4 W celu uniknięcia dalszych opóźnień EKES wzywa Radę oraz Parlament Europejski do usunięcia projektu dyrektywy w sprawie certyfikacji załóg pociągów z trzeciego pakietu kolejowego i zajęcie się nią oddzielnie.
Parlament Europejski oraz Rada winny przyjąć dyrektywę bezzwłocznie i potraktować tę kwestię priorytetowo.
5.5 W swych działaniach (Parlament Europejski oraz Rada) winny wziąć pod uwagę opinię EKES oraz zawarte w niej propozycje poprawek.
5.6 EKES z zadowoleniem przyjmuje porozumienie europejskich partnerów społecznych dotyczące pewnych aspektów warunków pracy załóg pociągów zaangażowanych w usługi transgraniczne. Wzywa Komisję, aby przedłożyła to porozumienie Radzie do rozpatrzenia oraz zaleca, aby Rada ten projekt przyjęła.
[9] Należy jednak podkreślić, iż wymiana maszynistów i załóg pociągów na granicach zajmuje zaledwie kilka minut (np. osiem minut na przejściu granicznym Brenner). Postoje na granicy w sektorze przewozu towarów wynikają w większym stopniu z innych czynników, jak kontrola dokumentów lub taboru.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady wprowadzającego plan ogólnych preferencji taryfowych
COM(2004)699 końcowy — 2004/0242 (CNS)
(2005/C 221/15)
Dnia 20 listopada 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 12 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 lutego) Komitet stosunkiem głosów 132 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Rozporządzenie Rady (WE) nr 2501/2001 z dnia 10 grudnia 2001 [1] wprowadzające system ogólnych preferencji taryfowych (GSP) wygaśnie dnia 31 grudnia 2005 r. W lipcu 2004 r.
Komisja przyjęła wytyczne [2] w sprawie roli GSP w kolejnym dziesięcioleciu, poczynając od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r.
Obecnie opublikowała projekt [3] wdrożenia odpowiedniego rozporządzenia.
1.1.1 W 1994 r. poprzednie wytyczne [4] na lata 1994-2005 oraz związane z nimi rozporządzenia wykonawcze wprowadziły kilka istotnych zmian, takich jak dopasowanie taryf do wrażliwości produktów, klasyfikacja i specjalne mechanizmy motywacyjne.
W roku 2001 wprowadzono bezterminowo specjalną inicjatywę dla krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC), "Wszystko oprócz broni" (EBA).
Jak pokazało doświadczenie, niektóre rozwiązania dobrze funkcjonują w praktyce i powinny być kontynuowane, podczas gdy inne wydają się wymagać odpowiednich środków dostosowawczych w świetle nabytego doświadczenia.
1.1.2 Wspólnota od roku 1971 przyznaje państwom rozwijającym się preferencje handlowe w ramach GSP.
Polityka handlowa odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu relacji UE z resztą świata.
GSP, stanowiąc część tej polityki, musi pozostawać w zgodzie z polityką rozwoju i służyć osiąganiu jej celów.
W związku z powyższym musi stosować się do wymagań WTO, a zwłaszcza do klauzuli zezwalającej (Enabling Clause) GATT z 1979 r.
Musi również pozostawać zgodny z programem rozwoju z Doha.
Kluczowym priorytetem jest udzielenie państwom rozwijającym się pomocy w zakresie korzystania z procesu globalizacji, zwłaszcza poprzez łączenie handlu i rozwoju zrównoważonego.
W tym kontekście zrozumiałe jest, że zrównoważony rozwój obejmuje wiele aspektów, takich jak poszanowanie fundamentalnych praw człowieka i prawa pracy, dobra administracja i ochrona środowiska.
Ponadto wszystkie państwa wspólnie odpowiedzialne są za walkę z narkotykami.
1.2 Komisja prowadziła szerokie konsultacje na temat wytycznych na kolejne okresy dziesięciu lat, od momentu ich pierwszej publikacji.
Jednak ze względu na szczególne wymagania w zakresie danych statystycznych, poszczególne oceny wpływu przeprowadzane były tylko wewnętrznie.
Komisja przeprowadzi ocenę wpływu rozporządzenia na regiony peryferyjne UE po jego wejściu w życie.
1.3 Nie przewiduje się, aby zmiany zaproponowane w projekcie wniosku miały istotny negatywny wpływ na poziom rocznych przychodów z ceł w porównaniu z bieżąca sytuacją.
2.
Propozycje Komisji
2.1 Propozycje zakładają uproszczenie istniejącego systemu poprzez zmniejszenie liczby porozumień z pięciu do trzech. Udało się to uzyskać poprzez wprowadzenie jednego mechanizmu motywacyjnego zastępującego obecnie funkcjonujące trzy specjalne rozwiązania motywacyjne, mające na celu ochronę praw pracowniczych, ochronę środowiska oraz zwalczanie produkcji i handlu narkotykami.
Proponowany system składa się z następujących elementów:
- mechanizmu ogólnego;
- Szczególnego mechanizmu motywacyjnego (SIA) na rzecz rozwoju zrównoważonego; oraz
- Specjalnej inicjatywy (EBA) dla krajów najsłabiej rozwiniętych.
2.2 Dalsze uproszczenia możliwe są poprzez usunięcie z listy beneficjentów tych państw, które obecnie mają preferencyjny dostęp do rynku Wspólnoty na mocy różnych porozumień o wolnym handlu (FTA) — dwustronnych, regionalnych lub o innym charakterze.
Wspólnota gwarantowałaby, że żadne z państw nic by na tym nie straciło, poprzez włączenie do odpowiedniej FTA przywilejów dla tych produktów, które wcześniej były objęte systemem GSP.
2.3 Preferencje nadal byłyby różnicowane według wrażliwości produktów.
Cła Wspólnej Taryfy Celnej (WTC) na towary oznaczone jako niewrażliwe nadal byłyby całkowicie zawieszone, z wyłączeniem komponentów rolnych.
Nadal utrzymana byłaby bieżąca zryczałtowana stawka redukcji w wysokości 3,5 punktów procentowych dla produktów wrażliwych.
2.4 Mechanizm ogólny otwarty byłby dla wszystkich krajów poza tymi, które zostały zakwalifikowane przez Bank Światowy przez trzy kolejne lata do grupy krajów o wysokich dochodach oraz w których pięć największych sekcji eksportu objętych GSP do krajów Wspólnoty stanowi mniej niż 75 % całkowitego eksportu objętego GSP z tego kraju do krajów Wspólnoty.
Wszystkie kraje odpowiadające tym kryteriom, które obecnie są beneficjentami systemu GSP, zostałyby usunięte z systemu w momencie wejścia w życie projektowanego rozporządzenia.
Państwa — beneficjenci, które korzystają również z umów handlowych ze Wspólnotą, obejmujących przynajmniej wszystkie preferencje zapewnione przez obecnie istniejący system dla danego kraju, również zostałyby usunięte z listy kwalifikujących się krajów.
2.5 Szczególne rozwiązanie motywacyjne SIA na rzecz rozwoju zrównoważonego jest skierowane do tych krajów rozwijających się, które najbardziej potrzebują pomocy.
Dodatkowe preferencje przyznawane byłyby natychmiastowo (poprzez złożenie wniosku) krajom rozwijającym się, które ratyfikowały i skutecznie wdrożyły wszystkich szesnaście kluczowych konwencji w zakresie praw człowieka i praw pracowniczych, określonych w załączniku nr 1 i przynajmniej siedem konwencji związanych z dobrą administracją i ochrona środowiska, określonych w załączniku nr 2.
Równocześnie kraje — beneficjenci musiałyby zaangażować się w procesy ratyfikacji i skutecznego wdrożenia tych konwencji międzynarodowych, których jeszcze nie ratyfikowały.
Termin ukończenia tego procesu wyznaczony byłby na dzień 31 grudnia 2008 r.
2.5.1 Wybrano konwencje posiadające mechanizmy, którymi posłużyć będą mogły się właściwe organizacje międzynarodowe w celu dokonania bieżącej oceny efektywności ich wdrażania.
Komisja weźmie owe oceny pod uwagę przed podjęciem decyzji o tym, które z państw wnioskujących zostaną wybrane na beneficjentów szczególnego rozwiązania motywacyjnego SIA.
W oparciu o wnioski państw rozwijających się Komisja następnie stworzy listę beneficjentów tego porozumienia.
2.5.2 Wnioski państw, które chciałyby skorzystać z rozwiązania SIA musiałyby zostać złożone w ciągu trzech miesięcy od daty publikacji rozporządzenia.
2.5.3 Kolejnym wymaganiem jest warunek, że państwa wnioskujące powinny być państwami słabszymi gospodarczo ("państwami wrażliwymi").
Definicja państwa słabszego gospodarczo dla tych celów jest taka, że Bank Światowy nie zaklasyfikował go jako kraju o wysokich dochodach lub kraju, którego eksport towarów objętych GSP do Wspólnoty stanowi mniej niż 1 % całkowitego importu wspólnotowego towarów objętych GSP.
2.6 Propozycje obejmują środki mające na celu złagodzenie negatywnych konsekwencji dla kraju będącego beneficjentem w przypadku usunięcia go przez Narody Zjednoczone z listy krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC).
Mogłyby one przyjąć formę okresu przejściowego w celu stopniowego wycofywania tego kraju ze specjalnego porozumienia EBA ("Wszystko prócz broni").
Obecnie dany kraj natychmiast automatycznie traci wszelkie korzyści wynikające z GSP a przysługujące mu jako krajowi LDC.
Nowy mechanizm pozwalałby na zastosowanie do tego procesu okresu przejściowego.
2.7 Mechanizm kwalifikacji został zachowany, ale zmodyfikowano go w celu uproszczenia jego działania.
Podobnie jak obecnie, stosowany byłby do grup produktów z krajów, które są konkurencyjne na rynku Wspólnoty i nie potrzebują już pobudzania eksportu przez GSP, jednak bieżące kryteria (udział w imporcie preferencyjnym, wskaźnik rozwoju i wskaźnik specjalizacji eksportu) zastąpione byłyby przez jedno proste kryterium: udział w rynku Wspólnoty, wyrażony jako udział w preferencyjnym imporcie.
Grupy produktów definiowane są w odniesieniu do kodów Nomenklatury Scalonej.
Ponieważ tylko te kraje, które byłyby konkurencyjne w zakresie wszystkich produktów danej sekcji byłyby kwalifikowane, niewielkie państwa-beneficjenci nie byłyby kwalifikowane wyłącznie na podstawie kilku konkurencyjnych produktów w sekcji.
2.7.1 Kwalifikacja stosowana będzie do wszystkich państw-beneficjentów dla produktów danej sekcji w przypadku, gdy średnia importu Wspólnoty z tego kraju towarów wymienionych w danej sekcji przekraczać będzie 15 % importu Wspólnoty tych samych produktów ze wszystkich państw w okresie trzech kolejnych lat.
W przypadku niektórych produktów tekstylnych próg ten obniżony jest do poziomu 12.5 %.
2.8 W przypadku, gdy stawka cła ad valorem obniżona zgodnie z przepisami rozporządzenia będzie wynosić 1 % lub mniej, cło to uległoby całkowitemu zawieszeniu.
Podobnie, gdy określone cło wynosiłoby €2 lub mniej za każdy produkt z osobna, cło to uległoby całkowitemu zawieszeniu.
2.9 Propozycje obejmują klauzule, dotyczące okresowego wycofania się z uregulowań preferencyjnych odnośnie wszystkich lub niektórych produktów danego kraju w pewnych szczególnych okolicznościach.
Nie oznacza to znaczącego odejścia od istniejącego status quo.
Komisja wyraźnie podkreśla, że klauzule te przeznaczone są do stosowania wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach.
2.9.1 W przypadku, gdy produkt pochodzący z kraju — beneficjenta importowany byłby na warunkach powodujących lub grożących wystąpieniem poważnych trudności dla wspólnotowych producentów produktów podobnych lub bezpośrednio konkurencyjnych, byłaby możliwość ponownego wprowadzenia normalnych stawek celnych Wspólnej Taryfy Celnej (WTC) w dowolnym czasie na wniosek Państwa Członkowskiego lub z inicjatywy Komisji.
2.10 Pomoc Komisji we wdrażaniu rozporządzenia zapewniałby komitet ds. ogólnych preferencji taryfowych, składający się z przedstawicieli Państw Członkowskich i funkcjonujący pod przewodnictwem Komisji.
Komitet otrzymywałby raporty z Komisji o funkcjonowaniu systemu i mógłby zajmować się badaniem wszelkich zagadnień z nim związanych, a przede wszystkim zaangażowany byłby w proces decydowania o takich zagadnieniach, jak kwalifikowanie się państwa wnioskującego do dostępu do szczególnego rozwiązania SIA na rzecz rozwoju zrównoważonego, okresowe wycofanie korzyści, ponowne narzucanie ceł Wspólnej Taryfy Celnej (WTC) w przypadku trudności napotykanych przez producentów wspólnotowych i ustanowienie okresów przejściowych w przypadku utraty korzyści z EBA ("Wszystko prócz broni") dla państw usuniętych z listy LDC Narodów Zjednoczonych.
3.
Uwagi ogólne
3.1 System GSP jest ważnym elementem polityki handlu zagranicznego UE, który ma daleko idące reperkusje. Ma on znaczący wpływ na wydarzenia w krajach rozwijających się, wpływa na budżet UE, na stosunki Wspólnoty z jej partnerami handlowymi w takich organizacjach jak Światowa Organizacja Handlu (WTO) oraz ma znaczące konsekwencje dla przemysłu europejskiego, szczególnie dla przemysłu wytwórczego.
Jest to jedna z niewielu dziedzin pozostających w wyłącznej kompetencji Komisji, traktowana w sposób federacyjny raczej niż nie-federacyjny, na szczeblu UE.
Globalizacja podniosła wagę systemu GSP; UE używa tego systemu, aby pomagać krajom rozwijającym się w czerpaniu korzyści wynikających z procesu globalizacji.
Jednocześnie system ten umożliwił UE promować najlepsze przykłady rozwoju zrównoważonego poprzez przyznawanie preferencyjnych warunków dostępu do rynku Wspólnoty tym krajom, które respektują fundamentalne zasady poszanowania praw człowieka.
3.2 Kiedy Komisja opublikowała wytyczne [5], stanowiące podstawę bieżących propozycji, EKES wydał opinię [6], zawierającą szczegółowy komentarz w sprawie podnoszonych kwestii.
W owej opinii stwierdzono, że uproszczenie systemu powinno być celem priorytetowym.
Dlatego też przychylnie odnosi się do tych środków, zawartych we wniosku Komisji, które mając na celu uproszczenie struktury sytemu.
Uznaje, że zwłaszcza zmniejszenie liczby porozumień z pięciu do trzech znacznie ułatwi zrealizowanie tego celu.
3.3 EKES wnioskował ponadto o zmniejszenie liczby uczestniczących państw [7] i proponował między innymi wyłączenie państw, które obecnie korzystają z preferencyjnego dostępu do Wspólnoty na mocy porozumienia o wolnym handlu (FTA), z zabezpieczeniem, że wszelkie preferencje, z których korzystały one na mocy bieżącego systemu GSP, podlegałyby odpowiednim porozumieniom dwustronnym.
Zauważa z zadowoleniem, że zalecenie to zostało przyjęte.
3.4 EKES wyraził obawę [7], że znaczna część pomocy wspólnotowej trafia do najbardziej dostatnich krajów-beneficjentów, nie zaś tych, które są w największej potrzebie.
Dlatego też przychylnie odnosi się do faktu, że Komisja poruszyła ten problem, ale zastanawia się, czy propozycje idące w tym kierunku będą wystarczające.
3.5 EKES zalecił [7], aby mechanizm kwalifikacji został utrzymany, jednak należy go uprościć i wprowadzić większą przejrzystość jego funkcjonowania.
Popiera projekty Komisji w tym obszarze uznając, że zdołają one zapewnić znaczną poprawę odnośnie obu kwestii.
Zwłaszcza zastąpienie istniejących obecnie wielu kryteriów przez jedno, jasne kryterium powinno wpłynąć zarówno na uproszczenie systemu, jak i zapewnić większą jego przejrzystość.
3.6 EKES zalecił [7] skorzystanie z owej okazji w celu harmonizacji, ujednolicenia i usprawnienia zasad funkcjonowania wszystkich przepisów i procedur systemu GSP.
Wyraża opinię, że obecne projekty zmierzają we właściwym kierunku i dokonują dużego postępu na drodze realizacji tego celu.
3.7 EKES wzywa [7] do opublikowania szczegółowej oceny wpływu wniosku Komisji.
Wyraża rozczarowanie, że krok ten nie został jeszcze podjęty, wskazując na fakt, że przeprowadzenie oceny wpływu na regiony peryferyjne UE post fatum jest działaniem bezcelowym, chyba, że ma na celu zmodyfikowanie systemu w świetle tej oceny, co nie spełniałoby wymagania zapewnienia stabilności przepisów w czasie.
Klimat niepewności nie sprzyja właściwemu działaniu systemu GSP.
3.8 EKES akceptuje koncepcję włączenia poszanowania praw człowieka, ochrony praw pracowniczych, ochrony środowiska, dobrego zarządzania oraz ograniczenia produkcji i handlu narkotykami do definicji rozwoju zrównoważonego.
3.9 EKES wskazał na fakt [7], że istniejące specjalne mechanizmy motywacyjne okazały się zupełnie nieefektywne w zakresie osiągania zakładanych celów.
Jedynie dwa państwa zakwalifikowały się w ramach specjalnego mechanizmu motywacyjnego na rzecz ochrony praw pracowniczych, żadne zaś w ramach specjalnego porozumienia na rzecz ochrony środowiska; w międzyczasie dwanaście państw skorzystało ze specjalnego porozumienia na rzecz walki z produkcją i handlem narkotykami, jednak nie osiągnęły one żadnych namacalnych wyników w zakresie zmniejszenia występowania tego zjawiska.
3.9.1 EKES uznaje, że nowe projekty, wprowadzając znaczne, mile widziane uproszczenia w omawianym procesie, raczej nie usprawnią jego funkcjonowania.
Nie zwiększono wpływu rozwiązań motywacyjnych i nie ma powodów, aby przypuszczać, że nowe porozumienia będą większym bodźcem dla państw-beneficjentów, skłaniającym je do postępowania według zasad i praktyk na rzecz równoważonego rozwoju.
Biorąc pod uwagę wymóg przystąpienia do 27 konwencji międzynarodowych prawdopodobnie będą wolały one postąpić według własnej woli i zrezygnować z oferowanych korzyści.
3.9.2 Biorąc pod uwagę trudności, jakie wiążą się z dostarczeniem efektywnego mechanizmu motywacji w kontekście ciągle malejących barier celnych, można by również rozważyć powiązanie udzielania pomocy rozwojowej z przestrzeganiem konwencji międzynarodowych.
3.10 EKES zauważa, że wszystkie konwencje, których kraje zgłaszające się są obowiązane przestrzegać, są to konwencje zawierające mechanizmy, których mogą zostać zastosowane przez "odpowiednie organizacje międzynarodowe" w celu przeprowadzenia regularnej oceny efektywności realizacji przepisów danej konwencji.
EKES postuluje, aby partnerzy społeczni byli także zaangażowani w proces tej oceny.
3.11 EKES zauważa, że warunki okresowego wycofania przyznanych korzyści niewiele różnią się od tych, które dominują w obecnym systemie.
Biorąc pod uwagę fakt, że zostały zastosowane tylko w przypadku jednego państwa (Myanmar), będącego skrajnym przykładem łamania konwencji międzynarodowych, można zakwestionować ich użyteczność w promowaniu rozwoju zrównoważonego.
Sankcja stosowana w tak rzadkich wypadkach tylko w niewielkim stopniu działa odstraszająco.
EKES wolałby widzieć szersze zastosowanie tego mechanizmu w celu wzmocnienia specjalnego mechanizmu SIA na rzecz rozwoju zrównoważonego, który, według obaw EKES, prawdopodobnie będzie nieużywany.
3.12 EKES wątpi, czy nowy system będzie zapewniać lepsze środki odstraszające wobec oszustw niż obecnie zastępowany system.
EKES jest zwolennikiem bardziej aktywnego podejścia do tej kwestii.
Szczególnie, chciałby stworzenia mechanizmu zapewniającego bliższą współpracę pomiędzy agencjami UE i ich odpowiednikami w krajach-beneficjentach.
Trudno powstrzymać się od wniosku, że w tej dziedzinie Komisja zastosowała politykę "festina lente" (śpiesz się powoli).
3.13 EKES z zadowoleniem powitał fakt przeprowadzenia przez Komisję, przed opracowaniem omawianych projektów, szerokich konsultacji, zarówno w UE, jak i w krajach-beneficjentach.
3.14 EKES zauważa, że Komisji nadal pomagać będzie, w zakresie administracji systemem GSP, Komitet ds. Ogólnych Preferencji, działający w ramach procedury "komitetu regulacyjnego".
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES zauważa, że liczba krajów, które mają zostać wyłączone z porozumienia ogólnego, zostanie ograniczona do tych zaklasyfikowanych przez Bank Światowy jako kraje o wysokim poziomie dochodów i nie mających odpowiednio zróżnicowanego eksportu.
EKES wyraża opinię, że liczba krajów spełniających te kryteria będzie ograniczona.
Zaproponował [7], aby nowe wytyczne wykluczały między innymi kraje prowadzące programy broni jądrowej oraz te, które funkcjonują jako raje podatkowe.
Żałuje, że wiele z tych państw nadal kwalifikowałoby się do włączenia na listę beneficjentów.
4.2 Jednym z kryteriów włączenia do rozwiązania SIA na rzecz rozwoju zrównoważonego jest fakt, że kraj powinien być krajem "wrażliwym".
Artykuł 9, ust. 2 definiuje ten stan jako bycie krajem, który nie został wyłączony z porozumienia ogólnego na zasadzie warunków określonych w ust. 4.1. powyższego artykułu lub, którego eksport objęty GSP do Wspólnoty stanowi mniej niż 1 % całkowitego importu wspólnotowego objętego GSP.
EKES uznaje, że ów artykuł należy przeformułować w celu zastąpienia słowa "lub" przez słowo "i". W przeciwnym razie artykuł ten będzie działał w sposób, jakiego na pewno nie planowano.
4.3 EKES wskazał na fakt [7], że w obecnym systemie moment kwalifikacji jest zbyt oddalony od momentu aktualizacji.
Dlatego też z zadowoleniem wita projekt, że w przyszłości kwalifikacja będzie miała miejsce w roku następującym po trzecim kolejnym roku, który jest okresem odniesienia dla wszystkich państw i sektorów.
4.4 EKES popiera przedstawioną przez Komisję propozycję utrzymania zasady kumulacji regionalnej w rozumieniu rozporządzenia (EWG) nr 2454/93 w sytuacji, gdy produkt podlegający dalszemu przetworzeniu w kraju należącym do grupy regionalnej pochodziłby z innego kraju tej grupy, który nie korzysta z porozumień stosowanych do produktu finalnego, pod warunkiem, że oba kraje korzystają z regionalnej kumulacji dla tej grupy.
EKES wskazuje na fakt, że w przeszłości przepisy te były źródłem znacznej liczby nieuczciwych manipulacji.
4.5 EKES po raz kolejny przedstawia opinię [7], że należy uprościć preferencyjne reguły pochodzenia towarów, jak również stosownie obniżyć odpowiedzialność za zgodność spoczywającą na importerach UE, poprzez dostosowanie ich do obecnych reguł pochodzenia towarów obowiązujących do importu towarów nie objętych preferencjami.
4.6 EKES powtarza swój apel [8] o dialog pomiędzy UE a państwami najmniej rozwiniętymi w celu poprawy zasad wdrażania specjalnych ustaleń na rzecz państw najmniej rozwiniętych w szczególnych przypadkach, zwłaszcza poprzez dostosowanie okresu przejściowego.
4.7 EKES przychyla się do projektu zniesienia ceł w przypadku, gdy preferencyjne traktowanie pociąga za sobą cło ad valorem w wysokości 1,0 % lub mniej, lub cło specyficzne wynoszące €2 lub mniej.
Uważa, że byłoby to znacznie lepszym środkiem upraszczającym.
4.8 EKES zauważa, że okresowe wycofanie udzielonych korzyści jest ograniczone do okresu trzech miesięcy i odnawialne tylko raz.
Komisja może przedłużyć ten okres zgodnie z art. 3 i art. 7 decyzji 1999/468/WE, jak to miało miejsce w przypadku Birmy.
EKES preferowałby ustalenie przepisu, że w przypadku, gdy dojdzie do okresowego wycofania preferencji, zostanie ono utrzymane do momentu usunięcia przez państwo, które dokonało naruszenia, przyczyny wycofania owych preferencji poprzez usunięcie przyczyn naruszeń konwencji międzynarodowych, które w pierwszej kolejności spowodowały wycofanie udzielonych preferencji.
4.9 EKES uznaje, że wymaganie w zakresie złożenia wniosku w terminie do trzech miesięcy od daty wejścia w życie rozporządzenia przez państwa lub obszary, które chcą skorzystać z SIA na rzecz rozwoju zrównoważonego jest w pewnym sensie uciążliwe i prawdopodobnie nie przyniesie przewidywanych rezultatów, z powodu ograniczenia przez ten termin liczby ubiegających się państw.
Prawdopodobnie w tym okresie kilka państw nie spełni kryteriów i w związku z tym nie będzie widzieć potrzeby składania wniosku.
Po upływie terminu trzech miesięcy nic nie będzie zachęcać tych krajów do ratyfikowania i skutecznego wdrażania międzynarodowych konwencji określonych w załącznikach 1 i 2.
EKES preferowałby raczej zastosowanie polityki otwartych drzwi w celu dopuszczenia tych państw w terminie późniejszym, pod warunkiem, że spełnią one wtedy kryteria włączenia.
4.10 EKES wskazuje [7], że system GSP jest jednym z elementów polityki handlowej UE i że jako taki musi być zgodny z innymi elementami tej polityki.
W celu osiągnięcia spójnej polityki handlowej, niezbędnym jest, aby inne Dyrekcje Generalne Komisji zostały do tego procesu włączone.
Szczególnie bliska, nieustanna i efektywna powinna być współpraca z Dyrekcją Generalną ds. Handlu i ds. Przedsiębiorstw.
4.11 W razie poważnych zakłóceń rynku produktów, o których mowa w załączniku I do Traktatu, EKES uznaje za pożądane umożliwienie powołania się na klauzulę ochronną również na wniosek złożony przez państwo członkowskie do Komisji, która następnie zasięgnie opinii właściwego komitetu zarządzającego.
4.12 Zgodnie z wnioskiem Komisji szczególne ustalenia na rzecz państw najmniej rozwiniętych (LDC) powinny zostać zawarte w planie ogólnych preferencji taryfowych, a inne ustalenia (również te dotyczące cukru) winny zostać przejęte zgodnie z rozporządzeniem nr 416/2001.
Uzasadnione są obawy krajów LDC, że po przeprowadzonej w UE reformie przepisów dotyczących cukru, której będzie towarzyszyć masowy spadek cen, więcej stracą one niż zyskają na przewidzianym od 1 lipca 2009 r. pełnym otwarciu rynku UE dla tych krajów.
W tej kwestii Komitet odsyła do opinii w sprawie proponowanej reformy dotyczącej Wspólnej Organizacji Rynku cukru [9] z dnia 15 grudnia 2004 r., w której wzywa Komisję, aby wynegocjowała, zgodnie z wyraźnym życzeniem krajów LDC, preferencyjne kwoty importowe na cukier w okresie po 2009 r., uwzględniając w tym systemie okresowe kontrole biorące pod uwagę relację między reformą wspólnotowego rynku cukru, a potrzebami rozwojowymi krajów najsłabiej rozwiniętych.
Komitet przychylnie ustosunkowuje się do zakazu tzw. transakcji swap (handel trójstronny).
4.13 Zasadniczo EKES jest zdania, iż wobec produktów, o których mowa, zastosowanie art. 12 ust. 1 powinno być jasno określone w ramach odpowiednich wspólnych organizacji rynku.
5.
Wnioski
5.1 EKES opowiada się za uproszczeniem istniejącego systemu i wprowadzeniem jego większej przejrzystości oraz uznaje, że należy skorzystać z okazji i dokonać harmonizacji, ujednolicenia i usprawnienia funkcjonowania wszystkich zasad i procedur GSP.
Uważa, że proponowany system stanowiłby istotną poprawę w tym zakresie i pod tym względem popiera wnioski Komisji.
5.2 EKES akceptuje fakt zmniejszenia się liczby państw-beneficjentów, ale obawia się, że redukcja ta może nie przybrać wystarczających rozmiarów.
5.3 EKES uważa, że nowe rozwiązanie SIA na rzecz wspierania rozwoju zrównoważonego będzie miało niewiele większe oddziaływanie na zachowanie krajów-beneficjentów niż te porozumienia, które ono zastępuje.
5.4 EKES obawia się, że nie zajęto się w sposób skuteczny kwestią oszustw występujących w istniejącym systemie i uważa, że można było dokonać więcej w tym zakresie.
5.5 EKES wyraża rozczarowanie, że nie opublikowano, a w niektórych przypadkach najwyraźniej nie przeprowadzono szczegółowej oceny konsekwencji tych wniosków. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie propozycji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady ustanawiającego procedurę europejskiego nakazu zapłaty
COM(2004) 173 końcowy/3 -2004/0055 (COD)
(2005/C 221/16)
Dnia 6 kwietnia 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, podjęła decyzję o zasięgnięciu opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Prezydium Komitetu powierzyło Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji przygotowanie prac Komitetu na ten temat.
Mając na uwadze pilny charakter prac, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyznaczył Jorge Pedago Liza na sprawozdawcę generalnego na swojej 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 lutego 2005 r.), oraz przyjął niniejszą opinię stosunkiem 73 głosów za, przy 2 głosach wstrzymujących się:
1.
Cel propozycji
1.1 Poprzez propozycję rozporządzenia ustanawiającego procedurę europejskiego sądowego nakazu zapłaty [1], Komisja realizuje szereg inicjatyw, których celem jest stopniowe tworzenie i rozwój obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, eliminowanie barier i upraszczanie prowadzenia postępowań w sprawach cywilnych na poziomie europejskim, tak jak to zostało skonkretyzowane w planie działania przyjętym przez Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych dn. 3 grudnia 1998 r. [2]
1.2 Propozycja ta jest odpowiedzią na jeden z zasadniczych celów określonych w Zielonej Księdze [3] z dn. 20 grudnia 2002 r.; drugim celem, polegającym na stworzeniu europejskiej procedury rozstrzygania sporów o mniejszej wartości, zajmuje się osobno Komisja.
1.3 Mając na uwadze stworzenie procedury europejskiego nakazu zapłaty, Komisja, po uwzględnieniu uwag i zaleceń Parlamentu Europejskiego oraz EKES dotyczących ww. Zielonej Księgi, przedstawia projekt rozporządzenia, które ma ustanowić jednolitą procedurę nakazu zapłaty w całej Unii Europejskiej.
1.4 Opracowanie tej inicjatywy przez Komisję uzasadnione było różnicami w systemach prawnych w zakresie prawa procesowego w sprawach cywilnych w poszczególnych Państwach Członkowskich, powodujących wysokie koszty i opóźnienia przy rozstrzyganiu sporów transgranicznych, które mogą być niewspółmierne, szczególnie w przypadku postępowań windykacyjnych dotyczących bezspornych długów.
1.5 Komisja zdecydowała się rozszerzyć zakres jednolitej procedury nakazu zapłaty na spory krajowe celem zapewnienia równego traktowania dla wszystkich oraz celem uniknięcia przypadków zniekształcenia konkurencji pomiędzy podmiotami gospodarczymi, tym samym identyfikując się ze stanowiskiem wyrażonym w opinii EKES w sprawie Zielonej Księgi, jednocześnie zapewniając, iż procedura ta zgodna jest z zasadami proporcjonalności i pomocniczości.
1.6 Tekst jasno stwierdza, iż procedura nakazu zapłaty jest opcjonalna, jako że wierzyciel może zawsze zdecydować się na inną, bardziej formalną procedurę przewidzianą prawem krajowym.
Podejście to jest także zgodne z opinią EKES.
1.7 Przy określaniu tej procedury, Komisja kierowała się szeregiem podstawowych zasad wyszczególnionych poniżej:
a) procedura powinna być jak najbardziej uproszczona i oparta na stosowaniu standardowych formularzy;
b) roszczenia nie są rozpatrywane pod względem merytorycznym;
c) brak wymogu przedstawienia dowodu z dokumentu;
d) właściwa ochrona praw pozwanego;
e) brak potrzeby wnoszenia odwołań;
f) wykonalność;
g) brak obowiązku zastępstwa prawnego przez prawnika.
1.8 Komisja gwarantuje także wzajemną wymianę informacji dotyczącą sądów posiadających właściwość do wydawania europejskich nakazów zapłaty w różnych Państwach Członkowskich; informacje te mają być regularnie aktualizowane.
1.9 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Wielka Brytania oraz Irlandia rozpatrują możliwość przyłączenia się do tego systemu, tak jak w przypadku podobnych inicjatyw w przeszłości.
Celem zagwarantowania, że proponowany system działa w sposób bardziej efektywny, Komitet wolałby jednakże, aby Dania całkowicie nie rezygnowała z wprowadzenia w życie rozporządzenia oraz ma nadzieję, iż w przyszłości ograniczenia powstrzymujące ją przed pełnym członkostwem w europejskim obszarze sądowniczym zostaną usunięte.
1.10 Zakres terytorialny propozycji może powodować trudności w jej wdrożeniu.
Celem przezwyciężenia tych problemów należy wziąć pod uwagę i) specyficzne cechy pewnych obszarów, o czym mowa w art. 299 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz ii) zobowiązania przyjęte przez pewne Państwa Członkowskie w odniesieniu do tych regionów.
Należy zatem podkreślić, iż niezależnie od faktycznego wprowadzenia w życie procedury nakazu zapłaty, właściwe władze krajowe muszą wyznaczyć odpowiednie, kompetentne organy, które to władze będą wypełniać te zobowiązania w imieniu Państwa, gwarantując zatem zasadność działania tych organów.
2.
Precedensy i równolegle inicjatywy
2.1 Przez długi okres czasu instytucje wspólnotowe, w tym Parlament Europejski [4] oraz EKES [5], wydawały dokumenty wyrażające ich dążenie do ujednolicenia i uproszczenia procedur w zakresie prawa cywilnego celem zapewniania szybszego i bardziej skutecznego wprowadzania w życie wymiaru sprawiedliwości.
Podzielając te obawy, wyrażane przede wszystkim przez podmioty gospodarcze, osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz konsumentów, Komisja także przed długi czas zastanawiała się nad obraniem najwłaściwszego kierunku działań; postęp osiągnięty w pionierskiej dziedzinie prawa konsumenckiego był szczególnie istotny [6].
2.3 Jednakże oczywistym jest fakt, iż to właśnie Zielona Księga dotycząca procedury europejskiego nakazu zapłaty i środków służących uproszczeniu i przyspieszeniu rozstrzygania sporów o mniejszej wartości spowodowała, że kwestia ta została podjęta z zamiarem opracowania potencjalnej inicjatywy legislacyjnej.
Inicjatywa ta wpisuje się w szereg niezwykle ważnych działań, które zostały podjęte w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych w ostatnich latach [7]:
2.5 Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 z kwietnia 2004 r. o ustanowieniu Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych [8] zasługuje na specjalną uwagę i ma szczególne znaczenie w świetle obecnej propozycji Komisji, w tym sensie, iż te dwa dokumenty odnoszą się dwóch aspektów tej samej sytuacji — potrzeby uproszczonego i bardziej skutecznego egzekwowania prawa cywilnego w jednolitym obszarze sprawiedliwości.
3.
Instrument i podstawa prawna
3.1 Zgodnie z większością inicjatyw przyjętych w tej dziedzinie, Komisja zdecydowała się zaproponować uchwalenie rozporządzenia, przyjmując jako podstawę prawną art. 61 lit.c) oraz art. 65 Traktatu.
3.2 W swojej wcześniejszej opinii, EKES zdecydowanie opowiadał się za przyjęciem rozporządzenia a zatem w pełni popiera decyzję Komisji.
3.3 Także całkowicie popiera wybór Komisji co do podstawy prawnej, która wychodzi poza zwyczajną, formalną interpretację właściwych pojęć prawnych.
Jest to jedyny sposób realizacji celu polegającego na stworzeniu jednolitego obszaru sądowniczego w UE.
4.
Uwagi ogólne
4.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje projekt rozporządzenia, który, jak już wspomniano, zawiera większość jego uwag odnoszących się do Zielonej Księgi dotyczącej procedury europejskiego nakazu zapłaty i środków służących uproszczeniu i przyspieszeniu rozstrzygania sporów o mniejszej wartości i który słusznie dąży do wprowadzenia w życie prawa zapisanego w art. 47 Karty Praw Podstawowych.
4.2 EKES nalega, aby Komisja rozważyła możliwość rozszerzenia tej propozycji rozporządzenia, tak by objęła ona Europejski Obszar Gospodarczy.
4.3 Potrzeba stworzenia europejskiej procedury szybkiej windykacji długów bezspornych została dobrze udokumentowana w odpowiedziach różnych Państw Członkowskich na wspomnianą Zieloną Księgę, tak samo jak kwestia zagwarantowania odpowiednich praw obrony w przypadku dłużników, którym doręczono nakaz zapłaty.
4.3.1 EKES uważa jednak, że wniosek Komisji zyskałby na uwzględnieniu danych dotyczących szacunkowej liczy postępowań spornych, zarówno krajowych, jak i międzynarodowych, które będą podlegać nowemu instrumentowi proponowanemu obecnie oraz analizie korzyści i kosztów przy wdrażaniu instrumentu — jest to zagadnienie, któremu memorandum wyjaśniające Komisji nie poświęca uwagi.
4.4 W swojej opinii w sprawie Zielonej Księgi, EKES stwierdził w szczególności, iż "przy opracowywaniu europejskiej procedury dla roszczeń o mniejszej wartości, głównym celem będzie określenie właściwych środków celem przyspieszenia rozstrzygania takich sporów, jednocześnie bez narażania gwarancji udzielonych danym stronom zgodnie z przepisami prawa".
4.5 Zdaniem EKES propozycja wymaga dokładnej i dogłębnej rewizji, tak aby mogła osiągnąć wyznaczone dla niej cele w bardziej skuteczny sposób, jednakże stanowi ona zrównoważone rozwiązanie wobec dwóch wymogów: szybkiej windykacji długów i zagwarantowania praw do obrony.
4.6 Niemniej jednak EKES zwraca uwagę na fakt, że należy zadbać o to, by przedsiębiorstwa nie mogły mieć możliwości korzystania z nakazów płatności jako pretekstu dla mniej poprawnego postępowania, w szczególności by procedura ta nie była stosowana do wywierania nacisku lub windykacji długów powstałych z nieposzanowania zasad ochrony konsumentów.
Tak samo ważne jest zagwarantowanie, że przyjęta procedura nie doprowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorstwa w różnych Państwach Członkowskich będą wchodzić ze sobą w zmowę i wykorzystywać bezsporne nakazy zapłaty jako pretekst do przeprowadzania transferu pieniędzy pochodzących z podejrzanego oraz/lub nawet przestępczego źródła, posługując się środkiem prawnym celem wyprania brudnych pieniędzy.
4.7 EKES podkreśla także fakt, iż znaczna liczba postępowań windykacyjnych prowadzonych drogą sądową, nawet jeżeli są one bezsporne, wiąże się agresywną oraz/lub wprowadzającą w błąd reklamą, promującą produkty poprzez przekonywanie konsumentów, iż zakup, korzystanie przez nich lub konsumpcja produktu nie będzie wiązać się ze zwiększonymi kosztami lub, jeżeli taka sytuacja będzie miała miejsce, nie będą one wpływać na stan finansów rodzinnych.
4.8 EKES jest zatem zdania, iż propozycja odnosi się jedynie do jednego aspektu o wiele szerszego i bardziej złożonego problemu.
Zatem po raz kolejny nalega, aby Komisja przedstawiła propozycję przepisów definiujących odpowiedzialność dostawców w przypadku nadmiernego zadłużenia gospodarstw domowych, wynikającego z nieuczciwych praktyk z ich strony [9].
4.9 Komisja uważa, iż procedura europejskiego nakazu zapłaty będzie mogła istnieć równolegle z innymi, identycznymi procedurami służących temu samemu celowi i przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym Państw Członkowskich.
4.9.1 EKES jednakże stwierdza, iż powinna istnieć tylko jedna procedura nakazu zapłaty, a mianowicie procedura określona i podlegająca uregulowaniom rozważanej tutaj propozycji.
Z definicji procedura ta musi być uznana za najbardziej właściwą dla sytuacji, które obejmuje, gdyż w przeciwnym razie straciłaby na swojej zasadności.
Przeto jeżeli proponowane rozporządzenie zostanie przyjęte, procedury przewidziane w krajowym ustawodawstwie Państw Członkowskich powinny przestać obowiązywać.
