Założenie takie powinno być jasno wyrażone w art. 5 ust. 2 lit. a) poprzez zmodyfikowanie trzeciego zdania w następujący sposób: "Gromadzą i analizują na poziomie krajowym, we współpracy z ekspertami i właściwymi organizacjami, wszelkie istotne informacje dotyczące narkotyków i narkomanii, jak również polityk i zastosowanych rozwiązań".
3.2 Artykuł 20 — Współpraca z innymi krajowymi lub międzynarodowymi organizacjami bądź organami
Rozporządzenie przewiduje, że Centrum Monitorowania zabiegać będzie aktywnie o współpracę z międzynarodowymi organizacjami i innymi, zwłaszcza europejskimi organami rządowymi i organizacjami pozarządowymi, zajmującymi się problematyką narkotyków.
Współpraca taka powinna się odbywać w drodze porozumień z odpowiednimi władzami i organizacjami, opiniowanych przez Komisję.
Ponadto, organizacjom międzynarodowym zarząd Centrum mógłby przyznawać status obserwatora.
W celu zapewnienia systematycznego i regularnego zaangażowania wspomnianych organizacji, Komitet proponuje utworzenie organu współpracy bazującego na przepisach rozporządzenia.
W tym celu art. 20 należałoby uzupełnić o następujące zdanie: "Centrum Monitorowania tworzy grupę kontaktową obejmującą przedstawicieli organizacji zajmujących się problematyką narkotyków w celu ustalania zasad współpracy".
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów na lata 2007 — 2013
COM(2005) 115 wersja ostateczna — 2005/0042 (COD)
(2006/C 88/01)
W dniu 2 czerwca 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 152 i 153 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dn. 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 130 do 2, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Komisja przedstawiła wniosek dotyczący decyzji ustanawiającej "wspólny zintegrowany program" wspólnotowy w dziedzinie zdrowia publicznego i ochrony konsumentów na lata 2007-2013, oparty na dokumencie strategicznym zamieszczonym w komunikacie oraz na rozszerzonej analizie wpływu, zamieszczonej w załączonym do niego dokumencie roboczym.
1.2 Po raz pierwszy Komisja ustaliła wspólną strategię dla polityk zdrowia publicznego i ochrony konsumentów, która na dodatek obejmuje tak długi okres (siedem lat).
EKES uznaje wysiłki Komisji mające na celu zdynamizowanie tych dwóch polityk, którymi zajmuje się obecnie jedna Dyrekcja Generalna.
1.3 Komisja uzasadnia tę innowację względami prawnymi, gospodarczymi, społecznymi i politycznymi.
EKES przyjmuje z zadowoleniem wszystkie przedstawione informacje i dokładność, z jaką w analizie wpływu przedstawiono różne warianty.
1.4 Szeroko zakrojone przesłuchania zorganizowane przez EKES z udziałem wielu przedstawicieli zainteresowanych podmiotów, podobnie jak wiele inicjatyw zorganizowanych przez Komisję lub Parlament Europejski, stanowiły okazję do zebrania poglądów na temat sformułowania, treści, sposobu przedstawienia i podstaw wniosków Komisji.
1.5 Komitet przeanalizował przedstawione dokumenty i wyczerpujące informacje dodatkowe dostarczone przez Komisję, wziął pod uwagę opinie wyrażone przez przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, bezpośrednio zaangażowanych w dziedzinie zdrowia publicznego i ochrony konsumentów, oraz uwzględnił rozmaite komentarze na piśmie nadesłane przez różne organizacje działające w tych dziedzinach. Na tej podstawie EKES wyraża ogólną opinię, że wniosek dotyczący decyzji ustanawiającej wspólny program działań w dziedzinie zdrowia i ochrony konsumentów nie jest wystarczająco uzasadniony ani nie zawiera objaśnień wielu aspektów; przyjęte argumenty nie wydają się przekonujące, by uzasadniać słuszność dokonanego wyboru.
1.6 Przede wszystkim EKES jest zdania, że istnienie uzupełniających się punktów wspólnych pomiędzy polityką zdrowotną a konsumencką nie dowodzi jeszcze istnienia wspomnianych we wniosku synergii pomiędzy nimi. Te punkty wspólne można by rozwijać i wdrażać poprzez środki współpracy i koordynacji, koncentrując się przy tym na zasadniczo horyzontalnym charakterze tych dwóch polityk, jak to ma miejsce np. w przypadku polityki ochrony środowiska.
1.7 Te dwie polityki, zdefiniowane odpowiednio w art. 152 i 153 traktatu, mają zupełnie inny charakter prawny.
Należy zatem uważać, aby uniknąć negatywnych skutków, z jednej strony, podporządkowania polityki ochrony konsumentów surowym kryteriom komplementarności i pomocniczości, stosowanym w polityce zdrowotnej, na niekorzyść własnych kompetencji UE w dziedzinie ochrony konsumentów; z drugiej strony, doprowadzenia do niepożądanej "konsumentyzacji" zdrowia publicznego, poprzez pomieszanie pojęć "użytkownik" i "konsument", jako dwóch aspektów wspólnego pojęcia "obywatelstwa".
1.8 EKES ponadto jest zdania, że polityka ochrony konsumentów może znaleźć się w gorszej pozycji w ogólnym rozliczeniu budżetowym o wspólnej podstawie. Odrębne decydowanie o każdej z tych polityk UE, jak to się odbywało do tej pory, byłoby korzystne dla obu z nich, szczególnie w obecnej sytuacji kryzysu instytucjonalnego i niepokojącej niepewności co do perspektyw finansowych.
1.9 EKES uważa, że wniosek dotyczący decyzji nie zawiera kilku podstawowych aspektów obu polityk, nie zapewniając właściwych środków finansowych, oraz że być może pomija niektóre aspekty decydujące, istotne i aktualne.
Ponadto, proponowane rozwiązania dotyczące wdrażania, monitorowania i oceny należy przeprowadzać bardziej innowacyjnie, zdecydowanie i z większym zaangażowaniem.
1.10 EKES domaga się, by Instytutowi Konsumentów nadano lepiej określone funkcje i kompetencje i by nie traktowano go jako zwykłego "wydziału" w ramach Agencji wykonawczej ds. zdrowia publicznego.
Tylko tak może on uzyskać pożądany, decydujący wpływ na skuteczniejsze wdrażanie istniejącego prawodawstwa i na lepsze informowanie, edukowanie i ochronę konsumentów.
2.
Wstęp: streszczenie komunikatu Komisji i wniosku dotyczącego decyzji
2.1 W komunikacie zatytułowanym "Poprawa zdrowia i bezpieczeństwa oraz zwiększenie zaufania obywateli: strategia w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów" Komisja wnioskuje do Parlamentu i Rady o przyjęcie decyzji mającej na celu ustanowienie wspólnotowego programu działań w zakresie zdrowia i ochrony konsumentów na lata 2007-2013.
2.2 Komisja przedstawiła w ten sposób, po raz pierwszy, nową strategię i wspólnotowy program działań na lata 2007-2013, w których proponuje się połączenie polityki zdrowia publicznego i polityki ochrony konsumentów.
2.3 W swoim komunikacie Komisja wyjaśnia przyczyny zastosowania tego nowego podejścia, wskazując na wspólne cele obu polityk i rolę, jaką odgrywają one w życiu codziennym obywateli.
Komisja przedstawia ponadto zalety nowego, połączonego programu — w postaci synergii, przynoszących oszczędności budżetowe i administracyjne, co prowadzi do większej skuteczności działań.
2.4 Wariant strategiczny obrany przez Komisję opiera się przede wszystkim na potrzebie stworzenia synergii między tymi dwiema politykami, co może umożliwić uzyskanie efektu skali, pozwolić na oszczędności w dziedzinie zarządzania finansowego oraz na większą skuteczność działań. Zapewniłoby to ponadto większą spójność między podejmowanymi środkami oraz sprawiło, że kwestie te byłyby bardziej widoczne w programie politycznym.
2.5 Zdaniem Komisji, wspólnymi celami połączonej polityki w zakresie tych dwóch obszarów powinny być:
- ochrona obywateli przed ryzykiem i zagrożeniami będącymi poza kontrolą osób indywidualnych;
- zwiększenie zdolności obywateli do podejmowania lepszych decyzji dotyczących ich zdrowia i interesów jako konsumentów;
- włączanie celów polityki zdrowia i ochrony konsumentów do wszystkich polityk Wspólnoty.
2.6 Cele dotyczące polityki ochrony zdrowia to:
- ochrona obywateli przed zagrożeniami dla zdrowia;
- promowanie polityk prowadzących do zdrowszego stylu życia;
- przyczynianie się do zmniejszania występowania głównych chorób;
- poprawa skuteczności i wydajności systemów opieki zdrowotnej;
- zapewnienie więcej i lepszej informacji w zakresie zdrowia.
2.7 Cele dotyczące polityki ochrony konsumentów to:
- zapewnienie wszystkim konsumentom UE równie wysokiego poziomu ochrony;
- poszerzenie zakresu działań agencji wykonawczej ds. zdrowia publicznego, aby utworzyć w jej ramach Instytut Konsumentów.
- zwiększenie zdolności konsumentów do ochrony ich własnych interesów;
3.
Ocena komunikatu i wniosku Komisji
3.1 Uwagi ogólne o programie jako całości
3.1.1 Podstawy prawne polityk zdrowia publicznego i ochrony konsumentów mają zupełnie inny charakter.
Polityka zdrowotna leży zasadniczo w kompetencji państw członkowskich, a działania unijne są dozwolone tylko w konkretnych aspektach wymienionych w art. 152 [1] o tyle, o ile uzupełniają one polityki krajowe. Polityka konsumencka została jednakże w dużym stopniu podporządkowana w Traktacie, zwłaszcza po Amsterdamie, podejściu wspólnotowemu, w celu promowania praw konsumentów i ochrony ich interesów, zwłaszcza w związku z realizacją rynku wewnętrznego [2].
3.1.2 Brak jest zatem podstawy prawnej, aby odnosić się do rzekomej wspólnej "tożsamości" prawnej artykułu 152 i 153, na której miałyby się opierać zintegrowana strategia i program działań w dziedzinie zdrowia publicznego i ochrony konsumentów.
3.1.3 Poza tym trzeba podkreślić, że w państwach członkowskich charakter prawno-konstytucyjny prawa do zdrowia różni się od charakteru prawnego praw konsumentów, a jego obrona przybiera także różne formy.
3.1.4 Nie oznacza to bynajmniej, że EKES nie uznaje ogromnego znaczenia kwestii związanych ze zdrowiem publicznym. Same w sobie kwestie te uzasadniałyby potrzebę stworzenia silnej polityki zdrowotnej UE, która mogłaby być także stosowana jako instrument zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego.
Żałować jedynie można, że do braku prawdziwych postępów w tej dziedzinie mógł się przyczynić fakt, że traktat konstytucyjny nie został przyjęty.
3.1.5 EKES musi tu podkreślić, że pojęcia "konsument" i "pacjent" nie są równoznaczne.
Różne są także określające je czynniki, przede wszystkim dlatego, że do "konsumentów" nie należą wyłącznie osoby prywatne, a grupa ta podejmuje decyzje związane z rynkiem głównie ze względów ekonomicznych.
Pacjenci tymczasem nie mogą być traktowani tylko jako konsumenci lekarstw i usług opieki medycznej, ponieważ ich prawa nie mają charakteru czysto ekonomicznego, lecz są porównywalne do prawa do sprawiedliwości czy prawa do edukacji, które przejawiają się w zapewnianiu przez państwa usług użyteczności publicznej.
3.1.6 Komitet uznaje fakt, że te dwie polityki mają wspólne aspekty, ale nie uważa, że ma to miejsce wyłącznie, czy chociaż głównie, między tymi dwiema politykami [3].
Ponadto Komisja nie wykazała w sposób niepodważalny, że wspólne aspekty działań do wykonania w tych dwóch politykach można zrealizować wyłącznie poprzez opracowanie i wdrożenie jednego, zintegrowanego programu, czy nawet, żeby było to najwłaściwsze lub najkorzystniejsze rozwiązanie [4].
3.1.7 Zdaniem niektórych organizacji konsumenckich, z tego zintegrowanego podejścia wynikają różnorakie problemy. EKES podziela to zdanie w kilku przypadkach, w odniesieniu do następujących zagadnień:
- niebezpieczeństwo, że polityka konsumencka straci na widoczności i jeszcze mocniej ucierpi w wyniku zbliżenia do polityki zdrowotnej lub podporządkowania niej, oraz że zostanie ograniczona do aspektów uzupełniających polityki państw członkowskich [5];
- utrudnienia w organizowaniu dialogu i współpracy z odpowiedzialnymi organizacjami i organami krajowymi, które w znakomitej większości nie zajmują się tymi dwoma dziedzinami łącznie;
- potencjalne utrudnienia dla organizacji pozarządowych z obu sektorów w dostępie do finansowania i w negocjowaniu współfinansowania działań w odpowiednich dla nich dziedzinach, ze względu na ograniczone lub kierowane do innych podmiotów zasoby.
3.1.8 Natomiast żadna z sześciu podstawowych przyczyn podanych w ocenie oddziaływania (Impact Assessment, str. 5-6) nie stanowi decydującego argumentu za wspólnym potraktowaniem tych dwóch polityk. Odpowiednia koordynacja polityk, opisana w doskonałej inicjatywie Komisji w sprawie współpracy administracyjnej między organami krajowymi [6], mogłaby być równie skuteczna.
3.1.9 Komisji nie udało się poza tym wykazać rzeczywistych, zasadniczych synergii, które ta harmonizacja miałaby stworzyć w perspektywie długoterminowej, ani wykazać w ujęciu ilościowym oszczędności, które miałyby wyniknąć z efektu skali.
Wręcz przeciwnie, ocena oddziaływania sprawia wrażenie, że rozwiązanie to jest neutralne pod względem kosztów, ponieważ z prostego dodania do siebie dwóch polityk wynikłyby te same potrzeby finansowe [7].
3.1.10 W tak krytycznym okresie dla unijnych perspektyw finansowych, utrzymanie dwóch osobnych polityk mogłoby właśnie mieć tę zaletę, że pozwoliłoby otworzyć dwa fronty negocjacji i uwidaczniać istotne aspekty każdej z nich; pomogłoby to też osiągnąć lepsze wyniki, jeśli chodzi o środki przyznane każdej z tych polityk, zdaniem organizacji przedstawicielskich aktywnych w tych dziedzinach.
3.1.11 EKES jest zaniepokojony prawdopodobieństwem drastycznego obniżenia perspektyw finansowych na lata 2007-2013.
Nawet jeśli cięcia te nie zniweczyłyby zupełnie wykonalności omawianego programu, już teraz wyposażonego w ograniczone zasoby, to pociągałyby za sobą co najmniej konieczność ponownego zredagowania i przedstawienia go, z nowym zestawem priorytetów i działań.
Ze względów praktycznych nie miałoby sensu proste cięcie procentowe tego budżetu, proporcjonalne do ogólnego cięcia budżetu jako całości.
3.1.12 Wreszcie, różne aspekty, które, jak słusznie podkreślono, są wspólne dla obu polityk, mogą być obiektem wspólnych, skoordynowanych działań na szczeblu wspólnotowym bądź narodowym, podobnie jak ma to miejsce w przypadku polityk wspólnotowych dotyczących wielu innych dziedzin, np. środowiska, konkurencji, edukacji i kultury.
Horyzontalny charakter tych dwóch polityk oznacza, że automatycznie muszą być brane pod uwagę w innych politykach, jak Komisja sama też wreszcie przyznała w serii przykładów zamieszczonej w drugim załączniku do komunikatu (str. 15).
3.2 Uwagi szczegółowe
3.2.1 Przeprowadzenie przesłuchania publicznego z udziałem najważniejszych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego bezpośrednio zainteresowanych programem działań Komisji, które zgromadziło około 70 osób, w znacznym stopniu przyczyniło się do zanalizowania omawianego komunikatu i wniosku Komisji, mimo że narzucone ograniczenia logistyczne utrudniają przeprowadzenie pogłębionej analizy różnych aspektów i elementów.
Celem niniejszej opinii jest ocena takich aspektów jak: cele proponowanego programu i jego zadania, zasoby i ich odpowiednie wykorzystanie oraz działania prowadzone z pomocą tych zasobów w celu osiągnięcia wyznaczonych celów.
3.2.2 Ochrona konsumentów
3.2.2.1 Komisja słusznie podkreśla różne działania, które powinny być podjęte, aby nadać ochronie konsumentów w UE bardziej sprawiedliwy charakter; czyni to jednak mając w perspektywie ochronę na poziomie minimalnym. Jest to konsekwencja orientacji podjętej w ostatnich inicjatywach legislacyjnych, które traktują priorytetowo pełną uogólnioną harmonizację, przy niskim poziomie ochrony.
Ponadto EKES wyraża zaniepokojenie wobec systematycznego odwoływania się do zasady stosowania prawa kraju pochodzenia oraz ostrzega przed niebezpieczeństwem wąskiego podejścia do ochrony konsumentów, ograniczonego zaledwie do informowania o produktach i usługach [8].
3.2.2.2 EKES jest zdania, że Komisja mogła wykazać się większą innowacyjnością [9], oraz że przedstawione nowe wnioski mogły być potraktowane dogłębniej [10].
EKES zwrócił uwagę Komisji na szereg istniejących braków już podczas przygotowywania opinii w sprawie Strategii polityki ochrony konsumentów na lata 2002-2006 [11].
Ostatnio Komitet przyjął też opinię z inicjatywy własnej, w której kwestie te zostały dokładnie rozwinięte i pogłębione; zachęcamy do zapoznania się z zawartymi w niej wnioskami [12].
3.2.2.2.1 Komitet proponuje, by do bieżącego programu włączyć następujące sprawy:
- kwestia nadmiernego zadłużenia gospodarstw domowych;
- przegląd ustaleń dotyczących odpowiedzialności producentów oraz zakończenie przeglądu dyrektywy w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i reaktywowanie CLAB;
- ponowne podjęcie tematu odpowiedzialności dostawców nierzetelnych usług;
- poprawa bezpieczeństwa w handlu elektronicznym;
- potrzeba zapewnienia lepszego dostępu do sprawiedliwości, a w szczególności do mechanizmów zbiorowej ochrony praw konsumentów;
- wspieranie współdziałania między organizacjami ochrony konsumentów w "starych" i "nowych" państwach członkowskich;
- uwzględnianie szczególnej sytuacji nowych państw członkowskich i krajów, które z pewnością przystąpią do UE przed zakończeniem programu [13];
- umieszczenie całego programu w perspektywie zrównoważonej konsumpcji i sprawiedliwego handlu.
3.2.2.3 Jeśli chodzi o planowane inicjatywy (które Komitet przyjmuje z zadowoleniem i popiera), to brak jest w wielu przypadkach praktycznych informacji o tym, jak i kiedy mają one być wdrażane.
Dotyczy to, między innymi, takich inicjatyw jak:
- udoskonalenie Wspólnego Systemu Odniesienia dla europejskiego prawa umów (przedstawione w punkcie 4.2.2);
- utworzenie systemu wczesnego ostrzegania w celu identyfikacji nieuczciwych podmiotów gospodarczych (przedstawione w punkcie 4.2.3);
- zapewnienie, że opinie konsumentów będą wysłuchane, a także rozwijanie ich zdolności organizacyjnych (w punktach 4.2.2 i 4.2.4);
- włączenie ochrony konsumentów do innych polityk wspólnotowych, o czym mówi się w punktach 4.1 i 4.2.2, ale bez wyjaśnienia, jak zamierza się to osiągnąć.
3.2.2.4 EKES stwierdza, że jeśli chodzi o spełnianie celów polegających na wzroście udziału społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron w procesie tworzenia polityk oraz włączaniu polityki ochrony konsumentów do innych polityk wspólnotowych, to wskaźniki mające służyć do monitoringu i oceny synergii programu (za wyjątkiem pierwszego z nich) nie są odpowiednie dla polityki ochrony konsumentów.
3.2.2.5 EKES uważa również, że warto byłoby określić inne wskaźniki oceny polityki ochrony konsumentów, aby zapewnić ich większą niezawodność i ściślejsze związki z celami przedstawionymi w zał. 3.
3.2.2.6 Ponadto, mimo że przewidziano stworzenie "rocznych programów działań" dla realizacji siedmioletniego obecnie programu, wydaje się, że nie przewidziano zastosowania instrumentu, który istniał w programie na lata 2002-2006, a mianowicie przeglądu bieżącego programu działań [14].
Przegląd taki jest tym bardziej potrzebny obecnie, w sytuacji gdy program został przedłużony do siedmiu lat.
3.2.2.7 Komitet zauważa, że struktury organizacyjne i metody działania instytutu konsumentów (tworzonego w ramach Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia Publicznego) nie zostały jeszcze zdefiniowane.
Zaleca zapewnienie mu niezależności i autonomii poprzez jasne określenie zadań i kompetencji, żeby uniknąć stanu rzeczy, w którym stałby się on elementem zbędnej biurokracji.
3.2.2.8 Ponadto okazuje się, że fundusze przeznaczone na politykę ochrony konsumentów wynoszą jedynie 20 % całości, co oznacza nie więcej niż 7 eurocentów rocznie na konsumenta w ciągu siedmiu lat trwania programu.
Może się wydawać, że ilość środków finansowych podwoiła się w stosunku do poprzedniego programu, ale trzeba wziąć pod uwagę, że program niemal podwójnie się wydłużył — z czterech do siedmiu lat.
3.2.2.9 Trzeba też dodać, że chociażby ze względu na nadchodzące przystąpienie nowych państw do UE wniosek budżetowy powinien odzwierciedlać więcej niż tylko czas trwania programu.
Jest to niewspółmierne do działań, które mają być podjęte, gdyż znaczną część środków pochłaniają koszty utrzymania Instytutu.
3.2.3 Zdrowie publiczne
3.2.3.1 EKES pragnie podkreślić pozytywne aspekty programu Komisji, a szczególnie zamiar ożywienia polityki zdrowia publicznego poprzez jej priorytetowe traktowanie i nadanie jej większej widoczności i skuteczniejszych instrumentów, co stanowi pilną potrzebę.
Nie trzeba nawet wspominać o zagrożeniu pandemią ptasiej grypy, żeby uznać wyraźną potrzebę współpracy na szczeblu wspólnotowym w dziedzinie najważniejszych aspektów zdrowia publicznego, co też Komisja słusznie podkreśla [15].
3.2.3.2 EKES przyjmuje zatem z zadowoleniem główne wytyczne dotyczące zdrowia publicznego, a w szczególności ideę włączenia problemów z tej dziedziny w inne polityki wspólnotowe oraz zaangażowanie na rzecz zapobiegania, analizy informacji, ściślejszej współpracy i wymiany wiedzy oraz lepszego rozpowszechniania informacji.
3.2.3.3 EKES wyraża także zadowolenie z faktu, że Komisja nadała priorytetowy charakter zwalczaniu nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej, potrzebie promocji zagadnień zdrowia już w dzieciństwie oraz sytuacji wynikającej ze starzenia się osób wciąż jeszcze aktywnych na rynku pracy.
3.2.3.4 Komitet podziela obawy Komisji dotyczące globalnych zagrożeń dla zdrowia i coraz częstszego występowania chorób wynikających z pewnych stylów życia oraz popiera przedstawioną w programie strategię na rzecz wzmocnienia działań dotyczących uwarunkowań zdrowia.
3.2.3.5 EKES popiera wysiłki Komisji na rzecz działań zachęcających dla organizacji zajmujących się zagadnieniami ochrony zdrowia, mających wzmocnić ich obecność w organach konsultacyjnych. Popiera też wysiłki na rzecz mobilności pacjentów, a także wspierania współpracy między krajowymi systemami opieki zdrowotnej, w celu przezwyciężenia stojących przed nimi trudności i wzmocnienia mechanizmów wymiany informacji na temat zdrowia publicznego.
3.2.3.6 EKES przyznaje zatem, że część programu dotycząca zdrowia publicznego została potraktowana przez Komisję w sposób, który dokładniej odzwierciedla potrzeby tego sektora, czy to pod względem określenia celów, planowania działań czy przyznawania środków finansowych — wyższych prawie trzy razy od środków przewidzianych w poprzednim programie i prawie cztery razy od środków przyznanych części dotyczącej ochrony konsumentów.
3.2.3.7 Niemniej jednak, nawet tutaj Komitet stwierdza, że nie widać szczególnych innowacji [16] w porównaniu do istoty poprzednich programów.
W związku z tym zachowują ważność uwagi EKES-u na temat programu na lata 2001-2006 i na temat Europejskiej Strategii Środowiska i Zdrowia na lata 2004-2010, szczególnie jeśli chodzi o uporczywy brak konkretnych celów, które można poddać obiektywnej ocenie, a także brak dokładnego harmonogramu osiągania tych celów [17].
3.2.3.8 EKES pragnąłby, aby jasno wskazano cele, które należy realizować w odniesieniu do kwestii poruszanych w poprzednich programach, które w nowym programie już nie występują, jak np. działania w celu zwalczania nierówności w zakresie zdrowia, a zwłaszcza nierówności między kobietami a mężczyznami, sytuacja osób starszych, osób w trudnej sytuacji życiowej i grup na marginesie społeczeństwa, poufność danych osobowych, czynniki osobowe i biologiczne, niekorzystny wpływ promieniowania i hałasu oraz odporność na antybiotyki.
3.2.3.9 EKES pragnąłby ponadto, aby do programu zostały w sposób spójny włączone niezwykle ważne kwestie — jak otyłość, HIV/AIDS, zdrowie psychiczne [18], zdrowie dzieci i choroby wieku dziecięcego oraz starzenie się — które pojawiają się w części komunikatu opisującej program, ale nie znalazły należnego im miejsca w samym wniosku dotyczącym decyzji.
3.2.3.10 Komitet jest ponadto zaskoczony, że wniosek Komisji pomija niektóre istotne zagadnienia zdrowotne dzisiejszych czasów, jak zdrowe zęby, zdrowy wzrok, opieka paliatywna i walka z bólem.
3.2.3.11 Ogólnie rzecz biorąc, Komitet wolałby, żeby Komisja wykazała się większym zaangażowaniem w takich aspektach, jak jakość informacji na wszystkich szczeblach i we wszystkich dziedzinach, ogólne zapobieganie zagrożeniom, partnerstwa publiczno-prywatne oraz współpraca między państwami członkowskimi i na szczeblu międzynarodowym.
3.2.3.12 Wreszcie, EKES byłby zadowolony, gdyby program przedstawiał praktyczne działania mające na celu: umożliwianie porównywania systemów opieki zdrowotnej w UE [19], zachęcanie do objęcia ochroną pacjentów przebywających w innym państwie członkowskim ("unijne ubezpieczenie zdrowotne"), bardziej zdecydowane wspieranie przyjmowania kodeksów "dobrych praktyk", a także stworzenie i rozwijanie "centrów doskonałości" oraz centrum epidemiologicznego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych w Państwach Członkowskich
COM (2005) 305 końcowy — 2005/0126(COD)
(2006/C 88/02)
Dnia 1 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 23 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą była María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 134 głosami, przy 2 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Podsumowanie
1.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje treść zaproponowanej przez Komisję zmiany, która zapewnia większą przejrzystość i ułatwia stosowanie tego rozporządzenia, tak istotnego dla urzeczywistniania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w UE.
Jednakże niektóre z nowych ustępów wprowadzają pewien stopień zamieszania co do interpretacji treści, zwłaszcza zaś art. 8 ust. 3, który dopuszcza wyjątek — dotyczący ustalania terminów w sytuacji, gdy odbiorca odmówi przyjęcia dokumentu z powodu nieznajomości języka, w którym dokument ten został sporządzony — w celu ochrony praw wnioskodawcy zgodnie z prawem Państwa Członkowskiego.
1.2 W końcowej części art. 14, odnoszącej się do potwierdzenia odbioru lub "równorzędnego" potwierdzenia, należałoby sprecyzować pozostałe systemy potwierdzania doręczenia dokumentów pocztą.
1.3 Należy wyjaśnić obie te kwestie oraz, przede wszystkim, sprawdzić różne wersje językowe, które bardzo często są rozbieżne.
Problem ten można jeszcze rozwiązać przed publikacją rozporządzenia, biorąc pod uwagę, że jego wdrażanie przeprowadzane będzie w każdym Państwie Członkowskim zgodnie z jego własną wersją językową.
1.4 EKES wyraża zaniepokojenie faktem, że Komisja nie przeprowadziła oceny sytuacji dotyczącej wdrożenia rozporządzenia w nowych Państwach Członkowskich, pomimo tego, że dostosowała jego załączniki do tej nowej sytuacji.
1.5 W każdym razie EKES pragnie podkreślić, że procedura przyjęta w reformie jest odpowiednia, gdyż bierze pod uwagę wszystkie zainteresowane strony oraz wykorzystuje jeden z instrumentów stworzonych w tym celu: Europejską Sieć Sądowniczą w sprawach cywilnych i handlowych, co pozwala uwzględnić problemy stwierdzone w okresie stosowania obu procedur.
2.
Wprowadzenie
2.1 Komisja przedstawiła omawiany wniosek dotyczący rozporządzenia zgodnie z postanowieniami art. 24 rozporządzenia (WE) 1348/2000 [1], który przewiduje, że Komisja ma podjąć się dostosowania zawartości przepisów do zmian systemu doręczania dokumentów, po tym jak przeprowadzony zostanie przegląd stosowania rozporządzenia w ustanowionym przedziale czasowym, czyli do 1 czerwca 2004 roku.
Jednakże proponowana modyfikacja jest czymś więcej niż tylko prostą zmianą formalną; wpisuje się ona w podjęty przez UE proces upraszczania ustawodawstwa oraz bierze pod uwagę bogate ustawodawstwo zaproponowane w tym właśnie okresie w odpowiedzi na rezolucję ze szczytu Rady Europejskiej w Tampere, która zakłada rozwój obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, gwarantującego swobodny przepływ osób w granicach UE.
2.2 Rozporządzenie to ma istotne znaczenie dla odpowiedniego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Operacje i umowy transgraniczne, a przede wszystkim nowe systemy zawierania umów, które wykorzystują najnowsze technologie, wymagają normy ustanawiającej procedurę doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych z jednego państwa do drugiego.
Należy przypomnieć, że EKES przedstawił już swoją opinię [2], w której apeluje, aby instrumentem prawnym regulującym tę procedurę było rozporządzenie, a nie dyrektywa, jako że ustalonym celem jest zapewnienie całkowitej harmonizacji.
3.
Treść reformy
3.1 W ramy procesu upraszczania, podjętego w projekcie reformy, wpisują się zmiany służące wzmocnieniu pewności prawnej wnioskodawcy i odbiorcy, ponieważ celem tego procesu jest ustalenie podstawowej zasady podtrzymującej poczucie zaufania do rynku wewnętrznego.
3.2 Po pierwsze, ustanawia się jasne przepisy wyznaczania terminów (art. 7 ust. 2), zastępując wcześniejsze uregulowania — doręczenie nastąpić ma nie później niż w ciągu miesiąca od wpłynięcia dokumentu. Jedynie w stosunkach pomiędzy władzami administracyjnymi Państw Członkowskich w każdym wypadku zastosowanie będą miały przepisy krajowe (art. 9 ust. 1 i ust. 2).
3.3 We wniosku precyzuje się kwestię odmowy przyjęcia dokumentu przez odbiorcę z powodu nieznajomości języka, w którym został on sporządzony, oraz przewiduje się możliwość przygotowania tłumaczenia dokumentu na język znany odbiorcy; w takim przypadku data doręczenia tłumaczenia stanowić będzie początek naliczania wyznaczonego terminu (art. 8 ust. 1).
Jednakże w nowym ustępie 3 ustanawia się wyjątek dla przypadków, gdy zgodnie z prawem Państwa Członkowskiego dokument należy doręczyć w określonym terminie celem ochrony praw wnioskodawcy; należy wówczas przyjąć datę doręczenia pierwotnego dokumentu.
3.4 Istotna jest także zmiana dotycząca kosztów doręczenia (art. 11 ust. 2). Każde Państwo Członkowskie ustali z wyprzedzeniem opłatę w stałej wysokości.
3.5 Co się tyczy doręczania dokumentów za pośrednictwem usług pocztowych (art. 14), to każde państwo może domagać się potwierdzenia odbioru lub "równorzędnego" potwierdzenia, nie wykluczając możliwości, by wszelkie osoby mające interes prawny w postępowaniu sądowym mogły dokonywać doręczeń dokumentów sądowych przez funkcjonariuszy publicznych, urzędników lub inne kompetentne osoby w przyjmującym Państwie Członkowskim (art. 15).
4.
Komentarze do projektu zmian
4.1 EKES uważa za pozytywne wszelkie zmiany legislacyjne, które są w zgodzie z zasadą upraszczania [3] i jednocześnie gwarantują pewność prawną w danym obszarze.
Podkreśla w tym względzie, że Komisja spełniła wymóg opracowania sprawozdania przewidziany w samym rozporządzeniu (art. 24), oraz że podczas posiedzeń Europejskiej Sieci Sądowniczej w sprawach cywilnych i handlowych [4], przeanalizowano i przedyskutowano zebrane doświadczenia w dziedzinie zastosowania rozporządzenia.
Zgromadziwszy informacje i odpowiednie wyniki analiz, Komisja przyjęła sprawozdanie [5], które posłużyło za podstawę omawianego tu wniosku.
4.2 W tym kontekście należy stwierdzić, że uwspólnotowienie przepisów regulujących ustalanie terminów doręczania dokumentów stanowi olbrzymi krok w kierunku pożądanego upraszczania, zwłaszcza że wcześniej istniały obok siebie różnorodne przepisy krajowe, co wydłużało procedury. Jednocześnie strony uzyskały możliwość zapoznania się z procedurami bez konieczności dopytywania się o obowiązujące w każdym Państwie Członkowskim przepisy.
Jednakże w stosunkach między państwami nadal obowiązywać będzie prawo krajowe, zgodnie z postanowieniami zmienionego art. 9, bez naruszania interesów osób zainteresowanych.
4.3 Nowe brzmienie art. 8 [6] — dotyczącego odmowy odbioru dokumentu przez odbiorcę z powodu nieznajomości języka, w którym został sporządzony, oraz zobowiązania do przetłumaczenia dokumentu — wydaje się być w większym stopniu zgodne z zasadą ochrony interesów osób zainteresowanych niż dotychczasowe brzmienie, przede wszystkim dlatego, że nie skraca ustanowionych terminów, a jedynie przesuwa początek ich naliczania na datę doręczenia tłumaczenia.
Jednakże w tym kontekście stosowanie przez Państwa Członkowskie art. 8 ust. 3 w jego nowym brzmieniu stanowi poważny problem, ponieważ tworzy ono wyjątek polegający na zachowaniu sposobów naliczania terminów ustalonych w przepisach krajowych, co może postawić odbiorcę dokumentu w sytuacji niemożności obrony swoich praw.
4.4 EKES uważa także za właściwe włączenie do treści rozporządzenia postanowienia o opłacie w stałej wysokości ustalonej z wyprzedzeniem przez każde Państwo Członkowskie, gdyż w wielu przypadkach niejasność co do kosztów prowadzi do braku zaufania między stronami.
Rozwiązanie to zwiększyłoby przejrzystość całej procedury.
4.5 Podobnie jak w innej opinii EKES-u [7], Komitet uważa za konieczne rozważenie kwestii wykorzystania w procedurze doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych innowacji technicznych i nowych środków przekazu akceptowanych przez jednostki przyjmujące i przekazujące, na przykład poczty elektronicznej czy internetu, pod warunkiem zagwarantowania stronom pewności prawnej.
4.6 Należałoby także rozważyć kwestię treści formularzy zawartych w załącznikach, które kierowane są do sądów Państw Członkowskich, czyli do jednostek przekazujących i przyjmujących.
EKES uważa, ze należy także uwzględnić interesy jednostki przyjmującej i odbiorcy poprzez uproszczenie ich sformułowań i uczynienie ich zrozumiałymi dla stron postępowania sądowego i pozasądowego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności ponadnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i kształcenia zawodowego: Europejska karta na rzecz jakości mobilności
COM(2005) 450 końcowy — 2005/0179 (COD)
(2006/C 88/06)
Dnia 10 października 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Tomasz CZAJKOWSKI.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 144 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Rekomendacje
1.1 EKES proponuje, aby szczególną uwagę poświęcić:
- informacji dotyczącej programów — na szczeblu krajowym oraz lokalnym przez Państwa Członkowskie,
- informacji o równych szansach dla kandydatów,
- informacji dla uczestników programów dotyczącej ubezpieczenia oraz umów międzynarodowych, a także zakresu ubezpieczenia w kraju goszczącym,
- jasnym, transparentnym, precyzyjnym procedurom dla uczestników,
- ankiecie dla uczestników, która po programie dałaby jasny obraz i ocenę przez uczestnika biorącego udział w programie.
Będzie to służyło dalszej poprawie jakości i szybkiej reakcji ze strony Komisji oraz organizacji narodowych odpowiedzialnych za program,
- szczególnemu naciskowi na przygotowanie językowe uczestników programu, aby mogli oni w pełni korzystać z przedstawionego planu nauki,
- roli mentorów, którzy będą pomagać i otaczać opieką obcokrajowców, w celu lepszej aklimatyzacji i adaptacji w nowych warunkach,
- jasnemu sprecyzowaniu zakresu odpowiedzialności poszczególnych podmiotów programu, co pozwoli uniknąć przyszłych roszczeń bądź nieporozumień pomiędzy organizacjami wysyłającymi, goszczącymi itp.,
- dalszej koordynacji polityki mobilności na poziomie europejskim, (a nie poszczególnych krajów członkowskich), która pozwoli na realizację celów Komisji oraz przyczyni się do efektywnej realizacji postanowień strategii lizbońskiej.
2.
Uwagi ogólne
2.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności we Wspólnocie w celach edukacji i kształcenia zawodowego: Europejska karta na rzecz jakości mobilności [1].
Mobilność mieszkańców Unii Europejskiej i propozycja zniesienia jej wszelkich ograniczeń pomiędzy państwami UE pozwoli na podniesienie konkurencyjności UE, zgodnie z postanowieniami Strategii Lizbońskiej.
2.2 Cieszy fakt, iż Państwa Członkowskie, Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej oraz Komisja Europejska dążą do wyeliminowania przeszkód w mobilności w obszarach edukacji i kształcenia [2].
2.3 Mobilność w celach kształcenia odbywa się na terytorium UE od kilkudziesięciu lat, co pozwoliło wzbogacić uczestników różnych programów o nowe doświadczenia, przełamywanie barier językowych oraz kulturowych w Europie.
2.4 EKES zauważa, że od 2000 roku nastąpił trzykrotny wzrost liczby osób migrujących w celach edukacyjnych, dzięki programom edukacyjnym i wymiany międzynarodowej, zaoferowanym Państwom Członkowskim przez Komisję.
2.5 EKES postrzega te programy również jako szansę zbudowania Europejskiego społeczeństwa tolerancji otwartego na ludzi odmiennych wyznań, grup etnicznych, odmiennej orientacji seksualnej, itd.
2.6 EKES wyraża dużą przychylność dla nowej generacji programów kształcenia, zaproponowanych przez Komisję w 2004 roku.
Duże zainteresowanie uczestnictwem w tych programach pozwala przypuszczać, że pośrednio młodzież realizuje postanowienia Strategii Lizbońskiej.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 EKES uważa, że Państwa Członkowskie powinny zadbać o koordynację poszczególnych programów zarówno na szczeblu krajowym jak i na poziomie lokalnym.
3.2 Instytucje, organizacje, uczelnie, szkoły oraz osoby koordynujące programy dotyczące mobilności powinny dołożyć wszelkich starań, aby wszystkie procedury selekcji i doboru kandydatów były przejrzyste.
Zauważoną praktyką jest, iż decydenci kwalifikujący uczestników programu traktują programy wymiany międzynarodowej jako nagrodę za osiągnięcie określonych celów.
3.3 Zaleca się także szerokie akcje informacyjne, które umożliwią dotarcie do maksymalnie dużej liczby uczestników.
Należy dołożyć wszelkich starań, aby jak najwyższy odsetek młodej społeczności europejskiej był poinformowany o założeniach programów i możliwościach z nimi związanych.
3.4 EKES uważa, że kraje członkowskie powinny gwarantować uczestnikom programów uznawanie doświadczeń i kwalifikacji zdobytych w trakcie trwania programów.
3.5 Bardzo pozytywnie należy również ocenić wspieranie mobilności, zarówno w celach kształcenia zawodowego jak i programy dla wolontariuszy.
Programy te niewątpliwie przyczynią się do rozwoju karier pracowników oraz ułatwią proces dostosowania się pracownika do pracy w środowisku międzynarodowym.
3.6 Zalecenia "Europejskiej karty na rzecz jakości mobilności" w zakresie edukacji i kształcenia stosuje już dzisiaj część Państw Członkowskich, w których przystosowanie do poszczególnych etapów procesu bolońskiego niedługo się zakończy.
Założenia i proponowane działania w ramach karty należy uznać za pozytywne działanie, które ma na celu poprawę wykorzystania programów proponowanych przez Komisję.
3.7 Należy zauważyć, że wniosek Komisji zawiera tylko te elementy, które mogą zostać przyjęte z pożytecznym skutkiem na poziomie europejskim.
3.8 Pozytywnym aspektem zalecenia Komisji opiniowanego w tym dokumencie jest fakt, że nie nakłada on dodatkowych obciążeń finansowych dotyczących koordynacji, co powoduje, iż nie istnieją żadne bariery, które uniemożliwiłyby implementację zaleceń.
3.9 Zasada dobrowolności dotycząca przyjęcia "Europejskiej Karty na rzecz Jakości Mobilności" stwarza niebezpieczeństwo negocjowania przez kraje członkowskie poszczególnych zapisów, co z kolei może mieć wpływ na efektywność realizacji założeń Karty i opóźnienie w implementacji na poziomie krajowym.
3.10 EKES informuje również o sygnałach ze strony organizacji obywatelskich, które odnotowują sytuacje, w których organizacje goszczące oraz organizacje zapraszające nie są właściwie przygotowane do realizacji programów, co negatywnie wpływa na ocenę końcową programu przez ich uczestników.
3.11 EKES jest zdania, że Komisja powinna zalecić datę wejścia w życie Karty, aby tym samym zmobilizować Państwa Członkowskie do działania.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie realizacji, wyników i ogólnej oceny Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003
COM(2005) 486 wersja ostateczna
(2006/C 88/07)
Dnia 27 października 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą była Gunta ANCA.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 147 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji jako okazję do podsumowania sukcesów i niedociągnięć związanych z organizacją Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych w celu wyciągnięcia wniosków na potrzeby przygotowania kolejnych wydarzeń tego typu, a także dalszego monitorowania inicjatyw podjętych w trakcie Roku Europejskiego 2003.
1.2 EKES podziela pogląd, iż sukces Europejskiego Roku 2003, w porównaniu z poprzednimi przedsięwzięciami tego rodzaju, wynika z faktu, że został on ogłoszony na wniosek samych organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne, jak również z ich zaangażowania w proces planowania i realizację wydarzeń.
Komitet zachęca Komisję Europejską i inne instytucje europejskie, by przygotowując w przyszłości podobne inicjatywy, tak samo skłaniały się do przyjęcia podejścia oddolnego.
1.3 EKES z ubolewaniem przyjmuje brak informacji w treści komunikatu na temat działań podejmowanych na szczeblu krajowym i regionalnym, uważając, że w przyszłości należy stworzyć ramy zapewniające odpowiedni przepływ informacji oraz gromadzenie i udostępnianie danych dotyczących dobrych praktyk.
1.4 Kroki podejmowane celem edukacji społeczeństwa i zwiększenia obecności niepełnosprawnych w mediach poddano ocenie pod względem ilościowym, pomijając aspekt jakościowy.
W związku z tym EKES zachęca Komisję Europejską do zajęcia się tą kwestią przy okazji przyszłych inicjatyw.
1.5 Zdaniem EKES-u sukces Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003 przekładać się powinien na obszar polityki i prawodawstwa, w rzeczywistości natomiast reakcje polityczne rozczarowują, biorąc pod uwagę oczekiwania, jakie wzbudził Rok Europejski.
1.6 EKES zachęca Komisję Europejską do dokonania oceny w przygotowywanym przez siebie co dwa lata sprawozdaniu na temat sytuacji osób niepełnosprawnych dalszych działań podejmowanych w rezultacie zobowiązań politycznych podjętych w trakcie Roku Europejskiego, a zwłaszcza działań wynikających z rezolucji Rady w sprawie zatrudnienia, edukacji, "dostępności elektronicznej" i dostępu do działalności kulturalnej, a także przedstawienia zaleceń w zakresie włączenia kwestii niepełnosprawności do procesów otwartej metody koordynacji w ramach strategii lizbońskiej.
1.7 EKES ubolewa również nad ograniczoną ilością informacji na temat poczynań Państw Członkowskich zmierzających do włączania problematyki niepełnosprawności do głównego nurtu polityki oraz wzywa Komisję Europejską do opracowania narzędzia na potrzeby gromadzenia i oceny informacji o polityce Państw Członkowskich.
1.8 Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych 2003 zachęcił Komitet do podjęcia licznych inicjatyw, takich jak: stworzenie zespołu zadaniowego ds. niepełnosprawności, uwzględnienie problematyki niepełnosprawności w swoich pracach, wzięcie pod uwagę wymogów dostępności przy remoncie budynków nowej siedziby oraz wprowadzenie zmian w regulaminie pracowniczym dotyczących osób niepełnosprawnych.
1.9 EKES wzywa także, by idea uwzględniania kwestii niepełnosprawności realizowana była w praktyce we wszystkich politykach UE oraz do umożliwienia zorganizowanego dialogu z udziałem podmiotów zrzeszających osoby niepełnosprawne, odnoszącego się zwłaszcza do procesu prawodawstwa na rynku wewnętrznym.
2.
Wstęp
2.1 EKES z ogromnym zainteresowaniem przyjął komunikat Komisji w sprawie realizacji, wyników i ogólnej oceny Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003.
2.2 Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych ogłoszony został decyzją Rady UE z 3 grudnia 2001 r [1].
Kampania trwała w rzeczywistości niemal półtora roku od momentu rozpoczęcia prac przygotowawczych w połowie 2002 roku oraz dysponowała ograniczonym budżetem środków wspólnotowych w wysokości około 12 milionów euro.
2.3 Główne cele ogłoszonego Roku Osób Niepełnosprawnych obejmowały podnoszenie świadomości praw przysługujących niepełnosprawnym oraz zachęcanie do refleksji i dyskusji na temat środków niezbędnych do propagowania idei równych szans oraz walki z różnymi formami dyskryminacji, w obliczu której stają niepełnosprawni w Europie.
Za cel obrano również promowanie i wzmacnianie wymiany dobrych praktyk i strategii tworzonych na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim, a także poprawę informowania o niepełnosprawności oraz propagowanie pozytywnego wizerunku osób niepełnosprawnych.
2.4 Komisja Europejska podkreśla, że Rok Osób Niepełnosprawnych to rezultat partnerstwa pomiędzy UE, Państwami Członkowskimi a organizacjami niepełnosprawnych, zwłaszcza Europejskiego Forum Niepełnosprawności, przy udziale innych zainteresowanych reprezentantów społeczeństwa obywatelskiego.
2.5 Na szczeblu europejskim, Komisja Europejska podjęła szereg działań, takich jak kampania informacyjna pod hasłem "get on board" (wsiądź) czy autobus jeżdżący po Europie.
Przeznaczono odpowiednie środki na sfinansowanie programów dotyczących młodzieży, edukacji i kultury, jak również inicjatyw w dziedzinie badań naukowych oraz społeczeństwa informacyjnego.
Ponadto, niektóre instytucje UE, takie jak Parlament Europejski, Komitet Regionów oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, podjęły szczególne inicjatywy w ramach Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003.
2.6 Inicjatywy na szczeblu krajowym i regionalnym koncentrowały się głównie na podnoszeniu świadomości praw, poprawie dostępności zabudowań, zagadnieniach społeczeństwa informacyjnego, transporcie, pracach nad nowym ustawodawstwem krajowym, sprawozdawczości i wsparciu dla rodzin osób niepełnosprawnych.
Komisja zwraca również uwagę, że Rok Europejski przyczynił się do wprowadzenia problematyki niepełnosprawności do programów politycznych.
3.
Uwagi i sugestie dotyczące komunikatu Komisji
3.1 EKES żałuje, iż komunikat dokonujący oceny Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003 wydano niemal dwa lata po jego zakończeniu.
Jednakże Komitet z zadowoleniem przyjmuje okazję do podsumowania wyników przedsięwzięcia oraz wskazania pewnych dalszych działań.
3.2 EKES wyraża swoje poparcie dla pozytywnej oceny wyników Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003, który prawdopodobnie był najbardziej udanym Rokiem Europejskim pod względem wyeksponowania i zaangażowania społecznego, dając impuls procesowi opracowywania środków i regulacji prawnych w całej Europie.
3.3 Komunikat przedstawia rzetelne streszczenie i analizę działań podjętych na szczeblu europejskim.
Jednakże zawiera on niewiele informacji na temat inicjatyw na szczeblu krajowym i regionalnym.
Należało w nim wskazać istotne projekty lub działania sfinansowane w ramach Roku Europejskiego, mając na celu wspieranie wymiany dobrych praktyk, a także określić, które inicjatywy można by kontynuować, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim.
3.4 Warto zwrócić uwagę, iż w zewnętrznych ocenach podkreśla się, że projektowi pilotażowemu uruchomionemu przez Parlament Europejski przewidującemu monitorowanie efektów Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych zabrakło synchronizacji z samym Rokiem Europejskim.
Zdaniem EKES-u środki przeznaczone na ten cel zostałyby lepiej spożytkowane, gdyby analizę interesujących działań i partnerstw podjęto w czasie trwania Roku Europejskiego.
3.5 Decyzja o ogłoszeniu roku 2003 Europejskim Rokiem Osób Niepełnosprawnych przewidywała uczestnictwo krajów EFTA/EEA, krajów stowarzyszonych z Europy Środkowej i Wschodniej, Cypru, Malty i Turcji, z których większość wstępowała właśnie do UE lub kandydowała do przystąpienia.
Niemniej jednak komunikat nie podaje żadnych informacji na temat działań podjętych w wymienionych krajach, bez względu na fakt podpisania konkretnej umowy z Komisją Europejską bądź jej brak.
3.6 Komunikat wskazuje również, że ilość informacji na temat osób niepełnosprawnych w mediach wzrosła w 2003 r. o 600 %.
Interesująca byłaby możliwość porównania tych wyników z obecnością w mediach odnotowaną w roku 2004 i 2005 w celu poznania średnio czy nawet długookresowych efektów przeprowadzonych kampanii informacyjnych.
3.7 Ponadto dokument Komisji nie analizuje jakości informacji.
Jednym z celów Roku Europejskiego było propagowanie pozytywnego wizerunku osób w różny sposób niepełnosprawnych.
Sprawozdanie zawiera niewiele danych, które mogłyby sugerować, że sytuacja taka miała bądź nie miała miejsca, ani czy pracowano nad jakimikolwiek innowacyjnymi wizerunkami niepełnosprawnych.
3.8 Zastosowana metoda postępowania o charakterze zdecentralizowanym spowodowała, że krajowe władze i komitety przyjmowały szereg różnych podejść.
W niektórych krajach skupiano się na ograniczonej liczbie projektów o większym zasięgu, podczas gdy w innych preferowano raczej wspieranie licznych niewielkich inicjatyw lokalnych.
Byłoby ciekawe dowiedzieć się, na ile efektywne okazały się poszczególne podejścia pod względem dostrzegalności prowadzonych kampanii, jak również trwałości podjętych inicjatyw.
3.9 EKES odnotowuje także, iż w poszczególnych państwach poziom zaangażowania politycznego w realizację programu Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych na szczeblu krajowym był znacznie zróżnicowany.
Jednakże Komitet z żalem stwierdza, że Komunikat nie zawiera żadnej analizy dotyczącej przełożenia owego zaangażowania na dalsze inicjatywy polityczne w danym kraju bądź braku takiego przełożenia.
3.10 Na szczeblu europejskim, podjęto szereg zobowiązań politycznych, w szczególności na przykład rezolucje Rady w sprawie zatrudnienia i szkoleń, dostępu do działalności kulturalnej, edukacji oraz "dostępności elektronicznej" [2], a także inicjatywy innych instytucji UE w zakresie dostępności [3] i zatrudnienia.
3.11 Komisja Europejska powinna dokonać przeglądu realizacji postanowień wspomnianych rezolucji w swoim sporządzanym co dwa lata sprawozdaniu na temat planu działania na rzecz równych szans dla osób niepełnosprawnych.
3.12 Rok Europejski stanowił doskonałą okazję do edukacji społeczeństwa na temat kluczowej roli, jaką przedsiębiorstwa odegrać mogą dla społecznej integracji niepełnosprawnych, jak również integracji takich osób na rynku pracy.
W wyniku działań podjętych w ramach Roku Europejskiego coraz więcej firm zatrudnia osoby niepełnosprawne oraz projektuje swoje produkty i usługi z myślą o wymogach powszechnej dostępności.
Inicjatywą o szczególnie pozytywnym charakterze było European Year Corporate Partnership (Partnerstwo Biznesu na rzecz Roku Europejskiego) wspierane przez Komisję Europejską, które zaowocowało stworzeniem Business and Disability Network (Sieć Biznes-Niepełnosprawni) stanowiącej jeden z długookresowych rezultatów Roku Europejskiego.
3.13 Podczas Roku Europejskiego szczególną aktywność wykazywały również przedsiębiorstwa społeczne, podejmując setki inicjatyw na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim.
Szczególnie interesującym wydarzeniem było opublikowanie przez CEP-CMAF (Europejska Konferencja Spółdzielni, Towarzystw Ubezpieczeń Wzajemnych, Stowarzyszeń i Fundacji) we współpracy z EKES-em przewodnika na temat sposobów, w jakie przedsiębiorstwa społeczne przyczynić się mogą do integracji społecznej niepełnosprawnych oraz integracji takich osób na rynku pracy.
3.14 W roku 2003 byliśmy także świadkami wystąpień związków zawodowych w obronie praw pracowniczych osób niepełnosprawnych.
3.15 Rok Europejski dopomógł organizacjom uzyskać, względnie rozszerzyć, udział w procesie podejmowania decyzji, być może dając osobom niepełnosprawnym większe możliwości występowania w obronie swoich praw.
3.16 Grupa Wysokiego Szczebla ds. osób niepełnosprawnych powinna zorganizować wymianę dobrych praktyk i przegląd inicjatyw politycznych, określając jasny mandat i program działania.
3.17 Ponadto, kluczowe znaczenie ma włączenie zagadnienia równych szans dla osób niepełnosprawnych do głównego nurtu najróżniejszych procesów UE wykorzystujących otwartą metodę koordynacji.
Jest to tym ważniejsze, jako że polityka wobec niepełnosprawności pozostaje w znacznej mierze w sferze kompetencji władz krajowych.
Od zakończenia Roku Europejskiego obserwujemy niestety coraz mniej nawiązań do problematyki osób niepełnosprawnych oraz celów dotyczących zagadnienia niepełnosprawności, które zniknęły ze strategii lizbońskiej.
4.
Wnioski dla potrzeb organizacji przyszłych wydarzeń typu "Rok Europejski"
4.1 Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych swój sukces zawdzięcza w znacznej mierze przyjętemu podejściu oddolnemu.
Komunikat Komisji podkreśla, że inicjatorem i promotorem Roku Europejskiego był europejski ruch osób niepełnosprawnych, który zaangażował się także bardzo aktywnie w jego przygotowanie i realizację.
Rozczarowuje fakt, iż takiego samego podejścia nie przyjęto w odniesieniu do decyzji dotyczących następnych "lat europejskich", co miało oczywiste konsekwencje pod względem mobilizacji i zainteresowania zarówno grup będących adresatami podejmowanych działań, jak i ogółu społeczeństwa.
4.2 Bliską współpracę z organizacjami zrzeszającymi osoby niepełnosprawne przy opracowywaniu kampanii informacyjnej w ramach Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych należy kontynuować i wręcz zacieśniać w kontekście Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans 2007, biorąc pod uwagę występujące w tym przypadku zróżnicowanie zainteresowanych stron.
Trzeba koniecznie zadbać, aby grupom, do których adresowana będzie kampania, pozwolić odczuć, że jej ramy i narzędzia odpowiadają ich potrzebom, a także by zapewnić im wpływ na organizowane wydarzenia celem zagwarantowania ich pomyślnej realizacji.
Ważne jest również, by od momentu decyzji o organizacji Roku Europejskiego do chwili jego rozpoczęcia było wystarczająco dużo czasu na przygotowania.
4.3 Osoby z zewnątrz dokonujące oceny Roku Europejskiego podkreślały, że wymóg stosowania się do rozporządzeń finansowych nadmiernie obciążał zarówno Państwa Członkowskie, jak i wykonawców, lecz także Komisję Europejską, która mogłaby poświęcić więcej czasu na dalsze inicjatywy.
Fakt ten Komisja Europejska powinna uwzględnić w swoich bieżących przeglądach rozporządzeń finansowych i przepisów wykonawczych.
4.4 Ponadto, opracowanie wskaźników oraz systemu monitorowania pozwoliłoby Państwom Członkowskim rejestrować dane dotyczące podejmowanych działań, co umożliwiłoby efektywne monitorowanie oraz gromadzenie informacji na temat dobrych praktyk.
4.5 Wydarzenia typu "Rok Europejski" muszą być nie tylko okazją do edukowania społeczeństwa czy do świętowania, lecz także punktem wyjścia dla dalszych inicjatyw.
Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych wzbudził wiele oczekiwań zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim.
Ważne jest, by kampanie informacyjne przekładały się na trwałe praktyki oraz aby zagwarantowano odpowiednią politykę i ramy prawne niezbędne do stawienia czoła wyzwaniom pojawiającym się w trakcie Roku Europejskiego.
Kluczowe znaczenie z punktu widzenia kontynuacji nawiązanych partnerstw i innowacyjnych projektów opracowanych w trakcie Roku Europejskiego ma także dostępność odpowiednich środków.
5.
Przegląd działań EKES-u w ramach Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych
5.1 EKES zaangażował się w szereg inicjatyw w ramach Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003.
Omawiane sprawozdanie jest okazją do dokonania przeglądu owego zaangażowania oraz do zaproponowania pewnych rozwiązań na przyszłość.
5.2 Spośród swoich członków i urzędników EKES stworzył zespół zadaniowy ds. niepełnosprawności celem przygotowania i realizacji działań Komitetu w ramach Roku Europejskiego.
5.3 EKES popierał założenia deklaracji madryckiej oraz zaangażował się w ich propagowanie [4].
Komitet wydał szereg opinii i udzielał odpowiedzi w ramach przygotowań do Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych oraz jego monitorowania i oceny [5], które rozpowszechniane były szeroko wśród instytucji europejskich i zainteresowanych organizacji.
Ponadto, EKES zorganizował dwa seminaria poświęcone zagadnieniom zatrudniania osób niepełnosprawnych i ocenie Roku Europejskiego 2003.
5.4 EKES zobowiązał się do włączania problematyki niepełnosprawności do głównego nurtu wszelkich swoich prac oraz do uwzględniania interesów, praw i obowiązków osób niepełnosprawnych we wszystkich swoich opiniach.
Choć wciąż istnieją znaczne możliwości poprawy, Komitet zmierza we właściwym kierunku, a coraz większa liczba wydawanych przezeń opinii uwzględnia zagadnienia niepełnosprawności, zwracając tym samym uwagę innych instytucji na prawa osób niepełnosprawnych.
5.5 Opinie poświęcone problematyce osób niepełnosprawnych EKES wydawał zarówno z inicjatywy własnej, jak i w odpowiedzi na komunikaty i wnioski legislacyjne [6].
W szczególności Komitet opracował opinię przedstawiającą wytyczne w zakresie włączania zagadnień niepełnosprawności do głównego nurtu prowadzonej działalności oraz konsultacji z organizacjami zrzeszającymi niepełnosprawnych [7].
Liczne opinie Komitetu poruszają kwestie związane z niepełnosprawnością w kontekście zatrudnienia, integracji społecznej i przemysłu [8].
EKES zobowiązał się również do dokonywania regularnej oceny, którą prowadzić będzie komitetowa grupa robocza w 2006 r.
5.6 Ponadto, EKES zastosował się do wymogów dostępności przy okazji renowacji swojej nowej siedziby, której inauguracja miała miejsce w maju 2004 r.
Nowa siedziba umożliwiła Komitetowi zapewnienie niepełnosprawnym członkom i urzędnikom niemalże pełnego dostępu.
Dodatkowo, dzięki dokonanej modernizacji możliwe stało się zorganizowanie w budynku EKES-u seminariów z udziałem organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne.
Stanowi to przykład dla innych instytucji i organów UE.
5.7 EKES dostrzega zmiany wprowadzone w regulaminie pracowniczym WE opracowanym w 2003 r. oraz przewidziane w nim przepisy mające na celu ułatwienie zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Komitet zwraca jednak uwagę, iż należy przyjąć jeszcze bardziej aktywne podejście do tego zagadnienia, aby zagwarantować zatrudnianie większej liczby osób niepełnosprawnych.
5.8 EKES wzywa Komisję Europejską do dokonania oceny zmian w regulaminie pracowniczym pod kątem zatrudniania osób niepełnosprawnych, w ramach Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans 2007.
5.9 Komitet wzywa również do stworzenia systemu praktyk zawodowych dla osób niepełnosprawnych.
Doskonałą okazją do dokonania takiego przeglądu może być Europejski Rok na rzecz Równych Szans 2007.
6.
Monitorowanie i ocena Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych na szczeblu UE
6.1 W swoich opiniach EKES zawsze podkreślał, że realizację założeń Roku Osób Niepełnosprawnych należy oceniać w aspekcie konkretnych wyników.
6.2 Komitet żałuje, iż Rok Europejski 2003 nie doprowadził do przyjęcia kompleksowych rozwiązań prawnych w zakresie niedyskryminacji osób niepełnosprawnych we wszelkich dziedzinach polityki UE.
6.3 Plan działania na rok 2003 w zakresie równych szans spotkał się z życzliwym przyjęciem ze strony EKES-u wyrażonym w opinii z lutego 2004 r.
Komitet podkreślał również w treści wspomnianej opinii, iż plan ten jest zbyt mało ambitny oraz sugerował dalsze działania, których podjęcie Komisja Europejska powinna rozważyć [9].
6.4 EKES odnotowuje, że opublikowano właśnie pierwsze z przygotowywanych co dwa lata sprawozdań na temat sytuacji osób niepełnosprawnych, jak również nowe priorytety do realizacji w następnej fazie Europejskiego Planu Działania [10].
6.5 Należy przygotować zalecenia dotyczące oddziaływania na osoby niepełnosprawne europejskich strategii na rzecz opieki społecznej, zatrudnienia i kształcenia przez całe życie.
Jest to szczególnie istotne, jako że o osobach niepełnosprawnych brak jest jakiejkolwiek wzmianki w nowej, usprawnionej strategii lizbońskiej oraz w krajowych programach reform przedstawionych w 2005 r.
W tym kontekście EKES z zadowoleniem przyjął dokument roboczy w sprawie uwzględnienia problematyki niepełnosprawności w strategii zatrudnienia [11] oraz wzywa Komisję Europejską do dokonania oceny realizacji postanowień wspomnianego dokumentu.
6.6 EKES z zadowoleniem przyjął również zgłoszoną przez prezydencję brytyjską propozycję organizowania dorocznej konferencji ministerialnej poświęconej problematyce niepełnosprawności celem propagowania dyskusji politycznej na najwyższym szczeblu, z udziałem organizacji zrzeszających osoby niepełnosprawne.
6.7 Zdaniem EKES-u Komisja Europejska powinna opracować we współpracy z organizacjami zrzeszającymi osoby niepełnosprawne narzędzie umożliwiające pomiar oddziaływania na osoby niepełnosprawne, które stosowane będzie w odniesieniu do prawodawstwa UE, a także przygotować program szkoleń dla urzędników w różnych dyrekcjach generalnych w zakresie posługiwania się takim narzędziem.
6.8 Zgodnie z postanowieniami traktatu amsterdamskiego Wspólnota Europejska zobowiązała się do uwzględniania interesów osób niepełnosprawnych przy tworzeniu środków odnoszących się do rynku wewnętrznego.
Niestety deklaracja 22 nie została wykonana, co powoduje powstawanie coraz więcej barier w przepływie towarów i usług.
6.9 EKES wzywa Komisję Europejską do wystąpienia z inicjatywą, która zgromadziłaby urzędników zajmujących się sprawami rynku wewnętrznego oraz ekspertów reprezentujących organizacje zrzeszające osoby niepełnosprawne celem opracowania planu strategicznego.
6.10 EKES z zadowoleniem przyjmuje szybkie wykonanie rozporządzenia w sprawie praw osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą, które dopomoże uporać się z dyskryminacją, z jaką spotykają się osoby niepełnosprawne podróżując drogą lotniczą, jak również szereg innych inicjatyw prawodawczych w dziedzinie transportu, promujących również prawa osób niepełnosprawnych.
6.11 EKES wzywa do włączenia wymogów dostępności do postępowań w sprawie wszelkich grantów udzielanych przez UE oraz w jej własnej polityce zamówień publicznych.
6.12 EKES śledzi również z uwagą negocjacje dotyczące Międzynarodowej Konwencji Praw Człowieka Osób Niepełnosprawnych i z zadowoleniem przyjmuje propozycję UE, by także Wspólnota Europejska była stroną tejże Konwencji, zapewniając również ochronę osobom niepełnosprawnym mieszkającym na terytorium UE, także w odniesieniu do czynności podejmowanych przez instytucje i organy UE.
6.13 Zdaniem EKES-u istnieje potrzeba dalszych uregulowań prawnych mających na celu walkę z dyskryminacją we wszelkich dziedzinach leżących w obszarze kompetencji UE oraz z niecierpliwością oczekuje na wyniki studium wykonalności dotyczącego dalszych inicjatyw prawodawczych w zakresie niedyskryminacji.
Ponadto, Komitet przekonany jest, że w przyszłym roku pojawi się wniosek dotyczący dyrektywy odnoszącej się w szczególności do problematyki niepełnosprawności.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych grup interesów gospodarczych i społecznych w Unii Europejskiej
(2006/C 88/09)
Dnia 11 marca 2003 r. Parlament Europejski, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych grup interesów gospodarczych i społecznych w Unii Europejskiej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Thomas ETTY.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 88 do 13, przy 11 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES zgadza się z Parlamentem Europejskim, że zagadnienie większej reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych grup interesów społecznych i gospodarczych w UE jest ważnym tematem.
Popiera apel Parlamentu do właściwych organizacji krajowych oraz ich federacji europejskich, jak i do Komisji Europejskiej, o bardziej systematyczne zwracanie na to większej uwagi.
Parlament wezwał Komisję Europejską do rozpoczęcia prac nad gromadzeniem danych oraz utworzeniem bazy danych dotyczących reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych grup interesów społecznych i gospodarczych w UE.
Komitet stwierdza, że w międzyczasie poczyniono kroki w tym kierunku.
Jest zdania, że Europejski Instytut ds. Równości Mężczyzn i Kobiet, jak również Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy mogą wnieść w tym względzie znaczący wkład.
W odniesieniu do wskaźników, Komitet zauważa, że Komisja aktualnie pracuje nad dziewięcioma kryteriami sformułowanymi przez prezydencję włoską w 2003 r.
1.2 W swojej analizie Parlament koncentruje się przede wszystkim na organizacjach pracodawców i związkach zawodowych.
Wydaje się, że ze strony związków zawodowych miało miejsce więcej pozytywnych działań niż można by wywnioskować z rezolucji i raportu.
Z drugiej strony wydaje się, że aby dokonać dobrej oceny sytuacji i rozwoju wydarzeń po stronie pracodawców, jak również w odniesieniu do innych grup interesów społecznych i gospodarczych, należy uświadomić sobie, że organizacje te funkcjonują w inny sposób niż organizacje, których członkami są osoby fizyczne.
1.2.1 Wszystkie grupy interesów społecznych i gospodarczych reprezentowane w EKES-ie mają swoje własne cechy charakterystyczne.
Polityki, które mają pozytywny wpływ w jednym typie organizacji niekoniecznie muszą przynosić podobne efekty w innych organizacjach.
1.2.2 Mając to na uwadze, Komitet z zainteresowaniem przyjmuje do wiadomości ramy działań na rzecz równouprawnienia mężczyzn i kobiet popierane przez ETUC (Europejską Organizację Związków Zawodowych), UNICE (Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców)/UEAPME (Europejską Unię Rzemiosła, Małych i Średnich Przedsiębiorstw) oraz CEEP (Europejskie Centrum Przedsiębiorstw Publicznych), a w szczególności priorytet, jaki przyznają te organizacje zagadnieniu "kobiety w podejmowaniu decyzji".
Z zainteresowaniem oczekuje na zapowiedziane krajowe i europejskie raporty w sprawie osiągniętych postępów.
1.3 EKES, podobnie jak Parlament, zgadza się z istniejącymi politykami UE dotyczącymi zrównoważonego udziału mężczyzn i kobiet w procesie decyzyjnym.
EKES zgadza się z Parlamentem, że musi zostać wykazana prawdziwa wola polityczna, aby wdrożyć zmiany i osiągnąć zrównoważoną reprezentację mężczyzn i kobiet.
W wielu organizacjach, także działających poza kręgiem pracodawców i pracowników, ta wola polityczna faktycznie istnieje.
EKES zaleca, by wszystkie reprezentowane organizacje regularnie udostępniały Komisji informacje o osiąganych wynikach. Zaleca również Komisji rozbudowanie wspomnianej bazy danych w ścisłej współpracy z federacjami europejskimi, a także ustanowienie, w uzupełnieniu do inicjatywy prezydencji włoskiej z 2003 r., odpowiednich wskaźników dotyczących wzmocnienia oddziaływania kobiet w społecznych i gospodarczych organach decyzyjnych.
1.4 Kluczowym szczeblem, na który należy zwrócić szczególną uwagę w organizacjach wysyłających przedstawicieli na fora krajowe i międzynarodowe oraz, gdy jest to właściwe, do udziału w dialogu społecznym, jest wyraźnie szczebel kierowniczy.
Ważne jest jednak także, by organizacje pragnące wnieść wkład we wzmocnienie reprezentacji kobiet skierowały uwagę na szczebel przygotowania polityk, na którym już teraz wiele organizacji rekrutuje swoich delegatów.
1.5 Oddzielne i pomocnicze struktury, jak również sieci pracowników i członków płci żeńskiej w znaczny sposób przyczyniły się do pozytywnych zmian w niektórych organizacjach.
Jakkolwiek takie instrumenty niekonieczne wszędzie i zawsze będą stanowiły środek zaradczy, EKES uważa, że warto je nadal i szerzej promować, przy tym szczególnie zwracając uwagę na reprezentację organizacji na zewnątrz.
1.6 Rozwiązania dotyczące łączenia szkoleń i edukacji oraz pracy i opieki wydają się być najbardziej odpowiednimi środkami wspierania karier kobiet w odnośnych organizacjach.
Nadal najważniejsze jest promowanie takich polityk poprzez właściwe służby Komisji, które opracowały działania na rzecz zwalczania dyskryminacji i sprzyjania uwzględnieniu kwestii równouprawnienia w politykach (mainstreaming).
Pracodawcy i związki zawodowe mają tutaj istotną rolę do odegrania.
1.7 Kwoty są zalecane przez wielu ekspertów.
Systemy kwot, które w niektórych krajach okazały się skuteczne w polityce oraz w organizacjach społecznych, powinny zostać starannie przeanalizowane przez zainteresowane organizacje oraz Komisję pod kątem ich funkcjonowania i skuteczności.
1.8 EKES z zadowoleniem przyjąłby planowane zwiększenie o 30 % udziału zbyt nisko reprezentowanej płci w Komitecie w ramach nominacji dokonywanych przez państwa członkowskie (spośród kandydatur przedstawianych przez grupy interesów gospodarczych i społecznych) na okres kadencji 2006 — 2010, z możliwością zwiększenia pułapu do 40 % na kolejną kadencję.
1.9 EKES ponownie przyjrzy się wynikom aktualnie przeprowadzanego badania na przełomie 2006 i 2007 roku, po odnowieniu swojego czteroletniego mandatu.
Będzie to także okazja do sprawdzenia, czy polityki i praktyki organizacji w nowych państwach członkowskich różnią się zasadniczo od polityk i praktyk w starych państwach członkowskich.
Według Komitetu Parlament powinien wtedy również ponownie zbadać bieżącą sytuację w świetle swojej rezolucji i raportu z 2002 roku.
2.
Uwagi
2.1 Kontekst
2.1.1 W styczniu 2003 r. Parlament Europejski zwrócił się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (EKES) z prośbą o wydanie opinii w sprawie reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych "partnerów społecznych" [1].
Celem wniosku było uzupełnienie danych statystycznych dostępnych Parlamentowi w momencie sporządzania rezolucji i raportu o reprezentacji kobiet wśród partnerów społecznych Unii Europejskiej (2002/2026 INI), oraz przedstawienie zaleceń w sprawie strategii zwiększania reprezentacji kobiet w różnych organach tych "partnerów społecznych".
2.1.2 W swojej rezolucji Parlament zauważył zbyt niski udział kobiet w organach i strukturach, w których "partnerzy społeczni" konsultują się ze sobą w sprawach polityki społecznej.
Stwierdził, że dla osiągnięcia bardziej wyważonej reprezentacji potrzebne są programy i strategie.
Wezwał Komisję Europejską i "partnerów społecznych" do systematycznego zbierania odpowiednich danych i podjęcia właściwych działań w celu zwiększenia oddziaływania kobiet w społecznych i gospodarczych ciałach decyzyjnych, nie tylko poprzez większy udział kobiet w tych organach, ale także poprzez włączanie wymiaru płci do ich polityk.
2.1.2.1 Ponadto stwierdza się w dokumencie Parlamentu Europejskiego, że niewiążące oświadczenia woli są nieodpowiednie, i że konieczna jest prawdziwa wola polityczna w ramach tych organizacji, gdzie spotykają się "partnerzy społeczni", w celu wprowadzenia w życie zmian i osiągnięcia zrównoważonej reprezentacji.
2.1.3 W swojej rezolucji i w raporcie Parlament nie odniósł się do EKES-u
2.1.4 EKES jest najbardziej reprezentatywnym zgromadzeniem grup interesów społecznych i gospodarczych ("zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego") w UE.
Jakkolwiek nie jest jego zadaniem doradzanie reprezentowanym organizacjom w zakresie polityk odnoszących się do reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych, czy też ich polityk dotyczących równouprawnienia, jego skład może być niewątpliwie postrzegany jako częściowe odzwierciedlenie tych polityk.
Znajduje się on wśród wspomnianych przez Parlament organizacji, w których spotykają się grupy interesów społecznych i gospodarczych, oraz wśród organów i struktur, w łonie których konsultują się one wzajemnie w sprawach polityki społecznej.
Jego członkowie są zatem dobrym źródłem informacji i wskazówek, o które prosi Parlament.
2.2 Uwagi ogólne
2.2.1 EKES zgadza się z Parlamentem, że reprezentacja kobiet w strukturach decyzyjnych grup interesów społecznych i gospodarczych w UE jest ważnym zagadnieniem.
Podziela także pogląd, że lepsza baza statystyczna oraz większa ilość informacji o odnośnych politykach tych organizacji to istotne warunki wstępne dla wdrażania polityk UE dotyczących zrównoważonej reprezentacji kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym.
2.2.1.1 Stwierdza, że Komisja zaczęła już zbierać właściwe dane.
Podjęto tymczasem pierwsze działania celem stworzenia bazy danych, której domagał się Parlament Europejski oraz określenia wskaźników umożliwiających wzmocnienie oddziaływania kobiet w społeczno-gospodarczych organach decyzyjnych Unii Europejskiej.
Komisja stwierdza jednak trudności z uzyskaniem informacji dotyczących odnośnych grup interesów.
Oczekuje się, że Instytut Europejski ds. Równości Mężczyzn i Kobiet będzie mógł w przyszłości wnieść wkład w tym względzie, jak dotychczas czyniła to Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy.
2.2.1.2 Komisja powinna ponadto nadal pracować nad tworzeniem ogólnych polityk, które umożliwiłyby większy udział kobiet w procesach decyzyjnych, takich jak polityki mające na celu zwalczanie utrzymującej się dyskryminacji w zatrudnieniu i wykonywaniu zawodu, oraz poprawę równowagi pomiędzy życiem prywatnym a zawodowym w państwach członkowskich UE, jak również polityki na rzecz promowania równego traktowania i równych szans w miejscu pracy.
2.2.2 Jeżeli chodzi o prośby i żądania Parlamentu w odniesieniu do pracodawców, pracowników i całego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w UE, EKES popiera je w ich ogólnym wydźwięku.
Odniósł się do większości z nich w badaniu, opartym na kwestionariuszu, który został wysłany w 2003 roku do wszystkich (wówczas) 222 członków [2]. Kwestionariusz został wypełniony przez 107 członków, co daje wskaźnik uzyskanych odpowiedzi na poziomie ok.
2.2.2.1 Uzyskano podobną liczbę odpowiedzi z trzech grup EKES-u, 34 % odpowiedzi pochodziło od Grupy I (pracodawcy), 31 % od Grupy II (pracownicy) i 34 % od Grupy III (interesy różne).
2.2.2.2 Udział kobiet wśród członków EKES-u w momencie przeprowadzania badania wynosił 23 % [4].
2.2.2.3 Organizacje posiadające wśród swoich członków procentowo wysoki odsetek kobiet są prawdopodobnie lekko nadreprezentowane wśród respondentów.
Mogło to doprowadzić do nieco zafałszowanego, "przyjaznego kobietom" ogólnego obrazu.
2.2.3 Kwestionariusz dotyczył kolejno rodzaju i charakteru reprezentowanej organizacji, jej struktur kierowniczych, reprezentacji w krajowych i międzynarodowych organizacjach i forach, obecności kobiet w takiej organizacji oraz polityk równouprawnienia płci.
2.2.4 Przeanalizowano ponadto istniejący materiał, zebrany podczas przesłuchania ekspertów na temat sytuacji i doświadczeń w Belgii, Hiszpanii i krajach skandynawskich, oraz przez członków EKES-u.
Materiał ten dotyczył przede wszystkim związków zawodowych.
Podobnie jak w rezolucji i raporcie Parlamentu faktyczne podstawy oceny w odniesieniu do pracodawców były słabe i nie dysponowano praktycznie żadnymi informacjami o innych organizacjach [5].
2.2.5 Przeprowadzone badanie i uwzględniony dodatkowy materiał wzmocniły początkowe wrażenie wywołanie rezolucją Parlamentu, że: a) baza statystyczna jest w rzeczywistości bardzo mała; jedynym wyjątkiem są związki zawodowe, ale w tym przypadku materiał nie oddaje odpowiednio pozytywnego rozwoju sytuacji w niedawnej przeszłości [6], oraz że b) trudne, jeżeli nie problematyczne, jest porównanie wniosków dotyczących różnych organizacji, np. organizacji zrzeszających osoby fizyczne (takich jak związki zawodowe) oraz organizacji, których członkami są organizacje (takie jak przedsiębiorstwa).
Różnice organizacyjne (np. organizacji rolników czy MŚP) mogą wymagać różnych sposobów oceny istnienia zrównoważonej reprezentacji mężczyzn i kobiet.
Należy także zauważyć, że mała reprezentacja kobiet w organach decyzyjnych nie musi być koniecznie dowodem braku polityk równouprawnienia w danej organizacji.
2.2.6 Jedna z uwag krytycznych wobec rezolucji PE dotyczyła faktu, że rezolucja ta skupia się jedynie na ilościowym aspekcie reprezentacji, ignorując aspekty jakościowe tworzenia polityk w organizacjach, w których kobiety odgrywają czasem ważniejszą rolę niż można by przypuszczać na podstawie ich formalnej reprezentacji.
Dostrzegając niewątpliwe znaczenie wspomnianych aspektów jakościowych, EKES zdecydował się mimo to nie zajmować się nimi dogłębnie. Uwzględnił jednak reprezentację kobiet w organach przygotowujących polityki.
Aspekty jakościowe tworzenia polityk w tym znaczeniu zasługują na większą uwagę ze strony grup interesów społecznych i gospodarczych, ich europejskich federacji, a także ze strony Parlamentu i Komisji Europejskiej.
2.2.7 Przyglądając się odnośnym politykom i praktycznym działaniom grup interesów społecznych i gospodarczych w UE, EKES postanowił przeanalizować polityki dotyczące reprezentacji w sposób zintegrowany (na szczeblu krajowym, europejskim — łącznie z dialogiem społecznym — oraz międzynarodowym).
2.2.7.1 W badaniu nie zostały uwzględnione europejskie rady zakładowe. Wymagałoby to przeprowadzenia oddzielnego badania, do czego lepiej przygotowane są inne struktury niż EKES [7].
2.2.8 Komitet odsyła do ram działań na rzecz równości mężczyzn i kobiet z 1 marca 2005 r. opracowanych przez ETUC, UNICE/UEAPME oraz CEEP, których jeden z czterech priorytetów polega na promowaniu kobiet w podejmowaniu decyzji.
2.3 Uwagi szczegółowe (w oparciu o wyniki badania)
2.3.1 Prawie połowa organizacji należąca do dwóch podstawowych rodzajów organizacji reprezentowanych w EKES-ie (różnego rodzaju organizacje patronackie z jednej strony oraz organizacje oparte na indywidualnym członkostwie z drugiej) posiada wysoki udział kobiet wśród swoich członków (40 % lub więcej).
Jedynie 10 — 15 % znajduje się w kategorii niskiego udziału kobiet (0 — 19 %).
Ogółem udział kobiet w reprezentowanych organizacjach wynosi 36 %. (Uwaga: jak zostało powiedziane wyżej odsetek kobiet wśród członków EKES-u w czasie badania wynosił 23 %).
2.3.2 Jeżeli kobiety są obecne w tych organizacjach, najczęściej można je znaleźć wśród osób odpowiedzialnych za tworzenie polityk, rzadziej w charakterze delegatów na kongres danej organizacji czy też w zespole kierowniczym, najrzadziej w zarządzie.
2.3.3 Jest to prawdopodobnie jedna z ważnych przyczyn stosunkowo niskiego udziału kobiet w EKES-ie, jako że wielu członków pochodzi z zarządów.
2.3.4 Organizacje posiadające wysoki poziom kobiet-reprezentatów w EKES-ie rekrutują je raczej spośród osób odpowiedzialnych za tworzenie polityki, albo też stosują innego rodzaju rozwiązania (np. mieszane), aniżeli wybierają takich reprezentantów wyłącznie spośród najwyższego wewnętrznego szczebla decyzyjnego.
2.3.5 Jeżeli chodzi o reprezentowanie na forach krajowych i międzynarodowych, preferowaną opcją są rozwiązania mieszane. W tym przypadku reprezentacja przez członka/ków zarządu zajmuje drugie miejsce.
2.3.6 Znaczna część organizacji reprezentowanych w EKES-ie nie uczestniczy w Komitecie na rzecz Dialogu Społecznego (około jedna czwarta).
Spośród organizacji, które wchodzą w skład tego Komitetu, około jedna trzecia wybiera mieszaną formę reprezentacji lub wysyła przedstawicieli kierownictwa.
2.3.7 Jedną z polityk uzyskiwania bardziej zrównoważonej reprezentacji kobiet w organach decyzyjnych jest, zdaniem Parlamentu, tworzenie struktur dla kobiet wewnątrz organizacji.
Jednocześnie Parlament zauważa, że struktury te często pozostają symbolicznym gestem lub odizolowanym forum dyskusyjnym.
Zdaniem Parlamentu Europejskiego struktury takie nie powinny izolować kobiet od procesu decyzyjnego, ale raczej włączać je w ten proces i zapewniać im do niego większy dostęp.
Komitet podziela ten punkt widzenia.
2.3.7.1 Parlament podkreśla również, że mentoring oraz tworzenie sieci przez kobiety w ramach organizacji są bardzo ważne z uwagi na przygotowywanie do funkcji kierowniczych.
2.3.8 Jedynie mniejszość (33 %) organizacji obecnych w EKES-ie, których reprezentanci odpowiedzieli na kwestionariusz, posiada osobną lub pomocniczą organizację dla członków płci żeńskiej.
W prawie wszystkich przypadkach struktury te są reprezentowane na szczeblu zarządu tych organizacji, a około połowa z nich posiada inne możliwości wywierania wpływu w takich organizacjach.
W 15 % przypadków personel tworzący politykę i członkowie płci żeńskiej stworzyły sieć; 4 % posiada oba rozwiązania (tj. osobne/pomocnicze organizacje i sieci).
2.3.8.1 Osobne organizacje i sieci można znaleźć przede wszystkim w organizacjach wchodzących w skład Grupy II (tzn. związków zawodowych): w 50 do 75 % z nich.
W Grupie III ich udział waha się w granicach 19 — 39 %, a w Grupie I, gdzie zjawisko to jest znacznie mniej powszechne, pomiędzy 6 a 19 %.
Organizacje pomocnicze nie są czymś niezwykłym w organizacjach rolników (33 %) i mówi się o ich istnieniu w około 10 % organizacji konsumenckich i ochrony zdrowia.
2.3.9 Jeżeli chodzi o politykę wspierania karier kobiet, a w szczególności przygotowywania ich do zajmowania stanowisk kierowniczych, 46 % respondentów odpowiedziało, że w ich organizacjach istnieje taka polityka. Najpopularniejsze polityki obejmowały szkolenia (26 %), rozwiązania dot. ułatwień w pracy/opieki nad dziećmi (22 %) oraz monitorowanie/ocenę (19 %).
Jednakże zaledwie jedna czwarta organizacji posiada takie formy zwiększania możliwości kariery.
2.3.10 Zwracanie specjalnej uwagi na pracowników i personel płci żeńskiej wyraża się także poprzez zbieranie danych statystycznych dotyczących obecności kobiet w organizacji.
Prawie połowa reprezentowanych organizacji (48 %) oświadczyła, że gromadzi takie dane, a większość z nich twierdzi, że uaktualnia je co roku (67 %).
2.3.10.1 Najbardziej aktywne w tym obszarze są wyraźnie organizacje z Grupy II (znacznie ponad 50 %), po nich — organizacje z Grupy III (z których około jedna trzecia jest aktywna na tym polu).
Natomiast w organizacjach z Grupy I odsetek ten jest niski.
Można tu zauważyć znaczną rozbieżność pomiędzy wskazanym niskim poziomem gromadzenia danych statystycznych (1 %) a zadeklarowanymi politykami wspierania karier (11 %).
2.3.11 W 75 % z 61 wspomnianych przypadków wdrażania polityk wspierania karier kobiet, respondenci oświadczyli, że przyniosły one wyniki.
40 organizacji posiada dział lub osobę odpowiedzialną za politykę równości płci. W połowie tych przypadków oznacza to równowartość jednego pełnego etatu.
2.3.11.1 Sukces polegający na wzroście liczby kobiet na wysokich stanowiskach odnotowano w 49 % przypadków, natomiast na wzroście liczby kobiet na stanowiskach związanych z tworzeniem polityk w 46 % przypadków.
2.3.12 Obecność polityk równouprawnienia w 68 % przypadków dotyczy związków zawodowych (Grupa II), w 25 % organizacji Grupy III i 5 % organizacji z Grupy I.
2.3.13 Pewna liczba organizacji (33 członków) stwierdziła, że pytania dotyczące polityk na rzecz promowania karier kobiet oraz uwzględniania problematyki płci ich nie dotyczą.
2.3.14 Stosunek liczby mężczyzn/kobiet reprezentujących organizacje w EKES-ie wydaje się być silnie powiązany ze stosunkiem liczby mężczyzn/kobiet wśród reprezentantów na poziomie międzynarodowym, natomiast w znacznie mniejszym stopniu wiąże się ze stosunkiem tej liczby w dialogu społecznym, a w ogóle nie łączy się z taką relacją w reprezentacji na forach krajowych.
2.3.15 Biorąc pod uwagę fakt, że respondenci z Grupy I określili stosunek reprezentacji mężczyzn do kobiet w ich organizacji na 70/30 %, ich stosunek liczby mężczyzn/kobiet w EKES-ie jest relatywnie wysoki (35 %) i znacznie wyższy niż odpowiednie wartości dla Grupy II (25 %, przy stosunku liczby mężczyzn/kobiet wśród członków organizacji wynoszącym 60/40 %) i Grupy III (odpowiednio 27 %, 65/35 %).
2.3.16 Z badania wynika, że stosunek liczby mężczyzn do kobiet w kierownictwie organizacji w dużym stopniu determinuje obecność męskich/żeńskich reprezentantów w EKES-ie (por. pkt 2.3.2 i 2.3.3 powyżej).
Parlament wezwał "partnerów społecznych" (grupy interesów społecznych i gospodarczych) do dokonania przeglądu swoich mechanizmów reprezentacji i procedur wyboru, postawienia zrównoważonej reprezentacji kobiet i mężczyzn w centrum uwagi oraz zapisania tego w statutach swoich organizacji [8].
2.3.16.1 W badaniu EKES zajął się rodzajem procedur rekrutacji kierownictwa z uwagi na stosunek liczby mężczyzn/kobiet w zarządach.
Najbardziej niekorzystna dla kobiet okazała się kooptacja, a następnie desygnacja przez organizacje stowarzyszone.
Procedury ocenione przez respondentów jako bardziej pozytywne zostały wspomniane przez nich zbyt rzadko, by można było je traktować jako solidną podstawę do sformułowania wniosków.
2.3.17 Odnosząc średni stosunek reprezentacji mężczyzn/kobiet w organach decyzyjnych do różnych polityk mających na celu wzmocnienie karier kobiet, został wysnuty wniosek, że jedynie wartości docelowe zdają się prowadzić do mocnej reprezentacji kobiet.
Podwójne kandydatury czy kwoty (które zajmują dużo miejsca w politycznych dyskusjach partii politycznych UE) rzadko były wymieniane przez respondentów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stworzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw w UE
(2006/C 88/12)
Dnia 13 maja 2005 r. László KOVÁCS, członek Komisji Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwrócił się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przygotowania opinii w sprawie stworzenia wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw w UE.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Lars Allan NYBERG.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 94 do 6 przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wnioski i zalecenia
Już w raporcie Rudinga z 1992 roku stwierdzono potrzebę ustanowienia wspólnych przepisów dotyczących podstawy wymiaru opodatkowania.
Ponadto wyrażono chęć poszerzenia tego projektu o minimalne i maksymalne progi stawek podatkowych.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje — jako krok we właściwym kierunku — fakt, iż obecnie grupa robocza pod kierownictwem Komisji przygotowuje projekt wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych.
W świetle złożoności problemu może okazać się, iż prace potrwają dłużej niż trzy lata.
Przebiegają one w warunkach znacznej przejrzystości.
Wszystkie dokumenty dostępne są bezpośrednio w internecie, tak aby wszyscy mogli śledzić przebieg debaty.
Należy jednak uniknąć sytuacji, w której wprowadzenie wspólnego systemu ustanawiania wymiaru podatku ulegnie dalszemu opóźnieniu z powodu braku gotowości do przekształcenia systemów krajowych, budowanych na przestrzeni wielu lat.
Państwa Członkowskie powinny pokazać, że członkostwo w UE jest korzystne, ponieważ wprowadzenie wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych możliwe jest jedynie w ramach Unii.
W obecnej chwili nie należy zajmować się zagadnieniem stawek podatkowych, aby zbytnio nie utrudniać osiągnięcia porozumienia w kwestiach podstawy wymiaru.
W zasadzie systemy podatkowe muszą opierać się na decyzjach politycznych.
Wypracowanie wspólnych postanowień przy zaangażowaniu w ten proces Rady Ministrów i Parlamentu Europejskiego jest niezbędne, jeśli chcemy uniknąć stopniowego wprowadzania wspólnych przepisów dotyczących podstawy wymiaru podatku od osób prawnych drogą sądowych decyzji Trybunału Sprawiedliwości.
Ponadto ważne jest, aby debata toczyła się przy współudziale partnerów społecznych oraz ogółu społeczeństwa obywatelskiego.
Zagadnienie wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania można określić słowami "nic nie jest uregulowane, dopóki wszystko nie jest uregulowane".
Wobec dużego niebezpieczeństwa opóźnień należy także rozważyć możliwość stopniowego wprowadzania w życie, w formie dyrektyw cząstkowych, poszczególnych rozdziałów, co do których porozumienie zostało osiągnięte.
Przedstawiane rozważania dotyczą częściowo natury prawnej, częściowo odnoszą się do technik podatkowych, częściowo zaś mają charakter ekonomiczny.
Komitet zwraca się do Komisji i Państw Członkowskich, aby pomimo wielości szczegółowych zagadnień technicznych i dużych różnic pomiędzy Państwami Członkowskimi, kierowały się korzyściami gospodarczymi, jakie oferuje wspólna skonsolidowana podstawa wymiaru opodatkowania.
Dotychczasową debatę toczącą się na forum Komitetu podsumować można przy pomocy zasad wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedstawionych w ostatniej części opinii.
Jednocześnie Komitet wzywa Komisję, aby ta podczas opracowywania szczegółów technicznych konsekwentnie brała pod uwagę wspomniane wyżej zasady, co znacznie ułatwi dokonywanie wyboru spośród różnych możliwych rozwiązań technicznych.
1.
Tło
1.1 Komisarz europejski László Kovács w dniu 13 maja 2005 r. zwrócił się do Komitetu o przygotowanie opinii rozpoznawczej w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw.
Członek Komisji wskazał, że tego rodzaju wspólna podstawa wymiaru opodatkowania zlikwidowałaby liczne problemy, jakie napotykają dziś przedsiębiorstwa prowadzące transgraniczne interesy w ramach UE.
Projekt spotkał się z dużym poparciem zarówno ze strony środowisk gospodarczych, jak i wielu rządów.
1.2 Od 2001 roku Komisja przedłożyła liczne informacje i sprawozdania na temat podatku od osób prawnych, m.in. obszerne sprawozdanie z października 2001 r. w sprawie opodatkowania przedsiębiorstw.
1.2.1 Po przedłożeniu w lipcu 2004 r. nieformalnego dokumentu w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych i po przedyskutowaniu tej kwestii w Radzie Ministrów powołano specjalną grupę roboczą, w skład której wchodzą eksperci z Państw Członkowskich.
Grupa ta powinna do 2007 roku rozpatrzyć wszystkie szczegóły dotyczące praktycznego wprowadzenia wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania.
Przedmiotem jej prac, podobnie jak niniejszej opinii, jest wyłącznie podstawa wymiaru podatku od osób prawnych, z pominięciem stawek podatkowych.
Nie porusza się także kwestii opodatkowania według zasad państwa macierzystego (Home State Taxation).
W tamtym przypadku mogłoby chodzić o ograniczony w czasie projekt pilotażowy, podczas gdy wspólna podstawa wymiaru opodatkowania jest projektem globalnym.
1.3 Chodzi tu nie tylko o stworzenie wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania, ale także podstawy skonsolidowanej.
Dotyczy to szczególnie przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku Państwach Członkowskich.
Aby wspólna podstawa wymiaru opodatkowania mogła w optymalny sposób spełniać swoją rolę, grupa przedsiębiorstw musi mieć możliwość wspólnego obliczenia wszystkich zysków dla całego koncernu według jednolitej podstawy wymiaru opodatkowania, dzięki czemu obliczenie to określone będzie jako skonsolidowane.
Wymaga to systemu podziału zysku całkowitego na poszczególne części przedsiębiorstwa.
1.4 Dyskusje dotyczą wyłącznie podatku od osób prawnych, nie zaś wszelkich form opodatkowania.
Występuje duża liczba prawnych form przedsiębiorstw, jak np. organizacje niedochodowe i fundacje, różniących się między sobą w zależności od Państwa Członkowskiego.
Jeśli np. wprowadzi się wspólną podstawę opodatkowania dla spółek akcyjnych, wówczas dojdzie do naruszenia równowagi między tą formą a pozostałymi formami przedsiębiorstw i instytucji w zakresie opodatkowania zysków.
Z tego też względu konieczne mogłyby się okazać krajowe dostosowania w zakresie opodatkowania zysków przedsiębiorstw i instytucji o innej formie prawnej.
Aspekt ten nie będzie jednak rozpatrywany ani przez wyżej wymienioną grupę roboczą, w której skład wchodzą przedstawiciele Komisji i Państw Członkowskich, ani w ramach niniejszej opinii.
2.
Poprzednie opinie Komitetu w sprawie podstawy wymiaru podatku od osób prawnych
2.1 Już w swoich poprzednich opiniach Komitet zajmował się problemem różnych podstaw wymiaru podatku od osób prawnych w Państwach Członkowskich UE.
Włączył się on w tworzenie swobodnych i uczciwych warunków konkurencji na rzecz wspierania działań transgranicznych, jednakże bez znoszenia krajowych podstaw opodatkowania przedsiębiorstw [1].
Zdaniem Komitetu należy najpierw dążyć do stworzenia wspólnej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych, a dopiero potem rozmawiać o wysokości stawek podatkowych [2].
2.2 Z chwilą wprowadzenia wspólnej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych mogłaby zostać ograniczona lub wręcz zlikwidowana większość barier stojących na drodze działań transgranicznych wewnątrz UE.
Takie bariery to m.in.:
- podwójne opodatkowanie;
- wewnętrzne ceny w przypadku działań transgranicznych;
- zróżnicowane podejście do rozmaitych rezerw w przypadku transgranicznych konsolidacji przedsiębiorstw;
- wybór miejsca opodatkowania zysków lub strat kapitałowych w przypadku transgranicznych restrukturyzacji przedsiębiorstw;
- wyrównywanie strat w przedsiębiorstwie działającym w kilku Państwach Członkowskich;
- zróżnicowanie przepisów dotyczących opodatkowania inwestycji.
2.2.1 Chociaż opodatkowanie przedsiębiorstw ma zasadnicze znaczenie dla stworzenia korzystniejszych warunków działania, nie można jednak zapominać, że zarówno przy handlu transgranicznym, jak i przy wyborze miejsca produkcji decydujące znaczenie może mieć też szereg innych czynników [3].
2.3 Komitet zwrócił również uwagę na to, że problemy nie wynikają wyłącznie z różnic w podstawach wymiaru opodatkowania.
Należy także wspomnieć szereg praktycznych różnic, np. jeśli chodzi o przepisy dotyczące warunków uiszczania podatków, przedkładania sprawozdań rachunkowych, jak również wyjaśniania zażaleń.
Część tych problemów można by zmniejszyć w ramach praktycznych przepisów, jakie muszą towarzyszyć wspólnej podstawie wymiaru opodatkowania [4].
2.3.1 Największą praktyczną zaletą wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw może być fakt, iż będą one musiały znać i stosować tylko jeden zbiór przepisów.
Różne części przedsiębiorstwa mogą prowadzić jednolitą księgowość w miejsce dotychczasowej odrębnej.
Ponadto wspólna podstawa wymiaru opodatkowania może prowadzić, obok uczciwszej konkurencji, także do wzrostu efektywności nie tylko przedsiębiorstw, ale również urzędów podatkowych [5].
2.4 Komitet zalecił także, aby podczas debaty o wspólnej podstawie wymiaru opodatkowania nie ograniczać się jedynie do kluczowej problematyki działań transgranicznych.
Wprowadzenie wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania jest korzystne nie tylko dla przedsiębiorstw prowadzących interesy w skali międzynarodowej, ale także tych działających wyłącznie na terenie własnego kraju.
Centralne zadanie, jakim jest stworzenie warunków uczciwej konkurencji dla przedsiębiorstw prowadzących działania transgraniczne, nie może prowadzić do powstawania nowych różnic pomiędzy tymi przedsiębiorstwami a firmami działającymi wyłącznie na arenie krajowej.
2.4.1 Kryje się za tym pragnienie wprowadzenia ułatwień dla małych przedsiębiorstw, z których prawie wszystkie działają na rynkach macierzystych.
Próba wprowadzenia prostych i jasnych przepisów podatkowych ma ogromne znaczenie również w tym kontekście [6].
2.5 Komitet wyraził już swoją opinię, że wspólna podstawa wymiaru opodatkowania nie może mieć charakteru dobrowolnego, co oznacza, że nie będzie możliwości wyboru pomiędzy nadal istniejącymi krajowymi systemami podatkowymi, a szczególnym uregulowaniem dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną.
Dlatego też Komitet jest zdania, iż nowa wspólna podstawa wymiaru podatku od osób prawnych musi być obligatoryjna [7].
2.6 Komitet zawsze zajmował stanowisko, że w ramach uregulowań dotyczących wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania w jak najszerszym zakresie należy uwzględnić postanowienia obejmujące międzynarodowe zasady rachunkowości.
Komitet jest przy tym świadomy, że MSSF dla rachunkowości międzynarodowej mogą służyć tylko jako punkt wyjścia w ramach uregulowań dotyczących wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania.
2.7 Niepożądanym skutkiem ubocznym dotychczasowego braku porozumienia ze strony Rady i Parlamentu Europejskiego w kwestiach wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania przedsiębiorstw jest to, iż niezbędne decyzje zostaną ostatecznie podjęte przez Trybunał Sprawiedliwości.
Jak długo będą występować różnice między systemami podatkowymi Państw Członkowskich, tak długo będą też potrzebne decyzje sądowe.
Systemy podatkowe Państw Członkowskich będą sukcesywnie zmieniane na rynku wewnętrznym w wyniku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości i bez udziału decyzji politycznych [8] [9].
Widać to wyraźnie na przykładzie sprawy Marks & Spencer, rozstrzygniętej ostatnio przez Trybunał Sprawiedliwości.
2.8 Dążenie Komitetu do tego, aby opodatkowanie przedsiębiorstw postrzegać w szerokim kontekście politycznym oznacza, że neutralność polityki podatkowej odnosić należy nie tylko do samego opodatkowania przedsiębiorstw, ale także do obu czynników produkcji, jakimi są praca i kapitał.
To zasadnicze przekonanie wiąże się jednak w pierwszym rzędzie z wyborem stawek podatkowych [10].
2.9 Integracja i rozwój konkurencji są ściśle ze sobą powiązane i mogą prowadzić do wzrostu efektywności i przyspieszenia rozwoju gospodarczego.
Jednak oznacza to również, że ci uczestnicy rynku, którzy nie zdołają dotrzymać kroku rosnącej presji konkurencji, nie mogą też zrekompensować sobie niedostatecznej produktywności niższymi podatkami.
Trzeba będzie usunąć elementy opodatkowania przedsiębiorstw zniekształcające warunki konkurencji, aby mogły dać o sobie znać pozytywne skutki integracji [11].
2.10 Wspólna — miejmy nadzieję, że obligatoryjna — podstawa wymiaru opodatkowania ułatwiłaby kontrolę uiszczania podatków, ponieważ władze musiałyby opanować tylko jeden system, łatwiejsza byłaby także wymiana informacji.
Przyczyniłoby się to również do zmniejszenia ilości oszustw podatkowych.
Niezobowiązująca wspólna podstawa wymiaru, z zachowaniem możliwości wyboru między tą ostatnią a dotychczasowymi krajowymi metodami obliczeń dla przedsiębiorstw działających wyłącznie na rynku krajowym, prowadziłaby ponadto do sytuacji, w której państwa — nie przedsiębiorstwa — musiałyby operować kilkoma systemami podatkowymi.
3.
Kilka faktów na temat podatku od osób prawnych
3.1 Podatkowe obciążenie przedsiębiorstw jest różne w różnych Państwach Członkowskich, co przede wszystkim należy przypisać rozbieżności stawek podatkowych (wynoszących pomiędzy 12,5 % a 40 %). Ponieważ jednak różne są także podstawy wymiaru opodatkowania, nie można jednoznacznie stwierdzić, w jakiej mierze obciążenia te rzeczywiście wynikają z różnych stawek podatkowych [12].
3.2 Komisja dokonała zestawienia danych na temat tzw. "implicit tax rate" (ukrytych stawek podatkowych), dających obraz udziału faktycznie płaconych podatków w zysku przedsiębiorstw.
Często porównuje się jedynie stawki podatkowe, co może prowadzić do błędnych wniosków, jako że np. wysoka stawka przy wysokiej kwocie wolnej od podatku może powodować niższe wpływy podatkowe.
Różnice w obciążeniach podatkowych mogą wynikać również ze skuteczności ściągania podatków lub z rodzaju kontroli podatkowej.
Dla zasobów przedsiębiorstwa związanych w wyniku płacenia podatku od osób prawnych nie jest również bez znaczenia, czy organa podatkowe działają efektywnie, czy też raczej są zbiurokratyzowane [13].
3.3 W roku 1990 OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) stwierdziła, że 60 % światowego handlu realizowane jest wewnątrz grup przedsiębiorstw.
Zróżnicowane krajowe systemy podatkowe stanowią problem dla przedsiębiorstw ze względu na różnice występujące w ramach tego samego przedsiębiorstwa.
3.4 Nie da się w prosty sposób obliczyć gospodarczych skutków wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania podatkiem od osób prawnych.
Ostatnie badanie szacuje tego rodzaju oddziaływanie na PKB na poziomie 0,2-0,3 % PKB.
Obliczenia dotyczą jedynie wspólnych zasad ustalania podstawy wymiaru opodatkowania, nie uwzględniając konsolidacji ani oszczędności administracyjnych.
Wielkość tę należy także postrzegać w powiązaniu z faktem, że całkowite opodatkowanie przedsiębiorstw stanowi ok. 3 % PKB [14].
3.5 Transgraniczne działania gospodarcze prowadzone są dziś w głównej mierze przez duże przedsiębiorstwa.
Dlatego zróżnicowane opodatkowanie stanowi dla tych przedsiębiorstw problem.
Działające w kilku krajach firmy przyswoiły sobie niezbędną wiedzę w tym zakresie i zabezpieczyły finansowanie powstających dodatkowych kosztów.
Jednak największe skutki zróżnicowania systemów podatkowych powstają przypuszczalnie dla tych MŚP, które wprawdzie rozważały działanie za granicą, jednakże zachowały dystans.
Wspólne przepisy mogłyby znacząco zmniejszyć przeszkody w podejmowaniu działalności gospodarczej w kilku krajach.
Istnieje tu duże pole manewru dla zwiększonej integracji i silniejszej konkurencji, co stanowi prawdopodobnie jedną z największych zalet wspólnego systemu obliczania podstawy wymiaru opodatkowania.
4.
Dotychczasowe postanowienia w kwestiach wspólnego podatku od osób prawnych
4.1 W sprawie opodatkowania przedsiębiorstw przyjęto jak dotąd jedynie trzy dyrektywy.
W dyrektywie w sprawie wspólnego systemu opodatkowania w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych Państw Członkowskich (90/435/EWG) ustanowiono, że wypłaty dywidendy w spółce — córce w Państwie Członkowskim, w którym posiada swoją siedzibę spółka — matka, są zwolnione z opodatkowania. Zwolnienie to można jednak zastąpić przepisem, zgodnie z którym podatki zapłacone przez spółkę — córkę mogą zostać odliczone od podatków, jakie powinna zapłacić spółka — matka.
4.2 Dyrektywą w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów, dotyczących spółek z różnych Państw Członkowskich (90/434/EWG) uregulowano opodatkowanie restrukturyzacji przedsiębiorstw. Mimo braku przepisów prawa cywilnego regulujących sprawy transgranicznych fuzji lub dzielenia się przedsiębiorstw, to ostatnie nie zostało uregulowane w dyrektywie, która w głównej mierze odnosi się do sprzedaży przedsiębiorstw.
4.3 Trzecia, niedawno przyjęta dyrektywa (2003/49/WE) dotyczy opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych pomiędzy powiązanymi spółkami z różnych Państw Członkowskich.
Na mocy tej dyrektywy zwalnia się tego rodzaju płatności transgraniczne z podatku u źródła.
4.4 Od 1997 roku istnieje kodeks postępowania w odniesieniu do opodatkowania przedsiębiorstw, zgodnie z którym Państwom Członkowskim nie wolno przyciągać inwestycji drogą ukrytych działań w obszarze podatków.
W kodeksie tym Państwa Członkowskie zobowiązują się do niewprowadzania nowych podatków ukrytych i do dokonania odpowiedniego przeglądu istniejących postanowień.
Kodeks postępowania został uzupełniony o listę 66 działań ukrytej konkurencji w obszarze podatków, które obecnie są znoszone.
5.
Wyjaśnienie szczegółów technicznych
5.1 Największe różnice wśród Państw Członkowskich przy obliczaniu podstawy wymiaru tkwią w postanowieniach dotyczących kwot wolnych od podatku, co w efekcie odgrywa znaczącą rolę w prowadzonych rozmowach.
W związku z tym należy z całym naciskiem wskazać na znaczenie szerokich podstaw wymiaru opodatkowania osób prawnych.
Należy jednak pamiętać, że szersza podstawa wymiaru opodatkowania może wymagać zmiany stawki podatkowej.
Niestety, rozmowy musiały dotyczyć bardzo podstawowego stadium.
Koszty można dziś klasyfikować bardzo różnie, w zależności od tego, czy traktowane będą jako wydatki zwyczajne, a następnie włączone do podstawy wymiaru, czy też można je będzie odliczać od zysku dopiero po określeniu podstawy wymiaru.
Zanim jednak eksperci podatkowi będą mogli przedstawić wspólną propozycję, trzeba jeszcze rozwiązać wiele problemów.
5.2 System podstawy wymiaru opodatkowania musi kierować się potrzebami konkurencji w celu stworzenia dobrych warunków do inwestowania w Europie.
Jednak ogólnie rzecz biorąc, system podatkowy nie może wywierać wpływu na to, jakiego rodzaju i w którym z Państw Członkowskich inwestycje będą dokonywane.
Decydująca powinna być rentowność, nie zaś kwestia udostępniania środków inwestycyjnych.
Oczywiście, musi np. istnieć możliwość wspierania inwestycji przyjaznych środowisku naturalnemu czy też kierowania inwestycji w rejony gorzej rozwinięte, ale istnieją ku temu bardziej przydatne instrumenty niż podstawa wymiaru podatku od osób prawnych.
5.2.1 Trzeba również wprowadzić wyraźne odgraniczenie od podatku dochodowego.
Sprawa wypłaty dywidendy dla posiadaczy akcji jest kwestią podatku dochodowego, która nie ma specjalnego znaczenia dla dyskusji o opodatkowaniu zysków spółek jako takich.
Nie ma również znaczenia dla decyzji dotyczących lokalizacji przedsiębiorstwa.
5.3 Aby udało się uzgodnić wspólną podstawę wymiaru opodatkowania, trzeba przewidzieć specjalne postanowienia dla określonych branż.
Na przykład być może potrzeba będzie specjalnych postanowień odnośnie rezerw w przypadku niektórych sektorów, takich jak sektor bankowo-finansowy czy branża ubezpieczeń na życie, w których rezerwy mają szczególne, typowe dla tej branży znaczenie.
Innym przykładem jest gospodarka leśna, w której w skrajnych przypadkach dochodów można oczekiwać dopiero po kilkudziesięciu, a nawet po stu latach.
5.4 Kolejnym aspektem jest pytanie, czy finansowanie przedsiębiorstw bazuje przede wszystkim na kredytach czy raczej na środkach własnych.
Jeśli można odpisać odsetki od kredytu, to wówczas opodatkowaniu podlega tylko niewielka część dochodu przedsiębiorstwa w formie zysku od akcji.
W przypadku niekorzystania z kredytu i pełnego pokrycia finansowania ze środków własnych wszystko podlega opodatkowaniu jako zysk.
W miarę możliwości należy uniknąć wpływania na wybór formy finansowania przedsiębiorstwa poprzez podatek od osób prawnych.
5.5 Po ustaleniu wysokości kwot wolnych od podatku należy dojść do porozumienia co do czasu i procedury.
Największa różnica pomiędzy Państwami Członkowskimi polega na tym, że albo każdy rodzaj inwestycji jest amortyzowany odrębnie, albo sumuje się wszystkie inwestycje, stosując amortyzację globalną.
System amortyzacji globalnej jest łatwiejszy dla przedsiębiorstw, ponieważ nie ma potrzeby prowadzenia odrębnych obliczeń dla każdej maszyny lub przedmiotu wyposażenia.
5.6 Aby możliwe było wprowadzenie skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania dla ustalenia zysku całej grupy przedsiębiorstw, należy sformułować definicję grupy przedsiębiorstw.
Alternatywą dla tego rodzaju definicji mógłby też być procentowy udział własnościowy każdego przedsiębiorstwa cząstkowego albo jego udział w działalności spółki-matki.
Należałoby wybrać pewną kombinację obu tych możliwości, jako że nie ma powodu dla wprowadzania skonsolidowanej podstawy wymiaru dla przedsiębiorstw różnych branż o wspólnej strukturze własności.
5.7 Kiedy zostanie osiągnięte porozumienie w sprawie wspólnej podstawy wymiaru podatku od osób prawnych, do rozwiązania pozostanie jeszcze problem konsolidacji: jak należy podzielić zyski przedsiębiorstw działających w kilku krajach pomiędzy te kraje.
Wspólna podstawa wymiaru nie wystarczy, jeśli chcemy uniknąć przemieszczania zysków w ramach zróżnicowanych systemów podatkowych. Należy więc stworzyć prosty i logiczny system dzielenia zysków przedsiębiorstwa pomiędzy Państwa Członkowskie (a tym samym pomiędzy kraje stosujące różne stawki podatkowe).
Jeżeli zyski osiągane przez różne części jednego przedsiębiorstwa w różnych krajach będą w ten sposób łączone, potrzeba będzie ściślejszej współpracy pomiędzy władzami podatkowymi.
5.7.1 W świetle profilu wymogów interesujące mogłoby być zbadanie systemu kanadyjskiego (zysk dzielony jest po połowie odpowiednio do procentowego udziału ilości zatrudnionych i wielkości sprzedaży).
5.8 Aby w praktyce podział zysku mógł płynnie funkcjonować, oprócz przepisów dotyczących podstawy wymiaru trzeba ujednolicić dalsze przepisy.
Obliczenia powinny być np. przeprowadzane na bazie całorocznej, a płatności podatków dokonywane jednocześnie we wszystkich Państwach Członkowskich.
Kolejny wymóg dotyczy przekazywania danych drogą elektroniczną.
5.9 Jednym z najważniejszych efektów wprowadzenia wspólnej podstawy wymiaru opodatkowania jest większa przejrzystość systemu.
Obecnie jedyną skalą porównawczą dostępną laikowi jest sama stawka podatku.
Jeśli jednak porównać stawkę podatku od osób prawnych z udziałem dochodów z tego podatku w PKB, wówczas okazuje się, jak mylące może być tego rodzaju postępowanie.
Najniższy udział dochodów z podatku od osób prawnych w odniesieniu do PKB (0,8 % w 2003 r.) odnotowuje się w Niemczech przy stawce podatku 39,5 %, co prawdopodobnie wynika w pewnej mierze z problemów ze zdefiniowaniem podstawy wymiaru opodatkowania.
Nowe Państwa Członkowskie dysponują dochodami z podatku od przedsiębiorstw w wysokości przeciętnie ok. 2,7 % PKB, przy czym stawki podatkowe mieszczą się w przedziale 15 — 35 %.
W większości starych Państw Członkowskich dochody z podatku od osób prawnych — przy skali stawek podatkowych od 12,5 % do 38 % — dają ponad ok.
3 % PKB [15]. Demokracja nakazuje, aby nie tylko przedsiębiorstwa, ale i wyborcy mieli świadomość istnienia tak dużych i zaskakujących różnic.
6.
Zasady wspólnej skonsolidowanej podstawy wymiaru opodatkowania [16]
6.1 Szerokie podstawy
Nakładanie podatków ma na celu finansowanie dobra ogólnego, przy czym podstawa wpływów podatkowych powinna być jak najszersza.
Taka szeroka podstawa przyczynia się również do tego, aby w jak najmniejszym stopniu naruszać funkcjonowanie gospodarki, jako że same stawki podatków powinny być utrzymywane na możliwie niskim poziomie.
6.2 Neutralność
Wspólna podstawa wymiaru podatku od osób prawnych musi być neutralna z punktu widzenia inwestycji i nie może zniekształcać konkurencji międzysektorowej.
Dla ulokowania działań przedsiębiorstw i miejsca podstawy wymiaru opodatkowania decydujące powinny być realne przemyślenia gospodarcze.
Neutralna podstawa wymiaru przyczyni się do wolnej i jawnej konkurencji między przedsiębiorstwami
6.3 Prostota
Wspólne postanowienia muszą być proste, jednoznaczne i zarazem przejrzyste.
Dla zapewnienia prostoty oraz na ile to wskazane z punktu widzenia opodatkowania, powinny one nawiązywać do międzynarodowych standardów rachunkowości, które już są stosowane przez liczne przedsiębiorstwa.
Do uproszczenia systemów przyczynią się też jednakowe przepisy dotyczące czasu i sposobu dokonywania płatności.
6.4 Efektywność
Ściąganie podatków musi być efektywne w tym sensie, iż będzie łatwe do skontrolowania, dzięki czemu przeciwdziałać się będzie błędom podatkowym i oszustwom.
6.5 Stabilność
Systemy podatkowe muszą być stabilne.
Inwestycje przedsiębiorstw muszą być celami długofalowymi. Ponieważ przy podejmowaniu decyzji o inwestycjach uwzględnia się systemy podatkowe, systemy te nie mogą podlegać niezliczonym zmianom.
6.6 Legitymizacja
Przepisy muszą być zaakceptowane nie tylko przez bezpośrednio zainteresowanych i partnerów społecznych, ale także przez ogół społeczeństwa, ponieważ dotyczą finansowania sektora publicznego.
6.7 Sprawiedliwość
Podział zysków, obliczonych dzięki wspólnej podstawie wymiaru opodatkowania osób prawnych pomiędzy Państwa Członkowskie musi być sprawiedliwy.
Sprawiedliwy podział przyczyni się do tego, że Państwa Członkowskie będą mogły same ustalać wysokość stawek podatkowych.
6.8 Konkurencja międzynarodowa
Przy ustalaniu podstawy wymiaru należy także wziąć pod uwagę, jak przedstawia się ona na tle systemów opodatkowania osób prawnych w krajach trzecich.
6.9 Obligatoryjność
Aby uniknąć powstawania nowych różnic w praktykach podatkowych wśród Państw Członkowskich, ujęte w optymalny system przepisy dotyczące podstaw wymiaru opodatkowania muszą obowiązywać zarówno przedsiębiorstwa działające w skali międzynarodowej, jak i te, które ograniczają się wyłącznie do rynku macierzystego.
Jeśli wspólny system będzie zgodny z pozostałymi zasadami, a przedsiębiorstwa uznają go za wystarczająco prosty i sprzyjający konkurencji, kwestia sprzeczności między systemem obligatoryjnym a fakultatywnym szybko straci znaczenie.
Wątpliwości co do systemu obligatoryjnego zależą też od jego konkretnego kształtu.
6.10 Postanowienia pośrednie/przejściowe
Zapewnienie przedsiębiorstwom swobody wyboru może jednak stanowić akceptowalne rozwiązanie pośrednie.
Tak szeroko zakrojona zmiana, jaką jest nowy system podstawy wymiaru opodatkowania osób prawnych, może również wymagać przepisów przejściowych.
Rozwiązanie pośrednie jako alternatywa dla przepisów przejściowych może uczynić wprowadzanie wspólnego systemu bardziej elastycznym.
6.11 Elastyczne reguły podejmowania decyzji
Wspólny system opodatkowania przedsiębiorstw powinien być stabilny w perspektywie długoterminowej. Jednak z uwagi na zmiany naszego środowiska czy też potrzebę likwidacji luk systemowych, np. wykluczenie niepożądanych skutków ubocznych, trzeba zachować możliwość wprowadzania potrzebnych dostosowań.
Decyzja o wprowadzeniu nowego wspólnego systemu musi zawierać także postanowienia dotyczące płynnego wprowadzania ewentualnych niezbędnych zmian.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Efektywność energetyczna"
(2006/C 88/13)
Pismem z dnia 7 czerwca 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie: "Efektywność energetyczna".
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 31 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Stéphane BUFFETAUT.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 78 do 2, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię.
1.
Wnioski: Promowanie racjonalnego zużycia energii
1.1 Dążenie do racjonalizacji zużycia energii stało się dla przedsiębiorstw koniecznością. Stąd też dobrowolnie zawierane porozumienia odpowiadają w większości przypadków na główne wyzwania wynikające ze wzrostu cen energii.
1.2 Unia Europejska odegra szczególnie ważną rolę opracowując informacje na temat dobrych praktyk i innowacji w tej dziedzinie.
DG ds. Energii mogłaby stać się ośrodkiem skupiającym i rozpowszechniającym informacje na temat racjonalizacji zużycia energii.
1.3 Przydatne mogłyby tu być kampanie uczulające społeczeństwo na te zagadnienia.
Powinny być one organizowane na poziomie bliskim konsumenta — ostatecznego odbiorcy i przedmiotowej branży.
Tak więc odpowiedzialność za tę dziedzinę powinny ponosić władze krajowe i lokalne.
1.4 Odwoływanie się do wydawania rozporządzeń powinno więc być wyjątkiem, a nie regułą, gdyż przyjęto już wiele instrumentów prawnych i należy zająć się podsumowaniem ich wdrażania.
1.5 Racjonalizacja zużycia energii nie jest sloganem, luksusem czy gadżetem.
W kontekście międzynarodowym stale wzrastającego popytu na energię, spowodowanego zwłaszcza szybkim rozwojem krajów o gospodarkach wschodzących, takich jak Chiny, Indie czy Brazylia, leży ona w interesie obywateli, przedsiębiorstw, państw członkowskich i Unii Europejskiej.
Międzynarodowa Agencja Energii przewiduje, że światowe zapotrzebowanie na energię wzrośnie do 2030 r. o 60 %, a Unia Europejska — która w 80 % zależna jest od paliw kopalnych — zwiększy związany z nią import z 50 % do 70 % w tym samym czasie.
Tymczasem wobec krajów produkujących energię i w porównaniu z innymi konsumującymi ją na dużą skalę, Unia Europejska nie występuje jako zintegrowany podmiot na rynku światowym.
Dlatego właśnie Tony Blair, jako przewodniczący Rady, wezwał do utworzenia wspólnej polityki energetycznej podczas nieoficjalnego szczytu w Hampton Court w październiku 2005 r.
1.6 Nie należy ukrywać faktu, że gwałtowny wzrost popytu i wzrost kosztów energii może poważnie zaciążyć na wzroście gospodarczym Unii Europejskiej, sprzyjać delokalizacjom pewnych energochłonnych branży i w konsekwencji, pogorszyć sytuację społeczną państw członkowskich, gdzie już obecnie występują silne przeciążenia systemu zabezpieczenia socjalnego wynikające ze starzenia się ludności i niżu demograficznego.
W tym kontekście środki podnoszenia efektywności energetycznej są szczególnie sensowne, ponieważ przyczyniają się do obniżenia kosztów i tym samym do zwiększenia konkurencyjności.
1.7 Podobnie konkurencja w odniesieniu do zapewnienia sobie zasobów energetycznych może spowodować silne napięcia polityczne, a nawet stać się zagrożeniem dla pokoju w niektórych regionach świata; groźba ta łatwo może rozprzestrzenić się poprzez sieć terroryzmu międzynarodowego.
1.8 Racjonalne, wydajne i oszczędne korzystanie ze źródeł energii wynika z konieczności osiągnięcia równowagi o istotnym znaczeniu dla naszej planety i dla przyszłych pokoleń.
1.9 EKES uważa, że Zielona księga w sprawie racjonalnego zużycia energii — czyli jak uzyskać więcej mniejszym nakładem środków, stawia trafne pytania i proponuje realistyczne działania.
Zdecydowanie popiera dążenie, by zużycie energii zmniejszyć o 20 % i uważa za konieczne nie tylko jak najszybsze osiągnięcie celu corocznego zmniejszenia zużycia energii o 1 %, lecz również, by w następnym etapie wyznaczyć sobie cel rzeczywistego zmniejszenia zużycia o 2 %.
1.10 Uważa on, że dobrowolne porozumienia z ważnymi branżami gospodarki są bez wątpienia rozwiązaniami skutecznymi i, o ile są one możliwe, lepszymi niż wprowadzanie wiążących przepisów.
Dwie branże najbardziej energochłonne to transport i budownictwo, wobec czego to pod ich kątem należy czynić najwięcej wysiłków i poszukiwać nowatorskich rozwiązań.
Stałe i stopniowe wprowadzanie skutecznych innowacji w zakresie racjonalizacji zużycia energii odpowiada zarówno oczekiwaniom konsumentów, jak i przemysłu.
Unia Europejska i państwa członkowskie muszą z zaangażowaniem włączyć się do realizowania zbieżnych polityk mających na celu promowanie racjonalizacji zużycia energii, wymiany dobrych praktyk i rozpowszechnianie najlepszych technologii, jak i do organizowania skierowanych na gospodarstwa domowe i na konsumentów kampanii informacyjnych i zachęcających do racjonalizacji zużycia energii.
2.
Wstęp
W roku 2000 Komisja zwróciła uwagę na pilną potrzebę bardziej aktywnego propagowania oszczędzania energii zarówno na szczeblu Unii Europejskiej, jak i w poszczególnych państwach członkowskich.
Potrzeba ta wynika na równi z celów przyjętych w porozumieniu z Kioto oraz z konieczności wypracowania bardziej racjonalnej polityki energetycznej — w obliczu znacznego uzależnienia kontynentu europejskiego od importu surowców energetycznych — oraz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw.
Ogłoszono w związku z tym plan działania na rzecz poprawy efektywności energetycznej we Wspólnocie Europejskiej. Obejmuje on następujące cele:
- zwrócenie uwagi opinii publicznej na zagadnienia efektywności energetycznej;
- zaproponowanie wspólnych rozwiązań i działań w ramach uzgodnień z Kioto;
- uściślenie podziału zadań pomiędzy Wspólnotą a państwami członkowskimi;
- urzeczywistnienie potencjału wzrostu efektywności energetycznej; planuje się podniesienie tempa spadku całkowitej energochłonności do 1 % rocznie, przy czym zakłada się, że wskaźnik ten może zostać przekroczony;
- upowszechnianie nowych technologii.
2.1 Co osiągnęliśmy przez pięć lat?
Wskaźnik 1 % pozostaje ciągle w sferze planów; udało się jednak uchwalić szereg aktów prawnych i podpisać porozumienia o oszczędzaniu energii z niektórymi branżami; z inicjatywy Komisji lub na wniosek Rady podjęto prace koncepcyjne na szerszą skalę; wszedł w życie protokół z Kioto i wyznaczono zadania w zakresie rozwoju energii odnawialnych.
Jest zresztą prawdopodobne, że spadek energochłonności nie będzie przebiegał liniowo, lecz kolejno wszystkie branże przejdą na system wielkości progowych.
2.1.1 Akty prawne
Niektóre akty już przyjęto, inne są w trakcie opracowywania; jedne mają charakter wycinkowy, inne — ogólniejszy. Należy tu wymienić: rozporządzenie w sprawie wspólnotowego programu znakowania sprawności energetycznej urządzeń biurowych [1], dyrektywę w sprawie charakterystyki energetycznej budynków [2], dyrektywę w sprawie wspierania kogeneracji [3] i wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych [4].
Z niektórymi branżami gospodarki wynegocjowano ponadto porozumienia ustalające minimalne normy energooszczędności; porozumienia te, o charakterze dobrowolnym, stanowią alternatywę dla przyjmowania nowych aktów prawnych.
Należy jednak uważać, by nie doprowadzić przy tym do chaosu, kiedy wiele przepisów prawnych pokrywa się ze sobą. Dalsze mnożenie nieprzejrzystych zasad i biurokracji hamowałoby tylko gospodarkę, a więc utrudniałoby zwiększenie efektywności w sektorze energetycznym.
2.1.2 Szerzej zakrojone prace koncepcyjne
Unia Europejska podjęła jednocześnie szerzej zakrojone prace koncepcyjne; ich wynikiem są m.in. strategie — np. strategia rozwoju zrównoważonego, którą Rada Europejska przyjęła w roku 2001 i która miała zostać znowelizowana do końca 2005 r., do czego niestety jak dotąd nie doszło, czy też strategie tematyczne dotyczące przetwarzania surowców wtórnych, zrównoważonego podejścia do wykorzystywania zasobów naturalnych czy rozwoju miast, które obejmują także zagadnienia energetyczne.
2.1.3 Kioto
Protokół z Kioto wszedł w życie po jego ratyfikowaniu przez Federację Rosyjską — bez udziału Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, które jednak poświęcają znaczne kwoty na badania nad sposobami zmniejszenia emisji dwutlenku węgla.
W związku z tym Komisja wydała komunikat pt. "Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie", a Rada Europejska na swym wiosennym posiedzeniu potwierdziła wolę nadania nowego impulsu międzynarodowym negocjacjom w tej dziedzinie.
2.1.4 Rozwój energii odnawialnych
Ustanowiono już polityki i wyznaczono zadania w zakresie rozwoju energii odnawialnych — w szczególności energii wiatru — a także rozwoju ekotechnologii w ogóle.
Nie zmienia to faktu, iż popyt na energię stale wzrasta, a zależność energetyczna Unii Europejskiej pozostaje znaczna, co może poważnie zaciążyć na — i tak już słabych — wynikach gospodarki w sytuacji, gdy na rynkach światowych popyt rośnie bardzo szybko, m.in. ze względu na rozwój gospodarek wschodzących, takich jak Chiny, Indie czy Brazylia.
Obmyślenie i wdrożenie europejskiej polityki racjonalizacji zużycia energii nie jest więc luksusem, lecz koniecznością wynikającą z trzech przesłanek:
- konieczność rozwoju zrównoważonego,
- konieczność ekonomiczna,
- konieczność niezależności politycznej.
Rozważania EKES-u skupiają się więc wokół tematyki "efektywności energetycznej, konieczności rozwoju zrównoważonego, konkurencyjności i niezależności gospodarczej", która pokrywa się z zagadnieniami poruszonymi w Zielonej księdze.
3.
Zielona księga w sprawie racjonalizacji zużycia energii
3.1 22 czerwca 2005 r. Komisja opublikowała Zieloną księgę w sprawie racjonalizacji zużycia energii zatytułowaną: "Jak uzyskać więcej mniejszym nakładem środków".
Opracowanie to pojawiło się już po opublikowaniu i rozpoczęciu debat parlamentarnych na temat wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych oraz usług energetycznych i po złożeniu do EKES-u wniosku o opinię rozpoznawczą w sprawie efektywności energetycznej.
Ten porządek chronologiczny może się wydawać niezwykły, gdyż na ogół zielone księgi są opracowywane zanim powstaną teksty natury prawnej. Zasięg, jaki obejmuje ta Zielona księga jest jednak większy niż wniosku o dyrektywę.
Opinia rozpoznawcza EKES-u mogłaby zostać uznana za wkład w konsultację zainicjowaną przez Komisję.
3.2 Stwierdziwszy, że pomimo wezwań do bardziej racjonalnego wykorzystania energii, zapotrzebowanie na nią nie przestaje wzrastać, Komisja uznała, iż konieczny jest silny bodziec, by opracować dynamiczny program promowania efektywności energetycznej na wszystkich poziomach społeczeństwa europejskiego.
Uznała ona, że Unia Europejska mogłaby zaoszczędzić przynajmniej 20 % ze swego obecnego zużycia energii.
EKES wyraża zadowolenie, że Komisja oraz Parlament Europejski mają tak ambitne zamierzenia wobec celów i zróżnicowania źródeł dostaw.
Stwierdza, że uruchamia to spiralę pozytywnych działań, co dodatkowo powinno przyczynić się do tworzenia miejsc pracy dzięki rozwinięciu nowych technologii.
Jednakże należy czuwać nad tym, by zastosowana polityka energetyczna nie doprowadziła do podniesienia kosztów energii, co pociągnie za sobą wyższe koszta produkcji w kontekście wzmożonej konkurencji światowej.
Świadectwa emisji CO2 przedstawiają znaczny koszt dla bardzo energochłonnych branży przemysłu (np. przemysł cementowy), co mogłoby doprowadzić do delokalizacji.
Nie należy pomijać skutków społeczno-gospodarczych proponowanych bądź wprowadzonych już środków.
3.3 Zgodnie ze zwyczajem, w Zielonej księdze Komisja stawia 25 pytań dotyczących różnych opcji, co umożliwia nadanie odpowiedniego kształtu konsultacji publicznej.
Przewiduje ona działania na poziomie Unii, kraju, regionu i na szczeblu lokalnym oraz w ramach współpracy międzynarodowej, wspominając polityki, jakie należy prowadzić i branże, których to dotyczy. Całość ilustrują przykłady.
3.4 Zadziwiające jest, że niektóre zagadnienia nie są nawet wspomniane, podczas gdy mają one realne znaczenie dla tej dziedziny.
Tytułem przykładu można przytoczyć oświetlenie miejskie, o którym w ogóle nie ma mowy, podobnie jak i produkcja na bazie materiałów z odzysku, która w niektórych przypadkach jest mniej energochłonna (metale, aluminium, itp.), czy też wykorzystanie biogazu z wysypisk śmieci.
3.5 Celem Zielonej księgi jest zidentyfikowanie obszarów zastojów (brak bodźców do działania, informacji, szkoleń, finansów...), które obecnie uniemożliwiają wprowadzenie skutecznych i rentownych ulepszeń.
Środki, które warto promować to te, które pozwalają na osiągnięcie oszczędności netto po zamortyzowaniu koniecznej inwestycji.
Na postawione pytania oczekuje się odpowiedzi w formie sugestii czy przykładów wpisujących się w realizację proponowanego celu.
Następnym po Zielonej księdze etapem będzie opracowanie w 2006 r. planu działania.
3.6 Komisja zdaje się być nastawiona optymistycznie, gdyż uważa, że ścisłe wdrożenie wszystkich środków przyjętych po 2001 r. (dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków i w sprawie kogeneracji) połączone z nowymi środkami mogłoby doprowadzić do oszczędności energetycznej wysokości 1,5 % rocznego zużycia, a docelowo osiągnięcie poziomu z roku 1990.
4.
Efektywność energetyczna: konieczność z punktu widzenia rozwoju zrównoważonego, konkurencyjności i niezależności gospodarczej
4.1 Łańcuch energetyczny składa się z producenta, przewoźnika, dystrybutora i konsumenta.
Ważne jest więc, by oddziaływać na wszystkie ogniwa tego łańcucha, od podaży do popytu.
Prawdopodobnie najskuteczniejsze są działania na krańcowych ogniwach tego łańcucha: produkcji i konsumpcji.
4.2 W branży produkcyjnej regularnie wprowadza się metody produkcji zagadnienia poprawy wydajności.
4.2.1 I tak, skojarzona produkcja ciepła i energii elektrycznej (kogeneracja) opiera się na zasadzie odzyskiwania energii, która w przeciwnym wypadku zostałaby zmarnowana. Wykorzystywane są też nowe technologie pozwalające na użycie alternatywnych źródeł energii.
W ten sposób wychwytywanie i wykorzystanie gazu kopalnianego umożliwia zasilanie instalacji do produkcji skojarzonej (np. w Freyming Merlebach w Lotaryngii).
Można również odzyskać i wykorzystać ciepło z pieców hutniczych (technika wprowadzona we Włoszech w Brescii).
W krajach nordyckich urządzenia do produkcji skojarzonej ciepła i elektryczności zostały przestawione na wykorzystywanie drewna, dzięki czemu rozwinął się sektor drewna.
Ponadto badania dotyczące rozwiązania problemów wynikających z zanieczyszczenia instalacji i anomalii procesu spalania, powinny doprowadzić do zwiększenia wydajności instalacji.
4.2.2 Odzyskiwanie i zagospodarowanie biogazu ze składowisk śmieci pozwala wykorzystywać źródło energii uprzednio pomijane, jednocześnie walcząc z powstawaniem gazów cieplarnianych.
Ten rodzaj innowacji i zagospodarowania sprzyja zakładaniu instalacji w pobliżu miejsca użycia, co pozwala na uniknięcie lub zmniejszenie strat energii w wyniku transportu.
4.2.3 W zakresie produkcji energii elektrycznej obserwuje się znaczny wzrost wydajności np. przy wykorzystaniu energii słońca i wiatru, podobnie jak i w przypadku wszystkich klasycznych i jądrowych elektrowni nowej generacji o dużej mocy.
4.3 W odniesieniu do zużycia, technologie bardziej energooszczędne są systematycznie wprowadzane do branż energochłonnych.
Podnoszenie się kosztów energii odbija się na konsumencie końcowym, co skłania przemysł do poszukiwania innowacji technologicznych.
4.3.1 Postęp i innowacja w branży transportu samochodowego dotyczą w równej mierze zagadnień poprawy napędu, jakości i wydajności paliw, jak i charakterystyki opon.
Wskaźniki zużycia paliw przez samochody poprawiły się w ciągu ostatnich dziesięciu lat, trzeba jednak stwierdzić, że ten postęp został zniwelowany przez zwiększenie się liczby pojazdów.
Na zwiększenie użycia biopaliw wpływa się drogą zachęt fiskalnych, np. nie nakładając na te produkty tego samego opodatkowania, jak na produkty naftowe [5].
Przemysł samochodowy dobrowolnie zobowiązał się wobec Unii Europejskiej, że będzie dążył do osiągnięcia średniej wielkości emisji CO2 na poziomie 140g/km do 2008 r.
Parlament i Rada Ministrów chciałyby, aby ACEA zobowiązała się do ustanowienia normy 120g/km do 2010 r.
W każdym razie, jeśli producenci wywiążą się z zobowiązania, samochody osobowe dostępne na rynku w roku 2008/2009 będą zużywały 25 % paliwa mniej niż w roku 1998.
4.3.2 W odniesieniu do transportu, samorządy lokalne wszędzie w Europie zobowiązują się rozwijać politykę przemieszczania się w miastach, zmierzającą do poprawy jakości transportu publicznego, celem ograniczenia przejazdów samochodami osobowymi.
Na przykład we Francji każda gmina musi opracować, przedstawić i zatwierdzić program przemieszczania się i transportu w mieście.
Zdarzają się przypadki przedsięwzięcia środków przymusu, takich jak opłaty za wjazd pojazdu do miasta (Londyn).
4.3.3 Należałoby zastosować system zachęt dla środków transportu tracących na znaczeniu, takich jak kolejowy przewóz towarowy, którego udział w rynku stale maleje (mniej niż 7 %) czy żegluga śródlądowa.
Trzeba jednak zaznaczyć, że pomimo tego typu zamiarów, rozwój obu tych ważnych pod względem energooszczędności branż napotyka na trudności, zwłaszcza z braku infrastruktur oraz dlatego, że koszt ich modernizacji lub założenia jest bardzo wysoki (Kanał Ren-Rodan, czy transalpejski kontenerowy transport kolejowy).
Ponadto utworzenie tych infrastruktur często napotyka, słusznie bądź nie, na opór grup nacisku z ramienia obrońców środowiska naturalnego.
4.3.4 Zarządzanie oświetleniem miejskim również podlega innowacjom mającym na celu oszczędności energetyczne.
Systemy zdalnego sterowania siecią pozwalają z jednej strony na kontrolę w czasie rzeczywistym funkcjonowania systemu, ale również na ustawianie napięcia elektrycznego i dostosowanie wysyłanego przepływu w zależności od rzeczywistych potrzeb, co przynosi oszczędności energetyczne.
Oświetlenie publiczne oparte na starej technologii (np. opary rtęci) jest często zastępowane wysokociśnieniowymi, mniej kosztownymi w eksploatacji lampami sodowymi o mniejszej mocy.
Rozwijają się energooszczędne białe diody oraz wykorzystywanie energii słonecznej.
Lampy o niskim zużyciu prądu stopniowo utrwalają swą pozycję na rynku i przyczyniają się do zmniejszenia zużycia energii.
Niektórzy dostawcy energii elektrycznej oferują swym klientom bony na zakup żarówek energooszczędnych (Włochy).
4.3.5 W odniesieniu do budownictwa, rezultaty dać powinno wdrożenie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.
Niezależnie od tego, normy w zakresie izolacji, tak jak i postęp w zakresie szklenia okien, to znaczne osiągnięcia wykorzystywane przy wznoszeniu nowych budowli.
4.3.6 Wiele ważnych branż przemysłu, jak np. przemysł samochodowy, podjęły dobrowolne zobowiązania w zakresie polepszenia wydajności energetycznej swych produktów, które zresztą podlegają europejskim normom oznakowania.
Powstaje coraz więcej urządzeń do produkcji skojarzonej elektryczności i ciepła dla potrzeb przemysłu.
Warto wspomnieć, że niektóre bardzo energochłonne branże, jak np. przemysł aluminiowy przeprowadzają znaczne oszczędności wykorzystując produkty z odzysku.
4.4 Wyżej wymienione przykłady wskazują, że w kontekście trwałego wzrostu kosztu energii, racjonalizacja zużycia energii stała się procesem naturalnym dla podmiotów gospodarczych, co skłania do konkluzji, że działania dobrowolne są równie skuteczne w perspektywie średnio- i długoterminowej, jak wydawanie rozporządzeń.
5.
Pytania Zielonej księgi
5.1 Pytanie 1.: Jak lepiej stymulować europejskie inwestycje w technologie energooszczędne?
EKES uważa, że instrumenty fiskalne mogą skutecznie stymulować inwestycje, lecz ponadto usługi z zakresu energooszczędności w ramach systemów stałej eksploatacji mogą służyć racjonalizacji energetycznej instalacji.
Sądzi jednak, że istnieją inne jeszcze środki pozafiskalne i dobrowolne, które mogą się okazać skuteczne. Mogą to być np. nagrody za energooszczędność, rozpowszechnianie "najlepszych dostępnych technologii", wewnętrzne kampanie w przedsiębiorstwach celem wypracowania prostych, codziennych gestów (automatyczne wyłączanie świateł, stosowanie systemu czuwania instalacji elektrycznych i elektronicznych, itp.), jak również kampanie dla szerszej publiczności, mogą okazać się skuteczne.
W tym samym duchu dostawcy energii mogą zachęcać konsumentów i klientów do świadomego używania energii, na przykład stosując żarówki energooszczędne.
Jest to również kwestia odpowiedzialności osobistej i zbiorowej.
Indiańskie przysłowie słusznie mówi, że "żyjemy w świecie, który powinniśmy zostawić w spadku naszym dzieciom".
Jest moralnie nie do zaakceptowania, by przyjąć postawę nieodpowiedzialną w stosunku do przyszłych pokoleń.
Jeśli chodzi o wykorzystanie funduszy na badania, z pewnością wystąpi tu efekt pomnożenia środków w wypadku podjęcia współpracy partnerskiej między prywatnymi i publicznymi ośrodkami badawczymi.
5.2 Pytanie 2.: Znaczenie mechanizmu ilościowego limitu emisji dla energooszczędności
Politykę tę można by ewentualnie wykorzystać do tworzenia projektów w zakresie urządzeń dla gospodarstw domowych oraz dla firm transportowych, które, jak wiemy, są bardzo energochłonne.
Niektóre kraje wprowadziły już zresztą świadectwa energooszczędności, które nakładają na producentów energii obowiązek oszczędności energetycznej oraz, pośrednio, ograniczeń emisji CO2.
Przy braku konkretnych działań, podlegają one opodatkowaniu (we Francji 2 centy za kilowatogodzinę), co nakłania do podejmowania inicjatyw wobec klientów celem zrealizowania oszczędności energetycznej.
Należy zwrócić uwagę na to, by wzrost kosztów energii, który może stąd wyniknąć, nie doprowadził do przeciwnych skutków społeczno-gospodarczych (delokalizacje). Należy jednak na ten problem spojrzeć też z punktu widzenia możliwości wystąpienia w przyszłości poważnego kryzysu energetycznego.
To co obecnie zdaje się być kosztowne, w przyszłości może zagwarantować zysk.
Podobnie rzecz się ma ze świadectwami emisji CO2 i energooszczędności. Należy również rozważyć je ze względu na rolę, jaką odgrywają w zachęcaniu do inwestowania w technologie czyste i energooszczędne.
Jeśli chodzi o plan przydzielania świadectw emisji CO2, to jest godne pożałowania, by instalacje, które stały się już przedmiotem inwestycji w technologie bardziej energooszczędne i czystsze, nie były traktowane przychylniej niż te, wobec których takich wysiłków nie podjęto.
Ponadto, skojarzona produkcja energii elektrycznej i ciepła, do której pragnie zachęcić Unia Europejska, powinna zostać lepiej uwzględniona w planach przydzielania środków.
5.3 Pytanie 3.: Możliwość opracowania rocznych planów racjonalizacji zużycia energii przez każde państwo członkowskie oraz ich porównania
Jeśli takie plany miałyby zostać zrealizowane, należałoby zadbać o to, by były one spójne z cyklami inwestycyjnymi.
W praktyce inwestycje nie amortyzują się w ciągu jednego roku, byłoby więc wskazane, by w ewentualnych planach uwzględniać konieczny okres wdrożenia i amortyzacji.
Plany te mogłyby jedynie określać cele, jednak porównanie ich mogłoby się okazać przydatnym instrumentem pozwalającym na rozpowszechnianie skutecznych i wydajnych praktyk.
5.4 Pytanie 4.: Możliwość rozwinięcia instrumentów fiskalnych
Instrumenty fiskalne mogą być skuteczne, pod warunkiem, że dokonano właściwego wyboru i że są one ściśle ukierunkowane.
Jest jednak oczywiste, że wprowadzenie instrumentów fiskalnych jest sprawą delikatną i leży ono w kompetencji władz krajowych. Należy przestrzegać zasady pomocniczości i szanować swobodę administracyjną należną samorządom lokalnym.
W odniesieniu do VAT wspomnieć należy, że aby zmienić jego stopę konieczna jest jednomyślność Rady.
Tymczasem systematyczne stosowanie oznakowań ekologicznych jest o wiele łatwiejsze do wprowadzenia i może okazać się skuteczniejsze.
5.5 Pytanie 5.: Rozwinąć system pomocy państwa korzystniejszy dla środowiska poprzez wspieranie innowacji ekologicznych i poprawy wydajności
W tym zakresie należy skierować działania na branże najbardziej energochłonne: mieszkalnictwo i transport.
Należy jednak uważać, by ewentualna pomoc państwa nie zakłóciła konkurencji.
5.6 Pytanie 6.: Przykład powinien wychodzić od władz publicznych
EKES uważa, że należy zachęcać do wprowadzenia kryterium racjonalnego zużycia energii w procedurze przydzielania zamówień publicznych, jak również do kontroli racjonalnego zużycia energii przez budynki publiczne.
Właściwe mogłoby być wprowadzenie pojęcia awangardy energetycznej.
Dla oceny stosunku koszt/skuteczność, konieczne wydaje się przygotowanie analizy doświadczeń zdobytych w budynkach publicznych.
5.7 Pytanie 7.: Trafność funduszy przeznaczonych na racjonalizację zużycia energii
Fundusze przeznaczone na racjonalizację zużycia energii mogłyby być ważnym instrumentem w procesie poprawy efektywności zużycia energii i jej oszczędzania.
Fundusze te mogłyby ułatwić prywatne inwestycje oraz pozwolić przedsiębiorstwom energetycznym na proponowanie klientom niższego zużycia energii, przyspieszyć rozwój usług z zakresu efektywności energetycznej, być bodźcem dla sektora B&R oraz dla szybszego wprowadzania na rynek efektywnych energetycznie produktów.
Są one dobrym narzędziem uzupełniającym we wdrażaniu systemu wymiany praw do emisji zanieczyszczeń.
Można by jednak zastanowić się nad konsekwentnym uwzględnianiem zagadnienia racjonalizacji zużycia energii w ramach funduszu spójności i funduszu rozwoju regionalnego.
Pilne zdaje się tu zwiększenie środków na badania i rozwój, podobnie jak to uczyniły Stany Zjednoczone, które podejmują znaczne wysiłki budżetowe skierowane na technologie energetyczne.
5.8 Pytanie 8.: Energooszczędność budynków
Jest to sektor strategiczny i można tu uzyskać znaczne oszczędności energetyczne. Należy jednak zwrócić uwagę na to, by właściciele (zarówno wynajmujący komuś swe mieszkanie lub sami je zajmujący) nie musieli ponosić tu kosztów nadmiernych w porównaniu z ich możliwościami płatniczymi, ani też narzucać im zbyt skomplikowanych i przewlekłych procedur administracyjnych.
Trzeba zadbać o to, by państwa członkowskie nie wydawały przepisów, których wdrożenie byłoby trudne do skontrolowania ze względu na ich złożoność i które nie byłyby stosowane przez niektóre przedsiębiorstwa, podczas gdy inne czyniłyby wysiłki w tym kierunku. Zakłóciłoby to przecież warunki konkurencji.
Charakterystyka energetyczna budynków oceniana jest globalnie w budownictwie, podczas gdy fachowcy z poszczególnych dziedzin osobno realizują swoje zadania.
Konieczna jest więc kontrola całościowego przebiegu prac.
W praktyce oznacza to, że za stosowanie norm energetycznych odpowiedzialny będzie architekt wspomagany przez biuro badawcze. Stąd też konieczność wydawania tekstów prostych i jasnych, choć dotyczących skomplikowanego procesu wdrażania.
Nie należy przewidywać jakiegokolwiek poszerzenia zakresu stosowania dyrektywy, a tym bardziej ewentualnego obniżenia wartości progowej ustalonej na 1000 m2, przed opracowaniem podsumowującym stosowanie dyrektywy z roku 2001.
Warto podkreślić tu, że przegląd przepisów dotyczących zagadnień termicznych co pięć lat praktycznie pozostawia bardzo krótki okres na wdrażanie w branży, gdzie działają głównie małe przedsiębiorstwa.
Okres siedmioletni wydaje się bez wątpienia bardziej realistyczny, by dać im dość czasu na uwzględnienie tych przepisów, nie zmuszając ich jednocześnie do stosowania nowych zasad, podczas gdy poprzednie dopiero co zostały wdrożone.
Przydatne byłoby opracowanie podsumowania w sprawie środków przedsięwziętych przez państwa członkowskie oraz wymiana dobrych praktyk.
5.9 Pytanie 9.: Zachęcanie właścicieli nieruchomości do racjonalizacji zużycia energii
Z pewnością należałoby zwrócić się raczej ku systemowi zachęt fiskalnych, jak np. zmniejszenie podatku od nieruchomości, jaki płacą właściciele w zależności od dokonanych przez nich inwestycji w zakresie energooszczędności.
W każdym przypadku zagadnienie to musi pozostać w gestii każdego kraju.
Korzystne byłoby rozwinięcie rynku usług energetycznych, tak jak to ma miejsce w niektórych krajach Unii, mianowicie w krajach nordyckich i we Francji.
5.10 Pytanie 10.: Udoskonalenia charakterystyki energetycznej energochłonnych urządzeń gospodarstwa domowego
Należałoby skorzystać z doświadczenia zdobytego w ramach zintegrowanej polityki w zakresie produktów;
- połączyć tę kwestię z wdrożeniem dyrektywy w sprawie proekologicznej konstrukcji urządzeń energochłonnych,
- sporządzić podsumowanie z dobrowolnych zobowiązań podjętych w tym zakresie w przemyśle.
Etykieta efektywności energetycznej jest obowiązkowa dla niektórych sprzętów gospodarstwa domowego (lodówek, zamrażarek, pralek, zmywarek do naczyń, żarówek).
Można by rozszerzyć jej stosowanie, by objąć nią więcej sprzętów (np. piekarniki elektryczne i kuchenki mikrofalowe typu domowego).
Mogłaby stosować się także do sprzętu o innych zastosowaniach, które wymagają dużych ilości energii, takich jak ogrzewanie i klimatyzacja (np. kotły opalane gazem, pompy cyrkulacyjne i klimatyzatory wielojednostkowe typu domowego).
5.11 Pytanie 11.: Poprawa sprawności energetycznej samochodów
Należy poczekać na wyniki dobrowolnego zobowiązania podjętego przez ACEA wobec Komisji.
W każdym razie innowacje w zakresie sprawności energetycznej pojazdów, postęp technik napędu, zmniejszenie zużycia są stale i stopniowo brane pod uwagę przez przemysł motoryzacyjny.
Pozostaje jednak kwestia starszego parku samochodowego, zagadnienie czasami o znaczeniu również społecznym.
Zarówno z punktu widzenia racjonalności zużycia energii, jak i bezpieczeństwa, należałoby zachęcać do odnowienia parku samochodowego.
Właściwe mogłoby być rozważenie specyficznych środków w zakresie przydzielania kredytów, by osoby o skromnych dochodach nie były pokrzywdzone.
Na końcu trzeba wspomnieć o tym, że opodatkowanie odnośnie do środków transportu pozostaje bardzo zróżnicowane, co jest krzywdzące dla niektórych jego form, jak to podkreślił EKES w swym raporcie w sprawie transportu zorganizowanego z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju.
5.12 Pytanie 12.: Publiczne kampanie informacyjne
Jeśli pragniemy, żeby kampanie skierowane na gospodarstwa domowe były udane, musimy pozostać na szczeblu krajowym, a nie europejskim.
Kampanie informacyjne skierowane do dzieci byłyby bardzo przydatne, by wystarczająco wcześnie nabierały one dobrych przyzwyczajeń w odniesieniu do oszczędności energetycznej (takich jak, po prostu, gaszenie świateł kiedy wychodzą z pomieszczeń).
Odpowiednie informacje dla konsumentów również mogłyby się okazać korzystne, by wybrali oni sprzęt o najwłaściwszym dla nich zużyciu energii.
Ponieważ zorganizowano już kampanie krajowe, można by obecnie dokonać wymiany doświadczeń.
5.13 Pytanie 13.: Efektywność przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej, propagowanie produkcji skojarzonej
Produkcja elektryczności ponosi straty w chwili przetworzenia (około 30 %) i transportu (około 10 %).
Straty z powodu transportu można zmniejszyć poprzez skrócenie jego trasy.
Można również osiągnąć oszczędności dzięki lepszemu zarządzaniu popytem, zwłaszcza w odniesieniu do konsumentów, którzy zużywają bardzo dużo energii.
Wskazane by było opracowanie porozumienia między nimi a producentami, tak by lepiej zarządzać popytem.
Otwarcie rynku powinno umożliwić osiągnięcie większej efektywności dzięki rywalizacji pomiędzy dostawcami, jednak jest jeszcze zbyt wcześnie, by przedstawić jakieś podsumowanie w tym zakresie.
Należałoby również ściślej określić status elektryczności wywodzącej się z produkcji skojarzonej. Parametry zaproponowane w dyrektywie w sprawie produkcji skojarzonej zdają się trudne do zrealizowania, tym bardziej że są one interpretowane różnie w różnych państwach członkowskich.
5.14 Pytanie 14. i 15.: Rola dostawców energii w zakresie dostawy w ramach obsługi energetycznej oraz wprowadzenie białych świadectw
Można się zastanowić, czy w interesie producentów-dostawców energii leży zmniejszenie zużycia.
Dlatego też niektóre państwa członkowskie wprowadziły świadectwa energooszczędności.
Trzeba wziąć pod uwagę cały szereg podmiotów uczestniczących w tym procesie, zanim uda nam się zmniejszyć zużycie energii.
Przydatne byłoby wprowadzenie dobrowolnego kodeksu właściwego postępowania.
Bezsprzecznie należałoby lepiej określić, co rozumiemy pod pojęciem obsługi energooszczędnej i kontraktu dotyczącego charakterystyki energetycznej.
Pożądane byłoby podsumowanie praktyki stosowania białych świadectw przez państwa członkowskie, w których je wprowadzono, zanim rozszerzy się ich stosowanie na poziomie wspólnotowym.
5.15 Pytanie 16.: Nakłonienie przemysłu do zastosowania bardziej energooszczędnych technologii
Skuteczność istniejących już środków (węgiel, dobrowolne zobowiązania).
Należy raczej odwoływać się do dobrowolnych zobowiązań niż do środków przymusu.
Zresztą w wielu krajach europejskich zostały już podjęte pewne środki, o ile są one korzystne z punktu widzenia finansowego, bądź interesujące z punktu widzenia ekonomicznego.
Ewentualne działania powinny więc zostać skierowane na środki wymagające zachęty czy wsparcia, w przeciwnym wypadku umożliwimy niepotrzebne wykorzystywanie sytuacji.
5.16 Pytanie 17.: Zachowanie równowagi pomiędzy środkami transportu oraz zwiększenie transportu kolejowego i rzecznego
Branży kolejowej często brak elastyczności i alternatywnych rozwiązań, a szlaki żeglugowe nie są wystarczająco rozwinięte i mają zbyt wiele problemów z przepustowością.
Należałoby więcej inwestować w interoperacyjność różnych środków transportu, uwzględnić koszty zewnętrzne i wykorzystać środki transportu pozwalające na osiągnięcie lepszej efektywności energetycznej.
Wprowadzenie możliwości konkurencji uregulowanej raczej, niż w jej formie czysto ekonomicznej, przyczyniłoby się do ożywienia tej branży.
5.17 Pytanie 18: Finansowanie infrastruktur transeuropejskiej sieci transportowej [6]
Już od dawna czekamy na wielkie sieci transeuropejskie.
Ogólny kryzys finansów publicznych w Europie często opóźniał ich realizację.
EKES zakłada, że wspólnotowe środki finansowe przeznaczane będą w pierwszej kolejności na rozbudowę gałęzi transportu, które okazały się szczególnie efektywne z punktu widzenia zużycia energii.
Miejmy nadzieję, że uda się również zachęcić do zawierania partnerstw prywatno-publicznych.
5.18 Pytanie 19.: Normy i środki regulacyjne w branży transportowej
Priorytetem powinny być tu innowacje technologiczne i ustanowienie norm określonych wspólnie przez przemysł i władze publiczne.
5.19 Pytanie 20.: Czy władze publiczne powinny być zobowiązane do zakupu samochodów technologii czystych?
Zasady swobodnej administracji obowiązujące w przypadku samorządów lokalnych oraz zasada pomocniczości są sprzeczne z możliwością wprowadzenia nakazu.
Pomimo to regionalne władze publiczne częstokroć dokonują już zakupu tego typu.
Ustanowienie zasad w zakresie ofert publicznych może być środkiem zachęcającym do tej praktyki.
W swej obecnej formie wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie promowania czystych pojazdów w transporcie drogowym (COM(2005) 634), zmierza do rozwoju tej praktyki narzucając określoną ilość pojazdów "czystych" w przetargach ogłaszanych przez władze publiczne
5.20 Pytanie 21.: Obciążenie wydatkami na rzecz infrastruktur transportowych i kosztami zewnętrznymi (zanieczyszczenie, wypadki itp.)
EKES wielokrotnie pozytywnie wypowiadał się o obciążeniu kosztami zewnętrznymi i zwrócił się do Komisji o przedstawienie odpowiedniego projektu.
Wskazane jest zatem przeanalizowanie stosowanych dotychczas w niektórych krajach środków, aby móc dokładnie ocenić ich skuteczność.
5.21 Pytanie 22.: Program finansowania projektów racjonalizacji zużycia energii przez spółki zajmujące się zagadnieniami oszczędności energetycznej
O ile inicjatywy te okazały się korzystne, należy zachęcać do ich popularyzacji i wsparcia w Unii Europejskiej.
5.22 Pytanie 23.: Racjonalizacja zużycia energii jako element stosunków Unii z krajami trzecimi
Koszty energii sprawią, że zagadnienie racjonalizacji zużycia energii będzie kwestią jeszcze bardziej delikatną niż wcześniej.
Międzynarodowe instytucje finansowe powinny w rzeczy samej uwzględniać to zagadnienie przy rozpatrywaniu pomocy technicznej i finansowej, której udzielają.
5.23 Pytanie 24.: Wykorzystanie europejskiej wiedzy w krajach rozwijających się
Należałoby uprościć i usprawnić istniejące już środki (rozwój korzystny dla środowiska — CDM, skoordynowane wdrażanie — JI [7]).
5.24 Pytanie 25.: Możliwość wynegocjowania w ramach Światowej Organizacji Handlu preferencji taryfowych i pozataryfowych dla produktów energooszczędnych
Zdaje się mało prawdopodobne, aby Unii Europejskiej udało się wprowadzić tego typu wymagania w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO), gdyż mogłoby to zostać uznane za niekorzystne dla producentów z krajów rozwijających się.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń
COM(2005) 87 końcowy — 2005/0020 (COD)
(2006/C 88/14)
Dnia 4 kwietnia 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 23 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dn. 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednogłośnie przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie, wnioski i zalecenia
1.1 Przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń [1] przewiduje realizację szeregu inicjatyw służących stopniowemu kształtowaniu i rozwojowi obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, likwidacji barier oraz ułatwieniu prowadzenia postępowań cywilnych na szczeblu europejskim, które szczegółowo przedstawia plan działania Komisji przyjęty przez Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 3 grudnia 1998 r. [2]
1.2 Podobnie jak w przypadku poprzednich opinii w sprawie inicjatyw Komisji i Rady mających na celu wzmocnienie prawdziwej europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera omawiany wniosek.
Zawarta w nim podstawa prawna jest odpowiednia i umożliwia zastosowanie procedury nie tylko w przypadku sporów transgranicznych, ale także (w sposób fakultatywny) krajowych, co ma na celu zagwarantowanie stronom równości w prawie dostępu do sprawiedliwej i sprawnej procedury rozstrzygania sporów we wszystkich Państwach Członkowskich.
1.3 EKES gratuluje Komisji starannego przygotowania techniczno-prawnego wniosku, które wyraźnie wynika ze struktury komentowania artykułu po artykule [3], a także osiągnięcia równowagi pomiędzy różnymi interesami oraz dodania ustrukturyzowanej, przemyślanej i jasno przedstawionej oceny oddziaływania [4].
1.4 Uwagi ogólne i szczegółowe wyrażane tutaj przez EKES mają na celu jedynie wzmocnienie wniosku i udoskonalenie niektórych z jego mechanizmów, tak aby maksymalnie zwiększyć skuteczność postępowania i zapewnić jak najsilniejsze gwarancje poszanowania praw stron.
1.5 EKES nakłania zatem Komisję do przyjęcia przedstawionych poniżej zaleceń i wzywa Państwa Członkowskie do przyjęcia wniosku Komisji w jej obecnym zakresie i charakterze.
2.
Wprowadzenie.
Cel wniosku
2.1 Wniosek ten stanowi realizację jednego z podstawowych celów określonych w Zielonej Księdze z dnia 20 grudnia 2002 r. [5].
Innym jej celem, jakim było ustanowienie europejskiego postępowania w sprawie nakazu zapłaty, Komisja zajęła się w roku ubiegłym [6], przedstawiając wniosek dotyczący rozporządzenia, który stał się przedmiotem opinii EKES-u [7].
2.2 W celu ustanowienia europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń Komisja uwzględniła uwagi i zalecenia dotyczące ww. Zielonej Księgi przedłożone odpowiednio przez Parlament Europejski i EKES, i przedstawia obecnie wniosek dotyczący rozporządzenia mającego wprowadzić jednolite postępowanie w zakresie drobnych roszczeń, które może być stosowane na terytorium całej Unii Europejskiej.
Postępowanie to będzie miało charakter fakultatywny i może być stosowane zarówno w sporach o charakterze transgranicznym, jak i w sprawach o zasięgu krajowym w Państwach Członkowskich.
2.3 Przyczynami, dla których Komisja wystąpiła z omawianą inicjatywą są różnice między systemami cywilnych przepisów proceduralnych obowiązującymi w poszczególnych Państwach Członkowskich, jak również wysokie koszty i opóźnienia związane z transgranicznym dochodzeniem drobnych roszczeń, nieproporcjonalne w stosunku do kwot przedmiotowych roszczeń.
2.4 Komisja postanowiła rozszerzyć zakres przedmiotowy proponowanego postępowania o spory krajowe, aby zapewnić równe traktowanie wszystkich podmiotów oraz zapobiec zakłóceniu konkurencji między podmiotami gospodarczymi.
Rozwiązanie to jest zgodne z treścią opinii EKES-u dotyczącej Zielonej Księgi, a równocześnie zapewnia zgodność postępowania z zasadami proporcjonalności i pomocniczości.
2.5 Z treści wniosku wyraźnie wynika, że zaproponowane postępowanie ma charakter fakultatywny, ponieważ wierzyciel może w każdym przypadku wybrać inną procedurę przewidzianą w prawie krajowym.
Także to rozwiązanie jest zgodne z treścią opinii EKES-u.
2.6 Opracowując postępowanie, Komisja kierowała się następującymi podstawowymi zasadami:
a) postępowanie powinno być jak najbardziej uproszczone i oparte na wykorzystaniu standardowych formularzy;
b) należy wyznaczać krótkie terminy, co sprawi, że postępowanie będzie bardzo szybkie;
c) regułą powinno być postępowanie pisemne, bez konieczności przeprowadzania ustnej rozprawy; jeżeli natomiast sąd uznaje ją za niezbędną, może ona zostać przeprowadzona w drodze konferencji audio, wideo lub za pośrednictwem poczty elektronicznej;
d) należy ustanowić odpowiednie gwarancje dotyczące kontradyktoryjności procesu oraz przedstawiania dowodów;
e) sędziom należy przyznać dużą swobodę w zakresie oceny oraz postępowania dowodowego;
f) orzeczenie powinno być wykonalne zgodnie z prawem krajowym bez względu na środki odwoławcze; należy zagwarantować, że będzie ono wykonalne i uznawane we wszystkich Państwach Członkowskich bez potrzeby uznania orzeczenia przez sąd krajowy i bez możliwości sprzeciwienia się jego uznaniu;
g) reprezentacja przez adwokata powinna być nieobowiązkowa.
3.
Inicjatywy uprzednie i równoległe
3.1 Instytucje wspólnotowe, w tym Parlament Europejski [8] oraz EKES [9], od dłuższego czasu opracowywały dokumenty, w których opowiadały się za ujednoliceniem i uproszczeniem postępowania cywilnego w celu zapewnienia szybszego i bardziej efektywnego dochodzenia sprawiedliwości.
Mając na względzie te postulaty, zgłaszane głównie przez przedsiębiorców, specjalistów i konsumentów, również Komisja długo zastanawiała się nad wyborem optymalnego kierunku postępowania; szczególnie istotny okazał się w tym zakresie postęp osiągnięty w pionierskiej dziedzinie prawa konsumenckiego [10].
3.3 Jednakże wraz z opublikowaniem zielonej księgi na temat europejskiej procedury nakazu zapłaty oraz środków upraszczających i przyspieszających postępowanie sądowe w sprawie drobnych roszczeń stało się jasne, że czynione są przygotowania do ewentualnego rozstrzygnięcia kwestii w drodze inicjatywy legislacyjnej.
W Zielonej Księdze prawidłowo wyróżniono podstawowe kwestie do rozstrzygnięcia w ramach przyszłych regulacji w tej dziedzinie [11].
Inicjatywa ta stanowi jeden z szeregu niezwykle istotnych środków podjętych w ostatnich latach w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych [12].
3.5 W szczególności należy w tym miejscu wymienić rozporządzenie (WE) nr 805/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych [13] oraz wyżej wymieniony wniosek Komisji dotyczący ustanowienia postępowania w sprawie nakazu zapłaty.
Mają one szczególnie istotne znaczenie przy rozpatrywaniu bieżącego wniosku Komisji, ponieważ oba dokumenty dotyczą dwóch aspektów tej samej sytuacji — potrzeby prostszego i skuteczniejszego egzekwowania przepisów prawa cywilnego na jednolitym obszarze sprawiedliwości.
4.
Instrument i podstawy prawne
4.1 Podobnie jak miało to miejsce w przypadku większości inicjatyw w tej dziedzinie, Komisja wybrała dla wniosku formę rozporządzenia, za podstawę prawną przyjmując przepisy art. 61 lit. c) i art. 65 Traktatu.
4.2 Komitet wyraża pełne poparcie dla wniosku Komisji.
Już w swoich wcześniejszych opiniach dotyczących Zielonej Księgi oraz postępowania w sprawie nakazu zapłaty EKES także zdecydowanie opowiedział się za przyjęciem formy rozporządzenia.
4.3 Popiera również wybór przez Komisję podstawy prawnej, umożliwiającej realizację bardziej ambitnych celów niż tylko dokonanie formalnej wykładni właściwych pojęć prawnych.
Jest to jedyna metoda pozwalająca zrealizować cel, jakim jest stworzenie w UE jednolitego obszaru sądowego.
Szczególne uznanie należy się Komisji za opracowanie solidnego, dobrze przygotowanego pod względem technicznym i prawnym uzasadnienia dla działania na szczeblu wspólnotowym, z należytym uwzględnieniem zasad pomocniczości i proporcjonalności.
4.4 EKES przywołuje także ponownie swoje stanowisko, zgodnie z którym inicjatywę tego rodzaju i o takim zakresie, pociągającą za sobą konieczność dokonania znacznych inwestycji, można uznać za uzasadnioną tylko w przypadku, gdy znajdzie ona zastosowanie (choć na zasadzie fakultatywnej) w rozstrzyganiu sporów wewnętrznych w Państwach Członkowskich.
Komitet uważa, że zawężenie zakresu wniosku wyłącznie do sporów transgranicznych mogłoby wzbudzić wątpliwości odnośnie do znaczenia wniosku, czy też nawet potrzeby jego przyjęcia w ogóle [14].
5.
Uwagi ogólne
5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje projekt rozporządzenia, w którym uwzględniono większość uwag zgłoszonych przez Komitet w odniesieniu do Zielonej Księgi na temat europejskiej procedury nakazu zapłaty oraz środków upraszczających i przyspieszających postępowanie sądowe w sprawie drobnych roszczeń (COM(2002) 746 końcowy).
5.2 W opinii na temat Zielonej Księgi EKES stwierdził, że w procesie kształtowania europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń podstawowym zadaniem będzie określenie odpowiednich środków na rzecz przyśpieszenia rozstrzygania takich sporów, które równocześnie nie będą grozić naruszeniem gwarancji przyznanych stronom zgodnie z zasadą państwa prawnego.
5.3 EKES uważa, że chociaż konieczne jest wprowadzenie w projekcie niewielkich poprawek, stanowi on wyważoną odpowiedź na potrzebę równoczesnego zapewnienia szybkiego rozstrzygania sporów, dostępności pod względem kosztów oraz zagwarantowania praw stron sporu.
5.4 Niemniej jednak, jeśli nowy system ma w pełni spełniać swoją rolę w sprawiedliwym, szybkim i niedrogim rozwiązywaniu drobnych sporów, to konieczne jest — i EKES szczególnie podkreśla ten właśnie aspekt — aby dowiedzieli się o jego istnieniu wszyscy obywatele, a nie tylko prawnicy; powinno to odbyć się za pośrednictwem kampanii informacyjnych, podkreślających korzyści z jego stosowania, ale też opisujących jego ograniczenia w porównaniu ze zwykłymi, tradycyjnymi systemami (koszty, sposób przedstawiania dowodów, zasady składania odwołań, pomoc adwokacka, reprezentowanie przez osoby trzecie, terminy itp.).
5.5 Ponadto, jeśli zastosowanie tego systemu w sporach transgranicznych ma się powieść, trzeba znaleźć skuteczne rozwiązanie kwestii zróżnicowania językowego, a osoby zaangażowane — pracownicy sądów, prawnicy, strony sporu — muszą dobrze rozumieć terminy stosowane w postępowaniu; dlatego też trzeba będzie poczynić znaczne wysiłki w zakresie zrozumiałości stosowanych formularzy.
5.6 Zgodnie z wielokrotnie wyrażanym stanowiskiem w tej kwestii, EKES potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz opracowania i wzmocnienia alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów (ADR), które powinny wyznaczać ścisłe, jasno zdefiniowane zasady i reguły oraz podlegać harmonizacji na szczeblu wspólnotowym.
Dlatego warto by włączyć wzmiankę na temat tych procedur do rozdziału zawierającego uzasadnienie wniosku.
6.
Uwagi szczegółowe
6.1 Artykuł 2 — Zakres
6.1.1 EKES uważa, że biorąc pod uwagę aktualną wartość towarów i usług, zaproponowany limit w wysokości 2000 EUR jest zdecydowanie zbyt niski, by procedura postępowania mogła znaleźć zastosowanie w wielu sprawach.
Komitet uważa również, że w przypadkach, w których przewidziano możliwość złożenia odwołania (art. 13, 15 i 16), kwota ta powinna wynosić przynajmniej 5000 EUR.
Rozpatrując kwestię w kategoriach czysto ekonomicznych oraz w świetle szacunkowej wysokości kosztów podanej w rozszerzonej ocenie oddziaływania, podniesienie limitu przyczyniłoby się do obniżenia kosztów w stopniu większym niż ten wynikający z prostej proporcji.
6.1.2 Nie jest jasne, co należy rozumieć poprzez stwierdzenie, że rozporządzenia nie stosuje się "w szczególności" do spraw dochodowych, celnych i administracyjnych.
Zapis ten dotyczy stron wykluczonych z zakresu rozporządzenia, których wykaz, z prawnego punktu widzenia, powinien ściśle wytyczać krąg takich spraw, nie zaś wskazywać niektóre z nich.
Dlatego wyłączenie to należy skreślić z ust. 1 (ostatnie zdanie) i dołączyć do wykazu zamieszczonego w ust. 2.
6.1.3 Nie jest także jasne, dlaczego w art. 2 ust. 2 lit. e) wyszczególniony został arbitraż, który nie jest w żaden sposób powiązany ze sprawami określonymi w pozostałych literach tego ustępu.
Arbitraż stanowi alternatywną formę rozstrzygania sporów, której wykluczenie z zakresu rozporządzenia wynika jasno z samego charakteru tego rodzaju postępowań i nie ma potrzeby czynienia o nim wzmianki w tym miejscu.
EKES zaleca Komisji skreślenie tej litery.
6.1.4 Z oczywistych względów dotyczących tego rodzaju kwestii [15] EKES wyraża ubolewanie z powodu podjętej przez Danię decyzji o całkowitym odstąpieniu od wdrażania rozporządzenia.
Komitet wyraża zarazem nadzieję, że trudności na drodze do pełnego ukształtowania jednolitego obszaru europejskiego [16] zostaną przezwyciężone w przyszłości oraz przyjmuje z zadowoleniem fakt, że Wielka Brytania i Irlandia rozważają możliwość przyłączenia się do proponowanego systemu, tak jak miało to miejsce w przypadku podobnych inicjatyw w przeszłości.
6.2 Artykuł 3 — Wszczęcie postępowania
6.2.1 EKES uważa, że kwestię przerwania terminów przedawnienia należy pozostawić ustawodawstwu Państw Członkowskich.
Jeżeli jednak wybrane zostanie odmienne rozwiązanie, art. 3 ust. 4 powinien przewidywać różne możliwe metody wystąpienia z roszczeniem, jak również to, że termin przedawnienia zostaje przerwany w dniu wysłania formularza — wymagane byłoby przedłożenie potwierdzenia nadania ze względu na możliwość wystąpienia znacznych opóźnień w dostarczaniu pism, zwłaszcza w przypadku sporów transgranicznych [17].
6.2.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem przepisy zawarte w art. 3 ust. 6, przyznające stronie wnoszącej roszczenie możliwość sprostowania lub uzupełnienia danych zawartych w formularzu.
Za stworzeniem podobnej możliwości EKES opowiadał się omawiając wniosek dotyczący rozporządzenia o utworzeniu europejskiego postępowania w sprawie nakazu zapłaty, dlatego z dużym zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie jej do przedmiotowego rozporządzenia.
Równocześnie EKES uważa, że na dokonanie takich sprostowań należy wyznaczyć rozsądnie krótki okres.
6.2.3 EKES wyraża zaniepokojenie w kwestii przepisu zawartego w końcowej części art. 3 ust. 7.
Kto tak naprawdę będzie udzielał "praktycznego wsparcia"?
Czy osoby takie będą miały do tego należyte kwalifikacje?
Nie oznacza to, że EKES chciałby koniecznie ograniczyć możliwość pełnienia tej roli wyłącznie do adwokatów i radców prawnych, pragnie jednak zwrócić uwagę, że do wspomnianych "praktycznych aspektów" należeć mogą kwestie wymagające wykształcenia prawniczego.
Ponadto osoby odpowiedzialne za udzielanie wsparcia muszą być przygotowane na konieczność pełnienia tej funkcji bez wynagrodzenia, a znalezienie wolontariuszy gotowych świadczyć te usługi nieodpłatnie może być problemem w wielu sądach Państw Członkowskich.
Istnieje także możliwość, że przedstawiciele zawodów prawniczych mogą traktować takie wsparcie jako niedozwolone pełnienie zastępstwa procesowego, sprzeczne z obowiązującymi normami etyki zawodowej.
6.3 Artykuł 4 — Przebieg postępowania
6.3.1 Chociaż EKES rozumie powody leżące u podstaw wyboru, jako reguły ogólnej, pisemnej procedury postępowania, zwraca uwagę na korzyści wynikające z rozpraw ustnych, przynajmniej w celu ułatwienia prób dojścia do ugody oraz jako sposób zagwarantowania podstawowych zasad zawartych w art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i w art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
6.3.2 Przepisy art. 4 ust. 5 i art. 4 ust. 6 przewidują możliwość wystąpienia z roszczeniem wzajemnym, nawet gdy dotyczy ono innej sprawy.
6.3.2.1 Poważne wątpliwości EKES-u budzi fakt dopuszczenia w takim postępowaniu, które z założenia charakteryzować ma szybkość i ograniczenie formalności do minimum, możliwości wystąpienia z roszczeniem wzajemnym bez zastrzeżenia, że powoduje to konieczność rozstrzygnięcia sprawy w zwykłym trybie.
6.3.2.2 Zdaniem EKES-u, jeżeli roszczenie wzajemne nie wynika z tego samego stosunku prawnego co roszczenie będące przedmiotem sporu, nie powinno być dopuszczalne w żadnych okolicznościach.
6.3.2.3 W każdym razie EKES uważa, że dopuszczalne mogą być tylko takie roszczenia wzajemne, których wartość nie przekracza limitu wyznaczonego dla całego postępowania, w przeciwnym wypadku może bowiem dojść do wypaczenia celów postępowania.
6.3.3 Przepisy art. 4 ust. 7 przewidują, że jeżeli dokument został przedłożony w języku innym niż języki wskazane w rozporządzeniu nr 1348/2000, stronie należy "zalecić" przedłożenie tłumaczenia.
Należy zadać pytanie, jakie konsekwencje dla rozstrzygnięcia sporu i postępowania spowoduje brak realizacji tego zalecenia.
Kwestia ta wymaga wyjaśnienia; ponieważ akt ma formę rozporządzenia, nie można wymagać od Państw Członkowskich skorygowania jego niedociągnięć, chyba że mamy do czynienia z kwestią, w przypadku której znajduje zastosowanie zasada ustanowiona w art. 17.
6.4 Artykuł 5 — Zakończenie postępowania
6.4.1 W portugalskiej wersji wniosku w art. 5 ust. 1 lit. c) użyte zostało wyrażenie "citar as partes".
Tymczasem prawne znaczenie pojęć citaçăo (dostarczenie zawiadomienia) i notificaçăo (dostarczenie wezwania) jest odmienne, krótko mówiąc, w przypadku omawianego wniosku należałoby użyć pojęcia notificaçăo, a nie citaçăo.
Dlatego EKES proponuje, by Komisja zmieniła portugalską wersję przedmiotowej litery i zastąpiła słowo "citar" słowem"notificar" [18].
6.4.2 Należy również określić ostateczny termin wyznaczenia rozprawy.
6.5 Artykuł 6 — Rozprawa
6.5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie przepisów umożliwiających w odpowiednich przypadkach korzystanie podczas rozpraw z nowych technologii.
6.5.2 Równocześnie EKES zwraca uwagę Komisji na fakt, że ponieważ dokładny zakres stosowania każdej z tych nowych technologii nie został określony, ich wykorzystanie może w określonych sytuacjach grozić naruszeniem gwarancji dotyczących prawa do obrony oraz podstawowych zasad procesowych, takich jak zasady ochrony i pewności prawnej, kontradyktoryjności procesu oraz bezpośredniości.
Mogłoby do tego dojść np. w przypadku wykorzystania poczty elektronicznej do przesłuchania świadka lub biegłego.
6.5.3 Komitet zwraca uwagę na konieczność zapewnienia autentyczności oświadczeń, na przykład za pomocą podpisu elektronicznego.
Należy też powziąć konieczne środki zapobiegawcze, aby zapewnić lokalnym sądom dysponowanie infrastrukturą techniczną umożliwiającą wysyłanie do innych sądów, także zagranicznych, prawomocnych oświadczeń (wysyłanie zabezpieczoną pocztą elektroniczną, przeprowadzanie postępowania dowodowego w drodze konferencji audio, wideo lub za pośrednictwem poczty elektronicznej).
6.5.4 Dlatego EKES wzywa Komisję do wprowadzenia zmian w treści art. 6 ust. 1 w celu bardziej precyzyjnego określenia jego zakresu poprzez wyznaczenie tych działań i sytuacji, w których możliwe będzie skorzystanie z mediów audiowizualnych lub poczty elektronicznej.
6.5.5 Jednocześnie EKES nie widzi powodu, dla którego należałoby przyznawać stronom możliwość odmowy skorzystania ze środków technicznych, jeśli strony zgadzają się, że dostępne środki są niezawodne.
Dlatego też proponuje, aby na nowo zredagować to postanowienie w taki sposób, żeby ograniczyć prawo stron do odmowy do przypadków, w których środki techniczne nie zapewniają koniecznych gwarancji niezawodności i równego traktowania stron.
6.6 Artykuł 7 — Postępowanie dowodowe
6.6.1 EKES wyraża obawy odnośnie do możliwości telefonicznego przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Jedyną metodą zachowania integralności oświadczeń złożonych za pośrednictwem telefonu jest ich nagranie, a następnie spisanie.
Dlatego EKES wzywa Komisję do wyłączenia możliwości wykorzystania telefonu w charakterze prawidłowego środka dowodowego, w przypadku gdy nie ma możliwości nagrania i spisania składanych oświadczeń.
6.6.2 EKES zaleca usunięcie z art. 7 ust. 2 wyrażenia "w wyjątkowych wypadkach", ponieważ niesie ono ze sobą ideę subiektywności, a także ponieważ decyzja o przyjęciu zeznań ekspertów należy, we wszystkich okolicznościach, do samego sędziego.
6.7 Artykuł 8 — Reprezentacja stron
6.7.1 Ponieważ wniosek stanowi, że strony mogą być reprezentowane także przez osoby niebędące adwokatami, EKES uważa, że należy wprowadzić przepis przewidujący expressis verbis możliwość reprezentowania konsumentów w sporach konsumenckich przez organizacje ochrony konsumentów, jak również możliwość reprezentowania członków organizacji branżowych przez te organizacje.
Byłaby to reprezentacja zwyczajowo spotykana np. w przypadku alternatywnych metod rozstrzygania sporów, która jednak generalnie nie jest przewidziana w przepisach proceduralnych obowiązujących w Państwach Członkowskich.
6.8 Artykuł 9 — Kompetencja sądu lub trybunału
6.8.1 Chociaż na pierwszy rzut oka może się wydawać, że tekst mówi co innego, Komisja potwierdziła, że wniosek nie przewiduje, że spory powinny być rozstrzygane zarówno na podstawie ścisłego stosowania przepisów, jak i, w odpowiednich przypadkach, według zasady słuszności ("ex aequo et bono"), które to rozwiązanie może mieć szczególne znaczenie w przypadku rozstrzygania roszczeń niemajątkowych.
Fakt niewprowadzenia tego rozwiązania jest godny pożałowania i proponuje się wprowadzenie takiej możliwości, pod warunkiem uprzedniego poinformowania stron o wszelkich konsekwencjach związanych z jego obowiązywaniem.
6.8.2 Uwagi przedstawione w pkt. 6.2.3. mają zastosowanie także do przepisów art. 9 ust. 3.
6.8.3 W odniesieniu do art. 9 ust. 4 EKES uważa, że sąd lub trybunał powinien zawsze starać się doprowadzić do "osiągnięcia ugody między stronami".
Dlatego należy skreślić słowa "w stosownych przypadkach".
6.9 Artykuł 10 — Orzeczenie
6.9.1 W art. 10 ust. 2 należy wyraźnie stwierdzić, że jeżeli strony nie mogą się stawić, powinny być należycie reprezentowane zgodnie z postanowieniami art. 6 ust. 2.
6.10 Artykuł 11 — Doręczanie dokumentów
6.10.1 Przepisy art. 11 ust. 2 stanowią, że jeżeli "znany jest dokładny adres odbiorcy", można wykorzystać prostsze sposoby doręczenia dokumentów stronom, takie jak list zwykły, faks, czy też wiadomość elektroniczna.
6.10.2 EKES zwraca uwagę Komisji na fakt, że wyrażenie "znany jest dokładny adres odbiorcy" jest niedostatecznie precyzyjne i może powodować niepewność prawną, co z kolei może mieć poważne konsekwencje dla stron.
6.10.3 W niektórych Państwach Członkowskich obowiązuje system, w którym wyznacza się adres do doręczeń: zgodnie z tym systemem, jeżeli jedna ze stron umowy dostarczyła dokumenty na adres do doręczeń, dokumenty te uważa się za otrzymane, dlatego nie ma potrzeby potwierdzania ich odbioru.
EKES nie uważa jednak, by ustanowienie adresu do doręczeń wystarczało do spełnienia wymogu znajomości dokładnego adresu odbiorcy.
6.10.4 Dlatego EKES proponuje, jak to podkreślił w opinii dotyczącej wyżej wymienionej Zielonej Księgi, jak również w opinii w sprawie postępowania w sprawie nakazu zapłaty, aby wykluczyć możliwość wykorzystania metod doręczeń, w których nie wymaga się potwierdzenia odbioru przez strony, lub które takiego potwierdzenia nie przewidują, jak na przykład przesyłka zwykła.
6.11 Artykuł 12 — Terminy
6.11.1 EKES uważa, że w postępowaniu tego rodzaju sądy i trybunały nie powinny mieć możliwości nieograniczonego przedłużania terminów.
EKES zaleca Komisji, by wyznaczyła maksymalny okres, o jaki terminy mogą zostać przedłużone, oraz wprowadziła ograniczenie, iż może to nastąpić tylko jednorazowo.
6.11.2 Za równie niedopuszczalne EKES uznaje przepisy art. 12 ust. 2.
Uwzględniając tryb pracy sądów i trybunałów, gdzie rzadkością są kary za niedotrzymanie terminów, tego rodzaju przepis doprowadzi faktycznie do niewydolności postępowania.
EKES wzywa zatem Komisję do skreślenia art. 12 ust. 2.
6.12 Artykuł 13 — Wykonalność orzeczenia
6.12.1 EKES stawia pytanie, czy w postępowaniu tego rodzaju konieczne jest uwzględnienie możliwości złożenia odwołania.
W rzeczywistości limit wyznaczony dla tego postępowania powinien być wyższy od limitu zaproponowanego przez Komisję — np. 5000 EUR — i w tym przypadku za możliwością wniesienia odwołania przemawiałaby wartość roszczenia, natomiast w przypadku niższej wartości roszczenia (np. do kwoty nieprzekraczającej 3500 EUR) odwołanie nie powinno być możliwe [19].
6.12.2 Należy również wyraźnie stwierdzić, że przepisy dotyczące możliwości złożenia odwołania dotyczą tylko "zwykłej" procedury odwoławczej, nie zaś przypadków, w których prawo krajowe przewiduje odwołanie w wypadku gdyby orzeczenie obarczone było wadami, niezależnie od wartości roszczenia.
6.12.3 Dlatego EKES ponawia swój apel do Komisji o podniesienie limitu wartości roszczeń objętych tym postępowaniem do wysokości przynajmniej 5000 EUR.
W przypadku gdy limit określony przez Komisję nie będzie przekraczał wartości 3500 EUR, nie należy wprowadzać możliwości odwołania.
Należy ją jednak dopuścić, jeżeli wartość limitu przekroczy 3500 EUR, w przypadku sporów, których kwota przekracza ten limit.
6.12.4 EKES zwraca uwagę Komisji na fakt, że w przypadku, gdy obowiązywać będzie możliwość odwołania, przepisy muszą także zezwalać sądowi lub trybunałowi na zawieszenie wykonania orzeczenia na czas postępowania odwoławczego, jeżeli natychmiastowe wykonanie orzeczenia miałoby poważne i niepotrzebnie szkodliwe konsekwencje dla wnoszącego odwołanie lub też sprawiło, że sama apelacja stałaby się bezcelowa.
W podobnych przypadkach możliwe byłoby np. uzależnienie zawieszenia orzeczenia od złożenia zabezpieczenia.
6.12.5 Ponadto, jeżeli odwołanie zostanie dopuszczone, należy wyraźnie stwierdzić, że na zasadzie odstępstwa od przepisów art. 8 (stwierdzającego, że strona nie musi być reprezentowana przez adwokata) stosowane będą obowiązujące w Państwach Członkowskich przepisy proceduralne nakładające obowiązek reprezentacji przez adwokata w sprawach odwoławczych.
6.13 Artykuł 14 — Koszty
6.13.1 Przepisy dotyczące kosztów trzeba ogólnie uznać za racjonalne.
Należy jednak zaznaczyć, że wprowadzanie niejednoznacznych, subiektywnych określeń, takich jak "niesprawiedliwe lub nieuzasadnione" nie przysłuży się harmonizacji postępowań.
Koszty postępowania stanowią czynnik o zasadniczym znaczeniu, a nieprecyzyjne pojęcia mogą stać się przyczyną rozbieżności.
6.13.2 EKES pragnie także powtórzyć uprzednio sformułowane zalecenie dotyczące procedury w sprawie wydawania nakazu zapłaty, mianowicie, że należy wprowadzić zapis, zgodnie z którym w takich przypadkach stosuje się ustawodawstwo krajowe służące transpozycji dyrektywy 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych [20].
6.13.3 EKES uważa w związku z tym, że niezbędne jest ustalenie wymogu uprzedniego poinformowania stron co do systemu kosztów i zwrotu (lub nie) honorariów adwokackich, w porównaniu z innymi rodzajami postępowania sądowego, które ewentualnie można w danej sytuacji zastosować, tak aby dać stronom prawdziwą możliwość wyboru.
6.14 Artykuł 16 — Ponowne zbadanie orzeczenia
6.14.1 EKES wskazuje, że możliwość skorzystania z tego prawa nie została ograniczona żadnym terminem, a tak niejednoznaczny zwrot, jak "niezwłoczne podjęcie działań", należy uznać za niedopuszczalny.
Dlatego EKES uważa, że jeżeli omawiany przepis ma rzeczywiście służyć zagwarantowaniu dostępu strony pozwanej do praktycznych środków obrony (jeżeli formularz został nieprawidłowo doręczony lub strona pozwana nie miała możliwości obrony ze względu na działanie siły wyższej i bez swej winy), należy wyznaczyć dokładny termin, w którym strona pozwana może wystąpić o ponowne zbadanie orzeczenia, nie przedłużając nienależycie całego postępowania, by zapobiec działaniom służącym uniknięciu prawidłowego doręczenia lub obliczonym na zwłokę.
6.15 Załączniki: Formularze
6.15.1 Proponowany system opiera się na wykorzystaniu formularzy przedstawionych w załącznikach I, II i III.
Sprawny przebieg postępowania możliwy jest tylko w przypadku, gdy formularze będą służyć potrzebom, dla realizacji których zostały stworzone.
6.15.2 EKES ma uzasadnione wątpliwości odnośnie skuteczności i praktyczności formularzy, które mają być wykorzystywane w sporach transgranicznych.
6.15.3 Przykładowo, jeżeli włoskie przedsiębiorstwo, któremu należą się pieniądze od polskiego konsumenta wystąpi z roszczeniem w sądzie włoskim, czy polski konsument otrzyma zawiadomienie i odpis formularza roszczenia w języku włoskim czy też polskim?
Jeżeli formularz będzie w języku włoskim, jakie są gwarancje, że konsument zrozumie jego treść i będzie miał możliwość zdecydowania, czy przesłać odpowiedź na pozew?
Jeżeli natomiast formularz ma być dostarczony w języku polskim — kto będzie odpowiedzialny za jego przetłumaczenie?
Należy także zadać pytanie, kto poniesie związane z tym koszty.
6.15.4 Należy pamiętać, że oprócz zakreślenia odpowiednich rubryk w formularzu, strona występująca z roszczeniem zobowiązana jest także umieścić informacje na piśmie.
Kto będzie odpowiedzialny za ich przetłumaczenie i kto potwierdzi, że tłumaczenie zostało sporządzone prawidłowo?
6.15.5 Odpowiedzi na te wątpliwości trudno poszukiwać w rozporządzeniu nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych w Państwach Członkowskich, ze względu na raczej nieformalny i przyspieszony charakter omawianego postępowania.
6.15.6 Nawet, gdyby wyżej wspomniany hipotetyczny polski konsument miał otrzymać zawiadomienie w swoim ojczystym języku, w jakim języku udzieliłby odpowiedzi?
Kto odpowiadałby za przetłumaczenie z języka polskiego na włoski?
W jakim języku konsument wystąpiłby z roszczeniem wzajemnym?
W jaki sposób zostanie ono przetłumaczone?
We wszystkich tych sytuacjach powstałyby przeszkody mające negatywne konsekwencje dla szybkości i kosztów postępowania.
6.15.7 Dlatego EKES wzywa Komisję do rozważenia najbardziej skutecznych metod zapewnienia, że wykorzystanie tych formularzy w sporach transgranicznych nie zagrozi spowolnieniem postępowania ani wzrostem jego kosztów lub naruszeniem przysługującego stronom prawa do obrony.
6.15.8 EKES uważa ponadto, że formularze są zbyt skomplikowane, by mogła je wypełnić osoba bez wykształcenia prawniczego.
6.15.9 Znaczenie wielu użytych pojęć (wysokość odsetek ustawowych, % powyżej podstawowej stopy EBC, odwołanie sprzedaży, dotrzymanie zobowiązań, wyrok zaoczny, roszczenie wzajemne) może okazać się niejasne dla laika.
Ponieważ Komisja proponuje, by reprezentacja prawna miała charakter fakultatywny, należy podjąć odpowiednie środki, tak aby osoby korzystające z formularzy były w stanie je zrozumieć i prawidłowo wypełnić.
6.15.10 Wreszcie, skoro możliwość reprezentacji stron przed adwokata lub inną osobę nie jest wykluczona, powinno to być wyraźnie odnotowane w formularzu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie sprawozdania na temat polityki konkurencji (2004)
SEC(2005) 805 wersja ostateczna
(2006/C 110/02)
Dnia 17 czerwca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: sprawozdania na temat polityki konkurencji (2004)
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 21 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Henri MALOSSE.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dn. 15 marca 2006 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Przez bardzo długi czas uważano, że polityka konkurencji UE była ukoronowaniem integracji europejskiej i osiągnięciem, którego nie można było zakwestionować.
Niemniej przy okazji debaty nad traktatem konstytucyjnym zasadność polityki dążącej do zapewnienia "wolnej i niezakłóconej konkurencji" wzbudziła wiele pytań.
Po przeprowadzeniu reformy przepisów dotyczących przeciwdziałania praktykom ograniczającym konkurencję i nadużywaniu pozycji dominującej, Komisja Europejska przystąpiła do reformy systemu pomocy państwa, na podstawie planu działania.
Publikacja sprawozdania z 2004 r. daje EKES-owi możliwość całościowej refleksji nad celami i metodami wspólnotowej polityki konkurencji, zwłaszcza w odniesieniu do poniższych kwestii:
- globalizacja handlu,
- rozszerzenie UE wraz z pogłębieniem się różnic w poziomie rozwoju,
- rosnące opóźnienie UE w dziedzinie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w stosunku do jej głównych konkurentów gospodarczych,
- uzasadnione obawy obywateli dotyczące poprawy zarządzania sprawami publicznymi, zwiększenia legitymizacji realizowanych polityk i szerszego uczestnictwa w podejmowaniu decyzji.
1.2 Po zaprezentowaniu "ram politycznych" przez dyrektora generalnego DG ds. Konkurencji, Sprawozdanie przedstawia zakres działalności Komisji, odpowiednio w przedmiocie:
- praktyk ograniczających konkurencję i nadużywania pozycji dominującej (art. 81 i 82 traktatu), wraz z kilkoma orzeczeniami wydanymi przez sądownictwo wspólnotowe i sądownictwo krajowe w UE,
- połączeń przedsiębiorstw, wraz z dokonaniem oceny sektorowej,
- kontroli pomocy państwa, włączając przepisy prawodawstwa i ich wykładnię, a także kilka orzeczeń wydanych przez sądownictwo europejskie,
- rozszerzenia współpracy dwu- i wielostronnej na skalę międzynarodową.
Rok 2004, w którym nastąpiło rozszerzenie UE o dziesięć nowych państw członkowskich, oznaczał z dniem 1 maja wejście w życie reformy prawa wspólnotowego dotyczącego konkurencji.
2.
Refleksje nad polityką konkurencji Unii Europejskiej
2.1 W sprawozdaniu uwypuklony zostaje związek między polityką konkurencji z jednej strony, a odnowioną strategią lizbońską, czyli konkurencyjnością, wzrostem gospodarczym, zatrudnieniem i rozwojem zrównoważonym, z drugiej strony.
Komisja pragnie zatem skupić swoje działania na tych branżach, które posiadają kapitalne znaczenie dla rynku wewnętrznego i agendy lizbońskiej, kładąc nacisk na eliminowanie przeszkód dla funkcjonowania konkurencji w niedawno zliberalizowanych sektorach oraz kilku innych sektorach regulowanych, takich jak telekomunikacja, usługi pocztowe, branża energetyczna i transportowa.
Wspomniane powiązanie z agendą lizbońską zasługiwałoby na lepsze uzasadnienie i doprecyzowanie.
2.2 Pytanie, jakie na wstępie należy sobie postawić, dotyczy ustalenia, czy polityka konkurencji powinna odzwierciedlać koniunkturalne priorytety polityczne, czy też raczej powinna kierować się własną i niezależną logiką.
EKES skłania się ku temu drugiemu podejściu ze względu na poniżej podane powody:
2.2.1 Przedsiębiorstwa, konsumenci i podmioty społeczno-gospodarcze potrzebują stabilnych i przewidywalnych ram prawnych.
Jeżeli polityka konkurencji ma się zmieniać zgodnie z aktualnymi w danym momencie priorytetami, będzie ona źródłem niestabilności prawnej, a zatem w znikomym stopniu będzie sprzyjać rozwojowi inwestycji i zatrudnieniu.
2.2.2 Stworzenie wolnej i niezakłóconej konkurencji jest podstawowym celem samym w sobie, a nie elementem strategii koniunkturalnej, służy zapewnieniu dobrego funkcjonowania jednolitego rynku europejskiego.
Jeżeli tak się nie stanie, rynek ten straci cały swój sens i korzyści, jakie może przynieść gospodarce europejskiej, a mianowicie pobudzenie popytu, zwiększenie podaży oraz siłę rynku liczącego 450 mln konsumentów.
2.2.3 Obecnie, w rozszerzonej UE, zróżnicowanie warunków gospodarczych i społecznych między państwami członkowskimi jest bardzo silne.
Polityka konkurencji nabiera w tym kontekście specjalnego znaczenia.
Oznacza to, że wdrożenie rzeczywiście wolnej i niezniekształconej konkurencji będzie decydowało o tym, czy podmioty gospodarcze i społeczne, zarówno z krajów najbogatszych, jak i mniej rozwiniętych, otrzymają gwarancję równych szans i równego traktowania, oraz czy zostaną w ten sposób spełnione warunki konieczne dla wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej.
2.2.4 Polityka konkurencji wywiera szczególny wpływ na rozwój konkurencyjności.
Powyższe elementy nie mogą same napędzać polityki konkurencji; zagadnienie trwałości tej polityki w świetle jej podstawowych zasad jest w istocie tylko częścią omawianej problematyki.
Musi ona łączyć się z innymi politykami unijnymi, takimi jak polityka na rzecz konsumentów, rozwoju gospodarczego, innowacyjności, wzrostu i zatrudnienia oraz spójności gospodarczej i społecznej.
Polityka konkurencji powinna, dzięki obecnym i przyszłym reformom, realizować tę skierowaną na zewnątrz wizję; w tej perspektywie Komisja powinna stale poszukiwać równowagi celem jak najlepszej ochrony konsumentów, przedsiębiorstw i ogólnych interesów Unii.
W konsekwencji opracowanie wytycznych dla rozwiązywania kwestii spornych powinno uwzględniać pewne zasady, a mianowicie:
- w dalszym ciągu ściśle stosować zasady konkurencji, zwłaszcza w zakresie pomocy państwa, aby uniknąć nadmiernej wyrozumiałości w odniesieniu do polityk krajowych wspierających "sztandarowe krajowe przedsiębiorstwa" czy monopolistów, co mogłoby zdusić konkurencję w kraju i w skali europejskiej, ze szczególną szkodą dla małych i średnich przedsiębiorstw. Należy z kolei wspierać działania publiczne na rzecz innowacji i badań celem wspomagania dużych projektów o charakterze mobilizującym dla ogółu oraz wzmacniania potencjału innowacyjnego małych i średnich przedsiębiorstw. Podobnie polityka na rzecz zatrudnienia powinna w pierwszej kolejności dotyczyć raczej usług dla ludności (kształcenie przez całe życie, opieka nad dziećmi, mobilność, walka z różnymi formami dyskryminacji) niż bezpośredniej pomocy, która zniekształcałaby konkurencję;
- zwalczać nowe "praktyki antykonkurencyjne", takie jak "zastępowanie" monopoli prywatnych publicznymi, pozycje dominujące w odniesieniu do jednego rodzaju działalności gospodarczej (np. dominująca pozycja dystrybutora wobec producentów i vice versa). Należy również w większym stopniu uwzględniać specyfikę małych i średnich przedsiębiorstw, będących siłą napędową wzrostu w Europie, a których zakładanie i rozwój są często hamowane dyskryminującymi je praktykami (pomoc państwa, monopole, pozycja dominująca).
Należałoby ułatwiać współpracę i łączenie się MŚP, co jest często jedynym dostępnym dla nich środkiem, by stawić czoła konkurencji;
- umożliwiać konsumentom rzeczywiste korzystanie ze zjawiska ekonomii skali i z potencjału jednolitego rynku europejskiego.
2.2.5 Należy uwzględnić szczególny charakter usług użyteczności publicznej, a zwłaszcza sektora opieki zdrowotnej, ochrony socjalnej i szkolnictwa, w kontekście zachowania sprawiedliwości społecznej i przejrzystości, zgodnie z tradycjami i praktykami krajowymi.
W wypadku, gdy zadania z zakresu usług użyteczności publicznej powierzane są całkowicie lub częściowo podmiotom prywatnym, władze nadzorujące konkurencję powinny upewnić się, że zapewnione zostało równe traktowanie wszystkich podmiotów, skuteczność, ciągłość i jakość usług.
Pod tym względem Komitet docenia pracę Komisji polegającą, od czasu wyroku w sprawie Altmark, na precyzyjniejszym określeniu zasad finansowania zobowiązań w dziedzinie usług publicznych, co będzie prowadziło do większej przejrzystości w zarządzaniu usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym.
2.2.6 Uogólniając, głównym problemem wspólnotowej polityki konkurencji jest to, że zakłada ona idealne funkcjonowanie jednolitego rynku: doskonałe i dobrowolnie udzielane informacje, swobodne wchodzenie nań i wychodzenie zeń przedsiębiorstw, tyle rynków, ile istniejących lub pożądanych przez podmioty możliwości, brak zjawiska rosnącej wraz ze skalą wydajności, nieistnienie pozycji dominujących.
Rzeczywistość jest inna, szczególnie ze względu na zachowanie niektórych państw członkowskich, które stosują nadal rozumowanie "narodowe".
2.2.7 DG ds. Konkurencji powinna sporządzać gospodarcze i społeczne bilanse w ramach nadzorowania spraw, które analizuje.
Powinna ona też przeprowadzać analizy skutków najważniejszych podejmowanych przez nią decyzji tak z punktu widzenia gospodarczego, w tym ogólnej konkurencyjności Unii, jak i społecznego, oraz z perspektywy rozwoju zrównoważonego.
3.
Uwagi dotyczące realizacji polityki konkurencji w UE w 2004 r.
3.1 Sposób prezentacji sprawozdania zyskałby na przejrzystości, a system byłby łatwiejszy do zrozumienia, jeżeli sprawozdanie zawierałoby, szczególnie w zakresie pomocy państwa, listę decyzji, w przypadku których nie wniesiono żadnych zastrzeżeń co do udzielenia pomocy, wyjaśniając dlaczego, w pewnych wypadkach, pomoc nie była objęta art. 87. ust. 1.
Tabela taka stworzyłaby ramy dobrych praktyk dla państw członkowskich w zakresie przyznawania pomocy państwa.
3.2 Poza tym, jako że dominującym wydarzeniem roku 2004 było rozszerzenie, godnym pożałowania jest fakt, że sprawozdanie zawiera stosunkowo niewiele informacji na temat wdrażania wspólnotowej polityki konkurencji przez nowe państwa członkowskie.
Komitet oczekuje więc, że sprawozdanie z roku 2005 r. dostarczy bardziej kompletnych i aktualnych informacji.
3.3 Wdrażanie prawodawstwa wymierzonego przeciw praktykom ograniczającym konkurencję
3.3.1 Sprawozdanie ujawnia, że analiza ekonomiczna stała się integralnym elementem polityki konkurencji, do czego EKES wielokrotnie nawoływał.
W tym kontekście, zmiany w prawie konkurencji (art. 81 i art. 82) charakteryzował specyficzny i pragmatyczny rozwój, polegający na lepszym zdefiniowaniu rynku i dopracowaniu podejścia cechującego się zastosowaniem praktyk horyzontalnych i wertykalnych.
3.3.1.1 W świetle art. 81 ust. 3 (wyłączenie spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję), można zauważyć, że analiza ekonomiczna została w szczególności wzbogacona poprzez uwzględnienie korzyści płynących z efektywności.
Przedsiębiorstwa mogą zatem wykazać, że wykorzystują nowe technologie, bardziej odpowiednie metody produkcji, synergie powstałe z integracji pracowników i ekonomii skali. Mogą one także wspierać postęp techniczny i technologiczny na przykład poprzez wspólne umowy badawczo-rozwojowe.
3.3.2 Polityka łagodzenia sankcji
3.3.2.1 Jak pokazują przykłady w sprawozdaniu, polityka łagodzenia sankcji okazała się sukcesem.
Dla przypomnienia, mechanizm ten polega na zachęcaniu przedsiębiorstw-uczestników karteli do powiadamiania organów ds. konkurencji o takim porozumieniu, co z kolei pozwala im na uniknięcie, częściowo lub w całości, kar grzywny.
W tym celu Komisja i niektóre państwa członkowskie ustanowiły programy łagodzenia sankcji stosujące takie warunki.
Mają one szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw, gdyż, niezależnie od zwykłych przypadków zmowy, odkrywają one umowy zawarte bez ich wiedzy i na szeroką skalę, z użyciem faksu i poczty elektronicznej, przez ich własnych agentów handlowych z agentami innych przedsiębiorstw.
3.3.2.2 Niemniej sprawozdanie w niewystarczającym stopniu zwraca uwagę na szereg kryjących się za tym wszystkim problemów: funkcjonujące w UE programy łagodzenia sankcji różnią się zasadniczo między sobą, zarówno pod względem podstawowych warunków regulujących stosowanie środków łagodzących jak procedur; ponadto nie wszystkie krajowe organy ds. konkurencji stworzyły programy łagodzenia sankcji, jedynie 18 z nich (i Komisja) opracowało takie programy [1].
3.3.2.3 Wreszcie, wniosek o złagodzenie sankcji złożony do jednego organu nie ma zastosowania wobec pozostałych.
W takim przypadku, jeżeli dane przedsiębiorstwo pragnie uzyskać zwolnienie z nałożenia kary grzywny, jest ono zobowiązane zwrócić się z wnioskiem do wszystkich kompetentnych organów ds. konkurencji.
EKES uważa zatem, że podstawowe znaczenie ma zoptymalizowanie mechanizmu stosowanego w przypadku jednoczesnego składania przez przedsiębiorstwo wielu takich wniosków.
Konieczne jest uproszczenie istniejących procedur celem wdrożenia systemu koordynacji w powiadamianiu o istnieniu kartelu, co automatycznie kładłoby kres udziałowi w nim.
3.3.3 Europejska Sieć Konkurencji (European Competition Network — ECN)
3.3.3.1 Według sprawozdania wstępne wyniki funkcjonowania ECN zdają się być zadowalające.
Komisja Europejska oraz krajowe organy ds. konkurencji we wszystkich państwach członkowskich współpracują ze sobą celem wzajemnej wymiany informacji na temat nowych spraw i decyzji.
W razie konieczności, koordynują one dochodzenia, służą pomocą i wymieniają materiały dowodowe.
3.3.3.2 Współpraca ta tworzy skuteczny mechanizm prewencyjny wobec przedsiębiorstw, które stosują transgraniczne praktyki ograniczające konkurencję oraz pomaga wyeliminować te, które naruszają zasady rynkowe i powodują znaczne szkody dla konkurencji i konsumentów.
3.3.3.3 Jedną z fundamentalnych kwestii jest poufność informacji.
Jest ona zapewniona dzięki specjalnej funkcji — ADO (Authorized Disclosure Officer), pozwalającej jednej lub większej liczbie osób na uczestnictwo w przekazie poufnych informacji.
Mechanizmy takie zostały zastosowane kilkakrotnie od 1 maja 2004 r., głównie wspólnie z Komisją i najwyraźniej z pewnym powodzeniem.
3.3.3.4 Mimo, iż podmioty gospodarze twierdzą, że ECN jest wielkim sukcesem, EKES wszelako pragnie ostrzec Komisję przed ewentualnym problemem, który może wystąpić w dłuższej perspektywie w przypadku, gdy pojawiać się będzie znacznie więcej spraw, a mianowicie zapewnienia pełnej ochrony wymiany poufnych informacji.
3.4 Artykuł 82 — Nadużycie pozycji dominującej
3.4.1 Artykuł 82 traktatu zabrania nadużywania pozycji dominującej przez przedsiębiorstwo (czy to poprzez nakładanie nieuczciwych cen, dzielenie rynków za pomocą umów o wyłączność sprzedaży, rabaty lojalnościowe zniechęcające dostawców do współpracy z konkurencją itd.).
Ponadto kontrola połączeń przedsiębiorstw podlega temu przepisowi w każdym przypadku, kiedy z fuzją wiąże się nadużycie prowadzące do wzmocnienia pozycji dominującej przedsiębiorstwa odgrywającego wiodącą rolę w tejże operacji.
Artykuł ten, stanowiący zasadniczy element prawa na rzecz ochrony konkurencji, jest do pewnego stopnia niejednoznacznie interpretowany, co widać z analizy zachowań przedsiębiorstw i implikacji ich praktyk handlowych.
Innymi słowy, pojęcie nadużycia pozycji dominującej wymaga jeszcze właściwego zdefiniowania i w konsekwencji przedsiębiorstwa niejednokrotnie napotykają olbrzymie trudności z ustaleniem tego, co im wolno, a co nie.
Przykładowo, w odniesieniu do nadużyć w dziedzinie stosowanych cen, takich jak ceny agresywne lub obniżki, określone zachowania mogą mieć różne konsekwencje: skuteczny podmiot może prosperować na rynku, w ramach którego dominujące przedsiębiorstwo stosuje pewien poziom cen, podczas gdy inny, mniej skuteczny podmiot może być z udziału w rynku wykluczony.
Czy polityka konkurencji powinna chronić tę drugą kategorię?
Czy wręcz przeciwnie, nie należałoby stosować zasady, według której tylko wykluczanie podmiotów "wydajnych" jest nadużyciem?
3.4.2 Komisja opublikowała niedawno projekt wytycznych odnośnie wdrażania artykułu 82, co spotkało się z poparciem EKES-u.
Pragnie ona w ten sposób ustalić sposób postępowania przy ocenie pewnych najczęściej spotykanych praktyk, jak sprzedaż wiązana, obniżki czy opusty mogące osłabić konkurencję [2].
Komitet wyraża uznanie dla Komisji za wysiłki podejmowane przez nią w celu maksymalnej mobilizacji środków do zwalczania praktyk, które najprędzej mogą powodować nadużycia wobec konsumentów, aby zagwarantować jasność i pewność prawną, z jasnym określeniem, co jest nadużyciem pozycji dominującej.
Oczekuje również, że analizowany obecnie projekt umożliwi przedsiębiorstwom znajdującym się w pozycji dominującej jasne określenie, czy ich postępowanie jest zgodne z prawem, a także przypomina, że aby zakończyć okres refleksji, należy zapewnić dialog z zainteresowanymi podmiotami (przedsiębiorstwami, głównie MŚP, konsumentami, partnerami społecznymi).
3.5 Kontrola połączeń przedsiębiorstw
3.5.1 EKES z zadowoleniom zauważa, że wprowadzane zmiany charakteryzuje pragmatyzm; usprawnienia te polegają na stworzeniu systemu "one-stop shop" dla zawiadomień o proponowanych fuzjach oraz na niezbędnym doprecyzowaniu testu dot. konkurencyjności, dostosowując go jeszcze bardziej do rzeczywistej sytuacji gospodarczej i zwiększając jego spójność z obowiązującymi zasadami stosowanymi w głównych systemach kontroli połączeń przedsiębiorstw na świecie.
Wreszcie, mimo iż wciąż trudno jest w praktyce okazywać korzyści związane z efektywnością uzyskane w wyniku fuzji, należy się spodziewać, że po omawianym ulepszeniu kontekstu prawnego kontrola połączeń przedsiębiorstw będzie mogła trwale przynosić korzyści konsumentom europejskim.
3.5.2 W odniesieniu do związków między wielkimi sieciami handlowymi a lokalnymi sklepami, od kilku lat zauważamy tworzenie się na ogromną skalę połączeń, co zmniejsza udział rynkowy lokalnych przedsiębiorstw handlowych z korzyścią dla sektora dużych sieci handlowych.
W wyniku stosowania praktyk handlowych, posiadających czasem niezmiernie restrykcyjny charakter, takich jak polityki cenowe i wielkość opustów uzależnionych od wielkości zakupu, przedsiębiorstwa lokalne z wielkim trudem konkurują pod względem cen w obliczu znacznych możliwości manewru dostępnych dla dużych sieci handlowych, dzięki którym te ostatnie stają się jeszcze bardziej atrakcyjne dla klienta.
Z drugiej strony producenci są także czasem poddawani nadmiernym naciskom w tej samej sferze.
Poza tym rosnąca liczba fuzji powinna koniecznie spowodować harmonizację celów polityki konkurencji z celami polityki konsumenckiej, tak aby zagwarantować stałe zaopatrzenie rynków, zróżnicowanie oferty pod względem pozycji i jakości asortymentu.
Jednocześnie nie należy ograniczać współpracy między małymi przedsiębiorstwami, dopóki ich udział w globalnym rynku nie jest w danej dziedzinie znaczący.
3.6 Reorganizacja DG ds. Konkurencji
3.6.1 Sprawozdanie przedstawia pozytywny bilans rezultatów reorganizacji DG ds. Konkurencji w odpowiedzi na krytykę opinii publicznej wobec Komisji w odniesieniu do kilku spraw (Airtours/First Choice, Tetra Laval/Sidel i Schneider/Legrand).
3.6.2 Stworzenie stanowiska głównego ekonomisty ds. konkurencji (Chief Competition Economist) — wspomaganego przez zespół ekonomistów, wyznaczenie grupy doświadczonych urzędników celem przeanalizowania na nowo, świeżym okiem, ustaleń osób odpowiedzialnych za prowadzenie dochodzeń ze strony DG ds. Konkurencji w sprawach o newralgicznym charakterze dotyczących połączeń przedsiębiorstw, oraz wzmocnienie w ramach procedury kontroli połączeń roli urzędnika ds. przesłuchań, stanowią razem środki służące realizacji wspólnego celu, a mianowicie zwiększenia dyscypliny i przejrzystości procedury dochodzeniowej w zakresie kontroli połączeń.
Środki te są zatem odpowiedzią na wielokrotne apele EKES-u, dlatego też należy odnieść się do nich z zadowoleniem.
3.6.3 EKES popiera również pomysł wyznaczenia urzędnika ds. stosunków z konsumentami (Consumer Liaison Officer), niemniej ubolewa, że niemalże rok po mianowaniu na to stanowisko, sprawozdanie nie przedstawia żadnego szczegółowego podsumowania na temat faktycznego dialogu ustanowionego z konsumentami europejskimi.
Komitet oczekuje więc, że sprawozdanie z roku 2005 r. dostarczy konkretnych narzędzi pozwalających mierzyć jego skuteczność i wydajność.
EKES rozpoczął jednocześnie prace nad opinią z inicjatywy własnej w tej sprawie.
3.6.4 Wydane niedawno przez EKES opinie zwróciły również uwagę na kwestię środków finansowych, jakimi dysponuje Komisja Europejska, szczególnie w dziedzinie nadzoru nad połączeniami przedsiębiorstw, i które zostały uznane za niewystarczające wobec środków, do jakich mogłyby sięgnąć odnośne podmioty.
Kwestia ta pozostaje otwarta. Wydaje się, że DG ds. Konkurencji cierpi na brak wykwalifikowanych osób, które mogłyby zająć się sprawami dotyczącymi niektórych państw, w szczególności nowych państw członkowskich.
Komitet jest zaniepokojony i zaskoczony takim brakiem zapobiegliwości Komisji w zarządzaniu zasobami ludzkimi i domaga się pilnego zastosowania środków zaradczych.
3.6.5 Pomimo niedawnych wysiłków celem uzyskania większej przejrzystości, Komitet stwierdza, że w zasadzie nie można mówić o aktywnej polityce konsultacji z zainteresowanymi podmiotami. W istocie, w odniesieniu do spraw o charakterze horyzontalnym, którymi zajmuje się DG ds. Konkurencji, sama informacja na temat połączeń dostępna na stronach internetowych Komisji nie może być uważana za odpowiednią formę uzyskiwania merytorycznych opinii społeczeństwa obywatelskiego i różnych zainteresowanych organizacji w świetle zasad dobrego sprawowania rządów.
3.6.6 Co do publikacji wyroków sądów krajowych w dziedzinie konkurencji na stronach internetowych Komisji stwierdzić trzeba, że wyznaczone cele informacyjne i dydaktyczne nie zostały osiągnięte (art. 15 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1/2003).
Z jednej strony system zastosowany na stronach sprawdza się tylko po części, mianowicie nowe państwa członkowskie nie przekazują niemal w ogóle kopii wyroków ich sądów krajowych.
Ten stan rzeczy przeszkadza w ocenie stosowania prawa w odniesieniu do konkurencji w tych państwach i utrudnia jego pożądaną harmonizację.
Z drugiej strony wyroki sądów krajowych dostępne są tylko w języku oryginalnym, co ogranicza czy wręcz uniemożliwia zapoznanie się z nimi, a mają one przecież duże znaczenie praktyczne ze względu na nieznane dotąd problemy, których dotyczą.
3.7 Kontrola pomocy państwa
W marcu 2005 r. Rada Europejska przypomniała cel dalszego działania na rzecz obniżenia ogólnego poziomu pomocy państwa, niemniej uwzględniając możliwość odstępstw w przypadku ewentualnych nieprawidłowości rynkowych.
3.7.1 7 czerwca 2005 r. Komisja Europejska przedstawiła plan działania dotyczący pomocy państwa, na temat którego EKES wypowiedział się w odrębnym dokumencie i do którego w niniejszej opinii odsyłamy [3].
Analiza sprawozdania za 2004 r. nasuwa jednak następujące ogólne spostrzeżenia:
3.7.2 Niezbędne jest zwiększenie przejrzystości informacji udzielanej przedsiębiorstwom otrzymującym indywidualną pomoc (takie jak data notyfikacji i motywy przedstawione przez państwa członkowskie).
Przejrzystość ta staje się jeszcze bardziej konieczna ze względu na fakt, że na przedsiębiorstwach ciąży ryzyko odebrania im bezprawnie udzielonej pomocy, dotyczy to zwłaszcza małych i średnich, a wręcz bardzo małych firm, nawet jeżeli procedura notyfikacyjna była prowadzona przez ich własne państwo członkowskie!
3.7.3 Organy krajowe odpowiedzialne za ocenę tego, czy udzielenie pomocy spełnia ustalone kryteria, nie zawsze dysponują wystarczającą wiedzą, by przeprowadzić analizę ekonomiczną na etapie procedury notyfikacji; częstokroć to władze lokalne udzielają finansowania np. na tworzenie nowych miejsc pracy lub ochronę środowiska naturalnego, bez przeprowadzenia pogłębionej analizy podziału segmentu rynkowego, co stwarza dla przedsiębiorstw znaczną niepewność finansową, jeżeli okaże się, że pomoc taka była bezprawna.
3.7.4 W kontekście rozpatrywania pomocy finansowej na cele restrukturyzacyjne lub ratowania przedsiębiorstw zauważalne jest nadmierne skupienie się polityki wspólnotowej na skutkach ekonomicznych, które mogą dotknąć konkurentów beneficjenta pomocy państwa, a w szczególności na środkach umożliwiających "wypłatę na ich rzecz odszkodowań".
W istocie kierując się troską o przeciwdziałanie zakłóceniom konkurencji, Komisja nakłada pewne ograniczenia na przedsiębiorstwa — beneficjentów pomocy, takie jak zmniejszenie udziału procentowego w rynku na danym obszarze geograficznym, jak było w przypadku Thomson Multimedia, a nawet zobowiązanie beneficjenta do stworzenia partnerstw z jego konkurentami.
3.7.5 EKES ubolewa na tym, że troska ta kryje jeszcze jeden, równie istotny aspekt, a mianowicie skutki tych działań dla konsumenta końcowego (konsumenta jako podatnika), przy braku starannego rozważenia przez Komisję, czy udzielenie pomocy państwa będzie przeszkodą, czy też nie, dla obniżki cen, zwiększenia oferty produktowej i usług lub nawet podwyższenia jakości.
Interes konsumentów leży jednak u podstaw polityki konkurencji, stąd też prawo do uzyskania pomocy państwa musi bezwzględnie podlegać tym samym wymogom dyscypliny pod względem analiz długoterminowych, jakie stosuje się w przypadku praktyk ograniczających konkurencję i połączeń przedsiębiorstw.
3.7.6 Ogólnie rzecz biorąc EKES pragnie wyrazić swoje zaniepokojenie ewentualnym powstaniem zakłóceń konkurencji w wyniku różnic w sposobie udzielania pomocy państwa w poszczególnych państwach członkowskich.
Przede wszystkim EKES jest zaniepokojony zbyt często dyskryminującym charakterem pomocy państwa.
Państwa często mobilizują się celem dokonania inwestycji i ratowania dużych firm, zaniedbując małe i średnie (które de facto zapewniają cztery miejsca pracy na pięć w Unii Europejskiej) i stawiając pewne sektory lub typy przedsiębiorstw w uprzywilejowanej pozycji.
Sytuacja ta nie jest korzystna dla rozwoju przedsiębiorczości i prowadzi do ochłodzenia klimatu gospodarczego, który nie jest dostatecznie dynamiczny i który nie sprzyja wchodzeniu na rynek nowych podmiotów.
4.
Propozycje wzmocnienia polityki konkurencji
Po przeprowadzeniu analizy EKES sformułował poniższe zalecenia:
4.1 Aspekty techniczne
4.1.1 W kolejnych sprawozdaniach Komisja powinna zwracać szczególną uwagę na skutki rozszerzenia, a nawet poświęcić osobny rozdział na dokonanie bilansu zmian w prawodawstwie i sposobie monitorowania wdrażania prawodawstwa wspólnotowego.
4.1.2 Celem zwiększenia bezpieczeństwa prawnego, wydawałoby się, że kluczowe znaczenie ma uproszczenie systemu łagodzenia sankcji.
Biorąc pod uwagę poufny charakter danych podlegających obowiązkowi informacyjnemu oraz niedogodność powielania tej samej procedury wobec różnych zainteresowanych odnośnych organów (gdyż porozumienie może mieć skutki w kilku państwach członkowskich), stosowne byłoby przeprowadzenie reformy polegającej na wzajemnym uznawaniu lub nawet wprowadzeniu systemu "one-stop shop".
4.1.2.1 Niezmiernie pożądane byłoby większe zbliżenie do siebie krajowych programów łagodzenia sankcji w drodze elastycznej i pośredniej harmonizacji, która mogłaby przybrać formę wymiany najlepszych praktyk.
4.1.3 W ramach bieżącej rewizji polityki Komisji w zakresie nadużyć pozycji dominującej, wprowadzanej w projekcie wytycznych, należy wyjaśnić szereg kwestii, aby oceny takich nadużyć zostały ukierunkowane na oszacowanie szkodliwych skutków nadużyć dla konsumenta.
Komisja musi doprecyzować, co oznacza "pozycja dominująca" i szczególnie, co stanowi nadużycie oraz jakie są ich poszczególne rodzaje.
Powinna wreszcie dokonać wyraźnego rozdziału między konkurencją opartą o zasady prawne i o rzeczywiste rezultaty a bezprawną, naruszającą zasady konkurencji i interesy konsumentów.
4.1.4 W zakresie kontroli połączeń przedsiębiorstw, celem dokonania oceny, na ile użyteczne jest uwzględnienie korzyści płynących z efektywności, sprawozdanie Komisji mogłoby zająć się w przyszłości analizą tego typu operacji i ich wpływem na konsumentów.
4.1.5 Celem zapewnienia bardziej sprawiedliwej równowagi między produkcją a dystrybucją i na poziomie samej dystrybucji (zapewniając, aby całkowicie nie znikły przedsiębiorstwa handlowe działające w obszarach wiejskich, obszarach miejskich znajdujących się w niekorzystnej sytuacji oraz na słabo zaludnionych terenach), powinna zostać przeprowadzona analiza dotycząca instrumentów konkurencji, przepisów w zakresie prowadzenia działalności handlowej lub środków pomocowych dla małych firm, aby nie blokować potencjalnym podmiotom dostępu do rynku i umożliwić MŚP korzystanie z pomocy państwa.
4.1.6 Użyteczne byłoby zamieszczenie w kolejnych sprawozdaniach informacji na temat powiązań między urzędnikiem ds. stosunków z konsumentami a organizacjami konsumenckimi przy rozpatrywaniu spraw: czy, w razie konieczności, organizacje takie mogły przedstawić opinię lub przesłać do Komisji informacje dotyczące połączeń, praktyk ograniczających konkurencję lub nadużywania pozycji dominującej?
Istotne jest wykazanie skuteczności pracy urzędnika ds. stosunków z konsumentami.
4.1.7 Stosowne byłoby, celem poprawienia działania systemu publikacji wyroków sądów krajowych, stworzenie sieci korespondentów zbierających informacje na temat decyzji organów sprawiedliwości, tak aby obecny system stał się skuteczniejszy i działał bez opóźnień.
W tym celu należałoby zaangażować bardziej znaczące zasoby ludzkie i finansowe.
4.2 Aspekty polityczno-gospodarcze
4.2.1 Przeprowadzić bardziej dogłębną analizę najpoważniejszych zniekształceń
4.2.1.1 Ocena funkcjonowania polityki konkurencji powinna umożliwić sprawdzenie, czy naprawdę skutecznie przyczynia się ona do "wolnej i niezakłóconej konkurencji" w UE oraz ocenę skuteczności walki z faktycznymi monopolami i nadużywaniem pozycji dominującej oraz ich wpływu na tworzenie się nowych przedsiębiorstw i wzrost przedsiębiorczości.
Komisja nie powinna ograniczać zawierania porozumień między MŚP, aby mogły przeciwstawiać się konkurencji dużych grup i powinna skoncentrować więcej środków na skuteczniejszej walce z najpoważniejszymi przypadkami zakłóceń.
4.2.1.2 Poruszając temat wolnych zawodów, Komisja, po komunikacie z 9 lutego 2004 r., opublikowała sprawozdanie na temat konkurencji w tym sektorze [4], w którym przedstawiła osiągnięty postęp w kwestii eliminacji niepotrzebnych ograniczeń konkurencji, takich jak ceny stałe, przepisy dotyczące reklamy, warunki dostępu do zawodu i pewne zastrzeżone czynności.
Komitet zachęca Komisję do działania zgodnie ze swoimi zobowiązaniami i potwierdza stanowisko przyjęte jednomyślnie w swojej opinii w sprawie sprawozdania o polityce konkurencji z 2003 r., zgodnie z którym wprowadzanie mechanizmów bardziej otwartych na konkurencję pozwoliłoby wykonującym wolne zawody poprawić jakość i zakres oferowanych usług, co przyniosłoby bezpośrednie korzyści konsumentom i przedsiębiorstwom.
4.2.2 Walczyć z podziałem rynku i pogłębiać gospodarcze i społeczne analizy oddziaływania
4.2.2.1 Według EKES-u zagadnienie konkurencji należy analizować w świetle ogólnej spójności Unii i zastanowić się, czy zachowania jeszcze zbyt narodowe (wszelkie rodzaje bezpośredniej lub ukrytej pomocy państwa dla "sztandarowych przedsiębiorstw krajowych", pomoc celem przyciągnięcia inwestycji, zachowania dyskryminacyjne, trwałość rzeczywistych monopoli i nadużywanie pozycji dominującej itp.) nie prowadzą do utrzymania podziałów jednolitego rynku i hamowania zbliżenia podmiotów gospodarczych w Unii.
Uwzględniając to, Komisja powinna przeprowadzić również gospodarcze i społeczne analizy globalnego oddziaływania swoich decyzji politycznych, jak również zaapelować do Rady i państw członkowskich o spowodowanie zmiany zachowań i praktyk podziału, które działają wbrew interesom podmiotów gospodarczych i społecznych.
4.2.3 Zagwarantować optymalny poziom informacji i konsultacji
4.2.3.1 EKES jest do dyspozycji Komisji, jeśli chodzi o poszukiwanie rozwiązań mających zapewnić większą przejrzystość — w granicach dopuszczalnych dla świata biznesu — wobec podmiotów, których dotyczy polityka konkurencji: przedsiębiorstw, partnerów gospodarczych i społecznych, konsumentów i innych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.
W dziedzinie połączeń należy szczególnie zastanowić się nad możliwościami zorganizowania aktywniejszego udziału tych ostatnich, tak dzięki konsultacjom, jak i przesłuchaniom, co odpowiadałoby trosce o dobre sprawowanie rządów i o demokrację uczestniczącą.
Ogólniej rzecz ujmując, w oparciu o sieć Euro Info Centers (EIC) istniejącą przy DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu, całość sieci izb handlowych, przemysłowych i organizacji konsumenckich, należałoby stworzyć sieć informacji na szczeblu lokalnym, aby lepiej informować o priorytetach polityki konkurencji oraz uczulać tak przedsiębiorstwa, jak konsumentów na ich prawa i obowiązki.
Niezbędne jest zapewnienie takiego stałego i wydajnego dostępu do informacji, zwłaszcza w nowych państwach członkowskich i krajach kandydujących.
4.2.4 Zapewnić ogólną spójność polityki konkurencji z innymi politykami Unii
4.2.4.1 Polityka konkurencji jest istotnym elementem dla zapewnienia rzeczywistego funkcjonowania europejskiego rynku wewnętrznego.
Jej braki wskazują na konieczność rzeczywistego zakończenia prac nad ustanowieniem jednolitego rynku oraz powstrzymania praktyk powodujących regularnie jego ograniczanie.
Jednakże sama ta polityka nie wystarczy: aby z powodzeniem wdrożyć odnowioną strategię lizbońską i skuteczną politykę ochrony konsumentów konieczna jest koordynacja z całą polityką Unii.
Pilne jest opracowanie społeczno-gospodarczego projektu spójności dla Unii, w ramach którego polityka konkurencji zachowałaby swą specyficzną rolę oraz uzyskała nową rację bytu: zapewnienie równych szans dostępu dla wszystkich do jednolitego rynku, tak aby konsumenci, przedsiębiorcy i pracownicy rzeczywiście odnosili korzyści z pierwszoplanowego rynku w skali światowej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania normalizacji europejskiej
COM(2005) 377 wersja ostateczna — 2005/0157 (COD)
(2006/C 110/03)
W dniu 16 września 2005 r., działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 140 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji polegającą na wyposażeniu finansowania normalizacji europejskiej w pewne, jasne i przejrzyste ramy prawne, zważywszy na znaczenie, jakie system norm ma dla prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i dla konkurencyjności przemysłu europejskiego, jak również na rolę, jaką odgrywają europejskie normy techniczne we wspieraniu prawodawstwa i polityk wspólnotowych.
1.2 Komitet podkreśla, że normalizacja europejska jest i nadal powinna być działaniem dobrowolnym, przeprowadzanym przez zainteresowane strony i dla nich, mającym ściśle określony cel: opracować normy i inne produkty normalizacji, które spełniają ich wymagania.
1.3 Komitet zaleca Radzie, Parlamentowi Europejskiemu i Komisji obranie bardziej proaktywnego podejścia w europejskiej polityce normalizacji.
Należy ją traktować jako jedną z polityk Unii o fundamentalnym znaczeniu dla realizacji niedawno odnowionej strategii lizbońskiej; powinna ona także przyczyniać się do krzewienia w instytucjach europejskich i krajowych oraz w przedsiębiorstwach rzeczywistej "kultury norm" jako elementu o strategicznej wadze zarówno na płaszczyźnie wewnętrznej, jak i międzynarodowej.
1.4 Komitet uważa, że istotne jest zagwarantowanie pełnego uczestnictwa zainteresowanych stron we wzmocnionym europejskim systemie norm, w szczególności zaś udziału organizacji pozarządowych, MŚP, organizacji konsumenckich i tych zajmujących się ochroną środowiska, zapewniając także wsparcie finansowe dla kształcenia wykwalifikowanego personelu.
1.5 Komitet podkreśla, że normalizacja europejska ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania i konsolidacji rynku wewnętrznego, szczególnie dzięki dyrektywom dotyczącym "nowego podejścia", w sektorach zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony środowiska i konsumentów, jak również dla zagwarantowania interoperacyjności w wielu sektorach, przede wszystkim w sektorach transportu i telekomunikacji.
Pozwala ona ponadto zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstw dzięki temu, że sprzyja swobodnemu przepływowi towarów i usług na rynkach wewnętrznym i światowym.
1.6 Zdaniem Komitetu europejskiemu systemowi norm należy zapewnić — jako elementowi strategicznemu i nieodzownemu — prawidłowe i trwałe zarządzanie finansowanymi działaniami, jak również możliwość realizacji wspólnych celów współpracy oraz ustanowienia warunków administracyjnych i finansowych niezbędnych — z jednej strony — do zachowania jego niezależności i neutralności, z drugiej — do zwiększenia jego operacyjności i ulepszenia działalności normodawczej.
1.7 Komitet uważa, że zaproponowana łączna kwota nie wystarcza na utrzymanie całego systemu normalizacji europejskiej w rozważanym okresie pięcioletnim i że należy ją zwiększyć ponad obecny próg 2 % w celu umożliwienia swobodnej działalności normotwórczej i rozpowszechniania norm, tak aby była ona dostosowana do sytuacji po rozszerzeniu Unii i do perspektyw związanych z akcesją państw kandydackich w przyszłości.
1.8 Komitet podkreśla wagę:
- zapewnienia maksymalnej przejrzystości i pewności w finansowaniu centralnych europejskich struktur normalizacyjnych, przy jasnym określeniu dopuszczalnych kosztów dla infrastruktur i usług proceduralnych oferowanych przez europejskie organizacje normalizacyjne (ESO) do tworzenia norm, tj. produktów opracowanych przez ekspertów komitetów technicznych;
- uproszczenia i usprawnienia procedur finansowania, mogących zagwarantować dopuszczalność jednostkowych stawek ryczałtowych w celu uniknięcia złożonych procedur składania sprawozdań finansowych, zważywszy że często pochłaniają one ok. 30 % przyznanych środków;
- wprowadzenia dla usług takich, jak te świadczone przez ESO, procedur przetargowych rzeczywiście uwzględniających warunki "równego partnerstwa" między ESO a Komisją Europejską, tj. między dostawcą a odbiorcą usług; nie będzie to dotyczyło norm stworzonych dobrowolnie, pozostających własnością organizacji normalizacyjnych.
1.9 ESO oferują infrastruktury i usługi niezbędne do tworzenia norm, lecz same ich nie tworzą, są one bowiem owocem pracy ekspertów technicznych.
Zdaniem EKES-u należy tę kwestię uwypuklić w motywach.
1.10 Łączna kwota 134 mln euro, zaproponowana przez Komisję na okres 2006 — 2010, wydaje się z trudem wystarczać.
2.
Uzasadnienie
2.1 Komitet zawsze opowiadał się za szerszym zastosowaniem normalizacji europejskiej w polityce i legislacji Unii w celu skuteczniejszego — odpowiednio do potrzeb tak społeczeństwa, jak przedsiębiorstw — upowszechniania normalizacji technicznej w nowych dziedzinach, takich jak: usługi, technologie informacyjne i komunikacyjne, transport, ochrona konsumentów i środowiska.
2.2 W szczególności wzrasta wśród przedstawicieli przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron świadomość korzyści, jakie normalizacja daje światu biznesu: świadomość ta wyraża się poprzez umocnienie zasadniczych struktur europejskich zajmujących się normalizacją (CEN/CENELEC/ETSI), jak też poprzez pełne uczestnictwo wszystkich zainteresowanych, a zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw, w procesie opracowywania norm.
2.2.1 Biorąc pod uwagę potencjał, jaki organizacje te przedstawiają dla realizacji celów strategii lizbońskiej, EKES pragnąłby, aby zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu przyznano znaczące miejsce w ich radach administracyjnych.
2.3 W celu zwiększenia obecności i uczestnictwa różnych podmiotów społeczeństwa obywatelskiego w procesach normalizacji w ramach CEN, CENELEC i ETSI [1], udział w nich biorą na pełnych prawach takie organizacje, jak ANEC, ETUI-REHS, NORMAPME, a od niedawna ECOS [2], powstały w listopadzie 2002 r.
2.4 Komitet wielokrotnie [3] opowiadał się za rewizją ram legislacyjnych obecnie regulujących normalizację, mając na uwadze konieczność dostosowania ich do najnowszych osiągnięć i nowych wyzwań w dziedzinie europejskich norm technicznych i upraszczania prawodawstwa, jak też konieczność uzgodnienia ich z zasadą "lepszego stanowienia prawa" [4] i wytycznymi "polityki przemysłowej w rozszerzonej Europie" [5], jak również z priorytetami strategii rynku wewnętrznego na lata 2003 — 2006 [6].
2.5 Komitet miał także sposobność opowiedzieć się za wprowadzeniem stałych ram finansowych dla normalizacji europejskiej, wspartej na solidnych podstawach prawnych.
Podobnie należy zapewnić współfinansowanie przez Komisję i Państwa Członkowskie prac normalizacyjnych, infrastruktur europejskich oraz działań zmierzających do poprawy sprzężenia zwrotnego między ESO w celu zwiększenia ich skuteczności w procesie tworzenia europejskich norm technicznych i w propagowaniu standardów międzynarodowych.
2.5.1 Silniejsze włączenie w te działania przedstawicieli Państw Członkowskich mogłoby zapewnić lepsze, terminowe tworzenie norm przeznaczonych dla zainteresowanych podmiotów.
2.6 Rozwijanie europejskiej kultury normalizacji technicznej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia skutecznego i zrównoważonego funkcjonowania rynku wewnętrznego Unii 25 państw.
Ważne jest zatem, by na szczeblu europejskim zapewnić istnienie struktur mogących skutecznie odpowiedzieć na:
- wymogi "nowego podejścia";
- wymogi związane z interoperacyjnością na rynkach;
- towarzyszące konkurencyjności zobowiązania i możliwości, które uzyskują coraz większe znaczenie na rynkach międzynarodowych.
2.7 W roku 2004 łączna liczba norm europejskich wyniosła ok. 1200 dla CEN i ok. 400 dla CENELEC: dzięki temu całkowita liczba norm europejskich przyjętych przez obie organizacje wzrosła do 15 tys.
2.8 Warunki, które doprowadziły do takiego sukcesu, należy — w opinii Komitetu — w całości zachować, a ewentualnie także ulepszyć.
Jego zdaniem nowe ramy prawne regulujące finansowanie prac normalizacyjnych, oparte na art. 95 i 157 traktatu, nie mogą w żaden sposób pomniejszać znaczenia natury i zasadniczych cech procesu normalizacyjnego, który winien pozostać nieskrępowany, dobrowolny i konsensualny.
2.9 Ponadto Komitet ma świadomość, jak ważne są racjonalizacja, konsolidacja i zapewnienie długotrwałości ram finansowych centralnych struktur europejskich, także w związku z odnotowanym w ostatnich latach coraz częstszym stosowaniem norm technicznych.
2.9.1 W istocie nasila się dążenie do uniknięcia nowych barier dla handlu za pomocą systemu norm, który by utrzymał konkurencyjność towarów, usług i europejskich procesów przemysłowych, zmierzając do realizacji gospodarczych, społecznych i ekologicznych celów rozwoju wytyczonych przez strategię lizbońską.
2.10 Jak dotąd nie istnieją jeszcze na szczeblu europejskim przepisy, które by jednoznacznie regulowały zasady finansowania systemu norm technicznych i umożliwiały Komisji finansowe wsparcie wszystkich prac normalizacyjnych za pomocą dodatkowych środków.
2.10.1 Jak wiadomo, prace te obejmują dziedziny od technologii informacyjnych i komunikacyjnych po transport; od ochrony środowiska i konsumentów po bezpieczeństwo przetwarzania żywności i bezpieczeństwo artykułów spożywczych; od badań poprzedzających tworzenie norm i jemu towarzyszących po sektor usług i sektor nowych produktów normalizacji (new deliverables) [7].
2.11 Z drugiej strony należy zapewnić większą spójność i stabilność centralnych struktur CEN, CENELEC i ETSI, szczególnie po przystąpieniu nowych Państw Członkowskich i w obliczu przyszłych procesów rozszerzenia Unii.
2.12 Podczas gdy krajowe organizacje normalizacyjne mogą się finansować ze swoich bezpośrednich dochodów ze sprzedaży produktów i usług, fundusze infrastruktur wspólnotowych zależą wyłącznie od składek członkowskich i dodatkowych środków z UE i EFT-y, które pod wieloma względami wydają się niewystarczające do zapewnienia skuteczności i trwałości europejskiego systemu norm.
2.13 W konkluzjach przyjętych w 2002 r. Rada wezwała organy publiczne, by przyznały strategiczne znaczenie normalizacji i podjęły zdecydowane kroki w tym kierunku, w szczególności poprzez konkretny wkład przeznaczony na utrzymanie skutecznych i wydajnych infrastruktur normalizacyjnych.
2.14 W grudniu 2004 r. Rada przyjęła do wiadomości inicjatywę Komisji mającą na celu zreformowanie ram instytucjonalnych i zaproponowanie nowej podstawy prawnej zasad finansowania normalizacji europejskiej [8]; wezwała w ten sposób Komisję, Państwa Członkowskie oraz krajowe i europejskie organizacje normalizacyjne, by rozważyły możliwe sposoby optymalizacji europejskiego systemu normalizacyjnego w celu jak najlepszego wykorzystania dostępnych zasobów i zbadania innych dróg zapewnienia skutecznego finansowania normalizacji w Europie [9].
2.15 Komisja wypracowała różne propozycje [10] możliwych scenariuszy finansowania europejskiego systemu norm:
- scenariusz nieinterweniowania;
- opcja polegająca na wyłącznym finansowaniu wspomnianego systemu przez przemysł i zainteresowane strony;
- opcja polegająca na jego wyłącznym finansowaniu przez Państwa Członkowskie i krajowe organizacje normalizacyjne;
- opcja wartości dodanej, z finansowym zaangażowaniem Wspólnoty.
2.16 Wyłączne finansowanie europejskiego systemu norm przez przemysł i inne zainteresowane strony miałoby ograniczenie polegające na niemal całkowitej koncentracji na wytwarzaniu norm technicznych zgodnych z dyktatem rynku, zmierzających zatem do zwiększenia konkurencyjności Unii na rynku światowym.
2.16.1 Ten typ finansowania miałby zaletę polegającą na tym, że wynikałby bezpośrednio z woli przedsiębiorstw i odzwierciedlał potrzeby rynku, natomiast nie byłby warunkowany czynnikami zewnętrznymi.
Zarazem mógłby on jednak mieć poważne konsekwencje dla ochrony, nade wszystko zaś zrównoważonej ochrony, wszystkich reprezentowanych interesów, zwłaszcza interesów MŚP.
2.17 Opcja polegająca na wyłącznym finansowaniu omawianego systemu przez Państwa Członkowskie za pośrednictwem ESO, będących członkami CEN, CENELEC i ETSI — mogłaby osłabić ogólnoeuropejską koordynację i spójność europejskiego systemu norm.
2.17.1 Z drugiej strony opcja taka mogłaby w znacznym stopniu realizować przewidziane w traktacie zasady pomocniczości i proporcjonalności.
2.18 Silniejsze zaangażowanie ze strony Komisji przyczyniłoby się do nadania normom technicznym większej wartości dodanej na szczeblu europejskim, prowadząc do wycofania norm krajowych niezgodnych z europejskimi i umacniając sposób funkcjonowania jednolitego rynku, także w kategoriach efektów skali dla produkcji przemysłu europejskiego.
2.18.1 Komisja miałaby możliwość wpływania na proces normalizacyjny i kierowania nim zgodnie z punktem widzenia Wspólnoty, co mogłoby poprawić zauważalność i spójność realizowanych przez nią polityk, jak też zwiększyć skuteczność wsparcia dla nich.
2.19 Co się tyczy wydatków, niedawne badania [11] pokazały, że roczne koszty systemu norm CEN/CENELEC/ETSI wynoszą ok. 700 mln euro, a ich rozkład jest następujący:
- 26 % — koszty instytucjonalne ESO,
- 2 % — koszty zarządzania ponoszone przez CEN Management Centre (CMC),
- 72 % — koszty udziału ekspertów krajowych w różnych komitetach normalizacyjnych.
2.20 Co się tyczy dochodów, główne źródła finansowania mogłyby przedstawiać się następująco:
- 2 % — składki z UE/EFT-y,
- 8 % — składki rządów krajowych,
- 90 % — składki pochodzące od przemysłu i zainteresowanych stron.
2.21 Obecnie wsparcie finansowe dla normalizacji europejskiej ma za podstawę kilka aktów prawnych, które w przeważającej mierze nie zawierają jednoznacznych i konkretnych postanowień w kwestii warunków finansowania.
Zgodnie z tymi aktami Komisja może zwrócić się do europejskich organizacji normalizacyjnych (CEN, CENELEC, ETSI) o opracowanie norm europejskich wspierających realizowane przez nią polityki.
2.22 Wsparcie finansowe dla normalizacji europejskiej podlega ramom stosunków partnerstwa ustanowionych pomiędzy Komisją, EFT-ą a europejskimi organizacjami normalizacyjnymi oraz opisanych w ogólnych wytycznych współpracy podpisanych 28 marca 2003 r.
2.23 Finansowanie działań w zakresie normalizacji europejskiej dotyczy zasadniczo:
- umów dotyczących rocznej wydajności z ESO w celu polepszenia funkcjonowania ich sekretariatów centralnych w zakresie spójności, skuteczności, jakości i przejrzystości;
- poprawy jakości normalizacji europejskiej poprzez ocenę projektów harmonizacji norm przez zewnętrznych ekspertów oraz, w zależności od potrzeb, tłumaczenia ich ostatecznych wersji;
- usług zmierzających do opracowania europejskich norm lub innych form normalizacji na rzecz wspierania polityki i prawa wspólnotowego;
- promowania i przejrzystości europejskiego systemu normalizacji oraz norm europejskich;
- współpracy technicznej z krajami trzecimi i technicznego wsparcia dla nich, jak też współpracy międzynarodowej.
2.23.1 Podobnie normalizacja przyczynia się do ograniczenia liczby przeszkód technicznych w handlu międzynarodowym dzięki porozumieniom zawartym w ramach WTO, takim jak TABD (Transatlantycki Dialog Gospodarczy) i MEBF (Forum Gospodarcze Mercosur/Unia Europejska), jak również dzięki transpozycji europejskich norm technicznych do norm międzynarodowych: ISO, IEC, ITU.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 W celu zachowania nieodzownych cech charakterystycznych europejskiego procesu normalizacji, który powinien być dobrowolny, oparty na konsensusie i ukierunkowany na rynek, należałoby zdaniem Komitetu wprowadzić nowy motyw w następującym brzemieniu:
"Proces normalizacji powinien być dobrowolny, oparty na konsensusie i ukierunkowany na rynek.
Cechy te należy zachować i wzmocnić za pomocą nowych wspólnotowych podstaw prawnych finansowania normalizacji europejskiej, zgodnie z planem działania na rzecz normalizacji europejskiej przyjętym przez Komisję w październiku 2005 r.: plan taki należy corocznie aktualizować w oparciu o konsensus osiągnięty przez ESO i zainteresowane strony."
3.2 Komitet sądzi, że tempo przemian technologicznych nie usprawiedliwia wspierania przez przemysł licznych konsorcjów i forów opracowujących specyfikacje techniczne, a powstających poza formalnym procesem normalizacji europejskiej.
Istnieje bowiem ryzyko, że osłabi to fundamentalne elementy normalizacji europejskiej: możliwość udziału wszystkich ekspertów, w szczególności z małych przedsiębiorstw; przejrzystość całego procesu; rozszerzenie podstawy dobrowolnego konsensusu.
Komitet uważa przeto za ważne włączenie do tekstu następującego nowego motywu:
"Istotne jest, by nowe podstawy prawne zapewniły zwiększenie skuteczności normalizacji i jej wzmocnienie, tak aby można było w ramach przejrzystego, otwartego i dobrowolnego procesu spełnić wymogi związane z nowymi produktami normalizacji: specyfikacjami technicznymi, raportami technicznymi i przewodnikami.
Nad produktami (deliverables) [12] tymi czuwać powinny ESO, tak aby zaspokajać potrzeby wszystkich zainteresowanych stron, zwłaszcza tych słabiej zorganizowanych i o mniejszych rozmiarach, bądź spełniać zasadne żądania organizacji konsumenckich."
3.3 Według Komitetu należałoby zmienić obecny motyw 4 w tym sensie, że celem powinno być ustanowienie podstaw prawnych nie tylko do celów "finansowania przez Wspólnotę wszelkich działań normalizacji europejskiej niezbędnych do wdrażania wspólnotowej polityki i prawodawstwa", lecz także do celów wzmacniania europejskiego procesu normalizacji jako zasadniczego czynnika konkurencyjności przemysłu europejskiego, ochrony konsumenta, ochrony zdrowia i dobrobytu obywateli europejskich.
"Niezbędne jest ustanowienie jasnych, pełnych i precyzyjnych podstaw prawnych do celów finansowania przez Wspólnotę wszelkich działań normalizacji europejskiej niezbędnych do wdrażania wspólnotowej polityki i prawodawstwa oraz do celów wzmacniania samego europejskiego procesu normalizacji jako zasadniczego czynnika konkurencyjności przemysłu europejskiego, upowszechniania nowych innowacyjnych technologii, ochrony konsumenta, ochrony zdrowia i dobrobytu obywateli europejskich."
3.4 Zdaniem Komitetu należy wyraźniej podkreślić, że europejskie organizacje normalizacyjne nie tworzą norm technicznych, lecz świadczą usługi infrastruktury europejskiej, w ramach której normy opracowywane są przez ekspertów reprezentujących uczestniczące zainteresowane strony; należałoby zatem dodać nowy motyw po motywie 8:
"Europejskie organizacje normalizacyjne zasadniczo zapewniają usługi infrastrukturalne w procesie wytwarzania norm technicznych, które w przeważającej mierze są owocem nieskrępowanej, opartej na konsensusie współpracy fachowców reprezentujących zainteresowane strony."
3.5 EKES proponuje, by w artykule 3 wniosku dotyczącego decyzji, zatytułowanym "Działalność normalizacyjna kwalifikująca się do finansowania europejskiego", w punkcie 1 dodać po punkcie f) dwa nowe punkty g) i h):
3.5.1 Jak to już powiedziano w punkcie 1.4 niniejszej opinii, szczególnego znaczenia nabiera kształcenie zainteresowanych podmiotów w zakresie normalizacji.
Artykuł 3, nowy punkt g):
"Kształcenie przedstawicieli zainteresowanych stron, zwłaszcza małych przedsiębiorstw, sektora usług i dystrybucji oraz mniej zorganizowanych organizacji, dotyczące czy to ogólnie procesu normalizacyjnego, czy to konkretnych kwestii technicznych, w celu wzmocnienia zdolności współtworzenia norm europejskich i międzynarodowych."
3.5.2 Dla zapewnienia coraz większego udziału wielu aktorów społeczeństwa obywatelskiego w procesach normalizacyjnych — konieczne wydaje się wzmocnienie łączności sieciowej pomiędzy nimi.
Artykuł 3, nowy punkt h):
"Wzmocnienie interdyscyplinarnej koordynacji metod, procedur i polityk oraz europejskich interaktywnych sieci informatycznych między krajowymi/regionalnymi organizacjami normalizacyjnymi."
3.6 Zasady finansowania
3.6.1 Działalność organizacji normalizacyjnych można skojarzyć z działalnością w ogólnym interesie gospodarczym, ponieważ polega ona na wytwarzaniu usług niezbędnych dla zdrowia, środowiska naturalnego i zrównoważonego rozwoju.
3.6.2 Zdaniem EKES-u działalność centralnych sekretariatów europejskich organizacji normalizacyjnych mogłaby być finansowana zarówno poprzez przyznawanie "dotacji na konkretne działanie" lub "dotacji na ogólne funkcjonowanie" [13], jak i poprzez zaproszenie do składania ofert ("procurement"), zgodnie z procedurą przetargów.
Zasadniczo potrzeba bardziej elastycznego podejścia.
3.6.3 Artykuł 5, "Zasady finansowania", punkt 5.
Co się tyczy umów ramowych o partnerstwie zawieranych między ESO a Komisją (art. 5), zdaniem Komitetu byłoby stosowne, aby były one owocem prawdziwie równego partnerstwa i nie były jednostronnie narzucane.
Ponadto należałoby usprawnić procedury kontroli administracyjnej i biurokratyczne, unikając uciążliwych systemów certyfikacji i audytu poniesionych kosztów, a wprowadzając systemy ryczałtowe, które w 100 % pokrywałyby koszty marginalne.
3.7 Aspekty związane ze środowiskiem naturalnym
3.7.1 Poza zasadniczymi celami normalizacji, tj. ułatwianiem handlu, poprawą jakości życia, przyczynianiem się do poprawy zdrowia i bezpieczeństwa procesów i usług, należy zwrócić szczególną uwagę na aspekty związane ze środowiskiem naturalnym.
3.7.2 Za przykład posłuży zintegrowana polityka produktów, która ogniskuje się wokół pojęcia "ekologicznego cyklu życia" [14].
Analizy związanych ze środowiskiem naturalnym aspektów na poziomie przedsiębiorstwa i "terenu" zostały już włączone do normy EN/ISO 14.001, którą przyjęto jako normę europejską.
Również inne normy serii ISO 14.000 (zarządzanie środowiskiem) są stosowane w praktyce w Unii Europejskiej: ISO 14.020 — oznakowanie i informacje ekologiczne; ISO 14.030 — ocena oddziaływania na środowisko; ISO 14040 — LCA (ocena cyklu życia, "Life Cycle Assessment").
3.8 Zasady zarządzania, wdrażania i monitorowania
3.8.1 Zdaniem Komitetu należałoby zmienić ustęp 2 artykułu 6, zgodnie z nowym, zmienionym motywem 4.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi w sprawie usprawnienia ram prawnych UE dla funduszy inwestycyjnych
COM(2005) 314 końcowy
(2006/C 110/04)
Dnia 12 lipca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi w sprawie usprawnienia ram UE dla funduszy inwestycyjnych
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Angelo GRASSO.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15 i 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dn. 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 138 do 1, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Zielona księga Komisji Europejskiej jest niezwykle ważnym dokumentem strategicznym na drodze do osiągnięcia pełnej integracji rynków finansowych w Europie.
Jak wiadomo, rozwój gospodarczy i wzrost państw europejskich są ściśle powiązane z rozwojem i integracją rynków finansowych, integracją stanowiącą również pełną realizację trzeciego etapu Unii Europejskiej.
1.2 Pomijając dyskusję akademicką co do tego, czy rozwój finansowy poprzedza czy też jest konsekwencją rozwoju gospodarczego, wydaje się istotne podkreślenie, że w odniesieniu do dualistycznego ukierunkowania na sektor bankowy i ukierunkowania na rynki finansowe, charakteryzującego tzw. model anglosaski (a w szczególności amerykański), w porównaniu z "modelem europejskim", obecne trendy w stosowanym prawodawstwie oraz ukierunkowanie Unii wydają się wskazywać na chęć kontynuowania prac w kierunku pełnej integracji tych dwóch rodzajów podejścia w naszym systemie gospodarczym.
1.3 Rynki i instytucje finansowe istotnie odgrywają zasadniczą rolę w społeczeństwie, gdyż łączą ze sobą jednostki posiadające "deficyt" finansowy z jednostkami posiadającymi "nadwyżkę", zgodnie z zasadami opartymi na kryteriach efektywnej alokacji i racjonalności.
Ponadto należy pamiętać, że uczciwa konkurencja i konkurencyjność między przedsiębiorstwami powstaje na rynku kapitałowo-kredytowym wcześniej niż na rynku towarowym.
2.
Rynek przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) w Unii Europejskiej i potrzeba harmonizacji
2.1 Dyrektywa nr 85/611/EWG stanowi ramy regulacyjne, w których rozwijał się w ostatnich latach ten sektor. Tworzy ona rdzeń prawodawstwa europejskiego w zakresie zarządzania oszczędnościami w ogóle, a UCITS w szczególności.
Pomimo, że nie został dokończony proces usuwania na obszarze UE barier legislacyjnych, utrudniających transgraniczną lokalizację i wprowadzanie do obrotu transgranicznego produktów, rynek UCITS działa w ujednoliconym kontekście regulacyjnym.
2.2 Rozwój rynku UCITS jest ciągłym i postępujących procesem.
W ciągu ostatnich lat wielkość zarządzanych aktywów netto odnotowała dwucyfrowy wzrost.
Dane uzyskane z European Fund and Asset Management Association, Investment Company Institute, and other Mutual Fund Association wskazują, że w okresie 1996 — 2005 rynek obejmujący UE, Republikę Czeską, Węgry, Polskę, Norwegię i Szwajcarię osiągnął łączną roczną stopę wzrostu w wysokości 14,5 %, zwiększając się z ok. 1450 mld EUR do ponad 4900 mld EUR aktywów netto.
2.3 Publikacja [1] rocznych danych dot. liczby funduszy i całkowitego kapitału funduszy w skali światowej podkreśla natężenie tego zjawiska, zarówno jeżeli chodzi o liczbę, jak i wysokości zarządzanych kwot.
2.4 EKES dostrzega trudności, lecz uważa, że należy rozwiązać problem spójności fiskalnej, aby zwiększyć potencjał wzrostu UCITS.
Na strategie internacjonalizacji w sektorze mogą mieć wpływ bariery wejścia i bariery wyjścia.
Bariery wyjścia powstają, gdy opodatkowani są subskrybenci nierezydenci w oparciu o prawodawstwo krajowe dotyczące funduszy.
Bariery wejścia utworzone są przez prawodawstwo w kraju stałego zamieszkania subskrybenta.
2.5 Prawie we wszystkich państwach UE reguły podatkowe stosujące się do UCITS zdają się wzorować na zasadzie neutralności inwestowania w fundusze w porównaniu z inwestowaniem bezpośrednim; praktycznie wszystkie kraje europejskie stosują — formalnie lub zasadniczo — ten model przejrzystości fiskalnej (no veil), zgodnie z którym dochód inwestora opodatkowany jest bezpośrednio.
Wspomniany model przejrzystości stosuje zasadę capital export neutrality (neutralności wywozu kapitału), a w wypadku, gdy dochód z funduszy nie jest opodatkowany u źródła, inwestorzy płacą podatek na podstawie zasady miejsca zamieszkania.
3.
Uwagi dotyczące punktu "Ogólna ocena"
3.1 W europejskim sektorze finansowym średnia wielkość UCITS stanowi mniej niż jedną trzecią wielkości ich amerykańskich odpowiedników; dlatego też w zarządzaniu funduszami ekonomie skali są mniejsze, co ogranicza dochód netto inwestorów końcowych.
3.2 Niemniej jednak, nawet jeżeli priorytetowym celem Komisji jest stworzenie przepisów dotyczących "finansowania produktów", EKES uważa, że faktyczne korzyści dla inwestorów zależą od kompleksowych przepisów regulujących system finansowy (a zatem prawodawstwa dotyczącego zarówno produktów i usług).
3.3 Ponadto zielona księga kładzie nacisk na fakt, że podzlecanie (outsourcing) pewnych funkcji potencjalnie rodzących konflikt interesów może pociągać za sobą zwiększenie ryzyka operacyjnego; EKES jest zdania, że jest to istotne zagadnienie, które musi być poruszone w odpowiednich uregulowaniach prawnych.
3.4 Jeżeli dany proces zostanie podzielony na kilka części, które powierzy się różnym organizacjom, problemów nie nastręczają aspekty techniczne takiej fragmentacji, lecz równowaga, z którą rozwija się (nowy) rynek regulujący stosunki między kupującym a sprzedającym.
Weźmy jako przykład sektor analiz finansowych.
W powszechnej praktyce analizy finansowe nie są kupowane ani sprzedawane niezależnie, lecz w ramach innych usług, zwykle o charakterze operacyjnym; stąd na przykład makler sprzedający obligacje w zasadzie rozpowszechnia analizy różnych obligacji w zamian za ciągłość operacyjną bazującą na stawkach prowizji, które uwzględnią również koszt takich analiz.
3.5 Rozpowszechnianie informacji (analiz) odbywa się zatem zgodnie z logiką rynku typową dla "dóbr publicznych": dostarczana jest dana ilość potrzebnych informacji, a cenę stanowi suma cen zapłaconych przez różnych kupujących; jednakże z tych kupujących w rzeczywistości jedynie część płaci cokolwiek.
Skutek jest co najmniej destabilizujący: sporządzanie analiz jest czynnością niedostatecznie wynagradzaną, co jest bodźcem dla zwiększenia ekonomii skali w tej branży, wraz z nieuniknionym spadkiem jakości, a ponadto bodźcem do uzyskiwania korzyści z kosztów wynikających także z konfliktu interesów (na przykład interwencja brytyjskiego FSA w sprawie preferencyjnych prowizji [soft commission] uzgadnianych między maklerami/dealerami a zarządzającymi aktywami).
EKES jest zdania, że należałoby jak najbardziej unikać pomieszania ze sobą mechanizmów ustalania cen w sektorze pośrednictwa w zakresie ryzyka kapitału finansowego z mechanizmami ustalania cen w sektorze pośrednictwa/transformacji ryzyka inwestycyjnego.
4.
Odpowiedzi na pytania zawarte w zielonej księdze
4.1 Czy powyższe inicjatywy wprowadzą wystarczającą pewność prawną we wdrażaniu dyrektywy?
A. Wyeliminowanie niepewności dotyczącej uznawania funduszy, związanej z przejściem z UCITS I do UCITS III,
B. Uproszczenie procedury zgłaszania funduszy korzystających z paszportu,
C. Wspieranie wdrażania zaleceń Komisji w sprawie stosowania instrumentów pochodnych i uproszczonego prospektu,
D. Uściślenie definicji aktywów, które mogą nabywać fundusze UCITS.
4.1.1 By odpowiedzieć na to pytanie należy odróżnić "finansowanie produktów" od "finansowania usług".
Celem pierwszego rodzaju finansowania jest ustalenie praktycznych instrumentów umożliwiających spotkanie się dawców i odbiorców kapitału finansowego; celem drugiego natomiast jest poszukiwanie instrumentów jak najlepiej przystosowanych do wymogów inwestujących lub dostawców funduszy, wskazując w przypadku braku odpowiednich produktów, jakich cech brakuje.
4.1.2 Przeobrażenie systemów finansowych "zorientowanych na banki" w systemy "zorientowane na rynki" zmienia sposób funkcjonowania pośrednictwa finansowego, które coraz częściej odgrywa rolę pośrednika ryzyka, jak również kapitału finansowego.
Pośrednictwo w odniesieniu do ryzyka jest opłacalne, pod warunkiem, że pośrednik potrafi nim zarządzać mniejszym kosztem niż inwestor.
Należy zatem zadać sobie pytanie, czy system prawodawczy mający na celu ograniczenie ryzyka jest skuteczniejszy niż system prawodawczy dążący do zagwarantowania odpowiedniej efektywności procesu pośredniczenia w zakresie ryzyka.
4.1.3 Należy pamiętać, że nawet w kontekście efektywnych rynków finansowych globalne ryzyko inwestycji najlepiej byłoby podzielić na dwa rodzaje: pierwsze z nich mierzy faktyczną zmienność (volatility) zwrotu z inwestycji, drugie mierzy natomiast stopień trudności poprawnego oszacowania "ryzyka pay-off" (spowodowanej zasadniczo brakiem informacji ze strony podmiotów gospodarczych).
Należy wziąć pod uwagę fakt, że premia za ryzyko uwzględniona w wyborach podmiotów gospodarczych pochodzi z tych dwóch rodzajów ryzyka, a powiązania między nimi nie charakteryzuje proste dodanie, ale korelacje o rożnym stopniu intensywności.
4.1.4 Wobec powyższego na pytanie EKES udzieliłby odpowiedzi twierdzącej, przy założeniu, że uwagi sformułowane dotyczą sektora "finansowanie produktów".
Jeżeli chodzi o "finansowanie usług" stosowne byłoby zwiększenie swobody świadczenia usług inwestycyjnych, na przykład poprzez wyeliminowanie obecnych ograniczeń dla promocji finansowej, które nie w pełni przestrzegają zasadę kontroli państwa pochodzenia (home-country-control).
4.1.5 Obawa leżąca u podstaw takiej praktyki jest jasna: chodzi o zapobieżenie wszelkim zachowaniom oszukańczym ze strony tych, którzy dążą do zorganizowania sieci promotorów przy wykorzystaniu bardziej elastycznych warunków istniejących w pewnych krajach Unii.
EKES jest zdania, że takie rozumowanie jest od samego początku wadliwe jeżeli oszustwo jest możliwe, oznacza to, że warunki takie nie zostały faktycznie ujednolicone.
4.1.6 EKES uważa więc, że należy zwiększyć "wolny przepływ" działalności związanej z finansowaniem usług, co stanowiłoby bodziec do ujednolicenia stosowania w poszczególnych Państwach Członkowskich dyrektyw wspólnotowych dotyczących inwestowania i zbywalnych papierów wartościowych (w tym UCITS III).
4.2 Czy istnieją inne obawy związane z codziennymi zagadnieniami wdrażania dyrektywy, którymi należy się zająć w pierwszej kolejności?
4.2.1 Zbieżności przepisów powinny towarzyszyć działania mające na celu koordynację reguł fiskalnych stosujących się do tego sektora.
Obecnie, jak w przypadku wszystkich innych dziedzin finansów, na rynku europejskim istnieją obok siebie różne systemy krajowe, jak również, w pewnych sektorach, zasady wynikające z umów dwustronnych o unikaniu podwójnego opodatkowania.
4.2.2 Splatanie się ze sobą różnych przepisów podatkowych pociąga za sobą zniekształcenie konkurencji, podwójne opodatkowanie, możliwości arbitrażu, jak również oszustwa i uchylanie się od płacenia podatków.
Biorąc pod uwagę coraz większą internacjonalizację rynków, konieczne jest w związku z tym zwiększenie efektywności prawodawstwa krajowego.
4.2.3 Państwa członkowskie posiadają wyjątkowy instrument protekcjonistyczny.
Biorąc pod uwagę, że implikacje podatkowe dotyczące UCITS powstałe w innych państwach członkowskich mogą być różnie interpretowane, możliwe jest stosowanie mniej korzystnych zasad opodatkowania, w ten sposób tworząc pewnego rodzaju barierę wejścia.
Komitet ma świadomość, że harmonizacji podatkowej nie można uznać za cel, który byłby łatwy do zrealizowania w krótkiej perspektywie, m.in. z powodu konieczności osiągnięcia jednomyślności w wypadku działań na tym polu.
Komitet sugeruje niemniej uwzględnienie określenia wspólnotowego systemu podatkowego dla produktów inwestycyjnych, zarówno w zakresie opodatkowania, jak i poboru.
4.3 Czy w porównaniu z przepisami regulującymi zasady przedstawicielstwa skutecznie funkcjonujący paszport spółki zarządzającej mógłby przynieść istotne dodatkowe korzyści gospodarcze?
Proszę wskazać źródła i prawdopodobny rozmiar spodziewanych korzyści.
4.3.1 Paszport i "uproszczony prospekt" wydają się natomiast właściwymi środkami celem przezwyciężenia krytycznych opinii dotyczących rynku i barier utrudniających pełną mobilność kapitału i ukończenie tworzenia rynków, jak również celem przystąpienia do ustanawiania wystarczającej pewności prawnej.
EKES sądzi ponadto, że konieczne są dalsze działania, aby wyeliminować niepewność związaną z uznawaniem funduszy powstałych podczas przechodzenia od UCITS I do UCITS III.
4.4 Czy podział odpowiedzialności za nadzór nad spółką zarządzającą i nad funduszem i objęcie ich odrębnymi jurysdykcjami może przyczynić się do powstania dodatkowego ryzyka operacyjnego lub obaw związanych z nadzorem?
Proszę opisać źródła problemu i kroki, które należałoby podjąć, aby skutecznie zarządzać tego rodzaju ryzykiem.
4.4.1 Należy przede wszystkim podkreślić, że w UE funkcjonują razem dwa modele finansowe, a mianowicie angielski i kontynentalny, i będzie trudno zbliżyć je do siebie w krótkim czasie.
EKES ma jednak nadzieję, że nowe przepisy zagwarantują, iż zastosowanie tylko jednego źródła regulacyjnego mogłoby ułatwić proces zbieżności, gdyż uważa, że stworzenie barier prawnych celem zapobieżenia mieszanemu korzystaniu przez instytucje z jednego bądź też innego systemu regulacyjnego służyłoby jedynie utrzymaniu obecnej nierównowagi.
4.4.2 EKES jest przekonany, że podział pomiędzy dwa państwa członkowskie odpowiedzialności za nadzorowanie spółki zarządzającej funduszem i funduszu zwiększa trudności z nadzorem i ryzyko, zmniejszając tym samym skuteczność operacyjną.
Kwestią trudną do uregulowania jest arbitraż w obrocie papierami wartościowymi i arbitraż walutowy, gdy transakcje takie dotyczą zbywalnych papierów wartościowych spoza UE.
4.5 Czy większa przejrzystość, porównywalność i uwaga poświęcana potrzebom inwestorów w ramach dystrybucji funduszy przyczyni się do znacznego polepszenia funkcjonowania europejskich rynków funduszy inwestycyjnych oraz poziomu ochrony inwestorów?
Czy powinno to stanowić priorytet?
4.5.1 Samo uregulowanie etapu produkcyjnego instrumentów finansowych nie wystarczy do ulepszenia funkcjonowania rynków funduszy i ochrony inwestorów.
EKES uważa zatem, że jeśli inwestorzy maja dokonywać rozsądnych wyborów, należy poświęcić więcej uwagi ich potrzebom, zwracając uwagę na przejrzystość.
4.5.2 Informacje przekazywane inwestorom nie mogą całkowicie pomijać miejscowego środowiska i kontekstu kulturowego, w którym wychowali się i żyją inwestorzy.
Rozszerzenie Unii Europejskiej o kraje, które jeszcze 15 lat temu nie uczestniczyły w gospodarce rynkowej, stwarza pytanie, czy stosowne jest zachowanie jednolitego standardu informacyjnego.
Komitet uważa, że należy tę kwestię rozważyć, mając na uwadze: z jednej strony konieczność stworzenia jak najprostszych i jak najbardziej jednolitych ram prawnych, a z drugiej — znaczne różnice finansowe i rozdźwięk kulturowy występujący jeszcze między niektórymi państwami członkowskimi.
4.6 Czy uściślenie zasad "prowadzenia działalności" obowiązujących firmy prowadzące handel detaliczny funduszami na rzecz inwestorów przyczyni się w znacznym stopniu do osiągnięcia tego celu?
Czy należy rozważyć podjęcie innych kroków (rozszerzenie zakresu ujawniania informacji)?
4.6.1 Uściślenie zasad "prowadzenia działalności" przez dystrybutorów może być tylko postrzegane w pozytywnym świetle.
Nie należy niemniej lekceważyć faktu, że — co się tyczy zarządzania ryzykiem i przejrzystości prowizji — codzienne zastosowanie dyrektywy wiąże się z obiektywnymi trudnościami, które nie zawsze można z łatwością pokonać.
4.6.2 Weźmy na przykład kwestię techniczną raportowania wyników przy zastosowaniu benchmarkingu.
Może ono posiadać całkiem różne znaczenie w zależności od tego, czy celem zarządzania jest "przekroczenie benchmarku", czy też "osiągnięcie benchmarku".
Dany proces delegowania — przy zastosowaniu tych samych instrumentów — oznacza narażenie na różne poziomy ryzyka, zakładając, że dla przekroczenia benchmarku konieczne jest umożliwienie zarządzającym zróżnicowanie ich alokacji, a zatem przyjęcie podwyższonego ryzyka.
4.6.3 W tym kontekście proponowalibyśmy wprowadzenie przepisów mających na celu zwiększenie przejrzystości procesu rotacji portfela inwestycyjnego (raczej niż jego wielkości): przy tych samych wynikach brutto, wysokie poziomy rotacji zwiększają koszty transakcji, zmniejszając wyniki netto dla klienta.
Jest to szczególnie paląca kwestia, zwłaszcza gdy część kosztów transakcji ma być ponoszona przez samych zarządzających.
4.7 Czy istnieją szczególne kwestie związane z funduszami, które nie są przedmiotem bieżących prac nad szczegółowym wdrożeniem zasad prowadzenia działalności w ramach dyrektywy RIF?
4.7.1 Dyrektywa RIF może stanowić istotną podstawę prawną, przede wszystkim w dążeniu do wysokich standardów przejrzystości na etapie dystrybucji UCITS.
4.7.2 Dyrektywa RIF nie ustala niemniej zasad przejrzystości w wypadku negocjacji obligacji, które mogą być w znacznym stopniu niejasne.
EKES uważa zatem, że nie można jej postrzegać jako instrumentu uzupełniającego i wypełniającego wszystkie luki ram prawnych UCITS.
4.8 Czy istnieje komercyjne lub gospodarcze uzasadnienie (korzyści netto) przemawiające za transgranicznymi fuzjami funduszy?
Czy korzyści te można w znacznym stopniu osiągnąć dzięki racjonalizacji w granicach poszczególnych państw?
4.8.1 Średnia wielkość funduszy europejskich jest jeszcze stosunkowo ograniczona: w 2004 r. wynosiła ona w Europie 195 mln USD, podczas gdy w USA — 628 mln USD.
Aspekt ten ma wpływ na możliwości osiągania ekonomii skali, a zatem na zyski i przede wszystkim rentowność spółki zarządzającej funduszem.
4.8.2 Powszechnie wiadomo, że jednym ze skutków finansowych procesu globalizacji gospodarczej jest obniżenie bezwzględnego poziomu ryzyka, który związany jest z korektą poziomów ryzyka systematycznego (rosnącego) i ryzyka specyficznego (malejącego).
Podczas, gdy fuzje transgraniczne wprawdzie mogą zwiększyć ekonomie skali, powinny one być stosowane w ograniczonym zakresie, w przypadku produktów, gdzie fuzje takie mogą być skutecznym motorem sukcesu, lub też wobec wszystkich sektorów zarządzania funduszami, gdzie wydajność jest ważniejsza niż skuteczność.
Natomiast w sektorach, w których brakuje skuteczności, nie można czerpać korzyści z łączenia przedsiębiorstw.
4.9 Czy pożądane korzyści można osiągnąć poprzez łączenie (pooling)?
4.9.1 Łączenie zarządzania aktywami różnych funduszy o zasadniczo podobnych cechach pozwala w oczywisty sposób na osiągnięcie ekonomii skali i jest instrumentem wykorzystywanym już przez spółki zarządzające w celu zwiększenia wydajności zarządzania inwestycjami.
Transgraniczne łączenie funduszy napotyka niemniej na szeroko omówione już wcześniej problemy podatkowe i prawne związane z funduszami inwestycyjnymi.
EKES uważa więc, że nie może to być zatem alternatywny sposób ominięcia problemów oraz trudności prawnych i instytucjonalnych, hamujących konsolidację przemysłu funduszy inwestycyjnych.
4.10 Czy na poziomie zarządzania funduszami i/lub ich dystrybucji istnieje wystarczająca konkurencja pozwalająca inwestorom na korzystanie z większej wydajności?
4.10.1 Odpowiedź na powyższe pytanie jest przecząca, jak zresztą pokazuje doświadczenie w USA.
Fundusze inwestycyjne występują na rynku amerykańskim od sześćdziesięciu lat: pomimo znacznego wzrostu liczby oferowanych funduszy i ich wielkości, koszty obciążające fundusze i inwestorów uległy, ogólnie mówiąc, prawie podwojeniu [2].
Przełożyło się to na mniej satysfakcjonujące — w porównaniu do poziomu odniesienia — wyniki netto: podczas, gdy istotnie w latach 1945 — 1965 poziomy odniesienia były wyższe od funduszy średnio o 1,7 % rocznie, to w latach 1983 — 2003 rozbieżność ta się pogłębiła, osiągając 2,7 % rocznie.
4.11 Jakie są wady i zalety (ryzyko nadzorcze lub ryzyko komercyjne) wynikające z możliwości wyboru depozytariusza w innym państwie członkowskim?
W jakim stopniu uregulowania w zakresie przedstawicielstwa oraz inne uregulowania zapobiegają potrzebie działań legislacyjnych w tych kwestiach?
4.11.1 Możliwość wybrania depozytariusza w Państwie Członkowskim innym niż kraj siedziby spółki zarządzającej funduszem może wzmóc konkurencję między depozytariuszami, zmniejszając w ten sposób koszty ponoszone przez fundusz.
4.11.2 Może to oznaczać większe ryzyko nadzorcze w wypadku, gdy nie ma wystarczającej współpracy i zbieżności między organami regulacyjnymi tego sektora.
4.11.3 Prowizje depozytariusza — chociaż znaczne — są niższe od innych kosztów, takich jak na przykład koszty dystrybucji.
EKES proponuje zatem rozważenie zalet i czynników ryzyka związanych z tą inicjatywą legislacyjną.
4.12 Czy uważają Państwo, że nieustanna standaryzacja inicjowana przez sektor przyniesie owoce w rozsądnej perspektywie czasowej?
Czy istnieje potrzeba zaangażowania sektora publicznego?
4.12.1 Standaryzacja, automatyzacja i informatyzacja składania zamówień oraz likwidacji funduszy to podstawowy warunek umożliwiający dystrybutorom poszerzenie oferty produkcyjnej i zwiększenie konkurencji.
4.12.2 Wymaga to niemniej głębokich zmian zasad i standardów w zakresie procedur operacyjnych i informatycznych, co pociągałoby za sobą znaczne koszty dla operatorów.
Należy pamiętać, że w Europie kontynentalnej spółki zarządzające funduszami i dystrybutorzy należą często do tej samej grupy.
W takim kontekście istnieje prawdopodobieństwo, że operatorzy mają mniej motywacji, by ponosić koszty konieczne dla zwiększenia konkurencji na poziomie dystrybucji.
Można zatem uznać, że interwencja ze strony sektora publicznego mogłaby ożywić i przyspieszyć ten proces.
4.13 Czy zdawanie się na formalne limity inwestycyjne jest przejawem zrównoważonego podejścia pozwalającego na zapewnienie wysokiego poziomu ochrony inwestorów?
4.13.1 Skuteczność surowych kodeksów postępowania w odniesieniu do zarządzania ryzykiem była zawsze kwestią gorącej debaty w świecie gospodarki, szczególnie w świetle zmiennych korzyści pochodzących z przeszłych doświadczeń od czasu porozumień o kursach walutowych z Bretton Woods.
Wynika to ze zróżnicowanego charakteru ryzyka gospodarczego w stosunku do czasu: w krótkim horyzoncie czasowym, fluktuacja w obliczu ograniczenia powoduje ryzyko, podczas gdy w odwrotnej sytuacji, w dłuższym horyzoncie czasowym, ryzyko powstaje również wtedy, kiedy coś pozostaje sztywne, podczas gdy system ewoluuje.
W rezultacie powyższego wprowadzenie sztywności za pomocą formalnych limitów byłoby korzystne w krótkim okresie czasu, natomiast stworzyłoby poważne ryzyko w dłuższej perspektywie.
4.13.2 Należałoby także odnieść się do ostatnich badań na temat sektora tzw. finansów behawioralnych: na działania i decyzje poszczególnych podmiotów gospodarczych ma zwykle silny wpływ poziom występującego ryzyka.
W miarę wzrostu poziomu ryzyka, zachowanie staje się bardziej reaktywne i odwrotnie; w konsekwencji, prawodawstwo wprowadzające nadmierną sztywność miałoby podwójny skutek w dłuższej perspektywie: z jednej strony instrumenty powodowałyby większe ryzyko operacyjne, a z drugiej — podmioty gospodarcze byłyby mniej reaktywne, czego skutek pozostaje do ustalenia, jednak byłby on z pewnością negatywny.
Z drugiej strony, świadomość rzeczywistej straty kapitału byłaby najbardziej skutecznym bodźcem do jego ochrony.
4.13.3 Zjawisko to pociąga za sobą dalsze zakłócenia rynków, tzn. stworzenie koncepcji, że jeżeli ryzyko powoduje korzystne rezultaty, inwestor osiąga korzyści, natomiast kiedy powoduje negatywne rezultaty, zostaną one przeniesione na rynek.
4.14 Czy uważają Państwo, że środki ochrony — na poziomie spółki zarządzającej i depozytariusza — są wystarczająco niezawodne, aby złagodzić przyszłe rodzaje ryzyka związane z zarządzeniem i administracją funduszy UCITS?
Jakie inne środki pozwalające na utrzymanie wysokiego poziomu ochrony inwestorów uważają Państwo za stosowne?
4.14.1 EKES proponuje więc interweniowanie w krótkiej perspektywie, ewentualnie poprzez formalne i surowe regulacje, ale tylko celem rozbicia karteli.
Jeżeli taka sytuacja miałaby miejsce, rynek stałby się bardziej dojrzały, a wtedy nie wymagałby ostrych ograniczeń.
Obszarem szczególnego zainteresowania jest sprawozdawczość: zbyt często ramy czasowe wyznaczone przez obowiązki sprawozdawcze są całkowicie niespójne z ramami finansowania produktów (zbyt krótkie), zatem sprawozdania w małym stopniu pokazują czasową dywersyfikację, z jaką wiążą się niektóre inwestycje.
4.14.2 W celu zwiększenia poziomu ochrony inwestorów EKES proponuje rozważenie utworzenia specjalnego funduszu gwarancyjnego, który zasilany byłby również poprzez kary nakładane przed organy nadzorujące.
Oczywiście fundusz ten nie pokrywałby ryzyka wynikającego z inwestycji UCITS; powinien natomiast służyć pomocą inwestorom, którzy ponieśli straty, gdy pośrednicy nie przestrzegali ustalonych zasad.
4.15 Czy znane są Państwu przypadki, których wynikiem było zakłócenie wyboru inwestorów i którymi powinien zainteresować się prawodawca europejski i/lub krajowy?
4.15.1 Fundusze inwestycyjne konkurują z produktami finansowymi, takimi jak polisy związane z jednostkami, które postrzegane są przez inwestorów jako porównywalne, chociaż mają zupełnie odmienne ramy prawne.
4.15.2 Może to powodować zakłócenie wyboru inwestorów, mając negatywny wpływ na koszty i ryzyko dokonanych inwestycji.
Komitet uważa, że problemu tego nie można rozwiązać za pomocą mniejszej konkurencji czy łagodniejszych ograniczeń i gwarancji nałożonych na fundusze inwestycyjne.
Zamiast tego należy dążyć do dostosowania standardów prawnych do wyższego poziomu, dzięki czemu produkty finansowe — w rzeczywistości postrzegane jako bezpośrednia alternatywa wobec inwestycji w fundusze — podlegają wymogom prawnym porównywalnym do wymogów w zakresie tychże inwestycji.
4.16 W jakim stopniu problemy rozdrobnienia regulacyjnego przyczyniają się do powstania problemów z dostępem do rynku, które mogą wymagać wspólnego podejścia UE do a) funduszy kapitału prywatnego; b) funduszy zabezpieczających i funduszy funduszy zabezpieczających?
4.16.1 Odpowiedź na to pytanie wymaga wprowadzenia, które pomoże również w wyjaśnieniu, na czym polega problem omawiany w poprzednim pytaniu.
Komisja musi wyjaśnić swoją definicję zbywalnych papierów wartościowych.
Wyjaśnienie jest potrzebne celem rozwiania wątpliwości co do tego, czy termin ten stosuje się, czy też nie, do instrumentu płynnego.
Wydaje się, że te dwa pojęcia używane są zamiennie, próbując w ten sposób pozbawić koncepcję zbywalnych papierów wartościowych jakiejkolwiek konotacji z alternatywną inwestycją lub produktem zastępczym wobec UCITS.
Zdaniem Komitetu nieporozumienie to mogłoby mieć poważne konsekwencje, jako że mogłoby prowadzić do pomieszania ze sobą dwóch całkiem różnych teorii odnoszących się do rynków finansowych — wydajności i kompletności.
4.16.2 Rynek finansowy jest efektywny, jeżeli koszty transakcyjne inwestycji mogą być przez niego poniesione; rynek finansowy jest kompletny, jeżeli zawiera wszystkie możliwe inwestycje.
4.16.3 Fundusze kapitału prywatnego i fundusze zabezpieczające muszą być oceniane pod względem skuteczności (zdolności wybrania najlepszych inwestycji), przed dokonaniem ich oceny pod względem wydajności (zdolności osiągnięcia ekonomii skali w odniesieniu do kosztów).
Z tego powodu mniejsze znaczenie ma kwestia wielkości funduszy: wręcz przeciwnie, problemy związane ze skutecznością (zdolnością szybkiego poruszania się po rynku bez wpływu na jego wyniki) i ograniczeniem ryzyka systemowego (por. ocalenie funduszu LTCM w 1998 r.) sugerują, że wskazane byłoby niezachęcanie do osiągania nadmiernej wielkości funduszy.
4.17 Czy istnieją szczególne rodzaje ryzyka (z perspektywy ochrony inwestorów lub stabilności rynku) związane z działalnością funduszy kapitału prywatnego lub funduszy zabezpieczających, które wymagają szczególnej uwagi?
4.17.1 Inwestycje te charakteryzują się wzmożonym występowaniem — oprócz "ryzyka pay-off" — ryzyka informacyjnego.
Uregulowanie tego ryzyka jest słuszne przede wszystkim z punktu widzenia zmniejszenia ryzyka oszustwa, lecz błędnym byłoby podejmowanie prób jego nadmiernego ograniczenia.
W istocie, gdyby fundusze stały się całkowicie przejrzyste, istniałoby ryzyko unieważnienia kompetencji zarządzającego, które w rzeczywistości leżą u podstaw osiągania dochodów w nikły sposób skorelowanych z rynkiem.
4.17.2 Komitet uważa, że nie należy podejmować utopijnych prób nadania przejrzystości skomplikowanemu procesowi, lecz należy poczynić starania w celu uświadomienia przeciętnemu inwestorowi, że alternatywna inwestycja wymaga większej wiedzy lub — w wypadku jej braku — pomocy specjalisty.
4.18 W jakim stopniu wspólny system prywatnego plasowania pomógłby pokonać przeszkody w kontekście transgranicznego oferowania inwestycji alternatywnych inwestorom kwalifikowanym?
Czy uściślenie procesu wprowadzania do obrotu i sprzedaży może zostać przeprowadzone niezależnie od środków towarzyszących na poziomie podmiotu zarządzającego funduszem itp.?
4.18.1 Ustanowienie wspólnego systemu prywatnego plasowania dla inwestorów kwalifikowanych może w znaczącym stopniu pobudzić do rozwoju fundusze kapitału prywatnego w Unii Europejskiej.
4.18.2 Inwestorzy kwalifikowani muszą z definicji posiadać umiejętności techniczne i zdolności zarządzania aktywami konieczne, by przeprowadzać inwestycje o wysokim poziomie ryzyka, tak jak w wypadku kapitału prywatnego.
Należy zatem założyć, że umieją oni ocenić zdolności i wiarygodność zarządzających.
Ponadto mając na uwadze, że fundusze kapitału prywatnego zapewniają ze swej natury pewną dywersyfikację ryzyka, nie byłyby konieczne inne środki towarzyszące, które mogłyby nadmiernie regulować działalność spółki zarządzającej.
4.19 Czy obecne prawo preskryptywne w zakresie funduszy UCITS oparte o typy produktów stanowi odpowiednią długoterminową podstawę dobrze nadzorowanego i zintegrowanego europejskiego rynku funduszy inwestycyjnych?
Na jakich warunkach lub na jakim etapie należy rozważyć przejście do uregulowań opartych na zasadach i ryzyku?
4.19.1 Różne przykłady ilustrują niedociągnięcia obecnego systemu. Na przykład ETF (Exchange Traded Funds), łączące pozytywne cechy funduszu (znaczna dywersyfikacja) i udziałów (mogą być przedmiotem transakcji na rynku).
Dyrektywa zachęca do korzystania z tego instrumentu, gdyż ze względu na swój status UCITS może on korzystać z paszportu.
Z drugiej strony na inne fundusze UCITS mające go w posiadaniu nałożone są ograniczenia, gdyż instrument ten byłby wówczas traktowany jako certyfikat akcyjny.
4.19.2 W świetle przemyśleń m. in. na temat inwestycji alternatywnych, a także tego, jak istotne jest nieograniczanie uwagi do finansowania produktów, lecz rozszerzenie jej na finansowanie usług, Komitet uważa, że wskazane byłoby przejście do uregulowań opartych na zasadach.
Jednocześnie jest przekonany, że rewizja ram regulacyjnych powinna być dokonywana stopniowo i szybko, chociaż z uwzględnieniem czasu potrzebnego na konsultacje.
5.
Przyszłe wyzwania
5.1 Jak już pokazano, europejski system UCITS nadal zdaje się być rozproszony. Tworzą go — w porównaniu do Stanów Zjednoczonych — względnie małe przedsiębiorstwa, a transgraniczna współpraca i przepływy w jego ramach wydają się być nadal powolne. Elementy te nie umożliwią osiągnięcia większych ekonomii skali, a zatem obniżenia kosztów.
5.2 Ponadto nadmierna obawa, również wyrażona w zielonej księdze [3], dotycząca definicji aktywów, które mogą być nabywane przez UCITS, zobowiązująca fundusze do inwestowania zwłaszcza w płynne papiery wartościowe, przeszkodziłaby uczestnictwu na rynkach nieregulowanych.
5.3 Celowe byłoby zatem rozważenie możliwości przystąpienia do transakcji kapitału prywatnego.
Byłoby to zgodne z celem otwarcia kapitału MŚP dla transakcji kapitału ryzyka, a zatem kapitału prywatnego (private equity).
5.4 Europejski system gospodarczy silnie cechują małe i średnie przedsiębiorstwa, które zdają się być często niedokapitalizowane, ponieważ przeważnie zwracają się one o finansowanie do banków.
5.5 Wspomnianemu niedokapitalizowaniu towarzyszy często nadmierne zadłużenie — szczególnie pod względem długu krótkoterminowego — przy wysokiej kwocie długów i kredytów handlowych, ze względu na zbyt dużą wzajemną zależność przedsiębiorstw z tej samej branży przemysłowej.
Jest to także spowodowane rodzajem własności typowym dla kapitalizmu rodzinnego, w przypadku którego aktywa przedsiębiorcy i kapitał firmy często się mieszają.
5.6 Takie problemy przedsiębiorstw oraz potrzeba osiągnięcia bardziej ogólnych celów "produktywnego systemu" na skalę europejską sprawia, że strategiczną kwestią staje się znalezienie rozwiązań celem zaradzenia problemom finansowym napotykanym przez MŚP.
Jest to trójaspektowy cel, który można streścić następująco:
- sprzyjanie kulturze przedsiębiorczości, która może otworzyć kapitał MŚP dla kapitału ryzyka od stron trzecich i organizacji finansowych,
- sprzyjanie innowacji, będącej instrumentem konkurencyjności na globalnych rynkach,
- zapewniania wsparcia ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa (i dziedziczenia), rozumianego jako proces, który nie powinien powodować żadnej "przerwy w ciągłości", mogącej wystawić na ryzyko działanie przedsiębiorstwa.
5.7 Na podstawie tych uwag, Komitet ma nadzieje, że europejski prawodawca obejmie swoją uwagą ważny sektor kapitału prywatnego, podczas gdy kapitał ryzyka jest nadal zbyt mało rozwiniętym sektorem w Europie.
5.8 Komitet uważa ponadto, że bieżące przemyślenia na temat ram prawnych funduszy inwestycyjnych powinny również stanowić okazję do zwrócenia pilnej uwagi na rozwój odpowiedzialnych społecznie finansów, tzn. takich, które nie poświęcają kwestii rozwoju społecznego i ochrony środowiska dla zysku.
W 2003 r. do "funduszy etycznych" zaliczało się ok. 0,37 % wszystkich aktywów zarządzanych przez europejskie UCITS [4].
Porównanie z rynkiem amerykańskim, gdzie w tym samym czasie 11,3 % wszystkich aktywów zarządzanych przez UCITS należało do funduszy etycznych, pokazuje, że w Europie potencjał wzrostu odpowiedzialnych społecznie finansów jest jeszcze bardzo duży.
5.9 By wesprzeć szybszy rozwój finansowania odpowiedzialnego społecznie, państwa członkowskie mogłyby przewidzieć mechanizmy zachęt podatkowych oparte na częściowym zniesieniu podatku od zysków osiągniętych z tych inwestycji — zgodnie z linią postępowania przewidzianą już przez niektóre Państwa Członkowskie — która pozwala odliczyć od dochodów dobrowolne datki na organizacje użyteczności społecznej.
Ponadto w wypadku zysków z funduszy, które są reinwestowane w organizacje użyteczności publicznej, powinny być dostępne ulgi podatkowe.
5.10 Biorąc pod uwagę innowacyjną naturę tej propozycji, Komitet wyraża nadzieję, że zostanie ona szczegółowo przeanalizowana i że zostanie przeprowadzone studium wykonalności w świetle obecnie występujących najlepszych praktyk.
5.11 Wyzwania w średniej i długiej perspektywie polegają zasadniczo na:
- rozważeniu nowych produktów, które nieuchronnie tworzą innowacje finansowe, w szczególności inwestycje alternatywne, coraz bardziej nieodzowne dla finansowania innowacji dla MŚP,
- przezwyciężeniu, także poprzez fuzje, problemów związanych ze zbyt małymi rozmiarami funduszy europejskich, które charakteryzują niekonkurencyjne koszty operacyjne; jednoczesnym wspieraniu powstawania rynku informacji i analiz,
- stworzeniu kompletnego rynku, na którym "finansowanie produktów" i "finansowania usług" są regulowane.
5.12 Odpowiednia informacja dotycząca ryzyka i odnośnych produktów, a także wiarygodność zarządzającego co do kwot i zasad przeprowadzania transakcji, są czynnikami, które — poza koniecznymi zasadami — mogą dać rynkowi pewność, uczciwość i zasady postępowania. Są to kluczowe czynniki efektywności rynkowej i skuteczności alokacji zasobów.
5.13 W konsekwencji, ujednolicenie zasad podatkowych, zachęcanie do fuzji, umożliwianie wspólnego zarządzania funduszami, sprzyjanie konkurencji w zarządzaniu i dystrybucji produktów i usług, wyeliminowanie potrzeby przynależności do tego samego Państwa Członkowskiego spółki zarządzającej i depozytariusza, unikanie zbyt wysokich kosztów transakcyjnych związanych z rozproszoną procedurą subskrypcji i zwrotu zwiększą poziom wydajności i skuteczności na rynku.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów — eDostępność
COM(2005) 425 wersja ostateczna
(2006/C 110/05)
Dnia 13 września 2005 r., Komisja działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię w dniu 23 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Miguel Ángel CABRA DE LUNA.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 142 do 2, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Uzasadnienie
1.1 Zachodzi pilna i nagląca potrzeba zagwarantowania, by rynek dostępnych towarów i usług z sektora technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) rozwijał się w aspekcie interoperacyjności i kompatybilności zarówno w skali Europy, jak i całego świata.
1.2 Sektor ICT zaczyna wkraczać na niepozyskany do tej pory rynek konsumentów niepełnosprawnych, jak również stale rosnącej grupy starszych konsumentów, którzy mogliby w znacznym stopniu skorzystać na zapewnieniu towarom i usługom projektowanym i produkowanym w tym sektorze właściwości umożliwiających ich większą dostępność.
1.3 Państwa członkowskie UE podejmują w coraz szerszym zakresie, zarówno wspólnie, jak i indywidualnie, działania służące eliminacji "cyfrowego podziału" oraz wspierania elektronicznej integracji i dostępności, zarówno poprzez działania prawodawcze, jak i oparte na zasadzie dobrowolności.
Należy koniecznie zagwarantować koordynację działań w tej dziedzinie na szczeblu UE, aby zmniejszyć obecną fragmentaryzację rynku oraz uniknąć błędów popełnionych w przeszłości, kiedy występował znaczny deficyt technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) oraz brak koordynacji między technologiami wspomagającymi a podstawowymi towarami i usługami, co wykluczyło wielu potencjalnych konsumentów z udziału w rynku.
Podobne błędy miały również negatywne konsekwencje w szerszym wymiarze gospodarczym, w szczególności przyczyniając się do utrwalenia izolacji społecznej wielu osób oraz utrudniając im dostęp do rynku pracy.
1.4 Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie dostępności elektronicznej przedstawia główne priorytety, jakie należy rozważyć i uwzględnić w działaniach podejmowanych w celu zapobieżenia fragmentaryzacji rynku i wspierania większej konwergencji i wzrostu gospodarczego w tym sektorze.
2.
Kontekst komunikatu w sprawie dostępności elektronicznej
2.1 Komunikat Komisji w sprawie dostępności elektronicznej ma stanowić wkład do głównych ram strategicznych dla europejskiego społeczeństwa informacyjnego, określonych w komunikacie i2010 [1] opublikowanym w czerwcu 2005 r.
2.2 Jak wynika z treści komunikatu, jego głównym celem jest propagowanie bardziej spójnej strategii dotyczącej inicjatyw na rzecz dostępności elektronicznej podejmowanych w państwach członkowskich oraz w tej branży.
2.3 Komunikat ten szczegółowo omawia zarówno korzyści, które nowe technologie przynoszą osobom niepełnosprawnym, jak również problemy i nowe bariery powstające przy tworzeniu takich technologii.
2.4 W komunikacie wyrażono obawy związane z obecną fragmentaryzacją rynku dostępnych technologii oraz ryzykiem, że brak harmonizacji i interoperacyjności na tym rynku doprowadzi do pogłębienia istniejących problemów.
2.5 W komunikacie przedstawiono trzy możliwe strategie działań służących rozwiązaniu powyższych problemów:
- wspieranie wprowadzania wymogów dotyczących dostępności w procedurach udzielania zamówień publicznych;
- świadectwa dostępności;
- lepsze wykorzystanie obowiązujących przepisów.
3.
Osoby niepełnosprawne a społeczeństwo informacyjne
3.1 Wzrasta świadomość faktu, że rozwój technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) musi uwzględniać potrzeby wszystkich członków społeczeństwa, w szczególności grup najbardziej narażonych na izolację społeczną, co przyczyni się do rozwiązania problemu cyfrowego podziału oraz mocno utrwalonego zjawiska społeczeństwa "dwóch prędkości".
3.2 Zapewnienie osobom niepełnosprawnym dostępu do informacji musi być rozpatrywane przede wszystkim jako kwestia praw przysługujących tym osobom.
Osoby niepełnosprawne, stanowiące 10 % ludności UE, posiadają w zakresie dostępu do towarów i usług takie same prawa jak osoby w pełni sprawne, co obejmuje również towary i usługi w dziedzinie ICT.
3.3 Za poważnym potraktowaniem tego zagadnienia przez przedstawicieli rządów i branży przemawiają również istotne przesłanki natury gospodarczej.
Podjęcie kwestii trudności napotykanych przez osoby niepełnosprawne w dostępie do ICT oraz znalezienie rozwiązań w tym zakresie przyniesie korzyści wszystkim użytkownikom, w szczególności zaś rosnącej grupie osób starszych, dzieciom oraz osobom tymczasowo niezdolnym do pracy.
3.4 Osoby niepełnosprawne stanowią grupę wewnętrznie zróżnicowaną.
Równocześnie należałoby stwierdzić, że najważniejsze grupy osób niepełnosprawnych mających trudności w dostępie do ICT tworzą: osoby o obniżonej sprawności poznawczej i mające trudności w nauce, osoby z upośledzeniem narządów zmysłów (głuche i niedosłyszące, niewidome i niedowidzące, osoby głuchoniewidome, osoby z upośledzeniem mowy) oraz osoby niepełnosprawne fizycznie.
3.5 Osoby niepełnosprawne skorzystały na wiele sposobów z rozwoju ICT — zarówno w zakresie technologii podstawowych, jak i technologii wspierających, np.:
- korzyści związane z możliwością wysyłania wiadomości SMS przez osoby głuche, (równocześnie należy jednak pamiętać o tym, że w dalszym ciągu nie zapewnia to możliwości komunikowania się w czasie rzeczywistym);
- możliwość korzystania z oprogramowania o aplikacjach głosowych oraz do powiększania tekstu, przeznaczonego dla niewidomych lub niedowidzących użytkowników komputerów;
- systemy rozpoznawania mowy.
3.6 Równocześnie jednak dochodzi do powstania nowych barier, np.:
- Rozwój nowych technologii komputerowych doprowadził do drastycznego ograniczenia możliwości korzystania przez osoby niewidome z komputerów osobistych. O ile w roku 1990 osoby niepełnosprawne mogły korzystać z 99 % komputerów osobistych, dziś jedynie 1/3 takich komputerów jest dla nich dostępna w wyniku np. zwiększonego zastosowania na przestrzeni lat interfejsów graficznych [2].
- Coraz bardziej skomplikowane telefony komórkowe, w coraz większym zakresie wykorzystujące polecenia wydawane z zastosowaniem funkcji ekranowych stanowią bariery dla osób niepełnosprawnych, jak również dla w pełni sprawnych konsumentów.
- W Europie funkcjonują obecnie różne systemy przesyłania tekstu za pośrednictwem telefonu, które nie są ze sobą kompatybilne.
Istniejące systemy telekomunikacyjne nie zapewniają osobom głuchym i niedosłyszącym możliwości komunikowania się w czasie rzeczywistym w skali europejskiej i międzynarodowej.
- Telewizja cyfrowa, technologia mająca coraz większe znaczenie w interaktywnej komunikacji i publicznej informacji zapewnia mniejsze możliwości dostępu dla osób niepełnosprawnych niż telewizja analogowa.
Jest to technologia, w której bardzo duże znaczenie mają wyświetlane obrazy i funkcje ekranowe, a korzystanie z niej jest niezwykle skomplikowane. Związane z tym mniejsze możliwości dostępu mogą doprowadzić do wykluczenia dalszych 4,4 % odbiorców [3].
- W swoim komunikacie Komisja Europejska sama podaje szereg przykładów problemów związanych z zapewnieniem interoperacyjności urządzeń i systemów ICT.
4.
Argumenty natury ekonomicznej i handlowej na rzecz dostępności i integracji elektronicznej
4.1 W strategii lizbońskiej podkreślono potrzebę zagwarantowania społecznej i gospodarczej integracji wszystkich obywateli poprzez zwiększenie ich szans na zatrudnienie.
Jeżeli jednak technologie informacyjne i komunikacyjne nie będą projektowane z uwzględnieniem zagadnienia dostępności, osoby niepełnosprawne będą dalej stopniowo wykluczane z podstawowego rynku pracy.
Pełna i efektywna realizacja zasad i praktyk w dziedzinie dostępności elektronicznej ma kluczowe znaczenie dla gospodarczej i społecznej integracji osób niepełnosprawnych.
Realizowanie zasad dostępności elektronicznej oznacza również spełnianie norm bezpieczeństwa i ochrony środowiska (takich jak rozwiązanie problemu niekompatybilności elektronicznej i interferencji dźwiękowych doświadczanych przez osoby używające aparatów słuchowych podczas korzystania z telefonów komórkowych).
Średni wskaźnik udziału osób niepełnosprawnych w rynku pracy UE wynosi poniżej 35 %, w porównaniu ze wskaźnikiem 70 % w przypadku pracowników pełnosprawnych.
Ponadto, według szacunków Komisji, ok. 2-3,5 mln osób niepełnosprawnych mogłoby zasilić szeregi pracowników, gdyby podjęto pozytywne środki na rzecz eliminacji barier utrudniających ich integrację [4].
Gospodarcza integracja osób niepełnosprawnych przyniesie korzyści europejskiemu społeczeństwu i gospodarce jako całości — umożliwiając wielu osobom niepełnosprawnym uzyskanie samodzielności.
4.2 Coraz więcej przedstawicieli sektora ICT musi zdać sobie sprawę z korzyści gospodarczych i handlowych, jakie przyniesie uwzględnianie potrzeb osób niepełnosprawnych i osób starszych przy projektowaniu produktów i usług, jednak niezbędne jest również bardziej aktywne pogłębianie wiedzy na temat tych korzyści wśród wszystkich przedstawicieli tej branży.
Szczególnie potrzebne jest przekazywanie pracownikom tej branży, zarówno należącym do kadry zarządzającej, jak i pracownikom technicznym i szeregowym, wiedzy na temat wymogów i funkcji związanych z zapewnieniem dostępu do tych produktów i usług, by lepiej rozumieli rosnące potrzeby w tym zakresie.
4.3 Osoby niepełnosprawne stanowią 10-12 % ludności Europy.
Ponadto w Europie mają miejsce istotne przemiany demograficzne.
Najpoważniejsze konsekwencje będzie miało zjawisko starzenia się europejskiej ludności.
W roku 2050 osoby w wieku przekraczającym 60 lat stanowić będą 34,5 % ludności Europy.
4.4 Osoby niepełnosprawne, osoby tymczasowo niezdolne do pracy oraz osoby starsze stanowią łącznie 30 % ludności Europy [5].
Dostępne technologie przyniosłyby korzyści również szerszemu kręgowi konsumentów, w tym dzieciom i osobom nieumiejącym korzystać z nowych technologii, jak również wielu innym grupom wykluczonym ze społeczeństwa.
Przykładem może być tutaj przekazywanie informacji tekstowych w czasie rzeczywistym — technologia o potencjale rynkowym zdecydowanie wykraczającym poza środowisko osób niepełnosprawnych.
4.5 Osoby niepełnosprawne i osoby starsze to rynek niepozyskany, który przedstawiciele branży muszą w szerszym zakresie wykorzystać, a także przyjąć całkiem nowy sposób sprzedaży swoich produktów takim konsumentom.
Niemieckie badania wykazały, że 48 % osób powyżej 50 roku życia uważa, iż nie istnieją odpowiednie produkty i usługi ICT adresowane do tej grupy wiekowej [6].
Co więcej, analiza przeprowadzona niedawno przez firmę Microsoft wykazała, że 50 % ludności w wieku powyżej 59 lat znacznie skorzystałaby na wprowadzeniu rozwiązań ułatwiających dostęp w technologiach ICT.
Dostępne i zaprojektowane do powszechnego użytku technologie umożliwiły stworzenie nowych miejsc pracy w samej branży, w szczególności w MŚP, co utorowało drogę innowacjom w zakresie dostępnych technologii oraz postępom w nowych dziedzinach i zawodach.
5.
Uwagi ogólne
- EKES przyjmuje z zadowoleniem komunikat Komisji w sprawie dostępności elektronicznej, w którym przedstawiono istotne propozycje i zobowiązania w dziedzinie zamówień publicznych, certyfikacji i prawodawstwa.
Powyższy komunikat w sprawie dostępności elektronicznej zapewnia istotne wsparcie dla propozycji zawartych w komunikacie "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia".
- EKES zwraca się do instytucji UE o zapewnienie, by działania zaproponowane w komunikacie poświęconym dostępności elektronicznej stały się kluczowym elementem europejskich ram strategicznych dla społeczeństwa informacyjnego.
Założenia i cele w dziedzinie wspierania dostępności elektronicznej i integracji będą uwzględniane w znacznie szerszym stopniu w działaniach służących realizacji strategii i2010.
- EKES uznaje, że wiele osób i rodzin nie posiada stałego dostępu do usług telefonicznych ze względu na zbyt niskie dochody.
Ponadto koszty urządzeń i usług ICT (takie jak dostęp do internetu), mogą być barierą nie do pokonania dla takich osób, w tym dla osób niepełnosprawnych i starszych; EKES wzywa rządy państw członkowskich, aby dostarczały wsparcia finansowego w celu ułatwienia dostępu do produktów i usług ICT grupom o specjalnych potrzebach oraz grupom wykluczonym ze społeczeństwa.
- EKES obserwuje i przyjmuje z dużym zadowoleniem prace realizowane przez Komisję ds. Integracyjnej Komunikacji (INCOM) oraz grupy robocze TCAM [7] ds. niepełnosprawności, którym przewodniczy Komisja Europejska.
W ramach powyższych grup roboczych zebrano wszystkich zainteresowanych uczestników w celu ustalenia podstawowych priorytetów i dziedzin działania w zakresie dostępności elektronicznej towarów i usług.
- EKES przypomina, że zwracał uwagę na potrzebę wspierania dostępności elektronicznej oraz dostępu osób niepełnosprawnych do produktów i usług oraz poparł działania w tym zakresie w szeregu przyjętych dokumentów, a w szczególności:
- opinii EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003 (COM(2001) 271 wersja ostateczna — 2001/0116 (CNS), CES 1064/2001)
- opinii EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie elektronicznej Europy 2002: dostępność publicznych stron internetowych i ich zawartości (COM(2001) 529 wersja ostateczna, CES 1546/2001)
- opinii EKES-u w sprawie integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwie (CES 853/2002)
- opinii EKES-u w sprawie komunikatu Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Równe szanse dla osób niepełnosprawnych — europejski plan działania (COM(2003) 650 wersja ostateczna, CESE 311/2004)
- opinii EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie praw osób o ograniczonej możliwości poruszania się podróżujących drogą lotniczą (CESE 730/2005)
6.
Ogólne uwagi EKES-u odnośnie do najważniejszych propozycji zawartych w komunikacie
6.1 Harmonizacja norm i interoperacyjność
6.1.1 EKES podziela obawy Komisji związane z brakiem harmonizacji rozwiązań stosowanych w dziedzinie zapewniania dostępności elektronicznej.
Ze względu na to, że sektor ICT działa w skali globalnej, zasadnicze znaczenie ma zapobieganie fragmentaryzacji europejskiego rynku będącej skutkiem istnienia i rozwijania różnych rozwiązań w poszczególnych państwach członkowskich.
W celu wykorzystania możliwie największych efektów skali i zapewnienia jak największego wyboru konsumentom, ważnym jest niedopuszczenie do globalnej fragmentaryzacji, do której może dojść na skutek wprowadzania typowo regionalnych wymagań.
6.1.2 EKES uważa, że przedstawiciele sektora ICT mają coraz większą świadomość niewykorzystanych możliwości rynkowych w stosunku do osób niepełnosprawnych i starszych konsumentów w skali europejskiej i międzynarodowej, jednak wiedzę na ten temat należy silniej propagować i wspierać.
6.1.3 EKES w pełni popiera opracowanie i wdrożenie europejskich norm dostępności, które oprócz tego, że będą otwarte, osiągnięte na drodze konsensusu i obiektywne, muszą również uwzględniać sytuację panującą na rynkach światowych oraz stanowić uzupełnienie norm międzynarodowych.
Jeżeli europejskie i międzynarodowe normy nie będą się wzajemnie uzupełniać, doprowadzi to do nieporozumień i frustracji zarówno po stronie konsumentów, jak i przedstawicieli przemysłu.
6.1.4 Użytkownicy muszą brać aktywny udział w procesie standaryzacji, należy również wesprzeć reprezentatywne organizacje osób niepełnosprawnych gwarantując im udział w procedurach decyzyjnych dotyczących opracowywania europejskich norm dostępności.
6.1.5 EKES uważa, że europejskie instytucje normalizacyjne powinny obowiązkowo brać pod uwagę kwestie dostępności elektronicznej przy ustalaniu wszelkich norm.
6.2 Zamówienia publiczne
6.2.1 Wprowadzenie wymogów dotyczących dostępności w ramach procedur udzielania zamówień publicznych okazało się bardzo skutecznym sposobem promowania technologii dostępnych i zaprojektowanych do powszechnego użytku, jak również wspierania wzrostu i zatrudnienia.
Wykorzystanie procedur udzielania zamówień publicznych dla propagowania uwzględniania kwestii dostępności to realna zachęta dla przedstawicieli branży do przyjęcia tego podejścia jako podstawowego elementu strategii działania.
EKES nawołuje do tego, aby nowa inicjatywa Komisji — eProcurement — która promuje zamówienia za pośrednictwem internetu, była w pełni dostępna dla osób niepełnosprawnych zgodnie z celami i wytycznymi dostępności elektronicznej oraz aby wykluczała nadużycia i korupcję.
6.2.2 Przegląd dyrektyw UE w sprawie udzielania zamówień publicznych stanowi sprzyjającą okazję do wprowadzenia dostępności jako jednego z kryteriów stosowanych przy zakupie wyposażenia i usług z sektora ICT.
Należy pamiętać, że zamówienia publiczne stanowią 16 % PKB Unii Europejskiej, czyli 1500 mld euro, z czego na sektor ICT przypada 6 % PKB UE.
Średnie wydatki europejskiego sektora publicznego na ICT wynoszą 0,8 % PKB, czyli 76 mld euro.
Przy tak znacznych inwestycjach zasadnicze znaczenie ma zapewnienie, by publiczne zakupy dokonywane były zgodnie ze zrównoważoną i długoterminową polityką dokonywania zakupów, pozwalającą zapewnić WSZYSTKIM członkom społeczeństwa dostęp do nabywanych towarów i usług.
Powyższa polityka elektronicznej integracji ma zasadnicze znaczenie dla efektywnego funkcjonowania lokalnych gospodarek oraz wspierania pomyślności i niezależności członków lokalnych wspólnot.
6.2.3 Dlatego EKES w pełni popiera propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą współpracy z europejskimi instytucjami normalizacyjnymi na rzecz opracowania europejskich wymogów w zakresie dostępności na potrzeby udzielania zamówień publicznych na produkty i usługi z dziedziny ICT.
Jednakże kluczowym jest, aby wszelkie wymagania tego typu godziły potrzeby użytkowników, wymogi branży oraz były użyteczne dla władz publicznych i nie prowadziły ani do fragmentaryzacji rynku europejskiego, ani światowego.
6.2.4 Ponadto, w związku ze zbliżającą się przeglądem dyrektyw UE w sprawie udzielania zamówień publicznych [8], EKES z zadowoleniem przyjąłby wzmocnienie ich przepisów polegające na wprowadzeniu obowiązkowych wymogów dotyczących dostępności, obowiązujących przy zakupach publicznych.
6.3 Certyfikaty i testy przeprowadzane przez osoby trzecie a samocertyfikacja
6.3.1 Sektor ICT powinien w bardziej wyraźny sposób informować konsumentów o dostępności oraz przeznaczeniu dla wszystkich użytkowników swoich produktów i usług.
6.3.2 EKES uważa za interesującą propozycję Komisji Europejskiej, aby zbadać systemy certyfikacji oraz samocertyfikacji producentów/usługodawców oraz zachęcać do przejrzystego i lepszego rozpoznawania produktów i usług spełniających normy dostępności elektronicznej, oraz rozważyć wprowadzenie odpowiednich systemów certyfikacyjnych dla specjalnego oznakowania potwierdzającego elektroniczną dostępność produktów i usług, które odpowiadają normom dostępności elektronicznej.
6.3.3 EKES uważa, że wkrótce przeprowadzane badania i gromadzenie danych dotyczących różnych możliwości, pomogą ustalić najlepszy tryb dalszego postępowania.
Ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje konferencje oraz inicjatywy UE planowane w tej dziedzinie.
6.4 Wykorzystanie prawodawstwa
6.4.1 Komisja Europejska słusznie zwraca uwagę na obecnie obowiązujące przepisy UE, które mogą zostać wykorzystane do wspierania i egzekwowania dostępności elektronicznej.
6.4.2 Należy przyjmować z dużym zadowoleniem i popierać dobrowolne zobowiązania podejmowane przez przedstawicieli branży.
Są one dowodem na to, że przy projektowaniu towarów i usług z dużym zainteresowaniem i uwagą podchodzą oni do kwestii zapewnienia dostępności.
Jednak same dobrowolne zobowiązania okazały się niewystarczające, by zagwarantować odpowiedni poziom realizacji wymogów dostępności, pozwalający wyeliminować bariery, na które napotykają osoby niepełnosprawne w dostępie do podstawowych technologii.
Dlatego dobrowolnym zobowiązaniom towarzyszyć powinny inicjatywy prawodawcze również w dziedzinie zamówień publicznych.
6.4.3 Należy zadbać o to, by zaangażowanie UE na rzecz zapewnienia elektronicznej integracji i dostępności zostało wyraźnie uznane i uwzględnione w wymiarze horyzontalnym we wszystkich przedmiotowych inicjatywach UE.
6.4.4 Przykładowo, prawodawstwo obowiązujące w zakresie udzielania zamówień publicznych i komunikacji elektronicznej ma także zdecydowane wsparcie w postaci prawodawstwa UE dotyczącego niedyskryminacji w dziedzinie zatrudnienia. W prawodawstwie tym pojawia się bowiem szereg istotnych możliwości zapewniania większego dostępu dla osób niepełnosprawnych.
- Na szczeblu Komisji i państw członkowskich należy systematycznie i szczegółowo sprawdzać jak dalece zobowiązania prawne w zakresie dostępności elektronicznej są w praktyce wdrażane.
- Należy zbadać możliwe sposoby poprawy obowiązującego prawodawstwa w ramach zbliżającego się przeglądu prawodawstwa w celu wzmocnienia i poszerzenia przepisów dotyczących dostępności elektronicznej.
Należy zamieścić wyraźne zapisy dotyczące wspierania i propagowania dostępności elektronicznej w rozporządzeniach UE dotyczących Funduszy Strukturalnych oraz ramowym programie badań UE (2007-2013).
- Konieczne jest wprowadzenie przez instytucje UE silniejszego i bardziej kompleksowego prawodawstwa w sprawie dostępu do towarów i usług dla osób niepełnosprawnych, także w stosunku do technologii ITC, aby zapewnić w UE poszanowanie społecznych i ludzkich praw osób niepełnosprawnych oraz ich prawa do równego dostępu do towarów i usług.
- Konieczne jest wzmocnienie i poszerzenie zakresu przepisów dotyczących dostępności w zestawie dyrektyw UE poświęconych komunikacji elektronicznej.
6.4.5 Dyrektywa w sprawie usługi powszechnej [9] obejmuje obecnie publiczne automaty telefoniczne oraz publicznie dostępne usługi telefoniczne, takie jak numery alarmowe oraz informacja telefoniczna.
EKES żałuje, że Dyrektywa nie obejmuje ani telefonów komórkowych ani usług szerokopasmowych.
Zakres dyrektyw w sprawie usługi powszechnej powinien być rozszerzony zarówno na telefony komórkowe jak i usługi szerokopasmowe [10].
Co więcej, równy dostęp do sieci i usług powinien być zapewniony poprzez zastosowanie rozsądnych taryf, a gdzie to niezbędne, poprzez taryfy socjalne.
6.4.6 Wiele osób niepełnosprawnych w dalszym ciągu boryka się poważnymi trudnościami z używaniem i dostępem do telefonii komórkowej.
Konieczne jest zapewnienie interaktywnych środków komunikacji komórkowej w czasie rzeczywistym dla osób głuchych i niedosłyszących, osób z zaburzeniami mowy oraz osób głuchoniewidomych. Dostęp do interaktywnej komunikacji za pośrednictwem środków sieci komórkowej powinien zostać zapewniony na takich samych zasadach jak w przypadku osób w pełni sprawnych — dotyczy to łatwości ich używania oraz jakości usług i urządzeń, bogactwa oferty, dostępności na rynku i ceny.
6.4.7 Zachodzi potrzeba podjęcia problemu interoperacyjności istniejących systemów wykorzystywanych przez osoby z upośledzeniem narządów zmysłów.
Osobom niepełnosprawnym należy zapewnić możliwość łatwego przeprowadzenia rozmowy w czasie rzeczywistym; dotyczy to rozmów w połączeniach w obrębie Europy jak i poza nią .
6.4.8 Internet jest w coraz wyższym stopniu wykorzystywany w charakterze usługi publicznej i środka komunikacji, jednak osoby niepełnosprawne próbujące korzystać z internetu mają w dalszym ciągu poważne problemy z uzyskaniem dostępu.
Przykładem jest problem dotyczący dostępności związany z łączami szerokopasmowymi: nowe usługi głosowe takie jak Voice Over Internet Protocol (VOIP) zapewniają już możliwość korzystania z usług telefonicznych z zastosowaniem łączy szerokopasmowych, czyli usług tanich i bardzo atrakcyjnych dla użytkowników, szczególnie w zakresie rozmów międzynarodowych.
Nie ma jednak pewności, że VOIP zapewni dostęp do numerów alarmowych lub informacji telefonicznej.
Dlatego należy rozwiązać ten problem.
7.
Konkretne propozycje EKES
Mając na uwadze wyżej wymienione cele i problemy, EKES uważa, że poniższe konkretne propozycje istotnie przyczyniłyby się do realizacji ogólnych celów:
7.1 Harmonizacja norm i interoperacyjność
7.1.1 EKES wzywa do zobowiązania europejskich instytucji normalizacyjnych do brania pod uwagę kwestii dostępności elektronicznej przy opracowywaniu wszystkich norm ICT.
7.1.2 EKES wzywa do przyjęcia norm i zobowiązań prawnych UE w celu doprowadzenia do harmonizacji wymogów w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych w poniższych dziedzinach:
- dostęp do sieci IP, obejmujących numery alarmowe;
- rozwój środków komunikacji w czasie rzeczywistym, w szczególności przeznaczonych dla osób głuchych i niedosłyszących;
- dostęp do interaktywnej telewizji cyfrowej;
- konieczność połączenia świadczenia usług dostępnych dla niepełnosprawnych z dostępnymi dla nich i łatwymi w użyciu urządzeniami.
7.2 Certyfikaty i testy przeprowadzane przez osoby trzecie a samocertyfikacja
7.2.1 EKES popiera propozycję Komisji dotyczącą rozważenia koncepcji ustanowienia systemu certyfikacji i oznakowania produktów oraz deklaracji zgodności producentów/usługodawców jak również obowiązkowy bądź dobrowolny charakter tych procesów, oraz popiera zaangażowanie w nie wszystkich zainteresowanych stron, szczególnie zaś reprezentatywnych organizacji osób niepełnosprawnych.
Rezultaty tych prac mają zostać przedstawione EKES-owi przez Komisję w roku 2007.
7.3 Zamówienia publiczne
7.3.1 EKES wzywa państwa członkowskie UE do dokonania bezzwłocznie pełnej transpozycji dyrektyw w sprawie udzielania zamówień publicznych do prawa krajowego oraz zagwarantowania, by w ramach prawa krajowego wprowadzone zostały przepisy ustanawiające wyraźne wymogi w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych.
7.3.2 EKES wzywa wszystkie władze publiczne do wprowadzenia kryteriów dostępności do procedur udzielania zamówień.
7.3.3 EKES wzywa do wprowadzenia w dyrektywach dotyczących udzielania zamówień publicznych, przy okazji ich przyszłego przeglądu, obowiązkowych przepisów dotyczących dostępności towarów i usług z sektora ICT.
W związku z tym należałoby wprowadzić normatywny zakaz wykorzystywania przez władze publiczne oprogramowania, urządzeń lub innych towarów i usług z sektora ICT, które nie spełniają kryterium dostępności.
7.3.4 W związku z powierzeniem instytucjom CEN, CENELEC i ETSI zadań związanych ze współpracą przy opracowywaniu europejskich wymogów dostępności na potrzeby procedur udzielania zamówień publicznych na produkty i usługi z dziedziny ICT, EKES wzywa państwa członkowskie UE do przedstawienia planu działania mającego zapewnić jak najbardziej efektywne wdrożenie norm europejskich na szczeblu krajowym w zgodzie ze wspólnym i spójnym podejściem.
7.4 Uwzględnienie w dokumentach
7.4.1 EKES wzywa do wyraźnego uznania znaczenia dostępności elektronicznej oraz ergonomicznego projektowania ICT z przeznaczeniem dla wszystkich użytkowników we wszelkich właściwych projektach prawodawczych i nieprawodawczych UE, a w szczególności w najważniejszych dokumentach UE poświęconych społeczeństwu informacyjnemu, jak również w rozporządzeniach dotyczących funduszy strukturalnych, instrumentach finansowania dla nowo przystępujących krajów oraz w siódmym ramowym programie badań.
7.5 Dostępność sieci
7.5.1 EKES wzywa wszystkie państwa członkowskie UE do formalnego przyjęcia niezmienionej drugiej wersji wytycznych w sprawie inicjatywy na rzecz dostępności sieci (ang. Web Accessibility Inititiative (WAI)) oraz zastosowania ich do wszystkich publicznych stron internetowych.
7.5.2 EKES wzywa do zastosowania drugiego poziomu zgodności drugiej wersji W3C-WAI Web Content Accessibility Guidelines (wytycznych w sprawie inicjatywy na rzecz dostępności treści w sieci), która zakłada wyższy poziom dostępności wszystkich zasobów sieci.
7.5.3 EKES zwraca uwagę na konieczność i wzywa do pojęcia pilnych działań na rzecz opracowania oraz udostępnienia narzędzi projektowych [11] służących zapewnianiu dostępności, które projektanci stron internetowych mogą wykorzystywać w celu zagwarantowania, że stworzone przez nich strony odpowiadają systemowi W3C-WAI WCAG 2.0.
Narzędzia te powinny odpowiadać wersji drugiej zbioru wytycznych dla twórców oprogramowania do tworzenia stron internetowych W3C WAI Authoring Tool Accessibility Guidelines (ATAG).
7.6 Prawodawstwo
7.6.1 Komisja Europejska musi podjąć bardziej zdecydowane działania na rzecz zapewnienia, by państwa członkowskie wdrożyły przepisy i wypełniały swoje zobowiązania wobec niepełnosprawnych użytkowników, które wynikają z obowiązujących dyrektyw w sprawie komunikacji elektronicznej.
Z odpowiedzi uzyskanych przez Komisję na pytania zawarte w kwestionariuszu INCOM dotyczącego zestawu dyrektyw w sprawie komunikacji elektronicznej wynika jasno, że państwa członkowskie nie wypełniały powyższych zobowiązania w odpowiednim stopniu.
7.6.2 EKES wzywa Komisję do wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia przepisów Wspólnoty wobec tych państw członkowskich, które nie wypełniają zobowiązań wynikających z przepisów UE, aby zapewnić pełne zastosowanie prawa.
7.6.3 EKES wzywa, by przy okazji zbliżającego się przeglądu prawodawstwa UE dotyczącego komunikacji elektronicznej istotnie zaostrzyć przepisy dotyczące dostępności oraz nadać im charakter ustawowy.
7.6.4 EKES wzywa do opublikowania przez Komisję Europejską sprawozdania porównawczego dotyczącego postępów dokonanych przez państwa członkowskie w zakresie zapewniania dostępności elektronicznej oraz do podjęcia środków prawnych w przypadku niewypełnienia przez państwa członkowskie ich zobowiązań wynikających z poszczególnych dyrektyw w sprawie komunikacji elektronicznej.
7.6.5 EKES wzywa do wzmocnienia i poszerzenia zakresu przepisów dotyczących dostępności w dyrektywach UE w sprawie komunikacji elektronicznej dotyczących usług i urządzeń.
W szczególności:
- należy poszerzyć zakres przedmiotowy dyrektywy o usłudze powszechnej o technologie komunikacji bezprzewodowej i szerokopasmowej;
- należy dokonać przeglądu dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych i końcowych urządzeń telekomunikacyjnych (dyrektywa RTTE) celem wprowadzania do niej obowiązkowych wymogów w zakresie dostępności urządzeń elektronicznych.
7.7 Nowe ramy strategiczne dla europejskiego społeczeństwa informacyjnego
7.7.1 EKES zwraca uwagę, że zgodnie ze strategią Komisji Europejskiej na rzecz europejskiego społeczeństwa informacyjnego [12], państwa członkowskie zobowiązane są do przedstawiania corocznego sprawozdania ze swych osiągnięć oraz z realizacji krajowych programów reform.
7.7.2 EKES wzywa państwa członkowskie, by w ramach swoich corocznych sprawozdań poświęciły specjalną część osiągniętym postępom w zakresie elektronicznej integracji i dostępności oraz wzywa Komisję Europejską do poparcia powyższego postulatu.
7.7.3 EKES wzywa państwa członkowskie do wyznaczenia jasnych i wyraźnych celów oraz harmonogramów w zakresie wdrożenia przepisów dotyczących dostępności elektronicznej w swoich krajowych planach działania.
7.8 Zaangażowanie użytkowników
7.8.1 EKES wzywa decydentów na szczeblu UE do zapewnienia pełnej i wyważonej konsultacji oraz systematycznego włączania niepełnosprawnych użytkowników z reprezentatywnych organizacji osób niepełnosprawnych w opracowywanie i projektowanie towarów i usług oraz norm.
Instytucje UE powinny przeznaczyć dodatkowe środki w celu zapewnienia niepełnosprawnym użytkownikom możliwości odpowiedniego udziału w tych procesach.
7.9 Edukacja i szkolenie oraz program nauczania projektowania dla wszystkich użytkowników
7.9.1 EKES wzywa przedstawicieli rządów i branży do opracowania oraz wspierania działań na rzecz edukacji i szkolenia w dziedzinie ICT wśród innych wykluczonych grup, także osób niepełnosprawnych i niektórych osób starszych w ramach systemów szkolenia przez całe życie, w celu umożliwienia im lepszego, tańszego i łatwiejszego dostępu do takich technologii.
7.9.2 Środki na rzecz zwiększania świadomości, takie jak propagowanie programów nauczania projektowania dla wszystkich użytkowników (European Design for All Curriculum) mogą w bardzo istotny sposób przyczynić się do poprawy zrozumienia zagadnienia dostępności i włączenia go do rozwiązań ICT.
7.9.3 EKES wzywa Komisję Europejską, wszystkie państwa członkowskie oraz przedstawicieli branży do aktywnego wspierania i uwzględniania programów nauczania projektowania dla wszystkich użytkowników we wszystkich programach kształcenia i szkolenia w zakresie ICT.
7.9.4 EKES wzywa przedstawicieli sektora do zapewnienia personelowi systematycznych szkoleń wewnętrznych lub zewnętrznych w zakresie projektowania pod kątem zapewnienia dostępności dla wszystkich.
7.10 Wewnętrzne działania EKES-u
7.10.1 EKES podejmuje się "zaprowadzić porządki na własnym podwórku" i zapewnić przestrzeganie zasad i wdrażanie praktyki dostępności w ramach realizacji publicznych zakupów w procedurach zamówień publicznych.
7.10.2 EKES zbada możliwość wprowadzenia udoskonaleń mogących zapewnić osobom niepełnosprawnym pełen i równy dostęp do swojej strony internetowej, systemów oprogramowania komputerowego oraz urządzeń ICT.
7.10.3 EKES wprowadzi wewnętrzne procedury zapewniające dostępność formatu wszystkich dokumentów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2037/2000 Parlamentu Europejskiego oraz Rady w zakresie roku bazowego przydziału kontyngentów wodorochlorofluorowęglowodorów w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.
COM(2004) 550 końcowy — 13632/05 ADD 1 + CORR 1
(2006/C 110/06)
Dnia 16 listopada 2005 r.
Rada, działając na podstawie art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą była Giacomina CASSINA.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 139 do 2, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie i wnioski
1.1 EKES uznaje za słuszną zmianę rozporządzenia (WE) nr 2037/2000 (art. 4 ust. 3 nowa lit. i)), zgadza się z dodaniem w tytule omawianego dokumentu odniesienia do Parlamentu Europejskiego jako współprawodawcy, oraz popiera zaproponowaną zmianę podstawy prawnej rozporządzenia.
2.
Treść i ocena proponowanych zmian
2.1 Wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia (WE) nr 2037/2000 ma na celu dodanie litery i) w art. 4 ust. 3, zgodnie z którą data bazowa przydziału kontyngentów wodoro-chlorofluorowęglowodorów zostaje zmieniona w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do UE 1 maja 2004 r.: dla tych krajów kontyngenty będą przyznawane nie na podstawie kontyngentów z 1999 r., lecz na podstawie średniego udziału w rynku w latach 2002 i 2003.
2.1.1 Zmiana roku bazowego ma przyczyny czysto gospodarcze, jako że w ten sposób zapobiega się wykluczeniu przedsiębiorstw, które weszły na rynek dopiero po roku 1999. Wpływ na ogólny przydział ilościowy kontyngentów, których wielkości pozostają niezmienione, jest niewielki i tym samym bez konsekwencji dla środowiska.
Dzięki zmianie roku bazowego zapobiega się również możliwym skargom z powodu ewentualnego naruszenia zasad niedyskryminacji i uzasadnionych oczekiwań.
2.2 EKES z aprobatą przyjmuje do wiadomości uzupełnienie Parlamentu Europejskiego jako współprawodawcy w tytule omawianego dokumentu.
2.3 Wreszcie EKES popiera zmianę podstawy prawnej rozporządzenia, którą w przyszłości nie będzie już art. 57 ust. 2 traktatu o przystąpieniu, ale art. 175 ust.1 Traktatu ustanawiającego WE, tak jak zostało to zapisane w addendum 1, sprostowaniu 1 i uzgodnione 21 października 2005 r. na posiedzeniu grupy roboczej ds. środowiska naturalnego.
Opinia w sprawie wspólnej inicjatywy JEREMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises)
(2006/C 110/08)
Dnia 20 grudnia 2005 r. komisarz Margot Wallström zwróciła się w imieniu Komisji Europejskiej do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, o sporządzenie opinii w sprawie JEREMIE (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises).
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 24 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 425. sesji plenarnej w dniu 15 marca 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 142 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje z zadowoleniem i dużym zainteresowaniem dokument Komisji przedstawiający program JEREMIE [1] (Joint European Resources for Micro-to-Medium Enterprises, wspólne europejskie zasoby dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP).
1.1.1 EKES zwraca się z podziękowaniami do p. Danuty Hübner, Komisarz ds. Polityki Regionalnej, oraz do służb DG ds. Polityki Regionalnej i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) za ich zaangażowanie w rozwój tego skomplikowanego programu oraz wsparcie dla prac Komitetu.
1.1.2 EKES zawsze popierał inicjatywy Komisji służące zapewnieniu mikroprzedsiębiorstwom i MŚP większego dostępu do kredytów, podzielając opinię Parlamentu, że mniejsze przedsiębiorstwa miały zawsze problemy z ich uzyskaniem.
1.1.3 Proces wzmacniania małych przedsiębiorstw stanowi jeden z podstawowych elementów strategii lizbońskiej, ponieważ wiąże się z innowacjami, tworzeniem stabilnych miejsc pracy oraz przyczynia się do ustawicznego kształcenia siły roboczej.
1.1.4 W swoich licznych opiniach, w szczególności tych sporządzonych od roku 1982 r. [2], Komitet zwracał uwagę na podejmowane przez Komisję, a zwłaszcza DG XXIII [3], działania mające wzmocnić powiązania przedsiębiorstw z systemem kredytowym, szczególnie z bankami.
1.1.5 EKES podkreślał również potrzebę szerokiego zaangażowania partnerów społecznych we wszystkie problemy dotyczące przedsiębiorstw, w szczególności te związane z kredytami, ponieważ mają one znaczący wpływ na dobrobyt i rozwój społeczny.
1.2 W latach 90. ubiegłego wieku DG XXIII [4] próbowała interweniować w kwestiach związanych z kredytami, działając w ścisłym porozumieniu z organizacjami reprezentującymi sektor rzemiosła i MŚP.
Kolejne europejskie konferencje dotyczące rzemiosła i MŚP [5], poprzedzone licznymi spotkaniami przygotowawczymi (przed każdą konferencją organizowano średnio 10 takich posiedzeń, w których uczestniczyli przedstawiciele setek małych przedsiębiorstw):
- pozwoliły sfinalizować działanie Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) polegające na inwestycjach w MŚP;
- stworzyły podstawy dla ustanowienia Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) [6];
- doprowadziły do przyjęcia przepisów w sprawie terminów płatności;
- skłoniły nadzwyczajną Radę Europejską w Luksemburgu do podjęcia działań na rzecz utrzymania zatrudnienia w Europie i pobudzania jego wzrostu, częściowo poprzez konkretne inicjatywy służące zaspokojeniu potrzeb kredytowych małych przedsiębiorstw [7];
- umożliwiły Komisji uruchomienie, przy bezpośrednim zaangażowaniu EBI i EFI, Inicjatywy na rzecz wzrostu i zatrudnienia (1998-2000), opartej na środkach działania uzgodnionych w Luksemburgu;
- umożliwiły opracowanie wieloletnich programów na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności MŚP, w których szczególny nacisk położono na kwestie kredytów; czwarta edycja tego programu (2001-2005), której obowiązywanie przedłużono do końca 2006 r., została przyjęta w dniu 20 grudnia 2000 r.;
- położyły podwaliny pod program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP — Competitiveness Innovation Programme) [8], przeznaczony dla MŚP, oparty na jasno określonych celach;
- pomogły wyjaśnić MŚP potrzebę łączenia się w sieci w celu wykorzystania efektu skali, większego potencjału w zakresie penetracji rynku i wreszcie zyskania masy krytycznej niezbędnej zarówno w procesie innowacji, jak i dla wzmocnienia ich pozycji w stosunku do instytucji finansowych.
W zakresie łączenia się przedsiębiorstw w sieci wiele jeszcze pozostaje do zrobienia.
1.2.1 W oparciu o powyższe doświadczenia oraz ze względu na nowy okres programowania 2007-2013 i cele lizbońskie, EKES uważa, że należy przekazać bardziej obszerne informacje na temat nowych programów — w tym szczególnie tych, które skierowane są do mikro- i małych przedsiębiorstw — poprzez spotkania zorganizowane w państwach członkowskich z przedstawicielami partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego.
1.2.2 Jednakże mimo interwencji i wysiłków podejmowanych w ciągu ostatnich 20 lat, w wielu regionach UE-25, w szczególności tych najmniej uprzywilejowanych, brakuje projektu pozwalającego na koordynację i dostosowanie licznych obecnie dostępnych instrumentów kredytowych.
1.2.2.1 Blisko 4 mln, czyli 20 % istniejących przedsiębiorstw ocenia, że trudności z uzyskaniem funduszy stanowią istotną barierę dla ich wzrostu [9].
1.2.2.2 Jedynie kilkadziesiąt tysięcy przedsiębiorstw zdołało skorzystać ze wspólnotowych instrumentów finansowych [10], co oznacza, że istnieje duży rozdźwięk pomiędzy sposobem ujęcia problemu a faktycznym zakresem wykorzystania takich instrumentów.
Zmusza to do rozważenia praktycznych możliwości interwencji za pomocą systemów mających na celu zwiększenie zaangażowania instytucji finansowych i poprawę rezultatów.
1.2.2.3 EKES ma świadomość potrzeby intensyfikacji działań zmierzających do poprawy przepływu informacji na temat instrumentów kredytowych oferowanych przez Komisję, EBI, EFI, EBOR oraz władze krajowe i regionalne.
Mikroprzedsiębiorstwa i małe przedsiębiorstwa często podlegają, w dodatku częściowo z własnej winy, wykluczeniu z kanałów informacyjnych.
1.3 Dlatego też JEREMIE mógłby stanowić "inteligentne" narzędzie koordynacji i racjonalizacji dostępnych instrumentów kredytowych.
1.3.1 Inicjatywa JEREMIE wpisuje się w ramy komunikatu Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty.
Stanowisko Komitetu w tym względzie można podsumować w następujący sposób:
- niezbędne jest wspieranie wykorzystania instrumentów niebędących dotacjami, takich jak pożyczki, finansowanie zabezpieczonego długu dla długów podporządkowanych, instrumenty zamienne (dług mezzaninowy) oraz kapitał podwyższonego ryzyka (np. kapitał zalążkowy oraz kapitał typu venture);
- dotacje powinny zostać przeznaczone na budowę i utrzymanie infrastruktury ułatwiającej dostęp do finansowania (np. biura transferu technologii, inkubatory, sieci "aniołów biznesu", programy gotowości inwestycyjnej);
- należy wspierać również mechanizmy gwarancji i gwarancji wzajemnych, w szczególności w celu ułatwienia MŚP dostępu do mikrokredytów.
Cenny wkład mogą wnieść w tym zakresie EBI i EFI [11];
- niezbędne jest również zapewnienie pomocy określonym grupom, takim jak młodzi przedsiębiorcy lub kobiety podejmujące własną działalność gospodarczą, lub też przedsiębiorcy wywodzący się z grup mniej uprzywilejowanych, w tym mniejszości etnicznych;
- szczególnie istotne znaczenie ma bliska współpraca z EFI ze względu na możliwość skorzystania z bogatej wiedzy fachowej zgromadzonej przez lata przez tę instytucję, w celu udzielenia MŚP niezbędnego wsparcia, a także rozwijania europejskiego rynku kapitału ryzyka;
- należy wspierać i poszerzać zakres stosowania sekurytyzacji wierzytelności [12], w celu zwiększenia potencjału kredytowego konsorcjów kredytowych.
1.3.2 Komitet podkreśla znaczenie wsparcia Komisji dla inicjatywy JEREMIE nie tylko w wymiarze zewnętrznym, lecz także poprzez wewnętrzną koordynację służb zarządzających działaniami na rzecz mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP, obejmującą ustanowienie "ośrodka ds. inicjatywy JEREMIE", który pełniłby funkcję jednostki udzielającej informacji i koordynującej różne działania w celu zapewnienia optymalnych rezultatów.
1.3.3 Zdaniem EKES-u Komisja powinna co dwa lata przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komitetowi Regionów i samemu Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu — sprawozdanie na temat rozwoju programu i jego skuteczności, by w ten sposób móc rozszerzyć to istotne doświadczenie na inne sektory.
1.3.4 Ponadto Komitet zaleca zapewnienie pełnego przestrzegania zasad gospodarności, skuteczności i przejrzystości w procedurach przetargowych i wyboru, w zarządzaniu regionalnymi funduszami holdingowymi oraz w akredytacji pośredników finansowych, którym powierzono zarządzanie projektami.
Należy w szczególności zapewnić przestrzeganie właściwych przepisów wspólnotowych, również w przypadku praw wyłącznych. Należy także zapewnić możliwość nakładania kar, rezygnacji z mało wydajnych funduszy holdingowych oraz dokonania przeglądu wykazu akredytowanych pośredników finansowych.
2.
Uzasadnienie
2.1 EKES wielokrotnie podkreślał znaczenie — nie tylko gospodarcze, lecz także społeczne — małych przedsiębiorstw w państwach członkowskich oraz zwracał szczególną uwagę na ten fakt w kilku opiniach, w tym w opiniach wydanych w latach 1992 [13], 1997 [14], 2001 [15] i 2003 [16], jak również w tych dotyczących Europejskiej karty małych przedsiębiorstw [17].
2.1.1 Mikro- i małe przedsiębiorstwa odgrywają bardzo istotną rolę w europejskiej gospodarce.
Ich liczba wynosi ok. 25 mln, co stanowi 99 % wszystkich przedsiębiorstw, i zatrudniają blisko 95 mln osób, zapewniając 55 % wszystkich miejsc pracy w sektorze prywatnym [18].
2.1.2 Powyższe liczby pokazują znaczenie i rolę MŚP w realizacji strategii lizbońskiej, jak również potrzebę nawiązania ścisłego partnerstwa z przedstawicielami partnerów społecznych, co umożliwi kształtowanie nowych form współpracy [19]. Ma to służyć wprowadzaniu w życie zasad społeczno-gospodarczych stojących u podstaw europejskiej społecznej gospodarki rynkowej [20].
2.1.3 Najważniejsze problemy, przed którymi stają mikro- oraz małe przedsiębiorstwa na etapie startu i rozwoju, poczynając od tych najpoważniejszych, są następujące:
- trudności w uzyskaniu środków finansowych i kredytów,
- powolna i kosztowna biurokracja,
- kwestie związane z rynkiem pracy (określenie profili zawodowych i wzmocnienie działań mających na celu kształcenie pracowników, niezbędne dla ich zdolności adaptacyjnej i poszerzenia gamy możliwych typów działalności przedsiębiorstw oraz możliwości zatrudnienia dla pracowników).
2.1.4 Dlatego możliwość uzyskania kredytu jest warunkiem uruchomienia przedsiębiorstwa, jak również podstawowym wymogiem dla wzrostu i rozwoju mikro- i małych przedsiębiorstw, które wyraźniej i dotkliwiej niż duże przedsiębiorstwa odczuwają ograniczenia związane z systemem kredytowym.
2.1.5 Jedynym sposobem na zapewnienie wykorzystania pozytywnych skutków kredytu jest nawiązanie bezpośredniego kontaktu z przedsiębiorstwami i poznanie ich problemów oraz zagwarantowanie, by dysponowały one wiedzą na temat możliwości oferowanych w systemie kredytowym, zwłaszcza w obszarze, w którym prowadzą działalność. Pozwoli to uniknąć nadmiernie sztywnych warunków udzielania kredytów oraz związanego z tym wzrostu ryzyka, przy uwzględnieniu m.in. zmian dotyczących umów bazylejskich.
Dlatego też przedsiębiorstwa muszą znaleźć własną równowagę finansową oraz niezbędne instrumenty.
2.1.6 Istotną rolę odgrywa finansowanie ze środków własnych, mimo że instrument ten rzadko pozwala małym przedsiębiorstwom na realizację planów inwestycyjnych.
W 90 % przypadków niezbędne są następujące działania:
- uruchomienie inicjatyw w zakresie udzielania informacji i doradztwa, pomagających dokonać wyboru spośród dostępnych środków finansowania (kapitał ryzyka, instrumenty dłużne lub finansowanie typu mezzanine);
- wybór narzędzi finansowych i metod do wykorzystania.
2.1.7 Z wymienionych instrumentów, najmniejszym zaufaniem wśród małych przedsiębiorstw cieszy się kapitał ryzyka.
Jedynie 5-6 % spośród ogromnej rzeszy mikroprzedsiębiorstw [21] i małych przedsiębiorstw [22] (z których 90 % to firmy jednoosobowe lub spółki osobowe) korzysta z kapitału ryzyka.
Jeżeli instrument ten ma być stosowany na szerszą skalę niż obecnie, należy opracować nowe formy kapitału wysokiego ryzyka, dostępne także dla spółek osobowych.
2.1.8 Zaplanowane priorytetowe działania, mające zapewnić małym przedsiębiorstwom większy dostęp do finansowania, można podsumować następująco:
- zapewnienie świadczenia przez instytucje kredytowe usług wyższej jakości;
- propagowanie większego zaangażowania instytucji kredytowych w doradztwo przez cały okres funkcjonowania przedsiębiorstwa jako zachęta do zachowania przejrzystości oraz publikowania sprawozdań finansowych.