4.9.2 Europejska procedura nakazu zapłaty powinna być traktowana fakultatywnie, jedynie jeżeli istnieje alternatywna zwykła procedura, a nie w przypadku, kiedy alternatywa taka byłaby krajową procedurą nakazu zapłaty.
4.9.3 Z tych to względów, memorandum wyjaśniające oraz motyw nr 8 preambuły propozycji powinny zostać przeredagowane, tak by jasno stanowiły, iż europejski nakaz zapłaty stanowi alternatywę dla innych zwykłych — uproszczonych bądź zwyczajnych procedur, a nie dla innych podobnych procedur krajowych.
4.10 W propozycji często pojawia się termin "dłużnik", określający osobę, której doręczany jest europejski nakaz zapłaty.
EKES uważa, iż termin ten nie jest prawidłowy, ponieważ sugeruje, iż osoba, której wręczany jest nakaz zapłaty jest tożsama z dłużnikiem, podczas gdy do chwili wykonania nakazu zapłaty, ściśle mówiąc nie ma żadnego dłużnika i może go nigdy nie być.
4.10.1 EKES zatem twierdzi, iż termin "dłużnik" powinien zostać zastąpiony słowem "pozwany", zawsze gdy pojawia się on w tekście, celem ujednolicenia terminologii w całym dokumencie.
4.11 Wszystkie ramy czasowe określone w propozycji powinny być wyrażone raczej w dniach niż w tygodniach.
Zasady ich obliczania oraz dni nie wliczone (np. wakacje sądowe, święta urzędowe, soboty i niedziele) powinny zostać jasno określone, z oczywistych względów pewności prawnej.
EKES proponuje zastosowanie zasad określonych w art. 80 i kolejnych regulaminu Trybunału Sprawiedliwości.
4.12 W prawie procesowym, "procedura zwykła" i "procedura zwyczajna" to dwa różne pojęcia.
W niektórych Państwach Członkowskich, zasadnicze rozróżnienie istnieje w przypadku procedur zwykłych i szczególnych.
Procedura szczególna występuje w sytuacji, kiedy przepisy określają konkretną procedurę dla pewnych typów sporów sądowych, natomiast w pozostałych przypadkach mamy do czynienia z procedurą zwykłą.
Procedura zwykła może być procedurą zwyczajną, uproszczoną lub przyspieszoną, w zależności od wartości roszczenia.
4.12.1 Propozycja stosuje termin "procedura zwyczajna" w sposób swobodny, bez przeprowadzania takiego rozróżnienia.
Art. 2 ust. 2 odnosi się do procedury zwyczajnej, którą odróżnia się od procedury uproszczonej.
Art. 6 ust. 5, art. 8 oraz art. 12 stosują termin "procedura zwyczajna/postępowanie zwyczajne" na oznaczenie tego samego, co procedura zwykła.
4.12.2 Zatem termin "procedura zwyczajna/postępowanie zwyczajne" użyty w art. 6 ust. 5, art. 8 oraz art. 12 powinien zostać zastąpiony terminem "procedura zwykła/postępowanie zwykłe".
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Artykuł 2 — Procedura europejskiego nakazu zapłaty
5.1.1 Zwrot "bezsporne roszczenia pieniężne dotyczące danej kwoty, które stały się wymagalne" powinien zostać zastąpiony przez "bezsporne roszczenia pieniężne dotyczące danej kwoty netto, które stały się wymagalne".
5.1.2 Egzekucja długu jest możliwa, jeżeli zostanie określona konkretna kwota (netto) i która to kwota musi stać się wymagalna.
Pojęcie to zostało bardzo jasno sprecyzowane w różnych systemach prawnych i powinno zostać tutaj zachowane celem zapewnienia większej pewności prawnej w egzekwowaniu prawa.
5.2 Artykuł 4 — Wymogi w zakresie doręczania europejskiego nakazu zapłaty
5.2.1 Art. 4 ust.1, zdanie "…jeżeli wymogi określone w art. 1, 2 oraz 3 zostaną spełnione" powinno zostać zmienione, jako że art. 1 i 2 nie odnoszą się faktycznie do wymogów.
Art. 1 definiuje zakres rozporządzenia, natomiast art. 2 określa procedurę, którą rozporządzenie to ustanawia.
5.2.1.1 EKES zatem proponuje następujące brzmienie: "…jeżeli warunki i wymogi określone w art. 1, 2 i 3 zostaną odpowiednio spełnione".
5.2.2 Art. 4 ust. 2 daje sądom możliwość udzielenia stronie skarżącej [powodowi] pozwolenia na uzupełnienie lub skorygowanie wniosku.
5.2.2.1 W interesie pewności prawnej oraz ekonomii procedury, EKES zwraca się do Komisji z wnioskiem o zmianę charakteru tego rozwiązania z fakultatywnego na obowiązkowy, przynajmniej w przypadkach, kiedy wniosek zawiera rażące błędy lub opuszczenia.
5.2.2.2 Ponadto propozycja powinna określać konkretny — z konieczności, krótki — termin dla strony skarżącej, w czasie którego ma on zastosować się do żądania sądu.
Jeżeli strona skarżąca nie skoryguje wniosku w określonym terminie, wniosek taki zostałby odrzucony bez dalszego rozpatrywania.
5.3 Artykuł 5 — Odrzucenie wniosku
5.3.1 Ogólnie rzecz biorąc, zgodnie z prawem procesowym, można zgłosić sprzeciw albo wnieść odwołanie od decyzji odrzucenia wniosku o wydanie nakazu zapłaty.
Jednakże art. 5 ust. 2 ma na celu zagwarantowanie, iż decyzji takiej nie można w ogóle zakwestionować.
5.3.2 Zatem uwzględniając sposób, w jaki tworzona jest procedura nakazu zapłaty oraz fakt, iż jest ona fakultatywna (czyli nie istnieje nic, co mogłoby powstrzymać od zastosowania innych procedur sądowych), odwołanie jest zbędne.
5.3.3 W tym świetle art. 5 ust. 2 powinien brzmieć następująco: "nie powinien przysługiwać żaden sprzeciw ani odwołanie od decyzji o odrzuceniu wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty" celem zachowania spójności z informacjami zawartymi w memorandum wyjaśniającym.
5.4 Artykuł 6 — Europejskie zawiadomienie o płatności
5.4.1 Jak stanowi drugie zdanie art. 6 ust. 2, jeżeli istnieje pewność co do adresu pozwanego (jak stwierdzono wcześniej, termin "dłużnik" powinien zostać zastąpiony słowem "pozwany"), tryb doręczenia bez potwierdzenia odbioru przez pozwanego jest dopuszczalny.
5.4.1.1 EKES zwraca uwagę Komisji na fakt, iż stwierdzenie "jeżeli istnieje pewność co do adresu pozwanego" jest za mało precyzyjny i może prowadzić do powstania dużej niepewności prawnej, której skutki byłyby krzywdzące dla pozwanych.
5.4.1.2 W niektórych Państwach Członkowskich funkcjonuje zasada adresu dla doręczeń; polega ona na tym, że w przypadku, gdy zawiadomienie jest doręczane na adres dla doręczeń przez stronę umowną, zakłada się, że zostało ono otrzymane a zatem nie ma potrzeby uzyskania potwierdzenia doręczenia.
EKES jest zdania, że ustanowienie adresu dla doręczeń nie byłoby wystarczające celem spełnienia wymogu, jakim jest pewność co do adresu.
5.4.1.3 Jeżeli zasada ta — czyli zrezygnowanie z wymogu doręczenia z uzyskaniem potwierdzenia odbioru przez pozwanego — połączona zostanie z zasadą zajęcia towaru wobec braku zapłaty przed faktycznym doręczeniem zawiadomienia, może powstać sytuacja, w której pozwany dowiaduje się o nakazie zapłaty w momencie, gdy został on wykonany a jego towar został zajęty.
5.4.1.4 EKES uważa, iż należy unikać tak poważnej sytuacji, dotykającej osoby, których dobra zostały przejęte bez możliwości przeciwstawienia się jej [10].
Proponuje zatem, jak podkreślał to w swojej opinii w sprawie ww. Zielonej Księgi, że zastosowanie metod doręczenia bez uzyskania potwierdzenia odbioru przez pozwanego nie powinny być dopuszczalne a zapis "jeżeli nie ma pewności co do adresu pozwanego" powinien zatem zostać usunięty z końcowego zdania art. 6 ust. 2.
5.4.2 Termin trzech tygodni ustalony w art. 6 ust. 3 lit. b) powinien zostać określony w funkcji równoważnej liczby dni, aby uprościć obliczanie długości czasu.
5.4.3 W wersji portugalskiej propozycji, a także w kilku innych wersjach, powinien zostać doprecyzowanych charakter ram czasowych określonych w art. 6 ust. 5, np. w wersji portugalskiej słowa "de prescrição" ("przepisy o przedawnieniu") powinny zostać dopisane po słowie "prazo".
5.4.4 W swojej opinii w sprawie ww. Zielonej Księgi, EKES także wydał zalecenie dla Komisji, stwierdzające "iż instrument prawny powinien jasno określać konsekwencje braku dostarczenia informacji dotyczących odwołań".
5.4.4.1 Obecna propozycja nie zawiera takich przepisów, zatem EKES po raz kolejny wzywa Komisję do ustanowienia zapisów o takiej treści.
5.5 Artykuł 8 — Skutki odpowiedzi na pozew
5.5.1 EKES uważa, iż propozycja nie stwierdza wystarczająco jasno, że po wniesieniu odpowiedzi na pozew, postępowanie będzie dalej prowadzone zgodnie z zasadami procedury cywilnej danych Państw Członkowskich a strony nie będą musiały wszczynać dalszych procedur.
5.5.2 Zatem w art. 8 ust. 1 po słowach "postępowanie będzie dalej prowadzone" należałoby dodać "automatycznie bez potrzeby wszczynania nowej procedury".
5.6 Artykuł 9 — Europejski nakaz zapłaty
5.6.1 Jak stwierdzono w odniesieniu do art. 6 ust. 2, drugie zdanie art. 9 ust. 2 mówi, że jeżeli jest pewność co do adresu pozwanego (tutaj również termin "dłużnik" powinien zostać zastąpiony słowem "pozwany"), tryb doręczenia bez dowodu potwierdzenia odbioru przez pozwanego jest dopuszczalny.
5.6.2 EKES zwraca uwagę Komisji na fakt, iż stwierdzenie "jeżeli jest pewność co do adresu pozwanego" jest za mało precyzyjne i może prowadzić do powstania dużej niepewności prawnej, której skutki byłyby krzywdzące dla pozwanych.
5.6.3 Z tego też względu EKES uważa, iż w tym przypadku zasadna jest taka sama propozycja, jak w odniesieniu do art. 6, innymi słowy zastosowanie metod doręczenia bez uzyskania potwierdzenia odbioru przez pozwanego nie powinny być dopuszczalne i dlatego zapis "jeżeli nie ma pewności co do adresu pozwanego" powinien zatem zostać usunięty z końcowego zdania art. 9 ust. 2.
5.7 Artykuł 11 — Sprzeciw wobec europejskiego nakazu zapłaty
5.7.1 Jeżeli Komisja przyjmie sugestię EKES, że nie powinno być dopuszczalne stosowanie metod doręczania nakazu bez otrzymania dowodu odbioru przez pozwanego, art. 11 ust. 4 lit. a) pkt i) powinien zostać usunięty celem zapewnienia spójności.
5.7.2 Wyrażenie "podejmie niezwłocznie działania" w ostatnim zdaniu art. 11 ust. 4 jest bardzo niejasne i pozwala na swobodę różnych interpretacji.
5.7.2.1 Celem zapewnienia pewności prawnej, EKES proponuje zatem, aby Komisja określiła termin w którym można wykonać prawa ustalone w art. 11 ust. 4.
5.8 Artykuł 12 — Skutki wniesienia sprzeciwu
5.8.1 Jak stwierdzono w odniesieniu do art. 8, propozycja nie stwierdza jasno, że po wniesieniu sprzeciwu, postępowanie będzie dalej prowadzone zgodnie z zasadami procedury cywilnej danych Państw Członkowskich bez potrzeby wszczynania przez strony dalszych procedur.
5.8.2 Zatem po słowach "postępowanie będzie dalej prowadzone" należałoby dodać "automatycznie bez potrzeby wszczynania nowej procedury".
5.9 Artykuł 13 — Zastępstwo prawne
5.9.1 EKES jest zdania, że należy dopuścić możliwość braku obowiązku zastępstwa prawnego przez prawnika lub inną osobę wykonującą zawód prawniczy w przypadku, gdy wartość roszczenia jest na tyle niska, aby uzasadniała pod względem ekonomicznym decyzję o nieangażowaniu tego typu ekspertów.
5.9.2 Jednakże w odróżnieniu do przepisów niektórych Państw Członkowskich, propozycja nie określa kwotowego pułapu dla wniosku o wszczęcie procedury nakazu zapłaty, z takim skutkiem, że mogłaby ona zostać zastosowana celem windykacji dużych sum, które zgodnie z przepisami pewnych Państw Członkowskich, powinny wymagać zastosowania procedury zwyczajnej w przypadku wniesienia sprzeciwu.
5.9.3 W takich okolicznościach nie jest rozsądne angażowanie prawnika tylko wtedy, gdy sprawa jest przekazywana do rozpatrzenia zgodnie ze zwyczajną procedurą cywilną.
Przy wypełnianiu proponowanego formularza odpowiedzi, dłużnik jest zobowiązany nie tylko uznać dług bądź go nie uznać, ale także złożyć oświadczenie sprzeciwu w odniesieniu do całości roszczenia, w odniesieniu do roszczenia głównego lub jedynie w odniesieniu do odsetek czy też kosztów.
Jeżeli dłużnik wypełni ten formularz, może on nieumyślnie osłabić obronę, którą może przyjąć jego prawnik, jeżeli prawnik jest zaangażowany od samego początku procedury nakazu.
5.9.4 Z drugiej strony zniesienie obowiązku zastępstwa prawnego przez prawnika mogłoby mieć ujemne skutki w przypadku, gdy strony uczestniczące nie są sobie równe (konsumenci przeciwko specjalistom w danym zawodzie, duże przedsiębiorstwa przeciwko małym, lub rodzinnie prowadzonym firmom).
5.9.5 Z tych to względów, EKES zaleca Komisji rozpatrzenie możliwości obowiązkowego zastępstwa prawnego przez prawnika lub osobę wykonującą zawód prawniczy w przypadku, gdy sumy roszczeń przewyższają daną kwotę (np. EUR 2.500).
5.10 Artykuł 14 — Koszty
5.10.1 EKES uważa, iż powinno się dodać ust. 2 do art. 14 o następującym brzmieniu: "Nie powinna być pobierana żadna opłata za wszczęcie procedury europejskiego nakazu zapłaty, jeżeli nie została wniesiona odpowiedź na pozew lub nie zgłoszono sprzeciwu".
5.10.2 Uwzględniając fakt, iż procedura nakazu zapłaty jest procedurą pozasądową, proponuje się, aby została ustanowiona jednorazowa, początkowa, niewielka opłata, niezależnie od wartości roszczenia.
5.10.3 Jeżeli rozwiązanie to nie zostanie uznane za słuszne, rozporządzenie powinno jasno mówić, iż w takim przypadku zastosowanie mają przepisy krajowe Państw Członkowskich transponujące dyrektywę nr 2003/8/WE z dn. 27 stycznia 2003 r. w sprawie usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych [11].
5.11 Załączniki: Formularze
5.11.1 Dla proponowanego systemu stosowane będą formularze zawarte w załącznikach 1, 2 oraz 3 [12].
Procedury przebiegać będą bez problemów, jeżeli formularze realizować będą cele, którym mają służyć.
5.11.2 EKES ma uzasadnione wątpliwości co do efektywności, skuteczności i praktyczności tych formularzy wykorzystywanych w sporach transgranicznych.
5.11.3 Na przykład, jeżeli włoska firma, na rzecz której płatności ma dokonać polski konsument, złoży wniosek o wydanie europejskiego nakazu zapłaty do sądu włoskiego, to czy polski konsument otrzyma zawiadomienie o płatności po włosku czy też polsku?
Jeżeli zawiadomienie będzie w języku włoskim, to jaka jest gwarancja, ze polski konsument go zrozumie i będzie w stanie podjąć decyzję o wniesieniu odpowiedzi na pozew?
Jeżeli jest ono po polsku, kto będzie odpowiedzialny za tłumaczenie?
5.11.4 Powód zobowiązany jest nie tylko zaznaczyć odpowiednie pola w formularzu, musi on także wprowadzić pisemnie pewne informacje.
Kto będzie odpowiadać za ich tłumaczenie?
I kto potwierdzi, że tłumaczenie jest dokładne i rzetelne?
5.11.5 Rozporządzenie 1348/2000 z 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych w Państwach Członkowskich nie rozwiewa powyższych obaw ze względu na raczej nieformalny i nieśpieszny charakter procedury wydawania nakazów zapłaty, będącej przedmiotem niniejszej analizy.
5.11.6 Nawet jeżeli ww. hipotetyczny konsument polski otrzymał europejski nakaz zapłaty w swoim ojczystym języku, w jakim języku musiałby odpowiedzieć?
Kto zająłby się tłumaczeniem z polskiego na włoski?
W sytuacji odwrotnej, gdyby nie otrzymał zawiadomienia po polsku, mógłby on, zgodnie z prawem, odmówić jego przyjęcia.
Jakakolwiek taka sytuacja tworzyłaby jednak bariery, które mogłyby mieć negatywny wpływ na szybkość procedury europejskiego nakazu zapłaty.
5.11.7 EKES zatem zwraca się do Komisji o rozważenie najbardziej efektywnego sposobu zagwarantowania, że formularze te w sporach transgranicznych nie szkodzić będą szybkiej windykacji długów lub prawu obrony pozwanego.
5.11.8 EKES uważa także, iż wszystkie formularze, poza formularzami odpowiedzi, są zbyt skomplikowane do wypełnienia przez osoby nie posiadające wiedzy prawniczej.
5.11.9 Szereg terminów (ustawowa stopa procentowa; % powyżej stopy bazowej EBC, nakaz płatności "może zostać wykonany wobec Pana/Pani") może być niezrozumiałych dla laika.
Jako że Komisja proponuje, aby zastępstwo prawne było nieobowiązkowe (mimo iż EKES jest zdania, że tak powinno być jedynie w przypadku niskim kwot), należy zagwarantować, że użytkownicy tych formularzy zrozumieją je i poprawnie wypełnią.
5.11.10 W Portugalii przynajmniej termin "arrendamento" i "aluguer" odnoszą się do dwóch różnych pojęć (pierwsze odnosi się do wynajmu nieruchomości, drugie natomiast do wynajmu rzeczy ruchomych).
W wersji portugalskiej pkt 8.2. wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty oraz w pkt 9.3 europejskiego zawiadomienia o płatności, termin "contrato de locação" powinien zatem zostać użyty w odniesieniu do rzeczy ruchomych.
Terminologia zastosowana w pozostałych wersjach językowych powinna także zostać sprawdzona z terminami funkcjonującymi w prawie cywilnym poszczególnych Państw Członkowskich.
5.11.11 Na koniec, pkt 11 wniosku o wydanie europejskiego nakazu zapłaty oraz pkt 12 europejskiego zawiadomienia o płatności sprawi wiele trudności laikowi. EKES sugeruje, aby ta sprawa została rozpatrzona przez sąd na podstawie miejsca stałego zamieszkania powoda i pozwanego.
[1] COM (2004) 173 końcowy z 19.3.2004 [2] Dz.U. C 19 z 23.1.1999
[3] COM (2002) 746 końcowy z 20.12.2002; sprawozdawcą był Frank Von Fürstenwerth (Dz.U. C 220 z 16.9.2003) [4] Zobacz uchwały PE A2-152/86 z 13.3.1987, A3-0212/94 z 22.4.1994 oraz A-0355/96 z 14.11.1996
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony nieletnich i godności ludzkiej oraz prawa do odpowiedzi w odniesieniu do konkurencyjności europejskiej branży usług audiowizualnych i informacyjnych
COM(2004) 341 końcowy — 2004/0117 (COD)
(2005/C 221/17)
14 maja 2004 r., działając na podstawie art. 157 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, która była odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tym zakresie, przyjęła swoją opinię 17 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Jorge Pegado Liz.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z 9 lutego 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 73 do 2, przyjął następującą opinię.
1.
Streszczenie wniosku dotyczącego zalecenia
1.1 W niniejszym wniosku dotyczącym zalecenia [1] w sprawie treści usług audiowizualnych i informacyjnych, obejmujących wszelkie formy przekazu, od transmisji radiowych i telewizyjnych po internet, Komisja proponuje kontynuować działania wynikające z raportu oceniającego z 12 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania zalecenia Rady z 24 września 1998 r. dotyczącego rozwoju konkurencyjności europejskiej branży usług audiowizualnych i informacyjnych poprzez wspieranie krajowych struktur mających na celu osiągnięcie porównywalnego i efektywnego poziomu ochrony nieletnich i godności ludzkiej [2].
1.2 Głównymi powodami uzasadniającymi potrzebę tego dodatkowego zalecenia są, po pierwsze, wyzwania związane z osiągnięciami technologicznymi ostatnich lat, w tym moc nowych komputerów oraz fakt, że szerokopasmowe technologie umożliwiają rozpowszechnianie takich treści jak filmy wideo za pomocą telefonów komórkowych 3G [3]. Po drugie, rozpowszechnianie nielegalnych, szkodliwych i niepożądanych treści oraz zachowań we wszelkich formach emisji cyfrowej, od radia i telewizji po internet, nadal jest przedmiotem zatroskania opinii publicznej, a w szczególności rodziców i pedagogów, przemysłu oraz prawodawców.
1.3 Mimo że Komisja sama dysponuje uprawnieniami do sporządzania zaleceń w tej dziedzinie (która nie jest objęta harmonizacją legislacyjną), kiedykolwiek uzna to za konieczne dla zapewnienia działania i rozwoju wspólnego rynku, to jednak w tym przypadku pragnęła bezpośrednio zaangażować Radę i Parlament Europejski w stworzenie oraz uchwalenie tego dokumentu.
Jednym z celów tego zalecenia jest zwiększenie konkurencyjności europejskiej branży usług audiowizualnych i informacyjnych poprzez wspieranie krajowych struktur mających na celu osiągnięcie porównywalnego i efektywnego poziomu ochrony nieletnich oraz godności ludzkiej; Komisja jest przekonana, że szersza debata publiczna, wszczęta przez Parlament Europejski, wraz z zaangażowaniem państw członkowskich, spotykających się w ramach Rady Europejskiej, ułatwi osiągnięcie tego celu.
Dlatego Komisja proponuje, by art. 157 Traktatu został wykorzystany jako podstawa prawna dla uchwalenia zalecenia.
1.4 W niniejszym wniosku dotyczącym zalecenia Komisja wyraża nadzieję, że Parlament Europejski i Rada zalecą, aby państwa członkowskie ustanowiły warunki prawne czy też innego rodzaju, budujące klimat zaufania, który wesprze rozwój branży usług audiowizualnych i informacyjnych.
W tym celu zwraca uwagę na cztery rodzaje środków działania, mających na celu:
a) zapewnienie prawa do odpowiedzi we wszystkich mediach, w tym w internecie, bez uszczerbku dla możliwości dostosowania sposobu wykonywania tego prawa do szczególnych cech każdego typu środków masowego przekazu;
b) umożliwienie nieletnim odpowiedzialnego korzystania z usług audiowizualnych i informacyjnych dostępnych on-line, w szczególności poprzez większe uwrażliwienie rodziców, pedagogów i nauczycieli na potencjał nowych usług i środków, dzięki czemu mogą one stać się bezpieczne dla nieletnich, zwłaszcza za pomocą nauki świadomego korzystania z mediów oraz programów edukacji medialnej;
c) ułatwienie identyfikacji oraz dostępu do wysokiej jakości usług i treści dla nieletnich, m.in. poprzez zapewnienie środków dostępu w instytucjach edukacyjnych oraz miejscach publicznych;
d) zachęcanie branży do tego, by we wszystkich mediach unikała dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
1.5 Co więcej, Komisja wierzy, że Parlament Europejski i Rada muszą zalecić, aby różne zainteresowane branże i strony:
a) podjęły inicjatywy mające na celu zapewnienie nieletnim szerszego dostępu do usług audiowizualnych i informacyjnych, z gwarancją bezpieczeństwa i kontroli zawartości programów, przy jednoczesnym unikaniu treści potencjalnie szkodliwych, w tym "wzrastającą" harmonizację poprzez współpracę między samoregulacyjnymi a współregulacyjnymi organami państw członkowskich oraz poprzez wymianę dobrych praktyk w zakresie takich spraw jak system wspólnych, opisowych symboli, które pomogłyby widzom ocenić zawartość programów;
b) unikały i zwalczały wszelkie formy dyskryminacji oraz promowały zróżnicowany i realistyczny obraz kwalifikacji i potencjału kobiet i mężczyzn w społeczeństwie.
1.6 Załącznik do wniosku zawiera pewne istotne wytyczne odnośnie implementacji na szczeblu krajowym środków działania mających na celu zagwarantowanie prawa do odpowiedzi we wszystkich mediach, dotyczące w szczególności takich aspektów jak:
- prawo do odmiennego przedstawienia stanu rzeczy, bez względu na przynależność państwową;
- terminy do wykonania tego prawa;
- możliwość złożenia odwołania do sądu.
2.
Kontekst wniosku
2.1 Zagadnienia ochrony nieletnich przed szkodliwymi treściami oraz wykonania prawa do odpowiedzi w programach telewizyjnych pojawiają się po raz pierwszy w dyrektywie Rady 89/552/EWG z 3 października 1989 r. w sprawie koordynacji niektórych uregulowań ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w zakresie prowadzenia telewizyjnej działalności nadawczej [4], zmienionej dyrektywą 97/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 czerwca 1997 r. [5] (znanej jako dyrektywa "Telewizja bez granic").
2.2 Niemniej jednak, jak przypomina Komisja, pierwszym wspólnotowym tekstem, którego intencją było wprowadzenie pewnego stopnia regulacji odnośnie treści usług audiowizualnych i informacyjnych było zalecenie z 24 września 1998 r., które, odzwierciedlając istotę ustaleń zawartych w zielonej księdze w sprawie ochrony nieletnich i godności ludzkiej w usługach audiowizualnych i informacyjnych z 16 października 1996 r. [6] oraz konkluzje rezolucji w sprawie nielegalnych i szkodliwych treści w internecie z 17 lutego 1997 r. [7], wysuwa szereg zaleceń dla państw członkowskich, całej branży i zainteresowanych stron, dotyczących stwarzania, głównie przy pomocy samoregulacji, atmosfery zaufania, która wspierałaby rozwój usług audiowizualnych i informacyjnych, zapewniając wysoki poziom ochrony nieletnich i godności ludzkiej.
2.3 Co się tyczy tego ważnego tekstu, w swojej opinii z 29 kwietnia 1998 r. [8] Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zwrócił uwagę na różne kluczowe aspekty odnoszące się do zasad, charakteru, zakresu i treści każdej regulacji, która zmierza do zapewnienia ochrony nieletnich i godności ludzkiej w mediach audiowizualnych.
Krótko mówiąc, Komitet zalecił w podsumowaniu zharmonizowane i zintegrowane na szczeblu międzynarodowym podejście do regulacji w zakresie usług audiowizualnych.
Naświetlił aspekty związane z zastosowaniem systemów klasyfikacji treści oraz oprogramowania filtrującego, wyjaśnieniem kwestii odpowiedzialności za treści nielegalne i szkodliwe, zalecając przeprowadzanie inicjatyw mających na celu edukowanie i zwiększanie świadomości rodziców, pedagogów i nauczycieli, jak również wezwał do większej współpracy i koordynacji między organizacjami europejskimi i międzynarodowymi.
W opinii zaproponowano także ustanowienie europejskich, a najlepiej międzynarodowych ram dla kodeksów postępowania, wytycznych oraz elementarnych środków działania dla zapewnienia odpowiedniej ochrony nieletnich i godności ludzkiej.
[9].
2.5 Także EKES podjął szereg inicjatyw dotyczących tych samych spraw.
Do najważniejszych należą:
a) opinia w sprawie programu na rzecz ochrony dziecka w internecie [10];
b) opinia w sprawie komunikatu Komisji dotyczącego zasad i wytycznych dla wspólnotowej polityki audiowizualnej w erze cyfrowej [11];
c) opinie w sprawie wniosków dotyczących decyzji 276/1999/WE oraz 1151/2003/WE (odpowiednio COM( 1998) 518 final oraz COM(2002) 152 final) [12];
d) opinia w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczniejszego korzystania z internetu (COM(2004) 91 final z 12 marca 2004 r.) [13].
Odsyłamy Czytelnika do zawartych w nich uwag i zaleceń.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji dotyczącą rozszerzenia oraz wdrożenia zalecenia PE i Rady z 24 września 1998 r. w świetle wyników drugiego raportu oceniającego dotyczącego jego wdrażania w zasadniczych aspektach, takich jak ochrona nieletnich i godności ludzkiej, zwalczanie dyskryminacji społecznej w każdej postaci oraz zapewnienie prawa do odpowiedzi we wszystkich mediach, w tym w internecie.
3.2 EKES przyznaje, że obecnie Traktat nie przyznaje Unii Europejskiej samodzielnych uprawnień do harmonizacji aktów prawnych w sektorze audiowizualnym, jest jednak niezadowolony z tego stanu rzeczy i zaleca, aby to uwzględnić przy kolejnej rewizji Traktatów.
3.3 EKES uznaje za nielogiczne, że w celu ochrony osób małoletnich i godności ludzkiej, ochrony czci i prywatności w mediach w Unii Europejskiej, przy całkowicie otwartych granicach przewidzianych w dyrektywie "TV bez granic", konieczne miałoby być przywoływanie w charakterze kluczowego czynnika, nie praw dotyczących osobowości jako takiej, lecz "rozwoju konkurencyjności europejskiej branży usług audiowizualnych i informacyjnych".
Ochrona tego rdzenia fundamentalnych praw obywatelskich nie może być postrzegana jako jedynie incydentalny aspekt osiągania celu polegającego na rozwoju rynku audiowizualnego.
3.4 Jednakże EKES uznaje, że, zważywszy na wyżej wymienione ograniczenia prawne, najlepszym sposobem na osiągnięcie postępu w zakresie omawianych kwestii jest zalecenie sporządzone zasadniczo w kategoriach sformułowanych przez Komisję, jak również zgadza się z zasugerowaną przez Komisję podstawą prawną niniejszego zalecenia (art. 157 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską), która w rzeczywistości jest identyczna z podstawą prawną wykorzystaną w zaleceniu Rady z dnia 24 września 1998 r. w sprawie rozwoju konkurencyjności branży europejskich usług audiowizualnych i informacyjnych, dzięki temu, że wspiera krajowe struktury mające na celu osiągnięcie porównywalnego i efektywnego poziomu ochrony nieletnich i godności ludzkiej [14], zaleceniu, które uzupełnia niniejszy wniosek dotyczący zalecenia oraz decyzja Rady z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie wdrożenia programu mającego zachęcać do rozwoju, rozpowszechniania i promocji europejskich utworów audiowizualnych (MEDIA Plus — Rozwój, rozpowszechnianie i promocja 2001-2005) [15].
3.5 EKES ponownie przedstawia pogląd wyrażony w opinii [16] w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Rady w sprawie ochrony osób małoletnich i godności ludzkiej w branży usług audiowizualnych i informacyjnych (98/C 214/07), głoszący, że europejska branża usług audiowizualnych i informacyjnych może w pełni rozwinąć swój potencjał jedynie w atmosferze zaufania, którą z kolei można osiągnąć tylko poprzez zagwarantowanie ochrony nieletnich i godności ludzkiej.
3.6 EKES potwierdza także swoje przekonanie, że jedynie zharmonizowane i zintegrowane na szczeblu międzynarodowym podejście do regulacji usług audiowizualnych może skutkować skutecznym wprowadzeniem wszelkich środków ochrony, w szczególności jeśli chodzi o aspekty systemów klasyfikacji treści oraz oprogramowania filtrującego, wyjaśnienie kwestii odpowiedzialności za treści nielegalne i szkodliwe.
Tym samym Komitet ponowił wezwać do większej współpracy oraz koordynacji pomiędzy organizacjami europejskimi i międzynarodowymi oraz powtórzył propozycję ustanowienia międzynarodowych kodeksów postępowania, wytycznych oraz elementarnych środków działania w celu właściwej ochrony nieletnich i godności ludzkiej.
3.7 EKES zwraca szczególną uwagę na definicję pojęcia godności ludzkiej, przedstawioną w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, będącej integralną częścią Konstytucji Europejskiej (art. I-2), oraz na potrzebę, w kontekście niniejszej propozycji zalecenia, rozumienia tego pojęcia w sposób, który będzie całkowicie zgodny z celem oraz treścią wyżej wymienionej Karty.
3.8 EKES sądzi, że skuteczna ochrona nieletnich i godności ludzkiej — w świetle postępu technologicznego w branży usług audiowizualnych i informacyjnych — wymaga w szczególności promocji świadomego korzystania z mediów, "tak aby konsumenci potrafili korzystać z mediów w sposób zgodny z wartościami społeczeństwa oraz rozwijać zdolność osądu w tej dziedzinie" [17].
3.9 Jeśli chodzi o specyficzną dziedzinę internetu, EKES uważa, że kluczowe znaczenie ma koordynacja polityk i środków działania mających na celu promowanie świadomego i bezpiecznego korzystania z internetu wśród nieletnich, i w konsekwencji zgadza się z konkluzjami Europejskiego forum o szkodliwych i nielegalnych treściach, zorganizowanego przez Radę Europy 28 listopada 2001 r. [18]
3.10 EKES ponownie wyraża swoje poparcie dla praktyk samoregulacji w przypadkach uzasadnionych i podkreśla wagę stosowania modeli współregulacji, gdyż te wydają się być szczególnie skuteczne dla implementacji przepisów o ochronie nieletnich, do czego expressis verbis nawiązuje się w komunikacie Komisji w sprawie przyszłych uregulowań europejskiej polityki audiowizualnej, COM(2003) 784 final z dnia 15 grudnia 2003 r. [19]
3.11 Bez uszczerbku dla istotnej wagi inicjatyw promujących świadome korzystanie z mediów, EKES z zadowoleniem przyjmuje pomysł ustanowienia wspólnotowych kryteriów opisu i identyfikacji treści audiowizualnych, jednocześnie wszakże podkreślając — w celu uwzględnienia specyficznych cech kulturowych — że treści powinny być weryfikowane na szczeblu krajowym i regionalnym.
3.12 EKES pragnie wyrazić swoje poparcie dla zdecydowanej większości bardzo pozytywnych innowacji oraz zmian zawartych w nowej inicjatywie Komisji, stanowiących znaczący postęp w stosunku do jej wcześniejszego zalecenia.
Należy podkreślić następujące z nich:
a) nawiązanie, w punkcie I(2) pierwsze tiret, do świadomości medialnej oraz programów edukacji medialnej;
b) w punkcie I(3) apel do aktywnego zachęcania do walki z wszelkimi formami dyskryminacji, poza czysto biernym pojęciem "unikania" takiej dyskryminacji;
c) idea "wstępującej" harmonizacji w drodze współpracy pomiędzy organami samoregulacyjnymi i współregulacyjnymi w państwach członkowskich, oraz w drodze wymiany dobrych praktyk w zakresie takich zagadnień jak system wspólnych, opisowych symboli, który pomógłby widzom ocenić treść programów (pkt II(1));
d) a także, w szczególności, zalecenie, aby zapewnić prawo do odpowiedzi we wszystkich mediach, w tym w internecie, przy założeniu, że to samo prawo będzie się stosowało także do własnych publikacji i emisji instytucji wspólnotowych.
3.13 Jednakże EKES uważa, że można by było pójść jeszcze dalej w zalecanym kierunku, i w związku z tym formułuje następujące spostrzeżenia:
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Ochrona nieletnich
4.1.1 Nieletni nie są jedyną grupą wymagającą ochrony przed niektórymi szkodliwymi i niebezpiecznymi treściami, w tym w szczególności przed przemocą, pornografią i pedofilią — ma to także zastosowanie do bardziej wrażliwych grup, takich jak osoby starsze lub mające problemy z nauką, a zalecenie powinno uwzględniać także te grupy.
4.1.2 Różne aspekty dotyczące ochrony nieletnich, podniesione przez EKES w ostatniej opinii w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia wieloletniego planu wspólnotowego w zakresie bezpieczniejszego korzystania z internetu [20], należy postrzegać jako użyteczne dla państw członkowskich zalecenia, które powinny zostać włączone do niniejszego wniosku dotyczącego zalecenia i obejmować w szczególności:
a) lepsze szkolenie oraz informację na temat środków gwarantujących bezpieczniejsze korzystanie z internetu;
b) odpowiedzialność cywilną dostawców usług internetowych oraz zobowiązanie ich do niezwłocznego podporządkowywania się każdej decyzji uprawnionego organu nakazującego zaprzestanie nadawania nielegalnych, szkodliwych bądź niebezpiecznych programów lub treści;
c) wspieranie i zachęcanie do wprowadzania gorących linii, technologii filtrujących, środków antyspamowych i antyspimowych oraz klasyfikacji treści;
d) odpowiedzialność cywilna autorów oprogramowania umożliwiającego dostęp do internetu oraz systemów operacyjnych serwerów za konserwację i ochronę wszelkich sprzedanych systemów przed atakami wirusów, wraz z obowiązkiem zapewniania prostej i łatwo dostępnej technologii antywirusowej;
e) wprowadzenie systemów identyfikacji i informacji o szkodliwych i niebezpiecznych treściach oraz wycofanie wszelkich treści rasistowskich lub ksenofobicznych lub takich, które promują przestępczość, przemoc lub nienawiść.
4.1.3 Szczególne obawy związane z korzystaniem z internetu nie muszą jednak oznaczać, iżby mniej uwagi poświęcano tradycyjnym środkom społecznego przekazu, zwłaszcza radiu i telewizji, w przypadku których poważne wykroczenia przeciw wrażliwym członkom społeczeństwa, w szczególności nieletnim, powinny stać się przedmiotem konkretnych działań albo drogą samoregulacji, albo regulacji przez inne organy.
4.2 Ochrona godności ludzkiej
4.2.1 Ochrona godności ludzkiej w mediach nie może zostać ograniczona do zakazu wszelkich form dyskryminacji.
Programy o treściach, które mogłyby naruszyć czyjąś prywatność lub podstawowe prawa, także muszą, gdzie jest to uzasadnione potencjalnym skutkiem społecznym, zostać omówione przez właściwe organy krajowe.
4.2.2 Państwom członkowskim należy także zalecić w tej dziedzinie:
a) zachęcanie mediów do przyjęcia precyzyjnych i szczególnych zasad etycznych, aby zapewnić właściwy szacunek dla prywatności;
b) zachęcanie mediów, aby zastosowały mechanizmy samoregulacyjne, do których ofiary ataków na prywatność i godność ludzką będą mogły kierować skargi;
c) ustanawianie niezawisłych organów, w tym organy sądowe, do wysłuchiwania tego rodzaju skarg, jeżeli mechanizmy samoregulacyjne okażą się bezskuteczne;
d) ustanowienie prawa do odszkodowania za szkody materialne i niematerialne, które byłyby zadośćuczynieniem dla ofiar, a jednocześnie działały odstraszająco na podmioty odpowiedzialne za poważne i systematyczne ataki na ludzką prywatność oraz godność;
e) monitorowanie programów o treści, która mogłaby stanowić atak na prywatność, godność ludzką i podstawowe prawa.
4.3 Prawo do odpowiedzi
4.3.1 Oprócz prawa do odpowiedzi, należy także sformułować przepis w przedmiocie "prawa do sprostowania", o tym samym ogólnym zakresie i na tych samych warunkach, w celu zwalczania fałszywych, niedokładnych lub niewłaściwych treści, naruszających ludzkie prawa.
4.3.2 Należy jasno stwierdzić, że prawo do odpowiedzi można zapewnić nie tylko przy pomocy środków prawodawczych, lecz także przy użyciu środków współregulacji i samoregulacji.
4.3.3 Załącznik musi zawierać przepisy dotyczące:
a) precyzyjnego i obowiązkowego wskazania przypadków, w których można odmówić publikacji odpowiedzi lub sprostowania (jak stwierdzono w rezolucji Rady Europy 74/26), oraz określenia krótkiego terminu, w którym można dokonać odmowy;
b) zasadę, że odpowiedź musi zostać zamieszczona w miejscu publikacji lub rodzaju programu w tak samo zauważalny sposób, jak publikacja/ program, na którą została udzielona odpowiedź;
c) zasadę, że wykonanie prawa do odpowiedzi oraz prawa do sprostowania musi być wolne od opłat.
4.3.4 Pierwsze tiret załącznika, które brzmi bez względu na przynależność państwową powinno zostać rozszerzone o wyrazy lub miejsce zamieszkania.
5.
Uwagi końcowe
5.1 EKES ponownie z zadowoleniem przyjmuje obecnie rozpatrywany wniosek dotyczący zalecenia, z zastrzeżeniami wymienionymi w rozdziale "Uwagi szczegółowe", oraz, zważywszy na to, że technologiczne innowacje i postęp stworzą nowe wyzwania, zarówno ilościowe, jak i jakościowe, sugeruje również, że należy dokonać oceny wpływu tego zalecenia na państwa członkowskie, branżę i inne zainteresowane strony w cztery lata po jego przyjęciu.
5.2 Mając na uwadze przywołany w poprzednim punkcie proces ewaluacji, EKES proponuje ustanowienie centrum monitorowania, którego zadaniem byłoby systematyczne rejestrowanie środków działania wspieranych przez państwa członkowskie, przez branżę oraz przez strony zaangażowane we wdrożenie niniejszego zalecenia. Bruksela, 9 lutego 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund [1] COM (2004) 341 final z 30 kwietnia 2004 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Finansowanie sieci Natura 2000
COM(2004) 431 końcowy
(2005/C 221/19)
Dnia 15 lipca 2004 r. Komisja postanowiła, zgodnie z art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 13 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Lutz Ribbe.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 10 lutego 2005 r.) Komitet jednogłośnie przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi wstępne
1.1 W ocenianym w niniejszej opinii komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego na temat finansowania NATURA 2000
- opisany jest wciąż niezadowalający stan ochrony przyrody w Europie;
- zwraca się uwagę na liczne decyzje polityczne, m.in. szefów państw oraz rządów UE, które dotyczą zachowania bioróżnorodności w Europie;
- przedstawione są odpowiednie ustawodawstwa europejskie z zakresu ochrony przyrody oraz wynikające z nich zobowiązania UE oraz Państw Członkowskich w szczególności w kontekście utworzenia sieci ochrony przyrody NATURA 2000;
- ponownie wymienia się przyczyny konieczności zaangażowania się w ochronę przyrody, których szukać należy nie tylko w zakresie dotyczącym samej ochrony przyrody czy kultury, lecz również w sektorze gospodarczym i społecznym; oraz
- zaprezentowano propozycje ewentualnego współfinansowania ze strony UE działań w ramach sieci NATURA 2000.
1.2 Komisja opisuje w komunikacie obecną praktykę w zakresie współfinansowania przez UE wynikającą głównie z art. 8 "dyrektywy siedliskowej" [1], która jakkolwiek okazała się dotychczas nieodpowiednia do rozwiązania problemów.
1.3 Komisja oblicza zapotrzebowanie finansowe wynikające z utworzenia, realizacji i utrzymania sieci NATURA 2000, ale zwraca uwagę na to, że obecnie nie ma jeszcze ostatecznej i dokładnej kalkulacji.
W szacunkach, które Komisja uznaje obecnie jako "najbardziej rzetelne" podawane są roczne koszty rzędu 6,1 mld € (dla EU-25) [2].
Podkreśla się, że "można i należy je jeszcze udoskonalić".
Wzywa się do tego szczególnie Państwa Członkowskie, w których zakresie kompetencji ostatecznie leży wnioskowanie o środki na współfinansowanie.
1.4 Z dokumentu Komisji wynika jasno, że wewnątrz UE nie prowadzi się już żadnych dyskusji, czy przeznaczyć środki wspólnotowe na rozbudowę i utrzymanie NATURA 2000, a jedynie jak może się to odbyć w najwłaściwszy sposób.
1.5 W tym zakresie przedstawiono trzy możliwości:
- wykorzystanie istniejących funduszy UE (w szczególności funduszy na rozwój obszarów wiejskich z sekcji gwarancji Funduszu Gwarancji i Orientacji Rolnych EFGOR, funduszy strukturalnych [Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego — EFRR, Europejski Fundusz Społeczny — EFS, Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa — FIAF, EFGOR –sekcja orientacji], Fundusz Spójności oraz program LIFE-Natura),
- podwyższenie i udoskonalenie programu LIFE-Natura, który ma służyć jako główny instrument realizacji, lub
- stworzenie specjalnego nowego instrumentu finansowania dla programu NATURA 2000.
1.6 W swoich rozważaniach, m.in. po konsultacji z Państwami Członkowskimi, Komisja dochodzi do wniosku, że należy wybrać opcję pierwszą, tzn. posłużyć się istniejącymi funduszami UE.
1.7 Komisja przedstawia jednak ograniczenia, które wiążą się z tą opcją i które będzie należało rozwiązać.
Wyjaśnia m.in. to, że część aktualnie istniejących funduszy nie obejmuje całego obszaru Unii i określone regiony, w których mogą znajdować się obszary NATURA 2000, mogą praktycznie zostać pozbawione wsparcia.
Jak wiadomo np. EFRR nie funkcjonuje na całym obszarze UE, również środki z Funduszu Spójności przeznaczone są tylko dla określonych Państw Członkowskich.
Komisja obiecuje zaradzić tej sytuacji poprzez restrukturyzację funduszy strukturalnych.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES uważa za słuszne przedłożenie przez Komisję komunikatu, który stanowi doskonałą postawę do konsultacji.
Przeprowadzona w nim dyskusja powinna była już dawno nastąpić, gdyż pomimo różnorodnych oświadczeń politycznych w sprawie dramatycznej sytuacji ochrony przyrody w minionych latach nie wydarzyło się nic znaczącego.
Komisja oraz Państwa Członkowskie ciągle zwracają uwagę na postępujące pogarszanie się sytuacji w ochronie przyrody.
Z punktu widzenia produktu krajowego brutto społeczeństwu europejskiemu nigdy dotąd nie wiodło się materialnie tak dobrze, a środowisku naturalnemu — nigdy tak źle jak teraz.
2.2 EKES odsyła w związku z tym do swojej opinii z własnej inicjatywy "Sytuacja przyrody oraz ochrony przyrody w Europie" z roku 2001 [3] oraz do "Przeglądu polityki ochrony środowiska 2003" [4] Komisji.
Wyraża on zadowolenie z istnienia dużej zgodności pomiędzy Komisją oraz EKES w zakresie oceny sytuacji.
2.3 Sieć NATURA 2000 bazuje głównie na dyrektywie siedliskowej przyjętej w 1992 r.
Wraz z uchwaleniem tej dyrektywy zarówno Państwa Członkowskie jak i Komisja UE przyjęły na siebie dwa zobowiązania:
- po pierwsze zakończyć budowę europejskiej sieci ochrony przyrody pod nazwą NATURA 2000 w ciągu 3 lat [5] oraz
- po drugie oddać do dyspozycji na ten cel środki, tak by nie obciążać właścicieli lub użytkowników gruntów.
2.4 Obydwa zobowiązania nie zostały jeszcze spełnione.
Wzywa się zatem zarówno Komisję jak i Państwa Członkowskie nie tylko do podejmowania pięknie brzmiących decyzji, lecz również do ich konsekwentnej realizacji.
2.5 Sieć NATURA 2000 ma decydujące znaczenie dla zapewnienia różnorodności biologicznej w Europie.
Szefowie rządów i państw wielokrotnie publicznie zobowiązywali się do zahamowania jej dramatycznego zanikania.
EKES przypomina dodatkowo o zobowiązaniach, których podjęły się UE i Państwa Członkowskie w ramach konwencji o różnorodności biologicznej.
Ochrona przyrody i gatunków jest konieczna dla zabezpieczenia istotnych zasobów genetycznych i biotycznych.
2.6 Jest oczywiste, że w kwestii finansowania sieci NATURA 2000 do rozstrzygnięcia pozostaje nie tylko problem ochrony przyrody, lecz również społeczna akceptacja ochrony przyrody oraz wiarygodności Komisji i Państw Członkowskich w zakresie polityki ochrony środowiska.
2.7 EKES stwierdza, że przy wyznaczaniu obszarów NATURA 2000 doszło do ogromnych opóźnień. Sieci tej nie udało się utworzyć nawet w ciągu 12 lat od uchwalenia dyrektywy siedliskowej.
Znajdowanie się czy też gospodarowanie na obszarach NATURA 2000 jest często odbierane przez właścicieli i użytkowników terenów jako niekorzystne.
Wiąże się to m.in. z tym, że finansowe konsekwencje nie zostały do końca wyjaśnione.
2.8 EKES wielokrotnie zwracał uwagę, że w celu zachowania niepowtarzalnej europejskiej spuścizny przyrodniczej konieczne jest stworzenie prawdziwego partnerstwa pomiędzy ochroną przyrody a rolnictwem. Nieodzowne jest również, by rolnicy, którzy przestrzegają i realizują odpowiednie wytyczne związane z ochroną przyrody, byli traktowani przez władze i ekologów jako prawdziwi partnerzy.
Wyjaśnienie kwestii finansowych ma przy tym decydujące znaczenie.
2.9 Komisja powinna była więc już dawno przedłożyć stosowny komunikat.
EKES zauważył, że podczas opracowywania komunikatu istniały w ramach Komisji duże problemy z uzgodnieniem stanowiska, które doprowadziły do kolejnych opóźnień jego przedłożenia.
2.10 W opinii z własnej inicjatywy EKES zwrócił uwagę na dwa centralne punkty, które Komisja również przedstawia obecnie jako szczególnie ważne, a mianowicie, że
- Europa nie tylko dysponuje wspaniałymi wartościami kulturowymi, lecz również jej różnorodne krajobrazy rolnicze i naturalne tworzą wyjątkowe i godne zachowania dziedzictwo naturalne.
Duże zróżnicowanie typów krajobrazowych oraz związane z nim gatunki fauny i flory sprawiają, że kontynent nasz jest urokliwy i fascynujący. A zachowanie gatunków stało się wspólnym, istotnym zadaniem dla polityki, administracji oraz dla obywateli na wszystkich płaszczyznach politycznych i administracyjnych, aby również przyszłe pokolenia mogły się nimi cieszyć.
- ochrona przyrody nie jest tylko celem samym w sobie, gdyż przyroda stanowi również nieodzowną podstawę życia i gospodarki.
Jest ona ważnym zasobem dla działań gospodarczych, warunkuje wielorakie możliwości uprawiania sportu, spędzania wolnego czasu, wypoczynku i profilaktyki zdrowotnej, a w niektórych przypadkach również terapię medyczną.
2.11 EKES wyraża zadowolenie, że Komisja uwzględniła w swoim komunikacie również komponenty gospodarcze.
EKES mocno popiera jej oświadczenie mówiące, że ochrona różnorodności biologicznej nie jest zwykłą "opcją, lecz wręcz decydującym czynnikiem zrównoważonego rozwoju".
2.12 Należy zauważyć, że opisane w komunikacie w pkt. 2.2.3. znaczenie dla gospodarki regionalnej oraz związane z tym korzyści ekonomiczne, jak i pożytek społeczny, które z niego wynikają, są zbyt rzadko doceniane i zbyt rzadko poświęca się im uwagę w dyskusji na temat ochrony przyrody oraz programu NATURA 2000.
2.13 Ochronę przyrody (a także wyznaczanie obszarów NATURA 2000) traktuje się często niesłusznie jako czynnik wywołujący koszty, jako obciążenie, stratę lub zagrożenie, co jest główną przyczyną częstego powstawania oporu oraz ciągłego napotykania na ogromne problemy przy wdrażaniu często wzorowego ustawodawstwa z zakresu ochrony przyrody.
2.14 W swej wspomnianej wcześniej opinii EKES poświęcił tej ważnej kwestii wiele uwagi.
Stwierdził, że sytuacja w ostatnich latach zmieniała się tylko w nieznacznym stopniu.
Komitet wzywa Komisję wraz z instytucjami UE jak również wszystkimi innymi zainteresowanymi zarówno na płaszczyźnie UE jaki i Państw Członkowskich do rozpoczęcia szeroko zakrojonej kampanii uświadamiającej.
2.15 Musi nam się udać, jak pisze Komisja, faktyczne uświadomienie tego, że "obszar NATURA 2000 może stać się napędem dla trwałego lokalnego rozwoju gospodarczego oraz przyczynić się do zachowania lokalnych wspólnot wiejskich.
Aktywne włączenie tych kwestii do dialogu z wszystkimi istotnymi stronami ma decydujące znaczenie dla skutecznej budowy sieci NATURA 2000 oraz jej zintegrowania z szerszymi socjoekonomicznymi strukturami w rozszerzonej Unii Europejskiej".
EKES jest przekonany, że stworzenie owej świadomości ma tak samo duże znaczenie dla skuteczności ochrony przyrody jak wyjaśnienie kwestii finansowych, które bezwzględnie musi nastąpić.
2.16 Tylko w kilku przypadkach udało się dotychczas uświadomić gospodarczą wartość obszarów o dużej różnorodności biologicznej dla rozwoju regionalnego (turystyki, produktów regionalnych) oraz ogólne znaczenie obszarów chronionych np. dla ochrony klimatycznej [6] czy przeciwpowodziowej.
W tej kwestii niewiele zmieniają badania (jak to wspomniano w załączniku 1 do dokumentu Komisji), wyraźnie pokazujące, że "czysto finansowe korzyści zachowania różnorodności biologicznej ... znacznie przewyższają koszty."
2.17 W związku z powyższym EKES może tylko ze zdziwieniem stwierdzić, że wygląda na to, że łatwiejsze jest przeznaczanie środków unijnych na usuwanie skutków klęsk żywiołowych wynikających po części z nadmiernego wykorzystania zasobów naturalnych — a tym samym z zaniechania ochrony przyrody, niż na działania profilaktyczne i zapobiegające takim katastrofom będące w gruncie rzeczy wariantem tańszym.
2.18 EKES przypomina, że w art. III-184 projektu Konstytucji przyjęto zasadę, na podstawie której "Unia zachęca do współpracy między Państwami Członkowskimi w celu wzmocnienia skuteczności systemów zapobiegania i ochrony przed klęskami żywiołowymi oraz katastrofami spowodowanymi działalnością człowieka".
Obszary NATURA 2000 są niejednokrotnie w stanie przejąć taką rolę.
2.19 Podczas gdy po siejącej spustoszenie powodzi na Łabie w 2002 r. szybko stworzono odpowiedni unijny fundusz do zwalczania skutków takich katastrof, to niezwykle trudna jest realizacja i finansowanie np. działań zintegrowanej ekologicznej ochrony przeciwpowodziowej dla rzek i dolin rzecznych, mogących w sposób udowodniony zredukować [7] zagrożenie powodziowe w dole rzeki oraz dzięki temu zapobiec potencjalnym szkodom.
Sytuacja wygląda podobnie w przypadku prewencji pożarów lasów w szczególności w Europie Południowej.
Musi się to zmienić.
Motto polityki UE powinno brzmieć: lepiej zapobiegać niż ratować po fakcie. Ochrona przyrody może się do tego przyczynić w znaczący sposób.
2.20 Przyczyną tej sytuacji jest z pewnością fakt, że koszty, które pośrednio lub bezpośrednio niesie ze sobą ochrona przyrody, dotykają często prywatnych właścicieli i użytkowników gruntów, podczas gdy skutki korzystne społecznie "zaksięgowane" są poniekąd tylko jako "dochody zewnętrzne" (w przeciwieństwie do "kosztów zewnętrznych") i nie wpływają pozytywnie na obliczanie np. produktu społecznego brutto.
Nowe uregulowania dotyczące finansowania muszą w szczególności uwzględnić te okoliczności.
3.
Uwagi szczególne
3.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem, że wewnątrz Komisji nie prowadzi się już dyskusji o tym, czy powinna ona współfinansować działania UE na obszarach NATURA 2000, lecz że poruszana jest "tylko" kwestia, przy pomocy jakich instrumentów powinno być to realizowane.
3.2 EKES rozumie uzasadnienie dla wybranej opcji finansowania, mianowicie dalszego rozwoju oraz odpowiedniego wykorzystania istniejących instrumentów wspierających.
Realizacja programu NATURA 2000 od strony planistycznej, administracyjnej, a także finansowej musi się odbywać tam, gdzie istnieją zarówno problemy jak i pozytywne potencjały rozwojowe, czyli w samych Państwach Członkowskich.
Dzięki zgodnemu z ochroną przyrody ukierunkowaniu i wykorzystaniu istniejących funduszy finansowych takich jak EFRR, EFS, Fundusz Spójności, EFOGR oraz dzięki nowo tworzonemu funduszowi rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) itd. odpowiednie instytucje w Państwach Członkowskich otrzymają elastyczne możliwości działania.
3.3 Słuszne jest wyjaśnienie ze strony Komisji, że w ten sposób prawdopodobnie najlepiej można zapewnić, "aby administrowanie obszarami NATURA 2000 stało się częścią szerszej polityki zagospodarowania przestrzennego UE".
3.4 Dla EKES istotne jest zwrócenie uwagi na to, że Komisja oraz inne kompetentne władze muszą podjąć jeszcze większe wysiłki w celu zapobieżenia, by w przyszłości ze środków UE były współfinansowane przedsięwzięcia szkodzące ochronie przyrody, a następnie te szkody w przyrodzie i środowisku były rekompensowane ze środków unijnych.
Sytuacja finansowa w UE oraz przewidywany spór o pieniądze
3.5 Dyskusja wokół finansowania obszarów NATURA 2000 musi być prowadzona na tle przewidywanych zmagań o wysokość całego budżetu UE oraz o podział środków.
[8] Wiadomo, że będzie to zacięty spór o pieniądze:
- Przedłożona przez Komisję perspektywa finansowa UE na lata 2007-2013 przewiduje wydatki w wysokości przeciętnie 1,14 % dochodu narodowego brutto, górna granica własnych środków wynosi 1,24 %.
Tzw. "płatnicy netto" obstają przy granicy górnej wynoszącej 1 %, co oznaczałoby w roku 2013 wydatki zmniejszone o około 30 mld €, o ile ich żądania zostaną przeforsowane.
- Rozszerzenie UE poskutkuje z pewnością "przesunięciem" środków między Państwami Członkowskimi i regionami, w szczególności na obszarze wsparcia strukturalnego [9].
Niektóre regiony, które dotychczas korzystały ze wsparcia, nie będą po ewentualnym okresie przejściowym spełniały dotychczasowych kryteriów.
3.6 Dyskusję na temat górnej granicy należy postrzegać w kontekście tego, że środki w wysokości co najmniej 6,1 mld € rocznie zaplanowane przez Komisję na ochronę przyrody dojdą do zadań drugiego filara, na co jednak w perspektywie finansowej nie przewidziano dotychczas wystarczających środków.
Należy się spodziewać burzliwej dyskusji na temat środków, zarówno pomiędzy regionami jak i pomiędzy różnymi dziedzinami polityki.
Takie spory nie są w żadnym wypadku nowym zjawiskiem, jednak w przeszłości temat ochrony przyrody był często zaniedbywany.
3.7 Dlatego też należy zapewnić, aby ochrona przyrody, która rozumiana jest słusznie jako część ogólnej polityki, nie była przy finansowaniu przez Państwa Członkowskie podporządkowywana innym zadaniom i w ten sposób spychana na dalszy plan.
EKES podkreśla, że ochrona przyrody w Europie nie jest luksusem, na który można sobie "pozwolić" w czasach dobrobytu, a z którego rezygnuje się, gdy brakuje pieniędzy.
Ochrona przyrody to — jak często podkreślali szefowie państw — zadanie ogólnospołeczne i konieczność polityczna, której finansowanie jest nieodzowne.
3.8 Uwzględniając zasadę oszczędnego gospodarowania należy wyjaśnić, które z przedstawionych przez Komisję zakresów zadaniowych programu NATURA 2000 są absolutnie konieczne, a które mogą być rozumiane jako rodzaj "zadań dowolnych".
Na te niezbędne zadania (np. płatności wyrównawcze czy zachęty dla właścicieli lub użytkowników gruntów) należy przewidzieć środki o ścisłym przeznaczeniu. Poza tym EKES nie rozumie, dlaczego finansowanie NATURA 2000 miałoby być włączone w istniejące fundusze i jest zmuszony do opowiedzenia się podobnie jak wielu innych interesariuszy za odrębnym tytułem budżetowym tego wsparcia.
Szczególne potrzeby europejskiej ochrony przyrody
3.9 W tabeli 2 załącznika do komunikatu Komisji dokonano wyszczególnienia obszarów NATURA 2000 wg rodzaju ich wykorzystania.
Powierzchnie starych pastwisk, wrzosowiska, zagajniki i łąki stanowią 26,3 % obszarów sieci NATURA 2000, lasy (przede wszystkim te, które nie są użytkowane lub są użytkowane ekstensywnie) to 28,9 %, bagna i tereny podmokłe oraz wody śródlądowe — niecałe 13 %, zaś stare sady oraz niezwykle bogate w gatunki hiszpańskie i portugalskie obszary krajobrazu naturalnego "dehesas" (w sumie prawie 800.000 ha) — około 2 %.
Tylko 5,6 % zostało uznane jako "tereny rolnicze" [10].
3.10 Komisja szczegółowo opisuje działania konieczne do realizacji sieci NATURA 2000 (część 3 załącznika) oraz wylicza koszty (obecnie 6,1 mld €).
Ogólnie można dokonać podziału kosztów na koszty administracyjne i projektowe, koszty inwestycyjne (np. na zakup ziemi, ale także na inwestycje) i koszty bieżące, m.in. na płatności wyrównawcze dla właścicieli ziemi i na działania pielęgnacyjne.
3.10.1 EKES uważa, że konieczne jest jak najszybsze przedłożenie bardziej szczegółowego wyliczenia kosztów.
Komitet wątpi przykładowo, że podana kwota 0,3 mld € dla nowych Państw Członkowskich (dla UE (15): 5,8 mld €) będzie wystarczająca.
Wiadomo jest, że niektóre kraje (np. Polska) zgłoszą jeszcze wiele obszarów, co pociągnie za sobą dalsze zapotrzebowanie finansowe.
3.11 Zdaniem EKES, Komisja słusznie stwierdza, że w przypadku ochrony przyrody chodzi często o zapewnienie kontynuacji tradycyjnych metod gospodarowania koniecznych dla stworzenia i ochrony habitatów.
Są to sposoby gospodarowania, które dla użytkownika terenu są dziś często nieopłacalne, a których utrzymanie jest jednak pożądane ze względów społecznych i polityki ochrony przyrody.
Jako przykład: żaden sposób użytkowania nie odpowiada bardziej zasadzie zrównoważonego rozwoju niż wcześniejszy ekstensywny system wypasu na "dehesas" na Półwyspie Iberyjskim, polegający na pędzeniu bydła (transhumancja) wiosną na łąki położone w górach poprzez tzw. canadas, które przez dziesięciolecia przekształciły się w cenne obszary przyrody.
3.12 Po lekturze dokumentu Komisji nie jest jednak dla EKES jasne, czy we wszystkich wymienionych obszarach rzeczywiście pożądane i przewidziane jest współfinansowanie ze strony UE, czy też gdzie w ramach realizacji prawa UE oczekuje się wkładu finansowego wyłącznie ze strony Państw Członkowskich.
Kwestie te należy prawdopodobnie dokładniej wyjaśnić.
3.13 Ponieważ w wielu przypadkach konflikty są skutkiem niewypłacenia dotychczasowym użytkownikom gruntów dostatecznych wyrównań bądź też skutkiem braku zachęt, należy temu zagadnieniu poświęcić szczególną uwagę.
Nie można mówić o społecznej czy ogólnoekonomicznej wartości ochrony przyrody, a jej "koszty" przerzucać na właścicieli czy też użytkowników ziemi.
Przyszłe uregulowania finansowe muszą dawać prywatnym właścicielom bądź użytkownikom gruntów gwarancję otrzymania wyrównania, a jeszcze lepiej — dać zachęty do działań zgodnych z zasadami ochrony przyrody.
Znajdowanie się lub gospodarowanie na obszarach NATURA 2000 powinno być w przyszłości postrzegane jako "wygrana" a nie jako strata.
3.14 Aby to zagwarantować, konieczne jest dokładne ustalenie wysokości roszczenia wyrównawczego w każdym poszczególnym przypadku.
Obecnie istniejąca generalna górna granica i ograniczenie czasowe roszczenia wyrównawczego są szkodliwe dla całej idei.
3.14.1 Jeśli chodzi o wypłatę odpowiednich wyrównań, to zasadniczo wchodziłby w grę drugi filar polityki rolnej (o ile nie zostanie utworzona osobna linia budżetowa), natomiast w przypadku inwestycji należałoby raczej wykorzystywać klasyczne fundusze strukturalne.
EKES zwraca szczególną uwagę na fakt, że nowe zadania czy płatności, które miałyby być dokonywane dodatkowo oprócz obecnych świadczeń z drugiego filara (w przyszłości "rozwój obszarów wiejskich") nie będą mogły być w ramach tego programu realizowane, jeżeli nie zostaną ograniczone inne zadania albo nie przekaże się do dyspozycji dodatkowych środków finansowych.
3.14.2 Konkretnie oznacza to, że jeżeli istnieje wola, by zachować jakość rozwoju terenów wiejskich oraz przyczynić się do sfinansowania programu NATURA 2000 poprzez drugi filar, to bez wątpienia konieczne są dodatkowe środki o ścisłym przeznaczeniu.
EKES stwierdza jednak, że przedłożona przez Komisję perspektywa finansowa, której wysokość nie jest akceptowana przez państwa będące płatnikami netto, nie przewiduje takiego podwyższenia i istnieje bardzo duże niebezpieczeństwo, że oszczędności będą wprowadzane właśnie w obszarze drugiego filara.
EKES uważa taki stan rzeczy nie tylko za decydujący punkt słabości oraz wysoki potencjał konfliktów, lecz za generalne zagrożenie europejskich wysiłków na rzecz ochrony przyrody.
3.14.3 Wobec tego EKES może wyrazić aprobatę dla zaplanowanego uregulowania tylko wtedy, gdy nie będzie ono obciążało innych działań z zakresu rozwoju terenów wiejskich.
Bez dodatkowych środków Komisja oraz Państwa Członkowskie nie będą mogły sprostać swoim aspiracjom oraz złożonej obietnicy politycznej wspierania zarówno rozwoju obszarów wiejskich jak i realizowania programu NATURA 2000.
Politycy, którzy tak chcą kształtować Europę, powinni przynajmniej mieć odwagę, aby wyjaśnić społeczeństwu, że nie ma woli politycznej do realizacji pewnych zadań (np. ochrony przyrody).
3.15 EKES nie twierdzi oczywiście, że w przypadku ochrony przyrody nie należy postępować oszczędnie.
Głównym celem unijnych uregulowań w zakresie ochrony przyrody oraz sieci NATURA 2000 jest zachowanie bioróżnorodności.
Jest to pewnego rodzaju "program obowiązkowy" i UE jest zobowiązana do angażowania się przynajmniej na tych obszarach, które mają znaczenie europejskie.
3.16 Patrząc z odwrotnej strony, oznacza to jednak również, że nie każde komunalne działanie w zakresie ochrony przyrody jest działaniem o znaczeniu europejskim zasługującym z tego tytułu na współfinansowanie przez UE.
Państwa Członkowskie, regiony, samorządy lokalne itd. nie mogą zostać zwolnione ze swojej jednoznacznej odpowiedzialności politycznej i finansowej, kierując się wymówką: jeżeli nie ma pieniędzy z UE, nie ma ochrony przyrody.
Również UE nie może powiedzieć: "Stwarzamy potencjalną możliwość finansowania działań z istniejących funduszy.
Jeżeli Państwa Członkowskie nie będą tego robić, ponieważ wyznaczą sobie inne priorytety, będą sobie same winne".
3.17 Z drugiej strony otworzenie przedstawionych potencjałów obszarów NATURA 2000 dla regionalnego rozwoju gospodarczego jest wprawdzie pożądane (ponieważ ukazuje, że ochrona przyrody może również pod względem ekonomicznym przynosić efekty), jednak dla zachowania gatunków potencjały te nie są tak istotne.
3.18 Dla EKES oznacza to, że pewne działania finansowania w ramach wdrażania sieci NATURA 2000 są nieodzowne i że środki na ten cel powinny być pod względem finansowo-technicznym środkami o ścisłym przeznaczeniu (earmarked).
EKES zwraca się z prośbą do Państw Członkowskich i Komisji o odpowiednie rozwijanie tych rozważań.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym
(COM(2004) 2 końcowy — 2004/0001 (COD))
(2005/C 221/20)
Dnia 20 lutego 2004 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 11 stycznia 2005 r.
Sprawozdawcą był Arno Metzler, współsprawozdawcą — Ernst Erik Ehnmark.
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9 i 10 lutego 2005 (posiedzenie z dnia 10 lutego) Komitet, stosunkiem głosów 145 do 69, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Uwagi wstępne
1.1 Komitetowi przedłożono również dokument wyjaśniający Komisji Europejskiej, skierowany do Rady, z dnia 25 czerwca 2004 r. (dokument 10865/04 i dokument 11153/04 z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie art. 24) oraz dokumenty robocze Parlamentu Europejskiego z dnia 25 marca 2004 r. (Komisja Prawna — sprawozdawca: Evelyne Gebhard) i 26 marca 2004 r. (Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych) — sprawozdawca: Anne E.M. Van Lancker.
1.2 Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której zlecono prace przygotowawcze na podstawie wcześniej przesłanego katalogu pytań, przeprowadziła w dniu 24 maja 2004 r. publiczne przesłuchanie z udziałem przedstawicieli sektora usług i wykorzystała ponad 100 dodatkowych petycji ustnych i pisemnych.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Sektor usług odgrywa według Porozumienia Lizbońskiego kluczową rolę przy urzeczywistnianiu europejskiego rynku wewnętrznego i ma podstawowe znaczenie dla wzrostu gospodarczego w UE.
Komisja przedkłada projekt dyrektywy o usługach na rynku wewnętrznym wraz z wyjaśnieniami jako część europejskiego procesu reform gospodarczych, dzięki któremu UE do roku 2010 ma stać się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarką świata opartą na wiedzy, zdolną do utrzymania trwałego wzrostu gospodarczego, któremu towarzyszyć będzie zwiększenie i poprawa jakości zatrudnienia oraz wzmocnienie spójności społecznej.
Projekt dyrektywy powinien być w tym zakresie ważnym elementem i zapewniać solidne ramy prawne dla transgranicznego przepływu usług i możliwości zakładania przedsiębiorstw pomiędzy Państwami Członkowskimi w zakresie przemysłu, handlu, rzemiosła i wolnych zawodów, a także pracy w pełnym wymiarze godzin, pracy czasowej i pracy okresowej.
Nowa horyzontalna koncepcja przewiduje głównie ułatwienia proceduralne, jednorodne zapewnienie jakości oraz zwiększenie przejrzystości przepisów obowiązujących w stosunkach z konsumentem. Transgraniczne świadczenie usług jest zasadniczym elementem rynku wewnętrznego, a zniesienie barier odgrywa podstawową rolę dla rozwoju gospodarczego tego sektora, a zwłaszcza dla konsumentów.
Dyrektywa może doprowadzić do zwiększenia podaży oraz konkurencji, dzięki czemu konsumenci będą mogli korzystać z niższych cen i większego wyboru.
Komitet popiera zatem wyraźnie ogólne cele wniosku dotyczącego dyrektywy.
2.1.1 Dobrze działający rynek wewnętrzny wymaga, oprócz usunięcia przeszkód, również odpowiednich uregulowań.
W celu jednoczesnego podniesienia konkurencyjności w Europie konieczne są uregulowania na szczeblu krajowym i europejskim, a tym samym zharmonizowane standardy.
2.2 Komitet jest świadomy, że urzeczywistnienie rynku wewnętrznego usług jest bardzo złożoną kwestią z uwagi na różnice, leżące w porządku prawnym i kulturze poszczególnych Państw Członkowskich.
Już w swojej opinii INT/105 z dnia 28 listopada 2001 r. [1] odnośnie komunikatu Komisji w sprawie strategii rynku wewnętrznego dla sektora usług Komitet wyraził uznanie i wyraźnie poparł dążenie Komisji Europejskiej do przyspieszenia urzeczywistniania rynku wewnętrznego.
Cel projektu dyrektywy, aby dla rynku wewnętrznego stworzyć bezpośrednio ramy obejmujące całą branżę, powinien oferować niebiurokratyczne i elastyczne rozwiązania, uwzględniające sprawdzone systemy samoregulacji w Unii Europejskiej.
Proces integracji musi być nadal optymalizowany — m.in. poprzez inny projekt dyrektywy przygotowywany przez Komisję Europejską o wzajemnym uznawaniu wykształcenia zawodowego i nie może pomijać sprawdzonych standardów (bezpieczeństwa) socjalnych, ekologicznych i ochrony konsumenta.
2.3 Przedmiotowy projekt dyrektywy wiąże się ściśle z projektem dyrektywy o uznawaniu kwalifikacji zawodowych i z komunikatem w sprawie konkurencji w dziedzinie usług wykonywanych przez osoby wolnych zawodów, z trwającą aktualnie debatą w sprawie usług użyteczności publicznej oraz bieżącymi konsultacjami w sprawie socjalnych usług użyteczności publicznej jak również z konwencją Rzym I i proponowanym rozporządzeniem Rzym II.
Wszystkie te propozycje zmierzają do ulepszenia funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Z tego powodu pożądana byłaby specjalna i ulepszona koordynacja wewnątrz Komisji służąca harmonizacji prac i przepisów.
2.4 Sednem projektu dyrektywy są dwa rodzaje transgranicznej swobody przepływu usług i zakładania przedsiębiorstw: po pierwsze, gdy usługodawca z jednego państwa członkowskiego chciałby osiedlić się w innym państwie członkowskim, aby tam świadczyć usługi; po drugie, gdy usługodawca chciałby ze swojego państwa członkowskiego pochodzenia świadczyć usługi w innym państwie członkowskim, głównie poprzez okresowe wyjazdy do tegoż innego państwa członkowskiego.
W celu zniesienia przeszkód, których istnienie Komisja Europejska dotychczas zakładała, proponuje się cztery podstawowe działania:
- zastosowanie zasady państwa pochodzenia,
- podział zadań pomiędzy państwem członkowskim pochodzenia a państwem członkowskim docelowym w przypadku delegowania pracowników w związku ze świadczeniem usług,
- rozwijanie wzajemnego zaufania oraz
- intensyfikacja wzajemnego wsparcia pomiędzy państwami członkowskimi — przy równoczesnym ograniczeniu możliwości państw członkowskich do stosowania własnych mechanizmów nadzoru, kontroli i implementacji.
3.
Poszczególne punkty wniosku dotyczącego dyrektywy
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przeanalizował szczegółowo wniosek dotyczący dyrektywy pod kątem wymagań, jakie musi spełniać dyrektywa o tak szerokim założeniu, i jest przekonany, że konieczne są liczne doprecyzowania i zmiany w celu odpowiedniego wyjaśnienia otwartych kwestii i uczynienia z tej nowej propozycji w sprawie wspierania usług na rynku wewnętrznym prawdziwego kroku naprzód.
Wrażenie to jest zrozumiałe również z tego względu, że analizy, które zostały przeprowadzone przed opublikowaniem wniosku dotyczącego dyrektywy, są niewystarczające.
Liczne wątpliwości różnych społecznych i gospodarczych grup interesów, zgłoszone na przesłuchaniu w dniu 24 maja 2004 r., nie zostały w pełni rozwiane nawet w dokumencie Komisji Europejskiej, przedłożonym Radzie Unii Europejskiej 25 czerwca (dokument Rady nr 10865/04).
Rozszerzona ocena skutków przez Komisję byłaby pomocna dla wszystkich zainteresowanych stron.
3.2 Podstawa empiryczna
3.2.1 Komitet zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu wniosku dotyczącego dyrektywy nie zostały podane żadne rzetelne statystyczne podstawy do ilościowego określenia transgranicznego przepływu usług i zakładania przedsiębiorstw.
Dlatego też sprawozdanie oceniające Komisji powinno zostać uzupełnione o takie dane.
Jeżeli w przyszłości w sposób wiarygodny ma zostać ukazane znaczenie sektora usług oraz pozytywny lub negatywny wpływ proponowanych w dyrektywie ułatwień proceduralnych na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, to dokładniejsze empiryczne podstawy wydają się mieć bardzo duże znaczenie.
Komitet uważa, że ważnym elementem urzeczywistniania rynku wewnętrznego jest możliwie najdokładniejsze zebranie i zbadanie prawdziwych warunków transgranicznego przepływu usług i zakładania przedsiębiorstw.
3.2.2 Należy uwzględnić w większym stopniu materiały statystyczne będące w posiadaniu administracji publicznej, instytutów badawczych, firm ubezpieczeniowych i struktur samorządowych różnych państw członkowskich.
3.2.3 Dodatkowo Komitet uważa, że wobec istniejących braków niezbędne jest poszukiwanie nowych dróg zdobywania danych empirycznych, które nie spowodują wzrostu biurokracji.
W tym zakresie można by ewentualnie pomyśleć o uzupełnianiu statystyk urzędowych szczegółowymi badaniami.
3.3 Zakres stosowania: definicje — normy kolizyjne — rozgraniczenia
3.3.1 Komitet wzywa do jaśniejszego określenia zakresu dyrektywy i odstępstw od niej, jak również dokonania wyraźniejszego rozgraniczenia pomiędzy nimi.
Z powodu braku klarownych rozgraniczeń w praktycznym zastosowaniu dyrektywy wciąż pozostają niejasności co do jej zakresu i co do tego, które segmenty sektora usług będą nią dotknięte i w jaki sposób.
3.3.2 Komitet popiera dokonanie definicyjnego rozróżnienia między usługami rzemieślniczymi a usługami wolnych zawodów.
Definicyjne rozgraniczenie konieczne jest również w kontekście zaproponowanego przez Komitet na okres przejściowy zintensyfikowania harmonizacji w określonych obszarach (wolne zawody, inne szczególnie wrażliwe obszary).
Jest to w szczególności potrzebne do tego, by wypracowane mechanizmy zapewnienia jakości, o których mowa w rozdziale IV projektu dyrektywy, mogły lepiej służyć ochronie konsumenta.
Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzeczeniu z dnia 11.10.2001 r.
(Rs. C-267/99) podał przykładowo istotne elementy wolnego zawodu, które mogą posłużyć jako podstawa do definicji na szczeblu europejskim.
Zieloną Księgę, a w dniu 12 maja 2004 r. Białą Księgę, o usługach użyteczności publicznej; dlatego pożądanym wydaje się dokładniejsze zbadanie i wzajemne rozgraniczenie skutków projektu dyrektywy na tym wrażliwym obszarze w państwach członkowskich.
Komisja zobowiązała się do przedstawienia do końca 2005 r. raportu o możliwości i konieczności wprowadzenia ustawy ramowej, przewidzianej zresztą wyraźnie przez art. III-122 Traktatu Konstytucyjnego. Komitet jest więc zdania, że należy wyłączyć z zakresu Dyrektywy o Usługach całość usług użyteczności publicznej (czy to o charakterze gospodarczym, czy też nie), dopóki nie powstanie wspólnotowy akt ramowy regulujący ten rodzaj usług, który ustali zasady i warunki (m.in. ekonomiczne i finansowe) świadczenia usług użyteczności publicznej.
3.3.4 Regulacja dopuszczająca wyjątki od zasady państwa pochodzenia, zawarta w art. 17 ust. 8 dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych, znajdującej się jeszcze w procesie tworzenia, nie powinna ograniczać się do poszczególnych artykułów lub tytułów.
Stosowanie zasady państwa pochodzenia musi być skoordynowane z wdrażaniem projektu dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji.
Dyrektywa o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji będzie stanowić zintegrowany system zapewniania jakości. Jeżeli derogację zawartą w art. 17 ust. 8 ograniczono by wyłącznie do tytułu II projektu Dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji, powstaje pytanie, jak powinien np. wyglądać podział zadań pomiędzy tzw. "krajowymi punktami kontaktowymi" (art. 53 projektu Dyrektywy o uznawaniu kwalifikacji) i proponowanymi tutaj "One-Stop-Shops" (artykuł 6 projektu dyrektywy).
Jeżeli chodziłoby tu o jednostki, które spełniają jedną i tę samą rolę, wówczas już w fazie redagowania obu projektów dyrektyw należy zwrócić uwagę na jednolite nazewnictwo.
3.3.5 Należy wyjaśnić, czy i w jaki sposób zakres stosowania dyrektywy, w szczególności z uwagi na zasadę państwa pochodzenia, powinien być dokładnie odgraniczony od wewnątrzpaństwowych zakresów "kolizyjnych" krajowego ustawodawstwa w systemie podatkowym i karnoprawnym w celu uniknięcia kolizji.
W niektórych państwach członkowskich biegłych referentów, doradców podatkowych, adwokatów obowiązują np. podlegające karze obowiązki i prawa zachowania tajemnicy w stosunku do organów dochodzeniowych, natomiast w innych państwach członkowskich istnieje, nawet jeśli w ograniczonym zakresie, zobowiązanie do udzielenia informacji czy wręcz obowiązek zawiadamiania przez osoby wykonujące te zawody.
Czy usługodawca, który w jednym państwie musi udzielić informacji, jednak zgodnie z zasadą państwa pochodzenia byłby uprawniony i zobowiązany do zaniechania tego działania, może nie zważać na krajowy system karnoprawny?
Prawo karne i podatkowe należy do zakresu kompetencji państw członkowskich, a nie UE, dlatego konieczne jest jednoznaczne odgraniczenie prawne w celu uniknięcia niepożądanych skutków dla osób stosujących to prawo.