Zwłaszcza małe przedsiębiorstwa potrzebują tego rodzaju pomocy w celu przekształcenia się w spółki kapitałowe lub przygotowania się na wykorzystanie kapitału wysokiego ryzyka, a w przypadku części z nich — w celu wejścia na odpowiednie segmenty giełdy [23];
- zmniejszenie zakresu zabezpieczeń majątkowych niezbędnych do uzyskania kredytu.
Wymaga to ustanowienia skuteczniejszych zachęt do korzystania z instrumentów oferowanych przez inżynierię finansową.
Przykładem dobrych praktyk w tym zakresie są konsorcja kredytowe funkcjonujące w wielu krajach europejskich.
Chociaż warunkiem wykorzystania tych instrumentów jest uzyskanie kredytu bankowego, należy je wspierać, do czego JEREMIE może się w znacznym stopniu przyczynić;
- zbliżenie kosztów finansowania do standardów stosowanych wobec dużych przedsiębiorstw [24].
2.1.9 Analizy i oceny potrzeb oraz możliwości, które będą przedmiotem wstępnej fazy JEREMIE, należy przeprowadzić w poszczególnych regionach Unii przy efektywnym zaangażowaniu zainteresowanych kręgów społeczno-gospodarczych w ramach skutecznego i odpowiedzialnego partnerstwa.
2.2 Wymiar regionalny
2.2.1 Stopień trudności w uzyskaniu dostępu do kredytów opisanych powyżej zależy od poziomu rozwoju gospodarki i rynku.
Regiony konwergencji [25], gdzie instrumenty kredytowe są najbardziej potrzebne w celu zwiększenia poziomu zatrudnienia poprzez rozwój przedsiębiorczości, są równocześnie regionami, w których dostęp do takich instrumentów jest najbardziej utrudniony, a ich oprocentowanie wyższe niż w regionach lepiej rozwiniętych [26].
2.2.2 Kredyty EBI, przyznawane na zasadzie rotacji [27] bankom powierniczym w celu podzielenia ich między MŚP, obciążone zmiennym, ale obniżonym oprocentowaniem [28], wykorzystywane są przede wszystkim przez banki działające w regionach rozwiniętych, w których panuje większa konkurencja w sektorze bankowym, zaś udzielanie kredytów EBI stanowi jedną z metod zachowania lojalności klientów.
2.2.3 Ponieważ w regionach mniej rozwiniętych funkcjonuje niewiele banków, szczególnie spółdzielczych lub udzielających kredytów powszechnych, mniejsza jest konkurencja w sektorze bankowym, a małe przedsiębiorstwa dysponują niewielką wiedzą na temat instrumentów kredytowych.
W rezultacie w takich regionach rzadko wykorzystywane są cenne instrumenty oferowane przez EBI.
2.2.4 Krótko mówiąc, jeżeli nie zostaną podjęte działania zmierzające do zmiany tych tendencji (częściowo poprzez pośrednictwo finansowe z wykorzystaniem narzędzi, które można zaoferować w ramach JEREMIE, obok bardziej konwencjonalnych instrumentów EBI i EFI [29]), biedniejsze regiony będą jeszcze przez wiele lat skazane na ubóstwo.
2.2.5 W celu zapewnienia gwarancji kredytowych, zwłaszcza w regionach konwergencji, w ramach EFI mógłby zostać utworzony punkt ds. programu JEREMIE w celu udzielania pomocy w uzyskaniu zabezpieczeń dla kredytów bankowych w formie poręczeń udzielanych przez konsorcja kredytowe lub inne instytucje prowadzące aktywną działalność zwłaszcza w mniej uprzywilejowanych regionach.
2.3 Społeczny wymiar inżynierii kredytowej i finansowej
2.3.1 Problem dostępu mikroprzedsiębiorstw i MŚP do kredytów wyraźnie wskazuje na szereg niedociągnięć rynku:
- instytucje finansowe ponoszą odpowiedzialność za zarządzanie przed radami nadzorczymi, które, co nie jest zaskakujące, często nie są skłonne do udzielania dużych kredytów małym, nieznanym przedsiębiorstwom nieprowadzącym sprawozdań finansowych lub prowadzącym je tylko w sposób powierzchowny, a tym samym potencjalnie zagrożonym niewypłacalnością;
- pracownicy banków mają często niedostateczną wiedzę na temat "ryzyka biznesowego" i preferują udzielanie kredytów zabezpieczonych (na nieruchomościach lub przez poręczenia ze strony krewnych albo osób trzecich).
Poręczenia osobiste stosowane są bardzo często — być może zbyt często — szczególnie w przypadku kredytów udzielanych kobietom prowadzącym działalność gospodarczą lub młodym przedsiębiorcom;
- dzielenie ogólnej kwoty środków przeznaczonych na kredyty pomiędzy dużą liczbę małych przedsiębiorstw wiąże się dla banku z dużo większymi kosztami osobowymi oraz administracyjnymi niż zarządzanie kredytami o znacznie większej kwocie udzielonymi niewielkiej liczbie dużych, powszechnie znanych przedsiębiorstw dysponujących dużą bazą nieruchomości;
- konkurencja między instytucjami finansowymi, sprzyjająca poszerzeniu oferty rynkowej, jest intensywna w bogatych regionach i niewielka w regionach konwergencji, czyli właśnie tam gdzie istnieje największe zapotrzebowanie na szerszy wachlarz tańszych produktów, pozwalających zaspokoić potrzeby miejscowych, często działających na niewielką skalę i mniej znaczących przedsiębiorstw.
2.3.2 Celem jest zatem likwidacja tych niedociągnięć rynku poprzez działania, które:
- są zgodne z zasadami pomocy państwa;
- mogą zostać wykorzystane w ramach inżynierii finansowej, dzięki środkom przewidzianym w wieloletnich programach zarządzanych przez EFI [30],
- stanowią już element programu CIP,
- realizowane są w ramach funduszy strukturalnych oraz
- podlegają koordynacji w ramach programu JEREMIE.
2.3.3 Podczas Rady Europejskiej w marcu 2005 r. dokonano odnowienia strategii lizbońskiej i wezwano rządy oraz partnerów społecznych i gospodarczych do podejmowania działań skoncentrowanych na trzech celach:
- wiedza i innowacje jako siły napędowe rozwoju zrównoważonego;
- przeobrażenie UE w obszar atrakcyjny dla inwestorów i pracowników;
- wzrost zatrudnienia i ducha przedsiębiorczości w celu rozwoju spójności.
2.3.4 Państwa członkowskie ponoszą niekiedy znaczne wydatki na wspieranie zatrudnienia i tworzenie miejsc pracy. Znajdują one jednak uzasadnienie w uzyskiwanych rezultatach społecznych [31].
Gdyby połowa całkowitej liczby MŚP w UE-25, czyli ok. 12 mln przedsiębiorstw, uzyskała kredyt w wysokości 20000 EUR, przypuszczalne straty związane z niewypłacalnością [32] nie przekroczyłyby kwoty 6,5 mld EUR, co stanowi 0,07 % PKB w UE-25.
Równocześnie zaś przyznanie powszechnych kredytów umożliwiłoby większości przedsiębiorstw wzmocnić swoją pozycję oraz wprowadzić innowacje w stosowanych procesach i oferowanych produktach.
2.3.5 Gdyby kredyty udzielane były za pośrednictwem konsorcjów kredytowych, zdolnych do przejęcia 50 % strat związanych z niewypłacalnością, straty te ponosiłyby — po połowie — właściwe konsorcjum i bank.
2.3.6 Istniejące powszechne przekonanie, że kredyt służy także realizacji funkcji społecznych, umożliwia opracowanie niezbędnych instrumentów inżynierii finansowej przy wsparciu z funduszy publicznych, europejskich oraz funduszy solidarności przekazanych konsorcjom kredytowym przez same przedsiębiorstwa albo podczas rejestracji w konsorcjum, albo w formie części odsetek bankowych [33].
2.4 Zadania konsorcjów kredytowych, inżynierii finansowej oraz programu JEREMIE
2.4.1 Warunkiem udzielania dużej liczby niewielkich kredytów, których potrzebują nowo uruchamiane przedsiębiorstwa oraz europejskie mikro- i małe przedsiębiorstwa, jest:
- możliwość uzyskania środków finansowych na rynku pieniężnym po przystępnych kosztach;
- taka organizacja instytucji kredytowych, by były one obecne na całym terytorium i posiadały biura położone w bliskiej odległości od przedsiębiorstw;
- powszechne przyjęcie zasady, że pracownicy banków powinni w większym stopniu uwzględniać potrzeby małych przedsiębiorstw;
- zapewnienie możliwości dzielenia ryzyka z innymi partnerami (inżyniera finansowa);
- zapewnienie możliwości utrzymywania kosztów zarządzania na niskim poziomie, w celu zmniejszenia oprocentowania udzielanych kredytów.
2.4.2 Odpowiedzi na niektóre z wyżej wymienionych problemów zapewniają instrumenty już istniejące, które powinny być jednak lepiej i szerzej wykorzystywane:
- fundusze EBI, tam gdzie były wykorzystywane, okazały się bardzo użytecznym narzędziem ułatwiającym mikroprzedsiębiorstwom i małym przedsiębiorstwom dostęp do kredytów.
Banki, które wystąpiły o przyznanie statusu "powierników EBI", uzyskały na zasadzie rotacji kredyty o korzystnej stopie oprocentowania [34].
Ograniczony margines oprocentowania przyznany bankom (115 punktów bazowych, ang. business points) sprawił, że tylko banki działające w bogatych regionach, w których panuje intensywna konkurencja, stosowały tę formę finansowania, korzystną dla przedsiębiorstw, ale stosunkowo mało opłacalną dla banków.
Forma ta nie była natomiast dostępna w regionach konwergencji, co stanowi potwierdzenie tezy, że w biedniejszych regionach istnieją mniejsze możliwości rozwoju w porównaniu z regionami bogatszymi.
- System banków spółdzielczych występuje bardziej powszechnie w regionach o wysokim szczeblu rozwoju gospodarczego.
Jest to kolejny czynnik poważnie utrudniający dostęp do kredytów w regionach opóźnionych w rozwoju.
Inicjatywa JEREMIE mogłaby przyczynić się do opracowania, wsparcia i rozpowszechnienia tych form kredytów, w których wykorzystywane są instrumenty inżynierii finansowej przy zaangażowaniu organizacji sektorowych w tych regionach, w których procesy kształcenia i system kredytowy stanowią fundament rozwoju.
- W celu wykształcenia kultury troski o małe przedsiębiorstwa należy w szczególności wspierać działania organizacji sektorowych, zwłaszcza tych, które uczestniczą w dialogu społecznym, by mogły one przyczynić się do wykorzystania w najmniej uprzywilejowanych regionach pozytywnych doświadczeń, często wypróbowanych uprzednio w regionach bardziej zamożnych.
Inicjatywa JEREMIE mogłaby również aktywnie przyczynić się do realizacji tego rodzaju działań.
- Konsorcja kredytowe — w państwach, w których działają, stanowią element o zasadniczym znaczeniu zarówno dla inżynierii finansowej, jak i dla kształtowania powszechnej świadomości na temat społecznej roli kredytów, które przyczyniają się do przekształcenia całej Europy w społeczną gospodarkę rynkową, której podstawą jest zatrudnienie [35].
Gdyby dzięki inicjatywie JEREMIE udało się poszerzyć zakres i zracjonalizować środki działań realizowanych obecnie przez UE za pomocą EBI i EFI, pozwoliłoby to ocalić wiele przedsiębiorstw, które w obecnych warunkach muszą być likwidowane (20 % rocznie).
- Ocena ryzyka prowadzona przez konsorcja kredytowe oraz związane z nią pokrywanie 50 % strat wynikających z niewypłacalności kredytobiorców pozwala bankom uwolnić się od części obciążeń i ogranicza zakres ponoszonego przez nie ryzyka, co pozwala im stosować umiarkowane stopy oprocentowania kredytów [36].
2.5 Znaczenie mnożników w zarządzaniu kredytem i funkcja programu JEREMIE
2.5.1 Szczególnie w ciągu ostatnich lat mnożnik był narzędziem analizowanym i używanym zarówno przez konsorcja kredytowe, jak i banki w celu zwiększenia potencjału kredytowego [37].
Przeprowadzenie dokładnych analiz sytuacji w zakresie niewypłacalności, zwłaszcza w regionach konwergencji, pozwala dostosować wielkość mnożnika do warunków miejscowych.
Oczywiście w najmniej uprzywilejowanych regionach poziom niewypłacalności jest wyższy, osiągając nawet 10 %, podczas gdy w regionach bardziej zamożnych kształtuje się on (w przypadku mikro- i małych przedsiębiorstw) na poziomie ok. 2,5 %.
2.5.2 Potencjał programu JEREMIE może dać się wykorzystać przede wszystkim w regionach konwergencji, zapewniając konsorcjom kredytowym indywidualne gwarancje oraz ułatwiając proces sekurytyzacji w celu zwiększenia potencjału kredytowego oraz zrekompensowania wad mnożnika.
2.6 Inicjatywa JEREMIE a program CIP
2.6.1 Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji 2007-2013 (CIP) [38] stanowi połączenie różnych wspólnotowych środków i programów, do których należą między innymi:
- środki działania na rzecz zwiększenia konkurencyjności europejskiego przemysłu [39] oraz wieloletni program na rzecz przedsiębiorstw i przedsiębiorczości, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw [40],
- instrument finansowy na rzecz środowiska LIFE (Financial Instrument for the Environment) [41],
- wieloletni program monitorowania planu działań e-Europa 2005 [42],
- wieloletni wspólnotowy program mający na celu stymulowanie rozwoju i wykorzystania europejskich zasobów cyfrowych w sieciach globalnych [43],
- ogólne zasady przyznawania wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie sieci transeuropejskich [44],
- wytyczne dla transeuropejskich sieci telekomunikacyjnych [45],
- wieloletni program "Inteligentna energia — Europa" [46].
2.6.2 Należy również dokonać analizy instrumentów finansowych przewidzianych w czwartym wieloletnim programie na lata 2000-2005 (przedłużonym do końca 2006 r.), którego budżet wynosi 531,5 mln EUR [47] i który ma zostać włączony do programu CIP, jak również stanowić element strategii JEREMIE.
2.6.2.1 Wieloletni program opiera się na trzech filarach:
filar pierwszy: polityka rozwoju przedsiębiorstwa;
filar drugi: sieć ośrodków Euro-Info (EIC);
filar trzeci: instrumenty finansowe.
2.6.2.2 Analiza funkcjonowania instrumentów finansowych realizowanych w ramach wieloletniego programu pozwala na ustalenie, które z nich przyniosły najlepsze rezultaty i w związku z tym mogą stać się elementem strategii JEREMIE.
Instrumenty te pochłaniają jak dotąd najwięcej wydatków w ramach czwartego programu wieloletniego.
Przykładowo w 2003 r. przeznaczono na nie 67 % całkowitego budżetu programu [48].
Podział środków finansowych na te instrumenty finansowe wygląda następująco:
- System gwarancyjny MŚP [49]: 90 % [50];
- ETF [51]: 10 %.
2.6.2.3 Powyższe instrumenty były uprzednio wykorzystywane w latach 1998-2000 w ramach programu inicjatyw na rzecz wzrostu i zatrudnienia wraz z innymi instrumentami, takimi jak:
- działanie w zakresie kapitału zalążkowego (ang. SCA, Seed Capital Action), włączone w działanie pilotażowe CREA (fr. Capital-Risque pour les Entreprises en phase d'Amorçage, kapitał ryzyka dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność) w ramach wieloletniego programu;
- program wspólnego przedsięwzięcia europejskiego, WEP (ang. JEV, Joint European Venture), rozpoczęty w roku 1997 i zakończony 29 grudnia 2004 r. [52]
2.6.2.4 Jak dotąd zarówno SCA, jak i WEP przyniosły znikome rezultaty.
2.6.2.5 Do końca 2003 r. ok. 178000 MŚP skorzystało z instrumentu gwarancji dla MŚP [53] (136000 w ramach programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia, 32000 w ramach programu gwarancji kredytowych, a pozostałe 10000 w ramach programu mikrokredytów).
2.6.2.6 W tym samym okresie ok. 240000 MŚP [54] skorzystało z Funduszu środków na uruchamianie działalności gospodarczej.
2.6.3 Dlatego JEREMIE mógłby kontynuować upowszechnianie doświadczeń uzyskanych w zakresie powyższych dwóch instrumentów finansowych, zapewniając ich szersze wykorzystywanie przez MŚP, zwłaszcza z regionów konwergencji.
2.6.4 Należy pamiętać, że jedynie 0,81 % europejskich MŚP skorzystało w tych latach z pomocy udzielanej w ramach wspólnych interwencji DG ds. Przedsiębiorstw oraz DG. ds. Gospodarczych i Finansowych.
2.6.5 Równocześnie należy jednak w ramach inicjatywy JEREMIE badać także nowe kierunki wsparcia, m.in. te przewidziane w nowych programach, w szczególności w następujących dziedzinach:
- System gwarancyjny MŚP, mechanizm wzajemnych gwarancji omawiany już w związku z konsorcjami kredytowymi;
- kredyty typu mezzanine [55], dostępne w ramach gwarancji dla MŚP: mają one ogromne znaczenie dla przedsiębiorców, ponieważ nie wymagają cedowania części kapitału oraz mogą okazać się użyteczne przy przekazaniu przedsiębiorstwa;
- sekurytyzacja funduszy ryzyka [56] banków i konsorcjów kredytowych;
- ustanowienie programu mającego na celu tworzenie firm inwestujących w małe przedsiębiorstwa (ang. SBIC), na wzór programu SBIC (Small Business Investment Companies Programs) ustanowionego w roku 1958 w USA, w ramach którego wspomniane firmy inwestycyjne oferują udziały i długoterminowe kredyty oraz działają na zasadach komercyjnych na podstawie licencji przyznanej przez federalną agencję ds. małych przedsiębiorstw (Small Business Administration).
2.6.6 Jednakże EKES jest przekonany, że poważnym problemem, jaki napotykają powyższe rodzaje interwencji, są niedostateczne informacje i szkolenia — rozwiązaniem powinno być zaangażowanie w ich realizację instytucji finansowych oraz organizacji reprezentujących pracowników i pracodawców, zgodnie z zasadami zbiorowej odpowiedzialności społecznej oraz społecznych celów kredytów.
2.7 JEREMIE a procedury udzielania zamówień publicznych i akredytacji
2.7.1 Zdaniem Komitetu zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania sukcesu inicjatywy JEREMIE ma przestrzeganie w pełnym zakresie wspólnotowych przepisów dotyczących zamówień publicznych na usługi.
2.7.2 Służby Komisji odpowiedzialne za JEREMIE lub EFI muszą w każdym przypadku zagwarantować, że w procedurach udzielania zamówień przestrzegane będą zasady gospodarności, skuteczności, bezstronności, równego traktowania i przejrzystości.
Kryteria kwalifikowalności zawarte w dokumentacji przetargowej sporządzanej z wyprzedzeniem przez Komisję, dotyczące przedsiębiorstw lub konsorcjów pragnących uczestniczyć w przetargu, muszą obejmować w szczególności następujące warunki:
- efektywne prowadzenie właściwych rodzajów działalności przez co najmniej pięć lat;
- świadczenie usług zgodnie ze standardami technicznymi CEN;
- dysponowanie odpowiednim potencjałem technicznym i zawodowym oraz gospodarczo-finansowym, ocenianym w świetle celów oraz niedyskryminujących kryteriów.
2.7.2.1 W przypadku porozumień zawieranych z funduszem holdingowym w ramach programu operacyjnego na lata 2007-2015 należy wprowadzić możliwość nakładania kar umownych lub przystąpienia do odwołania i wykluczenia funduszu holdingowego ze względu na nieskuteczność, nieprawidłowości lub poważne uchybienia względem zobowiązań.
Ich zarządzanie powinno być monitorowane w odstępach dwuletnich, przy współpracy regionalnych partnerów gospodarczych i społecznych, z zastosowaniem przejrzystych procedur publikacji sprawozdań, które powinny być przekazywane centralnym władzom krajowym, Parlamentowi Europejskiemu, EKES-owi oraz Komitetowi Regionów.
2.7.3 Jednostkom finansowym i konsorcjom mającym siedzibę w innym państwie członkowskim lub w jednym z państw, które podpisały umowę o zamówieniach publicznych określoną w załączniku do umowy WTO, należy zapewnić możliwość udziału w przetargu na takich samych warunkach jak uczestnikom krajowym, na podstawie dokumentów zgodnych z przepisami danego państwa, jeżeli dowodzą one, że wszystkie warunki kwalifikowalności zostały spełnione.
2.7.4 Rozwiązania takie powinny obowiązywać także w przypadku procedur akredytacji pośredniczących instytucji kredytowych — należy z nimi zawierać umowy dotyczące systematycznego monitorowania wyników ich działalności, których treść zostanie ustalona przy współpracy przedstawicieli właściwych partnerów gospodarczych i społecznych, jak również dotyczące okresowego przeglądu akredytacyjnego. W każdym przypadku należy zapewnić wymianę części akredytowanych elementów co trzy lata.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Projekt rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) zmieniającego rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2342/2002, ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich"
SEC (2005) 1240 końcowy
(2006/C 110/09)
Dnia 12 października 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 24 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 425. sesji plenarnej w dniu 15 marca 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 146 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski
1.1 EKES gratuluje Komisji wykonania złożonej i drobiazgowej pracy mającej na celu uproszczenie procedur administracyjnych, niemniej wskazuje na pewną rozbieżność pomiędzy stwierdzeniem zawartym na początku "Uzasadnienia", tj. "w poniższym projekcie… zawarto zmiany techniczne, które można wprowadzić do obecnego rozporządzenia finansowego" a rzeczywistym zakresem wielu przepisów.
1.1.1 Wiele zmian "technicznych" dotyczących stosunków z przedsiębiorstwami i obywatelami posiada znaczenie i zasięg o charakterze "politycznym": większa przejrzystość, usprawnienie procedur, szybsze udzielanie odpowiedzi, większe zaufanie do partnerów społecznych są oznakami przeobrażeń w zarządzaniu sprawami publicznymi, z których można jedynie wyrazić zadowolenie.
1.2 Z drugiej strony EKES podkreśla konieczność zachowania ostrożności.
W dążeniu do przyniesienia korzyści partnerom społecznym należy uwzględnić fakt, że wobec zarządzających finansami publicznymi powinno istnieć ograniczenie co do elastyczności; tzn. potencjalne straty należy zestawić z rzeczywistymi oszczędnościami w ramach tego trudnego, niemniej koniecznego działania, jakim jest oszacowanie ryzyka.
Działanie to może spotkać się z brakiem poparcia ze strony zarządzających, jednak wydaje się być jedynym racjonalnym środkiem, jaki można zastosować.
2.
Wprowadzenie
2.1 Omawiany dokument ustanawia zasady wykonania aktualnie obowiązującego rozporządzenia finansowego nr 1605/2002.
Celem skrócenia terminów wdrażania, uwzględnia on również szereg zmian o charakterze technicznym wprowadzonych przez nowy wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie zarządzenia finansowego [1], który jest w trakcie zatwierdzania.
Ten ostatni dokument był już przedmiotem opinii EKES-u [2].
2.2 Zgodnie z podejściem przyjętym w poprzedniej opinii, EKES powstrzymuje się od formułowania uwag dotyczących aspektów czysto techniczno-księgowych, którymi bardziej skutecznie mogą się zająć organy UE posiadające techniczne kompetencje i bezpośrednie doświadczenie w tej dziedzinie.
Skupi się natomiast, podobnie jak wcześniej, na przepisach, które mogą mieć wpływ na strony trzecie (organizacje społeczeństwa obywatelskiego) utrzymujące stosunki z instytucjami europejskimi.
2.3 Trzy zasady o charakterze techniczno-księgowym: zasada jedności, jednoroczności oraz zasada jednostki rozliczeniowej, zasadniczo nie zmieniają się, są jedynie zmodyfikowane lub doprecyzowane.
Jeżeli chodzi o czwartą zasadę, a mianowicie należytego zarządzania finansami, omawiany wniosek wzoruje się na już stosowanych kryteriach, lecz lepiej precyzuje treść oceny ex-ante i daje bardziej dokładne wytyczne co do zakresu oceny ex-ante, oceny pośredniej i ex-post, przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności.
EKES zauważa wyraźny zamiar Komisji "reorganizacji" priorytetów oceny, "celem skupienia się na propozycjach, które w rzeczywisty sposób oddziaływują na działalność gospodarczą i obywateli".
Jest to deklaracja, którą EKES przyjmuje do wiadomości z dużym zadowoleniem.
2.4 Okazując tę samą wrażliwość na oczekiwania przedsiębiorstw i obywateli, jednak zwracając maksymalną uwagę na racjonalne wydatkowanie pieniędzy publicznych, Komisja podkreśla, że projekty pilotażowe oraz działania przygotowawcze powinny być poddawane ocenie, jeżeli mają być kontynuowane w formie programu.
Niemniej celem uproszczenia procedur ocena taka nie powinna być powtarzana, kiedy projekty lub działania zostały już poddane ocenie, jak w przypadku działań realizowanych wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Uwagi sformułowane przez EKES we wspomnianej już opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia mają zastosowanie naturalnie również do przepisów wykonawczych.
Choć z zadowoleniem można odnieść się do uproszczeń przyjętych w zakresie procedur, tudzież do większej elastyczności co do kryteriów stosowania przepisów, nie do zaakceptowania byłoby uznanie za normę traktowania jako "nieistotne" kwot poniżej ustalonego progu.
Innymi słowy EKES zgadza się, by podnieść progi, poniżej których mają być stosowanie uproszczone procedury, jednak nie powinno to oznaczać możliwości przyjęcia bardziej elastycznego podejścia bądź też obniżenia poziomu kontroli wydatków pod pretekstem, że ewentualna materialna szkoda nie miałaby w praktyce wpływu na całkowity budżet.
3.2 Bez odwoływania się do nadużywanych i zbyt często przywoływanych zasad moralności publicznej, EKES chce zwrócić uwagę na niebezpieczeństwo obniżenia czujności w odniesieniu do prawidłowości operacji dotyczących wydatków, których kwoty uważane są za "niskie", zwłaszcza w przypadku przetargów i dotacji.
Społeczeństwo nie powinno odnieść wrażenia, że z powodu usprawnienia procedur możliwe będzie znalezienie nielegalnych sposobów uzyskania finansowania z środków publicznych.
Takie wyobrażenie odbiłoby się negatywnie na wizerunku Europy.
3.3 Zdaniem EKES-u dokładna analiza raportów OLAF-u przez organy księgowe Komisji pokazałaby, czy obecne lub mające zostać wprowadzone uproszczenia są racjonalne, oraz gdzie znajdują się ewentualne "słabe punkty": informacje dotyczące wykrytych nadużyć mogłyby zawierać cenne wskazówki.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Nowy art. 85a dotyczy odwoływania się przez strony trzecie od decyzji Komisji w związku z nałożeniem przez nią grzywny, ograniczenia lub kary: celem ochrony interesów Wspólnoty księgowy powinien zażądać od strony wnoszącej odwołanie złożenia tymczasowego depozytu równego odnośnej kwocie lub dostarczenia gwarancji finansowej (technicznie mówiąc poręczenia).
Gwarancja musi stwierdzać, że w przypadku odrzucenia odwołania gwarant zapłaci kwotę wymaganą przez administrację niezwłocznie, bezwarunkowo i bez konieczności wcześniejszego wszczynania dochodzenia sądowego wobec dłużnika.
Z technicznego punktu widzenia chodzi tu o poręczenie na pierwsze żądanie, zgodne z zasadą "estoppel" stosowaną przez wiele organów podatkowych i celnych w przypadku przetargów.
4.1.1 EKES nie ma szczególnych zastrzeżeń do tego rodzaju gwarancji.
Zauważa jedynie, że poręczenie na pierwsze żądanie jest bardziej kłopotliwe niż zwykłe poręczenie, a prowizje są proporcjonalne do terminu ważności gwarancji.
Biorąc pod uwagę obciążenie po stronie wnoszącego odwołanie, procedury rozpatrywania odwołań powinny być w rozsądny sposób sprawniejsze niż ma to miejsce obecnie.
Mimo że aspekt ten, na który uskarżają się niektórzy partnerzy społeczni, bezpośrednio nie dotyczy rozporządzenia finansowego czy też jego przepisów wykonawczych, wymaga on dokładnej analizy w kontekście stosunków organów administracyjnych ze stronami trzecimi.
4.2 Nowy art. 90 stanowi między innymi, że w przypadku zamówień publicznych oraz dotacji związanych z programami sektorowymi, przyjęcie rocznego planu uznaje się za decyzję w sprawie finansowania konieczną do uwzględnienia wydatków w budżecie Wspólnoty.
Choć jest to środek z zakresu księgowości wewnętrznej, może on jednak przyspieszyć procedury alokacji środków, zatem EKES uważa, że jako taki mógłby być korzystny dla wierzycieli lub beneficjentów.
4.3 Art. 129 ma na celu uproszczenie zarządzania zamówieniami o wartościach poniżej określonych kwot.
Zatem w przypadku, gdy odnośne kwoty są stosunkowo niskie, administracja jest upoważniona do zastosowania "procedury negocjacyjnej" (lub też ściślej mówiąc — umowy prywatnej), po skonsultowaniu się z pewną liczbą kandydatów, a mianowicie:
- w odniesieniu do zamówień o wartości niższej lub równej 60000 EUR — z pięcioma kandydatami;
- w odniesieniu do zamówień o wartości niższej lub równej 25000 EUR — z trzema kandydatami;
- zamówienia o wartości mniejszej lub równej 3500 EUR mogą być przyznawane na podstawie jednej oferty.
W praktyce ten nowy przepis nie wprowadza żadnych nowych elementów, jedynie podwyższa progi ustalone zgodnie ze wcześniejszymi zasadami.
4.3.1 Art. 130 i 134 wprowadzają szereg uproszczeń.
Art. 130 stwierdza, że w przypadku zamówień o wartości mniejszej niż 60000 EUR instytucja zamawiająca może ograniczyć do "niezbędnego minimum" treść dokumentów związanych z zaproszeniem do składania ofert (oczywiście według swoich kryteriów i na swoją odpowiedzialność).
Art. 134 przewiduje, że zamiast dokumentów poświadczających spełnienie niezbędnych warunków dopuszczających do uczestniczenia w przetargu można przedłożyć honorowe oświadczenie, bez uszczerbku dla prawa instytucji do żądania w późniejszym terminie dowodu potwierdzającego początkowe oświadczenie.
4.3.2 Kolejnym uproszczeniem wprowadzonym przepisami art. 134 jest zwolnienie z obowiązku składania dokumentacji, jeżeli dowody takie zostały już wcześniej złożone w innych celach tej lub innej instytucji zamawiającej nie wcześniej niż sześć miesięcy wstecz.
Również i w tym przypadku taką dokumentację zastępuje honorowe oświadczenie.
4.3.3 Dalsze ułatwienia przewidziane są art. 135 i dotyczą dokumentacji potwierdzającej możliwości finansowe, gospodarcze, techniczne i zawodowe kandydatów.
Artykuł stanowi w istocie, że instytucja, na podstawie własnej oceny ryzyka może zrezygnować z wymogu przedstawiania takiego dowodu.
Niemniej możliwość taka ograniczona jest do zamówień o wartości równej lub mniejszej niż 60000 EUR, przy czym beneficjentem takiego zamówienia jest sama instytucja, bądź do zamówień o różnych wartościach (w zależności od przypadku), których beneficjentem jest strona trzecia.
Dalsze ograniczenie zawiera się w stwierdzeniu, że w przypadku podjęcia decyzji o rezygnacji wymogu udokumentowania, nie dokonuje się płatności finansowania z góry ani nie realizuje płatności okresowych.
Dla instytucji stanowi to gwarancję, natomiast warunek dla drugiej strony, która może i tak zdecydować się na przedłożenie dokumentacji celem uniknięcia potencjalnie znacznych wydatków.
4.3.4 EKES popiera całość tych przepisów, mających na celu odciążenie mechanizmów udzielania zamówień publicznych, które są kosztowne zarówno dla kandydatów jak i administracji, w przypadku stosunkowo skromnych kwot.
Niemniej wskazuje na potrzebę zachowania dużej czujności, aby uniknąć ewentualnych nadużyć. Im bardziej elastyczne są procedury, tym większa pokusa ich nadużywania.
4.4 Przepisy wykonawcze dotyczące dotacji wydają się otwarte na interesy partnerów społecznych, przy uwzględnieniu — na ile można wywnioskować z całości przepisów — szczególnego charakteru beneficjentów.
Jako wstępny środek, art. 164 przewiduje, że w przypadku dotacji o wartości mniejszej lub równej 25000 EUR intendent może żądać bardzo uproszczonej dokumentacji.
EKES przychylnie ustosunkowuje się do tej procedury, niemniej zwraca uwagę zarówno na dużą odpowiedzialność spadającą na intendenta, jak i niebezpieczeństwo, że w pewnych przypadkach korzyści płynące z uproszczonych zasad będą zniwelowane przez — co jest zrozumiałe — niechęć brania na siebie takiej odpowiedzialności.
4.5 Różne pozostałe przepisy ułatwiają lub zapewniają dostęp do środków wspólnotowych różnego rodzaju instytucjom.
W tym celu, w odniesieniu do organów, które mają monopol z mocy prawa lub faktycznie, art. 168 wymaga zaledwie przeprowadzenia nieformalnego badania, w wyniku którego ma powstać uzasadnione oświadczenie intendenta.
Art. 162, który przewidywał dotacje na działania operacyjne — nie ulegające zmniejszeniu w momencie odnawiania — dla organizacji realizujących cele w ogólnym interesie europejskim poszerza listę możliwych beneficjentów o organizacje działające w dziedzinie badań, innowacji i promocji obywatelstwa.
Art. 172 umożliwia intendentom uwzględnianie współfinansowania w naturze (np. w postaci wolontariatu) jako wkładu finansowanej instytucji.
4.5.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje wszystkie te przepisy, jednak ponownie zwraca uwagę na fakt, ze bardziej elastyczne zasady wiązać się będą z większym ryzykiem dla budżetu Wspólnoty i większą odpowiedzialnością dla intendentów, a także koniecznością przeprowadzania wzmocnionych kontroli.
4.6 W dokumencie zawartych jest szereg innych przepisów mających na celu uproszczenie procedur.
Wszystkie placówki edukacyjne będą zwolnione z weryfikacji zdolności finansowej (art. 176), podczas gdy w przeszłości jedynie szkoły średnie i wyższe korzystały z tego przepisu.
W przypadku dotacji poniżej 25000 EUR, intendent może sporządzić umowę zawierającą ograniczoną liczbę elementów (art. 164).
Ponadto zgodnie z art. 173, obowiązek przedłożenia sprawozdania z kontroli zewnętrznej nie będzie się stosować do umów o dotacje o wartości poniżej 750000 EUR, umów dotyczących działania o wartości poniżej 100000 EUR oraz umów z kilkoma beneficjentami, którzy w drodze podpisania dokumentu przyjęli na siebie solidarną i łączną odpowiedzialność.
4.6.1 EKES rozumie, dlaczego Komisja chce maksymalnie uprościć procedury i w zasadzie się z tym zgadza.
Niemniej zastanawia się, czy nie posuwa się to za daleko.
Jedną rzeczą jest zwolnienie stron z obowiązku składania kosztownych i czasami zbędnych dokumentów, całkiem inną natomiast jest zwolnienie otrzymujących dotacje z obowiązku deklarowania stanu swoich finansów, kiedy ustalone progi — zwłaszcza w przypadkach, o których mowa w art. 173 — są zbyt wysokie.
Wiodącym kryterium powinno być zawsze osiągnięcie właściwej równowagi pomiędzy spodziewanymi korzyściami (oszczędności czasu i pieniędzy zarówno dla Komisji jak i społeczeństwa) a potencjalnymi kosztami (strata pieniędzy publicznych, obliczona jako prawdopodobieństwo i wielkość ryzyka).
4.7 Kryterium ostrożności i szacowania ryzyka, wspomniane w pkt. 4.6.1 zostało już ponadto przyjęte w odniesieniu do prefinansowania: gwarancja (poręczenie lub inna forma gwarancji) wymagana jest w zasadzie dla jakiegokolwiek prefinansowania równego kwocie dotacji, oraz dla każdego prefinansowania powyżej 80 % kwoty dotacji i przekraczającego 60000 EUR.
4.7.1 EKES uważa, że powyższy przepis oparty jest o zdrowe kryteria ostrożnościowe, o których mowa w pkt 4.6.1.
Niemniej zastanawia się, czy te same kryteria nie mogłyby zostać zastosowane wobec prawdziwych dotacji (np. w przypadkach przywołanych w pkt. 4.6), biorąc pod uwagę fakt, że pod względem rzeczywistego ryzyka różnica między prefinansowaniem a dotacją jest bardzo często — z kilkoma, czasem znaczącymi wyjątkami — bardziej administracyjna niż realna.
4.8 Art. 165 wprowadza kryterium, które jest w pełni akceptowalne, ale które w przeszłości nie zawsze było stosowane: w przypadku, gdy beneficjenci dotacji są podmiotami realizującymi cele w ogólnym interesie europejskim, Komisja ma prawo do odzyskania określonego odsetka rocznych zysków odpowiadającego jej wkładowi do budżetu danych podmiotów.
Przepis ten stosuje się jedynie w przypadkach, w których pozostała część budżetu danego podmiotu jest finansowana przez władze państw członkowskich, które same zobowiązane są do odzyskania swojej części zysków.
4.8.1 EKES w pełni zgadza się z tym przepisem, jednak trudno mu uwierzyć, że tekst w sposób w jaki jest zredagowany ma sugerować, że Komisja nie powinna także mieć prawa do odzyskania zysków w przypadkach, w których pozostała kwota budżetu jest finansowana nie przez władze publiczne, ale podmioty prywatne.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie drewna jako źródła energii w poszerzającej się Europie
(2006/C 110/11)
Dnia 11 lipca 2005 r. Komisja Europejska, w imieniu komisarzy Olliego Rehna, Mariann Fischer Boel oraz Andrisa Piebalgsa, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Unię Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie drewna jako źródła energii w poszerzającej się Europie.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 27 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Seppo KALLIO.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 130 głosami za, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) jest zdania, że wykorzystanie paliwa drzewnego to przede wszystkim kwestia eksploatowania niewykorzystanego potencjału odnawialnej energii [1] w Europie przy jednoczesnym obniżeniu emisji gazu cieplarnianego, jakim jest dwutlenek węgla.
Należy także pamiętać o roli lasów w ochronie interesu publicznego (funkcje ochronne i bioróżnorodność). Zwiększone stosowanie drewna jako paliwa sprawia także, że nieeksploatowane surowce stają się dostępne dla przetwórstwa przemysłowego.
Wykorzystanie energii z drewna przyczyni się do przeciwdziałania zmianom klimatycznym, poprawi niski poziom samowystarczalności energetycznej UE oraz zwiększy bezpieczeństwo dostaw — wszystko to są cele polityki energetycznej UE.
Drewno może jednak przyczynić się jedynie do częściowego rozwiązania problemu energii.
Należy rozwinąć pozostałe źródła energii oraz zwiększyć oszczędności energii, włączając w to izolację cieplną budynków. Drewno wiąże dwutlenek węgla podczas wzrostu: jeden metr sześcienny drzewa absorbuje przeciętnie 800 kg dwutlenku węgla.
Zasadniczo, duże pokłady drewna mają więc istotne znaczenie dla odkładania się węgla w lesie w dłuższej perspektywie.
Dobra gospodarka leśna oraz zapewnienie wzrostu zasobów leśnych pomagają zwiększyć pokłady dwutlenku węgla.
Zwiększenie wykorzystania energii drzewnej zastąpiłoby nieodnawialne źródła energii, jednocześnie zmniejszając emisję paliw kopalnych.
Wykorzystanie drewna dla celów energetycznych prowadzi do efektywniejszej gospodarki leśnej oraz zapewnienia większych pokładów drewna w perspektywie długoterminowej.
1.2 EKES uważa także, że zwiększone stosowanie drewna jako paliwa wymaga długoterminowej strategii opartej na zniesieniu przepisów prawnych zapobiegających i ograniczających jego szersze stosowanie.
Należy stworzyć równe warunki konkurencji dla wykorzystania energii pochodzącej z drewna poprzez zniesienie udogodnień podatkowych i dotacji, które sprzyjają paliwom kopalnym.
Opublikowano normę europejską CEN/14961 dotyczącą specyfikacji i klasyfikacji jakości biopaliwa stałego.
1.3 EKES uważa za ważne, by w każdym państwie wzrosło zrównoważone wykorzystanie drewna oraz by rynek paliwowy został otwarty dla produktów ubocznych przemysłu, dla drewna uzyskanego z lasów w celu produkcji energii oraz przetworzonego paliwa drzewnego.
Produkcja paliwa jest często ściśle powiązana z leśnictwem i przemysłem drzewnym.
Pojawił się także międzynarodowy rynek dla nowych typów paliwa drzewnego w formie pelet, brykietów czy biopaliwa płynnego.
Stworzenie rynku paliwa drzewnego wymaga zastosowania instrumentów gospodarczych, które umożliwiają wejście na rynek także nowym operatorom.
Instrumenty gospodarcze mogą również pomóc w zwiększeniu popytu na drewno i jego podaży.
Podatek nakładany na paliwa kopalne ze względu na emisję dwutlenku węgla oraz niska stawka podatku VAT dla paliwa drzewnego zwiększyłyby popyt na energię drzewną.
Pomoc inwestycyjna może być wykorzystywana do zwiększania popytu producentów energii na paliwo drzewne.
Ponadto należy poczynić większe wysiłki w zakresie wsparcia promowania paliwa drzewnego, szkoleń, badań oraz działań rozwojowych.
Środki gospodarcze powinny dotyczyć przede wszystkim działalności spoza sektora objętego handlem przydziałami emisji.
Transfer technologii oraz dobrych praktyk, a także tworzenie strategii komunikacyjnej mogłyby stać się szczególnie ważnymi formami wsparcia w nowych państwach członkowskich.
1.4 EKES jest zdania, że wykorzystywanie i zmobilizowanie tego nieeksploatowanego zasobu wymaga istnienia podmiotów gospodarczych, które poradzą sobie finansowo na właściwie funkcjonującym rynku.
W państwach, gdzie rynek jest nierozwinięty, możliwa musi być pomoc dla przetrwania przedsiębiorstw poprzez zapewnienie im tymczasowego wsparcia, np. z Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Niezbędne jest wspieranie organizacji właścicieli lasów, lokalnych przedsiębiorców i drobnego przemysłu.
1.5 EKES oczekuje podejmowania wysiłków mających na celu zwiększenie zapotrzebowania na paliwo drzewne przy pomocy proekologicznych instrumentów gospodarczych, które jednakowo traktują różnych użytkowników i zachęcają do wykorzystywania paliwa drzewnego we wszystkich segmentach rynku: do ogrzewania gospodarstw domowych paliwem drzewnym oraz przetworzonym paliwem drzewnym, do ogrzewania dużych budynków, w zakładach produkujących ciepło lub elektryczność dla wsi, gmin i miast oraz oczywiście w przemyśle leśnym, a także w innych zakładach przemysłowych wykorzystujących ciepło i elektryczność, które mają w najbliższej okolicy lub regionie dostęp do paliwa drzewnego.
Wykorzystanie większych ilości drewna jako paliwa może mieć miejsce dopiero wtedy, gdy wykorzystane zostaną wszystkie możliwości izolacji cieplnej i jeśli powstanie koncepcja ogrzewania przy wykorzystaniu alternatywnych źródeł energii (np. energii słonecznej).
1.6 EKES uważa, że specjalne inicjatywy mające na celu rozpoczęcie działalności gospodarczej obejmującej produkcję paliwa drzewnego, ogrzewanie paliwem drzewnym oraz elektryczność potrzebne są w prawie wszystkich państwach członkowskich, ale w szczególności w nowych państwach członkowskich, a zwłaszcza w krajach przystępujących, gdzie przedsiębiorstwa leśne są małe, poziom zorganizowania pośród prywatnych właścicieli lasów jest niski oraz w małym stopniu wykorzystuje się zasoby leśne.
Bariery dla wejścia na rynek są często zbyt wysokie.
Obniżenie ich zwiększy działalność gospodarczą i będzie stymulować tworzenie i rozwój nowych rynków.
Fundusze strukturalne UE powinny być aktywnie wykorzystywane do inicjowania działalności gospodarczej oraz tworzenia rynku lokalnego i regionalnego.
1.7 EKES uważa, że wszelkie paliwa biomasowe powinny być równo traktowane.
Konkurencyjności drewna wśród paliw pochodzących z biomasy nie mogą zagrażać instrumenty stosowane w innych dziedzinach polityki UE.
Dzięki obecnej technologii biomasę drzewną można wykorzystywać do produkcji wszystkich rodzajów energii, a także jako surowiec do produkcji paliwa dla transportu.
1.8 EKES jest zdania, że należy znieść porozumienia i przepisy, które ograniczają swobodny przepływ oraz inne przeszkody w handlu paliwem opartym na drewnie w ramach Unii Europejskiej.
Drewno może odegrać ważną rolę w stymulowaniu konkurencji w sektorze energetycznym.
W szczególności może ono konkurować z innymi źródłami energii na poziomie lokalnym i regionalnym.
1.9 EKES zauważa brak świadomości co do potencjału i zastosowań zasobów paliwa drzewnego w Unii Europejskiej.
Należy poprawić ocenę sytuacji w zakresie zasobów energii drzewnej we wszystkich obecnych i przyszłych państwach członkowskich, ponieważ informacje takie stanowią podstawę zrównoważonego rozwoju.
Nie można jednak postępować tylko według jednego modelu.
Na dużych przestrzeniach lasów liściastych w Europie Środkowej trzeba pozostawić wystarczający potencjał drzewa, aby zapewnić różnorodność gatunkową w lasach.
Brak wystarczających informacji o zasobach leśnych, które nie mogą zostać wykorzystane przez przemysł ze względu na ich lokalizację.
Dlatego też zasoby te powinny zostać wyraźnie określone, sklasyfikowane i znormalizowane aby uniknąć zniekształceń w handlu drewnem w ramach UE.
Konieczne są krajowe oceny potencjału paliwa drzewnego i monitoring jego wykorzystania, a możliwości, jakie ono oferuje, powinny zostać szczegółowo i w jednolity sposób przeanalizowane.
Umożliwiłoby to ustanowienie celów operacyjnych i ocenę wyników przynoszonych przez poszczególne instrumenty.
1.10 EKES jest zdania, że zwiększone wykorzystanie drewna jako paliwa jest ważne w kontroli pożarów lasów spowodowanych przez człowieka w hodowlanych monokulturach drzew iglastych.
Bardziej intensywne jego wykorzystanie — zwłaszcza do produkcji energii — prawdopodobnie może pomóc w zmniejszeniu ryzyka i częstotliwości występowania pożarów lasów.
1.11 Do programu wykorzystania drewna jako surowca energetycznego trzeba włączyć badania dotyczące selekcji efektywnych gatunków i ekotypów, intensywnych metod uprawy, skrócenia cykli produkcji.
Rozwinąć należy kierunek gospodarki leśnej — leśnictwo plantacyjne.
Poszukiwanie efektywnych metod pozyskiwania drewna energetycznego nie powinno pociągać za sobą negatywnych skutków w zachowaniu bioróżnorodności i wywoływać problemów w lokalnej i regionalnej gospodarce wodnej.
EKES uważa za konieczny rozwój technologii spalania oraz technologii i logistyki potrzebnych do wykorzystania paliwa drzewnego z lasów.
Trwałe rezultaty można uzyskać poprzez wspieranie badań i rozwoju, rozpowszechnianie informacji oraz transfer technologii.
Należy stworzyć wspólne europejskie normy dla małych kotłów na paliwo stałe, tak by nie powstawały zakłócenia konkurencji.
1.12 EKES jest przekonany, że należy zapewnić więcej informacji o potencjalnych możliwościach wykorzystywania paliwa drzewnego.
Dotyczy to całego sektora, od wykorzystania pelet w prywatnych gospodarstwach domowych po duże zakłady przemysłowe i gminne, gdzie wykorzystywane są wióry drzewne oraz uboczne produkty drewniane.
W wielu nowoczesnych elektrociepłowniach możliwe jest równoczesne spalanie drewna oraz innych paliw stałych.
1.13 Wykorzystanie paliw opartych na drewnie, produktów ubocznych przemysłu leśnego oraz pozostałości po wyrębie (koron, gałęzi, pniaków oraz drewna niskiej jakości pochodzącego z przecinki) zwiększyłoby rentowność zrównoważonego leśnictwa oraz konkurencyjność sektora leśnego, nie zagrażając w znacznym stopniu dostawom surowca dla przemysłu leśnego, ani też zatrudnieniu w sektorze leśnym lub w przemyśle drzewnym.
Zwiększone wykorzystanie energii drzewnej przyczyniłoby się także do poprawy zdolności sektora leśnego w zakresie spełnienia celów strategii lizbońskiej.
1.14 Na potrzeby pozyskiwania drewna jako źródła energii powinno się także wykorzystać obszary, które zostały wyłączone z użytku rolnego (zalesianie w celu tworzenia lasów energetycznych).
2.
Uwagi ogólne
2.1 Unia Europejska nie posiada wspólnej polityki energetycznej.
W ostatnich latach podjęte zostały decyzje dotyczące rynku energii elektrycznej (96/92/WE [2]) oraz gazu ziemnego (98/30/WE [3]), bezpieczeństwa dostaw, większego wykorzystania odnawialnych form energii oraz zagadnień ekologicznych związanych z produkcją energii.
Nie udało się osiągnąć jednolitego poziomu opodatkowania emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych, który by w znacznym stopniu zachęcał do stosowania energii odnawialnej.
2.2 Biała księga z 1997 roku [4] ustala cel wykorzystania energii odnawialnej na 45 Mtoe w roku 1995 i 135 Mtoe w roku 2010.
Cel ten został ustalony dla UE 15 i odpowiada wzrostowi udziału energii odnawialnej z 5,2 % do 12 % do roku 2010.
W 2001 roku jej udział wynosił 6 %.
W najlepszym wypadku może osiągnąć 10 %, ale w najgorszym 8 %.
Pokazuje to, że podjęte środki nie są wystarczające dla skierowania rozwoju energetycznego na właściwe tory i z właściwą prędkością.
Komunikat Komisji [5] zawiera podobną ocenę.
2.3 Zielona księga z 2000 roku "W kierunku europejskiej strategii bezpieczeństwa dostaw energii" [6] wyraziła silne pragnienie zmniejszenia zapotrzebowania Europy na import energii oraz zwiększenia samowystarczalności. Samowystarczalność pod tym względem wynosi obecnie niewiele ponad 50 % i jest — ze strategicznego punktu widzenia — zbyt niska.
2.4 Dyrektywa 2001/77/WE [7] w sprawie wspierania energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych ustanawia cel dla energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na rynku wewnętrznym na 22 % do roku 2010.
Ocena podjętych działań oraz monitoring wyników pokazuje, że do tego czasu uda się osiągnąć jedynie 18-19 %.
Wyraźnie zwiększył się udział energii elektrycznej produkowanej z biomasy.
Występuje jednakże znaczne zróżnicowanie pomiędzy poszczególnymi państwami.
2.5 Dyrektywa 2003/30/WE [8] w sprawie wspierania użycia biopaliw ustanawia cel ich proporcji na 5,75 % udziału w całości stosowanych paliw do 2010 r.
Cel pośredni ustalono na 2 % w 2005 r., natomiast uzyskano zaledwie wynik na poziomie 1,4 %.
2.6 Dyrektywa w sprawie opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (2003/96/WE [9]) umożliwia państwom członkowskim wyłączenie paliwa drzewnego spod podatku lub zastosowanie niższej stopy opodatkowania.
Dzięki temu możliwe jest całkowite lub częściowe zwolnienie z podatku biopaliw, a ogólna wysokość podatku może być nawet niższa niż deklarowany poziom minimalny.
Zwolnienia podatkowe mogą być przyznawane jednorazowo na okres do sześciu lat.
Ulgi podatkowe nie mogą być przyznawane po 31 grudnia 2012 r. i zgodnie z tą dyrektywą przestają one obowiązywać w roku 2018.
2.7 Dyrektywa ustanawiająca system handlu przydziałami emisji w UE (2003/87/WE [10]) została przyjęta jesienią 2003 roku.
Tak zwana dyrektywa łącząca (2004/101/WE [11]) została przyjęta we wrześniu 2004 roku i umożliwia handel prawami do emisji w programach rozwojowych realizowanych poza Unią Europejską (mechanizm czystego rozwoju — CDM) czy pomiędzy państwami uprzemysłowionymi (wspólne wdrażanie — JI).
2.8 W grudniu 2005 r. Komisja wydała komunikat dotyczący planu działania na rzecz wykorzystania biomasy Biomass Action Plan [12], który ma na celu przyspieszenie i wzmocnienie wykorzystania bioenergii w państwach członkowskich.
2.9 Większość biomasy wykorzystywanej do produkcji energii służy produkcji ciepła.
Powinna zostać sporządzona dyrektywa promująca wykorzystanie biomasy do produkcji ciepła.
2.10 Najlepszym sposobem osiągnięcia efektywności energetycznej jest jednoczesne produkowanie energii elektrycznej i cieplnej w tym samym zakładzie.
Kogeneracja odgrywa szczególnie istotną rolę w wytwarzaniu ciepła na potrzeby ogrzewania miast i w wysiłkach na rzecz zwiększania zastosowania biomasy jako paliwa.
Dyrektywa 2004/8/WE [13] w sprawie wspierania kogeneracji jest szczególnie ważna dla wspierania skojarzonego wytwarzania ciepła i elektryczności.
2.11 Przygotowywany jest obecnie siódmy program ramowy Unii Europejskiej na rzecz badań (2007-2013).
Europejski sektor leśny utworzył "platformę technologiczną sektora leśnego", której program badawczy także stanowi ważną inwestycję w badania i rozwój w sektorze energii uzyskiwanej z drewna.
2.12 Konkurencyjność na rynku energii rozwija się na bardzo różne sposoby w różnych częściach Europy.
Dotyczy to zarówno produkcji, jak i dystrybucji, zwłaszcza w sektorze energii elektrycznej, ale w wielu przypadkach odnosi się także do sprzedaży paliw kopalnych.
Konkurencja na rynku energetycznym jest niezadowalająca.
Jako paliwo lokalne i regionalne drewno może przyczynić się do zwiększenia konkurencji na rynku.
2.13 Nowym podmiotom w sektorze energetycznym, a w szczególności małym operatorom, którzy pragną dostarczać energię elektryczną do sieci energetycznej na tych samych warunkach co inni, trudno jest sprostać konkurencji.
Sytuacja znacznie się różni w poszczególnych państwach członkowskich.
2.14 Dnia 30 września 2005 roku Parlament Europejski przyjął rezolucję ustanawiającą cel udziału energii odnawialnej na 20 % w roku 2020.
Rezolucja ta dostrzega fakt, że energia odnawialna nie ma swobodnego dostępu do rynku.
Zniesione powinny zostać różnorodne środki administracyjne, które hamują jej wzrost.
Zewnętrzne koszty wykorzystywania paliw kopalnych powinny zostać uwzględnione w cenie energii, wsparcie dla szkodliwych tradycyjnych form energii powinno być stopniowo wycofywane, a podatki, które obciążają energię odnawialną, powinny zostać zniesione.
2.15 Organizacje obywatelskie w Europie aktywnie koordynują swoje stanowiska wobec energii odnawialnej poprzez etykietę ekologiczną dla energii elektrycznej.
Drewno, które jest odnawialnym zasobem naturalnym, spełnia wymagania dla zrównoważonej produkcji energii.
Wykorzystywanie energii pochodzącej z drewna poprawia podstawy dla zrównoważonego leśnictwa.
Z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju ważne jest, by wyrąb nie przekraczał wzrostu.
Zrównoważone leśnictwo opiera się na i jest gwarantowane przez decyzje podjęte na konferencji ministrów MCPFE (Konferencji Ministerialnej na temat Ochrony Lasów w Europie), w sprawie zrównoważonego leśnictwa w Europie.
Zrównoważone leśnictwo zapewniają także systemy certyfikacji lasów.
Zgodnie z kryteriami zrównoważonego leśnictwa przyjętymi na posiedzeniu ministrów leśnictwa w Lizbonie, pozyskiwanie biomasy z obszarów leśnych dla celów energetycznych musi odbywać się w sposób zapewniający ochronę zawartości węgla w glebie oraz cykle przemian chemicznych.
Należy w ten sposób zagwarantować zachodzenie procesów ewolucji gleby, dostarczania jej substancji odżywczych oraz utrzymanie warunków fizyko-chemicznych.
Na tym etapie konieczne jest koncentrowanie się na zrównoważonym zwiększaniu wykorzystania i produkcji drewna.
Jednocześnie należy podjąć wysiłki mające na celu opracowanie dobrych metod pozyskiwania energii drzewnej.
W wielu państwach UE istnieją także dobre przykłady systemów oznakowania dla energii drzewnej, które gwarantują, że produkcja energii jest kontrolowana i informują konsumentów o spełnianiu kryteriów środowiskowych.
2.16 Zasoby drzewne (objętość drewna w metrach sześciennych bez pozostałości) w Europie wzrosły o około 30 % wraz z przystąpieniem do UE 10 nowych państw członkowskich w 2004 roku.
Całkowita powierzchnia obszarów leśnych i zadrzewionych UE wynosi obecnie 140 mln hektarów, a w państwach przystępujących ok. 22 mln hektarów.
Wykorzystywana gospodarczo powierzchnia terenów leśnych w państwach członkowskich UE (lasy dostępne dla pozyskiwania drewna — obszary leśne, gdzie ograniczenia związane z ochroną prawną, gospodarczą i środowiskową nie wpływają w znacznym stopniu na produkcję drewna) wynosi 117 mln hektarów, a dalsze 19 mln hektarów znajduje się w państwach przystępujących.
Przyrost roczny netto rosnącego drzewostanu (przyrost brutto minus naturalne straty w drzewach) w UE wynosi 560 mln m3.
W 2002 roku dokonano wyrębu 350 mln m3, z czego 41 mln m3 stanowił tradycyjny wyrąb w celu pozyskania drewna na opał.
Przywóz netto drewna okrągłego do UE wynosi ok. 25 mln m3.
Przemysł i gospodarstwa domowe zużywają razem 62 % rocznego przyrostu, z czego ponad 7 % stanowi drewno opałowe wykorzystywane w paleniskach domowych.
Ponad 10 % całkowitego przyrostu znajduje się w lasach chronionych lub z innych powodów poza gospodarczo wykorzystywanymi terenami.
2.16.1 Oznacza to, że 30 % przyrostu pozostaje niewykorzystywane a zatem zasoby leśne UE stale rosną w tym samym tempie, w jakim rosły przez ostatnie 50 lat.
Część tego niewykorzystywanego drewna (170 mln m3) to drewno niskiej jakości, które może znaleźć zastosowane wyłącznie w produkcji energii.
Z tego 30 mln m3 można wykorzystać jako drewno energetyczne, oprócz innych zastosowań jako surowca.
Każdego roku 173 mln m3 pozostałości po wyrębie i innego drewna z wycinki, nadającego się do produkcji energii, pozostaje w lasach.
Przy uwzględnieniu ograniczeń technicznych, gospodarczych i ekologicznych z tej ilości drewna można wykorzystać ok. 70 mln m3, w postaci pozostałości po wyrębie i pniaków.
2.16.2 Produkty uboczne przemysłu leśnego (ług czarny, kora, trociny etc.) oraz odzyskane drewno oferują ogromny potencjał i już są skutecznie wykorzystywane w wielu krajach, zwłaszcza w kontekście zintegrowanego przemysłu leśnego.
Wykorzystanie produktów ubocznych i odzyskanego drewna dla celów produkcji energii może odpowiadać w 30-50 % wykorzystaniu drewna okrągłego (co odpowiada 100-167 mln m3 drewna okrągłego).
2.16.3 Oznacza to, że potencjał lasów UE w zakresie zrównoważonej produkcji energii wynosi ok. 267 mln m3.
Wykorzystuje się już część produktów ubocznych przemysłu wliczonych w tą wielkość.
Ta ilość drewna jest równoznaczna 50 Mtoe energii.
Tym samym lasy UE posiadają niewykorzystany potencjał w zakresie produkcji energii wynoszący co najmniej 100 mln m3.
Ilość produktów ubocznych rośnie wraz z rosnącym wykorzystaniem drewna okrągłego w przemyśle leśnym.
Niewielkie ilości drewna energetycznego można także uzyskać w połączeniu z zarządzaniem terenami zielonymi. Komitet Drzewny FAO/UNECE opracowuje obecnie rozwiązania dla śledzenia wykorzystania paliwa drzewnego oraz testuje w dziesięciu państwach system zbierania danych.
2.16.4 W 2001 roku jedynie 101,3 Mtoe z całości 1668 Mtoe energii zużytej w UE (UE 25) pochodziło z odnawialnych źródeł energii.
W większości państw — wszystkich z wyjątkiem czterech — biomasa stanowiła największe źródło energii odnawialnej.
W jedenastu państwach jej udział wynosił ponad 75 %.
W nowych państwach członkowskich, z wyjątkiem Malty i Cypru, jej udział był szczególnie wysoki.
3.
Gazy cieplarniane i wykorzystanie drewna jako substytutu
3.1 Głównym kosztem pośrednim wykorzystywania kopalnych źródeł energii jest zmiana klimatu.
Dwutlenek węgla to najważniejszy gaz cieplarniany.
Niektóre państwa próbowały zaradzić problemowi emisji dwutlenku węgla poprzez nałożenie podatku od CO2.
Emisje siarki, tlenku azotu i pyłów także powodują koszty zewnętrzne.
Drewno jest neutralne pod względem dwutlenku węgla, tzn. nie zwiększa jego emisji netto do atmosfery.
Drewno zawiera niewielkie ilości siarki i azotu w porównaniu z innymi paliwami, a głównym źródłem emisji pyłów jest zazwyczaj jego tradycyjne spalanie na małą skalę.
3.2 Dobrobyt całej planety budowany jest dziś prawie wyłącznie na wykorzystaniu ograniczonych zasobów naturalnych.
Jest tak zwłaszcza w przypadku produkcji i wykorzystania energii, która jest wytwarzana przede wszystkim z paliw kopalnych, takich jak węgiel brunatny, węgiel kamienny, ropa, łupki roponośne i gaz ziemny.
3.3 Produkcja energii jest główną przyczyną (59 %) emisji gazów cieplarnianych na świecie.
Zużycie energii powoduje emisję przede wszystkim dwutlenku węgla, którego poziom stężenia w atmosferze rośnie już od kilku dziesięcioleci.
3.4 Stosowanie paliw kopalnych powoduje także emisję innych substancji, które szkodzą środowisku, np. dwutlenku siarki, tlenków azotu czy cząstek stałych różnej wielkości.
Zastosowanie drewna jako paliwa zastępczego prowadzi do zmniejszenia tych emisji.
Paliwo drzewne zastępuje produkcję energii opartą na paliwach kopalnych, której szkodliwy wpływ na środowisko jest znacznie większy.
3.5 Wykorzystanie drewna w różnych produktach jest skutecznym sposobem zmniejszania emisji CO2, ponieważ przygotowanie produktów drewnianych wymaga zazwyczaj o wiele mniejszego zużycia energii niż w przypadku konkurujących z drewnem materiałów.
Drewno jako materiał stanowi także substytut dla innych nieodnawialnych surowców naturalnych.
Konkurencyjność produktów drewnianych w stosunku do produktów wymagających dużego zużycia energii, jak stal czy beton, poprawia się w wyniku handlu przydziałami emisji.
3.6 Wykorzystanie energii odnawialnej zamiast paliw kopalnych może obniżyć emisję gazów cieplarnianych.
Skala tej redukcji zależy od paliwa i metod produkcji zastępowanych energią odnawialną.
Różne paliwa kopalne mają różne współczynniki emisji CO2.
Z punktu widzenia obniżenia emisji szczególnie ważne jest wykorzystywanie metod produkcji energii, przy których koszt jednostkowy emisji jest niski.
3.7 Wytwarzanie energii z paliw kopalnych to słabe rozwiązanie pod względem środowiskowym.
Wiele procesów przemysłowych posiada znaczne wymagania pod względem ciepła, ciśnienia i elektryczności, zatem szczególnie właściwe jest produkowanie elektryczności w połączeniu z procesami przemysłowymi.
3.8 Mechaniczny i chemiczny przemysł leśny wykorzystuje drewno przede wszystkim do wytwarzania produktów drewnianych i papierowych.
Proces ten powoduje powstanie różnorodnych produktów ubocznych, które w dużym stopniu nadają się do produkcji energii.
Nowoczesny przemysł chemiczny i tartaczny są na ogół producentami energii netto, tzn. mogą wytworzyć więcej energii niż same zużywają.
Produkty uboczne, które nie są potrzebne do produkcji energii w ramach tych gałęzi przemysłu, można sprzedać na rynku paliwa biomasowego.
3.9 Najważniejszym produktem ubocznym pochodzącym z celulozowni jest zawierający ligninę ług czarny, który może zostać wykorzystany do produkcji elektryczności i ciepła.
Jest prawdopodobne, że ług czarny będzie w przyszłości wykorzystywany jako surowiec do produkcji paliwa do pojazdów mechanicznych.
Będzie to wymagać dalszych działań badawczo-rozwojowych.
Uzyskiwanie etanolu z lignocelulozy, a także gazyfikacja oraz produkcja syntetycznego oleju napędowego to inne możliwe źródła energii.
3.10 Nowe państwa członkowskie posiadają znaczny potencjał dla rozbudowy przemysłu leśnego i wykorzystania drewna jako surowca do wytwarzania produktów i energii w oparciu o drewno.
3.11 Rynki paliwa biomasowego są zazwyczaj rynkami lokalnymi lub regionalnymi, ze względu choćby na koszty transportu.
Przetwarzanie na przykład produktów ubocznych przemysłu meblarskiego i tartacznego, aby otrzymać pelety lub brykiety, albo uzyskiwanie biooleju metodą pyrolizy, może spowodować otwarcie się nowych, szerszych rynków.
Należy w związku z tym rozwijać sieci dystrybucji i zapewniać ich funkcjonowanie w celu ułatwienia konsumentom korzystania z tych produktów.
Nowa klasyfikacja CEN ułatwia dystrybucję i handel.
3.12 Pożary lasów stanowią problem zwłaszcza w krajach obszaru śródziemnomorskiego, takich jak Portugalia, Hiszpania, Francja, Włochy i Grecja.
W znacznie mniejszej skali są one także problemem w Europie północnej.
Zarządzanie tymi obszarami i zbieranie surowców, które zwiększają ryzyko pożarów lasów, zmniejsza straty gospodarcze.
Przyczyn pożarów lasów jest wiele, jednakże trzy spośród nich są szczególnie istotne i należy je wymienić. Są to: stan lasów — pozostałości po wyrębie muszą być usuwane, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia pożaru; zachowanie ludzi; brak systemów nadzoru i gaszenia pożarów.
Pożary lasów to wielkie katastrofy naturalne, stąd też trzeba podjąć wszelkie wysiłki na rzecz zapobiegania nim i walki z nimi zarówno w państwach członkowskich, jak i w całej UE.
4.
Międzynarodowa polityka i rozwój
4.1 W 2005 r. rynek energii odczuwał trudności ze względu na wyższe ceny ropy oraz niewystarczające zdolności przetwarzania produktów ropopochodnych.
Jednocześnie doszło do ogólnego wzrostu cen elektryczności.
Jedną z przyczyn jest handel przydziałami emisji, którego ogólnego wpływu nie da się jak na razie zmierzyć.
Ponadto, nie dokonano zbyt wielkich postępów w deregulacji rynku energii elektrycznej.
4.2 Międzynarodowy klimat polityczny jest kluczowym czynnikiem, jeżeli chodzi o zwiększenie wykorzystania odnawialnych form energii.
Unia Europejska, zgodnie z protokołem z Kioto (wszedł w życie 18 lutego 2005 r.), podjęła zobowiązanie zmniejszenia emisji CO2 o 8 % w porównaniu do poziomu z 1992 roku.
Zostało to rozłożone pomiędzy państwa członkowskie odpowiednio do zdolności każdego państwa do obniżenia emisji.
System handlu przydziałami emisji UE jest częścią strategii Unii Europejskiej w zakresie klimatu i tylko częściowo wiąże się z protokołem z Kioto.
4.3 Handel przydziałami emisji w Unii Europejskiej rozpoczął się 1 stycznia 2005 r.
Okres początkowy obejmuje lata 2005-2007 i ma zastosowanie wyłącznie do CO2.
Dystrybucja wewnętrzna zależy od powodzenia UE-15 jako całości w obniżeniu emisji. Jeżeli się to nie uda, tak samo jak inne kraje, każde państwo członkowskie UE-15 będzie musiało zapewnić, że osiągnie redukcję o 8 %.
Niektóre państwa członkowskie posiadają nawet bardziej ambitne wymagania co do okresu 2008-1012.
Nie jest jasne, jaka będzie sytuacja międzynarodowa po roku 2012.
Niektóre pojedyncze państwa członkowskie ogłosiły różne cele indywidualne i dla Unii Europejskiej jako całości.
4.4 Unia Europejska nie posiada wspólnej polityki leśnej a państwa członkowskie kierują się własnymi programami i politykami w odniesieniu do lasów krajowych.
Rada Ministrów UE przyjęła strategię leśną UE w 1998 r. Strategia leśna opiera się na zasadzie pomocniczości, zgodnie z którą polityka leśna leży zasadniczo w gestii państw członkowskich.
W marcu tego roku Komisja wydała komunikat dotyczący realizacji strategii leśnej [14], podkreślający, że promowanie energii drzewnej wnosi wartość dodaną w politykę rozwoju zrównoważonego UE.
EKES w październiku 2005 r. wydał opinię [15] wyrażającą aprobatę dla komunikatu Komisji.
Obecnie Komisja pracuje nad planem działania na rzecz zrównoważonego leśnictwa w Unii Europejskiej, który ma zostać ukończony w 2006 r.
4.5 Od 1998 r. obszar lasów Unii Europejskiej zwiększył się o 20 %, a liczba prywatnych właścicieli lasów wzrosła z 12 do 16 mln.
W większości nowych państw członkowskich państwo nadal jest jednym z największych właścicieli lasów.
Konieczna jest poprawa zdolności produkcyjnych prywatnego przemysłu leśnego w nowych i przyszłych państwach członkowskich.
W wielu państwach słabo rozwinięty jest rynek drewna.
Działalność gospodarcza powiązana z leśnictwem w tych państwach nadal znajduje się na wczesnym etapie rozwoju, ale szanse na poprawę leśnictwa są dobre, o ile sformułują one skuteczną i sprawną politykę leśną.
Ponadto należy poczynić wysiłki w celu zwiększenia zainteresowania wytwarzaniem drewna energetycznego. Produkcja drewna energetycznego wymaga szerokiej mobilizacji całego sektora leśnego, zwłaszcza na początku łańcucha produkcji.
4.6 W UE istnieje wiele małych gospodarstw leśnych.
Należy podjąć działania w celu promowania organizowania się właścicieli małych gospodarstw leśnych oraz współpracy pomiędzy nimi, tak by wspierać leśnictwo i wydajną produkcję energii drzewnej.
UE może się do tego przyczynić poprzez pomoc organizacjom sektora leśnego w podnoszeniu umiejętności i zdolności produkcyjnych.
4.7 Rozwój konkurencyjnych form energii często odbywa się w warunkach monopolu, gdzie bardzo trudno jest stworzyć właściwie funkcjonujące lokalne i regionalne rynki paliwa drzewnego.
4.8 Rynek paliwa jest rynkiem globalnym, a duże ilości energii elektrycznej można także transportować ponad granicami.
Mimo tego Europa nie jest — i nie może stać się — w pełni samowystarczalna w zakresie produkcji energii.
Aby poprawić zaopatrzenie Unii Europejskiej w energię, konieczne będzie skupienie się w większym stopniu na celu zwiększenia udziału energii produkowanej w ramach UE i zmniejszenia uzależnienia od importu.
5.
Paliwo drzewne i jego promocja
5.1 Drewno odgrywa ważną rolę w zaopatrzeniu w energię w państwach, gdzie istnieją znaczne połacie lasów.
Ponieważ jedynie niewiele ponad 50 % potencjału leśnego jest wykorzystywanych przez przemysł, konieczne będzie podjęcie wysiłków mających na celu spożytkowanie produktów ubocznych wyrębu i sięgnięcie do tego nieeksploatowanego źródła dla produkcji energii.
Z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju odnawialna energia drzewna jest zawsze bardziej pożądana niż produkcja oparta na surowcach kopalnych.
Jej wykorzystanie wspomaga także dobre praktyki w zakresie zrównoważonej gospodarki leśnej, zwłaszcza gdy chodzi o regenerację lasu i czyszczenie młodnika.
5.2 Drewno jest surowcem odnawialnym, a produkty drewniane działają także jako rezerwuary węgla.
Stale zwiększa się recykling produktów drewnianych.
5.3 Produkty drzewne pod koniec różnych procesów ich recyklingu można wykorzystać do wyprodukowania energii.
Podobnie wszystkie produkty uboczne leśnictwa i przemysłu drzewnego można wykorzystać jako surowiec do produkcji energii.
Zatem połączenie przemysłu leśnego i produkcji energii to połączenie przyjazne dla środowiska i o ogromnym potencjale.
5.4 Drewno stanowi dobre paliwo dla potrzeb produkcji energii w domach jednorodzinnych, blokach mieszkalnych, lokalnych systemach grzewczych oraz w przemyśle.
Energię elektryczną najbardziej wydajnie wytwarza się w połączeniu z wytwarzaniem ciepła dla lokalnych systemów grzewczych lub z produkcją ciepła i pary dla przemysłu (system kogeneracji ciepła i energii — CHP).
5.5 Obciążenie podatkiem emisji dwutlenku węgla byłoby dobrym sposobem uczynienia energii drzewnej bardziej konkurencyjną na rynku energii.
Ponadto można zwiększyć wykorzystanie energii drzewnej poprzez wsparcie dla produkcji paliwa, na przykład poprzez przyznawanie właścicielom lasów pomocy w zakresie kosztów wyrębu związanych z projektami, które nie konkurują z zaopatrzeniem przemysłu w surowce.
Podatek taki nie może jednakże prowadzić do zmniejszenia się zasobów leśnych, ponieważ w przeciwnym razie wpłynęłoby to niekorzystnie na rolę, jaką lasy odgrywają w wiązaniu CO2.
Jako uzupełnienie właściciele lasów uzyskać powinni ulgi podatkowe z tytułu zwiększania zasobów leśnych, a w rezultacie zdolności do wiązania CO2.
5.6 Instrumenty, które promują wykorzystanie drewna jako paliwa, zwiększają popyt na surowiec drzewny, który może być także przetwarzany do produkcji opartych na drewnie płyt dla przemysłu budowlanego.
Ciepło wytwarza się lokalnie, tam gdzie powstaje zapotrzebowanie na energię cieplną, a zatem leśny przemysł chemiczny, który także może wykorzystywać drewno odzyskane, powinien się rozwijać w sposób zintegrowany z produkcją energii.
5.7 Przemysł leśny posiada stałą przewagę, ponieważ zakłady produkcyjne posiadają już zasoby logistyczne, które można wykorzystać także dla celów pozyskiwania i wykorzystania paliwa drzewnego.
5.8 Konkurencyjność energii drzewnej można także osiągnąć poprzez ulgi podatkowe, np. poprzez obniżenie podatku VAT od pelet drewnianych, drewna opałowego w sprzedaży detalicznej czy energii elektrycznej wytwarzanej z drewna.
5.9 Aby zapewnić szybkie rozpowszechnienie się, na przykład produkcji energii elektrycznej przy pomocy paliwa drzewnego, jedną z możliwości jest płacenie konkurencyjnych cen producentom energii elektrycznej.
Zakładom planującym wykorzystywanie drewna jako paliwa należy dać szansę oceny dostępności odnawialnych zasobów drewna oraz rentowności inwestycji w wytwarzanie energii elektrycznej.
5.10 W celu zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii na rynku energii elektrycznej niektóre państwa członkowskie wprowadziły systemy oparte na kwotach i taryfach (sztywne ceny w przypadku energii ze źródeł odnawialnych).
W pewnych krajach systemy te są niezbędne jako zachęta do korzystania z energii drzewnej.
Eko-etykiety dla odnawialnej energii elektrycznej oraz w szczególności dla energii elektrycznej wytwarzanej z drewna mogłyby promować wykorzystanie energii drzewnej.
5.11 Na wstępnym etapie zakładom produkującym energię należy zapewnić pomoc inwestycyjną oraz w zakresie maszyn i innego sprzętu technicznego potrzebnego do produkcji, z uwagi na wysoki koszt utworzenia takiego zakładu.
5.12 Pomoc potrzebna jest także w odniesieniu do działalności badawczo-rozwojowej.
Dotyczy to w szczególności gospodarki leśnej, produkcji energii oraz wykorzystania paliwa drzewnego.
W gospodarce leśnej należy stworzyć scenariusze i prognozy, które zapewnią wszechstronny zrównoważony rozwój lasów również w odniesieniu do ich funkcji związanej z różnorodnością biologiczną.
Istnieje także potrzeba badań nad zastosowaniem produktów ubocznych przemysłu celulozowego w produkcji bardziej przetworzonych paliw płynnych, takich jak paliwa wykorzystywane w pojazdach mechanicznych.
5.13 Stosowanie paliwa drzewnego można także zwiększyć poprzez ustanowienie surowszych ograniczeń, na przykład dla emisji siarki.
Podobnie jego stosowanie można promować poprzez opodatkowanie emisji, popiołów lub innych odpadów powstających w wyniku stosowania innych paliw.
5.14 Rynek paliwa drzewnego, a zwłaszcza drewna opałowego, to rynek lokalny, ale zwiększenie wykorzystania energii drzewnej w UE spowodowałoby powstanie miejsc pracy na rynku maszyn i sprzętu, ponieważ sprzęt potrzebny do mechanicznego pozyskiwania drewna z lasów jest podobny we wszystkich krajach.
Specjalne maszyny i sprzęt potrzebne są także do produkcji pelet, brykietów i innego rodzaju przetworzonego paliwa drzewnego.
Produkcja energii wymaga dużej ilości kotłów i innego kosztownego sprzętu, co stwarza znaczny potencjał wzrostu.
Zwiększone wykorzystanie energii drzewnej otworzyłoby także znaczne możliwości eksportu technologii do innych części świata.
5.15 W celu transferu technologii i rozpowszechnienia wiedzy pomiędzy państwami UE potrzeba kompleksowych kampanii informacyjnych.
Mogłyby je przeprowadzać różne niezależne organizacje.
Kampanie te byłyby finansowane w całości lub częściowo ze środków publicznych.
5.16 Optymalne wykorzystanie instrumentów gospodarczych najłatwiej osiągnąć poprzez decyzje na szczeblu krajowym, przy czym Unia Europejska odgrywałaby rolę koordynatora.
6.
Zatrudnienie i rozwój obszarów wiejskich
6.1 Drewno jest ważnym odnawialnym zasobem naturalnym, który zaprzęga się do promowania rozwoju obszarów wiejskich oraz tworzenia miejsc pracy.
Bezpośredni wpływ netto na zatrudnienie szacuje się na ponad 1000 osobolat zatrudnienia na 1 mln metrów sześciennych drewna, a całkowity wpływ, włącznie z efektem mnożnikowym, na 1500-2000 osobolat zatrudnienia.
[16] Liczby te nie obejmują drewna opałowego wykorzystywanego w gospodarstwach domowych.
6.2 Kiedy paliwo importowane zastępuje się paliwem drzewnym, koszt paliwa składający się z kapitału zagranicznego zastępuje się pracą lokalną i innego rodzaju wkładem lokalnym czy regionalnym.
Ogólny wpływ będzie zależał od stopnia, w jakim importowane paliwo można zastąpić paliwem drzewnym produkowanym w danej okolicy czy w danym regionie.
6.3 Zastąpienie paliwa importowanego paliwem drzewnym zapewnia zatrudnienie przede wszystkim dla lokalnej ludności wiejskiej.
Przedsiębiorstwa są małe i mogą się rozwijać jedynie, jeśli ulepszane będą umiejętności i zapewnione zostanie wsparcie dla inwestycji.
Rozwój przedsiębiorstw zajmujących się wyrębem lasów oraz modeli biznesowych ma decydujące znaczenie dla zwiększenia wykorzystania drewna oraz energii drzewnej.
6.4 Wykorzystanie drewna opałowego w gospodarstwach domowych jest nadal stosunkowo ważne na obszarach wiejskich w nowych państwach członkowskich o znacznych zasobach drzewnych oraz tam, gdzie wykorzystanie drewna dla potrzeb przemysłu jest stosunkowo niewielkie.
Wykorzystanie energii drzewnej to także przydatne uzupełnienie dla wykorzystania produktów ubocznych z niewielkich przedsiębiorstw przemysłu tartacznego.
6.5 Aby umożliwić milionom właścicieli małych gospodarstw leśnych w Europie aktywne uczestniczenie w światowym rynku energii, konieczne jest promowanie zorientowanej na rynek współpracy, np. poprzez stowarzyszenia i wspólne przedsięwzięcia.
Powszechnie uważa się to za klucz do wykorzystania "uśpionego" potencjału drewna.
Pomocna byłaby także lepsza współpraca, zwłaszcza na początku łańcucha produkcji oraz pomiędzy poszczególnymi podmiotami gospodarczymi.
W szczególności w wielu nowych państwach członkowskich i w państwach przystępujących zbyt słabo rozwinięte są organizacje właścicieli lasów.
W wielu spośród państw członkowskich dawnej piętnastki organizacje właścicieli lasów i inne organizacje okazały się być najskuteczniejszym sposobem szkolenia właścicieli lasów i motywowania ich do wprowadzania na rynek drewna odnawialnej energii drzewnej.
Efektywna współpraca może przynieść znaczne oszczędności kosztów w nabywaniu surowca, jakim jest drewno.
6.6 Znaczną ilość miejsc pracy można także stworzyć w przemyśle maszynowym i narzędziowym, jeżeli wzrośnie wykorzystanie paliwa drzewnego i przetwarzanie drewna.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Stosunki UE — Chiny: rola społeczeństwa obywatelskiego
(2006/C 110/12)
Pismem z dnia 7 lutego 2005 r. prezydencja brytyjska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie: Stosunki UE-Chiny: rola społeczeństwa obywatelskiego.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Sukhdev SHARMA, współsprawozdawcą — Thomas ETTY.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 93 do 2 przy 3 głosach wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Informacje ogólne
1.1 Niniejsza opinia rozpoznawcza przygotowana jest na wniosek Zjednoczonego Królestwa, sprawującego przewodnictwo UE.
Rozwinięcie strategicznego partnerstwa z Chinami jest jednym z priorytetów przewodnictwa brytyjskiego.
Komisarz Peter Mandelson położył nacisk na konieczność zbudowania stosunków z Chinami w oparciu o poszanowanie praw człowieka i koncept bardziej rozwiniętego, pluralistycznego społeczeństwa obywatelskiego.
1.2 U podstaw UE leżą wspólne wartości państw członkowskich, które ona potwierdza i propaguje w swych stosunkach z resztą świata.
Wartości te to poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawa i praw człowieka.
W oparciu o te wartości UE dąży do nawiązywania stosunków partnerskich z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, regionalnymi i światowymi, które podzielają zasady uniwersalności i nierozdzielności praw człowieka od podstawowych swobód.
1.3 Europa jest zainteresowana politycznie i ekonomicznie, by pomóc Chinom stać się krajem stabilnym, zamożnym i otwartym, który w pełni przestrzega zasad demokracji, wolnego rynku i praworządności.
1.4 Chiny doznały nadzwyczaj szybkiego wzrostu gospodarczego oraz przemian społecznych, które przyczyniły się do podniesienia się dochodów pewnych części populacji. Towarzyszyło jednak temu narastanie różnic standardu życia, poziomu zdrowia, warunków pracy i warunków ekologicznych, a najsłabsze grupy społeczne pozostawiono samym sobie.
Brak kanałów, poprzez które pokrzywdzeni mogą prawomocnie i skutecznie wyrażać swe dążenia i domagać się swych praw, doprowadził do fali społecznych niepokojów, które grożą zniweczeniem podzielanych w pełni przez UE nadziei rządu chińskiego na stworzenie zamożnego i harmonijnego społeczeństwa.
1.5 Komitet wyrażał już wcześniej przekonanie, że silne i niezależne społeczeństwo obywatelskie wnosi cenny wkład w dobre zarządzanie sprawami publicznymi i w stabilność polityczną, gospodarczą i społeczną.
Jego kontakty ze społeczeństwem obywatelskim spoza UE zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się, potwierdzają to przekonanie.
Wobec powyższego Komitet opowiada się za rozwijaniem wolnych, niezależnych i przedstawicielskich pozarządowych organizacji pracowników, robotników, rolników, konsumentów, działaczy na rzecz środowiska naturalnego, spółdzielców itp.
Wzywa do ustanowienia prawa zapewniającego tym organizacjom swobody oraz do ratyfikowania i wdrożenia — zarówno w prawie, jak i w praktyce — międzynarodowych aktów dotyczących tych swobód.
Te podstawowe postulaty świadczą o głębokim zainteresowaniu Komitetu współpracą ze społeczeństwem obywatelskim Chin, zarówno już zorganizowanym, jak i dopiero się wyłaniającym.
Komitet będzie próbował skłonić do zaangażowania się w to europejskie federacje organizacji reprezentowanych w jego składzie.
1.6 Celem niniejszej opinii jest zanalizowanie charakteru, zadań i ram dla działalności chińskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz przedstawienie zaleceń umożliwiających UE i chińskiemu społeczeństwu obywatelskiemu przyczynienie się do poprawy stosunków pomiędzy UE a Chinami.
Zanim pokrótce omówimy te zagadnienia, Komitet pragnie oznajmić, że uwagi swe przedstawia w duchu wzajemnego poszanowania.
Jednak naruszanie norm międzynarodowych, do przestrzegania których zarówno państwa członkowskie UE, jak i Chiny są zobowiązane, nie może zostać uznane za sprawę wewnętrzną danego kraju.
W takich wypadkach za poszanowanie norm w prawie i praktyce odpowiada cała wspólnota międzynarodowa.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Organizacje pozarządowe
2.1.1 Miejsce organizacji pozarządowych w Chinach
2.1.1.1 Organizacje pozarządowe rozwinęły się w Chinach dopiero po wprowadzeniu reform w roku 1978.
Do końca roku 2004 w Chinach zarejestrowano 289476 organizacji pozarządowych.
Nie wiadomo, ile spośród nich jest na tyle silnych, by mogły one stać się partnerami dla organów UE.
Ocenia się ponadto, że obecnie w Chinach działa od 3000 do 6500 zagranicznych organizacji pozarządowych.
2.1.1.2 Definicja organizacji pozarządowej w Chinach obejmuje organizacje zajmujące się zarówno zagadnieniami społecznymi, jak i gospodarczymi.
Komitet uważa, że federacje pracodawców i związki zawodowe są ważną częścią zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, choć nie są one, w ścisłym znaczeniu, organizacjami pozarządowymi.
2.1.1.3 Chińskie organizacje pozarządowe są podzielone na "organizacje społeczne" oparte na zasadzie członkostwa i "jednostki prywatne nie mające charakteru przedsiębiorstw", które nie działają na zasadzie stowarzyszenia i świadczą niedochodowe usługi socjalne; są to np. prywatne szkoły i szpitale.
2.1.1.4 W Chinach istnieje osiem wielkich, ogólnokrajowych organizacji społecznych, które często określa się jako "organizacje ludowe" albo "organizacje masowe".
Organizacje te, takie jak np. Ogólnochińska Federacja Związków Zawodowych (All-China Federation of Trade Unions, ACFTU), Chiński Związek Młodzieży Komunistycznej (Communist Youth League, CYL) i Ogólnochińska Federacja Kobiet (All-China Women's Federation, ACWF) w rzeczywistości zostały utworzone przez państwo i z jego ramienia wykonują m.in. pewne zadania administracyjne.
Organizacje ACFTU, CYL I ACWF stanowią wydziały związkowy, młodzieżowy i kobiecy oddział Partii Komunistycznej, wobec tego nazywanie tego typu podmiotów organizacjami pozarządowymi jest mylące.
2.1.1.5 By prowadzić legalną działalność, chińskie organizacje pozarządowe muszą zostać zatwierdzone i zarejestrowane przez Ministerstwo Spraw Cywilnych lub jego przedstawicielstwo lokalne.
Rejestracja organizacji pozarządowych podlega trzem rozporządzeniom:
- Rozporządzenie w sprawie rejestracji i kierowania organizacjami społecznymi (z 1998 r.)
- Tymczasowe rozporządzenie w sprawie rejestracji i kierowania jednostkami prywatnymi nie mającymi charakteru przedsiębiorstw (z 1998 r.)
- Rozporządzenie w sprawie kierowania fundacjami (2004 r.)
2.1.1.6 Obecne przepisy utrudniają niektórym organizacjom pozarządowym zarejestrowanie się.
Wynika to z dwóch przyczyn:
- Wymaga się od nich, by znalazły dla siebie "zawodową jednostkę zarządzania", mającą pełnić funkcję agencji je nadzorującej.
Dopiero po zatwierdzeniu przez swą agencję nadzorującą może taka organizacja zgłosić się do rejestracji w jednostce Ministerstwa Spraw Cywilnych.
Agencja nadzorująca musi być organem państwowym bądź organizacją upoważnioną przez taki organ.
Musi ona w pewien sposób "mieć do czynienia" z działalnością, której podejmuje się organizacja pozarządowa, tzn. zakres obowiązków i kompetencji agencji musi obejmować dziedzinę, którą zajmuje się nadzorowana organizacja.
Na przykład towarzystwo literackie powinno podlegać Biuru ds. Kultury, a nie Komisji Edukacji.
Z drugiej strony organy państwowe nie są zobowiązane do przychylnego ustosunkowania się do próśb o sponsorowanie.
Na przykład Biuro ds. Kultury może odmówić sponsorowania ubiegającego się o rejestrację towarzystwa literackiego.
- Organizacje pozarządowe o podobnym zakresie działalności nie mogą współistnieć na tym samym obszarze geograficznym.
Na przykład, jeśli w Pekinie istnieje już stowarzyszenie na rzecz osób niepełnosprawnych, to nie może tam zostać zarejestrowane żadne inne stowarzyszenie tego rodzaju.
2.1.1.7 W wyniku stosowania tych zasad wiele organizacji pozarządowych działających na podstawowym poziomie nie może zostać zarejestrowanych, gdyż nie udaje im się znaleźć agencji rządowych, które zgodziłyby się stać się ich zawodową jednostką zarządzania, bądź też dlatego, że na terenie, gdzie chciały one działać, zostały już zarejestrowane organizacje o podobnych celach.
Chcąc zaistnieć legalnie, niektóre organizacje pozarządowe rejestrują się w Biurach Przemysłowo-Handlowych jako przedsiębiorstwa, choć prowadzą działalność użyteczności publicznej i nie są dochodowe.
2.1.1.8 Niektóre organizacje pozarządowe postanawiają się nie rejestrować.
Choć niezarejestrowanie się kwalifikuje je jako organizacje nielegalne, wiele spośród nich jest tolerowanych przez rząd, głównie dlatego, że uznaje on ich działalność za niegroźną.
Jednak brak statusu organizacji legalnej oznacza, że są one szczególnie narażone na podejmowane okresowe przez rząd działania "porządkująco-naprawcze" w sektorze organizacji pozarządowych.
Istnieją liczne dowody na to, że ostatnimi laty władze chińskie dość aktywnie starały się nadzorować i kontrolować działalność takich organizacji pozarządowych, uważając, że niezatwierdzone organizacje pozarządowe w rzeczywistości bądź potencjalnie są organizacjami antyrządowymi i mogą się okazać siłą destabilizującą.
2.1.1.9 Na ile Komitetowi wiadomo, obecnie przygotowywane jest nowe rozporządzenie w sprawie organizacji pozarządowych.
Po raz pierwszy będzie ono również wymagało rejestracji wszystkich zagranicznych organizacji pozarządowych.
2.1.1.10 W Chinach często odróżnia się organizacje pozarządowe "zorganizowane przez rząd" od "samorzutnych" organizacji tego typu.
Te pierwsze (GONGOs) powstają w wyniku interwencji rządu i są przezeń dofinansowywane.
Ich pracownicy często są na listach płac rządu, a stanowiska kierownicze tych organizacji są zajmowane przez emerytowanych urzędników państwowych.
W odróżnieniu od nich, spontaniczne organizacje pozarządowe powstają z indywidualnej inicjatywy obywateli i nie otrzymują pomocy finansowej państwa.
Ich pracownicy nie są zatrudnieni przez rząd a urzędnicy nie zajmują w nich głównych stanowisk kierowniczych.
2.1.1.11 Sponsorowane przez rząd organizacje pozarządowe (GONGO) czasem mają łatwiejsze kontakty z rządem.
Dzięki takim powiązaniom rząd może mieć większe zaufanie do tych organizacji i przyjmować wobec nich postawę mniej ingerującą, zezwalając im tym samym na większą niezależność.
Organizacje te mają ułatwiony dostęp do rządu i więcej możliwości uczestniczenia w procesie decyzyjnym.
2.1.1.12 Większość samorzutnych organizacji pozarządowych dąży raczej do współpracy z rządem, a nie do uzyskania niezależności.
Po ponad dwudziestu latach reform rynkowych rząd chiński zmniejszył bezpośrednią kontrolę nad działalnością gospodarczą i społeczną, lecz nadal ma znaczny wpływ na te dziedziny. Bez pewnego poparcia i pomocy ze strony agencji rządowych i ich urzędników żadna organizacja pozarządowa nie może sprawnie działać.
Uzyskanie kontaktów w sferach rządowych jest jedynym sposobem na skuteczne działanie organizacji pozarządowej.
Stąd też chińskie organizacje pozarządowe zazwyczaj bardziej sobie cenią dojścia do sfer rządowych i wpływy, niż niezależność od nich. Wiedzą jednak, że i tak rząd może je kontrolować i uczyni to, jeśli przekroczą one pewne granice.
2.1.1.13 W swych stosunkach z organizacjami pozarządowymi rząd chiński jest rozdarty pomiędzy sprzecznymi celami.
Z jednej strony zachęca on do tworzenia organizacji pozarządowych w nadziei, że uda mu się powierzyć im pewne zadania, z których sam musiał się wywiązywać w ramach modelu gospodarki planowanej.
Na przykład ma nadzieję, że organizacje pozarządowe będą mogły razem z nim ponosić ciężar zapewnienia opieki społecznej, czy pomóc w uzyskaniu finansowania społecznego na uzupełnienie rządowych wydatków socjalnych.
Z drugiej strony rząd jest nieufny wobec działalności organizacji pozarządowych, która przeradza się w ruch społeczny mogący zagrażać mu politycznie i pociągnąć za sobą destabilizację.
W tych okolicznościach przez ostatnie dwadzieścia lat rząd przeprowadził kilka kampanii "porządkująco-naprawczych" mających na celu umocnienie nadzoru nad działalnością organizacji pozarządowych, ilekroć uznawał, że sytuacja wymyka mu się spod kontroli.
Pomimo tych okresowych kampanii rozwój i powiększanie się inicjatyw społeczeństwa obywatelskiego nie zostały zahamowane, jak na to wskazuje stale rosnąca liczba organizacji pozarządowych.
2.1.1.14 W oficjalnych publikacjach rząd stwierdza, że ułatwia pracę setkom zagranicznych organizacji pozarządowych działających w Chinach w ponad dwudziestu różnych dziedzinach, przyznając im status prawny.
Jednocześnie jednak wykazuje zaniepokojenie działalnością zagranicznych organizacji pozarządowych oraz ich partnerskich organizacji w Chinach.
Liczne chińskie organizacje pozarządowe donoszą, że były przedmiotem wzmożonego nadzoru.
Zwracają też uwagę na fakt, że zagadnienia równości płci i ochrony środowiska są uznawane przez władze za kwestie "delikatne".
2.1.1.15 Rząd usprawiedliwia się głównie tym, że spokój społeczny i stworzenie "harmonijnego społeczeństwa" są absolutnymi priorytetami.
Te same powody podawane są w przypadku aresztowań dysydentów oraz cenzury internetu.
Komitet zauważa, że zachodnie firmy sprzedają Chinom aplikacje zabezpieczające i programy typu firewall, służące kontrolowaniu i ograniczaniu wolności słowa i swobodnego przepływu informacji.
Niektóre z tych przedsiębiorstw posunęły się nawet do tego, by podpisać zobowiązania do "samodyscypliny", obiecując, że będą się stosowały do przepisów chińskiej cenzury.
2.1.1.16 Uderzające jest, że choć korupcja jest powszechna i stanowi główny temat aktualności w Chinach, lokalne organizacje pozarządowe do tej pory nie zajęły się tym zagadnieniem.
2.1.1.17 Dla organizacji pozarządowych — zarówno chińskich, jak i zagranicznych — naukowcy stanowią ważne ogniwo kontaktów.
Zagraniczne organizacje pozarządowe, lecz również Komisja Europejska, często z nimi współpracują i wspomagają ich działalność badawczą.
2.1.1.18 W Hongkongu nadal rozwija się sieć organizacji pozarządowych, które angażują się w wiele zagadnień i służą pomocą.
Utrzymują one w tym zakresie kontakty z organizacjami pozarządowymi sąsiednich terenów Chin kontynentalnych.
2.2 Obecna rola społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE — Chiny
2.2.1 Zarówno UE, jak i Chiny zadeklarowały wolę wspierania obopólnych kontaktów pomiędzy ich organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Publikacja chińska z roku 2003 "Polityka wobec UE" głosi, że "należy zachęcać do bezpośrednich kontaktów zarówno pomiędzy ludnością, jak i organizacjami pozarządowymi Chin i UE".
2.2.2 Choć nawiązano kontakty pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego UE i Chin, nie wywarły one jeszcze znacznego wpływu na stosunki dwustronne.
W opracowanej w roku 2003 opinii EKES-u w sprawie stosunków UE — Chiny przedstawiono kilka zaleceń dotyczących umocnienia dialogu ze społeczeństwem obywatelskim.
Np. w punkcie 4.7 sugerowano, że UE powinna popierać dialog zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, różnych grup interesów społecznych i gospodarczych w Chinach i UE oraz zachęcać, by dotyczył on tematów takich jak sprawiedliwość społeczna (zmniejszanie ubóstwa, równouprawnienie płci, większy udział społeczeństwa, ochrona środowiska itp.). Powinien on obejmować zagadnienia praw człowieka, dobrego sprawowania rządów oraz polityki wobec mniejszości.
2.2.3 W punkcie 4.14 proponuje się, żeby przyszłe wizyty Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nie służyły jedynie zacieśnieniu kontaktów z Chińską Radą Społeczno-Gospodarczą, lecz również poszerzeniu kontaktów z organizacjami pozarządowymi w Chinach prowadzącymi działalność w zakresie ochrony zdrowia i środowiska naturalnego (zwłaszcza z tymi spośród nich, które są niezależne i wolne), tak jak to miało miejsce w lipcu 2002 roku.
2.2.4 Do tej pory dokonano niewielkiego postępu w tym zakresie.
Podczas wizyty w Chinach w październiku 2005 r. przewodniczący EKES-u i Chińskiej Rady Społeczno-Gospodarczej podpisali aneks do Wspólnej deklaracji przewodniczących z 2002 r.
Proponuje się w nim wprowadzenie dorocznych spotkań mających na celu intensyfikację kontaktów pomiędzy społeczeństwem obywatelskim UE i Chin.
W aneksie wysuwa się propozycję na następny szczyt UE — Chiny, by zażądano na nim powołania okrągłego stołu społeczeństwa obywatelskiego UE i Chin.
2.2.5 Propozycje te to konkretne kroki mające na celu zacieśnienie więzi społeczeństwa obywatelskiego UE i Chin.
Stwarzają one społeczeństwu obywatelskiemu możliwość odgrywania większej roli w stosunkach UE — Chiny, włącznie ze Specjalnymi Regionami Administracyjnymi Hongkongu i Makau.
2.2.6 Pracownicy i prawa związkowe, system trójstronny i stosunki pracy
2.2.7 W Chinach ustawodawstwo dotyczące pracowników i związków zawodowych jest dużo bardziej restrykcyjne niż przepisy dotyczące organizacji pozarządowych.
Komisja Europejska, Parlament Europejski i Komitet stale zwracają uwagę na te ograniczenia, które naruszają międzynarodowe normy pracy, mające charakter wiążący zarówno dla Chin, jak i dla państw członkowskich UE.
Chiny systematycznie łamią w szczególności przepisy międzynarodowe, Konwencję MOP nr 87 i nr 98 dotyczące wolności związkowych i rokowań zbiorowych.
2.2.8 Rząd chiński twierdzi, że prawa pracownicze i związkowe są w pełni uregulowane prawem, tym niemniej przepaść dzieli normy prawne od szeroko stosowanej praktyki.
Niedawno rząd chiński uznał zasadność tego zarzutu.
Komisja Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych przeanalizowała sytuację 200 przedsiębiorstw i stwierdziła, że w 80 % spośród nich dochodzi do ciężkich naruszeń ustawowych praw pracowniczych.
Problemy te występują w najpoważniejszej formie w przemyśle lekkim, budownictwie oraz górnictwie.
2.2.9 Zdaniem Komitetu pełna dyskusja nad rolą społeczeństwa obywatelskiego w stosunkach UE — Chiny musi również obejmować te trudne zagadnienia.
Jest rzeczą ważną, by Komitet wyraził swe stanowisko w tej sprawie i przedłożył propozycje w zakresie współpracy UE — Chiny w tej dziedzinie, które powinny przyczynić się do jej poprawy.
Propozycje te powinny zostać zanalizowane i przedyskutowane w ramach współpracy EKES-u i Chińskiej Rady Społeczno-Gospodarczej.
2.2.10 Jako członek MOP Chiny muszą przestrzegać zasad ustanowionych w Konwencjach nr 87 i 98.
Prawa te zawarte są w Deklaracji filadelfijskiej, która jest częścią konstytucji MOP.
Naruszanie tych praw przez państwa członkowskie, które jeszcze nie ratyfikowały Konwencji nr 87 i 98, podlega dyskusji w ramach systemu nadzorczego MOP, a ściślej przez Komitet ds. Wolności Związkowych Rady Administracyjnej.
Podstawą do takiej oceny ze strony Komitetu jest obszerne orzecznictwo w sprawie wolności związkowych i rokowań zbiorowych, które powstało w okresie kilku dziesięcioleci i które są powszechnie uznane za wynik obiektywnej, bezstronnej i niezależnej analizy prawnej.
2.2.11 W ciągu ostatnich kilku lat Chiny były wielokrotnie krytykowane, czasem nawet ostro, za gwałcenie praw ustanowionych w Konwencjach nr 87 i 98.
Głównym punktem, który różni prawodawstwo związkowe Chin od Konwencji nr 87 jest monopol związkowy Ogólnochińskiej Federacji Związków Zawodowych.
Konwencja nie wyklucza możliwości istnienia jednego związku zawodowego reprezentującego interesy wszystkich pracowników.
Jeśli taka jest ich wola, jest to w pełni zgodne z postanowieniami MOP. Niezgodne natomiast z Konwencją jest prawne ustanowienie monopolu jednego związku zawodowego, co stawia poza marginesem prawa wysiłki pracowników, którzy pragną założyć organizację alternatywną poza ramami Ogólnochińskiej Federacji Związków Zawodowych.
2.2.12 Prawo związkowe również określa kierunek polityczny jedynego związku zawodowego, stanowiąc między innymi, że powinien on stać na straży przywództwa Partii Komunistycznej Chin.
Ponadto ustanawia ono zasadę "centralizmu demokratycznego", która w formie, w jakiej jest stosowana w Chinach, wroga jest jakiejkolwiek organizacji demokratycznej.
2.2.13 W Chinach nie istnieje prawo rokowań zbiorowych.
Istnieją przepisy dotyczące umów zbiorowych, które raczej przybierają charakter konsultacji niż negocjacji.
"Konsultacje zbiorowe" uważane są za właściwy sposób godzenia różnych interesów pracowników i pracodawców.
Nic w tych przepisach nie odzwierciedla kluczowych postanowień Konwencji nr 98 MOP w sprawie zasad organizowania się i rokowań zbiorowych jak np., by rząd zachęcał do podejmowania zbiorowych rokowań oraz by strony podejmujące rokowania nie ingerowały w wewnętrzne sprawy drugiej strony.
2.2.14 Jeśli chodzi o praktyczną stronę stosowania prawa zrzeszania się, to w Chinach nie zezwala się na istnienie niezależnych związków zawodowych, a wszelkie próby ich założenia są surowo tępione.
Autorzy tego typu inicjatyw podejmują ryzyko, że zostaną aresztowani, często zaś uwięzieni lub czasem poddani "reedukacji przez pracę" tzn. skazani na pobyt w obozie bądź w szpitalu psychiatrycznym.
Pomimo tego typu akcji represyjnych daje się zaobserwować jednoznaczna tendencja do podejmowania działań zbiorowych poza ramami Ogólnochińskiej Federacji Związków Zawodowych, w tym również zakładanie organizacji.
Niezależni działacze oraz organizacje pozarządowe udzielające pomocy pracownikom pragnącym bronić swych ustawowych praw znacznie przyczynili się do postępu państwa prawa w Chinach, jednak w roku 2005 stali się oni przedmiotem narastających nacisków administracyjnych i policyjnych.
We wspomnianym wcześniej sprawozdaniu Komisji Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych w odniesieniu do praktycznego stosowania prawa umów zbiorowych z 1995 roku zauważono, że w 80 % przedsiębiorstw sektora prywatnego nie zawarto umowy o pracę, jak wymaga tego prawo.
Jeśli podpisano umowę o pracę, to zazwyczaj jej czas trwania nie przekraczał roku.
Umowy zawierają więcej postanowień w sprawie obowiązków pracowników niż ich praw.
Jak stwierdza raport, sytuacja jest trochę lepsza w przedsiębiorstwach państwowych.
2.2.15 Bezpieczeństwo i higiena pracy to zagadnienie z zakresu praw pracowniczych, którym związki zawodowe się zupełnie nie zajmują, jak na to często wskazują publikacje na temat warunków pracy.
Doskonale znanym przykładem jest tu przemysł górniczy.
2.2.16 Jest to interesujący temat do dyskusji i pole do współpracy przy okazji analizowania roli, jaką społeczeństwo obywatelskie może odegrać w stosunkach UE — Chiny.
Zagadnienie higieny i bezpieczeństwa pracy ma oczywiście inny charakter niż podstawowe prawa pracownicze i prawa związkowe.
Chiny nie ratyfikowały odpowiednich konwencji MOP i wiele spośród nich nie zostało nawet ratyfikowanych przez państwa członkowskie UE.
Oczywiście prawo do zrzeszania się jest ważne z punktu widzenia wdrażania postanowień dotyczących polityki bezpieczeństwa i higieny pracy.
2.2.17 W tym kontekście Komitet z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu chińskiego, by wyznaczyć 100000 przedstawicielstw ds. bezpieczeństwa pracy w 24000 kopalniach węgla oraz jego zamiar udzielenia pomocy przy ich szkoleniu.
2.2.18 Jeśli chodzi o prawa pracownicze i związkowe, Rada Społeczno-Gospodarcza Narodów Zjednoczonych w reakcji na pierwsze sprawozdanie Chin z wdrażania Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych wyłoniła, poza zakazem stowarzyszania się i niebezpiecznymi warunkami pracy, następujące główne zagadnienia, dające powód do zaniepokojenia:
- dyskryminacja w zakresie wykonywania pracy i zatrudniania,
- korzystanie z pracy przymusowej jako środka karnego bez wydawania wyroku, przeprowadzenia postępowania sądowego czy możliwości odwołania się;
- praca dzieci w niebezpiecznych warunkach;
- naruszanie praw pracowników migrujących na wewnętrznym rynku pracy;
- płace niewystarczające, by zapewnić godne warunki życia, zwłaszcza na obszarach wiejskich, oraz powracające problemy opóźnienia w wypłacaniu wynagrodzeń za pracę, szczególnie w budownictwie.
2.3 Organizacje obrony praw pracodawców
2.3.1 Konwencje nr 87 i 98 MOP chronią nie tylko prawa pracowników, lecz również pracodawców.
Od późnych lat dziewięćdziesiątych Chińska Konfederacja Pracodawców usiłuje wypełniać niektóre podstawowe funkcje przedstawicielskiej organizacji pracodawców.
Do tej pory postępy są niewielkie, choć nie jest to wynikiem ingerencji państwa.
Główną przyczyną bardzo ograniczonej roli Konfederacji jest przede wszystkim brak odpowiednich finansów, dominująca rola wielkich przedsiębiorstw państwowych oraz brak ustroju zbiorowych stosunków pracy, w którym mogłaby ona mieć prawo głosu.
Oddziały koncernów wielonarodowych nie odgrywają żadnej roli w Konfederacji.
2.3.2 Chińska Konfederacja Pracodawców nie zdaje się skłonna do pełnego zaangażowania się jako przedstawiciel interesów swych członków.
Uznaje ona, że partia jest zdolna do reprezentowania wszystkich grup interesów w Chinach, nie stając jednocześnie przed dylematem sprzeczności, wobec czego skromnie określa swą rolę: polegać ma ona na udzielaniu członkom wskazówek, jak stosować rządowe przepisy na poziomie mikro- i makroekonomicznym, udzielaniu pomocy przy rozwiązywaniu konkretnych problemów i, w razie potrzeby, domaganiu się właściwego traktowania.
Druga główna organizacja pracodawców — Ogólnochińska Federacja Przemysłu i Handlu — reprezentuje takie same poglądy.
Warto jednak zauważyć, że wiele nowych organizacji, np. Ogólnochińska Federacja Właścicieli Przedsiębiorstw, reprezentuje interesy "nowych kapitalistów".
Istnieją też liczne organizacje społeczno-zawodowe reprezentujące naukowców i wolne zawody, które zapewniają ścisłe kontakty pomiędzy osobami wykonującymi ten sam zawód i są dla nich forum spotkań i dyskusji, wymiany myśli i doświadczeń.
2.4 Zbiorowe stosunki pracy i stosunki trójstronne
2.4.1 Na tym tle Komitet musi potwierdzić swoje zaniepokojenie wciąż przejawiającym się i wzrastającym niezadowoleniem i niepokojami społecznymi.
Według oficjalnych szacunków w roku 2004 zanotowano 74000 poważnych protestów pracowniczych, w których wzięło udział ponad 3,7 mln osób.
W roku 2003 rząd zaobserwował 58000 tego typu wydarzeń.
Ich liczba stale wzrasta od 1994 r., w którym odnotowano 10000 protestów.
Rozprzestrzeniające się na dużą skalę wrzenie społeczne jest głównym zagrożeniem dla stabilności.
Wszystko wskazuje na to, że Partia i rząd nadal uważają, że stały wysoki wzrost gospodarczy, jak i próby złagodzenia najbardziej rzucających się w oczy niesprawiedliwości, uczynią sytuację akceptowalną dla chińskich środowisk pracowniczych.
Zmusza je to do wysiłku utrzymania równowagi między szybkim wzrostem a stabilnością.
2.4.2 Komitet jest przekonany, że szybkie wprowadzenie nowoczesnego systemu zbiorowych stosunków pracy, w którym udział biorą niezależni i wolni uczestnicy, jest witalnym elementem zapewniającym spokojny przebieg przemian gospodarczych.
Prawdziwe konsultacje trójstronne, zgodne z zawartą w konwencji nr 144 MOP definicją opartą na pojęciu niezależnych organizacji pracowników i pracodawców, mogłyby stać się kamieniem węgielnym takiego systemu.
2.4.3 W obecnych warunkach rola społeczeństwa obywatelskiego w procesie ustanawiania takiegoż systemu jest siłą rzeczy ograniczona.
Jeśli chodzi o pracodawców, filie przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Europejska Izba Handlowa w Pekinie mogłyby same włączyć się w ten proces.
Jednak do chwili obecnej nie wykazały one wiele zaangażowania w to zagadnienie.
Być może narzędzie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, którym rząd chiński obecnie zainteresował się w pewnym stopniu, może odegrać tu jakąś rolę.
Związki zawodowe z krajów UE są generalnie niechętne do współpracy z Ogólnochińską Federacją Związków Zawodowych, dopóki organizacja ta nie wykaże swego zainteresowania reprezentowaniem interesów swych członków.
Wykazują one jednak chęć wspierania w Chinach działalności w zakresie uświadamiania pracownikom ich praw, szkolenia ich na temat bezpieczeństwa i higieny pracy, zapewniania im opieki prawnej w sądach.
Zdarza się, że współpracują one z miejscowymi organizacjami pozarządowymi.
Jeśli tego typu działania doprowadzą ostatecznie do ustanowienia właściwych zbiorowych stosunków pracy, będzie to pierwszy (i to bardzo ostrożny) krok na bardzo długiej drodze.
3.
Wnioski i zalecenia
3.1 Oczywiste jest, że realne nawiązanie stosunków pomiędzy społeczeństwem obywatelskim UE i Chin nie będzie łatwe.
Obie kultury i systemy polityczne różnią się znacznie i, jak dotąd, trudno jest nam się zrozumieć.
W tej sytuacji istnieje niebezpieczeństwo, że na zaniepokojenie UE Chiny mogą odpowiadać, iż nasze doświadczenie nie ma zastosowania w ich warunkach; żadnego skutku nie przyniesie mówienie im, że powinni się do nas upodobnić.
Tym niemniej nawiązanie stosunków będzie korzystne dla wszystkich i musi zostać podjęta taka inicjatywa.
3.2 UE musi pogłębić swą wiedzę o złożoności rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Chinach.
Choć dążenie do podejmowania współpracy z prawdziwie niezależnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i do udzielania wsparcia właśnie im jest zrozumiałe i powinno być podtrzymywane, UE musi sobie zdać sprawę, że nawet organizacje pozarządowe powstałe rzeczywiście z inicjatywy ludności (w przeciwieństwie do organizacji założonych przez rząd) mają nieformalne powiązanie z rządem i więcej uwagi przywiązują do kontaktów z rządem niż do własnej niezależności.
Komisja Europejska powinna nadal badać możliwość wykorzystania pewnych państwowych organizacji masowych, takich jak np. Ogólnochińska Federacja Kobiet, do promowania w Chinach demokracji, praw człowieka i państwa prawa.
W ostatnich latach sponsorowane przez rząd organizacje pozarządowe (GONGO), organizacje masowe i ich lokalne jednostki wprowadziły kilka nowych inicjatyw i nowatorskich projektów w tym zakresie.
3.3 Wobec powyższego zaleca się UE, by przyjęła podejście wielostronne i pracowała jednocześnie z różnymi rodzajami organizacji pozarządowych, włączając je we współpracę na różne sposoby oraz uwzględniając ich specyficzne zalety i kompetencje.
Powinna też poszerzać swe kontakty z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Nowe porozumienie w sprawie zacieśnienia współpracy pomiędzy europejskimi radami społeczno-gospodarczymi a Chińską Radą Społeczno-gospodarczą ma na celu wzmożenie kontaktów roboczych poprzez ustanowienie corocznych spotkań na szczeblu przewodniczących w obecności delegacji obu stron składających się z przedstawicieli różnych grup społecznych i gospodarczych zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Przewiduje ono również przyjęcie wspólnego stanowiska zakładającego wystąpienie na szczycie UE — Chiny o zorganizowanie dwustronnych obrad okrągłego stołu w oparciu o nawiązaną współpracę pomiędzy europejskimi radami społeczno-gospodarczymi a ich chińskim odpowiednikiem.
Zaleca się, by w przypadku uzyskania zgody na powyższą propozycję stronę chińską reprezentowały nie tylko organizacje rządowe, lecz również znacząca liczba przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz by przy okazji obrad okrągłego stołu delegaci mogli spotykać się z niezależnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
3.4 W odniesieniu do praworządności w Chinach wielu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, którzy spotykają się z przedstawicielami EKES-u, sugeruje, by priorytetem stało się raczej stosowanie istniejącego już prawa niż wydawanie nowych przepisów.
Liczne problemy i braki w zakresie sprawowania rządów, ochrony praw człowieka i demokratyzacji wynikają raczej z nieprzestrzegania bądź ignorowania istniejących już przepisów prawnych.
Zaleca się wobec tego, by UE, wskazując na konieczne udoskonalenia w tych obszarach, kładła więcej nacisku na konieczność przestrzegania istniejącego prawa.
Wezwanie rządu chińskiego do przestrzegania praw, które sam ustanowił, może wzmocnić apel UE.
3.5 EKES przyznaje, że rządowi chińskiemu bardzo zależy na utrzymaniu stabilnej sytuacji politycznej i społecznej i że obawia się on, że nieskrępowana działalność organizacji pozarządowych może doprowadzić do zakłócenia spokoju w kraju.
Zaleca się, by UE kontynuowała wysiłki mające na celu uświadomienie rządowi chińskiemu, że można pogodzić stabilność i aktywne społeczeństwo obywatelskie, o ile zachowana będzie zasada praworządności.
Może tego dokonać, wskazując rządowi chińskiemu własne przykłady pokazujące, że odpowiednio rozwinięte społeczeństwo obywatelskie może przyczyniać się do udoskonalenia systemu rządzenia i sprzyja stabilności. Szczególne istotne byłoby tu świadectwo nowych państw członkowskich w Europie Środkowej i Wschodniej.
3.6 Ponieważ zagadnienia pracownicze są obecnie w Chinach kwestią niezwykle delikatną, rząd chiński prawdopodobnie nie będzie skłonny do rozluźnienia kontroli nad organizacjami pracowniczymi.
Można mieć nadzieję, że rząd tak postąpi jedynie wtedy, gdy zagadnienie wolności związkowych będzie systematycznie podejmowane w międzynarodowym dialogu z Chinami.
3.7 Zważywszy jednak, że rząd chiński pragnie rozwoju stowarzyszeń handlowych i przemysłowych, zaleca się, by UE wykorzystała tę okoliczność do dopomożenia chińskim stowarzyszeniom handlu i przemysłu poprzez udostępnienie im doświadczeń zgromadzonych przez ich europejskie odpowiedniki.
Pozytywny rozwój sytuacji w jednym segmencie społeczeństwa obywatelskiego może ostatecznie znaleźć również odzew w pozostałych.
3.8 Wobec możliwości zmniejszenia unijnej pomocy na rzecz rozwoju dla Chin zarówno przywódcy chińskich organizacji pozarządowych, jak i przedstawiciele zagranicznych organizacji pozarządowych w Chinach nalegają, by UE utrzymała przynajmniej obecny poziom pomocy finansowej dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w tym kraju.
W chwili obecnej pomoc finansowa udzielana organizacjom społeczeństwa obywatelskiego przez rząd chiński jest bardzo ograniczona, a ich sponsorowanie przez sektor prywatny nie dość rozwinięte.
Zaleca się wobec tego, by UE rozważyła możliwość utrzymania lub nawet podniesienia pomocy finansowej organizacjom społeczeństwa obywatelskiego w Chinach, kierując ją jednak na działania mające na celu promowanie praw podstawowych i pracowniczych.
EKES popiera programy pomocy dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Chinach, które opracowuje i proponuje Komisja, oraz zaleca, by UE rozważyła możliwość podniesienia pomocy finansowej dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w Chinach. Podkreśla jednak znaczenie udzielania pomocy organizacjom na szczeblu najbliższym obywateli poprzez przyznawanie małych dotacji na podstawie uproszczonych procedur, z zapewnieniem pomocy technicznej w zakresie przygotowania wniosków.
3.9 Równie ważne jest stałe udzielanie przez UE wsparcia programom na rzecz budowania potencjału organizacyjnego chińskich organizacji pozarządowych.
Zaleca się udoskonalenie takich programów, by odpowiadały one konkretnym potrzebom chińskich organizacji pozarządowych, a do ich opracowania niezbędne są konsultacje z nimi.
3.10 Przedstawiciele chińskich organizacji pozarządowych nalegają również, by UE używała swych wpływów do promowania w Chinach partnerstwa pomiędzy organizacjami pozarządowymi a rządem oraz między organizacjami pozarządowymi a przedsiębiorstwami.
Powinna ona również zachęcać rząd chiński do tworzenia kanałów, którymi organizacje pozarządowe mogłyby wypowiadać dla rządu swe opinie w sprawach publicznych.
Jest to zagadnienie, które UE powinna podjąć.
W swej opinii w sprawie stosunków UE-Chiny z roku 2003 EKES stwierdził, że realna reprezentacja interesów społecznych przez organizacje pozarządowe jest możliwa jedynie przy zapewnieniu wolności związkowych (punkt 3.13).
Choć wolności związkowe są obecnie ograniczone w Chinach, wciąż istnieje możliwość zwiększenia udziału organizacji pozarządowych w procesie decyzyjnym.
UE może pokazać rządowi chińskiemu i organizacjom pozarządowym, jak organizacje społeczeństwa obywatelskiego w Europie odgrywają rolę rzecznika w pewnych kwestiach, monitorują działania rządu oraz zabierają głos w sprawie polityki publicznej; Chiny mogłyby w ten sposób wyciągnąć pożyteczne wnioski z europejskich doświadczeń.
3.11 Pomimo rozmaitych ograniczeń wolności prasy chińskie środki przekazu odegrały żywotną rolę w szybkim rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w ostatnich latach.
Zaleca się, by UE zbadała, w jaki sposób może wspierać środki masowego przekazu w Chinach, by odgrywały one stale aktywną rolę; należy w tym uwzględnić możliwość wymiany wizyt dziennikarzy europejskich w Chinach i chińskich w UE.
3.12 EKES przyznaje, że społeczeństwo obywatelskie Hongkongu nadal odgrywa nieodzowną rolę w obronie demokracji i praw człowieka w Hongkongu oraz jest ważnym źródłem inspiracji i wsparciem dla społeczeństwa obywatelskiego na pozostałych obszarach Chin kontynentalnych.
Zaleca się dalsze utrzymywanie kontaktów i współpracy ze społeczeństwem obywatelskim Hongkongu.
3.13 Zaleca się, by EKES wraz z innymi właściwymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego śledził przypadki naruszeń praw podstawowych i zachęcał Komisję do właściwego zajmowania się tymi zagadnieniami wspólnie z Parlamentem Europejskim i Chińską Radą Społeczno-Gospodarczą.
3.14 Dyskusja nad prawem do zrzeszania się i nad prawem do prowadzenia sporów zbiorowych powinna stać się głównym tematem prac Komitetu i Chińskiej Rady Społeczno-Gospodarczej w dziedzinie praw człowieka.
Komisja musi kontynuować rozmowy z rządem chińskim, dążąc do przezwyciężenia jego głębokiej podejrzliwości odnośnie do "organizacji antyrządowych", "efektu Solidarności" i "kolorowych rewolucji".
Powinna ona wypełniać pozytywnymi treściami "różnorodną współpracę w dziedzinie pracy", którą rząd chiński uznał za ważny punkt w swych propozycjach współpracy gospodarczej i handlu w opracowanym przez siebie w październiku 2003 r. dokumencie "EU Policy Paper" ("Polityka wobec UE").
Sformalizowany dialog UE — Chiny w sprawach pracowniczych, zatrudnienia i zagadnień społecznych, w sprawie którego zostało osiągnięte porozumienie przez Komisarza Špidlę i chińskiego Ministra Pracy i Zabezpieczeń Społecznych, mógłby stać się dobrą po temu okazją.
Komitet ze swej strony wykorzysta w tym celu swe kontakty z Chińską Radą Społeczno-Gospodarczą.
3.15 EKES zbada, jaką rolę może odegrać zagadnienie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw oraz międzynarodowe kodeksy postępowania przedsiębiorstw wielonarodowych (zwłaszcza wytyczne OECD), by przedsiębiorstwa zagraniczne przyczyniały się do rozwoju systemu stosunków pracowniczych w Chinach.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia"
COM (2005) 229 końcowy
(2006/C 110/14)
Dnia 1 czerwca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 31 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Göran LAGERHOLM.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15 — 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 141 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej w sprawie i2010 jako zasadniczy element ram przyszłej strategii na rzecz społeczeństwa informacyjnego w UE.
Komitet w pełni popiera trzy priorytetowe cele wskazane w komunikacie, obejmujące: po pierwsze, stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej zapewniającej powszechny dostęp oraz bogactwo informacji cyfrowych; po drugie, poprawę osiągnięć w dziedzinie badań i innowacji w sektorze technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT); i wreszcie, promowanie integracyjnego społeczeństwa informacyjnego przyczyniającego się do poprawy jakości życia.
1.2 Ze względu na znaczenie ICT dla procesu lizbońskiego EKES pragnie podkreślić potrzebę wzmożenia wysiłków w celu zarówno wspierania, jak i wywierania nacisku na państwa członkowskie, zwłaszcza te, w których występują zaległości, celem przyśpieszenia tempa rozwoju i stworzenia warunków do realizacji celów strategii lizbońskiej do 2010 r.
Bez przeznaczenia znacznych środków finansowych, zwłaszcza na B+R i innowacje w dziedzinie ICT, realizacja celów wyznaczonych w komunikacie nie będzie możliwa.
Badania i rozwój oraz działania innowacyjne mają podstawowe znaczenie zarówno dla przemysłu ICT, jak i dla użytkowników ICT.
Większy budżet ma decydujące znaczenie, równie ważna jednak jest potrzeba zapewnienia jak najsilniejszego oddziaływania projektów badawczo-rozwojowych na branżę, gwarantując tym samym największe korzyści dla obywateli Unii.
1.3 W komunikacie słusznie porusza się również zagadnienia konwergencji i interoperacyjności, które dla użytkowników są jednym z najważniejszych aspektów strategii.
EKES jest przekonany, że regulacje powinny promować interoperacyjność, przy zachowaniu podejścia neutralnego pod względem technicznym, i pomimo trudności, rozwiązywać ewentualne sprzeczności pomiędzy interoperacyjnością a neutralnością techniczną.
Zdaniem Komitetu badania i rozwój, jak również działalność normalizacyjna wykazują potencjał w tej dziedzinie, ich kierunki jednakże w dalszym ciągu powinien wyznaczać rynek oraz powinny w nich uczestniczyć wszystkie zainteresowane strony.
1.4 EKES podkreśla, że pokonanie "cyfrowej przepaści" jest niezbędne, by ICT mogły wykorzystać właściwy dla siebie potencjał społeczno-gospodarczy.
"Cyfrową przepaść" pokonać można tylko pod warunkiem zapewnienia technicznego i prawnego dostępu do informacji, powszechnego dostępu do usług szerokopasmowych po przystępnych cenach, posiadania odpowiednich umiejętności w zakresie obsługi komputera oraz gdy oprogramowanie będzie przyjazne dla użytkownika.
Oznacza to również, że kształtując politykę, należy uwzględnić szczególne potrzeby osób społecznie defaworyzowanych, zapewniając tym samym stworzenie społeczeństwa informacyjnego sprzyjającego integracji i oddanego idei równouprawnienia.
Istnieje potrzeba stworzenia cywilizacji, która pozwalałaby oddzielać cenną informację od bezwartościowej oraz weryfikować jej wiarygodność.
Jak dotąd europejski system oświaty nie sprostał wymaganiom ery cyfrowej.
EKES zaleca zatem powiązanie strategii i2010 z wysiłkami na rzecz poprawy europejskiego systemu oświaty, w szczególności poprzez zwiększenie jego finansowania.
Jedynie jeżeli wymienione wyżej warunki zostaną spełnione, można będzie wykorzystać szanse, jakie społeczeństwo informacyjne niesie ze sobą nie tylko w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia, lecz także rozwoju osobistego.
1.5 Ponadto, koncepcja powszechnego dostępu po przystępnych cenach wymaga wsparcia w formie konkretnych działań o charakterze technicznym obejmujących unowocześnienie i rozbudowę infrastruktury telekomunikacyjnej będącej kręgosłupem społeczeństwa informacyjnego.
EKES pragnie również podkreślić wagę silnej świadomości bezpieczeństwa, gdyż zaufanie do IT jest warunkiem koniecznym częstego posługiwania się tą technologią oraz ma szczególne znaczenie dla wykorzystania całego potencjału internetu.
Z tego względu władze publiczne powinny wspierać na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim otwartą i przejrzystą współpracę z sektorem gospodarczym w celu zwalczania cyberprzestępczości.
2.
Wprowadzenie: istotna zawartość dokumentu Komisji
2.1 Opiniowany komunikat (COM(2005) 229 końcowy) jest próbą kontynuowania przez Komisję prac przewidzianych Planem działania e-Europa 2005 [1], który z kolei był nową wersją Planu działania e-Europa 2002 [2].
Ten ostatni przyjęty został w czerwcu 2000 r. w celu wsparcia strategii lizbońskiej zmierzającej do uczynienia do 2010 r. z Unii Europejskiej najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej oraz opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, z większą liczbą lepszych miejsc pracy, o większej spójności społecznej.
Ze względu na kończący się w najbliższym okresie Plan działania e-Europa 2005, nowe wyzwania w coraz bardziej rozwiniętym i zglobalizowanym świecie ICT oraz śródokresowy przegląd strategii lizbońskiej konieczne jest pilne opracowanie obszernej strategii wspierania wzrostu w tym obszarze.
2.2 Zdaniem Komisji technologie informacyjne i komunikacyjne są motorem wzrostu i zatrudnienia, dlatego też mają decydujące znaczenie dla kształtowania polityki na szczeblu UE.
Jednocześnie Komisja przyznaje jednak, iż cyfrowa konwergencja usług, sieci i urządzeń w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów stanowi olbrzymie wyzwanie w procesie podejmowania decyzji politycznych, jako że wymaga ona perspektywicznej i zintegrowanej polityki oraz konwergencji politycznej, jak również gotowości do bezzwłocznego dopasowywania ram prawnych.
2.3 Komunikat Komisji "i2010 — na rzecz europejskiego społeczeństwa informacyjnego do roku 2010" ma stanowić nowe ramy strategiczne zakreślające ogólną orientację polityczną.
Propozycja ta dąży do utworzenia otwartej i konkurencyjnej gospodarki cyfrowej oraz podkreśla znaczenie ICT jako motoru integracji oraz czynnika podnoszącego jakość życia. Inicjatywa i2010, będąca głównym punktem odnowionego partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu i zatrudnienia, będzie dążyć do zintegrowanej, całościowej koncepcji na rzecz polityki w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego i mediów audiowizualnych.
2.4 Opierając się na wszechstronnej analizie wyzwań, jakie niesie ze sobą społeczeństwo informacyjne oraz na podstawie szerokich konsultacji z zainteresowanymi stronami odnośnie wcześniejszych inicjatyw i instrumentów [3], Komisja proponuje wyznaczyć trzy cele priorytetowe.
Pierwszym z nich jest stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej zapewniającej bezpieczną łączność szerokopasmową po przystępnych cenach, bogatą i zróżnicowaną zawartość oraz usługi cyfrowe, przestrzegającą zasady interoperacyjności urządzeń i platform.
Drugim celem jest osiągnięcie światowego poziomu badań i innowacji w dziedzinie ICT.
Wreszcie, trzeci cel to integracyjne społeczeństwo informacyjne oferujące wysokiej jakości usługi publiczne i przyczyniające się do poprawy jakości życia.
3.
Uwagi ogólne
3.1 W swojej opinii w sprawie Planu działania e-Europa [4], poprzedzającego proponowany obecnie Plan działania i2010, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdził między innymi, że:
"Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę e-Europa i uważa ją za najważniejszy i najtrudniejszy wysiłek Unii Europejskiej podjęty w celu zapoznania jej obywateli i przystosowania jej gospodarki do nowych warunków powstałych w związku z erą cyfrową i "nową gospodarką".
Komitet uznaje ją za projekt będący czymś więcej niż jedynie punktem wyjścia i początkiem wspomnianego zapoznania i przystosowania. Jednakże jest to fundament dla właściwych procesów, toczących się już obecnie, choć powoli, w gospodarce i społeczeństwie" [5].
"Komitet uważa, iż wszystkie działania odnoszące się do wspierania wykorzystywania internetu, urzeczywistnienia społeczeństwa informacyjnego i osiągnięcia nowego strategicznego celu Unii Europejskiej powinny koncentrować się na człowieku i jego potrzebach, obywatelu Europy, społeczeństwie Europy i gospodarce Europy.
Postępowanie zgodnie z tą zasadą sprawi, że urzeczywistnienie społeczeństwa informacyjnego, będącego krokiem do społeczeństwa opartego na wiedzy, nabierze realnego znaczenia" [6].
"Komitet zdaje sobie sprawę z wielkości i ilości problemów wiążących się z przygotowaniem planu działania.
W szczególności Komitet przewiduje trudności w uwzględnieniu obszarów i nadrobieniu opóźnień wynikłych ze spóźnionego podjęcia przez Europę nowych wyzwań technologicznych" [7].
"Komitet dostrzega olbrzymie i złożone niebezpieczeństwo wykluczenia poszczególnych osób, grup lub całych regionów z całości inicjatywy, ponieważ wraz ze zwiększaniem się dostępu do usług wykorzystujących komputer dostęp do uniwersalnych usług nieskomputeryzowanych stopniowo przestanie być niezbędny.
Z tego względu Komitet podziela opinię, iż zarówno program jako całość, jak i poszczególne działania powinny uwzględniać środki zapobiegające temu niebezpieczeństwu" [8].
3.2 Ze względu na powyższe oraz dalsze uwagi [9] Komitetu odnoszące się do raportu końcowego i innych dokumentów Komisji w sprawie Planu działania e-Europa 2002, Komitet wyciąga następujące wnioski w odniesieniu do komunikatu Komisji "i2010 — Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia":
3.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie i2010, który stanowi ważny krok w procesie opracowywania przyszłej strategii odnoszącej się do społeczeństwa informacyjnego w UE.
3.4 Komitet wspiera zamiar Komisji, by kontynuować i rozbudowywać po 2005 r. inicjatywę e-Europa.
3.5 W ciągu ostatnich 10 lat Europa poczyniła znaczne postępy we wdrażaniu opracowanych nowoczesnych technologii informatycznych, zarówno pod względem ich zastosowania, jak i utrzymania silnego przemysłu informatycznego i telekomunikacyjnego.
Ten rozwój wspierany był przez znaczące inicjatywy polityczne Komisji, w tym również przez plany działania e-Europa.
Jednakże wciąż pozostaje wiele do zrobienia, aby całe społeczeństwo mogło odnieść korzyści z postępów na drodze do opartego na wiedzy społeczeństwa informacyjnego.
3.6 EKES podziela opinię Komisji, iż różnice we wzroście produktywności w USA i w Europie mają swoje źródło między innymi w inwestycjach i badaniach w dziedzinie ICT, a wzrost inwestycji w ICT może doprowadzić do szybszego wzrostu produktywności również w Europie, co przyczyni się do zwiększenia stopy wzrostu, zatrudnienia oraz dobrobytu.
3.7 Globalizacja stawia przed UE nowe wyzwania.
Gospodarki Chin, Indii i Ameryki Południowej charakteryzują się wysoką stopą wzrostu, a jednocześnie szybko rozwija się w nich przemysł informatyczny i telekomunikacyjny.
Aby sprostać konkurencji globalnej, UE powinna między innymi opracować rzetelne strategie w dziedzinie ICT.
3.8 Znaczenie ICT dla wzmocnienia konkurencyjności europejskiej znajduje swoje odzwierciedlenie także w strategii lizbońskiej.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje i2010 jako fundament służący osiągnięciu celu lizbońskiego, jakim jest uczynienie z UE "najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej oraz opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zdolnej do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, z większą liczbą lepszych miejsc pracy, o większej spójności społecznej" do 2010 r.
3.8.1 Ze względu na znaczenie ICT dla procesu lizbońskiego Komitet podkreśla, iż konieczne jest wzmożenie wysiłków, zwiększenie wsparcia oraz nacisku na państwa członkowskie, zwłaszcza te, w których występują zaległości, celem przyspieszenia rozwoju w tej dziedzinie i stworzenia warunków dla realizacji celów strategii lizbońskiej do 2010 r.
3.9 ICT mają charakter "technologii uniwersalnej", która jako występująca w niezliczonej liczbie, często wbudowanych zastosowań, umożliwia transformację praktycznie całego społeczeństwa.
Innym przykładem technologii uniwersalnej dwudziestego wieku jest silnik spalinowy.
Po wynalezieniu samochodu, to wcale nie przemysł samochodowy był siłą napędzającą długotrwały rozwój gospodarek zachodnich w XX wieku, lecz infrastruktura, którą wybudowaliśmy, by umożliwić sobie korzystanie z samochodów — począwszy od dróg i nowych sektorów usługowych, aż po zasadniczą zmianę stylu życia i systemów dystrybucji towarów.
3.9.1 Wprowadzenie nowej technologii samo w sobie nie tworzy dodatkowej wartości ani zysków, dzieje się tak dopiero, gdy zreorganizowane zostaną metody pracy i procesy produkcyjne.
Często wzrost produktywności nie następuje jeszcze długo po wprowadzeniu innowacji.
Ta sama zasada znajduje zastosowanie w przypadku ICT.
Należy zrozumieć, że pełen potencjał ICT, jako technologii uniwersalnej, wykorzystać można tylko w przypadku jej szerokiej akceptacji przez wszystkie zainteresowane strony, w tym przedsiębiorstwa, pracobiorców, obywateli i władze wszystkich szczebli.
EKES podkreśla, że pokonanie "cyfrowej przepaści" jest niezbędne, by ICT mogły wykorzystać właściwy dla siebie potencjał.
3.10 W swoim komunikacie Komisja podkreśla przede wszystkim potrzebę zwiększenia inwestycji celem wzmocnienia strony podażowej.
Zdaniem EKES-u Komisja powinna zbadać, jakie warunki należy stworzyć, aby takie inwestycje rzeczywiście mogły być prowadzone.
Zdaniem Komitetu ważnymi czynnikami są również innowacyjność i rozpowszechnienie technologii.
3.10.1 Warunkiem zwiększenia efektywności i produktywności dzięki nowym technologiom jest zorganizowanie pracy w sposób pozwalający na lepsze wykorzystanie możliwości stwarzanych przez owe technologie.
Wymaga to zmian w zarządzaniu przedsiębiorstwem oraz wprowadzenia w drodze dialogu społecznego otwartych i innowacyjnych struktur pracy.
W ten sposób również pracobiorcy zyskują możliwość przejęcia większej odpowiedzialności i zwiększonego zakresu pracy.
Dokładniejsze rozpatrzenie tego aspektu przez Komisję byłoby przydatne.
3.10.2 Jeżeli chcemy zbudować społeczeństwo i gospodarkę opartą na wiedzy, musimy rozważyć zastosowania ICT w produkcji i usługach w ogólnym kontekście zmieniających się warunków produkcji i pracy.
Analiza przykładów zrealizowanych pomyślnie zastosowań ICT w przedsiębiorstwach wskazuje, że sukcesowi zawsze towarzyszyło wcześniejsze wprowadzenie nowych form organizacji pracy, z płaskimi strukturami, w których zaufanie pokłada się w doświadczenie i wiedzę pracowników, a fachowa wiedza i podejmowanie decyzji zasadniczo idą ze sobą w parze.
3.10.3 Przedstawiona przez Komisję strategia kładzie ogromny nacisk na zwiększanie inwestycji zmierzające do poprawy strony podażowej.
Przydatne byłoby szersze omówienie, jakie warunki ramowe i wymagania użytkowników są niezbędne, by tego rodzaju inwestycje w ogóle skutkowały pomyślnie wdrażanymi innowacjami.
3.11 Zdaniem Komitetu Komisja w swoim komunikacie powinna była odnieść się do zagadnienia gromadzenia danych statystycznych w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego.
Stosowane dotychczas instrumenty statystyczne mogą być w niewielkim stopniu wykorzystane do badania nowych technologii komunikacyjnych i związanych z nimi gałęzi przemysłu.
Polityka w tej dziedzinie wymaga unormowanych, porównywalnych w skali międzynarodowej danych dotyczących zastosowania i rozwoju usług i technologii.
Chociaż problematyka ta nie została poruszona w komunikacie, EKES wie i z zadowoleniem przyjmuje, że Komisja podjęła kroki zmierzające do zajęcia się tymi zagadnieniami.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Komitet zwraca uwagę na główny warunek realizacji celów określonych w komunikacie Komisji: poprawę i dalszy rozwój infrastruktury telekomunikacyjnej będącej kręgosłupem społeczeństwa informacyjnego.
Przy opracowywaniu przyszłych inicjatyw politycznych należy skupić się na działaniach wspierających działalność inwestycyjną i efektywną konkurencję w ramach poszczególnych sektorów oraz między wszystkimi uczestnikami łańcucha tworzenia wartości przy jednoczesnym zachowaniu równych warunków konkurencji dla wszystkich uczestników.
EKES zwraca uwagę, że konieczne jest uwzględnienie obecności podmiotów dominujących i innych szczególnych warunków konkurencji dla przemysłu ICT, zwłaszcza dla przedsiębiorstw opracowujących, produkujących i wprowadzających oprogramowanie na rynek.
4.2 EKES podkreśla, że konieczna jest rozbudowa usług szerokopasmowego dostępu w sposób nieograniczający zaawansowanych zastosowań nowych technologii.
4.2.1 Wprawdzie szczegółowa i powszechnie akceptowana definicja szerokiego pasma jest problematyczna, jednakże taka definicja jest ze zrozumiałych względów konieczna, by móc prowadzić sensowną debatę o jego rozwoju.
Powinno to zostać dobitniej zaznaczone w komunikacie Komisji.
Zdaniem EKES-u jako podstawę do dyskusji powinno się przyjąć, że mianem szerokiego pasma określa się asynchroniczną szybkość przesyłania danych wynoszącą co najmniej 2 MB/s, a tylko w wyjątkowych przypadkach za szerokie pasmo może zostać uznana szybkość wynosząca 512 kbit/s.
4.3 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dotyczący skontrolowania ram prawnych komunikacji elektronicznej.
Jest to konieczne w celu stworzenia zwiększonych zachęt inwestycyjnych i innowacyjnych.
4.4 EKES pragnie podkreślić, że konwergencja stawia nowe wyzwania w ramach opracowywania polityki ukierunkowanej na zwiększanie zastosowania technologii informacyjnych.
Konwergencja polega na udostępnieniu użytkownikom jednakowych treści i usług (przesyłanie z dużą szybkością danych, głosu i obrazu) za pośrednictwem szerokiej gamy zróżnicowanych platform (ADSL, kabel, satelita, PLC, urządzenia komunikacyjne trzeciej generacji G3, itp.) oraz za pośrednictwem zróżnicowanych urządzeń końcowych, od tradycyjnego komputera, poprzez telefony komórkowe i telewizory, aż po zintegrowane mikroprocesory w samochodach, urządzeniach gospodarstwa domowego i wielu innych zastosowaniach.
Wartość konwergencji polega na zaproponowaniu klientom szerokiej oferty usług i dostępu do przyłączy o dużej szybkości przesyłu danych.
4.4.1 Przy opracowywaniu nowych przepisów prawnych i norm należy uwzględnić błyskawiczny rozwój nowych zastosowań i wprowadzanie przełomowych technologii, takich jak etykiety odczytywane drogą radiową (smart tags) czy przekazywanie głosu za pośrednictwem internetu (voice over IP).
EKES jest przekonany, że regulacje powinny promować interoperacyjność, kwestię najważniejszą z punktu widzenia użytkowników, przy zachowaniu podejścia neutralnego pod względem technicznym, i pomimo trudności, rozwiązywać ewentualne sprzeczności pomiędzy interoperacyjnością a neutralnością techniczną.
4.5 Sektor ICT przeżywa obecnie głęboki przełom, który umożliwi mu sprostanie wyzwaniom wynikającym z konwergencji. Dotyczy to dalszego rozprzestrzeniania się usług szerokopasmowych, zmian technicznych, zmian w zachowaniach konsumentów, nowych modeli przedsiębiorstw oraz wzrastającej konkurencji między poszczególnymi platformami.
4.5.1 W komunikacie słusznie porusza się również zagadnienia konwergencji i interoperacyjności.
Zdaniem Komitetu badania i rozwój, jak również działalność normalizacyjna wykazują potencjał w tej dziedzinie.
Kierunki działalności normalizacyjnej jednakże w dalszym ciągu powinien wyznaczać rynek, powinny w nich uczestniczyć wszystkie zainteresowane strony oraz powinny się one koncentrować na potrzebach użytkowników.
Przykładem w odniesieniu do tej kwestii mogą być wcześniejsze doświadczenia z normą dotyczącą GSM oraz protokołem IP.
4.6 Rozwój ściślej zintegrowanych sieci opartych na internecie, zarówno w gospodarce prywatnej, jak i w sektorze publicznym, ma daleko idący wpływ na współpracę wszystkich uczestników: przedsiębiorstw, administracji oraz obywateli.
W celu osiągnięcia niezbędnej konwergencji, rozbudowy istniejących sieci, uproszczenia architektury oraz rozwoju sieci nowej generacji konieczne będą inwestycje na znaczną skalę, ze strony wszystkich uczestników rynku telekomunikacyjnego.
Zdaniem EKES-u stworzenie przez Wspólnotę i państwa członkowskie odpowiedniego otoczenia umożliwiającego prowadzenie tych znacznych inwestycji ma decydujący wpływ na rozwój europejskiego społeczeństwa informacyjnego.
4.7 W ramach debaty na temat społeczeństwa informacyjnego ważną rolę w kształtowaniu właściwego nastawienia do zastosowania technologii informacyjnych oraz we wzbudzaniu zaufania do nich odgrywa kwestia bezpieczeństwa.
Również przedsiębiorstwa uzależniają zastosowanie ICT w działalności od swojej oceny bezpieczeństwa elektronicznych relacji gospodarczych.
W podobny sposób gotowość użytkowników do ujawniania danych dotyczących własnych kart kredytowych za pośrednictwem strony internetowej jest ściśle powiązana z ich oceną bezpieczeństwa tej transakcji.
Zaufanie użytkowników do ICT jest również podstawowym warunkiem decydującym o tym, czy będą oni skłonni do korzystania z elektronicznych usług administracyjnych, które dzięki temu mogłyby się rozwijać.
4.7.1 Bezpieczeństwo informacji i zwalczanie przestępczości komputerowej stają się dla przedsiębiorstw, administracji, pracobiorców i konsumentów coraz większym problemem.
EKES podkreśla, że polityka w dziedzinie społeczeństwa informacyjnego powinna być ukształtowana w sposób zwiększający zaufanie i skłaniający wszystkich uczestników do pełnego wykorzystania potencjału sieci [10].
4.7.2 Ze względu na coraz ściślejszą integrację sieci informacyjnych nasze społeczeństwo jest w coraz większym stopniu zależne od nieprzerwanego, całodobowego działania systemu informacyjnego. Z tego względu przy wątpliwościach dotyczących bezpieczeństwa informacji i sieci istotny jest sposób funkcjonowania infrastruktury materialnej.
Należy zatem zapewnić systemom redundancję.
4.7.3 Kwestią najważniejszą dla użytkowników ICT jest zwalczanie przestępczości komputerowej — o ile to możliwe — w jednolity sposób na całym świecie oraz ścisłe stosowanie przepisów prawnych, aby tym dobitniej pokazać, że przestępstwo nie popłaca.
Przy zwalczaniu przestępczości komputerowej należy jednak rozważyć, czy nie dzieje się to kosztem przedsiębiorstw lub praw podstawowych, takich jak prawo do prywatności.
Takie rozważania mają szczególne znaczenie w kontekście prowadzonej obecnie dyskusji nad dodatkowymi wymogami w odniesieniu do rozszerzonego zatrzymywania danych [11].
4.7.4 Problem bezpieczeństwa był poruszany przez Komisję w licznych komunikatach i zaleceniach, a jego istnienie zostało uznane poprzez utworzenie Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA).
Zdaniem Komitetu przy pomocy tej agencji należy stworzyć jednolite środowisko, w którym uczestnicy prywatni i publiczni będą mogli współpracować nad ochroną swoich systemów informacyjnych. Należy przy tym uwzględnić coraz szybsze zmiany technologiczne, unikając jednak tworzenia nadmiernych barier biurokratycznych czy finansowych.
4.7.5 Komitet wyraża opinię, iż dla poprawy bezpieczeństwa informacji i sieci decydujące znaczenie ma silna świadomość bezpieczeństwa.
Z tego względu władze publiczne powinny wspierać na szczeblu lokalnym, krajowym i europejskim ścisłą współpracę z sektorem gospodarczym w celu zwalczania cyberprzestępczości.
4.8 Również w odniesieniu do innych aspektów konieczne jest zwiększenie zaufania do transakcji on-line.
Mnogość dyrektyw i przepisów prawa krajowego odnoszących się do elektronicznych relacji gospodarczych oraz ochrony danych osobowych nie ułatwia obywatelom zrozumienia, co jest dozwolone, a co nie, tym bardziej, że realizacja istniejących postanowień i orzecznictwo w tej dziedzinie są wciąż niewystarczające.
4.8.1 Komitet popiera propozycję Komisji polegającą na ocenie dyrektyw odnoszących się do handlu elektronicznego i ochrony danych osobowych.
Często możliwe jest wprowadzenie uproszczeń zapewniających większą przejrzystość.
W niektórych przypadkach wskazana byłaby również dalsza harmonizacja, szczególnie w odniesieniu do metod postępowania państw członkowskich wobec problemu przesyłania niezamówionych materiałów reklamowych (tzw. spamu) za pomocą elektronicznych środków komunikacji.
4.9 Jednakże nie tylko zagadnienia bezpieczeństwa i być może niedostateczna wiedza o istniejących uregulowaniach są dla małych i średnich przedsiębiorstw barierą uniemożliwiającą pełne wykorzystanie potencjału rozwojowego ICT.
Ważnym elementem jest brak programów komputerowych, które byłyby dostatecznie przyjazne dla użytkownika.
Zdaniem EKES-u czynnikiem decydującym o wzroście europejskiej konkurencyjności może stać się wsparcie i rozwój produktów i usług ICT dla małych i średnich przedsiębiorstw, w szczególności przez wspieranie badań i rozwoju, normalizacji i projektów szkoleniowych.
4.10 Podstawowe znaczenie, zarówno dla przemysłu ICT, jak i dla użytkowników ICT, mają badania i rozwój oraz działania innowacyjne.
Z tego względu konieczne jest nie tylko zgromadzenie środków na badania i rozwój oraz innowacje, ale również wyciągnięcie możliwie największych korzyści i zalet dla obywateli Unii z planów odnoszących się do badań i rozwoju.
Aby osiągnąć ten cel, należy włączyć najważniejszych uczestników w opracowywanie planów badań i rozwoju, w szczególności tych, którzy mają rozległy wpływ na końcowe zastosowanie technologii: przedsiębiorstwa należące do wybranych branż, producentów i usługodawców.
4.11 W sprawozdaniu sporządzonym niedawno w ramach pięcioletniej oceny ramowego programu badań UE, odnoszącym się do technologii na rzecz społeczeństwa informacyjnego wspieranych w szóstym ramowym programie badań, niezależna grupa ekspertów stwierdziła, że europejska działalność badawczo-rozwojowa w dziedzinie technologii na rzecz społeczeństwa informacyjnego stanowi znaczący wkład w starania zmierzające do uczynienia Unii najbardziej konkurencyjną gospodarką opartą na wiedzy. Jednakże jeżeli Europa chce osiągnąć masę krytyczną takich technologii, musi zintensyfikować swoje działania inwestycyjne.
W sprawozdaniu zwraca się ponadto uwagę, iż konieczne jest zmniejszenie wymogów biurokratycznych, grożących zduszeniem badań w zarodku.
EKES podziela ów pogląd.
4.12 Komitet wyraża opinię, iż jednym z filarów polityki w zakresie ICT jest ich wykorzystanie w możliwie dużym stopniu przez administrację publiczną.
Administracja publiczna, często jako wymagający i przeszkolony użytkownik i nabywca ICT, jest ważnym politycznym kołem zamachowym, służącym osiągnięciu celów Planu działania i2010.
W tym kontekście istnieje szeroka gama możliwości, począwszy od publicznych przetargów on-line, poprzez wykorzystanie ICT do zmniejszenia nakładów administracyjnych dla przedsiębiorstw (elektroniczne usługi administracyjne, tzw. eGovernment), na eHealth (zastosowanie środków komunikacji elektronicznej w służbie zdrowia), eLearning (zastosowanie środków komunikacji elektronicznej w nauczaniu), a na publicznych wydatkach na badania i rozwój skończywszy.
4.13 Szczególną uwagę należy zwrócić na konsekwencje "cyfrowej przepaści" i zintensyfikowanego wykorzystania ICT.
Wynikają z tego skutki gospodarcze, społeczne i kulturowe.
Warunkiem wykorzystania pełnego potencjału społeczeństwa informacyjnego jest podniesienie kompetencji w zakresie technologii informacyjnych wśród przedsiębiorstw, osób prywatnych i pracobiorców.
Istotne jest uczenie się i nabywanie umiejętności przez całe życie.
4.14 W oparciu o rezultaty swoich dotychczasowych prac w tym zakresie EKES uważa, że istotnymi przeszkodami do stworzenia europejskiego społeczeństwa informacyjnego jest zarówno niezrozumienie wśród znacznej części społeczeństwa europejskiego roli, wartości oraz potencjału wiarygodnej informacji i wiedzy w kształtowaniu dzisiejszej produkcji i rynku, jak również fakt, iż nie podjęto metodycznych, systematycznych wysiłków na rzecz utworzenia "cywilizacji, która pozwalałaby oddzielać cenną informację od bezwartościowej oraz weryfikować jej wiarygodność" [12], czy też innymi słowy, kultury, która wprowadzałaby ład w zamęt wynikający z wielości nowych rodzajów, rytmu i szybkości przepływu informacji w obecnych czasach.
4.14.1 EKES jest zdania, że wyżej wymienione problemy wynikają z niemożności europejskich systemów edukacji podołania wyzwaniom ery cyfrowej.
Komitet zaleca zatem możliwie najściślejsze i najskuteczniejsze powiązanie strategii i2010 z wysiłkami na rzecz udoskonalenia systemów oświaty w Europie, w szczególności poprzez zwiększenie nakładów na nie.
4.14.2 Impulsem dla tego rozwoju byłoby z pewnością podwojenie udziału pracobiorców przechodzących szkolenia w zakresie wykorzystania technologii informatycznych na różnym poziomie zaawansowania.
W szkoleniach takich uczestniczyć powinni w równej mierze pracownicy wysoko, jak i nisko wykwalifikowani.
Ważna rola przypada w tym kontekście zarówno pracobiorcom, jak i pracodawcom.
4.14.3 Również sektor publiczny na różnych szczeblach ma do odegrania ważną rolę w zakresie tworzenia zachęt do kształcenia ustawicznego i integracji tego procesu, który w oczywisty sposób powiązany jest z szerokimi celami politycznymi UE w ramach procesu lizbońskiego i który obejmuje również trwały rozwój.
Jednocześnie, także bezrobotnym zapewnić trzeba dostęp do szkoleń informatycznych wspieranych ze środków publicznych, aby dopomóc im w powrocie do pracy.
4.14.4 W tym kontekście Komitet potwierdza swoje wcześniej przedstawione stanowisko [13], przy czym podkreśla dobitnie, że należy stworzyć lepsze warunki dla zastosowania komunikacji elektronicznej w nauczaniu na wszystkich szczeblach edukacji.
4.15 Jednakże umożliwienie dostępu osobom społecznie defaworyzowanym wymaga nie tylko szkoleń.
Na skutek przyczyn ekonomicznych lub geograficznych bądź ze względu na szczególne potrzeby, liczne grupy społeczne (np. osoby niedowidzące lub starsze) są często pozbawione możliwości korzystania z nowoczesnych środków komunikacji.
Likwidacja tych barier jest ważnym kryterium pomyślnej realizacji społeczeństwa informacyjnego oddanego idei równouprawnienia.
4.15.1 Kolejnym wyzwaniem jest stworzenie integracyjnej europejskiej przestrzeni informacyjnej, która umacniać będzie prawa wszystkich obywateli do uczestnictwa oraz wspierać różnorodność kulturową i językową.
Realizacja tego celu wymaga demokratyzacji przepływu informacji i innowacji oraz zagwarantowania nieskrępowanego dostępu do informacji.
Mając na względzie digitalizację w dziedzinie informacji i nowe osiągnięcia techniczne w zakresie monitorowania i ograniczania przepływu informacji, należy zapewnić gwarancje prawne, iż informacje będące własnością publiczną pozostaną dostępne dla wszystkich oraz że uwzględniony zostanie publiczny interes w zakresie informacji chronionych prawem autorskim.
Zdolność do innowacji zależeć może w znacznej mierze od regulacji dotyczących ochrony własności intelektualnej, począwszy od patentów i praw autorskich, aż po ochronę oprogramowania i baz danych.
Pomiędzy regulacjami dotyczącymi ochrony własności intelektualnej a przysługującymi jednostkom prawami dostępu do kultury i wiedzy należy znaleźć równowagę, pozwalającą na czasową ochronę w celu zachęcenia do innowacji i inwestycji, a jednocześnie umożliwiającą jak najpowszechniejszy dostęp do informacji i wiedzy, zgodnie z duchem strategii lizbońskiej.
4.16 "Cyfrową przepaść" pokonać można tylko pod warunkiem zapewnienia technicznego i prawnego dostępu do informacji, powszechnego dostępu do usług szerokopasmowych po przystępnych cenach, posiadania odpowiednich umiejętności w zakresie obsługi komputera oraz gdy oprogramowanie będzie przyjazne dla użytkownika.
Jedynie jeżeli wymienione wyżej warunki zostaną spełnione, można będzie wykorzystać szanse, jakie społeczeństwo informacyjne niesie ze sobą nie tylko w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia, lecz także rozwoju osobistego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Nanonauka i nanotechnologie: Plan działań dla Europy na lata 2005-2009"
(2006/C 185/01)
Dnia 7 czerwca 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Antonello PEZZINI.
Na 426. sesji plenarnej, dnia 20 kwietnia 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 117 głosami, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 W swej poprzedniej opinii [1] na temat nanonauki i nanotechnologii EKES uznał, że przydatne byłoby przedstawienie na początku prostego objaśnienia zawierającego zwięzłą definicję najczęściej używanych terminów, mając na względzie fakt, że opinia ta dotyczy częściowo nowej dziedziny, charakteryzującej się częstokroć mało znaną — a w każdym razie rzadko używaną — terminologią.
Wydaje nam się zatem stosowne przywołanie tych samych definicji na początku niniejszej opinii.
1.1.1 Ponadto, mając na uwadze, że w 2006 r. — oprócz szóstego programu ramowego — obowiązuje nadal wiele innych programów europejskich stworzonych na początku lat 2000, w przypisach warto wskazać główne programy istotne dla N&N (nanonauki i nanotechnologii), a zwłaszcza programy o szczególnym znaczeniu dla nowych państw członkowskich, które nie miały możliwości prześledzenia ich powstania ani przeprowadzenia debaty na temat ich celów w okresie poprzedzającym 2004 r.
1.2 Definicje [2]
1.2.1 Nano: przedrostek oznaczający jedną miliardową część całości.
W tym przypadku przedrostek "nano" używany jest do określania jednej miliardowej części metra.
1.2.2 Mikro: przedrostek oznaczający jedną milionową część całości.
W tym przypadku oznacza on jedną milionową część metra.
1.2.3 Nanonauki: nowe podejście nauk tradycyjnych (chemii, fizyki, biologii, elektroniki itp.) do podstawowej struktury i zachowania materii na poziomie atomów oraz cząsteczek.
Nanonauki zajmują się w istocie badaniem potencjału atomów w różnych dyscyplinach naukowych [3].
1.2.4 Nanotechnologie: umożliwiają manipulowanie atomami i cząsteczkami w celu tworzenia nowych powierzchni i obiektów, które — ze względu na różną budowę i ułożenie atomów — charakteryzują się własnościami nadającymi się do zastosowania w codziennym życiu [4].
Są to technologie operujące w zakresie miliardowych części metra.
1.2.5 W uzupełnieniu do powyższej definicji na uwagę zasługuje również definicja o większym znaczeniu z punktu widzenia nauki.
Terminem nanotechnologia określa się wielodyscyplinarne podejście do tworzenia materiałów, mechanizmów i formacji poprzez kontrolowanie materii w skali nano.
Zgodnie z tym wielodyscyplinarnym podejściem dla rozwoju kwalifikacji w nanotechnologii trzeba dysponować rozległą wiedzą w dziedzinie elektroniki, fizyki i chemii.
1.2.6 Nanomechanika: wymiary obiektu zaczynają mieć znaczenie przy określaniu jego własności w sytuacji, gdy skala tych wymiarów jest rzędu od jednego do kilkudziesięciu nanometrów (obiekty składające się z kilkudziesięciu lub kilku tysięcy atomów).
W tym zakresie wymiarów własności fizyczne i chemiczne obiektu zbudowanego ze 100 atomów żelaza różnią się zasadniczo od własności obiektu zbudowanego z 200 atomów, nawet gdy oba te obiekty składają się z takich samych atomów.
Analogicznie własności mechaniczne i elektromagnetyczne ciała stałego zbudowanego z nanocząsteczek różnią się zasadniczo od własności tradycyjnego ciała stałego o takim samym składzie chemicznym, przy czym na te własności mają wpływ cechy poszczególnych części składowych.
1.2.7 Mikroelektronika: dział elektroniki zajmujący się opracowywaniem układów scalonych o minimalnych wymiarach, budowanych w pojedynczych obszarach półprzewodnikowych.
Mikroelektronika jest obecnie w stanie tworzyć pojedyncze elementy o wymiarach rzędu ok.
0,1 mikrometra lub 100 nanometrów [5].
1.2.8 Nanoelektronika: nauka zajmująca się badaniem i produkcją układów tworzonych z wykorzystaniem technologii i materiałów innych niż krzemowe i działających zgodnie z zasadami, które zasadniczo różnią się od obecnych [6].
1.2.9 Nanoelektronika ma wszelkie dane, aby stać się jednym z kamieni węgielnych nanotechnologii, podobnie jak obecnie elektronika stosowana we wszystkich dziedzinach naukowych i procesach przemysłowych [7].
1.2.10 Biomimetyka [8]: nauka badająca prawa rządzące strukturami cząsteczek występującymi w naturze.
Znajomość tych praw mogłaby umożliwić tworzenie sztucznych nanosilników opartych na takich samych zasadach jak te istniejące w naturze [9].
1.3 Wnioski i zalecenia
1.3.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje propozycje wysunięte przez Komisję w celu realizacji do 2009 r. planu działań w dziedzinie nanonauki i nanotechnologii (N&N), zwłaszcza w odniesieniu do:
- konieczności zastosowania modelu zrównoważonego, konkurencyjnego, stabilnego i trwałego rozwoju,
- dostrzegalnego przyspieszenia w wymiarze globalnym poziomu inwestycji w B&R w skali nano oraz ich zastosowań,
- analizy czynników ryzyka i możliwości zastosowania podejścia w nanoskali oraz pilnej potrzeby stworzenia powszechnej i wspólnej wizji zarówno ze strony decydentów polityczno-instytucjonalnych, jak i partnerów społecznych oraz wreszcie — społeczeństwa i środków masowego przekazu; w celu zapewnienia sukcesu nanonauki i nanotechnologii (N&N) z uwagi na ich przydatność dla zdrowia publicznego, jak również bezpieczeństwa i jakości życia społeczeństw,
- postulatu uzyskania wysokiej jakości urządzeń i infrastruktury, zintegrowanych sieci europejskich oraz wspólnych baz danych,
- konieczności przygotowania specjalistów w dziedzinie nauki, techniki i produkcji oraz kadry fachowców przemysłowych umiejących pracować w dziedzinie N&N,
- celowości utworzenia europejskiego centrum promocji i koordynacji (ang. Focal Point), które pełniłoby rolę stabilnego i proaktywnego partnera, w szczególności łączącego przemysł ze światem nauki, zarówno w Unii, jak i w skali międzynarodowej, i które byłoby wspierane przez biuro operacyjne.
1.3.1.1 Personel Focal Point powinien posiadać dobrze rozwinięte i udowodnione umiejętności naukowe oraz kompetencje w zakresie zarządzania, a ponadto powinien szczególnie dobrze orientować się w kontekście ogólnym, w jakim przebiega rozwój N&N.
1.3.1.2 Również w odniesieniu do N&N prawdą jest, że: "badania i rozwój wspierane przez Wspólnotę Europejską tworzą istotną wartość dodaną Europy.
Uwalniają one potencjał znacznie przewyższający możliwości pojedynczych Państw Członkowskich i umożliwiły już dokonania liczące się na świecie" [10].
Świadczy to o znaczeniu wspólnotowego Focal Point, które może zarządzać tym sektorem, przy wyraźnym rozdziale odpowiedzialności.
1.3.2 Wobec rewolucji zachodzącej w zakresie N&N Komitet jest przekonany, że szanse Europy na wiodącą rolę w sytuacji, gdy na rynek światowy nieustannie i agresywnie wchodzą nowe podmioty, zależne są od zdolności koordynacji i stworzenia opartej na pewnych zasadach europejskiej masy krytycznej w odniesieniu do nanotechnologii.
1.3.3 Dla Komitetu fundamentalne znaczenie ma powodzenie Unii Europejskiej w opracowaniu planu działań w zakresie N&N, który dawałby jednolity bodziec pod względem zarządzania i integrowałby szczebel wspólnotowy, krajowy oraz regionalny, z poszanowaniem zasady pomocniczości.
Plan ten powinien zagwarantować w szczególności:
- widoczny i przejrzysty dialog ze społeczeństwem obywatelskim, dzięki któremu zdobyłoby ono wiedzę opartą na obiektywnej ocenie zagrożeń i możliwości związanych z N&N,
- stałą troskę o ochronę aspektów etycznych, jak również związanych ze środowiskiem naturalnym, zdrowiem i bezpieczeństwem pracowników oraz konsumentów,
- działanie wspólnotowego centrum będącego jednoznacznym punktem odniesienia, gwarantującego ścisłą koordynację różnych polityk i różnych obszarów działania,
- jednolity sposób promowania na szczeblu międzynarodowym inicjatyw w zakresie wspólnych deklaracji i zasad postępowania, by zapewnić odpowiedzialne wykorzystanie N&N oraz współpracę w dziedzinie podstawowych badań naukowych,
- podjęcie działań na rzecz walki z "nanopodziałem" (ang. nanodivide, czyli wykluczeniem z rozwoju wiedzy N&N) wraz z krajami mniej rozwiniętymi,
- pewność prawną i regulacyjną dla działań podejmowanych w zakresie badań naukowych, zastosowania i innowacji na rynku N&N,
- kalendarz i szczegółowy harmonogram planowanych działań zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i na szczeblu państw członkowskich, wraz z mechanizmami kontroli ich realizacji, przy wyraźnym podziale odpowiedzialności.
1.3.4 Komitet wzywa, by wspólnotowy plan działań wspierany był przez krajowe plany działań, gwarantujące koordynację i stałą analizę porównawczą zbieżności oraz synergii w różnych obszarach: infrastruktury, kształcenia i edukacji, oceny ryzyka, szkolenia w zakresie ochrony bezpieczeństwa pracy, harmonizacji norm i patentów i wreszcie — dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, a w szczególności z konsumentami.
1.3.5 Komitet uważa, że przemysł europejski powinien wzmóc i przyspieszyć starania w zakresie badań naukowych i zastosowania N&N, tak by pod względem inwestycji osiągnąć przynajmniej poziom dorównujący jego bardziej zaawansowanym konkurentom.
Cel ten można osiągnąć za pomocą następujących działań: rozwoju europejskich platform technologicznych, zachęt do ochrony i wykorzystania N&N w przemyśle i do kształcenia ukierunkowanego na małą przedsiębiorczość, rozwoju europejskich sieci innowacji i zastosowania N&N, wsparcia dla wielodyscyplinarnego przygotowania pracowników i specjalistów technicznych, "nanotechnologii dla przedsiębiorstw", a także laboratoriów prototypowania i certyfikacji, jak również tworzenia wspólnych przepisów dotyczących normalizacji technicznej i własności intelektualnej oraz przemysłowej.
1.3.6 W opinii Komitetu sporządzane co dwa lata sprawozdanie z kontroli i monitorowania realizacji wspólnotowego planu działań i jego spójności z innymi politykami UE powinno zostać połączone z roczną tabelą wyników oceniającą zgodność z przyjętym kalendarzem oraz uzupełnione sprawozdaniami państw członkowskich z realizacji krajowych planów działań.
1.3.7 Sprawozdanie to powinno zostać przedłożone, oprócz PE i Rady, również Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.
2.
Uzasadnienie
2.1 Nanonauka i nanotechnologie (N&N) są szybko rozwijającą się dziedziną, która przedstawia się obiecująco z punktu widzenia przekształcania badań podstawowych w udane innowacje.
Sektor ten ma duże znaczenie zarówno dla podniesienia konkurencyjności całego przemysłu europejskiego, jak i dla tworzenia nowych produktów i usług mogących zwiększyć dobrobyt oraz podnieść jakość życia obywateli i ogółu społeczeństwa.
2.2 Większość analityków żywi przekonanie, że materiały, produkty i usługi oparte na N&N mogą wygenerować do 2015 r. globalny rynek o rocznej wartości setek miliardów euro [11], pod warunkiem że doskonałość naukowa przekształcona zostanie w rentowne produkty, procesy i usługi oraz że uniknie się, jak podkreśla to sama Komisja [12], "powtórzenia się europejskiego "paradoksu", którego (Europa) była świadkiem w przypadku innych technologii".
2.3 Zdaniem Komitetu należy w tym celu:
- wzmocnić i skoordynować wysiłki w zakresie B&R, realizując więcej inwestycji,
- stworzyć odpowiednie infrastruktury wysokiej jakości,
- skrupulatnie ocenić ryzyko w trakcie całego cyklu życia na etapie badań i wdrażania,
- zachować całkowite poszanowanie dla zasad etycznych,
- propagować proaktywny klimat sprzyjający innowacji w całej gospodarczej tkance produkcyjnej, w szczególności wśród MŚP,
- przygotować wykwalifikowany personel,
- dostosować przepisy dotyczące norm i patentów,
- promować partnerstwo między organami publicznymi i prywatnymi.
2.4 Komitet miał już okazję wyrazić swą opinię na ten temat [13], zalecając między innymi:
- rozwój wspólnych starań na szczeblu wspólnotowym/krajowym w dziedzinie BRT oraz kształcenia naukowo-technologicznego przy ścisłym współdziałaniu między przemysłem a środowiskiem naukowym; szczególną koncentrację na zastosowaniach przemysłowych i wielosektorowych, większą koordynację polityk, struktur i sieci podmiotów; ochronę aspektów związanych z etyką, ochroną środowiska, zdrowiem i bezpieczeństwem; odpowiednią normalizację techniczną,
- ścisłe powiązanie między N&N a społeczeństwem, by zagwarantować, że wyniki badań wniosą pozytywny wkład do konkurencyjności gospodarki, zdrowia ludzkiego, środowiska, bezpieczeństwa i jakości życia obywateli,
- przydzielenie odpowiednich środków w perspektywach finansowych na lata 2007-2013, w szczególności w ramach siódmego programu ramowego badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (VII PR) oraz wzmocnienie europejskich platform technologicznych,
- wprowadzenie ambitnego, wspólnotowego planu działań zawierającego jasno określoną mapę drogową i kalendarz, opartego na podejściu zintegrowanym z podejściem państw członkowskich, tak by zapewnić konsensus wszystkich podmiotów społeczeństwa obywatelskiego wokół wspólnej wizji,
- stworzenie wysokiej jakości infrastruktury europejskiej w dziedzinie badań i transferu technologicznego, ukierunkowanej na innowację i rynek,
- optymalizację uregulowań w zakresie własności intelektualnej i utworzenie działającego na poziomie europejskim punktu informacyjnego udzielającego pomocy w sprawie ochrony praw własności intelektualnej w dziedzinie nanotechnologii (ang. Nano-IPR Helpdesk) w celu zaspokojenia potrzeb naukowców, przedsiębiorstw i ośrodków badawczych, a przede wszystkim zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego,
- pogłębienie współpracy międzynarodowej w zakresie aspektów etycznych i aspektów związanych z ryzykiem, bezpieczeństwem, normami, patentami i metrologią,
- działania ukierunkowane na rozwój procesów przemysłowych związanych z N&N i na informowanie o ich wykorzystaniu poprzez ustanowienie swoistej europejskiej izby rozrachunkowej (ang. clearinghouse) służącej wprowadzaniu produktów na rynek, transferowi technologii i wymianie najlepszych wzorców,
- stały dialog ze środkami masowego przekazu i opinią publiczną, trwale oparty na rozpowszechnianiu wiedzy naukowej, w celu zapewnienia obywateli, że potencjalne zagrożenia dla zdrowia i środowiska podlegają kontroli, oraz w celu uniknięcia wszelkich mylnych przeświadczeń co do rozwoju nanotechnologii.
2.5 N&N w nowych państwach członkowskich
2.5.1 Od pięciu ostatnich lat Komisja Europejska wspiera przy pomocy wspólnotowych środków finansowych ok. 30 ośrodków doskonałości w powiązaniu z różnymi priorytetami tematycznymi wspólnotowego programu ramowego w dziedzinie badań naukowych. Wiele z tych ośrodków zajmujących się rozwojem N&N [14] jest powiązanych z uniwersytetami, ośrodkami badawczymi i przedsiębiorstwami w nowych państwach członkowskich.
2.5.2 Komitet uważa za istotne, by Europejskie Wspólne Centrum Badawcze nadal wspierało i pobudzało do działania ośrodki doskonałości w nowych państwach członkowskich i w krajach kandydujących przede wszystkim w sektorze N&N, włączając tę tematykę jednoznacznie do ich programów pracy.
2.5.3 Zdaniem Komitetu Komisja winna wspierać również rozwój europejskich sieci innowacji, zastosowania i prototypowania N&N, zwłaszcza wśród małych przedsiębiorstw, które składają się na przeważającą część europejskiej tkanki przemysłowej.
2.5.4 Należy zwłaszcza zaplanować pakiety konkretnych usług, by pomóc przedsiębiorcom w określeniu możliwości i ograniczeń związanych z zastosowaniem N&N oraz w zwiększeniu liczby udanych inicjatyw takich jak Gate2Growth [15] i Minanet [16].
Konieczne jest zatem określenie nowych źródeł i sposobów finansowania ryzyka, a także systemów gwarancji uzupełniających systemy już istniejące.
2.5.5 Komitet uważa, że na dalsze rozwinięcie i większą widoczność zasługuje również inicjatywa wspólnotowa Phantoms — sieć doskonałości w zakresie nanotechnologii założona w ramach programu wspólnotowego IST-FET dla technologii społeczeństwa informacyjnego.
2.5.6 EKES uważa ponadto, że uwzględniając konieczność większego pobudzenia działań w zakresie badań i innowacji w nowych państwach członkowskich oraz w krajach kandydujących, należy rozwinąć większą synergię poprzez inicjatywy EUREKA i COST, w ramach których w wielu z tych krajów prowadzi się już działalność w dziedzinie N&N.
2.6 Ramy międzynarodowe
2.6.1 Całkowita suma wydatków ponoszonych w skali globalnej przez rządy, przedsiębiorstwa i świat finansowy na badania naukowe i rozwój w sektorze N&N została oszacowana w styczniu 2005 r. na ok. 7 miliardów euro rocznie [17] (ponad połowa pochodzi z funduszy publicznych), z których ok.
35 % wydatkowano w Ameryce Płn., 35 % w Azji, 28 % w Europie i 2 % w pozostałej części świata.
2.6.1.1 W odniesieniu do poziomu wydatków w przeliczeniu na mieszkańca, mimo że pod koniec lat 90. różnice w inwestycjach publicznych były niewielkie (ok. 1 euro w USA i Japonii, przy czym połowa tego w UE), w 2005 r.
USA przeznaczyły na te cele 5 euro w przeliczeniu na mieszkańca, Japonia — 6,5 euro, a UE — 3,5 euro. Prognozy do 2011 r. wskazują na poziom powyżej 9 euro w USA i Japonii, a w UE — 6,5 euro [18].
2.6.2 Wydatki przemysłu w skali globalnej wynoszą ponad 3 miliardy euro rocznie, z których 46 % przypada na przedsiębiorstwa amerykańskie, 36 % na azjatyckie, 17 % na europejskie, a poniżej 1 % na resztę świata.
Ok. 1500 spółek zadeklarowało swe silne zaangażowanie w badania naukowe i rozwój N&N: 80 % z nich to nowe podmioty gospodarcze, wśród których ponad połowa to spółki północnoamerykańskie.
Nagłośnienie medialne zagadnień nanotechnologicznych wzrosło z 7000 do obecnych 12000 artykułów rocznie [19].
2.6.3 W ciągu 5 lat, od końca 2000 r. do chwili obecnej, rząd federalny USA zainwestował w nanotechnologie ponad 4 mld dolarów.
Na sam 2006 r. rząd Busha wystąpił z wnioskiem o 1 mld dolarów na badania N&N w jedenastu federalnych agencjach badawczych.
Jak podkreśla raport z 2005 r. pt. "5-Years Assessment on Nanotechnology Initiative", Stany Zjednoczone "są uznawane w świecie za lidera B&R w dziedzinie nanotechnologii" — roczna suma inwestycji publicznych i prywatnych wynosi w USA 3 mld dolarów, co stanowi w przybliżeniu jedną trzecią wydatków światowych na tę dziedzinę.
2.6.3.1 USA zajmują również wiodącą pozycję pod względem liczby nowych podmiotów gospodarczych, publikacji i patentów.
Na szczeblu federalnym panuje opinia, że wydatki na nową wiedzę i nowe infrastruktury N&N "są odpowiednie i znaczące, tak by pozwolić w dłuższej perspektywie na wysoką dochodowość".
2.6.4 W Japonii roczne wydatki w 2003 r. wynosiły ok. 630 mln euro, z czego 73 % pochodziło z Ministerstwa Oświaty, a 21 % z Ministerstwa Gospodarki, Handlu i Przemysłu.
Badania koncentrują się przede wszystkim na nanomateriałach.
Co się tyczy kapitału wysokiego ryzyka na nanotechnologie, Mitsui postanowił przeznaczyć w ciągu następnych czterech lat prawie 700 mln euro na inwestycje w zakresie nanotechnologii, natomiast Fundusz Technologii Krytycznych przeznaczy ok. 30 mln euro na prace badawcze w dziedzinie N&N [20].
2.6.5 Na obszarze Azji również i Tajwan planuje do 2008 r. inwestycje w wysokości ponad 600 mln euro, przy zaangażowaniu w N&N 800 przedsiębiorstw. Zgodnie z oczekiwaniami, w 2006 r. produkcja ma osiągnąć wartość rzędu 7,5 mld euro, przy czym w 2012 r. liczba przedsiębiorstw ma wzrosnąć do 1500, a rozwój nowych produktów osiągnąć wartość 25 mld euro, zwłaszcza w różnych sektorach nanoelektroniki.
2.6.5.1 Niezbędnym warunkiem tego rozwoju jest rozwiązanie problemów własności intelektualnej i przemysłowej.
2.6.6 Korea Płd. jest jednym z pierwszych krajów, w których przedsiębiorstwa z powodzeniem wprowadziły na rynek produkty oparte na N&N [21]. Kraj ten, którego potencjalny rynek wewnętrzny w dziedzinie nanotechnologii szacuje się na ok.
2 mld euro, zainicjował program N&N o nazwie "Next Generation Core Development Program". Na program ten przeznaczono budżet w wysokości 168 mln euro, a do jego priorytetów należą nanomateriały, nanokompozyty oraz bionanotechnologie.
2.6.7 W Australii w ostatnich latach powstało ponad 30 firm N&N, a ich liczba wzrasta o 50 % rocznie.
Wydatki publiczne i prywatne na badania w zakresie N&N wynoszą rocznie ok.
60 mln euro i koncentrują się przede wszystkim na nowych materiałach i bionanotechnologii oraz jej zastosowaniach medycznych i leczniczych.
2.6.8 Ostatnio w Pekinie wydano raport na temat rozwoju nanotechnologii w Chinach w latach 2005-2010, który zawiera prognozy do roku 2015 [22] i pokazuje, że Chiny są "jednym ze światowych liderów pod względem rejestracji nowych przedsiębiorstw nanotechnologicznych, publikacji i patentów w dziedzinie N&N a rynek wewnętrzny produktów i systemów N&N", szacowany już na ponad 4,5 mld euro, ma wszelkie dane ku temu, by wzrosnąć do ponad 27 mld euro w 2010 r. i do ponad 120 mld euro w 2015 r. [23]
2.6.9 Zdaniem EKES-u sytuacja na świecie pokazuje, jak istotne jest zapewnienie proaktywnych uwarunkowań sprzyjających badaniom i innowacji we wszystkich państwach UE, aby można było z powodzeniem uczestniczyć w inwestycjach badawczo-rozwojowych w tym sektorze.
3.
Uwagi
3.1 Komitet stale utrzymuje, że konieczne jest wzmożenie wysiłków w celu zwiększenia — w wartościach względnych i bezwzględnych — inwestycji na B&R dokonywanych w Europie, tak by przyczynić się do osiągnięcia celu barcelońskiego na poziomie 3 %. Wziąwszy pod uwagę trendy międzynarodowe, Komitet uważa, że takie wysiłki są konieczne przede wszystkim w sektorze N&N.
3.1.1 Komitet uważa, że niewłączenie tych wysiłków do intensywnego procesu europejskiej koordynacji krajowych i regionalnych programów badawczych N&N, m.in. poprzez mechanizmy ERA-NET i ERA-NET PLUS [24], wpłynęłoby na ich osłabienie.
Wysiłki te powinny być wspomagane przez działania informacyjne i wspierające ośrodki badawcze, przemysł oraz uniwersytety poprzez programy COST [25], ESF [26] i EUREKA [27], z wykorzystaniem kredytów EBI.
3.1.2 Komitet jest zdania, że taka koordynacja europejska i współpraca powinny obejmować również działania państw członkowskich zmierzające do rozwoju infrastruktur interdyscyplinarnych oraz ośrodków kompetencji i doskonałości N&N, między innymi po to, by powiązać je w paneuropejską sieć intensyfikującą ich synergię i zapobiec tym samym zbytecznemu powielaniu.
3.2 Na szczeblu wspólnotowym
3.2.1 Komitet jest przekonany, że w celu osiągnięcia skuteczności i wiarygodności wspólnotowy plan działań musi zawierać kalendarz i szczegółowy harmonogram, dzięki którym postępy w poniższych dziedzinach byłyby bardziej ograniczone terminami i łatwiejsze do sprawdzenia:
- zwiększenie inwestycji na badania, innowacje i szkolenia w dziedzinie N&N, zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i na szczeblu państw członkowskich i ich regionów, zawsze jednak w powiązaniu z procesem ścisłej koordynacji europejskiej ze strony Komisji i silniejszym zaangażowaniem ze strony przemysłu,
- stworzenie w ramach VII PR europejskiego centrum koordynacji (ang. Focal Point), które pełniłoby rolę stabilnego i proaktywnego partnera zarówno w samej Unii, jak i na szczeblu międzynarodowej współpracy i dialogu, wraz z europejskim ośrodkiem "Nano-Janus" [28], wyposażonym w odpowiednie zasoby,
- przygotowanie wykwalifikowanego personelu o wielodyscyplinarnym profilu w dziedzinie nauki, techniki i produkcji oraz zwiększenie obecności specjalistów przemysłowych znających podejście N&N,
- zagwarantowanie akceptacji oraz sukcesu nanonauki i nanotechnologii poprzez widoczny i przejrzysty dialog ze społeczeństwem obywatelskim, nie tylko ze względu na ich wkład w europejską konkurencyjność, ale także z uwagi na ich przydatność w sferze zdrowia, bezpieczeństwa i jakości życia obywateli,
- utworzenie — począwszy od etapu koncepcyjnego projektów i ich zastosowań — mechanizmów oceny ryzyka toksykologicznego i ekotoksykologicznego oraz odpowiednich instrumentów szkolenia umożliwiających jego zwalczanie,
- poddawanie systemowi nadzoru etycznego — tak jak to przewidziano dla programu ramowego — propozycji badań i finansowania publicznego w celu dokładnego zestawienia kwestii etycznych mogących ujawnić się w powiązaniu z N&N,
- zachowanie właściwej równowagi między — z jednej strony — potrzebą rozwoju społecznego, szybkiego rozpowszechniania informacji naukowych oraz ochrony zdrowia i środowiska, a z drugiej strony — wymogami dotyczącymi własności intelektualnej i przemysłowej.
3.2.2 Komitet zdecydowanie popiera znaczne zwiększenie inwestycji na badania, innowacje i kształcenie w dziedzinie N&N na szczeblu wspólnotowym i w ścisłej koordynacji ze szczeblem państw członkowskich i ich regionów.
3.2.2.1 W związku z tym Komitet podkreśla, że — w odróżnieniu od sytuacji w innych sektorach badawczych — wysokość wspólnotowych środków finansowych przeznaczonych na N&N równa jest wysokości środków państw członkowskich (podczas gdy fundusze wspólnotowe przeznaczone ogólnie na badania stanowią 4-5 % całkowitych wydatków na badania w Europie, a fundusze państw członkowskich — 87 %).
3.2.3 Zdaniem Komitetu priorytet tematyczny w zakresie N&N i nanoelektroniki powinien otrzymać w ramach VII PR 2007-2013 subwencję nie niższą niż 10 % środków przeznaczonych na program "Współpraca".
3.2.3.1 W programie "Zdolności" odpowiednie miejsce należy zarezerwować dla MŚP na badania i innowacje N&N, w tym szczególnie na okręgi nanotechnologiczne, infrastruktury świetności i prognozy N&N.
3.2.3.2 W programie "Ludzie" odpowiednie miejsce należy przyznać szkoleniom i mobilności naukowców w dziedzinie N&N, a w wypadku działalności Wspólnego Centrum Badawczego — bezpieczeństwu, miernictwu i perspektywom technologicznym.
3.2.4 Od 2007 r. powinno być możliwe skoncentrowanie części działań podejmowanych w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji — pomimo ograniczonej ilości środków przeznaczonych na ten program — na tworzeniu kultury przedsiębiorczości ukierunkowanej na zastosowania organizacyjne badań N&N.
3.2.5 Komitet zdecydowanie popiera utworzenie europejskich platform technologicznych, wzorowanych na platformach już działających w dziedzinie nanoelektroniki i nanomedycyny. Są to w istocie instrumenty idealnie nadające się do promowania udziału wszystkich podmiotów publicznych i prywatnych z różnych sektorów (naukowego, edukacyjnego, technologicznego, przemysłowego, finansowego) we wspólnotowych, krajowych/regionalnych oraz wspólnych projektach i inicjatywach, opartych na wspólnym, partycypacyjnym i przyszłościowym spojrzeniu.
3.2.6 Zdaniem Komitetu fundamentalne znaczenie mają inwestycje w zaawansowaną edukację i szkolenia.
Nowe programy wspólnotowe po 2006 r. powinny jednoznacznie uwzględniać obszary działania w zakresie wielodyscyplinarnego wsparcia dla N&N.
3.2.7 Komisja powinna ułatwiać eksploatację przemysłową poprzez wprowadzenie do 2007 r., w ramach programu prac w zakresie N&N siódmego programu ramowego:
- punktu informacyjnego udzielającego pomocy w sprawie ochrony praw do własności intelektualnej w dziedzinie nanotechnologii (ang. Nano-IPR Helpdesk), zgodnie z propozycją wysuniętą przez EKES w jego poprzedniej opinii na temat N&N,
- europejskiej izby rozrachunkowej służącej wymianie dobrych wzorców i monitorowaniu patentów oraz nowych zastosowań na rynku światowym,
- biblioteki cyfrowej, zgodnie z propozycją wysuniętą w komunikacie będącym przedmiotem niniejszej opinii,
- przetargów CEN-STAR [29] na techniczne projekty badawcze poprzedzające tworzenie norm i towarzyszące mu,
- działań pilotażowych demonstrujących przemysłowe zastosowanie N&N.
3.2.8 Komisja powinna już teraz wzmocnić system nadzoru etycznego w celu rozpoznania wszystkich kwestii etycznych, które mogą pojawić się w związku z N&N, zwłaszcza w dziedzinie medycyny, sektora rolno-spożywczego i kosmetycznego.
3.3 Na szczeblu państw członkowskich
3.3.1 Komitet podkreśla znaczenie zgodności wspólnotowego planu działań z krajowymi planami działań, które powinny zostać przedstawione Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji do końca pierwszego półrocza 2006 r.: celem jest zapewnienie spójności i synergii w obszarze infrastruktury, kształcenia i edukacji, a także normalizacji przepisów i patentów, oceny ryzyka i wreszcie — dialogu ze społeczeństwem obywatelskim, konsumentami i środkami masowego przekazu.
3.3.2 Zdaniem Komitetu państwa członkowskie powinny zarezerwować na N&N większą część dostępnych im inwestycji publicznych i prywatnych, a także składać regularne sprawozdania do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie postępów poczynionych w zakresie inwestycji i realizacji planów krajowych.
3.3.3 Sprawozdania te powinny być zawarte w przygotowywanym co dwa lata sprawozdaniu wspólnotowym, zwłaszcza odnośnie do:
- przygotowania ram regulacyjnych i legislacyjnych sprzyjających nowemu cyklowi zastosowania N&N w przemyśle, nowym koncepcjom przedsiębiorstwa, nowym kwalifikacjom i wymogom szkoleniowym dla przedsiębiorców, pracowników i specjalistów technicznych, normom, certyfikacji produktów oraz — ostatecznie — aspektom etycznym i kwestiom przejrzystości, szczególnie w odniesieniu do kształcenia medyczno-naukowego, dostępności i równych szans,
- bodźców dla nowatorskich zastosowań N&N na szczeblu lokalnym i regionalnym poprzez rozwój sieci laboratoriów prototypowania, certyfikacji i oceny ryzyka dostępnych dla wszystkich przedsiębiorstw, instytucji, uniwersytetów i ośrodków badawczych — w tym celu należy wprowadzić środki finansowe przeznaczone na kapitał początkowy i kapitał wysokiego ryzyka, szczególnie w regionach spójności, a także rozwinąć ośrodki widoczne dla ogółu społeczeństwa, informujące o ryzyku i możliwościach związanych z N&N,
- wprowadzenia działań w celu zapobieżenia "nanopodziałowi", szczególnie na obszarach funkcjonowania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności oraz w regionach wyspiarskich i peryferyjnych, wraz ze środkami mającymi na celu zapobieżenie wykluczeniu z rozwoju N&N słabiej rozwiniętych krajów trzecich.
3.3.4 Zdaniem Komitetu państwa członkowskie powinny podjąć działania na rzecz zachowania właściwej równowagi między dwoma wymogami: między potrzebą współpracy i rozpowszechnienia w celach naukowych i praktycznych, w trosce o ochronę zdrowia i środowiska, a koniecznością zachowania w tajemnicy informacji na temat wynalazków oraz ochrony własności intelektualnej i przemysłowej.
3.3.5 Komitet uważa, że także i tutaj można napotykać utrudnienia spowodowane brakiem patentu wspólnotowego i jednolitego wspólnotowego prawa patentowego.
Chodzi tu nie tylko o to, co można opatentować w państwach członkowskich w odniesieniu do wynalazków w dziedzinie bionanotechnologii, ale również o kwestię ułatwionego dostępu zainteresowanych stron do informacji o najnowszych odkryciach i patentach.
3.4 Na szczeblu międzynarodowym
3.4.1 Komitet w pełni popiera wytyczne zaproponowane w planie działań w zakresie rozwoju zorganizowanej współpracy i dialogu na szczeblu międzynarodowym.
Sugeruje jednakże ich uzupełnienie o następujące propozycje:
- organizowanie regularnych międzynarodowych forów pod egidą UE, by zwiększyć możliwości dialogu, wymiany i komunikacji w celu wzmocnienia międzynarodowego środowiska naukowego, przemysłowego i akademickiego,
- rozwinięcie europejskich umiejętności przywódczych, by wspierać przedsięwzięcia w zakresie wspólnych deklaracji i zasad postępowania odnośnie do odpowiedzialnego wykorzystania i rozwoju N&N,
- stworzenie w UE do 2008 r. elektronicznego archiwum pochodzących z całego świata publikacji naukowych i technicznych na temat N&N,
- włączenie do wytycznych polityki europejskiej w zakresie współpracy na rzecz rozwoju następujących działań ukierunkowanych na zapobieżenie "nanopodziałowi" (wykluczeniu z rozwoju wiedzy w dziedzinie N&N): działań rozwijających potencjał (ang. capacity building) partnerów w krajach rozwijających się, szkoleń dla pracowników naukowych oraz działań w zakresie przygotowania kompetencji lokalnych do przyjęcia technologii N&N,
- uruchomienie w zakresie N&N synergii przyjaznych dla użytkownika poprzez inicjatywy europejskie takie jak EUREKA i międzynarodowe takie jak Human Frontiers.
3.5 Na szczeblu przedsiębiorstwa oraz w dziedzinie pracy i społeczeństwa obywatelskiego
3.5.1 Zdaniem Komitetu przedsiębiorstwa — a szczególnie MŚP — mogą w bardzo dużym stopniu skorzystać z działalności badawczej w obszarze N&N oraz z bezpośredniego rozpowszechnienia N&N poprzez transfer technologiczny, przede wszystkim dzięki włączeniu i zastosowaniu energooszczędnych technologii oraz technologii wydajnych pod względem ochrony środowiska, nanotechnologii informatycznych, nowych materiałów stosowanych w procesach, produktach i usługach oraz technologii konwergentnych nano-bio-info.
3.5.2 Komitet uważa, że przemysł europejski powinien zwiększyć i przyspieszyć starania w zakresie badań naukowych i zastosowania N&N, tak by pod względem poziomu inwestycji co najmniej dorównać swym bardziej zaawansowanym konkurentom. Dużym wsparciem dla tych starań powinno być przygotowanie sprzyjających ram regulacyjnych i legislacyjnych zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym/regionalnym.
3.5.3 Komitet wyraża przekonanie, że podejście oparte na silnym zaangażowaniu przedsiębiorstw jest konieczne dla badań, rozwoju i zastosowania N&N pod warunkiem, że na poziomie europejskim, krajowym/regionalnym a przede wszystkim wspólnie, zaplanowane zostaną działania wspierające ukierunkowane na:
- zapewnienie przejrzystych, prostych i jasnych informacji na temat nanotechnologicznego rozpoznania wyników badań (ang. nanotechnology scouting) nadających się do zastosowania w stały i bezpieczny sposób dla pracowników, specjalistów technicznych, konsumentów, środowiska i zdrowia — wyniki te muszą być zagwarantowane poprzez certyfikację znajdującą pełną akceptację społeczeństwa i rynku,
- rozwinięcie inicjatyw szkoleniowych ukierunkowanych na problemy przedsiębiorstw — w tym szczególnie małych przedsiębiorstw — w celu wprowadzenia oraz świadomego i odpowiedzialnego wykorzystania N&N, zgodnie z wymogami nowych procesów produkcyjnych z zastosowaniem N&N [30],
- wsparcie wielodyscyplinarnych programów w zakresie szkolenia i przygotowania zawodowego pracowników technicznych i naukowych, na temat nowej koncepcji i organizacji przedsiębiorstwa wykorzystującego nowe, nanotechnologiczne procesy produkcyjne i powiązane z tym usługi w różnych sektorach oraz w zakresie środków ostrożności koniecznych, by wyeliminować ryzyko toksykologiczne i ekotoksykologiczne,
- przedstawienie w jasny i uprzednio ustalony sposób możliwości oraz ograniczeń w zakresie własności przemysłowej i intelektualnej w celu zagwarantowania właściwej równowagi między współpracą a konkurencją, tajemnicą produkcji a rozpowszechnieniem postępów w zakresie N&N oraz publikacją i wolnym przepływem wiedzy w europejskim i międzynarodowym środowisku naukowym a ochroną praw do własności intelektualnej,
- ułatwienie dostępu przedsiębiorstw — w tym szczególnie przedsiębiorstw małych oraz położonych na obszarach wyspiarskich i peryferyjnych — do instytutów JRC [31], laboratoriów prototypowania i infrastruktur certyfikacji, pomiarów oraz testowania.
Istotny będzie również dostęp do organów krajowych i europejskich zajmujących się normalizacją techniczną, uprawnionych do opracowywania norm uznawanych i akceptowanych na szczeblu międzynarodowym,
- ułatwienie w ramach EBI, EFI, CIP [32] i wspólnotowych funduszy strukturalnych dostępu przedsiębiorstw, w tym zwłaszcza MŚP, do wsparcia finansowego, do kapitału początkowego i kapitału wysokiego ryzyka, a także do inicjatyw promujących spin-off ze środowiska naukowego, w celu stworzenia nowych przedsiębiorstw i miejsc pracy w sektorze N&N, a także sieci zakupu, produkcji i dystrybucji usług N&N,
- pogłębienie kontaktów między uniwersytetami, ośrodkami badawczymi i przedsiębiorstwami, zwłaszcza MŚP, poprzez stworzenie wspólnie zarządzanych ośrodków kompetencji dla różnych sektorów zastosowania, zaangażowanie specjalistów z dziedziny nanotechnologii przez przedsiębiorstwa i organizację kursów szkoleniowych poprzez nowe działania przewidziane w ramach programu Marie Curie.
3.5.4 Komitet podkreśla, że szczególnie w dziedzinie N&N pracownicy oraz specjaliści techniczni i naukowi stanowią — i nadal powinni stanowić — największy atut społecznie odpowiedzialnych przedsiębiorstw europejskich.
3.5.4.1 Komitet podkreśla w tym względzie znaczenie działań mających na celu zapewnienie bezpiecznego środowiska i procesów produkcji oraz odpowiedniego szkolenia dla właściwego personelu, zwłaszcza w sektorach diagnostyki medycznej i lecznictwa, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów zapobiegania ryzyku i oceny ryzyka ex ante.
Można to osiągnąć za pomocą technicznych podręczników postępowania zatwierdzonych na szczeblu europejskim.
3.5.4.2 Wpływ wywierany na pracowników przez nową organizację pracy konieczną dla zastosowania N&N w działalności produkcyjnej oraz przez wymogi w zakresie szkolenia i BHP musi zostać poddany dogłębnej ocenie i badaniom przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (fundację dublińską).
3.5.5 Europejski dialog w dziedzinie N&N ze wszystkimi zainteresowanym stronami powinien zostać sformalizowany do 2007 r. poprzez utworzenie organu bądź forum konsultacyjnego, które byłoby odpowiednio widoczne i przejrzyste, by pełnić rolę kompetentnego i uznanego partnera w kontaktach ze środkami masowego przekazu i społeczeństwem obywatelskim.
3.5.6 Udane inicjatywy pilotażowe służące zwiększaniu wiedzy wśród obywateli powinny zostać wzmocnione do 2007 r., zaakcentowane już na etapie ich włączenia do portalu internetowego "Europa" oraz rozpowszechnione wśród instytucji europejskich, szczególnie w Parlamencie Europejskim i Radzie.
Należy także zapewnić ich międzynarodowy oddźwięk poprzez ustanowienie w 2008 r. "Interdyscyplinarnej nagrody N&N", która byłaby przyznawana co roku z okazji "Europejskiego tygodnia N&N".
3.5.7 Do końca 2007 r. Komisja powinna wprowadzić zatwierdzoną metodologię, by określić czynniki ryzyka związane z wdrożeniem i/lub wykorzystaniem N&N, a do końca pierwszego półrocza 2008 r. — zaproponować w tym zakresie europejskie wytyczne.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego
COM(2005) 429 końcowy — 2005/0191 (COD)
(2006/C 185/03)
Dnia 16 listopada 2005 r.
Rada, działając na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Thomas McDONOGH.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 134 do 2, przyjął następującą opinię:
1.
Zalecenia
1.1 Państwom członkowskim należy pozwolić, na podstawie oceny ryzyka, na stosowanie bardziej rygorystycznych środków od tych, które zostaną ustalone, pod warunkiem, że będą je finansować z budżetów krajowych.
1.2 Każde państwo członkowskie powinno wyznaczyć jeden organ odpowiedzialny za koordynację i monitoring wdrażania standardów ochrony.
1.3 Każde państwo członkowskie powinno opracować krajowy program ochrony lotnictwa cywilnego.
1.4 W celu monitorowania stosowania przez państwa członkowskie nowego aktu oraz określenia słabych punktów w bezpieczeństwie lotnictwa, Komisja powinna prowadzić inspekcje, w tym inspekcje niezapowiedziane.
1.5 W celu zapewnienia pasażerom transferowym i bagażowi transferowemu możliwości zwolnienia z kontroli, gdy przylatują z państwa trzeciego, zgodnie z koncepcją znaną jako "jednolity obszar ochrony lotnictwa" ("one stop security"), jak również umożliwienia pasażerom przylatującym takimi lotami na mieszanie się z pasażerami odlatującymi, którzy przeszli kontrolę bezpieczeństwa, należy zachęcać do zawierania porozumień pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi, które uznawałyby standardy ochrony stosowane w państwach trzecich jako równoważne ze standardami Wspólnoty.
1.6 Komitet przyjmuje z zadowoleniem inicjatywę Komisji oraz w pełni popiera jej podstawowe zasady.
1.7 Komitet przyjmuje również z zadowoleniem wprowadzenie wspólnych zasad w zakresie ochrony portów lotniczych, ponieważ obowiązujące procedury mają bardzo zróżnicowany charakter w całej Europie, dlatego konieczne jest ich ujednolicenie.
1.8 W odniesieniu do części 1 1.2 pkt 5 oraz części 11 załącznika, w kontekście swobodnego przepływu pracowników na terytorium Wspólnoty oraz możliwości zatrudniania pracowników z państw trzecich, Komisja może udzielać władzom krajowym, portom i przewoźnikom lotniczym pomocy w weryfikacji danych osobowych potencjalnych pracowników, w celu sprostania wymogom sprawdzania danych.
1.9 Cel określony w ustępie 1 tego artykułu powinien zostać zmieniony w celu wyjaśnienia, że przedmiotowe środki ochrony mają służyć ochronie lotnictwa cywilnego przed aktami bezprawnej ingerencji stwarzającymi zagrożenie dla lotnictwa cywilnego.
Środki te nie są natomiast skierowane na przeciwdziałanie innym rodzajom bezprawnej ingerencji, takim jak kradzieże i przemyt.
1.10 Komisja Europejska powinna opracować i realizować kompleksową politykę finansowania środków ochrony lotnictwa stanowiących element działań, które państwa członkowskie zobowiązane są podjąć w celu zabezpieczenia swoich obywateli przed groźbą terroryzmu.
1.11 Omawiane rozporządzenie należy uzupełnić o mechanizm oceny oddziaływania na branżę wszelkich przyszłych wniosków dotyczących środków bezpieczeństwa.
Pozwoli to uniknąć takiej sytuacji, gdzie koszty i oddziaływanie danego środka byłyby nieporównywalnie wyższe od jego skuteczności.
2.
Wprowadzenie
2.1 Projekt legislacyjny Komisji ma na celu wyjaśnienie ram prawnych obowiązujących w Unii Europejskiej (ustanowionych rozporządzeniem 2320/2002), zapewnienie podstawy wspólnej wykładni międzynarodowych wymogów ustanowionych przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego (ICAO), usunięcie poufnych informacji ze sfery publicznej oraz położenie większego nacisku na opracowanie wymogów w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego poprzez wprowadzanie rozporządzenia w życie, tzn. dzięki zastosowaniu decyzji 1999/468/WE w sprawie komitologii, która ustanawia procedurę legislacyjną przewidującą udział przedstawicieli państw członkowskich i Komisji Europejskiej.
2.2 Wniosek ma na celu zastąpienie obowiązującego aktu prawnego, aby zaproponować lepszy akt prawny, oparty na czterech zasadach: prostoty, harmonizacji, przejrzystości i wyższego poziomu ochrony.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Celem omawianego wniosku jest dalsze wyjaśnienie, uproszczenie i harmonizacja wymogów prawnych w celu poprawy ogólnego poziomu ochrony w lotnictwie cywilnym.
3.2 Doświadczenie zdobywane z czasem wykazało, że rozporządzenie to jest zbyt szczegółowe i wymaga uproszczenia.
3.3 Uznając zasadę pomocniczości, Komisja uważa, że wskazany jest wyższy stopień harmonizacji środków i procedur z zakresu ochrony niż istniejący obecnie.
3.4 Prowadzi to do istnienia 25 różnych systemów krajowych, możliwości zakłócenia wolnej konkurencji i niemożności korzystania przez branżę ze swobód jednolitego rynku.
3.5 Lepsza harmonizacja jest również integralnym elementem "jednolitego obszaru ochrony lotnictwa" — koncepcji, zgodnie z którą pasażerowie, bagaże i ładunki tranzytowe nie wymagają ponownego przejścia kontroli bezpieczeństwa ze względu na pewność, że w porcie wylotu zapewniono wymagany podstawowy poziom ochrony.
Jest to również element korzystny zarówno dla operatorów działających na bardzo konkurencyjnym rynku, jak i dla pasażerów.
3.6 Komisja jest zdania, że dla poprawy ogólnego poziomu bezpieczeństwa zasadnicze znaczenie ma możliwość szybkiego działania i reagowania na zmieniające się zagrożenia.
3.7 W opinii Komisji powszechne udostępnianie informacji o szczegółowych środkach i procedurach ochrony nie jest wskazane.
Można ten problem rozwiązać umieszczając szczegóły operacyjne w przepisach wykonawczych.
Komitet pragnie podkreślić znaczenie zagwarantowania, by w ramach nowych wspólnych zasad uwzględnione zostały szczególne potrzeby osób o ograniczonej mobilności, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi w niedawnej opinii Komitetu poświęconej tej kwestii.
Kontrole oraz inne środki służące zapewnieniu bezpieczeństwa, choć uzasadnione i potrzebne, mogą doprowadzić do stworzenia kolejnych barier oraz ograniczenia praw osób o ograniczonej mobilności, co stałoby w sprzeczności z niedawnymi działaniami Komisji mającymi zapewnić osobom niepełnosprawnym oraz osobom o ograniczonej mobilności takie same możliwości w zakresie podróży lotniczych, jakie posiada reszta społeczeństwa.
3.8 Rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawia wspólne zasady w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego.
Celem wniosku jest zastąpienie tego aktu prawnego.
3.9 Oznacza to, że rozporządzenie (WE) nr 2320/2002 zostałoby zastąpione przez uproszczone, jaśniejsze rozporządzenie ustanawiające ogólne zasady.
3.10 Jedyna dodatkowa kompetencja, którą wprowadza wniosek, odnosi się do środków ochrony podczas lotu.
Obejmuje ona takie różnorodne zagadnienia, jak dostęp do kokpitu, niesubordynowani pasażerowie oraz funkcjonariusze bezpieczeństwa lotu ("powietrzni szeryfowie").
Komitet uważa, że z powietrznych szeryfów powinno się korzystać zasadniczo jedynie w wyjątkowych okolicznościach.
3.11 Wymaganie istnienia programów ochrony odzwierciedla aktualne najlepsze praktyki w sektorze lotnictwa i samo w sobie nie stanowi znacznego obciążenia dla branży czy administracji.
W odniesieniu do przewoźników unijnych powinny być one zatwierdzone przez krajowe władze przewoźnika i wzajemnie uznawane przez pozostałe państwa członkowskie i regulatorów.
3.12 Artykuł 13 ustanawia w stosunku do każdego państwa członkowskiego wymóg podjęcia działań monitorowania zgodności za pomocą krajowego programu kontroli jakości.
3.13 Artykuł 14 uwzględnia inspekcje Komisji, m.in. portów lotniczych Wspólnoty.
3.14 Artykuł 17 zastępuje obowiązujący art. 10 w sprawie ochrony lotów z państw trzecich.
Przewiduje on porozumienia pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi, które umożliwiałyby w portach lotniczych Wspólnoty transfer pasażerów, bagaży i ładunku bez potrzeby ponownego przeprowadzania kontroli bezpieczeństwa lub dodatkowych środków ochrony.
3.15 Cel ten powinno się osiągnąć poprzez ustalenie wspólnych zasad i wspólnych standardów w lotnictwie cywilnym, jak również mechanizmów monitorowania ich przestrzegania.
3.16 Treść rozporządzenia (WE) nr 2320/2002 powinna zostać poprawiona w świetle nabytego doświadczenia, a samo rozporządzenie należy zastąpić nowym aktem normatywnym, zmierzającym do uproszczenia, harmonizacji i przejrzystości istniejących zasad i poprawy poziomu ochrony.
3.17 Ze względu na potrzebę większej elastyczności w przyjmowaniu środków i procedur z zakresu ochrony, w celu ich dostosowania do zmieniających się ocen zagrożenia i umożliwienia wprowadzenia nowych technologii, nowy akt powinien ustanowić podstawowe reguły tego co należy zrobić, aby chronić lotnictwo cywilne przed aktami bezprawnej ingerencji.
3.18 Nowy akt prawny powinien obejmować środki bezpieczeństwa, które mają zastosowanie na pokładzie statków powietrznych lub w czasie lotu przewoźników lotniczych Wspólnoty.
4.
Uwagi szczegółowe
Przy wprowadzaniu przepisów w życie należy uwzględnić poniższe kwestie:
4.1 Należy zagwarantować, by ustanowione zostały wspólne standardy w zakresie przedmiotów zabronionych, w celu zapobieżenia zamieszaniu i sporom podczas kontroli bezpieczeństwa.
4.2 W załączniku do wniosku dotyczącego rozporządzenia użyto w stosunku do kontroli pojęcia "ciągła wyrywkowa", które jednak nie zostało w nim zdefiniowane.
Wprowadzenie definicji tego pojęcia ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania jednolitej wykładni przedmiotowej zasady w całej Europie przy stosowaniu jej w kontrolach bezpieczeństwa.
4.3 Bardziej rygorystyczne środki powinny być wprowadzane jedynie w odpowiedzi na szczególne zagrożenia terrorystyczne, ustalone przez władze państwa członkowskiego na podstawie oceny ryzyka.
Wprowadzenie bardziej rygorystycznych środków podważa realizację celów polegających na harmonizacji środków ochrony lotnictwa w całej Unii Europejskiej oraz ustanowienie jednolitego obszaru ochrony.
Zatem wszelkie dodatkowe środki ochrony służące powstrzymywaniu i zapobieganiu, których odtąd wymagać będzie państwo członkowskie, muszą być ustanawiane w warunkach pełnej konsultacji z operatorem portu lotniczego, a zainteresowane państwo członkowskie musi pokrywać koszty dodatkowych środków ochrony w ramach realizacji obowiązku władz państwowych do zapewnienia bezpieczeństwa narodowego i ochrony swoich obywateli przed aktami terroryzmu.
4.4 Niektóre linie lotnicze nie zezwalają na stalowe sztućce, takie jak noże i widelce; w innych liniach jest to dozwolone, dlatego należy zachęcać to przyjęcia wspólnych standardów przez przewoźników lotniczych.
4.5 Nożyczki, pilniki do paznokci itd. należą do listy przedmiotów zakazanych, brakuje na niej natomiast szklanych butelek.
Tymczasem stanowią one śmiertelnie niebezpieczną broń, zwłaszcza gdy zostaną stłuczone.
Zaleca się, by wszystkie butelki w sklepach wolnocłowych oraz butelki przewożone na pokładach samolotów były plastikowe.
W przypadku braku wprowadzenia takiego rozwiązania, szklane butelki powinny być przewożone w lukach bagażowych samolotu, razem z resztą bagażu.
Wprowadzenie takiego rozwiązania wymagać będzie wcześniejszych uzgodnień na szczeblu międzynarodowym.
4.6 Należy zagwarantować, by ekwipunek ratunkowy, taki jak gaśnice i młotki bezpieczeństwa, został zabezpieczony w szafkach personelu pokładowego, tak by pasażerowie nie mieli do niego łatwego dostępu.
4.7 Linie lotnicze powinny w miarę możliwości używać wzmocnionych pojemników na bagaż, w celu zabezpieczenia przed skutkami wybuchu bomby, takiego jaki wydarzył się na pokładzie samolotu linii lotniczych El Al.
4.8 Władze krajowe powinny monitorować, w interesie bezpieczeństwa, ilość alkoholu, którą można podawać pasażerom i która mogłaby powodować przypadki zagrożenia bezpieczeństwa związane z nadużyciem alkoholu.
4.9 Choć wejście do kabiny pilotów jest zabezpieczone wzmocnionymi drzwiami, porywacz mógłby dostać się tam przez cienką ściankę od strony toalety, często zlokalizowanej przy kabinie pilotów.
Należałoby zatem wzmocnić te elementy.
4.10 W art. 11 należy uwzględnić pracowników odpowiedzialnych za odprawę pasażerów i bagażu, którzy często zapewniają bezpieczeństwo.
4.11 W odniesieniu do części 11 załącznika, wszyscy instruktorzy bezpieczeństwa powinni odbyć szkolenie w zatwierdzonych ośrodkach szkoleniowych, na przykład w Europejskim Ośrodku Szkoleniowym w zakresie Ochrony Lotnictwa (EASTI), aby przyjąć standardową wersję prezentacji instrukcji bezpieczeństwa ICAO. Od władz krajowych należy wymagać ustanowienia krajowych programów szkoleniowych, które prowadzić będą wykwalifikowani instruktorzy EASTI.
Opinia Sekcji ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa w sprawie Strategii Morskiej)
COM(2005) 505 końcowy — 2005/0211 COD
(2006/C 185/04)
Dnia 29 listopada 2005 r., Rada, działając na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 marca 2006 r.
Sprawozdawcą była María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 3, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES docenia wniosek dotyczący dyrektywy, który wpisuje się w ramy strategii tematycznej dotyczącej ochrony i zachowania europejskiego środowiska morskiego, rozumiejąc że może on zapewnić integrację i koordynację obecnie obowiązujących środków prawnych, w szczególności w zakresie metodologii działań w tej dziedzinie, podobnej do metodologii, którą ustanowiono w ramowej dyrektywie wodnej (RDW).
1.2 Niezależnie od powyższego, oraz utrzymując swoje krytyczne stanowisko, EKES uważa, że wniosek ten jest potrzebny, ale niewystarczający; stan naszych mórz i oceanów pogorszył się bowiem na tyle, że niezbędne byłyby bardziej rygorystyczne działania, aby wprowadzić w życie obowiązujące już środki i kontrolować ich przestrzeganie.
Ponadto, wniosek ten jedynie częściowo obejmuje kwestie związane ze stanem środowiska morskiego, Komitet natomiast jest zdania, że dyrektywa ramowa byłaby bardziej skuteczna, gdyby udało się w niej na dalszym etapie zintegrować oraz szczegółowo i obszernie rozwinąć aspekty pominięte w omawianym wniosku.
1.3 Wykorzystanie obecnie dostępnych instrumentów legislacyjnych i zarządzania, zamiast tworzenia nowych, pozwala państwom członkowskim uniknąć dodatkowych wydatków, a przede wszystkim większej biurokracji. Wniosek przewiduje również konsultowanie i udział społeczeństwa oraz zainteresowanych stron, co ma kluczowe znaczenie dla zwiększenia zaangażowania społecznego w kwestie ochrony środowiska naturalnego.
1.4 EKES pragnie przedstawić kilka zaleceń, które uważa za konieczne dla ulepszenia zawartości wniosku dotyczącego dyrektywy, umożliwiając tym samym Komisji zapoznanie się z naszymi propozycjami, jako przedstawicieli części społeczeństwa obywatelskiego zainteresowanej przedmiotem dyrektywy.
1.4.1 Po pierwsze, należy wyjaśnić i wzmocnić zadania Komisji w zakresie kontroli i koordynacji w stosunku do władz regionalnych, na których spoczywa obowiązek oceny i planowania celów oraz środków, które mają zostać zastosowane w środowisku morskim podlegającym ich nadzorowi.
Celem powinno tu być ujednolicenie i zapewnienie równowagi działań we wszystkich regionach nadmorskich, gdyż nie można zapominać o ponadgranicznym charakterze mórz i oceanów. Natomiast scentralizowana koordynacja umożliwiłaby przeprowadzanie działań w tych krajach trzecich, w których działania wspólnotowe byłyby możliwe i, w szczególności, w krajach powiązanych z UE umowami międzynarodowymi.
1.4.2 Ponieważ dobry stan wód morskich zależy w dużej mierze od czynników ilościowych, EKES uważa, że w definicjach zawartych w dyrektywie (w szczególności w definicji dobrego stanu ochrony środowiska, opartej na ogólnych wskaźnikach jakości) należy uwzględnić wskaźniki ilościowe, jak miało to miejsce w RDW w przypadku wód śródlądowych.
Jak wskazano poniżej w pkt 5.5, za minimalne cele środowiskowe należy uznać cele określone w komunikacie, ponieważ cele przedstawione we wniosku są na tyle ogólne, że mogłoby to zaszkodzić jego skutecznej realizacji.
1.4.3 Niejednoznaczne sformułowanie dotyczące kryteriów wyboru szczególnych obszarów (zdefiniowanych jako obszary, na których cele środowiskowe nie mogą zostać osiągnięte) może prowadzić do nadużyć; dlatego EKES proponuje ustanowienie jasnych i starannie sformułowanych kryteriów nadawania takiego statusu, jak również procedurę zatwierdzania go przez Komisję.
1.5 Wreszcie, EKES pragnie zwrócić uwagę na dwie kwestie mające bardzo istotne znaczenie dla skutecznej realizacji przedstawionych tu celów.
Pierwsza dotyczy zapewnienia niezwłocznej realizacji wszystkich uprzednio ustanowionych środków odnoszących się do środowiska morskiego, takich jak środki należące do pakietu legislacyjnego ERIKA I, II i III, w szczególności dotyczące portów schronienia, transeuropejskiej sieci monitorowania ruchu statków, ustanowienia systemu kontroli rejestracji statków przez państwa, badania i identyfikacji odpadów (włącznie z takimi jak bomby czy kontenery zawierające produkty radioaktywne) itd.
1.5.1 Druga kwestia dotyczy badań nad środowiskiem morskim. Poszerzenie i doskonalenie wiedzy w tym zakresie umożliwi wyznaczanie jasnych celów oraz planowanie środków niezbędnych do przywrócenia dobrego stanu ochrony środowiska.
Dlatego konieczny jest szerszy udział w europejskich ramowych programach badań.
2.
Uzasadnienie
2.1 W 2002 r. Komisja przedstawiła komunikat [1], na którym opiera się omawiany tu wniosek dotyczący dyrektywy ustanawiającej strategię na rzecz ochrony i zachowania środowiska morskiego z punktu widzenia ochrony środowiska, w celu wspierania zrównoważonego użytkowania mórz oraz zachowania ekosystemów morskich.
Już w szóstym wspólnotowym programie działań w zakresie ochrony środowiska wskazywano na potrzebę ustanowienia środków na rzecz ochrony i zachowania środowiska morskiego oraz podkreślano, że indywidualne polityki nie są w stanie zapewnić zrównoważonego użytkowania europejskich mórz i oceanów.
Stało się jasne, że niezbędne jest niezwłoczne podjęcie działań, ponieważ wiele z zagrożeń przewidzianych w szóstym programie stało się rzeczywistością; co więcej, okazały się one dużo poważniejsze niż najgorsze z przewidywań [2].
2.2 Punktem wyjścia strategii zaproponowanej we wspomnianym komunikacie Komisji jest stan europejskiego środowiska morskiego, który ulega znacznemu pogorszeniu ze względu na oddziaływanie zmian klimatycznych, zanieczyszczenia niebezpiecznymi substancjami, połowy handlowe, eutrofizację mórz oraz nowe zagrożenia związane z wprowadzaniem obcych gatunków.
Jeżeli uwzględnimy dodatkowo pozostałe przeszkody natury instytucjonalnej, takie jak wyłączna jurysdykcja przysługująca państwom członkowskim na obszarze własnych wód terytorialnych, obowiązywanie międzynarodowych konwencji, mających zastosowanie również do państw trzecich oraz różnych porozumień o zasięgu światowym [3], jasna staje się potrzeba realizacji omawianej strategii, niezależnie od wszelkich wskazanych przeszkód.
2.3 W ten sam dzień, w którym ukazał się omawiany wniosek dotyczący dyrektywy, opublikowano inny komunikat [4], na temat którego nie skonsultowano się z EKES-em. Poinformowano w nim o planowanym opracowaniu zielonej księgi na temat strategii środowiska morskiego.
EKES jest zdania, że Komisja powinna brać pod uwagę zalecenia i uwagi z jego opinii, oraz że najlepszym sposobem na osiągnięcie tego byłoby przeprowadzenie nowej konsultacji, która mogłaby wykorzystać ekspertyzę EKES-u i jego opinie związane ze środowiskiem morskim (rybołówstwo, transport, węglowodory itp.).
Dla EKES-u, jako reprezentanta społeczeństwa obywatelskiego, bardzo ważna jest możliwość przedstawienia swojego zdania.
3.
Streszczenie wniosku
3.1 Strategia na rzecz zachowania i ochrony środowiska morskiego przewiduje instrument konieczny do jej realizacji, przedstawiony w omawianym tu wniosku dotyczącym dyrektywy.
Uwzględniono w niej również konwencje międzynarodowe, w szczególności te podpisane przez Komisję i państwa członkowskie w ramach ONZ [5], oraz porozumienia regionalne [6], ponieważ dyrektywa ta powinna się przyczyniać do spełniania podjętych w nich zobowiązań.
3.2 Wniosek dotyczący dyrektywy został podzielony na pięć rozdziałów, z których pierwszy określa przedmiot (art. 1), zakres zastosowania (art. 2), regiony i podregiony morskie (art. 3), strategie morskie (art. 4), zasady koordynacji i współpracy między państwami członkowskimi (art. 5) oraz właściwe organy (art. 6).
3.3 W tej części szczególnie wart podkreślenia jest art. 4 dotyczący strategii morskich, które państwa członkowskie powinny ustanowić dla każdego regionu morskiego, i które powinny obejmować przynajmniej:
- dokonanie wstępnej oceny stanu ochrony wód oraz wpływu, jaki wywiera na nie działalność człowieka,
- zdefiniowanie dobrego stanu ochrony danych wód;
- określenie celów środowiskowych;
- opracowanie i wdrożenie programu monitorowania celów.
Jednocześnie należy opracować program środków mających na celu osiągnięcie dobrego stanu ochrony środowiska mórz i oceanów, które należy zrealizować najpóźniej do 2016 r.
3.4 Rozdziały drugi i trzeci poświęcono strategiom morskim: rozdział II określa zasady sporządzania takich strategii, natomiast rozdział III dotyczy programów środków.
3.4.1 Środki na rzecz ustanowienia strategii morskich opierają się na wymogu przeprowadzenia przez państwa członkowskie wstępnej oceny swoich wód morskich (art. 7), która powinna obejmować różnorodne aspekty, takie jak gospodarcza i społeczna analiza ich użytkowania oraz analiza kosztów degradacji środowiska morskiego.
Zdefiniowano także pojęcie "dobrego stanu ochrony środowiska" (art. 8 i zał. II), określono cele środowiskowe (art. 9 i zał. III) i wreszcie, określono metodę tworzenia programów monitorowania (art. 10 oraz zał. II i IV) oraz metodę zatwierdzania (art. 11).
3.4.2 W rozdziale III ustanowiono programy środków, które państwa członkowskie powinny zrealizować we wszystkich swoich regionach morskich (art. 12 i zał. V) w celu osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska. Stosownie do wyników wstępnej oceny, o środkach tych należy poinformować Komisję (art. 14) w celu ich późniejszego zatwierdzenia (art. 15).
Przewidziano również środki doraźne (ad hoc) dla szczególnych obszarów (art. 13).
3.5 Rozdział IV określa zasady aktualizacji strategii dotyczących poszczególnych regionów morskich (art. 16) oraz przewiduje wymóg sporządzania co trzy lata sprawozdań okresowych (art. 17).
Godny uwagi jest art. 18, w którym ustanowiono zasady informowania społeczeństwa i konsultacji z nim, zgodnie z dyrektywą 2003/35/WE.
Wskazano również na wymóg sporządzania przez Komisję sprawozdań oceniających proces wdrażania dyrektywy (art. 19), której treść powinna stać się przedmiotem przeglądu po 15 latach od daty wejścia dyrektywy w życie.
3.6 Wreszcie, w rozdziale V zamieszczono przepisy techniczne, ze szczególnym uwzględnieniem załączników (art. 21) oraz komitetu, który będzie wspierał Komisję w realizacji tych zadań (art. 22).
4.
Uwagi dotyczące wniosku
4.1 Przy analizie obecnego wniosku dotyczącego dyrektywy należy uwzględnić treść wspomnianego już komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie: "W kierunku strategii ochrony i zachowania środowiska morskiego" (jego szerszą analizę odnaleźć można w opinii CESE/578/2003 w sprawie tego komunikatu).
Najważniejsze tezy komunikatu przedstawiają się następująco:
- indywidualne polityki państw członkowskich nie przynoszą pożądanych efektów w zakresie poprawy stanu środowiska morskiego wód wspólnotowych, a w rzeczywistości jego stan ulega stopniowemu pogorszeniu;
- państwa członkowskie nie prowadzą skutecznego monitoringu stanu wód morskich;
- brakuje dostatecznej wiedzy naukowej na temat środowiska morskiego; niezbędne jest większe zaangażowanie na rzecz badań;
- w związku z potrzebą opracowania strategii na rzecz ochrony i przywrócenia dobrego stanu środowiska morskiego ustanowiono zadowalające kryteria i cele oraz wyrażono je w postaci 23 rodzajów potencjalnych działań.
4.2 W swojej opinii EKES ocenił, że:
a) komunikat przyczynia się do zainicjowania działań na rzecz ochrony i przywrócenia dobrego stanu środowiska morskiego;
b) brakuje jednak przejrzystej i skutecznej metodologii działań, podobnej do tej, którą ustanowiono w ramowej dyrektywie wodnej (RDW);
c) metodologia ta, oparta na ekosystemach, powinna obejmować zasady ustalania "dobrego stanu wód" i dzielenia środowiska morskiego na strefy oraz określać kryteria i mechanizmy koordynacji dla władz itd.
4.3 W tym kontekście należy uznać, że dyrektywa uwzględnia ważniejsze propozycje zawarte w opinii EKES-u, choć interpretowane z innej perspektywy, jak również ustanawia metodologię działania zbliżoną do tej, którą ustanowiono w RDW. Równocześnie jednak widoczne są wyraźne różnice dotyczące roli Komisji i państw członkowskich oraz określenia różnorodnych elementów metodologii.
Przyczyny tych różnic oraz użyteczność ich wprowadzenia nie zostały wyraźnie wyjaśnione, głownie dlatego, że występują poważne sprzeczności, na przykład:
a) w komunikacie indywidualne polityki i ramy wspólnotowe zostały ocenione jako nieskuteczne, a mimo to we wniosku dotyczącym dyrektywy utrzymano ten model działania;
b) w komunikacie w sposób wyczerpujący określono kryteria, cele i działania, które jednak tylko w części znalazły odzwierciedlenie w treści wniosku.
4.4 EKES uważa, że wniosek dotyczący dyrektywy:
a) stanowi niezbędny, ale niedostateczny instrument ochrony i przywrócenia dobrego stanu środowiska morskiego mającego znaczenie dla UE, które obejmuje także obszary wykraczające poza wody morskie będące pod jej jurysdykcją;
b) stanowi dobry punkt wyjścia, który trzeba jeszcze dopracować w istotnych aspektach;
c) jest niekompletny — w dalszej kolejności należy opracować nowe elementy i włączyć je do wniosku dotyczącego dyrektywy, tak aby stworzyć dyrektywę ramową o niezbędnym zakresie i stopniu szczegółowości.
4.5 Za wykonanie dyrektywy odpowiadają prawie wyłącznie państwa członkowskie. Rolą Komisji jest natomiast przekazywanie wytycznych odnośnie do nowych inicjatyw, uzyskiwanie sprawozdań od państw członkowskich i decydowanie o zatwierdzeniu lub odrzuceniu definicji stanu środowiska morskiego oraz ustalonych celów i wskaźników środowiskowych, planu monitorowania, jak również programu środków dotyczących szczególnych obszarów, z uwzględnieniem niezbędnych zmian (mutatis mutandis).
4.6 W dyrektywie nie ustanawia się ani nowych instrumentów prawnych, ani nowych instrumentów zarządzania, lecz wykorzystuje się obowiązujące instrumenty wspólnotowe oraz umowy międzynarodowe, których sygnatariuszem jest Unia Europejska.
4.7 Wyjaśnia się w niej również formy udziału społeczeństwa i zainteresowanych stron za pośrednictwem państw członkowskich.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Doświadczenia uzyskane w ramach realizacji bardziej ambitnych przepisów europejskich w państwach członkowskich (RDW, dyrektywa w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli) wskazują na konieczność pełnienia przez Komisję aktywnej roli nie tylko w zakresie monitorowania, lecz także koordynacji i centralizacji podejmowanych działań mających na celu wspieranie państw członkowskich, przy równoczesnym poszanowaniu zasady pomocniczości.
W tym celu Komisja powinna zorganizować prace forum właściwych władz wszystkich regionów i podregionów morskich, z udziałem zainteresowanych przedstawicieli instytucji naukowych, mogących wykazać się osiągnięciami w tej dziedzinie oraz władz odpowiedzialnych za politykę w dziedzinie rybołówstwa oraz radionuklidów oraz kierować tymi pracami.
5.2 W związku z tym, wniosek dotyczący dyrektywy powinien zawierać nie tylko wymogi w zakresie informowania i zatwierdzania dotyczące proponowanej oceny wstępnej, ustalenia dotyczące dobrego stanu ochrony środowiska, cele środowiskowe, program monitorowania oraz program środków (wraz ze środkami ad hoc dla szczególnych obszarów), lecz także powinien ustanawiać procedurę działania i terminy dotyczące rozpatrywania wszelkich zgłoszonych zastrzeżeń.
Procedura ta powinna umożliwiać udział zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa oraz zapewniać wystarczające zachęty w tym celu.
5.3 Elementy oceny wstępnej opisano w załączniku II.
W tabeli dotyczącej presji wywieranych na środowisko oraz ich wpływu należałoby (zgodnie ze zdaniem wyrażonym w komunikacie poprzedzającym wniosek dotyczący dyrektywy) określić zjawiska wywołane działalnością człowieka oraz ich związek z presjami i wywieranym przez nie wpływem, a także z kryteriami i celami ochrony środowiska morskiego, w celu stworzenia odpowiednich powiązań z działaniami i politykami przewidzianymi w strategii.
5.4 Definicje "dobrego stanu ochrony środowiska" oraz "dobrego stanu środowiska morskiego" opierają się na "ogólnych wskaźnikach jakości, szczegółowych kryteriach i normach".
Tymczasem należałoby również wprowadzić wskaźniki ilościowe, niezbędne do oceny niektórych czynników dotyczących zarówno oceny wstępnej, jak i dobrego stanu ochrony środowiska.
Ponadto ilościowe punkty odniesienia są niezbędne do oceny niektórych zmiennych w programach monitorowania (np. zawartości fitoplanktonu).
5.5 Cele środowiskowe, określone w art. 9 i załączniku III, zostały wyznaczone na podstawie zbyt ogólnych kryteriów.
Należałoby ustalić minimalne kryteria i cele — co najmniej te, które znalazły się w komunikacie z 2002 r., tj.:
- zmniejszenie różnorodności biologicznej i zniszczenie siedlisk;
- substancje niebezpieczne;
- eutrofizacja;
- radionuklidy;
- trwałe zanieczyszczenia ropopochodne;
- odpady i pozostałości;
- transport morski;
- zdrowie i środowisko naturalne;
- zmiany klimatyczne.
5.6 Program środków (art. 12, zał. IV) powinien obejmować co najmniej środki obowiązkowe według prawa UE, a zwłaszcza prawa dotyczącego wód przybrzeżnych, w której to dziedzinie program działań ma na celu zapobieganie szkodom wywoływanym przez różne ww. źródła zanieczyszczeń.
Ponadto powinien on obejmować środki obowiązkowe według umów i konwencji międzynarodowych oraz środki ad hoc służące ograniczeniu dalszego pogarszania się stanu środowiska morskiego na szczególnych obszarach.
Zaletą tego rozwiązania będzie zebranie w jednym dokumencie wszystkich środków i inicjatyw rozproszonych w różnych przepisach i regulacjach, co ułatwi ich realizację.
5.6.1 Równocześnie jednak należy zapewnić, by w takich programach środków nie ograniczano się do tego minimum. Skoro okazało się ono niewystarczające, by zapobiec pogarszaniu się stanu środowiska; nie należy raczej oczekiwać, by wystarczyło do osiągnięcia dobrego stanu ochrony środowiska morskiego.
W związku z tym, przydatnym rozwiązaniem byłoby regularne rozpowszechnianie w krajach nadmorskich dobrych praktyk w dziedzinie eko-technologii (jak np. ekologiczne toalety, detergenty nie zawierające fosfatów, strefy buforowe, ograniczenia stosowane na wybrzeżu itp.).
5.7 Wniosek dotyczący dyrektywy umożliwia państwom członkowskim wybór szczególnych obszarów, na których cele środowiskowe nie mogą zostać osiągnięte wskutek następujących przyczyn:
- działanie lub zaniedbanie ze strony innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego;
- przyczyny naturalne lub przypadki siły wyższej;
- modyfikacje lub zmiany fizyczne spowodowane przez "działania podjęte z uwagi na nadrzędny interes publiczny".
5.7.1 Powyższe sformułowania są na tyle niejednoznaczne, że mogą stać się powodem nadużyć przy zastosowaniu. Dlatego też należy:
1. jasno i starannie określić te przyczyny poprzez:
- wyszczególnienie, jakie działania lub zaniedbania innych państw mogą wpływać na realizację celów środowiskowych;
- określenie, jakie zjawiska uznaje się za przyczyny naturalne oraz zdefiniowanie kryteriów działania siły wyższej;
- określenie kryteriów ustalania "interesu publicznego";
2. ustanowić procedurę zatwierdzania tych wyłączeń przez Komisję, realizowaną z udziałem zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa.
5.8 Co się tyczy kwestii koordynacji i współpracy, należy wziąć pod uwagę kraje trzecie graniczące z UE przez morza i oceany — i to nie tylko sygnatariuszy umów międzynarodowych — aby zachęcić je do współpracy na rzecz uzyskania dobrych wyników środowiskowych.
5.9 Na koniec, wniosek dotyczący dyrektywy zakłada, że udział zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa zostanie zapewniony za pośrednictwem obowiązujących systemów państwowych.
Tymczasem funkcjonowanie tych systemów w wielu państwach budzi zastrzeżenia ze względu na brak przejrzystości lub opóźnienia w udzielaniu odpowiedzi na wnioski, w innych zaś przypadkach ze względu na niejednoznaczną rolę organizacji "zainteresowanych stron" itd.
Dlatego Komisja powinna ustanowić funkcjonalną i skuteczną procedurę przyjmowania i rozpatrywania skarg wnoszonych przez zainteresowane strony i przedstawicieli ogółu społeczeństwa, która zagwarantuje społeczeństwu prawo do informacji, konsultacji i udziału.
Dlatego, jak zaznaczono powyżej, należy zlikwidować możliwość stosowania w systemie zatwierdzania zasady mutatis mutandis.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zarządzania przemianami w przemyśle w obszarach transgranicznych po rozszerzeniu Unii Europejskiej
(2006/C 185/05)
Dnia 20 lipca 2005 r. przyszła austriacka prezydencja Rady Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zarządzania przemianami w przemyśle w obszarach transgranicznych po rozszerzeniu Unii Europejskiej
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Marian KRZAKLEWSKI.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z 21 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 69 do 2, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Część I: Podsumowanie wniosków i zaleceń EKES-u
Rząd Austrii zgłosił formalny wniosek, aby Komisja Konsultacyjna (CCMI) przygotowała rozpoznawczą opinię na temat: "Zmiany przemysłowe w rozszerzonej UE — perspektywy i skutki w regionach transgranicznych".
Komitet uważa, że w okresie nowej prezydencji należy stworzyć wyodrębnioną i precyzyjną definicję tego, co oznacza "region" w transgranicznym i przemysłowym kontekście.
Odrębnie należy odnieść się do regionów leżących na styku z krajami niebędącymi członkami UE i uwzględnić to, czy kraj sąsiadujący jest, czy nie jest państwem kandydującym.
Należy odpowiedzieć na pytanie, gdzie i jak przebiega linia oddzielająca efekty zmian przeprowadzonych w tych regionach w latach 90-ych i efekty zmian uzyskane w związku z akcesją nowych państw do UE, a także z jakim skutkiem były tam stosowane instrumenty wspólnotowe przed akcesją i po akcesji oraz jakie były opóźnienia w stosowaniu polityk UE w tych regionach w stosunku do pozostałych.
Komitet stwierdza, że bardzo ważnym, a nawet decydującym czynnikiem wpływającym na prowadzenie i rozwój polityki przemysłowej w regionach transgranicznych w rozszerzonej Europie była w przeszłości i jest obecnie możliwość wykorzystania przez zainteresowane strony w tych obszarach środków z funduszy strukturalnych UE.
Zwiększenie ich udziału w tych regionach jest bezwzględnie potrzebne.
Nową szansą w tej dziedzinie jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Europejskiego Ugrupowania Współpracy Transgranicznej — EUWT.
Komitet ze szczególną mocą podkreśla konieczność włączenia do grona tych, którzy tworzą EUWT, podmiotów gospodarczych i społecznych oraz innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza instytucji szkoleniowych.
Powstanie takich osób prawnych pomogłoby w zwiększeniu motywacji do współpracy transgranicznej i dałoby takim regionom większe poczucie podmiotowości i zachętę do harmonizowania przepisów.
Komitet uważa, że rozwój rynków pracy w tych regionach jest czynnikiem oddziałującym na przemiany w przemyśle, czego nie wolno bagatelizować.
Obecnie pracownicy przemieszczający się z jednego kraju do drugiego wewnątrz UE nadal napotykają tymczasowe przeszkody proceduralne.
Komitet nawołuje do tego, aby państwa członkowskie poważnie przeanalizowały, czy nie jest możliwe skrócenie okresów przejściowych.
Decyzje takie wymagają odpowiedniego zaangażowania partnerów społecznych oraz konsultacji z nimi na wszelkich właściwych szczeblach.
Wśród innych instrumentów oddziaływania na politykę przemysłową Komitet podkreśla znaczenie możliwego wprowadzenia Wspólnej Skonsolidowanej Bazy Podatku od Osób Prawnych (CCCTB).
Komitet w swojej opinii wielokrotnie podkreśla, że niezwykle ważna dla zarządzania polityką przemysłową w omawianych regionach jest rola dialogu społecznego i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, zarówno w trakcie stosowania dynamicznych polityk przemysłowych, jak i w przezwyciężaniu problemów dotyczących wzajemnych stosunków między różnymi grupami narodowościowymi, etnicznymi i kulturowymi.
Część 2: Argumenty wspierające opinię
1.
Wprowadzenie
1.1 Rząd Austrii, niedługo przed objęciem prezydencji w Unii Europejskiej, zgłosił formalny wniosek, aby Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) przygotowała rozpoznawczą opinię na temat: "Zmiany przemysłowe w rozszerzonej UE — perspektywy i skutki w regionach transgranicznych".
Opinia rozpoznawcza jest z definicji prezentowana przed podjęciem propozycji lub politycznej decyzji przez organ zarządzający UE.
1.2 Przejście do ekonomii rynkowej i przestawienie (transpozycja) rynku wewnętrznego oraz reguł konkurencyjności UE uruchomiło nową dynamikę w wielu regionach środkowej i wschodniej Europy.
Wejście nowych krajów członkowskich do UE przyniosło w regionach granicznych większe zbliżenie, ożywiając w wielu przypadkach, dawne handlowe i "biznesowe" więzi.
Jednakże ta nowa dynamika stworzyła także nowe problemy, związane przede wszystkim z rynkiem pracy, ukazując braki w infrastrukturze współpracujących ze sobą obszarów przygranicznych.
1.3 W celu bliższego przyjrzenia się zachodzącym zmianom przemysłowym w regionach transgranicznych rozszerzonej UE i uzyskania materiału do sporządzenia opinii, zorganizowane zostały przez CCMI oraz Europejskie Centrum Monitorowania Zmian (EMCC) "warsztaty" w dniach 17 i 18.10.2005 w Bratysławie na terenie regionu transgranicznego CENTROPE z udziałem: członków CCMI, przedstawicieli partnerów społecznych z Austrii, Słowacji i Węgier oraz ekspertów.
2.
Uwagi ogólne — przegląd sytuacji w regionach transgranicznych w rozszerzonej UE
2.1 W regionach granicznych, które stanowią w tej chwili w Europie około 40 % ogólnej powierzchni, żyje około 33 % ludności zamieszkującej UE [1].
2.2 Od czasu podpisania traktatu EWWiS granice UE ulegają ciągłym zmianom.
W perspektywie średnioterminowej nadal będą się one zmieniać.
Ze względu na związane z tym procesy, UE musi na bieżąco aktualizować swą politykę w odniesieniu do regionów granicznych.
2.2.1 Regiony przygraniczne krajów kandydujących dzielące fizycznie granicę z UE nawiązują współpracę z sąsiednimi, bardziej zewnętrznymi regionami Unii jeszcze przed swym przystąpieniem do UE, na etapie dostosowywania swego ustawodawstwa i systemu społeczno-gospodarczego.
2.2.2 Szczególnym przypadkiem granicy była "żelazna kurtyna".
Duża część tej granicy leży obecnie wewnątrz granic UE-25.
W 1989 r., 9 lat po rewolucji "Solidarności" z 1980 r., w chwili upadku muru berlińskiego, na obszarach leżących w pobliżu granicy dzielącej Europę i kraje dawnego bloku sowieckiego, szczególnie tych nazywanych "ziemią niczyją", infrastruktura praktycznie nie istniała.
Mimo znacznych postępów w usuwaniu skutków decyzji politycznych, które do tego doprowadziły, problem ten jest wciąż daleki od rozwiązania.
2.2.3 Innym szczególnym przypadkiem granicy UE jest Morze Śródziemne.
Chociaż współpraca między UE a krajami leżącymi nad Morzem Śródziemnym istnieje już od wielu lat, ze względu na rozwój sytuacji międzynarodowej nie stanowiła ona ostatnio dla Europy jednego z głównych priorytetów.
2.3 Przed akcesją do UE nowych krajów, na ich terenach przygranicznych utworzono szereg związków transgranicznych (np. euroregionów) będących formą współpracy transgranicznej, realizowanej w wyniku porozumienia sąsiadujących ze sobą terenów przygranicznych.
Nie wymagano, by funkcjonowanie euroregionów regulowały umowy międzyrządowe.
Było to oparte na swobodzie decyzji ze strony instytucji samorządowych i innych zainteresowanych stron.
Współpraca euroregionalna miała na celu wspólne rozwiązywanie problemów, niezależnie od granic politycznych, a także nawiązanie współpracy gospodarczej w dziedzinie komunikacji i działań proekologicznych.
2.4 Praktyczna realizacja współpracy międzyregionalnej UE, począwszy od lat 90-ych do dziś, odbywała się głównie w ramach kolejnych programów INTERREG.
Niektórymi aspektami tej współpracy zajmował się też EKES, który sporządzał opinie dotyczące współpracy międzyregionalnej, bazując na doświadczeniach, między innymi, z obszarów Morza Śródziemnego oraz Morza Bałtyckiego [2] [3] [4].
2.4.1 Na podstawie tych prac EKES-u ustalono, że współpraca międzyregionalna promowana przez Wspólnotę może być zdefiniowana zgodnie z:
a) typem obszaru celowego: region, duże miasta, lokalne jednostki podregionalne,
b) kategoriami przestrzennymi: obszary przylegające lub nieprzylegające (współpraca transgraniczna lub transnarodowa),
c) obszarami geograficznymi: kooperacja wewnątrz UE oraz pomiędzy regionami UE i sąsiadującymi z nimi regionami krajów niebędących członkami Wspólnoty,
d) poziomami współpracy, takimi jak:
- gromadzenie wspólnych doświadczeń, tworzenie sieci transferu know-how,
- planowanie przestrzenne,
- wspólne projekty pozyskiwania inwestycji w infrastrukturę i inne urządzenia.
2.4.2 Komitet w swoich opiniach dotyczących INTERREG stwierdza, że połączenia między różnymi kategoriami współpracy były w latach 90-ych raczej selektywne.
Na przykład kooperacja funkcjonowała tylko na kilku z wymienionych poziomów i była ograniczona do pewnych kategorii przestrzennych i obszarów geograficznych.
2.4.3 Istotnym dorobkiem UE odnoszącym się do regionów transgranicznych na styku Francji, Belgii, Niemiec i Luksemburga, poddawanych intensywnym procesom restrukturyzacyjnym, było zastosowanie takich metod przemian, które przeciwdziałały wyludnieniu tych regionów i powstaniu na ich obszarze swoistych "pustyni poprzemysłowych".
Znaczący wpływ na taki efekt restrukturyzacji miały zasoby i środki traktatu EWWiS.
2.5 W tej chwili w Europie funkcjonuje około 180 związków transgranicznych.
Większość z tych związków to instrumenty do niwelowania negatywnych skutków wynikających z funkcjonowania granicy.
W obszarze nowych krajów członkowskich są 32 euroregiony.
Widoczna jest zatem duża aktywność nowych członków UE, jeśli chodzi o poparcie idei współpracy transgranicznej.
2.6 W większości tych 32 obszarów transgranicznych dotyczących "nowych" i graniczących z nimi "starych" członków UE nie podejmowano do tej pory wspólnych inicjatyw dotyczących bezpośrednio polityki przemysłowej, chociaż wiele wspólnych przedsięwzięć pośrednio tej polityki dotyczy.
2.7 Nowe inicjatywy w zakresie polityki przemysłowej miały miejsce — z reguły — w tych regionach transgranicznych, które usytuowane są w pobliżu obszarów metropolitalnych (np. wewnątrz trójkąta: Wiedeń, Budapeszt, Bratysława) lub stanowią terytorium, na którym usytuowane są centra przemysłowe lub grupa dużych miast nieposiadających charakteru metropolii (region Katowice, Ostrava w obrębie granicy Republiki Czeskiej i Polski).
2.7.1 Interesującym nowym przykładem zmian przemysłowych jest region Friuli-Venezia Giulia, na granicy Włoch i Słowenii, w którym zaraz przed rozszerzeniem i zaraz po rozszerzeniu UE nastąpiło ożywienie w sektorach wytwórczych, a szczególnie w sektorze meblarskim.
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Kluczowe cechy regionu transgranicznego w rozszerzonej UE.
3.1.1 Cechy regionu transgranicznego z rozwijającą się polityką przemysłową pokazane w tej opinii zostały głównie zidentyfikowane na podstawie obserwacji regionu CENTROPE [5].
3.1.1.1 Region ten obejmuje obszary położone na terytorium trzech nowych państw członkowskich i jednego spośród starej Piętnastki (austriackie kraje związkowe: Wiedeń, Dolną Austrię i Burgenland; czeski kraj południowomorawski, kraje bratysławski i trnawski na Słowacji oraz hrabstwa Győr-Moson-Sopron i Vas na Węgrzech).
Cały region łączy w sobie obszary borykające się z problemami typowymi dla regionów peryferyjnych oraz sąsiadujących z nimi dynamicznych gospodarczo centralnych obszarów miejskich.
3.1.1.2 W latach 90-tych region ten był poddany intensywnej restrukturyzacji i w ślad za nią, w niektórych jego częściach, przyszły inwestycje.
Doprowadziło to również do przesunięć na rynku pracy, w ramach których znaczna liczba pracowników, zwłaszcza starszych, odeszła z rynku, a później równolegle z inwestycjami — niekoniecznie w tych samych miejscach — pojawił się popyt na siłę roboczą.
3.1.1.3 "Rozszerzenie UE w czworokącie Austria, Czechy, Słowacja i Węgry połączyło różnorodne regionalne rynki pracy, których integracja stanowi wyzwanie.
Delokalizacja zakładów pracy i przenoszenie się siły roboczej do miast oraz niedostateczna infrastruktura (transportowa) nadal obciążają strukturę rynku pracy, podobnie jak wyraźna przepaść między płacami w Austrii i nowych państwach członkowskich oraz prognozowany niedobór wykwalifikowanego personelu".
3.1.1.4 Pojawiły się oznaki powstawania transgranicznych sieci produkcyjnych.
Przyczynił się do tego rozwój infrastruktury transportowej wymagający istotnych inwestycji.
To spowodowało zapełnienie istniejących luk i ponowne zszycie zerwanych wcześniej więzi.
3.1.2 Kluczowym stymulatorem zmian przemysłowych w tych regionach były i są inwestycje zagraniczne oraz krajowe, także te z kategorii średnich i małych przedsiębiorstw.
W tych krajach, w których przed akcesją tworzono tzw. specjalne strefy ekonomiczne lub strefy przemysłowe, większość inwestycji "przyciągnęły" te strefy, których usytuowanie rzadko pokrywało się z obszarem regionu transgranicznego (patrz: opinia EKES-u CCMI/025), dlatego też, jak dotąd, liczba regionów granicznych, w których rozwija się nowa polityka przemysłowa, jest niewielka.
3.1.2.1 Głównymi motorami wzrostu było inwestowanie typu "brown-field" (w infrastrukturę już istniejącą) i "green-field" (w nową infrastrukturę) oraz translokacja firm.
Bodźcami do tych inwestycji było, między innymi, zidentyfikowanie nowych rynków, różnice w opodatkowaniu przedsiębiorstw, znaczne różnice w uposażeniu pracowników oraz pomoc publiczna.
Czynniki te wsparły procesy restrukturyzacji i przyczyniły się do wzrostu ekonomicznego.
3.1.2.2 Pomogły one wyszukać wysoko i średnio wykwalifikowanych pracowników i doprowadziły do obniżenia kosztów pracy oraz kosztów pozapracowniczych.
Znacznie zwiększył się popyt na operatorów maszyn, monterów, techników obróbki mechanicznej, spawaczy, inżynierów mechaników i specjalistów informatyków, co zresztą jest coraz bardziej widoczne w sektorach wytwórczych całej UE.
3.1.2.3 W efekcie działania te podniosły umiejętności zarządzania, uruchomiły politykę gospodarowania zasobami ludzkimi i poprawiły funkcjonowanie stosunków przemysłowych.
Pozwoliły również pozyskać zasoby finansowe dla inwestycji i doprowadzić do połączenia z rynkami zaopatrzeniowców i klientów.
3.1.2.4 W inwestowaniu uczestniczyły nie tylko wielkie firmy z UE, ale także małe i średnie przedsiębiorstwa oraz firmy spoza UE.
Firmy te "klasteryzowały" (grupowały) inwestycje, stosowały "pomnażanie" (multiplikację) firm, tworzyły połączenia z lokalnymi przedsiębiorstwami i więzi z firmami rodzinnymi oraz filiami zagranicznymi.
3.1.3 Analiza cech strukturalnych zmian przemysłowych w badanych regionach transgranicznych pokazuje, że stosuje się tam generalnie metodę "krok po kroku".
3.1.3.1 W pierwszym kroku podejmowano produkcję wytwórczą opartą na intensywnej pracy pracowników o raczej niskich umiejętnościach, zaś w następnym kroku sięgano po lepiej wykształconych pracowników i lepsze usługi.
Jeżeli pierwszy krok był udany, następowało przejście do realizacji kilku przypadków "przeniesień" na zewnątrz firmy — ale w obszarze regionu — w celu obniżenia kosztów pracy.
3.1.3.2 Istotne znaczenie dla kwestii strukturalnych towarzyszących tym zmianom przemysłowym miały dwukierunkowe połączenia strukturalne: w górę (zagranica w ramach regionu i dalej poza region) i w dół (w obszarze lokalnym), stosowane w celu uzyskania korzyści w obszarze konkurencyjności w sieci lub na terytorium regionu.
3.1.3.3 Stosowane też były metody obarczone wyższym ryzykiem (na zasadzie "kuli śnieżnej"), które — jak się okazuje — tworzyły mocniejsze więzi.
Powstające w efekcie tego procesu "enklawy" rozrastającej się firmy charakteryzowały się zdolnością do łatwiejszego "przeszczepiania" na następne nowe przedsiębiorstwa.
3.1.3.4 Coraz częściej obserwowanym zjawiskiem w regionach transgranicznych, także w nowych krajach UE, jest tworzenie nowych filii lub oddziałów firm przez dynamicznych inwestorów przechodzących do drugiego etapu rozwoju w regionie.
Obserwuje się także stymulowanie polityki przemysłowej w takich regionach poprzez działające w układzie transgranicznym sieci firm, często międzynarodowych, prowadzących na przykład transgraniczne interaktywne zarządzanie zasobami ludzkimi.
3.2 Czynniki wzrostu i integracji towarzyszące zmianom przemysłowym w regionach transgranicznych.
3.2.1 W polityce przemysłowej jest to stosowanie bezpośrednich bodźców i zachęt oraz wprowadzenie asymetrii pomiędzy firmami.
Więcej problemów przy stosowaniu tej asymetrii mają te firmy, które włączają do sieci małe i średnie przedsiębiorstwa.
3.2.1.1 Jak opisuje R. Pedersini w swojej prezentacji (patrz: ref.
4), w niedalekiej przyszłości może zostać zastosowane skracanie okresu funkcjonowania firmy do średniego horyzontu czasowego, co będzie niewątpliwie źródłem reperkusji społecznych i powinno odbywać się z zastosowaniem odpowiednich mechanizmów zabezpieczających ustalonych w drodze dialogu społecznego i gospodarczego.
3.2.2 Wielkiej wagi wyzwaniem dla rozwoju całej UE oraz przyszłości polityki przemysłowej w całym jej obszarze, a szczególnie w regionach transgranicznych, są różnice w opodatkowaniu przedsiębiorstw, zwłaszcza w dziedzinie podatku od osób prawnych [6].
3.2.2.1 Niezwykle ważne jest rozstrzygnięcie, czy podatek od osób prawnych powinien podlegać harmonizacji i jak powinna być zdefiniowana podstawa opodatkowania: czy według miejsca siedziby głównej (Home State Taxation — HST), czy według wspólnej podstawy opodatkowania (Common Corporate Consolidated Tax Base — CCCTB)?
3.2.2.2 System HST eliminuje stosowanie w regionach transgranicznych wewnątrz UE kilku regulacji prawnych do ustalenia dochodu podatkowego.
Liczniejsze są jednak zagrożenia [7].
3.2.2.3 Skorzystanie z opcji CCCTB będzie skutkować tym, że wszyscy przedsiębiorcy funkcjonujący transgranicznie będą stosować jednolite zasady ustalenia dochodów do opodatkowania [8], niezależnie od tego, w którym kraju mają swoją siedzibę główną.
Ponadto CCCTB nie wymaga zmiany dotychczasowych krajowych przepisów, lecz jedynie zgody na ustanowienie nowych, dodatkowych, ogólnounijnych przepisów dla przedsiębiorców prowadzących działalność w kilku państwach.
3.2.2.4 Pewnym mankamentem CCCTB jest ryzyko, że dwóch przedsiębiorców z danego kraju o zbliżonych potencjałach i udziale w rynku krajowym będzie ustalać swój dochód do opodatkowania na różnych zasadach.
3.2.3 Jednym z najważniejszych czynników mających wpływ na rozwój polityki przemysłowej w omawianych regionach jest zarówno aktualny stan, jak i tempo rozwoju infrastruktury transportowej wewnątrz regionu i na jego "korytarzach wejściowych".
Dlatego oprócz intensywnego inwestowania w budowanie i modernizację sieci transportowej regionu potrzebne jest tworzenie wspólnych przedsięwzięć transportowych i ich nowoczesne zarządzanie wykorzystujące innowacje i badania naukowe.
4.
Podsumowanie i wnioski końcowe
4.1 Koncepcja regionów transgranicznych cechujących się funkcjonującą w ich obszarze nową polityką przemysłową jest istotnie złożona, zarówno w sensie ogólnym, jak i w odniesieniu do konkretnych przypadków i lokalizacji.
Dlatego Komitet uważa, że w okresie nowej prezydencji należy stworzyć wyodrębnioną i precyzyjną definicję tego, co oznacza "region" w transgranicznym i przemysłowym kontekście.
W definicji tej odrębnie należy odnieść się do regionów leżących na styku z krajami niebędącymi członkami UE i uwzględnić to, czy kraj sąsiadujący jest, czy nie jest państwem kandydującym.
4.1.1 W szczególności w odniesieniu do takich regionów funkcjonujących zarówno wewnątrz obszaru obejmującego nowe kraje członkowskie, jak i na ich styku z krajami "starej" UE należy odpowiedzieć na pytanie, gdzie i jak przechodzi linia oddzielająca efekty zmian przeprowadzonych w tych regionach w latach 90-tych i efekty zmian uzyskane w związku z akcesją do UE, a także z jakim skutkiem były tam stosowane instrumenty wspólnotowe przed akcesją i po akcesji.
4.1.2 Prace nowej prezydencji we współpracy z EKES-em powinny odpowiedzieć również na następujące pytania:
- Czy w odniesieniu do regionów transgranicznych stosowane tam instrumenty wspólnotowe, pośrednie i bezpośrednie, nie są opóźnione w odniesieniu do potrzeb tych regionów i tym samym całej Unii?
- Jak optymalnie wykorzystać obserwowaną harmonię między pracodawcami i związkami zawodowymi, która wydaje się charakteryzować wiele "przedsięwzięć biznesowych" w rejonach transgranicznych?
- Co można uczynić dla skompensowania zagrożenia możliwą w niedalekiej przyszłości podwójną delokalizacją z regionu transgranicznego do krajów na wschodzie Europy i w końcu do Azji?
- Czy mając na uwadze przeciwdziałanie skutkom opóźnień w wielu regionach transgranicznych (zarówno o podłożu historycznym, jak i wynikających z nienadążania przez polityki UE za potrzebami tych regionów), nie należałoby, właśnie w tych regionach, wprowadzić z wyprzedzeniem pewnych planowanych instrumentów unijnych, traktując to jako praktyczną weryfikację tych polityk oraz jako rozwiązania pilotażowe?
4.2 W związku z charakterystycznym dla regionów transgranicznych rozszerzonej UE podejściem cechującym się:
- dążeniem do minimalizacji kosztów pracy,
- praktyką dynamicznego przenoszenia firm,
- próbami skracania planowanego okresu funkcjonowania firm do tzw. średniego horyzontu czasowego,
- dynamicznymi zmianami w strukturze zatrudnienia będącymi skutkami stosowania metody "kolejnych kroków",
EKES uważa za sprawę wielkiej wagi zagwarantowanie spójności społecznej oraz uniknięcie konkurencji prowadzącej do zaniżania norm z zakresu prawa prawy oraz norm społecznych.
Dlatego konieczne jest, aby procesy te odbywały się z zastosowaniem instrumentów z obszaru nowoczesnych i utrwalonych w UE stosunków przemysłowych, a szczególnie dialogu społecznego czy dialogu przedstawicieli zainteresowanych stron (stakeholders dialogue).
4.2.1 W sytuacji charakterystycznych dla regionów transgranicznych trudności na rynku pracy będących skutkiem historycznych zaniedbań, procesów restrukturyzacyjnych oraz dynamicznych zmian spowodowanych stosowaniem specyficznej polityki przemysłowej w tych regionach, EKES proponuje, aby w takich przypadkach, jako motywację do zatrudnienia i podnoszenia kwalifikacji, wykorzystać okresowo często stosowane wcześniej w UE mechanizmy promocji zatrudnienia, polegające na subwencjonowaniu tych przedsiębiorstw, które utworzyły trwałe miejsca pracy.
4.2.2 Takie podejście powinno być podejmowane przy zastosowaniu formalnych zabezpieczeń uniemożliwiających nadużycia w stosunku do funduszy publicznych i gwarantujących, że utworzone w ten sposób miejsca pracy są bezsprzecznie nowe i mają trwały charakter.
Techniki takich zabezpieczeń w odniesieniu do zamówień publicznych omawiane były w rewizji dyrektyw UE dotyczących zamówień publicznych.
4.2.3 W szczególności, możliwości korzystania z pomocy publicznej czy z subwencji w ramach funduszy strukturalnych nie powinny mieć te przedsiębiorstwa, które po uzyskaniu wsparcia finansowego dokonały przeniesienia miejsc pracy lub w następstwie przeprowadzonej delokalizacji dokonały zwolnień pracowników w pierwotnym miejscu zatrudnienia z naruszeniem przepisów prawa krajowego i międzynarodowego.
4.3 Komitet stwierdza, że bardzo ważnym, a nawet decydującym czynnikiem wpływającym na prowadzenie i rozwój polityki przemysłowej w regionach transgranicznych w rozszerzonej Europie była w przeszłości i jest obecnie możliwość wykorzystania przez zainteresowane strony w tych regionach środków z funduszy strukturalnych UE.
Zwiększenie udziału funduszy strukturalnych w tych regionach jest bezwzględnie potrzebne zarówno w celu złagodzenia przebiegu intensywnych procesów przejściowych, jak i dostosowania się do dynamicznego charakteru stosowanych tam polityk.
4.3.1 Na tej podstawie Komitet, nawiązując do swojej opinii [9] dotyczącej rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia Europejskiego Ugrupowania Współpracy Transgranicznej — EUWT, ze szczególną mocą podkreśla konieczność rozszerzenia tych zapisów rozporządzenia, które dotyczą celu i składu EUWT, o zapis: "oraz podmiotów gospodarczych i społecznych i innych zainteresowanych organizacji społeczeństwa obywatelskiego".
4.3.1.1 Osoby prawne tworzone zarówno w ramach EUWT, jak i w ramach innych funduszy strukturalnych powinny być odpowiedzialne za koordynowanie różnych strumieni finansowych, zapewniających przygotowanie i wykonanie projektu funduszowego wspierającego politykę przemysłową w regionie, które to środki byłyby dostępne dla przedstawicieli różnych zainteresowanych stron w regionach.
Powstawanie takich osób prawnych mogłoby pomóc w zwiększeniu motywacji do transgranicznej współpracy i dałoby takim regionom większe poczucie podmiotowości i stanowiłoby większą zachętę do harmonizowania ich przepisów.
4.3.2 W tworzeniu, a później wdrażaniu, projektów zasilanych z funduszy strukturalnych należy wykorzystać możliwość łączenia środków publicznych ze środkami prywatnymi pochodzącymi od inwestorów, bez kwalifikowania udziału publicznego jako pomocy niedopuszczalnej.
Kryterium nie stanowiłby zysk podmiotu gospodarczego, ale zysk dla regionu — miejsca pracy, rozwój infrastruktury, a także wydajność gospodarki.
4.4 Komitet jest zdania, iż rozwój rynków pracy we wskazanych regionach stanowi czynnik przemian przemysłowych, którego nie należy niedoceniać.
Obecnie wciąż istnieją tymczasowe przeszkody dla pracowników pod względem mobilności transgranicznej na terenie UE.
Komitet wzywa państwa członkowskie do poważnego przeanalizowania możliwości wcześniejszego zniesienia okresów przejściowych.
Do tego niezbędny jest odpowiedni udział partnerów społecznych i konsultacja z nimi na wszystkich odpowiednich szczeblach.
4.4.1 Zachęcając do stworzenia warunków dla większej mobilności pracowników w regionach transgranicznych, nie należy zapominać o możliwych napięciach na tle narodowości i pochodzenia etnicznego.
Specyfika i doświadczenie regionów, w których od dawna przenikały się różne kultury i narodowości, powinny pozwolić na skuteczniejsze niż w innych przypadkach łagodzenie i rozwiązywanie tych trudnych kwestii.
Niezwykle ważna jest rola dialogu społecznego i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w przezwyciężanie problemów dotyczących wzajemnych stosunków między różnymi grupami narodowościowymi, etnicznymi i kulturowymi [10].
4.5 Działaniom związanym z dynamicznymi zmianami strukturalnymi w regionach transgranicznych powinny towarzyszyć przedsięwzięcia eksperckie i pomiarowe oraz badania naukowe, podejmowane pod auspicjami kolejnych prezydencji UE, ponieważ spontaniczne inicjatywy mogą okazać się już nieskuteczne, a nawet destabilizujące.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk Wspólnoty z zakresu migracji i ochrony międzynarodowej
COM(2005) 375 wersja ostateczna — 004/0146 (COD)
(2006/C 185/06)
W dniu 15 listopada 2005 r. na mocy art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą była Sylvia SCIBERRAS.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dn. 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 131 głosami za, przy 3 głosach wstrzymujących się, następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Traktat Amsterdamski wszedł w życie w 1999 r.
Jednym z celów tego Traktatu jest utrzymanie i rozwijanie "... Unii jako obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w którym przepływ osób jest zapewniony w powiązaniu z odpowiednimi środkami w dziedzinie kontroli granic zewnętrznych, azylu, imigracji i walki z przestępczością [1]."
1.2 Oznaczało to rewolucyjny krok naprzód polegający na tym, że polityka migracyjna została przeniesiona z trzeciego filaru Unii Europejskiej, opartego na współpracy międzyrządowej, do pierwszego filaru, w którym inicjatywa polityczna należy do Komisji Europejskiej.
Dzień 1 maja 2004 r. oznaczał także początek nowej fazy w dziedzinie polityki migracyjnej w 25 państwach członkowskich, ponieważ nastąpiło dalsze rozszerzenie stopniowego przejścia od polityki krajowej do polityki wspólnej.
1.3 W dniu 7 grudnia 2005 r. prezydencji brytyjskiej udało się doprowadzić do zawarcia porozumienia w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007-2013, stanowiącej ramy finansów unijnych w kolejnym okresie [2].
1.4 W dziale "Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość" przejawem troski o bezpieczeństwo obywateli UE w 25 państwach członkowskich są wydatki przewidziane na różne inicjatywy w takich dziedzinach, jak ochrona granic.
Wydatki w ramach tego działu mają znacznie wzrosnąć w ciągu najbliższych ośmiu lat.
Istnieją jednak także inicjatywy w dziedzinie polityki społecznej, znajdujące odzwierciedlenie w projektach społecznych takich, jak Europejski Fundusz na rzecz Uchodźców i fundusz integracji, których celem jest poprawa obsługi imigrantów w państwach członkowskich.
1.5 Rada Europejska w Salonikach w 2003 r. także podkreśliła "potrzebę zbadania legalnych środków migracji do UE obywateli państw trzecich, biorąc pod uwagę możliwości państw członkowskich" [3].
1.6 W rozważaniach prowadzonych w tym kontekście, w szczególności gdy chodzi o ocenę zdolności poszczególnych państw członkowskich do przyjęcia imigrantów, trzeba brać pod uwagę nie tylko liczbę ludności, powierzchnię i rozmiar gospodarki poszczególnych państw, ale także obecną liczbę imigrantów i natężenie przepływów migracyjnych.
Wielkości tych nie da się z kolei dokładnie ocenić bez harmonizacji metadanych statystycznych (zasad gromadzenia danych) we wszystkich państwach członkowskich, aby zapewnić wewnętrzną spójność z statystykami na poziomie UE.
1.7 Brak harmonizacji statystyk może być częściowo spowodowany różnicami w definicji migracji, które z kolei mogą być wynikiem różnic w prawodawstwie dotyczącym migracji.
Występuje także nieefektywność i niedociągnięcia w gromadzeniu danych, które utrudniają wprowadzenie i rozwój stopniowej harmonizacji.
1.8 Ponadto, nielegalna imigracja i nielegalna praca są częstym i nasilającym się zjawiskiem, które wynikają po części z ograniczeń nałożonych na imigrację odbywającą się drogą legalną.
To właśnie w dziedzinie nierejestrowanej migracji pomiary statystyczne częściej okazują się niedokładne.
Szczególnie w tym wypadku wielkości i metody obliczeń statystycznych w wykonaniu krajowych urzędów statystycznych znacznie różnią się od siebie co sprawia, że harmonizacja metadanych przez państwa członkowskie staje się coraz bardziej niezbędna.
Przykładowo, w Stanach Zjednoczonych kwestia niedoszacowania liczby nielegalnych imigrantów wystąpiła w formie dyskusji odnośnie tego czy danych ze spisu powszechnego nie należy przypadkiem skorygować na podstawie uzyskanych techniką doboru próby danych na temat niezarejestrowanych mieszkańców.
Poza technikami doboru próby istnieją także inne metody, które można wykorzystać przy gromadzeniu danych statystycznych.
Na przykład we Francji w zbieranie danych statystycznych zaangażowane są władze lokalne.
1.9 Projekt Traktatu konstytucyjnego uznaje: "prawo Państw Członkowskich do ustalania wielkości napływu obywateli państw trzecich na ich terytorium w poszukiwaniu pracy najemnej lub prowadzonej na własny rachunek" [4].
EKES wyraził w swojej opinii pogląd, że ograniczenie to nie stanowi przeszkody w osiągnięciu przez UE wysokiego stopnia harmonizacji ustawodawstwa w kwestii napływu imigrantów zarobkowych.
EKES podkreślił potrzebę prowadzenia przez UE aktywnej polityki w zakresie migracji ekonomicznej i harmonizacji prawodawstwa.
[5]
1.10 Dalszy rozwój ram prawnych dotyczących imigracji usprawiedliwiają częściowo realia demograficzne i realizacja strategii lizbońskiej.
EKES zauważył, że "ewolucja demograficzna zachodząca w UE oraz strategia lizbońska wskazują na konieczność dysponowania przez Unię aktywnymi politykami w zakresie przyjmowania imigrantów zarobkowych.
Pomimo, że każdy kraj ma własne potrzeby oraz cechy charakterystyczne, wspólną cechą wszystkich państw członkowskich jest otwarcie dróg dla migracji zarobkowej [6]". Unia Europejska oraz państwa członkowskie potrzebują prawodawstwa, które stworzy legalne i przejrzyste możliwości dla imigracji zarobkowej.
Komitet uznaje, iż jakkolwiek akcent kładzie się na ekonomiczne aspekty migracji, podejście to jest samo w sobie zawężone i przyznaje, że państwa członkowskie potrzebują także aktywnej polityki odnośnie migracji ze względów pozaekonomicznych.
1.11 Nasilone ruchy migracyjne są także przyczyną trudności dostosowawczych w krajach przyjmujących imigrantów w wyniku presji wywieranej na służby publiczne a także możliwych konsekwencji dla rynku pracy.
Konsekwencje te różnią się w zależności od zdolności absorpcyjnej kraju przyjmującego.
Do właściwego poinformowania opinii publicznej odnośnie konsekwencji ruchów migracyjnych niezbędne są dokładne dane statystyczne, które ponadto byłyby porównywalne w różnych państwach członkowskich.
Dokładne statystyki mogą się także przyczynić do zwalczania tendencji ksenofobicznych, jakie pojawiają się w opinii publicznej w postaci twierdzeń typu: "imigranci zabierają pracę miejscowej ludności" albo "przeżywamy najazd imigrantów".
1.12 Dostępność rzetelnej informacji statystycznej może przyczynić się do stworzenia wspólnych ram prawnych, które zapewniłyby ochronę praw imigrantów Komitet zachęca Komisję do zaakcentowania ważności dokładnego zestawienia i interpretacji informacji statystycznych w celu uniknięcia błędnej interpretacji danych.
1.13 Z uwagi na to, że imigranci stanowią istotny odsetek siły roboczej, przy realizacji celu mobilności rynku pracy w UE należy wziąć pod uwagę skutki restrykcji nałożonych na przepływy siły roboczej pomiędzy państwami członkowskimi i na przemieszczenia pracowników-imigrantów spoza UE.
Ponadto, przepływy pracowników wewnątrz Unii mogą złagodzić trudności dostosowawcze w przyjmujących imigrantów gminach o niższej zdolności absorpcyjnej.
1.14 EKES reprezentuje stanowisko, że tylko wtedy można zagwarantować poszanowanie praw człowieka i ochronę ludzkiej godności każdej jednostki, jeśli wszelkie procesy gromadzenia/przetwarzania danych osobowych w celach statystycznych i/lub inne wypadki oficjalnego wykorzystania danych osobowych zgromadzonych w ten sposób, będą w wysokim stopniu chronione przed nieprawidłowościami procedury i innymi nadużyciami.
2.
Znaczenie danych statystycznych w obrębie ram prawnych
2.1 Informacje statystyczne odzwierciedlające sytuację polityczną społeczną i ekonomiczną oraz ogólne nastawienie w krajach Unii wobec zagadnienia migracji mogą mieć wpływ i ułatwić sformułowanie, analizę i przegląd polityki wobec migracji w tych krajach.
2.2 Dokładne dane statystyczne są bardzo ważne dla nakreślenia precyzyjnego obrazu imigrantów w krajach UE, w tym ich liczby i innych cech demograficznych.
Komitet wzywa Komisję do zaakcentowania potrzeby posiadania dokładnych danych statystycznych w tej dziedzinie, tak aby państwa członkowskie uznały wagę zagadnienia i przeznaczyły na nie większe środki.
3.
Dane na temat migracji
3.1 Należy pamiętać o cechach współczesnej migracji.
Przede wszystkim, przeważa kierunek ze wschodu na zachód w poszukiwaniu lepszych warunków życia.
Po drugie, do nowych krajów UE napływa więcej imigrantów spoza Unii Europejskiej, wyraźnie zachęconych perspektywą potencjalnych korzyści, jakie kraje te mogą odnieść z członkostwa w Unii oraz możliwością wykorzystania tychże państw jako punktu przerzutowego do dalszej drogi na Zachód.
Informacje statystyczne na temat wzorców migracji mają dla państw członkowskich zasadnicze znaczenie w analizie byłych i obecnych ruchów migracyjnych oraz w przewidywaniu przyszłych ruchów. Dotyczy to także oceny ich oddziaływania i potencjału w odniesieniu do aspektów demograficznych, społecznych i ekonomicznych, co z kolei będzie miało wpływ na politykę w tych dziedzinach.
4.
Korzyści prawne wynikające z gromadzenia danych statystycznych
4.1 Większość państw członkowskich UE wypracowała szczegółowe statystyki odnośnie kraju pochodzenia osób poszukujących azylu.
Tym niemniej nadal bardzo potrzebne są dogłębniejsze statystyki sporządzane w oparciu o wspólne kryteria państw członkowskich, które umożliwiłyby w przyszłości porównania międzynarodowe.
4.2 Proponowane uregulowania w sprawie wspólnych ram prawnych odnośnie gromadzenia i opracowywania danych statystycznych są niezbędne zwłaszcza w krajach nie posiadających centralnej bazy danych na temat migracji i azylu, zaś różne władze prowadzą własne bazy danych.
4.3 Jednym z najistotniejszych zadań jakie ma do odegrania statystyka jest wpływ na opracowywanie i przegląd polityki.
Przykładowo, jeśli statystyka wykazała, że wśród imigrantów nie mających uregulowanego statusu znajdują się dzieci, małoletni bez opieki, kobiety w ciąży i osoby niepełnosprawne, doprowadziło to do wypracowania krajowych polityk w sprawie zwolnienia "grup wymagających szczególnego traktowania" z ośrodków odosobnienia oraz w sprawie "małoletnich bez opieki".
Dlatego też dalsze uszczegółowienie statystyk umożliwiające uzyskanie większej ilości danych demograficznych i społeczno-ekonomicznych, włączając te dotyczące używanego języka, poza informacjami o liczbie imigrantów, wywiera wpływ na politykę.
Może mieć to także konsekwencje dla integracji imigrantów na rynku pracy.
4.4 Dokładniejsze i pełniejsze statystyki pozwalają na sporządzenie lepszych prognoz, co z kolei stanowi podstawę przyszłego planowania, np. środków finansowych.
Statystyki ułatwiają też znacznie alokację środków.
Przykładowo, jeśli statystyki roczne wskazują, że mamy do czynienia z systematycznie zwiększającą się liczbą małoletnich imigrantów bez opieki i o nieuregulowanym statusie, należy zaplanować lub zwiększyć środki aby zapewnić możliwości zakwaterowania i usługi wspierające dla tej grupy.
4.5 Właściwe prowadzenie statystyk przyczyni się do zapewnienia, że świadczone usługi zaspokajają potrzeby ich odbiorców. oraz, że rozdysponowanie zasobów pomiędzy państwa członkowskie odbywa się w sposób sprawiedliwy i proporcjonalny.
4.6 Ponadto, analiza porównawcza wszystkich przepisów prawnych stosowanych w odniesieniu do imigracji w 25 państwach członkowskich zdecydowanie dopomogłaby Komisji Europejskiej w lepszej koordynacji polityki wobec imigracji na poziomie UE.
Jakkolwiek kwestia imigracji wchodzi w skład trzeciego filaru polityki Unii, jaki tworzą sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne, obywatele UE, zwłaszcza w krajach dotkniętych tym zjawiskiem, naciskają oraz usilniej na jej uregulowanie na poziomie wspólnotowym.
Celem takiej analizy byłoby wypracowanie harmonizacji statystyk w celu uzyskania większej spójności polityki UE wobec imigracji.
4.7 Wiarygodne dane statystyczne i badania ankietowe na temat charakterystyki nielegalnych imigrantów dopomogłyby państwom członkowskim w analizie przyczyn imigracji o nieuregulowanym statusie.
Dane takie mogłyby obejmować pochodzenie społeczno-ekonomiczne imigrantów, ich kwalifikacje, aspiracje oraz przyczyny, dla których zdecydowali się wyemigrować.
Badania takie mogłyby doprowadzić do poprawy jakości informacji o imigrantach i lepszej organizacji środków przeznaczanych na ich potrzeby, np. na programy edukacyjno-szkoleniowe tworzone dla nich.
Gromadzenie danych statystycznych dotyczących takich aspektów, jak liczba imigrantów, którzy otrzymali informację o wnioskach o ochronę międzynarodową czy ilość wniosków — złożonych, przyjętych i odrzuconych — o różne rodzaje statusu (art. 4), jest także konieczne do sformułowania kierunków polityki ochrony imigrantów.
Gromadzenie i przetwarzanie danych powinno się odbywać pod kontrolą władz publicznych państw członkowskich, dysponujących dodatkowymi środkami — ludźmi, kwalifikacjami, narzędziami.
Władze te powinny zapewnić poufność wymaganych danych osobowych i przedkładać roczne sprawozdania swym parlamentom.
Zestawienie takich informacji i danych statystycznych wymaga wspólnych wysiłków ze strony państw członkowskich w postaci zaangażowania zawodowych tłumaczy ustnych, którzy mogliby porozumiewać się z imigrantami w celu uzyskania wszystkich danych niezbędnych do pomyślnego przeprowadzenia ankiety.
Taka metoda zbierania danych pomogłaby także państwom członkowskim w realizacji odpowiednich polityk.
Wspomniane powyżej programy przyczyniają się do zintegrowania imigrantów ze społeczeństwami państw członkowskich, przy czym istnieją dostępne środki finansowe na zbieranie danych m. in. na temat pochodzenia społecznego imigrantów.
Takie instrumenty statystyczne mogłyby także być pomocne dla instytucji takich jak europejskie centrum monitorowania ochrony praw człowieka.
4.8 Potrzebne są także statystyki dotyczące ośrodków odosobnienia i "otwartych" ośrodków przyjmujących nielegalnych imigrantów, aby skłonić Komisję Europejską do zaproponowania pewnej formy wspólnej polityki w tym zakresie.
4.9 Państwa członkowskie powinny także współpracować przy zestawianiu danych na temat zatrudnienia (legalnego i nielegalnego) oraz zakwaterowania imigrantów.
Dane te dałyby 25 państwom członkowskim UE przegląd tendencji, co mogłoby przynieść działania zmierzające do poprawy warunków życia i pracy tychże imigrantów.
W takim przypadku państwa członkowskie byłyby zobowiązane do zapewnienia poufności wymaganych danych osobowych, a odpowiednie służby — do przedkładania rocznych sprawozdań swym parlamentom.
4.10 Statystyki można byłoby także wykorzystać w kampaniach na rzecz zwiększenia wrażliwości oraz kampaniach na rzecz integracji.
Dane statystyczne, zwłaszcza dotyczące położenia społecznego i wykształcenia imigrantów, mogłyby dopomóc obywatelom UE w zintegrowaniu tych imigrantów.
Dlatego też Komitet zachęca Komisję do podkreślenia wagi danych o charakterze społecznym i edukacyjnym.
4.11 Statystyki na temat wydatków poniesionych przez kraj przyjmujący w związku z kontrolą, umieszczeniem w ośrodkach odosobnienia, powrotem i integracją imigrantów także mają wielkie znaczenie dla wypracowania przez 25 państw UE pewnej formy wspólnego funduszu i polityki wobec imigracji opartej na solidarności.
Statystyki mogą się także przyczynić do lepszej oceny potrzeb w zakresie finansowania.
4.12 Komitet zachęca Komisję do wprowadzenia nowych kryteriów przybycia imigrantów drogą powietrzną lądową lub morską, w celu uzyskania bardziej wszechstronnych statystyk w sprawie zapobiegania nielegalnemu wjazdowi i pobytowi (art. 5) oraz poprawy źródeł danych i dotyczących ich norm (art. 9).
5.
Potrzeba zapewnienia imigrantom ochrony międzynarodowej
5.1 W ostatnich latach Europa była świadkiem napływu nielegalnych imigrantów z Afryki Subsaharyjskiej i innych państw afrykańskich.
Pozbawieni uregulowanego statusu imigranci i osoby poszukujące azylu często są uciekinierami ze swoich krajów w obawie przed prześladowaniami na tle religijnym, rasowym lub politycznym, jak również przed wojną domową, głodem, ubóstwem, klęskami żywiołowymi i kryzysem gospodarczym.
Wielu z nich było świadkami zadawania śmierci, tortur lub innych okrucieństw członkom ich rodzin i/lub zostało on nich odseparowanych.
Ich przeżycia doznane w trakcie podróży często pozostawiają u nich urazy psychiczne, co sprawia, że czują się oni zagrożeni i potrzebują pomocy.
Dokładna informacja statystyczna na temat decyzji o emigracji pozwala na określenie przyczyn imigracji i pomaga w opracowaniu i ocenie polityki wobec azylu i handlu ludźmi.
5.2 Kraje przyjmujące imigrantów nie posiadających uregulowanego statusu i wszystkie osoby, które będą się nimi zajmować aby być w stanie zapewnić im ochronę, muszą przestrzegać międzynarodowych zobowiązań z tytułu praw człowieka oraz krajowych przepisów prawnych odnoszących się do imigracji i uchodźców.
Siły bezpieczeństwa (wojsko i policja) krajów przyjmujących są początkowo zobowiązane do zapewnienia interwencji ratujących życie oraz minimalnego unijnego standardu przyjęcia.
W tym drugim przypadku chodzi o zapewnienie pomocy medycznej, jeśli jest ona potrzebna, a także ustaleni, o ile to możliwe, kraju pochodzenia imigranta o nieuregulowanym statusie i innych danych demograficznych.
Imigrantowi przysługuje też podstawowe prawo do informacji o tym jak ubiegać się o azyl.
Dla sformułowania polityki ochrony imigrantów niezbędne jest także zbieranie danych statystycznych, takich jak liczba imigrantów poinformowanych o wnioskach o ochronę międzynarodową, o liczbie złożonych wniosków, o liczbie wniosków rozpatrzonych pozytywnie i negatywnie w odniesieniu do różnego rodzaju statusu (art. 4).
5.3 Kraje przyjmujące muszą przestrzegać międzynarodowych zobowiązań w dziedzinie praw człowieka, do czego zobowiązały się w momencie podpisania międzynarodowych lub regionalnych konwencji/deklaracji/traktatów.
Unia Europejska, przy pomocy zasadniczych instrumentów swojego dorobku prawnego, wymaga od państw członkowskich przystąpienia do Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 r., Protokołu dodatkowego do tej Konwencji z 1967 r. i do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Zasadniczym dokumentem leżącym u podstaw tych Konwencji była Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948 r., zawierająca prawo do ubiegania się o azyl.
Konwencja dotycząca statusu uchodźców jest zasadniczą częścią międzynarodowych ram praw człowieka.
W późniejszym okresie przyjęto kolejne konwencje, w tym Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur z 1984 r. i Konwencję o prawach dziecka [7].
Państwa członkowskie muszą także przestrzegać dyrektyw UE, w szczególności 2003/9/WE ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania [8], 2004/83/WE w sprawie minimalnych norm uznawania i statusu [9] oraz 2005/85/WE w sprawie minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich [10].
5.4 Dlatego też zasadnicze znaczenie ma przestrzeganie tych konwencji przez kraje przyjmujące, aby przede wszystkim zapewnić podstawową ochronę osobom ubiegającym się o azyl przed "nieczystymi zagraniami" jakie mogłyby mieć miejsce przed rozpatrzeniem ich podania o azyl i przyznania im statusu uchodźców ze względów humanitarnych lub innych.
5.5 Analizy porównawcze dotyczące stosowania w państwach członkowskich definicji imigracji zawartych w art. 2 oraz stosowania wspomnianego art. 4 (oba artykuły pochodzą z wymienionego powyżej źródła) przyczyniają się w znaczącym stopniu do zapewnienia międzynarodowej ochrony imigrantów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych
COM(2005) 649 wersja ostateczna — 2005/0259 (CNS)
(2006/C 185/07)
Dnia 13 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Socjalnych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Daniel RETUREAU.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 133 do 3, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii Komitetu
1.1 Projekt rozporządzenia dotyczy dziedziny objętej artykułem 65 TWE, a jego podstawą prawną jest artykuł 61 lit. c) tegoż traktatu; zważywszy na szczególny charakter należności z tytułu obowiązku alimentacyjnego i ich windykacji w kontekście transgranicznym, zgodny jest on z zasadą proporcjonalności i pomocniczości zarówno w odniesieniu do instytucji sądowniczych i prawa krajowego, jak i w stosunku do osób podlegających danemu orzecznictwu.
1.2 Problematyka poruszona we wniosku dotyczy zarówno prawa rodzinnego, jak i windykacji należności; w aspekcie socjalnym natomiast wiąże się z ryzykiem pauperyzacji, które również wymaga rozważenia.
1.3 Projekt odpowiada również wymogom jasności i bezpieczeństwa prawnego dla stron sporu, stron trzecich zaangażowanych w sprawę i właściwych organów administracji; zapewnia on również ochronę danych osobowych przed wykorzystaniem poza ramami rozstrzygnięcia sporu czy wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dłużnika.
1.4 Komitet popiera inicjatywę prawodawczą Komisji — z zastrzeżeniem uwag szczegółowych — oraz wyraża zadowolenie z wysiłków na rzecz stanowienia dobrego prawa, zwłaszcza poprzez przeprowadzenie wcześniejszych konsultacji oraz wstępne badania wpływu, które poprzedziły właściwą pracę redakcyjną wysokiej jakości nad tekstem prawnym; zgadza się również z wyborem formy rozporządzenia oraz z przyjętą podstawą prawną, która lepiej odpowiada harmonizacji tej dziedziny, w przypadku gdy pojawia się w niej czynnik europejski, pomimo różnic, które i tak nadal będą występować pomiędzy prawodawstwami poszczególnych krajów.
1.5 Niewiele państw członkowskich ratyfikowało konwencję haską o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych, jednak większość (17 z 25) ratyfikowała konwencję o wykonywaniu orzeczeń w tej dziedzinie.
Tym niemniej wykonanie takiego orzeczenia może okazać się niemożliwe, choć zostało ono podjęte w innym państwie — stronie konwencji, ze względu na zgłoszone zastrzeżenia oraz na możliwość przeciwstawienia a priori przepisów dotyczących wewnętrznego porządku prawnego orzeczeniu wydanemu za granicą.
Taka sytuacja stanowi przeszkodę dla swobodnego przepływu orzecznictwa sądowego w przestrzeni wspólnotowej i należy wobec tego doprowadzić do jej zniesienia.
1.6 Komitet zachęca wobec tego Radę do przyjęcia proponowanego rozporządzenia, które zapewni bezpieczeństwo prawne i udostępni realne środki egzekwowania należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych w kontekście transgranicznym, co leży w interesie Europejczyków obu płci.
1.7 Komitet zwraca się na koniec do Zjednoczonego Królestwa i do Republiki Irlandii o rozważenie możliwości podporządkowania się temu rozporządzeniu (opt in) oraz do rządu Danii o ułatwienie wykonywania orzeczeń w sprawach alimentacyjnych zgodnie z ratyfikowaną przez ten kraj konwencją haską w sprawie wykonywania zobowiązań alimentacyjnych oraz o uwzględnienie możliwości doraźnej współpracy z innymi państwami członkowskimi w tym celu, kiedy przedłożona jej zostanie prośba w takiej sprawie.
2.
Wniosek Komisji
2.1 Geneza wniosku, wymiar międzynarodowy
2.1.1 Przyjęty dnia 30 listopada 2000 r. program wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych zawiera wezwanie do zniesienia procedury dotyczącej postanowień sądu o wykonaniu orzeczeń zagranicznych na korzyść wierzycieli alimentacyjnych, którzy są już objęci rozporządzeniem "Bruksela I" [1] w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.
Program ten wskazuje skądinąd, że czasami niezbędne będzie, w ramach harmonizacji procedur, ustanowienie pewnych wspólnych zasad dotyczących postępowania sądowego, dążenie do skuteczniejszego wykonywania w danym państwie członkowskim orzeczeń sądowych wydanych w innym państwie członkowskim, w szczególności poprzez określenie składników majątku dłużnika.
2.1.2 Wzajemne uznawanie musi się wpisać w ramy współpracy między organami sądowymi państw członkowskich i może zostać osiągnięte poprzez harmonizację przepisów kolizyjnych.
2.1.3 Haska Konferencja Prawa Prywatnego Międzynarodowego przygotowuje modernizację istniejących konwencji. Zdaniem Komisji działania wspólnotowe i działania podejmowane na forum międzynarodowym uzupełniają się. Inicjatywa haska doprowadzi następnie do ściślejszej współpracy z krajami trzecimi i może przynieść wyniki nadające się do zastosowania na szczeblu Unii Europejskiej.
2.2 Cele wniosku w sprawie rozporządzenia
2.2.1 Proponuje się w nim usunięcie wszelkich przeszkód, które uniemożliwiają dochodzenie roszczeń alimentacyjnych w jednym państwie członkowskim Unii Europejskiej przez wierzyciela alimentacyjnego zamieszkałego w innym państwie członkowskim.
2.2.2 Wierzyciele ci powinni mieć możliwość uzyskania w bezpłatny sposób bezpośredniego tytułu egzekucyjnego ważnego w europejskiej przestrzeni sądowej, który pozwoliłby na osiągnięcie regularnego płacenia należnych kwot.
2.2.3 Konieczny staje się jednolity instrument na miarę ambicji, który objąłby wszystkie istotne dziedziny współpracy sądowniczej w sprawach cywilnych, gdyż nie istnieje w tym zakresie żaden jednolity system.
Pojęcie alimentów i pojęcie wierzyciela alimentacyjnego są różne w zależności od kraju, a zastrzeżenia konwencji haskiej z 1973 r. (artykuł 26), która na razie ma pierwszeństwo stosowania nad prawem wspólnotowym umożliwiają przeciwstawienie się wykonaniu orzeczenia. Proponuje się zniesienie tego zastrzeżenia — przewidzianego w artykule 71 rozporządzenia Bruksela I — poprzez instrument ad hoc umożliwiający regularne odzyskiwanie wierzytelności alimentacyjnych.
2.3 Treść wnioskowanego rozporządzenia
2.3.1 Harmonizacja przepisów prawa kolizyjnego; jeśli prawo właściwe zostanie określone przepisami zharmonizowanymi, łatwiejszy stanie się swobodny przepływ orzeczenia, które jest wydawane na podstawie prawa wystarczająco i niezaprzeczalnie powiązanego z sytuacją rodzinną wierzyciela i dłużnika.
2.3.2 Uznanie orzeczenia i jego charakter pozwalający na jego bezpośrednie wykonanie na całym obszarze Unii Europejskiej.
2.3.3 Konkretne środki wykonawcze podejmowane przez kraj zamieszkania dłużnika, w tym dostęp do informacji o sytuacji ekonomicznej dłużnika oraz ustanowienie instrumentów prawnych umożliwiających bezpośrednie pobieranie należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę i z rachunków bankowych.
2.3.4 Nadanie bardziej szczególnego charakteru wierzytelnościom alimentacyjnym; zacieśnienie współpracy sądowniczej w sprawach cywilnych: w tym celu do rozporządzenia załączono ujednolicone wzory aktów.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet uznaje potrzebę odrębnego rozporządzenia dotyczącego odzyskiwania wierzytelności alimentacyjnych w sprawach transgranicznych oraz wyważony charakter wniosku.
Jako lex specialis rozporządzenie ma prymat nad ogólnymi przepisami dotyczącymi współpracy w sprawach cywilnych; przywraca ono pierwszeństwo prawa wspólnotowego w dziedzinie do chwili obecnej z niego wyłączonej z woli państw, jednocześnie nie zmieniając prawa wewnętrznego państw członkowskich.
3.2 Przewidziany tryb określania majątku dłużnika i ściągania należności zapewniają poszanowanie poufnego charakteru danych i prawa do prywatności.
Jednak dłużnik zobowiązany jest do powiadamiania wierzyciela i sądownictwa kraju orzeczenia o zmianach pracodawcy czy rachunku bankowego.
3.3 Rozporządzenie proponuje wierzycielowi alimentacyjnemu rozwiązania nie pomijając jednocześnie prawa dłużnika do zakwestionowania świadczeń alimentacyjnych bądź do ponownego rozpatrzenia wysokości świadczenia przed sądem, który wydał pierwotne orzeczenie; wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia zawiesza wszystkie środki egzekucyjne.
3.4 Orzeczenie wykonywane jest zgodnie z procedurą wykonawczą kraju jego wykonania bez względu na kraj, który wydał orzeczenie.
3.5 Wcześniejsze opublikowanie zielonej księgi [2], zorganizowanie konsultacji i posiedzeń z ekspertami jak i zbadanie sytuacji w każdym państwie członkowskim pozwoliły opracować wniosek spójny, jasny, dobrze przemyślany z praktycznego punktu widzenia i który powinien umożliwić zniesienie ciągle pojawiających się przeszkód w odzyskiwaniu wierzytelności alimentacyjnych w sprawach transgranicznych.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Artykuł 3
EKES jest zdania, że pierwszym elementem określającym właściwość sądową powinno być miejsce stałego zamieszkania wierzyciela alimentacyjnego i dlatego proponuje zamianę kolejności liter a) i b).
4.2 Artykuł 15
Komitet uważa, że uprawnienie wierzyciela alimentacyjnego do roszczeń powinno być zawsze określane według przyznającego mu je prawa; dlatego też niedopuszczalne jest odwoływanie się do innego prawa, odbierającego mu to uprawnienie, o ile nie będzie to uzasadnione dopuszczonymi przez rozporządzenie ważnymi względami porządku publicznego.
4.3 Artykuł 35
Komitet jest zdania, że polecenie tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego nie może być pełne, lecz ograniczone do kwot koniecznych do wypełnienia obowiązku alimentacyjnego; w przeciwnym razie posiadacz rachunku może zostać pozbawiony środków do życia przez czas nieokreślony, aż do dnia wydania orzeczenia co do istoty sprawy. Komitet jest zdania, że byłoby to rażąco niewspółmierne do zamierzonego celu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent
COM (2005) 507 końcowy — 2005/0214 (COD)
(2006/C 185/08)
Dnia 15 grudnia 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 marca 2006 r.
Sprawozdawcą była Ursula ENGELEN-KEFER.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 103 do 19, przy 11 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia Komitetu
1.1 EKES pozytywnie ocenia zaproponowane przez Komisję cele i popiera ją, pomimo że odmiennie ocenia środki służące ich osiągnięciu.
1.2 Można mieć zwłaszcza wątpliwości co do tego, czy przepisy dotyczące odstępstw i wyjątków są przydatne z punktu widzenia faktycznego osiągnięcia celów.
Odnosi się to z jednej strony do wyjątków w zakresie przenoszenia, a z drugiej do długich okresów przejściowych w stosunku do przepisów skracających okres stażu.
1.3 Przede wszystkim jednak cel, jakim jest zwiększenie mobilności i skuteczne zapewnienie dodatkowych dochodów w okresie emerytalnym, może zostać osiągnięty tylko wtedy, jeśli dostosowane zostaną zróżnicowane systemy podatkowe w poszczególnych państwach członkowskich.
1.4 W trakcie dalszych prac nad wnioskiem dotyczącym dyrektywy należy uwzględnić następujące kwestie:
- W celu eliminacji barier dla mobilności pracowników konieczne jest utworzenie obszernego, zharmonizowanego systemu, zarówno w odniesieniu do nabywania, jak i utrzymania oraz przenoszenia dodatkowych uprawnień emerytalno-rentowych.
Należy przy tym wziąć pod uwagę skutki dla różnorodnych dodatkowych systemów emerytalno-rentowych w państwach członkowskich oraz możliwy wzrost wydatków w tychże systemach.
- Finansowy udział pracodawców w tworzeniu dodatkowych zabezpieczeń emerytalnych jest konieczny i pożądany.
Dlatego też, w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji, niezbędne są przepisy przejściowe, umożliwiające pracodawcom sukcesywne dostosowanie systemów emerytalnych.
- Aby uwzględnić zasadnicze cele dyrektywy, terminy wdrożenia powinny być jak najkrótsze i uzależnione od faktycznych potrzeb krajowych.
- Ponadto należy zastanowić się nad ogólnym i nieograniczonym czasowo wyłączeniem niektórych modeli ubezpieczenia.
- Działaniom na rzecz eliminacji barier dla mobilności w zakresie dodatkowych systemów emerytalno-rentowych powinno towarzyszyć opracowanie odpowiednich przepisów w zakresie opodatkowania tych systemów.
2.
Wprowadzenie
W dniu 20 października 2005 r. Komisja Europejska przedłożyła wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent.
Jest on uzasadniany wzrastającym znaczeniem dodatkowych systemów emerytalno-rentowych dla ubezpieczeń na wypadek starości, przez co istotną kwestią staje się likwidacja przeszkód dla mobilności.
Należy przy tym wyeliminować bariery utrudniające zmianę miejsca pracy zarówno pomiędzy państwami członkowskimi, jak również wewnątrz nich samych.
2.1 Komisja wymienia następujące bariery wymagające eliminacji:
- warunki nabycia uprawnień emerytalno-rentowych,
- przepisy odnośnie do ochrony nieaktywnych uprawnień,
- uregulowania dotyczące możliwości przenoszenia uprawnień.
Ponadto, zdaniem Komisji, zwiększaniu mobilności służyć może również (lepsze) informowanie pracowników o wpływie zmiany pracodawcy na dodatkowe uprawnienia emerytalno-rentowe.
2.2 Zdaniem Komisji wniosek jest konsekwencją wieloletniej wymiany informacji i doświadczeń na szczeblu europejskim.
Z powodu zróżnicowanych oczekiwań co do celu i środków działania Wspólnoty nie podjęto negocjacji zmierzających do uzyskania porozumienia między partnerami społecznymi.
2.3 Na podstawie art. 42 i 94 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Komisja pragnie za pomocą wniosku wprowadzić wspólne podstawy dla ukształtowania właściwych przepisów prawnych państw członkowskich.
Celem jest zmniejszenie przeszkód w zakładaniu przedsiębiorstw w innych państwach członkowskich, spowodowanych problemami z uzyskaniem wykwalifikowanego personelu, który, poprzez przepisy odnoszące się do dodatkowych systemów emerytalno-rentowych, związany jest z innym przedsiębiorstwem.
2.4 Komisja uzasadnia wybór dyrektywy jako instrumentu prawnego tym, iż jedynie w taki sposób można zapewnić równowagę między niezbędnymi prawami pracowników do swobodnego przemieszczania się a równie niezbędną elastycznością ustawodawców krajowych w celu uwzględnienia w procesie wdrażania specyficznych właściwości dodatkowych systemów emerytalno-rentowych w każdym z krajów.
3.
Treść wniosku
3.1 Zgodnie z definicjami dyrektywy 98/49/WE zdefiniowano w dyrektywie pojęcia stosowane w danym obszarze regulacji..
3.2 We wniosku ustanowiono zasadę, zgodnie z którą składki na dodatkowy system emerytalno-rentowy, wpłacone przez pracownika lub przez pracodawcę w imieniu pracownika, nie mogą podlegać utracie w momencie ustania zatrudnienia, nawet jeżeli takie składki nie spowodowały nabycia jakichkolwiek uprawnień do późniejszych wypłat emerytalno-rentowych.
Należy zatem zapewnić, aby wpłacone składki mogły być wypłacone albo przeniesione.
3.3 W celu zapewnienia, że zwłaszcza młodzi pracownicy nie utracą swoich uprawnień w momencie zmiany pracodawcy, wiek minimalny, od którego można nabywać dodatkowe uprawnienia emerytalno-rentowe, nie powinien zdaniem Komisji przekraczać w państwach członkowskich 21 lat.
Ponadto okres oczekiwania, tj. okres, który musi upłynąć od momentu nawiązania stosunku pracy do chwili, w której pracownik może zostać członkiem dodatkowego systemu emerytalno-rentowego, powinien wynosić maksymalnie rok.
Podobnie tak zwany okres stażu, czyli okres, który musi upłynąć od momentu rozpoczęcia płacenia składek do chwili nabycia uprawnień, nie powinien przekraczać dwóch lat.
3.4 Zdaniem Komisji konieczne jest sprawiedliwe dostosowanie nieaktywnych uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych; państwom członkowskim pozostawia się decyzję, w jakiej formie i za pomocą jakich środków dokonają takiego dostosowania.
Ponadto w odniesieniu do niewielkich uprawnień, dodatkowe systemy emerytalno-rentowe powinny mieć możliwość nie tylko przeniesienia uprawnień w wypadku zmiany pracodawcy, lecz również zwrotu całości wpłaconych składek, o ile uprawnienia nie przekroczą (określonego przez państwa członkowskie) progu.
3.5 W celu zwiększania mobilności i eliminacji utrudnień przy zmianie pracodawcy, należy ułatwić przenoszenie uzyskanych uprawnień z dodatkowego systemu emerytalno-rentowego dotychczasowego pracodawcy do analogicznego systemu nowego pracodawcy.
Przeniesienie nie może między innymi prowadzić do strat finansowych, wynikających ze zróżnicowanych metod przeliczania lub nałożenia nadmiernych kosztów.
3.6 Pracownik powinien mieć prawo do zadecydowania, czy chce przenieść swoje uprawnienia, czy też pozostawić je w dotychczasowym systemie emerytalno-rentowym.
3.7 Wniosek przewiduje, iż na żądanie pracownika, i w określonym terminie, należy mu wyjaśnić, jaki wpływ będzie miała zmiana pracodawcy na uprawnienia z dodatkowego systemu emerytalno-rentowego.
3.8 Wdrożenie
Dyrektywa powinna zostać wdrożona w państwach członkowskich najpóźniej do dnia 1 lipca 2008 roku.
W odniesieniu do obniżenia okresu stażu do dwóch lat państwa członkowskie mogą wprowadzić dodatkowy okres wynoszący 60 miesięcy (liczony od 1 lipca 2008 roku).
Wprowadzenie takiego okresu wymaga konkretnego uzasadnienia.
3.9 Ponadto kasy zapomogowe, przedsiębiorstwa tworzące rezerwy na wypłatę rent i emerytur, oraz dodatkowe systemy emerytalno-rentowe działające na zasadzie podziału mogą zostać na dowolny okres zwolnione z możliwości przeniesienia.
Konieczne jest poinformowanie Komisji o konkretnych powodach takiego zwolnienia.
Dane państwo członkowskie powinno poinformować, jakie działania zostały podjęte lub zaplanowane w celu wprowadzenia możliwości przeniesienia.
Najpóźniej w 2018 roku należy sprawdzić, czy konieczne są dodatkowe środki poprawiające możliwość przeniesienia w odniesieniu do takich systemów.
4.
Ocena ogólna
4.1 Ponieważ opinie partnerów społecznych w odniesieniu do zakresu i treści uregulowania na poziomie europejskim były zbyt rozbieżne, nie skorzystano z możliwości zawarcia umowy między partnerami społecznymi, o której mowa w art. 139 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
4.2 Jednakże w preambule ramowego porozumienia w sprawie umów o pracę na czas określony Europejska Konfederacja Związków Zawodowych, Związek Europejskich Konfederacji Pracodawców i Przemysłu (UNICE) oraz Europejska Organizacja Pracodawców Sektora Publicznego (CEEP) uznały, że "konieczne są innowacje w zakładowych systemach socjalnych w celu dopasowania ich do obecnych warunków, a w szczególności umożliwienia przenoszenia uprawnień".
4.3 Uwidacznia to wspólny zamysł, zgodnie z którym należy zasadniczo rozpatrzyć konieczność ujednolicenia podstaw prawnych odnoszących się do nabywania i utrzymywania dodatkowych uprawnień emerytalno-rentowych.
Chociaż kontekst umów o pracę na czas określony jest inny niż w odniesieniu do swobodnego przepływu pracowników, strony porozumienia uznają, iż warunki zatrudnienia zmieniają się, co wywołuje potrzebę dostosowania zakładowych systemów socjalnych.
4.4 Odpowiada to zresztą istotnej roli, którą odgrywają partnerzy społeczni w większości państw członkowskich przy opracowywaniu dodatkowych systemów emerytalno-rentowych.
Jako że zakres środków działania partnerów społecznych ogranicza się (lub musi się ograniczać) do szczebla krajowego, zamiar Komisji opracowania dyrektywy wydaje się stosowny.
4.4.1 Szczegółowe zasady systemów dodatkowych emerytur lub rent powinny być ustalane na szczeblu państw członkowskich, także poprzez układy zbiorowe z udziałem partnerów społecznych.
Na szczeblu europejskim, przepisy odnośnie warunków nabywania uprawnień powinny zatem skupiać się na podstawowych zasadach i stanowić wytyczne dla środków podejmowanych na szczeblu krajowym, pozostawiając tym samym partnerom społecznym wystarczająco duży margines swobody do prowadzenia negocjacji zbiorowych.
4.4.2 Należy zastąpić art. 4 dyrektywy następującym tekstem: "W sytuacji, gdy ustala się warunki nabywania uprawnień, takie jak wiek minimalny, okres oczekiwania i/lub stażu, warunki te powinny być sprawiedliwe i oparte na obiektywnych (i niedyskryminacyjnych) zasadach".
4.5 Zmiana pracodawcy może mieć negatywny wpływ na nabywanie i wysokość dodatkowych uprawnień.
Wpływa to na decyzję pracownika odnoszącą się do zmiany miejsca pracy, nawet jeżeli taka decyzja zależy od szeregu innych czynników.
4.6 Przede wszystkim ze względu na rozwój demograficzny, świadczenia z państwowych systemów emerytalno-rentowych nie wystarczą w przyszłości dla zapewnienia standardu życia, nawet w tych państwach członkowskich, w których państwowy system emerytalno-rentowy pozostaje głównym źródłem dochodu w okresie emerytalnym.
Tym sposobem dodatkowe systemy emerytalno-rentowe zyskują na znaczeniu, nawet jeśli przemiany demograficzne mogą na nie wpłynąć negatywnie.
4.7 Uznając zasadniczy cel europejskiego jednolitego rynku, jakim jest zapewnienie swobodnego przepływu osób, ale również z uwagi na konieczność poprawy warunków ramowych dla dodatkowych systemów emerytalno-rentowych, należy pozytywnie ocenić inicjatywę Komisji, zmierzającą do eliminacji barier dla mobilności, występujących w dodatkowych systemach emerytalno-rentowych.
4.8 Ponadto art. 40 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską zawiera zobowiązanie dla Rady, stanowiąc iż Rada "[…] uchwala w drodze dyrektyw lub rozporządzeń środki niezbędne do wprowadzenia w życie swobodnego przepływu pracowników […]".
W ten sposób art. 40 dodatkowo wzmacnia podstawę wniosku, wynikającą z art. 42.
4.9 Eliminacja barier w zakresie mobilności ma również duże znaczenie dla osiągnięcia zasadniczego celu strategii lizbońskiej, jakim jest wzmocnienie europejskiego obszaru gospodarczego poprzez stworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy.
Społeczeństwo oparte na wiedzy stanowi warunek rozwoju społecznego, a jednocześnie najważniejszą siłę produkcyjną.
Opiera się ono na innowacjach i bogactwie pomysłów obywateli.
Do jego wzmocnienia konieczna jest stała wymiana wiedzy i doświadczeń.
W dużym stopniu może się do tego przyczynić mobilność pracowników.
Zabezpieczenie spójności społecznej jest jednym z celów strategii lizbońskiej.
Również z tego względu należy poprzeć cele wniosku Komisji.
4.10 Ponadto należy zauważyć, iż już w rozporządzeniu Rady 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie zastosowania systemów zabezpieczeń społecznych do pracowników najemnych i ich rodzin, przemieszczających się w obrębie Wspólnoty, podjęto zagadnienie eliminacji niekorzystnych skutków (również) dla systemów zabezpieczeń emerytalnych.
Jednym z pierwszych instrumentów polityki społecznej powinno być wyeliminowanie barier oraz negatywnych skutków swobodnego przepływu osób.
Z tego względu wniosek Komisji stanowi konsekwentną kontynuację tej polityki, zwłaszcza mając na uwadze istniejącą lukę regulacyjną w odniesieniu do systemów dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego, która musi zostać zlikwidowana wobec wzrastającego znaczenia takich systemów dla zapewnienia standardu życia w okresie emerytalnym.
4.11 Wobec ogłoszenia przez Komisję Europejską roku 2006 Rokiem Mobilności Pracowników, działania na rzecz eliminacji barier dla mobilności są w chwili obecnej jak najbardziej słuszne.
4.12 Ponieważ w państwach członkowskich istnieją różne dodatkowe systemy emerytalno-rentowe, z natury rzeczy ich stopniowe ujednolicenie możliwe jest jedynie na szczeblu europejskim; celem powinno być ułatwienie przenoszenia się z jednego dodatkowego systemu emerytalno-rentowego do innego.
4.13 Powyższa zasada jest wprawdzie słuszna na szczeblu europejskim, jednakże ujednolicenie takie w wypadku zmiany pracodawcy między krajami, przy jednoczesnym pozostawieniu sytuacji bez zmian w wypadku zmiany pracodawcy w ramach jednego kraju, byłoby mało przydatne dla zapewnienia równych warunków życia i pracy.
Z tego względu inicjatywa Komisji, polegająca na jednoczesnej eliminacji zarówno transgranicznych, jak i krajowych barier dla mobilności pracowników, wydaje się słuszna.
4.14 Projekt dyrektywy nie obejmuje jednakże jednego ważnego zakresu regulacji, mianowicie zagadnienia ujednolicenia opodatkowania dodatkowych systemów emerytalno-rentowych.
Zróżnicowane opodatkowanie w poszczególnych państwach członkowskich stanowi istotną barierę dla mobilności, ponieważ pracownicy mogą podlegać podwójnemu opodatkowaniu (od składek i od świadczeń).
Jest tak dlatego, że uwzględnienie kwestii opodatkowania wymagałoby jednomyślnej decyzji Rady, co z kolei niosłoby ze sobą ryzyko zablokowania dyrektywy.
Komisja zapragnęła zatem podjąć to zagadnienie w komunikacie z dnia 19 kwietnia 2001 r., obecnie zaś prowadzi przeciwko kilku państwom członkowskim postępowanie o naruszenie przepisów.
Komitet uważa, że bez takich działań Komisji nie uda się osiągnąć poprawy w zakresie przeniesienia uprawnień do dodatkowych emerytur i rent.
5.
Uwagi dotyczące poszczególnych postanowień
5.1 Wiele czynników świadczy o tym, iż długie okresy oczekiwania, długi okres uzyskiwania praw do świadczeń oraz wysoki wiek minimalny rzeczywiście mogą negatywnie wpływać na decyzję o zmianie miejsca pracy.
Dlatego też propozycja Komisji, skracająca okres oczekiwania oraz okres stażu, zmierza we właściwym kierunku.
Wybrane środki postrzegać by można jako pierwszy krok w kierunku całkowitego zniesienia barier dla mobilności.
5.2 Należy też uwzględnić wpływ proponowanych kroków zwłaszcza na dobrowolne dodatkowe systemy emerytalno-rentowe, finansowane przez pracodawcę.
Trzeba wziąć pod uwagę fakt, że te środki działania mogą prowadzić do wysokich nakładów finansowych.
Mogłoby to zahamować gotowość do utrzymania takich systemów.
5.3 Dobrowolne świadczenia finansowane przez pracodawcę są ważnym instrumentem polityki kadrowej.
Dlatego też ze względu na "rywalizację o najtęższe głowy", przy zmieniających się warunkach demograficznych i rosnącym zapotrzebowaniu na wyspecjalizowaną siłę roboczą, możliwość wczesnego przyznania uprawnień emerytalnych po krótkim okresie zatrudnienia może leżeć również w interesie pracodawcy.
Ponadto dodatkowe świadczenia emerytalno-rentowe są zaledwie jednym z instrumentów polityki kadrowej, w którym aspekt zabezpieczenia zawsze pozostaje na pierwszym planie.
Z drugiej strony dłuższe okresy oczekiwania i stażu wynagradzają lojalność pracownika, a zatem wydłużają czas jego pobytu w przedsiębiorstwie.
5.4 Konieczne jest uwzględnienie zróżnicowanych proporcji w poszczególnych państwach członkowskich pomiędzy dodatkowymi systemami emerytalno-rentowymi finansowanymi (wyłącznie) przez pracodawcę a tymi, które są finansowane ze składek własnych pracownika.
W tym celu można by przewidzieć zróżnicowane podejście państw członkowskich do finansowania swoich systemów.
5.5 Należy wyraźnie podkreślić inicjatywę Komisji zmierzającą do likwidacji barier w zakresie konkurencyjności dla przedsiębiorstw, które chcą założyć oddział w innych państwach członkowskich.
Długie okresy stażu i wysoki wiek minimalny wiążą pracowników i stanowią bariery dla mobilności.
5.6 Komisja uwzględnia zresztą potrzebę stopniowego dostosowania, przyznając możliwość skorzystania z przedłużonego terminu wdrożenia przepisów odnoszących się do terminu nabywania uprawnień.
5.7 W wypadku nieaktywnych uprawnień emerytalno-rentowych nie ma wątpliwości, że zobowiązanie do dostosowania może prowadzić do zwiększenia nakładów finansowych w ramach dodatkowych systemów emerytalno-rentowych.
Z drugiej strony, jest to uzależnione przede wszystkim od formy przyznanych świadczeń.
W wypadku systemu zdefiniowanej składki dostosowanie uprawnień nieaktywnych nie ma zbytnio sensu, gdyż wartość zgromadzonego kapitału zależy od rozwoju rynku kapitałowego i od zysków.
Istnieje możliwość, że wywarłoby to negatywny wpływ na systemy zdefiniowanych świadczeń, ponieważ w tej sytuacji nie byłoby już składek.
5.8 Jako że dodatkowe świadczenia emerytalno-rentowe pełnią funkcję uzupełniającą wobec ustawowego systemu emerytalno-rentowego, ich dostosowanie wydaje się konieczne.
Sformułowanie wykorzystywane dotychczas we wniosku ma jednak ograniczoną moc wiążącą, jeśli chodzi o podjęcie odpowiednich działań w państwach członkowskich, a przykłady podane w motywie siódmym można uznać jedynie za zachęty.
Nie jest jasne, czy zastosowanie oceny lojalności pracownika jako kryterium zróżnicowania dopasowania, lub też zobowiązanie do dopasowania jedynie wypłat, nie zaś uprawnień, odpowiada wyobrażeniom Komisji o sprawiedliwym dostosowaniu.
5.9 Rozsądna wydaje się możliwość zwrotu, zamiast przenoszenia, uprawnień nieprzekraczających określonego progu, ustalanego na podstawie krajowych zwyczajów.
5.10 Jednakże decyzja, czy uprawnienie podlega wypłacie, czy też utrzymaniu, powinna należeć wyłącznie do dodatkowego systemu emerytalno-rentowego.
Również uprawnienie, ocenione na podstawie ogólnych przepisów jako niewielkie, może być interesujące dla poszczególnego pracownika jako regularny dodatkowy dochód w okresie emerytalnym.
Zwrot, który nastąpiłby wbrew jego woli, mógłby zatem stanowić dla niego przeszkodę w ewentualnej zmianie pracodawcy.
5.11 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera cele wniosku Komisji w zakresie przenoszenia dodatkowych uprawnień emerytalno-rentowych.
Komitet ze szczególnym zadowoleniem przyjmuje fakt, iż Komisja nie ograniczyła się wyłącznie do przedstawienia propozycji poprawy przenoszenia dodatkowych uprawnień emerytalno-rentowych, lecz dąży do wyeliminowania za pomocą kompleksowego podejścia barier dla mobilności, istniejących w ramach dodatkowych systemów emerytalno-rentowych.
5.12 W odniesieniu do uregulowania dotyczącego przenoszenia, szczególnie pozytywnie należy ocenić to, że zgodnie z propozycją Komisji przeniesienie nie powinno rodzić negatywnych konsekwencji finansowych dla pracownika.
Sprzyja to spełnianiu przez dyrektywę jej celów.
Pracownik bowiem w razie wątpliwości zdecyduje się na przeniesienie, a zatem na związaną z nim zmianę miejsca pracy jedynie w wypadku, gdy nie powoduje ono strat finansowych.
5.13 W odniesieniu do zwiększonych obowiązków informacyjnych należy stwierdzić, że konkretne propozycje mogą sprzyjać celowi dyrektywy, choć należy pamiętać, że wymogi te muszą być proporcjonalne do konkretnych możliwości, zwłaszcza w przypadku drobnych przedsiębiorców.
5.14 Należy jednak krytycznie ocenić fakt, że art. 6 ust. 1, w powiązaniu z definicją określoną w art. 3 lit. f), mógłby zostać zinterpretowany w taki sposób, który sugerowałby, iż prawo do przeniesienia swoich uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalno-rentowych mają wyłącznie ci pracownicy, którzy z własnej woli zmieniają miejsce pracy. Stawiałoby to w znacznie gorszej sytuacji pracowników, którzy zostają zwolnieni. Z tego względu, a także z uwagi na konieczny cel, jakim jest przeciwdziałanie ubóstwu w okresie emerytalnym, zasadne wydaje się włączenie każdej formy zmiany pracodawcy do zakresu zastosowania art. 3 ust. 1.
5.15 Ponadto zasadnicze wyłączenie niektórych dodatkowych systemów emerytalno-rentowych z przenoszalności mogłoby być sprzeczne z podstawowym celem dyrektywy.
Wprawdzie państwa członkowskie są zobowiązane do informowania Komisji, jakie działania podjęły w celu włączenia także tych systemów w zakres możliwości przenoszenia, jednakże z uwagi na wieloletnie dyskusje oraz naglącą konieczność ustanowienia drugiego stabilnego filaru zabezpieczenia emerytalnego może się to okazać niewystarczające.
Z drugiej strony, biorąc pod uwagę zróżnicowanie systemów w państwach członkowskich, propozycje Komisji mogą spotkać się z poparciem jedynie wtedy, jeśli przewidziane zostaną odpowiednie okresy przejściowe.
Dlatego można by określić konkretne terminy i przepisy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego 2008
COM(2005) 467 końcowy — 2005/0203 (COD)
(2006/C 185/09)
Dnia 16 listopada 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 20 marca 2006 r.
Sprawozdawcą była Ágnes CSER.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20 — 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 79 do 39, przy 10 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie dokumentu Komisji
Wniosek dotyczący decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady przedłożony przez Komisję (COM(2005) 467 końcowy) ma na celu ogłoszenie roku 2008 Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego.
Wniosek ten jest zgodny z głównymi liniami zaproponowanej przez Parlament Europejski, Radę i Komisję strategii, która dzięki wprowadzeniu Roku Europejskiego sprzyjać ma kształtowaniu obywatelstwa europejskiego, co z kolei ma doprowadzić do osiągnięcia wspólnych celów strategicznych poprzez podniesienie na szczebel wspólnotowy uznawania oraz przestrzegania praw człowieka, jak również poprzez współpracę na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym.
Dialog międzykulturowy należy uznać za narzędzie ułatwiające osiągnięcie wielu celów o strategicznym znaczeniu dla UE.
Poza współpracą na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, zachęca się do nawiązywania dialogu pomiędzy różnymi grupami społecznymi, gospodarczymi i zawodowymi oraz jednostkami nie tylko w całej Unii, lecz również, zgodnie z europejską polityką sąsiedztwa, w krajach sąsiadujących.
1.1 Ogólne cele wniosku
Ogólne cele wniosku przedstawiają się następująco:
- zachęcanie do podejmowania dialogu międzykulturowego jako instrumentu umożliwiającego obywatelom Unii Europejskiej, jak również wszystkim osobom mieszkającym na stałe lub czasowo w UE, zdobywanie wiedzy, kwalifikacji i umiejętności, dzięki którym będą w stanie odnaleźć się w bardziej otwartym, ale równocześnie bardziej złożonym środowisku oraz przezwyciężyć trudności, które przeszkadzają im w wykorzystaniu okazji, jakie stwarza dynamiczne i pluralistyczne społeczeństwo w Europie i na świecie;
- zwrócenie uwagi obywateli UE i wszystkich osób mieszkających w Unii Europejskiej na znaczenie kształtowania aktywnego i otwartego na świat obywatelstwa europejskiego, szanującego różnorodność kulturową i opartego na wspólnych dla Unii Europejskiej wartościach — poszanowaniu godności ludzkiej, wolności, równości, niedyskryminacji, solidarności, zasad demokracji i państwa prawa oraz przestrzeganiu praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.
1.2 Szczegółowe cele wniosku
Konkretne zaproponowane we wniosku działania dotyczące dialogu międzykulturowego będą zmierzały do:
- nagłośnienia ogółu programów i działań wspólnotowych przyczyniających się do rozwoju dialogu międzykulturowego;
- podkreślenia wagi wkładu zróżnicowanych tradycji kulturowych w nasz wspólny dorobek i style życia; wyczulenie obywateli europejskich i osób mieszkających w Unii Europejskiej, a zwłaszcza młodzieży, na znaczenie poszukiwania, poprzez dialog międzykulturowy, sposobów realizacji aktywnego i otwartego na świat obywatelstwa europejskiego, szanującego różnorodność kulturową i opartego na wartościach wspólnych dla Unii Europejskiej;
- wspierania nowatorstwa oraz horyzontalnego i międzysektorowego aspektu inicjatyw mających na celu promowanie dialogu międzykulturowego, w szczególności wśród młodzieży.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Komitet wyraża zadowolenie, że stosowane we wniosku dotyczącym decyzji pojęcie "aktywnego obywatelstwa europejskiego" obejmuje nie tylko obywateli Unii Europejskiej w rozumieniu artykułu 17 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, lecz każdą osobę zamieszkałą na stałe albo czasowo w Unii Europejskiej.
2.2 Komitet z satysfakcją przyjmuje fakt, że wniosek dotyczący decyzji zmierza również do zacieśnienia współpracy z krajami trzecimi poprzez dialog międzykulturowy.
2.3 Komitet wyraża zadowolenie, że dialog międzykulturowy uznany został za narzędzie współpracy mogące służyć poprawie stabilności i pogłębieniu demokracji poprzez nawiązywanie stosunków partnerskich nie tylko wewnątrz Unii, ale też poza jej granicami.
2.4 Komitet pozytywnie odnosi się do faktu, że wniosek dotyczący decyzji sprzyja harmonizacji i koordynacji działań i programów mających na celu realizację wspólnych strategii instytucji europejskich, a nawet je pogłębia.
Obecnie bowiem z powodu różnic kulturowych działalność i współpraca instytucji na szczeblu wspólnotowym, krajowym, regionalnym i lokalnym nie są jednolite, wykazują rozbieżności i różnice w skuteczności i osiąganych wynikach.
Rzeczywiste utrzymywanie przez kultury europejskie stałego dialogu, pozwalającego im na wyrażanie własnej tożsamości, ożywiłoby sposób funkcjonowania i polepszyłoby skuteczność i wyniki osiągane przez różne instytucje szczebla unijnego, krajowego, regionalnego i lokalnego.
2.5 Komitet wyraża zadowolenie, że, dzięki rozwojowi edukacji, innowacji, równości szans, promowaniu dialogu międzykulturowego na szczeblu unijnym oraz koordynacji tego dialogu na szczeblu państw członkowskich, każdy człowiek może nie tylko zdawać sobie sprawę z europejskiego dziedzictwa kulturowego, ale również z niego korzystać i włączyć do swego doświadczenia życiowego.
2.6 Komitet z zadowoleniem stwierdza, że współpraca państw członkowskich w ramach Roku Dialogu Międzykulturowego będzie sprzyjać wdrażaniu celów unijnych i w związku z tym popiera inicjatywę ogłoszenia roku 2008 Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego.
2.7 EKES proponuje, by Europejski Rok Dialogu Międzykulturowego został wykorzystany do zapewnienia, że różnicom, nierównościom, sprzecznościom czy konfliktom, które zdają się wynikać z przyczyn ekonomicznych, społecznych, środowiskowych czy politycznych, nie będzie się nadawać wyłącznie charakteru etnicznego czy kulturowego, oraz do podjęcia starań, by unikać konfliktów dzięki wykrywaniu ich powodów, jednocześnie uświadamiając sobie i w pełni akceptując różnice pomiędzy naszymi kulturami i korzystając z dialogu międzykulturowego jako odpowiedniego po temu narzędzia.
2.8 W tym celu, zdaniem Komitetu i zgodnie z jego opinią uzupełniającą w sprawie społecznego wymiaru kultury "EKES z naciskiem nalega na to, by Unia Europejska stała się miejscem autorefleksji i wzajemnego kwestionowania polityk kulturalnych wszystkich państw członkowskich, miejscem sprzyjającym nowej refleksji kulturalnej o kulturze.
Przygotowania do obchodów roku dialogu między kulturami (2008) powinny stać się dla Komisji okazją do sporządzenia drobiazgowego raportu na temat rzeczywistych rozmiarów tego dialogu, utrzymujących się lub nowych przeszkód w jego rozwoju oraz nowych założeń, które można by sformułować w dążeniu do jego autentycznego pogłębienia.
EKES gotów jest bardzo aktywnie współuczestniczyć w pracach nad takim raportem, m.in. kontynuując rozważania nad społecznym wymiarem kultury" [1].
3.
Uwagi szczegółowe
3.1 Dzięki doradczej roli, którą EKES odgrywa wobec Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, przyczynia się on do nawiązywania specyficznych więzi pomiędzy kulturami europejskimi.
Jego członkowie są prawdziwymi Europejczykami, gdyż szanują oni interesy różnych partnerów społecznych oraz ich wartości kulturowe i z rozwagą je uwzględniają przy opracowywaniu opinii i osiąganiu kompromisów dotyczących tych opinii, służących wszystkim obywatelom europejskim [2].
3.2 Poprzez czynną współpracę i działania nie tylko na szczeblu unijnym lecz także krajowym, regionalnym i lokalnym, członkowie EKES-u reprezentują, szerzą i wprowadzają w życie dialog międzykulturowy w społeczeństwie obywatelskim.
3.3 EKES zwraca uwagę Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji na fakt, że wniosek Komisji nie mówi jasno o poszanowaniu kultur krajów trzecich i ich różnorodności, gdyż tekst ten powołuje się na artykuł 151 Traktatu WE (zobowiązanie do wzajemnego poszanowania pomiędzy państwami członkowskimi) przy określaniu swych celów.
Choć byłoby wskazane, by Unia Europejska powstrzymała się od ingerencji na drodze prawodawczej, Komisja Europejska i inne instytucje powinny wezwać państwa członkowskie do szerzenia idei poszanowania różnic kulturowych i dbać o pokojowy dialog pomiędzy różnymi kulturami.
3.4 W naszych czasach niestety coraz częściej występują napięcia wynikające z konfliktów pomiędzy różnymi kulturami i religiami, co oznacza, że musimy rozważyć konieczność włączenia do traktatu zasady wzajemnego poszanowania odmiennych kultur.
Te konflikty i napięcia podkreślają potrzebę konsekwentnego wyznaczenia sobie przez Unię celu wzajemnego poszanowania innych kultur.
W obecnym okresie "kryzysu tożsamości europejskiej" i konfliktów międzykulturowych szerzenie europejskich wartości kulturowych można odebrać jako oznakę optymizmu i ufności w przyszłość Unii.
Z tego właśnie powodu Unia Europejska musi zaangażować się w pogłębianie dialogu kulturowego i religijnego z innymi społecznościami, na przykład poprzez szerzenie turystyki kulturalnej [3].
3.5 Dialog między kulturami musi przede wszystkim opierać się na szerzeniu idei poszanowania różnych kultur, zwyczajów i tradycji obywateli mieszkających na terytorium Unii.
3.6 Rosnąca mobilność obywateli UE oraz coraz większa liczba pracowników napływowych, za którymi często przyjeżdżają rodziny lub krewni, sugerują działanie ukierunkowane na szerzenie szacunku dla kultur i tradycji różniących się od tych, które są zakorzenione w Europie: zadanie to powinny wykonywać instytucje europejskie oraz państwa członkowskie w ramach swych funkcji koordynacyjnych.
3.7 EKES proponuje więc, opierając się na wcześniej wspomnianych dokumentach UNESCO, wzmocnienie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii poprzez przekształcenie go w organ koordynujący na szczeblu unijnym, którego działalność sprzyjałaby integracji kulturowej dziesiątek milionów obywateli pochodzących z imigracji, co przyczyni się do wzajemnego uznania i poszanowania różnic kulturowych.
3.8 EKES wyraża żal, że — wśród różnych narzędzi służących wdrażaniu wyznaczonych w nim celów — wniosek nie przewiduje powstania środka masowego przekazu na skalę Unii, np. programu radiowego czy telewizyjnego, który nadawałby audycje przygotowywane we wszystkich językach obywateli europejskich.
Tymczasem Komisja zdążyła już opublikować "Białą księgę w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej" powstałą w związku z planem działania w sprawie komunikacji i z "Planem D dla demokracji, dialogu i debaty".
Obydwa te dokumenty podkreślają rolę dialogu z obywatelami europejskimi.
Środki masowego przekazu należące do prywatnych właścicieli — zarówno elektroniczne, jak i drukowane — nie wystarczą, by osiągnąć wszystkie cele wyznaczone przez Unię.
3.9 W kilku opiniach Komitet wyrażał już zaniepokojenie odnośnie do finansowania projektów, osiągania celów wyznaczonych w ramach bardzo pożytecznej koncepcji Roku Europejskiego czy też utrwalania ewentualnych osiągnięć z zachowaniem należytej równowagi [4].
Sama idea Europejskiego Roku wymaga zresztą przeanalizowania, by ocenić w jaki sposób przyciągnąć i utrzymać uwagę publiczności oraz jak sprostać kryteriom trwałości i zapewnić ich równowagę; w rzeczy samej niemożliwe jest zapewnienie stałego charakteru tym programom opracowywanym w perspektywie jednego roku, skoro nie ma gwarancji, że będą na nie fundusze w następnych latach; obserwuje się również zachwianie równowagi w realizowaniu celów.
Pojawia się więc pytanie, na ile decyzja będąca przedmiotem wniosku może zapewnić wszystkim obywatelom i ich instytucjom wzajemne uznanie i zaakceptowanie właściwych im kultur, skoro cele określane są tylko na jeden rok.
3.10 Niewątpliwie celów Roku Równości Szans i Roku Dialogu Międzykulturowego, czy też aktywnego obywatelstwa i demokracji uczestniczącej, których dotyczy strategia komunikacyjna Komisji Europejskiej, nie da się osiągnąć poprzez odrębne programy roczne; wskazane jest więc skoordynowanie tych programów i sposobów wykorzystywania zasobów, by cele te można było realizować w perspektywie długoterminowej, a nawet w perspektywie działań ciągłych.
3.11 EKES powątpiewa w możliwości osiągnięcia celów priorytetowych w ramach proponowanego budżetu.
Jego większa część przeznaczona jest na wspieranie działań na szczeblu unijnym; można się też zastanawiać, czy zachowana jest odpowiednia proporcja pomiędzy ośmioma przewidzianymi imprezami a wdrażaniem wyznaczonych celów.
Poparcie dla lokalnych inicjatyw obywatelskich staje się również niepewne.
3.12 EKES wnosi, by Komisja skonstruowała zarówno ilościowe, jak i jakościowe wskaźniki służące ocenie realizacji celów Europejskiego Roku, uwzględniwszy liczne formy dialogu międzykulturowego.
EKES zobowiązuje się uczestniczyć w tych pracach jako przedstawiciel społeczeństwa obywatelskiego.
3.13 EKES proponuje opracowanie w oparciu o wydarzenia i działania podjęte w Roku Dialogu Międzykulturowego 2008 encyklopedii kultur europejskich, która stanie się następnie podstawą do przygotowania podręcznika kultur europejskich przydatnego przy rozwijaniu obywatelstwa europejskiego.
Opracowanie przedstawiające najlepsze rozwiązania praktyczne oraz podręcznik ten będą elementami niezbędnymi, by ułatwić integrację pracowników napływowych i członków ich rodzin.
4.
Szerzenie znajomości różnych zwyczajów, tradycji i kultur
4.1 EKES popiera Powszechną Deklarację UNESCO o różnorodności kulturowej (Bogactwo kulturowe świata to jego różnorodność w dialogu) [5] oraz cele wyznaczone przez Konwencję w sprawie ochrony i szerzenia różnorodności kulturowej form wyrazu [6], a wśród nich w szczególności wspieranie inicjatyw międzykulturowych, mających na celu pogłębianie interakcji kultur celem ułatwienia kontaktów pomiędzy społecznościami.
4.2 Jedną z najbardziej podkreślanych wartości europejskiego dziedzictwa kulturowego pośród celów Roku Dialogu Międzykulturowego jest przedstawianie uczuć ludzkich w różnych formach wyrazu artystycznego.
Znajomość i zaakceptowanie różnych kultur nierozerwalnie łączy się ze znajomością, uznaniem i zaakceptowaniem uczuć i wartości drugiej osoby.
Skoro najważniejszą grupą docelową działań jest młodzież, szczególnie ważne staje się uwzględnienie zdrowego rozwoju emocjonalnego, a w związku z tym popieranie inicjatyw przyczyniających się do rozbudzania świadomości międzykulturowej.
4.3 EKES opowiada się za propozycją ustanowienia Dnia Dialogu Międzykulturowego; dzień ten mógłby być wyznaczony w terminie wybranym wcześniej przez UNESCO na Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej w Trosce o Dialog i Rozwój, tzn. 21 maja.
Przy tej okazji instytucje unijne mogłyby przyznawać symboliczną nagrodę placówkom oświatowym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego wyróżniającym się w nawiązywaniu i prowadzeniu dialogu międzykulturowego.
Dzień ten mógłby stać się okazją do uroczystych obchodów.
4.4 Zaangażowanie ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego, placówek oświatowych oraz obywateli europejskich ma decydujące znaczenie dla szerzenia dialogu międzykulturowego.
Dlatego też EKES bardzo pozytywnie zapatruje się na pomysł przyznawania nagrody, choćby symbolicznej (zwycięzcy mieliby, między innymi, możliwość posługiwania się symbolem graficznym Dnia Dialogu Międzykulturowego), umożliwiającej wyróżnianie obywateli europejskich, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i placówek oświatowych, które w szczególny sposób przyczyniły się do szerzenia dialogu międzykulturowego, zwłaszcza poprzez inicjatywy mające uświadomić młodzieży znaczenie wzajemnego poszanowania przez członków społeczeństwa innych tradycji i wartości kulturowych, nie tylko na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym, lecz również unijnym.
4.5 EKES podziela zapatrywanie Komisji i Parlamentu Europejskiego, że adresatami inicjatyw na rzecz szerzenia dialogu międzykulturowego musi być głównie młodzież.
Tym niemniej EKES zwraca uwagę instytucji europejskich na to, że jednocześnie nie należy pomijać pokoleń starszych.
5.
Koordynacja z innymi programami
5.1 Aby osiągnąć większą skuteczność realizacji celów wyznaczonych we wniosku, EKES zaleca, aby stworzyć możliwość zharmonizowania i ujednolicenia ich z celami i instrumentami Europejskiego Roku Równości Szans (2007) i Planu D dla Demokracji, Dialogu i Debaty.
5.2 Zważywszy na różnorodność inicjatyw wysuwanych przez różne państwa członkowskie na rzecz zachęcania do dialogu pomiędzy wszystkimi kulturami, EKES uważa, że instytucje europejskie powinny powołać organ koordynujący mający za zadanie harmonizację, promowanie i szerzenie tych inicjatyw.
5.3 Wśród udanych inicjatyw międzykulturowych warto wspomnieć między innymi o programie Leonardo, uwydatniającym wymiar europejski kształcenia poprzez wspieranie nowatorskich inicjatyw w tej dziedzinie oraz projektów realizowanych w ramach partnerstw międzynarodowych [7], o fundacji im. Anny Lindh [8], jak również o witrynie EuromedCafé [9] zajmującej się promowaniem dialogu międzykulturowego z krajami regionu śródziemnomorskiego.
5.4 Biorąc pod uwagę globalizację zaistniałą w życiu gospodarczym, wniosek ma również na celu promowanie harmonijnego współistnienia i koordynowanie różnorodności kulturowej, co ma szczególną wartość dla osiągnięcia celów odnowionej strategii lizbońskiej przysparzając jej dodatkowej energii koniecznej dla jej zrealizowania.
5.5 EKES, we współpracy z organizacjami pozarządowymi, pragnąłby uczestniczyć w:
- zapewnianiu ciągłości dialogu międzykulturowego,
- współpracy przy obchodach (w listopadzie 2006 r.) 25. rocznicy deklaracji ONZ (odrzucającej nietolerancję i dyskryminację ze względu na wyznanie i przekonania religijne),
- ocenie roku 2008.
Na tej podstawie Komitet przedstawi odpowiednie propozycje dodatkowe.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Sytuacja osób niepełnosprawnych w rozszerzonej Unii Europejskiej: Europejski Plan Działania na lata 2006 — 2007
COM(2005) 604 końcowy
(2006/C 185/10)
Dnia 28 listopada 2005 r., Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 marca 2006 r.
Sprawozdawcą była Tatjana GREIF.
Na 426 sesji plenarnej w dniach 20 — 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 55 głosami, przy 1 głosie wstrzymującym się, następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES popiera działania proponowane przez Komisję Europejską w PDN na lata 2006 — 2007.
1.2 EKES uważa, że w okresie, który obejmuje PDN, priorytetem powinno pozostać monitorowanie dyrektywy w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.
1.3 Komitet wzywa Komisję do przedstawienia projektu szczegółowej dyrektywy dotyczącej niepełnosprawności w oparciu o wyniki studium wykonalności dotyczącego opracowania prawodawstwa antydyskryminacyjnego na szczeblu europejskim.
1.4 Widoczny brak konkretnych działań w ramach Europejskiej Strategii Zatrudnienia stanowi dobitny wyraz niedostatecznego zaangażowania ze strony UE.
Strategia ta była jednym z najważniejszych testów pozwalających sprawdzić zaangażowanie UE i państw członkowskich na rzecz realizacji PDN.
Test ten zakończył się dla nich wynikiem negatywnym.
Zmienione cele Europejskiej Strategii Zatrudnienia powinny doprowadzić do szerszego włączenia problematyki niepełnosprawności do wytycznych dotyczących zatrudnienia oraz krajowych programów reform.
1.5 UE musi zobowiązać się do przestrzegania zasady włączania tej problematyki do inicjatyw takich jak:
- fundusze strukturalne, zapewniając, że obowiązujące regulacje, wytyczne strategiczne oraz programy operacyjne będą uwzględniać zasady niedyskryminacji oraz dostępności dla osób niepełnosprawnych.
- siódmy program ramowy, zapewniając realizację projektów badawczych w takich dziedzinach jak projektowanie do powszechnego użytku, systemy ICT, usamodzielnianie się itd.
- transport, w którym wspierane będą działania na rzecz zapewnienia łatwiej dostępnego transportu kolejowego, międzynarodowych połączeń autobusowych i transportu morskiego.
1.6 EKES wyraża ubolewanie z powodu braku zainteresowania podejmowanymi przez państwa członkowskie działaniami na rzecz włączenia problematyki niepełnosprawności do krajowego procesu decyzyjnego.
Powodzenie PDN zależy od zainteresowania poszczególnych państw przyjęciem zasad przewidzianych w planie działania.
1.7 EKES zachęca także instytucje europejskie do uwzględnienia i przyjęcia celów PDN na szczeblu europejskim.
Działania w zakresie komunikacji wewnętrznej oraz podnoszenia świadomości powinny zapewnić lepsze uwydatnienie problematyki niepełnosprawności w europejskich decyzjach politycznych.
1.8 Organizacje działające na szczeblu europejskim, takie jak Europejskie Forum ds. Niepełnosprawności oraz inne reprezentatywne organizacje pozarządowe powinny kontynuować swoje działania przy wsparciu udzielanym w ramach nowego programu Progress.
1.9 EKES zaleca Komisji, by uwzględniła następujące kwestie szczegółowe w swojej agendzie na przyszłość:
- podstawowe znaczenie koncepcji niezależnego życia oraz prawa osób niepełnosprawnych, by nie były wykluczane w instytucjach lub i w społeczeństwie; dla możliwości prowadzenia przez osoby niepełnosprawne samodzielnego życia podstawowe znaczenie mają dostęp do informacji, mobilność, mieszkalnictwo i zabudowa, a przede wszystkim pomoc osobista.
W związku z tym za jeden z priorytetów należy uznać modernizację systemu ochrony socjalnej [1].
- podstawowe znaczenie aktywnego udziału osób niepełnosprawnych w życiu politycznym i społecznym; osoby niepełnosprawne powinny mieć równe szanse na uzyskanie przysługującego im prawa do aktywnego udziału w procesach decyzyjnych, kształtowaniu, monitorowaniu i ocenie polityk itd. dzięki reprezentującym ich organizacjom pozarządowym i ich sieciom.
Należy wzmocnić rolę właściwych organizacji pozarządowych, zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym, tak, by także mniejsze i słabsze organizacje mogły mieć prawo głosu obok innych, większych organizacji.
- w przyszłości należy zając się innymi dziedzinami poza zatrudnieniem, takimi jak edukacja, kultura, czas wolny/wypoczynek itd.
- właściwą uwagę należy poświęcić oddziaływaniu dyskryminacji opartej na wielu podstawach, różnic kulturowych, ubóstwa itd.
Odpowiednia koncentracja na tych aspektach może umożliwić ujrzenie w innym świetle tych kategorii osób niepełnosprawnych, które obecnie pozostają "niewidoczne".
- odpowiednie dostosowanie stanowisk pracy (za pomocą m.in. technologii wspomagających czy szkoleń przygotowujących do pracy) oraz wyznaczenie w przedsiębiorstwach specjalistów ds. równouprawnienia sprzyjałoby zapewnieniu równych szans w zakresie zatrudnienia.
- odpowiednią uwagę należy poświęcić kwestii bezpieczeństwa w miejscu pracy w kontekście zapobiegania niepełnosprawności.
2.
Wprowadzenie
2.1 EKES przyjął komunikat z dużym zainteresowaniem [2].
2.2 Europejski plan działania (PDN) [3], przyjęty w roku 2003 jako wieloletni plan działania na lata 2004 — 2010, ma na celu włączenie problematyki niepełnosprawności do wszystkich właściwych polityk Unii Europejskiej, jak również opracowanie konkretnych działań na rzecz zapewnienia lepszej integracji osób niepełnosprawnych w społeczeństwach europejskich.
2.2.1 W pierwszej fazie PDN podstawowym priorytetem było zapewnienie dostępu osób niepełnosprawnych do rynku pracy, wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) oraz zapewnienie dostępu do budynków publicznych.
2.2.2 Natomiast w drugiej fazie PDN działania koncentrują się na zapewnianiu aktywnego udziału osób niepełnosprawnych w społeczeństwie, dostępu do odpowiedniej jakości usług w zakresie wsparcia, opieki i ochrony zdrowia, większej dostępności towarów i usług oraz zwiększaniu zdolności analitycznych UE.
2.3 PDN zakłada przedstawianie co dwa lata sprawozdania na temat sytuacji osób niepełnosprawnych w celu dokonania przeglądu celów, jak również poddania analizie sytuacji osób niepełnosprawnych w danym okresie.
2.4 EKES wyraża ubolewanie, że sprawozdanie to zostało ostatecznie przekształcone w krótki komunikat, którego pierwszą część stanowi przewidziane co dwa lata sprawozdanie dotyczące okresu 2004 — 2005, natomiast drugą plan działania w drugiej fazie PDN, przypadającej na lata 2006 — 2007.
2.4.1 Informacje zawarte w załącznikach dołączonych do komunikatu są bardzo cenne z punktu widzenia oceny.
EKES wyraża jednak ubolewanie, że przekazane informacje mają ograniczony zakres, ponieważ analiza nie obejmuje wszystkich inicjatyw realizowanych w UE.
Państwa powinny były udzielić szerszych informacji w kwestionariuszu opracowanym przez Komisję Europejską na potrzeby sprawozdania.
2.4.2 Zastrzeżenia EKES budzi również fakt, że informacje przedstawione w załącznikach nie zostały jeszcze przetłumaczone na pozostałe języki urzędowe Unii Europejskiej poza angielskim.
2.5 Osoby niepełnosprawne stanowią 10 % ludności, a udział ten wzrasta w miarę starzenia się naszych społeczeństw.
Oznacza to, że w rozszerzonej Unii Europejskiej mieszka obecnie ponad 50 mln osób niepełnosprawnych [4].
2.6 Osoby niepełnosprawne — kobiety i mężczyźni, chłopcy i dziewczęta — tworzą grupę zróżnicowaną i niejednorodną.
Różnorodność tę należy mieć na uwadze na wszystkich szczeblach kształtowania polityki.
2.7 EKES regularnie wyrażał zdecydowane poparcie dla pełnej integracji osób niepełnosprawnych oraz wezwał do przyjęcia specjalnej dyrektywy w sprawie niepełnosprawności [5].
2.8 Komitet poczynił szereg szczegółowych zaleceń w opinii dotyczącej planu działania na lata 2004 — 2006 [6].
EKES uznaje, że chociaż część jego zaleceń została uwzględniona, wiele innych pozostało niestety bez odzewu, co dotyczy w szczególności wezwania do przyjęcia specjalnej dyrektywy w sprawie niepełnosprawności oraz włączenia problemu niepełnosprawności do Europejskiej Strategii Zatrudnienia.
2.9 EKES poddaje ten plan działania analizie w świetle toczących się negocjacji dotyczących konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych [7].
3.
Sytuacja obecna
Przegląd
3.1 EKES potwierdza znaczenie celów, które mają zostać zrealizowane w drugiej fazie PDN.
3.2 Komitet uważa, że Komisja Europejska, podejmując problematykę niepełnosprawności w swoich różnych dokumentach, powinna przyjąć podejście społeczne, co umożliwiłoby propagowanie stosowania bardziej neutralnego i integracyjnego języka w szeroko rozumianej dziedzinie niepełnosprawności.
W dokonanych z języka angielskiego tłumaczeniach niektórych dokumentów przedstawionych przez Komisję użyto języka, który nie jest w pełni zgodny ze społecznym podejściem do problemu niepełnosprawności.
3.3 EKES podziela zaniepokojenie Komisji związane z brakiem właściwych danych statystycznych na temat osób niepełnosprawnych, niezbędnych do przyszłego kształtowania polityki w tej dziedzinie.
Dostępne wyniki badań dotyczą jedynie tych osób niepełnosprawnych, które są aktywne/pracują zawodowo i nie uwzględniają większości osób niepełnosprawnych (osób przebywających w różnych zakładach lub dzieci).
3.4 EKES jest zaniepokojony faktem, że wśród osób niepełnosprawnych udział osób zatrudnionych jest znacznie mniejszy niż w przypadku osób w pełni sprawnych.