3.3.6 Sprawdzić należy także dokładnie, czy przy obowiązywaniu zasady państwa pochodzenia możliwe jest zazębianie się systemów socjalnych z zobowiązaniami budżetowymi.
W przypadkach, gdy obowiązywanie zasady państwa pochodzenia kryje niebezpieczeństwo, że krajowe systemy zabezpieczenia socjalnego i zdrowotnego mogłyby się załamać, konieczne są odstępstwa.
3.3.7 Co się tyczy sektora zdrowia, Komitet zwraca uwagę, że należy zbadać kwestię uwzględnienia sektora szpitali.
Być może precedensowe orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w zakresie uzyskiwania zwrotu kosztów leczenia transgranicznego da się ukształtować w sposób mniej uciążliwy dla ustawowych systemów ubezpieczeń dzięki uregulowaniom ad hoc, jednak poza ramami wnioskowanej dyrektywy.
3.3.7.1 Komitet zaleca, by odnośnie usług w dziedzinie opieki społecznej i zdrowia poczekać na razie do zapowiedzianego na rok 2005 komunikatu Komisji i zapewnić odpowiednią koordynację. Zwraca uwagę na to, że wiele głosów wypowiedziało się tendencyjnie za wyłączeniem tej dziedziny.
3.3.8 Należałoby także zadbać o spójne odgraniczenie od zakresu stosowania reformowanej obecnie 8 dyrektywy Rady o licencjach dla osób, którym zleca się obowiązkowe badanie dokumentów rachunkowych (art. 17 ust. 15).
Nie we wszystkich tłumaczeniach wniosku Komisji zostało to dotychczas odzwierciedlone z należytą zrozumiałością.
3.3.9 Podane już w uzasadnieniu projektu dyrektywy wyjaśnienie niestosowania postanowień dotyczących przepływu usług i zakładania przedsiębiorstw w odniesieniu do czynności wykonywanych w ramach władzy publicznej (artykuł 45 i 55 Traktatu WE) powinno zostać włączone do samego prawnie wiążącego tekstu dyrektywy.
3.3.10 W przypadku pracowników użyczonych mamy do czynienia z bardzo wrażliwym zagadnieniem, które poinno zostać zdecydowanie wyjęte z całkowitego obszaru zastosowania dyrektywy.
Konieczne w tym sektorze poszczególne przepisy krajowe powinny zostać zharmonizowane na szczeblu europejskim.
Komitet zwraca w tym kontekście uwagę na zapowiedziany projekt dyrektywy w sprawie warunków pracy pracowników użyczonych.
Należy również uwzględnić Konwencję MOP nr 181 w sprawie prywatnych biur pośrednictwa pracy, która wyraźnie przewiduje w artykule 3 ust. 2 system zezwoleń i licencji, w celu ochrony pracowników i wspierania wysokiej jakości i wartości pracy tych biur.
3.3.11 W niektórych Państwach Członkowskich istnieją niezwykle surowe uregulowania prawne odnośnie poszanowania wolności prasy.
Również w tym przypadku Komitet uważa, że konieczne jest ścisłe określenie zakresu zastosowania w odgraniczeniu od przedmiotowego projektu dyrektywy.
3.3.12 Ponadto Komisja powinna niedwuznacznie wyjaśnić, czy projekt dyrektywy dotyczy także usług transmisji telewizyjnych, a jeśli tak, to w jaki sposób zamierza ona uzgodnić go z postanowieniami dyrektywy "Telewizja bez granic".
Podobnie należałoby wyjaśnić, czy usługi audiowizualne generalnie — zaś usługi świadczone na indywidualne żądanie w szczególności (service on demand) — podlegają zakresowi dyrektywy, jako że zostały one już objęte szczególnymi przepisami wspólnotowymi dotyczącymi określonych aspektów prawnych (dyrektywa 2000/31/WE w sprawie e-handlu).
3.3.13 Zdaniem EKES usługi te powinny być w obecnym stadium jednoznacznie wyłączone z zakresu proponowanej dyrektywy, zwłaszcza jeśli chodzi o jej postanowienia dotyczące zasady państwa pochodzenia oraz pojęcia "założenia" (przedsiębiorstwa) jako zasadniczego punktu spójności i głównego kryterium ustalenia właściwego państwa członkowskiego.
3.4 Jednolici partnerzy do kontaktów ("One-Stop-Shops")
3.4.1 Należy z zadowoleniem przyjąć pomysł uproszczenia procedur poprzez stworzenie jednego punktu (pierwszego) kontaktu dla dostawców usług.
Komitet jednak jest zaniepokojony, że projekt dyrektywy odnośnie swobody zakładania przedsiębiorstw określa w art. 6, że określone procedury, w szczególności np. przy rozpoczynaniu działalności, mają być przeprowadzane w jednym miejscu.
W tym przypadku Komitet dostrzega problem, że w związku z ustawowym obowiązkiem rejestracji w publicznych ewidencjach (np. w rejestrze handlowym) musiałoby to prowadzić do sytuacji, że jednolity partner do kontaktów będzie kierował do właściwych miejsc rejestracji.
Procedur w tym zakresie tzw. "one-stop-shops" nie będą mogły samodzielnie przeprowadzać.
Należy ustalić, w jaki sposób w praktyce pojedyncze punkty kontaktowe będą współpracować z istniejącymi kompetentnymi organami odpowiedzialnymi za rejestrację.
3.4.2 W art. 53 projektu dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych jest mowa o punktach kontaktowych, które mają funkcjonować jako centralne punkty informacyjne.
Zgodnie z artykułem 6 przedmiotowego projektu dyrektywy tzw. "one-stop-shops" mają być centralnymi punktami kontaktowymi.
Należy tu zapewnić koordynację, by nie tworzyć jakichś różnych nowych punktów, które będą sprzeczne z nadrzędnym celem zagwarantowania obywatelom prawa do łatwo dostępnych informacji w Unii Europejskiej oraz informacji na jej temat.
Podczas kadencji nowej Komisji jednym z głównych zadań powinno być uproszczenie biurokratycznych procedur.
Należy unikać tworzenia nowych biurokratycznych barier w poszczególnych państwach członkowskich.
3.4.3 Ponadto należy wyjaśnić kwestie odpowiedzialności za "jednolitych partnerów kontaktowych" w przypadku niepełnych lub zgoła fałszywych informacji.
Może to mieć w pewnych okolicznościach negatywne konsekwencje dla usługodawcy, jeżeli zapomni się o określonym zezwoleniu i dojdzie przez to do naruszenia prawa.
Może to mieć również negatywne skutki dla konsumentów, jeżeli na przykład nie sprawdzono, czy zostało zawarte odpowiednie ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.
3.5 Zasada państwa pochodzenia
3.5.1 Komitet uważa, że zanim zacznie obowiązywać powszechne stosowanie zasady kraju pochodzenia, należy stworzyć konieczne do tego warunki, poprzez przyjęcie zróżnicowanego podejścia, nadając jednocześnie priorytetowe znaczenie harmonizacji w dziedzinie ochrony pracowników, konsumentów oraz środowiska naturalnego w różnych sektorach, celem realizacji efektywnego rynku wewnętrznego.
3.5.2 Przewidziane w artykule 16 projektu dyrektywy zasadnicze obowiązywanie zasady państwa pochodzenia w połączeniu z wymienionymi w artykule 17 projektu dyrektywy derogacjami stanowią centralny element projektu dyrektywy.
Jest to jednak odpowiednie tylko dla tego rodzaju usług, które tak jak towary nadają się do normalizacji, lub tylko w przypadkach, gdzie harmonizacja legislacji postąpiła na tyle daleko, że można uniknąć zniekształcenia konkurencji, praktyk dumpingu socjalnego i braku zaufania ze strony konsumentów.
Należy przyznać, że istnieją obszary, gdzie normy nie zostały lub wręcz nie mogą zostać opracowane (chodzi o tzw. usługi nie dające się określić, ang. non-specifiable services).
3.5.3 Komitet jest natomiast zdania, że generalne stosowanie zasady państwa pochodzenia w zakresie usług transgranicznych jest przedwczesne: zasada państwa pochodzenia zakłada, że można przyjąć porównywalny poziom rzeczywisty i prawny.
Komitet jest przekonany, że skuteczne stosowanie zasady państwa pochodzenia będzie możliwe jedynie wówczas, gdy będzie istniała pewność oraz jasność prawna dotyczące zakresu jej stosowania.
Zastosowanie tej zasady bez odpowiedniego okresu przejściowego wywołałoby zatem problemy, zwłaszcza że będące do dyspozycji instrumenty harmonizacji sektorowej nie wydają się Komitetowi w pełni wykorzystane.
Jak dotąd kryje to za sobą niebezpieczeństwo konkurowania systemów i postępującego obniżania standardów konsumenckich, pracowniczych i ekologicznych, ponieważ w UE nadal istnieją różne systemy prawne, socjalne i ochrony zdrowia.
Poprzez sektorową harmonizację można — zwłaszcza we wrażliwych dziedzinach — osiągnąć bardziej optymalną adaptację do wymogów rynku wewnętrznego niż poprzez zbyt wczesne wprowadzenie koncepcji czysto horyzontalnej.
Proces ten wymagałby tego, by w porozumieniu ze wszystkimi zainteresowanymi grupami, w szczególności organizacjami ochrony konsumenta, oraz partnerami społecznymi przeprowadzić sprawdzenie zdatności każdego sektora do wprowadzenia zasady państwa pochodzenia w ramach szeroko zakrojonej oceny skutków dotyczącej również aspektów socjalnych i ekologicznych.
Ponieważ działania harmonizujące stanowią co najmniej równorzędne instrumenty urzeczywistniania rynku wewnętrznego w okresie przejściowym, należałoby na przestrzeni odpowiedniego czasu osiągnąć harmonizację różnych przepisów w dziedzinach, w których istnieją szczególne wytyczne Państw Członkowskich dotyczące ochrony zdrowia, praw socjalnych i praw zawodowych.
Na etapie pośrednim Komisja Europejska, Parlament Europejski i Rada powinny zadecydować, czy harmonizacja w wyżej wymienionych zakresach została podjęta i przeprowadzona w sposób wystarczający.
W zależności od stanu ujednolicenia prawa powinna być dana po raz ostatni możliwość do zbliżenia na drodze harmonizacji.
Zdaniem Komitetu zaletą tej metody, w połączeniu z dokładnym pojęciowym odgraniczeniem tych szczególnych usług (przykładowo wolnych zawodów), jest stopniowe, optymalne przygotowanie uczestniczących sektorów do obowiązywania po okresie przejściowym zasady państwa pochodzenia, w celu urzeczywistnienia rynku wewnętrznego.
Odnosi się to także do mechanizmów koregualcji i samoregulacji.
3.5.4 Komitet sądzi, że dobrze byłoby zbadać, czy centralny, samorządny rejestr naruszeń i nieprawidłowości w zawodach objętych regulacją w transgranicznym obrocie usług, którego zawartość może być na bieżąco sprawdzana, okazałby się pomocny.
Kompetentne urzędy mają w nim rejestrować informacje o naruszeniach związanych z wykonywaniem zawodu.
Celem rejestru jest możliwie jak największe przyśpieszenie i odbiurokratyzowanie komunikacji między odpowiednimi jednostkami władz krajowych.
Ma on jednak zapewniać także skuteczne monitorowanie i dyscyplinowanie uczestników rynku.
3.5.5 We projekcie dyrektywy określono, że państwo członkowskie pochodzenia jest zobowiązane do kontroli usługodawcy i świadczonych przez niego usług, nawet jeśli usługi te świadczone są w innym państwie członkowskim.
Postanowienie to oznacza dużą odpowiedzialność i obciążenie dla państwa pochodzenia i jego odpowiednich instytucji.
W art. 6 lit. b) projektu dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych w przypadku transgranicznych usług podkreśla się jednak konieczność zgłoszenia działalności związanej z określonymi kwalifikacjami zawodowymi w państwie przyjmującym.
Ponadto może dojść do nieoczekiwanych zaburzeń konkurencji, jeśli usługodawca uda się do innego państwa członkowskiego, w którym obowiązują ostrzejsze przepisy.
Zdaniem Komitetu takich zaburzeń konkurencji można uniknąć poprzez stopniowe zbliżanie krajowych systemów prawnych do standardów minimalnych przewidujących odpowiednią ochronę konsumentów, pracowników i środowiska naturalnego.
Konieczne jest sprecyzowanie warunków i zasad, według których odbywać się będzie kontrola przedsiębiorców świadczących usługi w innych państwach członkowskich, by konsumenci mieli pewność, że oferowane im usługi są świadczone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
3.5.6 Zasada państwa pochodzenia może być stosowana tylko wtedy, gdy urzędy poszczególnych państw są dobrze zorganizowane — również na poziomie regionalnym i lokalnym.
Obecnie istniejące sieci kontroli i współpracy na bazie elektronicznej są połączone ze sobą w sposób niewystarczający.
Przewidywany nadzór zawodu przez państwo pochodzenia, tak jak to określa w tej chwili artykuł 36 i 37 projektu dyrektywy, poprzez "współpracę" państwa pochodzenia i państwa przyjmującego nie zapewnia efektywności.
3.5.7 Ponadto Komitet jest zdania, że opóźnienia spowodowane barierą językową i dłuższymi drogami komunikacji nie mogą się odbić korzystnie na kliencie, który otrzymał złą usługę.
Konieczne jest zagwarantowanie konsumentom możliwości skutecznego i nieuciążliwego sposobu składania reklamacji i dochodzenia roszczeń z tytułu niewłaściwego wykonywania usług.
Według projektu dyrektywy kompetentne urzędy w państwie przyjmującym nie mogą nawet podjąć same żadnych kroków, gdyż z reguły nie wiedzą nawet, pod jaką nazwą i z jakim ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej obcy usługodawca kontaktuje się z konsumentami państwa przyjmującego.
Należało będzie, przynajmniej uzupełniająco, przewidzieć obowiązek informowania i uprawnienia dyscyplinarne właściwych urzędów państwa przyjmującego, które mogą spełnione przez przewidziany rejestr centralny.
Odpowiednie propozycje zmian zostały już podjęte przez Parlament Europejski w pierwszym czytaniu w procedurze ustawodawczej do projektu dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych.
3.5.8 Na koniec Komitet jest zaniepokojony również tym, że mimo iż projekt dyrektywy dopuszcza w art. 17(20)-(23) doraźne wyjątki, to stanowi on zagrożenie dla pomyślnego utworzenia jednolitego instrumentu prawnego na rzecz zobowiązań umownych i pozaumownych, jak to zostało zawarte w rozporządzeniu RZYM I i projekcie rozporządzenia RZYM II.
Oba rozporządzenia kierują się podejściem uniwersalnym polegającym na stosowaniu międzynarodowego prawa cywilnego w sposób jednolity zarówno w UE, jak i w krajach trzecich, co zapewnia jasność prawną dla wszystkich zainteresowanych stron umowy.
3.6 Delegowanie pracowników
3.6.1 Celem "dyrektywy o delegowaniu" WE nr 96/71 z dnia 16.12.1996 r. jest zharmonizowanie rozszerzenia możliwości świadczenia przez przedsiębiorstwa usług w innych państwach członkowskich z realizacją minimalnych standardów socjalnych dla pracowników.
Dyrektywa o delegowaniu reguluje praktyczną koordynację warunków pracy i zatrudnienia dla oddelegowanych pracowników.
W art. 17 ust. 5 projektu dyrektywy Komisja przewidziała wyjątek dla obowiązywania zasady państwa pochodzenia dla dyrektywy o delegowaniu, pokazując tym samym, że zamierzone jest jasne odgraniczenie obu zakresów stosowania.
Jednak po bliższym przyjrzeniu się artykułom 24 i 25 rzeczonego projektu dyrektywy Komitetowi wydaje się być wątpliwe, czy sformułowanie zamierzonej derogacji jest wystarczająco jasne i kompleksowe.
3.6.1.1 Związek między Dyrektywą o delegowaniu pracowników a Dyrektywą o Usługach wywołał wiele wątpliwości.
Wątpliwości te różnią się między krajami w zależności od różnic w systemach rynku pracy.
Jeśli dyrektywa w sprawie usług ma być do przyjęcia, to należy wziąć dokładnie pod uwagę poglądy partnerów społecznych zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim.
3.6.1.2 Dyrektywa w sprawie usług nie może naruszać uprawnień związków zawodowych, prawa do organizowania się i do negocjacji zbiorowych, włączając w to prawa partnerów społecznych do zawierania układów zbiorowych i podejmowania strajków.
Proponujemy, by podkreślić to w art. 3.
Pracownicy z innego państwa członkowskiego nie mogą być traktowani w gorszy sposób niż pracownicy z kraju, w którym praca jest wykonywana.
Jest to całkowicie oczywiste z punktu widzenia zasady niedyskryminacji, która leży u podstaw Traktatów UE.
Z tego względu wynagrodzenie i warunki pracy w swoich wszystkich istotnych aspektach muszą podlegać przepisom obowiązującym w kraju, gdzie praca jest wykonywana.
Jeżeli kontrola zgodności z tymi przepisami ma być we wszystkich istotnych aspektach skuteczna, to musi się ona odbywać w miejscu pracy.
Dyrektywa w sprawie usług musi z tego względu jasno stanowić, że celem dyrektywy w sprawie delegowania pracowników jest ochrona pracowników i że na mocy tej dyrektywy całkowicie dopuszczalne jest stosowanie przepisów korzystniejszych niż obowiązkowe wymagania minimalne dla pracowników w danym kraju.
3.6.2 Zdaniem Komitetu zakaz procedur kontrolnych, wprowadzony w artykule 24 i 25 projektu dyrektywy, prowadzi derogację z art. 17 ust. 5 ad absurdum.
Otwarta pozostaje mianowicie kwestia, w jaki sposób państwo członkowskie pochodzenia, które ze swojej strony nie może już przeprowadzać żadnych kontroli ani stosować kary, ma uzyskać informacje o naruszeniach w państwie członkowskim oddelegowania.
Przyjmując, że byłoby to możliwe, nadal niewyjaśniona pozostaje kwestia, jak państwo pochodzenia ma działać w obcym państwie, w którym nie posiada żadnych praw suwerennych.
Dyrektywa o delegowaniu umożliwia natomiast państwom członkowskim określenie, jakich oświadczeń można wymagać od firm (np. w ramach przeprowadzania zamówień publicznych), kto jest w kraju pełnomocnikiem do przyjmowania doręczeń grzywien i skarg oraz w jaki kwalifikowany sposób należy sporządzać zawiadomienia o działalności.
Powinno się przy tym pozostać.
3.6.3 Lepsza współpraca pomiędzy urzędami państwa pochodzenia i państwa delegującego jest z pewnością w przyszłości pożądana i godna wsparcia, jednak doświadczenia z praktyki pokazują w tym zakresie inny obraz, do którego projekt dyrektywy, zdaniem Komitetu, nie przystaje.
Komitet dochodzi zatem do wniosku, że dyrektywa o usługach musi być bardziej szczegółowo i jednoznacznie sformułowana w odniesieniu do współpracy pomiędzy państwem pochodzenia i państwem delegującym.
3.6.4 W przypadku transgranicznego delegowania pracowników z państw trzecich, zadaniem państwa członkowskiego pochodzenia jest według projektu dyrektywy zagwarantowanie, by usługodawca delegował tylko takich pracowników, którzy w państwie członkowskim pochodzenia spełniają przepisowe wymagania odnośnie prawa pobytu i prawidłowego zatrudnienia, niezależnie czy są obywatelami Unii czy też nie.
Państwo członkowskie przyjmujące nie może poddać kontrolom prewencyjnym ani pracownika ani usługodawcy.
Skutki tego projektu mogą przysparzać porównywalnych problemów, jak zostało to wyżej przedstawione.
Również w tym zakresie dyrektywa powinna jasno stanowić, że dotychczasowy stan prawny nie zostanie zmieniony.
3.7 Ochrona konsumentów poprzez obowiązkowe ubezpieczenie
3.7.1 Komitet uznaje, że obowiązek zawarcia ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z tytułu działalności zawodowej przez usługodawców, których usługi stanowią dla odbiorcy ryzyko dla zdrowia, bezpieczeństwa lub ryzyko finansowe jest instrumentem mogącym wspierać zaufanie konsumentów.
W celu zachowania równych warunków konkurencji wśród usługodawców wskazane może być również jednorodne w całej UE uregulowanie odnośnie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej z tytułu działalności zawodowej.
Z uwagi na argumenty za i przeciw, obowiązkowe ubezpieczenie jest tylko wtedy uzasadnione, gdy wiąże się ono z nieprzeciętnym interesem ochrony osób trzecich lub konsumentów.
Zdefiniowanie istotnych w tym zakresie grup zawodowych i branż musi nastąpić już w samej dyrektywie.
Oprócz tego konieczne jest odpowiednio elastyczne uregulowanie, umożliwiające uwzględnienie indywidualnej sytuacji ryzyka i potrzeb zabezpieczenia dużej liczby potencjalnie zarejestrowanych ubezpieczających się.
3.8 Zabezpieczenie jakości poprzez certyfikaty
3.8.1 Komitet jest przekonany, że usługi oparte na wiedzy zmuszają konkurentów do ciągłego dokształcania.
Przetrwać mogą tylko usługi o najwyższym standardzie naukowym i technicznym.
Znaki i certyfikaty jakości tylko wówczas osiągają zamierzone zapewnienie jakości, gdy klient rozumie, jakie standardy kryją się za tymi certyfikatami.
Do ogólnego uznawania konieczny jest określony stopień znajomości, w przeciwnym razie brakuje konsumentowi niezbędnej przejrzystości.
Konsumenci powinni też być w prosty i przejrzysty sposób informowani o oznaczeniach jakości oferowanych usług.
Pojawienie się na rynku wielu oznaczeń nie rozpoznawanych przez konsumentów może spowodować dewaluację tych znaków i nie wpłynie na zapewnienie konsumentom potrzebnej informacji.
3.9 Przejrzystość cen
3.9.1 Zgodnie z art. 26 ust. 3 projektu dyrektywy przejrzystość powinna panować również w zakresie przedstawiania ceny i jej obliczania.
W tym przypadku Komitet proponuje rozważenie, by przejrzystość ceny była przedstawiana konsumentowi nie tylko na jego zapytanie (ang. business to consumer), lecz w ramach informacji udzielanej z własnej inicjatywy w momencie składania zlecenia.
Taką przejrzystość można na przykład osiągnąć poprzez wspólnotowe regulacje w zakresie opłat i kosztów.
Zbędne mogłoby to być co najwyżej dla transakcji między przedsiębiorstwami (business to business).
3.10 Wykorzystanie mediów elektronicznych
3.10.1 Komitet pochwala to, że wszelkie procedury mogą być realizowane na drodze elektronicznej.
Jest to przyszłościowa petycja, która jest zasadniczo godna pochwały.
Nie należy jednak pominąć tego — a wynika to już z ograniczenia określonego w artykule 5 projektu dyrektywy — że oryginały potwierdzeń lub ich poświadczone tłumaczenia w przypadku tak ważnych dokumentów jak świadectwa, wyciągi z rejestru itd. mogą być przekładane w formie elektronicznej najwyżej wówczas, jeżeli ich autentyczność można potwierdzić na postawie uznawanego podpisu itp.
W przypadku prostych dróg komunikacji elektronicznej nie ma jeszcze takich możliwości i wymaga to stworzenia odpowiednich technicznych warunków we wszystkich państwach członkowskich (patrz prace Komitetu na temat nowoczesnych mediów i komunikacji).
3.11 Współpraca interdyscyplinarna
3.11.1 Komitet przywiązuje wagę do tego, aby konsumenci mieli możliwość skorzystania z obszernych pakietów rozwiązań w przypadku kooperacji dostawców usług różnych zawodów.
Z powodu szczególnej pozycji niektórych dostawców usług w porządku prawnym swoich krajów należy jednak zwracać uwagę na to, że dla współpracy ważne są ustawowe wytyczne: w przypadku prawa i obowiązku zachowania dyskrecji określonych dostawców usług ich współpraca jest tylko wówczas możliwa, gdy wytyczne te są dla dostawców usług z różnych zawodów jednolite.
W przeciwnym przypadku grozi naruszenie praw konsumenta, zagwarantowanych w Europejskiej Karcie Praw Człowieka.
3.12 Kodeksy zachowań
3.12.1 Propozycja wprowadzenia kodeksów zachowania na płaszczyźnie europejskiej zyskuje poparcie.
Na tle różnych krajowych regulacji dotyczących wykonywania zawodu i etyki zawodowej kodeksy zachowań przedstawiają jedną z kilku możliwości zagwarantowania jakości świadczonych usług.
Systemy zapewnienia jakości, tworzone przez usługodawców są dobrowolnymi uzgodnieniami niewiążącymi prawnie.
Nie oznacza to, że są nieskuteczne, ogranicza to jednak możliwości ich wdrożenia.
W wielu państwach członkowskich istnieją prawne ograniczenia, które utrudniają wdrażanie takich uzgodnień.
3.13 Zabezpieczenie społeczne
3.13.1 Rozszerzona Unia Europejska jest mozaiką różnych systemów ubezpieczeń społecznych, tworzonych przez wiele lat w bliskiej współpracy z partnerami społecznymi.
Wymiana sprawdzonych doświadczeń była najważniejszym instrumentem wspierania rozwoju systemów ubezpieczeń społecznych.
Ma to również wpływ na projekt dyrektywy o usługach na rynku wewnętrznym.
Należy zapewnić, by wspólne społeczno-polityczne osiągnięcia nie zostały pominięte.
3.13.2 Fakt, że partnerzy społeczni mają przy rozwijaniu sektora usług naturalnie silną pozycję, nie wymaga dodatkowego podkreślenia.
W związku z tym należy jednak zwrócić uwagę na to, że w przewidzianych w projekcie dyrektywy konsultacjach z "zainteresowanymi grupami interesów" nie wymieniono wyraźnie związków zawodowych.
Komitet dobitnie zwraca uwagę na to, że w trakcie rozwijania sektora usług należy prowadzić konsultacje z partnerami społecznymi i zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim zawsze wtedy, gdy jest to pożądane.
Mile widziane są również własne inicjatywy uczestniczących.
3.13.3 Szczególnie ważnym punktem w związku z tym jest fakt, że w projekcie dyrektywy nie uwzględniono tego, że w niektórych państwach członkowskich umowy zbiorowe zastępują przepisy prawne.
W praktyce oznacza to, że mają one taka samą moc wiążącą jak normalne przepisy prawne.
Ta specyficzna rola umów zbiorowych ma szczególne znaczenie w krajach nordyckich, gdzie zwykłą praktyką jest to, że niezależni partnerzy społeczni wspólnie uzgadniają płace i warunki pracy.
Z tego powodu projekt dyrektywy musi zostać w tym zakresie zmieniony, aby umowy zbiorowe wyraźnie zostały uznane jako instrument służący do wypełniania zobowiązań wynikających z tej dyrektywy.
3.14 System zezwoleń
3.14.1 Ograniczenia przewidziane dla obszaru działania państw członkowskich w odniesieniu do wprowadzenia lub zachowania ich własnego systemu zezwoleń są bardzo ostre i będą miały zmieniający wpływ na liczne państwa członkowskie.
Z całą pewnością powstaje pytanie, czy nie ograniczy to możliwości państw członkowskich do wymagania stosowania ich wewnętrznych uregulowań np. w zakresie opieki społecznej, ochrony zdrowia i ochrony środowiska.
Swoboda działania państwa i jego możliwość decydowania na miejscu, czy to na szczeblu krajowym, regionalnym czy lokalnym, są istotnymi elementami wpływania na standardy jakości i bezpieczeństwa w sektorze opieki społecznej i ochrony zdrowia.
Właśnie kształtowanie polityki socjalnej wiąże się z możliwością kierowania poszczególnych zobowiązań i wymogów do wykonawców usług na miejscu.
3.15 Zagadnienia podatkowe
3.15.1 Projekt dyrektywy przewiduje w artykule 2 wyjątki w zakresie zagadnień podatkowych dla obszaru stosowania dyrektywy.
Komitet wskazuje na to, że jedną z głównych barier w ustanawianiu wspólnego rynku nadal jest to, że stosowanie przepisów podatkowych nie odbywa się w sposób jednolity.
Zharmonizowane przepisy na płaszczyźnie wspólnotowej mogą przyczynić się miejscami do ich dostosowania.
Ale również w tym zakresie zasady państwa pochodzenia nie uważa się za możliwą do generalnego zastosowania. Dlatego też Komisja Europejska w reformie 6 dyrektywy o podatku VAT proponuje, aby usługi świadczone przez podatników były opodatkowywane w państwie przyjmującym a nie w państwie pochodzenia.
Trudno zauważyć tu spójność przy upraszczaniu usług transgranicznych, a spójność taka byłaby w tym przypadku pomocna, a nawet konieczna.
4.
Podsumowanie propozycji Komitetu
4.1 Komitet popiera cele zawarte w projekcie dyrektywy o usługach na rynku wewnętrznym, do których dąży Komisja Europejska, aby urzeczywistnić rynek wewnętrzny i uczynić kolejny krok na drodze do powstania najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki świata, opartej na wiedzy (strategia lizbońska), zdolnej do utrzymania trwałego wzrostu gospodarczego, któremu towarzyszyć będzie zwiększenie i poprawa jakości zatrudnienia oraz wzmocnienie spójności społecznej.
Rynek usług jest ważnym mnożnikiem inwestycyjnym, przyczyniającym się do tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego w całej UE.
Urzeczywistnienie jednolitego rynku usług może także przynieść znaczne korzyści konsumentom poprzez niższe ceny i większe możliwości wyboru.
Komitet jest ponadto zdania, że dla rzeczywistej realizacji tego celu w projekcie dyrektywy powinny się znaleźć zaproponowane w tym miejscu zmiany i wyszczególnienia.
4.2 Do centralnych wytycznych tej opinii należą:
4.2.1 Harmonizacja podczas dwustopniowej fazy przejściowej w przypadku określonych usług: Komitet jest zdania, że powszechne stosowanie zasady państwa pochodzenia w zakresie usług transgranicznych jest przedwczesne.
Komitet zaleca generalne zbadanie możliwości wprowadzenia zasady państwa pochodzenia w różnych sektorach, takich jak sektor zdrowia i opieki społecznej.
Tam, gdzie zastosowanie tej zasady wydaje się zasadniczo możliwe, należy pamiętać, że harmonizacja i zasada państwa pochodzenia jako instrumenty służące tworzeniu rynku wewnętrznego są w sposób przynajmniej równoprawny wykorzystywane.
Pierwszeństwo należy przyznać harmonizacji, przynajmniej w okresie przejściowym — który należy osobno zdefiniować — w dziedzinie zawodów takich jak służba zdrowia, w przypadku wolnych zawodów i innych wrażliwych dziedzin.
W chwili obecnej Komitet jest zaniepokojony, że natychmiastowe zastosowanie zasady państwa pochodzenia wywołałoby proces równania w dół standardów.
Nowe postanowienia muszą być możliwie jak najbardziej zdatne do praktycznego zastosowania oraz przejrzyście skonstruowane, tak by ich realizacja była prosta i przebiegała bez zakłóceń.
Odnosi się to także do mechanizmów koregualcji i samoregulacji.
4.2.2 Kwestie związane z wymiarem społecznym: Projekt dyrektywy nie powinien prowadzić do obniżenia istniejących standardów opieki społecznej, wynagrodzeń i bezpieczeństwa w miejscu pracy, w szczególności standardów zawartych w dyrektywie w sprawie delegowania pracowników.
Krajowe systemy negocjacji i uzgodnień taryfowych, wraz z krajowymi realizacjami dyrektywy w sprawie delegowania pracowników (dyrektywa 96/71/WE), nie powinny zostać naruszone.
Państwa członkowskie muszą być w stanie wiążąco zdefiniować pojęcia pracownika, osoby samozatrudnionej oraz osoby pozornie samozatrudnionej, tak by stworzyć jasne podstawy stosowania prawa w zakresie objętym dyrektywą w sprawie delegowania pracowników, ograniczając zakres stosowania zasady państwa pochodzenia.
Ponadto należy pozostawić w gestii państw członkowskich ustalenie ogólnych warunków zatrudnienia, które obowiązywałyby dla danych pracowników, jak również dla imigrantów i pracowników oddelegowanych.
W razie konieczności należy wyznaczyć jednego z pracowników w kraju oddelegowania jako upoważnionego przedstawiciela, którego zadaniem byłoby przygotowywanie wymaganych tam dokumentów dotyczących zatrudnienia.
4.2.3 Zakres obowiązywania i normy kolizyjne: Zakres obowiązywania, derogacje i ustalenia w przypadku kolizji przepisów prawnych przy stosowaniu zasady państwa pochodzenia przy świadczeniu usług transgranicznych powinny być jeszcze dokładniej dopracowane i jeszcze ostrzej odgraniczone od siebie.
Zakres stosowania tej dyrektywy musi zostać jasno rozgraniczony od zakresu planowanej dyrektywy o wzajemnym uznawaniu kwalifikacji zawodowych oraz należy jasno określić, czy i jak przykładowo można zapobiegać kolizjom pomiędzy normami państwa pochodzenia, którym projekt dyrektywy daje zawsze pierwszeństwo, a normami socjalnymi, podatkowymi i przepisami prawa karnego państwa przyjmującego.
Należy za wszelką cenę unikać prawnej niespójności z istniejącym ustwodawstwem.
Nie można w szczególności naruszyć Konwencji Rzymskiej I i II.
Jednakże w wielu sytuacjach sporne kwestie można rozwiązać odwołując się do prawa prywatnego międzynarodowego.
Wszystkie usługi użyteczności publicznej muszą zostać wyłączone spod zakresu Dyrektywy o Usługach w oczekiwaniu na opracowanie dla nich Wspólnotowych ram prawnych.
4.2.4 Centralny rejestr działalności transgranicznej: Zdaniem Komitetu należy rozważyć, czy ustanowienie centralnego, ogólnounijnego rejestru wymogów i uchybień w ramach działań regulacyjnych jest skutecznym i użytecznym środkiem spełnienia wymogów zawartych w projekcie dyrektywy w sprawie monitorowania określonych dostawców usług, takich jak przedstawicieli wolnych zawodów.
4.2.5 Udoskonalenie praktycznej ewidencji: Narzędzia służące rejestracji przepływu usług na rynku wewnętrznym powinny zostać sprawdzone i udoskonalone, aby móc lepiej planować działania i oceniać ich efekty.
4.2.6 Zapewnienie jakości i przejrzystość cen: Ochronę konsumentów należy utrzymywać na wysokim poziomie dzięki systemom zabezpieczenia jakości i ewentualnie poprzez wprowadzenie obowiązków ubezpieczenia.
W zakresie transgranicznego przepływu usług należy zatroszczyć się o to, aby konsument (w relacji business to consumer) nawet bez potrzeby zadawania konkretnych pytań uzyskał informację, na jakich warunkach i za jaką cenę świadczona jest dana usługa.
Wprowadzenie regulacji w zakresie opłat i kosztów jest jedną z możliwości, przy założeniu, że będą zgodne z prawem wspólnotowym.
4.2.7 Harmonizacja przepisów podatkowych: obok wielu mniejszych faktycznych i postrzeganych barier, główna przeszkoda na drodze do urzeczywistnienia rynku wewnętrznego jest sprawą państw członkowskich i gmin: różnorodność i niejednolite stosowanie prawa w zakresie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne.
Komitet apeluje zatem do państw członkowskich, by zwracały one w przyszłości na tę okoliczność szczególną uwagę.
5.
Generalnie należy bardziej intensywnie propagować pozytywne aspekty rynku wewnętrznego, w szczególności wobec MSP oraz osób prowadzących samodzielną działalność gospodarczą, także przy uwzględnieniu projektu "PRISM" Komitetu.
Bez szerzej zakrojonego przekonania dostawców usług i konsumentów o korzyściach rynku wewnętrznego nie będzie można zdaniem Komitetu zaktywizować potencjału wzrostu w sektorze usług.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: "Clearing i rozliczanie w Unii Europejskiej — przyszłe działania"
COM(2004) 312 końcowy
(2005/C 221/21)
Dnia 29 kwietnia 2004 r. Komisja Europejska postanowiła, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpomnianej powyżej.
W dniu 1 czerwca 2004 r. Prezydium Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego powierzyło Sekcji ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji przygotowanie prac w tej sprawie.
Ze względu na pilność prac na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 10 lutego 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny mianował Umberto Buraniego głównym sprawozdawcą i stosunkiem 99 głosów za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W ramach wprowadzonego w 1999 r. Planu Działania w zakresie usług finansowych Komisja zajmuje się wielopłaszczyznowym problemem transakcji papierów wartościowych, a w szczególności clearingiem i rozliczaniem, które dla całego zakresu mają podstawowe znaczenie.
Bezpieczeństwo i efektywność tych systemów, które dla małych inwestorów w znacznej części są mało przejrzyste, są nieodzowne dla właściwego funkcjonowania rynków papierów wartościowych.
Z jednej strony koncepcje leżące u podstaw tych działań są proste — clearing zabezpiecza drugą stronę przed ryzykiem braku pokrycia (niewypłacalnością strony przeciwnej), dzięki rozliczaniu gwarantowana jest płatność za sprzedane papiery wartościowe. Z drugiej zaś strony mechanizmy przebiegu tych procesów i odpowiednie przepisy są bardzo złożone i wysoce specjalistyczne.
W tym rozdziale streszczone zostaną podstawowe aspekty dokumentu Komisji.
1.2 Na płaszczyźnie poszczególnych państw systemy te pod względem gospodarności i bezpieczeństwa można określić jako zadowalające.
Problemy pojawiają się natomiast w przypadku transakcji transgranicznych, które charakteryzują się nieefektywnością oraz zwiększonym ryzykiem i kosztami. Problemy te spowodowane są przez nadmierne rozproszenie rynków, które wynika z różnorodnych przepisów prawnych, zasad i praktyki transakcyjnej.
Uczestnicy rynku są przekonani, że reforma jest konieczna.
1.3 W komunikacie, po którym ma wkrótce nastąpić dyrektywa, proponuje się przedstawienie uczestnikom rynku różnych aspektów tej problematyki w celu ich przedyskutowania. Głównym celem tego działania jest przy tym stworzenie wydajnego, zintegrowanego i bezpiecznego europejskiego rynku clearingu i rozliczania papierów wartościowych.
Integrację tych systemów powinno się osiągnąć przy pomocy wspólnych interwencji sił rynkowych i urzędów. Komisja chce zaangażować się na rzecz lepszej koordynacji pomiędzy instytucjami sektora prywatnego, urzędami regulacyjnymi i ustawodawcami na szczeblach krajowych.
1.4 Wydanie dyrektywy ramowej jest konieczne, aby operatorzy infrastruktury i ci, którzy korzystają z usług (autoryzowane podmioty działające na rynku), mieli dostęp do wybranego przez siebie systemu clearingu i rozliczeń, który odpowiada regułom konkurencji, posiada odpowiednie dopuszczenia i jest odpowiednio kontrolowany.
Komisja zapewnia, że podczas redagowania dyrektywy będzie uwzględniała zasady solidarności i proporcjonalności oraz możliwie jak najlepiej respektowała kryteria regulacji poszczególnych struktur rynkowych stosowane przez władze na szczeblu krajowym.
Koncepcja ta ma prowadzić do stworzenia jasnych, pewnych i spójnych ram prawnych.
1.5 Komisja nie zamierza zajmować się kwestią ewentualnej (transgranicznej) konsolidacji usług clearingu i rozliczeń, która jej zdaniem powinna być przede wszystkim regulowana przez rynek.
Będzie jednak zwracała uwagę na to, aby uwzględniono interesy ogólne (konkurencja, solidarność/wydajność systemów).
2.
Stan obecny
2.1 Procedury clearingu i rozliczenia są złożone.
Pojęciami tymi Komisja określa "wszelkie systemy konieczne do przeprowadzania transakcji papierów wartościowych".
Ściślej ujmując funkcja clearing obejmuje novation (przekazywanie interfejsu clearingu i zarządzanie ryzykiem drugiej strony) oraz netting (obliczanie wierzytelności i zobowiązań oraz wypełnianie wzajemnych obowiązków).
Szczególną funkcję ma netting z novation, chroniący przed ryzykiem braku pokrycia przez drugą stronę (ryzyko straty w przypadku niewypłacalności strony przeciwnej).
2.1.1 Procedury rozliczania są w dużym uproszczeniu natury notarialnej (kodyfikowanie papierów wartościowych, ich centralne księgowanie, wymiana danych osobowych pomiędzy składającymi je na przechowanie i emitentami itd.) i obejmują centralne przechowywanie papierów wartościowych (prowadzenie rachunków papierów wartościowych, określanie pozycji itd.) oraz właściwe rozliczanie (obliczanie wzajemnych zobowiązań, ustalenie dnia obciążenia/zapisania na dobro rachunku papierów wartościowych, kontakt z bankami centralnymi, automatyczne przekazywanie płynnych środków, codzienne działania w celu zabezpieczenia płynności systemów płatniczych w gotówce lub papierach wartościowych, realizacja działań polityki pieniężnej itd.).
2.1.2 Określenie funkcji, fachowych pojęć i ich znaczenia merytorycznego nie zawsze jest łatwe, ponieważ terminologia w różnych językach nie zawsze w pełni się pokrywa i dlatego przy jej stosowaniu w odniesieniu do krajowych rynków mogą wystąpić niewielkie różnice.
Dlatego niezwykle ważną rzeczą jest, aby w przyszłej dyrektywie stosować starannie sprawdzoną terminologię, która przez wszystkich będzie rozumiana w ten sam sposób i która zostanie przetłumaczona na różne języki przez narodowych ekspertów.
2.2 Usługi clearingu są zazwyczaj świadczone przez instytucje, określane mianem partnerów centralnych (Central Counterparties — CCP). Rozliczenie następuje poprzez centralnych depozytariuszy (Central Securities Depositories — CSD).
CCP i CPD tworzą zamknięty system, w którym oprócz dwóch stron biorą udział banki centralne oraz autoryzowane banki i instytucje finansowe.
Inwestorzy nie utrzymują bezpośrednich stosunków handlowych z CCP i CSD: do tych ostatnich dostęp mają tylko podmioty działające na rynku (tzn. uczestniczące w clearingu banki i instytucje finansowe).
2.3 Transakcje transgraniczne mogą być rozliczane poprzez następujące kanały:
- bezpośredni zdalny dostęp do zagranicznego systemu rozliczania papierów wartościowych;
- wykorzystanie punktu depozytowego z bezpośrednim lub pośrednim dostępem do zagranicznego systemu rozliczania papierów wartościowych;
- wykorzystanie międzynarodowego centralnego depozytariusza, który posiada bezpośredni lub pośredni dostęp do zagranicznego systemu rozliczania papierów wartościowych.
2.3.1 Abstrahując od faktu, że różne podmioty na rynku nie mają do dyspozycji wszystkich tych możliwości, każdy z kanałów posiada swoje zalety jak i wady.
Jednak wspólne dla nich wszystkich jest jedno: wysokie koszty i straty na efektywności. Te ostatnie nie są powodowane przez system, lecz przez skomplikowane procedury i konieczne zabezpieczenia wszystkich uczestników przed ryzykiem upadłości i niedokonaną dostawą.
2.4 Powyższy akapit mógłby skłonić do wyciągnięcia przedwczesnego wniosku, że dla stworzenia zintegrowanego, zorientowanego na konkurencję i bezpiecznego rynku wystarczy przyjęcie wspólnych standardów, harmonizacja ustawodawstwa i regulacji podatkowych oraz racjonalizacja i międzynarodowe upodobnienie się struktur.
Komitet ostrzega jednak przed pochopnym optymizmem. Rozwiązania, które teoretycznie wydają się być łatwe do realizacji, muszą być ocenione z uwzględnieniem aktualnego stanu w UE składającej się z 25 Państw Członkowskich, różniących się pod względem wielkości i siły gospodarczej.
W całej UE znajdują się 24 CSD, z których dwa przeprowadzają 32,2 % wszystkich transakcji, stanowiących 60,4 % ich całkowitej wartości; w 14 z 25 Państw Członkowskich nie istnieją partnerzy centralni (CCP).
Ponadto w UE-15 znacznie częstsze są rozliczenia przy użyciu pieniędzy banków centralnych niż rozliczenia przy pomocy pieniędzy bankowych i obejmują one 67 % wszystkich transakcji również pod względem ich wartości.
2.4.1 Ta niewątpliwie niewyważona sytuacja jest zrozumiała, jeśli się weźmie się pod uwagę fakt, że niektóre kraje o niskiej kapitalizacji giełdy nie dysponują lub nie mogą dysponować strukturami CSD i CCP, gdyż są to instytucje kosztowne, które mogą funkcjonować tylko w przypadku znaczących obrotów.
Niektóre struktury osiągnęły na płaszczyźnie krajowej pozycję zbliżoną do monopolistycznej (co jednak nie oznacza, że automatycznie naruszają reguły konkurencji) i są wydajne oraz korzystne z punktu widzenia kosztów.
3.
Rozważania ogólne
3.1 Komitet przyjmuje do wiadomości inicjatywę Komisji i z zadowoleniem ocenia dokument jako postęp w procesie integracji europejskich rynków kapitałowych.
Dotyczy to bardzo specyficznej kwestii technicznej o treściach natury gospodarczej i finansowej, które nie zawsze są łatwe do zrozumienia, a dotyczą również aspektów politycznych i aspektów konkurencyjności, mogących mieć znaczący wpływ na przyszłość rynków.
Innowacje — niezależnie od tego, czy są zaleceniami, czy też wiążącymi uregulowaniami — należy wprowadzać stopniowo i sprawdzić pod kątem ich bezpośredniego jak również długookresowego wypływu na rynki.
3.2 Mimo, iż cichym celem Komisji jest dorównanie przez europejski rynek konkurencyjności rynku amerykańskiego (który zresztą zgodnie z życzeniem Parlamentu Europejskiego jest traktowany jako skala porównawcza), to jednak nie należy zapominać, że ostatnie rozszerzenie UE objęło stosunkowo "słabe" rynki bądź rynki o jeszcze nie skonsolidowanych doświadczeniach i strukturach.
Wprowadzenie innowacji bez dokonania oceny krótkookresowych, ale przede wszystkim długookresowych skutków mogłoby mieć traumatyczne rezultaty i nieść ze sobą ryzyko nieuprawnionej dominacji "najmocniejszych" systemów.
Konsolidacje, które są przedstawiane przez Komisję jako pozytywne skutki integracji (a w które nie chce ona głębiej wchodzić), nie powinny być efektem konieczności gospodarczego przetrwania, lecz muszą być efektem swobodnego rozważenia możliwości przez uczestników rynku.
3.3 Oprócz stanu przedstawionego w punkcie 2.4 za rozdrobnienie rynku odpowiedzialne są w pierwszym rzędzie różne krajowe systemy prawne i podatkowe zarówno w odniesieniu do prawa własności jak i w odniesieniu do transakcji.
W tych zakresach Wspólnota powinna być aktywna, aby poprzez dostosowywanie prawa usunąć obecne przeszkody natury prawnej, a przede wszystkim podatkowej.
3.4 Konwergencja prawna jest wprawdzie koniecznym, jednak niewystarczającym warunkiem: jeżeli ma wreszcie powstać stabilna ogólnoeuropejska struktura, należy stworzyć równe warunki konkurencji dla banków i instytucji finansowych, a konkurencja musi w pierwszym rządzie opierać się na wolnym wyborze pośredników (patrz punkt 3.7) przy starannej kontroli przepisów dopuszczających.
Stworzenie optymalnych warunków konkurencji jest warunkiem do osiągnięcia obniżki cen dla inwestorów.
3.5 Komisja nie wypowiada się na temat kwestii rozróżnienia i oddzielenia zadań podmiotów działających na rynku (banków i instytucji finansowych) oraz operatorów infrastruktury i systemów.
Ci ostatni wypełniają zadania clearingu (centralni partnerzy CCP), rozliczeń i przechowywania (centralni depozytariusze, CSD).
Każdy z zakresów cechują różne cele i cechy operacyjne, dlatego dla obydwu zakresów konieczne są różne przepisy i odpowiednie kontrole.
Komitet zwraca jednak uwagę na rosnącą tendencję ze strony banków transakcyjnych do "internalizacji" funkcji clearingu i rozliczeń.
3.5.1 Już od pewnego czasu na rynku działają dwie z największych instytucji finansowych, których dotyczy opisana w powyższym akapicie sytuacja "wymieszania" usług bankowych z usługami pośrednictwa.
Doświadczenia zebrane przez te struktury mogą zostać określone jako pozytywne pod względem gospodarności, efektów skali i wyniku ekonomicznego, a z drugiej strony i tak nie byłoby realistyczne, aby przedsiębiorstwom wyznaczającym rynek nakazywać podział lub reorganizację ich działalności.
3.5.2 Istnieją dwie możliwości wyboru: albo akceptuje się przodującą pozycję instytucji "hybrydowych", albo też wybiera się rozwiązanie formalno-prawne, które wymaga całkowitego oddzielenia działalności bankowej od transakcji clearingu i rozliczeń.
Pierwsze rozwiązanie może być określone pod względem wydajności i kosztów jako przyjazne dla rynku, wykazuje jednak — przynajmniej teoretycznie — możliwość zwiększonego ryzyka i mniej skutecznych kontroli. Drugie rozwiązanie jest zgodne z tradycyjnymi regułami rozdzielenia różnych czynności transakcyjnych, wydaje się być jednak niemożliwe do realizacji i zasadniczo również niepożądane.
Oczywiście Komitet może tylko wyrazić zalecenie, aby utrzymywać odpowiednio przejrzyste oddzielne prowadzenie kont, które umożliwia skuteczne kontrole zarówno ze strony urzędów nadzoru jak i ochrony konkurencji.
Dyrektywa zawierająca szczegóły odnośnie wypełnienia tych warunków byłaby pożądana czy też konieczna.
3.6 Jak już powiedziano powyżej, inwestorzy mają kontakt tylko z podmiotami działającymi na rynku. Ci jednak mają dostęp do CCP i CSD tylko poprzez poszczególnych partnerów, zajmujących się clearingiem i depozytem papierów wartościowych.
CSD posiadają kontakt z poszczególnymi bankami centralnymi oraz innymi CSD na szczeblu krajowym lub europejskim.
3.7 Podmioty rynkowe kontrolowane są już przez urzędy nadzoru, jednak pośrednicy stawiają szczególnie ostre wymagania techniczne i majątkowe w zakresie dostępu do ich usług.
Skutkiem tego jest fakt, że tylko niewielki krąg podmiotów rynkowych ma bezpośredni dostęp do pośredników, natomiast inni zainteresowani muszą przy zawieraniu transakcji korzystać z usług akredytowanych podmiotów, co wiąże się z pewnym ryzykiem.
Przepisy narzucone przez pośredników spowodowane są tym, że ich funkcje wiążą się z interesem publicznym: ich zadaniem jest zagwarantowanie stabilności rynku, a co za tym idzie — ochrony inwestorów.
Urzędy nadzoru i ochrony konkurencji muszą jednak uważać na to, aby przepisy określające dostęp, ustalane przez pośredników, nie mogły być stosowane jako ograniczenie swobodnego dostępu.
3.8 W kontekście różnych cech operacyjnych wszystkich uczestników, inwestorzy są bezpośrednio zainteresowani rzetelnością i wypłacalnością podmiotów rynku, natomiast rynek opiera się na niezawodności i wypłacalności pośredników.
Nawet jeśli podmioty na rynku i pośrednicy są narażeni na to sami ryzyko systemowe, to muszą jednak być poddani innym wymaganiom odnośnie kontroli. Wynika z tego konieczność przedstawiona w punkcie 3.5, mówiąca o rozdzieleniu poszczególnych zakresów zadań i przepisów.
W odniesieniu do CSD należy zwrócić uwagę, że ryzyko kredytowe uczestników (głównie instytucji kredytowych) praktycznie nie istnieje, ponieważ inwestorzy są zabezpieczeni przed niewypłacalnością CSD na podstawie ustaw Państw Członkowskich. Zgodnie z tymi przepisami przechowywane tytuły nie mogą być wnoszone do bilansu uczestników.
3.9 W odniesieniu do rozróżnienia zadań Komitet stwierdza z pewnym zdziwieniem — podzielanym również przez część podmiotów na rynku — że niektóre banki dążą do zakupu CSD w różnych krajach. Poprzez to ich tradycyjne zadania są uzupełniane o te wypełniane przez międzynarodowe CSD (I-CSD), to znaczy, że stają się one o wiele bardziej wymieszane.
Komitet wzywa Komisję do sprawdzenia, czy istnieją przesłanki dla ewentualnych zniekształceń konkurencji, spowodowanych przemieszaniem zadań podmiotu rynkowego i pośrednika w przypadku danego podmiotu (lub u różnych powiązanych ze sobą podmiotów).
W szczególności należy zapewnić, by działalność w zakresie CSD nie była wykorzystywana do finansowania lub faworyzowania innych zakresów działalności gospodarczej.
3.10 Co prawda zaburzenia konkurencji należy najpierw udokumentować, jednak nadzór ze strony urzędów jest utrudniony ze względu na wyżej opisane splątanie zadań: I-CSD jako banki podlegają rozporządzeniu o bankach i nadzorowi bankowemu kraju siedziby, podczas gdy jako CSD muszą odpowiadać różnym przepisom i nadzorowi urzędów kompetentnych w sprawie rynków finansowych danego kraju, w którym realizują transakcje.
Również przy prowadzeniu oddzielnej księgowości jawne, a być może i mniej przejrzyste powiązania mogą prowadzić do pokrywania się kompetencji, a w jeszcze gorszym przypadku do martwych zakątków — niebezpiecznych dla urzędów nadzoru.
Z obiektywnych przyczyn należy jednak stwierdzić, że wspomniane w punkcie 3.8 ustawy dotyczące przechowywania papierów wartościowych stanowią skuteczną ochronę inwestorów.
3.11 Na zakończenie ogólnych uwag i jako wstęp do uwag szczególnych Komitet stwierdza, że dokument Komisji wyraża życzenie stworzenia zintegrowanego wolnego rynku, który spełniałby warunki konkurencji i był korzystny pod względem kosztów. Cel ten uzyskuje całkowitą aprobatę.
Komitet chciałby jednak podkreślić szczególnie następujące rozważania:
- każda innowacja ma pozytywny lub negatywny wpływ na stabilność rynku.
Ochrona inwestorów musi mieć pierwszeństwo przed wszelkimi aspektami liberalizacji i konkurencji;
- należy przestrzegać zasad konkurencji, trzeba jednak uwzględnić fakt, że nie wszyscy uczestnicy wykazują ten sam profil ryzyka;
- pojęcie "otwartego rynku" należy ograniczyć w ten sposób, by uniknąć pogorszenia jakości;
- dopóki nie będzie istniała konwergencja procedur podatkowych, rynek nadal będzie wykazywał zniekształcenia i zwiększone koszty, które poprzez zniesienie przeszkód technicznych i prawnych staną się jeszcze bardziej wyraźne. Jednolite procedury ułatwiłyby ponadto ujawnianie oszustw podatkowych;
- Mimo że należy usuwać przeszkody, które obecnie utrudniają dostęp do rynków lokalnych, to jednak nie należy zapominać o tym, że każdy rynek posiada swoją specyfikę i przyzwyczajenia, których nie wyeliminuje żadna harmonizacja.
W tym kontekście Komitet zwraca uwagę na fakt, że wymóg bezpieczeństwa prawnego pod żadnym względem nie jest drugorzędny, nawet jeśli stwierdzenie Komisji wymienione w punkcie 1.4 wydaje się brzmieć uspokajająco.
4.
Uwagi szczególne
4.1 Bariery wymienione w raportach Giovanniniego
4.1.1 Obydwa raporty Giovanniniego [1] stanowią punkt wyjściowy do rozważań Komisji. Przedstawienie sytuacji w tych raportach opiera się na uznanych ekspertach, którym można w pełni zaufać.
Przedstawienie faktów jest niezaprzeczalne, natomiast wyrażone poglądy mogą zdaniem Komitetu stanowić podstawę do dalszych rozważań.
Poniższe uwagi zostały wyrażone w duchu konstruktywnego przyczynku do dyskusji.
4.1.2 Przeszkody wykazane w obu raportach Giovanniniego (w sumie 15) można podzielić na trzy grupy: bariery techniczne lub spowodowane praktyką rynków, przeszkody warunkowane procedurami podatkowymi i bariery prawne.
Raporty zawierają podzielane przez Komisję stanowisko, że ograniczenia w stosunku do miejsca clearingu lub rozliczenia należy uważać za jedną z głównych przeszkód w integracji, ponieważ ograniczenia te nie zapewniają wolnego dostępu podmiotów rynkowych do miejsc clearingu lub rozliczenia i ograniczają ich wolny wybór.
Komisja słusznie stwierdziła, że takie ograniczenia utrudniają konkurencję. Komitet podziela w sumie tę ocenę, zaleca jednak dokładniejsze zbadanie przyczyn tych ograniczeń, aby stwierdzić, czy nie są one czasem usprawiedliwione uzasadnionymi powodami wykraczającymi poza działania protekcyjne.
4.1.3 Ponadto rozpoznane zostały przeszkody, które nakłaniają lub zmuszają podmioty rynkowe w aspekcie dostępu do zagranicznych systemów regulacji, aby korzystały z usług podmiotów lokalnych.
Również w tym przypadku Komitet zaleca ostrożność: jak już wspomniano w punkcie 3.11 nie wszystkie ograniczenia i bariery spowodowane są działaniami protekcyjnymi.
4.1.4 Bez zastrzeżeń popierana jest krytyka przez Komisję faktu, że systemy regulacji niektórych krajów przewidują pobieranie podatków u źródła dochodu i sięgnięcie do innego systemu prowadzić może do zwiększenia podatków.
Wyeliminowanie tej przeszkody, która bez wątpienia ogranicza wolność wyboru podmiotów rynkowych ze względów kosztowych, jest jednak bardzo trudne, ponieważ kwestia ta podlega zakresowi narodowej polityki podatkowej.
4.2 Brak wspólnych ram regulacyjnych/nadzoru
4.2.1 Systemy clearingu i rozliczeń podlegają przepisom i nadzorowi urzędów krajowych: nie istnieją żadne europejskie ramy regulacji.
Z powodu braku przepisów wspólnotowych — a co za tym idzie — braku europejskiego "dokumentu towarzyszącego" — krajowe urzędy nie mogą odmówić nadzorowanym przez nie systemom dostępu do rynku.
Jest to uzasadniane odpowiedzialnością za ochronę swoich rynków.
Aby wyeliminować ten problem, Europejski System Banków Centralnych (ESBC) i Komitet Europejskich Regulatorów Rynku Papierów Wartościowych (CESR [2]) stworzyły wspólną grupę roboczą w celu wypracowania wspólnych standardów dla instytucji świadczących w UE usługi clearingu i rozliczeń, przy czym grupa ta dopasowuje zalecenia Komitetu ds. Systemów Płatności i Rozliczeniowych Państw G — 10 do warunków europejskich.
Miejmy nadzieję, że prace tej grupy nie doprowadzą do powstania przepisów lecz zaleceń.
Zaletą takiego rozwiązania jest to, że te ostatnie mogą zostać przez wszystkich uwzględnione i szybko dostosowane do wywołanych przez technologię zmian rynku.
4.2.2 Przyjęcie wspólnych przepisów stanowi podstawę integracji rynków.
Jednak standardy ESBC czy CESR nie są wiążące, ponieważ przepisy prawne poszczególnych państw mogą zostać zmienione lub zastąpione tylko poprzez dyrektywę wspólnotową.
Komitet wyraża życzenie, by po przyjęciu dyrektywy ramowej nowe reguły ESBC/CEST zostały opublikowane i — w pełnej zgodzie z wytycznymi — ograniczały się do uzupełniania przepisów zawartych w dyrektywie lub do wypełniania ewentualnych luk prawnych.
Inna koncepcja niosłaby ze sobą niebezpieczeństwo wprowadzenia niepewności na rynkach.
4.3 Brak równych warunków konkurencji
4.3.1 Niektóre przedsiębiorstwa świadczące usługi clearingu i rozliczeń posiadają zezwolenie na działalność również jako banki/firmy inwestycyjne.
Komisja podkreśla, że banki i firmy papierów wartościowych mogą na podstawie swoich "licencji ISD" (zgodnie z dyrektywą w sprawie usług w zakresie papierów wartościowych) oferować usługi przechowywania na bazie transgranicznej, natomiast oferenci wyłącznie usług clearingu i rozliczeń nie mają takich uprawnień.
Oprócz tego istnieją różne przepisy odnośnie kapitału własnego dla obu kategorii oferentów oraz podlegają oni różnym uregulowaniom odnośnie nadzoru i oferty usług.
Komisja dochodzi do wniosku, że sytuacja ta jest zasadniczym problemem z punktu widzenia równego traktowania.
4.3.2 Wydaje się, że Komisja widzi ten problem przede wszystkim w aspekcie otwarcia rynku i równych warunków konkurencji. Komitet przyznaje priorytet bezpieczeństwu rynków i skuteczności kontroli.
Sytuacja, która wykształciła się w międzyczasie, jest w pewnym stopniu dziwna: z powodu braku jednoznacznych i jednolitych przepisów wykształciły się struktury hybrydowe lub mieszane, w przypadku których ciężko jest określić główny zakres działalności — banki, pośrednicy papierów wartościowych czy usługodawcy w zakresie rozliczania.
Połączone i komplementarne czynności prowadzą co prawda do efektu synergii i ekonomii skali, należy jednak wyeliminować przeszkody w postaci wielokrotnych kontroli i mnogości różnorakich przepisów, którym podlegają różne zakresy działalności.
4.3.3 Komitet zaleca więc najwyższą ostrożność przy zajmowaniu się tą tematyką z perspektywy konkurencji: bezpieczeństwo rynków powinno być najważniejszą troską, która determinuje wszystkie decyzje.
Jeśli warunek ten jest spełniony, trzeba znaleźć rozsądną równowagę pomiędzy zachowaniem przepisów otwartego rynku z jednej strony a ochroną interesów uczestników rynku i inwestorów z drugiej.
5.
Cele Komisji
5.1 Celem Komisji jest stworzenie takich systemów clearingu i rozliczeń papierów wartościowych w UE, które są wydajne i bezpieczne oraz gwarantują równe warunki konkurencji dla różnych dostawców usług clearingu i rozliczania.
Dla osiągnięcia tego celu należy zdaniem Komisji przeprowadzić następujące działania i strategie:
- liberalizacja i integracja istniejących systemów clearingu i rozliczeń papierów wartościowych poprzez zapewnienie szerokich praw dostępu i eliminację istniejących przeszkód;
- szerokie zastosowanie zasad konkurencji;
- wprowadzenie wspólnych ram dla regulacji i nadzoru;
- stosowanie odpowiednich zasad ładu kooperacyjnego.
5.2 Komitet z zastrzeżeniami zgadza się zarówno z celami jak i zalecanymi procedurami i działaniami.
Ogólnie pochwala również sposób postępowania wskazany przez Komisję i dlatego w poniższych akapitach ograniczy się do kilku uwag, które powinny być rozumiane jako uzupełnienie znakomitej pracy Komisji.
5.3 Raporty Lamfalussy'ego i Giovanniniego podobnie jak Komisja dochodzą do wniosku, że podjęcie koniecznych działań zapoczątkuje korzystny proces konsolidacji systemów clearingu i rozliczania.
Proces ten powinien być sterowany przez rynek.
Komisja jest zdania, że pod względem aspektów strukturalnych powinna zachowywać się neutralnie. Dlatego nie zamierza uwzględniać opinii na temat horyzontalnych lub wertykalnych konsolidacji oraz oferty usług pośrednictwa i/lub bankowych ze strony systemu rozliczeń lub partnerów centralnych.
5.4 Komitet chciałby wnieść kilka uzupełnień i wyjaśnień do kwestii wymienionych w punkcie 4.3.2.
Jest on zdania, że transgraniczna konsolidacja instytucji tego samego typu może doprowadzić do efektów skali i uproszczenia procedur. Koncentracja różnych typów działalności w jednej instytucji sprzyja jednak tworzeniu hybrydowych przedsiębiorstw ogromnych rozmiarów.
Urzędy nadzoru muszą w ścisłej współpracy z urzędami ochrony konkurencji zapewnić, że nie spowoduje to powstania niebezpieczeństwa dla gospodarczego przetrwania mniejszych przedsiębiorstw.
Oprócz tego rynek powinien, choćby ze względu na swą przejrzystość, być tak urządzony, aby można było rozpoznać, kto wykonuje jakie zadania.
5.4.1 "Oświadczenie o neutralności" Komisji należy jednak postrzegać w powiązaniu z zawartym w dalszej części tego dokumentu "oświadczeniem o zamiarach" (patrz punkt 6.2, ostatni podpunkt) w którym potwierdzona została wola kontrolowania zasad konkurencji.
6.
Inicjatywy Komisji
6.1 Zmierzający do osiągnięcia celów program Komisji wydaje się być właściwy, przemyślany i przede wszystkim realistyczny: innowacje mogą być wprowadzane stopniowo — co stwarza rozsądne ramy czasowe dla pełnej realizacji. Uwzględniając reguły rynku, działania ustawowe i prawne będą wdrażane tylko wtedy, gdy zajdzie ku temu konieczność.
6.2 Komisja stworzyła Grupę Doradczo-Kontrolną, której zadaniem jest badanie przeszkód, które należy usunąć zgodnie z raportem Giovanniniego poprzez inicjatywę sektora prywatnego.
Oprócz tego Komisja zamierza:
- zaproponować dyrektywę ramową dla stworzenia bezpiecznych ram prawnych umożliwiających wzajemne uznanie różnych systemów krajowych;
- zaangażować grupy eksperckie, zajmujące się różnymi przeszkodami prawnymi i podatkowymi i mogące zaproponować metody harmonizacji narodowych przepisów prawnych czy procedur;
- kontrolować faktyczne przestrzeganie zasad konkurencji oraz sprawdzić "istniejące pozycje monopolistyczne i ewentualnie wspierać dalszą konsolidację rynku".
6.2.1 Większość działań przewidzianych w Planie Działania Komisji nie wymaga dodatkowego komentarza. Komitet ogranicza się do kilku uwag i przemyśleń.
6.3 Prawa dostępu i wyboru (punkt 2.1 komunikatu).
Głównym problemem przy tworzeniu otwartego, ogólnoeuropejskiego rynku są stworzone przez niektóre (w pewnym aspekcie nawet przez wszystkie) urzędy przeszkody w dostępie oferentów usług clearingu i rozliczania do wybranych przez siebie miejsc clearingu i rozliczenia.
Ze względu na opór różnych władz krajowych Komisja nie widzi alternatywy dla dyrektywy mającej zlikwidować te przeszkody oraz zagwarantować prawo dostępu do określonych partnerów we wszystkich krajach Unii dla wszystkich uczestników — firm inwestycyjnych i banków, centralnych partnerów i centralnych depozytariuszy (CSD).
W związku z tym dla rynków regulowanych oraz wielonarodowych systemów negocjacyjnych istniałaby oprócz tego możliwość zawierania porozumień z CCP i CSD innych Państw Członkowskich.
6.3.1 Komitet zgadza się zasadniczo z celami Komisji, chciałby jednak zgłosić jedno zastrzeżenie.
Nie wszystkie aktualne przeszkody można sprowadzić do protekcyjnych działań ze strony urzędów krajowych. W niektórych przypadkach można je wyjaśnić zamiarem zabezpieczenia rynku przed ryzykiem, którego urzędy te nie mogą kontrolować.
Te środki ostrożności są legalne.
Wymiana informacji nie zawsze jest zadowalająca, szczególnie że przebiega ona niewystarczająco szybko, co jest koniecznym warunkiem interwencji w odpowiednim czasie.
6.3.2 W dokumencie Komisji przedstawiono szereg wzmocnionych środków ostrożności, odnoszących się przede wszystkim do zakresu odpowiedniego wyposażenia w kapitał własny oraz zarządzania ryzykiem i bazujących na zasadzie kontroli kraju pochodzenia.
Powinien zostać wprowadzony model współpracy urzędów nadzoru "w celu zapobieżenia sytuacji, że działające transgranicznie systemy clearingu i rozliczania papierów wartościowych podlegają kontroli kilku urzędów nadzoru".
Koncepcja ta jest z pewnością właściwa, jednak nie powinno się pomijać problemów związanych z jej realizowaniem w praktyce.
6.3.3 Rosnące różnicowanie się rynków, przyspieszony rytm konsolidacji, fuzje i zmiany form spółek oznaczają ogromny wymiar pracy dla urzędów nadzoru. Czysto teoretycznie można założyć, że działania w ramach współpracy są prawidłowe.
Komitet obawia się jednak, że pojawią się niedoceniane problemy na płaszczyźnie praktycznej — nie będzie łatwo zintegrować 25 różnych systemów o różnej skuteczności, zasobach i doświadczeniach.
Jest on zdania, że moment wejścia w życie działań liberalizacyjnych może być ustalony dopiero wtedy, gdy wszystkie krajowe urzędy nadzoru udzielą nieograniczonej zgody.
Muszą one zapewnić w odpowiedzialny sposób, że są w stanie brać udział w wymianie informacji i muszą zagwarantować ochronę rynku przed ryzykiem systemowym.
6.4 Ład korporacyjny (punkt 2.3 komunikatu).
Komisja potwierdza, że nie zamierza wnikać w formę prawną instytucji, które zarządzają systemami regulacji jak i centralnymi partnerami.
Komitet jest jednak zdania, że wiele problemów w zakresie konkurencji i dominacji na rynku może zostać przezwyciężonych poprzez spółdzielcze formy uczestników rynku, ponieważ są one bardziej ukierunkowane na uzyskanie zrównoważonego bilansu niż na osiąganie zysku.
6.4.1 Komisja uważa, że ze względu na wrażliwy charakter działań pośredników i dużą siłę rynkową, jaką oni posiadają, konieczne jest ustalenie wytycznych dotyczących skutecznego i przejrzystego ładu korporacyjnego, który mógłby kontrolować politykę przedsiębiorstw i bieżącą działalność.
Jest to popierane przez Komitet: wskazany kierunek czyni wszelkie uwagi zbytecznymi, gdyż są one zgodne z nowoczesnymi zasadami ładu korporacyjnego.
6.4.2 Komisja dodaje jednak, że instytucje te właśnie z tego powodu, że posiadają dużą władzę, mogą wykazywać zachowania ograniczające konkurencję.
Aby zabezpieczyć się przed tym ryzykiem, CCP i CSD powinny prowadzić odrębną księgowość, w której ich transakcje w ramach ich zadań instytucjonalnych są osobno wykazywane i oddzielone od świadczenia innych usług. Te same przepisy powinny według Komisji obowiązywać również w stosunku do "innych działań nie należących do głównego zakresu działalności, jak np. działalności bankowej".
Niezależnie od tego, jak ważne są CCP lub CSD, to jednak określanie działalności bankowej jako "czynności nie należących do głównego zakresu działalności" wydaje się mijać z rzeczywistością — uczestnicy systemu rozliczeń potrzebują kredytów w pieniądzu bankowym (lub pieniądzu banku centralnego), aby wyrównywać krótkookresowe "wąskie gardła" środków finansowych.
Transakcje bankowe mogą przybierać pokaźne rozmiary, a w szczególności w okresach napiętego rynku może wystąpić ryzyko systemowe, którego nie należy lekceważyć.
6.4.2.1 Dopuszczalnym wyjątkiem od wymienionego prowadzenia oddzielnych kont wydaje się być natomiast w przypadku CSD sytuacja, gdy ich specyficznie bankowa działalność dotyczy uczestniczących banków i jest uzupełnieniem funkcji rozliczenia.
Kredyt jest wobec tego w pewnym sensie integralną częścią rozliczenia i może lub powinien, tak jak jest to wymagane, stanowić czynność związaną z instytucjonalnym zadaniem CSD.
Takie same warunki mogą obowiązywać również dla CCP, kiedy kredyt jest potrzebny do prawidłowego przeprowadzenia clearingu i może być traktowany jako integralna część tej funkcji.
6.4.3 Nie jest jasne, w jaki sposób w nagłych przypadkach mogą ze sobą z pożądanym pośpiechem współpracować urzędy nadzoru banków i urzędy nadzoru CCP i CSD.
Jak już tłumaczono powyżej, Komitet wzywa, aby rozważania na temat ewentualnego ryzyka rynkowego prowadziły do tego, by wszystkie urzędy odpowiedzialne za nadzór nad działalnością bankową i transakcjami niebankowymi zawarły pod przewodnictwem Europejskiego Banku Centralnego umowę o stałej współpracy i wzajemnym informowaniu, co umożliwi szybkie i skuteczne działanie w nagłej potrzebie.
6.5 Różnice ustawowe i podatkowe (punkt 3 komunikatu).
Problemy w zakresie ustawowym są tak liczne i wielopostaciowe, że nie można ich wymienić w sposób systematyczny.
Różnice w zakresie ustawodawstwa dotyczą obszarów: zawierania umów, kapitału własnego, prawa międzynarodowego, prawa spółek i upadłościowego oraz powodują prawne skutki dla wszystkich faz procesu przy zakupie, clearingu i dostarczaniu papierów wartościowych.
Komisja zauważa, że "różnice w narodowych przepisach prawnych mogą mieć negatywny wpływ na cały proces".
6.5.1 Ogólnie zakłada się, że rozwiązanie licznych i skomplikowanych procesów będzie wymagało długiego okresu czasu: trzeba być świadomym, że narodowa specyfika i biurokratyczne siły bezwładności często prowadziły do spowalniania i wypaczania procesów dostosowywania prawa.
Komitet ma nadzieję, że tym razem Państwa Członkowskie postawią swoje poczucie odpowiedzialności nad interesami narodowymi.
Komisja proponuje utworzenie grupy ekspertów składającej się z przedstawicieli szkół wyższych, urzędów i praktykujących adwokatów, której zadaniem byłoby pogłębienie analiz rozpoczętych już przez grupę Giovanniniego i wypracowanie odpowiednich propozycji rozwiązań.
Grupa powinna współpracować również z innymi instytucjami (jak np. UNIDROIT), które rozpoczęły już podobne prace na płaszczyźnie globalnej.
Komitet zaleca uzupełnienie tej grupy o specjalistów i ekspertów prawa z zakresu podmiotów działających na rynku.
6.5.2 Proces ujednolicania prawa, do którego dąży Komisja, nie może zostać ukończony przed ostatecznym zajęciem się dalszymi aspektami dyrektywy ramowej.
Do tego czasu trzeba będzie funkcjonować w ramach istniejącego stanu prawnego, a kroki prawne podejmować tylko wtedy, gdy będą konieczne. Należy unikać zbyt pochopnych działań, które trzeba będzie następnie ponownie zmieniać.
Z drugiej strony Komitet stwierdza, ze rynki funkcjonowały dotychczas przy pomocy skonsolidowanych praktyk transakcyjnych bez większych problemów i bardzo rzadko dawały pretekst do zgłaszania zastrzeżeń, a jeszcze rzadziej były przedmiotem orzeczeń sądu.
Prawne różnice należy rozumieć raczej jako utrudnienia procedur a nie prawdziwe przeszkody prowadzące do znacznego wzrostu kosztów.
6.5.3 Spostrzeżenia te dotyczą również działań w zakresie prawa podatkowego. Różnice w ustawodawstwie i uzasadniona chęć Państw Członkowskich do opodatkowania dochodów od kapitału doprowadziła do nagromadzenia przepisów, które często są dyskryminujące i trudne do zrozumienia, a zawsze powodują wysokie koszty rynkowe.
Komitet nie chce się zajmować poszczególnymi działaniami zaproponowanymi przez Komisję: są one co prawda formalnie poprawne, jednak z pewnością nie zawsze będą akceptowane przez Państwa Członkowskie, w szczególności wtedy, gdy wcześniej nie zostaną usunięte sprzeczności natury ideologicznej.
Głównym celem jest harmonizacja procedur poboru podatków. Każda procedura będąca do wyboru posiada zalety i wady, jednak Państwa Członkowskie powinny przynajmniej w tej kwestii osiągnąć porozumienie.
6.6 Polityka konkurencji (punkt 4 komunikatu). Dokument Komisji poświęca temu zagadnieniu szczególną uwagę i ustanawia ważną zasadę: działania służące liberalizacji i integracji systemów oraz polityka konkurencji wzajemnie się uzupełniają.
Ta zasada, sprawiająca wrażenie oczywistej, może być jednak w praktyce różnie interpretowana, przede wszystkim restrykcyjnie.
Komisja wyjaśnia, że nie chce zajmować stanowiska w kwestii konsolidacji horyzontalnej i wertykalnej, daje jednak pod rozwagę, że mogłyby powstać problemy z konkurencją, jeśli niektóre konsolidacje doprowadziłyby do powstania lub wzmocnienia dominującej pozycji rynkowej, co ma już obecnie miejsce.
Problemem nie jest dominująca pozycja na rynku, która sama w sobie nie jest sprzeczna z prawem, lecz tylko jej sprzeczne z prawem wykorzystanie. Ze względu na charakter rynku mogłoby to doprowadzić do problemów ze stosowaniem reguł.
6.6.1 Wystąpiły już wymienione przez Komisję przypadki transgranicznych konsolidacji CCP na szczeblu krajowym i międzynarodowym, które doprowadziły do powstania organizacji o znacznych rozmiarach.
Inne formy konsolidacji lub współpracy strukturalnej znajdują się w fazie rozmów.
Przy kontroli istniejących lub przyszłych struktur pod względem ich zgodności z zasadami konkurencji należy przypomnieć o tym, że ilość CCP i CSD jest z konieczności ograniczona a ich rozmiar — znaczny.
Mając na względzie ich specyfikę nie jest realne, by w każdym kraju istniała duża ilość równorzędnych struktur, co w jeszcze większym zakresie dotyczy płaszczyzny europejskiej.
Różnica pomiędzy organizacją, która jest najbardziej znacząca pośród innych konkurentów, a przedsiębiorstwem o dominującej pozycji na rynku jest niewielka, i dlatego decyzje urzędów ochrony konkurencji muszą opierać się na głębokiej znajomości cech i operacyjnych wymogów rynku.
6.6.2 Jeszcze trudniejsze byłoby stwierdzenie dominującej pozycji na rynku lub działalności naruszającej konkurencję w przypadku utrzymującej się tendencji do horyzontalnej konsolidacji pomiędzy centralnymi podmiotami a działalnością bankową — przy czym Komisja zamierza zachowywać się w tej kwestii neutralnie.
Szczególnie skomplikowana i trudna będzie kontrola kształtowania cen, która z pewnością nie może być przedmiotem działań regulacyjnych, co jednak Komisja chciałaby zweryfikować, aby wykluczyć stosowanie kryteriów dyskryminujących.
Kryteria kształtowania cen kierują się zasadami rynku (lub też powinny się nimi kierować) i są zależne od obrotów transakcyjnych, ryzyka, oferowanych zabezpieczeń oraz całego szeregu czynników jakościowych. Dlatego nie będzie łatwo z całą pewnością stwierdzić, czy wystąpiła dyskryminacja, czy też może chodzi o subiektywne lub obiektywne oceny.
Równie trudne może okazać się stwierdzenie istnienia zawyżonych cen w związku z dominującą pozycją na rynku: dla takiego stanu nie ma wcześniej ustalonych kryteriów, dlatego każdy przypadek musi być oceniany indywidualnie.
6.6.3 Na zakończenie tych podsumowujących rozważań Komitet chciałby wyrazić zasadnicze poparcie dla koncepcji wybranej przez Komisję, wzywając jednocześnie do współpracy urzędów nadzoru i ochrony konkurencji na płaszczyźnie krajowej i międzynarodowej prowadzącej do obligatoryjnych przepisów.
Urzędy nadzoru mogą (przy współpracy z urzędami ochrony konkurencji) przeprowadzać kontrolę ex-ante w celu zapobiegania nadużywaniu dominującej pozycji na rynku i ryzyku wykluczenia z rynku.
Po wprowadzeniu jednoznacznych i rozsądnych przepisów odnośnie funkcjonowania i kontroli rynku pozwoli to w znacznym stopniu na uniknięcie szkodliwych dla rynku kontroli ex-post.
6.6.4 Komisja zajmuje się na koniec problemem porozumień i umów na wyłączność, nie zajmując jednak stanowiska. Najwyraźniej zastrzega sobie prawo do kontroli w poszczególnych przypadkach: jest to wyważona koncepcja, którą Komitet w pełni popiera.
7.
Wnioski
7.1 Komitet przyjął do wiadomości dokument Komisji z dużym zainteresowaniem i zbadał go przede wszystkim z perspektywy reprezentowanych przez niego partnerów społecznych: popiera koncepcję ogólnego ukierunkowania tego dokumentu.
Komitet jest zdania, że problematyka ta jest wyjątkowo złożona i delikatna, dlatego do momentu realizacji przyszłej dyrektywy trzeba pokonać jeszcze długą drogę.
Zgodnie z wypowiedziami ekspertów wprowadzenie tych przepisów może trwać wiele lat.
7.2 Komitet jest świadomy tego, że konsultacje ze wszystkimi uczestnikami — rynkiem, urzędami nadzoru i rządami — jest zadaniem koniecznym, długotrwałym i trudnym, a tworzenie prawa dla przyszłej dyrektywy może być dość skomplikowane.
Komitet zastanawia się więc, z jaką sytuacją możemy mieć do czynienia w międzyczasie.
Jest to bardzo rzeczowe i uzasadnione pytanie, które nie powinno budzić niepokoju. Rynki udowodniły przecież, że nawet przy pomocy istniejących norm są w stanie przetrwać kryzysowe momenty, a urzędy poradziły sobie nawet z najtrudniejszymi sytuacjami.
7.3 Problem może wystąpić raczej w krótkiej perspektywie czasu. Powstawanie silnych i wydajnych struktur w Europie jest wspierane przez rozwój rynków trzecich, nie tylko w Ameryce, lecz także w Azji.
Rozsądny i zgodny z regułami rynku rozwój nie może być oddzielony od globalnego kontekstu również w aspekcie prawnym.