Badania Eurostatu z 2003 r. potwierdziły, że udział osób aktywnych na rynku pracy jest faktycznie znacznie niższy w przypadku osób niepełnosprawnych: 78 % osób dotkniętych poważną niepełnosprawnością w wieku 16 — 64 lat jest wykluczonych z rynku pracy, w porównaniu z 27 % w przypadku osób bez PZDN.
W dodatku nawet w grupie osób aktywnych na rynku pracy wskaźnik bezrobocia osób dotkniętych poważną niepełnosprawnością jest niemal dwukrotnie wyższy w porównaniu z osobami w pełni sprawnymi.
Jedynie 16 % osób, które mają ograniczone możliwości pracy, uzyskuje jakąś formę pomocy na rzecz zatrudnienia [8].
3.5 W niektórych aspektach EKES nie może w pełni zgodzić się z Komisją co do niektórych przyczyn podanych w sprawozdaniu, mających wyjaśniać dwukrotnie wyższy wskaźnik braku aktywności wśród osób niepełnosprawnych w porównaniu z resztą ludności.
Argument dotyczący tzw. "pułapek świadczeń" [9] jest niekompletny i obarcza całą odpowiedzialnością osoby niepełnosprawne.
3.5.1 Tymczasem na niekorzystne dane statystyczne wpływają także inne, bardziej złożone przeszkody, takie jak opory ze strony pracodawców, niedostosowane miejsca pracy, nierówny dostęp do rynku pracy, brak pomocy w prowadzeniu samodzielnego życia (w postaci pomocy osobistej lub dzięki dostarczeniu urządzeń wspomagających), dyskryminacja, z jaką osoby niepełnosprawne spotykają się w transporcie, edukacji, dostępie do towarów i usług, technologiach ICT itd.
Chociaż 43,7 % niepełnosprawnych respondentów uważa, że byliby w stanie podjąć pracę, gdyby udzielono im odpowiedniego wsparcia, w rzeczywistości jedynie 15,9 % faktycznie taką pomoc otrzymuje [10].
3.5.2 W świetle powyższych okoliczności EKES uważa, że dokonując przeglądu systemów zabezpieczenia społecznego oraz systemów zatrudnienia należy zawsze uwzględniać złożony charakter przeszkód uniemożliwiających osobom niepełnosprawnym dostęp do rynku pracy i utrzymanie się na nim [11].
3.6 Promowanie zatrudnienia
3.6.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska podjęła zdecydowane działania na rzecz monitorowania transpozycji i wprowadzania w życie dyrektywy w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy [12].
Monitorowanie powinno być prowadzone we współpracy z partnerami społecznymi i reprezentatywnymi organizacjami pozarządowymi.
EKES wyraża przekonanie, że wspomniana dyrektywa, zakazująca dyskryminacji w zakresie zatrudnienia opartej na różnych podstawach, włączając niepełnosprawność, stanowi prawne zobowiązanie, a nie tylko prawo do "podważania" i że na Komisji, która stoi na straży dyrektywy, spoczywa główna odpowiedzialność za jej efektywne wdrożenie.
3.6.2 EKES nie zgadza się ze stwierdzeniem Komisji Europejskiej, że niepełnosprawność została wyraźnie uwzględniona w Europejskiej Strategii Zatrudnienia (ESZ) [13].
W rzeczywistości problematyka niepełnosprawności została w niej ujęta tylko w dość ograniczonym zakresie, co było konsekwencją pominięcia tej kwestii w krajowych programach reform.
3.6.3 Komitet wyraził już poparcie dla rozporządzenia Komisji w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia [14] oraz wyłączeń umożliwiających udzielanie pomocy państwa przeznaczonej na integrację osób niepełnosprawnych na podstawowym rynku pracy.
3.6.4 EKES zdecydowanie zachęca partnerów społecznych do dalszych działań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych.
W 2004 r. partnerzy społeczni wydali sprawozdanie o inicjatywach przedsięwziętych w tej dziedzinie [15].
3.6.5 EKES wyraża także poparcie dla inicjatyw Europejskiego Funduszu Społecznego na rzecz integracji osób niepełnosprawnych na rynku pracy.
Bardzo użytecznym instrumentem wspierania równouprawnienia osób niepełnosprawnych okazała się inicjatywa EQUAL.
Nowe ramy europejskich funduszy społecznych powinny uwzględnić niektóre zasady pominięte w obecnie obowiązujących przepisach, takie jak zasada dostępności i projektowania dla wszystkich we wszelkich projektach finansowanych ze środków EFS.
3.6.6 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska uruchomiła wspólnotowy program działań w zakresie zwalczania dyskryminacji [16].
3.6.7 EKES uważa, że pozostałym inicjatywom, takim jak szczyt poświęcony problematyce równości oraz Europejski Rok Równych Szans dla Wszystkich '2007 muszą towarzyszyć poważne decyzje polityczne lub odpowiednie polityki i przepisy.
3.6.8 EKES wyraża ubolewanie, że organizacje osób niepełnosprawnych działające na szczeblu krajowym nie były na ogół dopuszczane do udziału w opracowywaniu krajowych programów reform.
W celu lepszej realizacji celów odnowionej strategii lizbońskiej powinna ona zapewniać szerszy udział społeczeństwa obywatelskiego.
3.6.9 EKES uważa, że istotne znaczenie dla skuteczności strategii w dziedzinie zatrudnienia ma dialog za społeczeństwem obywatelskim — partnerami społecznymi i właściwymi organizacjami pozarządowymi, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym.
Zasadnicze znaczenie ma tutaj zaangażowanie przedstawicieli organizacji pozarządowych reprezentujących osoby niepełnosprawne.
3.7 Integracja osób niepełnosprawnych w społeczeństwie
3.7.1 EKES niedawno przedstawił swoją opinię na temat Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych, w której wezwał Komisję Europejską, by w swoim przyszłym, przewidzianym co dwa lata sprawozdaniu na temat sytuacji osób niepełnosprawnych dokonała oceny realizacji zobowiązań politycznych poczynionych podczas wspomnianego roku europejskiego, a w szczególności działań podjętych w związku z rezolucjami Rady na temat zatrudnienia, edukacji, dostępności elektronicznej i kultury oraz do przedstawienia zaleceń w sprawie włączenia problematyki niepełnosprawności do otwartej metody koordynacji w ramach strategii lizbońskiej [17].
3.7.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem najlepszą praktykę w postaci rozporządzenia dotyczącego pasażerów w transporcie lotniczym, w którym wyraźnie widoczne są korzyści związane z procesami włączania problematyki niepełnosprawności.
3.7.3 Ponadto Komitet z zadowoleniem przyjmuje także osiągnięcia [18] w zakresie zapewnienia dostępności technologii ICT dla osób niepełnosprawnych oraz dalsze inicjatywy [19] w tej dziedzinie.
Istnieją jeszcze inne dziedziny, w których pożądane byłyby pewne ulepszenia, takie jak telekomunikacja i jej ramy regulacyjne czy nadawanie telewizji.
3.7.4 EKES uznaje Europejskie Fundusze Strukturalne za instrument Unii Europejskiej służący promowaniu jej zasad, dlatego ich przepisy i programy powinny zawierać zasadę niedyskryminacji oraz dostępności.
Problematyka niepełnosprawności powinna być uwzględniana we wszystkich aspektach objętych funduszami.
3.7.5 EKES wyraża zaniepokojenie zróżnicowanym poziomem ochrony praw osób niepełnosprawnych w UE.
Zakres praw i ochrona, z jakiej korzystają osoby niepełnosprawne, zależy od miejsca ich zamieszkania.
3.7.6 Komitet jest także zaniepokojony faktem, że niektóre aspekty dyskryminacji osób niepełnosprawnych są lekceważone lub nie zostały dostatecznie uwzględnione w sprawozdaniu z pierwszej fazy PDN, przykładowo: analiza wpływu dyskryminacji na osoby niepełnosprawne powinna uwzględniać wiele innych czynników stanowiących podstawę dyskryminacji, takich jak płeć, rasa, pochodzenie etniczne, religia lub światopogląd czy orientacja seksualna [20]; prawo osób niepełnosprawnych do samodzielnego życia.
EKES uważa, że niepełnosprawność nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na sytuację osób niepełnosprawnych i że na jakość ich codziennego życia mogą oddziaływać także inne okoliczności.
4.
Plan działania UE w sprawie niepełnosprawności (PDN) na lata 2006 — 2007
4.1 Komisja Europejska przyjęła nowy zestaw celów do realizacji w drugiej fazie planu.
EKES wyraża zadowolenie, że także tym razem dotyczą one przeciwdziałania najważniejszym problemom dotykającym osoby niepełnosprawne.
4.2 EKES nie podziela zdania Komisji, że "udało się uwzględnić problematykę niepełnosprawności w niektórych obszarach, w szczególności w zatrudnieniu, ICT i edukacji (e-kształcenie)".
Stoi ona bowiem w sprzeczności z niektórymi stwierdzeniami zawartymi we wspólnych sprawozdaniach na temat integracji, w których uznano, że "na tle ogólnej sytuacji gospodarczej, którą w najlepszym przypadku można ocenić jako średnią, brak jest znaczącej poprawy sytuacji.
Jednoznacznie wskazują też na stwierdzoną już w czasie przeglądu strategii lizbońskiej różnicę we wdrażaniu między tym, do czego państwa członkowskie się zobowiązały w ramach wspólnych celów, a działaniami politycznymi mającymi wykonać te zobowiązania" [21].
4.3 EKES uważa, że unijna grupa wysokiego szczebla ds. niepełnosprawności pełni bardzo istotną rolę w realizacji PDN i powinna zostać wzmocniona. Grupa ta powinna opracowywać konkretne rozwiązania i zalecenia, które byłyby następnie przyjmowane przez Radę Unii Europejskiej.
4.3.1 EKES zdecydowanie popiera włączenie Europejskiego Forum ds. Niepełnosprawności oraz innych specjalistycznych organizacji europejskich działających na rzecz osób niepełnosprawnych do debaty prowadzonej w ramach grupy wysokiego szczebla, w celu zapewnienia organizacjom osób niepełnosprawnych udziału w kształtowaniu polityk dotyczących osób niepełnosprawnych w Europie.
4.4 EKES z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska podejmuje działania na rzecz wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom przeciwko państwom, które nie dokonały jeszcze transpozycji do swoich systemów krajowych dyrektywy 2000/78 w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy lub też nie wdrożyły jej we właściwy sposób [22].
4.5 Obszary priorytetowe w drugiej fazie
4.5.1 Druga faza PDN koncentruje się na aktywnej integracji osób niepełnosprawnych, w oparciu o obywatelską koncepcję niepełnosprawności [23].
Koncepcja ta zakłada, że osoby niepełnosprawne stoją przed takimi samymi indywidualnymi wyborami w swoim życiu codziennym i sprawują nad nim taką samą kontrolę, jak osoby sprawne.
4.6 Zachęcanie do aktywności
4.6.1 W swojej poprzedniej opinii EKES zwracał uwagę, że w nowej, udoskonalonej strategii lizbońskiej nie wspomniano o osobach niepełnosprawnych [24].
4.6.2 EKES ostrzega, że zwiększenia poziomu zatrudnienia i aktywności osób niepełnosprawnych nie można osiągnąć bez poprawy warunków pracy i przeciwdziałania dyskryminacji w takich dziedzinach jak edukacja, transport, technologie ICT, dostęp do towarów i usług itp.
4.6.3 EKES uważa, że w przeglądzie celów Europejskiej Strategii Zatrudnienia należy uwzględnić potrzebę włączania problematyki niepełnosprawności.
W przeciwnym wypadku osoby niepełnosprawne będą nadal uzyskiwać bardzo ograniczoną ochronę.
4.6.4 Europejskie Fundusze Strukturalne będą w istotnym zakresie wspierać integrację pod warunkiem przestrzegania w nich zasad niedyskryminacji i dostępności dla osób niepełnosprawnych.
W nowym okresie programowania Funduszy Strukturalnych należy zapobiec tworzeniu nowo powstających barier środowiskowych, jak również wspierać większe ukierunkowanie funduszy na integrację.
4.6.5 Nowe rozporządzenie Komisji Europejskiej dotyczące wprowadzenia ogólnych wyłączeń umożliwiających udzielanie pomocy na zatrudnienie i szkolenie musi doprowadzić do stworzenia sprawiedliwego systemu, który zachęci osoby niepełnosprawne do udziału w rynku pracy.
Nowy przegląd powinien przynieść uproszczenie procedur w celu ułatwienia pracodawcom dostępu do wsparcia przeznaczonego dla ich niepełnosprawnych pracowników.
4.6.6 Przedsiębiorstwa gospodarki społecznej mogą wnieść cenny wkład w proces integracji osób niepełnosprawnych na rynku pracy.
4.7 Promowanie dostępu do wysokiej jakości usług w zakresie wsparcia i opieki
4.7.1 EKES zgadza się z Komisją Europejską co do istotnego znaczenia tej kwestii.
4.7.2 EKES uważa, że wszelkie działania na rzecz poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych w społeczeństwach europejskich powinny opierać się na podstawowych prawach człowieka, takich jak:
- prawo do swobodnego przemieszczania się i wyboru miejsca zamieszkania;
- prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego;
- nikt nie może być arbitralnie pozbawiony wolności;
- nikogo nie można poddawać torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu czy karaniu;
- prawo do nauki;
- prawo do ochrony zdrowia, włączając dostęp do informacji i usług w zakresie zdrowia oraz zdrowia reprodukcyjnego;
- nikt nie może zostać pozbawiony własności.
4.7.3 Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje zapewnienia Komisji, że będzie ona wspierać uniezależnienie oraz deinstytucjonalizację i desegregację osób umieszczonych w dużych zakładach opieki.
4.7.3.1 EKES wzywa Komisję do zapewnienia, by wszystkie podmioty działające na rzecz usamodzielnienia osób niepełnosprawnych, takie jak krajowe władze publiczne, organizacje reprezentujące niepełnosprawnych oraz UE, aktywnie uczestniczyły w tym procesie.
4.7.3.2 Niezależne życie nie oznacza jedynie faktycznego życia w społeczeństwie, lecz także bycie jego pełnoprawnym elementem.
Niezależne życie polega na pełnym udziale we wszystkich aspektach społeczeństwa.
4.7.3.3 EKES uważa, w ramach wszelkich działań służących zmianie formy usług w dziedzinie opieki należy propagować koncepcję niezależnego funkcjonowania osób niepełnosprawnych.
Elementem nowej strategii w zakresie opieki długookresowej, jak również nowej strategii w dziedzinie ochrony społecznej, powinny być szczególne cele związane z deinstytucjonalizacją oraz rozwijaniem alternatywnych rozwiązań opartych na społeczności.
Rozwiązania te powinny obejmować takie inicjatywy jak osobiści asystenci, urządzenia wspomagające, usługi wsparcia, informacja, fachowe przygotowanie, zaangażowanie osób niepełnosprawnych w sprawowaną nad nimi opiekę itd.
4.7.4 EKES wzywa do podwyższenia standardów w zakresie jakości usług oferowanych osobom niepełnosprawnym.
Powinny one zostać opracowane we współpracy z organizacjami osób niepełnosprawnych.
Wszelkie modele usług w dziedzinie wsparcia i opieki powinny opierać się na zasadzie zapewniania odpowiedniej jakości, ciągłości i dostępności.
4.7.5 W otwartej metodzie koordynacji w dziedzinie zdrowia należy uwzględnić także potrzeby osób niepełnosprawnych oraz ich podstawowe prawa w zakresie dostępu do usług.
4.8 Wspieranie dostępności towarów i usług
4.8.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje rozporządzenie w sprawie pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej oraz inicjatywy dotyczące szeroko pojmowanego transportu (kolejowego, autobusowego i morskiego) i turystyki, które zapewnią osobom niepełnosprawnym swobodę przemieszczania.
4.8.2 Zapewnienie dostępu do nowych technologii ma zasadnicze znaczenie dla likwidacji luki związanej ze zróżnicowaną informatyzacją społeczeństw europejskich.
UE musi również zagwarantować, by projekty realizowane ze środków siódmego programu ramowego wpłynęły na rozwój badań w zakresie nowych technologii, urządzeń wspomagających oraz towarów i usług zaprojektowanych do powszechnego użytku.
4.8.3 EKES uważa, że w ramach obecnych negocjacji dotyczących dyrektywy w sprawie usług na rynku wewnętrznym, w debacie na temat dostępu do towarów i usług w UE należy uwzględnić potrzeby osób niepełnosprawnych.
4.8.4 EKES zaleca Komisji Europejskiej, by w przyszłym komunikacie w sprawie socjalnych usług użyteczności publicznej uwzględniła zasady ciągłości, dostępności oraz europejskich standardów jakości.
4.9 Zwiększenie zdolności analitycznych UE
4.9.1 Unia Europejska musi być zdolna do oceny sytuacji osób niepełnosprawnych.
4.9.2 EKES uważa, że należy zgromadzić bardziej rzetelne i porównywalne dane na temat tych osób.
Obecnie dostępne unijne dane statystyczne obejmują analizę pod kątem płci i wieku.
Zasadnicze znaczenie dla oceny sytuacji osób niepełnosprawnych i przyszłego procesu kształtowania polityk w tej dziedzinie ma opracowanie kompleksowej analizy danych statystycznych na szczeblu UE.
4.9.3 Niezbędne są dalsze badania naukowe, w których szczególną uwagę poświęcono by potrzebom zgłaszanym przez same osoby niepełnosprawne oraz lepszej analizie problemu dyskryminacji opartej na wielu podstawach.
Europejski Rok Równych Szans '2007 stwarza Komisji unikalną okazję. by przejąć odpowiedzialność za wyrównanie/harmonizację prawnej ochrony przed dyskryminacją osób niepełnosprawnych w całej UE oraz by podjąć działania w przypadku naruszeń.
EKES z zainteresowaniem oczekuje na kolejne z przewidzianych co dwa lata sprawozdań w sprawie PDN w roku 2008.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji: "Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007 — 2013"
COM(2005) 299 końcowy — SEC(2005) 904
(2006/C 185/11)
Dnia 5 lipca 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej, Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 23 marca 2006 r. Sprawozdawcą był Bruno VEVER.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 21 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 47 głosami przy 1 głosie wstrzymującym się przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny żałuje, że strategiczne wytyczne na lata 2007 — 2013 dotyczące polityki spójności zostały przedstawione przez Komisję rok po propozycjach planu budżetowego i rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych na ten okres, a nie wspólnie z nimi, o ile nie wcześniej.
W takich warunkach wytyczne stanowią bardziej przepisy uzupełniające niż prawdziwe wytyczne, którymi powinny być.
1.2 Ta zwłoka jest jeszcze bardziej godna pożałowania ze względu na pilną potrzebę takich wytycznych w obliczu licznych i złożonych spraw związanych ze spójnością w okresie 2007 — 2013; są nimi: działania towarzyszące rozszerzeniom, wzmocnienie waluty euro, nadrabianie zaległości w realizacji strategii lizbońskiej wobec przyspieszenia globalizacji.
W obliczu niewystarczającego wzrostu, znacznych rozbieżności między państwami członkowskimi i zbyt ograniczonego budżetu wspólnotowego, Unia posiada atuty, ale są one bardziej potencjalne niż pewne (wzmocnienie rozszerzonego jednolitego rynku, infrastruktura przyszłości, reformy dostosowawcze).
1.3 EKES uważa, że nie zostały wyjaśnione powiązania między priorytetami strategicznych wytycznych a celami funduszy strukturalnych, oraz że należałoby określić warunki ich realizacji.
Zatem pierwszy priorytet polegający na zwiększeniu atrakcyjności inwestycji wiąże się z zasadniczą kwestią koniecznego wzmocnienia zaufania w sam rozwój Unii.
Drugi priorytet, tzn. wsparcie dla innowacji i przedsiębiorczości, wiąże się z kwestią ciągłej nieadekwatności środków wspólnotowych (brak postępu w zakresie patentów wspólnotowych, luki w statucie prawnym przedsiębiorstwa europejskiego, interwencje w ramach funduszy zbytnio ograniczone do dotacji).
Trzeci priorytet: dążenie do zwiększenia zatrudnienia, wiąże się z kwestią nadrobienia zaległości w realizacji strategii lizbońskiej i jeszcze odległą optymalizacją gospodarczego i społecznego funkcjonowania jednolitego rynku wobec presji globalizacji.
1.4 EKES, podobnie jak Parlament Europejski, wyraża obawy co do ograniczonej skali budżetu wspólnotowego zaplanowanego na okres 2007 — 2013 przez Radę Europejską w grudniu 2005 r.: przy stałym pułapie w wys. 1,045 % DNB (tj. 0,36 % dla budżetu na politykę spójności), umiejscawia się on a poziomie niższym niż przed rozszerzeniem UE z 15 do 25 krajów, chociaż znacznie zwiększyły się wyzwania związane z wewnętrznymi różnicami, jak również wzrosła konkurencja międzynarodowa.
Zatem zasadnicze pytanie, na które muszą odpowiedzieć strategiczne wytyczne polityki spójności w okresie 2007 — 2013 brzmi: jak robić lepiej za mniej?
W odpowiedzi na nie EKES zaleca dywersyfikację środków polityki spójności, większą koncentrację jej interwencji finansowych oraz zmodernizowanie jej metod zarządzania.
1.5 EKES zaleca dywersyfikację środków polityki spójności poprzez innowacyjne mechanizmy finansowe Unii.
1.5.1 W ramach funduszy strukturalnych powinna istnieć możliwość stosowania innych instrumentów niż dotacje oraz rozwijania w bezpośredniej współpracy z EBI oraz EFI pożyczek, dopłat do odsetek od kredytów, gwarancji kredytowych, wsparcia w formie kapitału inwestycyjnego i kapitału ryzyka.
1.5.2 Takie zróżnicowanie, na o wiele większą skalę niż jedynie poprzez program "Jeremie", pozwoliłoby na zwielokrotnienie wyników interwencji ze środków funduszy i na ich lepsze uzupełnianie się z kapitałem publiczno-prywatnym, co złagodziłoby z kolei skutki skromnego charakteru budżetu.
1.5.3 W związku z tym EKES opowiada się za znacznym zwiększeniem możliwości udzielania kredytów i gwarancji unijnych, wzmocnieniem partnerstwa z sektorem bankowym i finansowym oraz za wprowadzeniem odpowiednich zmian w nowych rozporządzeniach dotyczących funduszy strukturalnych.
Te trzy warunki wymagałyby przedłożenia przez Komisję Europejską pilnych wniosków idących w tym kierunku.
1.6 EKES zaleca większą koncentrację interwencji z funduszy strukturalnych zgodnie z priorytetowymi interesami europejskimi.
1.6.1 Poza wsparciem bezpośrednim dla najbardziej potrzebujących państw i regionów, które powinno być kontynuowane i wzmocnione, powyższe implikuje również zwiększenie, przy udziale partnerstw publiczno-prywatnych, finansowania dla transeuropejskich sieci infrastruktury oraz pomocy dla regionów przygranicznych.
1.6.2 W tym celu EKES domaga się znacznego zwiększenia budżetu na rzecz sieci transeuropejskich, który nie został odpowiednio uwzględniony w planach finansowych z grudnia 2005 r. pomimo celów strategii lizbońskiej.
1.6.3 Zakłada to również, że pomoc wspólnotowa będzie bardziej wykorzystywana celem wsparcia państw członkowskich, by lepiej realizowały one wytyczne, decyzje i zobowiązania wspólnotowe, niezależnie od tego, czy dotyczy to transpozycji dyrektyw czy wdrażania strategii lizbońskiej.
W szczególności zwiększyć należy budżet na wspieranie szkoleń, który również został zredukowany w grudniu 2005 r.
1.7 EKES zaleca wreszcie modernizację metod zarządzania polityką spójności celem zwiększenia przejrzystości i współdziałania.
1.7.1 Zakłada to, że pomoc wspólnotowa, na wzór pomocy publicznej, będzie mogła w pełni uzasadnić swą zgodność z europejską polityką konkurencji.
1.7.2 Wymaga to również szerszego włączenia podmiotów zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, przede wszystkim partnerów społecznych, w tworzenie, realizację i monitorowanie europejskiej polityki spójności.
1.7.3 W związku z tym EKES domaga się, by włączenie podmiotów społeczno-zawodowych było wyraźnie zaznaczone w postanowieniach zawartych w strategicznych wytycznych.
Warunki ich wdrażania w poszczególnych krajach powinny być określone w załącznikach do dokumentów dotyczących programowania i przeglądu.
2.
Wstęp
2.1 Przyjęty 5 lipca 2005 r. Komunikat Komisji: "Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie — Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007 — 2013" dopełnia szereg wcześniejszych propozycji.
2.1.1 Unijne wytyczne budżetowe na lata 2007 — 2013, przedstawione 17 lutego 2004 r. obliczone były na bazie stawki 1,14 % dochodu narodowego brutto (DNB).
2.1.2 Projekty rozporządzeń zmieniających przepisy dotyczące funduszy strukturalnych (FEDER, EFS, Fundusz Spójności) na lata 2007 — 2013 zostały przedstawione 14 lipca 2004 r. [1] Komisja zaproponowała, by Funduszom tym przypisać trzy cele:
2.1.2.1 cel zbieżności (konwergencji) zastępujący obecny cel 1, w odniesieniu do mniej rozwiniętych regionów Unii, zwłaszcza tych, których PKB nie przekracza 75 % średniej Unii Europejskiej: przeznaczy się na jego realizację 78,54 % środków, jakimi dysponują Fundusze;
2.1.2.2 cel "konkurencyjność regionów i zatrudnienie", w miejsce obecnego celu 2, w odniesieniu do innych regionów UE, zwłaszcza, by wspomóc realizację strategii lizbońskiej i poprawę zatrudnienia: 17,22 % środków Funduszy zostanie przeznaczone na jego realizację;
2.1.2.3 cel "europejska współpraca terytorialna", zastępującego obecny program Interreg: przeznaczy się na jego realizację 3,94 % środków Funduszy.
2.1.3 14 lipca 2004 r. Komisja przedstawiła również projekt statutu europejskiego ugrupowania współpracy transgranicznej, który miałby ułatwić powstawanie tego typu inicjatyw wewnątrzwspólnotowych [2].
2.2 Przedstawiając 5 lipca 2005 r. strategiczne wytyczne polityki spójności na lata 2007 — 2013 Komisja położyła przede wszystkim nacisk na trzy priorytety, które są sformułowane w sposób różny od wyżej wymienionych celów działań interwencyjnych funduszy strukturalnych, nawet jeśli się z nimi pokrywają:
2.2.1 pierwszy priorytet strategicznych wytycznych polega na większym przyciągnięciu inwestycji;
2.2.2 drugi priorytet strategicznych wytycznych dotyczy promowania innowacji i przedsiębiorczości;
2.2.3 trzeci priorytet strategicznych wytycznych polega na wsparciu dla tworzenia miejsc pracy.
2.3 Owe strategiczne wytyczne mają zostać wprowadzone w życie poprzez krajowe strategiczne ramy odniesienia, które Komisja, państwa członkowskie i regiony określą w późniejszym terminie.
2.4 Przedstawienie strategicznych wytycznych stanowiło ostatni aspekt nieuwzględniony w dyskusji nad ogólnym pakietem polityki spójności na lata 2007 — 2013.
Zresztą byłoby bardziej logiczne, żeby Komisja otwarła dyskusję nad polityką spójności przedstawiając raczej strategiczne wytyczne, które mają określić ogólne ramy polityczne, niż projekty rozporządzeń dotyczących funduszy, które powinny być ich przepisami wykonawczymi.
Wobec braku lepszego wzajemnego sprzężenia zapewniającego strategicznym wytycznym w jasny sposób rolę przewodnią, a nie towarzyszącą, występuje ryzyko pomniejszenia wartości dodanej europejskiej polityki spójności i otwarcia drzwi przed ponownym zdefiniowaniem strategii rozwoju na poziomie kraju, co pociągnie negatywne skutki dla spójności, konkurencyjności i skuteczności społeczno-gospodarczej Unii.
2.5 Debata w sprawie wytycznych budżetowych na lata 2007 — 2013 i rozporządzeń dotyczących funduszy na ten okres została nawiązana w trudnych warunkach i przy znacznych różnicach pomiędzy 25 państwami członkowskimi w odniesieniu do wysokości sum i sposobów interwencji.
Po pierwszym niepowodzeniu w czerwcu 2005 r., Rada Europejska osiągnęła 17 grudnia 2005 r. bardzo zachowawcze porozumienie budżetowe: ustala ono budżet 2007 — 2013 na poziomie 1,045 % DNB, co oznacza wyasygnowanie 252 miliardów euro (82 %) na cel konwergencji, 48,5 miliarda euro (15,5 %) na cel konkurencyjności i zatrudnienia oraz 7,5 miliarda euro (mniej niż 2,5 %) na cel europejskiej współpracy terytorialnej.
2.6 Parlament Europejski odrzucił 18 stycznia 2006 r. ten daleki od jego oczekiwań plan budżetu.
Ponownie podjęte zostały zatem dyskusje między Radą a Parlamentem, które doprowadziły w dniu 4 kwietnia 2006 r. do ugody przewidującej zwiększenie tej kwoty o 4 mld euro (w tym 2 mld w charakterze rezerwy).
Ugoda ta musi jeszcze zostać zatwierdzona przez obie strony.
3.
Uwagi na temat wyzwań stojących przed polityką spójności w latach 2007 — 2013
3.1 Poważne wyzwania czekają nas w okresie 2007 — 2013, którego właśnie dotyczą strategiczne wytyczne polityki spójności:
3.1.1 Po pierwsze, należałoby kontynuować rozszerzenie i je umocnić.
Po rozszerzeniu w 2004 r. z 15 do 25, Unia Europejska powinna przyjąć kolejne dwa państwa członkowskie w roku 2007.
Inne kraje mogłyby się przyłączyć później, po 2013 r. lub nawet wcześniej, gdyż lista kandydatów do przystąpienia do UE wciąż nie jest zamknięta.
Można przyjąć hipotezę, że nawet gdy rozszerzenia wzmocnią znaczenie jednolitego rynku i jego możliwości wzrostu, zatrudnienia, handlu, produkcji, konsumpcji i konkurencyjności wobec globalizacji, skala powiększających się stale nierówności gospodarczych i społecznych będzie taka, iż konieczne stanie się dokonanie wielkiego przełomu jakościowego w zakresie koordynacji polityk europejskich i krajowych, zarządzania i umocnienia jednolitego rynku, oraz wspólnej polityki zagospodarowania przestrzennego UE.
3.1.2 Trzeba będzie również dokonać rozszerzenia strefy euro, przy jednoczesnym zagwarantowaniu jej wzmocnienia, atrakcyjności i zwiększenia efektywności pod względem wzrostu i zatrudnienia.
Obejmuje ona obecnie jedynie 12 spośród 25 Państw Członkowskich.
W założeniu do roku 2013 powinna ona zostać rozszerzona na większość z nich, o ile spełnią one wszystkie warunki.
Podobnie do rozszerzenia Unii, poszerzenie strefy euro wymaga większej konwergencji, w warunkach konkurencji, przede wszystkim gospodarczej, lecz również w wielu pokrewnych z nią dziedzinach, od podatków, zwłaszcza w zakresie ujednolicenia stawek podatkowych, do polityki społecznej.
3.1.3 Przemiany strukturalne nadal będą się wzmagać w tym okresie:
3.1.3.1 globalizacja i utwierdzenie swej pozycji przez wyłaniające się nowe potęgi gospodarcze wzmogą presję konkurencyjną i pociągną za sobą zwiększenie liczby delokalizacji;
3.1.3.2 jeszcze bardzie przyspieszą się przekształcenia technologiczne, zwłaszcza ożywione innowacjami zglobalizowanego społeczeństwa informacyjnego;
3.1.3.3 proces starzenia się społeczeństwa Europy nadal będzie postępował, a osiągnięcie wieku emerytalnego przez powojenne pokolenie wyżu demograficznego zmieni warunki życia, zatrudnienia i równowagę świadczeń społecznych państw członkowskich;
3.1.3.4 presje migracyjne ze strony mniej rozwiniętych państw trzecich powinny wciąż wrastać. Konieczne będzie ich lepsze uregulowanie, z jednej strony poprzez usprawnienie dostosowania do potrzeb i zdolności integracyjnych Unii, z drugiej zaś poprzez znaczące zwiększenie skuteczności pomocy na rzecz rozwoju krajów pochodzenia celem stworzenia w tych państwach większych możliwości zatrudnienia i zapewnienia postępu społeczno-gospodarczego.
Konieczne będzie również lepsze uwzględnienie w programach nauczania i szkoleń na różnych poziomach potrzeby dostosowania się do imigracji.
3.1.3.5 Istotnym wymogiem w zakresie europejskiej polityki spójności pozostanie przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i walka z ubóstwem, w tym ubóstwem.
Bez rozwiązania tego rodzaju problemów, wykraczających poza same kwestie zatrudnienia, trudno będzie w praktyce osiągnąć spójność nie tylko społeczną, ale i gospodarczą.
3.1.4 Rok 2010, wyznaczony jako termin realizacji strategii lizbońskiej przez Radę Europejską w 2000 r., będzie centralnym elementem tego okresu głębokich przemian.
Tymczasem realizacja wspomnianej strategii jest opóźniona.
Dla Europy nadrobienie tego opóźnienia, aby obronić swą konkurencyjność rynkową, będzie zarówno pilne, jak i jeszcze trudniejsze do zrealizowania.
3.2 Wobec tych wielkich wyzwań, jakie na nas czekają w najbliższych latach, europejska polityka spójności mogłaby się oprzeć na kilku ważnych atutach. Można tu zwłaszcza wymienić:
3.2.1 skalę europejskiego rynku wewnętrznego, który obejmuje ponad pół miliarda Europejczyków i przedstawia wciąż jeszcze nie dość wykorzystany potencjał gospodarczy, handlowy i ludzki, zarówno po stronie podaży i popytu jak i rynku pracy;
3.2.2 europejski model stosunków społecznych i dialogu społecznego kładący nacisk na podniesienie wagi zasobów ludzkich wobec takich wyzwań jak ryzyko bezrobocia, problemy rozwoju gospodarczego, choroby i jakość życia w świetle globalizacji;
3.2.3 dynamikę wzrostu nowych Państw Członkowskich, która często równa jest dwukrotnej średniej wspólnotowej, i która powinna nadal przyczyniać się do zmniejszania poważnych dysproporcji w rozwoju oraz wspomóc dynamikę gospodarczą i handlową Unii;
3.2.4 nowe możliwości zagospodarowania i inwestycji, jakie stwarza zjednoczenie całego kontynentu europejskiego pozwalające na ponowne przeanalizowanie jego wewnętrznej organizacji gospodarczej i wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w dziedzinie infrastruktury i zagospodarowania przestrzennego;
3.2.5 reformy gospodarcze i społeczne strategii lizbońskiej: jeśli tylko uda się im rozwinąć i osiągnąć efekt wzajemnego pozytywnego sprzężenia — przy aktywnym udziale partnerów społecznych — powinny stać się podstawowym elementem sukcesu polityki spójności Unii Europejskiej.
3.2.6 Ogólnie rzecz ujmując pomoc w ramach europejskiej polityki spójności powinna prowadzić przede wszystkim do wzmocnienia cyklu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia poprzez rozwijanie pozytywnych interakcji między różnymi czynnikami (pogłębienie i rozszerzenie rynku wewnętrznego, inwestycje i rozwój regionalny, reformy w państwach członkowskich).
3.3 Europejska polityka spójności powinna również wziąć pod uwagę poważne trudności, które skomplikują jeszcze to zadanie.
3.3.1 Na pierwszym miejscu należy tu wymienić stałe trudności z odtworzeniem silnego, dynamicznego klimatu gospodarczego w Europie.
Zamiast nadrabiać zapóźnienie wobec swych konkurentów, Unia Europejska nadal powiększa dzielący ją od nich dystans.
Stopa ogólnego wzrostu jest niezadowalająca, poziom bezrobocia wysoki w wielu państwach członkowskich zarówno wśród młodzieży, jak i osób starszych, ilość stworzonych miejsc pracy najczęściej okazuje się niedostateczna, występują niedostatki w zakresie badań, zwiększa się liczba delokalizacji.
Obecne miejsce Europy w klasyfikacji światowej zupełnie nie odzwierciedla jej ambicji sprzed pięciu lat.
Nie widać też jeszcze żadnych znacznych oznak poprawy tej sytuacji.
3.3.2 Kolejne wyzwanie dla polityki spójności wiąże się ze skalą dysproporcji gospodarczych i społecznych wynikających z rozszerzenia.
Wiele czasu potrzeba będzie na ich zniwelowanie.
Konieczne będzie wprowadzenie innowacji do samego podejścia i do metod polityki spójności, w stosunku do tych z lat poprzednich, kiedy dysproporcje w rozwoju pomiędzy państwami członkowskimi były dużo mniejsze.
3.3.3 Ważnym elementem, a jednocześnie słabym punktem polityki spójności jest niedostateczna koordynacja polityki gospodarczej, w tym fiskalnej, która pozostaje zbyt luźna, nawet w państwach należących do strefy euro.
Wzrost liczby Państw Członkowskich wymaga, by pilnie temu zaradzić, choć równocześnie staje się to trudniejsze.
Takiej zwiększonej koordynacji gospodarczej powinny również towarzyszyć lepiej ustrukturyzowane konsultacje na temat sposobów podejścia do spraw społecznych.
3.3.4 Jako przykład nieprawidłowości wymagających korekty można podać niewystarczający stopień udział podmiotów społeczeństwa obywatelskiego wobec dominującej roli administracji publicznej i ściśle dwustronnego zarządzania przez Komisję/państwa członkowskie wdrażaniem polityki spójności [3].
3.3.5 Co do funduszy europejskich, to pozostają one i nadal jeszcze pozostaną skromne w stosunku do wciąż dużej skali zapotrzebowań.
Porozumienie z 17 grudnia 2005 r. ogranicza budżet europejski do 1,045 % DNB, co sprowadza budżet na politykę spójności do poziomu 0,36 % DNB.
Europejskie środki budżetowe zostały zatem zredukowane do poziomu niższego niż ten sprzed rozszerzenia UE z 15 do 25 krajów, co niepokoi EKES, podobnie jak Parlament Europejski.
Wielkość ta, która nie ma oczywiście nic wspólnego z budżetem typu federalnego (budżet Stanów Zjednoczonych osiąga przeszło 20 % PKB), jest zbyt ograniczona wobec wyzwań spójności unijnej.
3.3.6 Kluczowe pytanie, na jakie powinny odpowiedzieć zatem wytyczne polityki spójności na okres 2007 — 2013 brzmi: jak robić lepiej za mniej?
Trzeba więc będzie tym bardziej czuwać, by te bardzo ograniczone środki zostały jak najlepiej wykorzystane, gwarantując zamiast trwałej pomocy warunki niezależnego i zrównoważonego rozwoju.
Wymagać to będzie osiągnięcia z jednej strony maksymalnej konwergencji i komplementarności z budżetami krajowymi, a z drugiej zaś takiego wsparcia i pobudzenia sił rynkowych, aby mogły one wraz z finansowaniem ze strony państwa, umożliwić zmobilizowanie środków na skalę potrzeb całościowego rozwoju Europy.
3.3.7 Celem sprostania tym wyzwaniom konieczna będzie dywersyfikacja środków polityki spójności, bardziej skuteczna koncentracja jej interwencji oraz modernizacja jej metod zarządzania.
Te poszczególne aspekty zostały rozwinięte w kolejnych punktach.
4.
Uwagi na temat priorytetów stojących przed polityką spójności w latach 2007 — 2013
4.1 Wytyczne polityki spójności na lata 2007 — 2013 dotyczą głównie dominującego priorytetu, jakim jest "wzrost gospodarczy i zatrudnienie".
Odnoszą się one zwłaszcza do partnerstwa, wysuniętego na pierwszy plan już w tytule przez Radę Europejską w marcu 2005 r. i do zintegrowanych wytycznych, również zaproponowanych pod tym samym tytułem przez Komisję Europejską w czerwcu 2005 r.
4.2 Chcąc przyczynić się do realizacji ogólnego priorytetu, jakim jest "wzrost gospodarczy i zatrudnienie", Komisja wysuwa w komunikacie trzy szczegółowe priorytety: sprawić, by inwestowanie w Europie było atrakcyjne, rozwijać innowacje i przedsiębiorczość oraz podnieść poziom zatrudnienia i kształcenia.
Tym trzem priorytetom towarzyszy stała międzysektorowa dbałość o lepsze zagospodarowanie przestrzenne Unii, zarówno jej obszarów wiejskich, jak i miejskich oraz w jej wzajemnych układach przygranicznych, krajowych i regionalnych.
4.3 Pierwszy priorytet, zwiększenie atrakcyjności inwestycji, zdaje się szczególnie istotny.
Powinien on być realizowany zwłaszcza w słabiej rozwiniętych regionach rozszerzonej Unii, które powinny zostać objęte priorytetem interwencji, jednocześnie gwarantując również środki przejściowe dla regionów dawniej priorytetowych.
Wobec ograniczeń właściwych europejskim funduszom interwencyjnym, wymogiem musi tu być promowanie inwestycji kapitałowych, zwłaszcza sektora prywatnego, co ma sprzyjać priorytetowi rozwoju gospodarki europejskiej.
4.3.1 Jednak pomimo postępu dokonanego w ujednolicaniu rynku wewnętrznego, Unii Europejskiej nie udało się jeszcze zrealizować unii gospodarczej i walutowej oraz, w niektórych reformach strategii lizbońskiej, zapewnić niezależnego i dynamicznego mechanizmu wzrostu, który sprzyja synergii i komplementarności gospodarek krajowych.
Trudne więc będzie prowadzenie skutecznej polityki spójności bez osiągnięcia większego zaufania wszystkich zainteresowanych środowisk (przedsiębiorców, pracowników, inwestorów) do samej przyszłości rozwoju gospodarczego i społecznego Unii, a także, niewątpliwie, do jej przyszłości politycznej i instytucjonalnej.
4.3.2 Pociąga to za sobą w najbliższych latach ograniczenie czynników niestabilności, które obecnie ciążą nad podstawowymi zagadnieniami, takimi jak urzeczywistnienie jednolitego rynku, umocnienie konkurencyjnej gospodarki integrującej się wokół euro, zwiększenie wzrostu i zatrudnienia, polepszenie warunków życia, powodzenie strategii lizbońskiej, skuteczne zarządzanie instytucjami UE, oraz optymalne i trwałe zagospodarowanie poszerzonej Europy, zmierzając do zharmonizowania postępu gospodarczego, społecznego i w zakresie ochrony środowiska naturalnego.
4.3.3 Komunikat Komisji kładzie nacisk na inwestycje w sieci infrastruktury, zwłaszcza transportu.
Brak w nim jednak analizy przyczyn, które spowodowały stałe zapóźnienie w tej dziedzinie.
Celem nadrobienia tych opóźnień należałoby bardziej priorytetowo potraktować finansowanie infrastruktur transeuropejskich w zakresie transportu, energii i telekomunikacji, które warunkują spójność Unii.
Wyrazić można tylko żal z powodu drastycznego ograniczenia finansowania tych sieci przewidzianego w porozumieniu z 17 grudnia 2005 r. Fakt poświęcenia tego priorytetu przez Radę Europejską stoi w bezpośredniej sprzeczności ze zobowiązaniami lizbońskimi, których termin dotrzymania wypada w połowie okresu 2007 — 2013.
EKES domaga się zatem, na wzór stanowiska zajętego przez Parlament Europejski, by ustalony został zdecydowanie wyższy budżet celem finansowania sieci transeuropejskich.
4.3.4 Komunikat Komisji podkreśla również dwa inne priorytety inwestycyjne polityki spójności: z jednej strony promowanie inwestycji w zakresie środowiska naturalnego, a z drugiej, umocnienie niezależności energetycznej Europy.
4.3.4.1 Należałoby tu uwypuklić bezpośredni związek, o jaki należałoby zadbać pomiędzy tymi priorytetami a wyżej wymienionymi europejskimi sieciami infrastruktury.
4.3.4.2 Trzeba by również upewnić się, że beneficjenci pomocy europejskiej przywiązują wagę do zagadnień środowiska naturalnego.
4.4 Drugim priorytetem wyznaczonym polityce spójności jest podwyższenie poziomu innowacji i przedsiębiorczości.
Tym samym Komisja odwołuje się bezpośrednio do priorytetów strategii lizbońskiej dotyczących promowania Europy opartej na wiedzy.
4.4.1 Priorytet ten oznacza przede wszystkim wzrost inwestycji na badania.
4.4.1.1 Nie można tu nie zauważyć, że ogólnie w dziedzinie technologii Europa traci w porównaniu do swych partnerów.
Nakłady na badania w państwach członkowskich, często niższe o jedną trzecią od celu 3 % PKB wyznaczonego przez strategię lizbońską, zamiast podnoszone, były wielokrotnie ograniczane pułapami, o ile nie zostały wręcz obcięte.
Budżet europejski przeznaczony na Ramowy Program Badań i Rozwoju Technologicznego (RPBR) pozostaje niski względem budżetu przeznaczonego na badania w państwach członkowskich oraz niedostatecznie skoordynowany z programami krajowymi.
Ponadto nadal występują poważne blokady w procesach instytucjonalnych Wspólnot, również na najwyższym szczeblu, co jest sygnałem bardzo negatywnym.
Niepowodzenie trwających już trzydzieści lat prób wprowadzenia patentu wspólnotowego wyraźnie ukazuje, że Unia nie jest w stanie zapewnić sobie środków na miarę swych ambicji, co jest bardzo niepokojące.
4.4.1.2 Należałoby więc przedsięwziąć rzeczywistą, bardziej wiarygodną, europejską politykę badań.
Oznaczałoby to, w ramach koniecznych przesunięć budżetowych Unii, znaczne zwiększenie europejskich środków na badania, jednocześnie dbając o ich rzeczywistą koordynację z programami krajowymi.
Pociągnęłoby to za sobą również odblokowanie patentu wspólnotowego, nawet pod warunkiem niestosowania go na etapie początkowym we wszystkich państwach członkowskich, jeśli nadal nie zostanie osiągnięta jednomyślność.
W jakim miejscu znajdowałyby się obecnie euro i Schengen czy europejska polityka społeczna, gdybyśmy również ich wprowadzenie uzależnili od kryterium jednomyślności ?
4.4.2 Kolejną potrzebą, na którą zwraca uwagę komunikat Komisji jest zachęcanie do tworzenia i rozwijania przedsiębiorstw, zwłaszcza w zakresie nowych technologii oraz promowanie łączenia ich w sieci na skalę Europy.
4.4.2.1 Należy tu wspomnieć z żalem, że małym przedsiębiorstwom wciąż brak jest możliwości przyjęcia uproszczonego europejskiego statutu prawnego ułatwiającego działalność transgraniczną.
4.4.2.2 EKES ponawia wobec tego swój wniosek sformułowany w opinii z inicjatywy własnej w sprawie "Statutu Spółki Europejskiej dla MŚP" [4], by taki europejski statut prawny dla małych i średnich przedsiębiorstw został czym prędzej przedłożony i szybko przyjęty przez Komisję.
4.4.2.3 EKES wyraża ponadto ubolewanie z powodu wycofania przez Komisję jesienią 2005 r. propozycji dotyczących statutu europejskiej spółki wzajemnej i stowarzyszenia europejskiego, potrzebnych jak nigdy dotąd.
4.4.3 Komunikat Komisji podkreśla zresztą wagę kwestii finansowania przedsiębiorstw i konieczność ułatwienia dostępu do niego, zwłaszcza przedsiębiorstwom innowacyjnym.
4.4.3.1 Podkreślić tu trzeba, że zdolność funduszy strukturalnych, by w znaczący sposób ułatwić dostęp przedsiębiorstw do finansowania, w świetle obecnych zasad pozostaje oczywiście bardzo zawężona i bez wątpienia jest marginesowa w tym zakresie, nawet jeśli pewna ograniczona pomoc i współfinansowanie projektów pilotażowych może być użyteczne w niektórych przykładowych i ściśle określonych dziedzinach.
EKES przyjmuje z zadowoleniem zapoczątkowanie przez Komisję inicjatyw JASPERS i JEREMIE, we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, Europejskim Funduszem Inwestycyjnym i Europejskim Bankiem Odbudowy i Rozwoju.
Inicjatywa JASPERS ma na celu udzielenie pomocy władzom na szczeblu krajowym i regionalnym państw kwalifikujących się do objęcia celem zbieżności w przygotowaniu dużych projektów w dziedzinie infrastruktury.
Program JEREMIE ma za cel poprawę dostępu małych przedsiębiorstw do finansowania.
EKES pragnie, by inicjatywy te naprawdę były efektywne i widoczne na szczeblu lokalnym, tak aby te nowe ramy działań dały maksymalny efekt pod względem rozwoju gospodarczego i kreowania na miejscu różnych form działalności, a zatem zatrudnienia.
4.4.3.2 Jeśli chcemy, by wsparcie funduszy wywarło bardziej odczuwalny i bezpośredni wpływ na finansowanie przedsiębiorstw, trzeba by im dać do dyspozycji środki pozwalające na szerszy oddźwięk, co mogłoby dotyczyć pożyczek bankowych, dostępu do kapitału podwyższonego ryzyka, dostępu do mikrokredytów i gwarancji dla małych przedsiębiorstw.
Pociągnęłoby to za sobą ponowne zdefiniowanie środków tych funduszy, a zwłaszcza techniki finansowania, która obecnie głównie ogranicza się do przyznawania subwencji.
Należałoby — na wzór programu JEREMIE, ale na dużo większą skalę — przekształcić subwencje w produkty finansowe: 1 euro przeznaczone na zabezpieczenie pożyczki w zakresie kapitału podwyższonego ryzyka pozwoliłoby na sfinansowanie 5 — 10 euro inwestycji w sektorze MŚP, zapewniając tym samym zwielokrotnienie wartości interwencji z funduszy europejskich.
Zalecenia EKES-u w tej podstawowej sprawie są rozwinięte w części piątej niniejszej opinii.
4.4.3.3 Przypomnieć trzeba również, że szybkie i skuteczne urzeczywistnienie europejskiego jednolitego rynku finansowego, w połączeniu ze skuteczną polityką konkurencji oraz konsolidacją unii gospodarczej i walutowej, umożliwiłoby znaczne polepszenie dostępu do finansowania przedsiębiorstw, bez względu na ich rozmiar.
Punkt ten w ogóle nie został wyodrębniony w komunikacie Komisji, podczas gdy jednym z jej podstawowych zadań wciąż jest doprowadzenie do osiągnięcia tych celów w nadchodzących latach.
4.5 Trzecim priorytetem wyznaczonym polityce spójności w komunikacie Komisji jest tworzenie większej liczby miejsc pracy i poprawa ich jakości.
4.5.1 Pierwszym warunkiem zwiększenia zatrudnienia jest wzmożenie wzrostu gospodarczego i w tych warunkach ułatwienie tworzenia miejsc pracy.
Osiągnięcie tego celu zakłada istnienie gospodarki odznaczającej się wysokim popytem i podażą oraz występowaniem warunków administracyjnych, fiskalnych i społecznych bardziej korzystnych dla tworzenia miejsc pracy, szczególnie uwzględniających sytuację małych przedsiębiorstw, podmiotów prowadzących samodzielną działalność gospodarczą i rzemieślników oraz wspierających doskonalenie kwalifikacji zawodowych.
Jak już wspomnieliśmy wyżej, fundusze strukturalne będą mogły jedynie wywrzeć ograniczony bezpośredni wpływ w tych dziedzinach, choć będą mogły korzystnie wesprzeć poszczególnie działania i projekty pilotażowe, przyczyniając się do rozpowszechniania rozwiązań wzorcowych.
4.5.2 Należałoby również rozwijać, jak to podkreśla Komisja, zdolność przystosowania rynku pracy.
Fundusze strukturalne powinny szczególnie uwzględniać poprawę funkcjonowania jednolitego rynku w tej dziedzinie.
Pociągnie to za sobą większą mobilność — w tym możliwość przenoszenia praw emerytalnych — oraz zniesienie barier na europejskim rynku pracy, zwłaszcza w odniesieniu do usług [5], gdzie powstaje ponad dwie trzecie nowych miejsc pracy, w odniesieniu do warunków socjalnych określonych w układach zbiorowych i przepisach prawa.
4.5.3 Komisja ponadto z naciskiem podkreśla wymóg polepszenia jakości kształcenia na potrzeby zatrudnienia.
EKES jest jednakże bardzo zaniepokojony przewidzianym w grudniu 2005 r. zmniejszeniem o połowę zaproponowanego przez Komisję budżetu na kształcenie ustawiczne.
EKES domaga się jego zwiększenia do poziomu zgodnego ze zobowiązaniami zawartymi w strategii lizbońskiej.
W tym obszarze potrzebne będą coraz to nowe kompetencje, przy jednoczesnym zwiększeniu zakresu obowiązków i impulsie do podejmowania większej inicjatywy.
W tym kontekście przyszłe programy będą musiały pozwalać na uwzględnienie priorytetów regionalnych.
Istotne jest, by finansowanie z Europejskiego Funduszu Społecznego było w jak najbardziej możliwym stopniu dostosowane do potrzeb regionalnych, a nie ograniczone do współfinansowania samych polityk krajowych.
4.5.3.1 Ogólnie EKES podkreśla, że powinno się uczynić wszystko, co będzie sprzyjać skuteczności i komplementarności tych struktur i zmobilizuje podmioty publiczne i prywatne w trwałym partnerstwie na rzecz realizowania strategii regionalnych określonych według następujących priorytetów: ułatwić wszystkim dostęp do innowacji i kształcenia przez całe życie, polepszyć zarządzanie i rozwój zasobów ludzkich we wszystkich przedsiębiorstwach, zwiększyć procentowy wskaźnik uczestnictwa kobiet, poprawić stopę osób czynnych zawodowo do emerytury, lepiej określać potrzeby gospodarki i politykę poradnictwa i kształcenia, promować kształcenie zawodowe i naukę zawodu na wszystkich poziomach, szczególnie w branżach, gdzie występują trudności z naborem, w sposób uprzywilejowany traktować kształcenie prowadzące do faktycznego włączenia przez gospodarkę rosnącej liczby osób wykluczonych.
4.5.3.2 Fundusze strukturalne powinny też priorytetowo współfinansować programy szkoleniowe na skalę europejską, na wzór sukcesu programów Erasmus i Leonardo.
Programy te powinny wejść obecnie na "wyższe obroty", by mogły objąć dwa — trzy razy więcej młodych Europejczyków.
4.5.4 Ponadto należy w szczególności wspomnieć o starzeniu się społeczeństwa, co wymaga szczególnego dostosowania rożnych wcześniej wspomnianych aspektów związanych z tworzeniem miejsc pracy oraz systemami ochrony socjalnej (warunków administracyjnych, fiskalnych i społecznych, opieki nad dziećmi po przystępnych cenach, rynku pracy, kształcenia i zasobów ludzkich).
4.6 Owe trzy priorytety strategicznych wytycznych znajdują swe dopełnienie w wymogu międzysektorowym, będącym pewnego rodzaju czwartym priorytetem dotyczącym uwzględnienia wymiaru terytorialnego polityki spójności.
4.6.1 Komunikat przytacza wkład miast do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia (lepsze opanowanie aspektu gospodarczego, społecznego i ochrony środowiska w urbanizacji) jednocześnie chwaląc dywersyfikację gospodarczą obszarów wiejskich (utrzymanie usług użyteczności publicznej, rozwój sieci, zachęcanie do tworzenia biegunów rozwoju).
Oddziaływania między tymi wymogami a wspomnianymi trzema priorytetami strategicznych wytycznych zasługują na pełniejsze omówienie.
4.6.2 Komunikat podkreśla również potrzebę współpracy terytorialnej na trzech poziomach:
4.6.2.1 współpraca przygraniczna, zwłaszcza na rzecz rozwoju wzajemnej wymiany i promowania integracji gospodarczej i społecznej;
4.6.2.2 współpraca ponadnarodowa, zwłaszcza na rzecz wzmocnienia wspólnych działań o znaczeniu strategicznym między państwami (transport, badania, integracja społeczna);
4.6.2.3 współpraca międzyregionalna, zwłaszcza na rzecz zachęcania do rozpowszechniania dobrych praktyk z zakresu gospodarki, zagadnień społecznych i środowiska naturalnego.
4.6.3 EKES żałuje jednakże, iż to odniesienie do potrzeby europejskiej współpracy terytorialnej jawi się jako element uzupełniający — a nawet poboczny — priorytetów strategicznych wytycznych, a nie jest do nich wyraźnie włączone.
4.7 Podsumowując, analiza trzech priorytetów strategicznych wytycznych, łącznie z uwzględnionym przez nie wymiarem terytorialnym, nasuwa trzy zasadnicze kwestie:
4.7.1 Po pierwsze, priorytetom wytycznych strategicznych brak jest precyzji, by stanowiły one prawdziwe ramy "strategiczne" dla działań interwencyjnych i zarządzania polityką spójności. Można je raczej uznać za listę dobrych praktyk, do jakich należy zachęcać poprzez różnego typu działania interwencyjne.
4.7.2 Brak jest zwłaszcza precyzyjnego określenia powiązania priorytetów strategicznych wytycznych i trzech celów działań interwencyjnych funduszy.
Jest to podstawowa usterka: podczas gdy strategiczne wytyczne powinny zawrzeć w ramy działania funduszy, w rzeczywistości jedynie wspomagają je one.
W tym aspekcie, strategiczne wytyczne jawią się raczej jako dyrektywy w sprawie działań towarzyszących i działań wdrażających, niż jako rzeczywiste wytyczne, jakimi powinny one być.
4.7.3 W trosce, by strategicznym wytycznym nadać charakter zgodny z tytułem, jaki noszą oraz dbając o ich skuteczność, należałoby zwłaszcza zapewnić lepsze sprecyzowanie ich priorytetów w następujących dziedzinach:
4.7.3.1 "wartość dodana" europejskiej polityki spójności w porównaniu do polityki na szczeblu krajowym i lokalnym;
4.7.3.2 "koncentracja terytorialna" europejskich biegunów i osi rozwoju, co mogłoby stać się impulsem zapewniającym ogólny rozwój;
4.7.3.3 "ramy kierunkowe" dla interwencji z funduszy europejskich, które wytycznym strategicznym zapewniłyby, że będą one stanowiły skuteczne i spójne ramy nieograniczające się do prostej listy przepisów towarzyszących.
5.
Uwagi na temat środków polityki spójności w latach 2007 — 2013
5.1 W celu wsparcia polityki spójności, Komisja szczególnie podkreśla rolę funduszy strukturalnych (Funduszu Rozwoju Regionalnego i Funduszu Społecznego) oraz Funduszu Spójności.
Uściśla ona, że działania wspomagające funduszy, w ramach wyżej wymienionych celów strategicznych, powinny przyczynić się do wzmożonego wzrostu, lepszego wykorzystania możliwości danych przez jednolity rynek, stworzenia korzystnych warunków konwergencji między państwami członkowskimi, wzmóc konkurencyjność regionów, ulepszyć rozwój integracji terytorium Unii w aspekcie gospodarczym, społecznym i kulturalnym.
5.2 W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że Unia Europejska stanie przed problemem zwiększającej się przepaści pomiędzy ograniczeniem budżetu funduszy i zakresem potrzeb (dysproporcje w rozwoju pomiędzy państwami członkowskimi, opóźnienie w dostosowaniu infrastruktur, w realizacji jednolitego rynku, w zakresie konkurencyjności i we wdrażaniu strategii lizbońskiej).
Konieczna jest wewnętrzna reorganizacja priorytetów budżetu unijnego, również poprzez kontynuację obecnie przeprowadzanej reformy wspólnej polityki rolnej.
Jednak rozwiązanie to oferuje jedynie margines manewru co do zwiększenia środków z funduszy strukturalnych, ponieważ ogólna wysokość budżetu unijnego pozostanie bardzo ograniczona.
W każdym razie zakładając pułap 1,045 % PKB budżetu wspólnotowego, 0,36 %, (308 miliardów euro na ogólny budżet w wysokości 862 miliardów, z zastrzeżeniem dodatkowych 4 mld uzgodnionych 4 kwietnia 2006 r., które muszą jeszcze zostać zatwierdzone przez Parlament i Radę), które powinno być przeznaczone na rzecz polityki spójności, nie wydaje się zdaniem EKES-u samo w sobie wystarczające, by Unia mogła osiągnąć swoje cele spójności przewidziane na okres 2007 — 2013.
5.3 Należałoby zatem zwrócić większą uwagę na:
5.3.1 z jednej strony, tryb działań wspomagających funduszy, które powinny odegrać w większym stopniu rolę dźwigni wobec inwestycji, co oznacza, że należy wprowadzić więcej innowacji w tej dziedzinie, niż w okresie poprzednim;
5.3.2 z drugiej strony, rzeczywistą koncentrację działań interwencyjnych funduszy, które powinny wywołać skutek bardziej strukturyzujący, zwłaszcza na szczeblu ponadnarodowym i przygranicznym.
5.4 Nasuwa się również kilka uwag, zasługujących na podkreślenie, w odniesieniu do trybu działań interwencyjnych ze strony funduszy:
5.4.1 Przede wszystkim należy przypomnieć, że działanie interwencyjne funduszy strukturalnych to jedynie działanie towarzyszące wobec polityki spójności Unii.
Jego przeznaczeniem nie jest w żadnym wypadku, by stać się jej jedynym, lub choćby dominującym instrumentem.
Jego funkcją w ramach strategicznych wytycznych jest przede wszystkim stworzyć warunki sprzyjające mobilizacji funduszy dostępnych na rynku oraz bardziej spójnemu wykorzystaniu budżetów krajowych i regionalnych.
Chodzi więc tu przede wszystkim o zapewnienie efektu dźwigni.
W tym kontekście instrumenty strukturalne Unii muszą stanowić główne narzędzie zagospodarowania przestrzennego Europy, jednocześnie wspomagając aktualne unijne polityki i przemiany społeczno-gospodarcze.
5.4.2 W tym celu należałoby przemyśleć sposoby wykorzystania funduszy Unii oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego według koncepcji bardziej elastycznej i bardziej nowatorskiej z punktu widzenia inżynierii finansowej.
Jak to słusznie przyznała sama Komisja, fundusze nie powinny już się ograniczać do przyznawania subwencji, lecz wspierać inne instrumenty, takie jak pożyczki, gwarancje kredytowe, instrumenty zamienne, kapitały inwestycyjne i kapitały podwyższonego ryzyka.
EKES nie tylko popiera te uwagi, ale także domaga się wyciągnięcia z nich odpowiednich wniosków oraz przeprowadzenia prawdziwej reformy metod interwencji finansowych Unii.
5.4.2.1 Sam EKES jest zdania, że rozwój takich alternatywnych metod interwencji w ramach funduszy strukturalnych, w ścisłej współpracy z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym i Europejskim Bankiem Inwestycyjnym, umożliwiłby poważnie zwiększyć oddziaływanie interwencji wspólnotowych i na lepsze ich połączenie z publicznymi i prywatnymi inwestycjami kapitałowymi.
W szczególności przyczyniłyby się one do podziału pomiędzy podmiotami publicznymi i prywatnymi finansowania inwestycji, szczególnie małych i średnich przedsiębiorstw, które są uważane za ryzykowne przez tradycyjnych partnerów finansowych, i w przypadku których warunki udzielania kredytów zapewne w przyszłości zostaną zaostrzone w związku z Nową Umową Kapitałową Komitetu Bazylejskiego (Bazylea II).
Byłby to skuteczny sposób na złagodzenie skutków ograniczenia pułapów budżetu europejskiego.
1 euro subwencji byłoby bowiem często lepiej spożytkowane, gdyby służyło za gwarancję dla 5 — 10 euro pożyczek.
Pozwoliłoby to szczególnie na zwiększenie liczby beneficjentów, przyczyniając się jednocześnie do przyjęcia przez nich większej odpowiedzialności, niż ma to miejsce w przypadku uzyskania bezzwrotnej subwencji.
5.4.2.2 Te nowe środki interwencji powinny zostać wdrożone na poziomie jak najbliższym potencjalnych beneficjentów celem zapewnienia maksymalnego efektu dźwigni w zakresie rozwoju społeczno-gospodarczego.
Można byłoby również uruchomić inne środki, poprzez lepszą koordynację interwencji między funduszami strukturalnymi a innymi instytucjami finansowymi już aktywnymi na rzecz rozwoju w Europie, takimi jak EBOR.
Priorytetowym obszarem interwencji powinno być szersze i aktywniejsze promowanie na poziomie europejskim partnerstwa publiczno-prywatnego — w warunkach przejrzystej i otwartej konkurencji — zwłaszcza, by finansować wielkie projekty infrastrukturalne, które są niezbędne zarówno dla ogólnej spójności, jak i dla konkurencyjności Europy jako całości.
Jak wyżej wspomniano [6], środki budżetowe przeznaczone na sieci transeuropejskie powinny zostać znacznie zwiększone, gdyż partnerstwo publiczno-prywatne w zakresie infrastruktury europejskiej nie będzie mogło być realizowane z dobrymi wynikami bez wystarczającego udziału wspólnotowych funduszy publicznych.
5.4.2.3 Taka reforma metod interwencji w ramach funduszy wspólnotowych wymagałaby zwiększenia potencjału pożyczkowo-kredytowego Unii Europejskiej.
Pociągnęłaby również za sobą, poza zwiększoną koordynacją z EBI i innymi instytucjami finansowymi, stworzenia prawdziwego partnerstwa z europejską siecią bankowo-finansową, przy jednoczesnym wzmocnieniu zasady współzależności pomocy, zarówno na poziomie Państw Członkowskich jak i bezpośrednich beneficjentów.
Należałoby też uzupełnić w tym kierunku reformy rozporządzeń dotyczących funduszy strukturalnych na okres 2007 — 2013, tak aby nowe systemy inżynierii finansowej stały się w pełni operacyjne.
EKES domaga się zatem, by Komisja Europejska przedstawiła nowe wnioski w tych trzech dziedzinach.
5.4.3 Trzeba tu wspomnieć z żalem, że zarządzanie funduszami strukturalnymi w ostatnich latach było nazbyt nieprzejrzyste i zdominowane przez dwustronne stosunki administracji unijnej i administracji krajowej. Brak oznak skutecznej koordynacji całości, dostatecznej kontroli czy monitorowania właściwego wykorzystania funduszy.
Trybunał Obrachunkowy Unii częstokroć wyrażał ubolewanie nad tą sytuacją, jednak wprowadzane w następstwie odosobnione zmiany były zbyt ograniczone.
Ogólna zasada wzmożonej przejrzystości na etapie koncepcyjnym, przyjęcia i wdrażania polityk unijnych nie została jeszcze rozszerzona, jak to powinno nastąpić, na funkcjonowanie funduszy i zarządzanie nimi.
Strategiczne wytyczne polityki spójności powinny odtąd stać się trzonem zdecydowanej zmiany kierunku działań w tym zakresie.
5.4.4 W ramach innowacji koniecznych dla zapewnienia lepszego zarządzania pomocą europejską wspomnieć należy wymóg bardziej systematycznej weryfikacji zgodności pomocy unijnej z zasadami konkurencji.
Niektóre niedostatecznie kontrolowane działania wspomagające funduszy, pod przykrywką niwelowania dysproporcji pomiędzy regionami, w przeszłości spowodowały poważny i szkodliwy uszczerbek wobec zasad sprawiedliwej konkurencji, podczas gdy niezaprzeczalnie możliwe jest pogodzenie obu celów.
Pomoc unijna to, na wzór pomocy państwa, pomoc publiczna, musi więc ona podlegać takim samym kontrolom.
Zasada ta również zmierza w koniecznym kierunku osiągnięcia lepszego sprzężenia pomiędzy pomocą europejską a pomocą krajową i regionalną.
Roczne sprawozdanie Komisji w sprawie konkurencji powinno wobec tego zawierać w przyszłości rozdział poświęcony warunkom monitorowania pomocy wspólnotowej w świetle polityki konkurencji Unii.
EKES przekazał to zalecenie w przeszłości, lecz nie odniosło to skutku.
5.5 W odniesieniu do koncentracji interwencji, Komisja powinna zadbać o lepsze ukierunkowanie interwencji z funduszy europejskich, uwzględniwszy bardziej europejski wymiar zagospodarowania przestrzennego Unii, czego obecnie nie da się zauważyć, poza sporadycznymi postępami zainicjowanymi dzięki planom interwencji wspólnotowej.
5.5.1 Do tej chwili, fundusze strukturalne prawie wcale nie skupiały się na priorytetowej realizacji wymiaru ponadnarodowego ich działań interwencyjnych, pomimo normatywnej i gospodarczej realizacji wielkiego europejskiego rynku wewnętrznego, dziś poszerzonego do 25 Państw Członkowskich.
To głównie Komisja zarządzała funduszami strukturalnymi na podstawie krajowych priorytetów przedstawionych przez państwa członkowskie, nie uwzględniwszy bezpośrednio nowego zapotrzebowania na współpracę wynikającego ze zniesienia barier fizycznych, technicznych i podatkowych wymiany handlowej, podczas gdy jednocześnie wzrosły dysproporcje społeczne i gospodarcze, co wymaga właśnie zacieśnienia więzi i sieci ponadnarodowych.
5.5.2 Należałoby zaradzić tej sytuacji opracowując jaśniejsze priorytety działań interwencyjnych mających za cel wzmocnienie elementów łączących państwa członkowskie, zarówno na płaszczyźnie ponadnarodowej, międzyregionalnej czy na poziomie współpracy przygranicznej.
Słuszne wzmianki Komisji na ten temat zasługują raczej na ponowną ocenę, rozwinięcie i włączenie w zakres priorytetów działań interwencyjnych funduszy, a nie na to, by pozostać uzupełniającym dodatkiem włączonym do tych priorytetów.
6.
Uwagi w sprawie włączenia polityki spójności do polityk krajowych i regionalnych
6.1 Włączenie polityki spójności do polityk krajowych i regionalnych jest wymogiem centralnym, co stale i trafnie podkreśla Komisja.
Należałoby zaakcentować konieczność dokonania postępu w dwóch dziedzinach:
6.2 Po pierwsze, trzeba by zadbać o to, by pomoc wspólnotowa była rzeczywiście wykorzystana w celu wspomożenia optymalnej realizacji wytycznych, decyzji i zobowiązań wspólnotowych w różnych państwach członkowskich.
Należy tu przede wszystkim wymienić:
6.2.1 właściwą i terminową transpozycję dyrektyw europejskich;
6.2.2 zacieśnienie współpracy administracyjnej na poziomie europejskim, zwłaszcza, by zapewnić prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku;
6.2.3 lepsze stosowanie, w odniesieniu do jego obu członów składowych, paktu na rzecz stabilności i rozwoju, który nie powinien się ograniczać do pełnienia roli balustrady chroniącej przed popadnięciem w deficyt, lecz otworzyć drogę do wspólnego zarządzania gospodarką.
6.3 Po drugie, należałoby upewnić się, że pomoc wspólnotowa rzeczywiście przyczynia się do wzmocnienia spójności pomiędzy politykami prowadzonymi na poziomie europejskim i krajowym, zwłaszcza w odniesieniu do skuteczniejszego wdrażania strategii lizbońskiej.
Należy tu przede wszystkim wymienić:
6.3.1 wsparcie dla strukturalnych reform społeczno-gospodarczych i administracyjnych;
6.3.2 uproszczenie ram prawnych i rozwój europejskich mechanizmów samoregulacji w odniesieniu do życia społeczno-zawodowego, co należy wspierać [7];
6.3.3 przyspieszenie procesu realizowania europejskiej przestrzeni finansowej, wraz z optymalizacją korzyści płynących z euro;
6.3.4 zbliżenie systemów podatkowych na bazie tworzenia korzystnych warunków dla inwestycji i podejść innowacyjnych, dla umożliwienia lepszego uregulowania konkurencji między różnymi systemami Państw Członkowskich.
6.4 Przydatne byłoby również, by w najwyższym stopniu uniknąć mnożenia dodatkowych kryteriów krajowych czy regionalnych dołączanych do ram ustalonych już przez UE, co pozwoli zachować konieczną elastyczność przy określaniu treści przyszłych programów.
W tym samym duchu należałoby unikać wprowadzania procedur, które mogłyby już z góry określać przydział kredytów na okres siedmiu lat, czy też wykluczyć możliwość łatwego przystosowania programów już realizowanych.
6.5 Poza tym życzeniem EKES-u jest, by pomoc wspólnotowa przyczyniała się do rozwijania europejskiego podejścia przemysłowego, pozwalając na koordynację na różnych szczeblach (europejskim, krajowym, regionalnym) między władzami publicznymi a podmiotami zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego [8].
6.6 EKES wyraża wreszcie zadowolenie z tego, że Rada Europejska na posiedzeniu w grudniu 2005 r. wyraziła zasadniczo zgodę na utworzenie funduszu dostosowania do globalizacji, mającego na celu wzmożenie wysiłków na rzecz pracowników pozbawionych pracy z powodu istotnych zmian strukturalnych wpływających na wymianę handlową na świecie, a także wspieranie tych osób w odbywaniu dodatkowych szkoleń i poszukiwaniu zatrudnienia.
Szefowie państw i rządów zwrócili się do Rady o określenie kryteriów przyznawania pomocy z tego funduszu.
EKES uważa, że do tego procesu mogłyby zostać włączone międzybranżowe, a nawet branżowe, europejskie organizacje partnerów społecznych.
7.
Uwagi w sprawie zaangażowania podmiotów społeczno-zawodowych
7.1 Zaangażowanie podmiotów społeczno-zawodowych w politykę spójności jest wymogiem znaczącym.
EKES wysunął postulat pogłębienia tego zaangażowania w swej opinii z roku 2003 w sprawie partnerstwa na rzecz realizowania zadań funduszy strukturalnych [9].
Komisja uznaje tę konieczność podkreślając, że przyczynia się ona w znaczący sposób do lepszego przyjęcia tej polityki w terenie.
Tym niemniej nie przedstawia ona propozycji w sprawie sposobów realizacji tego zaangażowania podmiotów, czy włączenia ich do strategicznych wytycznych polityki spójności.
7.2 EKES proponuje wobec powyższego, by uzupełnić strategiczne wytyczne polityki spójności na lata 2007 — 2013, określając realne ramy dla zaangażowania podmiotów społeczno-zawodowych.
Na wzór postanowień porozumienia z Kotonu, zgodnie z którymi podmioty niepaństwowe w krajach Afryki, Karaibów i Pacyfiku są konsultowane i włączane do zarządzania pomocą europejską, ramy te powinny stanowić integralną część strategicznych wytycznych i posiadać moc wiążącą dla Państw Członkowskich.
7.3 Ponadto należałoby do nich włączyć następujące cele:
7.3.1 zaangażować środowiska społeczno-zawodowe i partnerów społecznych do określenia głównych wytycznych europejskich (zwłaszcza globalnego dokumentu strategicznego) i ich zdecentralizowanego wdrażania na poziomie krajowym (zwłaszcza narodowych strategicznych ram odniesienia ustanowionych przez państwa członkowskie), jak również na szczeblu regionalnym i lokalnym;
7.3.2 pogłębić dialog zarówno w odniesieniu do jego elementów gospodarczych, jak i społecznych i w zakresie środowiska naturalnego, na rzecz skutecznego i trwałego rozwoju uczestniczącego;
7.3.3 bezpośrednio włączyć podmioty społeczno-gospodarcze w poprawę zatrudnienia, zwłaszcza poprzez politykę porozumień pomiędzy partnerami społecznymi, w szczególności, by unowocześnić systemy szkoleń zawodowych i ułatwić lepsze przystosowanie rynku pracy;
7.3.4 zachęcać podmioty społeczeństwa obywatelskiego do lepszego wykorzystania atutów jednolitego rynku europejskiego, zagęszczając transeuropejską sieć produkcji, wymiany handlowej i infrastruktur oraz inicjując mechanizmy społeczno-zawodowe samoregulujące i współregulujące, które przyczyniają się do urzeczywistnienia jednolitego rynku;
7.3.5 określić wspólnie z podmiotami społeczno-zawodowymi modele skutecznych partnerstw publiczno-prywatnych z odpowiednio przystosowanymi wzorami koncesji, systemów zachęt, gwarancji i trybów podwykonawstwa;
7.3.6 na tej bazie rozwijać więcej programów partnerstw publiczno-prywatnych, zwłaszcza w zakresie infrastruktur i finansowania MŚP na szczeblu lokalnym;
7.3.7 zachęcać podmioty społeczno-zawodowe do wzmożenia inicjatyw współpracy europejskiej w zakresie badań i innowacji technologicznej;
7.3.8 wspierać nowatorskie podejścia podmiotów społeczno-gospodarczych przyczyniające się do trwałego rozwoju.
7.4 Chcąc zapewnić mu skuteczność, dialogowi tego typu należy nadać odpowiednią strukturę, lepiej go zorganizować, zarówno w Brukseli, jak i różnych państwach członkowskich i regionach.
Ramy zaangażowania podmiotów powinny wobec tego zawierać następujące postanowienia:
7.4.1 oprzeć dialog na informacji skutecznej, sprawnie przekazanej przez władze publiczne Państw Członkowskich, dotyczącej strategicznych wytycznych i trybu ich wdrażania;
7.4.2 zorganizować konsultacje na odpowiednio wczesnym etapie, dającym możliwość włączenia podmiotów społeczno-zawodowych w analizę oddziaływania;
7.4.3 powiadamiać podmioty społeczno-zawodowe o sposobie wykorzystania konsultacji i ich propozycji;
7.4.4 dołączyć do oficjalnych dokumentów, w odniesieniu do programów czy ich nowelizacji, zestawienie warunków konsultacji z podmiotami społeczno-gospodarczymi;
7.4.5 promować, w przypadku programów przygranicznych i międzyregionalnych, wspólne konsultacje mieszane i partnerstwa społeczno-zawodowe, również przygraniczne i międzyregionalne;
7.4.6 zachęcać w szczególności do podejmowania inicjatyw dialogu społecznego w kontekście działań przygranicznych i międzyregionalnych, w tym poprzez konkretną realizację opcjonalnego ponadnarodowego systemu w negocjacjach zbiorowych, zapowiedzianego w agendzie społecznej na lata 2005 — 2010.
7.5 EKES ponownie wyraża swe poparcie dla propozycji Komisji odnośnie do przeznaczenia 2 % środków Europejskiego Funduszu Społecznego na rozwijanie potencjału i na wspólne przedsięwzięcia partnerów społecznych.
7.6 EKES postanowił, przy wyraźnym poparciu Rady Europejskiej z marca 2005 r., rozwijać europejską sieć informacji i wsparcia inicjatyw podmiotów społeczeństwa obywatelskiego uczestniczących we wdrażaniu strategii lizbońskiej.
Sieć ta przyłączy się do inicjatyw, które podejmą te podmioty w celu polepszenia skuteczności europejskiej polityki spójności na lata 2007 — 2013.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej"
COM(2005) 474 końcowy
(2006/C 185/14)
Dnia 5 października 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Ernst Erik EHNMARK.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20 i 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dn. 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 38 do 1, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii
1.1 Strategia lizbońska zawiera długi szereg horyzontalnych środków mających na celu stworzenie odpowiednich ram, aby uczynić Europę bardziej konkurencyjną.
Brakowało jak dotąd podejścia sektorowego.
Poprzez nowy komunikat Komisji UE czyni następny krok w kierunku stworzenia wspólnej europejskiej polityki przemysłowej.
Wspólna polityka i wspólne priorytety powinny wzmocnić konkurencyjność Europy w świecie.
Komunikat Komisji w sprawie ram dla zintegrowanej polityki przemysłowej jest zatem szczególnie pożądany.
1.2 EKES wspiera zawartą w komunikacie szeroką analizę tu niezbędnych środków wsparcia w 27 sektorach przemysłu wytwórczego.
EKES popiera także utworzenie 14 sektorowych i międzysektorowych grup zadaniowych, których celem będzie nakreślenie bardziej konkretnych środków w celu pobudzenia konkurencyjności europejskiego przemysłu.
1.3 Jednakże komunikat nie omawia podstawowych aspektów tworzenia i wdrażania europejskiej polityki przemysłowej.
Odpowiedzialność za wdrażanie przekazana została w ręce innych jednostek w Komisji, władz krajowych i regionalnych oraz samego przemysłu.
Kwestię "kto co robi" pozostawiono do rozstrzygnięcia w przyszłości.
1.4 W szczególności komunikat nie podkreśla koniecznej dystrybucji pracy pomiędzy szczeblem UE a szczeblami krajowymi.
14 nowych sektorowych grup zadaniowych będzie działać przede wszystkim na szczeblu UE EKES kładzie nacisk na to, jak istotna jest współpraca ze szczeblem krajowym.
Doprowadzi to do oszczędności czasowych, a przemysł nie może sobie pozwolić na tracenie czasu.
1.5 Rola sektora publicznego w zakresie innowacji i konkurencyjności oraz granica pomiędzy przemysłem wytwórczym a usługami to dwa zagadnienia, co do których komunikat nie podaje zbyt wielu wskazówek.
1.6 Pod kątem przyszłych prac EKES podkreśla znaczenie ścisłego angażowania zainteresowanych stron, a w szczególności partnerów społecznych.
EKES uważa za konieczne, aby partnerzy społeczni byli w stanie zawierać porozumienia dotyczące przemian przemysłowych i innowacji, jak to ma już miejsce w niektórych krajach UE.
1.7 Komunikat ten stanowi odpowiedź UE na pytanie o przyszłość europejskiego przemysłu wytwórczego.
EKES ze swej strony, jest gotowy włączyć zagadnienia europejskiej polityki przemysłowej w działania sieci utworzonej dla strategii lizbońskiej.
2.
Wstęp
2.1 Śródokresowy przegląd strategii lizbońskiej, przedstawiony Radzie Europejskiej w marcu 2005 roku, zarysował bardzo zróżnicowany obraz tego, co udało się osiągnąć w pierwszych pięciu latach.
2.2 Obszary niepowodzenia strategii lizbońskiej to przede wszystkim rozwój gospodarczy i przemysłowy oraz tworzenie większej ilości lepszych miejsc pracy.
Jeśli chodzi o globalną konkurencję, Europa ma coraz więcej trudności.
Wiele rankingów dotyczących wzrostu i konkurencyjności na czołowych pozycjach sytuuje Stany Zjednoczone i państwa nordyckie.
Duże gospodarki europejskie pozostają daleko w tyle.
W najnowszym rankingu Światowego Forum Gospodarczego Wielka Brytania zajęła 13 miejsce, Niemcy 15 a Francja 30, tuż przed Hiszpanią.
Z drugiej strony należy zauważyć, że niektóre nowe państwa członkowskie UE radzą sobie dobrze pod względem gospodarczym: w 2005 r. wzrost PKB na Słowacji i w Polsce wynosił odpowiednio 5,5 % i 5,4 %.
2.3 Ostatnie badanie wzrostu wydajności pracy, dokonane przez światową organizację biznesową "The Conference Board", wskazuje na fakt, że na przestrzeni ostatnich 10 lat wiodące gospodarki europejskie pozostawały coraz bardziej w tyle za USA.
15 starych członków UE osiągnęło w 2005 r. wzrost wydajności wynoszący 0,5 procent, w porównaniu do wyniku USA — 1,8 procent i Japonii — 1,9 procent.
2.4 W odpowiedzi na decyzję podjętą przez Radę Europejską w marcu 2005 r. Komisja Europejska zaprezentowała w ciągu roku imponującą ilość wniosków i komunikatów dotyczących zagadnień restrukturyzacji przemysłu, wydajności pracy i konkurencyjności, jak również wsparcia dla przedsiębiorczości oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
2.5 Tym, czego brakowało w zestawie nowych programów, były wysiłki mające na celu zajęcie się zagadnieniami sektorów przemysłowych, a zwłaszcza przemysłem wytwórczym oraz zapewnienie środków wsparcia sektorowego czy pionowego.
W nowym komunikacie "W kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej" Komisja pragnie zająć się tą potrzebą.
3.
Streszczenie nowego wniosku w sprawie ram politycznych
3.1 Komunikat można postrzegać jako inaugurację nowego procesu opartego na analizie sytuacji konkurencyjnej w 27 segmentach przemysłu wytwórczego.
3.2 Głównym punktem zainteresowania jest to, co same przedsiębiorstwa postrzegają jako przeszkody dla innowacji, konkurencyjności i wzrostu.
Nacisk położony został na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), co jest logiczne, biorąc pod uwagę fakt, że przemysł wytwórczy UE składa się w większej części z MŚP, które stanowią około 58 % zatrudnienia w tym obszarze.
W trakcie prac przygotowawczych zasięgano także opinii wielu zainteresowanych stron.
3.3 Sektor wytwórczy analizowany w omawianym komunikacie obejmuje cztery podstawowe dziedziny: branże związane z produkcją żywności i naukami biologicznymi, branże budowy maszyn i systemów, branże związane z modą i wzornictwem oraz branże surowców i półwyrobów.
Konkretnie rzecz ujmując, analiza obejmuje gałęzie przemysłu od biotechnologii i farmaceutyków, przez przemysł elektromaszynowy i elektrotechniczny, po przemysł obronny i kosmiczny, obejmując również wyroby tekstylne, meblarskie, ceramikę, wyroby stalowe, chemiczne, celulozę oraz papier.
3.4 Ocena konkurencyjności 27 sektorów była oparta na następujących kryteriach:
- zapewnienie otwartego i konkurencyjnego jednolitego rynku,
- wiedza w sensie badań, innowacji i kwalifikacji,
- lepsze stanowienie prawa,
- zapewnienie synergii pomiędzy konkurencyjnością, polityką energetyczną i polityką ochrony środowiska,
- zapewnienie pełnego i właściwego udziału w rynkach światowych,
- sprzyjanie spójności społecznej i gospodarczej.
3.5 Wnioski dotyczące poszczególnych sektorów wskazują przypadki, w których zgodnie ze słowami komunikatu "wyzwania strategiczne uznano za priorytetowe spośród wielu wyzwań właściwych dla każdego sektora".
Pomimo tej wskazówki wnioski nadal nie są do końca przejrzyste.
W sektorze biotechnologicznym na przykład odnotowano potrzebę większej ilości badań, ale nie potrzebę zwiększania kwalifikacji.
W przypadku wyrobów tekstylnych odnotowano potrzebę badań, kształcenia zawodowego oraz dostępu do rynków, ale nie potrzebę zwalczania zakłóceń w handlu.
3.6 Komisja proponuje uruchomienie 7 dużych strategicznych inicjatyw międzysektorowych, aby wyjść naprzeciw wspólnym wyzwaniom i wzmocnić synergie.
Jest to następujących 7 inicjatyw międzysektorowych:
- inicjatywa dotycząca praw własności intelektualnej i fałszerstw,
- grupa wysokiego szczebla do spraw konkurencyjności, energetyki i ochrony środowiska,
- zewnętrzne aspekty konkurencyjności i dostępu do rynku,
- nowy program uproszczenia prawodawstwa,
- poprawa kwalifikacji siły roboczej w poszczególnych sektorach,
- zarządzanie zmianami strukturalnymi w przemyśle,
- zintegrowane podejście europejskie do badań i innowacji w przemyśle.
3.7 Oprócz inicjatyw międzysektorowych Komisja proponuje szereg nowych inicjatyw sektorowych.
Należą do nich: forum farmaceutyczne, śródokresowy przegląd strategii związanej z naukami biologicznymi i biotechnologią, nowe grupy wysokiego szczebla do spraw przemysłu chemicznego oraz przemysłu obronnego, inicjatywa w zakresie europejskiego przemysłu kosmicznego, grupa zadaniowa do spraw konkurencyjności ICT oraz rozpoczęcie dialogu dotyczącego polityki w dziedzinie przemysłu maszynowego.
4.
Uwagi ogólne
4.1 Omawiany komunikat jest pierwszym większym wysiłkiem stworzenia wyczerpujących sektorowych inicjatyw dotyczących konkurencyjności i innowacji w przemyśle wytwórczym.
Jest to pożądana inicjatywa.
Nie wystarczą plany i inicjatywy horyzontalne.
W swojej obecnej formie komunikat zapewnia wartościową podstawę dla podejmowania decyzji o konkretnych działaniach.
Inicjatywa obejmuje zaawansowaną analizę zagadnień wzrostu i konkurencyjności w szeregu gałęzi przemysłu.
4.2 Komisja zaprezentowała wniosek jako ramy określania priorytetów.
Głównym powodem zaniepokojenia jest wprowadzenie środków sprostania wyzwaniom globalizacji.
4.3 Brakuje wyraźnych powiązań pomiędzy wysiłkami na szczeblu UE oraz koniecznym zaangażowaniem rządów, przemysłu i zainteresowanych stron na szczeblu krajowym i regionalnym.
Ten aspekt ma zostać rozwinięty na dalszych etapach procesu, głównie przez nowe sektorowe i międzysektorowe grupy zadaniowe.
Istnieje oczywiste ryzyko, że będzie to oznaczać zbyt dużo planowania i ograniczoną realizację.
4.4 Aby tego uniknąć EKES zaleca poczynić kroki w kierunku zapewnienia koniecznej koordynacji.
Pozwoliłoby to także na szerszy aktywny udział różnorodnych zainteresowanych stron.
4.5 Omawiany komunikat wraz z różnorodnymi innymi propozycjami i komunikatami stanowi kolejny krok w kierunku stworzenia europejskiej polityki przemysłowej.
Czy jest to realistyczne zamierzenie?
Uwzględniając wyzwania, jakie stoją przed europejskim przemysłem, EKES wysunąłby wniosek, że jest to prawdopodobnie najlepszy sposób wspierania konkurencyjności oraz wykorzystania szczególnych przewag UE, takich jak wysoki poziom wiedzy i bardzo duży rynek wewnętrzny.
4.6 Komisja podkreśla, że komunikat ma być zgodny z duchem strategii lizbońskiej oraz ma włączyć się w ogólne wysiłki realizacji tej strategii.
Odpowiedzialność za samo wdrażanie, jeżeli chodzi o więcej badań, edukację czy stanowienie prawa, przypada innym jednostkom w Komisji oraz organom krajowym i regionalnym.
Planowanie i wdrażanie wymagają koordynacji.
4.7 W podejściu Komisji można zauważyć pewną ambiwalencję.
Należy poświęcić więcej uwagi równowadze pomiędzy programami horyzontalnymi a nowymi wysiłkami dotyczącymi sektorów.
4.8 Komunikat nie mówi o środkach na poszczególne działania.
Zamiast tego, konieczne zasoby na szczeblu UE mają pochodzić z programu na rzecz konkurencyjności i innowacji, programu ramowego na rzecz badań, funduszy strukturalnych oraz programów edukacyjnych, aby wymienić te najważniejsze.
Koordynowanie polityk, łącznie z zasobami, będzie trudnym i delikatnym zadaniem, zwłaszcza iż dostępne zasoby finansowe UE są stosunkowo ograniczone w stosunku do potrzeb i żądań.
4.9 Wprowadzenie nowych zaawansowanych metod produkcji czy maszyn wymagać będzie, zwłaszcza w MŚP, kredytów preferencyjnych.
EBI oraz EFI powinny być ściśle zaangażowane w prace grup planowania sektorowego i międzysektorowego.
4.10 W swoim wniosku Komisja skupia się na szczeblu UE, podczas gdy aspekty regionalne zostały poruszone w nieznacznym stopniu.
Znaczenie obszarów miejskich, wraz z ich ogromnym potencjałem promowania innowacyjności i konkurencyjności przemysłu, nie zostało uwzględnione w analizie.
Ten aspekt będzie musiał zostać rozwinięty na dalszych etapach procesu, podobnie jak kwestie związane z regionalną polityką przemysłową.
4.10.1 Komitet zauważa, że Komisja nie wysuwa żadnej konkretnej propozycji dotyczącej sektorów przemysłowych charakteryzujących się wysokim stopniem skoncentrowania regionalnego.
4.11 W reakcjach przemysłu i zainteresowanych stron dotyczących działań na rzecz konkurencyjności dominują trzy motywy: więcej badań i więcej powiązań z sektorem badawczym; więcej kształcenia i kształcenia zawodowego, zwłaszcza w zakresie kwalifikacji zawodowych; łatwiejszy dostęp do wsparcia finansowego, zwłaszcza w zakresie przedsiębiorczości i mikroprzedsiębiorstw.
4.12 Większość sektorów produkcyjnych analizowanych w komunikacie wymienia poprawę kwalifikacji siły roboczej wśród "wyzwań politycznych uznanych za priorytetowe", jak głosi tekst komunikatu.
Zagadnienie kwalifikacji i podnoszenia kwalifikacji ma podstawowe znaczenie.
Proponowana międzysektorowa inicjatywa dotycząca tych zagadnień być może dostarczy innowacyjnych propozycji.
4.13 Komunikat zwraca niewiele uwagi na znaczenie rządów w tworzeniu jednolitych reguł dla przemysłu, a zwłaszcza dla przemysłu wytwórczego.
W trakcie prac z pewnością pojawi się wiele uwag co do tego, jak rządy mogą wspierać przemysł pod względem edukacji, systemów transportu, sieci energetycznych oraz sieci technologii informacyjno-komunikacyjnych, wspominając zaledwie o kilku przykładach.
4.14 Komunikat nie zajmuje się tym, że coraz bardziej zaciera się granica pomiędzy przemysłem wytwórczym a usługami.
Co to oznacza pod względem zasobów ludzkich, dostępu do rynku, uregulowań prawnych oraz dostępu do finansowania?
4.15 Jeżeli chodzi o dostęp MŚP do środków finansowych, można zauważyć, że bardziej konkretne zapotrzebowanie odnotowano w jedynie pięciu z 27 sektorów, a mianowicie w produkcji wyrobów farmaceutycznych, biotechnologicznych, urządzeń medycznych, w przemyśle elektromaszynowym i elektrotechnicznym.
Jest trochę zaskakujące, że takiego samego zapotrzebowania nie odnotowano w odniesieniu na przykład do branż surowców i półwyrobów.
5.
W kierunku europejskiej polityki przemysłowej
5.1 Poprzez nowym komunikat Komisji UE czyni następny krok w kierunku stworzenia wspólnych ram europejskiej polityki przemysłowej.
Jest to przyjmowane z zadowoleniem.
Wspólna polityka i wspólne priorytety powinny wzmocnić konkurencyjność Europy w świecie.
Jednocześnie europejska polityka przemysłowa musi być postrzegana w kontekście struktur powstałych dla wsparcia przemysłu (edukacja i badania będące tu przykładami) oraz np. dla konsultacji z pracownikami.
Trwała konkurencyjność Europy nie jest możliwa bez całkowitego poparcia ze strony społeczeństwa i obywateli.
5.2 Często stwierdza się, że tym, czego przemysł potrzebuje, są równe i jednolite reguły z jasnymi (i niezbiurokratyzowanymi) "systemami sygnalizacyjnymi".
Wiele osób zgadza się z tym stanowiskiem. Jak najmniej biurokracji, jak najwięcej wsparcia w jego ogólnym tego słowa znaczeniu.
Na niedawnym posiedzeniu Rady ds. Konkurencyjności ministrowie podkreślili, że obciążenia prawne nie powinny mieć negatywnego wpływu na konkurencyjność.
Jednocześnie można twierdzić, że zobowiązania administracyjne UE nie powinny być przedstawiane jedynie jako koszty, jako że zastępują one często 25 różnych legislacji krajowych i w ten sposób prowadzą do zmniejszenia kosztów operacyjnych.
Komunikat Komisji stwierdza, że koszty ustawodawcze, których jednym z elementów są obowiązki administracyjne, muszą zostać poddane analizie biorąc pod uwagę kontekst ekonomiczny, społeczny i ekologiczny kosztów i korzyści ustawodawczych.
5.3 Światowa konkurencja, przed jaką stoi UE i inne grupy państw, jest zaciekła.
Nie należy popadać w samozadowolenie.
Z drugiej strony dla Europy wzrost i konkurencyjność nigdy nie mogą stanowić celów samych w sobie.
Ogólnie uznaje się istnienie europejskiej wizji społeczeństwa, którą podsumowuje w następujący sposób strategia lizbońska: wysoki poziom konkurencyjności w oparciu o wiedzę, wysokie ambicje w zakresie spójności społecznej oraz odpowiedzialna polityka środowiskowa.
Europejska polityka przemysłowa jest zarówno częścią strategii lizbońskiej, jak i celem, który o wiele lat wykracza poza okres realizacji tej strategii.
Jednak niezależnie od ram czasowych polityka przemysłowa będzie częścią ogólnych priorytetów, sformułowanych w strategii lizbońskiej.
5.3.1 Skorygowana strategia systematycznego rozwoju została zaprezentowana przez Komisję Radzie do rozważenia w późniejszym okresie tego roku.
Ramowa polityka przemysłowa pozostaje w zgodzie z priorytetami strategii na rzecz zrównoważonego rozwoju.
5.4 Europejska polityka przemysłowa powinna, w tym kontekście, skupić się na trzech priorytetowych celach: zidentyfikowaniu priorytetowych sektorów dla osiągnięcia trwałej konkurencyjności; zajęciu się w tym celu priorytetowymi środkami; oraz przyspieszeniu ujednolicenia rynku wewnętrznego, co jest jednym z głównych kroków w kierunku promowania tworzenia jednolitych warunków konkurencji.
Na szczeblu wspólnotowym oznacza to zwrócenie szczegółowej uwagi na to, co można realnie osiągnąć przy pomocy inicjatyw na szczeblu europejskim. Polityka przemysłowa mająca takie cele mogłaby wnosić prawdziwą wartość dodaną dla przemysłu, administracji na szczeblu krajowym i regionalnym oraz partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
5.5 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dotyczącą utworzenia grup roboczych zajmujących się większą liczbą aspektów.
Niemniej jednak uważa, że należy jeszcze wyjaśnić związki polityki przemysłowej z dwoma innymi dziedzinami w celu wyeliminowania pewnych niejasności, które zaszkodziły rozwojowi wielkich europejskich projektów przemysłowych.
5.5.1 Po pierwsze należy wyjaśnić powiązania między polityką konkurencji a polityką przemysłową.
5.5.2 Po drugie, jeden z aspektów planu działania przedstawionego przez Komisję w celu modernizacji prawa spółek polega na wzmocnieniu prawa akcjonariuszy.
Należy zapewnić, aby modernizacja ta nie działała na niekorzyść inwestycji przemysłowych.
5.5.3 Dobrze by było, aby grupa komisarzy odpowiedzialnych za sprawy ekonomiczne, rynek wewnętrzny, politykę konkurencji i strategię lizbońską skoordynowała swe działania w celu uniknięcia wszelkiego ryzyka niespójności, które zagroziłoby wiarygodności i skuteczności wznowienia polityki przemysłowej.
5.6 Europejska polityka przemysłowa musi również brać pod uwagę ważną rolę sektora publicznego, na przykład w zakresie tak istotnym jak dostarczania wiedzy i infrastruktury.
W niektórych państwach nawiązane zostały bliskie kontakty pomiędzy przemysłem a sektorem publicznym.
W innych nie ma to miejsca.
Znaczenie sektora publicznego dla innowacji ilustruje fakt, że w USA wydatki publiczne na innowację są dwa razy wyższe niż w Europie.
Biorąc pod uwagę fakt, że dużą część wydatków stanowią wydatki na cele wojskowe, liczba ta wskazuje na znaczenie sektora publicznego.
Patrząc z perspektywy europejskiej użyteczny przykład stanowiłyby przeszłe (a także częściowo obecne) wydatki publiczne niektórych krajów przeznaczone na rozwój nowych produktów farmaceutycznych.
Wagę sektora publicznego ilustruje również jego rola w rozwoju infrastruktur technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT), w tym szczególnie sieci szerokopasmowych.
5.7 Śródokresowy przegląd strategii lizbońskiej nasunął partnerom społecznym pomysł opracowania planów przyszłościowego rozwoju europejskiego przemysłu.
Europejska konfederacja pracodawców UNICE zaprezentowała obszerne uwagi i propozycje dotyczące dotychczasowych osiągnięć strategii lizbońskiej.
Organizacja ORGALIME reprezentująca przemysł elektromaszynowy, elektrotechniczny i metalurgiczny w 23 krajach europejskich, zaprezentowała obszerny plan rozwoju Europejskiego przemysłu wytwórczego. Plan ten stanowi część komentarza na temat komunikatu Komisji.
Ze strony pracowników, Europejska Federacja Metalowców (EMF) przedstawiła jesienią 2005 r. plan działania pt. "Wzmocnienie europejskiego przemysłu wytwórczego".
5.8 Plan EMF wymienia 15 kluczowych działań podzielonych na dwie grupy.
Pierwsza, zatytułowana "badania i rozwój", podkreśla potrzebę większych środków na badania i przykładanie większej uwagi do innowacji społecznych, druga — "społeczne ramy innowacji" — obejmuje dodatkowe konkretne działania wspierające MŚP, przedsiębiorczość, kształcenie przez całe życie oraz restrukturyzację europejskich rynków pracy skupiającą się na zabezpieczeniu społecznym.
5.9 Ten plan działania, podobnie jak inne plany partnerów społecznych, przypomina pewien stopień konwergencji w analizach wyzwań stojących przed przemysłem europejskim.
W szerokim znaczeniu istnieje ogólna zgodność co do przyszłego kierunku w jakim powinna zmierzać Europa.
Fakt równoległego zidentyfikowania kluczowych wyzwań i środków dostarcza platformy dla dialogu społecznego i porozumień z partnerami społecznymi na rzecz innowacji i konkurencyjności (por. pkt 6).
5.10 Strategia lizbońska przyniosła sukcesy w dziedzinie promowania idei społeczeństwa opartego na wiedzy oraz przyjęcia przez Europę wiodącej roli w zakresie kwalifikacji i kompetencji oraz badań i rozwoju.
Decyzja Rady Europejskiej z Barcelony o przeznaczaniu 3 procent PKB na badania uzyskała szerokie poparcie w teorii.
5.11 Warto zauważyć, że podczas dialogu i dyskusji z przedstawicielami przemysłu nie udało się Komisji znaleźć wielu nowych pomysłów i rozwiązań dla jakże ważnego zagadnienia transferu wiedzy z uniwersytetów do przemysłu.
Sama Komisja powróci do tego zagadnienia w kolejnym komunikacie.
Jednakże to same przedsiębiorstwa muszą wziąć na siebie odpowiedzialność za tworzenie koniecznych powiązań ze sferą badań.
Biorąc pod uwagę słabe postępy na drodze do osiągnięcia celu przeznaczania 3 % PKB Europy na badania i rozwój, niepokojący jest brak pomysłów w zakresie transferu wiedzy.
Innym powodem do niepokoju jest zmniejszająca się, w porównaniu z głównymi konkurentami Unii, liczba studentów nauk ścisłych i inżynieryjnych w UE.
MŚP muszą podnieść poziom swego obecnego kapitału ludzkiego i wprowadzić pracowników akademickich do sektora produkcji oraz innowacji.
Siódmy program ramowy powinien wspierać MŚP we wprowadzaniu zaawansowanych badań technologicznych i technik produkcyjnych.
5.12 W tym kontekście należy przypomnieć, że nawet przeznaczając 3 % swojego PKB na badania, Europa będzie pozostawać w tyle zarówno za USA, jak i za Japonią.
Niektóre Państwa Członkowskie UE uznały już fakt, że 3 % to cel pośredni.
Na przestrzeni następnych 15 — 20 lat światowa konkurencja będzie wymagała większych ambicji.
5.13 Podobny komentarz można poczynić w odniesieniu do potrzeby podnoszenia kwalifikacji i zwiększenia kształcenia przez całe życie.
Przemysł wysyła wiele sygnałów odnośnie takich kwestii jak podnoszenie kwalifikacji, lecz nie są to zagadnienia, które można rozwiązać na szczeblu UE.
Można tam zidentyfikować i przeanalizować rodzaj potrzeb, ale rzeczywiste wdrażanie musi mieć miejsce na poziomie krajowym i regionalnym.
CEDEFOP mógłby bez wątpienia rozpowszechnić informacje dotyczące ważnych doświadczeń.
5.14 W tym kontekście warto przypomnieć, że szersza debata nad strategią edukacyjną w zakresie kształcenia przez całe życie faktycznie rozpoczęła się już na początku lat 70-tych ubiegłego wieku od zasadniczej analizy dokonanej przez OECD.
Jednakże od tego czasu wypróbowano niewiele naprawdę nowych sposobów połączenia opcji i zasobów przemysłu, sektora publicznego oraz samych obywateli — a oferuje to najlepsze możliwości podnoszenia kwalifikacji promujących mobilność na rynku pracy.
5.15 Nacisk na prowadzenie działalności poza granicami kraju oraz delokalizacja przemysłu zwróciły uwagę na potrzebę zagwarantowania podstawowych praw pracowniczych na skalę światową.
Deklaracja Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) z 1988 r. dotycząca podstawowych zasad i praw w pracy dostarczyła podstaw do uregulowań w dziedzinie zatrudnienia oraz standardów, które powinny być stosowane w całym międzynarodowym systemie sprawowania rządów.
Wytyczne OECD stanowią zobowiązania polityczne rządów.
Jeżeli zmiana ma być postrzegana jako pozytywna, należy wykazać, że jej wynik nie jest zerowym oraz że możliwe jest zarządzanie zmianami w przedsiębiorstwach, w przemyśle, w regionach i na rynkach pracy w sposób społecznie sprawiedliwy.
5.15.1 Znaczenie Europejskich Rad Pracowniczych powinno być przywołane w tym kontekście.
Rady te są konkretną odpowiedzią na żądania stworzenia uniwersalnej struktury informacyjno-konsultacyjnej w przedsiębiorstwach ponadnarodowych.
Jeżeli nawet zbudowanie takich struktur wymaga czasu i jeżeli nawet obecna dyrektywa w sprawie Rad Pracowniczych jest trochę niejasna, rady te stanowią nieodzowną część szerszych wysiłków na rzecz rozwoju europejskiej polityki przemysłowej.
5.16 Europejska polityka przemysłowa może przyczynić się w sposób zasadniczy do zwiększenia konkurencyjności Europy.
Omawiany komunikat Komisji jest krokiem naprzód w tym kierunku.
EKES wymienił wiele innych kroków w tym kierunku.
Komitet sugeruje, aby Komisja podjęła inicjatywę zapoczątkowania dalszej debaty i dialogu w ramach Dialogu Społecznego i innych znaczących forów.
6.
Komentarz do propozycji dotyczących sektorów
6.1 EKES popiera wybór parametrów do analizy 27 segmentów przemysłu wytwórczego.
Pomimo tego bardzo ambitnego podejścia oczywisty jest pewien brak konsekwencji w wynikach analizy dotyczących poszczególnych sektorów.
EKES popiera wysiłki i wyniki analizy.
EKES może także udzielić poparcia dla wyboru tematów, jakimi zajmować się będą najwcześniej utworzone sektorowe i międzysektorowe grupy zadaniowe.
6.2 EKES przyjmuje z zadowoleniem przede wszystkim planowane utworzenie grupy wysokiego szczebla ds. konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego.
Technologie ekologiczne i sprzyjające oszczędzaniu energii pozwolą Unii uzyskać ważną przewagę w kontekście globalnym.
Świadomość ogólnoświatowych zagrożeń związanych ze zmianami klimatycznymi wynikającymi ze zbyt dużej zależności od paliw kopalnych powinna w dużej mierze wesprzeć wysiłki zmierzające do dokonania zmian w organizacji produkcji i konsumpcji.
Zadanie stojące przed grupami wysokiego szczebla jest olbrzymie.
Nie ulega ono zmniejszeniu w związku z faktem, że inne kraje (USA jest jednym z przykładów) także inwestują obecnie intensywnie w technologie przyjazne środowisku.
6.3 Wzornictwo staje się kluczowym czynnikiem w opracowywaniu i marketingu produktów.
Powinno ono zostać podkreślone nie w jednej sektorowej grupie zadaniowej, lecz w kilku grupach jako jedno z horyzontalnych zagadnień.
W wielu państwach UE wzornictwo przemysłowe ma na swoim koncie długi szereg sukcesów.
Ważne jest, by wykorzystać to jako bazę do dalszych wysiłków.
6.4 Komunikat Komisji nie zajmuje się bezpośrednio zagadnieniami komunikacji i dotarcia z informacją do samego przemysłu i poszczególnych grup zainteresowanych.
Jednakże biorąc pod uwagę fakt, że znaczna część wdrażania będzie się musiała odbywać poprzez informacje i komunikację, konieczne będzie poświęcenie tym kwestiom szczególnej uwagi.
Jak inaczej może znaczna grupa MŚP uzyskać istotne informacje o partnerstwach i różnych środkach wsparcia?
6.5 Innym kluczowym aspektem wdrażania jest czynnik czasu.
Opracowywanie nowych produktów w przemyśle wytwórczym nie jest, z uwagi na światową konkurencję, procesem powolnym.
Konieczne będzie, by poszczególne grupy zadaniowe na szczeblu europejskim przyjęły ścisłe ramy czasowe, aby móc zapewniać wartość dodaną osobom podejmującym w przemyśle decyzje odnośnie inwestycji i dróg rozwoju.
6.6 EKES podziela obawy Komisji, że przenoszenie stanowisk pracy do krajów o niskich kosztach będzie miało bolesne konsekwencje na poziomie lokalnym i w poszczególnych sektorach, szczególnie dla pracowników słabo wykwalifikowanych, którym należałoby udzielić pomocy zwalczając skutki restrukturyzacji przemysłowej.
EKES przy innych okazjach opowiadał się za tym, aby fundusze strukturalne były lepiej używane do aktywnego i proaktywnego dostarczania środków do walki z negatywnymi skutkami globalizacji.
Ostatnia propozycja dotycząca utworzenia Funduszu Globalizacji zostanie głębiej rozważona przez EKES.
7.
Potrzeba szerszego dialogu społecznego
7.1 W niektórych państwach istnieją już ambitne porozumienia partnerów społecznych w zakresie innowacyjności przemysłu, stanowiące wyraz wspólnych interesów i priorytetów dla dalszego rozwoju przemysłu wytwórczego.
7.2 Można na przykład wspomnieć, że porozumienie przemysłowe między partnerami społecznymi w Szwecji zostało podpisane w 1997 r.
Od tego czasu sygnatariusze porozumienia przedstawili szereg propozycji mających na celu podniesienie konkurencyjności przemysłowej.
Zwrócili oni w szczególności uwagę na takie zagadnienia, jak utworzenie konkurencyjnych instytutów badań przemysłowych, większa wymiana między przemysłem a instytucjami oświatowymi i instytutami, wsparcie innowacji dla nowych i rozwijających się przedsiębiorstw oraz wsparcie dla ośrodków rozwoju przemysłowego.
Rząd przyjął niektóre z tych propozycji.
7.3 EKES podkreśla, że jest absolutnie niezbędne, by zainteresowane strony, a w szczególności partnerzy społeczni, byli ściśle zaangażowani w procesy związane z innowacjami, konkurencją i restrukturyzacją.
Tempo zmian nie zmaleje.
Aktywne podejście do zmian, oparte na wzajemnym zaufaniu staje się zatem koniecznością.
Udane zarządzanie zmianami w przemyśle wymaga podjęcia dialogu społecznego opartego na skonsolidowanym i opartym na zaufaniu partnerstwie oraz na istnieniu kultury dialogu charakteryzującej się efektywną reprezentacją i stabilnymi strukturami.
Efektywna reprezentacja wymaga też wysokiego poziomu wiedzy o aktualnych tematach i możliwościach.
7.3.1 Należy także wspomnieć o wysiłkach podjętych przez wiele europejskich rad pracowniczych (por. par. 5.13.1) zmierzających do podniesienia kwalifikacji osób zaangażowanych w prace rad.
Ma to zasadnicze znaczenie dla obu stron dialogu.
Rady nie są w stanie funkcjonować jako elementy konsultacji i dialogu bez posiadania wysokiego poziomu wiedzy i kompetencji.
7.4 EKES wyraża nadzieję, że komunikat Komisji mówiący o zintegrowanej polityce przemysłowej, wraz z innymi inicjatywami, zapewni platformę inspirującą do ścisłego angażowania się zainteresowanych stron, a zwłaszcza partnerów społecznych w procesy zmian.
EKES określił swoją pozycję wobec dialogu społecznego i zmian przemysłowych w opinii przyjętej we wrześniu 2005 r. [1]
7.5 W reakcji na wnioski ze szczytu Rady Europejskiej w 2005 roku EKES zainicjował interaktywną sieć wymiany doświadczeń z wdrażania strategii lizbońskiej.
EKES pozytywnie rozważy rozciągniecie tej sieci, by obejmowała zagadnienia dotyczące zaangażowania zainteresowanych stron, a zwłaszcza partnerów społecznych, w kształtowanie europejskiej polityki przemysłowej.
8.
W listopadzie 2005 r. Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI) przyjęła opinię uzupełniającą w sprawie komunikatu o bardziej zintegrowanym podejściu do polityki przemysłowej.
Sprawozdawcą był Antonello Pezzini.
8.1 CCMI uważa za niezmiernie interesujący fakt, że Komisja Europejska zajęła się teraz kwestią strategii sektorowej w ramach polityki przemysłowej.
Komisja CCMI szczególnie podkreśla, że taka polityka sektorowa mogłaby zdaniem CCMI przynieść rzeczywisty efekt, jeżeli przyjęłoby się wobec nich podejście ustrukturyzowane w ramach dialogu społecznego na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim.
8.2 CCMI podkreśla jednak, że komunikat Komisji nie przedstawia konkretnych inicjatyw, planów działania i przede wszystkim odpowiednich środków finansowych koniecznych do wsparcia tych polityk.
W tym kontekście bardzo ważne byłoby zaangażowanie EBI oraz EFI w projekty przemysłowe.
8.3 CCMI podkreśla również, że Komisja powinna uznać rosnące znaczenie coraz nowocześniejszego sektora publicznego.
8.4 Ponadto, CCMI podkreśla znaczenie opracowania proaktywnej regionalnej polityki przemysłowej.
CCMI podkreśla również znaczenie polityki handlowej dla powodzenia polityki przemysłowej.
Wreszcie, CCMI podkreśla znaczenie podstawowych praw pracy określonych przez konwencje MOP.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów — Pracując razem, pracując lepiej: Nowe ramy otwartej koordynacji polityk ochrony socjalnej i integracji społecznej w Unii Europejskiej
COM(2005) 706 wersja ostateczna
(2006/C 185/15)
Dnia 22 grudnia 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 20 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Jan OLSSON.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 31 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie dokumentu Komisji
1.1 Zasadniczo Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z propozycjami przedstawionymi w komunikacie.
Projekt Komisji przyczyni się do wzmocnienia wymiaru socjalnego strategii lizbońskiej, o ile za pomocą nowych ram państwa członkowskie przyznają wyższy priorytet polityczny modernizacji i usprawnieniu ochrony socjalnej.
Jeżeli mamy sprostać wyzwaniom związanym z globalizacją i starzeniem się społeczeństwa, konieczne jest zwiększenie roli wymiaru socjalnego.
Konieczne jest wspieranie i długoterminowe propagowanie poszczególnych celów strategii lizbońskiej, w szczególności zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzenia większej liczby lepszej jakości miejsc pracy oraz zwiększenia spójności społecznej.
1.2 Komisja powinna zainicjować dialog z państwami członkowskimi mający na celu propagowanie wiedzy na temat odpowiedniej polityki społecznej.
1.3 Chociaż Komitet z zadowoleniem przyjmuje opiniowaną inicjatywę, to zwraca uwagę na fakt, iż należy uwzględnić specyficzne cechy trzech obszarów składowych, różny stopień ich zaawansowania oraz różnice pomiędzy państwami członkowskimi.
1.4 Jednym z trzech nadrzędnych celów jest "wzmocnienie procesu zarządzania, przejrzystości oraz zaangażowania zainteresowanych stron w tworzenie, wdrażanie oraz kontrolę omawianej polityki".
We wszystkich kluczowych aspektach tego procesu w większym stopniu należy angażować partnerów społecznych i innych ważnych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego.
1.5 Nowe ramy i określone w nich cele stwarzają państwom członkowskim doskonałą okazję do podkreślenia wymiaru socjalnego w poszczególnych krajowych programach reform oraz realizacji szczególnych priorytetów krajowych.
1.6 W ramach swoich bieżących prac EKES powinien monitorować nowe ramy otwartej koordynacji oraz wydać raport na temat postępów przed wiosennym szczytem w 2007 r.
2.
Streszczenie dokumentu Komisji
2.1 Zgodnie ze swoimi planami z 2003 r. Komisja proponuje przyjęcie usprawnionej otwartej metody koordynacji (OMK) w zakresie polityki ochrony socjalnej i integracji społecznej.
Projekt określa cele nadrzędne, uzupełniane celami szczegółowymi dla każdej spośród trzech następujących dziedzin:
1) zlikwidowanie ubóstwa i wykluczenia społecznego,
2) zapewnienie odpowiednich i trwałych systemów emerytalnych,
3) zapewnienie dostępnej, trwałej i charakteryzującej się wysoką jakością opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej.
2.2 Celem projektu jest ustanowienie nowych ram umożliwiających przekształcenie OMK w proces silniejszy i bardziej widoczny, a także lepiej zintegrowany ze strategią lizbońską.
Konieczna jest poprawa procedur i organizacji pracy (zaangażowanie podmiotów, zarządzanie, harmonogramy prac, sprawozdawczość, ocena, wymiana dobrych praktyk, wzajemna nauka, informacje).
Nowy projekt ramowy obejmuje okres trzech lat (2005-2008).
2.3 Do września 2006 r. państwa członkowskie powinny przedłożyć krajowe strategie dotyczące ochrony socjalnej i integracji społecznej, opracowane na podstawie wspólnych celów, tak aby później można je było włączyć do krajowych programów reform (KPR) przed 15 października 2006 r.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Aby Komitet mógł spełnić swoją funkcję doradczą, projekt powinien był zostać opublikowany przed 22 grudnia 2005 r.
Ze względu na opóźnienie Komitet nie miał możliwości wniesienia odpowiedniego wkładu na właściwe posiedzenia ministrów oraz podczas odbywającego się w marcu 2006 r. wiosennego szczytu Rady Europejskiej.
3.1.1 Już w przypadku innych ważnych zagadnień, na przykład projektu Komisji w sprawie zintegrowanych wytycznych w sprawie wzrostu i zatrudnienia, Komitet zwrócił uwagę i skrytykował [1] zbyt krótkie terminy konsultacji.
Komitet podkreśla, że w trakcie przygotowywania ważnych projektów w ramach odnowionej strategii lizbońskiej konieczne jest uwzględnienie takiej procedury konsultacji, która zasługiwałaby na to miano.
3.2 Jednakże ponieważ niniejszy projekt odnosi się do okresu 3 lat, niniejsza opinia może mimo wszystko przyczynić się do wdrożenia nowych uregulowań ramowych, zarówno przez państwa członkowskie, jak i przez Komisję oraz do działań podjętych w następstwie tego procesu.
3.3 W ostatnim okresie EKES przedstawił swoje stanowisko w sprawie zarządzania strategią lizbońską, wyrażając jednocześnie opinię w sprawie wdrożenia OMK [2]. W 2003 r.
Komitet przyjął opinię w sprawie pierwszego projektu Komisji dotyczącego usprawnienia otwartej koordynacji [3].
Ponadto Komitet wyraził opinię w sprawie zastosowania OMK w zakresie emerytur i opieki zdrowotnej [4].
Obecnie EKES przygotowuje opinie na inne tematy związane z tym zagadnieniem [5].
3.4 Komitet ubolewa, że jedynie nieliczne spośród przedłożonych w październiku 2005 r. KPR-ów zawierają elementy wspierające ochronę socjalną i integrację społeczną.
Zainteresowane podmioty powinny przedstawić i wdrożyć krajowe strategie i programy reform służące włączeniu wymiaru socjalnego.
Niniejsza opinia EKES-u powinna być odebrana jako wkład w ten proces.
3.5 Zasadniczo Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z propozycjami przedstawionymi w komunikacie.
Projekt Komisji przyczyni się do wzmocnienia wymiaru socjalnego strategii lizbońskiej, o ile za pomocą nowych ram państwa członkowskie przyznają wyższy priorytet polityczny modernizacji i usprawnieniu ochrony socjalnej.
Jeżeli mamy sprostać wyzwaniom związanym z globalizacją i starzeniem się społeczeństwa, konieczne jest zwiększenie roli wymiaru socjalnego.
Konieczne jest wspieranie i długoterminowe propagowanie poszczególnych celów strategii lizbońskiej, w szczególności zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzenia większej liczby lepszej jakości miejsc pracy oraz zwiększenia spójności społecznej.
3.6 W tym kontekście oraz biorąc pod uwagę ciągle alarmującą sytuację społeczną w Unii Europejskiej, EKES wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie, by dały one obywatelom wyraźny, pozytywny sygnał zwiększonych wysiłków podejmowanych w celu podkreślenia wymiaru społecznego jako trzeciego filaru strategii lizbońskiej.
3.7 Komitet zauważa, że polityka ochrony socjalnej w znacznej mierze wchodzi w zakres kompetencji państw członkowskich.
Jednakże Komisja powinna zainicjować dialog z państwami członkowskimi mający na celu propagowanie wiedzy na temat odpowiedniej polityki społecznej.
EKES wzywa państwa członkowskie do wzięcia na siebie politycznej odpowiedzialności w obliczu stojących przed nimi wyzwań.
Komitet podkreśla, że osiągnięcie celów europejskich, określonych za pomocą nowych ram, będzie możliwe tylko wtedy, jeżeli każde państwo członkowskie w ramach modernizacji ochrony socjalnej i zapewniania jej trwałej równowagi finansowej będzie zdecydowane wypełniać swoje zobowiązania w zakresie wspierania postępu socjalnego i będzie miało ku temu możliwości.
3.8 Należy w pełnym zakresie wykorzystać możliwości niezbędnego i dobrego współdziałania polityki gospodarczej, strategii zatrudnienia i ochrony socjalnej.
Ambitną politykę socjalną, opartą na zasadach solidarności, należy postrzegać jako czynnik korzystny, pozytywnie oddziałujący na wzrost i zatrudnienie [6].
Jednocześnie zrównoważony charakter polityki socjalnej uzależniony jest od wzrostu gospodarczego wspieranego lepszą koordynacją polityki gospodarczej w Europie.
3.9 Chociaż Komitet z zadowoleniem przyjmuje opiniowaną inicjatywę, to zwraca uwagę na fakt, iż w trakcie ujednolicania trzech obszarów składowych, różniących się znacznie pod względem zaawansowania, należy uwzględniać ich specyficzne cechy, różny stopień zaawansowania oraz różnice pomiędzy państwami członkowskimi.
Należy uwzględnić różnice w zakresie jakości europejskich instrumentów służących koordynacji polityk krajowych.
Podczas gdy w dziedzinie integracji społecznej uzasadnione są możliwie konkretne wytyczne i cele, porównywalne z wytycznymi w dziedzinie polityki zatrudnienia, w zakresie zabezpieczenia emerytalnego oraz opieki zdrowotnej koordynacja na szczeblu europejskim ogranicza się tylko do ogólnych celów jakościowych.
3.10 W trakcie opracowywania i realizacji działań w poszczególnych trzech obszarach składowych państwa członkowskie powinny w pełni wykorzystać istniejące między nimi synergie, ponieważ w wielu przypadkach istnieją elementy powtarzające się.
Działanie podejmowane w jednym obszarze składowym może mieć bezpośredni wpływ na inne obszary.
Ważne jest także, by państwa członkowskie pokonały przepaść dzielącą wolę polityczną od rzeczywistej realizacji.
4.
Uwagi szczegółowe
Zaangażowanie podmiotów
4.1 Jednym z trzech nadrzędnych celów jest "wzmocnienie procesu zarządzania, przejrzystości oraz zaangażowania zainteresowanych stron w tworzenie, wdrażanie oraz kontrolę omawianej polityki".
Nadal w zbyt małym stopniu angażowani są partnerzy społeczni i inni ważni przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego.
Wykorzystanie OMK w niektórych dziedzinach nie przyniosło oczekiwanych rezultatów, ponieważ państwa członkowskie nie wykazały rzeczywistego zaangażowania w realizację uzgodnionych celów i działań.
Z tego względu krajowe plany działań wielu państw wykazują braki, w szczególności w odniesieniu do określenia jednoznacznych krajowych celów i strategii, jak również pod względem aktywnego uczestnictwa wszystkich właściwych zainteresowanych stron.
Krajowe plany dotyczące zatrudnienia, integracji społecznej oraz innych dziedzin stały się częściowo jedynie sprawozdaniami z działalności biurokratycznej.
4.2 Komitet jest przekonany, że silniejsze włączenie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w poszczególne etapy procesu podniesie jakość krajowych planów działań.
Zapewni to uwzględnienie w planach wątpliwości i życzeń obywateli.
4.3 Komisja słusznie argumentuje, że OMK może promować zaangażowanie w tworzenie polityki społecznej.
Wspólnie z partnerami społecznymi i innymi właściwymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego należy wypracować konsensus w sprawie reform celem modernizacji ochrony społecznej z zachowaniem trwałej równowagi finansowej.
Komitet popiera ich obszerne włączenie na wszystkich etapach — od kształtowania polityki, po wdrożenie i ocenę.
Wspólne podejmowanie decyzji nie zdejmuje jednak z ustawodawców odpowiedzialności za wspieranie postępu socjalnego i wysokiego poziomu opieki społecznej.
4.4 Komitet przyjmuje do wiadomości zróżnicowany postęp OMK w trzech dziedzinach składających się na nowe uregulowania ramowe.
Współuczestnictwo w OMK w dziedzinie integracji społecznej było większe niż w przypadku OMK w dziedzinie emerytur.
W tej ostatniej dziedzinie partnerzy społeczni i inne kluczowe podmioty zostali zaangażowani jedynie w bardzo ograniczonym zakresie.
Chociaż pilnego ulepszenia OMK potrzeba również w dziedzinie integracji społecznej, Komitet zdecydowanie popiera stanowisko Komisji, zgodnie z którym należy zapewnić silniejsze zaangażowanie różnych zainteresowanych stron w pozostałych dwóch dziedzinach.
4.5 W przeciwieństwie do ograniczonego współuczestnictwa w ramach OMK w dziedzinie strategii emerytalnych Komitet zauważył znacznie większe zaangażowanie zainteresowanych podmiotów w zakresie podejmowanych na poziomie europejskim działań legislacyjnych w dziedzinie uzupełniających pracowniczych systemów emerytalnych.
Takie przeciwieństwo pokazuje konieczność przekształcenia OMK w proces bardziej atrakcyjny i interesujący dla wszystkich zainteresowanych stron.
4.6 EKES proponuje, aby posiedzenia Komitetu Ochrony Socjalnej były organizowane bardziej regularnie i w szerszym gronie — wspólnie z przedstawicielami partnerów społecznych i innych właściwych organizacji społeczeństwa obywatelskiego szczebla krajowego i europejskiego.
Ponadto EKES uważa, że przedstawiciele rządów w Komitecie Ochrony Socjalnej są w znacznej mierze odpowiedzialni za organizowanie i uczestniczenie w przeprowadzanych w ich krajach konsultacjach z partnerami społecznymi i innymi właściwymi podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.
4.7 W ramach swoich obecnych starań zmierzających do wdrożenia strategii lizbońskiej [7] EKES powinien zaangażować partnerów społecznych, odpowiednie organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz tam gdzie to możliwe rady społeczno-gospodarcze w obserwowanie nowych ram otwartej koordynacji oraz sprawozdawczość przed wiosennym szczytem w 2007 r.
Komitet powinien zwrócić uwagę szczególnie na zarządzanie oraz te dziedziny, w których rzeczywiste zaangażowanie zainteresowanych stron okazało się efektywnym instrumentem kształtowania i realizacji krajowych priorytetów.
4.8 Przejrzystość
Aby współuczestnictwo nie okazało się jedynie pustym frazesem, konieczne jest terminowe udostępnianie zainteresowanym gremiom kluczowych dokumentów politycznych.
Ponadto przejrzystości potrzeba w procesie analizy i oceny nowych uregulowań ramowych przez Komisję Europejską i państwa członkowskie, na przykład przeprowadzając wzajemną weryfikację i określając wskaźniki.
4.9 Wzajemne uczenie się i dobre praktyki
Proces wzajemnego uczenia się ma olbrzymie znaczenie dla wszystkich trzech dziedzin.
Konieczne jest opracowanie efektywnych systemów rozpowszechniania sprawdzonych procedur i wykorzystywania działań pozalegislacyjnych.
Konieczne jest zaangażowanie osób podejmujących decyzje na wszystkich poziomach w wymianę doświadczeń i procesy wzajemnego uczenia się.
Ponieważ partnerzy społeczni oraz inne właściwe podmioty społeczeństwa obywatelskiego dysponują ogromną wiedzą i bogatym doświadczeniem w zakresie polityki socjalnej, konieczne jest zaangażowanie ich w tworzenie i ocenę możliwości rozpowszechniania dobrych praktyk.
Do czynników horyzontalnych, które decydują o skuteczności nowych uregulowań ramowych, należą m.in. modele wspólnego decydowania oraz zaangażowania zainteresowanych stron.
Innym ważnym punktem jest opracowanie sposobów i metod tworzenia społeczeństwa integracyjnego.
Wreszcie konieczne jest harmonijne powiązanie opieki socjalnej i konkurencyjności, bez wykluczania niektórych grup z rynku pracy.
W tym kontekście EKES odwołuje się do toczącej się obecnie debaty w sprawie koncepcji dostępu przez całe życie do rynku pracy oraz równowagi między elastycznością a bezpieczeństwem zatrudnienia [8].
4.10 Wzajemna weryfikacja
Wzajemna weryfikacja i wymiana dobrych praktyk są przydatnymi instrumentami, ponieważ są konkretne i służą przekazywaniu pomysłów zainteresowanym.
Komisja powinna zapewnić zaangażowanie partnerów społecznych i innych ważnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesy wzajemnej weryfikacji.
4.11 Unijny program PROGRESS
Partnerzy społeczni i inne właściwe organizacje społeczeństwa obywatelskiego powinny być uprawnione do realizacji projektów we wszystkich dziedzinach nowego programu PROGRESS.
W swojej opinii EKES wyraził obawy dotyczące skromnych środków przeznaczonych na finansowanie programu [9], które to obawy jeszcze się pogłębiły po decyzji Rady w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007 — 2013.
Komitet w zdecydowany sposób podkreśla swoje wezwanie do zapewnienia wystarczających środków finansowych, które powinny zostać udostępnione na wszystkie dziedziny programu, z uwzględnieniem projektów z zakresu opieki socjalnej i integracji społecznej.
4.12 Wskaźniki
Do dokonania wystarczająco szczegółowej i zgodnej z rzeczywistością oceny postępu w osiąganiu celów niezbędne jest podejście analityczne, opierające się na przekonujących, wiarygodnych i porównywalnych wskaźnikach.
W celu opracowania odpowiednich wskaźników potrzeba środków na badania.
Należy zapewnić wiarygodność przy gromadzeniu i ocenie danych.
Ze względu na trwające opracowywanie wskaźników zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym, EKES ponownie wzywa do zaproszenia zainteresowanych stron do udziału w ich formułowaniu i ocenie [10].
Zarówno Komitet Ochrony Socjalnej, jak i państwa członkowskie powinny aktywnie działać w tym zakresie.
Należy również opracować wskaźniki jakościowe; ważnym elementem jest uwzględnienie w procesie wyboru wskaźników właściwych kryteriów opartych na potrzebach społeczeństwa, by pomiar obejmował na przykład dostępność ochrony społecznej dla wszystkich, stosunek jakości do oczekiwań, jak również zaangażowanie i przyjazne traktowanie jej adresatów.
Trzeba koniecznie powiązać wskaźniki wykorzystywane w OMK ze wskaźnikami stosowanymi w ramach strategii lizbońskiej, zapewniając ten sposób pełen obraz osiąganych postępów.
4.13 Zwiększenie widoczności
Komitet wielokrotnie podkreślał, że występujący obecnie brak przydatnych i przejrzystych informacji utrudnia komunikację między Europą a jej obywatelami.
Ponieważ nowe uregulowania ramowe odnoszą się do zagadnień bezpośrednio dotyczących obywateli, EKES podkreśla znaczenie organizowania na wszystkich szczeblach nieustającej debaty poświęconej przyszłym wyzwaniom i decyzjom strategicznym w dziedzinie opieki socjalnej, emerytur, opieki zdrowotnej oraz integracji społecznej.
W tym kontekście Komisja Europejska musi także zadbać o silniejsze uwidocznienie podejmowanych przez siebie działań.
Propozycje odnośnie sposobów wspierania takiej debaty w ramach strategii lizbońskiej EKES przedstawił w innych swoich opiniach [11].
5.
Uwagi uzupełniające w odniesieniu do celów
5.1 Nowe ramy i określone w nich cele stwarzają państwom członkowskim doskonałą okazję do podkreślenia wymiaru socjalnego w poszczególnych krajowych programach reform oraz realizacji szczególnych priorytetów krajowych, wiążących się z ogólnymi celami strategii lizbońskiej, z całkowitym poszanowaniem zasady pomocniczości państw członkowskich.
Jednakże Komitet wzywa państwa członkowskie do korzystania w pełnym zakresie z wytycznych opracowywanych przez Komisję Europejską [12].
5.2 W 2006 r. w dziedzinie integracji społecznej ("zlikwidowanie ubóstwa i wykluczenia społecznego") w państwach członkowskich zostaną opracowane nowe krajowe plany działania w zakresie integracji społecznej.
5.2.1 Komitet wyraża przekonanie o konieczności podjęcia konkretnych działań odnoszących się do priorytetowych obszarów wyznaczonych przez Radę ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Spraw Konsumenckich w marcu 2005 r.
EKES przypomina cel Unii Europejskiej [13], by państwa członkowskie podjęły zdecydowane kroki zmierzające do eliminacji biedy do 2010 r.
Ponadto Komitet podkreśla znaczenie działań politycznych przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu, szczególnie wobec wyzwań demograficznych.
5.2.2 Zdaniem Komitetu największe znaczenie powinny mieć następujące zagadnienia:
- przeciwdziałanie ubóstwu, w szczególności wśród dzieci i młodzieży, w takich ramach politycznych, które wspierają dzieci i rodziny (w szczególności matki i ojców samotnie wychowujących dzieci) oraz promują równość, przy czym konieczne jest przeciwdziałanie dziedziczeniu ubóstwa,
- tworzenie nowych, lepszych miejsc pracy dla osób w najtrudniejszej sytuacji — również dla nisko opłacanych pracowników,
- propagowanie równouprawnienia kobiet i mężczyzn,
- propagowanie równości szans dla osób niepełnosprawnych,
- środki przeciwdziałania dyskryminacji,
- integracja mniejszości etnicznych,
- przeciwdziałanie i eliminacja bezdomności,
- dostęp do opieki zdrowotnej i usług socjalnych o wysokiej jakości — niezależnie od poziomu dochodów,
- sytuacja osób przewlekle chorych,
- gwarancja minimalnego dochodu, działania zmniejszające zadłużenie oraz dostęp do usług finansowych i mikrokredytów.
5.3 W zakresie emerytur ("zapewnienie odpowiednich i trwałych systemów emerytalnych") krajowe strategie emerytalne przedstawiono w poprzednim roku.
W 2006 r. konieczne jest tylko ich dopracowanie.
5.3.1 Zagadnieniami przewodnimi mogą być:
- zapewnienie dochodu umożliwiającego osobom w wieku emerytalnym godne życie, zapobiegającego ich marginalizacji,
- systemy emerytalne zapewniające odpowiednie ubezpieczenie również tym osobom, które są zatrudnione na podstawie nowych rodzajów stosunku pracy lub pracują na własny rachunek,
- wsparcie indywidualnych planów emerytalnych.
5.4 W zakresie opieki zdrowotnej i długoterminowej ("zapewnienie dostępnej, trwałej i charakteryzującej się wysoką jakością opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej") państwa członkowskie będą po raz pierwszy opracowywać plany krajowe.
5.4.1 Komitet pragnie podkreślić, że usługi w zakresie opieki zdrowotnej i długoterminowej, charakteryzujące się wysoką jakością i odpowiadające stanowi wiedzy technicznej, powinny być dostępne dla wszystkich.
W celu zapewnienia trwałego finansowania obydwu wspomnianych rodzajów opieki państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne działania w zakresie profilaktyki.
5.4.2 Wśród zagadnień priorytetowych ujętych w krajowych planach działania znaleźć by się mogły:
- profilaktyka zdrowotna, zarówno o charakterze medycznym jak i pozamedycznym,
- opieka zdrowotna w miejscu pracy dla wszystkich, w celu zapobiegania zwłaszcza chorobom psychicznym i fizycznym, a co za tym idzie celem umożliwienia przedłużania okresu aktywności zawodowej,
- współpraca między zakładami opieki społecznej a zakładami opieki zdrowotnej,
- relacje pomiędzy zakładami opieki a producentami towarów i usługodawcami dla tego sektora,
- działania wspierające osoby wymagające pomocy,
- standardy jakości,
- kształcenie i szkolenia dla pracowników opieki zdrowotnej i opieki społecznej, z myślą o utrzymaniu obecnych i pozyskiwaniu nowych kadr,
- prawa pacjentów,
- zapewnienie opieki domowej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym
COM(2005) 343 wersja ostateczna — 2005/0138 (COD)
(2006/C 185/16)
26 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Umberto BURANI.
Na 426. sesji plenarnej w dn. 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 21 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, stosunkiem głosów 85 za do 15 przeciw — 6 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Niniejszy wniosek ma na celu transpozycję do prawodawstwa wspólnotowego VII zalecenia specjalnego Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (Financial Action Task Force on Money Laundering — FATF).
Zostało ono wydane z zamiarem uniemożliwienia terrorystom i innym przestępcom uzyskania swobodnego dostępu do przekazów elektronicznych w celu dokonania przelewu swoich środków, jak również wykrywania takich nadużyć w momencie ich popełnienia [1].
Wniosek ten wpisuje się w szereg przepisów i uregulowań prawnych dążących z jednej strony do zamrożenia aktywów terrorystów [2], z drugiej zaś do zapobiegania procederowi prania pieniędzy pochodzących z nielegalnej działalności [3].
1.2 Środki przewidziane we wniosku są zasadniczo proste w formie, niemniej ich zakres i praktyczne konsekwencje są znaczące.
Wniosek ustanawia obowiązek wobec dostawców usług płatniczych (PSP — payment service provider), czyli w praktyce — wobec instytucji finansowych realizujących przekazy pieniężne, rejestrowania informacji odnoszących się do zleceniodawcy: dane takie powinny towarzyszyć transferowi środków od PSP zleceniodawcy do PSP ostatecznego odbiorcy płatności (beneficjenta).
Zasada ta stosuje się do przekazów pieniężnych na obszarze UE oraz, z kilkoma wyłączeniami i odstępstwami, do przelewów środków z i do krajów trzecich.
1.3 EKES w pełni zgadza się z potrzebą ustanowienia przepisów czerpiących swą zasadność z art. 95 Traktatu, rozwiązanie to uzyskało ponadto wstępną zgodę państw członkowskich i sektora PSP.
Istnieje powszechny konsensus co do celowości przyjęcia raczej bezpośredniego instrumentu wykonawczego, w formie np. rozporządzenia, niż dyrektywy, która prawdopodobnie na etapie transpozycji byłaby wdrażana do ustawodawstwa poszczególnych krajów w różny sposób.
Działania przewidziane w dokumencie Komisji są w ogólnym zarysie właściwe i racjonalne, niemniej EKES wyraża pewne obawy co do ich praktycznej skuteczności, przynajmniej w krótkiej perspektywie.
1.4 W istocie zdaniem EKES-u rozporządzenie to ma pewne słabe strony, zarówno dlatego, że daje ono PSP duży margines indywidualnej oceny, jak i dlatego, że zakłada procedury techniczne dające przestępcom sporą możliwość ich obejścia.
2.
Spostrzeżenia ogólne i uwagi
2.1 Problem walki z "działalnością przestępczą" (jak czasem przestępczość zorganizowana jest nazywana w języku unijnym, choć najwyższy czas już pozbyć się tego eufemizmu) został po raz pierwszy podjęty w sposób usystematyzowany — przynajmniej w ujęciu koncepcyjnym — przez Radę Europejską zebraną w Dublinie w 1996 r., natomiast w 1997 r. na spotkaniu w Amsterdamie Rada Europejska przyjęła związany z nim program działania [4].
Składa się on z pakietu 30 szczegółowych i skoordynowanych ze sobą programów, które miały być wdrożone najpóźniej przed końcem 1988 r. W ciągu następnych ośmiu lat, które upłynęły od tamtego czasu, większość z nich nie została jeszcze zrealizowana.
2.2 Pojęcie "zorganizowanej przestępczości" rozwijało się w różnych etapach: w 1998 r.
OLAF (ówcześnie UCLAF) [5] zwrócił uwagę na oszustwa podatkowe popełniane na szeroką skalę na szkodę finansów wspólnotowych, jako proceder, który można przypisać przestępczości zorganizowanej.
W późniejszym czasie, w wyniku zamachu terrorystycznego na World Trade Center i kolejnych ataków pojęcie to zostało rozszerzone, by szczególnie mocno skupić się na terroryzmie.
2.3 Ta sama tendencja rozumowania i działań rozwijała się równolegle w ramach Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Brudnych Pieniędzy (FATF), stworzonej przez G8, która do dziś stanowi cieszący się największym autorytetem organ łączący rządy.
Pierwotnie celem FATF-u było zwalczanie procederu prania brudnych pieniędzy związanego z przestępczością zorganizowaną, dziś natomiast zakres jej kompetencji został rozszerzony na wszelkie formy działalności finansowej powiązanej z terroryzmem.
Szczególnie istotne w tym względzie jest dziewięć specjalnych zaleceń, z których większość została przeniesiona do przepisów wspólnotowych dotyczących prania brudnych pieniędzy i systemów płatniczych.
Omawiany projekt rozporządzenia wprowadza w życie VII zalecenie specjalne, dotyczące "płatności elektronicznych" wykonywanych przez terrorystów i innych przestępców.
2.4 Wprowadzenie zapisu, że nielegalna działalność finansowa — czy to związana z terroryzmem, czy ze zorganizowaną przestępczością — jest zjawiskiem globalnym, które należy zwalczać wspólnie, uprościłoby język wniosku. Jest to istotne zwłaszcza dla celów zwalczania tego procederu w terenie.
Obecnie, zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym, akcent kładzie się na jeden bądź drugi element: w rozlicznych przyjętych inicjatywach mówi się czasami o "zorganizowanej przestępczości, w tym terroryzmie", lub o "terroryzmie i innych formach działalności przestępczej".
Organy śledcze, a tym bardziej PSP, mają czasem trudności z przyporządkowaniem nielegalnej działalności finansowej do wyraźnie określonego sektora, zwłaszcza że w pewnych sektorach działalność terrorystyczna wytworzyła ścisłe powiązania z przestępczością zorganizowaną i odwrotnie: np. z przemytem broni i narkotyków, nielegalną imigracją, fałszerstwem banknotów i dokumentów.
2.5 Z punktu widzenia walki z nielegalną działalnością finansową, zorganizowana przestępczość i terroryzm stanowią zatem dwa aspekty tego samego zjawiska.
Wrażenie, że fakt ten nie zawsze znajduje uznanie, odnosi się także po lekturze uzasadnienia do omawianego projektu rozporządzenia, w którym ciągle mówi się o "zwalczaniu procederu prania pieniędzy i finansowania terroryzmu".
Bez omawiania na razie proponowanych środków, EKES uważa, że stwierdzenie to jest mylące. Ze względów, które zostaną lepiej przedstawione w uwagach dotyczących poszczególnych artykułów, musi być jasne, że chodzi tutaj o zorganizowaną przestępczość i terroryzm.
2.6 Z drugiej strony to sam FATF spowodował rozszczepienie tych dwóch pojęć: tytuł wspomnianych dziewięciu zaleceń specjalnych, o których mowa w pktach 2.3, brzmi po prostu "Finansowanie terroryzmu", w tytule uwag interpretacyjnych do nich znajdujemy "Zalecenia specjalne dotyczące finansowania terroryzmu" [6], a w tekście mówi się o "uniemożliwieniu terrorystom i innym przestępcom uzyskania swobodnego dostępu..." [7].
Przy transpozycji zalecenia FATF, Komisja zachowała to rozróżnienie, włączając proponowane rozporządzenie do środków dotyczących walki z terroryzmem, zaś według EKES-u środki te należałoby traktować jako część bardziej ogólnych środków na rzecz zwalczania procederu prania brudnych pieniędzy i przestępczości zorganizowanej.
Z prawnego punktu widzenia rozróżnienie to nie jest istotne, ale nabiera znaczenia w aspekcie praktycznym i operacyjnym, jak próbują to pokazać poniższe uwagi.
3.
Spostrzeżenia dotyczące tekstu wniosku
3.1 Artykuł 2 — zakres.
Rozporządzenie stosuje się do przekazów pieniężnych wysyłanych lub otrzymywanych przez dostawców usług płatniczych mających siedzibę we Wspólnocie i skierowanych do beneficjentów lub pochodzących od zleceniodawców mieszkających lub mających siedzibę we Wspólnocie.
Stosuje się również (art. 7) do przekazów pieniężnych ze Wspólnoty dla beneficjentów zamieszkałych poza Wspólnotą oraz do przekazów do Wspólnoty pochodzących z krajów trzecich (art. 8), po pewnych dostosowaniach.
3.1.1 Rozporządzenie nie ma zastosowania w odniesieniu do przekazów pieniężnych, które wynikają z transakcji handlowych przeprowadzanych przy użyciu karty kredytowej lub karty debetowej, o ile takim przekazom pieniężnym towarzyszy jednoznaczny identyfikator, pozwalający na prześledzenie transakcji wstecz do zleceniodawcy.
Nie zostały wyraźnie wyłączone ani wyraźnie wymienione transakcje dokonywane za pomocą pieniądza elektronicznego (e-money), czyli kart przedpłaconych (pre-paid).
W odniesieniu do procedur technicznych, PSP sami wyrażą własne uwagi.
Natomiast ze swej strony EKES zauważa, że wobec transakcji dokonywanych kartą stosuje się procedurę odwrotną do tej, która obowiązuje zlecenia płatnicze. PSP zleceniodawcy (któremu przesyłany jest wyciąg bankowy z wyszczególnieniem transakcji dokonanych kartą) nie posiada wiedzy na temat działalności beneficjenta ani na temat charakteru relacji łączących zleceniodawcę z beneficjentem.
W znakomitej większości przypadków nie tylko niemożliwe będzie rozróżnienie transakcji handlowych od niehandlowych, ale często ze względów technicznych niemożliwe będzie również określenie zleceniodawcy.
3.2 Artykuł 5 — informacje towarzyszące przekazom pieniężnym.
W zleceniach płatności PSP powinni zawierać kompletne informacje o zleceniodawcy, po ich zweryfikowaniu i stwierdzeniu kompletności i prawdziwości.
W odniesieniu do zleceń płatniczych poniżej 1000 EUR na rzecz beneficjentów spoza Wspólnoty, PSP "mogą" zadecydować o zakresie takiej weryfikacji.
Elastyczność rozporządzenia w tym aspekcie, choć sensowna i realistyczna, może jednak doprowadzić do znacznego odpływu środków zaliczanych do kategorii "przekazów emigrantów", jedynie pozornie przeznaczonych dla rodziny w kraju pochodzenia płatnika.
Z drugiej strony weryfikacja zwykle wymagana dla wszystkich innych zleceń okazuje się problematyczna dla tego rodzaju przekazów, które są często przelewami pieniężnymi wykonywanymi przez dużą liczbę osób indywidualnych za pośrednictwem różnych PSP, przy czym identyfikacja takich osób nie ma szczególnego znaczenia.
3.2.1 W każdym razie zwolnienie z wymogu kontroli zleceń poniżej 1000 EUR zmusza PSP do wdrożenia osobnych, kosztownych i zbędnych procedur.
Lepiej byłoby powołać się w tym artykule na już obowiązujące przepisy dotyczące prania brudnych pieniędzy, stosujące się do zleceń pochodzących od płatników, którzy nie posiadają rachunku bieżącego.
3.3 Artykuł 9 — przekazy pieniężne nieposiadające informacji o zleceniodawcy.
Zgodnie z art. 6 PSP inicjujący przekaz powinien przekazać dane identyfikujące zleceniodawcę PSP beneficjenta.
Jeżeli takich informacji będzie brakować lub będą one niekompletne, PSP beneficjenta winien wystąpić o nie do PSP zleceniodawcy.
Ponadto może on odrzucić płatność, zawiesić ją lub wykonać na własną odpowiedzialność, jednak z poszanowaniem przepisów dotyczących prania brudnych pieniędzy.
Jeżeli taka sytuacja się powtórzy, PSP beneficjenta powinien odrzucić każdy przekaz pieniężny od tego dostawcy usług płatniczych lub przerwać z nim kontakty gospodarczo-handlowe.
O takich decyzjach należy poinformować "organy odpowiedzialne za zwalczanie procederu prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu".
3.3.1 Nakaz zerwania kontaktów przez instytucję kredytową z inną instytucją kredytową w przewidzianych wypadkach stwarza wyraźny problem proporcjonalności: powiązania między międzynarodowymi instytucjami kredytowymi nie ograniczają się w istocie do przekazu pieniędzy, który zazwyczaj stanowi wręcz tylko ich niewielką część, ale obejmują linie kredytowe, usługi, transakcje papierami wartościowymi itp. o wartości nieporównywalnie wyższej od nielegalnego — bądź uważanego za taki — przekazu funduszy.
Natychmiastowe zerwanie kontaktów — zgodnie z propozycją Komisji — spowodowałoby olbrzymie i trudne do usprawiedliwienia szkody zarówno dla PSP, jak i dla ich klientów.
3.3.2 Wyrażenie "organy odpowiedzialne" rodzi podstawowy problem przedstawiony we wstępie do niniejszej opinii.
Należy pamiętać, że ogólne przepisy dotyczące przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy przyznają ogromną odpowiedzialność, w tym karną, dostawcom usług finansowych i ich pracownikom. Nie zawsze łatwo stwierdzić, czy transakcja uznana za "podejrzaną" może być związana z "powszechną przestępczością", czy też z działalnością terrorystyczną.
W każdym kraju istnieją organy śledcze i różne formy represji: policja kryminalna (czasami podzielona na dwa organy), policja finansowa, służby celne czy też tajne służby.
Wobec braku dokładnych informacji, PSP będzie mieć za zadanie ustalenie, który organ powinien powiadomić.
Rozporządzenie wymaga zatem od dostawców usług finansowych podjęcia decyzji co do kwestii wychodzących poza zakres ich zawodowej kompetencji.
3.3.3 Konieczny byłby zatem przepis zobowiązujący państwa członkowskie do utworzenia jednego punktu kontaktowego, odpowiedzialnego za odbiór zawiadomień i ich przekazywanie do kompetentnych organów śledczych [8].
Środek ten został z drugiej strony przewidziany w programie Rady z 1998 r.
3.4 Artykuł 10 — ocena ryzyka.
Artykuł ten stanowi, że dostawca usług płatniczych odbiorcy ma potraktować niepełne informacje nt. płatnika jako powód do nabrania podejrzeń, o którym należy powiadomić odpowiedzialne organy.
Przepis ten daje PSP możliwość ustalenia w każdym indywidualnym przypadku, czy miał miejsce błąd, przeoczenie, czy też istnieje "prawdziwy" powód do podejrzenia.
Jest to zadanie, które może okazać się skomplikowane, jeżeli weźmie się pod uwagę, że każdy PSP musi codziennie zapewnić obsługę ogromnej liczby transakcji.
Ponadto w kwestii zawiadamiania mają zastosowanie uwagi zawarte w pktach 3.3.2 oraz 3.3.3.
3.5 Artykuł 13 — ograniczenia techniczne.
Przepisy tego artykułu dotyczą przekazów pochodzących z krajów trzecich: zgodnie z nimi, informacje dotyczące zleceniodawcy, niezależnie od tego, czy są kompletne, czy też nie, muszą być przechowywane przez PSP beneficjenta przez przynajmniej pięć lat.
W przypadku istnienia pośredniczącego dostawcy usług płatniczych na obszarze Wspólnoty, ma on obowiązek powiadomienia ostatecznego PSP o braku pełnych danych.
Przepisy te nie wymagają szczególnych uwag, poza tym, że przechowywanie informacji przez tak długi czas może stanowić znaczne obciążenie i doprowadzić do nagromadzenia ogromnych ilości danych. Postanowienie takie da się uzasadnić jedynie wtedy, gdy naprawdę takie informacje mogą okazać się użyteczne.
Być może byłoby stosowne zastanowić się nad tą kwestią, ograniczając przechowywanie danych tylko do kwot przewyższających pewien poziom.
3.6 Artykuł 14 — obowiązek współpracy.
PSP mają obowiązek współpracy z organami odpowiedzialnymi za zwalczanie procederu prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, dostarczając im bez opóźnień dane i informacje będące w ich posiadaniu.
Takie organy mają obowiązek korzystania z tak uzyskanych informacji "jedynie w celu zapobiegania, śledzenia, wykrywania i karania prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu".
3.6.1 EKES w pełni zgadza się z tym przepisem.
Przedstawia jedynie uwagę w odpowiedzi na żądania niektórych środowisk, które wyraziły zastrzeżenia co do możliwego osłabienia przepisów mających chronić prywatność. Wyższy interes Wspólnoty prowadzącej walkę z poważnym zagrożeniem społecznym wymaga w pewnych przypadkach, w celu zagwarantowania swojej ochrony, odejścia od podstawowych zasad.
Obowiązek korzystania przez wspomniane organy z informacji jedynie dla przewidzianych celów jest sam w sobie zabezpieczeniem przed możliwymi nadużyciami.
Bardziej ogólnie rzecz ujmując, prawdą jest, że ten, kto dokonuje przelewu na rzecz instytucji realizujących "prawdziwe" cele społeczne lub cele użyteczności publicznej, nie ma się czego obawiać: nie chodzi w istocie o uchylanie się od płacenia podatków, naruszenie prawa czy czyn naganny.
3.6.2 Rozpatrując rzecz z innego punktu widzenia, należy zadać pytanie, jaka jest skuteczność tych środków pod względem praktycznym.
Dla PSP liczyć się powinna ogólna norma polegająca na znajomości klientów, której zastosowanie pozwalałoby na wyłączenie spod kontroli i obowiązku powiadamiania w wypadku klientów o uznanej i dowiedzionej wiarygodności.
Norma ta jest dosyć łatwa do zastosowania wobec beneficjenta, natomiast o wiele trudniejsza i bardziej uciążliwa byłaby kontrola zleceniodawcy, zwłaszcza jeżeli wpłaty dokonywane są zgodnie z procedurami wspomnianymi we wcześniejszym punkcie 3.1.1.
3.7 Artykuł 19 — przekazy pieniężne dla instytucji charytatywnych w państwach członkowskich.
Artykuł ten ustanawia odstępstwo od przepisów w art. 5. Stanowi on, że państwa członkowskie mogą zwolnić dostawców usług płatniczych z obowiązku przekazywania danych identyfikujących zleceniodawcę w odniesieniu do przekazów pieniężnych dla organizacji prowadzących działalność o charakterze charytatywnym, religijnym, kulturalnym, edukacyjnym, społecznym, solidarnościowym, ekologicznym lub wspierania rozwoju zrównoważonego, pod warunkiem że:
a) organizacje takie podlegają wymogom sprawozdawczości i nadzoru ze strony organu publicznego lub wymogom zewnętrznego audytora;
b) przekazy nie przekraczają maksymalnej kwoty 150 EUR;
c) przekazy dokonywane są wyłącznie na obszarze danego państwa członkowskiego.
3.7.1 Dla państw członkowskich, które skorzystają z przewidzianego wyjątku, ogromnym wyzwaniem będzie z pewnością prowadzenie rejestru właściwych organizacji i monitorowanie przestrzegania przepisów.
Nadto PSP musi weryfikować w każdym przypadku, czy płatnik znajduje się na bieżąco aktualizowanej "białej liście", co z pewnością jest uciążliwym wymogiem.
Niemniej jednak sytuacja różni się w zależności od kraju: w krajach o niewystarczających uregulowaniach warunek wymieniony w pkcie 3.7 a) może być trudny do przestrzegania.
3.7.2 Zwolnienie, które daje proponowane rozporządzenie opiera się na założeniu, że cele społeczne realizowane przez te organizacje są same w sobie gwarancją poprawnego wykorzystania funduszy.
Jest tak rzeczywiście w wypadku większości z nich — znanych organizacji czy akcji zbierania datków w przypadku klęsk, niemniej jest również prawdą, że wśród innych, mniejszych i mniej znanych instytucji realizujących rzekomo cele społeczne lub cele użyteczności publicznej pojawiają się niepostrzeżenie i znajdują przykrywkę również organizacje terrorystyczne.
W odniesieniu do działalności wspomnianej w ostatniej części punktu 3.7., rozporządzenie nie może dyskryminować pod względem wiary, aczkolwiek wiadomo, że w finansowaniu działalności terrorystycznej uczestniczą czasem ONP o pozornie nieszkodliwej "fasadzie", których groźny charakter wychodzi na jaw dopiero później.
Konkludując, obok większości "przejrzystych" ONP działają również takie, które należy uważnie monitorować, a trudność polega na znalezieniu sposobów na ich zidentyfikowanie.
3.7.3 Kolejnym aspektem pominiętym we wniosku jest przeoczenie możliwości, że ONP mogą być fasadą dla organizacji przestępczych, niekoniecznie terrorystycznych.
Dochody pochodzące z handlu narkotykami na niewielką skalę, prostytucji, wymuszania okupu mogą łatwo zostać zamaskowane jako datki dla ONP o interesujących nazwach, których przedstawiciele są — przynajmniej z tego, co mogą powiedzieć PSP — całkowicie poza podejrzeniem.
Faktycznie istnieją pośrednie systemy monitorowania, które czasem mogą pomóc w ujawnieniu podejrzanych przypadków, na przykład częste przekazy pochodzące od tych samych osób i dokonywane zawsze w gotówce są cechą charakterystyczną wyżej wymienionych działań.
Niemniej metody takie są dobrze znane przestępcom, którzy stosują wobec tego odpowiednie środki ostrożności, takie jak: dzielenie płatności na mniejsze, korzystanie z usług zawsze różnych PSP.
Zatem częste płatności zawsze wykonywane przez tych samych płatników mogłyby w szczególności wzbudzić podejrzenia PSP beneficjenta.
Zresztą przy aktualnych elektronicznych systemach prowadzenia rachunków nadzór tego rodzaju mógłby być zapewniony jedynie przy użyciu programów ad hoc, dostosowanych do specyficznych potrzeb, co jest oczywiście trudne do wykonania.
3.7.4 EKES zwraca zatem uwagę na fakt, że zwolnienie, o którym według rozporządzenia decydowałyby PSP z własnej inicjatywy i na podstawie posiadanych przez nich informacji dotyczących celu, kontroli, wiarygodności przedstawicieli itd., stanowi słaby punkt systemu.
PSP mogą chętnie współpracować, ale współpraca taka będzie zawsze niewystarczająca dla powstrzymania procederu prania brudnych pieniędzy i finansowania działalności przestępczej.
Trzeba przede wszystkim, by same władze odgrywały aktywną rolę i zgłaszały dane osobowe podejrzanych.
W tym celu konieczne jest jednak, by koncepcja scentralizowanego organu, o którym wyżej mowa, została urzeczywistniona.
3.7.5 EKES pragnie zwrócić uwagę odpowiedzialnych władz na jeszcze jedną kwestię.
Poza przypadkami bezpośredniego informowania przez PSP, dane są przechowywane przez pięć lat, tak by mogły z nich korzystać władze jako dowód popełnionych już czynów przestępczych.
W dużej części chodzi tu zatem o środki o charakterze dowodowym, które nie są ani środkami zapobiegawczymi, ani represyjnymi.
Pojawia się zatem pytanie, jak w praktyce będzie możliwe wyszukanie pojedynczych przypadków spośród setek milionów operacji nagromadzonych w ciągu wielu lat.
3.7.6 Na koniec należy zauważyć, że w uzasadnieniu do rozporządzenia nie ma żadnej wzmianki na temat kosztów systemu wobec potencjalnych korzyści z niego wynikających.
Nie wszyscy PSP posiadają adekwatne struktury pozwalające na dostosowanie się do tych przepisów, ale nawet ci, którzy nimi dysponują, będą zmuszeni ponieść dodatkowe koszty i będą musieli poradzić sobie z ograniczeniami organizacyjnymi.
Koszty tych ostatnich spadłyby nieuchronnie na wszystkich korzystających z systemów płatniczych. Takie poświęcenie jest do przyjęcia jedynie wtedy, gdy będzie można dowieść, że nowe rozporządzenie przynosi konkretne i namacalne korzyści.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Ograniczenie wpływu lotnictwa na zmiany klimatyczne"
COM(2005) 459 końcowy
(2006/C 185/17)
Dnia 27 września 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 21 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Jan SIMONS.
Na 426 sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dn. 21 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny większością 55 głosów, przy 1głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
A. Wnioski
A.1 EKES podziela opinię Komisji, że w celu kontroli wpływu lotnictwa na zmiany klimatyczne niezbędne są dodatkowe środki (w zakresie polityk).
Udział lotnictwa w emisji gazów cieplarnianych będzie się zwiększał w tempie około 50 % rocznej stopy wzrostu natężenia ruchu lotniczego, nawet gdyby w najbliższych dekadach zrealizowano wszystkie ambitne cele w dziedzinie badań i rozwoju.
Kwoty zarezerwowane na ten cel w VII programie ramowym trzeba będzie wydatkować w sposób ukierunkowany i efektywny.
A.2 Aby złagodzić wpływ na klimat, Komisja Europejska wyznaczyła cel polityczny zakładający redukcję emisji dwutlenku węgla (CO2) i tlenków azotu (NOx) w UE, począwszy od okresu 2008-2012.
Uwzględniając porozumienia międzynarodowe, umowy oraz wyniki bieżących analiz, EKES uważa, że potencjalne inicjatywy w zakresie lotnictwa powinny początkowo dotyczyć wyłącznie emisji CO2 pochodzących z ruchu lotniczego wewnątrz UE, aby do minimum ograniczyć ewentualne znaczne opóźnienia w fazie wdrożeniowej.
A.3. W celu wdrożenia systemu handlu uprawnieniami do emisji w skali ogólnoświatowej należałoby go wprowadzić za pośrednictwem Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Realną opcją, a zarazem pierwszym praktycznym krokiem w tym kierunku, byłoby uruchomienie tego systemu na obszarze UE, jeżeli w trakcie negocjacji rozwiązanie takie uzna się za właściwe.
A.4 Ze względu na rosnący z roku na rok wpływ emisji CO2 pochodzących z lotów wewnątrzunijnych na zmiany klimatu, należy jak najszybciej włączyć cały wewnątrzunijny ruch lotniczy do europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), przyjmując realistyczny scenariusz bazowy (baseline scenario).
Przydziałów uprawnień do emisji należy dokonać na szczeblu UE, a wobec linii lotniczych jako podmiotów uczestniczących w obrocie stosować się powinny dodatkowe wartości docelowe udziału w emisjach/ich redukcji. Równocześnie należy zagwarantować możliwość wejścia na rynek nowym operatorom bez ograniczania ich konkurencyjności.
W przypadku pozostałych substancji wpływających na klimat należy wykorzystać bardziej odpowiednie do tego celu instrumenty lokalne, takie jak opłaty za emisję NOx lub środki operacyjne.
A.5 Kluczowym priorytetem Wspólnoty i przedstawicieli sektora powinny być inwestycje w badania nad wpływem na zmiany klimatyczne związanym z emisją przez samoloty innych substancji niż CO2 oraz nowymi rozwiązaniami technologicznymi służącymi zapewnieniu bardziej ekologicznego transportu lotniczego; w tym względzie trzeba w szczególności unikać wszelkich niekorzystnych kompromisów między poziomem lokalnego hałasu i lokalnych emisji a emisjami, których źródłem są samoloty w skali światowej.
A.6 Kolejnym priorytetem powinno być również udoskonalenie zarządzania ruchem lotniczym przy wykorzystaniu projektu Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej oraz programu SESAR ze względu na związane z tym możliwości redukcji emisji.
A.7 Należy dokładniej zbadać możliwość zastosowania niedyskryminacyjnych środków zwiększania konkurencyjności naziemnych środków transportu (w szczególności przewozów kolejowych), aby udostępnić atrakcyjne, alternatywne rozwiązania w transporcie pasażerskim i towarowym na obszarze Wspólnoty.
B. Uzasadnienie
B.1 Choć emisje pochodzące z ruchu lotniczego mają stosunkowo niski wpływ na zmiany klimatyczne (ok. 3 %), przewiduje się, że rozmiar tych skutków wzrośnie ze względu na zwiększony popyt na przewozy lotnicze, brak możliwości wykorzystania alternatywnych źródeł energii oraz względną dojrzałość technologii wykorzystywanych obecnie w samolotach.
Nawet gdyby w nadchodzących dziesięcioleciach udało się zrealizować i wdrożyć wszystkie ambitne cele UE w dziedzinie badań i rozwoju, udział lotnictwa w ogólnej emisji gazów cieplarnianych będzie się zwiększał o 2-2,5 % rocznie, co odpowiada w przybliżeniu połowie wartości, o którą w stosunku rocznym wzrasta natężenie ruchu lotniczego (prognozowany wzrost natężenia wynosi 4-5 % rocznie).
B.2 System handlu uprawnieniami do emisji stanowi najbardziej efektywny kosztowo instrument ograniczania wpływu na zmiany klimatyczne, który ułatwia równocześnie zrównoważony rozwój lotnictwa.
B.3 Problem ma charakter ogólnoświatowy, dlatego też wymaga globalnych rozwiązań.
W międzyczasie, jeżeli uzna się to za właściwe, wdrożenie wewnętrznego systemu na obszarze UE stanowiłoby pierwszy krok w tym kierunku, który mógłby posłużyć za wzorzec możliwy do zastosowania w skali globalnej za pośrednictwem ICAO.
B.4 Z tej właśnie przyczyny system wewnątrzunijny powinien wzbudzać jak najmniej kontrowersji i początkowo obejmować jedynie emisje CO2 bez stosowania mnożników.
Na temat skutków emisji innych substancji niż CO2 (dla których nie wyznaczono równoważnych wartości w protokole z Kioto) dysponujemy mniejszą wiedzą naukową, choć obserwacje wskazują, że niektóre z tych emisji mogą w określonych przypadkach mieć wpływ na zmiany klimatyczne.
Do czasu uzyskania wyników dalszych badań skutki takich emisji powinny w miarę konieczności stać się przedmiotem standardowych, ogólnounijnych instrumentów lokalnych, takich jak opłaty z tytułu emisji tlenków azotu.
B.5 W miejscach, w których można korzystać z kolei dużych prędkości, przewozy takie stanowią korzystną alternatywę w stosunku do lotów pasażerskich na pewnych europejskich trasach, na których realizowana jest ogromna liczba lotów o długości nieprzekraczającej godziny.
Należy przeprowadzić analizy w celu oceny możliwości rozwoju tego typu połączeń kolejowych, jak również możliwości ich wykorzystania dla potrzeb przewozów towarowych, dbając równocześnie o to, by nie doszło do zniekształcenia konkurencji poprzez udzielanie pomocy publicznej państwa lub unijnych dotacji.
Niemniej należy oczekiwać, że połączenia kolejowe staną się w pełni równorzędnym, alternatywnym środkiem transportu jedynie w stosunku do części ruchu lotniczego wewnątrz UE.
1.
Wprowadzenie
1.1 Transport lotniczy stał się integralnym elementem życia społeczeństwa XXI wieku, umożliwiając przemieszczanie pasażerów i ładunków na duże odległości z nieosiągalną wcześniej prędkością, oraz przynosząc istotne korzyści ekonomiczne regionalnym i krajowym gospodarkom.
Lotnictwo przyczynia się jednak również do zmian klimatycznych.
Mimo że wydajność paliwa lotniczego wzrosła o ponad 70 % w ciągu ostatnich 40 lat, łączna ilość spalanego paliwa zwiększyła się w tym okresie o ponad 400 % z uwagi na jeszcze szybszy rozwój ruchu lotniczego, który z kolei był efektem wymogów/zapotrzebowania na transport.
1.2 W konsekwencji wpływ lotnictwa na zmiany klimatyczne jest coraz większy i jest ono najszybciej rozwijającym się źródłem gazów cieplarnianych: w UE w latach 1990-2003 łączna wielkość emisji kontrolowanych w ramach protokołu z Kioto spadła o 5,5 % (-287 MtCO2e), natomiast emisje gazów cieplarnianych pochodzące z międzynarodowego ruchu lotniczego wzrosły o 73 % (+47 MtCO2e), co oznacza roczny wzrost na poziomie 4,3 %.
Natężenie ruchu lotniczego w UE od lat 90-tych ubiegłego wieku wzrastało jednak dużo szybciej.
Zasadniczo widać więc, że przemysł lotniczy przy pomocy odpowiednich technologii proponuje zająć się sprawami negatywnego wpływu lotnictwa na środowisko i jego przyczynami.
1.3 W związku z tym należy uznać, że rozwiązywanie problemu u samych źródeł stanowi efektywną (wstępną) metodę.
W perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej pozostały udział w emisji nie może zostać zniwelowany przez sam sektor lotnictwa, chyba że doszłoby do przymusowego, co wydaje się nierealistyczne, zmniejszenia natężenia ruchu lotniczego.
1.4 Mimo że lotnictwo ma wciąż niewielki udział w łącznej emisji gazów cieplarnianych (ok. 3 % [1]), szybki wzrost w tym sektorze podważa postępy dokonane w innych sektorach.
Jeśli rozwój lotnictwa będzie nadal przebiegał w obecnym tempie, wzrost emisji powodowanych przez loty międzynarodowe z portów lotniczych w UE wyniesie 150 % w okresie 1990-2012.
Taka sytuacja zniwelowałaby ponad jedną czwartą redukcji wymaganej w ramach celu ustalonego dla Wspólnoty zgodnie z protokołem z Kioto.
1.5 Jeśli obecne tendencje się utrzymają, w dłuższej perspektywie lotnictwo będzie miało coraz większy udział w ogólnym poziomie emisji — łączny udział emisji CO2 pochodzących z ruchu lotniczego w UE wzrośnie z poziomu 3 % w roku 2005 do ok. 5 % w roku 2030, z uwagi na dwukrotne zwiększenie jego natężenia.
System handlu uprawnieniami do emisji mógłby spowodować pewne ograniczenie popytu, jednak ze względu na fakt, że przewidywany rozwój lotnictwa wiązałby się z koniecznością odkupywania uprawnień do emisji od innych uczestników tego systemu, rozwiązanie takie nie utrudniłoby realizacji przytoczonych wyżej celów redukcji.
2.
Streszczenie komunikatu Komisji
2.1 Dnia 27 września 2005 r. Komisja opublikowała komunikat poświęcony obecnym i ewentualnym dodatkowym politykom służącym pośredniemu lub bezpośredniemu hamowaniu wzrostu emisji pochodzących z ruchu lotniczego.
2.2 Obecnie realizowana polityka, jak np. Szósty Ramowy Program Badań UE, koncentruje się między innymi na zwiększaniu wiedzy społeczeństwa, zachęcaniu do korzystania z alternatywnych środków transportu oraz prowadzeniu badań nad bardziej ekologicznym transportem lotniczym.
Rozpoczynający się wkrótce Siódmy Program Ramowy będzie nawet w jeszcze większym stopniu skoncentrowany na czynnikach wpływających na zmiany klimatyczne.
2.3 Celem planowanych działań, takich jak usprawnianie zarządzania ruchem powietrznym (program Jednolita Europejska Przestrzeń Powietrzna), ma być osiągnięcie średnioterminowej redukcji emisji na poziomie ok. 10 % poprzez zwiększenie efektywności w korzystaniu z europejskiej przestrzeni powietrznej.
2.4 Rozważane wcześniej działania, takie jak ewentualne wprowadzenie podatku energetycznego w transporcie powietrznym (paliwa) lub opodatkowanie biletów (w UE), prawdopodobnie zapewniłyby tylko częściową kontrolę wpływu transportu lotniczego na zmiany klimatyczne.
2.5 W związku z tym Komisja zaleca także uwzględnienie wpływu transportu lotniczego na zmiany klimatyczne w europejskim systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), co stanowiłoby uzupełnienie obecnie realizowanych działań.
Zdaniem Komisji rozwiązanie to jest zgodne z polityką prowadzoną przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego (ICAO), która nie wyraża wyraźnego poparcia dla opodatkowania energii, opowiadając się raczej za wdrożeniem koncepcji międzynarodowego, otwartego obrotu uprawnieniami do emisji poprzez dobrowolny handel tymi uprawnieniami lub poprzez włączenie międzynarodowego lotnictwa do istniejących systemów obrotu emisjami poszczególnych państw.
2.6 W komunikacie Komisja wyszczególnia następujące kluczowe parametry projektowe systemu, które wstępnie zatwierdza:
- uczestnicy systemu: podmioty eksploatujące samoloty,
- rodzaje emisji: CO2 oraz w miarę możliwości także wpływ innych substancji,
- zakres: wszystkie wyloty (na obszarze oraz z UE),
- metoda przydziału: zharmonizowana na szczeblu UE.
2.7 Do maja 2006 r. grupa robocza złożona z ekspertów z państw członkowskich oraz najważniejszych zainteresowanych podmiotów — przedstawicieli sektora oraz organizacji konsumenckich i ekologicznych — ma doradzać urzędnikom UE w kwestii sposobu włączenia lotnictwa do systemu ETS (zob. zakres obowiązków grupy w załączniku do komunikatu).
Przedstawienie wniosków prawodawczych ma nastąpić pod koniec 2006 r.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Obecnie już prawie we wszystkich krajach na świecie uznaje się, że emisja gazów cieplarnianych (powstałych w wyniku działalności człowieka) ma wpływ na klimat na całym świecie.
Niemniej nadal istnieją rozbieżne opinie co do najlepszych metod rozwiązania tego problemu.
Państwa takie jak Stany Zjednoczone i Chiny, które mają istotny udział w globalnej emisji gazów cieplarnianych, wybrały jako kluczowy element swojej strategii innowacyjne środki zwalczające ten problem u źródła oraz zawarły niedawno międzynarodowe umowy w tej dziedzinie.
3.2 Protokół z Kioto, podpisany w 1997 r. i ratyfikowany przez Rosję, Kanadę, inne państwa, jak również UE, ma na celu — w przypadku UE — ograniczenie w okresie 2008-2012 o 8 % średniego poziomu emisji gazów cieplarnianych w porównaniu z poziomem z lat 90-tych ubiegłego wieku, przy zróżnicowanych ograniczeniach procentowych obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich.
Niektóre z tych zobowiązań w zakresie redukcji emisji można realizować przez (bardziej ekonomiczne) działania prowadzone za granicą.
3.3 W roku 2000 w UE ustanowiono Europejski Program Zapobiegający Zmianom Klimatu (ECCP), w ramach którego opracowano nowy europejski system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). System zaczął obowiązywać dla wszystkich stacjonarnych źródeł emisji od 1 stycznia 2005 r.
Transport nie został (jeszcze) włączony do EU ETS w pierwszym okresie, tzn. do końca 2007 r.; może to jednak nastąpić w drugim okresie, przypadającym na lata 2008-2012.
Znaczenie ma także fakt, że międzynarodowy transport lotniczy jest jedną z dziedzin, które nie zostały uwzględnione w obecnym protokole z Kioto i jego celach.
3.4 Drogą do zagwarantowania stosowania zasad w zakresie lotnictwa na całym świecie są inicjatywy i negocjacje podejmowane pod auspicjami ICAO.
3.5 Samoloty wykonujące loty komercyjne latają na wysokościach przelotu od 8 do 13 km, uwalniając gazy i cząstki stałe, które zmieniają skład atmosfery i przyczyniają się do zmian klimatycznych.
Dwutlenek węgla (CO2) jest najważniejszym gazem cieplarnianym, ponieważ jest uwalniany w dużych ilościach i długo utrzymuje się w atmosferze.
Zwiększone stężenie dwutlenku węgla wywołuje dobrze znany bezpośredni efekt polegający na ociepleniu powierzchni ziemi.
Z tlenkami azotu (NOx) wiążą się dwa skutki pośrednio wpływające na klimat.
Pod wpływem światła słonecznego tlenki azotu wytwarzają ozon, ale jednocześnie zmniejszają stężenie metanu w atmosferze.
Zarówno ozon, jak i metan są silnymi gazami cieplarnianymi.
W ostatecznym bilansie działanie ozonu przeważa nad działaniem metanu, co prowadzi do ocieplenia powierzchni Ziemi.
Para wodna (H20) uwalniana przez samoloty działa bezpośrednio jak gaz cieplarniany, ale ponieważ jest szybko usuwana z atmosfery w postaci opadów, skutki jej działania są niewielkie.
Jednak para wodna uwalniana na dużych wysokościach powoduje często powstawanie smug kondensacyjnych, które mają tendencję do ocieplania powierzchni Ziemi.
Smugi kondensacyjne mogą również przekształcać się w chmury typu cirrus (chmury zbudowane z kryształów lodu).
Istnieje podejrzenie, że one również mają znaczne działanie ocieplające, jednak jak dotąd nie ma co do tego pewności
Cząsteczki siarczanów i sadzy mają znacznie słabsze bezpośrednie oddziaływanie w porównaniu z innymi emisjami z samolotów.
Sadza pochłania ciepło i działa ocieplająco, natomiast cząsteczki siarczanu odbijają promieniowanie i mają słabe działanie ochładzające.
Dodatkowo mają wpływ na powstawanie i właściwości chmur.
3.6 W 1999 r. Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) oszacował, że łączny wpływ lotnictwa na klimat jest obecnie 2-4 razy większy niż wpływ samych emisji CO2 pochodzących z samolotów.
Wyniki najnowszych badań wskazują, że ten stosunek może być nieco mniejszy (ok. 2 razy), a w najbliższym czasie IPPC ma podać zaktualizowane wyniki.
3.7 Paliwo wykorzystywane w lotnictwie międzynarodowym jest na mocy traktatu zwolnione z opodatkowania, co stawia lotnictwo ogólnie na uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych środków transportu.
Prawdą jest na przykład, że podmioty eksploatujące samoloty ponoszą własne koszty związane z infrastrukturą w postaci opłat trasowych i lotniskowych (te ostatnie w coraz większym stopniu uwzględniają aspekty związane z ochroną środowiska naturalnego), oraz opłat ekologicznych w formie opłat nakładanych na pasażerów, a uzyskują dopłaty tylko w przypadku tras, na których realizowane są zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych, jednak pod tym względem inne formy transportu również ponoszą odpowiednie koszty.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Wewnątrzunijny ETS, który może, jeżeli okaże się to właściwe, zostać wprowadzony jako pierwsza konkretna inicjatywa w drodze negocjacji w ramach ICAO (co byłoby pierwszym praktycznym posunięciem), stanowiłby uzupełnienie obecnie realizowanych działań, takich jak szerzenie wiedzy wśród społeczeństwa na temat zrównoważonej mobilności, propagowanie alternatywnych środków transportu oraz zachęcanie do badań nad bardziej ekologicznym transportem powietrznym.
4.2 W celu ograniczenia wpływu lotnictwa na klimat można wprowadzić następujące dodatkowe instrumenty:
- opodatkowanie: opłata od paliwa lotniczego (stała stawka procentowa) lub objęcie ceny biletów podatkiem VAT,
- opłaty: ryczałtowa lub progresywna (w stosunku do długości trasy przelotu) opłata od pasażera lub samolotu,
- handel uprawnieniami do emisji: włączenie lotnictwa UE do otwartego EU ETS.
4.3 Jak pokazują wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie Komisji, opodatkowanie (opłata od paliwa lotniczego lub objęcie ceny biletów podatkiem VAT) wpłynęłoby głównie na popyt na transport lotniczy (jego spadek o co najmniej 7,5 % w roku 2010), a w najmniejszym stopniu na emisję CO2 (-0,9 do -1,5 %).
Opcja taka nie stanowiłaby ponadto żadnej zachęty dla działań służących zapewnieniu bardziej ekologicznego transportu lotniczego.
4.4 Kolejna opcja, a mianowicie opłata nałożona na pasażerów, byłaby stosunkowo łatwa do wprowadzenia, jednak nie byłaby żadnym bodźcem do ograniczania emisji gazów cieplarnianych związanych z lotami samolotów, co stanowi przecież polityczny cel wprowadzania takich rozwiązań.
Z drugiej strony taka forma opodatkowania, w zależności od wysokości opłat, mogłaby mieć potencjalnie bardzo istotny wpływ na popyt na transport lotniczy, a tym samym na konkurencyjność europejskiego sektora (lotniczego).
4.5 Bardziej realne, szczególnie w perspektywie krótkoterminowej, byłoby wprowadzenie opłaty od samolotów, w miarę możliwości jako działania wspomagającego w zakresie redukowania negatywnego wpływu emisji innych substancji niż CO2.
Opłaty te mogą stanowić czynnik zachęcający do zapewnienia bardziej ekologicznego transportu lotniczego oraz w mniejszym stopniu wpływają na popyt na usługi tego sektora.
Opłata od samolotów zostałaby nałożona także na przewoźników spoza UE, pod warunkiem że uzyskane w ten sposób przychody zostałyby wykorzystane na potrzeby ochrony środowiska naturalnego.
4.6 Natomiast z włączeniem transportu lotniczego do systemu EU ETS wiązałyby się następujące korzyści:
- jest to rozwiązanie najbardziej efektywne kosztowo,
- korzyści dla środowiska naturalnego, polegające na z góry przewidzianym ograniczeniu emisji CO2,
- nie jest to nowy instrument, gdyż pierwszy etap został już skutecznie wdrożony.
4.7 Zdaniem EKES najbardziej prawdopodobna wstępna wersja EU ETS dla transportu powietrznego przedstawia się w następujący sposób:
- System objąłby jedynie emisje CO2, skoro kluczowe znaczenie ma szybkie włączenie lotnictwa:
- jest to jedyna substancja, której oddziaływanie zostało dokładnie naukowo zbadane,
- inne opcje nie dają się (jeszcze) realizować, spowodowałyby opóźnienia, lub też badania naukowe nad nimi nie są dostateczne (obejmujące wpływ wszystkich emisji poza CO2);
- Inne substancje szkodliwe dla środowiska naturalnego, takie jak tlenki azotu powinny stać się przedmiotem bardziej odpowiednich instrumentów uzupełniających;
- Przydzielanie uprawnień do emisji na szczeblu UE:
- złe doświadczenia w zakresie krajowych planów przydziału uprawnień w odniesieniu do źródeł stacjonarnych, gdy podział odbywa się na szczeblu państw członkowskich;
- lotnictwo stanowi nade wszystko rynek, na którym panuje międzynarodowa konkurencja, co zapobiega zniekształceniu rynku;
- Uprawnienia do emisji przyznawane liniom lotniczym:
- zapewnianie jak najbardziej efektywnych i skutecznych zachęt w ramach tego systemu;
- Metoda przydziału uprawnień: niedyskryminacyjna:
- przydział uprawnień proporcjonalnie do emisji historycznych (grandfathering), alokacja w oparciu o wielkość produkcji z określonym poziomem odniesienia (benchmarking) lub sprzedaż na aukcji,
- równe traktowanie w stosunku do innych sektorów włączonych do otwartego EU ETS,
- należy zadbać o to, by nie "karać" linii lotniczych, które już teraz osiągają wysoką wydajność, ani nowych uczestników rynku;
- System stosowany byłby wyłącznie w odniesieniu do lotów na obszarze UE, (jeszcze) nie zaś do wszystkich lotów rozpoczynających się/kończących na jej terytorium:
- brakuje idealnego rozwiązania, najbardziej praktycznym rozwiązaniem są negocjacje na forum ICAO,
- w proces ten zostaną zaangażowane wszystkie linie, niezależnie od kraju pochodzenia.
4.8 Na etapie opracowywania omawianego komunikatu Komisja przeprowadziła ograniczoną ocenę oddziaływania, stwierdzając, że bardziej szczegółowa ocena oddziaływania będzie przeprowadzona dla wszystkich ostatecznych propozycji uregulowań.
Faktyczne oddziaływanie gospodarcze będzie zależało między innymi od przypuszczalnej ceny oraz metodologii przydziału uprawnień.
4.9 System obejmujący loty wewnątrzunijne będzie w zróżnicowany sposób wpływał na działalność operatorów na obszarze UE.
Po pierwsze, zróżnicowana elastyczność cenowa doprowadzi do poważnych różnic w zakresie oddziaływania systemu na poziom popytu.
Poza tym oddziaływanie to może zależeć od tego, jaki udział w ogólnej działalności operatora mają właśnie usługi wewnątrzunijne.
Wyrażano obawy, że operatorzy, w przypadku których usługi objęte systemem stanowią niewielką część działalności, mogliby stosować praktykę wzajemnych dopłat pomiędzy różnymi rodzajami taryf lub z dochodów uzyskiwanych z lotów długodystansowych na szkodę tych przewoźników, których działalność w znacznej części (lub całkowicie) podlegałaby systemowi.
Powyższe aspekty powinny zostać poddane dalszej analizie w ramach oceny oddziaływania.
4.10 Zdaniem EKES, zanim zajmie się ostateczne stanowisko w kwestii metod i terminów, konieczne jest poddanie analizie wielu aspektów związanych z włączeniem transportu lotniczego do EU ETS, np. na forum zaproponowanej i już działającej grupy roboczej ekspertów:
- wnioski wyciągnięte z oceny handlu uprawnieniami do emisji ze źródeł stacjonarnych, przed wdrożeniem środków dotyczących lotnictwa,
- problemy związane z włączeniem lotnictwa do EU ETS po rozpoczęciu drugiego okresu obrotu uprawnieniami,
- przyszłe ceny uprawnień oraz ich wpływ na rozwój lotnictwa,
- koszty ogólne handlu uprawnieniami w stosunku do wyznaczonych celów,
- wykonalność i możliwość zarządzania handlem uprawnieniami do emisji w lotnictwie,
- możliwości wprowadzenia handlu uprawnieniami do emisji w lotnictwie do systemu ogólnoświatowego za pośrednictwem ICAO oraz, gdyby rozwiązanie to okazało się niewykonalne, korzyści i straty wynikające z potencjalnego wdrożenia systemu wyłącznie w skali regionalnej,
- dalsze badania na temat zależności między przydzielaniem czasu na start i lądowanie, a handlem uprawnieniami do emisji w lotnictwie,
- dalsze badania nad skutkami potencjalnych kompensacji między emisjami CO2 a NOx (gazu cieplarnianego, lecz także "problemu lokalnego" w pobliżu portów lotniczych na terenach miejskich w UE).
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego
COM(2005) 579 końcowy — 2005/0228 (COD)
(2006/C 185/19)
Dnia 31 stycznia 2006 r. Rada, działając zgodnie z art. 80 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Jan SIMONS.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 21 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 71 do 3 przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski
1.1 EKES w pełni popiera zamiar rozszerzenia zakresu rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 na operacje lotnicze, licencjonowanie członków załogi pilotującej oraz na statki powietrzne z państw trzecich; powierzenie całości działań regulacyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa ruchu lotniczego jednemu organowi zapewni większą skuteczność i bezpieczeństwo.
1.2 Jeśli chodzi o dodatkową certyfikację operatorów komercyjnych z państw trzecich, należy wyraźnie zapewnić Wspólnocie możliwość zawierania z państwami trzecimi dwustronnych umów o wzajemnym uznawaniu odpowiednich certyfikatów.
EKES uważa, że należy również podjąć działania, które zagwarantują, że wszystkie państwa należące do ICAO będą wywiązywać się ze swych zobowiązań, dzięki czemu dodatkowa certyfikacja stanie się zbędna.
1.3 Dla zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa ruchu lotniczego niezbędne jest wyposażenie EASA w większe środki na wypełnianie zadań, o których mowa we wniosku Komisji.
Będzie to wymagać znacznie wyższego poziomu finansowania wspólnotowego, niż się obecnie planuje.
Z drugiej strony połączenie zasobów na szczeblu unijnym może zaowocować znacznym ograniczeniem kosztów, nie tylko dla branży, lecz także dla rządów krajowych.
Kwestia ta została pominięta we wniosku.
1.4 EKES jest przekonany, że dla zapewnienia jednakowego bezpieczeństwa wszystkim pasażerom na terytorium UE należy objąć definicją działalności komercyjnej również działalność prowadzoną z udziałem przedsiębiorstw oraz współwłaścicieli.
1.5 Ze względu na cele bezpieczeństwa, o których przypominają w szczególności punkty 1.1 i 1.4 niniejszej opinii, a także z uwagi na interes użytkowników, istotne jest, by EASA stwierdziła, iż włączenie zasad JAR-OPS do prawodawstwa wspólnotowego — poprzez zapowiedzianą zmianę rozporządzenia (EWG) nr 3922/91 lub za pomocą innej procedury — będzie stanowiło rzeczywisty postęp i przyniesie wystarczający poziom harmonizacji w poszczególnych dziedzinach objętych zakresem jej kompetencji.
2.
Wprowadzenie i streszczenie dokumentu Komisji
2.1 W roku 2002 na mocy rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanowiono wspólne zasady w dziedzinie lotnictwa cywilnego oraz utworzono Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA).
2.2 Podstawowym celem tego rozporządzenia jest ustanowienie i utrzymanie jednolitego, wysokiego poziomu bezpieczeństwa lotniczego w Europie.
Oprócz tego rozporządzenie ma służyć zapewnieniu jednolitego, wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego, ułatwieniu swobodnego przepływu towarów, osób i usług, wspieraniu efektywności kosztowej w procedurach rejestracyjnych i certyfikacyjnych oraz uniknięciu dublowania działań na szczeblu krajowym i europejskim, wspieraniu państw członkowskich w wykonywaniu zobowiązań wynikających z Konwencji chicagowskiej Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO) oraz propagowaniu poglądów Wspólnoty w zakresie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego.
2.3 Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) w dziedzinach kompetencji przewidzianych w rozporządzeniu odpowiada w szczególności za:
- wspieranie Komisji w wykonywaniu zadań w zakresie tworzenia prawa;
- wspieranie Komisji w prowadzeniu inspekcji standaryzacyjnych w krajowych władzach lotniczych,
- wspieranie Wspólnoty i państw członkowskich w stosunkach z państwami trzecimi,
- udzielanie pomocy państwom członkowskim w wypełnianiu spoczywających na nich zobowiązań międzynarodowych,
- wydawanie warunków technicznych certyfikacji oraz materiałów poradnikowych,
- wydawanie certyfikatów typu oraz załączników do certyfikatów typu na produkty, części i wyposażenie lotnicze oraz zapewnianie ich stałej zdatności do lotu,
- wydawanie certyfikatów podmiotom prowadzącym działalność w zakresie projektowania, produkcji i serwisu z siedzibami poza terytorium państw członkowskich, podmiotom prowadzącym działalność w zakresie projektowania z siedzibami w państwach członkowskich oraz, na życzenie zainteresowanego państwa członkowskiego, podmiotom prowadzącym produkcję, a także prowadzenie stałej kontroli tych podmiotów.
2.4 Na krajowych władzach lotniczych w dalszym ciągu spoczywa odpowiedzialność za wydawanie indywidualnych certyfikatów zdatności do lotu oraz certyfikatów podmiotom i personelowi (z wyjątkiem firm projektowych) mającym siedzibę lub miejsce zamieszkania w ich kraju; będą to jednak czynić zgodnie ze wspólnymi zasadami i podlegać inspekcjom standaryzacyjnym przeprowadzanym przez EASA.
2.5 Powszechnie przyjmuje się [1], że dla zapewnienia skuteczności, bezpieczeństwa i standaryzacji niezbędne jest powierzenie wszystkich działań regulacyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego we Wspólnocie jednemu organowi (EASA).
2.6 W uzasadnieniu do wniosku Komisja przypomina, że od czasu wejścia w życie rozporządzenia (WE) nr 1592/2001 we wrześniu 2002 r. Wspólnota dysponuje wyłącznymi kompetencjami w zakresie oceny zdatności do lotu i spełniania wymogów ochrony środowiska naturalnego przez produkty, części i wyposażenie lotnicze.
Już w momencie przyjmowania obecnie obowiązującego rozporządzenia dostrzegano, że dla zagwarantowania jednolitego, wysokiego poziomu bezpieczeństwa oraz zapewnienia równych warunków konkurencji wspólnotowym operatorom lotniczym należy poszerzyć jego zakres przedmiotowy o operacje lotnicze i przyznawanie licencji członkom załogi pilotującej.
2.7 Komisja przypomina, że włączenie zasad JAR-OPS do prawodawstwa Wspólnoty poprzez zapowiedzianą zmianę rozporządzenia nr 3922/91 (EU-OPS-1) oznaczać będzie bez wątpienia pewien postęp, lecz nie zapewni zadowalającego poziomu harmonizacji, ponieważ dotyczyć będzie jedynie komercyjnego transportu lotniczego.
Pozostałe rodzaje statków powietrznych i operacji komercyjnych oraz operacje niekomercyjne nie będą objęte tymi wspólnymi zasadami, podobnie jak wydawanie licencji załogom pilotującym oraz statki powietrzne państw trzecich.
Dlatego też przedłożono wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia nr 1592/2002.
2.8 Wniosek przewiduje również wprowadzenie wymogu certyfikacji dla operatorów komercyjnych z państw trzecich odbywających loty do UE.
2.9 16 listopada 2005 r. Komisja opublikowała wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) (COM (2005) 579 końcowy).
2.10 Przyjęcie wniosku pozwoliłoby poddać wspólnym zasadom wszystkie operacje lotnicze oraz wymogi certyfikacyjne dla wszystkich operatorów komercyjnych.
Certyfikaty wydawałyby państwa członkowskie (krajowe władze lotnicze) lub — w odpowiednich przypadkach –EASA, która mogłaby także w razie potrzeby wydawać wytyczne operacyjne.
2.11 W przypadku operacji niekomercyjnych zasady zostaną dostosowane do stopnia złożoności danego statku powietrznego, bez przeprowadzania certyfikacji.
Podmioty prowadzące operacje lotnicze z użyciem złożonych statków powietrznych będą musiały składać oświadczenia, że są w stanie spełnić podstawowe wymogi prowadzenia operacji lotniczych.
2.12 Proponowane rozporządzenie wprowadza w stosunku do większości pilotów pracujących na terytorium Wspólnoty wymóg posiadania licencji wydanej na podstawie wspólnych wymogów.
Obowiązek certyfikacji opartej na wspólnych zasadach dotyczyć ma także organizatorów szkoleń, personelu szkolącego oraz urządzeń szkoleniowych.
EASA ma prowadzić inspekcje standaryzacyjne w krajowych władzach lotniczych odpowiedzialnych za kontrolę przestrzegania tych zasad, a na niej samej spoczywać ma obowiązek certyfikacji organizatorów i wyposażenia z państw trzecich.
2.13 W celu zapewnienia dostatecznego poziomu bezpieczeństwa wniosek zakłada nałożenie obowiązku przestrzegania wspólnych zasad działania także na statki powietrzne z państw trzecich odbywające loty na terytorium Wspólnoty.
Operatorzy komercyjni z państw trzecich realizujący loty na terytorium Wspólnoty musieliby dodatkowo uzyskiwać certyfikaty.
2.14 Wniosek przewiduje również wprowadzenie pewnych zmian w działalności Agencji, w szczególności w funkcjonowaniu jej zarządu.
3.
Uwagi ogólne
3.1 W europejskim lotnictwie niezbędne jest ustanowienie jednego organu regulacyjnego w dziedzinie bezpieczeństwa dla wszystkich rodzajów działalności w transporcie lotniczym w celu zapewnienia realizacji konsekwentnej i spójnej strategii w zakresie przepisów bezpieczeństwa na wspólnym rynku lotniczym.
Skupienie odpowiedzialności za wszystkie działania regulacyjne w dziedzinie bezpieczeństwa lotniczego na jednym organie zapewniłoby większą skuteczność i bezpieczeństwo — trudno jest bowiem oddzielić od siebie poszczególne aspekty norm bezpieczeństwa.
Dlatego EKES w pełni popiera zamiar rozszerzenia zakresu rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 na operacje powietrzne, wydawanie licencji członkom załogi pilotującej oraz na statki powietrzne z państw trzecich.
3.2 Należy zapewnić bezpieczeństwo statków powietrznych z państw trzecich odbywających loty na terytorium Wspólnoty.
Niezbędne jest również przywrócenie jednakowych warunków konkurencji w stosunku do innych obszarów na świecie, gdzie wymóg ten nakładany jest na unijne linie lotnicze odbywające loty do takich państw (tj. USA) i wykorzystywany był do zapewniania w nieuczciwy sposób przewagi konkurencyjnej własnym liniom lotniczym, na szkodę linii unijnych.
Równocześnie, jeśli chodzi o dodatkową certyfikację operatorów komercyjnych z państw trzecich, należy wyraźnie zapewnić Wspólnocie możliwość zawierania z państwami trzecimi dwustronnych umów o wzajemnym uznawaniu odpowiednich certyfikatów, aby zapobiec obciążaniu międzynarodowych linii lotniczych ponad miarę obowiązkiem uzyskiwania dodatkowych certyfikatów.
EKES uważa więc, że należy również podjąć działania, które zagwarantują, że wszystkie państwa należące do ICAO będą wywiązywać się ze swych zobowiązań, dzięki czemu dodatkowa certyfikacja stanie się zbędna.
3.3 Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) musi uzyskać niezbędne unijne środki publiczne na wypełnianie dodatkowych obowiązków w dziedzinie bezpieczeństwa, a w szczególności na prowadzenie dostatecznej liczby kontroli standaryzacyjnych we wszystkich krajowych władzach lotniczych we Wspólnocie, dokonywanie analiz bezpieczeństwa oraz dbanie o zachowanie konkurencyjności Europy w stosunku do reszty świata.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa ruchu lotniczego niezbędne jest zatem wyposażenie EASA w większe środki na wypełnianie tych zadań.
Będzie to wymagać znacznie większego finansowania wspólnotowego, niż się obecnie planuje.
3.4 Pozyskiwanie zasobów i personelu dla EASA wymaga stopniowego ograniczania liczby osób zatrudnianych w krajowych władzach lotniczych; jest to warunek osiągnięcia planowanych oszczędności oraz zapobieżenia zwiększeniu kosztów dla branży lotniczej i linii lotniczych w UE.
Połączenie zasobów na szczeblu unijnym może umożliwić znaczne ograniczenie kosztów nie tylko przedstawicielom branży, lecz także rządom krajowym — pod warunkiem, że opracowany zostanie plan określający przyszłe zadania krajowych władz lotniczych oraz liczebność personelu niezbędnego do ich funkcjonowania.
Kwestia ta została pominięta we wniosku Komisji.
3.5 Niezwykle istotne jest przeanalizowanie zapowiedzianej zmiany rozporządzenia 3922/91 (EU-OPS-1)) pod kątem celów bezpieczeństwa i harmonizacji oraz opracowanie przyszłych przepisów wykonawczych EASA dotyczących operacji lotniczych w oparciu o wspólne, spójne podejście regulacyjne oraz jasne dane naukowe i dane dotyczące bezpieczeństwa.
3.6 Konieczne jest również zapewnienie płynnego przejścia z obecnych systemów krajowych (opartych na zasadach JAR-OPS-1) do nowego ustroju, jak również zagwarantowanie, że zmiany obecnie obowiązujących zasad ograniczą się do dostosowania ich do prawa wspólnotowego i nowych ram EASA.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Definicją działalności komercyjnej (art. 1) należy objąć również działalność prowadzoną na potrzeby własne przedsiębiorstw oraz współwłaścicieli.
W szczególności podmioty te powinny mieć obowiązek wykazania swoich uprawnień; powinny również podlegać identycznym przepisom wykonawczym.
Wszystkim pasażerom na terytorium UE powinna przysługiwać taka sama ochrona bezpieczeństwa.
Ponadto, ponieważ działalność tego rodzaju prowadzona bywa często przy wykorzystaniu złożonych statków powietrznych z napędem silnikowym (Boeing 737, Airbus A319) w tej samej przestrzeni powietrznej co działalność komercyjna, kwestią najwyższej wagi dla zapewnienia bezpieczeństwa jest to, by podlegała ona identycznym — i stosowanym w identyczny sposób — zasadom co działalność komercyjna.
4.2 Zapowiedziana zmiana rozporządzenia 3922/91 (EU-OPS-1) zakłada efektywną harmonizację wymogów w zakresie szkolenia dla personelu pokładowego z dziedziny bezpieczeństwa, jednak pozostawia kwestię wydawania certyfikatów w gestii państw członkowskich.
Niektóre państwa członkowskie wydają wspomniane certyfikaty, inne jednak nie widzą takiej potrzeby.
EASA powinna zatem sprawdzić, czy taki brak ujednolicenia w zakresie warunków wykonywania obowiązków przez załogi pokładowe mógłby okazać się szkodliwy dla bezpieczeństwa pasażerów.
4.3 Co się tyczy zapowiedzianej zmiany rozporządzenia 3922/91 (EU-OPS-1 sekcja Q) należy dołożyć wszelkich możliwych starań, by system limitowania czasu lotu podlegał ocenie naukowej i medycznej EASA zgodnie z przepisami, które należałoby zamieścić w rozporządzeniu zmieniającym rozporządzenie EU-OPS-1 (3922/91), w odniesieniu do wszelkich problemów bezpieczeństwa, które EASA ewentualnie wykryje w toku wykonywania swych przyszłych funkcji kontrolnych.
4.4 Co się tyczy natomiast zarządu EASA (art. 25) oraz rady wykonawczej EASA, której powołanie przewidziano w rozporządzeniu (art. 28), nie wolno dopuścić do nadmiernego obciążenia agencji zbędnymi organami.
Dlatego też w przypadku powołania rady wykonawczej funkcje zarządu powinny zostać ograniczone do roli zgromadzenia obradującego raz lub dwa razy w roku.
W tym kontekście należy również dopilnować, by do rady tej nie byli wyznaczani przedstawiciele krajowych władz lotniczych, ponieważ mogłoby to prowadzić do konfliktów interesów z uwagi na fakt, że działalność krajowych władz lotniczych zależy m.in. od dochodów uzyskiwanych z sektora i dlatego przedstawiciele ci mogą nie być zainteresowani zwiększeniem skuteczności systemu EASA.
4.5 Propozycja wyznaczenia 4 przedstawicieli organu doradczego złożonego z przedstawicieli zainteresowanych stron do zarządu EASA (i jej rady wykonawczej) stanowi logiczną konsekwencję faktu, że EASA ma służyć sektorowi, z którego wpływy, w postaci różnych opłat, stanowią największą część budżetu agencji.
Uwzględniając jednak znaczny wkład sektora w budżet EASA, logiczne byłoby przyznanie jego przedstawicielom w sprawach ogólnego funkcjonowania Agencji i związanych z nią zagadnień strategicznych podobnego prawa głosu jak pozostałym członkom wymienionych organów.
4.6 EKES przyjmuje, że zmiany w trybie powoływania dyrektora wykonawczego i innych dyrektorów (art. 30 lit. b) ust. 4) stanowią konsekwencję ogólnych zmian dotyczących wszystkich agencji UE.
Niemniej jednak uważa, że w przypadku wysoko wyspecjalizowanych agencji w rodzaju EASA należałoby ponownie rozważyć tę propozycję, ponieważ uniemożliwia ona dalsze sprawowanie mandatu kandydatom, którzy pełnili go przez 10 lat, nawet jeśli osiągali dobre wyniki.
Mogłaby ona wywołać niekorzystny skutek, uniemożliwiając EASA zatrudnienie najbardziej odpowiednich kandydatów.
4.7 Wydaje się, że w wykazie podstawowych wymogów w zakresie instruktażu teoretycznego (załącznik III pkt 1.i.1) pominięto kwestię wykorzystania w instruktażu płyt CD-ROM, choć jest to już w sektorze sprawdzona i stosowana na co dzień metoda szkolenia.
Dlatego też treść tego punktu powinna otrzymać następujące brzmienie: "1.i.1 Instruktaż teoretyczny powinni prowadzić lub opracowywać odpowiednio wykwalifikowani instruktorzy."
4.8 Należy także wprowadzić zmiany w zakresie podstawowych wymogów dotyczących korzystania z miejsc siedzących podczas operacji dokonywanych podczas lotu (załącznik IV pkt 3.a.3), nadając im następujące brzmienie: "Uwzględniając rodzaj statku powietrznego, przed startem i lądowaniem, podczas kołowania i każdorazowo, gdy zostanie to uznane za konieczne ze względów bezpieczeństwa, dowódca powinien dopilnować, aby wszyscy pasażerowie zostali prawidłowo rozmieszczeni na miejscach siedzących z zapiętymi pasami bezpieczeństwa."
Poprawka ta służyć ma dostosowaniu przepisów rozporządzenia do obowiązujących obecnie norm bezpieczeństwa, które z jednej strony zezwalają, by małe dzieci (w wieku poniżej dwóch lat) siedziały na kolanach opiekunów, z drugiej zaś (ze względów bezpieczeństwa) zakazują korzystania z miejsc leżących podczas startu, lądowania i kołowania (dopuszcza się korzystanie z nich wyłącznie podczas lotu dla zapewnienia dzieciom większej wygody).
4.9 W podstawowych wymogach dotyczących liczebności i składu załogi (załącznik IV pkt 7a) zniesiono, jak się wydaje, rozróżnienie na członków załogi pilotującej i personelu pokładowego.
Wymogi dotyczące liczebności i składu załogi pilotującej zostały już uregulowane w innych aktach, ponieważ zależą one od certyfikacji danego statku powietrznego (zob. załącznik IV pkt 4a w sprawie ograniczeń przewidzianych w instrukcji użytkowania) oraz limitów czasu lotu (zob. art. 15b ust. 3).
W przypadku personelu pokładowego głównym kryterium przy ustalaniu minimalnej liczby są przepisy bezpieczeństwa JAR-OPS 1990.
4.10 Propozycja dotycząca programów bezpieczeństwa (załącznik IV pkt 8d ppkt iv), związana z zabezpieczeniem systemów elektronicznych i komputerowych przed celowym zakłóceniem pracy systemu lub jego uszkodzeniem, powinna zostać skreślona, ponieważ operatorzy linii lotniczych nie będą mogli spełnić takiego wymogu.
Kwestia ta należy do dziedziny certyfikacji statków powietrznych i systemów (linie lotnicze powinny odpowiadać jedynie za przypadkowe zakłócenia, którym zapobiegać mają obowiązujące już instruktaże dotyczące zasad bezpieczeństwa i które nie stanowią problemu z punktu widzenia bezpieczeństwa).
4.11 Wniosek zdaje się przewidywać, że do realizacji poszerzonego zakresu zadań EASA wystarczy stworzenie w Agencji zaledwie 20 dodatkowych stanowisk (patrz str. 55 — Zasoby ludzkie ogółem).
Dla porównania — obecnie w krajowych władzach lotniczych UE regulacjami w dziedzinie operacji oraz wydawania licencji członkom załogi pilotującej zajmuje się ok. 200 pracowników.
Ponadto w obecnym systemie krajowym, koordynowanym przez wspólne władze lotnicze, przedstawiciele sektora udzielają dużego wsparcia przy opracowywaniu nowych zasad, co nie będzie już możliwe w systemie EASA.
EKES jest głęboko przekonany, że 20 dodatkowych stanowisk w EASA okaże się zupełnie niewystarczających dla realizacji nowych zadań powierzonych tej agencji.
Może to doprowadzić do dalszych opóźnień w istotnych działaniach regulacyjnych EASA (odczuwanych już dzisiaj w innych dziedzinach), co może zagrażać bezpieczeństwu oraz konkurencyjności unijnej branży lotniczej.
Podobnie i w kwestii inspekcji standaryzacyjnych EASA w krajowych władzach lotniczych oraz analiz bezpieczeństwa w nowych dziedzinach kompetencji niezbędne są znacznie większe zasoby dla zapewnienia jednolitego poziomu nadzoru nad bezpieczeństwem.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów stanowiącego odpowiedź na pięcioletnią ocenę działań badawczych Wspólnoty (1999 — 2003) przeprowadzoną przez wysoko wykwalifikowanych niezależnych ekspertów
COM(2005) 387 wersja ostateczna
(2006/C 195/01)
Dnia 24 sierpnia 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 25 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 108 do 1, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii
1.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje i wspiera wysiłki podjęte w ramach pięcioletniej oceny, a także zaangażowanie najwyższej klasy ekspertów. Zdaniem Komitetu, zalecenia opracowane w różnych grupach ekspertów, a w szczególności w zespole odpowiedzialnym za ocenę ogólną [1], powinny stanowić stały punkt odniesienia przy wdrażaniu programów ramowych oraz tworzeniu w przyszłości polityki badań i innowacji, jak również ogólnie w ramach środków politycznych służących realizacji strategii lizbońskiej.
1.2 Komitet nieustannie opowiadał się za znacznym zwiększeniem europejskiego budżetu na badania i rozwój. Z żalem przyjmuje więc zapowiedziane cięcia w tej dziedzinie, gdyż stoją one w sprzeczności z nadrzędnym celem rozwoju, wynikającym z globalnej konkurencyjności oraz założeń strategii lizbońskiej.
1.3 EKES podkreśla znaczenie zakrojonego na szerszą skalę udziału i zaangażowania przemysłu w badania i rozwój innowacji jako warunek osiągnięcia celów Rady Europejskiej z Barcelony i jest zdania, że należy w większym stopniu informować i angażować przedsiębiorstwa, organizacje i związki producentów, tak aby wskazać na strategiczne obszary tematyczne, w których można osiągnąć wysoką jakość europejskich badań.
1.4 Zdaniem Komitetu należy opracować odpowiednie instrumenty stymulujące prywatne inwestycje w dziedzinie B&R, poczynając od kapitału wysokiego ryzyka, aż po finansowanie przez EBI i korzystnie oprocentowane kredyty dla obszaru badań, tak aby ułatwić przekształcanie uzyskanych wyników badań w konkretne inicjatywy gospodarcze.
1.5 EKES zgadza się ze stanowiskiem zespołu ekspertów, iż naukowcy powinni zyskać większą autonomię i większy zakres odpowiedzialności (przy poszanowaniu podstawowych zasad etycznych), kariera naukowa zaś powinna uzyskać większą rangę. Podziela również opinię, że obok mobilności przestrzennej należy także zagwarantować większą mobilność interdyscyplinarną, oraz że powinno się powiązać stypendium Marie-Curie z programami krajowymi i regionalnymi w celu zwiększenia mobilności pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym.
1.6 Komitet wzywa do nadania priorytetu politykom, których celem jest rozbudowa kształcenia wyższego w dziedzinach inżynieryjnych i naukowych, zwiększenie odsetka kobiet wśród naukowców, uatrakcyjnienie kariery naukowej oraz sprowadzenie do UE naukowców pracujących poza jej granicami.
Właściwe byłoby ponadto wprowadzenie w szkołach średnich większej liczby zajęć ukierunkowanych na naukę i technikę oraz prowadzenie polityki promującej kształcenie uniwersyteckie w dziedzinie nauk ścisłych.
1.7 W odniesieniu do zaproszeń do składania wniosków — w celach uproszczenia procedur — EKES wzywa do wyszczególnienia wielorakich schematów, działań oraz kategorii uczestników, do większej elastyczności i swobody podejmowania decyzji dla wnioskującego, a także do zapewnienia prostszych wytycznych dla zarządzania administracyjno-finansowego, zwłaszcza zaś dla porozumień kontraktowych między uczestnikami.
1.8 EKES proponuje ciągłą ocenę jakości stosowanych procedur oraz formalnych procesów kontroli i oceny, jak również — w przypadku poprawnie zdefiniowanych projektów rozwoju –ustanowienie z góry ściśle określonych punktów kontroli działań i przewidzianych rezultatów projektu, które wiązałyby się z rozdysponowywaniem środków oraz rozwojem samego projektu.
1.9 Komitet sugeruje także, aby szczególne wysiłki skierować na wdrożenie serii wskaźników, które pozwolą na rzeczywistą ocenę wyników w odniesieniu do konkurencyjności oraz rozwoju.
Przy pomocy tego typu wskaźników w dziedzinie badań należy oszacować skuteczność finansowanych działań dla dalszego postępu naukowego, całościowego rozwoju UE oraz ukierunkowania priorytetów przyszłych działań.
2.
Wyzwania stojące przed badaniami naukowymi w Europie
2.1 Trzecia pięcioletnia ocena programów ramowych w zakresie badań (1999 — 2003) jest ze względu na zawarte w niej obszerne i gruntowne badania szczególnie ważną analizą [2].
Komitet zasadniczo zgadza się z analizami i zaleceniami grona ekspertów zatwierdzonymi przez Komisję.
W obliczu międzynarodowej konkurencji oraz celów postawionych w strategii lizbońskiej oraz w czasie obrad Rady w Barcelonie, Komitet podkreśla pilną potrzebę przeanalizowania podstawowych priorytetów i celów Wspólnoty w zakresie badań, w szczególności z położeniem nacisku na zwiększenie zaangażowania sektorów wytwórczych.
2.2 W dzisiejszych czasach innowacje i postęp naukowo-techniczny zachodzą coraz bardziej w procesach, w których różnorodne dyscypliny wzajemnie się wzbogacają i dochodzi do szeroko zakrojonej, multidyscyplinarnej wymiany pomiędzy uniwersytetami, przedsiębiorstwami oraz pozostałymi podmiotami. Nie przebiegają już one wyłącznie według modelu linearnego, zgodnie z którym innowacje wynikają z odkryć dokonanych w trakcie prowadzenia badań podstawowych (głównie na szczeblu akademickim), podczas gdy opracowywanie i zastosowanie należą do zadań badań przemysłowych.
Model ten stanowił do niedawna podstawę rozwoju naukowego [3]. Podstawowymi cechami działalności badawczej są współpraca, interaktywne uczenie się, niepewność i ryzyko.
2.3 Interaktywny model pozwala wytłumaczyć sukces klastrów regionalnych. Tworzą one "system", który może pozytywnie wpływać na postępowanie gospodarki i szkół wyższych oraz tworzy odpowiedni kontekst społeczny i kulturowy, skuteczne ramy instytucjonalne i organizacyjne, sieć infrastrukturalną, jak również uregulowania dostosowane do wymagań konkurencji.
2.4 Światowa konkurencja
2.4.1 Europa jeszcze nigdy nie stała wobec podobnych wyzwań pod względem światowej konkurencji i potencjału wzrostu. Pozostaje w tyle nie tylko za swoimi tradycyjnymi konkurentami, ale także za większymi gospodarkami wschodzącymi.
Zwłaszcza w Chinach i Indiach wydatki na B+R rosną w bardzo szybkim tempie — w Chinach nawet o 20 %, przy czym oczekuje się, że w 2010 r.
Chiny będą przeznaczały taki sam odsetek PKB na B+R co UE.
Wiele europejskich przedsiębiorstw inwestuje w Chinach nie tylko ze względu na niskie koszty, ale także ze względu na korzystną kombinację wykwalifikowanej siły roboczej i dużych dynamicznych rynków technologii i produktów zaawansowanych technologicznie [4].
Ponieważ badania i innowacje mają decydujące znaczenie dla sprostania wyzwaniom [5], Europa musi udostępnić odpowiednie środki finansowe oraz zmobilizować swój całkowity potencjał intelektualny, aby promować naukę, technologie i innowacje [6].
2.4.2 Aktualne dane są niestety zatrważające: nakłady na badania zasadniczo pozostają od 2001 r. na stałym poziomie 1,9 % PKB. Zakładając utrzymanie się osiągniętej w latach 2000 — 2003 rocznej stopy wzrostu w wysokości 0,7 % można liczyć na uzyskanie w 2010 r. jedynie 2,2 % PKB.
Jednocześnie należy uwzględnić fakt, że wydatki na badania i rozwój w USA ze względu na znacznie wyższy PKB mają znacznie większy zakres w wartościach absolutnych i w związku z tym znacznie łatwiej można tam osiągnąć niezbędną masę krytyczną.
Znaczącą różnicę pomiędzy wydatkami Europy na badania i rozwój a wydatkami jej największych konkurentów można wytłumaczyć przede wszystkim znacznie słabszym udziałem sektora prywatnego (w 2002 r. udział sektora prywatnego w ogólnych nakładach wyniósł w UE 55,6 %, w porównaniu z 63,1 % w USA i 73,9 % w Japonii).
Jeszcze większy powód do niepokoju stanowi fakt, że w tym samym czasie zmniejszyły się prywatne nakłady na badania, a europejska gospodarka dzięki lepszym ogólnym warunkom najwyraźniej więcej inwestuje w innych regionach świata: europejskie przedsiębiorstwa zwiększyły swoje inwestycje w amerykańskie badania w latach 1997 — 2002 w wartościach rzeczywistych o 54 %, podczas gdy inwestycje amerykańskie w UE wzrosły jedynie o 38 % [7].
2.5 Najważniejsze cele
2.5.1 Komitet zgadza się z analizą, w której wyniku ustalono cztery najważniejsze zadania:
- przyciąganie i odpowiednie wynagradzanie najlepszych talentów;
- stworzenie optymalnego środowiska dla badań naukowych i rozwoju technologicznego (B+R);
- mobilizacja środków na rzecz innowacji i zrównoważonego wzrostu;
- budowanie zaufania do nauki i technologii.
2.5.2 Ustalony na posiedzeniu Rady w Barcelonie cel przeznaczania do 2010 r. trzech procent PKB na badania i rozwój, a przy tym zwiększenia do 2/3 tej wartości udziału badań finansowanych przez sektor prywatny sprawia, że konieczne staje się porównanie i koordynacja wspólnotowej i krajowych strategii w dziedzinie badań.
Osiągnięcie tego celu wymaga wprowadzenia większych zachęt do inwestowania w badania w Europie, właściwych warunków ogólnych pozwalających osiągnąć większą wydajność systemu badawczego, lepszego stymulowania poprzez wydatki publiczne badań prowadzonych przez sektor prywatny, jak również skuteczniejszych i bardziej spójnych środków podejmowanych w dziedzinie polityki badawczej zarówno na szczeblu wspólnotowym, jak i krajowym [8].
2.5.3 W świetle przeprowadzonych w ramach procesu oceny analiz oraz w świetle stanowisk wielu zainteresowanych stron zdaniem Komitetu konieczne jest podjęcie bardziej zdecydowanych działań uzgodnionych pomiędzy Komisją i państwami członkowskimi, które poprawiłyby warunki ogólne, w niewystarczający sposób wspierające obecnie działania badawcze.
Należy ustalić bezpośrednie środki na rzecz innowacji i konkurencyjności systemu na szczeblu europejskim. Fragmentacja i brak koordynacji wysiłków uniemożliwiają osiągnięcie wymaganej masy krytycznej i koncentracji działania.
Strategie poszczególnych państw muszą być bardziej porównywalne i skoordynowane, nie tylko w dziedzinie badań, ale także w dziedzinie kształcenia i kształcenia ustawicznego, ochrony własności intelektualnej oraz wspierania innowacji przy pomocy instrumentów podatkowych, a także konstruktywnej i wykorzystującej synergię współpracy pomiędzy szkołami wyższymi a gospodarką.
2.6 Uwagi do przyszłej europejskiej polityki badań naukowych
2.6.1 Komitet wielokrotnie opowiadał się za zdecydowanym zwiększeniem europejskiego budżetu na badania i przy tym zdecydowanie popierał propozycję Komisji zwiększenia funduszy przeznaczonych na 7. PR oraz następnie dalszego długoterminowego zwiększania środków [9].
Z żalem przyjmuje natomiast zapowiedziane przez Radę znaczne obniżenie tej kwoty do ok. 5 % całkowitego budżetu UE zamiast przewidywanych przez Komisję 8 % i jest zdania, że jest to sprzeczne z ogólnym celem rozwoju narzuconym przez światową konkurencję oraz strategię lizbońską.
2.6.2 Komitet od dawna popiera ustanowienie Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA) [10] i uważa za celowe utworzenie organu takiego jak Europejska Rada ds. Badań, któremu przypadałaby kluczowa rola we wspieraniu doskonałości w nauce poprzez zbliżające się do granic nauki dziedziny określone w procesie oddolnym.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem realizowanie jego zaleceń, przede wszystkim w odniesieniu do niezależności Europejskiej Rady ds. Badań i składu jej komitetu naukowego oraz podkreśla, że konieczne jest zaangażowanie najwybitniejszych naukowców m.in. z dziedziny badań przemysłowych [11].
2.6.3 Komitet podziela przekonanie, że konieczne jest odwołanie się do szeregu skoordynowanych środków mających na celu jak najlepszą integrację nowych państw członkowskich, uważa jednak, że dotychczas przewidziane instrumenty są niewystarczające.
Z uwagi na proces przekształceń, jaki przebiegał w tych krajach w okresie objętym oceną, trudno jest określić najlepsze metody stworzenia gospodarki bazującej na rozwoju wiedzy i badań naukowych.
Podejście ukierunkowane na "wzmacnianie badań" w nowych państwach członkowskich ma szczególne znaczenie, jednak należy je skoncentrować na "tworzeniu innowacji", by pobudzić środki wsparcia potrzebne tym państwom.
3.
Rozważania nad zaleceniami dla programu ramowego
3.1 Udział sektora prywatnego
3.1.1 Komitet zgadza się z zaleceniami grupy ekspertów i podkreśla w szczególności znaczenie szerszego udziału i zaangażowania przemysłu jako warunku wstępnego dla osiągnięcia celu postawionego przez Radę w Barcelonie.
Cel ten można osiągnąć przede wszystkim poprzez bardziej aktywną współpracę biznesu przy podejmowaniu strategicznych decyzji oraz określaniu obszarów tematycznych, w których można osiągnąć jak najwyższą jakość europejskich badań.
3.1.2 Zdaniem Komitetu, aby zagwarantować taki udział, konieczne jest bardziej celowe dążenie do komunikacji i włączenia przedsiębiorstw, organizacji i grup producenckich, aby ułatwić udział MŚP i tym samym podnieść dotychczasowy wskaźnik udziału wynoszący 13 %, który nie jest w żadnej mierze wystarczający.
7. PR i program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji powinny ze swej natury być postrzegane nie jako programy alternatywne, ale uzupełniające się i przynoszące synergię.
3.1.3 Zdaniem Komitetu zarówno dotychczasowe, jak i nowe, przewidziane już dla 6. PR, instrumenty finansowe [12] powinny pozostać zasadniczo niezmienione, aby uniknąć nieumyślnego tworzenia nowych trudności w dostępie (eksperci stwierdzili pojawienie się takich utrudnień na początku 6. PR). Instrumenty finansowania powinny raczej zostać dostosowane zgodnie ze zdobytymi doświadczeniami, by korzystanie z nich było łatwiejsze.
3.1.4 Projekty zintegrowane (Integrated Projects — IPs) i badawcze projekty celowe (Specific Targeted Research Projects — STREPs), preferowane przez MŚP, powinny zostać zoptymalizowane, by ułatwić udział MŚP.
Platformy Technologiczne oraz — w jeszcze większym stopniu — wspólne inicjatywy technologiczne (Joint Technological Initiatives) to instrumenty, które z pewnością sprzyjają temu celowi.
Sieci doskonałości (Networks of Excellence), cenione przez uniwersytety i publiczne centra badawcze oraz cieszące się wśród nich dużym powodzeniem, powinny być tak rozwijane, by zachęcać do większego udziału przemysłu oraz by przyczyniać się do zwiększenia mobilności badaczy w powiązaniu z pożądaną większą wymianą pomiędzy sektorem prywatnym i publicznym.
3.2 Uproszczenie zarządzania i procedur
3.2.1 Kwestia uproszczenia zarządzania i procedur pojawia się przy każdym przedłużeniu programu ramowego: na przestrzeni lat dokonano wielu usprawnień — od rozmaitych dokumentów na temat uproszczenia po grupę konsultacyjną (sounding board) złożoną z przedstawicieli małych centrów badawczych utworzoną przez komisarza Potočnika — jednak wydaje się, że przedstawione propozycje nie rozwiązały jeszcze trudności i problemów, z jakimi borykają się uczestnicy.
3.2.2 Bazując na doświadczeniach specjalistów i bezpośrednich uczestników, które udało się zebrać podczas konsultacji, Komitet proponuje systematyczne gromadzenie informacji i ocenę trudności, z jakimi muszą się borykać uczestniczący w projektach w ramach obecnego programu ramowego, aby móc zaproponować mechanizmy lepiej dostosowane do obecnej rzeczywistości.
Mechanizmy te mogłyby wspierać stałą ocenę jakości zastosowanych procedur oraz procesów kontroli formalnej i oceny.
3.2.3 W przypadku poprawnie zbudowanych projektów rozwoju właściwe byłoby także stworzenie mechanizmów regularnej kontroli przewidzianych działań i wyników.
Terminy takiej kontroli na ściśle określonych etapach projektu powinny być powiązane z przyznawaniem środków i postępami realizacji projektu.
3.2.4 Co się tyczy modelu uczestnictwa, administracji i zarządzania kwestiami finansowymi użyteczne mogłyby być szczegółowe i jednoznaczne wytyczne na temat porozumień Contractual Agreements pomiędzy uczestnikami, większa elastyczność i swoboda wyboru ze strony wnioskodawcy, jak również przetargi z jaśniej przedstawionymi rodzajami programów, rodzajami działań oraz kategoriami uczestników.
3.2.5 Okazało się, że stosunkowo mała grupa organizacji uczestniczyła wielokrotnie w różnorodnych programach — często w roli głównych wykonawców (prime contractors) — i szacuje się, że przeprowadziła ok. jednej piątej projektów [13].
Taka koncentracja stanowi powód do niepokoju: z jednej strony podkreśla trudności związane z uczestnictwem, z którymi borykać się muszą przede wszystkim uczestniczący po raz pierwszy w konkursie w dziedzinie badań, z drugiej strony ogranicza możliwość przeprowadzenia nowych, nastawionych na radykalne innowacje i ryzykownych projektów badawczych (do jakich wzywa się w drugim zaleceniu).
3.3 Stymulowanie badań
3.3.1 Nadal niedostatecznie określone są możliwości ożywienia prywatnych inwestycji w B+R, a mechanizmy rynkowe, które mogłyby wywołać reakcję łańcuchową, nie są jasno zdefiniowane i tym samym nie mogą zostać zastosowane tak szybko, jak powinny.
Zachęty podatkowe, wzmocnienie praw własności intelektualnej i ułatwienie zastosowania kapitału wysokiego ryzyka to raczej cele niż instrumenty działania.
3.3.2 Komitet opowiada się przede wszystkim za opracowaniem instrumentów na rzecz rozwoju ducha przedsiębiorczości wśród europejskich badaczy, jak również za udostępnieniem środków i możliwości (od kapitału wysokiego ryzyka po finansowanie przez EBI i preferencyjne kredyty na rzecz badań) dla ułatwiania przekształcania wyników badań w konkretne inicjatywy przedsiębiorców.
3.3.3 Zalecenie zwiększenia udziału MŚP działających w dziedzinie technologii wysokozaawansowanych, które Komitet przedstawił już w wielu swoich wcześniejszych opiniach i z którym w pełni się zgadza, należy wesprzeć przy pomocy dodatkowych, konkretnych instrumentów oprócz wspólnych inicjatyw technologicznych, platform technologicznych i możliwości programu "Pomysły".
Komitet ma nadzieję, że stanie się to jednym z priorytetowych celów i zostanie w szczególny sposób uwzględnione w ramach otwartej metody koordynacji.
3.3.4 Zdaniem Komitetu, aby zachęcić do prowadzenia bardziej innowacyjnych badań nastawionych na osiągnięcie konkurencyjnych wyników, konieczne jest zajęcie się dotychczas nierozwiązanymi problemami w dziedzinie praw własności intelektualnej — w szczególności związanymi z patentem wspólnotowym, możliwością opatentowania odkryć dokonywanych za pośrednictwem komputerów oraz odkryć w nowych dziedzinach wiedzy, jak również z pełnym wdrożeniem dyrektywy o ochronie prawnej wynalazków biotechnologicznych.
3.4 Zasoby ludzkie
3.4.1 Zdaniem Komitetu priorytetowe znaczenie ma uczynienie kariery w sferze nauki i techniki bardziej atrakcyjną poprzez podniesienie rangi zawodu badacza nie tylko pod względem finansowym, ale także społecznym.
Rosnący trend podejmowania studiów podyplomowych i wyjeżdżania na pobyty badawcze do innych krajów (w środowisku akademickim i poza nim) jest z pewnością pozytywnym przejawem mobilności w procesie kształcenia badaczy, ponieważ wymiana wiedzy i metod pracy jest niezbędna w procesie wzbogacania wiedzy.
Mobilność ta staje się jednak problematyczna, jeżeli odbywa się wyłącznie w jednym kierunku, ponieważ kraj pochodzenia nie oferuje badaczom warunków pracy, szans rozwoju kariery, poważania w społeczeństwie i odpowiedniego wynagrodzenia, które mogłyby skłonić ich do powrotu [14].
Wszystkie państwa członkowskie UE muszą być atrakcyjnym miejscem pracy dla młodych ludzi decydujących się na karierę naukową.
W szczególności warto byłoby ułatwić młodym badaczom z krajów o gospodarkach wschodzących, takich jak Chiny czy Indie, drogę do UE, m.in. poprzez zorganizowane wymiany.
3.4.2 Programy na rzecz rozwoju zasobów ludzkich oraz promowania mobilności nie wydają się wystarczać do dokonania takiej radykalnej zmiany jakościowej, dzięki której możliwe byłoby osiągnięcie pierwszego z istotnych celów — przyciągania i odpowiedniego wynagradzania najlepszych talentów.
Brakuje jasnego stanowiska co do statusu "europejskiego badacza", które powinno stanowić podstawę dla takich działań.
3.4.3 Aby rozwiązać tą problematyczną sytuację, konieczne jest wprowadzenie innowacyjnych środków politycznych.
Należy dokonać inwestycji pozwalających na rozbudowę szkolnictwa wyższego w dziedzinie nauk ścisłych i inżynierii, czego warunkiem jest m.in. wprowadzenie w szkole średniej zajęć w większym stopniu ukierunkowanych na nauki ścisłe oraz promowanie kształcenia uniwersyteckiego w tejże dziedzinie.
Założeniem jest także zmniejszenie w tych dziedzinach liczby absolwentów szkół wyższych, którym nie udaje się znaleźć zatrudnienia odpowiadającego kierunkowi studiów (taka negatywna sytuacja jest powszechna w nowych państwach członkowskich, jak również we Włoszech, Portugalii i Austrii), zwiększenie udziału kobiet wśród badaczy (wynosi on ledwie jedną trzecią badaczy, chociaż kobiety stanowią ponad 63 % wszystkich absolwentów szkół wyższych w dziedzinie nauk ścisłych i inżynierii) [15], uatrakcyjnienie przebiegu kariery naukowej.
3.4.4 Zdaniem Komitetu tym środkom politycznym, będącym w pierwszym rzędzie odpowiedzialnością państw członkowskich, powinno się poświęcać szczególną uwagę w ramach otwartej metody koordynacji, która mogłaby być także z korzyścią stosowana w odniesieniu do systemów szkolnictwa wyższego jak i badań, w celu rozpowszechniania najlepszych praktyk, określania właściwych form wzajemnej weryfikacji (peer review), podejmowania działań uzgodnionych pomiędzy państwami członkowskimi i regionami oraz ustalania priorytetowych tematów dla badań transgranicznych.
3.4.5 Udział badaczy wśród aktywnej zawodowo ludności w Europie jest znacznie niższy niż w konkurujących z nią państwach (0,54 % w UE wobec 0,9 % w USA i 1,01 % w Japonii; we wszystkich nowych państwach członkowskich oraz w państwach leżących na południu Europy wynosi on jednak poniżej 0,5 %), a wiek osób zatrudnionych w dziedzinie nauki i technologii także powoli staje się powodem do niepokoju (35 %, a w niektórych państwach członkowskich nawet 40 % tych osób, jest w wieku 45-64 lat, natomiast 31 % w wieku 25 — 34 lat) [16].
Do zastanowienia powinna skłaniać także liczba badaczy europejskich pracujących obecnie w USA — szacowana na 150000, podczas gdy do realizacji celu barcelońskiego w następnym dziesięcioleciu potrzebnych jest jeszcze dodatkowo 500000 — 700000 badaczy [17].
3.4.6 Komitet zgadza się z grupą ekspertów, że konieczne jest zaoferowanie badaczom (przy zachowaniu podstawowych zasad etyki) większej niezależności, większego zakresu odpowiedzialności oraz podniesienie rangi karier naukowych. Podziela także zdanie, że oprócz mobilności geograficznej należy także zwiększyć mobilność interdyscyplinarną, a system stypendialny Marie Curie powinien być powiązany z programami krajowymi i regionalnymi i wykorzystywany w celu wspierania mobilności pomiędzy publicznymi i prywatnymi pracami badawczymi.
3.4.7 Komitet przyjmuje także z zadowoleniem starania Komisji o utworzenie Europejskiej Karty Naukowca [18], co stanowi pierwszy krok we właściwym kierunku, jest jednak zdania, że także państwa członkowskie powinny podejmować większe i bardzie skoordynowane wysiłki, aby ich działania w dziedzinie kształcenia, kariery i wynagrodzeń (w tym w dziedzinie systemów składkowych, emerytalnych i podatkowych) były bardziej wydajne i zharmonizowane [19].
3.4.8 Rozwiązanie kwestii wiarygodności europejskiej nauki i badań oraz ich usankcjonowania, do czego Komitet przykłada dużą wagę, jest jednym z warunków wstępnych dla usankcjonowania działań badaczy i przyznania im finansowej rekompensaty.
Dla osiągnięcia tego celu konieczne jest ustalenie aktywnej i uzgodnionej pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi polityki, której towarzyszyłyby odpowiednie instrumenty i zasoby.
3.5 Proces oceny
3.5.1 Komitet przyjmuje do wiadomości fakt, że Komisja poczyniła znaczące starania o ulepszenie procesu oceny i opracowała szereg dokumentów, które związane były z pracą oceniających ekspertów.
Główny problem leży jednak w ocenie ex-post: jeżeli będzie się ona ograniczała do kontroli spójności formalnej z celami, istnieje niebezpieczeństwo, że straci się z oczu prawdziwy strategiczny cel, którym jest ocena strukturalnego wpływu PR na sferę gospodarki i badań w UE, jak również priorytetów, jakimi należy się kierować oraz odpowiedniego przydzielania środków.
3.5.2 Komitet sugeruje, by poświęcić szczególną uwagę wdrożeniu szeregu wskaźników, przy pomocy których oceniano by faktyczne wyniki z punktu widzenia konkurencyjności i rozwoju.
Takie wskaźniki wydajności w dziedzinie badań powinny umożliwiać zmierzenie skuteczności finansowanych działań dla ogólnego rozwoju UE i nakierowanie przyszłych działań na ustalone priorytety.
EKES jest wszakże świadomy, że nie wystarczy automatyczna ocena, by zastąpić zróżnicowany i dostosowany do danych okoliczności osąd odpowiednich do tego ekspertów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu artykułów pirotechnicznych
COM(2005) 457 końcowy — 2005/0194 (COD)
(2006/C 195/02)
Dnia 25 listopada 2005 r. Rada, działając zgodnie z art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 25 kwietnia 2006 r. Sprawozdawcą był Bryan CASSIDY.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dn. 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 117 do 1, 2 osoby wstrzymały się od głosu, przyjął następującą opinię:
1.
Podsumowanie wniosków i zaleceń EKES-u
1.1 Projekt dyrektywy ma na celu:
- zapewnić swobodny przepływ wyrobów pirotechnicznych w UE,
- polepszyć ogólną ochronę konsumentów oraz użytkowników profesjonalnych,
- zharmonizować wymagania bezpieczeństwa obowiązujące w poszczególnych Państwach Członkowskich.
1.2 EKES zasadniczo popiera projekt dyrektywy Komisji, lecz pragnie poczynić następujące zalecenia:
1.2.1 Komisja powinna rozważyć przedłużenie okresu transpozycji przewidzianego obecnie w art. 20.
W wypadku fajerwerków okres transpozycji wynosi jedynie 24 miesiące po opublikowaniu dyrektywy, natomiast w wypadku innych artykułów pirotechnicznych — 5 lat.
Wziąwszy pod uwagę długi okres realizacji zamówienia dla importerów fajerwerków z Chin i innych źródeł — oszacowany przez dystrybutorów w UE na co najmniej 3 lata — EKES zaleca, by w wypadku fajerwerków okres transpozycji wynosił tyle samo, co w wypadku innych artykułów pirotechnicznych, tzn. 5 lat.
1.2.2 Komitet wskazuje, że ustalenia dotyczące testowania fajerwerków i spełniania wymogów Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) nakładają obowiązki na importerów i dystrybutorów.
Zaleca zatem, by dyrektywa jasno określała, że składając zamówienia u producentów na całym świecie, importerzy muszą wyszczególnić normy, które mają zostać spełnione w ramach oznakowania CE.
Na producencie winna spoczywać odpowiedzialność za przetestowanie i oznakowanie CE, natomiast na importerze — pośrednia odpowiedzialność za zagwarantowanie, że produkty noszące oznakowanie CE mogą rzeczywiście spełnić normy CEN w celu uniknięcia wprowadzania do obrotu podrobionych produktów.
1.2.3 Komitet uważa, że organy celne i inne władze w państwach członkowskich powinny również uczestniczyć w monitorowaniu faktycznej zgodności z normą produktów noszących oznakowanie CE.
1.2.4 Dane na temat wypadków udostępnione Komisji Europejskiej przez państwa członkowskie są niepełne, czego Komisja jest świadoma.
Komitet wzywa wszystkie państwa członkowskie do lepszego monitorowania wypadków z udziałem konsumentów.
1.2.5 Art. 14 wprowadza ustalenia w zakresie szybkiego informowania o wyrobach stanowiących poważne ryzyko.
Jako środek tymczasowy — do czasu wejścia dyrektywy w życie — można by zastosować również system RAPEX.
1.2.6 W wypadku produktów pirotechnicznych wykorzystywanych w przemyśle samochodowym art. 12 ust. 1 stanowi, że producenci muszą zapewnić, by "posiadały [one] odpowiednie etykiety w języku(-ach) urzędowym(-ych) kraju, w którym artykuł sprzedaje się konsumentowi".
Komitet uważa, iż to odwołanie do konsumenta wprowadza w błąd, gdyż większość artykułów pirotechnicznych instalowana jest w pojazdach silnikowych na etapie produkcji.
Nadal można więc korzystać z informacji na temat początkowego wyposażenia w bieżącym języku — angielskim.
Niemniej jednak producenci wyposażenia niepokoją się z powodu zobowiązania do drukowania instrukcji we wszystkich językach urzędowych 25 państw członkowskich, ponieważ nie mają kontroli nad tym, w jakim kraju dany artykuł zostanie wykorzystany.
Komitet uważa, że arkusze danych dotyczące bezpieczeństwa (Safety Data Sheets) powinny być wystarczające, jako że informacje w nich zawarte mają w większości schematyczny i statystyczny charakter.
- Wymóg etykietowania "w języku(-ach) urzędowym(-ych) kraju, w którym artykuł sprzedaje się konsumentowi" jest sprzeczny z podstawowymi zasadami jednolitego rynku, jako że etykietowanie językowe stanowiłoby przeszkodę w handlu.
Komitet jest również zdania, że zamienne poduszki powietrzne itp. rzadko byłyby sprzedawane końcowemu konsumentowi, lecz raczej instalowane byłyby przez stacje obsługi.
1.2.7 Art. 8 ust. 4 projektu dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do informowania Komisji, jeżeli ich zdaniem produkty nie spełniają całkowicie zasadniczych wymagań bezpieczeństwa wspomnianych w art. 4 ust. 1, które stanowić będą podstawę prawną. Niemniej jednak w międzyczasie Komitet zaleca wykorzystanie systemu RAPEX w celu przekazywania Komisji danych na temat wypadków i zagrożeń, tak by informacje te docierały do innych państw członkowskich.
1.2.8 Komitet dowiedział się, że w niektórych państwach członkowskich istnieje pewna liczba mikroprzedsiębiorstw zajmujących się produkcją fajerwerków na specjalne lokalne uroczystości.
Państwa członkowskie muszą zapewnić, by przedsiębiorstwa te również spełniały wymagania bezpieczeństwa wynikające z dyrektywy.
1.2.9 Artykuły pirotechniczne samochodowe powinny zostać objęte rozporządzeniem ONZ/EKG na mocy porozumienia z 1958 r. (WP 29 — grupa robocza 29 z Genewy), a nie normą.
1.2.10 Komitet uważa, że w wypadku artykułów pirotechnicznych samochodowych Komisja powinna być przygotowana na przyjęcie jakiejś formy homologacji.
2.
Streszczenie wniosku Komisji
2.1 Fajerwerki są powszechnie wykorzystywane w celu rozrywki bądź uczczenia specjalnego wydarzenia, takiego jak święto religijne.
Stanowią one część historii kultury wielu państw członkowskich UE.
Dyrektywa omawia je oddzielnie od artykułów pirotechnicznych, które dla jej celów obejmują artykuły wybuchowe wykorzystywane do uruchamiania poduszek powietrznych i napinaczy pasów w pojazdach silnikowych.
2.2 Klasyfikacja
Art. 3 projektu dyrektywy wprowadza 4 kategorie fajerwerków:
a. Fajerwerki
- Kategoria 1: o bardzo niskim stopniu zagrożenia przeznaczone do użytku w budynkach mieszkalnych bądź na obszarach zamkniętych,
- Kategoria 2: o niskim stopniu zagrożenia przeznaczone do użytku na zewnątrz na obszarach zamkniętych,
- Kategoria 3: o średnim stopniu zagrożenia przeznaczone do użytku na zewnątrz na dużych otwartych przestrzeniach,
- Kategoria 4: fajerwerki o wysokim stopniu zagrożenia przeznaczone tylko do użycia przez profesjonalistów.
b. Pozostałe artykuły pirotechniczne
- Kategoria 1: artykuły pirotechniczne inne niż fajerwerki, o niskim stopniu zagrożenia;
- Kategoria 2: artykuły pirotechniczne inne niż fajerwerki, przeznaczone do obsługi lub użytku wyłącznie przez osoby o wiedzy specjalistycznej.
2.3 Ograniczenia wiekowe
2.3.1 Art. 7 dyrektywy zabrania sprzedaży fajerwerków należących do:
- kategorii 1 osobom poniżej 12 lat;
- kategorii 2 osobom poniżej 16 lat;
- kategorii 3 osobom poniżej 18 lat.
Pozostałe artykuły pirotechniczne nie mogą być sprzedawane ani udostępniane osobom poniżej 18 lat, o ile nie przeszły one wymaganego szkolenia zawodowego.
2.4 Zasady wprowadzania artykułów pirotechnicznych do obrotu różnią się znacznie w obecnych 25 państwach członkowskich, podobnie jak i statystyki wypadków i ich zestawienia.
Obecnie dane zbierane w państwach członkowskich dotyczą jedynie fajerwerków, ale już nie innych artykułów wykorzystywanych w przemyśle samochodowym, do osiągania efektów scenicznych czy też w rakietach sygnalizacyjnych.
2.5 Rynek artykułów samochodowych jest większy z tych dwóch sektorów i osiąga wartość 5,5 miliardów euro rocznie (3,5 miliardów euro dla systemów poduszek powietrznych i 2 miliardy euro dla napinaczy pasów bezpieczeństwa).
(Wartość eksportu w roku 2004 wynosiła 223438297 euro, a wartość importu 16090411 euro).
2.6 Większość fajerwerków na rynku UE jest importowana z Chin, co daje głównie zatrudnienie w UE w MŚP.
Rynek konsumencki oceniany jest na około 700 milionów euro rocznie, a rynek artykułów do użytku profesjonalnego na podobną sumę. Ocena oddziaływania przygotowana przez Komisję szacuje, że zatrudnienie wynosi tu około 3000 osób i dotyczy głównie zakupu, przechowywania, rozdzielnictwa i pokazów fajerwerków organizowanych przez wyspecjalizowane przedsiębiorstwa.
Malta stanowi tu wyjątek, ponieważ obchodom wielu świąt religijnych towarzyszą pokazy fajerwerków wykonanych ręcznie, nieprzeznaczonych do sprzedaży konsumentom.
2.7 Poziom wypadków różni się w zależności od dokładności statystyk krajowych i waha się od 1,36 na milion ludności w Estonii do 60,1 na milion ludności w Zjednoczonym Królestwie.
Ekstrapolując te dane statystyczne dla populacji UE wynoszącej 455 milionów, Komisja osiąga wynik całkowitej liczby wypadków z udziałem fajerwerków wynoszący pomiędzy 7000 a 45000.
2.8 Wydaje się, że nie istnieją statystyki wypadków spowodowanych przez samochodowe artykuły pirotechniczne wydzielone spośród ogólnych statystyk wypadków drogowych.
2.9 Oznakowanie CE
2.9.1 Obecnie nie obowiązuje wymóg, by fajerwerki nosiły oznakowanie CE, choć w maju 2003 r. opublikowano normę CEN (Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego) w tej sprawie.
Art. 9 i 10 stanowią, że fajerwerki nie mogą zostać wprowadzone do obrotu, o ile nie odpowiadają procedurom w nich ustalonym.
2.9.2 Państwa członkowskie będą miały obowiązek poinformować Komisję o tym, kto na ich terytorium został wyznaczony do przeprowadzenia tej procedury.
2.9.3 Wytwórca nie spełniający wymogów procedury oceny zgodności, nie uzyska zezwolenia na swe fajerwerki.
2.10 Artykuły pirotechniczne samochodowe
2.10.1 Nie wypracowano żadnego jednolitego systemu zatwierdzania wprowadzenia do obrotu systemów nadmuchiwania, modułów i innych urządzeń służących bezpieczeństwu.
2.11 Ocena wpływu
2.11.1 Komisja uważa, że harmonizacja doprowadzi do znacznych oszczędności kosztów zarówno w odniesieniu do fajerwerków, jak i samochodowych artykułów pirotechnicznych.
Obecnie uważa się, że istnieje aż 50000 typów różnych fajerwerków zatwierdzonych do użycia w UE, a zatwierdzenie jednego typu fajerwerku może kosztować między 500 a 3000 euro dla każdego typu, w każdym kraju.
Tak więc wprowadzenie nowego systemu przy zastosowaniu jednej tylko procedury dla 25 państw będzie mniej kosztowne.
2.11.2 Dla produktów samochodowych, koszt zatwierdzenia jednej poduszki powietrznej może osiągnąć 25000 euro w jednym tylko kraju (Niemcy) i Komisja ma nadzieję, że konkurencja pomiędzy organami przeprowadzającymi testy obniży te koszty.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet, zgadzając się z celami dyrektywy — swobodny przepływ artykułów pirotechnicznych, wysoki poziom ochrony konsumenta i zasadnicze wymagania bezpieczeństwa — wyraża pewne zastrzeżenia, zwłaszcza w odniesieniu do fajerwerków.
3.2 Zważywszy, że większość ich jest wytwarzana w Chinach i tamtejsi producenci być może nie będą dysponowali dostatecznymi zasobami, by spełnić wymagania norm UE, kto będzie odpowiedzialny za przeprowadzanie testów — importer, pośrednik wytwórcy czy też detalista?
3.3 Jaką pewność możemy mieć, że oznakowanie CE na fajerwerkach importowanych jest prawdziwe i że artykuł nim opatrzony nie jest sfałszowany?
3.4 Jaki stopień współpracy można osiągnąć pomiędzy organami odpowiedzialnymi za ochronę konsumentów w UE i władzami w kraju pochodzenia produktu?
3.5 EKES jest raczej sceptyczny wobec statystyk Komisji dotyczących analizy oddziaływania, zwłaszcza dużego rozrzutu danych dotyczących wypadków — od 7000 do 45000.
Podziela opinię Komisji, że "...każda próba oszacowania całkowitej liczby wypadków w całej UE musi być traktowana z duża rezerwą".
3.6 Te same zastrzeżenia dotyczą analizy oddziaływania ekonomicznego i dość optymistycznego podejścia do pirotechnicznych artykułów samochodowych, dla których większa konkurencja pomiędzy organami przeprowadzającymi testy ma wpłynąć na zmniejszenie kosztów zatwierdzenia wprowadzenia artykułu do obrotu.
3.7 EKES zauważa, że ocena wpływu społecznego jest pozytywna, ponieważ dąży do zmniejszenia liczby wypadków związanych z fajerwerkami oraz neutralna w odniesieniu do branży produkcji fajerwerków oraz samochodowej.
3.8 Ocena oddziaływania na środowisko naturalne zwraca uwagę na wpływ dyrektywy Rady 96/82/WE (Seveso II) z 9 grudnia 1996 r. oraz jej rozszerzenie w dyrektywie 2003/105/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2003 r. na zakłady, w których występują materiały pirotechniczne.
3.9 Pomimo tych zastrzeżeń EKES z zadowoleniem przyjmuje te oceny oddziaływania.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Przemysł samochodowy ma dużo większe znaczenie gospodarcze niż produkcja fajerwerków.
Jest on głównym eksporterem i ważnym pracodawcą.
EKES z zadowoleniem przyjmuje każde działanie, które pomoże producentom z UE utrzymać swą pozycję w branży, w której konkurencja wytwórców spoza jej granic jest coraz bardziej natężona.
4.2 Komitet wyraża nadzieję, że wprowadzenie jednolitych norm dotyczących wprowadzania do obrotu fajerwerków może przyczynić się do ożywienia produkcji w UE stwarzając możliwość produkcji na dużą skalę dla rynku, którego wartość wynosi 1,4 miliarda euro (sprzedaż dla konsumentów — 700 mln euro, sprzedaż profesjonalna również 700 mln euro). Obecnie jego rozwój uniemożliwia istnienie zbyt wielu sprzecznych ze sobą norm krajowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu sulfonianów perfluorooktanu (zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG)
COM(2005) 618 wersja ostateczna — 2005/0244 (COD)
(2006/C 195/03)
Dnia 17 stycznia 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, uchwaliła swą opinię dnia 25 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był David SEARS.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 126 głosami, 2 osoby wstrzymały się od głosu, przyjął następującą opinię:
1.
Podsumowanie i wnioski końcowe
1.1 Wniosek przygotowano w wyniku ogłoszenia przez czołowego wytwórcę sulfonianów perfluorooktanu (PFOS), że zaprzestanie on produkcji i wprowadzania do obrotu produktów konsumpcyjnych opartych na tych substancjach.
Podstawą tej decyzji było stwierdzenie przez wytwórcę ewentualnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego.
Obecnie określono już ilościowo te zagrożenia i potwierdzono słuszność decyzji dotyczącej omawianego zastosowania docelowego.
Najpoważniejsze zagrożenie zostało wyeliminowane, a aktualnym celem jest niedopuszczenie do ponownego wystąpienia problemu.
Tymczasem należy chronić potrzeby innych użytkowników do chwili zastosowania alternatywnych materiałów lub procesów i/lub do momentu przeprowadzenia pełnej oceny wpływu.
1.2 EKES popiera wniosek, a zwłaszcza ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu substancji pochodnych PFOS i derogacje obejmujące pozostałe wymienione zastosowania docelowe oraz potwierdza potrzebę kontynuacji badań naukowych.
1.3 EKES zwraca uwagę, że docelowe zastosowania, które należy objąć odstępstwem, znacznie różnią się pod względem stosowanych ilości, prawdopodobieństwa i stopnia narażenia osób i środowiska naturalnego oraz czasu koniecznego dla określenia, opracowania i uzyskania akceptacji dla odpowiednich i bezpieczniejszych materiałów lub procesów.
Zatem EKES uważa, że odstępstwa powinny podlegać przeglądowi dokonywanemu przez Komisję indywidualnie dla każdego przypadku w oparciu o doradztwo Komitetu Naukowego ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska (SCHER).
Czynniki wpływające na ten przegląd podano w uwagach szczegółowych.
Moment przeprowadzenia oceny zagrożenia lub wpływu należy wybrać w zależności od wzrostu zapotrzebowania na ocenę zagrożenia chemicznego w ramach REACH.
Sprawą zasadniczą jest, aby Komisja utrzymywała wystarczające zasoby własne, umożliwiające jej wykonanie tych zobowiązań terminowo i świadomie.
1.4 EKES zwraca uwagę, że powyżej opisane działania, będące reakcją na nieoczekiwaną zmianę okoliczności zewnętrznych, różnią się od zwykłego procesu zarządzania ryzykiem, który polega na określaniu środków po dokonaniu przez właściwe organy w państwach członkowskich oceny ryzyka stwarzanego przez uprzednio wskazane substancje priorytetowe.
Jednakże podejście to prawdopodobnie będzie częściej stosowane — a w rzeczywistości taki jest zamiar — w ramach REACH.
Proporcjonalne, dopuszczalne i skuteczne rezultaty osiągnięte w kwestii PFOS powinny zapewnić model przyszłego stosowania REACH.
2.
Streszczenie projektu Komisji
2.1 Komisja opiera wniosek na ocenie zagrożenia zakończonej przez OECD w listopadzie 2002 r. i na sprawozdaniu z oceny ryzyka ukończonego przez Wielką Brytanię w lipcu 2005 r.
Te i inne badania, głównie w USA, przygotowano wskutek ogłoszenia przez 3M dnia 16 maja 2000 r. dobrowolnego wycofania substancji pochodnych PFOS z głównego obszaru ich zastosowania polegającego na zapewnianiu odporności na tłuszcze, olej i wodę wyrobom włókienniczym, dywanom, papierowi i ogólnie powłokom.
2.2 Komisja uznaje opinię SCHER z dnia 18 marca 2005 r. stwierdzającą, że pomimo ograniczeń dostępnej metodologii badania tych substancji, dotychczas uzyskane dane wskazują na ogromną trwałość, bardzo dużą zdolność do biokumulacji i potencjalną toksyczność PFOS oraz że podjęcie środków obniżenia ryzyka jest uzasadnione, aby zapobiec ponownemu zastosowaniu PFOS na szeroką skalę.
2.3 Komisja i SCHER zgadzają się również, że istnieją szczególne zastosowania na niewielką skalę, w których nie są jeszcze dostępne skuteczne produkty lub procesy zastępcze.
Zważywszy, że utrzymanie wykorzystania produktów pochodnych PFOS w tych pobocznych obszarach zastosowania wydaje się nie stwarzać dodatkowego zagrożenia dla zdrowia i środowiska naturalnego, należy uwzględnić odstępstwa od ogólnego ograniczenia we wprowadzaniu do obrotu i zastosowaniu tych substancji.
Docelowe zastosowania, które należy objąć derogacją, wymieniono i omówiono we wniosku.
2.4 Konieczne jest prowadzenie dalszych prac nad wystawieniem na działanie, źródłami, obiegiem i fizykochemicznymi parametrami substancji pochodnych PFOS w ramach ramowego programu badawczego PERFORCE.
2.5 Celem wniosku jest zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska naturalnego.
Wewnętrzny rynek takich produktów zostanie zachowany.
Uważa się, że koszty poniesione przez sektory objęte dyrektywą będą minimalne.
Przeprowadzono na ten temat szerokie konsultacje.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Chemikalia fluorowe zostały opracowane pod koniec lat 40. XX wieku i od tej pory są stosowane w coraz większych ilościach do produkcji cieczy obojętnych o niskim napięciu powierzchniowym (łatwo rozprowadzających się) lub powierzchni stałych o szczególnych (zazwyczaj nielepkich) właściwościach.
Produkty pochodne PFOS, które stanowią podgrupę chemikaliów fluorowych, zostały opracowane przez przedsiębiorstwa takie jak 3M w celu zapewnienia odporności na tłuszcze, olej i wodę w szeregu obszarów zastosowania przemysłowego i konsumenckiego.
Do roku 2000 na całym świecie wytwarzano i wprowadzano do obrotu około 4500 ton tych produktów rocznie pod postacią np. płynów do dywanów i tkanin Scotchgard™ produkcji 3M.
Po wycofaniu substancji pochodnych PFOS skład tych produktów zmieniono, opierając go na innych chemikaliach fluorowych o podobnych właściwościach powierzchniowych, lecz mniejszych skutkach dla zdrowia i środowiska naturalnego.
3.2 Jak wskazuje nazwa ("PFOS"), są to produkty, w których wszystkie ("per") atomy wodoru w ośmioczłonowym ("oktan") łańcuchu węglowym zostały zastąpione atomami fluoru ("fluoro") i jedną grupą SO3- ("sulfonian") tworząc trwałe jony o ładunku ujemnym ("aniony"), które z kolei mogą tworzyć rozpuszczalną w wodzie, krystaliczną sól z metalami takimi jak lit, sód, potas czy innymi jonami o ładunku dodatnim ("kationami") takimi jak NH4+ ("amon").
"PFOS" nie jest jednolitą "substancją", lecz oznacza składniki ("jony", lub "grupy cząsteczkowe") "substancji" zgodnie z przepisami UE dotyczącymi "substancji" i "preparatów".
Substancje pochodne PFOS wytwarzane są w specjalnym procesie chemicznym zwanym "fluorowaniem elektrochemicznym".
3.3 Połączenie właściwości "organicznych" (oparte na węglu, rozpuszczalne w tłuszczach) i "nieorganicznych" (sól metaliczna rozpuszczalna w wodzie) sprawia, że substancje pochodne PFOS są niezwykle skuteczne jako środki powierzchniowo czynne w wielu zastosowaniach specjalistycznych.
Substancje te są odporne na utlenianie (są obojętne i nie podlegają spalaniu) oraz rozkład spowodowany czynnikami środowiskowymi (są stabilne, a więc trwałe).
Ze względu na rozpuszczalność w tłuszczach i wodzie, wykazują tendencję do biokumulacji.
W zależności od różnych warunków wystawienia na ich działanie mogą być lub nie być toksyczne dla różnych gatunków.
Jak zauważył SCHER, ich nietypowe właściwości fizyczne i chemiczne oznaczają, że metody stosowane w próbach laboratoryjnych mogą okazać się zawodne przy określaniu ich oddziaływania na środowisko naturalne jako całość.
3.4 Krótkie łańcuchy polimerów fluorowych, posiadające właściwości podobne do substancji pochodnych PFOS pod względem aktywności powierzchniowej, lecz mające mniejsze lub znikome oddziaływanie na zdrowie i środowisko naturalne, można wytworzyć w procesie znanym jako "telomeryzacja".
Produkty te ("telomery") nie są przedmiotem omawianego wniosku.
3.5 Według szacunków OECD z 2004 r., cytowanych później przez SCHER, całkowite roczne zużycie substancji pochodnych PFOS w UE w 2000 r. wyniosło około 500 ton, z czego 98 % zastosowano do tkanin, papieru lub powłok.
Roczne emisje oszacowano na około 174 tony.
Do roku 2004 ogólnoświatowe zużycie znacznie się zmniejszyło.
Roczne emisje w UE oszacowano wówczas w najgorszym przypadku na 10 ton, przy założeniu, że 9 ton pochodziło z wody odpadowej nie odzyskanej po platerowaniu.
Według nowszych danych niemieckich, znaczną ilość wody także można odzyskać.
3.6 SCHER zauważył również, że dopiero w ostatnich latach techniki analizy rozwinęły się do tego stopnia, aby wykryć i wiarygodnie określić stężenie PFOS w próbkach środowiskowych.
W związku z tym trudno jest śledzić zmiany zachodzące w wyniku wyżej wspomnianych redukcji.
SCHER mógł jednak stwierdzić, że emisje pochodzące z bieżących zastosowań, które według wniosku mają zostać objęte derogacją, wpłyną na stężenie PFOS jedynie na poziomie lokalnym, nie wywierając znaczącego wpływu na ogólne stężenie w środowisku naturalnym.
SCHER stwierdził w szczególności, że bieżące zastosowanie w fotografii, półprzewodnikach oraz przemyśle lotniczym niesie ze sobą znikome ogólne zagrożenie dla środowiska i ludzi.
Zastosowanie w przemyśle galwanicznym stanowi jednak powód do obaw i powinno zostać ograniczone.
3.7 Ryzyko zawodowe w każdym z tych sektorów wymaga odrębnej oceny.
Jednak w przypadku fotografii, półprzewodników i przemysłu lotniczego, trudno jest ocenić, jakie dodatkowe zagrożenia w miejscu pracy stworzy zastosowanie substancji pochodnych PFOS, zważywszy na charakter tych branż i wysoki poziom obecnej ochrony.
Niemniej zastosowanie tych substancji w chromowaniu galwanicznym znów daje powody do obaw.
W przypadku pianek przeciwpożarowych przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji konieczna jest ocena zagrożeń, które proponowane substytuty mogą stwarzać dla zdrowia i środowiska naturalnego.
Należy również ustalić właściwe drogi usuwania istniejących zapasów i odpływy z miejsc największych pożarów.
3.8 EKES potwierdza powyższe i wierzy, że konieczne działania zostaną włączone do planów prac Komisji.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 EKES popiera dwa określone we wniosku ograniczenia w zastosowaniu substancji pochodnych PFOS, tj. (1) nie mogą one być wprowadzane na rynek lub stosowane jako substancja lub składnik preparatów w stężeniach równych lub powyżej 0,1 % masy oraz (2) nie mogą być wprowadzane na rynek w produktach lub jego częściach w stężeniach równych lub powyżej 0,1 % masy.
4.2 EKES popiera również derogację przewidzianą w ust. 3, który stanowi, że ust. 1 i 2 nie stosuje się do sześciu szczególnych przypadków wymienionych we wniosku i omówionych poniżej.
4.2.1 Fotolitografia: ogólnie jest to proces produkcji wzorców komputerowych układów scalonych.
Nowe osiągnięcia w produkcji półprzewodników wymagają wykorzystania w procesie specjalistycznych cieczy, aby układy scalone były niezawodne, jednolite i posiadały odpowiednią zwartość.
Substancje pochodne PFOS posiadają unikalne właściwości elektrochemiczne i powierzchniowe i przez przemysł półprzewodników są uznawane za "decydujące w produkcji".
Ciecze używane w procesie, które nie pozostają w gotowych produktach, podlegają rygorystycznej specyfikacji i przechodzą próby w zakresie każdej technologii w każdym zakładzie każdego wytwórcy.
Zważywszy, że są one stosowane w "sterylnych" warunkach produkcji, z wykluczeniem wszelkich źródeł zanieczyszczenia, narażenie na działanie tych substancji w miejscu pracy jest niemożliwe.
W 2002 r. bilans masy ogólnych emisji wytwarzanych przez ten przemysł wynosił poniżej 45 kg rocznie.
Czas rozwoju produktów wynosi do 10 lat.
Pomimo szeroko zakrojonych ogólnoświatowych działań badawczo-rozwojowych, nie znaleziono substytutów dla tych pozostałych zastosowań.
Najbardziej prawdopodobnym sposobem usunięcia substancji pochodnych PFOS może być opracowanie nowej metody produkcji układów scalonych.
W przypadku braku tej derogacji produkcja nie mogłaby się odbywać w UE, natomiast poza nią mogłaby być nadal prowadzona bez przeszkód.
W związku z powyższym i z braku nowych dowodów uzasadniających obawy, EKES zaleca nieustalanie terminu zniesienia tej derogacji.
4.2.2 Powłoki fotograficzne: substancje pochodne PFOS kupuje się w postaci roztworów stężonych, a następnie znacznie rozcieńcza w celu uzyskania szeregu właściwości zasadniczych z punktu widzenia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz kontroli ogólnego działania produktu przy zastosowaniach w specjalistycznym obrazowaniu fotograficznym.
Te pożądane właściwości to regulacja ładunku elektrostatycznego, regulacja tarcia i przyczepności, ochrona przed kurzem i inne właściwości powierzchniowe stanowiące o wysokiej jakości fotografii.
Techniki produkcji wymagają nałożenia aż 18 warstw odwzorowujących na szybko poruszającą się błonę, aby utworzyć jednolitą warstwę o grubości zazwyczaj nie przekraczającej 0,11 mm.
Używane płyny nie mogą być światłoczułe, lecz muszą umożliwiać równomierne rozprowadzenie i dobre przyleganie kolejnych warstw.
Własności antystatyczne są bardzo istotne dla zminimalizowania ryzyka pożaru czy wybuchu i związanych z nimi możliwych obrażeń u pracowników lub uszkodzeń działającego sprzętu.
W ostatnich latach zastosowanie substancji pochodnych PFOS zmniejszono o co najmniej 60 % poprzez użycie substytutów w zastosowaniach o mniejszym znaczeniu i dzięki ogólnemu zmniejszeniu wykorzystania błony filmowej przez konsumentów, w sektorze medycznym i przemysłowym na rzecz technologii cyfrowej.
Pozostałe zastosowania to mniej niż 8 kg emisji do środowiska rocznie.
Prawdopodobnie kolejne fazy przechodzenia na technologię cyfrową spowodują ciągłe obniżanie ilości potrzebnych do wytwarzania błon fotograficznych, z tym że popyt na papier fotograficzny, na przykład do drukowania zdjęć cyfrowych, najprawdopodobniej nie ulegnie zmianie.
Pomimo szeroko zakrojonych badań, nie znaleziono alternatywy dla tych nielicznych pozostałych zastosowań substancji pochodnych PFOS.
Do zakończenia procesu konieczne będą nowe, jeszcze niewynalezione procesy, których opracowanie, wdrożenie, sprawdzenie i zatwierdzenie wymaga 10 lub więcej lat.
W przypadku braku tej derogacji produkcja nie mogłaby się odbywać w UE, natomiast poza nią mogłaby być nadal prowadzona bez przeszkód.
W związku z powyższym i z braku nowych dowodów uzasadniających obawy, EKES zaleca nieustalanie terminu zniesienia tej derogacji.
4.2.3 Filtry mgły olejowej stosowane w chromowaniu galwanicznym: substancje pochodne PFOS w postaci rozcieńczonego roztworu zapewniają ochronę zdrowia i bezpieczeństwa pracowników zatrudnionych przy ozdobnym lub ochronnym chromowaniu galwanicznym metalowych lub plastikowych części dla przemysłu samochodowego i innych branż zależnych od popytu konsumenckiego.
Działają one również jako reduktory napięcia powierzchniowego i środki zwilżające, zwłaszcza przy wytrawianiu plastików.
Warunki pracy przy chromowaniu galwanicznym uznaje się za trudne i potencjalnie niebezpieczne, w szczególności przy procesach opartych na Cr(VI), znanym z właściwości rakotwórczych.
Filtrowanie mgły nieuchronnie wiąże się zatem z większym narażeniem człowieka na działanie tych substancji.
Sytuacja mogłaby ulec poprawie poprzez zastosowanie procesów opartych na Cr(III), lecz nie są one jeszcze w pełni dostępne.
Dotychczas jedynie środki powierzchniowo czynne oparte na PFOS okazały się trwałe we wszystkich warunkach.
Według SCHER roczne wykorzystanie w Europie w 2000 r. wyniosło około 10 ton.
Szacunki dotyczące rocznych całkowitych ilości substancji wprowadzanych do środowiska znacznie się różnią w zależności od stosowanych procesów i stopnia, w którym są one kontrolowane pod względem emisji, ponownego przetwarzania i spalania odpadów.
Szacunki dotyczące niemieckiego przemysłu, oparte na lokalnych wzorach postępowania sugerują, że suma emisji może wynosić jedynie 500 kg rocznie, przy założeniu, że sytuacja wygląda tak samo w całej Europie.
Jeżeli stosuje się gorszą technologię i mniejszy nadzór, emisje mogą być większe.
Biorąc pod uwagę, że chromowanie galwaniczne jest największym obecnie pozostałym obszarem zastosowania substancji pochodnych PFOS, a technologia rozwija się i w pewnym stopniu są już dostępne rozwiązania alternatywne, stosowne byłoby ustalenie terminu obowiązywania proponowanej derogacji, a także, jak proponuje SCHER, bezzwłoczne dokonanie analizy narażenia na dane substancje w miejscu pracy oraz przeprowadzenie długoterminowych ocen zagrożenia dla środowiska naturalnego.
Działania te należy podjąć we współpracy z przemysłem, aby zapewnić możliwość kontynuacji produkcji w UE.
Niewskazane jest usunięcie z UE jednego zasadniczego etapu produkcji samochodowej, jeżeli istnieje oczywiste ryzyko, że w końcu pójdzie za tym pozostała produkcja.
Przedwczesne usunięcie filtrów mgły opartych na substancjach pochodnych PFOS również nie doprowadzi do podwyższenia ryzyka dla zdrowia pracowników.
EKES zaleca stosowanie tej derogacji jedynie przez okres pięciu lat przed dokonaniem jej przeglądu przez Komisję i SCHER.
4.2.4 Ciecze hydrauliczne na potrzeby lotnictwa: są to ciecze stosowane w napędzie powierzchni sterowych i innych części samolotów w lotnictwie komercyjnym, wojskowym i ogólnym.
Są one stosowane i muszą działać każdego dnia według najwyższych standardów funkcjonowania, aby zapewnić bezpieczeństwo samolotu i pasażerów w najbardziej ekstremalnych temperaturach i ciśnieniu.
Przemysł ten ma zasięg ogólnoświatowy, a produkty, części i układy przechodzą szeroko zakrojone próby i podlegają certyfikacji przez producentów samolotów oraz odpowiednie organy krajowe i międzynarodowe.
Zwykły cykl zatwierdzenia nowego preparatu może trwać do 20 lat.
Substancje pochodne PFOS są stosowane w niewielkich ilościach (około 0,1 % masy) w celu zapewnienia odporności na korozję części mechanicznych, zaworów, rur i kryz.
Pomimo szeroko zakrojonych prób, dotychczas nie znaleziono substytutów dla nich ani wskazówek ich ewentualnego istnienia.
Są one stosowane w systemach zamkniętych w ściśle kontrolowanych warunkach.
SCHER oszacował ich całkowite wprowadzenie do gleby i wody na mniej niż 15 kg rocznie.
W związku z powyższym i z braku nowych dowodów uzasadniających obawy, EKES zaleca nieustalanie terminu zniesienia tej derogacji.
4.2.5 Pianki przeciwpożarowe: fluorowe środki powierzchniowo czynne są od wielu lat stosowane w piankach przeciwpożarowych, które muszą spełniać wysokie wymagania techniczne.
Substancje pochodne PFOS zostały w dużej mierze zastąpione w nowych piankach wytwarzanych w celu zastąpienia zapasów wykorzystywanych do gaszenia pożarów lub zapewnienia zapasów na potrzeby nowych zastosowań, portów lotniczych, rafinerii ropy naftowej i zakładów chemicznych, statków morskich i obszarów przechowywania ropy w cysternach.
Jednakże nie dokonano jeszcze pełnej oceny wpływu tych produktów alternatywnych na zdrowie i środowisko naturalne.
Wszystkie pianki muszą być sprzedawane z 15-20-letnią gwarancją, gdyż teoretycznie nie są nigdy używane.
Zatem wciąż istnieją znaczne zapasy pianek zawierających PFOS i ich usunięcie jest obecnie kwestią zasadniczą.
Środki powierzchniowo czynne muszą umożliwiać szybkie rozprowadzenie pianek wodnych na powierzchni płonących węglowodorów, nie dopuszczając do ich wsiąknięcia, aby odciąć dopływ tlenu i zapobiec spłonięciu spodu.
Zarówno środki powierzchniowo czynne, jak i pianki muszą być trwałe w warunkach intensywnego użycia i odporne na utlenianie.
Normy wydajności pianek w różnych scenariuszach pożaru są ustalane przez organy krajowe i międzynarodowe.
Zapasy koncentratów 3 % lub 6 % są przechowywane w składach centralnych, a w razie pożaru są rozdzielane i rozcieńczane na miejscu.
Może zaistnieć konieczność użycia znacznych ilości i wówczas problemy usunięcia odpadów odpływowych po pożarze mogą być ogromne.
Odpady odpływowe są z konieczności zanieczyszczone produktami, które płonęły, produktami ubocznymi niekontrolowanego spalania węgla w niskiej temperaturze (węglowodorami poliaromatycznymi (PAH) i dioksynami) oraz składnikami pianek.
Na przykład, ostatni pożar w składzie w Buncefield w Wielkiej Brytanii pozostawił 20 milionów litrów skażonych odpadów.
Spalanie w wysokiej temperaturze jest jedyną pewną metodą, lecz jest ona niewydajna i kosztowna, gdy znaczną ilość materiału stanowi woda.
Trudno jest zatem określić roczne emisje do środowiska, gdyż zależą one od liczby, skali i okoliczności pożarów, a czynnikiem decydującym jest stopień, w jakim wyciek może zostać zahamowany przez ściany odgradzające.
SCHER podał, że roczna ilość substancji wprowadzanych do środowiska wynosi poniżej 600 kg i zaznaczył, że może to być wartość wyolbrzymiona w stosunku do ilości faktycznych.
EKES zgadza się z SCHER, że istniejące zapasy koncentratów pianek opartych na PFOS nie powinny być spalane do chwili pełnej oceny rozwiązań alternatywnych.
W związku z tym EKES zaleca bezzwłoczne dokonanie oceny wpływu i ryzyka i stosowanie pozostałych pianek opartych na PFOS wyłącznie w przypadkach uzasadnionych względami wydajności i dających możliwość zahamowania wycieku przez ściany odgradzające.
Komisja powinna współpracować z przemysłem i właściwymi organami krajowymi, aby zapewnić odpowiednie sposoby usuwania dużych ilości wytworzonych odpadów.
Ze względu na wiele niepewności EKES uważa, że nie jest wskazane ustalanie terminu zniesienia tej derogacji, lecz należy jak najszybciej rozwiązać dotychczas nieuregulowane kwestie.
4.2.6 Inne sterowane systemy zamknięte: w tej kwestii istnieje, lub powinna istnieć, standardowa derogacja obejmująca większość substancji, których wprowadzanie do obrotu i stosowanie podlega ograniczeniom w UE.
Jeżeli surowce można bezpiecznie wprowadzić do systemu, a produkty lub odpady można bezpiecznie usunąć, wówczas systemy bardzo niskiej emisji pozwalają na kontynuację wyrobu niezbędnych półproduktów przy minimalnym zagrożeniu dla zdrowia lub środowiska.
Należy sprawdzić warunki pracy w ramach rutynowej kontroli ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy.
W braku nowych dowodów uzasadniających obawy, EKES zaleca nieustalanie terminu zniesienia tej derogacji.
4.3 Komisja będzie nadal pełnić kluczową rolę w zapewnieniu zadowalających wyników w każdym z wyżej wymienionych sektorów.
W odnośnych sektorach i poza nimi konieczny będzie stały program badawczy zmierzający do rozwoju alternatywnych produktów i procesów.
Dyrektywy mające wpływ na te sektory powinny zostać zmienione, gdy zaistnieje konieczność odzwierciedlenia zmian w obecnej lub proponowanej praktyce ogólnoświatowej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 90/385/EWG i 93/42/EWG oraz dyrektywę 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie przeglądu dyrektyw dotyczących wyrobów medycznych
COM(2005) 681 wersja ostateczna — 2005/0263 (COD)
(2006/C 195/04)
Dnia 2 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 95 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 25 kwietnia 2005 r.
Sprawozdawcą był Paolo BRAGHIN.
Na 427. sesji plenarnej w dniu 17 maja 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 128 głosami, przy 1głosie wstrzymującym się, następującą opinię:
1.
Streszczenie opinii
1.1 EKES przyjmuje z zadowoleniem wniosek Komisji, którego państwa członkowskie i podmioty działające w tym sektorze oczekiwały przez długi czas.
Zgadza się z wyznaczonymi celami i większością propozycji — przedstawia jednak szereg praktycznych sugestii mających wesprzeć realizację celów w zakresie pewności prawa, jasności, uproszczenia i ochrony zdrowia.
1.2 Komitet wzywa do uściślenia, który organ jest uprawniony do i odpowiedzialny za całościową ocenę w wypadku połączenia wyrobów medycznych z produktami leczniczymi, pochodnymi krwi ludzkiej i tkankami ludzkimi.
Ma równocześnie nadzieję, że wyznaczony zostanie termin, przed którego upływem właściwe organy będą musiały przeprowadzić taką ocenę oraz że przygotowany zostanie poradnik dotyczący konkretnych kompetencji i procedur dokonywania oceny.
1.3 Komitet uważa, że obowiązek przesyłania odpowiednich informacji na temat rejestracji, danych klinicznych, certyfikatów i nadzoru jest jak najbardziej stosowny i proponuje w tym względzie wzmocnienie już działającego europejskiego banku danych.
Wzywa ponadto, by znaleziono odpowiednie środki szerokiego rozpowszechniania informacji nietraktowanych jako poufne, nie tylko wśród jednostek notyfikowanych i właściwych organów, ale również wśród zainteresowanych podmiotów.
1.4 System kontroli po wprowadzeniu produktu do obrotu powinien zostać wdrożony przy lepszym wyjaśnieniu roli i obowiązków pracowników służby zdrowia oraz zagwarantowaniu odpowiedniego rozpowszechniania informacji i wyników sprawowania takiej kontroli.
1.5 EKES docenia propozycje w zakresie badań klinicznych, dotyczące bezpieczeństwa i efektywności wyrobów medycznych.
Sugeruje jednak wprowadzenie kilku zmian w celu uściślenia tychże propozycji, w szczególności co się tyczy momentu rozpoczęcia badań klinicznych po wydaniu przez odpowiedni komitet etyczny zezwolenia zgodnie z klasyfikacją wyrobów.
1.6 Komitet nie odnosi się przychylnie do rezygnacji z omówienia kwestii "przetwarzania"; praktyka ta, polegająca na ponownym wykorzystaniu wyrobów medycznych opracowanych i wyprodukowanych w celu jednorazowego użytku stanowi w istocie zagrożenie dla zdrowia pacjentów.
Wzywa zatem, aby przynajmniej ustalono zasadę, że przedsiębiorstwo prowadzące działania dążące do ponownego wykorzystania wyrobów medycznych musi przedstawić szereg danych na temat rodzaju realizowanego działania oraz zagwarantować podobną jakość i bezpieczeństwo jak w wypadku produktu pierwotnego, informując o tym użytkowników i pacjentów.
2.
Streszczenie propozycji Komisji
2.1 Doświadczenia z wdrożenia dyrektywy 90/385/EWG [1] w sprawie wyrobów medycznych aktywnego osadzania oraz dyrektywy 93/42/EWG [2] w sprawie wyrobów medycznych były generalnie pozytywne, lecz na rzecz lepszego ich wdrażania konieczne jest wprowadzenie zmian w prawodawstwie, zarówno w celu uściślenia niektórych spośród istniejących wymogów, jak i zapewnienia podstaw prawnych dla planowanych inicjatyw.
2.2 Dyrektywa 93/42/EWG przewiduje, że przed upływem pięciu lat od daty jej wdrożenia Komisja przedłoży Radzie sprawozdanie z wdrażania niektórych z jej postanowień.
W czerwcu 2002 r. w ramach procesu przeglądu opublikowano sprawozdanie z wdrażania dyrektyw w sprawie wyrobów medycznych, z którego wnioski ujęto w komunikacie Komisji COM(2003) 386 [3], przychylnie przyjętym przez Radę w konkluzjach z grudnia 2003 r. oraz przez Parlament.
2.3 W komunikacie tym wyodrębniono główne dziedziny, w których należy wprowadzić ulepszenia:
- ocena zgodności, szczególnie odnośnie do analizy projektu przez jednostki notyfikowane [4],
- stosowność danych klinicznych dla wszystkich klas wyrobów,
- kontrola po wprowadzeniu do obrotu, zwłaszcza w celu lepszej koordynacji działań,
- jednostki notyfikowane — w odniesieniu do zdolności wykonywania przydzielonych im zadań, rozbieżności interpretacyjnych między nimi oraz braku przejrzystości w wykonywaniu działań i ich kontroli,
- większa przejrzystość wobec ogółu społeczeństwa w odniesieniu do oceny wyrobów.
W 2003 r. Komisja zapoczątkowała konsultacje głównie za pośrednictwem Grupy Ekspertów ds. Wyrobów Medycznych służb Komisji (ang. MDEG). Następnie przeprowadzono konsultacje publiczne za pośrednictwem internetu [5].
2.4 Wziąwszy pod uwagę, że wniosek opiera się raczej na uściśleniu prawodawstwa niż na jego zmianie, nie przewiduje się istotnych skutków gospodarczych i nie zidentyfikowano również wpływu na środowisko.
Poprzez ten wniosek Komisja ma na celu osiągnąć:
- zwiększenie jasności przepisów w celu zagwarantowania wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego,
- większą przejrzystość i większe poczucie pewności wśród wszystkich podmiotów rynkowych, a szczególnie ludności,
- udoskonalone ramy regulacyjne mające wspierać szybki postęp technologiczny z korzyścią dla obywateli, na bardziej precyzyjnych warunkach zapewniających bezpieczeństwo i zwiększających zaufanie.
2.5 Podstawą prawną wniosku jest art. 95 Traktatu WE [wcześniej art. 100 lit. a)], na którym opiera się dyrektywa 93/42/EWG.
By osiągnąć cel w postaci usunięcia przeszkód technicznych w handlu i uściślenia obowiązujących postanowień dyrektyw 93/42/EWG oraz 90/385/EWG, konieczna i stosowna jest harmonizacja przepisów prawnych, regulaminowych i administracyjnych państw członkowskich odnośnie do niektórych aspektów wprowadzania wyrobów medycznych do obrotu bądź użytku.
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, którego państwa członkowskie i podmioty działające w tym sektorze oczekiwały przez długi czas.
Zgadza się w pełni z wyznaczonymi celami, a konkretne propozycje — z wyjątkiem tych, do których odnoszą się poniższe uwagi — wydają mu się odpowiednie do przeprowadzenia lepszej harmonizacji tego tak złożonego i zróżnicowanego sektora poprzez wprowadzenie jaśniejszych i prostszych przepisów.
3.2 Wyroby medyczne mają coraz większe znaczenie w dziedzinie ochrony zdrowia i w dużym stopniu wpływają zarówno na stan zdrowia, jak i na wydatki publiczne na służbę zdrowia.
Postanowienia cytowanych dyrektyw dotyczą ponad 10 tys. typów produktów, odprostych wyrobów (np. gaza, strzykawki czy okulary) po niezwykle zaawansowane i skomplikowane instrumenty (np. ratujące życie wyroby medyczne aktywnego osadzania czy urządzenia do obrazowej diagnostyki medycznej).
3.3 Sektor ten charakteryzuje się wysokim poziomem technologii, jako że obywatele i organy służby zdrowia domagają się coraz bardziej zaawansowanych i bezpiecznych produktów.
Ponadto jest to sektor o dużym znaczeniu gospodarczym: rynek europejski ustępuje jedynie amerykańskiemu, osiąga wartość rzędu 55 mld EUR i działa na nim ponad 8 tys. przedsiębiorstw, a zatrudnienie znajduje ok. 450 tys. osób.
3.4 Należy podkreślić, że znaczna i wciąż rosnąca liczba wyrobów medycznych w UE pochodzi z importu. Jaśniejsze i skuteczniejsze ramy prawne oraz bardziej otwarta współpraca między właściwymi organami mogą pobudzić ten sektor i zminimalizować ryzyko utraty udziału w rynku oraz miejsc pracy.
3.5 Chociaż Komisja słusznie stwierdza, że skutki gospodarcze nie będą miały znaczenia na płaszczyźnie makroekonomicznej, łączny efekt dodatkowych wymogów może spowodować znaczny wzrost kosztów w wypadku niektórych procesów bądź linii produkcyjnych.
3.6 Pewność prawa
3.6.1 Omawiany wniosek określa zmiany, które należy wprowadzić do powyżej wspomnianych dyrektyw oraz uściśla niektóre procedury wdrażania odnośnie do innych dyrektyw i rozporządzeń w przypadkach, gdy nie jest całkowicie jasne, który przepis znajduje zastosowanie (wyroby zawierające produkt leczniczy [6], pochodne krwi ludzkiej [7] lub produkty uzyskane za pomocą inżynierii tkanek ludzkich [8]).
Uściśla również, że wyroby medyczne używane do diagnozy in vitro [9] nie powinny wchodzić w zakres dyrektywy dotyczącej produktów biobójczych [10], która zostanie odpowiednio zmieniona.
3.6.2 EKES zgadza się z zasadą, że jeżeli wyroby medyczne zawierają "jako składnik pomocniczy" produkty lecznicze, pochodne krwi ludzkiej lub produkty inżynierii tkanek ludzkich, zastosowanie powinny mieć dyrektywy w sprawie wyrobów medycznych.
Zastanawia się jednakże, dlaczego w głównej części tekstu nie mówi się jednoznacznie o produktach otrzymanych z tkanek pochodzenia zwierzęcego, wspomnianych w niektórych załącznikach.
Obawia się zatem, że definicja "składnika pomocniczego" może stanowić źródło nowych rozbieżności interpretacyjnych między państwami członkowskimi a jednostkami notyfikowanymi, ze względu na co życzyłby sobie, by termin ten został bardziej uściślony.
3.6.3 Należy sprecyzować, który organ jest upoważniony do całościowej oceny i odpowiedzialny za nią w wypadku połączenia wyrobów z produktami leczniczymi, pochodnymi krwi ludzkiej i tkankami ludzkimi: jednostki notyfikowane mogą w takich przypadkach włączyć w te prace władze krajowe lub wspólnotowe (np. Europejską Agencję ds. Leków — EMEA), które nie zawsze mają odpowiednie kompetencje do dokonania oceny wyrobów medycznych jako takich i działają stosując procedury opracowane dla innego typu produktów, co częstokroć prowadzi do nadmiernie długich terminów.
3.6.3.1 Komitet uważa, że należy wyznaczyć termin sporządzenia oceny, wziąwszy pod uwagę, że innowacja i starzenie się produktów następują w tym sektorze bardzo szybko.
Opowiada się zatem za przygotowaniem poradnika dotyczącego szczegółowych kompetencji i procedur dokonywania oceny przez właściwe organy, we współpracy z organami odpowiedzialnymi za wyroby.
Wreszcie — na podstawie doświadczeń zgromadzonych na przestrzeni lat przez wytwórców — życzyłby sobie, by jednostki notyfikowane mogły zasięgnąć opinii naukowej jakiegokolwiek uznanego, właściwego organu, a nie tylko EMEA.
3.6.4 Znaczna część produktów otrzymywanych za pomocą inżynierii tkanek ludzkich — ze względu na swój charakter, mechanizm działania i techniki wytwarzania — jest bardziej podobna do wyrobów medycznych niż do leków.
By uniknąć ewentualnych luk prawnych, produkty te — zdaniem Komitetu — powinny wchodzić w zakres niniejszego wniosku z wyjątkiem tych, które oddziaływają na organizm ludzki za pomocą mechanizmu o charakterze głównie farmakologicznym, metabolicznym lub immunologicznym.
3.6.5 EKES nie odnosi się przychylnie do jednoczesnego zastosowania obu dyrektyw ( tj. dyrektywy w sprawie wyrobów medycznych i dyrektywy w sprawie środków ochrony osobistej), ponieważ przewidują one różne wymogi pomimo wspólnego celu, jakim jest ochrona użytkownika.
Może to wprowadzić komplikacje praktyczne, powodując wzrost kosztów niewspółmierny do korzyści w zakresie bezpieczeństwa.
3.6.6 EKES popiera nową procedurę opartą na zasadach komitetu, którą dodano do art. 13 i która wspomaga podejmowanie wiążących i szybkich decyzji w wypadku błędnej klasyfikacji lub braku klasyfikacji danego produktu.
Podkreśla niemniej, że osiągnięcie optymalnego rezultatu wymaga ulepszenia przepływu informacji między właściwymi organami oraz zagwarantowania skutecznego zarządzania danymi poprzez europejski bank danych.
3.7 Informacje i przejrzystość
3.7.1 EKES uważa, że w zakresie gromadzenia i udostępniania informacji, a także koordynacji i informowania o działaniach kontrolnych, konieczne są bardziej przejrzyste przepisy o szerszym zasięgu.
3.7.2 Komitet jest zdania, że wniosek zawiera luki odnośnie do zdolności jednostek notyfikowanych do wykonywania powierzonych im zadań, co sygnalizowano już w komunikacie z 2003 r. [11].
Nowe postępy terapii oraz rosnąca złożoność i doskonałość techniczna wyrobów wymagają kompetencji naukowych i technicznych, które nie zawsze można zagwarantować na szczeblu krajowym.
Opowiada się zatem za planem, bądź przynajmniej koordynacją, na szczeblu europejskim, by zagwarantować specjalizację niektórych jednostek notyfikowanych w zakresie pewnych typów szczególnie złożonych i zaawansowanych produktów.
3.7.3 EKES zgadza się z wymogiem wyznaczenia przez każdego wytwórcę spoza Wspólnoty upoważnionego przedstawiciela w państwie członkowskim UE, który działałby w jego imieniu i odpowiadałby przed władzami za wypełnienie zobowiązań wynikających z omawianej dyrektywy.
Stwierdza niemniej, że w dokumencie znajdują się luki i rozbieżności, które należy wyjaśnić (por. następna część 4.3).
EKES zasadniczo skłania się ku elastycznemu systemowi, który pozwalałby na praktyczną swobodę wyboru ze strony przedsiębiorców.
3.7.4 EKES uważa, że wszelkie informacje dotyczące rejestracji, danych klinicznych, certyfikatów i nadzoru (w tym informacje o poważnych i niepożądanych efektach i skutkach) powinny być wysyłane obowiązkowo, a nie tylko dobrowolnie, do europejskiego banku danych EUDAMED.
Bank ten już działa, ale tylko w ograniczonym zakresie; należy ponownie, w jak najbliższym czasie, zdefiniować jego zadania, szczególnie odnośnie do udostępniania zainteresowanym podmiotom informacji nietraktowanych jako poufne, a także wyposażyć go w odpowiednie struktury i zasoby.
3.7.4.1 Stronom bezpośrednio zainteresowanym należy udostępnić odpowiedni zestaw informacji niepoufnych, chociażby w zwięzłej formie, oraz informacje dotyczące bezpieczeństwa i jakości produktów oraz kontroli po wprowadzeniu do obrotu; powinny one być również udostępnione stowarzyszeniom pracowników służby zdrowia, by zagwarantować bardziej świadome i bezpieczne wykorzystanie wyrobów medycznych.
3.7.4.2 EKES uważa również, że we współpracy z zainteresowanymi stronami należy przygotować poradnik, na potrzeby którego odpowiedzialne podmioty opracowałyby i udostępniły zarys cech charakterystycznych danego produktu.
Dokument ten oraz zebrane i zweryfikowane informacje dotyczące nadzoru powinny zostać udostępnione jednostkom notyfikowanym i właściwym organom.
Należy ponadto znaleźć odpowiednie środki jak najszerszego ich rozpowszechnienia.
3.7.5 We wniosku stwierdzono, że instrukcje dotyczące użytku mogą zostać przedstawione w formie innej niż ulotka, co odpowiada potrzebom pracowników służby zdrowia, wziąwszy pod uwagę szeroki zakres typów wyrobów medycznych.
Należy również bardziej dogłębnie zbadać możliwości wykorzystania środków elektronicznych (np. płyt CD-ROM i Internetu) poprzez zastosowanie prostszej i bardziej elastycznej procedury od obecnie stosowanej, która nie wymagałaby większości kwalifikowanej państw członkowskich.
3.7.6 EKES uważa, że dyrektywa winna wyraźnie wspominać dokumenty będące poradnikiem interpretacyjnym, opracowane przez grupy robocze ad hoc i opublikowane przez Komisję (dokumenty MedDev), oraz że należy przewidzieć uproszczone procedury ich zatwierdzania w celu ograniczenia problemów związanych z interpretacją oraz w celu wsparcia większej harmonizacji postępowania wśród wytwórców i jednostek notyfikowanych.
3.8 Bezpieczeństwo
3.8.1 System kontroli po wprowadzeniu do obrotu został dobrze zdefiniowany we wniosku w odniesieniu do wytwórcy, lecz rola i odpowiedzialność pracowników służby zdrowia nie zostały wyjaśnione. Ponadto proces rozpowszechniania informacji oraz wyników stosowania mechanizmów kontroli nie wydaje się odpowiedni.
System ten pozostaje pod zbyt dużym wpływem szczebla krajowego, a pożądane byłoby nadanie mu wymiaru europejskiego.
3.8.2 EKES docenia zmiany wprowadzone do załącznika X w odniesieniu do danych klinicznych, dotyczące bezpieczeństwa i efektywności wyrobu medycznego.
Proponuje uściślenie artykułu dotyczącego momentu rozpoczęcia badań klinicznych po otrzymaniu zezwolenia od odpowiedniego komitetu etycznego zgodnie z klasyfikacją wyrobów.
3.8.3 Komitet nie popiera wyłączenia kwestii "przetwarzania" z zaproponowanego dokumentu; praktyka ta, polegająca na ponownym wykorzystaniu wyrobów medycznych opracowanych i wyprodukowanych w celu jednorazowego użytku, zakazana już w niektórych państwach członkowskich, nie oferuje wystarczających gwarancji bezpieczeństwa pacjentów, ponieważ nie wykonuje się wszystkich testów niezawodności i bezpieczeństwa, które umożliwiły wydanie zezwolenia w wypadku produktu jednorazowego użytku.
3.8.3.1 EKES uważa, że praktyka ta — często stosowana w szpitalach różnych państw członkowskich — powinna zostać zakazana ze względu na zagrożenie dla zdrowia pacjentów i utrudnienie określenia zakresu odpowiedzialności.
Sterylizacja nie gwarantuje w istocie całkowitej nieszkodliwości, m.in. dlatego, że może z niej wynikać zmiana cech strukturalnych stosowanych materiałów.
3.8.3.2 Komitet ma świadomość, że praktyka ta wchodzi w zakres kompetencji krajowych, lecz uważa za konieczne podjęcie działań na szczeblu wspólnotowym, choćby dlatego, że swobodny przepływ osób i niedawne uznanie możliwości korzystania z usług zdrowotnych w innym państwie członkowskim narzucają konieczność powszechnej akceptacji stosowanych praktyk.
Tymczasowo można by przynajmniej ustalić zasadę, że jednostka przetwarzająca musi przedstawić komplet danych zgodnych z klasyfikacją wyrobu medycznego i typem przeprowadzonego działania w celu zagwarantowania jakości i bezpieczeństwa podobnych do tych, których udzielono w wypadku pierwotnego produktu; ponadto użytkownicy i pacjenci powinni być o tej sytuacji wyraźnie poinformowani.
3.8.4 EKES w pełni popiera zaproponowane uściślenia odnoszące się do oceny zgodności i obowiązku przedstawienia dokumentacji projektu danego wyrobu medycznego odpowiadającej jego klasyfikacji oraz innowacyjności technologicznej lub leczniczej.
Zgadza się ponadto z koniecznością sprawowania przez wytwórcę odpowiedniej kontroli nad podmiotami trzecimi, które uczestniczą w projektowaniu i produkcji.
4.
Uwagi dotyczące konkretnych artykułów
4.1 Przejrzystość zakresu zastosowania
4.1.1 EKES uważa, że jednoczesne zastosowanie dwóch dyrektyw do jednego produktu — jak zaproponowano w kwestii wyrobów medycznych i środków ochrony osobistej — jest sprzeczne z zasadą upraszczania prawodawstwa i pewnością prawa.
Ma zatem nadzieję, że przywrócone zostanie oryginalne brzmienie art. 1 ust. 6 dyrektywy 93/42/EWG.
4.1.2 Ogólnie rzecz ujmując, Komitet życzyłby sobie, aby w wypadku wyrobów medycznych, które mogą wchodzić w zakres zastosowania innych dyrektyw (dotyczących leków, kosmetyków itp.), uściślono, że organy i władze kompetentne do ustalenia, która dyrektywa ma w danym przypadku zastosowanie, powinny brać pod uwagę główny, zamierzony cel produktu i odpowiedni mechanizm działania.
4.1.3 Zdaniem Komitetu, aby uniknąć niepewności prawnej, należy zmienić obecne brzmienie sekcji 7.4 załącznika I. Należy w szczególności uściślić, że jeżeli wyrób medyczny zawiera substancję, która — rozpatrywana oddzielnie — może zostać uznana za produkt leczniczy, wchodzi ona w zakres zastosowania tych części prawodawstwa farmaceutycznego, które odnoszą się do bezpieczeństwa i jakości tejże substancji, a nie w zakres całościowo pojętego prawodawstwa farmaceutycznego.
4.1.4 W wypadku wyrobów medycznych, w których skład wchodzi produkt inżynierii tkanek ludzkich, EKES obawia się, że wyszczególnienie zawarte w nowym ustępie 4b nie rozwiązuje wszystkich trudności interpretacyjnych i w związku z tym pragnąłby, aby definicja takich produktów została wyjaśniona w art. 1 zgodnie z obowiązującymi dyrektywami, a zwłaszcza z podlegającym obecnie konsultacjom rozporządzeniem w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej [12].
4.2 Informacje i europejski bank danych
4.2.1 EKES uważa, że odpowiednie dane, w tym dane kliniczne oraz informacje o poważnych i nieoczekiwanych skutkach niepożądanych, powinny obowiązkowo być wysyłane przez różne właściwe władze i organy, a także przez wytwórców i upoważnionych przedstawicieli, do europejskiego banku danych EUDAMED.
Niemniej jednak, aby gromadzenie tych danych było skuteczne, należy ponownie zdefiniować zadania tego organu oraz program wdrażania gwarantujący efektywność jego działania poprzez odpowiednią strukturę i zasoby.
4.2.2 EKES uważa, że w celu zagwarantowania kompletności zgromadzonych danych oraz szerszego rozpowszechnienia odpowiednich informacji nietraktowanych jako poufne, należy wprowadzić zmiany do kilku punktów we wniosku, w tym szczególnie do:
- motywu 7, celem wprowadzenia obowiązku centralnego gromadzenia danych na temat badań klinicznych,
- art. 10a dyrektywy 90/385/EWG w celu wprowadzenia obowiązku przesyłania informacji dotyczących wytwórców i upoważnionych przedstawicieli, art.10b tejże dyrektywy w sprawie danych regulacyjnych oraz art. 11 ust. 5 w sprawie wydanych certyfikatów,
- art. 16 ust. 5 dyrektywy 93/42/EWG w sprawie wydanych certyfikatów.
4.2.3 EKES opowiada się ponadto za zmianą obecnego brzmienia art. 20 ust. 3 w celu potwierdzenia zasady, że informacje nietraktowane jako poufne powinny zostać udostępnione użytkownikom w skróconej postaci, przy zaangażowaniu wytwórców, upoważnionych przedstawicieli oraz odpowiednich organów i władz.
4.3 Upoważniony przedstawiciel
4.3.1 EKES stwierdza, że definicja upoważnionego przedstawiciela wytwórcy, który nie posiada zarejestrowanej siedziby we Wspólnocie, jest niejednoznaczna — podczas gdy motyw 14 mówi o jednym przedstawicielu w odniesieniu do wszystkich klas wyrobów, art. 10a ust. 3 i art. 14 ust. 2 nie uściślają, czy chodzi o "wszystkie" czy tylko o niektóre kategorie wyrobów.
4.3.2 Wziąwszy pod uwagę szeroki zakres wyrobów medycznych, które wytwórca może wprowadzić do obrotu, EKES opowiada się za większą elastycznością, tak by jeden upoważniony przedstawiciel mógł zostać wyznaczony dla każdego typu produktu, a niekoniecznie dla całej palety produktów (w różnych wersjach językowych należy również wyjaśnić, że w rozumieniu prawa chodzi zarówno o osoby fizyczne, jak i prawne).
4.4 Badania kliniczne
4.4.1 Postanowienia dotyczące informowania właściwych organów w celu ułatwienia monitoringu i zarządzania danymi pochodzącymi z badań klinicznych należy włączyć do art. 2 ust. 2 z wyszczególnieniem, że wytwórca lub jego upoważniony przedstawiciel muszą poinformować władze wszystkich państw członkowskich, w których prowadzone są takie badania, o ich zawieszeniu, wstrzymaniu lub zakończeniu, wraz z podaniem odpowiedniego wyjaśnienia i uzasadnienia.
4.4.2 EKES odnosi się pozytywnie do nowego brzmienia art. 15 ust. 2 i 3.
Niemniej jednak zastanawia się, czy nie byłaby stosowna modyfikacja treści ust. 3 poprzez wyszczególnienie, że w wypadku wyrobów klasy I badania kliniczne mogą się rozpocząć, jak tylko odpowiedni komitet etyczny wyda korzystną opinię o danym planie badań klinicznych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehandlowym (wersja skodyfikowana)
(COM(2006) 12 wersja ostateczna — 2006/0007 CNS)
(2006/C 195/05)
Dnia 14 lutego 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 25 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Henriks DANUSĒVIČS.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 132 do 1, 2 osoby wstrzymały się od głosu, przyjął następującą opinię:
1.
Celem wniosku jest skodyfikowanie dyrektywy Rady 78/1035/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehandlowym.
Nowa dyrektywa zastąpi włączone do niej akty; zachowuje ona całkowicie treść kodyfikowanych aktów, zbiera je jedynie razem, dokonując tylko takich formalnych zmian, jakie wynikają z samego zadania kodyfikacji.
2.
Komitet jak najbardziej popiera podjętą przez Komisję kodyfikację przepisów Wspólnoty, opartą na decyzji z 1 kwietnia 1987 r. i potwierdzoną wnioskami ze szczytu Rady Europejskiej w Edynburgu. Toteż, podobnie jak w przypadku wcześniejszych tego typu inicjatyw, opinia EKES-u w sprawie wniosku dotyczącego tej dyrektywy jest pozytywna.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego
COM(2005) 319 końcowy — 2000/0212 (COD)
(2006/C 195/06)
Dnia 30 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 71 i 89 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 maja 2006 r. Sprawozdawcą był Stéphane BUFFETAUT, a współsprawozdawcą Erhart OTT.
Na 427 sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 18 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 63 do 1 (12 osób wstrzymało się od głosu) przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący rozporządzenia dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego stanowi ulepszenie w stosunku do poprzednich wersji w odniesieniu do możliwości bezpośredniego przyznania kontraktów.
1.2 Aby jednak osiągnąć cel pewności prawnej, której pragną zarówno organy odpowiedzialne za organizację publicznego transportu pasażerskiego (zwane dalej "organami organizującymi"), jak i operatorzy, niektóre punkty wymagają uściślenia. Dotyczy to:
- konkretnego wdrażania ograniczenia geograficznego działalności w zakresie transportu publicznego i specjalnych klauzul chroniących przed zakłóceniem konkurencji w przypadku bezpośredniego przyznania kontraktu operatorowi lokalnemu pod zarządem państwowym,
- wyjątku od ogólnych zasad w przypadku bezpośredniego przyznania kontraktu na transport koleją, który wydaje się niezbyt uzasadniony prawnie i wymaga co najmniej lepszego opracowania,
- powrotu do założeń wniosku dotyczącego rozporządzenia z lutego 2002 r. [1], w odniesieniu do jakości usług i przestrzegania przepisów w kwestiach socjalnych bez podważania zasady subsydiarności,
- precyzji co do systemu wzajemności w okresie przejściowym,
- możliwości przedłużenia, w wyjątkowych przypadkach, okresu ważności kontraktów powyżej przewidzianych limitów czasowych, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na koszty inwestycji i okresy amortyzacji,
- bardziej precyzyjnego zdefiniowania transportu lokalnego czy też transportu dalekobieżnego,
- stosowania rozporządzenia w odniesieniu do wszystkich kontraktów dotyczących transportu publicznego i zawierających zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych lub przyznających wyłączne prawa,
- potwierdzenia, że w przypadku ponoszenia ryzyka przez operatora pierwszeństwo będzie miało rozporządzenie dotyczące prawa zamówień publicznych.
1.3 W tym kontekście Komitet wyraźnie opowiada się za wprowadzeniem obowiązku zawierania umów oraz za równowagą między możliwością zastosowania procedury przetargowej a możliwością bezpośredniego przyznania kontraktu, która sprzyja niezbędnej przejrzystości i poprawie jakości usług w ramach systemu konkurencji.
1.4 Komitet wnosi, aby przepisy rozporządzenia stosowały się w odniesieniu do wszystkich kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu.
1.5 W odniesieniu do równowagi między procedurą przetargową a przyznaniem bezpośrednim kontraktu operatorowi wewnętrznemu Komitet popiera podział geograficzny działalności, aby uniknąć jakichkolwiek zakłóceń konkurencji i w ten sposób zachować swobodę wyboru samorządów lokalnych oraz uczciwe warunki w ramach uregulowanej konkurencji.
1.6 EKES wnioskuje, aby w przypadku przyznania bezpośredniego kontraktu operatorowi wewnętrznemu zachować margines elastyczności, który byłby precyzyjnie zdefiniowany i nadzorowany, w przypadku gdy ujednolicenie sieci i koordynacja usług transportowych wymaga, aby zakresem usług zostały objęte obszary graniczne i/lub przyległe, podległe właściwym organom innym niż organ, który przyznał dany kontrakt na usługi publiczne w zakresie transportu.
1.7 Komitet uważa, że wyjątki przewidziane w odniesieniu do kontraktów o małym zakresie i w celu utrzymania ciągłości usług są uzasadnione.
1.8 EKES zastanawia się nad możliwością bezpośredniego przyznawania kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu kolejowego zarówno operatorom, którzy świadczyli już takie usługi, jak i nowym operatorom, bez określenia żadnych dokładnych przepisów ani zasad gwarantujących uczciwą konkurencję, podobnych do tych, jakie stosuje się w przypadku operatorów wewnętrznych, co stanowi źródło braku pewności prawnej i zakłóceń konkurencji.
1.9 Komitet uważa, że zasady przejrzystości, równego traktowania, jakości i skuteczności publicznego transportu kolejowego będą najlepiej zagwarantowane, jeżeli zostaną objęte tymi samymi przepisami, które są stosowane w odniesieniu do lokalnego transportu drogowego.
1.10 Komitet wnioskuje o powrót do założeń wniosku dotyczącego rozporządzenia z 2002 r. w zakresie dotyczącym jakości usług i przestrzegania przepisów w kwestiach socjalnych obowiązujących w państwach członkowskich.
1.11 Biorąc pod uwagę powyższe zastrzeżenia, EKES wnioskuje o szybkie przyjęcie rozporządzenia, które jest niezbędne dla zapewnienia pewności prawnej w sektorze.
2.
Wprowadzenie
2.1 Komisja Europejska opublikowała nowy wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zobowiązań z tytułu świadczenia usług w odniesieniu do usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego.
Omawiany dokument jest trzecią wersją.
2.2 EKES pochwala pracę wykonaną przez Komisję. Pozwala ona ponownie otworzyć dyskusje, które były dotychczas zablokowane w instytucjach europejskich.
2.3 Proponowany tekst jest próbą pogodzenia różnych stanowisk wyrażonych we wcześniejszych debatach w świetle ostatnio wydanych orzeczeń, zwłaszcza wyroku Altmark-Trans, i uciszenia obaw o uwzględnienie zasady subsydiarności oraz o przestrzeganie zasady swobody zarządzania przez samorządy publiczne.
2.4 Wniosek znacznie różni się od poprzedniej wersji i posiada prostszą formę.
Aby nie wydłużać procedury legislacyjnej, Parlament postanowił jednak potraktować go jako zmienioną wersję i rozpatrzyć w drugim czytaniu.
Wniosek znalazł się już zatem w Radzie Ministrów, która rozpoczęła jego analizowanie oraz postanowiła zbadać jego korelację z trzecim pakietem kolejowym, przede wszystkim pod kątem otwarcia ruchu międzynarodowego i możliwości kabotażu [2].
2.5 Komisja uważa, że obecne prawodawstwo pochodzące z 1969 r. jest przestarzałe, a skuteczność i jakość transportu musi ulec poprawie, aby utrzymać — a nawet zwiększyć –udziały w rynku.
Jej celem jest "uregulowanie konkurencji, w tym również w regionach i miastach, aby zapewnić przejrzystość w sposobie przyznawania i warunkach wykonania kontraktów na usługi publiczne" [3].
W tej kwestii EKES pochwalił w opinii z 2001 r. w sprawie poprzedniego wniosku dotyczącego "rozporządzenia zamiar Komisji wprowadzenia systemu organizacji rynku idącego w kierunku powstania konkurencji uregulowanej raczej niż pełnej konkurencji jako celu w zakresie pasażerskiego transportu publicznego" [4].
2.6 We wspomnianej opinii zauważył także z zadowoleniem, że "równe szanse i konkurencja między przedsiębiorstwami, bez względu na ich formę prawną, miały odtąd istnieć w warunkach przejrzystości prawnej i księgowej" [5].
2.7 Obecnie, w oczekiwaniu na debatę w ramach drugiego czytania w Parlamencie Europejskim, EKES może jedynie potwierdzić swój wniosek o przejrzystość, równe szanse i uregulowaną konkurencję w zarządzaniu usługami publicznymi w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego, przy poszanowaniu zasady neutralności, o której mowa w art. 295 traktatu.
2.8 W tym względzie ostatnie orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dostarczyło elementy służące ocenie (przede wszystkim wyroki Altmark-Trans i Stadt Halle).
W ramach prawa inicjatywy Komisja nie jest związana orzecznictwem, gdyż system prawny Unii Europejskiej opiera się głównie na prawie pisanym, a nie na decyzjach sądowych.
W praktyce wniosek dotyczący rozporządzenia zawiera w art. 4 zasady trzech pierwszych kryteriów wynikających z wyroku Altmark-Trans.
Jeżeli chodzi o czwarte kryterium, niektóre jego elementy można odnaleźć w pkt 7 załącznika.
2.9 Należy podkreślić, że wyrok Altmark-Trans określił kryteria gwarantujące, że rekompensaty z tytułu zobowiązań wynikających ze świadczenia usług publicznych z prawnego punktu widzenia nie kwalifikują się do kategorii pomocy publicznej.
Wniosek dotyczący rozporządzenia ma szerszy zakres i obejmuje kwestie, których orzecznictwo nie reguluje, np. kwestię zgodności z zasadami konkurencji dotyczącymi rekompensat, które prawnie kwalifikują się do kategorii pomocy publicznej oraz kwestię przyznawania wyłącznych praw.
Trzeba zaznaczyć, że w 1969 r. nie istniał rynek usług transportowych i z tego względu nie pojawiła się kwestia wyłącznych praw.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Komitet pochwala inicjatywę Komisji, lecz chciałby poruszyć kilka kwestii natury prawnej, które powinny zostać przedyskutowane; nadto podkreśla jak istotne jest, by to nowe rozporządzenie rzeczywiście zagwarantowało pewność prawną, której tak bardzo oczekuje cały sektor, aby zapewnić jego szybkie przyjęcie i wprowadzenie w życie.
3.2 Komitet pochwala wysiłki Komisji Europejskiej podjęte w celu osiągnięcia nowej równowagi w transporcie lokalnym, która respektuje swobodę zarządzania samorządów lokalnych i jest zadowalająca dla wszystkich zainteresowanych stron.
3.3 Z zadowoleniem odnosi się również do faktu, że samorządy lokalne mają wybór zastosowania procedur przetargowych w odniesieniu do usług transportowych na ich terenie, albo świadczenia tych usług we własnym zakresie lub poprzez operatora wewnętrznego, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów zapobiegających zakłóceniu konkurencji.
3.4 Komitet ponawia swoje poparcie dla zasady konkurencji uregulowanej raczej niż pełnej konkurencji, którą ujęto w nowym wniosku dotyczącym rozporządzenia (art. 3 i art. 5 ust. 3).
W opinii Komitetu zasada ta najlepiej godzi potrzeby związane z usługami publicznymi z koniecznością określenia ujednoliconych i bezpiecznych ram dla reguł przyznawania kontraktów.
Godzi ona potrzeby świadczenia usług publicznych z potrzebami komercyjnymi w sektorze (bez względu na status prawny przedsiębiorstw).
3.5 Komitet uważa, że system konkurencji umożliwiający upowszechnienie stosunków umownych oraz swobodę wyboru między zastosowaniem procedury przetargowej a bezpośrednim przyznaniem kontraktu, stanowi gwarancję poprawy jakości i skuteczności transportu publicznego.
W rzeczywistości organy organizujące będą musiały jasno i z wyprzedzeniem określić zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych i obszary, na których usługi mają być realizowane, zasady obliczania rekompensat i sposób podziału kosztów i dochodów, oraz zapewnić odpowiednie i wcześniejsze podanie powyższych informacji do wiadomości publicznej.
3.6 Operatorzy będą mieli natomiast jasny obraz warunków, w jakich prowadzą działalność.
3.7 Ponadto przewiduje się, że każdy właściwy organ poda do wiadomości publicznej roczne szczegółowe sprawozdanie na temat zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych podlegających jego kompetencji, wybranych operatorów, a także rekompensat i wyłącznych praw, które otrzymał w zamian (art. 7).
W ten sposób obywatele będą znali dokładne warunki świadczenia usług transportowych i będą mogli skonfrontować jakość z kosztami usług, które są im proponowane.
Należy jednak dopilnować, aby przewidywane sprawozdanie nie zwiększało w nieuzasadniony sposób obciążeń administracyjnych spoczywających na samorządach, a w związku z tym także na operatorach.
Zbyt dużo biurokracji szkodzi bowiem dobremu informowaniu.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Rozporządzenie a prawo zamówień publicznych
4.1.1 Pojawiła się kwestia przewagi jednego prawa nad drugim, ponieważ istnieją dwa systemy prawne, które mogą być zastosowane w przedmiotowym sektorze.
4.1.2 Podczas pierwszego czytania w 2001 r. Parlament Europejski przyjął poprawkę, w której domagał się, aby przyszłe rozporządzenie miało pierwszeństwo wobec prawa zamówień publicznych w celu stworzenia precyzyjnych i spójnych ram prawnych.
Rozwiązanie proponowane przez Komisję polega na określeniu właściwego prawa na podstawie wyboru dokonanego przez organ organizujący:
- w przypadku zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych i przejęcia przez operatora części ryzyka stosuje się rozporządzenie,
- w przypadku zwykłego zamówienia publicznego stosuje się dyrektywę w sprawie zamówień publicznych właściwą dla procedury przetargowej.
4.1.3 W tej kwestii Komitet uważa, że przepisy rozporządzenia winny mieć zastosowanie do wszystkich kontraktów na usługi publiczne w zakresie transportu, zgodnie z zasadami przejrzystości i równego traktowania.
Takie rozwiązanie byłoby najprostsze i najbardziej przejrzyste, nie podważałoby również swobody zawierania umów przez właściwe organy.
4.2 Możliwość bezpośredniego przyznania kontraktu
4.2.1 W przeciwieństwie do dwóch poprzednich wersji wniosek po raz pierwszy przewiduje możliwość bezpośredniego przyznania kontraktu na usługi w zakresie transportu publicznego operatorowi wewnętrznemu bez wszczynania procedury przetargowej (art. 5 ust. 2).
Powyższa innowacja jest odpowiedzią na sformułowany podczas poprzednich debat wniosek o zachowanie przez samorządy lokalne swobody organizacyjnej.
4.2.2 Możliwość ta wiąże się z szeregiem warunków:
- Zlecone usługi powinny mieć zasięg lokalny.
- Operator wewnętrzny nie może brać udziału w procedurach przetargowych organizowanych poza terytorium właściwego organu i może prowadzić działalność tylko na obszarze podlegającym temu organowi.
Chodzi o wzajemność, o którą Parlament wnioskował podczas pierwszego czytania (poprawka nr 61), zgodnie z przepisami Traktatu.
Ten zapis jest jednocześnie logiczny i sprawiedliwy, gdyż byłoby szokujące, gdyby operator lokalny kontrolowany przez organy samorządowe, korzystający z ochrony przed konkurencją na swoim obszarze mógł konkurować z innymi operatorami na terytoriach otwartych dla konkurencji.
- Przyznanie bezpośrednie kontraktu może dotyczyć jedynie operatora wewnętrznego, który podlega całkowitej kontroli właściwego organu, analogicznej do kontroli sprawowanej przez ten organ nad własnymi jednostkami.
Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (wyrok Teckal z 18.11.1999, wyrok Stadt Halle z 11.01.2005 i wyrok Parking Brixen z 13.10.2006) nie zostało jednak w pełni uwzględnione przez Komisję.
4.2.3 Podczas pierwszego czytania Parlament Europejski wyraźnie opowiedział się za utrzymaniem możliwości bezpośredniego przyznawania kontraktów operatorowi lokalnemu kontrolowanemu przez właściwy organ obok wariantu procedury przetargowej.
Wydźwięk dyskusji w Radzie Ministrów jest podobny: większość przedstawicieli państw członkowskich opowiedziała się bowiem za utrzymaniem przez właściwe organy swobody samodzielnego świadczenia usług lokalnych przez własne przedsiębiorstwa lub rozpisania przetargu w celu udzielenia zamówienia na przedmiotowe usługi.
4.2.4 Komisja starała się uwzględnić zgodną wolę i szukała równowagi między konkurencją uregulowaną a możliwością przyznania bezpośredniego, które jest rozwiązaniem popieranym przez EKES, gdyż pozwala organizującym organom publicznym zachować swobodę zarządzania, uwzględniając jednocześnie zasady określone przez Trybunał Sprawiedliwości WE.
4.2.5 Należy podkreślić, że Komisja wprowadziła do definicji operatora wewnętrznego kryterium podziału geograficznego, aby uwzględnić zasadę wzajemności wnioskowaną przez Parlament w odniesieniu do usług publicznych świadczonych lokalnie, lecz w brzmieniu zgodnym z Traktatem.
Stosowanie tego kryterium wiąże się z dwoma pytaniami:
- Czy kryterium odnosi się do wszystkich usług transportowych świadczonych przez operatorów wewnętrznych, a także usług realizowanych przez podwykonawców?
- Co dzieje się w sytuacji, jeżeli trasy wykraczają poza obszary podlegające kompetencji właściwego organu organizującego?
Czy należy zaprzestać ich obsługiwania, czy też stosować w takim przypadku szczególne zasady?
W tym względzie EKES uważa, że kryterium właściwości terytorialnej musi zostać uelastycznione.
W rzeczywistości przedmiotowe usługi mogłyby być interesujące dla obszarów podlegających różnym właściwym organom, jeżeli jest to konieczne do zapewnienia jednolitego charakteru sieci i koordynacji usług w zakresie transportu na obszarach graniczących z obszarem podlegającym kompetencji organu, który przyznał kontrakt na usługi publiczne w zakresie transportu, i/lub są do niego przyległe.
4.2.6 W przypadku usług realizowanych bezpośrednio przez właściwy organ organizujący, lub przez operatora wewnętrznego przedmiotowe usługi powinny być dostępne na terytoriach różnych właściwych organów, w przypadku gdy trzeba zapewnić jednolitość sieci i koordynację usług transportowych, a obszary takie graniczą z obszarem organu, który przyznał kontrakt na usługi publiczne w zakresie transportu, lub do nich przylegają.
Aby uniknąć sytuacji, w której taka możliwość byłaby sposobem na ominięcie zasady niezakłócania konkurencji, usługi świadczone poza zakresem kompetencji terytorialnej organu organizującego nie mogą przekraczać określonej wielkości procentowej wartości kontraktu głównego.
4.2.7 Należy również pozwolić operatom wewnętrznym kilku samorządów na wzajemną współpracę, w szczególności w zakresie prac badawczych i rozwojowych. Bez takiej możliwości operatorzy w większym stopniu będą tracić efektywność pod względem strukturalnym niż ich potencjalni konkurenci, których nie dotyczą takie ograniczenia.
4.2.8 Sprecyzowanie tych kwestii będzie konieczne z punktu widzenia zarówno pewności prawnej, jak i praktycznej organizacji usług.
Kryteria ustalone w orzecznictwie ETS (wyrok Stadt Halle z 11.01.2005) w celu zdefiniowania pojęcia operatora wewnętrznego pozostawiają margines wątpliwości, np. w sformułowaniu "elementy takie, jak […]", które zakłada, że wykaz kryteriów nie jest wyczerpujący.
Niemniej jednak w ostatnim orzecznictwie (wyrok Parking Brixen z 13.10.2005) podkreślono znowu, że zasadnicze znaczenie ma kryterium kontroli podobnej do kontroli sprawowanej nad własnymi jednostkami.
4.2.9 Wreszcie zaskakujące jest, że szczegółowo określone warunki mają zastosowanie w ogólnym przypadku bezpośredniego przyznania kontraktu operatorowi wewnętrznemu, natomiast konkretny wyjątek od przepisów rozporządzenia na rzecz sektora kolejowego, dotyczący bezpośredniego przyznania kontraktu operatorowi, nie podlega żadnym warunkom, chociaż nie zostało to w żaden sposób wytłumaczone w uzasadnieniu.
4.3 Procedura przetargowa i zaproszenie do składania ofert
4.3.1 Oprócz przyznania kontraktu operatorowi wewnętrznemu wniosek przewiduje możliwość ogłaszania zaproszeń do składania ofert w ramach procedury przetargowej.
Obowiązują trzy wyjątki od zasady ogłaszania zaproszenia do składania ofert:
- kontrakty o małym znaczeniu,
- konieczność zapewnienia ciągłości usług publicznych w przypadku przerwania świadczenia usług lub ryzyka przerwania w najbliższej przyszłości,
- kontrakty na usługi publiczne w zakresie kolejowego transportu regionalnego lub dalekobieżnego.
4.3.2 EKES uważa, że dwa pierwsze wyjątki są w zasadzie umotywowane, nawet jeżeli mogą pojawić się dyskusje na temat przyjętych kryteriów usług o niewielkim znaczeniu.
Natomiast trzeci wyjątek budzi wiele różnego rodzaju wątpliwości.
Po pierwsze z powodu znaczenia sektora (około 50 miliardów euro obrotów), następnie ze względu na fakt, że warunki przyznawania kontraktów są — w odróżnieniu do warunków przyznawania kontraktów operatorom wewnętrznym — niezbyt zaostrzone, nawet jeżeli art. 7 przewiduje niezbędne środki w zakresie podawania do publicznej wiadomości, i wreszcie ponieważ kolej nie jest sektorem, który z natury powinien być definitywnie wyłączony z konkurencji, chyba że podlega on przepisom analogicznym do art. 5 ust. 2 wniosku dotyczącego rozporządzenia.
4.3.3 Można zatem uznać, że uregulowane procedury przetargowe zagwarantowałyby lepszą przejrzystość, równe traktowanie, respektowanie interesów klientów i operatorów, natomiast przyjęte rozwiązanie, prawdopodobnie w wyniku kompromisu politycznego, zaburza w pewnym stopniu równowagę tekstu pod względem spójności prawnej.
4.4 Rekompensaty za zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych
4.4.1 Art. 6 wniosku dotyczącego rozporządzenia odsyła do art. 4, który częściowo powiela kryteria określone w wyroku Altmark-Trans.
Wszelkie rekompensaty — bez względu na sposób przyznawania — muszą być zgodne z tymi przepisami.
W przypadku kontraktów przyznawanych bezpośrednio rekompensaty muszą ponadto odpowiadać zasadom określonymi w załączniku, zgodnie z którymi wyznaczenie kwoty rekompensaty wymaga porównania sytuacji bezpośredniego świadczenia usług z sytuacją świadczenia usług "zgodnie z warunkami rynkowymi", jeżeli zobowiązanie nie zostało wypełnione.
4.4.2 W tekście rozróżniane są dwie sytuacje:
- jeżeli zastosowano procedurę przetargową, rekompensata z tytułu zobowiązań dotyczących świadczenia usług publicznych wpisuje się w ramy trzech pierwszych warunków określonych w wyroku Altmark-Trans,
- jeżeli zastosowano przyznanie bezpośrednie bez procedury przetargowej, rekompensata z tytułu zobowiązań dotyczących świadczenia usług publicznych tylko częściowo wpisuje się w kryteria określone w wyroku Altmark-Trans, należy natomiast również dokonać analizy porównawczej zarządzania gospodarczego usługi poza zakresem zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych.
4.4.3 Taki system powoduje złożony kontekst prawny, który wymaga bardziej precyzyjnych sformułowań, aby zagwarantować przejrzystość i należyte zarządzanie wobec klientów i podatników.
4.5 Jakość usług i przepisy w kwestiach socjalnych
4.5.1 Komisja kładzie nacisk na fakt, że celem wniosku dotyczącego rozporządzenia jest uregulowanie kwestii zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych w sektorze transportu i ich kompensowania. Cel ten nie dotyczy natomiast kwestii związanych z jakością usług, przepisów regulujących kwestie socjalne i ochrony konsumentów.
Dlatego też wyłącznie art. 4 ust. 7 w możliwie elastyczny sposób porusza kwestię praw socjalnych.
Niewątpliwie jest to dziedzina podlegająca kompetencji krajowej.
4.5.2 Niemniej zmieniony wniosek z 2002 r. był bardziej precyzyjny co do definicji odpowiedniego poziomu jakości usług transportu publicznego lub informowania pasażerów jak i co do poziomu przepisów socjalnych (dawne art. 4, 4a i 4b).
4.5.3 EKES ubolewa nad faktem, że tekst w nowej formie zbyt pobieżnie traktuje sprawy jakości, informowania pasażerów i gwarancji oferowanych przez krajowe przepisy regulujące kwestie socjalne.
Komitet nalega, aby Komisja powróciła do wniosku z 2002 r. i uzupełniła obecny wniosek, przestrzegając równocześnie zasady subsydiarności i posiadanej przez samorządy lokalne swobody zarządzania.
Nie trzeba sporządzać wyczerpującej listy kryteriów bezpieczeństwa, jakości oraz w zakresie informowania pasażerów — dobrym pomysłem byłoby określenie minimalnych wymogów w tych dziedzinach.
4.6 Okres przejściowy między sytuacją bieżącą a nowymi przepisami
4.6.1 Art. 8 ust. 6 w sposób dość nieprecyzyjny reguluje kwestię przetargów w drugiej połowie okresów przejściowych, natomiast pierwsza połowa jest całkowicie niesprecyzowana i nie dotyczy bezpośredniego przyznawania kontraktów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym
COM(2005) 634 końcowy — 2005/0283 (COD)
(2006/C 195/07)
Pismem z 1 marca 2006 r.
Rada, działając na podstawie art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 2 maja 2006 r.
Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.
Na 427. sesji plenarnej w dn. 16- 17 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 1 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1. Ponad 75 % ludności UE zamieszkuje obszary miejskie.
Komunikacja miejska stanowi zatem w całości bardzo znaczący udział w sektorze transportowym, wpływając na parametry jakości powietrza (tlenek węgla, węglowodory, tlenki azotu, zawiesiny cząstek stałych, prekursory ozonu), a zatem na lokalne zanieczyszczenie środowiska, jak również na zmiany klimatu (emisje CO2).
1.2. W ostatnich latach podejmowano różne działania legislacyjne i badawcze, zarówno w samej UE jak i w ramach współpracy międzynarodowej.
Główne ich cele to: zwiększenie wydajności energetycznej, ograniczenie emisji zanieczyszczających środowisko oraz zmniejszenie zależności od ropy naftowej.
1.3. Dzięki przepisom regulującym wielkość emisji pochodzących z pojazdów, znanym jako normy "Euro", w ciągu ostatnich 25 lat emisje zanieczyszczeń, których źródłem jest ruch drogowy zostały znacząco zredukowane.
1.4. Ponadto dzięki takim modelom jak CAFE (Clean Air for Europe — Czyste Powietrze dla Europy, 2005 r.), można przewidywać dalsze zmniejszenie o 5 % poziomów zanieczyszczenia do roku 2020.
1.5. Celem omawianej tutaj dyrektywy jest wspieranie zrównoważonego środowiska miejskiego; wniosek przewiduje utworzenie parku "ekologicznych" pojazdów ciężarowych, które są nie tylko bardziej energooszczędne, ale i wydzielają mniej substancji zanieczyszczających.
1.6. W szczególności organy publiczne zostaną zobowiązane do zagwarantowania, że 25 % nabywanych w danym roku pojazdów ciężarowych o masie powyżej 3,5 t stanowić będą ekologicznie czyste pojazdy.
Propozycja Komisji zakłada ponadto możliwość późniejszego rozszerzenia tego obowiązku na inne kategorie pojazdów nabywanych przez organy publiczne.
1.7. Dzięki początkowej inwestycji ze strony organów publicznych, szybkie wejście w życie omawianej dyrektywy przyczyniłoby się do dynamicznego rozwoju i szerokiego rozpowszechnienia ekologicznych technologii.
1.8. Wielu organom administracji miejskiej, które zmuszone są nakładać ograniczenia dla swobodnego ruchu pojazdów, dyrektywa ta, jeżeli zostanie przyjęta, stanowiłaby alternatywne rozwiązanie dające możliwość osiągnięcia pozytywnych rezultatów pod względem wpływu na środowisko naturalne, uwarunkowania społeczne i gospodarcze.
1.9. Miasta takie jak Paryż, Montpellier, Frankfurt czy Helsinki, które zainwestowały w zakup floty ekologicznie czystych pojazdów (np. autobusów lub śmieciarek na gaz ziemny), uzyskały znaczące wyniki i chcą nabyć dalsze podjazdy celem rozbudowy obecnej floty.
1.10. Przyspieszenie interwencji, przy jednoczesnej dywersyfikacji działań i podejmowaniu ich na różnych szczeblach celem zmniejszenia ogólnego wpływu na środowisko naturalne (normy Euro dotyczące kontroli emisji pochodzących z pojazdów, działania mające na celu poprawę wydajności energetycznej oraz związane z bezpieczeństwem dostaw energii i dywersyfikacji ich źródeł) może jedynie przełożyć się na korzyści społeczne oraz postępy techniczne i gospodarcze.
1.11. EKES ma nadzieję, że dyrektywa będzie mogła zostać przyjęta w ciągu 2006 r., uzupełniając inne działania realizowane przez Wspólnotę oraz te, które obecnie się konkretyzują i są na etapie zatwierdzania.
2.
Motywy i kontekst prawny
2.1 21 grudnia 2005 r. Komisja przedstawiła przedmiotowy wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym [1] (podstawa prawna art. 175 ust. 1 TWE; procedura współdecyzji).
2.2 Główne cele dyrektywy:
- ograniczenie emisji zanieczyszczeń pochodzących z sektora transportowego,
- nadanie bodźca dla rozwoju rynku ekologicznie czystych pojazdów dla pojazdów ciężarowych o dużej ładowności i dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.
2.3 Dyrektywa przewiduje, że organy publiczne podlegają obowiązkowi przyznawania w ramach rocznych zamówień na pojazdy ciężarowe (o masie przekraczającej 3,5 t) minimalnego kontyngentu pojazdów spełniających parametry normy dla "pojazdów bardziej przyjaznych dla środowiska" ("EEV").
Ustalony minimalny kontyngent wynosi 25 % i dotyczy zamiany pojazdów ciężarowych celem umożliwienia stopniowego wprowadzania kryteriów ekologicznych do procedury zamówień i przygotowania organów publicznych i przemysłu do ewentualnego objęcia takim obowiązkiem innych kategorii pojazdów.
2.4 W dłuższej perspektywie dyrektywa przyniesie ogólną poprawę parametrów ekologicznych całego parku pojazdów dzięki korzyściom skali, niższym kosztom oraz szerszemu rozpowszechnieniu technologii pojazdów bardziej przyjaznych dla środowiska.
3.
Definicje i wyjaśnienia
3.1 Pojazdy ciężarowe w przedmiotowej dyrektywie oznaczają pojazdy o masie przekraczającej 3,5 t, takie jak autobusy oraz samochody użytkowe (jak np. śmieciarki).
3.2 Jako "ekologicznie czysty pojazd" rozumie się, zgodnie z europejską normą określającą parametry ekologiczne EEV (Enhanced Environmentally-Friendly Vehicle) [2]"pojazd bardziej przyjazny dla środowiska"; norma ta określa rygorystyczne limity na emisje dwutlenku węgla oraz innych szkodliwych emisji — tlenku węgla, tlenków azotu, węglowodorów, cząstek stałych i prekursorów ozonu:
Masa tlenku węgla CO (g/kWh) _BAR_ Masa węglowodorów HC (g/kWh) _BAR_ Masa tlenków azotu NOx (g/kWh) _BAR_ Masa cząstek stałych PM (g/kWh) _BAR_ Zadymienie spalin (m-1) _BAR_
1,5 _BAR_ 0,25 _BAR_ 2,0 _BAR_ 0,02 _BAR_ 0,15 _BAR_
3.3 Państwa członkowskie zawsze zachęcano do wprowadzania ułatwień podatkowych dla pojazdów, które charakteryzują niższe poziomy emisji spalin w porównaniu z obecnie obowiązującą normą Euro 4 [3] celem sprzyjania wprowadzaniu na rynek bardziej ekologicznych i wydajnych pojazdów.
3.4 Omawiana dyrektywa kierowana jest do podmiotów publicznych — władz państwowych, regionalnych i lokalnych, podmiotów prawa publicznego oraz podmiotów, którym organy publiczne udzieliły zamówienia na dostawę środków transportu.
3.5 Obowiązek przyznania minimalnego kontyngentu rocznych zamówień dla ekologicznie czystych pojazdów odnosi się zarówno do zakupu jak i leasingu pojazdów ciężarowych.
3.6 Promowanie korzystania z pojazdów EEV jest ponadto zgodne z niedawnym wnioskiem dotyczącym dyrektywy Komisji [4] w sprawie podatków związanych z samochodami osobowymi.
W istocie byłyby one częściowo obliczane na podstawie poziomu emisji dwutlenku węgla przez te samochody celem zachęcania do zakupu bardziej ekologicznych i wydajnych energetycznie pojazdów: zasilanych zarówno biopaliwami, gazem ziemnym, skroplonym gazem naftowym (GPL), jak i napędzanych silnikami elektrycznymi lub hybrydowymi.
3.7 Zwiększenie wykorzystania biopaliw stanowi jeden z celów ostatnio przyjętego przez Komisję planu działania w sprawie biomasy [5], do realizacji którego zachęca się również w późniejszym komunikacie Komisji w sprawie biopaliw [6].
3.8 Omawiany wniosek wpisuje się zatem w szeroki kontekst działań podejmowanych celem uporania się z ciągle zwiększającym się poziomem emisji gazów cieplarnianych, poprzez które realizuje się priorytety wspólnotowe związane ze zmianami klimatycznymi, coraz bardziej powszechnym zjawiskiem zanieczyszczenia środowiska lokalnego przez emisje spalin samochodowych szkodliwych dla zdrowia publicznego, jak również związane z wydajnością energetyczną paliw, która nadal warunkuje silną zależność Europy od ropy naftowej.
3.9 Zielona księga w sprawie zaopatrzenia w energię [7] analizuje kwestie związane ze wzrostem sektora transportowego, wysokimi poziomami zużycia energii, jak również emisjami dwutlenku węgla i uzależnienia od ropy naftowej celem określania działań mogących wpłynąć na popyt na alternatywne technologie i paliwa i przyczynić się do produkcji "ekologicznie czystych" pojazdów. Są to zagadnienia, którymi zajmuje się również biała księga [8] w sprawie europejskiej polityki transportowej do 2010 r.
3.10 Komunikat w sprawie paliw alternatywnych w transporcie drogowym [9] oraz późniejsza dyrektywa w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw [10], traktują dywersyfikację źródeł energii jako skuteczny system zmniejszenia zależności od ropy naftowej, emisji dwutlenku węgla oraz poziomu zanieczyszczeń lokalnych.
3.11 Komunikat w sprawie przeglądu Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE [11] zajmuje się aspektami związanymi ze zmianami klimatycznymi.
W strategii tej zawarta jest wyraźna propozycja rozwoju rynku ekologicznie czystszych pojazdów w ramach programu zarządzania ruchem drogowym na obszarach miejskich, w którym przewiduje się promocję eko-innowacji i jednoznacznie zaleca się wprowadzanie ekologicznie czystych autobusów.
3.12 Zielona księga [12] w sprawie racjonalizacji zużycia energii proponuje konkretne działania, między innymi wykorzystanie zamówień publicznych celem rozwoju rynku czystszych i bardziej energooszczędnych pojazdów w porównaniu z pojazdami konwencjonalnymi.
3.13 Produkcja i wykorzystanie pojazdów w większym stopniu zgodnych z normami poziomów zanieczyszczeń atmosferycznych stanowią podstawowy czynnik działań, dzięki którym próbuje się zrealizować cele określone przez europejskie regulacje w tym zakresie [13].
3.14 W związku ze strategią tematyczną dotyczącą zanieczyszczenia powietrza [14], w ramach której Komisja proponuje ujednolicenie dyrektyw obowiązujących w tym przedmiocie, podkreśla się ponownie konieczność zalecenia władzom publicznym stosowania wymogu minimalnych rocznych kontyngentów dla nowych, czystszych pojazdów o niskim poziomie zużycia energii.
3.15 Parlament Europejski ustosunkował się przychylnie do wspólnotowego planu działania mającego na celu zwiększenie wydajności energetycznej sektora transportowego. Szczególnie podkreśla znaczenie wdrożenia programów dotyczących zamówień publicznych dążących do obniżenia kosztów urządzeń energooszczędnych i zapewnienia im konkurencyjności w stosunku do technologii konwencjonalnych [15].
3.16 Rada Europejska ze swej strony dała impuls działaniom mającym na celu włączenie do polityki transportowej zarządzania ochroną środowiska naturalnego i rozwoju zrównoważonego [16].
4.
Uwagi ogólne
4.1 Przyjęcie omawianego wniosku dotyczącego dyrektywy wiązałoby się z wdrożeniem szeregu obowiązkowych środków w odniesieniu do zamówień publicznych, które miałyby na celu zwiększenie popytu rynku na ekologicznie czyste pojazdy.
Jednocześnie proponowana dyrektywa promuje wprowadzanie czystych i energooszczędnych pojazdów przy zastosowaniu neutralnego podejścia z technologicznego punktu widzenia, zgodnie z zaleceniami państw członkowskich [17].
4.2 Obowiązek dotyczący zamówień na samochody ciężarowe przekraczające 3,5 t, w porównaniu z umowami dobrowolnymi i innymi uregulowaniami, jest pożyteczny z punktu widzenia analizy kosztów i korzyści, zarówno w odniesieniu do aspektów gospodarczych konkurencyjności przemysłu europejskiego jak i przede wszystkim do wpływu na środowisko naturalne.
4.3 Określenie wielkości kontyngentu, który należy uwzględnić w zamówieniach na poziomie 25 % oznacza odniesienie się do 10 % całego rynku, a zatem procentowo jest to wartość, która pozwoli wpłynąć na rynek czystych pojazdów oraz wspomóc osiągnięcie korzyści skali, przy zachowaniu akceptowalnego poziomu kosztów inwestycyjnych.
4.4 Według obliczeń liczba pojazdów, których dotyczyłaby przedmiotowa dyrektywa wynosi ok. 52000, z czego 17000 stanowią autobusy a 35000 samochody dostawcze.
Wprowadzenie 25 % czystych ekologicznie pojazdów równałoby się zatem 13000 EEV rocznie.
Wybór konkretnego sektora objętego zamianą na czystsze pojazdy (autobusy, śmieciarki itp.) pozostawiono organom publicznym, które posiadają maksymalną swobodę określenia liczby pojazdów do wymiany.
4.5 Obowiązek w zakresie zamówień, mający na celu systematyczne wprowadzanie pojazdów ekologicznie czystych byłby korzystny dla rozwoju przemysłu samochodowego i zapewniłby trwały wzrost rynku pojazdów ciężarowych w Europie, zwiększając jednocześnie poziom konkurencji i konkurencyjności.
4.6 Paryż, Montpellier oraz Frankfurt, jak również inne miasta już teraz posiadają floty ekologicznie czystych pojazdów, które zamierzają powiększyć, biorąc pod uwagę pozytywne rezultaty uzyskane w aspekcie ochrony środowiska i społeczno-gospodarczym.
4.7 Obligatoryjne zapewnienie pewnej wielkości procentowej pojazdów EEV we flocie pojazdów ciężarowych stanowi dla organów administracji publicznej instrument służący wykonaniu obowiązków nałożonych przez dyrektywy wspólnotowe w sprawie jakości powietrza.
4.8 Wnioskowana w dyrektywie wielkość procentowa pojazdów ekologicznie czystych, którą należy wprowadzić, umożliwiłaby szybkie uzyskanie pierwszych rezultatów pod względem poprawy jakości powietrza [18], uwzględniwszy fakt, że pojazdy EEV spełniają normy, dzięki którym drastycznie ograniczane są emisje HC, NOx i PM.
4.9 Wykorzystanie pojazdów EEV przyczynia się ponadto do zmniejszenia zużycia paliw oraz stanowi bodziec do prowadzenia badań celem uzyskania coraz to bardziej znaczących rezultatów dla środowiska naturalnego.
Promowanie wykorzystania paliw alternatywnych z jednej strony, z drugiej zaś prace nad technologiami przetwarzania emisji dają silny impuls dla wzrostu przemysłu samochodowego.
4.10 Biorąc pod uwagę fakt, że średni okres użytkowania pojazdów ciężarowych, które są przedmiotem wnioskowanej dyrektywy, wynosi średnio 15 lat, oraz przy założeniu wejścia w życie jej przepisów w 2006 r., organy publiczne miałyby czas do 2030 r., aby zamortyzować swoje inwestycje, osiągnąć postępy pod względem technologicznym oraz ulepszyć normy dotyczące wydajności.
4.11 Szybkie i zdecydowane działania na rzecz na promocji czystych pojazdów przyniosłyby także korzyści społeczne. Znacząca poprawa jakości powietrza w centrach miejskich wpływa na zmniejszenie przypadków chorób dróg oddechowych lub polepszenie stanu zdrowia osób dotkniętych takimi dolegliwościami, a w konsekwencji — na ogólnie lepszy stan zdrowia publicznego.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju — platforma działania"
COM(2005) 658 końcowy
(2006/C 195/08)
Dnia 13 grudnia 2005 r. Komisja Europejska, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Lutz RIBBE, współsprawozdawcą — Olivier DERRUINE.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 2 — 4 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię:
1.
Podsumowanie wniosków i zaleceń Komitetu
1.1 Komitet wielokrotnie wskazywał na dużą wagę rozwoju zrównoważonego dla przyszłości Europy i rozwoju świata, z zadowoleniem przyjmuje zatem propozycję "platformy działań", w której Komisja zajęła się tym tematem.
1.2 Przedłożony przez Komisję komunikat jest jednym z pięciu dokumentów opublikowanych tylko w 2005 r. w dziedzinie "zrównoważonego rozwoju".
Choć EKES stale wymaga, by podejmowane konkretne kroki miały istotne znaczenie, to jednak odnosi się krytycznie do wielkiej liczby różnych dokumentów, która praktycznie uniemożliwia zachowanie orientacji przeciętnemu obywatelowi zainteresowanemu polityką.
1.3 Niejasne są związki między strategią lizbońską a strategią zrównoważonego rozwoju.
Aby zostały one dobrze zrozumiane przez obywateli, należy koniecznie podjąć wysiłki mające na celu pedagogizację i uspójnienie informacji.
Narzędzie analizy oddziaływania wymaga reformy, tak aby na równych prawach z gospodarczym uwzględnić wymiary społeczny i ekologiczny.
Badania i innowacje, opiewane w strategii lizbońskiej, powinny wyraźnie wspierać rozwój zrównoważony.
1.4 Komitet nie może uznać przedstawionej w komunikacie "platformy działań" za nową, poprawioną strategię.
Wprawdzie zawiera on słuszną analizę aktualnej sytuacji, jak też stwierdzenie, że "tak dalej być nie może", jednak praktycznie nie wychodzi się poza tę analizę.
Nie mówi się, lub też mówi się za mało o tym, jak powinna wyglądać przyszłość.
1.5 Za pomocą przedmiotowego dokumentu Komisja nie wypełnia ani zaleceń Komitetu z kwietnia 2004 r., ani swojej własnej obietnicy z czerwca 2005 r.
Komisja nie określa żadnych konkretnych celów, które należy osiągnąć w ramach strategii zrównoważonego rozwoju.
1.6 Zwykle strategia określa sposób osiągnięcia celów.
Jeżeli nie zostaną określone cele, nie będzie możliwe określenie narzędzi.
Stanowi to decydującą wadę komunikatu.
Jeżeli nie określa się celu, do którego się dąży, nie można również określić metod, jakimi ma być osiągnięty.
1.7 Określone w dokumencie działania kluczowe są mgliste i w najwyższym stopniu niekonkretne.
Część z nich to dawno określone zadania lub obietnice, które są znane od ponad 30 lat i jeszcze nie zostały zrealizowane.
Jednakże nie podejmuje się dyskusji na temat przyczyn, dla których zadania określone tak dawno temu nie zostały jeszcze zrealizowane, ani też czy są one wciąż aktualne i — przede wszystkim — wystarczające.
1.8 W odniesieniu do szczególnie ważnych zapowiedzi Komisja nie podejmuje wiążących zobowiązań.
Z zadowoleniem należy przyjąć zapowiedziane przez Komisję wykorzystanie handlu międzynarodowego jako instrumentu zrównoważonego rozwoju, jednakże należałoby oczekiwać, że "platforma działań" będzie zawierała również odpowiedzi, w jaki sposób chce się ten cel osiągnąć.
1.9 Komisja powinna wyjaśnić rolę poszczególnych podmiotów, odpowiadając na pytanie: "Kto ma odpowiadać za co?", zależnie od kompetencji instytucji UE, państw członkowskich, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron.
1.10 Komitet ze swej strony stwierdza, iż zamierza wnieść własny wkład w debatę poprzez stopniowe opracowanie bazy danych umożliwiającej rozpowszechnianie najlepszych praktyk, określając przeszkody napotykane przez podmioty w terenie itd., tak aby wzbogacić rzeczową wiedzę, na której będą mogły się oprzeć Komisja i zainteresowane strony.
1.11 Komunikat pozostawia zatem więcej pytań, niż daje odpowiedzi, a nawet zawiera nowe kwestie, na których rozstrzygnięcie społeczeństwo jak dotąd nadaremnie czeka.
1.12 Komitet wyraża z tego powodu głębokie ubolewanie.
Omawiany komunikat w rzeczywistości nie stanowi postępu w zakresie polityki zrównoważonego rozwoju; tymczasem dowodzi raczej, że wszystko zdaje się trwać w marazmie.
2.
Główne elementy i kontekst opinii
2.1 W dniu 13 grudnia 2005 r., a zatem bezpośrednio przed odbywającym się w Brukseli szczytem finansowym Rady Europejskiej, Komisja przedłożyła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu komunikat "Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju — platforma działań" [1], o którym traktuje niniejsza opinia.
2.2 Będącą przedmiotem przeglądu strategię zrównoważonego rozwoju UE przyjęto na letnim szczycie w Göteborgu w 2001 r.
Komitet wielokrotnie wyrażał swoje zdanie zarówno w sprawie samej strategii, jak i przed jej opracowaniem, ostatnio m.in. w ramach swoich opinii rozpoznawczych w sprawie oceny strategii zrównoważonego rozwoju UE w kwietniu 2004 r. [2] oraz w sprawie roli rozwoju zrównoważonego w ramach przyszłych perspektyw finansowych w maju 2005 r.
[3] Ponadto wspólnie z Komisją zorganizował w kwietniu 2005 r. forum zainteresowanych stron, które zwróciło powszechną uwagę i zostało ocenione jako bardzo konstruktywne, oraz w ramach przygotowania niniejszej opinii przeprowadził przesłuchanie publiczne, którego rezultaty zostały tu oczywiście uwzględnione.
2.3 Komisja już za czasów przewodnictwa Romano Prodiego zapowiedziała zmianę i przyjęcie strategii zrównoważonego rozwoju, co jednakże nie zostało zrealizowane.
Przy opracowywaniu dokumentu lub dokumentów dochodziło raczej za każdym razem do znacznych opóźnień.
Może to wskazywać na trudności, jakie ma Komisja, ale również Rada, z kontynuacją prac nad strategią zrównoważonego rozwoju.
2.4 Następnie w lutym 2005 r. Komisja pod kierownictwem José Manuela Barrosa nie przedstawiła zmienionej strategii, a jedynie komunikat "Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju UE na rok 2005: wstępne podsumowanie i przyszłe kierunki realizacji" [4].
Komisja wskazywała w nim m.in. na "pogorszenie niezrównoważonych tendencji", jak również na to, że postęp w zakresie włączania zagadnień ochrony środowiska do sektorowych dziedzin polityki "był do tej pory dość ograniczony", "ubóstwo i wykluczenie społeczne stanowią coraz większy problem" i że "w świecie rosnących" współzależności "nie możemy nadal produkować i konsumować w takim stopniu jak obecnie".