Dlatego w przypadku zezwoleń lub zakazów fuzji przedsiębiorstw lub przejmowania nowych zakresów działalności przez przedsiębiorstwa czy grupy finansowe konieczny jest oprócz przestrzegania przepisów z zakresu konkurencyjności również zdrowy rozsądek i duża przezorność.
7.4 Z drugiej strony Komitet jest zdania, że decyzje nie mogą być podejmowane niezależnie od urzędów ochrony konkurencji. Wiążąca opinia urzędów ochrony konkurencji powinna być włączana do przepisów ze skutkiem natychmiastowym — nawet jeśli nie wszystkie z nich i nie wszędzie weszły w życie.
Wola otworzenia rynku — przy uwzględnieniu przepisów ochrony konkurencji — nie może doprowadzić do pogorszenia bezpieczeństwa rynków. Aspekt ten mogą ocenić tylko same jednostki odpowiedzialne.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zintegrowany program działań w zakresie kształcenia ustawicznego
COM(2004) 474 końcowy — 2004/0153 (COD)
(2005/C 221/22)
Dnia 9 września 2004 r. Komisja, działając na podstawie art. 149 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, sporządziła swą opinię 20 stycznia 2005 r. (sprawozdawca: Christoforos KORYFIDIS).
Na 414 sesji plenarnej w dniach 9- 10 lutego 2005 r. (posiedzenie z dnia 10 lutego 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 107 do 2, bez głosów wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Po wieloletnich badaniach, pracach przygotowawczych i konsultacjach [1] Komisja przedłożyła swój wniosek dotyczący "zintegrowanego programu działań w zakresie kształcenia ustawicznego".
1.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża zadowolenie z tego faktu, zaznaczając, że celem sugestii zawartych w niniejszej opinii jest zapewnienie konkretnemu wnioskowi przedłożonemu przez Komisję Europejską możliwie największej funkcjonalności i skuteczności.
1.3 Nawiązując do powyższej uwagi, stwierdzić należy, że na pogląd EKES-u na wniosek Komisji wpłynęły zasadniczo wiedza członków Komitetu oraz zgromadzone doświadczenia dotyczące następujących kwestii:
opóźnień w działaniach zmierzających do osiągnięcia celów strategii lizbońskiej,
opóźnienia w powiązywaniu edukacji i kształcenia z wydajnością [2],
sytuacji demograficznej w Europie,
dyskusji, które ostatnio rozgorzały na forum europejskim, a także światowym, i mają na celu znalezienie rozwiązań wymienionych wyżej problemów [3].
2.
Wniosek Komisji
2.1 Wniosek Komisji COM(2004) 474 ma na celu reorganizację istniejących programów kształcenia.
Jak stwierdza się w tekście, przekształcenia te stanowią reakcję w szczególności na cztery czynniki:
- zmiany zachodzące w skali całej UE, prowadzące do coraz pełniejszej integracji systemów edukacji i kształcenia zawodowego w kontekście kształcenia ustawicznego;
- wzrastająca rola edukacji i kształcenia w tworzeniu w Europie konkurencyjnej i dynamicznej gospodarki opartej na wiedzy;
- konieczność utrwalenia mocnych stron i eliminacji stwierdzonych niespójności i braku synergii;
- potrzeba uproszczenia i zracjonalizowania wspólnotowych instrumentów legislacyjnych przez stworzenie zintegrowanych ram umożliwiających finansowanie szerokiej gamy działań.
2.2 Wniosek Komisji opiera się na obecnie realizowanych programach Socrates i Leonardo da Vinci, programie eLearning, inicjatywie Europass oraz różnorodnych inicjatywach finansowanych w ramach wspólnotowego programu działań mającego na celu promowanie instytucji działających na szczeblu europejskim i wspieranie konkretnych działań w zakresie edukacji i kształcenia.
2.3 We wniosku pada również stwierdzenie, że "integracja wsparcia wspólnotowego dla międzynarodowej współpracy i mobilności w zakresie edukacji i kształcenia w ramach jednolitego programu przyniosłaby poważne korzyści, co pozwoliłoby na osiągnięcie lepszego efektu synergii pomiędzy poszczególnymi obszarami działań, a także stworzyłoby większe możliwości wsparcia rozwoju kształcenia ustawicznego oraz bardziej spójne, sprawniejsze i wydajniejsze praktyki administracyjne [4]".
2.4 "Należy zatem — konkluduje Komisja — ustanowić zintegrowany program działań zmierzający do wsparcia, poprzez ustawiczne kształcenie, rozwoju Unii Europejskiej jako społeczeństwa opartego na zaawansowanej wiedzy, charakteryzującego się stałym wzrostem gospodarczym, większą liczbą i lepszą jakością miejsc pracy oraz większą spójnością społeczną" [5].
2.5 Komisja podkreśla we wniosku, iż "z uwagi na specyfikę sektorów szkół, uczelni wyższych, jednostek szkolenia zawodowego oraz kształcenia dorosłych, a także związaną z tym potrzebę oparcia działań Wspólnoty na celach, formach działania i strukturach organizacyjnych dopasowanych do potrzeb tych sektorów, wskazanym jest utrzymanie poszczególnych programów w ramach programu zintegrowanego, ukierunkowanych na każdy z tych czterech sektorów, z jednoczesnym położeniem nacisku na kwestie spójności i zbieżności pomiędzy tymi programami" [6].
2.6 Proponowany program zintegrowany obejmuje następujące kategorie programów:
- Programy szczegółowe:
- program Comenius dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z edukacji na poziomie przedszkolnym i szkolnym (…);
- program Erasmus dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z edukacji na poziomie szkolnictwa wyższego oraz kształcenia i szkolenia zawodowego na poziomie wyższym (…);
- program Leonardo da Vinci dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z edukacji i szkolnictwa zawodowego (…);
- program Grundtvig dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających ze szkolnictwa dla dorosłych we wszelkich postaciach (…).
- Program międzysektorowy, obejmujący następujące cztery działania kluczowe:
- współpracę polityczną w dziedzinie kształcenia ustawicznego w obrębie Wspólnoty;
- propagowanie nauki języków obcych;
- rozwijanie innowacyjnych treści, usług, metodologii uczenia i praktyk opartych na ICT dla potrzeb kształcenia ustawicznego;
- upowszechnianie i wykorzystywanie wyników działań, wspieranych w ramach programu oraz poprzednich programów związanych z tą dziedziną, jak również wymianę dobrych praktyk.
- Program Jean Monnet, wspierający instytucje i działania w dziedzinie integracji europejskiej.
Obejmuje on następujące trzy działania kluczowe:
- program "Jean Monnet Action";
- dotacje na koszty operacyjne w celu wsparcia określonych instytucji zajmujących się sprawami integracji europejskiej;
- dotacje na koszty operacyjne w celu wsparcia innych instytucji i stowarzyszeń europejskich działających w zakresie edukacji i kształcenia.
2.7 Istotnym elementem wniosku Komisji jest dokonana w nim rewizja skwantyfikowanych celów w świetle zmiany wysokości środków budżetowych zaproponowanych w szczegółowych perspektywach finansowych na lata 2007-2013.
Nowe wskaźniki docelowe to:
- 1 na 20 uczniów uczestniczy w działaniach programu Comenius w latach 2007-2013;
- 3 miliony studentów objętych programem Erasmus do 2011 r.;
- 150000 osób skierowanych na praktyki i staże w ramach programu Leonardo do 2013 r.;
- mobilność 25000 osób w ramach programu Grundtvig do 2013 r.
2.7.1 Komisja uważa, że dzięki tak ambitnym założeniom nowy program jest właściwym instrumentem, by przyczynić się do przekształcenia Unii Europejskiej — do roku 2010 — w najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarkę opartą na wiedzy.
2.7.2 Komisja proponuje na ten cel orientacyjną kwotę wynoszącą 13,620 mld EUR na okres siedmiu lat realizacji programu.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Kreatywna analiza omawianego wniosku Komisji jest z pewnością śmiałym przedsięwzięciem.
Zakłada ona ogólną i szczegółową znajomość celów, środków oraz trudności związanych z tworzeniem europejskiej polityki edukacyjnej.
Wymaga również zdolności do kompleksowego powiązania rozpatrywanych opcji w dziedzinie polityki kształcenia z głównymi celami Unii na XXI wiek [7], a w szczególności na bieżącą dekadę [8].
Wymaga wreszcie odpowiedniej dalekowzroczności dla prawidłowego dokonania wyborów na przyszłość.
3.2 EKES ma jasne zdanie w kwestii hierarchii aktualnych głównych celów Unii oraz konkretne wyobrażenie na temat sposobu połączenia kształcenia ustawicznego z tymi celami.
Komitet wyraził swoje poglądy w opinii rozpoznawczej w sprawie: Kształcenie a wydajność, opracowanej niedawno na wniosek holenderskiej prezydencji Rady [9].
W związku z tym zaangażowanie EKES w sprawę omawianego wniosku jest w znacznym stopniu zdeterminowane tymi punktami widzenia oraz opiniami.
3.3 Ponadto poglądy EKES wynikają również z jego szczegółowej wiedzy o wynikach dotychczasowej realizacji polityk wspólnotowych w dziedzinie edukacji, kształcenia zawodowego, młodzieży i sportu oraz realizacji odpowiednich programów.
3.3.1 Pomimo głoszonych różnych zastrzeżeń, z doświadczeń tych wynika ogólnie pozytywny obraz, w którym programy te:
- stanowią wysokiej jakości i skuteczności instrument komunikacji organów UE, a przede wszystkim Komisji, z obywatelami Unii;
- są podstawowymi obszarami działania dla praktycznego rozwoju mobilności osób wewnątrz Wspólnoty oraz rozpowszechniania idei i dobrych praktyk;
- tworzą pole działania, które przynosi dużą wartość dodaną w skali Europy zarówno teraz, jak i w przyszłej perspektywie.
3.3.1.1 Warto zauważyć, że uruchomione do tej pory unijne programy edukacyjne należały do nielicznych instrumentów polityki wspólnotowej adresowanych bezpośrednio do obywateli europejskich.
Dlatego też w ramach nowego instrumentu należy wspierać z jednej strony demokratyczny rozwój na bazie demokracji uczestniczącej w oparciu o aktywny udział obywateli, zaś z drugiej strony zatrudnienie i wszechstronny rynek pracy.
Instrument ten musi także przyczyniać się do rozwoju osobistego i zawodowego obywateli, dając im możliwość rozszerzania i wykorzystywania swojego potencjału.
Z punktu widzenia Unii i jej stosunków z obywatelami ważne jest wdrożenie zintegrowanego programu, zawierającego odpowiednie propozycje dla różnych grup wiekowych, pojedynczych obywateli, dla świata pracy, małych i średnich przedsiębiorstw oraz partnerów społecznych.
3.4 Zaproponowane przez Komisję utworzenie "zintegrowanego programu działań w zakresie kształcenia ustawicznego" jest pozytywnie oceniane przez EKES.
Związane z nim propozycje EKES mają na celu wyłącznie udoskonalanie tego programu.
3.4.1 EKES stwierdza w związku z tym w dokumencie Komisji podstawową słabość odnośnie tego, co rozumie się pod pojęciem kształcenia ustawicznego.
3.4.1.1 Dokładniej rzecz ujmując, EKES reprezentuje pogląd, że konieczna jest jednorodna wizja [10] polityki w zakresie edukacji, kształcenia zawodowego oraz młodzieży, gdyż w jego ocenie kształcenie ustawiczne jest procesem zamkniętym w sobie, sięgającym od wieku przedszkolnego po emerytalny [11].
Poza tym nadszedł czas zniesienia granic wiekowych związanych z kształceniem, którymi dotychczas obciążone były europejskie systemy edukacji.
EKES oczekiwał zatem od tego programu czegoś więcej, zwłaszcza co się tyczy utworzenia ram kształcenia ustawicznego.
Zasadnicza trudność polega na tym, by temu jednolitemu, horyzontalnemu pojęciu, jakim jest "kształcenie ustawiczne", nadać podstawę prawną i materialną, która wykracza poza prawa dostępu do programów branżowych.
Zintegrowany program powinien służyć jako wyraźny środek nacisku na Państwa Członkowskie Unii Europejskiej, by wprowadziły pozytywne prawo umożliwiające efektywny, bezwarunkowy dostęp do programu kształcenia dla wszystkich osób — niezależnie od wieku i poziomu życia.
Należy umożliwić obronę tej zasady jako fundamentalnego prawa przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości.
3.4.1.2 EKES jest świadom faktu, że perspektywa kształcenia ustawicznego oceniana będzie przede wszystkim na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Zdaje sobie również sprawę z istnienia przeszkód na szczeblu europejskim, uniemożliwiających nadanie proponowanemu programowi naprawdę zintegrowanego kształtu.
Niemniej jednak Komitet opowiada się za tym, by konkretne programy zawierały rozwiązania służące znoszeniu występujących w obecnym systemie edukacji i kształcenia sztywnych ograniczeń (np. wiekowych lub dotyczących treści nauczania), utrudniających korzystanie z nich osobom uczącym się.
Zarazem opowiada się za tym, by, co się tyczy rozwoju, wiązać aktywne synergie między programem zintegrowanym a programami dotyczącymi kultury i młodzieży oraz sportu (w tej samej perspektywie, w jakiej prawdopodobnie przebiegać będzie ratyfikacja Konstytucji europejskiej).
To ostatnie spostrzeżenie jest niezwykle istotne ze względu na fakt, że nieformalne działania edukacyjne odnoszą się zasadniczo do wpajania niezbędnych zasad dających obywatelowi zdolność do zatrudnienia i czynnej integracji społecznej.
3.4.2 Należy również stwierdzić istnienie słabych punktów odnośnie komunikacji horyzontalnej oraz wzajemnych połączeń między programami sektorowymi.
3.4.2.1 EKES reprezentuje pogląd, że problemy w osiągnięciu głównych celów Unii są złożone.
Dlatego w celu rozwiązania tych problemów konieczne jest usunięcie wszelkiego rodzaju przeszkód, tak aby umożliwić rozwój wszelkich form mobilności pomiędzy podsystemami edukacyjnymi czy to w danym kraju, czy to między różnymi państwami.
Zniesienie ograniczeń i nakazów jest również wstępnym warunkiem tego, aby kształcenie ustawiczne stało się namacalną i produktywną rzeczywistością.
3.4.2.2 W uzasadnieniu wniosku Komisji znaleźć można niezwykle ważkie stwierdzenie, zamieszczone poprzednio w komunikacie pt. "Nowa generacja wspólnotowych programów w dziedzinie edukacji i kształcenia po 2006 r." [12]: mowa w nim o "coraz pełniejszej integracji systemów edukacji i kształcenia w kontekście kształcenia ustawicznego w odpowiedzi na nowe wyzwania, jakimi są społeczeństwo oparte na wiedzy i zmiany demograficzne" [13].
Niestety wizja ta nie znajduje odbicia w treści wniosku Komisji.
Dotyczy ona bowiem zasadniczo istniejących struktur systemów edukacji i w niewielkim jedynie zakresie sprzyja synergii pomiędzy poszczególnymi szczeblami edukacji.
EKES uważa, że nowy program miałby charakter bardziej nowatorski i byłby łatwiejszy we wdrażaniu, gdyby dostęp do programów szczegółowych był otwarty dla szerokich grup i gdyby nie wykluczano z niego w oparciu o kryteria edukacyjne lub wiekowe, potencjalnie zainteresowanych nimi kategorii obywateli.
3.4.2.3 Z tego powodu proponowane jest również zwiększenie funduszy i zakresu działań programu horyzontalnego.
Celem winno być rozwijanie współpracy oraz działań zmierzających do osiągnięcia warunków niezbędnych dla utworzenia prawdziwego obszaru kształcenia ustawicznego, generującego istotne korzyści i służącego osiągnięciu celów strategii lizbońskiej oraz rozwojowi zrównoważonemu.
Jest jasne, że w przypadku tych form współpracy i działań powinny współpracować ze sobą wszystkie elementy składowe podsystemów edukacyjnych [14], partnerzy społeczni oraz społeczeństwo obywatelskie, ale również samorządy terytorialne — przede wszystkim na szczeblu regionalnym i lokalnym.
3.4.2.4 W tym względzie należy przede wszystkim wzmocnić program GRUNDTVIG, który jest zorientowany na potrzeby wszystkich rodzajów edukacji dla dorosłych.
3.4.3 Trzeci, lecz istotny słaby punkt stwierdzono odnośnie połączenia zintegrowanego programu z celami i strategią z Lizbony.
3.4.3.1 EKES jest zdania, że realizacja strategii lizbońskiej jest już obecnie poważnie opóźniona.
Sądzi ponadto, że rok 2010 nie jest datą odległą, więc to od obywateli, którzy są obecnie czynni zawodowo, będzie zależało, czy cele z Lizbony zostaną osiągnięte, czy też nie.
Poza tym przy współpracy z partnerami społecznymi należy podjąć trwałe i kompleksowe działania w zakresie ww. sfery obywateli europejskich, co ma służyć zwiększeniu powszechnej świadomości celów z Lizbony.
Oznacza to, że oprócz wspierania kształcenia ustawicznego na wszystkich szczeblach i na szeroką skalę, należy przede wszystkim postarać się o to, aby obywatele zrozumieli strategię i cele z Lizbony oraz złączyli swe wysiłki na rzecz skutecznego podjęcia wyzwań zrównoważonego rozwoju i gospodarki opartej na wiedzy.
3.4.3.2 W tym celu EKES proponuje rozbudowę programów w zakresie kształcenia ustawicznego, skierowanych do obecnie czynnych zawodowo obywateli i równocześnie zorientowanych na zrównoważony rozwój oraz urzeczywistnienie gospodarki, opartej na wiedzy.
Innymi słowy, oznacza to rozwijanie programów kształcenia ustawicznego na małą lub wielką skalę, opartych na konkretnych wymaganiach dotyczących szeroko zakrojonych programów na rzecz realizacji zrównoważonego rozwoju i celów lizbońskich [15], a także zatwierdzonych — po konsultacjach i zawarciu porozumienia — przez partnerów społecznych.
3.4.3.3 EKES jest szczególnie zainteresowany umożliwieniem dostępu do programu małym i średnim przedsiębiorstwom.
Pragnie w tym kontekście przypomnieć własne stwierdzenie, iż MSP "muszą szukać rady i wsparcia ze strony środowiska społecznego i gospodarczego; jest im bowiem trudniej opracowywać na własną rękę działania dotyczące kształcenia" [16].
W związku z tym EKES zaleca przyjęcie rozwiązań uwzględniających konkretnie MSP poprzez uproszczenie odpowiednich procedur, tak by ich udział stał się realny i przynosił efekty.
3.4.3.4 Finansowanie powyższych propozycji EKES jest wykonalne w ramach przewidzianego dla programu wyposażenia w środki, jeżeli stosunek pomiędzy mobilnością a działaniami rozwojowymi do roku 2010 przechyli się na korzyść działań rozwojowych.
Poza tym wsparcie finansowe propozycji EKES może zostać zrealizowane poprzez zapewnienie większej spójności i komplementarności z odpowiednimi innymi politykami unijnymi (art. 14 wniosku Komisji).
Z tego względu europejska polityka edukacji i badań, polityki z zakresu Funduszu Społecznego ale również funduszy strukturalnych także powinny obejmować elementy kształcenia ustawicznego.
Zarazem wymienione polityki musiałyby stać się do roku 2010 możliwie zgodne z celami omawianego tutaj programu w zakresie kształcenia ustawicznego.
3.5 Kolejne niedociągnięcie dotyczy zamętu wywołanego podziałem kompetencji pomiędzy szczebalmi europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym oraz pomiędzy samorządami terytorialnymi i partnerami społecznymi czy też, bardziej ogólnie, zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
3.5.1 Zdaniem EKES żywotne znaczenie ma jasny i funkcjonalny podział ról i kompetencji wszystkich uczestników i podmiotów zaangażowanych w tworzenie "zintegrowanego programu działań".
W ramach wspólnego przedsięwzięcia na taką skalę, gdzie celem jest perspektywa Europy opartej na wiedzy, sprzeczne samo w sobie jest dokonywanie podziału na aktywnie kreujących politykę oraz biernych odbiorców.
3.5.2 EKES wzywa do tego, aby partnerzy społeczni oraz regionalne i lokalne samorządy terytorialne zostali włączeni w ogólne spektrum procesów działań w związku ze "zintegrowanym programem działań w zakresie kształcenia ustawicznego".
Wszystkie organizacje społeczne i obywatelskie mogłyby, na własny wniosek, korzystać z europejskiego znaku uczestnictwa w zintegrowanym programie pod warunkiem, że same podejmą działania uzupełniające do proponowanych przez ten program.
Znak ten mógłby umożliwiać uczestnictwo w europejskiej koalicji na rzecz powszechnej edukacji, która mogłaby mieć jednego lub więcej swoich przedstawicieli w "komitecie ds. zintegrowanego programu".
Takie aktywne współdziałanie uczyniłoby system bardziej przyjaznym pod względem społecznym oraz dodałoby mu odpowiedniej dynamiki dla wydajnego funkcjonowania.
3.5.3 W ten sposób stworzone zostaną warunki dla powiązania programu z praktycznymi społecznymi potrzebami dnia codziennego, ale również z wymaganiami rynku.
Oznacza to m.in. polepszenie możliwości wprowadzenia większej równowagi pomiędzy potrzebami rynku — w szczególności rynku pracy — a potrzebami społecznymi.
3.5.3.1 EKES zwraca szczególną uwagę na brak w propozycji Komisji odniesienia do priorytetów wyznaczonych przez partnerów społecznych w marcu 2002, które odnosiły się do ram działań na rzecz ustawicznego rozwijania kompetencji zawodowych i kwalifikacji.
3.6 Kolejnym istotny kompleks problemów stanowią: mobilność, środki przeznaczone na ten cel oraz ich podział na różne programy sektorowe.
3.6.1 Zdaniem EKES mobilność jest elementem pozytywnym, na ile jest skorelowana z jakościowymi czynnikami programów.
Z tego powodu cel potrojenia liczby programów mobilności musi również iść w parze z odpowiednimi cechami jakościowymi.
W związku z powyższym, w obecnej fazie do 2010 r., mobilność czynnych dzisiaj zawodowo obywateli charakteryzuje się wymienionymi cechami jakościowymi i ma znaczący wkład w osiągnięcie celów z Lizbony.
3.6.2 Z tego powodu EKES wymaga bardziej wyważonego podziału środków przeznaczonych na mobilność tej grupy obywateli.
3.7 EKES jest zdania, że aspekt komunikacji jest bardzo istotny, żeby uzyskać przychylne przyjęcie zintegrowanego programu wśród obywateli europejskich.
3.7.1 Dlatego zwraca się szczególnie uwagę, że określenie "program zintegrowany" nie służy — z punktu widzenia komunikacji międzyludzkiej — promowaniu go w pozytywny sposób.
3.7.2 Z tego względu EKES proponuje zastąpić określenie "program zintegrowany" inną nazwą, która byłaby przystępna i wymowna.
Takim określeniem mogłaby być zdaniem EKES np. "Atena" — od imienia bogini wiedzy i mądrości w antycznej Grecji.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Na tle powyższych uwag ogólnych następujące tu obserwacje szczegółowe mają na celu przedstawienie zastrzeżeń i różnic zdań EKES dotyczących różnych artykułów wniosku Komisji.
O ile nie zostanie to zaznaczone inaczej, EKES zasadniczo zgadza się z poszczególnymi artykułami propozycji Komisji.
4.2 Artykuły 1-8
4.2.1 EKES uważa, że artykuły 1-8 powinny zostać zmienione zgodnie z jego propozycją, że partnerzy społeczni — wraz ze społeczeństwem obywatelskim oraz samorządami regionalnymi i lokalnymi — powinni zostać bardziej aktywnie zaangażowani w planowane procedury i plany (pkt 3.5.2); oraz z propozycją w sprawie zmiany tytułu programu (pkt 3.7.2).
4.2.2 W odniesieniu do programów sektorowych EKES proponuje w świetle swych uwag ogólnych stworzenie odpowiednich instytucjonalnych warunków ramowych dla rozbudowy wspólnych — i być może długoterminowych — działań przede wszystkim w tych sektorach, które cenią koncepcję kształcenia ustawicznego oraz zdolność przystosowanie się obywateli do wymagań współczesności.
4.3 Artykuły 9-14
4.3.1 Zdaniem EKES, sformułowanie w artykule 11, dotyczące reprezentowania i udziału partnerów społecznych w komitecie pomocniczym, zawiera luki.
4.3.1.1 Pierwszy problem natury zasadniczej odnosi się do formy udziału partnerów społecznych w tym komitecie.
Nadawany im status obserwatora w istocie nie jest zgodny — nawet jeżeli ich opinia jest ujęta w protokole z posiedzenia — z koncepcją demokracji uczestniczącej, która w Traktacie konstytucyjnym, oczekującym na ratyfikację, jest wysoko ceniona przez Unię.
Poza tym w przypadku obecnej konstelacji chodzi przede wszystkim o stworzenie odpowiednich warunków dla kultury wspólnej odpowiedzialności społecznej w koncypowaniu i kształtowaniu europejskiej polityki edukacji.
Zasadniczy udział partnerów społecznych w tym komitecie (prawo głosowania) stworzyłby warunki społecznej współodpowiedzialności (współdecydowania) a dzięki temu ich rola zyskałaby decydujące znaczenie przy tworzeniu i kształtowaniu wydajnych, konkretnych kierunków polityki edukacji.
Ponadto poza odpowiedzialnością urzędów państwowych w ogólnego typu decyzjach dotyczących edukacji istnieje też analogiczna odpowiedzialność partnerów społecznych.
Jest to odpowiedzialność, która odnosi się do kształcenia w czasie całego życia zawodowego i która na płaszczyźnie instytucjonalnej dochodzi lub musi dochodzić do głosu w procesie zbiorowych negocjacji.
4.3.1.2 Ponadto ta forma ograniczonego udziału partnerów społecznych we wspomnianym komitecie stwarza precedens dla porównywalnych decyzji na płaszczyźnie krajowej, regionalnej i lokalnej. Nie sposób tego zaakceptować, zważywszy że — przynajmniej w niektórych państwach członkowskich — partnerzy społeczni odgrywają już znaczącą rolę w kształtowaniu omawianych polityk.
4.3.1.3 EKES jest zdania, że w kwestii składu komitetu dojdzie do odrębnego dialogu, opartego na stosownej podstawie, tak by komitet ten był skonstruowany w sposób funkcjonalny i efektywny.
Ogólnie rzecz ujmując, w komitecie tym powinni być reprezentowani — w oparciu o konstruktywną równowagę — wszystkie podmioty, które mają do czynienia z kształceniem ustawicznym lub których ono dotyczy, a którzy dysponują odpowiednią wiedzą ogólną i szczegółową.
Oznacza to innymi słowy, że omawiany komitet powinien być skonstruowany pod względem składu tak, by reprezentowany w nim był nie tylko szczebel krajowy, lecz również kręgi społeczno-gospodarcze (partnerzy społeczni, społeczeństwo obywatelskie w ogólności) oraz nauka (kręgi akademickie).
4.3.1.4 EKES za błędne uważa ograniczanie udziału partnerów społecznych do kwestii związanych wyłącznie z kształceniem zawodowym.
Sposób funkcjonowania komitetu powinien być zintegrowany z procesem urzeczywistniania Europy opartej na wiedzy.
Oznacza to, że komitet ten może stanowić przykład dobrej praktyki dla kształtowania polityki opierającej się na sprawdzonej wiedzy, tj. wiedzy odnoszącej się do całokształtu problematyki, ale i wpisującej się w kontekst szczegółowy, jako część większej całości.
Jest więc bardzo ważne, aby wszystkie podmioty reprezentowane w tym komitecie uczestniczyły we wszystkich jego pracach w sposób w pełni realny, a także z pełną wiedzą o cechach, środkach i konsekwencjach możliwych wyborów.
4.3.1.5 EKES apeluje o bardziej aktywne podejście do zapotrzebowania osób niepełnosprawnych na kształcenie.
W związku z tym wnosi o nadanie art. 12 lit. b) następującego brzmienia:
Artykuł 12 lit. b) "działanie na rzecz uczących się osób o specjalnych potrzebach oraz aktywne uwzględnianie szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności poprzez wspieranie ich integracji w ramach głównego nurtu kształcenia i szkolenia".
4.4 Artykuły 15-46
4.4.1 EKES proponuje w swoich uwagach ogólnych (pkt. 3.4.2) rozszerzenie spektrum działań oraz zwiększenie wyposażenia w środki programu międzysektorowego, jak też odpowiednią redukcję środków przeznaczonych na programy sektorowe.
4.4.1.1 Nietrudno jest odgadnąć powód tej propozycji. Rozbudowa programu międzysektorowego i jego zawartości uruchamia procesy modernizacji europejskich systemów kształcenia.
Oznacza to zasadniczo, że inwestowanie w program międzysektorowy przyniesie korzyści europejskim systemom kształcenia głównie w formie konkretnej wartości dodanej.
Dlatego inwestycje w program międzysektorowy są w praktyce najbardziej wydajne i skuteczne.
4.4.2 EKES proponuje bezpośrednie powiązanie udoskonalonego programu międzysektorowego w zakresie kształcenia ustawicznego z celami z Lizbony, zrównoważonym rozwojem oraz obywatelami europejskimi, którzy w okresie do 2010 r. będą czynni zawodowo (pkt 3.4.3.2).
4.4.2.1 To połączenie w praktyce oznacza zamkniętą w sobie koncepcję dla naszej ogólnej strategii kształcenia ustawicznego w oparciu o problemy, które skłoniły nas do stworzenia tej koncepcji, o cele, które sobie wytyczyliśmy, żeby przezwyciężyć te trudności, oraz o środki i sposoby, którymi dysponujemy przy realizacji celów.
Połączenie to zakłada także:
- wspieranie badań i projektów pilotażowych kręgów naukowych, partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w ogólności oraz na szczeblu regionalnych samorządów terytorialnych, dotyczących kwestii realizacji celów z Lizbony;
- szczególne wsparcie współpracy zaangażowanych podmiotów, służącej wyżej wymienionym celom oraz zrównoważonemu rozwojowi;
- propozycje alternatywne Unii na bazie sprawdzonych odnośnych metod działania poprzez połączenie kształcenia ustawicznego z celami z Lizbony na płaszczyźnie lokalnej.
4.5 EKES uważa, że proponowany program ma bardzo duże znaczenie dla przyszłości Unii.
Jest więc bardzo ważne, aby w toku realizacji programu możliwe było dokonywanie pewnych korekt oraz by jej przebieg był monitorowany na najwyższym szczeblu.
W związku z tym EKES życzyłby sobie powołania międzyinstytucjonalnego komitetu na wysokim szczeblu, którego celem będzie monitorowanie przebiegu programu w ramach otwartej metody koordynacji.
Główne zadanie tego gremium polegałoby na szczegółowym nadzorowaniu realizacji programu przy wsparciu Komisji oraz na regularnym informowaniu o niej Rady Europejskiej w celu ewentualnego wprowadzenia niezbędnych korekt.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczącego promocji spółdzielczości w Europie
COM(2004) 18 końcowy
(2005/C 234/01)
Dnia 23 lutego 2004 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, przyjęła swoją opinię dn. 14 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Jean François HOFFELT.
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 marca) EKES stosunkiem głosów 120 do jednego, przy trzech głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 "Spółdzielnia jest niezależnym stowarzyszeniem osób dobrowolnie zrzeszonych celem zaspokajania swoich wspólnych aspiracji oraz potrzeb społeczno-gospodarczych i kulturalnych poprzez stanowiące wspólną własność i demokratycznie kontrolowane przedsiębiorstwo" [1].
Mimo iż definicje prawne spółdzielni bywają różne w poszczególnych państwach członkowskich, praktycy prawa uznają, iż spółdzielnie wykazują cechy spółek intuitu personae.
1.2 Tożsamość spółdzielczą wzmacniają takie wartości jak demokracja, równość, sprawiedliwość, solidarność, przejrzystość czy też odpowiedzialność społeczna, a także takie zasady, jak dobrowolność zrzeszania się, demokratyczna kontrola sprawowana nad spółdzielnią przez członków, ekonomiczne uczestnictwo członków i troska o społeczność lokalną [2].
1.3 Ponadto spółdzielnie różnią się również od spółek kapitałowych zmiennością kapitału; ich udziały są bowiem imienne i w zasadzie nieprzenoszalne na osoby trzecie nie będące członkami spółdzielni.
1.4 W Unii Europejskiej członkami spółdzielni jest około 140 mln obywateli.
Liczbę przedsiębiorstw spółdzielczych szacuje się na ok. 300.000; zatrudniają one 2,3 mln osób.
1.5 Spółdzielnie cechuje sposób organizacji oparty zasadniczo na połączeniu zdolności nabywczej, sprzedaży lub też siły roboczej w celu zaspokajania potrzeb ekonomicznych ich członków.
Funkcjonując w większości sektorów działalności gospodarczej, ten model przedsiębiorstwa jest dobrze dostosowany do osiągania celów społecznych, środowiskowych i kulturalnych.
1.6 Spółdzielnie posiadają w szczególności potencjał pozwalający im przyczynić się do realizacji celów związanych ze strategią lizbońską, ponieważ dążą do pogodzenia ze sobą takich aspektów, jak wyniki ekonomiczne, interesy udziałowców oraz rozwój osobisty.
1.7 Pomimo że mogą się one znacznie różnić pod względem wielkości i tempa rozwoju, spółdzielnie działają zasadniczo w otoczeniu lokalnym; w ten sposób uczestniczą w tworzeniu i wzmacnianiu więzi społeczno-gospodarczych swego regionu oraz utrzymują spójność społeczną w obszarach, które muszą stawić czoła problemom spowodowanym zbyt wolnym rozwojem lub pilnej konieczności restrukturyzacji gospodarczej [3].
To umiejscowienie w kontekście lokalnym nie przeszkadza jednak spółdzielniom w rozwijaniu działalności poza granicami Unii Europejskiej.
Spółdzielnie mają zatem niezaprzeczalny wpływ na wymianę handlową i dynamikę gospodarki światowej [4].
1.8 W tym względzie znaczenie i wpływ spółdzielni zostały skądinąd uznane zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym.
I tak w czerwcu 2002 r. Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) uchwaliła zalecenie dotyczące promocji spółdzielczości [5], w którym zwraca uwagę na fakt, że "spółdzielnie, w różnych formach promują jak najpełniejszy udział w rozwoju społeczno-gospodarczym ludności".
Zalecenie to zostało przyjęte przez wszystkie 25 państw członkowskich UE i jest obecnie na etapie ratyfikacji.
1.9 Na poziomie Unii Europejskiej spółdzielnie zostały uznane na podstawie art. 48 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską [6].
W ramach Komisji Europejskiej powołano komórkę odpowiedzialną za "rzemiosło, małe przedsiębiorstwa, spółdzielnie i stowarzyszenia wzajemne", która przywiązuje szczególną wagę do tego modelu prowadzenia działalności gospodarczej.
Rada przyjęła niedawno statut spółdzielni europejskiej oraz dyrektywę uzupełniającą ten statut w kwestiach dotyczących pracowników [7].
Przyjęcie omawianego tutaj komunikatu jest wyrazem ciągłego zainteresowania, jakie Komisja przejawia wobec tej formy przedsiębiorstwa.
1.10 Zainteresowanie to jest również odpowiedzią na oczekiwania ze strony spółdzielni, ponieważ obecnie muszą one podejmować znaczne wyzwania, których ignorowanie oznaczałoby dla nich zahamowanie rozwoju bądź zagrożenie dla dalszego ich istnienia.
W wielu państwach członkowskich Unii wykorzystanie koncepcji spółdzielni przez byłe rządy komunistyczne zdyskredytowało tę formę przedsiębiorstwa.
Wiele spółdzielni działających na coraz bardziej konkurencyjnych rynkach musi mobilizować znaczne środki w celu utrzymania konkurencyjności, zachowując jednocześnie swoje charakterystyczne cechy i tożsamość.
2.
Zasadnicza treść komunikatu
2.1 Jednym z kluczowych elementów komunikatu Komisji z dn. 23 lutego 2004 r. jest zwrócenie uwagi przez Komisję na "coraz bardziej znaczącą i pozytywną rolę spółdzielni jako środka do realizacji wielu celów Wspólnoty".
2.2 Komisja ponadto stwierdza, że potencjał spółdzielni nie został jeszcze wystarczająco wykorzystany.
Dla zaradzenia tej sytuacji Komisja proponuje wyznaczyć trzy główne cele, które będą realizowane poprzez dwanaście działań.
2.2.1 Działania na rzecz zwiększenia liczby zakładanych spółdzielni w Europie poprzez bardziej intensywne rozpowszechnianie informacji na temat tego sektora i ulepszenie jego charakterystyki
W tym przypadku celem jest zorganizowanie struktur wymiany informacji i doświadczeń oraz promocja działań służących szerzeniu informacji wśród władz publicznych oraz prywatnych podmiotów gospodarczych.
2.2.2 Ulepszenie krajowego prawodawstwa dotyczącego spółdzielni
Cel ten został określony w związku z przyjętym przez Radę w lipcu 2003 r. rozporządzeniem w sprawie statutu spółdzielni europejskiej (SCE).
Chodzi tu jednocześnie o wdrożenie tego rozporządzenia w prawie krajowym, o ulepszanie ustawodawstwa krajowego w tej dziedzinie oraz o promowanie tworzenia "przepisów modelowych".
Należy podkreślić, że Komisja przywiązuje również szczególną wagę do nowych państw członkowskich Unii.
2.2.3 Utrzymanie i pełniejsze uwzględnienie spółdzielni w celach wspólnotowych oraz ich wkład w realizację tych celów
Cel ten obejmuje w szczególności politykę rolną i rozszerzenie, rozwój wsi i regionów oraz tworzenie miejsc pracy.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet zawsze z uwagą odnosił się do problematyki spółek osobowych i ogólnie gospodarki społecznej [8].
Podobnie jak Komitet Regionów, uważa on, że należy promować i wspierać w równy sposób wszelkie formy przedsiębiorczości [9].
W celu zapoznania się z opiniami organizacji i samych spółdzielni na temat komunikatu, 11 października 2004 r., w oparciu o uprzednio rozesłany kwestionariusz, Komitet zorganizował przesłuchanie publiczne.
Pozwoliło to skonfrontować projekt Komisji z oczekiwaniami i priorytetami spółdzielczości.
3.2 Komitet przychylnie przyjął komunikat Komisji w sprawie promocji spółdzielczości w Europie.
Jego wprowadzenie powinno ułatwić zakładanie tego typu przedsiębiorstw, w szczególności poprzez nadanie im większego znaczenia i rozpowszechnianie informacji o tym, w jaki sposób przyczyniają się do realizacji celów strategii lizbońskiej.
3.3 Jednakże w wyniku lektury komunikatu Komitet zauważa, że wiele działań przewidzianych w celu zapewnienia lepszej promocji spółdzielczości zostało sformułowanych niezwykle ostrożnie, często za pomocą takich stwierdzeń, jak "przeanalizować", "zbadać możliwość" czy "przywiązać szczególną wagę".
Dlatego też należałoby jak najszybciej określić bardziej konkretne cele do osiągnięcia, wyznaczając dla nich odpowiednie terminy realizacji.
3.4 Komitet podziela zainteresowanie Komisji wobec nowych państw członkowskich i krajów kandydujących.
W niektórych z nich poprzednie rządy doprowadziły do sytuacji, w której spółdzielczość uznawano za narzędzie obowiązującego ustroju.
3.4.1 Z tego właśnie względu Komitet uważa, że szczególnie ważne jest informowanie przedsiębiorców tych krajów o potencjale związanym ze spółdzielczością. Umożliwia ono między innymi rozwój działalności poprzez wzajemne dzielenie zasobów, odpowiedzialności i podjętych ryzyk, co pozwala na zwiększenie szans wykonalności i trwałości projektów [10].
3.4.2 Komitet jest również zdania, że w tych nowych państwach członkowskich należy wesprzeć nową dynamikę, która rodzi się i rozwija się również dzięki spółdzielczości, w walce z wyłączeniem społecznym oraz w dziedzinie ochrony środowiska i zwrócić uwagę na to, aby nowy system tworzony przez niektóre spółdzielnie nie został zaprzepaszczony wskutek pewnych zmian warunków działania spółdzielczości.
3.5 Uwzględniając podejście Komisji, kładące nacisk na spółdzielnie małej i średniej wielkości, Komitet pragnie przypomnieć, że wiele spółdzielni i grup spółdzielczych przekracza wartości progowe określone w definicji MŚP przyjętej przez UE.
Z tego powodu Komitet zaleca nie zawężać propozycji Komunikatu tylko do małych i średnich przedsiębiorstw.
Dotyczy to w szczególności odniesień do pewnych działań Wspólnoty, np. w zakresie usług dla przedsiębiorstw czy dostępu do finansowania.
4.
Dziedziny dotyczące spółdzielczości wymagające podjęcia bardziej gruntownych i zaawansowanych prac
4.1 Otoczenie prawne
4.1.1 W komunikacie Komisja przywiązuje szczególną wagę do prawa spółdzielczego, a zwłaszcza do różnorodności krajowych statusów prawnych spółdzielni.
Komitet popiera takie podejście, ponieważ istotne jest, by spółdzielnie mogły rozwijać swoją działalność w oparciu o jak najlepsze prawodawstwo, zarówno na szczeblu krajowym jak i europejskim.
4.1.2 Spółdzielnie podlegają skądinąd szeregowi przepisów z zakresu prawa spółek (rachunkowość i księgowość, prawo pracy, przepisy dotyczące konkurencji, prawo podatkowe itd.).
Jeśli ustawodawstwo to nie będzie uwzględniało swoistego charakteru spółdzielni, uzasadnione jest stwierdzenie, że nawet przy istnieniu optymalnych przepisów odnoszących się do samych spółdzielni, pojawia się ryzyko zahamowania ich rozwoju.
4.1.2.1 Jako przykład można podać wstępny projekt wytycznej Międzynarodowych Standardów Rachunkowości MSR 32 (IAS 32) przewidującej, że udziały w spółdzielni będą mogły być traktowane jako zobowiązania, a nie kapitał własny, ponieważ podlegają one potencjalnym żądaniom wykupu.
Biorąc pod uwagę konsekwencje, jakie zapis ten mógłby nieść ze sobą dla spółdzielni, został on zinterpretowany w sposób pozwalający na wyjątek od tej zasady pod dwoma uzupełniającymi warunkami [11].
Fakt, że zasada taka nie została poddana rewizji, a tylko dodano do niej interpretację odnośnie spółdzielni, pozwala sądzić, że ta forma przedsiębiorczości jest ogólnie pojmowana jako wyjątek wśród spółek kapitałowych.
Jak zostało to już wspomniane (patrz punkt 3-1), Komitet jest zdania, że nie należy traktować spółdzielni jako wyjątku, ale wręcz przeciwnie — w razie potrzeby zmieniać przepisy tak, by uwzględniały one specyfikę spółdzielczości.
4.1.2.2 Komitet zachęca w związku z tym Komisję do wzięcia pod uwagę synergii, którą powinno się stworzyć pomiędzy prawem spółdzielczym z jednej strony, a innymi elementami otoczenia prawnego z drugiej, oraz przełożyć tę synergię na konkretne działania.
4.1.2.3 W tym kontekście Komitet sugeruje, aby grupy ekspertów, zobowiązane przez Komisję do wydania opinii na temat przyszłych tekstów prawnych w tej dziedzinie, systematycznie brały pod uwagę cechy charakterystyczne spółdzielni, odwołując się do kompetencji właściwych organizacji reprezentujących spółdzielczość [12].
4.2 Zasady konkurencyjności, swoboda podejmowania działalności i zasady opodatkowania
4.2.1 W zakresie przepisów dotyczących konkurencji, Komitet zdecydowanie popiera stanowisko, zgodnie z którym na wzór innych form przedsiębiorczości, spółdzielnie podlegają art. 81, 82 i 86 do 88 Traktatu ustanawiającego WE.
Niemniej jednak w jego ocenie sposób sformułowania akapitu komunikatu odwołującego się do art. 81 Traktatu w kwestii porozumień nie jest jasny, gdyż Komisja podkreśla fakt, że "o ile status spółdzielni nie jest zasadniczo sprzeczny z artykułem 81 Traktatu WE, o tyle przyjęte później postępowanie czy zasady mogą być uznane za ograniczenie dla konkurencji" [13].
Komisja zaleca lepsze upowszechnienie reguł konkurencji w poszczególnych sektorach spółdzielczości.
4.2.1.1 W oparciu o informacje uzyskane w czasie przesłuchania przedstawicieli sektora spółdzielczości, zorganizowanego 11 października 2004 r., Komitet uważa, że przyczyna tego problemu nie leży raczej w nieznajomości reguł konkurencji, ale w fakcie, że przepisy te nie zawsze uwzględniają specyfikę spółdzielczości.
Komitet apeluje zatem do Komisji, aby skierowała swoje działania również ku służbom odpowiedzialnym za politykę konkurencji celem zagwarantowania, że dysponować będą one większą wiedzą na temat różnych form organizacji spółdzielni.
4.2.1.2 Zwracając uwagę na fakt, że różnorodność form przedsiębiorczości na rynku stanowi kluczowy element zdrowej konkurencji, EKES przyjmuje jednomyślnie stanowisko, iż podjęcie takiego kroku mogłoby zapobiec jakimkolwiek przejawom dyskryminacji wobec spółdzielni ze względu na ich formę organizacji.
4.2.2 Komitet zwraca również uwagę na fakt, że w niektórych krajach zabronione jest zakładanie spółdzielni celem prowadzenia działalności w pewnych branżach [14].
Jest to oczywista przeszkoda dla swobody podejmowania działalności.
Sytuacja ta jest o tyle godna pożałowania, że rozporządzenie nadające statut europejskiej spółdzielni potwierdza ten zakaz [15].
Komitet zwraca się zatem do Komisji z wnioskiem o przeanalizowanie zakresu i oddziaływania tych ograniczeń.
4.2.3 W kwestii opodatkowania spółdzielni Komitet popiera zasadę, zgodnie z którą przywileje i korzyści przyznawane takim przedsiębiorstwom powinny być współmierne do ograniczeń prawnych lub do społecznej wartości dodanej, jaką tworzą [16].
W tym kontekście Komitet zachęca Komisję, aby zwróciła się do państw członkowskich z wnioskiem o rozpatrzenie możliwości przyznania spółdzielniom zachęt podatkowych w oparciu o ich użyteczność społeczną lub w zależności od ich wkładu w rozwój regionu, z zastrzeżeniem ścisłych warunków monitorowania poszanowania zasad i wartości spółdzielczości.
[17]
4.3 Odpowiedzialność społeczna i nadzór korporacyjny
4.3.1 Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw
4.3.1.1 Wraz z globalizacją gospodarki coraz większy nacisk kładzie się na wymóg rentowności przedsiębiorstw, niekiedy ze szkodą dla kwestii społecznych.
Odpowiedzialność społeczna przedsiębiorstw, czyli "dobrowolne uwzględnienie przez przedsiębiorstwa kwestii społecznych i środowiskowych w ramach ich działalności operacyjnej oraz kontaktów z zainteresowanymi stronami" [18], nie jest dla spółdzielczości nowym pojęciem.
Fakt, że spółdzielnie dążą jednocześnie do realizacji celów ekonomicznych i społecznych, oraz że ich procedury działania opierają się na koncepcji jednostki i na zasadach wewnętrznej demokracji powoduje, iż z natury rzeczy uwzględniają one wymogi odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw i działają na rzecz jej promowania [19].
4.3.1.2 Komitet żałuje, że wymiar ten został pominięty w komunikacie i zaleca, aby w związku z tą kwestią Komisja opracowała działania w celu promocji praktyk przyjętych przez spółdzielnie w tej dziedzinie [20].
4.3.2 Nadzór korporacyjny
4.3.2.1 Od wielu już lat Komitet prowadzi prace, poświęcając im przy tym dużo uwagi, nad kwestiami dotyczącymi nadzoru korporacyjnego przedsiębiorstw [21]. Poglądy, które ciągle dominują w tej dziedzinie, rzadko odnoszą się do spółdzielni.
Stanowi to w jakimś stopniu paradoks, ponieważ wiele przepisów dotyczących samej organizacji spółdzielni spowodowały, że wprowadziły one pewne modele nadzoru korporacyjnego [22].
Do sukcesu spółdzielczości może także znacznie przyczynić się działalność spółdzielczych związków rewizyjnych; związki takie funkcjonują w wielu państwach członkowskich, a niektóre z tych krajów mają już ponad stuletnią, nieprzerwaną tradycję spółdzielczości.
Zatem istotne jest, aby dyrektywa WE w sprawie badań ustawowych uznała i uwzględniła tę instytucję prawa spółdzielczego.
4.3.2.2 Komitet zatem wyraża pogląd, że doświadczenia te należy jak najszybciej uwzględnić w debacie nad nadzorem korporacyjnym przedsiębiorstw celem wzbogacenia takiej dyskusji o osiągnięcia i zalecenia, które mogłyby zostać zastosowane do różnych form przedsiębiorczości.
4.4 Grupy spółdzielcze
4.4.1 Komitet zwraca również uwagę Komisji na fakt istnienia grup spółdzielni.
Takie modele przedsiębiorczości służą nie fuzjom i przejęciom, lecz rozwojowi strategii partnerstwa i współpracy pomiędzy spółdzielniami.
Pozwala to takim przedsiębiorstwom stawić czoła wyzwaniom globalizacji i wynikającej z niej zwiększonej konkurencyjności, zachowując przy tym i podkreślając tożsamość spółdzielczą.
4.4.2 Komitet stwierdza, z zastrzeżeniem poszanowania zasad konkurencyjności, że należy wspierać promocję i rozwój takich grup, co może pozwolić spółdzielniom na tworzenie wspólnych marek produktów czy też asortymentu towarów i usług, tym samym umożliwiając dalsze wzmocnienie obecności spółdzielni zarówno na poziomie transnarodowym jak i światowym.
EKES proponuje także szersze uwzględnienie grup spółdzielczych w komunikacie.
5.
Uwagi i zalecenia dotyczące proponowanych działań
5.1 Postrzeganie i promowanie praktyk spółdzielczych (Działania 1-2)
5.1.1 Komitet zachęca Komisję do organizowania wszelkich działań służących promowaniu lepszego zrozumienia cech właściwych spółdzielniom oraz wprowadzenia usprawnień w sposobie, w jaki są one uwzględniane.
Nieznajomość tych cech jest bowiem główną przyczyną niedostatecznego wykorzystania potencjału spółdzielni.
W tym kontekście Komitet uważa, że zasadnicze znaczenie ma udzielanie wsparcia i zachęt w określaniu, porównywaniu na zasadzie benchmarkingu i rozpowszechnianiu dobrych praktyk w spółdzielczości.
5.1.2 Proponuje w szczególności, aby Komisja w większym stopniu oficjalnie uznała zalecenie nr 193 Międzynarodowej Organizacji Pracy, mając na względzie fakt, że zalecenie to zostało przyjęte przez 25 państw członkowskich UE i że stanowi ono pierwszy europejski konsensus co do norm i promocji spółdzielczości.
Komitet proponuje również opracowanie i podjęcie konkretnych działań, np. kampanii informacyjnej, celem szerzenia wiedzy na temat cech charakterystycznych spółdzielni i ich przedsiębiorczego wymiaru; kampania informacyjna mogłaby wykorzystywać takie formy przekazu, jak materiały wideo oraz stronę internetową Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorczości.
Jej adresatami byłyby podmioty gospodarcze i społeczne oraz krajowe władze publiczne.
5.1.3 Komitet zaleca także, aby w taką akcję promowania spółdzielczości włączone były wszystkie dyrekcje generalne Komisji.
W tym kontekście szczególną uwagę należy zwrócić na dyrekcje generalne Komisji odpowiedzialne za inicjatywy mające bezpośredni wpływ na spółdzielnie z punktu widzenia przedsiębiorczości i wymiaru społecznego (DG ds. Rynku Wewnętrznego, DG ds. Zatrudnienia i Rynku Pracy, DG ds. Konkurencji, DG ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów).
5.2 Dane statystyczne (Działanie 3)
5.2.1 Komitet wspiera Komisję w jej dążeniu do poprawy jakości danych statystycznych na temat spółdzielni.
Jeżeli w ogóle informacje takie są dostępne, to w większości państw członkowskich nie są one regularnie aktualizowane.
Ponadto metody wykorzystywane przy sporządzaniu danych globalnych są rzadko jednolite. Stanowi to zasadniczą przeszkodę w upowszechnianiu i doskonaleniu wiedzy na temat spółdzielczości.
5.2.2 Celem rozwiązania tego problemu, Komisja planuje zastosować technikę tzw. satellite accounts.
Zakres zastosowania tej techniki — która nie została jeszcze ustalona w przypadku spółdzielni — został do tej pory przetestowany w odniesieniu do organizacji nie będących zasadniczo podmiotami sektora rynkowego lub też działających jako organizacje non-profit. [23].
EKES zatem zwraca uwagę na potrzebę zagwarantowania, aby sposoby i środki przyjęte dla spółdzielni nie przysłaniały wymiaru ekonomicznego i komercyjnego spółdzielni.
Zarówno przesłuchanie publiczne zorganizowane przez EKES, jak i towarzyszący mu kwestionariusz wskazały na fakt, iż organizacje spółdzielcze są także zainteresowane tym problemem.
5.2.3 Celem jak najszybszego odpowiedzenia na potrzebę gromadzenia i udostępniania danych na temat spółdzielni, Komitet zaleca, aby w bliskiej przyszłości Eurostat i organy krajowe gromadzące dane statystyczne na temat przedsiębiorstw nawiązały współpracę, jeżeli jest to tylko możliwe, celem między innymi umożliwienia klasyfikacji tych danych w oparciu o różne statusy prawne, zgodnie z którymi działają takie przedsiębiorstwa.
5.3 Szkolenie i przedsiębiorczość (Działanie 4)
5.3.1 Komitet jest zdania, że istnieje paląca potrzeba organizowania programów edukacyjnych i szkoleniowych promujących przedsiębiorczość oraz kształcenie przez całe życie (life-long learning) [24] uwzględniających wymiar spółdzielczości.
Przypomina, że tematyka ta została również podjęta w zaleceniu nr 193 MOP i z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komitet Regionów również odnosi się do tej kwestii w swojej opinii [25].
EKES popiera zatem Komisję w jej dążeniu do połączenia na zasadzie sieci (networking) i rozpowszechniania istniejących doświadczeń.
5.3.2 Komitet zaleca także przeprowadzenie badania na temat nauczania o spółdzielczości w szkołach i na uniwersytetach.
Poprzez podjęcie takiego działania oraz pomoc przy opracowywaniu i rozpowszechnianiu konkretnych materiałów dydaktycznych Komisja mogłaby zrealizować dwa cele, a mianowicie stworzyć sieci wymiany istniejących doświadczeń z jednej strony i uwzględnić spółdzielczość w programach nauczania z drugiej.
5.4 Usługi wsparcia dla przedsiębiorstw (Działanie 5)
5.4.1 Komitet popiera wyrażoną przez Komisję wolę zwrócenia się do podmiotów świadczących tradycyjne usługi wsparcia dla przedsiębiorstw o szersze uwzględnienie wymiaru spółdzielczości, wskazując jednocześnie, że istnieją już wyspecjalizowane organizacje oferujące tego typu usługi.
Dzięki działaniom wdrażanym przez Komisję powinny mieć uzyskać możliwość zwiększenia świadczonych usług i oferowania ich w szerszym zakresie.
5.4.2 Komitet przypomina w tym względzie, że nowy wieloletni plan wspierania przedsiębiorczości i przedsiębiorstw 2006–2010 [26] nie przewiduje dla spółdzielni żadnych wytycznych, czy też specjalnie przyznanych linii.
Wskazuje również, że plan działania na rzecz przedsiębiorczości [27] nie zawiera żadnego odniesienia do spółdzielni, za wyjątkiem odniesienia do podejścia "społeczno-gospodarczego", jednakże sformułowanie zawarte w dokumencie jest niejasne.
5.5 Dostęp do finansowania (Działanie 6)
5.5.1 Komitet zachęca Komisję do szybkiego przeprowadzenia planowanej oceny celowości wprowadzenia osobnego odniesienia do spółdzielni w ramach instrumentów Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego.
W tej kwestii Komitet został poinformowany, że koncepcja włączenia takiego odniesienia została ostatnio odrzucona ze względu na potrzebę zapewnienia równego traktowania poszczególnych form prawnych.
Komitet wzywa zatem Komisję do określenia nowych, konkretnych działań, jakie Komisja będzie mogła podjąć w dziedzinie finansowania, biorąc pod uwagę, że druga linia działania, a mianowicie zagwarantowanie spółdzielniom możliwości dalszego korzystania z innych programów wspólnotowych, nie zmienia obecnej sytuacji.
Ponadto EKES życzyłby sobie zwiększenia funduszy z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego na wsparcie sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz spółdzielni, które nie posiadają znacznych gwarancji w zakresie finansowania.
5.5.2 W tymże kontekście Komitet zwraca Komisji uwagę na fakt, że zgodnie z nową umową w sprawie środków kapitałowych, tzw. nową umową kapitałową "Bazylea II", banki będą zobowiązane do pełniejszego uwzględniania profilu ryzyka przedsiębiorstw, szczególnie w odniesieniu do ich wypłacalności oraz sposobu zarządzania, w ramach prowadzonej polityki finansowania przedsiębiorstw.
To mogłoby utrudnić niektórym spółdzielniom dostęp do kredytowania [28].
5.5.3 Biorąc pod uwagę szczególny charakter kapitału spółdzielni (np. ich udziały nie są notowane na giełdzie oraz są wykupywane po ich wartości nominalnej), napotykają one czasem na trudności ze znalezieniem źródła finansowania dalszej działalności.
Komitet popiera w tej kwestii Komisję, która zwraca się do państw członkowskich posiadających przepisy szczególne odnoszące się do spółdzielni o włączenie do tych uregulowań zapisu, by przedsiębiorstwa takie miały możliwość emisji udziałów zbywalnych i oprocentowanych, dla inwestorów nie będących członkami spółdzielni pod warunkiem, że udział takich inwestorów nie będzie stanowić zagrożenia dla spółdzielczego charakteru takich przedsiębiorstw ani też sprawowania kontroli nad spółdzielnią przez jej członków [29].
5.6 Wkład spółdzielczości w niektóre dziedziny polityki przedsiębiorstw (Działanie 7)
5.6.1 Komitet podziela opinię Komisji, że spółdzielnia poprzez swój sposób zarządzania jest modelem szczególnie odpowiednim w przypadku wykupu przedsiębiorstwa przez pracowników (employee buy-out).
Komitet proponuje, aby na ten model zwrócono większą uwagę w programach i działaniach, które Komisja zamierza promować w tej dziedzinie.
5.6.2 Komitet popiera koncepcję przeprowadzenia badania na temat spółdzielni, których zasadnicze działania mają na celu uwzględnianie potrzeb społecznych.
Badanie takie umożliwi również uwypuklenie ich wkładu w realizację tych właśnie celów.
Komitet zaleca niemniej, aby w ramach takiej analizy dokonać wyraźnego rozróżnienia pomiędzy "spółdzielniami społecznymi" a "przedsiębiorstwami społecznymi" [30].
5.7 Spójność i ulepszanie przepisów krajowych, opracowanie przepisów modelowych oraz spółdzielnia europejska (Działania 8, 9, 10, 11)
5.7.1 Przypominając, że otoczenie prawne, w którym działają spółdzielnie jest tak samo ważne jak forma organizacji przyjęta przez spółdzielnie dla realizacji ich celów, Komitet popiera kluczowe znaczenie, jakie Komisja nadaje kwestii statusu prawnego spółdzielni, zarówno na poziomie europejskim jak i krajowym.
5.7.2 Komitet popiera organizację spotkań pomiędzy przedstawicielami Komisji a administracjami krajowymi w sprawie wprowadzenia rozporządzenia dotyczącego statutu spółdzielni europejskiej oraz odnośnej dyrektywy.
Zaleca również regularne monitorowanie prac przygotowawczych.
Dla porównania, niedawno wprowadzony w życie statut spółki europejskiej został na przykład wdrożony do krajowego ustawodawstwa zaledwie w sześciu państwach członkowskich.
5.7.3 W kwestii wypracowania ustaw modelowych, Komitet pragnie podkreślić dwuznaczność sformułowania tego rozdziału.
I tak, nie zalecając harmonizacji prawa spółdzielczego, Komisja zwraca uwagę na wnioski ekspertów ds. prawa spółek europejskich pracujących w ramach grupy wysokiego szczebla, które idą w kierunku realizacji takiego właśnie celu.
5.7.4 Komitet ma świadomość, że wiele artykułów rozporządzenia dotyczącego spółdzielni europejskiej odnosi się do prawodawstw krajowych.
Mając na uwadze, że pięć lat po wejściu w życie rozporządzenie w sprawie spółdzielni europejskiej będzie przedmiotem raportu, Komitet wyraża opinię, że należy stworzyć modele ustaw, aby zbliżyć do siebie przepisy dotyczące spółdzielczości i/lub zaproponować przyjęcie wspólnych zasad na szczeblu europejskim. Zasadnicze znaczenie ma zaangażowanie od samego początku organizacji reprezentujących spółdzielnie w ocenę i prace w tym zakresie.
5.7.5 W tym kontekście Komitet pragnie uwypuklić fakt, że publiczne przesłuchanie pokazało, iż spora liczba organizacji spółdzielczych była bardziej zainteresowana konsolidacją i wzmocnieniem obecnych przepisów krajowych dotyczących spółdzielni niż rewizją ustawodawstwa celem osiągnięcia harmonizacji [31].
Ruchy i organizacje spółdzielcze wyraziły pogląd, iż takie podejście mogłoby doprowadzić do uzyskania bardziej satysfakcjonujących odpowiedzi na problem "demutualizacji" [32] (czyli prywatyzacji i upublicznienia udziałów), w obliczu którego stoją niektóre spółdzielnie.
5.7.6 W tym kontekście EKES proponuje także, aby Komisja przeprowadziła badania porównawcze dotyczące oddziaływania i zakresu wprowadzenia do ustawodawstwa krajowego odnoszącego się do spółdzielni w pewnych państwach członkowskich przepisów stosowanych dotychczas do spółek kapitałowych [33].
5.8 Cele wspólnotowe (Działanie 12)
5.8.1 Komitet popiera zamiar Komisji, polegający na zwiększeniu, poprzez programy wspólnotowe, wkładu wnoszonego przez spółdzielnie w realizację celów wspólnotowych.
Zastanawia się natomiast nad środkami umożliwiającymi urzeczywistnienie tego celu, skoro obecnie nie istnieją żadne linie budżetowe na to przewidziane.
5.8.2 Komunikat zwraca uwagę w szczególności na "politykę rolną w kontekście rozszerzenia" czyniąc z niej przedmiot jednego z działań.
Komitet zgadza się z tą koncepcją, ale uważa, że należy ją przełożyć również na działania odnoszące się do innych wspomnianych dziedzin, w tym na rozwój terenów wiejskich i rozwój regionalny oraz tworzenie miejsc pracy.
5.8.3 Ogólnie rzecz biorąc Komitet jest zdania, że bardzie celowe byłoby przyjęcie koncepcji "centrów rozwoju spółdzielczości" przy określaniu działań na rzecz wsparcia i promocji.
Przy zastosowaniu tej koncepcji można byłoby odnieść korzyści z istnienia spółdzielni w pewnej branży poprzez przenoszenie praktyk spółdzielczych do innych sektorów.
6.
Wnioski
6.1 Komitet z zadowoleniem odnosi się do faktu opublikowania komunikatu Komisji, będącego przedmiotem niniejszych uwag, w sprawie promocji spółdzielczości w Europie.
Stanowiąc niejako kontynuację rozporządzenia dotyczącego statutu spółdzielni europejskiej, komunikat jest wyrazem zainteresowania Komisji wobec spółdzielczości poprzez zwrócenie uwagi na wymiar gospodarczy i społeczny tego rodzaju przedsiębiorstwa, jak również jego potencjał dla realizacji strategii lizbońskiej.
6.2 Komitet szczególnie popiera priorytet, jaki został nadany promocji spółdzielczości.
Słaba znajomość tej formy prowadzenia działalności jest rzeczywiście zasadniczą przeszkodą w rozwoju spółdzielczości w Europie.
6.3 Popierając zasadnicze kierunki tego komunikatu, Komitet uważa, że pewne działania powinny zostać określone w bardziej konkretny sposób i w oparciu o wcześniej ustalone terminy realizacji. EKES zaleca zatem zainicjowanie, w jak najszybszym możliwym czasie, procesu monitorowania proponowanych działań, aniżeli oczekiwanie na publikację po roku 2008 raportów oceniających te działania, jak proponuje komunikat.
[3] Opinia Komitetu Regionów z dnia 16 czerwca 2004 r., CdR 97/2004 fin, sprawozdawca: Irma Pellinen, Dz.U. C 318 z dnia 22 grudnia 2004 r. [4] Uchwała 56/114 przyjęta na 88 posiedzeniu plenarnym Zgromadzenia Ogólnego ONZ z dnia 19 grudnia 2001 r.
Zalecenie dotyczące promocji spółdzielni, przyjęte na 90 sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy 20 czerwca 2002 r. [6] Art. III-142 Konstytucji Europejskiej (w trakcie ratyfikacji).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady modyfikującej dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 marca 2000 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i dyrektywę Rady 93/6/EWG z 15 marca 1993 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych i instytucji kredytowych
COM(2004) 486 końcowy — 2004/0155 i 2004/0159 (COD)
(2005/C 234/02)
Dnia 13 września 2004 Rada postanowiła, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten tamta, wydała swoją opinię dnia 14 lutego 2005 roku.
Sprawozdawcą był Guido RAVOET.
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dn. 9 marca 2005 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 124 do 1 przyjął następującą opinię:
1.
Treść i zakres projektu
1.1 Dnia 14 lipca 2004, Komisja Europejska wydała projekt dyrektywy [1] modyfikującej drugą Dyrektywę w sprawie Adekwatności Kapitałowej (93/6/EWG) i skonsolidowaną Dyrektywę w sprawie Bankowości (Consolidated Banking Directive, 2000/12/WE).
Dyrektywa ta wdroży nowe Zasady Bazylejskie (Nową Bazylejską Umowę Kapitałową) w Unii Europejskiej.
W dalszej części dokumentu, dyrektywa modyfikująca będzie zwana dalej Dyrektywą w sprawie Wymogów Kapitałowych (CRD).
1.2 Dyrektywa CRD będzie stosować się do wszystkich instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych działających na terenie Unii Europejskiej.
Celem CRD jest ukształtowanie w Europie systemu bankowego o wysokim stopniu wyczulenia na ryzyko. Zachęci ona banki do stopniowego przyjmowania wysokoczułych metod pomiaru ryzyka przez inwestowanie w postęp techniczny i szkolenie kadr.
Wzmocni także ochronę konsumentów i stabilności finansowej oraz sprzyjać będzie globalnej konkurencyjności przemysłu europejskiego dzięki lepszej alokacji kapitału, która zapewni biznesowi zdrowe podstawy rozwoju i innowacji.
1.3 CRD jest instrumentem prawnym stosowanym do wdrożenia w UE nowych Zasad Bazylejskich opracowanych przez Komitet Bazylejski ds. Nadzoru Bankowego.
Komitet Bazylejski został utworzony w 1974 roku przez prezesów banków centralnych krajów grupy G10.
Porozumienia wydane przez Komitet Bazylejski nie są prawnie wiążące; ich celem jest ustanowienie wspólnych zasad nadzoru promujących dążenie do wypracowania wspólnego podejścia i ułatwiających harmonizację warunków konkurencji dla banków prowadzących działalność międzynarodową.
1.4 Bazylejska Umowa Kapitałowa (Basel I) została opublikowana w 1988, a w roku 1999, w konsekwencji dynamicznego rozwoju strategii zarządzania ryzykiem w latach 90-tych, rozpoczęła się praca nad jej uaktualnianiem.
Efektem tej pracy była Nowa Bazylejska Umowa Kapitałowa [2] wydana w czerwcu 2004 (zwana dalej nowymi Zasadami Bazylejskimi).
1.5 Nowe Zasady Bazylejskie podzielone są na trzy części, popularnie zwane filarami.
Filar pierwszy ustanawia minimalne wymogi kapitałowe na pokrycie ryzyka kredytowego, rynkowego i operacyjnego.
Banki dysponują całą gamą rozwiązań o różnym stopniu zaawansowania.
Filar drugi to nadzorcze badanie adekwatności kapitałowej, prowadzone na zasadzie aktywnego dialogu pomiędzy bankiem a nadzorcą bankowym, w celu zapewnienia funkcjonowania prawidłowych procesów wewnętrznych, służących ocenie wymogów kapitałowych w odniesieniu do profilu grupy ryzyka.
Filar trzeci nakłada na banki obowiązek podawania do publicznej wiadomości zmian kapitałowych.
Nazywa się go często dyscypliną rynkową w takim sensie, że publikowanie informacji kapitałowych sprzyja stosowaniu dobrych praktyk i wzmacnia zaufanie inwestorów.
1.6 Banki i firmy inwestycyjne dysponują całą gamą narzędzi pomiaru ryzyka kredytowego i operacyjnego, a także minimalizacji ryzyka kredytowego.
Problem tkwi w nakłonieniu firm średniej wielkości do wdrażania bardziej zaawansowanych metod.
Ich wdrożenie jest bardziej kapitałochłonne, ponieważ metody te opierają się na modelach opracowanych przez firmę na potrzeby własne.
Pozwalają one jednak na precyzyjniejsze szacowanie ryzyka, a co za tym idzie, na obniżanie wymogów kapitałowych.
Filar 1 _BAR_ _BAR_ Ryzyko Kredytowe _BAR_ _BAR_ Ryzyko operacyjne _BAR_ Filar 2 _BAR_ Filar 3 _BAR_
Modele wewnętrzne _BAR_ Metoda zaawansowana oparta na ratingach wewnętrznych(AIRBA) _BAR_ Zaawansowane ograniczenie ryzyka kredytowego _BAR_ Zaawansowana metoda pomiarowa(AMA) _BAR_
Metoda standardowa _BAR_ Metoda podstawowa oparta na ratingach wewnętrznych(FIRBA) _BAR_ Standardowe ograniczenie ryzyka kredytowego _BAR_ Metoda standardowa(STA) _BAR_
Metoda standardowa(STA) _BAR_ Metoda wskaźników standardowych(BIA) _BAR_
2.
Uwagi ogólne
2.1 Dyrektywa CRD jest narzędziem prawnym, które wdraża nowe Zasady Bazylejskie w Unii Europejskiej.
Komisja wydała dyrektywę, która w dużej mierze jest zgodna z Zasadami Bazylejskimi, jednocześnie uwzględniając specyfikę unijną.
Niezmiernie ważne jest osiągnięcie wysokiego poziomu zbieżności pomiędzy Zasadami Bazylejskimi a ustawodawstwem UE po to, by zapewnić bankom europejskim równe szanse z konkurentami funkcjonującymi w innych systemach prawnych stosujących Zasady.
2.2 Najważniejszą różnicą pomiędzy dyrektywą CRD a Zasadami Bazylejskimi jest to, że przepisy unijne będą się odnosić do wszystkich instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w ramach UE, podczas gdy Zasady Bazylejskie odnoszą się wyłącznie do banków prowadzących działalność międzynarodową.
Poszerzony przez Komisję zakres stosowania leży w interesie zarówno depozytariuszy jak i kredytobiorców unijnych.
Dobrze zarządzany i skapitalizowany system bankowy pozwoli bankom kontynuować udzielanie kredytów w ciągu całego cyklu gospodarczego.
Będzie to źródłem większej stabilności w sektorze bankowym.
2.3 Korzyści dla sektora bankowego, przedsiębiorców i konsumentów w Europie będą trwałe tylko wówczas, gdy dyrektywa będzie wystarczająco elastyczna, aby dotrzymać kroku zmianom zachodzącym w branży, na rynkach i w kryteriach nadzoru.
Jest to warunkiem koniecznym dla ochrony interesów depozytariuszy i kredytobiorców oraz dla utrzymania opinii o UE jako rynku zarządzanym w oparciu o dobre praktyki.
2.4 Skutecznym sposobem na osiągnięcie koniecznej elastyczności jest podejście przyjęte przez Komisję — określić niezmienne zasady i cele w artykułach dyrektywy modyfikującej, precyzując szczegóły techniczne w załącznikach, które łatwiej będzie zmieniać za pomocą procedury komitologii.
3.
Uwagi szczegółowe
Komitet gratuluje Komisji wysokiej jakości projektu dyrektywy.
Zdaniem Komitetu, uwagi należy sformułować do bardzo niewielu zagadnień.
Niniejszy projekt zawdzięcza swą jakość konsultacjom prowadzonym na niespotykanym wcześniej poziomie, obejmujących między innymi udział w badaniach nad wpływem Komitetu Bazylejskiego, prowadzonych przez Komisję podczas procesu przekładania Zasad Bazylejskich na prawo unijne.
EKES, jako organ reprezentujący zorganizowane społeczeństwo obywatelskie, pochwala tę tendencję i niezwłocznie postuluje, by współtwórcy ustawodawstwa w dalszym ciągu uwzględniali opinię uczestników gry rynkowej w procesie legislacyjnym UE.
3.1 Oddziaływanie na mniejsze instytucje kredytowe na obszarze UE
3.1.1 Komitet uważa, że w kontekście korzyści, jakie mogą odnieść konsumenci i przedsiębiorstwa w UE, zakres projektu dyrektywy Komisji jest właściwy.
Ponadto, Komitet uważa, że instytucje kredytowe wszelkiej wielkości mogłyby odnieść korzyść z poprawionych przepisów regulujących wymagania kapitałowe.
W tekście Komisji uzyskano rozsądną równowagę pomiędzy zachętami dla małych instytucji, by z biegiem czasu wprowadzały bardziej zaawansowane metody, a ustaleniem ram czasowych dostosowanych do ograniczonych środków pozostających w ich dyspozycji.
3.1.2 Tekst Komisji uwzględnia również kroki podjęte przez Komitet Bazylejski zmierzające do zmniejszenia obciążenia przepisami procedur udzielania kredytów małym i średnim przedsiębiorstwom (MSP).
Zmiany te, wyszczególnione w podrozdziale pt. "Oddziaływanie na małe i średnie przedsiębiorstwa", rozwiewają początkowe obawy Komitetu, że efektem przyjęcia nowych zasad mogłaby być rosnąca konsolidacja europejskiej bankowości i ograniczenie oferty dla konsumentów.
Pod tym względem, Komitet z zadowoleniem odnotowuje również, że analiza wpływu przeprowadzona przez PWC w kwietniu 2004 [3] stwierdza, iż jeżeli dyrektywa będzie wdrażana konsekwentnie w całej UE, to mało prawdopodobne jest, aby miała znaczący wpływ na konkurencję w sektorze bankowym.
3.2 Oddziaływanie na konsumentów
Nowe przepisy wprowadzą stabilność finansową i większą wrażliwość na ryzyko, co przyniesie konsumentom korzyści w postaci zwiększonego zaufania do systemu finansowego i znacznego ograniczenia ryzyka systemowego.
Według przeprowadzonej przez PWC analizy wpływu, przejście do systemu bardziej wrażliwego na ryzyko doprowadzi do zmniejszenia ogólnego kapitału własnego banków, co z kolei spowoduje niewielkie zwiększenie PKB w UE.
Lepsze przeznaczenie kapitału w gospodarce przyczyni się do osiągnięcia szerszych celów gospodarczych i społecznych UE.
3.3 Oddziaływanie na małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP)
3.3.1 Komitet przyjmuje z zadowoleniem zmiany zasad poczynione w celu podjęcia problemu udzielania kredytów dla MSP oraz uwzględnienie tych zmian przez Komisję w ujęciu europejskim.
Komitet zauważa zwłaszcza, że:
- redukcja w kosztach kapitału związanych z kredytami udzielanymi małym przedsiębiorstwom została osiągnięta poprzez spłaszczenie krzywej dotyczącej operacji z klientami detalicznymi;
- niektóre banki traktują ryzyka związane z kredytami dla MSP jako ryzyka związane z klientami detalicznymi i mogą nimi administrować na zasadzie ryzyka grupowego, jako częścią portfela operacji z klientami detalicznymi;
- Komitet Bazylejski wyeliminował wymóg granulacji w odniesieniu do kredytów udzielanych małym przedsiębiorstwom, pozwalając większej liczbie banków na stosowanie warunków preferencyjnych;
- zabezpieczenia i gwarancje zyskały większe uznanie w nowych zasadach.
3.3.2 Komitet przyjmuje z zadowoleniem wyniki badania Third Quantitive Impact Study (QIS3) w tym względzie.
Wyniki QIS3 pokazały, że koszty kapitałowe banków, związane z kredytami udzielanymi małym i średnim przedsiębiorstwom w portfelu korporacyjnym, pozostaną w dużej mierze stabilne dla banków stosujących standardową metodę ograniczania ryzyka kredytowego oraz obniżą się średnio o 3 % do 11 % dla banków stosujących metodą opartą na ratingach wewnętrznych (IRB).
Koszty kapitałowe z tytułu ekspozycji dla MSP kwalifikujących się do traktowania jak klienci detaliczni obniżą się średnio o 12 % do 13 % dla banków stosujących metodę standardową (STA) i do 31 % dla banków stosujących metodę zaawansowaną opartą na ratingach wewnętrznych (AIRBA).
3.4 Usunięcie zagadnień pozostawionych do samodzielnego rozstrzygnięcia państwom członkowskim Unii Europejskiej
Jednolite wprowadzenie przez państwa członkowskie dostosowanych zasad nadzoru zagwarantowałoby zarówno prawidłowy nadzór bankowy jak i realizacje celów Jednolitego Rynku.
Ilość i zakres zagadnień, które w zaproponowanej dyrektywie CRD pozostawiono państwom członkowskim do samodzielnego rozstrzygnięcia, może utrudnić jednolite wprowadzenie jej w życie.
Komitet uważa, że zagadnienia pozostawione do samodzielnego rozstrzygnięcia powinny zasadniczo zostać usunięte w określonych ramach czasowych i przyjmuje z zadowoleniem prace, jakie w tym zakresie prowadzi Komitet Europejskiego Nadzoru Bankowego (CEBS).
Jeśli pozostawi się owe zagadnienia bez zmian, wiele z nich mogłoby znacznie zakłócić działanie jednolitego rynku w odniesieniu do grup bankowych działających na poziomie międzynarodowym oraz doprowadzić do destabilizacji systemu finansowego.
Co za tym idzie, zmniejszyłyby się korzyści dla depozytariuszy i kredytobiorców w UE wynikające ze wspólnych zasad, jako że wzrosłyby koszty kredytów i ograniczył wybór produktów finansowych.
3.4.1 Poziom zastosowania wymogów kapitałowych
3.4.1.1 Art. 68 dyrektywy zobowiązuje instytucje kredytowe do przestrzegania wymogów kapitałowych na płaszczyźnie indywidualnej, w ramach grupy.
Artykuł 69, ust. 1 podtrzymuje prawo państw członkowskich do odstąpienia od tego obowiązku i zezwala, w przypadku grup bankowych spełniających bardzo wymagające warunki, na stosowanie wymogów w oparciu o skonsolidowane wyniki instytucji i ich filii działających na terenie danego państwa.
To opcjonalne odstąpienie może doprowadzić do stworzenia nierównych warunków konkurencji w poszczególnych państwach członkowskich dla grup bankowych prowadzących działalność międzynarodową.
Komitet uważa, że nie jest to zgodne z zasadami Jednolitego Rynku.
3.4.1.2 Ponadto, możliwość oceny profilu ryzyka grupy banków przez instytucję nadzorczą będzie ograniczona, jeżeli państwo członkowskie zdecyduje się zastosować wymogi kapitałowe na poziomie poszczególnych instytucji kredytowych.
Taki sam skutek miałoby ograniczenie skonsolidowanego nadzoru do jednostek podrzędnych działających na terenie tego państwa członkowskiego, w którym znajduje się jednostka nadrzędna.
Co za tym idzie, nadzór w UE powinien być sprawowany z zasady na poziomie skonsolidowanym, z zastrzeżeniem, że instytucje kredytowe spełniają warunki gwarantujące adekwatną dystrybucję kapitału własnego pomiędzy jednostką nadrzędną a jej filiami.
3.4.2 Ekspozycje w ramach grupy
3.4.2.1 Państwa członkowskie mają prawo ustanawiać wagi ekspozycji na ryzyko w ramach grupy według własnego uznania.
Dzięki temu państwa członkowskie mogą stosować wagę ryzyka 0 % w stosunku do ekspozycji pomiędzy instytucją kredytową a jej jednostką nadrzędną, pomiędzy instytucją kredytową a jej filią lub filią jednostki nadrzędnej.
Aby kwalifikować się do wagi ryzyka 0 %, siedziba kontrahenta musi znajdować się w tym samym państwie członkowskim, co instytucja kredytowa.
Komitet uważa, że waga ryzyka 0 % jest właściwym odzwierciedleniem ryzyka ekspozycji w ramach całej grupy.
Takie uznaniowe podejście może doprowadzić do tego, że od instytucji kredytowych w niektórych państwach członkowskich będzie się wymagało zakładania rezerw kapitałowych na pokrycie ryzyka w ramach własnej grupy, co pozostaje bez uzasadnienia względami ostrożnościowymi.
3.4.2.2 Ograniczenie wagi ryzyka 0 % do kontrahentów na terenie tego samego państwa członkowskiego byłoby niezgodne z zasadami Jednolitego Rynku.
Ekspozycje w ramach grupy wobec kontrahentów w innym państwie członkowskim mają taki sam profil ryzyka jak ekspozycje wobec kontrahentów na terenie tego samego państwa członkowskiego.
Wagi ryzyka 0 % powinny być z zasady stosowane dla ekspozycji w ramach grupy wobec kontrahentów na terenie UE.