[5], które mogą być traktowane jako rozważania i materiał pomocniczy do dokonania przeglądu, ale zdecydowanie nie jako zmieniona nowa strategia na kolejne 4 lata, uwzględniająca aktualne trendy, które wciąż wykazują niebezpieczną tendencję rozwojową.
2.6 Komitet wyraża zdumienie, że w odniesieniu do swojej ostatniej opinii rozpoznawczej w sprawie oceny strategii zrównoważonego rozwoju UE [6] nie otrzymał żadnych szczegółowych uwag od Komisji, mimo że zobowiązała się ona do ich przedłożenia.
Wiele kwestii poruszonych w niej przez Komitet, odnoszących się do podstawowych problemów, do dziś oczekuje odpowiedzi, co znajduje swój wyraz i potwierdzenie w braku celów, pomysłów i orientacji, charakteryzującym przedłożoną obecnie "platformę działania".
2.7 Ponadto, podobnie jak to już uczynił w 2004 r., Komitet wyraża ubolewanie z powodu braku jednoznacznych wskazówek co do sposobu, w jaki zamierza się ustalić granice i relacje między dwiema głównymi strategiami wyznaczającymi kierunek działaniom UE: strategią zrównoważonego rozwoju oraz strategią lizbońską, zgodnie z art. 2 traktatu o Unii Europejskiej [7].
Z analizy krajowych programów reform dotyczących strategii lizbońskiej wynika, że rozwój zrównoważony nie został uznany przez państwa członkowskie za priorytet.
Trzeba stwierdzić, że istnieje tu rozdźwięk z konkluzjami Rady Europejskiej z marca 2005 r., określającymi strategię zrównoważonego rozwoju jako nadrzędną strategię UE.
2.8 W niniejszej opinii Komitet sprawdzi, czy jego uwagi, pytania i zalecenia, wyrażone w wyżej wspomnianych opiniach z kwietnia 2004 r. i maja 2005 r., zostały uwzględnione i zrealizowane.
2.9 Ponadto zbadane zostanie również, czy Komisja spełniła złożone przez siebie zapowiedzi.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Podobnie jak w wielu wcześniejszych dokumentach, w ocenianym tu komunikacie Komisja opisuje najpierw sytuację ogólną.
Dwa cytaty z trzeciego akapitu komunikatu w konkretny i jednoznaczny sposób obrazują tę sytuację: "Europa z powodzeniem zaczęła stosować wspomniane zasady zrównoważonego rozwoju. […] Konieczne jest jednak zintensyfikowanie wysiłków".
3.2 Komitet może potwierdzić tę opinię i podziela wnioski ogólnej analizy: w wielu dziedzinach podjęto liczne wzorcowe inicjatywy, zarówno na poziomie Unii Europejskiej, jak i na poziomie krajowym, a nawet przez przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe lub osoby prywatne.
Jednakże nie są one wystarczające, by móc mówić o zmianie trendu.
3.3 Konkretne przykłady skutecznych działań można znaleźć na poziomie krajowym (np. pozytywne skutki dla zatrudnienia i środowiska naturalnego niemieckiego programu dotyczącego termomodernizacji budynków i zastosowania odnawialnych źródeł energii), sektorowym (np. rezygnacja ze szkodliwych dla klimatu fluorochlorowęglowodorów w klimatyzatorach samochodowych czy plan działań na rzecz technologii ekologicznych) oraz na poziomie samych przedsiębiorstw (np. British Petroleum, które w 1998 r. zobowiązało się do zmniejszenia do 2010 r. emisji gazów cieplarnianych o 10 % w porównaniu z 1990 r. i dzięki efektywności energetycznej osiągnęło ten cel już w 2003 r.; patrz również pismo, podpisane przez wielkie przedsiębiorstwa angielskie i multinarodowe, wspierające premiera Wielkiej Brytanii w przeciwdziałaniu zmianom klimatu [8]).
3.4 Przykłady te dowodzą, że zrównoważone procesy produkcyjne i konsumpcyjne są nie tylko technicznie możliwe, ale również ekonomicznie wykonalne, jak też przyczyniają się do utrzymania lub tworzenia miejsc pracy.
Należy o tym informować dobitniej niż dotychczas.
3.5 Zrównoważony rozwój jest inną, nową, zintegrowaną koncepcją rozwoju społecznego: gospodarcze, społeczne i ekologiczne wymiary zrównoważonego rozwoju wzajemnie się wspierają i przyczyniają do zachowania "wartości europejskich".
Rozwój zrównoważony wspiera zatem dobrobyt społeczeństwa.
W związku z tym Komitet z zadowoleniem przyjmuje wspólne starania Komisji i Eurostatu, zmierzające do opracowania "wskaźnika dobrobytu", który z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju jest bardziej miarodajny niż PKB.
Mógłby nim być "ujemny wpływ na środowisko", o którym informuje m.in. Europejska Agencja Środowiska.
Taki wskaźnik powinien uwzględniać ekologiczne koszty zewnętrzne, ale również określone koszty społeczne.
Celem zrównoważonego rozwoju nie jest wyrównywanie deficytów, które pojawiają się w toku rozwoju jednego sektora, poprzez działania w innych sektorach.
Tak polityka funkcjonowała w przeszłości. W czerwcu 2005 r.
Rada Europejska potwierdziła tę interpretację koncepcji rozwoju, a liczne dokumenty Komisji Europejskiej ukazują, że podejście takie jest skuteczne [9].
3.7 Jednakże najpierw niezbędne jest przeprowadzenie wśród polityków i społeczeństwa szerokiej dyskusji na temat wartości, które posiadamy w przeciwieństwie do innych regionów świata i których musimy bronić, jak też na temat celów, jakie chcemy w Europie osiągnąć poprzez rozwój zrównoważony.
Co więcej, i tak wydaje się ona spóźniona.
Dopiero po uzyskaniu pewności co do tego, jakie cele należy osiągnąć i jakie (europejskie) wartości zachować, można rozpocząć dyskusję dotyczącą metod ich osiągnięcia (czyli strategii).
Jednakże Komitet wątpi, aby dyskusja, która dotychczas miała miejsce, była wystarczająca.
Powtarza swoje stwierdzenie sprzed 2 lat, że samo pojęcie "rozwoju zrównoważonego" jest zupełnie nieznane większości obywateli; ci z kolei, którzy już coś o nim słyszeli, często nie wiedzą, jakie jest jego znaczenie.
To bardzo niedobre warunki wstępne dla działań politycznych (podobnie rzecz się ma w przypadku strategii lizbońskiej!).
3.8 Komitet jest przy tym w pełni świadomy, że owa debata nad wartościami i celami w dominującym kontekście globalnego rynku bynajmniej nie jest prosta.
Pionierska rola Europy w zachowywaniu podstaw życia może bowiem przykładowo prowadzić do sytuacji, w której europejskie przedsiębiorstwa nie będą przenosić zrównoważonej produkcji w inne regiony świata (co w globalnej perspektywie nie jest żadną korzyścią) i która może mieć negatywny wpływ na ich konkurencyjność.
Jednakże właśnie dlatego, że wiele problemów już daje się przewidzieć, powinno dojść do zataczającej szerokie kręgi dyskusji, o której Komitet wielokrotnie wspominał.
Koncentracja na kluczowych zagadnieniach
3.9 W swoim komunikacie Komisja skupia uwagę na sześciu tak zwanych "kluczowych zagadnieniach", mianowicie na:
- zmianach klimatu i czystej energii,
- zdrowiu,
- wykluczeniu społecznym, demografii i migracjach,
- zarządzaniu zasobami naturalnymi,
- zrównoważonym transporcie oraz
- wyzwaniach globalnych w zakresie ubóstwa i rozwoju.
3.10 Jak Komitet już wielokrotnie podkreślał w poprzednich opiniach, niezbędne jest odpowiednie skupienie uwagi na omawianych kwestiach, należy jednak zastanowić się nad szerszym uwzględnieniem w rozważaniach przynajmniej tych dziedzin, w których UE ponosi pełną odpowiedzialność, również finansową, np. polityki rolnej i regionalnej.
Uwagę zwraca brak praktycznie jakichkolwiek odniesień do tych dziedzin w komunikacie; jednakże w załączniku 2. znajduje się link internetowy np. do rozporządzenia Komisji w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (okres programowania 2007-2013) (COM(2005) 304), bez podawania bliższych informacji na temat treści dotyczących celów i działań związanych ze zrównoważonym rozwojem.
3.10.1 We wstępie do komunikatu, w ramach opisu wysiłków podjętych dotychczas przez UE, wzmiankuje się na przykład o reformie polityki rolnej i rybołówstwa oraz podkreśla, że "intensyfikacja polityki rozwoju obszarów wiejskich" jest wyrazem zobowiązania do zintegrowanego kształtowania polityki.
Takie stanowisko jest dla Komitetu całkowicie niezrozumiałe, ponieważ w ogóle nie może być mowy o "intensyfikacji".
W najbliższym okresie finansowania 2007-2013 środki finansowe na rozwój obszarów wiejskich będą — wbrew politycznym obietnicom Komisji i zaleceniom EKES-u [10] — częściowo zdecydowanie niższe w ramach aktualnej realizacji budżetu i zgodnie z zaplanowanym przez Komisję podejściem [11].
3.10.2 W odniesieniu do polityki rybołówstwa Komitet zwraca jedynie uwagę, że jak dotąd nie udało się nawet zapewnić dotrzymania uzgodnionych kontyngentów połowowych, co powoduje dalsze przełowienie mórz.
W takiej sytuacji zwykłe wyliczenie szeregu stron internetowych, zwierających informacje w sprawie wcześniejszych polityk, planowanych ewentualnych komunikatów lub zielonych ksiąg Komisji, wydaje się niewystarczające dla realizacji założonego celu "operacyjnego", jakim jest "osiągnięcie maksymalnego zrównoważonego odłowu do 2015 r." [12].
Brak jasnych celów
3.11 W swoim komunikacie z lutego 2005 r. (COM(2005) 37 końcowy) Komisja dokonała ważnej i, zdaniem Komitetu, słusznej analizy sytuacji i trendów, które wciąż nie są zrównoważone, a w części II ("Odpowiedź na wyzwania") zapowiedziała działania, do których wcześniej wzywał również Komitet.
W komunikacie podkreślono, że "wzrost gospodarczy, integracja społeczna i ochrona środowiska (powinny iść) ze sobą w parze zarówno w Europie, jak i innych częściach świata", chciano "umieścić zrównoważony rozwój w centrum procesu tworzenia polityki UE" oraz zapisano "potrzebę sformułowania bardziej przejrzystych celów, zadań i terminów ich realizacji jako sposobu skupienia się na działaniu w obszarach priorytetowych i umożliwienia zmierzenia postępu prac.
Chociaż tendencje stanowią problemy długoterminowe wymagające długoterminowych rozwiązań, jedynym sposobem zapewnienia, że społeczeństwo zmierza w odpowiednim kierunku jest ustalenie wyraźnych celów pośrednich i pomiar postępów.
Dlatego też ustalenie celów długoterminowych nie może oznaczać odłożenia działania na później".
3.12 W swojej opinii z kwietnia 2004 r. Komitet również wyrażał się krytycznie o braku w strategii zrównoważonego rozwoju konkretnych, a zatem możliwych do zweryfikowania w przyszłości celów.
Zwrócił on jednocześnie uwagę, że w przeszłości problem ten nie istniał; konkretne cele były zawarte jeszcze w komunikacie Komisji, na podstawie którego opracowano strategię zrównoważonego rozwoju [13].
3.12.1 Już wtedy Komitet zwracał uwagę, że bez odpowiednich celów i określenia celów pośrednich, strategii będzie brakować ukierunkowania.
EKES zastanawiał się również, czym właściwie jest "strategia", i zauważył: "Strategią nazywamy dokładny plan osiągnięcia określonego celu, w którym od samego początku należy uwzględnić czynniki mogące mieć wpływ na przebieg i rezultat działania.
Z tego względu przyszła unijna strategia zrównoważonego rozwoju powinna:
- określać konkretne cele,
- opisywać poszczególne instrumenty służące osiągnięciu celu lub celów, dla każdego z nich uwzględniając również dokładne określenie poszczególnych zakresów odpowiedzialności, kompetencji i wpływu,
- w razie konieczności dzielić cele długoterminowe na cele pośrednie, których realizacja lub osiąganie może być regularnie monitorowane z wykorzystaniem zrozumiałych wskaźników,
- poświęcać dużo miejsca tym czynnikom, które mogą wywoływać trudności z osiąganiem celów oraz
- zapewniać, że wszystkie dziedziny polityki będą stale podlegały analizie i ocenie na podstawie kryteriów zrównoważonego rozwoju" [14].
3.13 Największa wadą komunikatu Komisji i określonej w nim "platformy działań" jest ponownie brak rzeczywistych, jasnych celów, jak również brak wskaźników i metod ich osiągnięcia, chociaż Komisja sama uznała je za niezbędne.
W samym dokumencie znajdują się jedynie w najwyższym stopniu mgliste "kluczowe działania", a w załączniku 2. wymienione są liczne "cele operacyjne", jak również "przykłady obecnych i przyszłych kluczowych działań", które wydają się dobrane arbitralnie, są mało przekonujące lub w najlepszym razie powinny zostać "zbadane" lub "uwzględnione w przyszłości".
3.14 Nie mówi się także, kto ostatecznie powinien ponosić odpowiedzialność za dane działania oraz jak należy połączyć z sobą różne płaszczyzny polityczne, tak aby z faktu istnienia różnych zakresów kompetencji osiągnięto jak najlepsze efekty synergii.
Brak dyskusji w sprawie instrumentów
3.15 Komitet z dużym zainteresowaniem zapoznał się z rozdziałem 3.2 oraz stanowiskiem w sprawie najbardziej skutecznego połączenia instrumentów.
Całkowicie słuszne jest stwierdzenie, że "rządy oraz inne organy publiczne mają szeroki zakres narzędzi, poprzez które mogą zachęcać do zmian w zakresie regulowania, podatków, zamówień, dotowania, inwestowania, wydawania i przekazywania informacji.
Wyzwaniem jest osiągnięcie właściwego połączenia […]. Być może najskuteczniejszą metodą promowania zmian jest zapewnienie, że rynki będą wysyłać właściwe sygnały (np. ustalenie cen na właściwym poziomie), dając w ten sposób zachętę do zmiany zachowań i właściwego kształtowania rynku.
Można tego dokonać poprzez upewnienie się, że wszyscy, producenci i konsumenci, zdają sobie sprawę z pełnych kosztów i konsekwencji swoich decyzji przy ich podejmowaniu.
Oznacza to na przykład włączenie kosztu nałożonego na inne podmioty w społeczeństwie przez pomioty zanieczyszczające do ceny produktu […]".
3.16 Komitet może jedynie wyrazić swoje poparcie dla tego podejścia.
Jest ono zgodne z wieloma opiniami, które przyjął w ostatnich latach [15].
Jednakże EKES głęboko ubolewa, że dokument poprzestaje na analizie i nie zawiera żadnych wskazówek co do tego, w jaki sposób planuje się internalizację tych kosztów zewnętrznych.
3.17 Już w swoim sprawozdaniu z kwietnia 2004 r. Komitet wzywał Komisję do aktywnego działania w tym zakresie oraz do nawiązania i wspierania dialogu ze wszystkimi zainteresowanymi środowiskami, ponieważ nie tylko są one żywotnie zainteresowane, lecz wręcz przysługuje im prawo dowiedzenia się, w jaki sposób (i do kiedy) planuje się dokonanie internalizacji kosztów zewnętrznych.
Już wówczas Komitet wzywał do wyjaśnienia, jaki będzie skutek internalizacji kosztów dla ogólnej konkurencyjności gospodarki oraz np. dla sektora transportu.
Komisja sama stwierdziła, że "mniej niż połowa zewnętrznych kosztów ekologicznych znajduje odbicie w cenie", co oznaczało, że "wspiera się popyt niezrównoważony" [16].
3.18 Komitet zastanawia się, gdzie i kiedy Komisja planuje ostatecznie przeprowadzenie tej debaty, ponieważ jego zdaniem strategia zrównoważonego rozwoju stanowi dla niej idealną okazję.
EKES wyraża ubolewanie, że tymczasem wciąż trzeba czekać na obiecywany od 2 lat komunikat w sprawie zastosowania instrumentów rynkowych na rzecz polityki ekologicznej na rynku wewnętrznym (ang. communication on the use of market-based instruments for environmental policy in the internal market).
3.19 Komitet żałuje również, że wypowiedź Komisji ma charakter względnie niewiążący: "Państwa członkowskie wraz z Komisją powinny wymieniać się doświadczeniami i najlepszymi praktykami na temat przeniesienia opodatkowania w sposób neutralny z punktu widzenia dochodów z pracy na konsumpcję i/lub zanieczyszczanie, w celu dokonania wkładu w unijne cele zwiększenia zatrudnienia i ochrony środowiska naturalnego". Komitet wzywa Komisję do przyjęcia aktywnej postawy w tym zakresie i możliwie niezwłocznego podjęcia odpowiednich badań, a następnie przedstawienia stosownych wyników wraz z oceną i oszacowaniem skutków w formie komunikatu adresowanego do instytucji europejskich.
3.20 Po rezygnacji z tradycyjnej zalety UE, jaką było określanie konkretnych celów i terminów, rezygnacja z dyskusji w sprawie możliwych instrumentów i ich skutków jest kolejną dużą wadą komunikatu.
Oznacza to oczywiście omijanie ewentualnych konfliktów, jednakże Komitet wielokrotnie wzywał właśnie do aktywnego podejmowania dyskusji ze wszystkimi uczestnikami procesu, ponieważ inaczej niemożliwy będzie zdecydowany postęp w procesie zrównoważonego rozwoju.
3.21 Komitet pozytywnie ocenia zapowiedź lepszego powiązania strategii krajowych ze strategią europejską.
Jednakże, jak już powiedziano, wymaga to opracowania najpierw rzeczywistej strategii europejskiej, a nie tylko dokumentu powtarzającego znane od dawna stanowiska, deklaracje i programy, które jak dotąd nie potrafiły dostatecznie odwrócić negatywnych trendów.
3.22 Zgodnie z wnioskiem Komisji, oceny oddziaływania mają zasadnicze znaczenie dla poprawy spójności między różnymi inicjatywami i ich poszczególnymi fazami (zamysł, realizacja itp.).
Należy jednakże zwrócić uwagę, że te analizy nie mogą opierać się wyłącznie na spowodowanych kosztach, ale powinny również uwzględniać inne korzyści gospodarcze, społeczne i ekologiczne [17].
Należy zatem opracować kryterium, wzorowane na ocenie wpływu na konkurencyjność, które zagwarantuje, że te dwa ostatnie wymiary nie będą pomijane.
3.22.1 Komitet powtarza swoją opinię, że kwalifikowalność do sfinansowania projektów z tytułu różnych programów i pozycji budżetowych powinna opierać się na kryterium rozwoju zrównoważonego [18].
Należy je także uwzględniać przy ocenie skuteczności wydatkowania uzyskanych tą drogą kwot.
Brak jednoznacznego zarządzania
3.23 Oprócz niekonkretnych celów i rezygnacji z dyskusji w sprawie instrumentów Komitet dostrzega jeszcze jeden słaby punkt dokumentu, mianowicie brak stanowiska Komisji w kwestii podziału kompetencji.
Jest to drażliwy temat, ponieważ niektóre spośród zaplanowanych działań należą do właściwości Wspólnoty (polityka handlowa), podczas gdy inne należą raczej do kompetencji krajowych (energia) lub próbuje się je skoordynować na poziomie europejskim (polityka socjalna).
Ponadto do różnych zakresów kompetencji dochodzi jeszcze jeden wymiar — globalny (patrz również wyżej).
3.24 Komitet uważa, że jednym z powodów braku faktycznych postępów w dziedzinie rozwoju zrównoważonego jest duża liczba strategii, planów działań itp., jak również zmiany, którym zgodnie z politycznymi priorytetami były one poddawane z biegiem lat. Zgadzając się z kluczowymi wytycznymi zrównoważonego rozwoju, ogłoszonymi przez Radę Europejską w czerwcu 2005 r.
[19], Komitet jest zdania, że w zakresie omawianych środków działania Komisja powinna jasno ustalić podział kompetencji pomiędzy szczeblami. Następnie dany szczebel powinien zobowiązać się wobec zainteresowanych stron do zapewnienia stabilności w dłuższym okresie oraz spójności z innymi działaniami.
3.25 Zgodnie z zasadami zawartymi w białej księdze na temat zarządzania, z pragnieniem "niwelowania dystansu" pomiędzy UE a obywatelami, wyrażonym w białej księdze na temat polityki komunikacyjnej, oraz w rezultacie poświęconego rozwojowi zrównoważonemu forum konsultacyjnego z dn. 20- 21 marca 2006 r., Komitet uważa, że zorganizowane i stałe konsultacje z zainteresowanymi stronami są niezbędne do prawdziwego wykorzystania mobilizacji podmiotów w terenie oraz zakotwiczenia rozwoju zrównoważonego w rzeczywistości.
Zajmie się zatem utworzeniem bazy danych podobnej do tej, którą już prowadzi w zakresie rynku jednolitego (PRISM).
Jej celem byłoby rejestrowanie przeszkód napotykanych przez podmioty działające w terenie, rozpowszechnianie dobrych praktyk, udzielanie informacji o organizacjach odpowiedzialnych za te innowacyjne projekty, urzeczywistnianie podejścia oddolnego (bottom-up) i poszerzanie fachowej wiedzy, na której Komisja w szczególności się opiera przy opracowywaniu swoich wniosków dotyczących dyrektywy, analiz oddziaływania i komunikatów.
3.26 Ponadto Komitet uważa, że zapowiedziana na 2008 r. reforma Międzynarodowego Funduszu Walutowego jest szansą dla europejskich przedstawicieli na jednogłośne opowiedzenie się za uwzględnieniem pojęcia zrównoważonego rozwoju jako jednego z kryteriów przyznawania pomocy.
3.27 Komitet z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji, zgodnie z którą będzie ona starać się dokonywać regularnie co dwa lata, na podstawie sprawozdania z postępów, przeglądu procesu zrównoważonego rozwoju, angażując przy tym Radę Europejską i Parlament Europejski oraz wykorzystując pełnioną przez EKES i Komitet Regionów w społeczeństwie rolę katalizatora.
Powiązania z nowoczesną polityką przemysłową i badaniami
3.28 W swoim najnowszym komunikacie w sprawie nowej polityki przemysłowej [20] Komisja zapowiada ustanowienie grupy wyższego szczebla do spraw konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego, rozważenie zewnętrznych aspektów konkurencyjności i dostępu do rynku (wiosna 2006 r.), jak również zarządzanie przemianami strukturalnymi w przemyśle przetwórczym (koniec 2005 r.).
Komitet z zadowoleniem przyjmuje ustanowienie grupy wyższego szczebla (luty 2006 r.) i zakres jej zadań [21] oraz wyraża gotowość do udzielenia jej pomocy w ich realizacji.
Ponadto Komitet ma nadzieję, że uwagi, które Komisja ma opracować w późniejszym terminie, będą zgodne z dążeniem do zapewnienia właściwego wykorzystania synergii między różnymi obszarami polityki europejskiej oraz podejmowania kompromisów uwzględniających cel zrównoważonego rozwoju.
3.29 O ile Komitet jest niestrudzonym zwolennikiem celu 3 % PKB przeznaczanych na badania (w tym 2/3 pochodzące z sektora prywatnego), to jednak uważa, że inwestycje te oraz wynikające z nich innowacje muszą wpisywać się w perspektywę wspierania rozwoju zrównoważonego.
W miarę możliwości Komisja powinna przy wsparciu Eurostatu i jego odpowiedników na szczeblu krajowym, przedstawiać okresowo raport podsumowujący sytuację w celu pogodzenia strategii lizbońskiej z ogólną strategią rozwoju zrównoważonego.
W razie potrzeby powinna ona zaproponować zalecenia w ramach zintegrowanych wytycznych celem zagwarantowania ich zgodności i wzajemnego oddziaływania.
4.
Uwagi dotyczące niektórych spośród kluczowych dziedzin opisanych w dokumencie Komisji
4.1 Zmiany klimatyczne i czysta energia
4.1.1 Komitet z niepokojem zauważa, że w swoim komunikacie Komisja nieomal z rezygnacją przyznaje, że zmiany klimatu są już nie do zatrzymania i należy "jedynie" dążyć do złagodzenia skutków, jakie one mają dla najbardziej poszkodowanych.
4.1.2 "Kluczowe działania" w tej dziedzinie to jedynie deklaracja zamiarów i ostrożne zapowiedzi starań o bardziej zaawansowane zobowiązania i porozumienia międzynarodowe.
Szczególnie w tej dziedzinie polityki brak konkretnych celów jest tym bardziej niepokojący, że już teraz widać, iż obecne cele związane z redukcją gazów cieplarnianych do 2012 r. najprawdopodobniej nie zostaną osiągnięte, a dzieje się tak mimo wzrastającego zagrożenia i niezaprzeczalnych groźnych zjawisk pogodowych, powodujących katastrofalne skutki społeczne i gospodarcze.
4.1.3 Mimo to Komitet z zadowoleniem przyjmuje dość ogólne deklaracje dotyczące wykorzystania potencjału UE w zakresie zwiększenia efektywności i przyśpieszenia rozwoju technologicznego w dziedzinie odnawialnych źródeł energii i zużycia energii.
EKES wspiera kierunki działań określone przez Komisję i zaleca Radzie i Komisji bezzwłoczne opracowanie konkretnych i ambitnych celów, określenie instrumentów służących ich osiągnięciu oraz podjęcie dyskusji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami.
4.1.4 Obecnie wydaje się, że przemysł być może stoi przed ważnym przełomem, jeśli chodzi o elektrownie węglowe niewytwarzające CO2.
Można oczekiwać, że w ramach strategii zrównoważonego rozwoju podjęta zostanie kwestia tego, jakie polityka musi ustalić warunki ramowe (a zatem również instrumenty) w celu wspierania zastosowania takiej technologii.
4.2 Wykluczenie społeczne, demografia i migracja
4.2.1 Choć Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że przeciwdziałanie ubóstwu i wykluczeniu społecznemu nie będzie ograniczać się wyłącznie do grup o najniższych dochodach, uważa, że proponowane kluczowe działania są zdecydowanie niewystarczające.
Komisja powinna w szczególności zaktualizować wskaźniki z Laeken [22] w sprawie jakości zatrudnienia [23] oraz w większym stopniu uwzględnić ten wymiar w wytycznych.
4.2.2 Komisja zapowiada konsultacje z partnerami społecznymi w sprawie łączenia pracy zawodowej i życia prywatnego.
Zdaniem Komitetu, w przypadku gdyby uważali oni podjęcie dalszych działań za konieczne, ale nie potrafili zawrzeć porozumienia, o którym mowa w art. 139 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Komisja i prawodawca europejski powinni uznać się za właściwych w tym zakresie.
Taka procedura powinna obowiązywać również w pozostałych planowanych dziedzinach.
4.3 Zarządzanie zasobami naturalnymi
4.3.1 Również w dziedzinie zasobów naturalnych kluczowe działania są raczej niewiążące lub niezbyt wiarygodne.
Zdaniem Komisji "UE i państwa członkowskie powinny zapewnić wystarczające fundusze i możliwości zarządzania siecią Natura 2000 obejmującą obszary pod ochroną oraz skuteczniej włączyć do zewnętrznych i wewnętrznych obszarów polityki kwestie związane z różnorodnością biologiczną, tak aby przeciwdziałać utracie różnorodności biologicznej".
W kontekście decyzji Rady Europejskiej z grudnia 2005 r., zmniejszającej środki finansowe w tym zakresie, opinia publiczna może natychmiast zauważyć, jaka przepaść dzieli zapowiedzi i rzeczywistość w polityce UE.
4.3.2 W ramach "celów operacyjnych" dla zagadnienia "lepszego zagospodarowania zasobów naturalnych", o których mowa w załączniku 2., przywołuje się jedynie znane już i zatwierdzone polityki, jak na przykład cel, ogłoszony w 1997 r. (!) w białej księdze [24], zakładający osiągnięcie do 2010 r. udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym w wysokości 12 %, którego zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 26 maja 2004 r. [25] nie da się osiągnąć za pomocą obecnie realizowanych działań.
Jednakże ani nie proponuje się nowych działań, ani też nie podejmuje się analizy tłumaczącej prawdopodobne niepowodzenie.
4.3.3 Również w odniesieniu do tego zakresu Komitet uważa, że określenie ambitnych i ukierunkowanych na przyszłość celów, na przykład takich, jakie zostały zapowiedziane przez Szwecję na początku lutego 2006 r., wywołałoby więcej aplauzu, uwagi i wsparcia dla strategii zrównoważonego rozwoju niż te mgliste zapowiedzi, które nie są ani nowe, ani aktualne.
Jak wiadomo, Szwecja postawiła sobie za cel długofalowy zastąpienie paliw kopalnych oraz rezygnację z energii atomowej.
4.3.4 Ponadto w zakresie oszczędzania energii i efektywności energetycznej należałoby określić cel tyleż wywołujący oddźwięk społeczny, co ukierunkowany na przyszłość i wspierający innowacje, na przykład mówiący, iż od 2020 r. wszystkie nowe inwestycje budowlane w Unii Europejskiej będą tak zwanymi "budynkami o zerowej energii", czyli takimi, które nie wymagają już dostarczania dodatkowej energii.
4.4 Zrównoważony transport
4.4.1 W dziedzinie transportu stwierdza się najpierw, że "obecne trendy […] nie są zrównoważone".
4.4.2 Następnie Komisja stwierdza: "Można osiągnąć korzyści wynikające z mobilności przy o wiele mniejszym wpływie na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko naturalne.
Można tego dokonać poprzez zmniejszenie zapotrzebowania na transport (np. poprzez zmiany w użytkowaniu gruntów, promowanie zdalnego dojeżdżania (ang. telecommuting) oraz korzystania z wideokonferencji), lepsze wykorzystanie infrastruktury oraz pojazdów, zmianę środków transportu, np. korzystanie z transportu kolejowego zamiast drogowego, korzystanie z rowerów i chodzenie pieszo na krótkich odległościach i rozwinięcie transportu publicznego, wykorzystanie czystszych ekologicznie pojazdów i opracowanie alternatywy dla ropy naftowej, jak np. biopaliwa czy pojazdy napędzane wodorem.", co jest zgodne z opinią Komitetu pt. "Przygotowanie infrastruktury drogowej na przyszłość: planowanie i państwa sąsiedzkie, zrównoważona mobilność, finansowanie" [26].
Komisja stwierdza również, że "korzyści z bardziej zrównoważonego transportu mają szeroki zasięg i są znaczące".
4.4.3 Komitet zasadniczo z zadowoleniem przyjmuje stwierdzenia i odwołania na temat strategii przynoszącej korzyści obu stronom.
EKES wyraża jednak wątpliwości, dlaczego mimo wszystkich korzyści i możliwości wciąż utrzymują się wielokrotnie opisywane negatywne trendy, np. w transporcie, i dlaczego Komisja musi stwierdzać utrzymywanie się negatywnych tendencji.
4.4.4 Muszą istnieć powody, dla których, mimo przedstawionych przez Komisję zalet zrównoważonego transportu, społeczeństwo i przedsiębiorstwa korzystają z niezrównoważonych środków transportu i w przeważającej mierze je preferują.
Brakuje analizy motywów tego postępowania, co jednak uniemożliwia opracowanie właściwych strategii przeciwdziałania im.
4.4.5 W dziedzinie transportu Komisja wymienia trzy kluczowe działania:
- UE oraz jej państwa członkowskie powinny skoncentrować się na uatrakcyjnieniu alternatyw transportu drogowego jako opcji dla przewozu towarów i osób […] (Komitet przyjmuje do wiadomości, iż Komisja nie zobowiązuje się do nieinwestowania dalszych środków w rozwiązania niezrównoważone),
- Komisja Europejska w dalszym ciągu będzie badać korzystanie z pobierania opłat za użytkowanie infrastruktury w UE […] (Komitet przyjmuje do wiadomości, że Komisja nie przewiduje całkowitego obciążenia kosztami infrastruktury drogowej i dodatkowymi kosztami zewnętrznymi),
- Komisja zaproponuje pakiet środków w celu poprawy funkcjonowania samochodów z punktu widzenia ochrony środowiska poprzez promowanie czystych i wydajnych energetycznie pojazdów […] (co Komitet przyjmuje z zadowoleniem).
4.4.6 Zdaniem Komitetu ograniczenie za pomocą tych działań kluczowych"wzrostu zagęszczenia ruchu", zapowiedziane w strategii zrównoważonego rozwoju [27], powodujące na przykład dostateczne zmniejszenie natężenia ruchu, jest co najmniej wątpliwe.
Zapowiedzi i sformułowania zawarte w opisie działań kluczowych pozostają daleko w tyle za sformułowaniami z wcześniejszych dokumentów UE, np. odnoszących się do "sieci obywatelskich" lub zawartych w białej księdze na temat polityki transportowej [28].
4.4.7 Określając takie cele, jak na przykład dopuszczanie w Europie od 2020 r. lub 2025 r. wyłącznie pojazdów o zerowej emisji, o wiele łatwiej byłoby przekonać opinię publiczną do strategii zrównoważonego rozwoju; byłoby to również bardziej ambitne i służące osiągnięciu celu.
Stanowiłoby ogromną zachętę dla badań i rozwoju, przyśpieszyło innowacje technologiczne oraz zwiększyło konkurencyjność europejskiego przemysłu samochodowego, co z kolei miałoby pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy Europy.
Ponadto byłaby to inicjatywa technologiczna zapobiegająca katastrofie ekologicznej i klimatycznej wywołanej przez nadrabiający zaległości rozwój transportu w niektórych państwach rozwijających się.
4.4.8 Oprócz realizacji zaleceń Komitetu określenie takich strategicznych celów w zakresie transportu sprzyjałoby zrównoważonemu rozwojowi transportu [29] w ramach strategii zrównoważonego rozwoju i umożliwiłoby osiągnięcie wielokrotnie wspominanych efektów korzyści dla obu stron.
4.5 Wyzwania w zakresie globalnego ubóstwa i rozwoju
4.5.1 Należy krytycznie ocenić fakt poddania w komunikacie niejako powtórnej "przeróbce" postulatów, które są od wielu lat podnoszone przez UE, ale dotąd nie zostały zrealizowane.
Przykładem tego może być jedno z działań kluczowych w szóstej głównej dziedzinie, "wyzwaniach globalnych", zgodnie z którym "UE oraz jej państwa członkowskie powinny zwiększyć wielkość pomocy do 0,7 % dochodu narodowego brutto (DNB) w 2015 r., osiągając pośredni cel 0,56 % w 2010 r., z indywidualnymi celami: 0,51 % dla UE-15 i 0,17 % dla UE-10".
Komitet w żadnej mierze nie wątpi, że jest to słuszny postulat [30], przypomina jednakże, że państwa uprzemysłowione obiecały na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ już w dniu 24 października 1970 r., a więc przed 35 laty (!!!) przekazywać 0,7 % swojego PKB na pomoc rozwojową (co oczywiście i tak nie umożliwiłoby rozwiązania wszystkich problemów).
Ciągłe powtarzanie tych samych obietnic bez ich spełniania nie czyni polityki bardziej wiarygodną.
4.5.2 Komitet przyjmuje oczywiście z zadowoleniem wszystkie zapowiedziane wysiłki zmierzające do przeciwdziałania ubóstwu na całym świecie.
Komisja chce zwiększyć wysiłki na rzecz wykorzystania światowego handlu jako instrumentu służącego osiągnięciu rzeczywistego globalnego zrównoważonego rozwoju.
Jest to bezsprzecznie szczególnie ważna koncepcja, być może nawet decydująca z globalnego punktu widzenia.
Porozumienie WTO jest umową handlową nieuwzględniającą żadnych kryteriów zrównoważonego rozwoju, mimo że światowy handel ma na niego decydujący wpływ.
Rada i Komisja powinny zatem uwypuklić tę ważną opinię, a jednocześnie zarysować swoje wyobrażenie realizacji tego celu.
4.5.3 Jest to ważne również z tego względu, że uświadomi opinii publicznej, iż celem nie jest wyłącznie deklaracja intencji.
Dla Komitetu jest oczywiste, że sama pomoc finansowa nie jest w stanie w trwały sposób poprawić warunków życia i pracy ludzi w krajach rozwijających się.
Komitet ponadto przypomina, że w konkluzjach Rady w sprawie społecznego wymiaru globalizacji (marzec 2005 r.) koncepcja "godnej pracy" została uznana za kluczową dla działań UE w polityce zagranicznej.
Komitet nie może się pogodzić z tym, że przewagi konkurencyjne niektórych krajów opierają się na łamaniu norm MOP (Międzynarodowej Organizacji Pracy) lub norm ochrony środowiska.
Te przepisy nie są formą ukrytego protekcjonizmu na rzecz bogatych krajów, lecz przyczyniają się raczej do zapewnienia poszanowania godności ludzkiej, postępu społecznego i sprawiedliwości.
Unia Europejska powinna monitorować postępy w tej dziedzinie i w miarę możliwości oceniać je wspólnie z uznanymi przez Międzynarodowe Biuro Pracy partnerami społecznymi z zainteresowanych państw trzecich (lub działającymi tam, reprezentatywnymi i uznanymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego), a jeżeli stwierdzi pogorszenie się sytuacji, reagować za pomocą sankcji handlowych.
Szkoda, że w niniejszym komunikacie Komisja tego nie uwzględniła.
4.6 Ogólnie rzecz biorąc, Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie, by pokazały swoim partnerom handlowych, że rozwój zrównoważony nie musi być generatorem kosztów, lecz raczej jest czynnikiem bogactwa zarówno dla ich gospodarki, dążącej do osiągnięcia wyższego poziomu życia, jak i dla całej planety.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie oceny zagrożenia powodziowego i zarządzania nim
COM(2006) 15 wersja ostateczna — 2006/0005 (COD)
(2006/C 195/09)
Dnia 13 lutego 2006 r.
Rada, działając na podstawie art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą była Maria Candelas SÁNCHEZ MIGUEL.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dn. 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął następującą opinię 141 głosami, 3 osoby wstrzymały się od głosu:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji dotyczący dyrektywy w sprawie zagrożenia powodziowego, do której przyjęcia Komitet wzywał w opinii [1] dotyczącej wcześniejszego komunikatu Komisji, szczególnie że wniosek obejmuje metodologię i instrumenty stworzone na mocy ramowej dyrektywy wodnej (RDW).
Dzięki uwzględnieniu w planie gospodarowania wodami w dorzeczu map i planów zagrożenia powodziowego, uregulowane zostają wszystkie działania związane z zarządzaniem śródlądowymi szlakami wodnymi oraz obszarami nadbrzeżnymi przylegającymi do dorzeczy.
1.2 Skuteczność tych działań zależy w dużej mierze od wstępnej oceny sytuacji panującej w dorzeczu oraz otaczających obszarach nadbrzeżnych, opartej na kompleksowej analizie bieżącej sytuacji, w szczególności na obszarach występowania zwiększonego zagrożenia powodziowego, ze względu na działalność ludzką i zmiany klimatyczne.
1.3 Należy również skoncentrować się na działaniach służących zapobieganiu negatywnym skutkom powodzi, co obejmuje wszelkie dostępne środki informowania i udziału społeczeństwa.
W związku z tym Komitet wzywa Komisję do dołożenia szczególnych starań, by środki te, przewidziane w art. 14 RDW oraz we wniosku dotyczącym dyrektywy, zostały uwzględnione w planach gospodarowania wodami w dorzeczu.
1.4 Należy także rozszerzyć zakres planu zarządzania zagrożeniem powodziowym i map zagrożenia powodziowego, proponowanych we wniosku.
Klasyfikacja dorzeczy, w których występuje znaczne zagrożenie powodziowe powinno wiązać się zarówno z ustaleniem priorytetowych działań (i odpowiednich środków na ich realizację), jak i kryteriów, jakie należy spełnić w celu ograniczenia kosztów i zwiększenia korzyści dla ludności.
Działania te powinny umożliwić zintegrowany i zrównoważony rozwój na obszarach zalewowych.
1.5 Co więcej, w kontekście wspólnotowych środków na rzecz multidyscyplinarnych badań i koordynacji, należałoby dodać, że konieczne jest wzmocnienie wszystkich polityk mających wpływ na europejskie obszary wodne.
2.
Wstęp
2.1 W dyrektywie 2000/60/WE — ramowej dyrektywie wodnej (RDW) — brakowało jednego elementu: wyznaczenia celu polegającego na zapobieganiu powodziom, chronieniu przed nimi oraz łagodzeniu ich skutków.
Tymczasem w ostatniej dekadzie na terytorium UE wystąpiło ponad 100 powodzi, które pociągnęły za sobą znaczne straty ludzkie i poważne straty ekonomiczne.
Komisja przedstawiła uprzednio komunikat [2], w którym poddała analizie zaistniałą sytuację i zaproponowała podjęcie wspólnych działań w Unii Europejskiej.
Omawiany wniosek stanowi jeden z elementów tych działań.
2.2 Zarówno w komunikacie, jak i proponowanej dyrektywie podkreślono potrzebę koordynacji wszelkich działań podejmowanych w ramach polityki wodnej z pozostałymi strategiami wspólnotowymi służącymi zapobieganiu powodziom i minimalizowaniu ich skutków.
Polityka w dziedzinie badań naukowych, wykorzystując projekty badawcze, takie jak projekt FLOODsite poprawiający zintegrowanie analizy zagrożenia powodziowego i metody zarządzania powodziowego oraz polityka regionalna prowadzona z wykorzystaniem funduszy strukturalnych, w szczególności Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i wspólnej polityki rolnej, przy zastosowaniu zasad oddzielenia płatności od produkcji oraz wzajemnej zgodności [3], składają się na kompletny pakiet mogący przynieść lepsze rezultaty, niż same tylko działania dotyczące obszarów wodnych.
2.3 Wniosek ma na celu ograniczenie zagrożenia powodziowego i zarządzanie tym zjawiskiem, które ma negatywne konsekwencje dla ludzkiego życia i zdrowia, majątku, jak również przyrody i środowiska naturalnego.
Włączenie omawianego wniosku w ramy RDW umożliwi uproszczenie procedur organizacyjnych i administracyjnych, ponieważ wniosek uwzględnia obowiązujący podział na obszary dorzeczy zgodnie z normami ustanowionymi w RDW.
Oznacza to, że wszelkie działania podejmowane w celu przeciwdziałania i zminimalizowania zagrożenia powodziowego powinny stanowić element planów gospodarowania wodami dorzecza ustanowionych dla poszczególnych rzek oraz, że w obu przypadkach będziemy mieli do czynienia z tymi samymi organami, które przejmą te nowe obowiązki.
Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że synchronizacja harmonogramów przewidzianych w nowym wniosku z harmonogramami wdrażania ustanowionymi uprzednio w RDW pozwoli na zwiększenie skuteczności.
2.4 EKES poddał uważnej analizie proponowaną dyrektywę i akceptuje zaproponowane w niej rozwiązania.
Zwraca również uwagę na fakt, że uwzględniono w niej szereg zaleceń zawartych w opinii Komitetu dotyczącej komunikatu z 2004 r.
[4] Dlatego Komitetowi pozostaje jedynie podkreślić zadania spoczywające na Komisji — musi ona zapewnić realizację wymogów RDW oraz zagwarantować, że zostaną należycie spełnione przez władze państw członkowskich, nie zapominając przy tym o potencjalnych korzyściach dla państw trzecich położonych w dorzeczu rzek przepływających przez Unię Europejską.
3.
Streszczenie wniosku
3.1 Wniosek został podzielony na siedem rozdziałów:
- Pierwszy zawiera postanowienia ogólne, przedmiot wniosku oraz definicje "powodzi" i "zagrożenia powodziowego", jako uzupełnienie definicji zawartych w art. 2 RDW.
- W rozdziale drugim opisano procedurę wstępnej oceny zagrożenia powodziowego w odniesieniu do każdego obszaru dorzecza oraz określono niektóre minimalne wymogi w tym zakresie (art. 4 ust. 2).
Na podstawie wyników tej oceny, obszary dorzecza mają zostać przyporządkowane do jednej z dwóch poniższych kategorii: obszary, na których nie występuje potencjalne zagrożenie powodziowe, oraz obszary, na których istnieje poważne potencjalne zagrożenie powodziowe.
Oceny te mają zostać przeprowadzone w terminie trzech lat od daty wejścia w życie wnioskowanej dyrektywy.
- Rozdział trzeci poświęcono zasadom opracowania map zagrożenia powodziowego. Mapy obejmują nie tylko same dorzecza, lecz także obszary nadbrzeżne przypisane do obszaru dorzecza.
Przy sporządzaniu tych map uwzględnia się prawdopodobieństwo powodzi na danych obszarach geograficznych oraz szacunkową ocenę potencjalnych szkód dla ludności, miejscowej gospodarki i środowiska naturalnego.
- Rozdział czwarty, rozpoczynający się od art. 9, dotyczy planów zarządzania zagrożeniem powodziowym.
Państwa członkowskie są zobowiązane do przygotowania i realizacji — na podstawie wyników wstępnej oceny — planów zarządzania zagrożeniem powodziowym dla każdego obszaru dorzecza, w celu ograniczenia prawdopodobieństwa wystąpienia powodzi oraz złagodzenia jej skutków.
W związku z tym plany muszą uwzględniać takie aspekty jak: gospodarowanie zasobami wodnymi i gruntami, zagospodarowanie przestrzenne czy użytkowanie gruntów.
W żadnym przypadku podejmowane środki nie mogą negatywnie wpływać na sytuację krajów sąsiednich.
- Zawarte w rozdziale piątym przepisy dotyczące informowania i uczestnictwa społeczeństwa odpowiadają przepisom art. 14 RDW. Działania w tym zakresie powinny stanowić element przygotowywania zarówno wstępnej oceny, jak i planów zarządzania.
- Rozdział szósty dotyczy komitetu ustanowionego na mocy art. 21 RDW z zadaniem wspierania Komisji.
- W rozdziale siódmym ustanowiono termin (2018 r.) na przedłożenie przez Komisję sprawozdań Parlamentowi i Radzie. Natomiast państwa członkowskie zostały zobowiązane do przedstawienia Komisji przepisów przyjętych w celu wykonania dyrektywy w terminie dwóch lat od daty jej wejścia w życie.
4.
Uwagi dotyczące wniosku
4.1 EKES zwraca uwagę, że zastosowanie w omawianym wniosku metodologii RDW sprzyja włączaniu planów zarządzania zagrożeniem powodziowym do planów gospodarowania wodami w dorzeczu, co stanowi gwarancję odpowiedniego planowania działań na całej długości dorzecza, jak również zgodności i odpowiedniej koordynacji działań podejmowanych przez właściwe władze na różnych szczeblach (lokalne, państwowe, transgraniczne).
4.2 Włączenie zarządzania zagrożeniem powodziowym w ramy RDW odpowiada także założeniu, że powodzie stanowią naturalne i normalne zjawisko w systemach wód rzecznych i obszarów nadbrzeżnych.
Zagrożenie powodziowe zostało określone jako zjawisko negatywnie wpływające na ludzkie zdrowie, środowisko naturalne i działalność gospodarczą, a tym samym powodujące straty na wodach objętych zakresem RDW.
4.3 Jedno z najważniejszych zaleceń Komitetu dotyczyło opracowywania wstępnych ocen zagrożenia powodziowego [5].
W związku z tym Komitet wyraża przekonanie, że przepisy zawarte w art. 4 i 5 pomogą w naukowym opracowaniu planów zarządzania zagrożeniem powodziowym.
Należy również wspomnieć o niektórych wymogach, takich jak:
- opis powodzi, do których doszło w przeszłości;
- opis procesów zalewowych i ich podatności na zmiany;
- opis planów rozwoju pociągających za sobą zmiany w zagospodarowaniu terenów lub rozmieszczeniu ludności oraz lokalizacji działalności gospodarczej mogącej powodować wzrost zagrożenia powodziowego.
4.4 Bardzo istotna wydaje się również klasyfikacja dorzeczy i obszarów nadbrzeżnych oparta na kryterium występowania (lub braku występowania) zagrożenia powodziowego.
EKES popiera założenie, że celem zarządzania zagrożeniem powodziowym jest zmniejszenie prawdopodobieństwa powodzi i złagodzenie ich skutków, w związku z czym należy zaklasyfikować potencjalne działania i środki oraz kryteria odpowiedniego wyboru w każdym przypadku.
4.5 EKES zaleca Komisji, by plany dorzeczy przewidziane w art. 9 i załączniku A zostały oparte przede wszystkim na następujących zasadach i działaniach:
- Przywrócenie systemów wodnych rzecznych i przybrzeżnych do stanu naturalnego, wspierając odzyskiwanie naturalnych obszarów oraz mechanizmów autoregulacji dorzeczy (ponowne zalesienie na obszarach górskich, ochrona obszarów bagiennych i powiązanych ekosystemów, monitorowanie zjawiska erozji i osadów w korytach rzecznych, programy mające na celu znalezienie alternatywnych zastosowań itd.).
- Zasada zapewnienia zrównoważonego rozwoju na obszarach zalewowych poprzez:
- ocenę możliwego do wykorzystania potencjału gospodarczego związanego z zagospodarowaniem gruntów na tych obszarach w sposób uwzględniający naturalne zjawiska powodziowe;
- planowanie procesu przechodzenia na te modele w różnych dziedzinach planowania, w szczególności w urbanistyce.
4.6 W celu zapewnienia większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w zapobieganie zagrożeniom powodziowym i ich skutkom, we wszystkich państwach członkowskich należy opracować system informacji i uczestnictwa przewidziany w art. 14 RDW.
W tym celu mechanizmy udziału powinny obejmować zarówno etap opracowywania planów zarządzania zagrożeniem, jak i etap sporządzania wstępnych ocen.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady ustanawiającej Wspólnotowy Mechanizm Ochrony Ludności (przekształcenie)
COM(2006) 29 wersja ostateczna — 2006/0009 (CNS)
(2006/C 195/10)
Dnia 7 marca 2006 r. Rada, działając na podstawie art. 37 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu na ten temat, wydała opinię w dniu 26 kwietnia 2006 r. (sprawozdawca: María Candelas SÁNCHEZ MIGUEL).
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 144 za do 1 przeciw — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES pozytywnie ocenia przyjętą przez Radę decyzję w sprawie wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności i uważa, że ogólnie rzecz biorąc, ujęto w niej uwagi Komitetu zawarte w jego opinii w sprawie komunikatu o usprawnieniu tego mechanizmu [1], przyjętej w listopadzie 2005 r.
1.2 Pragniemy ponadto podkreślić, że zastosowanie przekształcenia, będącego jedną z metod upraszczania prawodawstwa wspólnotowego, ułatwia zapoznanie się z tym aktem prawnym oraz wdrożenie go przez władze państw członkowskich kompetentne w dziedzinie ochrony ludności. Dzięki temu może on okazać się bardziej skuteczny w obliczu klęsk żywiołowych czy katastrof spowodowanych przez człowieka.
1.3 Możliwości interwencyjne mechanizmu, zarówno na terytorium UE, jak i poza nim, zwiększą się dzięki poszerzeniu zakresu działań, co wynika z szerszych kompetencji oraz, przede wszystkim, z przeznaczenia większej ilości lepszych środków.
Bardzo istotne jest wskazanie na koordynację tego mechanizmu z mechanizmem ONZ, tj. Biurem Narodów Zjednoczonych ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej.
Niemniej jednak Komitet jest zdania, że należy również włączyć do tej koordynacji Czerwony Krzyż oraz organizacje pozarządowe działające w rejonach dotkniętych klęską i że mechanizm powinien koordynować działania wolontariuszy, odgrywających ważną rolę podczas katastrof.
1.4 Przeznaczenie na potrzeby mechanizmu odpowiednich środków budżetowych jest zasadniczym warunkiem jego dobrego funkcjonowania. Od tego bowiem zależy uznanie konieczności poprawy informacji, dostępność środków transportu, przyznanie środków na szkolenie specjalistów itp.
Ze względu na kluczowe znaczenie tej kwestii, Komitet ponownie podkreśla nieodzowność jej uwzględnienia oraz uważa, że Komisja powinna dysponować odpowiednimi środkami i wymagać od państw członkowskich wypełniania zobowiązań w tej dziedzinie, aby mechanizm ochrony ludności w swoim całokształcie mógł spełniać swoją rolę.
2.
Wstęp
2.1 Wspólnotowy mechanizm ochrony ludności został stworzony w 1981 r. [2] i wraz z Programem działań w zakresie ochrony ludności [3] służy od tej pory łatwiejszemu organizowaniu pomocy i lepszej koordynacji działań w sprawie ochrony ludności zarówno na terytorium UE, jak i poza nim.
Zebrane w ciągu tych lat doświadczenia dotyczące funkcjonowania mechanizmu wskazują na konieczność usprawnienia go, zwłaszcza że zarówno Rada, jak i Parlament Europejski uznały jego znaczenie podczas wielkich klęsk, które wydarzyły się na terytorium UE i poza nim.
2.2 W celu udoskonalenia mechanizmu, Komisja przedstawiła komunikat [4], w którym zaproponowano szereg usprawnień, polegających głównie na:
- zwiększeniu koordynacji mechanizmu z krajowymi systemami ochrony ludności, a także z organizacjami międzynarodowymi, szczególnie z ONZ;
- zwiększeniu stopnia przygotowania zespołów, ze szczególnym uwzględnieniem modułów szybkiego reagowania i stworzenia modułów rezerwowych w każdym państwie członkowskim, gotowych do działania wewnątrz UE i poza nią;
- analizie i ocenie potrzeb w przypadku każdej z katastrof za pomocą systemu ostrzegania, który korzystałby ze środków europejskiego ośrodka monitoringu i informacji (CECIS);
- wzmacnianiu bazy logistycznej.
2.3 EKES wydał już opinię [5] w sprawie tego komunikatu. Komitet odniósł się w niej pozytywnie do treści wniosku w sprawie usprawnienia mechanizmu, ale uznał, że niektóre rozwiązania można by ulepszyć korzystając ze zdobytych doświadczeń, zwłaszcza z niedawnych interwencji podczas katastrof, które miały miejsce w Azji.
W tekście wspomnianej opinii, Komitet zaproponował Komisji kolejno następujące sposoby większego usprawnienia mechanizmu:
- wzmocnienie systemu CECIS (wspólnego systemu łączności i informacji dla sytuacji kryzysowych) poprzez przejście na strukturę opartą na połączeniach satelitarnych, co pozwoliłoby na lepsze zapoznanie się z sytuacją po danej katastrofie i dzięki temu dysponowanie danymi koniecznymi do skuteczniejszej interwencji, jeśli chodzi o środki i personel;
- uwzględnianie w szkoleniach zespołów interwencyjnych konieczności nauczania języków obcych, ponadto potrzebny jest wyraźny sposób identyfikacji osób wysyłanych na miejsce katastrofy przez UE;
- zapewnienie minimalnych środków działania, które byłyby koordynowane w ramach mechanizmu, a ponadto przez ONZ — w tym celu konieczne wydaje się utworzenie scentralizowanego organu technicznego działającego 24 godziny na dobę, wyposażonego w budżet, który umożliwiałby jak najlepsze warunki działania;
- możliwość korzystania w ramach mechanizmu ze środków własnych, zarówno komunikacyjnych, jak i transportowych.
3.
Komentarze do wniosku
3.1 Omawiany wniosek dotyczący decyzji Rady, scalający w jeden tekst poprzednią decyzję z 23 października 2001 r. i wspomniany komunikat, wpisuje się w podjęty przez Komisję program uproszczenia legislacyjnego.
Zastosowana tu metoda przekształcenia sprzyja przyswojeniu tego aktu prawnego przez sam mechanizm, jak i jego wdrożeniu przez władze państw członkowskich odpowiedzialne za ochronę ludności.
Ponadto znacznie poprawiono postanowienia dotyczące zarówno funkcjonowania Wspólnotowego Mechanizmu Ochrony Ludności, jak i wyposażenia go w środki umożliwiające skuteczność działań.
3.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę, zawierającą dokładniejsze określenie funkcji organu wspólnotowego, który ma koordynować działania interwencyjne wobec katastrof na terytorium UE i poza nim, w szczególności dlatego, że poszerzono zakres interwencji — z jednej strony o katastrofy spowodowane przez człowieka i zamachy terrorystyczne, a z drugiej strony o przypadkowe zanieczyszczenia mórz.
3.3 Za jeszcze istotniejsze Komitet uważa włączenie do jej treści niektórych z ulepszeń mechanizmu zalecanych w opinii Komitetu z 2005 r.
Warto wyróżnić tu włączenie do art. 2 wzmianki o udostępnianiu zasobów i zdolności wojskowych na cele wspierania ochrony ludności, biorąc pod uwagę, że w wielu przypadkach są one niezbędne do szybkiego i skutecznego działania.
Ujęto w niej też inne z naszych zaleceń, dotyczące przyjęcia na szczeblu Wspólnoty ustaleń dotyczących transportu, logistyki oraz innego rodzaju działań wspierających.
3.4 Komitet ponownie wyraża swoją aprobatę dla tworzenia przez państwa członkowskie modułów interwencyjnych koordynowanych w ramach mechanizmu, które będą pozostawać w stałym związku z ośrodkiem CECIS, dzięki czemu za pośrednictwem systemu wczesnego ostrzegania będzie można podjąć działania interwencyjne z wykorzystaniem odpowiednich środków, włącznie z dodatkowymi środkami transportu.
3.5 Wprowadzono też zmianę nieprzewidzianą w komunikacie, odnoszącą się do działań interwencyjnych poza terytorium UE.
Zmiana ta polega na tym, że państwo członkowskie sprawujące prezydencję Rady UE ma nawiązać kontakt z dotkniętym katastrofą państwem trzecim, mimo że informacjami dysponować będzie CECIS, a Komisja wyznaczy zespół koordynujący, który z kolei będzie koordynował swoje działania z Organizacją Narodów Zjednoczonych.
Zdaniem Komitetu, włączanie najwyższych przedstawicieli UE do działań wspólnotowego mechanizmu ochrony ludności jest istotne i dlatego też EKES apeluje o zaangażowanie przedstawiciela UE ds. polityki zagranicznej. Niemniej jednak nie wydaje się, aby ostatecznie zaproponowany system miał funkcjonować optymalnie.
3.6 Warto wyróżnić nowy art. 10, w którym ustala się sposoby uzupełniania działań mechanizmu wspólnotowego o działania krajowych organów ochrony ludności, polegające na udostępnieniu środków transportu i na mobilizacji modułów i zespołów mogących podjąć działania na miejscu.
3.7 Wreszcie w art. 13 ustanowiono kompetencje Komisji w dziedzinie realizacji wszystkich działań przewidzianych w omawianej decyzji, a szczególnie w zakresie udostępniania środków interwencyjnych, systemu CECIS, zespołów ekspertów, szkoleń dla ekspertów oraz wszelkich innych dodatkowych form wsparcia.
EKES pozytywnie ocenia fakt, że uznano konieczność dysponowania odpowiednimi środkami, ale uważa, że należy je określić ilościowo, tak aby można było podjąć działania w każdej z przewidzianych dziedzin kompetencji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi zatytułowanej "Poprawa zdrowia psychicznego ludności — strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej"
COM(2005) 484 końcowy
(2006/C 195/11)
Dnia 14 października 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Zielonej księgi zatytułowanej "Poprawa zdrowia psychicznego ludności — strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej"
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 3 maja 2006 r.
Sprawozdawcą był Adrien BEDOSSA.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 142 do 1 (1 osoba wstrzymała się od głosu) przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
Jest to jednoznaczne uznanie znaczenia zdrowia psychicznego w Europie.
W tym celu konieczne jest opracowanie strategii:
- obejmującej następujące cele:
- poprawę informowania o zdrowiu,
- skuteczniejsze reagowanie na zagrożenia dla zdrowia,
- zmniejszenie nierówności w zakresie opieki zdrowotnej,
- zagwarantowanie wysokiego poziomu ochrony społecznej i dobrego stanu zdrowia w ramach międzysektorowej strategii zdrowia,
- określającej następujące cele:
- ochronę zdrowia psychicznego wszystkich obywateli,
- przyznanie znaczącej roli zapobieganiu,
- poprawę warunków bytowych chorego,
- opracowanie systemu informacji i programu badań dla Unii Europejskiej,
- zawierającej zalecenia, w szczególności:
- pilotażowy projekt utworzenia regionalnych sieci wymiany informacji między wszystkimi zainteresowanymi stronami,
- ułatwienie procesu dezinstytucjonalizacji, aby lepiej wykorzystywać dostępne środki,
- określającej najlepsze wzorce sprzyjające integracji społecznej i obronie praw chorych psychicznie. Powinny one zostać uwzględnione przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
Szczególne znaczenie zdrowia psychicznego jest wynikiem specyficznej rozwoju następujących czynników:
- nagłe powstanie zjawiska masowego ogromnego zapotrzebowania na pomoc psychiatryczną w ramach troski o zdrowie psychiczne,
- nieodwracalne włączenie się do debaty użytkowników lub ich przedstawicieli, co wywołuje interakcje na temat wszystkich dziedzin polityki,
- brak równowagi między leczeniem szpitalnym a ambulatoryjnym oraz problemy elastyczności całego sektora opieki zdrowotnej — od ratownictwa do opieki medyczno-socjalnej.
2.
Przedstawienie problemu
2.1 Zaburzenia psychiczne stanowią jedną z dziesięciu głównych przyczyn niepełnosprawności na świecie. Z tego względu mają one dramatyczne konsekwencje społeczno-gospodarcze dla jednostek, ich rodzin i rządów.
2.2 Osoby dotknięte zaburzeniami psychicznymi często muszą stawiać czoła dyskryminującym zachowaniom lub wykluczeniu. Poważnie naruszane są także ich prawa podstawowe.
2.3 Zaobserwować można specyficzną relację między problemem zdrowia psychicznego a ubóstwem, które zwiększa ryzyko zaburzeń psychicznych i zmniejsza możliwość dostępu do istotnych dla zdrowia psychicznego zabiegów.
Problemy związane ze zdrowiem psychicznym powinny zatem znaleźć się wśród pierwszoplanowych zagadnień zdrowia publicznego na poziomie krajowym.
2.4 Tymczasem zdrowie psychiczne jest rzadko uznawane za priorytet polityki zdrowotnej, po części ze względu na fakt, że nie wszystkie kraje mają możliwości ustanowić skuteczną i pełną opiekę w zakresie zdrowia psychicznego.
2.5 Wspólnotowy instrument zdrowia psychicznego wpisuje się w oparty na art. 152 Traktatu program Unii Europejskiej na rzecz zdrowia publicznego na lata 2003-2008, należy jednak zauważyć, że działania podjęte na tej podstawie muszą uwzględniać odpowiedzialność państw członkowskich za organizację opieki zdrowotnej i zapewnienie świadczeń medycznych.
2.6 Celem przyjętej przez Komisję zielonej księgi jest otwarcie szerokiej debaty w ramach europejskiego planu działania, dotyczącej poprawy zarządzania zagadnieniami chorób psychicznych i propagowania dobrego samopoczucia psychicznego w Unii Europejskiej, z następujących powodów:
- Zdrowie psychiczne i fizyczne są nierozłączne i równie ważne dla jednostek, jak i dla społeczeństwa.
Zdrowie psychiczne pozwala jednostce na rozwój, znalezienie miejsca w życiu społecznym, szkolnym, zawodowym, jest źródłem spójności społecznej mającej zasadnicze znaczenie dla Unii Europejskiej, która dąży do zbudowania społeczeństwa opartego na wiedzy.
- Ciężar zaburzeń psychicznych jest ogromny, wszyscy mają w swoim otoczeniu bliską osobę cierpiącą na zaburzenia psychiczne.
Wpływają one niekorzystnie na jakość życia chorych i ich rodzin.
Są poważną przyczyną niepełnosprawności.
- Koszty społeczne i gospodarcze chorób psychicznych są bardzo wysokie: poważnie obciążają one zasoby społeczeństwa, jego mechanizmy gospodarcze, edukacyjne, społeczne, karne i sądowe; w niektórych krajach istnieją dowody na to, że są one jedną z przyczyn nieobecności w pracy i wcześniejszego przechodzenia na emeryturę lub rentę inwalidzką.
- Wykluczenie społeczne i napiętnowanie osób cierpiących na choroby psychiczne, a także ich dyskryminowanie, należą nadal do rzeczywistości.
Takie traktowanie może naruszać prawa podstawowe i godność chorych, a także prowadzić do poczucia nieufności wobec społeczeństwa, a tym samym do zmniejszenia "kapitału społecznego Unii".
2.7 Po europejskiej Konferencji Ministerialnej Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na temat zdrowia psychicznego, która odbyła się w styczniu 2005 r., Komisja Europejska, będąca wraz z WHO współorganizatorem konferencji, opublikowała Zieloną księgę zatytułowaną "Poprawa zdrowia psychicznego ludności — strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej" — odwołującą się do pojęcia zdrowia publicznego zawartego w art. 152 Traktatu — i rozpoczęła konsultacje w sprawie zdrowia psychicznego na szczeblu europejskim.
2.8 Jej jasno określony cel obejmuje poprawę zdrowia psychicznego obywateli europejskich w ramach strategii wykraczającej poza sektor sanitarny i przewidującej ogólny "powrót" do trwałego dobrobytu oraz do poprawy solidarności, sprawiedliwości społecznej i jakości życia.
2.9 Zielona księga ma być punktem wyjścia debaty i prowadzić w 2006 r. do rozpoczęcia procesu konsultacji z władzami publicznymi, specjalistami, stowarzyszeniami pacjentów, aby pod koniec 2006 r. przedstawić propozycje podlegające kompetencji wspólnotowej i które wejdą w skład strategii zdrowia psychicznego Unii Europejskiej.
3.
Analiza i propozycje przedstawione w zielonej księdze
3.1 Jednoznaczne stwierdzenie znaczenia zdrowia psychicznego dla Europy
3.1.1 Ocenia się, że 27 % dorosłych Europejczyków w ciągu danego roku doświadczyło złej formy psychicznej, z czego 6,3 % odczuwało zaburzenia somatyczne, 6,1 % — depresje, a kolejne 6,1 % — fobie.
3.1.2 Liczba samobójstw odnotowywana w krajach Unii przekracza liczbę zgonów w wypadkach drogowych lub w wyniku zakażenia wirusem HIV/AIDS.
3.1.3 Konsekwencje zaburzeń psychicznych dla społeczeństwa są wielorakie. Sprawozdanie proponuje ich ocenę finansową, która obejmuje utratę produktywności, wydatki ponoszone przez system opieki społecznej i nauczania oraz wymiar sprawiedliwości.
3.1.4 Zaobserwowano duże różnice między państwami członkowskimi, jak również w obrębie każdego z nich.
3.2 Uzasadnienie znaczenia strategii zdrowia psychicznego na szczeblu wspólnotowym
3.2.1 Obecnie program Unii Europejskiej na rzecz zdrowia psychicznego obejmuje różne działy dotyczące:
- poprawy informowania o zdrowiu,
- skuteczniejszego reagowania na zagrożenia dla zdrowia,
- zagwarantowania wysokiego poziomu ochrony społecznej i dobrego stanu zdrowia w ramach międzysektorowej strategii zdrowia.
- zmniejszenia nierówności w dziedzinie zdrowia.
3.2.2 Wspólnotowa strategia zdrowia psychicznego mogłaby być ukierunkowana na następujące cele:
- ochronę zdrowia psychicznego wszystkich obywateli,
- uwzględnienie problemu złego stanu zdrowia psychicznego w działaniach zapobiegawczych,
- poprawę jakości warunków bytowych chorych psychicznie poprzez integrację społeczną oraz określenie ich praw i ich godności,
- opracowanie dla Unii Europejskiej systemu informacji, badań i wiedzy w tej dziedzinie.
3.2.3 Wśród przewidywanych inicjatyw wspólnotowych zalecenia Rady mogłyby dotyczyć zmniejszenia zachowań depresyjnych i samobójczych w oparciu o projekt pilotażowy polegający na utworzeniu regionalnych sieci informacyjnych obejmujących sektor zdrowia, pacjentów i ich rodziny oraz animatorów, który doprowadził do zmniejszenia prób samobójczych wśród młodzieży o 25 %.
3.2.4 W ramach działań na rzecz lepszej integracji społecznej chorych psychicznie Komisja wzywa państwa członkowskie do przyspieszenia dezinstytucjonalizacji.
Finansowane przez nią w ostatnich latach badania potwierdziły, że zastąpienie placówek psychiatrycznych świadczeniami organizowanymi na szczeblu lokalnym pozwalało poprawić jakość życia pacjentów.
W czerwcu 2005 r. ogłoszono przetarg na badanie obejmujące analizę i opracowanie sposobu jak najlepszego wykorzystania środków. Dostarczy ono dane liczbowe na temat dezinstytucjonalizacji.
3.2.5 Na tej podstawie można by przewidzieć inne inicjatywy wspólnotowe:
- Unia Europejska mogłaby wyłonić najlepsze wzorce postępowania sprzyjające integracji społecznej i obronie praw osób cierpiących na choroby psychiczne,
- sytuacja chorych psychicznie i placówek psychiatrycznych powinna podlegać gwarancjom w ramach praw podstawowych i praw człowieka przewidzianych w Karcie zawartej w projekcie konstytucji europejskiej.
3.2.6 Unia Europejska pragnie pogłębić wiedzę na temat zdrowia psychicznego popierając programy badawcze i tworząc warunki sprzyjające powstawaniu wspólnej płaszczyzny wymiany między ośrodkami decyzyjnymi a środowiskiem badawczym.
4.
Uwagi dotyczące propozycji
4.1 Zwrócenie szczególnej uwagi na zdrowie psychiczne pojawia się u zbiegu kilku czynników związanych z rozwojem
4.1.1 Dla ostatnich lat charakterystyczne były następujące zmiany: zjawisko masowego i nagłego pojawienia się ogromnego zapotrzebowania oraz pojawienie się paradygmatu — od psychiatrii ku zdrowiu psychicznemu, a także nieodwracalne włączenie do dyskusji pacjentów i przedstawicieli ich rodzin.
Każdy z tych aspektów doprowadził — w różnym tempie w zależności od kraju — do zmian w ustawach lub przepisach, które odzwierciedlały uwzględnienie problemu przez instancje polityczne lub administracyjne, bez względu na jego zakres.
4.1.2 Masowe zapotrzebowanie, które doprowadziło do przepełnienia wszystkich placówek, jest związane ze złożoną interakcją między zmianami w postrzeganiu przez społeczeństwo stanu psychicznego i psychiatrii, która bardziej spowszedniała i jest mniej napiętnowana, a podażą.
Zaobserwowane we wszystkich krajach rozwiniętych w tym samym okresie, odzwierciedla ono stan epidemiologiczny: diagnozuje się 15-20 % zaburzeń (roczna częstotliwość występowania w ogólnej populacji), 12-15 % z nich prowadzi do inwalidztwa (podobny wynik jest odnotowywany w przypadku chorób układu krążenia i dwa razy mniejszy w przypadku nowotworów). Są one przyczyną 30 % wszystkich utraconych lat życia w związku ze śmiertelnością, której można było uniknąć, lub niepełnosprawnością (źródło: WHO, 2004).
Podobna presja znajduje również odzwierciedlenie w poprawie planowania sanitarnego, w ramach którego z upływem lat coraz liczniejsze zadania są powierzane psychiatrii.
4.1.3 Połączenie masowego zapotrzebowania i zmian postrzegania zwiększyło zapotrzebowanie na świadczenia ambulatoryjne, co przełamało klasyczną dychotomię między chorobą a zdrowiem, i wyraźniej zaznaczyło ciągłość spektrum różnych stanów klinicznych aż po cierpienie psychiczne.
Uniemożliwiło ono oddzielenie obserwowanych zaburzeń od kontekstu społecznego towarzyszącego ich powstawaniu. Zmusza to do uwzględnienia odzewu społecznego tych zaburzeń przy ocenie zapotrzebowania.
Znaczna część zadania spoczywającego na psychiatrii polega obecnie na sprecyzowaniu diagnozy między tym, co należy do sfery psychiatrii a tym, co do niej nie należy, a także tym, co należy do niej w wystarczającym stopniu, aby interwencja psychiatryczna stała się konieczna, jednocześnie nie ograniczając się do niej, co pozwala dźwigać ciężar wspólnie z innymi partnerami lub pomóc im w odzyskaniu podmiotowej roli w terapii.
Takie napięcia dialektyczne między sferą kliniczną, etyczną a organizacyjną, rodzące czasem konflikty, są przejawem zmiany paradygmatu — od psychiatrii do zdrowia psychicznego — i sprzecznej nieraz terminologii, również w dokumentach publicznych.
W międzynarodowej literaturze rozróżnienie między terminami psychiatry a mental health nie wywołuje już jednak problemów.
4.1.4 Ostatni wreszcie aspekt, choć nie mniej ważny, to wzrost znaczenia pacjentów i przedstawicieli ich rodzin.
Jest on przejawem ogólnej zmiany we Francji i na świecie, która nie ogranicza się do psychiatrii, i uwydatniła się poprzez niektóre choroby (AIDS) — dogłębna zmiana stosunku między lekarzem a chorym.
Najznamienitszym tego przykładem są akty prawne określające prawa chorych, odniesienie do pacjentów i ich rodzin w dokumentach administracyjnych dotyczących psychiatrii w ramach organizowania świadczeń i odpowiedź na potrzeby oraz ich konkretne zastosowanie.
4.1.5 Do głosu doszli również przedstawiciele społeczeństwa i wszystkich potencjalnych pacjentów.
Polityka, polityka miejska i zdrowie psychiczne w coraz większym stopniu ukazują wzajemne interakcje między tymi grupami.
Wybierani przedstawiciele władz są coraz bardziej zaangażowani w skutki ewolucji psychiatrii, która w coraz mniejszym stopniu będzie przebiegała bez ich udziału.
4.1.6 Wspomniana ewolucja niezwykle wyraźnie uwypukliła brak równowagi między leczeniem szpitalnym a ambulatoryjnym oraz problemy elastyczności w całym sektorze opieki zdrowotnej — od ratownictwa do opieki społeczno-medycznej.
Uwydatniła również częste niepowodzenia w dezinstytucjonalizacji i niewłączenie psychiatrii do ogólnego lecznictwa szpitalnego.
Ze względu na płynność granic między opieką medyczną a opieką społeczną, między praktyką a kształceniem podstawowe i ustawiczne kształcenie specjalistów w zakresie nowych funkcji jest kluczem do przyszłych rozwiązań.
Oprócz tych gwałtownych zmian pojawiły się nowe problemy, na przykład więźniów cierpiących na choroby psychiczne, osób starszych cierpiących na choroby neurodegeneracyjne prowadzące do upośledzenia psychicznego oraz problemy grup społecznych znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji.
4.1.7 Koniec drugiej wojny światowej, uwrażliwienie na doświadczenia obozów koncentracyjnych i prawa człowieka, krytyczne spojrzenie na leczenie psychiatryczne w szpitalach wówczas stosowane, pojawienie się leków psychotropowych, powstanie ruchu konsumentów-pacjentów oraz ograniczenia budżetowe doprowadziły w większości krajów rozwiniętych do ewolucji psychiatrii, którą literatura światowa nazywa w nomenklaturze anglosaskiej procesem dezinstytucjonalizacji, czyli takiej organizacji świadczeń, która w mniejszym stopniu opiera się na hospitalizacji, a bardziej sprzyja pozostawieniu pacjenta w jego naturalnym otoczeniu.
4.1.8 Nadal napotykano na przeszkody, ilekroć dezinstytucjonalizacja dążyła do odejścia od leczenia szpitalnego: tendencja społeczeństwa i psychiatrii do przesyłania lub zamykania wielu chorych psychicznie w więzieniach; brak opieki nad pacjentami marginalizowanymi lub znajdującymi się w niestabilnej sytuacji, którzy przerwali lub zakończyli leczenie, nie mieli stałego miejsca zamieszkania ani prawa do świadczeń socjalnych w wyniku czego stali się bezdomni; "syndrom drzwi obrotowych (revolving door)", to jest powtarzającego się schematu u niektórych pacjentów, którzy są umieszczeni w szpitalu, następnie wypisywani, aby powrócić ponownie do szpitala w ramach niekończącego się cyklu.
Z biegiem czasu i przy kolejnych cięciach budżetowych połączenie takich zjawisk z masowym zapotrzebowaniem doprowadziło do przepełnienia oddziałów ratownictwa i systemu hospitalizacji i konieczności, często pod wpływem poważnych przypadków (chorzy psychicznie, którzy stają się napastnikami lub ofiarami), utworzenia dodatkowych całodobowych miejsc w szpitalach, czego prawdopodobnie można było uniknąć.
Opinia publiczna mogła wówczas wpłynąć na decydentów politycznych i skłonić do skupienia się na aspektach bezpieczeństwa lub — przeciwnie — do przyjęcia programu zdrowia psychicznego.
4.2 Informacja i media
Media najczęściej poruszają temat cierpień psychicznych, gdy osoby chore psychicznie przechodzą do czynów (chociaż nie są to przypadki częstsze niż wśród ogółu populacji).
Taka sytuacja sprzyja powstaniu negatywnego wizerunku i umocnienia postawy obronnej, która prowadzi do wzrostu nietolerancji i odrzucenia chorych psychicznie.
Stałe informowanie o zdrowiu psychicznym nie może pozostawać obszarem nieuregulowanym i wzbudzającym niepokój. Powinno ono zapobiegać poważnym konsekwencjom i docierać do szerokiej opinii publicznej za pośrednictwem mediów i osób w nich pracujących.
4.3 Warunki i elementy wspólnej strategii na rzecz zdrowia psychicznego
4.3.1 EKES popiera inicjatywę Komisji mającą na celu opracowanie całościowej europejskiej strategii w zakresie zdrowia psychicznego.
Zdaniem Komitetu dyskusja na temat poszukiwania, określenia i opracowania tej strategii powinna się toczyć wokół pojęcia społeczeństwa opartego na wiedzy.
Oznacza to, że społeczeństwo europejskie powinno, między innymi:
- mieć jasność co do pojęć w dziedzinie zdrowia psychicznego i co do ich zakresu,
- postrzegać precyzyjnie rozmiary problemu w jego dzisiejszej postaci, ale także jego dynamikę,
- znacznie zwiększyć swe zaangażowanie, by rzeczywiście uczestniczyć w tworzeniu warunków pozwalających na podejmowanie całościowych decyzji prowadzących do osiągania rozwiązań.
4.3.2 W związku z tym, zakres potrzeb wymaga ambitnego programu i określenia wspólnej strategii opartej na kilku w pełni podzielanych zasadach.
Należy podkreślić, że najważniejsze działania skupiają się na problemach zdrowotnych o mniejszym znaczeniu.
Ponadto zagadnienia zdrowia psychicznego są zróżnicowane w zależności od kraju europejskiego, a w przyszłości sytuacja będzie bardziej skomplikowana ze względu na opóźnienia mogące się jeszcze powiększać w krajach, które później przystąpią do wspólnoty.
Wydaje się, że już teraz można przytoczyć kilka warunków:
4.3.3 Na wstępie wspólna strategia wymaga wspólnych pojęć i znaczeń terminów, na przykład "zły stan psychiczny" lub "osoba upośledzona psychicznie", na które społeczeństwo francuskie jest uwrażliwione.
4.3.4 Uznanie zdrowia psychicznego za priorytet na miarę potrzeb stanowi znaczny postęp na drodze do wprowadzenia niezbędnych środków na działanie.
4.3.5 Z drugiej strony stwierdzeniu temu powinien towarzyszyć stan rzeczy odpowiadający zarówno sferze potrzeb, jak i aktualnych rozwiązań.
4.3.6 Jeżeli chodzi o działania do przeprowadzenia, należy poprzeć te propozycje zielonej księgi, które dotyczą zdrowia psychicznego, kładą nacisk na dzieci i nastolatków, populację aktywną i osoby starsze.
4.4 Zdrowie psychiczne obywateli
4.4.1 Zdrowie psychiczne dotyczy problemu złego samopoczucia jednostki w jej otoczeniu, środowisku i społeczeństwie.
Łączy się z nim wiele rozwiązań:
- mechanizm walki z chorobami psychicznymi, który musi obejmować zapobieganie, opiekę i reintegrację,
- działania zapobiegawcze skierowane do docelowych grup ludności,
- opieka ukierunkowana na cierpienia pewnych grup społeczeństwa,
- pozytywne działania na rzecz zdrowia psychicznego, które mogą zmienić szkodliwe zachowania bez względu na to, czy dotyczą one jednostek, grup lub całego społeczeństwa.
4.4.2 Z tego punktu widzenia należy położyć nacisk na trzy elementy zapobiegania: pierwotny, wtórny i trzeciorzędny, w sposób dostosowany do danej dziedziny.
Należy rozwijać inicjatywy na rzecz zdrowia psychicznego i informowania opinii publicznej, wdrażania i stosowania zdrowych nawyków oraz utworzenia klimatu sprzyjającego rozwojowi osobistemu.
Dotyczy to również zapobiegania, którego celem jest zmniejszenie występowania zaburzeń psychicznych poprzez uwzględnienie czynników ryzyka i sytuacji patogennych, i którego przykłady są następujące:
- wczesna interwencja wobec matek i niemowląt wykazujących zachowania depresyjne i poczucie niespełnienia,
- interwencje skierowane na dzieci mające trudności w nauce,
- informowanie i wspieranie rodzin skonfrontowanych z chorobą psychiczną,
- badanie czynników ryzyka lub czynników związanych z objawami cierpienia lub choroby w zależności od kręgu kulturowego, z którego dane osoby pochodzą,
- psychiatria oparta na kontakcie pozwalająca na bardziej całościowe podejście do zaburzeń psychosomatycznych oraz na czynne i bierne zaangażowanie rodziny (uczenie sposobów życia i udzielania wsparcia dla chorych oraz, w razie potrzeby, pomoc finansowa); pomoc psychologiczna jest bardziej wskazana niż stosowanie leków psychotropowych bez żadnego wsparcia.
4.4.3 Odpowiedź na potrzeby dzieci i nastolatków jest traktowana priorytetowo z oczywistych względów.
Zapotrzebowanie zgłaszają nie tylko, ani nie wyłącznie rodziny. Składają je również placówki wychowawcze, sądowe, społeczne, policja lub samorządy wobec coraz bardziej ekstremalnych sytuacjami dotyczących coraz młodszych dzieci i rodzin borykających się z różnymi problemami.
Zmiany społeczne najbardziej uderzają właśnie w rodziny i dzieci.
4.4.4 Spójna i skoordynowana organizacja powinna oferować gamę świadczeń skoordynowanych i zebranych w trzy moduły bądź programy podstawowe:
- moduł poświęcony małym dzieciom, rodzinom i partnerom z organizacji społeczno-zdrowotnych, edukacyjnych i sądowniczych, które zajmują się tą kategorią wiekową,
- moduł poświęcony dzieciom w wieku szkolnym, rodzinom i partnerom,
- moduł przeznaczony dla nastolatków, ich rodzin i partnerów.
4.4.5 Każdy moduł powinien oferować opiekę ambulatoryjną w miejscach konsultacji, bardziej intensywną opiekę instytucjonalną, zgodnie z formułami dostosowanymi do wieku, opiekę w okresach nasilenia choroby i opiekę długoterminową.
Psychiatria kontaktowa, dbająca o reaktywność i mobilność modułów, byłaby zaangażowana we wczesne wykrywanie ataków, zapobieganie im i wsparcie ambulatoryjne dla rodzin i partnerów.
4.4.6 Moduły podstawowe byłyby uzupełnione specjalnymi programami skierowanymi do ludności lub związanymi z sytuacjami ryzyka, które umożliwiałyby działania zapobiegawcze pierwotne i wtórne: wczesne wykrywanie zaburzeń związanych z uporczywymi zaburzeniami rozwoju psychicznego, niektórych patologii wczesnego dzieciństwa, nieprawidłowych zachowań rodzicielskich na wczesnym etapie, młodych samotnych matek, rodzin z różnymi problemami, zaburzeń u młodych ludzi związanych z uzależnieniami itp.
Szczególną uwagę należy zwrócić na struktury społeczne, edukacyjne i sądowe (komórki prewencji, więzienia), które mają do czynienia z poważnymi przypadkami społecznymi, wykazującymi powiązane zaburzenia psychiczne, lub u których występuje ryzyko ich ujawnienia się, zważywszy na spiętrzające się wyjątkowo trudne sytuacje.
4.5 Związki między pracą, bezrobociem a zdrowiem
4.5.1 Poprawa warunków pracy i braku pracy (bezrobocia) musi zostać włączona do działań promocyjnych ze względu na ich wpływ na zdrowie psychiczne.
Temat pracy w powiązaniu ze zdrowiem psychicznym jest związany z wartością przypisywaną pracy i jej kosztami personalnymi, skutkami bezrobocia, niepełnosprawnością.
4.5.2 Równie ważne dla zdrowia psychicznego jest znalezienie odpowiedzi na zagadnienie wykluczenia społecznego.
4.5.3 Wreszcie starzenie się społeczeństwa wymaga dostosowanych odpowiedzi.
Według WHO 20 % osób starszych przeżywa tzw. udaną starość, co oznacza, że 80 % cierpi (choroby, utrata autonomii).
Starzenie się nie eliminuje chorób psychicznych, wręcz przeciwnie.
Demencja, która nie występuje w wieku 60 lat (1 %) staje się częstsza po 85 roku życia (30 %).
W tym wieku zaburzenia zachowania odnotowuje się w 70 % przypadków.
4.6 Osoby ubiegające się o azyl
4.6.1 Problem zdrowia psychicznego pojawia się również w kontekście wspierania osób ubiegających się o azyl, podczas procedury przyjmowania, w odniesieniu do miejsca i trybu życia, wreszcie w wymiarze życia osobistego, które zawiera historię osoby i jej aktualny stan psychiczny.
Powaga doznanych traum, często na podłożu wyjątkowego okrucieństwa, które jest — ze względu na jego zamierzony i kolektywny charakter — świadectwem zorganizowanej przemocy.
W takiej sytuacji zaburzenia związane z traumą często pogłębiają się w sytuacji wielokrotnej żałoby i bolesnego przeżywania wygnania.
4.7 Problematyka zdrowia psychicznego
4.7.1 Problematyka zdrowia psychicznego dotyczy też kontekstu więziennego, w którym istnieje niewiele struktur opieki w tym zakresie.
4.7.2 Należy popierać wprowadzanie programów zapobiegania depresjom, samobójstwom i popadaniu w nałogi.
4.7.3 Jeżeli chodzi o zmianę modelu proponowaną w ramach dezinstytucjonalizacji, należy podkreślić, że od końca lat dziewięćdziesiątych zakończył się okres charakteryzujący się odchodzeniem od hospitalizacji, iluzją dezinstytucjonalizacji i pojawiła się konieczność połączenia solidnego lokalnego systemu opieki z hospitalizacją w pełnym zakresie.
Hospitalizacja na zbyt dużą skalę nie pozwala przeznaczyć środków i rozwinąć zakresu usług lokalnych, których potrzebują pacjenci i ich rodziny.
Natomiast prymat leczenia ambulatoryjnego nie może zostać zagwarantowany, jeżeli nie towarzyszy mu dostępne leczenie szpitalne, obejmujące krótkie pobyty pacjentów wykazujących silne zaburzenia, które nie mogą być leczone w inny sposób.
Wreszcie ograniczenie hospitalizacji jest niemożliwe, jeżeli system leczenia ambulatoryjnego nie zapewnia odpowiednich świadczeń pozwalających zapobiegać hospitalizacji tam, gdzie jest to możliwe, przyjmować pacjentów i towarzyszyć długo hospitalizowanym pacjentom, którzy mogą opuścić szpital po odpowiednim przygotowaniu, towarzyszyć pacjentom, którzy nie są hospitalizowani, w celu utrzymania ich we wspólnocie na akceptowalnych warunkach i przy poszanowaniu ich potrzeb; oraz świadczeń, które zapewniają przejście między leczeniem ambulatoryjnym i szpitalnym dla pacjentów potrzebujących takiej opieki.
4.7.4 Decyzja o hospitalizacji osoby chorej psychicznie lub o jej leczeniu ambulatoryjnym jest ściśle uzależniona od kultury i typu kształcenia specjalistów, stopnia wyizolowania chorego oraz ogólnych czynników społeczno-kulturowych, takich jak tolerancja społeczeństwa, czynniki niestabilności sytuacji na danym terytorium, które prowadzą do częstszego stosowania takich a nie innych świadczeń i zwiększają dostępność alternatyw.
Należy zatem w sposób kategoryczny udzielać wskazówek dotyczących zapotrzebowania w zakresie pełnej hospitalizacji (liczba łóżek) pacjentów cierpiących na silne zaburzenia, bez uwzględniania okoliczności lokalnych.
4.7.5 Ponadto najważniejszym czynnikiem leczenia jest jego charakter, to jest rodzaj świadczeń, które powinny zostać zapewnione, potrzeb, które powinny zostać zaspokojone, ich uznana skuteczność, lecz nie wyłącznie miejsce leczenia.
4.7.6 Zwyczajowo uznane korzyści leczenia szpitalnego obejmują dostępność wykwalifikowanego personelu, przebywanie w odpowiednim i dostosowanym otoczeniu i pracę wykonywaną w warunkach wystarczająco bezpiecznych.
Korzyści te maleją lub znikają, jeżeli brak łóżek prowadzi do nagromadzenia w warunkach szpitalnych pacjentów, którzy nie przejawiają chęci współpracy i wykazują poważne zaburzenia o charakterze mogącym nadmiernie lub w stopniu niedopuszczalnym zakłócać prawidłowe warunki pracy, albo też stanowić zagrożenie.
4.7.7 Liczne badania we Francji jak i w środowisku międzynarodowym wykazały, że nawet 40 % chorych z silnymi zaburzeniami, zgłaszających się do szpitala lub tam przesyłanych, mogłoby zostać objętych alternatywnymi zabiegami terapeutycznymi, jeżeli są chętni do współpracy, bądź gdy można od nich taką współpracę otrzymać lub wynegocjować, przy wsparciu bliskich lub sieci opieki społecznej (interwencje nadzwyczajne i kryzysowe).
Rosnąca skuteczność takich rozwiązań skłania do zarezerwowania leczenia szpitalnego (a zatem naturalnego umieszczania w szpitalu) dla przypadków, w których jest to nieuniknione: wymagających pilnie podwójnej oceny, psychiatrycznej i somatycznej, wykazujących poważne patologie mieszane o szczególnym nasileniu, poważnych nawrotów znanych patologii psychiatrycznych, gwałtownych i samobójczych zachowań niemożliwych do powstrzymania itp., często w postaci hospitalizacji przymusowej.
Pociąga to za sobą odpowiednią opiekę i nadzór.
4.7.8 W świetle powyższych uwag, te same badania zalecają, aby zachować poziom 0,5 łóżka na 1000 dorosłych mieszkańców dla pacjentów w fazie silnych zaburzeń. Wielkość tę należy wyważyć, jeżeli bierze się pod uwagę — co zalecamy — cel 80-85 % wskaźnika wykorzystania świadczeń szpitalnych.
Oczywiście powyższy pułap oznacza, że rozwiązania na pozostałych etapach byłyby wystarczającymi środkami i są skuteczne. Pułap ten nie uwzględnia łóżek dla chorych w stanie ciężkim, które są niezbędne w psychiatrii medyczno-sądowej lub dla hospitalizacji ze względów bezpieczeństwa, a także łóżek dla nastolatków i dla osób starszych.
Zbytnie zbliżenie się do pułapu, bez wypełnienia wszystkich zastępczych warunków ambulatoryjnych, prowadziłoby do powstania dodatkowych bardzo kosztownych łóżek na oddziałach psychiatrycznych.
4.8 Środowisko, w którym prowadzone jest leczenie
4.8.1 O ile pułap łóżek może być różny w zależności od kraju, to minimalne normy mieszkaniowe mogą być przedstawione w bardziej stanowczy sposób.
Wszystkie pokoje powinny być przystosowane do pełnionej funkcji i nawet jeśli ich wyposażenie jest stare, celem powinno być uznanie takich wartości jak godność i poszanowanie osób je zajmujących zgodnie z dzisiejszymi standardami.
Stosowne otoczenie jest niezbędne dla odzyskania zdrowia przez pacjentów.
Zagrożenia w tej dziedzinie powinny być oceniane i postrzegane z perspektywy specyficznych potrzeb tych osób.
4.8.2 Pacjenci powinni mieć dostęp do szerokiego wachlarza terapii stanowiących uzupełnienie i dodatkowy element udzielanych im świadczeń i leczenia.
Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu, stosownym kwalifikacjom i cechom osobistym personel działający w dziedzinie zdrowia psychicznego przyczynia się do tworzenia takiego środowiska.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w odniesieniu do miejsca świadczenia usług
COM(2005) 334 końcowy — 2003/0329 (CNS)
(2006/C 195/13)
Dnia 14 października 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 250 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Arno METZLER.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 143 głosami, 4 osoby wstrzymały się od głosu, następującą opinię:
Streszczenie i zalecenia
Komitet z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę jako krok we właściwym kierunku.
Wniosek ten ma na celu uproszczenie niektórych szczególnie kontrowersyjnych zasad dotyczących nakładania podatku od wartości dodanej (VAT) w miejscu świadczenia usług.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę dotyczącą szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, jako krok we właściwym kierunku, jeśli chodzi o realizację procesu lizbońskiego i celów sformułowanych w dyrektywie w sprawie rynku wewnętrznego.
Warunkiem działania społeczeństwa obywatelskiego jest sprawnie funkcjonujący i konkurencyjny system gospodarczy.
Ten podstawowy cel zakłada stosowanie porównywalnych regulacji.
Dlatego z zadowoleniem należy przyjąć zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy mający na celu poprawę konkurencji poprzez rozszerzenie naliczania podatku w miejscu konsumpcji.
Wymaga to jednak jednoczesnego stworzenia odpowiednich mechanizmów, które także małym i średnim przedsiębiorstwom umożliwiałyby uczestnictwo w konkurencji wspólnotowej bez nadmiernego, dodatkowego nakładu administracyjnego. Mechanizmy te są opisane poniżej.
Należy przy tym rozważyć utworzenie mechanizmu jednego punktu kontaktowego typu one-stop-shop.
Już w opinii z 28 kwietnia 2004 r. Komitet wskazywał na łatwość dokonywania oszustw podatkowych związanych z podatkiem VAT i proponował, by alternatywnie wprowadzić system zapewniający skuteczniejszą ściągalność podatków.
W owej opinii krytykowano także nierówne traktowanie obywateli/konsumentów wynikające z braków w obecnym systemie podatku od wartości dodanej. Braki te należy jak najszybciej usunąć.
Bezzwłocznie trzeba też zlikwidować istniejące zakłócenia konkurencji, polegające np. na niepłaceniu przez firmę podatku VAT przy zakupie towarów, które następnie oferowane są na rynku po korzystniejszej cenie. W ten sposób firma ta niesprawiedliwie zyskuje przewagę cenową nad konkurencją.
Komitet usilnie domaga się, aby w tym zakresie interweniowały również właściwe instytucje.
Pomieszanie pojęć może oznaczać koniec dla wspólnego handlu i wspólnych rynków.
Natomiast stosowanie ujednoliconego prawa opiera się na założeniu, że wszystkie strony zgadzają się co do definicji tego prawa.
Dlatego Komitet wzywa do uporządkowania chaosu różnych pojęć i definicji.
W tym zakresie m. in. pojęcie "nieruchomości" z art. 9a zmienionego wniosku stanowi dobry przykład tego, jak Europejski Trybunał Sprawiedliwości próbuje zaradzić różnym definicjom w poszczególnych państwach członkowskich — zakłada on mianowicie, że szósta dyrektywa w sprawie podatku VAT będzie oparta na jednolitym nazewnictwie prawa wspólnotowego (por. pojęcie "wynajmu nieruchomości", w sprawie C-315/00 Maierhofer, orzeczenie z dnia 16 stycznia 2003 r.).
Oznacza to także, iż akty prawne uznane za niezbędne powinny być przyjęte jak najszybciej, aby umożliwić organom ustawodawczym poszczególnych państw członkowskich sprawne przetransponowanie ich do krajowego prawa w zakresie podatku obrotowego.
Wątpliwe jest jednak, by tę dyrektywę udało się przyjąć przed 1 lipca 2006 r.
Uzasadnienie
1.
Wstęp
Unia Europejska, m. in. poprzez postanowienia lizbońskie, dąży do zdobycia w ciągu najbliższych lat pozycji najbardziej konkurencyjnego obszaru gospodarczego świata.
Dla osiągnięcia tego celu ważne jest, aby UE oraz jej państwa członkowskie miały spójne, skoordynowane i konkurencyjne prawo podatkowe.
Najdalej posunięta jest unijna harmonizacja prawa w odniesieniu do podatku VAT, przede wszystkim dzięki szóstej dyrektywie. Jednak nadal istnieją bariery i przeszkody utrudniające wewnątrzwspólnotowy przepływ towarów i usług, na co Komitet zwracał już uwagę w swojej opinii (ECO/128) z 28 kwietnia 2004 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy z 23 grudnia 2003 r. w sprawie zasad i miejsca opodatkowania usług.
Przedłożony wniosek dotyczący zmiany szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT nawiązuje do wniosku w sprawie tej dyrektywy z 23 grudnia 2003 r. i zawiera nowe, spójne zasady określania miejsca opodatkowania usług świadczonych przedsiębiorstwom (B2B) i osobom prywatnym (B2C).
2.
Kontekst historyczny
2.1 Wraz z 1. i 2. dyrektywą z 11 kwietnia 1967 r. Wspólnota Europejska postawiła sobie za cel znieść bariery podatkowe pomiędzy państwami członkowskimi.
Aby zrealizować ten cel, trzeba było ustalić jednolite zasady określania miejsca opodatkowania.
Zasada kraju pochodzenia, do której początkowo dążono, doprowadziłaby do tego, że wszystkie czynności podlegające opodatkowaniu, świadczone przez dany podmiot gospodarczy w kraju, gdzie ma on swoją siedzibę, oraz na obszarze całej Wspólnoty, byłyby opodatkowane w kraju, gdzie ma on swoją siedzibę.
Przykładowo, towar dostarczony z Francji do innego państwa członkowskiego, zgodnie z zasadą kraju pochodzenia, będzie obciążony francuskim podatkiem VAT według stawki obowiązującej we Francji.
To samo dotyczyłoby usług pochodzących z Francji.
2.2 Jednak zasada kraju pochodzenia wymagałaby harmonizacji stawek podatku VAT w państwach członkowskich, aby uniknąć zakłóceń konkurencji.
Ale przede wszystkim potrzebny byłby wewnętrzny system clearingowy, jako że podatek VAT ma znaczny udział we wpływach z podatków dla państw członkowskich oraz w finansowaniu UE.
2.3 Z tych względów UE zdecydowała się, przy zachowaniu przynajmniej dłuższego okresu przejściowego, odejść od zasady kraju pochodzenia.
2.4 Mimo to Komisja Europejska podejmuje różne działania, by zwiększyć przepływ towarów i usług pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi oraz by zniwelować istniejącą biurokrację i zmniejszyć lub też, jeżeli to możliwe, całkowicie wykluczyć zakłócenia konkurencji, spowodowane zwłaszcza różnicami w stawkach podatkowych.
Natomiast Rada w szczególnym stopniu przyczyniała się w przeszłości do utrzymania różnic.
EKES z kolei w dalszym ciągu popiera wszelkie wysiłki Komisji, aby poprzez harmonizację poprawić funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
3.
Zamysł i cel nowej regulacji
Z reguły to miejsce świadczenia usługi decyduje o tym, gdzie od tej usługi zostanie naliczony podatek VAT.
A ponieważ w UE w zależności od państwa stawka podatku VAT wynosi od 15 % do 25 %, zakłóca to funkcjonowanie konkurencji nie tylko pomiędzy przedsiębiorstwami/podatnikami wewnątrz UE, ale także w odniesieniu do przedsiębiorstw z krajów trzecich, na obszarach, które obejmuje zmieniony wniosek.
ETS w swoim orzecznictwie często powołuje się na zakaz nierównej konkurencji, wynikający z różnego nakładania podatku VAT, np. z różnic w traktowaniu podlegających opodatkowaniu przedsiębiorstw oraz podmiotów publicznych.
I tak np. w sprawie C-200/04 "Finanzamt Heidelberg przeciwko Ist internationale Sprach- und Studienreisen GmbH" w wyroku z 13 października 2005 r. ETS orzekł, że oczywiste jest, iż dodatkowy wymóg dla zastosowania art. 26 szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT mógłby doprowadzić do bezprawnej dyskryminacji pomiędzy podmiotami gospodarczymi i bezsprzecznie zakłóciłby warunki konkurencji pomiędzy nimi, przez co naruszono by zasadę równego stosowania tej dyrektywy.
4.
Zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy Rady z 20 lipca 2005 r.
4.1 Uwagi ogólne
Jedno z wymienionych działań pojawia się w zmienionym wniosku dotyczącym dyrektywy Rady z 20 lipca 2005 r. (COM(2005) 334 końcowy).
Poprzednikiem tego zmienionego wniosku był wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w odniesieniu do miejsca świadczenia usług z 23 grudnia 2003 r. (COM(2003) 822 końcowy — 2003/0329(CNS)).
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w dniu 28 kwietnia 2004 r. ustosunkował się do tego wniosku.
W swojej opinii EKES podkreślił, że nowym przepisom daleko jeszcze do tej prostoty, do której Komisja generalnie dąży.
Jednocześnie zaakcentował, że należy ograniczyć, na ile to tylko możliwe, pole manewru państw członkowskich, jeśli chodzi o interpretację regulacji oraz kompetencje decyzyjne organów podatkowych.
Zdaniem Komitetu, przede wszystkim system wymiany informacji o podatku od wartości dodanej (VIES), biorąc pod uwagę występujące już dziś trudności, jest niewystarczający.
4.2 Dokument konsultacyjny
W międzyczasie przeprowadzono już wiele konsultacji na temat miejsca świadczenia usług.
Generalnie wynika z nich, że obecne przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług są problematyczne i dlatego należy dokonać ich przeglądu.
Jednocześnie ogólnie stwierdzono, że jakiekolwiek zmiany w tym zakresie powinny z jednej strony uwzględniać wymogi kontroli sprawowanej przez organy podatkowe i zobowiązań podatkowych przedsiębiorstw, a z drugiej strony ma być zgodna z zasadą, że podatek VAT zasila budżet tego państwa, w którym nastąpiła konsumpcja.
Przy tym uczestnicy konsultacji stale podkreślali, że wprowadzone uregulowania muszą być łatwe w stosowaniu i niezbyt kosztowne, aby nie utrudniać wewnątrzwspólnotowego przepływu towarów i usług.
4.3 Ogólne uregulowanie zawarte w zmienionym wniosku
4.3.1 Należy ściśle rozgraniczyć przypadek, kiedy świadczenie usługi zachodzi pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami (podatnikami) [1], od przypadku, kiedy przedsiębiorstwo świadczy usługę osobie prywatnej (podmiotowi niebędącemu podatnikiem) [2].
Przedłożony projekt wprowadza bezwzględne rozróżnienie pomiędzy tymi dwoma możliwościami.
4.3.2 W odniesieniu do świadczenia usług na rzecz podatników, zasadą ogólną przy ustalaniu miejsca świadczenia usług powinna być reguła, że siedziba klienta jest miejscem świadczenia usług, a nie siedziba dostawcy usługi.
4.3.3 We wniosku proponuje się, aby utrzymać ogólną zasadę, że miejscem usługi świadczonej na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem jest miejsce siedziby dostawcy.
Wynika to z faktu, że opodatkowanie w innych państwach członkowskich UE usług świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami byłoby dla dostawcy usług nadmiernym obciążeniem administracyjnym, związanym np. z obowiązkiem zarejestrowania się w tych krajach jako podatnik VAT.
4.3.4 Tak długo, jak nie będzie mechanizmu umożliwiającego pobieranie w państwie konsumpcji należnego podatku bez nadmiernych komplikacji administracyjnych, nierealistyczne jest opodatkowywanie usług na rzecz klientów końcowych w miejscu konsumpcji.
4.3.5 Niemniej trzeba przyjąć pewne odstępstwa do tej ogólnej zasady.
5.
Treść (zmian) wniosku dotyczącego dyrektywy
5.1 Odstępstwa od ogólnej zasady
Wiele podmiotów zajmujących się w UE tym zagadnieniem popiera zaproponowane zmiany w odniesieniu do miejsca opodatkowania usług.
Pojawiały się jednak głosy domagające się dalszego stosowania zasady kraju pochodzenia i utrzymania dotychczasowych przepisów ogólnych.
5.2 Nowe uregulowanie — szczegóły
W dalszej części krótko przedstawione zostaną zmiany zawarte we wniosku:
5.2.1 Artykuł 6 — Usługi
- Należy dodać ustęp 6 stwierdzający, że usługi świadczone pomiędzy oddziałami nie są traktowane jako świadczenie usług w rozumieniu tej dyrektywy.
5.2.2 Artykuł 9d — Usługi specjalne na rzecz podatników
- Na nowo sformułowano ustęp 2, regulujący miejsce świadczenia usług restauracyjnych i cateringowych na rzecz podatników w trakcie transportu osób na pokładach statków, samolotów lub w pociągach.
Miejscem świadczenia usług jest miejsce rozpoczęcia usługi transportowej.
Tym samym osiągnięto cel, popierany także przez Komitet, by wprowadzić większą jasność.
- Uzupełnienie ustępu 3 określa, że długoterminowy wynajem lub leasing oznacza porozumienie na mocy umowy, przewidujące ciągłe posiadanie lub korzystanie z ruchomości w okresie dłuższym niż 30 dni.
Regulacja ta z góry powinna wykluczać kwestie sporne (np. w przypadku wynajmu samochodu osobowego podatnikowi do natychmiastowego użytkowania).
5.2.3 Artykuł 9f — Usługi specjalne na rzecz podmiotów niebędących podatnikami
- Poprzez zmianę w ust. 1 lit. c) wymienione w art. 9g ust. 1 lit. d) usługi nauczania świadczone na odległość nie podlegają tej regulacji, tylko zostają objęte odrębną regulacją.
- W ust. 1 lit. d) ujęto usługi restauracyjne i cateringowe, które podlegają opodatkowaniu w miejscu ich faktycznego świadczenia.
- W ust. 2 miejsce świadczenia usług restauracyjnych i cateringowych w trakcie świadczenia usług transportu osób na pokładach statków, samolotów lub w pociągach przeniesiono fikcyjnie w miejsce rozpoczęcia usługi transportu.
Tym samym uwzględniono uwagi, które pojawiły się w procesie konsultacji.
- W przypadku długoterminowego, a więc dłuższego niż 30 dni, wynajmu środków transportu na rzecz podmiotów niebędących podatnikami punktem odniesienia jest miejsce, gdzie klient ma siedzibę, stałe miejsce pobytu lub miejsce, gdzie zazwyczaj przebywa.
- Przy krótkoterminowym wynajmie (np. wynajmie samochodu osobowego na kilka dni) za miejsce świadczenia usługi przyjmuje się miejsce, gdzie te środki transportu są oddawane do dyspozycji podmiotu niebędącego podatnikiem.
Także to uregulowanie większość podmiotów uczestniczących w konsultacjach przyjęła z zadowoleniem.
5.2.4 Artykuł 9g — Usługi, które mogą być świadczone na odległość na rzecz podmiotów niebędących podatnikami
- Artykuł ten został całkowicie przeformułowany.
Miejscem świadczenia usług wymienionych w art. 9g ust. 1 jest miejsce, gdzie podmiot taki ma siedzibę, stałe miejsce pobytu lub miejsce, w którym zazwyczaj przebywa.
Ta regulacja spotkała się w trakcie konsultacji w większości z bardzo negatywną oceną, głównie z powodu nadmiernego nakładu administracyjnego, koniecznego do wywiązania się obowiązków z tytułu podatku VAT.
Dlatego za warunek dla przyjęcia tej regulacji uznano wprowadzenie mechanizmu jednego punktu kontaktowego typu one-stop-shop.
- Komitet zachęca do jeszcze precyzyjniejszego zdefiniowania usług wymienionych w tym artykule.
5.2.5 Artykuł 9h — Usługi świadczone przez pośrednika na rzecz podmiotu niebędącego podatnikiem
- Dzięki tej zmianie jasne jest, że miejsce świadczenia usług przez pośrednika określa się według kryterium, gdzie zgodnie z przepisami art. 9a-9g oraz art. 9i została dokonana podstawowa transakcja.
5.2.6 Artykuł 9i — Usługi na rzecz podmiotów niebędących podatnikami znajdujących się poza Wspólnotą
- Jak już wcześniej wspomniano, dokonane zmiany polegają na skreśleniach w art. 9g.
5.2.7 Artykuł 9j — Unikanie podwójnego opodatkowania
- Regulacje dotyczące określania miejsca świadczenia usług w zakresie handlu internetowego, usług telekomunikacyjnych oraz nadawczych radiowych i telewizyjnych, świadczonych przez dostawcę mającego siedzibę poza Wspólnotą, mają być utrzymane także w przyszłości.
Miejscem świadczenia nadal jest więc albo państwo członkowskie, w którym siedzibę ma klient niebędący podatnikiem, albo państwo członkowskie, w którym ta usługa jest rzeczywiście użytkowana lub wykorzystywana.
Ponieważ przepisy te zostaną w przyszłości objęte art. 9g i 9h, dotychczasowe odniesienia do lit. h), j), i l) zostaną usunięte.
5.2.8 Art. 22 ust. 6 lit. b) w wersji określonej w art. 28h — rozszerzenie oświadczenia zbiorczego
- Zmiana treści tego artykułu przewiduje rozszerzenie oświadczenia zbiorczego składanego przez każdego podatnika zarejestrowanego dla celów podatku VAT również na określone transakcje dotyczące usług.
Chodzi przy tym o pozostałe usługi dla odbiorców zarejestrowanych dla celów podatku VAT, o transakcje wspomniane w piątym akapicie oraz o klientów będących podatnikami, na rzecz których świadczył on usługi na warunkach określonych w art. 9 ust. 1.
5.2.9 Zmiany techniczne
Jeśli chodzi o resztę zmian, to mają one w zasadzie charakter techniczny, dlatego odsyłamy do punktu 2.12 szczegółowych objaśnień wniosku.
6.
Własne propozycje i uwagi
6.1.1 Miejsce usługi świadczonej na rzecz podatników
6.1.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje planowane rozszerzenie stosowania mechanizmu obciążenia zwrotnego (tzw. reverse-charge mechanism) na poziomie przedsiębiorstw, a więc rozszerzenie wymiany usług pomiędzy podatnikami.
6.1.3 Jest to jednak uzależnione od tego, czy mechanizm ten może być bez problemu stosowany w każdym przypadku przez zainteresowane osoby.
Problemem może być np. sytuacja, w której usługodawca mógłby narzucić usługobiorcy własną ocenę transakcji pod kątem należności z tytułu podatku VAT, miejsca świadczenia, obowiązku uiszczenia podatku VAT i jego stawki lub ewentualnego zwolnienia z opodatkowania, a usługobiorca nie miałby możliwości kontroli prawdziwości tych danych.
6.2 Usługi świadczone na rzecz podmiotów niebędących podatnikami
6.2.1 Jeśli przedsiębiorstwo/podatnik świadczy swoje usługi podmiotom niebędącym podatnikami, wówczas zastosowanie mechanizmu obciążenia zwrotnego jest wykluczone już na samym początku.
Jednak oznaczałoby to, że w chwili, gdy w życie wejdzie zasada opodatkowania w miejscu konsumpcji, przedsiębiorstwo z innego państwa UE musiałoby się zarejestrować jako podatnik VAT w kraju, w którym świadczy usługi i w tym kraju wypełniać też obowiązki związane z podatkiem VAT.
Aby zminimalizować nakłady na administrację i tym samym utrudnienia dla wewnątrzwspólnotowego przepływu towarów i usług, konieczne są niebiurokratyczne zasady.
6.2.2 Obowiązek zarejestrowania się jako podatnik VAT prowadzi do ogromnego nakładu dodatkowej pracy, znacznych kosztów i ewentualności, że dany podatnik zrezygnuje ze świadczenia danej usługi.
W ten sposób jednak ani nie otworzy się rynku wewnętrznego, ani nie stworzy się równej konkurencji dla przedsiębiorstw wszystkich państw członkowskich UE. Wręcz przeciwnie — przedsiębiorstwo nie mające siedziby w danym państwie UE ma w tym państwie znacznie gorszą pozycję niż lokalni usługodawcy.
W żadnym wypadku nie idzie to więc w parze z likwidowaniem barier dla handlu.
Dlatego rozszerzenie zasady opodatkowania w miejscu konsumpcji w odniesieniu do usług świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami byłoby realistyczne tylko wtedy, gdy zaproponowany system punktów kontaktowych typu one-stop-shop funkcjonowałby sprawnie i bez zarzutu.
Tylko wtedy można by oczekiwać od przedsiębiorców, że będą świadczyć usługi podlegające opodatkowaniu nawet we wszystkich 25 państwach członkowskich, bez sięgania po rozwiązanie obciążenia zwrotnego.
W przeciwnym wypadku efekt mógłby być odwrotny od pożądanego — małe i średnie przedsiębiorstwa zostałyby zepchnięte z rynku wewnętrznego Unii.
7.
Procedura zwrotu podatku należnego
7.1 To samo dotyczy uproszczenia obowiązków związanych z podatkiem VAT, jeśli chodzi o procedurę zwrotu podatku należnego.
Znane trudności przy zwrocie podatku należnego powodują, że szczególnie przy mniejszych sumach przedsiębiorca musi rozważyć, czy "opłaca" mu się składać wniosek do zagranicznego "fiskusa", czy lepiej od razu zrezygnować z przysługującego zwrotu.
W ten sposób jednak narusza się podstawową zasadę szóstej dyrektywy w sprawie podatku VAT, a mianowicie prawo do odliczenia kwoty podatku należnego.
Jednocześnie Komitet uważa, że w niektórych państwach członkowskich wiele trzeba jeszcze poprawić w zakresie pełnego i równego ściągania podatku VAT.
7.2 Dlatego należałoby zadbać o to, by opracowane przez Komisję propozycje dotyczące wprowadzenia systemu punktów kontaktowych zostały zrealizowane i ocenione pod kątem ich skuteczności.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Zwalczanie przeszkód związanych z opodatkowaniem przedsiębiorstw, dotykających małe i średnie przedsiębiorstwa na rynku wewnętrznym — Opis ewentualnego pilotażowego systemu opodatkowania zgodnego z zasadami państwa siedziby
COM(2005) 702 wersja ostateczna
(2006/C 195/14)
Dnia 23 grudnia 2005 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Philippe LEVAUX.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 143 do 0, przy 6 osobach wstrzymujących się od głosu, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski
1.1 EKES przypomina, że odnosi się pozytywnie do harmonizacji zasad opodatkowania na szczeblu europejskim w dłuższej perspektywie.
Na drodze do harmonizacji stoi jednak wciąż wiele przeszkód. W tej sytuacji EKES:
- ponownie wyraża swoją aprobatę dla wytycznych Komisji oraz podejmowanych przez nią wysiłków mających na celu ułatwienie rozwoju działalności MŚP, zastanawiając się jednocześnie nad skutecznością zaproponowanych rozwiązań i ich ograniczeniami;
- w związku z faktem, że mamy do czynienia z przedsięwzięciem o charakterze pilotażowym, uważa, że słuszniejszym rozwiązaniem byłoby zaproponowanie systemu o dokładniej wytyczonych ramach, opracowanego w oparciu o konkretne doświadczenia, wdrażanego na podstawie dobrowolnych zobowiązań podjętych przez niektóre państwa i organizacje zawodowe MŚP, z jednoczesnym ograniczeniem okresu próbnego do 5 lat, w celu wyciągnięcia z tego doświadczenia przydatnych wniosków i wprowadzenia w życie tych rozwiązań, które będą nadawały się do powielenia;
- sugeruje Komisji skorzystanie z elementów zawartych w wymienionych poniżej opiniach, aby w dłuższej perspektywie sformułować kierunek działania, który doprowadzi do ukształtowania spójnych rozwiązań dla MŚP, m.in. w kwestii opracowania statutu "europejskiego MŚP".
2.
Przypomnienie poprzednich opinii EKES-u
2.1 Komisja przedstawiła rozpatrywany komunikat po wielu wnioskach sformułowanych w ciągu ostatnich lat.
Jest to nowa inicjatywa, mająca na celu stworzenie nowych możliwości i ułatwień dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) poprzez rozwiązania w dziedzinie podatków, a w szczególności — podatku dochodowego od osób prawnych. Znaczenie MŚP w zakresie tworzenia miejsc pracy i dobrobytu w UE było wielokrotnie podkreślane, w szczególności w lizbońskim planie działania.
2.2 Od końca lat 90 wielokrotnie zasięgano opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie projektów, zaleceń i komunikatów dotyczących tej kwestii lub kwestii z nią powiązanych.
Poniżej Komitet przypomina przyjmowane w ostatnich latach opinie doradcze i z inicjatywy własnej dotyczące w szczególności zastosowania do MŚP koncepcji "przedsiębiorstwa europejskiego" oraz uproszczeń podatkowych koniecznych dla szybkiego zlikwidowania przeszkód, jakie napotykają te przedsiębiorstwa.
- 2000 r. — opinia z inicjatywy własnej EKES-u [1] w sprawie europejskiej karty małych przedsiębiorstw, która wśród kilkunastu propozycji zawiera również wezwanie do opracowania uproszczonego systemu podatkowego dla MŚP oraz do rozważenia zwolnienia z podatku dochodowego mikroprzedsiębiorstw, których obroty nie przekraczają pewnego progu;
- 2001 r. — opinia EKES-u [2] w sprawie komunikatu Komisji "Polityka podatkowa Unii Europejskiej — Priorytety na najbliższe lata".
EKES poparł w niej całość celów Komisji w dziedzinie polityki podatkowej, podkreślając zarazem konieczność koordynacji opodatkowania przedsiębiorstw w celu zlikwidowania trudności, jakie napotykają MŚP z powodu różnic między krajowymi systemami podatkowymi;
- 2002 r. — opinia z inicjatywy własnej EKES-u [3] w sprawie dostępu MŚP do statusu spółki europejskiej, który umożliwiłby zapewnienie traktowania MŚP na równi z większymi przedsiębiorstwami poprzez umożliwienie im korzystania ze wspólnotowego znaku rozpoznawczego, który ułatwi im prowadzenie działalności na rynku wewnętrznym, uniknięcie ryzyka wielokrotnego opodatkowania itp.;
- 2002 r. — opinia z inicjatywy własnej EKES-u [4] w sprawie bezpośredniego opodatkowania przedsiębiorstw, w której Komitet usilnie zachęca do szybszego podejmowania działań mających na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania, popierając cel, jakim jest osiągnięcie rynku wewnętrznego bez barier fiskalnych poprzez przyjęcie wspólnych zasad oraz podkreślając, że ustanowienie zharmonizowanej podstawy opodatkowania dla wszystkich przedsiębiorstw w UE nie narusza zasady suwerenności państw członkowskich i regionów UE w dziedzinie fiskalnej, gdyż nie podważa ich kompetencji w zakresie ustalania poziomu opodatkowania;
- 2003 r. — opinia EKES-u [5] w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 90/435/EWG w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich; EKES wsparł w niej Komisję w zamiarze zniesienia lub przynajmniej zmniejszenia podwójnego lub wielokrotnego opodatkowania zysku podzielonego przez spółkę zależną w państwie siedziby spółki dominującej lub stałego zakładu;
- 2003 r. — opinia z inicjatywy własnej EKES-u [6] w sprawie "Podatki w Unii Europejskiej: wspólne zasady, konwergencja przepisów podatkowych i możliwość głosowania większością kwalifikowaną", w której Komitet wnioskuje o wnikliwe rozpatrzenie trzech kwestii, w tym wprowadzenia wspólnej podstawy opodatkowania przedsiębiorstw oraz ustalania minimalnych stawek opodatkowania przedsiębiorstw większością kwalifikowaną;
- 2004 r. — opinia rozpoznawcza EKES-u [7], sporządzona na wniosek Komisji, w sprawie zdolności przystosowawczych MŚP oraz przedsiębiorstw społecznych (PS) do zmian wymuszanych przez rozwój gospodarczy; EKES podkreśla w niej konieczność "obniżania barier w dostępie do rynków światowych dla MŚP i PS, w szczególności poprzez zmniejszanie biurokratycznych i prawnych utrudnień, przed jakimi stoją te podmioty";
- 2004 r. — opinia EKES-u [8] w sprawie komunikatu Komisji "Rynek wewnętrzny bez podatkowych utrudnień dla przedsiębiorstw", w której EKES podkreśla:
- w pkt. 3.2 — konieczność wyeliminowania zakłóceń na rynku wewnętrznym poprzez konsolidację umów dotyczących opodatkowania przedsiębiorstw, ponieważ MŚP nie dysponują środkami niezbędnymi do dostosowania się do 15, a wkrótce — 25 różnych systemów podatkowych;
- w pkt. 3.3 — słuszność zastosowania do MŚP opodatkowania według zasad państwa siedziby, ewentualnie z ograniczeniem do pewnego pułapu obrotów;
- w pkt. 3.3 — że pilotażowy projekt Komisji w dziedzinie opodatkowania według zasad państwa siedziby rozwiąże problemy związane z działalnością transgraniczną MŚP, zmniejszając obciążenia administracyjne związane z ich zobowiązaniami podatkowymi.
System opodatkowania MŚP według zasad państwa siedziby mógłby zostać najpierw wypróbowany na zasadzie dwustronnej, a później, w przypadku pozytywnej oceny, mógłby objąć całą Unię Europejską;
- w pkt. 3.4 — że pierwszym ważnym etapem jest wprowadzenie wspólnej podstawy opodatkowania w całej Unii Europejskiej;
- w pkt. 3.7 — że po raz kolejny apeluje do państw członkowskich, mających największy wpływ na sytuację w tej dziedzinie, o osiągnięcie porozumienia umożliwiającego w szczególności MŚP rozszerzanie działalności poza granice ich krajów w celu zwiększania liczby miejsc pracy, oraz zachęca je do podjęcia tych działań, ponieważ to właśnie MŚP w największym stopniu przyczyniają się do tworzenia nowych miejsc pracy.
2.3 EKES wspomina niektóre fragmenty tych 8 opinii opublikowanych na przestrzeni 5 lat, aby:
- położyć większy nacisk na znaczenie swojego wkładu,
- przypomnieć, jakie są odpowiednie rozwiązania, które dadzą MŚP możliwość odgrywania znaczącej roli na rynku wewnętrznym UE,
- podkreślić, że Komisja swoją wytrwałością dowodzi swego dążenia do znalezienia rozwiązań umożliwiających osiągnięcie wyznaczonych celów.
2.4 EKES stwierdza jednak z ubolewaniem, że przez te 5 minionych lat nie podjęto żadnych skutecznych działań.
Dlatego też apeluje do Parlamentu i Rady o zabranie stanowiska w celu ostatecznego usunięcia przeszkód, które są już dobrze znane.
3.
Wnioski Komisji i wkład EKES-u
3.1 Mając przekonanie, że niejako z wyprzedzeniem wypowiedział się już na temat wartości propozycji Komisji w sposób zbieżny z jej stanowiskiem, EKES pragnie jednak sformułować szereg dodatkowych uwag.
3.2 W swoim komunikacie Komisja przypomina, że udział MŚP w rynku wewnętrznym jest znacznie mniejszy niż udział większych przedsiębiorstw i że przyczyn tego stanu rzeczy należy szukać w podatkach.
Przypomina, że należy zachęcać MŚP do rozszerzania działalności na inne kraje oraz zaleca wprowadzenie opodatkowania według zasad państwa siedziby.
W kwestii opodatkowania przedsiębiorstw, a dokładnie podatku dochodowego, Komisja proponuje, aby państwa członkowskie i przedsiębiorstwa przetestowały koncepcję opodatkowania według zasad państwa siedziby na zasadach pilotażowego eksperymentu.
3.3 EKES wyraził już swoje poparcie i udzielił zgody co do zasady dla takiej inicjatywy.
Pragnie jednakże przypomnieć, że nad rozwijaniem działalności za granicą zastanawia się tylko niewiele MŚP. Eksperyment taki może się więc odbyć tylko z udziałem ograniczonej liczby przedsiębiorstw, które ze względu na swoją lokalizację lub charakter prowadzonej działalności mają strategię przewidującą rozszerzenie działalności na inne kraje.
Niezależnie od samej zasady, co do której Komitet podziela stanowisko Komisji, życzyłby sobie, aby Komisja dokładniej określiła:
- przybliżoną liczbę MŚP potencjalnie zainteresowanych zastosowaniem w nieodległej przyszłości proponowanego systemu dotyczącego obliczania podstawy opodatkowania dla przedsiębiorstw,
- znaczenie ekonomiczne tych przedsiębiorstw w skali UE;
- branże gospodarki, których w największym stopniu dotyczy problem.
3.3.1 Celem tych działań jest wszak zwiększenie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia poprzez ułatwienie działalności MŚP. Zdaniem EKES, uwzględniając ograniczone środki budżetowe, jakimi dysponuje Europa, należy unikać rozpraszania środków i przyznać pierwszeństwo ograniczonej liczbie rozwiązań, zapewniających większą skuteczność.
W tym celu należy nie tylko zbadać skuteczność proponowanego rozwiązania na podstawie dostępnych danych statystycznych, ale również porównać ją ze skutecznością innych ewentualnych wariantów, które mogłyby okazać się bardziej właściwe.
EKES wyraża zdziwienie, że z braku dostatecznych informacji na ten temat Komisja nie była w stanie w sporządzonej analizie oddziaływania zmierzyć kosztów realizacji proponowanego przez siebie rozwiązania.
3.4 Komisja uzasadnia przydatność swojego projektu, opierając się na wynikach badania ankietowego przeprowadzonego w drugim półroczu 2004 r. wśród MŚP i organizacji branżowych w 25 państwach członkowskich.
Z rozesłanych kwestionariuszy do Komisji powróciło tylko 194, z czego 168 pochodziło od przedsiębiorstw niemieckich (patrz dokument w załączniku).
3.4.1 Komitet stwierdza, że w trakcie badania nie uzyskano znaczącej liczby odpowiedzi z terenu całej Unii, choć liczba małych i średnich przedsiębiorstw idzie w miliony — w samym tylko budownictwie są ich dwa miliony.
Komitet wyraża również zdziwienie, że nie mógł się zapoznać z materiałami nadesłanymi przez organizacje branżowe i partnerów społecznych.
O ile nie mają one charakteru poufnego, Komitet życzy sobie otrzymać je do wiadomości.
3.4.2 EKES uważa, że ankieta dostarczyła bardzo niewiele praktycznych informacji i że Komisja nie powinna była na jej podstawie formułować wniosków, których zasadność może się okazać niewystarczająca.
3.5 EKES uważa, że Komisja powinna:
- zbadać przyczyny braku zainteresowania tą ankietą wśród przedsiębiorstw;
- zastanowić się nad ustaleniem budżetu pozwalającego na przeprowadzanie tego typu ankiet przez specjalistów od badań sondażowych.
Specjaliści ci mogliby przed przeprowadzeniem takiego badania ocenić zasadność jego przedmiotu, adresatów i wreszcie samej zawartości kwestionariusza.
Jednocześnie można by nawiązać pewne bezpośrednie kontakty z MŚP posiadającymi już oddziały w innych państwach członkowskich; mogłoby to umożliwić lepszą ocenę rzeczywistych trudności przez nie napotykanych;
- unikać rozpowszechniania ankiety jedynie w internecie; wydaje się bowiem, że to rozwiązanie nie najlepiej pasuje do specyfiki MŚP, bardziej natomiast do organizacji, które regularnie zaglądają na stronę internetową Komisji.
3.5.1 Być może również niektórzy szefowie MŚP, mający zdecydowany zamiar rozszerzania działalności na inne państwa członkowskie, nie uznają za kwestię priorytetową tego, w jaki sposób zostaną opodatkowani, a ważniejsze jest dla nich znalezienie na miejscu zespołów handlowców, inwestowanie w marketing i — docelowo — wypracowanie dochodu.
3.5.2 Być może wreszcie inni szefowie MŚP uważają, że planując rozszerzenie działalności na inne państwo stają w obliczu tak wielu problemów natury administracyjnej, prawnej, społecznej, podatkowej itd., o takim stopniu skomplikowania, że sposób ewentualnego opodatkowania zagranicznego oddziału staje się kwestią drugoplanową i przedwcześnie poruszaną, i wolą oni wraz z lokalnym przedsiębiorstwem utworzyć spółkę "joint venture" (co jest rozwiązaniem korzystnym dla spójności europejskiej).
3.6 Komisja określa zakres i cele zalecanego przez nią systemu pilotażowego w sposób następujący:
- zastosowanie systemu pilotażowego do wszystkich MŚP, w tym mikroprzedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 10 pracowników;
- obliczanie dochodu podlegającego opodatkowaniu spółki dominującej — a także wszystkich posiadanych przez nią w innych uczestniczących w systemie państw członkowskich spółek zależnych i stałych zakładów objętych tym systemem — według zasad stosowanych do podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym w państwie jej siedziby;
- ustalona w ten sposób podstawa opodatkowania będzie dzielona pomiędzy uczestniczące w systemie państwa członkowskie w zależności od ich udziału w pełnej kwocie wynagrodzeń pracowniczych i/lub całkowitych obrotów przedsiębiorstwa.
Następnie każde państwo członkowskie stosowałoby do należnej mu części podstawy opodatkowania swoją własną stawkę podatku;
- transgraniczna kompensacja strat.
W ten sposób obniżone zostałyby koszty ponoszone przez MŚP w związku z różnorodnością krajowych zasad opodatkowania przedsiębiorstw, wymagającą od nich korzystania z pomocy kosztownych specjalistów.
3.7 EKES stwierdza, że zaproponowane cele i zakres stosowania są zgodne z tym, co było uprzednio przewidywane.
W związku z tym potwierdza swoją zgodę, zalecając zarazem — w wypadku korzystnego wyniku doświadczeń — bardzo szybkie stworzenie europejskiego systemu nadzoru i — ewentualnie — kontroli dumpingu fiskalnego w celu uniemożliwienia przedsiębiorstwom np. przenoszenia siedziby spółki dominującej do państwa członkowskiego Unii stosującego korzystniejsze zasady obliczania podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym.
3.8 Komisja zachęca państwa członkowskie do negocjowania i zawierania umów dwustronnych w celu określenia praktycznych sposobów wdrożenia systemu pilotażowego, przy uwzględnieniu sugerowanych przez nią ogólnych i niewiążących zaleceń.
Komisja oferuje swoją pomoc w przygotowywaniu i obsłudze tych umów.
3.9 EKES zdaje sobie sprawę z ograniczonych możliwości działania i interwencji Komisji i wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja poprzestaje na formułowaniu propozycji i zachęt.
Pozwoli to zainteresowanym MŚP na wypróbowanie rozwiązań pilotażowych uzgodnionych pomiędzy niektórymi państwami członkowskimi UE w umowach dwustronnych.
Zależnie od wyników, jakie przyniosą te eksperymenty, Komisja we właściwym momencie zaproponuje ich rozszerzenie z wykorzystaniem kilku najskuteczniejszych rozwiązań pilotażowych.
3.10 EKES podziela stanowisko Komisji, że różnorodność przepisów krajowych stanowi poważną przeszkodę dla MŚP.
Mnożenie umów dwustronnych — z założenia różniących się między sobą — pomiędzy 25 państwami członkowskimi sprawi, że MŚP będą korzystały tylko z niewielu z nich.
Nie przyniosłoby im to oczekiwanych ułatwień.
3.11 Komitet ma ponadto wątpliwości co do praktycznych konsekwencji deklarowanej przez Komisję woli powstrzymania się od wyznaczania ściślejszych ram dla proponowanego eksperymentu.
Gdy wejdą już w życie liczne umowy dwustronne, w jaki sposób będzie można w przyszłości doprowadzić do (pożądanej przecież docelowo) harmonizacji zasad opodatkowania, jeśli już na początku nie ustanowi się pewnych kryteriów konwergencji?
3.12 EKES zaznacza wreszcie, że nie przeprowadzono żadnego szczegółowego badania mającego na celu sprawdzenie, czy w samej Europie — pomiędzy niektórymi państwami lub regionami (jak Szwajcaria, Liechtenstein, Watykan, czy też z księstwami, jak Monako, San Marino, Andorra itp.) — nie funkcjonują już mechanizmy umożliwiające zniesienie lub ograniczenie dla przedsiębiorstw (w tym dla MŚP) konsekwencji mnogości krajowych, regionalnych czy lokalnych systemów podatkowych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego Fundusz Spójności (kodyfikacja)
COM(2006) 5 końcowy — 2003/0129 (AVC)
(2006/C 195/15)
Dnia 28 lutego 2006 r. Rada Unii Europejskiej, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej, Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię dnia 28 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Angelo GRASSO.
Na 427. sesji plenarnej w dniu 17 maja 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 146 do 1, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię.
1.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera inicjatywę Komisji zmierzającą do kodyfikacji rozporządzenia (WE) 1164/94 ustanawiającego Fundusz Spójności.
2.
EKES potwierdza wyrażoną już wielokrotnie opinię, iż kodyfikacja przepisów wspólnotowych przyczynia się do przybliżenia obywatelom europejskim instrumentów stosowanych przez Unię Europejską.
Jest to szczególnie istotne w przypadku polityki spójności, mającej podstawowe znaczenie w procesie integracji europejskiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia państw członkowskich
COM(2006) 32 końcowy — 2006/0010 (CNS)
(2006/C 195/18)
Dnia 10 lutego 2006 roku Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 3 maja 2006 r.
Sprawozdawcą był Wolfgang GREIF.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r (posiedzenie z 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 91 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — następującą opinię:
1.
Projekt decyzji Komisji
1.1 Na początku 2006 r. Komisja przedłożyła Radzie projekt decyzji w sprawie wytycznych dla polityki zatrudnienia w państwach członkowskich na rok 2006 r.
Zaproponowano w nim, aby nie zmieniać przyjętych w 2005 r. wytycznych na lata 2005-2008 i zalecić państwom członkowskim, by w swojej polityce dotyczącej rynku pracy i zatrudnienia nadal kierowały się dotychczasowymi priorytetami.
1.2 Decyzja Komisji jest odpowiedzią na nowy cykl zarządzania procesem lizbońskim. Zgodnie z reformą strategii lizbońskiej nie powinno się częściej niż co trzy lata całkowicie zmieniać wytycznych dla polityki zatrudnienia, będących częścią ogólnych wytycznych dla polityki gospodarczej.
1.3 Tym samym w 2006 r. państwa członkowskie w Radzie zrezygnowały z możliwości wprowadzenia ewentualnych koniecznych dostosowań na ten okres.
Przed przedłożeniem decyzji, w rocznym sprawozdaniu z postępów oraz we wspólnym sprawozdaniu w sprawie zatrudnienia, Komisja oceniła krajowe programy reform poszczególnych państw członkowskich, przedstawione jesienią 2005 r.
2.
Uwagi Komitetu
2.1 Komitet już w swej opinii w sprawie wytycznych na lata 2005-2008 [1] poparł to nowe zintegrowane podejście oraz wieloletni cykl. Jednocześnie jednak nasuwają się następujące uwagi:
- w niektórych punktach stwierdzić można brak spójności pomiędzy ogólnymi wytycznymi dla polityki gospodarczej a wytycznymi dla polityki zatrudnienia,
- powodzenie zależy przede wszystkim od tego, czy państwa członkowskie poważnie potraktują swoje zobowiązania i faktycznie zrealizują uzgodnione priorytety na szczeblu krajowym,
- na każdym etapie koordynacji polityki zatrudnienia należy zagwarantować prawdziwe zaangażowanie parlamentów, partnerów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego.
2.2 Ponadto Komitet widzi potrzebę dostosowania wytycznych na lata 2005-2008, zwłaszcza w odniesieniu do następujących priorytetów:
- polityki na rzecz lepszej integracji ludzi młodych na rynku pracy, której celem jest m.in. zapewnienie im pierwszego miejsca pracy z perspektywami na przyszłość,
- działań związanych z rozwijaniem gospodarki opartej na wiedzy, zwłaszcza w kontekście poprawy jakości środowiska pracy i większej produktywności,
- problematyki równego traktowania kobiet i mężczyzn na rynku pracy, a co za tym idzie –działań umożliwiających godzenie kariery i życia rodzinnego,
- wyzwań wynikających ze starzenia się populacji aktywnej zawodowo,
- konieczności zdecydowanego zwalczania dyskryminacji na rynku pracy ze względu na wiek, niepełnosprawność, czy pochodzenie etniczne.
2.3 Komitet podziela stanowisko przedstawione w Cambridge Review Reports na temat oceny rozdziałów o polityce zatrudnienia z krajowych planów działania na rok 2005, przedłożonych przez poszczególne państwa członkowskie. W tym wykonanym na zlecenie Komisji sprawozdaniu zwrócono uwagę, że w każdym z krajowych planów pojawiały się wprawdzie niektóre spośród działań horyzontalnych, wymienionych w punkcie 2.2, jednak wiele państw członkowskich nie potraktowało ich wszystkich z należytą uwagą.
Wobec faktu, że w wielu państwach członkowskich sytuacja na rynku pracy nie poprawiła się znacząco i że realizacja polityki zatrudnienia na szczeblu krajowym jest nadal niewystarczająca, Komitet uważa za istotne, aby w corocznych zaleceniach adresowanych do państw członkowskich szczególnie zaakcentowano te właśnie punkty i według potrzeb dostosowano także wieloletnie wytyczne.
2.4 Dotyczy to przede wszystkim zauważalnego braku jasno zdefiniowanych, wiążących celów w zakresie polityki zatrudnienia i rynku pracy na szczeblu europejskim.
- W wytycznych na lata 2005-2008, poprzez sprowadzenie jednoznacznych i kwantyfikowanych celów do wartości referencyjnych, najwyraźniej zrezygnowano z dotychczasowego podejścia w ramach europejskiej strategii zatrudnienia, które wyznaczało państwom członkowskim jasno określone zobowiązania.
- To raczej każde państwo członkowskie, po konsultacjach z parlamentem i partnerami społecznymi dla wdrażania tychże wytycznych na szczeblu krajowym samo powinno określić sobie cele i zawrzeć je w krajowym programie reform.
2.5 Komitet już rok temu zwrócił uwagę, że przez to priorytety wyznaczane na szczeblu europejskim mogą stać się coraz mniej wiążące dla realizujących je państw członkowskich. Wynika to z faktu, że nie da się już tak jak dotąd ocenić krajowych działań w ramach polityki zatrudnienia według konkretnych i określonych ilościowo unijnych wartości docelowych.
Po roku obawa ta, związana zwłaszcza z tendencją do obniżania celów, w znacznej mierze się potwierdziła, co pokazał pierwszy przegląd rozdziałów dotyczących zatrudnienia w przedstawionych przez państwa członkowskie krajowych programach reform.
Jak już wielokrotnie zauważono, wiele spośród nadesłanych do Komisji krajowych programów reform nie stawia zbyt wysoko poprzeczki, jeśli chodzi o politykę zatrudnienia, przy jednoczesnym poszanowaniu praw pracowniczych:
- po pierwsze, jak w poprzednich latach, często wymienia się w nich działania już realizowane, które i tak zaplanowano wcześniej w programie rządu,
- po drugie, w wielu krajowych programach reform brakuje konkretnych informacji o tym, kiedy, jak, jakimi środkami i przez kogo te reformy miałyby być realizowane.
Oczywiście, wobec aktualnie zróżnicowanych struktur polityki rynku pracy i problemów, z którymi zmagają się państwa członkowskie, przy wdrażaniu konieczna jest pewna elastyczność.
Dopóki jednak przestrzega się założeń wymienionych w punkcie 2.4, dopóty nie wolno dopuszczać do dalszego obniżania celów odnowionej strategii lizbońskiej poprzez zbytnie uogólnianie.
2.6 EKES jest więc za podjęciem skutecznych działań dla przyszłej poprawy jakości programów krajowych, tak by były one bardziej wiążące, jeśli chodzi o terminy, podmioty odpowiedzialne i środki finansowe.
W krajowych programach reform zawarto jedynie główne postanowienia odnoszące się do nadrzędnych lizbońskich celów zatrudnienia (zatrudnienie ogółem, kobiety, starsi pracownicy).
EKES opowiada się za wyznaczeniem dalszych konkretnych celów, np. w takich dziedzinach jak: zwalczanie bezrobocia wśród młodzieży, promowanie równości szans i kształcenia ustawicznego, wspieranie niepełnosprawnych [2], szerszy dostęp do żłobków i przedszkoli oraz środki przeznaczane na aktywną politykę rynku pracy.
W tych kwestiach tylko nieliczne kraje przedstawiły ambitne propozycje.
Dlatego trzeba konsekwentnie dążyć do tego, by w wytycznych ponowne przypomniano i zaakcentowano europejskie cele.
2.7 Komitet zwrócił także uwagę, że kluczem do sukcesu krajowych programów reform jest możliwie rozległe zaangażowanie na każdym etapie procesu realizacji wszystkich zainteresowanych podmiotów, zwłaszcza partnerów społecznych.
W związku z tym Komitet wyraża ubolewanie, że przy opracowywaniu krajowych programów reform niejednokrotnie nie dochodziło ani do potrzebnej konsultacji z partnerami społecznymi, ani do prawdziwej debaty ze społeczeństwem obywatelskim.
Jedną z przyczyn był zapewne bardzo napięty harmonogram prac nad planami reform, jak wspomniał również komitet zatrudnienia w swym Cambridge Review Report.
Tymczasem zdaniem Komitetu tego typu zaangażowanie zainteresowanych podmiotów społecznych stanowi zasadniczy warunek dla właściwego wyważenia choćby takich celów, jak elastyczność rynku pracy z daleko idącymi gwarancjami stosunków pracy.
Poza tym EKES uważa, że niewłączanie społeczeństwa obywatelskiego w ten proces jest też jednym z powodów, dla których w większości państw członkowskich podjęto zbyt małe wysiłki dla uwzględnienia filaru zabezpieczeń społecznych.
2.8 W tym kontekście należy stwierdzić, że poza strukturalnymi reformami rynku pracy w niewielu planach wystarczająco uwzględniono konieczność prowadzenia także polityki popytowej dla stymulowania wzrostu i zatrudnienia.
W związku z tym Komitet ostatnio nieraz zwracał uwagę na potrzebę "zdrowego kontekstu makroekonomicznego" na szczeblu krajowym i europejskim.
W wielu państwach członkowskich odczuwalną poprawę w polityce zatrudnienia można osiągnąć tylko poprzez długotrwałe ożywienie koniunktury.
Dlatego należy stworzyć odpowiednie warunki sprzyjające zarówno popytowi zewnętrznemu, jak i wewnętrznemu, aby wykorzystać potencjał wzrostu i pełnego zatrudnienia.
Tylko nieliczne państwa członkowskie wystarczająco uwypukliły takie bodźce ekonomiczne w swoich programach reform.
2.9 Ponadto Komitet wiele razy już zauważał, że wysiłki podejmowane w ramach polityki zatrudnienia nie mogą przynieść oczekiwanych efektów, jeśli na szczeblu krajowym i unijnym nie towarzyszą im odpowiednie środki finansowe.
Z tego powodu powinno się te priorytety uwzględnić także w planach budżetowych.
Niestety i w tym przypadku w Cambridge Review Reports większości państw członkowskich wytknięto rozziew pomiędzy proponowanymi inicjatywami odnoszącymi się do rynku pracy a brakiem ich pokrycia w budżetach.
Dlatego trzeba zwiększyć margines środków budżetowych przeznaczonych przez państwa członkowskie na inwestycje w infrastrukturę.
W miarę możliwości krajowe programy reform powinny być tak skonstruowane, aby w sumie tworzyły skoordynowany europejski program ożywienia koniunkturalnego.
Istotnym jego elementem mają być również inwestycje publiczne.
Z tego względu należałoby wycofać się z przewidzianego w przyszłym budżecie UE znacznego ograniczenia środków na projekty TEN, wynikającego z przesunięć.
Komitet apeluje, aby przy opracowywaniu perspektyw finansowych na lata 2007-2013 wziąć pod uwagę te i inne ograniczenia hamujące wzrost i zatrudnienie.
3.
Monitorowanie
3.1 Komitet postuluje, aby zasada demokracji uczestniczącej odgrywała należytą rolę przy wdrażaniu krajowych programów reform w państwach członkowskich, a także w przygotowywaniu wytycznych polityki zatrudnienia na kolejne lata.
Od tego wszak w decydującym stopniu zależy niezbędny postęp w dziedzinie zatrudnienia, należącej do procesu lizbońskiego.
3.2 Przy tej okazji Komitet ponownie wyraża swą gotowość do aktywnego współdziałania w przyszłości z krajowymi radami społeczno-gospodarczymi i podobnymi podmiotami, przede wszystkim w monitorowaniu skutecznego wdrażania wytycznych w państwach członkowskich.
3.3 Jeśli chodzi o konieczne dostosowanie wytycznych w nadchodzących latach, to Komitet rozważa sporządzenie osobnej opinii w tej sprawie.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Plan działania w sprawie biomasy"
COM(2005) 628 końcowy
(2006/C 195/19)
Dnia 23 stycznia 2006 r. Komisja, działając na podstawie art. 262 oraz zgodnie z protokołem w sprawie współpracy między Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym z dnia 7 listopada 2005 r., postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji "Plan działania w sprawie biomasy"
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 2 maja 2006 r.
Sprawozdawcą był Bernd VOSS.
Na swojej 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 85 głosami, 5 osób wstrzymało się od głosu, następującą opinię:
1.
Podsumowanie i wnioski końcowe
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje z zadowoleniem przedłożony przez Komisję "Plan działania w sprawie biomasy" jako istotny wkład do rozwoju zrównoważonego Europy.
1.2 Analiza obecnego rozpowszechnienia korzystania z biomasy, jak również jej potencjału, pozwala po raz pierwszy na ocenę możliwości i przeszkód występujących obecnie na drodze stosowania biomasy w różnych sektorach energetyki.
1.3 Aby osiągnąć cel Unii Europejskiej — 12-procentowy udział energii odnawialnych w całkowitym zużyciu energii do roku 2010 — należy koniecznie zwiększyć udział biomasy w energii odnawialnej.
Z tego względu słuszne i nieodzowne jest, aby silniej wspierać korzystanie z biomasy.
1.4 Komitet wyraźnie popiera usunięcie luki w prawodawstwie dotyczącym wykorzystania energii odnawialnych w sektorze ciepłowniczym.
Dotychczas na szczeblu europejskim istnieją jedynie dyrektywa w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych oraz również dyrektywa w sprawie wspierania biopaliw.
Biorąc pod uwagę około 50-procentowy udział ciepła w całkowitym zużyciu energii oraz wysoki potencjał biomasy w zakresie produkcji ciepła, oczekuje się, że Komisja jeszcze w tym roku przygotuje wniosek.
1.5 Nie powinien on jednak ograniczać się jedynie do biomasy, lecz uwzględniać również inne technologie energii odnawialnych używanych do produkcji ciepła i zimna.
Konkretne i wiążące ustalenie celów Unii na rok 2020 zapewniłoby pewność inwestycyjną.
Należy uzgodnić wiążący cel uzyskania do roku 2020 co najmniej 25-procentowego udziału energii odnawialnych w zużyciu energii.
1.6 Komitet oczekuje na zapowiedziany przez Komisję raport w sprawie wykorzystania biopaliw i wzywa do intensyfikacji działań w tej dziedzinie.
Biopaliwa zasadniczo mogą istotnie przyczynić się do zmniejszenia europejskiej zależności od tradycyjnych źródeł energii.
Jednocześnie właśnie ten punkt dobitnie uzmysławia fakt, że również w wypadku ambitnej strategii substytucji tworzenie skuteczniejszych systemów transportu i znaczące zwiększenie wydajności energetycznej mają decydujące znaczenie.
1.7 Komitet wzywa więc Komisję do utworzenia jeszcze w tym roku długoterminowej perspektywy dla inwestorów i do zaproponowania nowych, wiążących celów dotyczących udziału biopaliw do roku 2020.
1.8 Środki przewidziane dotychczas w VII programie ramowym powinny być zwiększone w sposób znaczący.
W szczególności należy dalej zwiększać także wykorzystanie biomasy z lignocelulozy, jak również produktów pokrewnych.
1.9 Istniejąca dyrektywa w sprawie wspierania szczególnie wydajnej kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe [1] powinna zostać rozszerzona w celu przyznania biomasie priorytetu w kogeneracji wtedy, gdy umożliwia to sytuacja ogólna.
1.10 Polityka zwiększania wykorzystania biomasy w Unii Europejskiej musi opierać się na podejściu horyzontalnym.
Dzięki skoordynowanej polityce rolnej, strukturalnej, regionalnej i energetycznej większe zaangażowanie rolników również w dziedzinę wytwarzania energii będzie wytyczało przyszłość europejskiej zdolności konkurencyjnej, ochrony środowiska i zaopatrzenia w energię.
1.11 Komitet z zadowoleniem przyjmuje dany przez Komisję sygnał w sprawie potrzeby jasnych i wiarygodnych uregulowań handlowych.
Należy poza tym utworzyć instrumenty pozwalające na kwalifikowany dostęp do rynku w ramach porozumień WTO również w odniesieniu do produktów biomasy.
Tylko w ten sposób możemy dać szansę rozwoju młodemu europejskiemu przemysłowi wytwórczemu.
1.12 W europejskim planie działania należy uwzględnić również wykorzystanie materiałowe biomasy.
1.13 Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie do takiej zmiany szóstej dyrektywy 77/388/EWG [2] w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, aby państwa członkowskie mogły stosować zmniejszony podatek VAT na materiały i usługi związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł ciepła i zimna.
1.14 Komitet wzywa państwa członkowskie i Komisję do wykorzystywania środków z funduszy strukturalnych UE na inwestycje w dziedzinie wykorzystania biomasy i innych odnawialnych źródeł energii.
Opowiada się również za minimalnymi składkami do Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
Powinna wzrosnąć średnia wysokość środków przeznaczanych na ten obszar inwestycji i pod koniec okresu planowania w 2013 r. średnio dla państw członkowskich wynosić 10 % środków strukturalnych.
1.15 Komitet postrzega także oddzielenie płatności bezpośrednich od produkcji w ramach ostatniej reformy rolnej jako ważny warunek dla zwiększenia uprawy roślin energetycznych.
Widzi w krótkiej perspektywie możliwości negocjacji w ramach WPR przy uzgadnianiu systemów premiowych za uprawy energetyczne.
Należy to umożliwić szczególnie w nowych państwach członkowskich.
1.16 Oprócz sprawdzania na bieżąco stopnia realizacji celów Komitet przewiduje również konieczność obowiązkowych planów w sprawie biomasy w państwach członkowskich.
Doprowadziłoby to do poznania regionalnych możliwości i dostarczyło również motywacji do ich realizowania.
1.17 Komitet przygotowuje wnioski w sprawie likwidacji barier administracyjnych i w sprawie uwzględnienia odnawialnych nośników energii, np. w planach regionalnych.
1.18 Komitet oczekuje, że już w planie działania w sprawie biomasy zawarte będą wymagania dotyczące niezawodnego oznaczania pochodzenia produktów.
Komitet wymienia kryteria stabilności wewnątrzeuropejskiej niezależności w dziedzinie żywności i standardy ekologiczne potrzebne do uzyskania dostępu do rynku.
1.19 Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że zdaniem Komisji zarówno dla bioenergii, jak i dla paliw kopalnych obowiązują te same normy emisji.
1.20 Komitet odnotowuje trend w kierunku jednolitej europejskiej polityki energetycznej.
Pomimo pewnej dozy rozsądnej konkurencji pomiędzy systemami wprowadzania na rynek odnawialnych źródeł energii, należy także w całej Europie wykorzystywać systemy, które okazały się być szczególnie wydajne pod względem kosztów oraz w zakresie rozbudowy nowych procedur.
Jako przykład mogą tu posłużyć dynamiczne systemy cen gwarantowanych, stosowane już obecnie w wielu państwach członkowskich w ustawodawstwie dotyczącym odnawialnych źródeł energii.
1.21 W mniemaniu Komitetu celem środków wprowadzania na rynek nie może być stałe subwencjonowanie, ale doprowadzenie do konkurencyjności i opłacalności stosowania przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów zewnętrznych.
2.
Uzasadnienie
2.1 Z punktu widzenia bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię, rosnącego uzależnienia Europy od dostaw ropy i gazu ziemnego, wzrastających cen ropy i zobowiązań dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, kwestia rozwijania odnawialnych źródeł energii jest nadal sprawą priorytetową w obszarze polityki energetycznej Unii Europejskiej i państw członkowskich.
2.2 Cele przewidziane w dyrektywie w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i w dyrektywie w sprawie wykorzystania biopaliw nie zostaną osiągnięte bez daleko idących środków.
Tak samo nie powiedzie się Unii jej całościowy cel podwojenia udziału odnawialnych źródeł energii do 12 %, jeśli w działaniach nie zajdą istotne zmiany.
Dzieje się tak głównie z tego powodu, że wypełnienie tych celów musiałoby się w dużym stopniu łączyć z wykorzystaniem biomasy, tymczasem rozwój rynkowy w tej dziedzinie jest rozczarowujący.
2.3 Całkowity udział energii odnawialnych pozostaje w dalszym ciągu na niskim poziomie; udział energii odnawialnych w europejskiej kombinacji źródeł energii w roku 2010, zamiast pożądanych 12 %, wyniesie zapewne zaledwie 9 do 10 %, jeśli nie zostaną przedsięwzięte stosowne środki.
Komisja przedstawiła więc plan działania w sprawie biomasy zapowiadający ważne inicjatywy w tej dziedzinie zaniedbywanej w dotychczasowych strategiach.
2.4 Inwestycje w zużycie energii to zawsze inwestycje długofalowe.
Wybudowana dzisiaj elektrownia będzie działać ponad 30 lat.
Niepewność w odniesieniu do poziomu cen ropy i gazu, w zestawieniu z dobrą przewidywalnością kosztów surowców w sektorze biomasy, obok zjawisk takich jak zmiana klimatu, stanowi istotny argument ekonomiczny przemawiający za wspieraniem tej technologii.
Przy tym celem nie jest stałe wspieranie systemów, lecz rozwój konkurencyjności przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów zewnętrznych.
2.5 W przeciwieństwie do oczekiwanych wzrostów cen w sektorze paliw konwencjonalnych, technologie odnawialne są bardziej opłacalne ze względu na spadające koszty inwestycji wynikające z postępu technicznego i produkcji masowej.
2.6 Porównania kosztów energii odnawialnych oraz konwencjonalnej i jądrowej są zwykle niewystarczające.
Często zbudowane niegdyś w państwowych monopolach, w pełni zamortyzowane elektrownie i ich koszty są porównywane z nowo zainstalowanymi obiektami technologii odnawialnych.
Ponadto koszty zewnętrzne technologii konwencjonalnych i jądrowych, takie jak szkody dla środowiska naturalnego czy usługi ubezpieczeniowe świadczone przez państwo na rzecz elektrowni, nie są odzwierciedlane w cenach.
2.7 W planie działania przewiduje się ponad 20 środków, które w większości mają być wprowadzone w życie od roku 2006.
Jeśli chodzi o wykorzystanie biopaliw w transporcie, należą do tego prace przygotowawcze przed wprowadzeniem zobowiązań, zgodnie z którymi firmy zajmujące się dostarczaniem paliwa są zobligowane do zawarcia określonej ilości procentowej biopaliw w paliwie wprowadzanym do obrotu.
2.8 Na rok 2006 Komisja zapowiada sprawozdanie dotyczące wdrożenia tej dyrektywy, w celu jej ewentualnego przeglądu. W sprawozdaniu tym analizie poddane zostanie wdrożenie tej dyrektywy w państwach członkowskich.
Obecnie udział w rynku UE wynosi 0,8 %; jest więc bardzo mało prawdopodobne, by do roku 2010 osiągnięto wartość 5,75 % ustaloną w roku 2003 dla całej UE.
2.9 Plan przewiduje również analizę możliwości poprawy norm paliwa w celu wspierania stosowania energii z biomasy w transporcie, ciepłownictwie i produkcji energii elektrycznej.
Ponadto przewidziane są inwestycje badawcze, zwłaszcza w zakresie produkcji paliw płynnych z drewna i odpadów, jak również kampania informacyjna dla rolników i właścicieli lasów na temat upraw energetycznych.
Ponadto Komisja będzie opracowywać przyszłe akty prawne UE na rzecz promowania odnawialnych źródeł energii dla celów grzewczych.
2.10 Według szacunków Komisji środki przewidziane w planie działania do roku 2010 zwiększą do ok. 150 Mtoe (w porównaniu do 69 Mtoe w roku 2003) wykorzystanie biomasy bez zwiększania intensywności rolnictwa bądź znaczącego wpływu na rodzimą produkcję żywności.
Emisje gazów cieplarnianych zmniejszą się w związku z tym, według prognoz Komisji, o 209 milionów ton CO2eq rocznie.
Pozwoli to stworzyć od 250000 do 300000 miejsc pracy, przynajmniej na obszarach wiejskich, oraz zmniejszyć uzależnienie Europy od importu energii z 48 % do 42 %.
2.11 Przy cenie ropy naftowej rzędu 54$ za baryłkę Komisja bezpośrednie możliwe do ustalenia koszty szacuje na 9 mld EUR rocznie. Z tego 6 mld EUR przypada na biopaliwa, a 3 mld EUR na wykorzystanie biomasy do produkcji energii elektrycznej.
Odpowiada to wzrostowi o 1,5 centa w przypadku litra benzyny i 0,1 centa w przypadku kWh energii elektrycznej.
3.
Uwagi ogólne
3.1 Unia Europejska nie osiągnie ustanowionych przez siebie samą celów dotyczących zwiększenia wykorzystania energii odnawialnych, jeśli nie zostaną przedsięwzięte dalsze środki.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjmuje z zadowoleniem plan działania w sprawie biomasy i stwierdza, że wiosenny szczyt szefów państw i rządów poprzez sformułowanie dalszych celów cząstkowych (np. 15 % energii odnawialnych i 8 % biopaliw do roku 2015) zasygnalizował konieczność kontynuowania ambitnej polityki dotyczącej odnawialnych źródeł energii.
Również decyzja Parlamentu Europejskiego dotycząca uzyskiwania 25 % energii ze źródeł odnawialnych do roku 2020 pokazuje, że rośnie wola wprowadzenia nowych kierunków w polityce energetycznej UE.
3.2 Dalszą przeszkodą jest to, że technologie odnawialnych nośników energii — jak wiele innych innowacyjnych technologii — często cieszą się zbyt małym zaufaniem ze strony inwestorów, rządów i użytkowników; wynika to z nieznajomości możliwości technicznych i gospodarczych.
Komitet zarówno wśród użytkowników, jak i odbiorców i w sektorze badań i rozwoju dostrzega znaczne zapotrzebowanie na dalsze kształcenie, którym powinno się intensywniej zająć w planie działania w sprawie biomasy.
3.2.1 Jednocześnie Komitet stwierdza, że występująca często w sektorze energetycznym koncentracja przedsiębiorstw nie zawsze sprzyja szybkiemu wprowadzeniu nowoczesnych technologii i procedur.
Komitet zauważa, że w dzisiejszej strukturze przedsiębiorstw nowe impulsy pojawiające się często w małych i średnich przedsiębiorstwach nie są należycie wykorzystywane i wzywa Komisję do zaproponowania środków zaradczych.
3.3 Zwiększone wykorzystanie biomasy mogłoby doprowadzić nie tylko do znaczącego zmniejszenia uzależnienia UE od importu energii, ale przyczynić się poza tym w istotny sposób do osiągnięcia celów założonych w strategii lizbońskiej i celów związanych z ochroną klimatu.
Wykorzystywanie biomasy działa niesymetrycznie na korzyść struktur zdecentralizowanych i na korzyść rozwoju obszarów wiejskich.
Szczególnie mając na uwadze nowe państwa członkowskie, w których znaczący odsetek ludności jest zatrudniony w rolnictwie, wykorzystanie biomasy stanowi poważny potencjał, który może dopomóc w dywersyfikowaniu źródeł dochodu i zapewnieniu miejsc pracy.
3.4 Komitet stwierdza, że Europa objęła teraz prowadzenie w kilku sektorach technologii biologiczno-energetycznych.
Gospodarka UE jest uzależniona od rozwoju i eksportu nowych technologii.
Nowoczesne procesy i produkty z surowców odnawialnych stanowią podstawę objęcia wiodącej roli w handlu światowym w dziedzinie technologii przyszłości.
Główne znaczenie dla rozwijania gospodarczego technologii odnawialnych w Unii Europejskiej mają więc warunki polityczne ich dotyczące.
Rozwijaniu takich struktur powinny towarzyszyć środki wspierające eksport takich technologii do krajów trzecich.
3.5 Komitet zwraca uwagę na znaczny potencjał rynku pracy, który zostanie zmobilizowany przy wdrożeniu planu działania w sprawie biomasy.
Raport syntetyczny MITRE (Monitoring and Modelling Initiative on the Targets for Renewable Energy) z roku 2003 wskazuje przy ambitnej strategii surowcowej UE na możliwość utworzenia, na podstawie jedynie odnawialnych energii, niemal 2,5 miliona dodatkowych miejsc pracy na terenie Unii Europejskiej.
Przewiduje się, że 2/3 z tego będzie w sektorze biomasy.
Z jednej strony powstaje więc nowy popyt na wysoko wykwalifikowaną siłę roboczą, szczególnie w dziedzinie badań i rozwoju.
Szacuje się go na 400000.
Z drugiej strony pojawia się zapotrzebowanie na siłę roboczą o niższych lub niewielkich kwalifikacjach wyjściowych.
Komitet wzywa Komisję do powiązania perspektyw rynku pracy w UE do 2020 r. z ambitnym rozwijaniem wykorzystania biomasy i odnawialnych źródeł energii.
3.6 Inwestycje i restrukturyzacja wymagają zdaniem Komitetu ustalenia długoterminowych, wiążących wytycznych politycznych. W planie działania w sprawie biomasy wytycznych takich brakuje.
Z tego względu wzywa się Komisję, aby jak najszybciej ustaliła konkretne cele w zakresie wykorzystania biomasy, względnie w odniesieniu do wykorzystania odnawialnych nośników energii.
Realistyczne, chociaż bardzo ambitne, byłoby ustalenie wiążących celów europejskich dotyczących prądu, ciepła i transportu do roku 2020.
Należy uzgodnić cel uzyskania do roku 2020 co najmniej 25-procentowego udziału w zużyciu energii.
Istniejący potencjał biomasy w Europie, szczególnie w dziedzinie produktów ubocznych i pokrewnych, i potencjał powierzchniowy, przy wykorzystaniu zmienionym na skutek zmian struktury popytu, mógłby umożliwić realizację takich założeń.
Komitet zwraca uwagę na fakt, że Stany Zjednoczone w swojej ustawie o zabezpieczeniu dostaw energii równie wdrażają ambitne cele dotyczące długofalowego wykorzystania biomasy.
3.7 Komitet opowiada się za ostrożnym ustaleniem bazy surowcowej (biomasy) potrzebnej do wdrożenia planu działania w sprawie biomasy, w odniesieniu do której, na planowany okres, nie ma wśród surowców rolniczych żadnej konkurencji.
Długofalowo z jednej strony należy zakładać wzrost wydajności i spadek konsumpcji żywności w Europie.
Obecnie w Europie potrzebne są grunty na hodowlę zwierząt.
Z drugiej strony zaś obserwujemy spadek ilości powierzchni uprawnych.
Należy stawiać również wysokie wymagania co do opracowania skutecznych technologii przetwórstwa i konwersji.
W tym kontekście Komitet krytycznie ocenia tzw. wyważone podejście Komisji w sprawie międzynarodowego zabezpieczenia, zwłaszcza bazy surowcowej dla biopaliw.
W ten sposób import taniej żywności zagrozić może podstawom żywnościowym w innych częściach świata, hamując jednocześnie rozwój technologiczny w Europie.
3.8 Mimo wielorakich form zapotrzebowania na energię i biomasę w Europie, Komitet oczekiwałby takiego planu działania w sprawie biomasy, który obejmowałby kwestię opracowania systemów wprowadzania na rynek.
Do wspierania wytwarzania prądu ze źródeł odnawialnych, włączając w to biomasę, najefektywniejsze okazały się modele zasilania lub premii — na przykład w Niemczech — zarówno biorąc pod uwagę efektywność kosztową, jak i efektywność rozwoju.
Komisja wspomniała o tym w swoim komunikacie w sprawie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych [3].
Ponadto finansowe warunki ramowe nie są jedynymi decydującymi czynnikami rozwoju energii odnawialnych.
Dla zagwarantowania skutecznego rozwoju potrzeba spełnienia przynajmniej czterech warunków.
3.9 Skuteczny model bodźców finansowych, gwarantowane i uczciwe warunki dostępu do sieci, przejrzyste procedury administracyjne i akceptacja publiczna.
Jedynie przy jednoczesnym spełnieniu tych warunków możliwy jest znaczący wzrost w dziedzinie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.
Energia elektryczna pokrywa ok. 20 % zapotrzebowania Europy na energię.
3.10 Komitet zgadza się z wnioskiem zawartym w wyżej wymienionym komunikacie Komisji, że jest jeszcze za wcześnie na pełną harmonizację modeli wsparcia dla pozyskiwania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.
Wzywa on jednak Komisję i państwa członkowskie do przygotowania się na wprowadzenie najskuteczniejszych elementów systemu na obszarze całej Europy.
3.11 Wzywa się Komisję — zgodnie z dyrektywą 2001/77 [4] — do nadzorowania tych warunków w państwach członkowskich i w razie potrzeby do ich egzekwowania.
3.12 Komitet udziela swojego poparcia dla oceny Komisji dotyczącej roli biomasy przy zapewnianiu zgodności z dyrektywą 2001/77.
Plan działania przedstawia rozszerzenie zastosowania kogeneracji, także przy wykorzystaniu biomasy, jako ważną perspektywę rozwojową.
Komitet wzywa do uzgodnienia tej dyrektywy z dyrektywą w sprawie kogeneracji.
Należy również podkreślić, że planowane na następne dwadzieścia lat znaczne nakłady na odnowę środków trwałych w przemyśle energetycznym w Europie są szansą na wzmożenie kogeneracji.
Ułatwi to — jak się powszechnie uznaje — zdecentralizowane wytwarzanie energii elektrycznej bliżej ostatecznych konsumentów.
Komitet nie znajduje jednak w planie działania w sprawie biomasy odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób można zagwarantować wolny od dyskryminacji dostęp do producentów energii elektrycznej, w tym wytwórców korzystających z biomasy.
3.13 Ponieważ 50 % zapotrzebowania na energię w Europie przypada na ciepło, a w tym przypadku obecnie z biomasy nie pochodzi nawet 10 %, Komitet z naciskiem popiera propozycje zawarte w planie działania.
Inwestycje w systemy ogrzewania i systemy poprawy efektywności energetycznej budynków to przedsięwzięcia długofalowe i częściowo również kapitałochłonne, dlatego Komitet naciska na szybkie rozpoczęcie zaproponowanych działań.
Wniosek w sprawie inicjatywy legislacyjnej w dziedzinie wytwarzania ciepła i zimna powinien zostać rozszerzony do dyrektywy w sprawie wspierania wytwarzania ciepła i chłodzenia przy wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii, a więc m. in. energii słonecznej i energii geotermalnej.
Obok rozwiązań zaproponowanych przez Komisję dyrektywa powinna obejmować ustalenie wiążących celów krajowych uwzględniających różne zasoby naturalne i istniejące obecnie zdolności.
3.14 Komitet z ubolewaniem przyjmuje do wiadomości, że w dziedzinie ciepłownictwa brak jest niemal wiarygodnych statystyk.
Ogólnoeuropejski, jednolity system nadzorowania wykorzystania energii cieplnej umożliwiłby Unii lepsze planowanie zainwestowanych surowców.
Komitet podkreśla szacunki Komisji odnośnie znaczenia, rozbudowy i bezpieczeństwa sieci ciepłowniczych przy przechodzeniu na wykorzystanie biomasy jako paliwa.
Zwłaszcza w nowych państwach członkowskich występuje znaczna liczba tego rodzaju sieci wymagających zabezpieczenia.
Obowiązująca dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej budynków powinna zostać wdrożona jak najszybciej we wszystkich państwach członkowskich; należy również dążyć do nowelizacji tego dokumentu.
Zakres jej stosowania powinien zostać rozszerzony na wszystkie zabudowania, również na takie o powierzchni poniżej 1000 m2.
Priorytetowe powinny być zdecentralizowane systemy energetyczne oparte na biomasie.
Komitet zgadza się ze stwierdzeniami zawartymi w planie działania, dotyczącymi rozwijania nowych i zabezpieczania istniejących systemów ciepłowniczych przy wykorzystywaniu biomasy w ciepłownictwie oraz w dziedzinie kogeneracji energii elektrycznej i ciepła.
3.15 Komitet przyjmuje z zadowoleniem stanowisko Komisji zawarte w planie działania w sprawie biomasy odnośnie obowiązujących obecnie i w przyszłości norm emisji (oraz w dyrektywie 1999/30/WE odnoszącej się do wartości dopuszczalnych dla pyłu) dla wykorzystywania biomasy.
Zarówno w przypadku produkcji ciepła i energii elektrycznej, jak i w przypadku paliw, obowiązują takie same normy.
4.
Uwagi szczegółowe
4.1 Paliwa stanowią wprawdzie jedynie 20 % zapotrzebowania na energię, lecz opierają się niemal wyłącznie na imporcie kopalin.
To tłumaczy, dlaczego temu zagadnieniu poświęcono tyle miejsca w planie działania w sprawie biomasy.
Zdaniem Komitetu działania Komisji w tej dziedzinie, przewidziane w wydanym przez nią dokumencie w sprawie biomasy, noszą brzemię nadmiernej presji na odniesienie natychmiastowych sukcesów.
Zbyt dużo uwagi poświęca się importowi paliw znajdujących zbyt na rynku; zbyt mało natomiast — świeżej zależności od produktów importowanych i wpływowi na równowagę ekologiczną i społeczną w nowych krajach wytwarzających energię.
Komitet zwraca się do Komisji z prośbą o zbadanie, czy za pomocą tej strategii w planie działania można by również uwzględnić opracowanie zrównoważonych rozwiązań europejskich.
4.2 W dziedzinie biopaliw najskuteczniejszym środkiem wsparcia okazały się ulgi podatkowe względnie zwolnienia z podatku.
Instrument ten umożliwił w szczególności także inwestycje dostosowane do uwarunkowań regionalnych.
Państwa członkowskie nadal powinny zatem mieć możliwość stosowania tych środków.
Stwierdzenia w planie działania na to nie wskazują.
4.2.1 Wykorzystaniu SNG (syntetyczny gaz naturalny — w przypadku biogazu wydajność z hektara roślin oleistych jest pięciokrotnie wyższa niż w przypadku biodiesla) obok BTL (biomass-to-liquid) jako paliwa w zakresie badań i rozwoju i tym samym w przyszłym wdrażaniu strategii UE w dziedzinie biopaliw należy przypisać duże znaczenie.
Metody te mają bardzo dużą wydajność powierzchniową i są nowoczesne, a także oferują zasadniczą możliwość jednoczesnego wytwarzania paliwa, energii elektrycznej i energii cieplnej w zdecentralizowanych zakładach wykorzystujących SNG.
4.3 Komitet wspiera Komisję Europejską w jej staraniach zmierzających do sformułowania celu osiągnięcia przez biopaliwa do 2010 r. udziału w rynku wynoszącego 5,75 %.
Przyjmuje on do wiadomości, że podczas wiosennego szczytu szefów państw i rządów w 2006 roku ustalono cel cząstkowy do 2015 roku na poziomie 8 %.
Komitet pragnąłby jednak intensywniejszego zaangażowania zainteresowanych przedsiębiorstw, Komisji i państw członkowskich na rzecz pilnie potrzebnego znacznego wzrostu wydajności systemów transportu.
Komitet wyraża w tym miejscu swoje poparcie dla propozycji zawartych w planie działania dotyczących likwidacji różnych form dyskryminacji biopaliw i dla propozycji wprowadzenia odpowiednich unormowań.
4.4 Wykorzystanie biomasy powinno być istotnie zwiększone w VII ramowym programie badań.
Celem musi być przy tym m.in. osiągnięcie konkurencyjności odnawialnych źródeł energii.
Komitet stwierdza, że dla rozwoju gospodarczego Europy decydujące znaczenie ma zmiana podejścia w polityce dotyczącej badań w kierunku badań nad surowcami odnawialnymi.
Oczekuje on wiążących stwierdzeń w tej kwestii także w planie działania na rzecz biomasy.
Komitet podkreśla, że opóźnienia w pracach nie wynikają z zaopatrzenia w biomasę, lecz z dostępności technologii wytwarzania produktów znajdujących zbyt na rynku.
4.4.1 W przypadku wykorzystania biomasy, w tym w aspekcie materiałowym, często wskazane jest przyjąć podejście oparte na frakcjach i kaskadach zastosowań.
Zasadnicze znaczenie mają jednak ceny rynkowe i koszty produkcji oraz perspektywy na przyszłość w tym względzie.
Tak więc na przykład bardziej wskazane i celowe jest bezpośrednie termiczne lub energetyczne przetworzenie drewna, na które nie ma zbytu na rynku materiałowym, zamiast przetwarzania go na paliwo w długim, wiążącym się ze stratami energii procesie BTL.
Plan działania powinien w ocenie Komitetu przyjmować bardziej różnicujące podejście, a ciepłu pozyskiwanemu z biomasy powinno się przypisywać większe znaczenie.
4.5 Komitet oczekuje, że także przy przydzielaniu i podziale środków z funduszy strukturalnych w państwach członkowskich, w Radzie i Komisji duże znaczenie będzie się przypisywać rozwojowi inwestycji w energie odnawialne, a w szczególności w biomasę.
Należałoby ustanowić wymóg przeznaczania środków z funduszy strukturalnych w krajach członkowskich UE na ten cel.
Udział środków z funduszy strukturalnych pod koniec okresu planowania w 2013 r. powinien średnio dla państw członkowskich wynosić 10 %.
4.5.1 W kontekście przydzielania środków na drugi filar "rozwój obszarów wiejskich" (EFRROW) energia ze źródeł odnawialnych wspomniana została w dziale planowania strategicznego, co ogólnie należy ocenić pozytywnie.
Zwłaszcza z uwagi na znacznie ograniczone środki i potencjał obszarów wiejskich należy zadbać, by także tutaj pod koniec okresu planowania w 2013 r. na tą dziedzinę przeznaczano w państwach członkowskich średnio przynajmniej 10 % inwestowanych środków.
4.6 Komitet podkreśla stwierdzenia zawarte w planie działania na rzecz wpływu rozdzielenia płatności (ang. decoupling) na rozwój surowców odnawialnych.
Zwraca on jednak uwagę na następujące możliwości krótkookresowych dostosowań: przegląd systemów premiowych za uprawy energetyczne (45 EUR/ha) dla 1,5 miliona hektarów nastąpi już pod koniec 2006 r., zgodnie z postanowieniami końcowymi w sprawie reformy polityki rolnej UE przyjętymi w Luksemburgu w 2003 r.
Komitet wzywa Komisję do zastanowienia się, czy wysokość premii jest wystarczająca.
Uważa on dotychczasowe procedury za nazbyt biurokratyczne, proponuje więc jak najszybsze zmiany administracyjne.
Obecnie nowe państwa członkowskie, które wybrały procedurę uproszczoną WPR (8 z 10 nowych państw), nie mogą ubiegać się o premię za uprawy energetyczne.
Komitet wzywa do umożliwienia tym krajom, w ramach procesu dopasowywania, dostępu do płatności obszarowych od końca 2006 r.
Jeśli chodzi o wysokość premii, powinno się przeanalizować szczególne dopasowanie dla stref, które wskutek procesu transformacji nie otrzymały prawa do wypłat [5].
4.7 Komitet proponuje, by plan działania UE w sprawie biomasy przewidywał obowiązek tworzenia krajowych i regionalnych planów działania w państwach członkowskich.
Z uwagi na różnorodność europejskich krajów i regionów jest to krok, który pomoże ustalić potencjał i odpowiednio kształtować politykę i zarządzanie.
4.7.1 Komitet żałuje, że w planie działania nie przeanalizowano możliwości, braków i przeszkód istniejących w państwach członkowskich i regionach, jeśli chodzi o rozwój wykorzystania biomasy i odnawialnych źródeł energii.
Można temu ewentualnie zaradzić poprzez: obowiązkowe uwzględnienie tego problemu w planowaniu regionalnym, rozpoznanie tego zagadnienia i zniwelowanie przeszkód administracyjnych, skupienie wszystkich działań administracyjnych w jednej jednostce na etapie planowania i budowy.
4.8 Komitet wzywa Komisję i państwa członkowskie do takiej zmiany szóstej dyrektywy 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych, aby państwa członkowskie mogły stosować zmniejszony podatek VAT na materiały i usługi związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł ciepła i zimna.
Przykładowo w niektórych państwach członkowskich nie opodatkowuje się palników na gaz lub olej opałowy, tymczasem przy inwestycjach w technologie grzewcze oparte na odnawialnych źródłach energii nakłada się pełną stawkę podatku.
4.9 Komitet dostrzega pilną potrzebę dążenia do wspólnej europejskiej polityki energetycznej.
Przy wprowadzaniu na rynek odnawialnych źródeł energii należy osiągnąć równowagę pomiędzy konkurencją systemów poszczególnych krajów a dynamicznym rozwojem w kierunku jak najefektywniejszych zasad.
4.10 Zdaniem Komitetu trzeba podjąć pilne działania na rzecz systemu certyfikacji w zakresie pochodzenia biomasy.
Tylko w ten sposób można zapobiec negatywnym bilansom ekologicznym i klimatycznym.
Należy postawić następujące postulaty [6]:
- przy uprawie surowców odnawialnych należy stosować te same zasady dobrej praktyki zawodowej, co w przypadku produkcji spożywczej;
- obszary, na których uprawiano rośliny o przeznaczeniu innym niż spożywcze, muszą być później zdatne także do uprawy w celach spożywczych;
- uprawa surowców odnawialnych powinna odbywać się na terenach już wykorzystywanych rolniczo oraz na ziemiach odłogowanych.
Do tego należą także ziemie, które tymczasowo nie są zagospodarowane, np. wskutek transformacji.
Nie może to prowadzić do zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych;
- w celu zmniejszenia transportu należy dążyć do produkcji w ramach gospodarki regionalnej lub lokalnej;
- należy zapewnić przeznaczenie powierzchni o dużej wartości ekologicznej do celów ochrony przyrody i zagospodarować je w ramach takich celów;
- należy wspierać i produkować te surowce odnawialne, które charakteryzują się dobrym bilansem ekologicznym;
- szczególną uwagę trzeba zwracać na zamknięcie obiegu substancji odżywczych.
4.11 W przypadku międzynarodowego handlu biomasą i produktami pochodzącymi z biomasy powinno się ponadto uwzględnić następujące kryteria: niezależność żywnościową, (tzn. zabezpieczenie żywności wynika z upraw wyłącznie na sprzedaż), standardy społeczne i ekologiczne produkcji oraz utrzymanie lasów pierwotnych.
UE powinna dążyć do tego, by punkty te ujęto także w uregulowaniach Światowej Organizacji Handlu.
4.12 Komitet wzywa Komisję do poparcia utworzenia międzynarodowej agencji ds. energii odnawialnych (IRENA) w ramach planu działania w sprawie biomasy i do pełniejszego uwzględnienia w tymże planie działania zagadnienia przejrzystości w międzynarodowej gospodarce surowcowej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w sprawie podatków związanych z samochodami osobowymi
COM(2005) 261 końcowy — 2005/0130 (CNS)
(2006/C 195/21)
Dnia 6 września 2005 r. Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 23 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 67 do 4, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES w pełni popiera wniosek dotyczący ww. dyrektywy, którego celem jest po pierwsze poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego, a po drugie wspieranie równowagi środowiska naturalnego.
1.2 EKES wyraża zadowolenie z faktu, że po raz pierwszy Komisja wykorzystuje trzeci filar strategii unijnej (mianowicie środki natury podatkowej) w celu zmniejszenia emisji dwutlenku węgla (CO2).
1.3 EKES zgadza się również z oceną Komisji Europejskiej dotyczącą ewentualnych pozytywnych skutków wniosku dla swobodnego przemieszczania się obywateli oraz dla przemysłu motoryzacyjnego.
1.4 EKES przyznaje, że w kwestiach podatkowych Komisja nie mogła zastosować w omawianym wniosku zasady subsydiarności w szerszym i bardziej wiążącym zakresie, gdyż jest to temat podlegający zasadniczo kompetencji państw członkowskich.
1.5 Jednakże niektóre nieuregulowane we wniosku aspekty mogłyby stwarzać problemy w momencie transpozycji dyrektywy i być rozbieżnie stosowane w różnych państwach członkowskich.
Aby ograniczyć to ryzyko, Komisja powinna rozstrzygnąć w odpowiednim czasie wątpliwości natury technicznej, które nie zostały wyjaśnione we wniosku.
1.6 O ile EKES popiera cele omawianej dyrektywy, to jednak uważa, że nie zostaną one osiągnięte, jeżeli państwa członkowskie nie skoordynują własnych interpretacji wytycznych i zaleceń zawartych w dyrektywie.
W przeciwnym wypadku istnieje ryzyko, że rynek wewnętrzny ulegnie większemu rozproszeniu, które w myśl wniosku powinno się zmniejszać.
1.7 EKES wzywa zatem Komisję Europejską nie tylko do starannej kontroli przepisów wykonawczych dyrektywy, tak jak zazwyczaj ma to miejsce, lecz również do nawiązania stałego dialogu i współpracy z państwami członkowskimi w celu skoordynowanego wprowadzenia w życie nowego systemu opodatkowania samochodów osobowych.
1.8 Ponadto EKES wyraża nadzieję, że po wykonaniu tego pierwszego ważnego kroku w kierunku opracowania systemu opodatkowania opierającego się w przeważającej części, jeżeli nie wyłącznie, na użytkowaniu zamiast na kupnie lub posiadaniu samochodu, we względnie krótkim czasie podjęte zostaną dalsze działania.
Dopiero wówczas zasada "zanieczyszczający płaci", którą EKES w pełni popiera, będzie rzeczywiście stosowana.
1.9 Na koniec EKES ponownie podkreśla konieczność przyjęcia zintegrowanego podejścia zmierzającego do lepszego zachowania równowagi środowiska naturalnego w sektorze transportu drogowego.
Dźwignia podatkowa jest ważnym elementem, niemniej jednak musi jej towarzyszyć modernizacja infrastruktury, promocja komunikacji zbiorowej, a przede wszystkim odpowiednia kampania edukacyjna adresowana do konsumentów, mająca na celu skłonienie ich do bardziej świadomych wyborów będących przejawem poszanowania środowiska.
Zatem nie wydaje się na przykład właściwe, by Komisja Europejska zachęcała państwa członkowskie do zrównania opodatkowania oleju napędowego przeznaczonego dla samochodów z poziomem opodatkowania benzyny, bez uwzględnienia faktu, że w przypadku samochodów na paliwo diesel emisje CO2 są mniejsze niż w pojazdach z silnikiem benzynowym.
2.
Uzasadnienie
2.1 Dotychczasowa sytuacja i kontekst wniosku
2.1.1 Jak twierdzi Komisja Europejska, przemysł motoryzacyjny jest jednym z elementów napędzających gospodarkę europejską. Generuje on 7,5 % wartości dodanej całego przemysłu wytwórczego i 3 % PKB, wnosi znaczny wkład (35 miliardów euro) w bilans handlowy, a przede wszystkim jest ważnym źródłem zatrudnienia zapewniającym dwa miliony bezpośrednich i dziesięć milionów pośrednich miejsc pracy.
2.1.2 Ponadto nabywanie i użytkowanie samochodów jest jednym z najważniejszych źródeł dochodów państw członkowskich (około 340 miliardów euro, czyli 8 % całkowitej kwoty dochodów podatkowych Unii liczącej 15 państw członkowskich [1]).
2.1.3 Te olbrzymie dochody pochodzą w znacznej mierze z trzech konkretnych podatków: podatku rejestracyjnego, rocznego podatku drogowego i podatku paliwowego.
Ponadto każde państwo członkowskie określa własną politykę podatkową w tym zakresie, w wyniku czego istnieje 25 różnych systemów podatkowych. Jest to stan odległy od pożądanej konwergencji, która stanowi niezbędny warunek wstępny prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
2.1.4 Obecnie 16 państw członkowskich [2] pobiera podatek rejestracyjny, a 18 państw członkowskich [3] roczny podatek drogowy.
Ponadto kryteria naliczania podatków i podstawa opodatkowania znacznie różnią się między państwami członkowskimi; dotyczy to w szczególności podatku rejestracyjnego.
Dobitnym przykładem wspomnianych różnic jest fakt, że opłata za samochód o pojemności 2000 cm3 wynosi 1 % jego wartości we Włoszech i ponad 170 % w Danii.
Wysokość rocznego podatku drogowego waha się od 30 euro do 500 euro za samochód.
2.1.5 W takim kontekście Komisja Europejska przedstawiła w 2002 r. komunikat dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie opodatkowania samochodów osobowych [4].
W komunikacie tym przedstawiono strategię zmierzającą do przeglądu obecnego systemu z zamiarem zachęcenia do zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich i wprowadzenia do nich m.in. celów związanych z ochroną środowiska.
2.1.6 W kolejnych latach Komisja przeprowadziła dalsze konsultacje z Radą i Parlamentem Europejskim oraz sektorem motoryzacyjnym i innymi zainteresowanymi podmiotami, a w oparciu o ich wyniki przedstawiła omawiany wniosek.
3.
Wniosek Komisji
3.1 Wniosek Komisji, który — przypomnijmy — nie dotyczy podatku VAT ani podatków paliwowych, nie przewiduje harmonizacji poziomów opodatkowania, lecz ich restrukturyzację, z wyjątkiem kwoty dochodów.
3.2 Wniosek koncentruje się na trzech głównych elementach:
3.2.1 Zniesienie podatku rejestracyjnego
Podatek należy znosić stopniowo, zmniejszając jego wysokość etapami przez okres 10 lat, aż do osiągnięcia całkowitej eliminacji w 2016 r.
Takie stopniowe znoszenie zapewni państwom członkowskim, które obecnie pobierają podatek rejestracyjny, odpowiedni okres przejściowy oraz pozwoli przyjąć środki zmierzające do wyrównania strat z wpływów z tym związanych, m.in. poprzez przeniesienie obciążenia podatkowego na roczny podatek drogowy.
3.2.2 Wprowadzenie systemu zwrotu podatku rejestracyjnego i rocznego podatku drogowego
3.2.2.1 Nowy system, który przewiduje wchodząca w życie dyrektywa, będzie stosowany w odniesieniu do samochodów, które zostały zarejestrowane w jednym z państw członkowskich, a następnie zostały wyeksportowane lub przewiezione na stałe do innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego.
3.2.2.2 Środek ten ma podwójny cel: po pierwsze chodzi o uniknięcie powtórnego uiszczania podatku rejestracyjnego, naliczonego w momencie zakupu, oraz o zapewnienie, aby roczny podatek drogowy był pobierany w zależności od faktycznego użytkowania samochodu w danym państwie członkowskim.
3.2.2.3 Kwota podatków rejestracyjnych do zwrotu jest bezpośrednio powiązana z wartością końcową samochodu i równoważna jest kwocie końcowej podatku wliczonej w końcową cenę pojazdu.
3.2.2.4 Państwa członkowskie mają swobodę w określeniu metody oszacowania ceny końcowej pojazdu do celów zwrotu podatku rejestracyjnego, o ile przyjęte kryteria spełniają warunek przejrzystości i obiektywności.
Właściciel samochodu może odwołać się od decyzji państwa, które dokonuje zwrotu, do niezależnego organu.
3.2.2.5 Jeżeli chodzi o roczny podatek drogowy, który — zgodnie z kryteriami opodatkowania przyjętymi w 18 państwach członkowskich, które go pobierają — powinien nazywać się raczej "podatkiem za posiadanie samochodu", dyrektywa potwierdza, że roczny podatek drogowy może zostać nałożony na samochód osobowy wyłącznie przez to państwo członkowskie, w którym samochód ten jest zarejestrowany.
Za państwo członkowskie rejestracji uważa się państwo członkowskie, w którym samochód jest stale używany albo z powodu tego, iż jego właściciel tam właśnie ma swoje normalne miejsce zamieszkania albo z powodu tego, iż używanie samochodu w tym państwie członkowskim trwało dłużej niż 185 dni w dowolnym dwunastomiesięcznym okresie.
W konsekwencji w przypadku przewiezienia samochodu na trwałe do innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego właścicielowi pojazdu należny jest zwrot kwoty miejscowego rocznego podatku drogowego naliczanego na zasadzie "pro rata temporis".
3.2.3 Restrukturyzacja podstawy podatku rejestracyjnego i rocznego podatku drogowego, tak aby w całości lub częściowo odnosiły się one do poziomu emisji CO2.
3.2.3.1 Wniosek dotyczący ww. dyrektywy wprowadza system mający na celu określenie kwoty rocznego podatku drogowego i podatku rejestracyjnego (w obowiązującym okresie przejściowym), tak aby odnosiły się one także, i to w coraz większym stopniu, do poziomu emisji dwutlenku węgla.
3.2.3.2 Wprowadzenie takiego środka będzie odbywało się stopniowo i będzie rozłożone na etapy. Przewiduje się, że do 2008 r. 25 % całkowitej kwoty dochodów z rocznego podatku drogowego i podatku rejestracyjnego, a do 2010 r. 50 %, będzie pochodzić z podatku opartego na parametrze poziomu emisji CO2.
4.
Uwagi ogólne
4.1 EKES wyraża zadowolenie z zaangażowania Komisji Europejskiej, która realizuje podwójny cel obejmujący poprawę funkcjonowania rynku wewnętrznego i dostarczenie nowego bodźca strategii zmniejszania emisji CO2 poprzez zastosowanie środków podatkowych.
Należy tu podkreślić, że po raz pierwszy wniosek odwołuje się do "trzeciego filaru" (dokładnie chodzi o środki natury podatkowej), przewidzianego w strategii wspólnotowej na rzecz zmniejszenia emisji CO2 i zużycia paliw [5].
4.2 EKES popiera wniosek, zwłaszcza ze względu na jego oczekiwane pozytywne skutki dla konsumentów [6] i europejskiego przemysłu motoryzacyjnego.
EKES w pełni zgadza się z celami określonymi we wniosku, jako że sprzyjają one:
4.2.1 zmniejszeniu, a nawet zniesieniu, przeszkód w swobodnym przemieszczaniu się obywateli w Unii Europejskiej poprzez znaczne zmniejszenie kosztów i czasu trwania procedur administracyjnych związanych z eksportem lub przewozem samochodów między różnymi państwami;
4.2.2 zwiększeniu konkurencyjności przemysłu motoryzacyjnego na bardziej zintegrowanym rynku wewnętrznym.
Obecne rozproszenie rynku, jeśli chodzi o wymiar podatkowy, niesie ze sobą poważne konsekwencje dla końcowej ceny samochodów i zmusza producentów do produkowania i sprzedawania różnych wersji tego samego modelu w zależności od kraju, wyłącznie z przyczyn podatkowych. Innymi słowy, takie rozproszenie nie pozwala przemysłowi motoryzacyjnemu na osiągnięcie oszczędności wynikających z produkcji na dużą skalę, na które normalnie powinien pozwalać rzeczywiście zrealizowany rynek wewnętrzny, i nie stanowi żadnej korzyści dla konsumenta.
Ponadto wysokie podatki rejestracyjne mają zazwyczaj negatywny wpływ na decyzję o kupnie nowego samochodu, co spowalnia wymianę istniejącego obecnie parku samochodowego na samochody bezpieczniejsze i mniej zanieczyszczające środowisko;
4.2.3 zachowaniu większej równowagi środowiska naturalnego, jako że samochody są źródłem znacznej ilości emisji CO2.
Należy tu podkreślić, że dwa przewidziane we wniosku terminy restrukturyzacji podatku rejestracyjnego i rocznego podatku drogowego, uzależniające ich wymiar od poziomu emisji dwutlenku węgla, nie są przypadkowe, lecz mają w pewnym stopniu znaczenie symboliczne.
Otóż w 2008 r. rozpoczyna się okres przewidziany w protokole z Kioto, a Rada i Parlament Europejski mają nadzieję, że cel zmniejszenia emisji CO2 do 120gr/km w przypadku nowych samochodów zostanie osiągnięty do 2010 r.
4.3 Ponadto EKES uważa, że osiągnięcie celów dyrektywy będzie możliwe dopiero wówczas, gdy państwa członkowskie będą wiernie interpretowały jej wytyczne i zalecenia, gdyż każde odstępstwo pociąga za sobą ryzyko zwiększenia już i tak nadmiernego rozproszenia rynku lub — co gorsza — zwiększenia obciążeń podatkowych spoczywających na zmotoryzowanych.
4.4 W rzeczywistości kwestie podatkowe mają wyjątkowo delikatny charakter i podlegają kompetencji państw członkowskich, a Komisja Europejska nie może wobec nich zastosować zasady subsydiarności w szerszym i bardziej wiążącym zakresie, niż to czyni we wniosku.
4.5 Tytułem przykładu, wniosek przewiduje strukturalną zmianę systemu opodatkowania, lecz nie ma ona żadnego wpływu na wielkość dochodów, a zatem nie przekłada się na zwiększenie całkowitej kwoty podatków.
Oznacza to, że utrata dochodów skarbowych wskutek zniesienia podatku rejestracyjnego może zostać pokryta przez równoległy i równoważny wzrost rocznego podatku drogowego oraz — w razie potrzeby — innych środków natury podatkowej dopuszczalnych zgodnie z dyrektywą w sprawie opodatkowania produktów energetycznych [7].
4.6 Ponadto bezpośrednie powiązanie opodatkowania samochodów z poziomem emisji CO2 jest niewątpliwie ważnym, ale tylko jednym z wielu aspektów ogólnej strategii zmniejszania emisji dwutlenku węgla. Strategia ta musi opierać się na podejściu holistycznym do problemu i zachowywać spójność z innymi kierunkami polityki wspólnotowej.
4.7 W związku z powyższym EKES zaleca, aby oprócz zwyczajowej kontroli krajowych przepisów wykonawczych dyrektywy oraz ich zgodności z dyrektywą, Komisja zapewniła również wymianę informacji z państwami członkowskimi i między nimi w okresach krótszych niż pięć lat przewidzianych w wypadku sprawozdania na temat stosowania dyrektywy.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Zdaniem EKES-u niektóre aspekty zawarte w omawianym wniosku mogłyby stwarzać problemy w momencie transpozycji dyrektywy i być rozbieżnie stosowane w różnych państwach członkowskich.
W szczególności:
5.1.1 Stopniowa zmiana systemu opodatkowania powinna być przeprowadzana w sposób zrównoważony, aby uniknąć sytuacji, w której obywatele kupujący samochód objęty podatkiem rejestracyjnym byli następnie poszkodowani w wyniku nieprzewidzianej i znacznej podwyżki rocznego podatku drogowego.
5.1.2 "Parametr poziomu emisji CO2" uwzględniony w podstawie opodatkowania powinien być stosowany w sposób skoordynowany między wszystkimi państwami członkowskimi, w celu uniknięcia dalszego rozproszenia rynku.
5.2 W tym względzie Komisja powinna jak najszybciej zaproponować państwom członkowskim odpowiednie rozwiązania dla obydwu problemów, które pojawiłyby się, gdyby dyrektywa została przyjęta w obecnej wersji.
5.2.1 Pierwszy problem dotyczy samochodów zarejestrowanych przed styczniem 2001 r. W rzeczywistości:
- dane dotyczące poziomu emisji CO2, wyrażonych w gramach na kilometr są dostępne dla wszystkich samochodów zarejestrowanych od stycznia 1997 r.; wcześniej nie zbierano takich informacji,
- w latach 1997-2000 dane dotyczące poziomu emisji CO2 były zestawiane w jednym wykazie z europejskim cyklem jezdnym, który jednak uległ zmianie od 1 stycznia 2001 r., w wyniku czego dane dotyczące poziomu emisji CO2 zebrane między tymi dwoma okresami — nie są w pełni spójne,
- podatek oparty na obiektywnym i jednorodnym parametrze mógłby być zatem stosowany w odniesieniu do samochodów zarejestrowanych od stycznia 2001 r.
5.2.2 Drugi problem dotyczy państw członkowskich, w których roczny podatek drogowy jest obecnie obliczany w oparciu o moc silnika wyrażoną w kilowatach.
System ten zdaje się zapewniać większą progresywność niż podatek, który uwzględnia jedynie parametr CO2.
Jeżeli w tych państwach roczny podatek drogowy opierałby się w całości na emisjach CO2, wzrosłaby kwota podatku od małych samochodów, podczas gdy kwota podatku od samochodów większych, o większej mocy i większej szkodliwości dla środowiska, uległaby znacznemu obniżeniu, co byłoby paradoksem sprzecznym z oczekiwanym rezultatem.
Już teraz należy zatem przewidzieć także warianty korygujące.
5.3 Jeżeli chodzi o część podatków opartych na poziomie emisji CO2, państwa członkowskie muszą przewidzieć wyraźny, bezpośredni i przejrzysty związek między pobieraną kwotą podatku a emisjami CO2 w każdym samochodzie, tak aby uniknąć wszelkich dodatkowych arbitralnych rozbieżności opierających się na różnych parametrach technicznych, jak na przykład pojemności silnika, rozmiarów samochodu itd., które są przyczyną zakłóceń rynku.
5.4 Transpozycja dyrektywy musi być neutralna również pod względem technologicznym i uwzględniać wyłącznie parametry samochodu związane z emisją CO2, nie może zatem traktować w sposób uprzywilejowany jednej technologii kosztem drugiej, co mogłoby na przykład nastąpić, jeżeli stosowanie nowych przepisów odbywałoby się ze szkodą dla samochodów z silnikiem Diesla, technologii, w której Unia Europejska wciąż zachowuje konkurencyjną przewagę w stosunku do producentów spoza Europy.
W związku z powyższym zaskakujące jest zatem, że Komisja Europejska zachęca państwa członkowskie do dostosowania podatków dotyczących samochodów z silnikiem Diesla do podatków od samochodów benzynowych i nie uwzględnia faktu, że samochody napędzane olejem napędowym emitują mniej dwutlenku węgla niż samochody benzynowe.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy
COM(2005) 447 wersja ostateczna — 2005/0183 (COD)
(2006/C 195/22)
Dnia 2 grudnia 2005 r., Rada, działając na podstawie art. 175 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Stéphane BUFFETAUT.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 72 do 5 — 9 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię.
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 EKES w pełni popiera ogólne cele strategii tematycznej dotyczącej zanieczyszczeń powietrza i wniosek dotyczący dyrektywy, która jest ich przejawem prawnym.
1.2 W sprawie strategii tematycznej, która ściśle łączy się z wnioskiem prawodawczym, jak na to wskazuje punkt 4.1.1 strategii, Komitet:
- w pełni popiera wolę przekrojowego włączenia celów dotyczących jakości powietrza do innych polityk wspólnotowych;
- wzywa Komisję, by ponownie rozpatrzyła scenariusze energetyczne opracowane w ramach modelu PRIMES, które zdają się zawierać nieścisłości, co może za sobą pociągnąć zmianę systemu odniesienia CAFE (Clean Air For Europe).
1.3 Co się tyczy wniosku dotyczącego dyrektywy:
- popiera również dążenie do uproszczenia, jaśniejszego sformułowania i skodyfikowania przepisów dotyczących jakości powietrza;
- z zadowoleniem przyjmuje dążenie do efektywnego wdrożenia przez państwa członkowskie istniejących przepisów prawnych;
- proponuje, by opóźnić z 2010 do 2015 roku datę dostosowania się do zawartych w dyrektywie wymogów w sprawie pułapów koncentracji cząsteczek PM 2,5 oraz z 2015 do 2020 dotyczących zmniejszenia narażenia człowieka na ich działanie — wynika to z tego, że sfinalizowanie procesu prawodawczego i zainstalowanie stacji pomiarowych w państwach członkowskich wymagają czasu, a inwestycje z tym związane są kosztowne;
- uważa, że korzystne byłoby wprowadzenie okresu przejściowego, w którym państwa członkowskie stopniowo musiałyby przybliżyć się do wartości docelowych stężenia, zanim zostaną ostatecznie ustalone obowiązujące pułapy;
- wnosi o wyłączenie drobnego pyłu pochodzenia naturalnego z zakresu dyrektywy.
2.
Wstęp
2.1 Strategia tematyczna i wniosek w sprawie dyrektywy nawiązują do VI wspólnotowego programu działań na rzecz środowiska naturalnego (6.
EAP opublikowany 10/09/2002 [1] ) i do komunikatu "Czyste powietrze dla Europy" (Clean Air for Europe — CAFE, z roku 2001).
6. EAP wyznaczył sobie ambitny cel, by osiągnąć poziom jakości powietrza, który nie przedstawia negatywnych skutków czy znacznego ryzyka dla zdrowia człowieka i dla środowiska.
Punkt 4.1.1 strategii stanowi, że "Niniejszej Strategii towarzyszy projekt aktu prawnego...".
Jest więc oczywiste, że oba teksty łączą się ze sobą, wobec czego chcąc wypowiedzieć się w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy, należy zanalizować strategię, która w pewnej mierze stanowi kontekst ogólny dyrektywy i określa cele strategiczne Komisji w stosunku do jakości powietrza.
2.2 Strategia tematyczna
2.2.1 Przedłożona nam strategia tematyczna określa cele pośrednie w zakresie zanieczyszczenia powietrza.
Stawia ona wymóg modernizacji obecnych przepisów. Wnosi, by skupiały się one raczej na najbardziej szkodliwych substancjach zanieczyszczających oraz by podjąć dodatkowe wysiłki na rzecz włączenia zagadnień dotyczących środowiska naturalnego do pozostałych działań politycznych i programów.
2.2.2 Tym niemniej pomimo postępu, jakiego dokonano, by ograniczyć emisję głównych substancji zanieczyszczających powietrze, nawet w przypadku pełnego wdrożenia istniejących przepisów, nie uda się rozwiązać do 2020 r. problemów ekologicznych i sanitarnych bez wprowadzenia dodatkowych środków.
2.2.3 W związku z tym Komisja proponuje:
- uproszczenie istniejących przepisów i połączenie dyrektywy ramowej z roku 1996, pierwszej, drugiej i trzeciej dyrektywy pochodnej (1999 r. — 2000 r. — 2003 r.) i dyrektywy w sprawie wymiany informacji (1997 r.); czwarta dyrektywa pochodna z roku 2004 powinna zostać włączona później drogą kodyfikacji;
- wprowadzenie nowych standardów jakości powietrza w stosunku do drobnego pyłu zawieszonego (PM 2,5) znajdującego się w powietrzu;
- nowelizację dyrektywy w sprawie krajowych pułapów emisji (PEN z roku 2002).
Wszystko to odpowiada potrzebie uproszczenia prawodawstwa i jego większej przejrzystości, co sprzyja jego lepszemu wdrażaniu.
2.2.4 Kolejnym działem strategii jest lepsze włączenie zagadnień dotyczących jakości powietrza do innych rodzajów działań wspólnotowych, takich jak energetyka, drobne instalacje spalania energetycznego, transport naziemny, powietrzny i morski, rolnictwo, fundusze strukturalne.
2.2.5 Strategia zostanie poddana przeglądowi w roku 2010, a otrzymane wyniki zostaną włączone do końcowej oceny 6. EAP
3.
Wniosek w sprawie dyrektywy w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy
3.1 Wniosek zmierza do praktycznego wprowadzenia strategii w odniesieniu do jej części prawodawczej, tzn. połączenia pięciu wyżej wspomnianych instrumentów prawnych w jedną dyrektywę.
3.2 Najważniejsze zmiany prawodawcze występują w rozdziale III dotyczącym zarządzania jakością powietrza.
Proponuje się nie tyle zmianę dopuszczalnych norm jakości powietrza, lecz wzmocnienie istniejących już postanowień, tak aby państwa członkowskie były zobowiązane do przygotowania i wprowadzenia planów mających na celu położenie kresu nieprzestrzeganiu tych wartości dopuszczalnych.
3.3 Drugi ważny punkt dotyczy drobnego pyłu zawieszonego (PM 2,5).
Jest on bardziej niebezpieczny niż cząstki większe.
Dlatego też pojawiła się konieczność wprowadzenia nowego podejścia do kontroli cząstek PM 2,5 celem uzupełnienia kontroli istniejących już dla cząstek PM 10.
3.4 Komisja wnosi o określenie wartości granicznej stężenia cząstek PM 2,5 w powietrzu atmosferycznym celem ograniczenia nadmiernego narażenia ludności. Proponuje się osiągnąć ten cel do roku 2010.
Towarzyszy mu niewiążący cel ogólnego ograniczenia narażenia ludzi na działanie cząstek pyłu zawieszonego w okresie 2010 — 2020 w każdym państwie członkowskim.
3.5 Rozdział V przewiduje, że państwa członkowskie powinny zadbać o informowanie ludności oraz organizmów i stowarzyszeń zainteresowanych zagadnieniami jakości powietrza atmosferycznego, by wywiązać się ze zobowiązań wynikających z Konwencji z Aarhus.
Państwa członkowskie, oczywiście, muszą również czuwać nad tym, by konieczne informacje zostały przekazane Komisji.
W trosce o uproszczenie procesu przekazywania tych danych, Komisja proponuje przejście na system elektroniczny w oparciu o system wymiany informacji w ramach infrastruktury INSPIRE.
3.6 Poza tym w trosce o to, by zebrane dane były reprezentatywne i porównywalne, przewidziano znormalizowane techniki pomiaru i wspólne kryteria w odniesieniu do liczby i rozmieszczenia stacji pomiarowych dla celów oceny jakości powietrza atmosferycznego.
4.
Uwagi ogólne
A) Strategia tematyczna
4.1 EKES w pełni popiera ogólne cele strategii i wniosku dotyczącego dyrektywy.
Tym niemniej wykraczając poza sferę godnych pochwał celów, należy sobie zadać pytanie o stosunek kosztów do skuteczności oraz o wykonalność proponowanych rozwiązań — które są względnie łatwe do zrealizowania jeśli chodzi o jednostkowe źródła zanieczyszczeń, ale dużo bardziej problematyczne w odniesieniu do źródeł rozproszonych — oraz o ich rzeczywistą skuteczność zarówno pod względem poprawy jakości powietrza, jak i na płaszczyźnie gospodarczej.
4.2 Komisja ocenia koszt osiągnięcia celów strategii na sumę 7,1 miliardów euro rocznie, do czego należy dodać wydatki ponoszone już na walkę z zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego (około 60 miliardów euro rocznie), lecz uznaje, że pozwoli to zaoszczędzić 42 miliardy euro rocznie z tytułu wydatków na zdrowie.
Wobec tego w skali makroekonomicznej rezultat będzie jak najbardziej pozytywny, jednak codzienna rzeczywistość gospodarcza rozgrywa się na płaszczyźnie mikroekonomicznej.
Komisja uważa jednak, że nawet przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych technik, korzyści przewyższą koszty.
Trudność polega na tym, że o ile stosunkowo łatwo można ocenić koszty, dużo trudniej jest oszacować oczekiwane korzyści, a sposoby obliczania oszczędności wynikających z poprawy zdrowia publicznego nie są zbyt oczywiste.
Tym niemniej Komisja podkreśla, że koszty przepisów amerykańskich są wyższe niż koszty, które pociągną za sobą rozporządzenia europejskie.
4.3 Pragnienie uproszczenia, jaśniejszego sformułowania i skodyfikowania prawodawstwa jest zjawiskiem pozytywnym.
Rzeczywiście złożoność i niejasność niektórych przepisów pociąga za sobą niezawodnie różnice w ich stosowaniu, zakłócenia konkurencji, niemożność poznania rzeczywistej jakości powietrza w Europie.
4.4 Stąd też należy poprzeć propozycję prawodawczą wniosku.
4.5 Jednakże można wyrazić żal, że Komisja nie zastanowiła się nad rolą, którą mogłyby odegrać samorządy lokalne, a zwłaszcza miasta, w zakresie transportu (alternatywne środki transportu, transport publiczny, przekierowanie ruchu pojazdów ciężarowych...).
Co więcej, faktycznie to samorządy lokalne, a zwłaszcza gminy, odgrywają decydującą rolę we wdrażaniu konkretnych przepisów przyjętych na szczeblu europejskim, szczególnie w odniesieniu do praktycznych rozwiązań.
4.6 W tym samym duchu należy podkreślić, że organizacje pozarządowe zainteresowane kwestiami ekologicznymi, jak i niektóre organizmy wyspecjalizowane zajmujące się zagadnieniami socjalnymi i sanitarnymi, czy mówiąc ogólnie zorganizowane społeczeństwo obywatelskie mogą odgrywać rolę w uświadamianiu znaczenia zdrowia publicznego i zdrowia w miejscu pracy.
4.7 Również jeśli chodzi o ochronę ekosystemów poczyniono już postęp w zakresie tlenków azotu, dwutlenku siarki i amoniaku.
Właściwsze stosowanie i uproszczenie prawa powinno umożliwić osiągnięcie jeszcze lepszych wyników.
B) Wniosek dotyczący dyrektywy
4.8 Dążenie do kontrolowania poziomu pyłu zawieszonego w powietrzu jest zrozumiałe ze względu na jego szkodliwość dla zdrowia ludzkiego.
Jednakże ustalenie wartości dopuszczalnych napotyka na podstawową trudność wynikającą z faktu, że Światowa Organizacja Zdrowia nie jest w stanie określić wartości progowych dla ochrony zdrowia [2].
Ponadto pomiary cząstek pyłu zawieszonego są bardzo niepewne, podobnie rzecz się ma ze składem chemicznym tych cząstek, od czego zależy ich szkodliwość dla zdrowia. Obecnie stosowane techniki nie pozwalają na jego ustalenie.
4.9 Można by się wobec tego zastanowić nad zasadnością wprowadzenia raczej wartości "docelowych" niż granicznych wartości dopuszczalnych.
Ponadto przewidziany termin zdaje się dość krótki (rok 2010), mając na uwadze, że procedura prawodawcza rozpoczęła się pod koniec roku 2005. Zważywszy na powolność tego procesu, pozostałoby niewiele czasu, by państwa członkowskie dostosowały się do przyjętych wymogów.
5.
Uwagi szczegółowe
5.1 Strategia tematyczna
5.1.1 EKES z zadowoleniem stwierdza, że Komisja Europejska przeprowadziła szerokie konsultacje z zainteresowanymi stronami i w pełni popiera jej dążenie do włączenia celów z zakresu jakości powietrza w sposób przekrojowy do innych działań wspólnotowych.
Jednakże pilność terminów zaciążyła nad pracami i nie zdołano, być może, przeprowadzić koniecznej weryfikacji danych.
Ma to zwłaszcza duże znaczenie dla obranych scenariuszy strategicznych.
5.1.2 Scenariusze te zostały opracowane w oparciu o model Primes.
Występuje w nich pewna liczba nieścisłości dotyczących przewidywanego wzrostu gospodarczego, udziału rynkowego gazu w stosunku do węgla, różnicy pomiędzy importem i eksportem energii elektrycznej w poszczególnych państwach członkowskich.
5.1.3 Komisja Europejska przyjęła zresztą do wiadomości ten stan rzeczy i zwróciła się do ILASA z prośbą o zorganizowanie dwustronnych konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi w okresie kwiecień — wrzesień 2005 r. w trosce o wprowadzenie ulepszeń w scenariuszach energetycznych przy okazji rozpoczętej właśnie nowelizacji dyrektywy w sprawie krajowych pułapów emisji.
5.1.4 Scenariusze energetyczne przygotowane w modelu PRIMES są obecnie aktualizowane.
Najważniejsze zmiany to:
- mniejszy udział rynkowy gazu i większy udział rynkowy węgla;
- większa jednolitość pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie importu i eksportu elektryczności;
- większy udział elektrowni atomowych w produkcji elektryczności;
- korekta przewidywanych kosztów paliw i zmian wskaźników wzrostu gospodarczego.
5.1.5 W związku z tym należałoby przejrzeć scenariusze energetyczne CAFE, co pociągnie za sobą zmianę systemu odniesienia CAFE, a w rezultacie również docelowego poziomu wskaźników.
5.1.6 Ponadto wskazane by było zadbanie o spójność tej strategii z innymi politykami prowadzonymi przez Unię Europejską.
I tak na przykład spalanie drewna w piecach domowych powoduje wydzielanie cząstek pyłu zawieszonego PM 2,5, jednak Komisja zachęca do stosowania drewna jako alternatywnego źródła energii. W tej sytuacji konieczne stałoby się zastosowanie technik filtrowania spalin.
Można by również przytoczyć tu przykład węgla.
5.1.7 Jednakże strategia tematyczna ma tę zaletę, że uwzględnia sektory często pomijane, jak np. rolnictwo czy żegluga morska.
Tym niemniej zadziwiające jest, że nie podjęto jeszcze zagadnienia transportu lotniczego w zakresie emisji spalin podczas startowania i lądowania.
Należy się jednak obawiać komplikacji natury politycznej na etapie wdrażania. Na przykład zmniejszenie emisji SO2 i NOx przez statki wymagać będzie długich i trudnych negocjacji międzynarodowych.
Należy również czuwać nad tym, by problemy w osiąganiu celów w niektórych sektorach (azot i amoniak w rolnictwie) nie spowodowały zwiększonego nacisku na sektory będące łatwiejszym celem, jak np. obiekty przemysłowe.
5.2 Wniosek dotyczący dyrektywy
5.2.1 EKES popiera uproszczenie istniejących przepisów i połączenie dyrektywy ramowej z roku 1996 z pierwszą, drugą i trzecią dyrektywą pochodną oraz decyzję o wymianie informacji.
Nadmiar różnorodnych przepisów szkodzi ich właściwemu stosowaniu, tak więc zastąpienie pięciu aktów prawnych jedną dyrektywą jest inicjatywą pożyteczną.
5.2.2 EKES pozytywnie zapatruje się również na dążenie do stosowania znormalizowanych technik pomiaru i wspólnych kryteriów w odniesieniu do liczby i rozmieszczenia stacji pomiarowych (rozdział II).
Zauważa jednak, że niektóre samorządy lokalne wyraziły zaniepokojenie kosztami, jakie pociąga za sobą zainstalowanie tych instrumentów pomiarowych.
5.2.3 EKES popiera również propozycję Komisji Europejskiej, by raczej wzmocnić istniejące już przepisy, niż zmieniać wartości dopuszczalne dla jakości powietrza, tak aby państwa członkowskie były zmuszone do przygotowania i wprowadzenia planów działania, które miałyby przyczynić się do realnego dostosowania się do wartości dopuszczalnych (art. 13).
Rzeczywiste dostosowanie się do istniejących norm jest celem priorytetowym, którego realizacja powinna być bardzo korzystna dla jakości powietrza i ochrony zdrowia ludzkiego.
5.2.4 EKES podkreśla, że istotą wniosku w sprawie dyrektywy jest wprowadzenie pułapu stężenia cząstek drobnego pyłu zawieszonego (PM2,5) w powietrzu, który należy osiągnąć do roku 2010. Celowi temu towarzyszą cele niewiążące zmniejszenia narażenia ludzi na działanie cząstek pyłu zawieszonego w latach 2010 — 2020 (-20 %).
5.2.5 Okazuje się, że dostępne dane na temat drobnego pyłu zawieszonego oraz jego oddziaływania są niezbyt liczne i pewne.
Sama ŚOZ uznała, że niemożliwe jest określenie wartości progowej znaczącej dla zdrowia, a komitet naukowy ds. zdrowia i zagrożeń dla środowiska naturalnego przyznał, że nie dysponujemy jeszcze obecnie wiedzą na temat cząstek drobnego pyłu zawieszonego i długoterminowych skutków ich działania dla zdrowia.
5.2.6 EKES za zasadne uważa wprowadzenie na pierwszym etapie raczej wartości "docelowych" niż pułapów stężenia.
W przeciwnym razie obawia się, że terminy ustalone przez Komisję okażą się zbyt krótkie, gdyż procedura prawodawcza rozpoczęła się pod koniec roku 2005.
Państwa członkowskie miałyby więc bardzo mało czasu, by dostosować się do przepisów, tym bardziej, że już teraz niektórym z nich nie udaje się przestrzegać istniejących norm, częściowo ze względu na ich opieszałe wdrażanie.
Ponadto Komitet zwraca uwagę na fakt, że państwom członkowskim o niewielkim obszarze trudniej utrzymać pułapy stężenia, ze względu na ograniczone rozproszenie zanieczyszczenia.
Komitet proponuje więc, by zamiast pułapów stężenia ustalić wartości docelowe.
Proponowane normy wymagałyby wysiłków ze strony państw członkowskich lub samorządów lokalnych, by zainstalować stacje pomiaru, co oznaczałoby duże nakłady czasu.
Cząstki PM10 dają się łatwo zmierzyć i dostępne są już rezultaty pomiarów ich stężenia, a poza tym cząstki te szybko opadają. Jednak wyniki tych pomiarów należy ocenić i sprawdzić, czy państwa członkowskie będą mogły je utrzymać.
Tymczasem cząstki PM2,5 są bardzo lotne i trudne do pomiaru. Łatwo przemieszczają się w atmosferze i stąd są substancjami zanieczyszczającymi o zasięgu transgranicznym.
Istnieje ponadto drobny pył pochodzenia naturalnego, taki jak sól morska, dlatego też logicznym byłoby wyłączenie tego rodzaju cząstek.
5.2.7 Ponadto pomiar cząstek PM 2,5 nie jest ujednolicony w Europie.
I tak pierwsza dyrektywa pochodna zaleca jako metodę odniesienia do pomiaru PM pomiar grawimetryczny.
Jest to metoda wymagająca czasu i skomplikowana w zastosowaniu, stąd też dyrektywa zezwala jednocześnie na odwoływanie się do metod alternatywnych pod warunkiem, że są one porównywalne z metodami opublikowanymi przez Komisję.
Z punktu widzenia praktyki metody te systematycznie odbiegają od metody odniesienia a państwa członkowskie stosują różne współczynniki korekcyjne, a czasem ich wcale nie stosują.
Można się więc zastanawiać czy rozsądne jest tak szybkie przyjęcie prawnie wiążących wartości dopuszczalnych przy równie niepewnych metodach pomiaru.
5.2.8 Wreszcie EKES stwierdza, że niełatwo jest oszacować stosunek kosztów do skuteczności proponowanych metod ze względu na fakt, że porównuje się tu konkretne koszty z korzyściami dla zdrowia publicznego, które trudno jest ocenić w sposób ścisły.
Tak więc koszt krańcowy proponowanych przepisów może się okazać wysoki przy ograniczonych korzyściach rzeczywistych, co stanowi problem przy decyzjach o przydzielaniu środków.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Sytuacja społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich"
(2006/C 195/23)
Pismem z 14 czerwca 2005 r. wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej Margot WALLSTRÖM, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie: "Sytuacja społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich".
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 27 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Dimitris DIMITRIADIS.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 i 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 95 głosami — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię:
Niniejsza opinia, zgodna z art. 9 protokołu o współpracy pomiędzy Komisją a Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, stanowi odpowiedź na wniosek wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej Margot Wallström o sporządzenie opinii w sprawie sytuacji społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich, aby wesprzeć Komisję w jej strategicznych rozważaniach w ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia.
Celem opinii jest:
- jak najskuteczniejsze wsparcie Komisji i Rady w kształtowaniu i ustanawianiu polityk o rzetelnych podstawach, służących osiąganiu realnych i wymiernych celów;
- umożliwienie europejskiej opinii publicznej jak najlepszego zrozumienia tych polityk, co pozwoli jej na udzielenie im świadomego poparcia i dostrzeżenie pozytywnych aspektów UE;
- ułatwienie oceny, a na jej podstawie (zależnie od potrzeb) udoskonalania bądź zmiany wdrażanych polityk i rozwiązań, skoro ich cele będą jednoznaczne i niepodważalne, m.in. jeśli idzie o ich bezpośrednich beneficjentów;
- poprawa wizerunku i siły oddziaływania UE na scenie międzynarodowej, zwłaszcza zaś w tak ciężko doświadczonym regionie Bałkanów Zachodnich, poprzez udowodnienie, że UE jest wrażliwa na rzeczywiste, naglące potrzeby ludności tego regionu oraz że oferuje jej transfer umiejętności, które umożliwią jej osiągnięcie dobrobytu;
- uwypuklenie roli, jaką EKES może odgrywać w tym rejonie jako pomost między europejskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego a ich odpowiednikami na szczeblu lokalnym.
1.
Podsumowanie
1.1 Uwagi EKES-u
- Podczas kryzysu w byłej Jugosławii Unia Europejska utraciła znaczną cześć swej wiarygodności na szczeblu międzynarodowym i regionalnym, tak że zdaje się słabym politycznie aktorem w tym regionie, który nie zawsze jest w stanie właściwie ocenić sytuację w Bałkanach Zachodnich i skoordynować prace swych jednostek.
- Na wielu obszarach Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza zaś w Kosowie, całkowicie brak jest poczucia bezpieczeństwa, a konflikty etniczne grożą w każdej chwili wybuchem ostrych starć.
- Federacja Serbii i Czarnogóry nie spełnia oczekiwań dotyczących powstania demokratycznej federacji państw.
- Bośnia i Hercegowina oraz Kosowo to formy (struktury) polityczne narzucone przez organizacje międzynarodowe; nie jest więc pewne, czy okażą się one trwałe.
- Kryteria kopenhaskie mają charakter podstawowy i nie podlegają dyskusji.
- Kształtowanie kompleksowej strategii europejskiej polega przede wszystkim na wykorzystaniu potencjału społeczeństwa obywatelskiego, które nieśmiało zaczyna odgrywać swą rolę, oraz jego organizacji.
- Kraje Bałkanów Zachodnich potrzebują stałego, bezpośredniego i poważnego wsparcia, zarówno o charakterze ekonomicznym jak i w postaci wiedzy fachowej (wsparcie inwestycji bezpośrednich i pośrednich).
- Konieczne jest umacnianie pluralistycznego i wielostronnego dialogu oraz stworzenie demokratycznego ustroju prawnego umożliwiającego funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego.
- Absolutnym priorytetem jest walka z korupcją oraz utwierdzenie władzy sądowniczej w roli wsparcia dla społeczeństwa.
- Konieczne jest zapewnienie finansowania organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.
- EKES uważa, że konieczne jest utworzenie wspólnych komitetów konsultacyjnych ze wszystkimi krajami regionu Bałkanów Zachodnich, gdy tylko sytuacja do tego dojrzeje.
1.2 Zakres odpowiedzialności i rola EKES-u
- Z racji swych wyjątkowych zasobów ludzkich oraz znacznej wiedzy fachowej EKES uważa, że jest w pełni zdolny do tego, by odgrywać bardziej aktywną rolę w kształtowaniu wyżej wymienionych polityk. Świadczy o tym podjęta przez EKES ważna inicjatywa zorganizowania w jego siedzibie w roku 2006 forum z udziałem organizacji społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich.
- Jeśli będzie takie życzenie, EKES gotów jest służyć pomocą w nawiązywaniu kontaktów pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich a organizacjami europejskimi.
- Komisja mogłaby powierzyć EKES-owi zadanie organizowania lokalnych spotkań informacyjnych ze społeczeństwem obywatelskim na konkretne tematy; w ten sposób mógłby on się stać ogniwem łączącym społeczeństwo obywatelskie z organizacjami międzynarodowymi, takimi jak MFW, Bank Światowy, Europejski Bank Inwestycyjny itp.
- EKES we współpracy z Komisją Europejską powinien planować, realizować i popierać systematyczne analizy i badania nad sytuacją społeczną na Bałkanach Zachodnich oraz nad rozwojem społeczeństwa obywatelskiego.
1.3 EKES zaleca i proponuje:
A) Krajowym i regionalnym władzom politycznym państw Bałkanów Zachodnich
- EKES zaleca krajom Bałkanów Zachodnich podjęcie starań w celu dostosowania się do acquis wspólnotowego; wzywa rządy tych krajów do nasilenia działań demokratyzacyjnych.
- EKES wzywa wszystkie zainteresowane strony do poszanowania w szczególności mniejszości etnicznych i wyznaniowych.
B) Instytucjom politycznym Unii
- EKES wzywa Komisję do podwojenia wysiłków i doprowadzenia do końca procesów zmierzających do zawarcia układów o stabilizacji i stowarzyszeniu z pozostałymi krajami tego regionu; apeluje ponadto do Komisji o wykazanie silniejszej woli politycznej i poprawę koordynacji między swymi organami politycznymi a doradczymi, aby osiągnąć postęp we wszystkich zagadnieniach wymienionych w agendzie z Salonik.
- EKES jest zdania, że pierwszorzędną dziedziną, w której UE powinna wspierać społeczeństwa Bałkanów Zachodnich, jest edukacja.
- EKES uważa, że ostateczne rozstrzygnięcie statusu Kosowa ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa, pokoju i stabilności w regionie.
- EKES uważa, że UE musi również ocenić status i cele organizacji partnerów społecznych.
C) Państwom członkowskim UE sąsiadującym z Bałkanami Zachodnimi oraz europejskim organizacjom społeczeństwa obywatelskiego
- EKES zaleca państwom członkowskim UE podejmowanie działań służących umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego.
2.
Historyczne tło obecnej sytuacji społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich
2.1 Zawarta w niniejszej opinii analiza stanu społeczeństwa obywatelskiego [1] w tym regionie obejmuje następujące kraje: Albanię, Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Byłą Jugosłowiańską Republikę Macedonii oraz Serbię i Czarnogórę, w tym również Kosowo, zgodnie z rezolucją nr 1244 Rady Bezpieczeństwa ONZ.
2.2 Na szczycie w Salonikach (w czerwcu 2003 r.), Unia Europejska potwierdziła swoje zobowiązanie do włączenia krajów Bałkanów Zachodnich [2] do grona swych członków, kiedy pozwolą na to warunki.
Proces stabilizacji i stowarzyszenia (PSS) wzbogacono o nowe instrumenty wsparcia przebiegu reform.
Ustanowiono krótko- i średnioterminowe priorytety, a w 2004 r. zatwierdzono pierwszy pakiet partnerstw europejskich.
2.3 Sytuacja polityczna w regionie jest jednak w dalszym ciągu niestabilna. Przejawami tej niestabilności są nierozwiązana wciąż kwestia ostatecznego statusu Kosowa, zmienność stosunków między Serbią a Czarnogórą oraz powolne tempo przemian w Bośni i Hercegowinie, które mogą w każdej chwili ulec wstrzymaniu.
2.4 Raporty grupy kontaktowej EKES-u z wizyt w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie ( 21- 22 marca 2005 r.) w oraz Serbii i Czarnogórze ( 26 maja 2005 r.), a także w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii i Albanii wskazują na pozytywne reakcje na zorganizowane przez EKES forum społeczeństwa obywatelskiego.
Jednocześnie podkreśliły one trudności związane z urzeczywistnianiem konstruktywnego dialogu społecznego i dialogu między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego ze względu na brak naprawdę reprezentatywnego udziału partnerów społecznych oraz na brak wiarygodności [3] i autentyczności niektórych organizacji przedstawiających się jako reprezentanci społeczeństwa obywatelskiego.
Interakcje między rządem a społeczeństwem obywatelskim powoli się rozwijają, jednak nie osiągnęły jeszcze poziomu, który umożliwi pojawienie się konkretnych wyników i korzyści ze współpracy.
2.5 Do chwili obecnej słabość instytucji demokratycznych, atmosfera polityczna i poziom bezpieczeństwa w krajach tego regionu nie umożliwiały podjęcia zorganizowanego dialogu społecznego z niezależnymi i reprezentatywnymi partnerami społecznymi. Dialog ten powinien powstać jako owoc dyskusji wewnętrznych, prowadzonych między obywatelami; dopiero potem może on uzyskać wsparcie od UE, która szczyci się bogatym doświadczeniem i znaczną wiedzą fachową w tej dziedzinie.
2.6 Niniejsza opinia nawiązuje do ustaleń szczytu zagrzebskiego (listopad 2000 r.), agendy z Salonik (czerwiec 2003 r.) oraz do wszystkich pozostałych inicjatyw podejmowanych dotąd na rzecz regionu przez instytucje UE, a dotyczących w pierwszym rzędzie zagadnień gospodarczych, politycznych, społecznych i kulturalnych.
2.7 Aktualna sytuacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego nie uległa zasadniczej zmianie w porównaniu z opisywaną w poprzedniej opinii EKES-u pt. "Rola społeczeństwa obywatelskiego w ramach nowej strategii europejskiej dla Bałkanów" [4].
Streścić ją można w następujący sposób:
- stałe i usilne starania podejmowane przez organizacje związkowe, by wypełniać swą nową rolę w kształtujących się na zasadzie wolności gospodarce i społeczeństwie, w których sektor prywatny jest nośnikiem rozwoju i nowoczesności;
- starania na rzecz uwolnienia organizacji pracodawców z gorsetu ograniczeń narzuconych przez państwo. Źródłem tych ograniczeń w przeszłości był system własności państwowej, natomiast w nowych warunkach wynikają one ze szczególnej roli, jaką po upadku poprzedniego ustroju odegrało państwo w tworzeniu nowych przedsiębiorstw i w kształceniu nowych przedsiębiorców, którzy korzystali ze szczodrego wsparcia międzynarodowych sponsorów;
- różnorodne działania, które niejednokrotnie są nieskuteczne i wymagają bardziej skoordynowanej współpracy.
2.8 Ogólna sytuacja społeczna w tym regionie jest nadal niełatwa.
Pomimo pewnych osiągniętych postępów instytucje i struktury społeczne i polityczne nie są jeszcze utrwalone.
Wojna wywołała wiele poważnych konfliktów, które do chwili obecnej nie zostały jeszcze zażegnane.
W związku z tym wysiłki podejmowane przez organizacje międzynarodowe i europejskie nie przyniosły oczekiwanych efektów; wynika to m.in. z braku jednolitego wzorca dialogu społecznego i dialogu pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, w którym rola poszczególnych ugrupowań i organizacji społeczeństwa obywatelskiego musi przecież być jednoznaczna, jasno określona w kategoriach praw, kompetencji i obowiązków.
3.
Ogólna sytuacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego
3.1 Partnerzy społeczni
Wraz z zawarciem umów o wolnym handlu z krajami regionu zaistniała potrzeba reprezentacji partnerów społecznych na szczeblu regionu, a jednocześnie stworzenia jednolitych, nierozdrobnionych struktur przedstawicielskich na szczeblu krajowym.
Ważne znaczenie mają tu europejskie programy rozwijania potencjału organizacyjnego [5], szczególnie dla związków zawodowych i organizacji pracodawców działających w terenie.
Potrzebne są także najlepsze praktyki w dziedzinie współpracy międzyregionalnej, gdyż partnerzy społeczni będą musieli zajmować się wspólnymi problemami regionu w drodze współpracy, wobec przejścia w 2006 r. do jednej umowy o wolnym handlu.
Angażowanie sektora publicznego w omawianych krajach jest często bardzo trudne, dlatego dialog publiczno-prywatny musi być zapewniony i popierany.
3.2 Pozostałe organizacje
Organizacje działające w krajach omawianego regionu podzielić można na cztery ogólne kategorie: a) organizacje ukształtowane w walce z poprzednim ustrojem; b) organizacje, które działają wyraźnie tylko dzięki darom i zostały założone w celu realizacji programów międzynarodowej pomocy na rzecz rozwoju; c) organizacje wysoko wyspecjalizowane, zajmujące się na ogół grupami społecznymi w trudnej sytuacji; d) organizacje rolnicze.
Ich stabilność i niezależność od instytucji oferujących wsparcie to najważniejsze sprawy, którymi trzeba się zająć w najbliższej przyszłości.
Organizacje pozarządowe z pierwszej kategorii, które w większości przypadków działają już dłużej i są bezpośrednio zaangażowane w dyskusję polityczną, uzyskały szerokie uznanie, niemniej napotykają na poważne trudności w staraniach o zapewnienie sobie trwałego finansowania.
Organizacje z drugiej kategorii są znacznie słabiej widoczne i bardzo liczne; wydaje się, że powstały na wyraźne życzenie wspólnoty donatorów.
Niewątpliwe jest, że większość z nich zniknie w momencie zaprzestania finansowania przez donatorów.
Należy rozwijać zdolności organizacyjne oraz współpracę międzyregionalną i między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, jak i na szczeblu regionalnym, ale najważniejsze jest teraz sprostanie wyzwaniu w postaci trudnego okresu przejściowego między obecnym zmniejszaniem się dostępnych funduszy zagranicznych a oczekiwanym powstaniem miejscowych źródeł finansowania.
Realna jest w tej sytuacji możliwość utraty dużej części kapitału społecznego skumulowanego dzięki działaniom społeczeństwa obywatelskiego oraz nawrotu przemocy.
4.
Problemy strukturalne w omawianym regionie i ich wpływ na kształtowanie się zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego
4.1 Korupcja
Korupcja stanowi główny problem strukturalny w omawianym regionie. Wynika ona z niewydolności administracji publicznej, z braku warunków instytucjonalnych i uregulowań prawnych oraz z braku niezawisłości władzy sądowniczej, złych warunków gospodarczych, ubóstwa, braku rzeczywistej interwencji ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
4.2 Naruszenia praw człowieka, praw jednostki i praw socjalnych
W chwili obecnej, pomimo — nie zawsze skutecznych — wysiłków organizacji międzynarodowych, nadal utrzymuje się zjawisko naruszania praw jednostki przez władze.
Głównym problemem jest to, iż władza sądownicza nie wykazuje świadomości spoczywających na niej zadań i nie zdaje się wypełniać swej roli.
Za zmianę na lepsze uznać należy włączenie tych krajów od samego początku do struktur instytucjonalnych Rady Europy.
W wielu przypadkach brakuje jednak woli politycznej, by faktycznie wprowadzić te zasady w życie, a nakładanie się sporów na tle etnicznym czy wyznaniowym na negocjacje społeczne poważnie utrudnia kształtowanie klimatu zbliżenia i pojednania.
4.3 Niewydolne zarządzanie — administracja publiczna
Brak stabilności politycznej i społecznej, powodowany przez ostre wewnętrzne konflikty polityczne, stanowi główną przyczynę nieprawidłowego działania systemu. Przejawem jego jest poważna niewydolność administracji publicznej, która z kolei stanowi pożywkę dla samowoli i korupcji.
Podejmowane przez Europę i społeczność międzynarodową wysiłki na rzecz modernizacji administracji publicznej nie przyniosły do chwili obecnej znaczących efektów.
4.4 Brak dialogu ze społeczeństwem obywatelskim
Warunkiem dialogu społecznego [6] z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego — oprócz odpowiednich przepisów — jest również wzajemny szacunek obu stron oraz dążenie do zrozumienia i łagodzenia sprzeczności, przede wszystkim jednak — kultura kompromisu we wszelkiego rodzaju sporach.
Na Bałkanach Zachodnich prawdziwy dialog społeczny nigdy nie istniał ze względu na rządzące na tym obszarze totalitarne reżimy oraz na brak legitymizacji działających pod ich kontrolą organizacji społecznych.
Nie ma wątpliwości, że potrzeba czasu, by osiągnąć odpowiedni poziom jakości dialogu społecznego.
4.5 Zapotrzebowanie na wiarygodne organizacje przedstawicielskie społeczeństwa obywatelskiego
Wielość organizacji społeczeństwa obywatelskiego rodzi uzasadnione pytania o rzeczywistą sytuację społeczną w omawianym regionie.
Znaczna część z tych organizacji powstała na życzenie lub za namową finansujących je organizacji międzynarodowych i nierzadko przyznaje pomoc i świadczenia socjalne, wyręczając niejako rząd.
Inne z kolei powołane zostały z inicjatywy międzynarodowych organizacji społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych, które również wywierają bezpośredni wpływ na ich działalność.
Inne wreszcie są tworem inicjatyw lokalnych, stanowiących zasłonę dla interesów politycznych, etnicznych, religijnych czy grup mniejszościowych.
5.
Uwagi EKES-u na temat sytuacji społecznej, politycznej i gospodarczej Bałkanów Zachodnich oraz strategii europejskiej
5.1 Podczas kryzysu i wojny w byłej Jugosławii Unia Europejska utraciła znaczną cześć swej wiarygodności zarówno na szczeblu międzynarodowym, jak i lokalnym, gdyż nie podjęła się dostatecznie energicznej interwencji politycznej.
5.2 W ramach procesu stabilizacji i stowarzyszenia Komisja Europejska powinna wyraźniej określić swą strategię polityczną oraz umocnić swą obecność w omawianym regionie.
Komisja powinna zwiększyć swe zaangażowanie, by poprawić jakość prowadzonych przez siebie działań, a także swój wizerunek w regionie.
5.3 Przypomnieć należy, że na niektórych obszarach Bałkanów Zachodnich, zwłaszcza zaś w Kosowie [7], ugruntowanie się poczucia bezpieczeństwa i pokoju uniemożliwiają utrzymujące się konflikty etniczne i że federacja Serbii i Czarnogóry nie spełnia oczekiwań dotyczących powstania demokratycznej federacji państw [8].
5.4 Zauważyć należy, że Bośnia i Hercegowina oraz Kosowo to formy (struktury) polityczne narzucone przez organizacje międzynarodowe; nie jest więc pewne, czy okażą się one trwałe.
Dla tych wszystkich problemów politycznych trzeba znaleźć rozwiązania, które zagwarantują dobrobyt gospodarczy, ochronę praw mniejszości i grup wyznaniowych oraz umocnienie struktur demokratycznych pod patronatem organizacji międzynarodowych.
Rozpoczęte w 2005 r. pod egidą ONZ dwustronne negocjacje w sprawie przyszłości Kosowa stanowią jedyną nadzieję rozwiązania tego drażliwego problemu.
5.5 EKES jest zdania, że UE powinna wzmocnić swą obecność w Bałkanach Zachodnich, posługując się zdecydowaną i praktyczną polityką informacyjno-komunikacyjną, oraz że powinna jasno określić nie tylko swą politykę w tym regionie, ale również koszty, jakie muszą ponieść te państwa w celu przystąpienia do Unii [9].
5.5.1 Kryteria kopenhaskie stanowią podstawowe i niepodlegające dyskusji warunki przystąpienia do Unii dla pragnących tego państw Bałkanów Zachodnich.
EKES zwraca jednak uwagę, że dla posuwania procesu naprzód i zapewnienia spełnienia tych kryteriów UE będzie musiała uruchomić swe mechanizmy i interweniować bezpośrednio w struktury instytucjonalne tych krajów, a także we wdrażanie acquis.
5.6 W takiej sytuacji najlepszym sposobem kształtowania kompleksowej strategii europejskiej będzie wykorzystanie potencjału społeczeństwa obywatelskiego i jego organizacji.
Mówiąc ściślej, zorganizowane społeczeństwo obywatelskie daje wyjątkową szansę, że długotrwały proces transformacji przebiegać będzie spokojnie i że programy współpracy oraz programy interwencyjne będą przynosiły rzeczywiste efekty z korzyścią dla ostatecznych beneficjentów.
5.7 Opierając się na posiadanych informacjach oraz na wiedzy zdobytej na temat omawianego regionu — m.in. dzięki powołaniu grupy kontaktowej ds. Bałkanów Zachodnich — EKES pragnie przedstawić następujące stwierdzenia i wnioski:
5.7.1 Problemy rasowe i etniczne w każdej chwili mogą spowodować poważny wybuch przemocy na Bałkanach Zachodnich, albowiem utrzymujące się wciąż w ukryciu napięcia mogą się ujawnić w sposób nieoczekiwany.
5.7.2 Społeczeństwo obywatelskie [10] zaczyna nieśmiało pełnić swą rolę; wspiera się ono jednak na środkach finansowych pochodzących z zewnątrz. W niektórych przypadkach poza tym brak mu odpowiednich umiejętności, a także i wiarygodności.
5.7.3 Podstawowym warunkiem, na jaki zgodzić się muszą wszystkie kraje tego regionu pragnące przystąpić do Unii, jest przyjęcie Karty Praw Podstawowych UE.
5.7.4 Kraje Bałkanów Zachodnich potrzebują stałego, bezpośredniego i poważnego wsparcia, zarówno o charakterze ekonomicznym jak i w postaci wiedzy fachowej, w celu umacniania swych świeżych instytucji i nabycia niezbędnej wrażliwości demokratycznej.
Pomoc ta udzielana musi być w sposób bardziej skoordynowany, a w przypadku UE konieczna jest ściślejsza współpraca między Europejską Agencją Odbudowy a przedstawicielstwami Unii w omawianym regionie.
5.7.5 Konieczne umacnianie pluralistycznego i wielostronnego dialogu oraz stworzenie demokratycznego ustroju prawnego, którego wprowadzenie w życie umożliwi funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego, stanowią warunki konieczne normalizacji społecznej i gospodarczej w omawianych krajach.
Wzmocnienie dialogu społecznego wymaga w szczególności:
a) uznania roli partnerów społecznych;
b) uznania znaczenia niezależności partnerów społecznych;
c) przestrzegania przysługującego organizacjom przedstawicielskim prawa do tego, by były dobrze informowane, by zasięgano ich zdania i by mogły wyrażać swe opinie na wszystkie tematy gospodarcze i społeczne.
5.7.6 Należy również zwalczać korupcję poprzez przyjmowanie surowych, lecz w miarę możności prostych zasad oraz ścisłe ich stosowanie w praktyce z wykorzystaniem nowoczesnych technologii.
5.7.7 Trzeba wreszcie zapewnić finansowanie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego; jest to główny problem utrudniający ich rozwój, a w szczególności — rozwijanie dialogu społecznego.
5.7.8 Władza sądownicza musi okrzepnąć w roli wsparcia dla społeczeństwa.
Dlatego należy ją szczególnie wspierać i umacniać, aby odgrywała rolę instytucjonalną należną jej zgodnie z europejskimi wzorami.
5.7.9 Współpraca gospodarcza między krajami tego regionu to klucz do kompleksowego i powszechnego procesu transformacji i przyswajania wspólnotowego acquis.
Współpraca ta powinna również poważnie się przyczynić do zmniejszenia napięć i stworzenia nowych szans rozwoju i dobrobytu.
5.7.10 Kształtowaniu dróg zbliżenia i porozumienia między krajami Bałkanów Zachodnich powinien sprzyjać dialog międzykulturowy, międzywyznaniowy i między społecznościami etnicznymi.
Pierwszorzędną rolę do odegrania w tej dziedzinie mają regionalni przywódcy religijni, do których należy łagodzenie napięć i wspieranie wysiłków na rzecz umacniania dialogu.
5.7.11 EKES uważa, że rozwój gospodarczy tego regionu — do którego drogę stanowi wspieranie bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz prywatyzacje, niezbędne dla transferu kapitału i know-how — przyczyniać się będzie do zmniejszania sektora publicznego i uruchamiać będzie zmiany na lepsze we wszystkich nierozwiązanych dotąd problemach gospodarki i życia społecznego.
Aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest — poza odpowiednimi ramami instytucjonalnymi — by sektor bankowy funkcjonował w sposób wiarygodny, przestrzegając zasad uznanych i zatwierdzonych na szczeblu międzynarodowym, tak by zwalczać korupcję pod wszystkimi jej postaciami (pranie pieniędzy, nielegalny handel itp.).
Do grania roli koordynatorów w regionie powołane są Europejski Bank Centralny oraz EBI.
5.7.12 Organizacje międzynarodowe (MFW, Bank Światowy, MOP, ONZ itp.) winny ściślej współpracować z reprezentatywnymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, by wzmacniać ich rolę w społecznościach obszaru Bałkanów Zachodnich.
5.7.13 EKES stwierdza, że koordynacja między poszczególnymi czynnikami unijnymi w omawianym regionie stopniowo się poprawia.
Europejska Agencja Odbudowy (EAR) kieruje programami wartości setek milionów euro, z których część ma na celu rozwój zasobów ludzkich, czy — mówiąc ściślej — kształcenie siły roboczej, inne ich promocję.
Warto także wspomnieć o pracach EFK (Europejskiej Fundacji Kształcenia) czy CEDEFOP-u (Europejskiego Centrum Rozwoju Szkolenia Zawodowego), które — z racji swej doskonałej współpracy z EFK oraz położenia w bliskim sąsiedztwie krajów tego regionu — mogłoby udostępnić im swe bogate doświadczenie i wiedzę fachową.
Oprócz organów unijnych należy podkreślić również rolę paktu na rzecz stabilności, chociaż jego przyszłość pozostaje niejasna, co może osłabić jego wpływ w regionie.
6.
Propozycje i zalecenia EKES-u
6.1 Rola i zadania EKES-u Niezbędne jest nowe spojrzenie na perspektywę przybliżania realiów gospodarczych, społecznych i kulturalnych Bałkanów Zachodnich — z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego — do odpowiednich wymogów dorobku wspólnotowego.
Należy tu przede wszystkim wykorzystać doświadczenia zdobyte dzięki wspólnym komitetom konsultacyjnym (WKK) w okresie ostatniego wielkiego rozszerzenia oraz włączyć na szeroką skalę zorganizowane społeczeństwo obywatelskie w wypracowywanie i rozwijanie polityk na wszystkich etapach tego procesu.
Ponadto należy w sposób systemowy i konkretnie zinstytucjonalizowany wprzęgnąć zorganizowane społeczeństwo obywatelskie obu stron w konsultacje polityczne między Unią a rządami państw bałkańskich.
Niezbędne są wreszcie kompleksowe działania dla każdego regionu i każdego celu.
6.1.1 Z racji swych wyjątkowych zasobów ludzkich oraz znacznej wiedzy fachowej [11] zdobytej w toku prac wspólnych komitetów konsultacyjnych w ramach negocjacji akcesyjnych z dziesięcioma nowymi Państwami Członkowskimi — a także w ramach działających wciąż wspólnych komitetów konsultacyjnych powołanych z Bułgarią, Rumunią i Turcją — EKES uważa, że jest w pełni zdolny do tego, by odgrywać bardziej aktywną rolę w kształtowaniu tych polityk we współpracy i koordynacji z Komitetem Regionów, a także i uczestnicząc w podejmowaniu wspólnych inicjatyw w regionie.
6.1.2 Od chwili powołania grupy kontaktowej ds. Bałkanów Zachodnich, a zwłaszcza odkąd jej członkowie odwiedzili ten region, EKES dysponuje obfitymi informacjami; nawiązał też kontakty umożliwiające mu nadanie konkretnego kształtu celom zapisanym w agendzie z Salonik, dotyczącym głównych problemów gospodarczych, społecznych i kulturalnych, w których niezbędne jest bardziej aktywne i szybsze wdrażanie wzorów i poglądów europejskich w krajach Bałkanów Zachodnich.
6.1.3 W związku z tym EKES przywiązuje wielką wagę do podjętej przez siebie inicjatywy zorganizowania w swej siedzibie w roku 2006 forum organizacji społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich, gdyż pozwoli to na nawiązanie bezpośrednich kontaktów pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego Bałkanów Zachodnich i EKES-em oraz z instytucjami europejskimi w ogóle.
EKES zwraca się do Komisji o wsparcie tej inicjatywy wszelkimi dostępnymi środkami. Apeluje również o wspieranie podjętych przez niego inicjatyw służących wzmocnieniu przedstawicielskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajowym i regionalnym oraz na właściwe uwzględnienie wyników forum.
6.1.3.1 Jeśli będzie takie życzenie, EKES gotów jest służyć pomocą w celu nawiązania kontaktów między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i organizacjami europejskimi, tak by umożliwić przekazywanie wiedzy i umiejętności oraz zwiększyć skuteczność działań, które będą one podejmować w krajach Bałkanów Zachodnich.
6.1.3.2 EKES pragnie jednocześnie oświadczyć, że szczególną uwagę zwraca na organizacje społeczeństwa obywatelskiego znajdujące się w kłopotach finansowych, które nie są w stanie pokrywać swych kosztów działania z własnych środków.
Dlatego też apeluje o ich umacnianie w ramach realizacji paktu na rzecz stabilności.
6.1.3.3 EKES jest również zainteresowany problemami przeżywanymi przez środowiska rolnicze krajów Bałkanów Zachodnich.
Dlatego też wzywa Komisję do poświęcenia tym kwestiom szczególnej uwagi oraz do udostępnienia wiedzy fachowej i umiejętności niezbędnych dla modernizacji rolnictwa.
6.1.3.4 EKES jest zdania, że wspieranie reform gospodarczych oraz rozwój gospodarczy omawianego regionu stanowią główne czynniki rozwiązywania jego problemów strukturalnych.
Warunkiem pomyślnego rozwoju gospodarczego regionu jest wspieranie przez organizacje przedstawicielskie małych i średnich przedsiębiorstw [12] i gospodarstw rolnych z uwzględnieniem najlepszych praktyk stosowanych już obecnie w państwach członkowskich UE.
EKES dysponuje umiejętnościami i zasobami ludzkimi niezbędnymi dla wspierania tego typu działań.
6.1.3.5 W tym kontekście EKES — we współpracy z Komisją Europejską — mógłby uczestniczyć w ogólnokrajowych i lokalnych spotkaniach informacyjnych ze społeczeństwem obywatelskim.
6.1.3.6 EKES mógłby przyczyniać się do rozpowszechniania informacji związanych z istotnymi dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego działaniami organizacji międzynarodowych w tym regionie.
Ponadto, w ramach wyznaczonych przez wspólną deklarację Dyrektora Generalnego MOP i Przewodniczącej EKES-u, mógłby on prowadzić w tym regionie wspólne działania z MOP, w szczególności mające na celu umacnianie dialogu społecznego.
6.1.3.7 Komisja Europejska i EKES powinny planować, realizować i wspierać systematyczne analizy sytuacji społecznej na Bałkanach Zachodnich oraz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Analizy te powinny dotyczyć przede wszystkim porównania podjętych inicjatyw/zrealizowanych inwestycji/wyników.
Można w tym celu wykorzystać wskaźniki efektywności (lub stworzyć takie wskaźniki w razie ich braku) dla inwestycji, zarówno większych, jak i mniejszych, tak by ustalić ewentualne słabe punkty i luki w działaniach prowadzonych dotychczas przez Unię oraz wprowadzić niezbędne zmiany i ulepszenia (np. klasyfikacja organizacji społeczeństwa obywatelskiego według pewnych podstawowych cech — przyczyn ich powstania, celów, statusu, zasięgu geograficznego, zasad działania i kontroli, źródeł i poziomu finansowania itp.).
6.2 EKES gotów jest ustanowić wspólne komitety mieszane ze wszystkimi krajami regionu, gdy tylko warunki na to pozwolą.
6.3 Na podstawie zgromadzonego doświadczenia i wiedzy fachowej zdobytej dzięki kontaktom z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego z krajów zachodniobałkańskich EKES formułuje następujące zalecenia:
6.3.1 Zalecenia dla krajowych i regionalnych władz politycznych państw Bałkanów Zachodnich
6.3.1.1 EKES zaleca krajom Bałkanów Zachodnich podwojenie wysiłków w celu dostosowania się do acquis wspólnotowego, m.in. w zakresie ochrony praw jednostki i praw socjalnych poprzez przyjęcie krajowych roboczych planów rozwoju podobnych do planu opracowanego przez Turcję, a mających na celu przygotowanie ich do absorpcji przyszłych środków pomocowych z UE.
6.3.1.2 EKES wzywa rządy tych krajów do nasilenia działań demokratyzacyjnych oraz do przyczyniania się do spójności społecznej poprzez umacnianie dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
6.3.1.3 EKES wzywa wszystkie zainteresowane strony do poszanowania w szczególności mniejszości etnicznych i wyznaniowych oraz zagwarantowania im praw jednostki, praw swobodnego wyznawania religii oraz praw politycznych, a także ochrony zabytków religii i kultury.
6.3.1.4 EKES pozytywnie ocenia postępy poczynione w procesie zawierania układów o stabilizacji i stowarzyszeniu, których zakończenie we wszystkich krajach jest już nieodległe.
6.3.2 Zalecenia dla instytucji politycznych Unii
6.3.2.1 Uważając, że w obliczu braku wiedzy fachowej oraz ram prawnych specjalnej wagi nabierają w tym regionie problemy dotyczące równości kobiet i mężczyzn, ochrony środowiska, ochrony konsumentów i grup w niekorzystnej sytuacji życiowej, EKES wzywa Komisję do udzielenia Bałkanom Zachodnim pomocy w jak najszybszym wprowadzeniu koniecznej modernizacji.
6.3.2.2 W perspektywie podjęcia działań na rzecz umocnienia związków między UE a krajami omawianego regionu oraz wobec faktu podpisania już poszczególnych układów o stabilizacji i stowarzyszeniu z Byłą Republiką Jugosłowiańską Macedonii i z Chorwacją EKES apeluje do Komisji o zdwojenie wysiłków celem sfinalizowania takich układów z pozostałymi krajami tego regionu.
EKES apeluje do Komisji o wykazanie silniejszej woli politycznej i poprawę koordynacji, aby osiągnąć postęp we wszystkich zagadnieniach wymienionych w agendzie z Salonik [13].
6.3.2.3 Co się tyczy samej agendy z Salonik, EKES zwraca uwagę, że jest to ważny tekst na temat współpracy; wymaga on jednak stałej aktualizacji.
6.3.2.4 EKES jest zdania, że pierwszorzędną dziedziną, w której UE powinna wspierać społeczeństwa Bałkanów Zachodnich, jest edukacja.
Lepsza edukacja i ograniczenie analfabetyzmu mogą znacząco złagodzić panujące wielkie różnice między społecznościami etnicznymi, wyznaniowymi czy mniejszościami, a wraz z dobrobytem gospodarczym i umocnieniem instytucji demokratycznych mogą umożliwić narodom Bałkanów Zachodnich spełnienie wyższych kryteriów zarządzania sprawami publicznymi.
Komisja może odegrać szczególnie istotną rolę w dziedzinie edukacji i kultury, m.in. poprzez rozwijanie programów wsparcia uwzględniających wymianę naukowców i kształcenie nowych pracowników naukowych.
6.3.2.5 W tym kontekście szczególną uwagę zwrócić należy na próżnię geopolityczną, gospodarczą i społeczną, która tworzy się w polu widzenia UE ze względu na nieobecność krajów Bałkanów Zachodnich w jej strukturach.
6.3.2.6 W związku z tym EKES zaleca pełne włączenie Bałkanów Zachodnich w strategię rozwoju UE poprzez umacnianie procesu stabilizacji i stowarzyszenia oraz podejmowanie w miarę potrzeby nowych środków ze względu na specyficzne trudności, przed jakimi stoi omawiany region.
6.3.2.7 EKES zaleca również poprawę koordynacji między instytucjami politycznymi Unii, a także między jej organami doradczymi (EKES i Komitet Regionów) w celu stworzenia lepszych warunków do kształtowania tego programu.
6.3.2.8 EKES uważa, że decyzja o ostatecznym statusie Kosowa ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa, pokoju i stabilności w regionie. W związku z tym wzywa Radę, Komisję i Parlament Europejski do wniesienia udziału — w ramach przysługujących im kompetencji — w wysiłki Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz specjalnego wysłannika Sekretarza Generalnego ONZ.
6.3.2.9 UE musi przyznać szczególny status (w dziedzinie wydawania wiz wjazdowych) przedstawicielom zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i reprezentatywnych organizacji oraz generalnie wykazać w tej dziedzinie elastyczność [14].
6.3.2.10 UE musi dokonać oceny organizacji partnerów społecznych.
Ocena ta powinna dotyczyć ich statusu, celów, organizacji i funkcjonowania, zakresu działalności (sektor publiczny czy prywatny), stopnia reprezentatywności (w porównaniu z ogółem przedsiębiorstw i pracowników lub z określoną branżą) itp. — celem winno być wyłonienie wiarygodnych organizacji, z którymi Unia Europejska będzie mogła współpracować.
Tego rodzaju analizy byłoby jeszcze łatwiej przeprowadzić, gdyby UE uczyniła z gromadzenia i publikacji danych niezbędnych do ich sporządzenia (czyli — innymi słowami — z przestrzegania zasady przejrzystości) warunek udzielenia jakiejkolwiek pomocy podmiotom publicznym i prywatnym, a także organizacjom przedstawicielskim społeczeństwa obywatelskiego.
Analizy te mogłyby być sporządzane albo przez służby wewnętrzne, tj. instytucje unijne (Komisja, EKES itp.) lub — zależnie od potrzeby — w części lub w całości przez podmioty z zewnątrz.
6.3.3 Zalecenia dla państw członkowskich UE sąsiadujących z Bałkanami Zachodnimi oraz dla europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego
6.3.3.1 EKES zaleca państwom członkowskim UE (m.in. Włochom, Węgrom, Słowenii i Grecji) podejmowanie działań służących umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego na terenie Bałkanów Zachodnich, m.in. w dziedzinie strategii, zagospodarowania zasobów ludzkich, administracji i europeizacji struktur instytucjonalnych i prawnych.
6.3.3.2 Jednocześnie EKES zaleca uczulenie na te kwestie europejskich organizacji partnerów społecznych i w ogóle europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz silniejsze mobilizowanie ich działań, tak by wspierać włączanie się ich odpowiedników na Bałkanach Zachodnich w struktury i działalność na szczeblu europejskim.
6.3.3.3 Wypada zaznaczyć, że zarówno działania podejmowane przez państwa członkowskie graniczące z Bałkanami Zachodnimi, jak i inicjatywy europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego muszą być zgodne ze wspomnianym wyżej średnio- lub długofalowym programem rozwoju gospodarczego, społecznego i politycznego.
6.4 Finansowanie
6.4.1 UE dysponuje zespołem instrumentów finansowych mogących służyć umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego na Bałkanach Zachodnich.
Równolegle pomoc rozwojową dla szeregu organizacji społeczeństwa obywatelskiego tego regionu świadczą inne organizacje międzynarodowe oraz inne kraje.
Choć pomoc ta przynosi ogólnie pozytywne efekty, istnieją pewne określone zagrożenia, związane głównie ze sposobem jej udzielania.
Poniżej przedstawiono najbardziej drażliwe problemy zaobserwowane na Bałkanach Zachodnich podczas realizacji inicjatyw międzynarodowych w ramach pomocy dla rozwoju.
6.4.1.1 Ujęta w kategoriach ekonomicznych międzynarodowa pomoc dla Bałkanów Zachodnich może być stosunkowo duża, najczęściej jednak odpowiada ona priorytetom sponsorów, którzy nie biorą pod uwagę rzeczywistych potrzeb lokalnych.
W większości przypadków, jeśli chodzi o społeczeństwo obywatelskie, międzynarodowa pomoc dla rozwoju nie jest w stanie uwzględnić interesów zaangażowanych stron na szczeblu lokalnym. Działania na rzecz przebudowy instytucji utożsamia się w niej z pojedynczymi inicjatywami, nie związanymi w żaden sposób ze strukturami istniejącymi w systemie władzy lub organizacji społeczeństwa ani z interesami czy tradycjami krajów-beneficjentów.
Wielokrotnie całość tych działań powierzana jest organizacjom pozarządowym w krajach-beneficjentach pomocy.
Istnienie tych organizacji jest całkowicie uzależnione od międzynarodowych programów pomocowych; proponują one programy spełniające wymogi sponsorów zamiast odpowiadać na zapotrzebowanie adresatów pomocy.
6.4.1.2 Brak koordynacji między poszczególnymi sponsorami, jak również niezwykle krótkofalowy charakter projektów, finansujących często odizolowane inicjatywy, poważnie szkodzą efektywności programów międzynarodowej pomocy dla rozwoju w omawianym regionie.
Nierzadko porzuca się projekty, które zaczęły już przynosić wyniki, gdyż sponsorzy nagle zmieniają swe priorytety finansowe lub przewidzieli finansowanie na znacznie krótszy okres niż to, co w rzeczywistości niezbędne w krajach Bałkanów Zachodnich.
Służby finansowe UE i innych organizacji międzynarodowych muszą pojąć, że częste zmiany priorytetów finansowych nie są wskazane.
Dotyczy to często programów na rzecz edukacji i wzmacniania potencjału instytucjonalnego.
Pomoc udzielana podmiotom instytucjonalnym miewa charakter fragmentaryczny; zwykle przyjmuje ona postać kongresów lub małych seminariów, nie zapewnia jednak prawdziwej pomocy fachowej.
6.4.1.3 Wiele jest organizacji pozarządowych, które prowadzą działalność społeczną po to, by zapewnić sobie dochody. Zjawisko to istotnie ogranicza zdolność tych organizacji do tworzenia prawdziwych więzi ze społeczeństwem i do wypełniania swych statutowych zadań.
W wielu organizacjach pozarządowych myśli się błędnie, że ich rolą jest kierowanie programami pomocy technicznej i w celu uzyskania większych środków finansowych stosuje się kryteria ekonomiczne bardziej właściwe dla sektora prywatnego.
6.4.2 W odniesieniu zatem do finansowania tego typu przedsięwzięć, z uwagi na konieczność rozwiązania przedstawionych wyżej problemów w celu zapewnienia lepszej pomocy zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu, EKES pragnie przedstawić następujące propozycje:
6.4.2.1 Unijne programy pomocy dla rozwoju, zarówno te, które już zostały wprowadzone jak i te, które są przygotowywane na okres 2007-2013, powinny obejmować przede wszystkim dziedziny demokratycznego sprawowania władzy, zarządzania finansami i ochrony środowiska.
6.4.2.2 Rządy krajów Bałkanów Zachodnich muszą opracowywać jednoznacznie sformułowane programy działań służących umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego.
Programy te muszą być przedmiotem dyskusji z Komisją Europejską.
EKES proponuje nawiązanie w tym celu stałej łączności między Komisją, EKES-em i samorządami lokalnymi.
6.4.2.3 Musi powstać silny mechanizm, który umożliwi nadzorowanie skuteczności programów pomocy rozwojowej w dziedzinie społeczeństwa obywatelskiego.
EKES mógłby w nim odgrywać istotną rolę.
6.4.2.4 Należy dostosować tryb opracowywania programów pomocy rozwojowej do rzeczywistych potrzeb społeczeństwa obywatelskiego.
Techniczna pomoc EKES-u może okazać się bardzo korzystna w przypadku pomocy dla rozwoju zmierzającej do tworzenia nowych instytucji społeczeństwa obywatelskiego.
6.4.2.5 Po zakończeniu forum Bałkanów Zachodnich można by w tym celu powołać stały techniczny zespół roboczy EKES-u i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego z Bałkanów Zachodnich.
Zespół ten zapewni organizacjom społeczeństwa obywatelskiego potrzebną im pomoc w kształtowaniu swych planów strategicznych i bieżących oraz umożliwi przekazywanie dobrych praktyk i wiedzy fachowej służącej umacnianiu społeczeństwa obywatelskiego między państwami członkowskimi UE a krajami Bałkanów Zachodnich.
6.4.2.6 W unijnej perspektywie finansowej na lata 2007–2013 należy w celu "współpraca terytorialna" uwzględnić środki finansowe przeznaczone na pomoc dla krajów trzecich.
Należy uprościć mechanizmy finansowania krajów trzecich, nie rezygnując przy tym z istniejących wymogów przejrzystości, i wspierać je w ramach programów na rzecz sąsiedztwa.
Należy przy tym wykorzystać i upowszechnić doświadczenia wyniesione z realizacji takich programów jak CADSES.
6.4.2.7 Przy opracowywaniu programów pomocy rozwojowej na rzecz społeczeństwa obywatelskiego UE musi również uwzględniać podobne programy realizowane przez inne organizacje międzynarodowe.
Należy również pogłębić i rozszerzyć w praktyce współpracę z programami i specjalistycznymi jednostkami ONZ.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie kampanii UE na rzecz ochrony bioróżnorodności: stanowisko i wkład społeczeństwa obywatelskiego
(2006/C 195/24)
Pismem z dnia 13 września 2005 r. Austriacka Prezydencja w Radzie UE, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwróciła się do Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o opracowanie opinii rozpoznawczej w sprawie kampanii UE na rzecz ochrony bioróżnorodności: stanowisko i wkład społeczeństwa obywatelskiego
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Ochrony Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 26 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawcą był Lutz RIBBE.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 18 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął 125 głosami, 4 osoby wstrzymały się od głosu, następującą opinię:
1.
Podsumowanie wniosków i zaleceń Komitetu
1.1 Bioróżnorodność jest podstawą i gwarancją życia na naszej planecie.
Choćby we własnym gospodarczym interesie człowiek musi dążyć do zapewnienia stabilności ekosystemów.
Ponadto odpowiedzialność wobec stworzeń świata nakazuje zachowanie różnorodności gatunków.
Ochrona bioróżnorodności nie jest "luksusem", na który albo człowieka stać, albo z którego mógłby zrezygnować.
1.2 Sam człowiek jest głównym użytkownikiem bioróżnorodności, jest jednak także główną przyczyną jej zanikania.
1.3 Zdaniem Komitetu bioróżnorodność w Europie jest wciąż w najwyższym stopniu zagrożona.
Dotychczasowe kroki UE nie wystarczają, aby zatrzymać negatywną tendencję ostatnich dziesięcioleci.
1.4 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż nie tylko instytucje europejskie, lecz również państwa członkowskie UE zobowiązały się w ramach konwencji na rzecz bioróżnorodności nie tylko do zatrzymania, ale do odwrócenia tej negatywnej tendencji.
1.5 Komitet krytycznie patrzy jednak na fakt, że między koniecznością a rzeczywistością istnieje potężna przepaść: wkład rządów w ochronę bioróżnorodności był mniejszy niż można by się potencjalnie spodziewać.
Organy publiczne powinny przyjąć na siebie, w ramach ochrony bioróżnorodności, rolę wzoru do naśladowania; zamiast tego jednak decyzje z zakresu planowania i programy wspierające często przyczyniają się do dalszego zagrożenia zróżnicowania biologicznego.
Ponadto dochodzi jeszcze fakt, że w okresie finansowania 2007-2013 przewiduje się poczynienie szczególnych oszczędności właśnie w tych obszarach polityki UE, które mają ogromne znaczenie dla ochrony bioróżnorodności.
1.6 Zmniejszanie się bioróżnorodności jest procesem postępującym, który utrzymuje się już od wielu lat.
Ponieważ coraz mniej ludzi ma bezpośrednie związki ze środowiskiem naturalnym, bezpośrednie zainteresowanie ludności i wynikające z tego naciski polityczne są stosunkowo niewielkie.
Nie powinno to jednak uspokajać polityków, powinni oni raczej opracowywać strategie zapobiegawcze.
1.7 Podobnie jak społeczeństwo obywatelskie musi być lepiej informowane o podłożu i sensie ochrony bioróżnorodności, tak i urzędnicy publiczni oraz pracownicy szczebla lokalnego, regionalnego i państwowego muszą podjąć kroki w zakresie szkolenia i kształcenia. Wiele osób nie wie, co tak naprawdę obejmuje pojęcie ochrony bioróżnorodności; często też brakuje motywacji do działania.
1.8 Komitet uważa za wskazaną kampanię na rzecz zachowania bioróżnorodności, rozważaną przez prezydencję UE. Społeczeństwo obywatelskie może wnieść praktyczny wkład oraz — co jest szczególnie ważne — przyczynić się do budowy świadomości.
Odpowiednia kampania nie jest jednak w stanie zrekompensować powstałych braków, które zostały zidentyfikowane przez samą UE.
Kampania taka nie może także pod żadnym pozorem stwarzać wrażenia, że problemy wynikają jedynie lub w największym stopniu ze zbyt małego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego.
1.9 Potrzeba bardziej pozytywnych, praktycznych przykładów i prototypowych projektów; konieczne jest także uświadomienie ludziom sensu i użyteczności zarówno krajobrazów naturalnych, jak i zróżnicowania biologicznego. Niezbędne jest również zaangażowanie osób z życia publicznego stanowiących przykład dla innych.
Ostatecznie chodzi tu o zachowanie podstawowych warunków ludzkiej egzystencji.
2.
Główne elementy i kontekst opinii
2.1 Pismem z dnia 13 września 2005 r. prezydencja austriacka zwróciła się do Komitetu z prośbą o sporządzenie opinii rozpoznawczej w sprawie "Kampania UE na rzecz ochrony bioróżnorodności: stanowisko i wkład społeczeństwa obywatelskiego".
W piśmie wskazuje się na fakt, że opinia taka byłaby dla Rady i Komisji merytorycznym i politycznym wsparciem w dążeniu do celu zatrzymania procesu zanikania różnorodności biologicznej do roku 2010 [1].
2.2 W piśmie proponuje się, aby Komitet rozważył następujące zagadnienia:
- przyczyny zanikania bioróżnorodności,
- czy środki podjęte jak dotąd przez Radę i Komisję dla osiągnięcia tego celu są wystarczające,
- czy różnorodne polityki UE są wystarczająco spójne,
- jakie inne środki powinny podjąć Komisja i państwa członkowskie,
- jakie będą tego konsekwencje w stosunku do strategii lizbońskiej i strategii zrównoważonego rozwoju oraz
- jaki wkład może wnieść społeczeństwo obywatelskie.
2.3 Swoją prośbę prezydencja austriacka przedstawiła w kontekście wspomnianego w piśmie faktu, iż "aktualne dane różnych instytutów i jednostek badawczych, takich jak na przykład EUROSTAT, wykazują […], iż pomimo dotychczasowych wysiłków, zróżnicowanie biologiczne w Europie i na świecie nieustannie się zmniejsza, przy czym nie widać ewentualnego odwrócenia tej tendencji.
Także Komisja w swoich komunikatach, w toku przeglądu wspólnotowej strategii zrównoważonego rozwoju, wspomina o tej negatywnej tendencji" (tłumaczenie nieoficjalne — przyp. tłum.).
2.4 Komitet dziękuje prezydencji za skierowanie do niego tak istotnego pytania.
Zajmie się on poszczególnymi zagadnieniami, udzieli odpowiedzi na każdy z tematów oraz opracuje idee "kampanii".
3.
Uwagi ogólne
3.1 Bioróżnorodność jest fundamentem życia na naszej planecie.
Bez bioróżnorodności człowiek nie mógłby przeżyć: rośliny, które przekształcają światło słońca w biomasę, są bazą dla strumieni energii i materii na naszej planecie, w które człowiek codziennie się włącza na przykład, gdy oddycha, przyjmuje pożywienie czy gospodaruje.
Także bez tych gatunków, które ponownie wykorzystują i przekształcają "wyprodukowane" ostatecznie przez człowieka odpady, życie i funkcjonowanie człowieka byłoby niemożliwe.
3.2 Bioróżnorodność nie jest zatem czymś, na co społeczeństwo może "sobie pozwolić", gdy wydaje się mu to ważne i z czego może zrezygnować, gdy pozornie ustanawiane są inne priorytety.
Bioróżnorodność jest czymś nieodzownym.
3.3 W przeglądzie polityki ochrony środowiska w roku 2003 [2] Komisja w jasny sposób opisuje zagadnienie różnorodności biologicznej (bioróżnorodności).
Bioróżnorodność "oznacza złożoność, równowagę i stan różnych ekosystemów. (...)
Różnorodność biologiczna nie tylko pełni istotne funkcje dla zachowania życia, ale jest również podstawą ważnych działań w dziedzinie gospodarki, wypoczynku i kultury" (tłumaczenie nieoficjalne — przyp. tłum.).
3.4 W dosłownym tłumaczeniu "bioróżnorodność" znaczy "różnorodność życia", jednakże terminu tego można używać na różnych płaszczyznach.
Może on oznaczać zarówno różnorodność genetyczną w obrębie pewnej populacji, jak i stopień różnorodności gatunków w pewnym siedlisku.
3.5 Ze względu na swoją inteligencję człowiek jest ważnym użytkownikiem bioróżnorodności: żaden inny żyjący gatunek nie wykorzystuje tak wielu innych gatunków jak człowiek.
Człowiek jest też jednocześnie głównym niszczycielem.
Dokonany przez niego podział gatunków na "pożyteczne" i "szkodliwe" jest podziałem na wskroś gospodarczo-antropocentrycznym.
Natura nie zna takiego podziału.
W naturze występuje wyłącznie w dużej mierze samoregulująca się równowaga.
Różnorodność gatunków ma decydujące znaczenie dla zrównoważonego rozwoju.
3.6 Równowaga, która wymyka się spod kontroli, stanowi problem dla tych, których interes leży w zachowaniu stabilnych warunków.
Poprzez wiele swoich różnorodnych, przede wszystkim gospodarczych działań człowiek ingeruje w równowagę ekologiczną, wpływa na nią.
Czyni to już od tysięcy lat, wcześniej często — np. dzięki ekstensywnym formom użytkowania ziemi — powodując powstanie nowych, w dużym stopniu stabilnych systemów.
Jednak w obecnych czasach wpływ człowieka na bioróżnorodność nabrał niespotykanej dotąd intensywności.
Ogromna ilość możliwości, jakie stworzył sobie człowiek, nie zmienia już w nieznaczny sposób składu gatunków, ale często kompletnie go niszczy.
Sytuacja obecna i przyczyny zanikania bioróżnorodności
3.7 Obecna sytuacja w obszarze zachowania bioróżnorodności została jasno i wyraźnie przedstawiona w piśmie prezydencji skierowanym do Komitetu (patrz punkt 2.3).
Analiza w nim zawarta zgodna jest, między innymi, z raportem Programu Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska na temat zróżnicowania biologicznego, według którego bioróżnorodność zanika na całym świecie szybciej niż dotychczas.
3.8 Już w strategii na rzecz bioróżnorodności z 1998 r. [3] UE zwraca uwagę na fakt, że sytuacja w Europie jest bardzo poważna.
"Bogactwo gatunków biologicznych w Unii Europejskiej stopniowo zmniejszało się na przestrzeni stuleci z powodu ludzkiej interwencji.
W ostatnich dziesięcioleciach osiągnęła ona niespotykane dotychczas rozmiary.
Raport UNEP stwierdza, że w niektórych krajach europejskich nawet około 24 % gatunków z pewnych grup, takich jak motyle, ptaki i ssaki, zostało w międzyczasie wytępionych" (tłumaczenie nieoficjalne — przyp. tłum.).
3.9 W strategii z Göteborga z 2001 r. [4] (strategia rozwoju zrównoważonego) zostało zapisane: "W ostatnich dziesięcioleciach zanikanie różnorodności biologicznej w Europie doznało dramatycznego przyspieszenia" (tłumaczenie nieoficjalne — przyp. tłum.).
Komitet zwraca uwagę, że tempo wymierania gatunków jest obecnie od 100 do 1000 razy wyższe niż wynosi naturalna stopa tego zjawiska, natomiast ostatnie badanie przeprowadzone przez Uniwersytet w Utrechcie wskazuje wręcz, że tempo to jest od 1000 do 10000 razy wyższe.
3.10 Zanikanie gatunków ma wiele przyczyn.
Ogólnie należy stwierdzić, że zniszczenie lub materialna zmiana naturalnego środowiska życia roślin i zwierząt prowadzi do zanikania bioróżnorodności.
Faktyczne przyczyny tego zjawiska leżą we fragmentacji naturalnych biotopów przez infrastrukturę i proces urbanizacji, we wprowadzaniu substancji odżywczych, nadmiernej zabudowie, masowej turystyce oraz w zanieczyszczeniu powietrza i wody.
3.11 Szczególną, jakby podwójną rolę odgrywa w Europie rolnictwo, które swego czasu poprzez wcześniejsze ekstensywne i bardzo zróżnicowane formy użytkowania przyczyniło się najpierw do zwiększenia zróżnicowania gatunków.
Wiele z tych ekstensywnych form użytkowania jest już jednak od dawna nieekonomicznych, zostały one wobec tego zastąpione przez formy bardziej intensywne, tzn. silniej oddziałujące na naturalne procesy.
Ma to dwojaki wpływ na bioróżnorodność: z jednej strony intensywna gospodarka rolna znacząco przyczynia się do zanikania gatunków, z drugiej zaś w momencie zaprzestania użytkowania i gdy ziemia użytkowana dotychczas ekstensywnie lub w sposób bliski naturalnemu trwale leży odłogiem bądź następuje zmiana jej przeznaczenia, traci się wartościowe biotopy.
Rolnictwo może zatem — w zależności od form jakie przybiera — wspierać bioróżnorodność lub jej szkodzić.
3.12 Wśród pozostałych ważnych przyczyn wymienić można sukcesję roślin, przesunięcie równowagi konkurencyjnej (spowodowane między innymi wprowadzaniem substancji odżywczych), zalesianie obszarów bezleśnych, wprowadzanie obcych gatunków oraz nadmierne połowy.
3.12.1 Nowe, dotychczas mniej istotne przyczyny mogą w przyszłości zaostrzyć sytuację.
Europejska Agencja Środowiska wymienia w swoim nowym raporcie [5] przewidywane zmiany klimatu jako ekstremalne, być może nawet podstawowe zagrożenie prowadzące w przyszłości do nieodwracalnych zmian bioróżnorodności.
3.12.2 Zastosowanie zielonej technologii genetycznej może potencjalnie stanowić nowe zagrożenie dla bioróżnorodności w Europie.
Zdaniem badaczy komercyjna uprawa genetycznie zmodyfikowanych roślin może wywierać znaczący wpływ na otaczającą florę, a tym samym na motyle i pszczoły.
Takie wnioski wypływają z trzyletnich badań zleconych przez brytyjski rząd, przy których współpracowało ponad 150 naukowców [6].
Komitet wzywa Komisję do intensywnego wspierania działalności badawczej w tej dziedzinie.
3.13 Potencjalne skutki zanikania bioróżnorodności można wyjaśnić na konkretnym przykładzie. Na przykład wśród owadów zapylających można zaobserwować jednoznaczne zmniejszanie się populacji i to zgodnie z danymi FAO na całym świecie.
Systemy rozmnażania się roślin kwiatowych rozwinęły się i jednocześnie dostosowały do rozwoju owadów zapylających, które z kolei wykształciły wydajniejsze mechanizmy zbierania nektaru i pyłku i tym samym przyczyniły się do lepszej produkcji nasion i większego rozpowszechnienia zapylonych roślin.
Zapylenie krzyżowe przez owady zwiększa zróżnicowanie genetyczne i prowadzi do powstawania bardziej odpornych nasion i lepszej jakości owoców.
70 do 95 % owadów zapylających należy do rzędu błonkówek (Hymenoptera), do których należy również wykorzystywana przez ludzi pszczoła miodna.
Obserwowane zmniejszanie się populacji owadów zapylających może mieć katastrofalne skutki (także dla gospodarki).
3.14 Uwzględniając liczne badania i wypowiedzi, w których zwraca się uwagę na dramatyczne zanikanie bioróżnorodności, Komitet może w niniejszej opinii zrezygnować z dalszej analizy poszczególnych przyczyn lub nawet z wzywania do szerszego uświadamiania tego problemu.
Wszyscy decydenci polityczni powinni zdawać sobie sprawę z tego, jak wygląda sytuacja.
Istnieje wystarczająco wiele informacji na ten temat.
3.15 Komitet przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wszystkie instytucje unijne nieustannie popierają cel utrzymania bioróżnorodności.
Jednak mimo wielu oświadczeń i deklaracji politycznych, pomimo podpisania porozumienia w sprawie różnorodności biologicznej, ratyfikowanego przez wszystkie 25 państw członkowskich, pomimo rozsądnych uregulowań w dziedzinie ochrony środowiska na szczeblu unijnym, jak dyrektywa ptasia z 1979 r. [7] czy dyrektywa w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory z 1992 r.
3.16 Na szczycie ONZ w Johannesburgu (Światowy Szczyt Zrównoważonego Rozwoju) strony zobowiązały się do znacznego obniżenia do 2010 r. tempa, w jakim zanika bioróżnorodność.
UE posunęła się nawet krok dalej i zobowiązała się do powstrzymania procesu degradacji bioróżnorodności do roku 2010 [9].
3.17 Zachowanie bioróżnorodności jest zatem uznanym, zasadnym, koniecznym, ale i bardzo złożonym zadaniem, przy którym współpracować muszą wszystkie szczeble władzy (od UE aż po gminy) oraz społeczeństwo obywatelskie, dostarczając wzorca dla społeczeństwa jako całości.
Polityczno-społeczny kontekst zanikania bioróżnorodności
3.18 Nurtujące pytanie, które stawia się niestety zbyt rzadko, jakkolwiek które wymaga pilnej odpowiedzi, dotyczy politycznych przyczyn, które w pewnych przypadkach sprawiły, że tak znaczącemu spadkowi bioróżnorodności na przestrzeni dziesięcioleci nie towarzyszyło podjęcie i zastosowanie odpowiednich środków zaradczych.
3.19 Przyczyn jest wiele.
Problem polega na tym, że w odniesieniu do zanikania bioróżnorodności mamy do czynienia z bardzo powolnym, postępującym i tym samym na początku trudnym do dostrzeżenia procesem (można go jak najbardziej porównać do procesu zmian klimatu).
Nie ma jednego "podjętego środka", któremu można by przypisać winę za powstanie tego problemu, ani też nie istnieje jeden środek zaradczy, dzięki któremu można by go rozwiązać.
Obserwowane zanikanie bioróżnorodności jest sumą milionów działań i decyzji podejmowanych w ostatnich latach i dziesięcioleciach, przy czym wpływ jednego pojedynczego działania wydaje się być nieznaczny lub zupełnie marginalny.
3.20 Z jednej strony coraz trudniej jest ostrzegać przed planowanymi decyzjami, zwracając uwagę na zachowanie bioróżnorodności, czy też sprawić, by zostały odrzucone, tym bardziej że interweniujące organy wskazują na to, że interwencja w środowisko naturalne w danym miejscu zostanie zrekompensowana środkami wyrównawczymi lub zastępczymi podejmowanymi w innym miejscu (co aż nazbyt często się nie udaje).
3.21 Inna przyczyna tkwić może w fakcie, że w stosunkowo krótkim czasie dokonał się proces, który doprowadził do zmniejszenia się liczby ludzi bezpośrednio doświadczających lub dostrzegających, jakie znaczenie ma bioróżnorodność i krajobrazy naturalne oraz ich zmiana.
Przeżywamy swego rodzaju oddalenie od natury, które rozpoczyna się od tego, że coraz mniej ludzi zdaje sobie sprawę czy w ogóle dostrzega wartość użytkową [10] i estetyczną [11] naturalnych krajobrazów.
3.22 Większość ludzi (w tym większość polityków) najprawdopodobniej nie jest w pełni świadoma znaczenia samego zadania "ochrony bioróżnorodności" (włącznie z ogromną etyczną i moralną odpowiedzialnością).
"Konsumują" oni wprawdzie krajobrazy, cieszą się ich pięknem, rozkoszują się nimi wizualnie, spędzają tam czas wolny, uprawiają sport, jeżdżą na urlop.
Nie mają jednak pojęcia, jak biotyczne elementy krajobrazu oraz poszczególne gatunki zwierząt i roślin oddziałują na siebie i między sobą, tworząc krajobrazy i troszcząc się o ich stabilność, ani jakie fundamentalne znaczenie ma ta krucha stabilność jako zasadnicze rusztowanie naszego sposobu życia i naszego systemu gospodarczego.
Dla szerokich warstw społeczeństwa przyroda jest czymś, czego doświadcza się sporadycznie, czasem nawet częściej w telewizji niż na świeżym powietrzu — w filmach, które koncentrują się częściej na opisywaniu piękna Afryki i Wysp Galapagos czy też innych odległych miejsc niż na problemach europejskiego dziedzictwa przyrodniczego.
3.23 Nie jest to zatem przypadek, że organizacje ochrony przyrody ze zdziwieniem stwierdzają, iż ludzie w Europie często są bardziej skłonni angażować się na rzecz ratowania słoni czy ochrony tygrysa syberyjskiego niż chronić rodzimego chomika europejskiego.
3.24 O zanikaniu bioróżnorodności dowiadujemy się z rozmów, raportów czy dokumentów politycznych.
Nie stajemy jednak twarzą w twarz z bezpośrednimi negatywnymi skutkami.
W rzeczy samej wielu ludzi nie zetknęło się jeszcze nawet z traconymi wartościami przyrody.
Jak wiadomo ludzie angażują się jedynie w sprawy im bliskie i dobrze znane, w związku z którymi oczekują pewnych korzyści.
3.25 Doświadczenie pokazuje, że bioróżnorodność jest wprawdzie szeroko zauważana, ale jednocześnie pozostaje coraz częściej poza obszarem troski większości obywateli.
Wartość jest odbiciem tego, jak bardzo coś nas osobiście dotyka.
Wiele osób odnosi wrażenie, że bioróżnorodność nie wywiera bezpośredniego wpływu na ich życie, a tym samym ochrona bioróżnorodności jest w coraz mniejszym stopniu postrzegana jako sprawa osobistej odpowiedzialności, stając się przez to zadaniem państwa.
3.26 Ochrona bioróżnorodności na całym świecie zależeć będzie od tego, do jakiego stopnia decydenci polityczni będą w stanie odtworzyć poczucie osobistego zaangażowania.
Należy pokazać ludziom, że nie wszystko co wykonalne powinno zostać zrealizowane.
Trzeba uświadomić sobie na nowo, że dla dobra natury ludzie muszą obyć się bez niektórych rzeczy, rezygnacja ta jednak nas wzbogaca.
Osiągnięcie tych celów powinno być częścią kampanii UE dotyczącej zanikania bioróżnorodności.
3.27 A ponieważ sytuacja prawdopodobnie wygląda tak, jak to opisano powyżej, stale jeszcze dochodzi do tego, że wszyscy naturalnie opowiadają się za ochroną bioróżnorodności, ale jednocześnie stawia się pytania:
- czy środowisko rzeczywiście wymaga ochrony właśnie tam, gdzie planowana jest budowa nowej obwodnicy,
- czy obecność gatunków chronionych w Europie na mocy dyrektywy o ochronie siedlisk naturalnych oraz dzikiej flory i fauny może być na przykład powodem do zablokowania budowy parku przemysłowego,
- oraz czy ochrona przyrody rzeczywiście musi (tak dużo) kosztować?
3.28 Co więcej w czasach uważanych za raczej trudne dla gospodarki nie uznaje się ochrony przyrody za podstawę dla życia i gospodarki, staje się ona natomiast kozłem ofiarnym, którego obwinia się za to, że uniemożliwia przeprowadzenie tego czy innego "pozytywnego" dla gospodarki procesu. Można przy tym poczynić na boku uwagę, że argumenty są często sprzeczne: jeżeli z powodu uregulowań w zakresie ochrony przyrody nie można zbudować drogi, która komuś osobiście wydaje się ważna, zostanie to uznane za oburzające.
Jednakże jeśli budowa drogi miałaby zniszczyć obszar, gdzie spędza się urlop czy wypoczywa, dla jego ochrony powołuje się na konieczność zachowania krajobrazu naturalnego.
3.29 Przyrodę postrzega się obecnie jako "dobro wolne, występujące powszechnie", na które można wpływać i kształtować je zgodnie z potrzebami ekonomicznymi coraz bardziej zurbanizowanego społeczeństwa industrialnego, wraz z jego wysokimi wymaganiami co do czasu wolnego. Jednocześnie politycy sugerują błędnie, iż środki wyrównawcze i zastępcze wystarczają do sprostania wymogom ochrony bioróżnorodności.
Oddziaływanie środków wprowadzonych do tej pory przez Radę i Komisję
3.30 Jak widać z obecnego stanu rzeczy, oddziaływanie środków wprowadzonych do tej pory przez Radę i Komisję okazało się całkowicie niewystarczające.
Przy tym podejście przyjęte przez dyrektywę ptasią z roku 1979 i przez dyrektywę siedliskową z roku 1992, zakładające ochronę siedlisk europejskich gatunków zwierząt i roślin, było i nadal pozostaje słuszne i rozsądne.
Decydująca trudność wiąże się z brakiem woli politycznej na rzecz wdrażania i egzekwowania, co Komisja sama stwierdza: "Wdrażanie dyrektywy ptasiej i dyrektywy o siedliskach okazało się trudne. Wykroczenia przeciwko tym dwóm dyrektywom stanowią ponad jedną czwartą przypadków, w których Komisja Europejska była zmuszona podjąć kroki prawne" [12] (tłumaczenie nieoficjalne — przyp. tłum.).
3.31 Komitet widzi w tym kontekście dwie różne płaszczyzny odpowiedzialności:
3.31.1 Pierwszą z nich jest płaszczyzna polityczna i dominujący tu brak świadomości.
Komitet nie może na przykład zupełnie zrozumieć, dlaczego państwa członkowskie przyjmują w Radzie odpowiednie dyrektywy w sprawie ochrony przyrody, a następnie ich nie wdrażają lub też robią to w sposób całkowicie niewystarczający.
Zdaniem Komitetu jest to nie do przyjęcia.
Nie egzekwując istniejących środków ochrony przyrody, decydenci polityczni sami walnie przyczyniają się do utraty wiarygodności swojej polityki.
3.31.2 Pozbawiona wiarygodności jest także polityka, w ramach której utrzymuje się, że celem jest zatrzymanie procesu zanikania bioróżnorodności do roku 2010, mając świadomość kosztów z tym związanych, lecz jednocześnie zmniejszając "starym" państwom członkowskim w ramach perspektywy finansowej zasadnicze wydatki budżetowe w tej dziedzinie [13] o ponad 30 %.
Szefowie państw i rządów państw członkowskich UE ustanowili taki kierunek polityki, że nie jest ona w stanie sprostać ich własnym wymaganiom.
Sama ta polityka daje zły przykład.
3.31.3 Państwa członkowskie, tworzące drugą płaszczyznę odpowiedzialności, nie mogą zrzucać winy za niepowodzenie swojej własnej polityki na "użytkowników" środowiska naturalnego.
Komitet w kilku opiniach rozważał niepowodzenia we wdrażaniu kluczowych dyrektyw w sprawie zachowania bioróżnorodności.
Może jedynie powtórzyć swoje stanowisko: dopóki środki ochrony lub poprawy bioróżnorodności kolidują z interesami ekonomicznymi (skądinąd zrozumiałymi) użytkowników danych terenów, należy przynajmniej zaoferować rekompensatę potencjalnych strat ekonomicznych; jeszcze lepsze byłyby bodźce zachęcające do stosowania środków zwiększających bioróżnorodność.
Główną przeszkodą jest brak zapewnienia w wyniku decyzji Rady Europejskiej dnia 16 grudnia 2005 r. odpowiednich środków na program Natura 2000 w nadchodzącym okresie finansowania.
Żadne zobowiązanie polityczne do ochrony i wspierania bioróżnorodności, choćby poparte najlepszymi intencjami, nie odniesie żadnego skutku, jeśli nie będą mu towarzyszyły odpowiednie ramowe warunki gospodarcze.
3.32 Skuteczność podejścia UE nie zmieni się więc zasadniczo dopóty, dopóki sprawa finansowania Natury 2000 nie zostanie rozstrzygnięta tak, jak proponował to EKES wraz z Parlamentem Europejskim (własna wystarczająca linia budżetowa dla wypłat wyrównawczych w ramach Natury 2000).
Nie pomogą tu nawet kampanie informacyjne skierowane do społeczeństwa, bez względu na to, jak dobre są ich intencje.
3.33 Jednym ze środków utrzymania bioróżnorodności zapowiedzianych w ramach strategii zrównoważonego rozwoju była "poprawa środków ochrony środowiska w rolnictwie w ramach przeglądu śródokresowego wspólnej polityki rolnej, tak aby powstał przejrzysty system płatności bezpośrednich za usługi dotyczące ochrony środowiska".
Komitet wyraża ubolewanie, że również to ważne i słuszne zobowiązanie nie zostało dotrzymane, co przynosi teraz niekorzystne skutki.
Winę za to ponosi tu w mniejszym stopniu Komisja niż państwa członkowskie — szczególnie ze względu na ich stanowiska w kwestii finansowania.
Wystarczająca spójność różnych polityk UE?
3.34 Komitet nie jest przekonany, czy różne dziedziny polityki UE są ze sobą na tyle spójne, aby możliwe było powstrzymanie degradacji różnorodności biologicznej.
Wręcz przeciwnie: również ze strony obszarów polityki, za które odpowiedzialna jest UE, pojawiają się zagrożenia, których nie wyrównują skromne środki na rzecz ochrony środowiska.
Sytuacji nie poprawiają nawet istniejące programy działań [14]. Nie wydaje się także, aby opracowywane strategie tematyczne miały zapewnić rozstrzygające zmiany [15].
3.35 Poza polityką rolną, na temat której Komitet wypowiedział się już w innych opiniach, jako przykład należy wskazać projekt w ramach transeuropejskich sieci transportowych.
Dunaj — rzeka o długości 2880 km przepływająca przez 10 europejskich krajów — zasługuje z pewnością na miano "rzeki europejskiej".
Wzdłuż tej życiodajnej arterii zachowały się liczne zakątki naturalnego piękna, które powinny zostać włączone do sieci Natura 2000.
Jednak Unia twierdzi, że na odcinku rzeki długości 1400 km (około połowa długości rzeki), przeważnie tam gdzie płynie ona jeszcze swobodnie np. w okolicach Straubing-Vilshofen w Niemczech lub w okolicach Hainburga i Wachau w Austrii, na znacznym odcinku na Węgrzech oraz na prawie całej długości rzeki w graniach Bułgarii i Rumunii, występują "wąskie gardła" dla transportu wodnego, które należy wyeliminować.
Polityka taka prowadzi w ostateczności do konfrontacji pomiędzy wzrostem gospodarczym a ochroną przyrody, wywołując i warunkując konflikty, które polityka ta powinna rozwiązywać w ramach strategii zrównoważonego rozwoju oraz strategii na rzecz bioróżnorodności i tym samym w ramach spójnej polityki.
3.36 Pogląd Komitetu w sprawie niedostatecznej spójności polityki jest zresztą prawdziwy nie tylko w odniesieniu do sektorów, które tradycyjnie kojarzą się z zagrożeniami dla ochrony środowiska i gatunków, jak np. wspomniane powyżej transport i polityka infrastrukturalna lub zbyt intensywna polityka rolna, leśna i polityka rybołówstwa, lecz również w dziedzinach, w których związek z bioróżnorodnością nie jest oczywisty.
3.36.1 Przykładem mogą być środki zwalczania choroby szalonych krów (BSE).
Środki te obejmują ostateczny, zakrojony na szeroką skalę zakaz pozostawiania szczątków zwierzęcych na odkrytych terenach [16].
Rolnicy są zobowiązani do poddawania ich procedurom likwidacji, co jest bardzo kosztowne.
3.36.2 Na tych obszarach Europy, gdzie żyją dzikie zwierzęta żywiące się padliną, takie jak sępy, wilki i niedźwiedzie, jest to poważnym zagrożeniem dla tych gatunków. Na przykład w Asturii w latach dziewięćdziesiątych i do roku 2003 co roku około 3000 martwych zwierząt domowych poddawano likwidacji w specjalnych zakładach.
W 2004 r. wskutek konsekwentnego wdrażania dyrektywy UE liczba ta wzrosła do 20 tysięcy.
3.36.3 W Asturii (powierzchnia 10604 km kw.) "brakuje" więc teraz ok. 17 tys. martwych zwierząt, które stanowiły ważne źródło pożywienia dla sępów, niedźwiedzi, wilków i wielu innych padlinożerców.
Stanowi to — licząc 200 kg na zwierzę — 3400 ton biomasy z zawartością proteiny [17].
Czas pokaże, czy wydany w listopadzie 2002 r. dekret królewski, regulujący dokarmianie padlinożerców padliną określonych zwierząt lub określonymi zwierzęcymi produktami ubocznymi, zmieni tę sytuację.
W innych państwach członkowskich nie wprowadzono odpowiednich rozwiązań krajowych.
Jakie dalsze środki powinny podjąć Komisja i państwa członkowskie?
3.37 W przeglądzie polityki ochrony środowiska w roku 2003 [18], Komisja sama uznaje, że konieczne są następujące priorytety:
- środki prowadzące do bardziej zrównoważonej polityki rolnej,
- przestawienie wspólnej polityki rybołówstwa na techniki przyjazne dla środowiska,
- lepsza ochrona gruntów i środowiska morskiego,
- poprawa wdrażania działań w dziedzinie ochrony środowiska,
- dokładniejsze określenie trendów w dziedzinie różnorodności biologicznej,
- wzmocnienie ochrony różnorodności biologicznej na szczeblu międzynarodowym.
3.38 Ponadto Komisja w swojej strategii politycznej na 2007 r. zapowiada przegląd dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej "w celu dostosowania ich do nowej wiedzy naukowej" [19].
Komitet z ogromnym zadowoleniem przyjąłby możliwie najszybsze wyjaśnienie przez Komisję, o jakiego rodzaju nową wiedzę tutaj chodzi oraz jak dalece idąca będzie owa rewizja, która zdaniem Komitetu prowadzić powinna wyłącznie do poprawy ochrony środowiska w Europie.
3.39 Komitet jest przekonany o potrzebie wzmocnienia ochrony siedlisk i zapewnienia na ten cel odpowiedniego finansowania. Dyrektywa siedliskowa i dyrektywa ptasia nie przyniosły jak dotąd oczekiwanego sukcesu w postaci zapewnienia w całej Europie ochrony gatunków i siedlisk.
Do tego dochodzi kluczowy zdaniem Komitetu problem polegający na tym, że w państwach członkowskich, poczynając od szczebla krajowego, a kończąc na lokalnym, często postępuje się zgodnie z zasadą, że to, co nie ma statusu obiektu chronionego w UE, a podlega być może jedynie ochronie na szczeblu krajowym, jest obiektem gorszej kategorii.
Tak więc "jeśli UE nie dostarcza środków, my również nic nie będziemy robić".
Jeszcze gorzej wygląda sprawa ochrony bioróżnorodności poza specjalnie chronionymi obszarami, gdyż w tym przypadku nie dostrzega się praktycznie żadnych działań władz publicznych.
Ochrona bioróżnorodności jest zadaniem, którego nie można ograniczyć do kilku chronionych obszarów
3.40 Z takiego podejścia i rozumienia bardzo jasno wynika, że względy ekologiczne ogółem i konieczność ochrony bioróżnorodności w szczególności nie znajdują jak dotąd zrozumienia nie tylko u większej części społeczeństwa, ale także u większości decydentów politycznych.
W szczególności organy publiczne powinny dawać przykład, pokazując społeczeństwu, że poważnie podchodzą do zagadnienia bioróżnorodności oraz że są gotowe poczynić odpowiednie kroki na swoim terenie, nawet jeśli na krótszą metę dostępne są inne, skuteczniejsze z punktu widzenia gospodarki możliwości.
3.41 Dlatego też ogłoszoną przez ONZ Dekadę Edukacji na temat Zrównoważonego Rozwoju (2005 — 2015) powinno się wykorzystać do rozpoczęcia zakrojonej na szeroką skalę kampanii mającej na celu powstrzymanie i odwrócenie procesu erozji związanej z bioróżnorodnością wiedzy i doświadczenia.
Potrzebna jest rozbudowana, pozytywna kampania, aby uzmysłowić fakt, iż przyroda nie jest luksusem, na jaki społeczeństwa mogą sobie pozwolić w okresach dobrobytu gospodarczego, ale bez którego można się obejść, gdy panuje gorsza koniunktura.
Należy ponownie uświadomić społeczeństwu, że bioróżnorodność jest wartością zarówno gospodarczą, jak i kulturalno-duchową.
Ochrona przyrody musi być pokazywana jako coś pozytywnego (a czy jest coś bardziej pozytywnego niż ochrona fundamentów życia), powinna stanowić przyjemność i dostarczać rozrywki, a nie być postrzegana jako obciążenie.
Trzeba przy tym także dać do zrozumienia, że koszty spowodowane dalszą erozją naszych naturalnych podstaw życia są dużo wyższe niż koszty jej ochrony oraz że traci się cenne wartości, których nie można wyrazić w kategoriach czysto pieniężnych.
3.42 Dla Komitetu jest rzeczą oczywistą, że UE w ramach swojej polityki ochrony środowiska może dbać tylko o osiąganie celów, których realizacja jest możliwa jedynie na drodze działań międzynarodowych.
Tymczasem potrzebna jest także odpowiednia polityka ochrony bioróżnorodności również na szczeblu krajowym, regionalnym oraz lokalnym, a nawet na poziomie jednostki.
Dlatego też państwa członkowskie są zobowiązane do działania w co najmniej takim samym stopniu jak UE.
3.43 Komitet przyjąłby z zadowoleniem, gdyby Komisja, w ramach odpowiedniej kampanii i we współpracy z organizacjami ekologicznymi i zainteresowanymi stowarzyszeniami użytkowników ziemi, wspierała i upubliczniała w kampaniach informacyjnych modelowe projekty ochrony przyrody, wzmacniające poczucie tożsamości europejskiej.
W działaniach tych przydatna mogłaby się okazać na przykład inicjatywa organizacji pozarządowych pod nazwą "Zielone płuca Europy", ciesząca się także poparciem organów publicznych [20], której celem jest ochrona siedlisk, jakie powstały wokół częściowo wręcz nieludzkich granic między państwami.
"Zielone płuca Europy" rozciągające się od Skandynawii do Bałkanów są (nadal) najdłuższym obszarem biotopu Europy.
3.44 Jeżeli chodzi o wzmacnianie ochrony bioróżnorodności na szczeblu międzynarodowym, to Komitet jest zdania, że bioróżnorodność musi stać się, jako tak zwany "non-trade-concern", integralną częścią systemu handlu (np. w ramach WTO).
Konsekwencje dla strategii lizbońskiej i strategii zrównoważonego rozwoju
3.45 Komitet ogranicza się tu do skomentowania strategii lizbońskiej.
Jakiekolwiek wypowiedzi na temat strategii zrównoważonego rozwoju byłyby powierzchowne, gdyż z jednej strony stwierdzenia zawarte w komunikacie Komisji [21] w tej sprawie są tak niejasne i niezobowiązujące, że niewiele można od nich oczekiwać w kategoriach zdecydowanej ochrony bioróżnorodności, zaś z drugiej strony Komitet zajmie się tym dokumentem w odrębnej opinii.
3.46 Jeżeli na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej w Brukseli w 2005 r. słusznie stwierdzono, że strategia lizbońska jest częścią strategii zrównoważonego rozwoju, wówczas strategia lizbońska powinna być tak ukształtowana, aby nie tylko uwzględniała wymogi ekologiczne, ale także starała się prowadzić do prawidłowego przebiegu procesów gospodarczych, promując jednocześnie w świadomy sposób m.in. ochronę bioróżnorodności.
W dokumentach traktujących o strategii lizbońskiej nie zostało to jednak nawet wspomniane.
3.47 Komisja powinna jak najszybciej przedstawić ogólną ocenę czysto gospodarczego znaczenia ochrony bioróżnorodności w Europie.
Powinno się także opisać i przedstawić opinii publicznej znacznie więcej pozytywnych przykładów pokazujących, że ochrona bioróżnorodności i rozwój gospodarczy wzajemnie się wspomagają.
Ponadto, powinno się wreszcie rozpocząć niezbędną społecznie dyskusję o praktycznych sposobach internalizacji kosztów zewnętrznych.
Wkład społeczeństwa obywatelskiego
3.48 Wkład społeczeństwa obywatelskiego w ochronę bioróżnorodności jest ważny i co więcej można w tym obszarze jeszcze wiele dobrego zdziałać.
Jednakże wkład ten nie jest w stanie wyrównać lub skompensować zaniedbań czy błędów organów publicznych.
Od społeczeństwa obywatelskiego można wymagać większego wkładu, lecz nie należy odwracać uwagi od niedociągnięć ze strony państwa.
3.49 Komitet z wielkim zadowoleniem przyjąłby nową kampanię, o jakiej prezydencja wspomina w swoim piśmie 13 września 2005 r. skierowanym do EKES-u.
Powinna ona zmierzać do zwiększenia motywacji oraz zrozumienia konieczności zachowania natury i bioróżnorodności.
Odpowiednia edukacja powinna zaczynać się bardzo wcześnie, już na etapie przedszkola i szkoły, w celu uświadomienia ludziom, że każdy z nas musi wnieść swój wkład w poprawę podstawowych warunków ludzkiej egzystencji.
Ochrona bioróżnorodności zaczyna się w naszym bezpośrednim otoczeniu, od wyborów dokonywanych podczas zakupów, wyborów dotyczących wyglądu naszego ogrodu itd.
3.50 Poszczególnym osobom łatwiej się jest zaangażować, jeśli wiedzą, czemu to służy oraz mają poczucie, że ich wkład jest pożądany i ceniony oraz jeżeli polityka może być dla nich wzorem.
Kampania tego typu mogłaby posłużyć nie tylko do przekazywania podstawowej wiedzy, lecz również do zdobycia poparcia "ambasadorów" zachowania bioróżnorodności, na przykład muzyków rockowych, osób z kręgów literackich, aktorów, polityków, dziennikarzy itp.
3.51 Organizacje pozarządowe, a także wiele osób niezrzeszonych w stowarzyszeniach czy też grupach, wykonuje godną uznania pracę w dziedzinie ochrony przyrody i gatunków.
Rolnicy angażują się w ramach programów agrośrodowiskowych i dobrowolnych inicjatyw.
Wiele innych grup społecznych z zacięciem pracuje na rzecz ochrony bioróżnorodności, częściowo przejmując zadania jednoznacznie przyporządkowane państwu.
Wielu sukcesów w ramach ochrony bioróżnorodności nie udałoby się osiągnąć bez tego zaangażowania.
Właśnie także dzięki pracy prywatnych obrońców przyrody, a także wielu jej prywatnych użytkowników, sytuacja w chwili obecnej nie jest gorsza niż mogłaby być.
Decydenci polityczni powinni wspierać to zaangażowanie i to nie tylko finansowo.
3.52 Nie może przy tym chodzić wyłącznie o praktyczną pracę na rzecz ochrony przyrody.
O ile politycy chcą rzeczywiście powstrzymać zanikanie bioróżnorodności, muszą oni także interesować się zapewnieniem społecznego zapotrzebowania na taką politykę. Można także mówić o presji politycznej.
Europejska opinia publiczna niewątpliwie zasadniczo zgadza się co do potrzeby działania.
Dziewięciu na dziesięciu obywateli Unii Europejskiej uważa, że decydenci polityczni powinni poświęcać taką samą uwagę sprawom środowiska naturalnego, co problemom gospodarczym i społecznym (Attitudes of Europeans towards the environment, EC Eurobarometer, 2004 r.).
3.53 Istnieje pilna potrzeba uświadamiania społeczeństwa w celu pozyskania jego zrozumienia dla podejmowanych działań (w tym także wydatków).
Społeczeństwo obywatelskie może i musi mieć w tym swój udział, potrzebuje jednak przy tym wsparcia ze strony władz publicznych.
Muszą one zadbać między innymi o to, by ochrona przyrody nie była już zniesławiana jako "wróg postępu", ale aby na stawiane pytania znalezione zostały właściwe odpowiedzi, prowadząc ostatecznie do większej, a nie mniejszej bioróżnorodności.
3.54 W związku z tym Komitet przyjmuje z zadowoleniem uruchomioną przez szereg organizacji pozarządowych inicjatywę Countdown 2010, czyli "odliczanie do roku 2010" [22], której celem jest zachęcenie wszystkich europejskich rządów do podjęcia kroków niezbędnych do powstrzymania do roku 2010 zanikania bioróżnorodności, a tym samym do zapewnienia, by za zadeklarowanymi celami politycznymi szły niezbędne działania.
Kampania ta pokazuje, że społeczeństwo obywatelskie i rządy mają wspólnie do zrealizowania długą listę zadań.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie
COM(2005) 548 końcowy — 2005/0221 (COD)
(2006/C 195/26)
Dnia 28 listopada 2005 r., Rada, działając na podstawie art. 262 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowiła zasięgnąć opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wspomnianej powyżej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 3 maja 2006 r.
Sprawozdawcą była Marie HERCZOG.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 18 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 124 do 2 — 3 osoby wstrzymały się od głosu — przyjął następującą opinię.
1.
Streszczenie
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jednoznacznie popiera zalecenia Komisji dotyczące kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie. Zalecenia te są całkowicie zgodne ze strategią lizbońską zmierzającą w kierunku społeczeństwa opartego na wiedzy oraz z głównymi wytycznymi polityki zatrudnienia na lata 2005-2008.
1.2 EKES uważa, że jeśli wniosek zostanie wprowadzony w życie, powinien przyczynić się do ograniczenia skali problemów występujących na rynku pracy, a zwłaszcza do zmniejszenia rozbieżności pomiędzy przygotowaniem siły roboczej dostępnej na rynku a wymogami gospodarki.
1.3 Określenie przede wszystkim kluczowych kompetencji w zakresie wykształcenia może przyczynić się do osiągnięcia istotnego wspólnego celu, polegającego na tym, że młodzi ludzie, zakończywszy wstępną edukację i kształcenie, będą posiadali kluczowe kompetencje w stopniu wystarczającym do prowadzenia dorosłego życia i osiągnięcia sukcesu na rynku pracy, zarówno jako pracownicy, jak i pracodawcy.
Takie podejście sprawi, że jako dorośli będą w stanie rozwijać te kompetencje i aktualizować je przez całe życie, opierając się na solidnych podstawach wiedzy ogólnej, będącej jednym z warunków trwałej zdolności do adaptacji.
1.4 EKES uważa, że wśród instrumentów umożliwiających osiągnięcie tego celu, szczególne znaczenie ma takie przygotowanie nauczycieli, by z jednej strony byli w stanie skutecznie pomagać uczącym się w zdobywaniu kluczowych kompetencji zarówno w ramach szkolnictwa publicznego, jak i zawodowego czy w kształceniu dorosłych, a z drugiej, by sami potrafili stale zdobywać i rozwijać kluczowe kompetencje konieczne w ich życiu zawodowym.
1.5 Udzielając swego poparcia dla tych ogólnych celów, EKES stwierdza jednak, że istotne jest, by młodzi ludzie, którzy przedwcześnie opuścili system szkolny, mieli możliwość uzyskania pomocy, w ramach nieformalnych programów kształcenia, w zdobywaniu kluczowych kompetencji wspomnianych we wniosku.
1.6 Wobec starzenia się społeczeństwa konieczne jest zatrzymanie starszych pracowników dłużej na rynku pracy, w związku z czym EKES uważa, że jest sprawą podstawowej wagi, by w państwach członkowskich starsi pracownicy również mieli okazję zdobycia brakujących im kompetencji oraz by państwa członkowskie zadbały o taką infrastrukturę edukacyjną i szkoleniową, która umożliwia utrzymanie i rozwój zdobytych już umiejętności.
1.7 EKES uznaje podstawową rolę partnerów społecznych, jako kluczowych podmiotów na rynku pracy, w procesie realizacji i monitorowania wyznaczonych celów.
Wspólne działania europejskich partnerów społecznych w dziedzinie uczenia się przez całe życie w ramach ich pierwszego wieloletniego programu prac na lata 2003-2005 znalazły wyraz w "Ramach działań na rzecz rozwijania kompetencji i kwalifikacji przez całe życie" (Framework of Actions for the Lifelong Development of Competences and Qualifications), a dalsze działania są przewidziane w kolejnym wieloletnim programie na lata 2006-2008, w ramach którego europejscy partnerzy społeczni będą debatować nad możliwością dobrowolnego porozumienia w tej dziedzinie.
1.8 EKES wzywa także do aktywniejszego udziału organizacji pozarządowych w całym procesie i zaleca wzmocnienie dialogu ze społeczeństwem obywatelskim
1.9 Dostęp do wiarygodnych danych statystycznych umożliwiających monitorowanie i ocenę postępów w osiąganiu celów w zakresie edukacji i kształcenia przez całe życie ma podstawowe znaczenie.
Z tego też powodu EKES popiera wniosek Komisji Europejskiej w sprawie gromadzenia danych statystycznych dotyczących edukacji i uczenia się przez całe życie.
Wniosek ten ustanawia ramy gwarantujące harmonizację, a nawet ujednolicenie metod gromadzenia danych oraz udoskonalenie ich wiarygodności i porównywalności w państwach członkowskich.
Należy dołożyć starań, by zgromadzone dane były stale uaktualniane i na tyle wiarygodne, by można było przeprowadzać analizy głównych elementów składających się na cele polityczne Unii.
2.
Wprowadzenie [1]
2.1 Po wieloletnich badaniach, pracach przygotowawczych i konsultacjach Komisja przedłożyła swoją propozycję zintegrowanego programu działań w zakresie edukacji i uczenia się przez całe życie.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wyraża swe zadowolenie z tego faktu i zwraca uwagę, że pomysły przedstawione w niniejszej opinii mają na celu jak największą skuteczność i sprawniejszą realizację konkretnych propozycji Komisji Europejskiej.
2.2 W tym kontekście zapatrywania EKES-u na wniosek Komisji wynikają głównie z wiedzy, którą on posiada i doświadczenia, które zgromadził w zakresie:
2.3 – przeszkód nagromadzonych na drodze do osiągnięcia celów lizbońskich,
2.4 – opóźnienia w dostosowaniu kształcenia i edukacji do wymogu wydajności [2],
2.5 – sytuacji demograficznej Europy,
2.6 – zaniepokojenia zauważalnego od niedawna w Europie i na całym świecie co do możliwości znalezienia rozwiązań dla wyżej wymienionych problemów [3].
3.
Omówienie wniosku Komisji
3.1 Grupa robocza ds. "Kompetencji podstawowych" [4], która rozpoczęła prace w 2001 r. w ramach programu roboczego Edukacja i kształcenie 2010 opracowała system odniesienia dla kluczowych kompetencji koniecznych w społeczeństwie opartym na wiedzy. Wydała wiele zaleceń mających na celu zapewnienie każdemu obywatelowi możliwości zdobycia tych kompetencji [5].
3.2 Najważniejszym wspólnym celem jest zadbanie o to, by zakończywszy wstępną edukację i kształcenie, młodzi ludzie nabyli kluczowe kompetencje w stopniu przygotowującym ich do dorosłego życia, a jako dorośli byli w stanie rozwijać te kompetencje i aktualizować je przez całe życie.
3.3 Zalecenia wymieniają następujące kompetencje kluczowe: 1) porozumiewanie się w języku ojczystym; 2) porozumiewanie się w językach obcych; 3) kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne; 4) kompetencje informatyczne; 5) zdolność uczenia się; 6) kompetencje interpersonalne, międzykulturowe i społeczne; 7) przedsiębiorczość; 8) ekspresja kulturalna.
Zalecenie opisują wiedzę, umiejętności i postawy odpowiadające każdej z tych dziedzin.
3.4 Prace prowadzone w zakresie kompetencji kluczowych są ściśle powiązane z licznymi innymi inicjatywami i bieżącymi działaniami. Należy tu wymienić np. bieżące prace nad wprowadzeniem europejskich ram kwalifikacyjnych (ERK), wysiłki zmierzające do większej przejrzystości systemu kwalifikacji (np. uznanie kwalifikacji zdobytych w procesie nieformalnej nauki).
3.5 Wniosek proponuje europejskie narzędzie referencyjne służące określeniu kluczowych kompetencji koniecznych dla wszystkich, wspomaga więc państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz włączenia kompetencji kluczowych do ich strategii wdrażania edukacji i kształcenia przez całe życie.
3.6 Mamy tu do czynienia z narzędziem referencyjnym mającym pomóc decydentom politycznym, usługodawcom z sektora kształcenia, pracodawcom i samym uczącym się w osiąganiu wspólnych celów — w skali krajowej i europejskiej.
3.7 Zalecenia określają kluczowe kompetencje konieczne dla każdego obywatela w gospodarce i społeczeństwie opartych na wiedzy.
Uznają one, że decyzje dotyczące wdrażania należy podejmować na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Zalecenia wzywają państwa członkowskie do zadbania o to, by wszyscy posiadali kluczowe kompetencje po zakończeniu wstępnej edukacji i szkoleń oraz zachęca je, by uwzględniając europejskie kryteria odniesienia, przeciwdziałały występowaniu nierówności w zakresie edukacji.
3.8 W stosunku do dorosłych, zalecenia mówią o utworzeniu, z pomocą partnerów społecznych, ogólnej infrastruktury zapewniającej obywatelom starszym dostęp do instrumentów poszerzania zakresu wiedzy.
3.9 W zaleceniach wzywa się również Komisję, by zachęcała do przeprowadzenia — na szczeblu krajowym — reform polegających na wykorzystaniu wzajemnego uczenia się przez zainteresowanych (peer learning), na wymianie doświadczeń oraz na systematycznym monitorowaniu postępów dokonanych na drodze do osiągnięcia celów.
3.10 Zalecenia nie zawierają uwag dotyczących budżetu wspólnotowego.
4.
Ogólne uwagi EKES-u
4.1 Celem zalecenia jest wsparcie wysiłków państw członkowskich na rzecz rozwoju ich systemów wstępnej edukacji i kształcenia, oferty kształcenia i szkoleń dla osób dorosłych oraz całego systemu uczenia się przez całe życie, poprzez opracowanie narzędzia referencyjnego w zakresie kluczowych kompetencji.
Choć dyskusje ekspertów dotyczące dokładnej definicji kompetencji kluczowych pozostają nadal uzasadnione (i niezbędne), to zalecenia wyraźnie określają pożądane kierunki rozwoju wstępnej edukacji szkolnej oraz kształcenia dorosłych.
4.2 We wcześniejszej opinii dotyczącej powiązań między kształceniem zawodowym a wydajnością [6], EKES wypowiadał się krytycznie o braku — we wszystkich państwach członkowskich — dostatecznej koordynacji i jednolitości w zakresie systemów edukacyjnych.
Zarzuty dotyczyły tego, że w każdym państwie członkowskim system kształcenia ustawicznego odcięty jest od reszty systemu nauczania, a jego powiązanie z życiem społeczno-gospodarczym jest niewystarczające.
W większości przypadków program edukacyjny jest ukierunkowany zbyt bezpośrednio na zapotrzebowanie krótkoterminowe, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do obrania złego kierunku.
Z tego względu Komitet uważa, że zalecenia w sprawie kompetencji kluczowych mogą służyć za wspólny, ogólny system odniesienia dla różnych programów edukacyjnych oraz stanowić zasadę przewodnią, na podstawie której podsystemy edukacyjne mogą działać harmonijnie.
4.3 Również ocena realizacji strategii wspólnotowej pokazuje różnorodność interpretacji pojęcia kompetencji kluczowych oraz niespójność poszczególnych programów praktycznych, która z tego wynika.
Od wielu lat, zarówno w ramach UE, jak i poza nią, prowadzona jest dyskusja w sprawie ustalenia naukowej i jednocześnie konkretnej definicji pojęcia kompetencji.
I tak OECD określiła w ramach niezależnego projektu DeSeCo kompetencje kluczowe uznane za najważniejsze (które tylko częściowo pokrywają się z kompetencjami wymienionymi we wniosku).
4.4 Zgodnie z elementarną logiką koncepcji tzw. społeczeństwa opartego na wiedzy, zdobywanie wiedzy, dającej przewagę na rynku pracy i gwarantującej sukces społeczny, jest przedmiotem współzawodnictwa (konkurencji) miedzy poszczególnymi grupami i jednostkami w społeczeństwie.
Jednym z celów działania państwa i wprowadzonych przez rządy strategicznych programów edukacyjnych powinno być zapewnienie równego dostępu i równych szans dla wszystkich.
4.5 Zgodnie z treścią zalecenia, w odniesieniu do kompetencji i uczenia się przez całe życie, należy podkreślić, że konieczne jest zwrócenie szczególnej uwagi nie tylko na nabywanie różnych kompetencji, ale również na konieczność zachowania — za pomocą specjalnych programów — już zdobytych umiejętności.
4.6 Wdrożenie zaleceń w sprawie kluczowych kompetencji jest głównym wyzwaniem dla systemów edukacyjnych państw członkowskich.
Ich włączenie do systemu — przede wszystkim w zakresie kształcenia wstępnego, a zwłaszcza do systemów edukacyjnych, które nie odeszły jeszcze od sztywnej organizacji nauczania opartej na podziale na przedmioty — wymaga całkowicie nowego podejścia.
4.7 Zalecenia stanowią przynajmniej równie wielkie wyzwanie dla nauczycieli pracujących w systemie nauczania, jeśli chodzi o zmianę ich podejścia i przygotowania zawodowego.
Z tego powodu EKES uważa, że szczególne znaczenie ma takie przygotowanie nauczycieli, by z jednej strony byli w stanie skutecznie pomagać uczącym się w zdobywaniu kluczowych kompetencji, zarówno w szkolnictwie publicznym, jak i nauczaniu zawodowym czy w kształceniu dorosłych, a z drugiej strony, by sami potrafili stale zdobywać i rozwijać kluczowe kompetencje konieczne w ich życiu zawodowym.
4.8 Zgodnie z wnioskiem, ważnym aspektem spójności społecznej jest wspieranie ludzi starszych [7] w zdobywaniu użytecznych kompetencji.
Dążąc do wzrostu zatrudnienia, będącego priorytetowym celem UE, państwa członkowskie koncentrują swoją uwagę i środki przyznane na działania edukacyjne na uczestnikach kształcenia wstępnego oraz ludności w wieku produkcyjnym.
Wywołuje to liczne słuszne pytania dotyczące braku kompetencji u osób należących do starszych grup wiekowych.
W niektórych dziedzinach już dziś istnieje wyraźna przepaść między pokoleniami, jak np. w zakresie podstawowych umiejętności informatycznych.
Większość państw członkowskich określiła swoje krajowe cele strategiczne, na przykład wspieranie administracji elektronicznej lub elektroniczny dostęp do ważnych dla obywateli informacji i usług, co sprawia, że warunkiem skorzystania z prawa do informacji oraz uczestnictwa w życiu społecznym jest opanowanie kluczowych kompetencji (np. podstawowych umiejętności informatycznych).
Dążenie do osiągnięcia tych celów może mieć zatem negatywny wpływ na spójność społeczną, ponieważ osoby starsze, podobnie jak inne grupy społeczne będące w trudnej sytuacji, są wykluczone z udziału w programach wspierających zdobywanie istotnych kompetencji.
4.9 Ponieważ realizacja edukacji opartej na kompetencjach ma bardzo złożony wpływ na politykę edukacyjną, umożliwienie na całym obszarze UE stałego dialogu między ekspertami w tej dziedzinie oraz udostępnienie wyników tej wymiany poglądów opinii publicznej byłoby nadzwyczaj istotne.
Wobec złożoności zagadnienia pożądane by było, aby Komisja — zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z Traktatu ustanawiającego WE i w poszanowaniu zasady pomocniczości — wsparła ekspertów państw członkowskich w dziedzinie polityki edukacyjnej, nie tylko w określaniu celów, ale również w opracowywaniu poszczególnych procedur, potencjalnych sposobów ich realizacji oraz stwierdzaniu ewentualnych trudności (oprócz popularyzowania przykładów dobrych wzorców, wymiana doświadczeń powinna również umożliwiać wyciągnięcie wniosków z niepowodzeń).
5.
Gromadzenie danych statystycznych z dziedziny edukacji i uczenia się przez całe życie
5.1 W tym zakresie zagadnienie uczenia się przez całe życie jest ściśle powiązane z wnioskiem w sprawie statystyk z dziedziny kształcenia się przez całe życie [8].
5.2 Wniosek w sprawie rozporządzenia zakłada, że Unia Europejska coraz częściej potrzebuje porównywalnych statystyk i wskaźników z dziedziny edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie, ponieważ umożliwiają one wsparcie otwartej metody koordynacji działań dotyczących edukacji i szkoleń.
5.2.1 Współpraca i wymiana danych pomiędzy państwami członkowskimi oparta była dotąd na milczącej umowie.
Wniosek w sprawie rozporządzenia ma na celu utworzenie podstawy prawnej dla trwałego systemu kompilowania danych dotyczących edukacji, które będą fundamentem dyskusji na temat różnych obszarów polityki w różnych dziedzinach na poziomie UE.
5.2.2 Celem jest tu ustalenie ram dla wszystkich obecnych i przewidywanych działań w dziedzinie statystyk dotyczących edukacji i uczenia się przez całe życie, z wyjątkiem kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach, objętego ankietą przeprowadzoną przez Eurostat na temat kształcenia zawodowego (badanie CVTS), którego dotyczy przyjęte ostatnio rozporządzenie.
5.2.3 Wniosek dotyczy wyłącznie statystyk z dziedziny edukacji, szkoleń i uczenia się przez całe życie, które mają być dostarczane Komisji w celu tworzenia statystyk wspólnotowych.
5.2.4 Głównym celem rozporządzenia jest wprowadzenie wspólnych standardów statystycznych umożliwiających tworzenie zharmonizowanych danych oraz ustanowienie w ten sposób wspólnych ram dla systematycznego opracowywania statystyk Wspólnoty z dziedziny edukacji i uczenia się przez całe życie.
5.3 Jest nadzwyczaj istotne, by strategiczne cele Unii Europejskiej zostały wyznaczone na podstawie całościowego i realistycznego obrazu właściwych procesów.
Niemniej ważne jest, by oceny, które następnie w czasie wdrażania strategii zostaną uznane za najwłaściwsze, były przygotowane na podstawie gromadzonych danych, zbiorów danych otrzymywanych regularnie i wiarygodnych pod względem metodologicznym oraz na podstawie wypływających z nich wniosków.
Ważna jest też dostępność danych i wskaźników umożliwiających porównania w skali międzynarodowej.
5.3.1 W rzeczywistości środki szkoleniowe są rozdzielane bardzo nieproporcjonalnie.
Poza tym kształcenie dorosłych, już poza ramami szkolnictwa, w większości przypadków nie prowadzi do wyeliminowania istniejących nierówności, lecz do ich pogłębienia (jak to wykazują dane zebrane na ten temat).
Korzystnym elementem w monitorowaniu i ocenie tego aspektu mogłoby być regularne dostarczanie danych na podstawie jednolitych zasad podstawowych i założeń metodologicznych.
5.4 Obecnie równolegle stosuje się wiele ankiet statystycznych, często niezależnie od siebie, które dotyczą różnych obszarów edukacji, kształcenia i kształcenia dorosłych.
Same systemy gromadzenia danych Unii Europejskiej, nawet wzbogacone o nowe ankiety statystyczne, których opracowywanie właśnie rozpoczęto, nie mogą pokryć całego obszaru tego zagadnienia.
Ze względu na naturę Eurostatu, występuje pewna różnica pomiędzy jego ankietami statystycznymi, ich treścią, ich kierunkiem, a ankietami innych organizmów zajmujących się gromadzeniem danych.
5.5 Pożądane by było, aby mając na względzie jak najwłaściwsze wykorzystanie źródeł, uniknąć nieuzasadnionego z punktu widzenia naukowego nakładania się danych w ramach regularnego ich zbierania. Należy jednak systematycznie czynić starania, by wyniki różnych ankiet mogły się w jakiś sposób dopełniać.
Zagwarantować jedno i drugie może tylko ścisła współpraca naukowa z wyspecjalizowanymi organizmami spoza Unii Europejskiej (OECD, Association internationale pour l'évaluation du rendement scolaire — International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA)) i wzajemne dopełnianie się ankiet statystycznych.
5.6 W dzisiejszej sytuacji współpraca techniczna z organizacjami spoza Unii wydaje się istotna, gdyż obecnie mierzenie kluczowych kompetencji nie leży w gestii Eurostatu — europejskiego instytutu statystycznego.
Jeśli chodzi o mierzenie kompetencji, szczególną rolę mogą tu odegrać ankiety przeprowadzane przez OECD, zwłaszcza program PISA i przygotowywany obecnie program mający na celu mierzenie kompetencji ludności dorosłej, nazwany PEICA (Programme pour l'évaluation internationale des compétences des adultes).
5.7 Obserwuje się bardzo duże zapotrzebowanie na statystyki przydatne do opracowania strategii oraz na dane przydatne do oceny dokonanych postępów.
Zapotrzebowanie na statystyki oparte na aktualnych danych znacznie wzrasta.
Jest sprawą podstawowej wagi, by państwa członkowskie gromadziły dane, opierając się na podobnej metodologii, i by wiarygodność oraz porównywalność danych były priorytetem.
6.
Uwagi szczegółowe
6.1 Korzystanie z systemu gromadzenia danych jest szczególnie kosztowne.
Świadom tego problemu, EKES utrzymuje, że w zależności od zdolności państw członkowskich do podjęcia się tego zadania, w perspektywie długoterminowej uzasadnione byłoby rozważenie możliwości skrócenia pięcioletniego cyklu gromadzenia danych dotyczących uczenia się przez całe życie, tzn. zwiększenia częstotliwości przeprowadzania ankiet.
Rozwiązaniem zagadnienia gromadzenia danych, w perspektywie krótkoterminowej, mogłoby być uzupełnienie wielkich ankiet statystycznych dotyczących obszarów najbardziej ważkich politycznie częstszymi, nawet corocznymi, bardziej ukierunkowanymi badaniami i ankietami na mniejszą skalę.
Takie ukierunkowane ankiety oraz analizy oparte na wypływających z nich wnioskach, mogłyby umożliwić monitorowanie najważniejszych z politycznego punktu widzenia procesów, jak i ocenę, w jakim stopniu wspólnotowe cele w zakresie uczenia się przez całe życie zostały osiągnięte.
6.2 Wydaje się uzasadnione, by gromadzenie danych dotyczących kształcenia w przedsiębiorstwach również podlegało rozporządzeniu, którego dotyczy wniosek, zważywszy na fakt, że jest to bardzo ważny dział uczenia się przez całe życie.
Obecnie przeprowadzana jest ankieta, organizowana raz na pięć lat, dotycząca ustawicznego kształcenia zawodowego w części placówek zajmujących się kształceniem tego typu (kształcenie w przedsiębiorstwach zatrudniających dziesięć lub więcej osób).
Badanie to nie dostarcza jednak żadnych danych dotyczących kształcenia w przedsiębiorstwach zatrudniających mniej niż dziesięć osób.
Wspólne stanowisko (WE) nr 1/2006
przyjęte przez Radę dnia 1 grudnia 2005 r.
w celu przyjęcia decyzji nr .../2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej wytyczne dla transeuropejskich sieci energetycznych oraz uchylającej decyzję Rady 96/391/WE i decyzję nr 1229/2003/WE
(2006/C 80 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 156,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Od przyjęcia decyzji nr 1229/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. ustanawiającej zbiór wytycznych dla transeuropejskich sieci energetycznych [3] powstała potrzeba pełnego włączenia nowych Państw Członkowskich i państw kandydujących do tych wytycznych oraz dostosowania, w odpowiednich przypadkach, tych wytycznych do nowej polityki bliskości Unii Europejskiej.
(2) Priorytety dotyczące transeuropejskich sieci energetycznych wynikają z utworzenia bardziej otwartego i konkurencyjnego wewnętrznego rynku energii, będącego rezultatem wprowadzenia w życie dyrektywy 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej [4] oraz dyrektywy 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego [5].
Te priorytety idą w ślad za konkluzjami z posiedzenia Rady Europejskiej w Sztokholmie w marcu 2001 r. dotyczącego rozwoju infrastruktury niezbędnej do funkcjonowania rynku energii.
Należy dołożyć szczególnych starań, aby poprzez realizację celu zwiększonego wykorzystania odnawialnych źródeł energii przyczyniać się do wspierania polityki zrównoważonego rozwoju.
Niemniej jednak cel ten powinien zostać osiągnięty bez stwarzania niewspółmiernych zakłóceń normalnej równowagi rynkowej.
Należy również jak najpełniej uwzględnić cele polityki transportowej Wspólnoty, a w szczególności możliwość zmniejszenia ruchu drogowego dzięki zastosowaniu rurociągów.
(3) Niniejsza decyzja służy zbliżeniu się do celu, jakim jest osiągnięcie poziomu międzysystemowych połączeń sieci elektroenergetycznych pomiędzy Państwami Członkowskimi, uzgodnionego podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Barcelonie w dniach 15 i 16 marca 2002 r., a przez to do poprawy niezawodności i integralności sieci oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw i należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
(4) Co do zasady, budowa i utrzymanie infrastruktury energetycznej powinny podlegać zasadom rynkowym.
Pozostaje to w zgodzie ze wspólnymi zasadami realizacji rynku wewnętrznego energii oraz wspólnymi zasadami w zakresie prawa konkurencji, których celem jest utworzenie bardziej otwartego i konkurencyjnego rynku wewnętrznego energii.
Wsparcie finansowe Wspólnoty dla budowy i utrzymania powinno więc mieć miejsce jedynie w szczególnie wyjątkowych przypadkach.
Wyjątki takie powinny być należycie uzasadnione.
(5) Należy stworzyć i utrzymywać infrastrukturę energetyczną umożliwiającą efektywne funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii, z uwzględnieniem istniejących procedur konsultowania się z osobami dotkniętymi przez budowę tej infrastruktury, nie wycofując się z kryteriów strategicznych i, w odpowiednich przypadkach, kryteriów dotyczących usług powszechnych oraz zobowiązań z tytułu świadczenia usług publicznych.
(6) W świetle potencjalnych synergii pomiędzy sieciami przesyłu gazu ziemnego i gazów olefinowych należy zwrócić należytą uwagę na rozwój i integrację sieci przesyłu gazów olefinowych w celu zaspokojenia zapotrzebowania przemysłu Wspólnoty na te gazy.
(7) Priorytety dla transeuropejskich sieci energetycznych wynikają również ze wzrostu znaczenia transeuropejskich sieci energetycznych dla bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw energii we Wspólnocie, włączenia sieci energetycznych nowych Państw Członkowskich i państw przystępujących i kandydujących oraz zapewnienia skoordynowanego działania sieci energetycznych we Wspólnocie i w krajach sąsiadujących, po konsultacji z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi.
Kraje sąsiadujące ze Wspólnotą odgrywają istotną rolę w polityce energetycznej Wspólnoty.
Zaspokajają one większą część zapotrzebowania Wspólnoty na gaz ziemny, są kluczowymi partnerami w przesyle energii pierwotnej do Wspólnoty, a także w coraz większym stopniu będą się stawać ważnymi uczestnikami wspólnotowego rynku wewnętrznego gazu ziemnego i energii elektrycznej.
(8) Wśród projektów odnoszących się do transeuropejskich sieci energetycznych niezbędne jest wyróżnienie projektów priorytetowych, które są szczególnie istotne dla funkcjonowania rynku wewnętrznego energii lub dla bezpieczeństwa dostaw energii.
(9) Procedura identyfikacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w zakresie transeuropejskich sieci energetycznych powinna zapewnić harmonijne stosowanie rozporządzenia Rady (WE) nr 2236/95 z dnia 18 września 1995 r. ustanawiającego ogólne zasady przyznawania pomocy finansowej Wspólnoty w zakresie sieci transeuropejskich [6].
Procedura ta powinna rozróżniać dwa poziomy: poziom pierwszy, ustalający ograniczoną liczbę kryteriów identyfikacji takich projektów, oraz poziom drugi, opisujący projekty w sposób szczegółowy, zwany "specyfikacją".
(10) Priorytet w finansowaniu na mocy rozporządzenia (WE) nr 2236/95 powinien zostać przyznany projektom będącym w interesie europejskim, tj. projektom będącym przedmiotem wspólnego zainteresowania, o których mowa w niniejszej decyzji i włączonym w osie projektów priorytetowych określonych w niniejszej decyzji.
(11) Państwa Członkowskie, przedkładając projekty, które mają być finansowane z wykorzystaniem odpowiednich narzędzi finansowych Wspólnoty, powinny przyznać właściwy priorytet projektom ujętym w załączniku I i spełniającym kryteria ustanowione niniejszą decyzją.
(12) Ponieważ specyfikacje projektów podlegają zmianom, mogą być one określone jedynie orientacyjnie.
Komisja powinna zatem być uprawniona do ich aktualizacji.
Ponieważ projekty mogą mieć znaczące konsekwencje polityczne, gospodarcze i środowiskowe, istotne jest uzyskanie odpowiedniej równowagi pomiędzy nadzorem legislacyjnym a elastycznością przy określaniu projektów, które zasługują na ewentualne wsparcie ze strony Wspólnoty.
(13) W uzasadnionych przypadkach dla określonych projektów priorytetowych, ich odcinków lub grup projektów priorytetowych w celu polepszenia ich przygotowania i wdrożenia w okresie trwania danych projektów priorytetowych Komisja, po konsultacjach z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi, powinna zapewnić i koordynować współpracę z użytkownikami i operatorami, mając na uwadze zapewnienie koniecznego monitorowania postępów, by informować o nich Wspólnotę.
Komisja, wraz z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi, powinna przeprowadzać konsultacje z operatorami sieci, jej użytkownikami, władzami regionalnymi i lokalnymi oraz przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego w celu pogłębienia wiedzy na temat zapotrzebowania na usługi przesyłowe oraz ograniczeń i parametrów usług wymaganych do optymalizacji wykorzystania danej infrastruktury.
(14) Państwa Członkowskie powinny być zachęcane do koordynowania wdrażania określonych projektów, w szczególności projektów lub odcinków projektów transgranicznych.
(15) Należy stworzyć korzystniejsze warunki dla rozwoju i tworzenia transeuropejskich sieci energetycznych, głównie poprzez stymulowanie współpracy technicznej pomiędzy podmiotami odpowiedzialnymi za sieci, poprzez ułatwianie wdrożenia procedur autoryzacji stosowanych w przypadku projektów dotyczących sieci w Państwach Członkowskich, aby ograniczyć opóźnienia, oraz poprzez zastosowanie, w stosownych przypadkach, dostępnych dla projektów sieciowych funduszy, instrumentów i programów finansowych Wspólnoty.
Wspólnota powinna wspierać środki podejmowane przez Państwa Członkowskie dla osiągnięcia tego celu.
(16) Ponieważ głównym celem budżetu przeznaczonego na transeuropejskie sieci energetyczne jest finansowanie studiów wykonalności, finansowanie samych międzysystemowych połączeń sieciowych — przede wszystkim międzyregionalnych — powinno się odbywać z pomocą funduszy strukturalnych Wspólnoty oraz innych programów i instrumentów finansowych.
(17) Określenie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, ich specyfikacja oraz projekty priorytetowe powinny pozostawać bez uszczerbku dla wyników oceny oddziaływania na środowisko samych projektów, ich planów lub programów.
(18) Środki niezbędne dla wdrożenia niniejszej decyzji należy przyjąć zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [7].
(19) Komisja powinna sporządzać okresowe sprawozdanie z wdrożenia niniejszej decyzji.
(20) Ponieważ niniejsza decyzja obejmuje ten sam przedmiot i ma ten sam zakres zastosowania co decyzja Rady 96/391/WE z dnia 28 marca 1996 r. ustanawiająca zbiór środków mających na celu stworzenie bardziej korzystnych warunków dla rozwoju sieci transeuropejskich w sektorze energetycznym [8] oraz decyzja nr 1229/2003/WE, obie te decyzje powinny zostać uchylone,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsza decyzja określa charakter i zakres działania Wspólnoty w celu ustanowienia wytycznych dla transeuropejskich sieci energetycznych.
Ustanawia ona zbiór wytycznych obejmujących cele, priorytety i ogólne kierunki działań Wspólnoty w zakresie transeuropejskich sieci energetycznych.
Wytyczne te określają projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania w zakresie transeuropejskich sieci elektroenergetycznych i gazowych, w tym projekty priorytetowe.
Artykuł 2
Zakres stosowania
Niniejsza decyzja ma zastosowanie:
1) w zakresie sieci elektroenergetycznych do:
a) wszystkich linii wysokiego napięcia, z wyjątkiem linii należących do sieci dystrybucyjnych, oraz do połączeń podmorskich, pod warunkiem że infrastruktura ta jest wykorzystywana do przesyłu lub połączenia międzyregionalnego lub międzynarodowego;
b) każdego urządzenia lub instalacji istotnych dla prawidłowego funkcjonowania danego systemu, w tym systemów zabezpieczeń, nadzoru i sterowania;
2) w zakresie sieci gazowych (służących do przesyłania gazu ziemnego i gazów olefinowych) do:
a) gazociągów wysokociśnieniowych, z wyjątkiem gazociągów należących do sieci dystrybucyjnych, umożliwiających zaopatrywanie regionów Wspólnoty ze źródeł wewnętrznych lub zewnętrznych;
b) podziemnych magazynów gazu przyłączonych do wyżej wymienionych gazociągów wysokociśnieniowych;
c) urządzeń odbiorczych, magazynowych i służących do regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (LNG), jak również urządzeń do transportu LNG w zależności od ich ładowności;
d) każdego urządzenia lub instalacji istotnych dla prawidłowego funkcjonowania danego systemu, w tym systemów zabezpieczeń, nadzoru i sterowania.
Artykuł 3
Cele
Wspólnota wspiera połączenia międzysystemowe, współpracę operacyjną i rozwój transeuropejskich sieci energetycznych oraz dostęp do takich sieci zgodnie z obowiązującym prawem wspólnotowym w celu:
a) wspierania skutecznego funkcjonowania i rozwoju rynku wewnętrznego w ogólności oraz rynku wewnętrznego energii w szczególności, przy poparciu racjonalnego wytwarzania, transportu, dystrybucji i wykorzystania zasobów energetycznych oraz rozwoju i przyłączania zasobów energii odnawialnej w celu obniżenia kosztów energii ponoszonych przez odbiorców oraz przyczyniania się do dywersyfikacji źródeł energii;
b) ułatwienia rozwoju i ograniczenia odizolowania regionów mniej uprzywilejowanych i wyspiarskich Wspólnoty i przyczynienia się w ten sposób o wzmocnienia spójności gospodarczej i społecznej;
c) wzmocnienia bezpieczeństwa dostaw energii, na przykład przez zacieśnienie stosunków z państwami trzecimi w sektorze energetycznym we wspólnym interesie zainteresowanych stron, szczególnie w ramach Traktatu karty energetycznej oraz umów o współpracy zawartych przez Wspólnotę;
d) przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska, w tym przez wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych oraz zmniejszanie zagrożeń dla środowiska, związanych z transportem i przesyłem energii.
Artykuł 4
Priorytety działania
Priorytety działania Wspólnoty dotyczące transeuropejskich sieci energetycznych są zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju i są następujące:
1) zarówno dla sieci elektroenergetycznych, jak i gazowych:
a) przystosowanie i rozwój sieci energetycznych w celu wsparcia funkcjonowania rynku wewnętrznego energii, a w szczególności rozwiązywania problemu "wąskich gardeł", zwłaszcza transgranicznych, ograniczeń przesyłowych i brakujących połączeń, jak również uwzględnienie potrzeb wynikających z funkcjonowania rynku wewnętrznego energii elektrycznej i gazu ziemnego, a także rozszerzenia Unii Europejskiej;
b) tworzenie sieci energetycznych w regionach wyspiarskich, odizolowanych, peryferyjnych i ultraperyferyjnych, przy jednoczesnym wspieraniu dywersyfikacji źródeł energii oraz wykorzystywaniu odnawialnych źródeł energii, wraz z połączeniem takich sieci, w razie potrzeby;
2) dla sieci elektroenergetycznych:
a) przystosowanie i rozwój sieci w celu ułatwienia integracji oraz przyłączania wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych;
b) zapewnienie współpracy operacyjnej sieci elektroenergetycznych wewnątrz Wspólnoty oraz z sieciami krajów przystępujących, kandydujących oraz innych krajów w Europie oraz w basenie Morza Śródziemnego i Morza Czarnego;
3) dla sieci gazowych:
a) rozwój sieci gazu ziemnego w celu zaspokojenia popytu Wspólnoty na gaz ziemny oraz kontrolowania systemów dostaw gazu ziemnego;
b) zapewnienie współpracy operacyjnej sieci gazowych wewnątrz Wspólnoty oraz z sieciami krajów przystępujących, kandydujących oraz innych krajów w Europie, krajów basenów Morza Śródziemnego, Morza Czarnego oraz Morza Kaspijskiego, jak również z regionu Bliskiego Wschodu i Zatoki Perskiej, a także dywersyfikacja źródeł i tras zaopatrzenia w gaz ziemny.
Artykuł 5
Kierunki działania
Ogólne kierunki działania Wspólnoty dotyczące transeuropejskich sieci energetycznych są następujące:
a) określenie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, o których mowa w art. 6;
b) stworzenie korzystniejszych warunków rozwoju tych sieci.
Artykuł 6
Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania
1.
Kryteria rodzajowe stosowane przy podejmowaniu decyzji w sprawie identyfikacji, zmian, specyfikacji lub wniosków o uaktualnienie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania są następujące:
a) projekty mieszczą się w zakresie stosowania określonym w art. 2;
b) projekty odpowiadają celom i priorytetom działania określonym odpowiednio w art. 3 i 4;
c) projekty wykazują potencjalne uzasadnienie ekonomiczne.
Ocena uzasadnienia ekonomicznego opiera się na analizie kosztów i korzyści, uwzględniającej wszystkie koszty i korzyści, włączając również te średnio- lub długoterminowe, związane z aspektami środowiskowymi, bezpieczeństwem dostaw oraz przyczynianiem się do spójności gospodarczej i społecznej.
Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, które dotyczą terytorium Państwa Członkowskiego, wymagają zgody danego Państwa.
2.
Dodatkowe kryteria identyfikacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania są określone w załączniku II.
Wszelkie zmiany dodatkowych kryteriów określających projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania określonych w załączniku II, są ustalane zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu.
3.
Jedynie projekty wymienione w załączniku III, które spełniają kryteria zawarte w ust. 1 oraz kryteria określone w załączniku II, kwalifikują się do uzyskania pomocy finansowej Wspólnoty przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 2236/95.
4.
Orientacyjne specyfikacje projektów, zawierające ich szczegółowy opis oraz, w stosownych przypadkach, opis geograficzny, są określone w załączniku III.
Specyfikacje te są aktualizowane zgodnie z procedurą określoną w art. 11 ust. 2.
Aktualizacje mają charakter techniczny i ograniczają się do technicznych zmian projektu, modyfikacji części określonej trasy lub ograniczonej adaptacji lokalizacji projektu.
5.
Państwa Członkowskie stosują wszelkie środki, które uważają za niezbędne do ułatwienia i przyspieszenia realizacji projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz do zminimalizowania opóźnień, stosując się do prawa wspólnotowego oraz konwencji międzynarodowych dotyczących środowiska naturalnego.
W szczególności niezbędne procedury udzielenia pozwoleń są przeprowadzane niezwłocznie.
6.
W przypadkach gdy części projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania są umiejscowione na terytorium państw trzecich, Komisja może, za zgodą zainteresowanych Państw Członkowskich, w stosownych przypadkach przedłożyć wniosek w ramach zarządzania umowami między Wspólnotą a tymi państwami trzecimi oraz zgodnie z Traktatem karty energetycznej oraz innymi umowami wielostronnymi wiążącymi państwa trzecie będące sygnatariuszami tego traktatu, aby projekty te były również uznawane za przedmiot obopólnego zainteresowania przez zainteresowane państwa trzecie w celu ułatwienia ich wdrożenia.
Artykuł 7
Projekty priorytetowe
1.
Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, o których mowa w art. 6 ust. 3, i włączone w osie projektów priorytetowych określone w załączniku I mają pierwszeństwo w uzyskaniu pomocy finansowej Wspólnoty udzielanej na mocy rozporządzenia (WE) nr 2236/95.
Zmiany w załączniku I są ustalane zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu.
2. a) W odniesieniu do projektów inwestycji transgranicznych Państwa Członkowskie podejmują kroki niezbędne do zapewnienia, zgodnie z krajowymi procedurami uzyskania pozwoleń, traktowania faktu zwiększania przez takie projekty mocy połączeń międzysystemowych pomiędzy dwoma lub więcej Państwami Członkowskimi, a co za tym idzie, wzmacniania bezpieczeństwa dostaw w Europie, jako kryterium oceny przez właściwe organy krajowe.
b) Zainteresowane Państwa Członkowskie oraz Komisja dołożą starań, każde w zakresie swych kompetencji, wraz z odpowiedzialnymi przedsiębiorstwami, w celu wspomagania realizacji projektów priorytetowych, w szczególności projektów transgranicznych.