3.4.3 Zaawansowana metoda pomiarowa dla ryzyka operacyjnego (AMA)
3.4.3.1 Komitet Bazylejski ds. Nadzoru Bankowego określa ryzyko operacyjne jako "ryzyko bezpośredniej lub pośredniej straty powstałej w wyniku niewłaściwego lub nieudanego działania procesów wewnętrznych, osób i systemów, lub z przyczyn zewnętrznych".
Nowe Zasady Bazylejskie po raz pierwszy wprowadzają wymogi kapitałowe na pokrycie ryzyka operacyjnego; instytucje kredytowe muszą zatem opracować zupełnie nowe systemy pomiaru ryzyka operacyjnego.
Jak wyszczególniono powyżej, istnieje cała gama rozwiązań dostępnych w celu dokonania takiego pomiaru.
Zaawansowana metoda pomiarowa (AMA) wymaga od banków opracowania wewnętrznych modeli pomiaru, które muszą być zatwierdzone przez właściwe instytucje.
Europejskie instytucje finansowe sporo zainwestowały w opracowanie tych systemów na poziomie grup, modelując pomiary ryzyka operacyjnego w zależności od branży, dla której prowadzą działalność.
3.4.3.2 W artykule 105 ustęp 4, przyznaje się państwom członkowskim możliwość zezwalania, według własnego uznania, instytucjom kredytowym na spełnianie kryteriów kwalifikujących do stosowania zaawansowanej metody pomiarowej ryzyka operacyjnego na najwyższym poziomie grupy na terenie UE.
Zastosowanie zaawansowanej metody pomiarowej na poziomie grupowym na terenie UE jest zgodne z podejściem branżowym do zarządzania ryzykiem operacyjnym, ustanowionym przez europejski sektor bankowy.
Gdyby banki nie mogły spełnić wymagań na poziomie grupy w UE, niemożliwe byłoby określenie dokładnego profilu ryzyka operacyjnego grupy.
Wymagania powinny być spełniane przez instytucję nadrzędną łącznie z jednostkami podrzędnymi, o ile grupa potrafi wykazać, że może adekwatnie rozdysponować kapitał na pokrycie ryzyka operacyjnego w ramach grupy.
3.4.4 Ekspozycje wobec innych instytucji według standardowej metody pomiaru ryzyka kredytowego
Równolegle z Zasadami Bazylejskimi, państwa członkowskie mają prawo, według uznania, stosować jedną z dwóch metod określania wagi ryzyka ekspozycji wobec innych instytucji (załącznik VI, ustępy 26-27 i 28-31).
Może więc zaistnieć sytuacja, kiedy metoda stosowana w stosunku do instytucji kredytowej uwarunkowana byłaby krajem jej pochodzenia, a nie względami ostrożnościowymi.
Instytucje kredytowe prowadzące działalność międzynarodową mogą podlegać innym rygorom finansowym niż ich konkurenci prowadzący działalność na tym samym rynku, co byłoby niezgodne z celami Jednolitego Rynku.
Z tego względu w UE należałoby stosować jednolite podejście.
3.4.5 Dostosowanie terminów płatności
Równolegle z Zasadami Bazylejskimi, państwa członkowskie mają prawo, według uznania, stosować formułę efektywnych terminów płatności (ustęp 12, część 2, załącznik VII), przeznaczoną dla instytucji kredytowych stosujących zaawansowaną metodę opartą na ratingach wewnętrznych, również w stosunku do instytucji stosujących metodę podstawową.
Zgodnie z formułą efektywnych terminów płatności, wymogi kapitałowe na pokrycie produktów krótkoterminowych wyliczone są w ściślejszym oparciu o rzeczywisty profil ryzyka.
Instytucje kredytowe prowadzące działalność międzynarodową mogły być traktowane odmiennie pod względem merytorycznym od konkurencji prowadzącej działalność na tym samym rynku.
Zdaniem Komitetu, jest to również niezgodne z celami Jednolitego Rynku. Należałoby uchylić prawo państw do podejmowania samodzielnych decyzji w tym zakresie, aby zapewnić identyczne traktowanie wszystkim instytucjom kredytowym stosującym podstawową metodę opartą na ratingach wewnętrznych.
3.5 Współpraca nadzorcza, drugi i trzeci filar
3.5.1 Komitet zgadza się z Komisją Europejską, że wraz ze wzrostem działalności gospodarczej prowadzonej w UE na poziomie międzynarodowym oraz centralizacją zarządzania ryzykiem w grupach prowadzących taką działalność, nasila się potrzeba lepszej koordynacji i współpracy pomiędzy krajowymi instytucjami nadzorczymi w UE.
Ustalenie w projekcie Dyrektywy oficjalnej roli nadzorcy konsolidującego stanowi wyraz poszanowania roli władz krajowych, jednocześnie oferując instytucjom wspólny punkt styczności (np. do przyjęcia metody opartej na ratingach wewnętrznych dla ryzyka kredytowego i zaawansowanej metody pomiarowej dla ryzyka operacyjnego).
3.5.2 Komitet uważa, że model nadzorcy konsolidującego powinien objąć zarówno proces analizy nadzorczej, określony w filarze drugim, jak i wymogi jawności, określone w filarze trzecim.
Oba filary powinny być stosowane na najwyższym poziomie konsolidacji w każdej grupie bankowej w UE.
Jeżeli drugi i trzeci filar będą stosowane na poziomie poszczególnych składowych grupy, nie odzwierciedlą jej globalnego profilu ryzyka.
W przypadku procesu analizy nadzorczej określonego w filarze drugim, doprowadziłoby to do stosowania nierównych zasad nadzoru w stosunku do jednostek podrzędnych grupy wewnątrz UE, co zagroziłoby realizacji celu, jakim jest poprawa oceny profilu ryzyka grup.
Byłoby to wbrew interesom depozytariuszy i kredytobiorców.
Jeżeli filar trzeci nie będzie stosowany na poziomie grupy, inwestorzy nie będą mogli wykorzystać publikowanych informacji do oceny kondycji finansowej grupy jako całości.
3.6 Traktowanie przedsiębiorstw inwestycyjnych
Komitet przyjmuje z zadowoleniem uwzględnienie przedsiębiorstw inwestycyjnych w przepisach europejskich.
Jest to bardzo ważne dla stabilności europejskiego systemu finansowego, który w coraz większym stopniu zależy od skuteczności rynków finansowych.
Komitet uważa, że tam, gdzie instytucje kredytowe i przedsiębiorstwa inwestycyjne narażone są na taki sam rodzaj ryzyka, tam powinny one, w miarę możliwości, podlegać tym samym zasadom.
3.7 Jawność nadzorcza
Komitet w pełni popiera wprowadzenie w projekcie dyrektywy systemu jawności nadzoru.
Jawność ta będzie sprzyjać zbieżności w ramach Jednolitego Rynku oraz dostarczy materiałów do debaty na temat ewentualnych zmian w systemie wymogów kapitałowych UE.
Pozwoli ona również wyszukać rozbieżności merytoryczne we wdrażaniu dyrektywy.
Harmonizacja warunków konkurencji w UE leży zarówno w interesie banków jak i konsumentów.
3.8 Analiza ksiąg operacyjnych
Komitet Bazylejski, wraz z Międzynarodową Organizacją Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO), międzynarodową instytucją współpracującą w zakresie regulacji rynków finansowych, podejmują się analizy ryzyka kontrahenta i zagadnień związanych z księgami operacyjnymi [4].
Komitet przyjmuje z dużym zadowoleniem zaangażowanie Komisji w zapewnienie, że wyniki analizy ksiąg operacyjnych będą miały odzwierciedlenie w dyrektywie, zanim zostanie ona wdrożona.
Komitet zgadza się, że praca nad ryzykiem niewywiązania się ze spłaty zobowiązań i ryzykiem kontrahenta powinna być ukończona jak najszybciej i włączona do dyrektywy przy pomocy instrumentów prawnych, którymi dysponuje Komisja.
Jednakże kwestia granicy pomiędzy księgą banku a księgą operacyjną jest niezwykle techniczna i nie powinna być rozpatrywana w pośpiechu.
Nieukończenie prac nad tymi istotnymi zagadnieniami mogłoby zaowocować negatywnymi konsekwencjami dla inwestorów europejskich.
Komitet z zadowoleniem przyjmie bardziej dogłębną analizę tego zagadnienia i późniejsze włączenie do ustawodawstwa UE.
3.9 Termin wprowadzenia dyrektywy w życie
Komitet uważa, że termin wprowadzenia dyrektywy w życie należy ustalić na 1 stycznia 2007 r. — a nie 31 grudnia 2006 r. — dla metody standardowej oraz na 1 stycznia 2008 r. — a nie 31 grudnia 2007 r. — dla metody zaawansowanej.
Nakaz wdrożenia dyrektywy do końca roku kalendarzowego wprowadziłby uciążliwe wymogi w zakresie sprawozdawczości.
3.10 Cykl koniunkturalny
Istnieją poważne obawy, że nowe zasady mogą mieć efekt pogłębiający cykl koniunkturalny.
W ich następstwie banki mogą ograniczać udzielanie kredytów w czasie recesji ze względu na wyższe wymagania kapitałowe w otoczeniu o podwyższonym ryzyku.
Mimo iż ograniczenia dostępności kredytów w okresach napięcia są nieuniknione, to ich zaostrzenie mogłoby pogłębić tendencje spadkowe gospodarki.
Komitet z wielkim zadowoleniem przyjmuje wprowadzany przez dyrektywę CRD wymóg testowania napięć (stress testing) podczas całego cyklu gospodarczego. Zamiar kontrolowania jej wpływu na cykl koniunkturalny za pomocą sprawozdań sporządzanych przez Komisję Europejską co dwa lata i przedstawianych Parlamentowi Europejskiemu i Radzie uznać wypada za minimum tego, co należy zrobić w tej dziedzinie.
3.11 Wpływ MSSF na kapitał regulacyjny
3.11.1 Rozliczenia MSSF dostarczają danych wysokiej jakości, na których, w większości przypadków, można polegać.
Powinny zatem posłużyć jako punkt wyjścia dla definicji kapitału regulacyjnego.
Wykorzystanie MSSF jako podstawy ustalania wymagań regulacyjnych odnośnie adekwatności kapitału również przyczynia się do ustanowienia równych szans pomiędzy instytucjami i zwiększa skalę porównawczą.
Ponadto, dzięki wysokiemu poziomowi zgodności pomiędzy MSSF a przepisami dotyczącymi adekwatności kapitałowej można najprawdopodobniej uniknąć chaosu pomiędzy uczestnikami gry rynkowej, a także uprościć procedury wewnętrzne i polepszyć ich rentowność.
3.11.2 Komitet uważa, że dzięki zbieżności obu zestawów przepisów, idealnym rozwiązaniem byłaby możliwość stosowania przez banki jednego zestawu danych liczbowych i podstawy dla wszystkich ustawowych i finansowych wymogów sprawozdawczości.
Jednakże, ustawodawcy mogą wybrać różne opcje w specyficznych okolicznościach, zwłaszcza tam, gdzie standardy rachunkowości nie odzwierciedlają w odpowiedni sposób ekspozycji na ryzyko.
Ustawodawcy będą zatem musieli dostosować przepisy odnośnie wyników rachunkowych.
Jeżeli jeden lub kilka celów nowych ram adekwatności kapitałowej zostałby zagrożony w wyniku przeprowadzonej normalizacji, potrzebne będą filtry ostrożnościowe do oceny kapitału regulacyjnego. Ze względów operacyjnych, niniejsze działania dostosowawcze, tak zwane Regulacyjnie Przyjęte Zasady Rachunkowości (Regulatory Accepted Accounting Principles), powinny być ograniczone tylko do najważniejszych pozycji.
3.11.3 Biorąc pod uwagę powyższe, Komitet przyjmuje z zadowoleniem filtr, który został włączony przez Komisję do art. 64, ust. 4 projektu dyrektywy zgodnie ze stanowiskiem Komitetu Bazylejskiego.
Komitet przyjmuje również z zadowoleniem bieżącą pracę Komitetu Europejskiego Nadzoru Bankowego związaną z opracowywaniem filtrów ostrożnościowych.
4.
Wnioski
4.1 Projekt dyrektywy jest obecnie w trakcie pierwszego czytania w Radzie Ministrów i w Parlamencie Europejskim.
Komitet uważa, że na tym etapie należy skoncentrować wysiłki na przyjęciu elastycznej dyrektywy, zgodnej z Zasadami Bazylejskimi i zachęcającej do jednolitego wprowadzenia zasad w UE.
4.2 Niezmiernie istotne jest, by dyrektywa ta została przyjęta względnie szybko, aby zagwarantować realne korzyści z poniesionych przez sektor inwestycji (od 20 do co najwyżej 30 mld euro) w ulepszone systemy zarządzania ryzykiem. Opóźnione wdrożenie dyrektywy ustawiałoby europejski sektor bankowy w gorszej sytuacji konkurencyjnej na rynku światowym, co byłoby wbrew interesom depozytariuszy i kredytobiorców.
Jednakże, najważniejsza jest jakość ustawodawstwa, a współtwórcy prawa muszą uwzględnić opinie wszystkich zainteresowanych stron. Bruksela, 9 marca 2005 r.
Anne-Marie Sigmund [1] http://europa.eu.int/comm/internal_market/regcapital/index_en.htm
[2] http://www.bis.org/publ/bcbs107.pdf [3] Firmie PriceWaterhouseCoopers zlecono wykonanie badania dotyczącego finansowych i makroekonomicznych konsekwencji Projektu Dyrektywy autorstwa Komisji Europejskiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję Rady 2000/819/WE w sprawie wieloletniego programu dla przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) (2001-2005)
COM(2004) 781 końcowy — 2004/0272 (COD)
(2005/C 234/03)
Dnia 11 stycznia 2005 roku Rada postanowiła, zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, odpowiedzialna za przygotowanie prac na ten temat, przyjęła swoją opinię w dniu 14 lutego 2005 r. Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 415 sesji plenarnej w dniu 9 marca 2005 r. Komitet przyjął jednogłośnie następującą opinię:
1.
Słowo wstępne
1.1 Większość nowych Państw Członkowskich, które przystąpiły do UE w roku 2004, nie miało jeszcze okazji, aby szczegółowo zajmować się polityką przedsiębiorczości, opracowywaną przez ostatnie dziesięciolecia na płaszczyźnie wspólnotowej, a w szczególności polityką wobec MSP.
Niniejsza opinia, która pod względem przedmiotowym jest bardzo prosta, jednak ze względu na zasięg propozycji Komisji ma duże znaczenie, umożliwia odniesienie się do poszczególnych etapów tego zakresu polityki.
2.
Zarys historyczny
2.1 Od drugiej połowy lat osiemdziesiątych za politykę przedsiębiorczości odpowiadały zasadniczo dwie dyrekcje generalne Komisji — Dyrekcja Generalna ds. polityki przemysłowej i DG XXIII, która zajmowała się przede wszystkim rzemiosłem i MSP.
DG XXIII w bliskiej współpracy z organizacjami branżowymi organizowała w latach dziewięćdziesiątych corocznie dziesiątki spotkań, służących rozpoznaniu szczególnych potrzeb najmniejszych i małych firm.
2.2 W 1994 roku Komisja — również za sprawą DG XXIII — stworzyła Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), którego cele to:
1) finansowanie sieci koniecznych do rozwoju przedsiębiorstw;
2) zwiększanie dostępności do kredytów, zwłaszcza dla MSP, poprzez poręczanie kredytów.
EFI zajmuje się obecnie wyłącznie tym ostatnim zadaniem.
2.3 Zalecenia, wynikające z wymienionych spotkań, były omawiane na trzech konferencjach europejskich, które odbyły się w 1990 roku w Awinionie, 1994 roku w Berlinie i 1997 roku w Mediolanie.
Tysiące firm z Państw Członkowskich było obecnych na każdej z tych imprez.
2.4 W ich rezultacie w tym okresie DG ds. Przedsiębiorstw i DG XXIII zaproponowały programy dla przedsiębiorstw.
Przy czym inicjatywy DG XXIII dotyczyły przede wszystkim rzemiosła i MSP.
2.5 W roku 1997 uchwalono Trzeci Wieloletni Program dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (1997-2000), po czym został on przedstawiony związkom branżowym i przyjęty przez XXIII DG.
2.6 Rada Europejska, która na swoim nadzwyczajnym posiedzeniu w dniach 20- 21 listopada 1997 roku w Luksemburgu zajmowała się wyłącznie tematem zatrudnienia, uchwaliła m.in. trzy konkretne inicjatywy wspierania konkurencyjności przedsiębiorstw i poprosiła Komisję o przedłożenie propozycji w sprawie wzmocnienia gospodarki i wzrostu zatrudnienia.
Tymi trzema inicjatywami były w szczególności: Fundusz Środków na Uruchamianie Działalności Gospodarczej (European Technology Facility Start-up), Program Wspólnego Przedsięwzięcia Europejskiego (JEV) oraz System Poręczeń dla MSP (SME Guarantee Facility).
2.7 W roku 1998 Komisja przy bezpośrednim udziale EBI i EFI uruchomiła Inicjatywę na rzecz Rozwoju i Zatrudnienia (1998-2000), opartą na instrumentach uchwalonych w Luksemburgu.
2.8 W roku 1999 Rada, również w związku z decyzjami podjętymi na posiedzeniu Rady Europejskiej w Cardiff w 1998, wezwała w jednym z raportów do uwzględnienia w polityce przedsiębiorczości również koncepcji zrównoważonego rozwoju.
2.9 W roku 2000, w momencie, gdy prace nad czwartym Programem Wieloletnim były już dalece zaawansowane, przyjęto dwa dokumenty, które mają dla MSP podstawowe znaczenie:
1) Europejska Karta Małych Przedsiębiorstw, uchwalona podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Santa Maria da Feira;
2) Karta Polityki wobec MSP, zainicjowana i przyjęta przez ministrów przemysłu krajów OECD.
2.10 Również w roku 2000 Europejska Rada z Lizbony zapoczątkowała znany proces lizboński, odnoszący się do gospodarki i społeczeństwa opartego na wiedzy, w który długoterminowo zaangażowane byłyby Komisja oraz Państwa Członkowskie.
2.11 Czwarty wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości (2001-2005), uchwalony w 2000 roku opierał się zarówno na wcześniejszych programach, jak i kulturowym rozwoju lat dziewięćdziesiątych.
3.
Wprowadzenie
3.1 Czwarty program wieloletni MAP (Multi Annual Programme) dla przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) (2001-2005) został przyjęty w dniu 20 grudnia 2000 r. na okres od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. z budżetem w wysokości 450 mln euro.
3.2 Celem programu jest polepszenie warunków ramowych dla przedsiębiorstw w Europie.
Program jest koordynowany przez DG ds. Przedsiębiorstw i przewiduje trzy różne zakresy działań:
- polityka rozwoju przedsiębiorczości, która bazuje na badaniach i zaleceniach Komisji i Państw Członkowskich odnośnie polepszenia ogólnych warunków dla przedsiębiorczości;
- sieć Euro-Info-Centres (ośrodków informacji europejskiej), które wspierają różne instytucje informacyjne w całej Europie i ułatwiają przedsiębiorstwom dostęp od pomocy wspólnotowej oraz programów i instytucji pomocowych;
- instrumenty finansowe, których celem jest polepszenie warunków finansowych funkcjonowania przedsiębiorstw, w szczególności MSP.
3.3 Program ma następujące cele:
- wzmocnienie rozwoju i konkurencyjności przedsiębiorstw w umiędzynarodowionej gospodarce, opartej na wiedzy;
- wspieranie przedsiębiorczości;
- uproszczenie i udoskonalenie ram administracyjnych i regulacyjnych dla działalności gospodarczej;
- poprawa otoczenia finansowego dla przedsiębiorstw, zwłaszcza dla MSP;
- umożliwienie przedsiębiorstwom łatwiejszego dostępu do wspólnotowych usług pomocniczych, programów i sieci oraz poprawa koordynacji tych instrumentów;
- wsparcie realizacji Europejskiej Karty Małych Przedsiębiorstw na szczeblu Wspólnoty.
3.4 Program jest realizowany przy pomocy trzech instrumentów:
- wymiana doświadczeń oraz identyfikacja dobrych praktyk wśród Państw Członkowskich;
- prowadzenie sieci Euro-Info-Centres (ośrodków informacji europejskiej), oferujących usługi i porady na temat kwestii europejskich przedsiębiorstwom we wszystkich regionach europejskich;
- dostarczanie MSP szeregu wspólnotowych instrumentów finansowych poprzez Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI).
3.5 W trakcie przygotowań do nowego programu wieloletniego (2006-2010) Komisja regularnie dokonywała ocen, które były przeprowadzane zarówno przez wewnętrznych, jak i niezależnych ekspertów.
W celu uwzględnienia możliwie największej liczby propozycji, Komisja wypracowała dokument przedstawiający punkty, na których ma się opierać nowy program.
4.
Istota propozycji Komisji
4.1 W jednym artykule proponuje się zmianę decyzji Rady 2000/819/WE [1] i przedłużenie okresu obowiązywania bieżącego Programu Wieloletniego do dnia 31 grudnia 2006 r. oraz zwiększenie finansowej kwoty referencyjnej o 81,5 mln EUR z 450 mln EUR na 531,5 mln EUR.
5.
Uzasadnienie Komisji
5.1 Wyniki konsultacji publicznych oraz zalecenia zawarte w raporcie niezależnych ekspertów jednoznacznie sugerują szerszą podstawę dla analizy, rozwoju i koordynacji działań oraz specjalne działania, służące wspieraniu konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw.
5.2 Tylko w latach 2003 i 2004 linie działań, przewidziane w Europejskiej Karcie Małych Przedsiębiorstw, uwzględniono wystarczająco jasno w rocznych programach roboczych Programu Wieloletniego.
Konkretne wdrożenie zaleceń wyrażonych w Karcie wymaga jednak jeszcze wiele czasu.
5.3 W programie wieloletnim przewidziano wprawdzie różne działania w zakresie polityki przedsiębiorczości, jednak nie przekazuje on wystarczających impulsów odnośnie innowacji i współpracy między przedsiębiorstwami.
5.4 Działania przewidziane w PW kierują się koniecznością i potrzebami przedsiębiorstw w UE 15, jednak nie mogą być przystosowane w wystarczającym stopniu do potrzeb przedsiębiorstw w nowych Państwach Członkowskich.
6.
Stanowisko EKES
6.1 Komitet w pełni zgadza się z propozycją Komisji, uważa jednak za sensowne, aby Komisja opracowała projekt, uwzględniający również ewentualne zalecenia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i innych podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i funkcjonujący jako program ramowy, zawierający następujące aspekty:
- postęp osiągnięty w ostatnich latach w zakresie gospodarki opartej na wiedzy;
- nowe impulsy dla innowacji, które ze względu na konkurencyjność są konieczne w przedsiębiorstwach;
- tematy nowych perspektyw finansowych na lata 2007-2013;
- rzeczywiste potrzeby (zwłaszcza mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw) artykułowane w nowych Państwach Członkowskich UE;
- cennych i koniecznych synergii z priorytetami nowych Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności;
- oczekiwania w szczególności w nowych Państwach Członkowskich w stosunku do zadań centrów informacji europejskiej.
6.2 Koncepcja trwającego do 2006 roku szóstego ramowego programu w dziedzinie badań i innowacji jest aktualnie rozważana w szerokim zakresie.
Obecny program ramowy jest ukierunkowany na tematy z zakresu badań, które są wprawdzie niezwykle istotne dla dużych przedsiębiorstw, jednak nie przywiązuje większego znaczenia do innowacyjności i konkurencyjności, które są z kolei najważniejsze dla MSP.
Dzięki dłuższemu okresowi do namysłu i czasowej koordynacji można umożliwić nowe dynamiczne synergie pomiędzy następnym programem ramowym w dziedzinie badań i innowacji a przyszłym programem na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości.
6.3 Niektóre instrumenty bieżącego programu wieloletniego nie przyniosły pożądanych wyników [2]: najprawdopodobniej odnoszą się do inicjatyw, które zostały podjęte po rozpoczęciu procesu lizbońskiego, jednak nie zostały skoordynowane z potrzebami małych i średnich przedsiębiorstw.
7.
Wnioski i zalecenia
7.1 Państwa, które przystąpiły do UE w roku 2004, nie miały, tak jak stare Państwa Członkowskie, możliwości wzajemnej wymiany doświadczeń i udziału w wypracowaniu polityki w stosunku do przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, która oparta byłaby na solidnej i ogólnie akceptowanej podstawie.
7.2 Komitet jest zdania, że byłoby wysoce stosowne, by DG ds. Przedsiębiorstw zorganizowała w bieżącym roku lub w okresie, który wynika z przedłużenia okresu (tzn. w 2005 i 2006 roku) szereg spotkań z przedstawicielami związków MSP ze wszystkich Państw Członkowskich, których celem byłoby wyjaśnienie najlepszych praktyk i poruszenie specyficznych problemów nowych Państw Członkowskich.
W ten sposób byłoby można ustalić różne aspekty, które następnie mogą być włączone do nowego Programu Ramowego.
7.3 Korzystając z informacji zgromadzonych w trakcie spotkań przygotowawczych, Komitet zaleca w ciągu 2006 roku zorganizowanie "Czwartej Europejskiej Konferencji Małych i Średnich Przedsiębiorstw" w jednym z Państw Członkowskich, które ostatnio przystąpiły do EU. Powinna ona w ramach szerszego przeglądu pokazywać możliwości rozwiązań problemów, wskazanych przez nowe Państwa Członkowskie w aspekcie polityki przedsiębiorczości.
7.4 Komisja powinna jak najszybciej wyjaśnić z Komitetem wskazówki, które wynikają z niezależnego badania zainicjowanego przez Komisję, i sprawdzić wyniki osiągnięte w ramach bieżącego programu wieloletniego.
Ponadto przy pomocy swoich licznych członków, wywodzących się ze świata przedsiębiorstw, Komitet może już teraz wnieść istotny wkład, charakteryzujący się — podobnie jak jego wszystkie prace — dużym realizmem i zaangażowaniem.
7.5 Komitet podczas wieloletnich rozważań, m.in. dzięki wewnętrznemu dialogowi podczas wypracowywania opinii, doszedł do przekonania, że jeżeli działania służące rozwijaniu przedsiębiorczości mają być sensowne i konkretne, to musi po pierwsze dojść do intensywnej dyskusji zarówno ze stronami bezpośrednio dotkniętymi problemami przedsiębiorstw (przedsiębiorcami i pracownikami) jak i dyskusji wśród nich samych. Po drugie zaś należy wziąć pod uwagę, że problemów małych i średnich przedsiębiorstw nie da się porównać z problemami dużych przedsiębiorstw lub też jeśli są podobne, to w każdym przypadku są odmiennego charakteru, ponieważ dotyczą środków i działań, które znacznie różnią się od tych w przypadku dużych przedsiębiorstw.
Podczas tworzenia koncepcji i stosowania nowych działań służących wspieraniu przedsiębiorczości musi być to zawsze uwzględniane.
7.6 Komitet pochwala zatem zaproponowane przedłużenie, wzywa jednak Komisję do wdrożenia inicjatyw zaleconych w niniejszej opinii oraz przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu i Komitetowi sprawozdania z podjętych działań. Bruksela, 9 marca 2005 r. Przewodnicząca Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Anne-Marie Sigmund
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu powietrznego
COM(2004) 473 końcowy-2004/0146 (COD)
(2005/C 234/04)
Dnia 22 września 2004 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 80, ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 21 lutego 2005 r.
Sprawozdawcą był Thomas McDonogh.
Na 415 sesji plenarnej, która odbyła się w dn. 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 marca ), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 126 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię
1.
Wprowadzenie
1.1 Europejska przestrzeń powietrzna pozostaje jedną z najbardziej zatłoczonych przestrzeni transportowych na świecie.
Grupa Wysokiego Szczebla ds. Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej uznała podział systemu zarządzania powietrznego na krajowe zbiory przepisów, procedur, rynków i poziomów wydajności za główną przeszkodę na drodze do znaczącego postępu w tej branży.
Pakiet Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej zajmuje się tymi różnymi rodzajami fragmentacji w różnorodnych inicjatywach.
2.
Informacje ogólne
2.1 Przyjęcie czterech rozporządzeń składających się na pakiet Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej zasadniczo odmieni krajobraz zarządzania ruchem powietrznym.
Niniejszy uzupełniający projekt wspólnotowej licencji kontrolera ruchu powietrznego jest istotny z kilku powodów.
Licencja przyczynia się do osiągnięcia równowagi między różnymi elementami pakietu Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej, zapewniając nie tylko uwzględnienie aspektów instytucjonalnych, ekonomicznych, czy też technicznych, ale i społecznych.
2.2 Aby przygotować niniejszą inicjatywę ustawodawczą, Komisja rozpoczęła badania obecnego stanu licencjonowania w różnych państwach członkowskich.
Ujawniło ono, że pomimo wielu przepisów międzynarodowych, wydanych przez ICAO lub Eurocontrol, licencjonowanie w państwach członkowskich UE jest nadal w znacznym stopniu zróżnicowane.
Badanie zaleciło, aby ustawodawstwo wspólnotowe zajęło się następującymi obszarami:
a) ograniczenia wiekowe, ważność potwierdzeń specjalizacji i jednostki powinny być rozpatrzone w odniesieniu do warunków uzyskiwania i zachowywania licencji;
b) kontrolę kompetencji kontrolerów, proces szkolenia i wymagania egzaminacyjne, w tym kwalifikacje językowe i ich ocena, należy opisać w odniesieniu do szkolenia kandydatów oraz standardów kompetencji;
c) wszelkie instytucje powinny być akredytowane, zaś wymagania dotyczące kwalifikacji instruktorów określone w odniesieniu do instytutów szkoleniowych oraz jednostek szkoleniowych.
2.3 Wstępne studium wykazało, że pomimo istniejących przepisów międzynarodowych krajowe tradycje są silne, co przynosi równy poziom jakości i kompetencji zawodowych, które trudno jest porównać.
Fragmentacja ta nie jest już do przyjęcia w kontekście Wspólnoty, gdyż prowadzić może do zwiększonego zagrożenia bezpieczeństwa w zatłoczonej przestrzeni powietrznej Europy.
Harmonizacja licencji kontrolerów ruchu powietrznego przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa, gdyż poziomy kompetencji będą zharmonizowane zarówno w ramach dostawców usług, jak i między nimi.
Doprowadzi to do skuteczniejszej organizacji rynku pracy kontrolerów ruchu powietrznego, zwiększając ich dostępność i ułatwiając tworzenie funkcjonalnych bloków przestrzeni powietrznej.
Licencja ułatwi swobodę przemieszczania się, likwidując obecną zasadę uznaniową, jaką niektóre państwa członkowskie stosują w odniesieniu do dwustronnego uznawania licencji.
2.4 Biorąc pod uwagę fakt, że większość państw członkowskich już posiada przepisy oparte na zasadach ICAO i wdraża już przepisy Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej oraz ESARR5, bardzo ważne jest, aby zapewnić pełną zgodność z tą dyrektywą.
2.5 Jedynie certyfikowani dostawcy szkoleń będą mogli przedkładać plany kursów i szkoleń do zatwierdzenia przez krajowe organy nadzorujące.
2.6 Dyrektywa wykracza poza istniejące licencje dla pilotów w lotnictwie cywilnym (91/670/EWG).
Jest ona bliższa licencjom w sektorach morskim i kolejowym (projekt zawarty w COM(2004)142), zgodnie z którymi przepisy dotyczące kompetencji określane są na szczeblu europejskim, nie zaś oddane decyzji państw członkowskich.
Oczywiste jest, że niniejsza dyrektywa dla kontrolerów ruchu powietrznego będzie mieć również moc wykraczającą poza granice Wspólnoty.
2.7 Koszty zależeć będą od obecnego poziomu jakości systemu szkolenia.
Dyrektywa podnosi jakość systemu szkolenia do poziomu wymaganego do sprostania wymaganiom bezpieczeństwa wynikającym z europejskiego gęstego i skomplikowanego systemu ruchu.
2.8 Po ustaleniu wysokich standardów szkolenia wstępnego i egzekwując większe gwarancje neutralnych i obiektywnych egzaminów w trakcie szkolenia, stopień skuteczności szkolenia jednostki powinien wzrosnąć.
2.9 Koszt uzupełnienia różnych elementów łańcucha licencjonowania może nieco wzrosnąć, częściowo ze względu na konieczność przechowywania dokumentów z audytów.
2.10 Ogólnie rzecz ujmując, możliwy wzrost kosztów krótkoterminowych może być zrównoważony oszczędnościami wynikającymi z racjonalniejszego wykorzystania siły roboczej w skali długoterminowej.
Co również ważne, dyrektywa zwiększy bezpieczeństwo pasażerów transportu lotniczego.
2.11 Niniejszy projekt nie zawiera sprawozdania finansowego.
2.12 Wdrożenie pakietu ustaw Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej wymaga stworzenia bardziej szczegółowych przepisów, w szczególności w odniesieniu do umów dotyczących licencjonowania kontrolerów ruchu powietrznego, aby zwiększyć ich dostępność i promować wzajemne uznawanie licencji, zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 550/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 marca 2004 r., w sprawie zapewniania służb nawigacji lotniczej w Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (rozporządzenie w sprawie zapewniania służb) [1]
2.13 Wprowadzenie takiej licencji wspólnotowej jest sposobem na uznanie szczególnej roli, jaką kontrolerzy ruchu powietrznego odgrywają w zapewnianiu bezpieczeństwa kontroli ruchu lotniczego.
Stworzenie wspólnotowych standardów kompetencji również ograniczy fragmentację na tym polu, przyczyniając się do skuteczniejszej organizacji pracy w ramach rosnącej współpracy regionalnej między dostawcami usług nawigacji powietrznej.
Niniejsza dyrektywa stanowi więc niezbędny element ustawodawstwa dotyczącego Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej.
2.14 Celem niniejszej dyrektywy jest zwiększenie standardów bezpieczeństwa i poprawa działania systemu kontroli ruchu powietrznego we Wspólnocie poprzez wydawanie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu powietrznego.
2.15 Posiadacz stopnia, który nie służył w kontroli ruchu powietrznego na mocy jakiegokolwiek świadectwa związanego z tym stopniem przez okres pięciu lat, nie będzie mógł korzystać z przywilejów wynikających z tego stopnia bez spełnienia wymagań dotyczących oceny i szkolenia.
2.16 Aby zagwarantować poziomy kompetencji niezbędne do wykonywania przez kontrolerów ruchu powietrznego ich obowiązków zgodnie z wysokimi standardami bezpieczeństwa, państwa członkowskie winny zapewnić, że krajowe organy nadzorujące będą nadzorować i monitorować ich szkolenie.
2.17 Każde państwo członkowskie winno uznać licencję i związany z nim stopień i świadectwo wydane przez krajowy organ nadzorujący innego państwa członkowskiego zgodnie z postanowieniami tej dyrektywy.
3.
Komentarze
3.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z zadowoleniem przyjmuje projekt Komisji, aby wprowadzić nowe przepisy dotyczące kontrolerów ruchu powietrznego.
Są one konieczne i aktualne ze względu na przewidywany znaczny wzrost ruchu powietrznego w następnych 10 latach.
Istnieje również potrzeba posiadania jednakowych standardów i kwalifikacji w całej UE, aby zapewnić bezpieczeństwo podróżujących obywateli.
Wraz ze wzrostem podróży lotniczych wrośnie popyt na kontrolerów ruchu powietrznego na całym świecie.
Z tego względu niezbędna jest swoboda ruchu.
3.2 EKES zastanawia się, czy cztery lata to realistyczny okres na wdrożenie tych przepisów.
3.3 Komisja musi zagwarantować, że dyrektywa nie zezwala na zmonopolizowanie szkoleń na szczeblu krajowym.
3.4 Zezwolenia licencyjne powinny obejmować znajomość języka obcego, np. angielskiego na poziomie 4.
3.5 Powinien istnieć wymóg, aby wszystkie kursy dla kontrolerów ruchu lotniczego były, jako minimum, zgodne z wytycznymi ECAC dla wspólnego szkolenia podstawowego (Common Core Content).
3.6 Popierane jest wprowadzenie losowych testów na obecność alkoholu i narkotyków dla wszystkich kontrolerów ruchu lotniczego, zgodne z ESARR5, jak również testów psychologicznych wszystkich biorących udział w kursach dla kontrolerów ruchu lotniczego.
3.7 Zagadnienie wieku jest w dalszym ciągu poważnym problemem.
Statystyki wskazują, że wraz z wiekiem zwiększa się prawdopodobieństwo poważnej choroby lub nagłej śmierci.
Wydaje się, że ograniczenia krajowe nie doprowadziły do ustalenia wymagań wiekowych dla pilotów.
3.8 W odniesieniu w szczególności do art. 4 Komitet sugeruje, by:
- ustęp 5 oznaczał, że potrzebna jest skuteczna procedura apelacyjna, która umożliwi przyznawanie odszkodowań posiadaczom licencji;
- ustęp 7 oznaczał, że powinna istnieć skuteczna procedura apelacyjna, dzięki której nieodpowiednia opinia medyczna może doprowadzić do zawieszenia licencji. Bruksela, 9 marca 2005 r.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego drugi program "Marco Polo" wspólnotowej pomocy finansowej w celu poprawy skutków systemu transportu towarów dla środowiska naturalnego (Marco Polo II)
COM(2004) 478 końcowy — 2004/0157 (COD)
(2005/C 234/05)
Dnia 15 lutego 2005 r., zgodnie z art. 71 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnainej powyżej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała swoją opinię w dniu 21 lutego 2005 r. (sprawozdawca: Philippe LEVAUX).
Na 415 sesji plenarnej w dniach 9- 10 marca 2005 r. (posiedzenie z dnia 9 marca 2005 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 129 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Wprowadzenie: przypomnienie uzasadnienia propozycji przez Komisję
1.1 Komisja występuje z propozycją rozporządzenia w sprawie programu "Marco Polo II" przypominając powody leżące u źródeł konieczności rozwijania infrastruktury transportu towarów:
- podwojenie ilości przewożonych towarów w perspektywie roku 2020 oraz niedostatki w istniejącej sieci, wyrażające się w zatłoczeniu dróg, degradacji środowiska naturalnego, wypadkach i spadku konkurencyjności;
- uwzględnienie trwałego rozwoju, co pociąga za sobą konieczność dysponowania oszczędniejszym pod względem energetycznym systemem transportu.
1.2 Komisja potwierdza, że "konieczne jest bardziej zdecydowane zróżnicowanie środków transportu" ponieważ jest to rozwiązanie umożliwiające lepsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury i logistyczną integrację transportu morskiego na krótkich dystansach, kolei i transportu rzecznego.
Polityka różnicowania środków transportu była już przedmiotem programu "Marco Polo I" (2003-2006), którego celem było przeniesienie wzrastających corocznie przewozów towarowych w międzynarodowym transporcie drogowym na pozostałe trzy wymienione środki transportu.
1.3 Komisja proponuje program "Marco Polo II" w celu kontynuacji tej polityki w okresie 2007-2013, poszerzając pole zastosowania programu o wszystkich kraje sąsiadujące z Unią Europejską i dodając dwa nowe rodzaje działań:
- autostrady morskie,
- działania mające na celu ograniczenie ruchu.
1.4 Komisja proponuje środki budżetowe w ogólnej wysokości 740 mln EUR na okres 2007-2013, co powinno:
- umożliwić przekierowanie 140 mld kilometro-ton przewozów drogowych (czyli 7 milionów tysiąckilometrowych odcinków przebytych samochodem ciężarowym) ku innym środkom transportu;
- doprowadzić do ograniczenia emisji CO2 o 8.400 mln kg;
- przynieść korzyści społeczno-ekologiczne o wartości około 5 mld EUR (prognoza sporządzona przez grupę niezależnych ekspertów i dołączona do wniosku Komisji, wraz z oceną szkodliwych skutków zanieczyszczenia dla zdrowia).
2.
Uwagi ogólne
2.1 Przypomnienie wniosków Komitetu zawartych w opinii "Marco Polo I"
2.1.1 Komitet potwierdzał wielokrotnie wsparcie dla zainicjowanej przez Komisję polityki mającej na celu przeniesienie nieuniknionego i przewidywalnego wzrostu przewozów drogowych na inne formy transportu, podkreślając niekiedy brak ambicji lub środków w tej dziedzinie.
2.1.2 W szczególności w opinii EKES 842/2002 z 17 i 18 lipca 2002 r. w sprawie propozycji rozporządzenia "Marco Polo I", Komitet, oceniając, że sam program nie pozwoli na osiągnięcie zakładanych przez Komisję zmian, proponował uzupełnienie go o dziesięć konkretnych działań zachęcających, które przypomina poniżej:
- Wzmocnić kontrolę i kary w przypadku naruszania ustawodawstwa socjalnego.
- Finansować z funduszy publicznych infrastrukturę pozwalającą na zmianę środka transportu (terminale, dojazdy itp.).
- Wymagać od podmiotów gospodarczych zaangażowania na rzecz trwałości nowych usług pożytku publicznego w celu utrwalenia modyfikacji formy transportu, bowiem w innym przypadku klienci nie zmienią swoich przyzwyczajeń.