3.
Projekty priorytetowe są zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju oraz spełniają następujące kryteria:
a) mają znaczący wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w warunkach konkurencji; lub
b) przyczyniają się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw we Wspólnocie; lub
c) ich wynikiem jest zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.
Artykuł 8
Korzystniejsze warunki
1.
W celu przyczynienia się do stworzenia korzystniejszych warunków dla rozwoju transeuropejskich sieci energetycznych i ich współpracy operacyjnej Wspólnota uwzględnia wysiłki Państw Członkowskich nakierowane na osiągnięcie tego celu, w przypadkach gdy jest to niezbędne, wspiera oraz przywiązuje największą wagę do następujących środków:
a) współpraca techniczna pomiędzy podmiotami odpowiedzialnymi za transeuropejskie sieci energetyczne, w szczególności za właściwe funkcjonowanie połączeń, o których mowa w załączniku II pkt 1, 2 i 7;
b) ułatwienie wdrożenia procedur udzielania zezwoleń dla projektów dotyczących transeuropejskich sieci energetycznych w celu ograniczenia opóźnień;
c) wsparcie dla projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania poprzez wspólnotowe fundusze, instrumenty i programy finansowe odpowiednie dla tych sieci.
2.
Komisja, w ścisłej współpracy z zainteresowanymi Państwami Członkowskimi, podejmuje wszelkie inicjatywy w celu wspierania koordynacji działań, o których mowa w ust. 1.
3. O środkach wymaganych do wdrożenia działań opisanych w ust. 1 lit. a) i b) decyduje Komisja zgodnie z procedurą opisaną w art. 11 ust. 2.
Artykuł 9
Oddziaływanie na konkurencję
Przy rozpatrywaniu projektów należy brać pod uwagę ich oddziaływanie na konkurencję oraz na bezpieczeństwo dostaw.
Finansowanie prywatne lub finansowanie przez zainteresowane podmioty gospodarcze stanowi główne źródła finansowania i należy je popierać.
Należy unikać wszelkich zakłóceń konkurencji między podmiotami rynkowymi, zgodnie z postanowieniami Traktatu.
Artykuł 10
Ograniczenia
1.
Niniejsza decyzja pozostaje bez uszczerbku dla zobowiązań finansowych podjętych przez Państwo Członkowskie lub Wspólnotę.
2.
Niniejsza decyzja pozostaje bez uszczerbku dla wyników oceny oddziaływania na środowisko projektów oraz planów lub programów, które określają przyszłe ramy udzielania pozwoleń dla takich projektów.
Wyniki oceny oddziaływania na środowisko, w przypadkach gdy taka ocena jest wymagana zgodnie z właściwymi przepisami wspólnotowymi, są brane pod uwagę przed podjęciem decyzji o realizacji projektów, zgodnie z właściwymi przepisami wspólnotowymi.
Artykuł 11
Procedura komitetu
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie znajdują art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 12
Sprawozdanie
Co dwa lata Komisja opracowuje sprawozdanie z wykonywania niniejszej decyzji, które przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów.
W sprawozdaniu tym zwraca się uwagę na wdrożenie i postęp w realizacji projektów priorytetowych dotyczących połączeń transgranicznych, określonych w załączniku II pkt 2, 4 i 7, jak również na szczegółowe ustalenia dotyczące ich finansowania, w szczególności w zakresie wkładu finansowego Wspólnoty.
Artykuł 13
Uchylenie
Niniejszym uchyla się decyzję 96/391/WE oraz decyzję nr 1229/2003/WE.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 15 Adresaci
Wspólne stanowisko (WE) nr 2/2006
przyjęte przez Radę dnia 8 grudnia 2005 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji
(2006/C 80 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Istnieje cały szereg substancji odżywczych i innych składników, które mogą być stosowane w produkcji żywności, obejmujący między innymi: witaminy, składniki mineralne — w tym pierwiastki śladowe, aminokwasy, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik pokarmowy, rozmaite rośliny i ekstrakty roślinne.
Ich dodawanie do żywności regulują w różnych Państwach Członkowskich odmienne przepisy krajowe, co utrudnia swobodny przepływ tych produktów, stwarza nierówne warunki konkurencji i wywiera tym samym bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Należy zatem przyjąć przepisy wspólnotowe, które zharmonizują ustawodawstwa krajowe w zakresie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji.
(2) Celem niniejszego rozporządzenia jest uregulowanie dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz stosowania niektórych innych substancji lub składników zawierających substancje inne niż witaminy i składniki mineralne, które są dodawane do żywności lub stosowane w ich produkcji w sposób prowadzący do spożycia ilości znacznie przekraczających rozsądne przewidywane spożycie w normalnych warunkach konsumpcji przy zrównoważonej i zróżnicowanej diecie lub stanowiący inne potencjalne zagrożenie dla konsumentów.
Jeśli brakuje szczegółowych przepisów wspólnotowych w zakresie zakazu lub ograniczenia stosowania substancji bądź składników zawierających substancje inne niż witaminy i składniki mineralne w rozumieniu niniejszego rozporządzenia lub innych szczegółowych przepisów wspólnotowych, zastosowanie mogą mieć odpowiednie przepisy krajowe, bez uszczerbku dla postanowień Traktatu.
(3) W niektórych Państwach Członkowskich istnieje obowiązek dodawania do powszechnie spożywanej żywności niektórych witamin i składników mineralnych, co podyktowane jest względami zdrowia publicznego.
Względy takie mogą być istotne tylko na szczeblu krajowym, a nawet regionalnym, ale obecnie nie uzasadniają harmonizacji obowiązku dodawania substancji odżywczych na obszarze całej Wspólnoty.
Jednakże gdyby to się okazało właściwe, w odpowiednim momencie możliwe byłoby przyjęcie przepisów harmonizujących na poziomie Wspólnoty.
Do tego czasu użyteczne byłoby zbieranie informacji na temat przepisów krajowych w tym zakresie.
(4) Witaminy i składniki mineralne mogą być dodawane do żywności przez producentów żywności dobrowolnie, lub też ich dodawanie jako substancji odżywczych jest, na podstawie szczególnych przepisów prawa wspólnotowego, obowiązkowe.
Mogą one być ponadto dodawane w celach technologicznych jako substancje dodatkowe, barwniki, substancje aromatyzujące lub w innym podobnych celach, w tym w ramach dozwolonych praktyk i procesów enologicznych na podstawie odpowiedniego ustawodawstwa wspólnotowego.
Niniejsze rozporządzenie powinno się stosować bez uszczerbku dla szczególnych przepisów wspólnotowych dotyczących dodawania lub stosowania witamin i składników mineralnych w określonych produktach lub grupach produktów bądź ich dodawania dla celów nieobjętych zakresem niniejszego rozporządzenia.
(5) Ponieważ szczegółowe przepisy w sprawie suplementów diety zawierających witaminy i składniki mineralne zostały przyjęte dyrektywą 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów diety [3], przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące witamin i składników mineralnych nie powinny mieć zastosowania do suplementów diety.
(6) Witaminy i składniki mineralne dodawane są przez producentów do żywności w różnych celach, w tym dla odtworzenia ich zawartości, jeśli uległa ona obniżeniu podczas procesów produkcji, przechowywania lub obrotu, lub w celu uzyskania żywności o wartości odżywczej podobnej jak w żywności, dla której mają one stanowić zamienniki.
(7) Odpowiednia i zróżnicowana dieta może, w normalnych warunkach, dostarczać wszystkich substancji odżywczych niezbędnych dla prawidłowego rozwoju i zachowania zdrowia, w ilościach ustalonych i zalecanych przez ogólnie przyjęte dane naukowe.
Badania statystyczne pokazują jednak, że taki idealny stan nie dotyczy ani wszystkich witamin, ani składników mineralnych, ani wszystkich grup populacji na obszarze Wspólnoty.
Wydaje się zatem, że żywność, do której dodano witaminy i składniki mineralne, dostarcza znaczących ilości tych substancji, i można uznać, że istotnie zwiększa ich ogólne spożycie.
(8) Można wykazać, że obecnie, choć niezbyt często, zdarzają się niedobory substancji odżywczych na terenie Wspólnoty.
Na skutek zmian w sytuacji społeczno-ekonomicznej we Wspólnocie i stylu życia różnych grup populacji zmieniły się wymagania i zwyczaje żywieniowe.
To z kolei spowodowało, że w różnych grupach społecznych zmieniły się potrzeby energetyczne i zapotrzebowanie na substancje odżywcze, a także doprowadziło do spożywania określonych witamin i składników mineralnych przez te grupy w ilościach mniejszych niż zalecane w poszczególnych Państwach Członkowskich.
Ponadto dzięki rozwojowi wiedzy naukowej wiadomo, że zachowanie optymalnego poziomu zdrowia i samopoczucia może wymagać spożywania większych ilości pewnych substancji odżywczych niż jest to obecnie zalecane.
(9) Należy zezwolić na dodawanie do żywności tylko tych witamin i składników mineralnych, które są normalnie obecne i spożywane oraz uznawane jako niezbędne substancje odżywcze, choć nie oznacza to konieczności dodawania ich do wspomnianej żywności.
Nie powinno budzić wątpliwości, które witaminy i składniki mineralne należą do takich niezbędnych substancji odżywczych.
Dlatego też należy ustalić wykaz tych witamin i składników mineralnych, których dodawanie jest dopuszczalne.
(10) Substancje chemiczne wykorzystywane jako źródło witamin i składników mineralnych, które mogą być dodawane do żywności, powinny być bezpieczne i bioprzyswajalne, tj. przyswajalne przez organizm.
Z tego względu należy również ustalić wykaz tych substancji, których dodawanie jest dopuszczalne.
W wykazie tym powinny znaleźć się te substancje, które zostały zatwierdzone w opinii Komitetu Naukowego ds. Żywności wydanej dnia 12 maja 1999 r., według powyższych kryteriów bezpieczeństwa i bioprzyswajalności, i mogą być stosowane w produkcji żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci, innej żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub suplementów diety.
Chociaż chlorek sodu (sól kuchenna) nie pojawia się wśród substancji wyszczególnionych na wspomnianym wykazie, może nadal być stosowany jako składnik do przygotowywania żywności.
(11) W miarę postępu naukowego i technologicznego ważne jest korygowanie wyżej wymienionych wykazów, jeśli tylko zajdzie taka potrzeba.
Takie korekty stanowiłyby przepisy wykonawcze o charakterze technicznym, a ich przyjęcie należałoby powierzyć Komisji w celu uproszczenia i przyspieszenia procedury.
(12) Żywność z dodatkiem witamin i składników mineralnych jest w większości przypadków reklamowana przez producentów i może być postrzegana przez konsumentów jako przewyższająca pod względem odżywczym, fizjologicznym lub innym związanym ze zdrowiem podobne lub inne produkty bez dodatku tych witamin i składników mineralnych.
Może to skłaniać konsumentów do decyzji z różnych względów niepożądanych.
Aby przeciwdziałać tym możliwym do wystąpienia niepożądanym skutkom, uważa się za wskazane nałożenie pewnych ograniczeń w odniesieniu do produktów, do których wolno dodawać witaminy i składniki mineralne, obok ograniczeń, które wynikałyby w sposób oczywisty ze wskazań technicznych lub byłyby podyktowane względami bezpieczeństwa, w przypadku gdy dla tych produktów ustalone są maksymalne ilości witamin i składników mineralnych.
Zawartość w produkcie określonych substancji, jak na przykład alkoholu, byłaby w związku z tym właściwym kryterium dla zakazu dodawania witamin i składników mineralnych.
Wszelkie odstępstwa od zakazu dodawania witamin i składników mineralnych do napojów alkoholowych powinny ograniczać się jedynie do ochrony tradycyjnych receptur winiarskich, przy czym produkty, których to dotyczy, należy zgłaszać Komisji.
Na produktach tych nie powinny być umieszczane żadne oświadczenia o ewentualnym korzystnym wpływie na wartość odżywczą lub zdrowie.
Ponadto, aby nie dopuścić do dezorientacji konsumentów co do naturalnych wartości odżywczych świeżej żywności, dodawanie do niej witamin i składników mineralnych również nie powinno być dozwolone.
(13) Niniejsze rozporządzenie nie obejmuje swym zakresem stosowania witamin i składników mineralnych w ilościach śladowych jako znaczników autentyczności w walce z oszustwami.
(14) Nadmierne spożycie witamin i składników mineralnych może wywołać skutki niepożądane, a zatem konieczne jest ustalenie ich maksymalnych bezpiecznych ilości w razie dodawania ich do żywności, w zależności od przypadku.
Ilości te muszą być takie, by normalne spożycie żywności, zgodne ze wskazaniami producenta i mieszczące się w ramach urozmaiconej diety, było dla konsumenta bezpieczne.
Powinny zatem obejmować wszystkie maksymalne bezpieczne ilości witamin i składników mineralnych obecne w żywności naturalnie lub dodane do nich w jakimkolwiek celu, w tym w celach technologicznych.
(15) Dlatego takie ilości maksymalne i wszelkie inne warunki ograniczające dodawanie do żywności witamin i składników mineralnych należy w koniecznych przypadkach ustalić, uwzględniając ich górne bezpieczne ilości, ustalone w drodze naukowej oceny ryzyka opartej na powszechnie przyjętych danych naukowych, oraz ich potencjalne spożycie w innej żywności.
Należy też odpowiednio uwzględnić referencyjne wartości spożycia witamin i składników mineralnych dla danej populacji.
Jeśli zajdzie potrzeba ustanowienia dla pewnych witamin i składników mineralnych ograniczeń dotyczących żywności, do której mogą one być dodawane, priorytetem powinno być odtworzenie ich zawartości, jeśli uległa ona obniżeniu podczas procesów produkcji, przechowywania lub przemieszczania, oraz uzyskanie żywności o wartości odżywczej podobnej jak w żywności, dla której żywność ta ma stanowić zamienniki.
(16) Jeśli dodawane są do żywności witaminy i składniki mineralne, to powinny one być w tej żywności obecne w pewnej minimalnej ilości.
Inaczej obecność zbyt małych i nieznaczących ilości w tak wzbogacanej żywności nie przynosiłaby konsumentom żadnych korzyści, a tylko wprowadzałaby w błąd.
Na tej samej zasadzie opiera się wymóg, by takie substancje odżywcze były obecne w danym produkcie w ilości znaczącej, aby dopuszczalne było wymienienie ich wśród składników odżywczych na etykiecie.
Byłoby zatem rzeczą właściwą, by wspomniane wcześniej minimalne ilości witamin i składników mineralnych w żywności, do której dodano witamin i składników mineralnych, były równe wspomnianym wyżej znaczącym ilościom, których obecność pozwoliłaby dopiero na umieszczenie danych substancji odżywczych na etykiecie, o ile odpowiednie odstępstwa nie stanowią inaczej.
(17) Przyjęcie maksymalnych ilości i jakichkolwiek warunków stosowania w oparciu o zasady i kryteria określone w niniejszym rozporządzeniu oraz przyjęcie ilości minimalnych byłoby możliwe w formie przepisów wykonawczych o charakterze technicznym, a ich przyjęcie należałoby powierzyć Komisji w celu uproszczenia i przyspieszenia procedury.
(18) Przepisy ogólne i definicje dotyczące etykietowania zawarte są w dyrektywie 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spożywczych [4].
Niniejsze rozporządzenie powinno zatem ograniczać się do ustanowienia niezbędnych przepisów szczegółowych.
Takie przepisy szczegółowe należy ponadto stosować bez uszczerbku dla rozporządzenia (WE) nr ../2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w odniesieniu do środków spożywczych [5].
(19) Z uwagi na znaczenie żywieniowe produktów z dodatkiem witamin i składników mineralnych i ich potencjalny wpływ na zwyczaje żywieniowe i łączną wielkość spożycia substancji odżywczych, konsument powinien mieć możliwość oceny ogólnych właściwości odżywczych takich produktów.
Dlatego oznaczanie wartości odżywczej, na zasadzie odstępstwa od art. 2 dyrektywy Rady 90/496/ EWG z dnia 24 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych [6], powinno być obligatoryjne.
(20) Normalna, zróżnicowana dieta zawiera wiele składników, które z kolei zawierają wiele substancji.
Spożycie tych substancji lub składników wynikające z ich normalnego i tradycyjnego stosowania we współczesnej diecie nie budzi zaniepokojenia i nie musi być poddane regulacji.
Niektóre substancje inne niż witaminy i składniki mineralne lub składniki je zawierające są dodawane do żywności jako ekstrakty lub koncentraty, co może prowadzić do ich spożycia w ilościach znacznie większych od ilości, które byłyby dostarczone dzięki odpowiedniej i zróżnicowanej diecie.
Bezpieczeństwo takich praktyk jest w niektórych przypadkach poważnie kwestionowane, a korzyści z nich płynące są niejasne; powinny więc one zostać poddane regulacji.
W takich przypadkach jest rzeczą właściwą, by przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego, odpowiedzialne za bezpieczeństwo produktów wprowadzanych na rynek, brały na siebie ciężar udowodnienia, że są one bezpieczne.
(21) Z uwagi na szczególny charakter żywności z dodatkiem witamin i składników mineralnych, organy monitorujące powinny otrzymać do dyspozycji, oprócz środków już dostępnych, środki dodatkowe, które ułatwią skuteczną kontrolę takich produktów.
(22) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, a mianowicie zapewnienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego w zakresie dodawania witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji do żywności z równoczesnym zapewnieniem wysokiego poziomu ochrony konsumentów nie może być w wystarczającym stopniu osiągnięty przez Państwa Członkowskie, w związku z czym może być lepiej osiągnięty na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki zgodne z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w wyżej wymienionym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tego celu.
(23) Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte w sposób zgodny z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [7],
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Przedmiot i zakres
1.
Niniejsze rozporządzenie harmonizuje przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne w Państwach Członkowskich, odnoszące się do dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji, tak aby zagwarantować skuteczne funkcjonowanie rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów.
2.
Przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące witamin i składników mineralnych nie mają zastosowania do suplementów diety objętych dyrektywą 2002/46/WE.
3.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla szczególnych przepisów prawodawstwa wspólnotowego dotyczących:
a) żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz, jeśli brakuje przepisów szczególnych, wymagań dotyczących składu takich produktów niezbędnych ze względu na szczególne potrzeby żywieniowe osób, dla których są one przeznaczone;
b) nowej żywności i nowych składników żywności;
c) żywności genetycznie zmodyfikowanej;
d) substancji dodatkowych i substancji aromatyzujących;
e) dozwolonych praktyk i procesów enologicznych.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia, "Urząd" oznacza Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, utworzony rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [8].
ROZDZIAŁ II
DODAWANIE WITAMIN I SKŁADNIKÓW MINERALNYCH
Artykuł 3
Wymagania dotyczące dodawania witamin i składników mineralnych
1.
Do żywności podlegającej przepisom niniejszego rozporządzenia można dodawać tylko witaminy lub składniki mineralne określone w wykazie zawartym w załączniku I i w formach wymienionych w załączniku II, z zastrzeżeniem przepisów określonych w niniejszym rozporządzeniu.
2.
Witaminy i składniki mineralne mogą być dodawane do żywności bez względu na to, czy zwykle znajdują się one w tej żywności, ze względu na jeden lub więcej następujących powodów:
a) niedobór jednej lub więcej witamin lub składników mineralnych w całej populacji lub w określonych grupach populacji, który można wykazać na podstawie symptomów klinicznych lub podklinicznych lub na który wskazuje szacowane niskie spożycie substancji odżywczych; lub
b) możliwość poprawy stanu wyżywienia całej populacji lub określonych grup populacji lub zniwelowania ewentualnych niedoborów witamin lub składników mineralnych w przyjmowanym pożywieniu będących skutkiem zmian w zwyczajach żywieniowych; lub
c) rozwój ogólnie możliwej do uznania wiedzy naukowej na temat roli witamin i składników mineralnych w żywieniu i ich skutków zdrowotnych.
3.
Modyfikacje wykazów, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, przyjmowane są zgodnie z procedurą określoną w art. 14 ust. 2 i z uwzględnieniem opinii Urzędu.
Artykuł 4
Ograniczenia w zakresie dodawania witamin i składników mineralnych
Witamin i składników mineralnych nie wolno dodawać do:
a) nieprzetworzonej żywności, obejmującej w szczególności owoce, warzywa, mięso, drób i ryby;
b) napojów zawierających ponad 1,2 % objętości alkoholu, z wyjątkiem — na zasadzie odstępstwa od art. 3 ust. 2 — produktów:
(i) o których mowa w art. 44 ust. 6 i 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina [9]; i
(ii) które były dostępne w handlu przed przyjęciem niniejszego rozporządzenia; i
(iii) o których Państwo Członkowskie powiadomiło Komisję zgodnie z art. 11.
i pod warunkiem że produktom tym nie towarzyszą oświadczenia żywieniowe ani zdrowotne.
Dodatkowa żywność lub jej kategorie, do której nie wolno dodawać witamin i składników mineralnych, mogą zostać określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, w świetle dowodów naukowych i uwzględniając wartość odżywczą tej żywności.
Artykuł 5
Kryteria czystości
1.
Kryteria czystości, którym podlegają formy chemiczne witamin i składników mineralnych wymienione w załączniku II, przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 16 ust. 2, z wyjątkiem przypadków, kiedy obowiązują one na podstawie ust. 2 niniejszego artykułu..
2.
Formy chemiczne witamin i składników mineralnych wymienione w załączniku II podlegają kryteriom czystości, które prawodawstwo wspólnotowe przewiduje w odniesieniu do produkcji żywności dla celów innych niż cele objęte niniejszym rozporządzeniem.
3.
Formy chemiczne witamin i składników mineralnych wymienione w załączniku II, dla których kryteria czystości nie zostały określone w prawodawstwie wspólnotowym, podlegają do czasu przyjęcia odpowiednich rozwiązań kryteriom ogólnie przyjętym zalecanym przez organizacje międzynarodowe, przy czym przepisy krajowe ustalające surowsze kryteria czystości mogą pozostać w mocy.
Artykuł 6
Warunki dodawania witamin i składników mineralnych
1.
Jeśli do żywności dodawane są witaminy lub składniki mineralne, łączna ilość danej witaminy lub danego składnika mineralnego obecna, niezależnie od celu, w sprzedawanej żywności nie może przekroczyć maksymalnych ilości ustalanych zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
W odniesieniu do produktów skoncentrowanych i odwodnionych maksymalne ilości ustalone w ten sposób stanowią ilości obecne w żywności, w postaci przygotowanej do spożycia zgodnie ze wskazówkami producenta.
2.
Wszelkie warunki ograniczające lub zakazujące dodawania konkretnej witaminy lub konkretnego składnika mineralnego do żywności lub kategorii żywności są przyjmowane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
3.
Maksymalne ilości, o których mowa w ust. 1, oraz warunki, o których mowa w ust. 2, ustala się, biorąc pod uwagę następujące czynniki:
a) górne bezpieczne poziomy witamin i składników mineralnych ustanowione w drodze naukowej oceny ryzyka opartej na powszechnie przyjętych danych naukowych i przy uwzględnieniu, zależnie od okoliczności, zróżnicowanej wrażliwości różnych grup konsumentów;
b) spożycie witamin i składników mineralnych dostarczanych w ramach odżywiania z innych źródeł.
4.
Przy ustalaniu maksymalnych ilości, o których mowa w ust. 1, oraz warunków, o których mowa w ust. 2, należy uwzględnić referencyjne wartości spożycia witamin i składników mineralnych dla danej populacji.
5.
Przy ustalaniu maksymalnych ilości, o których mowa w ust. 1, oraz warunków, o których mowa w ust. 2, w odniesieniu do witamin i składników mineralnych, których referencyjne wartości spożycia dla danej populacji zbliżają się do górnych granic bezpieczeństwa, należy w razie potrzeby uwzględnić również:
a) udział poszczególnych produktów w ogólnej diecie całej populacji lub określonych jej grup;
b) profil żywieniowy produktu ustalony zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr …/2006 [10].
6.
Dodanie do żywności witaminy lub składnika mineralnego musi powodować obecność tej witaminy lub tego składnika mineralnego w danym produkcie przynajmniej w ilości znaczącej, o ile ilość ta jest określona w załączniku do dyrektywy 90/496/EWG.
Ilości minimalne, w tym wszelkie ilości niższe, stanowiące odstępstwo od wspomnianych wyżej ilości znaczących, są przyjmowane dla określonej żywności lub jej kategorii zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
Artykuł 7
Etykietowanie, prezentacja i reklama
1.
Etykietowanie, prezentacja i reklama żywności z dodatkiem witamin i składników mineralnych nie mogą zawierać żadnych stwierdzeń ani sugestii, że zrównoważona i zróżnicowana dieta nie może zapewnić właściwych ilości substancji odżywczych.
W określonych sytuacjach można ustanowić odstępstwa w odniesieniu do konkretnej substancji odżywczej, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
2.
Znakowanie, prezentacja i reklama żywności z dodatkiem witamin i składników mineralnych nie mogą wprowadzać konsumentów w błąd lub podawać nieprawdy co do wartości odżywczej, jaką żywności może posiadać na skutek dodania wspomnianych substancji odżywczych.
3.
Oznaczanie wartości odżywczej produktów, do których dodano witamin i składników mineralnych i które objęte są niniejszym rozporządzeniem, jest obowiązkowe.
Wymagana informacja zawiera elementy określone w art. 4 ust. 1 grupa 2 dyrektywy 90/496/EWG oraz całkowite ilości witamin i składników mineralnych obecne w żywności po ich dodaniu.
4.
Znakowanie produktów, do których dodano witamin i składników mineralnych, może zawierać informację o takim dodatku, o ile zgodne jest to z przepisami rozporządzenia (WE) nr .../ 2006 [10].
5.
Stosowanie niniejszego artykułu odbywa się bez uszczerbku dla innych przepisów prawa żywnościowego odnoszących się do określonych kategorii żywności.
6.
Przepisy wykonawcze do niniejszego artykułu mogą zostać określone zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
ROZDZIAŁ III
DODAWANIE NIEKTÓRYCH INNYCH SUBSTANCJI
Artykuł 8
Substancje, których stosowanie podlega zakazowi, ograniczeniu lub kontroli przez Wspólnotę
1.
Procedura, o której mowa w niniejszym artykule, ma zastosowanie, jeśli substancja inna niż witaminy lub składniki mineralne albo składnik zawierający substancję inną niż witaminy lub składniki mineralne są dodawane do żywności lub stosowane w jej produkcji w sposób prowadzący do spożycia ilości znacznie przekraczających rozsądne przewidywane spożycie w normalnych warunkach konsumpcji przy zrównoważonej i zróżnicowanej diecie lub stanowiący inne potencjalne zagrożenie dla konsumentów.
2.
Komisja może z własnej inicjatywy lub na podstawie informacji dostarczonych przez Państwa Członkowskie podjąć decyzję, każdorazowo po uzyskaniu od Urzędu oceny dostępnych informacji oraz zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, o umieszczeniu w razie konieczności takiej substancji czy takiego składnika w załączniku III.
W szczególności:
a) jeśli stwierdzono szkodliwy wpływ na zdrowie, substancja taka lub składnik zawierający taką substancję zostają:
(i) umieszczone w załączniku III część A, a ich dodawanie do żywności lub stosowanie w jej produkcji jest zakazane; lub
(ii) umieszczone w załączniku III część B, a na ich dodawanie do żywności lub stosowanie w jej produkcji zezwala się jedynie pod wymienionymi tam warunkami;
b) jeśli stwierdzono możliwość szkodliwego wpływu na zdrowie, ale brak w tym względzie naukowej pewności, substancja taka zostaje umieszczona w załączniku III część C.
3.
Oprócz ograniczeń i zakazów przewidzianych niniejszym rozporządzeniem co do stosowania niektórych substancji, w przepisach wspólnotowych odnoszących się do konkretnej żywności mogą być zawarte dodatkowe ograniczenia lub zakazy.
4.
Podmioty działające na rynku żywności lub inne zainteresowane strony mogą w każdym momencie przedłożyć Urzędowi do oceny dokumentację z danymi naukowymi wykazującymi, że wymieniona w załączniku III część C substancja może być bezpiecznie stosowana w żywności lub kategorii żywności, i wyjaśniającymi cel takiego zastosowania.
Urząd bezzwłocznie informuje Państwa Członkowskie oraz Komisję o otrzymaniu takiej dokumentacji oraz udostępnia im ją.
5.
W ciągu czterech lat od daty umieszczenia substancji w załączniku III część C zostaje podjęta decyzja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, oraz przy uwzględnieniu opinii Urzędu na temat dokumentacji przedłożonej do oceny zgodnie z ust. 4 niniejszego artykułu, czy stosowanie substancji wymienionej w załączniku III część C będzie ogólnie dozwolone, czy też w danym przypadku zostanie ona umieszczona w załączniku III część A lub B.
6.
Komisja ustala, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, przepisy wykonawcze do niniejszego artykułu, w tym przepisy dotyczące składania dokumentacji, o której mowa w ust. 4 niniejszego artykułu.
ROZDZIAŁ IV
PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE
Artykuł 9
Rejestr wspólnotowy
1.
Komisja ustanawia i prowadzi rejestr wspólnotowy dotyczący dodawania do żywności witamin i składników mineralnych oraz niektórych innych substancji, zwany dalej "rejestrem".
2.
Rejestr zawiera następujące elementy:
a) witaminy i składniki mineralne, które wolno dodawać do żywności, wymienione w załączniku I;
b) formy chemiczne witamin i składników mineralnych, które wolno dodawać do żywności, wymienione w załączniku II;
c) maksymalne i minimalne ilości witamin i składników mineralnych, które wolno dodawać do żywności, oraz wszelkie warunki określone zgodnie z art. 6;
d) informacje na temat przepisów krajowych dotyczących obowiązkowego dodawania witamin i składników mineralnych, o których mowa w art. 11;
e) wszelkie ograniczenia, jakim podlega dodawanie witamin i składników mineralnych, przewidziane w art. 4;
f) substancje, co do których przedłożono dokumentacje określone w art. 17 ust. 1 lit. b;
g) informacje o substancjach, o których mowa w załączniku III, i przyczynach, dla których zostały w nim umieszczone.
3.
Rejestr jest udostępniany publicznie.
Artykuł 10
Swobodny przepływ towarów
Bez uszczerbku dla Traktatu, w szczególności jego art. 28 i 30, Państwa Członkowskie nie mogą ograniczać lub zakazywać handlu żywnością spełniającą przepisy niniejszego rozporządzenia i wspólnotowych aktów prawnych przyjętych dla jego wykonania, poprzez stosowanie niezharmonizowanych przepisów krajowych regulujących dodawanie witamin i składników mineralnych do żywności.
Artykuł 11
Przepisy krajowe
1.
Do dnia … [11] Państwa Członkowskie informują Komisję o istniejących przepisach krajowych dotyczących obowiązkowego dodawania witamin i składników mineralnych, a także dotyczących produktów objętych odstępstwem, o którym mowa w art. 4 lit. b).
2.
Jeśli wobec braku przepisów wspólnotowych Państwo Członkowskie stwierdzi konieczność przyjęcia nowego aktu prawnego:
a) dotyczącego obowiązkowego dodawania do określonej żywności witamin i składników mineralnych lub ich kategorii; lub
b) dotyczącego zakazu lub ograniczenia stosowania niektórych innych substancji w produkcji określonej żywności;
powiadamia ono Komisję zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 12.
Artykuł 12
Procedura powiadamiania
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie stwierdzi konieczność przyjęcia nowego aktu prawnego, powiadamia ono Komisję i pozostałe Państwa Członkowskie o planowanych środkach i podaje ich uzasadnienie.
2.
W uzasadnionych przypadkach lub na wniosek Państwa Członkowskiego Komisja konsultuje się z Komitetem, o którym mowa w art. 14, i wyraża opinię na temat planowanych środków.
3.
Zainteresowane Państwo Członkowskie może zastosować planowane środki dopiero sześć miesięcy po powiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, i pod warunkiem że Komisja nie wyrazi opinii negatywnej.
Jeśli opinia Komisji jest negatywna, stwierdza ona, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, i przed upływem okresu wyznaczonego w pierwszym akapicie niniejszego ustępu, czy przewidziane środki mogą zostać zastosowane.
Komisja może wystąpić o wprowadzenie do przewidzianych środków pewnych poprawek.
Artykuł 13
Środki zabezpieczające
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie ma poważne powody sądzić, że pewien produkt zagraża zdrowiu ludzi, pomimo iż spełnia wymagania niniejszego rozporządzenia, Państwo to może tymczasowo zawiesić lub ograniczyć stosowanie niniejszych przepisów na swoim terytorium.
O fakcie tym informuje ono niezwłocznie pozostałe Państwa Członkowskie i Komisję oraz podaje uzasadnienie swej decyzji.
2.
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, decyzja jest podejmowana po uzyskaniu — w odpowiednich przypadkach — opinii Urzędu.
Komisja może wszcząć tę procedurę z własnej inicjatywy.
3.
W Państwie Członkowskim, o którym mowa w ust. 1, stosowanie niniejszych przepisów może podlegać zawieszeniu lub ograniczeniu do czasu powiadomienia go o decyzji, o której mowa w ust. 2.
Artykuł 14
Procedura komitetu
1. Komisję wspomaga Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt ustanowiony na mocy art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, zwany dalej "Komitetem".
2.
Odwołanie do niniejszego ustępu oznacza, że stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 15
Monitorowanie
W celu ułatwienia skutecznego nadzoru nad żywnością z dodatkiem witamin i składników mineralnych, jak również nad żywnością zawierającą substancje wymienione w załączniku III część B i część C, Państwa Członkowskie mogą nakazać producentowi lub osobie odpowiedzialnej za wprowadzanie takiej żywności na rynek na ich terytorium poinformowanie właściwego organu o wprowadzeniu tej żywności na rynek poprzez przekazanie wzoru etykiety użytej na produkcie.
W takich przypadkach wymagana może być też informacja o wycofaniu produktu z rynku.
Artykuł 16
Ocena
Do dnia ... [12] Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat skutków wdrożenia niniejszego rozporządzenia, zwłaszcza w zakresie rozwoju rynku żywności z dodatkiem witamin i składników mineralnych, spożycia tych środków, spożycia substancji odżywczych w danej populacji i zmian zwyczajów żywieniowych, a także dodawania niektórych innych substancji, wraz ze wszelkimi proponowanymi poprawkami do niniejszego rozporządzenia, jakie Komisja uzna za konieczne.
W związku z tym Państwa Członkowskie dostarczają Komisji niezbędnych odpowiednich informacji do dnia … [13].
Przepisy wykonawcze do niniejszego artykułu są określane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2.
Artykuł 17
Środki przejściowe
1. Na zasadzie odstępstwa od art. 3 ust. 1 oraz do dnia … [14] Państwa Członkowskie mogą dopuszczać na swoim terytorium stosowanie witamin i składników mineralnych niewymienionych w załączniku I lub w formach innych niż wymienione w załączniku II, o ile:
a) przedmiotowa substancja stosowana jest jako dodatek do żywności dostępnej w handlu we Wspólnocie w dniu … [15];
b) Urząd nie wyraził negatywnej opinii w sprawie stosowania tej substancji lub stosowania jej w tej formie do produkcji żywności na podstawie dokumentacji, która przemawia za stosowaniem tej substancji, a którą państwo Członkowskie ma przedstawić Komisji nie później niż … [16].
2.
Do dnia… [14] Państwa Członkowskie mogą, zgodnie z postanowieniami Traktatu, nadal stosować istniejące krajowe ograniczenia lub zakazy dotyczące handlu żywnością, do której dodawane są witaminy i składniki mineralne nieuwzględnione w załączniku I lub w formach niewymienionych w załączniku II.
3.
Państwa Członkowskie mogą, zgodnie z postanowieniami Traktatu, stosować istniejące przepisy krajowe dotyczące maksymalnych i minimalnych ilości witamin i składników mineralnych wymienionych w załączniku I dodawanych do żywności pod warunkami odnoszącymi się do takich dodatków, dopóki nie zostaną przyjęte odpowiednie środki wspólnotowe zgodnie z art. 6 lub na mocy innych szczególnych przepisów wspólnotowych.
Artykuł 18
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Ma ono zastosowanie od dnia [17].
Żywność wprowadzona na rynek lub oznakowana przed dniem [17], która nie spełnia przepisów niniejszego rozporządzenia, może być dostępna w handlu do dnia … [18].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich..
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
Przewodniczący
W imieniu Rady
Przewodniczący
[1] Dz.U. C 112 z 30.4.2004, str. 44.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 26 maja 2005 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym), wspólne stanowisko Rady z dnia 8 grudnia 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz.U. L 183 z 12.7.2002, str. 51.
[4] Dz.U. L 109 z 6.5.2000, str. 29.Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/89/WE (Dz.U. L 308 z 25.11.2003, str. 15).
[5] Wspólne stanowisko (WE) nr 3/2006 (patrz: str. … niniejszego Dziennika Urzędowego).
[6] Dz.U. L 276 z 6.10.1990, str. 40. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[7] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[8] Dz.U. L 31 z 1.2.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1642/2003 (Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 4).
[9] Dz.U. L 179 z 14.7.1999, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1795/2003 (Dz.U. L 262 z 14.10.2003, str. 13).
[10] Rozporządzenie wymienione w motywie 18.
[11] Sześć miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[12] Pierwszy dzień szóstego miesiąca po dacie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia + 6 lat.
[13] Pierwszy dzień szóstego miesiąca po dacie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia + 5 lat.
[14] Siedem lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[15] Data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[16] Trzy lata od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[17] Pierwszy dzień szóstego miesiąca od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[18] Ostatni dzień dwudziestego dziewiątego miesiąca od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
--------------------------------------------------
Wspólne stanowisko (WE) nr 3/2006
przyjęte przez Radę w dniu 8 grudnia 2005 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności
(2006/C 80 E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Coraz więcej środków spożywczych jest etykietowanych i reklamowanych we Wspólnocie przy wykorzystaniu oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych.
Dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów i ułatwienia im wyboru wprowadzane na rynek produkty muszą być bezpieczne i odpowiednio etykietowane.
(2) Różnice między przepisami poszczególnych państw dotyczącymi takich oświadczeń mogą utrudniać swobodny przepływ żywności i stwarzać nierówne warunki konkurencji.
Wywierają one zatem bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Konieczne jest więc przyjęcie przepisów wspólnotowych w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
(3) Przepisy ogólne dotyczące etykietowania są zawarte w dyrektywie 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania prezentacji i reklamy środków spożywczych [3].
Dyrektywa 2000/13/WE co do zasady zakazuje posługiwania się informacjami, które wprowadzałyby nabywcę w błąd lub przypisywałyby żywności właściwości lecznicze.
Niniejsze rozporządzenie powinno uzupełniać przepisy ogólne dyrektywy 2000/13/WE i ustanawiać szczegółowe przepisy dotyczące stosowania skierowanych do konsumentów oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
(4) Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszelkich oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych przedstawianych w przekazach o charakterze komercyjnym, w tym między innymi w ogólnej reklamie danych kategorii żywności i w kampaniach promocyjnych, takich jak np. kampanie wspierane w całości lub w części przez organy władzy publicznej.
Nie powinno ono mieć zastosowania do oświadczeń przedstawianych w przekazach o charakterze niekomercyjnym, jak np. w wytycznych lub poradach żywieniowych, wydawanych przez organy i jednostki władzy publicznej odpowiedzialne za zdrowie lub w niekomercyjnych przekazach i informacjach w prasie oraz w publikacjach naukowych.
Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie również do znaków towarowych i marek, które mogą być odbierane jako informacje żywieniowe lub zdrowotne.
(5) Oświadczenia żywieniowe dotyczące właściwości innych niż korzystne nie są objęte zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia. Państwa Członkowskie zamierzające wprowadzić rozwiązania krajowe w zakresie oświadczeń żywieniowych dotyczących właściwości innych niż korzystne powinny powiadomić Komisję i inne Państwa Członkowskie o takich rozwiązaniach zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego [4].
(6) Na poziomie międzynarodowym w kodeksie żywnościowym (Codex Alimentarius) w 1991 r. przyjęto ogólne wytyczne w sprawie oświadczeń, a w roku 1997 — wytyczne w sprawie stosowania oświadczeń żywieniowych.
Komisja Kodeksu Żywnościowego przyjęła poprawkę do tych drugich w roku 2004.
Poprawka ta dotyczy włączenia oświadczeń zdrowotnych do wytycznych z roku 1997.
W sposób należyty uwzględniono definicje i warunki zawarte w wytycznych kodeksu żywnościowego.
(7) Przewidziana w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2991/94 z dnia 5 grudnia 1994 r. określającym normy dla tłuszczów do smarowania [5] możliwość stosowania oświadczenia "niskotłuszczowy" w odniesieniu do tłuszczów do smarowania powinna możliwie jak najszybciej zostać dostosowana do przepisów niniejszego rozporządzenia.
Do tego czasu rozporządzenie (WE) nr 2991/94 ma zastosowanie do produktów nim objętych.
(8) Istnieje szeroki zakres składników odżywczych i innych substancji, obejmujący w szczególności witaminy, składniki mineralne wraz z pierwiastkami śladowymi, aminokwasy, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik pokarmowy, różne wyciągi roślinne i ziołowe, które wywierają określone skutki żywieniowe lub fizjologiczne i mogą znajdować się w żywności oraz być przedmiotem oświadczenia.
Należy zatem ustalić ogólne zasady odnoszące się do wszystkich oświadczeń dotyczących żywności w celu zapewnienia konsumentom wysokiego poziomu ochrony, dostarczenia konsumentom wiedzy niezbędnej do dokonania wyboru z pełną świadomością faktów, jak również stworzenia w branży spożywczej równych warunków konkurencji.
(9) Żywność, która jest promowana przy użyciu odpowiednich oświadczeń, może być postrzegana przez konsumentów jako artykuł o korzystniejszych właściwościach odżywczych, fizjologicznych lub zdrowotnych niż podobne lub inne artykuły, do których takie składniki odżywcze i inne substancje nie zostały dodane.
Może to skłonić konsumentów do podejmowania decyzji, które wpłyną bezpośrednio na całkowitą ilość spożywanych przez nich poszczególnych składników odżywczych lub innych substancji w sposób, który jest niezgodny z zaleceniami naukowymi.
Aby zapobiec takiemu niekorzystnemu efektowi, właściwe jest wprowadzenie pewnych ograniczeń dotyczących produktów opatrzonych takimi oświadczeniami.
W związku z tym czynniki, takie jak obecność pewnych substancji, na przykład zawartość alkoholu w produkcie lub profil składników odżywczych tego artykułu, stanowią odpowiednie kryteria oceny, czy produkt ten może zostać opatrzony oświadczeniami.
Stosowanie takich kryteriów na poziomie krajowym jest wprawdzie uzasadnione, ponieważ umożliwia konsumentom dokonywanie świadomych wyborów w zakresie odżywiania, może jednak spowodować powstanie barier dla handlu wewnątrz Wspólnoty i z tego powodu powinno być ujednolicone na poziomie wspólnotowym.
(10) Stosowanie kryterium profili składników odżywczych miałoby na celu uniknięcie sytuacji, w których oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne maskują ogólny status żywieniowy produktu żywnościowego, co mogłoby wprowadzać w błąd konsumentów próbujących uwzględniać aspekty zdrowotne przy dokonywaniu wyborów w kontekście zbilansowanego sposobu żywienia.
Profile składników odżywczych zawarte w rozporządzeniu miałyby służyć wyłącznie określaniu sytuacji, w których można przedstawiać odpowiednie oświadczenia.
Powinny one być oparte na ogólnie przyjętych danych naukowych dotyczących zależności między sposobem odżywiania a zdrowiem.
Profile powinny umożliwiać również wprowadzanie innowacyjnych produktów i powinny uwzględniać zmienność zwyczajów i tradycji żywieniowych oraz fakt, że poszczególne produkty mogą odgrywać znaczącą rolę w kontekście ogólnej diety.
(11) Przy ustalaniu profili składników odżywczych powinna zostać uwzględniona zawartość poszczególnych składników odżywczych i substancji o działaniu odżywczym i fizjologicznym, szczególnie takich, jak: tłuszcz, tłuszcze nasycone, izomery trans kwasów tłuszczowych, sól/sód i cukry, których nadmierne spożycie w ramach ogólnej diety nie jest wskazane, jak również wielo- i jednonienasycone kwasy tłuszczowe, przyswajalne węglowodany inne niż cukry, witaminy, składniki mineralne, białka i błonnik pokarmowy.
Przy określaniu profili składników odżywczych powinno się uwzględniać różne kategorie żywności, jak również jej miejsce i rolę w ogólnej diecie.
Niezbędne mogą być wyjątki w celu uwzględnienia uznanych już profili składników odżywczych w odniesieniu do określonej żywności lub niektórych kategorii żywności, w zależności od ich roli i znaczenia w sposobie żywienia populacji.
Wymagałoby to złożonych działań o charakterze technicznym, a przyjęcie odpowiednich środków powinno zostać powierzone Komisji, uwzględniając stanowisko Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności.
(12) Suplementy żywnościowe, zdefiniowane w dyrektywie 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych [6], występujące w postaci płynnej i zawierające więcej niż 1,2 % objętości alkoholu nie są uznawane za napoje alkoholowe w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.
(13) Wiele oświadczeń umieszczanych obecnie na etykietach i wykorzystywanych w reklamach żywności w niektórych Państwach Członkowskich dotyczy substancji, których korzystne działanie nie zostało wykazane lub co do których nie istnieje jeszcze jednoznaczne stanowisko naukowe.
Należy zagwarantować, że w odniesieniu do substancji, których dotyczy oświadczenie, uzyskano potwierdzenie ich korzystnego działania odżywczego lub fizjologicznego.
(14) Aby zapewnić, że zamieszczane oświadczenia są zgodne z prawdą, konieczne jest, by substancja będąca przedmiotem oświadczenia była obecna w produkcie końcowym w wystarczających ilościach lub by dana substancja była nieobecna lub obecna w ilościach odpowiednio zmniejszonych, tak by powodować zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne.
Substancja ta powinna być ponadto przyswajalna przez organizm.
Dodatkowo, w odpowiednich przypadkach, znacząca ilość substancji, która według oświadczenia ma działanie odżywcze lub fizjologiczne, powinna być dostarczana w takiej ilości żywności, jakiej spożycia można racjonalnie oczekiwać.
(15) Ważne jest, by oświadczenia dotyczące żywności były zrozumiałe dla konsumenta oraz właściwe jest zapewnienie wszystkim konsumentom ochrony przed oświadczeniami wprowadzającymi w błąd.
Jednakże po przyjęciu dyrektywy Rady 84/450/EWG z dnia 10 września 1984 r. w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej [7] Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w orzecznictwie w sprawach dotyczących reklamy uznaje konieczność badania jej wpływu na hipotetycznego, typowego konsumenta.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności oraz w celu umożliwienia skutecznego stosowania zawartych w niniejszym rozporządzeniu środków ochronnych, niniejsze rozporządzenie przyjmuje za punkt odniesienia przeciętnego konsumenta, który jest odpowiednio poinformowany oraz spostrzegawczy i ostrożny, z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych i językowych zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości, jednak umożliwia również ochronę konsumentów, których cechy czynią ich szczególnie podatnymi na oświadczenia wprowadzające w błąd.
Jeżeli oświadczenie skierowane jest do konkretnej grupy konsumentów, takiej jak dzieci, siłę oddziaływania takiego oświadczenia należy ocenić z perspektywy przeciętnego członka tej grupy.
Pojęcie przeciętnego konsumenta nie jest oparte na danych statystycznych.
Przy ustalaniu typowej reakcji przeciętnego konsumenta w danym przypadku sądy i organy krajowe będą musiały się opierać na własnej ocenie sytuacji, przy uwzględnieniu orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
(16) Głównym aspektem branym pod uwagę przy stosowaniu oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych powinno być potwierdzenie naukowe, a podmioty działające na rynku spożywczym, stosując takie oświadczenia, powinny je uzasadniać.
(17) Oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne nie powinno być zamieszczane, jeżeli nie jest zgodne z ogólnie przyjętymi zasadami żywieniowymi i zdrowotnymi lub jeżeli stanowi zachętę lub przyzwolenie dla nadmiernego spożycia jakiejkolwiek żywności, lub jeżeli dyskredytuje dobre praktyki żywieniowe.
(18) Z uwagi na pozytywny wizerunek żywności opatrzonej oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi oraz potencjalny wpływ, jaki ta żywność może mieć na zwyczaje żywieniowe i całkowite spożycie składników odżywczych, konsument powinien mieć możliwość oceny ich ogólnej jakości żywieniowej.
Dlatego określanie wartości odżywczej na wszystkich środkach spożywczych opatrzonych oświadczeniami zdrowotnymi powinno być obowiązkowe i wyczerpujące.
(19) Przepisy ogólne dotyczące oznaczania wartości odżywczej zawarte są w dyrektywie Rady 90/496/EWG z dnia 24 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych [8].
Zgodnie z tą dyrektywą, jeżeli na etykiecie, w prezentacji lub w reklamie, z wyjątkiem reklamy ogólnej, zawarta jest informacja żywieniowa, określanie wartości odżywczej powinno być obowiązkowe.
Jeżeli oświadczenie żywieniowe dotyczy cukrów, tłuszczów nasyconych, błonnika pokarmowego lub sodu, informacje, których podawanie jest wymagane, powinny obejmować informacje z grupy 2 zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 dyrektywy 90/496/EWG.
Aby osiągnąć wysoki poziom ochrony konsumentów, obowiązek podawania informacji z grupy 2 powinien mieć odpowiednie zastosowanie tam, gdzie stosowane jest jakiekolwiek oświadczenie zdrowotne, z wyjątkiem reklamy ogólnej.
(20) Należy ponadto sporządzić wykaz dopuszczalnych oświadczeń żywieniowych i konkretnych warunków ich stosowania w oparciu o warunki stosowania takich oświadczeń przyjęte na szczeblu krajowym lub międzynarodowym oraz określone w przepisach wspólnotowych.
Każde oświadczenie uznane za mające takie samo znaczenie dla konsumentów jak oświadczenie żywieniowe zawarte w wyżej wymienionym wykazie powinno podlegać takim samym, określonym w nim warunkom stosowania.
Na przykład oświadczenia dotyczące dodatku witamin i składników mineralnych, takie jak "z…", "z odtworzoną zawartością …", "z dodatkiem…" lub "wzbogacone…" powinny podlegać warunkom dla oświadczenia "źródło…".
Wykaz ten powinien być regularnie aktualizowany w celu uwzględnienia nowych osiągnięć nauki i techniki.
Ponadto w przypadku oświadczeń porównawczych konieczne jest wskazanie porównywanych produktów w sposób pozwalający na ich rozpoznanie przez konsumenta końcowego.
(21) Warunki dla oświadczeń, takich jak "nie zawiera laktozy" lub "produkt bezglutenowy", adresowane do grupy konsumentów ze określonymi zaburzeniami zdrowotnymi, powinny być przedmiotem dyrektywy Rady 89/398/EWG z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego [9].
Ponadto dyrektywa ta stwarza możliwość wskazywania na środkach spożywczych przeznaczonych do normalnego spożycia, że mogą one być stosowane przez wspomniane wyżej grupy konsumentów, jeżeli spełniają one warunki pozwalające na takie stwierdzenie.
Do czasu ustalenia warunków stosowania takich stwierdzeń na poziomie Wspólnoty Państwa Członkowskie mogą utrzymać w mocy lub przyjąć właściwe środki krajowe.
(22) Na stosowanie oświadczeń zdrowotnych we Wspólnocie powinno się zezwalać jedynie po dokonaniu oceny naukowej spełniającej najwyższe możliwe standardy.
Aby zapewnić ujednoliconą ocenę naukową takich oświadczeń, powinna być ona przeprowadzana przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności.
(23) Obok czynników żywieniowych istnieje wiele innych czynników, które mogą mieć wpływ na stan psychiczny i zachowanie.
Informowanie o tych funkcjach jest więc bardzo złożone i trudno jest w krótkim oświadczeniu na etykiecie lub w reklamie żywności zawrzeć obszerne, zgodne z prawdą i istotne informacje.
Dlatego właściwe jest, przy stosowaniu oświadczeń o efektach psychologicznych i wpływie na zachowanie, wymaganie uzasadnienia naukowego.
(24) W świetle dyrektywy Komisji 96/8/WE z dnia 26 lutego 1996 r. w sprawie żywności przeznaczonej do stosowania w dietach o obniżonej wartości energetycznej [10], która zabrania umieszczania na etykietach, przy prezentacji i w reklamie produktów będących przedmiotem tej dyrektywy jakichkolwiek informacji na temat szybkości lub wielkości obniżenia masy ciała w następstwie stosowania tych produktów, uważa się za stosowne rozszerzenie tego ograniczenia na wszelkiego rodzaju żywność.
(25) Oświadczenia zdrowotne inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby, oparte na ogólnie zaakceptowanych danych naukowych, powinny być poddawane odrębnemu procesowi oceny i uzyskiwania zezwolenia.
Konieczne jest zatem przyjęcie wspólnotowego wykazu takich dozwolonych oświadczeń po zasięgnięciu opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności.
(26) Aby nadążać za postępem naukowym i technologicznym, powyższy wykaz należy niezwłocznie aktualizować, kiedy tylko zajdzie taka konieczność.
Aktualizacje takie stanowią środki wykonawcze o charakterze technicznym, a ich przyjęcie powinno być powierzone Komisji w celu uproszczenia i przyspieszenia procedury.
(27) Zróżnicowany i zbilansowany sposób żywienia jest podstawowym warunkiem dobrego zdrowia, a pojedyncze produkty mają relatywne znaczenie w kontekście całego sposobu żywienia.
Ponadto sam sposób odżywiania się jest jednym z wielu czynników wpływających na występowanie u ludzi niektórych chorób.
Na zapadanie ludzi na niektóre choroby mogą mieć wpływ również inne czynniki, takie jak wiek, uwarunkowania genetyczne, poziom aktywności fizycznej, stosowanie tytoniu i innych używek, warunki środowiskowe i stres.
W związku z tym do informacji dotyczących zmniejszania ryzyka choroby powinny mieć zastosowanie szczegółowe wymagania dotyczące etykietowania.
(28) Aby zagwarantować, że oświadczenia zdrowotne są zgodne z prawdą, zrozumiałe, rzetelne i przydatne dla konsumenta przy wyborze zdrowego sposobu żywienia, opinie wydawane przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz przeprowadzana następnie procedura udzielania zezwolenia powinny uwzględniać sposób formułowania i przedstawiania oświadczeń zdrowotnych.
(29) W niektórych przypadkach naukowa ocena ryzyka nie może dostarczyć wszystkich informacji, na których powinna opierać się decyzja dotycząca zarządzania ryzykiem.
Należy zatem wziąć pod uwagę inne zasadne czynniki, istotne dla rozważanej sprawy.
(30) W celu zapewnienia przejrzystości oraz aby uniknąć wielokrotnego składania wniosków dotyczących oświadczeń już poddanych ocenie, Komisja powinna stworzyć i aktualizować publiczny rejestr zawierający wykazy takich oświadczeń.
(31) W celu rozwoju badań naukowych prowadzonych przez przemysł rolno-spożywczy powinna być zapewniona właściwa ochrona inwestycji producentów innowacyjnych dokonanych podczas gromadzenia informacji i danych na poparcie wniosku składanego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
Ochrona ta musi być jednak ograniczona czasowo, aby uniknąć niepotrzebnych powtórzeń badań i analiz.
(32) Biorąc pod uwagę szczególny charakter środków spożywczych opatrzonych oświadczeniami, organom kontrolnym należy udostępnić, oprócz środków, które zwykle są do ich dyspozycji, dodatkowe środki ułatwiające skuteczną kontrolę takich produktów.
(33) Niezbędne są odpowiednie środki przejściowe, aby podmioty działające na rynku spożywczym mogły dostosować się do przepisów niniejszego rozporządzenia.
(34) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, mianowicie zapewnienie skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego w odniesieniu do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie i można go w związku z tym lepiej osiągnąć na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(35) Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania
1.
Niniejsze rozporządzenie harmonizuje przepisy ustawowe, wykonawcze i działania administracyjne Państw Członkowskich odnoszące się do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych w celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony konsumentów.
2.
Niniejsze rozporządzenie znajduje zastosowanie do oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych zawartych w przekazach komercyjnych, zarówno w etykietowaniu, przy prezentacji, jak i w reklamach żywności przeznaczonej dla konsumentów końcowych, w tym żywności, która jest wprowadzana na rynek bez opakowania lub dostarczana luzem.
Znajduje ono również zastosowanie do żywności przeznaczonej dla restauracji, szpitali, szkół, stołówek i podobnych instytucji żywienia zbiorowego.
3.
Znak towarowy, marka lub nazwa marketingowa pojawiające się na etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie żywności, która może być odbierana jako oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, mogą być stosowane bez poddania ich procedurze uzyskania zezwolenia przewidzianej w niniejszym rozporządzeniu, pod warunkiem że towarzyszy im oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne na tej samej etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie, które spełnia wymogi niniejszego rozporządzenia.
4.
Niniejsze rozporządzenie jest stosowane bez uszczerbku dla następujących przepisów wspólnotowych:
a) dyrektywy Rady 89/398/EWG i dyrektyw przyjętych na jej podstawie;
b) dyrektywy Rady 80/777/EWG z dnia 15 lipca 1980 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych [12];
c) dyrektywy Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi [13].
Artykuł 2
Definicje
1.
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się:
a) definicje "żywności", "podmiotów działających na rynku spożywczym", "wprowadzania na rynek" oraz "konsumenta końcowego" zawarte w art. 2, art. 3 ust. 3, art. 3 ust. 8 i art. 3 ust. 18 zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującym Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającym procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [14];
b) definicję "suplementu żywnościowego" zawartą w dyrektywie 2002/46/WE;
c) definicje "określania wartości odżywczej", "białka", "węglowodanów", "cukrów", "tłuszczu", "kwasów tłuszczowych nasyconych", "kwasów tłuszczowych jednonienasyconych", "kwasów tłuszczowych wielonienasyconych", "błonnika pokarmowego" zawarte w dyrektywie 90/496/EWG;
d) definicję "etykietowania" zawartą w art. 1 ust. 3 lit. a) dyrektywy 2000/13/WE.
2.
Zastosowanie mają również następujące definicje:
1) "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które, zgodnie z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie są obowiązkowe, łącznie z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości;
2) "składnik odżywczy" oznacza białko, węglowodany, tłuszcz, błonnik pokarmowy, sód, witaminy i składniki mineralne, wymienione w załączniku do dyrektywy 90/496/EWG, oraz substancje, które należą do jednej z tych kategorii lub stanowią jej składniki;
3) "inna substancja" oznacza substancję inną niż składnik odżywczy, mającą działanie odżywcze lub fizjologiczne;
4) "oświadczenie żywieniowe" oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że dana żywność ma szczególne właściwości odżywcze ze względu na:
a) energię (wartość kaloryczną), której
(i) dostarcza;
(ii) dostarcza w zmniejszonej lub zwiększonej ilości; lub
(iii) nie dostarcza; lub
b) substancje odżywcze lub inne substancje,
(i) które zawiera;
(ii) które zawiera w zmniejszonej lub zwiększonej ilości; lub
(iii) których nie zawiera;
5) "oświadczenie zdrowotne" oznacza każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem;
6) "oświadczenie o zmniejszaniu ryzyka choroby" oznacza każde oświadczenie zdrowotne, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że spożycie danej kategorii żywności, danej żywności lub jednego z jego składników znacząco zmniejsza jakiś czynnik ryzyka w rozwoju choroby dotykającej ludzi;
7) "Urząd" oznacza Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, utworzony na mocy rozporządzenia (WE) nr 178/2002.
ROZDZIAŁ II
ZASADY OGÓLNE
Artykuł 3
Zasady ogólne dotyczące wszystkich oświadczeń
Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia.
Bez uszczerbku dla dyrektyw 2000/13/WE i 84/450/EWG, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą:
a) być nieprawdziwe, niejednoznaczne lub wprowadzające w błąd;
b) budzić wątpliwości co do bezpieczeństwa lub adekwatności odżywczej innej żywności;
c) zachęcać do nadmiernego spożycia danej żywności lub stanowić przyzwolenie dla niego;
d) stwierdzać, sugerować lub dawać do zrozumienia, że zrównoważony i zróżnicowany sposób odżywiania się nie może zapewnić odpowiednich ilości składników odżywczych w ujęciu ogólnym.
Odstępstwa w przypadku składników odżywczych, których nie można dostarczyć w wystarczającej ilości przez stosowanie zrównoważonego i zróżnicowanego sposobu odżywiania się, łącznie z warunkami ich stosowania, mogą być przyjęte zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2, przy uwzględnieniu szczególnych warunków występujących w Państwach Członkowskich;
e) odnosić się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lub wykorzystujący lęk u konsumenta przy pomocy tekstu bądź przy pomocy obrazów, przedstawień graficznych lub symbolicznych;
Artykuł 4
Warunki stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
1. W terminie do … [15] Komisja, zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2, ustala konkretne profile składników odżywczych oraz warunki, wraz ze zwolnieniami, które obowiązują przy posługiwaniu się oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi w odniesieniu do żywności lub kategorii żywności.
Powyższe profile składników odżywczych ustalone dla żywności lub niektórych kategorii żywności, a także warunki stosowania oświadczeń żywieniowych i oświadczeń zdrowotnych w odniesieniu do profili składników odżywczych, są określane z uwzględnieniem w szczególności następujących elementów:
a) ilości określonych składników odżywczych i innych substancji zawartych w żywności, takich jak tłuszcz, nasycone kwasy tłuszczowe, izomery trans kwasów tłuszczowych, cukry i sól/sód;
b) roli i znaczenia danego produktu spożywczego (lub kategorii żywności) w sposobie żywienia populacji ogółem lub, w stosownych przypadkach, niektórych grup ryzyka, w tym dzieci;
c) ogólnego składu odżywczego produktu spożywczego oraz obecności składników odżywczych, które zostały naukowo uznane za wywierające wpływ na stan zdrowia.
Profile składników odżywczych są opierane na naukowej wiedzy na temat żywności i żywienia oraz ich wpływu na stan zdrowia.
Przy ustalaniu profili składników odżywczych Komisja żąda od Urzędu dostarczenia w ciągu 12 miesięcy odpowiednich opinii naukowych, koncentrującego się w szczególności na następujących kwestiach:
(i) czy profile powinny być ustalane dla żywności w ogóle lub dla kategorii żywności;
(ii) wybór i równowaga składników odżywczych, które mają zostać uwzględnione;
(iii) wybór wartości odniesienia/podstawy referencyjnej dla profili;
(iv) stosowana metoda przy tworzeniu profili; oraz
(v) testowanie zaproponowanego systemu.
Przy określaniu profili składników odżywczych Komisja prowadzi konsultacje z zainteresowanymi podmiotami, w szczególności z podmiotami działającymi na rynku spożywczym i grupami konsumentów.
Profile składników odżywczych i warunki ich stosowania są aktualizowane zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2 w celu uwzględnienia postępu naukowego w tej dziedzinie.
2.
W drodze odstępstwa od ust. 1 oświadczenia żywieniowe, które odnoszą się do zmniejszonej zawartości tłuszczu, nasyconych kwasów tłuszczowych, izomerów trans kwasów tłuszczowych, cukrów i soli/sodu, są dopuszczalne bez odwoływania się do profilu dla konkretnego składnika spożywczego, którego takie oświadczenia dotyczą, jeśli spełniają wymogi niniejszego rozporządzenia.
3.
Napoje o zawartości alkoholu większej niż 1,2 % objętości nie mogą być opatrywane:
a) oświadczeniami zdrowotnymi;
b) oświadczeniami żywieniowymi, z wyjątkiem informacji odnoszących się do zmniejszonej zawartości alkoholu lub też zmniejszonej wartości energetycznej.
4.
Z braku szczegółowych przepisów wspólnotowych dotyczących oświadczeń żywieniowych odnoszących się do zmniejszonej zawartości lub nieobecności alkoholu w napojach, które normalnie zawierają alkohol, zastosowanie mogą mieć właściwe przepisy krajowe, zgodnie z postanowieniami Traktatu.
5.
Żywność lub kategorie żywności, inne niż wymienione w ust. 3, w przypadku których umieszczanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych ma zostać ograniczone lub zakazane, mogą zostać określone zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 24 ust. 2, przy uwzględnieniu wyników badań naukowych.
Artykuł 5
Ogólne warunki
1.
Stosowanie oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych jest dozwolone jedynie w przypadkach, gdy spełnione są następujące warunki:
a) na podstawie ogólnie uznanych danych naukowych potwierdzone zostało, że obecność lub brak, albo też obniżona zawartość w danej żywności lub kategorii żywności składnika odżywczego lub innej substancji, do której odnosi się oświadczenie, ma korzystne działanie odżywcze lub fizjologiczne;
b) składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie:
(i) jest zawarty(-a) w produkcie końcowym w znaczącej ilości określonej w przepisach wspólnotowych lub — gdy nie istnieją takie przepisy — w ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dane naukowe; lub
(ii) nie jest w nim zawarty(-a) lub jest zawarty(-a) w obniżonej ilości, która ma zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dane naukowe;
c) w odpowiednich przypadkach, składnik odżywczy lub inna substancja, której dotyczy oświadczenie, występuje w postaci przyswajalnej przez organizm;
d) ilość produktu, jakiej spożycia można racjonalnie oczekiwać, zapewnia znaczącą ilość składnika odżywczego lub innej substancji, której dotyczy oświadczenie, określoną w przepisach wspólnotowych lub — gdy nie istnieją takie przepisy — znaczącą ilość, która przyniesie zgodne z oświadczeniem działanie odżywcze lub fizjologiczne, co potwierdzają ogólnie uznane dane naukowe;
e) zgodność ze szczegółowymi warunkami określonymi w zależności od przypadku w rozdziale III lub w rozdziale IV.
2.
Stosowanie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy można oczekiwać, że przeciętny konsument zrozumie opisane w oświadczeniu korzystne działanie.
3.
Oświadczenia żywieniowe i oświadczenia zdrowotne odnoszą się do żywności przygotowanej do spożycia zgodnie z instrukcjami producenta.
Artykuł 6
Naukowe potwierdzanie oświadczeń
1.
Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne muszą się opierać na ogólnie przyjętych danych naukowych i być nimi potwierdzone.
2.
Podmiot działający na rynku spożywczym, który zamieszcza oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, uzasadnia zastosowanie tego oświadczenia.
3.
Właściwe organy Państwa Członkowskiego mogą zobowiązać podmiot działający na rynku spożywczym lub osobę, która wprowadza produkt na rynek, do przedstawienia wszystkich istotnych elementów i danych, które potwierdzają zgodność z niniejszym rozporządzeniem.
Artykuł 7
Informacje o wartościach odżywczych
Obowiązek przedstawiania informacji oraz sposoby ich przedstawiania zgodnie z dyrektywą 90/496/EWG w przypadkach stosowania oświadczeń żywieniowych mają odpowiednio zastosowanie w przypadkach zamieszczania oświadczeń zdrowotnych, z wyjątkiem reklamy ogólnej.
Informacje, których podanie jest wymagane, obejmują jednak informacje z grupy 2, zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 dyrektywy 90/496/EWG.
Dodatkowo i zależnie od sytuacji, informacja o ilości substancji, której (których) dotyczy oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, a która nie jest podana w określeniu wartości odżywczej, jest zamieszczana w tym samym polu widzenia, w którym znajduje się informacja o wartości odżywczej, i należy ją wyrazić zgodnie z art. 6 dyrektywy 90/496/EWG.
W przypadku suplementów żywnościowych informacje są podawane zgodnie z art. 8 dyrektywy 2002/46/WE.
ROZDZIAŁ III
OŚWIADCZENIA ŻYWIENIOWE
Artykuł 8
Warunki szczególne
1.
Oświadczenia żywieniowe są dozwolone jedynie w przypadku, gdy są wymienione w załączniku i są zgodne z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
2.
Zmiany załącznika przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, oraz, w stosownych przypadkach, po zasięgnięciu opinii Urzędu.
Artykuł 9
Oświadczenia porównawcze
1.
Bez uszczerbku dla dyrektywy 84/450/EWG, można dokonywać jedynie porównań żywności należącej do tej samej kategorii, z uwzględnieniem zakresu różnych rodzajów żywności w tej kategorii.
Podaje się różnicę w ilości danego składnika odżywczego lub wartości energetycznej, a porównanie dotyczy tej samej ilości żywności.
2.
Porównawcze oświadczenia żywieniowe porównują skład danej żywności z szeregiem innych produktów żywnościowych tej samej kategorii, która nie ma składu pozwalającego na umieszczenie takiego oświadczenia, w tym żywności innych marek.
ROZDZIAŁ IV
OŚWIADCZENIA ZDROWOTNE
Artykuł 10
Warunki szczególne
1.
Oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi zawartymi w niniejszym rozdziale oraz o ile nie zostało udzielone w odniesieniu do nich zezwolenie zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i nie figurują w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14.
2.
Oświadczenia zdrowotne są dopuszczalne jedynie pod warunkiem umieszczenia następujących informacji przy etykietowaniu, a jeżeli nie występuje ono — przy prezentacji i w reklamie:
a) stwierdzenie wskazujące na znaczenie zrównoważonego sposobu żywienia i zdrowego trybu życia;
b) ilość środka spożywczego i poziom jego spożycia niezbędny do uzyskania korzystnego działania, o którym mówi dane oświadczenie;
c) w stosownych przypadkach, stwierdzenie skierowane do osób, które powinny unikać danego środka spożywczego; i
d) odpowiednie ostrzeżenie w przypadku produktów, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, jeżeli są spożywane w nadmiarze.
3.
Odniesienie do ogólnych, nieswoistych korzyści, jakie przynosi dany składnik odżywczy lub dana żywność dla ogólnego dobrego stanu zdrowia i dla związanego ze zdrowiem dobrego samopoczucia, może być zamieszczone jedynie w przypadku, gdy towarzyszy mu oświadczenie zdrowotne znajdujące się w wykazach zawartych w art. 13 lub 14.
4.
W stosownych przypadkach wytyczne dotyczące stosowania niniejszego artykułu są przyjmowane zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2 i, jeżeli jest to konieczne, w porozumieniu z podmiotami zainteresowanymi, w szczególności z podmiotami działającymi na rynku spożywczym i grupami konsumentów.
Artykuł 11
Krajowe stowarzyszenia medyczne i organizacje charytatywne związane ze zdrowiem
Przy braku szczególnych norm wspólnotowych dotyczących zaleceń lub zatwierdzeń wydawanych przez krajowe stowarzyszenia medyczne i instytucje charytatywne związane ze zdrowiem, zastosowanie mają odpowiednie normy krajowe zgodnie z postanowieniami Traktatu.
Artykuł 12
Ograniczenia stosowania niektórych oświadczeń zdrowotnych
Następujące oświadczenia zdrowotne są niedozwolone:
a) oświadczenia, które sugerują, że niespożycie danej żywności mogłoby mieć wpływ na zdrowie;
b) oświadczenia, które odwołują się do szybkości lub wielkości obniżenia masy ciała;
c) oświadczenia, które odwołują się do zaleceń poszczególnych lekarzy lub specjalistów w zakresie zdrowia i innych stowarzyszeń niewymienionych w art. 11.
Artykuł 13
Oświadczenia zdrowotne inne niż dotyczące zmniejszenia ryzyka choroby
1.
Oświadczenia zdrowotne opisujące lub powołujące się na:
a) rolę składnika odżywczego lub innej substancji we wzroście, rozwoju i funkcjach organizmu; lub
b) funkcje psychologiczne lub behawioralne; lub
c) bez uszczerbku dla dyrektywy 96/8/WE, odchudzanie lub kontrolę wagi ciała lub zmniejszanie poczucia głodu lub zwiększanie poczucia sytości lub zmniejszanie ilości energii dostępnej z danego sposobu odżywiania się;
które są wymienione w wykazie określonym w ust. 3, mogą być stosowane bez uzyskania zezwolenia zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 15–18, jeżeli są:
(i) oparte na ogólnie zaakceptowanych danych naukowych; oraz
(ii) zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta.
2.
Państwa Członkowskie dostarczają Komisji wykazy oświadczeń, o których mowa w ust. 1, w terminie do … [16], wraz warunkami ich stosowania i z odwołaniami do konkretnych uzasadnień naukowych.
3.
Po zasięgnięciu opinii Urzędu Komisja w terminie do … [17] przyjmuje, zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2, wspólnotowy wykaz dopuszczalnych oświadczeń, o których mowa w ust. 1, oraz wszelkie niezbędne warunki stosowania tych oświadczeń.
4.
Wszelkie zmiany w wykazie, o którym mowa w ust. 3, oparte na ogólnie zaakceptowanych danych naukowych, są przyjmowane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, po zasięgnięciu opinii Urzędu, z inicjatywy Komisji lub na wniosek Państwa Członkowskiego.
5.
Dodawanie oświadczeń do wykazu, o którym mowa w ust. 3, w oparciu o nowo uzyskane dane naukowe lub dodawanie oświadczeń zawierających wniosek o ochronę zastrzeżonych danych, następuje zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 15–18.
Artykuł 14
Oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby
1.
Nie naruszając art. 2 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2000/13/WE, oświadczenia o zmniejszaniu ryzyka choroby mogą być stosowane po uzyskaniu zezwolenia na wpisanie ich do wspólnotowego wykazu dopuszczalnych oświadczeń wraz ze wszelkimi niezbędnymi warunkami stosowania tych oświadczeń, zgodnie z procedurą określoną w art. 15–18 niniejszego rozporządzenia.
2.
Oprócz wymogów ogólnych określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz wymogów szczególnych zawartych w ust. 1, w przypadku oświadczeń o zmniejszeniu ryzyka choroby przy etykietowaniu, a jeśli ono nie występuje — w prezentacji lub w reklamie — zamieszcza się również stwierdzenie, że istnieje wiele czynników ryzyka choroby, której dotyczy oświadczenie, i że zmiana jednego z tych czynników ryzyka może wywierać korzystny wpływ lub nie wywierać go.
Artykuł 15
Wniosek o udzielenie zezwolenia
1.
W przypadku odesłania do niniejszego artykułu wniosek o udzielenie zezwolenia jest składany zgodnie z przepisami poniższych ustępów.
2.
Wniosek jest przesyłany do właściwego organu krajowego w Państwie Członkowskim.
a) Właściwy organ krajowy:
(i) potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku w ciągu 14 dni od daty jego wpłynięcia.
Potwierdzenie to zawiera datę otrzymania wniosku;
(ii) niezwłocznie informuje o tym Urząd; oraz
(iii) udostępnia Urzędowi wniosek wraz ze wszystkimi posiadanymi informacjami uzupełniającymi dostarczonymi przez wnioskodawcę;
b) Urząd:
(i) bezzwłocznie powiadamia pozostałe Państwa Członkowskie oraz Komisję o wniosku i udostępnia im wniosek wraz ze wszystkimi posiadanymi informacjami uzupełniającymi dostarczonymi przez wnioskodawcę;
(ii) podaje do publicznej wiadomości streszczenie wniosku, o którym mowa w ust. 3 lit. g).
3.
Wniosek zawiera:
a) nazwę i adres wnioskodawcy;
b) określenie składnika odżywczego lub innej substancji albo żywności lub kategorii żywności, której ma dotyczyć oświadczenie zdrowotne, łącznie z jej szczególnymi cechami;
c) kopie wyników badań, które zostały przeprowadzone w odniesieniu do danego oświadczenia zdrowotnego, w tym — jeśli takie istnieją — niezależnych i poddanych ocenie środowiska badawczego badań, jak też wszelkich innych dostępnych materiałów, z których wynika, że dane oświadczenie spełnia kryteria określone w niniejszym rozporządzeniu;
d) w stosownych przypadkach — wskazanie informacji, które powinny być traktowane jako zastrzeżone wraz z dającym się zweryfikować uzasadnieniem;
e) kopie wyników innych badań naukowych, które mają znaczenie dla danego oświadczenia zdrowotnego;
f) propozycję sformułowania oświadczenia zdrowotnego, dla którego wnioskuje się o zezwolenie, w razie potrzeby wraz ze szczegółowymi warunkami stosowania;
g) streszczenie wniosku.
4.
Komisja, po uprzednim zasięgnięciu opinii Urzędu, przyjmuje zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, przepisy wykonawcze do niniejszego artykułu, wraz z wymogami dotyczącymi przygotowania i złożenia wniosku.
5.
W terminie do … [18] Urząd publikuje szczegółowe wytyczne w celu ułatwienia wnioskodawcom przygotowania i przedstawienia wniosku.
Artykuł 16
Opinia Urzędu
1.
Przy wydawaniu swoich opinii Urząd dokłada starań, aby dotrzymać terminu sześciu miesięcy od daty wpłynięcia prawidłowego wniosku.
Termin ten zostaje przedłużony w przypadku, gdy Urząd zwróci się do wnioskodawcy o informacje dodatkowe, o których mowa w ust. 2.
2.
Urząd lub właściwy organ krajowy za pośrednictwem Urzędu może w razie potrzeby zwrócić się do wnioskodawcy o uzupełnienie dokumentacji załączonej do wniosku w określonym terminie.
3.
W celu wydania opinii Urząd:
a) weryfikuje, czy proponowane sformułowanie oświadczenia zdrowotnego jest potwierdzone danymi naukowymi;
b) rozważa, czy sformułowanie oświadczenia zdrowotnego odpowiada kryteriom określonym w niniejszym rozporządzeniu;
c) stwierdza, czy proponowane sformułowanie oświadczenia zdrowotnego jest zrozumiałe i sensowne dla przeciętnego konsumenta.
4.
Jeśli opinia co do wydania zezwolenia na stosowanie oświadczenia zdrowotnego jest pozytywna, zawiera ona dodatkowo następujące szczegóły:
a) nazwę i adres wnioskodawcy;
b) określenie składnika odżywczego lub innej substancji albo żywności lub kategorii żywności, której ma dotyczyć oświadczenie zdrowotne, łącznie z jej szczególnymi cechami;
c) zalecane sformułowanie oświadczenia zdrowotnego, w razie potrzeby wraz ze szczegółowymi warunkami stosowania;
d) w razie potrzeby warunki i ograniczenia stosowania danej żywności lub dodatkowe wyjaśnienia lub ostrzeżenia, które powinny towarzyszyć oświadczeniom zdrowotnym umieszczanym na etykiecie i w reklamach.
5.
Urząd przedkłada Komisji, Państwom Członkowskim i wnioskodawcy opinię wraz ze sprawozdaniem opisującym ocenę oświadczenia zdrowotnego oraz z uzasadnieniem opinii i informacjami, na jakich została ona oparta.
6. Urząd podaje swoją opinię do wiadomości publicznej zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002.
Wnioskodawca lub członkowie społeczeństwa mogą zgłaszać Komisji uwagi w terminie 30 dni od podania opinii do wiadomości publicznej.
Artykuł 17
Zezwolenie wspólnotowe
1.
Komisja przedkłada Komitetowi, o którym mowa w art. 22 ust. 2, w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania opinii Urzędu, projekt decyzji w sprawie wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, z uwzględnieniem opinii Urzędu, wszelkich odpowiednich przepisów prawa wspólnotowego oraz pozostałych uzasadnionych czynników mających znaczenie dla badanej sprawy.
Jeżeli projekt decyzji nie jest zgodny z opinią Urzędu, Komisja wyjaśnia przyczyny różnic.
2.
Projekt decyzji w sprawie zmiany wykazu dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych zawiera informacje, o których mowa w art. 16 ust. 4.
3.
Ostateczna decyzja w sprawie wniosku jest podejmowana zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2.
4.
Komisja powiadamia bezzwłocznie wnioskodawcę o swojej decyzji i publikuje szczegóły tej decyzji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
5.
Oświadczenia zdrowotne zawarte w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14, mogą być stosowane zgodnie z dotyczącymi ich warunkami, przez każdy podmiot działający na rynku spożywczym, o ile ich stosowanie nie jest ograniczone przepisami art. 20.
6.
Udzielenie zezwolenia nie uchyla ogólnej odpowiedzialności cywilnej i karnej podmiotu działającego na rynku spożywczym w odniesieniu do danej żywności.
Artykuł 18
Zmiana, zawieszanie i cofanie zezwoleń
1.
Wnioskodawca/użytkownik oświadczenia zawartego w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14, może wnieść o zmianę odnośnego wykazu.
Procedura określona w art. 15–17 jest stosowana odpowiednio.
2.
Urząd, z własnej inicjatywy lub na wniosek Państwa Członkowskiego albo Komisji, wydaje opinię w kwestii, czy oświadczenie zdrowotne zawarte w wykazach, o których mowa w art. 13 i 14, w dalszym ciągu spełnia warunki określone w niniejszym rozporządzeniu.
Urząd niezwłocznie przekazuje swoją opinię w sprawie danego oświadczenia Komisji, Państwom Członkowskim i, w stosownych przypadkach, pierwotnemu wnioskodawcy. Urząd podaje swoją opinię do publicznej wiadomości zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.
Wnioskodawca/użytkownik lub członek społeczeństwa może zgłaszać Komisji uwagi w ciągu 30 dni od podania opinii do wiadomości publicznej.
Komisja bezzwłocznie analizuje opinię Urzędu i wszelkie otrzymane uwagi.
W stosownych przypadkach zezwolenie zostaje zmienione, zawieszone lub cofnięte, zgodnie z procedurą określoną w art. 17.
ROZDZIAŁ V
PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE
Artykuł 19
Rejestr wspólnotowy
1.
Komisja tworzy i prowadzi wspólnotowy rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, zwany dalej "rejestrem".
2.
Rejestr zawiera:
a) oświadczenia żywieniowe i warunki, które mają do nich zastosowanie zgodnie z załącznikiem;
b) ograniczenia przyjęte zgodnie z art. 4 ust. 5;
c) dozwolone oświadczenia zdrowotne i warunki, które mają do nich zastosowanie zgodnie z art. 13 ust. 3, art. 14 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 20, art. 23 ust. 2 oraz art. 27 ust. 6, oraz środki krajowe, o których mowa w art. 22 ust. 3;
d) wykaz odrzuconych oświadczeń zdrowotnych i powody ich odrzucenia.
Oświadczenia zdrowotne, na których stosowanie wydano zezwolenie w oparciu o zastrzeżone dane, zamieszcza się w oddzielnym załączniku do rejestru, wraz z następującymi informacjami:
1) data wydania przez Komisję zezwolenia na stosowanie oświadczenia zdrowotnego i nazwę pierwotnego wnioskodawcy, któremu wydano zezwolenie;
2) uwaga, że Komisja udzieliła zezwolenia na stosowanie danego oświadczenia zdrowotnego na podstawie zastrzeżonych danych;
3) uwaga o ograniczeniu stosowania danego oświadczenia zdrowotnego, chyba że kolejny wnioskodawca uzyska zezwolenie na jego stosowanie bez powoływania się na zastrzeżone dane pierwotnego wnioskodawcy.
3.
Rejestr jest dostępny publicznie.
Artykuł 20
Ochrona danych
1.
Dane naukowe i inne informacje zawarte we wniosku zgodnie z art. 15 ust. 2 nie mogą być w okresie siedmiu lat od daty wydania zezwolenia wykorzystane na rzecz późniejszego wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca ten uzgodnił z wnioskodawcą pierwotnym, że może z takich danych i informacji skorzystać, w przypadku gdy:
a) dane naukowe i inne informacje zostały przez pierwotnego wnioskodawcę zgłoszone przy składaniu pierwotnego wniosku jako zastrzeżone; oraz
b) pierwotny wnioskodawca miał przy składaniu pierwotnego wniosku wyłączne prawo powoływania się na te zastrzeżone dane; oraz
c) zezwolenie na stosowanie oświadczenia zdrowotnego nie zostałoby udzielone bez przedłożenia przez pierwotnego wnioskodawcę zastrzeżonych danych.
2.
Przed upływem okresu siedmiu lat, o którym mowa w ust. 1, żaden późniejszy wnioskodawca nie ma prawa powoływania się na dane zgłoszone przez pierwotnego wnioskodawcę jako zastrzeżone, o ile i tak długo jak Komisja nie podejmie decyzji, że można lub można było wpisać oświadczenie do wykazu, o którym mowa w art. 14 lub, w odpowiednich przypadkach, w art. 13, również bez przedkładania danych oznaczonych przez pierwotnego wnioskodawcę jako zastrzeżone.
Artykuł 21
Przepisy krajowe
Bez uszczerbku dla Traktatu, zwłaszcza jego art. 28 i 30, Państwa Członkowskie nie mogą, poprzez stosowanie niezharmonizowanych krajowych przepisów w sprawie oświadczeń dotyczących pewnego rodzaju żywności lub żywności w ogólności, ograniczać lub zakazywać handlu żywnością i jej reklamy, o ile jest ona zgodna z postanowieniami niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 22
Procedura powiadamiania
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie uważa za konieczne przyjęcie nowego aktu prawnego, powiadamia Komisję i pozostałe Państwa Członkowskie o przewidzianych środkach wraz z ich uzasadnieniem.
2. Komisja zasięga opinii Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt ustanowionego na mocy art. 58 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 (zwanego dalej "Komitetem"), jeżeli uważa, że taka konsultacja może być przydatna, lub na wniosek Państwa Członkowskiego, i wydaje opinię w sprawie przewidywanych działań.
3.
Zainteresowane Państwa Członkowskie mogą podjąć przewidziane środki po upływie sześciu miesięcy od powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, pod warunkiem że opinia Komisji nie jest negatywna.
Jeśli opinia Komisji jest negatywna, stwierdza ona, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, przed upływem okresu wyznaczonego w pierwszym akapicie niniejszego ustępu, czy planowane środki mogą zostać wprowadzone w życie.
Komisja może zażądać wprowadzenia do planowanych środków określonych poprawek.
Artykuł 23
Środki bezpieczeństwa
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie ma poważne podstawy, aby uważać, że oświadczenie jest niezgodne z przepisami niniejszego rozporządzenia lub że potwierdzenie naukowe, o którym mowa w art. 6, jest niewystarczające, może ono czasowo zawiesić stosowanie takiego oświadczenia na swoim terytorium.
Informuje ono o tym inne Państwa Członkowskie i Komisję, podając przyczyny zawieszenia.
2.
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, w odpowiednich przypadkach decyzja jest podejmowana po uzyskaniu opinii Urzędu.
Komisja może wszcząć tę procedurę z własnej inicjatywy.
3.
Państwo Członkowskie, o którym mowa w ust. 1, może utrzymać takie zawieszenie do czasu przekazania mu decyzji, o której mowa w ust. 2.
Artykuł 24
Procedura komitetu
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 25
Monitorowanie
W celu ułatwienia sprawnego monitorowania żywności opatrzonej oświadczeniem żywieniowym lub zdrowotnym Państwa Członkowskie mogą wymagać od producenta lub osoby wprowadzającej taką żywność na rynek na ich terytorium, aby powiadomiły właściwy organ o takim wprowadzeniu, przekazując im wzór etykiety stosowanej dla danego produktu.
Artykuł 26
Ocena
W terminie do dnia … [19] Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszego rozporządzenia, w szczególności w sprawie ewolucji rynku żywności, której dotyczą oświadczenia żywieniowe i zdrowotne, oraz rozumienia oświadczeń przez konsumentów, wraz z propozycją zmian niniejszego rozporządzenia w razie potrzeby.
Artykuł 27
Środki przejściowe
1.
Żywność wprowadzana na rynek lub etykietowana przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, która nie jest zgodna z niniejszym rozporządzeniem, może znajdować się w obrocie rynkowym do upływu daty jej przydatności do spożycia, ale nie dłużej niż do … [20].
W odniesieniu do przepisów art. 4 ust. 1, żywność może znajdować się w obrocie rynkowym nie dłużej niż dwanaście miesięcy od określenia odpowiednich profili składników odżywczych i warunków ich stosowania.
2.
Produkty opatrzone znakami towarowymi lub markami istniejącymi przed dniem 1 stycznia 2005 r., które nie są zgodne z niniejszym rozporządzeniem, mogą pozostawać w obrocie rynkowym do dnia … [21], po czym będą miały zastosowanie przepisy niniejszego rozporządzenia.
3.
Oświadczenia żywieniowe, które nie są zawarte w załączniku i które były stosowane w Państwie Członkowskim przed dniem 1 stycznia 2005 r. zgodnie z dotyczącymi ich przepisami krajowymi, mogą być, bez uszczerbku dla przyjmowanych środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 23, stosowane do… [22], a odpowiedzialność za nie ponoszą podmioty działające na rynku spożywczym.
4.
Oświadczenia żywieniowe w postaci obrazu, przedstawienia graficznego lub symbolicznego, zgodne z zasadami ogólnymi niniejszego rozporządzenia, które nie są zawarte w załączniku i są stosowane zgodnie ze szczególnymi warunkami i kryteriami zgodnie z przepisami lub zasadami krajowymi, podlegają następującym wymogom:
a) Państwa Członkowskie informują Komisję w terminie … [16] o takich oświadczeniach żywieniowych i mających zastosowanie krajowych przepisach lub zasadach, wraz z naukowym uzasadnieniem tych przepisów lub zasad;
b) Komisja, zgodnie z procedurą określoną w art. 24 ust. 2, przyjmuje decyzję w sprawie stosowania takich oświadczeń.
Oświadczenia żywieniowe, na których stosowanie nie udzielono zezwolenia zgodnie z powyższą procedurą, mogą być w dalszym ciągu stosowane przez dwanaście miesięcy od wydania decyzji.
5. Oświadczenia zdrowotne, o których mowa w art. 13 ust. 1 lit. a), mogą być stosowane od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do dnia przyjęcia wykazu, o którym mowa w art. 13 ust. 3, na odpowiedzialność podmiotów działających na rynku spożywczym, pod warunkiem że są one zgodne z niniejszym rozporządzeniem i mającymi do nich zastosowanie istniejącymi przepisami krajowymi i bez uszczerbku dla zastosowanych środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 23.
6.
Oświadczenia zdrowotne inne niż określone w art. 13 ust. 1 lit. a) oraz art. 14, które były stosowane zgodnie z przepisami krajowymi przed datą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, podlegają następującym wymogom:
a) w odniesieniu do oświadczeń zdrowotnych, które były przedmiotem oceny i zezwolenia w Państwie Członkowskim, zezwolenia są wydawane w sposób następujący:
(i) Państwa Członkowskie informują Komisję w terminie do … [16] o oświadczeniach żywieniowych, przedstawiając sprawozdanie oceniające naukowe uzasadnienie oświadczenia;
(ii) po konsultacji z Urzędem Komisja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 24 ust. 2, przyjmuje decyzję w sprawie stosowania oświadczeń, na których stosowanie wydano w taki sposób zezwolenie.
Oświadczenia żywieniowe, na których stosowanie nie zostało wydane zezwolenie zgodnie z powyższą procedurą, mogą być w dalszym ciągu stosowane przez okres sześciu miesięcy od przyjęcia takiej decyzji;
b) oświadczenia zdrowotne, które nie były przedmiotem oceny i zezwolenia w Państwie Członkowskim: oświadczenia takie mogą w dalszym ciągu być stosowane pod warunkiem złożenia wniosku zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przed … [23], a oświadczenia zdrowotne, na których stosowanie nie wydano zezwolenia zgodnie z powyższą procedurą, mogą być w dalszym ciągu stosowane przez okres sześciu miesięcy od wydania decyzji zgodnie z art. 17 ust. 3.
Artykuł 28
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie jest stosowane od dnia … [24]
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
Przewodniczący
W imieniu Rady
Przewodniczący
[1] Dz.U. C 110 z 30.4.2004, str. 18.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 26 maja 2005 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym), wspólne stanowisko Rady z dnia 8 grudnia 2005 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz.U. L 109 z 6.5.2000, str. 29. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2003/89/WE (Dz.U. L 308 z 25.11.2003, str. 15).
[4] Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37.
Dyrektywa ostatnio zmieniona Aktem Przystąpienia z 2003 r.
[5] Dz.U. L 316 z 9.12.1994, str. 2.
[6] Dz.U. L 183 z 12.7.2002, str. 51.
[7] Dz.U. L 250 z 19.9.1984, str. 17. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, str. 22).
[8] Dz.U. L 276 z 6.10.1990, str. 40. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji (WE) nr 2003/120 (Dz.U. L 333 z 20.12.2003, str. 51).
[9] Dz.U. L 186 z 30.6.1989, str. 27. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Rady i Parlamentu Europejskiego (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[10] Dz.U. L 55 z 6.3.1996, str. 22.
[11] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[12] Dz.U. L 229 z 30.8.1980, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[13] Dz.U. L 330 z 5.12.1998, str. 32. Dyrektywa zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[14] Dz.U. L 31 z 1.2.2002, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1642/2003 (Dz.U. L 245 z 29.9.2003, str. 4).
[15] 24 miesiące od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[16] Rok od ostatniego dnia miesiąca wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[17] Trzy lata od ostatniego dnia miesiąca wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[18] Pierwszy dzień szóstego miesiąca następującego po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia.
[19] Sześć lat od ostatniego dnia piątego miesiąca od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[20] Ostatni dzień osiemnastego miesiąca od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[21] Dziesięć lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[22] Dwa lata od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[23] Dwanaście miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[24] Pierwszy dzień szóstego miesiąca od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
--------------------------------------------------
Wspólne stanowisko (WE) nr 4/2006
przyjęte przez Radę w dniu 23 stycznia 2006 r.
w celu przyjęcia dyrektywy (WE) 2006/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem
(2006/C 126 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
działając zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wody podziemne są wartościowym zasobem naturalnym, który powinien być chroniony przed zanieczyszczeniem chemicznym.
Jest to szczególnie ważne dla ekosystemów zależnych od wód podziemnych oraz w przypadku wykorzystywania wód podziemnych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia.
(2) Decyzja nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. ustanawiająca szósty wspólnotowy program działań w zakresie ochrony środowiska naturalnego [4] stawia za cel osiągnięcie poziomów jakości wody, które nie powodują znaczącego oddziaływania na zdrowie ludzkie i środowisko oraz nie stwarzają zagrożeń dla zdrowia ludzkiego i środowiska.
(3) W celu ochrony środowiska jako całości, a w szczególności zdrowia ludzkiego, należy unikać powstawania wywołujących negatywne skutki stężeń szkodliwych zanieczyszczeń w wodach podziemnych, zapobiegać ich powstawaniu lub je zmniejszać.
(4) Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej [5] zawiera ogólne przepisy dotyczące ochrony i zachowania stanu wód podziemnych.
Zgodnie z art. 17 tej dyrektywy należy przyjąć środki, aby zapobiegać i chronić wody podziemne przed zanieczyszczeniem, w tym kryteria oceny dobrego stanu chemicznego wód podziemnych oraz kryteria identyfikacji znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych, jak również kryteria służące definiowaniu początkowych punktów odwrócenia takich trendów.
(5) Uwzględniając potrzebę osiągnięcia jednolitych poziomów ochrony wód podziemnych, należy ustalić normy jakościowe i wartości progowe, jak również rozwijać metody oparte na wspólnym podejściu, w celu określenia kryteriów oceny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych.
(6) Normy jakościowe odnoszące się do azotanów, środków ochrony roślin i produktów biobójczych powinny zostać przyjęte jako wspólnotowe kryteria oceny stanu chemicznego jednolitych części wód podziemnych, przy czym należy zapewnić zgodność z, odpowiednio, dyrektywą Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 r. dotyczącą ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego [6], dyrektywą Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotyczącą wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin [7] i dyrektywą 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotyczącą wprowadzania do obrotu produktów biobójczych [8].
(7) Przepisy dotyczące stanu chemicznego wód podziemnych nie mają zastosowania do naturalnie występujących wysokich stężeń substancji, jonów lub ich wskaźników zawartych w danej jednolitej części wód podziemnych albo w wodach powierzchniowych będących z nią w związku hydraulicznym, związanych ze szczególnymi warunkami hydrogeologicznymi, których nie obejmuje definicja zanieczyszczenia.
Nie mają one zastosowania także do czasowych, ograniczonych przestrzennie zmian kierunku przepływu i składu chemicznego, których nie uważa się za intruzje.
(8) Należy określić kryteria identyfikacji wszelkich znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych stężenia zanieczyszczeń oraz kryteria służące definiowaniu początkowych punktów odwrócenia takich trendów, z uwzględnieniem prawdopodobieństwa ujemnych skutków dla ekosystemów wodnych lub lądowych zależnych od wód podziemnych.
(9) Państwa Członkowskie, o ile to możliwe, powinny stosować procedury statystyczne, pod warunkiem że są one zgodne z normami międzynarodowymi i przyczyniają się do długookresowej porównywalności wyników monitoringu pomiędzy państwami członkowskimi.
(10) Zgodnie z art. 22 ust. 2 tiret trzecie dyrektywy 2000/60/WE, dyrektywa Rady 80/68/EWG z dnia 17 grudnia 1979 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne [9] traci moc z dniem 22 grudnia 2013 r.
Konieczne jest zapewnienie ciągłości ochrony przewidzianej w dyrektywie 80/68/EWG w odniesieniu do środków mających na celu zapobieganie zarówno bezpośredniemu, jak i pośredniemu wprowadzaniu zanieczyszczeń do wód podziemnych lub ograniczenie ich wprowadzania.
(11) Konieczne jest rozróżnienie pomiędzy substancjami niebezpiecznymi, których wprowadzaniu należy zapobiegać, i innymi zanieczyszczeniami, których wprowadzanie powinno zostać ograniczone.
Należy korzystać z załącznika VIII do dyrektywy 2000/60/WE, zawierającego wykaz głównych zanieczyszczeń mających znaczenie dla środowiska wodnego, w celu identyfikacji substancji niebezpiecznych i substancji niezaliczanych do niebezpiecznych, stwarzających faktyczne lub potencjalne zagrożenie zanieczyszczeniem.
(12) W celu zapewnienia spójnej ochrony wód podziemnych w przypadkach gdy dana jednolita część wód podziemnych znajduje się na terytorium kilku Państw Członkowskich, państwa te powinny koordynować działania w zakresie monitoringu, ustalania wartości progowych oraz identyfikacji odpowiednich substancji niebezpiecznych.
(13) W pewnych okolicznościach Państwa Członkowskie powinny być upoważnione do zwolnienia z obowiązku podjęcia działań mających na celu zapobieganie wprowadzaniu zanieczyszczeń do wód podziemnych lub ograniczenie ich wprowadzania.
(14) Konieczne jest zapewnienie środków przejściowych obowiązujących w okresie pomiędzy datą wdrożenia niniejszej dyrektywy a datą, kiedy dyrektywa 80/68/EWG utraci moc.
(15) Środki niezbędne do wdrożenia niniejszej dyrektywy powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [10],
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Cel
1.
Niniejsza dyrektywa ustanawia szczególne środki, określone w art. 17 ust. 1 i 2 dyrektywy 2000/60/WE, w celu zapobiegania i ochrony przed zanieczyszczeniem wód podziemnych.
Środki te obejmują w szczególności:
a) kryteria oceny dobrego stanu chemicznego wód podziemnych; oraz
b) kryteria służące identyfikacji i odwróceniu znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych oraz kryteria służące definiowaniu początkowych punktów odwrócenia takich trendów.
2.
Niniejsza dyrektywa uzupełnia zawarte w dyrektywie 2000/60/WE przepisy zapobiegające wprowadzaniu zanieczyszczeń do wód podziemnych lub ograniczające je oraz ma na celu zapobieganie pogarszaniu się stanu wszystkich jednolitych części wód podziemnych.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy oprócz definicji określonych w art. 2 dyrektywy 2000/60/WE stosuje się dodatkowo następujące definicje:
1) "norma jakości wód podziemnych" oznacza normę jakości środowiska określoną jako stężenie danego zanieczyszczenia, grupy zanieczyszczeń lub wskaźnika zanieczyszczenia w wodach podziemnych, które nie powinno być przekroczone z uwagi na ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska;
2) "wartość progowa" oznacza normę jakości wód podziemnych ustaloną przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 3;
3) "znaczący i utrzymujący się trend wzrostowy" oznacza każdy statystycznie istotny wzrost stężenia zanieczyszczenia, grupy zanieczyszczeń lub wskaźnika zanieczyszczeń, stanowiący zagrożenie dla środowiska, w związku z którym stwierdzono konieczność odwrócenia trendu zgodnie z art. 5;
4) "wprowadzanie zanieczyszczeń do wód podziemnych" oznacza bezpośrednie lub pośrednie wprowadzanie zanieczyszczeń do wód podziemnych spowodowane działalnością człowieka.
Artykuł 3
Kryteria oceny stanu chemicznego wód podziemnych
1.
Do celów oceny stanu chemicznego jednolitej części wód podziemnych lub grupy takich części, zgodnie z sekcją 2.3 załącznika V do dyrektywy 2000/60/WE, Państwa Członkowskie stosują następujące kryteria:
a) normy jakości wód podziemnych określone w załączniku I;
b) wartości progowe stężenia zanieczyszczeń, grup zanieczyszczeń i wskaźników zanieczyszczeń, zidentyfikowanych na terytorium danego państwa członkowskiego jako przyczyniające się do uznania jednolitej części wód podziemnych lub grupy takich części za zagrożoną, określone przez Państwa Członkowskie zgodnie z procedurą opisaną w części A załącznika II, z uwzględnieniem co najmniej wykazu zawartego w części B załącznika II.
2.
Wartości progowe mogą być ustalane na poziomie kraju, dorzecza lub części dorzecza międzynarodowego, znajdującej się na terytorium danego Państwa Członkowskiego, albo na poziomie jednolitej części wód podziemnych lub grupy takich części.
3.
W odniesieniu do jednolitych części wód podziemnych znajdujących się na terytorium dwóch lub większej liczby Państw Członkowskich oraz jednolitych części wód podziemnych, w obrębie których przepływ wód podziemnych przecina granicę Państwa Członkowskiego, Państwa Członkowskie zapewniają skoordynowane ustalanie wartości progowych przez zainteresowane państwa członkowskie, zgodnie z art. 3 ust. 4 dyrektywy 2000/60/WE.
4.
W przypadku gdy jednolita część wód podziemnych lub grupa takich części wykracza poza obszar Wspólnoty, zainteresowane państwo(-a) członkowskie podejmuje(-ą) starania zmierzające do skoordynowanego ustalania wartości progowych wspólnie z zainteresowanym(-i) państwem(-ami) niebędącymi państwem(-ami) członkowskim(-i), zgodnie z art. 3 ust. 5 dyrektywy 2000/60/WE.
5.
Państwa Członkowskie ustalają po raz pierwszy wartości progowe, zgodnie z ust. 1 lit. b), nie później niż do dnia 22 grudnia 2008 r.
Wszelkie ustalone wartości progowe ogłasza się w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, opracowywanych zgodnie z art. 13 dyrektywy 2000/60/WE, włączając w to podsumowanie informacji określonych w części C załącznika II.
6.
Państwa Członkowskie, z uwagi na ochronę zdrowia ludzkiego oraz środowiska, dokonują zmian wykazu wartości progowych, jeżeli nowe informacje o zanieczyszczeniach, grupach zanieczyszczeń lub wskaźnikach zanieczyszczeń wskazują na potrzebę ustalenia wartości progowej dla nowej substancji, zmianę istniejącej wartości progowej lub ponownego uwzględnienia wartości progowej uprzednio usuniętej z wykazu.
Wartości progowe mogą być usuwane z wykazu, jeżeli dana jednolita część wód podziemnych nie jest już narażona na zagrożenie ze strony danych zanieczyszczeń, grup zanieczyszczeń lub wskaźników zanieczyszczeń.
Wszelkie takie zmiany wykazu wartości progowych podlegają zgłoszeniu w ramach okresowych przeglądów planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy.
7.
Na podstawie informacji przedstawianych przez Państwa Członkowskie zgodnie z ust. 5, Komisja publikuje sprawozdanie nie później niż do dnia 22 grudnia 2009 r.
Artykuł 4
Procedura oceny stanu chemicznego wód podziemnych
1.
Państwa Członkowskie stosują procedurę opisaną w ust. 2 w celu oceny stanu chemicznego jednolitej części wód podziemnych.
Przy przeprowadzaniu tej procedury Państwa Członkowskie mogą w stosownych przypadkach grupować jednolite części wód podziemnych zgodnie z załącznikiem V do dyrektywy 2000/60/WE.
2.
Jednolitą część wód podziemnych lub grupę takich części uważa się za będącą w dobrym stanie chemicznym, jeżeli:
a) wartości określające normy jakości wód podziemnych, wymienione w załączniku I, i odpowiednie wartości progowe, ustalone zgodnie z art. 3 i załącznikiem II, nie są przekroczone w żadnym punkcie obserwacyjnym w danej jednolitej części wód podziemnych lub grupie takich części; lub
b) dana wartość normy jakości wód podziemnych lub wartość progowa jest przekroczona w jednym lub większej liczbie punktów obserwacyjnych, ale odpowiednie badanie przeprowadzone zgodnie z załącznikiem III potwierdza, że:
i) na podstawie oceny, o której mowa w ust. 3 załącznika III, stężeń zanieczyszczeń przewyższających normy jakości wód podziemnych lub wartości progowe nie uważa się za stanowiące istotne ryzyko dla środowiska, z uwzględnieniem, w odpowiednich przypadkach, wielkości zmienionej jednolitej części wód podziemnych;
ii) spełnione są pozostałe warunki dobrego stanu chemicznego wód podziemnych, określone w tabeli 2.3.2 załącznika V do dyrektywy 2000/60/WE, zgodnie z ust. 4 załącznika III do niniejszej dyrektywy;
iii) w stosownych przypadkach wymogi określone w art. 7 ust. 3 dyrektywy 2000/60/WE są spełnione, zgodnie z ust. 4 załącznika III do niniejszej dyrektywy;
iv) zanieczyszczenia nie naruszają w istotny sposób możliwości wykorzystywania danej jednolitej części wód podziemnych ani żadnej z jednolitych części wód podziemnych tworzących grupę, do celów związanych z działalnością człowieka.
3.
Państwa Członkowskie publikują podsumowanie wyników oceny stanu chemicznego wód podziemnych w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, zgodnie z art. 13 dyrektywy 2000/60/WE.
Podsumowanie to, dokonywane na poziomie dorzecza lub części międzynarodowego dorzecza znajdującej się na terytorium danego Państwa Członkowskiego, zawiera również wyjaśnienie, w jaki sposób w ostatecznej ocenie uwzględniono przekroczenia norm jakości wód podziemnych lub wartości progowych w poszczególnych punktach obserwacyjnych.
4.
Jeżeli jednolita część wód podziemnych jest sklasyfikowana jako będąca w dobrym stanie chemicznym zgodnie z ust. 2 lit. b), Państwa Członkowskie podejmują wszelkie konieczne środki, zgodnie z art. 11 dyrektywy 2000/60/WE, aby zapewnić ochronę tych ekosystemów wodnych i lądowych zależnych od wód podziemnych oraz możliwości wykorzystania przez ludzi wód podziemnych związanych z jednolitą częścią wód podziemnych, reprezentowaną przez punkt lub punkty monitoringu, w których nastąpiło przekroczenie norm jakości wód podziemnych lub wartości progowej
Artykuł 5
Identyfikacja znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych i definiowanie punktów inicjowania działań odwracających takie trendy
1.
Państwa Członkowskie identyfikują wszelkie znaczące i utrzymujące się trendy wzrostowe stężenia zanieczyszczeń, grup zanieczyszczeń lub wskaźników zanieczyszczeń występujących w obrębie jednolitych części wód podziemnych lub grup takich części, które zostały uznane za zagrożone, i definiują początkowy punkt odwrócenia takich trendów, zgodnie z załącznikiem IV.
2.
Państwa Członkowskie doprowadzają do odwrócenia trendów stwarzających znaczące zagrożenie dla jakości ekosystemów wodnych lub lądowych, dla zdrowia ludzkiego lub dla rzeczywistych bądź potencjalnych możliwości uzasadnionego korzystania ze środowiska wodnego, poprzez program środków działania, o którym mowa w art. 11 dyrektywy 2000/60/WE, w celu postępującego zmniejszania zanieczyszczenia wód podziemnych.
3.
Państwa Członkowskie definiują punkt inicjowania działań odwracających takie trendy jako określony odsetek wartości wyznaczających normy jakości wód podziemnych określone w załączniku I i wartości progowych ustalonych zgodnie z art. 3, na podstawie wykrytego trendu i związanego z nim zagrożenia dla środowiska, zgodnie z częścią B ust. 1 załącznika IV.
4.
W planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, przedstawianych zgodnie z art. 13 dyrektywy 2000/60/WE, Państwa Członkowskie dokonują podsumowania określającego:
a) sposób, w jaki ocena trendów na podstawie danych z poszczególnych punktów monitoringu w obrębie jednolitej części wód podziemnych lub grupy takich części wpłynęła na stwierdzenie, zgodnie z sekcją 2.5 załącznika V wyżej wymienionej dyrektywy, że w tych częściach wód podziemnych występuje znaczący i utrzymujący się trend wzrostowy stężenia wszelkiego typu zanieczyszczeń lub ma miejsce odwrócenie tego trendu; oraz
b) uzasadnienie przyjęcia początkowych punktów odwrócenia trendów zdefiniowanych zgodnie z ust. 3.
5.
Jeżeli jest to konieczne do oceny wpływu istniejących stref zanieczyszczonych w obrębie jednolitych części wód podziemnych, mogących stanowić zagrożenie dla osiągnięcia celów określonych w art. 4 dyrektywy 2000/60/WE, w szczególności pochodzących ze źródeł punktowych i skażeń na powierzchni terenu, Państwa Członkowskie przeprowadzają dodatkową ocenę trendów odnoszących się do wykrytych zanieczyszczeń w celu potwierdzenia, że plamy zanieczyszczeń pochodzących ze skażonych miejsc nie rozszerzają się, nie powodują pogorszenia stanu chemicznego danej jednolitej części wód podziemnych lub grupy takich części oraz nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzkiego i środowiska.
Podsumowanie wyników tych ocen zamieszcza się w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, które mają być opracowane zgodnie z art. 13 dyrektywy 2000/60/WE.
Artykuł 6
Środki zapobiegania wprowadzaniu zanieczyszczeń do wód podziemnych lub ich ograniczania
1.
Aby osiągnąć cel, jakim jest zapobieganie wprowadzaniu zanieczyszczeń do wód podziemnych lub ich ograniczenie, ustalony zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) ppkt i) dyrektywy 2000/60/WE, Państwa Członkowskie gwarantują, że program środków działania, określony zgodnie z art. 11 wymienionej wyżej dyrektywy, obejmuje:
a) wszystkie niezbędne środki zmierzające do zapobiegania wprowadzaniu wszelkich substancji niebezpiecznych do wód podziemnych.
Identyfikując takie substancje, Państwa Członkowskie biorą w szczególności pod uwagę substancje niebezpieczne należące do rodzin lub grup zanieczyszczeń, o których mowa w pkt 1–6 załącznika VIII do dyrektywy 2000/60/WE, jak również substancje należące do rodzin lub grup zanieczyszczeń, o których mowa w pkt 7–9 tego załącznika, o ile są one uważane za niebezpieczne;
b) w odniesieniu do zanieczyszczeń wymienionych w załączniku VIII do dyrektywy 2000/60/WE, które nie są uważane za niebezpieczne, i wszelkich pozostałych zanieczyszczeń innych niż niebezpieczne, niewymienionych w tym załączniku, uważanych przez Państwa Członkowskie za faktyczne lub potencjalne niebezpieczeństwo zanieczyszczenia — wszelkie niezbędne środki ograniczające ich wprowadzanie do wód podziemnych, tak aby zapewnić, że wprowadzanie ich nie spowoduje pogorszenia dobrego stanu chemicznego wód podziemnych, powstania znaczących i utrzymujących się trendów wzrostowych stężenia zanieczyszczeń w wodach podziemnych i nie spowoduje zanieczyszczenia wód podziemnych w inny sposób.
Środki takie uwzględniają ustalone zasady najlepszej praktyki, w tym najlepsze praktyki środowiskowe i najlepsze dostępne techniki określone w odpowiednich przepisach wspólnotowych.
W celu ustanowienia środków, o których mowa w lit. a) i b), Państwa Członkowskie mogą w pierwszej kolejności określić okoliczności decydujące o tym, czy zanieczyszczenia wymienione w załączniku VIII do dyrektywy 2000/60/WE, w szczególności podstawowe metale i ich związki, o których mowa w pkt 7 tego załącznika, należy uważać za niebezpieczne czy też nie.
2.
Wszędzie tam, gdzie jest to technicznie możliwe, bierze się pod uwagę zanieczyszczenia ze źródeł rozproszonych, mające wpływ na stan chemiczny wód podziemnych.
3.
Bez uszczerbku dla wszelkich bardziej rygorystycznych wymogów określonych w innych przepisach wspólnotowych, Państwa Członkowskie mogą wyłączyć z zakresu stosowania środków wymaganych na mocy ust. 1 wprowadzanie zanieczyszczeń, które:
a) wynikają z bezpośrednich zrzutów dozwolonych zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. j) dyrektywy 2000/60/WE;
b) ze względu na ich ilość i stężenie są uważane przez właściwe władze za tak niewielkie, że wykluczają jakiekolwiek obecne lub przyszłe zagrożenie pogorszeniem jakości wód podziemnych, do których są wprowadzane;
c) są skutkiem wypadku lub wyjątkowych okoliczności zaistniałych z przyczyn naturalnych, których nie można było realnie przewidzieć, uniknąć lub złagodzić;
d) wynikają ze sztucznego zasilania lub uzupełniania jednolitych części wód podziemnych, dozwolonego zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. f) dyrektywy 2000/60/WE;
e) zapobieżenie którym lub ograniczenie których jest uważane przez właściwe władze za niemożliwe, ze względów technicznych bez stosowania:
i) środków powodujących zwiększone zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub jakości środowiska jako całości; lub
ii) nieproporcjonalnie kosztownych środków służących usuwaniu zanieczyszczeń ze skażonego gruntu bądź podglebia lub innych sposobów ochrony przed ich przesączaniem się przez skażony grunt lub podglebie; lub
f) wynikają z ingerencji w wody powierzchniowe podejmowanych w celach, między innymi, łagodzenia skutków powodzi i susz oraz zarządzania wodami i drogami wodnymi, w tym na szczeblu międzynarodowym.
Działania takie, w tym wykonywanie przekopów, pogłębianie, przenoszenie i zrzucanie osadów w wodach powierzchniowych, prowadzi się na ogólnie obowiązujących zasadach oraz, w odpowiednich przypadkach, na podstawie pozwoleń i zezwoleń wydawanych zgodnie z takimi zasadami, określonymi w tym celu przez państwa członkowskie, o ile tak wprowadzane zanieczyszczenia nie stanowią przeszkody dla osiągnięcia celów środowiskowych ustalonych dla danych części wód zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) ppkt ii) dyrektywy 2000/60/WE.
4.
Właściwe władze Państw Członkowskich prowadzą rejestr wyłączeń, o których mowa w ust. 3, w celu powiadamiania o nich Komisji na jej żądanie.
Artykuł 7
Przepisy przejściowe
W okresie od ... [11] do 22 grudnia 2013 r. wszelkie nowe procedury udzielania zezwoleń zgodnie z art. 4 i 5 dyrektywy 80/68/EWG uwzględniają wymogi określone w art. 3, 4 i 5.
Artykuł 8
Dostosowania techniczne
Załączniki II, III i IV mogą być dostosowywane w sposób odzwierciedlający postęp naukowo-techniczny zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 21 ust. 2 dyrektywy 2000/60/WE, z uwzględnieniem okresu przeglądów i uaktualniania planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, o którym mowa w art. 13 ust. 7 tej dyrektywy.
Artykuł 9
Wykonanie
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do ... [11].
Państwa Członkowskie bezzwłocznie powiadamiają o nich Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 11
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w …, dnia …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 112 z 30.4.2004, str. 40.
[2] Dz.U. C 109 z 30.4.2004, str. 29.
[3] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 28 kwietnia 2005 r.
(Dz.U. C 45 E z 23.2.2006, str. 71), wspólne stanowisko Rady z dnia 23 stycznia 2006 r. oraz decyzja Parlamentu Europejskiego z dnia ... (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym). [4] Dz.U. L 242 z 10.9.2002, str. 1.
Wspólne stanowisko (WE) nr 5/2006
przyjęte przez Radę 23 stycznia 2006 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2006/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej infrastrukturę informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE)
(2006/C 126 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
działając zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Polityka Wspólnoty w kwestii środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony, z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w poszczególnych regionach Wspólnoty.
Ponadto do formułowania i realizacji polityki w tym zakresie i innych polityk wspólnotowych, które zgodnie z art. 6 Traktatu muszą brać pod uwagę wymogi ochrony środowiska, potrzebne są informacje, w tym informacja przestrzenna.
Dla uwzględnienia tych wymogów konieczne jest zapewnienie odpowiedniej koordynacji pomiędzy podmiotami dostarczającymi informacje i użytkownikami tych informacji, tak aby możliwe było połączenie informacji i wiedzy pochodzących z różnych sektorów.
(2) Szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego, przyjęty decyzją nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [3], wymaga zwrócenia pełnej uwagi na zapewnienie, że tworzenie wspólnotowej polityki ochrony środowiska naturalnego jest podejmowane w sposób zintegrowany, z uwzględnieniem różnic regionalnych i lokalnych.
Istnieje szereg problemów dotyczących możliwości uzyskania, jakości, organizacji, dostępności i wspólnego korzystania z informacji przestrzennej potrzebnej do osiągnięcia celów wyznaczonych w tym programie.
(3) Problemy dotyczące możliwości uzyskania, jakości, organizacji, dostępności i wspólnego korzystania z informacji przestrzennej pojawiają się w wielu kwestiach związanych z polityką i informacją i są odczuwalne przez organy publiczne na różnych poziomach.
Rozwiązanie tych problemów wymaga działań nastawionych na wymianę, wspólne korzystanie, dostęp i użytkowanie interoperacyjnych danych przestrzennych i usług dotyczących danych przestrzennych na różnych szczeblach organów publicznych i w różnych sektorach.
Należy w związku z tym utworzyć infrastrukturę informacji przestrzennej we Wspólnocie.
(4) Infrastruktura informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE) powinna wspomagać tworzenie polityki w odniesieniu do polityk i działań mogących mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko naturalne.
(5) Infrastruktura INSPIRE powinna być oparta na infrastrukturach informacji przestrzennej, tworzonych przez Państwa Członkowskie i dostosowywanych do wspólnych zasad wykonawczych, uzupełnianych przez działania na szczeblu Wspólnoty.
Działania te powinny zapewnić zgodność infrastruktur informacji przestrzennej stworzonych przez Państwa Członkowskie i możliwość ich stosowania w kontekście wspólnotowym i transgranicznym.
(6) Infrastruktury informacji przestrzennej w Państwach Członkowskich powinny być zaprojektowane tak, aby zapewnić przechowywanie, udostępnianie oraz utrzymywanie danych przestrzennych na odpowiednim szczeblu; aby było możliwe łączenie w jednolity sposób danych przestrzennych pochodzących z różnych źródeł we Wspólnocie i wspólne korzystanie z nich przez wielu użytkowników i wiele aplikacji; aby było możliwe wspólne korzystanie z danych przestrzennych zgromadzonych na jednym szczeblu organów publicznych przez inne organy publiczne w zakresie, w jakim dyrektywa nakłada na organy publiczne obowiązek wspólnego korzystania z danych przestrzennych; aby dane przestrzenne były udostępniane na warunkach, które nie ograniczają bezzasadnie ich szerokiego wykorzystywania; aby łatwo było wyszukać dostępne dane przestrzenne, ocenić ich przydatność dla określonego celu oraz poznać warunki dotyczące ich wykorzystywania.
(7) Zakresy informacji przestrzennych, do których odnosi się niniejsza dyrektywa, oraz informacji, do których odnosi się dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska [4], w pewnym stopniu pokrywają się.
Niniejsza dyrektywa powinna pozostawać bez uszczerbku dla dyrektywy 2003/4/WE.
(8) Niniejsza dyrektywa powinna pozostawać bez uszczerbku dla dyrektywy 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego [5], której cele uzupełniają cele niniejszej dyrektywy.
(9) Ustanowienie INSPIRE stanowić będzie znaczącą wartość dodaną do innych inicjatyw wspólnotowych, takich jak rozporządzenie Rady (WE) nr 876/2002 z dnia 21 maja 2002 r. ustanawiające Wspólne Przedsiębiorstwo Galileo [6] oraz komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Globalny Monitoring Środowiska i Bezpieczeństwa (GMES): ustanowienie zdolności GMES do roku 2008 (plan działań (2004–2008))", a zarazem będzie korzystać z tych inicjatyw.
Państwa Członkowskie powinny rozważyć korzystanie z danych i usług dostarczanych przez programy Galileo i GMES, w miarę ich udostępniania, w szczególności z możliwości określania lokalizacji i czasu przy pomocy systemu Galileo.
(10) Na szczeblu krajowym i wspólnotowym podejmuje się wiele inicjatyw mających na celu gromadzenie, harmonizację lub organizację rozpowszechniania lub wykorzystania informacji przestrzennych.
Inicjatywy takie mogą być podejmowane na mocy prawodawstwa wspólnotowego, takiego jak decyzja Komisji nr 2000/479/WE z dnia 17 lipca 2000 r. w sprawie wdrożenia europejskiego rejestru emisji zanieczyszczeń (EPER) zgodnie z art. 15 dyrektywy Rady 96/61/WE dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (IPPC) [7], rozporządzenie (WE) nr 2152/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. dotyczące monitorowania wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska naturalnego we Wspólnocie (Forest Focus) [8], w ramach programów finansowanych przez Wspólnotę (np. CORINE land cover, Europejski System Informacji o Polityce Transportowej) lub mogą wynikać z inicjatyw podejmowanych na szczeblu krajowym lub regionalnym.
Niniejsza dyrektywa nie tylko uzupełni takie inicjatywy, tworząc ramy, które pozwolą im uzyskać interoperacyjność, lecz także będzie wykorzystywać istniejące doświadczenia i inicjatywy zamiast powielać wykonaną już pracę.
(11) Niniejsza dyrektywa powinna mieć zastosowanie do danych przestrzennych przechowywanych przez organy publiczne lub w ich imieniu oraz do wykorzystywania danych przestrzennych przez organy publiczne przy wykonywaniu ich zadań publicznych.
Z pewnymi zastrzeżeniami powinna ona mieć również zastosowanie do danych przestrzennych przechowywanych przez osoby fizyczne lub prawne inne niż organy publiczne, o ile wystąpią o to wspomniane osoby fizyczne lub prawne.
(12) Niniejsza dyrektywa nie powinna określać wymagań w odniesieniu do gromadzenia nowych danych lub przedkładania takich informacji Komisji, ponieważ kwestie te są regulowane innymi aktami prawnymi odnoszącymi się do środowiska naturalnego.
(13) Tworzenie infrastruktury krajowej powinno odbywać się stopniowo, a co za tym idzie –tematom danych przestrzennych objętych niniejszą dyrektywą należy przyznać zróżnicowany priorytet.
Przy wdrażaniu należy brać pod uwagę stopień przydatności danych przestrzennych dla szerokiej gamy zastosowań w różnych obszarach polityki, priorytety działań wynikających z polityk Wspólnoty, które wymagają zharmonizowanych danych przestrzennych, oraz postępy już poczynione dzięki działaniom harmonizacyjnym podejmowanym w Państwach Członkowskich.
(14) Główną przeszkodą dla pełnego wykorzystania dostępnych danych jest czasochłonność i kosztowność poszukiwania istniejących danych przestrzennych lub sprawdzanie, czy mogą one być użyte w danym celu.
Państwa Członkowskie powinny zatem dostarczać opisy dostępnych zbiorów danych przestrzennych oraz usług w formie metadanych.
(15) Ponieważ duża różnorodność formatów i struktur, w jakich są zorganizowane i udostępniane we Wspólnocie dane przestrzenne, utrudnia efektywne formułowanie, wdrażanie, monitorowanie i ocenę prawodawstwa wspólnotowego mającego bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko naturalne, należy przyjąć środki wykonawcze ułatwiające korzystanie z danych przestrzennych pochodzących z różnych źródeł w Państwach Członkowskich.
Środki te powinny mieć na celu doprowadzenie do interoperacyjności zbiorów danych przestrzennych, a Państwa Członkowskie powinny zapewnić, żeby wszelkie dane lub informacje potrzebne do osiągnięcia interoperacyjności były dostępne na warunkach, które nie ograniczają ich użycia do tego celu.
(16) Do wspólnego korzystania z danych przestrzennych na różnych poziomach organów publicznych we Wspólnocie niezbędne są usługi sieciowe.
Usługi te powinny umożliwiać wyszukiwanie, przetwarzanie, przeglądanie i pobieranie danych przestrzennych oraz wykorzystywanie danych przestrzennych i usług świadczonych drogą elektroniczną.
W celu zapewnienia interoperacyjności infrastruktur utworzonych przez Państwa Członkowskie usługi sieciowe powinny funkcjonować zgodnie ze wspólnie uzgodnionymi specyfikacjami i minimalnymi kryteriami wydajności.
Sieć usług powinna również obejmować możliwości techniczne pozwalające organom publicznym na udostępnianie ich zbiorów danych przestrzennych i usług.
(17) Pewne zbiory danych przestrzennych i usług istotne dla polityk wspólnotowych bezpośrednio lub pośrednio wpływających na środowisko naturalne znajdują się w posiadaniu stron trzecich i są przez nie obsługiwane.
Państwa Członkowskie powinny zatem zaoferować stronom trzecim możliwość wnoszenia wkładu w infrastruktury krajowe, o ile nie pogorszy to spójności i łatwości użytkowania danych przestrzennych i usług związanych z danymi przestrzennymi będących częścią tych infrastruktur.
(18) Doświadczenie Państw Członkowskich pokazuje, że dla udanego wdrożenia infrastruktury informacji przestrzennej ważne jest bezpłatne udostępnienie społeczeństwu pewnej minimalnej liczby usług.
Państwa Członkowskie powinny zatem udostępnić bezpłatnie, jako minimum, usługi wyszukiwania zbiorów danych przestrzennych.
(19) Dla ułatwienia integracji infrastruktur krajowych z INSPIRE Państwa Członkowskie powinny zapewnić dostęp do swoich infrastruktur przez geoportal Wspólnoty obsługiwany przez Komisję, jak również przez wszelkie punkty dostępu, które same postanowią obsługiwać.
(20) Aby udostępnić informacje pochodzące od organów publicznych różnego szczebla, Państwa Członkowskie powinny usunąć występujące w praktyce przeszkody w tym zakresie, na jakie natrafiają organy publiczne na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym przy wykonywaniu swoich funkcji publicznych mogących mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na środowisko naturalne.
Bariery te należy usuwać na etapie, na którym informacje mają zostać użyte do wykonywania funkcji publicznych.
(21) Organy publiczne potrzebują sprawnego dostępu do odpowiednich zbiorów danych przestrzennych i usług przy wykonywaniu ich zadań publicznych.
Dostęp ten mógłby być utrudniony, gdyby zależał od doraźnych negocjacji między poszczególnymi organami publicznymi za każdym razem, kiedy jest potrzebny.
Państwa Członkowskie powinny przedsięwziąć konieczne środki, aby zapobiec tego rodzaju występującym w praktyce przeszkodom dla wspólnego korzystania z danych, stosując na przykład uprzednie uzgodnienia między organami publicznymi.
(22) Mechanizmy wspólnego korzystania ze zbiorów danych przestrzennych i usług przez rząd i inne podmioty administracji publicznej oraz osoby fizyczne lub prawne, wykonujące funkcje związane z administracją publiczną na podstawie przepisów prawa krajowego, mogą obejmować przepisy ustawowe i wykonawcze, porozumienia licencyjne albo finansowe lub procedury administracyjne, na przykład w celu ochrony samowystarczalności finansowej tych organów publicznych, które zostały zobowiązane do przynoszenia dochodów lub na przykład których zbiory danych są tylko częściowo dotowane przez Państwo Członkowskie, przez co muszą one odzyskać niepokrytą przez dotację część kosztów, nakładając opłaty na użytkowników, lub w celu zagwarantowania utrzymania i aktualizacji tych danych.
(23) Środki przyjęte przez Państwa Członkowskie w ramach ich przepisów transponujących mogą przewidywać możliwość udzielania przez organy publiczne udostępniające zbiory danych przestrzennych i usługi licencji na korzystanie z tych zbiorów danych i usług i żądania przez nie opłat od innych organów publicznych korzystających z tych zbiorów danych przestrzennych i usług.
(24) Przepisy art. 13 ust. 1 lit. f) oraz art. 17 ust. 1 powinny być wdrożone i stosowane w pełnej zgodności z zasadami dotyczącymi ochrony danych osobowych zgodnie z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [9].
(25) Ramy wspólnego korzystania z danych przestrzennych przez organy publiczne, na które dyrektywa nakłada obowiązek wspólnego z nich korzystania, powinny być neutralne nie tylko względem tych organów publicznych w Państwie Członkowskim, lecz również względem takich organów publicznych w innych Państwach Członkowskich oraz instytucji wspólnotowych.
Ponieważ instytucje i organy wspólnotowe muszą często integrować i oceniać informacje przestrzenne ze wszystkich Państw Członkowskich, powinny one mieć możliwość uzyskiwania dostępu do danych przestrzennych i powiązanych z nimi usług oraz korzystania z nich na zharmonizowanych warunkach.
(26) W celu stymulowania rozwijania przez strony trzecie usług o wartości dodanej, z korzyścią zarówno dla organów publicznych, jak i społeczeństwa, należy ułatwić dostęp do danych przestrzennych, których zakres przekracza granice administracyjne lub państwowe.
(27) Skuteczne wdrażanie infrastruktury informacji przestrzennej wymaga koordynacji wszystkich podmiotów zainteresowanych budowaniem takiej infrastruktury, zarówno w roli podmiotów dostarczających informacje, jak i użytkowników.
Należy zatem ustanowić odpowiednie struktury koordynacyjne zarówno w Państwach Członkowskich, jak i na szczeblu wspólnotowym.
(28) Celem wykorzystania najnowocześniejszych rozwiązań i doświadczeń praktycznych związanych z infrastrukturą informacyjną właściwym jest, by działania niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy były wspierane przez normy międzynarodowe i normy przyjęte przez europejskie organy normalizacyjne zgodnie z procedurą określoną w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych [10] oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.
(29) Z uwagi na fakt, że Europejska Agencja Ochrony Środowiska, ustanowiona rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1210/90 z dnia 7 maja 1990 r. w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska [11], ma za zadanie dostarczanie Wspólnocie obiektywnych, rzetelnych i porównywalnych informacji na temat środowiska naturalnego na poziomie wspólnotowym i dąży między innymi do polepszenia przepływu ważnych dla polityki informacji o środowisku pomiędzy Państwami Członkowskimi a instytucjami wspólnotowymi, powinna ona brać aktywny udział w wykonywaniu niniejszej dyrektywy.
(30) Zgodnie z pkt 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [12] zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzania, dla potrzeb własnych, a także w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które, na ile jest to możliwe, będą pokazywać korelację między niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji oraz do opublikowania tych tabel.
(31) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [13].
(32) Prace przygotowawcze nad decyzjami dotyczącymi wdrożenia niniejszej dyrektywy oraz przyszłej ewolucji INSPIRE wymagają ciągłego monitorowania wdrożenia dyrektywy oraz regularnych sprawozdań.
(33) Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, jakim jest ustanowienie INSPIRE, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez Państwa Członkowskie ze względu na jego aspekty ponadnarodowe oraz z powodu ogólnej potrzeby koordynacji warunków dostępu, wymiany i wspólnego korzystania z informacji przestrzennych w obrębie Wspólnoty, natomiast może on w związku z tym zostać lepiej osiągnięty na szczeblu wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
1.
Niniejsza dyrektywa ustanawia przepisy ogólne służące ustanowieniu Infrastruktury informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (określanej dalej jako "INSPIRE") dla celów polityk wspólnotowych w zakresie ochrony środowiska oraz polityk lub działań mogących oddziaływać na środowisko.
2.
INSPIRE opiera się na infrastrukturach informacji przestrzennej ustanowionych i prowadzonych przez Państwa Członkowskie.
Artykuł 2
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla dyrektyw 2003/4/WE oraz 2003/98/WE.
Artykuł 3
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1) "infrastruktura informacji przestrzennej" oznacza metadane, zbiory danych przestrzennych oraz usługi danych przestrzennych; usługi i technologie sieciowe; porozumienia w sprawie wspólnego korzystania, dostępu i użytkowania oraz mechanizmy kontroli i monitorowania, procesy i procedury ustanowione, stosowane lub udostępniane zgodnie z niniejszą dyrektywą;
2) "dane przestrzenne" oznaczają wszelkie dane odnoszące się bezpośrednio lub pośrednio odniesione do określonego położenia lub obszaru geograficznego;
3) "zbiór danych przestrzennych" oznacza rozpoznawalny zestaw danych przestrzennych;
4) "usługi danych przestrzennych" oznaczają operacje, które mogą być wykonywane przez aplikację komputerową na danych przestrzennych zawartych w zbiorach danych przestrzennych lub na powiązanych z nimi metadanych;
5) "obiekt przestrzenny" oznacza abstrakcyjną reprezentację zjawiska świata rzeczywistego związaną z określonym położeniem lub obszarem geograficznym;
6) "metadane" oznaczają informacje opisujące zbiory danych przestrzennych i usługi danych przestrzennych oraz umożliwiające ich odnalezienie, inwentaryzację i używanie;
7) "interoperacyjność" oznacza możliwość łączenia zbiorów danych przestrzennych oraz interakcji usług danych przestrzennych bez powtarzalnej interwencji manualnej, w taki sposób, aby wynik był spójny, a wartość dodana zbiorów i usług danych przestrzennych została zwiększona;
8) "geoportal INSPIRE" oznacza witrynę internetową lub jej odpowiednik, zapewniającą dostęp do usług wymienionych w art. 11 ust. 1;
9) "organ publiczny" oznacza:
a) jednostkę administracji rządowej lub innej administracji publicznej, w tym publiczne organy doradcze na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym,
b) osobę fizyczną lub prawną, która na mocy prawa krajowego sprawuje publiczne funkcje administracyjne, łącznie ze szczególnymi obowiązkami, działaniami lub usługami dotyczącymi środowiska oraz
c) osobę fizyczną lub prawną sprawującą obowiązki lub funkcje publiczne lub świadczącą usługi publiczne w odniesieniu do środowiska i podlegającą organowi lub osobie, o których mowa w lit. a) lub b).
Państwa Członkowskie mogą postanowić, że w zakresie, w jakim organy lub instytucje działają w charakterze organów sądowniczych lub ustawodawczych, do celów niniejszej dyrektywy nie należy ich traktować jako organów publicznych;
10) "strona trzecia" oznacza osobę fizyczną lub prawną niebędącą organem publicznym.
Artykuł 4
1.
Niniejsza dyrektywa obejmuje zbiory danych przestrzennych spełniające następujące warunki:
a) odnoszą się one do obszaru, na którym Państwo Członkowskie ma lub wykonuje uprawnienia jurysdykcyjne;
b) są w formie elektronicznej;
c) znajdują się w posiadaniu lub są przechowywane w imieniu:
i) organu publicznego i są utworzone, otrzymane, zarządzane lub uaktualniane przez ten organ oraz mieszczą się w zakresie jego zadań publicznych;
ii) strony trzeciej, której umożliwiono dostęp do sieci zgodnie z art. 12;
d) odnoszą się do jednego lub większej liczby tematów wymienionych w załącznikach I, II lub III.
2.
W przypadkach kiedy większa liczba identycznych zestawów danych jest w posiadaniu bądź jest przechowywana w imieniu różnych organów publicznych, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie jedynie do wersji referencyjnej, z której uzyskano pozostałe kopie.
3.
Niniejsza dyrektywa obejmuje również usługi danych przestrzennych odnoszące się do danych zawartych w zbiorach danych przestrzennych określonych w ust. 1.
4.
Niniejsza dyrektywa nie wymaga zbierania nowych danych przestrzennych.
5.
W przypadku zbiorów danych przestrzennych spełniających warunek określony w ust. 1 lit. c), w odniesieniu do których prawa własności intelektualnej posiada strona trzecia, organ publiczny może podejmować działania na mocy niniejszej dyrektywy wyłącznie za zgodą tej strony trzeciej.
6.
W drodze odstępstwa od ust. 1, niniejsza dyrektywa obejmuje dane przestrzenne znajdujące się w posiadaniu lub przechowywane w imieniu organu publicznego działającego na najniższym szczeblu administracji Państwa Członkowskiego, wyłącznie gdy w Państwie Członkowskim istnieją przepisy ustawowe lub wykonawcze przewidujące ich zbieranie lub rozpowszechnianie.
7.
Opis techniczny tematów danych przestrzennych, określonych w załącznikach I, II i III, może być dostosowany zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 2 w celu uwzględnienia zmieniającego się zapotrzebowania na dane przestrzenne dla celów polityk wspólnotowych, które mają wpływ na środowisko.
ROZDZIAŁ II
METADANE
Artykuł 5
1.
Państwa Członkowskie zapewniają utworzenie metadanych dla zbiorów oraz usług danych przestrzennych odpowiadających tematom wymienionym w załącznikach I, II i III, a także bieżące uaktualnianie tych metadanych.
2.
Metadane obejmują informacje dotyczące:
a) zgodności zbiorów danych przestrzennych z przepisami wykonawczymi, o których mowa w art. 7 ust. 1;
b) warunków uzyskania dostępu do zbiorów danych przestrzennych i ich wykorzystania oraz usług danych przestrzennych jak również, gdy ma to zastosowanie, odpowiednich opłat;
c) jakości danych przestrzennych, w tym, czy zostały one zweryfikowane;
d) organów publicznych odpowiedzialnych za utworzenie, administrowanie, utrzymywanie i dystrybuowanie zbiorów oraz usług danych przestrzennych;
e) ograniczeń dostępu publicznego oraz powodów takich ograniczeń, zgodnie z art. 13.
3.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, że metadane są kompletne, a pod względem jakości wystarczające do osiągnięcia celu określonego w art. 3 pkt 6.
4.
W terminie do … [14] należy przyjąć przepisy służące wdrożeniu niniejszego artykułu, zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 2.
Przepisy te uwzględniają odpowiednie istniejące normy międzynarodowe oraz potrzeby użytkowników.
Artykuł 6
Państwa Członkowskie tworzą metadane określone w art. 5 zgodnie z następującym harmonogramem:
a) nie później niż 2 lata od daty przyjęcia przepisów wykonawczych zgodnie z art. 5 ust. 4 w odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających tematom wymienionym w załącznikach I i II;
b) nie później niż 5 lat od daty przyjęcia przepisów wykonawczych zgodnie z art. 5 ust. 4 w odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających tematom wymienionym w załączniku III.
ROZDZIAŁ III
INTEROPERACYJNOŚĆ ZBIORÓW I USŁUG DANYCH PRZESTRZENNYCH
Artykuł 7
1.
Przepisy wykonawcze określające rozwiązania techniczne dla zapewnienia interoperacyjności oraz, w przypadkach gdzie jest to wykonalne, harmonizacji zbiorów i usług danych przestrzennych, są przyjmowane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 22 ust. 2.
Przy opracowywaniu przepisów wykonawczych uwzględniane są odpowiednie wymagania użytkowników, istniejące inicjatywy i standardy międzynarodowe służące harmonizacji zbiorów danych przestrzennych, a także względy wykonalności i relacji kosztów do korzyści.
W przypadkach gdy organizacje założone zgodnie z prawem międzynarodowym przyjęły odpowiednie standardy w celu zagwarantowania interoperacyjności lub harmonizacji zbiorów i usług danych przestrzennych, w stosownych okolicznościach, standardy te są uwzględniane w przepisach wykonawczych, o których mowa w niniejszym ustępie, oraz należy odwołać się do istniejących środków technicznych.
2.
Jako podstawę do opracowywania wniosków w sprawie tych przepisów wykonawczych Komisja przeprowadza analizę wykonalności oraz oczekiwanych kosztów i korzyści.
Państwa Członkowskie na wniosek Komisji dostarczają jej informacje konieczne do tego, aby mogła ona przygotować tę analizę.
Przy przedkładaniu wniosku w sprawie takich przepisów Komisja w ramach Komitetu, o którym mowa w art. 22 ust. 1, zasięga opinii Państw Członkowskich w sprawie wyników przeprowadzonej przez nią analizy.
Przyjęcie takich przepisów nie powoduje nadmiernych kosztów dla Państwa Członkowskiego.
3.
W zakresie, w jakim jest to wykonalne, Państwa Członkowskie zapewniają doprowadzenie do zgodności wszystkich w ostatnim czasie zebranych lub uaktualnionych zbiorów danych przestrzennych oraz odpowiadających im usług z przepisami wykonawczymi, o których mowa w ust. 1, w terminie dwóch lat od ich przyjęcia, jak również doprowadzenie innych zbiorów danych przestrzennych i usług do zgodności z tymi przepisami w terminie siedmiu lat od ich przyjęcia.
4.
Przepisy wykonawcze, o których mowa w ust. 1, obejmują definicję i klasyfikację obiektów przestrzennych istotnych dla zbiorów danych przestrzennych, odnoszących się do tematów wymienionych w załącznikach I, II lub III, oraz sposób, w jaki te dane przestrzenne posiadają odniesienie geograficzne.
5.
Przedstawicielom Państw Członkowskich na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, a także innym osobom fizycznym lub prawnym zainteresowanym danymi przestrzennymi w związku z rolą, jaką pełnią w infrastrukturze, w tym użytkownikom, producentom, podmiotom świadczącym usługi o wartości dodanej lub jakiemukolwiek organowi koordynującemu, przyznaje się, zgodnie z obowiązującymi procedurami, możliwość uczestniczenia w dyskusjach przygotowawczych w sprawie treści przepisów wykonawczych, o których mowa w ust. 1, przed rozważeniem ich przez Komitet, o którym mowa w art. 22 ust. 1.
Artykuł 8
1.
W przypadku zbiorów danych przestrzennych, odpowiadających jednemu lub większej liczbie tematów wymienionych w załączniku I lub II, przepisy wykonawcze, przewidziane w art. 7 ust. 1, powinny spełniać warunki określone w ust. 2, 3 i 4 niniejszego artykułu.
2.
Przepisy wykonawcze dotyczą następujących aspektów danych przestrzennych:
a) rozwiązań zapewniających jednoznaczną identyfikację obiektów przestrzennych, w których mogą zostać zastosowane identyfikatory w ramach istniejących systemów krajowych, aby zapewnić ich wzajemną interoperacyjność;
b) związku pomiędzy obiektami przestrzennymi;
c) kluczowych atrybutów oraz odpowiednich wielojęzycznych słowników zwykle wymaganych dla polityk, które mogą oddziaływać na środowisko;
d) informacji o czasowym wymiarze danych;
e) uaktualniania danych.
3.
Przepisy wykonawcze są opracowywane w sposób zapewniający spójność pomiędzy elementami informacji odnoszącymi się do tego samego położenia lub pomiędzy elementami informacji odnoszącymi się do tego samego obiektu przedstawionego w różnych skalach.
4.
Przepisy wykonawcze są opracowywane w sposób zapewniający porównywalność informacji pochodzących z różnych zbiorów danych przestrzennych w zakresie aspektów, o których mowa w art. 7 ust. 4 oraz w ust. 2 niniejszego artykułu.
Artykuł 9
Przepisy wykonawcze, o których mowa w art. 7 ust. 1, są przyjmowane zgodnie z następującym harmonogramem:
a) w odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających tematom wymienionym w załączniku I — w terminie do … [15];
b) w odniesieniu do zbiorów danych przestrzennych odpowiadających tematom wymienionym w załącznikach II lub III — w terminie do … [16].
Artykuł 10
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby wszelkie informacje, w tym dane, kody i klasyfikacje techniczne, niezbędne w celu zapewnienia zgodności z przepisami wykonawczymi, o których mowa w art. 7 ust. 1, zostały udostępnione organom publicznym lub stronom trzecim zgodnie z warunkami, które nie ograniczają ich użycia do tego celu.
2.
Dla zapewnienia spójności danych przestrzennych odnoszących się do obiektu geograficznego położonego na granicy dwóch lub więcej Państw Członkowskich, Państwa Członkowskie decydują stosownie do potrzeb, za wzajemną zgodą, o opisie i położeniu takich wspólnych cech obiektów.
ROZDZIAŁ IV
USŁUGI SIECIOWE
Artykuł 11
1.
Państwa Członkowskie tworzą i obsługują sieć obejmującą następujące usługi danych przestrzennych oraz usługi, dla których metadane zostały utworzone zgodnie z niniejszą dyrektywą:
a) usługi wyszukiwania, umożliwiające wyszukiwanie zbiorów oraz usług danych przestrzennych na podstawie zawartości odpowiadających im metadanych oraz umożliwiające wyświetlanie zawartości metadanych;
b) usługi przeglądania umożliwiające co najmniej: wyświetlanie, nawigowanie, powiększanie i pomniejszanie, przesuwanie lub nakładanie na siebie zbiorów danych przestrzennych oraz wyświetlanie informacji z legendy i wszelkiej istotnej zawartości metadanych;
c) usługi pobierania, umożliwiające pobieranie kopii całych zbiorów danych przestrzennych lub części takich zbiorów oraz, gdy jest to wykonalne, dostęp bezpośredni;
d) usługi przekształcania, umożliwiające przekształcenie zbiorów danych przestrzennych w celu osiągnięcia interoperacyjności;
e) usługi umożliwiające uruchamianie usług danych przestrzennych.
Usługi te uwzględniają odpowiednie wymagania użytkownika oraz powinny być proste w użyciu, publicznie dostępne oraz dostępne za pośrednictwem Internetu lub innego odpowiedniego środka telekomunikacji.
2.
Dla celów usług, o których mowa w ust. 1 lit. a), wprowadza się co najmniej następującą kombinację kryteriów wyszukiwania:
a) słowa kluczowe;
b) klasyfikacja danych przestrzennych oraz usług danych przestrzennych;
c) jakość danych przestrzennych, w tym, czy zostały one zweryfikowane;
d) stopień zgodności z przepisami wykonawczymi, o których mowa w art. 7 ust. 1;
e) położenie geograficzne;
f) warunki dostępu i korzystania ze zbiorów oraz usług danych przestrzennych;
g) organy publiczne odpowiedzialne za tworzenie, administrowanie, utrzymywanie i dystrybuowanie zbiorów oraz usług danych przestrzennych.
3. Usługi przekształcania określone w ust. 1 lit d) są łączone z innymi usługami określonymi w tym ustępie w sposób umożliwiający użytkowanie wszystkich tych usług zgodnie z przepisami wykonawczymi przewidzianymi w art. 7 ust. 1.
Artykuł 12
Państwa Członkowskie zapewniają, aby organy publiczne dysponowały środkami technicznymi w celu połączenia swoich zbiorów i usług danych przestrzennych w sieć, o której mowa w art. 11 ust. 1.
Ta usługa udostępniana jest również na wniosek stronom trzecim, których zbiory i usługi danych przestrzennych są zgodne z przepisami wykonawczymi określającymi zobowiązania, w odniesieniu zwłaszcza do metadanych, usług sieciowych i interoperacyjności.
Artykuł 13
1. W drodze odstępstwa od art. 11 ust. 1 Państwa Członkowskie mogą ograniczyć publiczny dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych, o których mowa w art. 11 ust. 1 lit. a)–e) lub do usług w zakresie handlu elektronicznego, o których mowa w art. 14 ust. 3, w wypadkach, w których taki dostęp miałby niekorzystny wpływ na:
a) poufność działań organów publicznych, jeżeli poufność ta jest przewidziana w przepisach;
b) stosunki międzynarodowe, bezpieczeństwo publiczne lub obronę narodową;
c) działalność wymiaru sprawiedliwości, prawo do uczciwego procesu lub zdolność organu publicznego do prowadzenia dochodzenia o charakterze karnym lub dyscyplinarnym;
d) poufność informacji handlowych lub przemysłowych, jeżeli poufność ta przewidziana jest w przepisach krajowych lub wspólnotowych w celu ochrony uzasadnionego interesu gospodarczego, włączając w to interes publiczny w zakresie zachowania poufności danych statystycznych i tajemnicy podatkowej;
e) prawa własności intelektualnej;
f) poufność danych osobowych lub akt odnoszących się do osoby fizycznej, jeżeli osoba ta nie wyraziła zgody na publiczne ujawnienie tych informacji oraz jeżeli taka poufność jest przewidziana w przepisach krajowych lub wspólnotowych;
g) interesy lub ochronę jakiejkolwiek osoby, która dostarczyła dobrowolnie informacje będące przedmiotem wniosku, nie mając obowiązku dostarczenia tych informacji i nie mogąc być takim obowiązkiem obarczona, chyba że wyraziła ona zgodę na ich ujawnienie;
h) ochronę środowiska, do którego odnoszą się informacje, takie jak miejsca występowania rzadkich gatunków.
2.
Podstawy ograniczania dostępu przewidziane w ust. 1 interpretuje się ściśle, biorąc pod uwagę w konkretnym przypadku interes publiczny, któremu służyłoby udzielenie dostępu.
W każdym konkretnym przypadku interes publiczny, któremu służyłoby ujawnienie informacji wyważa się z interesem publicznym, któremu służyłoby ograniczenie dostępu lub obwarowanie go warunkami.
Państwa Członkowskie nie mogą, na podstawie ust. 1 lit. a), d), f), g) oraz h), ograniczać dostępu do informacji dotyczących emisji do środowiska.
Ilekroć jednak podstawą do ograniczenia dostępu jest ust. 1 lit. d) lub f), akapit pierwszy niniejszego ustępu ma zastosowanie jedynie w przypadkach gdy dostęp, o którym mowa w ust. 1, dotyczy informacji o środowisku określonych w art. 2 ust. 1 dyrektywy 2003/4/WE.
3.
W tych ramach oraz do celów stosowania ust. 1 lit. f), Państwa Członkowskie zapewniają przestrzeganie wymogów dyrektywy 95/46/WE.
Artykuł 14
1.
Państwa Członkowskie zapewniają:
a) nieodpłatny publiczny dostęp do usług, o których mowa w art. 11 ust. 1 lit. a);
b) co do zasady, nieodpłatny publiczny dostęp do usług, o których mowa w art. 11 ust. 1 lit. b).
Jednakże w przypadkach gdy opłaty lub licencje są niezbędnym warunkiem wstępnym utrzymywania zbiorów i usług danych przestrzennych lub zrównoważonego spełnienia wymagań istniejącej już międzynarodowej infrastruktury danych przestrzennych, Państwa Członkowskie mogą zastosować opłaty lub licencje albo w stosunku do osoby, która świadczy te usługi na rzecz społeczeństwa albo, jeżeli usługodawca tak zadecyduje, wobec ogółu społeczeństwa.
2.
Dane dostępne za pośrednictwem usług przeglądania, o których mowa w art. 11 ust. 1 lit. b) mogą mieć formę, która uniemożliwia ponowne ich wykorzystanie w celach handlowych.
3.
Jeżeli organy publiczne pobierają opłaty za usługi wymienione w art. 11 ust. 1 lit. b), c) lub e), Państwa Członkowskie zapewniają dostępność usług w zakresie handlu elektronicznego.
Usługi takie mogą być objęte oświadczeniami o wyłączeniu odpowiedzialności, licencjami akceptowanymi przez kliknięcie lub zwykłymi licencjami.
Artykuł 15
1.
Komisja tworzy i obsługuje geoportal INSPIRE na poziomie Wspólnoty.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają dostęp do usług, o których mowa w art. 11 ust. 1, poprzez geoportal INSPIRE, o którym mowa w ust. 1.
Państwa Członkowskie mogą również zapewnić dostęp do tych usług poprzez swoje własne punkty dostępu.
Artykuł 16
Zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 2 należy przyjąć przepisy do celów wykonania postanowień niniejszego rozdziału, w szczególności należy określić:
a) specyfikacje techniczne dla usług, o których mowa w art. 11 i 12 oraz minimalne kryteria wydajności tych usług, uwzględniając istniejące wymogi dotyczące sprawozdawczości i zalecenia przyjęte w ramach prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie środowiska, istniejące usługi w zakresie handlu elektronicznego oraz postęp technologiczny;
b) zobowiązania, o których mowa w art. 12.
ROZDZIAŁ V
WSPÓLNE KORZYSTANIE Z DANYCH
Artykuł 17
1.
Każde Państwo Członkowskie przyjmuje środki dotyczące wspólnego korzystania ze zbiorów danych i usług danych przestrzennych przez jego organy publiczne, o których mowa w art. 3 ust. 9 lit. a) i b).
Środki te umożliwiają tym organom publicznym uzyskanie dostępu do zbiorów danych przestrzennych oraz wymianę i korzystanie z tych zbiorów i usług na potrzeby zadań publicznych, które mogą oddziaływać na środowisko.
2.
Środki przewidziane w ust. 1 zapobiegają wszelkim ograniczeniom, które mogłyby stworzyć w momencie użycia występujące w praktyce przeszkody dla wspólnego korzystania ze zbiorów i usług danych przestrzennych.
3.
Przepisy ust. 2 nie stoją na przeszkodzie udzielaniu przez organy publiczne, które dostarczają zbiory i usługi danych przestrzennych, licencji na nie i pobierania za nie opłat od organów publicznych lub instytucji i organów wspólnotowych, które korzystają z tych zbiorów i usług danych przestrzennych.
4.
Rozwiązania służące wspólnemu korzystaniu ze zbiorów i z usług danych przestrzennych przewidziane w ust. 1, 2 i 3 są otwarte dla organów publicznych, o których mowa w art. 3 ust. 9 lit. a) i b) z innych Państw Członkowskich oraz dla instytucji i organów Wspólnoty, dla potrzeb zadań publicznych, które mogą oddziaływać na środowisko.
5.
Rozwiązania służące wspólnemu korzystaniu ze zbiorów i usług danych przestrzennych, przewidziane w ust. 1, 2 i 3, są otwarte, na zasadzie wzajemności i równości, dla organów ustanowionych na podstawie umów międzynarodowych, których stroną jest Wspólnota i Państwa Członkowskie, dla celów zadań, które mogą oddziaływać na środowisko.
6.
W przypadkach gdy rozwiązania służące wspólnemu korzystaniu ze zbiorów i z usług danych przestrzennych, przewidziane w ust. 1, 2 i 3, są udostępniane zgodnie z ust. 4 i 5, rozwiązaniom tym mogą towarzyszyć wymagania krajowe warunkujące korzystanie z nich.
7.
W drodze odstępstwa od niniejszego artykułu, Państwa Członkowskie mogą ograniczyć wspólne korzystanie, jeśli mogłoby ono stanowić zagrożenie dla przebiegu postępowania sądowego, dla bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej lub stosunków międzynarodowych.
8.
Bez uszczerbku dla ust. 3, Państwa Członkowskie umożliwiają instytucjom i organom Wspólnoty dostęp do zbiorów i usług danych przestrzennych zgodnie ze zharmonizowanymi warunkami.
Przepisy wykonawcze dotyczące tych warunków przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 22 ust. 2.
9.
Niniejszy artykuł nie wpływa na istnienie lub własność praw własności intelektualnej organów sektora publicznego.
ROZDZIAŁ VI
KOORDYNACJA I DZIAŁANIA UZUPEŁNIAJĄCE
Artykuł 18
Państwa Członkowskie zapewniają wyznaczenie odpowiednich struktur i mechanizmów w celu koordynacji wkładów wszystkich podmiotów, które są zainteresowane infrastrukturami informacji przestrzennej Państw Członkowskich.
Struktury te koordynują wkłady między innymi użytkowników, producentów, dostawców usług o wartości dodanej i organów koordynujących, w zakresie określania właściwych zbiorów danych, potrzeb użytkownika, przekazywania informacji o istniejących praktykach oraz informacji zwrotnej na temat wykonania niniejszej dyrektywy.
Artykuł 19
1.
Komisja jest odpowiedzialna za koordynację INSPIRE na szczeblu wspólnotowym i jest wspomagana w tym zakresie przez odpowiednie organizacje, w szczególności przez Europejską Agencję Ochrony Środowiska.
2.
Każde Państwo Członkowskie wyznacza punkt kontaktowy, zwykle organ publiczny, który ma być odpowiedzialny za kontakty z Komisją w kwestiach związanych z niniejszą dyrektywą.
Artykuł 20
Przepisy wykonawcze, o których mowa w niniejszej dyrektywie, uwzględniają normy przyjęte przez europejskie organizacje normalizacyjne zgodnie z procedurą ustaloną w dyrektywie 98/34/WE, jak również normy międzynarodowe.
ROZDZIAŁ VII
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 21
1.
Państwa Członkowskie monitorują wdrażanie swoich infrastruktur informacji przestrzennej i korzystanie z tych infrastruktur.
Stale udostępniają Komisji oraz społeczeństwu informacje uzyskane w wyniku monitorowania.
2.
W terminie do dnia ... [17] Państwa Członkowskie przesyłają Komisji sprawozdanie zawierające podsumowujący opis:
a) sposobu koordynowania dostawców z sektora publicznego oraz użytkowników zbiorów danych i usług przestrzennych oraz organów pośredniczących, a także opis stosunków ze stronami trzecimi oraz organizacji zapewnienia jakości, w takim zakresie, w jakim jest to wykonalne;
b) wkładu organów publicznych lub stron trzecich w funkcjonowanie i koordynację infrastruktury informacji przestrzennej;
c) informacji na temat korzystania z infrastruktury informacji przestrzennej;
d) porozumień o wspólnym korzystaniu z danych zawieranych pomiędzy podmiotami publicznymi;
e) kosztów i korzyści związanych z wykonaniem niniejszej dyrektywy.
3.
Państwa Członkowskie przesyłają Komisji co trzy lata, począwszy od dnia ... [18] sprawozdanie zawierające uaktualnione informacje dotyczące kwestii określonych w ust. 2.
4.
Szczegółowe przepisy do celów wykonania niniejszego artykułu są przyjmowane zgodnie z procedurą określoną w art. 22 ust. 2.
Artykuł 22
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres określony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 23
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat wdrożenia niniejszej dyrektywy w terminie do dnia ... [19], a następnie co sześć lat; sprawozdanie opiera się między innymi na sprawozdaniach Państw Członkowskich zgodnie z art. 21 ust. 2 i 3.
Stosownie do potrzeb, do sprawozdania dołącza się wnioski w sprawie działań Wspólnoty.
Artykuł 24
1.
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy najpóźniej w terminie do … [17].
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 25
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 26
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 6/2006
przyjęte przez Radę dnia 10 marca 2006 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2006/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans i równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja przeredagowana)
(2006/C 126 E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 141 ust. 3,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa Rady 76/207/EWG z dnia 9 lutego 1976 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w zakresie dostępu do zatrudnienia, kształcenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy [3] oraz dyrektywa Rady 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników [4], zostały w znacznym stopniu zmienione [5].
Dyrektywa Rady 75/117/EWG z dnia 10 lutego 1975 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet [6] oraz dyrektywa Rady 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć [7] również zawierają przepisy, których celem jest wprowadzenie w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn.
Z uwagi na to, że wprowadza się dalsze zmiany do tych dyrektyw, należy je przeredagować w celu zachowania przejrzystości oraz ujęcia w jednym tekście głównych przepisów istniejących w tej dziedzinie, a także niektórych rozwiązań wywodzących się z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (zwanego dalej "Trybunałem Sprawiedliwości").
(2) Równość kobiet i mężczyzn jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego, zgodnie z art. 2 i art. 3 ust. 2 Traktatu oraz orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości.
Te postanowienia Traktatu określają zasadę równości kobiet i mężczyzn jako "zadanie" i "cel" Wspólnoty oraz nakładają pozytywny obowiązek "wspierania" jej we wszystkich jej działaniach.
(3) Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że zakres stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn nie może ograniczać się do zakazu dyskryminacji ze względu na fakt, że dana osoba jest takiej czy innej płci.
Zważywszy na cel i naturę praw, które są chronione, zasada ta ma także zastosowanie do dyskryminacji wynikającej ze zmiany płci danej osoby.
(4) Artykuł 141 ust. 3 Traktatu przewiduje obecnie szczególną podstawę prawną dla przyjmowania środków wspólnotowych w celu zapewnienia stosowania zasady równości szans i równego traktowania w sprawach zatrudnienia i pracy, w tym zasady równego wynagradzania za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości.
(5) Artykuły 21 i 23 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej również zakazują wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć oraz chronią prawo do równego traktowania kobiet i mężczyzn we wszystkich dziedzinach, w tym w zakresie zatrudnienia, pracy i wynagrodzenia.
(6) Molestowanie oraz molestowanie seksualne są sprzeczne z zasadą równego traktowania kobiet i mężczyzn i stanowią dyskryminację ze względu na płeć do celów niniejszej dyrektywy.
Te formy dyskryminacji występują nie tylko w miejscu pracy, ale również w ramach dostępu do zatrudnienia, szkolenia i awansu zawodowego.
Powinny one więc być zakazane i powinny podlegać skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom.
(7) W tym kontekście pracodawcy oraz osoby odpowiedzialne za szkolenie zawodowe powinni być zachęcani do podejmowania środków zwalczających wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć oraz w szczególności do podejmowania środków zapobiegających molestowaniu oraz molestowaniu seksualnemu w miejscu pracy i w dostępie do zatrudnienia, szkolenia i awansu zawodowego, zgodnie z prawem krajowym i praktyką.
(8) Zasada równego wynagradzania za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości, określona w art. 141 Traktatu oraz konsekwentnie podtrzymywana przez orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości, stanowi ważny aspekt zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz istotną i nieodłączną część dorobku wspólnotowego, w tym orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego dyskryminacji ze względu na płeć.
Dlatego też właściwym jest przyjęcie dalszych przepisów w celu wprowadzenia jej w życie.
(9) Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, aby ocenić, czy pracownicy wykonują taką samą pracę lub pracę o jednakowej wartości, powinno się stwierdzić, uwzględniając szereg czynników, w tym charakter pracy oraz warunki szkolenia i pracy, czy tych pracowników można uznać za znajdujących się w porównywalnej sytuacji.
(10) Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że w pewnych warunkach zasada równego wynagradzania nie ogranicza się do sytuacji, w których kobiety i mężczyźni pracują dla tego samego pracodawcy.
(11) Państwa Członkowskie we współpracy z partnerami społecznymi powinny kontynuować walkę z problemem utrzymujących się różnic wynagrodzeń kobiet i mężczyzn oraz segregacji płci na rynku pracy za pomocą środków, takich jak elastyczne uregulowania w zakresie czasu pracy umożliwiające zarówno mężczyznom, jak i kobietom skuteczniejsze godzenie życia rodzinnego z zawodowym.
Mogłoby to również obejmować odpowiednie uregulowania w zakresie urlopu rodzicielskiego, przysługującego obojgu rodzicom, jak również tworzenie dostępnych i niedrogich struktur opieki nad dziećmi i osobami zależnymi.
(12) Powinno się przyjąć szczególne środki w celu zapewnienia wprowadzenia w życie zasady równego traktowania w odniesieniu do systemów zabezpieczenia społecznego pracowników oraz wyraźniejszego określenia jej zakresu.
(13) Trybunał Sprawiedliwości w swoim wyroku z dnia 17 maja 1990 r. w sprawie C-262/88 [8] orzekł, że wszystkie formy emerytur pracowniczych stanowią element wynagrodzenia w rozumieniu art. 141 Traktatu.
(14) Pomimo że pojęcie wynagrodzenia w rozumieniu art. 141 Traktatu nie obejmuje świadczeń z tytułu zabezpieczenia społecznego, nie ulega obecnie wątpliwości, iż systemy emerytalne urzędników państwowych wchodzą w zakres stosowania zasady równego wynagradzania, jeżeli świadczenia należne w ramach tego systemu wypłacane są pracownikowi z tytułu stosunku pracy z pracodawcą państwowym, niezależnie od faktu, że system ten stanowi część systemu zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z wyrokami Trybunału Sprawiedliwości w sprawach C-7/93 [9] oraz C-351/00 [10] warunek ten jest spełniony, jeżeli system emerytalny dotyczy szczególnej kategorii pracowników, a świadczenia wypłacane w ramach tego systemu są bezpośrednio zależne od okresu zatrudnienia i obliczane są na podstawie ostatniego wynagrodzenia urzędnika państwowego.
Mając na względzie przejrzystość regulacji, właściwe jest przyjęcie odpowiednich przepisów w tym zakresie.
(15) Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, że w sytuacji gdy składki pracowników płci męskiej i żeńskiej w systemie emerytalnym o zdefiniowanym świadczeniu są objęte zakresem art. 141 Traktatu, wszelka nierówność w wysokości składek opłacanych przez pracodawców w systemie o zdefiniowanym świadczeniu, która wynika z użycia czynników aktuarialnych różnicujących ze względu na płeć, nie powinna podlegać ocenie w świetle tego przepisu.
(16) W przypadku systemów o zdefiniowanym świadczeniu pewne elementy, takie jak przeliczenie kapitału części emerytury okresowej na środki pieniężne, przeniesienie uprawnień emerytalnych, emerytura zwrotna wypłacana osobie będącej na utrzymaniu w zamian za zrzeczenie się części emerytury lub zredukowanie świadczenia w przypadku pracownika, który decyduje się na wcześniejsze przejście na emeryturę, mogą być różne, jeżeli różnice kwotowe są wynikiem stosowania czynników aktuarialnych, różnicujących ze względu na płeć, w czasie gdy wdrażane jest finansowanie systemu.
(17) Powszechnie uznaje się, że świadczenia wypłacane w ramach systemów zabezpieczenia społecznego pracowników nie powinny być traktowane jako wynagrodzenie w takim zakresie, w jakim odnoszą się one do okresów zatrudnienia przed dniem 17 maja 1990 r., z wyjątkiem przypadków pracowników lub innych osób zgłaszających roszczenia w tej kwestii, którzy wszczęli postępowania sądowe lub zgłosili równorzędne roszczenie, zgodnie z obowiązującym w tym czasie prawem krajowym.
Z tego względu konieczne jest odpowiednie ograniczenie wprowadzania w życie zasady równego traktowania.
(18) Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie utrzymuje, że Protokół w sprawie Barber [11] nie wpływa na prawo przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego i że ograniczenie w czasie skutków orzeczenia w sprawie C-262/88 nie ma zastosowania do prawa do przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego.
Trybunał Sprawiedliwości orzekł także, że przepisy krajowe dotyczące terminów wnoszenia powództwa na podstawie prawa krajowego mogą być wykorzystane przeciwko pracownikom, którzy potwierdzają swoje prawo przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego, pod warunkiem że nie są one mniej korzystne dla tego rodzaju powództwa niż w przypadku podobnego powództwa o charakterze krajowym i że nie sprawiają one, że korzystanie z praw przyznanych przez prawo wspólnotowe staje się w praktyce niemożliwe.
Trybunał Sprawiedliwości wskazał również, że możliwość wystąpienia przez pracownika z roszczeniem o ustalenie prawa do przystąpienia do pracowniczego programu emerytalnego nie zwalnia pracownika z obowiązku opłacania składek za przedmiotowy okres członkostwa.
(19) Zapewnienie równego dostępu do zatrudnienia i prowadzącego do niego szkolenia zawodowego ma decydujące znaczenie dla wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w sprawach zatrudnienia i pracy.
Dlatego też wszelkie wyjątki od tej zasady powinny być ograniczone do tych rodzajów działalności zawodowej, które wymuszają zatrudnienie osoby danej płci ze względu na ich charakter lub zakres, w jakim są wykonywane, pod warunkiem że realizowany cel jest uzasadniony i zgodny z zasadą proporcjonalności.
(20) Niniejsza dyrektywa nie narusza wolności zrzeszania się, w tym prawa do tworzenia związków oraz do wstępowania do związków w celu ochrony swoich interesów.
Środki w rozumieniu art. 141 ust. 4 Traktatu mogą obejmować członkostwo lub prowadzenie działalności organizacji lub związków, których głównym celem jest wspieranie w praktyce zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn.
(21) Zakaz dyskryminacji powinien pozostawać bez uszczerbku dla utrzymywania lub przyjmowania środków mających zapobiegać lub naprawiać niekorzystną sytuację grupy osób danej płci.
Środki takie dopuszczają istnienie organizacji osób danej płci, jeżeli ich głównym celem jest wspieranie szczególnych potrzeb tych osób i wspieranie równości kobiet i mężczyzn.
(22) Zgodnie z art. 141 ust. 4 Traktatu w celu zapewnienia pełnej równości w praktyce między kobietami a mężczyznami w życiu zawodowym zasada równego traktowania nie stanowi przeszkody dla Państw Członkowskich w utrzymaniu lub przyjmowaniu środków przewidujących szczególne korzyści w celu ułatwienia osobom płci niedostatecznie reprezentowanej wykonywania działalności zawodowej lub w celu zapobiegania niekorzystnym sytuacjom w karierze zawodowej i ich naprawiania. Z uwagi na obecną sytuację oraz mając na względzie Deklarację nr 28 do Traktatu z Amsterdamu, Państwa Członkowskie powinny mieć na celu przede wszystkim poprawę sytuacji kobiet w życiu zawodowym.
(23) Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika wyraźnie, że nieprzychylne traktowanie kobiety w związku z ciążą lub macierzyństwem stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na płeć.
Tego rodzaju traktowanie powinno zatem zostać w wyraźny sposób uwzględnione w niniejszej dyrektywie.
(24) Trybunał Sprawiedliwości stale uznaje, w odniesieniu do zasady równego traktowania, zasadność ochrony stanu biologicznego kobiety w okresie ciąży i macierzyństwa, jak również wprowadzenia środków ochrony macierzyństwa jako sposobu osiągnięcia rzeczywistej równości.
Niniejsza dyrektywa powinna zatem pozostawać bez uszczerbku dla dyrektywy Rady 92/85/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią [12].
Niniejsza dyrektywa powinna także pozostawać bez uszczerbku dla dyrektywy Rady 96/34/WE z dnia 3 czerwca 1996 r. w sprawie Porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez UNICE, CEEP i ETUC [13].
(25) Dla zachowania przejrzystości właściwe jest przyjęcie wyraźnych przepisów w celu ochrony praw pracowniczych kobiet przebywających na urlopie macierzyńskim, w szczególności ich prawa do powrotu na to samo lub równorzędne stanowisko, a także prawa do niepogarszania ich warunków z powodu skorzystania z tego urlopu i do korzystania z każdej poprawy warunków pracy, do której byłyby uprawnione w trakcie swojej nieobecności.
(26) W rezolucji Rady i ministrów ds. zatrudnienia i polityki społecznej zebranych w ramach Rady, z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w życiu rodzinnym i zawodowym [14] Państwa Członkowskie zostały zachęcone do rozważenia zbadania zakresu, w jakim ich odpowiednie systemy prawne przyznają pracującym mężczyznom indywidualne i nieprzenoszalne prawo do urlopu ojcowskiego, utrzymując jednocześnie ich prawa związane z zatrudnieniem.
(27) Podobne okoliczności mają zastosowanie do przyznawania przez Państwa Członkowskie kobietom i mężczyznom indywidualnego i nieprzenoszalnego prawa do urlopu adopcyjnego.
Do Państw Członkowskich należy ustalanie, czy przyznać takie prawo do urlopu ojcowskiego i/lub adopcyjnego, a także ustalanie warunków, innych niż zwolnienie i powrót do pracy, które są poza zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.
(28) Skuteczne wprowadzenie w życie zasady równego traktowania wymaga wprowadzenia odpowiednich procedur w Państwach Członkowskich.
(29) Zapewnienie odpowiednich procedur sądowych lub administracyjnych w celu egzekwowania zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego wprowadzenia w życie zasady równego traktowania.
(30) Przyjęcie zasad dotyczących ciężaru dowodu odgrywa znaczącą rolę w zapewnieniu, aby zasada równego traktowania była skutecznie egzekwowana.
Jak orzekł Trybunał Sprawiedliwości, należy przyjąć przepisy w celu zagwarantowania przeniesienia ciężaru dowodu na pozwanego, jeżeli w sprawie istnieje domniemanie faktyczne wskazujące na wystąpienie dyskryminacji, z wyjątkiem postępowań, w których zadaniem sądu lub innego kompetentnego organu krajowego jest zbadanie okoliczności faktycznych.
Należy jednak zaznaczyć, że ocena faktów, z których można domniemywać, że doszło do bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji, pozostaje w gestii właściwych organów krajowych, zgodnie z prawem lub zwyczajem krajowym.
Ponadto do Państw Członkowskich należy wprowadzenie, na jakimkolwiek właściwym stadium postępowania, zasad dowodowych, które są korzystniejsze dla powoda.
(31) W celu osiągnięcia dalszej poprawy poziomu bezpieczeństwa proponowanego przez niniejszą dyrektywę, stowarzyszenia, organizacje i inne podmioty prawne powinny być również upoważnione do brania udziału w procedurze sądowej, zgodnie z ustaleniami Państw Członkowskich, w imieniu każdego skarżącego albo jako jego wsparcie, bez uszczerbku dla reguł procedury krajowej dotyczących przedstawicielstwa i ochrony.
(32) Uwzględniając zasadniczy charakter prawa do skutecznej ochrony prawnej, właściwe jest zapewnienie, by pracownicy w dalszym ciągu korzystali z takiej ochrony nawet po zakończeniu stosunku pracy, który jest przedmiotem zaskarżenia ze względu na rzekome naruszenie zasady równego traktowania.
Pracownik występujący w obronie lub zeznający na korzyść osoby chronionej na podstawie niniejszej dyrektywy jest uprawniony do takiej samej ochrony.
(33) Trybunał Sprawiedliwości wyraźnie stwierdził, że zasada równego traktowania, w celu zapewnienia jej skuteczności, wymaga, aby zadośćuczynienie przyznawane za wszelkie naruszenie było odpowiednie w stosunku do poniesionej szkody.
Właściwe jest zatem wykluczenie wszelkiej uprzednio ustalonej górnej granicy dla takiego zadośćuczynienia z wyjątkiem przypadków, w których pracodawca może udowodnić, że jedyną szkodą, jaką starający się o pracę poniósł w wyniku dyskryminacji w rozumieniu niniejszej dyrektywy, była odmowa rozpatrzenia jego podania o pracę.
(34) W celu poszerzenia skutecznego wprowadzania w życie zasady równego traktowania Państwa Członkowskie powinny wspierać dialog między partnerami społecznymi, jak również, w ramach praktyki krajowej, z organizacjami pozarządowymi.
(35) Państwa Członkowskie powinny wprowadzić skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje stosowane w przypadku nieprzestrzegania zobowiązań wynikających z niniejszej dyrektywy.
(36) Ponieważ cele niniejszej dyrektywy nie mogą być w pełni osiągnięte przez Państwa Członkowskie i mogą zostać osiągnięte w pełniejszym zakresie na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może podejmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości, przewidzianą w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, przewidzianą w wyżej wymienionym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonych celów.
(37) W celu lepszego zrozumienia różnego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy powinno się kontynuować opracowywanie, analizowanie i udostępnianie na odpowiednich szczeblach porównawczych danych statystycznych w podziale według płci.
(38) Równe traktowanie kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy nie może być ograniczone do środków ustawodawczych.
Unia Europejska i Państwa Członkowskie powinny natomiast kontynuować wspieranie podnoszenia świadomości społecznej w zakresie dyskryminacji płacowej i zmiany postaw społecznych, obejmujące w możliwie największym zakresie wszystkie zainteresowane strony zarówno na płaszczyźnie publicznej, jak i prywatnej.
Dialog pomiędzy partnerami społecznymi mógłby odegrać istotną rolę w tym procesie.
(39) Obowiązek transponowania niniejszej dyrektywy do prawa krajowego powinien ograniczać się do tych przepisów, które stanowią istotną zmianę w porównaniu z wcześniejszymi dyrektywami.
Obowiązek transponowania przepisów, które nie zostały zmienione w sposób istotny, wynika z wcześniejszych dyrektyw.
(40) Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla obowiązków Państw Członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego i stosowania dyrektyw wymienionych w załączniku I część B.
(41) Zgodnie z pkt 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [15] zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najlepszym zakresie odzwierciedlają korelacje między niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji oraz do podawania ich do wiadomości publicznej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel
Celem niniejszej dyrektywy jest wprowadzenie w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy.
W tym celu zawiera ona przepisy dotyczące wprowadzenia w życie zasady równego traktowania w odniesieniu do:
a) dostępu do zatrudnienia, w tym do awansu i szkolenia zawodowego;
b) warunków pracy, w tym wynagrodzenia;
c) systemów zabezpieczenia społecznego pracowników.
Niniejsza dyrektywa zawiera również przepisy, których celem jest zapewnienie, aby wprowadzenie w życie wyżej wymienionych zasad było bardziej skuteczne poprzez ustanowienie właściwych procedur.
Artykuł 2
Definicje
1.
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a) dyskryminacja bezpośrednia: sytuacja, w której dana osoba traktowana jest mniej korzystnie ze względu na płeć niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba w porównywalnej sytuacji;
b) dyskryminacja pośrednia: sytuacja, w której z pozoru neutralny przepis, kryterium lub praktyka stawiałaby osoby danej płci w szczególnie niekorzystnym położeniu w porównaniu do osób innej płci, chyba że dany przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione zgodnym z prawem celem, a środki osiągnięcia tego celu są właściwe i niezbędne;
c) molestowanie: sytuacja, w której ma miejsce niepożądane zachowanie związane z płcią osoby, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub obraźliwej atmosfery;
d) molestowanie seksualne: sytuacja, w której ma miejsce jakakolwiek forma niepożądanego zachowania werbalnego, niewerbalnego lub fizycznego o charakterze seksualnym, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby, w szczególności przy stwarzaniu atmosfery zastraszenia, wrogości, poniżenia, upokorzenia lub obrazy;
e) wynagrodzenie: zwykła podstawowa lub minimalna płaca lub uposażenie oraz wszystkie inne korzyści w gotówce lub w naturze, otrzymywane przez pracownika bezpośrednio lub pośrednio od pracodawcy z racji zatrudnienia;
f) systemy zabezpieczenia społecznego pracowników: systemy nieobjęte dyrektywą 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowego wprowadzania w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zabezpieczenia społecznego [16], które mają na celu zapewnienie pracownikom najemnym i osobom prowadzącym działalność na własny rachunek, w przedsiębiorstwie, grupie przedsiębiorstw, gałęzi gospodarki lub należącym do grupy zawodowej, świadczeń, których celem jest uzupełnienie ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego lub ich zastąpienie, niezależnie od tego, czy przystąpienie do nich jest obowiązkowe, czy dobrowolne.
2.
Do celów niniejszej dyrektywy dyskryminacja obejmuje:
a) molestowanie oraz molestowanie seksualne, jak również wszelkie mniej korzystne traktowanie wynikające z odrzucenia lub podporządkowania się takiemu zachowaniu przez osobę, której ono dotyczy;
b) instruowanie, jak dyskryminować osoby ze względu na płeć;
c) wszelkie mniej korzystne traktowanie kobiety związane z ciążą lub urlopem macierzyńskim w rozumieniu dyrektywy 92/85/EWG.
Artykuł 3
Działania pozytywne
W celu zapewnienia w praktyce pełnej równości kobiet i mężczyzn w życiu zawodowym Państwa Członkowskie mogą utrzymywać lub przyjmować środki w rozumieniu art. 141 ust. 4 Traktatu.
TYTUŁ II
PRZEPISY SZCZEGÓLNE
Rozdział 1
Równe wynagradzanie
Artykuł 4
Zakaz dyskryminacji
Bezpośrednia lub pośrednia dyskryminacja ze względu na płeć w odniesieniu do wszelkich aspektów i warunków wynagrodzenia za taką samą pracę lub pracę o jednakowej wartości musi zostać wyeliminowana.
W szczególności, w przypadku gdy ustalanie wynagrodzenia odbywa się w oparciu o system zaszeregowania pracowników, za jego podstawę przyjmuje się te same kryteria w odniesieniu do kobiet i mężczyzn oraz sporządza się go w taki sposób, aby wykluczyć jakąkolwiek dyskryminację ze względu na płeć.
Rozdział 2
Równe traktowanie w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników
Artykuł 5
Zakaz dyskryminacji
Bez uszczerbku dla art. 4, w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników nie może występować jakakolwiek pośrednia lub bezpośrednia dyskryminacja ze względu na płeć, w szczególności, w stosunku do:
a) zakresu zastosowania tych systemów i warunków przystępowania do nich,
b) obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek;
c) obliczania wysokości świadczeń, w tym świadczeń dodatkowych należnych małżonkowi lub osobie będącej na utrzymaniu oraz warunków dotyczących okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń.
Artykuł 6
Zakres osobowy
Niniejszy rozdział stosuje się do osób czynnych zawodowo, w tym osób prowadzących działalność na własny rachunek, do pracowników, których praca została przerwana z powodu choroby, macierzyństwa, wypadku lub przymusowego bezrobocia oraz do osób poszukujących pracy, jak i do pracowników emerytowanych oraz pracowników niepełnosprawnych oraz do uprawnionych po nich osób zgodnie z prawem krajowym i/lub praktyką krajową.
Artykuł 7
Zakres przedmiotowy
1.
Niniejszy rozdział ma zastosowanie do:
a) systemów zabezpieczeń społecznych pracowników zapewniających ochronę przed następującymi ryzykami:
i) chorobą;
ii) inwalidztwem;
iii) starością, w tym wcześniejszym przejściem na emeryturę;
iv) wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi;
v) bezrobociem;
b) systemów zabezpieczeń społecznych pracowników przewidujących inne świadczenia socjalne, rzeczowe lub pieniężne, a zwłaszcza świadczenia w razie śmierci żywiciela rodziny i zasiłki rodzinne, jeżeli świadczenia te stanowią świadczenia wypłacane przez pracodawcę pracownikowi z tytułu zatrudniania tego ostatniego.
2.
Niniejszy rozdział ma również zastosowanie do systemów zabezpieczenia społecznego szczególnych kategorii pracowników, takich jak urzędnicy państwowi, jeśli świadczenia należne w ramach systemu zabezpieczenia społecznego wypłacane są z tytułu stosunku pracy z pracodawcą państwowym.
Fakt, że system taki stanowi część powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego, pozostaje bez uszczerbku dla tej kwestii
Artykuł 8
Wyłączenia z zakresu przedmiotowego
1.
Niniejszy rozdział nie ma zastosowania do:
a) indywidualnych umów osób prowadzących działalność na własny rachunek;
b) systemów obejmujących tylko jedną osobę w przypadku osób prowadzących działalność na własny rachunek;
c) umów ubezpieczenia, których stroną nie jest pracodawca, w przypadku pracowników nejemnych;
d) fakultatywnych przepisów systemów zabezpieczenia społecznego pracowników, które adresowane są indywidualnie w celu zapewnienia im:
i) świadczeń uzupełniających; albo
ii) możliwości wyboru daty, od której udzielane będą zwykłe świadczenia dla osób prowadzących działalność na własny rachunek lub wyboru między kilkoma świadczeniami;
e) systemów zabezpieczenia społecznego pracowników, w zakresie, w jakim są one finansowane ze składek wpłacanych dobrowolnie przez samych pracowników.
2.
Niniejszy rozdział nie uniemożliwia pracodawcom przyznania osobom, które osiągnęły już wiek emerytalny konieczny do przyznania im emerytury w ramach zabezpieczenia społecznego pracowników, lecz nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego koniecznego do otrzymania emerytury ustawowej, dodatku do emerytury, którego celem jest wyrównanie lub częściowe wyrównanie całkowitej kwoty świadczenia wypłacanego tym osobom w stosunku do kwoty wypłacanej osobom płci przeciwnej w identycznej sytuacji, które osiągnęły już ustawowy wiek emerytalny, do czasu, gdy osoby korzystające z dodatku osiągną ustawowy wiek emerytalny.
Artykuł 9
Przykłady dyskryminacji
1.
Do przepisów sprzecznych z zasadą równego traktowania należą przepisy, które posługują się pojęciem płci bezpośrednio lub pośrednio, jeżeli chodzi o:
a) określenie osób, które mogą być objęte systemem zabezpieczenia społecznego pracowników;
b) ustalenie obowiązkowego lub dobrowolnego charakteru uczestnictwa w systemie zabezpieczenia społecznego pracowników;
c) ustanowienie różnych reguł dotyczących wieku przystąpienia do systemu lub minimalnego okresu zatrudnienia albo członkostwa w systemie, który jest niezbędny do uzyskania wynikających z niego świadczeń;
d) ustanowienie różnych reguł, z wyjątkami przewidzianymi w lit. h) oraz j) w odniesieniu do zwrotu składek w sytuacji, gdy pracownik występuje z systemu bez wypełnienia warunków umożliwiających mu uzyskanie odroczonego prawa do świadczeń długookresowych;
e) ustalenie różnych warunków przyznania świadczeń lub ograniczenie ich do pracowników jednej płci;
f) ustanowienie różnego wieku emerytalnego;
g) zawieszenie zachowania lub nabycia praw w okresach urlopu macierzyńskiego lub urlopu ze względów rodzinnych, przysługujących ustawowo lub na podstawie umowy i za które wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę;
h) określenie różnej wysokości świadczeń, chyba że w koniecznym zakresie trzeba wziąć pod uwagę elementy rachunku kalkulacyjnego, które są różne dla każdej płci w przypadku systemów o zdefiniowanej składce; w przypadku systemów o zdefiniowanym świadczeniu, niektóre elementy mogą się między sobą różnić, jeśli różnice kwotowe są wynikiem stosowania czynników ubezpieczeniowych, które wprowadzają rozróżnienia w odniesieniu do płci w czasie, gdy wdrażane jest finansowanie funduszu;
i) ustalanie różnych wysokości składek należnych od pracowników;
j) ustalanie różnych poziomów składek pracodawców, z wyjątkiem:
i) systemów o zdefiniowanej składce, gdy ich celem jest wyrównywanie wysokości ostatecznego świadczenia lub częściowe ich wyrównanie w odniesieniu do obu płci;
ii) systemów o zdefiniowanym świadczeniu, gdzie składki pracodawcy mają na celu zapewnienie współmierności funduszy koniecznych do pokrycia kosztów zdefiniowanych świadczeń;
k) określenie różnych zasad lub zasad stosujących się tylko do pracowników określonej płci, chyba że chodzi o środki przewidziane w lit. h) oraz j) w odniesieniu do zagwarantowania lub zachowania prawa do świadczeń odroczonych, kiedy pracownik występuje z systemu.
2.
Jeżeli przyznanie świadczeń objętych niniejszym rozdziałem pozostawione jest do uznania organów zarządzających systemem, organy te biorą pod uwagę zasadę równego traktowania.
Artykuł 10
Wykonanie w odniesieniu do osób prowadzących działalność na własny rachunek
1.
Państwa Członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, aby przepisy dotyczące systemów zabezpieczenia społecznego pracowników, które odnoszą się do osób prowadzących działalność na własny rachunek i które są sprzeczne z zasadą równego traktowania, zostały zmienione najpóźniej do dnia 1 stycznia 1993 r., a w przypadku Państw Członkowskich, których przystąpienie miało miejsce po tej dacie, do dnia, w którym dyrektywa 86/378/EWG zaczęła być stosowana na ich terytorium.
2.
Przepisy niniejszego rozdziału nie wykluczają, aby prawa i obowiązki dotyczące okresu podlegania systemowi zabezpieczenia społecznego pracowników odnoszącemu się do osób prowadzących działalność na własny rachunek, istniejące przed zmianą tego systemu, podlegały w dalszym ciągu przepisom obowiązującym w tym okresie.
Artykuł 11
Możliwość odroczenia w przypadku osób prowadzących działalność na własny rachunek
W odniesieniu do systemów zabezpieczenia społecznego pracowników odnoszących się do osób prowadzących działalność na własny rachunek, Państwa Członkowskie mogą odroczyć obowiązkowe stosowanie zasady równego traktowania w odniesieniu do:
a) ustalenia wieku emerytalnego dla celów przyznania rent starczych i emerytur oraz mogących z tego wypływać skutków w odniesieniu do innych świadczeń, do ich wyboru:
i) do czasu, kiedy zasada równego traktowania zostanie wprowadzona w systemach ustawowych; albo
ii) najpóźniej do czasu, gdy zasada równego traktowania zostanie określona przez dyrektywę;
b) rent w przypadku śmierci żywiciela rodziny do czasu, gdy prawo wspólnotowe wprowadzi zasadę równego traktowania w ustawowych systemach zabezpieczenia społecznego w tym zakresie;
c) stosowania art. 9 ust. 1 lit. i) w odniesieniu do wykorzystania elementów rachunków kalkulacyjnych, do dnia 1 stycznia 1999 r., a w przypadku Państw Członkowskich, których przystąpienie miało miejsce po tej dacie, do dnia, w którym dyrektywa 86/378/EWG zaczęła być stosowana na ich terytorium.
Artykuł 12
Działanie wsteczne
1.
Jakiekolwiek środki wykonawcze w odniesieniu do niniejszego rozdziału dotyczące pracowników obejmują wszystkie świadczenia w ramach systemów zabezpieczenia społecznego pracowników wynikające z okresów zatrudnienia po dniu 17 maja 1990 r. i mają zastosowanie z mocą wsteczną do tej daty, z zastrzeżeniem pracowników lub innych osób zgłaszających roszczenia w tej kwestii, którzy przed tą datą wszczęli postępowanie sądowe lub zgłosili równorzędne roszczenie, zgodnie z prawem krajowym.
W takim przypadku środki wykonawcze mają zastosowanie z mocą wsteczną do dnia 8 kwietnia 1976 r. oraz obejmują wszelkie świadczenia wynikające z okresów zatrudnienia następujących po tej dacie.
W przypadku Państw Członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty po dniu 8 kwietnia 1976 r., a przed dniem 17 maja 1990 r., data ta zostanie zastąpiona datą rozpoczęcia stosowania art. 141 Traktatu na ich terytorium.
2.
Ustęp 1 zdanie drugie nie stanowi przeszkody dla stosowania przepisów krajowych odnoszących się do przedawnienia roszczeń wobec pracowników lub innych osób zgłaszających roszczenia w tej kwestii, którzy wszczęli postępowanie sądowe lub zgłosili równorzędne roszczenie, zgodnie z mającym zastosowanie prawem krajowym przed dniem 17 maja 1990 r., pod warunkiem że nie są one mniej korzystne dla tego rodzaju roszczeń niż dla podobnych roszczeń krajowych oraz nie uniemożliwiają w praktyce wykonania praw przyznanych przez prawo wspólnotowe.
3.
Dla Państw Członkowskich, których przystąpienie miało miejsce po dniu 17 maja 1990 r. i które w dniu 1 stycznia 1994 r. były Umawiającą się Stroną Porozumienia w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego, data 17 maja 1990 r., wymieniona w ust. 1 zdanie pierwsze, zostaje zastąpiona datą 1 stycznia 1994 r.
4.
W przypadku innych Państw Członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty po dniu 17 maja 1990 r., data 17 maja 1990 r., określona w ust. 1 i 2, zostaje zastąpiona datą rozpoczęcia stosowania art. 141 Traktatu na ich terytorium.
Artykuł 13
Elastyczny wiek emerytalny
W przypadku gdy kobiety i mężczyźni mogą występować z roszczeniem elastycznego ustalenia wieku emerytalnego na tych samych zasadach, nie uważa się tego za sprzeczne z niniejszym rozdziałem.
Rozdział 3
Równe traktowanie w zakresie dostępu do zatrudnienia, szkolenia i awansu zawodowego oraz warunków pracy
Artykuł 14
Zakaz dyskryminacji
1.
Nie może istnieć żadna bezpośrednia ani pośrednia dyskryminacja ze względu na płeć w sektorze prywatnym ani publicznym, w tym w instytucjach publicznych, w odniesieniu do:
a) warunków dostępu do zatrudnienia, do prowadzenia działalności na własny rachunek oraz wykonywania zawodu, w tym kryteriów selekcji i warunków rekrutacji, niezależnie od rodzaju działalności i na wszystkich szczeblach hierarchii zawodowej, włącznie z awansem zawodowym;
b) dostępu do wszystkich rodzajów i szczebli doradztwa zawodowego, szkolenia zawodowego, doskonalenia i przekwalifikowywania pracowników, w tym praktycznego doświadczenia zawodowego;
c) warunków zatrudnienia i pracy, w tym zwolnień, a także wynagrodzenia, jak przewidziano w art. 141 Traktatu;
d) członkostwa i uczestniczenia w organizacji pracowników lub pracodawców bądź w jakiejkolwiek organizacji, której członkowie wykonują określony zawód, łącznie z korzyściami, jakie dają tego typu organizacje.
2.
W odniesieniu do dostępu do zatrudnienia, w tym do prowadzącego do niego szkolenia, Państwa Członkowskie mogą postanowić, że odmienne traktowanie ze względu na cechy związane z płcią nie stanowi dyskryminacji, jeżeli ze względu na rodzaj danej działalności zawodowej lub warunki jej wykonywania cecha taka jest prawdziwym i determinującym wymogiem zawodowym, pod warunkiem że cel takiego odmiennego traktowania jest zgodny z prawem, a wymóg jest proporcjonalny.
Artykuł 15
Powrót z urlopu macierzyńskiego
Kobieta przebywająca na urlopie macierzyńskim jest uprawniona, po jego zakończeniu, do powrotu do swojej pracy lub na równorzędne stanowisko na warunkach nie mniej dla niej korzystnych i do korzystania z jakiejkolwiek poprawy warunków pracy, do której byłaby uprawniona w trakcie swojej nieobecności.
Artykuł 16
Urlop ojcowski i adopcyjny
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do uznawania odrębnych praw do urlopu ojcowskiego i/lub adopcyjnego.
Państwa Członkowskie, które uznają takie prawa, podejmują niezbędne środki w celu ochrony pracujących kobiet i mężczyzn przed zwolnieniem z powodu wykonywania tych praw i zapewniają, aby po zakończeniu takiego urlopu byli oni uprawnieni do powrotu do swojej pracy lub na równorzędne stanowisko na warunkach nie mniej dla nich korzystnych oraz do korzystania z jakiejkolwiek poprawy warunków pracy, do której byliby oni uprawnieni w trakcie swojej nieobecności.
TYTUŁ III
PRZEPISY HORYZONTALNE
Rozdział 1
Środki prawne i wykonanie
SEKCJA 1
ŚRODKI PRAWNE
Artykuł 17
Ochrona praw
1.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby wszystkie osoby, które uważają się za pokrzywdzone w swoich prawach poprzez niestosowanie zasady równego traktowania, mogły dochodzić swoich roszczeń wynikających z niniejszej dyrektywy przed sądem po ewentualnym zwróceniu się do innych właściwych organów, jak również, o ile Państwa te uznają to za właściwe po wykorzystaniu procedury pojednawczej, nawet wówczas gdy zakończeniu uległ stosunek, w ramach którego dyskryminacja miała mieć miejsce.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby stowarzyszenia, organizacje lub inne osoby prawne, które zgodnie z kryteriami określonymi w ustawodawstwie krajowym mają interes prawny w zapewnieniu przestrzegania przepisów niniejszej dyrektywy, mogły brać udział w postępowaniach sądowych lub administracyjnych mających na celu realizację uprawnień wynikających z niniejszej dyrektywy w imieniu tych osób albo na ich rzecz za ich zgodą.
3.
Ustępy 1 i 2 pozostają bez uszczerbku dla krajowych przepisów dotyczących terminów dochodzenia roszczeń z tytułu zasady równego traktowania.
Artykuł 18
Zadośćuczynienie lub odszkodowanie
Państwa Członkowskie wprowadzają do swoich krajowych porządków prawnych środki niezbędne do zapewnienia faktycznego i skutecznego zadośćuczynienia lub odszkodowania z tytułu krzywdy lub szkody doznanej przez osobę w wyniku dyskryminacji płciowej, zgodnie z przepisami Państw Członkowskich, przy czym musi się to odbywać w sposób odstraszający i stosowny do poniesionej szkody.
Maksymalna wysokość zadośćuczynienia lub odszkodowania może być ustalona jedynie w przypadkach, w których pracodawca może dowieść, że szkoda doznana przez starającego się o pracę powstała w wyniku dyskryminacji w rozumieniu niniejszej dyrektywy polega jedynie na tym, że nastąpiła odmowa uwzględnienia jego podania o pracę.
SEKCJA 2
CIĘŻAR DOWODU
Artykuł 19
Ciężar dowodu
1.
Państwa Członkowskie podejmą takie działania, jakie są niezbędne, zgodnie z ich krajowymi systemami sądowymi, w celu zapewnienia, aby, jeśli osoby, które uznają się za poszkodowane z powodu niezastosowania do nich zasady równego traktowania, uprawdopodobnią przed sądem lub innym właściwym organem okoliczności pozwalające domniemywać istnienie bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji, to do pozwanego będzie należało udowodnienie, że nie nastąpiło naruszenie zasady równego traktowania.
2.
Ustęp 1 nie stanowi przeszkody, by Państwa Członkowskie wprowadziły reguły dowodowe korzystniejsze dla powoda.
3.
Państwa Członkowskie mogą odstąpić od stosowania ust. 1 do postępowań, w których ustalenie stanu faktycznego należy do sądu lub innego właściwego organu.
4.
Ustępy 1, 2 i 3 stosuje się również do:
a) sytuacji objętych art. 141 Traktatu oraz w zakresie, w jakim dotyczy to dyskryminacji ze względu na płeć, objętych przepisami dyrektyw 92/85/EWG i 96/34/WE;
b) każdego postępowania cywilnego lub administracyjnego, dotyczącego sektora publicznego lub prywatnego, które przewiduje środki zadośćuczynienia zgodnie z prawem krajowym, stosownie do kwestii, o których mowa w lit. a), z wyłączeniem postępowań pozasądowych o charakterze dobrowolnym albo przewidzianych w prawie krajowym.
5.
Niniejszy artykuł nie ma zastosowania do postępowań karnych, o ile Państwa Członkowskie nie postanowią inaczej.
Rozdział 2
Promocja równego traktowania — dialog
Artykuł 20
Organy ds. równości
1.
Państwa Członkowskie wskazują i podejmują niezbędne ustalenia dotyczące utworzenia organu lub organów do spraw promowania, analizowania, monitorowania i wspierania równego traktowania wszystkich osób bez dyskryminacji ze względu na płeć.
Organy te mogą stanowić część agencji odpowiedzialnych na szczeblu krajowym za ochronę praw człowieka lub ochronę praw jednostki.
2.
Państwa Członkowskie zapewniają, aby do kompetencji tych organów należało:
a) bez uszczerbku dla praw ofiar oraz stowarzyszeń, organizacji i innych osób prawnych, o których mowa w art. 17 ust. 2, świadczenie niezależnej pomocy ofiarom dyskryminacji we wnoszeniu skarg w sprawie dyskryminacji;
b) prowadzenie niezależnych badań dotyczących dyskryminacji;
c) publikowanie niezależnych sprawozdań i wydawanie zaleceń na temat wszystkich problemów związanych z taką dyskryminacją;
d) na odpowiednim szczeblu wymiana dostępnych informacji z właściwymi organami europejskimi, takimi jak jakikolwiek przyszły Europejski Instytut ds. Równości Płci.
Artykuł 21
Dialog społeczny
1.
Zgodnie z krajową tradycją i krajową praktyką Państwa Członkowskie podejmują odpowiednie środki wspierające dialog społeczny pomiędzy partnerami społecznymi, w celu popierania równego traktowania, w tym na przykład poprzez monitorowanie praktyk w miejscu pracy, w dostępie do zatrudnienia, w szkoleniu zawodowym oraz awansie zawodowym, a także poprzez monitorowanie układów zbiorowych, kodeksy postępowania, badania lub wymianę doświadczeń i dobrych praktyk.
2.
Zgodne z krajową tradycją i krajową praktyką Państwa Członkowskie zachęcają partnerów społecznych, nie naruszając ich autonomii, do wspierania równości kobiet i mężczyzn oraz elastycznego czasu pracy w celu ułatwienia godzenia życia prywatnego i zawodowego, a także do zawierania na właściwym poziomie porozumień ustanawiających zasady niedyskryminacji w dziedzinach określonych w art. 1, które wchodzą w zakres rokowań zbiorowych.
Porozumienia takie muszą być zgodne z przepisami niniejszej dyrektywy oraz właściwymi przepisami krajowymi będącymi ich transpozycją.
3.
Państwa Członkowskie, zgodnie z prawem krajowym, układami zbiorowymi lub praktyką, zachęcają pracodawców do wspierania równego traktowania kobiet i mężczyzn w planowany i systematyczny sposób w miejscu pracy, w zakresie dostępu do zatrudnienia, szkolenia zawodowego i awansu zawodowego.
4.
W tym celu pracodawcy są wspierani w zapewnianiu pracownikom i/lub ich przedstawicielom, w odpowiednio regularnych odstępach czasu, właściwych informacji dotyczących równego traktowania kobiet i mężczyzn w przedsiębiorstwie.
Informacje takie mogą obejmować przegląd danych dotyczących proporcji pomiędzy kobietami i mężczyznami na różnych szczeblach organizacji; ich wynagrodzenia i różnic w wynagrodzeniach; oraz możliwych środków poprawy sytuacji we współpracy z przedstawicielami pracowników.
Artykuł 22
Dialog z organizacjami pozarządowymi
Państwa Członkowskie wspierają dialog z właściwymi organizacjami pozarządowymi, które mają, zgodnie z ich prawem krajowym i praktyką, interes prawny w udziale w walce z dyskryminacją ze względu na płeć, w celu wspierania zasady równego traktowania.
Rozdział 3
Ogólne przepisy horyzontalne
Artykuł 23
Zgodność
Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby:
a) wszelkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne sprzeczne z zasadą równego traktowania zostały uchylone;
b) przepisy sprzeczne z zasadą równego traktowania zawarte w indywidualnych lub zbiorowych umowach lub porozumieniach, regulaminach przedsiębiorstw lub zasadach dotyczących wolnych zawodów i organizacji pracowników i pracodawców, a także wszelkie inne ustalenia zostały lub mogły zostać uznane za nieważne lub zostały zmienione;
c) systemy zabezpieczenia społecznego pracowników zawierające takie przepisy nie mogły zostać zatwierdzone lub przedłużone w drodze środków administracyjnych.
Artykuł 24
Ochrona przed represjami
Państwa Członkowskie wprowadzają do swoich krajowych systemów prawnych takie środki, jakie są konieczne do ochrony pracowników, w tym pracowników będących przedstawicielami pracowników, przewidzianych przez ustawodawstwo i/lub praktykę krajową, przed zwolnieniem lub innym niekorzystnym traktowaniem przez pracodawcę w odpowiedzi na skargę wniesioną w przedsiębiorstwie lub jakiekolwiek postępowanie sądowe, mającą na celu zapewnienie zgodności z zasadą równego traktowania.
Artykuł 25
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają zasady dotyczące sankcji stosowanych wobec naruszeń przepisów krajowych przyjętych na podstawie niniejszej dyrektywy i podejmują wszelkie niezbędne środki dla zapewnienia ich stosowania.
Sankcje, które mogą obejmować wypłacenie odszkodowania ofierze, muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadamiają o tych przepisach Komisję najpóźniej do dnia 5 października 2005 r. i powiadamiają ją niezwłocznie o wszelkich kolejnych ich zmianach.
Artykuł 26
Zapobieganie dyskryminacji
Państwa Członkowskie zachęcają, zgodnie z prawem krajowym, układami zbiorowymi lub praktyką, pracodawców oraz osoby odpowiedzialne za dostęp do szkolenia zawodowego do podejmowania skutecznych środków służących zapobieganiu wszelkim formom dyskryminacji ze względu na płeć, w szczególności molestowaniu oraz molestowaniu seksualnemu w miejscu pracy, w dostępie do zatrudnienia, szkoleniu zawodowym i awansie zawodowym.
Artykuł 27
Minimalne wymogi
1.
Państwa Członkowskie mogą wprowadzać lub utrzymywać przepisy bardziej korzystne dla zapewnienia ochrony zasady równego traktowania od przepisów ustanowionych w niniejszej dyrektywie.
2.
Wprowadzenie w życie niniejszej dyrektywy nie może w żadnych okolicznościach stanowić wystarczającej podstawy do obniżenia poziomu ochrony pracowników w dziedzinach, do których ma ona zastosowanie, bez uszczerbku dla prawa Państw Członkowskich do reagowania na zmiany sytuacji poprzez wprowadzenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, które różnią się od przepisów obowiązujących w chwili notyfikacji niniejszej dyrektywy, pod warunkiem że przepisy niniejszej dyrektywy są przestrzegane.
Artykuł 28
Stosunek do przepisów wspólnotowych i krajowych
1.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów dotyczących ochrony kobiet, w szczególności dotyczących ciąży i macierzyństwa.
2.
Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów dyrektywy 96/34/WE oraz dyrektywy 92/85/EWG.
Artykuł 29
Uwzględnianie problematyki płci w politykach i działaniach
Przy formułowaniu i wprowadzaniu w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, polityk i działań w dziedzinach określonych w niniejszej dyrektywie Państwa Członkowskie aktywnie uwzględniają cel, jakim jest równość kobiet i mężczyzn.
Artykuł 30
Rozpowszechnianie informacji
Państwa Członkowskie zapewnią, aby środki podjęte zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz przepisy już obowiązujące zostały podane do wiadomości wszystkich zainteresowanych osób, za pomocą wszelkich odpowiednich środków i, tam gdzie jest to stosowne, w miejscu pracy.
TYTUŁ IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 31
Sprawozdania
1.
Do dnia … [17] Państwa Członkowskie przekazują Komisji wszystkie informacje niezbędne Komisji do sporządzenia sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy.
2.
Bez uszczerbku dla ust. 1, Państwa Członkowskie przekazują Komisji co cztery lata teksty wszelkich środków przyjętych zgodnie z art. 141 ust. 4 Traktatu, a także sprawozdania w odniesieniu do tych środków i ich wprowadzania w życie.
Na podstawie tych informacji Komisja przyjmuje i publikuje co cztery lata sprawozdanie zawierające ocenę porównawczą wszystkich środków w świetle Deklaracji nr 28 załączonej do Aktu Końcowego Traktatu z Amsterdamu.
3.
Państwa Członkowskie dokonują oceny dziedzin działalności zawodowej, o których mowa w art. 14 ust. 2, w celu podjęcia decyzji, w świetle rozwoju sytuacji społecznej, czy istnieje usprawiedliwienie dla utrzymania wspomnianych wyłączeń.
O wynikach tej oceny powiadamiają okresowo Komisję, nie rzadziej jednak niż co 8 lat.
Artykuł 32
Przegląd
Najpóźniej do dnia … [18] Komisja dokonuje przeglądu funkcjonowania niniejszej dyrektywy oraz, w razie potrzeby, proponuje wprowadzenie zmian, które uzna za niezbędne.
Artykuł 33
Wykonanie
Państwa Członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy nie później niż dnia … [19] lub zapewniają, że do tej daty przedstawiciele pracodawców i pracowników wprowadzą odpowiednie przepisy w drodze porozumienia.
Jeżeli jest to konieczne ze względu na szczególne trudności, jakie napotykają Państwa Członkowskie, mogą one uzyskać dodatkowo jeden rok na wykonanie niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne kroki umożliwiające im zagwarantowanie osiągnięcia wyników określonych w niniejszej dyrektywie.
Państwa Członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji teksty tych przepisów.
Przepisy przyjmowane przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Przepisy te zawierają również stwierdzenie, że odniesienia w istniejących przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych do dyrektyw uchylonych niniejszą dyrektywą należy traktować jako odniesienia do niniejszej dyrektywy.
Państwa Członkowskie określają metody dokonywania takich odniesień oraz sposób, w jaki stwierdzenie to zostanie sformułowane.
Obowiązek transpozycji niniejszej dyrektywy do prawa krajowego ogranicza się do tych przepisów, które wprowadzają istotne zmiany w stosunku do wcześniejszych dyrektyw.
Obowiązek transpozycji przepisów niezmienionych w istotny sposób wynika z wcześniejszych dyrektyw.
Państwa Członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 34
Uchylenie
1.
Ze skutkiem od dnia … [20] uchyla się dyrektywy 75/117/EWG, 76/207/EWG, 86/378/EWG i 97/80/WE, bez uszczerbku dla obowiązków Państw Członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego i stosowania dyrektyw wymienionych w załączniku I część B.
2.
Odniesienia do uchylonych dyrektyw traktuje się jak odniesienia do niniejszej dyrektywy i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w załączniku II.
Artykuł 35
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 36
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 7/2006
przyjęte przez Radę dnia 10 marca 2006 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr …/2006 w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1768/92, dyrektywę 2001/20/WE, dyrektywę 2001/83/WE i rozporządzenie (WE) nr 726/2004
(2006/C 132 E/01)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Zanim produkt leczniczy stosowany u ludzi zostanie wprowadzony na rynek któregokolwiek z Państw Członkowskich z zasady powinien on być poddany wcześniej szeregowi badań, łącznie z testami przedklinicznymi i badaniami klinicznymi, w celu zagwarantowania, że jest on wysokiej jakości, a jego stosowanie w populacji docelowej jest bezpieczne i skuteczne.
(2) Takie badania mogły jednak nie zostać przeprowadzone w odniesieniu do zastosowań u populacji pediatrycznej, a wiele produktów leczniczych stosowanych obecnie w leczeniu populacji pediatrycznej nie zostało przebadanych lub dopuszczonych do obrotu w tym zakresie.
Same mechanizmy rynkowe okazały się niewystarczające do stymulacji odpowiednich badań, opracowywania i dopuszczania do obrotu produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej.
(3) Do problemów wynikających z braku produktów leczniczych odpowiednio dostosowanych dla populacji pediatrycznej należy niewłaściwa informacja o dawkowaniu leku, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych łącznie ze śmiercią, nieskutecznej terapii z powodu stosowania niewystarczających dawek leku, niedostępności dla populacji pediatrycznej dobrodziejstw postępów w zakresie terapii, odpowiednich postaci i dróg podania leku, a także do podawania populacji pediatrycznej postaci farmaceutycznych i aptecznych, które mogą być złej jakości.
(4) Celem niniejszego rozporządzenia jest ułatwienie opracowywania i zwiększenie dostępności produktów leczniczych stosowanych u populacji pediatrycznej, zapewnienie, że produkty lecznicze stosowane w leczeniu populacji pediatrycznej podlegają etycznym badaniom wysokiej jakości i że uzyskały one pozwolenie na stosowanie u populacji pediatrycznej oraz poprawienie dostępnych informacji dotyczących stosowania produktów leczniczych w różnych populacjach pediatrycznych.
Cele te powinny zostać osiągnięte bez poddawania populacji pediatrycznej zbędnym badaniom klinicznym i bez opóźniania dopuszczania do obrotu produktów leczniczych dla populacji innych grup wiekowych.
(5) Biorąc pod uwagę fakt, że przepisy dotyczące produktów leczniczych muszą mieć za cel nadrzędny ochronę zdrowia publicznego, cel ten należy osiągać sposobami niehamującymi swobodnego przepływu bezpiecznych produktów leczniczych wewnątrz Wspólnoty.
Różnice występujące pomiędzy krajowymi przepisami legislacyjnymi, regulacyjnymi i administracyjnymi w odniesieniu do produktów leczniczych wpływają hamująco na handel wewnątrzwspólnotowy, przez co bezpośrednio wpływają na działanie rynku wewnętrznego.
(6) Ustanowienie systemu zarówno obowiązków, jak i nagród i zachęt okazało się niezbędne do osiągnięcia tych celów.
Precyzyjny charakter tych obowiązków, nagród i zachęt powinien uwzględniać status określonego produktu leczniczego.
Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do wszystkich produktów leczniczych niezbędnych do zastosowania pediatrycznego i w związku z tym jego zakres zastosowania powinien obejmować produkty będące w opracowaniu oraz jeszcze niedopuszczone do obrotu, produkty dopuszczone do obrotu objęte nadal prawem własności intelektualnej oraz produkty dopuszczone do obrotu, które nie są już objęte prawem własności intelektualnej.
(7) Wszelkim obawom przed prowadzeniem badań z udziałem populacji pediatrycznej należy przeciwstawić obawy etyczne dotyczące podawania produktów leczniczych populacji, na której nie zostały one stosownie przebadane.
Zagrożeniu zdrowia publicznego wynikającemu ze stosowania nieprzebadanych produktów leczniczych u populacji pediatrycznej można zaradzić w bezpieczny sposób poprzez badanie produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej, które powinno być dokładnie kontrolowane i monitorowane dzięki stawianiu określonych wymogów mających na celu ochronę populacji pediatrycznej biorących udział w badaniach klinicznych we Wspólnocie, o których mowa w dyrektywie 2001/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie zbliżania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, odnoszących się do wdrożenia zasady dobrej praktyki klinicznej w prowadzeniu badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi [3].
(8) W ramach Europejskiej Agencji Leków, zwanej dalej "Agencją", należy utworzyć komitet naukowy, Komitet Pediatryczny, złożony z osób posiadających fachową wiedzę i kompetencje w zakresie opracowywania i oceny wszelkich aspektów produktów leczniczych stosowanych w leczeniu populacji pediatrycznych.
W tym celu Komitet Pediatryczny powinien zachować niezależność od przemysłu farmaceutycznego.
Komitet Pediatryczny powinien być przede wszystkim odpowiedzialny za naukową ocenę i zatwierdzanie planów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej oraz za system zwolnień i odroczeń, powinien także pełnić funkcję centralną w przypadku różnych działań wspierających zawartych w niniejszym rozporządzeniu.
W całej swojej pracy Komitet Pediatryczny powinien analizować potencjalne istotne korzyści terapeutyczne dla pacjentów pediatrycznych biorących udział w badaniach lub dla ogółu populacji pediatrycznej, uwzględniając potrzebę unikania badań, które nie są konieczne.
Komitet Pediatryczny powinien stosować się do istniejących wymogów Wspólnoty, w tym dyrektywy 2001/20/WE, jak również wytycznej E11 Międzynarodowej konferencji ds. harmonizacji dotyczącej opracowywania produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej, a także powinien unikać wynikających z wymogów badań nad dziećmi opóźnień przy dopuszczaniu produktów leczniczych dla innych populacji.
(9) Dla Agencji powinny zostać ustanowione procedury zatwierdzania i modyfikowania planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, dokumentu, na którym powinno się opierać opracowywanie i dopuszczanie do obrotu produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej.
Plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej powinien zawierać szczegóły dotyczące ram czasowych oraz proponowanych środków mających na celu wykazanie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu leczniczego w populacji pediatrycznej.
W związku z tym, że w rzeczywistości populacja pediatryczna składa się z szeregu podgrup, plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej powinien określać, które z podgrup populacji należy zbadać, jakimi sposobami i w jakim czasie.
(10) Uzupełnienie ram prawnych dotyczących produktów leczniczych stosowanych u ludzi o plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej ma na celu uzyskanie pewności, że opracowywanie produktów leczniczych, które potencjalnie mogą być stosowane u populacji pediatrycznej stanie się nieodłączną częścią opracowywania produktów leczniczych, zintegrowaną z programem opracowywania produktów leczniczych dla dorosłych.
Tym samym plany badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej powinny być składane na wczesnym etapie opracowywania produktu, aby wykonać badania na populacji pediatrycznej przed złożeniem wniosków o wydanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
Właściwe jest wyznaczenie terminu złożenia badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, aby umożliwić wczesne rozpoczęcie rozmów pomiędzy sponsorem a Komitetem Pediatrycznym.
Ponieważ opracowanie produktów leczniczych jest dynamicznym procesem uzależnionym od wyników toczących się badań, należy wprowadzić przepis umożliwiający w razie konieczności modyfikację zatwierdzonego planu.
(11) Niezbędne jest wprowadzenie wymogu przedstawiania wyników badań na populacji pediatrycznej, zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych, z udziałem populacji pediatrycznej w przypadku nowych produktów leczniczych i dopuszczonych do obrotu produktów leczniczych, chronionych patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym, lub dowodu uzyskania zwolnienia lub odroczenia w momencie składania wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu lub wniosku o nowe wskazanie, nową postać farmaceutyczną lub nową drogę podania.
Wspomniany plan powinien stanowić podstawę oceny zgodności z tym wymogiem.
Wymogu tego nie powinno się jednak stosować do odpowiedników oryginalnych produktów leczniczych ani do podobnych biologicznych produktów leczniczych i produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu na podstawie ugruntowanego zastosowania medycznego, ani do homeopatycznych produktów leczniczych i tradycyjnych roślinnych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu uproszczonymi procedurami rejestracji zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi [4].
(12) Należy wprowadzić przepis umożliwiający finansowanie badań nad stosowaniem w populacji pediatrycznej produktów leczniczych niechronionych patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym w ramach wspólnotowych programów badawczych.
(13) Dla uzyskania pewności, że badania na populacji pediatrycznej prowadzone są jedynie w celu zaspokojenia potrzeb terapeutycznych zachodzi potrzeba ustanowienia procedur umożliwiających Agencji zwolnienie z wymogu, o którym mowa w motywie 11 w przypadku określonych produktów lub kategorii lub części kategorii produktów leczniczych, które następnie byłyby podawane do publicznej wiadomości przez Agencję.
Ze względu na szybki postęp stanu wiedzy w nauce i medycynie należy wprowadzić przepis umożliwiający wprowadzanie zmian na wykazach zwolnień.
Niemniej jednak, jeśli zwolnienie zostanie uchylone, wymóg ten nie powinien obowiązywać przez pewien okres, aby umożliwić przynajmniej zatwierdzenie planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i rozpoczęcie badań na populacji pediatrycznej przed złożeniem wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.
(14) W pewnych przypadkach Agencja powinna odroczyć rozpoczęcie lub zakończenie niektórych lub wszystkich działań przewidzianych planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej w celu zapewnienia, że badania prowadzone są tylko wówczas, gdy jest to bezpieczne i etyczne i że wymóg uzyskania danych z badań na populacji pediatrycznej nie blokuje lub nie opóźnia dopuszczania do obrotu produktów leczniczych dla innych populacji.
(15) Agencja powinna zapewniać bezpłatne doradztwo naukowe stanowiące zachętę dla sponsorów opracowujących produkty lecznicze dla populacji pediatrycznej.
Aby zapewnić spójność naukową, Agencja powinna kierować współpracą pomiędzy Komitetem Pediatrycznym a Grupą Roboczą ds. Doradztwa Naukowego Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, a także współpracą pomiędzy Komitetem Pediatrycznym a innymi wspólnotowymi komitetami i grupami roboczymi zajmującymi się produktami leczniczymi.
(16) Istniejące procedury dopuszczania do obrotu produktów leczniczych stosowanych u ludzi nie powinny być zmieniane.
Niemniej jednak z wymogu, o którym mowa w motywie 11 wynika, że właściwe organy powinny skontrolować zgodność badań z tym planem oraz ewentualne zwolnienia i odroczenia na danym etapie stwierdzania ważności wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.
Ocena jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej oraz udzielenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu powinny pozostać w gestii właściwych organów.
Należy wprowadzić przepis umożliwiający wniesienie do Komitetu Pediatrycznego zapytania o opinię w sprawie zgodności, a także w sprawie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania leku u populacji pediatrycznej.
(17) W celu udostępnienia pracownikom służby zdrowia oraz pacjentom informacji o bezpiecznym i skutecznym stosowaniu produktów leczniczych u populacji pediatrycznej, a także w celu zapewnienia przejrzystości działań, informacje dotyczące wyników badań na populacji pediatrycznej, a także statusu planów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, zwolnień i odroczeń powinny być zawarte w informacji o produkcie.
Jeśli wszystkie działania zawarte w planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zostaną zgodnie z nim wykonane, fakt ten należy odnotować w pozwoleniu na dopuszczenie do obrotu i wówczas powinien on stanowić podstawę uzyskania przez firmę nagrody za spełnienie warunków zgodnie z planem.
(18) W celu identyfikacji produktów leczniczych dopuszczonych do stosowania u populacji pediatrycznej oraz w celu umożliwienia ich przepisywania należy wprowadzić przepis umożliwiający umieszczanie na etykietach produktów leczniczych, które uzyskały pozwolenie ze wskazaniem do stosowania u populacji pediatrycznej symbolu wybranego przez Komisję na podstawie rekomendacji Komitetu Pediatrycznego.
(19) W celu ustanowienia systemu zachęt w przypadku produktów dopuszczonych do obrotu, których nie obejmują już prawa własności intelektualnej, konieczne jest ustanowienie nowego typu pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii (Paediatric Use Marketing Authorisation).
Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii powinno być udzielane w ramach istniejących procedur dopuszczania do obrotu, ale powinno mieć szczególne zastosowanie do produktów leczniczych opracowanych wyłącznie do stosowania u populacji pediatrycznej.
Nazwa produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii może wykorzystywać nazwę istniejącej marki odpowiadającego mu produktu dopuszczonego do obrotu ze wskazaniem do stosowania u dorosłych, aby można było korzystać z faktu rozpoznawalności istniejącej marki przy jednoczesnym czerpaniu korzyści z wyłączności danych dotyczących dopuszczenia do obrotu w nowym wskazaniu.
(20) Wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii powinien obejmować przedłożenie danych dotyczących stosowania produktu w populacji pediatrycznej zebranych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
Dane te mogą pochodzić z publikacji albo z nowych badań.
Poza tym wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii powinien również mieć możliwość odniesienia do danych zawartych w dokumentacji produktu leczniczego, który jest lub został dopuszczony do obrotu we Wspólnocie.
Ma to stanowić dodatkową zachętę dla małych i średnich przedsiębiorstw, w tym dla firm zajmujących się produkcją odpowiedników oryginalnych produktów leczniczych do opracowywania produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej niechronionych patentem.
(21) Niniejsze rozporządzenie powinno obejmować działania mające na celu zwiększenie dostępu ludności Wspólnoty do nowych produktów leczniczych zbadanych i dostosowanych do stosowania w pediatrii oraz minimalizację możliwości korzystania z systemu zachęt i nagród na terenie całej Wspólnoty, jeśli nie przyniesie to części populacji pediatrycznej Wspólnoty korzyści w postaci dostępności leku dopuszczonego do obrotu.
Wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, w tym także wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii, zawierający wyniki badań przeprowadzonych według zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, powinien móc podlegać scentralizowanej procedurze wspólnotowej określonej w art. 5–15 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiającego wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiającego Europejską Agencję Leków [5].
(22) Jeżeli na podstawie zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej uzyskano pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii produktu już obecnego na rynku w innych wskazaniach, posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu powinien zostać zobowiązany do wprowadzenia tego produktu do obrotu, z uwzględnieniem informacji pediatrycznych, w ciągu dwóch lat od daty zatwierdzenia wskazania.
Wymóg ten powinien odnosić się jedynie do produktów, które uzyskały już pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, nie zaś do produktów, które uzyskały pozwolenie na dopuszczenie do obrotu procedurą dopuszczenia do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii.
(23) Należy ustanowić opcjonalną procedurę umożliwiającą uzyskanie jednej ogólnowspólnotowej opinii o produkcie leczniczym dopuszczonym do obrotu na podstawie pozwolenia krajowego, kiedy dane o populacji pediatrycznej wynikające z zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej stanowią część wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.
W tym celu można wykorzystać procedurę określoną w art. 32, 33 i 34 dyrektywy 2001/83/WE.
Pozwoli to na przyjęcie zharmonizowanej wspólnotowej decyzji o stosowaniu produktów leczniczych u populacji pediatrycznej i uwzględnienie jej w każdej krajowej informacji o produkcie.
(24) Niezbędne jest zapewnienie dostosowania mechanizmów nadzoru nad monitorowaniem bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego do szczególnych ograniczeń w zakresie zbierania danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych u populacji pediatrycznej, włączając dane o ewentualnych długotrwałych efektach stosowania.
Skuteczność stosowania produktów leczniczych u populacji pediatrycznej może też wymagać przeprowadzenia dodatkowych badań po dopuszczeniu do obrotu.
Z tego względu dodatkowym wymaganiem przy składaniu wniosku o udzielenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, który zawiera wyniki badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, powinno być zobowiązanie wnioskodawcy do wskazania, w jaki sposób zamierza on zapewnić długoterminowe kontynuowanie obserwacji występowania możliwych działań niepożądanych produktu leczniczego i skuteczności jego stosowania w populacji pediatrycznej.
Ponadto jeżeli istnieje szczególny powód do obaw, jako warunek udzielenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu należy wprowadzić przepis umożliwiający żądanie od wnioskodawcy przedłożenia i realizacji systemu zarządzania ryzykiem lub przeprowadzenia określonych badań po wprowadzeniu leku do obrotu.
(25) W interesie zdrowia publicznego konieczne jest zapewnienie stałej dostępności bezpiecznych i skutecznych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu we wskazaniach pediatrycznych, które to produkty zostały opracowane w wyniku obowiązywania niniejszego rozporządzenia.
Jeżeli posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu zamierza wycofać z rynku taki produkt leczniczy, należy wprowadzić rozwiązanie umożliwiające populacji pediatrycznej dalszy dostęp do danego produktu leczniczego.
Aby ułatwić osiągnięcie powyższego, należy w odpowiednim terminie każdorazowo informować o takim zamiarze Agencję, która zamiar ten powinna podać do publicznej wiadomości.
(26) W odniesieniu do produktów objętych wymogiem przedkładania danych pediatrycznych powinno się przyznać nagrodę w postaci sześciomiesięcznego przedłużenia dodatkowego świadectwa ochronnego ustanowionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1768/92 [6], jeśli wszystkie działania ujęte w zatwierdzonym planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zostały zgodnie z nim wykonane, jeśli produkt został dopuszczony do obrotu we wszystkich Państwach Członkowskich i jeśli informacja o produkcie zawiera stosowne informacje o wynikach badań.
(27) Złożenie wniosku o przedłużenie obowiązywania świadectwa zgodnie z niniejszym rozporządzeniem powinno być dopuszczalne tylko wtedy, kiedy świadectwo zostało przyznane w rozumieniu rozporządzenia (EWG) nr 1768/92.
(28) Ponieważ nagroda przysługuje za prowadzenie badań na populacji pediatrycznej, a nie za wykazanie, że stosowanie produktu u populacji pediatrycznej jest bezpieczne i skuteczne, powinna ona być przyznana nawet, w przypadku gdy lek nie zostanie dopuszczony do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym.
Niemniej jednak, aby poprawić jakość dostępnych informacji o stosowaniu produktów leczniczych w populacji pediatrycznej, informacje na ten temat powinny zostać umieszczone w informacji o produkcie dopuszczonym do obrotu.
(29) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 141/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1999 r. o sierocych produktach leczniczych [7] produkty lecznicze oznaczone jako sieroce produkty lecznicze zyskują dziesięcioletni okres wyłączności rynkowej przy udzielaniu pozwolenia na dopuszczenie do obrotu we wskazaniu sierocym.
Ponieważ takie produkty często nie są chronione patentem, nie można zastosować nagrody w postaci przedłużenia dodatkowego świadectwa ochronnego, a gdy są one chronione patentem, takie przedłużenie stanowiłoby podwójną zachętę.
Z tego względu w przypadku sierocych produktów leczniczych zamiast przedłużenia dodatkowego świadectwa ochronnego powinno się przedłużyć dziesięcioletni okres wyłączności rynkowej dla tych produktów do dwunastu lat pod warunkiem całkowitego spełnienia wymogów dotyczących danych o stosowaniu produktu u populacji pediatrycznej.
(30) Środki określone w niniejszym rozporządzeniu nie powinny wykluczać innych zachęt lub nagród.
Aby zapewnić przejrzystość różnorodnych środków dostępnych na szczeblu Wspólnoty i Państw Członkowskich, Komisja powinna sporządzić szczegółowy wykaz wszystkich dostępnych zachęt na podstawie informacji dostarczonych przez Państwa Członkowskie.
Środki określone w niniejszym rozporządzeniu, łącznie z zatwierdzaniem planów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, nie powinny być podstawą do uzyskania jakichkolwiek innych wspólnotowych zachęt wspierających badania, takich jak finansowanie projektów badawczych zgodnie z wieloletnimi wspólnotowymi programami ramowymi w zakresie badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji.
(31) W celu zwiększenia dostępności informacji na temat stosowania produktów leczniczych u populacji pediatrycznej oraz w celu uniknięcia powtarzania bez potrzeby niewnoszących nic nowego do ogólnej wiedzy badań na populacji pediatrycznej europejska baza danych przewidziana w art. 11 dyrektywy 2001/20/WE powinna zawierać europejski rejestr badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych w pediatrii, obejmujący wszystkie trwające, przedwcześnie zakończone oraz ukończone badania z udziałem populacji pediatrycznej, prowadzone zarówno we Wspólnocie, jak i w państwach trzecich.
Agencja powinna podać do publicznej wiadomości zarówno część informacji wprowadzonych do bazy danych dotyczących badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, jak również szczegółowe wyniki wszystkich badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej przedstawione właściwym organom.
(32) Komitet Pediatryczny po konsultacjach z Komisją, Państwami Członkowskimi i zainteresowanymi stronami powinien utworzyć i regularnie uaktualniać spis potrzeb terapeutycznych populacji pediatrycznej.
Spis powinien zawierać istniejące produkty lecznicze podawane populacji pediatrycznej i podkreślać potrzeby terapeutyczne tej populacji oraz priorytety badań i rozwoju.
W ten sposób firmy powinny być w stanie łatwo zidentyfikować szanse dla własnego rozwoju; Komitet Pediatryczny powinien być w stanie lepiej ocenić zapotrzebowanie na produkty lecznicze i badania podczas oceny projektów harmonogramów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, zwolnień i odroczeń, a pracownicy służby zdrowia oraz pacjenci powinni mieć dostęp do źródła informacji wspierającego ich decyzje dotyczące wyboru produktów leczniczych.
(33) Badania kliniczne z udziałem populacji pediatrycznej mogą wymagać specjalistycznej wiedzy fachowej, specjalistycznej metodologii, a w niektórych przypadkach specjalistycznego wyposażenia i powinny być przeprowadzane przez odpowiednio wyszkolonych badaczy.
Sieć, która łączy istniejące krajowe i wspólnotowe inicjatywy i ośrodki badawcze w celu rozwijania niezbędnych kompetencji na szczeblu wspólnotowym, oraz która uwzględnia dane wspólnotowe i państw trzecich, ułatwiłaby współpracę i unikanie zbędnego powtarzania badań.
Sieć ta powinna przyczyniać się do wzmocnienia podstaw Europejskiego Obszaru Badawczego w kontekście wspólnotowych programów ramowych w zakresie badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji, przynieść korzyść populacji pediatrycznej, a także stanowić źródło informacji i wiedzy fachowej dla przemysłu.
(34) W przypadku pewnych produktów dopuszczonych do obrotu firmy farmaceutyczne mogą już posiadać dane dotyczące bezpieczeństwa lub skuteczności ich stosowania u populacji pediatrycznej.
W celu podniesienia poziomu dostępnych informacji o stosowaniu produktów leczniczych w populacjach pediatrycznych firmy będące w posiadaniu takich danych powinny być zobowiązane do przedłożenia ich wszystkim właściwym organom, tam gdzie produkt został dopuszczony do obrotu.
W ten sposób dane mogą zostać ocenione i jeśli okaże się to właściwe, informacje te powinny zostać zamieszczone w informacjach o dopuszczonym do obrotu produkcie przeznaczonych dla pracowników służby zdrowia i pacjentów.
(35) Wszelkie aspekty prac Komitetu Pediatrycznego oraz Agencji wynikające z wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia, takie jak ocena planów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, zwolnienie z opłat za doradztwo naukowe oraz środki służące informacji i przejrzystości, łącznie z bazą danych o badaniach z udziałem populacji pediatrycznej i z siecią, powinny być finansowane ze środków Wspólnoty.
(36) Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [8].
(37) W związku z powyższym rozporządzenie (EWG) nr 1768/92, dyrektywa 2001/20/WE, dyrektywa 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004 powinny zostać odpowiednio zmienione.
(38) Jako że cel niniejszego rozporządzenia — poprawienie dostępności produktów leczniczych badanych do stosowania w pediatrii — nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez Państwa Członkowskie, a może zostać lepiej osiągnięty na poziomie Wspólnoty, i w związku z tym, iż pozwoli to na wykorzystanie możliwie najszerszego rynku i na uniknięcie rozproszenia ograniczonych zasobów, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym samym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
PRZEPISY WSTĘPNE
ROZDZIAŁ 1
Przedmiot i definicje
Artykuł 1
Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady dotyczące opracowywania produktów leczniczych stosowanych u ludzi, aby spełniały one szczególne potrzeby terapeutyczne populacji pediatrycznej bez poddawania populacji pediatrycznej zbędnym badaniom klinicznym lub innym badaniom oraz zgodnie z dyrektywą 2001/20/WE.
Artykuł 2
Poza definicjami ustalonymi w art. 1 dyrektywy 2001/83/WE do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
1) "populacja pediatryczna" oznacza część populacji w wieku od urodzenia do 18 lat;
2) "plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej" oznacza program badań i rozwoju, którego celem jest zapewnienie uzyskania niezbędnych danych określających warunki, w których produkt leczniczy może zostać dopuszczony do leczenia populacji pediatrycznej;
3) "produkt leczniczy dopuszczony do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym" oznacza produkt leczniczy, który został dopuszczony do stosowania u części bądź całej populacji pediatrycznej i dla którego szczegóły zatwierdzonego wskazania zostały określone w charakterystyce produktu leczniczego sporządzonej zgodnie z art. 11 dyrektywy 2001/83/WE;
4) "pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii" oznacza pozwolenie na dopuszczenie do obrotu udzielone dla produktu leczniczego stosowanego u ludzi, który nie jest chroniony dodatkowym świadectwem ochronnym zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 1768/92 ani patentem kwalifikującym do przyznania dodatkowego świadectwa ochronnego, obejmujące wyłącznie wskazania terapeutyczne dotyczące populacji pediatrycznej lub jej podgrup, z uwzględnieniem odpowiedniej mocy, postaci farmaceutycznej lub drogi podania tego produktu.
ROZDZIAŁ 2
Komitet pediatryczny
Artykuł 3
1.
Nie później niż … [9] ustanawia się Komitet Pediatryczny działający w ramach Europejskiej Agencji Leków powołanej rozporządzeniem (WE) nr 726/2004, dalej zwanej "Agencją".
Komitet Pediatryczny uważa się za ustanowiony z chwilą powołania członków, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a) i b).
Agencja zapewnia Komitetowi Pediatrycznemu obsługę sekretariatu oraz udziela mu wsparcia technicznego i naukowego.
2.
Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów zawartych w niniejszym rozporządzeniu do Komitetu Pediatrycznego stosuje się rozporządzenie (WE) nr 726/2004.
3.
Dyrektor Zarządzający Agencji zapewnia właściwą koordynację pomiędzy Komitetem Pediatrycznym a Komitetem ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, Komitetem ds. Sierocych Produktów Leczniczych, ich grupami roboczymi i wszelkimi innymi naukowymi grupami doradczymi.
Agencja sporządza określone procedury umożliwiające konsultacje między nimi.
Artykuł 4
1.
Komitet Pediatryczny składa się z następujących członków:
a) pięciu członków Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, wraz z zastępcami, powołanych do niego zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 726/2004. Tych pięciu członków wraz zastępcami zostaje powołanych do Komitetu Pediatrycznego przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi;
b) jeden członek i jeden zastępca powołany przez każde Państwo Członkowskie, którego właściwy organ krajowy nie jest reprezentowany wśród członków powołanych przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi;
c) trzech członków i trzech zastępców powołanych przez Komisję po konsultacji z Parlamentem Europejskim na podstawie publicznego ogłoszenia jako przedstawicieli pracowników służby zdrowia;
d) trzech członków i trzech zastępców powołanych przez Komisję po konsultacji z Parlamentem Europejskim na podstawie publicznego ogłoszenia jako przedstawicieli stowarzyszeń pacjentów.
Zastępcy reprezentują członków i głosują w ich imieniu w przypadku ich nieobecności.
Do celów określonych w lit. a) i b) Państwa Członkowskie zobowiązują się współpracować z Dyrektorem Zarządzającym Agencji w celu zagwarantowania, że ostateczny skład Komitetu Pediatrycznego, łącznie z członkami i zastępcami, odzwierciedla obszary naukowe istotne dla pediatrycznych produktów leczniczych i obejmuje przynajmniej: opracowywanie produktów farmaceutycznych, medycynę wieku rozwojowego, lekarzy pierwszego kontaktu, farmację pediatryczną, farmakologię pediatryczną, badania pediatryczne, nadzór nad monitorowaniem bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych, etykę i zdrowie publiczne.
Do celów lit. c) i d) Komisja uwzględnia wiedzę specjalistyczną członków powołanych na podstawie lit. a) i b).
2.
Członków Komitetu Pediatrycznego mianuje się na trzyletnią, odnawialną kadencję.
Podczas posiedzeń Komitetu Pediatrycznego członkom mogą towarzyszyć eksperci.
3.
Komitet Pediatryczny wybiera spośród swoich członków Przewodniczącego na trzyletnią kadencję, którą można powtórzyć jeden raz.
4.
Agencja podaje do publicznej wiadomości nazwiska i kwalifikacje członków.
Artykuł 5
1.
Podczas przygotowywania swoich opinii Komitet Pediatryczny dokłada wszelkich starań zmierzających do osiągnięcia konsensusu naukowego.
W razie niemożności osiągnięcia takiego konsensusu Komitet Pediatryczny przyjmuje opinię składającą się ze stanowiska większości członków.
Opinia zawiera stanowiska odrębne wraz z przyczynami powstałej rozbieżności.
2.
Komitet Pediatryczny opracowuje własny regulamin obowiązujący przy realizacji jego zadań.
Regulamin ten wchodzi w życie po uzyskaniu pozytywnej opinii Zarządu Agencji, a następnie Komisji.
3.
We wszystkich zebraniach Komitetu Pediatrycznego mogą uczestniczyć przedstawiciele Komisji, Dyrektor Zarządzający Agencji lub jego przedstawiciele.
Artykuł 6
1.
Do zadań Komitetu Pediatrycznego należy:
a) ocena treści przedłożonego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej dla danego produktu leczniczego i formułowanie opinii na jego temat;
b) ocena zwolnień i odroczeń oraz formułowanie opinii na ich temat;
c) na wniosek Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, właściwego organu lub wnioskodawcy, ocena zgodności wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i wydanie opinii w jego zakresie;
d) na wniosek Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi lub właściwego organu, ocena wszelkich danych uzyskanych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i wydawanie opinii na temat jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu leczniczego w populacji pediatrycznej;
e) udzielanie informacji dotyczących treści i formatu danych, które należy zebrać na potrzeby wykazu, o którym mowa w art. 42;
f) udzielanie wsparcia oraz doradztwa Agencji w związku z tworzeniem sieci europejskiej, o której mowa w art. 44;
g) wsparcie naukowe w przygotowywaniu dokumentów związanych z realizacją celów wynikających z niniejszego rozporządzenia;
h) na wniosek Dyrektora Zarządzającego Agencji lub Komisji, doradztwo we wszelkich kwestiach związanych z produktami leczniczymi stosowanymi w pediatrii;
i) stworzenie szczegółowego spisu potrzeb w zakresie produktów leczniczych dla populacji pediatrycznej oraz jego regularne uaktualnianie, zgodnie z art. 43;
j) doradzanie Agencji i Komisji w zakresie komunikowania o dostępnych rozwiązaniach służących prowadzeniu badań nad produktami leczniczymi dla populacji pediatrycznej;
k) sporządzenie zalecenia dla Komisji w sprawie symbolu, o którym mowa w art. 32 ust. 2.
2.
Podczas wykonywania swoich zadań Komitet Pediatryczny rozważa, czy proponowane badania mogą przynieść znaczącą korzyść terapeutyczną lub zaspokoić potrzebę terapeutyczną populacji pediatrycznej.
Komitet Pediatryczny bierze pod uwagę każdą dostępną informację, w tym także wszelkie opinie, decyzje lub informacje wydane przez właściwe organy państw trzecich.
TYTUŁ II
WYMOGI POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
ROZDZIAŁ 1
Ogólne wymogi pozwolenia
Artykuł 7
1.
Wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zgodnie z art. 6 dyrektywy 2001/83/WE w odniesieniu do produktu leczniczego stosowanego u ludzi, który nie jest dopuszczony do obrotu we Wspólnocie w czasie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jest ważny jedynie pod warunkiem że zawierać będzie, poza danymi szczegółowymi i dokumentami, o których mowa w art. 8 ust. 3 dyrektywy 2001/83/WE, jedno z poniższych:
a) wyniki wszystkich przeprowadzonych badań oraz szczegóły wszystkich informacji zebranych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej;
b) decyzję Agencji o przyznaniu zwolnienia dla określonego produktu;
c) decyzję Agencji o przyznaniu zwolnienia dla określonej klasy produktów zgodnie z art. 11;
d) decyzję Agencji o przyznaniu odroczenia.
Do celów określonych w lit. a) do wniosku dołączana jest również decyzja Agencji zatwierdzająca dany plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
2.
Dokumenty złożone zgodnie z ust. 1 obejmują łącznie wszystkie podgrupy populacji pediatrycznej.
Artykuł 8
W przypadku dopuszczonych do obrotu produktów leczniczych chronionych dodatkowym świadectwem ochronnym zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 1768/92 albo patentem, który kwalifikuje do przyznania dodatkowego świadectwa ochronnego, art. 7 niniejszego rozporządzenia stosuje się do wniosków o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu z nowymi wskazaniami, łącznie ze wskazaniami pediatrycznymi, nowych postaci farmaceutycznych oraz nowych dróg podania.
Do celów pierwszego akapitu dokumenty, o których mowa w art. 7 ust. 1, obejmują zarówno istniejące, jak i nowe wskazania, postaci farmaceutyczne i drogi podania.
Artykuł 9
Artykuły 7 i 8 nie mają zastosowania w przypadku produktów dopuszczonych do obrotu zgodnie z art. 10, 10a, 13–16 lub 16a–16i dyrektywy 2001/83/WE.
Artykuł 10
W porozumieniu z Państwami Członkowskimi, Agencją oraz innymi zainteresowanymi stronami Komisja sporządza szczegółowe ustalenia dotyczące formatu i treści, które muszą spełniać wnioski o zatwierdzenie lub modyfikację planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i wnioski o zwolnienie lub odroczenie, tak aby zostały uznane za ważne oraz spełniające wymagania dotyczące sprawdzania zgodności, o których mowa w art. 23 i w art. 28 ust. 3.
ROZDZIAŁ 2
Zwolnienia
Artykuł 11
1.
Wymóg przedstawiania informacji, o których mowa w art. 7 ust. 1 lit. a), zostaje uchylony dla określonych produktów leczniczych lub klas produktów leczniczych, jeżeli spełniona jest przynajmniej jedna z poniższych przesłanek:
a) prawdopodobne jest, iż dany produkt leczniczy lub klasa produktów leczniczych są nieskuteczne lub nie są bezpieczne dla części lub całości populacji pediatrycznej;
b) choroba lub stan, do leczenia których dany produkt leczniczy lub klasa produktów jest przeznaczony, występuje tylko w populacjach dorosłych;
c) dany produkt leczniczy nie przedstawia znaczącej korzyści terapeutycznej w porównaniu z obecnymi sposobami leczenia pacjentów pediatrycznych.
2.
Zwolnienie przewidziane w ust. 1 może zostać wydane w odniesieniu do jednej lub więcej określonych podgrup populacji pediatrycznej, w odniesieniu do jednego lub więcej określonych wskazań terapeutycznych, lub w odniesieniu do obu tych czynników łącznie.
Artykuł 12
Komitet Pediatryczny może z własnej inicjatywy wydać opinię na podstawie określonej w art. 11 ust. 1 stwierdzającą, że dla określonego produktu lub klasy produktów należy udzielić zwolnienia, o którym mowa w art. 11 ust. 1.
Po wydaniu opinii przez Komitet Pediatryczny, stosuje się procedurę określoną w art. 25.
W przypadku zwolnienia dla klasy produktów stosuje się tylko ust. 6 i 7 art. 25.
Artykuł 13
1.
Wnioskodawca może na podstawie art. 11 ust. 1 zwrócić się do Agencji z wnioskiem o zwolnienie dla określonego produktu.
2.
Po otrzymaniu wniosku Komitet Pediatryczny powołuje sprawozdawcę oraz w terminie 60 dni wydaje opinię stwierdzającą, czy należy przyznać zwolnienie dla określonego produktu.
Zarówno wnioskodawca, jak i Komitet Pediatryczny mogą poprosić o spotkanie podczas tego 60-dniowego okresu.
W stosownych przypadkach Komitet Pediatryczny może poprosić wnioskodawcę o uzupełnienie szczegółowych danych oraz złożonych dokumentów.
Jeżeli Komitet Pediatryczny skorzysta z tej możliwości, bieg 60-dniowego terminu zostaje zawieszony do chwili dokonania żądanych uzupełnień.
3.
Po wydaniu opinii przez Komitet Pediatryczny stosuje się procedurę określoną w art. 25.
Artykuł 14
1.
Agencja prowadzi listę wszystkich zwolnień.
Lista jest regularnie uaktualniana (co najmniej raz w roku) i podawana do publicznej wiadomości.
2.
Komitet Pediatryczny może w każdej chwili wydać opinię zalecającą weryfikację przyznanego zwolnienia.
W przypadku zmiany mającej wpływ na zwolnienie określonego produktu stosuje się procedurę określoną w art. 25.
W przypadku zmiany mającej wpływ na zwolnienie dla klasy produktów stosuje się ust. 6 i 7 art. 26.
3.
Jeśli zwolnienie dla określonego produktu leczniczego lub klasy produktów leczniczych zostaje uchylone, wymogu określonego w art. 7 i 8 nie stosuje się przez 36 miesięcy od daty usunięcia z listy zwolnień.
ROZDZIAŁ 3
Plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej
Sekcja 1
Wnioski o zatwierdzenie
Artykuł 15
1.
W przypadku zamiaru złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) lub d), art. 8 lub art. 30 sporządzany jest plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, który następnie jest przedkładany Agencji wraz z wnioskiem o zatwierdzenie.
2.
Plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej określa terminy oraz środki proponowane w celu dokonania oceny jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu leczniczego we wszystkich podgrupach populacji pediatrycznej, których może on dotyczyć.
Ponadto plan zawiera opis wszelkich działań mających na celu zaadaptowanie postaci produktu leczniczego w taki sposób, aby jego stosowanie było w większym stopniu zadowalające, dogodniejsze, bezpieczniejsze lub skuteczniejsze dla różnych podgrup populacji pediatrycznej.
Artykuł 16
1.
W przypadku wniosków, o których mowa w art. 7 i 8, plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej składany jest z wnioskiem o zatwierdzenie, z wyjątkiem uzasadnionych sytuacji, nie później niż w momencie zakończenia określonych w sekcji 5.2.3 części 1 załącznika I do dyrektywy 2001/83/WE badań farmakokinetycznych na dorosłych, aby zapewnić wydanie opinii w sprawie stosowania danego produktu leczniczego w populacji pediatrycznej w czasie dokonywania oceny wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu lub innego odnośnego wniosku.
2.
W terminie 30 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 1 oraz w art. 15 ust. 1, Agencja dokonuje weryfikacji ważności tego wniosku i przygotowuje dla Komitetu Pediatrycznego sprawozdanie podsumowujące.
3.
W razie potrzeby Agencja może poprosić wnioskodawcę o uzupełnienie danych szczegółowych oraz o złożenie dokumentów, co skutkuje zawieszeniem 30-dniowego terminu do chwili dostarczenia wymaganych informacji uzupełniających.
Artykuł 17
1.
Po otrzymaniu proponowanego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, który jest ważny zgodnie z przepisami art. 15 ust. 2, Komitet Pediatryczny powołuje sprawozdawcę oraz w terminie 60 dni wydaje opinię stwierdzającą, czy proponowane badania zapewnią uzyskanie niezbędnych danych określających warunki, w których produkt leczniczy może być stosowany w leczeniu populacji pediatrycznej lub jej podgrup, i czy spodziewane korzyści terapeutyczne uzasadniają proponowane badania.
Przyjmując swoją opinię Komitet rozważa, czy proponowane działania mające na celu zaadaptowanie danej postaci produktu farmaceutycznego do stosowania w różnych podgrupach populacji pediatrycznej są właściwe.
W tym samym okresie zarówno wnioskodawca, jak i Komitet Pediatryczny mogą poprosić o spotkanie.
2.
W terminie 60 dni, o których mowa w ust. 1, Komitet Pediatryczny może poprosić wnioskodawcę o zaproponowanie modyfikacji planu, w którym to przypadku termin wydania ostatecznej opinii, o którym mowa w ust. 1, zostaje przedłużony o nie więcej niż 60 dni.
W takich przypadkach wnioskodawca lub Komitet Pediatryczny mogą poprosić o dodatkowe spotkanie w tym okresie.
Bieg terminu zostaje zawieszony do czasu dostarczenia żądanych informacji uzupełniających.
Artykuł 18
Po wydaniu opinii pozytywnej lub negatywnej przez Komitet Pediatryczny stosuje się procedurę określoną w art. 25.
Artykuł 19
Jeżeli po rozpatrzeniu planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej Komitet Pediatryczny dojdzie do wniosku, że art. 11 ust. 1 lit. a), b) lub c) odnoszą się do danego produktu leczniczego, wydaje opinię negatywną zgodnie z art. 17 ust. 1.
W takich przypadkach Komitet Pediatryczny przyjmuje opinię na korzyść zwolnienia zgodnie z art. 12, w którym to przypadku stosuje się procedurę określoną w art. 25.
Sekcja 2
Odroczenia
Artykuł 20
1.
W tym samym czasie, w którym, zgodnie z art. 16 ust. 1, przedkładany jest plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, można złożyć wniosek o odroczenie rozpoczęcia bądź zakończenia niektórych lub wszystkich działań określonych w tym planie.
Takie odroczenie musi być uzasadnione przyczynami naukowymi i technicznymi lub związanymi ze zdrowiem publicznym.
W każdym przypadku odroczenie zostaje przyznane, gdy właściwe będzie przeprowadzenie badań na dorosłych przed rozpoczęciem badań z udziałem populacji pediatrycznej lub gdy badania na populacji pediatrycznej potrwają dłużej niż badania na dorosłych.
2.
Opierając się na doświadczeniu zdobytym w wyniku obowiązywania niniejszego artykułu, aby dokładniej zdefiniować podstawy przyznania odroczenia Komisja może przyjąć przepisy zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 51 ust. 2.
Artykuł 21
1.
Równocześnie z przyjęciem przez Komitet Pediatryczny pozytywnej opinii zgodnie z art. 17 ust. 1 wydaje on z własnej inicjatywy lub na żądanie wnioskodawcy zgodnie z art. 20 opinię o odroczeniu rozpoczęcia lub zakończenia niektórych lub wszystkich działań zawartych w planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, o ile są spełnione warunki określone w art. 20.
Pozytywna opinia o odroczeniu określa terminy rozpoczęcia lub zakończenia przewidzianych działań.
2.
Po wydaniu przez Komitet Pediatryczny pozytywnej opinii o odroczeniu, o której mowa w ust. 1, stosuje się procedurę określoną w art. 25.
Sekcja 3
Modyfikacja planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej
Artykuł 22
Jeżeli po uzyskaniu decyzji zatwierdzającej plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej wnioskodawca napotka trudności w jego realizacji, skutkiem których plan stanie się niewykonalny lub przestanie być właściwy, wnioskodawca może zaproponować zmiany albo wnieść do Komitetu Pediatrycznego wniosek o zwolnienie lub odroczenie, podając szczegółowe przyczyny.
W terminie 60 dni Komitet Pediatryczny analizuje zmiany lub wniosek o odroczenie lub zwolnienie i wydaje opinię, proponując odrzucenie lub przyjęcie tych zmian.
Po wydaniu opinii pozytywnej lub negatywnej przez Komitet Pediatryczny stosuje się procedurę określoną w art. 25.
Sekcja 4
Zgodność z planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej
Artykuł 23
1.
Właściwy organ odpowiedzialny za udzielenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu sprawdza, czy wniosek o udzielenie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu lub o zmianę jest zgodny z wymaganiami określonymi w art. 7 i 8 oraz czy wniosek złożony zgodnie z art. 30 jest zgodny z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
W przypadku gdy wniosek jest złożony zgodnie z procedurą określoną w art. 27–39 dyrektywy 2001/83/WE, sprawdzanie zgodności, łącznie z wnioskiem o opinię Komitetu Pediatrycznego zgodnie z ust. 2 lit. b) i c) dokonywane jest przez referencyjne Państwo Członkowskie.
2.
W poniższych przypadkach Komitet Pediatryczny może zostać poproszony o wydanie opinii stwierdzającej, czy badania prowadzone przez wnioskodawcę są zgodne z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej:
a) przez wnioskodawcę, przed złożeniem wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu lub o zmianę, o czym mowa odpowiednio w art. 7, art. 8 i art. 30;
b) przez Agencję lub właściwy organ krajowy, podczas walidacji wniosku, o którym mowa w lit. a), co nie obejmuje opinii dotyczącej zgodności wydanej na wniosek, o którym mowa w lit. a);
c) przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi lub właściwy organ krajowy, podczas oceny wniosku, o którym mowa w lit. a), jeśli istnieją wątpliwości co do zgodności, a opinia nie została wydana wcześniej w odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w lit. a) lub b).
W przypadku lit. a) wnioskodawca nie przedkłada swojego wniosku do momentu wydania przez Komitet Pediatryczny opinii, której kopia dołączana jest do wniosku.
3.
Jeśli Komitet Pediatryczny zostanie poproszony o wydanie opinii zgodnie z ust. 2, czyni to w terminie 60 dni od otrzymania wniosku.
Państwa Członkowskie uwzględniają taką opinię.
Artykuł 24
Jeżeli podczas przeprowadzania oceny naukowej ważnego wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu właściwy organ stwierdzi, że badania nie są zgodne z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, produkt nie będzie się kwalifikował do uzyskania nagród i zachęt przewidzianych w art. 36, 37 i 38.
ROZDZIAŁ 4
Procedura
Artykuł 25
1.
Agencja przekazuje wnioskodawcy opinię Komitetu Pediatrycznego w terminie dziesięciu dni od daty jej otrzymania.
2.
W terminie 30 dni od daty otrzymania opinii Komitetu Pediatrycznego wnioskodawca może zwrócić się do Agencji z pisemną prośbą, z podaniem szczegółowego uzasadnienia, o ponowne przeanalizowanie opinii.
3.
W terminie 30 dni od daty otrzymania prośby o ponowne przeanalizowanie opinii, o której mowa w ust. 2, Komitet Pediatryczny, po powołaniu nowego sprawozdawcy, wydaje nową opinię potwierdzającą lub zmieniającą poprzednią opinię.
Uzasadnienie podjętej decyzji musi zostać dołączone do nowej opinii, która staje się ostateczna.
4.
Jeżeli w terminie 30 dni, o którym mowa w ust. 2, wnioskodawca nie wniesie prośby o ponowne przeanalizowanie, opinia Komitetu Pediatrycznego staje się ostateczna.
5.
Agencja podejmuje decyzję w terminie nieprzekraczającym 10 dni od daty otrzymania ostatecznej opinii Komitetu Pediatrycznego.
Wnioskodawca zostaje powiadomiony o tej decyzji w formie pisemnej, a do powiadomienia zostaje załączona ostateczna decyzja Komitetu Pediatrycznego.
6.
W przypadku zwolnienia klasy produktów, o którym mowa w art. 12, Agencja podejmuje decyzję w terminie dziesięciu dni od daty otrzymania opinii Komitetu Pediatrycznego, o której mowa w art. 13 ust. 3.
Decyzja ta zostaje dołączona do opinii Komitetu Pediatrycznego.
7.
Decyzje Agencji są podawane do publicznej wiadomości po uprzednim usunięciu wszelkich informacji stanowiących tajemnicę handlową.
ROZDZIAŁ 5
Przepisy różne
Artykuł 26
Każda osoba prawna lub fizyczna opracowująca produkt leczniczy przeznaczony do stosowania w pediatrii może przed złożeniem planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i podczas jego realizacji poprosić Agencję o radę w zakresie projektowania i prowadzenia różnych testów i badań niezbędnych do wykazania jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania produktu leczniczego w populacji pediatrycznej, zgodnie z art. 57 ust. 1 lit. n) rozporządzenia (WE) nr 726/2004.
Ponadto dana osoba prawna lub fizyczna może poprosić o radę w zakresie projektowania i prowadzenia nadzoru nad monitorowaniem bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego i systemów zarządzania ryzykiem, o czym mowa w art. 34.
Agencja nieodpłatnie udziela porad, o których mowa w niniejszym artykule.
TYTUŁ III
PROCEDURY UDZIELANIA POZWOLENIA NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU
Artykuł 27
Jeśli w niniejszym tytule nie przewidziano inaczej, procedury udzielania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu dla pozwoleń objętych niniejszym tytułem podlegają przepisom ustanowionym w rozporządzeniu (WE) nr 726/2004 lub w dyrektywie 2001/83/WE.
ROZDZIAŁ 1
Procedury udzielania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu dla wniosków wchodzących w zakres zastosowania art. 7 oraz 8
Artykuł 28
1. Wnioski można składać zgodnie z procedurą określoną w art. 5–15 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, jak przewidziano w art. 7 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, zawierające przynajmniej jedno wskazanie pediatryczne na podstawie badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
W przypadku udzielenia pozwolenia wyniki wszystkich tych badań zostają ujęte w charakterystyce produktu leczniczego oraz, jeśli okaże się to właściwe, na ulotce dołączanej do opakowania produktu leczniczego, pod warunkiem że właściwy organ stwierdzi przydatność tych informacji dla pacjentów, bez względu na to, czy wszystkie z wnioskowanych wskazań pediatrycznych zostały zatwierdzone przez właściwy organ.
2.
W przypadku udzielenia lub zmiany pozwolenia na dopuszczenie do obrotu każde zwolnienie lub odroczenie przyznane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem zostaje uwzględnione w charakterystyce produktu leczniczego oraz, jeśli jest to niezbędne, na ulotce dołączanej do opakowania danego produktu.
3.
Jeżeli wniosek jest zgodny ze wszystkimi środkami przewidzianymi w zatwierdzonym planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i jeżeli charakterystyka produktu leczniczego odzwierciedla wyniki badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, właściwy organ umieszcza w pozwoleniu na dopuszczenie do obrotu oświadczenie stwierdzające zgodność wniosku z zatwierdzonym zrealizowanym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
Do celów zastosowania art. 45 ust. 3 oświadczenie to wskazuje również czy istotne badania uwzględnione w zatwierdzonym harmonogramie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zostały ukończone po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 29
W przypadku produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu zgodnie z dyrektywą 2001/83/WE może zostać złożony, zgodnie z procedurą ustaloną w art. 32, 33 i 34 dyrektywy 2001/83/WE, określony w art. 8 niniejszego rozporządzenia wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu z nowym wskazaniem, łącznie z rozszerzeniem pozwolenia o stosowanie w populacji pediatrycznej, nowej postaci farmaceutycznej lub nowej drogi podania.
Wniosek ten jest zgodny z wymogiem określonym w art. 7 ust. 1 lit. a).
Procedura ta ograniczona jest do oceny poszczególnych sekcji charakterystyki produktu leczniczego podlegających zmianie.
ROZDZIAŁ 2
Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii
Artykuł 30
1.
Złożenie wniosku o dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii nie wyklucza prawa do złożenia wniosku o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w innych wskazaniach.
2.
Do wniosku o dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii dołączane są szczegółowe dane i dokumenty niezbędne do ustalenia jakości, bezpieczeństwa i skuteczności stosowania w populacji pediatrycznej, łącznie z wszelkimi szczegółowymi danymi koniecznymi do potwierdzenia odpowiedniej mocy, postaci farmaceutycznej lub drogi podania produktu, zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
Wniosek zawiera również decyzję Agencji zatwierdzającą dany plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
3. Jeżeli produkt leczniczy jest lub został dopuszczony do obrotu w Państwie Członkowskim lub we Wspólnocie, do danych zawartych w dokumentacji tego produktu, tam, gdzie to właściwe, można się odwoływać zgodnie z art. 14 ust. 11 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 lub art. 10 dyrektywy 2001/83/WE we wniosku o dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii.
4.
Produkt leczniczy, dla którego udzielono pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii, może zachować nazwę produktu leczniczego zawierającego tę samą substancję czynną, dla którego ten sam podmiot odpowiedzialny uzyskał pozwolenie na stosowanie u dorosłych.
Artykuł 31
Bez uszczerbku dla art. 3 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 726/2004, wniosek o dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii można złożyć zgodnie z procedurą ustaloną w art. 5–15 rozporządzenia (WE) nr 726/2004.
ROZDZIAŁ 3
Oznaczenie
Artykuł 32
1.
Jeżeli dla produktu leczniczego udzielone zostanie pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym, na etykiecie umieszcza się symbol zatwierdzony zgodnie z ust. 2.
Ulotka dołączona do opakowania zawiera wyjaśnienie znaczenia symbolu.
2.
W terminie do… [10] Komisja wybierze symbol na podstawie rekomendacji Komitetu Pediatrycznego.
Komisja poda ten symbol do wiadomości publicznej.
3.
Przepisy niniejszego artykułu stosuje się również do produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia oraz do produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, ale przed podaniem symbolu do wiadomości publicznej, jeśli produkty te zostały dopuszczone do obrotu ze wskazaniami pediatrycznymi.
W takim przypadku symbol oraz wyjaśnienie, o którym mowa w ust. 1, umieszczane są odpowiednio na opakowaniu i w ulotce dołączanej do opakowania danych produktów leczniczych nie później niż w terminie dwóch lat od podania symbolu do publicznej wiadomości.
TYTUŁ IV
WYMOGI POREJESTRACYJNE
Artykuł 33
Jeżeli produkty lecznicze zostały dopuszczone do obrotu we wskazaniu pediatrycznym po uprzedniej realizacji zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i produkty te zostały już wprowadzone na rynek w innych wskazaniach, posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, uwzględniając dane wskazanie pediatryczne, wprowadza produkt na rynek w ciągu dwóch lat od daty dopuszczenia do obrotu wskazania pediatrycznego.
Terminy te znajdują się w publicznie dostępnym rejestrze prowadzonym przez Agencję.
Artykuł 34
1.
W przypadku następujących wniosków wnioskodawca podaje, poza standardowymi wymogami dotyczącymi monitorowania po wprowadzeniu do obrotu, szczegóły działań mających na celu zapewnienie kontynuowania obserwacji skuteczności stosowania leku oraz możliwości występowania działań niepożądanych przy zastosowaniu produktu leczniczego w pediatrii:
a) wnioski o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu uwzględniające wskazanie pediatryczne;
b) wnioski o uwzględnienie wskazania do stosowania w pediatrii w istniejącym pozwoleniu na dopuszczenie do obrotu;
c) wnioski o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii.
2.
W przypadku istnienia szczególnych obaw właściwy organ może zażądać jako warunku udzielenia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ustanowienia systemu zarządzania ryzykiem albo przeprowadzenia i przedłożenia do oceny specjalnych badań nad produktem po jego wprowadzeniu na rynek.
System zarządzania ryzykiem obejmuje zestaw działań i interwencji w zakresie nadzoru nad monitorowaniem bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, których zadaniem jest identyfikacja i opisanie ryzyka związanego ze stosowaniem produktów leczniczych, zapobieganie takiemu ryzyku lub jego zminimalizowanie, łącznie z oceną skuteczności tych interwencji.
Ocena skuteczności systemów zarządzania ryzykiem oraz wyników przeprowadzonych badań umieszczana jest w okresowych raportach o bezpieczeństwie, o których mowa w art. 104 ust. 6 dyrektywy 2001/83/WE oraz art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 726/2004.
Ponadto właściwy organ może poprosić o złożenie dodatkowych raportów oceniających skuteczność systemu minimalizacji ryzyka oraz wyników badań przeprowadzonych w tym zakresie.
3.
W przypadku odroczenia posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedkłada Agencji sprawozdanie roczne zawierające uaktualnione dane dotyczące postępu w badaniach klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zgodnie z decyzją Agencji zatwierdzającą plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i przyznającą odroczenie.
Agencja informuje właściwy organ, jeśli stwierdzi, że posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu nie zastosował się do decyzji Agencji zatwierdzającej plan badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej i przyznającej odroczenie.
4.
Agencja sporządza wytyczne dotyczące zastosowania niniejszego artykułu.
Artykuł 35
Jeżeli produkt leczniczy zostanie dopuszczony do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym, a posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu skorzystał z systemu nagród lub zachęt przewidzianego w art. 36, 37 lub 38, a okresy ochronne wygasły i jeśli posiadacz ten ma zamiar zaprzestać wprowadzania produktu leczniczego na rynek, wtedy przekaże on pozwolenie na dopuszczenie do obrotu lub umożliwi stronie trzeciej, która zadeklarowała zamiar kontynuowania wprowadzania danego produktu leczniczego na rynek, wykorzystanie dokumentacji farmaceutycznej, przedklinicznej i klinicznej zawartej w dokumentacji produktu leczniczego na podstawie art. 10 lit. c) dyrektywy 2001/83/WE.
Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu informuje Agencję o swoim zamiarze zaprzestania wprowadzania produktu na rynek najpóźniej sześć miesięcy przed zaprzestaniem.
Agencja podaje ten fakt do publicznej wiadomości.
TYTUŁ V
NAGRODY I ZACHĘTY
Artykuł 36
1. Jeśli wniosek zgodnie z art. 7 i 8 zawiera wyniki wszystkich badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, posiadacz patentu lub dodatkowego świadectwa ochronnego upoważniony jest do uzyskania sześciomiesięcznego przedłużenia okresu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 i art. 13 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 1768/92.
Pierwszy akapit ma zastosowanie również wówczas, gdy zrealizowanie zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej nie doprowadziło do uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym, ale wyniki przeprowadzonych badań zostaną odzwierciedlone w charakterystyce produktu leczniczego i, jeśli okaże się to właściwe, również na ulotce dołączanej do opakowania danego produktu.
2.
Umieszczenie w pozwoleniu na dopuszczenie do obrotu oświadczenia, o którym mowa w art. 28 ust. 3, ma zastosowanie do celów przewidzianych w ust. 1 niniejszego artykułu.
3.
W przypadku zastosowania procedur określonych w dyrektywie 2001/83/WE sześciomiesięczne przedłużenie okresu, o którym mowa w ust. 1, udzielane jest tylko wtedy, gdy produkt ten jest dopuszczony do obrotu we wszystkich Państwach Członkowskich.
4.
Przepisy ust. 1, 2 i 3 stosuje się do produktów, które są chronione dodatkowym świadectwem ochronnym zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 1768/92 lub patentem kwalifikującym do przyznania dodatkowego świadectwa ochronnego.
Przepisów tych nie stosuje się do produktów leczniczych oznaczonych jako sieroce produkty lecznicze zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 141/2000.
5. W przypadku wniosku, o którym mowa w art. 8, prowadzącego do wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu z nowym wskazaniem pediatrycznym, nie stosuje się ust. 1, 2 i 3, jeżeli wnioskodawca występuje o przedłużenie na jeden rok okresu ochrony rynkowej dla danego produktu i uzyskuje takie przedłużenie w związku z tym, iż nowe wskazanie pediatryczne przynosi znaczną korzyść kliniczną w porównaniu z istniejącymi terapiami, zgodnie z art. 14 ust. 11 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 lub czwartym akapitem art. 10 ust. 1 dyrektywy 2001/83/WE.
Artykuł 37
Jeśli wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu składany jest w związku z produktem leczniczym oznaczonym jako sierocy produkt leczniczy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 141/2000 i jeżeli wniosek ten zawiera wyniki wszystkich badań przeprowadzonych zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, a oświadczenie, o którym mowa w art. 28 ust. 3 niniejszego rozporządzenia, jest włączone do wydanego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, wówczas dziesięcioletni okres, o którym mowa w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 141/2000, zostaje przedłużony do dwunastu lat.
Pierwszy akapit ma zastosowanie również wówczas, gdy zrealizowanie zatwierdzonego planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej nie doprowadziło do uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym, ale wyniki przeprowadzonych badań zostaną odzwierciedlone w charakterystyce produktu leczniczego i, jeśli okaże się to właściwe, również na ulotce dołączanej do opakowania danego produktu.
Artykuł 38
1. Jeśli udzielono pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii zgodnie z art. 5–15 rozporządzenia (WE) nr 726/2004, zastosowanie mają okresy ochronne dla danych i rynku, o czym mowa w art. 14 ust. 11 tego rozporządzenia.
2.
Jeśli udzielono pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii zgodnie z procedurami określonymi w dyrektywie 2001/83/WE, zastosowanie mają okresy ochronne dla danych i rynku, o których mowa w art. 10 ust. 1 tej dyrektywy.
Artykuł 39
1.
Oprócz nagród i zachęt przewidzianych w art. 36, 37 i 38 produkty lecznicze do stosowania w pediatrii mogą kwalifikować się do zachęt oferowanych przez Wspólnotę lub przez Państwa Członkowskie, mających na celu wspieranie badań oraz opracowywanie i zwiększenie dostępności produktów leczniczych stosowanych w pediatrii.
2.
W terminie do… [11] rozporządzenia Państwa Członkowskie szczegółowo informują Komisję o wszelkich podjętych przez nie działaniach mających na celu wspieranie prowadzenia badań, opracowywania i dostępności produktów leczniczych do stosowania w pediatrii.
Informacje te powinny być regularnie aktualizowane na wniosek Komisji.
3.
W terminie do… [12] Komisja opublikuje szczegółowy wykaz wszystkich nagród i zachęt oferowanych przez Wspólnotę i Państwa Członkowskie mających na celu wspieranie prowadzenia badań, opracowywania i dostępności produktów leczniczych do stosowania w pediatrii.
Wykaz ten jest regularnie uaktualniany, a uaktualniona wersja jest również udostępniana publicznie.
Artykuł 40
1.
Fundusze przeznaczone na badania nad produktami leczniczymi dla populacji pediatrycznej przewidziane są w budżecie Wspólnoty w celu wspierania badań nad produktami leczniczymi lub substancjami czynnymi niechronionymi patentem lub dodatkowym świadectwem ochronnym.
2.
Finansowanie ze strony Wspólnoty odbywa się poprzez wspólnotowe programy ramowe w zakresie badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji lub wszelkie inne inicjatywy wspólnotowe na rzecz finansowania badań.
TYTUŁ VI
KOMUNIKACJA I KOORDYNACJA
Artykuł 41
1.
Europejska baza danych utworzona na mocy art. 11 dyrektywy 2001/20/WE zawiera, poza badaniami klinicznymi, o których mowa w art. 1 i art. 2 tej dyrektywy, badania kliniczne przeprowadzane w państwach trzecich przewidziane w zatwierdzonym planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
W przypadku badań klinicznych przeprowadzanych w państwach trzecich adresat wydanej przez Agencję decyzji w sprawie planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej wprowadza do bazy danych szczegółowe dane wymienione w art. 11 tej dyrektywy.
Na zasadzie odstępstwa od przepisów art. 11 dyrektywy 2001/20/WE Agencja podaje do publicznej wiadomości część informacji dotyczących badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej wprowadzonych do europejskiej bazy danych.
2.
Agencja podaje do publicznej wiadomości szczegółowe dane dotyczące wyników wszystkich badań klinicznych, o których mowa w ust. 1, oraz wyników wszelkich innych badań przedstawionych właściwym organom zgodnie z art. 45 i 46, bez względu na to, czy badania zostały zakończone przedwcześnie.
Wyniki te zostają niezwłocznie przekazane Agencji odpowiednio przez sponsora badań klinicznych, adresata wydanej przez Agencję decyzji w sprawie planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej lub przez posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
3.
W porozumieniu z Agencją i Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami Komisja sporządza wytyczne dotyczące charakteru informacji, o których mowa w ust. 1 i które mają być wprowadzone do europejskiej bazy danych utworzonej zgodnie z art. 11 dyrektywy 2001/20/WE, jakie informacje mają być dostępne publicznie w drodze stosowania ust. 1, w jaki sposób mają być przedkładane i publikowane wyniki badań klinicznych w drodze stosowania ust. 2 oraz w sprawie odpowiedzialności i zadań Agencji w powyższym zakresie.
Artykuł 42
Państwa Członkowskie zbierają dostępne dane dotyczące wszystkich istniejących zastosowań produktów leczniczych w populacji pediatrycznej i przekazują je Agencji do… [13].
Komitet Pediatryczny przedstawia wytyczne dotyczące treści i formatu danych, które należy zebrać do… [14].
Artykuł 43
1.
Na podstawie informacji, o których mowa w art. 42 oraz po konsultacjach z Komisją, Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami Komitet Pediatryczny ustala spis potrzeb terapeutycznych, w szczególności z zamiarem określenia priorytetów badawczych.
Agencja podaje ten spis do publicznej wiadomości do… [15] i regularnie dokonuje jego aktualizacji.
2.
Przy ustalaniu spisu potrzeb terapeutycznych pod uwagę bierze się częstotliwość występowania stanów chorobowych w populacji pediatrycznej, ciężkość stanów podlegających leczeniu, dostępność i stosowność leczenia alternatywnego tych stanów w populacji pediatrycznej, a także profil skuteczności i działań niepożądanych tych sposobów leczenia, łącznie z wszelkimi zagadnieniami bezpieczeństwa charakterystycznymi dla pediatrii oraz wszelkimi danymi wynikającymi z badań przeprowadzanych w państwach trzecich.
Artykuł 44
1.
Agencja, przy naukowym wsparciu Komitetu Pediatrycznego, rozwija europejską sieć obejmującą istniejące sieci krajowe, badaczy i ośrodki dysponujące specjalistyczną wiedzą w zakresie prowadzenia badań z udziałem populacji pediatrycznej.
2.
Do celów sieci europejskiej należą między innymi koordynacja badań związanych z produktami leczniczymi stosowanymi w pediatrii, rozwijanie niezbędnej wiedzy fachowej i administracyjnej na szczeblu europejskim oraz unikanie zbędnego powtarzania badań i testów na populacji pediatrycznej.
3.
Do… [16] Zarząd Agencji na wniosek Dyrektora Zarządzającego i po konsultacjach z Komisją, Państwami Członkowskimi oraz zainteresowanymi stronami, przyjmuje strategię wykonawczą dla uruchomienia i działania sieci europejskiej.
Sieć ta musi, w miarę potrzeby, wzmacniać fundamenty Europejskiego Obszaru Badawczego w kontekście wspólnotowych programów ramowych w zakresie badań naukowych, rozwoju technologicznego i demonstracji.
Artykuł 45
1.
Do… [16] wszelkie badania kliniczne z udziałem populacji pediatrycznej ukończone do tego dnia, dotyczące produktów dopuszczonych do obrotu we Wspólnocie, są przedkładane do oceny właściwemu organowi przez posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
Właściwy organ może zaktualizować charakterystykę produktu leczniczego i ulotkę dołączaną do opakowania oraz może odpowiednio zmienić pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.
Właściwe organy wymieniają informacje dotyczące przedłożonych badań oraz, tam gdzie to właściwe, ich wpływu na odnośne pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
Agencja koordynuje wymianę informacji.
2.
Wszystkie istniejące badania kliniczne z udziałem populacji pediatrycznej, o których mowa w ust. 1, oraz wszystkie badania kliniczne z udziałem populacji pediatrycznej rozpoczęte przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia kwalifikują się do włączenia do planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej oraz są uwzględniane przez Komitet Pediatryczny podczas oceny wniosków o zatwierdzenie planu badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, wniosków o zwolnienia i odroczenia, a także są uwzględniane przez właściwe organy podczas oceny wniosków złożonych zgodnie z art. 7, 8 lub 30.
3.
Bez uszczerbku dla poprzedniego ustępu, nagrody i zachęty, o których mowa w art. 36, 37 i 38, przyznawane są tylko wtedy, gdy istotne badania uwzględnione w zatwierdzonym planie badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej zostały ukończone po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 46
1.
Wszelkie inne badania sponsorowane przez posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, które przewidują zastosowanie w populacji pediatrycznej produktu leczniczego objętego pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu, bez względu na to, czy przeprowadzane są zgodnie z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej czy też nie, zostają przedłożone właściwemu organowi w terminie sześciu miesięcy od zakończenia tych badań.
2.
Ustęp 1 stosuje się bez względu na to, czy posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu zamierza składać wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem pediatrycznym czy też nie.
3.
Właściwy organ może zaktualizować charakterystykę produktu leczniczego i ulotkę dołączaną do opakowania oraz może odpowiednio zmienić pozwolenie na dopuszczenie do obrotu.
4.
Właściwe organy wymieniają informacje dotyczące przedłożonych badań oraz, tam gdzie to właściwe, ich wpływu na odnośne pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.
5.
Agencja koordynuje wymianę informacji.
TYTUŁ VII
PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE
ROZDZIAŁ 1
Przepisy ogólne
Sekcja 1
Opłaty, finansowanie wspólnotowe, kary i sprawozdania
Artykuł 47
1.
Jeżeli wniosek o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu ze wskazaniem do stosowania w pediatrii składany jest zgodnie z procedurą określoną w rozporządzeniu (WE) nr 726/2004, kwota obniżonej opłaty za ocenę wniosku i utrzymanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu ustalana jest zgodnie z art. 70 rozporządzenia (WE) nr 726/2004.
2.
Stosuje się rozporządzenie Rady (WE) nr 297/95 z dnia 10 lutego 1995 r. w sprawie opłat wnoszonych na rzecz Europejskiej Agencji ds. Oceny Produktów Leczniczych [17].
3.
Komitet Pediatryczny ocenia nieodpłatnie:
a) wnioski o zwolnienie;
b) wnioski o odroczenie;
c) plany badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej;
d) zgodność z zatwierdzonym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej.
Artykuł 48
Wkład Wspólnoty przewidziany w art. 67 rozporządzenia (WE) nr 726/2004 obejmuje pracę Komitetu Pediatrycznego, włączając wsparcie naukowe udzielane przez ekspertów oraz Agencji, włączając ocenę harmonogramów badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, porady naukowe oraz zwolnienia od opłat przewidziane w niniejszym rozporządzeniu i wspierać będzie działalność Agencji prowadzoną w ramach art. 41 i 44 niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 49
1.
Bez uszczerbku dla protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich każde Państwo Członkowskie ustanawia kary z tytułu naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia lub przyjętych w związku z nim środków wykonawczych dotyczących produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu procedurami określonymi w dyrektywie 2001/83/WE oraz podejmuje wszelkie środki niezbędne do ich wyegzekwowania.
Kary te są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie informują Komisję o tych przepisach nie później niż… [18].
O wszelkich późniejszych zmianach Państwa Członkowskie informują jak najszybciej.
2.
Państwa Członkowskie niezwłocznie informują Komisję o wszelkich postępowaniach spornych wszczętych w związku z naruszeniem niniejszego rozporządzenia.
3.
Na wniosek Agencji Komisja może nałożyć kary finansowe za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia lub przyjętych w związku z nim środków wykonawczych dotyczących produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu procedurą określoną w rozporządzeniu (WE) nr 726/2004.
Kwoty maksymalne, a także warunki i metody egzekwowania tych kar, są określane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 51 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.
4.
Komisja podaje do publicznej wiadomości nazwę każdego podmiotu naruszającego przepisy niniejszego rozporządzenia lub przyjętych zgodnie z nim środków wykonawczych oraz kwoty i przyczyny nałożenia kar finansowych.
Artykuł 50
1.
Na podstawie sprawozdania Agencji i przynajmniej raz do roku Komisja podaje do publicznej wiadomości wykaz firm i produktów, które zostały objęte systemem nagród i zachęt przewidzianych niniejszym rozporządzeniem oraz firm, które nie wywiązały się z obowiązków przewidzianych niniejszym rozporządzeniem.
Państwa Członkowskie przekazują te informacje Agencji.
2.
Do … [19] Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie ogólne sprawozdanie na temat doświadczeń zdobytych w wyniku stosowania rozporządzenia.
Zawiera ono w szczególności dokładny wykaz wszystkich produktów leczniczych dopuszczonych do stosowania w pediatrii od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
3.
Do … [20] Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat doświadczeń zdobytych w wyniku stosowania art. 36, 37 i 38.
Sprawozdanie obejmuje analizę ekonomicznych skutków stosowania systemu nagród i zachęt, jak również analizę przewidywanego wpływu rozporządzenia na zdrowie publiczne, mające na celu zaproponowanie koniecznych zmian.
4.
Pod warunkiem istnienia wystarczających danych pozwalających na przeprowadzenie wnikliwych analiz przepisy ust. 3 wykonuje się w tym samym czasie, co przepisy ust. 2.
Sekcja 2
Stały Komitet
Artykuł 51
1.
Komisję wspiera Stały Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi ustanowiony w art. 121 dyrektywy 2001/83/WE, zwany dalej "Komitetem".
2.
W przypadku gdy dokonuje się odwołania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres określony w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
Komitet uchwala swój regulamin.
ROZDZIAŁ 2
Zmiany
Artykuł 52
W rozporządzeniu (EWG) nr 1768/92 wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 1 dodaje się definicję w brzmieniu:
"e) "wniosek o przedłużenie obowiązywania" oznacza wniosek o przedłużenie obowiązywania świadectwa zgodnie z art. 13 ust. 3 niniejszego rozporządzenia i art. 36 rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii [21];
2) w art. 7 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:
"3. Wniosek o przedłużenie obowiązywania może zostać złożony przy składaniu wniosku o wydanie świadectwa lub gdy wniosek o wydanie świadectwa jest w trakcie rozpatrywania i spełnione są odpowiednio wymagania art. 8 ust. 1 lit. d) lub art. 8 ust. 1a.
4.
Wniosek o przedłużenie obowiązywania świadectwa już przyznanego składany jest nie później niż dwa lata przed wygaśnięciem świadectwa.";
3) w art. 8 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 dodaje się lit. d) w brzmieniu:
"d) jeśli wniosek o wydanie świadectwa obejmuje również wniosek o przedłużenie obowiązywania:
i) kopię oświadczenia wykazującego zgodność z zatwierdzonym, zrealizowanym planem badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej, o którym mowa w art. 36 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr …/2006;
ii) jeżeli jest to niezbędne, oprócz kopii pozwoleń na dopuszczenie produktu do obrotu, o których mowa w lit. b), dowód posiadania pozwoleń na dopuszczenie produktu do obrotu we wszystkich pozostałych Państwach Członkowskich, o czym mowa w art. 36 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr …/2006.";
b) dodaje się ust. 1a i 1b w brzmieniu:
"1a.
Jeżeli wniosek o wydanie świadectwa jest w trakcie rozpatrywania, wniosek o przedłużenie obowiązywania zgodnie z art. 7 ust. 3 zawiera szczegóły, o których mowa w ust. 1 lit. d) oraz odniesienie do już złożonego wniosku o wydanie świadectwa.
1b. Wniosek o przedłużenie obowiązywania świadectwa już przyznanego zawiera szczegóły, o których mowa w ust. 1 lit. d) oraz kopię już przyznanego świadectwa.";
c) ustęp 2 otrzymuje brzmienie:
"2.
Państwa Członkowskie mogą ustalić, że przy składaniu wniosku o wydanie świadectwa oraz o przedłużenie obowiązującego świadectwa pobierana jest opłata.";
4) w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a) w ust. 1 dodaje się następujący akapit:
"Wniosek o przedłużenie obowiązywania świadectwa składany jest właściwemu organowi danego Państwa Członkowskiego.";
b) w ust. 2 dodaje się lit. f) w brzmieniu:
"f) tam gdzie jest to właściwe, wskazanie, że wniosek obejmuje wniosek o przedłużenie obowiązywania.";
c) dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
"3.
Ustęp 2 stosuje się do powiadomienia o wniosku o przedłużenie obowiązywania świadectwa już przyznanego lub do przypadku gdy wniosek o przyznanie świadectwa jest w trakcie rozpatrywania.
Powiadomienie zawiera dodatkowo informację o złożeniu wniosku o przedłużenie obowiązywania świadectwa.";
5) w art. 10 dodaje się ust. 6 w brzmieniu:
"6.
Ustępy 1–4 stosuje się, odpowiednio, do wniosku o przedłużenie obowiązywania.";
6) w art. 11 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
"3.
Ustępy 1 i 2 stosuje się do powiadomienia o fakcie przyznania przedłużenia obowiązywania świadectwa lub odrzucenia wniosku o przedłużenie.";
7) w art. 13 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
"3.
Okresy ustalone w ust. 1 i 2 zostają przedłużone o sześć miesięcy, w przypadku gdy stosuje się art. 36 rozporządzenia (WE) nr …/2006.
W takim przypadku czas trwania okresu ustalonego w ust. 1 niniejszego artykułu można przedłużyć tylko raz.";
8) dodaje się art. 15a w brzmieniu:
"Artykuł 15a
Uchylenie przedłużenia obowiązywania
1.
Przedłużenie obowiązywania może zostać uchylone, jeśli zostało przyznane niezgodnie z przepisami art. 36 rozporządzenia (WE) nr …/2006.
2.
Każda osoba może złożyć wniosek o uchylenie przedłużenia obowiązywania do organu odpowiedzialnego na mocy prawa krajowego za uchylenie odpowiedniego patentu podstawowego.";
9) w art. 16 wprowadza się następujące zmiany:
a) tekst art. 16 staje się art. 16 ust. 1;
b) dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
"2.
Jeśli przedłużenie obowiązywania zostanie uchylone zgodnie z art. 15a, organ, o którym mowa w art. 9 ust. 1, publikuje powiadomienie o tym fakcie.";
10) artykuł 17 otrzymuje następujące brzmienie:
"Artykuł 17
Odwołania
Od decyzji organu, o którym mowa w art. 9 ust. 1, lub organów, o których mowa w art. 15 ust. 2 i art. 15a ust. 2, podjętych na mocy niniejszego rozporządzenia, przysługują takie same odwołania, jak te, które przewidziane są prawem krajowym od podobnych decyzji podjętych w odniesieniu do patentów krajowych.".
Artykuł 53
W art. 11 dyrektywy 2001/20/WE dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
"4.
Na zasadzie odstępstwa od ust. 1, Agencja podaje do publicznej wiadomości część informacji dotyczących badań klinicznych z udziałem populacji pediatrycznej wprowadzonych do europejskiej bazy danych zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii (rozporządzenie pediatryczne) [22].
Artykuł 54
W dyrektywie 2001/83/WE art. 6 ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje następujące brzmienie:
"1.
Żaden produkt leczniczy nie może być wprowadzony na rynek Państwa Członkowskiego, o ile nie zostało wydane pozwolenie na dopuszczenie do obrotu przez właściwe władze danego Państwa Członkowskiego, zgodnie z niniejszą dyrektywą, lub pozwolenie zostało udzielone zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 726/2004, w związku z rozporządzeniem (WE) nr …/2006 [22].
Artykuł 55
W rozporządzeniu (WE) nr 726/2004 wprowadza się następujące zmiany:
1) artykuł 56 ust. 1 otrzymuje następujące brzmienie:
"1.
Agencja obejmuje:
a) Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, odpowiadający za przygotowanie opinii dla Agencji we wszystkich kwestiach związanych z oceną produktów leczniczych stosowanych u ludzi;
b) Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych, odpowiadający za przygotowanie opinii dla Agencji we wszystkich kwestiach związanych z oceną produktów leczniczych stosowanych u zwierząt;
c) Komitet ds. Sierocych Produktów Leczniczych;
d) Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych;
e) Komitet Pediatryczny;
f) Sekretariat, zapewniający komitetom obsługę techniczną, naukową i administracyjną oraz dbający o właściwą koordynację między nimi;
g) Dyrektora Zarządzającego, który wykonuje obowiązki określone w art. 64;
h) Zarząd, który wykonuje obowiązki określone w art. 65, 66 i 67.";
2) w art. 57 ust. 1 dodaje się lit. t) w brzmieniu:
"t) podejmujący decyzje zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii [23].
3) dodaje się art. 73a w brzmieniu:
"Artykuł 73a
Decyzje podjęte przez Agencję na podstawie rozporządzenia (WE) nr …/2006 mogą być przedmiotem skargi przed Trybunałem Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich zgodnie z warunkami określonymi w art. 230 Traktatu.".
ROZDZIAŁ 3
Przepisy końcowe
Artykuł 56
Wymogu określonego w art. 7 ust. 1 nie stosuje się do ważnych wniosków rozpatrywanych w czasie wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 57
1.
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzydziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2.
Artykuł 7 stosuje się od dnia … [24].
Artykuł 8 stosuje się od dnia … [25].
Artykuły 30 i 31 stosuje się od dnia … [26].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 8/2006
przyjęte przez Radę 23 lutego 2006 r.
w sprawie przyjęcia dyrektywy 2006/.../WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia ... ustanawiającej wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej i uchylającej dyrektywę Rady 82/714/EWG
(2006/C 166 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 71 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Dyrektywa Rady 82/714/EWG z dnia 4 października 1982 r. ustanawiająca wymagania techniczne dla statków żeglugi śródlądowej [3] wprowadziła ujednolicone warunki wystawiania świadectw technicznych dla statków żeglugi śródlądowej we wszystkich Państwach Członkowskich z wyjątkiem żeglugi na Renie.
Na poziomie europejskim obowiązuje jednak nadal wiele różnych wymagań technicznych w odniesieniu do statków żeglugi śródlądowej.
Współistnienie różnych przepisów międzynarodowych i krajowych utrudnia do tej pory działania mające na celu zapewnienie wzajemnego uznawania krajowych świadectw zdolności żeglugowej, bez potrzeby dokonywania dodatkowej inspekcji obcych statków.
Ponadto normy zawarte w dyrektywie 82/714/EWG częściowo nie odzwierciedlają już aktualnego rozwoju technicznego.
(2) Wymagania techniczne określone w załącznikach do dyrektywy 82/714/EWG zawierają zasadniczo postanowienia zawarte w Przepisach dotyczących inspekcji statków na Renie w wersji zatwierdzonej w 1982 r. przez Centralną Komisję ds. Żeglugi na Renie (CKŻR).
Warunki i wymagania techniczne mające zastosowanie przy wydawaniu świadectw zdolności żeglugowej zgodnie z art. 22 zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie podlegają od tamtej pory regularnej aktualizacji i odzwierciedlają one, jak się uważa, aktualny rozwój techniczny.
Z uwagi na warunki konkurencji oraz wymogi bezpieczeństwa pożądane jest, zwłaszcza w interesie ułatwienia harmonizacji na poziomie europejskim, dostosowanie zakresu obowiązywania i treści takich wymagań technicznych dla całej sieci śródlądowych dróg wodnych Wspólnoty.
Należy przy tym uwzględnić zmiany, które nastąpiły w tej sieci.
(3) Wspólnotowe świadectwa zdolności żeglugowej, poświadczające pełną zgodność statków z wyżej wymienionymi zaktualizowanymi wymaganiami technicznymi, powinny być ważne na wszystkich śródlądowych drogach wodnych Wspólnoty.
(4) Pożądane jest zapewnienie większego stopnia harmonizacji warunków wydawania przez Państwa Członkowskie uzupełniających wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej dla żeglugi po drogach wodnych rejonów 1 i 2 (ujścia), jak również po drogach wodnych rejonu 4.
(5) W interesie bezpieczeństwa przewozu pasażerów pożądane jest rozszerzenie zakresu zastosowania dyrektywy 82/714/EWG w oparciu o Przepisy dotyczące inspekcji statków na Renie, w celu objęcia nią statków pasażerskich przeznaczonych do przewozu więcej niż 12 pasażerów.
(6) Ze względów bezpieczeństwa harmonizacja norm powinna być przeprowadzona przy zachowaniu ich wysokiego poziomu, a jej osiągnięcie nie powinno wiązać się z jakimkolwiek złagodzeniem norm bezpieczeństwa na śródlądowych drogach wodnych Wspólnoty.
(7) Należy przyjąć przepisy przejściowe dla eksploatowanych statków nieposiadających jeszcze wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej, które poddawane są pierwszej inspekcji technicznej na podstawie zaktualizowanych wymagań technicznych określonych w niniejszej dyrektywie.
(8) Okres ważności wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej powinien być określany indywidualnie w każdym przypadku, w ramach określonych granic oraz zgodnie z kategorią danego statku.
(9) Środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady nr 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [4].
(10) Konieczne jest, aby środki przewidziane w dyrektywie Rady 76/135/EWG z dnia 20 stycznia 1976 r. w sprawie wzajemnego uznawania świadectw zdolności żeglugowej statków żeglugi śródlądowej [5] pozostawały nadal w mocy dla statków nieobjętych niniejszą dyrektywą.
(11) Zgodnie z ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [6] zachęca się Państwa Członkowskie do sporządzania, dla ich własnych potrzeb i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które w możliwie najszerszym zakresie odzwierciedlają korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami transpozycji, oraz do podawania ich do publicznej wiadomości.
(12) Dyrektywa 82/714/EWG powinna zostać uchylona,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Klasyfikacja dróg wodnych
1.
Do celów niniejszej dyrektywy wspólnotowe śródlądowe drogi wodne są sklasyfikowane w następujący sposób:
a) rejony 1, 2, 3 i 4:
(i) rejony 1 i 2: drogi wodne wymienione w załączniku I rozdział 1;
(ii) rejon 3: drogi wodne wymienione w załączniku I rozdział 2;
(iii) rejon 4: drogi wodne wymienione w załączniku I rozdział 3;
b) rejon R obejmuje te spośród dróg wodnych, o których mowa w lit. a), dla których wydaje się świadectwa zgodnie z art. 22 zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie, w brzmieniu tego artykułu z dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
2.
Każde Państwo Członkowskie może, po konsultacji z Komisją, zmienić klasyfikację swoich dróg wodnych na rejony wyszczególnione w załączniku I. Komisja powiadamiana jest o tych zmianach przynajmniej sześć miesięcy przed ich wejściem w życie i informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 2
Zakres zastosowania
1.
Zgodnie z art. 1.01 załącznika II niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do następujących jednostek:
a) statków o długości (L) 20 metrów i dłuższych;
b) statków, dla których iloczyn długości (L), szerokości (B) i zanurzenia (T) jest nie mniejszy niż 100 m3.
2.
Zgodnie z art. 1.01 załącznika II niniejsza dyrektywa ma również zastosowanie do następujących jednostek:
a) holowników i pchaczy przeznaczonych do holowania lub pchania jednostek, o których mowa w ust.1, lub urządzeń pływających lub przesuwania takich jednostek lub urządzeń pływających w sprzężeniu burtowym;
b) statków przeznaczonych do przewozu ponad 12 pasażerów, nie licząc załogi;
c) urządzeń pływających.
3.
Następujące jednostki są wyłączone z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy:
a) promy;
b) okręty wojenne;
c) statki pełnomorskie, w tym holowniki pełnomorskie i pchacze, które
(i) pływają lub stoją w akwenach wód pływowych;
(ii) pływają czasowo po drogach wodnych śródlądowych, pod warunkiem że posiadają:
- świadectwo zgodności z przepisami Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r. (SOLAS) lub równoważne świadectwo, świadectwo zgodności z przepisami Międzynarodowej konwencji o liniach ładunkowych z 1966 r. lub równoważne świadectwo, oraz międzynarodowy certyfikat zapobiegania rozlewom olejowym (IOPP) potwierdzający zgodność z przepisami Międzynarodowej konwencji o zanieczyszczaniu morza przez statki z 1973 r. (MARPOL), lub
- w przypadku statków pasażerskich, które nie są objęte wszystkimi konwencjami, o których mowa w pierwszym tiret: świadectwo bezpieczeństwa statku pasażerskiego wydane zgodnie z dyrektywą Rady 98/18/WE z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie reguł i norm bezpieczeństwa statków pasażerskich [7], lub
- w przypadku statków używanych do rekreacji, które nie są objęte wszystkimi konwencjami, o których mowa w pierwszym tiret: świadectwo kraju, pod którego banderą pływa dana jednostka.
Artykuł 3
Obowiązek posiadania świadectwa
1.
Jednostki pływające po śródlądowych drogach wodnych Wspólnoty wymienione w art. 1 muszą posiadać:
a) podczas pływania po drogach wodnych rejonu R:
- świadectwo wystawione zgodnie z art. 22 zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie,
- albo wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej wystawione lub odnowione po …… [8] poświadczające całkowitą zgodność jednostki, bez uszczerbku dla przepisów przejściowych załącznika II rozdział 24, z wymogami technicznymi określonymi w załączniku II, co do których stwierdzono, że są one równoważne z wymogami technicznymi określonymi na podstawie wyżej wymienionej konwencji, zgodnie z obowiązującymi zasadami i procedurami;
b) podczas pływania po innych drogach wodnych — wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej w odpowiednich przypadkach wraz ze specyfikacją, o której mowa w art. 5.
2.
Wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej jest sporządzane zgodnie z wzorem określonym w załączniku V część I i wydawane zgodnie z niniejszą dyrektywą.
Artykuł 4
Uzupełniające wspólnotowe świadectwa zdolności żeglugowej
1.
Wszystkie jednostki posiadające ważne świadectwo wydane zgodnie z art. 22 zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie mogą, z zastrzeżeniem przepisów art. 5 ust. 5 niniejszej dyrektywy, pływać po drogach wodnych Wspólnoty, posiadając jedynie to świadectwo.
2.
Wszystkie jednostki posiadające świadectwo określone w ust. 1 muszą jednak posiadać również uzupełniające wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej:
a) podczas pływania w rejonach 3 i 4 dróg wodnych, jeżeli chcą korzystać z ograniczenia wymogów technicznych dla tych dróg wodnych;
b) podczas pływania w rejonach 1 i 2 dróg wodnych lub, jeżeli chodzi o statki pasażerskie, podczas pływania w rejonie 3 dróg wodnych niepołączonych z żeglownymi śródlądowymi drogami wodnymi innego Państwa Członkowskiego, jeżeli zgodnie z art. 5 ust. 1, 2 i 3 dane Państwo Członkowskie przyjęło dla tych dróg wodnych dodatkowe wymagania techniczne.
3.
Uzupełniające wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej sporządzane jest zgodnie ze wzorem określonym w załączniku V część II i wydawane przez właściwe organy krajowe po przedłożeniu świadectwa, o którym mowa w ust. 1 i zgodnie z warunkami określonymi przez organy właściwe w sprawach dotyczących danych dróg wodnych.
Artykuł 5
Dodatkowe lub ograniczone wymagania techniczne dla niektórych rejonów
1.
Każde Państwo Członkowskie, po konsultacji z Komisją, w odpowiednich przypadkach zgodnie z wymaganiami zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie, może dla jednostek pływających w rejonie 1 i 2 dróg wodnych na swoim terytorium przyjąć dodatkowe wymagania techniczne wykraczające poza wymagania określone w załączniku II.
2.
Każde Państwo Członkowskie może utrzymać dodatkowe wymagania techniczne wykraczające poza wymagania określone w załączniku II, w odniesieniu do statków pasażerskich pływających na jego terytorium po drogach wodnych rejonu 3 niepołączonych z żeglownymi śródlądowymi drogami wodnymi innego Państwa Członkowskiego.
Zmiany tych wymagań technicznych wymagają uzyskania uprzedniej zgody Komisji.
3.
Dodatkowe wymagania są ograniczone wyłącznie do zagadnień wymienionych w załączniku III.
Komisja powiadamiana jest o tych dodatkowych wymaganiach przynajmniej sześć miesięcy przed ich wejściem w życie i informuje pozostałe Państwa Członkowskie
4.
Zgodność z dodatkowymi wymaganiami jest zaznaczana we wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej, o którym mowa w art. 3, lub — jeżeli zastosowanie ma art. 4 ust. 2 — w uzupełniającym wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej.
Taki dowód spełniania wymagań uznawany jest w odpowiednim rejonie dróg wodnych Wspólnoty.
5. a) W przypadku gdy zastosowanie przepisów przejściowych określonych w załączniku II rozdział 24a spowodowałoby obniżenie istniejących krajowych norm bezpieczeństwa Państwo Członkowskie może odstąpić od stosowania tych przepisów przejściowych w odniesieniu do statków pasażerskich pływających po jego śródlądowych drogach wodnych, które nie są połączone z żeglownymi śródlądowymi drogami wodnymi innego Państwa Członkowskiego.
W takich okolicznościach Państwo Członkowskie może wymagać, aby statki pływające po jego niepołączonych, śródlądowych drogach wodnych w pełni spełniały wymagania techniczne określone w załączniku II od dnia … [8].
b) Państwo Członkowskie korzystające z przepisu lit. a) informuje Komisję o swojej decyzji i przekazuje jej szczegółowe informacje na temat odpowiednich norm krajowych mających zastosowanie do statków pasażerskich pływających po jego śródlądowych drogach wodnych.
Komisja informuje Państwa Członkowskie.
c) Zgodność z wymaganiami Państwa Członkowskiego w odniesieniu do żeglugi po jego niepołączonych śródlądowych drogach wodnych jest zaznaczana we wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej, o którym mowa w art. 3, lub — jeżeli ma zastosowanie art. 4 ust. 2 — w uzupełniającym wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej.
6.
Jednostki pływające tylko po drogach wodnych rejonu 4 kwalifikują się do objęcia ograniczonymi wymaganiami określonymi w załączniku II rozdział 19b na wszystkich drogach wodnych tego regionu.
Zgodność z ograniczonymi wymaganiami jest zaznaczana we wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej, o którym mowa w art. 3.
7.
Każde Państwo Członkowskie może, po zasięgnięciu opinii Komisji, zezwolić na ograniczenie wymagań technicznych określonych w załączniku II dla jednostek pływających wyłącznie w rejonach 3 i 4 dróg wodnych w obrębie jego terytorium.
Takie ograniczenie wymagań dotyczy wyłącznie zagadnień wymienionych w załączniku IV.
Jeżeli właściwości techniczne jednostki odpowiadają ograniczonym wymaganiom technicznym, zaznacza się to we wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej lub, jeżeli ma zastosowanie art. 4 ust. 2, w uzupełniającym wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej.
Komisja powiadamiana jest o ograniczeniu wymagań technicznych określonych w załączniku II przynajmniej sześć miesięcy przed ich wejściem w życie i informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 6
Materiały niebezpieczne
Każda jednostka posiadająca świadectwo wydane zgodnie z Porozumieniem w sprawie przewozu po Renie materiałów niebezpiecznych ("ADNR") może przewozić materiały niebezpieczne na terytorium Wspólnoty zgodnie z warunkami określonymi w świadectwie.
Każde Państwo Członkowskie może wymagać, aby jednostka, która nie posiada takiego świadectwa, była dopuszczana do przewozu materiałów niebezpiecznych na jego terytorium jedynie w przypadku, gdy spełnia ona dodatkowe wymagania, wykraczające poza wymagania określone w niniejszej dyrektywie.
Komisja jest powiadamiana o tych wymaganiach i informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 7
Odstępstwa
1.
Państwa Członkowskie mogą zezwolić na odstępstwa od stosowania całej lub części niniejszej dyrektywy wobec:
a) statków, holowników, pchaczy oraz urządzeń pływających przemieszczających się po żeglownych drogach wodnych, które nie są połączone śródlądową drogą wodną z drogami wodnymi innych Państw Członkowskich;
b) jednostek o nośności nieprzekraczającej 350 ton lub nieprzeznaczonych do transportu towarów, o wyporności poniżej 100 m3, zwodowanych przed 1 stycznia 1950 r. i pływających wyłącznie po krajowych drogach wodnych.
2.
Państwa Członkowskie mogą zezwolić w odniesieniu do żeglugi po swoich krajowych drogach wodnych na odstępstwa od stosowania jednego lub więcej przepisów niniejszej dyrektywy w przypadku żeglugi na ograniczonym obszarze geograficznym lub żeglugi na obszarach portowych.
Te odstępstwa i rejsy oraz obszary, których one dotyczą, są określane w świadectwie statku.
3.
Komisja jest powiadamiana o odstępstwach, na które zezwolono zgodnie z ust. 1 oraz 2 i informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
4.
Państwo Członkowskie, które w wyniku odstępstw, na które zezwolono zgodnie z ust. 1 i 2 nie posiada jednostek podlegających przepisom niniejszej dyrektywy pływających na swoich drogach wodnych, nie jest zobowiązane do stosowania art. 9, 10 i 12.
Artykuł 8
Wydawanie wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
1.
Wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej wydawane jest dla jednostek zwodowanych po … [8], po inspekcji technicznej przeprowadzonej przed dopuszczeniem jednostki do eksploatacji, mającej na celu sprawdzenie, czy jednostka spełnia wymagania techniczne określone w załączniku II.
2.
Wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej wydawane jest dla jednostek wyłączonych z zakresu zastosowania dyrektywy 82/714/EWG, ale objętych zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 po inspekcji technicznej przeprowadzonej po wygaśnięciu aktualnego świadectwa jednostki, jednak nie później niż … [9] mającej na celu sprawdzenie, czy jednostka spełnia wymagania techniczne określone w załączniku II.
W Państwach Członkowskich, w których okres ważności krajowego świadectwa danej jednostki jest krótszy niż pięć lat, świadectwo takie może być wydawane w okresie pięciu lat po … [8].
Każda niezgodność z wymaganiami technicznymi określonymi w załączniku II jest odnotowywana we wspólnotowym świadectwie zdolności żeglugowej.
Jeżeli właściwe organy uznają, że usterki te nie stanowią oczywistego zagrożenia, jednostki, o których mowa w akapicie pierwszym, mogą dalej pływać do czasu, aż części jednostki, wymienione w świadectwie jako niezgodne z tymi wymaganiami, zostaną wymienione lub zastąpione; wymienione lub zastąpione części muszą być zgodne z wymaganiami załącznika II.
3.
W rozumieniu niniejszego artykułu oczywiste zagrożenie występuje w szczególności w przypadku naruszenia wymogów dotyczących stabilności konstrukcji, żeglowności, zdolności wykonywania manewrów lub szczególnych cech statku, określonych w załączniku II.
Odstępstw określonych w załączniku II nie uznaje się za usterki stanowiące oczywiste zagrożenie.
Zastąpienie podczas rutynowych napraw i konserwacji istniejących części częściami identycznymi lub o równoważnej technologii i wzorze nie jest uważane za zastąpienie w rozumieniu niniejszego artykułu.
4.
Zgodność jednostki z dodatkowymi wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1, 2 i 3, jest sprawdzana w miarę potrzeby podczas inspekcji technicznych przewidzianych w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu lub podczas inspekcji technicznej przeprowadzanej na wniosek armatora.
Artykuł 9
Właściwe organy
1.
Wspólnotowe świadectwa zdolności żeglugowej mogą być wydawane przez właściwe organy każdego Państwa Członkowskiego.
2.
Każde Państwo Członkowskie sporządza wykaz określający, które jego organy są właściwe w sprawach wydawania wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej, i powiadamia o tym Komisję.
Komisja informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 10
Przeprowadzanie inspekcji technicznych
1.
Inspekcja techniczna, o której mowa w art. 8, przeprowadzana jest przez właściwe organy, które mogą odstąpić od poddania jednostki całkowitej lub częściowej inspekcji technicznej, jeżeli z ważnego świadectwa wydanego przez uznaną instytucję klasyfikacyjną zgodnie z art. 1.01 załącznika II jasno wynika, że jednostka spełnia w pełni lub częściowo wymagania techniczne załącznika II.
Instytucje klasyfikacyjne uznawane są tylko w przypadku spełnienia kryteriów określonych w części I załącznika VII.
2.
Każde Państwo Członkowskie sporządza wykaz określający, które jego organy są właściwe w sprawach przeprowadzania inspekcji technicznych, i powiadamia o tym Komisję.
Komisja informuje pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 11
Ważność wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
1.
Okres ważności wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej jest określany indywidualnie w każdym przypadku przez organ właściwy w sprawach wydawania takich świadectw zgodnie z załącznikiem II.
2.
Każde Państwo Członkowskie może, w przypadkach określonych w art. 12 i 16 oraz w załączniku II, wydawać tymczasowe świadectwa wspólnotowe.
Tymczasowe wspólnotowe świadectwa zdolności żeglugowej są sporządzane zgodnie z wzorem określonym w części III załącznika V.
Artykuł 12
Duplikat wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej
Każde Państwo Członkowskie określa warunki wydawania duplikatu wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej, które zostało utracone lub uległo zniszczeniu.
Artykuł 13
Odnawianie wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
1.
Wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej jest odnawiane po upływie okresu ważności zgodnie z warunkami określonymi w art. 8.
2.
W przypadku odnawiania wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej wydanych przed … [8] stosuje się przepisy przejściowe załącznika II.
3.
W przypadku odnawiania wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej wydanych po ….. [8] stosuje się przepisy przejściowe załącznika II, które weszły w życie po wydaniu takich świadectw.
Artykuł 14
Przedłużanie ważności wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
Ważność wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej może zostać wyjątkowo przedłużona bez inspekcji technicznej zgodnie z załącznikiem II przez organy, które wydały lub odnowiły to świadectwo.
Przedłużenie to jest odnotowywane w tym świadectwie.
Artykuł 15
Wydawanie nowych wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
W przypadku znaczących zmian lub napraw, które mają wpływ na stabilność konstrukcji, żeglowność, zdolność wykonywania manewrów lub szczególne cechy jednostki określone w załączniku II, przed odbyciem następnego rejsu jednostka jest ponownie poddawana inspekcji technicznej zgodnie z art. 8.
Po tej inspekcji wydawane jest nowe wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej określające parametry techniczne jednostki lub istniejące świadectwo jest odpowiednio zmieniane.
Jeżeli świadectwo to jest wydawane w Państwie Członkowskim innym niż to, które wydało lub odnowiło początkowe świadectwo, właściwe organy, które wydały lub odnowiły świadectwo, są odpowiednio informowane w ciągu jednego miesiąca.
Artykuł 16
Odmowa wydania lub odnowienia oraz cofnięcie wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej
Decyzja o odmowie wydania lub odnowienia wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej zawiera uzasadnienie.
Zainteresowany jest powiadamiany o decyzji, jak również o procedurze odwoławczej oraz terminie złożenia odwołania w danym Państwie Członkowskim.
Ważne wspólnotowe świadectwo zdolności żeglugowej może zostać cofnięte przez właściwe organy, które je wydały lub odnowiły, jeżeli jednostka przestała spełniać wymagania techniczne w nim określone.
Artykuł 17
Dodatkowe inspekcje
Właściwe organy Państwa Członkowskiego mogą, zgodnie z załącznikiem VIII, w dowolnym czasie sprawdzić, czy jednostka posiada ważne świadectwo zgodnie z warunkami niniejszej dyrektywy i spełnia wymagania w nim określone lub czy stanowi oczywiste zagrożenie dla osób znajdujących się na jej pokładzie, dla środowiska lub dla żeglugi.
Właściwe organy przyjmują niezbędne środki zgodnie z załącznikiem VIII.
Artykuł 18
Uznawanie świadectw zdolności żeglugowej jednostek z państw trzecich
Do czasu zawarcia umów o wzajemnym uznawaniu świadectw zdolności żeglugowej między Wspólnotą a państwami trzecimi właściwe organy Państwa Członkowskiego mogą uznawać świadectwa zdolności żeglugowej jednostek z państw trzecich dla celów żeglugi po drogach wodnych tego Państwa Członkowskiego.
Wydawanie wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej jednostkom z państw trzecich odbywa się zgodnie z art. 8 ust. 1.
Artykuł 19
Procedura Komitetu
1.
Komisja wspierana jest przez komitet utworzony na mocy art. 7 dyrektywy Rady 91/672/EWG z dnia 16 grudnia 1991 r. w sprawie wzajemnego uznawania krajowych patentów żeglarskich uprawniających do przewozu rzeczy i osób żeglugą śródlądową [10] (zwany dalej "Komitetem").
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu zastosowanie mają art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Artykuł 20
Dostosowanie załączników i zalecenia dotyczące świadectw tymczasowych
1. Zmiany konieczne do dostosowania załączników niniejszej dyrektywy do postępu technicznego lub do rozwoju w tej dziedzinie wynikające z pracy innych organizacji międzynarodowych, w szczególności Centralnej Komisji ds. Żeglugi na Renie (CKŻR), mające na celu zapewnienie, że oba świadectwa, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. a), wydawane są na podstawie wymagań technicznych gwarantujących odpowiedni poziom bezpieczeństwa lub też mające na celu uwzględnienie przypadków, o których mowa w art. 5, przyjmowane są przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 19 ust. 2.
Zmiany te są dokonywane szybko w celu zapewnienia, aby wymagania techniczne konieczne do wydania wspólnotowego świadectwa zdolności żeglugowej uznanego dla potrzeb żeglugi na Renie gwarantowały poziom bezpieczeństwa równoważny z wymaganym dla wydania świadectwa, o którym mowa w art. 22 zrewidowanej Konwencji o żegludze na Renie.
2.
Komisja podejmuje decyzje w sprawie zaleceń Komitetu dotyczących wydawania tymczasowych wspólnotowych świadectw zdolności żeglugowej zgodnie z art. 2.19 załącznika II.
Artykuł 21
Dalsze obowiązywanie dyrektywy 76/135/EWG
W przypadku jednostek pozostających poza zakresem zastosowania art. 2 ust. 1 i 2 niniejszej dyrektywy, lecz pozostających w zakresie zastosowania art. 1 lit. a) dyrektywy 76/135/EWG, stosuje się przepisy tej ostatniej dyrektywy.
Artykuł 22
Dodatkowe lub ograniczone wymagania krajowe
Dodatkowe wymagania obowiązujące w Państwie Członkowskim przed … [8] dla jednostek pływających na jego terytorium po drogach wodnych regionu 1 i 2 lub ograniczone wymagania techniczne dla jednostek pływających na jego terytorium po drogach wodnych regionów 3 i 4, które obowiązywały w Państwie Członkowskim przed tą datą, obowiązują do czasu wejścia w życie dodatkowych wymagań zgodnie z art. 5 ust. 1 lub ograniczonych wymagań zgodnie z art. 5 ust. 7 zaleceń technicznych załącznika II, jednak nie dłużej niż do … [11].
Artykuł 23
Transpozycja
1.
Państwa Członkowskie posiadające śródlądowe drogi wodne, o których mowa w art. 1 ust. 1, wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy ze skutkiem od … [8].
Państwa te niezwłocznie zawiadamiają o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez Państwa Członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez Państwa Członkowskie.
2.
Państwa Członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji teksty przepisów krajowych, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Komisja informuje o tym pozostałe Państwa Członkowskie.
Artykuł 24
Sankcje
Państwa Członkowskie ustanawiają sankcje w przypadku naruszeń przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i przyjmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania.
Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 25
Uchylenie dyrektywy 82/714/EWG
Dyrektywa 82/714/EWG zostaje uchylona ze skutkiem od … [8].
Artykuł 26
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie z dniem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 27
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich posiadających śródlądowe drogi wodne, o których mowa w art. 1 ust. 1.
Sporządzono w …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 157 z 25.5.1998, str. 17.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 16 września 1999 r.
(Dz.U. C 54 z 25.2.2000, str. 79), wspólne stanowisko Rady z dnia 23 lutego 2006 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia ... (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz.U. L 301 z 28.10.1982, str. 1.
Dyrektywa ostatnio zmieniona Aktem przystąpienia z 2003 r.
[4] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[5] Dz.U. L 21 z 29.1.1976, str. 10. Dyrektywa zmieniona dyrektywą 78/1016/EWG (Dz.U. L 349 z 13.12.1978, str. 31).
[6] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str.1.
[7] Dz.U. L 144 z 15.5.1998, str. 1. Dyrektywa zmieniona dyrektywą Komisji 2003/75/WE (Dz.U. L 190 z 30.7.2003, str. 6).
[8] Dwa lata od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
[9] Dwanaście lat od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
[10] Dz.U. L 373 z 31.12.1991, str. 29. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[11] 30 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej dyrektywy.
--------------------------------------------------
WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW
Załącznik I Wykaz śródlądowych dróg wodnych Wspólnoty podzielonych geograficznie na rejony 1, 2, 3 i 4
Załącznik II Minimalne wymagania techniczne dla statków pływających po śródlądowych drogach wodnych w rejonach 1, 2, 3 i 4
Załącznik III Zakresy możliwych dodatkowych wymagań technicznych dla statków pływających po śródlądowych drogach wodnych rejonów 1 i 2
Wspólne stanowisko (WE) nr 9/2006
przyjęte przez Radę w dniu 9 marca 2006 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3922/91 w sprawie harmonizacji wymagań technicznych i procedur administracyjnych w dziedzinie lotnictwa cywilnego
(2006/C 179 E/01)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 80 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze co następuje:
(1) Rozporządzenie (EWG) nr 3922/91 [3] przewidywało wspólne normy bezpieczeństwa wymienione w załączniku II do tego rozporządzenia w odniesieniu do projektowania, produkcji, eksploatacji i obsługi samolotów, jak również osób i instytucji zaangażowanych w te działania.
Zharmonizowane normy bezpieczeństwa miały zastosowanie do wszystkich statków powietrznych eksploatowanych przez operatorów wspólnotowych, niezależnie od tego, czy takie statki powietrzne były zarejestrowane w Państwie Członkowskim, czy w państwie trzecim.
(2) Artykuł 4 ust. 1 tego rozporządzenia wymaga przyjęcia wspólnych wymagań technicznych i procedur administracyjnych na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu w dziedzinach niewymienionych w załączniku II do tego rozporządzenia.
(3) Artykuł 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [4] stanowi, że przyznanie i ważność licencji zależy od posiadania ważnego Certyfikatu przewoźnika lotniczego, określającego działania objęte licencją i zgodnego z kryteriami określonymi w odpowiednim rozporządzeniu.
Nadszedł odpowiedni czas na określenie takich kryteriów.
(4) Zrzeszenie Władz Lotniczych (JAA) przyjęło zbiór zharmonizowanych przepisów w sprawie zarobkowego przewozu lotniczego samolotami, zwany Europejskimi wymaganiami bezpieczeństwa lotniczego — Zarobkowy przewóz lotniczy (samoloty) (Joint Aviation Requirements — Commercial Air Trnsportation (Aeroplanes) (JAR-OPS 1), ze zmianami.
Przepisy te (poprawka 8 z dnia 1 stycznia 2005 r.) określają poziom bezpieczeństwa wymagany dla tego rodzaju działania i w związku z tym stanowią odpowiednią podstawę dla prawodawstwa wspólnotowego, obejmującego eksploatację samolotów.
Należało dokonać zmian w JAR-OPS 1, aby był on zgodny z prawodawstwem i politykami Wspólnoty, uwzględniając jego liczne implikacje w dziedzinie gospodarczej i społecznej. Ta zmieniona wersja różni się od JAR-OPS 1 i w związku z tym nie może zostać włączona do prawa wspólnotowego poprzez zwykłe odniesienie do jego tytułu w dawnym załączniku II do rozporządzenia (EWG) nr 3922/91.
Dlatego też do tego rozporządzenia powinien zostać dodany nowy załącznik, zawierający wspólne zasady.
(5) Operatorom powietrznym należy zapewnić odpowiednią elastyczność, aby mogli zająć się nieprzewidzianymi, pilnymi okolicznościami operacyjnymi lub potrzebami operacyjnymi o ograniczonym czasie trwania lub zademonstrować, że mogą oni osiągnąć równoważny poziom bezpieczeństwa środkami innymi, niż zastosowanie wspólnych przepisów zawartych w załączniku (zwanym dalej załącznikiem III).
Państwa Członkowskie powinny w związku z tym zostać upoważnione do przyznawania zwolnień lub wprowadzania odstępstw od wspólnych wymagań technicznych i procedur administracyjnych.
Takie zwolnienia i odstępstwa mogłyby, w niektórych przypadkach, zagrozić wspólnym normom bezpieczeństwa lub doprowadzić do zakłóceń na rynku, dlatego też ich zakres należy ściśle ograniczyć, a ich przyznanie powinno zostać poddane odpowiedniej kontroli wspólnotowej.
W tym względzie Komisja powinna zostać upoważniona do podejmowania środków zabezpieczających.
(6) Istnieją odpowiednio udokumentowane przypadki, w których Państwom Członkowskim powinno pozwolić się na przyjęcie lub zachowanie przepisów krajowych dotyczących ograniczeń czasu lotu i służby oraz wymagań dotyczących wypoczynku, pod warunkiem zachowania zgodności z wspólnie ustalonymi procedurami i obowiązywania jedynie do czasu określenia zasad wspólnotowych, opartych na wiedzy naukowej oraz najlepszych praktykach.
(7) Przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3922/91 dotyczące procedury komitetu powinny zostać dostosowane w celu uwzględnienia decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [5].
(8) Przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3922/91 dotyczące zakresu jego stosowania powinny zostać dostosowane w celu uwzględnienia rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego [6], jak również jego przepisów wykonawczych określonych rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1702/2003 z dnia 24 września 2003 r. ustanawiającym zasady wykonawcze dla certyfikacji statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części i wyposażenia w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji projektujących i produkujących [7], a także rozporządzenia Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania [8].
(9) Niniejsze rozporządzenie, w szczególności przepisy w sprawie ograniczeń czasu lotu i służby oraz wymagań dotyczących wypoczynku, zgodnie z częścią Q załącznika III, uwzględnia ograniczenia i minimalne normy określone już w dyrektywie 2000/79/WE [9].
Ograniczenia określone w tej dyrektywie powinny być zawsze przestrzegane w odniesieniu do personelu latającego w lotnictwie cywilnym.
Przepisy części Q załącznika III oraz inne przepisy zatwierdzone zgodnie z niniejszym rozporządzeniem nie powinny być w żadnym przypadku szersze, a tym samym zapewniać tym pracownikom mniejszego zakresu ochrony.
(10) Państwa Członkowskie powinny móc nadal stosować przepisy krajowe w sprawie ograniczeń czasu lotu i służby oraz wymagań dotyczących wypoczynku dla członków załóg, pod warunkiem że ograniczenia ustalone w przepisach krajowych są niższe od maksymalnych limitów, a wyższe od minimalnych limitów określonych w części Q załącznika III.
(11) Państwa Członkowskie powinny móc nadal stosować przepisy krajowe w sprawie ograniczeń czasu lotu i służby oraz wymagań dotyczących wypoczynku dla członków załóg w obszarach obecnie nieobjętych częścią Q załącznika III, na przykład maksymalnej dziennej długości lotu dla lotów w jednoosobowym składzie oraz lotów w ramach nadzwyczajnych misji medycznych, przepisów dotyczących ograniczenia okresu służby lub wydłużenia okresu wypoczynku w wypadku wielokrotnego przekraczania stref czasowych.
(12) Uznaje się za stosowne przeprowadzenie naukowej i medycznej oceny przepisów dotyczących ograniczeń czasu lotu i służby oraz wymagań dotyczących odpoczynku, jak również, o ile to konieczne, przepisów dotyczących członków załogi, w terminie trzech lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
(13) Niniejsze rozporządzenie nie powinno wpływać na stosowanie postanowień dotyczących inspekcji określonych w Konwencji w sprawie międzynarodowego lotnictwa cywilnego sporządzonej w Chicago w roku 1944 oraz w dyrektywie (WE) 2004/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa statków powietrznych państwa trzeciego korzystających z portów lotniczych Wspólnoty [10].
(14) Ustalenia dotyczące szerszego zakresu współpracy w zakresie wykorzystania portu lotniczego na Gibraltarze zostały uzgodnione w Londynie w dniu 2 grudnia 1987 r. przez Królestwo Hiszpanii i Zjednoczone Królestwo we wspólnej deklaracji Ministrów Spraw Zagranicznych obu państw.
Ustalenia te nie weszły jeszcze w życie.
(15) W związku z tym rozporządzenie (EWG) nr 3922/91 powinno zostać odpowiednio zmienione,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (EWG) nr 3922/91 wprowadza się następujące zmiany:
1) ostatni motyw zastępuje się motywem w brzmieniu:
"Środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11].
2) w artykule 1 wprowadza się następujące zmiany:
a) ustęp 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się do harmonizacji wymagań technicznych oraz procedur administracyjnych w dziedzinie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego, związanej z eksploatacją i obsługą statków powietrznych, oraz osób i instytucji zaangażowanych w takie zadania.";
b) dodaje się następujące ustępy:
"3.
Zastosowanie niniejszego rozporządzenia w stosunku do portu lotniczego na Gibraltarze uważa się za niestanowiące uszczerbku dla odpowiednich stanowisk prawnych Królestwa Hiszpanii oraz Zjednoczonego Królestwa w odniesieniu do sporu dotyczącego władzy nad terytorium, na którym znajduje się port lotniczy.
4.
Stosowanie niniejszego rozporządzenia do portu lotniczego na Gibraltarze zawiesza się do czasu wejścia w życie postanowień zawartych we wspólnej deklaracji Ministrów Spraw Zagranicznych Królestwa Hiszpanii oraz Zjednoczonego Królestwa, podpisanej w dniu 2 grudnia 1987 r.
Rządy Hiszpanii i Zjednoczonego Królestwa poinformują Radę o dacie ich wejścia w życie.";
3) w art. 2 dodaje się definicję w brzmieniu:
"i) "organ" w załączniku III oznacza właściwy organ, który wydał certyfikat operatora lotniczego (AOC).";
4) artykuł 3 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 3
1.
Bez uszczerbku dla art. 11, wspólne wymagania techniczne i procedury administracyjne stosowane we Wspólnocie w odniesieniu do zarobkowego przewozu lotniczego stanowią przepisy określone w załączniku III.
2.
Odesłania do części M załącznika III lub do któregokolwiek z jej przepisów stanowią odesłania do części M rozporządzenia Komisji (WE) nr 2042/2003 z dnia 20 listopada 2003 r. w sprawie nieprzerwanej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zezwoleń udzielanych instytucjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania [12] lub do jej odpowiednich przepisów.
5) artykuł 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
W odniesieniu do dziedzin nieobjętych załącznikiem III wspólne wymagania techniczne i procedury administracyjne są przyjmowane na podstawie art. 80 ust. 2 Traktatu.
Komisja przedstawia w odpowiednich przypadkach i tak szybko, jak jest to możliwe, właściwe wnioski w tych dziedzinach.";
6) artykuł 6 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 6
Statki powietrzne eksploatowane na mocy pozwolenia przyznanego przez Państwo Członkowskie zgodnie ze wspólnymi wymaganiami technicznymi i procedurami administracyjnymi mogą być eksploatowane w warunkach identycznych w innych Państwach Członkowskich, bez dalszych wymagań technicznych lub oceny ze strony tych innych Państw Członkowskich.";
7) artykuł 7 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 7
Państwa Członkowskie uznają certyfikaty, wydane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przez inne Państwo Członkowskie lub podmiot działający w jego imieniu, podmiotom lub osobom pozostającym pod ich jurysdykcją i w ramach ich właściwości, zaangażowanym w obsługę produktów i eksploatację statków powietrznych.";
8) artykuł 8 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 8
1.
Przepisy art. 3–7 nie stanowią dla Państwa Członkowskiego przeszkody dla podjęcia niezwłocznej reakcji na problem bezpieczeństwa związany z produktem, osobą lub organizacją objętymi niniejszym rozporządzeniem.
Jeżeli problem bezpieczeństwa jest wynikiem nieodpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, przewidzianego wspólnymi wymaganiami technicznymi i procedurami administracyjnymi lub braków w tych wymaganiach i procedurach, Państwo Członkowskie niezwłocznie informuje Komisję i pozostałe Państwa Członkowskie o podjętych środkach i ich powodach.
Komisja decyduje, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 12 ust. 2, czy nieodpowiedni poziom bezpieczeństwa lub braki we wspólnych wymaganiach technicznych i procedurach administracyjnych uzasadniają dalsze stosowanie środków przyjętych zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego ustępu.
W takim przypadku podejmuje ona również niezbędne kroki dla dokonania zmian w odpowiednich wspólnych wymaganiach technicznych i procedurach administracyjnych zgodnie z art. 4 lub 11.
Jeżeli środki podjęte przez Państwo Członkowskie uznane zostaną za nieuzasadnione, anuluje ono te środki.
2.
Państwo Członkowskie może przyznać zwolnienia z wymagań technicznych i procedur administracyjnych określonych w niniejszym rozporządzeniu w przypadku nieprzewidzianych, nagłych okoliczności operacyjnych lub w przypadku wymagań operacyjnych o ograniczonym czasie trwania.
Komisja i inne Państwa Członkowskie są informowane o przyznanych zwolnieniach, jeżeli mają one charakter powtarzający się lub jeżeli są one przyznane na okres dłuższy niż dwa miesiące.
W przypadku gdy Komisja i inne Państwa Członkowskie zostaną poinformowane o zwolnieniach przyznanych przez Państwo Członkowskie zgodnie z akapitem drugim, Komisja bada, czy zwolnienia takie są zgodne z celami bezpieczeństwa niniejszego rozporządzenia lub jakimkolwiek innym przepisem prawodawstwa wspólnotowego.
Jeśli Komisja uzna, że przyznane zwolnienia nie są zgodne z celami bezpieczeństwa niniejszego rozporządzenia lub jakimkolwiek innym przepisem prawodawstwa wspólnotowego, podejmuje decyzję w sprawie środków bezpieczeństwa zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 12a.
W takim przypadku dane Państwo Członkowskie anuluje zwolnienie.
3.
W przypadkach gdy poziom bezpieczeństwa równoważny poziomowi osiąganemu dzięki stosowaniu wspólnych wymagań technicznych i procedur administracyjnych zawartych w załączniku III do niniejszego rozporządzenia może zostać osiągnięty za pomocą innych środków, Państwa Członkowskie mogą, bez dyskryminacji ze względu na narodowość wnioskodawców i z uwzględnieniem konieczności niezakłócania konkurencji, przyznać pozwolenie z odstąpieniem od tych przepisów.
W takich przypadkach zainteresowane Państwo Członkowskie informuje Komisję o zamiarze przyznania takiego pozwolenia, powodach jego przyznania i warunkach przewidzianych do zapewnienia osiągnięcia równoważnego poziomu bezpieczeństwa.
Komisja, w terminie 3 miesięcy od powiadomienia przez Państwo Członkowskie, wszczyna procedurę, o której mowa w art. 12 ust. 2 w celu podjęcia decyzji, czy proponowane pozwolenie na środek może zostać przyznane.
W takim przypadku Komisja przekazuje swoją decyzję wszystkim Państwom Członkowskim, które uzyskują uprawnienie do zastosowania tego środka.
Właściwe przepisy załącznika III mogą również zostać zmienione w celu odzwierciedlenia takiego środka.
Artykuły 6 i 7 stosują się do danego środka.
4.
Niezależnie od przepisów ust. 1, 2 oraz 3, Państw Członkowskie może przyjąć lub utrzymać przepisy dotyczące OPS 1.1105 pkt 6, OPS 1.1110 pkty 1.3 oraz 1.4.1, OPS 1.1115, a także OPS 1.1125 pkt 2.1 części Q załącznika III, do czasu ustanowienia zasad wspólnotowych opartych na wiedzy naukowej i najlepszych praktykach.
Państwo Członkowskie informuje Komisję o przepisach, które zdecyduje się utrzymać.
W odniesieniu do przepisów krajowych stanowiących odstępstwo od przepisów OPS 1, o których mowa w akapicie pierwszym, a które Państwa Członkowskie zamierzają przyjąć po wejściu w życie załącznika III, Komisja, w terminie 3 miesięcy od powiadomienia przez Państwo Członkowskie, wszczyna procedurę, o której mowa w art. 12 ust. 2, w celu podjęcia decyzji, czy przepisy te są zgodne z celami niniejszego rozporządzenia w zakresie bezpieczeństwa oraz innymi przepisami prawa wspólnotowego oraz czy mogą one być stosowane.
W takim przypadku Komisja przekazuje swoją decyzję w sprawie pozwolenia na środek wszystkim Państwom Członkowskim, które uzyskują uprawnienie do stosowania tego środka.
Właściwe przepisy załącznika III mogą zostać zmienione w celu odzwierciedlenia takiego środka.
Artykuły 6 i 7 stosują się do tego środka.";
9) dodaje się art. 8a w brzmieniu:
"Artykuł 8a
1.
W terminie do … [13] Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego przeprowadza naukową i medyczną ocenę przepisów załącznika III część Q, oraz, jeżeli jest to właściwe, część O.
2.
Bez uszczerbku dla art. 7 rozporządzenia (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego [14], Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego udziela Komisji pomocy w przygotowaniu wniosków dotyczących zmian stosowanych przepisów technicznych załącznika III część Q.
10) artykuł 11 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
"1.
Komisja, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 12 ust. 2, dokonuje niezbędnych zmian wynikających z postępu naukowo-technicznego we wspólnych wymaganiach technicznych i procedurach administracyjnych, wymienionych w załączniku III.";
11) artykuł 12 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 12
1.
Komisja jest wspierana przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Lotniczego, zwany dalej "komitetem".
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 i 7 decyzji Rady 1999/468/WE [15], z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE, wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
12) dodaje się art. 12a w brzmieniu:
"Artykuł 12a
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się procedurę zabezpieczającą, określoną w art. 6 decyzji 1999/468/WE.
Przed podjęciem decyzji Komisja konsultuje się z komitetem.
Okres, o którym mowa w art. 6 lit. b) decyzji 1999/468/WE, wynosi trzy miesiące.
Jeżeli Państwo Członkowskie przekazuje decyzję Komisji Radzie, Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może podjąć inną decyzję w terminie trzech miesięcy.";
13) tekst w Załączniku do niniejszego rozporządzenia dodaje się jako załącznik III.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Bez uszczerbku dla przepisów art. 11 rozporządzenia (EWG) nr 3922/91, załącznik III stosuje się ze skutkiem od dnia … [16].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
[1] Dz.U. C 14 z 16.1.2001, str. 33.
[2] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 3 września 2002 r.
(Dz.U. C 272 E z 13.11.2003, str. 103), wspólne stanowisko Rady z dnia 9 marca 2006 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia … (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[3] Dz.U. L 373 z 31.12.1991, str. 4. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 240 z 7.9.2002, str. 1).
[4] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[5] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[6] Dz.U. L 240 z 7.9.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1701/2003 (Dz.U. L 243 z 27.9.2003, str. 5).
[7] Dz.U. L 243 z 27.9.2003, str. 6.
[8] Dz.U. L 315 z 28.11.2003, str. 1.
[9] Dyrektywa Rady 2000/79/WE z dnia 27 listopada 2000 r. dotycząca Europejskiego porozumienia w sprawie organizacji czasu pracy personelu pokładowego w lotnictwie cywilnym, zawartego przez Stowarzyszenie Europejskich Linii Lotniczych (AEA), Europejską Federację Pracowników Transportu (ETF), Europejskie Stowarzyszenie Cockpit (ECA), Stowarzyszenie Linii Lotniczych Regionów Europy (ERA) i Międzynarodowe Stowarzyszenie Przewoźników Lotniczych (IACA) (Dz.U. L 302 z 1.12.2000, str. 57).
[10] Dz.U. L 143 z 30.4.2004, str. 76.
[11] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.";
[12] Dz.U. L 315 z 28.11.2003, str. 1.";
[13] Trzy lata od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[14] Dz.U. L 240 z 7.9.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1701/2003 (Dz.U. L 243 z 27.9.2003, str. 5).";
[15] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.";
[16] 18 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
--------------------------------------------------
Wspólne stanowisko (WE) nr 10/2006
przyjęte przez Radę dnia 27 czerwca 2006 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie instrumentu finansowego na rzecz środowiska (LIFE+)
(2006/C 238 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 175 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Ochrona środowiska jest jednym z kluczowych celów zawartych w przyjętych przez Radę Europejską deklaracjach w sprawie zasad przewodnich w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Ochrona środowiska stanowi jedną z najważniejszych dziedzin współfinansowania wspólnotowego i udzielane na nią środki powinny w pierwszej kolejności pochodzić ze wspólnotowych horyzontalnych instrumentów finansowych, w tym z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, Europejskiego Funduszu Rybołówstwa oraz siódmego programu ramowego badań i rozwoju technologicznego.
(2) Wymienione powyżej wspólnotowe instrumenty finansowe nie obejmują wszystkich priorytetów z zakresu środowiska naturalnego.
Istnieje zatem potrzeba utworzenia instrumentu finansowego na rzecz środowiska (LIFE+), który będzie stanowił szczególne wsparcie rozwoju i realizacji wspólnotowej polityki oraz prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, a w szczególności, przyczyni się do osiągnięcia celów szóstego wspólnotowego programu działań w zakresie środowiska naturalnego (6.
EAP), ustanowionego decyzją nr 1600/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lipca 2002 r. [4].
(3) Wsparcia należy udzielać w drodze umów o dotacje oraz zamówień publicznych zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [5].
(4) Środki i projekty finansowane przez LIFE+ powinny spełniać kryteria kwalifikacyjne, aby zapewnić jak najlepsze wykorzystanie funduszy wspólnotowych.
Zwłaszcza w przypadku części budżetu podlegającej wykonaniu przez powierzenie zadań, środki i projekty powinny spełniać dodatkowe kryteria kwalifikacyjne, aby zapewnić europejską wartość dodaną i uniknąć finansowania działań o charakterze powtarzalnym, takich jak codzienne praktyki.
(5) W dziedzinie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej samo wdrożenie polityki i prawodawstwa Wspólnoty stanowi ramy europejskiej wartości dodanej.
Środki oraz projekty o charakterze demonstracyjnym lub dotyczące najlepszych praktyk, w tym odnoszące się do zarządzania obszarami Natura 2000 i do wyznaczania tych obszarów zgodnie z dyrektywą Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [6] oraz dyrektywą Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa [7], powinny kwalifikować się do finansowania wspólnotowego przez LIFE+, z wyjątkiem przypadków, w których kwalifikują się one do finansowania przez inne instrumenty finansowe Wspólnoty.
(6) Działania i projekty innowacyjne lub demonstracyjne, związane z celami Wspólnoty w zakresie środowiska naturalnego, w tym związane z rozwojem i upowszechnianiem technik najlepszej praktyki, wiedzy specjalistycznej lub technologii, oraz działania i projekty związane z kampaniami na rzecz zwiększania świadomości społecznej oraz specjalnymi szkoleniami dla podmiotów uczestniczących w działaniach dotyczących zapobiegania pożarom lasów, powinny kwalifikować się do otrzymywania finansowania wspólnotowego poprzez LIFE+, z wyjątkiem przypadków, w których kwalifikują się one do finansowania poprzez inne instrumenty finansowe Wspólnoty.
(7) Działania i projekty służące rozwojowi i realizacji celów Wspólnoty związanych z szerokim, ujednoliconym, kompleksowym i długofalowym monitorowaniem lasów i wzajemnego oddziaływania środowiska naturalnego powinny kwalifikować się do otrzymywania finansowania wspólnotowego poprzez LIFE+, z wyjątkiem przypadków, w których kwalifikują się one do finansowania przez inne instrumenty finansowe Wspólnoty.
(8) Wyzwaniom związanym z efektywnym rozwojem i realizacją polityki ochrony środowiska w ramach szóstego wspólnotowego programu działań na rzecz środowiska można stawić czoła jedynie udzielając wsparcia dla działań oraz projektów o charakterze demonstracyjnym lub dotyczącym najlepszych praktyk, których celem jest rozwój i realizacja wspólnotowej polityki ochrony środowiska, a także poprzez demonstrację innowacyjnych podejść dotyczących kierunków polityki, demonstrację innowacyjnych technologii, metod i instrumentów, konsolidację bazy wiedzy, tworzenie potencjału wdrożeniowego, wspieranie dobrych rządów, propagowanie współpracy w ramach sieci, wzajemne uczenie się i wymianę najlepszych praktyk oraz doskonaląc rozpowszechnianie informacji, zwiększanie świadomości i komunikację.
Wsparcie finansowe na podstawie niniejszego rozporządzenia powinno zatem przyczyniać się do rozwoju, wdrażania, monitorowania i oceny polityki oraz prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, jak również do przekazywania i rozpowszechniania w całej Wspólnocie informacji na ich temat.
(9) LIFE+ powinien obejmować trzy elementy: LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna, LIFE+ polityka i zarządzanie w zakresie ochrony środowiska oraz LIFE+ informacja i komunikacja.
Działania i projekty finansowane przez LIFE+ powinny móc przyczyniać się do osiągania szczegółowych celów więcej niż jednego z wyżej wymienionych elementów oraz wiązać się z uczestnictwem więcej niż jednego Państwa Członkowskiego, jak również przyczyniać się do rozwoju strategicznych podejść do osiągania celów w zakresie środowiska naturalnego.
(10) Aby pełnić rolę inicjatora opracowania i realizacji polityki w zakresie ochrony środowiska, Komisja powinna korzystać ze środków pochodzących z LIFE+ w celu prowadzenia badań i ocen, korzystania z usług mających na celu wdrażanie polityki oraz prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, a także uwzględnianie ich w innych politykach wspólnotowych, organizacji spotkań, seminariów i warsztatów z ekspertami i zainteresowanymi podmiotami, rozwoju i utrzymania sieci oraz rozwoju i utrzymania systemów komputerowych.
Ponadto Komisja powinna wykorzystywać centralnie zarządzaną część budżetu LIFE+ do podejmowania działań informacyjnych oraz działań związanych z publikacją i upowszechnianiem informacji, w tym do organizacji imprez, wystaw i podobnych środków na rzecz zwiększania świadomości, na pokrywanie kosztów przygotowania i produkcji materiałów audiowizualnych oraz do uzyskania pomocy technicznej lub administracyjnej w zakresie określania, przygotowania, zarządzania, monitorowania, nadzorowania oraz kontroli programów i projektów.
(11) Organizacje pozarządowe przyczyniają się do rozwoju i wdrażania polityki oraz prawodawstwa Wspólnoty w zakresie ochrony środowiska.
Dlatego też właściwe jest, aby z centralnie zarządzanej części budżetu LIFE+ wspierano działania określonej liczby posiadających odpowiednie kwalifikacje organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną środowiska poprzez przyznawanie na zasadach konkurencyjności i przejrzystości rocznych dotacji operacyjnych.
Takie organizacje pozarządowe musiałyby być niezależne i niezorientowane na osiąganie zysku oraz obejmować swymi działaniami — podejmowanymi samodzielnie lub w ramach stowarzyszenia — co najmniej trzy kraje europejskie.
(12) Doświadczenia związane z dotychczasowymi instrumentami uwidoczniły potrzebę wieloletniego planowania oraz programowania, jak również skoncentrowania wysiłków na promowaniu ochrony środowiska poprzez wyznaczanie priorytetów oraz skierowanie uwagi na obszary działalności mogące odnieść korzyść ze współfinansowania wspólnotowego.
(13) Państwa Członkowskie powinny przygotowywać roczne krajowe programy prac, które nie powinny być tożsame z planami ani programami przygotowywanymi dla wielu sektorów, stanowiącymi ramy przyszłego zezwolenia na inwestycje, ani też z planami i programami, które określono jako wymagające oceny zgodnie z dyrektywą Rady 92/43/EWG, a także nie powinny być uznawane za plany lub programy podlegające dyrektywie 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko [8].
(14) Wymogi dotyczące ochrony środowiska powinny zostać uwzględnione przy określaniu i realizacji polityk oraz działań Wspólnoty, w tym instrumentów finansowych.
LIFE+ powinien zatem mieć charakter uzupełniający w stosunku do innych wspólnotowych instrumentów finansowych, a Komisja i Państwa Członkowskie powinny to zapewnić na szczeblu wspólnotowym, krajowym, regionalnym i lokalnym.
(15) Zgodnie z konkluzjami z posiedzeń Rady Europejskiej w Luksemburgu (grudzień 1997 r.) i w Salonikach (czerwiec 2003 r.) kraje kandydujące oraz kraje Bałkanów Zachodnich uczestniczące w procesie stabilizacji i stowarzyszenia powinny kwalifikować się do uczestnictwa w programach wspólnotowych zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednich umowach dwustronnych zawartych z tymi krajami.
(16) Istnieje potrzeba skonsolidowania istniejących instrumentów z zakresu środowiska naturalnego oraz uproszczenia procesu programowania i zarządzania poprzez wprowadzenie jednego udoskonalonego instrumentu finansowego na rzecz środowiska.
(17) Po wygaśnięciu obecnych programów, w ramach których finansowano pewne działania, powinno zostać także zapewnione sprawne objęcie tych działań przez nowy instrument, a także ich dalsze monitorowanie, nadzór nad nimi oraz ocena ich jakości.
(18) Niniejsze rozporządzenie określa na cały okres trwania programu kopertę finansową stanowiącą główne odniesienie dla władzy budżetowej podczas rocznej procedury budżetowej w rozumieniu pkt 37 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami [9].
(19) Ogólnym celem LIFE+ jest przyczynianie się do wdrażania, aktualizacji oraz rozwoju wspólnotowej polityki i prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska, a także wspieranie realizacji 6. EAP.
Współpracując między sobą za pośrednictwem instrumentów wspólnotowych w celu poprawienia wyników na szczeblu krajowym lub lokalnym, realizacji celów Wspólnoty lub zapewnienia wymiany informacji w całej Wspólnocie, Państwa Członkowskie mogą osiągnąć europejską wartość dodaną.
Ponieważ ten cel LIFE+ nie może zostać osiągnięty w dostatecznym stopniu przez Państwa Członkowskie i w związku z tym może zostać lepiej zrealizowany na szczeblu wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia jego celu.
(20) Środki wykonawcze, do przyjmowania których upoważnia Komisję niniejsze rozporządzenie, należą do środków zarządzania związanych z wprowadzaniem w życie programu mającego istotny wpływ na budżet w rozumieniu art. 2 lit. a) decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r., ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [10].
Pewne środki wykonawcze powinny w związku z tym być przyjmowane zgodnie z procedurą zarządzania określoną w art. 4 wspomnianej decyzji.
Jednakże, niniejsze rozporządzenie ustala ogólne ramy i będzie miało zastosowanie przez siedem lat.
W tym okresie wspólnotowe i krajowe priorytety prawdopodobnie znacząco się zmienią.
Niniejsze rozporządzenie pozwala również na podjęcie wielu kluczowych decyzji w ramach wieloletnich programów strategicznych i rocznych krajowych programów prac.
Omawiane zagadnienia budzą zaniepokojenie poszczególnych Państw Członkowskich i mają kluczowe znaczenie dla krajowych polityk w zakresie ochrony środowiska.
W związku z tym w przypadku niektórych innych środków właściwsze jest ich przyjmowanie zgodnie z procedurą regulacyjną przewidzianą w art. 5 decyzji 1999/468/WE, gdyż daje ona Państwom Członkowskim możliwość poddania proponowanych środków pod rozwagę Rady.
Procedura regulacyjna jest odpowiednia również w przypadku przyjmowania poprawek do załączników do niniejszego rozporządzenia, które zawierają ważne przepisy, w szczególności określające środki, które kwalifikują się do finansowania, a także dotyczące przyjmowania przepisów wykonawczych innych niż środki techniczne wyraźnie wymienione w niniejszym rozporządzeniu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cel
1.
Niniejsze rozporządzenie ustanawia instrument finansowy na rzecz środowiska ("LIFE+").
2.
Ogólnym celem LIFE+ jest przyczynianie się do wdrażania, aktualizacji oraz rozwoju wspólnotowej polityki i prawodawstwa w dziedzinie środowiska, w tym w zakresie uwzględniania kwestii środowiskowych w innych politykach, a tym samym przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju.
LIFE+ wspiera w szczególności wdrożenie 6. EAP w tym strategii tematycznych, oraz finansuje działania i projekty z europejską wartością dodaną realizowane w Państwach Członkowskich.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia:
1) "6. EAP" oznacza szósty wspólnotowy program działań w zakresie środowiska naturalnego ustanowiony decyzją nr 1600/2002/WE;
2) "rozporządzenie finansowe" oznacza rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002;
3) "agencje krajowe" oznaczają podmioty krajowego sektora publicznego lub sektora prywatnego wykonujące zadania publiczne, którym powierzono zadania związane z wykonaniem budżetu zgodnie z art. 7 ust. 2.
Artykuł 3
Kryteria kwalifikacyjne
1.
Działania i projekty finansowane przez LIFE+ wspierają osiągnięcie ogólnego celu wyznaczonego w art. 1 ust. 2.
W miarę możliwości działania i projekty finansowane przez LIFE+ wspierają synergie pomiędzy różnymi priorytetami wyznaczonymi przez 6. EAP oraz integrację.
2. Środki przewidziane w wieloletnich programach strategicznych sporządzonych zgodnie z art. 6 ust. 1, roczne krajowe programy pracy przyjęte zgodnie z art. 6 ust. 5 oraz projekty realizowane w wyniku tych programów spełniają poniższe kryteria:
a) mają one znaczenie dla Wspólnoty poprzez przyczynianie się w znaczący sposób do osiągnięcia ogólnego celu LIFE+ określonego w art. 1 ust. 2; oraz
b) są spójne pod względem technicznym i finansowym, wykonalne i opłacalne.
3.
Ponadto, w celu zapewnienia europejskiej wartości dodanej oraz uniknięcia finansowania powtarzających się działań, środki przewidziane w rocznych krajowych programach pracy i projekty realizowane w wyniku tych programów spełniają przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:
a) są to środki i projekty dotyczące najlepszych praktyk lub środki i projekty demonstracyjne służące wdrożeniu dyrektywy Rady 79/409/EWG lub dyrektywy Rady 92/43/EWG;
b) są to działania i projekty innowacyjne lub działania i projekty demonstracyjne związane z celami Wspólnoty w zakresie ochrony środowiska, w tym w zakresie rozwoju lub upowszechniania technik najlepszej praktyki, wiedzy specjalistycznej lub technologii;
c) są to kampanie na rzecz zwiększania świadomości społecznej oraz specjalne szkolenia dla podmiotów uczestniczących w działaniach dotyczących zapobiegania pożarom lasów;
d) są to działania i projekty służące rozwojowi i realizacji celów Wspólnoty związanych z szerokim, ujednoliconym, kompleksowym i długoterminowym monitorowaniem wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska naturalnego.
Artykuł 4
Cele szczegółowe
1.
LIFE+ składa się z trzech komponentów:
- "LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna",
- "LIFE+ polityka i zarządzanie w zakresie środowiska",
- "LIFE+ informacja i komunikacja".
2.
Szczegółowymi celami komponentu "LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna" są:
a) przyczynianie się do wdrażania polityki i prawodawstwa Wspólnoty w dziedzinie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej, w szczególności dyrektyw 79/409/EWG oraz 92/43/EWG, w tym na poziomie lokalnym i regionalnym a także wspieranie dalszego rozwoju i wdrażania sieci Natura 2000, w tym w odniesieniu do siedlisk oraz gatunków przybrzeżnych i morskich;
b) przyczynianie się do konsolidacji zasobów wiedzy w celu rozwoju, opiniowania, nadzorowania i oceny polityki oraz prawodawstwa Wspólnoty w zakresie przyrody i różnorodności biologicznej;
c) wspieranie formułowania i wdrożenia podejść w zakresie kierunków polityki i instrumentów mających na celu monitorowanie oraz ocenę stanu przyrody i różnorodności biologicznej, a także czynników, presji i reakcji, które mają na nie wpływ, zwłaszcza w związku z dążeniem do osiągnięcia celu powstrzymania utraty różnorodności biologicznej we Wspólnocie do 2010 r.;
d) zapewnianie wsparcia na rzecz lepszego zarządzania w dziedzinie środowiska poprzez poszerzenie udziału zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych, w procesie konsultacji związanych z polityką i prawodawstwem w zakresie przyrody i różnorodności biologicznej oraz w ich wdrażaniu.
3.
Szczegółowymi celami komponentu "LIFE+ polityka i zarządzanie w zakresie środowiska" w związku z celami 6. EAP, w tym także w zakresie obszarów priorytetowych, takich jak: zmiana klimatu, wpływ środowiska na zdrowie i jakość życia, a także zasoby naturalne i odpady, są:
a) przyczynianie się do opracowywania i prezentowania innowacyjnych podejść w zakresie polityki, technologii, metod i instrumentów;
b) przyczynianie się do konsolidacji zasobów wiedzy w celu rozwoju, opiniowania, nadzorowania i oceny polityki i prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska;
c) wspieranie formułowania i realizacji metod monitorowania i oceny stanu środowiska, a także czynników, presji i reakcji, które mają na nie wpływ;
d) ułatwianie wdrożenia wspólnotowej polityki ochrony środowiska ze szczególnym naciskiem na jej realizację na szczeblu lokalnym i regionalnym;
e) zapewnianie wsparcia na rzecz lepszego zarządzania w dziedzinie środowiska poprzez zwiększenie udziału zainteresowanych stron, w tym organizacji pozarządowych, w procesie konsultacji i wdrażania polityki.
4.
Szczegółowymi celami komponentu "LIFE+ informacja i komunikacja" są:
a) rozpowszechnianie informacji i zwiększanie świadomości w zakresie ochrony środowiska, w tym zapobiegania pożarom lasów;
b) wspieranie środków towarzyszących takich jak informowanie, działania komunikacyjne i kampanie informacyjne, konferencje i szkolenia, w tym szkolenia dotyczące zapobiegania pożarom lasów.
5.
Załącznik I zawiera listę środków kwalifikujących się do finansowania.
Artykuł 5
Formy wsparcia
1.
Finansowanie wspólnotowe może przyjmować następujące formy prawne:
a) umowy o dotacje,
b) zamówienia publiczne.
2.
Dotacje wspólnotowe mogą być udzielane w szczególnych formach, takich jak umowy ramowe o partnerstwie, uczestnictwo w mechanizmach finansowych i funduszach, współfinansowanie dotacji operacyjnych lub dotacji na określone działania.
Dotacje operacyjne dla podmiotów realizujących cele służące ogólnemu interesowi europejskiemu nie podlegają przepisom rozporządzenia finansowego dotyczącym stopniowego zmniejszania poziomu przyznawanych środków.
3.
W przypadku dotacji na działania maksymalna stawka współfinansowania wynosi 50 % kwalifikujących się kosztów.
Wyjątkowo jednak, maksymalna stawka współfinansowania dla komponentu "LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna" może wynosić do 75 % kwalifikujących się kosztów w przypadku działań i projektów dotyczących siedlisk lub gatunków priorytetowych służących realizacji dyrektywy 79/409/EWG lub dyrektywy 92/43/EWG, jeśli jest to niezbędne do osiągnięcia celu związanego z ochroną.
4.
W przypadku zamówień publicznych, środki wspólnotowe mogą pokrywać koszty zakupu towarów i usług.
Koszty te mogą obejmować, między innymi, wydatki na działania informacyjne i komunikacyjne, opracowanie, realizację, nadzór, kontrolę i ocenę projektów, polityk, programów i prawodawstwa.
5.
Jeśli Państwo Członkowskie podejmie taką decyzję, koszty pracownicze kwalifikują się do współfinansowania, jeśli spełnione są poniższe warunki:
a) w przypadku agencji krajowych finansowanie przez Wspólnotę nie przekracza 2 % wspólnotowego wkładu w roczny krajowy program pracy danego Państwa Członkowskiego na dany rok.
Pracownicy, o których mowa, muszą wykonywać zadania dodatkowe, których administracja krajowa nie wykonywała wcześniej w związku z wdrażaniem programów wspólnotowych;
b) koszty wynagrodzeń urzędników publicznych mogą być finansowane tylko w takim zakresie, w jakim mają one związek z kosztami działań podejmowanych w celu realizacji projektu, których odpowiedni organ władzy publicznej nie wykonywałby, gdyby dany projekt nie był realizowany.
Pracownicy, o których mowa, muszą być specjalnie oddelegowani do realizacji projektu i muszą oni generować dodatkowy koszt w stosunku do dotychczas stale zatrudnionych pracowników.
Artykuł 6
Programowanie
1.
Komisja sporządza pierwszy wieloletni program strategiczny na lata 2007-2010 oraz drugi wieloletni program strategiczny na lata 2011-2013.
Programy te określają główne cele, priorytetowe obszary działania, rodzaj środków oraz oczekiwane wyniki finansowania wspólnotowego w odniesieniu do celów i kryteriów określonych w art. 1, 3 i 4.
Określają one przydział środków dla poszczególnych Państw Członkowskich i wskazują te części budżetu, które podlegają bezpośredniemu zarządzaniu scentralizowanemu oraz te części, które podlegają zarządzaniu poprzez powierzenie zadań zgodnie z art. 7 ust. 2.
Przynajmniej 80 % budżetu obejmuje się zarządzaniem przez powierzenie zadań.
2.
Przydział środków dla Państw Członkowskich stanowiące część budżetu, która podlega zarządzaniu przez powierzenie zadań, pozostają bez uszczerbku dla rocznej procedury budżetowej przewidzianej w art. 11 ust. 3.
Ustalając przydział tych środków finansowych Komisja uwzględnia następujące kryteria:
a) ludność:
(i) całkowita liczba mieszkańców każdego z Państw Członkowskich.
Do tego kryterium stosowany jest współczynnik w wysokości 50 %; oraz
(ii) gęstość zaludnienia każdego z Państw Członkowskich, uwzględniana maksymalnie w wysokości dwukrotności średniej gęstości zaludnienia UE.
Do tego kryterium stosowany jest współczynnik w wysokości 5 %.
b) przyroda i różnorodność biologiczna
(i) całkowita powierzchnia obszarów o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty na terytorium każdego z Państw Członkowskich wyrażona jako odsetek całkowitej powierzchni obszarów o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty.
Do tego kryterium stosowany jest współczynnik w wysokości 25 %; oraz
(ii) stosunek odsetka powierzchni obszarów o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty na terytorium każdego z Państw Członkowskich do odsetka powierzchni obszarów o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty na terytorium Wspólnoty.
Do tego kryterium stosowany jest współczynnik w wysokości 20 %.
Niezwłocznie po uzyskaniu stosownych danych dla wszystkich Państw Członkowskich Komisja dokonuje obliczeń dotyczących kryterium przyrody i różnorodności biologicznej na podstawie zarówno obszarów o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty, jak i specjalnych obszarów ochrony, unikając podwójnego naliczania.
Ponadto Komisja może przydzielać dodatkowe środki finansowe Państwom Członkowskim nie posiadającym dostępu do morza.
Kwota całkowita takich przyznanych środków nie przekracza 3 % całkowitego budżetu wykonywanego przez powierzenie zadań.
Komisja zapewnia jednak, że żadnemu Państwu Członkowskiemu nie zostaną przyznane środki w odpowiedniej wysokości pomiędzy 1 a 3 milionami EUR rocznie, uwzględniając gęstość zaludnienia, wydatki na ochronę środowiska, potrzeby w zakresie ochrony środowiska oraz zdolność absorpcji.
3.
W ramach wieloletnich programów strategicznych, o których mowa w ust. 1, i w odniesieniu do części budżetu podlegającej wykonaniu przez powierzenie zadań, Państwa Członkowskie przedstawiają Komisji projekty rocznych krajowych programów pracy dla każdego roku w okresach 2007-2010 i 2011-2013.
Programy te zawierają na każdy rok co najmniej:
a) określenie obszarów priorytetowych, przy uwzględnieniu zdefiniowanych długoterminowych potrzeb;
b) zarys szczegółowych celów krajowych;
c) opis środków, które mają otrzymać finansowanie i ich zgodności z kryteriami kwalifikacyjnymi określonymi w art. 3;
d) szacunkowe wyliczenie kosztów; oraz
e) opis proponowanych ram nadzoru.
W projektach rocznych krajowych programów pracy Państwa Członkowskie mogą uwzględnić działania międzynarodowe.
4.
W zakresie projektów wieloletnich programów strategicznych Komisja konsultuje się z Państwami Członkowskimi w ramach komitetu, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
Programy te przyjmowane są zgodnie z art. 15 ust. 1 lit. a).
W przypadku wieloletniego programu strategicznego na lata 2007-2010 przyjmowany jest on jak najszybciej i nie później niż trzy miesiące po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia.
5.
W celu przyjęcia rocznych krajowych programów pracy zgodnie z art. 15 ust. 1 lit. b) Komisja przeprowadza bilateralne konsultacje z Państwami Członkowskimi w zakresie projektów rocznych krajowych programów pracy.
Państwa Członkowskie przedkładają Komisji projekty rocznych krajowych programów pracy na rok 2007 jak najszybciej i nie później niż trzy miesiące po przyjęciu pierwszego wieloletniego programu strategicznego.
Zgodnie z harmonogramem ustanowionym w myśl art. 15 ust. 2 lit. b) przedkładają one w zależności od potrzeb roczne krajowe programy pracy na kolejne lata oraz aktualizacje projektów już przedłożonych.
Państwa Członkowskie mogą przedkładać jednocześnie projekty rocznych krajowych programów pracy na niektóre lub wszystkie lata objęte niniejszym rozporządzeniem.
6.
Państwa Członkowskie zapewniają, że agencje krajowe realizują roczne krajowe programy pracy przyjęte zgodnie z art. 15 ust. 1 lit. b).
Agencje krajowe zwracają się o składanie wniosków w sprawie projektów wdrażania środków określonych w rocznych krajowych programach pracy.
Zapewniają one, że projekty te spełniają kryteria określone w art. 3, przyznając pierwszeństwo projektom przyczyniającym się w największym stopniu do osiągania celów niniejszego rozporządzenia.
7.
Agencje krajowe przedstawiają Komisji sprawozdania dotyczące realizacji rocznych krajowych programów pracy.
Udostępniają one do wiadomości publicznej końcowe sprawozdania dotyczące projektów, o których mowa w art. 12 ust.1, lub ich podsumowania.
Komisja regularnie publikuje listy projektów finansowanych przez LIFE+, zawierające krótkie opisy celów, osiągniętych wyników i podsumowania wykorzystanych na nie funduszy.
Wykorzystuje ona w tym celu odpowiednie media i technologie, w tym Internet.
Artykuł 7
Procedury finansowe i powierzenie wykonania budżetu
1.
Komisja wykonuje niniejsze rozporządzenie zgodnie z rozporządzeniem finansowym.
2.
Komisja może podjąć decyzję o powierzeniu wykonania części budżetu agencjom krajowym wyznaczonym w porozumieniu z danym Państwem Członkowskim na podstawie art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia finansowego oraz zgodnie z kryteriami selekcji określonymi w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 8
Beneficjenci
Finansowanie poprzez LIFE+ mogą otrzymywać jednostki, podmioty i instytucje publiczne lub prywatne.
Artykuł 9
Uczestnictwo krajów trzecich
Następujące kraje mogą uczestniczyć w programach finansowanych w ramach LIFE+ pod warunkiem uzyskania dodatkowych środków finansowych:
a) państwa EFTA, które stały się członkami Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 933/1999 z dnia 29 kwietnia 1999 r. zmieniającym rozporządzenie (EWG) nr 1210/90 w sprawie ustanowienia Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska oraz Europejskiej Sieci Informacji i Obserwacji Środowiska [11];
b) kraje kandydujące do przystąpienia do Unii Europejskiej;
c) kraje Bałkanów Zachodnich uczestniczące w procesie stabilizacji i stowarzyszenia.
Artykuł 10
Komplementarność instrumentów finansowych
Niniejsze rozporządzenie nie przewiduje finansowania środków, które spełniają kryteria kwalifikacyjne innych wspólnotowych instrumentów finansowych lub otrzymują pomoc udzielaną na ten sam cel w ramach tych instrumentów, w tym w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, Europejskiego Funduszu Rybołówstwa oraz siódmego programu ramowego badań i rozwoju technologicznego.
Beneficjenci niniejszego rozporządzenia przekazują Komisji — w przypadku środków zarządzanych centralnie — lub agencji krajowej — w przypadku środków zarządzanych przez powierzenie zadań — informacje na temat funduszy otrzymanych z budżetu wspólnotowego oraz bieżących wniosków o przyznanie finansowania.
Należy dążyć do synergii i komplementarności z innymi instrumentami wspólnotowymi.
Artykuł 11
Czas trwania i środki budżetowe
1.
Niniejsze rozporządzenie jest wdrażane w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.
2.
Koperta finansowa dla wdrożenia LIFE+ wynosi 1854372000 EUR na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.
3.
Środki budżetowe przydzielone na działania przewidziane w niniejszym rozporządzeniu ujmowane są w corocznym przydziale środków w ramach budżetu ogólnego Unii Europejskiej.
Władza budżetowa zatwierdza dostępne roczne środki finansowe w granicach ram finansowych.
4.
Przynajmniej 40 % środków budżetowych przyznanych LIFE+ przeznaczanych jest na wspieranie ochrony przyrody i różnorodności biologicznej.
Artykuł 12
Monitorowanie
1.
Dla wszelkich działań i projektów finansowanych przez LIFE+ beneficjent zobowiązany jest sporządzać sprawozdania techniczne i finansowe z postępu prac, które przedstawia Komisji — w przypadku środków finansowanych na zasadzie scentralizowanej — lub agencji krajowej — w przypadku środków zarządzanych przez powierzenie zadań.
W terminie trzech miesięcy od zakończenia projektu przedkładane jest również sprawozdanie końcowe.
2.
Bez uszczerbku dla kontroli przeprowadzanych przez Trybunał Obrachunkowy we współpracy z właściwymi krajowymi organami lub departamentami kontrolnymi zgodnie z art. 248 Traktatu lub dla jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z art. 279 ust. 1 lit. b) Traktatu, urzędnicy oraz z inni pracownicy Komisji przeprowadzają kontrole na miejscu, w tym kontrole wyrywkowe, projektów finansowanych w ramach LIFE+, zmierzające w szczególności do sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikacyjnymi określonymi w art. 3.
3.
Umowy lub porozumienia wynikające z niniejszego rozporządzenia, w tym także porozumienia z agencjami krajowymi, przewidują w szczególności nadzór i kontrolę finansową ze strony Komisji lub upoważnionego przez nią przedstawiciela oraz kontrole przeprowadzane przez Trybunał Obrachunkowy, także na miejscu, jeśli zaistnieje taka potrzeba.
4.
Beneficjent pomocy finansowej zobowiązany jest przez okres pięciu lat od ostatniej płatności z tytułu danego projektu przechowywać do wglądu Komisji wszelkie dokumenty potwierdzające wydatki poniesione na ten projekt.
5.
W oparciu o wyniki sprawozdań i kontroli wyrywkowych, o których mowa w ust. 1 i 2, i jeśli zaistnieje taka potrzeba, Komisja odpowiednio dostosowuje wysokość początkowo zatwierdzonej pomocy finansowej lub warunki jej przyznawania oraz harmonogram płatności.
6.
Komisja podejmuje wszelkie inne kroki konieczne do sprawdzenia, czy finansowane działania i projekty realizowane są prawidłowo oraz zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia finansowego.
Artykuł 13
Ochrona interesów finansowych Wspólnoty
1. Podczas realizacji działań finansowanych na mocy niniejszego rozporządzenia Komisja zapewnia ochronę interesów finansowych Wspólnoty poprzez zastosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i innym sprzecznym z prawem czynom w drodze skutecznych kontroli oraz odzyskiwania niesłusznie wypłaconych kwot, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości — w drodze stosowania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [12], rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami [13] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [14].
2. W przypadku działań wspólnotowych finansowanych przez LIFE+ pojęcie "nieprawidłowości", o którym mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95, oznacza każde naruszenie przepisów prawa wspólnotowego lub zobowiązań umownych, wynikające działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę dla budżetu ogólnego Wspólnot lub budżetów przez nie zarządzanych, poprzez poniesienie nieuzasadnionych wydatków.
3.
Komisja ogranicza, zawiesza lub odzyskuje kwoty pomocy finansowej przyznane na projekt w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, w tym niezgodności z przepisami niniejszego rozporządzenia lub danej decyzji, umowy lub porozumienia, na mocy których udzielono wsparcia finansowego, lub jeśli okaże się, że w projekcie wprowadzono zmiany niezgodne z charakterem lub warunkami realizacji danego projektu bez uprzedniego wystąpienia do Komisji o zgodę na ich wprowadzenie.
4.
W przypadku niedotrzymania terminów lub gdy postęp w realizacji projektu jedynie w części uzasadnia przyznaną pomoc finansową, Komisja zwraca się do beneficjenta o przedstawienie wyjaśnień w wyznaczonym terminie.
W przypadku gdy beneficjent nie udzieli satysfakcjonującej odpowiedzi, Komisja może cofnąć pozostałą pomoc finansową i zażądać zwrotu wypłaconych kwot.
5.
Wszelkie niesłusznie wypłacone kwoty zwracane są Komisji.
Od kwot, które nie zostały zwrócone w odpowiednim czasie, naliczane są odsetki zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu finansowym.
Artykuł 14
Komitet
1.
Komisja jest wspierana przez komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
3.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 2 decyzji 1999/468/WE ustala się na trzy miesiące.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 15
Decyzje wykonawcze
1.
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 2, podejmowane są decyzje wykonawcze mające na celu:
a) przyjęcie wieloletnich programów strategicznych sporządzonych zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz, jeżeli jest taka potrzeba, ich zmianę;
b) przyjęcie rocznych krajowych programów pracy sporządzonych na podstawie projektów przedstawionych przez Państwa Członkowskie zgodnie z art. 6 ust. 3 oraz, jeśli jest taka potrzeba, ich zmianę;
c) dodanie środków do załącznika I lub zmianę załącznika II; oraz
d) określenie szczegółowych zasad koniecznych do wdrożenia niniejszego rozporządzenia.
2.
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 3, podejmowane są decyzje wykonawcze mające na celu:
a) powierzenie wykonania części budżetu agencji krajowej lub agencjom krajowym zgodnie z art. 7 ust. 2 oraz potwierdzenie spełniania przez agencję lub agencje kryteriów selekcji określonych w załączniku II;
b) określenie formatu, treści i terminów przedłożenia projektów rocznych krajowych programów pracy do celów art. 6 ust. 3 oraz sprawozdań, o których mowa w art. 6 ust. 7;
c) określenie formy, treści i odbiorców sprawozdań, o których mowa w art. 12 ust. 1; oraz
d) ustanowienie wskaźników pomocnych w nadzorowaniu działań finansowanych przez LIFE+.
Artykuł 16
Ocena
1.
Komisja zapewnia regularne monitorowanie programów wieloletnich w celu oceny ich wpływu.
2.
Nie później niż w dniu 30 września 2010 r.
Komisja przedkłada śródokresową ocenę instrumentu LIFE+ Parlamentowi Europejskiemu oraz komitetowi, o którym mowa w art. 14 ust. 1.
Ocena śródokresowa obejmuje wdrażanie niniejszego rozporządzenia w latach 2007-2009.
W odpowiednich przypadkach Komisja wnioskuje o zmianę decyzji wykonawczych zgodnie z art. 15.
3.
Komisja dokonuje końcowej oceny realizacji niniejszego rozporządzenia, obejmującej jego wkład we wdrożenie, aktualizację i rozwój wspólnotowej polityki ochrony środowiska oraz prawodawstwa w tej dziedzinie a także sposobu wykorzystania przydzielonych funduszy.
Komisja przedstawia końcową ocenę Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 31 grudnia 2012 r., w odpowiednich przypadkach wraz z wnioskiem w sprawie dalszego rozwoju instrumentu finansowego przeznaczonego wyłącznie na rzecz środowiska, który byłby stosowany począwszy od roku 2014.
Artykuł 17
Uchylenie i przepisy przejściowe
1.
W celu uproszczenia i konsolidacji uchyla się i zastępuje następujące instrumenty:
a) rozporządzenie (WE) nr 1655/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. dotyczące instrumentu finansowego na rzecz środowiska ("LIFE") [15];
b) decyzję nr 1411/2001/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie wspólnotowych ram współpracy na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich [16];
c) decyzję nr 466/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 1 marca 2002 r. ustanawiającą program działań Wspólnoty popierający organizacje pozarządowe działające głównie w zakresie ochrony środowiska [17];
d) rozporządzenie (WE) nr 2152/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. dotyczące monitorowania wzajemnego oddziaływania lasów i środowiska naturalnego we Wspólnocie (Forest Focus) [18].
2.
Środki, których realizację rozpoczęto przed 31 grudnia 2006 r. na podstawie aktów, o których mowa w ust. 1, podlegają tym aktom do czasu zakończenia ich realizacji.
Komitet, o którym mowa w art. 14 ust. 1, zastępuje komitety przewidziane w ramach tych instrumentów.
Obowiązki wynikające z powyższych aktów w zakresie monitorowania i oceny są po ich wygaśnięciu finansowane na podstawie niniejszego rozporządzenia.
Do czasu zakończenia ich realizacji środki podlegają przepisom technicznym określonym w aktach, o których mowa w ust. 1.
Artykuł 18
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 11/2006
przyjęte przez Radę w dniu 18 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia decyzji (WE) nr …/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej program Kultura (2007–2013
(2006/C 238 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 151 ust. 5 tiret pierwsze,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [1],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Popieranie współpracy i wymiany kulturalnej jest sprawą zasadniczą dla poszanowania i wspierania różnorodności kultur i języków w Europie oraz dla podnoszenia poziomu wiedzy obywateli Europy o jej kulturach innych niż ich własna, przy równoczesnym podnoszeniu ich świadomości wspólnego europejskiego dziedzictwa kulturowego.
Wspieranie współpracy i różnorodności kulturowej i językowej przyczynia się więc do nadania europejskiemu obywatelstwu realnego kształtu poprzez zachęcanie obywateli europejskich do bezpośredniego uczestnictwa w procesie integracyjnym.
(2) Aktywna polityka kulturalna nastawiona na zachowanie różnorodności kulturowej Europy i promowanie wspólnych elementów jej kultur i dziedzictwa kulturowego może przyczynić się do zwiększenia widoczności Unii Europejskiej na zewnątrz.
(3) Pełne poparcie oraz uczestnictwo obywateli w integracji europejskiej wymaga lepszego uwydatnienia wspólnych dla nich wartości i korzeni kulturowych jako kluczowego elementu ich tożsamości oraz przynależności do społeczeństwa opartego na wolności, sprawiedliwości, demokracji, poszanowaniu godności i integralności osoby ludzkiej, tolerancji i solidarności, w pełnej zgodności z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
(4) Jest sprawą zasadniczą, by sektor kultury wnosił wkład i brał udział w wydarzeniach na szerszej scenie politycznej w Europie.
Sektor kultury jest sam w sobie ważnym pracodawcą, a co więcej, istnieje wyraźny związek między inwestowaniem w kulturę a rozwojem gospodarczym, stąd znaczenie wzmacniania polityk kulturalnych na szczeblach regionalnym, krajowym i europejskim.
W związku z tym należy umocnić rolę przemysłu kultury w procesach zachodzących w ramach strategii lizbońskiej, gdyż przemysł ten wnosi coraz większy wkład w gospodarkę europejską.
(5) Niezbędne jest również szerzenie aktywnych postaw obywatelskich i wzmocnienie walki ze wszystkimi formami wykluczenia, w tym z rasizmem i ksenofobią.
Poprawa dostępu do kultury dla jak największej liczby osób może być środkiem walki z wykluczeniem społecznym.
(6) Art. 3 Traktatu stanowi, że we wszystkich działaniach, o których mowa w tym artykule, Wspólnota zmierza do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet.
(7) Programy kulturalne Kalejdoskop, Ariane, Rafael oraz Kultura 2000 ustanowione, odpowiednio, na mocy decyzji nr 719/96/WE [3], 2085/97/WE [4], 2228/97/WE [5] oraz 508/2000/WE [6], zaznaczyły pozytywne etapy w realizacji działań wspólnotowych w dziedzinie kultury.
Tym sposobem zyskano znaczne doświadczenie, szczególnie dzięki ocenie wspomnianych programów kulturalnych.
Obecnie warto zracjonalizować i wzmocnić działania kulturalne Wspólnoty opierając się na wynikach tych ocen, na wynikach konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz na ostatnich pracach instytucji europejskich.
Właściwe jest więc ustanowienie w tym celu odpowiedniego programu.
(8) Instytucje europejskie wypowiadały się przy różnych okazjach na tematy dotyczące wspólnotowych działań kulturalnych i wyzwań związanych ze współpracą kulturalną; w szczególności w rezolucjach Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. o nowym planie pracy w zakresie współpracy europejskiej w dziedzinie kultury [7] oraz z dnia 19 grudnia 2002 r. realizującej plan prac w zakresie współpracy europejskiej w dziedzinie kultury [8], w rezolucjach Parlamentu Europejskiego z dnia 5 września 2001 r. o współpracy kulturalnej w Unii Europejskiej [9], z dnia 28 lutego 2002 r. o realizacji programu Kultura 2000 [10], z dnia 22 października 2002 r. o doniosłości i dynamizmie teatru i sztuk widowiskowych w rozszerzonej Europie [11] i z dnia 4 września 2003 r. o sektorach przemysłu kultury [12], jak również w opinii Komitetu Regionów z dnia 9 października 2003 r. o przedłużeniu programu Kultura 2000.
(9) W wymienionych powyżej rezolucjach Rada kładzie nacisk na potrzebę przyjęcia spójniejszego podejścia do kwestii kultury na szczeblu wspólnotowym oraz na fakt, że europejska wartość dodana jest w kontekście europejskiej współpracy kulturalnej pojęciem podstawowym i decydującym, jak również ogólnym warunkiem działań wspólnotowych w dziedzinie kultury.
(10) W celu urzeczywistnienia wspólnej przestrzeni kulturowej dla narodów Europy, ważne jest, by wspierać ponadnarodową mobilność uczestników życia kulturalnego, ponadnarodowy obieg dzieł i wytworów artystycznych i kulturalnych, jak również popierać dialog i wymianę kulturalną.
(11) Rada, w konkluzjach z dnia 16 listopada 2004 r. w sprawie planu prac w zakresie kultury (2005–2006), Parlament Europejski w rezolucji o sektorach przemysłu kultury z dnia 4 września 2003 r. oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny w opinii w sprawie sektorów przemysłu kultury w Europie z 28 stycznia 2004 r. wypowiedziały się na temat potrzeby uwzględnienia w szerszym zakresie specyfiki ekonomicznej i społecznej nieaudiowizualnych sektorów przemysłu kultury.
Ponadto nowy program powinien brać pod uwagą działania przygotowawcze do współpracy w sprawach kultury wspierane w latach 2002–2004.
(12) W tym kontekście istnieją podstawy do działania na rzecz zwiększonej współpracy pomiędzy uczestnikami życia kulturalnego, poprzez zachęcanie ich do tworzenia wieloletnich projektów współpracy, umożliwiając im w ten sposób rozwijanie wspólnej działalności, wspieranie bardziej ukierunkowanych działań, tworzących rzeczywistą europejską wartość dodaną, wspieranie imprez kulturalnych o znaczeniu symbolicznym oraz europejskich organizacji na rzecz współpracy kulturalnej, popieranie badań wybranych zagadnień o znaczeniu europejskim, jak również gromadzenia i rozpowszechniania informacji oraz działań mających na celu zwiększenie oddziaływania projektów w dziedzinie europejskiej współpracy kulturalnej i rozwoju europejskiej polityki kulturalnej.
(13) Na podstawie decyzji 1419/1999/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. ustanawiającej działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2005-2019 [13] należy zapewnić znaczne dofinansowanie tej imprezy, zauważanej przez Europejczyków i przyczyniającej się do wzmocnienia poczucia przynależności do wspólnej przestrzeni kulturowej.
W ramach tych obchodów należy położyć nacisk na transeuropejską współpracę kulturalną.
(14) Należy wspierać funkcjonowanie organizacji działających na rzecz europejskiej współpracy kulturalnej, odgrywających tym samym rolę "ambasadorów" kultury europejskiej, opierając się na doświadczeniu nabytym przez Unię Europejską w związku z decyzją nr 792/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającą wspólnotowy program działań wspierający podmioty działające na szczeblu europejskim w dziedzinie kultury [14].
(15) Niezbędne jest, aby program — przy poszanowaniu zasady wolności wypowiedzi — wniósł wkład w działania Unii Europejskiej na rzecz wspierania zrównoważonego rozwoju oraz zwalczania wszelkich form dyskryminacji.
(16) Państwa kandydujące do Unii Europejskiej oraz państwa EFTA będące członkami Porozumienia o EOG powinny być uznawane za potencjalnych uczestników programów wspólnotowych zgodnie z umowami zawartymi z tymi państwami.
(17) Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r. przyjęła "Agendę z Salonik dla Bałkanów Zachodnich: w kierunku integracji europejskiej", która przewiduje, że programy wspólnotowe powinny być otwarte dla krajów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia na podstawie umów ramowych podpisywanych pomiędzy Wspólnotą a tymi krajami.
Kraje te powinny mieć możliwość — jeśli tego pragną, w zależności od względów budżetowych lub priorytetów politycznych — uczestniczenia w programie lub korzystania z formuły bardziej ograniczonej współpracy, na podstawie dodatkowych środków oraz specjalnych procedur do uzgodnienia pomiędzy zainteresowanymi stronami.
(18) Program powinien być również otwarty na współpracę z innymi państwami trzecimi, które podpisały ze Wspólnotą umowy zawierające postanowienia dotyczące kultury, zgodnie z procedurami, które zostaną określone.
(19) W celu zwiększenia wartości dodanej działania wspólnotowego niezbędne jest zapewnienie spójności i komplementarności działań podejmowanych w ramach niniejszej decyzji i innych odpowiednich polityk, działań i instrumentów wspólnotowych, zgodnie z art. 151 ust. 4 Traktatu.
Należy zwracać szczególną uwagę na punkt styczności działań wspólnotowych w dziedzinie kultury i edukacji oraz działania sprzyjające wymianie najlepszych praktyk i zacieśnianiu współpracy na szczeblu europejskim.
(20) W zakresie wdrożenia wsparcia wspólnotowego należy uwzględnić specyficzny charakter sektora kultury w Europie, a szczególnie należy zadbać o jak najdalej idące uproszczenie procedur administracyjnych i finansowych oraz o ich dostosowanie do wyznaczonych celów, jak również do praktyk stosowanych w sektorze kultury i zachodzących w nim zmian.
(21) Komisja, Państwa Członkowskie i punkty kontaktowe ds. kultury powinny pracować nad zachęcaniem mniejszych organizatorów działalności kulturalnej do uczestnictwa w wieloletnich projektach współpracy i organizowania działań mających na celu zebranie potencjalnych partnerów w ramach projektów.
(22) Program powinien łączyć szczególne cechy i wiedzę specjalistyczną organizatorów działalności kulturalnej z całej Europy.
W razie konieczności, Komisja i Państwa Członkowskie powinny podjąć działania mające na celu rozwiązanie problemu niskiego poziomu uczestnictwa ze strony organizatorów działalności kulturalnej z Państwa Członkowskiego lub w innego kraju uczestniczącego w programie.
(23) W ramach współpracy pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi wskazane jest zapewnienie stałego monitorowania programu i jego oceny, aby umożliwić jego kolejne dostosowania, szczególnie w ramach priorytetów w dziedzinie realizacji działań.
Ocena powinna obejmować również ocenę zewnętrzną, przeprowadzaną przez niezależne i bezstronne podmioty.
(24) Procedury w zakresie monitorowania i oceny programu powinny opierać się na celach i wskaźnikach, które są konkretne, wymierne, osiągalne, adekwatne i odpowiednie pod względem czasowym.
(25) Powinny zostać wprowadzone w życie odpowiednie środki pozwalające uniknąć nieprawidłowości oraz nadużyć finansowych, a także odzyskiwać środki utracone, niesłusznie wypłacone lub wykorzystane w sposób niewłaściwy.
(26) Stosowne jest ustanowienie jednego instrumentu finansowania i programowania współpracy kulturalnej pod nazwą "program Kultura" na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.
(27) Niniejsza decyzja ustala kopertę finansową na cały okres trwania programu, która ma stanowić główne odniesienie dla władzy budżetowej w czasie corocznej procedury budżetowej, w rozumieniu pkt 37 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami [15].
(28) Środki niezbędne dla wdrożenia niniejszej decyzji powinny być przyjmowane zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [16].
(29) Środki niezbędne do wdrożenia finansowego niniejszej decyzji powinny być przyjmowane zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [17] (zwanym dalej "rozporządzeniem finansowym") oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [18].
(30) Działanie wspólnotowe jest komplementarne wobec działań krajowych lub regionalnych w dziedzinie współpracy kulturalnej.
Ze względu na to, że cel niniejszej decyzji, to jest umocnienie europejskiej przestrzeni kulturowej na gruncie wspólnego dziedzictwa kulturowego (ponadnarodowa mobilność uczestników życia kulturalnego w Europie, ponadnarodowy obieg dzieł i wyrobów kulturalnych i artystycznych oraz dialog między kulturami) nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, z uwagi na jego ponadnarodowy charakter, natomiast możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć odpowiednie działania zgodnie z zasadą pomocniczości zawartą w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, wyrażoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(31) Powinny zostać wprowadzone przepisy przejściowe w celu zapewnienia sprawnego przejścia od programów ustanowionych na mocy decyzji nr 508/2000/WE oraz 792/2004/WE do programu ustanowionego niniejszą decyzją,
STANOWIĄ, CO NASTĘPUJE:
Artykuł 1
Ustanowienie oraz czas trwania programu
1.
Niniejsza decyzja ustanawia program Kultura będący jednolitym wieloletnim programem działań wspólnotowych w dziedzinie kultury, otwartym dla wszystkich sektorów kultury i wszystkich kategorii organizatorów działalności kulturalnej, zwany dalej "programem".
2.
Program realizowany jest w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.
Artykuł 2
Budżet
1.
Koperta finansowa na realizację programu w okresie, o którym mowa w art. 1 wynosi 354 miliony EUR [19].
2.
Środki roczne są zatwierdzane przez władzę budżetową w granicach określonych w ramach finansowych.
Artykuł 3
Cele
1.
Ogólnym celem programu jest wzmocnienie wspólnej dla Europejczyków przestrzeni kulturowej opartej na wspólnym dziedzictwie kulturowym poprzez rozwój współpracy kulturalnej pomiędzy twórcami, uczestnikami życia kulturalnego oraz instytucjami kulturalnymi krajów uczestniczących w programie, w celu wsparcia procesu tworzenia się obywatelstwa europejskiego.
Program otwarty jest na uczestnictwo nieaudiowizualnych sektorów przemysłu kultury, zwłaszcza małych przedsiębiorstw zajmujących się kulturą, w przypadkach, gdy działalność tych sektorów w dziedzinie kultury nie jest nastawiona na zysk.
2.
Szczegółowe cele programu są następujące:
a) wspieranie ponadnarodowej mobilności osób działających w sektorze kultury;
b) wspieranie ponadnarodowego obiegu dzieł oraz wyrobów artystycznych i kulturalnych;
c) wspieranie dialogu między kulturami.
Artykuł 4
Dziedziny objęte programem
1.
Cele programu są realizowane poprzez wdrożenie następujących środków opisanych w załączniku:
a) wspieranie następujących działań kulturalnych:
- wieloletnie projekty współpracy,
- działania w ramach współpracy,
- działania specjalne;
b) wspieranie podmiotów działających w dziedzinie kultury na poziomie europejskim;
c) wspieranie badań oraz gromadzenia i rozpowszechniania informacji oraz działań zwiększających oddziaływanie projektów w dziedzinie europejskiej współpracy kulturalnej i rozwoju europejskiej polityki kulturalnej.
2.
Działania te prowadzone są zgodnie z przepisami zawartymi w załączniku.
Artykuł 5
Przepisy dotyczące państw trzecich
1.
Uczestnictwo w programie otwarte jest dla następujących państw:
a) państw EFTA będących członkami EOG, zgodnie z przepisami porozumienia o EOG;
b) krajów kandydujących korzystających ze strategii przedakcesyjnej Unii, zgodnie z ogólnymi zasadami oraz z ogólnymi warunkami i procedurami uczestnictwa tych krajów w programach wspólnotowych ustanowionych na mocy umów ramowych;
c) państw Bałkanów Zachodnich, zgodnie z procedurami określanymi wspólnie z tymi krajami po opracowaniu umów ramowych dotyczących ich uczestnictwa w programach wspólnotowych.
Państwa, o których mowa w niniejszym ustępie, w pełni uczestniczą w programie pod warunkiem spełnienia warunków i wpłacenia dodatkowych środków.
2.
Program jest również otwarty dla współpracy z innymi państwami trzecimi, które podpisały ze Wspólnotą umowy o stowarzyszeniu lub współpracy zawierające postanowienia dotyczące kultury, przy czym współpraca ta wymaga dodatkowych środków i uzgodnienia specjalnych procedur.
Państwa Bałkanów Zachodnich określone ust. 1 lit. c), które nie zamierzają korzystać z pełnego uczestnictwa w programie, mogą korzystać ze współpracy z programem na warunkach przewidzianych w niniejszym ustępie.
Artykuł 6
Współpraca z organizacjami międzynarodowymi
Program umożliwia podejmowanie wspólnych działań z organizacjami międzynarodowymi prowadzącymi działalność w dziedzinie kultury, takimi jak UNESCO lub Rada Europy, na podstawie wspólnych wkładów i w zgodnie z różnymi zasadami właściwymi dla każdej instytucji lub organizacji w zakresie realizacji działań wyszczególnionych w art. 4.
Artykuł 7
Komplementarność względem innych instrumentów wspólnotowych
Komisja zapewnia powiązanie programu z innymi instrumentami wspólnotowymi, szczególnie w ramach funduszy strukturalnych oraz w dziedzinie szkolnictwa, kształcenia zawodowego, badań naukowych, społeczeństwa informacyjnego, postaw obywatelskich, młodzieży, sportu, języków, integracji społecznej, stosunków zewnętrznych UE oraz walki z wszelkimi formami dyskryminacji.
Artykuł 8
Wdrożenie
1.
Komisja wdraża działania wspólnotowe będące przedmiotem niniejszego programu zgodnie z załącznikiem.
2.
Następujące środki przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9 ust. 2:
a) roczny plan pracy, w tym również priorytety, kryteria i procedury wyboru;
b) roczny budżet oraz podział środków finansowych pomiędzy różne działania w ramach programu;
c) procedury monitorowania i oceny programu.
d) wsparcie finansowe, które ma zostać udzielone przez Wspólnotę w odniesieniu do każdego działania wnioskowanego na mocy art. 4 ust. 1, gdy całkowity wkład Wspólnoty przekracza 200000 EUR: kwoty, czas trwania, podział środków oraz beneficjenci.
3.
Wszystkie pozostałe środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 9 ust. 3.
Artykuł 9
Komitet
1.
Komisja jest wspomagana przez komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi dwa miesiące.
3.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów jej art. 8.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 10
Punkty kontaktowe ds. kultury
1. Punkty kontaktowe do spraw kultury, określone w pkt I.3.1 załącznika, działają jako organy wykonawcze w zakresie rozpowszechniania informacji o programie na poziomie krajowym, z uwzględnieniem art. 54 ust. 2 lit. c) oraz art. 54 ust. 3 rozporządzenia finansowego.
2.
Punkty kontaktowe ds. kultury spełniają następujące kryteria:
a) posiadają stosowną liczbę personelu o umiejętnościach zawodowych i językowych odpowiednich do wymogów pracy w środowisku międzynarodowym;
b) posiadają odpowiednią infrastrukturę, szczególnie w zakresie technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych;
c) działają w ramach struktury administracyjnej pozwalającej na właściwe wywiązywanie się z zadań i unikanie konfliktów interesów.
Artykuł 11
Przepisy finansowe
1.
Pomoc finansowa jest udzielana w formie dotacji dla osób prawnych.
W niektórych przypadkach mogą zostać przyznane stypendia dla osób fizycznych zgodnie z art. 114 ust. 1 rozporządzenia finansowego.
Komisja może również przyznawać osobom fizycznym lub prawnym nagrody za działania lub projekty zrealizowane w ramach programu.
Zależnie od rodzaju działań możliwe jest zezwolenie na finansowanie na zasadzie ryczałtu lub z zastosowaniem stawek opartych na kosztach jednostkowych.
2.
Zależnie od charakterystyki beneficjentów oraz rodzaju działań Komisja może zdecydować, czy istnieją podstawy do zwolnienia ich z weryfikacji kompetencji i kwalifikacji zawodowych wymaganych do realizacji proponowanych działań lub programu pracy.
3.
Dotacje lub nagrody mogą być przyznawane na rzecz konkretnych działań Europejskich Stolic Kultury określonych na podstawie decyzji nr 1419/1999/WE.
Artykuł 12
Wkład programu w inne cele wspólnotowe
Program przyczynia się do wzmocnienia celów przekrojowych Wspólnoty, w szczególności poprzez:
a) promowanie fundamentalnej zasady wolności wypowiedzi;
b) popieranie większej świadomości znaczenia działań wnoszących wkład w zrównoważony rozwój;
c) dążenie do wspierania wzajemnego zrozumienia i tolerancji w Unii Europejskiej;
d) przyczynianie się do eliminowania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
Przedmiotem szczególnej uwagi jest spójność i komplementarność programu i polityk wspólnotowych w dziedzinie współpracy kulturalnej z państwami trzecimi.
Artykuł 13
Monitorowanie i ocena
1.
Komisja zapewnia regularne monitorowanie realizacji celów programu.
Wyniki procesu monitorowania i oceny są wykorzystywane podczas wdrażania programu.
Monitorowanie obejmuje w szczególności sporządzenie sprawozdania, o którym mowa w ust. 3 lit. a) i c).
Szczegółowe cele programu mogą zostać skorygowane, zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu, w oparciu o wyniki sprawozdań z monitorowania.
2.
Komisja zapewnia regularną, zewnętrzną i niezależną ocenę programu.
3.
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów:
a) śródokresowe sprawozdanie z oceny uzyskanych wyników oraz aspektów jakościowych i ilościowych wykonania programu nie później niż do 31 grudnia 2010 r.;
b) komunikat na temat kontynuowania programu, nie później niż do 31 grudnia 2011 r.;
c) sprawozdanie z oceny ex post nie później niż do 31 grudnia 2015 r.
Artykuł 14
Przepisy przejściowe
Działania rozpoczęte przed 31 grudnia 2006 r. na podstawie decyzji nr 508/2000/WE oraz nr 792/2004/WE są kontynuowane aż do ich zamknięcia zgodnie z przepisami tych decyzji.
Komitet utworzony na podstawie art. 5 decyzji nr 508/2000/WE zostaje zastąpiony przez komitet przewidziany w art. 9 niniejszej decyzji.
Artykuł 15
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wspólne stanowisko (WE) nr 12/2006
przyjęte przez Radę w dniu 18 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia decyzji (WE) nr …/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej wspólnotowy program na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — Progress
(2006/C 238 E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 13 ust. 2, art. 129 i art. 137 ust. 2 lit. a),
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rada Europejska podczas posiedzenia w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. włączyła do ogólnej strategii unijnej jako jej nieodzowną część promowanie zatrudnienia i integracji społecznej, aby zrealizować cel strategiczny na następną dekadę polegający na osiągnięciu pozycji najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej w świecie gospodarki opartej na wiedzy, zdolnej do zrównoważonego wzrostu gospodarczego, zwiększania liczby i poprawy jakości miejsc pracy oraz umacniania spójności społecznej.
Rada Europejska postawiła przed Unią ambitne cele i zadania, ukierunkowane na powrót do stanu pełnego zatrudnienia, poprawę jakości i wydajności pracy, promowanie spójności społecznej oraz zintegrowanego społecznie rynku pracy.
Następnie cele tej strategii zostały na jeszcze raz określone przez Radę Europejską w Brukseli w dniach 22- 23 marca 2005 r.
(2) Zgodnie z wyrażonym przez Komisję wyraźnym zamiarem konsolidacji i racjonalizacji wspólnotowych instrumentów finansowania, niniejsza decyzja powinna ustanowić jednolity, uproszczony program zapewniający kontynuację i rozwój działań podjętych na mocy decyzji Rady 2000/750/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej wspólnotowy program działań w zakresie zwalczania dyskryminacji (2001–2006 r.) [4], decyzji Rady 2001/51/WE z dnia 20 grudnia 2000 r. ustanawiającej program odnoszący się do wspólnotowej strategii ramowej w sprawie równości płci (2001-2005) [5] oraz decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady 50/2002/WE z dnia 7 grudnia 2001 r. ustanawiającej program działań Wspólnoty wspierający współpracę między Państwami Członkowskimi w celu zwalczania wyłączenia społecznego [6], 1145/2002/WE z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnotowych zachęt w dziedzinie zatrudnienia [7] oraz decyzji 848/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającej program działań Wspólnoty w celu promowania organizacji działających na szczeblu europejskim w dziedzinie równości między mężczyznami i kobietami [8], jak również działań podjętych na szczeblu wspólnotowym w odniesieniu do warunków pracy.
(3) Nadzwyczajne posiedzenie Rady Europejskiej na temat zatrudnienia, które odbyło się w Luksemburgu w dniach 20 i 21 listopada 1997 r., dało początek Europejskiej Strategii Zatrudnienia w celu koordynacji polityk zatrudnienia Państw Członkowskich na mocy wspólnie uzgodnionych wytycznych i zaleceń dotyczących zatrudnienia.
Europejska Strategia Zatrudnienia jest obecnie najważniejszym na szczeblu europejskim instrumentem wdrażania celów Strategii Lizbońskiej w dziedzinie zatrudnienia i rynku pracy.
(4) Rada Europejska podczas posiedzenia w Lizbonie w dniach 23- 24 marca 2000 r. uznała, że liczba mieszkańców Unii żyjących poniżej progu ubóstwa i dotkniętych wykluczeniem społecznym jest nie do przyjęcia i dlatego uznała za niezbędne podjęcie działań w celu dokonania zdecydowanego postępu w eliminowaniu ubóstwa poprzez stawianie odpowiednich celów.
Takie cele zostały uzgodnione przez Radę Europejską podczas posiedzenia w Nicei w dniach 7– 9 grudnia 2000 r.
Uzgodniono także, że polityka zwalczania wykluczenia społecznego powinna opierać się na otwartej metodzie koordynacji łączącej krajowe plany działania i inicjatywę Komisji na rzecz współpracy.
(5) Zmiany demograficzne stanowią poważne długookresowe wyzwanie dla systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście ich zdolności zapewnienia odpowiednich świadczeń emerytalno-rentowych oraz ochrony zdrowia i opieki długoterminowej o wysokiej jakości, które są dostępne dla wszystkich i mogą być finansowane w długiej perspektywie czasowej.
Ważne jest promowanie polityk, które pozwolą osiągnąć zarówno odpowiedni poziom ochrony socjalnej, jak i trwałość systemów zabezpieczenia społecznego.
Rada Europejska w Lizbonie postanowiła, że współpraca w tej dziedzinie powinna opierać się na otwartej metodzie koordynacji.
(6) W tym kontekście należy zwrócić uwagę na szczególną sytuację osób migrujących, a także na znaczenie podejmowania działań w celu przekształcenia pracy nierejestrowanej w oficjalne zatrudnienie.
(7) Zapewnienie minimalnych standardów oraz ciągłej poprawy warunków pracy w Unii jest zasadniczym elementem europejskiej polityki społecznej i istotnym ogólnymcelem Unii Europejskiej.
Wspólnota ma do odegrania istotną rolę w zakresie wspierania i uzupełniania działań Państw Członkowskich w obszarach bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, warunków pracy, w tym konieczności godzenia pracy z życiem rodzinnym, ochrony pracowników po rozwiązaniu umowy o pracę, informowania, uczestniczenia i przeprowadzania konsultacji z pracownikami oraz reprezentowania i zbiorowej obrony interesów pracowników i pracodawców.
(8) Jedną z podstawowych zasad Unii Europejskiej jest niedyskryminacja.
Artykuł 13 Traktatu przewiduje działania zwalczające dyskryminację ze względu na płeć, pochodzenie rasowe i etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
Zasadę niedyskryminacji wyraża również art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
Należy brać pod uwagę konkretne przejawy różnorodnych form dyskryminacji, jak również należy podejmować równolegle właściwe działania mające na celu zapobieganie i zwalczanie dyskryminacji z jednego lub wielu względów.
Dlatego też, rozważając dostępność i wyniki programu należy uwzględnić szczególne potrzeby osób dotkniętych niepełnosprawnością dotyczące zapewnienia im pełnego i równego dostępu do działań finansowanych w ramach programu Progress i ich wyników, oraz oceny takich działań, w tym rekompensatę dodatkowych kosztów ponoszonych przez te osoby z racji ich niepełnosprawności.
Zdobyte w ciągu wielu lat doświadczenie w zwalczaniu niektórych form dyskryminacji, w tym dyskryminacji ze względu na płeć, może okazać się użyteczne w walce z innymi formami dyskryminacji.
(9) Na mocy artykułu 13 Traktatu Rada przyjęła następujące dyrektywy: dyrektywę 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne [9], która zakazuje dyskryminacji ze względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, między innymi w odniesieniu do zatrudnienia, szkolenia zawodowego, edukacji, dóbr i usług oraz ochrony socjalnej; dyrektywę 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy [10], która zakazuje dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i pracy ze względu na religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, oraz dyrektywę 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług [11].
(10) Zgodnie z artykułem 2 i 3 Traktatu, równe traktowanie mężczyzn i kobiet jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego Dyrektywy i inne akty przyjęte na mocy tej zasady odgrywają istotną rolę w poprawie sytuacji kobiet w Unii.
Doświadczenia z działań na szczeblu wspólnotowym pokazują, że promowanie równości płci w politykach Wspólnoty i zwalczanie dyskryminacji w praktyce wymaga łączenia wzajemnie uzupełniających się instrumentów, w tym instrumentów prawnych, narzędzi finansowych oraz działań włączających tę problematykę do wszystkich dziedzin polityki.
Zgodnie z zasadą równości mężczyzn i kobiet należy promować włączanie problematyki równouprawnienia płci do wszystkich dziedzin polityki w ramach wszystkich sekcji niniejszego programu i działań podejmowanych w jego ramach.
(11) Wiele organizacji pozarządowych działających na różnych szczeblach może wnieść istotny wkład na szczeblu europejskim poprzez kluczowe sieci sprzyjające zmianom orientacji politycznej w odniesieniu do ogólnych celów programu.
(12) W związku z tym, że cele niniejszej decyzji, nie mogą zostać w wystarczającym stopniu osiągnięte na poziomie Państw Członkowskich ze względu na potrzebę wymiany informacji na poziomie europejskim i upowszechniania dobrych praktyk na całym obszarze Wspólnoty a mogą ze względu na wielostronny charakteru działań i środków lepiej osiągnięte na na szczeblu Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodne z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza decyzja nie wykracza poza zakres niezbędny do osiągnięcia tych celów.
(13) Niniejsza decyzja ustanawia kopertę finansową dla całego okresu trwania programu, które będą zasadniczym punktem odniesienia dla organu budżetowego w ciągu rocznej procedury budżetowej w rozumieniu pkt 37 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami [12].
(14) Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [13].
(15) Ponieważ niniejszy program dzieli się na pięć sekcji, Państwa Członkowskie mogą zastosować rotację swych przedstawicieli krajowych, zgodnie z tematyką podejmowaną przez komitet wspomagający Komisję.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Ustanowienie i czas trwania programu
1.
Niniejsza decyzja ustanawia program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej Progress (zwany dalej "programem"), służący finansowemu wsparciu wdrażania celów Unii Europejskiej w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych, określonych w Komunikacie Komisji w sprawie agendy społecznej i tym samym przyczyniajacy się do osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej w tych obszarach.
2.
Program jest realizowany w okresie zaczynającym się 1 stycznia 2007 r. i kończącym 31 grudnia 2013 r.
Artykuł 2
Ogólne cele
1.
Program służy realizacji następujących celów ogólnych:
a) poprawa znajomości i zrozumienia sytuacji w Państwach Członkowskich (i innych uczestniczących państwach) poprzez analizy, oceny i ścisłego monitorowania polityki;
b) wspieranie rozwoju narzędzi i metod statystycznych oraz wspólnych wskaźników, w miarę możliwości z podziałem na płeć i grupy wiekowe, w obszarach objętych programem;
c) wspieranie i monitorowanie stosowania prawa wspólnotowego, tam gdzie ma to zastosowanie, i celów polityki Wspólnoty w Państwach Członkowskich oraz ocena ich skuteczności i wpływu;
d) promocja współpracy sieciowej, wzajemnego uczenia się, określania i upowszechniania dobrych praktyk oraz nowatorskich sposobów podejścia na szczeblu europejskim;
e) zwiększanie świadomości zainteresowanych podmiotów oraz ogółu obywateli w zakresie polityk wspólnotowych oraz celów realizowanych w ramach każdej z 5 sekcji;
f) rozwinięcie zdolności kluczowych sieci na szczeblu europejskim do promowania, wspierania i dalszego rozwijania polityk oraz celów wspólnotowych, tam gdzie ma to zastosowanie.
2.
Wszystkie sekcje programu i działania podejmowane w jego ramach promują włączanie problematyki równouprawnienia płci do wszystkich dziedzin polityki.
3.
Wyniki osiągnięte w ramach poszczególnych sekcji i działań programu są rozpowszechniane, stosowanie do potrzeb, wśród zaangażowanych stron i społeczeństwa.
Komisja dokonuje wymiany opinii z głównymi zaangażowanymistronami, stosownie do potrzeb.
Artykuł 3
Struktura programu
Program dzieli się na następujących 5 sekcji:
1) Zatrudnienie;
2) Ochrona socjalna i integracja społeczna;
3) Warunki pracy;
4) Walka z dyskryminacją i różnorodność;
5) Równość płci.
Artykuł 4
Sekcja 1: Zatrudnienie
Sekcja 1 wspiera wdrażanie Europejskiej Strategii na rzecz Zatrudnienia (ESZ) poprzez:
a) poprawę zrozumienia sytuacji i perspektyw w dziedzinie zatrudnienia, w szczególności poprzez analizy i studia oraz opracowywanie danych statystycznych i wspólnych wskaźników w ramach ESZ;
b) monitorowanie i ocenę wdrażania europejskich wytycznych i zaleceń w dziedzinie zatrudnienia oraz ich wpływu, zwłaszcza poprzez wspólny raport o zatrudnieniu, oraz analizę wzajemnego oddziaływania pomiędzy ESZ, ogólnymi politykami gospodarczymi i społecznymi oraz innymi obszarami polityki;
c) organizowanie wymiany poglądów na temat polityk, dobrych praktyk i innowacyjnych sposobów podejścia oraz promowanie wzajemnego uczenia się w kontekście ESZ;
d) podnoszenie świadomości, upowszechnianie informacji i promowanie dyskusji na temat wyzwań w dziedzinie zatrudnienia i polityki zatrudnienia oraz wdrażania krajowych programów reform, także wśród partnerów społecznych, podmiotów regionalnych i lokalnych oraz innych zainteresowanych stron.
Artykuł 5
Sekcja 2: Ochrona socjalna i integracja społeczna
Sekcja 2 wspiera wdrażanie otwartej metody koordynacji (OMK) w dziedzinie ochrony socjalnej i integracji społecznej poprzez:
a) poprawę zrozumienia kwestii wykluczenia społecznego i ubóstwa, polityki ochrony socjalnej j i integracji społecznej, w szczególności poprzez analizy i studia oraz opracowywanie danych statystycznych i wspólnych wskaźników w ramach OMK w obszarze ochrony socjalnej i integracji społecznej;
b) monitorowanie i ocenę wdrażania OMK w obszarze ochrony socjalnej i integracji społecznej oraz jej wpływu na szczeblu krajowym i wspólnotowym, a także analizę wzajemnego oddziaływania pomiędzy OMK i innymi obszarami polityki;
c) organizowanie wymiany poglądów na temat polityk, dobrych praktyk i innowacyjnych sposobów podejścia oraz promocja wzajemnego uczenia się w kontekście strategii ochrony socjalnej i integracji społecznej;
d) podnoszenie świadomości, upowszechnianie informacji i promowanie dyskusji na temat głównych wyzwań i kwestii politycznych powstających w kontekście koordynacji działań na szczeblu Wspólnoty w dziedzinie ochronysocjalnej i integracji społecznej, także wśród partnerów społecznych, podmiotów regionalnych i lokalnych, organizacji pozarządowych oraz innych zainteresowanych stron;
e) rozwijanie zdolności kluczowych sieci na szczeblu europejskim do promowania i dalszego rozwijania celów polityki Wspólnoty i strategii w zakresie ochrony socjalnej i integracji społecznej.
Artykuł 6
Sekcja 3: Warunki pracy
Sekcja 3 wspiera poprawę środowiska i warunków pracy łącznie z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz godzeniem życia zawodowego z życiem rodzinnym poprzez:
a) poprawę zrozumienia sytuacji związanej z warunkami pracy, w szczególności poprzez analizy i studia oraz, w odpowiednich przypadkach, opracowywanie danych statystycznych i wskaźników, jak również ocenę skuteczności i wpływu istniejących przepisów, polityk i praktyk;
b) wspieranie wdrażania wspólnotowego prawa pracy poprzez efektywne monitorowanie, organizację specjalistycznych szkoleń dla osób pracujących w tej dziedzinie, opracowywanie przewodników i współpracę sieciową w ramach wyspecjalizowanych organów, w tym partnerów społecznych;
c) inicjowanie akcji zapobiegawczych i krzewienie kultury prewencji w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy;
d) podnoszenie świadomości, upowszechnianie informacji i promocję dyskusji na temat głównych wyzwańi kwestii politycznych mających związek z warunkami pracy, także wśród partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron.
Artykuł 7
Sekcja 4: Walka z dyskryminacją i różnorodność
Sekcja 4 wspiera efektywne wdrażanie zasady niedyskryminacji i promuje włączanie jej do wszystkich dziedzin polityk wspólnotowych poprzez:
a) poprawę zrozumienia sytuacji związanej z dyskryminacją, w szczególności poprzez analizy i studia oraz, w odpowiednich przypadkach, opracowywanie danych statystycznych i wskaźników, jak również ocenę skuteczności i wpływu istniejących przepisów, polityk i praktyk;
b) wspieranie wdrażania wspólnotowych przepisów antydyskryminacyjnych poprzez efektywne monitorowanie, organizację specjalistycznych szkoleń dla osób pracujących w tej dziedzinie i współpracę sieciową wyspecjalizowanych organów zajmujących się zwalczaniem dyskryminacji;
c) podnoszenie świadomości, upowszechnianie informacji i promocję dyskusji na temat głównych wyzwań i kwestii politycznych mających związek z dyskryminacją oraz włączenie walki z dyskryminacją do wszystkich dziedzin polityk wspólnotowych, także wśród partnerów społecznych, organizacji pozarządowych oraz innych zainteresowanych stron;
d) rozwijanie zdolności kluczowych sieci na szczeblu europejskim do wspierania i dalszego rozwijania celów polityk wspólnotowych oraz strategii w dziedzinie zwalczania dyskryminacji.
Artykuł 8
Sekcja 5: Równość płci
Sekcja 5 wspiera efektywne wdrażanie zasady równości płci oraz promuje włączenie problematyki równouprawnienia płci do wszystkich dziedzin polityk wspólnotowych poprzez:
a) poprawę zrozumienia sytuacji związanej z kwestiami równouprawnienia i ich włączanie problematyki równouprawnienia płci do wszystkich dziedzin polityki, w szczególności poprzez analizy i studia oraz opracowywanie danych statystycznych i, w odpowiednich przypadkach, wskaźników, jak również ocenę skuteczności i wpływu istniejących przepisów, polityk i praktyk;
b) wspieranie wdrażania przepisów wspólnotowych dotyczących równości płci poprzez efektywne monitorowanie, organizację specjalistycznych szkoleń dla osób pracujących w tej dziedzinie i współpracę sieciową wyspecjalizowanych organów zajmujących się równouprawnieniem;
c) podnoszenie świadomości, upowszechnianie informacji i promocję dyskusji na temat głównych wyzwań i kwestii politycznych związanych z równością płci oraz włączenie problematyki równouprawnienia płci do wszystkich dziedzin polityki, także wśród partnerów społecznych, organizacji pozarządowych oraz innych grup interesów;
d) rozwijanie zdolności kluczowych sieci na szczeblu europejskim do wspierania i dalszego rozwijania celów polityk wspólnotowych oraz strategii w dziedzinie równouprawnienia płci.
Artykuł 9
Rodzaje działań
1.
W ramach programu finansowane będą następujące rodzaje działań, które w odpowiednich przypadkach mogą być realizowane w układzie ponadnarodowym:
a) Działania analityczne:
(i) gromadzenie, opracowywanie i upowszechnianie danych i informacji statystycznych;
(ii) opracowywanie i upowszechnianie wspólnych metodologii i, w odpowiednich przypadkach, wskaźników lub wartości wzorcowych;
(iii) wykonywanie studiów, analiz i badań oraz upowszechnianie ich wyników;
(iv) wykonywanie ocen i analiz wpływu oraz upowszechnianie ich wyników;
(v) opracowanie i publikowanie przewodników, sprawozdań i materiałów szkoleniowych poprzez Internet lub inne media.
b) Działania związane z wzajemnym uczeniem się, świadomością i upowszechnianiem:
(i) określanie i wymiana dobrych praktyk, innowacyjnych sposobów podejścia i doświadczeń oraz organizowanie wzajemnego przegladu i wzajemnego uczenia się w ramach spotkań/warsztatów/seminariów na szczeblu europejskim, ponadnarodowym lub krajowym, uwzględniając, o ile to możliwe, szczególne okoliczności krajowe;
(ii) organizowanie konferencji/seminariów prezydencji;
(iii) organizowanie konferencji/seminariów w ramach wspierania rozwoju i wdrażania prawa i celów politycznych Wspólnoty;
(iv) organizowanie kampanii i imprez medialnych;
(v) opracowywanie i publikowanie materiałów informacyjnych, jak również wyników programu.
c) Wspieranie głównych podmiotów:
(i) wsparcie dla pokrycia kosztów obsługi bieżącej najważniejszych sieci na szczeblu europejskim, których działanie ma związek z realizacją celów programu;
(ii) organizowanie grup roboczych urzędników krajowych w celu monitorowaniah stosowania prawa wspólnotowego;
(iii) finansowanie specjalistycznych seminariów przeznaczonych dla osób pracujących w tej dziedzinie, najważniejszych urzędników i innych istotnych podmiotów;
(iv) współpraca sieciowa między wyspecjalizowanymi organami na szczeblu europejskim;
(v) finansowanie sieci eksperckich;
(vi) finansowanie obserwatoriów na szczeblu europejskim;
(vii) wymiana pracowników pomiędzy administracjami krajowymi;
(viii) współpraca z instytucjami międzynarodowymi.
2.
Działania przewidziane w ust. 1 lit. b) charakteryzują się rozbudowanym wymiarem europejskim, właściwą skalą, pozwalającą zapewnić istotną europejską wartość dodaną, i są prowadzone przez władze państwowe, regionalne lub lokalne, wyspecjalizowane organy przewidziane w ramach przepisów wspólnotowych lub podmioty uznawane za odgrywające kluczową rolę na swoim obszarze.
3.
W ramach programu nie będą finansowane żadne środki dotyczące przygotowywania i przeprowadzania Lat Europejskich.
Artykuł 10
Dostęp do programu
1.
Dostęp do programu jest otwarty dla wszystkich publicznych i prywatnych organów, podmiotów i instytucji, w szczególności dla:
a) Państw Członkowskich;
b) publicznych służb zatrudnienia i prowadzonych przez nie biur zatrudnienia;
c) władz lokalnych i regionalnych;
d) wyspecjalizowanych organów przewidzianych w przepisach wspólnotowych;
e) partnerów społecznych;
f) organizacji pozarządowych, w szczególności zorganizowanych na szczeblu europejskim;
g) wyższych uczelni i placówek badawczych;
h) specjalistów ds. oceny;
i) krajowych urzędów statystycznych;
j) środków masowego przekazu.
2.
Również Komisja może bezpośrednio uczestniczyć w programie w zakresie działań przewidzianych w art. 9 ust. 1 lit. a) i b).
Artykuł 11
Sposób ubiegania się o wsparcie
1. Rodzaje działań określone w art. 9 mogą być finansowane poprzez:
a) umowę o świadczenie usług zawartą w następstwie przetargu, w której to sytuacji procedury Eurostatu stosuje się do współpracy z krajowymi urzędami statystycznymi;
b) częściowe dofinansowanie następujące po wezwaniu do składania wniosków, w którym to przypadku kwota współfinansowania przez Wspólnotę nie może z zasady przekroczyć 80 % całkowitych wydatków poniesionych przez odbiorcę.
Wszelkie dotacje przekraczające ten poziom mogą zostać przyznane wyłącznie w wyjątkowych wypadkach i po dokładnym zbadaniu sprawy.
2. Rodzajom działań przewidzianym w art. 9 ust. 1 może być przyznane wsparcie finansowe na wniosek, na przykład Państw Członkowskich, zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [14], a w szczególności jego art. 110, oraz rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002, a w szczególności jego art. 168 [15].
Artykuł 12
Przepisy wykonawcze
1.
Środki niezbędne do wdrożenia niniejszej decyzji związane z wymienionymi niżej zagadnieniami przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 13 ust. 2:
a) ogólne wytyczne dotyczące wdrożenia programu;
b) roczny program pracy dotyczący wdrożenia programu, podzielony na poszczególne sekcje;
c) wsparcie finansowe zapewniane przez Wspólnotę;
d) budżet roczny, z zastrzeżeniem art. 17;
e) procedury wyboru działań objętych wsparciem Wspólnoty i przedstawiony przez Komisję projekt wykazu działań, które mają otrzymać takie wsparcie;
f) kryteria oceny programu, w tym związane z efektywnym wykorzystaniem nakładów i rozwiązaniami w dziedzinie upowszechniania i przekazywania wyników.
2.
Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji odnoszące się do wszelkich zagadnień, innych niż te, o których mowa w ust. 1 są przyjmowane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 13 ust. 3.
Artykuł 13
Komitet
1.
Komisja jest wspierana prze komitet.
2.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE, ustala się na dwa miesiące.
3.
W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 14
Współpraca z innymi komitetami
1.
Komisja ustanawia niezbędne powiązania z Komitetem ds. Ochrony Socjalnej i Komitetem Zatrudnienia w celu zapewnienia, że są one regularnie i odpowiednio informowane o wdrażaniu działań, o których mowa w niniejszej decyzji.
2.
Komisja informuje również inne zainteresowane komitety o działaniach podejmowanych w ramach pięciu sekcji programu.
3.
W odpowiednich przypadkach Komisja ustanawia regularną, usystematyzowaną współpracę pomiędzy komitetem, o którym mowa w art. 13 a komitetami monitorującymi ustanowionymi na potrzeby innych odpowiednich polityk, instrumentów i działań.
Artykuł 15
Spójność i komplementarność
1.
Komisja, we współpracy z Państwami Członkowskimi, zapewnia ogólną spójność z polityką, instrumentami i działaniami Unii i Wspólnoty, w szczególności poprzez ustanawianie właściwych mechanizmów koordynacji działań programu z odpowiednimi działaniami w obszarach badań, wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, kultury, edukacji, szkoleń i polityki wobec młodzieży oraz w dziedzinach związanych z rozszerzeniem i stosunkami zewnętrznymi Wspólnoty, a także z polityką regionalną i ogólną polityką gospodarczą.
Szczególną uwagę zwraca się na możliwe efekty synergii pomiędzy niniejszym programem a programami w obszarze edukacji i szkoleń.
2.
Komisja i Państwa Członkowskie zapewniają spójność, komplementarność i niepowielanie działań w ramach programu a innymi właściwymi działaniami Unii i Wspólnoty, w szczególności prowadzonymi w ramach funduszy strukturalnych, a w szczególności Europejskiego Funduszu Socjalnego.
3.
Komisja zapewnia, że wydatkami objętymi programem i ponoszonymi w ramach programu nie zostają obciążone żadne inne instrumenty finansowe Wspólnoty.
4.
Komisja regularnie informuje Komitet, o którym mowa w art. 13, o innych działaniach wspólnotowych przyczyniających się do realizacji celów strategii lizbońskiej w dziedzinie określonej w agendzie społecznej.
5.
Państwa Członkowskie dołożą wszelkich starań w celu zapewnienia spójności i komplementarności działań realizowanych w ramach programu z działaniami prowadzonymi na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Artykuł 16
Udział państw trzecich
Program jest otwarty dla udziału:
- państw EFTA/EOG na warunkach ustanowionych w Porozumieniu EOG;
- krajów przystepujacych i kandydujących stowarzyszonych z Unią Europejską, jak również państw z obszaru zachodnich Bałkanów, włączonych w proces stabilizacji i stowarzyszenia.
Artykuł 17
Finansowanie
1.
Koperta finansowa dla wdrażania działań wspólnotowych, o których mowa w niniejszej decyzji, w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r. wynosi 657590000 EUR [16].
2.
W całym okresie programu, podział finansowania pomiędzy poszczególne sekcje uwzględnia następujące limity dolne:
Sekcja 1 _BAR_ Zatrudnienie _BAR_ 23 % _BAR_
Sekcja 2 _BAR_ Ochrona socjalna i integracja społeczna _BAR_ 30 % _BAR_
Sekcja 3 _BAR_ Warunki pracy _BAR_ 10 % _BAR_
Sekcja 4 _BAR_ Walka z dyskryminacją i różnorodność _BAR_ 23 % _BAR_
Sekcja 5 _BAR_ Równość płci _BAR_ 12 % _BAR_
3.
Maksymalnie 2 % koperty finansowej zostanie przeznaczona na wdrożenie programu, by pokryć na przykład wydatki związane z funkcjonowaniem Komitetu przewidzianego w art. 13 lub ocenami dokonywanymi zgodnie z art. 19.
4.
Roczne przydziały środków są autoryzowane przez organ budżetowy w granicach ram finansowych.
5.
Komisja może korzystać z pomocy technicznej lub administracyjnej, z obopólną korzyścią dla Komisji i beneficjentów, oraz z wydatków pomocniczych.
Artykuł 18
Ochrona interesów finansowych Wspólnoty
1. Komija zapewnia ochronę finansowych interesów Wspólnoty podczas wdrażania działań finansowanych na mocy niniejszej decyzji, w drodze stosowania odpowiednich środków zapobiegających oszustwom, korupcji i innym nielegalnym działaniom, efektywnych kontroli i odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, poprzez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary, zgodnie z rozporządzeniami Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich [17] i (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami [18] oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [19].
2. W odniesieniu do działań wspólnotowych finansowanych na mocy niniejszej decyzji, pojęcie nieprawidłowości, o którym mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95, oznacza wszelkie przypadki naruszenia przepisów prawa wspólnotowego lub niedotrzymania zobowiązania umownego wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, skutkujące lub mogące skutkować narażeniem budżetu ogólnego Unii Europejskiej lub innych budżetów zarządzanych przez nią na nieuzasadniony wydatek.
3.
Umowy i porozumienia, jak również porozumienia z uczestniczącymi państwami trzecimi wynikające z niniejszej decyzji umożliwiają w szczególności nadzór i kontrolę finansową ze strony Komisji (lub wszelkich upoważnionych przez nią przedstawicieli) i audyty Trybunału Obrachunkowego, w razie potrzeby prowadzone na miejscu.
Artykuł 19
Monitorowanie i ocena
1.
W celu zapewnienia regularnego monitorowania programu i umożliwienia jego niezbędnych zmian, Komisja sporządza doroczne sprawozdania z działalności, koncentrujące się na wynikach osiągniętych dzięki programowi, i przekazuje je do komitetu, o którym mowa w art. 13.
2.
Poszczególne sekcje programu poddawane sąśródokresowej ocenie, która dostarczy ogólne podsumowaniee programu w celu określenia osiągniętego postępu w zakresie realizacji celów programu, efektywnego wykorzystywania zasobów i europejskiej wartości dodanej programu.
Uzupełnieniem tej oceny mogą być oceny bieżące.
Ocen takich dokonuje Komisja z pomocą ekspertów zewnętrznych.
Dostępne wyniki ocen są zamieszczane w sprawozdaniach z działalności, o których mowa w ust. 1.
3.
Aby zmierzyć wpływ wywarty przez cele programu i europejską wartość dodaną programu, Komisja dokona do dnia 31 grudnia 2015 r. przy pomocy ekspertów zewnętrznych oceny ex-post, obejmującej całość programu.
Komisja przekazuje ocene dokonaną przez ekspertów Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.
4 Wdrażanie poszczególnych sekcji programu, w tym przedstawienie wyników i dialog odnośnie przyszłych priorytetów, jest omawiane w ramach forum dotyczącego wdrażania agendy społecznej.
Artykuł 20
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wspólne stanowisko (WE) nr 13/2006
przyjęte przez Radę dnia 24 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia decyzji (WE) nr .../2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie wprowadzenia w życie programu wspierającego europejski sektor audiowizualny (MEDIA 2007)
(2006/C 251 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 150 ust. 4 i art. 157 ust. 3,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu, [3]
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Europejski sektor audiowizualny ma do odegrania kluczową rolę w procesie kształtowania się obywatelstwa europejskiego, ponieważ stanowi on jeden z głównych środków przekazywania wspólnych podstawowych wartości społecznych i kulturalnych Unii społecznościom europejskim, a w szczególności ludziom młodym.
Celem wspólnotowego wsparcia jest umożliwienie europejskiemu sektorowi audiowizualnemu propagowania dialogu międzykulturowego, zwiększania wzajemnej świadomości wśród kultur europejskich oraz rozwoju ich politycznego, kulturalnego, społecznego i ekonomicznego potencjału, co stanowi prawdziwą wartość dodaną w dziele urzeczywistniania obywatelstwa europejskiego.
Wsparcie takie ma na celu wzmocnienie konkurencyjności, a w szczególności zwiększenie udziału w rynku europejskim niekrajowych utworów europejskich.
(2) Konieczne jest także wspieranie aktywnej postawy obywatelskiej oraz podjęcia szerszych działań na rzecz zapewnienia poszanowania zasady godności ludzkiej, propagowania równości mężczyzn i kobiet oraz zwalczania wszelkich form dyskryminacji i wykluczenia, w tym rasizmu i ksenofobii.
(3) Wszelkie działania podejmowane w ramach tego programu powinny pozostawać w zgodności z Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z jej art. 11 dotyczącym wolności wypowiedzi i pluralizmu mediów.
(4) Art. 22 wspomnianej Karty stwierdza, że Unia szanuje zróżnicowanie kulturalne i językowe.
Dlatego też konieczne jest zwracanie uwagi na konkretne potrzeby mniejszych Państw Członkowskich oraz tych, które posiadają więcej niż jeden obszar językowy.
(5) Wsparcie Wspólnoty dla sektora audiowizualnego uwzględnia art. 151 Traktatu.
(6) Wsparcie Wspólnoty dla sektora audiowizualnego mieści się także w zakresie nowych celów strategicznych Unii wytyczonych przez Radę Europejską w Lizbonie w dniu 23- 24 marca 2000 r., mianowicie: zwiększenia szkoleń, zatrudnienia, reformy gospodarczej oraz spójności społecznej w ramach gospodarki opartej na wiedzy.
W swoich konkluzjach, Rada Europejska stwierdziła, że "sektor treści cyfrowych tworzy wartość dodaną poprzez wykorzystywanie i tworzenie sieci europejskiej różnorodności kulturowej".
Podejście to znalazło potwierdzenie w konkluzjach Rady Europejskiej w Brukseli z dnia 20- 21 marca 2003 r.
Wsparcie Wspólnoty dla sektora audiowizualnego opiera się na znaczącym doświadczeniu nabytym w trakcie realizacji programów MEDIA I, MEDIA II, MEDIA Plus i MEDIA — Szkolenia [4], które wspierały rozwój europejskiego przemysłu audiowizualnego od 1991 roku, jak to wyraźnie potwierdzono w ocenach dotyczących tych programów.
(8) Otrzymane wyniki dowiodły, że działanie Wspólnoty powinno skupiać się w szczególności:
- w fazie przedprodukcyjnej utworów audiowizualnych, na tworzeniu europejskich utworów audiowizualnych, a także nabywaniu i doskonaleniu umiejętności w tej dziedzinie, przy czym ten drugi element należy postrzegać jako integralną część procesu przedprodukcyjnego utworów audiowizualnych;
- w fazie poprodukcyjnej utworów audiowizualnych, na dystrybucji, pokazach kinowych oraz propagowaniu europejskich utworów audiowizualnych;
- na digitalizacji przyczyniającej się w decydującym stopniu do wzmocnienia sektora audiowizualnego i będącej główną cechą programu MEDIA 2007.
Wspieranie usług cyfrowych i katalogów europejskich jest jednym z priorytetów programu w celu przezwyciężenia fragmentaryzacji europejskiego rynku audiowizualnego.
(9) Program MEDIA powinien stanowić zachętę dla autorów (scenarzystów i reżyserów) w trakcie tworzenia dzieł oraz stanowić dla nich zachętę do rozwijania i przyjmowania nowych technik twórczych, które wzmocnią zdolność innowacyjną europejskiego sektora audiowizualnego.
(10) W kwestii projekcji filmowych istnieje więcej niż jedna platforma digitalizacji, w zależności od zastosowań, użytkowników i potrzeb.
Pilotażowe projekty programu MEDIA stanowią pole doświadczalne dla rozwoju sektora audiowizualnego w przyszłości.
(11) Programy MEDIA Plus i MEDIA Szkolenia uzupełniało działanie przygotowawcze "Wzrost Gospodarczy a Sektor Audiowizualny: Inicjatywa Audiowizualna i2i", które ze swojej strony stanowiło kolejny etap wprowadzania w życie polityki wsparcia Wspólnoty dla sektora audiowizualnego.
Głównym celem tego działania było znalezienie rozwiązań problemów dostępu do finansowania dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w tym sektorze.
Ocena działania "Wzrost Gospodarczy a Sektor Audiowizualny: Inicjatywa Audiowizualna i2i" potwierdziła, że zaspokoiło ono potrzeby sektora oraz dowiodła konieczności kontynuacji działania Wspólnoty w tym zakresie, natomiast należałoby w większym stopniu ukierunkować je na konkretne potrzeby sektora audiowizualnego.
(12) Europejski sektor audiowizualny charakteryzuje się znacznym potencjałem wzrostu, innowacyjności i dynamiki, fragmentaryzacją rynku jako funkcji różnorodności kulturowej i językowej oraz, co za tym idzie, dużą liczbą chronicznie niedokapitalizowanych MŚP i bardzo małych przedsiębiorstw.
Do celów realizacji wsparcia ze strony Wspólnoty, powinno uwzględnić się specyficzny charakter sektora audiowizualnego i zapewnić jak najdalej idące uproszczenie, w zależności od kwoty wsparcia, procedur administracyjnych oraz finansowych, a także ich dostosowanie do celów, praktyk i wymogów sektora.
(13) Jedną z większych przeszkód dla konkurencji na terytorium całej UE jest niemal całkowity brak przedsiębiorstw specjalizujących się w udzielaniu finansowania kredytowego w sektorze audiowizualnym.
(14) Komisja oraz Państwa Członkowskie powinny dokonać przeglądu wsparcia przez nich sektora audiowizualnego, w szczególności wyników działania przygotowawczego "Wzrost Gospodarczy a Sektor Audiowizualny: Inicjatywa Audiowizualna i2i", aby ustalić, w jakim stopniu przyszłe wsparcie może uprościć opracowywanie specjalistycznych ofert finansowania kredytowego dla sektora MŚP.
(15) Systemy finansowania kredytowego, które zostały opracowane w Państwach Członkowskich w celu promocji krajowych projektów audiowizualnych oraz uruchomienia kapitału prywatnego, powinny zostać sprawdzone, w celu ustalenia czy taki kapitał mógłby zostać udostępniony na europejskie projekty o charakterze ponadnarodowym.
(16) Zwiększona przejrzystość i upowszechnianie informacji dotyczących europejskiego rynku audiowizualnego czynią podmioty tego sektora, w szczególności MŚP, bardziej konkurencyjnymi.
Mogłoby to zwiększyć poczucie pewności prywatnych inwestorów poprzez zrozumienie potencjału tego sektora.
Ułatwia to również ocenę działania Wspólnoty oraz monitorowanie jego przebiegu.
Uczestnictwo Unii Europejskiej w Europejskim Obserwatorium Audiowizualnym powinno dopomóc w realizacji tych celów.
(17) We Wspólnocie 25 Państw Członkowskich współpraca w coraz większym stopniu staje się strategicznym sposobem na wzmocnienie konkurencyjności europejskiego przemysłu filmowego.
Stąd też istnieje potrzeba większego wsparcia dla projektów unijnych sieci współpracy na wszelkich poziomach programu MEDIA: szkoleń, przygotowania utworu, rozpowszechniania i promocji.
Dotyczy to w szczególności współpracy z podmiotami z Państw Członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej po dniu 30 kwietnia 2004 r.
Należy podkreślić, że wszelkie strategie współpracy pomiędzy stronami działającymi w sektorze audiowizualnym powinny być zgodne z wspólnotowym prawem konkurencji.
(18) Publiczne wsparcie dla kina na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym lub lokalnym jest konieczne dla przezwyciężenia trudności strukturalnych sektora oraz dla umożliwienia europejskiemu przemysłowi audiowizualnemu sprostania wyzwaniom globalizacji.
(19) Kraje przystępujące do Unii Europejskiej oraz te z państw EFTA, które są stronami Porozumienia EOG uznaje się za potencjalnych uczestników programów wspólnotowych, zgodnie z porozumieniami zawartymi z tymi państwami.
(20) Należy wzmocnić współpracę między MEDIA i Eurimages, która nie prowadziłaby jednak do integracji w kwestiach finansowych i administracyjnych.
(21) Rada Europejska w Salonikach w dniach 19- 20 czerwca 2003 r. przyjęła "Agendę dla Bałkanów Zachodnich: kontynuacja drogi ku integracji europejskiej", zapewniającą, iż programy wspólnotowe powinny być otwarte dla państw uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia na podstawie umów ramowych zawartych między Wspólnotą a powyższymi krajami.
(22) Pozostałe kraje europejskie będące stronami Konwencji Rady Europy o telewizji ponadgranicznej są integralną częścią europejskiej przestrzeni audiowizualnej i tym samym powinny, jeżeli wyrażą takie życzenie i z uwzględnieniem względów budżetowych lub priorytetów ich przemysłów audiowizualnych, mieć możliwość uczestnictwa w niniejszym programie lub korzystania z niego w ramach bardziej ograniczonej formuły wspólpracy, na podstawie przyznanych środków uzupełniających i szczególnych ustaleń zgodnie z warunkami, które zostaną określone w porozumieniach między zainteresowanymi stronami.
(23) Współpraca z innymi krajami pozaeuropejskimi, rozwijająca się na bazie wzajemnych i zrównoważonych interesów, może być źródłem wartości dodanej dla europejskiego przemysłu audiowizualnego w zakresie promocji, dostępu do rynku, dystrybucji, rozpowszechniania oraz projekcji utworów europejskich w tych krajach.
Taka współpraca powinna być rozwijana na podstawie przyznanych środków uzupełniających oraz na podstawie szczególnych uzgodnień w drodze ustaleń między zainteresowanymi stronami.
(24) Powinny zostać wprowadzone w życie odpowiednie środki zapobiegające nieprawidłowościom oraz nadużyciom finansowym, a także pozwalające odzyskać środki utracone, przekazane lub w niewłaściwy sposób wykorzystane.
(25) Niniejsza decyzja ustala dla całego okresu funkcjonowania programu kopertę finansową stanowiącą podstawowe odniesienie, w rozumieniu pkt 37 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami [5], dla władzy budżetowej w trakcie corocznej procedury budżetowej.
(26) Należy przyjąć środki konieczne do wprowadzenia w życie niniejszej decyzji zgodnie z decyzją 1999/468/WE Rady z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [6].
(27) Ustalenia w kwestii monitorowania i oceny działań powinny obejmować szczegółowe sprawozdania roczne, jak również konkretne, wymierne, osiągalne, istotne i określone w czasie cele i wskaźniki.
(28) Należy przewidzieć przepisy dotyczące środków regulujących przejście z programów MEDIA Plus i MEDIA — Szkolenie do programu ustanowionego na podstawie niniejszej decyzji.
(29) W związku z tym, że cele niniejszej decyzji nie mogą być osiągnięte w wystarczający sposób przez Państwa Członkowskie a, ze względu na skalę i skutki działania, mogą zostać osiągnięte w lepszy sposób na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów,
STANOWIĄ, CO NASTĘPUJE:
ROZDZIAŁ I
CELE GLOBALNE PROGRAMU ORAZ BUDŻET
Artykuł 1
Cele globalne oraz priorytety programu
1.
Niniejsza decyzja ustanawia program wsparcia dla europejskiego sektora audiowizualnego, zwany dalej "programem", na okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.
2.
Sektor audiowizualny jest najważniejszym środkiem przekazu pozwalającym rozpowszechniać i rozwijać europejskie wartości kulturalne, a także tworzyć przyszłościowe miejsca pracy dla osób o wysokich kwalifikacjach zawodowych.
Jego kreatywność pozytywnie wpływa na konkurencyjność oraz atrakcyjność kulturalną dla społeczeństwa.
Celem programu jest wzmocnienie ekonomiczne sektora audiowizualnego, aby mógł on skuteczniej wypełniać swoje kulturowe role poprzez rozwijanie przemysłu o silnej i zróżnicowanej treści oraz wartościowego i dostępnego dziedzictwa, a także aby zwiekszyć wartośc krajowego wsparcia.
Celami globalnymi programu są:
a) ochrona oraz podkreślanie wartości różnorodności kulturowej i językowej oraz kinematograficznego i audiowizualnego dziedzictwa europejskiego, zapewnianie społeczeństwu dostępu do niego, a także promowanie dialogu pomiędzy kulturami;
b) zapewnienie intensywniejszego obiegu i większego kręgu widzów europejskim utworom audiowizualnym na terenie Unii Europejskiej i poza nią, także poprzez bliższą współpracę zainteresowanych podmiotów;
c) wzmocnienie konkurencyjności europejskiego sektora audiowizualnego w ramach otwartego i konkurencyjnego europejskiego rynku sprzyjającego zatrudnieniu, także poprzez promowanie powiązań pomiędzy specjalistami z sektora audiowizualnego.
3.
Aby zrealizować te cele, program wspiera:
a) w fazie przedprodukcyjnej: nabywanie i doskonalenie umiejętności w dziedzinie audiowizualnej oraz tworzenie europejskich utworów audiowizualnych;
b) w fazie poprodukcyjnej: dystrybucję oraz promocję europejskich utworów audiowizualnych;
c) programy pilotażowe mające na celu dostosowanie programu do zmian zachodzących na rynku.
4.
W ramach dziedzin działania określonych w ust. 3 przyjmuje się następujące priorytety:
a) promowanie kreatywności w sektorze audiowizualnym, jak również poznawanie i rozpowszechnianie europejskiego dziedzictwa kinematograficznego i audiowizualnego;
b) umacnianie struktury europejskiego sektora audiowizualnego, w szczególności MŚP;
c) zmniejszanie, wewnątrz europejskiego rynku audiowizualnego, różnic między krajami o dużych zdolnościach produkcji audiowizualnej a krajami lub regionami o niskich zdolnościach w zakresie produkcji audiowizualnej lub o niewielkiej powierzchni i zasięgu językowym;
d) śledzenie zmian zachodzących na rynku w zakresie digitalizacji, łącznie z promocją atrakcyjnych katalogów cyfrowych europejskich filmów na platformach cyfrowych.
Artykuł 2
Koperta finansowa
1.
Koperta finansowa przeznaczona na realizację niniejszego programu w okresie ustalonym w art. 1 ust. 1 wynosi 671 mln EUR [7].
Szacunkowy podział tej kwoty według dziedzin odzwierciedlono w załączniku rozdział II pkt 1.4.
2.
Kwotę rocznych środków zatwierdza władza budżetowa w ramach limitów określonych w ramach finansowych.
ROZDZIAŁ II
SZCZEGÓŁOWE CELE DOTYCZĄCE FAZY PRZEDPRODUKCYJNEJ PRODUKCJI AUDIOWIZUALNEJ
Artykuł 3
Nabywanie i doskonalenie umiejętności w dziedzinie audiowizualnej
W zakresie nabywania i doskonalenia umiejętności celami programu są:
1. wzmocnienie umiejętności europejskich specjalistów z sektora audiowizualnego w dziedzinie rozwoju, produkcji, dystrybucji/rozpowszechniania oraz promocji, wpływając w ten sposób na poprawę jakości oraz potencjału europejskich utworów audiowizualnych.
Program szczególnie wspiera działania obejmujące:
a) techniki pisania scenariuszy w celu poprawy jakości europejskich utworów audiowizualnych, jak również zwiększenia ich potencjalnego obiegu;
b) ekonomiczne, finansowe i handlowe zarządzanie produkcją, dystrybucją i promocją utworów audiowizualnych, w celu umożliwienia opracowania strategii europejskich już na etapie przygotowania projektu;
c) włączenie technologii cyfrowych w fazie przed i poprodukcyjnej, na etapie dystrybucji, marketingu oraz archiwizowania europejskich programów audiowizualnych.
Ponadto zapewnia się uczestnictwo specjalistów oraz wykładowców pochodzących z krajów innych niż te, w których mają miejsce działania szkoleniowe korzystające ze wsparcia na podstawie pkt 2 lit. a), b) i c).
2. zwiększanie europejskiego wymiaru działań szkoleniowych w sektorze audiowizualnym poprzez:
a) wsparcie dla tworzenia sieci oraz zwiększania mobilności europejskich specjalistów w dziedzinie kształcenia, w szczególności zaś wsparcie dla:
- europejskich szkół filmowych;
- instytucji szkoleniowych;
- partnerów z sektora zawodowego;
b) kształcenie wykładowców;
c) wsparcie dla szkół filmowych;
d) organizacja działań koordynacyjnych oraz promocyjnych dla podmiotów wspieranych w ramach działań wymienionych w pkt 1.
3. umożliwianie, dzięki przyznawanym stypendiom, uczestnictwa specjalistów pochodzących z Państw Członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej po dniu 30 kwietnia 2004 r., w działaniach szkoleniowych wymienionych w pkt1.
Środki wymienione w pkt 1, 2 i 3 są wprowadzane w życie zgodnie z przepisami zawartymi w Załączniku.
Artykuł 4
Przygotowanie projektu
1.
W zakresie przygotowania projektu celami programu są:
a) wspieranie realizacji projektów produkcji przeznaczonych na rynek europejski oraz międzynarodowy, pochodzących z niezależnych wytwórni;
b) pomoc w opracowywaniu planów finansowych dla przedsiębiorstw oraz projektów produkcji europejskich, w szczególności finansowania koprodukcji.
2.
Komisja czuwa nad tym, aby działania realizowane w ramach doskonalenia zawodowego oraz działania wymienione w ust. 1 wzajemnie się uzupełniały.
3.
Środki wymienione w ust. 1 i 2 są wprowadzane w życie zgodnie z przepisami zawartymi w Załączniku.
ROZDZIAŁ III
SZCZEGÓŁOWE CELE DOTYCZĄCE FAZY POPRODUKCYJNEJ PRODUKCJI AUDIOWIZUALNEJ
Artykuł 5
Dystrybucja i rozpowszechnianie
W zakresie dystrybucji i rozpowszechniania celami programu są:
a) wzmacnianie europejskiego sektora dystrybucji, zachęcając dystrybutorów do inwestowania w koprodukcję, nabywanie oraz promocję niekrajowych filmów europejskich, oraz ustalenie skoordynowanych strategii marketingowych;
b) poprawę obiegu niekrajowych filmów europejskich na rynku europejskim oraz międzynarodowym poprzez przyjęcie środków zachęcających do ich wywozu, dystrybucji na wszelkiego typu nośnikach oraz ich wyświetlania w kinach;
c) propagowanie ponadnarodowego rozpowszechniania europejskich utworów audiowizualnych wyprodukowanych przez niezależne wytwórnie, zachęcając do współpracy z jednej strony między mediami radiowo-telewizyjnymi oraz między niezależnymi producentami i dystrybutorami z drugiej strony;
d) zachęcanie do digitalizacji europejskich utworów audiowizualnych oraz rozwoju konkurencyjnego rynku cyfrowego;
e) zachęcanie kin do wykorzystywania możliwości związanych z dystrybucją utworów w postaci cyfrowej.
Środki wymienione w lit. a)-e) są wprowadzane w życie zgodnie z przepisami zawartymi w Załączniku.
Artykuł 6
Promocja
W dziedzinie promocji celami programu są:
a) poprawa obiegu europejskich utworów audiowizualnych, zapewniając europejskiemu sektorowi audiowizualnemu dostęp do profesjonalnych rynków europejskich i międzynarodowych;
b) ułatwienie dostępu europejskiej i międzynarodowej publiczności do europejskich utworów audiowizualnych;
c) wspieranie wspólnych działań organizowanych przez międzynarodowe instytucje zajmujące się promocją filmów oraz programów audiowizualnych;
d) wspieranie działań promujących europejskie dziedzictwo kinematograficzne i audiowizualne oraz poprawa społecznego dostępu do nich tak na europejskim, jak i na międzynarodowym poziomie.
Środki wymienione w lit. a)-d) są wprowadzane w życie zgodnie z przepisami zawartymi w Załączniku.
ROZDZIAŁ IV
PROJEKTY PILOTAŻOWE
Artykuł 7
Projekty pilotażowe
1.
Program może wspierać programy pilotażowe w celu zapewnienia jego dostosowania się do zmian zachodzących na rynku, ze szczególnym naciskiem na wprowadzanie i wykorzystywanie nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych.
2.
Do celów wprowadzenia w życie ust. 1 Komisja korzysta z konsultacji z grupami doradztwa technicznego składającymi się z ekspertów wyznaczonych przez Państwa Członkowskie na wniosek Komisji.
ROZDZIAŁ V
WARUNKI REALIZACJI PROGRAMU ORAZ PRZEPISY FINANSOWE
Artykuł 8
Przepisy dotyczące państw trzecich
1.
Program jest otwarty na uczestnictwo w nim następujących państw, pod warunkiem spełnienia wymogów i otrzymania uzupełniających środków:
a) Kraje EFTA będące członkami EOG, zgodnie z postanowieniami Porozumienia EOG;
b) kraje przystępujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej UE na zasadach ogólnych oraz zgodnie z ogólnymi warunkami i przepisami dotyczącymi uczestnictwa tych krajów w programach wspólnotowych, określonymi odpowiednio przez porozumienie ramowe oraz decyzje Rad Stowarzyszenia;
c) kraje Bałkanów Zachodnich zgodnie z warunkami określonymi z tymi krajami po zawarciuumów ramowych dotyczących ich uczestnictwa w programach wspólnotowych.
2.
Program jest również otwarty na uczestnictwo krajów będących stronami Konwencji Rady Europy w sprawie telewizji ponadgranicznej innych niż wymienione w ust. 1 pod warunkiem otrzymania środków uzupełniających i na warunkach, które zostaną uzgodnione między zainteresowanymi stronami.
3.
Otwarcie programu dla europejskich państw trzecich, o których mowa w ust. 1 i 2 może być uzależnione od uprzedniego sprawdzenia zgodności ich ustawodawstwa krajowego z prawodawstwem wspólnotowym, włącznie z art. 6 ust. 5 dyrektywy Rady 89/552/EWG z dnia 3 października 1989 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej [8].
Ten przepis nie ma zastosowania do działań przewidzianych w art. 3 niniejszej decyzji.
4.
Ponadto program jest otwarty na współpracę z innymi państwami trzecimi, które zawarły z Unią Europejską układy o stowarzyszeniu lub współpracy, zawierające klauzule dotyczące sektora audiowizualnego i na podstawie środków uzupełniających oraz specjalnych warunków, które zostaną uzgodnione.
Kraje Bałkanów Zachodnich wymienione w ust.1, które nie wyrażają woli pełnego uczestnictwa w programie, mogą z nim współpracować na warunkach określonych w niniejszym ustępie.
Artykuł 9
Przepisy finansowe
1.
Beneficjentami programu mogą być osoby prawne i fizyczne.
Bez uszczerbku dla porozumień i konwencji, których umawiającą się stroną jest Wspólnota, przedsiębiorstwa będące beneficjentami programu są i pozostają własnością, bezpośrednią lub poprzez udział większościowy, Państw Członkowskich lub obywateli Państw Członkowskich.
2.
Komisja może podjąć decyzję, w zależności od beneficjentów oraz rodzaju działań, czy istnieją podstawy do zwolnienia ich z weryfikacji umiejętności i kwalifikacji zawodowych wymaganych w celu pomyślnej realizacji działania lub programu prac.
Komisja może także wziąć pod uwagę rodzaj wspieranej działalności, szczególny profil docelowej publiczności danego sektora audiowizualnego oraz cele programu.
3.
W zależności od rodzaju działań pomoc finansowa może przybrać formę dotacji lub stypendiów, lub jakiegokolwiek innego instrumentu, na który zezwala rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [9].
Komisja może również przyznać nagrody za działania lub projekty zrealizowane w ramach programu.
W zależności od rodzaju działania można uzyskać zezwolenie na stosowanie skali kosztów jednostkowych lub finansowanie ryczałtowe dla kwot nie większych niż wymienione w art. 181 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 [10].
4.
Komisja stosuje się do zasady proporcjonalności w kwestii wymogów administracyjnych i finansowych, takich jak kryteria kwalifikacji oraz zdolność finansowa w odniesieniu do wielkości przyznanej dotacji.
5.
Pomoc finansowa przyznawana w ramach programu nie może przekroczyć 50 % ostatecznych kosztów działań objętych wsparciem.
Jednak w szczególnych przypadkach wymienionych w Załączniku pomoc finansowa może osiągnąć 75 %.
Ponadto pomoc taką przyznaje się przy zapewnieniu przejrzystości i obiektywności procedur przyznawania.
6. Zgodnie ze specyficzną naturą współfinansowanych działań oraz w zgodzie z art. 112 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 [11] Komisja może uznać wydatki bezpośrednio związane z realizacją działania objętego wsparciem za wydatki kwalifikujące się do otrzymania pomocy, nawet jeżeli zostały one częściowo poniesione przez beneficjenta przed procedurą selekcyjną.
7. Zgodnie z art. 113 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz w związku z art. 172 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 współfinansowanie może być zrealizowane w całości lub częściowo w postaci niepieniężnej pod warunkiem, że wartość wkładu nie przekroczy kosztów rzeczywiście poniesionych i należycie popartych dokumentacją księgową lub kosztów ogólnie akceptowanych na danym rynku. Do tych wkładów można włączyć lokale udostępnione w celu szkolenia lub promocji.
8.
Zwroty wszelkich kwot przyznanych w ramach programu, zarówno tych pochodzących z programów MEDIA (1991-2006), jak i kwot niewykorzystanych przez wybrane projekty, są przydzielane na potrzeby programu MEDIA 2007.
Artykuł 10
Wprowadzenie w życie niniejszej decyzji
1.
Komisja jest zobowiązana do realizacji programu zgodnie z przepisami ustanowionymi w Załączniku.
2.
Środki niezbędne dowprowadzenia w życie niniejszej decyzji, dotyczące niżej wymienionych dziedzin przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 11 ust. 2:
a) ogólne wytyczne dotyczące wszystkich środków opisanych w Załączniku;
b) treść zaproszeń do składania wniosków, określanie kryteriów oraz procedur dotyczących selekcji projektów;
c) kwestie dotyczące rocznego wewnętrznego podziału środków przypisanych do programu, włącznie z przydzielaniem ich do działań przewidzianych w dziedzinach doskonalenia zawodowego, rozwoju, dystrybucji/rozpowszechniania oraz promocji;
d) ustalenia dotyczące monitorowania i oceny działań;
e) wszelkie wnioski o przyznanie funduszy wspólnotowych w wysokości przekraczającej 200000 EUR na jednego beneficjenta w roku w dziedzinie szkoleń i promocji, 200000 EUR w dziedzinie rozwoju i 300000 EUR w dziedzinie dystrybucji;
f) wybór projektów pilotażowych omówionych w art. 7.
3.
Środki niezbędne do wprowadzenia w życie niniejszej decyzji, dotyczące wszelkich innych kwestii przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 11 ust. 3.
Artykuł 11
Procedura komitetu
1.
Komisja jest wspierana przez komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE.
Okres przewidziany w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE wynosi dwa miesiące.
3.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 12
Biura MEDIA Desks
1. Europejska sieć biur MEDIA Desks działa jako organ wykonawczy w zakresie rozpowszechniania informacji o programie na poziomie krajowym, w szczególności w kwestii projektów transgranicznych, poprawiając jego rozpoznawalność i stymulując jego wykorzystanie, jednocześnie działając zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) oraz ust. 3 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, jak określono w Załącznik rozdział II pkt 2.2.
2.
Biura MEDIA Desks zachęca się do współpracy poprzez sieci, w szczególności sieci sąsiedzkie, w celu uproszczenia wymiany i kontaktów pomiędzy specjalistami, publicznej świadomości kluczowych wydarzeń, które uzyskały wsparcie programu, a także nagród.
3.
Biura MEDIA Desks przestrzegają następujących kryteriów:
a) posiadanie stosownej ilości personelu o umiejętnościach zawodowych i językowych odpowiednich do wymogów pracy w środowisku współpracy międzynarodowej;
b) posiadanie odpowiedniej infrastruktury, szczególnie w zakresie sprzętu informatycznego oraz środków komunikacji;
c) działanie w kontekście administracyjnym pozwalającym na właściwe wywiązywanie się z zadań i unikanie wszelkich konfliktów interesów.
Artykuł 13
Spójność i komplementarność
1.
Podczas realizacji programu Komisja, w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi, zapewnia ogólną spójność i komplementarność w odniesieniu do innych istotnych polityk, programów i działań Wspólnoty, które mają wpływ na dziedzinę audiowizualną oraz na szkolenia.
2.
Komisja zapewnia również koordynację tego programu oraz innych programów Wspólnoty w zakresie edukacji, szkoleń, badań naukowych oraz społeczeństwa informacyjnego.
3.
Komisja zapewnia skuteczne współdziałanie pomiędzy tym programem a programami i działaniami oraz szkoleniami w dziedzinie audiowizualnej w ramach współpracy Wspólnoty z państwami nie będącymi członkami UE oraz odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z Radą Europy (Eurimages i Europejskie Obserwatorium Audiowizualne, zwane dalej "obserwatorium").
Artykuł 14
Nadzór i ocena
1.
Komisja zapewnia, że działania podejmowane na podstawie niniejszej decyzji podlegają ocenie wstępnej, monitorowaniu oraz ocenie ex-post.
Wyniki procesu monitorowania i oceny są uwzględniane podczas realizacji programu.
Komisja zapewnia regularną, niezależną i zewnętrzną ocenę programu.
W celu skutecznej oceny programu Komisja może przetwarzać dane, by umożliwić nadzór nad wszystkimi działaniami wspieranymi przez program.
Ocena powinna brać pod uwagę ustalenia Komitetu dotyczące monitorowania i oceny, o których mowa w art. 10 ust. 2 lit. d).
Monitorowanie obejmuje sporządzanie sprawozdań wymienionych w ust. 2 lit. a) i c), jak również konkretne działania.
2.
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów:
a) sprawozdanie okresowe oceniające wyniki oraz aspekty jakościowe i ilościowe dotyczące realizacji niniejszego programu najpóźniej trzy lata po rozpoczęciu programu;
b) komunikat w sprawie kontynuacji niniejszego programu najpóźniej cztery lata po rozpoczęciu programu;
c) szczegółowe sprawozdanie oceniające ex-post obejmujące wykonanie i wyniki programu na zakończenie jego wykonania do dnia 31 grudnia 2015 r.
Komisja publikuje i rozpowszechnia za pomocą biur Media Desks wszelkie istotne dane statystyczne i analizy.
3.
Sprawozdania sporządzone zgodnie z ust. 2 lit. a) i c) wskazują wartość dodaną programu.
Artykuł 15
Przepisy przejściowe
Działania rozpoczęte przed dniem 31 grudnia 2006 r. na podstawie decyzji 2000/821/WE oraz decyzji nr 163/2001/WE są nadal prowadzone, aż do ich zakończenia zgodnie z przepisami tych decyzji.
Komitet przewidziany w art. 8 decyzji 2000/821/WE oraz art. 6 decyzji nr 163/2001/WE zostaje zastąpiony przez komitet przewidziany w art. 11 niniejszej decyzji.
ROZDZIAŁ VI
INFORMACJE DOTYCZĄCE EUROPEJSKIEGO SEKTORA AUDIOWIZUALNEGO I UCZESTNICTWO W EUROPEJSKIM OBSERWATORIUM AUDIOWIZUALNYM
Artykuł 16
Informacje dotyczące europejskiego sektora audiowizualnego
Unia Europejska przyczynia się do zapewnienia większej przejrzystości oraz szerszego rozpowszechniania informacji dotyczących europejskiego sektora audiowizualnego.
Artykuł 17
Uczestnictwo w Europejskim Obserwatorium Audiowizualnym
Do celów wprowadzania w życie przepisów art. 16 Unia Europejska pozostaje członkiem obserwatorium przez cały czas trwania programu.
Komisja reprezentuje Unię Europejską w jej relacjach z obserwatorium.
Artykuł 18
Wkład w realizację celów programu
Uczestnictwo Unii Europejskiej w obserwatorium stanowi ważną część niniejszego programu oraz ma wpływ na realizację jego celów:
a) promując przejrzystość rynku poprzez lepszą porównywalność danych zgromadzonych w różnych krajach i zapewniając podmiotom dostęp do statystyk oraz informacji finansowych i prawnych, szczególnie dotyczących Państw Członkowskich, które przystąpiły do Unii Europejskiej po 30 kwietnia 2004 r., co pozwala na zwiększenie konkurencyjności oraz na lepszy rozwój europejskiego sektora audiowizualnego;
b) umożliwiając skuteczniejsze monitorowanie programu i ułatwiając jego ocenę.
Artykuł 19
Monitorowanie i ocena
Monitorowanie i ocena uczestnictwa Unii Europejskiej w obserwatorium są przeprowadzane w ramach monitorowania i oceny programu, zgodnie z art. 14.
ROZDZIAŁ VII
WEJŚCIE W ŻYCIE
Artykuł 20
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejszą decyzję stosuje się z dniem 1 stycznia 2007 r.
Wspólne stanowisko (WE) nr 14/2006
przyjęte przez Radę w dniu 24 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia decyzji (WE) nr …/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej program "Młodzież w działaniu" na okres 2007–2013
(2006/C 251 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 149 ust. 4,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Traktat ustanawiający Traktat Wspólnotę Europejską, zwany dalej "Traktatem" ustanawia obywatelstwo Unii i stanowi, że działanie wspólnotowe w zakresie edukacji i kształcenia zawodowego oraz młodzieży ma mieć na celu, w szczególności, wspieranie rozwoju programów wymiany młodzieży i instruktorów społeczno-oświatowych, jak również oświaty dobrej jakości.
(2) Traktat o Unii Europejskiej opiera się na zasadach wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, równości kobiet i mężczyzn oraz niedyskryminacji.
Upowszechnianie aktywnej postawy obywatelskiej młodzieży powinno przyczynić się do rozwoju tych wartości.
(3) Decyzja nr 1031/2000/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 kwietnia 2000 r. stworzyła wspólnotowy program działań "Młodzież" [4].
Właściwym jest kontynuowanie i wzmocnienie współpracy oraz działania Wspólnoty w tej dziedzinie w oparciu o doświadczenie nabyte w tym programie.
(4) Decyzja nr 790/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. stworzyła wspólnotowy program działań wspierających podmioty działające na poziomie europejskim na rzecz młodzieży [5].
(5) Nadzwyczajna Rada Europejska, która zebrała się w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r. wyznaczyła dla UE cel strategiczny obejmujący aktywną politykę zatrudnienia, nadającą większe znaczenie uczeniu się przez całe życie, uzupełnioną o strategię stałego rozwoju, przyjętą przez Radę Europejską w dniach 15 i 16 czerwca 2001 r. w Göteborgu.
(6) Deklaracja z Laeken, załączona do konkluzji Prezydencji Rady Europejskiej z dnia 14 i 15 grudnia 2001 r. stwierdza, że jednym z podstawowych wyzwań, jakie musi podjąć UE, jest przybliżenie obywatelom, a przede wszystkim młodzieży, projektu europejskiego i instytucji europejskich.
(7) W dniu 21 listopada 2001 r. Komisja przyjęła białą księgę zatytułowaną "Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej", która proponuje ramy współpracy dotyczącej młodzieży, mając na celu przede wszystkim wzmocnienie uczestnictwa, informacji, działalności wolontariatu i lepsze poznanie problematyki młodzieży.
Parlament Europejski w rezolucji z dnia 14 maja 2002 [6] przyjął te propozycje.
(8) Rezolucja Rady i przedstawicieli rządów Państw Członkowskich, którzy zebrali się w dniu 27 czerwca 2002 r [7]. tworzy w szczególności otwartą metodę koordynacji obejmującą priorytety uczestnictwa, informacji, działalności wolontariatu młodzieżowego i lepszego poznania problematyki młodzieży.
Prace te powinny zostać uwzględnione podczas realizacji programu "Młodzież w działaniu", zwanego dalej "Programem".
(9) W swoich konkluzjach z dnia 6 maja 2003 r [8]. Rada podkreśla konieczność utrzymania i rozwoju istniejących narzędzi wspólnotowych, przeznaczonych specjalnie dla młodzieży, gdyż są one niezbędne dla wzmocnienia współpracy Państw Członkowskich w sprawach młodzieży oraz fakt, że priorytety i cele tych narzędzi powinny być dopasowane do ram europejskiej współpracy w dziedzinie młodzieży.
(10) Na wiosennym posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 22- 23 marca 2005 r. przyjęto Europejski Pakt na rzecz Młodzieży jako jeden z instrumentów służących realizacji celów lizbońskich w dziedzinie wzrostu i zatrudnienia.
Pakt skupia się na trzech dziedzinach: zatrudnieniu, integracji i postępie społecznym; edukacji, kształceniu zawodowym i mobilności; godzeniu życia rodzinnego i zawodowego.
(11) Działanie wspólnotowe obejmuje przyczynianie się do wysokiej jakości edukacji i kształcenia zawodowego oraz musi mieć na celu zniesienie nierówności oraz wspieranie równości kobiet i mężczyzn zgodnie z art. 3 ust. 2 Traktatu.
(12) Powinno się odpowiedzieć na specyficzne potrzeby osób niepełnosprawnych.
(13) Powinno się upowszechniać aktywną postawę obywatelską i, podczas realizacji działań, wzmagać walkę ze wszystkimi formami wykluczenia i dyskryminacji, w tym ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, zgodnie z art. 13 ust. 1 Traktatu.
(14) Kraje kandydujące oraz kraje EFTA będące stronami Porozumienia o EOG uważa się za potencjalnych uczestników programów wspólnotowych, zgodnie z umowami zawartymi z tymi krajami.
(15) Rada Europejska w Salonikach obradująca w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r. przyjęła "Agendę z Salonik dla Zachodnich Bałkanów: postęp na drodze integracji europejskiej", która przewiduje, że programy wspólnotowe powinny być otwarte dla krajów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia, na podstawie umów ramowych, przygotowanych do podpisania pomiędzy Wspólnotą a tymi krajami.
(16) Powinno się przedsięwziąć kroki w celu otwarcia programu dla Szwajcarii.
(17) Deklaracja z Barcelony przyjęta na konferencji euro-śródziemnomorskiej w 1995 r. stanowi, że programy wymiany młodzieży powinny stanowić środek przygotowujący przyszłe pokolenia do bliższej współpracy pomiędzy partnerami euro-śródziemnomorskimi, przy poszanowaniu zasad praw człowieka i podstawowych wolności.
(18) W swoich konkluzjach z dnia 16 czerwca 2003 r. Rada, na podstawie komunikatu Komisji, zatytułowanego "Rozszerzona Europa — sąsiedztwo: nowe ramy stosunków z naszymi sąsiadami ze Wschodu i Południa", jako osie działania Wspólnoty wyznacza zwiększenie współpracy kulturalnej, wzajemnego zrozumienia oraz współpracy w dziedzinie edukacji i kształcenia zawodowego z krajami sąsiadującymi.
(19) Sprawozdania okresowe z oceny realizacji programu "Młodzież" oraz konsultacje społeczne na temat przyszłości działania wspólnotowego w zakresie edukacji, kształcenia zawodowego i młodzieży ujawniają dużą i pod pewnymi względami rosnącą potrzebę kontynuowania współpracy i mobilności w zakresie młodzieży na szczeblu europejskim i nawołują do prostszego, bardziej przyjaznego i elastycznego podejścia do wdrażania takiego działania.
(20) Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami wdrożenie Programu może zostać uproszczone przez odwołanie się do finansowania przy pomocy kwot ryczałtowych, w odniesieniu do wsparcia przyznanego uczestnikom Programu lub wsparcia wspólnotowego dla struktur ustanowionych na szczeblu krajowym do zarządzania Programem.
(21) Program powinien być przedmiotem regularnego monitorowania i oceny w ramach współpracy pomiędzy Komisją a Państwami Członkowskimi, tak aby można było go ulepszać, szczególnie w zakresie priorytetów dotyczących stosowania środków.
Monitorowania i oceny powinno dokonywać się z uwzględnieniem wymiernych i stosownych celów i wskaźników.
(22) Sformułowanie podstawy prawnej programu musi być wystarczająco elastyczne, aby umożliwić odpowiednie dostosowania działań w odpowiedzi na ewolucję potrzeb w okresie 2007–2013 oraz aby uniknąć nadmiernie szczegółowych przepisów poprzednich programów, tak żeby niniejsza decyzja celowo ograniczała się do ogólnych definicji działań i towarzyszących im koniecznych przepisów administracyjnych i finansowych.
(23) Właściwe jest zapewnienie poprawnego zamknięcia Programu, w szczególności w odniesieniu do kontynuacji wieloletnich uzgodnień dotyczących zarządzania nim, takich jak finansowanie pomocy technicznej i administracyjnej.
Od dnia 1 stycznia 2014 r. pomoc techniczna i administracyjna zapewni, w razie potrzeby, zarządzanie działaniami niesfinalizowanymi do końca 2013 r.
(24) Konieczne jest zapewnienie szczególnych warunków stosowania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [9] oraz środków wykonawczych, jak również odstępstw od tych tekstów koniecznych z uwagi na beneficjentów i rodzaj działań.
(25) Powinno się zastosować odpowiednie środki, aby zapobiec nieprawidłowościom i oszustwom oraz odzyskać fundusze utracone, niewłaściwie wypłacone lub wykorzystane.
(26) Niniejsza decyzja ustala kopertę finansową na cały okres trwania programu, która ma stanowić główne odniesienie dla władzy budżetowej w czasie corocznej procedury budżetowej, w rozumieniu pkt 33 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 roku między Parlamentem Europejskim, Radą oraz Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i właściwego zarządzania finansami [10].
(27) W związku z tym, że cele niniejszej decyzji nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie gdyż do ich realizacji wymagane jest wielostronne partnerstwo, ponadnarodowe środki mobilności, jak również wymiana informacji na szczeblu europejskim, a z uwagi na ponadnarodowy i wielostronny wymiar proponowanych działań i środków programu możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości, opisaną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, decyzja nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów.
(28) Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [11].
(29) Powinno się przyjąć tymczasowe środki monitorowania działań rozpoczętych przed dniem 31 grudnia 2006 r. zgodnie z decyzją nr 1031/2000/WE oraz decyzją nr 790/2004/WE.
STANOWIĄ, CO NASTĘPUJE:
Artykuł 1
Ustanowienie programu
1.
Decyzja ustanawia program "MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU" jako działanie Wspólnoty zwany dalej "Programem", którego celem jest rozwój współpracy w dziedzinie młodzieży w Unii Europejskiej.
2.
Program rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2007 r. i zakończy w dniu 31 grudnia 2013 r.
Artykuł 2
Ogólne cele programu
1.
Ogólne cele programu są następujące:
a) promowanie aktywnych postaw obywatelskich młodzieży ogólnie, a jej europejskich postaw obywatelskich w szczególności;
b) rozwój solidarności i wspieranie tolerancji wśród młodzieży, w szczególności w celu wzmocnienia spójności społecznej w UE;
c) promowanie wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi w różnych krajach;
d) przyczynianie się do podnoszenia jakości systemów wspierających działania młodzieży oraz do rozwijania przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego możliwości działania w dziedzinie młodzieży;
e) wspieranie współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży.
2.
Ogólne cele programu uzupełniają cele w innych dziedzinach działalności wspólnotowej, szczególnie w dziedzinie uczenia się przez całe życie, w tym szkolenia zawodowego oraz kształcenia formalnego i pozaformalnego, jak również w innych dziedzinach, takich jak kultura, sport i zatrudnienie.
3.
Ogólne cele programu przyczyniają się do rozwoju polityk Unii Europejskiej, w szczególności w zakresie uznania kulturowej, wielokulturowej i językowej różnorodności Europy, wspierania spójności społecznej i zwalczania wszelkich przejawów dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, wyznanie lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, oraz w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Artykuł 3
Szczególne cele programu
Szczególne cele programu są następujące:
1.
W kontekście ogólnego celu dotyczącego promowania aktywnych postaw obywatelskich młodzieży ogólnie, a jej europejskich postaw obywatelskich w szczególności:
a) umożliwianie młodzieży i organizacjom młodzieżowym uczestnictwa w rozwoju społeczeństwa ogólnie, a UE w szczególności;
b) rozwijanie wśród młodzieży poczucia przynależności do UE;
c) wspieranie uczestnictwa młodych ludzi w życiu demokratycznym Europy;
d) promowanie mobilności młodzieży w Europie;
e) rozwijanie międzykulturowej edukacji młodzieży;
f) promowanie podstawowych wartości UE wśród młodzieży, w szczególności poszanowania godności człowieka, równości, poszanowania praw człowieka, tolerancji i niedyskryminacji;
g) wspieranie ducha inicjatywy, przedsiębiorczości i kreatywności;
h) ułatwianie uczestnictwa w Programie mniej uprzywilejowanej młodzieży, w tym młodzieży niepełnosprawnej;
i) zapewnienie poszanowania zasady równości kobiet i mężczyzn w uczestnictwie w programie oraz promowania równości płci w działaniach;
j) zapewnienie pozaformalnych i nieformalnych możliwości edukacyjnych o wymiarze europejskim oraz otwarcie innowacyjnych możliwości związanych z aktywnym obywatelstwem.
2.
W kontekście ogólnego celu dotyczącego rozwoju solidarności i wspierania tolerancji wśród młodzieży, w szczególności w celu wzmocnienia spójności społecznej w UE:
a) umożliwianie młodzieży wyrażania swojego osobistego zaangażowania poprzez wolontariat na płaszczyźnie europejskiej i międzynarodowej;
b) włączanie młodzieży w działania promujące solidarność między obywatelami UE.
3.
W kontekście ogólnego celu dotyczącego promowania wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi w różnych krajach:
a) rozwijanie programów wymiany i dialogu międzykulturowego pomiędzy młodzieżą europejską a młodzieżą krajów sąsiadujących;
b) przyczynianie się do podnoszenia w tych krajach jakości struktur wspierających młodzież oraz zwiększania roli osób pracujących z młodzieżą i organizacji młodzieżowych;
c) rozwijanie współpracy z innymi krajami w zakresie projektów tematycznych z udziałem młodzieży oraz osób pracujących z młodzieżą i organizacji młodzieżowych.
4.
W kontekście ogólnego celu dotyczącego przyczyniania się do podnoszenia jakości systemów wspierających działania młodzieży oraz do rozwoju zdolności organizacji społeczeństwa obywatelskiego w dziedzinie młodzieży:
a) udział w tworzeniu sieci właściwych organizacji;
b) rozwijanie szkolenia i współpracy pomiędzy osobami pracującymi z młodzieżą a organizacjami młodzieżowymi;
c) pobudzanie innowacyjności w zakresie rozwoju działań na rzecz młodzieży;
d) przyczynianie się do lepszego informowania młodzieży, zwracając szczególną uwagę na dostęp do informacji dla młodzieży niepełnosprawnej;
e) wspieranie długoterminowych, podejmowanych przez instytucje regionalne i lokalne, projektów i inicjatyw dotyczących młodzieży;
f) ułatwianie uznawania kształcenia pozaformalnego i umiejętności młodzieży nabytych w ramach niniejszego Programu;
g) wymianę dobrych praktyk.
5.
W kontekście ogólnego celu wspierania współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży, odpowiednio uwzględniając aspekty lokalne i regionalne:
a) zachęcanie do wymiany dobrych praktyk i współpracy pomiędzy strukturami administracyjnymi a decydentami politycznymi na wszystkich poziomach;
b) zachęcanie do zorganizowanego dialogu pomiędzy decydentami politycznymi a młodzieżą;
c) lepsze poznanie i zrozumienie młodzieży;
d) przyczynianie się do współpracy pomiędzy różnymi krajowymi i międzynarodowymi młodzieżowymi formami działalności wolontariatu.
Artykuł 4
Działania
Szczególne i ogólne cele Programu są realizowane poprzez następujące działania, szczegółowo przedstawione w załączniku.
1.
Młodzież dla Europy
Celem tego działania jest:
- wspieranie programów wymiany młodzieży w celu zwiększenia jej mobilności;
- wspieranie inicjatyw oraz projektów i działań dotyczących uczestnictwa w życiu demokratycznym, pozwalające na rozwój postaw obywatelskich oraz wzajemnego zrozumienia młodzieży.
2.
Wolontariat Europejski
Działanie to ma na celu wsparcie uczestnictwa młodzieży w różnych formach wolontariatu zarówno na terytorium UE, jak i poza nim.
3.
Młodzież w Świecie
Celem tego działania jest:
- wspieranie projektów realizowanych przy udziale krajów partnerskich wymienionych w art. 5 ust. 2, w szczególności programów wymiany młodzieży oraz osób pracujących z młodzieżą i organizacji młodzieżowych;
- wspieranie inicjatyw zwiększających wzajemne zrozumienie młodzieży, jej poczucie solidarności oraz tolerancji, a także rozwój współpracy w dziedzinie młodzieży i społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach.
4.
Systemy wsparcia młodzieży
To działanie ma na celu wspieranie instytucji działających w dziedzinie młodzieży na płaszczyźnie europejskiej, w szczególności funkcjonowania pozarządowych organizacji młodzieżowych, łączenia ich w sieci, doradzania osobom opracowującym projekty, zapewniając wysoką jakość poprzez wymianę, szkolenia i tworzenie sieci osób pracujących z młodzieżą i organizacji młodzieżowych, stymulowanie innowacyjności i jakości, informowanie młodzieży, rozwijanie struktur i działań niezbędnych, aby Program mógł osiągnąć te cele, a także wzmacnianie partnerstwa z organami lokalnymi i regionalnymi.
5.
Wsparcie europejskiej współpracy w dziedzinie młodzieży
Celem tego działania jest:
- stworzenie zorganizowanego dialogu pomiędzy różnymi uczestnikami działań na rzecz młodzieży, w szczególności pomiędzy samą młodzieżą, osobami pracującymi z młodzieżą i organizacjami młodzieżowymi a decydentami politycznymi;
- wspieranie seminariów młodzieżowych na tematy społeczne, kulturowe i polityczne, którymi interesuje się młodzież;
- przyczynianie się do rozwoju współpracy w działaniach w dziedzinie młodzieży;
- ułatwienie rozwoju sieci niezbędnych do lepszego zrozumienia młodzieży.
Artykuł 5
Uczestnictwo w programie
1.
Udział w Programie jest otwarty dla następujących krajów, zwanych dalej "krajami uczestniczącymi":
a) Państw Członkowskich;
b) państw EFTA będących stronami Porozumienia EOG, zgodnie z przepisami tego Porozumienia;
c) krajów kandydujących będących beneficjentami strategii przedakcesyjnej, zgodnie z ogólnymi zasadami oraz ogólnymi warunkami i ustaleniami, określonymi w umowach ramowych zawartych z tymi krajami w celu ich uczestnictwa w programach wspólnotowych;
d) krajów Bałkanów Zachodnich, na warunkach, które zostaną z tymi krajami ustalone po zawarciu umów ramowych przewidujących ich uczestnictwo w programach wspólnotowych;
e) Szwajcarii, z zastrzeżeniem zawarcia umowy dwustronnej z tym krajem.
2.
Działania, o których mowa w pkt 2 i 3 załącznika, są otwarte dla współpracy z krajami trzecimi, które zawarły ze Wspólnotą Europejską umowy odnoszące się do dziedziny młodzieży, zwanych dalej "krajami partnerskimi".
Współpraca ta jest, w stosownych przypadkach, finansowana przez dodatkowe środki przyznawane przez kraje partnerskie zgodnie z procedurami ustalonymi z tymi krajami.
Artykuł 6
Dostęp do programu
1.
Program ma na celu wspieranie projektów typu not-for-profit (nienastawionych na osiągnięcie zysku) dla młodzieży, grup młodzieżowych, osób pracujących z młodzieżą, organizacji młodzieżowych, organizacji i stowarzyszeń non-profit oraz, w pewnych uzasadnionych przypadkach, innych partnerów działających w dziedzinie młodzieży.
2.
Nie naruszając warunków określonych w załączniku, dotyczących wykonywania działań, Program jest adresowany do młodzieży od 15 do 28 lat, przy czym pewne działania są otwarte dla młodzieży od 13 do 30 lat.
3.
Beneficjenci muszą posiadać stałe miejsce zamieszkania w kraju uczestniczącym w Programie lub, zależnie od charakteru działania, w jednym z krajów partnerskich.
4.
Cała młodzież, bez dyskryminacji, posiada możliwość dostępu do działań w ramach programu, z zastrzeżeniem warunków określonych w załączniku.
Komisja i kraje uczestniczące zapewniają podjęcie szczególnych starań odnośnie do tych młodych ludzi, którzy mają szczególne trudności w uczestniczeniu w Programie z powodów edukacyjnych, społecznych, fizycznych, psychologicznych, ekonomicznych lub kulturowych lub z powodu zamieszkiwania w oddalonych regionach.
5.
Kraje uczestniczące podejmują starania, aby przedsięwziąć odpowiednie środki zapewniające uczestnikom Programu dostęp do opieki zdrowotnej zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego.
Kraj pochodzenia podejmuje starania, aby przedsięwziąć odpowiednie środki umożliwiające uczestnikom Wolontariatu Europejskiego zachowanie uprawnień w zakresie ochrony socjalnej.
Kraje uczestniczące podejmują również starania w celu przyjęcia właściwych środków, zgodnie z Traktatem, w celu usunięcia prawnych i administracyjnych przeszkód w dostępie do Programu.
Artykuł 7
Współpraca międzynarodowa
Możliwość współpracy w ramach programu jest również otwarta dla organizacji międzynarodowych zajmujących się młodzieżą, w szczególności dla Rady Europy.
Artykuł 8
Realizacja programu
1.
Komisja zapewnia wykonanie działań będących przedmiotem programu zgodnie z załącznikiem.
2.
Komisja i kraje uczestniczące podejmują odpowiednie środki w celu rozwinięcia struktur na płaszczyźnie europejskiej, krajowej oraz, w razie potrzeby, regionalnej lub lokalnej, aby zrealizować cele Programu i uzyskać jak największe korzyści z działań prowadzonych w ramach Programu.
3.
Komisja i kraje uczestniczące podejmują odpowiednie środki w celu promowania uznawania kształcenia pozaformalnego i nieformalnego dla młodzieży, na przykład poprzez dokumenty lub zaświadczenia, przy uwzględnieniu sytuacji krajowych, uznające doświadczenie nabyte przez beneficjentów i potwierdzające bezpośrednie uczestnictwo młodzieży lub osób pracujących z młodzieżą i organizacji młodzieżowych w jednym z działań prowadzonych w ramach Programu.
Cel ten może zostać wzmocniony poprzez uzupełnienie innych działań wspólnotowych określonych w art. 11.
4.
Komisja we współpracy z uczestniczącymi krajami, zapewnia odpowiednią ochronę finansowych interesów Wspólnot poprzez wprowadzanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających środków, administracyjnych kontroli oraz sankcji.
5.
Komisja i kraje uczestniczące zapewniają, aby działania wspierane w ramach Programu były przedmiotem odpowiedniej reklamy i informacji.
6.
Kraje uczestniczące muszą:
a) przyjąć niezbędne środki, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie Programu na szczeblu krajowym przy udziale stron zaangażowanych w rozmaite aspekty dotyczące młodzieży, zgodnie z krajową praktyką;
b) utworzyć/wyznaczyć krajowe agencje oraz zapewnić ich monitorowanie w związku z wykonywaniem działań w ramach Programu na płaszczyźnie krajowej, zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 i zgodnie z następującymi kryteriami:
(i) instytucja utworzona lub wyznaczona jako krajowa agencja musi posiadać osobowość prawną lub być częścią organizacji posiadającej osobowość prawną (i podlegać prawu kraju uczestniczącego).
Ministerstwo nie może być wyznaczone jako krajowa agencja;
(ii) instytucja musi posiadać odpowiedni personel o stosownych kwalifikacjach do pracy w międzynarodowym środowisku współpracy, odpowiednią infrastrukturę i środowisko administracyjne umożliwiające uniknięcie konfliktu interesów;
(iii) krajowa agencja musi być w stanie w stanie zastosować zasady zarządzania funduszem oraz warunki umowne ustanowione na szczeblu wspólnotowym;
(iv) krajowa agencja musi posiadać wystarczające gwarancje finansowe (najlepiej od organu publicznego) oraz administracyjną zdolność odpowiednią do wielkości środków wspólnotowych, którymi będzie musiała zarządzać;
c) przyjąć odpowiedzialność za właściwe zarządzanie przez krajowe agencje, o których mowa w lit. b), środkami przekazanymi im na poszczególne projekty.
W szczególności odpowiadają one za zapewnienie, aby krajowe agencje przestrzegały zasad przejrzystości, równości traktowania i niekumulowania środków z innymi wspólnotowymi źródłami finansowania, oraz za wypełnienie obowiązku odzyskiwania wszelkich środków należnych od beneficjentów;
d) przyjąć niezbędne środki w celu zapewnienia kontroli i nadzoru nad finansami krajowych agencji, o których mowa w lit. b), w szczególności:
(i) dostarczyć Komisji, przed rozpoczęciem prac krajowej agencji, niezbędnych dowodów potwierdzających, że w krajowej agencji, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, istnieją i funkcjonują stosowne procedury, systemy nadzorujące, systemy i procedury księgowe do celów przyznawania kontraktów i dotacji;
(ii) na koniec każdego roku obrachunkowego dostarczyć Komisji dowód wiarygodności systemów i procedur finansowych krajowych agencji oraz dokładności ich rozliczeń;
(iii) przyjąć odpowiedzialność za wszelkie nieodzyskane środki finansowe w przypadku jakiejkolwiek nieprawidłowości, zaniedbania lub oszustwa ze strony agencji krajowych, o których mowa w lit. b), które stanowiłyby dla Komisji podstawę do wszczęcia działań służących odzyskaniu środków od agencji krajowej.
7.
W ramach procedury, o której mowa w art. 10 ust. 1, Komisja może sporządzić wytyczne dla każdego z działań określonych w załączniku w celu dostosowania Programu do wszelkich zmian priorytetów europejskiej współpracy w dziedzinie młodzieży.
Artykuł 9
Komitet
1.
Komisję wspomaga komitet.
2.
W przypadku odwołania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE.
Długość okresu, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na dwa miesiące.
3.
W przypadku odwołania do niniejszego ustępu stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 10
Środki wykonawcze
1.
Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji, dotyczące poniższych zagadnień, przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9 ust. 2:
a) ustalenia dotyczące wykonania programu, w tym roczny plan prac;
b) ogólna równowaga pomiędzy różnymi działaniami w ramach Programu;
c) odnośnie do finansowania, kryteria (np. populacja młodzieży, PKB oraz geograficzna odległość pomiędzy krajami) stosowane do ustalenia orientacyjnego podziału pomiędzy Państwa Członkowskie środków na działania zarządzane w sposób zdecentralizowany;
d) monitorowanie umowy, o której mowa w pkt 4.2 załącznika, w tym rocznego planu prac i sprawozdania rocznego Europejskiego Forum Młodzieży;
e) ustalenia w zakresie oceny programu;
f) ustalenia do celów poświadczania uczestnictwa danej młodzieży w programie;
g) ustalenia dotyczące dostosowania działań w ramach Programu, o których mowa w art. 8 ust. 7.
2.
Środki niezbędne do wykonania niniejszej decyzji, dotyczące wszelkich innych zagadnień, przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 9 ust. 3.
Artykuł 11
Komplementarność z innymi działaniami wspólnotowymi
1.
Komisja zapewnia komplementarność pomiędzy Programem a działaniami wspólnotowymi w innych dziedzinach, obejmujących w szczególności edukację, kształcenie zawodowe, kulturę, postawę obywatelską, sport, języki, zatrudnienie, zdrowie, badania naukowe, przedsiębiorczość, działanie zewnętrzne UE, integrację społeczną, równość płci i walkę z dyskryminacją.
2.
Program może dzielić zasoby z innymi instrumentami wspólnotowymi, w przypadkach gdy są one do siebie podobne, w celu realizacji działań, które odpowiadają celom wspólnym dla Programu i dla tych instrumentów.
3.
Komisja i Państwa Członkowskie zwracają szczególną uwagę na te działania w ramach Programu, które przyczyniają się do formułowania celów w innych dziedzinach działań wspólnotowych, takich jak edukacja, kształcenie zawodowe, kultura i sport, języki, integracja społeczna, równość płci i walka z dyskryminacją.
Artykuł 12
Komplementarność z polityką i instrumentami krajowymi
1.
Kraje uczestniczące mogą wystąpić do Komisji o prawo przyznawania znaku europejskiego dla krajowych, regionalnych lub lokalnych działań podobnych do tych, o których mowa w art. 4
2.
Kraj uczestniczący może oddać do dyspozycji beneficjentów środki krajowe, które będą zarządzane zgodnie z zasadami Programu i wykorzystywać w tym celu zdecentralizowane struktury Programu, o ile zapewni finansowanie tych struktur na zasadach komplementarności i proporcjonalności.
Artykuł 13
Ogólne przepisy finansowe
1.
Budżet na wykonanie niniejszego programu w okresie, o którym mowa w art. 1, ustala się niniejszym na kwotę 785 mln EUR [12].
2.
Wartość przyznanych rocznych środków jest zatwierdzana przez organ budżetowy w ramach limitów ram finansowych.
Artykuł 14
Przepisy finansowe dotyczące beneficjentów
1.
Beneficjentami Programu mogą być osoby prawne i fizyczne.
2.
Komisja może podjąć decyzję, zależnie od rodzaju beneficjentów oraz charakteru działań, o zwolnieniu ich z weryfikacji kompetencji i kwalifikacji zawodowych, wymaganych do zrealizowania działań lub programu pracy.
Komisja przestrzega zasady proporcjonalności określając wymogi w odniesieniu do kwoty wsparcia finansowego, uwzględniając charakterystykę odbiorców, ich wiek, charakter działania i kwotę wsparcia finansowego.
3.
Zależnie od rodzaju działań pomoc finansowa może przyjąć formę dotacji lub stypendiów.
Komisja może również przyznawać nagrody za działania lub projekty wykonane w ramach programu.
Zależnie od rodzaju działań można uzyskać zezwolenie na finansowanie poprzez stawkę ryczałtową lub na zastosowanie skali jednostek kosztów.
4.
W przypadku dotacji na działania powinno się podpisać umowy w ciągu dwóch miesięcy od przyznania dotacji.
5. Dotacje operacyjne przyznawane w ramach Programu organizacjom działającym na płaszczyźnie europejskiej, określonym w art. 162 rozporządzenia Komisji nr 2342/2002 dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego stosowanego do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [13], nie podlegają automatycznemu zmniejszeniu zgodnie z art. 113 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, w przypadku ponowienia.
6. Zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 Komisja może powierzyć zadania władzy publicznej, w szczególności zadania związane z wykonaniem budżetu, strukturom, o których mowa w art. 8 ust. 2 niniejszej decyzji.
7. Zgodnie z art. 38 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 możliwość, o której mowa w ust. 6 niniejszego artykułu, ma również zastosowanie do struktur we wszystkich krajach uczestniczących.
Artykuł 15
Nadzorowanie i ocena
1.
Komisja zapewnia regularne nadzorowanie Programu odnośnie do jego celów.
Nadzorowanie obejmuje sprawozdania, o których mowa w ust. 3, oraz działania szczególne.
Konsultacje Komisji dotyczące tego nadzorowania obejmują młodzież.
2.
Komisja zapewnia regularną, niezależną, zewnętrzną ocenę Programu.
3.
Kraje uczestniczące przekazują Komisji do dnia 30 czerwca 2010 r. sprawozdanie z wykonania programu i do dnia 30 czerwca 2015 r. sprawozdanie o rezultatach programu.
4.
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów:
a) okresowe sprawozdanie z oceny uzyskanych wyników oraz aspektów jakościowych i ilościowych w zakresie wykonania programu, do dnia 31 marca 2011 r.;
b) komunikat na temat kontynuowania programu, do dnia 31 grudnia 2011 r.;
c) sprawozdanie z oceny ex post do dnia 31 marca 2016 r.
Artykuł 16
Przepis przejściowy
Działania rozpoczęte przed dniem 31 grudnia 2006 r., na podstawie decyzji nr 1031/2000/WE oraz decyzji nr 790/2004/WE do ich zakończenia, nadal podlegają przepisom tych decyzji.
W razie konieczności środki mogłyby być umieszczone w budżecie po 2013 r. w celu pokrycia wydatków na pomoc techniczną i administracyjną niezbędnych do umożliwienia zarządzania działaniami niesfinalizowanymi do dnia 31 grudnia 2013 r.
Komitet, o którym mowa w art. 8 decyzji nr 1031/2000/WE zastępuje się komitetem, o którym mowa w art. 9 niniejszej decyzji.
Zgodnie z art. 18 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 środki odpowiadające dochodom pochodzącym ze zwrotów kwot wypłaconych omyłkowo mogą być udostępnione dla Programu zgodnie z decyzją nr 1031/2000/WE i decyzją nr 790/2004/WE.
Artykuł 17
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r.
Wspólne stanowisko (WE) nr 15/2006
przyjęte przez Radę w dniu 24 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia decyzji (WE) nr …/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … ustanawiającej program działań w zakresie uczenia się przez całe życie
(2006/C 251 E/03)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, a w szczególności jego art. 149 ust. 4 i art. 150 ust. 4,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
działając zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Decyzją Rady 1999/382/WE [4] ustanowiono drugą fazę wspólnotowego programu działań w dziedzinie kształcenia zawodowego "Leonardo da Vinci".
(2) Decyzją nr 253/2000/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [5] ustanowiono drugi etap wspólnotowego programu działań w dziedzinie edukacji "Socrates".
(3) Decyzją nr 2318/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [6] ustanowiono wieloletni program w celu skutecznej integracji technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w systemy kształcenia edukacji i szkoleń w Europie (Program "eLearning").
(4) Decyzją nr 791/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [7] ustanowiono wspólnotowy program działań w celu promowania jednostek działających na poziomie europejskim w obszarze edukacji i szkoleń a także wspierania określonych działań w tym obszarze.
(5) Decyzją nr 2241/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [8] ustanowiono jednolite ramy dla przejrzystości kwalifikacji i kompetencji (Europass).
(6) Decyzją nr 2317/2003/WE Parlamentu Europejskiego i Rady [9] ustanowiono program w celu poprawy jakości w szkolnictwie wyższym i wspierania międzykulturowego zrozumienia poprzez współpracę z państwami trzecimi (Erasmus Mundus) (2004-2008).
(7) Na mocy deklaracji bolońskiej, podpisanej przez ministrów edukacji dwudziestu dziewięciu państw europejskich w dniu 19 czerwca 1999 r., ustanowiono międzyrządowy proces mający na celu stworzenie do 2010 r. "Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego", co wymaga wsparcia na poziomie Wspólnoty.
(8) Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Lizbonie w dniach 23- 24 marca 2000 r. przed Unią Europejską postawiono strategiczny cel, by gospodarka unijna stała się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarką świata opartą na wiedzy, zdolną do utrzymania trwałego wzrostu gospodarczego z większą liczbą miejsc pracy i lepszymi miejscami pracy oraz większą spójnością społeczną, a także zwrócono się do Rady ds. Edukacji o podjęcie ogólnych rozważań na temat konkretnych przyszłych celów systemów kształcenia, skupiając się na wspólnych problemach i priorytetach z jednoczesnym uwzględnieniem narodowej różnorodności.
(9) Społeczeństwo oparte na zaawansowanej wiedzy stanowi klucz do zwiększenia wskaźników wzrostu i zatrudnienia.
Edukacja i szkolenia stanowią zasadnicze priorytety Unii Europejskiej w celu osiągnięcia celów lizbońskich.
(10) W dniu 12 lutego 2001 r. Rada przyjęła sprawozdanie na temat konkretnych przyszłych celów systemów edukacji i szkoleń.
W dniu 14 czerwca 2002 r. Rada przyjęła szczegółowy program pracy w zakresie realizacji tych celów, wymagający wsparcia na poziomie Wspólnoty.
(11) Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Goeteborgu w dniach 15- 16 czerwca 2001 r. uzgodniono strategię na rzecz trwałego rozwoju oraz uzupełniono proces lizboński na rzecz zatrudnienia, reform gospodarczych i spójności społecznej o wymiar ochrony środowiska.
(12) Na posiedzeniu Rady Europejskiej w Barcelonie w dniach 15- 16 marca 2002 r. przyjęto cel uczynienia systemów edukacji i szkoleń Unii Europejskiej światowym wzorcem jakości do 2010 r. oraz wezwano do podjęcia działań na rzecz poprawy podstawowych umiejętności, w szczególności poprzez naukę co najmniej dwóch języków obcych od wczesnych lat życia.
(13) Komunikat Komisji oraz rezolucja Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. [10] w sprawie uczenia się przez całe życie potwierdzają, że uczenie się przez całe życie należy wspierać działaniami i politykami opracowywanymi w ramach programów wspólnotowych w tej dziedzinie.
(14) Rezolucja Rady z dnia 19 grudnia 2002 r. [11] ustanowiła proces wzmocnionej współpracy europejskiej w zakresie szkolenia i kształcenia zawodowego, wymagający wsparcia na poziomie Wspólnoty.
Deklaracja Kopenhaska, uzgodniona przez ministrów edukacji trzydziestu jeden państw europejskich w dniu 30 listopada 2002 r., włączyła partnerów społecznych i kraje kandydujące do tego procesu.
(15) W komunikacie Komisji w sprawie planu działań na rzecz umiejętności i mobilności zwrócono uwagę na ciągłą potrzebę działań na poziomie europejskim w celu poprawy uznawalności kwalifikacji uzyskanych w wyniku kształcenia i szkoleń.
(16) W komunikacie Komisji w sprawie planu działań na rzecz wspierania nauki języków obcych oraz różnorodności językowej określono działania, jakie mają być podjęte na poziomie europejskim w latach 2004-2006 oraz wymagają kontynuacji.
(17) Promocja nauczania i uczenia się języków obcych oraz promocja różnorodności językowej powinny być priorytetami działań Wspólnoty w dziedzinie edukacji i szkoleń.
Nauczanie i uczenie się języków obcych nabiera szczególnego znaczenia pomiędzy sąsiadującymi Państwami Członkowskimi.
(18) Sprawozdania okresowe z oceny programów Socrates i Leonardo da Vinci, jak również konsultacje publiczne na temat przyszłych działań Wspólnoty w zakresie edukacji i szkoleń, ujawniły silną i pod pewnymi względami rosnącą potrzebę dalszej współpracy i mobilności w tych dziedzinach na szczeblu europejskim.
Sprawozdania te podkreśliły znaczenie stworzenia ściślejszego związku pomiędzy programami i polityką Wspólnoty w dziedzinie edukacji i szkoleń, wyraziły potrzebę takiego organizowania działań Wspólnoty, by odpowiadały one lepiej paradygmatowi uczenia się przez całe życie; wezwano także do przyjęcia prostszego, bardziej przyjaznego dla odbiorcy i elastyczniejszego podejścia do realizacji tych działań.
(19) Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, wdrażanie programu może zostać uproszczone poprzez korzystanie z finansowania ryczałtowego w przypadku wsparcia przyznawanego uczestnikom programu albo wsparcia wspólnotowego na rzecz struktur ustanowionych na poziomie krajowym w celu administrowania programem.
(20) Integracja wsparcia wspólnotowego dla międzynarodowej współpracy i mobilności w zakresie edukacji i szkoleń w ramach jednolitego programu przyniosłaby znaczące korzyści, co pozwoliłoby na osiągnięcie lepszego efektu synergii pomiędzy poszczególnymi obszarami działań, a także stworzyłoby większe możliwości wsparcia rozwoju uczenia się przez całe życie oraz bardziej spójne, sprawniejsze i skuteczniejsze praktyki administracyjne.
Jednolity program zachęciłby również do pełniejszej współpracy między różnymi szczeblami edukacji i szkoleń.
(21) Powinien zatem zostać ustanowiony program działań w zakresie uczenia się przez całe życie zmierzający do wsparcia, poprzez uczenie się przez całe życie, rozwoju Unii Europejskiej jako społeczeństwa opartego na zaawansowanej wiedzy, charakteryzującego się stałym wzrostem gospodarczym, większą liczbą miejsc pracy i lepszymi miejscami pracy oraz większą spójnością społeczną.
(22) Z uwagi na specyfikę sektorów — oświaty, szkolnictwa wyższego, kształcenia zawodowego oraz kształcenia dorosłych -, a także związaną z tym potrzebę oparcia działań Wspólnoty na celach, formach działania i strukturach organizacyjnych dopasowanych do potrzeb tych sektorów, wskazanym jest utrzymanie poszczególnych programów w ramach programu "Uczenie się przez całe życie", ukierunkowanego na każdy z tych czterech sektorów, z jednoczesnym położeniem nacisku na kwestie spójności i zbieżności pomiędzy tymi programami.
(23) Komisja w swym komunikacie "Budowanie naszej wspólnej przyszłości: Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013" określiła kolejność wyrażonych ilościowo celów, które należy osiągnąć w ramach wspólnotowych programów nowej generacji w zakresie edukacji i szkoleń, które wymagają znacznego zwiększenia mobilności i działań partnerskich.
(24) Biorąc pod uwagę dowiedziony korzystny wpływ mobilności transnarodowej na poszczególne osoby oraz systemy edukacji i szkoleń, a także znaczny poziom niezaspokojonego zapotrzebowania w zakresie mobilności we wszystkich sektorach oraz jej znaczenie w kontekście celu lizbońskiego, należy znacznie zwiększyć wsparcie dla mobilności transnarodowej w ramach czterech szczegółowych programów sektorowych.
(25) W celu odpowiedniejszego pokrycia rzeczywistych dodatkowych kosztów ponoszonych przez studentów studiujących zagranicą, wysokość standardowego stypendium studenckiego związanego z mobilnością powinna zostać utrzymana na średnim rzeczywistym poziomie 200 EUR miesięcznie przez cały okres trwania programu.
(26) Należy pełniej uwzględnić w przepisach potrzeby poszczególnych uczniów szkół średnich oraz uczniów dorosłych dotyczące mobilności, dotychczas nieobjęte programami wspólnotowymi, poprzez wprowadzenie nowego rodzaju działań na rzecz mobilności do programów Comenius i Grundtvig.
Możliwości rozwoju długofalowej współpracy pomiędzy szkołami w sąsiadujących regionach powinny również zostać szerzej wykorzystane dzięki mobilności poszczególnych nauczycieli.
(27) Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają istotną rolę w gospodarce europejskiej.
Jak dotąd jednak uczestnictwo takich przedsiębiorstw w programie Leonardo da Vinci było ograniczone.
Należy podjąć odpowiednie kroki w celu zwiększenia atrakcyjności działań wspólnotowych dla takich przedsiębiorstw, w szczególności poprzez zapewnienie stażystom większych możliwości przemieszczania się.
Należy doprowadzić do odpowiednich uzgodnień, podobnych do istniejących w ramach programu Erasmus, dotyczących uznawania wyników mobilności.
(28) Uwzględniając szczególne wyzwania edukacyjne, przed jakimi stają dzieci pracowników objazdowych oraz pracowników mobilnych, należy w pełni wykorzystać możliwości oferowane przez program Comenius w celu wspierania działań ponadnarodowych nakierowanych na potrzeby takich dzieci.
(29) Wzrostowi ogólnoeuropejskiej mobilności powinien towarzyszyć ciągły wzrost standardów.
(30) W związku ze zwiększoną potrzebą wsparcia na szczeblu europejskim działań ukierunkowanych na osiągnięcie tych celów politycznych oraz zapewnienia środków wsparcia działalności międzysektorowej w dziedzinie języków i ICT, a także w związku z potrzebą zwiększenia stopnia upowszechnienia i wykorzystania wyników programu, wskazane jest uzupełnienie czterech szczegółowych programów sektorowych o program międzysektorowy.
(31) W związku z rosnącą potrzebą wiedzy i dialogu na temat procesu integracji europejskiej oraz jego rozwoju, ważnym jest zachęcanie do udoskonalania jakości nauczania, badań i dyskusji w tej dziedzinie poprzez wsparcie szkół wyższych specjalizujących się w studiach nad procesem integracji europejskiej, stowarzyszeń europejskich działających w zakresie edukacji i szkoleń oraz programu "Akcja Jean Monnet".
(32) Konieczne jest zapewnienie wystarczającej elastyczności w sposobie sformułowania niniejszej decyzji, tak aby pozwolić na odpowiednie dostosowanie działań w ramach programu "Uczenie się przez całe życie" stosownie do zmieniających się potrzeb w latach 2007-2013, a także aby uniknąć nieadekwatnie szczegółowych przepisów dotyczących poprzednich etapów programów Socrates i Leonardo da Vinci.
(33) We wszystkich swych działaniach Wspólnota zobowiązana jest zmierzać do zniesienia nierówności oraz wspierania równości mężczyzn i kobiet zgodnie z art. 3 ust. 2 Traktatu.
(34) Zgodnie z art. 151 Traktatu, Wspólnota zobowiązana jest uwzględnić aspekty kulturowe w swoim działaniu na podstawie innych postanowień Traktatu, w szczególności w celu poszanowania i popierania różnorodności jej kultur.
Szczególną uwagę należy zwrócić na synergię pomiędzy kulturą, edukacją i szkoleniami.
Należy również zachęcać do podejmowania dialogu międzykulturowego.
(35) Należy upowszechniać aktywną postawę obywatelską oraz poszanowanie praw człowieka i zasad demokracji, a także wzmagać walkę przeciw wszystkim formom wykluczenia, w tym przeciw rasizmowi i ksenofobii.
(36) Istnieje potrzeba zwiększenia dostępu dla osób z grup mniej uprzywilejowanych oraz aktywnego zajęcia się szczególnymi potrzebami edukacyjnymi osób niepełnosprawnych podczas realizacji wszystkich części programu, w tym poprzez stosowanie wyższych dotacji odzwierciedlających dodatkowe koszty ponoszone przez jego niepełnosprawnych uczestników oraz poprzez zapewnienie wsparcia dla uczenia się i stosowania języka migowego oraz alfabetu Braille'a.
(37) Należy odnotować osiągnięcia Europejskiego Roku Edukacji przez Sport (2004) oraz potencjalne korzyści dla edukacji płynące ze współpracy między instytucjami oświatowymi i organizacjami sportowymi, które podkreślano w takcie Roku.
(38) Kraje kandydujące do przystąpienia do Unii Europejskiej oraz państwa EFTA, które są członkami EOG, mogą uczestniczyć w programach wspólnotowych zgodnie z umowami, które zostaną podpisane pomiędzy Wspólnotą a tymi państwami.
(39) Rada Europejska na posiedzeniu w Salonikach w dniach 19 i 20 czerwca 2003 r. zatwierdziła wnioski Rady z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie Bałkanów Zachodnich, w tym załączoną do nich "Agendę z Salonik dla Bałkanów Zachodnich: w kierunku integracji europejskiej", zgodnie z którą programy wspólnotowe powinny być otwarte dla krajów uczestniczących w procesie stabilizacji i stowarzyszenia w oparciu o umowy ramowe podpisywane przez Wspólnotę i te kraje.
(40) Wspólnota i Konfederacja Szwajcarska ogłosiły zamiar podjęcia negocjacji w sprawie zawarcia umów w dziedzinach będących przedmiotem ich wspólnego zainteresowania, takich jak wspólnotowe programy w zakresie edukacji, szkoleń i wymiany młodzieży.
(41) Program "Uczenie się przez całe życie" powinien być regularnie monitorowany i poddawany ocenie w ramach współpracy pomiędzy Komisją i Państwami Członkowskimi w celu wprowadzenia niezbędnych dostosowań, szczególnie w odniesieniu do priorytetów w zakresie realizacji działań.
Ocena powinna zawierać również ocenę zewnętrzną, przeprowadzoną przez niezależne i bezstronne podmioty.
(42) W swojej rezolucji z dnia 28 lutego 2002 r. w sprawie wdrożenia programu Socrates [12] Parlament Europejski zwrócił uwagę na nieproporcjonalnie uciążliwe procedury administracyjne dla osób ubiegających się o dotacje w ramach drugiego etapu programu.
(43) Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [13] oraz rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 [14], które zabezpieczają interesy finansowe Wspólnot, muszą być stosowane z uwzględnieniem zasady prostoty i spójności w wyborze instrumentów budżetowych, ograniczania liczby przypadków, w których Komisja ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za wdrożenie i zarządzanie, a także wymaganej proporcjonalności pomiędzy kwotą środków a obciążeniem administracyjnym związanym z ich wykorzystaniem.
(44) Radykalne uproszczenie procedur administracyjnych związanych ze składaniem wniosków jest niezbędne dla pomyślnej realizacji programu.
Wymagania administracyjne i księgowe powinny być proporcjonalne do wysokości dotacji.
(45) Należy ponadto przyjąć właściwe środki zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz podjąć niezbędne kroki w celu odzyskania utraconych, niesłusznie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków.
(46) Właściwe jest zapewnienie prawidłowego zamknięcia programu "Uczenie się przez całe życie", przede wszystkim w odniesieniu do kontynuacji wieloletnich uzgodnień dotyczących zarządzania nim, takich jak kwestie finansowania pomocy technicznej i administracyjnej.
Od dnia 1 stycznia 2014 r. pomoc techniczna i administracyjna powinna objąć, w razie potrzeby, zarządzanie działaniami niezakończonymi do końca 2013 r., w tym działaniami nadzorczymi i kontrolnymi.
(47) Jako że cel niniejszej decyzji, to jest wkład współpracy europejskiej w jakość edukacji i szkoleń nie może być osiągnięty w wystarczającym stopniu przez Państwa Członkowskie z uwagi na potrzebę wielostronnego partnerstwa, ponadnarodowej mobilności i ogólnowspólnotowej wymiany informacji, a ze względu na charakter wymaganych działań i środków może być łatwiej osiągnięty na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności ustanowioną w tym artykule niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(48) Niniejsza decyzja określa kopertę finansową na cały okres trwania programu, która stanowi w ramach rocznej procedury budżetowej podstawowy punkt odniesienia dla władzy budżetowej w rozumieniu punktu 37 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 17 maja 2006 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami [15].
(49) Środki wymagane w celu wdrożenia niniejszej decyzji powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [16],
STANOWIĄ, CO NASTĘPUJE:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
ROZDZIAŁ I
Program "Uczenie się przez całe życie"
Artykuł 1
Ustanowienie programu "Uczenie się przez całe życie"
1.
Decyzja niniejsza ustanawia program działań wspólnotowych, zwany dalej "programem "Uczenie się przez całe życie"".
2.
Ogólnym celem programu "Uczenie się przez całe życie" jest przyczynianie się, poprzez uczenie się przez całe życie, do rozwoju Wspólnoty jako społeczeństwa opartego na wiedzy, trwałym rozwojem gospodarczym, większą liczbą miejsc pracy i lepszymi miejscami pracy oraz większą spójnością społeczną przy jednoczesnym zapewnieniu należytej ochrony środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń.
W szczególności program ten ma na celu sprzyjanie wymianie, współpracy i mobilności pomiędzy systemami edukacji i szkoleń w obrębie Wspólnoty, tak by stały się światowym wzorcem jakości.
3.
Program "Uczenie się przez całe życie" realizuje następujące cele szczegółowe:
a) przyczynianie się do rozwoju uczenia się przez całe życie na wysokim poziomie, a także propagowanie osiągania jak najlepszych wyników, innowacji oraz europejskiego wymiaru systemów nauczania i praktyki w tej dziedzinie;
b) wspieranie realizacji europejskiego obszaru uczenia się przez całe życie;
c) wspieranie poprawy jakości, atrakcyjności i dostępności ofert w zakresie uczenia się przez całe życie w Państwach Członkowskich;
d) wzmocnienie wkładu uczenia się przez całe życie w spójność społeczną, aktywne obywatelstwo, dialog międzykulturowy, równość kobiet i mężczyzn oraz samorealizację;
e) pomoc we wspieraniu kreatywności, konkurencyjności, szans na zatrudnienie oraz rozwoju ducha przedsiębiorczości;
f) przyczynianie się do zwiększonego uczestnictwa w uczeniu się przez całe życie osób w każdym wieku, w tym osób o szczególnych potrzebach edukacyjnych oraz grup defaworyzowanych, niezależnie od ich środowiska społeczno-gospodarczego;
g) propagowanie nauki języków obcych i różnorodności językowej;
h) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie;
i) wzmacnianie roli uczenia się przez całe życie w tworzeniu poczucia obywatelstwa europejskiego opartego na zrozumieniu i poszanowaniu praw człowieka oraz zasad demokracji, a także zachęcaniu do tolerancji i szacunku dla innych narodów i kultur;
j) wspieranie współpracy w zapewnianiu wysokiej jakości we wszystkich dziedzinach edukacji i szkoleń w Europie;
k) zachęcanie do jak najlepszego wykorzystywania wyników, innowacyjnych produktów i procesów oraz do wymiany dobrych praktyk w dziedzinach objętych programem "Uczenie się przez całe życie" w celu poprawy jakości edukacji i szkoleń.
4.
Zgodnie z przepisami administracyjnymi określonymi w załączniku program "Uczenie się przez całe życie" wspiera i uzupełnia działania podejmowane przez Państwa Członkowskie, przy pełnym poszanowaniu ich odpowiedzialności za systemy edukacji i szkoleń oraz ich różnorodności kulturowej i językowej.
5.
Jak określono w art. 3, cele programu "Uczenie się przez całe życie" realizowane są w ramach czterech programów sektorowych, jednego programu międzysektorowego oraz programu Jean Monnet, zwanych dalej łącznie "programami szczegółowymi".
6.
Niniejsza decyzja będzie wprowadzana w życie w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.
Działania przygotowawcze, w tym decyzje Komisji podejmowane zgodnie z art. 9, mogą być jednakże realizowane począwszy od wejścia w życie niniejszej decyzji.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej decyzji zastosowanie mają następujące definicje:
1) "przedszkole" oznacza zorganizowaną działalność edukacyjną podejmowaną przed rozpoczęciem obowiązkowej edukacji w szkole podstawowej;
2) "uczeń" oznacza osobę przyjętą do szkoły w celu pobierania nauki;
3) "szkoła" oznacza wszelkiego rodzaju instytucje zapewniające kształcenie ogólne (na poziomie przedszkola, szkoły podstawowej lub średniej), zawodowe lub techniczne oraz, na zasadzie wyjątku, w przypadku działań na rzecz nauki języków obcych, instytucje pozaszkolne zapewniające praktykę zawodową;
4) "nauczyciele/kadra nauczycielska" oznacza osoby, które w ramach swych obowiązków służbowych bezpośrednio uczestniczą w procesie edukacyjnym w Państwach Członkowskich;
5) "instruktorzy zawodu" oznacza osoby, które w ramach swych obowiązków służbowych bezpośrednio uczestniczą w procesie kształcenia zawodowego i szkoleń zawodowych w Państwach Członkowskich;
6) "student" oznacza osobę zarejestrowaną w szkole wyższej, bez względu na dziedzinę studiów, w celu odbycia studiów wyższych kończących się uzyskaniem uznawanego stopnia naukowego lub innego uznawanego poświadczenia odbycia edukacji w szkole wyższej, do poziomu doktoratu włącznie;
7) "praktykant" oznacza osobę poddaną kształceniu zawodowemu zarówno w placówce kształcącej lub organizacji szkoleniowej, jak i w miejscu pracy;
8) "uczeń dorosły" oznacza ucznia poddanego kształceniu dorosłych;
9) "osoby na rynku pracy" oznacza zatrudnionych, osoby pracujące na własny rachunek oraz osoby gotowe do podjęcia pracy;
10) "szkoła wyższa" oznacza:
a) każdy rodzaj szkoły wyższej zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, oferującej uznawany stopień naukowy lub inne uznawane poświadczenie zdobycia wyższego wykształcenia, bez względu na nazwy takich instytucji w Państwach Członkowskich;
b) każdą instytucję, zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, oferującą szkolenie lub kształcenie zawodowe na poziomie studiów wyższych;
11) "wspólny dyplom magisterski" oznacza studia magisterskie, które:
a) prowadzone są przez co najmniej trzy szkoły wyższe z trzech różnych Państw Członkowskich;
b) realizują program, w ramach którego część studiów odbywa się w co najmniej dwóch z tych trzech instytucji;
c) posiadają mechanizm uznawania okresów studiów odbytych w instytucjach partnerskich, który opiera się na europejskim systemie transferu punktów lub jest z nim zgodny;
d) prowadzą do udzielenia przez uczestniczące instytucje wspólnych, podwójnych lub wielokrotnych stopni naukowych, które są uznawane lub podlegają akredytacji w Państwach Członkowskich;
12) "kształcenie zawodowe" oznacza każdą formę wstępnego szkolenia lub kształcenia zawodowego, w tym nauczania technicznego i zawodowego oraz praktyk, przyczyniającego się do osiągnięcia kwalifikacji zawodowych uznawanych przez właściwe organy Państwa Członkowskiego, w którym zostały uzyskane, oraz każdą formę ustawicznego kształcenia lub kształcenia zawodowego podejmowanego przez daną osobę podczas jej kariery zawodowej;
13) "kształcenie dorosłych" oznacza wszelkie formy kształcenia pozazawodowego osób dorosłych bez względu na to, czy jest prowadzone w systemie formalnym, pozaformalnym lub nieformalnym;
14) "wizyta studyjna" oznacza krótką wizytę mającą na celu zapoznanie się z danym aspektem uczenia się przez całe życie w innym Państwie Członkowskim;
15) "mobilność" oznacza pobyt w innym Państwie Członkowskim w celu podjęcia studiów, pracy lub innej działalności o charakterze edukacyjnym, dydaktycznym lub administracyjnym, wspartej, w razie potrzeby, kursami przygotowawczymi lub odświeżającymi znajomość języka kraju goszczącego lub języka roboczego;
16) "staż" oznacza pobyt w przedsiębiorstwie lub organizacji w innym Państwie Członkowskim, wsparty, w razie potrzeby, kursami przygotowawczymi lub odświeżającymi znajomość języka kraju goszczącego lub języka roboczego, w celu wsparcia osób w procesie adaptacji do wymagań ogólnowspólnotowego rynku pracy, nabycia konkretnych umiejętności oraz lepszego zrozumienia kultury gospodarczo-społecznej danego kraju w kontekście nabywania doświadczenia zawodowego;
17) "jednostronny" oznacza dotyczący jednej instytucji;
18) "dwustronny" oznacza dotyczący partnerów z dwóch Państw Członkowskich;
19) "wielostronny" oznacza dotyczący partnerów z co najmniej trzech Państw Członkowskich.
Komisja może uznawać za wielostronne stowarzyszenia bądź inne podmioty, których członkami są podmioty z co najmniej trzech Państw Członkowskich;
20) "partnerstwo" oznacza dwustronne lub wielostronne porozumienie pomiędzy grupą instytucji lub organizacji z różnych Państw Członkowskich w celu przeprowadzenia wspólnych działań europejskich w zakresie uczenia się przez całe życie;
21) "sieć" oznacza formalne lub nieformalne zgrupowanie podmiotów działających w danej dziedzinie, dyscyplinie lub sektorze uczenia się przez całe życie;
22) "projekt" oznacza działanie w ramach współpracy posiadające z góry określony cel opracowane wspólnie przez formalną lub nieformalną grupę organizacji lub instytucji;
23) "koordynator projektu" oznacza organizację lub instytucję odpowiedzialną za realizację projektu przez grupę wielostronną;
24) "partnerzy projektu" oznacza organizacje lub instytucje, inne niż koordynator, które tworzą grupę wielostronną;
25) "przedsiębiorstwo" oznacza dowolny podmiot gospodarczy sektora publicznego lub prywatnego, bez względu na rozmiar, status prawny bądź sektor gospodarki, w którym działa, w tym z zakresu gospodarki społecznej;
26) "partnerzy społeczni" oznacza, na poziomie krajowym, organizacje pracodawców i pracowników zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową, a na poziomie Wspólnoty — organizacje pracodawców i pracowników biorące udział w dialogu społecznym na poziomie Wspólnoty;
27) "doradztwo zawodowe i poradnictwo" oznacza szereg działań, takich jak udzielanie informacji, ocenianie predyspozycji i udzielanie porad, mających na celu wsparcie osób uczących się, instruktorów zawodu i pozostałego personelu w dokonaniu wyboru odnośnie do programu edukacji i szkoleń lub możliwości zatrudnienia;
28) "upowszechnianie i wykorzystanie wyników" oznacza działania mające na celu zapewnienie właściwego rozpoznania, przedstawienia i wdrożenia na szeroką skalę wyników programu "Uczenie się przez całe życie" oraz poprzedzających go programów;
29) "uczenie się przez całe życie" oznacza kształcenie ogólne, szkolenie i kształcenie zawodowe, a także kształcenie pozaformalne i nieformalne podejmowane przez całe życie, dzięki czemu ulega polepszeniu poziom wiedzy, umiejętności i kompetencji wymaganych z perspektywy osobistej, obywatelskiej, społecznej lub zawodowej.
Uczenie się przez całe życie obejmuje korzystanie z doradztwa zawodowego i poradnictwa.
Artykuł 3
Programy szczegółowe
1.
Programy szczegółowe dla poszczególnych sektorów są następujące:
a) program Comenius dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z edukacji na poziomie przedszkolnym i szkolnym do końca szkoły średniej, a także instytucji i organizacji zapewniających kształcenie w tym zakresie;
b) program Erasmus dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z edukacji na poziomie studiów wyższych a także szkolenia i kształcenia zawodowego na poziomie studiów wyższych, bez względu na długość kursu bądź kwalifikacje, w tym studia doktoranckie, a także potrzeb instytucji i organizacji zapewniających lub ułatwiających edukację i szkolenia w tym zakresie;
c) program Leonardo da Vinci dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających ze szkolenia i kształcenia zawodowego, poza szkoleniem i kształceniem zawodowym na poziomie studiów wyższych, a także potrzeb instytucji i organizacji zapewniających bądź ułatwiających kształcenie i szkolenie w tym zakresie;
d) program Grundtvig dotyczący potrzeb dydaktycznych osób korzystających z wszelkich form kształcenia dorosłych, a także potrzeb instytucji i organizacji zapewniających bądź ułatwiających kształcenie w tym zakresie.
2.
Program międzysektorowy obejmuje następujące cztery kluczowe działania:
a) współpracę strategiczną i innowacje w dziedzinie uczenia się przez całe życie;
b) propagowanie nauki języków obcych;
c) rozwijanie innowacyjnych treści, usług, metodologii uczenia i praktyk opartych na ICT dla potrzeb uczenia się przez całe życie;
d) upowszechnianie i wykorzystywanie wyników działań wspieranych w ramach programu oraz poprzednich programów związanych z tą dziedziną, jak również wymianę dobrych praktyk.
3.
Program Jean Monnet wspiera instytucje i działania w dziedzinie integracji europejskiej.
Obejmuje następujące trzy kluczowe działania:
a) "Akcja Jean Monnet";
b) dotacje operacyjne w celu wsparcia określonych instytucji zajmujących się sprawami integracji europejskiej;
c) dotacje operacyjne w celu wsparcia innych instytucji i stowarzyszeń europejskich działających w dziedzinie edukacji i szkoleń.
Artykuł 4
Dostęp do programu "Uczenie się przez całe życie"
Program "Uczenie się przez całe życie" jest skierowany do:
a) uczniów, studentów, praktykantów i uczniów dorosłych;
b) nauczycieli, instruktorów zawodu i pozostałego personelu biorącego udział w dowolnym aspekcie uczenia się przez całe życie;
c) osób na rynku pracy;
d) instytucji lub organizacji zapewniających możliwości kształcenia w kontekście programu "Uczenie się przez całe życie" lub w ramach programów szczegółowych;
e) osób i podmiotów odpowiedzialnych za systemy i strategię w zakresie dowolnego aspektu uczenia się przez całe życie na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym;
f) przedsiębiorstw, partnerów społecznych i ich organizacji na każdym poziomie, w tym organizacji handlowych oraz izb przemysłowo-handlowych;
g) podmiotów świadczących usługi doradztwa zawodowego i poradnictwa dotyczące dowolnego aspektu uczenia się przez całe życie;
h) stowarzyszeń działających w dziedzinie uczenia się przez całe życie, w tym stowarzyszeń studentów, praktykantów, uczniów, nauczycieli, rodziców i uczniów dorosłych;
i) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami uczenia się przez całe życie,
j) organizacji non-profit, organizacji ochotniczych i organizacji pozarządowych ("NGO").
Artykuł 5
Działania wspólnotowe
1.
Program "Uczenie się przez całe życie" obejmuje wsparcie dla następujących działań:
a) mobilności osób biorących udział w procesie uczenia się przez całe życie;
b) partnerstw dwustronnych i wielostronnych,
c) projektów wielostronnych opracowanych specjalnie w celu promowania jakości w systemach edukacji i szkoleń poprzez międzynarodowy transfer innowacji;
d) projektów jednostronnych i krajowych;
e) wielostronnych projektów oraz sieci;
f) obserwacji i analizy polityk oraz systemów w dziedzinie uczenia się przez całe życie, tworzenia i regularnego udoskonalania materiałów naukowych i informacyjnych, w tym ekspertyz, danych statystycznych, analiz i wskaźników, działań na rzecz wspierania przejrzystości i uznawania kwalifikacji oraz wcześniejszych okresów nauki, a także działań na rzecz wsparcia współpracy w zakresie zapewniania jakości;
g) dotacji operacyjnych w celu wsparcia niektórych wydatków operacyjnych i administracyjnych ponoszonych przez instytucje i stowarzyszenia działające w dziedzinie objętej programem "Uczenie się przez całe życie";
h) innych inicjatyw ukierunkowanych na promocję celów programu "Uczenie się przez całe życie" ("środki towarzyszące").
2.
Wsparcie wspólnotowe może być udzielane na wizyty przygotowawcze dotyczące wszelkich działań określonych w niniejszym artykule.
3.
Komisja może organizować seminaria, sympozja lub spotkania, które mogą ułatwiać wdrożenie programu "Uczenie się przez całe życie", a także podejmować stosowne działania w zakresie informowania, publikowania i popularyzacji programu oraz działania mające na celu zwiększanie wiedzy o tym programie, a także działania w zakresie monitorowania i oceny programu.
4.
Działania, o których mowa w niniejszym artykule, mogą być realizowane w drodze zaproszenia do składania ofert, przetargów lub też być realizowane bezpośrednio przez Komisję.
Artykuł 6
Zadania Komisji i Państw Członkowskich
1.
Komisja zapewnia skuteczną i wydajną realizację działań wspólnotowych przewidzianych w programie "Uczenie się przez całe życie".
2.
Państwa Członkowskie:
a) podejmują niezbędne kroki w celu zapewnienia sprawnego prowadzenia programu "Uczenie się przez całe życie" na poziomie krajowym, włączając w ten proces wszystkie strony zajmujące się aspektami uczenia się przez całe życie zgodnie z praktyką lub ustawodawstwem krajowym;
b) ustanawiają lub wyznaczają i monitorują odpowiednią strukturę służącą do skoordynowanego zarządzania realizacją działań w ramach programu "Uczenie się przez całe życie" na poziomie krajowym (agencje krajowe), w tym zarządzania budżetowego, zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 oraz art. 38 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, stosownie do następujących kryteriów:
(i) organizacja ustanowiona lub wyznaczona jako agencja krajowa musi posiadać osobowość prawną lub stanowić część podmiotu posiadającego osobowość prawną i podlegać przepisom prawa danego Państwa Członkowskiego.
Ministerstwo nie może zostać wyznaczone jako agencja krajowa;
(ii) każda agencja krajowa musi dysponować personelem odpowiednim dla wykonywania jej zadań, o kwalifikacjach zawodowych i językowych odpowiadających wymogom działania w środowisku współpracy międzynarodowej w zakresie edukacji i szkoleń;
(iii) agencja krajowa musi dysponować odpowiednią infrastrukturą, w szczególności w zakresie informatyki i komunikacji;
(iv) agencja krajowa działa w strukturze administracyjnej, która pozwala jej na zadowalającą realizację zadań oraz unikanie konfliktu interesów;
(v) agencja krajowa musi mieć możliwość stosowania zasad zarządzania finansami oraz warunków umownych ustanowionych na poziomie Wspólnoty;
(vi) agencja krajowa musi oferować odpowiednie gwarancje finansowe, najlepiej udzielone przez organ publiczny, a jej potencjał administracyjny powinien odpowiadać poziomowi środków wspólnotowych, jakimi ma zarządzać;
c) ponoszą odpowiedzialność za właściwe zarządzanie przez agencje krajowe, o których mowa w lit. b), środkami przekazanymi tym agencjom na wsparcie projektów, a w szczególności za przestrzeganie przez agencje krajowe zasad przejrzystości, równości traktowania i unikania podwójnego finansowania ze środków wspólnotowych pochodzących z innych źródeł, a także zobowiązania do monitorowania projektów i odzyskiwania środków, które winny być zwrócone przez beneficjentów;
d) podejmują niezbędne kroki w celu zapewnienia właściwej kontroli i nadzoru finansowego nad agencjami krajowymi, o których mowa w lit. b), w szczególności:
(i) przed rozpoczęciem pracy przez agencję krajową przekazują Komisji wymagane zapewnienia odnośnie istnienia, odpowiedniości i właściwego funkcjonowania w obrębie tej agencji, procedur, systemów kontroli, systemów rachunkowości oraz procedur w zakresie przetargów i udzielania dotacji, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami;
(ii) przedstawiają Komisji każdego roku zapewnienie o wiarygodności systemów i procedur finansowych agencji krajowych oraz o rzetelności ich rachunkowości;
e) w przypadku nieprawidłowości, zaniedbań lub nadużyć, które mogą być przypisane strukturom krajowym, ustanowionym bądź wyznaczonym zgodnie z lit. b), i prowadzących do powstania roszczeń ze strony Komisji wobec agencji krajowej, które nie są w pełni zaspokojone, ponoszą odpowiedzialność za takie nieodzyskane środki;
f) wyznaczają na wniosek Komisji instytucje lub organizacje oferujące możliwość kształcenia lub określają rodzaje takich instytucji lub organizacji, które uznaje się za kwalifikujące się do uczestnictwa w programie "Uczenie się przez całe życie" na ich odpowiednich terytoriach;
g) dokładają starań, by przyjąć wszelkie stosowne środki w celu usunięcia przeszkód prawnych i administracyjnych dla właściwego funkcjonowania programu "Uczenie się przez całe życie";
h) podejmują kroki w celu zapewnienia uzyskania na poziomie krajowym ewentualnych efektów synergii z innymi programami wspólnotowymi, instrumentami finansowymi i innymi odpowiednimi programami realizowanymi w danym Państwie Członkowskim.
3.
Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi zapewnia:
a) przejście od działań prowadzonych w kontekście poprzednich programów w dziedzinie edukacji, szkolenia i uczenia się przez całe życie do działań podejmowanych w ramach programu "Uczenie się przez całe życie";
b) odpowiednią ochronę interesów finansowych Wspólnot, w szczególności poprzez wprowadzenie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających środków kontroli administracyjnych oraz sankcji;
c) szerokie rozpowszechnianie informacji, promocję, jak również kontynuację działań wspieranych w ramach programu "Uczenie się przez całe życie";
d) gromadzenie, analizę i przetwarzanie dostępnych danych wymaganych do pomiaru osiągnięć i wyników programu oraz do monitorowania i oceny działań, o których mowa w art. 15;
e) upowszechnianie wyników poprzednich edycji programów na rzecz edukacji i szkoleń oraz programu "Uczenie się przez całe życie" .
Artykuł 7
Uczestnictwo państw trzecich
1.
Uczestnikami programu "Uczenie się przez całe życie" mogą być:
a) państwa członkowskie EFTA będące członkami EOG na warunkach ustanowionych w porozumieniu EOG;
b) państwa kandydujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej na ogólnych zasadach i warunkach określonych w umowach ramowych zawartych z tymi państwami dotyczącymi ich udziału w programach wspólnotowych;
c) państwa Bałkanów Zachodnich zgodnie z postanowieniami, które mają zostać uzgodnione z tymi krajami po zawarciu umów ramowych dotyczących ich uczestnictwa w programach wspólnotowych;
d) Konfederacja Szwajcarska w oparciu o umowę dwustronną, która ma zostać zawarta z tym państwem.
2.
Uczestnictwo w pierwszym działaniu kluczowym w ramach programu Jean Monnet, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. a), jest również dostępne dla szkół wyższych z innych państw trzecich.
3.
Państwa trzecie uczestniczące w programie "Uczenie się przez całe życie" podlegają wszelkim zobowiązaniom oraz realizują wszelkie zadania określone niniejszą decyzją w odniesieniu do Państw Członkowskich.
Artykuł 8
Współpraca międzynarodowa
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie" i zgodnie z art. 9 Komisja może podejmować współpracę z państwami trzecimi oraz właściwymi organizacjami międzynarodowymi, w szczególności z Radą Europy, Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) oraz Organizacją Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO).
ROZDZIAŁ II
Realizacja programu "Uczenie się przez całe życie"
Artykuł 9
Środki wykonawcze
1.
Środki niezbędne do realizacji programu "Uczenie się przez całe życie" w odniesieniu do poniższych kwestii są przyjmowane przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2:
a) roczny plan pracy obejmujący priorytety;
b) środki finansowe na dany rok i ich podział pomiędzy programy szczegółowe i w ich ramach;
c) ogólne wytyczne w zakresie realizacji programów szczegółowych (w tym decyzje dotyczące charakteru działań, czasu ich trwania i poziomu finansowania), kryteria i procedury wyboru;
d) propozycje Komisji dotyczące wyboru wniosków w sprawie projektów wielostronnych oraz sieci, o których mowa w art. 33 ust. 1 lit. b) i c);
e) propozycje Komisji dotyczące wyboru wniosków w sprawie działań określonych w art. 5 ust. 1 lit. e) nieobjętych lit. d) niniejszego ustępu oraz art. 5 ust. 1 lit. f), g) i h), dla których wnioskowane wsparcie Wspólnoty przekracza 1 milion EUR;
f) określenie odpowiednich ról i obowiązków Komisji, Państw Członkowskich i agencji krajowych w stosunku do "procedury agencji krajowej" określonej w załączniku;
g) podział środków pomiędzy Państwa Członkowskie na działania zarządzane w ramach "procedury agencji krajowej" określonej w załączniku;
h) ustalenia dotyczące zapewnienia spójności wewnętrznej programu "Uczenie się przez całe życie";
i) ustalenia dotyczące monitorowania i oceny programu "Uczenie się przez całe życie" oraz programów szczegółowych a także upowszechniania i przekazywania wyników.
2.
Środki wymagane do realizacji wszelkich kwestii poza określonymi w ust. 1 są przyjmowane zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 3.
Artykuł 10
Procedura komitetu
1.
Komisję wspiera komitet, zwany dalej "Komitetem".
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres, o którym mowa w art. 4 ust. 3 decyzji 1999/468/WE ustala się na dwa miesiące.
3.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, stosuje się art. 3 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
5.
Państw Członkowskich nie mogą reprezentować osoby zatrudnione w agencjach krajowych, o których mowa w art. 6 ust. 2 lit. b), ani osoby odpowiadające za ich funkcjonowanie.
Artykuł 11
Partnerzy społeczni
1.
W przypadku zasięgania opinii Komitetu odnośnie do spraw dotyczących stosowania niniejszej decyzji w zakresie szkolenia i kształcenia zawodowego, w pracach Komitetu jako obserwatorzy mogą uczestniczyć przedstawiciele partnerów społecznych, którzy są mianowani przez Komisję na podstawie propozycji europejskich partnerów społecznych.
Liczba takich obserwatorów powinna być równa liczbie przedstawicieli Państw Członkowskich.
2.
Obserwatorzy mogą żądać odnotowania ich stanowiska w protokole z posiedzenia Komitetu.
Artykuł 12
Polityki horyzontalne
Przy realizacji programu "Uczenie się przez całe życie" należy odpowiednio uwzględnić, czy w pełni wspiera on realizację polityk horyzontalnych Wspólnoty, w szczególności poprzez:
a) uświadamianie znaczenia różnorodności kulturowej i językowej oraz wielokulturowości Europy, a także potrzeby zwalczania rasizmu, uprzedzeń i ksenofobii;
b) działanie na rzecz uczących się osób o specjalnych potrzebach, w szczególności poprzez wspieranie włączenia ich do głównego nurtu edukacji i szkoleń;
c) działanie na rzecz równości mężczyzn i kobiet oraz przyczynianie się do zwalczania wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię, przekonania, niepełnosprawność, wiek bądź orientację seksualną.
Artykuł 13
Spójność i komplementarość z innymi politykami
1.
Komisja we współpracy z Państwami Członkowskimi zapewnia ogólną spójność i komplementarność w stosunku do programu pracy "Edukacja i szkolenia 2010" oraz innych odpowiednich polityk, instrumentów i działań wspólnotowych, w szczególności w dziedzinie kultury, mediów, młodzieży, badań naukowych i rozwoju, zatrudnienia, uznawania kwalifikacji, przedsiębiorczości, ochrony środowiska, ICT oraz programu statystycznego Wspólnoty.
Komisja zapewnia, we współpracy z Państwami Członkowskimi, sprawne powiązanie programu "Uczenie się przez całe życie" z programami i działaniami w zakresie edukacji i szkoleń podejmowanymi w ramach instrumentów przedakcesyjnych Wspólnoty, a także inną współpracę z państwami trzecimi i właściwymi organizacjami międzynarodowymi.
2.
Komisja regularnie informuje Komitet o innych stosownych inicjatywach Wspólnoty podejmowanych w dziedzinie uczenia się przez całe życie, w tym o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi.
3.
Realizując działania w ramach programu "Uczenie się przez całe życie", Komisja i Państwa Członkowskie uwzględniają priorytety określone w zintegrowanych wytycznych dotyczących zatrudnienia przyjętych przez Radę w ramach lizbońskiego partnerstwa na rzecz rozwoju i zatrudnienia.
4.
We współpracy z europejskimi partnerami społecznymi Komisja podejmuje starania w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu koordynacji pomiędzy programem "Uczenie się przez całe życie" i dialogiem społecznym na poziomie Wspólnoty, w tym w różnych sektorach gospodarki.
5.
Realizując program "Uczenie się przez całe życie", Komisja zapewnia pomoc ze strony Europejskiego Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (Cedefop) w zakresie jego kompetencji oraz zgodnie z ustaleniami zawartymi w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 337/75 [17].
W odpowiednich przypadkach, Komisja może również zapewnić wsparcie ze strony Europejskiej Fundacji Kształcenia w zakresie jej kompetencji oraz zgodnie z ustaleniami zawartymi w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1360/90 [18].
6.
Komisja regularnie informuje Komitet Doradczy ds. Kształcenia Zawodowego o postępie w dziedzinie szkolenia i kształcenia zawodowego.
ROZDZIAŁ III
Przepisy finansowe — ocena
Artykuł 14
Finansowanie
1.
Orientacyjna koperta finansowania na wdrożenie tej decyzji na okres 7 lat, począwszy od dnia 1 stycznia 2007 r., wynosi 6200 mln EUR [19].
W ramach tej koperty środki, które mają zostać przyznane na programy Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci i Grundtvig, nie są niższe od kwot określonych w pkt B.10 załącznika.
Wysokość tych środków może zostać zmieniona przez Komisję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2.
2.
Maksymalnie 1 % środków w ramach programu "Uczenie się przez całe życie" może zostać wykorzystany na wsparcie uczestnictwa partnerów z państw trzecich nieuczestniczących w programie "Uczenie się przez całe życie" zgodnie z przepisami art. 7 w partnerstwach, projektach i działaniach sieciowych organizowanych w ramach programu "Uczenie się przez całe życie".
3.
Wysokość przyznanych rocznych środków jest zatwierdzana przez władzę budżetową w granicach przewidzianych w ramach finansowych.
Artykuł 15
Monitorowanie i ocena
1.
Komisja, we współpracy z Państwami Członkowskimi, regularnie monitoruje i ocenia program "Uczenie się przez całe życie" pod kątem wykonania jego celów.
2.
Komisja organizuje regularną i niezależną zewnętrzną ocenę programu "Uczenie się przez całe życie" i regularnie publikuje dane statystyczne do celów monitorowania postępów.
3.
Podczas realizacji programu uwzględniane są wyniki monitorowania i oceny programu "Uczenie się przez całe życie" oraz poprzednich edycji programów w zakresie edukacji i szkoleń.
4.
Państwa Członkowskie przedkładają Komisji sprawozdanie z realizacji i oddziaływania programu "Uczenie się przez całe życie" odpowiednio w terminie do 30 czerwca 2010 r. i 30 czerwca 2015 r.
5.
Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów:
a) śródokresowe sprawozdanie z oceny jakościowych i ilościowych aspektów realizacji programu "Uczenie się przez całe życie" włącznie z analizą wyników osiągniętych do 31 marca 2011 r.,
b) komunikat w sprawie kontynuacji programu "Uczenie się przez całe życie" w terminie do 31 grudnia 2011 r.,
c) sprawozdanie z oceny ex post w terminie do 31 marca 2016 r.
TYTUŁ II
PROGRAMY SZCZEGÓŁOWE
ROZDZIAŁ I
Program Comenius
Artykuł 16
Dostęp do programu Comenius
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie" program Comenius jest skierowany do:
a) uczniów korzystających z edukacji szkolnej do końca szkoły średniej;
b) szkół określonych przez Państwa Członkowskie;
c) nauczycieli i pozostałego personelu tych szkół;
d) stowarzyszeń, organizacji non-profit, organizacji pozarządowych i przedstawicieli podmiotów związanych z oświatą szkolną;
e) osób i podmiotów odpowiedzialnych za organizację i realizację oświaty i edukację na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;
f) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami uczenia się przez całe życie,
g) szkół wyższych;
h) podmiotów oferujących usługi doradztwa zawodowego i poradnictwa związane z jakimkolwiek aspektem uczenia się przez całe życie.
Artykuł 17
Cele programu Comenius
1.
Oprócz celów programu "Uczenie się przez całe życie" określonych w art. 1, program Comenius służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) rozwijanie wiedzy o różnorodności kultur i języków europejskich oraz zrozumienia jej wartości wśród młodzieży i kadry nauczycielskiej;
b) pomaganie młodym ludziom w nabyciu podstawowych umiejętności i kompetencji życiowych niezbędnych dla rozwoju osobistego, przyszłego zatrudnienia i aktywnego obywatelstwa europejskiego.
2.
Cele operacyjne programu Comenius są następujące:
a) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym mobilności, w której uczestniczą uczniowie i kadra nauczycielska z różnych Państw Członkowskich;
b) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym partnerstw pomiędzy szkołami z różnych Państw Członkowskich, tak by objąć wspólnymi działaniami oświatowymi w okresie trwania programu przynajmniej 3 miliony uczniów;
c) zachęcanie do nauki nowożytnych języków obcych,
d) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie;
e) wzmacnianie jakości i wymiaru europejskiego kształcenia nauczycieli;
f) wspieranie poprawy metod dydaktycznych i zarządzania szkołami.
Artykuł 18
Działania w ramach programu Comenius
1.
W ramach programu Comenius wsparciem mogą być objęte następujące działania:
a) mobilność osób, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a).
Organizując bądź wspierając organizację takiej mobilności, należy podjąć niezbędne środki przygotowawcze oraz należyte starania w celu zapewnienia odpowiedniego nadzoru, poradnictwa i wsparcia dla mobilności osób.
Mobilność może obejmować:
(i) wymianę uczniów i kadry;
(ii) mobilność w szkołach dla uczniów oraz staże w szkołach lub przedsiębiorstwach dla kadry nauczycielskiej;
(iii) uczestnictwo w szkoleniach dla nauczycieli i pozostałej kadry nauczycielskiej;
(iv) wizyty studyjne i przygotowawcze w ramach działań związanych z mobilnością, partnerstwem, projektami lub sieciami;
(v) praktyki dla nauczycieli i przyszłych nauczycieli;
b) tworzenie partnerstw, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b), pomiędzy:
(i) szkołami w celu rozwijania wspólnych projektów oświatowych dla uczniów i ich nauczycieli ("partnerstwa szkół w ramach programu Comenius");
(ii) organizacjami odpowiedzialnymi za wszelkie aspekty oświaty szkolnej w celu wspierania współpracy międzyregionalnej, w tym współpracy regionów przygranicznych ("partnerstwa Comenius-Regio");
c) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e).
Mogą one obejmować projekty mające na celu:
(i) rozwijanie, propagowanie i rozpowszechnianie dobrych praktyk edukacyjnych, w tym nowych metod nauczania lub materiałów szkoleniowych;
(ii) rozwijanie lub wymianę doświadczeń dotyczących systemów informacyjno-doradczych szczególnie dostosowanych do potrzeb osób uczących się, nauczycieli i pozostałego personelu, których dotyczy program Comenius;
(iii) rozwijanie, propagowanie i rozpowszechnianie nowych kursów szkoleniowych dla nauczycieli lub treści tych kursów;
d) wielostronne sieci, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e).
Mogą one obejmować sieci ukierunkowane na:
(i) rozwój kształcenia w dziedzinie lub tematyce, którą obejmują, dla korzyści własnej, jak również szeroko pojętej oświaty;
(ii) nabywanie i popularyzację dobrych praktyk oraz innowacji;
(iii) zapewnienie wsparcia merytorycznego dla projektów i partnerstw organizowanych przez inne podmioty;
(iv) wspieranie rozwoju analizy potrzeb oraz jej praktycznego zastosowania w zakresie oświaty szkolnej;
e) inne inicjatywy ukierunkowane na wspieranie celów programu Comenius, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h) ("środki towarzyszące").
2.
Szczegóły dotyczące funkcjonowania działań wymienionych w ust. 1 określane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2.
Artykuł 19
Środki przyznane na program Comenius
Co najmniej 80 % środków przyznanych na program Comenius przeznacza się na wsparcie mobilości, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. a), oraz partnerstw w ramach Comenius, o których mowa w art. 18 ust. 1 lit. b).
ROZDZIAŁ II
Program Erasmus
Artykuł 20
Dostęp do programu Erasmus
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie" program Erasmus jest skierowany do:
a) studentów i praktykantów korzystających ze wszystkich form edukacji i szkoleń na poziomie szkolnictwa wyższego;
b) szkół wyższych określonych przez Państwa Członkowskie;
c) nauczycieli, instruktorów zawodu i pozostałego personelu tych instytucji;
d) stowarzyszeń i przedstawicieli podmiotów związanych ze szkolnictwem wyższym, w tym stosownych organizacji studenckich, uniwersyteckich oraz zrzeszających nauczycieli/instruktorów zawodu;
e) przedsiębiorstw, partnerów społecznych i innych przedstawicieli świata pracy;
f) podmiotów publicznych i prywatnych, w tym organizacji non-profit i pozarządowych, odpowiedzialnych za organizację i realizację edukacji i szkoleń na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;
g) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami uczenia się przez całe życie,
h) podmiotów świadczących usługi doradztwa zawodowego i poradnictwa dotyczące jakiegokolwiek aspektu uczenia się przez całe życie.
Artykuł 21
Cele programu Erasmus
1.
Oprócz celów programu "Uczenie się przez całe życie" określonych w art. 1 program Erasmus służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) wspieranie realizacji Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego;
b) wzmacnianie wkładu szkolnictwa wyższego oraz kształcenia zawodowego na poziomie szkolnictwa wyższego w proces innowacji.
2.
Cele operacyjne programu Erasmus są następujące:
a) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym mobilności studentów oraz kadry nauczycielskiej w całej Europie, tak by co najmniej do roku 2012 3 miliony osób wzięły udział w mobilności studenckiej w ramach programu Erasmus i poprzedzających go programów;
b) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym współpracy wielostronnej pomiędzy szkołami wyższymi w Europie;
c) zwiększanie stopnia przejrzystości i zgodności kwalifikacji nabytych w Europie w szkołach wyższych ogólnych i zawodowych;
d) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym współpracy pomiędzy szkołami wyższymi w Europie a przedsiębiorstwami;
e) ułatwianie rozwoju innowacyjnych praktyk w dziedzinie edukacji i szkoleń na poziomie szkolnictwa wyższego oraz przenoszenia tych praktyk, w tym również z państwa uczestniczącego w programie do innych państw;
f) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie.
Artykuł 22
Działania w ramach programu Erasmus
1.
W ramach programu Erasmus wsparciem mogą być objęte następujące działania:
a) mobilność osób, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a).
Mobilność może obejmować:
(i) mobilność studentów w celu podjęcia studiów lub szkolenia w Państwach Członkowskich w szkołach wyższych, jak również staże w przedsiębiorstwach, ośrodkach szkoleniowych, ośrodkach badawczych lub innych organizacjach;
(ii) mobilność kadry nauczycielskiej szkół wyższych w celu prowadzenia lub odbywania szkoleń w zagranicznych instytucjach partnerskich;
(iii) mobilność pozostałego personelu szkół wyższych, a także personelu przedsiębiorstw w celach szkoleniowych lub dydaktycznych;
(iv) intensywne programy organizowane w ramach programu Erasmus na zasadzie wielostronnej współpracy.
Wsparcie może być również udzielane krajowym i goszczącym szkołom wyższym lub przedsiębiorstwom na realizację działań w zakresie zapewniania jakości na wszystkich etapach przygotowań do mobilności, w tym na przygotowawcze lub odświeżające kursy językowe.
b) wielostronne projekty, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), skupiające się między innymi na innowacji i eksperymentach oraz wymianie dobrych praktyk w dziedzinach określonych w ramach celów szczegółowych i operacyjnych;
c) wielostronnych sieci, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), prowadzone przez konsorcja szkół wyższych i reprezentujące poszczególne dyscypliny bądź obszary interdyscyplinarne ("sieci tematyczne programu Erasmus"), które mają na celu opracowywanie nowych koncepcji i kompetencji w zakresie kształcenia.
Sieci te mogą również obejmować przedstawicieli innych podmiotów publicznych, przedsiębiorstw lub stowarzyszeń;
d) inne inicjatywy mające na celu propagowanie celów programu Erasmus, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h) ("środki towarzyszące").
2.
Uczestnikami działań na rzecz mobilności zgodnie z ust. 1 lit. a) pkt (i) ("studenci programu Erasmus") są:
a) studenci szkół wyższych, którzy po przyjęciu na co najmniej drugi rok studiów studiują przez pewien okres w innym Państwie Członkowskim w ramach działań na rzecz mobilności programu Erasmus bez względu na to, czy otrzymali pomoc finansową w ramach tego programu.
Okresy te są w pełni uznawane na podstawie umów międzyinstytucjonalnych pomiędzy instytucją wysyłającą i goszczącą.
Instytucje goszczące nie pobierają od takich studentów opłat za naukę;
b) studenci przyjęci na studia kończące się nadaniem wspólnego dyplomu magisterskiego i korzystający z mobilności;
c) studenci szkół wyższych biorący udział w stażach.
3.
Szczegóły dotyczące funkcjonowania działań wymienionych w ust. 1 określane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2.
Artykuł 23
Środki przyznane na program Erasmus
Co najmniej 80 % środków przyznanych na program Erasmus przeznacza się na wsparcie mobilności, o której mowa w art. 22 ust. 1 lit. a).
ROZDZIAŁ III
Program Leonardo da Vinci
Artykuł 24
Dostęp do programu Leonardo da Vinci
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie" program Leonardo da Vinci jest skierowany do:
a) osób korzystających ze wszystkich form szkolenia i kształcenia zawodowego za wyjątkiem szkolenia i kształcenia zawodowego na poziomie szkolnictwa wyższego;
b) osób na rynku pracy;
c) instytucji lub organizacji zapewniających możliwości kształcenia w dziedzinach objętych programem Leonardo da Vinci;
d) nauczycieli, instruktorów zawodu i pozostałego personelu tych instytucji lub organizacji;
e) stowarzyszeń i przedstawicieli osób związanych ze szkoleniem i kształceniem zawodowym, w tym stowarzyszeń praktykantów, rodziców i nauczycieli;
f) przedsiębiorstw, partnerów społecznych oraz innych przedstawicieli świata pracy, w tym izb przemysłowo-handlowych i innych organizacji gospodarczych;
g) podmiotów świadczących usługi doradztwa zawodowego i poradnictwa dotyczące dowolnego aspektu uczenia się przez całe życie;
h) osób i podmiotów odpowiedzialnych za systemy i politykę w zakresie dowolnych aspektów szkolenia i kształcenia zawodowego na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym;
i) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami uczenia się przez całe życie,
j) szkół wyższych;
k) organizacji non-profit, organizacji ochotniczych i pozarządowych.
Artykuł 25
Cele programu Leonardo da Vinci
1.
Oprócz celów określonych w art. 1, program Leonardo da Vinci służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) wspieranie uczestników kształcenia i doskonalenia zawodowego w zdobywaniu i wykorzystaniu wiedzy, umiejętności i kwalifikacji mających na celu ułatwienie osobistego rozwoju, zwiększenie szans na zatrudnienie oraz uczestnictwa w europejskim rynku pracy;
b) wspieranie udoskonalania jakości i innowacyjności w systemach, instytucjach i praktykach w dziedzinie szkolenia i kształcenia zawodowego;
c) zwiększanie atrakcyjności szkolenia i kształcenia zawodowego oraz mobilności dla pracodawców i poszczególnych osób oraz ułatwianie mobilności pracujących praktykantów.
2.
Cele operacyjne programu Leonardo da Vinci są następujące:
a) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym ogólnoeuropejskiej mobilności osób biorących udział w początkowym etapie szkolenia i kształcenia zawodowego oraz w kształceniu ustawicznym, tak by zwiększyć liczbę staży w przedsiębiorstwach do co najmniej 80000 rocznie do końca okresu trwania programu "Uczenie się przez całe życie";
b) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym współpracy pomiędzy instytucjami lub organizacjami oferującymi możliwości kształcenia, przedsiębiorstwami, partnerami społecznymi i innymi odpowiednimi podmiotami w Europie;
c) ułatwianie rozwoju innowacyjnych praktyk w dziedzinie szkolenia i kształcenia zawodowego na poziomie innym niż poziom szkolnictwa wyższego oraz przenoszenia tych praktyk, w tym z jednego państwa uczestniczącego w programie do innych;
d) poprawa stopnia przejrzystości i uznawania kwalifikacji oraz kompetencji, w tym nabytych w drodze kształcenia pozaformalnego i nieformalnego;
e) zachęcanie do nauki współczesnych języków obcych;
f) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie.
Artykuł 26
Działania w ramach programu Leonardo da Vinci
1.
W ramach programu Leonardo da Vinci wsparciem mogą być objęte następujące działania:
a) mobilność osób, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a).
Organizując bądź wspierając organizację takiej mobilności, należy przyjąć niezbędne środki przygotowawcze, w tym przygotowanie językowe, oraz podjąć należyte starania w celu zapewnienia odpowiedniego nadzoru i wsparcia dla mobilności osób.
Mobilność taka może obejmować:
(i) ponadnarodowe staże w przedsiębiorstwach bądź w instytucjach szkoleniowych;
(ii) staże i wymiany mające na celu dalsze wspieranie rozwoju zawodowego instruktorów zawodu i doradców zawodowych oraz podmiotów odpowiedzialnych za placówki szkoleniowe i za planowanie szkoleń oraz poradnictwo zawodowe w przedsiębiorstwach;
b) partnerstwa, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b), koncentrujące się na tematach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania dla uczestniczących organizacji;
c) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c), w szczególności mające na celu poprawę systemów szkoleniowych poprzez skupienie się na transferze innowacji wiążącym się z adaptacją pod względem językowym, kulturowym i prawnym do krajowych potrzeb w zakresie innowacyjnych produktów i procesów opracowanych w różnych kontekstach;
d) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mające na celu poprawę systemów szkoleniowych poprzez skupienie się na opracowywaniu innowacji oraz dobrych praktyk;
e) sieci tematyczne ekspertów i organizacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), zajmujące się szczegółowymi kwestiami z zakresu szkolenia i kształcenia zawodowego;
f) inne inicjatywy ukierunkowane na wspieranie celów programu Leonardo da Vinci, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h) ("środki towarzyszące").
2.
Szczegóły dotyczące funkcjonowania powyższych działań określane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2.
Artykuł 27
Środki przyznane na rzecz programu Leonardo da Vinci
Co najmniej 60 % środków przyznanych na program Leonardo da Vinci przeznacza się na wsparcie mobilności i partnerstw, o których mowa w art. 26 ust. 1 lit. a) i b).
ROZDZIAŁ IV
Program Grundtvig
Artykuł 28
Dostęp do programu Grundtvig
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie" program Grundtvig jest skierowany do:
a) osób uczestniczących w kształceniu dorosłych;
b) instytucji lub organizacji oferujących możliwość kształcenia dorosłych;
c) nauczycieli i pozostałego personelu tych instytucji lub organizacji;
d) placówek zajmujących się kształceniem lub doskonaleniem kadry kształcącej dorosłych;
e) stowarzyszeń i przedstawicieli osób związanych z kształceniem dorosłych, w tym stowarzyszeń osób uczących się i nauczycieli;
f) podmiotów świadczących usługi doradztwa zawodowego i poradnictwa dotyczące dowolnych aspektów uczenia się przez całe życie;
g) osób i podmiotów odpowiedzialnych za systemy i strategie w zakresie dowolnych aspektów kształcenia dorosłych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;
h) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami uczenia się przez całe życie;
i) przedsiębiorstw,
j) organizacji non-profit, organizacji ochotniczych i pozarządowych.
k) szkół wyższych.
Artykuł 29
Cele programu Grundtvig
1.
Oprócz celów programu "Uczenie się przez całe życie" określonych w art. 1, program Grundtvig służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) odpowiadanie na wyzwania edukacyjne związane ze starzeniem się populacji w Europie;
b) pomoc w zapewnianiu osobom dorosłym ścieżek poprawy ich wiedzy i kwalifikacji.
2.
Cele operacyjne programu Grundtvig są następujące:
a) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym oraz pod względem dostępności ogólnoeuropejskiej mobilności osób biorących udział w kształceniu dorosłych, tak by wesprzeć mobilność co najmniej 7000 tych osób rocznie do końca 2013 r.;
b) poprawa pod względem jakościowym i ilościowym współpracy pomiędzy organizacjami zajmującymi się kształceniem dorosłych w Europie;
c) zapewnienie alternatywnych możliwości dostępu do kształcenia dorosłych osobom z grup wymagających szczególnego wsparcia oraz marginalnych środowisk społecznych, w szczególności osobom starszym oraz osobom, które zaniechały kształcenia bez osiągnięcia podstawowych kwalifikacji;
d) ułatwienie rozwoju innowacyjnych praktyk w dziedzinie kształcenia dorosłych, a także ich transferu, w tym z państwa uczestniczącego do innych państw;
e) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie;
f) poprawa metod dydaktycznych oraz zarządzania organizacjami kształcenia dorosłych.
Artykuł 30
Działania w ramach programu Grundtvig
1.
W ramach programu Grundtvig wsparciem mogą być objęte następujące działania:
a) mobilność osób, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a).
Organizując lub wspierając organizację takiej mobilności, należy przyjąć niezbędne środki przygotowawcze oraz podjąć należyte starania w celu zapewnienia odpowiedniego nadzoru i wsparcia dla osób korzystających z mobilności.
Mobilność taka może obejmować wizyty, staże, praktyki i wymiany uczestników formalnego oraz pozaformalnego kształcenia dorosłych, w tym szkolenie i rozwój zawodowy kadry zajmującej się kształceniem dorosłych, w szczególności w synergii z partnerstwami i projektami;
b) partnerstwa, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b), określane jako "partnerstwa programu Grundtvig na rzecz kształcenia", koncentrujące się na tematach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania uczestniczących organizacji;
c) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mające na celu poprawę systemów szkolenia dorosłych poprzez rozwój i transfer innowacji oraz dobrych praktyk;
d) sieci tematyczne złożone z ekspertów i organizacji, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), określanych jako "sieci Grundtvig", działające głównie w zakresie:
(i) rozwoju kształcenia dorosłych w odniesieniu do dyscypliny, obszaru tematycznego bądź aspektu zarządzania, którym się zajmują;
(ii) określania, rozwoju i rozpowszechniania dobrych praktyk oraz innowacji;
(iii) udzielania wsparcia merytorycznego w zakresie projektów i partnerstw organizowanych przez inne podmioty, a także ułatwiania współdziałania pomiędzy tymi projektami i partnerstwami;
(iv) wspierania rozwoju analizy potrzeb oraz zapewnienia jakości w zakresie kształcenia dorosłych;
e) inne inicjatywy ukierunkowane na wspieranie celów programu Grundtvig, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h) ("środki towarzyszące").
2.
Szczegóły dotyczące funkcjonowania powyższych działań określane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 10 ust. 2
Artykuł 31
Środki przyznane na program Grundtvig
Co najmniej 55 % środków przyznanych na program Grundtvig przeznacza się na wsparcie mobilności i partnerstw, o których mowa w art. 30 ust. 1 lit. a) i b).
ROZDZIAŁ V
Program międzysektorowy
Artykuł 32
Cele programu międzysektorowego
1.
Oprócz celów programu "Uczenie się przez całe życie" określonych w art. 1, program międzysektorowy służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) propagowanie współpracy europejskiej w dziedzinach obejmujących co najmniej dwa sektorowe programy szczegółowe;
b) wspieranie jakości i przejrzystości systemów edukacji i szkoleń Państw Członkowskich.
2.
Cele operacyjne programu międzysektorowego są następujące:
a) wspieranie rozwoju strategii i współpracy na szczeblu europejskim w zakresie uczenia się przez całe życie, szczególnie w kontekście procesu lizbońskiego i programu pracy "Edukacja i szkolenia 2010", a także procesu bolońskiego i kopenhaskiego oraz późniejszych procesów;
b) zapewnianie dostarczania w odpowiedniej ilości porównywalnych danych, informacji statystycznych i analiz w celu wsparcia rozwoju polityki w zakresie uczenia się przez całe życie oraz monitorowanie postępu w realizacji celów uczenia się przez całe życie, a także określanie obszarów wymagających szczególnej uwagi;
c) propagowanie nauki języków obcych oraz wspieranie różnorodności językowej w Państwach Członkowskich;
d) wspieranie tworzenia innowacyjnych i opartych na ICT treści, usług, metodologii uczenia oraz praktyk w zakresie uczenia się przez całe życie;
e) zapewnianie odpowiedniego rozpoznania, przedstawienia i wdrożenia wyników programu "Uczenie się przez całe życie" na szeroką skalę.
Artykuł 33
Działania w ramach programu międzysektorowego
1.
Wsparciem mogą być objęte następujące działania w ramach kluczowego działania — współpracy strategicznej i innowacyjności w uczeniu się przez całe życie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. a):
a) indywidualna mobilność, o której mowa w art. 5 ust. 1 lit. a), w tym wizyty studyjne ekspertów i urzędników wyznaczonych przez władze krajowe, regionalne lub lokalne, dyrektorów placówek oświatowych i szkoleniowych oraz świadczących usługi w zakresie poradnictwa i poświadczania doświadczenia zawodowego, a także partnerów społecznych;
b) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mające na celu przygotowywanie i testowanie opracowanych na poziomie Wspólnoty propozycji w zakresie polityki oraz propozycji dotyczących innowacyjności w uczeniu się przez całe życie;
c) wielostronne sieci, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), pomiędzy ekspertami lub instytucjami pracującymi wspólnie nad kwestiami dotyczącymi polityki.
Sieci te mogą obejmować:
(i) sieci tematyczne zajmujące się kwestiami związanymi z treścią uczenia się przez całe życie bądź metodologią i polityką uczenia się przez całe życie.
Sieci te mogą dokonywać obserwacji, wymiany, określania i analizy dobrych praktyk oraz innowacji, a także zgłaszać propozycje ich ulepszonego i szerszego użycia w Państwach Członkowskich;
(ii) fora dotyczące strategicznych zagadnień w zakresie uczenia się przez całe życie;
d) obserwacja i analiza polityk oraz systemów w dziedzinie uczenia się przez całe życie, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. f), co może obejmować:
(i) analizy i badania porównawcze;
(ii) opracowywanie wskaźników i analiz statystycznych, w tym wsparcie dla prac podejmowanych w dziedzinie uczenia się przez całe życie we współpracy z Eurostatem;
(iii) wsparcie dla funkcjonowania sieci Eurydice oraz finansowanie Europejskiego Biura Eurydice utworzonego przez Komisję;
e) działania na rzecz wspierania przejrzystości i uznawalności kwalifikacji oraz kompetencji, w tym nabytych w drodze kształcenia pozaformalnego i nieformalnego, informacji i doradztwa w sprawie mobilności do celów edukacyjnych, a także współpracy w zakresie zapewniania jakości, zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. f), co może obejmować:
(i) sieci organizacji ułatwiających mobilność i uznawalność, takich jak ośrodki Euroguidance oraz ośrodki informacji o uznawalności wykształcenia i okresów studiów (NARIC);
(ii) wsparcie dla ponadnarodowych usług internetowych, takich jak Ploteus;
(iii) działania podejmowane w ramach inicjatywy Europass zgodnie z decyzją nr 2241/2004;
f) inne inicjatywy, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h) ("środki towarzyszące"), w tym uczenie rówieśnicze ukierunkowane na wspieranie celów kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. a).
2.
W ramach kluczowego działania związanego z nauką języków obcych, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. b), może być udzielane wsparcie dla następujących działań dotyczących potrzeb oświatowych związanych z jedną lub kilkoma dziedzinami objętymi programami szczegółowymi:
a) projekty wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mające na celu między innymi:
(i) opracowywanie nowych materiałów do nauki języków, w tym kursów internetowych, oraz instrumentów do sprawdzania znajomości języka;
(ii) opracowywanie narzędzi i kursów szkolenia nauczycieli języków, instruktorów zawodu i pozostałego personelu;
b) sieci wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), w dziedzinie nauki języków obcych i różnorodności językowej;
c) inne inicjatywy zgodne z celami programu "Uczenie się przez całe życie", o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. h), w tym działania na rzecz uatrakcyjnienia nauki języków poprzez wykorzystanie środków masowego przekazu lub kampanii marketingowych, promocyjnych bądź informacyjnych, a także konferencji, badań oraz opracowania wskaźników statystycznych z zakresu nauki języków obcych i różnorodności językowej.
3.
W ramach kluczowego działania ICT, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. c), może być udzielane wsparcie dla następujących działań dotyczących potrzeb oświatowych związanych z jedną lub kilkoma dziedzinami objętymi programami szczegółowymi:
a) projektów wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mających na celu, odpowiednio do przypadku, opracowanie i rozpowszechnianie innowacyjnych metod, treści, usług i środowisk;
b) sieci wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mających na celu udostępnienie i wymianę wiedzy, doświadczeń oraz dobrych praktyk;
c) innych działań mających na celu poprawę polityki i praktyki w dziedzinie uczenia się przez całe życie, jak określono w art. 5 ust. 1 lit. f), co może obejmować mechanizmy oceny, obserwacji, analizy porównawczej, poprawy jakości oraz analizy kierunków rozwoju w zakresie technologii i pedagogiki.
4.
W ramach kluczowego działania polegającego na upowszechnianiu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 lit. d), może być udzielane wsparcie dla następujących działań:
a) projektów jednostronnych i krajowych, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. d);
b) projektów wielostronnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), mających na celu między innymi:
(i) wspieranie wykorzystania i wdrażania innowacyjnych produktów oraz procesów;
(ii) pobudzanie współpracy w ramach projektów realizowanych w tej samej dziedzinie;
(iii) opracowywanie dobrych praktyk w odniesieniu do metod upowszechniania;
c) opracowywanie materiałów naukowych i informacyjnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. f), obejmujących zbiory stosownych danych statystycznych oraz badania w dziedzinie upowszechniania i wykorzystania wyników oraz wymiany dobrych praktyk.
ROZDZIAŁ VI
Program Jean Monnet
Artykuł 34
Dostęp do programu Jean Monnet
W ramach programu "Uczenie się przez całe życie", program Jean Monnet jest skierowany do:
a) studentów i badaczy w dziedzinie integracji europejskiej we wszystkich rodzajach szkół wyższych we Wspólnocie i poza nią;
b) szkół wyższych we Wspólnocie i poza nią uznanych we własnym państwie;
c) nauczycieli i pozostałego personelu tych instytucji;
d) stowarzyszeń i przedstawicieli osób związanych z edukacją oraz szkoleniami we Wspólnocie i poza nią;
e) podmiotów publicznych i prywatnych odpowiedzialnych za organizację oraz realizację edukacji i szkoleń na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym;
f) ośrodków badawczych i podmiotów zajmujących się kwestiami integracji europejskiej we Wspólnocie i poza nią.
Artykuł 35
Cele programu Jean Monnet
1.
Oprócz celów programu "Uczenie się przez całe życie" określonych w art. 1, program Jean Monet służy realizacji następujących celów szczegółowych:
a) stymulowanie nauczania, badań i debat w dziedzinie studiów nad integracją europejską;
b) wspieranie istnienia odpowiedniego kręgu instytucji i stowarzyszeń zajmujących się kwestiami integracji europejskiej oraz edukacji i szkoleń w perspektywie europejskiej.
2.
Cele operacyjne programu Jean Monnet są następujące:
a) stymulowanie procesów doskonalenia w nauczaniu, badaniach i debatach w zakresie studiów nad integracją europejską w szkołach wyższych na terenie Wspólnoty i poza jej granicami;
b) rozszerzanie wiedzy i świadomości w zakresie kwestii integracji europejskiej wśród specjalistów akademickich oraz obywateli europejskich;
c) wspieranie kluczowych instytucji europejskich zajmujących się kwestiami integracji europejskiej;
d) wspieranie aktywności renomowanych instytucji i stowarzyszeń europejskich działających na rzecz edukacji i szkoleń.
Artykuł 36
Działania w ramach programu Jean Monnet
1.
Wsparciem mogą być objęte następujące projekty w ramach kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. a):
a) projekty jednostronne i krajowe, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. d), obejmujące:
(i) katedry Jeana Monneta, centra doskonalenia i moduły nauczycielskie;
(ii) stowarzyszenia profesorów, innych nauczycieli szkolnictwa wyższego oraz naukowców specjalizujących się w dziedzinie integracji europejskiej;
(iii) wsparcie dla młodych naukowców specjalizujących się w studiach nad integracją europejską;
(iv) działalność informacyjną i badawczą związaną ze Wspólnotą i mającą na celu propagowanie dyskusji, rozważań naukowych i wiedzy na temat procesu integracji europejskiej;
b) projekty i sieci wielostronne, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. e), co może obejmować wsparcie dla tworzenia wielostronnych grup roboczych w dziedzinie integracji europejskiej.
2. W ramach kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. b), mogą być udzielane dotacje operacyjne, określone w art. 5 ust. 1 lit. g), na pokrycie niektórych kosztów operacyjnych i administracyjnych dla następujących instytucji realizujących cele o znaczeniu europejskim:
a) Kolegium Europejskiego (w Brugii i Natolinie);
b) Europejskiego Instytutu Uniwersyteckiego we Florencji;
c) Europejskiego Instytutu Administracji Publicznej w Maastricht;
d) Akademii Prawa Europejskiego w Trewirze;
e) Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Specjalnej w Middelfart;
f) Międzynarodowego Centrum Szkoleń Europejskich (CIFE) w Nicei.
3. W ramach kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. c), mogą być udzielane dotacje operacyjne, określone w art. 5 ust. 1 lit. g), na pokrycie niektórych kosztów operacyjnych i administracyjnych europejskich instytucji bądź stowarzyszeń działających w zakresie edukacji i szkoleń.
4.
Dotacje mogą być przyznawane co roku lub mogą być odnawiane na podstawie umowy ramowej o partnerstwie z Komisją.
Artykuł 37
Środki przyznane na program Jean Monnet
Co najmniej 16 % środków przyznanych na program Jean Monnet przeznacza się na wsparcie kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. a), co najmniej 65 % na wsparcie kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. b) i co najmniej 19 % na wsparcie kluczowego działania, o którym mowa w art. 3 ust. 3 lit. c).
TYTUŁ III
POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE
Artykuł 38
Przepis przejściowy
1. Działania zainicjowane w terminie do 31 grudnia 2006 r. na podstawie decyzji 1999/382/WE, decyzji nr 253/2000/WE, decyzji nr 2318/2003/WE, decyzji nr 791/2004/WE lub decyzji nr 2241/2004/WE zarządzane są zgodnie z przepisami tych decyzji, z tym że komitety ustanowione na ich mocy są zastępowane przez komitet ustanowiony na mocy art. 10 niniejszej decyzji.
2. Zgodnie z art. 18 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 środki odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel pochodzącym ze zwrotów kwot wypłaconych niesłusznie w rozumieniu decyzji nr 1999/382/WE, nr 253/2000/WE, nr 2318/2003/WE, nr 791/2004/WE lub nr 2241/2004/WE mogą zostać przeznaczone na realizację programu "Uczenie się przez całe życie".
Artykuł 39
Wejście w życie
Decyzja niniejsza wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wspólne stanowisko (WE) nr 16/2006
przyjęte przez Radę dnia 24 lipca 2006 r.
w celu przyjęcia dyrektywy 2006/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie usług na rynku wewnętrznym
(2006/C 967 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności art. 47 ust. 2 zdanie pierwsze i trzecie oraz art. 55,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2],
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Wspólnota Europejska dąży do tworzenia coraz ściślejszych związków między państwami i narodami Europy oraz do zapewnienia postępu gospodarczego i społecznego.
Zgodnie z art. 14 ust. 2 Traktatu rynek wewnętrzny składa się z obszaru bez granic wewnętrznych, którym zapewniony jest swobodny przepływ usług.
Zgodnie z art. 43 Traktatu zapewniona jest swoboda przedsiębiorczości.
Art. 49 Traktatu ustanawia swobodę świadczenia usług wewnątrz Wspólnoty.
Zniesienie przeszkód w rozwoju działalności usługowej między państwami członkowskimi jest niezbędne w celu wzmocnienia integracji narodów Europy oraz promowania zrównoważonego i trwałego postępu gospodarczego i społecznego.
W celu zniesienia takich barier kluczowe znaczenie ma zagwarantowanie, aby rozwój działalności usługowej przyczyniał się do realizacji zadania określonego w art. 2 Traktatu polegającego na wspieraniu w całej Wspólnocie harmonijnego, zrównoważonego i stałego rozwoju działalności gospodarczej, wysokiego poziomu zatrudnienia i ochrony socjalnej, równości mężczyzn i kobiet, stałego i nieinflacyjnego wzrostu, wysokiego stopnia konkurencyjności i konwergencji działań gospodarczych, wysokiego poziomu ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego, podwyższania poziomu i jakości życia, spójności gospodarczej i społecznej oraz solidarności między państwami członkowskimi.
(2) Konkurencyjny rynek usług ma istotne znaczenie przy wspieraniu wzrostu gospodarczego i tworzeniu miejsc pracy w Unii Europejskiej.
Obecnie liczne bariery na rynku wewnętrznym uniemożliwiają usługodawcom, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP), rozszerzanie swojej działalności poza granice ich krajów i pełny udział w korzyściach z rynku wewnętrznego.
Osłabia to globalną konkurencyjność usługodawców z Unii Europejskiej.
Wolny rynek zobowiązujący państwa członkowskie do znoszenia ograniczeń w transgranicznym świadczeniu usług, przy jednoczesnej większej przejrzystości oraz pełniejszej informacji, oznaczałby dla konsumentów większy wybór i lepszą jakość usług po niższych cenach.
(3) W sprawozdaniu dotyczącym "Stanu rynku wewnętrznego usług" Komisja sporządziła wykaz znacznej liczby barier uniemożliwiających lub spowalniających rozwój usług między państwami członkowskimi, zwłaszcza w przypadku usług świadczonych przez MŚP, które dominują w obszarze usług.
Ze sprawozdania wynika, że dziesięć lat po przewidywanym urzeczywistnieniu rynku wewnętrznego nadal istnieje ogromna rozbieżność między wizją zintegrowanej gospodarki Unii Europejskiej a rzeczywistością, jakiej doświadczają obywatele i usługodawcy europejscy.
Bariery dotyczą wielu rodzajów działalności usługowej na wszystkich etapach działalności usługodawcy i mają kilka wspólnych cech, w tym fakt, że często wynikają z obciążeń administracyjnych, niepewności prawnej związanej z działalnością transgraniczną oraz brakiem wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi.
(4) Ponieważ usługi są motorem wzrostu gospodarczego i dostarczają 70 % PKB oraz zatrudnienia w większości państw członkowskich, taka fragmentacja rynku wewnętrznego wywiera niekorzystny wpływ na całą gospodarkę europejską, a w szczególności na konkurencyjność MŚP i przepływ pracowników, a także nie pozwala konsumentom na uzyskanie dostępu do większej gamy usług o konkurencyjnych cenach.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że sektor usług jest kluczowym sektorem zatrudnienia, szczególnie dla kobiet i dlatego mogą one w znacznej mierze skorzystać z nowych możliwości, wynikających z urzeczywistnienia wewnętrznego rynku usług.
Parlament Europejski i Rada podkreśliły, że usunięcie barier prawnych na drodze do ustanowienia rzeczywisctego rynku wewnętrznego jest sprawą priorytetową w osiąganiu celu wyznaczonego przez Radę Europejską w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r., jakim jest poprawa zatrudnienia, spójność społeczna i osiągnięcie stałego wzrostu gospodarczego, tak aby do roku 2010 uczynić Unię Europejską najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką na świecie z większą ilością miejsc pracy i lepszymi miejscami pracy.
Usunięcie tych barier, przy jednoczesnym zagwarantowaniu wysokich standardów europejskiego modelu społecznego, jest więc podstawowym warunkiem pokonania przeszkód napotykanych w trakcie realizacji strategii lizbońskiej oraz ożywienia gospodarki europejskiej, zwłaszcza pod względem zatrudnienia i inwestycji.
Zatem ważne jest urzeczywistnienie wewnętrznego rynku usług przy zachowaniu należytej równowagi między otwarciem rynku, a potrzebą zachowania usług publicznych oraz uprawnień socjalnych i praw konsumentów.
(5) Niezbędne jest więc usunięcie barier w swobodzie przedsiębiorczości dla usługodawców w państwach członkowskich, a także barier w swobodnym przepływie usług między państwami członkowskimi oraz zagwarantowanie usługobiorcom i usługodawcom pewności prawnej niezbędnej do realizowania w praktyce tych dwóch podstawowych swobód zapisanych w traktacie.
Ponieważ bariery na rynku wewnętrznym usług dotyczą podmiotów gospodarczych, które pragną rozpocząć prowadzenie przedsiębiorstwa w innych państwach członkowskich, a także tych, które świadczą usługi w innym państwie członkowskim nie prowadząc w nim przedsiębiorstwa, konieczne jest umożliwienie usługodawcom prowadzenia działalności usługowej w ramach rynku wewnętrznego poprzez rozpoczęcie prowadzenia przedsiębiorstwa w państwie członkowskim albo skorzystanie ze swobodnego przepływu usług.
Usługodawcy powinni mieć możliwość dokonania wyboru między tymi dwoma swobodami, zgodnie z ich strategią rozwoju w każdym państwie członkowskim.
(6) Barier tych nie można usunąć wyłącznie w oparciu o bezpośrednie stosowanie art. 43 i 49 Traktatu, ponieważ z jednej strony podejmowanie działań w poszczególnych przypadkach w oparciu o procedurę naruszenia przepisów przez państwa członkowskie byłoby niesłychanie skomplikowane z punktu widzenia instytucji krajowych i wspólnotowych, w szczególności po rozszerzeniu Unii, a z drugiej strony zniesienie wielu barier wymaga uprzedniej koordynacji krajowych systemów prawnych, w tym ustanowienia współpracy administracyjnej.
Parlament Europejski i Rada uznali, że wspólnotowy instrument legislacyjny umożliwia osiągnięcie rzeczywistego rynku wewnętrznego usług.
(7) Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne ramy prawne, które przynoszą korzyści dla szerokiej gamy usług, a jednocześnie uwzględniają specyficzne cechy każdego rodzaju działalności lub zawodu oraz ich system regulacji.
Ramy te są oparte na dynamicznym i selektywnym podejściu, które zakłada usunięcie w pierwszej kolejności tych barier, które można zlikwidować szybko, a w przypadku innych barier uruchomienie procesu oceny, konsultacji i uzupełniającej harmonizacji konkretnych kwestii, co umożliwi stopniową i skoordynowaną modernizację krajowych systemów regulacyjnych w zakresie działalności usługowej, niezbędną dla wprowadzenia rzeczywistego rynku wewnętrznego usług do 2010 roku.
Należy uwzględnić zrównoważony zestaw środków, w tym ukierunkowaną harmonizację, współpracę administracyjną, przepis dotyczący swobody świadczenia usług oraz zachęcanie do opracowywania kodeksów postępowania w pewnych kwestiach.
Owa koordynacja krajowych systemów ustawodawczych powinna gwarantować wysoki stopień integracji prawnej Wspólnoty oraz wysoki poziom ochrony celów leżących w ogólnym interesie, w szczególności ochrony konsumentów, co jest niezbędne dla budowy zaufania między państwami członkowskimi.
W niniejszej dyrektywie uwzględniono również inne cele leżące w ogólnym interesie, w tym ochronę środowiska naturalnego, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne, jak i potrzebę przestrzegania prawa pracy.
(8) Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu usług powinny mieć zastosowanie wyłącznie w takim zakresie, w jakim dane działania są otwarte na konkurencję i tym samym przepisy te nie zobowiązują państw członkowskich do liberalizacji usług w ogólnym interesie gospodarczym ani do prywatyzacji podmiotów publicznych świadczących takie usługi, ani też do zlikwidowania istniejących monopoli w zakresie innych rodzajów działalności lub pewnych usług dystrybucyjnych.
(9) Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie wyłącznie do wymogów prawnych, które mają wpływ na podejmowanie i prowadzenie działalności usługowej.
Nie ma zatem zastosowania do wymogów, takich jak przepisy ruchu drogowego, przepisy dotyczące użytkowania lub zagospodarowania terenu, planowania przestrzennego w środowisku miejskim i wiejskim, normy budowlane oraz sankcje administracyjne nakładane w przypadku niewypełnienia takich wymogów, które szczegółowo nie dotyczą działalności usługowej lub nie mają na nią szczególnego wpływu, ale które powinny być przestrzegane przez usługodawców w trakcie prowadzenia swojej działalności gospodarczej w ten sam sposób jak przez osoby fizyczne działające prywatnie.
(10) Niniejsza dyrektywa nie dotyczy wymogów w zakresie dostępu niektórych usługodawców do środków publicznych.
Wymogi takie obejmują w szczególności warunki, zgodnie z którymi usługodawcy uprawnieni są do uzyskania finansowania publicznego, w tym szczególne warunki umowne, zwłaszcza dotyczące norm jakości, których przestrzeganie stanowi warunek uzyskania finansowania publicznego, na przykład w zakresie usług socjalnych.
(11) Niniejsza dyrektywa nie wpływa na środki przyjęte przez państwa członkowskie zgodnie z prawem wspólnotowym dotyczące ochrony bądź propagowania różnorodności kulturowej i językowej oraz pluralizmu mediów, łącznie z ich finansowaniem.
Niniejsza dyrektywa nie pozbawia państw członkowskich możliwości stosowania ich przepisów i zasad podstawowych dotyczących wolności prasy i wolności słowa.
Niniejsza dyrektywa nie narusza przepisów państw członkowskich zakazujących dyskryminacji ze względu na przynależność państwową lub z przyczyn wymienionych w art. 13 Traktatu.
(12) Niniejsza dyrektywa ma na celu stworzenie ram prawnych mających zapewnić swobodę przedsiębiorczości i swobodny przepływ usług między państwami członkowskimi i nie harmonizuje ona ani nie ma wpływu na przepisy prawa karnego.
Państwa członkowskie nie powinny być jednak w stanie, obchodząc zasady ustanowione w niniejszej dyrektywie, ograniczać swobody świadczenia usług poprzez stosowanie przepisów prawa karnego, które w sposób szczególny wpływają na podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej.
(13) Równie istotne jest, aby niniejsza dyrektywa w była w pełni zgodna z inicjatywami wspólnotowymi opartymi na art. 137 Traktatu, mając na względzie osiągnięcie celów określonych w jego art. 136, dotyczących promowania zatrudnienia i poprawy warunków życia i pracy.
(14) Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na warunki zatrudnienia, w tym na maksymalny czas pracy i minimalne okresy wypoczynku, minimalny wymiar rocznego urlopu wypoczynkowego, minimalne stawki płac oraz na zasady dotyczące zdrowia, bezpieczeństwa i higieny pracy, stosowane przez państwa członkowskie zgodnie z prawem wspólnotowym; nie wpływa również na stosunki między partnerami społecznymi, w tym na prawo do negocjowania i zawierania układów zbiorowych, prawo do strajku i akcji protestacyjnych, zgodnie z prawem i praktykami krajowymi nienaruszającymi prawa wspólnotowego; nie ma też zastosowania do usług świadczonych przez agencje pracy tymczasowej.
Niniejsza dyrektywa nie ma również wpływu na ustawodawstwo państw członkowskich dotyczące zabezpieczenia społecznego.
(15) Niniejsza dyrektywa nie narusza wykonywania praw podstawowych obowiązujących w państwach członkowskich i uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz towarzyszących jej wyjaśnieniach, pozostając przy tym w zgodzie z podstawowymi swobodami określonymi w art. 43 i 49 Traktatu.
Prawa podstawowe obejmują prawo do podjęcia akcji protestacyjnej, zgodnie z prawem krajowym i praktykami krajowymi nienaruszającymi prawa wspólnotowego.
(16) Niniejsza dyrektywa dotyczy jedynie usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w państwie członkowskim i nie obejmuje aspektów zewnętrznych.
Nie dotyczy negocjacji dotyczących handlu usługami prowadzonych w ramach organizacji międzynarodowych, w szczególności negocjacji prowadzonych w ramach Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS).
(17) Niniejsza dyrektywa obejmuje jedynie usługi, które są świadczone z powodów ekonomicznych.
Usługi świadczone w interesie ogólnym nie są objęte definicją w art. 50 Traktatu, nie są zatem objęte zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.
Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym są usługami świadczonymi z powodów ekonomicznych i w związku z tym są objęte zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.
Jednakże niektóre usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, na przykład usługi mogące występować w dziedzinie transportu, są wyłączone z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy, a niektóre inne usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, na przykład usługi, które mogą występować w dziedzinie usług pocztowych, są objęte odstępstwem od zawartego w niniejszej dyrektywie przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy finansowania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i nie ma zastosowania do systemów pomocy udzielanej przez państwa członkowskie, w szczególności w dziedzinie polityki społecznej, zgodnie ze wspólnotowymi regułami konkurencji.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy dalszych działań związanych z białą księgą Komisji dotyczącą usług użyteczności publicznej.
(18) Usługi finansowe powinny być wyłączone z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy, ponieważ te rodzaje działalności są przedmiotem szczególnych przepisów wspólnotowych mających na celu, podobnie jak niniejsza dyrektywa, rzeczywiste wprowadzenie rynku wewnętrznego usług.
W związku z powyższym wyłączenie to powinno dotyczyć wszystkich usług finansowych takich jak usługi bankowe, kredytowe, ubezpieczeniowe, w tym reasekuracyjne, usługi w zakresie emerytur pracowniczych lub indywidualnych, papierów wartościowych, inwestycji, funduszy, płatności i doradztwa inwestycyjnego, włącznie z usługami wymienionymi w załączniku I do dyrektywy 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe [4].
(19) W związku z przyjęciem w 2002 roku pakietu aktów prawnych dotyczących sieci i usług łączności elektronicznej oraz towarzyszących im zasobów i usług, który ustanowił ramy regulacyjne ułatwiające dostęp do tej działalności w obrębie rynku wewnętrznego, w szczególności poprzez likwidację większości systemów zezwoleń indywidualnych, niezbędne jest wyłączenie kwestii, których dotyczą te przepisy, z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy.
(20) Wyłączenia z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy dotyczące zagadnień związanych z usługami łączności elektronicznej w zakresie, w jakim są objęte dyrektywami 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz wzajemnych połączeń (dyrektywa o dostępie) [5], 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnienie sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa o zezwoleniach) [6], 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) [7], 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) [8] i 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 lipca 2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) [9], powinny mieć zastosowanie nie tylko do zagadnień szczegółowo uregulowanych w tych dyrektywach, lecz również do zagadnień, w których dyrektywy te wyraźnie przewidują możliwość przyjęcia przez państwa członkowskie określonych środków na poziomie krajowym.
(21) Usługi transportowe, w tym transport miejski, taksówki i karetki pogotowia ratunkowego, jak również usługi portowe powinny być wyłączone z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy.
(22) Wyłączenie usług zdrowotnych z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy powinno obejmować usługi medyczne i farmaceutyczne świadczone przez pracowników służby zdrowia celem oceny stanu zdrowia pacjenta, jego utrzymania lub umożliwienia powrotu do zdrowia, jeżeli taka działalność zarezerwowana jest jedynie dla przedstawicieli regulowanych zawodów medycznych w państwie członkowskim, w którym usługi są świadczone.
(23) Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na zwrot kosztów za usługi medyczne świadczone w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym usługobiorca ma stałe miejsce zamieszkania.
Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie wydawał orzeczenia w tej sprawie i uznał w nich prawa pacjentów.
W celu uzyskania większej pewności prawnej i jasnego wyrażenia tej kwestii, ważne jest uwzględnienie tego problemu w innym wspólnotowym akcie prawnym w zakresie, w którym wspomniana kwestia nie została już uwzględniona w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie [10].
(24) Z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy powinny również zostać wyłączone usługi audiowizualne, bez względu na tryb nadawania, w tym w kinach.
Ponadto niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do pomocy udzielanej przez państwa członkowskie sektorowi audiowizualnemu objętej wspólnotowymi zasadami konkurencji.
(25) Z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy powinna zostać wyłączona działalność hazardowa, w tym gry losowe i zakłady wzajemne, ze względu na specyficzny charakter takiej działalności, która służy realizacji przez państwa członkowskie polityk związanych z porządkiem publicznym i ochroną konsumentów.
(26) Niniejsza dyrektywa nie narusza stosowania art. 45 Traktatu.
(27) Niniejsza dyrektywa nie powinna obejmować usług społecznych w dziedzinie budownictwa socjalnego, opieki nad dziećmi oraz usług dla rodzin i osób potrzebujących, świadczonych przez państwo na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym przez usługodawców upoważnionych do tego przez państwo lub przez organizacje charytatywne uznane za takie przez to państwo w celu zapewnienia wsparcia osobom stale lub tymczasowo szczególnie potrzebującym z powodu ich niewystarczającego dochodu rodzinnego, całkowitego lub częściowego braku niezależności oraz osobom, którym grozi marginalizacja.
Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć wpływu na te usługi, gdyż są niezbędne do zagwarantowania podstawowych praw do godności i uczciwości ludzkiej oraz wyrażają zasady spójności i solidarności społecznej.
(28) Niniejsza dyrektywa nie dotyczy finansowania usług społecznych ani systemu pomocy z nimi związanej.
Nie ma ona również wpływu na kryteria lub warunki przyjęte przez państwa członkowskie celem zapewnienia, by usługi społeczne rzeczywiście służyły interesowi publicznemu i spójności społecznej.
Ponadto niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać zasady usługi powszechnej w ramach usług społecznych państw członkowskich.
(29) Ponieważ w Traktacie przewidziano szczególne podstawy prawne dla kwestii podatkowych oraz z uwagi na wspólnotowe akty prawne przyjęte już w tej dziedzinie, niezbędne jest wyłączenie zagadnień podatkowych z zakresu zastosowania niniejszej dyrektywy.
(30) Istnieje już znaczna ilość przepisów wspólnotowych dotyczących działalności usługowej.
Niniejsza dyrektywa rozwija, a tym samym uzupełnia, wspólnotowy dorobek prawny.
Kolizje pomiędzy niniejszą dyrektywą a innymi wspólnotowymi aktami prawnymi zostały zidentyfikowane i uwzględnione w niniejszej dyrektywie, także poprzez zastosowanie odstępstw.
Niezbędne jest jednak ustanowienie zasady w odniesieniu do wszelkich pozostałych i wyjątkowych sytuacji, w których występuje kolizja między przepisem niniejszej dyrektywy a przepisem innego wspólnotowego aktu prawnego.
Występowanie takiej kolizji powinno być stwierdzane zgodnie z postanowieniami Traktatu dotyczącymi prawa przedsiębiorczości i swobodnego przepływu usług.
(31) Niniejsza dyrektywa jest spójna z dyrektywą 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych [11] i nie narusza jej przepisów.
Dotyczy ona zagadnień innych niż odnoszące się do kwalifikacji zawodowych, takich jak ubezpieczenie od odpowiedzialności zawodowej, informacje handlowe, działalność wielodyscyplinarna i uproszczenie procedur administracyjnych.
W odniesieniu do tymczasowego świadczenia usług transgranicznych odstępstwo od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług, zawarte w niniejszej dyrektywie, zapewnia, że przepisy dotyczące swobodnego świadczenia usług zawarte w tytule II dyrektywy 2005/36/WE pozostają nienaruszone.
W związku z tym przepis dotyczący swobody świadczenia usług nie narusza żadnego ze środków mających zastosowanie na podstawnie niniejszej dyrektywy w państwie członkowskim, w którym usługa jest świadczona.
(32) Niniejsza dyrektywa jest zgodna z przepisami wspólnotowymi dotyczącymi ochrony konsumentów, takimi jak dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych) [12] i rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 2004 r. w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów (rozporządzenie w sprawie współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów) [13].
(33) Niniejszą dyrektywą są objęte różne usługi w ramach stale zmieniających się rodzajów działalności, w tym usług dla przedsiębiorstw, takich jak doradztwo w dziedzinie zarządzania, certyfikacja i testowanie; zarządzanie obiektami, w tym utrzymanie biur; reklama; usługi rekrutacji; oraz usługi pośredników handlowych.
Objęte dyrektywą są również usługi świadczone zarówno na rzecz przedsiębiorców, jak i konsumentów, na przykład doradztwo prawne lub podatkowe; usługi dotyczące nieruchomości, takie jak usługi agencji nieruchomości; usługi budowlane, w tym architektoniczne; dystrybucja; organizacja targów; wynajem samochodów i usługi biur podróży.
Dyrektywa obejmuje również usługi dla konsumentów, takie jak usługi turystyczne, w tym usługi przewodników turystycznych; usługi rekreacyjne, ośrodki sportowe i parki rozrywki; oraz o ile nie są wyłączone z zakresu zastosowania dyrektywy, usługi pomocy domowej, takie jak pomoc dla osób starszych.
Działalność ta może obejmować usługi wymagające niewielkiej odległości między usługodawcą a usługobiorcą, usługi wymagające podróży usługobiorcy lub usługodawcy oraz usługi, które mogą być świadczone na odległość, w tym przez Internet.
(34) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości ocena tego, czy niektóre rodzaje działalności, w szczególności działalność finansowana ze środków publicznych lub świadczona przez podmioty publiczne, są "usługą", musi być przeprowadzana w odniesieniu do indywidualnych przypadków w świetle wszystkich ich cech danych rodzajów działalności, w szczególności sposobu ich świadczenia, organizacji i finansowania w danym państwie członkowskim.
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że podstawowe kryterium odpłatności oznacza istnienie wynagrodzenia za dane usługi i uznał, że kryterium odpłatności nie jest spełnione w przypadku działalności prowadzonej bez wynagrodzenia, przez państwo lub w imieniu państwa w związku z wypełnianiem jego obowiązków w dziedzinie ochrony socjalnej, kultury, edukacji i sądownictwa, takiej jak nauczanie organizowane w ramach krajowego systemu edukacji lub zarządzanie systemami zabezpieczenia społecznego, które nie są związane z działalnością gospodarczą.
Uiszczenie opłaty przez usługobiorców, na przykład czesnego lub wpisowego, opłacanego przez studentów w celu wniesienia pewnego wkładu na wydatki związane z funkcjonowaniem systemu, nie stanowi samo w sobie wynagrodzenia, ponieważ usługa jest wciąż finansowana przede wszystkim ze środków publicznych.
Te rodzaje działalności nie wchodzą w zakres definicji usługi zawartej w art. 50 Traktatu i tym samym nie są objęte zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.
(35) Nienastawiona na zysk amatorska działalność sportowa ma duże znaczenie społeczne.
Jej cele są często wyłącznie społeczne lub rekreacyjne.
Nie jest to zatem działalność gospodarcza w rozumieniu prawa wspólnotowego i w związku z tym nie powinna być objęta zakresem zastosowania niniejszej dyrektywy.
(36) Pojęcie "usługodawcy" powinno obejmować każdą osobę fizyczną będącą obywatelem państwa członkowskiego lub każdą osobę prawną wykonującą działalność usługową w państwie członkowskim korzystając przy tym ze swobody przedsiębiorczości lub swobodnego przepływu usług.
Pojęcie usługodawcy nie powinno być tym samym ograniczone wyłącznie do świadczenia usług transgranicznych w ramach swobodnego przepływu usług, ale powinno obejmować również sytuacje, w których podmiot gospodarczy rozpoczyna prowadzenie przedsiębiorstwa w państwie członkowskim aby rozwijać tam swoją działalność usługową.
Z drugiej strony, pojęcie usługodawcy nie powinno obejmować przypadku otwierania w państwie członkowskim oddziałów przez spółki z państw trzecich, ponieważ zgodnie z art. 48 Traktatu ze swobody przedsiębiorczości oraz swobodnego przepływu usług mogą korzystać wyłącznie spółki założone zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego i mające statutową siedzibę, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności gospodarczej we Wspólnocie.
Pojęcie "usługobiorcy" powinno obejmować również obywateli państw trzecich, którzy już korzystają z praw przyznanych im na mocy aktów wspólnotowych takich jak rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 lub dyrektywa Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi [14], rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r. rozszerzające przepisy rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia (EWG) nr 574/72 na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo [15] i dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich [16].
Ponadto państwa członkowskie mogą rozszerzyć zakres pojęcia usługobiorcy na innych obywateli państw trzecich, którzy przebywają na ich terytorium.
(37) Miejsce, w którym usługodawca prowadzi przedsiębiorstwo należy określić zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, zgodnie z którym pojęcie prowadzenia przedsiębiorstwa wiąże się z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej przez czas nieokreślony poprzez stały zakład.
Wymóg ten jest również spełniony, jeżeli przedsiębiorstwo zostało założone na czas określony lub gdy wynajmuje ono budynek lub urządzenia, które wykorzystuje do prowadzenia swojej działalności.
Może on również być spełniony, jeżeli państwo członkowskie wyda zezwolenia na prowadzenie działalności przez czas określony jedynie w zakresie określonych usług.
Zakład nie musi przyjmować formy spółki zależnej, oddziału lub agencji, lecz może składać się z biura prowadzonego przez personel usługodawcy lub przez osobę niezależną, ale upoważnioną do stałego działania w imieniu przedsiębiorstwa, tak jak w przypadku agencji.
Zgodnie z tą definicją, która wymaga faktycznego prowadzenia przez usługodawcę działalności gospodarczej w miejscu prowadzenia przedsiębiorstwa, istnienie zwykłej skrzynki pocztowej nie jest równoznaczne z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
W przypadkach gdy usługodawca prowadzi przedsiębiorstwo w kilku miejscach, istotne jest ustalenie, z którego z nich dana usługa jest faktycznie świadczona.
Jeżeli trudno jest ustalić, które z kilku miejsc prowadzenia przedsiębiorstwa jest miejscem, z którego świadczona jest dana usługa, miejscem prowadzenia przedsiębiorstwa powinno być to miejsce, w którym usługodawca ma główny ośrodek swojej działalności w odniesieniu do tej konkretnej usługi.
(38) Pojęcie "osób prawnych" zgodnie z postanowieniami Traktatu dotyczącymi prowadzenia przedsiębiorstwa pozostawia podmiotom gospodarczym swobodę wyboru formy prawnej, którą uznają za odpowiednią dla prowadzenia swojej działalności.
Dlatego też termin "osoby prawne" w rozumieniu traktatu oznacza wszystkie podmioty ustanowione na mocy prawa państwa członkowskiego lub podlegające temu prawu, niezależnie od ich formy prawnej.
(39) Pojęcie "systemu zezwoleń" powinno obejmować między innymi procedury administracyjne wydawania zezwoleń, licencji, zgód lub koncesji, a także obowiązek rejestracji w zrzeszeniu zawodowym lub wpisania do rejestru, wykazu lub do bazy danych, oficjalnego przyjęcia do zrzeszenia lub uzyskania karty potwierdzającej wykonywanie określonego zawodu aby móc wykonywać określoną działalność.
Zezwolenie może zostać wydane nie tylko w formie oficjalnej decyzji, ale również decyzji dorozumianej, wynikającej na przykład z braku reakcji właściwych organów lub wynikającej z faktu, że zainteresowana strona musi czekać na potwierdzenie przyjęcia oświadczenia, aby mogła rozpocząć daną działalność lub aby wykonywać ją zgodnie z prawem.
(40) Pojęcie "nadrzędnego interesu publicznego", do którego odnoszą się niektóre przepisy niniejszej dyrektywy, zostało ukształtowane przez Trybunał Sprawiedliwości w jego orzecznictwie dotyczącym art. 43 i 49 Traktatu i może ono podlegać dalszej ewolucji.
Pojęcie to, zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości obejmuje co najmniej następujące elementy: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne, w rozumieniu art. 46 i 55 Traktatu, utrzymanie porządku społecznego, cele polityki społecznej, ochronę usługobiorców, ochronę konsumentów, ochronę pracowników, w tym zabezpieczenie społeczne pracowników, dobrostan zwierząt, utrzymanie równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, zapobieganie nadużyciom finansowym, zapobieganie nieuczciwej konkurencji, ochronę środowiska naturalnego i miejskiego, w tym zagospodarowanie przestrzenne miast i wsi, ochronę wierzycieli, zabezpieczenie rzetelnego wymiaru sprawiedliwości, bezpieczeństwo drogowe, ochronę praw własności intelektualnej, cele polityki kulturalnej, w tym zabezpieczenie swobody wyrażania różnych poglądów, w szczególności, społecznych, kulturowych, religijnych i filozoficznych wartości społeczeństwa, potrzebę zapewnienia edukacji na wysokim poziomie, utrzymanie zróżnicowania prasy oraz propagowanie języka narodowego, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego, oraz politykę weterynaryjną.
(41) Zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości pojęcie "porządek publiczny" obejmuje ochronę przed rzeczywistym lub wystarczająco poważnym zagrożeniem jednego z podstawowych interesów publicznych i może dotyczyć szczególnie kwestii związanych z godnością ludzką, ochroną nieletnich i dorosłych wymagających opieki oraz dobrostanem zwierząt.
Podobnie pojęcie bezpieczeństwa publicznego obejmuje kwestie ochrony publicznej.
(42) Przepisy dotyczące procedur administracyjnych nie powinny mieć na celu harmonizacji takich procedur, lecz likwidację zbyt uciążliwych systemów zezwoleń oraz związanych z nimi procedur i formalności, które utrudniają korzystanie ze swobody przedsiębiorczości oraz tworzenie nowych przedsiębiorstw usługowych.
(43) Jedną z podstawowych trudności, napotykanych w szczególności przez MŚP, przy podejmowaniu i prowadzeniu działalności usługowej jest złożoność, długotrwałość i niepewność prawna procedur administracyjnych.
Z tego powodu, idąc za przykładem pewnych inicjatyw podejmowanych na poziomie wspólnotowym i krajowym, mających na celu modernizację oraz wprowadzenie dobrych praktyk administracyjnych, niezbędne jest określenie reguł upraszczania procedur administracyjnych, między innymi poprzez ograniczenie obowiązku uprzedniego uzyskania zezwolenia do przypadków, w których jest to konieczne, a także zasady dorozumianego udzielenia zezwolenia właściwych organów po upływie określonego czasu.
Takie działania modernizacyjne, przy jednoczesnym utrzymaniu wymogów dotyczących przejrzystości i aktualizacji informacji dotyczących podmiotów gospodarczych, mają na celu wyeliminowanie opóźnień, kosztów i skutków zniechęcających do prowadzenia działalności, które wynikają na przykład ze zbędnych lub nadmiernie złożonych i uciążliwych procedur, ich powielania, biurokracji związanej z przedkładaniem dokumentów, arbitralnego podejmowania decyzji przez właściwe organy, nieokreślonych lub nadmiernie wydłużonych terminów udzielania odpowiedzi, ograniczonego okresu ważności udzielanych zezwoleń, a także nieproporcjonalnych opłat i kar.
Takie praktyki mają szczególnie zniechęcający wpływ na usługodawców pragnących rozwijać swoją działalność w innych państwach członkowskich i wymagają skoordynowanej modernizacji w ramach rozszerzonego rynku wewnętrznego dwudziestu pięciu państw członkowskich.
(44) Państwa członkowskie powinny wprowadzić, w odpowiednich przypadkach, ujednolicone na poziomie wspólnotowym formularze opracowane przez Komisję stanowiące odpowiednik certyfikatów, zaświadczeń lub innych dokumentów dotyczących prowadzenia przedsiębiorstwa.
(45) W celu przeanalizowania potrzeby uproszczenia procedur i formalności, państwa członkowskie powinny w szczególności mieć możliwość uwzględnienia ich konieczności, liczby, ryzyka powtarzania się, kosztu, jasności i dostępności jak również opóźnienia i praktycznych trudności dla danego usługodawcy, które te procedury i formalności mogłyby spowodować.
(46) Aby ułatwić podejmowanie i prowadzenie działalności usługowej na rynku wewnętrznym, niezbędne jest ustanowienie celu, wspólnego wszystkim państwom członkowskim, polegającego na uproszczeniu procedur administracyjnych oraz przyjęciu przepisów dotyczących między innymi prawa do informacji, procedur realizowanych drogą elektroniczną oraz ustanowienia ram systemów zezwoleń.
Inne środki przyjęte na poziomie krajowym dla osiągnięcia tego celu mogą obejmować zmniejszenie liczby procedur i formalności mających zastosowanie do działalności usługowej oraz ich ograniczenie do tych, które są niezbędne, aby osiągnąć cel leżący w interesie ogólnym, oraz które nie powielają się pod względem treści lub celu.
(47) W celu uproszczenia procedur administracyjnych, nie powinno się nakładać ogólnych wymogów formalnych, takich jak wymóg przedłożenia oryginalnych dokumentów, poświadczonych kopii lub tłumaczeń przysięgłych, chyba, że jest to obiektywnie uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, takim jak ochrona pracowników, zdrowia publicznego, ochrona środowiska naturalnego lub konsumentów.
Niezbędne jest również zagwarantowanie, by zezwolenie co do zasady zapewniało możliwość podejmowania i prowadzenia działalności usługowej na całym terytorium państwa, chyba że nowe zezwolenie dla każdego zakładu, na przykład każdego nowego hipermarketu, lub zezwolenie ograniczone do określonego obszaru terytorium państwa, jest obiektywnie uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym.
(48) W celu dalszego uproszczenia procedur administracyjnych, właściwe jest zapewnienie każdemu usługodawcy dostępu do pojedynczego punktu, w którym mógłby on dopełnić wszelkich formalności (zwanego dalej "pojedynczym punktem kontaktowym").
Liczba pojedynczych punktów kontaktowych przypadających na państwo członkowskie może być różna, w zależności od kompetencji regionalnych lub lokalnych lub rodzaju danej działalności.
Utworzenie pojedynczych punktów kontaktowych nie powinno mieć wpływu na podział zadań pomiędzy właściwymi organami w ramach każdego systemu krajowego.
W przypadkach, w których na poziomie regionalnym lub lokalnym właściwych jest kilka organów, jeden z tych organów może przyjąć rolę pojedynczego punktu kontaktowego i koordynatora.
Pojedyncze punkty kontaktowe mogą być tworzone nie tylko przez organy administracyjne, ale również przez izby handlowe lub rzemieślnicze, czy też przez organizacje zawodowe lub podmioty prywatne, którym państwo członkowskie decyduje się powierzyć tę funkcję.
Pojedyncze punkty kontaktowe odgrywają ważną rolę w zapewnianiu wsparcia usługodawcom jako organy bezpośrednio właściwe do wydawania dokumentów niezbędnych do podjęcia działalności usługowej, czy też jako pośrednicy między usługodawcą a organami, które są bezpośrednio właściwe w tym zakresie.
(49) Opłata, która może być pobierana przez pojedyncze punkty kontaktowe, powinna być proporcjonalna do kosztu procedur i formalności, którymi się zajmują.
Nie powinno pozbawiać to państw członkowskich możliwości powierzenia pojedynczym punktom kontaktowym poboru innych opłat administracyjnych, takich jak opłata na rzecz organów nadzorczych.
(50) Niezbędne jest, aby usługodawcy i usługobiorcy mieli łatwy dostęp do pewnych rodzajów informacji.
W ramach niniejszej dyrektywy każde państwo członkowskie powinno samo określać sposób przekazywania informacji usługodawcom i usługobiorcom.
W szczególności obowiązek spoczywający na państwach członkowskich dotyczący zapewnienia, że właściwe informacje będą łatwo dostępne dla usługodawców i usługobiorców oraz zapewnienia braku przeszkód w dostępie publicznym, może zostać spełniony poprzez udostępnienie tych informacji na stronie internetowej.
Wszelkie podawane informacje powinny być przedstawiane w jasny i jednoznaczny sposób.
(51) Informacje przekazywane usługodawcom i usługobiorcom powinny obejmować w szczególności informacje dotyczące procedur i formalności, dane kontaktowe właściwych organów, warunki dostępu do publicznych rejestrów i baz danych oraz informacje dotyczące dostępnych form odwołań i danych kontaktowych stowarzyszeń i organizacji od których usługodawcy i usługobiorcy mogą uzyskać praktyczne wsparcie.
Obowiązek spoczywający na właściwych organach dotyczący udzielania pomocy usługodawcom i usługobiorcom nie obejmuje udzielania porad prawnych w indywidualnych przypadkach.
Należy jednak podać ogólne informacje na temat sposobu, w jaki wymogi są zazwyczaj interpretowane lub stosowane.
Państwa członkowskie powinny same określać kwestie dotyczące odpowiedzialności za przekazanie informacji nieprawidłowych bądź mylących.
(52) Stworzenie, w stosunkowo nieodległej przyszłości, elektronicznych sposobów dopełniania procedur i formalności będzie niezmiernie ważne dla uproszczenia procedur administracyjnych w zakresie działalności usługowej, z korzyścią dla usługodawców, usługobiorców oraz właściwych organów.
W celu wypełnienia tego obowiązku, konieczna może być zmiana ustawodawstwa krajowego i innych przepisów mających zastosowanie do usług.
Obowiązek ten nie powinien wykluczać udostępniania przez państwa członkowskie innych, obok wykorzystania środków elektronicznych, sposobów dopełnienia tych procedur i formalności.
Fakt, że należy umożliwić dopełnienie takich procedur i formalności na odległość oznacza przede wszystkim, że państwa członkowskie muszą zapewnić możliwości ich przeprowadzenia między państwami.
Ten obowiązek nie obejmuje procedur lub formalności, które ze względu na ich charakter nie mogą zostać przeprowadzone na odległość.
Ponadto nie narusza to przepisów państw członkowskich dotyczących stosowania języków.
(53) Przed przyznaniem licencji na niektóre rodzaje działalności usługowej właściwy organ może przeprowadzić rozmowę z wnioskodawcą w celu oceny jego osobistej uczciwości oraz predyspozycji do świadczenia danej usługi.
W takich przypadkach dopełnienie formalności drogą elektroniczną może nie być właściwe.
(54) Możliwość podjęcia działalności usługowej powinna być uzależniona od uzyskania zezwolenia wydanego przez właściwe organy tylko wtedy, gdy decyzja ta spełnia kryterium niedyskryminacji, konieczności i proporcjonalności.
Oznacza to w szczególności, że systemy zezwoleń są dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy kontrola następcza nie byłaby skuteczna, ponieważ niemożliwe jest ustalenie w sposób następczy wad danych usług, biorąc pod uwagę ryzyko i niebezpieczeństwo, które mogłyby powstać przy braku uprzedniej kontroli.
Takie przepisy niniejszej dyrektywy nie mogą jednak uzasadniać stosowania systemów zezwoleń, które są niedozwolone na podstawie innych wspólnotowych aktów prawnych, takich jak dyrektywa 1999/93/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2000 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych [17] lub dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) [18].
Wyniki procesu wzajemnej oceny umożliwią określenie — na poziomie wspólnotowym — rodzajów działalności, dla których należy znieść systemy zezwoleń.
(55) Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać możliwości cofnięcia przez państwa członkowskie zezwoleń po ich wydaniu, w przypadkach, gdy przestały być spełnione warunki wymagane do uzyskania zezwolenia.
(56) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości, względy zdrowia publicznego, ochrony konsumentów, zdrowia zwierząt i środowiska miejskiego stanowią nadrzędny interes publiczny.
Takie nadrzędne względy mogą uzasadniać stosowanie systemów zezwoleń i innych ograniczeń.
Jednakże takie systemy zezwoleń lub ograniczenia nie powinny wprowadzać dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.
Ponadto w każdym przypadku powinna być przestrzegana zasada konieczności i proporcjonalności.
(57) Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące systemów zezwoleń powinny obejmować przypadki, w których podjęcie lub prowadzenie działalności usługowej przez podmioty gospodarcze wymaga wydania decyzji przez właściwy organ.
Nie dotyczy to decyzji właściwych organów o ustanowieniu publicznego lub prywatnego podmiotu w celu świadczenia określonej usługi ani zawierania przez właściwe organy umów o świadczenie określonej usługi, jeżeli podlega ona przepisom o zamówieniach publicznych, jako że niniejsza dyrektywa nie dotyczy przepisów o zamówieniach publicznych.
(58) W celu ułatwienia podejmowania i prowadzenia działalności usługowej, ważne jest dokonanie oceny i składanie sprawozdań na temat systemów zezwoleń i ich uzasadnienie.
Wymóg składania sprawozdań dotyczy tylko istnienia systemów zezwoleń, a nie kryteriów i warunków udzielania zezwolenia.
(59) Zezwolenie powinno co do zasady umożliwić usługodawcy podjęcie działalności lub prowadzenie tej działalności na całym terytorium państwa, chyba że nadrzędny interes publiczny uzasadnia ograniczenie jego zakresu go do określonego terytorium.
Przykładowo ochrona środowiska naturalnego może uzasadniać wymóg uzyskania odrębnego zezwolenia na każdą instalację na terytorium państwa.
Niniejszy przepis nie powinien wpływać na kompetencje władz regionalnych i lokalnych w zakresie udzielania zezwoleń w państwach członkowskich.
(60) Niniejsza dyrektywa, a w szczególności jej przepisy dotyczące systemów zezwoleń i terytorialnego zakresu obowiązywania zezwolenia, nie powinna naruszać podziału kompetencji na szczeblu regionalnym i lokalnym w państwach członkowskich, w tym w zakresie samorządu regionalnego i lokalnego oraz używania języków urzędowych.
(61) Przepis dotyczący niepowielania warunków udzielania zezwolenia nie powinien wykluczać możliwości stosowania przez państwa członkowskie własnych warunków, które są określone w systemie zezwoleń.
Powinien on nakładać jedynie wymóg, aby właściwe organy, rozważając, czy warunki te są spełnione przez wnioskodawcę, uwzględniały równoważne warunki, które zostały już spełnione przez tego wnioskodawcę w innym państwie członkowskim.
Przepis ten nie powinien nakładać wymogu stosowania warunków udzielania zezwolenia określonych w systemie zezwoleń innego państwa członkowskiego.
(62) W przypadkach, w których liczba dostępnych zezwoleń na prowadzenie danej działalności jest ograniczona z uwagi na ograniczone zasoby naturalne lub możliwości techniczne, powinna zostać przyjęta procedura wyboru spośród kilku potencjalnych kandydatów w celu poprawienia — dzięki otwartej konkurencji — jakości i warunków dostawy usług dostępnych dla usługobiorców.
Taka procedura powinna dawać gwarancje przejrzystości i bezstronności, a zezwolenie udzielone w ten sposób nie powinno mieć zbyt długiego okresu obowiązywania, nie powinno podlegać automatycznemu odnowieniu i nie powinno przyznawać usługodawcy, którego zezwolenie właście wygasło żadnych korzyści.
W szczególności okres ważności udzielonego zezwolenia powinien być określony w taki sposób, aby nie ograniczał swobodnej konkurencji bardziej niż jest to niezbędne w celu umożliwienia usługodawcy odzyskania kosztów inwestycji oraz uzyskania godziwego zwrotu z zainwestowanego kapitału.
Przepis ten nie powinien stanowić przeszkody dla państw członkowskich w ograniczaniu liczby zezwoleń z przyczyn innych niż ograniczone zasoby naturalne lub możliwości techniczne.
Zezwolenia te powinny w każdym przypadku podlegać przepisom niniejszej dyrektywy, dotyczącym systemów zezwoleń.
(63) O ile nie istnieją odmienne postanowienia, w przypadku braku odpowiedzi w terminie powinno uznawać się, że zezwolenie zostało udzielone.
Jednakże, w stosunku do niektórych rodzajów działalności możliwe jest wprowadzenie innych ustaleń, jeżeli jest to obiektywnie uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym w tym uzasadnionym interesem stron trzecich.
Takie inne ustalenia mogą obejmować przepisy krajowe, zgodnie z którymi, w przypadku nieudzielenia odpowiedzi przez właściwy organ, wniosek uznaje się za odrzucony, a decyzja o odrzuceniu może zostać zaskarżona do sądu.
(64) W celu rzeczywistego ustanowienia rynku wewnętrznego usług konieczne jest zniesienie ograniczeń w zakresie swobody przedsiębiorczości oraz swobodnego przepływu usług, które nadal znajdują się w przepisach niektórych państw członkowskich i które są niezgodne odpowiednio z art. 43 i 49 Traktatu.
Ograniczenia, które mają być zakazane, wpływają w szczególności na rynek wewnętrzny usług i należy je możliwie szybko, systematycznie usuwać.
(65) Swoboda przedsiębiorczości opiera się w szczególności na zasadzie równego traktowania, która zakazuje nie tylko wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, ale również wszelkiej dyskryminacji pośredniej opartej na innych kryteriach, lecz mogącej mieć takie same skutki.
Stąd też podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej w państwie członkowskim jako działalności podstawowej lub pobocznej nie powinno podlegać kryteriom takim, jak miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa, miejsce zamieszkania, miejsce zameldowania lub główne miejsce świadczenia usług.
Jednakże kryteria te nie powinny obejmować wymogów, zgodnie z którymi nadrzędny interes publiczny może stanowić uzasadnienie obowiązku obecności usługodawcy, jego pracownika, lub przedstawiciela przy prowadzeniu jego działalności.
Ponadto państwo członkowskie nie powinno ograniczać zdolności prawnej ani zdolności sądowej spółek zarejestrowanych zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego, na którego terytorium mieści się ich główne miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa.
Co więcej, państwo członkowskie nie powinno mieć możliwości przyznawania żadnych korzyści usługodawcom, którzy mają określone narodowe lub lokalne powiązania społeczno-ekonomiczne, ani też nie powinno mieć możliwości ograniczania — z uwagi na miejsce prowadzenia przedsiębiorstwa — ich swobody korzystania z praw i towarów lub ich nabywania i zbywania, ani też nie powinno być w stanie ograniczać dostępu do różnych form kredytu lub lokali, o ile możliwości te są przydatne z punktu widzenia podejmowania działalności lub jej faktycznego prowadzenia.
(66) Możliwość podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej na terytorium państwa członkowskiego nie powinna być uzależniana od testu ekonomicznego.
Zakaz stosowania testów ekonomicznych jako warunku wstępnego przyznania zezwolenia powinien dotyczyć testów ekonomicznych jako takich, ale nie wymagań obiektywnie uzasadnionych nadrzędnym interesem publicznym, takim jak ochrona środowiska miejskiego, względy polityki społecznej lub ochrona zdrowia publicznego.
Zakaz nie powinien wpływać na wykonywanie uprawnień przez organy odpowiedzialne za stosowanie prawa konkurencji.
(67) W odniesieniu do gwarancji finansowych lub ubezpieczeń, zakaz wprowadzania wymogów powinien dotyczyć jedynie obowiązku, aby wymagane gwarancje finansowe lub ubezpieczenia pochodziły od instytucji finansowej prowadzącej przedsiębiorstwo w danym państwie członkowskim.
(68) W odniesieniu do wcześniejszego wpisu, zakaz wprowadzania wymogów powinien dotyczyć jedynie obowiązku, aby usługodawca przed rozpoczęciem prowadzenia przedsiębiorstwa był wpisany na dany okres do rejestru prowadzonego w danym państwie członkowskim.
(69) W celu skoordynowania modernizacji krajowych przepisów z wymogami rynku wewnętrznego, niezbędne jest dokonanie oceny określonych niedyskryminacyjnych wymogów krajowych, które — z uwagi na swój charakter — mogą istotnie ograniczyć lub uniemożliwić podejmowanie lub prowadzenie działalności na podstawie swobody przedsiębiorczości.
Taki proces powinien ograniczać się do oceny zgodności tych wymogów z już ustanowionymi przez Trybunał Sprawiedliwości kryteriami w zakresie swobody przedsiębiorczości.
Ocena ta nie powinna dotyczyć stosowania wspólnotowego prawa konkurencji.
W przypadku gdy takie wymogi mają charakter dyskryminujący lub nie są obiektywnie uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym lub gdy są nieproporcjonalne, należy je znieść bądź zmienić.
Skutki takiej oceny będą różne w zależności od charakteru działalności i związanego z nią interesu publicznego.
W szczególności wymogi takie mogłyby być w pełni uzasadnione, jeżeli realizują one cele polityki społecznej.
(70) Na użytek niniejszej dyrektywy usługi mogą być uznane w niniejszej dyrektywie za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym, bez uszczerbku dla art. 16 Traktatu jedynie wtedy, gdy są one świadczone w ramach specjalnych zadań użyteczności publicznej, powierzonych usługodawcy przez dane państwo członkowskie.
Powierzanie zadań może odbywać się w drodze jednego działania lub większej liczby działań, których forma jest ustalana przez dane państwo członkowskie; powinny one dokładnie określać charakter tego specjalnego zadania.
(71) Procedura wzajemnej oceny przewidziana w niniejszej dyrektywie nie powinna wpływać na swobodę państw członkowskich we wprowadzaniu wysokiego poziomu ochrony interesu publicznego, zwłaszcza w odniesieniu do celów polityki społecznej.
Ponadto konieczne jest, by w procedurze wzajemnej oceny w pełni uwzględnić specyfikę usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym oraz szczególne zadania, których realizacji służą.
Może to uzasadniać określone ograniczenia swobody przedsiębiorczości, w szczególności, gdy ograniczenia te służą ochronie zdrowia publicznego i celom polityki społecznej oraz gdy spełniają one warunki określone w art. 15 ust. 3 lit. a), b) i c).
Przykładowo w odniesieniu do obowiązku przyjmowania określonej formy prawnej w celu świadczenia określonych usług w dziedzinie społecznej, Trybunał Sprawiedliwości uznał już, że zasadne może okazać się nałożenie na usługodawcę wymogu prowadzenia działalności w celu niezarobkowym.
(72) Usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym wiążą się z wykonywaniem istotnych zadań dotyczących spójności społecznej i terytorialnej.
Procedura oceny przewidziana w niniejszej dyrektywie nie powinna utrudniać wykonania tych zadań.
Procedura ta nie powinna mieć wpływu na wymogi, których spełnienie jest niezbędne do wykonania takich zadań; jednocześnie powinny zostać podjęte kwestie nieuzasadnionych ograniczeń swobody przedsiębiorczości.
(73) Wymogi, które powinny być zbadane, obejmują przepisy krajowe, które — z przyczyn innych niż dotyczące kwalifikacji zawodowych — zastrzegają dostęp do niektórych rodzajów działalności dla określonych usługodawców.
Wymogi takie obejmują również obowiązek przyjęcia konkretnej formy prawnej przez usługodawcę, w szczególności posiadania osobowości prawnej, przyjęcia formy spółki osobowej, posiadania statusu organizacji o charakterze niezarobkowym lub spółki należącej wyłącznie do osób fizycznych oraz wymogi dotyczące własności udziałów lub akcji w spółce, a w szczególności obowiązku posiadania minimalnej wysokości kapitału do podejmowania określonej działalności usługowej lub posiadania konkretnych kwalifikacji zawodowych, aby móc być wspólnikiem określonych spółek lub nimi zarządzać.
Ocena zgodności ustalonych taryf minimalnych lub maksymalnych ze swobodą przedsiębiorczości dotyczy jedynie taryf nakładanych przez właściwe organy w odniesieniu do świadczenia konkretnych usług, a nie, przykładowo, ogólnych zasad ustalania cen, takich jak w przypadku wynajmu lokali mieszkalnych.
(74) Proces wzajemnej oceny oznacza, że w okresie transpozycji państwa członkowskie najpierw będą musiały przeprowadzić przegląd swojego ustawodawstwa w celu sprawdzenia, czy w ich systemie prawnym występują wspomniane powyżej wymogi.
Najpóźniej do końca okresu transpozycji, państwa członkowskie powinny sporządzać sprawozdanie dotyczące wyników takiego przeglądu.
Wszystkie sprawozdania zostaną przekazane wszystkim pozostałym państwom członkowskim oraz zainteresowanym stronom.
Następnie, w ciągu sześciu miesięcy, państwa członkowskie będą mogły przedstawić swoje uwagi do tych sprawozdań.
Najpóźniej w rok po upływie terminu transpozycji niniejszej dyrektywy, Komisja powinna sporządzić sprawozdanie podsumowujące, któremu, w stosownych przypadkach, powinny towarzyszyć propozycje dalszych inicjatyw.
Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, może w razie potrzeby udzielać im wsparcia w celu opracowania wspólnej metodologii.
(75) Fakt, że niniejsza dyrektywa określa pewną liczbę wymogów, które państwa członkowskie muszą znieść lub poddać ocenie w okresie transpozycji, pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich postępowań w sprawie naruszenia przepisów podejmowanych wobec państwa członkowskiego w przypadku uchybiania przez nie jednemu ze zobowiązań wynikających z art. 43 lub 49 Traktatu.
(76) Niniejsza dyrektywa nie dotyczy stosowania art. 28-30 Traktatu, odnoszących się do swobodnego przepływu towarów.
Ograniczenia niedozwolone zgodnie z przepisem dotyczącym swobody świadczenia usług obejmują wymogi mające zastosowanie w przypadku podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej i nie odnoszą się do towarów jako takich.
(77) W przypadkach, w których podmiot gospodarczy przemieszcza się do innego państwa członkowskiego w celu prowadzenia tam działalności usługowej, należy dokonać rozróżnienia między dwoma sytuacjami: działalnością objętą swobodą przedsiębiorczości oraz działalnością objętą swobodnym przepływem usług z uwagi na jej tymczasowy charakter.
Aby odróżnić swobodę przedsiębiorczości od swobodnego przepływu usług, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości kluczowym elementem jest kwestia, czy podmiot gospodarczy prowadzi przedsiębiorstwo w państwie członkowskim, w którym świadczy daną usługę, czy też nie.
Jeżeli podmiot gospodarczy prowadzi przedsiębiorstwo w państwie członkowskim, w którym świadczy usługi, zastosowanie ma swoboda przedsiębiorczości.
Natomiast jeśli podmiot gospodarczy nie prowadzi przedsiębiorstwa w państwie członkowskim, w którym świadczona jest usługa, zastosowanie ma swoboda przepływu usług.
Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości tymczasowy charakter danej działalności powinien być oceniany nie tylko na podstawie okresu świadczenia usługi, ale również biorąc pod uwagę regularność, okresowość lub ciągłość świadczenia usług.
W każdym przypadku tymczasowy charakter działalności nie powinien oznaczać, że usługodawca nie może korzystać z pewnej infrastruktury, na przykład biura, kancelarii lub gabinetu, w państwie członkowskim, w ktorym usługa jest świadczona, w takim zakresie, w jakim infrastruktura ta jest niezbędna do świadczenia danej usługi.
(78) W celu rzeczywistego wprowadzenia w życie swobody przepływu usług i zapewnienia, by usługobiorcy i usługodawcy mogli odnieść z tego korzyści i świadczyć usługi w całej Wspólnocie, bez względu na wewnętrzne granice, niezbędne jest wyjaśnienie, w jakim stopniu mogą zostać nałożone wymogi przez państwo członkowskie, w którym świadczona jest usługa.
Niezbędne jest zapewnienie, by przepis dotyczący swobody świadczenia usług nie uniemożliwiał państwu członkowskiemu, w którym świadczona jest usługa, nakładania, zgodnie z zasadami określonymi w art. 16 ust. 1 lit. a)–c), własnych szczególnych wymogów z uwagi na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, ochronę zdrowia publicznego lub środowiska naturalnego.
(79) Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości państwo członkowskie zachowuje prawo podejmowania środków, aby zapobiec nadużywaniu przez usługodawców zasad rynku wewnętrznego.
Dopuszczenie się przez usługodawcę nadużycia powinno być zawsze stwierdzane w odniesieniu do indywidualnego przypadku.
(80) Konieczne jest zapewnienie usługodawcom możliwości transportu sprzętu nieodzownego do świadczenia przez nich usługi, w przypadku gdy podróżują do innego państwa członkowskiego w celu świadczenia usług.
W szczególności ważne jest, aby unikać przypadków, w których usługi nie można zrealizować bez danego sprzętu lub sytuacji, w których usługodawcy ponoszą dodatkowe koszty, na przykład wynajmu lub zakupu sprzętu innego od tego, którym się normalnie posługują, lub wynikające z potrzeby znaczącej zmiany zwykłego sposobu prowadzenia przez nich działalności.
(81) Pojęcie sprzętu nie odnosi się do obiektów fizycznych dostarczanych klientowi przez usługodawcę lub które stają się częścią obiektu fizycznego w wyniku działalności usługowej (takich jak materiały budowlane lub części zamienne) lub które zostały zużyte lub pozostawione na miejscu podczas świadczenia usługi (takich jak paliwa, materiały wybuchowe, materiały pirotechniczne, pestycydy, trucizny lub leki).
(82) Przepisy niniejszej dyrektywy nie powinny wykluczać możliwości stosowania przez państwo członkowskie przepisów dotyczących warunków zatrudnienia.
Przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne powinny zgodnie z Traktatem być uzasadnione względami ochrony pracowników oraz powinny być niedyskryminacyjne, konieczne i proporcjonalne, zgodnie z wykładnią tych pojęć przyjętą przez Trybunał Sprawiedliwości, a także zgodne z innymi stosownymi przepisami prawa wspólnotowego.
(83) Konieczne jest zapewnienie, by wyjątki od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług były możliwe wyłącznie w obszarach objętych odstępstwami.
Odstępstwa te są potrzebne w celu uwzględnienia poziomu integracji rynku wewnętrznego lub niektórych wspólnotowych aktów prawnych dotyczących usług, zgodnie z którymi usługodawca podlega prawu państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa.
Ponadto w drodze wyjątku, w pewnych indywidualnych przypadkach oraz zgodnie ze ściśle określonymi warunkami proceduralnymi i merytorycznymi powinny zostać podjęte środki wobec danego usługodawcy.
Dodatkowo jakiekolwiek ograniczenie swobodnego przepływu usług powinno być, w drodze wyjątku, dozwolone jedynie wtedy, gdy jest ono zgodne z prawami podstawowymi, które tworzą integralną część ogólnych zasad prawa zawartych w porządku prawnym Wspólnoty.
(84) Odstępstwo od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług w zakresie usług pocztowych powinno obejmować zarówno działalność zarezerwowaną dla dostawcy usługi powszechnej, jak i inne usługi pocztowe.
(85) Odstępstwo od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług dotyczące sądowej windykacji należności oraz odniesienie do możliwego przyszłego instrumentu harmonizacji powinny dotyczyć jedynie prowadzenia i podejmowania działalności, która polega w szczególności na wnoszeniu powództw sądowych w zakresie windykacji należności.
(86) Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć wpływu na warunki zatrudnienia, które, zgodnie z dyrektywą 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącą delegowania pracowników w ramach świadczenia usług [19], stosuje się wobec pracowników delegowanych do świadczenia usługi na terytorium innego państwa członkowskiego.
Zgodnie z dyrektywą 96/71/WE w takich przypadkach usługodawcy zobowiązani są do przestrzegania, w określonych dziedzinach, warunków zatrudnienia obowiązujących w państwie członkowskim, w którym usługa jest świadczona.
Należą do nich: maksymalny czas pracy i minimalne okresy wypoczynku, minimalny wymiar rocznego urlopu wypoczynkowego, minimalne stawki płacy, w tym stawki za pracę w godzinach nadliczbowych, warunki wynajmowania pracowników, w szczególności ochrona pracowników wynajętych przez agencje pracy tymczasowej, zdrowie, bezpieczeństwo i higiena pracy, środki ochronne dotyczące warunków zatrudniania kobiet w ciąży lub kobiet, które niedawno urodziły dziecko, jak również dzieci i młodzieży, równouprawnienie płci oraz inne przepisy wprowadzające zakaz dyskryminacji.
Dotyczy to nie tylko warunków zatrudnienia ustanowionych przepisami ustawowymi, lecz również warunków wynikających z umów zbiorowych lub orzeczeń arbitrażowych oficjalnie uznanych lub faktycznie powszechnie obowiązujących, w rozumieniu dyrektywy 96/71/WE.
Ponadto niniejsza dyrektywa nie powinna stanowić przeszkody w stosowaniu przez państwa członkowskie warunków zatrudnienia także w innych dziedzinach niż wyszczególnione w art. 3 dyrektywy 96/71/WE, ze względów porządku publicznego.
(87) Niniejsza dyrektywa nie powinna również wpływać na warunki zatrudnienia w przypadku, gdy pracownik zatrudniony do świadczenia usługi transgranicznej, został zatrudniony w państwie członkowskim, w którym usługa jest świadczona.
Ponadto, dyrektywa nie wywiera wpływu na prawo państw członkowskich, w których usługa jest świadczona, do stwierdzenia istnienia stosunku pracy oraz rozróżnienia pomiędzy osobami prowadzącymi działalność na własny rachunek i osobami zatrudnionymi, w tym osobami, które pozornie prowadzą działalność na własny rachunek.
Pod tym względem zasadniczą cechą stosunku zatrudnienia w rozumieniu art. 39 Traktatu powinien być fakt, że przez pewien czas osoba świadczy usługi dla i pod kierunkiem innej osoby, w zamian za co otrzymuje wynagrodzenie.
Każda działalność, którą dana osoba wykonuje poza stosunkiem podporządkowania, musi zostać zaliczona do działalności prowadzonej na własny rachunek dla celów art. 43 i 49 Traktatu.
(88) Przepis dotyczący swobody świadczenia usług nie powinien mieć zastosowania w przypadkach, w których zgodnie z prawem wspólnotowym dana działalność jest w państwie członkowskim zastrzeżona dla przedstawicieli określonego zawodu np. wymóg, zgodnie z którym porad prawnych mogą udzielać jedynie prawnicy.
(89) Wyjątek od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług dotyczący rejestracji pojazdów wziętych w leasing w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym są użytkowane, wynika z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, który uznał, że państwo członkowskie może nałożyć taki obowiązek, przy założeniu proporcjonalnych warunków, w przypadku pojazdów użytkowanych na jego terytorium.
Wyjątek ten nie obejmuje wynajmu okolicznościowego lub tymczasowego.
(90) Stosunki umowne między usługodawcą a klientem, jak również między pracodawcą a pracownikiem nie powinny być przedmiotem niniejszej dyrektywy.
Prawo właściwe dla zobowiązań umownych i pozaumownych usługodawcy jest określane zgodnie z przepisami międzynarodowego prawa prywatnego.
(91) Niezbędne jest umożliwienie państwom członkowskim, w drodze wyjątku i przy indywidualnym rozpatrywaniu każdego przypadku, podjęcia środków stanowiących odstępstwo od przepisu dotyczącego swobody świadczenia usług w odniesieniu do usługodawcy prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim, ze względu na bezpieczeństwo usług.
Podjęcie takich środków powinno jednak być możliwe jedynie w przypadku braku harmonizacji na poziomie wspólnotowym.
(92) Ograniczenia swobodnego przepływu usług sprzeczne z niniejszą dyrektywą mogą wynikać nie tylko ze środków stosowanych wobec usługodawców, ale również z licznych barier wobec korzystania z usług przez usługobiorców, a zwłaszcza konsumentów.
Niniejsza dyrektywa wskazuje przykładowo pewne rodzaje ograniczeń stosowane wobec usługobiorcy, który pragnie skorzystać z usługi świadczonej przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim.
Obejmuje to również przypadki, w których usługobiorcy mają obowiązek uzyskać zezwolenie od właściwych organów lub złożyć tym organom oświadczenie w celu skorzystania z usługi świadczonej przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim.
Nie dotyczy to ogólnych systemów zezwoleń, które mają zastosowanie do korzystania z usługi świadczonej przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w tym samym państwie członkowskim.
(93) Pojęcie pomocy finansowej przewidzianej przy korzystaniu z określonej usługi nie powinno mieć zastosowania do systemów pomocy udzielanej przez państwa członkowskie w szczególności w dziedzinie polityki społecznej lub w sektorze kultury, które są objęte przepisami wspólnotowymi dotyczącymi reguł konkurencji, ani do ogólnej pomocy finansowej niepowiązanej z korzystaniem z określonej usługi, na przykład stypendiów lub pożyczek studenckich.
(94) Zgodnie z postanowieniami Traktatu dotyczącymi swobodnego przepływu usług, dyskryminacja ze względu na przynależność państwową usługobiorcy lub jego miejsce zamieszkania w danym kraju lub regionie jest zakazana.
Taka dyskryminacja może przybrać formę obowiązku, nałożonego jedynie na obywateli innego państwa członkowskiego, dostarczenia oryginalnych dokumentów, poświadczonych kopii, zaświadczenia o obywatelstwie lub urzędowego tłumaczenia dokumentów w celu skorzystania z usługi bądź z korzystniejszych warunków lub cen.
Jednakże zakaz stosowania dyskryminacyjnych wymogów nie powinien wykluczać zastrzeżenia pewnych korzyści, zwłaszcza w odniesieniu do taryf, dla niektórych usługobiorców, jeżeli są one oparte na uzasadnionych i obiektywnych kryteriach.
(95) Zasada niedyskryminacji w ramach rynku wewnętrznego oznacza, że nie można odmówić lub utrudnić usługobiorcy, a zwłaszcza konsumentowi, dostępu do usługi oferowanej publicznie z uwagi na zastosowanie kryterium zawartego w udostępnianych publicznie ogólnych warunkach umów, które odnosi się do przynależności państwowej lub miejsca zamieszkania usługobiorcy.
Nie wynika z tego, że dyskryminacją byłoby wprowadzenie do ogólnych warunków umów postanowień przewidujących odmienne taryfy i warunki świadczenia usług, w przypadku gdy te taryfy, ceny i warunki są bezpośrednio uzasadnione obiektywnymi różnicami pomiędzy poszczególnymi państwami, na przykład kosztami dodatkowymi ponoszonymi ze względu na odległość lub charakterystykę techniczną świadczenia usługi lub odmienne warunki rynkowe, takie jak wyższy lub niższy popyt spowodowany sezonowością, różnymi okresami urlopowymi w państwach członkowskich lub cenami ustalanymi przez różnych konkurentów, lub dodatkowe ryzyko związane z przepisami innymi niż obowiązujące w państwie członkowskim prowadzenia przedsiębiorstwa.
Nie wynika z tego także, że odmowa świadczenia usługi na rzecz konsumenta wynikająca z nieposiadania wymaganych praw własności intelektualnej na danym terytorium stanowiłoby przypadek bezprawnej dyskryminacji.
(96) Należy zapewnić, aby usługodawca podał swój adres poczty elektronicznej oraz adres strony internetowej, z tego względu, że jest to jeden ze środków, za pomocą których może on łatwo udostępnić usługobiorcy informacje, do których dostarczenia jest zobowiązany.
Ponadto obowiązek udostępnienia określonych informacji w dokumentach informacyjnych usługodawcy prezentujących szczegółowo jego usługi nie dotyczy informacji handlowych o charakterze ogólnym, takich jak reklamy, lecz dokumentów szczegółowo opisujące proponowane usługi, w tym dokumentów na stronie internetowej.
(97) Niniejsza dyrektywa powinna zawierać przepisy służące zapewnieniu wysokiej jakości usług i zapewniające spełnienie w szczególności wymogów w zakresie informacji i przejrzystości.
Przepisy te powinny mieć zastosowanie zarówno w przypadkach transgranicznego świadczenia usług pomiędzy państwami członkowskimi, jak i w przypadku usług świadczonych w danym państwie członkowskim przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo na jego terytorium, nie nakładając nadmiernych obciążeń na MŚP.
Zasady te w żaden sposób nie powinny powstrzymywać państw członkowskich przed stosowaniem, zgodnie z niniejszą dyrektywą i innymi przepisami wspólnotowymi, dodatkowych lub innych wymogów w zakresie jakości.
(98) Każdy podmiot gospodarczy świadczący usługi związane z bezpośrednim i szczególnym ryzykiem dla zdrowia, bezpieczeństwa lub z ryzykiem finansowym dla usługobiorcy lub osoby trzeciej powinien być zasadniczo objęty odpowiednim ubezpieczeniem od odpowiedzialności zawodowej lub inną formą gwarancji, która jest równorzędna lub porównywalna, co oznacza, w szczególności, że taki podmiot gospodarczy powinien co do zasady posiadać odpowiednią ochronę ubezpieczeniową w odniesieniu do usług świadczonych w jednym lub kilku państwach członkowskich innych niż państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa.
(99) Ubezpieczenia lub gwarancje powinny być odpowiednie do charakteru i zakresu ryzyka.
W związku z tym usługodawca powinien być zobowiązany do posiadania transgranicznej ochrony ubezpieczeniowej jedynie wówczas, gdy rzeczywiście świadczy usługi w innych państwach członkowskich.
Państwa członkowskie nie powinny przyjmować bardziej szczegółowych przepisów dotyczących ochrony ubezpieczeniowej ani określać np. minimalnych sum ubezpieczenia lub limitów wyłączenia z ochrony ubezpieczeniowej.
Usługodawcy i towarzystwa ubezpieczeniowe powinny zachować niezbędną elastyczność w celu wynegocjowania warunków polis ubezpieczeniowych precyzyjnie dopasowanych do charakteru i zakresu ryzyka.
Ponadto nie jest niezbędne prawne ustanowienie obowiązku odpowiedniego ubezpieczenia.
Wystarczający powinien być wymóg, aby obowiązek ubezpieczenia był częścią zasad etycznych przyjmowanych przez zrzeszenia zawodowe.
Ponadto nie należy nakładać obowiązku zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej przez zakłady ubezpieczeń.
(100) Niezbędne jest zaprzestanie stosowania całkowitych zakazów dotyczących informacji handlowych dostarczanych przez przedstawicieli zawodów regulowanych, nie poprzez usuwanie zakazów dotyczących treści informacji handlowej lecz przez zniesienie tych zakazów, które generalnie zakazują korzystania przez przedstawicieli danego zawodu z jednej lub więcej form przekazywania informacji handlowych, jak np. zakaz wszelkiej reklamy w jednym lub kilku rodzajach mediów.
W odniesieniu do treści i metod przekazywania informacji handlowych, niezbędne jest zachęcanie przedstawicieli wolnych zawodów do sporządzania — zgodnie z prawem wspólnotowym — kodeksów postępowania na poziomie wspólnotowym.
(101) Zapewnienie, że usługodawcy mają możliwość zaoferowania usług wielodyscyplinarnych oraz że ograniczenia w tym zakresie nie wykraczają poza to, co jest niezbędne w celu zapewnienia bezstronności, niezależności i uczciwości zawodów regulowanych, jest konieczne oraz leży w interesie usługobiorców, a w szczególności konsumentów.
Pozostaje to bez wpływu na ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia określonych rodzajów działalności, które to zakazy mają na celu zapewnienie niezależności w przypadkach, gdy państwo członkowskie powierza usługodawcy określone zadanie zwłaszcza w obszarze rozwoju miast; nie powinno to naruszać również stosowania reguł konkurencji.
(102) W celu zwiększenia przejrzystości i wspierania ocen opartych na porównywalnych kryteriach w odniesieniu do jakości usług oferowanych i świadczonych usługobiorcom, ważne jest, aby informacje dotyczące znaczenia znaków jakości i innych wyróżniających znaków odnoszących się do tych usług były łatwo dostępne.
Ten obowiązek przejrzystości jest szczególnie ważny w obszarach, takich jak turystyka, zwłaszcza w hotelarstwie, gdzie wykorzystanie systemu klasyfikacji jest szeroko rozpowszechnione.
Ponadto właściwe jest zbadanie zakresu, w jakim standaryzacja europejska mogłaby wspomóc zgodność i jakość usług.
Normy europejskie są sporządzane przez europejskie organy normalizacyjne, Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) i Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI).
W stosownych przypadkach Komisja, zgodnie z procedurami ustanowionymi w dyrektywie 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego [20], może wydać upoważnienie do sporządzenia specjalnych norm europejskich.
(103) W celu rozwiązania potencjalnych problemów związanych zegzekucją orzeczeń sądowych, właściwe jest zagwarantowanie, aby państwa członkowskie uznawały równoważne gwarancje zdeponowane w instytucjach lub organach, takich jak banki i ubezpieczyciele lub u innych usługodawców świadczących usługi finansowe prowadzących przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim.
(104) Rozwój sieci organów ochrony konsumentów w państwach członkowskich, który jest przedmiotem rozporządzenia (WE) nr 2006/2004, stanowi dopełnienie współpracy przewidzianej w niniejszej dyrektywie.
Stosowanie przepisów dotyczących ochrony konsumentów w przypadkach transgranicznych, w szczególności w odniesieniu do nowych praktyk w zakresie marketingu i sprzedaży, a także potrzeba usunięcia pewnych konkretnych przeszkód we współpracy w tej dziedzinie, wymaga większego poziomu współpracy pomiędzy państwami członkowskimi.
W szczególności w obszarze tym niezbędne jest zagwarantowanie, aby państwa członkowskie wymagały zaprzestania na swoim terytorium stosowania przez podmioty gospodarcze niezgodnych z prawem praktyk, ukierunkowanych na konsumentów w innym państwie członkowskim.
(105) Współpraca administracyjna ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego usług.
Brak współpracy pomiędzy państwami członkowskimi skutkuje mnożeniem się przepisów obowiązujących usługodawców lub powielaniem kontroli działalności transgranicznej oraz może zostać wykorzystany przez nieuczciwych przedsiębiorców do uchylania się od nadzoru lub do obchodzenia obowiązujących przepisów krajowych w dziedzinie usług.
Dlatego zasadnicze znaczenie ma nałożenie na państwa członkowskie przejrzystych zobowiązań prawnych do prowadzenia skutecznej współpracy.
(106) Na użytek rozdziału dotyczącego współpracy administracyjnej, "nadzór" powinien obejmować takie działania jak: monitorowanie, ustalenie stanu faktycznego, rozwiązywanie problemów, egzekwowanie i nakładanie kar oraz działania pokontrolne.
(107) W normalnych okolicznościach, wzajemna pomoc powinna mieć miejsce bezpośrednio pomiędzy właściwymi organami.
Punkty łącznikowe wyznaczone przez państwa członkowskie powinny mieć obowiązek ułatwiania tego procesu jedynie w przypadku napotkania trudności, na przykład, jeżeli wymagana jest pomoc w celu określenia odpowiednich właściwych organów.
(108) Niektóre zobowiązania dotyczące wzajemnej pomocy powinny mieć zastosowanie do wszystkich zagadnień objętych niniejszą dyrektywą włącznie z zagadnieniami dotyczącymi przypadków, gdy usługodawca rozpoczyna prowadzenie przedsiębiorstwa w innym państwie członkowskim.
Inne zobowiązania dotyczące wzajemnej pomocy powinny mieć zastosowanie jedynie w przypadkach transgranicznego świadczenia usług, gdy ma zastosowanie przepis dotyczący swobody świadczenia usług.
Kolejne zobowiązania powinny mieć zastosowanie we wszystkich przypadkach transgranicznego świadczenia usług, włącznie z obszarami nieobjętymi przepisem dotyczącym swobody świadczenia usług.
Transgraniczne świadczenie usług powinno obejmować przypadki, gdy usługi świadczone są na odległość i gdy usługobiorca podróżuje do państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa usługodawcy w celu skorzystania z usługi.
(109) W przypadkach, w których usługodawca przeprowadza się tymczasowo do państwa członkowskiego innego niż państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa, niezbędne jest uwzględnienie w przepisach wzajemnej pomocy między tymi dwoma państwami członkowskimi, która pozwala pierwszemu z nich prowadzić weryfikacje, kontrole i dochodzenia na wniosek państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa, lub też prowadzić takie kontrole z własnej inicjatywy, jeśli są to jedynie kontrole stanu faktycznego.
(110) Nie powinno być możliwe obchodzenie przez państwa członkowskie przepisów niniejszej dyrektywy, włącznie z przepisem dotyczącym swobody świadczenia usług, poprzez prowadzenie dyskryminacyjnych i nieproporcjonalnych weryfikacji, kontroli lub dochodzeń.
(111) Przepisy niniejszej dyrektywy odnoszące się do wymiany informacji dotyczących dobrej reputacji usługodawców nie powinny udaremniać inicjatyw w obszarze współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, w szczególności dotyczących wymiany informacji pomiędzy organami ścigania państw członkowskich oraz dotyczących rejestrów karnych.
(112) Współpraca pomiędzy państwami członkowskimi wymaga dobrze funkcjonującego elektronicznego systemu informacyjnego w celu umożliwienia właściwym organom łatwej identyfikacji ich odpowiednich partnerów w innych państwach członkowskich i skutecznej komunikacji.
(113) Niezbędne jest zapewnienie, aby państwa członkowskie we współpracy z Komisją zachęcały zainteresowane strony do sporządzenia kodeksów postępowania obowiązujących na poziomie wspólnotowym, których celem jest w szczególności wspieranie jakości usług i uwzględnianie szczególnego charakteru każdego zawodu.
Owe kodeksy postępowania powinny być zgodne z prawem wspólnotowym, a zwłaszcza z prawem konkurencji.
Powinny być one zgodne z wiążącymi prawnie zasadami etyki zawodowej i postępowania zawodowego w państwach członkowskich.
(114) Państwa członkowskie powinny zachęcać, w szczególności zrzeszenia, organizacje i stowarzyszenia zawodowe, do sporządzania kodeksów postępowania obowiązujących na poziomie wspólnotowym.
Kodeksy te powinny zawierać, zgodnie z charakterem każdego zawodu, zasady podawania do publicznej wiadomości informacji handlowych przez przedstawicieli zawodów regulowanych oraz zasady etyki zawodowej i postępowania zawodowego związane z wykonywaniem zawodów regulowanych, które mają na celu przede wszystkim zapewnienie niezależności, bezstronności oraz dochowania tajemnicy zawodowej.
Ponadto takie kodeksy powinny określać warunki, którym podlega działalność pośredników w obrocie nieruchomościami.
Państwa członkowskie powinny podjąć działania towarzyszące w celu zachęcenia zrzeszeń, organizacji i stowarzyszeń zawodowych do wdrożenia na poziomie krajowym powyższych kodeksów postępowania, przyjętych na poziomie wspólnotowym.
(115) Kodeksy postępowania na poziomie wspólnotowym mają na celu określenie minimalnych standardów postępowania i stanowią uzupełnienie wymogów prawnych państw członkowskich.
Zgodnie z prawem wspólnotowym, nie pozbawiają one państw członkowskich możliwości podjęcia surowszych środków prawnych, ani nie pozbawiają krajowych zrzeszeń zawodowych możliwości zapewnienia większej ochrony w swoich krajowych kodeksach postępowania.
(116) Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, a mianowicie usunięcie barier w swobodzie przedsiębiorczości dla usługodawców w państwach członkowskich i w swobodzie świadczenia usług pomiędzy państwami członkowskimi, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast mogą zostać ze względu na skalę działania lepiej osiągnięte na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w artykule 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tych celów.
(117) Środki konieczne dla wdrożenia niniejszej dyrektywy powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [21].
(118) Zgodnie z ust. 34 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [22] zachęca się państwa członkowskie do opracowania i opublikowania, dla ich własnych celów i w interesie Wspólnoty, własnych tabel, które stanowić będą możliwie najszerszy obraz korelacji pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami ją transponującymi,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Przedmiot
1.
Niniejsza dyrektywa ustanawia ogólne przepisy ułatwiające korzystanie ze swobody przedsiębiorczości przez usługodawców oraz swobodnego przepływu usług, zapewniając przy tym wysoki poziom jakości usług.
2.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy liberalizacji usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym zarezerwowanych dla podmiotów publicznych lub prywatnych, ani prywatyzacji podmiotów publicznych świadczących usługi.
3.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy zniesienia monopoli w zakresie świadczenia usług, ani pomocy przyznawanej przez państwa członkowskie, objętej wspólnotowymi regułami konkurencji.
Niniejsza dyrektywa nie ogranicza swobody państw członkowskich w zakresie zdefiniowania, w zgodzie z prawem wspólnotowym, usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, określania, w jaki sposób usługi te powinny być zorganizowane i finansowane, zgodnie z zasadami pomocy państwa, oraz ustalania szczegółowych wymogów, którym podlegają.
4.
Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na środki podjęte na poziomie wspólnotowym lub krajowym, zgodnie z prawem wspólnotowym, mające na celu ochronę lub promowanie różnorodności kulturowej lub językowej, bądź też pluralizmu mediów.
5.
Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na przepisy prawa karnego państw członkowskich.
Państwa członkowskie nie mogą jednak, obchodząc przepisy niniejszej dyrektywy, ograniczać swobody świadczenia usług poprzez stosowanie przepisów prawa karnego, które szczególnie regulują lub wpływają na podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej.
6.
Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawo pracy czyli na jakiekolwiek przepisy prawne lub postanowienia umowne dotyczące warunków zatrudnienia, warunków pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosunków między pracodawcą a pracownikiem, które państwa członkowskie stosują zgodnie z prawem krajowym, które nie narusza prawa wspólnotowego.
Niniejsza dyrektywa nie ma również wpływu na przepisy państw członkowskich dotyczące zabezpieczenia społecznego.
7.
Niniejsza dyrektywa nie narusza korzystania z praw podstawowych uznanych w państwach członkowskich oraz w prawie wspólnotowym.
Nie narusza także prawa do negocjowania, zawierania i wdrażania umów zbiorowych oraz podejmowania akcji protestacyjnych, zgodnie z prawem i praktykami krajowymi zgodnymi z prawem wspólnotowym.
Artykuł 2
Zakres zastosowania
1.
Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do usług świadczonych przez usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo w państwie członkowskim.
2.
Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do następujących rodzajów działalności:
a) usług o charakterze nieekonomicznym świadczonych w interesie ogólnym;
b) usług finansowych, takich jak usługi w zakresie bankowości, działalności kredytowej, ubezpieczeń i reasekuracji, usług w zakresie emerytur pracowniczych lub indywidualnych, papierów wartościowych, funduszy inwestycyjnych, płatności oraz doradztwa inwestycyjnego — w tym usług wymienionych w załączniku I do dyrektywy 2006/48/WE;
c) usług i sieci łączności elektronicznej oraz urządzeń i usług towarzyszących, w związku z zagadnieniami objętymi dyrektywami 2002/19/WE, 2002/20/WE, 2002/21/WE, 2002/22/WE i 2002/58/WE;
d) usług w dziedzinie transportu, w tym usług portowych, objętych postanowieniami tytułu V Traktatu;
e) usług agencji pracy tymczasowej;
f) usług zdrowotnych niezależnie od tego czy są one świadczone w placówkach opieki zdrowotnej, jak również niezależnie od sposobu ich zorganizowania i finansowania na poziomie krajowym oraz tego czy są to usługi publiczne czy prywatne;
g) usług audiowizualnych, w tym usług kinematograficznych, niezależnie od sposobu ich produkcji, dystrybucji i transmisji, a także rozpowszechniania radiowego;
h) działalności hazardowej ze stawkami pieniężnymi w grach losowych, włącznie z loterią, grami hazardowymi w kasynach i zakładami wzajemnymi;
i) działań, które są związane z wykonywaniem władzy publicznej zgodnie z art. 45 Traktatu;
j) usług społecznych świadczonych przez usługodawców upoważnionych do tego przez państwo lub organizacje charytatywne uznane za takie przez państwo, związane z budownictwem socjalnym, opieką nad dziećmi oraz pomocą rodzinom i osobom będącym stale lub tymczasowo w potrzebie;
k) usług ochrony osobistej;
l) usług świadczonych przez notariuszy i komorników powołanych na mocy aktu urzędowego.
3.
Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania w dziedzinie podatków.
Artykuł 3
Powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego
1.
W przypadku kolizji między przepisami niniejszej dyrektywy i innym wspólnotowym aktem prawnym regulującym specyficzne aspekty podejmowania i prowadzenia działalności usługowej w określonych dziedzinach lub w ramach określonych zawodów, pierwszeństwo mają przepisy innych wspólnotowych aktów prawnych i to one stosowane są do tych określonych dziedzin lub zawodów.
Obejmuje to:
a) dyrektywę 96/71/WE;
b) rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71;
c) dyrektywę Rady 89/552/EWG z dnia 3 października 1989 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej [23];
d) dyrektywę 2005/36/WE.
2.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy zasad międzynarodowego prawa prywatnego, a zwłaszcza zasad regulujących prawo mające zastosowanie do zobowiązań umownych i pozaumownych, także tych, które gwarantują, że konsumenci będą korzystać z ochrony przyznanej im na mocy zasad ochrony konsumentów określonych w przepisach dotyczących konsumentów obowiązujących w ich państwie członkowskim.
3.
Państwa członkowskie stosują przepisy niniejszej dyrektywy zgodnie z postanowieniami Traktatu dotyczącymi prawa przedsiębiorczości i swobodnego przepływu usług.
Artykuł 4
Definicje
Na użytek niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1) "usługa" oznacza wszelką działalność gospodarczą prowadzoną na własny rachunek, zwykle świadczoną za wynagrodzeniem, zgodnie z art. 50 Traktatu;
2) "usługodawca" oznacza każdą osobę fizyczną będącą obywatelem państwa członkowskiego lub każdą osobę prawną, o której mowa w art. 48 Traktatu, prowadzącą przedsiębiorstwo w państwie członkowskim, która oferuje lub świadczy usługę;
3) "usługobiorca" oznacza każdą osobę fizyczną będącą obywatelem państwa członkowskiego lub korzystającą z praw przyznanych jej na mocy wspólnotowych aktów prawnych albo każdą osobę prawną, o której mowa w art. 48 Traktatu, prowadzącą przedsiębiorstwo w państwie członkowskim, która do celów zawodowych lub pozazawodowych, korzysta z usługi bądź pragnie z niej skorzystać;
4) "państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa" oznacza państwo członkowskie, na terytorium którego usługodawca prowadzi przedsiębiorstwo;
5) "prowadzenie przedsiębiorstwa" oznacza rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej zgodnie z postanowieniami art. 43 Traktatu, przez czas nieokreślony, przy wykorzystaniu stałej infrastruktury, poprzez którą działalność polegająca na świadczeniu usług jest rzeczywiście prowadzona;
6) "system zezwoleń" oznacza każdą procedurę, zgodnie z którą od usługodawcy lub usługobiorcy faktycznie wymaga się podjęcia kroków w celu uzyskania od właściwego organu formalnej lub dorozumianej decyzji dotyczącej podjęcia lub prowadzenia działalności usługowej;
7) "wymóg" oznacza wszelkie zobowiązanie, zakaz, warunek lub ograniczenie przewidziane w przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych państw członkowskich lub wynikające z orzecznictwa, praktyki administracyjnej lub zasad stosowanych przez zrzeszenia zawodowe, lub też wspólnych zasad stowarzyszeń zawodowych lub innych organizacji zawodowych, przyjętych w ramach korzystania przez nie z ich autonomii prawnej; zasady ustanowione na mocy układów zbiorowych wynegocjowanych przez partnerów społecznych nie są uznawane za wymogi w rozumieniu niniejszej dyrektywy;
8) "nadrzędny interes publiczny" oznacza względy określone jako takie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i obejmuje: porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, ochronę publiczną, zdrowie publiczne, utrzymanie równowagi finansowej systemu zabezpieczenia społecznego, ochronę konsumentów, usługobiorców i pracowników, uczciwość w transakcjach handlowych, zwalczanie nadużyć, ochronę środowiska naturalnego i środowiska miejskiego, zdrowie zwierząt, własność intelektualną, ochronę narodowego dziedzictwa historycznego i artystycznego, cele polityki społecznej i kulturalnej;
9) "właściwy organ" oznacza każdą instytucję lub organ, które w państwie członkowskim pełnią rolę nadzorczą lub regulacyjną w odniesieniu do działalności usługowej, w tym w szczególności organy administracyjne, łącznie z sądami występujące w charakterze organów administracyjnych, zrzeszenia zawodowe oraz stowarzyszenia lub inne organizacje zawodowe, które w ramach przyznanej im autonomii prawnej wspólnie regulują podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej;
10) "państwo członkowskie, w którym usługa jest świadczona" oznacza państwo członkowskie, w którym usługa jest świadczona przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim;
11) "zawód regulowany" oznacza działalność zawodową lub zbiór działalności zawodowych, określonych w art. 3 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2005/36/WE;
12) "informacja handlowa" oznacza każdą formę informacji mającej na celu promowanie, bezpośrednio lub pośrednio, towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorstwa, organizacji lub osoby prowadzącej działalność handlową, przemysłową lub rzemieślniczą albo osoby wykonującej zawód regulowany.
Następujące informacje same w sobie nie stanowią informacji handlowych:
a) informacje umożliwiające bezpośredni dostęp do działalności przedsiębiorstwa, organizacji lub osoby, w szczególności nazwa domeny internetowej lub adres poczty elektronicznej;
b) informacje odnoszące się do towarów, usług lub wizerunku przedsiębiorstwa, organizacji lub osoby, opracowywane w sposób niezależny, w szczególności jeżeli są one udzielane bez wynagrodzenia.
ROZDZIAŁ II
UPROSZCZENIE PROCEDUR ADMINISTRACYJNYCH
Artykuł 5
Uproszczenie procedur
1.
Państwa członkowskie analizują procedury i formalności dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności usługowej.
W przypadku gdy procedury i formalności poddawane analizie na mocy niniejszego ustępu nie są wystarczająco proste, państwa członkowskie upraszczają je.
2.
Komisja może wprowadzić ujednolicone formularze na poziomie wspólnotowym, zgodnie z procedurą określoną w art. 40 ust. 2.
Formularze te stanowią odpowiedniki certyfikatów, zaświadczeń lub jakichkolwiek innych dokumentów wymaganych od usługodawcy.
3.
W przypadkach, w których państwa członkowskie wymagają, aby usługodawca lub usługobiorca dostarczył certyfikat, zaświadczenie lub jakikolwiek inny dokument potwierdzający spełnienie wymogu, przyjmują one każdy dokument z innego państwa członkowskiego, który służy podobnemu celowi lub z którego jasno wynika, że dany wymóg został spełniony.
Nie mogą one wymagać przedłożenia dokumentu z innego państwa członkowskiego w oryginale ani w formie poświadczonej kopii lub poświadczonego tłumaczenia, chyba że jest to przewidziane w innych przepisach wspólnotowych lub jeśli taki wymóg jest uzasadniony nadrzędnym interesem publicznym, w tym względami porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego.
Pierwszy akapit nie ogranicza prawa państw członkowskich do żądania niepoświadczonych tłumaczeń dokumentów na jeden z ich języków urzędowych.
4. Ust. 3 nie ma zastosowania do dokumentów, o których mowa w art. 7 ust. 2 i art. 50 dyrektywy 2005/36/WE, w art. 45 ust. 3, art. 46, 49 i 50 dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi [24], w art. 3 ust. 2 dyrektywy 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mającej na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w Państwie Członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych [25], w pierwszej dyrektywie Rady 68/151/EWG z dnia 9 marca 1968 r. w sprawie koordynacji gwarancji, jakie są wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi Traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie, dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników jak i osób trzecich [26] oraz w jedenastej dyrektywie Rady 89/666/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. dotyczącej wymogów ujawniania informacji odnośnie do oddziałów utworzonych w Państwie Członkowskim przez niektóre rodzaje spółek podlegające prawu innego państwa [27].
Artykuł 6
Pojedyncze punkty kontaktowe
1.
Państwa członkowskie zapewniają usługodawcom możliwość dopełnienia następujących procedur i formalności poprzez pojedyncze punkty kontaktowe:
a) wszelkie procedury i formalności konieczne do podjęcia działalności usługowej przez usługodawcę, w szczególności wszelkie oświadczenia, notyfikacje lub wnioski niezbędne w celu uzyskania od właściwych organów zezwolenia, w tym wnioski o wpis do rejestru, wykazu bądź bazy danych lub wnioski o rejestrację w zrzeszeniach lub stowarzyszeniach zawodowych;
b) wszelkie wnioski o uzyskanie zezwolenia niezbędnego do prowadzenia przez usługodawcę działalności usługowej.
2.
Utworzenie pojedynczych punktów kontaktowych nie wpływa na podział obowiązków i kompetencji pomiędzy organami w systemach krajowych.
Artykuł 7
Prawo do informacji
1.
Państwa członkowskie zapewniają usługodawcom i usługobiorcom łatwy dostęp do następujących informacji poprzez pojedyncze punkty kontaktowe:
a) wymogi mające zastosowanie do usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo na terytorium tych państw, w szczególności wymogi dotyczące procedur i formalności, jakich należy dopełnić w celu podjęcia i prowadzenia działalności usługowej;
b) dane kontaktowe właściwych organów umożliwiające bezpośredni kontakt z nimi, wraz ze szczegółowymi informacjami na temat organów odpowiedzialnych za kwestie dotyczące prowadzenia działalności usługowej;
c) sposoby i warunki dostępu do rejestrów publicznych i baz danych dotyczących usługodawców i usług;
d) ogólnie dostępne środki prawne w przypadku sporu między właściwymi organami a usługodawcą lub usługobiorcą lub między usługodawcą a usługobiorcą albo pomiędzy usługodawcami;
e) dane kontaktowe stowarzyszeń lub organizacji, innych niż właściwe organy, które mogą udzielić praktycznej pomocy usługodawcom lub usługobiorcom.
2.
Państwa członkowskie zapewniają usługodawcom i usługobiorcom, na ich wniosek, możliwość skorzystania z pomocy właściwych organów polegającej na udzieleniu informacji na temat sposobu, w jaki wymogi, o których mowa w ust. 1 lit. a), są na ogół interpretowane i stosowane.
W stosownych przypadkach, wskazówki te obejmują przewodnik objaśniający krok po kroku przebieg procedury.
Informacje przekazywane są prostym i zrozumiałym językiem.
3.
Państwa członkowskie zapewniają, aby informacje i pomoc, o których mowa w ust. 1 i 2, były udzielane w sposób jasny i jednoznaczny, były łatwo dostępne na odległość oraz drogą elektroniczną a także by były uaktualniane.
4.
Państwa członkowskie zapewniają, aby pojedyncze punkty kontaktowe oraz właściwe organy odpowiadały możliwie najszybciej na wszelkie wnioski o informacje lub pomoc określone w ust. 1 i 2, a w przypadkach, gdy wnioski te są błędne bądź nieuzasadnione, niezwłocznie informowały o tym fakcie wnioskodawcę.
5.
Państwa członkowskie i Komisja podejmują działania towarzyszące, aby zachęcić pojedyncze punkty kontaktowe do udostępniania informacji przewidzianych w niniejszym artykule w innych językach Wspólnoty.
Nie ma to wpływu na przepisy państw członkowskich dotyczące stosowania języków.
6.
Obowiązek właściwych organów dotyczący udzielania pomocy usługodawcom i usługobiorcom nie obejmuje zobowiązania do udzielania przez te organy porad prawnych w indywidualnych sprawach, lecz dotyczy wyłącznie ogólnych informacji na temat sposobu, w jaki wymogi są zazwyczaj interpretowane lub stosowane.
Artykuł 8
Procedury realizowane drogą elektroniczną
1.
Państwa członkowskie zapewniają, aby wszelkie procedury i formalności dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności usługowej były łatwe do wypełnienia na odległość oraz drogą elektroniczną, poprzez odpowiedni pojedynczy punkt kontaktowy i w odpowiednich właściwych organach.
2.
Ust. 1 nie ma zastosowania do inspekcji lokalu, w którym świadczona jest usługa, lub kontroli sprzętu wykorzystywanego przez usługodawcę, lub do fizycznego sprawdzenia możliwości wykonania usługi przez usługodawcę, lub osobistej uczciwości usługodawcy lub jego personelu.
3.
Zgodnie z procedurą określoną w art. 40 ust. 2, Komisja przyjmuje szczegółowe przepisy wykonawcze dotyczące ust. 1 niniejszego artykułu w celu ułatwienia interoperacyjności systemów informacyjnych oraz korzystania procedur realizowanych drogą elektroniczną między państwami członkowskimi, uwzględniając wspólne normy opracowane na poziomie wspólnotowym.
ROZDZIAŁ III
SWOBODA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI DLA USŁUGODAWCÓW
SEKCJA 1
Zezwolenia
Artykuł 9
Systemy zezwoleń
1.
Państwa członkowskie nie uzależniają możliwości podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej od jakiegokolwiek systemu zezwoleń, chyba że spełnione są następujące warunki:
a) system zezwoleń nie dyskryminuje danego usługodawcy;
b) potrzeba wprowadzenia systemu zezwoleń jest uzasadniona nadrzędnym interesem publicznym;
c) wyznaczonego celu nie można osiągnąć za pomocą mniej restrykcyjnych środków, w szczególności z uwagi na fakt, iż kontrola następcza miałaby miejsce zbyt późno, by odnieść rzeczywisty skutek.
2.
W sprawozdaniu, o którym mowa w art. 39 ust. 1, państwa członkowskie określają swoje systemy zezwoleń i uzasadniają zgodność tych systemów z ust. 1 niniejszego artykułu.
3.
Przepisy niniejszej sekcji nie mają zastosowania do tych aspektów systemów zezwoleń, które są bezpośrednio lub pośrednio regulowane przez inne wspólnotowe akty prawne.
Artykuł 10
Warunki udzielenia zezwolenia
1.
Systemy zezwoleń opierają się na kryteriach, które wykluczają możliwość korzystania przez właściwe organy z przyznanego im uznania w sposób arbitralny.
2.
Kryteria określone w ust. 1 muszą być:
a) niedyskryminacyjne;
b) uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym;
c) proporcjonalne do danego celu związanego z interesem publicznym;
d) jasne i jednoznaczne;
e) obiektywne;
f) podane z wyprzedzeniem do publicznej wiadomości;
g) przejrzyste i łatwo dostępne.
3.
Warunki udzielania zezwolenia na rozpoczęcie prowadzenia przedsiębiorstwa nie powielają wymogów ani kontroli, które są równoważne lub zasadniczo porównywalne w odniesieniu do celu, którym usługodawca podlega już w innym lub w tym samym państwie członkowskim.
Punkty łącznikowe, o których mowa w art. 28 ust. 2 oraz usługodawca wspierają właściwe organy udzielając niezbędnych informacji dotyczących tych wymogów.
4.
Zezwolenie zapewnia usługodawcy możliwość podjęcia lub prowadzenia działalności usługowej na całym terytorium danego państwa, także poprzez tworzenie agencji, spółek zależnych, oddziałów lub biur, z wyjątkiem przypadków, gdy zezwolenie dla każdego poszczególnego zakładu lub ograniczenie zezwolenia do pewnej części danego terytorium jest uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym.
5.
Zezwolenia udziela się niezwłocznie po ustaleniu, że w świetle przeprowadzonego odpowiedniego badania, warunki udzielenia zezwolenia zostały spełnione.
6.
Z wyjątkiem przypadków, gdy zezwolenie zostaje udzielone, każda decyzja właściwych organów, w tym odmowa lub wycofanie zezwolenia, zawiera pełne uzasadnienie i podlega zaskarżeniu do sądu lub innych instancji odwoławczych.
7.
Niniejszy artykuł nie narusza podziału kompetencji na szczeblu lokalnym lub regionalnym pomiędzy wydającymi zezwolenia organami państwa członkowskiego.
Artykuł 11
Okres ważności zezwolenia
1.
Zezwolenie jest udzielane usługodawcy na czas nieokreślony, z wyjątkiem przypadków gdy:
a) zezwolenie podlega automatycznemu odnowieniu lub też podlega jedynie obowiązkowi ciągłego spełniania wymogów;
b) liczba dostępnych zezwoleń jest ograniczona nadrzędnym interesem publicznym; lub
c) ograniczony okres ważności zezwolenia jest uzasadniony nadrzędnym interesem publicznym.
2.
Ust. 1 nie dotyczy maksymalnego okresu, przed upływem którego usługodawca musi faktycznie rozpocząć swoją działalność po otrzymaniu zezwolenia.
3.
Państwa członkowskie zobowiązują usługodawcę do informowania odpowiedniego pojedynczego punktu kontaktowego określonego w art. 6 o następujących zmianach:
a) utworzeniu spółek zależnych, których działalność podlega systemowi zezwoleń;
b) zmianach w jego sytuacji, w wyniku których warunki uzyskania zezwolenia nie są już spełniane.
4.
Niniejszy artykuł pozostaje bez uszczerbku dla możliwości wycofania przez państwa członkowskie zezwolenia, szczególnie w przypadkach, gdy warunki przyznania zezwolenia nie są już spełniane.
Artykuł 12
Wybór spośród kilku kandydatów
1.
W przypadkach, w których liczba dostępnych zezwoleń na prowadzenie danej działalności jest ograniczona z uwagi na ograniczone zasoby naturalne lub możliwości techniczne, państwa członkowskie stosują procedurę wyboru spośród potencjalnych kandydatów, która w pełni zapewnia bezstronność i przejrzystość, w tym w szczególności odpowiednie podanie do wiadomości informacji na temat rozpoczęcia procedury, jej przeprowadzania i zakończenia.
2.
W przypadkach określonych w ust. 1, udzielane zezwolenie ma odpowiedni ograniczony okres ważności i nie może podlegać automatycznemu odnowieniu, ani przyznawać jakichkolwiek innych korzyści usługodawcy, którego zezwolenie właśnie wygasło lub też jakiejkolwiek innej osobie mającej szczególne powiązania z tym usługodawcą.
3.
Z zastrzeżeniem ust. 1 oraz art. 9 i 10, państwa członkowskie określając zasady procedury wyboru mogą brać pod uwagę względy dotyczące zdrowia publicznego, cele związane z polityką społeczną, względy zdrowia i bezpieczeństwa pracowników lub osób prowadzących działalność na własny rachunek, ochrony środowiska naturalnego, zachowania dziedzictwa kulturowego oraz inne względy nadrzędnego interesu publicznego, zgodnie z prawem wspólnotowym.
Artykuł 13
Procedury udzielania zezwoleń
1.
Procedury i formalności związane z udzielaniem zezwoleń są przejrzyste, podawane do wiadomości publicznej z wyprzedzeniem i gwarantują wnioskodawcom, że ich wnioski będą rozpatrzone w sposób obiektywny i bezstronny.
2.
Procedury i formalności związane z udzielaniem zezwoleń nie mają charakteru zniechęcającego usługodawców do prowadzenia działalności, nie są nadmiernie skomplikowane ani nie opóźniają świadczenia usług.
Są one łatwo dostępne, a wszelkie opłaty, jakie mogą ponieść wnioskodawcy w związku z ich stosowaniem, są rozsądne i proporcjonalne do kosztu danych procedur udzielania zezwoleń oraz nie przekraczają kosztów tych procedur.
3.
Procedury i formalności związane z udzielaniem zezwoleń zapewniają, że wnioski zostaną rozpatrzone możliwie najszybciej, a w każdym razie w rozsądnym terminie, który jest ustalany i podawany z wyprzedzeniem do wiadomości publicznej.
Termin przewidziany na rozpatrzenie wniosków zaczyna biec dopiero od momentu przedłożenia całej dokumentacji.
Ze względu na złożoność sprawy właściwe organy mogą jednokrotnie przedłużyć ten termin, o określony czas.
Przedłużenie terminu i jego długość są należycie uzasadniane, a wnioskodawca jest o tym informowany przed upływem pierwotnego terminu.
4.
W przypadku nieotrzymania odpowiedzi w terminie ustalonym lub przedłużonym zgodnie z ust. 3, uznaje się, że zezwolenie zostało udzielone.
Odmienne postanowienia, mogą być stosowane, gdy jest to uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym, w tym uzasadnionym interesem stron trzecich.
5.
Przyjęcie każdego wniosku o wydanie zezwolenia jest niezwłocznie potwierdzane.
Potwierdzenie przyjęcia musi określać:
a) termin, o którym mowa w ust. 3;
b) dostępne środki prawne;
c) w stosownych przypadkach, oświadczenie, że w przypadku braku odpowiedzi w określonym terminie uznaje się, że zezwolenie zostało udzielone.
6.
W przypadku gdy wniosek jest niekompletny, wnioskodawcę informuje się niezwłocznie o potrzebie przedłożenia dodatkowej dokumentacji, jak również o możliwych skutkach w odniesieniu do terminu, o którym mowa w ust. 3.
7.
W przypadku odrzucenia wniosku z powodu jego niezgodności z wymaganymi procedurami lub wymogami formalnymi, wnioskodawca jest o tym niezwłocznie informowany.
SEKCJA 2
Wymogi zakazane lub podlegające ocenie
Artykuł 14
Wymogi zakazane
Państwa członkowskie nie uzależniają możliwości podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej na ich terytorium od spełnienia któregokolwiek z następujących wymogów:
1) wymogi dyskryminujące bezpośrednio lub pośrednio ze względu na przynależność państwową lub, w przypadku spółek, położenie statutowej siedziby, a w szczególności:
a) wymogi związane z przynależnością państwową usługodawcy, jego personelu, wspólników lub członków zarządu albo organów nadzorczych usługodawcy;
b) wymóg, by usługodawca, jego personel, wspólnicy lub członkowie zarządu albo organów nadzorczych usługodawcy posiadali miejsce zamieszkania na danym terytorium;
2) zakaz prowadzenia przedsiębiorstwa w więcej niż jednym państwie członkowskim, wpisu do rejestru, lub przynależności do zrzeszeń albo stowarzyszeń zawodowych więcej niż jednego państwa członkowskiego;
3) ograniczenia swobody usługodawcy do dokonania wyboru między prowadzeniem przedsiębiorstwa głównego i dodatkowego, w szczególności zobowiązanie usługodawcy do prowadzenia głównego przedsiębiorstwa na ich terytorium lub ograniczenia swobody wyboru pomiędzy prowadzeniem przedsiębiorstwa w formie agencji, oddziału albo spółki zależnej;
4) warunek wzajemności z państwem członkowskim, w którym usługodawca prowadzi już przedsiębiorstwo, z wyjątkiem warunku wzajemności przewidzianego we wspólnotowych aktach prawnych dotyczących energii;
5) stosowanie w poszczególnych przypadkach testu ekonomicznego uzależniającego udzielenie zezwolenia od udowodnienia istnienia potrzeby ekonomicznej lub popytu rynkowego, oceny potencjalnych bądź bieżących skutków ekonomicznych działalności, lub oceny stosowności działalności w odniesieniu do celów planowania ekonomicznego ustanowionych przez właściwe organy; zakaz ten nie dotyczy wymogów wynikających z planowania, które nie realizują celów gospodarczych, ale służą nadrzędnemu interesowi publicznemu;
6) bezpośrednie lub pośrednie uczestnictwo konkurencyjnych podmiotów, w tym w organów konsultacyjnych, w procedurze udzielania zezwoleń lub wydawania innych decyzji przez właściwe organy, z wyjątkiem zrzeszeń i stowarzyszeń zawodowych lub innych organizacji wykonujących zadania właściwych organów; zakaz ten nie dotyczy zasięgania opinii takich organizacji jak izby handlowe lub partnerzy społeczni w sprawach innych niż indywidualne wnioski o wydanie zezwolenia, ani szerokich konsultacji społecznych;
7) obowiązek przedstawienia gwarancji finansowej lub uczestniczenia w takiej gwarancji, albo wykupienia ubezpieczenia od usługodawcy lub podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo na ich terytorium.
Powyższe nie ma wpływu na możliwość wymagania przez państwa członkowskie ubezpieczeń lub gwarancji finansowych, ani na wymogi dotyczące uczestnictwa w zbiorowym funduszu odszkodowawczym, na przykład dla członków zrzeszeń i organizacji zawodowych;
8) obowiązek wstępnej rejestracji na ich terytorium przez określony okres lub uprzedniego prowadzenia działalności na ich terytorium przez określony okres.
Artykuł 15
Wymogi podlegające ocenie
1.
Państwa członkowskie sprawdzają, czy ich systemy prawne przewidują którykolwiek z wymogów wymienionych w ust. 2 oraz zapewniają zgodność takich wymogów z warunkami określonymi w ust. 3.
Państwa członkowskie dostosowują swoje przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne w taki sposób, by były one zgodne z tymi warunkami.
2.
Państwa członkowskie sprawdzają, czy w ramach ich systemu prawnego podejmowanie lub prowadzenie działalności usługowej jest uzależnione od spełnienia któregokolwiek z następujących niedyskryminacyjnych wymogów:
a) ilościowe lub terytorialne ograniczenia zwłaszcza w postaci limitów ustalonych w związku z liczbą ludności lub minimalną odległością geograficzną pomiędzy usługodawcami;
b) obowiązek przyjęcia przez usługodawcę określonej formy prawnej;
c) wymogi dotyczące własności udziałów lub akcji w spółce;
d) wymogi inne niż dotyczące kwestii objętych dyrektywą 2005/36/WE lub przewidziane w innych wspólnotowych aktach prawnych, które zastrzegają możliwość podjęcia działalności usługowej dla wybranych usługodawców z uwagi na szczególny charakter działalności;
e) zakaz posiadania więcej niż jednego przedsiębiorstwa na terytorium tego samego państwa;
f) wymogi określające minimalną liczbę pracowników;
g) określone minimalne lub maksymalne taryfy, do których usługodawca musi się stosować;
h) zobowiązanie usługodawcy, aby wraz ze świadczoną przez niego usługą wykonywał też inne szczególne usługi.
3.
Państwa członkowskie sprawdzają, czy wymogi określone w ust. 2 spełniają następujące warunki:
a) niedyskryminacja: wymogi nie mogą prowadzić do bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji ze względu na przynależność państwową lub, w przypadku spółek, ze względu na miejsce statutowej siedziby;
b) konieczność: wymogi muszą być uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym;
c) proporcjonalność: wymogi muszą być odpowiednie dla zapewnienia osiągnięcia wyznaczonego celu i nie mogą wykraczać poza to, co niezbędne do osiągnięcia tego celu; nie może istnieć możliwość zastąpienia tych wymogów innymi, mniej restrykcyjnymi środkami, za pomocą których można osiągnąć ten sam skutek.
4.
Ust. 1, 2 i 3 mają zastosowanie do prawodawstwa w dziedzinie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, jedynie w sytuacji gdy stosowanie tych ustępów nie zakłóca wykonywania, pod względem prawnym lub w rzeczywistości, określonego, przypisanego im zadania.
5.
W sprawozdaniu z wzajemnej oceny, o którym mowa w art. 39 ust. 1 państwa członkowskie określają:
a) wymogi, jakie mają zamiar utrzymać wraz z uzasadnieniem spełniania przez nie warunków określonych w ust. 3;
b) wymogi, które zostały zniesione bądź złagodzone.
6.
Od … [28] państwa członkowskie nie wprowadzają nowych wymogów tego rodzaju, które zostały wyszczególnione w ust. 2, chyba że wymóg taki spełnia warunki określone w ust. 3.
7.
Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o wszelkich nowych przepisach ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych, które ustanawiają wymogi, o których mowa w ust. 6, oraz o przyczynach wprowadzenia takich wymogów.
Komisja informuje inne państwa członkowskie o takich przepisach.
Powiadomienie takie nie stanowi przeszkody w przyjęciu tych przepisów przez państwa członkowskie.
W ciągu 3 miesięcy od daty wpływu powiadomienia Komisja bada zgodność wszelkich nowych wymogów z prawem wspólnotowym, a w odpowiednich przypadkach podejmuje decyzję wzywającą dane państwo członkowskie do odstąpienia od ich przyjęcia lub do ich uchylenia.
Powiadomienie dotyczące projektu aktu krajowego zgodnie z dyrektywą 98/43/WE stanowi wypełnienie obowiązku powiadomienia przewidzianego w niniejszej dyrektywie.
ROZDZIAŁ IV
SWOBODNY PRZEPŁYW USŁUG
SEKCJA 1
Swoboda świadczenia usług i określone odstępstwa
Artykuł 16
Swoboda świadczenia usług
1.
Państwa członkowskie uznają prawo usługodawców do świadczenia usług w państwie członkowskim innym niż to, w którym prowadzą oni przedsiębiorstwo.
Państwo członkowskie, w którym świadczona jest usługa, zapewnia możliwość swobodnego podjęcia i prowadzenia działalności usługowej na swoim terytorium.
Państwa członkowskie nie uzależniają możliwości podejmowania lub prowadzenia działalności usługowej na ich terytorium od spełnienia wymogów sprzecznych z następującymi zasadami:
a) niedyskryminacja: wymóg nie może ani bezpośrednio, ani pośrednio dyskryminować ze względu na przynależność państwową, lub w przypadku osób prawnych ze względu na państwo członkowskie, w którym prowadzą przeedsiębiorstwo;
b) konieczność: wymóg musi być uzasadniony względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, zdrowia publicznego lub ochrony środowiska naturalnego;
c) proporcjonalność: wymóg musi być odpowiedni dla osiągnięcia wyznaczonego celu i nie może wykraczać poza to, co niezbędne do jego osiągnięcia.
2.
Państwa członkowskie nie mogą ograniczać swobody świadczenia usług przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim, poprzez nałożenie któregokolwiek z następujących wymogów:
a) obowiązek prowadzenia przez usługodawcę przedsiębiorstwa na ich terytorium;
b) obowiązek uzyskania przez usługodawcę zezwolenia od ich właściwych organów, w tym wpisu do rejestru lub rejestracji w zrzeszeniu lub stowarzyszeniu zawodowym na ich terytorium, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w niniejszej dyrektywie lub innych aktach prawa wspólnotowego;
c) zakaz tworzenia przez usługodawcę określonej formy lub rodzaju infrastruktury na ich terytorium, w tym biura lub kancelarii, które są usługodawcy potrzebne w celu świadczenia danych usług;
d) stosowanie szczególnych uzgodnień umownych między usługodawcą a usługobiorcą, które zapobiegają świadczeniu usług przez osoby prowadzące działalność na własny rachunek lub takie świadczenie ograniczają;
e) obowiązek posiadania przez usługodawcę dokumentu tożsamości wydanego przez właściwe organy, dotyczącego prowadzenia działalności usługowej;
f) wymogi, z wyjątkiem tych, które są konieczne do ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w pracy, wpływające na używanie sprzętu i materiałów stanowiących integralną część świadczonej usługi;
g) ograniczenia swobody świadczenia usług określone w art. 19.
3.
Przepisy niniejszego artykułu nie stanowią przeszkody dla państwa członkowskiego, do którego usługodawca udaje się w celu świadczenia usługi, do nałożenia wymogów w odniesieniu do świadczenia działalności usługowej, gdy są one uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, zdrowia publicznego lub ochrony środowiska naturalnego, zgodnie z ust. 1.
Ponadto przepisy te nie stanowią również przeszkody dla tego państwa członkowskiego w stosowaniu, zgodnie z prawem wspólnotowym, własnych zasad dotyczących warunków zatrudnienia, w tym zasad określonych w układach zbiorowych.
4.
W terminie do … [29], Komisja, po konsultacjach z państwami członkowskimi i partnerami społecznymi na szczeblu wspólnotowym, przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszego artykułu, w którym rozważy potrzebę zaproponowania działań harmonizacyjnych w odniesieniu do rodzajów działalności usługowej objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 17
Dodatkowe odstępstwa od swobody świadczenia usług
Artykuł 16 nie ma zastosowania do:
1) usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w innym państwie członkowskim, między innymi:
a) w sektorze pocztowym — usług objętych dyrektywą 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług [30];
b) w sektorze energii elektrycznej — usług objętych dyrektywą 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej [31];
c) w sektorze gazu ziemnego — usług objętych dyrektywą 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego [32];
d) usług dystrybucji i dostaw wody oraz usług oczyszczania ścieków;
e) gospodarki odpadami;
2) zagadnień objętych dyrektywą 96/71/WE;
3) zagadnień objętych dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych [33];
4) zagadnień objętych dyrektywą Rady 77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mającą na celu ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody świadczenia usług [34];
5) działalności w zakresie sądowej windykacji należności;
6) zagadnień objętych przepisami tytułu II dyrektywy 2005/36/WE wraz z wymogami państw członkowskich, w których usługi są świadczone, które zastrzegają daną działalność dla przedstawicieli konkretnego zawodu;
7) zagadnień objętych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1408/71;
8) w odniesieniu do formalności administracyjnych dotyczących swobodnego przepływu osób i ich miejsca zamieszkania, zagadnień objętych przepisami dyrektywy 2004/38/WE, która określa formalności administracyjne, jakich beneficjenci muszą dopełnić przed właściwymi organami państwa członkowskiego, w którym świadczona jest usługa;
9) w odniesieniu do obywateli państw trzecich, którzy przenoszą się do innego państwa członkowskiego w związku ze świadczeniem usług, możliwości wymagania przez państwa członkowskie wizy lub zezwoleń na pobyt od obywateli państw trzecich nieobjętych systemem wzajemnego uznawania, o którym mowa w art. 21 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach [35] lub możliwości nakładania na obywateli państw trzecich przez państwa członkowskie obowiązku zgłaszania się do właściwych organów państwa członkowskiego, w którym świadczona jest usługa w momencie wjazdu lub po wjeździe;
10) w odniesieniu do przesyłania odpadów, zagadnień objętych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar [36];
11) prawa autorskiego, praw pokrewnych i praw objętych dyrektywą Rady 87/54/EWG z dnia 16 grudnia 1986 r. w sprawie ochrony prawnej topografii produktów półprzewodnikowych [37] i dyrektywą 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 marca 1996 r. w sprawie ochrony prawnej baz danych [38], a także praw własności przemysłowej;
12) działań, do których ustawowo wymagany jest udział notariusza;
13) zagadnień objętych dyrektywą 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych [39];
14) rejestracji pojazdów wziętych w leasing w innym państwie członkowskim;
15) przepisów odnoszących się do zobowiązań umownych i pozaumownych, w tym formy umów, określonych zgodnie z zasadami prawa prywatnego międzynarodowego.
Artykuł 18
Odstępstwa indywidualne
1.
Na zasadzie odstępstwa od art. 16 oraz wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach, państwo członkowskie może podjąć wobec usługodawcy prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim środki dotyczące bezpieczeństwa usług.
2.
Środki określone w ust. 1 można podjąć jedynie przy zachowaniu procedury wzajemnej pomocy ustanowionej w art. 35 i jeżeli spełnione są następujące warunki:
a) przepisy krajowe, zgodnie z którymi podjęto dany środek, nie zostały poddane harmonizacji wspólnotowej w dziedzinie bezpieczeństwa usług;
b) środki przewidują wyższy poziom ochrony usługobiorcy niż w przypadku, gdyby państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa przedsięwzięło środek zgodny z jego przepisami krajowymi;
c) państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa nie podjęło żadnych środków lub podjęło środki niewystarczające w porównaniu ze środkami określonymi w art. 35 ust. 2;
d) środki są proporcjonalne.
3.
Ust. 1 i 2 pozostają bez uszczerbku dla przepisów, ustanowionych we wspólnotowych aktach prawnych, które gwarantują swobodę świadczenia usług lub które pozwalają na stosowanie od nich odstępstw.
SEKCJA 2
Prawa usługobiorców
Artykuł 19
Ograniczenia zakazane
Państwa członkowskie nie mogą nakładać na usługobiorcę wymogów, które ograniczają korzystanie z usług dostarczanych przez usługodawcę prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim, a w szczególności następujących wymogów:
a) obowiązku uzyskania od właściwych organów zezwolenia lub złożenia im oświadczenia;
b) limitów wprowadzających dyskryminację w zakresie przyznawania pomocy finansowej ze względu na fakt, że usługodawca prowadzi przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim lub ze względu na położenie miejsca świadczenia usługi.
Artykuł 20
Niedyskryminacja
1.
Państwa członkowskie zapewniają, że na usługobiorcę nie są nakładane dyskryminacyjne wymogi z uwagi na jego przynależność państwową lub miejsce zamieszkania.
2.
Państwa członkowskie zapewniają, że ogólne warunki dostępu do usługi, udostępnione przez usługodawcę ogółowi ludności, nie zawierają dyskryminacyjnych postanowień dotyczących przynależności państwowej lub miejsca zamieszkania usługobiorcy, nie wykluczając jednak możliwości zachowania różnic w tych warunkach dostępu, które są bezpośrednio uzasadnione obiektywnymi kryteriami.
Artykuł 21
Pomoc dla usługobiorców
1.
Państwa członkowskie zapewniają możliwość uzyskania przez usługobiorców w swoim państwie członkowskim zamieszkania następujących informacji:
a) ogólnych informacji na temat wymogów mających zastosowanie w innych państwach członkowskich dotyczących podejmowania i prowadzenia działalności usługowej, w szczególności wymogów w zakresie ochrony konsumentów;
b) ogólnych informacji na temat środków prawnych w przypadku sporu między usługodawcą a usługobiorcą;
c) danych kontaktowych stowarzyszeń i organizacji, w tym ośrodków Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich, które mogą udzielić praktycznej pomocy usługodawcom lub usługobiorcom.
W stosownych przypadkach właściwe organy udzielają prostych wskazówek co do sposobu postępowania.
Informacje i pomoc powinny zostać udzielone w jasny i niebudzący wątpliwości sposób, powinny być uaktualniane i łatwo dostępne na odległość, również przy pomocy elektronicznych środków przekazu.
2.
Państwa członkowskie mogą przekazywać odpowiedzialność za wykonanie zadania, o którym mowa w ust. 1, pojedynczym punktom kontaktowym lub innemu podmiotowi, takiemu jak ośrodek należący do Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich, stowarzyszeniom konsumenckim lub Centrom Euro Info.
Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o nazwach i danych kontaktowych wyznaczonych podmiotów.
Komisja przekazuje te informacje wszystkim państwom członkowskim.
3.
Wypełniając wymogi określone w ust. 1 i 2 podmiot, do którego zwróci się usługobiorca, kontaktuje się w razie potrzeby z odpowiednim podmiotem danego państwa członkowskiego.
Podmiot ten możliwie najszybciej przesyła wymagane informacje temu pierwszemu podmiotowi, który przekazuje je usługobiorcy.
Państwa członkowskie zapewniają, by organy te udzielały sobie wzajemnej pomocy i ustanawiają wszelkie możliwe środki służące skutecznej współpracy.
Państwa członkowskie wraz z Komisją ustanawiają praktyczne rozwiązania konieczne do wdrożenia ust. 1.
4.
Zgodnie z procedurą określoną w art. 40 ust. 2, Komisja przyjmuje przepisy wykonawcze do ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, określając techniczne mechanizmy wymiany informacji między organami różnych państw członkowskich, a w szczególności interoperacyjności systemów informacyjnych, z uwzględnieniem wspólnych standardów.
ROZDZIAŁ V
JAKOŚĆ USŁUG
Artykuł 22
Informacje dotyczące usługodawców i ich usług
1.
Państwa członkowskie zapewniają, że usługodawcy udostępniają usługobiorcy następujące informacje:
a) nazwę usługodawcy, informacje dotyczące jego statusu prawnego i formy prawnej, adres, pod którym prowadzi przedsiębiorstwo oraz informacje szczegółowe, dzięki którym można się z nim szybko skontaktować i bezpośrednio porozumieć, w odpowiednim przypadku, drogą elektroniczną;
b) w przypadku gdy usługodawca jest zarejestrowany w rejestrze przedsiębiorstw lub innym podobnym rejestrze publicznym, nazwę tego rejestru i numer, pod którym usługodawca jest zarejestrowany lub równoważne sposoby identyfikacji w tym rejestrze;
c) w przypadku gdy działalność podlega systemowi zezwoleń, dane szczegółowe dotyczące właściwych organów lub pojedynczego punktu kontaktowego;
d) w przypadku gdy usługodawca prowadzi działalność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, numer identyfikacji podatkowej, o którym mowa w art. 22 ust. 1 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych — wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku [40];
e) w przypadku zawodów regulowanych, wszelkie zrzeszenia zawodowe lub podobne instytucje, w których usługodawca jest zarejestrowany, tytuł zawodowy oraz państwo członkowskie, w którym przyznano ten tytuł;
f) ewentualne ogólne warunki umów i klauzule umowne stosowane przez usługodawcę;
g) informacje dotyczące ewentualnych stosowanych przez usługodawcę klauzul umownych dotyczących prawa właściwego dla umowy lub właściwości sądów;
h) informacje dotyczące istnienia ewnetualnych gwarancji posprzedażnych, które nie są wymagane ustawowo;
i) cena usługi, jeżeli została ona wcześniej ustalona przez usługodawcę dla danego rodzaju usługi;
j) główne cechy usługi, jeśli w sposób oczywisty nie wynikają kontekstu;
k) ubezpieczenia i gwarancje, o których mowa w art. 23 ust. 1, w szczególności dane kontaktowe ubezpieczyciela lub gwaranta, oraz zasięg terytorialny.
2.
Państwa członkowskie zapewniają, że informacje, o których mowa w ust. 1, są, zgodnie z preferencjami usługodawcy:
a) dostarczane przez usługodawcę z jego własnej inicjatywy;
b) łatwo dostępne dla usługobiorcy w miejscu, w którym świadczona jest usługa lub w którym zawierana jest umowa;
c) łatwo dostępne dla usługobiorcy w formie elektronicznej pod adresem dostarczanym przez usługodawcę;
d) zawarte we wszelkich dokumentach informacyjnych dostarczonych usługobiorcy przez usługodawcę, przedstawiających szczegółowy opis usług, które świadczy.
3.
Państwa członkowskie zapewniają, że na wniosek usługobiorcy, usługodawcy dostarczają następujących informacji dodatkowych:
a) jeżeli cena nie została wcześniej ustalona przez usługodawcę dla danego rodzaju usługi, cenę usługi lub w przypadku, gdy nie ma możliwości podania dokładnej ceny, metodę obliczania ceny tak, aby usługobiorca mógł dokonać jej weryfikacji, lub odpowiednio szczegółowe oszacowanie;
b) w zakresie zawodów regulowanych, odniesienie do uregulowań dotyczących wykonywania zawodu mających zastosowanie w państwie członkowskim prowadzenia przedsiębiorstwa oraz sposób, w jaki można uzyskać dostęp do tych uregulowań;
c) informacje dotyczące ich działalności wielodyscyplinarnej i spółek, które są bezpośrednio powiązane z daną usługą, a także środków podjętych w celu uniknięcia konfliktu interesów.
Informacje te są zawarte we wszelkich dokumentach informacyjnych, w których usługodawcy podają szczegółowy opis swoich usług;
d) wszelkie kodeksy postępowania, którym podlega usługodawca oraz adres, pod którym można uzyskać dostęp do tych kodeksów drogą elektroniczną, określając dostępne wersje językowe;
e) w przypadku gdy usługodawca podlega kodeksowi postępowania, lub jest członkiem stowarzyszenia handlowego lub zrzeszenia zawodowego, które przewiduje odwołanie do pozasądowego rozstrzygania sporów, informacje w tym zakresie.
Usługodawca określa sposób, w jaki można uzyskać dostęp do szczegółowych informacji dotyczących charakterystyki i warunków korzystania z pozasądowego rozstrzygania sporów.
4.
Państwa członkowskie zapewniają, że informacje, które usługodawca musi dostarczyć zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału są udostępniane lub przekazywane w sposób jasny i jednoznaczny oraz we właściwym czasie przed zawarciem umowy lub, w przypadku braku pisemnej umowy, przed świadczeniem usługi.
5.
Wymogi dotyczące informacji określone w niniejszym rozdziale są wymogami dodatkowymi w stosunku do wymogów już przewidzianych w prawie wspólnotowym i nie pozbawiają państw członkowskich możliwości nakładania dodatkowych wymogów dotyczących informacji mających zastosowanie do usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo na ich terytorium.
6.
Komisja może, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 40 ust. 2, określić treść informacji, o których mowa w ust. 1 i 3 niniejszego artykułu zgodnie ze szczególnym charakterem niektórych działalności, a także może określić praktyczne sposoby wdrożenia ust. 2 niniejszego artykułu.
Artykuł 23
Ubezpieczenia i gwarancje od odpowiedzialności zawodowej
1.
Państwa członkowskie mogą postanowić, że usługodawcy, których usługi stwarzają bezpośrednie i szczególne ryzyko dla zdrowia lub bezpieczeństwa usługobiorcy lub osoby trzeciej lub dla bezpieczeństwa finansowego usługobiorcy, przystąpią do ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej odpowiedniego do charakteru i zakresu ryzyka lub zapewnią gwarancję lub podobne zabezpieczenie, równoważne lub zasadniczo porównywalne w odniesieniu do jej celu.
2.
W przypadku gdy usługodawca rozpoczyna prowadzenie przedsiębiorstwa na terytorium państw członkowskich, nie mogą one wymagać od usługodawcy ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej ani gwarancji, jeżeli jest on już objęty gwarancją, która jest równoważna, lub zasadniczo porównywalna w odniesieniu do celu oraz w odniesieniu do ochrony ubezpieczeniowej w zakresie ubezpieczonego ryzyka, sumy ubezpieczenia lub górnej granicy gwarancji oraz możliwych wyłączeń z ochrony ubezpieczeniowej, w innym państwie członkowskim, w którym usługodawca już prowadzi przedsiębiorstwo.
Jeżeli równoważność jest jedynie częściowa, to państwa członkowskie mogą wymagać dodatkowej gwarancji, aby pokryła ona aspekty dotychczas nieuwzględnione.
W przypadku, gdy państwo członkowskie wymaga od usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo na jego terytorium ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej lub dostarczenia jakichkolwiek innych gwarancji, państwo to przyjmuje za wystarczające zaświadczenia o tego rodzaju ubezpieczeniu wydane przez instytucje kredytowe i ubezpieczeniowe prowadzące przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim.
3.
Ust. 1 i 2 nie mają wpływu na ubezpieczenie zawodowe lub uzgodnienia dotyczące gwarancji przewidziane w innych wspólnotowych aktach prawnych.
4.
W celu wykonania ust. 1 Komisja może, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 40 ust. 2 sporządzić wykaz usług charakteryzujących się cechami określonymi w ust. 1 niniejszego artykułu oraz określić wspólne kryteria definiowania, dla celów ubezpieczenia lub gwarancji, o których mowa w tym ustępie, tego co jest odpowiednie dla charakteru i zakresu danego ryzyka.
5.
Na użytek niniejszego artykułu
- "bezpośrednie i szczególne ryzyko" oznacza ryzyko wynikające bezpośrednio ze świadczenia usługi;
- "zdrowie i bezpieczeństwo" oznacza, w odniesieniu do usługobiorcy lub osoby trzeciej zapobieganie śmierci lub poważnym obrażeniom ciała;
- "bezpieczeństwo finansowe" oznacza, w odniesieniu do usługobiorcy, zapobieganie znaczącym stratom pieniężnym lub utracie wartości majątku;
- "ubezpieczenie od odpowiedzialności zawodowej" oznacza ubezpieczenie wykupione przez usługodawcę na wypadek potencjalnej odpowiedzialności wobec usługobiorcy i, w odpowiednich przypadkach, stron trzecich związanej ze świadczeniem usługi.
Artykuł 24
Informacje handlowe dostarczane przez zawody regulowane
1.
Państwa członkowskie znoszą wszelkie całkowite zakazy dotyczące informacji handlowych dostarczanych przez zawody regulowane.
2.
Państwa członkowskie zapewniają zgodność informacji handlowych dostarczanych przez zawody regulowane, odnoszących się, w szczególności, do niezależności, godności i uczciwości zawodowej, a także do tajemnicy zawodowej z zasadami dotyczącymi wykonywania zawodu, zgodnie z prawem wspólnotowym, w sposób odpowiadający szczególnejmu charakterowi każdego zawodu.
Zasady dotyczące wykonywania zawodu odnoszące się do informacji handlowych muszą być niedyskryminacyjne, uzasadnione nadrzędnym interesem publicznym i proporcjonalne.
Artykuł 25
Działalność wielodyscyplinarna
1.
Państwa członkowskie zapewniają, że na usługodawców nie nakłada się wymogów, które zobowiązują ich do prowadzenia wyłącznie danej działalności lub które ograniczają prowadzenie różnych rodzajów działalności wspólnie lub uczestniczenie w nich.
Jednakże takim wymogom mogą podlegać następujący usługodawcy:
a) zawody regulowane, o ile jest to uzasadnione w celu zagwarantowania zgodności z uregulowaniami dotyczącymi etyki zawodowej i postępowania zawodowego, które są różne w zależności od szczególnej natury danego zawodu oraz o ile jest to niezbędne w celu zapewnienia ich niezależności i bezstronności;
b) usługodawcy świadczący usługi w zakresie certyfikacji, akredytacji, monitorowania technicznego, badań lub prób, o ile jest to uzasadnione w celu zapewnienia ich niezależności i bezstronności.
2.
W przypadku gdy wykonywanie działalności wielodyscyplinarnej przez usługodawców określonych w ust. 1 lit. a) i b) jest dozwolone, państwa członkowskie zapewniają, co następuje:
a) zapobieganie konfliktom interesów i niezgodnościom pomiędzy niektórymi rodzajami działalności;
b) zapewnienie niezależności i bezstronności wymaganej w przypadku niektórych rodzajów działalności;
c) wzajemną zgodność uregulowań dotyczących etyki zawodowej i postępowania zawodowego w przypadku różnych rodzajów działalności, w szczególności w odniesieniu do zagadnień związanych z tajemnicą zawodową.
3.
W sprawozdaniu, o którym mowa w art. 39 ust. 1, państwa członkowskie określają, którzy usługodawcy podlegają wymogom określonym w ust. 1 niniejszego artykułu, treść tych wymogów oraz przyczyny, dla których uważają je za uzasadnione.
Artykuł 26
Polityka w zakresie jakości usług
1.
Państwa członkowskie, we współpracy z Komisją, podejmują środki towarzyszące, aby zachęcić usługodawców do podjęcia działania na zasadzie dobrowolnej w celu zapewnienia jakości świadczonych usług, w szczególności poprzez wykorzystanie jednej z niżej przedstawionych metod:
a) certyfikacja lub ocena ich działalności przez niezależne lub akredytowane organy;
b) sporządzanie własnej karty jakości lub stosowanie kart lub znaków jakości przyjętych przez zrzeszenia zawodowe na szczeblu wspólnotowym.
2.
Państwa członkowskie zapewniają usługodawcom i usługobiorcom łatwy dostęp do informacji dotyczących znaczenia niektórych znaków i kryteriów stosowania znaków oraz innych oznaczeń jakości związanych z usługami.
3.
Państwa członkowskie, we współpracy z Komisją, podejmują środki towarzyszące, aby zachęcić zrzeszenia zawodowe, jak również izby handlowe, stowarzyszenia rzemieślnicze i stowarzyszenia konsumenckie, działające na ich terytorium do współpracy na szczeblu wspólnotowym w celu wspierania jakości świadczonych usług, w szczególności poprzez ułatwienie oceny kompetencji usługodawcy.
4.
Państwa członkowskie, we współpracy z Komisją, podejmują środki towarzyszące, aby wspierać opracowanie niezależnych ocen, dokonywanych zwłaszcza przez stowarzyszenia konsumenckie, w odniesieniu do jakości i wad świadczonych usług, a w szczególności opracowanie na szczeblu wspólnotowym prób lub badań porównawczych i przekazywanie wyników.
5.
Państwa członkowskie, we współpracy z Komisją, wspierają opracowanie dobrowolnych standardów europejskich w celu ułatwienia zgodności między usługami świadczonymi przez usługodawców z różnych państw członkowskich, informacjami dla usługobiorcy oraz jakością świadczonej usługi.
Artykuł 27
Rozstrzyganie sporów
1.
Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania o charakterze ogólnym, aby zapewnić dostarczanie przez usługodawców danych kontaktowych, a w szczególności adresu pocztowego, numeru faksu lub adresu poczty elektronicznej i numeru telefonu, na który wszyscy usługobiorcy, w tym usługobiorcy mieszkający w innym państwie członkowskim, mogą przesłać skargę lub wniosek o udzielenie informacji na temat świadczonej usługi.
Usługodawcy dostarczają swój oficjalny adres w przypadku, gdy nie jest on tożsamy z ich zwykle używanym adresem do korespondencji.
Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania o charakterze ogólnym, aby zapewnić, że usługodawcy będą reagować na skargi, o których mowa w akapicie pierwszym, w najkrótszym możliwym terminie i dołożą wszelkich starań, aby znaleźć zadowalające rozwiązania.
2.
Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania o charakterze ogólnym, aby zapewnić, że usługodawcy są zobowiązani do wykazania zgodności z obowiązkami wymienionymi w niniejszej dyrektywie w zakresie dostarczania informacji oraz wykazania, że informacje są rzetelne.
3.
W przypadku gdy do egzekucji orzeczenia sądowego wymagana jest gwarancja finansowa, państwa członkowskie uznają równoważne gwarancje złożone przez instytucję kredytową lub ubezpieczyciela prowadzącego przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim.
Takie instytucje kredytowe muszą uzyskać zezwolenie w państwie członkowskim zgodnie z dyrektywą 2006/48/WE, a tacy ubezpieczyciele, odpowiednio, zgodnie z pierwszą dyrektywą Rady 73/239/EWG z dnia 24 lipca 1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie [41] i dyrektywą 2002/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 listopada 2002 r. dotyczącą ubezpieczeń na życie [42].
4.
Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania o charakterze ogólnym, aby zapewnić, że usługodawcy podlegający kodeksowi postępowania lub należący do stowarzyszenia handlowego lub zrzeszenia zawodowego, które przewiduje odwołanie do pozasądowych środków rozstrzygania sporów odpowiednio informują o tym usługobiorcę i podają tę informację na wszystkich dokumentach prezentujących szczegółowo ich usługi poprzez określenie w jaki sposób można uzyskać dostęp do szczegółowych informacji na temat charakterystyki i warunków stosowania takiego mechanizmu.
ROZDZIAŁ VI
WSPÓŁPRACA ADMINISTRACYJNA
Artykuł 28
Wzajemna pomoc — zobowiązania ogólne
1.
Państwa członkowskie udzielają sobie wzajemnej pomocy i podejmują środki skutecznej współpracy w celu zapewnienia nadzoru nad usługodawcami i usługami przez nich świadczonymi.
2.
Do celów niniejszego rozdziału, państwa członkowskie wyznaczają jeden lub więcej punktów łącznikowych, których dane kontaktowe są przekazywane innym państwom członkowskim i Komisji.
Komisja publikuje i regularnie uaktualnia wykaz punktów łącznikowych.
3.
Wnioski o informacje i wnioski o przeprowadzenie wszelkich kontroli, weryfikacji i dochodzeń zgodnie z niniejszym rozdziałem są należycie uzasadnione, w szczególności poprzez określenie powodu złożenia wniosku.
Informacje podlegające wymianie wykorzystywane są tylko w odniesieniu do zagadnień określonych we wniosku.
4.
W przypadku otrzymania wniosku o pomoc od właściwych organów w innym państwie członkowskim, państwa członkowskie zapewniają, że usługodawcy prowadzący przedsiębiorstwo na ich terytorium dostarczają ich właściwym organom wszelkich informacji potrzebnych do nadzoru nad ich działalnością zgodnie z ich przepisami krajowymi.
5.
W przypadku wystąpienia trudności z realizacją wniosku o udzielenie informacji lub o przeprowadzenie kontroli, weryfikacji lub dochodzenia, dane państwo członkowskie niezwłocznie informuje o tym wnioskujące państwo członkowskie w celu znalezienia rozwiązania.
6.
Państwa członkowskie dostarczają informacje, o które zwrócą się inne państwa członkowskie lub Komisja, drogą elektroniczną i w najkrótszym możliwym terminie.
7.
Państwa członkowskie zapewniają, że z rejestrów, w których są wpisani usługodawcy i do których mogą mieć wgląd właściwe organy na ich terytorium, mogą również korzystać, na tych samych warunkach, równorzędne właściwe organy pozostałych państw członkowskich.
8.
Państwa członkowskie przekazują Komisji informacje o przypadkach, w których inne państwa członkowskie nie realizują swoich zobowiązań w zakresie wzajemnej pomocy.
W razie konieczności Komisja podejmuje odpowiednie kroki, włącznie z postępowaniem przewidzianym w art. 226 Traktatu aby zapewnić przestrzeganie przez dane państwa członkowskie ich zobowiązań w zakresie pomocy wzajemnej.
Komisja okresowo informuje państwa członkowskie o stosowaniu przepisów dotyczących wzajemnej pomocy.
Artykuł 29
Wzajemna pomoc — Ogólne zobowiązania odnoszące się do państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa
1.
W odniesieniu do usługodawców świadczących usługi w innym państwie członkowskim, państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa dostarcza informacje dotyczące usługodawców prowadzących przedsiębiorstwo na jego terytorium, jeżeli inne państwo członkowskie wnioskuje o to, a w szczególności potwierdza, że usługodawca prowadzi przedsiębiorstwo na terytorium tego państwa i, zgodnie z posiadanymi przez nie informacjami, nie prowadzi działalności w sposób niezgodny z prawem.
2.
Państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa przeprowadza kontrole, weryfikacje i dochodzenia, o które zwraca się inne państwo członkowskie i informuje je o ich wynikach i, ewentualnie, o podjętych działaniach.
Czyniąc to, właściwe organy działają w zakresie uprawnień przyznanych im w swoich państwach członkowskich.
Właściwe organy mogą w każdym poszczególnym przypadku zadecydować o podjęciu najbardziej odpowiednich środków w celu realizacji wniosku innego państwa członkowskiego.
3.
Państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa po uzyskaniu faktycznych informacji o postępowaniu lub konkretnych działaniach usługodawcy prowadzącym przedsiębiorstwo na jego terytorium, świadczącym usługi w innych państwach członkowskich, które, zgodnie z posiadanymi przez nie informacjami, mogą spowodować istotną szkodę dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób lub dla środowiska naturalnego, powiadamia w możliwie najkrótszym terminie wszystkie pozostałe państwa członkowskie i Komisję.
Artykuł 30
Nadzór sprawowany przez państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa w przypadku tymczasowego przeniesienia się usługodawcy do innego państwa członkowskiego
1.
W odniesieniu do przypadków nieobjętych art. 31 ust. 1, państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa zapewnia, że zgodność z jego wymogami jest nadzorowana zgodnie z uprawnieniami w zakresie nadzoru przewidzianymi w jego prawie krajowym, w szczególności poprzez środki nadzoru w miejscu prowadzenia przedsiębiorstwa przez usługodawcę.
2.
Państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa nie zaprzestaje sprawowania nadzoru lub egzekwowania zgodności z przepisami na swoim terytorium, ze względu na fakt, że usługa była świadczona lub wyrządziła szkodę w innym państwie członkowskim.
3.
Obowiązek określony w ust. 1 nie oznacza zobowiązania państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa do przeprowadzania weryfikacji i kontroli stanu faktycznego na terytorium państwa członkowskiego, w którym świadczona jest usługa.
Takie weryfikacje i kontrole są przeprowadzane, na wniosek organów państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa, przez organy państwa członkowskiego, w którym usługodawca tymczasowo świadczy usługi, zgodnie z art. 31.
Artykuł 31
Nadzór sprawowany przez państwo członkowskie, w którym świadczona jest usługa w przypadku tymczasowego przeniesienia się usługodawcy
1.
W odniesieniu do krajowych wymogów, które mogą zostać nałożone na mocy art. 16 lub 17, państwo członkowskie, w którym usługa jest świadczona, jest odpowiedzialne za nadzór nad działalnością usługodawcy na swoim terytorium.
Zgodnie z prawem wspólnotowym, państwo członkowskie, w którym świadczona jest usługa:
a) podejmuje wszelkie środki konieczne do zapewnienia, aby usługodawcy spełnili te wymogi dotyczące podejmowania i prowadzenia działalności usługowej;
b) przeprowadza niezbędne kontrole, weryfikacje i dochodzenia w celu sprawowania nadzoru nad świadczoną usługą.
2.
W odniesieniu do wymogów innych niż określone w ust. 1, w przypadku gdy usługodawca tymczasowo przenosi się do innego państwa członkowskiego w celu świadczenia usługi, nie prowadząc w nim przedsiębiorstwa, właściwe organy tego państwa członkowskiego uczestniczą w sprawowaniu nadzoru nad usługodawcą zgodnie z ust. 3 i 4.
3.
Na wniosek państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa, właściwe organy państwa członkowskiego, w którym świadczona jest usługa, przeprowadzają kontrole, weryfikacje i dochodzenia niezbędne do zapewnienia skutecznego nadzoru przez państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa.
Czyniąc to, właściwe organy działają w zakresie uprawnień przyznanych im w ich państwach członkowskich.
Właściwe organy mogą w każdym poszczególnym przypadku zadecydować o podjęciu najbardziej odpowiednich środków w celu realizacji wniosku innego państwa członkowskiego.
4.
Właściwe organy państwa członkowskiego, w którym świadczona jest usługa, z własnej inicjatywy, mogą prowadzić kontrole, weryfikacje i dochodzenia na miejscu, o ile te kontrole, weryfikacje i dochodzenia nie są dyskryminacyjne, nie wynikają z faktu prowadzenia przez usługodawcę przedsiębiorstwa w innym państwie członkowskim i są proporcjonalne
Artykuł 32
Mechanizm ostrzegania
1.
W przypadku gdy państwo członkowskie uzyska informacje na temat konkretnych, poważnych zdarzeń lub okoliczności odnoszących się do działalności usługowej, mogących spowodować istotną szkodę dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób lub dla środowiska naturalnego na swoim terytorium lub na terytorium innych państw członkowskich, niezwłocznie informuje ono o tym państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa, pozostałe zainteresowane państwa członkowskie oraz Komisję.
2.
Komisja wspiera rozwój europejskiej sieci współpracy organów państw członkowskich i uczestniczy w jej pracach w celu wdrożenia ust. 1.
3.
Komisja przyjmuje i regularnie uaktualnia szczegółowe przepisy dotyczące zarządzania siecią współpracy, o której mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 40 ust. 2.
Artykuł 33
Informacje dotyczące dobrej reputacji usługodawców
1.
Państwa członkowskie, na wniosek właściwych organów w innym państwie członkowskim, dostarczają informacje, zgodnie ze swoim prawem krajowym, dotyczące postępowań dyscyplinarnych lub administracyjnych albo sankcji karnych oraz decyzji dotyczących niewypłacalności lub upadłości związanych z nadużyciami finansowymi, podjętych przez ich właściwe organy w odniesieniu do usługodawcy, i które bezpośrednio odnoszą się do kompetencji usługodawcy lub jego wiarygodności zawodowej.
Państwo członkowskie, które dostarcza informacje powiadamia o tym usługodawcę.
Wniosek złożony na mocy akapitu pierwszego musi być należycie uzasadniony, w szczególności co do przyczyn wystąpienia z wnioskiem o udzielenie informacji.
2.
Informacje o sankcjach i postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są przekazywane jedynie wtedy, gdy podjęta została ostateczna decyzja.
W odniesieniu do innych podlegających wykonaniu decyzji, o których mowa w ust. 1, państwo członkowskie, które dostarcza informacje określa, czy dana decyzja jest ostateczna lub też czy złożono od niej odwołanie, w którym to przypadku dane państwo członkowskie powinno wskazać termin oczekiwanej decyzji w sprawie odwołania.
Ponadto dane państwo członkowskie określa przepisy prawa krajowego, na mocy których usługodawca został uznany za winnego lub został ukarany.
3.
Wdrożenie ust. 1 i 2 musi być zgodne z zasadami dotyczącymi ochrony danych osobowych oraz przebiegać z poszanowaniem praw zagwarantowanych osobom uznanym za winne lub ukaranym w danych państwach członkowskich, także przez zrzeszenia zawodowe.
Wszelkie wspomniane informacje o charakterze jawnym są udostępniane konsumentom.
Artykuł 34
Środki towarzyszące
1.
Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, ustanawia elektroniczny system wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi, z uwzględnieniem istniejących systemów informacyjnych.
2.
Państwa członkowskie, z pomocą Komisji, podejmują środki towarzyszące w celu ułatwienia wymiany urzędników odpowiedzialnych za realizację wzajemnej pomocy oraz szkolenie tych urzędników, włącznie ze szkoleniami językowymi i komputerowymi.
3.
Komisja ocenia potrzebę ustanowienia wieloletniego programu w celu organizacji odpowiedniej wymiany urzędników i szkolenia.
Artykuł 35
Wzajemna pomoc w przypadku indywidualnych odstępstw
1.
W przypadku, gdy państwo członkowskie przyjmuje środek zgodnie z art. 18, procedura określona w ust. 2-6 niniejszego artykułu ma zastosowanie bez uszczerbku dla postępowań sądowych, włącznie z postępowaniami wstępnymi i działaniami podejmowanymi w ramach dochodzeń w sprawach karnych.
2.
Państwa członkowskie, o których mowa w ust. 1 występują do państwa członkowskiego prowadzenia przedsiębiorstwa o podjęcie środków wobec usługodawcy, dostarczając wszelkich istotnych informacji dotyczące danej usługi i okoliczności sprawy.
Państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa sprawdza w najkrótszym możliwym terminie, czy usługodawca działa zgodnie z prawem i weryfikuje fakty leżące u podstaw wniosku.
Informuje państwo członkowskie składające wniosek w najkrótszym możliwym terminie o podjętych lub przewidywanych środkach lub — zależnie od okoliczności — o przyczynach niepodjęcia żadnych środków.
3.
Po powiadomieniu przez państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa, zgodnie z ust. 2 akapit drugi, wnioskujące państwo członkowskie powiadamia Komisję i państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa o swoim zamiarze podjęcia środków, wskazując, co następuje:
a) przyczyny, dla których uważa, że środki podjęte lub przewidziane przez państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa są nieodpowiednie;
b) przyczyny, dla których uważa, że środki, jakie zamierza podjąć spełniają warunki określone w art. 18.
4.
Środki nie mogą zostać podjęte przed upływem piętnastu dni roboczych od dnia notyfikacji, o której mowa w ust. 3.
5.
Bez uszczerbku dla możliwości podjęcia danych środków przez wnioskujące państwo członkowskie, po upływie okresu wyznaczonego w ust. 4, Komisja w możliwie najkrótszym terminie bada zgodność notyfikowanego środka z prawem wspólnotowym.
Jeżeli Komisja stwierdzi, że środek jest niezgodny z prawem wspólnotowym, przyjmuje decyzję, w której zwraca się do danego państwa członkowskiego o powstrzymanie się od podjęcia proponowanych środków lub zakończenie danych środków w trybie pilnym.
6.
Jeżeli sprawa jest pilna, państwo członkowskie, które zamierza podjąć środek może zastosować odstępstwo od przepisów ust. 2-4.
W takich przypadkach Komisja oraz państwo członkowskie prowadzenia przedsiębiorstwa są powiadamiane o takich środkach w najkrótszym możliwym terminie, z podaniem przyczyn, dla których państwo członkowskie uznaje sprawę za pilną.
Artykuł 36
Przepisy wykonawcze
Zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 40 ust. 2, Komisja przyjmuje przepisy wykonawcze niezbędne do wdrożenia przepisów niniejszego rozdziału, określając terminy, o których mowa w art. 28 i 35 oraz praktyczne ustalenia dotyczące wymiany informacji drogą elektroniczną pomiędzy państwami członkowskimi, a w szczególności przepisy dotyczące interoperacyjności systemów informacyjnych.
ROZDZIAŁ VII
PROGRAM KONWERGENCJI
Artykuł 37
Kodeksy postępowania na poziomie wspólnotowym
1.
Państwa członkowskie we współpracy z Komisją przyjmują środki towarzyszące, aby wspierać sporządzanie na szczeblu wspólnotowym, w szczególności przez zrzeszenia, organizacje i stowarzyszenia zawodowe, kodeksów postępowania mających na celu ułatwienie świadczenia usług lub prowadzenia przez usługodawcę przedsiębiorstwa w innym państwie członkowskim, zgodnie z prawem wspólnotowym.
2.
Państwa członkowskie zapewniają, że kodeksy postępowania, o których mowa w ust. 1, są dostępne na odległość drogą elektroniczną.
Artykuł 38
Dodatkowa harmonizacja
Komisja ocenia w terminie do … [43], możliwość przedstawienia wniosków dotyczących instrumentów harmonizacji w zakresie następujących zagadnień:
a) dostęp do działalności w zakresie sądowej windykacji należności;
b) prywatne usługi ochroniarskie oraz transport gotówki lub przedmiotów wartościowych.
Artykuł 39
Wzajemna ocena
1.
W terminie do … [44], państwa członkowskie przedstawiają Komisji sprawozdanie zawierające informacje określone w następujących przepisach:
a) art. 9 ust. 2, w zakresie systemów zezwoleń;
b) art. 15 ust. 5, w zakresie wymogów podlegających ocenie;
c) art. 25 ust. 3, w zakresie działalności wielodyscyplinarnej.
2.
Komisja przesyła sprawozdania określone w ust. 1 państwom członkowskim, które przedkładają uwagi na temat każdego sprawozdania w ciągu sześciu miesięcy od jego otrzymania.
W tym samym terminie, Komisja przeprowadza konsultacje w sprawie sprawozdań z zainteresowanymi stronami.
3.
Komisja przedstawia sprawozdania i uwagi państw członkowskich komitetowi, o którym mowa w art. 40 ust. 1, który może przedstawić swoje uwagi.
4.
Na podstawie uwag przedłożonych zgdonie z ust. 2 i 3 Komisja przedstawia w terminie do … [43] Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie podsumowujące oraz w stosownych przypadkach propozycje dodatkowych inicjatyw.
5. W terminie do … [44] państwa członkowskie przedstawiają Komisji sprawozdanie dotyczące wymogów krajowych, których stosowanie może podlegać art. 16 ust. 1 akapit trzeci i art. 16 ust. 3 zdanie pierwsze, wraz z uzasadnieniem dlaczego uważają, że stosowanie tych wymogów spełnia kryteria określone w art. 16 ust. 1 akapit trzeci i art. 16 ust. 3 zdanie pierwsze.
Następnie państwa członkowskie przekazują Komisji informacje o wszelkich zmianach swoich wymogów, w tym także o wprowadzeniu nowych wymogów, o których mowa powyżej, wraz z uzasadnieniem ich stosowania.
Komisja informuje o przekazanych wymogach inne państwa członkowskie.
Przekazanie takie nie przeszkadza w przyjęciu przedmiotowych przepisów przez państwa członkowskie.
Komisja przygotowuje corocznie analizy i wskazówki dotyczące stosowania tych przepisów w kontekście niniejszej dyrektywy.
Artykuł 40
Procedura komitetu
1.
Komisja jest wspierana przez komitet.
2.
W przypadku odesłania do niniejszego ustępu, zastosowanie mają art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, przy uwzględnieniu przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
3.
Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
Artykuł 41
Przegląd
W terminie do … [45] i następnie co trzy lata Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wyczerpujące sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy.
Zgodnie z art. 16 ust. 4 sprawozdanie to dotyczy w szczególności stosowania art. 16.
Dotyczy ono także potrzeby wprowadzenia dodatkowych środków w odniesieniu do zagadnień wyłączonych z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy.
W stosownych przypadkach sprawozdaniu towarzyszą wnioski dotyczące zmiany niniejszej dyrektywy w celu zakończenia budowy rynku wewnętrznego usług.
Artykuł 42
Zmiana dyrektywy 1998/27/WE
W załączniku do dyrektywy 98/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów [46], dodaje się punkt w brzmieniu:
"13.
Dyrektywa ../../WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie usług na rynku wewnętrznym (Dz.U. L …)".
Artykuł 43
Ochrona danych osobowych
Wykonanie i stosowanie niniejszej dyrektywy oraz, w szczególności, przepisów dotyczących nadzoru jest zgodne z zasadami dotyczącymi ochrony danych osobowych określonymi w dyrektywie 95/46/WE oraz w dyrektywie 2002/58/WE.
ROZDZIAŁ VIII
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 44
Transpozycja
1.
Państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do … [47].
Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonania takiego odesłania określane są przez państwa członkowskie.
2.
Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, które przyjmują w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 45
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 46
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Wspólne stanowisko (WE) nr 17/2006
przyjęte przez Radę w dniu 27 czerwca 2006 r.
w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE
(2006/C 276 E/01)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
uwzględniając opinię Komitetu Regionów [2]
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [3],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Niniejsze rozporządzenie powinno zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska, a także swobodny przepływ substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatów lub w wyrobach, przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności.
(2) Skuteczne funkcjonowanie wewnętrznego rynku dla substancji może zostać osiągnięte jedynie w przypadku, gdy wymagania dotyczące substancji nie będą różniły się w sposób istotny w poszczególnych państwach członkowskich.
(3) W celu osiągnięcia zrównoważonego rozwoju, w procesie zbliżania przepisów dotyczących substancji powinno się zagwarantować wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska.
Przepisy te powinny być stosowane w sposób niedyskryminacyjny zarówno w stosunku do substancji sprzedawanych na rynku wewnętrznym, jak i na rynku międzynarodowym.
(4) Zgodnie z planem wdrożeniowym przyjętym w dniu 4 września 2002 r. podczas światowego szczytu w sprawie zrównoważonego rozwoju w Johannesburgu, Unia Europejska postawiła sobie za cel, aby do roku 2020 chemikalia były wytwarzane i stosowane w sposób prowadzący do minimalizacji istotnych negatywnych skutków dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska.
(5) Niniejsze rozporządzenie powinno być stosowane bez naruszania prawodawstwa Wspólnoty dotyczącego miejsca pracy i środowiska.
(6) Niniejsze rozporządzenie powinno przyczynić się do realizacji Strategicznego Podejścia do Międzynarodowego Zarządzania Chemikaliami (SAICM), przyjętego w dniu 6 lutego 2006 r. w Dubaju.
(7) W celu zachowania integralności rynku wewnętrznego oraz zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego, zwłaszcza zdrowia pracowników, oraz środowiska naturalnego, niezbędne jest zagwarantowanie, aby produkcja substancji we Wspólnocie spełniała wymogi prawa wspólnotowego, nawet jeżeli substancje te są następnie eksportowane.
(8) Szczególną uwagę powinno się zwrócić na potencjalne oddziaływanie niniejszego rozporządzenia na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz na konieczność unikania wszelkiej dyskryminacji w odniesieniu do nich.
(9) Ocena funkcjonowania czterech głównych instrumentów prawnych dotyczących chemikaliów we Wspólnocie, tj. dyrektywy Rady 67/548/EWG z dnia 27 czerwca 1967 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych [4], dyrektywy Rady 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu niektórych substancji i preparatów niebezpiecznych [5], dyrektywy 1999/45/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 maja 1999 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania preparatów niebezpiecznych [6] i rozporządzenia Rady (EWG) nr 793/93 z dnia 23 marca 1993 r. w sprawie oceny i kontroli ryzyka stwarzanego przez istniejące substancje [7], ujawniła szereg problemów związanych z funkcjonowaniem wspólnotowych przepisów dotyczących chemikaliów, których skutkiem są rozbieżności w przepisach ustawowych, wykonawczych i administracyjnych w państwach członkowskich, wpływające bezpośrednio na funkcjonowanie rynku wewnętrznego w tej dziedzinie, a także wskazała na potrzebę nasilenia działań mających na celu ochronę zdrowia publicznego oraz środowiska zgodnie z zasadą ostrożności.
(10) Substancje znajdujące się pod nadzorem celnym, czasowo składowane w wolnych obszarach celnych lub składach wolnocłowych w celu ich ponownego eksportu lub znajdujące się w tranzycie, w rozumieniu niniejszego rozporządzenia nie są stosowane i z tego względu powinny zostać wyłączone spod jego przepisów.
Również przewóz substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych przy zastosowaniu transportu kolejowego, drogowego, żeglugi śródlądowej, drogą morską lub powietrzną powinien być wyłączony spod przepisów niniejszego rozporządzenia, ponieważ do przewozów tego rodzaju mają zastosowanie przepisy szczególne.
(11) W celu zapewnienia wykonalności i podtrzymania bodźców dla recyklingu i odzysku odpadów, w rozumieniu niniejszego rozporządzenia odpady takie nie powinny być uważane za substancje, preparaty ani wyroby.
(12) Istotnym celem nowego systemu, który ma ustanowić niniejsze rozporządzenie, jest zachęcanie do docelowego zastępowania substancji wzbudzających duże obawy substancjami lub technologiami mniej niebezpiecznymi i w pewnych wypadkach egzekwowanie takiego zastąpienia, o ile odpowiednie rozwiązania alternatywne są dostępne i możliwe do zastosowania z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia. Niniejsze rozporządzenie nie wpływa na stosowanie dyrektyw dotyczących ochrony pracowników i środowiska, zwłaszcza dyrektywy 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagennych podczas pracy (szósta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) [8] i dyrektywy Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym z czynnikami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/931/EWG) [9], zgodnie z którymi pracodawcy zobowiązani są do eliminowania substancji niebezpiecznych, w miarę możliwości technicznych, lub zastępowania ich substancjami mniej niebezpiecznymi.
(13) Konieczne jest zapewnienie skutecznego zarządzania technicznymi, naukowymi i administracyjnymi aspektami niniejszego rozporządzenia na szczeblu wspólnotowym.
Powinno się zatem stworzyć centralny organ, który będzie pełnił taką rolę.
W analizie wykonalności dotyczącej zasobów niezbędnych do działania tego centralnego organu stwierdzono, że na tle innych możliwości za niezależnego wyborem centralnego organu przemawia szereg długofalowych korzyści.
Powinno się zatem utworzyć Europejską Agencję Chemikaliów (zwaną dalej "Agencją").
14) Odpowiedzialność za zarządzanie ryzykiem związanym z substancjami powinna spoczywać na osobach fizycznych lub prawnych, które produkują, importują, wprowadzają do obrotu lub stosują dane substancje.
Informacje o wprowadzaniu w życie niniejszego rozporządzenia powinny być łatwo dostępne, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw.
(15) Z tego względu przepisy dotyczące rejestracji powinny nakładać na producentów i importerów wymóg generowania danych na temat substancji, które produkują lub importują, wykorzystywania tych danych do oceny ryzyka związanego z tymi substancjami oraz opracowywania i zalecania odpowiednich środków zarządzania ryzykiem.
Aby zapewnić rzeczywiste wypełnianie powyższych obowiązków oraz ze względu na przejrzystość, procedura rejestracji powinna wymagać od producentów i importerów przedłożenia Agencji dokumentacji zawierającej wszystkie wspomniane informacje.
Zarejestrowane substancje powinny być dopuszczone do obrotu na rynku wewnętrznym.
(16) Przepisy dotyczące oceny powinny przewidywać działania następujące po rejestracji, poprzez umożliwienie sprawdzenia, czy rejestracja jest zgodna z wymogami niniejszego rozporządzenia oraz poprzez umożliwienie generowania, jeżeli to konieczne, dalszych informacji na temat właściwości substancji.
Jeżeli Agencja we współpracy z państwami członkowskimi uzna, że istnieją powody do uznania, że dana substancja stwarza ryzyko dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, Agencja powinna — po włączeniu tej substancji do wspólnotowego kroczącego planu działań dla oceny substancji i w oparciu o właściwe organy państw członkowskich — zapewnić ocenę tej substancji.
(17) Chociaż informacje o substancjach uzyskane w ramach oceny powinny służyć przede wszystkim producentom i importerom do kontroli ryzyka związanego z danymi substancjami, mogą być one również wykorzystane do wszczęcia procedury udzielania zezwoleń lub wprowadzania ograniczeń na podstawie niniejszego rozporządzenia lub procedur kontroli ryzyka przewidzianych w innych przepisach wspólnotowych.
Dlatego powinno się zapewnić właściwym organom możliwość dostępu do tych informacji oraz korzystania z nich do celów takich procedur.
(18) Przepisy dotyczące wydawania zezwoleń powinny zapewnić dobre funkcjonowanie rynku wewnętrznego przy jednoczesnym zagwarantowaniu właściwej kontroli ryzyka stwarzanego przez substancje wzbudzające szczególnie duże obawy.
Komisja powinna wydawać zezwolenia na wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji wzbudzających szczególnie duże obawy tylko wtedy, gdy ryzyko wynikające ze stosowania takich substancji będzie właściwie kontrolowane — w przypadkach, w których jest to możliwe — lub jeżeli ich stosowanie można uzasadnić względami społeczno-ekonomicznymi i nie są dostępne odpowiednie rozwiązania alternatywne możliwe do zastosowania z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia.
(19) Przepisy dotyczące ograniczeń powinny przewidywać, że produkcja, wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji stwarzających ryzyko, któremu należy przeciwdziałać, mogą zostać objęte całkowitym lub częściowym zakazem lub innymi ograniczeniami, w zależności od wyników oceny tego ryzyka.
(20) Podczas przygotowań do niniejszego rozporządzenia Komisja rozpoczęła realizację projektów wdrożeniowych REACH z udziałem odpowiednich ekspertów pochodzących z zainteresowanych grup.
Niektóre z tych projektów mają na celu opracowanie projektów wytycznych oraz narzędzi, które powinny pomóc Komisji, Agencji, państwom członkowskim, producentom, importerom i dalszym użytkownikom substancji w praktycznym wypełnianiu ich obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia.
Pozwoli to Komisji i Agencji udostępnić w odpowiednim czasie stosowne wskazówki techniczne, z uwzględnieniem terminów ustanowionych przez niniejsze rozporządzenie.
(21) Odpowiedzialność za ocenę ryzyka i zagrożeń stwarzanych przez substancje powinna spoczywać przede wszystkim na osobach fizycznych lub prawnych, które produkują lub importują substancje, lecz tylko wówczas, gdy ilość wytwarzanej lub importowanej substancji przekracza określony próg, w celu umożliwienia tym osobom udźwignięcia związanych z tą oceną obciążeń.
Osoby fizyczne lub prawne mające do czynienia z chemikaliami powinny podejmować niezbędne środki kontroli ryzyka zgodnie z oceną ryzyka stwarzanego przez dane substancje i przekazywać stosowne zalecenia innym uczestnikom łańcucha dostaw.
Powinno to obejmować właściwe i przejrzyste opisywanie, dokumentowanie oraz notyfikowanie w odpowiedni i przejrzysty sposób ryzyka wynikającego z wytwarzania, stosowania i usuwania każdej substancji.
(22) W celu dokonania oceny bezpieczeństwa chemicznego substancji w sposób skuteczny, producenci i importerzy substancji powinni uzyskać informacje na ich temat, jeżeli to konieczne poprzez przeprowadzenie nowych badań.
(23) Do celów egzekwowania przepisów i dla potrzeb oceny oraz ze względu na przejrzystość informacje dotyczące tych substancji, jak również informacje powiązane, w tym dotyczące środków kontroli ryzyka, powinny być z reguły przekazywane odpowiednim władzom.
(24) Do badań naukowych i rozwojowych z reguły wykorzystuje się substancje w ilości mniejszej niż 1 tona rocznie.
Nie zachodzi zatem potrzeba stosowania zwolnień w odniesieniu do podobnych badań, ponieważ substancje w takich ilościach i tak nie podlegają rejestracji.
Jednak w celu wspierania innowacyjności, badania dotyczące produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju powinny zostać zwolnione z obowiązku rejestracji na określony okres, w którym nie przewiduje się wprowadzania tych substancji do obrotu na rynku dostępnym nieograniczonej liczbie klientów, ponieważ ich zastosowanie jako składnika preparatów lub w wyrobach wymaga przeprowadzenia dalszych działań badawczych i rozwojowych prowadzonych przez samego potencjalnego rejestrującego lub przy współpracy z ograniczoną liczbą znanych odbiorców.
Ponadto, właściwe jest wprowadzenie podobnych zwolnień dla dalszych użytkowników, którzy stosują daną substancję do celów badań dotyczących produktów i procesów produkcyjnych oraz ich rozwoju, pod warunkiem, że ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska jest należycie kontrolowane, zgodnie z wymaganiami przepisów dotyczących ochrony pracowników i środowiska.
(25) Ponieważ producenci i importerzy wyrobów powinni ponosić odpowiedzialność za swoje wyroby, właściwe jest wprowadzenie obowiązku rejestracji substancji, które mają uwalniać się z wyrobów w sposób zamierzony i nie zostały zarejestrowane dla tych zastosowań.
W przypadku substancji wzbudzających szczególnie duże obawy, obecnych w wyrobach w ilościach przewyższających określone progi wielkości obrotu i stężenia, jeżeli nie można wykluczyć narażenia na daną substancję i nie została ona przez nikogo zarejestrowana dla tego zastosowania, należy powiadomić Agencję.
Agencja powinna być również uprawniona do żądania przedłożenia dokumentów rejestracyjnych, jeżeli istnieją podstawy do podejrzeń, że uwalnianie substancji z wyrobu może stwarzać ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, a substancja obecna jest w tych wyrobach w łącznej ilości przekraczającej 1 tonę na wytwórcę lub importera rocznie.
Agencja powinna rozważyć potrzebę przedstawienia wniosku o zastosowanie ograniczenia, w przypadku gdy uważa, że stosowanie takich substancji w wyrobach stwarza ryzyko dla zdrowia człowieka lub środowiska, które nie jest należycie kontrolowane.
(26) Wymagania dotyczące przeprowadzenia oceny bezpieczeństwa chemicznego przez producentów i importerów powinny być określone szczegółowo w załączniku technicznym, aby umożliwić im dopełnienie ich obowiązków.
W celu sprawiedliwego rozłożenia obciążeń pomiędzy producentów, importerów oraz ich klientów, producenci i importerzy w ramach prowadzonej oceny bezpieczeństwa chemicznego powinni brać pod uwagę nie tylko własne zastosowania substancji oraz zastosowania, dla których wprowadzają je do obrotu, lecz także wszelkie inne zastosowania, o których uwzględnienie zwrócą się ich odbiorcy.
(27) Komisja, w ścisłej współpracy z przedsiębiorstwami przemysłowymi, państwami członkowskimi i innymi odpowiednimi zainteresowanymi stronami, powinna opracować wytyczne dotyczące spełniania wymagań ustanowionych przez niniejsze rozporządzenie w zakresie preparatów (zwłaszcza w odniesieniu do kart charakterystyki zawierających scenariusze narażenia), w tym oceny substancji stanowiących składniki preparatów szczególnego rodzaju, takich jak np. metale stanowiące składniki stopów. Komisja powinna w pełni wziąć przy tym pod uwagę prace, które zostaną do tego czasu wykonane w ramach projektów RIP oraz zamieścić niezbędne wytyczne w tej kwestii w ogólnym pakiecie wytycznych dotyczących rozporządzenia REACH.
Powinny być one dostępne przed rozpoczęciem stosowania niniejszego rozporządzenia.
(28) Nie należy wprowadzać obowiązku przeprowadzania oceny bezpieczeństwa chemicznego dla substancji będących składnikami preparatów w pewnych bardzo małych stężeniach uznawanych za niestwarzające powodów do obaw.
Substancje będące składnikami preparatów w tak niewielkich stężeniach powinny być również zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia.
Przepisy te powinny w równej mierze dotyczyć preparatów stanowiących mieszaninę substancji w stanie stałym, przed przekształceniem takiego preparatu w wyrób przez nadanie mu konkretnego kształtu.
(29) Należy przewidzieć wspólne przedkładanie informacji o substancjach i udostępnianie tych informacji w celu zwiększania efektywności systemu rejestracji, obniżenia jej kosztów oraz zmniejszenia liczby badań przeprowadzanych na zwierzętach kręgowych.
Jeden z członków grupy złożonej z wielu rejestrujących powinien przedkładać informacje w imieniu pozostałych zgodnie z regułami zapewniającymi przekazanie wszystkich wymaganych informacji i umożliwiającymi zarazem podział kosztów.
W pewnych określonych przypadkach rejestrujący powinien mieć możliwość przedłożenia informacji bezpośrednio Agencji.
(30) Wymagania dotyczące generowania informacji na temat substancji powinny być stopniowane w zależności od ilości, w jakiej dana substancja jest produkowana lub importowana, ponieważ ilość ta jest wskaźnikiem narażenia ludzi i środowiska na działanie tej substancji i powinny zostać określone szczegółowo.
W celu zmniejszenia ewentualnego wpływu na substancje produkowane lub importowane w małych ilościach, nowe informacje toksykologiczne i ekotoksykologiczne w zakresie od 1 do 10 ton powinny być wymagane tylko dla substancji priorytetowych.
W przypadku innych substancji mieszczących się w tym zakresie obrotu, powinny istnieć bodźce zachęcające producentów i importerów do dostarczania tych informacji.
(31) Państwa członkowskie, Agencja i wszelkie zainteresowane strony powinny w pełni uwzględnić wyniki projektów RIP, w szczególności w zakresie rejestracji substancji występujących w przyrodzie.
(32) Konieczne jest rozważenie stosowania art. 2 ust. 7 lit. a) i b) oraz załącznika XI do substancji powstałych w wyniku procesów mineralogicznych, co należy w pełni uwzględnić podczas przeglądu załączników IV i V.
(33) W przypadku prowadzenia badań, powinny one spełniać właściwe wymogi dotyczące ochrony zwierząt laboratoryjnych, określone w dyrektywie Rady 86/609/EWG z dnia 24 listopada 1986 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych [10], oraz, w przypadku badań ekotoksykologicznych i toksykologicznych, wymagania dobrej praktyki laboratoryjnej, określone w dyrektywie 2004/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie harmonizacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania zasad dobrej praktyki laboratoryjnej i weryfikacji jej stosowania na potrzeby badań substancji chemicznych [11].
(34) Należy również umożliwić generowanie informacji przy pomocy środków alternatywnych, równorzędnych z zalecanymi badaniami i metodami badań, na przykład w przypadku informacji uzyskanych w ramach prawidłowo skonstruowanych jakościowych lub ilościowych modeli zależności struktura-aktywność lub na podstawie informacji o substancjach o podobnej strukturze.
W tym celu Agencja, we współpracy z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami, powinna opracować właściwe wytyczne.
Należy również przewidzieć możliwość nieprzedkładania określonych informacji, pod warunkiem przedstawienia właściwego uzasadnienia. Na podstawie doświadczenia zdobytego dzięki projektom RIP należy opracować kryteria określające, co stanowi takie uzasadnienie.
(35) W celu udzielenia wsparcia przedsiębiorstwom, zwłaszcza MŚP, w stosowaniu wymogów niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie poza wytycznymi operacyjnymi dostarczanymi przez Agencję powinny utworzyć krajowe centra informacyjne.
(36) Należy uznać metody badań akceptowane w skali międzynarodowej, a Komisja powinna przyjmować i odpowiednio modyfikować inne metody badań, w szczególności w celu ich udoskonalenia oraz ograniczenia lub zastąpienia badań na zwierzętach.
(37) Ze względu na funkcjonalność oraz specyficzny charakter półproduktów, należy ustanowić dla nich specjalne wymagania rejestracyjne.
Polimery powinny zostać zwolnione z obowiązku rejestracji i oceny do czasu określenia w funkcjonalny i opłacalny sposób — na podstawie racjonalnych kryteriów technicznych i uzasadnionych kryteriów naukowych — które z nich należy zarejestrować ze względu na ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska.
(38) W celu zapobieżenia obciążaniu organów władzy i osób fizycznych lub prawnych nadmiernym nakładem pracy związanej z rejestracją substancji wprowadzonych znajdujących się już w obrocie na rynku wewnętrznym, rejestracja powinna zostać odpowiednio rozłożona w czasie, bez wprowadzania zbędnych opóźnień.
W tym celu należy określić terminy rejestracji tych substancji.
(39) Dane dotyczące substancji, które zostały już zgłoszone zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, powinny być wprowadzone do systemu i aktualizowane z chwilą przekroczenia kolejnego progu wielkości obrotu.
(40) W celu zapewnienia zharmonizowanego, nieskomplikowanego systemu, wszystkie dokumenty rejestracyjne należy przedkładać Agencji.
W celu zapewnienia spójnego podejścia i racjonalnego wykorzystania zasobów, Agencja powinna sprawdzać kompletność wszystkich dokumentów rejestracyjnych oraz odpowiadać za ich ewentualne ostateczne odrzucenie.
(41) W wykazie EINECS jedna pozycja obejmowała niekiedy kilka substancji złożonych, substancje UVCB (substancje o nieznanym lub zmiennym składzie, złożone produkty reakcji lub materiały biologiczne), pomimo ich zmiennego składu, na mocy niniejszego rozporządzenia mogą być rejestrowane jako jedna substancja, pod warunkiem że ich właściwości niebezpieczne nie różnią się znacznie i uzasadniają ich wspólną klasyfikację.
(42) W celu zagwarantowania, że informacje zgromadzone w wyniku rejestracji są stale aktualizowane, należy wprowadzić wymóg informowania Agencji przez rejestrujących o określonych zmianach tych informacji.
(43) Zgodnie z przepisami dyrektywy 86/609/EWG konieczne jest zmniejszenie do minimum liczby zwierząt kręgowych wykorzystywanych do celów doświadczalnych.
W miarę możliwości należy unikać wykorzystywania zwierząt poprzez stosowanie alternatywnych metod badań zatwierdzonych przez Europejskie Centrum Zatwierdzania Alternatywnych Metod lub inne instytucje międzynarodowe i uznanych odpowiednio przez Komisję lub Agencję.
(44) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć wpływu na pełne i całkowite stosowanie wspólnotowych reguł konkurencji.
(45) W celu uniknięcia powielania prac, a w szczególności ograniczenia badań z udziałem zwierząt kręgowych, przepisy dotyczące sporządzania i przedkładania dokumentów rejestracyjnych i ich aktualizacji powinny zawierać wymóg udostępniania informacji, w przypadku gdy zwraca się o to jakikolwiek rejestrujący.
Jeżeli informacje dotyczą zwierząt kręgowych rejestrujący powinien być zobowiązany do zwrócenia się o te informacje.
(46) Jak najszybsze udostępnianie osobom fizycznym lub prawnym, stosującym pewne substancje, wyników badań dotyczących zagrożeń dla zdrowia człowieka i dla środowiska, pozwalających ograniczyć ryzyko związane ze stosowaniem tych substancji, leży w interesie publicznym.
Informacja powinna zostać udostępniona, jeżeli zwraca się o to jakikolwiek rejestrujący, zwłaszcza w przypadku informacji wiążącej się z badaniami na zwierzętach kręgowych, na warunkach zapewniających uzyskanie sprawiedliwej rekompensaty przez firmę, która przeprowadziła badania.
(47) W celu zwiększenia konkurencyjności przemysłu wspólnotowego i zapewnienia, że niniejsze rozporządzenie jest jak najskuteczniej stosowane, właściwe jest stworzenie przepisów przewidujących wymianę danych między rejestrującymi na podstawie sprawiedliwej rekompensaty.
(48) W celu zapewnienia poszanowania praw własności przysługujących podmiotom generującym dane na podstawie wyników badań, należy przyznać im prawo do otrzymywania rekompensaty od rejestrujących, którzy korzystają z tych danych, przez okres 10 lat.
(49) W celu umożliwienia potencjalnemu rejestrującemu kontynuowania rejestracji, nawet w przypadku braku porozumienia z poprzednim rejestrującym, Agencja powinna, na wniosek rejestrującego, zezwolić na wykorzystanie już przedłożonych podsumowań przebiegu badań lub szczegółowych podsumowań przebiegu badań.
Rejestrujący, który otrzymał wspomniane dane, powinien być zobowiązany do pokrycia części kosztów poniesionych przez właściciela tych danych.
(50) W celu uniknięcia powielania prac, a w szczególności przeprowadzania badań, rejestrujący substancje wprowadzone powinien jak najszybciej dokonać wstępnej rejestracji w bazie danych prowadzonej przez Agencję.
Należy ustanowić system w celu umożliwienia utworzenia forów wymiany informacji o substancjach (SIEF), pomagający rejestrującym w odnajdywaniu innych rejestrujących.
W celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania systemu, rejestrujący powinni respektować określone zobowiązania.
Jeżeli członek forum SIEF nie wypełnia spoczywających na nim zobowiązań powinien zostać odpowiednio ukarany, jednak pozostałym członkom forum należy umożliwić dalsze przygotowywanie własnych dokumentów rejestracyjnych.
(51) Do obowiązków producentów lub importerów w zakresie kontroli ryzyka związanego z substancjami należy przekazywanie informacji o tych substancjach innym profesjonalistom, takim jak dalsi użytkownicy lub dystrybutorzy.
Ten ważny obowiązek powinien również spoczywać na wszystkich uczestnikach łańcucha dostaw w celu umożliwienia wszystkim wypełniania swych zobowiązań związanych z kontrolą ryzyka wynikającego ze stosowania substancji.
(52) Ponieważ obecnie wykorzystywane karty charakterystyki służą już jako narzędzia komunikacji w łańcuchu dostaw substancji i preparatów, właściwe jest ich dalsze rozwijanie i uczynienie integralną częścią systemu ustanowionego przez niniejsze rozporządzenie.
(53) Aby ustanowić łańcuch obowiązków, na dalszych użytkownikach należy nałożyć obowiązek oceny ryzyka związanego z zastosowaniami substancji w ich działalności, jeżeli zastosowania te nie zostały uwzględnione w karcie charakterystyki otrzymanej od dostawców, chyba że dalszy użytkownik podejmie środki ochronne idące dalej niż te, które zaleca jego dostawca, lub jego dostawca nie miał obowiązku przeprowadzenia takiej oceny ryzyka lub dostarczenia użytkownikowi informacji na temat tego ryzyka.
Z tych samych przyczyn dalsi użytkownicy powinni dokonywać kontroli ryzyka związanego z zastosowaniami substancji w ich działalności.
Ponadto właściwe jest, aby każdy producent lub importer wyrobu zawierającego substancję wzbudzającą szczególnie duże obawy dostarczał informacje wystarczające do bezpiecznego stosowania takiego wyrobu.
(54) Należy również szczegółowo określić wymagania obowiązujące dalszych użytkowników w zakresie dokonywania oceny bezpieczeństwa chemicznego, by umożliwić im dopełnianie obowiązków.
Wymagania te powinny mieć zastosowanie jedynie powyżej łącznej ilości 1 tony substancji lub preparatu.
Dalszy użytkownik powinien jednak zawsze przeanalizować konkretne zastosowanie oraz określić i wprowadzić odpowiednie środki kontroli ryzyka.
Dalsi użytkownicy powinni przekazywać Agencji pewne podstawowe informacje dotyczące stosowania substancji.
(55) Ze względu na potrzeby egzekwowania przepisów i ocen, na dalszych użytkownikach substancji powinien spoczywać obowiązek przekazywania Agencji pewnych podstawowych informacji w tym przypadku, gdy ich zastosowanie nie spełnia warunków opisanych w scenariuszu narażenia zawartym w karcie charakterystyki dostarczonej im przez pierwotnego producenta lub importera substancji, oraz obowiązek stałej aktualizacji tak przekazanych informacji.
(56) Ze względu na wykonalność i zasadę proporcjonalności należy zwolnić dalszych użytkowników wykorzystujących niewielkie ilości substancji z obowiązku przekazywania tego typu informacji.
(57) W ramach łańcucha dostaw należy ułatwiać dwukierunkową komunikację.
Komisja powinna opracować system kategoryzacji zastosowań w formie krótkich, ogólnych opisów z uwzględnieniem wyników projektów RIP.
(58) Niezbędne jest również zagwarantowanie, że generowanie informacji dostosowane jest do rzeczywistych potrzeb.
W tym celu, w ramach oceny Agencja powinna mieć obowiązek podejmowania decyzji w sprawie programów badań proponowanych przez producentów i importerów.
Współpracując z państwami członkowskimi Agencja powinna przyznawać pierwszeństwo określonym substancjom, na przykład tym, które mogą wzbudzać szczególnie duże obawy.
(59) Ponadto należy budować zaufanie co do ogólnej jakości dokumentacji rejestracyjnych oraz zagwarantować, że zarówno społeczeństwo, jak i wszystkie zainteresowane strony w przemyśle chemicznym, będą przekonane, że osoby fizyczne lub prawne spełniają nałożone na nie obowiązki.
Zgodnie z powyższym stosowne jest wskazanie, które informacje zostały poddane przeglądowi przez osobę oceniającą, posiadającą odpowiednie doświadczenie, a także określenie, jaka część dokumentów rejestracyjnych ma być sprawdzana przez Agencję pod kątem zgodności z przepisami.
(60) Na podstawie przeprowadzonych ocen Agencja powinna mieć prawo wymagania od producentów, importerów lub dalszych użytkowników dodatkowych informacji na temat substancji podejrzanych o stwarzanie ryzyka dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, w tym poprzez ich obecność na rynku wewnętrznym w dużych ilościach.
Na podstawie kryteriów priorytetyzacji substancji, opracowanych przez Agencję we współpracy z państwami członkowskimi, należy ustanowić wspólnotowy kroczący plan działań dotyczący oceny substancji w oparciu o właściwe organy państw członkowskich, które przeprowadzą ocenę substancji ujętych w tym planie.
Jeżeli stosowanie półproduktów wyodrębnianych w miejscu przetwarzania wiąże się z ryzykiem o poziomie odpowiadającym poziomowi obaw związanych ze stosowaniem substancji wymagających zezwolenia, w uzasadnionych przypadkach również właściwe organy państw członkowskich powinny mieć prawo żądania dalszych informacji.
(61) Zbiorowe porozumienie osiągnięte w ramach Komitetu Państw Członkowskich Agencji, dotyczące projektów jego decyzji, powinno stanowić podstawę skutecznego systemu, który zgodny jest z zasadą pomocniczości, wspierając jednocześnie rynek wewnętrzny.
Jeżeli jedno lub kilka państw członkowskich lub Agencja nie wyrażą zgody na projekt decyzji, powinna ona zostać poddana scentralizowanej procedurze.
Jeżeli Komitet państwa członkowskiego nie osiągnie jednomyślnego porozumienia, Komisja powinna podjąć decyzję zgodnie z procedurą komitetu.
(62) Ocena może prowadzić do wniosku, że należy podjąć określone działania w ramach procedury stosowania ograniczeń lub udzielania zezwoleń lub też, że należy rozważyć działanie w zakresie kontroli ryzyka w ramach innych właściwych przepisów.
Dlatego też informacje dotyczące postępów w procesie oceny powinny zostać udostępnione publicznie.
(63) W celu zapewnienia odpowiednio wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka, w tym populacji wrażliwych, oraz środowiska, substancje o właściwościach stwarzających szczególnie duże obawy powinny być przedmiotem wzmożonej uwagi, zgodnie z zasadą ostrożności.
Zezwolenia powinny być udzielane osobom fizycznym lub prawnym, które złożyły wniosek o zezwolenie i które wykażą organowi udzielającemu zezwoleń, że ryzyko wiążące się ze stosowaniem danej substancji znajduje się pod odpowiednią kontrolą.
Ponadto zezwolenia mogą być wydawane dla tych zastosowań, w przypadku których można wykazać, że korzyści społeczno-ekonomiczne wynikające z zastosowania substancji przewyższają ryzyko wiążące się z jej zastosowaniem, a nie istnieją odpowiednie substancje lub technologie alternatywne, możliwe do zastosowania z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia.
Biorąc pod uwagę funkcjonowanie rynku wewnętrznego, stosowne jest, by funkcję organu udzielającego zezwoleń pełniła Komisja.
(64) Metodologia ustanawiania progów dla substancji rakotwórczych i mutagennych może być rozwijana z uwzględnieniem osiągnięć projektów RIP. Na podstawie tej metodologii Sekcja 6.4 w Załączniku I może zostać zmieniona, w celu umożliwienia wykorzystania progów w odpowiednich sytuacjach w kontekście udzielania zezwoleń na stosowanie substancji rakotwórczych i mutagennych.
(65) W celu ułatwienia docelowego zastąpienia substancji wzbudzających szczególnie duże obawy substancjami lub technologiami alternatywnymi, wszyscy składający wnioski o zezwolenie powinni przedstawić analizę rozwiązań alternatywnych z uwzględnieniem stwarzanego przez nie ryzyka oraz technicznej i ekonomicznej wykonalności takiego zastąpienia.
Ponadto zezwolenia powinny podlegać przeglądowi w okresach, których długość będzie ustalana indywidualnie dla każdego przypadku oraz z reguły będą podlegały określonym warunkom, w tym nadzorowi.
(66) Doświadczenia międzynarodowe wskazują, że substancje o właściwościach, które sprawiają, że są one trwałe w środowisku, wykazują zdolność do biokumulacji i są toksyczne lub są bardzo trwałe i wykazują bardzo dużą zdolność do biokumulacji, stwarzają bardzo duże powody do obaw; równocześnie opracowano kryteria pozwalające na identyfikację takich substancji.
W przypadku niektórych innych substancji obawy są na tyle duże, żeby traktować te substancje w ten sam sposób, analizując każdy przypadek z osobna.
(67) Ze względu na funkcjonalność i praktyczność, zarówno w odniesieniu do osób fizycznych lub prawnych, które muszą przygotować dokumenty do złożenia wniosku oraz podjąć odpowiednie środki kontroli ryzyka, jak również w odniesieni do organów, które muszą rozpatrywać wnioski o udzielenie zezwolenia, procedurze udzielania zezwoleń powinna podlegać równocześnie jedynie ograniczona liczba substancji, przy czym należy ustalić realistyczne terminy składania wniosków, wprowadzając zarazem możliwość zwolnienia z procedury niektórych zastosowań substancji.
Substancje zidentyfikowane jako spełniające kryteria kwalifikujące do objęcia procedurą uzyskania zezwolenia powinny zostać wciągnięte na kandydacką listę substancji, w celu ewentualnego docelowego objęcia procedurą udzielania zezwoleń.
Należy wyraźnie oznaczyć na tej liście substancje znajdujące się w programie pracy Agencji
(68) Agencja powinna udzielać wskazówek dotyczących kolejności obejmowania substancji procedurą udzielania zezwoleń, w celu zagwarantowania, że kolejność ta będzie zgodna z potrzebami społeczeństwa oraz stanem wiedzy naukowej i aktualną sytuacją.
(69) Objęcie danej substancji całkowitym zakazem oznaczałoby, że żadne z jej zastosowań nie jest dozwolone.
W przypadku takich substancji bezcelowe byłoby więc pozostawienie możliwości składania wniosków o udzielenie zezwolenia.
W takim wypadku substancje takie należy usunąć z wykazu substancji, których dotyczyć mogą wnioski, a wprowadzić do wykazu substancji objętych ograniczeniami.
(70) W celu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i środowiska należy zapewnić właściwe oddziaływanie między przepisami dotyczącymi udzielania zezwoleń i stosowania ograniczeń.
Ograniczenia istniejące w chwili wprowadzania danej substancji do wykazu substancji, których dotyczyć mogą wnioski, powinny zostać utrzymane w odniesieniu do tej substancji.
Agencja powinna rozważyć, czy ryzyko stwarzane przez substancje zawarte w wyrobach jest należycie kontrolowane i, jeżeli tak nie jest, przygotować dokumentację odnoszącą się do wprowadzenia dalszych ograniczeń dla substancji, których stosowanie wymaga zezwolenia.
(71) W celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia do udzielania zezwoleń na określone zastosowania dla poszczególnych substancji, Agencja powinna wydawać opinie na temat ryzyka związanego z tymi zastosowaniami oraz opinie dotyczące wszelkich analiz społeczno-ekonomicznych przekazanych Agencji przez strony trzecie.
(72) W celu skutecznego monitorowania i nadzoru nad udzielanymi zezwoleniami, dalsi użytkownicy korzystający z zezwolenia udzielonego ich dostawcy powinni informować Agencję o stosowaniu przez nich danej substancji.
(73) W celu przyśpieszenia funkcjonowania obowiązującego systemu, procedura stosowania ograniczeń powinna zostać zreorganizowana, a dyrektywa 76/769/EWG, w której kilkakrotnie wprowadzano istotne zmiany i dostosowania, powinna zostać zastąpiona.
Dorobek zharmonizowanych przepisów, określony w załączniku do wspomnianej dyrektywy, po przeformułowaniu w celu uczynienia go bardziej przejrzystym, powinien zostać przejęty i posłużyć za punkt wyjścia dla nowej przyspieszonej procedury wprowadzania ograniczeń.
Przeformułowanie to odbywa się zgodnie z regułami przyjętymi w porozumieniu międzyinstytucjonalnym z 28 listopada w sprawie bardziej systematycznego stosowania technik przeformułowania tekstów prawnych [12] dotyczącym technik przeformułowania.
(74) W odniesieniu do załącznika XVII państwom członkowskim powinno zezwolić się na utrzymanie bardziej rygorystycznych ograniczeń przez przejściowy okres pod warunkiem, że ograniczenia te zostały notyfikowane zgodnie z traktatem.
Powinno to dotyczy substancji w ich postaci własnej, w preparatach oraz w wyrobach, których produkcja, wprowadzanie do obrotu oraz stosowanie podlega ograniczeniom.
Komisja powinna sporządzić i opublikować wykaz tych ograniczeń.
Byłoby to dla Komisji okazją do dokonania przeglądu wspomnianych środków z myślą o ich ewentualnej harmonizacji.
(75) Na producencie, importerze i dalszym użytkowniku powinien spoczywać obowiązek identyfikacji właściwych środków kontroli ryzyka niezbędnych dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka i środowiska podczas produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie.
Jednak w przypadku gdy zostanie to uznane za niewystarczające i uzasadniona będzie regulacja przepisami wspólnotowymi, należy wprowadzić właściwe ograniczenia.
(76) W celu ochrony zdrowia człowieka i środowiska ograniczenia dotyczące produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie mogą obejmować wszelkie warunki lub zakazy dotyczące produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji.
Niezbędne zatem jest sporządzenie wykazu takich ograniczeń i wszelkich zmian do nich wprowadzonych.
(77) W celu sporządzenia wniosku dotyczącego ograniczeń oraz zapewnienia skuteczności tego rodzaju przepisów potrzebna jest dobra współpraca, koordynacja i wymiana informacji między państwami członkowskimi, Agencją i innymi organami Wspólnoty, Komisją i zainteresowanymi stronami.
(78) W celu umożliwienia państwom członkowskim przedkładania wniosków dotyczących przeciwdziałania konkretnemu ryzyku dla zdrowia człowieka i środowiska, państwa członkowskie powinny przygotować dokumentację odpowiadającą szczegółowym wymaganiom.
Dokumentacja powinna zawierać uzasadnienie dla podjęcia działań na szczeblu wspólnotowym.
(79) W celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia do ograniczeń, Agencja powinna pełnić rolę koordynatora tej procedury, na przykład wyznaczając odpowiednich sprawozdawców i weryfikując zgodność z wymaganiami przewidzianymi w odpowiednich załącznikach.
Agencja powinna prowadzić wykaz substancji, w stosunku do których sporządzana jest dokumentacja w sprawie ograniczeń.
(80) W celu umożliwienia Komisji podejmowania działań mających przeciwdziałać konkretnemu ryzyku dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, któremu należy przeciwdziałać na szczeblu wspólnotowym, Komisja powinna mieć możliwość powierzenia Agencji przygotowania dokumentacji w sprawie ograniczeń.
(81) Ze względu na potrzebę przejrzystości Agencja powinna publikować dokumentacje zawierające proponowane ograniczenia, wzywając równocześnie do zgłaszania uwag.
(82) W celu zakończenia procedury w odpowiednim terminie Agencja powinna przedstawiać swoje opinie na temat proponowanych działań i ich wpływu na podstawie projektu opinii przygotowanego przez sprawozdawcę.
(83) W celu przyśpieszenia procedury stosowania ograniczeń Komisja powinna sporządzić projekt poprawek w określonym terminie od otrzymania opinii Agencji.
(84) Agencja powinna być kluczową instytucją gwarantującą, że prawodawstwo dotyczące chemikaliów oraz procesy decyzyjne i wiedza naukowa, na których się opierają, zostaną uznawane za wiarygodne przez wszystkich zainteresowanych oraz społeczeństwo.
Agencja powinna również odgrywać kluczową rolę w koordynowaniu działań informacyjnych związanych z niniejszym rozporządzeniem oraz w jego wprowadzaniu w życie.
Dlatego niezmiernie ważne jest obdarzenie Agencji zaufaniem instytucji wspólnotowych, państw członkowskich, społeczeństwa i zainteresowanych stron.
Z tego powodu podstawowe znaczenie ma zapewnienie Agencji niezależności, dużego potencjału naukowego, technicznego i regulacyjnego jak również przejrzystości i skuteczności.
(85) Struktura Agencji powinna odpowiadać powierzonym jej zadaniom.
Doświadczenia związane z podobnymi agencjami wspólnotowymi dostarczają pewnych wskazówek w tej mierze, jednak strukturę Agencji należy dostosować do specyficznych potrzeb niniejszego rozporządzenia.
(86) W celu zapewnienia skuteczności, personel sekretariatu Agencji powinien wykonywać obowiązki o charakterze techniczno-administracyjnym i naukowym bez potrzeby uciekania się do zasobów naukowych i technicznych państw członkowskich.
Dyrektor Wykonawczy powinien zapewnić wykonywanie przez Agencję obowiązków w sposób efektywny i niezależny.
W celu zapewnienia właściwego wypełniania przez Agencję powierzonej jej roli, skład Zarządu powinien być określony w taki sposób, aby obejmował przedstawicieli każdego państwa członkowskiego, Komisji i przedstawicieli innych zainteresowanych stron, mianowanych przez Komisję w celu zaangażowania udziałowców, oraz aby zapewniał najwyższe standardy kompetencji i reprezentował szeroki zakres właściwej wiedzy specjalistycznej na temat bezpieczeństwa chemicznego lub przepisów dotyczących chemikaliów, gwarantując jednocześnie odpowiednią wiedzę specjalistyczną w dziedzinie ogólnych zagadnień finansowych i prawnych.
(87) Agencję należy wyposażyć w środki do realizacji wszelkich zadań niezbędnych do pełnienia powierzonej jej roli.
(88) Rozporządzenie Komisji powinno określać strukturę oraz wysokość opłat, łącznie z określeniem okoliczności,,w których część opłat zostanie przeniesiona na właściwy organ odpowiedniego państwa członkowskiego.
(89) Zarząd Agencji powinien zostać wyposażony w niezbędne uprawnienia pozwalające mu ustalać budżet, kontrolować jego wykonanie, sporządzić regulamin wewnętrzny, przyjąć przepisy finansowe oraz mianować Dyrektora Wykonawczego.
(90) Poprzez Komitet ds. Oceny Ryzyka i Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych Agencja powinna przejąć rolę komitetów naukowych funkcjonujących przy Komisji w zakresie wydawania opinii naukowych w dziedzinach należących do kompetencji Agencji.
(91) Za pośrednictwem Komitetu Państwa Członkowskiego Agencja powinna dążyć do osiągnięcia porozumienia między organami państw członkowskich, co do konkretnych kwestii wymagających zharmonizowanego podejścia.
(92) Niezbędne jest zapewnienie bliskiej współpracy pomiędzy Agencją i właściwymi organami działającymi w państwach członkowskich, po to by opinie naukowe Komitetu do Spraw Oceny Ryzyka i Komitetu Analiz Społeczno-Ekonomicznych opierały się na jak najszerszej wiedzy naukowej i technicznej dostępnej we Wspólnocie.
W tym samym celu Komitety powinny mieć dostęp do dodatkowych źródeł wiedzy specjalistycznej na temat konkretnych zagadnień.
(93) W związku ze zwiększoną odpowiedzialnością osób fizycznych lub prawnych za zapewnienie bezpiecznego stosowania chemikaliów, należy wzmocnić egzekwowanie przepisów.
Agencja powinna ustanowić również forum wymiany informacji między państwami członkowskimi oraz koordynować ich działania związane z egzekwowaniem przepisów dotyczących chemikaliów.
Korzystne byłoby nadanie bardziej formalnych ram obecnej, nieformalnej współpracy państw członkowskich w tej dziedzinie.
(94) W ramach Agencji należy ustanowić Komisję Odwoławczą, aby zapewnić formalne prawo do składania odwołań osobom fizycznym lub prawnym, których dotyczą decyzje podejmowane przez Agencję.
(95) Agencja powinna być finansowana w części z opłat wnoszonych przez osoby fizyczne lub prawne, a w części z ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich.
Należy zapewnić stosowanie wspólnotowej procedury budżetowej w odniesieniu do wszelkich subsydiów obciążających ogólny budżet Wspólnot Europejskich.
Ponadto kontrolę rachunków powinien prowadzić Trybunał Obrachunkowy, zgodnie z art. 91 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2343/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie ramowego rozporządzenia finansowego dotyczącego organów określonych w art. 185 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [13].
(96) Jeżeli Komisja i Agencja uznają to za stosowne, należy umożliwić udział w działaniach Agencji również przedstawicielom państw trzecich.
(97) Poprzez współpracę z organizacjami zainteresowanymi harmonizacją przepisów międzynarodowych, Agencja powinna przyczyniać się do wzmocnienia roli odgrywanej przez Wspólnotę i państwa członkowskie w takich działaniach harmonizacyjnych.
W celu wsparcia szerokiego porozumienia międzynarodowego Agencja powinna uwzględniać istniejące i nowo tworzone normy międzynarodowe zawarte w przepisach dotyczących chemikaliów, takich jak System Klasyfikacji i Oznakowania Zharmonizowany w Skali Globalnej(GHS).
(98) Agencja powinna zapewniać infrastrukturę umożliwiającą osobom fizycznym lub prawnym spełnianie ich obowiązków wynikających z przepisów dotyczących dzielenia się danymi.
(99) Istotne znaczenie ma zapobieganie zjawisku mylenia zadań Agencji z zadaniami odpowiednio Europejskiej Agencji Leków (EMEA), ustanowionej przez rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków [14], Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustanowionego przez rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności [15] oraz Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, ustanowionego na mocy decyzji Rady z 22 lipca 2003 r [16].
Agencja powinna wobec tego ustanowić regulamin przewidujący konieczność współpracy z EFSA lub Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy.
W pozostałym zakresie niniejsze rozporządzenie nie powinno naruszać kompetencji przyznanych przez prawodawstwo wspólnotowe EMEA, EFSA i Komitetowi Doradczemu ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy.
(100) W celu zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego w odniesieniu do substancji w ich postaci własnej lub jako składników preparatów, z równoczesnym zapewnieniem wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka i środowiska, należy ustalić reguły dotyczące wykazu klasyfikacji i oznakowania.
(101) Klasyfikację i oznakowanie substancji podlegających rejestracji lub objętych art.1 dyrektywy 67/548/EWG, wprowadzonych do obrotu, należy zatem zgłosić Agencji w celu umieszczenia w wykazie.
(102) W celu zapewnienia jednolitej ochrony ogółu społeczeństwa, a w szczególności osób mających kontakt z określonymi substancjami, a także właściwego funkcjonowania innych przepisów wspólnotowych dotyczących klasyfikacji i oznakowania, wykaz powinien zawierać klasyfikację zgodną z dyrektywą 67/548/EWG i dyrektywą 1999/45/WE, w miarę możliwości uzgodnioną przez producentów i importerów tej samej substancji, jak również decyzje podjęte na szczeblu wspólnotowym w zakresie klasyfikacji i oznakowania niektórych substancji.
Powinien on w pełni uwzględniać nakład pracy i doświadczenie zgromadzone w związku z działaniami podejmowanymi na mocy dyrektywy 67/548/EWG, w tym klasyfikację i oznakowanie konkretnych substancji lub grup substancji wymienionych w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG.
(103) Posiadane zasoby należy przeznaczyć przede wszystkim na działania dotyczące substancji wzbudzających największe obawy.
Dlatego do załącznika I dyrektywy 67/548/EWG substancje należy dodawać wtedy, gdy spełniają kryteria pozwalające na ich zaklasyfikowanie je jako substancje rakotwórcze, mutagenne lub substancje działające szkodliwie na rozrodczość, kategorii 1, 2 lub 3, substancje mogące powodować uczulenie w następstwie narażenia drogą oddechową lub, w przypadku substancji o innym działaniu, po indywidualnej analizie każdego przypadku.
Należy stworzyć przepisy zapewniające właściwym organom możliwość przedkładania Agencji wniosków.
Agencja powinna przedstawiać opinię dotyczącą wniosku, natomiast zainteresowanym stronom należy umożliwić przedstawianie uwag.
Następnie Komisja powinna podjąć decyzję.
(104) Regularne sprawozdania państw członkowskich oraz agencji na temat funkcjonowania niniejszego rozporządzenia stanowić będą niezbędny instrument monitorowania wdrażana niniejszego rozporządzenia, jak również tendencji istniejących w tej dziedzinie.
Wnioski wysnute na podstawie ustaleń zawartych w sprawozdaniach będą stanowić użyteczne i praktyczne narzędzie podczas przeglądu rozporządzenia oraz, w razie konieczności, formułowania wniosków dotyczących jego zmiany.
(105) Obywatele UE powinni mieć dostęp do informacji na temat chemikaliów, na których działanie mogą być narażeni, by mogli podejmować świadome decyzje odnośnie do stosowania przez siebie chemikaliów.
Przejrzystym sposobem realizacji tego celu jest zapewnienie im bezpłatnego i łatwego dostępu do podstawowych danych zgromadzonych w bazie danych Agencji, w tym krótkich opisów niebezpiecznych właściwości substancji, wymogów dotyczących ich oznakowania oraz odpowiednich przepisów wspólnotowych, w tym dotyczących dozwolonych zastosowań oraz środków kontroli ryzyka.
Agencja i państwa członkowskie powinny umożliwiać dostęp do informacji zgodnie z dyrektywą 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylającą Dyrektywę Rady 90/313/EWG [17], rozporządzeniem (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji [18] oraz konwencją EKG ONZ o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, której Wspólnota Europejska jest stroną.
(106) Poza udziałem we wdrażaniu przepisów wspólnotowych, właściwe organy państw członkowskich, ze względu na bliski kontakt z zainteresowanymi stronami w państwach członkowskich, powinny być zaangażowane w wymianę informacji na temat ryzyka związanego z substancjami oraz na temat obowiązków ciążących na osobach fizycznych i prawnych zgodnie z przepisami dotyczącymi chemikaliów.
Równocześnie niezbędna jest bliska współpraca między Agencją, Komisją oraz właściwymi organami państw członkowskich, w celu zapewnienia spójności i skuteczności całemu procesowi komunikacji.
(107) W celu zapewnienia skutecznego funkcjonowania systemu ustanowionego poprzez niniejsze rozporządzenie potrzebna jest dobra współpraca, koordynacja i wymiana informacji między państwami członkowskimi, Agencją i Komisją w zakresie egzekwowania przepisów rozporządzenia.
(108) W celu zagwarantowania przestrzegania przepisów niniejszego rozporządzenia, państwa członkowskie powinny wdrożyć skuteczne środki monitorowania i nadzoru.
Należy planować i przeprowadzać niezbędne inspekcje, zamieszczając ich wyniki w sprawozdaniach.
(109) W celu zapewnienia przejrzystości, bezstronności i spójności w zakresie działań państw członkowskich służących egzekwowaniu przepisów, niezbędne jest ustanowienie w państwach członkowskich odpowiedniego systemu kar, w celu nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar za nieprzestrzeganie przepisów rozporządzenia, ponieważ konsekwencją tego mogą być szkody dla zdrowia człowieka i dla środowiska.
(110) Środki konieczne dla wdrożenia niniejszego rozporządzenia oraz wprowadzania zmian powinny zostać przyjęte zgodnie z decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [19].
(111) Istotne jest, by do czasu pełnego wdrożenia niniejszego rozporządzenia, chemikalia były regulowane skutecznie i terminowo, a w szczególności w początkowym okresie funkcjonowania Agencji.
Należy zatem przyjąć przepis, zgodnie z którym Komisja udzielałaby niezbędnego wsparcia w tworzeniu Agencji, w tym także poprzez zawieranie umów i powołanie tymczasowego Dyrektora Wykonawczego, do czasu, gdy Dyrektora Wykonawczego będzie mógł powołać sam Zarząd Agencji.
(112) W celu pełnego wykorzystania prac zrealizowanych na mocy rozporządzenia (EWG) nr 793/93, jak również dyrektywy 76/769/EWG i uniknięcia utraty ich wyników, Komisji należy przyznać uprawnienia do wprowadzania w okresie początkowym ograniczeń w oparciu o te prace, bez konieczności przeprowadzania kompletnej procedury nakładania ograniczeń przewidzianej w niniejszym rozporządzeniu.
Bezpośrednio po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia wszystkie te elementy należy wykorzystać do wspierania środków zmniejszających ryzyko.
(113) Wejście w życie przepisów niniejszego rozporządzenia powinno zostać rozłożone na etapy, aby ułatwić sprawne przejście do nowego systemu.
Stopniowe wchodzenie w życie przepisów umożliwi ponadto wszystkim zaangażowanym stronom, organom, osobom fizycznym lub prawnym i innym stronom zainteresowanym koncentrację zasobów w ramach przygotowań do realizacji nowych obowiązków we właściwych terminach.
(114) Niniejsze rozporządzenie zastępuje dyrektywę 76/769/EWG z dnia 27 lipca 1976 r., dyrektywę Komisji 91/155/EWG [20], dyrektywę Komisji 93/67/EWG [21], dyrektywę Komisji 93/105/WE [22], dyrektywę Komisji 2000/21/WE [23], rozporządzenie (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94 [24].
Te dyrektywy i rozporządzenia powinny zostać uchylone.
(115) Ze względu na potrzebę zachowania spójności, dyrektywa 1999/45/WE, która dotyczy kwestii objętych zakresem zastosowania niniejszego rozporządzenia, powinna zostać zmieniona.
(116) W związku z tym, że cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie ustanowienie przepisów dotyczących substancji oraz ustanowienie Europejskiej Agencji Chemikaliów, nie mogą zostać w wystarczający sposób osiągnięte przez Państwa Członkowskie. a zatem mogą być w sposób lepszy osiągnięte na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości, określoną w art. 5 Traktatu.
Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie może wykraczać poza to co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów.
(117) Rozporządzenie przestrzega podstawowych praw i zasad uznanych zwłaszcza w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej [25].
W szczególności rozporządzenie zapewnić ma pełną zgodność z zasadami ochrony środowiska oraz stałego rozwoju, które gwarantuje art. 37 Karty.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
SPIS TREŚCI
TYTUŁ I ZAGADNIENIA OGÓLNE
Rozdział 1 Cel, zakres i stosowanie
Rozdział 2 Definicje i przepis ogólny
TYTUŁ II REJESTRACJA SUBSTANCJI
Rozdział 1 Ogólny obowiązek rejestracji i wymagania dotyczące informacji
Rozdział 2 Substancje uznawane za zarejestrowane
Rozdział 3 Obowiązek rejestracji i zakres informacji wymaganych dla niektórych rodzajów półproduktów wyodrębnianych
Rozdział 4 Przepisy wspólne dla wszystkich rejestracji
Rozdział 5 Przepisy przejściowe mające zastosowanie do substancji wprowadzonych i substancji zgłoszonych
TYTUŁ III UDOSTĘPNIANIE DANYCH I UNIKANIE PRZEPROWADZANIA NIEPOTRZEBNYCH BADAŃ
Rozdział 1 Cele i zasady ogólne
Rozdział 2 Zasady dotyczące substancji niewprowadzonych i rejestrujących substancje wprowadzone bez rejestracji wstępnej
Rozdział 3 Zasady dotyczące substancji wprowadzonych
TYTUŁ IV INFORMACJE W ŁAŃCUCHU DOSTAW
TYTUŁ V DALSI UŻYTKOWNICY
TYTUŁ VI OCENA
Rozdział 1 Ocena dokumentacji
Rozdział 2 Ocena substancji
Rozdział 3 Ocena półproduktów
Rozdział 4 Przepisy wspólne
TYTUŁ VII PROCEDURA ZEZWOLEŃ
Rozdział 1 Wymóg uzyskania zezwolenia
Rozdział 2 Udzielanie zezwoleń
Rozdział 3 Zezwolenia w łańcuchu dostaw
TYTUŁ VIII OGRANICZENIA PRODUKCJI, WPROWADZANIA DO OBROTU I STOSOWANIA NIEKTÓRYCH NIEBEZPIECZNYCH SUBSTANCJI I PREPARATÓW
Rozdział 1 Zagadnienia Ogólne
Rozdział 2 Proces wprowadzania ograniczeń
TYTUŁ IX OPŁATY I NALEŻNOŚCI
TYTUŁ X AGENCJA
TYTUŁ XI WYKAZ KLASYFIKACJI I OZNAKOWANIA
TYTUŁ XII INFORMACJE
TYTUŁ XIII WŁAŚCIWE ORGANY
TYTUŁ XIV EGZEKWOWANIE PRZEPISÓW
TYTUŁ XV POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE
ZAŁĄCZNIK I PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE OCENY SUBSTANCJI I SPORZĄDZANIA RAPORTÓW BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO
ZAŁĄCZNIK II WYTYCZNE DOTYCZĄCE SPORZĄDZANIA KART CHARAKTERYSTYKI
ZAŁĄCZNIK III KRYTERIA DOTYCZĄCE SUBSTANCJI ZAREJESTROWANYCH W ILOŚCI OD 1 DO 10 TON
ZAŁĄCZNIK IV ZWOLNIENIA Z OBOWIĄZKU REJESTRACJI ZGODNIE Z ART.
2 UST.
7 LIT. a)
ZAŁĄCZNIK V ZWOLNIENIA Z OBOWIĄZKU REJESTRACJI ZGODNIE Z ART.
2 UST.
7 LIT. b)
ZAŁĄCZNIK VI WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 10
ZAŁĄCZNIK VII WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 1 TONY
ZAŁĄCZNIK VIII DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 10 TON
ZAŁĄCZNIK IX DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 100 TON
ZAŁĄCZNIK X DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 1000 TON
ZAŁĄCZNIK XI OGÓLNE ZASADY DOSTOSOWYWANIA STANDARDOWEGO TRYBU BADAŃ OKREŚLONEGO W ZAŁĄCZNIKACH V — VIII
ZAŁĄCZNIK XII PRZEPISY OGÓLNE DLA DALSZYCH UŻYTKOWNIKÓW DOTYCZĄCE OCENY SUBSTANCJI I SPORZĄDZANIA RAPORTÓW BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO
ZAŁĄCZNIK XIII KRYTERIA IDENTYFIKACJI SUBSTANCJI TRWAŁYCH, WYKAZUJĄCYCH ZDOLNOŚĆ DO BIOAKUMULACJI I TOKSYCZNYCH ORAZ SUBSTANCJI BARDZO TRWAŁYCH I WYKAZUJĄCYCH BARDZO DUŻĄ ZDOLNOŚĆ DO BIOAKUMULACJI
ZAŁĄCZNIK XIV WYKAZ SUBSTANCJI PODLEGAJĄCYCH PROCEDURZE UDZIELANIA ZEZWOLEŃ
ZAŁĄCZNIK XV DOSSIERS
ZAŁĄCZNIK XVI ANALIZA SPOŁECZNO — EKONOMICZNA
ZAŁĄCZNIK XVII OGRANICZENIA DOTYCZĄCE PRODUKCJI, WPROWADZANIA DO OBROTU I STOSOWANIA NIEKTÓRYCH NIEBEZPIECZNYCH SUBSTANCJI, PREPARATÓW I WYROBÓW
TYTUŁ I
ZAGADNIENIA OGÓLNE
ROZDZIAŁ 1
Cel, zakres i stosowanie
Artykuł 1
Cel i zakres zastosowania
1.
Celem niniejszego rozporządzenia jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska, a także swobodnego obrotu substancjami na rynku wewnętrznym przy jednoczesnym wsparciu konkurencyjności i innowacyjności.
2.
Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące substancji i preparatów w rozumieniu art. 3.
Przepisy te stosuje się do produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania tych substancji w ich postaci własnej, jako składniki preparatu lub w wyrobach oraz do wprowadzania do obrotu preparatów.
3.
Niniejsze rozporządzenie jest oparte na zasadzie, zgodnie z którą do producentów, importerów i dalszych użytkowników należy zagwarantowanie, że substancje, które produkują, wprowadzają do obrotu lub stosują, nie wpływają w sposób szkodliwy na zdrowie człowieka ani na środowisko.
Przepisy rozporządzenia oparte są na zasadzie ostrożności .
Artykuł 2
Zastosowanie
1.
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:
a) substancji radioaktywnych objętych dyrektywą Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawiającą podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego [26];
b) substancji w ich postaci własnej, jako składniki preparatu lub w wyrobach, które znajdują się pod nadzorem celnym — pod warunkiem, że nie są one poddawane obróbce ani przetwarzaniu — i które są tymczasowo magazynowane lub znajdują się w wolnych obszarach celnych lub w składach wolnocłowych i mają zostać reeksportowane lub są w trakcie przewozu tranzytem;
c) półproduktów niewyodrębnianych;
d) przewozu substancji niebezpiecznych i substancji niebezpiecznych w preparatach niebezpiecznych transportem kolejowym, drogowym, żeglugą śródlądową, drogą morską lub powietrzną.
2.
Odpady, w rozumieniu dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów [27], nie są substancją, preparatem ani wyrobem w rozumieniu art. 3 niniejszego rozporządzenia.
3.
Państwa Członkowskie mogą w szczególnych przypadkach w odniesieniu do niektórych substancji, w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach, zezwolić na zwolnienia ze stosowania rozporządzenia, gdy jest to konieczne ze względu na obronność.
4.
Niniejsze rozporządzenie obowiązuje bez uszczerbku dla prawodawstwa Wspólnoty dotyczącego miejsca pracy i środowiska, w tym dyrektywy Rady 89/391/EWG z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy [28], dyrektywy Rady 96/61/WE dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli [29]; dyrektywy 98/24/WE, dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej [30] i dyrektywy 2004/37/WE.
5.
Przepisy tytułów II, V, VI i VII nie dotyczą zastosowania substancji:
a) w produktach leczniczych stosowanych u ludzi lub do celów weterynaryjnych w zakresie objętym rozporządzeniem (WE) nr 726/2004, dyrektywą 2001/82/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do weterynaryjnych produktów leczniczych [31] i dyrektywą 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi [32];
b) w żywności lub paszach zgodnie z rozporządzeniem (WE) 178/2002, w tym stosowanych:
(i) jako dodatek do żywności w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą Rady 89/107/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r., w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących dodatków do żywności dopuszczonych do użytku w środkach spożywczych przeznaczonych do spożycia przez ludzi [33];
(ii) jako substancja aromatyzująca w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą Rady 88/388/EWG dnia 22 czerwca 1988 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do środków aromatyzujących przeznaczonych do użytku w środkach spożywczych i materiałów źródłowych służących do ich produkcji [34] oraz decyzją Komisji 1999/217/WE dnia 23 lutego 1999 r. przyjmująca rejestr substancji aromatycznych używanych w lub na środkach spożywczych sporządzony w zastosowaniu rozporządzenia (WE) nr 2232/96 Parlamentu Europejskiego i Rady [35];
(iii) jako dodatek paszowy w zakresie objętym rozporządzeniem (WE) 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt [36];
(iv) w żywieniu zwierząt w zakresie objętym dyrektywą Rady 82/471/EWG z dnia 30 czerwca 1982 r. dotycząca niektórych produktów stosowanych w żywieniu zwierząt [37].
6.
Przepisy tytułu IV nie dotyczą następujących preparatów w stanie gotowym, przeznaczonych dla użytkownika końcowego:
a) produktów leczniczych stosowanych u ludzi lub do celów weterynaryjnych w zakresie objętym rozporządzeniem (WE) nr 726/2004 i dyrektywą 2001/82/WE oraz zdefiniowanych w dyrektywie 2001/83/WE;
b) produktów kosmetycznych zdefiniowanych w dyrektywie 76/768/EWG z dnia 27 lipca 1976 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących produktów kosmetycznych [38];
c) wyrobów medycznych, które są inwazyjne lub stosowane w bezpośrednim kontakcie fizycznym z ciałem ludzkim, w zakresie, w jakim środki wspólnotowe ustalają przepisy w sprawie klasyfikacji i oznakowania substancji i preparatów niebezpiecznych, które zapewniają ten sam poziom informacji i ochrony co dyrektywa 1999/45/WE.
d) żywności lub pasz zgodnie z rozporządzeniem (WE) 178/2002, w tym stosowanych:
(i) jako dodatek do żywności w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą 89/107/EWG;
(ii) jako substancja aromatyzująca w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą 88/388/EWG oraz decyzją Komisji 1999/217/WE;
(iii) jako dodatek paszowy w zakresie objętym rozporządzeniem (WE) 1831/2003;
(iv) w żywieniu zwierząt w zakresie objętym dyrektywą 82/471/EWG.
7.
Z zakresu zastosowania przepisów tytułu II, V i VI wyłącza się:
a) substancje zawarte w załączniku IV, ponieważ istnieje wystarczająca ilość informacji, że ich swoiste właściwości powodują minimalne ryzyko;
b) substancje objęte przepisami załącznika V, ponieważ ich rejestrację uznaje się za niewłaściwą lub niepotrzebną i wyłączenie ich z przepisów niniejszych tytułów nie powoduje uszczerbku dla celów niniejszego rozporządzenia;
c) substancje w ich postaci własnej lub jako składniki preparatów, zarejestrowane zgodnie z przepisami tytułu II, eksportowane z terytorium Wspólnoty przez uczestnika łańcucha dostaw i ponownie importowane na terytorium Wspólnoty przez tego samego lub innego uczestnika tego samego łańcucha dostaw, który wykaże, że:
(i) substancja ponownie importowana jest tą samą substancją, co substancja eksportowana;
(ii) dostarczono mu informacje odnoszące się do eksportowanej substancji zgodnie z art. 31 lub 32.
d) substancje w ich postaci własnej lub jako składniki preparatów lub w wyrobach, zarejestrowane zgodnie z przepisami tytułu II i odzyskiwane na terytorium Wspólnoty, jeżeli:
(i) substancja, która powstaje w procesie odzysku jest taka sama, jak substancja zarejestrowana zgodnie z przepisami tytułu II; i
(ii) informacje wymagane na podstawie art. 31 lub 32 odnoszące się do substancji, która została zarejestrowana zgodnie z przepisami tytułu II są dostępne dla podmiotu zajmującego się odzyskiem.
8.
Półprodukty wyodrębniane w miejscu wytwarzania i transportowane półprodukty wyodrębniane są wyłączone z:
a) rozdziału 1 tytułu II, z wyjątkiem art. 9; oraz
b) tytułu VII.
9.
Przepisy tytułu II i VI nie mają zastosowania do polimerów.
ROZDZIAŁ 2
Definicje i przepis ogólny
Artykuł 3
Definicje
W rozumieniu niniejszego rozporządzenia:
1. Substancja: oznacza pierwiastek chemiczny lub jego związki w stanie, w jakim występują w przyrodzie lub zostają uzyskane za pomocą procesu produkcyjnego, z wszelkimi dodatkami wymaganymi do zachowania ich trwałości oraz wszelkimi zanieczyszczeniami powstałymi w wyniku zastosowanego procesu, wyłączając rozpuszczalniki, które można oddzielić bez wpływu na stabilność i skład substancji.
2. Preparat: oznacza mieszaninę lub roztwór składający się z dwóch lub większej liczby substancji.
3. Wyrób: oznacza przedmiot, który podczas produkcji otrzymuje określony kształt, powierzchnię, konstrukcję lub wygląd zewnętrzny, co decyduje o jego funkcji w stopniu większym niż jego skład chemiczny.
4. Polimer: oznacza substancję składającą się z cząsteczek stanowiących sekwencję jednego lub kilku rodzajów jednostek monomeru.
Cząsteczki takie muszą charakteryzować się statystycznym rozkładem masy cząsteczkowej w pewnym zakresie, a różnice w masie cząsteczkowej powinny wynikać przede wszystkim z różnic w liczbie jednostek monomeru w cząsteczce.
Polimer zawiera:
a) cząsteczki stanowiące prostą większość wagową, które zawierają co najmniej trzy jednostki monomeru związane kowalencyjnie z co najmniej jeszcze jedną jednostką monomeru lub z innym reagentem;
b) cząsteczki niestanowiące prostej większości wagowej wśród cząsteczek o tej samej masie cząsteczkowej.
W kontekście tej definicji "jednostka monomeru" oznacza przereagowaną formę monomeru w polimerze.
5. Monomer: oznacza substancję, która jest w stanie tworzyć wiązania kowalencyjne z serią innych podobnych lub nie wykazujących podobieństwa cząsteczek w reakcji tworzenia polimerów, w odpowiednich warunkach wykorzystywanych w danym procesie.
6. Rejestrujący: oznacza producenta lub importera substancji lub też wytwórcę lub importera wyrobu przedkładającego wniosek o rejestrację.
7. Produkcja: oznacza wytwarzanie albo ekstrakcję substancji w stanie, w jakim występują w przyrodzie;
8. Producent: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty, wytwarzającą substancję na terytorium Wspólnoty.
9. Import: oznacza fizyczne wprowadzenie na obszar celny Wspólnoty.
10. Importer: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty i odpowiedzialną za import.
11. Wprowadzenie do obrotu: oznacza odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej.
Import jest równoznaczny z wprowadzeniem do obrotu.
12. Dalszy użytkownik: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty i nie będącą producentem ani importerem, która używa substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu, podczas prowadzonej przez siebie działalności przemysłowej lub innej działalności zawodowej.
Dystrybutor ani konsument nie są uważani za dalszych użytkowników.
Reimporter podlegający wyłączeniu zgodnie z przepisem art. 2 ust. 4 lit. c) uważany jest za dalszego użytkownika.
13. Dystrybutor: oznacza osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty, w tym osobę prowadzącą handel detaliczny, która wyłącznie magazynuje oraz wprowadza do obrotu substancję w jej postaci własnej lub jako składnik preparatu udostępniając ją stronom trzecim.
14. Półprodukt: oznacza substancję, która jest produkowana, zużywana lub stosowana wyłącznie do przetwarzania chemicznego (zwanego dalej "syntezą") w celu przekształcenia jej w inną substancję:
a) półprodukt niewyodrębniany: oznacza półprodukt, który podczas syntezy nie jest celowo usuwany (z wyjątkiem procesu pobierania próbek) z urządzenia, w którym przeprowadzana jest synteza.
Urządzenie takie oznacza pojemnik do przeprowadzania reakcji, wyposażenie pomocnicze i urządzenia, przez które przemieszczają się substancje podczas stałego procesu ciągłego lub okresowego, a także rurociągi do transportowania z jednego pojemnika do drugiego w celu przeprowadzenia następnego etapu reakcji; urządzenie takie nie oznacza zbiorników i innych pojemników, w których substancje są magazynowane po wyprodukowaniu,
b) półprodukt wyodrębniany w miejscu wytwarzania: oznacza półprodukt niespełniający kryteriów półproduktu niewyodrębnianego i w którego przypadku produkcja samego półproduktu i synteza innej (innych) substancji z tego półproduktu odbywa się w tym samym miejscu wytwarzania obsługiwanym przez jedną lub więcej osób prawnych,
c) transportowany półprodukt wyodrębniany: oznacza półprodukt nie spełniający kryteriów półproduktu niewyodrębnianego i transportowany pomiędzy innymi miejscami wytwarzania lub do nich dostarczany.
15. Miejsce wytwarzania: oznacza pojedynczy obszar, na terenie którego — jeżeli znajduje się tam więcej niż jeden producent substancji — wspólnie użytkowana jest określona infrastruktura i wyposażenie.
16. Uczestnicy łańcucha dostaw: oznacza wszystkich producentów lub importerów lub dalszych użytkowników w łańcuchu dostaw.
17. Agencja: oznacza Europejską Agencję Chemikaliów utworzoną niniejszym rozporządzeniem.
18. Właściwy organ: oznacza władzę lub władze lub organy ustanowione przez Państwa Członkowskie w celu realizowania zobowiązań wynikających z niniejszego rozporządzenia.
19. Substancja wprowadzona: oznacza substancję, która spełnia co najmniej jedno z następujących kryteriów:
a) jest zamieszczona w Europejskim Wykazie Istniejących Substancji o Znaczeniu Komercyjnym (European Inventory of Existing Commercial Chemical Substances — EINECS);
b) przynajmniej raz w ciągu 15 lat poprzedzających wejście w życie niniejszego rozporządzenia została wyprodukowana na terytorium Wspólnoty lub krajów, które przystąpiły do Unii Europejskiej w dniu 1 stycznia 1995 r. lub w dniu 1 maja 2004 r., lecz nie została wprowadzona do obrotu przez producenta lub importera, pod warunkiem, że producent lub importer dysponuje pisemnym dowodem potwierdzającym ten fakt;
c) była wprowadzona do obrotu na terytorium Wspólnoty lub w krajach przystępujących do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. oraz pomiędzy dniem 18 września 1981 r. a dniem 31 października 1993 r. włącznie, była także wprowadzona do obrotu przez producenta lub importera i była uznana za zgłoszoną zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 67/548/EWG, lecz nie spełnia definicji polimeru zawartej w niniejszym rozporządzeniu dyrektywie 67/548/EWG, pod warunkiem, że producent lub importer dysponuje pisemnym dowodem potwierdzającym ten fakt.
20. Substancja zgłoszona: oznacza substancję, która została zgłoszona i która może być wprowadzona do obrotu zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG.
21. Badania dotyczące produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju: oznacza wszelkie badania rozwojowe związane z rozwojem produktu lub dalsze badania rozwojowe substancji — w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobach — w toku których instalacje pilotażowe lub próbna produkcja stosowane są do rozwoju procesu produkcji lub badań obszarów zastosowania substancji.
22. Badania naukowe i rozwojowe: oznacza wszelkie doświadczenia naukowe, analizę lub badania chemiczne przeprowadzane w kontrolowanych warunkach z użyciem substancji w ilości mniejszej niż 1 tona rocznie.
23. Stosowanie: oznacza każdy rodzaj przetwarzania, przygotowywania preparatów, zużywania, magazynowania, przechowywania, obróbki, umieszczania w pojemnikach, przenoszenia z jednego pojemnika do innego, mieszania, produkcji wyrobu i każde inne wykorzystanie.
24. Użytek własny rejestrującego: oznacza zastosowanie przemysłowe lub inne zastosowanie zawodowe ze strony rejestrującego.
25. Zastosowanie zidentyfikowane: oznacza zastosowanie substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu lub też zastosowanie preparatu, które jest zamierzone przez uczestnika łańcucha dostaw, włączając w to jego użytek własny, lub też zastosowanie, o którym jest on powiadomiony na piśmie przez bezpośredniego dalszego użytkownika.
26. Pełen raport badawczy: oznacza kompletny i całościowy opis działań wykonanych w celu wygenerowania informacji.
Oznacza to kompletną pracę naukową wydaną w formie publikacji z opisem przeprowadzonych badań lub też pełne sprawozdanie sporządzone przez laboratorium i zawierające opis przeprowadzonych badań.
27. Szczegółowe podsumowanie przebiegu badania: oznacza szczegółowe podsumowanie celów, metod, wyników i wniosków pełnego raportu badawczego, dostarczające ilość informacji wystarczającą do przeprowadzenia niezależnej oceny badania i zmniejszające potrzebę korzystania z pełnego raportu badawczego.
28. Podsumowanie przebiegu badania: oznacza podsumowanie celów, metod, wyników i wniosków pełnego raportu badawczego, dostarczające ilość informacji wystarczającą do oszacowania znaczenia badania.
29. Rocznie: odnosi się do roku kalendarzowego, jeżeli nie stwierdzono inaczej.
30. Ograniczenie: oznacza każdy warunek lub zakaz odnoszący się do produkcji, stosowania lub wprowadzania do obrotu.
31. Dostawca substancji lub preparatu: oznacza każdego producenta, importera, dalszego użytkownika lub dystrybutora wprowadzającego do obrotu substancję w jej postaci własnej lub jako składnik preparatu, lub też preparat.
32. Odbiorca substancji lub preparatu: oznacza dalszego użytkownika lub dystrybutora, któremu dostarcza się substancję lub preparat.
33. Odbiorca wyrobu: oznacza użytkownika przemysłowego lub zawodowego — oprócz konsumentów — któremu dostarczany jest wyrób.
34. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP): oznacza przedsiębiorstwa małych i średnich rozmiarów zdefiniowane w zaleceniu Komisji z 6 maja 2003 r., dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw [39].
35. Scenariusz narażenia: oznacza zespół warunków opisujących sposób produkcji lub stosowania substancji podczas jej etapów istnienia oraz sposób, w jaki producent lub importer kontroluje narażenie ludzi i środowiska lub w jaki zaleca dalszemu użytkownikowi sprawowanie takiej kontroli.
Scenariusze narażenia mogą obejmować jeden określony proces lub zastosowanie lub też kilka procesów lub zastosowań, stosownie do sytuacji.
36. Kategoria stosowania i narażenia: oznacza scenariusz narażenia obejmujący szeroki zakres procesów lub zastosowań.
37. Substancje występujące w przyrodzie: oznacza substancje w sposób naturalny występujące w ich postaci własnej, nieprzetworzone lub przetworzone jedynie ręcznie, mechanicznie lub z wykorzystaniem siły grawitacji; poprzez rozpuszczanie w wodzie, flotację, ekstrakcję z wody oraz destylacje z parą wodną lub ogrzewanie jedynie w celu usunięcia wody lub substancje, które w jakikolwiek sposób wyodrębniane są z powietrza.
38. Substancja niemodyfikowana chemicznie: oznacza substancję, której struktura chemiczna pozostaje niezmieniona, nawet jeżeli została ona poddana procesowi chemicznemu lub obróbce lub też fizycznej transformacji mineralogicznej, na przykład w celu usunięcia zanieczyszczeń.
39. Stop: oznacza jednolity w skali makroskopijnej materiał metaliczny składający się z dwóch lub większej liczby pierwiastków połączonych w taki sposób, że nie można ich łatwo rozdzielić w sposób mechaniczny.
Artykuł 4
Przepis ogólny
Każdy producent, importer lub — w stosownych przypadkach — dalszy użytkownik może, zachowując pełną odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku ciążącego na nim na mocy niniejszego rozporządzenia, wyznaczyć będącego stroną trzecią przedstawiciela do celów wszystkich działań podejmowanych na mocy art. 11, art. 19, tytułu III oraz art. 52, wiążących się z prowadzeniem rozmów z innymi producentami, importerami lub — w stosownych przypadkach — dalszymi użytkownikami.
W takich przypadkach tożsamość producenta lub importera, który wyznaczył przedstawiciela, nie jest zazwyczaj ujawniana przez Agencję innym producentom, importerom lub — w stosownych przypadkach — dalszym użytkownikom.
TYTUŁ II
REJESTRACJA SUBSTANCJI
ROZDZIAŁ 1
Ogólny obowiązek rejestracji i wymagania dotyczące informacji
Artykuł 5
Brak danych, brak obrotu
Z zastrzeżeniem art. 7, 21 i 23, substancje w ich postaci własnej, jako składniki preparatów lub w wyrobach nie są produkowane we Wspólnocie ani wprowadzane do obrotu, chyba że zostały zarejestrowane zgodnie z odpowiednimi przepisami niniejszego tytułu, jeżeli jest to wymagane.
Artykuł 6
Ogólny obowiązek rejestracji substancji w ich postaci własnej lub jako składników preparatów
1.
O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, każdy producent lub importer substancji, w jej postaci własnej lub jako składnika jednego lub większej liczby preparatów, w ilości co najmniej 1 tony rocznie, przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne.
2.
Przepisy art. 17 i 18 nie mają zastosowania do monomerów stosowanych jako półprodukty wyodrębniane w miejscu wytwarzania lub jako transportowane półprodukty wyodrębniane.
3.
Każdy producent lub importer polimeru przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne jednego lub większej liczby monomerów lub innych substancji, które nie zostały wcześniej zarejestrowane przez jednego z uczestników stanowiących poprzedzające go ogniwa łańcucha dostaw, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
a) polimer ten zawiera co najmniej 2 % wag. takich monomerów lub innych substancji w formie jednostek monomeru i substancji związanych chemicznie;
b) całkowita ilość takich monomerów lub innych substancji wynosi co najmniej 1 tonę rocznie.
4.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty zgodnie z przepisami tytułu IX.
Artykuł 7
Rejestracja i zgłaszanie substancji zawartych w wyrobach
1.
Każdy wytwórca lub importer wyrobów przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne każdej substancji zawartej w tych wyrobach, jeżeli spełnione są wszystkie poniższe warunki:
a) substancja jest obecna w tych wyrobach w ilości stanowiącej łącznie ponad 1 tonę rocznie na wytwórcę lub importera;
b) zamierzone jest uwolnienie substancji podczas normalnych lub racjonalnie przewidywalnych warunków stosowania.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty zgodnie z przepisami tytułu IX.
2.
Każdy wytwórca lub importer wyrobów przekazuje Agencji informacje zgodne z ust. 4 niniejszego artykułu, jeżeli substancja spełnia kryteria zawarte w art. 56 i jest zidentyfikowana zgodnie z art. 58 ust 1., a także jeżeli spełnione są obydwa poniższe warunki:
a) substancja jest obecna w tych wyrobach w ilości stanowiącej łącznie ponad 1 tonę rocznie na wytwórcę lub importera;
b) substancja ta obecna jest w tych wyrobach w stężeniu wyższym niż 0,1 % wag.
3.
Ust. 2 nie ma zastosowania w przypadku, gdy wytwórca lub importer może wykluczyć narażenie ludzi lub środowiska podczas normalnych lub racjonalnie przewidywalnych warunków stosowania, w tym usuwania.
W takich przypadkach wytwórca lub importer dostarcza odbiorcy wyrobu stosowne instrukcje zgodnie z art. 30 ust 4.
4.
Przekazywane informacje obejmują:
a) dane identyfikujące i kontaktowe wytwórcy lub importera określone w sekcji 1 załącznika IV, z wyjątkiem miejsc, w których ma miejsce ich stosowanie;
b) jeden lub więcej numerów rejestracji, o których mowa w art. 20 ust. 1, jeżeli są one dostępne;
c) dane identyfikujące substancję określoną w sekcjach 2.1-2.3.4 załącznika VI;
d) klasyfikację substancji zgodnie z sekcjami 4.1 i 4.2 załącznika VI;
e) krótki opis zastosowania (zastosowań) substancji znajdującej się w wyrobie, zgodny z sekcją 3.5 załącznika VI, oraz zastosowań wyrobu (wyrobów);
f) zakres wielkości obrotu substancji, taki jak 1-10 ton, 10-100 ton itd.
5.
Agencja może podejmować decyzje nakładające na wytwórców lub importerów wyrobów wymóg przedłożenia dokumentów rejestracyjnych zgodnie z niniejszym tytułem w przypadku każdej substancji zawartej w tych wyrobach, jeżeli spełnione są wszystkie następujące warunki:
a) substancja obecna jest w tych wyrobach w ilościach wynoszących łącznie ponad 1 tonę rocznie na wytwórcę lub importera;
b) Agencja ma podstawy do podejrzeń, że:
(i) substancja jest uwalniana z tych wyrobów oraz
(ii) uwalnianie substancji z tych wyrobów stanowi ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska
c) substancja nie jest objęta przepisami ust. 1.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty wymaganej zgodnie z przepisami tytułu IX.
6.
Przepisy ust. 1 — 5 nie dotyczą substancji już zarejestrowanych dla danego zastosowania.
7. Od dnia [40] … ust. 2, 3 i 4 niniejszego artykułu stosuje się po upływie 6 miesięcy po identyfikacji substancji zgodnie z art. 58 ust. 1.
8.
Wszelkie środki dotyczące wdrożenia ust. 1-7 przyjmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 133 ust. 3.
Artykuł 8
Wyłączny przedstawiciel producenta spoza obszaru Wspólnoty
1.
Osoba fizyczna lub prawna mająca siedzibę poza terytorium Wspólnoty, która produkuje substancję w jej postaci własnej, jako składnik preparatów lub w wyrobach, przygotowuje preparat lub wytwarza wyrób, które importowane są na terytorium Wspólnoty, może za obopólną zgodą wyznaczyć osobę fizyczną lub prawną mającą siedzibę na terytorium Wspólnoty jako jej wyłącznego przedstawiciela w zakresie wypełniania obowiązków ciążących na importerach na mocy niniejszego tytułu.
2.
Przedstawiciel ten wypełnia także wszelkie inne obowiązki importerów wynikające z niniejszego rozporządzenia.
W tym celu posiada on wystarczające doświadczenie w praktycznym postępowaniu z substancjami i informacje dotyczące tych substancji oraz, bez uszczerbku dla przepisów art. 33, dysponuje dostępnymi i aktualnymi informacjami o wielkości importu i o nabywcach substancji, a także informacjami o dostarczeniu ostatniej aktualizacji karty charakterystyki.
3.
Jeżeli zgodnie z ust. 1 i 2 został ustanowiony przedstawiciel, producent spoza terytorium Wspólnoty informuje importera (importerów) w tym samym łańcuchu dostaw o jego ustanowieniu.
W rozumieniu niniejszego rozporządzenia importerzy ci będą uważani za dalszych użytkowników.
Artykuł 9
Zwolnienie z ogólnego obowiązku rejestracji w zakresie badań dotyczących produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju (PPORD)
1.
Artykuły 5, 6, 7, 17, 18 i 21 nie maja zastosowania przez okres pięciu lat w odniesieniu do substancji produkowanej na terytorium Wspólnoty lub importowanej w celu badań dotyczących produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju, prowadzonych przez producenta lub importera osobiście lub we współpracy z nabywcami wyszczególnionymi na liście nabywców oraz w ilościach ograniczonych do potrzeb badań dotyczących produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju.
2.
Dla potrzeb ust. 1 producent lub importer zgłasza Agencji następujące informacje:
a) dane identyfikujące producenta lub importera określone w sekcji 1załącznika VI;
b) dane identyfikujące substancję określone w sekcji 2 załącznika VI;
c) klasyfikację substancji zgodnie z wymaganiami sekcji 4 załącznika VI, jeżeli jest ona zaklasyfikowana;
d) szacowaną ilość substancji zgodnie z wymaganiami sekcji 3.1 załącznika VI;
e) listę nabywców, o której mowa w ust. 1, w tym ich imiona i nazwiska lub nazwy i adresy.
Zgłoszenie łączy się z wniesieniem opłaty zgodnie z przepisami tytułu IX.
Okres ustanowiony w ust. 1 rozpoczyna się w momencie otrzymania zgłoszenia przez Agencję.
3.
Agencja sprawdza kompletność informacji dostarczonych przez zgłaszającego, przy czym w razie konieczności odpowiednio dostosowuje się art. 20 ust. 2.
Agencja nadaje zgłoszeniu numer i datę zgłoszenia, która jest datą otrzymania zgłoszenia przez Agencję i niezwłocznie przekazuje ten numer i datę odpowiedniemu producentowi lub importerowi.
Agencja przekazuje powyższe informacje również właściwemu organowi odpowiedniego Państwa Członkowskiego.
4.
Agencja może podjąć decyzję o ustanowieniu pewnych warunków w celu zagwarantowania, że substancja, albo preparat lub wyrób, w skład których wchodzi ta substancja, będą stosowane tylko przez personel odbiorców wyszczególnionych na liście, o której mowa w ust. 2 lit. e), w racjonalnie kontrolowanych warunkach, zgodnie z wymaganiami przepisów dotyczących ochrony pracowników i środowiska, i że substancja ta nie zostanie w żadnym momencie udostępniona powszechnie, ani w swej postaci własnej, ani jako składnik preparatu lub w wyrobie, a pozostałe ilości substancji zostaną zgromadzone w celu usunięcia ich po upływie okresu zwolnienia.
W takich przypadkach Agencja może zwrócić się do zgłaszającego o dostarczenie niezbędnych informacji dodatkowych.
5.
Przy braku jakichkolwiek przeciwwskazań producent lub importer mogą produkować lub importować substancję nie wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od zgłoszenia.
6.
Producent, importer lub wytwórca wyrobu zobowiązany jest zastosować się do wszelkich warunków nałożonych przez Agencję zgodnie z ust. 4.
7.
Agencja może podjąć decyzję o przedłużeniu pięcioletniego okresu zwolnienia maksymalnie o kolejne pięć lat lub, w przypadku substancji używanych wyłącznie w procesie badań rozwojowych produktów leczniczych stosowanych u ludzi lub do celów weterynaryjnych, maksymalnie o kolejne 10 lat, na wniosek producenta, importera lub wytwórcy wyrobu, jeżeli może on wykazać, że takie przedłużenie okresu zwolnienia jest uzasadnione programem badań naukowych i rozwojowych.
8.
Agencja niezwłocznie przekazuje projekty decyzji właściwym organom wszystkich Państw Członkowskich, na terytorium których ma miejsce produkcja tej substancji, jej import lub badania dotyczące produktów i procesu produkcji.
Przy podejmowaniu decyzji, o których mowa w ust. 4 i 7, Agencja uwzględnia wszelkie uwagi właściwych organów Państw Członkowskich.
9.
Agencja i właściwe organy zainteresowanych Państw Członkowskich zawsze zachowują poufność informacji przedłożonych zgodnie z ust. 1 — 8.
10.
Od decyzji Agencji podjętych na mocy przepisów ust. 4 i 7 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 90, 91 i 92.
Artykuł 10
Informacje przedkładane dla celów ogólnej rejestracji
Dane rejestracyjne wymagane na mocy art. 6 lub art. 7 ust. 1 lub 5 zawierają wszystkie następujące informacje:
a) dossier techniczne zawierające:
(i) dane identyfikujące producenta (producentów) lub importera (importerów), określone w sekcji 1 załącznika VI;
(ii) dane identyfikujące substancję określone w sekcji 2 załącznika VI;
(iii) informacje dotyczące produkcji i zastosowań substancji, określone w sekcji 3 załącznika IV; informacje te obejmują wszystkie zastosowania zidentyfikowane rejestrującego.
Jeżeli rejestrujący uzna to za stosowne, informacje te mogą zawierać odpowiednie kategorie stosowania i narażenia;
(iv) klasyfikację i oznakowanie substancji zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 4 załącznika VI;
(v) wytyczne dotyczące bezpiecznego stosowania substancji zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 5 załącznika VI;
(vi) podsumowania informacji uzyskanych w wyniku zastosowania załączników VII –XI;
(vii) szczegółowe podsumowania informacji uzyskanych w wyniku zastosowania załączników VII- XI, jeżeli jest to wymagane na mocy przepisów załącznika I;
(viii) wskazówkę, czy informacje przedłożone na mocy pkt iii), iv), vi) i vii) lub lit. b) zostały poddane przeglądowi przez osobę oceniającą, wybraną przez producenta lub importera i posiadającą odpowiednie doświadczenie;
(ix) propozycje przeprowadzenia badań, jeżeli zostały wymienione w załącznikach IX i X;
(x) dla substancji mieszczących się w zakresie 1 — 10 ton, informacje dotyczące narażenia określone w sekcji 6 załącznika VI;
(xi) wniosek określający, które spośród informacji wymienionych w art. 118 ust. 2 w opinii producenta lub importera nie powinny być udostępniane przez Internet zgodnie z art. 76 ust. 2 lit. d), w tym uzasadnienie ewentualnej szkodliwości opublikowania tych informacji dla interesów handlowych producenta lub importera lub jakichkolwiek innych zainteresowanych stron.
Z wyjątkiem przypadków objętych art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 6 lub art. 30 ust. 3 rejestrujący jest prawowitym posiadaczem pełnego raportu badawczego, którego podsumowanie znajduje się w pkt vi) i vii) lub posiada zezwolenie na odwoływanie się do niego dla celów rejestracji.
b) raport bezpieczeństwa chemicznego, jeżeli jest wymagany na mocy art. 14, w formie określonej w załączniku I. Jeżeli rejestrujący uzna to za stosowne, odpowiednie sekcje tego raportu mogą zawierać odpowiednie kategorie stosowania i narażenia.
Artykuł 11
Wspólne przedkładanie danych przez wielu rejestrujących
1.
Jeżeli jeden lub więcej producentów albo jeden lub więcej importerów zamierza produkować lub importować daną substancję na terytorium Wspólnoty, zastosowanie mają poniższe przepisy.
Z zastrzeżeniem ust. 3, informacje określone w art. 10 lit. a) pkt iv), vi), vii) i ix) oraz wszelkie stosowne wskazania, o których mowa w art. 10 lit. a) pkt viii), są przedkładane najpierw przez jednego wybranego producenta lub importera, który działa w porozumieniu z pozostałymi zgadzającymi się na to producentami lub importerami ( dalej zwanego "wiodącym rejestrującym").
Następnie każdy rejestrujący osobno przedkłada informacje określone w art. 10 lit. a) pkt i), ii), iii) i x), a także wszelkie stosowne wskazówki, o których mowa w art. 10. lit a) pkt viii).
Rejestrujący mogą sami zadecydować, czy informacje określone w art. 10 lit. a) pkt v) i lit. b) oraz wszelkie stosowne wskazówki, o których mowa w art. 10. lit a) pkt viii), przedłożą osobno, czy też przedłoży je producent lub importer działający w ich imieniu.
2.
Każdy producent lub importer musi stosować przepisy ust. 1 jedynie w odniesieniu do tych informacji określonych w art. 10 lit. a) pkt iv), vi), vii) i ix), które są wymagane dla celów rejestracji przy jego zakresie wielkości obrotu zgodnie z art. 12.
3.
Producent lub importer może przedłożyć informacje, o których mowa w art. 10 lit. a) pkt iv), vi), vii) lub ix) osobno, jeżeli:
a) wspólne przedłożenie tych informacji wiązałoby się dla niego z nieproporcjonalnymi kosztami; lub
b) wspólne przedłożenie informacji prowadziłoby do ujawnienia informacji, które uważa on za wrażliwe pod względem handlowym, i prawdopodobnie spowodowałoby jego znaczną szkodę handlową; lub
c) nie zgadza się on z wiodącym rejestrującym co do wyboru informacji.
Jeżeli mają zastosowanie litery a), b) lub c), producent lub importer przedkłada wraz z dokumentacją, w zależności od przypadku, wyjaśnienie powodów, dla których koszty byłyby nieproporcjonalne lub ujawnienie tej informacji prawdopodobnie spowodowałoby znaczną szkodę handlową lub też uzasadnienie charakteru nieporozumienia.
4.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty zgodnie z przepisami tytułu IX.
Artykuł 12
Informacje, które należy przedłożyć w zależności od wielkości obrotu
1.
Dokumentacja techniczna, o której mowa w art. 10 lit. a) zawiera w punktach vi) i vii) wszelkie dane fizykochemiczne, toksykologiczne i ekotoksykologiczne, które są istotne i dostępne dla rejestrującego, a przynajmniej:
a) informacje określone w załączniku VII w przypadku substancji niewprowadzonych, oraz substancji wprowadzonych, produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości co najmniej 1 tony rocznie i spełniających jedno lub oba kryteria określone w załączniku III;
b) informacje dotyczące właściwości fizykochemicznych określone w sekcji 7 załącznika VII w przypadku substancji wprowadzonych, produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości co najmniej 1 tony rocznie i niespełniających żadnego z kryteriów określonych w załączniku III;
c) informacje określone w załącznikach VII i VIII w przypadku substancji produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości co najmniej 10 ton rocznie;
d) informacje określone w załącznikach VII i VIII oraz propozycje przeprowadzenia badań w celu dostarczenia informacji określonych w załączniku IX w przypadku substancji produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości co najmniej 100 ton rocznie.
e) informacje określone w załącznikach VII i VIII oraz propozycje przeprowadzenia badań w celu dostarczenia informacji określonych w załącznikach IX i X w przypadku substancji produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości co najmniej 1000 ton rocznie.
2.
Kiedy ilość substancji już zarejestrowanej przez producenta lub importera osiągnie kolejny zakres wielkości obrotu, producent lub importer bezzwłocznie informuje Agencję o dodatkowych informacjach, których będzie potrzebował zgodnie z ust. 1.
Zastosowanie ma odpowiednio dostosowany art. 26 ust. 3 i 4.
Artykuł 13
Ogólne wymagania dotyczące generowania informacji o swoistych właściwościach substancji
1.
Jeżeli wymagania określone w załączniku VI są spełnione, informacje o swoistych właściwościach substancji mogą być generowane w inny sposób niż przez badania, w szczególności przy użyciu jakościowych lub ilościowych modeli zależności struktura-aktywność lub na podstawie informacji o substancjach o podobnej strukturze (grupowanie lub podejście przekrojowe).
Można pominąć badania wymagane na podstawie sekcji 8.6 i 8.7 załącznika VIII, załącznika IX i załącznika X, jeżeli jest to uzasadnione informacjami na temat narażenia i wdrożonymi środkami kontroli ryzyka określonymi w sekcji 3 załącznika XI.
2.
Jeżeli dla wygenerowania informacji o swoistych właściwościach substancji wymagane są badania substancji, przeprowadza się je metodami badań określonymi w rozporządzeniu Komisji, przyjętym zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3, przeglądu których dokonuje się w stosownych przypadkach, w szczególności w celu udoskonalenia, ograniczenia lub zastąpienia badań na zwierzętach lub innymi międzynarodowymi metodami, uznanymi za odpowiednie przez Komisję lub Agencję.
Informacje o swoistych właściwościach substancji mogą być wygenerowane przy użyciu innych metod badań, pod warunkiem, że spełnione są wymagania określone w załączniku XI.
3.
Badania i analizy ekotoksykologiczne i toksykologiczne są wykonywane zgodnie z zasadami dobrej praktyki laboratoryjnej przewidzianymi w dyrektywie 2004/10/WE lub innymi międzynarodowymi normami, które Komisja lub Agencja uzna za równoważne, oraz zgodnie z przepisami dyrektywy 86/609/EWG, jeżeli to stosowne.
4.
Jeżeli substancja została zarejestrowana, nowy rejestrujący ma prawo odnieść się do przedłożonych wcześniej podsumowań przebiegu badań i szczegółowych podsumowań przebiegu badań dotyczących tej samej substancji, pod warunkiem, że jest w stanie wykazać, że rejestrowana przez niego substancja jest tą samą substancją, co substancja zarejestrowana wcześniej, z uwzględnieniem stopnia czystości i rodzaju zanieczyszczeń, oraz pod warunkiem, że poprzedni rejestrujący wyraził (wyrazili) zgodę na odniesienie się do pełnych raportów badawczych dla celów rejestracji.
Nowy rejestrujący nie odnosi się do tych badań, jeżeli celem jest dostarczenie informacji wymaganych na podstawie sekcji 2 załącznika VI.
Artykuł 14
Raport bezpieczeństwa chemicznego oraz obowiązek stosowania i zalecania środków zmniejszających ryzyko
1.
Bez uszczerbku dla art. 4 dyrektywy 98/24/WE przeprowadza się ocenę bezpieczeństwa chemicznego i sporządza się raport bezpieczeństwa chemicznego dla wszystkich substancji podlegających rejestracji zgodnie z niniejszym rozdziałem, jeżeli rejestrujący produkuje lub importuje taką substancję w ilości co najmniej 10 ton rocznie.
Raport bezpieczeństwa chemicznego jest dokumentacją oceny bezpieczeństwa chemicznego, którą przeprowadza się zgodnie z ust. 2 — 7 i załącznikiem I dla każdej substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu lub też dla grupy substancji.
2.
Przeprowadzanie oceny bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z ust. 1 nie jest wymagane dla substancji obecnej w preparacie, jeżeli stężenie tej substancji jest niższe niż najniższe z następujących stężeń:
a) odpowiednie stężenia określone w tabeli znajdującej się w art. 3 ust. 3 dyrektywy 1999/45/WE;
b) stężenia graniczne podane w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG;
c) stężenia graniczne podane w części B załącznika II do dyrektywy 1999/45/WE;
d) stężenia graniczne podane w części B załącznika III do dyrektywy 1999/45/WE;
e) stężenia graniczne podane w uzgodnionych pozycjach wykazu klasyfikacji i oznakowania ustanowionego zgodnie z przepisami tytułu XI niniejszego rozporządzenia;
f) 0,1 % wag., jeżeli substancja spełnia kryteria przedstawione w załączniku XIII do niniejszego rozporządzenia.
3.
Ocena bezpieczeństwa chemicznego substancji obejmuje następujące etapy:
a) ocenę zagrożeń dla zdrowia człowieka;
b) ocenę zagrożeń wynikających z właściwości fizykochemicznych;
c) ocenę zagrożeń dla środowiska;
d) ocenę trwałości, zdolności do biokumulacji i toksyczności (PBT) oraz bardzo dużej trwałości i bardzo dużej zdolności do biokumulacji (vPvB).
4.
Jeżeli w wyniku zastosowania etapów a) — d) wymienionych w ust. 3 producent lub importer dochodzi do wniosku, że substancja spełnia kryteria klasyfikacji jako niebezpieczna zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG lub oceniono ją jako należącą do kategorii PBT lub vPvB, ocena bezpieczeństwa chemicznego obejmuje następujące etapy dodatkowe:
a) ocenę narażenia, w tym wygenerowanie jednego lub większej liczby scenariuszy narażenia (lub, w stosownych przypadkach, określenie odpowiednich kategorii stosowania i narażenia) oraz oszacowanie narażenia;
b) charakterystykę ryzyka.
Scenariusze narażenia (w stosownych przypadkach kategorie stosowania i narażenia), ocena narażenia oraz charakterystyka ryzyka obejmują wszelkie zastosowania zidentyfikowane przez producenta lub importera.
5.
Raport bezpieczeństwa chemicznego nie musi zawierać oceny ryzyka dla zdrowia człowieka wynikającego z następujących zastosowań końcowych:
a) w materiałach przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi objętych rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 i zmieniającym Dyrektywy 80/590/EWG i 89/109/EWG [41];
b) w produktach kosmetycznych objętych dyrektywą 76/768/EWG.
6.
Każdy producent lub importer określa i stosuje odpowiednie środki w celu właściwego kontrolowania ryzyka określonego w ocenie bezpieczeństwa chemicznego oraz, w uzasadnionych przypadkach, zaleca je w kartach charakterystyki, które dostarcza zgodnie z art. 31.
7.
Każdy producent lub importer, w stosunku do którego wymagane jest przeprowadzenie oceny bezpieczeństwa chemicznego, przechowuje swoje raporty bezpieczeństwa chemicznego w sposób dostępny oraz aktualizuje je.
ROZDZIAŁ 2
Substancje uznawane za zarejestrowane
Artykuł 15
Substancje w środkach ochrony roślin i produktach biobójczych
1. Substancje czynne i składniki obojętne produkowane lub importowane w celu wyłącznego stosowania w środkach ochrony roślin i wymienione w załączniku I do dyrektywy 91/414/EWG [42] lub w rozporządzeniu (EWG) nr 3600/92 [43], rozporządzeniu (WE) nr 703/2001 [44], rozporządzeniu (WE) nr 1490/2002 [45], decyzji 2003/565/WE [46] i wszelkie substancje, dla których decyzja Komisji o kompletności dossier została podjęta stosownie do art. 6 dyrektywy 91/414/EWG traktuje się jako zarejestrowane, a ich rejestrację traktuje się jako kompletną w zakresie produkcji lub importu w celu zastosowania jako środki ochrony roślin, a zatem za spełniającą wymagania rozdziału 1 i 5 niniejszego Tytułu.
2. Substancje czynne produkowane lub importowane w celu wyłącznego stosowania w produktach biobójczych i wymienione w załączniku I, IA lub IB do dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. dotycząca wprowadzania do obrotu produktów biobójczych [47] lub w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2032/2003 z dnia 4 listopada 2003 r. w sprawie drugiej fazy 10-letniego programu pracy określonego w art. 16 ust. 2 dyrektywy 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca wprowadzania do obrotu produktów biobójczych i zmieniająca Rozporządzenie (WE) nr 1896/2000 [48] do momentu określonego datą decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 2 akapit drugi dyrektywy 98/8/WE, uznaje się za zarejestrowane, a ich rejestrację uznaje się za kompletną w zakresie produkcji lub importu dla zastosowania w produktach biobójczych, a zatem za spełniającą wymagania rozdziału 1 i 5 niniejszego Tytułu.
Artykuł 16
Obowiązki Komisji, Agencji i rejestrujących substancje uznawane za zarejestrowane
1.
Komisja lub odpowiedni organ Wspólnoty udostępnia Agencji informacje równoważne informacjom wymaganym na podstawie art. 10 i dotyczącym substancji uznawanych za zarejestrowane zgodnie z art. 15.
Agencja włącza tę informację lub odwołanie do niej do swych baz danych i powiadamia o tym właściwe organy przed … [49].
2.
Przepisów art. 21, 22 i 25 — 28 nie stosuje się do zastosowań substancji zarejestrowanych zgodnie z art. 15.
ROZDZIAŁ 3
Obowiązek rejestracji i zakres informacji wymaganych dla niektórych rodzajów półproduktów wyodrębnianych
Artykuł 17
Rejestracja półproduktów wyodrębnianych w miejscu wytwarzania
1.
Producent półproduktu wyodrębnianego w miejscu wytwarzania, produkujący go w ilości co najmniej 1 tony rocznie, przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne tego półproduktu.
2.
Dokumenty rejestracyjne półproduktu wyodrębnianego w miejscu wytwarzania zawierają wszystkie następujące informacje, w zakresie, w jakim producent może je przedłożyć bez przeprowadzania dodatkowych badań:
a) dane identyfikujące producenta określone w sekcji 1 załącznika VI;
b) dane identyfikujące półprodukt określone w sekcjach 2.1-2.3.4 załącznika VI;
c) dane dotyczące klasyfikacji półproduktu określone w sekcji 4 załącznika VI;
d) wszelkie dostępne informacje o właściwościach fizykochemicznych półproduktu, a także właściwościach półproduktu dotyczących zdrowia człowieka lub środowiska.
W przypadkach, w których dostępny jest pełen raport badawczy, przedkładane jest podsumowanie przebiegu badania.
e) zwięzły ogólny opis zastosowania, zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 3.5 załącznika VI;
f) szczegółowy opis stosowanych środków kontroli ryzyka.
Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 6 lub art. 30 ust. 3 rejestrujący jest prawowitym posiadaczem pełnego raportu badawczego, o podsumowaniu którego jest mowa w lit. d) lub posiada zezwolenie na odwoływanie się do niego dla celów rejestracji.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty wymaganej zgodnie z przepisami tytułu IX.
3.
Ust. 2 ma zastosowanie do półproduktów wyodrębnianych w miejscu wytwarzania wyłącznie wtedy, gdy producent potwierdzi, że dana substancja jest produkowana i stosowana w warunkach ściśle kontrolowanych i podczas wszystkich jej etapów istnienia jest dokładnie oddzielona przy zastosowaniu środków technicznych.
W celu minimalizacji emisji i wszelkiego wynikającego z niej narażenia stosowane są procedury kontroli i procedury postępowania.
Jeżeli warunki te nie są spełnione, dokumenty rejestracyjne zawierają informacje określone w art. 10.
Artykuł 18
Rejestracja transportowanych półproduktów wyodrębnianych
1.
Producent lub importer transportowanego półproduktu wyodrębnianego, produkujący go lub importujący w ilości co najmniej 1 tony rocznie, przedkłada Agencji dokumenty rejestracyjne tego półproduktu.
2.
Dokumenty rejestracyjne dla transportowanego półproduktu wyodrębnianego zawierają wszystkie następujące informacje:
a) dane identyfikujące producenta lub importera określone w sekcji 1załącznika VI;
b) dane identyfikujące półprodukt określone w sekcjach 2.1 — 2.3.4 załącznika VI;
c) dane dotyczące klasyfikacji półproduktu określone w sekcji 4 załącznika VI;
d) wszelkie dostępne informacje o właściwościach fizykochemicznych półproduktu, a także o właściwościach półproduktu dotyczących zdrowia człowieka lub środowiska.
W przypadkach, w których dostępny jest pełen raport badawczy, przedkładane jest podsumowanie przebiegu badania.
e) zwięzły ogólny opis zastosowania, zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 3.5 załącznika VI;
f) informacje o środkach kontroli ryzyka stosowanych i zalecanych użytkownikowi zgodnie z ust. 4.
Z wyjątkiem przypadków określonych w art. 25 ust. 3, art. 27 ust. 6 lub art. 30 ust. 3 rejestrujący jest prawowitym posiadaczem pełnego raportu badawczego, o podsumowaniu którego jest mowa w lit. d) lub posiada zezwolenie na odwoływanie się do niego dla celów rejestracji.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty wymaganej zgodnie z przepisami tytułu IX.
3.
Dokumenty rejestracyjne dla transportowanego półproduktu wyodrębnianego w ilości ponad 1000 ton rocznie na producenta lub importera zawierają, oprócz informacji wymaganych na podstawie ust. 2, informacje określone w załączniku VII.
Do wygenerowania tych informacji stosuje się przepisy art. 13.
4.
Przepisy ust. 2 i 3 mają zastosowanie do transportowanych półproduktów wyodrębnianych wyłącznie wtedy, gdy producent lub importer potwierdzi lub oświadczy, że otrzymał od użytkownika potwierdzenie faktu, że synteza innej lub innych substancji z tego półproduktu odbywa się w innych miejscach w następujących ściśle kontrolowanych warunkach:
a) substancja jest ściśle oddzielona przy zastosowaniu środków technicznych podczas wszystkich etapów jej istnienia, włączając w to produkcję, oczyszczanie, czyszczenie i konserwację instalacji, pobieranie próbek, badania, załadunek i rozładunek urządzeń lub pojemników oraz usuwanie, oczyszczanie i magazynowanie odpadów;
b) w celu minimalizacji emisji i wszelkiego wynikającego z niej narażenia stosowane są procedury kontroli i procedury postępowania;
c) substancją zajmuje się tylko odpowiednio wyszkolony i upoważniony personel;
d) w przypadku czyszczenia i konserwacji instalacji, przed otwarciem systemu i wejściem do niego stosowane są specjalne sposoby postępowania, takie jak czyszczenie i mycie;
e) w razie wypadku i w sytuacji, gdy wytwarzane są odpady, podczas procesu oczyszczania lub czyszczenia i konserwacji instalacji stosowane są procedury kontroli i procedury postępowania w celu minimalizacji emisji i związanego z nią narażenia;
f) procedury dotyczące postępowania z substancjami są dobrze udokumentowane i ściśle nadzorowane przez podmiot zarządzający miejscem wytwarzania;
Jeżeli warunki wymienione w pierwszym akapicie nie są spełnione, dokumenty rejestracyjne zawierają informacje określone w art. 10.
Artykuł 19
Wspólne przedkładanie danych dotyczących półproduktów wyodrębnianych przez wielu rejestrujących
1.
Jeżeli jeden lub więcej producentów lub też jeden lub więcej importerów zamierza produkować lub importować na terytorium Wspólnoty półprodukt wyodrębniany w miejscu wytwarzania lub transportowany półprodukt wyodrębniany, zastosowanie mają poniższe przepisy.
Z zastrzeżeniem ust.2 niniejszego artykułu, informacje określone w art. 17 ust. 2 lit. c) i d) oraz art. 18 ust. 2 lit c) i d) będą przedkładane najpierw przez jednego producenta lub importera, który działa w porozumieniu z pozostałymi zgadzającymi się na to producentami lub importerami (zwanego dalej "wiodącym rejestrującym").
Następnie każdy rejestrujący osobno przedkłada informacje określone w art. 17 ust. 2 lit. a), b), e) i f) oraz w art. 18 ust. 2 lit. a), b), e) i f).
2. Producent lub importer może przedłożyć informacje, o których mowa w art. 17 ust. 2 lit. c) lub d) oraz art. 18 ust. 2 lit. c) lub d) osobno, jeżeli:
a) ich wspólne przedłożenie wiązałoby się dla niego z nieproporcjonalnymi kosztami; lub
b) wspólne przedłożenie informacji prowadziłoby do ujawnienia informacji, które uważa on za wrażliwe pod względem handlowym, i prawdopodobnie spowodowałoby jego znaczną szkodę handlową; lub
c) nie zgadza się on z wiodącym rejestrującym co do wyboru informacji.
Jeżeli mają zastosowanie litery a), b) lub c), producent lub importer przedkłada wraz z dokumentacją, w zależności od przypadku, wyjaśnienie powodów, dla których koszty byłyby nieproporcjonalne i ujawnienie tej informacji prawdopodobnie spowodowałoby znaczną szkodę handlową lub też uzasadnienie charakteru nieporozumienia.
3.
Przedłożenie dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem opłaty wymaganej zgodnie z przepisami tytułu IX.
ROZDZIAŁ 4
Przepisy wspólne dla wszystkich rejestracji
Artykuł 20
Obowiązki Agencji
1.
Każdej rejestracji Agencja nadaje numer przedłożenia, którego należy używać we wszelkiej korespondencji związanej z rejestracją dopóki nie uzna się dokumentów rejestracyjnych za kompletne, oraz datę przedłożenia, którą jest data otrzymania dokumentów rejestracyjnych przez Agencję.
2. Agencja sprawdza kompletność wszystkich dokumentów rejestracyjnych w celu stwierdzenia, czy wszystkie elementy wymagane na mocy art. 10 i 12 lub art. 17 albo 18 zostały w nich zawarte oraz czy została uiszczona opłata, o której mowa w art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 5, art. 17 ust. 2 lub art. 18 ust 2. Weryfikacja kompletności nie obejmuje oceny jakości lub adekwatności przedłożonych danych ani uzasadnień.
Agencja sprawdza kompletność dokumentów rejestracyjnych w ciągu trzech tygodni od daty przedłożenia lub w ciągu trzech miesięcy od terminu ustalonego w art. 23 w przypadku rejestracji substancji wprowadzonych, dla której dokumenty przedłożono w ciągu 2 miesięcy bezpośrednio poprzedzających wspomniany termin.
Jeżeli dokumenty rejestracyjne są niekompletne, przed upływem okresu trzech tygodni lub trzech miesięcy, o którym mowa w akapicie drugim, Agencja informuje rejestrującego, jakie dalsze informacje są wymagane, aby dokumenty rejestracyjne były kompletne i ustala racjonalny termin ich dostarczenia.
Rejestrujący uzupełnia swoje dokumenty rejestracyjne i przedkłada je Agencji w ustalonym terminie.
Agencja wydaje rejestrującemu potwierdzenie daty wpływu dalszych informacji.
Agencja dokonuje powtórnej weryfikacji kompletności biorąc pod uwagę przedłożone jej dalsze informacje.
Agencja odmawia rejestracji, jeżeli rejestrujący nie dostarczy w ustalonym terminie brakujących danych niezbędnych do uzupełnienia dokumentów rejestracyjnych.
W takich przypadkach nie jest zwracana opłata rejestracyjna.
3.
Kiedy dokumenty rejestracyjne są kompletne, Agencja nadaje substancji, której one dotyczą, numer rejestracji i datę rejestracji identyczną z datą przedłożenia.
Agencja niezwłocznie przekazuje numer rejestracji i datę rejestracji rejestrującemu, którego one dotyczą.
Numeru rejestracji należy używać we wszelkiej dalszej korespondencji związanej z rejestracją.
4.
W ciągu 30 dni od daty przedłożenia Agencja powiadamia właściwy organ odpowiedniego Państwa Członkowskiego o tym, że w bazie danych Agencji dostępne są następujące informacje:
a) dokumentacja rejestracyjna wraz z numerem przedłożenia lub rejestracji,
b) data przedłożenia lub rejestracji,
c) wynik weryfikacji kompletności oraz
d) wszelkie żądania przedstawienia informacji dodatkowych, a także terminy ustalone zgodnie z akapitem trzecim ust. 2.
Odpowiednim Państwem Członkowskim jest Państwo Członkowskie, na terytorium którego substancja jest produkowana lub importer ma siedzibę.
Jeżeli producent posiada miejsca produkcji w więcej niż jednym Państwie Członkowskim, odpowiednim Państwem Członkowskim jest to, w którym znajduje się główna siedziba producenta.
Powiadamiane są także pozostałe Państwa Członkowskie, w których znajdują się miejsca produkcji.
Kiedy w bazie danych Agencji dostępne stają się dalsze informacje przedłożone przez rejestrującego, Agencja niezwłocznie powiadamia o tym właściwe organy odpowiednich Państw Członkowskich.
5.
Od decyzji Agencji podjętych na mocy przepisów ust. 2 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 90, 91 i 92.
6.
W przypadku przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących konkretnej substancji przez nowego rejestrującego, Agencja powiadamia istniejących rejestrujących o tym, że informacje te są dostępne w bazie danych dla celów, o których mowa w art. 22.
Artykuł 21
Produkcja i import substancji
1. W przypadku braku, w ciągu trzech tygodni od daty przedłożenia, przeciwwskazań otrzymanych z Agencji zgodnie z art. 20 ust. 2, rejestrujący może rozpocząć lub kontynuować produkcję lub import substancji, bez uszczerbku dla przepisów art. 27 ust. 8.
W przypadku rejestracji substancji wprowadzonych rejestrujący może kontynuować produkcję lub import substancji bądź produkcję lub import wyrobu w przypadku braku przeciwwskazań otrzymanych z Agencji zgodnie z art. 20 ust. 2 w ciągu trzech tygodni od daty przedłożenia lub, jeżeli dokumenty rejestracyjne zostały przedłożone w ciągu dwóch miesięcy poprzedzających termin ustalony w art. 23, w przypadku braku przeciwwskazań ze strony Agencji zgodnie z art. 20 ust. 2 w ciągu trzech miesięcy od wspomnianego terminu, bez uszczerbku dla przepisów art. 27 ust. 8.
W przypadku aktualizacji dokumentów rejestracyjnych zgodnie z art. 22 rejestrujący może kontynuować produkcję lub import substancji, jeżeli brak jest przeciwwskazań ze strony Agencji zgodnie z art. 20 ust. 2 w ciągu 3 tygodni od daty aktualizacji, bez uszczerbku dla przepisów art. 27 ust. 8.
2. Jeżeli Agencja poinformowała rejestrującego o konieczności przedłożenia dalszych informacji zgodnie z akapitem trzecim art. 20 ust. 2, w przypadku braku przeciwwskazań ze strony Agencji w ciągu trzech tygodni od otrzymania przez Agencję wymaganych dalszych informacji niezbędnych do uzupełnienia dokumentów rejestracyjnych, rejestrujący może rozpocząć produkcję lub import substancji bądź produkcję lub import wyrobu, bez uszczerbku dla przepisów art. 27 ust. 8.
3.
Jeżeli jeden producent lub importer przedkłada część dokumentów rejestracyjnych w imieniu jednego lub kilku innych rejestrujących, zgodnie z przepisami art. 11 lub 19, każdy z tych innych rejestrujących może produkować lub importować tę substancję na terytorium Wspólnoty wyłącznie po upływie terminu przewidzianego w ust. 1 i 2 niniejszego artykułu oraz pod warunkiem braku przeciwwskazań ze strony Agencji w stosunku do rejestracji rejestrującego działającego w imieniu innych rejestrujących i jego własnej rejestracji.
Artykuł 22
Dalsze obowiązki rejestrujących
1.
Po rejestracji rejestrujący odpowiedzialny jest za wprowadzanie do dokumentów rejestracyjnych nowych informacji z własnej inicjatywy i bez zbędnej zwłoki oraz przedkładanie ich Agencji w przypadku:
a) każdej zmiany jego statusu, takiej jak bycie producentem lub importerem, lub danych identyfikacyjnych, takich jak jego imię i nazwisko lub nazwa czy też adres;
b) każdej zmiany składu substancji przedstawionego w sekcji 2 załącznika VI;
c) zmian rocznej lub całkowitej ilości produkcji lub importu, jeżeli skutkują one zmianą zakresu wielkości obrotu, w tym zaprzestaniem produkcji lub importu;
d) nowych zastosowań zidentyfikowanych oraz nowych zastosowań odradzanych wymienionych w sekcji 3.7 załącznika VI, dla których substancja jest produkowana lub importowana;
e) nowej wiedzy na temat zagrożeń stwarzanych przez substancję dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, świadomości której można, w racjonalnych granicach, spodziewać się od rejestrującego i która skutkuje zmianami w karcie charakterystyki lub raporcie bezpieczeństwa chemicznego;
f) każdej zmiany w klasyfikacji lub oznakowaniu substancji;
g) każdej aktualizacji lub zmiany raportu bezpieczeństwa chemicznego lub sekcji 5 załącznika VI;
h) stwierdzenia przez rejestrującego potrzeby przeprowadzenia badania wymienionego w załączniku IX lub załączniku X, w następstwie czego opracowywana jest propozycja przeprowadzenia badań;
i) każdej zmiany udzielonego dostępu do informacji zawartych w dokumentach rejestracyjnych.
Agencja przekazuje powyższe informacje właściwemu organowi odpowiedniego Państwa Członkowskiego.
2.
Rejestrujący przedkłada Agencji aktualizację dokumentów rejestracyjnych zawierającą informacje wymagane zgodnie z decyzją podjętą na podstawie art. 39, 40 lub 45 lub uwzględnia decyzję podjętą zgodnie z art. 59 i 73 w terminie określonym w tej decyzji.
Agencja powiadamia właściwy organ odpowiedniego Państwa Członkowskiego o dostępności tych informacji w bazie danych Agencji.
3. Agencja sprawdza kompletność każdej zaktualizowanej wersji dokumentów rejestracyjnych zgodnie z art. 20 ust. 2 akapit pierwszy i drugi. W przypadku aktualizacji zgodnej z art. 12 ust. 2 i ust 1 lit. c) niniejszego artykułu Agencja sprawdza kompletność informacji dostarczonych przez rejestrującego, a art. 20 ust. 2 ma zastosowanie, w razie potrzeby po dostosowaniu.
4.
W przypadkach gdy mają zastosowanie przepisy art. 11 lub 19, każdy rejestrujący osobno przedkłada informacje określone w ust. 1 lit. c) niniejszego artykułu.
5.
Przedłożenie uaktualnionej wersji dokumentów rejestracyjnych łączy się z wniesieniem odpowiedniej części opłaty zgodnie z tytułem IX.
ROZDZIAŁ 5
Przepisy przejściowe mające zastosowanie do substancji wprowadzonych i substancji zgłoszonych
Artykuł 23
Szczególne przepisy dotyczące substancji wprowadzonych
1. Przepisów art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1 i art. 21 nie stosuje się do … [50] do następujących substancji:
a) substancji wprowadzonych, zaklasyfikowanych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG jako rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość, kategorii 1 i 2, które zostały wyprodukowane na terytorium Wspólnoty lub importowane przez producenta lub importera co najmniej raz po … [51] w ilości co najmniej 1 tony rocznie;
b) substancji wprowadzonych, zaklasyfikowanych jako działające bardzo toksycznie na organizmy wodne, które mogą powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym (R50/53) zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG i wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych przez producenta lub importera co najmniej raz po … [51] w ilości co najmniej 100 ton rocznie;
c) substancji wprowadzonych wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych przez producenta lub importera co najmniej raz po … [51] w ilości co najmniej 1000 ton rocznie.
2. Do … [52] nie stosuje się przepisów art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1 i art. 21 w przypadku substancji wprowadzonych, wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych przez producenta lub importera co najmniej raz po … [51], w ilości co najmniej 100 ton rocznie.
3. Przez okres od … [53] nie stosuje się przepisów art. 5, art. 6, art. 7 ust. 1 i art. 21 w przypadku substancji wprowadzonych, wyprodukowanych na terytorium Wspólnoty lub importowanych przez producenta lub importera co najmniej raz po … [51], w ilości co najmniej 1 tony rocznie.
Artykuł 24
Substancje zgłoszone
1.
Zgłoszenia zgodne z dyrektywą 67/548/EWG traktowane są jako rejestracje dla potrzeb niniejszego tytułu, przy czym nadanie numeru rejestracji przez Agencję następuje w ciągu … [49].
2.
Jeżeli ilość substancji zgłoszonej, wyprodukowanej lub importowanej przez producenta lub importera osiągnie kolejny, wyższy próg wielkości określony w art. 12, należy dostarczyć, zgodnie z przepisami art. 10 i 12, dodatkowe wymagane informacje odpowiednie dla tego progu wielkości, jak i dla wszystkich niższych progów wielkości obrotu, chyba że informacje te zostały już przedłożone zgodnie ze wspomnianymi artykułami.
TYTUŁ III
UDOSTĘPNIANIE DANYCH I UNIKANIE PRZEPROWADZANIA NIEPOTRZEBNYCH BADAŃ
ROZDZIAŁ 1
Cele i zasady ogólne
Artykuł 25
Cele i zasady ogólne
1.
W celu unikania badań na zwierzętach, badania na zwierzętach kręgowych dla celów niniejszego rozporządzenia przeprowadzane są tylko w ostateczności.
Konieczne jest także podejmowanie środków ograniczających powielanie innych badań.
2.
Udostępnianie danych i wspólne zgłaszanie informacji zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dotyczy danych technicznych, a w szczególności informacji odnoszących się do swoistych właściwości substancji.
Rejestrujący nie wymieniają informacji o swej działalności rynkowej, w szczególności informacji dotyczących możliwości wytwórczych, tonażu wytwórstwa lub sprzedaży, tonażu importu lub udziałów w rynku.
3.
Wszelkie podsumowania przebiegu badań lub szczegółowe podsumowania przebiegu badań, przedłożone co najmniej 10 lat wcześniej w toku rejestracji dokonywanej na mocy niniejszego rozporządzenia, mogą być wykorzystywane do celów rejestracji przez innego producenta lub importera.
ROZDZIAŁ 2
Zasady dotyczące substancji niewprowadzonych i rejestrujących substancje wprowadzone bez rejestracji wstępnej
Artykuł 26
Obowiązek zwrócenia się z zapytaniem przed dokonaniem rejestracji
1.
Każdy potencjalny rejestrujący substancję niewprowadzoną lub potencjalny rejestrujący substancję wprowadzoną, który nie dokonał rejestracji wstępnej zgodnie z art. 28, zwracają się do Agencji z zapytaniem o to, czy przedłożono już dokumenty rejestracyjne dla tej samej substancji.
Razem z zapytaniem potencjalny rejestrujący przedkłada Agencji następujące informacje:
a) własne dane identyfikujące określone w sekcji 1 załącznika VI, z wyjątkiem miejsc, w których substancja jest stosowana;
b) dane identyfikujące substancję określone w sekcji 2 załącznika VI;
c) informacje o tym, które wymagania w zakresie informacji zobowiązują go do przeprowadzenia nowych badań na zwierzętach kręgowych;
d) informacje o tym, które wymagania w zakresie informacji zobowiązują go do przeprowadzenia innych nowych badań.
2.
Jeżeli ta sama substancja nie została wcześniej zarejestrowana, Agencja informuje o tym potencjalnego rejestrującego.
3.
Jeżeli ta sama substancja została zarejestrowana nie dawniej, niż w ciągu ostatnich 10 lat, Agencja informuje niezwłocznie potencjalnego rejestrującego o imionach i nazwiskach lub nazwach oraz adresach poprzednich rejestrujących i o odpowiednich przedłożonych już przez nich podsumowaniach lub szczegółowych podsumowaniach przebiegu badań, zależnie od okoliczności.
Badań na zwierzętach kręgowych nie powtarza się.
Agencja jednocześnie informuje poprzednich rejestrujących o imieniu i nazwisku lub nazwie oraz adresie potencjalnego rejestrującego.
Dostępne badania są udostępniane potencjalnym rejestrującym zgodnie z art. 27.
4.
Jeżeli kilku potencjalnych rejestrujących zwraca się z zapytaniem w sprawie tej samej substancji, Agencja niezwłocznie informuje każdego potencjalnego rejestrującego o imionach i nazwiskach lub nazwach oraz adresach pozostałych potencjalnych rejestrujących.
Artykuł 27
Udostępnianie istniejących danych w przypadku substancji zarejestrowanych
1.
W przypadku gdy substancja została zarejestrowana nie dawniej, niż w ciągu ostatnich 10 lat, o czym mowa w art. 26 ust. 3, potencjalny rejestrujący:
a) zwraca się, w przypadku informacji dotyczących badań na zwierzętach kręgowych, oraz
b) może zwrócić się, w przypadku informacji nie dotyczących badań na zwierzętach kręgowych,
do poprzednich rejestrujących z prośbą o informacje, których potrzebuje w związku z art. 9 lit. a) pkt vi) i vii) w celu dokonania rejestracji.
2.
Gdy zwrócono się z prośbą o informacje zgodnie z ust. 1, potencjalni i poprzedni rejestrujący, o których mowa w ust. 1, podejmują wszelkie starania w celu osiągnięcia porozumienia w zakresie udostępnienia informacji, o które zwracają się potencjalni rejestrujący w związku z art. 10 lit. a) pkt vi) i vii).
Takie porozumienie może zostać zastąpione przez wniesienie sprawy przed sąd arbitrażowy i przyjęcie jego rozstrzygnięcia.
3.
Poprzedni i potencjalni rejestrujący podejmują wszelkie starania w celu zagwarantowania, że koszty udostępnienia informacji ustalone są w sposób sprawiedliwy, przejrzysty i niedyskryminujący.
Można to ułatwić poprzez kierowanie się wytycznymi dotyczącymi podziału kosztów, które oparte są na tych zasadach przyjętych przez Agencję zgodnie z art. 76 ust. 2 lit. f).
Od rejestrujących wymaga się udziału w kosztach tylko tych informacji, których przedłożenie jest od nich wymagane w celu spełnienia wymagań rejestracyjnych.
4.
Po osiągnięciu porozumienia w zakresie udostępnienia informacji poprzedni rejestrujący udostępnia nowemu rejestrującemu uzgodnioną informację i udziela nowemu rejestrującemu pozwolenia na odwoływanie się do pełnego sprawozdania z badania poprzedniego rejestrującego.
5.
Jeżeli porozumienie nie zostanie osiągnięte, potencjalny rejestrujący informuje o tym Agencję i poprzednich rejestrujących po upływie co najmniej 1 miesiąca od otrzymania od Agencji imion i nazwisk lub nazw oraz adresów poprzednich rejestrujących.
6.
W ciągu jednego miesiąca od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 4, Agencja udziela potencjalnemu rejestrującemu pozwolenia na odwoływanie się w dokumentacji rejestracyjnej do informacji, o które się zwraca.
Poprzednim rejestrującym, którzy udostępniają potencjalnemu rejestrującemu pełny raport badawczy, przysługuje roszczenie o zwrot przez potencjalnego rejestrującego równej części kosztów poniesionych przez nich w związku z badaniami, którego to roszczenia można dochodzić przed sądami krajowymi.
7.
Od decyzji Agencji podjętych na mocy przepisów ust. 6 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 90, 91 i 92.
8.
Na wniosek poprzedniego rejestrującego okres oczekiwania na rejestrację ustalony w art. 21 ust. 1 jest dla nowego rejestrującego przedłużany o cztery miesiące.
ROZDZIAŁ 3
Zasady dotyczące substancji wprowadzonych
Artykuł 28
Obowiązek wstępnej rejestracji substancji wprowadzonych
1.
W celu skorzystania z przepisów przejściowych określonych w art. 23 każdy potencjalny rejestrujący substancję wprowadzoną, produkowaną lub importowaną w ilości co najmniej 1 tony rocznie, w tym bez ograniczeń półprodukty, przekłada Agencji wszystkie następujące informacje:
a) nazwę substancji zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 2 załącznika VI, w tym numery EINECS i CAS lub, jeżeli nie są one dostępne, inne kody identyfikujące;
b) własne imię i nazwisko lub nazwę, nazwisko osoby kontaktowej, a także w stosownych przypadkach, imię i nazwisko oraz adres swojego przedstawiciela zgodnie z art. 4 i sekcją 1 załącznika VI;
c) przewidywany termin rejestracji/zakres wielkości obrotu;
d) nazwę substancji, zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 2 załącznika VI, w tym numery EINECS i CAS lub, jeżeli nie są one dostępne, inne kody identyfikujące, dla których dostępne informacje są istotne pod względem zastosowania sekcji 1.3 i 1.5 załącznika XI;
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1 są przedkładane w ciągu okresu rozpoczynającego się … [54] i kończącego się… [49].
3.
Rejestrujący, którzy nie dostarczą informacji wymaganych w ust. 1 nie mogą skorzystać z przepisów art. 23.
4.
Potencjalni rejestrujący, którzy po raz pierwszy produkują lub importują substancję wprowadzoną w ilości co najmniej 1 tony rocznie po … [49], uprawnieni są do stosowania przepisów art. 23 pod warunkiem, że przedłożą Agencji informacje, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, w ciągu sześciu miesięcy od pierwszej produkcji lub importu substancji i nie później niż w ciągu 12 miesięcy przed upływem odpowiedniego terminu określonego w art. 23.
5.
Agencja do… [55] publikuje na swej stronie internetowej listę substancji, o których mowa w ust. 1 lit. a) i d).
Lista ta obejmuje wyłącznie nazwy substancji, w tym ich numery EINECS i CAS, jeżeli są dostępne, i inne kody identyfikujące.
6.
Producenci i importerzy substancji wprowadzonych w ilości mniejszej niż 1 tona rocznie, figurujących na liście publikowanej przez Agencję zgodnie z ust. 5 niniejszego artykułu, jak również dalsi użytkownicy tych substancji i strony trzecie posiadające informacje na temat tych substancji mogą przedłożyć Agencji informacje, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu lub wszelkie inne istotne informacje dotyczące tych substancji z zamiarem uczestniczenia w forum wymiany informacji, o którym mowa w art. 29.
Artykuł 29
Fora wymiany informacji o substancjach
1.
Producenci i importerzy, którzy przedłożyli informacje do Agencji zgodnie z przepisami art. 28 dla tej samej substancji wprowadzonej, są uczestnikami forum wymiany informacji o substancjach (SIEF).
2.
Celem każdego forum SIEF jest:
a) ułatwienie wymiany informacji określonych w art. 10 lit. a) pkt vi) i vii) pomiędzy producentami i importerami dla celów rejestracji i unikanie tym samym powielania badań; i
b) uzgodnienie klasyfikacji i oznakowania w przypadkach różnic w klasyfikacji i oznakowaniu substancji.
3.
Uczestnicy forum SIEF udostępniają innym uczestnikom istniejące wyniki badań, reagują na wnioski innych uczestników o udzielenie informacji, wspólnie określają zapotrzebowanie na dalsze badania i organizują ich przeprowadzenie.
Wszystkie fora SIEF rozpoczną działalność do… [53].
Artykuł 30
Udostępnianie danych wiążących się z przeprowadzeniem badań
1.
Zanim przeprowadzone zostaną badania w celu uzyskania informacji wymaganych dla celów rejestracji, uczestnik forum SIEF sprawdza poprzez komunikację w ramach swojego forum SIEF, czy odpowiednie wyniki badania są dostępne.
Jeżeli odpowiednie wyniki badań badań na zwierzętach kręgowych są dostępne w obrębie forum SIEF, uczestnik tego forum zwraca się z wnioskiem o udostępnienie wyników tych badań do… [56].
Jeżeli odpowiednie wyniki badań niewiążących się z badaniami na zwierzętach kręgowych są dostępne w obrębie forum SIEF, uczestnik tego forum może zwrócić się z wnioskiem o udostępnienie wyników tych badań do … [56].
Właściciel wyników badania w ciągu dwóch tygodni od złożenia powyższego wniosku przedstawia uczestnikom występującym z tym wnioskiem dokumenty stanowiące dowód kosztów poniesionych na ten cel.
Uczestnicy ci oraz właściciel podejmują wszelkie starania w celu zapewnienia, że koszty udostępnienia informacji ustalone są w sposób sprawiedliwy, przejrzysty i niedyskryminujący.
Można to ułatwić poprzez kierowanie się wytycznymi dotyczącymi podziału kosztów, które oparte są na tych zasadach i które przyjęte są przez Agencję zgodnie z art. 76 ust. 2 lit. f).
Jeżeli nie mogą oni osiągnąć takiego porozumienia, koszty dzieli się równo między nich.
W ciągu 2 tygodni od otrzymania zapłaty właściciel wydaje pozwolenie na odwoływanie się do pełnego raportu badawczego dla celów rejestracji.
Od rejestrujących wymaga się uczestnictwa w kosztach tylko tych informacji, których przedłożenie jest od nich wymagane w celu spełnienia wymagań rejestracyjnych.
2.
Jeżeli odpowiednie dokumenty wiążące się z przeprowadzeniem badań nie są dostępne w ramach forum SIEF, w celu spełnienia wymagania dotyczącego informacji w ramach każdego SIEF przeprowadzane jest tylko jedno badanie przez jednego z członków SIEF, działającego w imieniu pozostałych.
Członkowie forum SIEF podejmują wszelkie uzasadnione kroki w celu osiągnięcia w terminie ustalonym przez Agencję porozumienia w zakresie wyznaczenia uczestnika, który wykona badanie w imieniu pozostałych uczestników i przedłoży Agencji podsumowanie lub szczegółowe podsumowanie przebiegu badania.
W przypadku braku porozumienia, Agencja określa, który rejestrujący lub dalszy użytkownik przeprowadzi badania.
Wszyscy uczestnicy forum SIEF, od których wymaga się przedłożenia badania, uczestniczą w kosztach przeprowadzenia badania w części odpowiadającej liczbie uczestniczących potencjalnych rejestrujących.
Uczestnicy, którzy nie przeprowadzają badania, mają prawo do otrzymania pełnego raportu badawczego w terminie dwóch tygodni od uiszczenia opłaty uczestnikowi, który przeprowadził badanie.
3.
Jeżeli właściciel wyników badania, o którym mowa w ust. 1, wiążącego się z badaniami na zwierzętach kręgowych odmawia przedstawienia dokumentów stanowiących dowód kosztów tego badania lub też odmawia udostępnienia samej dokumentacji tego badania innym uczestnikom, nie może kontynuować rejestracji do momentu przedstawienia wspomnianych informacji pozostałym uczestnikom.
Pozostali uczestnicy kontynuują rejestrację bez spełnienia wymagania dotyczącego tych informacji, wyjaśniając przyczynę takiego stanu rzeczy w dokumentacji rejestracyjnej.
Badania nie powtarza się, chyba że w ciągu 12 miesięcy od daty rejestracji dokonanej przez pozostałych uczestników, właściciel informacji nie przekazał ich innym uczestnikom i Agencja podejmie decyzję o powtórzeniu przez nich badań.
Jeżeli jednak inny rejestrujący przedłożył już dokumenty rejestracyjne, Agencja udziela pozostałym potencjalnym rejestrującym pozwolenia na odwoływanie się do tych informacji w ich dokumentacjach rejestracyjnych.
Wspomnianemu innemu rejestrującemu przysługuje roszczenie o zwrot przez innych uczestników równej części kosztów, którego dochodzić może przed sądami krajowymi, pod warunkiem, że udostępnia on innym uczestnikom pełny raport badawczy.
4.
Jeżeli właściciel wyników badania, o którym mowa w ust. 1, nie wiążącego się z badaniami na zwierzętach kręgowych odmawia przedstawienia dokumentów stanowiących dowód kosztów tego badania lub też odmawia udostępnienia dokumentacji tego badania innym uczestnikom SIEF, kontynuują oni rejestrację w taki sposób, jakby w ramach SIEF nie było dostępnego badania.
5.
Od decyzji Agencji podjętych na mocy ust. 2 lub 3 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 90, 91 i 92.
6.
Właściciel wyników badania, który odmówił przedstawienia dowodu poniesienia kosztów lub samych wyników badania, o czym jest mowa w ust. 3 lub 4 niniejszego artykułu, karany jest zgodnie z art. 125.
TYTUŁ IV
INFORMACJE W ŁAŃCUCHU DOSTAW
Artykuł 31
Wymagania odnoszące się do kart charakterystyki
1.
Dostawca substancji lub preparatu dostarcza odbiorcy substancji lub preparatu kartę charakterystyki sporządzoną zgodnie z załącznikiem II:
a) w przypadku gdy substancja lub preparat spełniają kryteria klasyfikujące je jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG lub dyrektywą 1999/45/WE, lub
b) w przypadku gdy substancja jest trwała, wykazująca zdolność do biokumulacji i toksyczna lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do biokumulacji zgodnie z kryteriami zawartymi w załączniku XIII.
2.
Każdy uczestnik łańcucha dostaw, od którego zgodnie z art. 14 lub 36 wymagane jest przeprowadzenie oceny bezpieczeństwa chemicznego substancji, zagwarantuje, że informacje zawarte w karcie charakterystyki są zgodne z informacjami zawartymi w tej ocenie.
Jeżeli sporządzana jest karta charakterystyki preparatu i uczestnik łańcucha dostaw przygotował ocenę bezpieczeństwa chemicznego tego preparatu, wystarczające jest, aby informacje w karcie charakterystyki były zgodne z raportem bezpieczeństwa chemicznego preparatu, a nie z raportami bezpieczeństwa chemicznego każdej substancji wchodzącej w skład preparatu.
3.
Dostawca dostarcza odbiorcy na jego żądanie kartę charakterystyki sporządzoną zgodnie z załącznikiem II, jeżeli preparat nie spełnia kryteriów klasyfikacji jako niebezpieczny zgodnie z art. 5, 6 i 7 dyrektywy 1999/45/WE, ale zawiera:
a) w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 1 % wag. w przypadku preparatów nie występujących w postaci gazu oraz co najmniej 0,2 % obj. w przypadku preparatów występujących w postaci gazu, substancję która stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska lub
b) w stężeniach wynoszących osobno co najmniej 0,1 % wag. w przypadku preparatów nie występujących w postaci gazu przynajmniej jedną substancję, która jest trwała, wykazująca zdolność do biokumulacji i toksyczna lub bardzo trwała i wykazująca bardzo dużą zdolność do biokumulacji, zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku XIII, lub
c) substancję, w przypadku której zostały określone we Wspólnocie najwyższe dopuszczalne stężenia w środowisku pracy.
4.
Jeżeli dalszy użytkownik lub dystrybutor nie żąda karty charakterystyki, nie musi ona być dostarczona, jeżeli substancjom niebezpiecznym lub preparatom niebezpiecznym oferowanym lub sprzedawanym ogółowi społeczeństwa towarzyszy dostateczna informacja, pozwolająca użytkownikom na podjęcie niezbędnych środków dotyczących ochrony zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa i środowiska.
5.
Kartę charakterystyki dostarcza się w językach urzędowych Państw Członkowskich, na terytorium których substancja lub preparat jest wprowadzany do obrotu, chyba że zainteresowane Państwa Członkowskie postanowią inaczej.
6.
Karta charakterystyki zawiera datę sporządzenia i następujące punkty:
1. identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa;
2. identyfikacja zagrożeń;
3. skład/informacja o składnikach;
4. pierwsza pomoc;
5. postępowanie w przypadku pożaru;
6. postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska;
7. postępowanie z substancją/preparatem i jej/jego magazynowanie;
8. kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej;
9. właściwości fizyczne i chemiczne;
10. stabilność i reaktywność;
11. informacje toksykologiczne;
12. informacje ekologiczne;
13. postępowanie z odpadami;
14. informacje o transporcie;
15. informacje dotyczące przepisów prawnych;
16. inne informacje.
7.
Każdy uczestnik łańcucha dostaw, od którego wymagane jest sporządzenie karty charakterystyki zgodnie z art. 14 lub 36, zamieszcza w załączniku do karty charakterystyki odpowiednie scenariusze narażenia (w stosownych przypadkach zawierające kategorie stosowania i narażenia) obejmujące zastosowania zidentyfikowane oraz szczególne warunki wynikające z zastosowania sekcji 3 załącznika XI.
W trakcie sporządzania własnej karty charakterystyki dla zastosowań zidentyfikowanych każdy dalszy użytkownik zamieszcza w niej odpowiednie scenariusze narażenia oraz wykorzystuje wszelkie odpowiednie informacje umieszczone w karcie charakterystyki, którą mu dostarczono.
W trakcie sporządzania własnej karty charakterystyki dla zastosowań, o których przekazał on informacje zgodnie z art. 36 ust 2, każdy dystrybutor przekazuje odpowiednie scenariusze narażenia oraz wykorzystuje wszelkie odpowiednie informacje umieszczone w karcie charakterystyki, którą mu dostarczono.
8.
Karta charakterystyki dostarczana jest bezpłatnie w wersji papierowej lub elektronicznej.
9.
Dostawcy niezwłocznie aktualizują kartę charakterystyki w następujących sytuacjach:
a) gdy tylko pojawią się nowe informacje, które mogą mieć wpływ na środki kontroli ryzyka, lub nowe informacje o zagrożeniach;
c) w przypadku udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia;
d) w przypadku zastosowania ograniczenia.
Nowe informacje, opatrzone datą i oznaczone jako "Aktualizacja: (data)" dostarczane są bezpłatnie w wersji papierowej lub elektronicznej wszystkim odbiorcom substancji lub preparatu, którym dostawcy dostarczyli tę substancję lub preparat w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Wszelkie aktualizacje rejestracji zawierają numer rejestracji.
Artykuł 32
Obowiązek przekazywania informacji uczestnikom stanowiącym dalsze ogniwa łańcucha dostaw dla substancji w ich postaci własnej lub jako składników preparatów, dla których nie jest wymagana karta charakterystyki
1.
Każdy dostawca substancji, w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu, który zgodnie z art. 31 nie musi dostarczać karty charakterystyki, przekazuje odbiorcy następujące informacje:
a) numery rejestracji, o których mowa w art. 20 ust. 3, jeżeli są one dostępne, dla każdej substancji, dla której informacje są przekazywane zgodnie z lit. b), c) lub d) niniejszego ustępu;
b) informację o tym, czy substancja wymaga zezwolenia i szczegóły związane z każdym udzieleniem lub odmową udzielenia zezwolenia w tym łańcuchu dostaw, zgodnie z przepisami tytułu VII;
c) szczegóły dotyczące każdego przypadku zastosowania ograniczenia zgodnie z przepisami tytułu VIII;
d) wszelkie inne dostępne i stosowne informacje dotyczące substancji, niezbędne do umożliwienia określenia i zastosowania odpowiednich środków kontroli ryzyka, w tym szczególne warunki wynikające z zastosowania sekcji 3 załącznika XI.
2.
Informacje, o których mowa w ust. 1 przekazywane są bezpłatnie w wersji papierowej lub elektronicznej, najpóźniej w dniu pierwszej dostawy substancji lub preparatu po … [51].
3.
Dostawcy bez zbędnej zwłoki aktualizują tą informację w następujących sytuacjach:
a) gdy tylko pojawią się nowe informacje, które mogą mieć wpływ na środki kontroli ryzyka, lub nowe informacje o zagrożeniach;
b) w przypadku udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia;
c) w przypadku zastosowania ograniczenia.
Ponadto, nowe informacje dostarczane są bezpłatnie w wersji papierowej lub elektronicznej wszystkim poprzednim odbiorcom substancji lub preparatu, którym dostawcy dostarczyli tę substancję lub preparat w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Wszelkie aktualizacje rejestracji zawierają numer rejestracji.
4.
Każdy wytwórca lub importer wyrobu zawierającego w stężeniu powyżej 0,1 % wag. substancję spełniającą kryteria zawarte w art. 56 i zidentyfikowaną zgodnie z art. 58ust.
1 dostarcza odbiorcy wyrobu informację wystarczającą do bezpiecznego stosowania wyrobu, w tym przynajmniej nazwę substancji.
Obowiązek ten obejmuje wszystkich odbiorców wyrobów w łańcuchu dostaw.
Artykuł 33
Obowiązek przekazywania informacji o substancjach i preparatach uczestnikom stanowiącym wcześniejsze ogniwa łańcucha dostaw
Każdy uczestnik łańcucha dostaw substancji lub preparatu przekazuje uczestnikowi lub dystrybutorowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw następujące informacje:
a) nowe informacje dotyczące niebezpiecznych właściwości, bez względu na zastosowania, których dotyczą;
b) wszelkie inne informacje mogące podważyć stosowność środków kontroli ryzyka określonych w dostarczonej mu karcie charakterystyki, przy czym przekazywane są one wyłącznie w odniesieniu do zastosowań zidentyfikowanych.
Dystrybutorzy przekazują te informacje uczestnikowi lub dystrybutorowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw.
Artykuł 34
Dostęp pracowników do informacji
Pracodawca zapewnia swym pracownikom i ich przedstawicielom dostęp do informacji dostarczanych zgodnie z przepisami art. 31 i 32 w odniesieniu do substancji lub preparatów, które stosują lub na które mogą być narażeni w trakcie swojej pracy.
Artykuł 35
Obowiązek przechowywania informacji
1.
Każdy producent, importer, dalszy użytkownik i dystrybutor gromadzi i przechowuje gotowe do udostępnienia wszelkie informacje wymagane od niego w celu wypełniania obowiązków wynikających z przepisów niniejszego rozporządzenia, przez okres co najmniej 10 lat od ostatniej daty produkcji, importu, dostawy lub zastosowania substancji lub preparatu.
Każdy producent, importer, dalszy użytkownik lub dystrybutor niezwłocznie przedkłada lub udostępnia te informacje na wniosek każdego właściwego organu Państwa Członkowskiego, na terytorium którego ma on swoją siedzibę, lub Agencji, bez uszczerbku dla przepisów tytułu II i VI.
2.
W przypadku zaprzestania działalności lub przekazania przez rejestrującego części lub całości swoich działań stronie trzeciej, obowiązek określony w ust. 1 spoczywa nie na rejestrującym lecz na stronie odpowiedzialnej za likwidację przedsiębiorstwa rejestrującego lub za wprowadzanie substancji lub preparatu do obrotu.
TYTUŁ V
DALSI UŻYTKOWNICY
Artykuł 36
Oceny bezpieczeństwa chemicznego dalszych użytkowników i obowiązek ustalania, stosowania i zalecania środków zmniejszających ryzyko
1.
Dalszy użytkownik lub dystrybutor może dostarczać informacje, aby pomóc w przygotowaniu rejestracji.
2.
Każdy dalszy użytkownik ma prawo pisemnie (w wersji papierowej lub elektronicznej) poinformować o zastosowaniu substancji — co najmniej w formie krótkiego, ogólnego opisu jej zastosowania — producenta, importera, dalszego użytkownika lub dystrybutora zaopatrującego go w tę substancję w jej postaci własnej lub jako składnik preparatu, aby zastosowanie to stało się zastosowaniem zidentyfikowanym.
Informując o zastosowaniu dostarcza on producentowi, importerowi lub dalszemu użytkownikowi, który dostarczył mu tę substancję, informację wystarczającą do sporządzenia scenariusza narażenia lub w stosownych przypadkach określenia kategorii stosowania i narażenia dla tego zastosowania w ocenie bezpieczeństwa chemicznego tego producenta, importera lub dalszego użytkownika.
Dystrybutorzy przekazują te informacje uczestnikowi lub dystrybutorowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw.
Po otrzymaniu takich informacji dalszy użytkownik może sporządzić scenariusz narażenia dla tego zastosowania zidentyfikowanego lub przekazać te informacje uczestnikowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw.
3.
W przypadku substancji zarejestrowanych producent, importer lub dalszy użytkownik spełnia obowiązek określony w art. 14 przed kolejnym dostarczeniem substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu dalszemu użytkownikowi, który wyraził żądanie, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu — pod warunkiem, że wyraził je na co najmniej jeden miesiąc przed dostawą — lub w ciągu 1 miesiąca od daty wystąpienia dalszego użytkownika z żądaniem, w zależności od tego, która data będzie późniejsza.
W przypadku substancji wprowadzonych producent, importer lub dalszy użytkownik stosuje się do żądania i obowiązków określonych w art. 14 przed upływem odpowiedniego terminu ustalonego zgodnie z art. 23, pod warunkiem, że żądanie dalszego użytkownika zostało wyrażone co najmniej 12 miesięcy przed wspomnianym terminem.
W przypadku gdy producent, importer lub dalszy użytkownik po przeprowadzeniu oceny zastosowania zgodnie z art. 14 nie jest w stanie umieścić go wśród zastosowań zidentyfikowanych ze względu na ochronę zdrowia ludzkiego lub środowiska, niezwłocznie przedstawia Agencji i dalszemu użytkownikowi powody takiej decyzji w formie pisemnej i nie może dostarczać dalszym użytkownikom tej substancji bez włączania tych powodów do informacji, o których mowa w art. 31 lub 32.
Producent lub importer włącza to zastosowanie do sekcji 3.7 załącznika VI zaktualizowanej wersji dokumentów rejestracyjnych zgodnie z art. 22 ust. 1 lit. d).
4.
Dalszy użytkownik substancji w jej postaci własnej lub jako składnika preparatu sporządza raport bezpieczeństwa chemicznego zgodnie załącznikiem XI dla każdego zastosowania nie spełniającego warunków opisanych w scenariuszu narażenia lub, w stosownych przypadkach, w kategorii stosowania i narażenia podanej w dostarczonej mu karcie charakterystyki lub dla każdego zastosowania odradzanego przez jego dostawcę.
Dalszy użytkownik nie musi sporządzać takiego raportu bezpieczeństwa chemicznego w każdym z następujących przypadków:
a) gdy nie jest wymagane dostarczenie karty charakterystyki wraz z substancją lub preparatem zgodnie z art. 31;
b) gdy od jego dostawcy nie jest wymagane sporządzenie raportu bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z art. 14;
c) gdy dalszy użytkownik stosuje substancję lub preparat w całkowitej ilości mniejszej niż 1 tona rocznie;
d) gdy dalszy użytkownik wprowadza lub zaleca scenariusz narażenia, który zawiera jako warunki minimalne warunki opisane w scenariuszu narażenia przekazanym mu w raporcie bezpieczeństwa chemicznego;
e) gdy substancja obecna jest w preparacie w stężeniu niższym niż którekolwiek ze stężeń określonych w art. 14 ust. 2;
f) gdy dalszy użytkownik stosuje tę substancję do celów przeprowadzenia badań dotyczących produktu oraz procesu produkcji i jego rozwoju, pod warunkiem, że ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska jest należycie kontrolowane zgodnie z wymaganiami przepisów dotyczących ochrony pracowników i środowiska.
5.
Każdy dalszy użytkownik określa, stosuje i, w stosownych przypadkach, zaleca odpowiednie środki w celu właściwej kontroli ryzyka, którego istnienie stwierdzono:
a) w dostarczonych mu kartach charakterystyki;
b) w jego własnej ocenie bezpieczeństwa chemicznego;
c) poprzez informacje o środkach kontroli ryzyka dostarczone mu zgodnie z art. 32.
6.
W przypadku gdy dalszy użytkownik nie sporządza raportu bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z ust. 4 lit. c), bierze on pod uwagę zastosowania substancji i określa oraz stosuje wszelkie odpowiednie środki kontroli ryzyka niezbędne do zapewnienia, że ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska jest odpowiednio kontrolowane.
W razie potrzeby informacje te są włączane do każdej sporządzonej przez niego karty charakterystyki.
7.
Dalsi użytkownicy aktualizują swe raporty bezpieczeństwa chemicznego i przechowują gotowe do udostępnienia.
8.
Raport bezpieczeństwa chemicznego przygotowany zgodnie z ust. 4 niniejszego artykułu nie musi obejmować ryzyka dla zdrowia człowieka w przypadku zastosowań końcowych określonych w art. 14 ust. 5.
Artykuł 37
Obowiązek przekazywania informacji przez dalszych użytkowników
1.
Przed pierwszym lub kolejnym konkretnym zastosowaniem substancji zarejestrowanej przez uczestnika stanowiącego poprzednie ogniwo łańcucha dostaw zgodnie z przepisami art. 6 lub 18, dalszy użytkownik przekazuje do Agencji informacje wskazane w ust. 2 tego artykułu, w następujących przypadkach:
a) gdy dalszy użytkownik ma sporządzić raport bezpieczeństwa chemicznego zgodnie z art. 36 ust. 4; lub
b) gdy dalszy użytkownik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 36 ust. 4 lit. c) lub f).
2.
Przekazywane przez dalszego użytkownika informacje obejmują:
a) jego dane identyfikujące i kontaktowe określone w sekcji 1.1 załącznika VI;
b) numery rejestracji, o których mowa w art. 20 ust. 3, jeżeli są one dostępne;
c) dane identyfikujące substancje określone w sekcjach 2.1-2.3.4 załącznika VI;
d) dane identyfikujące producentów, importerów lub innych dostawców określone w sekcji 1.1 załącznika VI;
e) zwięzły ogólny opis zastosowania, zgodnie z wymaganiami określonymi w sekcji 3.5 załącznika VI oraz opis warunków stosowania;
f) z wyjątkiem sytuacji, w której dalszy użytkownik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 36 ust. 4 lit. c), propozycję przeprowadzenia dodatkowych badań na zwierzętach kręgowych, jeżeli dalszy użytkownik uważa ich przeprowadzenie za konieczne dla sporządzenia przez niego oceny bezpieczeństwa chemicznego.
3.
Dalszy użytkownik niezwłocznie aktualizuje informacje przekazane zgodnie z ust. 1 w sytuacji, gdy ulegną one zmianie.
4.
Jeżeli dalszy użytkownik zaklasyfikował substancję odmiennie, niż zrobił to jego dostawca, zawiadamia o tym Agencję.
5.
Z wyjątkiem sytuacji, w której dalszy użytkownik korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 36 ust. 4 lit. c), jest on zwolniony z obowiązku przekazywania informacji zgodnie z przepisami ust. 1 — 4 niniejszego artykułu w przypadku substancji, która w jej postaci własnej lub jako składnik preparatu stosowana jest przez dalszego użytkownika w ilości mniejszej niż 1 tona rocznie dla tego konkretnego zastosowania.
Artykuł 38
Wypełnianie obowiązków przez dalszego użytkownika
1.
Dalsi użytkownicy zobowiązani są do spełnienia wymagań określonych w art. 36 najpóźniej w terminie 12 miesięcy od dnia otrzymania numeru rejestracji przekazanego im przez ich dostawców w karcie charakterystyki.
2.
Dalsi użytkownicy zobowiązani są do spełnienia wymagań określonych w art. 37 najpóźniej w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania numeru rejestracji przekazanego im przez ich dostawców w karcie charakterystyki.
TYTUŁ VI
OCENA
ROZDZIAŁ 1
Ocena dokumentacji
Artykuł 39
Analiza propozycji przeprowadzenia badań
1.
Agencja analizuje każdą propozycję przedstawioną w dokumentach rejestracyjnych lub w sprawozdaniu dalszego użytkownika, mającą na celu dostarczenie informacji dotyczących danej substancji określonych w załącznikach IX i X. Pierwszeństwo przyznaje się dokumentom rejestracyjnym substancji, które posiadają lub mogą posiadać właściwości substancji trwałych, wykazujących zdolność do biokumulacji i toksycznych (PBT) lub bardzo trwałych i wykazujących bardzo dużą zdolność do biokumulacji (vPvB), właściwości uczulające lub też rakotwórcze, mutagenne lub działające szkodliwie na rozrodczość (CMR), a także substancji zaklasyfikowanych jako niebezpieczne zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG w ilości powyżej 100 ton rocznie, których zastosowania powodują rozprzestrzenione i powszechne narażenie.
2.
Na podstawie analizy, o której mowa w ust. 1, Agencja przygotowuje projekt jednej z następujących decyzji, która jest podejmowana zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 49 i 50:
a) decyzję zobowiązującą do przeprowadzenia przez zainteresowanych rejestrujących lub dalszych użytkowników proponowanego badania oraz ustalającą termin przedstawienia podsumowania badania lub szczegółowego podsumowania przebiegu badania, jeżeli istnieje taki wymóg zgodnie z załącznikiem I;
b) decyzję zgodną z lit. a), lecz zmieniająca warunki przeprowadzenia badania;
c) decyzję zgodną z lit. a), b) lub d), lecz wymagająca od rejestrujących lub dalszych użytkowników przeprowadzenia jednego lub większej liczby badań dodatkowych w przypadku niezgodności propozycji przeprowadzenia badania z załącznikami IX, X i XI;
d) decyzję odrzucająca propozycję przeprowadzenia badań;
e) decyzję zgodna z lit. a) i b) lub c), jeżeli kilku rejestrujących tę samą substancję przedstawiło propozycje tych samych badań, dającą im możliwość osiągnięcia porozumienia co do tego, który rejestrujący przeprowadzi badanie w imieniu wszystkich pozostałych i poinformuje o tym Agencję w terminie 90 dni.
Jeżeli Agencja nie zostanie poinformowana o osiągnięciu takiego porozumienia w terminie 90 dni, wyznacza jednego z rejestrujących do przeprowadzenia badania w imieniu wszystkich pozostałych.
3.
Rejestrujący lub dalszy użytkownik dostarcza Agencji wymagane informacje w ustalonym terminie.
Artykuł 40
Sprawdzenie zgodności dokumentów rejestracyjnych z przepisami
1.
Agencja może sprawdzać wszelkie dokumenty rejestracyjne w celu zweryfikowania, czy:
a) informacje zawarte w dokumentacjach technicznych przedłożonych zgodnie z art. 10 spełniają wymagania zawarte w art. 10, 12 i 13 oraz załącznikach III i VI do X;
b) dostosowania wymagań w zakresie standardowych informacji i związanych z nimi uzasadnień przedstawionych w dokumentacjach technicznych zgodne są z zasadami dotyczącymi takich dostosowań określonymi w załącznikach VII-X i z zasadami ogólnymi określonymi w załączniku XI;
c) wymagana ocena bezpieczeństwa chemicznego i raport bezpieczeństwa chemicznego spełniają wymagania zawarte w załączniku I oraz czy proponowane środki kontroli ryzyka są właściwe;
d) wyjaśnienia przedłożone zgodnie z art. 11 ust. 3 lub art. 19 ust. 2 są oparte na obiektywnych przesłankach.
2.
Lista dokumentacji podlegających sprawdzaniu zgodności z przepisami przez Agencję udostępniana jest właściwym organom Państw Członkowskich.
3.
Na podstawie analizy dokumentów przeprowadzonej zgodnie z ust. 1 Agencja może, w ciągu 12 miesięcy od rozpoczęcia sprawdzenia zgodności z przepisami, sporządzić projekt decyzji wymagającej od rejestrujących przedstawienia wszelkich informacji potrzebnych do zapewnienia zgodności dokumentów rejestracyjnych z odpowiednimi wymaganiami w zakresie informacji i ustalającej odpowiednie terminy przedstawienia dalszych informacji.
Decyzja taka podejmowana jest zgodnie z procedurą określoną w art. 49 i 50.
4.
Rejestrujący dostarcza Agencji wymagane dalsze informacje w ustalonym terminie.
5.
W celu zapewnienia zgodności dokumentacji rejestracyjnych z rozporządzeniem Agencja dokonuje selekcji dokumentacji w celu sprawdzenia ich zgodności z przepisami w ilości nie mniejszej niż 5 % wszystkich dokumentacji otrzymanych przez Agencję dla każdego zakresu wielkości obrotu.
Agencja przyzna pierwszeństwo, choć nie wyłączne, dokumentacjom spełniającym przynajmniej jedno z poniższych kryteriów:
a) dokumentacja zawiera informacje określone w art. 10 lit. a) pkt iv), vi) lub vii) przedłożone przez rejestrującego osobno, zgodnie z art. 11 ust. 3; lub
b) dokumentacja dotyczy substancji produkowanej lub importowanej w ilości co najmniej 1 tony rocznie i nie spełnia wymagań określonych w załączniku VII, z zastoaowaniem art. 12 ust. 1 lit. a) lub b), zależnie od stosowności; lub
c) dokumentacja dotyczy substancji wymienionej we wspólnotowym kroczącym planie działań, o którym mowa w art. 43 ust. 2.
6.
Jakakolwiek strona trzecia może elektronicznie przedłożyć Agencji informacje dotyczące substancji znajdujących się na liście, o której mowa w art. 28 ust. 5.
Agencja bierze pod uwagę te informacje wraz z informacjami przedłożonymi zgodnie z art. 123 podczas sprawdzania i wyboru dokumentacji.
7.
Komisja może po skonsultowaniu się z Agencją podjąć decyzję o zmianie wielkości procentowej wybieranych dokumentacji i zmienić lub zamieścić dalsze kryteria w ust. 5, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 41
Sprawdzenie przedłożonych informacji i działania podejmowane po dokonaniu oceny dokumentacji
1.
Agencja sprawdza wszelkie informacje przedłożone na skutek decyzji podjętej zgodnie z art. 39 lub 40 i sporządza projekty odpowiednich decyzji zgodnie z tymi artykułami, jeżeli jest to konieczne.
2. Po zakończeniu oceny dokumentacji Agencja informuje Komisję i właściwe organy Państw Członkowskich o uzyskanych informacjach, a także o wszelkich wysnutych wnioskach. Właściwe organy korzystają z informacji uzyskanych na skutek dokonania tej oceny do celów określonych w art. 44 ust. 5, art. 58 ust. 3 i art. 68 ust. 4. Agencja korzysta z tych informacji do celów określonych w art. 43.
Artykuł 42
Procedura i terminy analizy propozycji przeprowadzenia badań
1.
W przypadku substancji niewprowadzonych Agencja przygotowuje projekt decyzji zgodnie z przepisami art. 39 ust. 2 w terminie 180 dni od daty otrzymania dokumentów rejestracyjnych lub sprawozdania dalszego użytkownika zawierających propozycję przeprowadzenia badań.
2.
W przypadku substancji wprowadzonych Agencja przygotowuje projekty decyzji zgodnie z przepisami art. 39 ust. 2:
a) w terminie do … [57] w odniesieniu do wszystkich dokumentów rejestracyjnych otrzymanych w terminie … [50], i zawierających propozycje przeprowadzenia badań w celu spełnienia wymagań dotyczących informacji określonych w załącznikach IX i X;
b) w terminie … [58] w odniesieniu do wszystkich dokumentów rejestracyjnych otrzymanych w terminie … [52], i zawierających propozycje przeprowadzenia badań w celu spełnienia jedynie wymagań w zakresie informacji określonych w załączniku IX;
c) w terminie … [59] w odniesieniu do wszystkich dokumentów rejestracyjnych zawierających propozycje przeprowadzenia badań i otrzymanych w terminie … [53].
3.
Lista dokumentacji rejestracyjnych poddawanych ocenie na mocy art. 39 udostępniana jest Państwom Członkowskim.
ROZDZIAŁ 2
Ocena substancji
Artykuł 43
Kryteria oceny substancji
1.
W celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia Agencja we współpracy z Państwami Członkowskimi opracowuje kryteria ustalania substancji priorytetowych pod kątem ich dalszej oceny.
Ustalanie substancji priorytetowych odbywa się w oparciu o stwarzane przez nie ryzyko.
Kryteria uwzględniają:
a) informacje dotyczące zagrożeń, na przykład podobieństwo strukturalne substancji do znanych substancji wzbudzających obawy lub do substancji, które są trwałe i wykazują zdolność do biokumulacji, sugerujące, że substancja ta lub jeden lub więcej produktów jej przemiany mają właściwości wzbudzające obawy lub są trwałe i wykazują zdolność do biokumulacji;
b) informacje dotyczące narażenia;
c) wielkość obrotu, w tym łączną wielkość obrotu wynikającą z dokumentów rejestracyjnych przedłożonych przez kilku rejestrujących.
2.
Agencja wykorzystuje kryteria, o których mowa w ust. 1, do sporządzenia projektu wspólnotowego kroczącego planu działań, który obejmuje okres trzech lat i określa substancje, których ocenę należy przeprowadzić w każdym roku.
Substancje będą włączane do planu, jeżeli istnieją powody do przypuszczeń (na podstawie oceny dokumentacji przeprowadzonej przez Agencję lub na podstawie innego właściwego źródła, w tym informacji znajdujących się w dokumentacji rejestracyjnej), że stanowią zagrożenie dla zdrowia ludzkiego lub środowiska.
Agencja przedkłada Państwom Członkowskim pierwszy projekt planu kroczącego do … [60].
Agencja przedkłada Państwom Członkowskim projekty rocznych aktualizacji kroczącego planu działań do dnia 28 lutego każdego roku.
Agencja przyjmuje ostateczny wspólnotowy kroczący plan działań na podstawie opinii Komitetu Państw Członkowskich utworzonego na podstawie art. 75 ust. 1 lit. e) (zwanego dalej "Komitetem Państw Członkowskich") i publikuje go na swej stronie internetowej określając, które z Państw Członkowskich przeprowadzi ocenę substancji wyszczególnionych w planie, zgodnie z art. 44.
Artykuł 44
Właściwy organ
1.
Agencja odpowiedzialna jest za koordynację procesu oceny substancji i zagwarantowanie, że substancje zawarte we wspólnotowym kroczącym planie działań będą ocenione.
Agencja zdaje się w tym względzie na właściwe organy Państw Członkowskich.
Właściwe organy mogą wyznaczyć inny organ do przeprowadzenia w ich imieniu oceny substancji.
2.
Państwo Członkowskie może wybrać ze wspólnotowego kroczącego planu działań jedną lub więcej substancji w celu pełnienia w odniesieniu do niej funkcji właściwego organu do celów określonych w art. 45, 46 i 47.
W przypadku substancji zawartej we wspólnotowym kroczącym planie działań, nie wybranej przez żadne Państwo Członkowskie, Agencja zagwarantuje, że substancja ta zostaje oceniona.
3.
W przypadku gdy dwa lub więcej Państw Członkowskich wyraziło zainteresowanie oceną tej samej substancji i nie mogą dojść do porozumienia, które z nich powinno być właściwym organem, organ właściwy do celów określonych w art. 45, 46 i 47 ustalany jest zgodnie z poniższą procedurą.
Agencja przekazuje sprawę Komitetowi Państw Członkowskich, w celu uzgodnienia, który organ jest organem właściwym, przy uwzględnieniu Państwa Członkowskiego, w którym siedzibę ma producent lub importer, odpowiedniego udziału w całkowitym produkcie krajowym brutto Wspólnoty, liczby substancji już ocenianych przez dane Państwo Członkowskie oraz poziomu dostępnej wiedzy specjalistycznej.
Jeżeli Komitet Państw Członkowskich osiągnie jednomyślne porozumienie w ciągu 60 dni od przekazania, zainteresowane Państwa Członkowskie przyjmują zgodnie z nim substancje, których ocenę maja przeprowadzić.
Jeżeli Komitet Państw Członkowskich nie osiągnie jednomyślnego porozumienia, Agencja przekazuje sprzeczne opinie Komisji, która zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3, decyduje, który organ jest organem właściwym, a zainteresowane Państwa Członkowskie przyjmują zgodnie z tym substancje, których ocenę maja przeprowadzić.
4.
Właściwy organ ustalony zgodnie z ust. 2 i 3 ocenia wszystkie przypisane mu substancje zgodnie z niniejszym rozdziałem.
5.
Państwo Członkowskie może w każdej chwili zgłosić Agencji substancję nie znajdującą się we wspólnotowym kroczącym planie działań, jeżeli posiada ono informacje sugerujące, że substancja ta jest priorytetowa pod względem oceny.
Agencja podejmuje decyzję o dodaniu tej substancji do wspólnotowego kroczącego planu działań na podstawie opinii Komitetu Państw Członkowskich.
Jeżeli substancja ta zostaje dodana do wspólnotowego kroczącego planu działań, oceny tej substancji dokonuje wnioskujące Państwo Członkowskie lub inne Państwo Członkowskie, które się na to zgadza.
Artykuł 45
Żądania przedłożenia dalszych informacji i sprawdzenie informacji przedłożonych
1.
Jeżeli właściwy organ uzna, że wymagane są dalsze informacje, w tym w stosownych przypadkach informacje nie wymagane w załącznikach VII -X, przygotowuje projekt decyzji, w której żąda od rejestrujących przedstawienia dalszych informacji, podaje powody podjęcia tej decyzji i ustala termin dostarczenia informacji.
Projekt decyzji jest sporządzany w terminie 12 miesięcy od daty publikacji na stronie internetowej Agencji wspólnotowego kroczącego planu działań w odniesieniu do substancji podlegających ocenie w danym roku.
Decyzja podejmowana jest zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 49 i 51.
2.
Rejestrujący dostarcza Agencji wymagane dalsze informacje w ustalonym terminie.
3.
Właściwy organ analizuje wszelkie przedłożone informacje i, jeżeli jest to konieczne, sporządza projekty odpowiednich decyzji zgodnie z niniejszym artykułem w terminie 12 miesięcy od przedłożenia informacji.
4.
Właściwy organ zakańcza działania związane z oceną w terminie 12 miesięcy od daty rozpoczęcia oceny substancji lub w terminie 12 miesięcy od przedłożenia informacji zgodnie z ust. 2 i zawiadamia o tym Agencję.
W momencie przekroczenia tego terminu ocenę uznaje się za zakończoną.
Artykuł 46
Spójność z innymi działaniami
1.
Ocena substancji opiera się na wszelkich istotnych informacjach o tej konkretnej substancji oraz na wszelkich poprzednich ocenach dokonanych na mocy niniejszego tytułu.
Jeżeli informacje o swoistych właściwościach substancji wygenerowano poprzez odniesienie do substancji o podobnej strukturze, ocena może również obejmować te substancje.
W przypadkach gdy decyzja dotycząca oceny została uprzednio podjęta zgodnie z art. 50 lub 51, wszelkie projekty decyzji wymagających dalszych informacji na podstawie art. 45 mogą być uzasadnione wyłącznie zmianą okoliczności lub nowo nabytą wiedzą.
2.
W celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia do wymogu przedłożenia dalszych informacji, Agencja nadzoruje projekty decyzji podejmowanych zgodnie z art. 45 oraz opracowuje kryteria i priorytety.
W stosownych przypadkach środki wykonawcze przyjmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 47
Dalsze działania po dokonaniu oceny substancji
Po zakończeniu oceny substancji właściwy organ rozważa, jak należy korzystać z informacji uzyskanych w toku tej oceny do celów art. 58 ust. 3, art. 68 ust. 4 oraz art. 114 ust. 1. Właściwy organ informuje Agencję o swych wnioskach dotyczących tego, czy i jak korzystać z uzyskanych informacji. Agencja powiadamia następnie Komisję, rejestrującego oraz właściwe organy pozostałych Państw Członkowskich.
ROZDZIAŁ 3
Ocena półproduktów
Artykuł 48
Dalsze informacje o półproduktach wyodrębnianych w miejscu wytwarzania
Do półproduktów wyodrębnianych w miejscu wytwarzania i stosowanych w ściśle kontrolowanych warunkach nie ma zastosowania ani ocena dokumentacji, ani ocena substancji.
Jednakże w sytuacji, gdy właściwy organ Państwa Członkowskiego, na którego terytorium znajduje się miejsce wytwarzania, uważa, że istnieje ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska równoważne obawom wynikającym z zastosowania substancji spełniających kryteria, o których mowa w art. 56, wynikające z zastosowania półproduktu wyodrębnianego w miejscu wytwarzania i że ryzyko to nie jest objęte właściwą kontrolą, może on:
a) zwrócić się do rejestrującego o dostarczenie dalszych informacji bezpośrednio związanych ze zidentyfikowanym ryzykiem.
Wymogowi temu towarzyszy pisemne uzasadnienie,
b) przeanalizować wszelkie przedłożone informacje i, jeżeli okaże się to niezbędne, zalecić wszelkie odpowiednie środki w celu zmniejszenia ryzyka zidentyfikowanego w związku z miejscem wytwarzania, o którym mowa.
Procedura opisana w ustępie pierwszym może zostać zastosowana tylko przez właściwy organ, o którym mowa w tym ustępie.
Właściwy organ informuje Agencję o wynikach takiej oceny, ta natomiast informuje o nich właściwe organy pozostałych Państw Członkowskich i udostępnia im wspomniane wyniki.
ROZDZIAŁ 4
Przepisy wspólne
Artykuł 49
Prawa rejestrujących i dalszych użytkowników
1.
Agencja powiadamia zainteresowanych rejestrujących lub dalszych użytkowników o wszelkich projektach decyzji podejmowanych zgodnie z art. 39, 40 lub 45, informując ich o przysługującym im prawie do wniesienia uwag w ciągu 30 dni od otrzymania projektu decyzji.
Jeżeli owi rejestrujący lub dalsi użytkownicy pragną wnieść uwagi, przekazują je Agencji.
Agencja niezwłocznie powiadamia właściwy organ o przedłożeniu uwag.
Właściwy organ (w odniesieniu do decyzji podejmowanych na podstawie art. 45) oraz Agencja (w odniesieniu do decyzji podejmowanych na podstawie art. 39 i 40) uwzględniają wszelkie otrzymane uwagi i mogą odpowiednio zmienić projekt decyzji.
2.
Jeżeli rejestrujący zaprzestał produkcji lub importu substancji, informuje o tym Agencję, na skutek czego ilość substancji określona w jego dokumentach rejestracyjnych określana jest jako zero i jeżeli nie powiadomi on o ponownym rozpoczęciu produkcji lub importu, żadne dalsze informacje nie mogą być wymagane w odniesieniu do tej substancji.
Agencja niezwłocznie powiadamia właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym siedzibę ma ten producent lub importer.
3.
Rejestrujący może zaprzestać produkowania lub importu substancji po otrzymaniu projektu decyzji.
W takich przypadkach informuje on o tym Agencję, na skutek czego jego rejestracja traci ważność i, jeżeli nie przedstawi on nowych dokumentów rejestracyjnych, żadne dalsze informacje nie mogą być wymagane w odniesieniu do tej substancji.
Agencja niezwłocznie powiadamia właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym siedzibę ma ten producent lub importer.
4.
Bez względu na przepisy ust. 2 i 3, dalsze informacje mogą być wymagane zgodnie z art. 45, w każdym z poniższych lub w obu następujących przypadkach:
a) w przypadku gdy właściwy organ przygotowuje dossier zgodnie z załącznikiem XV i stwierdza, że istnieje potencjalne długofalowe ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska uzasadniające potrzebę uzyskania dalszych informacji;
b) gdy narażenie na działanie substancji produkowanej lub importowanej przez zainteresowanych rejestrujących istotnie przyczynia się do tego ryzyka.
Procedurę, o której mowa w art. 68 — 72 stosuje się mutatis mutandis.
Artykuł 50
Przyjmowanie decyzji na podstawie oceny dokumentacji
1.
Agencja zgłasza swój projekt decyzji zgodnie z art. 39 lub 40, wraz z uwagami rejestrującego, właściwym organom Państw Członkowskich.
2.
W ciągu 30 dni od rozpowszechnienia Państwa Członkowskie mogą przedkładać Agencji wnioski dotyczące zmian projektu decyzji.
3.
Jeżeli Agencja nie otrzyma żadnych wniosków, podejmuje decyzję zgodnie z wersją zgłoszoną na mocy ust. 1.
4.
Jeżeli Agencja otrzyma wniosek dotyczący zmiany, może zmodyfikować projekt decyzji.
W ciągu 15 dni od końca 30-dniowego okresu, o którym mowa w ust. 2, Agencja przekazuje projekt decyzji wraz z wszelkimi proponowanymi zmianami Komitetowi Państw Członkowskich.
5.
Agencja niezwłocznie powiadamia wszystkich zainteresowanych rejestrujących lub dalszych użytkowników o każdym wniosku dotyczącym zmiany i zezwala im na zgłaszanie uwag w ciągu 30 dni.
Komitet Państw Członkowskich uwzględnia wszelkie otrzymane uwagi.
6.
Jeżeli w ciągu 60 dni od przekazania Komitet Państw Członkowskich osiągnie jednomyślne porozumienie co do projektu decyzji, Agencja podejmuje decyzję zgodnie z nim.
7.
Jeżeli Komitet Państw Członkowskich nie osiągnie jednomyślnego porozumienia, Komisja sporządza projekt decyzji, którą należy podjąć zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
8.
Od decyzji Agencji podjętych na mocy przepisów ust. 3 i 6 niniejszego artykułu przysługuje odwołanie zgodnie z przepisami art. 90, 91 i 92.
Artykuł 51
Przyjmowanie decyzji na podstawie oceny substancji
1.
Właściwy organ przekazuje Agencji i właściwym organom pozostałych Państw Członkowskich swój projekt decyzji zgodnie z art. 44, wraz z uwagami rejestrującego lub dalszego użytkownika.
2.
Przepisy art. 50 ust. 2 — 8 stosuje się mutatis mutandis.
Artykuł 52
Podział kosztów badań przy braku porozumienia wśród rejestrujących lub dalszych użytkowników
1.
W przypadku gdy od rejestrujących lub dalszych użytkowników wymagane jest przeprowadzenie badania w wyniku decyzji podjętej na mocy niniejszego tytułu, wspomniani rejestrujący i dalsi użytkownicy podejmują wszelkie starania w celu osiągnięcia porozumienia co do tego, który rejestrujący lub dalszy użytkownik przeprowadzi badanie w imieniu pozostałych i poinformuje o tym Agencję w terminie 90 dni.
Jeżeli Agencja nie zostanie poinformowana o osiągnięciu takiego porozumienia w terminie 90 dni, wyznacza ona jednego z rejestrujących lub dalszych użytkowników do przeprowadzenia badania w imieniu wszystkich pozostałych.
2.
Jeżeli rejestrujący lub dalszy użytkownik przeprowadza badanie w imieniu pozostałych, koszty badania dzielone są w równej części na wszystkich rejestrujących.
3.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1 rejestrujący lub dalszy użytkownik, który przeprowadza badanie, dostarcza każdemu z pozostałych zainteresowanych kopię pełnego raportu badawczego.
4.
Osobie przeprowadzającej i przedkładającej badanie przysługuje roszczenie wobec innych zainteresowanych.
Każda zainteresowana osoba ma prawo wysunąć roszczenie o zakazanie innej osobie produkcji, importu lub wprowadzania do obrotu substancji, jeżeli ta inna osoba nie uiściła kwoty swojej części udziału w kosztach lub nie przedstawiła gwarancji na tę kwotę, lub też nie przekazała kopii pełnego raportu badawczego dotyczącego przeprowadzonego badania.
Wszelkich roszczeń dochodzić można przed sądami krajowymi.
Każda osoba może zdecydować się na rozpatrzenie swoich roszczeń o zadośćuczynienie przez sąd arbitrażowy i zaakceptowanie wyroku arbitrażowego.
Artykuł 53
Publikacja informacji o ocenie
Do dnia 28 lutego każdego roku Agencja publikuje na swej stronie internetowej sprawozdanie dotyczące postępów poczynionych podczas poprzedniego roku kalendarzowego w zakresie wypełniania obowiązków ciążących na niej w związku oceną.
Sprawozdanie to zawiera zwłaszcza zalecenia dla potencjalnych rejestrujących w celu polepszenia jakości przyszłych dokumentów rejestracyjnych.
TYTUŁ VII
PROCEDURA ZEZWOLEŃ
ROZDZIAŁ 1
Wymóg uzyskania zezwolenia
Artykuł 54
Cel udzielania zezwoleń
Celem niniejszego tytułu jest zagwarantowanie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego przy zapewnieniu, że ryzyko stwarzane przez substancje wzbudzające szczególnie duże obawy jest właściwie kontrolowane oraz że substancje te są ostatecznie zastępowane odpowiednimi alternatywnymi substancjami lub technologiami, o ile są one wykonalne z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia.
Artykuł 55
Przepisy ogólne
1.
Producent, importer lub dalszy użytkownik nie wprowadza substancji do obrotu umożliwiając jej stosowanie ani sam nie stosuje tej substancji, jeżeli substancja wymieniona jest w załączniku XIV, chyba że:
a) zastosowania tej substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie, dla których substancja ta została wprowadzona do obrotu lub jego własne zastosowania substancji zostały objęte zezwoleniem zgodnie z art. 59 — 63; lub
b) zastosowania tej substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie, dla których substancja ta została wprowadzona do obrotu lub jego własne zastosowania zostały zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia określonego w samym załączniku XIV, zgodnie z art. 57 ust. 2; lub
c) termin, o którym mowa w art. 57 ust. 1 lit. c) pkt i), nie nadszedł; lub
d) termin, o którym mowa w art. 57 ust. 1 lit. c) pkt i), nadszedł i złożył on wniosek 18 miesięcy przed tą datą, lecz decyzja odnośnie wniosku o udzielenie zezwolenia nie została podjęta; lub
e) w przypadkach gdy substancja jest wprowadzona do obrotu i zezwolenie dotyczące tego zastosowania zostało udzielone jego bezpośredniemu dalszemu użytkownikowi.
2.
Dalszy użytkownik może stosować substancję spełniając kryteria, o których mowa w ust. 1, pod warunkiem, że zastosowanie to jest zgodne z warunkami zezwolenia, którego udzielono dla tego zastosowania uczestnikowi stanowiącemu poprzednie ogniwo łańcucha dostaw.
3.
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku zastosowania substancji do celów badań naukowych i rozwojowych.
Załącznik XIV określa, czy ust. 1 i 2 mają zastosowanie do badań dotyczących produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju, a także maksymalną ilość substancji podlegającą zwolnieniu.
4.
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku następujących zastosowań substancji:
a) zastosowań w środkach ochrony roślin objętych dyrektywą 91/414/EWG;
b) zastosowań w produktach biobójczych objętych dyrektywą 98/8/WE;
c) zastosowania jako paliwa silnikowe objętego dyrektywą 98/70/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. odnosząca się do jakości benzyny i olejów napędowych i zmieniająca Dyrektywę Rady 93/12/EWG [61];
d) zastosowań jako paliwo w ruchomych lub stałych urządzeniach służących do spalania produktów na bazie olejów mineralnych i zastosowania jako paliw w systemach zamkniętych.
5.
W przypadku substancji wymagających zezwolenia wyłącznie z uwagi na spełnienie przez nie kryteriów określonych w art. 56 lit. a), b) lub c) lub z uwagi na to, że są one określone zgodnie z art. 56 lit. f) wyłącznie z powodu zagrożeń, jakie stwarzają dla zdrowia człowieka, nie stosuje się ust. 1 i 2 niniejszego artykułu dla następujących zastosowań:
a) w produktach kosmetycznych objętych dyrektywą 76/768/EWG;
b) w materiałach przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi objętych rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004.
6.
Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do zastosowania substancji jako składników preparatów:
a) dla substancji, o których mowa w art. 56 lit. d), e) i f), poniżej stężenia granicznego równego 0,1 % wag.;
b) dla wszelkich pozostałych substancji poniżej najniższego ze stężeń granicznych określonych w dyrektywie 1999/45/WE lub w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG, które skutkują zaklasyfikowaniem tych preparatów jako niebezpieczne.
Artykuł 56
Substancje podlegające włączeniu do załącznika XIV
Następujące substancje mogą zostać włączone do załącznika XIV zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 57:
a) substancje spełniające kryteria klasyfikacji jako rakotwórcze kategorii 1 lub 2 zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG;
b) substancje spełniające kryteria klasyfikacji jako mutagenne kategorii 1 lub 2 zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG;
c) substancje spełniające kryteria klasyfikacji jako działające szkodliwie na rozrodczość kategorii 1 lub 2 zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG;
d) substancje trwałe, wykazujące zdolność do biokumulacji i toksyczne zgodnie z kryteriami zawartymi w załączniku XIII do niniejszego rozporządzenia;
e) substancje bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do biokumulacji, zgodnie z kryteriami zawartymi w załączniku XIII do niniejszego rozporządzenia;
f) inne substancje, takie jak substancje zaburzające gospodarkę hormonalną lub substancje trwałe, wykazujące zdolność do biokumulacji i toksyczne lub bardzo trwałe i wykazujące bardzo dużą zdolność do biokumulacji, nie spełniające kryteriów zawartych w lit. d) lub e) w odniesieniu do których istnieją naukowe dowody prawdopodobnych poważnych skutków dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska dające powody do obaw równoważnych obawom stwarzanym przez pozostałe substancje wymienione w lit. a) — e) i które są identyfikowane w każdym przypadku indywidualnie zgodnie z procedurą określoną w art. 58.
Artykuł 57
Włączanie substancji do załącznika XIV
1.
W każdym przypadku, gdy zostanie podjęta decyzja o włączeniu do załącznika XIV substancji, o których mowa w art. 56, decyzja taka jest podejmowana zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
W decyzjach takich wyszczególnia się w odniesieniu do każdej substancji:
a) dane identyfikujące substancję określone w sekcji 2 załącznika VI;
b) swoiste właściwości substancji, o których mowa w art. 56;
c) ustalenia przejściowe:
(i) datę, (zwaną dalej "datą ostateczną"), od której zabronione jest wprowadzanie do obrotu i stosowanie substancji, chyba że zostało udzielone zezwolenie, i która w odpowiednich przypadkach powinna uwzględniać cykl produkcyjny określony dla danego zastosowania;
(ii) datę lub daty co najmniej 18 miesięcy wcześniejsze niż "daty ostateczne", przed którymi muszą zostać dostarczone wnioski, jeżeli wnioskujący chce kontynuować stosowanie substancji lub wprowadzanie jej do obrotu dla określonych zastosowań po "datach ostatecznych"; kontynuacja ta dozwolona jest po "dacie ostatecznej" do czasu podjęcia decyzji w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia;
d) okresy przeglądu określonych zastosowań, w odpowiednich przypadkach;
e) zastosowania lub kategorie zastosowań zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia, jeżeli takie istnieją, i warunki tych wyłączeń, jeżeli takie istnieją.
2.
Zastosowania lub kategorie zastosowań mogą zostać zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia pod warunkiem, że z istniejących konkretnych przepisów prawnych Wspólnoty ustalających minimalne wymagania dotyczące ochrony zdrowia ludzkiego lub środowiska dla tego zastosowania substancji wynika, że ryzyko jest objęte właściwą kontrolą.
Podczas ustalania takich zwolnień uwzględnia się zwłaszcza proporcjonalność ryzyka dla zdrowia ludzkiego i dla środowiska w związku z charakterem substancji, na przykład w przypadkach gdy ryzyko zmienia się w zależności od postaci fizycznej.
3.
Przed podjęciem decyzji o włączeniu substancji do załącznika XIV, Agencja — uwzględniając opinię Komitetu Państw Członkowskich — zaleca zawarcie w nim substancji priorytetowych, wyszczególniając w odniesieniu do każdej z nich pozycje wymienione w ust. 1.
Pierwszeństwo mają z reguły substancje, które:
a) są trwałe, wykazują zdolność do biokumulacji i są toksyczne (PBT) lub są bardzo trwałe i wykazują bardzo dużą zdolność do biokumulacji (vPvB); lub
b) mają rozpowszechnione zastosowanie; lub
c) są stosowane w dużych ilościach.
Przy określaniu liczby substancji włączanych do załącznika XIV oraz terminów określanych na mocy ust. 1 bierze się pod uwagę możliwość rozpatrzenia przez Agencję wniosków w przeznaczonym na to czasie.
Agencja włącza swe pierwsze zalecenia w odniesieniu do substancji priorytetowych do załącznika XIV do … [62].
Agencja przedstawia dalsze zalecenia co najmniej co dwa lata w celu umieszczenia kolejnych substancji w załączniku XIV.
4.
Przed wysłaniem swych zaleceń Komisji, Agencja udostępnia je publicznie na swojej stronie internetowej, wyraźnie wskazując datę publikacji i biorąc pod uwagę art. 117 i 118 dotyczące dostępu do informacji.
Agencja zwraca się do wszystkich zainteresowanych stron o przedstawianie uwag w ciągu trzech miesięcy od daty publikacji, w szczególności uwag dotyczących zastosowań, które powinny zostać zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia.
Agencja uaktualnia swoje zalecenia uwzględniając otrzymane uwagi.
5.
Z zastrzeżeniem ust. 6, po włączeniu substancji do załącznika XIV nie podlega ona nowym ograniczeniom na mocy procedury określonej w tytule VIII w zakresie ryzyka dla zdrowia człowieka lub dla środowiska wynikającego z zastosowania tej substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie będącego skutkiem jej swoistych właściwości określonych w załączniku XIV.
6.
Substancja wymieniona w załączniku XIV może podlegać nowym ograniczeniom na mocy procedury określonej w tytule VIII w zakresie ryzyka dla zdrowia człowieka lub dla środowiska wynikającego z zastosowania tej substancji w wyrobach.
7.
Substancje, których wszystkie zastosowania są zabronione na podstawie przepisów tytułu VIII lub innych przepisów wspólnotowych, nie są włączane do załącznika XIV lub są z niego usuwane.
8.
Substancje, które na skutek pojawienia się nowych informacji przestają spełniać kryteria art. 56, usuwane są z załącznika XIV zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 58
Identyfikacja substancji, o których mowa w art. 56
1.
Procedurę określoną w ust. 2 — 10 niniejszego artykułu stosuje się w celu identyfikacji substancji spełniających kryteria, o których mowa w art. 56, oraz ustalenia kandydackiej listy substancji do ewentualnego włączenia do załącznika XIV.
W ramach tej listy Agencja wskazuje substancje, które są objęte jej programem pracy zgodnie z art. 82 ust. 3 lit. e).
2.
Komisja może zwrócić się do Agencji o sporządzenie zgodnie z odpowiednimi sekcjami załącznika XV dossier substancji, które w jej opinii spełniają kryteria określone w art. 56.
W stosownych przypadkach dossier może zostać ograniczone do odniesienia do jednej z pozycji załącznika I dyrektywy 67/548/EWG.
Agencja udostępnia to dossier Państwom Członkowskim.
3.
Każde Państwo Członkowskie może sporządzić dossier zgodnie z załącznikiem XV dla substancji, które w jego opinii spełniają kryteria określone w art. 56, a następnie przekazać je Agencji.
W stosownych przypadkach dossier może zostać ograniczone do jednej z pozycji załącznika I dyrektywy 67/548/EWG.
Agencja udostępnia to dossier pozostałym Państwom Członkowskim w ciągu 30 dni od jego otrzymania.
4.
Agencja publikuje na swej stronie internetowej wiadomość o sporządzeniu dla danej substancji dossier zgodnego z załącznikiem XV.
Agencja wzywa wszelkie strony zainteresowane do wnoszenia do niej uwag w określonym terminie.
5.
W ciągu 60 dni od rozpowszechnienia inne Państwa Członkowskie lub Agencja mogą wnieść do Agencji uwagi dotyczące identyfikacji substancji w dossier w związku z kryteriami określonymi w art. 56.
6.
Jeżeli Agencja nie otrzyma żadnych uwag, umieszcza tę substancję na liście, o której mowa w ust. 1.
Agencja może włączyć tę substancję do swoich zaleceń zgodnie z przepisami art. 57 ust. 3.
7.
Po otrzymaniu uwag od innego Państwa Członkowskiego, od innej zainteresowanej strony lub przedstawionych ze swojej własnej inicjatywy, Agencja przekazuje dossier Komitetowi Państw Członkowskich w ciągu 15 dni od zakończenia 60-dniowego okresu, o którym mowa w ust. 5.
8.
Jeżeli w ciągu 30 dni od przekazania Komitet Państw Członkowskich osiągnie jednomyślne porozumienie w zakresie identyfikacji, Agencja umieszcza tę substancję na liście, o której mowa w ust. 1.
Agencja może włączyć tę substancję do swoich zaleceń na mocy art. 57 ust. 3.
9.
Jeżeli Komitet Państw Członkowskich nie osiągnie jednomyślnego porozumienia, w ciągu 3 miesięcy od otrzymania opinii Komitetu Państw Członkowskich Komisja sporządza projekt wniosku dotyczącego identyfikacji substancji.
Ostateczna decyzja w sprawie identyfikacji substancji podejmowana jest zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
10.
Agencja publikuje na swej stronie internetowej i aktualizuje listę, o której mowa w ust. 1, niezwłocznie po podjęciu decyzji o umieszczeniu na niej substancji.
ROZDZIAŁ 2
Udzielanie zezwoleń
Artykuł 59
Udzielanie zezwoleń
1.
Komisja jest odpowiedzialna za podejmowanie decyzji w sprawie wniosków o udzielenie zezwolenia zgodnie z niniejszym tytułem.
2.
Z zastrzeżeniem ust. 3, zezwolenie udzielane jest, jeżeli ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska wynikające z zastosowania danej substancji i będące efektem jej swoistych właściwości określonych w załączniku XIV jest odpowiednio kontrolowane zgodnie z sekcją 6.4 załącznika I oraz zgodnie z dokumentacją w raporcie bezpieczeństwa chemicznego wnioskodawcy.
Komisja uwzględnia wszelkie zrzuty, emisje i niezamierzone ubytki, które znane są w czasie podejmowania decyzji.
Komisja nie uwzględnia ryzyka dla zdrowia człowieka wynikającego z zastosowania substancji w wyrobach medycznych regulowanych dyrektywą Rady 90/385/EWG z dnia 20 czerwca 1990 w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wyrobów medycznych aktywnego osadzania [63], dyrektywą Rady 93/42/EWG z dnia 14 czerwca 1993 r. dotycząca wyrobów medycznych [64] lub dyrektywą 98/79/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 października 1998 r. w sprawie wyrobów medycznych używanych do diagnozy in vitro [65].
3.
Ust. 2 nie ma zastosowania do:
a) substancji spełniających kryteria zawarte w art. 56 lit. a), b), c) i f), w odniesieniu do których nie jest możliwe określenie progu zgodnie z sekcją 6.4 załącznika I;
b) substancji spełniających kryteria zawarte w art. 56 lit. d) i e).
4.
Jeżeli zezwolenie nie może być udzielone na mocy ust. 2 lub dla substancji wymienionych w ust. 3, zezwolenia można udzielić, jeżeli wykazano, że korzyści społeczno-ekonomiczne przewyższają ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska wynikające z zastosowania danej substancji oraz nie istnieją odpowiednie alternatywne substancje lub technologie.
Decyzja taka podejmowana jest po rozważeniu wszystkich następujących elementów:
a) ryzyka stwarzanego przez zastosowania substancji;
b) korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z zastosowania substancji i społeczno-ekonomicznych konsekwencji odmowy udzielenia zezwolenia, przedstawionych przez wnioskodawcę lub inne zainteresowane strony;
c) analizy substancji alternatywnych przedstawionych przez wnioskodawcę na mocy art. 61 ust. 4 lit. d) i wszelkich wkładów stron trzecich przedstawionych na mocy art. 63 ust. 2;
d) dostępnych informacji dotyczących ryzyka dla zdrowia ludzkiego lub środowiska stwarzanego przez substancje lub technologie alternatywne.
5.
Zezwolenie na zastosowanie substancji nie jest udzielane, jeżeli miałoby to stanowić złagodzenie ograniczeń określonych w załączniku XVII.
6.
Zezwolenie udzielane jest wyłącznie w przypadku, gdy wniosek spełnia wymagania wskazane w art. 61.
7.
W przypadku gdy wniosek o udzielenie zezwolenia zawiera informacje określone w art. 61 ust. 5 lit. b), informacje uwzględnia się przy ustalaniu okresu, w którym dokonywany jest przegląd o określonym czasie trwania, o którym mowa w ust. 8 niniejszego artykułu.
8.
Zezwolenia podlegają przeglądowi o określonym czasie trwania (który ustala się indywidualnie dla każdego przypadku) bez uszczerbku dla wszelkich decyzji dotyczących przyszłych okresów przeglądu i z reguły przy uwzględnieniu określonych warunków, w tym nadzoru.
9.
Zezwolenie określa:
a) osoby, którym udziela się zezwolenia;
b) dane identyfikujące substancje;
c) zastosowania, dla których udziela się zezwolenia;
d) wszelkie warunki, którym podlega zezwolenie;
e) czas trwania przeglądu;
f) wszelkie ustalenia dotyczące nadzoru.
10.
Niezależnie od warunków zezwolenia, jego posiadacz zapewnia najniższy możliwy technicznie i praktycznie poziom narażenia.
Artykuł 60
Przegląd zezwoleń
1.
Zezwolenia udzielone zgodnie z art. 59 uważa się za ważne, dopóki Komisja nie podejmie decyzji o zmianie lub wycofaniu zezwolenia w kontekście przeglądu, pod warunkiem, że posiadacz zezwolenia przedłoży sprawozdanie z przeglądu przynajmniej 18 miesięcy przed upływem okresu przeglądu.
Zamiast ponownego przedkładania wszystkich elementów pierwotnego wniosku o uzyskanie bieżącego zezwolenia, posiadacz zezwolenia może przedstawić jedynie numer bieżącego zezwolenia, z zastrzeżeniem akapitu drugiego, trzeciego i czwartego.
Posiadacz zezwolenia udzielonego zgodnie z art. 57 przedstawia aktualizację wszelkich planów zastąpienia substancji zawartych w jego wniosku.
Jeżeli posiadacz zezwolenia nie może wykazać, że ryzyko jest odpowiednio kontrolowane, przedstawia on aktualizację analizy społeczno-ekonomicznej, analizy substancji alternatywnych oraz zawartego w pierwotnym wniosku planu zastąpienia substancji niebezpiecznych substancjami alternatywnymi.
Jeżeli potrafi on obecnie wykazać, że ryzyko jest odpowiednio kontrolowane, przedstawia on aktualizację raportu bezpieczeństwa chemicznego.
Jeżeli jakiekolwiek inne elementy pierwotnego wniosku uległy zmianie, przedstawia on aktualizację każdego z tych elementów.
2.
Zezwolenia mogą być poddane przeglądowi w każdej chwili, jeżeli:
a) okoliczności pierwotnego zezwolenia zmieniły się w sposób wpływający na ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, lub na wymiar społeczno-ekonomiczny; lub,
b) pojawią się nowe informacje o możliwych substancjach zastępczych.
Komisja ustala rozsądny termin, do którego posiadacze zezwolenia mogą dostarczać dalsze informacje konieczne dla przeprowadzenia przeglądu oraz wskazuje termin, w którym podejmie decyzję zgodnie z art. 63.
3.
W swojej decyzji podjętej po przeprowadzeniu przeglądu Komisja może — uwzględniając zasadę proporcjonalności — zmienić zezwolenie lub cofnąć zezwolenie z dniem podjęcia decyzji, jeżeli w zmienionych okolicznościach nie byłoby podstaw do jego udzielenia.
W przypadkach gdy istnieje poważne i bezpośrednie ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, Komisja może — uwzględniając zasadę proporcjonalności — zawiesić zezwolenie do czasu dokonania przeglądu.
4.
Jeżeli którakolwiek z norm jakości środowiska, o których mowa w dyrektywie 96/61/WE, nie jest spełniona, zezwolenia udzielone dla stosowania danej substancji mogą zostać poddane przeglądowi.
5.
Jeżeli cele środowiskowe, o których mowa w art. 4 ust. 1 dyrektywy 2000/60/WE, nie są spełnione, zezwolenia udzielone na stosowanie rozważanej substancji w określonym dorzeczu mogą zostać poddane przeglądowi.
6.
Jeżeli zastosowanie substancji zostaje następnie zakazane lub ograniczone w inny sposób na podstawie rozporządzenia 850/2004 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych i zmieniającego Dyrektywę 79/117/EWG [66], Komisja cofa zezwolenie udzielone dla tego zastosowania.
Artykuł 61
Wnioski o udzielenie zezwolenia
1.
Wniosek o udzielenie zezwolenia składany jest Agencji.
2.
Wnioski o udzielenie zezwolenia mogą być składane przez producentów, importerów lub dalszych użytkowników substancji.
Wnioski mogą być składane przez jedną lub kilka osób.
3.
Wnioski mogą być składane w odniesieniu do jednej lub kilku substancji oraz jednego lub kilku zastosowań.
Wnioski mogą być składane w odniesieniu do użytku własnego wnioskodawcy lub zastosowań, dla których zamierza on wprowadzić substancję do obrotu.
4.
Wniosek o zezwolenie zawiera następujące informacje:
a) dane identyfikujące substancje określone w sekcji 2 załącznika VI;
b) imię i nazwisko oraz dane kontaktowe osoby lub osób składających wniosek;
c) prośbę o udzielenie zezwolenia, z wyszczególnieniem zastosowań, dla których pragnie się je uzyskać i, w odpowiednich przypadkach, z uwzględnieniem zastosowania substancji jako składnika preparatów lub wyrobach;
d) raport bezpieczeństwa chemicznego sporządzony zgodnie z załącznikiem I, obejmujący ryzyko dla zdrowia człowieka lub dla środowiska wynikające z zastosowania substancji i będące efektem jej swoistych właściwości określonych w załączniku XIV, chyba że był on dostarczony wcześniej jako część dokumentów rejestracyjnych;
e) analizę substancji alternatywnych uwzględniającą stwarzane przez nie ryzyko oraz techniczną i ekonomiczną wykonalność zastąpienia.
5.
Wniosek może zawierać:
a) analizę społeczno-ekonomiczną przeprowadzoną zgodnie z załącznikiem XV;
b) w stosownych przypadkach plan zastąpienia obejmujący badania naukowe i rozwojowe oraz harmonogram proponowanych przez wnioskodawcę działań;
c) uzasadnienie braku uwzględnienia ryzyka dla zdrowia człowieka i dla środowiska wynikającego z:
(i) emisji substancji z instalacji, dla których zostało udzielone zezwolenie na mocy dyrektywy 96/61/WE; lub
(ii) zrzutów substancji ze źródeł punktowych, objętych wymogiem uprzedniej regulacji, o którym mowa w art. 11 ust. 3 lit. g) dyrektywy 2000/60/WE i podlegających przepisom przyjętym na mocy art. 16 tej dyrektywy.
6.
Wniosek nie obejmuje ryzyka dla zdrowia człowieka wynikającego z zastosowania substancji w wyrobach medycznych regulowanych dyrektywami Rady 90/385/EWG, 93/42/EWG lub 98/79/WE.
7.
Wniosek o udzielenie zezwolenia łączy się z wniesieniem opłaty zgodnie z przepisami tytułu IX.
Artykuł 62
Kolejne wnioski o udzielenie zezwolenia
1. Jeżeli wniosek został złożony w odniesieniu do określonego zastosowania substancji, kolejny wnioskodawca może powołać się na fragmenty poprzedniego wniosku przedłożonego zgodnie z przepisami art. 61 ust. 4 lit. d) i ust. 5 lit. a) i b), pod warunkiem, że kolejny wnioskodawca otrzymał pozwolenie od poprzedniego wnioskodawcy na powoływanie się na te fragmenty wniosku.
2. Jeżeli zezwolenie zostało udzielone w odniesieniu do określonego zastosowania substancji, kolejny wnioskodawca może powołać się na fragmenty wniosku przedłożonego przez posiadacza zgodnie z przepisami art. 59 ust. 4 lit. d) i ust. 5 lit. a) i b), pod warunkiem, że kolejny wnioskodawca otrzymał pozwolenie od posiadacza zezwolenia na powoływanie się na te fragmenty wniosku.
Artykuł 63
Procedura podejmowania decyzji dotyczących udzielania zezwoleń
1.
Agencja potwierdza datę otrzymania wniosku.
Komitety Agencji — ds. Oceny Ryzyka i Analiz Społeczno-Ekonomicznych — wydają projekty swych opinii w ciągu dziesięciu miesięcy od daty otrzymania odpowiedniego wniosku.
2.
Biorąc pod uwagę art. 117 i 118, dotyczące dostępu do informacji, Agencja udostępnia na swojej stronie internetowej szeroki zakres informacji dotyczących zastosowań, dla których złożone zostały wnioski oraz określa termin, do którego zainteresowane strony trzecie mogą dostarczać informacje na temat alternatywnych substancji lub technologii.
3.
Przygotowując opinię każdy Komitet, o którym mowa w ust. 1, najpierw sprawdza, czy wniosek zawiera wszystkie informacje wyszczególnione w art. 61 objęte zakresem jego kompetencji.
Jeżeli to konieczne, Komitety konsultują się ze sobą z zamiarem zwrócenia się wspólnie do wnioskodawcy o dodatkowe informacje w celu uzyskania zgodności wniosku z wymaganiami, o których mowa w art. 61.
Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych może, jeżeli uzna to za koniecznie, zwrócić się do wnioskodawcy z wymaganiem lub do stron trzecich z prośbą o przedłożenie w określonym terminie dodatkowych informacji na temat ewentualnych substancji lub technologii alternatywnych.
Każdy Komitet bierze także pod uwagę wszelkie informacje przedłożone przez strony trzecie.
4.
Projekty opinii zawierają następujące elementy:
a) projekt opinii Komitetu ds. Oceny Ryzyka: ocenę ryzyka dla zdrowia ludzkiego lub dla środowiska wynikającego z zastosowań substancji opisanych we wniosku oraz, jeżeli to stosowne, ocenę ryzyka wynikającego z zastosowania ewentualnych substancji alternatywnych;
b) projekt opinii Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych: ocenę czynników społeczno — ekonomicznych oraz dostępności, stosowności i technicznej wykonalności rozwiązań alternatywnych dotyczących zastosowań substancji opisanych we wniosku, gdy wniosek jest złożony zgodnie z przepisami art. 61 ust. 5.
5.
Agencja przekazuje wnioskodawcy projekty opinii przed upływem terminu określonego w ust. 1.
W ciągu miesiąca od otrzymania projektu opinii wnioskodawca może wyrazić w formie pisemnej chęć zgłoszenia uwag.
Uznaje się, że projekt opinii został otrzymany siódmego dnia od daty wysłania go przez Agencję.
Jeżeli wnioskodawca nie wyraża chęci zgłoszenia uwag, Agencja przekazuje wspomniane opinie Komisji, Państwom Członkowskim i wnioskodawcy w ciągu 15 dni od zakończenia okresu, w ciągu którego wnioskodawca może zgłaszać uwagi, lub w ciągu 15 dni od otrzymania od wnioskodawcy informacji o braku zamiaru zgłaszania uwag.
Jeżeli wnioskodawca wyraża zamiar zgłoszenia uwag, przekazuje Agencji swoją argumentację w formie pisemnej w ciągu 2 miesięcy od otrzymania projektu opinii.
Komitety rozważają te uwagi i przyjmują swe ostateczne opinie w ciągu 2 miesięcy od otrzymania pisemnej argumentacji, biorąc ją pod uwagę w stosownych przypadkach.
W ciągu kolejnych 15 dni Agencja przekazuje Państwom Członkowskim i wnioskodawcy opinie wraz z pisemną argumentacją Komisji.
6.
Agencja określa zgodnie z art. 117 i 118, które fragmenty jej opinii lub fragmenty załączników do nich powinny być udostępniane publicznie na jej stronie internetowej.
7.
W przypadkach, o których mowa w art. 62 ust. 1, Agencja rozpatruje wnioski łącznie, pod warunkiem, że możliwe jest dotrzymanie ostatecznych terminów wyznaczonych dla pierwszego z wniosków.
8.
Komisja sporządza projekt decyzji dotyczącej zezwolenia w ciągu 3 miesięcy od otrzymania opinii od Agencji.
Końcowa decyzja dotycząca udzielenia lub odmowy udzielenia zezwolenia podejmowana jest zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 2.
9.
Streszczenia decyzji Komisji wraz z numerem zezwolenia publikowane są w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i udostępniane publicznie poprzez bazę danych utworzoną i prowadzoną na bieżąco przez Agencję.
10.
W przypadkach objętych przepisami art. 62 ust. 2 ostateczny termin określony w ust. 1 niniejszego artykułu skracany jest do 5 miesięcy.
ROZDZIAŁ 3
Zezwolenia w łańcuchu dostaw
Artykuł 64
Obowiązek posiadaczy zezwoleń
Posiadacze zezwoleń oraz dalsi użytkownicy, o których mowa w art. 55 ust. 2, w tym substancji jako składników preparatu, umieszczają numer zezwolenia na etykiecie przed wprowadzeniem substancji lub zawierającego ją preparatu do obrotu dla zastosowania objętego zezwoleniem, bez uszczerbku dla dyrektywy 67/548/EWG oraz dyrektywy 1999/45/WE. Powinni to zrobić niezwłocznie po publicznym udostępnieniu numeru zezwolenia zgodnie z art. 63 ust. 9.
Artykuł 65
Dalsi użytkownicy
1.
Dalsi użytkownicy stosujący substancję zgodnie z przepisami art. 55 ust. 2 zgłaszają to Agencji w ciągu 3 miesięcy od momentu pierwszej dostawy substancji.
2.
Agencja ustanawia i prowadzi na bieżąco rejestr dalszych użytkowników, którzy dokonali zgłoszenia zgodnie z ust. 1.
Agencja umożliwia dostęp do tego rejestru właściwym organom Państw Członkowskich.
TYTUŁ VIII
OGRANICZENIA PRODUKCJI, WPROWADZANIA DO OBROTU I STOSOWANIA NIEKTÓRYCH NIEBEZPIECZNYCH SUBSTANCJI, PREPARATÓW I WYROBÓW
ROZDZIAŁ 1
Zagadnienia Ogólne
Artykuł 66
Przepisy ogólne
1.
Substancja w postaci własnej, jako składnik preparatu lub w wyrobie, w stosunku do której w załączniku XVII zostało określone ograniczenie, nie może być produkowana, wprowadzana do obrotu lub stosowana, chyba że spełnione są warunki tego ograniczenia.
Powyższego przepisu nie stosuje się do produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji do celów badań naukowych i rozwojowych.
W załączniku XVII określa się ewentualny brak zastosowania ograniczenia do badań dotyczących produktów i procesu produkcji oraz ich rozwoju, a także maksymalną ilość substancji podlegającą zwolnieniu.
2.
Ust. 1 nie stosuje się do zastosowania substancji w produktach kosmetycznych określonych w dyrektywie 76/768/EWG, w odniesieniu do ograniczeń przeciwdziałających ryzyku dla zdrowia człowieka, które objęte jest zakresem zastosowania tej dyrektywy.
3.
Do … [52] Państwo Członkowskie może utrzymywać wszelkie obecne i bardziej rygorystyczne w porównaniu z załącznikiem XVI ograniczenia produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji pod warunkiem, że ograniczenia te zostały notyfikowane zgodnie z Traktatem WE.
W ciągu … [62] Komisja sporządza i publikuje wykaz tych ograniczeń.
ROZDZIAŁ 2
Proces wprowadzania ograniczeń
Artykuł 67
Wprowadzanie nowych i zmiana istniejących ograniczeń
1.
W przypadku gdy istnieje ryzyko dla zdrowia człowieka i dla środowiska, którego nie można zaakceptować, wynikające z produkcji, stosowania lub wprowadzania substancji do obrotu i któremu należy przeciwdziałać na terytorium całej Wspólnoty, załącznik XVII zmienia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3, poprzez przyjęcie nowych ograniczeń lub zmianę określonych w załączniku XVII istniejących ograniczeń produkcji, stosowania lub wprowadzania substancji do obrotu w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach, zgodnie z procedurą opisaną w art. 68 — 72.
Wszelkie takie decyzje uwzględniają wpływ ograniczenia na wymiar społeczno-ekonomiczny, w tym dostępność rozwiązań alternatywnych.
Przepisów pierwszego akapitu nie stosuje się do zastosowania substancji jako półproduktu wyodrębnianego w miejscu wytwarzania.
2.
W przypadku substancji w jej postaci własnej, jako składnik preparatu lub w wyrobie, spełniającej kryteria klasyfikacji jako rakotwórcza, mutagenna lub działająca szkodliwie na rozrodczość kategorii 1 lub 2, którą mogliby zastosować konsumenci i w odniesieniu do której Komisja wystąpiła z wnioskiem o wprowadzenie ograniczeń w stosowaniu przez konsumentów, zmiana przepisów załącznika XVII odbywa się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Nie mają zastosowania przepisy art. 68 — 72.
Artykuł 68
Sporządzanie wniosku
1.
Jeżeli Komisja uważa, że produkcja, wprowadzanie do obrotu lub stosowanie substancji w jej postaci własnej, jako składnik preparatu lub w wyrobie stanowi dla zdrowia człowieka lub dla środowiska ryzyko, które nie jest w adekwatny sposób kontrolowane i istnieje potrzeba przeciwdziałania mu, zwraca się do Agencji o sporządzenie dossier zgodnego z wymaganiami określonymi w załączniku XV.
2.
Po dacie, o której mowa w art. 57 ust. 1 lit. c) pkt i), odnoszącej się do substancji wymienionej w załączniku XIV Agencja rozważa, czy zastosowanie substancji w wyrobach stanowi dla zdrowia człowieka lub dla środowiska ryzyko, które nie jest w adekwatny sposób kontrolowane.
Jeżeli Agencja uznaje, że ryzyko to nie jest w adekwatny sposób kontrolowane, sporządza dossier zgodne z wymaganiami określonymi w załączniku XV.
3.
W ciągu 12 miesięcy od skierowania przez Komisję prośby, o której mowa w ust. 1 i jeżeli dane zawarte w dossier wykażą, że niezbędne jest podjęcie na terytorium całej Wspólnoty działań idących dalej niż obecnie stosowane środki, Agencja proponuje ograniczenia w celu rozpoczęcia procesu wprowadzania ograniczeń.
4.
Jeżeli Państwo Członkowskie uważa, że produkcja, wprowadzanie do obrotu lub stosowanie substancji w jej postaci własnej, jako składnik preparatu lub w wyrobie stanowi dla zdrowia człowieka lub dla środowiska ryzyko, które nie jest w adekwatny sposób kontrolowane i istnieje potrzeba przeciwdziałania mu, zwraca się do Agencji z wnioskiem dotyczącym sporządzenia przez siebie dossier zgodnego z wymaganiami odpowiednich sekcji załącznika XV.
Jeżeli substancja nie znajduje się na prowadzonej przez Agencję liście, o której mowa w ust. 5 niniejszego artykułu, Państwo Członkowskie w ciągu 12 miesięcy od powiadomienia Agencji sporządza dossier zgodne z wymaganiami określonymi w załączniku XV.
Jeżeli dane zawarte w tym dossier wykażą, że niezbędne jest podjęcie na obszarze całej Wspólnoty działań idących dalej niż obecnie stosowane środki, Państwo Członkowskie w celu rozpoczęcia procesu wprowadzania ograniczeń przedkłada je Agencji w formacie określonym w załączniku XV.
Agencja lub Państwa Członkowskie odwołują się do wszelkich dossier, raportów bezpieczeństwa chemicznego lub ocen ryzyka przedłożonych Agencji lub Państwu Członkowskiemu na mocy niniejszego rozporządzenia.
Agencja lub Państwa Członkowskie odwołują się także do odpowiednich ocen ryzyka przedłożonych do celów innych wspólnotowych rozporządzeń lub dyrektyw.
W tym celu inne ciała, takie jak agencje utworzone na mocy prawa wspólnotowego i wykonujące podobne zadania, przekazują informacje Agencji lub odpowiedniemu Państwu Członkowskiemu na ich prośbę.
Komitet ds. Oceny Ryzyka i Komitet ds. Analiz Społeczno- Ekonomicznych sprawdza czy przedłożone dossier zgodne jest z wymaganiami załącznika XV.
W ciągu 30 dni od otrzymania dossier, odpowiedni Komitet powiadamia Agencję lub Państwo Członkowskie wnioskujące o wprowadzenie ograniczeń o swej opinii na temat zgodności dossier z wymaganiami.
Jeżeli dossier nie jest zgodne z tymi wymaganiami, w ciągu 45 dni od otrzymania dossier Agencji lub Państwu Członkowskiemu przekazywane są na piśmie powody niezgodności.
W ciągu 60 dni od otrzymania od Komitetów powyższych powodów Agencja lub Państwo Członkowskie poprawia dossier w taki sposób, aby spełniało wspomniane wymagania, w przeciwnym razie procedura przewidziana przepisami tego rozdziału zostaje zakończona.
Agencja niezwłocznie publikuje informację o zamiarze Komisji lub Państwa Członkowskiego dotyczącym rozpoczęcia procedury wprowadzania ograniczeń dla danej substancji oraz powiadamia rejestrujących, którzy przedłożyli dokumenty rejestracyjne tej substancji.
5.
Agencja prowadzi listę substancji, w stosunku do których Agencja lub Państwo Członkowskie planuje sporządzenie lub sporządza dossier zgodne z wymaganiami określonymi w załączniku XV do celów proponowanego ograniczenia.
Jeżeli substancja znajduje się na tej liście, nie przygotowuje się żadnego innego dossier tego rodzaju.
Jeżeli Państwo Członkowskie lub Agencja wystąpi z wnioskiem o ponowne zbadanie istniejącego ograniczenia wymienionego w załączniku XVII, decyzję w sprawie takiego zbadania podejmuje się zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 2 na podstawie dowodów przedstawionych przez to Państwo Członkowskie lub Agencję.
6.
Bez uszczerbku dla art. 117 i 118 Agencja niezwłocznie udostępnia publicznie na swojej stronie internetowej wszystkie dossier zgodne z wymaganiami określonymi w załączniku XV, włączając w to ograniczenia proponowane stosownie do ust. 3 i 4 niniejszego artykułu, wyraźnie wskazując datę publikacji.
Agencja zwraca się do wszystkich zainteresowanych stron o przedkładanie, indywidualnie lub grupowo, w ciągu 6 miesięcy od daty publikacji dossier:
a) uwag dotyczących dossier i proponowanych ograniczeń;
b) analiz społeczno-ekonomicznych proponowanych ograniczeń rozpatrujących korzystne i niekorzystne aspekty proponowanych ograniczeń, a także informacji, które mogą być użyte do przeprowadzenia takich analiz, zgodnych z wymaganiami określonymi w załączniku XV.
Artykuł 69
Opinia Agencji: Komitet ds. Oceny Ryzyka
W ciągu 9 miesięcy od daty publikacji, o której mowa w art. 68 ust. 6, Komitet ds. Oceny Ryzyka sporządza opinię dotyczącą tego, czy proponowane ograniczenia są właściwe ze względu na zmniejszanie ryzyka dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, opartą na rozpatrzeniu odpowiednich części dossier. Opinia uwzględnia dossier Państwa Członkowskiego lub dossier sporządzone przez Agencję na wniosek Komisji oraz opinie zainteresowanych stron, o których mowa w art. 68 ust. 6 lit. a).
Artykuł 70
Opinia Agencji: Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych
1.
W ciągu 12 miesięcy od daty publikacji, o której mowa w art. 68 ust. 6, Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych sporządza opinię dotyczącą proponowanych ograniczeń, opartą na rozpatrzeniu odpowiednich części dossier oraz wpływu na warunki społeczno-ekonomiczne.
Komitet sporządza projekt opinii dotyczącej proponowanych ograniczeń oraz ich wpływu na warunki społeczno-ekonomiczne, uwzględniając analizy lub informacje, o których mowa w art. 68 ust. 6 lit. b), jeżeli takie istnieją.
Agencja niezwłocznie publikuje projekt opinii na swojej stronie internetowej.
Agencja zwraca się do wszystkich zainteresowanych stron o wnoszenie uwag do projektu opinii nie później niż 60 dni od publikacji projektu opinii.
2.
Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych niezwłocznie przyjmuje opinię, w stosownych przypadkach uwzględniając dalsze uwagi otrzymane przed upływem ustalonego terminu.
Opinia uwzględnia uwagi i analizy społeczno-ekonomiczne zainteresowanych stron wniesione na mocy art. 68 ust. 6 lit. b) i ust. 1 niniejszego artykułu.
3.
Jeżeli opinia Komitetu ds. Oceny Ryzyka różni się znacznie od propozycji Państwa Członkowskiego lub Komisji w zakresie ograniczeń, Agencja może przedłużyć termin przyjęcia opinii przez Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych maksymalnie o 90 dni.
Artykuł 71
Przedłożenie opinii Komisji
1.
Agencja niezwłocznie przedkłada Komisji opinie Komitetu ds. Oceny Ryzyka i Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych dotyczące proponowanych ograniczeń stosowania substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach.
Jeżeli jeden lub oba Komitety nie sporządzą opinii w terminie określonym w art. 69 i art. 70 ust. 1, Agencja informuje o tym Komisję podając jednocześnie uzasadnienie takiego stanu rzeczy.
2.
Bez uszczerbku dla art. 117 i 118, Agencja niezwłocznie publikuje opinie obu Komitetów na swojej stronie internetowej.
3.
Na prośbę Komisji lub Państwa Członkowskiego Agencja dostarcza im wszelkie przedłożone Agencji lub uwzględniane przez nią dokumenty i dowody.
Artykuł 72
Decyzja Komisji
1.
Jeżeli spełnione są warunki ustanowione w art. 67, Komisja przygotowuje projekt zmiany załącznika XVI w ciągu 3 miesięcy od otrzymania opinii Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych lub, jeżeli Komitet ten nie wyda opinii, do dnia upływu terminu ustalonego w art. 70, w zależności od tego, który termin będzie wcześniejszy.
Jeżeli projekt zmiany wykazuje rozbieżności w stosunku do pierwotnego wniosku lub jeżeli nie są w nim uwzględnione opinie Agencji, Komisja załącza szczegółowe wyjaśnienie przyczyn zaistniałych różnic.
2.
Ostateczna decyzja podejmowana jest zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Komisja przekazuje projekt zmiany Państwom Członkowskim nie później niż 45 dni przed głosowaniem.
TYTUŁ IX
OPŁATY I NALEŻNOŚCI
Artykuł 73
Opłaty i należności
1. Opłaty wymagane zgodnie z art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 5, art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 4, art. 17 ust. 2, art. 18 ust. 2, 19 ust. 3, art. 22 ust. 5, art. 61 ust. 7 i art. 91 ust. 3 są wyszczególniane w rozporządzeniu Komisji przyjmowanym zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3 do … [67].
2.
Opłaty z tytułu rejestracji substancji w ilości od 1 do 10 ton nie trzeba uiszczać w przypadku, gdy dossier rejestracyjne zawiera pełen zakres informacji, określonych w załączniku VII.
3.
Struktura i wysokość opłat, o których mowa w ust. 1, uwzględnia zakres prac wykonywanych przez Agencję i właściwy organ na podstawie wymogów niniejszego rozporządzenia i ustalana jest na poziomie pozwalającym zapewnić, że przychód z nich w połączeniu z innymi źródłami przychodów Agencji zgodnie z art. 95 ust. 1 jest wystarczający do pokrycia kosztów świadczonych usług.
Przy ustalaniu opłat za rejestrację bierze się pod uwagę pracę, która może zostać wykonana na podstawie tytułu VIII.
W przypadku art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 5, art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 4, art. 17 ust. 2 i art. 18 ust. 2, struktura i wysokość opłat uwzględnia zakres wielkości obrotu rejestrowanej substancji.
We wszystkich przypadkach dla małych i średnich przedsiębiorstw zostanie ustalona opłata ulgowa.
W przypadku art. 11 ust. 4 struktura i wysokość opłat uwzględnia to, czy informacje zostały przedłożone wspólnie z innymi rejestrującymi, czy osobno.
W przypadku prośby przedstawionej na mocy art. 10 lit. a) pkt xi), struktura i wysokość opłat uwzględniają pracę, której wykonanie wymagane jest od Agencji w celu oceny uzasadnienia.
4.
Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, określa okoliczności, w których część opłat będzie przekazywana właściwemu organowi odpowiedniego Państwa Członkowskiego.
5.
Agencja może pobierać należności z tytułu innych świadczonych przez siebie usług.
TYTUŁ X
AGENCJA
Artykuł 74
Ustanowienie i przegląd
1.
Ustanawia się Europejską Agencję Chemikaliów w celu zarządzania i w pewnych przypadkach realizacji technicznych, naukowych i administracyjnych aspektów rozporządzenia REACH oraz w celu zapewnienia spójności tych aspektów na poziomie wspólnotowym.
2.
Działanie Agencji podlega przeglądowi do … [57].
Artykuł 75
Skład
1.
W skład Agencji wchodzi:
a) Zarząd, który wykonuje obowiązki określone w art. 77;
b) Dyrektor Wykonawczy, który wykonuje obowiązki określone w art. 82;
c) Komitet ds. Oceny Ryzyka, który jest odpowiedzialny za sporządzanie opinii Agencji w sprawie ocen, wniosków o udzielenie zezwolenia, wniosków dotyczących ograniczeń i wniosków dotyczących klasyfikacji i oznakowania zgodnie z tytułem XI oraz wszelkich innych kwestii będących wynikiem funkcjonowania niniejszego rozporządzenia i związanych z ryzykiem dla zdrowia człowieka i dla środowiska;
d) Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych, który jest odpowiedzialny za sporządzanie opinii Agencji w sprawie wniosków o udzielenie zezwolenia, wniosków dotyczących ograniczeń i wszelkich innych kwestii będących wynikiem funkcjonowania niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do wpływu na warunki społeczno-ekonomiczne ewentualnych działań legislacyjnych dotyczących substancji;
e) Komitet Państw Członkowskich, który jest odpowiedzialny za eliminowanie ewentualnych rozbieżności opinii na temat projektów decyzji proponowanych przez Agencję lub Państwa Członkowskie na mocy przepisów tytułu VI oraz na temat wniosków dotyczących identyfikacji substancji wzbudzających szczególnie duże obawy w celu poddania ich procedurze wydawania zezwoleń na podstawie przepisów tytułu VII;
f) forum wymiany informacji o egzekwowaniu przepisów, (zwane dalej "forum"), które koordynuje sieć organów Państw Członkowskich odpowiedzialnych za egzekwowanie przepisów niniejszego rozporządzenia;
g) Sekretariat, który pracuje pod kierownictwem Dyrektora Wykonawczego i dostarcza technicznego, naukowego i administracyjnego wsparcia Komitetom oraz forum, a także zapewnia właściwą koordynację pomiędzy nimi.
Ponadto, wykonuje prace wymagane od Agencji w ramach procedur rejestracji wstępnej, rejestracji i oceny, a także w zakresie przygotowywania wytycznych, prowadzenia baz danych i dostarczania informacji;
h) Rada Odwoławcza, która rozpatruje odwołania od decyzji podjętych przez Agencję.
2.
Zarówno Komitety, o których mowa w ust. 1 lit. c), d) i e), (zwane dalej "Komitetami"), jak i forum mogą ustanawiać grupy robocze.
W tym celu przyjmują one, zgodnie ze swoim regulaminem, szczegółowe ustalenia w zakresie powierzania stosownych zadań tym grupom roboczym.
3.
Komitety i forum mogą, jeżeli uznają to za właściwe, zwrócić się o poradę do stosownych źródeł eksperckich w istotnych kwestiach natury ogólnej, naukowej lub etycznej.
Artykuł 76
Zadania
1.
Agencja zapewnia Państwom Członkowskim i instytucjom wspólnotowym możliwie najlepsze doradztwo naukowe i techniczne w kwestiach, które są do niej skierowane stosownie do przepisów niniejszego rozporządzenia, związanych z chemikaliami wchodzącymi w zakres jej kompetencji.
2.
Sekretariat podejmuje następujące zadania:
a) wykonuje zadania przydzielone mu na mocy przepisów tytułu II, włączając w to ułatwianie skutecznego procesu rejestracji substancji importowanych, w sposób spójny z międzynarodowymi zobowiązaniami Wspólnoty wobec krajów trzecich w zakresie handlu;
b) wykonuje zadania przydzielone mu na mocy przepisów tytułu III;
c) wykonuje zadania przydzielone mu na mocy przepisów tytułu VI;
d) tworzy i prowadzi jedną lub więcej baz danych zawierających informacje o wszystkich zarejestrowanych substancjach, wykaz klasyfikacji i oznakowania oraz zharmonizowaną listę klasyfikacji i oznakowania.
Nieodpłatnie udostępnia publicznie za pośrednictwem Internetu informacje określone w art. 118 ust. 1 i ust. 2, z wyjątkiem uznania prośby przedstawionej na mocy art. 10 lit. a) pkt xa) za uzasadnioną.
Agencja udostępnia na żądanie inne informacje zawarte w tych bazach danych zgodnie z art. 115.;
e) w ciągu 90 dni od otrzymania tych informacji przez Agencję udostępnia publicznie informacje dotyczące tego, które substancje są obecnie poddawane ocenie oraz już zostały jej poddane, zgodnie z przepisami art. 118 ust. 1;
f) dostarcza wytycznych technicznych i naukowych oraz narzędzi, gdy jest to właściwe dla funkcjonowania niniejszego rozporządzenia, w szczególności zaś w celu udzielania pomocy przy tworzeniu raportów bezpieczeństwa chemicznego (zgodnie z art. 14, art. 31 ust. 1 i art. 36 ust. 4 oraz przy zastosowaniu art. 10 lit. a) pkt viii), art. 11 ust. 3 oraz art. 19 ust. 2) przez przedsiębiorstwa przemysłowe, zwłaszcza przez MiŚP;
g) dostarcza wytycznych technicznych i naukowych w zakresie funkcjonowania niniejszego rozporządzenia właściwym organom Państw Członkowskich oraz zapewnia wsparcie centrom informacyjnym tych właściwych organów, które ustanowione są na mocy przepisów tytułu XIII;
h) zapewnia poradę i pomoc producentom i importerom rejestrującym substancję zgodnie z art. 12 ust. 1;
i) przygotowuje dla innych zainteresowanych stron informacje wyjaśniające przepisy niniejszego rozporządzenia;
j) na żądanie Komisji udziela wsparcia technicznego i naukowego podczas kolejnych etapów działań mających ulepszyć współpracę pomiędzy Wspólnotą, jej Państwami Członkowskimi, organizacjami międzynarodowymi i krajami trzecimi w sprawie kwestii naukowych i technicznych związanych z bezpieczeństwem substancji, jak również czynnie uczestniczy we wsparciu technicznym oraz w działaniach mających na celu zwiększanie zdolności do właściwego zarządzania chemikaliami w krajach rozwijających się;
k) przechowuje podręcznik decyzji i opinii oparty na konkluzjach Komitetu Państw Członkowskich w zakresie interpretacji i wprowadzania w życie niniejszego rozporządzenia;
l) powiadamia o decyzjach podjętych przez Agencję;
m) dostarcza formaty służące do przedkładania informacji Agencji.
3.
Komitety podejmują następujące zadania:
a) wykonują zadania przydzielone im na mocy przepisów tytułów VI-XI;
b) na żądanie Komisji zapewniają wsparcie techniczne i naukowe podczas kolejnych etapów działań mających ulepszyć współpracę pomiędzy Wspólnotą, jej Państwami Członkowskimi, organizacjami międzynarodowymi i krajami trzecimi w kwestiach naukowych i technicznych związanych z bezpieczeństwem substancji, jak również czynnie uczestniczą we wsparciu technicznym oraz w działaniach mających na celu zwiększanie zdolności do właściwego zarządzania chemikaliami w krajach rozwijających się;
c) na żądanie Komisji sporządzają opinie związane z wszelkimi innymi aspektami bezpieczeństwa substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach.
4.
Forum podejmuje następujące zadania:
a) rozpowszechnia dobrą praktykę i zwraca uwagę na problemy na poziomie Wspólnoty;
b) proponuje, koordynuje i ocenia zharmonizowane projekty egzekwowania przepisów i wspólnych kontroli;
c) koordynuje wymianę inspektorów;
d) określa strategie i najlepszą praktykę w zakresie egzekwowania przepisów;
e) tworzy metody pracy i narzędzia na użytek lokalnych inspektorów;
f) opracowuje procedurę elektronicznej wymiany informacji;
g) współpracuje z przedsiębiorstwami przemysłowymi i innymi zainteresowanymi stronami, w miarę konieczności włączając w to odpowiednie organizacje międzynarodowe;
h) analizuje wnioski dotyczące wprowadzenia ograniczeń w celu doradztwa w zakresie wprowadzania w życie.
Artykuł 77
Uprawnienia Zarządu
Zarząd powołuje Dyrektora Wykonawczego zgodnie z przepisami art. 83 oraz księgowego zgodnie z art. 43 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2343/2002.
Zarząd przyjmuje:
a) do dnia 30 kwietnia każdego roku ogólne sprawozdanie z działalności Agencji za rok poprzedni, które najpóźniej do dnia 15 czerwca przekazuje Państwom Członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Trybunałowi Obrachunkowemu;
b) do dnia 31 października każdego roku program pracy Agencji na nadchodzący rok, który przekazuje Państwom Członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji;
c) przed początkiem roku budżetowego końcowy budżet Agencji na podstawie art. 95, dostosowując go, w miarę konieczności, do wkładu z ramienia Wspólnoty i wszelkich innych przychodów Agencji;
d) wieloletni program pracy, który regularnie poddawany jest przeglądowi.
Zarząd przyjmuje wewnętrzne zasady i procedury Agencji.
Zasady te są udostępniane do wiadomości publicznej.
Zarząd wykonuje swoje obowiązki w odniesieniu do budżetu Agencji zgodnie z przepisami art. 95, 96 i 102.
Zarząd sprawuje władzę dyscyplinarną nad Dyrektorem Wykonawczym.
Zarząd przyjmuje swój regulamin.
Zarząd powołuje Przewodniczącego, członków i zastępców członków Rady Odwoławczej zgodnie z art. 88.
Zarząd powołuje członków Komitetów Agencji zgodnie z art. 84.
Co roku Zarząd przesyła wszelkie informacje mające znaczenie dla wyniku procedur oceny zgodnie z art. 95 ust. 6.
Artykuł 78
Skład Zarządu
1.
Zarząd składa się z jednego przedstawiciela z każdego Państwa Członkowskiego i z nie więcej niż sześciu przedstawicieli mianowanych przez Komisję, w tym trzech przedstawicieli zainteresowanych stron bez uprawnień do głosowania.
Każde z Państw Członkowskich nominuje członka Zarządu.
Nominowani w ten sposób członkowie mianowani są przez Radę.
2.
Członkowie powoływani są na podstawie stosownego doświadczenia i wiedzy specjalistycznej w dziedzinie bezpieczeństwa chemicznego lub przepisów dotyczących chemikaliów, przy czym należy zapewnić wśród nich stosowną wiedzę specjalistyczną w zakresie kwestii ogólnych, finansowych i prawnych.
3.
Okres kadencji wynosi cztery lata.
Kadencja może być jednokrotnie odnowiona.
W przypadku pierwszego mandatu Komisja wyznacza jednak połowę, a Rada 12-tu mianowanych przez siebie członków, dla których okres ten wynosi sześć lat.
Artykuł 79
Przewodnictwo Zarządu
1.
Zarząd wybiera Przewodniczącego i Zastępcę Przewodniczącego spośród członków posiadających uprawnienia do głosowania.
Zastępca Przewodniczącego automatycznie przejmuje obowiązki Przewodniczącego, jeżeli ten nie może wykonywać swoich obowiązków.
2.
Okres kadencji Przewodniczącego i jego Zastępcy wynosi dwa lata i kończy się, gdy przestają być oni członkami Zarządu.
Kadencja może być jednokrotnie odnowiona.
Artykuł 80
Posiedzenia Zarządu
1.
Posiedzenia Zarządu zwoływane są na wniosek Przewodniczącego lub na prośbę przynajmniej jednej trzeciej członków Zarządu.
2.
Dyrektor Wykonawczy bierze udział w posiedzeniach Zarządu bez uprawnień do głosowania.
3.
Przewodniczący Komitetów i Przewodniczący forum, o których mowa w art. 75 ust. 1 lit. c) — f) są uprawnieni do brania udziału w posiedzeniach Zarządu bez uprawnień do głosowania.
Artykuł 81
Głosowanie w Zarządzie
Zarząd przyjmuje regulamin głosowania zawierający warunki głosowania jednego członka w imieniu innego.
Zarząd stanowi większością dwóch trzecich głosów wszystkich członków uprawnionych do głosowania.
Artykuł 82
Obowiązki i uprawnienia Dyrektora Wykonawczego
1.
Dyrektor Wykonawczy zarządza Agencją wykonując swoje obowiązki w interesie Wspólnoty i niezależnie od konkretnych interesów.
2.
Dyrektor Wykonawczy jest prawnym przedstawicielem Agencji.
Do jego obowiązków należy:
a) bieżące kierowanie Agencją;
b) zarządzanie wszelkimi zasobami Agencji niezbędnymi do wykonywania jej zadań;
c) zapewnianie, że opinie są przygotowywane przez Agencję w terminach wyznaczonych przez przepisy Wspólnoty;
d) zapewnianie właściwej i terminowej koordynacji pomiędzy Komitetami a forum;
e) zawieranie niezbędnych umów z usługodawcami i zarządzanie nimi;
f) przygotowywanie zestawienia przychodów i wydatków oraz wykonywanie budżetu Agencji zgodnie z art. 95 i 96;
g) zarządzanie wszelkimi sprawami kadrowymi;
h) zapewnianie sekretariatu dla Zarządu;
i) przygotowywanie projektów opinii Zarządu w sprawie proponowanych regulaminów Komitetów i forum;
j) organizacja, na wniosek Zarządu, wypełniania wszelkich innych funkcji (objętych przepisami art. 76) powierzonych Agencji przez Komisję;
k) określanie warunków i zasad korzystania z pakietów oprogramowania.
3.
Dyrektor Wykonawczy każdego roku przedkłada Zarządowi w celu zatwierdzenia:
a) projekt sprawozdania obejmującego działalność Agencji w roku poprzednim, zawierającego informacje dotyczące liczby otrzymanych dossier rejestracyjnych, liczby ocenionych substancji, liczby otrzymanych wniosków o udzielenie zezwolenia, liczby otrzymanych przez Agencję wniosków dotyczących wprowadzenia ograniczeń i wydanych w tych sprawach opinii, czasu poświęconego na wypełnienie związanych z tym procedur oraz substancji, na które wydano zezwolenia, odrzuconych dossier i substancji, w stosunku do których wprowadzono ograniczenia; informacje na temat otrzymanych skarg i podjętych w związku z nimi działań; przegląd działalności forum;
b) projekt programu pracy na rok nadchodzący;
c) projekt rocznego sprawozdania finansowego;
d) projekt prognozowanego budżetu na rok nadchodzący;
e) projekt wieloletniego programu pracy.
Artykuł 83
Powoływanie Dyrektora Wykonawczego
1.
Komisja zgłasza kandydatów na stanowisko Dyrektora Wykonawczego na podstawie listy powstałej po opublikowaniu ogłoszenia o wolnym stanowisku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w prasie innego rodzaju lub na stronach internetowych, stosownie do sytuacji.
2.
Dyrektor Wykonawczy Agencji powoływany jest przez Zarząd na podstawie osiągnięć oraz udokumentowanych umiejętności w zakresie administracji i zarządzania, jak również odpowiedniego doświadczenia w dziedzinie bezpieczeństwa chemicznego lub regulacji prawnych w dziedzinie chemikaliów.
Zarząd podejmuje decyzje większością dwóch trzecich głosów wszystkich członków uprawnionych do głosowania.
Zarząd uprawniony jest do odwołania Dyrektora Wykonawczego według tej samej procedury.
3.
Okres kadencji Dyrektora Wykonawczego wynosi 5 lat.
Może ona zostać przedłużona przez Zarząd jednokrotnie na okres nie dłuższy niż 5 lat.
Artykuł 84
Ustanowienie Komitetów
1.
Każde Państwo Członkowskie może nominować kandydatów na członków Komitetu ds. Oceny Ryzyka.
Dyrektor Wykonawczy ustala listę nominowanych osób, publikowaną na stronie internetowej Agencji.
Zarząd powołuje członków Komitetu z tej listy, w tym co najmniej po jednym członku z każdego Państwa Członkowskiego, które nominowało kandydatów, lecz nie więcej niż dwóch spośród kandydatów jednego Państwa Członkowskiego.
Członków powołuje się biorąc pod uwagę pełnione przez nich funkcje i doświadczenie w wykonywaniu zadań określonych w art. 73 ust. 3.
2.
Każde Państwo Członkowskie może nominować kandydatów na członków Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych.
Dyrektor Wykonawczy ustala listę nominowanych osób, publikowaną na stronie internetowej Agencji.
Zarząd powołuje członków Komitetu z tej listy, w tym co najmniej po jednym członku z każdego Państwa Członkowskiego, które nominowało kandydatów, lecz nie więcej niż dwóch spośród kandydatów jednego Państwa Członkowskiego.
Członków powołuje się biorąc pod uwagę pełnione przez nich funkcje i doświadczenie w wykonywaniu zadań określonych w art. 73 ust. 3.
3.
Każde Państwo Członkowskie powołuje jednego członka Komitetu Państw Członkowskich.
4.
Komitety dążą do posiadania wśród swoich członków ekspertów zapewniających szeroki zakres odpowiedniej wiedzy specjalistycznej.
W tym celu każdy Komitet może dokooptować do swego składu maksymalnie pięciu dodatkowych członków wybranych na podstawie jego określonych kompetencji.
Okres kadencji członków Komitetów wynosi trzy lata i może być odnowiony.
Członkowie Zarządu nie mogą być członkami Komitetów.
Członkom Komitetów mogą towarzyszyć doradcy do spraw naukowych, technicznych lub prawnych.
Dyrektor Wykonawczy lub jego przedstawiciel i przedstawiciele Komisji są uprawnieni do udziału w charakterze obserwatorów we wszystkich posiedzeniach Komitetów i grup roboczych zwołanych przez Agencję lub jej Komitety.
W stosownych przypadkach na prośbę członków Komitetu lub Zarządu zainteresowane strony mogą także być zaproszone do udziału w posiedzeniach w charakterze obserwatorów.
5.
Członkowie każdego Komitetu powołani po nominacji przez Państwo Członkowskie zapewniają odpowiednią koordynację pomiędzy zadaniami Agencji i pracą właściwego organu ich Państwa Członkowskiego.
6.
Członkowie Komitetów wspierani są zasobami naukowymi i technicznymi dostępnymi Państwom Członkowskim.
W tym celu Państwa Członkowskie dostarczają odpowiednich zasobów naukowych i technicznych członkom Komitetów, których nominowały.
Właściwy organ każdego Państwa Członkowskiego ułatwia działalność Komitetów i ich grup roboczych.
7.
Państwa Członkowskie powstrzymują się od wydawania członkom Komitetu ds. Oceny Ryzyka i Komitetu ds. Analiz Społeczno — Ekonomicznych lub ich doradcom i ekspertom naukowym i technicznym jakichkolwiek instrukcji, które stoją w sprzeczności z ich poszczególnymi zadaniami lub też z zadaniami, zakresem odpowiedzialności i niezależnością Agencji.
8.
Każdy Komitet przygotowując opinię dokłada wszelkich starań, aby osiągnąć porozumienie.
Jeżeli porozumienie nie może być osiągnięte, opinia składa się ze stanowiska większości członków i stanowisk mniejszości, z odpowiednimi motywacjami.
9.
Każdy z Komitetów w terminie 6 miesięcy od ich pierwszego powołania sporządza projekt wniosku w sprawie swojego regulaminu, który przedstawiany jest do zatwierdzenia Zarządowi.
Regulamin ten określa w szczególności procedury zastępowania członków, procedury powierzania pewnych zadań grupom roboczym, zasady tworzenia grup roboczych i ustalania procedury przyjmowania opinii w trybie pilnym.
Przewodniczący Komitetów są pracownikami Agencji.
Artykuł 85
Ustanowienie forum
1.
Każde Państwo Członkowskie powołuje jednego członka forum na odnawialny, trzyletni okres kadencji.
Członkowie, których wybiera się biorąc pod uwagę pełnione przez nich funkcje i doświadczenie w egzekwowaniu przepisów regulacji prawnych w dziedzinie chemikaliów, utrzymują stosowne kontakty z właściwymi organami Państw Członkowskich.
Forum dąży do posiadania wśród swoich członków ekspertów zapewniających szeroki zakres odpowiedniej wiedzy specjalistycznej.
W tym celu forum może dokooptować do swego składu maksymalnie pięciu dodatkowych członków wybranych na podstawie ich konkretnych kompetencji.
Okres kadencji tych członków wynosi trzy lata i jest odnawialny.
Członkom forum mogą towarzyszyć doradcy naukowi i techniczni.
Dyrektor Wykonawczy Agencji lub jego przedstawiciel i przedstawiciele Komisji są uprawnieni do udziału we wszystkich posiedzeniach forum i jego grup roboczych.
W stosownych przypadkach na żądanie członków forum lub Zarządu zainteresowane strony mogą być także zaproszone do udziału w posiedzeniach w roli obserwatorów.
2.
Członkowie forum powołani przez Państwo Członkowskie zapewniają odpowiednią koordynację pomiędzy zadaniami forum i pracą właściwego organu ich Państwa Członkowskiego.
3.
Członkowie forum wspierani są zasobami naukowymi i technicznymi dostępnymi właściwym organom Państw Członkowskich.
Właściwy organ każdego Państwa Członkowskiego ułatwia działalność forum i jego grup roboczych.
Państwa Członkowskie powstrzymują się od wydawania członkom forum lub ich doradcom i ekspertom naukowym i technicznym jakichkolwiek instrukcji, które stoją w sprzeczności z ich poszczególnymi zadaniami lub też z zadaniami i zakresem odpowiedzialności forum.
4.
W terminie 6 miesięcy od pierwszego powołania forum sporządza ono projekt wniosku w sprawie swojego regulaminu, który ma być przyjęty przez Zarząd.
Regulamin ten określa w szczególności procedury powoływania i zastępowania Przewodniczącego, zastępowania członków i procedury powierzania określonych zadań grupom roboczym.
Artykuł 86
Sprawozdawcy Komitetów i korzystanie z pomocy ekspertów
1.
Jeżeli zgodnie z przepisami art. 76 wymagana jest decyzja lub opinia Komitetu lub też rozważenie przez Komitet, czy dossier Państwa Członkowskiego spełnia wymagania zawarte w załączniku XV, Komitet powołuje jednego ze swoich członków na sprawozdawcę.
Komitet może także powołać drugiego członka do pełnienia funkcji współsprawozdawcy.
W każdym przypadku sprawozdawcy i współsprawozdawcy podejmują działania w interesie Wspólnoty i składają deklarację zaangażowania w wypełnianie swoich obowiązków oraz deklarację interesów w formie pisemnej.
Członek Komitetu nie jest powoływany na sprawozdawcę w danej sprawie, jeżeli wskaże jakiekolwiek interesy, które mogą budzić wątpliwości dotyczące bezstronnego rozważenia sprawy.
Komitet może w każdym momencie zastąpić sprawozdawcę lub współsprawozdawcę innym swoim członkiem, jeżeli, na przykład, nie może on wypełnić swoich obowiązków we wskazanym czasie lub jeżeli zostanie ujawniony potencjalny konflikt interesów.
2.
Państwa Członkowskie przekazują Agencji imiona i nazwiska ekspertów, którzy posiadają udowodnione doświadczenie w wykonywaniu zadań wymaganych na podstawie art. 76 i którzy byliby dyspozycyjni, aby wziąć udział w pracach grup roboczych Komitetów, wraz z określeniem ich kwalifikacji i konkretnych dziedzin specjalizacji.
Agencja prowadzi i aktualizuje listę ekspertów.
Lista ta obejmuje ekspertów, o których mowa w akapicie pierwszym i innych ekspertów ustalonych bezpośrednio przez Sekretariat.
3.
Usługi członków Komitetów lub ekspertów biorących udział w pracach grup roboczych Komitetów lub forum lub wykonujących inne zadania dla Agencji świadczone są na podstawie pisemnych umów pomiędzy Agencją i daną osobą lub, w stosownych przypadkach, pomiędzy Agencją a pracodawcą danej osoby.
Dana osoba lub jej pracodawca są wynagradzani przez Agencję według skali opłat zamieszczonej w ustaleniach finansowych ustanowionych przez Zarząd.
Jeżeli dana osoba nie wypełnia swoich obowiązków, Dyrektor Wykonawczy ma prawo rozwiązać lub zawiesić umowę lub też wstrzymać wypłatę wynagrodzenia.
4.
W sytuacji, gdy usługę może wykonać kilku potencjalnych usługodawców może być wymagane wezwanie do okazania zainteresowania:
a) jeżeli pozwala na to naukowy i techniczny kontekst sytuacji oraz
b) jeżeli jest to zgodne z obowiązkami Agencji, a w szczególności z potrzebą zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia człowieka i środowiska.
Na wniosek Dyrektora Wykonawczego Zarząd przyjmuje właściwe procedury.
5.
Agencja może korzystać z usług ekspertów w celu wykonywania innych konkretnych zadań, za które jest ona odpowiedzialna.
Artykuł 87
Kwalifikacje i interesy
1.
Członkostwo w Komitetach i w forum podawane jest do wiadomości publicznej.
Poszczególni członkowie mogą zwrócić się o niepodawanie do wiadomości publicznej ich imion i nazwisk, jeżeli uważają, że może to stanowić dla nich zagrożenie.
Dyrektor Wykonawczy decyduje o wyrażeniu zgody na takie prośby.
Przy okazji publikacji nazwiska każdego powołanego członka podawane są także jego kwalifikacje zawodowe.
2.
Członkowie Zarządu, Dyrektor Wykonawczy i członkowie Komitetów i forum składają deklarację o zaangażowaniu w wypełnianie swoich obowiązków i deklarację interesów, które mogą być uznane za szkodliwe dla ich bezstronności.
Deklaracje te składane są co roku, w formie pisemnej.
3.
Członkowie Zarządu, Dyrektor Wykonawczy, członkowie Komitetów i forum oraz eksperci biorący udział w posiedzeniu składają deklarację wszelkich interesów, które mogą być uznane za szkodliwe dla ich bezstronności w stosunku do któregokolwiek z punktów porządku obrad.
Osoba składająca taką deklarację interesów nie bierze udziału w żadnym głosowaniu dotyczącym odpowiedniego punktu porządku obrad.
Artykuł 88
Ustanowienie Rady Odwoławczej
1.
Rada Odwoławcza składa się z Przewodniczącego i dwóch innych członków.
2.
Przewodniczący i wspomniani dwaj członkowie mają zastępców, którzy reprezentują ich podczas ich nieobecności.
3.
Przewodniczący, inni członkowie i zastępcy członków powoływani są przez Zarząd z przyjętej przez Komisję listy odpowiednich kandydatów na podstawie ich odpowiedniego doświadczenia i wiedzy specjalistycznej w dziedzinie bezpieczeństwa chemicznego, nauk przyrodniczych lub procedur prawnych i sądowniczych.
Jeżeli jest to konieczne w celu zagwarantowania, że odwołania mogą być rozpatrywane w zadowalającym tempie, Zarząd może powołać dodatkowych członków i ich zastępców zgodnie z tą samą procedurą i na zalecenie Dyrektora Wykonawczego.
4.
Kwalifikacje wymagane od członków Rady Odwoławczej określa Komisja zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
5.
Przewodniczący i członkowie mają takie same uprawnienia do głosowania.
Artykuł 89
Członkowie Rady Odwoławczej
1.
Okres kadencji członków Rady Odwoławczej, włącznie z Przewodniczącym i zastępcami, wynosi 5 lat.
Może on być jednokrotnie przedłużony.
2.
Członkowie Rady Odwoławczej są niezależni.
W procesie podejmowania decyzji nie są oni związani żadnymi instrukcjami.
3.
Członkowie Rady Odwoławczej nie mogą wykonywać żadnych innych obowiązków w Agencji.
Członkowie mogą pełnić swe funkcje w niepełnym wymiarze godzin.
4.
Członkowie Rady Odwoławczej nie mogą zostać usunięci ani z urzędu, ani też z listy w trakcie ich kadencji, chyba że istnieją poważne podstawy do takiego usunięcia i Komisja, po otrzymaniu opinii Zarządu, podejmie decyzję o usunięciu.
5.
Członkowie Rady Odwoławczej nie mogą brać udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli wiążą ich z tym postępowaniem interesy osobiste lub jeżeli wcześniej jako przedstawiciele jednej ze stron uczestniczyli w postępowaniu lub brali udział w wydaniu decyzji, od której się odwoływano.
6.
Jeżeli członek Rady Odwoławczej z powodów wspomnianych w ust. 5 uważa, że nie wolno mu uczestniczyć w jakimkolwiek postępowaniu odwoławczym, informuje o tym Radę Odwoławczą.
Każda ze stron biorących udział w postępowaniu odwoławczym może zgłosić sprzeciw odnośnie do uczestnictwa w nim członka Rady na podstawie któregokolwiek z powodów wspomnianych w ust. 5 lub jeżeli członek ten podejrzewany jest o stronniczość.
Sprzeciw nie może być zgłoszony w oparciu o narodowość członków.
7.
Rada Odwoławcza bez udziału wspomnianego członka podejmuje decyzję odnośnie do działań, jakie zostaną podjęte w przypadkach określonych w ust. 5 i 6.
Do celów podjęcia tej decyzji miejsce tego członka w Radzie Odwoławczej zajmuje jego zastępca.
Artykuł 90
Decyzje, od których przysługuje odwołanie
1. Można wnieść odwołanie od decyzji Agencji podjętych zgodnie z przepisami art. 9, art. 20, art. 27 ust. 6, art. 30 ust. 2 i 3 oraz art. 50.
2.
Odwołanie wniesione zgodnie z ust. 1 ma skutek zawieszający.
Artykuł 91
Osoby upoważnione do wniesienia odwołania, terminy, opłaty i wymagania formalne
1.
Każda osoba fizyczna lub prawna może odwołać się od decyzji do niej skierowanej lub od decyzji, która skierowana jest do innej osoby, lecz dotyczy pierwszej z nich w bezpośredni i jednostkowy sposób.
2.
Odwołanie to wraz z oświadczeniem dotyczącym jego podstaw składane jest Agencji na piśmie w ciągu 3 miesięcy od powiadomienia o decyzji osoby, której ona dotyczy lub, w przypadku braku powiadomienia, od dnia, w którym osoba ta zapoznała się z decyzją, jeżeli niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej.
3.
Od osób wnoszących odwołanie od decyzji Agencji może być wymagana opłata zgodnie z przepisami tytułu IX.
Artykuł 92
Postępowanie sprawdzające i podejmowanie decyzji w postępowaniu odwoławczym
1.
Jeżeli po przeprowadzeniu konsultacji z Przewodniczącym Rady Odwoławczej Dyrektor Wykonawczy uważa, że odwołanie jest dopuszczalne i oparte na solidnych podstawach, może on skorygować decyzję w ciągu 30 dni od daty wniesienia odwołania zgodnie z art. 91 ust. 2.
2.
W przypadkach innych niż przypadki, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, Przewodniczący Rady Odwoławczej sprawdza dopuszczalność odwołania w ciągu 30 dni od jego wniesienia zgodnie z przepisami art. 91 ust. 2.
Jeżeli odwołanie jest dopuszczalne, przekazywane jest ono Radzie Odwoławczej w celu sprawdzenia jego podstaw.
Strony postępowania odwoławczego są uprawnione do ustnej prezentacji swojego stanowiska w toku procedury.
3.
Rada Odwoławcza może korzystać z wszelkich uprawnień leżących w kompetencjach Agencji lub przekazać sprawę kompetentnemu organowi Agencji w celu podjęcia przez niego dalszych działań.
4.
Procedury postępowania Rady Odwoławczej określa Komisja zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 93
Skargi przed Sądem Pierwszej Instancji i Trybunałem Sprawiedliwości
1.
Skarga na decyzję podjętą przez Radę Odwoławczą lub, w sytuacji gdy nie przysługuje odwołanie do Rady, przez Agencję może zostać wniesiona przed Sąd Pierwszej Instancji lub Trybunał Sprawiedliwości, zgodnie z przepisami art. 225 lub 230 Traktatu.
2.
Gdyby Agencja nie podjęła decyzji, postępowanie sądowe w związku z bezczynnością może zostać wniesione przed Sąd Pierwszej Instancji lub Trybunał Sprawiedliwości zgodnie z przepisami art. 225 lub 232 Traktatu.
3.
Od Agencji wymagane jest podjęcie niezbędnych środków w celu zastosowania się do orzeczenia Sądu Pierwszej Instancji lub Trybunału Sprawiedliwości.
Artykuł 94
Konflikt opinii wobec innych organów
1.
Agencja troszczy się o zapewnienie wczesnego wykrycia potencjalnych źródeł konfliktu pomiędzy opiniami Agencji i innych organów ustanowionych na podstawie prawa wspólnotowego, w tym agencji Wspólnoty, wykonujących podobne zadanie w związku z zagadnieniami będącymi przedmiotem wspólnego zainteresowania.
2.
Jeżeli Agencja wykryje potencjalne źródło konfliktu, kontaktuje się ona z właściwym organem w celu zapewnienia, że stosowne informacje naukowe lub techniczne są wzajemnie udostępniane i w celu określenia kwestii naukowych lub technicznych, które mogą być powodem niezgodności.
3.
W przypadku zasadniczego konfliktu w kwestiach naukowych lub technicznych pomiędzy Agencją a inną wspólnotową agencją lub wspólnotowym komitetem naukowym, Agencja i organ ten podejmują wspólnie działania w celu rozwiązania tego konfliktu lub przedłożenia Komisji wspólnego dokumentu wyjaśniającego kwestie naukowe lub techniczne będące źródłem konfliktu.
Artykuł 95
Budżet Agencji
1.
Na przychody Agencji składają się:
a) dotacje z ramienia Wspólnoty uwzględnione w ogólnym budżecie Wspólnot Europejskich (sekcja Komisji);
b) opłaty wnoszone przez przedsiębiorstwa;
c) wszelkie dobrowolne wkłady Państw Członkowskich.
2.
Na wydatki Agencji składają się koszty pracownicze, administracyjne, infrastrukturalne i operacyjne.
3.
Najpóźniej do dnia 15 lutego każdego roku Dyrektor Wykonawczy sporządza wstępny projekt budżetu, obejmujący wydatki operacyjne i przewidywany program pracy na kolejny rok finansowy, i przekazuje ten wstępny projekt razem z wykazem etatów Zarządowi wraz z tymczasowym wykazem stanowisk.
4.
Budżet powinien być zrównoważony w odniesieniu do przychodów i wydatków.
5.
Każdego roku na podstawie projektu sporządzonego przez Dyrektora Wykonawczego Zarząd sporządza preliminarz przychodów i wydatków Agencji na kolejny rok finansowy.
Preliminarz ten, który obejmuje projekt wykazu etatów, Zarząd przedkłada Komisji najpóźniej do dnia 31 marca.
6.
Preliminarz przekazywany jest przez Komisję Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, (zwanym dalej "władzą budżetową"), wraz ze wstępnym projektem budżetu Wspólnot Europejskich.
7.
Na podstawie preliminarza Komisja zawiera we wstępnym projekcie budżetu Wspólnot Europejskich szacunki, których uwzględnienie uważa za konieczne do sfinansowania wykazu etatów oraz kwotę dotacji z budżetu ogólnego, które przedkłada władzy budżetowej zgodnie z przepisami art. 272 Traktatu.
8.
Władza budżetowa zatwierdza środki przeznaczone na dotację dla Agencji.
Władza budżetowa przyjmuje wykaz etatów Agencji.
9.
Budżet Agencji przyjmowany jest przez Zarząd.
Staje się on budżetem końcowym po ostatecznym przyjęciu budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
W stosownych przypadkach jest on odpowiednio korygowany.
10.
Wprowadzanie jakichkolwiek zmian do budżetu, w tym zmian w wykazie etatów, odbywa się według procedury, o której mowa powyżej.
11.
Zarząd niezwłocznie powiadamia władzę budżetową o swoim zamiarze realizacji wszelkich projektów, które mogą mieć istotne implikacje dla finansowania jego budżetu, zwłaszcza w zakresie projektów związanych z nieruchomościami, takich jak najem lub zakup budynków.
Informuje on o tym Komisję.
Jeżeli jeden z organów władzy budżetowej zgłosił zamiar wydania opinii, przekazuje on tę opinię Zarządowi w terminie sześciu tygodni od daty zgłoszenia takiego projektu.
Artykuł 96
Wykonanie budżetu Agencji
1.
Dyrektor Wykonawczy pełni obowiązki intendenta i wykonuje budżet Agencji.
2.
Nadzór zobowiązań i opłat z tytułu wszystkich wydatków Agencji i kosztów pracowniczych oraz ściąganie wszystkich przychodów Agencji wykonywane jest przez księgowego Agencji.
3.
Najpóźniej do dnia 31 marca każdego następnego roku budżetowego księgowy Agencji przekazuje tymczasowe sprawozdanie finansowe księgowemu Komisji wraz ze sprawozdaniem dotyczącym zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy.
Księgowy Komisji konsoliduje tymczasowe rachunki instytucji i organów zdecentralizowanych zgodnie z art. 128 rozporządzenia (WE, Euratom) 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich [68].
4.
Najpóźniej do dnia 31 marca każdego następnego roku budżetowego księgowy Komisji przekazuje sprawozdanie tymczasowe Agencji Trybunałowi Obrachunkowemu wraz ze sprawozdaniem dotyczącym zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy.
Sprawozdanie dotyczące zarządzania budżetem i finansami za dany rok budżetowy przekazywane jest również Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
5.
Po otrzymaniu uwag Trybunału Obrachunkowego dotyczących tymczasowego sprawozdania Agencji, zgodnie z art. 129 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1602/2002, Dyrektor Wykonawczy sporządza na własną odpowiedzialność końcowe sprawozdanie finansowe Agencji i przekazuje je Zarządowi do zaopiniowania.
6.
Zarząd wydaje opinię na temat końcowego sprawozdania finansowego Agencji.
7.
Najpóźniej do dnia 1 lipca następnego roku Dyrektor Wykonawczy wysyła sprawozdanie końcowe wraz z opinią Zarządu, Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu.
8.
Sprawozdanie końcowe jest publikowane.
9.
Dyrektor Wykonawczy przesyła Trybunałowi Obrachunkowemu odpowiedź na jego uwagi najpóźniej do dnia 30 września.
Dyrektor przesyła tę odpowiedź także Zarządowi.
10.
Parlament Europejski, działając na podstawie zalecenia Rady, przed dniem 30 kwietnia roku n+2 udziela Dyrektorowi Wykonawczemu absolutorium z wykonania budżetu za rok n.
Artykuł 97
Zwalczanie nadużyć finansowych
1.
W celu zwalczania nadużyć finansowych, korupcji i innych działań sprzecznych z prawem, Agencję obowiązują bez ograniczeń przepisy rozporządzenia (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r., dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [69].
2.
Agencję obowiązują przepisy porozumienia międzyinstytucjonalnego z 25 maja 1995 r., między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Wspólnot Europejskich dotyczącego dochodzeń wewnętrznych prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) [70], ponadto niezwłocznie wydaje ona odpowiednie przepisy mające zastosowanie do całego personelu Agencji.
3.
Decyzje dotyczące finansowania oraz umowy wykonawcze i przewidziane w nich instrumenty w sposób wyraźny określają, że Trybunał Obrachunkowy oraz OLAF mogą, w razie konieczności, przeprowadzać kontrole na miejscu u odbiorców finansowania Agencji oraz w jednostkach odpowiedzialnych za jego alokację.
Artykuł 98
Zasady finansowe
Zasady finansowe mające zastosowanie do Agencji przyjmowane są przez Zarząd po konsultacji z Komisją.
Nie mogą one odbiegać od przepisów rozporządzenia (EC, Euratom) nr 2343/2002, chyba że jest to szczególnie konieczne dla działania Agencji i odbywa się za wcześniejszą zgodą Komisji.
Artykuł 99
Osobowość prawna Agencji
1.
Agencja jest organem Wspólnoty i ma osobowość prawną.
W każdym z Państw Członkowskich Agencja posiada zdolność do czynności prawnych o najszerszym zakresie przyznawanym przez ustawodawstwa krajowe osobom prawnym.
W szczególności może ona nabywać i zbywać mienie ruchome i nieruchome oraz stawać przed sądem.
2.
Agencję reprezentuje jej Dyrektor Wykonawczy.
Artykuł 100
Odpowiedzialność Agencji
1.
Odpowiedzialność umowna Agencji podlega prawu właściwemu dla danej umowy.
Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy na podstawie każdej klauzuli arbitrażowej wpisanej do umowy zawartej przez Agencję.
2.
W sytuacji odpowiedzialności pozaumownej Agencja, zgodnie z ogólnymi zasadami wspólnymi przepisom prawnym Państw Członkowskich, naprawia szkody wyrządzone przez Agencję lub jej pracowników podczas wykonywania obowiązków służbowych.
Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy w każdym sporze dotyczącym odszkodowania za takie szkody.
3.
Indywidualna finansowa i dyscyplinarna odpowiedzialność pracowników wobec Agencji regulowana jest odpowiednimi przepisami mającymi zastosowanie do personelu Agencji.
Artykuł 101
Przywileje i immunitety Agencji
Do Agencji ma zastosowanie Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich.
Artykuł 102
Zasady dotyczące pracowników i regulamin pracowniczy
1.
W stosunku do personelu Agencji stosuje się zasady i regulamin mające zastosowanie do urzędników i innych pracowników Wspólnot Europejskich.
W stosunku do swojego personelu Agencja korzysta z uprawnień przekazanych organowi powołującemu.
2.
Zarząd w porozumieniu z Komisją przyjmuje niezbędne przepisy wykonawcze.
3.
Personel Agencji składa się z urzędników mianowanych lub oddelegowanych tymczasowo przez Komisję lub Państwa Członkowskie oraz z innych pracowników w razie potrzeby rekrutowanych przez Agencję w celu wykonywania swych zadań.
Agencja rekrutuje personel na podstawie planu zatrudnienia, który powinien zostać zawarty w wieloletnim programie pracy, o którym mowa w art. 77 lit. d).
Artykuł 103
Języki
1.
Do Agencji ma zastosowanie rozporządzenie nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej [71].
2.
Usługi tłumaczeniowe niezbędne dla funkcjonowania Agencji świadczy Centrum Tłumaczeń dla organów Unii Europejskiej.
Artykuł 104
Obowiązek zachowania poufności
Członkowie Zarządu, członkowie Komitetów i forum, eksperci i urzędnicy oraz inni pracownicy Agencji zobowiązani są, nawet po zakończeniu wypełniania swoich obowiązków, do nieujawniania informacji, które są chronione obowiązkiem tajemnicy zawodowej.
Artykuł 105
Udział państw trzecich
Zarząd może, w porozumieniu z właściwym Komitetem lub forum, zaprosić przedstawicieli państw trzecich do wzięcia udziału w pracy Agencji.
Artykuł 106
Działalność w organizacjach międzynarodowych
Zarząd może, w porozumieniu z właściwym Komitetem lub forum, zaprosić przedstawicieli organizacji międzynarodowych, których działalność obejmuje regulacje prawne dotyczące chemikaliów do wzięcia udziału w pracy Agencji w charakterze obserwatorów.
Artykuł 107
Kontakty z organizacjami zainteresowanych stron
Zarząd w porozumieniu z Komisją nawiązuje stosowne kontakty pomiędzy Agencją a odpowiednimi organizacjami zainteresowanych stron .
Artykuł 108
Zasady dotyczące przejrzystości
Aby zapewnić przejrzystość, Zarząd — działając na podstawie wniosku przedstawionego przez Dyrektora Wykonawczego i w porozumieniu z Komisją — przyjmuje zasady zapewniające obywatelom dostęp do informacji prawnych, naukowych i technicznych, nie będących informacjami poufnymi, dotyczących bezpieczeństwa substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach.
Artykuł 109
Stosunki z odpowiednimi organami Wspólnoty
1.
Agencja współpracuje z innymi organami Wspólnoty, aby zapewnić wzajemne wsparcie w wypełnianiu ich odpowiednich zadań, w szczególności w celu uniknięcia powielania pracy.
2.
Dyrektor Wykonawczy, po konsultacji z Komitetem ds. Oceny Ryzyka i Europejskim Urzędem Bezpieczeństwa Żywności, ustala regulamin dotyczący substancji, w związku z którymi zwrócono się o opinię dotyczącą bezpieczeństwa żywności.
Zarząd w porozumieniu z Komisją przyjmuje ten regulamin.
Przepisy niniejszego tytułu w żaden inny sposób nie mają wpływu na kompetencje Europejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Żywności.
3.
Przepisy niniejszego tytułu nie mają wpływu na kompetencje Europejskiej Agencji Leków.
4.
Dyrektor Wykonawczy po konsultacji z Komitetem ds. Oceny Ryzyka, Komitetem ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych i Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy ustanawia regulamin dotyczący kwestii ochrony pracowników.
Zarząd w porozumieniu z Komisją przyjmuje ten regulamin.
Przepisy niniejszego tytułu nie mają wpływu na kompetencje Komitetu Doradczego ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy ani Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy.
Artykuł 110
Formaty i oprogramowanie służące do dostarczania informacji Agencji
Agencja określa i udostępnia nieodpłatnie formaty oraz udostępnia na swej stronie internetowej pakiety oprogramowania służące do przedkładania Agencji wszelkich informacji.
Państwa Członkowskie, producenci, importerzy, dystrybutorzy i dalsi użytkownicy korzystają z tych formatów i pakietów podczas przedkładania Agencji wszelkich informacji na podstawie niniejszego rozporządzenia.
W szczególności Agencja udostępnia oprogramowanie narzędziowe w celu ułatwienia przedkładania wszelkich informacji dotyczących substancji rejestrowanych zgodnie z art. 12 ust. 1.
Dla celów rejestracji formatem dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 10 lit. a), jest format IUCLID.
Agencja koordynuje dalszy rozwój tego formatu z Organizacją Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w celu zapewnienia jak największej jednolitości.
TYTUŁ XI
WYKAZ KLASYFIKACJI I OZNAKOWANIA
Artykuł 111
Zakres zastosowania
Przepisy tego tytułu mają zastosowanie do:
a) substancji podlegających rejestracji przez producenta lub importera;
b) substancji objętych zakresem zastosowania art. 1 dyrektywy 67/548/EWG, które spełniają kryteria klasyfikacji jako niebezpieczne zgodnie z tą dyrektywą i które wprowadzane są do obrotu w ich postaci własnej lub jako składnik preparatu powyżej stężeń granicznych określonych w dyrektywie 1999/45/WE, w stosownych przypadkach, czego skutkiem jest klasyfikacja preparatu jako niebezpieczny.
Artykuł 112
Obowiązek zgłaszania informacji Agencji
1.
Każdy producent lub importer, lub grupa producentów lub importerów, którzy wprowadzają do obrotu substancję objętą zakresem zastosowania art. 111 zgłaszają Agencji następujące informacje w celu zamieszczenia ich w wykazie zgodnie z art. 113, chyba że zostały one przedłożone jako część dokumentów rejestracyjnych:
a) dane identyfikujące producenta lub importera odpowiedzialnego za wprowadzanie substancji do obrotu określone w sekcji 1 załącznika VI;
b) dane identyfikujące substancje określone w sekcjach 2.1-2.3.4 załącznika VI;
c) klasyfikację zagrożeń stwarzanych przez substancje, będącą rezultatem zastosowania art. 4 i 6 dyrektywy 67/548/EWG;
d) odpowiednie ostrzeżenie na etykiecie substancji, będące rezultatem zastosowania art. 23 lit. c) — f) dyrektywy 67/548/EWG;
e) w stosownych przypadkach określone stężenia graniczne będące rezultatem zastosowania art. 4 ust. 4 dyrektywy 67/548/EWG i art. 4 — 7 dyrektywy 1999/45/WE.
2.
Jeżeli w wyniku spełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 1, w wykazie znajdują się różne pozycje dla tej samej substancji, zgłaszający i rejestrujący dokładają wszelkich starań, aby uzgodnić jednolitą pozycję w celu umieszczenia w wykazie.
3.
Informacje wymienione w ust. 1 uaktualniane są przez zgłaszających, gdy tylko:
a) wygenerowane zostaną nowe informacje naukowe lub techniczne, których rezultatem jest zmiana w klasyfikacji i oznakowaniu substancji;
b) zgłaszający i rejestrujący odmienne pozycje dla jednej substancji uzgodnią jednolitą pozycję zgodnie z ust. 2.
Artykuł 113
Wykaz klasyfikacji i oznakowania
1. Agencja tworzy i prowadzi w formie bazy danych wykaz klasyfikacji i oznakowania zawierający informacje, o których mowa w art. 112 ust. 1, w tym zarówno informacje zgłoszone na podstawie art. 112 ust. 1, jak i informacje przedłożone jako część dokumentów rejestracyjnych. Informacje zawarte w tej bazie danych określone w art. 118 ust. 1 są udostępniane publicznie. Agencja przyznaje wszystkim zgłaszającym i rejestrującym, którzy przedłożyli informacje dotyczące danej substancji w wykazie, dostęp do innych danych dotyczących tej substancji, zgodnie z art. 29 ust. 1.
Agencja uaktualnia wykaz po otrzymaniu aktualnych informacji zgodnie z przepisami art. 112 ust. 4.
2.
Dodatkowo, oprócz informacji, o których mowa w ust. 1, w stosownych przypadkach Agencja rejestruje przy każdej pozycji następujące informacje:
a) czy w odniesieniu do tej pozycji istnieje zharmonizowana klasyfikacja i oznakowanie na poziomie Wspólnoty w związku z umieszczeniem jej w załączniku I do dyrektywy 67/548/EWG;
b) czy jest to pozycja wspólna rejestrujących tę samą substancję zgodnie z art. 11 ust. 1;
c) czy pozycja ta różni się od innej pozycji dla tej samej substancji w wykazie;
d) odpowiednie numery rejestracji, jeżeli takie istnieją.
Artykuł 114
Harmonizacja klasyfikacji i oznakowania
1.
Od … [51] klasyfikacja i oznakowanie zharmonizowane na poziomie Wspólnoty z reguły dodawane są do załącznika I do dyrektywy 67/548/EWG w przypadku klasyfikacji substancji jako rakotwórczej, mutagennej lub działającej szkodliwie na rozrodczość kategorii 1, 2 lub 3 lub mogącej powodować uczulenie w następstwie narażenia przez drogi oddechowe.
Zharmonizowana klasyfikacja i oznakowanie dla innych skutków działania mogą również być dodane do załącznika I dyrektywy 67/548/EWG na podstawie indywidualnej oceny, jeżeli zostanie przedstawione uzasadnienie potrzeby działania na poziomie wspólnotowym.
W tym celu właściwe organy Państw Członkowskich mogą przedkładać Agencji wnioski dotyczące zharmonizowanej klasyfikacji i oznakowania, zgodnie z załącznikiem XV.
2.
Komitet ds. Oceny Ryzyka przyjmuje opinię w sprawie tego wniosku, umożliwiając zainteresowanym stronom wniesienie uwag.
Agencja przekazuje tę opinię i uwagi Komisji, która podejmuje decyzję zgodnie z art. 4 ust. 3 dyrektywy 67/548/EWG.
Artykuł 115
Ustalenia przejściowe
Obowiązki podane w art. 112 stosuje się od … [50].
TYTUŁ XII
INFORMACJE
Artykuł 116
Sprawozdawczość
1.
Co pięć lat Państwa Członkowskie, zgodnie z art. 126, przedkładają Komisji sprawozdanie dotyczące funkcjonowania niniejszego rozporządzenia na ich terytoriach, włączając w to sekcje dotyczące oceny i egzekwowania przepisów.
Pierwsze sprawozdanie przedkładają do… [50].
2.
Co pięć lat Agencja przedkłada Komisji sprawozdanie dotyczące funkcjonowania niniejszego rozporządzenia.
Agencja włącza do sprawozdania informacje o wspólnym przedkładaniu informacji przez rejestrujących zgodnie z art. 11 oraz przegląd wyjaśnień przedstawionych w związku z przedkładaniem informacji osobno.
Pierwsze sprawozdanie przedkłada do… [60].
3.
Co pięć lat Komisja publikuje ogólne sprawozdanie dotyczące doświadczeń nabytych w wyniku funkcjonowania niniejszego rozporządzenia, włączając w to informacje, o których mowa w ust. 1 i 2.
Pierwsze sprawozdanie publikowane jest do… [57].
Artykuł 117
Dostęp do informacji
1.
Do dokumentów znajdujących się w posiadaniu Agencji ma zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 1049/2001.
2.
Ujawnienie poniższych informacji uznawane jest zwykle za podważające ochronę interesów handlowych osoby zainteresowanej:
a) szczegółowe informacje dotyczące pełnego składu preparatu;
b) dokładne zastosowanie, funkcja lub wykorzystanie substancji lub preparatu;
c) dokładna wielkość obrotu substancji produkowanej lub wprowadzanej do obrotu;
d) powiązania pomiędzy producentem lub importerem i dalszymi użytkownikami.
W przypadku takim, jak sytuacje nagłe, gdy niezbędne jest pilne działanie w celu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa człowieka lub ochrony środowiska, Agencja może ujawnić informacje, o których mowa w niniejszym ustępie.
3.
Do … [54] Zarząd przyjmuje praktyczne ustalenia w celu wykonania rozporządzenia (WE) nr 1049/2001.
4.
Decyzje podejmowane przez Agencję zgodnie z art. 8 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 mogą być przedmiotem skargi do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich lub postępowania przez Trybunałem Sprawiedliwości, na podstawie, odpowiednio, art. 195 i 230 Traktatu.
Artykuł 118
Dostęp publiczny drogą elektroniczną
1.
Następujące informacje znajdujące się w posiadaniu Agencji dotyczące substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatu lub w wyrobach są nieodpłatnie udostępniane publicznie przez Internet zgodnie z art. 76 ust. 2 lit. d):
a) nazwy handlowe substancji;
b) nazwa wg nomenklatury IUPAC dla substancji niebezpiecznych w rozumieniu dyrektywy 67/548/EWG;
c) nazwa substancji zgodna z wykazem EINECS, jeżeli taka istnieje;
d) klasyfikacja i oznakowanie substancji;
e) dane fizykochemiczne dotyczące substancji oraz jej rozmieszczenia i losów w środowisku;
f) wynik każdego badania toksyczności i ekotoksyczności;
g) każdy określony zgodnie z załącznikiem I poziom niepowodujący zmian (DNEL) lub przewidywane stężenie niepowodujące zmian w środowisku (PNEC);
h) wytyczne dotyczące bezpiecznego stosowania, zgodnie z sekcją 4 i 5 załącznika VI;
i) metody analityczne, jeżeli są wymagane zgodnie z przepisami załączników IX lub X, umożliwiające wykrycie substancji niebezpiecznej po uwolnieniu do środowiska, a także określenie bezpośredniego narażenia człowieka.
2. Poniższe informacje dotyczące substancji w ich postaci własnej, jako składników preparatów lub w wyrobach są nieodpłatnie udostępniane publicznie przez Internet zgodnie z art. 76 ust. 2 lit. d) z wyjątkiem sytuacji, w której strona przedkładająca te informacje przedstawi uzasadnienie zgodnie z art. 10 lit. a) pkt xi) dotyczące przyczyn ewentualnej szkodliwości publikacji tych informacji dla interesów handlowych rejestrującego lub wszelkich innych zainteresowanych stron, a Agencja uzna to uzasadnienie za słuszne:
a) jeżeli jest to istotne z punktu widzenia klasyfikacji i oznakowania substancji, stopień czystości substancji, a także dane identyfikujące zanieczyszczenia lub dodatki, o których wiadomo, że są to substancje niebezpieczne;
b) całkowity zakres wielkości obrotu (tzn. 1-10 ton, 10-100 ton, 100-1000 ton lub ponad 1000 ton), w którym zarejestrowana została dana substancja;
c) podsumowania przebiegu badań i szczegółowe podsumowania przebiegu badań w odniesieniu do informacji, o których mowa w ust. 1 lit. e) i f);
d) informacje zawarte w karcie charakterystyki, inne niż wymienione w ust.1.
Artykuł 119
Współpraca z krajami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi
Niezależnie od przepisów art. 117 i 118, informacje otrzymane przez Agencję na mocy niniejszego rozporządzenia mogą zostać ujawnione każdemu rządowi lub organowi krajowemu państwa trzeciego lub też organizacji międzynarodowej zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy Wspólnotą i zainteresowaną stroną trzecią na mocy rozporządzenia (WE) nr 304/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia dotyczące wywozu i przywozu niebezpiecznych chemikaliów [72] lub na mocy art. 181 a ust. 3 Traktatu, pod warunkiem, że spełnione są oba poniższe warunki:
a) celem porozumienia jest współpraca w zakresie wdrażania przepisów prawnych dotyczących chemikaliów objętych niniejszym rozporządzeniem i zarządzania nimi;
b) strona trzecia chroni poufne informacje według wzajemnych uzgodnień.
TYTUŁ XII
WŁAŚCIWE ORGANY
Artykuł 120
Powołanie
Państwa Członkowskie powołują właściwy organ lub właściwe organy odpowiedzialne za wykonywanie zadań przydzielonych właściwym organom na mocy niniejszego rozporządzenia i za współpracę z Komisją i Agencją we wdrażaniu niniejszego rozporządzenia.
Państwa Członkowskie dostarczają właściwym organom odpowiednich zasobów, aby umożliwić im, w powiązaniu z innymi dostępnymi zasobami, terminowe wypełnianie zadań przewidzianych niniejszym rozporządzeniem.
Artykuł 121
Współpraca pomiędzy właściwymi organami
Właściwe organy współpracują ze sobą w wykonywaniu zadań przewidzianych niniejszym rozporządzeniem i w tym celu dostarczają właściwym organom innych Państw Członkowskich wszelkiego niezbędnego i potrzebnego wsparcia.
Artykuł 122
Przekazywanie do wiadomości publicznej informacji dotyczących ryzyka stwarzanego przez substancje
Właściwe organy Państw Członkowskich informują ogół społeczeństwa o ryzyku stwarzanym przez substancję w sytuacji gdy uważa się to za konieczne dla ochrony zdrowia człowieka lub środowiska.
Komisja opracowuje wytyczne zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 132 ust. 3 w celu koordynacji tych działań w Państwach Członkowskich.
Artykuł 123
Inne obowiązki
Właściwe organy przedkładają Agencji elektronicznie wszelkie dostępne znajdujące się w ich posiadaniu informacje o substancjach zarejestrowanych zgodnie z art. 12 ust. 1, których dokumentacje nie zawierają pełnych informacji, o których mowa w załączniku VII, w szczególności informacje o tym, czy w toku działań dotyczących egzekwowania przepisów lub nadzoru nie zidentyfikowano podejrzeń o ryzyku.
Właściwy organ odpowiednio uaktualnia te informacje.
Państwa Członkowskie tworzą krajowe centra informacyjne w celu udzielania producentom, importerom, dalszym użytkownikom i wszelkim innym zainteresowanym stronom porad dotyczących ich odpowiedzialności i obowiązków wynikających z przepisów niniejszego rozporządzenia, w szczególności w związku z rejestracją substancji zgodnie z art. 12 ust. 1, co ma charakter dodatkowy w stosunku do dokumentów określających wytyczne operacyjne, które dostarczane są przez Agencję na mocy przepisów art. 76 ust. 2 lit. f).
TYTUŁ XIV
EGZEKWOWANIE PRZEPISÓW
Artykuł 124
Zadania Państw Członkowskich
Państwa Członkowskie utrzymują odpowiedni do okoliczności system kontroli urzędowych i innych działań.
Artykuł 125
Kary za nieprzestrzeganie przepisów
Państwa Członkowskie określają przepisy dotyczące kar stosowanych w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wykonania.
Przewidziane kary muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Państwa Członkowskie powiadamiają o tych przepisach Komisję nie później niż … [49] i niezwłocznie powiadamiają o wszystkich późniejszych ich zmianach.
Artykuł 126
Sprawozdanie
Sprawozdanie, o którym mowa w art. 116 ust. 1, zawiera w związku z egzekwowaniem przepisów wyniki inspekcji urzędowych, sprawowanego nadzoru, przewidywanych kar i innych środków podjętych zgodnie z przepisami art. 124 i 125 w ciągu poprzedniego okresu sprawozdawczego.
Zagadnienia wspólne, które mają się znaleźć w sprawozdaniu, uzgadniane są za pośrednictwem forum.
Komisja udostępnia te raporty Agencji oraz forum.
TYTUŁ XV
POSTANOWIENIA PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE
Artykuł 127
Klauzula o swobodnym przepływie
1.
Z zastrzeżeniem ust. 2, Państwa Członkowskie nie zabraniają, nie ograniczają ani nie utrudniają produkcji, importu, wprowadzania do obrotu ani stosowania substancji w jej postaci własnej, jako składnika preparatu lub w wyrobie, objętej zakresem zastosowania niniejszego rozporządzenia, która spełnia warunki niniejszego rozporządzenia i, w stosownych przypadkach, wspólnotowych aktów prawnych przyjętych w ramach wykonywania niniejszego rozporządzenia.
2.
Niniejsze rozporządzenie w żaden sposób nie stoi na przeszkodzie utrzymaniu lub ustanawianiu przez Państwa Członkowskie przepisów krajowych mających na celu ochronę pracowników, zdrowia ludzkiego i środowiska, obowiązujących w przypadkach, w których niniejsze rozporządzenie nie harmonizuje wymogów dotyczących produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania.
Artykuł 128
Klauzula ochronna
1.
Jeżeli Państwo Członkowskie ma uzasadnione powody uważać, że w związku z daną substancją, w jej postaci własnej, jako składnikiem preparatu lub w wyrobie konieczne jest pilne działanie w celu ochrony zdrowia człowieka lub ochrony środowiska, nawet jeżeli spełnia ona wymagania niniejszego rozporządzenia, może ono zastosować odpowiednie środki tymczasowe.
Państwo Członkowskie niezwłocznie powiadamia o tej sytuacji Komisję, Agencję i inne Państwa Członkowskie, podając powody swojej decyzji i przedkładając informacje naukowe lub techniczne, na których oparte są środki tymczasowe.
2.
W ciągu 60 dni od otrzymania takich informacji od Państwa Członkowskiego Komisja podejmuje decyzję zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Decyzja ta:
a) zezwala na zastosowanie środka tymczasowego na okres określony w tej decyzji; lub
b) zobowiązuje Państwo Członkowskie do odwołania środka tymczasowego.
3.
Jeżeli w przypadku decyzji, o której mowa w ust. 2 lit. a), środek tymczasowy zastosowany przez Państwo Członkowskie polega na ograniczeniu wprowadzania substancji do obrotu lub stosowania substancji, zainteresowane Państwo Członkowskie rozpoczyna wspólnotową procedurę wprowadzania ograniczeń poprzez przekazanie Agencji dossier, zgodnie z załącznikiem XV, w ciągu 3 miesięcy od daty decyzji Komisji.
4.
W przypadku decyzji, o której mowa w ust. 2 lit. a), Komisja rozważa potrzebę ewentualnego dostosowania niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 129
Przedstawienie powodów decyzji
Właściwe organy, Agencja i Komisja podają powody wszelkich decyzji podjętych przez nie na mocy niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 130
Zmiany załączników
Zmian załączników można dokonywać według procedury, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 131
Przepisy wykonawcze
Środki niezbędne do skutecznego wykonania niniejszego rozporządzenia podejmowane są zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 132
Procedura komitetu
1.
Komisję wspiera komitet.
2.
W przypadku gdy dokonywane są odniesienia do niniejszego ustępu, stosuje się art. 3 i 5 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
3.
W przypadku gdy dokonywane są odniesienia do niniejszego ustępu, stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE, z uwzględnieniem przepisów art. 8 tej decyzji.
Okres przewidziany w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE wynosi trzy miesiące.
4.
Komitet przyjmuje swój regulamin.
Artykuł 133
Środki przejściowe dotyczące Agencji
1.
Komisja zapewnia niezbędne wsparcie przy ustanawianiu Agencji.
2.
W tym celu, do czasu mianowania Dyrektora Wykonawczego zgodnie z art. 83, Komisja — w imieniu Agencji i korzystając z jej budżetu — może mianować personel, w tym osobę pełniącą tymczasowo funkcje administracyjne Dyrektora Wykonawczego, i zawierać inne umowy.
Artykuł 134
Środki przejściowe dotyczące substancji zgłoszonych
1.
Skierowane do zgłaszających żądania przekazania dalszych informacji właściwym organom zgodnie z art. 16 ust. 2 dyrektywy 67/548/EWG są traktowane jako decyzje przyjęte zgodnie z art. 50 niniejszego rozporządzenia.
2.
Skierowane do zgłaszającego żądanie przekazania dalszych informacji o substancji zgodnie z art. 16 ust. 1 dyrektywy 67/548/EWG jest traktowana jako decyzja przyjęta zgodnie z art. 51 niniejszego rozporządzenia.
substancja taka jest uznawana za włączaną do wspólnotowego kroczącego planu działań zgodnie z art. 43 ust. 2 niniejszego rozporządzenia i za wybraną zgodnie z art. 44 ust. 2 niniejszego rozporządzenia przez Państwa Członkowskie, których właściwy organ zwrócił się z żądaniem dalszych informacji zgodnie z art. 16 ust. 1 dyrektywy 67/548/EWG.
Artykuł 135
Środki przejściowe dotyczące substancji istniejących
1. Żądania przedłożenia informacji Komisji skierowane do producentów i importerów zgodnie z rozporządzeniem Komisji przy zastosowaniu art. 10 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 793/93 są traktowane jako decyzje przyjęte zgodnie z art. 51 niniejszego rozporządzenia.
Właściwym organem, wykonującym zadania określone w art. 45 ust. 3 i art. 47 niniejszego rozporządzenia, w odniesieniu do danej substancji jest właściwy organ państwa Członkowskiego określony jako sprawozdawca zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 793/93.
2. Żądania przedłożenia informacji Komisji skierowane do producentów i importerów zgodnie z rozporządzeniem Komisji przy zastosowaniu art. 12 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 793/93 są traktowane jako decyzje przyjęte zgodnie z art. 51 niniejszego rozporządzenia. Agencja określa w odniesieniu do danej substancji organ właściwy do celów wykonania zadań określonych w art. 45 ust. 3 i art. 47 niniejszego rozporządzenia.
3. Państwo Członkowskie, którego sprawozdawca nie przekazał do … [54] oceny ryzyka oraz, w stosownych przypadkach, strategii ograniczania ryzyka, zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 793/93:
a) dokumentuje informacje dotyczące zagrożeń i ryzyka zgodnie z częścią B załącznika XV niniejszego rozporządzenia;
b) stosuje art. 68 ust. 4 niniejszego rozporządzenia na podstawie informacji, o której mowa w lit. a); oraz
c) sporządza dokumentację dotyczącą jego opinii na temat sposobu przeciwdziałania wszelkiemu innemu rodzajowi zidentyfikowanego ryzyka poprzez działanie inne niż zmiana załącznika XVII.
Informacje, o których mowa powyżej, są przedkładane Agencji do … [49].
Artykuł 136
Środki przejściowe dotyczące ograniczeń
1.
Do … [49] Komisja sporządza, jeżeli jest to konieczne, projekt zmian do załącznika XVII zgodnie z jednym z następujących dokumentów:
a) jakąkolwiek oceną ryzyka i zalecaną strategią ograniczającą ryzyko przyjętą na poziomie Wspólnoty zgodnie z przepisami art. 11 rozporządzenia (EWG) nr 793/93, o ile zawiera wnioski dotyczące ograniczeń zgodnie z tytułem VIII niniejszego rozporządzenia, ale w odniesieniu do których nie została jeszcze podjęta decyzja na mocy dyrektywy 76/769/EWG;
b) jakimkolwiek wnioskiem przedłożonym odpowiednim instytucjom, lecz jeszcze nie przyjętym, dotyczącym wprowadzenia ograniczeń na mocy dyrektywy 76/769/EWG.
2.
Do … [49] wszystkie dossier, o których mowa w art. 128 ust. 3, są przedkładane Komisji.
Komisja w razie potrzeby sporządza projekt zmiany załącznika XVII.
Artykuł 137
Przegląd
1.
Do … [73] Komisja dokonuje przeglądu mającego na celu ocenę potrzeby ewentualnego rozszerzenia zastosowania obowiązku przeprowadzania oceny bezpieczeństwa chemicznego i dokumentowania tej oceny w raporcie bezpieczeństwa chemicznego na substancje nie objęte tym obowiązkiem ze względu na to, że nie podlegają one rejestracji lub też podlegają rejestracji, ale są produkowane lub importowane w ilości nie przekraczającej 10 ton rocznie.
Na podstawie tego przeglądu i jeżeli jest to stosowne Komisja może przedstawiać wnioski legislacyjne w sprawie rozszerzenia zastosowania tego obowiązku.
2.
Komisja może przedstawiać wnioski legislacyjne, gdy tylko uda się ustalić wykonalny i opłacalny sposób selekcji polimerów mających podlegać rejestracji na podstawie rozsądnych kryteriów technicznych i uzasadnionych kryteriów naukowych oraz po opublikowaniu sprawozdania dotyczącego następujących kwestii:
a) ryzyka stwarzanego przez polimery w porównaniu z innymi substancjami;
b) potrzeby, jeżeli taka istnieje, rejestrowania określonych typów polimerów, biorąc pod uwagę konkurencyjność i innowację z jednej strony oraz ochronę zdrowia ludzkiego i środowiska z drugiej.
3.
Sprawozdanie, o którym mowa w art. 116 ust. 3, dotyczące doświadczeń nabytych w wyniku funkcjonowania niniejszego rozporządzenia, zawiera przegląd wymagań odnoszących się do rejestracji substancji produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera jedynie w ilości od 1 do 10 ton rocznie.
Na podstawie tego przeglądu Komisja może przedstawiać wnioski legislacyjne w sprawie zmodyfikowania wymagań w zakresie informacji dla substancji produkowanych lub importowanych przez producenta lub importera w ilości od 1 do 10 ton rocznie, biorąc pod uwagę aktualną sytuację w tym zakresie, na przykład w związku z alternatywnymi badaniami i (ilościowymi) zależnościami struktura-aktywność ((Q)SARs).
4. Komisja dokonuje przeglądu załączników I, IV i V do … [54] w celu przedstawienia propozycji ich zmian, jeżeli jest to stosowne, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 132 ust. 3.
Artykuł 138
Uchylenia
Uchyla się dyrektywy 76/769/EWG i 91/155/EWG.
Ze skutkiem od … [54], uchyla się dyrektywy 93/105/WE i 2000/21/WE oraz rozporządzenia (EWG) nr 793/93 i (WE) nr 1488/94.
Ze skutkiem od … [74] uchyla się dyrektywę 93/67/EWG.
Odniesienia do uchylonych aktów prawnych uznaje się za odniesienia do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 139
Zmiana dyrektywy 1999/45/WE
Skreśla się art. 14 dyrektywy 1999/45/WE.
Artykuł 140
Wejście w życie i stosowanie
1.
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2.
Przepisy tytułów II, III, V, VI, VII, XI oraz XII, a także art. 127 i 135 stosuje się od … [54].
3.
Przepisy art. 134 stosuje się od dnia … [74].
4.
Przepisy art. 68 — 72 stosuje się od … [49].
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.
Sporządzono w …, …
W imieniu Parlamentu Europejskiego
…
Przewodniczący
W imieniu Rady
…
Przewodniczący [1] Dz.U. C 112 z 30.4.2004, str. 92 i Dz.U. C 294 z 25.11.2005, str. 38.
[2] Dz.U. C 164 z 5.7.2005, str. 78.
[3] Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 17 listopada 2005 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym), wspólne stanowisko Rady z dnia 27 czerwca 2006 r. oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia …. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[4] Dz.U. 196 z 16.8.1967, str. 1.
Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2004/73/WE (Dz.U. L 152 z 30.4.2004, str. 1).
Sprostowana w Dz.U. L 216 z 16.6.2004, str. 3.
[5] Dz.U. L 262 z 27.9.1976, str. 201. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2005/90/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 33 z 4.2.2006, str. 28).
[6] Dz.U. L 200 z 30.7.1999, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2006/8/WE (Dz.U. L 19 z 24.1.2006, str. 12).
[7] Dz.U. L 84 z 5.4.1993, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
[8] Dz.U. L 158 z 30.4.2004, str. 50.
Poprawiona w Dz.U. L 229 z 29.6.2004, str. 23.
[9] Dz.U. L 131 z 5.5.1998, str.11.
[10] Dz.U. L 358 z 18.12.1986, str. 1. Dyrektywa zmieniona dyrektywą 2003/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 230 z 16.9.2003, str.32).
[11] Dz.U. L 50 z 20.2.2004, str. 44.
[12] Dz.U. C 77 z 28.3.2002, str. 1.
[13] Dz.U. L 357 z 31.12.2002, str. 72.
[14] Dz.U. L 136 z 30.4.2004, str. 1.
[15] Dz.U. L 31 z 1.2.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 575/2006 (Dz.U. L 100 z 8.4.2006, str. 3).
[16] Dz.U. C 218 z 13.9.2003, str. 1.
[17] Dz.U. L 41 z 14.2.2003, str. 26.
[18] Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43.
[19] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.
[20] Dyrektywa Komisji 91/155/EWG z 5 marca 1991 określająca i ustanawiająca szczegółowe uzgodnienia dotyczące systemu szczególnych informacji o preparatach niebezpiecznych w związku z wykonaniem art. 10 dyrektywy 88/379/EWG (Dz.U. L 76, 22.3.1991, str. 35). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2001/58/WE (Dz.U. L 212, 7.8.2001, str. 24)
[21] Dyrektywa Komisji 93/67/EWG z dnia 20 lipca 1993 r. ustanawiająca zasady oceny ryzyka dla człowieka i środowiska naturalnego ze strony substancji notyfikowanych zgodnie z dyrektywą Rady 67/548/EWG (Dz.U. L 227, 8.9.1993, str. 9)
[22] Dyrektywa Komisji 93/105/WE z dnia 25 listopada 1993 r. ustanawiająca załącznik VII D, zawierający informacje wymagane w dokumentacji technicznej określonej w art. 12 siódmej zmiany do dyrektywy Rady 67/548/EWG (Dz.U. L 294, 30.11.1993, str. 21).
[23] Dyrektywa Komisji 2000/21/WE z 25 kwietnia 2000 r w sprawie wykazu prawodawstwa Wspólnoty, o której mowa w piątym tiret art. 13 ust. 1 dyrektywy Rady 67/548/EWG (Dz.U. L 103 z 28.4.2000, str. 70).
[24] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 14448/94 z 28 czerwca 1994 z dnia 28 czerwca 1994 r. ustanawiające zasady oceny ryzyka dla człowieka i środowiska naturalnego ze strony istniejących substancji zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 793/93 (Dz.U. L 161 z 29.6.1994, str. 3).
[25] Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
[26] Dz.U. L 159 z 29.6.1996, str. 1.
[27] Dz.U. L 114 z 27.4.2006, str. 9.
[28] Dz.U. L 183 z 29.6.1989, str. 1. Dyrektywa zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[29] Dz.U. L 257 z 10.10.1996, str. 26. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 166/2006 Parlamentu Europejskiego i rady (Dz.U. L 33, 4.2.2006, str. 1).
[30] Dz.U. L 327 z 22.12.2000, str. 1. Dyrektywa zmieniona decyzją nr 2455/2001/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 331, 15.12.2001, str.1).
[31] Dz.U. L 311 z 28.11.2001, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2004/28/WE (Dz.U. L 136, 30.4.2004, str. 58).
[32] Dz.U. L 311 z 28.11.2001, str. 67. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą 2004/27/WE (Dz.U. L 136, 30.4.2004, str. 34).
[33] Dz.U. L 40 z 11.2.1989, str. 27. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[34] Dz.U. L 184 z 15.7.1998, str. 61. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[35] Dz.U. L 84 z 27.3.1999, str. 1. Decyzja ostatnio zmieniona decyzją 2006/252/WE (Dz.U. L 91 z 29.3.2006, str. 48).
[36] Dz.U. L 268 z 18.10.2003, str. 29. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 378/2005 (Dz.U. L 59 z 5.3.2005, str. 8).
[37] Dz.U. L 213 z 21.7.1982, str. 8. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2004/116/WE (Dz.U. L 379 z 24.12.2004, str. 81).
[38] Dz.U. L 262 z 27.9.1976, str. 169. Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2006/65/WE (Dz.U. L 198 z 20.7.2006, str. 11).
[39] Dz.U. L 124 z 20.5.2003, str. 36.
[40] 42 miesiące od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[41] Dz.U. L 338 z 13.11.2004, str. 4.
[42] Dyrektywa Rady 91/414/EWG z dnia 15 lipca 1991 r. dotycząca wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. L 230 z 19.8.1991, str. 1). Dyrektywa ostatnio zmieniona dyrektywą Komisji 2006/75/WE (Dz.U. L 248, 12.9.2006, str. 3).
[43] Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 3600/92 z dnia 11 grudnia 1992 r. ustanawiające szczegółowe zasady realizacji pierwszego etapu programu pracy określonego w art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady 91/414/EWG dotyczącej wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin (Dz.U. L 366 z 15.12.1992, str. 10). Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2260/2000 (Dz.U. L 259, 13.10, 2000, str. 27).
[44] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 703/2001 z dnia 6 kwietnia 2001 r. określające substancje czynne środków ochrony roślin poddane ocenie w drugim etapie programu pracy określonego w art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady 91/414/EWG oraz weryfikujące wykaz Państw Członkowskich wyznaczonych jako sprawozdawcy dla tych substancji (Dz.U. L 98 z 7.4.2001, str. 6).
[45] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1490/2002 z dnia 14 sierpnia 2002 r. ustanawiające dalsze szczegółowe zasady realizacji trzeciego etapu programu pracy określonego w art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady 91/414/EWG i zmieniającej Rozporządzenie (WE) nr 451/2000 (Dz.U. L 224 z 21.8.2002, str. 23). rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1744/2004 (Dz.U. L 311 z 8.10.2004, str. 23).
[46] Decyzja Komisji 2003/565/WE z dnia 25 lipca 2003 r. wydłużająca okres przewidziany w art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady 91/414/EWG (Dz.U. L 192 z 31.7.2003, str. 40).
[47] Dz.U. L 123 z 24.4.1998, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona Dyrektywą Komisji 2006/50/WE (Dz.U. L 142 z 30.5.2006, str. 6.).
[48] Dz.U. L 307, 24.11.2003, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1048/2005 (Dz.U. L 178 z 9.7.2005, str. 1).
[49] 18 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[50] Trzy lata od daty wejścia wżycie niniejszego rozporządzenia.
[51] Data wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[52] Sześć lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[53] 11 lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[54] 12 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[55] 19 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[56] 20 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[57] Pięć lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[58] Dziewięć lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[59] 15 lat od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[60] Cztery lata od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[61] Dz.U. L 350 z 28.12.1998, str. 58. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1883/2003.
[62] Dwa lata od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[63] Dz.U. L 189 z 20.7.1990, str. 17. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[64] Dz.U. L 169 z 12.7.1993, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[65] Dz.U. L 331 z 7.12.1998, str. 1. Dyrektywa ostatnio zmieniona rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
[66] Dz.U. L 158 z 30.4.2004, str. 7.
Sprostowane w Dz.U. L 229 z 29.6.2004, str. 5.
[67] Rok od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[68] Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1.
[69] Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 1.
[70] Dz.U. L 136 z 31.5.1999, str. 15.
[71] Dz.U. L 17, 6.10.1958, str. 385. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 920/2005 (Dz.U. L 156 z 18.6.2005, str. 3).
[72] Dz.U. L 63 z 6.3.2003, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 777/2006 (Dz.U. L 136 z 24.5.2006, str. 9).
[73] 12 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
[74] 14 miesięcy od daty wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
--------------------------------------------------
WYKAZ ZAŁĄCZNIKÓW
ZAŁĄCZNIK I PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE OCENY SUBSTANCJI I SPORZĄDZANIA RAPORTÓW BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO
ZAŁĄCZNIK II WYTYCZNE DOTYCZĄCE SPORZĄDZANIA KART CHARAKTERYSTYKI
ZAŁĄCZNIK III KRYTERIA DOTYCZĄCE SUBSTANCJI ZAREJESTROWANYCH W ILOŚCI OD 1 DO 10 TON
ZAŁĄCZNIK IV ZWOLNIENIA Z OBOWIĄZKU REJESTRACJI ZGODNIE Z ART.
2 UST.
7 LIT. a)
ZAŁĄCZNIK V ZWOLNIENIA Z OBOWIĄZKU REJESTRACJI ZGODNIE Z ART.
2 UST.
7 LIT. b)
ZAŁĄCZNIK VI WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 10
ZAŁĄCZNIK VII WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 1 TONY
ZAŁĄCZNIK VIII DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 10 TON
ANNEX IX DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 100 TON
ZAŁĄCZNIK X DODATKOWE WYMAGANIA W ZAKRESIE INFORMACJI STANDARDOWYCH DOTYCZĄCYCH SUBSTANCJI PRODUKOWANYCH LUB IMPORTOWANYCH W ILOŚCI CO NAJMNIEJ 1000 TON
ZAŁĄCZNIK XI OGÓLNE ZASADY DOSTOSOWYWANIA STANDARDOWEGO TRYBU BADAŃ OKREŚLONEGO W ZAŁĄCZNIKACH V — VIII
ZAŁĄCZNIK XII PRZEPISY OGÓLNE DLA DALSZYCH UŻYTKOWNIKÓW DOTYCZĄCE OCENY SUBSTANCJI I SPORZĄDZANIA RAPORTÓW BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO
ZAŁĄCZNIK XIII KRYTERIA IDENTYFIKACJI SUBSTANCJI TRWAŁYCH, WYKAZUJĄCYCH ZDOLNOŚĆ DO BIOAKUMULACJI I TOKSYCZNYCH ORAZ SUBSTANCJI BARDZO TRWAŁYCH I WYKAZUJĄCYCH BARDZO DUŻĄ ZDOLNOŚĆ DO BIOAKUMULACJI
ZAŁĄCZNIK XIV WYKAZ SUBSTANCJI PODLEGAJĄCYCH PROCEDURZE UDZIELANIA ZEZWOLEŃ
ZAŁĄCZNIK XV DOSSIER
ZAŁĄCZNIK XVI ANALIZA SPOŁECZNO — EKONOMICZNA
ZAŁĄCZNIK XVII OGRANICZENIA DOTYCZĄCE PRODUKCJI, WPROWADZANIA DO OBROTU I STOSOWANIA NIEKTÓRYCH NIEBEZPIECZNYCH SUBSTANCJI, PREPARATÓW I WYROBÓW
--------------------------------------------------
Wspólne stanowisko (WE) nr 18/2006
przyjęte przez Radę w dniu 27 czerwca 2007 r.
w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę Rady 67/548/EWG w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do klasyfikacji, pakowania i etykietowania substancji niebezpiecznych w celu dostosowania jej do rozporządzenia (WE) nr …/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów
(2006/C 276 E/02)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 95,
uwzględniając wniosek Komisji,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [1],
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu [2],
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) W związku z przyjęciem rozporządzenia (WE) nr …/2006 [3] dyrektywa 67/548/EWG [4] powinna zostać dostosowana, a zawarte w niej przepisy dotyczące zgłaszania i oceny ryzyka chemikaliów powinny zostać uchylone,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 67/548/EWG wprowadza się następujące zmiany:
1) skreśla się art. 1 ust. 1 lit. a), b) i c);
2) skreśla się art. 2 ust. 1 lit. c), d), f) i g);
3) art. 3 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 3
Badanie i ocena właściwości substancji
Badania substancji dokonywane w ramach niniejszej dyrektywy przeprowadzane są zgodnie z wymaganiami art. 13 rozporządzenia (WE) nr …/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia … w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) oraz utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów [5].
4) w art. 5 wprowadza się następujące zmiany:
a) ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje następujące brzmienie:
"Państwa Członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby substancje mogły być wprowadzane do obrotu w ich postaci własnej lub jako składnik preparatów tylko wtedy, gdy ich opakowania i oznakowanie zgodne są z art. 22–25 niniejszej dyrektywy oraz z kryteriami określonymi w załączniku VI do niniejszej dyrektywy, a w przypadku substancji zarejestrowanych, zgodne z informacją uzyskaną poprzez stosowanie art. 12 i 13 rozporządzenia (WE) nr …/2006, z wyjątkiem preparatów objętych przepisami innych dyrektyw.";
b) ust. 2 otrzymuje następujące brzmienie:
"2.
Środki, o których mowa w pierwszym akapicie ustępu pierwszego stosuje się do momentu umieszczenia substancji w załączniku I lub do momentu podjęcia decyzji o jej nieumieszczaniu zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 29.";
5) skreśla się art. 7 — 15;
6) skreśla się art. 16;
7) skreśla się art. 17 — 20;
8) skreśla się art. 27;
9) art. 32 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 32
Odniesienia
Odniesienia do załączników VIIA, VIIB, VIIC, VIID i VIII do niniejszej dyrektywy traktuje się jako odniesienia do odpowiadających im załączników VI, VII, VIII, IX, X i XI do rozporządzenia (WE) nr …/2006.";
10) skreśla się załącznik V;
11) w załączniku VI wprowadza się następujące zmiany:
a) w sekcjach 1.6.2, 1.7.2, 1.7.3, 2.1, 2.2.1, 2.2.2, 2.2.2.1, 2.2.3, 2.2.4, 2.2.5, 3.1.1, 3.1.5.1, 3.1.5.2, 3.2.1, 3.2.2, 3.2.3, 3.2.5, 3.2.6.1, 3.2.6.2, 3.2.7.2, 4.2.3.3, 5.1.3, 9.1.1.1, 9.1.1.2, 9.3 i 9.5 niniejszego załącznika, słowa "załącznik V" i "załącznik V do niniejszej dyrektywy" otrzymują brzmienie "rozporządzenie Komisji w sprawie metod badań jak określono w art. 13 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr …/2006";
b) w sekcji 1.6.1 lit. a) otrzymuje brzmienie:
"a) odnośnie do substancji, dla których wymagane są informacje określone w załączniku VI, VII i VIII do rozporządzenia (WE) nr…/2006, większość danych koniecznych do klasyfikacji i etykietowania jest zamieszczona w "podstawowym zestawie".
Niniejsza klasyfikacja i etykietowanie muszą być poddane przeglądowi, jeśli to konieczne, gdy dalsze informacje są dostępne (załączniki IX i X do rozporządzenia (WE) nr…/2006);";
c) w sekcji 5.1, akapit drugi otrzymuje brzmienie:
"Kryteria określone poniżej wywodzą się z metod badań określonych w rozporządzeniu Komisji w sprawie metod badań jak określono w art. 13 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr…/2006, o ile są one wspomniane.
Metody badań wymagane dla "podstawowego zestawu", o którym mowa w załącznikach VII i VIII do rozporządzenia (WE) nr…/2006 są ograniczone, a dane z nich uzyskane mogą być niewystarczające do właściwej klasyfikacji.
Klasyfikacja może wymagać dodatkowych danych uzyskanych z załącznika IX lub X do rozporządzenia (WE) nr…/2006 lub innych równoważnych badań.
Ponadto, substancje sklasyfikowane mogą być przedmiotem rewizji w świetle nowych danych."
d) w sekcji 5.2.1.2 akapit drugi, zdanie drugie otrzymuje brzmienie:
"Takie dodatkowe naukowe dowody powinny być zwykle oparte na badaniach wymaganych w załączniku IX do rozporządzenia (WE) nr…/2006 lub na badaniach o równoważnej wartości i mogłyby zawierać:";
12) skreśla się załączniki VIIA, VIIB, VIIC, VIID i VIII.
Artykuł 2
1.
Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy ze skutkiem od dnia… [6].
Państwa członkowskie niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji.
Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2.
Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejszą dyrektywę stosuje się od … [6].
Nie naruszając przepisów ust. 2 niniejszego artykułu, art. 1 pkt 6 stosuje się od dnia … [7].
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie
(2006/C 229/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie, COM(2005) 548 końcowy — 2005/0221 (COD),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 28 listopada 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, na podstawie art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 24 stycznia 2006 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej Zintegrowany Program działań w zakresie kształcenia ustawicznego (CdR 258/2004 fin [1]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji — Stworzenie europejskiego obszaru kształcenia ustawicznego (CdR 49/2002 [2]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 — 2013) (CdR 155/2005 fin),
uwzględniając swoją opinię w sprawie przyjęcia wieloletniego programu (2004 — 2006) na rzecz efektywnego wprowadzania technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w systemach edukacji w Europie (Program e-Learning — kształcenie za pomocą mediów elektronicznych) (CdR 73/2003 fin [3]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Promowanie nauki języków obcych i różnorodności językowej: plan działania na lata 2004 — 2006 (CdR 248/2003 fin [4]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program Kultura 2007 (2007 — 2013), (CdR 259/2004 fin [5]),
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji w sprawie działań w konsekwencji Białej księgi pt.
"Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej — propozycja wspólnych celów w zakresie ochotniczej działalności młodzieży", w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży (COM(2004) 337 wersja ostateczna),
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie działań w konsekwencji Białej księgi pt.
"Nowe impulsy dla młodzieży europejskiej — propozycja wspólnych celów w zakresie lepszego zrozumienia młodzieży i większej wiedzy o niej", w odpowiedzi na uchwałę Rady z dnia 27 czerwca 2002 r. dotyczącą ram współpracy europejskiej w dziedzinie młodzieży (COM(2004) 336 wersja ostateczna (CdR 192/2004 fin [6]),
uwzględniając projekt opinii Komisji ds. Kultury, Edukacji i Badań Naukowych, przyjęty 4 kwietnia 2006 r. (CdR 31/2006 rev.2) (sprawozdawca: Christina Tallberg, radna powiatu Sztokholm (SE/PES)),
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 czerwca) następującą opinię:
Treść komunikatu Komisji
Podczas szczytu Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000 r. uznano, że przed Europą stoją wyzwania w zakresie przystosowania się do globalizacji i przejścia do modelu gospodarek opartych na wiedzy.
Podkreślono, że "każdy obywatel musi posiadać umiejętności niezbędne do tego, aby żyć i pracować w nowym społeczeństwie informacyjnym", a także, że "konieczne są ramy europejskie określające nowe umiejętności podstawowe [7], które zapewnić ma uczenie się przez całe życie: umiejętności informatyczne, znajomość języków obcych, kulturę techniczną, przedsiębiorczość i umiejętności społeczne".
Zalecenie, którego dotyczy poniższy wniosek, stanowi zatem przedstawienie europejskiego narzędzia referencyjnego w zakresie kluczowych kompetencji, a także zawiera sugestie, w jaki sposób można zapewnić wszystkim obywatelom dostęp do tych kompetencji poprzez uczenie się przez całe życie.
Tworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy powoduje coraz większe zapotrzebowanie na kluczowe kompetencje w sferze osobistej, publicznej i zawodowej.
W listopadzie 2004 r. Grupa Wysokiego Szczebla ds. Strategii Lizbońskiej stwierdziła jasno, że "dalece niewystarczające są podejmowane obecnie w Europie działania w celu wyposażenia ludzi w narzędzia potrzebne im do przystosowywania się do zmieniającego się rynku pracy; dotyczy to zarówno stanowisk wymagających wysokich, jak i niskich kwalifikacji".
Wiele krajów uruchomiło programy nauczania podstawowych umiejętności, np. czytania, pisania, liczenia i umiejętności informatycznych dla osób dorosłych, często za pośrednictwem organizacji pozarządowych.
Pewne kraje nie mają jeszcze jednak możliwości, aby zapewnić wszystkim obywatelom nabywanie i aktualizowanie ich podstawowych umiejętności.
Dokument "Kluczowe kompetencje w uczeniu się przez całe życie — Europejskie ramy referencyjne" obejmuje wiedzę, umiejętności i postawy sprzyjające zaangażowaniu ludzi w zrównoważony rozwój i rozwijaniu demokratycznych postaw obywatelskich.
Osiem kluczowych kompetencji, jakie ustanowiono w owych ramach, to: porozumiewanie się w języku ojczystym, porozumiewanie się w językach obcych, kompetencje matematyczne, kompetencje informatyczne, zdolność uczenia się, kompetencje interpersonalne, międzykulturowe i społeczne, przedsiębiorczość oraz ekspresja kulturalna.
Znaczenie dla władz lokalnych i regionalnych
W całej Unii Europejskiej poziomowi lokalnemu i regionalnemu przypada istotna część odpowiedzialności za edukację, szkolenia oraz rozwijanie umiejętności poprzez uczenie się przez całe życie.
Władze lokalne i regionalne zajmują wyjątkową pozycję pozwalającą im na nawiązywanie konstruktywnej współpracy z partnerami społecznymi, instytucjami i organizacjami kształcenia ogólnego i ustawicznego, zmierzającej do dostosowywania programów kształcenia ogólnego i zawodowego do specyficznych potrzeb i wymogów lokalnych.
Ponadto wiele różnych projektów współpracy regionalnej i lokalnej pełni rolę istotnej siły napędowej wzrostu i rozwoju.
Programy nauczania umożliwiają Unii dotarcie bezpośrednio do pojedynczych obywateli. Żaden inny program unijny nie wpływa każdego roku na życie tak wielu osób.
Programy te przyczyniają się również do modernizacji systemów kształcenia i pomagają jednostkom podwyższać swoje kwalifikacje.
Zważywszy na zakres odpowiedzialności szczebla lokalnego i regionalnego, podmioty regionalne należy traktować jako ważny cel działań w ramach programów realizowanych w dziedzinie edukacji i szkolenia [8].
Powołane przez Komisję we współpracy z Komitetem Regionów "regionalne sieci uczenia się przez całe życie" (inicjatywa R3L) stanowią doskonały przykład upowszechniania i rozwoju uczenia się przez całe życie w Europie.
Początkowo była to inicjatywa pilotażowa dysponująca budżetem odrębnym od budżetów głównych programów.
Obecnie została ona zawarta we wniosku w sprawie nowego zintegrowanego programu działania w dziedzinie uczenia się przez całe życie na lata 2007 — 2013.
1.
Stanowisko Komitetu Regionów wobec komunikatu Komisji
1.1 Komitet Regionów wyraża aprobatę dla przeważającej części europejskiej strategii uczenia się przez całe życie, które rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie i trwa w kolejnych fazach życia oraz przyjmuje z zadowoleniem fakt, że obejmuje ona uczenie się na różne sposoby, takie jak kształcenie formalne, nieformalne i incydentalne.
Komitet Regionów podkreślał już w różnych kontekstach, że strategia uczenia się przez całe życie dotyczy w znacznym stopniu szczebla lokalnego i regionalnego, często nakładając na niego odpowiedzialność polityczną i ekonomiczną za sektor edukacji i szkolenia w państwach członkowskich.
Władze lokalne i regionalne często działają, wraz z władzami socjalnymi, w charakterze koordynatora rozwoju i wzrostu, odpowiedzialnego za interes publiczny i infrastrukturę.
Pełnią one także rolę pracodawcy, który odpowiada za podniesienie kwalifikacji swoich pracowników, a jednocześnie jest nim zainteresowany [9].
1.2 Kwestie kształcenia odgrywają decydującą rolę z punktu widzenia konkurencyjności Europy, stanowiąc warunek zapewnienia dobrobytu socjalnego.
Największy skarb Europy, tzn. jej obywatele, muszą zostać przygotowani do życia zawodowego i wykonywania kategorii prac, które różnią się zasadniczo od będących udziałem poprzednich pokoleń i które również w przyszłości będą podlegać zmianom.
Zarówno przedsiębiorstwa, jak i pracownicy stoją w obliczu zmian, których ostateczną postać trudno jest z góry przewidzieć.
1.3 Oczywiście okoliczności i sytuacja wyjściowa rozwoju lokalnego i regionalnego są zróżnicowane, jednak w żadnym wypadku nie można ich rozpatrywać w oderwaniu od otaczającego środowiska.
W sytuacji, gdy istniejące miejsca pracy ulegają likwidacji, regiony i społeczności potrzebują miejsc pracy tworzonych w nowych sektorach produkcji, ponieważ w przeciwnym wypadku grozi im stagnacja, wykluczenie społeczne w postaci bezrobocia, wysoka absencja chorobowa i niejednokrotnie zbyt wczesne wycofywanie się z rynku pracy.
1.4 Stąd też istnieje potrzeba rozwijania kwalifikacji i umiejętności ludzi w sposób spełniający wymogi społeczeństwa opartego na wiedzy. Coraz większego znaczenia nabierają wysokie umiejętności językowe i komunikacyjne oraz umiejętność pracy w zespole.
W dzisiejszej rzeczywistości, która charakteryzuje się wzrostem intensywności strumieni handlu oraz globalizacją i segmentacją rynków, występuje zwiększone zapotrzebowanie na współpracę.
Dotyczy to stosunków pomiędzy różnymi przedsiębiorstwami i organizacjami na poziomie lokalnym i regionalnym, a także pomiędzy regionami.
Rysuje się przy tym układ coraz silniejszych wzajemnych zależności pomiędzy poszczególnymi częściami Europy oraz pomiędzy Europą a światem.
1.5 Wzajemna zależność pomiędzy życiem zawodowym, społeczeństwem i wyższym wykształceniem jest ważnym warunkiem wstępnym innowacji i wzrostu na poziomie lokalnym i regionalnym.
Niezbędna jest przy tym integrująca infrastruktura oraz atmosfera braku dyskryminacji, co przyczynia się do pobudzenia aktywnego obywatelstwa i współodpowiedzialności oraz zapewnienia spójności społecznej i zrównoważonego rozwoju.
1.6 Komitet Regionów już wcześniej podkreślał znaczenie swojej aktywnej roli we wspieraniu uczenia się przez całe życie na szczeblu lokalnym i regionalnym [10].
Odnosi się to oczywiście w tym samym stopniu do zagadnienia celów kształcenia i kluczowych kompetencji.
Za szczególnie ważną sprawę Komitet Regionów uważa oddziaływanie propozycji zawartych we wniosku Komisji na szczebel lokalny i regionalny.
1.7 Komitet Regionów wyraża wolę monitorowania i wspierania dalszego rozwoju w tej dziedzinie i zachęca do przyszłej współpracy z Komisją w tym zakresie, np. w odniesieniu do projektów pilotażowych i badań naukowych.
1.8 Komitet Regionów podkreśla korzyści płynące z rozwoju regionalnych sieci kształcenia ustawicznego (R3L), w celu wzmocnienia sieciowej współpracy między instytucjami i stowarzyszeniami: publicznymi, szkolnictwa wyższego, kształcenia zawodowego, szkoleniowymi i kulturalnymi. Stanowi to istotny element zwiększania zdolności zatrudnienia oraz aktywnego obywatelstwa.
2.
Propozycje Komisji w sprawie zaleceń dla państw członkowskich
2.1 Patrząc z przedstawionej powyżej perspektywy, sprawą niezwykle ważną jest skoncentrowanie się na kompetencjach kluczowych dla uczenia się przez całe życie w obecnym i przyszłym społeczeństwie oraz w środowisku zawodowym.
Odnosi się to do wspierania rozwoju na szczeblu lokalnym i regionalnym, a także na poziomie krajowym i poziomie Unii Europejskiej jako całości.
Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem zaproponowane przez Komisję zalecenia dla państw członkowskich w sprawie kompetencji kluczowych dla uczenia się przez całe życie.
2.2 Komitet Regionów szczególnie pozytywnie ocenia fakt podkreślenia we wniosku Komisji roli i znaczenia szczebla regionalnego i lokalnego. Stanowi to znaczący postęp w porównaniu z wcześniejszymi wnioskami Komisji, które ograniczały się prawie wyłącznie do szczebla europejskiego i krajowego.
2.3 Komitet Regionów upatruje w zintegrowanym programie uczenia się przez całe życie ważnego instrumentu zwiększania obszaru edukacji i narzędzia wzmocnienia kompetencji kluczowych dla uczenia się przez całe życie.
Skuteczny transfer wiedzy i umiejętności pomiędzy regionami i władzami lokalnymi w UE, będący wynikiem zwiększonej mobilności obywateli, może przyczynić się do wzrostu konkurencyjności i zatrudnienia.
2.4 Głównym punktem zaleceń Komisji jest dążenie do trwającego przez całe życie uaktualniania kluczowych kompetencji także w wieku dorosłym.
Szczególną uwagę poświęca się tzw. priorytetowym grupom docelowym w kontekście narodowym, regionalnym i lokalnym.
Ważną rolę mogłyby tutaj odegrać środki mające na celu zwiększenie motywacji osób o niskich kwalifikacjach oraz działania informacyjne na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Chodzi przy tym o to, aby rozwijać doświadczenia i zainteresowania obywateli w oparciu o ich wiedzę zamiast koncentrować się na ich słabościach i niedoskonałościach.
2.5 Wpływ zaleceń Komisji na zmiany w procesach gospodarczych, społecznych, kulturalnych i innych zależy od konkretnych i natychmiastowych działań podejmowanych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym.
Z tego względu Komitet Regionów podkreśla konieczność zreformowania formalnych i nieformalnych systemów edukacyjnych.
Programy te muszą objąć wszystkie poziomy, aby dostosować systemy do potrzeb unijnych rynków pracy i wymagań strategii uczenia się przez całe życie.
2.6 Ważnym zjawiskiem, które należy obserwować i zwalczać na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym są różnice pomiędzy kobietami i mężczyznami pod względem udziału w kształceniu i osiąganych w nim wyników.
Należy przy tym zachęcać dziewczęta i kobiety do zdobywania wykształcenia w zawodach naukowo-technicznych.
Mężczyźni wymagają wsparcia w innym kontekście.
W wielu regionach i gminach to właśnie głównie mężczyźni przedwcześnie rezygnują ze szkoły i wykazują mniej motywacji oraz skłonności do kontynuowania nauki.
2.7 Komitet Regionów uważa, że zasugerowane przez Komisję zalecenia dla państw członkowskich mogą stać się ważnym katalizatorem, będącym w stanie szybciej ukierunkować systemy oświatowe w Europie w stronę bardziej odpowiedniego podejścia, mając na uwadze zrealizowanie uzgodnionych celów odnośnie konkurencyjności, standardów społecznych i uczestnictwa.
Komitet Regionów akceptuje te cele i pragnie dodać w tym miejscu następujące uwagi:
2.8 Zalecenie Komisji nr 1
"[…] zapewnić, aby wstępna edukacja i szkolenie oferowały wszystkim młodym ludziom środki rozwijania kluczowych kompetencji na poziomie dającym im odpowiednie przygotowanie do dorosłego życia oraz stanowiącym podstawę dalszego uczenia się i funkcjonowania zawodowego"
Stanowisko Komitetu Regionów
2.8.1 Komitet Regionów podkreśla szczególne znaczenie zapewnienia już małym dzieciom skutecznego wsparcia ich ukierunkowanego rozwoju, które jednak nie może wywoływać u nich strachu przed niepowodzeniem.
Ponadto szkoła powinna stanowić podstawę nauki kontynuowanej przez całe życie poprzez kształcenie formalne, nieformalne i incydentalne.
Ważne jest uświadomienie sobie różnic w procesie uczenia się dzieci i młodzieży, ponieważ ich dojrzewanie odbywa się w różnym tempie, a ilość czasu potrzebnego na realizację ich celów jest także zróżnicowana.
Stanowi to wielkie wyzwanie w kontekście kształtowania systemu edukacyjnego i szkolenia nauczycieli.
2.8.2 Szczególną uwagę należy poświęcić dzieciom i młodzieży o szczególnych potrzebach, np. wynikających z niepełnosprawności, w celu umożliwienia im odgrywania, wraz z innymi dziećmi, aktywnej roli w życiu społecznym.
2.9 Zalecenie Komisji nr 2
"[…] zapewnić właściwą ofertę dla tych młodych ludzi, którzy z powodu trudności edukacyjnych wynikających z okoliczności osobistych, społecznych, kulturowych lub ekonomicznych potrzebują szczególnego wsparcia dla realizacji swojego potencjału edukacyjnego"
Stanowisko Komitetu Regionów
2.9.1 Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem zawarte w tekście Komisji szczególne odniesienie do uczących się osób niepełnosprawnych i podziela ocenę, zgodnie z którą zawodowe trudności edukacyjne często są wynikiem połączenia czynników osobistych, społecznych, kulturowych lub ekonomicznych oraz zgadza się, że należy je przezwyciężać we współpracy z innymi warstwami społeczeństwa.
Dla Komitetu Regionów sprawą priorytetową jest skuteczne usuwanie przeszkód utrudniających dostęp do zatrudnienia, kształcenia i pozostałych możliwości dalszego rozwoju.
2.9.2 Komitet uważa za wyjątkowo pilne zadanie stworzenie wszystkim uczniom, bez względu na ich pochodzenie, warunków umożliwiających realizację celów edukacyjnych i oddalających niebezpieczeństwo przedwczesnej rezygnacji ze szkoły.
Należy w związku z tym sięgnąć po szczególne inicjatywy i środki wsparcia uwzględniające warunki i potrzeby poszczególnych uczniów.
2.9.3 Unia Europejska nie zrealizuje ambitnych celów, jakie sobie wyznaczyła, o ile będzie miało miejsce utrudnianie jej obywatelom dostępu do miejsc pracy i dalszego doskonalenia zawodowego ze względu na płeć, niepełnosprawność, pochodzenie kulturowe lub etniczne, wiek lub inne przyczyny.
Władze lokalne i regionalne odgrywają ważną rolę w realizacji strategii braku dyskryminacji i równości szans oraz zapewnienia równych możliwości i praw dla wszystkich.
2.9.4 Komitet Regionów uważa, iż pożądane byłoby stworzenie sieci transnarodowej pomiędzy europejskimi regionami i gminami w celu wymiany doświadczeń i pogłębiania wiedzy, zgodnie z inicjatywą R3L.
Niezbędne jest poddanie tych kwestii pod dyskusję, stały rozwój metodologii, transfer wiedzy oraz zapewnienie wsparcia.
2.10 Zalecenie Komisji nr 3
"[…] zapewnić osobom dorosłym możliwość rozwijania i aktualizowania kluczowych kompetencji przez całe życie, a także szczególnej koncentracji na grupach określonych jako priorytetowe w kontekście krajowym, regionalnym i/lub lokalnym"
Stanowisko Komitetu Regionów
2.10.1 KR uważa tę propozycję za ważną, dając jednak do zrozumienia, że potrzeby często różnią się od siebie znacznie w zależności od regionu i kraju, przez co trzeba stosować różne podejścia, o ile chce się dotrzeć do wszystkich obywateli.
Dlatego też należy podkreślić, że w wielu przypadkach występuje konieczność określenia grup priorytetowych właśnie na szczeblu lokalnym i regionalnym.
Przykładowo, można rozwijać współpracę z organizacjami mającymi doświadczenie w dziedzinie kształcenia dorosłych oraz z partnerami społecznymi.
2.10.2 KR uważa, że wśród grup docelowych, określonych jako priorytetowe, szczególną uwagę należy zwrócić na kategorię pracowników samorządów lokalnych i regionalnych, tak by mogli rozwijać i aktualizować swe kluczowe kompetencje przez całe życie zawodowe zgodnie z pełnionymi przez siebie funkcjami publicznymi;
2.11 Zalecenie Komisji nr 4
"[…] zapewnić istnienie odpowiedniej infrastruktury dla kontynuowania edukacji przez osoby dorosłe, w tym obecności nauczycieli i edukatorów oraz wprowadzenie środków zapewniających dostęp i wsparcie dla osób uczących się, w sposób uwzględniający różnorodne potrzeby osób dorosłych"
Stanowisko Komitetu Regionów
2.11.1 KR już wcześniej [11] podkreślał wagę zapewnienia na szczeblu lokalnym i regionalnym środków na wspieranie uczenia się przez całe życie i akcentował potrzebę zainicjowania dyskusji na poziomie lokalnym i regionalnym.
Komitet zwrócił w swojej opinii uwagę, że dostęp w znaczeniu geograficznym powinno się także widzieć w połączeniu z innymi środkami na rzecz poprawy dostępu osobom, zarówno w kategoriach struktury, jak i organizacji.
Można to, przykładowo, osiągnąć poprzez organizowanie kursów dziennych/wieczorowych i weekendowych, kursów letnich i wypadających w okresach tradycyjnych świąt, ustalenie wielu terminów rozpoczęcia kursów, uczenie się na odległość i elastyczne uczenie się w sposób ukierunkowany.
Wskazane byłoby także stworzenie uczestnikom warunków finansowych umożliwiających dalsze kształcenie.
Na rozważenie zasługuje także nauczanie pozaszkolne, jakie w różnych postaciach odbywa się poza formalnym systemem szkolnym.
2.11.2 "Infrastruktura" nie powinna jednak oznaczać istnienia ogólnej i znormalizowanej postaci ośrodków szkoleniowych.
O ile tylko jest to możliwe, powinny one wykorzystywać w maksymalnym stopniu istniejącą infrastrukturę.
2.12 Zalecenie Komisji nr 5
"[…] zapewnić spójność oferty edukacyjnej i szkoleniowej przeznaczonej dla osób dorosłych dla poszczególnych obywateli poprzez ścisłe powiązanie z politykami zatrudnienia, politykami społecznymi i innymi politykami dotyczącymi młodzieży, a także poprzez współpracę z partnerami społecznymi i innymi zaangażowanymi stronami."
Stanowisko Komitetu Regionów
2.12.1 Komitet Regionów pragnie podkreślić, że punkt ten jest niezwykle ważny dla pomyślnego rozwoju na poziomie lokalnym i regionalnym, ponieważ decydujące znaczenie ma powiązanie ze sobą na szczeblu lokalnym i regionalnym różnych obszarów polityki, takich jak problemy zatrudnienia, polityka rynku pracy, polityka gospodarcza i społeczna, a także unikanie "wąskiego spojrzenia".
Dlatego też ważne jest, aby obszary zadań odpowiadały możliwie dokładnie obszarom kompetencji.
Komitet Regionów uważa, że dla przeprowadzenia inicjatyw w ramach zintegrowanych programów działania na rzecz uczenia się przez całe życie niezbędne jest udostępnienie środków finansowych i zapewnienie ich wykorzystania w sposób bardziej elastyczny.
Kluczowym czynnikiem dla wzrostu w regionach i gminach jest wspólne działanie społeczeństwa, świata pracy i wyższych uczelni.
2.13 Zalecenie Komisji nr 6
"[…] wykorzystać dokument "Kluczowe kompetencje w uczeniu się przez całe życie — Europejskie ramy referencyjne", znajdującego się w Załączniku, jako narzędzie odniesienia w rozwijaniu oferty kluczowych kompetencji dla wszystkich w ramach strategii uczenia się przez całe życie"
Stanowisko Komitetu Regionów
2.13.1 Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem propozycję kompetencji kluczowych dla uczenia się przez całe życie.
W ten sposób w centrum rozważań stawia się pytanie o to, jakimi kwalifikacjami musi dysponować dana osoba, aby mogła ona funkcjonować w społeczeństwie opartym na wiedzy.
Wspomniane kluczowe kompetencje mogą służyć jako kierunki dyskusji na temat przyszłego zapotrzebowania na kompetencje zarówno na szczeblu europejskim i krajowym, jak i regionalnym i lokalnym.
W Europie zagadnienie to jest szczególnie istotne w kontekście realizacji celów strategii lizbońskiej.
Zwłaszcza na poziomie lokalnym i regionalnym pytania o kompetencje nabierają znaczenia praktycznego.
2.13.2 Komitet Regionów uważa, że kompetencje te muszą być przedmiotem ciągłej dyskusji i powinny być rozpatrywane w ramach stałego dialogu i nieprzerwanego procesu.
Obszar kompetencji określony jako "Kompetencje społeczne oraz kompetencje obywatelskie" obejmuje szereg różnych aspektów, które następnie należy rozwinąć i zróżnicować.
Ponadto niektóre z kluczowych kompetencji są ściśle ze sobą powiązane.
2.13.3 Komitet Regionów przyjmuje z zadowoleniem dalsze rozwinięcie przez Komisję wniosku w sprawie kluczowych kompetencji.
Popiera on opracowany przez Komisję wniosek w sprawie kluczowych kompetencji.
2.13.4 W kolejnych punktach Komitet omawia bardziej szczegółowo zaproponowane kluczowe kompetencje.
3.
Kluczowe kompetencje
Europejskie ramy referencyjne odnośnie kluczowych kompetencji obejmują osiem obszarów:
- Porozumiewanie się w języku ojczystym
- Porozumiewanie się w językach obcych
- Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne
- Kompetencje informatyczne
- Zdolność uczenia się
- Kompetencje społeczne oraz kompetencje obywatelskie
- Przedsiębiorczość
- Ekspresja kulturalna.
3.1 Porozumiewanie się w języku ojczystym
3.1.1 Komitet Regionów zgadza się ze znaczeniem przypisywanym przez Komisję umiejętności porozumiewania się w języku ojczystym zarówno w mowie, jak i w piśmie.
3.1.2 Język ojczysty stanowi fundament wszystkich późniejszych procesów uczenia się, możliwości wyrażania się oraz tożsamości.
Dlatego też dobra znajomość języka ojczystego i biegłość w posługiwaniu się nim należy uznać za podstawę uczenia się.
Język stwarza podstawę przyswajania informacji i jest wstępnym warunkiem komunikowania się ze współobywatelami, a tym samym jest podstawą uczestnictwa i przyjmowania na siebie odpowiedzialności.
3.1.3 Komitet chciałby zwrócić uwagę, że Komisja i instytucje krajowe powinny ściśle współpracować z władzami lokalnymi i regionalnymi w dziedzinach, w których używa się mniej rozpowszechnionych i rzadziej nauczanych języków, w celu zachęcenia obywateli do uczenia się tych języków [12].
3.2 Porozumiewanie się w językach obcych
3.2.1 W Europie przyszłości znajomość kilku języków będzie coraz bardziej niezbędną umiejętnością.
Umożliwi ona wszechstronne kontakty, nie tylko w życiu zawodowym, ale także w kategoriach bardziej wnikliwego zrozumienia kultury, zwyczajów i warunków życia innych krajów.
Jest ona także ważnym wymogiem przy podejmowaniu studiów wyższych oraz warunkiem wstępnym większej mobilności na rynku pracy.
Już obecnie obszary językowe Europy znajdują się w stanie współzależności od siebie.
Wzrasta wymiana pomiędzy krajami, gospodarki są coraz bardziej ze sobą powiązane, zaś wytwarzanie towarów i usług coraz częściej odbywa się ponad granicami państwowym i barierami językowymi.
Komitet Regionów podkreśla, że różnorodność językową Europy powinno się postrzegać jako zaletę.
3.3 Kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne
3.3.1 Komitet Regionów uważa, iż umiejętności matematyczne naukowe i techniczne należy przekazywać uczniom w taki sposób, aby odbierali je oni jako umiejętności znaczące i motywujące.
Matematyka może być środkiem pomocniczym przy nauczaniu innych przedmiotów, takich jak fizyka, chemia, biologia i nauki społeczne.
Wiedza i umiejętności matematyczne mogą być także niezależnym elementem nowoczesnego systemu nauczania.
Kompetencja naukowa jest istotna, gdyż pomaga ona m.in. poznać i zrozumieć związki, przyczyny i oddziaływania oraz ocenić poprawność informacji.
Podstawowe wykształcenie matematyczno-naukowe jest niezbędne dla aktywnej kompetencji obywatelskiej.
Kompetencję techniczną powinno się rozwijać na podstawie doświadczeń kobiet i mężczyzn.
Ważną rolę odgrywa też wykazanie, w jaki sposób wyobrażenia i tradycje wpływają na poglądy na to, co w obszarze techniki jest przeznaczone "dla kobiet" a co "dla mężczyzn".
3.3.2 W ramach europejskiego obszaru badań należy podjąć szczególne wysiłki na rzecz zwiększenia zainteresowania młodzieży i kobiet zawodami naukowo-technicznymi.
Wszystkim obywatelom powinno się zapewnić umiejętne i biegłe wykorzystywanie technologii społeczeństwa informacyjnego (IST).
Rozwój tzw. parków naukowych jest ciekawym sposobem na pobudzenie zainteresowania studiami nad nauką i techniką.
3.4 Kompetencje informatyczne
3.4.1 W całej Unii Europejskiej należy stworzyć infrastrukturę informacyjną dla kompetencji informatycznych, która byłaby otwarta dla wszystkich grup i nie dyskryminowała żadnej z nich.
Komitet Regionów przywiązuje dużą wagę do wspierania zrównoważonego regionalnie i społecznie społeczeństwa informacyjnego zapewniającego swoim obywatelom posiadanie umiejętności niezbędnych po to, aby żyć i pracować w nowej epoce informatycznej.
Umiejętność radzenia sobie z wielką ilością informacji i rozwiązywania złożonych problemów staje się przez to niezbędna dla coraz większej liczby ludzi.
3.5 Zdolność uczenia się
3.5.1 Zdolność uczenia się zakłada wypracowanie indywidualnej perspektywy i podejścia do własnego uczenia się. Oznacza to, że osoba ucząca się jest świadoma samej siebie i swoich reakcji w różnych sytuacjach związanych z uczeniem się oraz metod, jakie jej najbardziej odpowiadają, a także zna swoje mocne strony oraz obszary, w których możliwa jest poprawa.
Jest to także kwestia motywacji i wiary w siebie.
Strategia uczenia się przez całe życie opiera się głównie, co zrozumiałe, na perspektywie uczenia się i na założeniu, że odbywa się to w różny sposób i w różnych kontekstach.
Chodzi tu o umiejętność zmiany metody nauki i uczenia się na nowo.
Jest to także wykorzystywanie posiadanej wiedzy i kwalifikacji oraz wcześniejszych doświadczeń życiowych oraz ćwiczenie umiejętności ich zastosowania i wykorzystania w wielu nowych kontekstach.
3.5.2 Komitet Regionów przywiązuje do tego faktu wielkie znaczenie w kontekście społeczeństwa opartego na wiedzy.
Sprawą szczególnie ważną jest przygotowanie do takiego sposobu działania początkujących nauczycieli w ramach ich szkolenia.
Istota tego zagadnienia rożni się od pozostałych kluczowych kompetencji, ponieważ odnosi się ono do możliwości rozwoju wszystkich pozostałych kluczowych kompetencji.
Dlatego też Komitet Regionów wyraża pogląd, że kompetencje te powinny zostać wyodrębnione i wymienione przed wszystkimi innymi kompetencjami.
3.6 Kompetencje społeczne oraz kompetencje obywatelskie
3.6.1 Pojęcie "kompetencje społeczne oraz kompetencje obywatelskie" odnosi się do złożonego kompleksu zagadnień, który zdaniem Komitetu zasługuje na wiele uwagi.
Z jednej strony chodzi tu o rozwój cech osobowych i umiejętności nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi.
Mówiąc ogólnie, rozwinięte zdolności komunikacyjne stają się coraz ważniejszą cechą w życiu zawodowym i społecznym typowym dla społeczeństwa opartego na wiedzy.
Dochodzi do tego także zrozumienie międzykulturowe.
3.6.2 Ten obszar kompetencji obejmuje aspekty społeczne o tyle, o ile powstaje pytanie, w jakim stopniu dana osoba uważa się za "zasób" dla siebie samej, swojej rodziny i swojego otoczenia.
3.6.3 Należałoby także wskazać na implikacje medyczne, jak np. zrozumienie znaczenia zdrowego stylu życia, zagadnienie zdrowia fizycznego i duchowego oraz aktywnego podejścia do życia.
Podczas gdy medycyna wciąż czyni dalsze postępy, w wielu społeczeństwach pogarsza się stan zdrowia dzieci i młodzieży z powodu złego odżywiania się i braku ruchu.
O ile nie podejmie się działań zapobiegawczych, sytuacja może stać się naprawdę krytyczna.
3.6.4 Innym bardzo ważnym aspektem jest rola obywateli w społeczeństwie.
Dotyczy to zagadnienia zrozumienia demokracji oraz praw i obowiązków jednostki.
Wzmocnieniu wszystkich tych czynników można sprzyjać na poziomie lokalnym i regionalnym.
Komitet proponuje rozszerzyć definicję podkreślając, jak ważna jest dla obywateli znajomość historii UE, jej celów, podstaw traktatów unijnych, stosunków pomiędzy Unią a państwami członkowskimi, problemów i postępów w kontekście opracowywania traktatu konstytucyjnego oraz zasad poszczególnych obszarów unijnej polityki.
3.6.5 Znaczenie rozwoju zrównoważonego i poczucie odpowiedzialności za nasze wspólne środowisko naturalne to aspekty, które zdaniem Komitetu Regionów należy wyraźnie zaznaczyć w tym kontekście.
3.7 Przedsiębiorczość
3.7.1 W odniesieniu do inicjatywy i przedsiębiorczości chodzi głównie o aktywne podejście, które przekształca pomysły w działania.
Dlatego też ważne jest, aby system edukacyjny zawczasu wspierał ten typ aktywnego nastawienia i rozwijał formy działania tworzące odpowiednie podstawy.
Komitet Regionów podkreśla znaczenie wykorzystania potencjału kobiet i przedsiębiorczych mniejszości etnicznych przy tworzeniu podmiotów gospodarczych.
Ponadto odpowiednie instytucje rządowe i administracyjne powinny ułatwiać kobietom uzyskanie dostępu do nowych technologii.
Tego typu działania wraz z aktywną polityką rynku pracy mogą przyczynić się do zmniejszenia nierówności w traktowaniu płci pod względem zatrudnienia w wielu częściach Europy.
Ma to decydujące znaczenie dla przyszłości gospodarki i dobrobytu Unii Europejskiej [13].
3.8 Ekspresja kulturalna
3.8.1 Komitet Regionów uważa, że sprawą o równie wielkim znaczeniu jest zrozumienie i zachowanie kulturowej i językowej różnorodności Europy [14].
Chodzi oto, aby w procesie uczenia się i rozwoju ludzi znalazły się różne formy wyrazu, takie jak muzyka, sztuka, literatura i język.
Mówiąc ogólnie, ważna jest otwartość na różne poglądy i podejścia reprezentowane przez ludzi.
3.8.2 Komitet Regionów wskazuje w tym miejscu na perspektywę historyczną, a mianowicie na sposób, w jaki kontakty pomiędzy poszczególnymi częściami Europy dostarczyły w różnych epokach bodźców do rozwoju.
Już od co najmniej pięciuset lat istnieje dobrze ugruntowana idea wspólnoty narodów europejskich, która obecnie znalazła swoje odbicie w Unii Europejskiej.
3.9 Propozycje Komitetu Regionów
3.9.1 Na podstawie zaleceń Komisji Komitet Regionów uważa za wskazane wspieranie i wzmacnianie przyszłego rozwoju oraz zachęca do przyszłej współpracy z Komisją.
3.9.2 Komitet Regionów popiera zaproponowane przez Komisję kompetencje kluczowe dla uczenia się przez całe życie i opowiada się za tym, aby były one rozpatrywane w ramach stałego dialogu i nieprzerwanego procesu.
3.9.3 Komitet Regionów opowiada się za tym, aby kluczowym kompetencjom określonym jako "zdolność uczenia się" nadać wartość nadrzędną, ponieważ obejmują one metody przyswajania nowej wiedzy i podejście do uczenia się, a tym samym są warunkiem rozwoju pozostałych kluczowych kompetencji.
3.9.4 "Kompetencje społeczne oraz kompetencje obywatelskie" jako kluczowe kompetencje powinny także obejmować znaczenie rozwoju zrównoważonego i świadomość odpowiedzialności za nasze wspólne środowisko naturalne.
3.9.5 Komitet Regionów kładzie nacisk na rozwinięcie wrażliwości kulturowej, będącej podstawą otwarcia się na różnorodność języków i kultur Europy oraz ich zrozumienia, a także wzbogacenia, jakie mogą one wnieść do życia wszystkich obywateli europejskich.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "Nowa strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności"
(2006/C 229/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomicznego i Społecznego oraz Komitetu Regionów: Nowa strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności (COM(2005) 596 końcowy);
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 24 stycznia 2006 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 września 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program Kultura 2007 (2007 — 2013) (COM(2004) 469 końcowy), (CdR 259/2004 fin) [1];
uwzględniając opinię w sprawie komunikatu Promowanie nauki języków obcych i różnorodności językowej: plan działania na lata 2004 — 2006 (CdR 248/2003 fin) [2];
uwzględniając opinię w sprawie propagowania i ochrony języków regionalnych i mniejszościowych (CdR 86/2001 fin) [3];
uwzględniając projekt opinii przyjęty dnia 4 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Kultury, Edukacji i Badań Naukowych (CdR 33/2006 rev. 2) (sprawozdawca: Seamus MURRAY, członek rady hrabstwa Meath, członek samorządu Regionu Środkowowschodniego (IE/UEN-EA));
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 czerwca) następującą opinię:
1.
Ogólne poglądy
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje z zadowoleniem nową strategię ramową jako pozytywny wkład w promowanie różnorodności językowej oraz jako uzupełnienie istniejących inicjatyw Komisji na rzecz poprawy komunikacji pomiędzy Komisją Europejską a obywatelami UE;
1.2 wspiera trzy główne cele Komisji: (1) zachęcanie do nauki języków obcych i promowanie różnorodności językowej w społeczeństwie; (2) promowanie zdrowej wielojęzycznej gospodarki i (3) zapewnienie dostępu obywatelom do prawodawstwa, procedur oraz informacji dotyczących Unii Europejskiej w ich własnym języku;
1.3 uważa jednak, że dla realizacji tak ważnych celów dostępne środki nie są wystarczające;
1.4 akceptuje fakt, że odpowiedzialność za poczynienie dalszych postępów w zakresie wielojęzyczności ponoszą przede wszystkim państwa członkowskie oraz ich władze lokalne i regionalne, ale jest zdania, że wyraźne wsparcie ze strony Komisji jest konieczne dla podniesienia świadomości oraz poprawy spójności działań podejmowanych na różnych szczeblach w całej UE;
1.5 podkreśla ważną rolę odgrywaną przez władze lokalne i regionalne we wdrażaniu polityki promowania wielojęzyczności oraz jest zdania, że komunikat powinien zawierać bardziej jednoznaczne odniesienia do tej roli;
1.6 wzywa do okazywania większego uznania dla znaczenia inicjatyw partnerstwa miast w promowaniu nauki języków i wymiany kulturowej oraz jest przekonany, że takie wyraźne zaangażowanie ludności na szczeblu lokalnym i regionalnym może zmniejszyć dystans pomiędzy UE a jej obywatelami;
1.7 sądzi ponadto, że ostatnia modyfikacja rozporządzenia 1/1958, przewidująca uznanie z dniem 1 stycznia 2007 r. języka irlandzkiego za język urzędowy oraz roboczy w instytucjach unijnych, a także konkluzje Rady z 13 czerwca 2005 r., umożliwiające zawieranie porozumień administracyjnych pomiędzy instytucjami i ciałami UE a państwami członkowskimi, otwierających drogę urzędowemu użyciu dodatkowych języków, które uznane są konstytucyjnie na całym terytorium państwa członkowskiego lub w jego części i których użycie jako języka narodowego jest zagwarantowane prawnie, są ważnym krokiem na drodze do zmniejszenia dystansu pomiędzy UE a wieloma spośród jej obywateli;
1.8 uznaje ważny wkład programów sektorowych, takich jak Socrates, Młodzież i Leonardo oraz zintegrowanego programu uczenia się przez całe życie w promowanie nauki języków w Unii Europejskiej.
Są to dobre przykłady działań służących stworzeniu społeczeństwa wielojęzycznego i KR powtarza tu swój pogląd, że Komisja może w tej dziedzinie zrobić jeszcze więcej;
1.9 w tym kontekście Komitet wyraża zadowolenie, iż w obecnym wniosku w sprawie zintegrowanego programu uczenia się przez całe życie Komisja nie wprowadziła rozróżnienia między językami europejskimi, które ograniczyłoby udział w tym programie do języków urzędowych oraz roboczych w instytucjach unijnych (jak ma to miejsce obecnie);
1.10 jest zdania, że imigrantom należy zapewnić jak najszersze możliwości, w celu zachęcania do zachowania przez nich języka ojczystego oraz do nauki języka lub języków kraju goszczącego.
Komitet jest zdania, że należy wyraźniej doceniać bogatą różnorodność kulturową i językową, jaką grupy imigrantów przynoszą ze sobą do Unii Europejskiej oraz że jako wymóg minimalny należy wprowadzić rozwiązania dla nauczania tych języków.
Komitet podkreśla także potrzebę prowadzenia bardziej specjalistycznych szkoleń dla tłumaczy ustnych jako sposobu dalszego ułatwiania komunikacji między społecznością imigrantów i społeczeństwem ich goszczącym.
Szczegółowe uwagi dotyczące strategii ramowej
Działania na rzecz społeczeństwa wielojęzycznego — nauka języków obcych i różnorodność językowa w społeczeństwie
Komitet Regionów
1.11 zgadza się, że programy i struktury dla nauczania języków obcych powinny odpowiadać zmieniającym się wymaganiom, jakim muszą sprostać uczniowie i studenci; z niecierpliwością oczekuje zatem zaleceń Komisji dotyczących sposobów zaktualizowania kształcenia nauczycieli języków obcych i narzędzi technologicznych do nauki języków obcych;
1.12 wspiera rozwój dziedzin nauki związanych z wielojęzycznością i międzykulturowością w społeczeństwie europejskim oraz z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji, by badaniom nad różnorodnością językową towarzyszyła sieć katedr zajmujących się tymi dziedzinami, wzorująca się na udanym działaniu katedr Jean Monnet;
1.13 jest świadomy zalet wczesnej nauki języków obcych, jeżeli nauczyciele mają specjalistyczne wykształcenie, a zatem z zadowoleniem przyjmuje zapowiadane opublikowanie przez Komisję badania nt. najlepszych praktyk w zakresie wczesnego nauczania języków obcych, które zdaniem Komitetu powinno uwzględniać także perspektywę regionalną i ma nadzieję, że weźmie ono pod uwagę istniejące, wieloletnie doświadczenia regionalne w tym sektorze;
1.14 podkreśla, że instytucje szkolnictwa wyższego mogłyby odgrywać bardziej aktywną rolę w promowaniu wielojęzyczności wśród studentów i kadry naukowej oraz zadowoleniem przyjąłby więcej projektów podobnych do Europejskiej Sieci na Rzecz Promocji Nauki Języków Wśród Wszystkich Studentów (ENLU);
1.15 zgadza się, że instytucje szkolnictwa wyższego mogłyby także odgrywać bardziej aktywną rolę w promowaniu wielokulturowości wśród szeroko rozumianej społeczności lokalnej poprzez tworzenie powiązań z samorządami terytorialnymi i lokalnymi przedsiębiorstwami;
1.16 zgadza się, że istniejąca w krajach nieanglojęzycznych tendencja do nauczania za pośrednictwem języka angielskiego, zamiast przy zastosowaniu języka krajowego lub regionalnego, może mieć nieprzewidziane konsekwencje dla żywotności tych języków.
Komitet podkreśla pilną potrzebę zajęcia się tym zagadnieniem oraz z zadowoleniem przyjmuje propozycję jego bardziej szczegółowego zbadania;
1.17 popiera ideę zachęcania państw członkowskich do tworzenia krajowych planów w celu nadania struktury, spójności i kierunku działaniom na rzecz promowania wielojęzyczności.
Komitet jest zdania, że plany te powinny ustanawiać wyraźne cele dla nauczania języków obcych na różnych etapach kształcenia i powinien im towarzyszyć trwały wysiłek służący zwiększaniu świadomości kulturowego znaczenia różnorodności językowej.
Władze lokalne i regionalne powinny zostać zaangażowane w opracowywanie i wdrażanie tychże planów krajowych;
1.18 sądzi, że tożsamość regionalną wzmacnia ochrona i promowanie języków mniejszościowych (rzadziej używanych) i regionalnych.
Komitet zauważa istniejące wsparcie dla tych języków, ale jest zdania, że z uwagi na fakt, że są to języki mniejszościowe, a zatem ich sytuacja jest trudniejsza, należy zwrócić szczególną uwagę na jeszcze inne możliwości zabezpieczenia przyszłości tych języków;
1.19 popiera włączenie przez Komisję Europejską porozumiewania się w językach obcych do kluczowych umiejętności, które każdy obywatel powinien posiąść na przestrzeni życia oraz zachęca Komisję do opracowania odpowiednich dokumentów w celu wprowadzenia tejże umiejętności w społeczeństwie.
Działania na rzecz gospodarki wielojęzycznej
Komitet Regionów
1.20 jest zdania, że poprawa umiejętności językowych wzmocni potencjał gospodarczy przedsiębiorstw i przyjmuje z zadowoleniem opublikowanie w 2006 r. badania nt. wpływu niewystarczającej znajomości języków obcych na europejską gospodarkę.
Komitet jest jednak zdania, że publikacja ta powinna skupiać się przede wszystkim na różnicach regionalnych w zakresie umiejętności językowych i uważa, że zalecenia te powinny być szeroko dostępne.
Komitet popiera także zapowiadane na 2006 r. opublikowanie w internecie wykazu systemów certyfikacji językowej;
1.21 uważa, że dokładne zbadanie sposobów powiązania wielojęzyczności z kształceniem zawodowym jest konieczne dla zwiększenia mobilności transnarodowej pracowników jako instrumentu realizacji polityki wspólnotowej w zakresie zatrudnienia;
1.22 podkreśla, że w krajach anglojęzycznych UE odnotowuje się spadek liczby uczniów uczących się języków.
Jedna z przyczyn tego zjawiska wiąże się z przekonaniem obywateli, których językiem ojczystym jest angielski, o niewielkiej opłacalności i zawodowej użyteczności pozostałych języków na rynku pracy, gdzie znajomość nowożytnego języka nie zawsze postrzegana jest przez uczniów za umiejętność konieczną dla rozpoczęcia studiów wyższych czy kariery zawodowej.
Jakkolwiek Komisja zajmuje się sposobami stworzenia gospodarki wielojęzycznej, Komitet powtarza, że należy wzmóc wysiłki w zakresie uświadamiania korzyści gospodarczych płynących z nauki języków obcych;
1.23 podkreśla znaczenie możliwości dostępu do informacji w wielu różnych językach i korzystania z niej, w związku z czym z zadowoleniem przyjmuje stworzenie jednolitej europejskiej przestrzeni informacyjnej, która może oferować treści zróżnicowane językowo i kulturowo oraz usługi elektroniczne;
1.24 dostrzega potencjał wykorzystania napisów w filmach i programach telewizyjnych jako narzędzia promowania nauki języków i opowiada się za przeprowadzeniem dalszych badań nad ich szerszym stosowaniem;
1.25 jest zdania, że należy stale uaktualniać programy kształcenia w szkolnictwie wyższym i innym oraz uważa w związku z tym zorganizowanie w 2006 r. konferencji na temat szkolenia tłumaczy pisemnych na uniwersytetach za wartościowe działanie;
1.26 przyjmuje z zadowoleniem rozpoczęcie w ramach i2010 modelowej inicjatywy dotyczącej bibliotek elektronicznych i wspiera inicjatywy mające na celu koordynowanie pracy europejskich zespołów badawczych w dziedzinie technologii języka ludzkiego, tłumaczenia maszynowego i tworzenia zasobów językowych.
Działania na rzecz wielojęzyczności w kontaktach Komisji z obywatelami
Komitet Regionów
1.27 dostrzega fakt, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat Komisja opracowała kilka inicjatyw wielojęzycznych, aby pomóc obywatelom zrozumieć, w jaki sposób prawodawstwo europejskie wpływa na ich życie i z zadowoleniem przyjmuje propozycję podejmowania dalszych działań w oparciu o te inicjatywy.
KR uważa jednak za konieczne, by Komisja zintensyfikowała swoje kampanie uświadamiające i informujące obywateli UE o różnorodności językowej i kulturowej oraz o bogactwie spuścizny literackiej i artystycznej, jako o wspólnych wartościach leżących u jej podstaw.
Kampanie uświadamiające mają kluczowe znaczenie dla podnoszenia poziomu wiedzy społeczeństwa na temat jego dziedzictwa i ważne jest, by były one skierowane także do młodszego pokolenia europejskich obywateli na wszystkich etapach edukacji formalnej i nieformalnej;
1.28 opowiada się za tym, by Komisja nadal wspierała wielojęzyczność na swoim portalu internetowym (Europa) oraz w swoich publikacjach.
Komitet przyjmuje z zadowoleniem uruchomienie portalu językowego na stronie Europa, zawierającego informacje na temat wielojęzyczności w UE i nowych portali przeznaczonych dla uczących się i nauczycieli języków obcych.
Komitet przyjmuje także z zadowoleniem utworzenie przez Komisję wewnętrznej sieci w celu zapewnienia spójnego stosowania polityki wielojęzyczności przez wszystkie departamenty;
1.29 przypomina wszystkim instytucjom europejskim o konieczności uwzględnienia w swojej polityce komunikacji z obywatelami, a przede wszystkim w portalu internetowym poświęconym językom Europy, istnienia w państwach członkowskich UE języków, które nie są wprawdzie językami urzędowymi oraz roboczymi w instytucjach unijnych, posiadają jednakże uznany konstytucyjnie status prawny języka urzędowego.
W takich przypadkach, zdaniem Komitetu, Komisja powinna włączyć te języki do polityki komunikacji z obywatelami;
1.30 jest zdania, że nadanie większej roli oddziałom DG ds. Tłumaczeń Pisemnych w państwach członkowskich w zakresie promowania wielojęzyczności, w szczególności poprzez dostosowanie komunikatów Komisji do lokalnych odbiorców, jest pozytywną inicjatywą;
1.31 dostrzega znaczenie stymulowania świadomości na temat wartości różnorodności językowej i popiera w związku z tym zorganizowanie seminariów wysokiego szczebla na temat wielojęzyczności w państwach członkowskich, przeznaczonych dla dziennikarzy i innych środowisk opiniotwórczych;
1.32 jest zdania, że zorganizowanie międzynarodowego konkursu tłumaczeniowego dla szkół w państwach członkowskich jest pozytywną i godną zainteresowania inicjatywą i zachęcałby do tworzenia podobnych wzorców i rywalizacji w zakresie wielojęzyczności dla władz lokalnych i regionalnych w całej UE;
1.33 z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą utworzenia grupy wysokiego szczebla ds. wielojęzyczności oraz popiera zorganizowanie konferencji ministerialnej na temat wielojęzyczności, do uczestnictwa w której Komitet powinien zostać zaproszony.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 zaleca, by ze względu na ich znaczenie dla promowania kultury i języka w lokalnych społecznościach wprowadzić bardziej jednoznaczne odniesienia do roli władz lokalnych i regionalnych;
2.2 wzywa do okazywania większego uznania dla roli inicjatyw takich jak działania w euroregionach i projekty partnerstwa miast w nauce języków i wymianie kulturowej na szczeblu lokalnym;
2.3 zaleca, by Komisja dalej wzmacniała świadomość wielojęzyczności oraz poprawiała spójność działań na różnych szczeblach w całej UE, wykorzystując fakt włączenia znajomości języków obcych do kluczowych umiejętności, które powinien posiadać każdy obywatel europejski;
2.4 wzywa Komisję do zwiększenia swojego wkładu w postaci programów sektorowych, takich jak Socrates, Młodzież i Leonardo oraz zintegrowany program uczenia się przez całe życie, w promowanie nauki języków obcych w Unii Europejskiej, zwłaszcza poprzez wspomaganie mobilności studentów ułatwianej przez program Erasmus;
2.5 zachęca inne instytucje europejskie do przeanalizowania pozytywnych doświadczeń Komitetu Regionów w zakresie wykorzystania wszystkich języków urzędowych współobowiązujących w poszczególnych państwach pod kątem przejęcia stosownych uregulowań;
2.6 zaleca, by do samych władz lokalnych i regionalnych adresowano inicjatywy promujące naukę oraz pogłębianie i doskonalenie znajomości języków obcych przez pracowników, ze względu na rolę tychże pracowników w promowaniu integracji europejskiej i polityki współpracy oraz wzywa władze samorządowe do włączenia znajomości języków do swoich programów i projektów edukacyjnych, jeśli tylko leży to w zakresie ich kompetencji;
2.7 zaleca zapewnienie większego wsparcia dla grup imigrantów, aby zachęcić ich nie tylko do nauczenia się języka kraju, który ich przyjął, lecz także do zachowania języków i kultur tych grup oraz wzywa do zawarcia wyraźniejszych odniesień do rozwiązań dotyczących języków imigrantów, które można wdrażać przy współpracy i interakcji ze strony władz lokalnych, uniwersytetów oraz przedsiębiorstw;
2.8 podkreśla potrzebę prowadzenia bardziej specjalistycznych szkoleń dla tłumaczy ustnych jako sposobu dalszego ułatwiania komunikacji między społecznością imigrantów a społeczeństwem ich goszczącym.
Szczegółowe uwagi dotyczące strategii ramowej
Działania na rzecz społeczeństwa wielojęzycznego — nauka języków obcych i różnorodność językowa w społeczeństwie
Komitet Regionów
2.9 zaleca, by kształcenie nauczycieli języków obcych stało się priorytetem oraz wzywa Komisję do jaśniejszego zarysowania jej planu działania na rzecz kształcenia nauczycieli języków obcych na wszystkich poziomach;
2.10 zaleca, by Komisja określiła rozmieszczenie katedr zajmujących się zagadnieniami wielojęzyczności i międzykulturowości w państwach członkowskich;
2.11 wzywa Komisję do promowania większej ilości projektów, które zachęcałyby do tworzenia powiązań pomiędzy instytucjami szkolnictwa wyższego a szerszymi kręgami społeczeństwa, włącznie z samorządami terytorialnymi i lokalnymi przedsiębiorstwami;
2.12 proponuje, by Komisja promowała wielojęzyczność w szkolnictwie wyższym poprzez takie projekty, jak Europejska Sieć na rzecz Promocji Nauki Języków wśród Wszystkich Studentów (ENLU);
2.13 wzywa państwa członkowskie do zastosowania się do zalecenia Komisji i przyjęcia krajowych planów na rzecz wielojęzyczności i różnorodności kulturowej;
2.14 zaleca, by Komisja przedstawiła jasne wytyczne dotyczące przyjmowania przez państwa członkowskie krajowych planów na rzecz wielojęzyczności;
2.15 zaleca jaśniejsze podkreślenie roli języków regionalnych i mniejszościowych w tworzeniu wielojęzycznej Europy;
Działania na rzecz gospodarki wielojęzycznej
2.16 zaleca, by badanie nt. wpływu niewystarczającej znajomości języków obcych w UE skupiało się przede wszystkim na różnicach regionalnych w zakresie umiejętności językowych i uważa, że zalecenia płynące z tego badania powinny być ogólnie dostępne;
2.17 wzywa Komisję do zintensyfikowania kampanii uświadamiających na temat gospodarczych i kulturowych korzyści płynących z nauki języków obcych;
Działania na rzecz wielojęzyczności w kontaktach Komisji z obywatelami
2.18 wzywa Komisję do zintensyfikowania kampanii uświadamiających i informujących obywateli UE o różnorodności językowej i kulturowej, dziedzictwie literackim i artystycznym Europy oraz wspólnych wartościach leżących u jej podstaw, a także do położenia szczególnego nacisku na budowanie świadomości wśród młodszego pokolenia europejskich obywateli. Zaleca również, aby obywatele UE podejmujący pracę w innych krajach europejskich otrzymywali większe wsparcie przy nauce języka kraju przyjmującego, w tym nauce języka do celów zawodowych;
2.19 ponownie podkreśla znaczenie uświadamiania środowisk opiniotwórczych na temat wartości różnorodności językowej i tym samym wzywa Komisję do dalszej intensyfikacji kampanii informacyjnych poświęconych wielojęzyczności adresowanych do tych grup.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i kształcenia zawodowego: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności
(2006/C 206/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i kształcenia zawodowego: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności (COM(2005) 450 końcowy),
uwzględniając decyzję Rady z dnia 10 października 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 10 listopada 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając opinię Komisji ds. Kultury, Edukacji i Badań Naukowych przyjętą dnia 1 marca 2006 r. (CdR 34/2006 rev.1) (sprawozdawca: Luciano Caveri, Przewodniczący Regionu Autonomicznego Valle d’Aosta (IT/ALDE)),
przyjął na 64. sesji plenarnej w dniach 26- 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 27 kwietnia) następującą opinię:
1.
Uwagi Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 przyjmuje do wiadomości, że w strategii lizbońskiej Europa określiła uczenie się przez całe życie jako podstawę rozwoju osobistego i zawodowego.
Edukacja i kształcenie nie tylko na etapie przygotowania do zawodu – lecz także na przestrzeni całego życia zawodowego – będą miały decydujące znaczenie dla innowacji technologicznej i konkurencyjności oraz dla stworzenia miejsc pracy i przygotowania do nich pracowników;
1.2 podkreśla, że planowanie i realizacja procesu uczenia się jako aktywnego procesu badań – a nie biernego procesu przyswajania treści – zwiększa jego skuteczność.
Programy szkoleniowe dla dorosłych okazują się bardziej skuteczne, jeżeli zmiany z nich wynikające rozwijają zdolności i kompetencje potrzebne w dzisiejszym społeczeństwie, tak by umożliwić uczącym się – zarówno jako jednostkom, jak i jako obywatelom – świadome kierowanie swą karierą i przyszłością zawodową.
Udział w programach szkoleniowych nabiera zatem wartości wtedy, gdy jednostka aktywnie planuje swą drogę zawodową i życiową w sposób umożliwiający indywidualny rozwój oraz wniesienie wkładu do rozwoju społeczeństwa;
1.3 podkreśla, że doświadczenia z zakresu edukacji, kształcenia zawodowego i pracy za granicą stanowią szczególny instrument zachęcający do rozważenia indywidualnych procesów i strategii poznawczych, który w czasie próby doprecyzowania i dostosowania kompetencji do odmiennego kontekstu doskonali strategie zarządzania własnymi zasobami intelektualnymi, zwiększa i wzmacnia autonomię oraz umiejętności komunikacyjne;
1.4 stwierdza, że – jeżeli są one odpowiednio przygotowane, ukierunkowane i wspierane –szkolenie i praca za granicą mają wartość edukacyjną wybiegającą znacznie poza zwykłe uwieńczenie kształcenia zawodowego i obejmują o wiele szerszy zakres.
Jeżeli istotnie przez kulturę nie rozumiemy jedynie pewnego zakresu wiedzy, lecz całokształt zachowań, wartości i praktycznej wiedzy określonej grupy osób, cóż może w większym stopniu – niż doświadczenie nabyte za granicą – stanowić podstawę budowania prawdziwej kultury Unii Europejskiej?
1.5 przyjmuje do wiadomości, że warunkiem wstępnym międzykulturowego podejścia do innych realiów jest otwartość na wymianę i empatia, jako że uprzywilejowaną dziedziną porównania różnic i uznania złożoności każdej z kultur jest praca i kształcenie.
W istocie możliwe jest pokonanie uprzedzeń i stereotypów dzięki wartości przypisywanej pracy i kształceniu, różnorodnym i elastycznym formom organizacji oraz kontaktom interpersonalnym;
1.6 uważa, że udoskonalenie doświadczeń w zakresie mobilności stworzy warunki umożliwiające pełne uznanie roli jednostek w podnoszeniu poziomu wiedzy oraz kwalifikacji w kraju ich pochodzenia i we wnoszeniu nowej wiedzy, bodźców kulturalnych, tradycji oraz języków do kraju ich goszczącego;
1.7 z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji, jako że w ramach przedstawionego tu sposobu myślenia służy on podniesieniu ogólnego poziomu kształcenia w Europie, proponując model, który – w oparciu o uznanie podstawowego znaczenia jednostki – gwarantuje jak najlepsze wykorzystanie i jak największy wpływ możliwości edukacyjnych na osoby indywidualne oraz społeczeństwo;
1.8 podkreśla, że wartość przypisywana przez jednostki doświadczeniu wymiany powinna odpowiadać wartości, jaką kraje pochodzenia i kraje goszczące przypisują tym doświadczeniom, a także całości programów mobilności.
Wskazówki zawarte w Europejskiej Karcie na rzecz Jakości Mobilności stanowią zatem warunek wstępny do zapewnienia pozytywnego doświadczenia uczestników zarówno w kraju goszczącym, jak i w kraju pochodzenia po ich powrocie.
Model ten może zostać tym lepiej przyjęty, im bardziej doświadczenia mobilności zarządzane i koordynowane będą w kontekście lokalnym i regionalnym;
1.9 uważa, że to właśnie społeczności oraz władze lokalne i regionalne zapewnić mogą dokładne i obszerne informacje, zachęcić osoby indywidualne do korzystania z możliwości pobytu za granicą w celu nauki i połączenia go z ich osobistymi planami rozwoju zawodowego oraz dostosowania rezultatów takiego pobytu i nabytych umiejętności, tak aby mogły zostać spożytkowane w miejscu pracy w kraju pochodzenia.
Administracja lokalna może zatem odgrywać bardzo ważną rolę w określeniu jakości i skuteczności programów mobilności;
1.10 zwraca uwagę, że to władze regionalne i lokalne mogą najskuteczniej zagwarantować przeprowadzenie działań podnoszących ogólną świadomość społeczną – w tym szczególnie ludzi młodych – na temat możliwości stworzonych przez mobilność w zakresie rozwoju kulturowego i zawodowego.
Mobilność pozwala w istocie na pokonanie nie tylko przeszkód ekonomicznych, lecz także kulturowych, stojących na drodze do pełnego spełnienia się zawodowego jednostki;
1.11 ponadto uważa, że poszczególnym uczestnikom należy zapewnić nie tylko odpowiednie przygotowanie językowe, pedagogiczne i praktyczne, ale także ukierunkowane wsparcie mające na celu opracowanie ich osobistego planu rozwoju kulturalnego i zawodowego.
W istocie obecnie – bardziej niż kiedykolwiek wcześniej – programy europejskiej mobilności zawodowej powinny być w pełni ukierunkowane na jednostkę i stanowić środek wykorzystywany w dziedzinie zatrudnienia.
W tym celu konieczne będzie dostarczenie osobom powracającym z zagranicy pomocy w dziedzinie dostosowania zdobytych doświadczeń pod kątem umiejętności, które mogą zostać wykorzystane w miejscu pracy, także poprzez wprowadzenie w życie istniejących instrumentów uznawania i promowania wyuczonych umiejętności (na przykład Europass Mobility);
1.12 stwierdza, że oprócz roli w zakresie koordynacji i kontaktu z organami krajów goszczących, ukierunkowanej na ochronę jakości wsparcia logistycznego i edukacyjnego, kluczowe okazuje się również wprowadzenie monitoringu i oceny wpływu wszystkich doświadczeń w dziedzinie mobilności – na społeczeństwo, system edukacyjny i produkcyjny.
Z tego punktu widzenia fundamentalne znaczenie zdaje się mieć stworzenie synergii obejmujących przedsiębiorstwa, ośrodki kształcenia, szkoły i uniwersytety, tak by wykorzystywały one we własnym zakresie wiedzę formalną i nieformalną zdobytą przez uczestników;
1.13 podkreśla, że nie należy lekceważyć faktu, iż przy wprowadzaniu w życie Europejskiej Karty na rzecz Jakości Mobilności, między władzami lokalnymi oraz wyspecjalizowanymi służbami różnych państw członkowskich rozwijają się wymiana wiedzy i dialog, które umożliwiają określenie wspólnego sposobu działania.
Procesy te niewątpliwie zaowocują korzystnymi projektami w bardzo różnorodnych dziedzinach – począwszy od lokalnego i regionalnego rozwoju gospodarczego, a skończywszy na kształceniu i wymianie pracowników – prowadząc w ten sposób do nawiązania nowych relacji opartych na zaufaniu i współpracy, co będzie stanowiło podstawę wzajemnego uznania;
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
Załącznik, pkt 1
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności1.Informacje i wskazówkiKandydaci zainteresowani wzięciem udziału w procesie mobilności powinni mieć dostęp do rzetelnych źródeł informacji i wskazówek na temat istniejących możliwości w zakresie mobilności i warunków na jakich można z niego skorzystać. _BAR_ Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności1.Informacje i wskazówkiKandydaci zainteresowani wzięciem udziału w procesie mobilności powinni mieć dostęp do rzetelnych źródeł informacji i wskazówek na temat istniejących możliwości w zakresie mobilności i warunków na jakich można z niego skorzystać.Szczebel lokalny i regionalny odgrywa kluczową rolę w dostępie do informacji, a zatem – gdy jest to właściwe – w programy mobilności uczestników należy włączyć kontakty z władzami lokalnymi i regionalnymi. _BAR_
Uzasadnienie
Potencjalni uczestnicy programów wymiany zwracają się przede wszystkim do szczebla lokalnego i regionalnego w celu uzyskania informacji i wskazówek.
Jest to szczebel najbardziej zbliżony do obywateli i najbardziej świadomy potrzeb swej ludności, a zatem potrafi on także najlepiej wskazać istniejące możliwości, zaplanować działania i usługi w zakresie ukierunkowania i wsparcia zainteresowanych, w celu zagwarantowania jak największego udziału obywateli i jak największej skuteczności programów.
Zalecenie 2
Załącznik, pkt 3
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności3.PersonalizacjaMobilność w celach edukacji lub kształcenia powinna w jak największym możliwym stopniu być zgodna z osobistym tokiem nauki, kwalifikacjami i motywacją uczestników, a także rozwijać je i uzupełniać. _BAR_ Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności3.PersonalizacjaMobilność w celach edukacji lub kształcenia powinna w jak największym możliwym stopniu być zgodna z osobistym tokiem nauki, kwalifikacjami i motywacją uczestników, a także rozwijać je i uzupełniać zarówno poprzez edukację formalną, jak i nieformalną, z uwzględnieniem wychowania do integracji oraz z poświęceniem szczególnej uwagi wpływowi edukacji nieformalnej na najmłodszych. _BAR_
Uzasadnienie
Tę samą wagę należy przypisywać edukacji formalnej, jak i nieformalnej.
Zalecenie 3
Załącznik, pkt 5
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności5.Aspekty językoweEfektywne uczenie się wymaga znajomości języka.
Uczestnicy, a także instytucje wysyłające i goszczące powinny kłaść szczególny nacisk na przygotowanie językowe.
Powinno ono obejmować:przed wyjazdem, dokonanie oceny znajomości języka i zapewnienie możliwość uczestnictwa w kursach nauki języka kraju goszczącego i języka wykładowego, jeśli jest inny;w kraju goszczącym, udzielanie wsparcia i porad językowych. _BAR_ Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności5.Aspekty językoweEfektywne uczenie się wymaga znajomości języka.
Uczestnicy, a także instytucje wysyłające i goszczące powinny kłaść szczególny nacisk na przygotowanie językowe, zwłaszcza tam, gdzie używa się języków mniejszościowych, aby ułatwić większą integrację.
Powinno ono obejmować:przed wyjazdem, dokonanie oceny znajomości języka i zapewnienie możliwość uczestnictwa w kursach nauki języka kraju goszczącego i języka wykładowego, jeśli jest inny;w kraju goszczącym, udzielanie wsparcia i porad językowych. _BAR_
Uzasadnienie
Na obszarach, gdzie mówi się językami mniejszościowymi, agencje krajowe i wspólnotowe powinny ściśle współpracować z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz z uniwersytetami w celu zachęcenia większej liczby studentów do uczęszczania na kursy tychże języków przed wyjazdem na wybrany program wymiany.
Zalecenie 4
Załącznik, pkt 8
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności8.UznawanieJeśli okres studiów lub stażu zagranicą ma miejsce w trakcie regularnego programu studiów lub kształcenia, fakt ten trzeba odnotować w planie nauki, natomiast uczestnikom należy udzielić pomocy w uzyskaniu właściwego uznania i poświadczenia.
Sposób, w jaki będzie się to odbywać powinien być opisany w planie nauki.
Jeśli chodzi o inne rodzaje mobilności, szczególnie dotyczące nieformalnej edukacji i kształcenia, należy wystawić zaświadczenie, które w sposób zadowalający i wiarygodny potwierdza aktywne uczestnictwo i wyniki w nauce. _BAR_ Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności8.UznawanieJeśli okres studiów lub stażu zagranicą ma miejsce w trakcie regularnego programu studiów lub kształcenia, fakt ten trzeba odnotować w planie nauki, natomiast uczestnikom należy udzielić pomocy w uzyskaniu właściwego uznania i poświadczenia.
Sposób, w jaki będzie się to odbywać powinien być opisany w planie nauki.
Jeśli chodzi o inne rodzaje mobilności, szczególnie dotyczące nieformalnej edukacji i kształcenia, należy wystawić zaświadczenie, które w sposób zadowalający i wiarygodny potwierdza aktywne uczestnictwo i wyniki w nauce.Komitet podkreśla znaczenie uznawania i wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia w życie istniejących instrumentów lub do ich stworzenia, jeśli takowe nie istnieją.
Należy w pełni wykorzystać istniejące instrumenty uznawania, szczególnie dokument Europass Mobility, aby zapewnić pozytywne zakończenie dla doświadczenia uczestników. _BAR_
Uzasadnienie
Komitet podkreśla wagę uznawania umiejętności i kwalifikacji zdobytych podczas programu wymiany, w celu zwiększenia przejrzystości kwalifikacji i – w konsekwencji – rozwinięcia mobilności pracowników oraz studentów.
KR wzywa państwa członkowskie do wprowadzenia w życie istniejących instrumentów uznawania.
Zalecenie 5
Załącznik, pkt 9
Tekst zaproponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
9.Reintegracja i ocenaPo powrocie do kraju pochodzenia uczestnikom należy udzielić wskazówek dotyczących wykorzystania umiejętności i kwalifikacji zdobytych na wyjeździe.
Należy zapewnić pomoc w reintegracji ze środowiskiem edukacyjnym lub zawodowym w kraju pochodzenia, szczególnie osobom powracającym po długotrwałym okresie mobilności.
Uczestnicy wraz z odpowiedzialnymi organizacjami powinni należycie ocenić zdobyte doświadczenie aby stwierdzić, czy zakładane cele planu nauki zostały osiągnięte. _BAR_ 9.Reintegracja i ocenaPo powrocie do kraju pochodzenia uczestnikom należy udzielić wskazówek dotyczących wykorzystania umiejętności i kwalifikacji zdobytych na wyjeździe.
Należy zapewnić pomoc w reintegracji ze środowiskiem edukacyjnym lub zawodowym w kraju pochodzenia, szczególnie osobom powracającym po długotrwałym okresie mobilności.
Uczestnicy wraz z odpowiedzialnymi organizacjami powinni należycie ocenić zdobyte doświadczenie aby stwierdzić, czy zakładane cele planu nauki zostały osiągnięte.Właściwe władze powinny pozyskać do współpracy lub zatrudnić, w zależności od tego, co jest właściwe, odnoszących sukcesy uczestników, aby działali jako "ambasadorzy mobilności", zachęcali innych do pójścia za ich przykładem oraz dostarczali im wiedzy i doświadczenia z pierwszej ręki. _BAR_
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji "Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej"
(2006/C 229/04)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji "Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej", COM(2005) 474 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 12 października 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z dnia 10 listopada 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając projekt opinii (CdR 39/2006 rev. 2) przyjęty dnia 6 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Onno Hoes, członek zarządu prowincji Brabancja Północna, (NL/ALDE)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Odnowiona i nowoczesna europejska polityka przemysłowa, skierowana na potencjał konkurencyjny naszego przemysłu, stanowi absolutnie najważniejszy priorytet strategii na rzecz wzrostu i zatrudnienia.
Problematyka, którą zajmuje się ta strategia, niewątpliwie dotyczy wszystkich regionów UE, a dynamika znajdujących się u jej podstaw procesów jest ogromna i istotna.
Komitet wyraża zatem zadowolenie z powodu ambicji Komisji, jak również z powodu jej chęci znaczącego wsparcia koniecznych reform.
2) W świetle szybkich zmian zachodzących w gospodarce światowej sprawa ta jest pilna; pozycja konkurencyjna przemysłu europejskiego znalazła się pod silną presją. To z kolei wywiera dodatkowy wpływ na tempo i rytm procesu odnowy europejskiej polityki przemysłowej.
Komitet docenia zaangażowanie organizacji wielu sektorów, do którego namawiała Komisja, jednak zarazem zadaje sobie pytanie, czy zapewni ono dosyć dróg odnowy.
W świecie powszechnej konkurencji gospodarczej Europa rozwinie swą przyszłą siłę przede wszystkim w konkurencyjnych regionach, nazywanych w niniejszej opinii "dolinami", które to określenie zostało zainspirowane konceptem doliny krzemowej oraz filozofią Światowego Forum Gospodarczego.
Owe europejskie doliny, opierające się na dawnych gałęziach przemysłu i branżach działalności, stanowią siłę napędową przyszłej odnowy gospodarczej i społecznej.
3) Przykłady takich "dolin" to region Sztokholmu, Cambridge, Bawaria, Rodan-Alpy, południowo-wschodnia Holandia oraz rozwijające się regiony, takie jak Värmland, Ryga i Saksonia-Anhalt.
Komitet wzywa Komisję, by podejście to uczyniła sednem "nowej agendy" europejskiej polityki przemysłowej, sprzyjając dzięki temu powstawaniu regionalnych ośrodków gospodarczych w Europie.
Oznacza to poważne przeformułowanie obecnych propozycji, które postulują co najwyżej tworzenie "warunków ramowych" i są w tym względzie za mało innowacyjne.
Istotą nowej europejskiej polityki przemysłowej musi być przede wszystkim stymulowanie działań i inicjatyw międzysektorowych, ukierunkowane na nowe sposoby dostosowania technologii i produktów do rynku.
4) W niniejszej opinii Komitet wysuwa szereg konkretnych propozycji zmierzających do gruntownej zmiany i dalszej integracji różnych instrumentów UE.
Już podczas zbliżającej się prezydencji niemieckiej należy położyć trwałe fundamenty pod tę inicjatywę, wzywamy zatem Komisję i Parlament, by wystąpiły z propozycją innowacyjnej i ofensywnej polityki.
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 czerwca) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Propozycje inicjatyw międzysektorowych
1.1 W planie prac Komisji przedstawiono siedem propozycji inicjatyw międzysektorowych mających na celu podjęcie ogólnoeuropejskich wyzwań dotyczących różnych grup sektorów i zwiększenie synergii między różnymi obszarami polityki. Są to:
- inicjatywa dotycząca regulacji w zakresie ochrony praw własności intelektualnej,
- powołanie grupy wysokiego szczebla ds. konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego,
- środki działania w dziedzinie dostępu do rynku (na rynkach międzynarodowych),
- nowy program na rzecz uproszczenia przepisów,
- poprawa kwalifikacji siły roboczej w różnych sektorach przemysłu (lepiej wykwalifikowany personel),
- zarządzanie zmianami strukturalnymi w przemyśle,
- zintegrowane podejście do badań i innowacji.
1.2 Wszystkie te środki działania bez wyjątku mają wielką wagę dla wzrostu konkurencyjności przemysłu europejskiego.
Ogólnie rzecz biorąc, Komitet pragnie z całą mocą poprzeć propozycje zmierzające w tym kierunku.
Kierując się własną perspektywą, zwracamy szczególną uwagę na kwestię zarządzania zmianami strukturalnymi w przemyśle. Równolegle należy zwrócić uwagę również na nowy program upraszczania prawa.
W tym kontekście są to bowiem zagadnienia o kluczowym znaczeniu: należy przejść do wspierania i towarzyszenia nowej polityce przemysłowej koncypowanej przez regiony.
W dyskusjach nad sposobami podjęcia wyzwań i wykorzystania szans oferowanych przez globalizację należy stale mieć na uwadze konkurencyjność Unii Europejskiej, jeżeli chcemy zagwarantować dobrobyt naszym dzieciom.
Odrzucamy zwrócony ku przeszłości protekcjonizm zmierzający do zachowania dawnych osiągnięć.
Inicjatywy takie, jak zaproponowany przez Komisję fundusz przystosowania do globalizacji, nie powinny mieć charakteru defensywnego, lecz być nastawione na rozwój, np. mogłyby mieć na celu kształcenie kadr dla nowych obiecujących sektorów.
1.3 Komitet opowiada się więc za tym, by wyraźniej nawiązać do regionalnej polityki innowacji Komisji, która także silnie koncentruje się na stymulowaniu powstawania klastrów i nowych form współpracy.
W Europie istnieje już wiele dobrych przykładów współpracy między Komisją a regionami, by przywołać chociażby program działania Brabancji Północnej na rzecz innowacji 2005-2010, pt. "Connecting, creating and enabling winners".
1.4 W szczególności opracowywanie propozycji inicjatyw międzysektorowych może pozwolić na stworzenie nowoczesnej i lepiej zintegrowanej europejskiej polityki przemysłowej.
W tym świetle pragniemy pokrótce omówić kilka spośród zaproponowanych środków działania, przy czym zwracamy szczególną uwagę na wykorzystanie szans wynikających z zastosowania bardziej zintegrowanego podejścia.
Grupa wysokiego szczebla ds. konkurencyjności, energii i środowiska naturalnego
1.5 Energia i środowisko będą w najbliższych latach stanowić kwestie najwyższej wagi na szczeblu światowym.
Komisja musi zadbać o to, by powstał klimat sprzyjający przekształceniu zagrożeń w szanse.
W tych dziedzinach znajdują się obiecujące nowe rynki i interesujące nowe tropy dla europejskiej polityki w zakresie przemysłu i badań naukowych.
Dzięki temu podejściu energia i rozwój zrównoważony (produkty i procesy produkcyjne przyjazne dla środowiska) nie będą traktowane oddzielnie w ramach polityki przemysłowej i innowacyjnej, a stanowić będą rzeczywiście jej integralną część. Należy w tym kontekście szczególną uwagę poświęcić rozwijaniu alternatywnych źródeł energii.
Koszty energii stanowią zasadniczą część kosztów ponoszonych przez nasz przemysł.
Komitet wzywa państwa członkowskie do zwiększenia przepustowości wzajemnych połączeń, tak by liberalizacja rynku energetycznego mogła doprowadzić do tego, że nasze przedsiębiorstwa będą mogły kupować gaz i energię elektryczną w całej Europie.
Posiadanie przez samorządy lokalne i regionalne aktywnych udziałów w spółkach dostarczających energię może aktywnie przyczynić się do utworzenia równych warunków gry na szczeblu europejskim.
Poprawa kwalifikacji w różnych sektorach przemysłu
1.6 Komitet podkreśla, że nową politykę przemysłową trzeba postrzegać w kontekście strategii lizbońskiej i globalizacji.
Procesy restrukturyzacyjne zachodzące w regionach i krajach są konsekwencją tych przemian.
Jak zostało to zaznaczone w opinii Komitetu w sprawie restrukturyzacji i delokalizacji (CdR 148/2005 fin), należy zadbać o dobre zarządzanie restrukturyzacją (por. nasze poprzednie uwagi odnośnie wdrażania funduszu przystosowania do globalizacji, w sposób nastawiony na rozwój a nie defensywny).
We wdrażaniu na szczeblu europejskim zasadnicze jest wspieranie spójności społecznej i gospodarczej: musi to stanowić jedną z podstaw lepiej działającego i bardziej elastycznego europejskiego rynku pracy.
Pożądane jest, by omawianą tutaj priorytetową kwestię "innowacji społecznych" umieścić w bardziej centralnym punkcie.
Kwestię kluczową stanowi sposób, w jaki można w lepszym stopniu przygotować pracowników europejskich, niezależnie od ich szczebla w hierarchii zawodowej, do przechodzenia przez niejednokrotnie drakońskie restrukturyzacje, bez padania ofiarą bezrobocia strukturalnego.
1.7 Podwyższenie wydajności pracy, wskaźników zatrudnienia i mobilności pracowników mają zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności Unii Europejskiej.
Na kwestie te należy zwrócić większą uwagę, zarówno w polityce państw członkowskich jak i w programach i funduszach strukturalnych UE.
Należy ponadto rozszerzyć możliwości (tymczasowego) dostępu do europejskiego rynku pracy dla wysoko kwalifikowanych pracowników spoza UE, jako że taka liberalizacja przyczyniłaby się również do konkurencyjności Europy.
Prawa własności intelektualnej
1.8 Komitet zauważa, że niektóre istotne gałęzie europejskiego przemysłu wytwórczego mają wciąż znaczną przewagę nad swoimi konkurentami, jednak także na nie globalizacja może mieć negatywny wpływ.
Adekwatna ochrona własności intelektualnej i przemysłowej ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjnej pozycji UE.
Ochrona własności intelektualnej zachęca do innowacyjnych działań i rozwoju nowych modeli działalności gospodarczej.
Ramy prawne muszą dostosowywać się do szybko zachodzących przemian technologicznych i społecznych.
Prawodawstwo w tym zakresie musi być bardziej przejrzyste i oferować bezpieczeństwo prawne.
Należy ustanowić oraz wprowadzić reguły zarówno na szczeblu europejskim (prawodawstwo wspólnotowe) jak i światowym (WTO, TRIPS).
Wielu przedsiębiorców w MŚP, sile napędowej innowacji, w dalszym ciągu nie wie, jak właściwie reagować na naruszenie ich własności intelektualnej.
Dużym problemem dla wielu MŚP są niezwykle wysokie koszty uzyskiwania praw własności intelektualnej w Europie, które są znacznie wyższe niż np. w USA.
Dalej, co się tyczy kosztów zgłaszania patentów, sprawą największej wagi jest — po 30 latach dyskusji — wprowadzenie patentu wspólnotowego.
Konkretny projekt przedstawiony pięć lat temu przez Komisję w dalszym ciągu jest zablokowany w Radzie z powodu sporu w kwestii systemu językowego.
Komitet wzywa Komisję do przedstawienia dyrektywy harmonizującej opartej na art. 95 TWE.
Pozwoliłoby to utrzymać krajowe systemy patentowe jednocześnie wprowadzając zasadę wzajemnego uznawania.
Ograniczenie liczby języków do urzędowego języka przedmiotowego państwa członkowskiego i angielskiego pozwoliłoby na znaczne ograniczenie kosztów uzyskania patentu wspólnotowego, z korzyścią dla MŚP.
Utworzono by w ten sposób konkurencyjny patent międzynarodowy.
Ponadto należy koniecznie zmniejszyć do minimum obowiązujące w wielu krajach UE opłaty za przedłużenie patentu; należą one do czynników hamujących rozwój innowacji.
Zintegrowane podejście do badań i innowacji
1.9 Europejskie programy ramowe 7. PR i CIP, w połączeniu z funduszami strukturalnymi, odgrywają bardzo istotną rolę kierującą i wspierającą.
Środki z 7. PR mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia konkurencyjnej pozycji UE i wzmocnienia regionów wysoko rozwiniętych pod względem technologii.
Nie można zmniejszać budżetu na ten cel przy ustalaniu perspektyw finansowych.
1.10 W niniejszej opinii z naciskiem żąda się, by zwrócić uwagę na pobudzanie kształtowania regionalnych ośrodków gospodarczych w Europie (europejskich dolin krzemowych).
W tym celu konieczne jest, by fundusze strukturalne i programy ramowe takie jak 7.
PR i CIP mogły być w większym stopniu łącznie wykorzystywane w regionach.
Komitet wzywa Komisję do przedstawienia konkretnych projektów w tej kwestii.
Ważna jest m.in. koncentracja środków na badania naukowe prowadzone na najwyższym poziomie, mówiąc hasłami — pobudzanie kultury "otwartych innowacji" i tworzenie klastrów w regionach.
1.11 Aby rozwinąć trwały model gospodarczy dla regionów o najbardziej zaawansowanych technologiach potrzeba czegoś więcej niż poważnych inwestycji w badania naukowe.
Uczy tego między innymi doświadczenie z regionem Brainport w Eindhoven.
Stymulowanie wielkiej różnorodności zastosowań wiedzy w wielu łańcuchach innowacyjnych zapewnia tworzenie nowych miejsc pracy na wszystkich poziomach i ugruntowanie wiedzy w danym regionie.
Małe i średnie przedsiębiorstwa mają tym samym prawo do takich samych bodźców jak ośrodki rozwijające wiedzę.
Komitet wzywa Komisję do większego nakierowania europejskich programów i funduszy strukturalnych i wykorzystania ich jako multiplikatorów stymulujących po kilka łańcuchów innowacyjnych w regionie.
Pozwoliłoby to utworzyć wiele nowych ścieżek kariery dla absolwentów średniego i wyższego szkolnictwa zawodowego oraz szkolnictwa na szczeblu akademickim.
1.12 Co się tyczy tego ostatniego punktu, Komitet domaga się zwrócenia większej uwagi na dostępność europejskich programów ramowych i funduszy dla małych i średnich przedsiębiorstw.
Uważamy to za wielki problem: jeśli nie dokona się uproszczenia, ambicja wspierania w szczególności MŚP ma nikłe szanse realizacji.
Ważne jest tworzenie "kultury bardziej otwartych innowacji", w której MŚP będą miały łatwiejszy dostęp do bardziej skoncentrowanych środków i bardziej zintegrowanych projektów.
1.13 Doświadczenia związane z regionalną polityką innowacji pokazują, że MŚP czerpią korzyści przede wszystkim z interakcji z większymi przedsiębiorstwami.
Podkreślamy przeto, że w europejskiej polityce przemysłowej należy zwrócić większą uwagę na interakcje między wielkimi [1] a średnimi lub małymi przedsiębiorstwami.
Równie ważna jest interakcja pomiędzy MŚP a ośrodkami badawczymi.
1.14 Na koniec jeszcze jedna uwaga w kwestii ewentualnego przyjęcia bardziej zintegrowanego podejścia w europejskiej polityce przemysłowej.
Należałoby w szczególności rozważyć integrację polityki przemysłowej z polityką rozwoju zrównoważonego i spójności społecznej; stanowi to duże wyzwanie dla Europy.
Poprzez ten program Komisja może przyczynić się do tego, że w ramach rozwoju trwałego europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy, szybciej podjęte zostaną nowe formy współpracy i nastąpi dopasowanie produktów do rynku w takich dziedzinach, jak opieka zdrowotna (innowacje medyczne i techniczne), środowisko naturalne i energia. Europejski przemysł znalazłby tutaj nowe interesujące rynki.
1.15 Ponadto wskazaliśmy już na istnienie tendencji do grupowania i specjalizacji głównych typów działalności gospodarczej w Europie.
Można ją wzmocnić w innych obszarach polityki, np. w dziedzinach zagospodarowania przestrzennego i nowoczesnej infrastruktury.
Polityka europejska powinna być bardziej ukierunkowana na tworzenie trwałych warunków sprzyjających powstawaniu czołowych (transgranicznych) międzynarodowych ośrodków, podłączonych do nowoczesnej infrastruktury europejskiej i dzięki niej udostępnianych.
Pomysł przewodniczącego Komisji Jose Manuela Barosso na utworzenie Europejskiego Instytutu Technologicznego (EIT) również zasługuje na poparcie.
Posiadanie w Unii Europejskiej instytutu technologicznego najwyższych lotów może zapobiec dalszemu drenażowi mózgów i talentów w stronę innych części świata.
Najwyższy czas, by UE założyła uczelnię, która mogłaby zmierzyć się przykładowo z MIT w Bostonie.
Propozycje dotyczące konkretnych sektorów
1.16 Komisja przedstawi następujące nowe inicjatywy:
- forum farmaceutyczne,
- śródokresowy przegląd strategii z zakresu nauk o życiu i biotechnologii,
- nowe grupy wysokiego szczebla do spraw przemysłu chemicznego oraz przemysłu obronnego,
- europejski program kosmiczny,
- grupa zadaniowa do spraw konkurencyjności sektora IT,
- dialog polityczny dotyczący przemysłu maszynowego,
- badania dotyczące konkurencyjności (branże IT, produktów żywnościowych oraz związane z modą i wzornictwem).
1.17 Z analiz sektorowych, na których opiera się plan prac Komisji, wynika, że wiele gałęzi europejskiego przemysłu dysponuje potencjałem pozwalającym im nadal konkurować na szczeblu światowym.
Żeby dana branża mogła osiągnąć wydajność na światowym poziomie, niezbędne jest, by potrafiła ona spełniać wymagania dotyczące wiedzy i innowacji, jakie stawiają nowe produkty i procesy produkcyjne.
1.18 Istotne jest, aby tak UE, jak poszczególne państwa członkowskie, nadal wspierały ów proces przemian i reformy.
Stwierdzamy, że obecne unijne programy ramowe, wraz z (nowymi) funduszami strukturalnymi, oferują UE skuteczne narzędzie wsparcia.
1.19 Dla takich sektorów, jak przemysł maszynowy i przemysł systemów, koncentracja i masa mają decydujące znaczenie, jeśli chodzi o określenie strategicznej agendy europejskiej.
W związku z tym strategiczne agendy ENIAC i Artemis są niezwykle istotne dla europejskich i krajowych inwestycji w tej dziedzinie.
1.20 Mimo że należy czuwać nad pozycją konkurencyjną różnych sektorów, należy stwierdzić, że przyszły dobrobyt Europy zależeć będzie w coraz większym stopniu od działań międzysektorowych.
Kwestia ta zasługuje na szczególną uwagę ze strony Komisji.
Polityka przemysłowa może się przyczynić do przyspieszenia przemian w tej dziedzinie poprzez stymulowanie "zderzeń między sektorami". Prowadzi to, z definicji, do skokowych i spektakularnych innowacji w zakresie produktów i rynków.
W kilku sektorach proces ten zaczyna się już uwidaczniać; chodzi zwłaszcza o branże spożywczą i farmaceutyczną (nauki o życiu), technologie biomedyczne, systemy samochodowe i zaawansowanej technologii.
1.21 W związku z tym cztery szerokie kategorie określone w planie pracy Komisji nie obejmują wszystkich branż w wystarczającym stopniu.
W przypadku sektora nauk o życiu brakuje np. ważnej dziedziny, jaką jest medycyna molekularna.
Ponadto należy także jednoznacznie nadmienić m.in. o nanoelektronice i systemach wbudowanych.
Należałoby także, zważywszy na obecne przemiany w tej dziedzinie, określić "modę i wzornictwo" szerzej jako "sektor kreacyjny".
1.22 Wydaje się zatem coraz ważniejsze, by ułatwiać powstawanie spójnych klastrów różnych typów działalności gospodarczej oraz wspierać nowe, rozwijające się dopiero rodzaje działalności gospodarczej.
Komisja powinna w klarowny, jednoznaczny sposób uwzględnić tę kwestię w swoim planie pracy.
1.23 Tzw. "model klastrowy", czyli intensywna współpraca o charakterze strukturalnym między organami władzy, przedsiębiorstwami a instytutami badawczymi, stanowi główny czynnik sukcesu dla wszystkich innowacyjnych regionów w Europie.
Przykłady to region Sztokholmu, Bawaria, Ile-de-France, Rodan-Alpy i południowo-wschodnia Holandia.
Tego typu podejście zasługuje na duże wsparcie w ramach odnowionej i lepiej zintegrowanej europejskiej polityki przemysłowej.
2.
Dalsze zalecenia Komitetu Regionów
Europa w 2027 r. (obraz przyszłości)
2.1 Plan pracy Komisji opiera się na strategii lizbońskiej i celach z Göteborga i stanowi w tym względzie spójną całość.
Jak to już zauważono w kilku miejscach, przedstawiono w nim, naszym zdaniem, wiele dobrych i cennych zamierzeń.
Mało kto temu zaprzeczy.
Brakuje jednak wyraźnej wizji przyszłości dotyczącej potencjału Europy, który odróżniałby ją od konkurentów w pozostałej części świata.
2.2 Komitet zaleca stworzenie motywującego, budzącego entuzjazm obrazu.
Gdzie będzie Europa w 2027 r.?
Jak sektory europejskiego przemysłu poradzą sobie z zadaniami określonymi w 2006 r.?
Jak inwestycja w "inteligentne regiony" przyczyni się do odnowy gospodarczej i społecznej we wszystkich państwach członkowskich UE?
Jak zdołamy, żyjąc w trwałym społeczeństwie opartym na wiedzy, przekształcić kwestie związane z energią, środowiskiem i opieką zdrowotną w nowe możliwości i rynki?
Itp. itd.
Zainwestować w przodujące regiony w Europie oraz współpracę z regionami
2.3 Zaleca się, by bardziej zdecydowanie zainwestować w obiecujące przemiany zachodzące w różnych regionach, włączając się przy tym w proces koncentracji i specjalizacji gospodarczej, których przykłady będą coraz częstsze w nadchodzących latach.
Należy wyjść od zasady, że wspieranie przodujących regionów znacznie się przyczyni do odnowy gospodarczej i społecznej sensu largo we wszystkich państwach członkowskich UE.
2.4 Wskazane byłoby przyjęcie w ramach odnowionej polityki przemysłowej UE kryteriów identyfikacji potencjalnych przodujących konkurencyjnych regionów w Europie oraz wewnątrz każdego z państw członkowskich, co pozwoliłoby na skierowanie europejskich funduszy z programów inwestycyjnych ku owym konkurencyjnym regionom, wspierając inwestycje krajowe i regionalne, a także ich produkcję materialną i intelektualną.
W odnowionej polityce przemysłowej UE, zorientowanej na obiecujący rozwój i nowe regionalne ośrodki gospodarcze, należy również skierować bezpośrednią uwagę na pobudzanie regionów opóźnionych w rozwoju w ramach "nowej solidarności".
Komitet proponuje Komisji wprowadzenie systemu dźwigni, przykładowo uzależniając wykorzystanie programów ramowych i funduszy strukturalnych od zawierania międzyregionalnych partnerstw gospodarczych.
Od podejścia sektorowego do podejścia klastrowego (nowe dziedziny)
2.5 Zachęcanie przodujących europejskich sektorów do osiągania światowego poziomu jest i będzie ważnym celem europejskiej polityki przemysłowej.
Przyszły dobrobyt będzie jednak coraz bardziej zależał od prowadzenia działań międzysektorowych.
Zaleca się, by w obrębie zawartych w planie pracy Komisji "szerokich kategorii" wyraźniej ująć już zaistniałe, swobodne przemiany.
2.6 Zaleca się przeto, by w odnowionej polityce przemysłowej Komisji zwrócić szczególną uwagę na strategiczne znaczenie podejścia międzysektorowego, uznając siłę "zderzeń między sektorami".
Niezbędnym tego warunkiem jest współpraca o charakterze strukturalnym między organami władzy, przedsiębiorstwami a instytutami badawczymi, określana także jako "potrójna spirala".
Ów model klastrowy jest jedną z wizytówek nowej europejskiej polityki przemysłowej.
2.7 Pobudzanie "zderzeń między sektorami" koncentruje się na innowacjach i całkowicie nowych kombinacjach produktów i rynków w przemyśle.
Wychodzi to znacznie poza dziedzinę przemysłową; zderzenia w innych dziedzinach, na płaszczyźnie społecznej i gospodarczej, również zapewniają nową dynamikę.
Komitet wskazuje w tym kontekście na zderzenia pomiędzy sztuką a kulturą (w sektorze kreacyjnym), zderzenia pomiędzy kulturami (nowy wielokulturowy duch przedsiębiorczości) czy w zakresie kształcenia zawodowego (nowe umiejętności).
Również w tych dziedzinach UE może i powinna odgrywać ważną rolę stymulującą.
Komitet wzywa Komisję do poświęcenia tym zagadnieniom szczególnej uwagi w swoich programach i nowych funduszach strukturalnych.
Zachęcać do bardziej zintegrowanego podejścia
2.8 W szczególności propozycje inicjatyw międzysektorowych stanowią dobry punkt wyjścia dla wzmocnienia zintegrowanego podejścia w polityce europejskiej.
Zalecamy, by podkreślić następujące kwestie, takie jak:
- co się tyczy energii, środowiska naturalnego i opieki zdrowotnej, przekształcenie "problemów społecznych" w nowe możliwości rynkowe, w ramach przyszłego europejskiego trwałego społeczeństwa opartego na wiedzy (por. pkt 2.1);
- europejska grupa zadaniowa ds. innowacji społecznych, która nie byłaby niezależna od europejskiej polityki przemysłowej, lecz stanowiła jej centralny element, i której troską byłyby tyleż sprawy wysoko wykwalifikowanej siły roboczej, co i stwarzanie perspektyw na rynku pracy dla pracowników o niższych kwalifikacjach;
- co się tyczy zintegrowanego podejścia do badań naukowych i innowacji, większa zgodność między programami ramowymi a funduszami strukturalnymi w planach i wytycznych, koncentracja środków na badania naukowe na najwyższym poziomie;
- co się tyczy polityki zamówień publicznych, Komisja nie podjęła tego problemu, jednakże powinien on być przedmiotem jednej z politycznych inicjatyw międzysektorowych w ramach wsparcia dla MŚP, którym coraz trudniej przychodzi liczyć się w przetargach publicznych w UE;
- wkład innych dziedzin polityki europejskiej w tworzenie (transgranicznych) międzynarodowych przodujących ośrodków w Europie.
Odbiurokratyzowanie, dostępność dla MŚP
2.9 W planie prac Komisji bardzo słusznie przyznaje się dużą wartość sile innowacyjnej małych i średnich przedsiębiorstw.
Stopień, w jakim przedsiębiorstwa te mogą zostać objęte wspomnianą praktyką, zależy jednak bardzo od uproszczenia europejskiego prawodawstwa.
Obecne propozycje dotyczące MŚP doprowadziłyby do znacznego ograniczenia możliwości np. subwencjonowania badań naukowych i rozwoju w tychże przedsiębiorstwach, co stoi w sprzeczności z zamierzeniem wzmacniania konkurencyjnej pozycji w świecie.
Już teraz przeciętne MŚP w USA wydaje na badania i rozwój siedem razy tyle co MŚP w UE.
2.10 Wkrótce nie będzie już ani jednego przedsiębiorstwa, które w celu otrzymania 15-procentowej subwencji zechciałoby i mogło spełnić wszystkie wymogi administracyjne UE.
Komitet domaga się zatem większego odbiurokratyzowania zmierzającego do ułatwienia MŚP dostępu do europejskich programów ramowych i funduszy.
Komitet z całą mocą popiera wszelkie propozycje Komisji w tym względzie.
W tym kontekście, udział władz regionalnych i lokalnych jako jednostek administracyjnie najbliższych MŚP, ułatwiłby tym ostatnim dostęp do pomocy wspólnotowej.
2.11 Liberalizacja i zmniejszenie obciążeń administracyjnych wynikających z europejskiego prawodawstwa stanowią, obok skrupulatnej analizy zysków i kosztów związanych z prawodawstwem, warunek sine qua non realizacji strategii lizbońskiej.
Ocena oddziaływania europejskiego prawodawstwa na przedsiębiorstwa ("business impact assessment") odgrywa tutaj ważną rolę.
Warunkiem brzegowym dobrej jakości oceny oddziaływania na przedsiębiorstwa jest to, by była ona obiektywna i została przeprowadzona przez niezależny podmiot trzeci.
Komitet wzywa Komisję do przedstawienia projektów w tej kwestii w jak najkrótszym terminie.
Stosowany w Holandii mechanizm oparty na niezależnym organie audytowym (Adviescollege Toetsing Administrative Lasten, ACTAL), mógłby tu posłużyć za punkt wyjścia.
Uwagi końcowe
W ramach zbliżającej się śródokresowej oceny przeprowadzanej przez Komisję, Komitet szczególnie doceniłby reakcję na wnioski i zalecenia przedstawione w niniejszej opinii.
Zachęcamy poza tym Komisję do rozważenia wprowadzenia systemu dorocznych sprawozdań, które Komitet z chęcią gotów jest opatrywać swoim komentarzem.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: nowoczesna polityka wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw"
(2006/C 229/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: nowoczesna polityka wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw", COM(2005) 551 wersja ostateczna,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z 15 listopada 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, na podstawie art. 265 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego przewodniczącego z 24 stycznia 2006 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię w sprawie programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji (COM (2005) 121 końcowy CdR 150/2005 fin) [1],
uwzględniając swoją opinię w sprawie "Wzrost i zatrudnienie — zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008" (COM (2005) 141 końcowy CdR 147/2005 fin) [2],
uwzględniając swoją opinię z inicjatywy własnej w sprawie konkurencyjności i decentralizacji (CdR 23/2005 fin) [3],
uwzględniając projekt opinii (CdR 40/2006 rev.2) przyjęty dnia 6 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej (sprawozdawca: Constance HANNIFY, członkini Rady Okręgu Offaly, przewodnicząca zarządu regionu Midland oraz członkini Zgromadzenia Regionalnego Border, Midland and Western, IE/PPE),
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 czerwca) następującą opinię:
1.
Uwagi Komitetu Regionów
Nadanie nowego impulsu polityce wobec MŚP
1.1 Z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji w sprawie nowoczesnej polityki wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw jako środek nadania nowego impulsu polityce w dziedzinie MŚP, ponownego skupienia polityki na najważniejszych elementach oraz usprawnienia działań wspólnotowych w celu osiągnięcia większej skuteczności.
1.2 Popiera propagowanie pełniejszej polityki wobec MŚP, która uwzględnia różnorodność MŚP pod względem wielkości, struktury własności oraz sektora, a ponadto dostarcza wiele rodzajów pomocy dostosowanej do potrzeb oraz zapewnia elastyczne środowisko legislacyjne w celu zaspokojenia różnorodnych potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw w UE.
1.3 Odnotowuje w komunikacie wzmiankę odnośnie znaczenia władz lokalnych i regionalnych, lecz uważa, iż mogłaby ona być bardziej zdecydowana co do kluczowej roli, którą władze lokalne i regionalne odgrywają wspierając MŚP, tworząc otoczenie sprzyjające ich rozwojowi i ich przekazywaniu, a także występując w charakterze dużych odbiorców dóbr i usług dostarczanych bądź świadczonych przez MŚP.
1.4 Uznaje, że za zapewnienie rzeczywistej skuteczności polityki MŚP odpowiedzialne są w głównej mierze państwa członkowskie i zachęca państwa członkowskie do zadbania, by ich krajowe programy reform były źródłem konkretnych działań wspierających tworzenie i rozwój MŚP.
1.5 Zwraca uwagę na przedsięwzięte przez Komitet badanie poświęcone opracowywaniu krajowych programów reform (KPR) a zwłaszcza na brak konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi. W tym świetle z zadowoleniem przyjmuje zachętę ze strony Rady Europejskiej w marcu 2006 r. do dalszego prowadzenia prac nad KPR-ami.
1.6 Jest zdania, że kluczem do skutecznej polityki wobec MŚP jest realizacja i zaangażowanie w realizację przez wszystkie zainteresowane strony oraz uważa, że pod tym względem Komisja w swoim komunikacie powinna przedstawić konkretne cele i terminy w celu zwiększenia skuteczności zastosowanych środków.
1.7 Popiera priorytetowe traktowanie kwestii MŚP przez prezydencję austriacką i z zadowoleniem przyjmuje decyzję Rady Europejskiej z marca 2006 r., by "uwolnienie potencjału gospodarczego — szczególnie potencjału MŚP" włączyć do działań priorytetowych jako jeden z ich konkretnych obszarów.
Komitet nadal będzie zwracał szczególną uwagę na obszerną i otwartą ocenę w przyszłości realizacji krajowych programów reform przez Radę Europejską, a w szczególności jasną ocenę korzyści dla MSP wynikających z realizacji tych programów.
1.8 Popiera zapewnienie odpowiedniego budżetu dla programu na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP), gdyż stanowić on będzie podstawowy instrument wspólnotowej polityki wobec MŚP.
Wspieranie przedsiębiorczości i umiejętności
1.9 Jest zdania, że należy promować i wspierać wszelką przedsiębiorczość; z zadowoleniem przyjmuje odnotowanie w komunikacie, iż w niedostatecznym stopniu uwzględniane są potrzeby kobiet-przedsiębiorców, młodzieży, mniejszości, imigrantów oraz osób starszych prowadzących działalność gospodarczą; wskazuje na to, że wymienionych grup nie można traktować jako jednej całości i podkreśla, że każda z nich wymaga odpowiednio dostosowanych środków — potrzeby mogą się różnić w poszczególnych państwach a nawet wewnątrz grup; uważa również, że przedstawione propozycje ograniczają się do wsparcia w zakresie tworzenia sieci współpracy oraz że dla zwiększenia poziomu przedsiębiorczości wśród tych różnorodnych grup docelowych niezbędne są bardziej konkretne propozycje, wzorowane na Europejskim pakcie na rzecz równości płci, przyjętym przez Radę Europejską w dniach 23- 24 marca 2006 r., które powinny zostać rozszerzone na inne grupy społeczne.
1.10 Podkreśla znaczenie lokalnych i regionalnych inicjatyw w krzewieniu ducha przedsiębiorczości oraz w promowaniu i tworzeniu edukacji sprzyjającej przedsiębiorczości na wszystkich szczeblach systemu szkolnictwa, lecz uważa, że wiele inicjatyw edukacyjno-szkoleniowych nie wykazuje dostatecznego stopnia wrażliwości na potrzeby MŚP bądź elastyczności w ich zaspokajaniu.
1.11 Z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie konkursu Europejskie Nagrody Przedsiębiorczości (European Enterprise Awards) jako środka promowania przedsiębiorczości prezentującego wzorcowe osiągnięcia na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz służącego jako zachęta dla potencjalnych przedsiębiorców.
1.12 Zwraca uwagę na wymóg bardziej pozytywnych postaw wobec podejmowania wkalkulowanego i uzasadnionego ryzyka oraz wobec tolerancji dla niepowodzenia gospodarczego wśród społeczeństwa w ogóle, a w szczególności w sektorze bankowym i publicznym oraz wzywa państwa członkowskie do tworzenia na terenie UE kultury w większym stopniu sprzyjającej przedsiębiorczości, a także do zapewnienia, że będzie się przywiązywać większą wagę do uprzednio nabytego doświadczenia w biznesie, które może posiadać przedsiębiorca.
Lepszy dostęp MŚP do rynków
1.13 Z zadowoleniem przyjmuje proponowany przez Komisję przegląd centrów Euro Info (EIC), ponieważ jest zdania, iż wyniki tych centrów jak również ich zdolność do świadczenia kompleksowego wsparcia i doradztwa MŚP w kwestiach procesu internacjonalizacji, były zróżnicowane w różnych państwach członkowskich; podobnie zwraca uwagę, że funkcje i kompetencje organów wchodzących w skład sieci powinny być jasno określone i że trzeba ustanowić mechanizmy koordynacji działań z innymi podmiotami, takimi jak Europe Direct, dzięki czemu uniknie się dublowania informacji i powielania usług doradztwa oraz ułatwi się skuteczne wykorzystanie zasobów.
1.14 Przyjąłby z zadowoleniem propozycje mające na celu wzmocnienie programów na rzecz poprawienia dostępu MŚP do technologii informacyjnych (TIK), co umożliwi im poprawę konkurencyjności i ułatwi wejście na nowe rynki.
1.15 Odnotowuje propozycje Komisji w zakresie poprawy dostępu MŚP do zamówień publicznych.
1.16 Jest zdania, że wysiłki na rzecz standaryzacji nie powinny wiązać się z jakąkolwiek dalszą biurokratyzacją wpływającą negatywnie na MŚP.
Ograniczenie biurokracji
1.17 Z zadowoleniem przyjmuje zobowiązania Komisji do uproszczenia zasad i przepisów w celu ułatwienia MŚP dostępu do programów wspólnotowych, lecz oczekiwałby większej jasności w kwestii sposobu osiągnięcia tego celu i potencjalnych następstw dla organizacji wydatkujących fundusze wspólnotowe.
1.18 Popiera zobowiązanie Komisji do analizowania wpływu przyszłych aktów prawnych oraz zachęca Komisję do nawiązania kontaktów z grupami reprezentującymi MŚP w celu zadbania o to, by przyszłe prawodawstwo nie ograniczało wzrostu i potencjału innowacyjnego MŚP.
1.19 Zauważa istotną rolę, jaką przyznano pełnomocnikowi ds. MŚP, by polityka UE sprzyjała MŚP, lecz pragnąłby, aby przyznano temu pełnomocnikowi wystarczające środki oraz, co istotniejsze, odpowiedni status i umocowanie polityczne do wypełnienia postawionych mu zadań.
1.20 Z zadowoleniem przyjmuje proponowane włączenie zasady "najpierw myśl na małą skalę" do wszystkich polityk wspólnotowych i pragnąłby, by w większym stopniu brano pod uwagę MŚP przy procedurze analizy wpływu wspólnotowych propozycji legislacyjnych.
1.21 Popierałby również inne inicjatywy na rzecz większej spójności i przewidywalności polityki rozwoju MŚP, tak aby MŚP były w stanie przewidzieć następstwa i lepiej się na nie przygotować.
1.22 Odnotowuje sukces punktów kompleksowej obsługi, które okazały się niezwykle skuteczne przy wspieraniu i pobudzaniu rozwoju MŚP w kilku regionach UE, zdaje sobie sprawę z ich potencjału jako punktów informujących o zamówieniach publicznych i pomagających wyjaśnić proces przyznawania zamówień na świadczenie usług publicznych oraz wzywa do większego wykorzystania tego modelu w ogóle, np. w postaci konferencji i seminariów na temat najlepszych wzorców, które pomogłyby upowszechnić najbardziej udane inicjatywy regionalne w tej dziedzinie.
Poprawa potencjału rozwoju MŚP
1.23 Z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie do zwiększenia udziału MŚP w programach i inicjatywach unijnych, lecz uważa, że należy ściśle kontrolować zobowiązania wobec konkretnych programów, aby zapewnić faktyczne wypełnienie tych zobowiązań.
1.24 Z zadowoleniem przyjąłby bardziej konkretne objaśnienie roli i poziomu wsparcia otrzymywanego przez MŚP z funduszy strukturalnych UE oraz wykorzystania innych instrumentów wspólnotowych, pragnąłby również bardziej spójnego podejścia do realizacji programów wspierających MŚP.
1.25 Uznaje znaczenie łączenia MŚP z inicjatywami badawczymi i technologicznymi oraz trudności napotykane przez MŚP przy pozyskiwaniu i wykorzystywaniu badań naukowych, innowacji i własności intelektualnej, lecz wzywa do przyjęcia różnicowanego podejścia do mniejszych i nietechnologicznych MŚP pod względem wspierania pomyślnej adaptacji nowych pomysłów.
1.26 Popiera inicjatywy współpracy między instytucjami lokalnymi i regionalnymi, przedsiębiorstwami i ich stowarzyszeniami, szkołami wyższymi, uniwersytetami i ośrodkami badawczymi, jako instrumenty przemysłowej polityki terytorialnej, poprzez utworzenie sieci wsparcia dla MŚP w celu pokonania barier hamujących konkurencyjność, poprawy kształcenia i wykorzystania innowacji.
1.27 Popiera proponowaną reformę zasad pomocy publicznej w celu przejęcia części ryzyka MŚP, uproszczenia procedur oraz przyjmowania bardziej elastycznego podejścia do wsparcia dla MŚP.
1.28 Odnotowuje znaczenie, jakie może odegrać siódmy program ramowy na rzecz badań i rozwoju przy wspieraniu działalności badawczej MŚP, lecz wzywa do położenia większego nacisku na innowacje, rozwój i transfer technologii do małych przedsiębiorstw, ze względu na ograniczony potencjał badawczy większości z nich.
1.29 Sugeruje, by wzmocnić programy promujące stowarzyszanie się małych i średnich przedsiębiorstw, jak też środki ułatwiające powstawanie takich sieci.
W szczególności wspieranie sieci tzw. aniołów biznesu mogłoby być nadzwyczaj przydatne dla rozwiązywania problemów MŚP w dostępie do alternatywnych źródeł finansowania.
Wzmocnienie dialogu i konsultacji z zainteresowanymi MŚP
1.30 Uznaje potrzebę uwzględnienia obaw MŚP we wczesnym stadium przygotowywania prawodawstwa UE oraz w procesie standaryzacji, lecz wzywa do bardziej konkretnych mechanizmów i działań, dzięki którym osiągnięta zostanie poprawa w konsultacjach z zainteresowanymi podmiotami po stronie MŚP.
1.31 Odnotowuje utworzenie paneli MŚP jako mechanizmu umożliwiającego szybką konsultację w sprawie wniosków Komisji oraz rozwój komunikacji między MŚP a instytucjami europejskimi, jednakże chciałby zadać kilka pytań na temat reprezentatywności takich paneli.
1.32 Podkreśla znaczenie konsultacji z podmiotami lokalnymi i regionalnymi oraz wzywa do objaśnienia sposobu, w jaki Komisja zamierza tego dokonać, oraz wyjaśnienia, czy Komisja Europejska będzie zachęcać do bardziej zdecentralizowanego podejścia w dziedzinie wsparcia dla MŚP.
1.33 Podkreśla wyjątkową funkcję, jaką pełnią władze lokalne i regionalne jako kluczowe organy wdrożeniowe, lecz również jako partnerzy w komunikacji ze stronami zainteresowanymi oraz w promocji przedsiębiorczości.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 Wzywa państwa członkowskie do konsultacji z samorządami lokalnymi i regionalnymi w sprawie krajowych programów reform i zadbania o to, aby programy te były źródłem konkretnych działań wspierających tworzenie i rozwój MŚP oraz wzywa do jasnej i wyraźnej oceny korzyści płynących dla MŚP z realizacji krajowych programów reform przez państwa członkowskie.
2.2 Proponuje, by w ramach bieżącej analizy strategii lizbońskiej i krajowych programów reform określić w celu sporządzenia przewodnika dobrych praktyk środki zastosowane na szczeblu lokalnym i regionalnym z myślą o wspieraniu rozwoju MŚP, ze szczególnym uwzględnieniem klastrów przedsiębiorstw i sieci małych firm.
2.3 Wzywa Komisję Europejską do wyraźniejszego uznania roli, jaką władze lokalne i regionalne mogą odegrać we wspieraniu MŚP, tworzeniu otoczenia umożliwiającego ich rozwój i dalsze przetrwanie w drodze ich przeniesienia, a także występując w charakterze dużych odbiorców dóbr i usług dostarczanych bądź świadczonych przez MŚP w drodze zamówień publicznych. W tym względzie wzywa również do skuteczniejszej konsultacji inicjatyw w ramach polityki MŚP z organami lokalnymi i regionalnymi.
2.4 Zaleca wyznaczenie konkretnych celów i terminów dla realizacji nowych środków przedstawionych w komunikacie w celu wsparcia oceny ich realizacji, rozpowszechnienia wzorcowych osiągnięć oraz zapewnienia zaangażowania w osiąganiu wyników.
2.5 Zaleca uwzględnienie w większym stopniu różnorodności MŚP i wzywa do stosowania wsparcia bardziej dostosowanego do potrzeb, takiego jak elastyczne systemy kształcenia i szkolenia oraz prawodawstwo wrażliwe na te różnorodne potrzeby. Wzywa do przyjęcia bardziej zróżnicowanego podejścia w programach wspólnotowych dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i nietechnologicznych przedsiębiorstw na rzecz wspierania pomyślnego zastosowania nowych pomysłów.
Wspieranie przedsiębiorczości i umiejętności
2.6 Wzywa Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, które opracowały i wdrażają nowatorskie działania na rzecz wspierania przedsiębiorczego potencjału kobiet prowadzących działalność gospodarczą, młodzieży, mniejszości, imigrantów oraz osób starszych prowadzących działalność gospodarczą, w celu ich wykorzystania w przyszłości przy tworzeniu polityki w tym zakresie oraz zaleca rozważenie przeznaczenia specjalnych środków i funduszy dla tych grup.
Lepszy dostęp MŚP do rynków
2.7 Zaleca, by proponowany przez Komisję Europejską przegląd centrów Euro-Info (EIC) zajął się kwestią dostatecznej wysokości finansowania tych centrów oraz ich zdolności do świadczenia w swoich rejonach kompleksowego wsparcia i doradztwa MŚP w kwestiach procesu internacjonalizacji.
2.8 Wzywa władze lokalne i regionalne do głębszego rozważenia sposobu, w jaki mogą one lepiej pomóc MŚP w swoich rejonach i umożliwić im dostęp do możliwości rynkowych, zwłaszcza pod względem dostarczania dóbr i świadczenia usług w drodze zamówień publicznych.
Ograniczenie biurokracji
2.9 Wzywa do zwiększonych wysiłków na rzecz ograniczania oddziaływania prawodawstwa UE na MŚP i dbania o to, by działania mające na celu standaryzację nie prowadziły do dalszej biurokratyzacji, negatywnie wpływającej na MŚP, oraz wzywa do współpracy z przedstawicielami MŚP w celu zapewnienia, by przyszłe prawodawstwo nie ograniczało wzrostu i potencjału innowacyjnego MŚP.
2.10 Zaleca przyznanie pełnomocnikowi ds. MŚP odpowiednich środków, statusu i siły politycznej, pozwalających na wypełnienie postawionych mu zadań i spełnienie oczekiwań MŚP.
2.11 Wzywa do lepszej koordynacji polityk i programów pomocowych dla MŚP poprzez dalszy rozwój modelu kompleksowej obsługi, obejmującego np. portale e-administracji i punkty kompleksowej informacji na temat zamówień publicznych;
2.12 wzywa Komisję Europejską oraz państwa członkowskie do rozważenia inicjatyw na rzecz większej spójności i przewidywalności polityki rozwoju MŚP, jak np. wprowadzenie dwóch stałych dat w roku, kiedy wszelkie nowe przepisy wchodziłyby w życie, tak aby MŚP były w stanie przewidzieć ich następstwa i lepiej się na nie przygotować;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie trzeciego pakietu środków prawnych na rzecz bezpieczeństwa na morzu
(2006/C 229/06)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając pismo z dnia 25 listopada 2005 r., w którym Komisja Europejska zwraca się do KR-u o opinię w sprawie trzeciego pakietu środków prawnych na rzecz bezpieczeństwa na morzu,
uwzględniając komunikat Komisji w sprawie trzeciego pakietu środków prawnych na rzecz bezpieczeństwa na morzu oraz związane z nim siedem wniosków dotyczących dyrektyw: COM (2005) 586 wersja ostateczna, COM (2005) 587 wersja ostateczna, COM (2005) 588 wersja ostateczna, COM (2005) 589 wersja ostateczna, COM (2005) 590 wersja ostateczna, COM (2005) 592 wersja ostateczna, COM (2005) 593 wersja ostateczna,
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 12 kwietnia 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając wniosek o rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie poprawy bezpieczeństwa na morzu w związku z zatonięciem tankowca "Prestige" (2003/2066(INI)) oraz prace komisji MARE (rezolucja MARE),
uwzględniając opinię wyrażoną w czerwcu 2004 r. przez Stowarzyszenie Armatorów Wspólnoty Europejskiej (ECSA) w imieniu europejskich zrzeszeń armatorów oraz ich członków, opinie wyrażone w imieniu europejskich portów morskich przez Europejską Organizację Portów Morskich (ESPO) z 10 czerwca 2004 r. i 10 marca 2005 r., a także opinie wyrażone w styczniu 2006 r. przez INTERTANKO w imieniu członków tej organizacji,
uwzględniając wyniki prac Maritime Safety Umbrella Operation (MSUO) przedstawione na seminarium pt. "Refuge Area Best Practice: Identification, Planning and Stakeholder Involvement" (Najlepsze praktyki w dziedzinie miejsc schronienia: identyfikacja, planowanie i udział zainteresowanych podmiotów) w dniach 23- 24 lutego 2006 r. oraz zgłoszoną na tym seminarium propozycję utworzenia systemu ratowniczego (ang. Casualty Management Framework) w ramach IMO; elementy te należy włączyć do proponowanej dyrektywy,
uwzględniając międzynarodowe konwencje morskie IMO, z uwzględnieniem wszystkich związanych z nimi rezolucji Zgromadzenia w ich aktualnej wersji oraz zmian do nich,
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 43/2006 rev.2) przyjęty 5 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Flo CLUCAS (UK/ALDE), radna miasta Liverpool),
Mając na uwadze, co następuje:
1) utrzymywanie się eksploatacji statków niespełniających norm powodujące konieczność dalszego dyscyplinowania państw bandery, towarzystw klasyfikacyjnych, armatorów, zarządców statków, podmiotów czarterujących, operatorów terminali i kapitanów, którzy prowadzą swą działalność w sposób nieodpowiedzialny, dążąc do osiągania korzyści materialnych z lekceważeniem norm międzynarodowych i zasad bezpieczeństwa;
2) wypadki i incydenty morskie powodujące śmierć ludzi i zanieczyszczenie oceanów oraz regionalnych i lokalnych obszarów przybrzeżnych i morskich, a przez to będące przyczyną znacznych strat gospodarczych i poważnych szkód dla środowiska oraz przedmiotem obaw opinii publicznej;
3) znaczenie dynamicznego i konkurencyjnego europejskiego systemu transportu morskiego dla miast i regionów, w tym zwłaszcza dla tych, w których dużą rolę odgrywa przemysł morski, eksport i rozbudowane kontakty gospodarcze;
4) potrzebę zapewnienia koordynacji z unijną strategią morską, konieczność wspólnego wypracowywania synergii oraz możliwość zaoferowania władzom lokalnym i regionalnym realnych rozwiązań;
5) zasady pomocniczości i proporcjonalności przy podejmowaniu działań UE w zakresie transportu odgrywają szczególną rolę, ponieważ kompetencje prawodawcze i wykonawcze często są rozdzielone pomiędzy UE, państwa członkowskie i regiony;
6) ramy nowych wniosków legislacyjnych muszą być zgodne:
- z zasadami obowiązującymi na szczeblu międzynarodowym i postanowieniami Międzynarodowej Organizacji Morskiej (MOM),
- z rezolucjami podjętymi niedawno na szczeblu międzynarodowym;
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z 15 czerwca) następującą opinię:
Komitet Regionów
jest przekonany, że trzeci pakiet na rzecz bezpieczeństwa na morzu Erika III może znacznie poprawić bezpieczeństwo transportu morskiego.
1.
Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie odpowiedzialności państw bandery
1.1 uważa, iż zwiększenie odpowiedzialności państw bandery i ujednolicenie interpretacji konwencji IMO, włącznie ze wszystkimi rezolucjami Zgromadzenia w ich aktualnej wersji oraz zmianami do nich, będzie niezwykle korzystne dla floty europejskiej;
1.2 jest zdania, że konkretne propozycje zawarte we wnioskach, mające na celu zwiększenie nacisku na statki niespełniające norm, nagradzanie prawidłowo eksploatowanych statków oraz zwiększenie presji na państwa bandery, aby wywiązywały się z obowiązków, jakie nakładają na nie konwencje IMO, wyznaczają słuszny kierunek zmian;
1.3 popiera uchylenie rezolucji IMO A.847(20) i zastąpienie jej rezolucją IMO A.(…) (23), na mocy której państwa członkowskie muszą skutecznie i systematycznie wykonywać swe zobowiązania jako państwa bandery zgodnie z konwencjami IMO i uwzględniając rezolucję IMO A.(…)(23);
1.4 sądzi, że należy wyeliminować wynikające z niejednolitej interpretacji konwencji IMO przez państwa bandery przypadki nieprawidłowości ekonomicznych i socjalnych oraz korzystanie z niedostatecznie wykwalifikowanych załóg;
1.5 jest zdania, iż najlepszym sposobem harmonizacji wykładni konwencji IMO, wraz ze wszystkimi najnowszymi rezolucjami zgromadzenia IMO oraz poprawkami do nich, jest jednolite stosowanie w całej Unii Europejskiej wykładni tych konwencji, jaką przyjęła sama IMO;
1.6 opowiada się za ujednoliceniem w skali całej UE programów i wymogów szkolenia prowadzącego do uzyskania kwalifikacji zawodowych pracownika żeglugi morskiej, co winno się stać integralną częścią systemu wzajemnego uznawania świadectw kompetencji;
1.7 wyraża zaniepokojenie możliwościami — oraz odnotowywanymi przypadkami — zmiany towarzystwa klasyfikacyjnego lub państwa bandery w razie braku porozumienia między właścicielem lub zarządcą statku a towarzystwem klasyfikacyjnym lub państwem bandery w kwestii bezpieczeństwa, obsady, konserwacji, wyposażenia i eksploatacji jednostki;
1.8 uważa, że towarzystwa klasyfikacyjne i państwa bandery powinny wymagać pełnej zgodności statku z wymogami konwencji IMO jako warunku zmiany towarzystwa klasyfikacyjnego lub bandery statku.
Pełna zgodność z konwencjami IMO powinna być również warunkiem przyjęcia statku przez towarzystwo klasyfikacyjne i państwo bandery, a także utrzymania statku w danym rejestrze i klasie;
1.9 wyraża poparcie dla włączenia do rozpatrywanej dyrektywy istniejącego korpusu przepisów morskiego prawa pracy;
1.10 podkreśla swe zatroskanie problemami czasu pracy marynarzy, zmęczenia wywoływanego ciągłym przepracowaniem oraz ryzykiem błędów, wypadków i szkód, a także zagrożeniem wystąpienia zanieczyszczeń, które wiązać się mogą z przepracowaniem i zbyt krótkim czasem odpoczynku;
1.11 jest zdania, że pozostawienie prawa do zwolnienia statku z podstawowych wymogów państwa bandery swobodnemu uznaniu danych urzędów może skutkować i skutkuje różnicowaniem poziomu bezpieczeństwa pomiędzy państwami członkowskimi i prowadzi do zakłóceń konkurencji pomiędzy państwami bandery.
Dlatego też prawo do takich zwolnień należałoby ograniczyć np. wyłącznie do okrętów wojennych;
1.12 zaleca zastosowanie zharmonizowanej wykładni technicznych norm bezpieczeństwa, obecnie dotyczących statków pasażerskich zgodnie z art. 12 dyrektywy Rady 98/18/WE z dnia 17 marca 1998 r., do wszystkich statków handlowych i rybackich;
1.13 zaleca, by współpraca między władzami morskimi a administracją lokalną miała jak najbardziej pogłębiony charakter, tak by — przyjmując zintegrowane podejście — rozwiązać problemy związane z żeglugą morską i wpływem na rozwój społeczno-gospodarczy regionu;
1.14 zgadza się, że urzędy morskie państw członkowskich powinny mieć zapewnione odpowiednie środki umożliwiające im wywiązywanie się z obowiązków spoczywających na państwach bandery;
1.15 popiera zamieszczony w dyrektywie przepis dotyczący budowy bazy danych zawierającej podstawowe informacje na temat statków pływających pod banderą państwa członkowskiego oraz statków usuniętych z rejestru państwa członkowskiego;
1.16 zgadza się z proponowanym przez IMO systemem dobrowolnego audytu państw członkowskich, domaga się jednakże nadania mu charakteru obowiązkowego oraz włączenia go do systemu certyfikacji jakości zgodnie z normami ISO lub równorzędnymi, jakie wskaże WE;
1.17 wyraża zaniepokojenie kryminalizowaniem i szkalowaniem kapitanów statków, bo choć w niektórych przypadkach możemy mieć faktycznie do czynienia z przewinieniami o charakterze karnym, generalizowanie takich poglądów jest niezgodne z prawdą i niesłuszne oraz wystawia na szwank reputację tej grupy zawodowej, wykonującej z wielkim powodzeniem bardzo trudną, stresującą, a niekiedy i niebezpieczną pracę;
1.18 odnotowuje obawy o możliwość uchylenia tzw. prawa do nieszkodliwego przepływu oraz wolności żeglugi dla statków przepływających przez wody państw UE bez zawijania do jednego z ich portów.
Należy zapewnić w miarę możności poszanowanie tych praw w interesie bezpieczeństwa żeglugi.
Trzeba jednoznacznie powiadomić branżę żeglugi morskiej, że przepływające statki mają obowiązek poruszać się zgodnie z zasadami ruchu i przestrzegać procedur przekazywania informacji;
1.19 wyraża zaniepokojenie możliwością obciążenia starszych oficerów dodatkowymi formalnościami biurokratycznymi, w razie gdyby statek musiał informować, że winien podlegać inspekcji, oraz przedstawiać zaświadczenie ubezpieczenia.
Należy rozszerzyć propozycję IMO dotyczącą ograniczenia inspekcji certyfikacyjnych poprzez wprowadzenie elektronicznej certyfikacji on-line w kierunku objęcia nią również ubezpieczenia oraz nadania jej charakteru obowiązkowego.
Uwaga zawarta w punkcie 1.18 odnosi się również do wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie kontroli prowadzonych przez państwo portu.
ZALECENIA
Zalecenie 1.1
Artykuł 1
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
c)zapewnienie mechanizmu zharmonizowanej interpretacji środków określonych w konwencjach IMO, o których zastosowaniu decydują umawiające się Strony tych konwencji. _BAR_ c)zapewnienie mechanizmu zharmonizowanej interpretacji środków określonych w konwencjach IMO, o których zastosowaniu decydują umawiające się Strony tych konwencji poprzez korzystanie z dokonanej przez IMO interpretacji tych konwencji. _BAR_
Uzasadnienie
Do chwili obecnej interpretację konwencji IMO pozostawiano urzędom państw bandery lub występującym w ich imieniu sądom; prowadziło to do rozbieżności w wykładni i różnicowania norm.
W celu zharmonizowania interpretacji konwencji IMO obowiązującą moc winna mieć interpretacja konwencji dokonana przez IMO.
Zalecenie 1.2
Artykuł 2
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
a)„Konwencje IMO” oznaczają aktualne wersje następujących konwencji wraz z Protokołami i zmianami do nich oraz związane z nimi wiążące kodeksy przyjęte w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO):(i)Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r. (SOLAS 74);(ii)Międzynarodowa konwencja o liniach ładunkowych z 1966 r. (LL 66);(iii)Międzynarodowa konwencja o pomierzaniu pojemności statków z 1969 r. (Tonnage 69);(iv)Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki;(v)Międzynarodowa konwencja o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (STCW 1978);(vi)Konwencja o międzynarodowych przepisach w sprawie zapobiegania zderzeniom na morzu z 1972 r. (COLREG 72). _BAR_ (a)„Konwencje IMO” oznaczają aktualne wersje następujących konwencji wraz z Protokołami i zmianami do nich oraz związane z nimi wiążące kodeksy przyjęte w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO):(i)Międzynarodowa konwencja o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r. (SOLAS 74);(ii)Międzynarodowa konwencja o liniach ładunkowych z 1966 r. (LL 66);(iii)Międzynarodowa konwencja o pomierzaniu pojemności statków z 1969 r. (Tonnage 69);(iv)Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki;(v)Międzynarodowa konwencja o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (STCW 1978);(vi)Konwencja o międzynarodowych przepisach w sprawie zapobiegania zderzeniom na morzu z 1972 r. (COLREG 72);(vii)Kodeks bezpiecznego postępowania na statkach przewożących pokładowe ładunki drewna;(viii)Kodeks bezpiecznego przewozu stałych ładunków masowych. _BAR_
Uzasadnienie
Kodeks bezpiecznego postępowania na statkach przewożących pokładowe ładunki drewna należy włączyć do wszystkich dyrektyw trzeciego pakietu na rzecz bezpieczeństwa na morzu z następujących powodów:
- pokładowe ładunki drewna są podatne na przesuwanie się przy złej pogodzie;
- zimą na dużych szerokościach geograficznych ładunki te są zagrożone oblodzeniem.
Kodeks bezpiecznego przewozu stałych ładunków masowych należy włączyć do wszystkich dyrektyw trzeciego pakietu na rzecz bezpieczeństwa na morzu, gdyż — jak wynika z ustaleń — masowce należą do najbardziej niebezpiecznych statków.
Bezpieczny i prawidłowy załadunek i wyładunek towarów masowych, w tym ich sztauowanie i trymowanie, kolejność czynności przy napełnianiu ładowni statków w połączeniu z wybalastowaniem, tak by nie narażać konstrukcji jednostki na nadmierne obciążenia, są niezwykle ważne dla bezpieczeństwa statku.
Oprócz przewożonego na statku paliwa napędowego również niektóre towary masowe mogą powodować zanieczyszczenie morza.
Zalecenie 1.3
Artykuł 5
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.Przy rejestracji statku w rejestrze po raz pierwszy, dane państwo członkowskie dokłada wszelkich starań w celu zapewnienia zgodności tego statku z międzynarodowymi regułami i standardami.
W razie konieczności kontaktuje się w tym celu z poprzednim państwem bandery. _BAR_ 2.Przy rejestracji statku w rejestrze po raz pierwszy, dane państwo członkowskie uzależnia dokonanie rejestracji od dokłada wszelkich starań w celu uprzedniego zapewnienia pełnej zgodności tego statku z międzynarodowymi regułami i standardami.
W razie konieczności kontaktuje się w tym celu z poprzednim państwem bandery. _BAR_
Uzasadnienie
Chodzi o zamknięcie niepożądanej możliwości rejestrowania statków niespełniających norm w drodze przerejestrowywania ich do mniej wymagających krajów w razie sporu z krajem bandery odnośnie do bezpieczeństwa, załogi, eksploatacji i konserwacji jednostki.
2.
Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie kontroli państwa portu
2.1 uważa, że wzmocnienie i poprawa skuteczności kontroli dokonywanych przez państwo portu przyniesie pozytywne skutki dla Wspólnoty;
2.2 zgadza się z poglądem, że wzmocnienie inspekcji statków wpłynie bezpośrednio na stan środowiska naturalnego oraz przyniesie pozytywne efekty w sferze społecznej i gospodarczej, w tym uczciwsze warunki konkurencji w transporcie morskim;
2.3 wyraża zaniepokojenie koncepcją wykorzystania pilotów do wzmacniania kontroli zapewnianych przez państwo portu, nakładającą na nich obowiązek donoszenia o stwierdzonych wadach oraz uzupełniania inspekcji prowadzonych przez państwo portu i państwo bandery.
Piloci dysponują umiejętnościami w zakresie nawigacji i kierowania statkiem; nie maja natomiast wykształcenia niezbędnego dla inspektorów państwa portu ani bandery;
2.4 zwraca uwagę na fakt, iż wiek statku nie powinien być jedynym kryterium decydującym o potrzebie przeprowadzenia inspekcji rozszerzonej.
Na stan statku wpływa szereg czynników — sposób jego eksploatacji i konserwacji, ładunki, które przewozi, oraz obszary morskie, które pokonuje podczas rejsów.
Statek stosunkowo nowy, lecz źle skonstruowany, konserwowany niedostatecznie lub niezgodnie z normami, eksploatowany w sposób niedbały przez niekompetentnego użytkownika i mniej kompetentną, niedostatecznie wykwalifikowaną, lecz tańszą załogę, o wytrzymałości nadwerężonej wskutek czynności załadunku, wyładunku i balastowania oraz narażony w trakcie rejsów na ciężkie warunki pogodowe może znajdować się w gorszym stanie niż statek starszy, lecz prawidłowo skonstruowany, konserwowany, obsadzony i eksploatowany zgodnie z najlepszymi wzorcami w tej dziedzinie;
2.5 wzywa do dokonywania inspekcji 100 % statków zawijających do portów UE w każdym roku.
Sugeruje jednak, by każdy statek był zasadniczo poddawany inspekcji tylko raz w ciągu danego roku, chyba że okoliczności stworzą podstawy do częstszych inspekcji.
Po zakończeniu inspekcji jej wyniki byłyby natychmiast udostępniane unijnemu państwu portu i państwu bandery;
2.6 w pełni popiera zamiar uszczelnienia przepisów dotyczących czynnika ludzkiego.
ZALECENIA
Zalecenie 2.1
Artykuł 5
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
3. 1.Do momentu wejścia w życie środków przewidzianych w ust. 2 ogólna liczba inspekcji statków, określona w ust. 2 i art. 7 przeprowadzanych rocznie przez właściwe organy każdego państwa członkowskiego odpowiada co najmniej 25% średniej rocznej liczby pojedynczych statków zawijających do jego portów. _BAR_ 3. 1.Do momentu wejścia w życie środków przewidzianych w ust. 2 ogólna liczba inspekcji statków, określona w ust. 2 i art. 7 przeprowadzanych rocznie przez właściwe organy każdego państwa członkowskiego odpowiada co najmniej 25% 100% średniej rocznej liczby pojedynczych statków zawijających do jego portów. _BAR_
Uzasadnienie
Dążenie do objęcia inspekcjami 25 % jednostek nie zmieni panującej obecnie sytuacji.
Zalecenie 2.2
Artykuł 7
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
2.W przypadku, kiedy statek otrzymał zgodę na opuszczenie portu, pod warunkiem że braki zostaną usunięte w kolejnym porcie, inspekcja ogranicza się do sprawdzenia, czy braki te zostały usunięte. _BAR_ 2.W przypadku, kiedy statek otrzymał zgodę na opuszczenie portu pod warunkiem, że braki zostaną usunięte w kolejnym porcie, inspekcja ogranicza się do sprawdzenia, czy braki te zostały usunięte.Żadnemu statkowi nie zezwala się na odłożenie usunięcia braków w zakresie zdatności do żeglugi lub zdolności zabierania ładunków ani na wypłynięcie do kolejnego portu z obietnicą usunięcia tych braków w kolejnym porcie.
Braki te należy usunąć, zanim państwo portu lub bandery zezwoli na wypłynięcie do kolejnego portu. _BAR_
Uzasadnienie
Każdy statek wypływający z portu musi rutynowo spełniać wymogi zdatności do żeglugi, w tym zdolności do przewożenia ładunku.
Wszelkie niedociągnięcia w tym zakresie uniemożliwiają spełnienie tych wymogów.
Zalecenie 2.3
Artykuł 12
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Tożsamość osoby składającej skargę nie jest ujawniana kapitanowi ani właścicielowi statku, którego to dotyczy. _BAR_ Tożsamość osoby składającej skargę nie jest ujawniana ani kapitanowi, ani właścicielowi, ani zarządcy statku, którego to dotyczy. _BAR_
Uzasadnienie
Nie każdy statek jest eksploatowany przez jego właściciela.
Niektóre statki należą do banków, które powierzają zarządzanie i eksploatację statku w ich imieniu odrębnemu podmiotowi.
Zalecenie 2.4
Artykuł 20
Tekst proponowany przez Komisję _BAR_ Poprawka Komitetu Regionów _BAR_
Komisja ustanawia i publikuje co roku czarną listę z wykazem działalności armatorów statków i przedsiębiorstw żeglugowych, zgodnie z procedurami i kryteriami określonymi w załączniku XV. _BAR_ Komisja ustanawia i publikuje co roku czarną listę z wykazem działalności armatorów, zarządców i operatorów statków, podmiotów czarterujących, statków, operatorów terminali i przedsiębiorstw żeglugowych, zgodnie z procedurami i kryteriami określonymi w załączniku XV. _BAR_
ZALECENIA
Lokalne władze portowe i lokalne społeczności mogą być narażone na skażenie środowiska lub inne niebezpieczeństwa, takie jak wybuch, a jednocześnie mogą powstać szkody gospodarcze, jeżeli w wyniku tego zablokowany zostanie port, mosty, śluzy czy drogi. Takie szkody gospodarcze mogą być znaczące i mogą się szybko powiększać.
Blokada może mieć także skutki wychodzące poza obszar portu, ponieważ różnorodne firmy w strefie przylegającej do portu polegają w swojej działalności na towarach przywożonych do portu. Jednakże międzynarodowe fundusze rekompensują szkody związane ze skażeniem ropą naftową, ale nie straty gospodarcze ponoszone przez porty.
Zalecenie 5.2
Opinia Komitetu Regionów w sprawie decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego (2008)
(2006/C 206/08)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek Komisji dotyczący Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego 2008 (COM(2005) 467 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji z dnia 16 listopada 2005 r. o zasięgnięciu jego opinii w tej sprawie zgodnie z art. 128 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 12 kwietnia 2005 r. powierzającą Komisji ds. Kultury i Edukacji sporządzenie opinii w tej sprawie,
uwzględniając artykuł 151 TWE, w którym stwierdza się, że "Wspólnota uwzględnia aspekty kulturalne w swoim działaniu na podstawie innych postanowień niniejszego Traktatu, zwłaszcza w celu poszanowania i popierania różnorodności jej kultur",
uwzględniając artykuł 22 Karty Praw Podstawowych UE, zgodnie z którym "Unia szanuje różnorodność kulturową, religijną i językową",
uwzględniając Konwencję UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form ekspresji kulturalnej, przyjętą dnia 20 października 2005 r.,
uwzględniając opinię Komisji ds. Kultury, Edukacji i Badań Naukowych przyjętą 1 marca 2006 r. (CdR 44/2006 rev. 1) (sprawozdawca: András Mátis, burmistrz miasta Szirák (HU/UEN-AE)),
przyjął na 64. sesji plenarnej w dniach 26 – 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 27 kwietnia 2006 r.) następującą opinię:
1.
Wstęp
Komitet Regionów
1.1 podkreśla, że siła Europy tkwi w jej różnorodności i że poszanowanie różnorodności kulturowej, językowej, etnicznej i religijnej jest jedną z głównych zasad, na których opiera się proces integracji europejskiej, którego zadaniem nie jest niwelowanie różnic czy tworzenie jednolitej tożsamości, lecz sprzyjanie większej współpracy i lepszego zrozumienia między narodami Europy;
1.2 wskazuje na obecny zakres zjawiska migracji w Unii Europejskiej.
Władze publiczne różnego szczebla powinny wykorzystać wszelkie środki, jakie mają do dyspozycji, aby obecność imigrantów stała się źródłem wymiany kulturalnej, a także aby mogli oni w pełni zintegrować się z naszymi społeczeństwami;
1.3 stwierdza, że kombinacja wielu czynników – kolejnych etapów rozszerzenia Unii Europejskiej, większej mobilności wynikającej z utworzenia jednolitego rynku, dawnych i obecnych fal imigracji, częstszych wymian z innymi częściami świata dzięki handlowi, edukacji, sposobom spędzania wolnego czasu oraz globalizacji w ogóle, nasila wzajemne kontakty między obywatelami w Europie;
1.4 z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji Europejskiej w zakresie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego 2008 i fakt, że jego zasadniczym celem jest uświadomienie obywatelom europejskim i wszystkim ludziom żyjącym w Unii Europejskiej wspólnych wartości kulturowych Europy oraz wagi lansowania czynnego i otwartego na świat obywatelstwa europejskiego, uznającego wszelką różnorodność kulturową i opartego na wspólnych wartościach UE.
Europejski Rok poświęcony dialogowi międzykulturowemu stanowi niepowtarzalną okazję do uwrażliwienia i zaangażowania obywateli, przy czym przez "dialog międzykulturowy" rozumie się dialog włączający wszystkie obszary i środowiska społeczne;
1.5 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że kraje kandydujące, poza innymi inicjatywami na rzecz dialogu międzykulturowego, będą włączone także w działania w ramach Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego; ponadto Komitet jest zwolennikiem zaakcentowania komplementarności Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego i innych działań wspierających inicjatywy na rzecz dialogu międzykulturowego, które podejmuje się w krajach EFTA, na Bałkanach Zachodnich oraz w państwach będących partnerami w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa;
1.6 podkreśla fakt, że organy lokalne i regionalne:
- mają rozszerzone kompetencje w zakresie promowania działań i dialogu międzykulturowego i są w znacznym stopniu odpowiedzialne za tworzenie i wspieranie wielkiej różnorodności kulturowej w Europie, a także za integrowanie w społeczeństwie różnych obecnych w nim zbiorowości,
- odgrywają zasadniczą rolę w upowszechnianiu i stosowaniu najlepszych praktyk i wymiany doświadczeń w tej dziedzinie, gdyż zapewniają w szczególności koordynację wieloaspektowych sieci lokalnych i regionalnych w sektorze kulturalnym, włączając do nich wszystkie zainteresowane podmioty.
2.
Znaczenie dialogu kulturowego
Komitet Regionów
2.1 potwierdza swoje zdanie, że główną zasadą, na której opiera się proces integracji europejskiej, jest zasada poszanowania i wspierania różnorodności kulturowej.
Zróżnicowanie kulturowe stanowi źródło bogactwa, które należy zachować, i jedną z najważniejszych cech tożsamości europejskiej, której wartości należy bronić.
Dialog międzykulturowy jest w tym względzie fundamentalnym narzędziem dla lepszego zrozumienia różnorodności kulturowej;
2.2 podkreśla, że dialog międzykulturowy może sprzyjać lepszemu zrozumieniu zwłaszcza tradycji kulturowych, praktyk religijnych i historii.
Podejście takie może również uchronić nas przed podwójnym ryzykiem: z jednej strony – kulturowej obojętności i "równania w dół", z drugiej – nasilenia się postaw rasistowskich i ksenofobicznych, które sprzyjają zachowaniom aspołecznym.
Zdaniem Komitetu należy wzmocnić współpracę międzykulturową, aby różnice kulturowe stały się narzędziem umacniania więzi między obywatelami w Europie wielojęzycznej i wielokulturowej [1];
2.3 podkreśla, że dialog międzykulturowy pomaga poza tym powstrzymywać radykalizację pewnych grup społecznych;
2.4 podkreśla, że pragnie w szczególności sprzyjać lepszej integracji imigrantów;
2.5 podkreśla fakt, że dialog międzykulturowy może pomóc w przekazywaniu fundamentalnych wartości życia prywatnego, społecznego i publicznego, takich jak solidarność, tolerancja, demokracja i rozumienie różnorodności kulturowej.
Dialog międzykulturowy może także sprzyjać rozwijaniu umiejętności komunikacji między różnymi grupami kulturowymi oraz uczestnictwu w demokratycznych procesach decyzyjnych.
Dialog ten ma dziś zasadnicze znaczenie, jako że nasilają się rasizm, ksenofobia i napięcia.
Prawo do odmienności nie może prowadzić do odmiennych praw;
2.6 zwraca uwagę, że dialog międzykulturowy może przyczynić się do złagodzenia zjawiska wyłączenia społecznego, izolacji i marginalizacji nieuprzywilejowanych grup społecznych, zwłaszcza imigrantów.
Kultura i udział w działalności kulturalnej mogą stworzyć tym grupom nowe możliwości pozwalające na umocnienie swojej tożsamości i poczucia własnej wartości oraz znalezienie swego miejsca w społeczeństwie;
2.7 domaga się, aby na szczeblu lokalnym na stałe wprowadzono mechanizmy promujące dialog międzykulturowy i związane z nim działania, tak aby wesprzeć różne bieżące inicjatywy i wzmocnić wymianę kulturalną między obywatelami poprzez aktywność w dziedzinie kultury, sportu, młodzieży itd.;
2.8 zaleca, aby położyć większy nacisk na horyzontalną integrację kultury ze wszystkimi dziedzinami polityki, w szczególności z edukacją, polityką społeczną i polityką zatrudnienia oraz ze sportem.
3.
Rola władz lokalnych i regionalnych w promocji dialogu międzykulturowego
Komitet Regionów
3.1 opowiada się za promowaniem w Europie języków mniej rozpowszechnionych i języków regionalnych, łącznie z językami niektórych mniejszych państw członkowskich;
3.2 podkreśla, że władze lokalne i regionalne, dzięki ich bezpośredniemu kontaktowi z obywatelami, są strategicznie na najlepszej pozycji, aby wyjść naprzeciw konkretnym potrzebom i wymaganiom poszczególnych grup kulturowych w UE i skutecznie mobilizować społeczności lokalne i regionalne do działania na rzecz lepszego dialogu międzykulturowego;
3.3 wzywa władze lokalne i regionalne do rzeczywistego zaangażowania się w przygotowanie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego, a zwłaszcza w zorganizowanie regionalnych i lokalnych kampanii informacyjnych.
Władze lokalne i regionalne, z racji wyjątkowych stosunków ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi (które reprezentują), najlepiej mogą zagwarantować, by obywatele – a szczególnie grupy nieuprzywilejowane – w jak największym stopniu zyskali na tych inicjatywach i skorzystali z oferowanych im możliwości;
3.4 podkreśla, że niezależnie od dyplomacji na szczeblu międzynarodowym, być może jeszcze ważniejsze (i pewnie zarazem bardziej skomplikowane) jest, by na szczeblu lokalnym i regionalnym opracować pewne uregulowania i programy mające na celu walkę z wyłączeniem społecznym i kulturowym;
3.5 podkreśla, że dla skutecznego promowania dialogu międzykulturowego niezbędna jest współpraca na szczeblu lokalnym i regionalnym, obejmująca miejscowe zainteresowane podmioty, w tym szczególnie partnerów społecznych, instytucje edukacyjne i szkoleniowe, organizacje pozarządowe, organizacje młodzieżowe, sportowe, kulturalne i religijne;
3.6 podkreśla coraz większe znaczenie dialogu międzykulturowego na płaszczyźnie międzynarodowej;
3.7 w tym kontekście Komitet zwraca uwagę na Konwencję UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form ekspresji kulturalnej z 20 października 2005 r. W konwencji tej po raz pierwszy osiągnięto porozumienie na temat szeregu wytycznych i koncepcji różnorodności kulturalnej, m. in. w związku z decyzjami w zakresie polityki handlowej, i stworzono podstawę dla nowego globalnego filaru zarządzania zagadnieniami kultury;
3.8 ponadto Komitet jest pełen uznania dla działalności Fundacji Anny Lindh na rzecz Euro-Śródziemnomorskiego Dialogu Kultur oraz wyraża nadzieję, że samorządy terytorialne, władze lokalne i regionalne zaangażują się w prace tej fundacji;
3.9 podkreśla szczególne znaczenie wkładu, jaki we wzbogacanie współpracy kulturalnej między małymi i dużymi miastami wnoszą aktualne programy współpracy lub partnerstwa między regionami i/lub gminami;
3.10 zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne mogą przyczynić się do promocji dialogu międzykulturowego, rozwijanego w koordynacji z innymi dziedzinami polityk, takimi jak edukacja, kształcenie zawodowe, strategie na rzecz przedsiębiorstw i zatrudnienia.
3.11 podkreśla fakt, że oprócz wszelkich środków na rzecz wymiany kulturalnej, Unia Europejska opiera się na elementach kultury wspólnych dla wszystkich Europejczyków, które wywodzą się z ich własnych tradycji i tworzą pewną całość, którą można nazwać "kulturą europejską".
4.
Konkretne propozycje
Komitet Regionów
4.1 zachęca do przygotowania obchodów Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego w taki sposób, aby wnioski z przedsięwzięć i przeżyć tego roku mogły następnie posłużyć za podstawę szczegółowej analizy zmierzającej do wypracowania na użytek władz lokalnych i regionalnych narzędzia komunikacji i wymiany doświadczeń;
4.2 w ramach Europejskiego Roku zaleca intensywne współdziałanie i otwarty dialog między wszystkimi obywatelami Unii, aby promować koncepcję integracji europejskiej i jej wartości; podkreśla ponadto, że nie wystarczy wskazać kilka przykładów pomyślnie zrealizowanych projektów i zaleca opracowanie koncepcji umożliwiającej stosowanie w perspektywie średnioterminowej sprawdzonych modeli w dziedzinie wymiany doświadczeń;
4.3 wzywa Komisję Europejską do skorzystania z doświadczeń zebranych podczas Europejskiego Roku oraz wieloletnich programów działania na rzecz dialogu międzykulturowego, takich jak np. program Kultura 2007;
4.4 w tym celu domaga się, by państwa członkowskie uwzględniły w pracach legislacyjnych poszczególnych parlamentów krajowych i regionalnych kwestię dialogu kulturowego i związanego z nią programu, zwłaszcza jeśli chodzi o uregulowania dotyczące oświaty publicznej, kultury i inicjatyw obywatelskich;
4.5 wzywa Komisję Europejską do skonkretyzowania treści działań na szczeblu wspólnotowym (działanie (a) i (b)) oraz do przekazania szczegółowych informacji o wykorzystywanych instrumentach;
4.6 jeśli chodzi o podział środków ujętych w załączniku do projektu propozycji, Komitet odnotowuje, że znaczną część budżetu proponowanego w ramach Roku Europejskiego przeznacza się na realizację na szczeblu wspólnotowym działań na wielką skalę o charakterze symbolicznym (8 zaplanowanych działań – działanie (b)).
Komitet wzywa do skoncentrowania się, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym, na działaniach o skromnym zasięgu, które trwale oddziaływałyby i miały efekt mnożnikowy w danych społecznościach i które mogłyby wnieść znaczną wartość dodaną w działania kulturalne Unii.
Wielu twórczych inicjatyw lokalnych o skromnym zasięgu nie realizuje się z powodu braku środków.
KR zaleca więc, by w Roku Europejskim położyć nacisk na inicjatywy lokalne o skromnym zasięgu i domaga się, by zagwarantować im odpowiednie wsparcie finansowe;
4.7 wzywa do wspierania działań europejskiej sieci migracji, platformy dyskusyjnej na skalę europejską, zajmującej się kwestiami imigracji i marginalizacji grup imigrantów, mającej na celu wyjaśnianie nieporozumień na tle kulturowym, a następnie informowanie decydentów politycznych oraz obywateli;
4.8 domaga się uznania dla pozytywnej roli funkcjonujących w lokalnych społecznościach sieci społecznych jako bardzo ważnych pośredników, organizatorów i katalizatorów dialogu między różnymi kulturami;
4.9 podkreśla, że włączenie władz lokalnych i regionalnych w realizację Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego wydaje się najskuteczniejszą gwarancją, że jego przesłanie rzeczywiście dotrze do obywateli europejskich.
Dla powodzenia tych obchodów zasadnicze jest, aby obejmowały one wymiar lokalny i regionalny;
4.10 wzywa Komisję Europejską do zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w przygotowanie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego, a zwłaszcza w zorganizowanie regionalnych i lokalnych kampanii informacyjnych;
4.11 domaga się, by w pierwszym rzędzie przyznawać wsparcie programom o całościowym podejściu artystycznym, w ramach którego przedstawiane są obok siebie różne dyscypliny artystyczne (połączone ewentualnie wspólną koncepcją);
4.12 zwraca się do Komisji Europejskiej z apelem, aby opatrzyła Rok Europejski 2008 krótkim hasłem przewodnim lub zwięzłym mottem, które wyjaśniałoby wszystkim obywatelom Europy slogan "Jedność w różnorodności"; wnioskuje również o szczególne wsparcie tych projektów, które na pierwszym planie stawiają określenie wspólnych europejskich tradycji kulturalnych i/lub takich koncepcji, które niosą w tym zakresie pomysły na przyszłość.
4.13 wzywa do oceny działań na rzecz integracji międzykulturowej opracowywanych przez różne instytucje wspólnotowe w ramach Roku Dialogu Międzykulturowego, aby stwierdzić, na ile wspomogły one, za pośrednictwem kultury, integrację społeczną imigrantów, przyczyniając się do tego, by w Europie byli oni postrzegani raczej jako ubogacenie niż jako problem.
5.
Zalecenia Komitetu Regionów
Zalecenie 1
Artykuł 5
Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską _BAR_ Poprawka KR-u _BAR_
Artykuł 5Współpraca Państw CzłonkowskichKażde Państwo Członkowskie wyznacza krajowy organ ds. koordynacji lub równoważny organ administracyjny, odpowiedzialny za organizację udziału tego państwa w Europejskim Roku Dialogu Międzykulturowego.
Każde Państwo Członkowskie nadzoruje, aby wyznaczony organ we właściwy sposób zapewniał współpracę różnych uczestników dialogu na szczeblu krajowym.
Organ ten jest odpowiedzialny za koordynację na szczeblu krajowym działań prowadzonych w ramach Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego. _BAR_ Artykuł 5Współpraca Państw CzłonkowskichKażde Państwo Członkowskie wyznacza krajowy organ ds. koordynacji lub równoważny organ administracyjny, odpowiedzialny za organizację udziału tego państwa w Europejskim Roku Dialogu Międzykulturowego.
Każde Państwo Członkowskie nadzoruje, aby wyznaczony organ we właściwy sposób zapewniał współpracę różnych uczestników dialogu na szczeblu krajowym, łącznie z władzami lokalnymi i regionalnymi.
Organ ten jest odpowiedzialny za koordynację na szczeblu krajowym działań prowadzonych w ramach Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego. _BAR_
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza" oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy
(2006/C 206/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy (COM(2005) 447 końcowy – 2005/0183 (COD)) i komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego "Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza" (COM(2005) 446 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 21 września 2005 r. w sprawie zasięgnięcia opinii Komitetu w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy, zgodnie z art. 175 i 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 25 lipca 2005 r., powierzającą sporządzenie niniejszej opinii Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie "O strategię tematyczną na rzecz środowiska miejskiego" (COM (2004) 60 końcowy – CdR 93/2004 fin) [1],
uwzględniając swoją opinię dotyczącą komunikatu Komisji w sprawie "Program "Czyste powietrze dla Europy" (CAFE): Strategia tematyczna na rzecz jakości powietrza" (niem. Das Programm "Saubere Luft für Europa" (CAFE): Eine thematische Strategie für die Luftqualität) (COM (2001) 245 końcowy – CdR 203/2001 fin [2]),
uwzględniając projekt opinii (CdR 45/2006 rev. 1), przyjęty dnia 27 lutego 2006 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego Edukacji – sprawozdawca: Helmut Jahn, starosta okręgu Hohenlohe DE/PPE,
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Zanieczyszczenia środowiska występują przede wszystkim w aglomeracjach miejskich i w związku z tym miasta powinny zająć stanowisko wobec przedstawionej przez Komisję "Strategii tematycznej dotyczącej zanieczyszczenia powietrza".
2) To samo dotyczy wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy, tym bardziej że we wniosku tym proponuje się m.in. zmianę norm dotyczących pomiarów i oceny obciążenia pyłem drobnocząsteczkowym.
3) Miasta na podstawie swoich doświadczeń mogą w znaczący sposób przyczynić się do usprawnienia, a tym samym sukcesu polityki czystego powietrza.
na 64. sesji plenarnej w dniach 26- 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 26 kwietnia) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 Zgadza się z Komisją co do tego, że mimo osiągniętych postępów, o których mowa w "Strategii tematycznej", zanieczyszczenie powietrza substancjami gazowymi lub stałymi, szkodliwymi dla zdrowia i dla środowiska, musi zostać zmniejszone i że – ponieważ polityka czystego powietrza ma zarówno wymiar lokalny, jak i transgraniczny – cel ten można osiągnąć jedynie wspólnym wysiłkiem wszystkich podmiotów na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim. Komitet przypomina, że władze lokalne poprzez środki urbanistyczne (rozdzielenie terenów mieszkalnych i przemysłowych, środki mające na celu przekierowanie i ograniczenie ruchu kołowego, wydzielanie terenów niezabudowanych i zazielenianie osiedli mieszkaniowych, uwzględnienie szczególnych cech mikroklimatycznych dla zapewnienia lepszej cyrkulacji powietrza na osiedlach mieszkaniowych) dążą do realizacji priorytetowego dla nich celu, jakim jest zdrowie ich obywateli.
1.2 Z zadowoleniem przyjmuje dokument Komisji "Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza", jak również opublikowany jednocześnie projekt dyrektywy, gdyż umożliwiają one dyskusję w sprawie strategii oraz aktualizację ustalonych celów, z uwzględnieniem nowych wyników badań.
1.3 Stwierdza, że również z punktu widzenia miast wymagane są dostosowania, głównie w celu usprawnienia wdrażania środków polityki czystego powietrza na szczeblu lokalnym.
1.4 Przypomina, że miasta muszą ma swoim terytorium osiągnąć równowagę między różnymi funkcjami i że wynikają z tego w sposób naturalny ograniczenia dla realizacji pojedynczych celów sektorowych.
1.5 W związku z tym nalega, by prawodawstwo europejskie uwzględniło elastyczne rozwiązania. Jest zdania, że podejmując wszelkie środki, władze lokalne i regionalne muszą mieć możliwość nadawania priorytetu obszarom, na których wiele osób jest narażonych na szczególnie wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza (np. terenom mieszkalnym).
1.6 Stwierdza z naciskiem, że z punktu widzenia polityki czystego powietrza konieczne jest, aby ograniczenie emisji postawione było na pierwszym miejscu i że w związku z tym ograniczanie stężenia zanieczyszczeń może jedynie być rozwiązaniem wyjątkowym.
W szczególności wskazuje, że należy:
- dostosować ustalone cele dotyczące ochrony środowiska do dostępnych rozwiązań dla zmniejszenia emisji, aby osiągniecie celów w zakresie ochrony środowiska w większości miast było realistyczne,
- podjąć dodatkowe działania na poziomie europejskim, aby ułatwić skuteczną realizację unijnych dyrektyw,
- na poziomie europejskim udoskonalić technologie ograniczania emisji oraz zaostrzyć standardy emisji dla pojazdów (np. euro VI dla samochodów ciężarowych), aby osiągnąć standardy jakości powietrza w miastach,
- podjąć działania zakrojone na skalę europejską, takie jak np. natychmiastowa rewizja dyrektywy w sprawie krajowych pułapów emisji, aby zmniejszyć średnie stężenie pyłu (PM10), które w znacznym stopniu powoduje przekraczanie limitów stężenia PM10 w miastach.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 W odniesieniu do "Strategii tematycznej"
2.1.1 Dostrzega użyteczność "Strategii tematycznej" jako dokumentu pomocniczego przy kształtowaniu polityki w dziedzinie zanieczyszczeń powietrza i wzywa do tego, aby, mając na uwadze praktyczną realizację celów, przeprowadzić obliczenia modelowe nie "na podstawie wyników badań epidemiologicznych" i "pełnego zastosowania możliwości technologicznych", lecz również na podstawie danych o możliwościach praktycznego osiągnięcia norm w środowisku miejskim.
2.1.2 Wymaga w związku z tym, aby wysiłki badawcze w ramach programów badań dotyczyły możliwości i ograniczeń aktywnej polityki czystego powietrza w kontekście lokalnym i terytorialnym (na przykład poprzez lokalne analizy przypadku i wykonalności) oraz wzywa Komisję do odpowiedniego uzupełnienia dokumentu.
2.1.3 Ubolewa nad tym, że jego zdaniem Komisja w sporządzeniu strategii tematycznej nie uwzględniła dotychczas w wystarczającym stopniu przedstawicieli stowarzyszeń władz regionalnych i lokalnych, które należą przecież do głównych podmiotów w dziedzinie polityki czystego powietrza i uważa za bezwzględnie konieczne przewidzenie ich udziału m.in. w ramach ustrukturyzowanego dialogu Komisji ze stowarzyszeniami władz lokalnych i regionalnych;
2.1.4 Dostrzega zagrożenie, że na myśli przewodnie "Strategii tematycznej" zbyt wielki wpływ ma ukierunkowanie polityki czystego powietrza na ograniczanie stężenia zanieczyszczeń i w związku z tym wzywa Komisję do kontynuowania tworzenia tej strategii oraz – w celu powstrzymania wzrostu zanieczyszczenia – przyznania priorytetu polityce prewencji, a nie polityce nakierowanej na ograniczanie emisji.
2.1.5 Stwierdza, że współdziałanie z innymi politykami sektorowymi, zasadniczo wskazane, w niektórych przypadkach jest wspominane jedynie jako deklaracja zamierzeń i postuluje dalsze wyjaśnienia i ustalenia w tej dziedzinie.
2.1.6 Z wymienionych przyczyn uważa za konieczne, aby "Strategia tematyczna" była kontynuowana w następujących kierunkach:
- stworzenie ambitnej polityki europejskiej w dziedzinie przemysłu, energetyki, komunikacji i transportu, zajmującej się problemem u jego źródła,
- stworzenie harmonogramu realizacji tej polityki,
- włączenie innych obszarów polityki w walkę z zanieczyszczeniem atmosferycznym,
- uzupełnienie i rozszerzenie badań w związku z praktycznymi rezultatami wdrażanej polityki.
Ponadto postuluje dalsze wyjaśnienia dotyczące wsparcia finansowego dla władz terytorialnych, które w dużym stopniu ponoszą odpowiedzialność za wdrażanie polityki zapobiegania zanieczyszczeniom oraz polityki czystego powietrza.
2.1.7 Zaleca Komisji Europejskiej i państwom członkowskim prowadzenie bardziej aktywnej polityki wspierania rozwoju ciepłownictwa i skojarzonego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej.
W ten sposób możliwe byłoby również powstrzymanie wzrostu zanieczyszczenia powietrza powodowanego przez spalanie biomasy w małych zakładach spalania.
Podstawowe znaczenie dla wysiłków skierowanych na poprawę jakości lokalnego powietrza ma usuwanie przeszkód w dziedzinie ciepłownictwa w poszczególnych krajach, takich jak ograniczenia wynikające z prawa konkurencji. Sposoby ogrzewania nowych domów i miejsc pracy powinny być określane już na etapie planowania użytkowania gruntów.
W tym względzie często najbardziej kompetentny jest szczebel lokalny.
2.2 W odniesieniu do wniosku dotyczącego dyrektywy
2.2.1 Stwierdza, że uaktualnienie prawodawstwa europejskiego jest w zgodzie z warunkami i wymaganiami praktycznej polityki czystego powietrza i z tego względu wzywa podmioty szczebla krajowego i europejskiego zaangażowane w dyskusję do przyjęcia tej oceny i przede wszystkim do wspierania środków mających na celu uelastycznienie i wobec tego o znaczeniu praktycznym.
Nieuwzględnienie składników substancji zanieczyszczających i przedłużenie terminów
2.2.2 W szczególności przyjmuje z zadowoleniem fakt wprowadzenia ustaleń umożliwiających uwzględnienie warunków lokalnych i wzywa Parlament i Radę do następujących kroków, nawet w obliczu przeciwnych argumentów:
- utrzymania wniosku o wyłączenie z oceny jakości powietrza oddziaływania posypywania dróg piaskiem w zimie na obciążenie pyłem drobnocząsteczkowym (art. 13, par. 3),
- utrzymania wniosku o wyłączenie z oceny jakości powietrza części zanieczyszczeń wynikającej z przyczyn naturalnych (zgodnie z art. 19); wzywa Komisję do przyjęcia jasnych wskazówek bądź wytycznych dotyczących pomiarów tego typu zanieczyszczeń,
- utrzymania wniosku o uwzględnienie wyjątków od ustaleń ze względu na szczególnie trudne warunki (na przykład topograficzne) (art. 20, par. 2);,
oraz możliwości przedłużenia terminów wykonania zadań o maksymalnie 10 lat (art. 20), o ile wcześniej zostanie wykazane, że podjęto już wszystkie stosowne działania dla zmniejszenia emisji.
2.2.3 Ponadto zaleca stworzenie w dyrektywie zapisu, dzięki któremu prawnie możliwe będzie zawarcie oddzielnych "umów trójstronnych" (tzn. porozumień zawieranych pomiędzy UE, danym państwem członkowskim i jedną lub kilkoma władzami terytorialnymi w celu wdrażania środków polityki integracyjnej w kontekście szczególnych cech danego obszaru) w przypadku okoliczności nadzwyczajnych (np. topografia), które uniemożliwiają długoterminowe stosowanie się do uzgodnień, jeśli dowiedzione zostanie, że podjęto już wszystkie stosowne działania dla zmniejszenia emisji.
2.2.4 Uzasadnia tę propozycję z jednej strony potrzebą zapobiegania niepewności prawnej dla władz regionalnych i lokalnych, z drugiej zaś największym ograniczeniem zanieczyszczeń możliwym do osiągnięcia w danych okolicznościach i dla wzmocnienia tej propozycji przypomina, że część przedstawicieli świata nauki i władz specjalizujących się w danej dziedzinie twierdzi, iż nawet mimo największego wysiłku założone wartości nie mogą być osiągnięte.
Pomiar i ocena pyłu drobnocząsteczkowego
2.2.5 Stwierdza, że dyrektywa odnosząca się do pyłu drobnocząsteczkowego przewiduje trzy wartości graniczne oraz jeden cel dotyczący redukcji.
Normy jakości powietrza w odniesieniu do pyłu drobnocząsteczkowego (PM10) Komisja uzupełnia inną normą, obejmującą najdrobniejsze cząsteczki (PM2,5), i uzasadnia to wynikami badań epidemiologicznych (program CAFE, Światowa Organizacja Zdrowia, praktyki w USA i w Japonii), według których najdrobniejsze cząsteczki stanowią największe zagrożenie, gdyż wnikają w najmniejsze rozgałęzienia płuc, a stosunkowo wysokie i trwałe wystawienie na działanie PM2,5 jest bardziej szkodliwe dla zdrowia niż sporadyczne większe obciążenie.
2.2.6 Stwierdza więc, że zgodnie z projektem dyrektywy wartości graniczne obowiązujące dla PM10 (na jednym obszarze pomiarowym wartości średnie nie mogą przekroczyć 40 μg/m3, a średnia dzienna wynosząca 50 μg/m3 nie może wystąpić więcej niż 35 razy w ciągu roku) muszą zostać uzupełnione o dalsze normy oparte na PM2,5 (zachowanie górnej granicy rocznej koncentracji – czyli wartości granicznej – wynoszącej 25 μg/m3 i do roku 2020 niewiążący cel zredukowania średniego stężenia PM2,5 w miastach o 20%) i konkluduje, że przewiduje się w sumie trzy wartości graniczne i jeden cel zredukowania wielkości dotyczące pyłu drobnocząsteczkowego.
2.2.7 Wyraża obawę, że te liczne ustalenia dotyczące ograniczenia ilości pyłu drobnocząsteczkowego w dziedzinie polityki czystego powietrza przysporzą wielu problemów prawnych i praktycznych i z tego powodu, biorąc pod uwagę przekonujące wyniki badań przywołane w "Strategii tematycznej", wzywa do oparcia pomiarów i kontroli zanieczyszczenia powietrza przez pył drobnocząsteczkowy wyłącznie na PM2,5 oraz na realistycznej wartości granicznej i realistycznym celu zredukowania ilości zanieczyszczeń.
2.2.8 Ponadto w tym kontekście zwraca uwagę na okoliczność, że wielkości PM10 i PM2,5 są (naturalnie) ściśle skorelowane (tak więc pomiar jednej z tych wielkości w dużym stopniu zastępuje pomiar drugiej) i z tego względu rozsądne jest stosowanie tylko jednej metody pomiarowej. Istotniejszy dla polityki czystego powietrza cel odnoszący się do PM2,5 wydaje się naturalnie właściwszym wyborem.
Należy też rozpatrzyć przegląd dyrektywy 2004/107/WE, aby stężenie metali, których dotyczy, było mierzone w PM2,5.
2.2.9 Uzasadnia przejście do ustalania norm w połączeniu z celem zredukowania ilości zanieczyszczeń drobnocząsteczkowych również z punktu widzenia higieny i architektury miejskiej w następujący sposób:
- zmniejszenie średniego zanieczyszczenia na wszystkich obszarach miejskich zmniejsza zagrożenie dla zdrowia w bardziej znaczący sposób niż wyeliminowanie szczytowych wartości w szczególnie zanieczyszczonych obszarach w mieście – przy czym często nie chodzi tu o dzielnice mieszkaniowe,
- obecnie obowiązująca graniczna wartość dzienna, wykorzystywania jako kryterium zastosowania środków, sprawia, że polityka czystego powietrza koncentruje się na ograniczaniu stężenia zanieczyszczeń, podczas gdy wprowadzenie limitu emisji wymusiłoby zapobieganie emisjom, przy zaangażowaniu odpowiednich władz i środków.
2.2.10 Aby cele dotyczące jakości oparte na PM10 były zachowane, wzywa, w świetle tych rozważań, do rezygnacji z dziennej wartości granicznej i ustalenia standardów, które kierunek polityki czystego powietrza przesuną na eliminację emisji, tak lokalnie, jak i na szerszej płaszczyźnie geograficznej.
Konkretyzacja obszarów
2.2.11 Zgadza się z zapisem w art. 4, zgodnie z którym ustalenie obszarów ma być dokonane przez państwa członkowskie.
Podział nie powinien być zbyt szczegółowy, lecz mieć bardziej ogólny charakter. Wzywa w związku z tym do zapewnienia porównywalności wyników pomiarów na obszarze Unii poprzez przestrzenne zlokalizowanie stacji pomiarowych zgodnie z jednolitymi kryteriami (w przypadku istniejących stacji pomiarowych w razie potrzeby ważenie wyników pomiarów dla zniwelowania wpływu czynników czysto lokalnych).
Należałoby ustanowić zasady dotyczące lokalizacji i liczby stacji pomiarowych według jednolitych kryteriów zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym.
2.2.12 Wyraża w związku z tym zaniepokojenie faktem, że środki dotyczące jedynie węższych obszarów w pobliżu punktu pomiarowego, jak na przykład przekierowanie ruchu kołowego, przyczyniają się do zwiększenia obciążenia innych obszarów i – w najgorszym wypadku – udaremniają wysiłki miast, aby poprzez ograniczenia ruchu na terenach mieszkalnych ograniczyć ryzyko wypadków, poziom hałasu i zanieczyszczenie powietrza.
W odniesieniu do środków zmniejszania zanieczyszczenia powietrza dyrektywa powinna priorytetowo traktować środki zmniejszające liczbę osób narażonych na zanieczyszczenia.
Solidarne uregulowania finansowe
2.2.13 Apeluje o finansowe wsparcie tych państw członkowskich i ich władz terytorialnych, które są najbardziej obciążone polityką czystego powietrza.
Wysiłki badawcze, włączenie przedstawicieli władz terytorialnych
2.2.14 Stwierdza z zaniepokojeniem, że naukowe oceny tego, jaka jest najbardziej udana i skuteczna polityka czystego powietrza, wciąż różnią się między sobą i dlatego wzywa do dalszych badań. Należy poszerzyć badania wpływu i skuteczności polityki i jej praktycznego wdrażania.
2.2.15 Wzywa z naciskiem, aby biegli z organizacji reprezentujących interesy władz lokalnych i regionalnych byli bezpośrednio zaangażowani w kształtowanie polityki czystego powietrza.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywy w sprawie Strategii Morskiej) oraz w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Strategia tematyczna dotycząca ochrony i zachowania środowiska morskiego
(2006/C 206/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającą ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywę w sprawie Strategii Morskiej) oraz komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego – Strategia tematyczna dotycząca ochrony i zachowania środowiska morskiego COM (2005) 504 końcowy,
uwzględniając decyzję Rady Unii Europejskiej z dnia 29 listopada 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Prezydium z 12 kwietnia 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię z inicjatywy własnej z 12 października 2005 r. w sprawie: "Polityka morska UE – problem zrównoważonego rozwoju dla władz lokalnych i regionalnych" – CdR 84/2005 fin,
uwzględniając swoją opinię z 9 kwietnia 2003 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego: Ku strategii ochrony i zachowania środowiska morskiego (COM(2002) 539 końcowy) – CdR 24/2003 fin [1],
uwzględniając swoją opinię z 13 czerwca 2001 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie szóstego wspólnotowego programu działań na rzecz środowiska naturalnego "Środowisko 2010: nasza przyszłość, nasz wybór" – Szósty program działań na rzecz środowiska naturalnego oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej wspólnotowy program działania na rzecz środowiska naturalnego na lata 2001–2010 (COM(2001) 31 końcowy – 2001/0029 (COD)) – CdR -36/2001 fin [2],
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 317/2005 rev.1), przyjęty 27 lutego 2006 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Michael COHEN, burmistrz Kalkary (MT/PES),
przyjął na 64. sesji plenarnej w dniach 26– 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z 26 kwietnia) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 Ubolewa nad tym, że na przestrzeni ostatnich lat doszło do znaczącego pogorszenia się stanu środowiska morskiego oraz jego ekosystemów. Ingerencja ludzka oraz nadmierna eksploatacja odbijają się w wysokim stopniu niekorzystnie na stanie naszego środowiska morskiego.
1.2 Stwierdza, że szósty program działań na rzecz ochrony środowiska wzywa Komisję Europejską do sporządzenia strategii tematycznej w sprawie zachowania i ochrony środowiska morskiego w celu propagowania i doprowadzenia do rozważnego korzystania z ekosystemów morskich oraz ich zachowania.
1.3 Oczekuje przedstawienia zielonej księgi w sprawie stworzenia nowej polityki morskiej UE, zaplanowanej na pierwsza połowę 2006 r. Ma ona uwzględnić gospodarcze, społeczne i ekologiczne znaczenie obszaru morskiego w Europie.
1.4 Stwierdza, że strategia stanowi pozytywny i pożądany krok, gdyż uznaje wartość ochrony i zachowania środowiska morskiego oraz zróżnicowania jego ekosystemów.
1.5 Uważa strategię za niezbędny filar ekologiczny nowej polityki morskiej UE.
1.6 Podkreśla fakt, że środowisko morskie oraz jego zachowanie i ochrona wywierają istotny wpływ na gospodarkę lokalną i regionalną oraz że władze lokalne i regionalne mają do odegrania ważną rolę w realizacji celów zawartych w strategii.
2.
Pogorszenie stanu europejskiego środowiska morskiego
2.1 Ma świadomość, że środowisko morskie jest niezbędne dla utrzymania życia oraz stanowi podstawę różnorodności biologicznej.
2.2 Zdaje sobie sprawę z pogarszania się stanu środowiska morskiego w Europie, które jest spowodowane głównie czynnikiem ludzkim, włącznie z zanieczyszczeniem i skażeniem mórz czy wpływem niezrównoważonego rybołówstwa dla celów handlowych.
2.3 Podkreśla znaczenie krzewienia zrównoważonego podejścia do wykorzystywania dostępnych zasobów morskich w interesie zarówno dzisiejszych, jak i przyszłych pokoleń.
2.4 Ma świadomość, że jeśli nie zostaną na czas podjęte działania naprawcze, istnieje duże ryzyko powstania potencjalnie nieodwracalnych zmian w ekosystemach morskich w Europie.
2.5 Podkreśla znaczenie przedsięwzięcia pilnych środków, które zatrzymają i odwrócą proces pogarszania się stanu środowiska morskiego.
2.6 Zauważa, że podejście takie jest konieczne zarówno z pobudek czysto ekologicznych, jak i społeczno-gospodarczych.
3.
Adekwatne ramy instytucjonalne dla zarządzania gospodarką morską
3.1 Zauważa, że środowisko morskie nie pokrywa się z istniejącymi granicami geopolitycznymi.
3.2 Ma świadomość, że istnieją potencjalne przeszkody dla polepszenia ochrony środowiska morskiego w Europie, zarówno na szczeblu światowym, jak i wspólnotowym czy krajowym, oraz że istniejące mechanizmy egzekwowania są często słabe i nieadekwatne.
3.3 Zgadza się z poglądem, że w celu wykorzystania postępu uczynionego przez obecne instytucje, polityki i konwencje oraz zapewnienia dalszego postępu należy rozwinąć jasną ogólną wizję rozwoju środowiska morskiego oraz powiązanych polityk.
3.4 Podkreśla znaczenie opracowania mocnej polityki UE regulującej kwestie związane ze środowiskiem morskim, która miałaby także na celu dążenie do zapewnienia zrównoważonego korzystania z dostępnych zasobów morskich, przyspieszając w ten sposób wysiłki w zakresie ochrony środowiska morskiego.
4.
Niedostateczne podstawy naukowe
4.1 Zauważa, że dobra polityka zależy od zapewnienia wysokiej jakości informacji.
4.2 Ma świadomość, że istniejące programy monitorowania i oceny w UE nie są ani zintegrowane, ani kompletne, a w wiedzy na temat stanu środowiska morskiego w Europie istnieje wiele luk.
4.3 Z zadowoleniem przyjmuje wezwanie do nowego podejścia do monitorowania i oceny stanu środowiska morskiego, które ma na celu osiągnięcie większego stopnia harmonizacji, szersze rozpowszechnianie i wykorzystywanie danych, jak również wymianę informacji dostępnych na szczeblu krajowym, tak aby zapewnić lepszą skuteczność.
5.
Sprostanie wyzwaniom
5.1 Zgadza się, że w celu zapobiegania pogarszaniu się stanu środowiska morskiego i dalszej utracie różnorodności biologicznej oraz w celu przywrócenia różnorodności biologicznej środowiska morskiego konieczne jest stworzenie zintegrowanej polityki w sprawie jego ochrony i zachowania.
5.2 Uważa, że aby zapewnić skuteczność takiej polityki, trzeba uwzględnić wszystkie interesy oraz wyznaczać jasne cele.
6.
Strategia
6.1 Z zadowoleniem zauważa, że celem strategii jest ochrona i odnowa europejskich mórz i oceanów oraz zapewnienie, że działalność człowieka będzie prowadzona w sposób zrównoważony.
6.2 Zapewnia, że obecne i przyszłe pokolenia mają prawo do biologicznie zróżnicowanego, dynamicznego środowiska morskiego, które jest bezpieczne, czyste, zdrowe i wydajne.
6.3 Ma świadomość, że jest to ambitny cel, którego rezultaty mogą być widoczne dopiero w dalszej przyszłości.
6.4 Potwierdza, że cele strategii mogą zostać osiągnięte jedynie wtedy, jeśli zaangażowane zostaną wszystkie zainteresowane strony.
6.5 Podkreśla, że cele powinny być zdefiniowane na szczeblu ponadnarodowym. Z zadowoleniem przyjmuje jednak zamiar – będący w zgodzie z zasadą pomocniczości – zapewnienia, że planowanie i wdrażanie środków pozostanie w gestii regionów nadmorskich, co pozwoli uwzględnić ich indywidualne warunki, problemy i potrzeby.
6.6 Wyraża jednakże zaniepokojenie, że w niektórych wypadkach, zwłaszcza gdy region nadmorski graniczy ze sporą liczbą państw spoza UE, rzeczywista realizacja może być utrudniona poprzez brak koordynacji i zobowiązania ze strony zainteresowanych podmiotów.
7.
Nowy instrument polityczny
7.1 Zgadza się, że należy przyspieszyć podejmowane działania, jeśli Europa ma ochronić i zachować swoje środowisko morskie.
7.2 Wspiera zawarte w strategii ramy umożliwiające ściślejszą współpracę, mające na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony środowiska morskiego w Europie poprzez ulepszone podstawy wiedzy, zintegrowane i opłacalne działania oraz sprawny system kontroli i oceny.
7.3 Z zadowoleniem przyjmuje elastyczne podejście oparte na zasadzie pomocniczości, które – choć ambitne w swoim zasięgu – nie wykorzystuje nadmiernie nakazowych instrumentów, biorąc w ten sposób pod uwagę sytuację poszczególnych regionów.
8.
Dyrektywa w sprawie strategii morskiej
8.1 Uważa, że mając na uwadze najnowsze dowody gwałtownego pogarszania się europejskiego środowiska morskiego, konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań, aby zrealizować planowany cel osiągnięcia dobrego stanu środowiska morskiego w Europie przed wyznaczoną datą 2021 r.
8.2 Uważa, że jeśli będzie niezbędna dobra wola, możliwe stanie się osiągnięcie dobrego stanu środowiska w znacznie krótszym okresie.
8.3 Z zadowoleniem przyjmuje zamysł utworzenia europejskich regionów i podregionów nadmorskich w celu zapewnienia wdrożenia środków politycznych.
8.4 Uważa jednakże, że do strategii należy od teraz włączyć Morze Czarne – ważny region nadmorski, graniczący z dwoma krajami przystępującymi (Rumunią i Bułgarią) oraz z Turcją, z którą trwają negocjacje akcesyjne.
8.5 Uważa, że różne wyspy i terytoria stanowiące część obszaru geograficznego Unii Europejskiej, które znajdują się poza ustanowionymi regionami i podregionami nadmorskimi, także powinny być objęte zakresem tej polityki.
8.6 Zauważa, że aby osiągnąć wyznaczone cele, państwa członkowskie i poszczególne regiony muszą ściślej współpracować ze sobą oraz z Komisją Europejską.
8.7 Stwierdza, że w sytuacjach, w których wskazane przez państwa członkowskie lub regiony zagadnienia podlegają kompetencji Wspólnoty, Komisja Europejska powinna być nie tylko informowana i uwzględniana w konsultacjach, lecz także traktowana jako najbardziej znaczący partner w procesie, koordynujący wdrażanie środków politycznych.
8.8 Uważa za niewystarczające dostarczenie Komisji Europejskiej przez państwa członkowskie informacji i dowodów w celu uzasadnienia przekonania, że dane zagadnienie nie może być rozwiązane przez przyjęcie środków na szczeblu krajowym.
8.9 Zaleca, aby w podobnych sytuacjach Komisja podjęła się przeprowadzenia koniecznych programów oceny, monitorowania i wdrażania w celu zajęcia się danym zagadnieniem.
Komisja powinna także jasno określić konsekwencje wynikające z niezgodności celów i środków zaproponowanych przez państwa członkowskie i z powodu tej niezgodności niezatwierdzonych przez Komisję.
8.10 Co więcej, uważa za niezbędne, aby Komisja utrzymała swoją rolę w procesie monitorowania i wdrażania i mogła interweniować w celu koordynowania i ułatwienia wspólnej realizacji celów przez różne państwa i podmioty w ramach regionu nadmorskiego.
8.11 Wzywa Komisję Europejską, by dopilnowała, że opracowywane przez państwa członkowskie strategie będą uwzględniały występowanie w podległych im regionach morskich innych skupisk fauny i flory, takich jak algi czy żółwie morskie.
8.12 Wzywa Komisję Europejską, by jako czynnik oddziaływania na środowisko morskie brała pod uwagę wprowadzanie do niego organizmów modyfikowanych genetycznie, z trudnymi obecnie do przewidzenia konsekwencjami dla środowiska.
8.13 Wzywa państwa członkowskie do ścisłego stosowania się do wymogów art. 4 dyrektywy podczas dokonywania oceny oraz określania celów środowiskowych i programów monitorowania.
8.14 Uważa, że w tym kontekście także władze lokalne i regionalne poszczególnych regionów nadmorskich powinny zostać bezpośrednio włączone w przygotowywanie ocen, celów i programów monitorowania.
8.15 Wyraża wątpliwość co do ram czasowych przewidzianych przez art. 4, zwłaszcza tych, które dotyczą programu środków do przyjęcia.
8.16 Świadomy tego, iż zadowalające wyniki mogą zostać osiągnięte jedynie w perspektywie długoterminowej, opowiada się za wielokrotnym i elastycznym procesem wdrażania, uwzględniającym nowe dane zebrane z programów monitorowania oraz nowe osiągnięcia i wpływ wprowadzanych środków.
Dzięki temu, gdyby zaszła taka konieczność, można by natychmiast podejmować krótko- lub średnioterminowe działania zaradcze w celu zniwelowania ewentualnego negatywnego wpływu na stan środowiska morskiego.
8.17 Zwraca uwagę, że pomimo groźby wystąpienia poważnych kosztów społeczno-gospodarczych w krótkim i średnim okresie, spodziewane długofalowe korzyści ekologiczne, społeczne i gospodarcze znacznie je przewyższą.
8.18 Uważa jednakże, że tego typu krótko- i średnioterminowe obciążenia nie powinny spoczywać wyłącznie na krajowych czy regionalnych szczeblach władzy ani też być ponoszone przez jednostki czy pojedyncze społeczności.
9.
Synergia z innymi politykami
9.1 Ma świadomość rosnącej potrzeby kompleksowego podejścia w celu osiągnięcia właściwej równowagi między często konkurencyjnymi interesami środowiska naturalnego i gospodarki.
9.2 Zdaje sobie sprawę ze znaczenia rozwoju nowej europejskiej polityki morskiej, zwłaszcza w świetle ambitnych celów strategii lizbońskiej i strategii z Göteborga.
9.3 Zauważa, że zielona księga w sprawie polityki morskiej zajmie się zagadnieniem stworzenia ogólnych ramowych struktur zarządzania regulujących sposoby wykorzystywania mórz i oceanów oraz działalność zainteresowanych podmiotów.
Ważne jest, aby Komisja upewniła się, że europejska polityka morska zajmuje się sprawami ochrony środowiska, zaś ogólne ramowe struktury zarządzania regulują w zadowalający sposób sposoby wykorzystania mórz i oceanów.
9.4 Zauważa dalej, że strategia opracowana jest w taki sposób, aby wspierać i rozbudowywać istniejące środki i inicjatywy, które do pewnego stopnia przyczyniają się do ochrony środowiska morskiego, choć nie zostały opracowane specjalnie w tym celu.
9.5 Z zadowoleniem przyjmuje rozwój spójnej strategii ramowej, która powinna służyć jako filar ekologiczny przyszłej europejskiej polityki morskiej.
9.6 Zauważa, że strategia ta umożliwi Wspólnocie i państwom członkowskim wypełnienie zobowiązań w zakresie ochrony środowiska morskiego, wynikających z porozumień międzynarodowych.
9.7 Zwraca się z prośbą do Komisji Europejskiej o zapewnienie, aby państwa członkowskie w ramach strategii morskiej, którą mają opracować, w programach środków koniecznie zawarły aspekty zagospodarowania wybrzeży, mając na uwadze okoliczność, że większość oddziaływań na środowisko morskie tam właśnie ma swój początek.
10.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
10.1 Zaleca, aby termin osiągnięcia dobrego stanu środowiska morskiego w Europie wyznaczyć najpóźniej na rok 2018.
10.2 Zaleca także, aby ostatecznym terminem przygotowania, a następnie wdrożenia programu środków był odpowiednio rok 2013 i 2015.
10.3 Wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia Morza Czarnego jako regionu nadmorskiego.
10.4 Oczekuje od Komisji określenia ambitnych, jasnych, spójnych i porównywalnych kryteriów "dobrego stanu środowiska", które umożliwią w rezultacie osiągnięcie równie wysokiego poziomu "dobrego stanu środowiska" w tym samym czasie w całej UE.
10.5 Uważa, że niezbędne jest ciągłe monitorowanie środków wdrażania oraz regularne publikowanie wyników i danych.
10.6 Wzywa Komisję Europejską do monitorowania rzeczywistej realizacji polityki w różnych regionach nadmorskich oraz do podjęcia się roli koordynatora i moderatora, spełniając w ten sposób zadanie pośrednictwa pomiędzy różnymi podmiotami wewnątrz tych regionów.
10.7 Ma nadzieję, że Komisja będzie regularnie przedstawiać raporty oceniające realizację strategii oraz wpływ dyrektywy, wskazując na scenariusze najlepszych praktyk.
10.8 Ufa, że wszystkie raporty Komisji zostaną przekazane zarówno jemu, jak również Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
10.9 Co więcej, wierzy, że wszelkie komentarze Komitetu i jego reakcje zostaną uwzględnione w raportach Komisji.
10.10 Jest przekonany, że możliwe jest pozyskanie aktywnego zaangażowania i wsparcia społeczeństwa, jeśli tylko wyposaży się je odpowiednio w informacje.
10.11 Ma świadomość, iż krótko- i średnioterminowe koszty mogą wywrzeć wpływ na społeczno-gospodarcze warunki życia społeczności lub jednostek, co z kolei mogłoby niekorzystnie wpłynąć na stopień zaangażowania i poparcia społeczeństwa; dlatego też wzywa do stworzenia na szczeblu wspólnotowym programów mających na celu pomoc bezpośrednio dotkniętym osobom i grupom w celu zminimalizowania ewentualnych niepożądanych skutków.
10.12 Wzywa podmioty polityczne, włącznie z państwami członkowskimi, Komisją Europejską i sektorem prywatnym, do przyjęcia długofalowego planu w celu sprzyjania znacznemu zwiększeniu funduszy na badania środowiska morskiego i zapewnienia tym samym wystarczających środków na te badania.
10.13 Sądzi, że władze lokalne i regionalne, jako najbliższe obywatelom, mogą osiągnąć istotne wyniki poprzez dostarczanie informacji i uzyskiwanie poparcia społeczeństwa.
10.14 Pod tym względem podejmuje się odgrywać znaczącą rolę jako partner Komisji Europejskiej i państw członkowskich oraz zaleca podjęcie długofalowej kampanii informacyjnej, finansowanej przez UE i angażującej władze lokalne i regionalne.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: "Promowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów: strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu" i wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów
(2006/C 229/01)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Promowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów: Strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu (COM(2005) 666 końcowy) oraz wniosek w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów (ang. Proposal for a directive of the European Parliament and of the Council on waste; COM(2005) 667 końcowy — 2005/0281 (COD)),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 5 stycznia 2006 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 175 i art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Prezydium z 12 kwietnia 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji W kierunku strategii tematycznej w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu (COM(2003) 301 wersja ostateczna — CdR 239/2003) [1],
uwzględniając swój raport perspektywiczny w sprawie wdrożenia dyrektywy w sprawie składowania odpadów (1999/31/WE) na szczeblu regionalnym i lokalnym (CdR 254/2005),
uwzględniając projekt opinii (CdR 47/2006 rev. 2) przyjęty dnia 3 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Laust GROVE VEJLSTRUP, członek Rady Gminy Sydthy (DK/EPP)),
na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 czerwca) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
Uwagi ogólne
1.1 Przyjmuje z zadowoleniem strategię tematyczną Komisji, ponieważ obejmuje ona zintegrowane i holistyczne podejście do gospodarki odpadami, które oferuje wiele możliwości dla dalszych koniecznych ekologicznych usprawnień w tym sektorze.
1.2 Podkreśla, że polityka dotycząca odpadów ma podstawowe znaczenie dla całej polityki środowiskowej, a zatem wspólne, lepsze działania w zakresie polityki dotyczącej odpadów będą w dużej mierze korzystne dla środowiska.
1.3 Podkreśla, że władze lokalne i regionalne w większości państw członkowskich są odpowiedzialne za znaczącą część wdrażania polityki środowiskowej UE, której jednym z najważniejszych aspektów jest polityka dotycząca odpadów; zwraca również uwagę, że władze lokalne i regionalne powinny odgrywać kluczową rolę w procesie wypracowywania nowych strategii i propozycji środków w dziedzinie odpadów.
1.4 Wskazuje na fakt, że przejście od zwykłego unieszkodliwiania odpadów do zrównoważonej polityki, skupiającej się na zapobieganiu powstawaniu odpadów oraz ponownym wykorzystywaniu, recyklingu i odzyskiwaniu odpadów, wymaga znacznych wysiłków, jak również dialogu z przedstawicielami szczebla lokalnego oraz że władze lokalne i regionalne potrzebują dodatkowych zasobów ludzkich i finansowych, aby móc wypełnić to zadanie.
1.5 Zwraca uwagę na hierarchię odpadów, która powinna być główną i dominującą zasadą polityki dotyczącej odpadów, zaznacza jednak, że hierarchia ta jest otwarta wobec nowych systemów — takich jak proporcjonalne zastosowanie podejścia opartego na cyklu życia, uwzględniającego całość cyklu życia produktów — których skuteczność i praktyczność została przekonująco udokumentowana.
1.6 Ostrzega jednakże, że przy wdrażaniu strategii tematycznej w różnorodnych obszarach, jak na przykład w odniesieniu do pytania, od kiedy odpadów nie należy już uznawać za odpady lub w odniesieniu do mieszania odpadów niebezpiecznych, przewidziane zostało niepotrzebne i bezcelowe złagodzenie przepisów, które może mieć negatywne skutki dla środowiska.
1.7 Wskazuje na fakt, że nadal istnieje potrzeba jasnych przepisów prawnych, na przykład w odniesieniu do definicji recyklingu i odzyskiwania odpadów.
Cel strategii
1.8 Zgadza się z celem strategii tematycznej i z oceną, że polityka UE dotycząca odpadów ma potencjał zmniejszenia nadrzędnych, negatywnych, odczuwanych w środowisku skutków wykorzystywania zasobów oraz że UE powinna stać się społeczeństwem powszechnie stosującym recykling.
1.9 Interpretuje opis celów strategii tematycznej jako skupienie uwagi na hierarchii odpadów.
Środki zarysowane w strategii
Zastosowanie, uproszczenie i uaktualnienie obowiązującego prawodawstwa
1.10 Uważa za korzystną koncentrację strategii tematycznej na dotychczasowych problemach w zakresie zastosowania i dostosowania obecnego prawodawstwa, przy uwzględnieniu rozwoju nauki i technologii.
1.11 Zgadza się z priorytetami wyznaczonymi w strategii tematycznej: uproszczeniem i uaktualnieniem obowiązującego prawodawstwa, o ile ułatwi to realizację środków ochrony środowiska.
Nowa dyrektywa ramowa w sprawie odpadów
Artykuł 1
1.12 Z zadowoleniem przyjmuje do wiadomości odniesienie do hierarchii odpadów, które postrzegane jest jako ważny punkt wyjścia dla środków w zakresie gospodarki odpadami, pozwalający na stworzenie podstaw dla rozsądnej i skutecznej polityki dotyczącej odpadów.
1.13 Wyraża ubolewanie, że hierarchia ta została sprowadzona do trzech poziomów.
Zrównanie ponownego wykorzystania, recyklingu i odzyskiwania odpadów jest sprzeczne z duchem różnych aktów prawnych.
1.14 Zastanawia się, czy wobec wielu możliwości interpretacji tego artykułu państwa członkowskie podejmą konieczne środki i wdrożą najbardziej właściwe instrumenty w celu osiągnięcia celu artykułu.
Artykuł 2
1.15 Ubolewa nad wykreśleniem podstawy prawnej do przyjmowania szczegółowego prawodawstwa dotyczącego strumieni odpadów.
Artykuł 3
1.16 Podkreśla, że definicja "producenta" oznacza, iż podmiot, który zajmuje się odpadami, niezależnie od wprowadzonych przez niego zmian w postaci lub składzie odpadów, zawsze pozostaje wytwórcą odpadów.
Jest to sprzeczne ze stworzoną przez samą Komisję ideą, że od pewnego momentu odpady przestają już być za uznawane za odpady.
Artykuł 5
1.17 Aprobuje sprecyzowanie definicji odzyskiwania odpadów poprzez spalanie, zauważa jednak, że definicja odzyskiwania poprzez inne formy przetwarzania nadal jest bardzo niejasna.
Artykuł 8
1.18 Ubolewa nad wykreśleniem odniesienia do zasady "zanieczyszczający płaci", która jest podstawą stosowania zasady odpowiedzialności producentów.
Artykuł 11
1.19 Stwierdza z ubolewaniem, że wprowadzenie i zdefiniowanie idei, iż od pewnego momentu odpady przestają być odpadami, mogą mieć rozległe i niepożądane konsekwencje, m.in.:
- dla produktów, które odpowiadają definicji, od kiedy odpady nie są już odpadami, nie można już ustanawiać wymagań odnośnie do ich przetwarzania,
- nie można śledzić dalszych losów produktów, które odpowiadają definicji, od kiedy odpady nie są już odpadami,
- wyeliminowane zostaje prawo udzielania poleceń czy obowiązek wykorzystania dla produktów, które odpowiadają definicji, od kiedy odpady nie są już odpadami.
1.20 Stwierdza, że idea, by od pewnego momentu nie uznawać już odpadów za odpady, ogranicza się do strumieni odpadów, w przypadku których faktycznie mają miejsce korzyści dla środowiska, uważa jednak, że rozróżnienie zakresów stosowalności tej idei jest bardzo niejasne, ponieważ znaczenie pojęcia "prawdziwa korzyść dla środowiska" nie zostało dokładniej określone.
Artykuł 12
1.21 Przyjmuje z zadowoleniem fakt, że dyrektywa w sprawie odpadów niebezpiecznych i dyrektywa ramowa zostaną ujęte w jednej dyrektywie ramowej.
Artykuł 16
1.22 Wyraża ubolewanie w związku z tym, że postanowienia dotyczące oddzielania odpadów niebezpiecznych w jasny sposób nie stwierdzają, iż mieszania zabrania się wszystkim podmiotom (w tym wytwórcom, podmiotom zbierającym i transportującym), za wyjątkiem zakładów, które uzyskały na to zezwolenie zgodnie z art. 19 (por. ust. 1 lit. a) i d)).
Artykuł 21
1.23 Wspiera starania Komisji o ustalenie minimalnych wymagań dla zezwoleń na przetwarzanie odpadów, co ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i ochrony środowiska, jest jednak przeciwny temu, by Komisja utrzymała uprawnienie do ustalania tych minimalnych wymagań poprzez niedemokratyczną procedurę komitologii.
Artykuł 25
1.24 Przyjmuje z zadowoleniem postanowienia dotyczące rejestracji podmiotów, które zajmują się odpadami na ostatnich etapach.
Artykuł 26
1.25 Popiera większe żądania wobec planów gospodarki odpadami, ponieważ plany te postrzegane są jako pożyteczne, elastyczne instrumenty, które dodatkowo mogą przyczynić się do rozpowszechnienia przykładów najlepszych praktyk w tej dziedzinie.
1.26 Przyjmuje z zadowoleniem wezwanie do zastosowania instrumentów ekonomicznych w polityce dotyczącej odpadów, jak np. opłaty od materiałów czy z tytułu przetwarzania, jak również do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz wskazuje na fakt, że niektóre kraje mają już w tym względzie pozytywne doświadczenia; jednak podkreśla, że obecne zróżnicowane wykorzystanie instrumentów ekonomicznych zniekształca konkurencję i tym samym wskazuje na potrzebę utrzymania niezakłóconego funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Artykuł 30
1.27 Ubolewa nad tym, że Komisja pozostawia poszczególnym państwom członkowskim opracowanie wskaźników oceny osiągniętych wyników, wzywa więc usilnie Komisję Europejską, by sama ustaliła orientacyjne cele oraz wskaźniki jakościowe i ilościowe na szczeblu wspólnotowym.
Artykuł 32
1.28 Przyjmuje z zadowoleniem nowe postanowienia dotyczące podmiotów, które zajmują się zbieraniem i transportowaniem odpadów.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym
(2006/C 229/02)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając wniosek Komisji dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym (COM(2005) 634 końcowy — 2005/0283 (COD));
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 21 grudnia 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 175 i art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską;
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dnia 24 stycznia 2006 r. o powierzeniu Komisji ds. Rozwoju Zrównoważonego przygotowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie "O strategię tematyczną na rzecz środowiska miejskiego" (COM (2004) 60 końcowy — CdR 93/2004 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie białej księgi "Europejska polityka transportu w perspektywie 2010: czas wyborów" (COM (2001) 370 wersja ostateczna — CdR 54/2001 fin) [2];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego "Przegląd strategii zrównoważonego rozwoju UE na rok 2005: Wstępne podsumowanie i przyszłe kierunki realizacji" (COM(2005) 37 końcowy — CdR 66/2005 fin);
uwzględniając projekt opinii (CdR 48/2006 rev.1) przyjęty dnia 3 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Rozwoju Zrównoważonego (sprawozdawca: Ewa-May Karlsson, członek rady gminy Vindeln (SE/ALDE));
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Samorządy lokalne i regionalne są szczeblem decyzyjno-wykonawczym najbliższym obywatelom Unii Europejskiej.
Środki niezbędne dla poprawy jakości powietrza w Europie wymagają doboru, umocowania, realizacji i kontroli w dialogu z obywatelami Unii Europejskiej.
2) Działania zmierzające do ograniczenia obciążenia dla środowiska naturalnego powodowanego ruchem drogowym w 25 państwach członkowskich w praktyce realizowane są na szczeblu lokalnym i regionalnym.
3) Propagowanie wykorzystania pojazdów ekologicznych odpowiada założonemu przez samorządy lokalne i regionalne celowi obniżenia zużycia energii, a w konsekwencji zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza.
4) Odpowiedzialność za promowanie ekologicznie czystych pojazdów nie powinna jednak spoczywać jedynie na władzach lokalnych i regionalnych.
Pilnie potrzebne są działania na rzecz natychmiastowego zaangażowania sektora prywatnego i przedsiębiorstw wypełniających zadania sektora publicznego.
5) Obserwowane obecnie tendencje niezgodne z zasadami rozwoju zrównoważonego odwrócić można właśnie poprzez kumulację działań realizowanych na szczeblu lokalnym i regionalnym.
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 czerwca) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
Uwagi ogólne
1.1 Z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji, by poprzez ekologiczne zamówienia publiczne przyczynić się do poprawy jakości powietrza.
1.2 Wzywa, by zawarte we wniosku dotyczącym dyrektywy środki dotyczące zamówień publicznych na pojazdy ekologiczne przedstawiono w formie zalecenia.
1.3 Podkreśla znaczenie ścisłej współpracy z gminami i regionami w UE przy opracowywaniu proponowanych rozwiązań, w przypadku przyjęcia dyrektywy.
W ramach konsultacji w sprawie przedłożonego wniosku dotyczącego dyrektywy wysłuchano opinii przede wszystkim przedstawicieli przemysłu samochodowego i paliwowego, jak również władz szczebla krajowego w państwach członkowskich.
1.4 Nalega, by angażować gminy i regiony w dalsze kształtowanie, realizację, monitorowanie i ocenę działań przewidywanych w dyrektywie, o ile zostanie ona przyjęta.
Komitet nie uważa jednak za niezbędne utworzenia komitetu, który doradzałby Komisji w dalszych pracach.
1.5 Podkreśla potrzebę informowania obywateli o realizowanych działaniach i objaśniania im europejskiego procesu legislacyjnego oraz jego oddziaływania na praktycznych przykładach.
W tym kontekście samorządy lokalne i regionalne mają do odegrania znaczącą rolę, co potwierdza między innymi biała księga w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej.
1.6 Popiera zasadniczą podstawę i cele wniosku.
Komitet pragnie jednakże zwrócić uwagę, że należy odrzucić jednostronne zobowiązanie sektora publicznego w ramach prawa o zamówieniach publicznych.
Jak Komisja Europejska słusznie wskazuje we wniosku dotyczącym dyrektywy, udział w rynku sektora publicznego w wypadku pojazdów dostawczych i ciężarowych wynosi zaledwie ok. 6 %, podczas gdy w wypadku autobusów — ok.
30 %. Komitet opowiadałby się więc za rozwiązaniem angażującym w większym stopniu sektor prywatny.
Komitet chciałby zasadniczo zwrócić uwagę na znaczenie łagodnych, nielegislacyjnych środków w dziedzinie ekologicznych zamówień.
W szczególności duże miasta, po spełnieniu odpowiednich warunków ramowych, dobrowolnie realizują ambitne cele związane z ochroną środowiska.
1.7 Zwraca uwagę, że jednostronne zobowiązanie sektora publicznego może oznaczać, że zwłaszcza samorządy będące w gorszej sytuacji finansowej będą powstrzymywać się od inwestycji lub będą zmuszone zlecać świadczenie usług dla ludności przedsiębiorstwom zewnętrznym.
Dalsze działania mające na celu promowanie ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym
1.8 Wzywa do przyjęcia całościowego podejścia do potencjalnych działań, jakie podejmować można z myślą o promowaniu ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym.
Komitet ma zastrzeżenia co do obowiązkowego wymogu zawartego w zaproponowanej dyrektywie, zgodnie z którym organy publiczne powinny nabywać 25 % pojazdów ciężarowych, opierając się na normach określających ekologicznie czyste pojazdy.
Wskazane byłoby zastosowanie norm określających silniki, które dotyczą wszystkich pojazdów i wszystkich grup klientów.
Aby obowiązujące dopuszczalne poziomy zanieczyszczenia powietrza nie zostały przekroczone, potrzeba dalszych działań.
1.9 Z zadowoleniem przyjmuje wzmożony nacisk kładziony na zastosowanie biopaliw.
Zwiększenie produkcji bioetanolu i biodiesla w Europie celem zastąpienia paliw tradycyjnych (benzyny i oleju napędowego) niesie ze sobą szereg korzyści:
- zmniejszy emisję gazów cieplarnianych wytwarzanych w transporcie,
- przyczyni się do zabezpieczenia dostaw energii w miarę ubożenia zasobów ropy naftowej,
- zapewni unijnemu rolnictwu i leśnictwu większe możliwości w zakresie uprawy roślin i zalesiania na potrzeby produkcji biopaliw;
- umożliwi krajom rozwijającym się eksport biopaliw na terytorium UE oraz
- ograniczy wykorzystywanie zasobów naturalnych.
Proponowane rozwiązania
1.10 Odrzuca projekt dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym, powinny być raczej przyjęte następujące rozwiązania:
- Komisja powinna ustalić harmonogram wdrażania europejskiej strategii w dziedzinie transportu i ruchu drogowego i podjąć starania, aby odpowiednie normy zaczęły obowiązywać w następujących terminach:
- normy Euro-5 dla ruchu osobowego — w 2007 r.;
- normy Euro-6 dla samochodów osobowych i dostawczych z silnikiem diesla — w 2011 r.;
- normy Euro-6 dla samochodów ciężarowych — w 2012 r.;
- należy przewidzieć działania informacyjno-szkoleniowe na rzecz wspierania i forsowania zamówień w sektorze publicznym na ekologicznie czyste pojazdy.
Podręcznik zamówień publicznych uwzględniających potrzeby ochrony środowiska jest wartościowym narzędziem, potrzeba jednakże dalszych wysiłków;
- należy podjąć inicjatywy zmierzające do opracowania narzędzi umożliwiających uwzględnianie wymogów ochrony środowiska w ramach zamówień publicznych;
- należy zapewnić wsparcie dla rozwoju "zielonych sieci" w systemie zamówień publicznych.
Wspomniane "zielone sieci" dadzą możliwość dokonywania analiz porównawczych, wymiany najlepszych metod postępowania oraz określania wspólnych celów;
- należy nadać priorytetowe znaczenie unijnym działaniom na rzecz pobudzania wysiłków badawczo-rozwojowych w dziedzinie ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym, jak również w zakresie związanych z tym zagadnień;
- należy wspierać rozwój miejscowych energii odnawialnych w zgodzie z zasadą zwiększania liczby ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym.
W tym kontekście trzeba stworzyć mechanizmy niezbędne dla wspomagania uprawy roślin na potrzeby produkcji biopaliw.
Wdrażanie proponowanej dyrektywy na szczeblu lokalnym i regionalnym
1.11 Zwraca uwagę, że warunki realizacji postanowień omawianej dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym różniłyby się w poszczególnych państwach członkowskich:
- W większości państw członkowskich działania przewidziane w proponowanej dyrektywie byłyby finansowane w całości bądź częściowo z podatków krajowych.
W niektórych państwach członkowskich działania te jednakże finansowane są z podatków i opłat lokalnych i regionalnych.
- Rynek ekologicznie czystych pojazdów w Unii Europejskiej jest niejednolity.
Rozmiary parku pojazdów ekologicznie czystych różnią się między innymi dlatego, że niektóre państwa członkowskie z własnej woli wprowadziły obowiązek określonego udziału pojazdów ekologicznie czystych w każdym zamówieniu, co dało wyraźny impuls do rozwoju rynku ekologicznie czystych pojazdów drogowych.
Opracowanie i wprowadzenie systemu zarządzania ekologicznego oraz wspólnotowego systemu eko-zarządzania i audytu (EMAS) w zakładach publicznych także przyczynia się do wzrostu odsetka pojazdów ekologicznie czystych.
- Kolejnym aspektem, pod względem którego państwa członkowskie odbiegają od siebie nawzajem w zakresie możliwości wprowadzania różnego rodzaju pojazdów przyjaznych dla środowiska, jest wielkość inwestycji i nakładów na rozwój infrastruktury.
Warunkiem rozwoju rynku pojazdów przyjaznych dla środowiska jest dostępność sieci stacji paliwowych dysponujących różnymi rodzajami paliwa.
W obliczu tak niejednolitej sytuacji rynkowej, wsparcie dla szczebla lokalnego i regionalnego wymagałoby zróżnicowania w poszczególnych państwach członkowskich.
Przyszłe działania
1.12 Podkreśla, w przypadku przyjęcia dyrektywy, potrzebę dalszej obserwacji i oceny wdrażania jej postanowień w ścisłej współpracy z przedstawicielami szczebla lokalnego i regionalnego.
Istotne znaczenie ma dokonanie podsumowania i przedstawienie efektów wprowadzenia dyrektywy, zwłaszcza pod względem liczby ekologicznie czystych pojazdów w ruchu drogowym oraz ich oddziaływania na jakość powietrza.
Tego rodzaju "informacje zwrotne" dla gmin i regionów, a także dla obywateli Unii, mają ogromne znaczenie dla osiągnięcia i rozbudowywania celów przewidzianych dyrektywą.
Ponadto są one istotnym warunkiem realizacji dalszych działań z myślą o promowaniu ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów 2.1 Wzywa prawodawców europejskich, aby w ramach promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym przewidzieli także jednolite środki przeznaczone dla sektora publicznego i prywatnego.
2.2 Nalega, by podmiotom publicznym na szczeblu lokalnym i regionalnym zapewnić pomoc gospodarczą w zakresie ekologicznych zamówień publicznych.
2.3 Podkreśla znaczenie działań informacyjno-szkoleniowych na rzecz wspierania i rozwoju systemu zamówień publicznych na pojazdy ekologicznie czyste.
2.4 Uważa za konieczne przyjęcie całościowego podejścia do potencjalnych działań na rzecz promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym.
2.5 Proponuje, o ile proponowana dyrektywa zostanie przyjęta, stworzenie systemu sprawozdawczości służącego monitorowaniu dyrektywy w sprawie promowania ekologicznie czystych pojazdów w transporcie drogowym, skoordynowanego z innymi systemami sprawozdawczości.
Powinien on być zestrojony między innymi z systemem sprawozdawczości przewidzianym postanowieniami dyrektywy w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy.
2.6 Opowiada się za tym, by w przyszłości angażować gminy i regiony w opracowywanie, realizację, monitorowanie i ocenę działań proponowanych w omawianej dyrektywie.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – "Dialog na temat społeczeństwa obywatelskiego między UE i krajami kandydującymi"
(2006/C 206/05)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – "Dialog na temat społeczeństwa obywatelskiego między UE i krajami kandydującymi" (COM(2005) 290 końcowy),
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 29 czerwca 2005 r. dotyczącą zwrócenia się do Komitetu o wydanie opinii w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z dnia 29 września 2005 r. powierzającą Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych opracowanie opinii na temat strategii Komisji Europejskiej odnośnie do postępów w procesie rozszerzenia,
uwzględniając swoją opinię w sprawie perspektyw finansowych: komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego zatytułowany: "Budowanie naszej wspólnej przyszłości – Wyzwania polityczne i środki budżetowe w rozszerzonej Unii w latach 2007 – 2013" COM(2004) 101 końcowy, CdR 162/2004 fin [1] (sprawozdawca: Albert BORE, członek rady miejskiej Birmingham (UK/PSE)),
uwzględniając swoją opinię w sprawie zaleceń Komisji Europejskiej w sprawie postępów Turcji na drodze do członkostwa w UE, COM(2004) 656 końcowy, CdR 495/2005 (sprawozdawca: Helene LUND, członkini rady miejskiej Farum (DK/PSE)),
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego decyzji Rady dotyczącej zasad, priorytetów i warunków partnerstwa europejskiego z Chorwacją, COM(2004) 275 końcowy, CdR 499/2004, (sprawozdawca: Isidoro GOTTARDO, radny regionu Friuli-Wenecja Julijska (IT/PPE)),
uwzględniając wyniki konsultacji publicznej przeprowadzonej drogą internetową przez Komisję Europejską w sprawie planowanego programu "Obywatele dla Europy" na okres 2007 – 2013, którego celem jest promowanie aktywnego obywatelstwa europejskiego,
uwzględniając decyzję Rady nr 2004/100/WE z dnia 26 stycznia 2004 r. ustanawiającą wspólnotowy program działań na rzecz promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego (udział społeczeństwa obywatelskiego),
uwzględniając projekt opinii (CdR 50/2006) przyjęty w dniu 28 lutego 2006 r. przez Komisję ds. Stosunków Zewnętrznych i Współpracy Zdecentralizowanej (sprawozdawca: Isidoro GOTTARDO, radny regionu Friuli – Wenecja Julijska (IT/PPE)),
a także mając na uwadze: podstawową rolę, jaką odgrywa społeczeństwo obywatelskie w krajach kandydujących w rozpowszechnianiu projektu integracji europejskiej wśród obywateli i we wspieraniu organów władzy krajowej, regionalnej i lokalnej zaangażowanych w działalność gospodarczą, społeczną i polityczną niezbędną do pomyślnego przeprowadzenia procesu akcesyjnego,
konieczność nawiązania dialogu między społeczeństwami obywatelskimi UE i krajów kandydujących w celu przyśpieszenia i pogłębienia procesu wzajemnego poznawania w dziedzinie społecznej i politycznej oraz w celu wzajemnego poszanowania kultur,
korzyści płynące z zapewnienia zdecentralizowanego podejścia do budowania sieci opartych na społeczeństwie obywatelskim poszczególnych państw, których celem jest wzajemne poznanie i informowanie o procesie integracji europejskiej,
na 64. sesji plenarnej w dniach 26 – 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 27 kwietnia) przyjął następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
1.1 Uwagi ogólne
Komitet Regionów
1.1.1 z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji Europejskiej mający na celu wdrożenie "trzeciego filaru" jej strategii, opierającego się na dialogu na temat społeczeństw obywatelskich i skierowanego do Turcji, Chorwacji oraz do innych krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej;
1.1.2 w szczególności popiera zasadę, zgodnie z którą instytucje europejskie powinny poświęcać uwagę obywatelom krajów kandydujących, co w przeszłości, przy rozważaniu decyzji, konsekwencji i możliwości związanych z poprzednimi procesami rozszerzenia było ewidentnie odsuwane na dalszy plan; w związku z tym integracja postrzegana była jako proces, któremu obywatele się poddali, a nie – w którym uczestniczyli;
1.1.3 w nawiązaniu do decyzji Rady z 3 października 2005 r., która podkreśla potrzebę zapewnienia zgody obywateli na proces przystępowania do Unii, uważa, że informowanie o konsekwencjach postępującego rozszerzenia Wspólnoty nie może się ograniczać do obywateli krajów kandydujących, lecz powinno obejmować również podmioty społeczno-gospodarcze z krajów członkowskich.
Zdolność Wspólnoty do przyjmowania nowych członków, która jest jednym z zasadniczych kryteriów członkostwa w UE, mierzona jest również stopniem akceptacji obywateli dla kolejnych rozszerzeń;
1.1.4 potwierdza wybór Komisji dotyczący włączenia samorządowych władz regionalnych i lokalnych w dialog polityczny, który powinien być prowadzony ze wszystkimi krajami kandydującymi w trakcie procesu przygotowawczego przed ich przystąpieniem do Unii; uważa się w związku z tym za uprzywilejowanego rozmówcę w ramach trzeciego filaru strategii Komisji, ponieważ jego bezpośrednim zadaniem jest działanie na rzecz pogłębiania dialogu między społeczeństwami obywatelskimi; dlatego też wnioskuje o bezpośrednie zaangażowanie go w przyszłą działalność Komisji związaną z dialogiem społeczeństw obywatelskich, w szczególności w zakresie informacji i komunikacji;
1.1.5 podkreśla zachwianie proporcji w komunikacie Komisji Europejskiej, która poświęciła niemal cały dokument jedynie Turcji; uważa, że bardziej wskazane byłoby opracowanie komunikatu ujmującego trzeci filar w perspektywie horyzontalnej, tj. obejmującego wszystkie kraje kandydujące do przystąpienia, nie tylko Turcję i Chorwację;
1.1.6 zwraca szczególną uwagę na przedstawione w komunikacie niejednolite podejście do kwestii finansowej, które mimo iż jest wstępnym zarysem, określa minimalne ramy referencyjne dla działalności związanej z Turcją, natomiast nie przewiduje podobnego rozwiązania dla Chorwacji;
1.1.7 uważa, że należy pozostawić państwom członkowskim Unii Europejskiej możliwość wyboru zasad planowania działań komunikacyjnych i integracyjnych kierowanych do obywateli krajów kandydujących zamieszkujących na ich terytorium, natomiast twierdzi, że właściwym zadaniem dla Komisji Europejskiej byłoby opracowanie – w odniesieniu do źródeł, znaczenia i potencjału procesu integracji europejskiej – wspólnego podejścia obejmującego wszystkie obecne oraz potencjalne kraje kandydujące i wdrażanego poprzez program informacyjny skierowany do obywateli wszystkich krajów kandydujących, a także w szczególny sposób uwzględniającego rolę władz regionalnych i lokalnych;
1.1.8 podkreśla w związku z tym, że należy koniecznie przyznać odpowiednie środki finansowe i powierzyć "europejskiej sieci społeczeństw obywatelskich" – aktywnie działającej w społeczeństwie obywatelskim krajów kandydujących oraz w szkołach i uczelniach wyższych tych państw – zadanie przedstawienia obywatelom każdego z krajów kandydujących historii, instytucji, źródeł i perspektyw procesu integracji europejskiej, a w szczególności znaczenia obywatelstwa europejskiego, które stanie się uzupełnieniem obywatelstwa krajowego, gdy proces akcesyjny zostanie zakończony;
1.1.9 proponuje również ustanowienie i zinstytucjonalizowanie spotkań przedstawicieli regionalnych i lokalnych władz samorządowych Unii Europejskiej oraz ich odpowiedników w krajach kandydujących; jak dotąd nie przeprowadzono jeszcze podobnych działań ani w przypadku Chorwacji, ani krajów Bałkanów Zachodnich będących potencjalnymi kandydatami zgodnie z pierwszymi wzorami układów o stabilizacji i stowarzyszeniu.
1.2 Działania bieżące i nowe działania: Turcja
1.2.1 podtrzymuje swoje przekonanie o celowości utworzenia wspólnego komitetu konsultacyjnego z samorządowymi władzami tureckimi, ale stwierdza z niepokojem, że krajowe władze tureckie nie podjęły jeszcze odpowiednich kroków w celu rzeczywistego utworzenia wspólnego komitetu z KR-em;
1.2.2 przyjmuje do wiadomości propozycję Komisji dotyczącą zaangażowania organizacji pozarządowych w proces integracji obywateli tureckich w państwach członkowskich Unii, ale podkreśla, że aby przyczynić się do rozwoju tego procesu, konieczne jest przyjęcie zdecentralizowanego podejścia angażującego samorządowe władze lokalne;
1.2.3 podkreśla znaczenie specjalnego rocznego sprawozdania Komisji na temat przestrzegania praw mniejszości w Turcji i uważa, iż należy przeznaczyć określoną część budżetu przedakcesyjnego na organizacje pozarządowe i stowarzyszenia przedstawicieli lokalnych, działających na rzecz ochrony praw mniejszości oraz języków mniejszości i języków regionalnych;
1.2.4 pozytywnie odnosi się do podejścia Komisji mającego na celu wspieranie organizacji ochrony praw kobiet i równouprawnienia oraz podkreśla konieczność wspierania i monitorowania aktywnego i rzeczywistego udziału kobiet w konkretnym życiu politycznym na szczeblu lokalnym;
1.2.5 z zadowoleniem przyjmuje udział studentów tureckich w programach wspólnotowych Jean Monnet, jednak uważa, że konieczne jest zdecentralizowanie i rozszerzenie, także z wykorzystaniem nowych technologii, zasięgu tego podejścia, aby włączyć do programów oddalone geograficznie uniwersytety, jak również osoby, które kończą naukę na niższych stopniach systemu edukacji;
1.2.6 wyraża zadowolenie z rozwoju wymiany międzykulturowej, która może stać się fundamentem dialogu z UE i zachęca Komisję Europejską, w szczególności jej przedstawicielstwo w Ankarze, do przyjęcia zdecentralizowanego podejścia, które w wystarczającym stopniu uwzględni oddalone geograficznie organizacje pozarządowe, w tym organizacje wywodzące się z regionów Turcji, w których używane są języki mniejszości; Komisja powinna wspierać ochronę tych języków, m.in. przez zastosowanie programów wspólnotowych Kultura i Media;
1.2.7 popiera pogląd, zgodnie z którym należy wspierać dialog między wspólnotami i stowarzyszeniami religijnymi, i oczekuje, że będzie odpowiednio informowany w tym zakresie za pośrednictwem komunikatów dotyczących dialogu między społeczeństwami obywatelskimi;
1.2.8 uważa, że wskazane jest aktywne zaangażowanie we wspieranie debat publicznych on-line poprzez udział w inicjatywach teleinformatycznych, które zostaną uruchomione przez Komisję na stronie internetowej poświęconej informacjom o Turcji.
1.3 Działania bieżące i nowe działania: Chorwacja
1.3.1 wyraża ubolewanie, że tekst Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Chorwacją, nie przewiduje utworzenia wspólnego komitetu konsultacyjnego KR-u oraz regionalnych i lokalnych samorządowych władz chorwackich, a także zwraca uwagę Komisji na potrzebę wsparcia stanowiska KR-u, aby uniknąć popełnienia podobnego błędu w przypadku innych potencjalnych krajów kandydujących z regionu Bałkanów Zachodnich;
1.3.2 stwierdza, że udział Chorwacji w programach wspólnotowych zwiększył się i oczekuje wzmocnienia instrumentu jakim jest partnerska współpraca między miastami Chorwacji i Unii Europejskiej poprzez program "Obywatele dla Europy" oraz partnerstwo regionów Chorwacji i UE – w szczególności regionów objętych Celem I położonych w państwach członkowskich, które przystąpiły do UE w 2004 r. – również z wykorzystaniem programu Leonardo da Vinci;
1.3.3 poddaje pod rozwagę Komisji konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na promowanie w chorwackim społeczeństwie obywatelskim idei poszanowania języków mniejszości i dwujęzyczności oraz praw mniejszości;
1.3.4 pozytywnie odnosi się do podejścia Komisji Europejskiej mającego na celu włączenie do jej projektów finansowania programów telewizyjnych, które mają przekazywać szerokiej publiczności informacje na temat Unii, programów realizowanych przez europejskie media regionalne i lokalne; podkreśla, że aby tego rodzaju przedsięwzięcie było skuteczne, konieczne jest wykorzystanie języków regionalnych lub udział mniejszości narodowych;
1.3.5 uważa, że w ramach nowych działań podejmowanych przy aktywnym udziale chorwackiego społeczeństwa obywatelskiego, konieczne będzie wspieranie współpracy transgranicznej, w szczególności poprzez promowanie euroregionów i dialogu między religiami;
1.3.6 przyjmuje do wiadomości wyrażoną przez rząd chorwacki chęć opracowania "strategii narodowej na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego" oraz stworzenia Rady na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, której zadaniem byłoby zagwarantowanie odpowiedniej przejrzystości przy ocenie przydziału krajowych środków przeznaczonych na działania chorwackiego społeczeństwa obywatelskiego.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
2.1 Zalecenia ogólne
Komitet Regionów
2.1.1 uważa, że wskazane jest, aby począwszy od 2006 r. Komisja opracowywała roczny przekrojowy dokument dotyczący stanu dialogu między społeczeństwami obywatelskimi, który zachowywałby lepiej proporcje, uwzględniał w większym stopniu różnice między realiami w poszczególnych krajach kandydujących oraz zawierał odrębne sprawozdanie na temat dialogu między wspólnotami i stowarzyszeniami religijnymi;
2.1.2 wnosi o załączanie do wszystkich przyszłych komunikatów dotyczących dialogu między społeczeństwami obywatelskimi ram finansowych dla poszczególnych krajów kandydujących, odnoszących się do rocznego finansowania działań na rzecz rozwoju dialogu między społeczeństwami obywatelskimi;
2.1.3 proponuje Komisji rozważenie możliwości stworzenia "europejskiej sieci społeczeństwa obywatelskiego", tak by obywatele krajów kandydujących i państw UE mogli nawzajem poznać, poprzez szkoły i uniwersytety, historię, różne kultury i proces integracji europejskiej, w duchu poszanowania różnic kulturowych, narodowych, regionalnych i lokalnych UE;
2.1.4 dialog powinien skupiać się na pozytywnych aspektach integracji europejskiej;
2.1.5 wzywa Komisję do wykorzystania sieci nadawców publicznych Circom oraz telewizji prywatnych działających w europejskich regionach i miastach oraz w krajach kandydujących do realizowania programów telewizyjnych przeznaczonych dla szerokiej publiczności w celu rozwijania dialogu między społeczeństwami obywatelskimi UE i krajów kandydujących; ponadto zachęca Komisję do podjęcia działań, dzięki którym dziennikarze tureckiej i chorwackiej prasy krajowej, regionalnej i lokalnej, w tym prasy mniejszości narodowych, będą mogli uczestniczyć w pracach Komitetu podczas sesji plenarnych;
2.1.6 uważa, że należy zwrócić szczególną uwagę na przestrzeganie zasad równouprawnienia oraz na rolę stowarzyszeń kobiet i w związku z tym proponuje, aby Komisja potraktowała priorytetowo przedstawione przez organizacje pozarządowe projekty propagujące przestrzeganie zasad równouprawnienia i zwiększenie udziału kobiet w życiu społecznym i politycznym. W związku z tym Komitet zachęca Komisję Europejską do opracowania dla krajów kandydujących specjalnych programów w celu zwalczania zjawiska bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji zarówno w życiu ekonomicznym, społecznym i politycznym, jak też w dziedzinie edukacji i mediów;
2.1.7 zwraca uwagę na fakt, że Chorwacja jest obecnie wyłączona ze wspólnotowego programu wsparcia dla organizacji działających w dziedzinie aktywnego obywatelstwa europejskiego (uczestnictwo obywatelskie).
2.2 Turcja
2.2.1 przyjmuje do wiadomości oszacowanie przez Komisję nakładów finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów programów w dziedzinie dialogu między społeczeństwami obywatelskimi w 2006 r., które wynoszą 40 mln EUR; w tej kwestii sądzi, że wskazany jest śródokresowy przegląd wykorzystania udostępnionych środków oraz uważa, że podejście uwzględniające konkretne potrzeby jest właściwsze niż przydzielanie środków według stałego podziału procentowego zaproponowanego w komunikacie Komisji, z wyjątkiem ustalonej wcześniej – w perspektywie wieloletniej – kwoty dofinansowania przeznaczonej na wspieranie organizacji pozarządowych i stowarzyszeń przedstawicieli lokalnych, których działalność skoncentrowana jest na ochronie praw mniejszości i ich języków;
2.2.2 wzywa tureckie władze krajowe do podjęcia niezbędnych kroków w celu stworzenia wspólnego komitetu konsultacyjnego tureckich władz lokalnych i KR-u;
2.2.3 wzywa Komisję do finansowania programu Jean Monnet i działań w ramach akcji Jean Monnet – "Wiedza o integracji europejskiej na studiach uniwersyteckich", w tym również poza dużymi tureckimi ośrodkami miejskimi i uniwersyteckimi; w związku z tym uważa za wskazane przygotowanie podobnych programów skierowanych również do osób kształcących się na poziomie niższym niż uniwersytecki;
2.2.4 zaleca, w celu włączenia do działań organizacji pozarządowych działających w oddalonych geograficznie regionach Turcji, jeszcze większe zacieśnienie współpracy ze stowarzyszeniami reprezentującymi samorządowe władze lokalne oraz media regionalne i lokalne;
2.2.5 zachęca Komisję Europejską, by zdecydowanie wezwała władze tureckie do podjęcia działań, dzięki którym kobiety będą w odpowiednim stopniu reprezentowane w lokalnych strukturach politycznych; uważa w związku z tym za pożądane stworzenie dorocznego europejskiego wyróżnienia przyznawanego za aktywność kobiet w zakresie polityki lokalnej w Turcji;
2.2.6 proponuje, w celu wspierania praktyki nawiązywania partnerstwa między miastami tureckimi i miastami Unii, aby Komisja skorzystała z pomocy członków KR-u, którzy mogliby każdego roku objąć patronatem pewną liczbę administracji miejskich i pomóc im nawiązać partnerstwo z odpowiednią liczbą europejskich administracji lokalnych, na przykład podczas corocznej konferencji organizowanej przy jego udziale przez Komisję;
2.2.7 wzywa Komisję Europejską do włączenia Komitetu do inicjatyw teleinformatycznych, do promowania internetowych debat publicznych w ramach tworzenia strony internetowej, która będzie zawierać informacje na temat rozszerzenia i działań wspieranych w ramach dialogu społeczeństwa obywatelskiego w Turcji.
2.3 Chorwacja
2.3.1 wzywa Komisję Europejską do określenia, począwszy od roku programowania 2006, finansowania działań dotyczących dialogu między społeczeństwami obywatelskimi poprzez przydział środków na wydatki w tym zakresie w ramach rocznej dotacji przewidzianej w programie pomocy przedakcesyjnej;
2.3.2 przypomina o swoim zainteresowaniu dialogiem z chorwackimi regionalnymi i lokalnymi władzami samorządowymi oraz wnosi o uwzględnienie w układach o stabilizacji i stowarzyszeniu zawieranych z innymi krajami Bałkanów Zachodnich oficjalnego utworzenia z nim wspólnego komitetu konsultacyjnego;
2.3.3 proponuje utworzenie specjalnych programów partnerstwa między władzami publicznymi regionów chorwackich i europejskimi regionami objętymi Celem 1 (począwszy od 2007 r., cel konwergencji) w celu wymiany najlepszych praktyk w zakresie wykorzystania wspólnotowych funduszy przedakcesyjnych oraz, szczególnie, opracowanie specjalnych programów partnerstwa między regionami w ramach programu kształcenia Leonardo da Vinci;
2.3.4 proponuje stworzenie programu informacyjnego na rzecz wzajemnego poznania oraz propagowania europejskiego przesłania na szczeblu lokalnym, w tym także w językach mniejszości narodowych, dzięki zaangażowaniu regionalnych mediów chorwackich, z uwzględnieniem mediów reprezentujących mniejszości narodowe;
2.3.5 wzywa Komisję Europejską do popierania pracy społeczeństwa obywatelskiego reprezentującego mniejszości narodowe w Chorwacji i do opracowania rocznego sprawozdania na temat przestrzegania praw mniejszości narodowych, ze zwróceniem, w razie potrzeby, szczególnej uwagi na praktykowanie dwujęzyczności w administracji lokalnej i regionalnej;
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: "Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty" i Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej
(2006/C 229/10)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: "Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty" COM(2005) 494 końcowy oraz Białą księgę w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej COM(2006) 35 końcowy,
uwzględniając decyzję Komisji Europejskiej z dnia 13 października 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Prezydium z dnia 15 listopada 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Konstytucyjnych, Sprawowania Rządów w Europie oraz Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając Traktat z Nicei (2001/C 80/01),
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy podpisany przez szefów państw i rządów dnia 29 października 2004 r. (CIG 87/04 REV1, CIG 87/04 ADD1 REV1, CIG 87/04 ADD2 REV1),
uwzględniając Deklarację szefów państw lub rządów państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawie ratyfikacji Traktatu Ustanawiającego Konstytucję dla Europy (Rada Europejska 16- 17 czerwca 2005 r.),
uwzględniając umowę o współpracy między Komitetem Regionów a Komisją Europejską (CdR 197/2005 punkt 11) podpisaną dnia 17 listopada 2005 r.,
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i kontekst oceny debaty nad Unią Europejską" (A6-0414/2005),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty" (CESE 1390/2005 fin) [1],
uwzględniając swą opinię z dnia 13 października 2005 r. w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i ramy oceny debaty nad Unią Europejską" (CdR 250/2005 fin) [2],
uwzględniając swą opinię z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie: "Strategii informacyjnej i komunikacyjnej dla Unii Europejskiej" (CdR 124/2002 fin) [3],
uwzględniając swój projekt opinii (CdR 52/2006 rev.1) przyjęty dnia 7 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych, Sprawowania Rządów w Europie oraz Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (sprawozdawca: Mercedes BRESSO, przewodnicząca regionu Piemontu (IT/PSE)),
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Trudności UE w komunikacji z jej obywatelami wskazują przede wszystkim na istnienie deficytu demokratycznego UE.
Istotne decyzje wpływające na życie Europejczyków podejmowane są w drodze złożonych negocjacji międzyrządowych i międzyinstytucjonalnych, wobec których obywatele są w większości biernymi i przypadkowymi obserwatorami.
2) Dopóki — z jednej strony — deficyt demokratyczny nie zostanie zlikwidowany za pomocą reform instytucjonalnych przygotowanych zresztą w ramach projektu traktatu konstytucyjnego, i — z drugiej strony — rola i praca już istniejących organów demokratycznych Unii Europejskiej nie zostaną ostatecznie zaakceptowane, dopóty podstawowym zadaniem instytucji unijnych będzie wkład w niwelowanie deficytu demokratycznego za pomocą innych środków i tym samym stworzenie obywatelom możliwości wyrażenia opinii w sprawie przyszłości politycznej projektu europejskiego.
3) Należy pilnie ustalić i odpowiednio wcześnie upublicznić nie tylko skuteczne środki komunikacji, ale przede wszystkim cele działania w tym zakresie.
Konieczne jest także zwiększenie obszarów uczestnictwa obywateli, jak również włączenie podstaw projektu europejskiego w ramy szkolnictwa.
Celem tego procesu jest zniwelowanie deficytu demokratycznego oraz umożliwienie obywatelom zabrania głosu w sprawie przyszłości politycznego projektu europejskiego — szczególnie charakteru instytucjonalnego i politycznego Europy: w sprawie tego, czy należy zmierzać do poszerzenia czy też ograniczenia wspólnych polityk, a także czy należy pogłębić, utrzymać czy też ograniczyć integrację gospodarczą i polityczną.
4) Polityka komunikacyjna Unii powinna być ukierunkowana na rozwój szerszej świadomości spraw europejskich. Świadomość taka zaistnieje wówczas, gdy stworzy się obywatelom płaszczyznę europejskiej współpracy.
W tym celu należy zacząć od tematów i spraw, które mają wpływ na codzienne życie obywateli i dzięki którym współpraca europejska może stanowić rzeczywistą wartość dodaną.
Jednocześnie wszyscy muszą pamiętać, że chodzi tu o kwestię wymagającą długiej perspektywy czasowej.
5) Władze regionalne i lokalne mają do odegrania kluczową rolę w debacie nad przyszłością Europy, mobilizując obywateli w odniesieniu do zagadnień, które najbardziej ich dotyczą, jak również organizując sformalizowane debaty ze społeczeństwem, przedstawicielami instytucji lokalnych i regionalnych i posłami do Parlamentu Europejskiego.
Wyraża się nadzieję, że Komitet Regionów, jako instytucja przedstawicielska władz regionalnych i lokalnych, oraz Parlament Europejski, jako wcielenie obywatelstwa ponadnarodowego, mogą być integralną częścią tego procesu, będącego wyrazem prawdziwej wieloszczeblowej komunikacji.
jednomyślnie przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 czerwca) następującą opinię:
STANOWISKO I ZALECENIA KOMITETU REGIONÓW
1.
Komitet Regionów wobec okresu refleksji i planu D
Komitet Regionów
1.1 Uznaje, że okres refleksji stanowi okazję do ożywienia dynamiki wspólnotowej i że obecny kryzys sprawowania rządów w Europie nie powinien podważyć słuszności projektu integracji europejskiej.
Wszystkie strategie komunikacyjne pozostaną bezowocne, jeżeli nie będą oparte na ponownym ujęciu projektu europejskiego w demokratyczne ramy.
1.2 Podkreśla, że Unia Europejska nie będzie mogła urzeczywistnić się jako wspólnota losów, jeżeli nie będzie umiała ugruntować i rozpowszechnić wśród swych obywateli poczucia wspólnej tożsamości opartej na różnorodności, przekazać swych wartości założycielskich nowym pokoleniom, wyrazić i promować tych wartości w kontaktach zewnętrznych, objaśnić swym obywatelom głównych mechanizmów dialogu i interakcji z instytucjami oraz przekazać im podstawowej wiedzy na temat zasadniczych aspektów integracji europejskiej na płaszczyźnie ekonomicznej, politycznej, historycznej i społecznej, a przede wszystkim jeżeli nie będzie umiała sprawić, by stali się oni aktywnymi uczestnikami integracji europejskiej i europejskiego procesu decyzyjnego.
1.3 Podkreśla, że realizacja procesu konstytucyjnego pozostaje jednym z jego celów; sprzeciwia się zatem porzuceniu traktatu konstytucyjnego na rzecz traktatu z Nicei i formom selektywnego wdrażania (ang. "cherry-picking"); opowiada się za przyjęciem traktatu konstytucyjnego, który wzmocniłby tworzenie politycznej, pomyślnie się rozwijającej, silnej oraz obywatelskiej Europy; wzywa do przeprowadzenia ratyfikacji do 2009 r., przy czyn należy wziąć pod uwagę zarówno trudności napotykane w niektórych państwach członkowskich, jak i pozycję państw, które ratyfikowały już traktat; uwypukla w związku z tym potrzebę przedłużenia okresu refleksji, podczas którego nie należy pomijać żadnych możliwości promowania integracji europejskiej, które poprawiłyby obraz Europy w oczach obywateli, czy to przez częściowe czy przez całościowe porozumienia.
1.4 W związku z tym Komitet zwraca uwagę na tendencje nacjonalistyczne i protekcjonistyczne, które pojawiają się w różnych państwach członkowskich.
Tendencje te stanowią zagrożenie dla dalszego rozwoju Unii.
1.5 Podkreśla, że okres refleksji stanowi okazję do uczynienia kluczowym tematem debaty europejskiej zalet wieloszczeblowego sprawowania rządów (ang. "multilevel governance") w celu realizacji ideału projektu europejskiego streszczonego w motcie traktatu konstytucyjnego — "jedność w różnorodności".
1.6 Uważa, że w celu zapewnienia skuteczności i legitymizacji metoda wspólnotowa powinna w pełni obejmować zasadę pomocniczości i proporcjonalności, która jest na tym etapie niezbędnym instrumentem zbliżenia obywateli do Unii Europejskiej.
1.7 Uznaje, że europejska przestrzeń publiczna będzie mogła się narodzić tylko wtedy, gdy Europa ponownie ożywi integrację polityczną, dzięki której obywatele będą mogli aktywnie włączyć się w wybranie jasnych linii politycznych dla przyszłości kontynentu.
1.8 Stwierdza, że należy podjąć wszelkie możliwe starania na rzecz kontynuacji rozwoju europejskiego ducha obywatelskiego, który sprzyjać będzie pełnemu i świadomemu udziałowi obywateli w realizacji projektu europejskiego.
1.9 Stwierdza, że wszyscy demokratycznie wybrani przedstawiciele ponoszą odpowiedzialność za zaspokojenie tych naglących potrzeb i wzywa, by demokratycznie wybrani przedstawiciele lokalni, regionalni, krajowi i europejscy działali wspólnie na rzecz budowania demokratycznych więzi z obywatelami; w związku z tym opowiada się za pogłębieniem współpracy międzyinstytucjonalnej z Parlamentem Europejskim i innymi instytucjami w celu znacznego wzmocnienia konsultacji regionalnych i lokalnych wewnątrz UE.
1.10 Jest przekonany, że dialog z obywatelami, organizacjami politycznymi, związkami zawodowymi oraz stowarzyszeniami powinien zostać wprowadzony na stałych zasadach oraz na podstawie paktu opartego na zaufaniu. Uważa zatem, że okres refleksji powinien zostać wykorzystany w celu zapoznania się z wymogami obywateli.
Wymaga to otwartości i dostępności ze strony instytucji europejskich, co ułatwi obywatelom udział w debatach i dyskusjach.
Z tejże przyczyny konieczna jest stała i zorganizowana współpraca między instytucjami, które powinny wysłuchać obywateli.
1.11 Uważa za istotne systematyczne podkreślanie przez UE oraz wszystkie jej instytucje i organy znaczenia wymiaru lokalnego i regionalnego w państwach członkowskich dla procesu integracji europejskiej.
Ten wymiar terytorialny jest szczególną cechą naszego procesu integracji, będącą w stanie zapewnić wszystkim decyzjom podejmowanym przez UE większą demokratyczną legitymizację.
W tym kontekście opinie KR-u muszą być w większym stopniu brane pod uwagę, jeśli pragnie się wzmocnić demokratyczną legitymizację Unii Europejskiej.
1.12 Podkreśla, że zgodnie z duchem białej księgi w sprawie sprawowania rządów oraz z projektem traktatu konstytucyjnego, KR powinien posiadać instrumenty pozwalające na kontrolowanie wprowadzenia przez Komisję środków przyjętych zgodnie z jego opinią, przynajmniej w dziedzinach objętych obowiązkiem konsultacji.
1.13 Uważa, że zdecentralizowane strategie komunikacyjne powinny wykorzystywać demokratyczny potencjał członków KR-u i ich europejski mandat.
Oznacza to, że plany krajowe przewidziane w "planie D" — z których część jest już w trakcie realizacji — powinny zakładać ich zaangażowanie, że przedstawicielstwa Komisji w państwach członkowskich powinny uznać ich udział i że powinni oni uczestniczyć w inicjatywach wspólnotowych zaproponowanych w ramach "planu D" oraz w działaniach prowadzonych przez Parlament Europejski.
Unia Europejska powinna przewidzieć na ten cel wystarczające środki finansowe, inaczej istnieć będzie zagrożenie, że realizacja planu skończy się na dobrych intencjach.
1.14 Uważa, że należy wyjść poza okres refleksji: instytucje europejskie i demokratycznie wybrani przedstawiciele powinni zaangażować się w zorganizowaną debatę z obywatelami i ich stowarzyszeniami, przy zastosowaniu metody promowanej przez Konwent zajmujący się traktatem konstytucyjnym.
Debatę należy zacząć od omówienia praktycznych problemów, z którymi stykają się obywatele europejscy, takich jak np. poziom życia, zatrudnienie, środowisko naturalne czy kwestie energetyczne, oraz od podjęcia, jak proponuje Parlament Europejski, określonych priorytetowych kwestii dotyczących przyszłości Europy, a mianowicie:
i. Jaki jest cel integracji europejskiej?
ii. Jaką rolę powinna odgrywać Europa w skali światowej?
iii. W świetle globalizacji, jaka jest przyszłość europejskiego modelu gospodarczo-społecznego?
iv. Jak zdefiniować granice Unii Europejskiej?
v. Jak promować wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość?
vi. Jak finansować Unię Europejską?
1.15 Uważa, że należy zrobić więcej dla zdobycia zaufania obywateli niż tylko prowadzić z nimi dialog i spisywać ich życzenia.
Obywatele UE muszą wiedzieć, że w ostateczności to oni sami, poprzez swoich wybranych przedstawicieli, decydują o przyszłości Unii.
Na podane w poprzednim punkcie pytania trzeba zatem odpowiedzieć w ramach, o ile to możliwe, wspólnych politycznych stanowisk wszystkich organów lokalnych, regionalnych i krajowych.
1.16 Uważa, że przedstawiciele szczebla lokalnego, regionalnego, krajowego i europejskiego, oprócz przeprowadzania kampanii informacyjnych i komunikacyjnych, powinni działać na rzecz przyjęcia przez ich własne instytucje, jednostki czy gremia, w ramach codziennych obowiązków, odpowiedzialności za przekazywanie informacji dotyczących europejskiego wymiaru ich działania. Komitet Regionów proponuje w tym celu opracować, w nawiązaniu do niniejszej opinii, przewodnik najlepszych praktyk zawierający przykłady konkretnych akcji podjętych na szczeblu lokalnym i regionalnym, związanych z wprowadzeniem w życie planu D (na rzecz demokracji, dialogu i debaty).
1.17 Uważa, że — oprócz demokracji, dialogu i debaty — do planu D należy włączyć czwarty wymiar związany z decentralizacją poprzez wykorzystanie zewnętrznych źródeł komunikacji, takich jak władze lokalne i regionalne, które — wziąwszy pod uwagę ich kompetencje — mają w tej mierze do odegrania kluczową rolę poprzez fora, inicjatywy i debaty.
Punktem wyjścia dla debaty powinny być fora lokalne i regionalne, w których uczestniczyliby demokratycznie wybierani przedstawiciele (od szczebla lokalnego i regionalnego po krajowy i europejski), przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i stowarzyszeń obywatelskich.
Wyniki tej debaty zostałyby przekazane z forów do parlamentów krajowych i do parlamentu w Strasburgu.
2.
Komitet Regionów a europejska polityka komunikacyjna
Komitet Regionów
2.1 Pragnie, by istniała koordynacja z organami lokalnymi i regionalnymi, ponieważ wieloszczeblowe sprawowanie rządów sformułowane przez UE i regiony może także ułatwić wieloszczeblową komunikację, połączoną z działaniami ukierunkowanymi na wzajemne zrozumienie zgodnie ze wspólnym podejściem opartym na pomocniczości; uważa za oczywiste, że samorządy lokalne i regionalne będą czynnie angażowane w europejską politykę komunikacji.
Zważywszy na istniejącą w UE różnorodność oraz mając na uwadze zasadę pomocniczości, trzeba powiedzieć, że organy władzy znajdujące się najbliżej obywatela są najodpowiedniejszymi podmiotami, by informować go o projekcie europejskim.
2.2 Z zadowoleniem przyjmuje w tym względzie opublikowanie Białej księgi w sprawie europejskiej polityki komunikacyjnej, opartej na wzmocnionym dialogu, zbliżeniu do obywateli i zdecentralizowanym podejściu, lecz żałuje, że dokumentowi temu nie towarzyszy wizja polityczna, a zatem służy on jedynie jako instrument; podkreśla w szczególności brak wizji strategicznej w odniesieniu do charakteru i roli Unii Europejskiej w zakresie ochrony i wspierania interesów oraz potrzeb obywateli europejskich w nadchodzących latach.
2.3 Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że biała księga uznaje rolę władz lokalnych i regionalnych, a w szczególności lokalnych i regionalnych środków masowego przekazu w nawiązaniu dialogu z obywatelami i aktywnym włączeniu do tematyki europejskiej społeczności lokalnych i regionalnych. Zachęca więc do lepszego połączenia kompleksowej sieci środków masowej informacji w Brukseli z lokalnymi redakcjami (poprzez warsztaty, zapraszanie dziennikarzy do Brukseli). W tym kontekście przypomina, że skuteczność władz lokalnych i regionalnych wymaga odpowiednich środków operacyjnych.
2.4 Podkreśla, że również dzięki swemu wkładowi oraz wkładowi wybranych przedstawicieli lokalnych i regionalnych, Unia Europejska dysponuje odpowiednimi ramami demokratycznymi, by nawiązać ponownie dialog z obywatelami, rozwinąć europejskiego ducha obywatelskiego i przekształcić działania wspólnotowe, dążąc do zbliżenia do obywateli. Przypomina, że prasa lokalna i regionalna jest kluczowym pośrednikiem w komunikacji z obywatelami.
2.5 Żałuje, że w białej księdze przyznano mu marginalną rolę, lecz gotów jest przyjąć na siebie odpowiedzialność za ukierunkowanie i koordynację władz lokalnych i regionalnych oraz lokalnej i regionalnej prasy, tym samym wnosząc swój wkład na tym etapie refleksji w ramach współpracy z innymi instytucjami. W tym kontekście podkreśla, że konieczne jest zapewnienie mu większej ilości środków budżetowych i przyznanie mu budżetu potrzebnego, by mógł przyczynić się do odnowionej polityki informacyjnej i komunikacyjnej.
2.6 Z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście otwarcie negocjacji z odpowiednimi służbami Komisji Europejskiej w celu sporządzenia aneksu do umowy o współpracy między KR-em a Komisją Europejską przedłużonej w listopadzie 2005 r., który dotyczyłby polityki informacyjnej i komunikacyjnej.
2.7 Pragnie wnieść swój wkład do europejskiej karty lub kodeksu postępowania w zakresie komunikacji i wzywa Komisję do sprecyzowania koncepcji, celów oraz wartości dodanej tego dokumentu.
2.8 Za niezbędne uznaje połączenie polityki komunikacyjnej z aktywnym obywatelstwem poprzez działania wspierające szeroko nagłośnione wydarzenia, badania, instrumenty informacyjne oraz platformy dialogu i refleksji skierowane do jak najszerszego grona odbiorców ponad granicami, a dotyczące kwestii bliskich obywatelom, takich jak np. zatrudnienie, rozwój miast i obszarów wiejskich, bezpieczeństwo i imigracja, ochrona środowiska i energetyka, a zarazem takich, w wypadku których działania Unii posiadają wartość dodaną.
Kwestie te mają także wielki wpływ na politykę samorządów lokalnych i regionalnych.
2.9 Uznaje, że jednym z celów białej księgi jest lepsze zrozumienie opinii publicznej poprzez sondaże przeprowadzone przez Eurobarometr i sugeruje, by badania opinii były lepiej dostosowane do szczebla lokalnego i regionalnego i że Eurobarometr powinien być bardziej powiązany z KR-em oraz jego członkami; lokalne i regionalne podmioty publiczne oraz organizacje pozarządowe same bezpośrednio odbierają sygnały od opinii publicznej.
2.10 Zachęca, by do programów szkolnych włączono kursy europejskiej edukacji obywatelskiej uczące o tym, czym jest projekt europejski, jego wartości założycielskie, geneza, początkowe cele i wyzwania na przyszłość, przy czym w programach nauczania szkół i uniwersytetów należy przewidzieć odpowiedni rozkład godzin i zapewnić odpowiednią kadrę nauczycielską.
2.11 Opowiada się za europejską polityką informacyjną, która umożliwiałaby UE zdobycie niezależnych instrumentów medialnych, w szczególności zaś z zadowoleniem przyjąłby rozwój instrumentów informowania o Europie w regionalnych agencjach prasowych, możliwości programów szkoleniowych z zakresu komunikacji dla urzędników publicznych oraz przekształcenie Europe by Satellite (EbS) z instrumentu audiowizualnego w prawdziwą europejską agencję prasową.
2.12 Proponuje stworzyć proste, zdecentralizowane mechanizmy finansowania mniejszych organizacji pozarządowych, aby wesprzeć ich działalność informacyjną na temat UE, docierającą bezpośrednio do obywateli poprzez dyskusje, szkolenia, broszury dostosowane do lokalnych problemów lub wizyty w Brukseli.
2.13 Zaleca, by informacje te zostały sformułowane, a później rozpowszechnione, poprzez instytucje regionalne i lokalne. Pragnie, by inne instytucje europejskie nawiązały z nim stałą współpracę umożliwiającą wspólne sporządzenie planów w zakresie komunikacji i informacji tak, jak było to przewidywane.
2.14 Pragnie, aby informowanie o UE postrzegane było w końcu jako logiczne podstawy, na których powinny się opierać zarówno gremia, jednostki i instytucje lokalne, regionalne i krajowe, jak i środki masowego przekazu w celu dostarczania pełnych i wiarygodnych informacji.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony mniejszości i polityki walki z dyskryminacją w rozszerzonej Europie
(2006/C 229/09)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 8 czerwca 2005 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie zgodnie z art. 265 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swego Prezydium z 11 października 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Konstytucyjnych i Sprawowania Rządów w Europie przygotowania opinii w tej sprawie,
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie ochrony mniejszości i polityki walki z dyskryminacją w rozszerzonej Europie, T6-0228/2005,
uwzględniając art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 13 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, podpisany 29 października 2004 r. oraz w szczególności Kartę Praw Podstawowych, stanowiącą jego część II,
uwzględniając dyrektywę 2000/43/WE wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne oraz dyrektywę 2000/78/WE ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Niedyskryminacja i równe szanse dla wszystkich — strategia ramowa" (COM(2005) 224 końcowy) oraz wniosku dotyczącego decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku na rzecz Równych Szans dla Wszystkich (2007) — W kierunku sprawiedliwego społeczeństwa (COM (2005) 225 końcowy),
uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii w Europie (RSP/2005/2666),
uwzględniając swoją opinię w sprawie Zielonej księgi w sprawie równości i niedyskryminacji w rozszerzonej Unii Europejskiej COM(2004) 379 wersja ostateczna (CdR 241/2004 fin) [1],
uwzględniając zalecenia sieci niezależnych ekspertów UE do spraw praw podstawowych opublikowane w Uwagach tematycznych nr 3: Ochrona mniejszości w Unii Europejskiej (ang. Thematic Comments No.
3: The protection of Minorities in the European Union),
uwzględniając sprawozdania Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC) dotyczące sytuacji imigrantów, mniejszości oraz w szczególności Romów,
uwzględniając projekt opinii (CdR 53/2006 rev. 1) przyjęty jednogłośnie dnia 7 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Konstytucyjnych, Sprawowania Rządów w Europie oraz Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (sprawozdawcy: Boris Sovič, Burmistrz Mariboru oraz Eberhard Sinner, Minister Stanu, Szef Kancelarii Stanowej Bawarii), a także mając na uwadze, co następuje:
1. Szacunek dla praw podstawowych, różnorodności kulturowej i językowej to szczególny atut Europy, który należy podtrzymywać we wszystkich regionach Unii Europejskiej i który stanowi priorytet dla Komitetu Regionów.
2. Wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną muszą być zwalczane z równą intensywnością i przy zachowaniu świadomości faktu, że wszyscy mieszkańcy przyczyniają się do bogactwa Europy.
3. Istnieje różnica pomiędzy ochroną mniejszości a polityką walki z dyskryminacją — równe traktowanie jest podstawowym prawem wszystkich obywateli, a nie przywilejem.
4. Każdy poszczególny człowiek ma prawo być inny; tolerancja i szacunek powinny być powszechnymi postawami wobec życia, opartymi na wzajemności, a nie względami okazywanymi tylko wobec niektórych.
5. Władze lokalne mają do odegrania ważną rolę w zakresie utrzymania w mocy podstawowego prawa do wolności zgromadzeń.
6. Przedstawiciele władz lokalnych są w szczególny sposób odpowiedzialni za ustanawianie wzorców do naśladowania i szerzenie dobrych przykładów.
7. Władze lokalne i regionalne posiadają znaczne uprawnienia w kwestiach dotyczących publicznych rejestrów i akt, edukacji, policji, służby zdrowia, mieszkalnictwa i pomocy społecznej, bez których nie jest możliwe zagwarantowanie praw podstawowych.
8. Komitet Regionów rozpoczął, na prośbę Parlamentu Europejskiego, zbieranie przykładów najlepszych praktyk na szczeblu lokalnym i regionalnym i pragnie dzięki temu znacząco przyczynić się do lepszej ochrony mniejszości i wdrażania polityki walki z dyskryminacją,
przyjął jednogłośnie na 65. sesji plenarnej w dniach 14- 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 czerwca) następującą opinię:
Komitet Regionów
1.
Uwagi ogólne
1.1 przyjmuje z zadowoleniem rezolucję Parlamentu Europejskiego i zgadza się z zawartym tam stwierdzeniem, że stan wdrażania polityki walki z dyskryminacją jest niezadowalający; zauważa jednakże, że nawet jeżeli poziom wdrażania różni się w poszczególnych państwach członkowskich, a niektóre z nich wykazują się większą aktywnością, to UE, jej państwa członkowskie oraz władze regionalne i lokalne wypracowały już obszerną listę najlepszych praktyk;
1.2 podziela stanowisko PE, że różnorakie lokalne, regionalne i krajowe organy władzy państw członkowskich mogłyby lepiej koordynować środki mające na celu zwalczanie wszelkich form dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, włącznie z antysemityzmem i atakami na grupy mniejszościowe, a w szczególności Romów;
1.3 dostrzega fakt, że władze lokalne i regionalne stoją przed podwójnym wyzwaniem: z jednej strony z uwagi na odpowiedzialność administracji regionalnej i lokalnej za przeciwdziałanie praktykom dyskryminującym oraz przestrzeganie zasady równości w dostępie do praw indywidualnych, gospodarczych i społecznych, a z drugiej strony z uwagi na odpowiedzialność za aktywne promowanie praw podstawowych, włącznie z poszanowaniem praw mniejszości;
1.4 podkreśla, że przepisy stosowane przez władze lokalne i polityka przez nie prowadzona nie mogą dyskryminować ani w teorii, ani w praktyce, oraz muszą sprzyjać integracji społecznej, gospodarczej i politycznej;
1.5 dostrzega fakt, że bieda, wykluczenie społeczne i tworzenie się gett mogą prowadzić do ekstremizmu i jest zdania, że skuteczna polityka integracji, obejmująca działania w zakresie edukacji i mieszkalnictwa na szczeblu regionalnym i lokalnym, może bezpośrednio pomóc zapobiegać gwałtownym wybuchom ekstremizmu, a szczególną uwagę należy zwrócić na młodych ludzi żyjących w miejskich gettach;
1.6 wskazuje na fakt, że w wielu miastach, gminach i regionach podejmowane są pozytywne działania zmierzające do zapewnienia członkom mniejszości wyższego poziomu ochrony, oparte na idei społeczeństwa wielokulturowego oraz świadomości bogactwa i zróżnicowania UE; przedstawia zatem, w załączeniu do niniejszej opinii, wstępny i niepełny zbiór przykładów dobrych praktyk na szczeblu lokalnym i regionalnym, sporządzony na podstawie materiałów zebranych przez członków KR-u;
2.
Poglądy i zalecenia
2.1 Zdecentralizowane działania promujące różnorodność i dialog międzykulturowy
2.1.1 jest zdania, że władze lokalne i regionalne powinny przyczyniać się do walki z rasizmem, antysemityzmem, islamofobią, ksenofobią i homofobią oraz atakami na grupy mniejszościowe, a w szczególności Romów, poprzez wspieranie różnorodności na najniższych szczeblach oraz stosowanie zasady, zgodnie z którą różnorodność tworzy bogactwo społeczeństwa;
2.1.2 proponuje, by władze lokalne i regionalne podjęły właściwe, zdecentralizowane działania zmierzające do zwiększenia poziomu ochrony praw mniejszości i zwalczania rasizmu i ksenofobii w europejskich miastach i regionach, takie jak:
- utworzenie regionalnych i lokalnych biur ds. walki z dyskryminacją, do których zadań należałoby monitorowanie i rejestrowanie skarg grup odczuwających dyskryminację,
- rozpowszechnienie podstawowych informacji na temat sytuacji mniejszości i polityki walki z dyskryminacją wśród ogółu społeczeństwa,
- prezentowanie opinii publicznej wzorcowych działań przez oficjalnych przedstawicieli miast, gmin, regionów itp.,
- uaktywnienie punktów kontaktowych serwisu EuropeDirect służących promowaniu praw mniejszości i środków walki z dyskryminacją,
- organizowanie imprez i obchodów mających na celu zbliżenie przedstawicieli różnych kultur, tradycji i grup językowych zamieszkujących te same tereny,
- programy szkoleniowe dla pracowników administracji lokalnej i regionalnej, nauczycieli i dziennikarzy, promujące walkę z dyskryminacją i równe traktowanie wszystkich obywateli,
- utworzenie dla członków mniejszości dróg łatwego i bezpośredniego kontaktu ze służbami administracyjnymi, tam gdzie mogą oni być narażeni na dyskryminację;
2.1.3 popiera podkreślenie przez Parlament sytuacji Romów jako źródła szczególnej troski i jest w związku z tym zdania, że społeczność romska wymaga szczególnej ochrony, także z uwagi na jej liczebność i specyfikę;
2.1.4 jest przekonany, że integracja Romów stanowi duże wyzwanie dla władz regionalnych i lokalnych i wzywa instytucje UE, rządy krajowe oraz władze lokalne i regionalne do opracowania wspólnego, zintegrowanego i zdecentralizowanego podejścia ułatwiającego integrację polityczną, społeczną i gospodarczą, promującego jednocześnie tolerancję i poszanowanie dla różnorodności.
W tym kontekście proponuje następujące działania na szczeblu lokalnym i regionalnym:
- opracowanie elastycznych strategii edukacyjnych, aby w miarę możliwości zwiększyć szanse na integrację,
- wymiana przykładów działań do naśladowania pomiędzy tymi miastami i regionami, gdzie mieszkają przedstawiciele społeczności romskiej,
- finansowanie imprez kulturalnych mających na celu promowanie dziedzictwa kulturowego i tradycji Romów;
2.1.5 podkreśla znaczenie dialogu pomiędzy grupami religijnymi i etnicznymi na szczeblu regionalnym i lokalnym, którego celem jest uniknięcie ekstremizmu i segregacji, a który mógłby też prowadzić do powszechnego zrozumienia równości i różnorodności europejskich społeczeństw;
2.1.6 popiera podkreślenie przez Parlament homofobii w Europie jako szczególnego powodu do obaw, przede wszystkim w odniesieniu do "serii niepokojących wydarzeń, które miały ostatnio miejsce w szeregu państw członkowskich";
2.2 Wykorzystywanie i promowanie standardów i planów na rzecz równego traktowania
2.2.1 jest zdania, że w celu osiągnięcia standardów równego traktowania w zakresie świadczenia usług władze lokalne i regionalne powinny rozważyć ustanowienie wskaźników i celów politycznych, które pomogłyby mierzyć postępy we wdrażaniu polityki i pragnie przyczynić się do sporządzenia takich wskaźników;
2.2.2 dostrzega fakt, że standardy i plany na rzecz równego traktowania dotyczące strategii równości społeczności oraz równości bez względu na rasę, płeć, niepełnosprawność i orientację seksualną pozwolą w większym stopniu podkreślić znaczenie sprawiedliwego traktowania i równego dostępu do lokalnych usług samorządowych i zatrudnienia; opracowano je jako narzędzie umożliwiające władzom lokalnym i regionalnym włączenie problematyki płci, rasy i niepełnosprawności do strategii gmin i działań na wszystkich szczeblach;
2.2.3 jest zdania, że władze lokalne i regionalne powinny świadczyć ogólnodostępne usługi lokalne wysokiej jakości, które odpowiadają potrzebom różnych dzielnic i społeczności miejskich i które pozwalają na umocnienie spójności i trwałości społeczności, stosując określone wcześniej wzory do naśladowania, takie jak:
- pomoc prawna w formie porad dotyczących indywidualnego statusu,
- finansowanie gminnych ośrodków przyjęć,
- utworzenie forum integracyjnego dla publicznych dyskusji, aby nasilić kontakty pomiędzy obywatelami/mieszkańcami i nowo przybyłymi,
- utworzenie organów doradczych ds. walki z dyskryminacją oraz wprowadzenie instytucji specjalnych doradców ds. przypadków dyskryminacji ze względu na rasę lub płeć;
2.3 Dostęp do nauki języków, edukacji i rynku pracy
2.3.1 wskazuje na fakt, że edukacja jest podstawowym narzędziem integracji mniejszości w życie społeczne i polityczne krajów, w których mieszkają oraz nauczania tolerancji i poszanowania dla różnorodności, a także na fakt, że władze regionalne odgrywają ważną rolę w tej dziedzinie;
2.3.2 wzywa państwa członkowskie, powtarzając wezwanie Parlamentu Europejskiego, by zrobiły wszystko w celu zagwarantowania skutecznego włączenia dzieci uchodźców, osób ubiegających się o azyl oraz imigrantów do systemów szkolnictwa.
Władze publiczne powinny także pomagać w zapewnianiu członkom mniejszości wszelkich dostępnych możliwości nabywania umiejętności językowych niezbędnych do pomyślnego przebiegu integracji;
2.3.3 podkreśla, że fakt nabycia wystarczających umiejętności językowych w zakresie języka urzędowego społeczności, w której żyją mniejszości, zwiększa możliwości skutecznej integracji oraz przekonuje, że władze lokalne i regionalne powinny w ramach swoich kompetencji — i gdy jest to właściwe — gwarantować programy integracyjne obejmujące m.in. fakultatywne, bezpłatne kursy nauki języków urzędowych nawet w przedszkolach;
2.3.4 jest zaniepokojony zniechęceniem wywoływanym przez wysokie bezrobocie wśród młodych ludzi i zaleca wykorzystywanie pozytywnych środków, przede wszystkim w odniesieniu do dostępu wszystkich defaworyzowanych grup do rynku pracy;
2.3.5 proponuje zaktywizowanie sieci kontaktów swoich członków w celu poparcia:
- organizowania praktyk w instytucjach gminnych dla członków mniejszości,
- systemu stypendiów dla najlepszych studentów wywodzących się z mniejszości narodowych i grup defaworyzowanych,
- specjalnych programów językowych dla dzieci imigrantów;
2.3.6 odnotowuje istniejące dobre praktyki na szczeblu regionalnym i lokalnym w dziedzinie edukacji i dostępu do rynku pracy, takie jak:
- przyjmowanie dzieci każdej narodowości do szkół państwowych,
- nieodpłatny, gwarantowany przez gminy dostęp do nauki języków dla każdego,
- równy dostęp do edukacji, także dla osób niepełnosprawnych, niebędących obywatelami UE i starszych, zgodnie z zasadami kształcenia przez całe życie,
- projekty edukacyjne mające na celu zwalczanie dyskryminacji,
- kursy prowadzone w języku mniejszości,
- wirtualne biura polityki integracyjnej,
- działania mające na celu zwalczanie dyskryminacji w zakresie zatrudnienia na szczeblu lokalnych urzędów pracy np. poprzez przesyłanie pracodawcom anonimowych informacji o poszukujących pracy, bez podawania imion i nazwisk takich osób;
2.4 Dostęp do mieszkań socjalnych i usług publicznych
2.4.1 wzywa państwa członkowskie do utworzenia krajowej bazy danych dobrych przykładów lub krajowych wytycznych dotyczących działań dla władz odpowiedzialnych za mieszkalnictwo, w celu systematycznego i skrupulatnego zbierania danych dotyczących warunków mieszkaniowych imigrantów i członków mniejszości etnicznych;
2.4.2 wzywa władze lokalne i regionalne do zwiększenia wysiłków w celu zapewnienia, że stosowane są środki niedyskryminujące, a w szczególności, że:
- mieszkania socjalne przyznawane są rodzinom niezależnie od narodowości,
- unika się segregacji w zakresie mieszkalnictwa i w razie potrzeby stosowana jest pozytywna dyskryminacja,
- utworzone zostały plany działania na szczeblu lokalnym i regionalnym w celu zagwarantowania równego dostępu do mieszkań;
2.4.3 podkreśla najlepsze praktyki władz lokalnych i regionalnych mające na celu zagwarantowanie wszystkim obywatelom równego dostępu do mieszkań i usług publicznych, takie jak:
- zapewnianie gwarancji technicznych i prawnych oraz ubezpieczeń dla wszystkich grup społeczeństwa,
- przyznawanie mieszkań komunalnych imigrantom i obywatelom państw trzecich,
- tworzenie organizacji doradczych w celu poprawy dostępu uchodźców i imigrantów do mieszkań,
- wprowadzenie nienastawionych na zysk programów wynajmu mieszkań,
- zapewnienie udziału imigrantów w publicznych forach, na których omawia się politykę dotyczącą sektora mieszkaniowego,
- zapewnienie równego dostępu do usług publicznych i jednakowej ich jakości dla każdego członka społeczności lokalnych.
2.5 Aktywny dostęp do życia politycznego i obywatelskiego
2.5.1 zdecydowania popiera udział członków grup mniejszościowych w życiu politycznym na wszystkich szczeblach (lokalnym, regionalnym, narodowym i europejskim), a w szczególności ich większy udział w polityce lokalnej.
W tym celu należy zadbać o większą przejrzystość i przystępność struktur i procedur decyzyjnych władz lokalnych i regionalnych, tak by zachęcić mniejszości do udziału oraz zapewnić nieograniczoną wolność słowa i zgromadzeń;
2.5.2 proponuje władzom lokalnym i regionalnym, by zachęcały przedstawicieli imigrantów z różnych grup etnicznych do odgrywania bardziej odpowiedzialnej roli w społeczeństwach państw członkowskich oraz w samych władzach regionalnych i lokalnych;
2.5.3 przyjmuje z zadowoleniem inicjatywy podjęte w wielu miastach i regionach, wprowadzające określone środki promowania korzystania z praw politycznych, takie jak:
- tworzenie organów doradczych;
- obecność jednego lub kilku przedstawicieli mniejszości w radzie miasta;
- pełny udział członków mniejszości w wyborach lokalnych i wyborach władz miasta;
- stworzenie przestrzeni dla wspólnych działań obywateli/mieszkańców, imigrantów i wszelkich grup defaworyzowanych;
2.5.4 zachęca do wdrażania konkretnych środków włącznie z tworzeniem warunków pozwalających przedstawicielskim instytucjom członków mniejszości narodowych faktycznie uczestniczyć w opracowywaniu i wdrażaniu polityk i programów dotyczących edukacji i zawodowej integracji mniejszości;
2.5.5 podkreśla odpowiedzialność mediów lokalnych i regionalnych za promowanie tolerancji i poszanowania dla różnorodności oraz ich rolę w zapewnianiu skutecznej komunikacji i stymulowaniu bardziej aktywnego udziału członków mniejszości w lokalnym życiu politycznym i obywatelskim;
2.6 Promowanie zbierania danych na szczeblu regionalnym i lokalnym
2.6.1 jest zdania, że zbieranie danych z rozróżnieniem przynależności etnicznej jest kluczowe dla oceny wpływu polityki walki z dyskryminacją;
2.6.2 powtarza swoje wezwanie, by Komisja opublikowała wademekum dobrych praktyk w zakresie walki z dyskryminacją dla władz lokalnych jako pracodawców, dostawców i nabywców towarów i usług oraz liderów w zakresie umacniania spójności społeczności i walki z dyskryminacją.
Takie wademekum powinno dotyczyć obowiązków władz lokalnych w zakresie utrzymania w mocy praw podstawowych, włącznie z wolnością zgromadzeń, oraz szczególnej odpowiedzialności władz lokalnych za przykładne zwalczanie "mowy nienawiści" lub wypowiedzi, które mogłyby wywołać efekt uzasadniania, szerzenia lub lansowania nienawiści rasowej, ksenofobii, antysemityzmu, homofobii lub innych form dyskryminacji lub nienawiści opartej na nietolerancji.
W tym kontekście oferuje Komisji wsparcie w zbieraniu danych na szczeblu regionalnym i lokalnym;
2.6.3 jest zdania, że lepsze zbieranie, monitorowanie i ocena danych są ważne dla opracowywania skutecznych polityk promujących równość oraz dla zwalczania wszelkich form dyskryminacji, a także podkreśla, że władze lokalne i regionalne powinny zostać zaangażowane, u boku Komisji, w opracowywanie porównywalnych danych ilościowych w celu zidentyfikowania i podkreślenia zakresu istniejących nierówności;
3.
Uwagi końcowe
3.1 podkreśla znaczenie poprawy współpracy międzyinstytucjonalnej pomiędzy instytucjami UE, Radą Europy, ONZ oraz OBWE dla skutecznej ochrony mniejszości oraz podkreśla rolę organizacji pozarządowych oraz krajowych, międzynarodowych i europejskich stowarzyszeń władz regionalnych i lokalnych w tym procesie;
3.2 pragnie, aby wymiar regionalny został w większym stopniu uwzględniony w sprawozdaniach Europejskiego Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC) oraz sieci niezależnych ekspertów UE do spraw praw podstawowych;
3.3 jest zdania, że UE mogłaby uzupełniać działania państw członkowskich na szczeblu lokalnym, regionalnym i krajowym poprzez przyznawanie odpowiednich środków, a państwa członkowskie mogłyby wydelegować część uprawnień decyzyjnych w zakresie funduszy strukturalnych do władz regionalnych i lokalnych, w duchu polityki decentralizacji prowadzonej przez UE;
3.4 wzywa do właściwego finansowania działań władz lokalnych i regionalnych mających na celu zwalczanie dyskryminacji oraz zapewnienie, że chronione są prawa wszystkich obywateli.
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
Bruksela, 04.07.2006
COM(2006) 358 wersja ostateczna
KOMUNIKAT KOMISJI
SPRAWOZDANIE W SPRAWIE POSTĘPÓW W MODERNIZACJI SYSTEMU RACHUNKOWOŚCI KOMISJI EUROPEJSKIEJ NA DZIEŃ 31 MARCA 2006 R.
SPIS TREŚCI
KOMUNIKAT KOMISJI SPRAWOZDANIE W SPRAWIE POSTEPÓW W MODERNIZACJI SYSTEMU RACHUNKOWOŚCI KOMISJI EUROPEJSKIEJ NA DZIEŃ 31 MARCA 2006 R. 1
1.
Wprowadzenie 4
2.
Podsumowanie stopnia wdrożenia reformy na dzień 31 marca 2006 r. 4
3.
Wdrożenie zmodernizowanego systemu rachunkowości w służbach komisji 5
3.1 Przygotowanie sprawozdań finansowych oraz bilansów otwarcia za rok finansowy 2005.
5
3.2 Udzielanie i zaciąganie pożyczek 6
3.3 Szkolenia 6
3.4 Konsolidacja 7
3.5 Zmiana roku budżetowego 7
4 Środowisko kontroli i zatwierdzanie systemów lokalnych 8
4.1 Komunikacja i jakość rachunkowości.
8
4.2 Zatwierdzanie systemów lokalnych 8
5.
Rozwój systemów informatycznych dla budżetu ogólnego 9
6.
Wdrożenie rachunkowości memoriałowej przez pozostałe instytucje i agencje 10
7 ABAC Przedstawicielstwa 10
8 Europejski Fundusz Rozwoju 11
9 Perspektywy na przyszłość 12
10 Wnioski 12
ZAłąCZNIK 1: PLAN PROGRAMU ZINTEGROWANEGO: STAN NA DZIEń 31 MARCA 2006 R.) 15
Załącznik II: Bezpieczeństwo systemu i synchronizacja 20
Wprowadzenie
W dniu 31 marca 2006 r. księgowy Komisji przekazał Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu pierwsze wstępne sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich przygotowane zgodnie z międzynarodowymi standardami rachunkowości.
W ten sposób Komisja nie tylko wyprzedziła pod tym względem inne instytucje publiczne, ale dowiodła organom udzielającym jej absolutorium, że jest gotowa w pełni rozliczyć się ze środków, które powierzyli jej podatnicy.
Te sprawozdania finansowe są wynikiem trzyletnich intensywnych prac wszystkich służb Komisji, jak również innych instytucji i agencji:
- Opracowano zasady rachunkowości odpowiednie dla działań Komisji oraz zgodne z międzynarodowymi standardami rachunkowości, a wraz z nimi odpowiednie podręczniki rachunkowości;
- Opracowano systemy informatyczne pozwalające wypełnić nowe wymogi rachunkowości;
- Wszystkie służby Komisji przyjęły własne procedury administracyjne i finansowe, służące rejestrowaniu zdarzeń rachunkowych w chwili, gdy mają one miejsce, nie zaś wyłącznie w chwili otrzymania lub wypłaty środków pieniężnych albo pod koniec roku, tym samym wprowadzając zasady rachunkowości memoriałowej;
- Określono bilanse niezbędne to otwarcia pierwszych rachunków według metody memoriałowej.
Prace te zostały zakończone w styczniu 2005 r., na tyle wcześnie, by rok finansowy 2005 można było rozpocząć się na właściwych zasadach.
Od stycznia 2005 r.:
- Bilanse otwarcia zostały sprawdzone i zatwierdzone przez służby zatwierdzające.
- Każda służba oszacowała wydatki narosłe na początku i na końcu każdego roku.
- Wszystkie systemy zostały zbadane przez księgowego Komisji pod kątem ich zdolności do rejestrowania i przekazywania wymaganych informacji rachunkowych.
- Sprawozdania finansowe Komisji zostały przygotowane oraz skonsolidowane ze sprawozdaniami pozostałych 8 instytucji i 16 agencji.
Tym samym Komisja dotrzymała określonych w rozporządzeniu finansowym terminów przygotowania sprawozdań finansowych, które pod wszystkimi istotnymi względami odpowiadają standardom międzynarodowym oraz wypełniła swoje zobowiązania wobec Parlamentu Europejskiego i Rady, dotyczące przedstawiania sprawozdań na temat postępów osiągniętych przy realizacji tego celu[1], który obie te instytucje uznały za szczególnie ambitny.
Prace nie zostały jednak jeszcze zakończone.
Osiągnięcie pełnej zgodności ze wszystkimi standardami rachunkowości jest długotrwałym procesem.
Rachunki pomocnicze typu „imprest” prowadzone w zagranicznych przedstawicielstwach Komisji muszą zostać włączone do centralnego systemu rachunkowości, a Europejski Fundusz Rozwoju musi zostać przeniesiony do zmodernizowanego systemu informatycznego.
Opóźnienia w realizacji tych zadań wynikają z trudności związanych z wprowadzaniem nowych systemów oraz konieczności przeprowadzenia szkoleń w odległych służbach; nie wpływają one w istotny sposób na sprawozdania finansowe.
Przed zatwierdzeniem systemów w dwóch dyrekcjach generalnych konieczne będzie wprowadzenie w nich zmian.
W danych liczbowych co najmniej jednej dyrekcji generalnej stwierdzono poważne błędy, dyrekcja ta została poproszona o przekazanie poprawionych danych.
Pomimo że służby Komisji wkładają wiele wysiłku w sprawdzanie i kontrolowanie bilansów otwarcia oraz rozliczeń międzyokresowych, Trybunał Obrachunkowy prawdopodobnie stwierdzi dalsze błędy, które w miarę możliwości powinny zostać poprawione, tak aby w sprawozdaniu końcowym składanym do dnia 31 lipca 2006 r znalazły się już poprawne dane.
Ryzyko błędów jest tym większe, że w Komisji nie ma wystarczającej liczby wykwalifikowanych pracowników, którzy mogliby szybko wdrożyć tak poważną reformę, jak również z powodu opóźnień, które nastąpiły w niektórych służbach i stały się przyczyną pośpiechu w pracy, a także opóźnień w opracowywaniu pewnych informatycznych narzędzi księgowych i sprawozdawczych oraz przy uaktualnianiu dokumentacji i szkoleń.
podsumowanie stopnia wdrożenia reformy na dzień 31 marca 2006 r.
Proces przechodzenia na nowy system rachunkowości w Komisji Europejskiej przebiega jak dotąd zadowalająco.
W dniu 1 stycznia 2005 r. Komisja zmieniła ogólny system rachunkowości UE z kasowego na memoriałowy, który już teraz zapewnia Komisji Europejskiej większą bieżącą kontrolę nad jej finansami oraz dostarcza lepszych informacji finansowych.
W ciągu roku 2005 system rachunkowości memoriałowej był nadal udoskonalany, w roku 2006 i 2007 wprowadzane będą dalsze zmiany i usprawnienia, tak aby stopniowo objąć nim Europejski Fundusz Rozwoju, przedstawicielstwa, agencje oraz stworzyć jedną bazę danych.
Opracowano szczegółowy plan działań na lata 2005-2006, który został zmieniony i rozszerzony w obliczu zdobytych doświadczeń.
Plany na rok 2006 i 2007 zostały przedstawione w załączniku.
W pierwotnym planie niewłaściwie oceniono zakres prac koniecznych do zakończenia modernizacji systemu informatycznego, w związku z czym konieczna była zmiana harmonogramu niektórych zadań.
Głównymi przedsięwzięciami księgowymi, które wciąż są w toku realizacji, są moduły ABAC-EFR i ABAC-przedstawicielstwa, które powinny zacząć funkcjonować w pełni na początku roku finansowego 2007 (przedstawicielstwa) i 2008 (EFR).
Główne kwestie, które pojawiły się w 2005 r., przedstawiono w niniejszym sprawozdaniu.
Księgowy Komisji przedstawił Trybunałowi Obrachunkowemu wstępne sprawozdania finansowe za rok 2005, pierwsze, które zostały opracowane w pełni na zasadach memoriałowych.
Sprawozdania finansowe muszą zostać zatwierdzone przez Komisję do dnia 31 lipca 2006 r.
Wszystkie służby i dyrekcje generalne podjęły znaczne wysiłki, aby przygotować bilanse otwarcia dla tego pierwszego roku, sprawdzić je oraz dokonać koniecznych korekt, oraz ocenić wydatki naliczane na początku i końcu roku finansowego w sposób spójny i konsekwentny.
Niektóre kontrole danych będą kontynuowane do momentu zamknięcia sprawozdań końcowych, niektóre sprawozdania finansowe muszą zostać jeszcze uzgodnione z rachunkami ogólnymi, a jedną dyrekcję generalną poproszono o ponowne przedstawienie swoich danych szacunkowych.
Pomimo tych wysiłków, biorąc pod uwagę olbrzymią skalę zadania oraz niedostateczną znajomość nowych procedur rachunkowych w służbach Komisji, a także niewielką liczbę wykwalifikowanych i wyszkolonych pracowników, istnieje ryzyko, że nie uda się wykryć poważnych błędów i braków pozostających w sprawozdaniach końcowych.
Zwrócono uwagę Trybunału Obrachunkowego na pewne zagadnienia związane z rachunkowością, w szczególności na kwestię podmiotów, które miały zostać włączone do skonsolidowanego sprawozdania finansowego Wspólnot, jednak nie wyraziły jeszcze na to zgody, oraz na sposoby ujawniania kwot, należnych od państw członkowskich z tytułu istniejących wierzytelności Wspólnot.
Wdrożenie zmodernizowanego systemu rachunkowości w Komisji
Przygotowanie sprawozdań finansowych oraz bilansów otwarcia za rok obrachunkowy 2005.
Określone zostały nowe wymagania sprawozdawcze dotyczące sprawozdań finansowych za rok 2005, opracowano również procedury zamknięcia rachunków za 2005 r. oraz przygotowania sprawozdań finansowych za rok 2005.
Wstępne roczne sprawozdania finansowe zostały przekazane w dniu 31 marca 2006 r., w terminie określonym w rozporządzeniu finansowym.
W celu ustalenia operacyjnych bilansów otwarcia , zasadniczo wszystkie informacje wymagane przy rachunkowości memoriałowej zostały wprowadzone do centralnego systemu rachunkowości w styczniu 2005 r. ( ok. 7 tys. faktur i rachunków, 30 tys. pozycji dotyczących prefinansowania, 92 tys. środków trwałych oraz 3 100 gwarancji).
Każda służba została poproszona o sprawdzenie dokładności tych danych do dnia 1 maja 2005 r., a w lipcu 2005 r. każdy dyrektor generalny oraz szef służby został formalnie wezwany do zatwierdzenia operacyjnego bilansu otwarcia swojej jednostki.
Po przeprowadzeniu weryfikacji i kontroli każda dyrekcja generalna zatwierdziła dane, prosząc jednak o dokonanie pewnych korekt w celu zagwarantowania jakości danych.
Ostatni bilans otwarcia został zatwierdzony w styczniu 2006 r.
Trybunał Obrachunkowy otrzymał szczegółowe dane dotyczące faktur oraz prefinansowania w lutym 2005 r., natomiast zestawienia bilansowe każdej dyrekcji generalnej przekazano mu z chwilą przesłania ich do zatwierdzenia w lipcu 2005 r.
Trybunał Obrachunkowy miał również dostęp do wszystkich danych zapisanych w systemie od momentu kiedy został on wprowadzony.
Ogromnym wyzwaniem przy przechodzeniu na system rachunkowości memoriałowej w 2005 r. było zakończenie otwierania bilansów memoriałowych z dniem 1 stycznia 2005 r., co okazało się pracochłonnym zajęciem dla Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu oraz wszystkich analogicznych służb.
Wytyczne dotyczące szacowania wysokości wniosków o finansowanie wspólnotowe nie złożonych jeszcze przez beneficjentów (zakończenie księgowań) zostały przesłane do dyrekcji generalnych w dniu 16 sierpnia 2005 r., po przeprowadzeniu z nimi konsultacji na temat ustalenia najodpowiedniejszej podstawy do takich szacunków.
W dniu 31 stycznia 2006 r. ostatnia dyrekcja generalna opracowała własną metodologię oraz zakończyła księgowania („cut-off”) do bilansu otwarcia, a w dniu 17 marca ostatnia dyrekcja generalna przedstawiła informacje konieczne do zakończenia księgowań na koniec roku.
Dyrekcja Generalna ds. Budżetu przeprowadziła przeglądy i kontrole spójności, aby zapewnić odpowiednią jakość danych.
Konieczne będą pewne korekty przez zatwierdzeniem końcowego sprawozdania w dniu 31 lipca 2006 r., co dotyczy szczególnie jednej dyrekcji generalnej, która została wezwana do ponownego opracowania swoich szacunkowych danych zakończenia księgowań.
Chociaż wszystkie dyrekcje generalne wykonały swoje zadania, nastąpiły poważne opóźnienia, zanim jeszcze zebrano pełne informacje (obrazuje to tabela 1).
Opóźnienia te wynikają z trudności związanych z szybkim przechodzeniem na system rachunkowości memoriałowej czasie oraz z zapewnieniem na czas właściwych szkoleń i narzędzi informatycznych.
Tabela 1
Informacje o sprawozdaniach finansowych
Data wniosku o przekazanie danych _BAR_ Termin na odpowiedź _BAR_ DG, które odpowiedziały w terminie _BAR_ Opóźnienie do 1 miesiąca _BAR_ Opóźnienie ponad 1 miesiąc _BAR_ Ostatnie odpowiedzi _BAR_ Ostatni wniosek o dodatkowe dane księgowe _BAR_
Wersja wstępna Wersja ostateczna _BAR_
Sprawdzenie bilansów otwarcia _BAR_ 24.1.2005 _BAR_ 31.32005 * _BAR_
Zatwierdzenie bilansów otwarcia _BAR_ 29.7.2005 _BAR_ 15.9.2005 _BAR_ 23 _BAR_ 12 _BAR_ 6 _BAR_ 24.1.2006 _BAR_ 10.3.2006 ** _BAR_
Zakończenie księgowania bilansów otwarcia 1.1.2005 _BAR_ 16.8.2005 _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ 6 _BAR_ 15 _BAR_ 19 _BAR_ 23.2.2006 _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
Zakończenie księgowania 13.12.2005 _BAR_ 4.10.2005 _BAR_ 31.1.2006 _BAR_ 18 _BAR_ 21 _BAR_ 1 _BAR_ 13.3.2006 _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
* Termin automatycznych korekt wprowadzonych do systemu faktur i prefinansowania.
W tym terminie nie było wymagane formalne zatwierdzenie.
** Nawet po zatwierdzeniu bilansów kilka dyrekcji generalnych złozyło wnioski o wprowadzenie dalszych korekt.
Jeśli chodzi o sprawozdania skonsolidowane, pozostałe instytucje oraz agencje dostarczyły w większości wymagane informacje w terminie.
Wyjątek stanowią dwie instytucje, które nie przedłużyły swoich sprawozdań z przepływów gotówkowych, oraz trzy podmioty, które uznały, że nie powinny być ujmowane w sprawozdaniu skonsolidowanym, ponieważ rozporządzenie finansowe dopuszcza takie wyłączenie (dwie agencje), lub nie są one kontrolowane przez Wspólnoty Europejskie (wspólny program ubezpieczeń zdrowotnych).
Kwestie te należy rozwiązać przed zatwierdzeniem sprawozdań końcowych.
Wstępne sprawozdania wskazują, że zobowiązania Wspólnot Europejskich przekroczyły jej aktywa o około 62 mld EUR.
Spowodowane jest to tym, że przychody są ściągane, dopiero kiedy mija termin płatności zobowiązań.
Główne zobowiązania to pensje pracowników (32 mld EUR) oraz należności w ramach sekcji gwarancji EFOGR (47 mld EUR).
Ponieważ nie ma międzynarodowych standardów określających sposób wykazywania zobowiązań państw członkowskich w tym zakresie, sprawozdania finansowe zostaną sporządzone zgodnie ze wskazówkami Trybunału Obrachunkowego.
Udzielanie i zaciąganie pożyczek
Operacje zaciągania i udzielania pożyczek, które mają miejsce poza budżetem Komisji, były wcześniej księgowane w systemie informatycznym Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu o nazwie „Globus”.
W 2005 r. dane te zostały przeniesione do centralnego systemu Komisji (SAP/CFM oraz FM).
Pewne instrumenty finansowe zostały wprowadzone do nowego systemu w lipcu, pozostałe przeniesiono w listopadzie 2005 r.
Trwają jeszcze prace nad programami sprawozdawczymi.
Aby centralny system informatyczny mógł tworzyć sprawozdania finansowe całkowicie zgodne ze standardami międzynarodowymi, konieczna będzie jego modernizacja.
Modernizacja ta jest planowana na drugi kwartał 2006 r.
Szkolenia
Główne osiągnięcia w dziedzinie szkoleń w 2005 r. to:
- realizacja intensywnych szkoleń w zakresie systemu ABAC, którymi objęto ponad 7 tys. osób od października 2004 r. do czerwca 2005 r.;
- stałe uaktualnianie szkoleń dotyczących stosowania ABAC, aby uwzględnić zmiany w systemie oraz podnieść jakość szkoleń.
Liczba uczestników pozytywnie oceniających szkolenia ABAC wzrosła z 79% w 2004 r. do 90% w 2005 r.
W odpowiedzi na prośby płynące z dyrekcji generalnych wprowadzono nowe zintegrowane szkolenie, obejmujące wszystkie podstawowe aspekty zarządzania transakcjami w systemie SI2 (stopniowo wycofywanym) oraz systemie ABAC.
Zorganizowano szczególne sesje informacyjne dla intendentów delegowanych w pierwszym kwartale roku;
- kontynuacja kursów w zakresie ABAC i SI2 po zakończeniu etapu intensywnego szkolenia, jak również szkolenia z rachunkowości w sektorze prywatnym i publicznym, chociaż częściowo materiały szkoleniowe i dokumentacja pozostawały w tyle za zmianami w systemie.
Głównymi zadaniami na rok 2006 będą:
- dalsza organizacja i uaktualnianie szkoleń; większy nacisk położony zostanie na wybór właściwego kodu księgowego, gdyż w niektórych dyrekcjach wydaje się to problemem
- oferta szkoleniowa dla pracowników przedstawicielstw i reprezentacji
- przygotowanie oferty szkoleniowej dla pracowników agencji i innych instytucji, które mogą zdecydować się na przyjęcie systemu ABAC.
Konsolidacja
Opracowano podręcznik konsolidacji oraz pakiet sprawozdawczy, które zostały przesłane do wszystkich instytucji/agencji.
Opracowano nowe informatyczne narzędzie do konsolidacji (SAP ECCS), które przetestowano w listopadzie, wykorzystując próbne pakiety sprawozdawcze otrzymane od 15 uczestniczących w teście instytucji/agencji.
Instytucje/agencje przygotowały własne bilanse otwarcia i przekazały je księgowemu Komisji do sprawdzenia pod kątem spójności oraz do konsolidacji.
Wstępne sprawozdania finansowe instytucji i agencji zostały skonsolidowane przy wykorzystaniu nowego narzędzia.
Zmiana roku budżetowego
Od lipca 2005 r. wszystkie służby i dyrekcje generalne współpracowały z Dyrekcją Generalną ds. Budżetu, aby skrócić do kilku dni okres, w którym przerywa się operacje finansowe w związku z otwarciem nowego roku finansowego.
Udało się skrócić ten okres o prawie trzy tygodnie w porównaniu ze zwykłym harmonogramem (tabela 2).
To osiągnięcie nie jest bezpośrednio związane z projektem ABAC, jednak możliwe było z jednej strony dzięki ścisłej koordynacji pracy między 13 działami pięciu dyrekcji generalnej ds. budżetu, a z drugiej strony dzięki wykorzystaniu wstępnych danych budżetowych jako podstawy do prowadzonych od września 2005 r. pierwszych konsultacji międzydepartamentalnych na temat wewnętrznych przepisów na rok 2006 .
Wstępne dane zostały uaktualnione po przyjęciu budżetu.
TABELA 2: PORÓWNANIE MIĘDZY OTWARCIEM ROKU BUDŻETOWEGO 2006 A 2005
Wydarzenie _BAR_ 2005/2006 _BAR_ 2004/2005 _BAR_
Początek zaciągania zobowiązań ze środków przewidzianych na następny rok budżetowy (*) _BAR_ 15.11 _BAR_ 19.11 _BAR_
Wpisanie zatwierdzonych środków pozwalające na zaciąganie nowych zobowiązań i związane z nimi płatności _BAR_ 21.12 (**) _BAR_ 10.1 _BAR_
Przeniesienie niespłaconych (wcześniejszych) zobowiązań pozwalające na ich spłacenie: _BAR_
- cykl 1 _BAR_ 5.1 -- 9.1 _BAR_ 31.1 -- 1.2 _BAR_
- cykl 2 (***) _BAR_ 20.1 -- 22.1 _BAR_ 18.2 _BAR_
- cykl 2bis (***) _BAR_ 24.1 _BAR_ nie dotyczy _BAR_
- cykl 3 (***) _BAR_ 3.2 _BAR_ 28.2 _BAR_
Pozostałe środki, cykl główny _BAR_ 6.1 -- 9.1 _BAR_ 3.2 _BAR_
Cykl przychodów _BAR_ 16.1 -- 17.1 _BAR_ 15.2 _BAR_
(*) Termin 15 listopada jest określony w art. 178 ust. 1 i art. 150 ust. 3 rozporządzenia finansowego. _BAR_
(**) Płatności nie mogą być dokonywane przed 1 stycznia, z wyjątkiem płatności dozwolonych na mocy art. 178 ust. 2 rozporządzenia finansowego. (***) Dodatkowe cykle dotyczą dyrekcji, które nie wykonały wymaganych prac przygotowawczych w terminie przewidzianym na wcześniejszy cykl. _BAR_
Środowisko kontroli i zatwierdzanie systemów lokalnych
Komunikacja i jakość rachunkowości
Udział dyrekcji generalnych w reformie oraz komunikacja z nimi w kwestiach dotyczących rachunkowości trwały przez cały 2005 r. i miały formę spotkań organizowanych w ramach sieci osób wyznaczonych jako odpowiedzialne za rachunkowość i sprawozdawczość.
Aby sprawozdania finansowe były bardziej wiarygodne, pracownicy księgowości Komisji przeprowadzili w 2005 r. kontrole jakości danych rachunkowych nowego systemu.
Informacje o wszystkich odkrytych błędach i nieścisłościach zostały przekazane służbom, których one dotyczyły.
Opracowane zostały procedury sprawozdawczości finansowej dyrekcji generalnych, zorganizowano również kilka spotkań z osobami wyznaczonymi jako odpowiedzialne za rachunkowość.
Trwają prace nad dalszym usprawnieniem środowiska kontroli rachunkowości oraz określeniem zdań i zakresu odpowiedzialności poszczególnych służb w celu podniesienia jakości danych rachunkowych.
Zatwierdzanie systemów lokalnych
Jeśli chodzi o jakość danych , zmodernizowany system rachunkowości opiera się na dokładnym wprowadzaniu pełnych danych przez wszystkich użytkowników centralnego systemu informatycznego (szacuje się, że jest ich ok.
7 tys.). Interfejsy opracowane dla użytkowników zapewniają coraz większą pomoc, co ma zminimalizować ryzyko popełnienia błędów, tym niemniej jakość wprowadzonych danych zależy także od mechanizmów kontroli, jakie zostaną wprowadzone przez delegowanego intendenta.
Ośmioosobowy zespół w Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu, stwierdzający prawidłowość systemów lokalnych, zaczął realizować program gruntownej kontroli systemów wdrażanych przez delegowanych intendentów, służących przekazywaniu bądź potwierdzeniu informacji księgowych – zgodnie z wymogami art. 61 ust. 1 lit. e) rozporządzenia finansowego - rozpoczynając od kontroli systemów najwyższego ryzyka.
Zespół zatwierdzający systemy, działający w dyrekcjach generalnych, zakończył wszystkie prace przewidziane na 2005 r.
W sprawozdaniu okresowym opublikowanym w lipcu 2005 r. odnotowano ogólnie zadowalającą sytuację w 27 dyrekcjach generalnych.
W sprawozdaniu końcowym, przyjętym w dniu 28 lutego 2006 r., opisane zostały postępy osiągnięte przez wszystkie dyrekcje generalne; w systemach dwóch dyrekcji (AIDCO i EAC) nadal istnieją istotne problemy, z powodu których księgowy zawiesił zatwierdzenie systemów do chwili wprowadzenia odpowiednich zmian.
Systemy księgowania na rachunkach pomocniczych typu „imprest” zostaną zatwierdzone dopiero po zakończeniu prac nad projektem informatycznym ABAC-przedstawicielstwa (patrz pkt 7 poniżej).
Rozwój systemów informatycznych dla budżetu ogólnego
Moduły ABAC były stopniowo ulepszane poprzez wprowadzenie nowych wersji w kwietniu, czerwcu oraz listopadzie 2005 r., a także w marcu 2006 r.
Rejestrowanie faktur, płatności oraz danych osób prawnych może się obecnie odbywać poprzez aplikacje sieciowe.
Trwają prace nad poprawą ochrony dostępu do centralnego systemu rachunkowości (SAP), w lutym 2006 r. wprowadzono nowe zasady ograniczonego dostępu dla pracowników IT.
System ABAC ogólnie działał dobrze, jednak pewne opóźnienia we wdrażaniu programu rozwoju systemów informatycznych doprowadziły do tego, że służby nie były w stanie wprowadzić niektórych poprawek w danych rachunkowych przed marcem 2006 r.
Pierwsza faza wprowadzania usprawnień w procedurze monitowania została zakończona w połowie grudnia.
Druga faza powinna zostać zrealizowana do końca września 2006 r.
Nastąpił postęp w pracach nad projektem Wspólnego Centrum Badawczego , którego celem jest wykorzystanie aplikacji SAP-PS oraz CATS (ewidencja czasu pracy) do wspierania potrzeb centrum w zakresie sporządzania szczegółowego budżetu oraz rachunkowości dla projektów badawczych.Realizacja projektu zakończyła się przed rozpoczęciem roku budżetowego 2006.
Przeprowadzone w 2005 r. studium wykonalności pokazało, że nowa wersja modułu SAP FM BCS (system kontroli budżetu ) mogłaby zostać wykorzystana zamiast wersji stosowanej obecnie do centralnego zarządzania budżetem oraz że można by wprowadzić do niej lokalne linie budżetowe, niezbędne aby poszczególne departamenty posiadały bardziej szczegółowy system zarządzania swoimi budżetami.
Te lokalne linie są obecnie zarządzanie w ramach Si2.
Wdrożenie BCS planowane jest na koniec 2006 r.
Postępy w opracowaniu nowej jednolitej bazy danych finansowych , koniecznej do zakończenia integracji plików i rejestrów zdarzeń rachunkowych, ograniczyły się do fazy konceptualnej.
W przypadku modułu „ ABAC-umowy” w roku 2005 skoncentrowano się na zapewnieniu funkcji wymaganych przez grupy użytkowników oraz na zakończeniu instalacji systemu we wszystkich dyrekcjach generalnych.
Wszystkie umowy na kwoty powyżej 13 800 EUR oraz podpisane od stycznia 2005 r. musiały zostać zarejestrowane w module „ABAC-umowy”.
W końcu marca 2006 r. w programie zarejestrowanych było 57 tys. umów o łącznej wartości ponad 7,7 mld EUR.
Główne działania w zakresie modułu „ ABAC-środki” koncentrowały się w 2005 r. wokół następujących kwestii:
- Zakończenie działań podjętych w związku z wprowadzaniem systemu rachunkowości memoriałowej oraz w celu lepszej integracji i spójności z innymi aplikacjami ABAC, aby dane w obrębie systemu ABAC stały się bardziej spójne;
- Zakończenie procesu zastępowania poprzednich systemów nowym;
- Faza pilotażowa opracowania programów informatycznych dla przedstawicielstw i reprezentacji.
Komisja kontynuowała prace nad poprawą ochrony dostępu do systemu, jak również nad zapewnieniem synchronizacji danych rachunkowych przechowywanych w systemie ( załącznik II) .
Wdrożenie ABAC przez pozostałe instytucje i agencje
Kilka agencji oraz mniejszych instytucji przy prowadzeniu rachunków budżetowych korzysta wersji stosowanego w Komisji systemu Si2.
Komisja wyraziła zgodę na dalsze udostępnianie Si2 w 2006 r. oraz na udostępnienie wszystkich modułów systemu ABAC wszystkim organom i instytucjom, które chcą z nich korzystać.
Kilka agencji (2 wykonawcze i 9 zwykłych) oraz 2 komitety (Komitet Ekonomiczno-Społeczny oraz Komitet Regionów) złożyło oficjalne wnioski o umożliwienie im korzystania z ABAC.
Pięć agencji zacznie stosować ABAC w 2006 r. w ramach projektów pilotażowych, pozostałe przejdą na ten system w 2007 lub 2008 r.
Dla każdej agencji stworzono szczególne środowisko finansowe i rachunkowe w systemie ABAC.
Poszczególni intendenci pozostają odpowiedzialni za własne sprawozdania finansowe oraz za przepływy płatności.
ABAC-PRZEDSTAWICIELSTWA
Dyrekcja Generalna ds. Budżetu, Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych oraz Dyrekcja Generalna ds. Informatyki określiły, w jaki sposób można włączyć do systemu ABAC transakcje przedstawicielstw, które nie są obecnie realizowane za pośrednictwem rachunków pomocniczych typu „imprest”, natomiast są rejestrowane w niezależnym systemie RAI-web.
Rejestry środków trwałych będą musiały być zarządzanie w module „ABAC-środki”.
Projekt ten będzie wymagał zmian w odpowiednich modułach ABAC oraz opracowania i wdrożenia aplikacji sieciowych.
Przejście na moduł „ABAC-przedstawicielstwa” planowane jest w 2006 r., chociaż powiązanie z SAP zacznie funkcjonować dopiero po otwarciu roku budżetowego 2007.
O ile to możliwe, przejście na moduł „ABAC-przedstawicielstwa” nastąpi równocześnie z wdrożeniem modułu ABAC-EFR (patrz pkt 8 poniżej).
Europejski Fundusz Rozwoju
W ramach osobnych prac modernizacyjnych należy dostosować do nowego systemu również rachunki Europejskiego Funduszu Rozwoju („EFR”), które nie są zgodne z rachunkami prowadzonymi w ramach budżetu ogólnego.
Modernizacja systemu Europejskiego Funduszu Rozwoju obejmuje przygotowanie uaktualnionego planu kont oraz sformułowanie nowych zasad rachunkowości, zgodnych z wymogami rachunkowości memoriałowej.
Projekt modernizacji obejmie również zastąpienie nowym systemem obecnego systemu informatycznego OLAS, działającego w EFR.
OLAS zostanie zastąpiony przez system stanowiący połączenie ABAC oraz lokalnego systemu informatycznego DG AIDCO, „CRIS”.
Zarówno system ABAC, jak i CRIS są już wykorzystywane do opracowywania sprawozdań finansowych z budżetu ogólnego, a obecnie są dostosowywane do szczególnych potrzeb EFR.
W 2005 r. osiągnięto znaczny postęp w projekcie ABAC EFR.
Opracowano nowy plan kont oraz nowe metody rachunkowości, które zostały zatwierdzone przez księgowego Komisji.
Przy współpracy z DG AIDCO przeprowadzono analizę pod kątem braków, aby sprawdzić, jakie zmiany są konieczne w systemach ABAC i CRIS.
Te zmiany są obecnie wprowadzane i mają zacząć funkcjonować od stycznia 2008 r.
Poważnym wyzwaniem będzie zapewnienie szkoleń przyszłych użytkowników systemu w 46 przedstawicielstwach UE w krajach AKP.
Należy podkreślić, że chociaż nowe narzędzia informatyczne są dopiero opracowywane, roczne sprawozdania finansowe EFR za rok 2005 zostały już sporządzone zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej.
Aby zapewnić porównywalność informacji z rocznych sprawozdań finansowych, księgowy EFR przedstawił ponownie sprawozdania finansowe na otwarcie roku budżetowego 2005 r. opracowane zgodnie z rachunkowością memoriałową.
Informacje rachunkowe zawarte w obecnym informatycznym systemie rachunkowości (OLAS) zostały w razie potrzeby odpowiednio dostosowane, by stanowiły bieżące dane zgodne z zasadami rachunkowości memoriałowej.
Księgowy EFR dokonał również niezbędnych korekt w danych kasowych zgodnie z dodatkowymi informacjami przekazanymi przez księgowego Komisji.
Perspektywy na przyszłość
Plan działań został uaktualniony na 2006 r. i przedłużony do 2007 r. (patrz załącznik).
Do końca 2006 r. powinna zacząć funkcjonować cała struktura informatyczna ABAC.
Dalsze zmiany w systemie informatycznym będą zmierzały do tego, by był on bardziej przyjazny dla użytkownika i miał sprawniejsze funkcje sprawozdawczości finansowej. Zmiany te będą również służyły osiągnięciu długoterminowego celu, jakim jest ściślejsza integracja systemów lokalnych oraz zapewnienie dalszych narzędzi zarządzania finansowego oraz pomocy dla użytkownika.
Jeśli chodzi o ramy rachunkowości, prace będą koncentrowały się na określeniu ról i zakresu odpowiedzialności podmiotów zaangażowanych w procedury finansowe, poprawie jakości danych rachunkowych oraz sprawozdań dotyczących zarządzania oraz na monitorowaniu przestrzegania kryteriów zatwierdzania systemów lokalnych przez wszystkich intendentów delegowanych.
Wnioski
Wprowadzenie nowego systemu rachunkowości w Komisji Europejskiej zostało przeprowadzone w wyznaczonym terminie: dnia 1 stycznia 2005 r. Komisja zmieniła ogólny system rachunkowości UE z kasowego na memoriałowy i jest obecnie w stanie przestrzegać pod każdym względem międzynarodowych standardów rachunkowości.
Pierwsze wiążące wyniki nowego systemu zostały sprawdzone i udokumentowane, kiedy księgowy Komisji przygotował wstępne sprawozdania finansowe w obowiązującym terminie 31 marca 2006 r.
Komisja osiągnęła więc w bardzo krótkim czasie cel, jakim było przejście na rachunkowość memoriałową.
Cel ten nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby nie zaangażowanie i konstruktywna współpraca wszystkich służb Komisji
Choć proces przechodzenia na nowy system odbywał się dotąd sprawnie i został poddany kompleksowym testom, badanie systemów lokalnych w końcu roku 2005 ujawniło poważne braki w przypadku trzech systemów, co uniemożliwiło ich zatwierdzenie.
Sprawozdanie na temat lokalnych systemów dyrekcji generalnych zawiera również pewne zalecenia, dotyczące usprawnienia kontroli w zakresie informacji rachunkowych, lepszego zrozumienia zasad wyboru właściwego kodu księgowego, opracowania lepszych szkoleń w zakresie rachunkowości oraz zmiany ogólnego podejścia w tej dziedzinie.
Ponadto departamenty Komisji były w roku 2005 pod znaczną presją, gdyż musiały opracować i wdrożyć nowe procesy w bardzo krótkim czasie.
Prace nad usprawnianiem kontroli spójności danych w systemie rachunkowości będą bez wątpienia kontynuowane przynajmniej do momentu zatwierdzenia końcowych sprawozdań skonsolidowanych w dniu 31 lipca 2006 r.
Jeśli chodzi o trzy systemy lokalne, które nie mogły zostać zatwierdzone, dwa z nich powinny zostać zmienione do końca 2006 r. (AIDCO i RELEX).
Pewne opóźnienia nastąpiły w pracach nad nowym systemem, który miał zastąpić trzeci z niezatwierdzonych systemów (EAC), w związku z tym zainteresowana dyrekcja generalna musi zadbać o to, aby obecny system został poprawiony odpowiednio wcześnie przed zamknięciem roku budżetowego 2006.
Komisja stara się rozwiązać problem braku odpowiednio wykwalifikowanych pracowników działów księgowości poprzez rozpisanie konkursów zewnętrznych dla specjalistów, które mają przyciągnąć kandydatów posiadających odpowiednie wykształcenie i doświadczenie.
Komisja zwiększy również liczbę szkoleń przeznaczonych dla obecnie zatrudnionych pracowników.
Zmiany w systemach informatycznych mające na celu włączenie do systemu ABAC Europejskiego Funduszu Rozwoju, agencji oraz rachunków pomocniczych typu „imprest” przedstawicielstw powinny zostać zakończone do połowy 2006 r., następnie Komisja skoncentruje się na integracji centralnych systemów informatycznych oraz na usprawnieniu kontroli zabezpieczeń.
Celem przedsięwzięcia jest zapewnienie osobom kierującym poszczególnymi departamentami bardziej rzetelnych i obszernych informacji o podlegających ich kompetencjom aktywach i pasywach, oraz o ich zależnościach finansowych ze zleceniobiorcami (długoterminowo), jak również – w perspektywie średnioterminowej - o wykonaniu finansowym wieloletnich projektów i programów.
Wnioski wyciągnięte z napotkanych trudności i opóźnień, które nastąpiły w pierwszym roku stosowania rachunkowości memoriałowej, powinny umożliwić Komisji podniesienie jakości jej informacji finansowych oraz poprawić terminowość sporządzania sprawozdań finansowych w kolejnych latach.
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 13 kwietnia 2006 r.
udzielane Radzie Unii Europejskiej w sprawie zewnętrznych audytorów Banque de France
(EBC/2006/5)
(2006/C 98/08)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 27 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Sprawozdania finansowe Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych Eurosystemu podlegają badaniu prowadzonemu przez niezależnych zewnętrznych audytorów rekomendowanych przez Radę Prezesów EBC i zatwierdzanych przez Radę Unii Europejskiej.
(2) Zgodnie z art. L.142-6 Kodeksu Monetarnego i Finansowego, Rada Ogólna Banque de France mianuje dwóch ustawowo uprawnionych audytorów wyznaczonych do badania sprawozdań Banque de France.
Zgodnie z art. L.823-1 Kodeksu Handlowego, audytor zastępczy jest mianowany celem zastąpienia aktualnych audytorów w przypadku ich odmowy podjęcia mandatu, niedostępności, rezygnacji lub śmierci.
(3) Mandat obecnych zewnętrznych audytorów obsługujących Banque de France wygaśnie po przeprowadzeniu badania za rok obrachunkowy 2005.
Niezbędne jest zatem ustanowienie zewnętrznych audytorów począwszy od roku obrachunkowego 2006.
(4) Banque de France w zgodności z obowiązującymi go zasadami przeprowadzania zamówień publicznych dokonał wyboru Deloitte & Associés oraz Mazars & Guerard jako swoich zewnętrznych audytorów, jak również KPMG S.A. jako swojego zastępczego audytora w odniesieniu do lat obrachunkowych od 2006 do 2011, przy czym EBC uważa, iż wybrani w ten sposób audytorzy wypełniają kryteria niezbędne dla ich ustanowienia,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
1.
Zaleca się łączne ustanowienie Deloitte & Associés oraz Mazars & Guerard jako zewnętrznych audytorów Banque de France w odniesieniu do lat obrachunkowych od 2006 do 2011.
2.
Zaleca się ustanowienie KPMG S.A. jako zastępczego audytora Banque de France w odniesieniu do lat obrachunkowych od 2006 do 2011.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, 13 kwietnia 2006 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
--------------------------------------------------
Zalecenie Europejskoego Banku Centralnego
z dnia 6 października 2006 r.
w sprawie przyjęcia niektórych środków dla skuteczniejszej ochrony banknotów euro przed fałszowaniem
(EBC/2006/13)
(2006/C 257/07)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności art. 106 ust. 1,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 16 oraz art. 34 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Traktat i Statut przyznały Europejskiemu Bankowi Centralnemu (EBC) oraz, z zastrzeżeniem uzyskania zezwolenia EBC, krajowym bankom centralnym (KBC) Państw Członkowskich nie korzystających z wyłączenia, zadanie emisji banknotów euro.
(2) Zapewnienie integralności oraz ochrony banknotów euro znajdujących się w obiegu oraz, w związku z powyższym, publicznego zaufania do banknotów euro wchodzi w zakres powyższego zadania.
(3) Zasady ramowe wykrywania fałszerstw oraz sortowania banknotów według jakości przez instytucje kredytowe i podmioty zawodowo zajmujące się obsługą gotówki [1] (zwane dalej "zasadami ramowymi") ustanawiają zharmonizowane reguły oraz procedury ponownego wprowadzania banknotów do obiegu w ramach strefy euro.
W szczególności, w przypadkach gdy kontrola autentyczności i jakości banknotów ma być przeprowadzana przez automaty obsługujące obieg banknotów, jedynie takie automaty których poprawne funkcjonowanie zostało wykazane w testach przeprowadzonych przez KBC mogą być używane do kontrolowania banknotów podlegających powtórnemu wprowadzeniu do obrotu.
W związku z powyższym, poszczególne KBC oferują producentom przeprowadzanie wspólnych testów sprawdzających w odniesieniu do automatów obsługujących obieg banknotów — wyniki takich testów są uznawane w ramach całej strefy euro, przy czym testowanie przeprowadzane jest przy pomocy wspólnych zestawów testowych, zawierających między innymi wybrane kategorie sfałszowanych banknotów euro.
Przeprowadzanie wskazanych procedur testowych wymaga dostępności sfałszowanych banknotów euro tej samej kategorii zarówno w celu pierwotnego sporządzenia zestawu testowego jak również w celu dokonywania jego późniejszych uzupełnień — tym samym konieczne jest zapewnienie regularnej wymiany oraz transportu tego rodzaju banknotów w ramach Unii Europejskiej pomiędzy poszczególnymi KBC.
(4) Art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. ustanawiającego środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem [2] zobowiązuje odpowiednie ograny krajowe do bezzwłocznego dostarczania Krajowym Centrom Analiz (KCA) potrzebnych próbek każdego typu banknotów, o które wystąpiło KCA, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie, że zostały sfałszowane, w celu identyfikacji i analizy. Poszczególne KCA są ponadto zobowiązane do przesyłania na rzecz EBC, dla celów analizy i klasyfikacji, każdego nowego rodzaju banknotu, w odniesieniu do którego istnieje podejrzenie, iż — według kryteriów przyjętych przez Europejski Bank Centralny — został on sfałszowany.
(5) Obowiązki nakładane zarówno na właściwe władze krajowe oraz na poszczególne KCA przez art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) 1338/2001 mają zastosowanie bez naruszenia odpowiednich przepisów krajowego prawa karnego.
W szczególności, wykonywanie takich obowiązków nie może utrudniać wykorzystywania lub zatrzymywania przejętych sfałszowanych banknotów jako dowodów w postępowaniu karnym.
W niektórych Państwach Członkowskich, powyższe względy poważnie ograniczają dostępność sfałszowanych banknotów dla poszczególnych KCA bądź dla KBC nie będących KCA.
(6) Używanie automatów obsługujących obieg banknotów, ich testowanie oraz stałe ulepszanie ułatwiają wykrywanie sfałszowanych banknotów a przez to przyczyniają się do wprowadzania banknotów euro do obiegu w sposób umożliwiający ich ochronę przed fałszowaniem.
(7) Niezbędne jest tym samym umożliwienie transportu sfałszowanych banknotów przez poszczególne KCA oraz KBC nie będące KCA w celu realizacji zasad ramowych, z odpowiednim poszanowaniem toczących się postępowań karnych.
(8) Art. 10 Traktatu wymaga od Państw Członkowskich, włączając w to ich organy policyjne i sądowe, aby podejmowały one wszelkie niezbędne środki zapewniające skuteczność prawa wspólnotowego.
(9) Skuteczna ochrona euro przed fałszowaniem jest istotnym składnikiem prawa wspólnotowego.
Wysiłki mające na celu zapobieganie fałszerstwom leżą w zakresie zainteresowania zarówno Wspólnoty, w związku z jej kompetencjami odnoszącymi się do wspólnej waluty, jak też Państw Członkowskich, w związku z ich kompetencjami w zakresie prawa karnego oraz polityki zapobiegania zorganizowanej przestępczości.
(10) Ogólnie rzecz biorąc, prawo karne materialne oraz przepisy z zakresu postępowania karnego nie wchodzą w zakres kompetencji wspólnotowych, o ile nie jest to niezbędne dla zapewnienia skuteczności prawa wspólnotowego.
W pozostałych przypadkach, konieczne może okazać się zastosowanie środków przewidzianych przez tytuł VI Traktatu o Unii Europejskiej regulujący współpracę policyjną i sądową w sprawach karnych.
(11) Art. 29 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, iż cel Unii Europejskiej polegający na zapewnieniu obywatelom wysokiego poziomu bezpieczeństwa w ramach obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, realizowany poprzez wspólne działania Państw Członkowskich, może być osiągnięty między innymi w drodze zbliżenia przepisów prawa karnego pomiędzy Państwami Członkowskimi.
(12) Realizacja zadań Eurosystemu w zakresie zapewniania integralności oraz ochrony banknotów euro znajdujących się w obiegu wymaga przedstawienia zaleceń co do pożądanych kierunków działania w tym zakresie — pozwali to Unii Europejskiej oraz władzom krajowym na rozważanie takich proponowanych kierunków działania oraz odpowiednich środków ich realizacji,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
1. Komisja Europejska powinna rozważyć poszerzenie uprawnień KCA oraz KBC nie będących KCA w ten sposób aby miały one prawo przechowywania zidentyfikowanych i przeanalizowanych próbek sfałszowanych banknotów, jak również aby mogły one zwracać się z prośbą o dostarczenie i dokonywać w sposób prawnie uregulowany transportu takich banknotów w ramach UE, w celu realizacji zasad ramowych. W szczególności, art. 4 ust. 2 rozporządzenia (WE) 1338/2001 powinien zostać zmieniony, natomiast art. 4 ust. 3 odpowiednio usunięty. Minimalnym satysfakcjonującym rozwiązaniem w tym zakresie byłaby zmiana drugiego z wyżej wymienionych przepisów w taki sposób, aby pełne zastosowanie art. 4 ust. 2 nie było uniemożliwiane poprzez zatrzymywanie sfałszowanych banknotów jako dowodów w postępowaniach karnych, z wyjątkiem przypadków gdy jest to nieuniknione ze względu na rodzaj i ilość zatrzymanych banknotów.
2.
O ile niezbędne jest dokonanie zmiany rozporządzenia (WE) 1338/2001 w celu umożliwienia transportu sfałszowanych banknotów w celu realizacji zasad ramowych, jak również w celu umożliwienia wydawania sfałszowanych banknotów przez władze krajowe, należałoby również zbadać zakres w jakim racjonalne byłoby podjęcie w tym zakresie wspólnego działania na podstawie tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej.
Można byłoby zwłaszcza rozważyć zastosowanie art. 31 ust. 1 lit. e) Traktatu o Unii Europejskiej, a to mając na względzie, iż przejęte sfałszowane banknoty używane są jako dowody w postępowaniach karnych toczących się przed krajowymi organami sądowymi.
W szczególności, Państwa Członkowskie powinny zapewnić, w zakresie nie naruszającym praw osób podejrzanych i oskarżonych, aby personel poszczególnych KCA oraz KBC nie będących KCA mógł w sposób prawnie uregulowany transportować oraz przechowywać pewną liczbę przejętych sfałszowanych banknotów w celu realizacji zasad ramowych, pod warunkiem natychmiastowego zwrotu takich banknotów na żądanie organów prokuratorskich lub sądowych.
3.
Niezależnie od przyjęcia wskazanych środków, Państwa Członkowskie powinny w niektórych przypadkach dokonać zmian w ich prawodawstwie krajowym ułatwiających zatrzymywanie oraz transportowanie przejętych sfałszowanych banknotów w celu realizacji zasad ramowych.
Państwa Członkowskie powinny w szczególności rozważyć zniesienie przepisów prawa krajowego wymagających, aby sfałszowane banknoty były przechowywane bezokresowo w archiwach sądowych, niszczone lub oddawane do wyłącznej dyspozycji policji, bądź też aby banknoty takie pozostawały na terytorium właściwego kraju.
4.
Niezależnie od przyjęcia wskazanych środków, Państwa Członkowskie powinny rozważyć wprowadzanie i wspieranie odpowiednich działań przez ich właściwe KBC, zgodnie z którymi sfałszowane banknoty byłyby przekazywane na rzecz KBC w celu realizacji zasad ramowych, jak również podlegałyby wymianie pomiędzy poszczególnymi KBC, co mogłoby niekiedy zostać osiągnięte w ramach zastosowania swobody decyzyjnej organów prokuratorskich lub sądowych.
Niniejsze zalecenie kierowane jest do Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Komisji Wspólnot Europejskich oraz do Państw Członkowskich.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 6 października 2006 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dokument dostępny na stronie www.ecb.int.
[2] Dz.U. L 181 z 4.7.2001, str. 6.
--------------------------------------------------
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 9 października 2006 r.
udzielane Radzie Unii Europejskiej w sprawie zewnętrznych audytorów Banka Slovenije
(EBC/2006/14)
(2006/C 257/08)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 27 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Sprawozdania finansowe Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych Eurosystemu podlegają badaniu prowadzonemu przez niezależnych zewnętrznych audytorów rekomendowanych przez Radę Prezesów EBC i zatwierdzanych przez Radę Unii Europejskiej.
(2) Zgodnie z art. 1 decyzji Rady 2006/495/WE z dnia 11 lipca 2006 r. wydanej na podstawie art. 122 ust. 2 Traktatu w sprawie przyjęcia przez Słowenię wspólnej waluty w dniu 1 stycznia 2007 r.
[1] Słowenia wypełnia obecnie warunki niezbędne dla przyjęcia euro, przy czym wyłączenie na rzecz Słowenii wskazane w art. 4 Aktu Przystąpienia z 2003 r. [2] podlega zniesieniu z dniem 1 stycznia 2007 r.
(3) Zalecanymi niniejszym zewnętrznymi audytorami Banka Slovenije są aktualni audytorzy banku, ustanowieni na okres od 2006 r. do 2008 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
Zaleca się łączne ustanowienie Deloitte & Touche revizija d.o.o. jako zewnętrznych audytorów Banka Slovenije w odniesieniu do lat obrachunkowych 2007 i 2008.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 9 października 2006 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Dz.U. L 195 z 15.7.2006, str. 25.
[2] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, str. 33.
--------------------------------------------------
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego
z dnia 13 listopada 2006 r.
udzielane Radzie Unii Europejskiej w sprawie zewnętrznych audytorów Banco de España
(EBC/2006/18)
(2006/C 283/10)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności art. 27 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Sprawozdania finansowe Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych Eurosystemu podlegają badaniu prowadzonemu przez niezależnych zewnętrznych audytorów rekomendowanych przez Radę Prezesów EBC i zatwierdzanych przez Radę Unii Europejskiej.
(2) Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o autonomii Banco de España oraz art. 29 ust. 3 i 31 Regulaminu Banco de España, sprawozdania Banco de España podlegają badaniu przez niezależnych zewnętrznych audytorów zgodnie z wymogami art. 27 Statutu, jak również z uwzględnieniem ustawy 19/1988 w sprawie badania sprawozdań finansowych [1] w zakresie kryteriów kwalifikujących, mandatu oraz rotacji audytorów.
(3) Mandat obecnych zewnętrznych audytorów Banco de España wygaśnie po przeprowadzeniu badania za rok obrachunkowy 2005.
Niezbędne jest zatem ustanowienie zewnętrznych audytorów począwszy od roku obrachunkowego 2006.
(4) Banco de España dokonał wyboru Deloitte, S.L. jako swojego zewnętrznego audytora w odniesieniu do lat obrachunkowych od 2006 do 2008, przy czym przyznany mandat może być następnie przedłużany w okresach rocznych aż do roku obrachunkowego 2012,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:
Zaleca się ustanowienie Deloitte, S.L. jako zewnętrznych audytorów Banco de España w odniesieniu do lat obrachunkowych od 2006 do 2008, przy czym przyznany mandat może być następnie przedłużany w okresach rocznych aż do roku obrachunkowego 2012.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem, dnia 13 listopada 2006 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
[1] Ze zmianami wprowadzonymi ustawą 44/2002 w sprawie środków reformy systemu finansowego.
--------------------------------------------------
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Rozwój zrównoważony w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie a wyzwania wynikające ze zmian klimatu"
(2006/C 69/02)
Dnia 10 lutego 2005 roku Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: "Rozwój zrównoważony w rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie a wyzwania wynikające ze zmian klimatu".
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi oraz Środowiska Naturalnego, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 9 listopada 2005 r.
Sprawozdawcą był Seppo KALLIO.
Na 423. sesji plenarnej w dniach 18 — 19 stycznia 2006 r. (posiedzenie z dnia 18 stycznia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 96 do 14, przy 13 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 W ostatnich latach coraz wyraźniej widać, że zmiany klimatu stanowią kluczowe wyzwanie dla przyszłości naszej planety.
Liczne badania wykazały bez wątpienia, iż wzrasta zawartość szkodliwych gazów w atmosferze, co z kolei pociąga za sobą ocieplenie klimatu.
Zmiana składu atmosfery, spowodowana aktywnością ludzką, postępuje coraz szybciej.
Międzynarodowa społeczność naukowa zgadza się co do kierunków, w których zmierzają zmiany klimatu; różne opinie pojawiają się przy ocenie szybkości postępowania tego procesu.
Prognozy Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC, 2001) nie pozostawiają wątpliwości, iż w tym stuleciu atmosfera ulegnie dalszym przemianom, przy czym zmiany klimatu na świecie będą przebiegały szybciej.
1.2 Unia Europejska zajęła się energicznie kwestią powstrzymania zmian klimatu a także, w celu osiągnięcia lepszych wyników, poczyniła liczne zmiany polityczne w wielu dziedzinach.
Unia odgrywa czołową rolę w międzynarodowych wysiłkach na rzecz przeciwdziałania ocieplaniu się klimatu, które jest jednym z największych zagrożeń ekologicznych, społecznych i ekonomicznych, a jego globalne konsekwencje mogą być dalekosiężne.
UE powinna dalej zwiększać swoje wysiłki na rzecz ochrony klimatu i dążyć do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych z sektora rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa, w świetle zobowiązań wynikających z Ramowej Konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu i postanowień protokołu z Kioto.
Opinia ta jest próbą wniesienia istotnego wkładu we wzmocnienie wysiłków UE w odniesieniu do zmian klimatu i jej wpływu na leśnictwo rolnictwo, i rybołówstwo.
Należy zauważyć, że dotychczasowe badania przyczyniły się znacząco do poprawy wiedzy na temat wpływu zmian klimatu na leśnictwo. Jednakże informacja naukowa jest dostępna w mniejszym zakresie, gdy chodzi o wpływ zmian klimatu na rolnictwo, zaś w jeszcze mniejszym, gdy chodzi o ich wpływ na rybołówstwo.
1.3 Społeczność międzynarodowa usiłowała w drodze licznych umów, między innymi Protokołu z Kioto, wpływać na różne polityki mające na celu poddanie kontroli emisję gazów cieplarnianych.
Wprowadzenie w życie tych postanowień okazało się jednak trudne, gdyż nie wszystkie najważniejsze strony, w tym Stany Zjednoczone, zobligowały się do realizacji wspólnego celu.
1.4 Ocieplenie klimatu wywiera wielorakie pośrednie i bezpośrednie skutki na różne regiony i gałęzie gospodarki.
Ocena wszystkich następstw jest z naukowego punktu widzenia trudnym przedsięwzięciem.
W skali światowej czyni się znaczne wysiłki badawcze w tym kierunku.
Opracowane zostały różne scenariusze zmian klimatu, a na podstawie istniejącego stanu wiedzy usiłuje się oszacować ich wpływ na ludzi i środowisko naturalne.
W zależności od danego obszaru i okoliczności, wpływ ten może okazać się albo szkodliwy, albo pożyteczny.
Wysiłki społeczności międzynarodowej i Unii zmierzają przede wszystkim w kierunku zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych, dzięki czemu powinno zwolnić się tempo zmian klimatu.
Zmiany te nie tylko stanowią przedmiot polityki środowiskowej, ale mają także olbrzymi wpływ gospodarczy, społeczny i kulturowy na rozwój ludzkości, włącznie z Unią Europejską.
1.5 UE oraz inne państwa i regiony powinny, obok podejmowania prób zahamowania zmian klimatu, skupić się w większym stopniu na rozbudowywaniu zdolności przystosowywania się ludzi i gospodarek do zmieniających się okoliczności.
Jest to o tyle ważne, iż nawet w przypadku długoterminowego powstrzymania zmian klimatu, już w najbliższej przyszłości dojdzie do zmian, które zmuszą, tak w skali krajowej jak i międzynarodowej, wiele sektorów społeczeństwa do dokonania poważnych wysiłków w kierunku przystosowania się.
Zmiany klimatu będą w widoczny sposób wpływać na rozwój gospodarki i kierunek, w którym zmierza.
Dlatego też UE przedłożyła własne szacunki rozwoju gospodarki i zużycia energii.
1.6 Przystosowywanie się do zmian klimatu jest wielkim wyzwaniem dla zrównoważonego rozwoju wielu różnych branż w Unii Europejskiej.
Potrzeba ta istnieje co najmniej w następujących sektorach: przemysł, energia, transport, budownictwo, zdrowie, turystyka, ubezpieczenia, użytkowanie ziemi, zróżnicowanie biologiczne, wykorzystywanie przyrody w celach wypoczynkowych, zasoby wodne, rybołówstwo, gospodarka leśna, produkcja rolna i zwierzęca oraz produkcja żywności, a także hodowle dziczyzny i reniferów.
Dlatego też Unia i Państwa Członkowskie powinny wypracować strategię przystosowawczą w przypadku zmian klimatu.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny chciałby w ramach niniejszej opinii z inicjatywy własnej wspomnieć dodatkowo o niektórych aspektach dalszego rozwoju strategii przystosowawczej UE, zwłaszcza w odniesieniu do podstawowych sektorów rolnictwa, gospodarki leśnej i rybołówstwa.
1.7 Zagrożenie katastrofami naturalnymi (powodzie, wichry, gradobicia), których liczba wzrośnie w efekcie spodziewanych zmian klimatu, będzie miało równie negatywne konsekwencje dla sektorów rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa.
2.
Wpływ na rolnictwo w UE oraz potrzeba przystosowania się do zmian klimatu
2.1 W świetle spodziewanych efektów procesu globalnego ocieplenia, są wszelkie podstawy, by sądzić, że będą one szczególnie mocno odczuwalne w rolnictwie i leśnictwie i do pewnego stopnia także w rybołówstwie.
Ze względu na umiarkowany udział tych sektorów w emisji gazów cieplarnianych, ich rola w tworzeniu i wdrażaniu europejskiej polityki ochrony klimatu była, do chwili obecnej, traktowana marginalnie.
Ponieważ, jak wskazują badania IPCC, nie da się uniknąć zmiany klimatu, konieczne jest spojrzenie na te sektory także przez pryzmat koniecznych zmian dostosowawczych.
2.2 Podstawą europejskiego modelu rolnego jest zrównoważona produkcja odnawialnych surowców oraz artykułów dla konsumentów i przemysłu, zarówno przez rolnictwo, gospodarkę leśną, jak i rybołówstwo.
Unia, ze swojej strony, podjęła poważne wysiłki w celu osiągnięcia wysokiej jakości żywności i pozostałych produktów, a także utrzymania tychże standardów jakościowych.
Aby zachować osiągnięte cele i rezultaty, konieczne będą nowe środki przystosowawcze do zmian klimatu.
2.3 Wpływ zmian klimatu daje się zaobserwować na całym świecie, zarówno w sektorze produkcji żywności w UE, w dostępie do wody, jak i w obszarze zdrowia.
Na skutek ocieplania się klimatu na północy Unii wzrastają plony, przy czym na południu będą się one zmniejszać z powodu coraz częściej występujących okresów suszy.
W UE tempo i formy zmian klimatu będą zróżnicowane w zależności od kraju i regionu, ze względu na rożne niepewne czynniki ale przynajmniej w chwili obecnej występuje wyraźna tendencja do jego ocieplania się.
Dostęp do wody pitnej oraz wody dla potrzeb irygacyjnych będzie się stawał coraz bardziej utrudniony na obszarach południowych.
2.4 Coraz częściej trzeba się liczyć z występowaniem ekstremalnych fenomenów pogodowych, w tym z burzami, powodziami, suszami oraz długotrwałymi okresami upałów.
Z powodu coraz cieplejszych warunków atmosferycznych wzrasta także ryzyko występowania chorób, przenoszonych przez komary czy wodę.
Zmiany klimatu oddziałują także na występowanie tych problemów w różnych krajach i regionach.
2.4.1 W długim okresie punkt ciężkości produkcji żywności przesunie się na północne obszary UE.
Według wszelkiego prawdopodobieństwa, ocieplenie klimatu spowoduje pogłębienie się przepaści między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się, co nie pozostanie bez wpływu na produkcję i sprzedaż żywności.
Nie można wykluczyć, iż zmiany klimatu w niektórych obszarach doprowadzą do braku żywności oraz związanych z tym konfliktów.
Należy koniecznie uwzględnić fakt, że zmiany klimatu mogą doprowadzić do poważnych zakłóceń w dostępie do zasobów wodnych.
2.4.2 Unia Europejska jest lepiej przygotowana na taką sytuację, gdyż posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę, a jej polityka rolna jest tak skonstruowana, aby zachować poziom produkcji w całej Unii.
W zachodzącym procesie zmian Unia powinna zwrócić uwagę na zapewnienie wystarczających instrumentów i środków w celu utrzymania i rozwoju własnej produkcji artykułów spożywczych.
2.5 Polityka rolna Unii nie zawiera żadnej jasnej strategii przystosowawczej, z pomocą której można by stawić czoła już obecnie nieodwracalnym skutkom zmian klimatu.
Niektóre Państwa Członkowskie już opracowały lub opracowują własne strategie dostosowań do zmian klimatu.
Europejskie rolnictwo znajduje się w bardzo dobrym położeniu wyjściowym, jeśli chodzi o możliwość radzenia sobie ze zmianami klimatu, gdyż uprawy są z reguły w dużym stopniu zdolne do przystosowania się.
2.5.1 Dzięki tworzeniu nowych odmian roślin możliwe będzie w przeciągu kilku lat sprostanie wyzwaniom klimatycznym.
Różnorodność genetyczna mogłaby stanowić korzystny czynnik w procesie przystosowawczym.
Przedsiębiorstwa muszą zwiększyć nakłady na rozwój nowych technologii w obszarze produkcji roślin i zwierząt użytkowych.
W celu zmniejszania szkód spowodowanych przez wahania pogody oraz choroby zwierząt i roślin należy opracować skuteczny system zarządzania ryzykiem.
2.5.2 Niezbędne jest także zwiększanie w sektorze rolnym badań mających na celu opracowywanie nowych odmian, które byłyby w stanie dostosować się lepiej do nowych warunków ekologicznych (adaptacja), lub które nie wymagałyby dużych nakładów np. nawozów azotowych (ograniczenie emisji).
Należy rozwijać i wzmacniać obecność zagadnienia zmian klimatu w programach nauczania wyższych uczelni oraz w badaniach naukowych, tak podstawowych jak i dotyczących dostosowania do zmian klimatu.
2.5.3 Przede wszystkim należy się jednak zatroszczyć o zachowanie urodzajności powierzchni uprawnej.
Pogarszanie się jakości gleby można powstrzymać za pomocą nowych metod uprawy.
Kluczową kwestią dla rolnictwa jest kształtowanie przyszłej polityki wodnej, zwłaszcza w obszarach, na których brak wody coraz częściej staje się problemem.
2.6 Należy dokładnie zbadać wpływ zmian klimatu na globalne rynki żywności, gdyż zmiany na tych rynkach mają także konsekwencje dla celów produkcyjnych UE.
2.7 UE wprowadziła szereg środków w zakresie polityki środowiskowej, mających doprowadzić do zmniejszenia się emisji gazów cieplarnianych w rolnictwie.
Jednocześnie Unia podejmuje wysiłki zmierzające do ukierunkowania produkcji rolnej na produkcję bioenergetyczną, która może przynieść pozytywne rezultaty w dziedzinie środowiska naturalnego i klimatu.
Unia Europejska powinna opracować nowe środki ochrony środowiska w rolnictwie w celu efektywniejszego wykorzystania nawozów oraz zapobiegania wytwarzaniu metanu przez bydło lub zachęcania do jego odzyskiwania.
W ten sposób, zmiany polityki UE w zakresie rolnictwa i środowiska naturalnego będą miały wpływ na emisję gazów cieplarnianych w przyszłości.
2.8 W nowej sytuacji należy w większym stopniu niż do tej pory wykorzystywać powierzchnię uprawną do produkcji artykułów innych niż spożywcze.
Stosowanie biopaliwa nadal jest rzadkością w większości Państw Członkowskich.
Jego produkcja musi zostać wyraźnie zwiększona, jeśli planowane poziomy zużycia biopaliwa w UE mają zostać osiągnięte.
UE musi także ulepszyć niektóre postanowienia, działające ograniczająco na produkcję roślin energetycznych, na przykład dotyczące pułapów powierzchni uprawnej wyznaczanych dla środków pomocy oraz wykorzystania ugorów do celów innych niż produkcja żywności.
Do argumentów, które przemawiają za stosowaniem bioenergii należą kwestia zatrudnienia, dywersyfikacja źródeł energii, a także jej pozytywny wpływ na klimat.
2.8.1 UE powinna pozwolić rolnictwu na pełne odegranie jego roli jako producenta biopaliw, przez co Unia zbliżyłaby się do realizacji celów dyrektywy o biopaliwach.
Unia powinna rozważyć możliwość dostosowania niektórych zasad WPR i ponownie przemyśleć treść tzw. umowy Blair-House, podpisanej w ramach WTO, która ogranicza produkcję rzepaku uprawianego na ziemiach odłogowanych i przeznaczonego do celów innych niż produkcja żywności.
UE powinna znieść to ograniczenie, gdyż na produkcję rzepaku nie przyznaje się już środków pomocowych.
2.8.2 Dostosowywanie się do zmian klimatu wymaga skoordynowanej współpracy wzdłuż całego łańcucha produkcji żywności, zarówno na poziomie krajowym, jak i wspólnotowym.
Proces dostosowawczy jest też wielkim wyzwaniem dla konsumentów, których należy odpowiednio informować i edukować.
UE i Państwa Członkowskie powinny zorganizować skoordynowane szkolenia, kampanie informacyjne i edukacyjne mające na celu zwiększenie podstawowej wiedzy społeczeństwa na temat skomplikowanych procesów zmian klimatu.
3.
Potrzeba przystosowania występująca także w rybołówstwie
3.1 Polityka UE w zakresie rybołówstwa koncentrowała się przede wszystkim na kontroli zasobów rybnych oraz sterowania rynkiem.
Rybołówstwo jest także zainteresowane utrzymaniem jakości zasobów wodnych.
Polityka UE nie uwzględnia ewentualnych potrzeb w zakresie przystosowania się do zmian klimatu.
Jednak wytyczne Unii odnośnie zmian klimatu uwzględniają fakt, iż w długim okresie zaznaczy się oddziaływanie tych zmian na rybołówstwo zarówno w skali ogólnoeuropejskiej jak i regionalnej.
Unia Europejska uważa, iż możliwe jest sprostanie przyszłym wyzwaniom i dokonanie odpowiednich dostosowań.
Zgodnie z obecnym stanem wiedzy związane z klimatem ocieplenie wód nie doprowadzi zapewne do dużych zmian w oceanach.
Natomiast wpływ ten będzie znaczniejszy w przypadku mniejszych zbiorników wodnych, takich jak stawy, rzeki i jeziora.
W przypadku zasobów rybnych może jednak dojść do znacznych zmian, między innymi z powodu zmiany warunków pokarmowych.
W cieplejszych wodach może dojść do pojawienia się nowych gatunków ryb, podczas gdy dotychczasowe gatunki zaczną zanikać.
3.2 Poważniejszych zmian należy się spodziewać w wodach śródlądowych i przybrzeżnych w północnych krajach Unii.
Jakościowe zasoby rybne chłodnych wód wydają się być zagrożone.
Zwłaszcza na północnych obszarach UE w widoczny sposób zmniejsza się ilość cennych z punktu widzenia gospodarki gatunków, na przykład łososia, podczas gdy gatunki podrzędne rozprzestrzeniają się.
Co więcej, zdolność przystosowania się różnych gatunków ulega silnym wahaniom.
Centralnym czynnikiem jest oczywiście tempo zmian klimatu.
Ogólna tendencja zmian klimatu oznacza wzrost temperatury wód, na co już istnieją dowody naukowe, np. na obszarach podbiegunowych i na bagnach Syberii.
Z drugiej strony, ekosystem morski reaguje w dość elastyczny sposób na skutki zmian klimatu.
W znacznie trudniejszej sytuacji znajdują się rzeki i jeziora. Obecnie jednak dostępne są jedynie ograniczone badania dotyczące dostosowań do zmian klimatu.
3.3 Warunki dla akwakultury mogą ulec poprawie w rezultacie zmian klimatu.
Ilość wód w przyszłości zwiększy się, co spowoduje wzrost ogólnej powierzchni wód przybrzeżnych i da możliwość zwiększenia zasobów akwakultury.
Wzrastanie temperatury w wodach północnych poprawi warunki pokarmowe ryb, jednakże cieplejsza woda może spowodować większe ryzyko chorób i spadku jakości.
Zmiany w temperaturze wody będą miały nie tylko konsekwencje ekonomiczne, lecz także konsekwencje przyrodnicze, przede wszystkim w postaci ograniczenia bioróżnorodności.
3.4 Zrównoważony rozwój zasobów rybnych musi brać za punkt wyjścia wiedzę i badania.
Nie jest łatwo kierować polityką UE w zakresie rybołówstwa, ani też wprowadzać ją w życie.
Rybołówstwo musiało uporać się z wielkimi wyzwaniami oraz obciążeniami, takimi jak na przykład kwestie rentowności, problem dioksyn, a także regulowanie samego sektora.
Zdolność przystosowawcza sektora rybołówstwa mogłaby poprawić się dzięki zahamowaniu szkodliwych wpływów ludzkich, przejawiających się w eutrofizacji oraz pogarszaniu się jakości wód.
Sektor ten potrzebuje badań dotyczących zmian klimatu.
Ekosystemy morskie są jednak niezwykle kompleksowe, przez co stanowią poważne wyzwanie dla badaczy.
UE powinna w tym przypadku wygospodarować dodatkowe środki i wspierać zarówno współpracę, jak i wielostronne, międzynarodowe badania.
4.
Gospodarka leśna potrzebuje długoterminowych strategii
4.1 Zasoby leśne Unii rozprzestrzeniają się w sposób ciągły.
Jedynie połowa z corocznego przyrostu jest wycinana, przy czym, dzięki nowym projektom zalesiania, jednocześnie wyrastają dodatkowe zasoby.
Wprawdzie europejska polityka leśna leży w gestii poszczególnych Państw Członkowskich, lecz jest ona coraz bardziej poddawana wpływom prawodawstwa unijnego oraz innych międzynarodowych porozumień.
Europejska Konferencja Międzyrządowa na temat Ochrony Lasów w Europie (MCPFE) przedstawiła kryteria i wskaźniki dla zrównoważonej gospodarki leśnej, które tworzą podstawy dla racjonalnego wykorzystywania zasobów leśnych.
W ramach rozwoju zrównoważonego UE powinna zdecydowanie wspierać ten proces, jednocześnie zachowując zasadę pomocniczości.
4.2 Kompetentne gospodarowanie lasami stanowi warunek dla tego, aby mogły one sobie lepiej poradzić ze zmianami klimatu.
Większość lasów w UE zarządzana jest w sposób ciągły, co pozwala im na zachowanie potencjału produkcyjnego i żywotności.
Długotrwałe horyzonty czasowe, z okresami odnowy na poziomie 60 — 150 lat, wymuszają jak najwcześniejsze wprowadzenie ewentualnych środków przystosowawczych.
W obecnej sytuacji szczególną uwagę należy zwrócić na metody odnawiania zasobów leśnych, w tym wybór gatunków drzew.
Z uwagi na to, że warunki klimatyczne powinny zmienić się istotnie w stosunkowo krótkim okresie czasu, lasy europejskie staną się bardziej narażone na szkody wyrządzane przez owady.
UE powinna dążyć do poprawy współpracy pomiędzy administracją leśną szczebla krajowego i zainteresowanymi podmiotami w przygotowaniach na zagrożenia ze strony organizmów biotycznych, takich jak owady i grzyby.
4.3 UE ma do zaoferowania dużą różnorodność lasów.
W zależności od położenia geograficznego, można w Europie znaleźć lasy północne, atlantyckie, kontynentalne i śródziemnomorskie.
Różnice pomiędzy tymi obszarami, jeśli chodzi o jakość biotyczną, są wyjątkowo duże.
Dlatego też w przypadku gospodarki leśnej należy opracować strategię przystosowawczą dla podstawowych sektorów na szczeblu krajowym lub regionalnym.
Lasy odgrywają istotną rolę jako stabilizator systemu przyrodniczego Europy, którego przetrwanie będzie miało decydujący wpływ dla stabilności naturalnych i seminaturalnych ekosystemów naszego kontynentu.
4.4 Należy się liczyć z tym, że zmiany klimatu doprowadzą do częstszego występowania katastrof naturalnych.
Jeśli chodzi o lasy, będzie się to objawiać głównie większą częstotliwością pożarów, zniszczeniami spowodowanymi przez burze i znacznymi szkodami wyrządzonymi przez owady.
W celu sprostania sytuacjom kryzysowym Unia powinna poczynić pewne kroki pozwalające na szybkie przeprowadzenie akcji pomocy oraz zapewniające wystarczające środki materialne i finansowe. Te ostatnie mogłyby pochodzić na przykład z Funduszu Solidarności UE lub podobnych instrumentów.
4.5 Z powodu wysokiej podatności na zanieczyszczenia przez czynniki biotyczne, UE powinna utrzymać ścisłą kontrolę sprowadzanych z państw trzecich okrąglaków oraz produktów wykonanych z drewna, w ten sposób skutecznie chroniąc lasy przed szkodliwymi obcymi gatunkami, jak np. pewne gatunki owadów i grzybów.
Kontrola przywozu nie może jednak prowadzić do ustanawiania nieuzasadnionych barier dla handlu międzynarodowego.
4.6 Już obecnie pożary lasów są poważnym problemem, zwłaszcza na południu Wspólnoty.
Rozpoczęte przez Unię działania prewencyjne w zakresie zapobiegania pożarom oraz opracowywania planów zarządzania ryzykiem powinny zostać zintensyfikowane zważywszy, iż zmiany klimatu doprowadzą do dalszego pogorszenia się sytuacji.
4.7 Zrównoważona gospodarka leśna gwarantuje ciągły wzrost potencjału leśnego.
Promowanie powszechnego użycia odnawialnego bogactwa naturalnego, jakim jest drewno, jako materiału budowlanego i źródła energii zapewnia najefektywniejsze wiązanie dwutlenku węgla w lasach oraz produktach z drewna, które działają jak zbiorniki tego związku i przy okazji mogą zastąpić materiały, które nie są oparte na zasobach odnawialnych.
W wielu krajach zwiększone użycie drewna byłoby jedną z niewielu możliwości stworzenia nowych miejsc pracy, szczególnie na wsi.
Dotyczy to zwłaszcza dziedziny energii uzyskiwanej z drzew, której produkcję, wymagającą dużego nakładu siły roboczej, często realizują na szczeblu lokalnym przedsiębiorcy dysponujący prostymi urządzeniami grzewczymi.
4.8 Gospodarka leśna zajmuje się złożonym systemem biologicznym, którego badanie wymaga dużo czasu, między innymi z powodu długich okresów odnowy.
Dla zapewnienia rentowności gospodarki leśnej niezbędna jest infrastruktura oraz zróżnicowane systemy logistyczne, gdyż zmiany klimatu prowadzą między innymi do podniesienia się wilgotności gleby, co wymaga ulepszenia maszyn, tak aby podczas użytkowania nie uszkadzały one poważnie gleby.
W celu zachowania europejskiego modelu gospodarki leśnej oraz jego przystosowania do zmieniających się warunków klimatycznych UE powinna zapewnić sektorowi wystarczające środki finansowe na badania i rozwój.
Należy zwrócić tu uwagę na platformę technologiczną sektora leśnego, stworzoną podczas opracowywania VII programu ramowego.
Powinno się także ułatwić współpracę między różnymi ośrodkami badawczymi w Europie i na świecie.
4.9 Zrównoważona gospodarka leśna jest niezbędna celem zapewnienia, by lasy prywatne i publiczne w Europie były właściwie utrzymane i zachowane w dobrym stanie.
Unia powinna w całym prawodawstwie uznać leśnictwo jako odrębną gałąź gospodarki i zawsze oceniać skutki z tego punktu widzenia, tak by przypadkowo nie ustanawiać przepisów przynoszących efekty sprzeczne z tym stanowiskiem.
4.10 Miejscowe gatunki drzew mają genetycznie uwarunkowaną lepszą zdolność przystosowania się do lokalnych zmian klimatu.
Należy je więc traktować preferencyjnie, jednocześnie wykorzystując możliwość zasadzenia niektórych gatunków w północnej Europie.
Tam, gdzie pozwalają na to warunki, należy dawać pierwszeństwo lasom mieszanym.
4.11 Z powodu zmian klimatu wysoce prawdopodobne jest zaostrzenie się różnic gospodarczych pomiędzy krajami uprzemysłowionymi a krajami rozwijającymi się.
Unia powinna poczynić wysiłki w celu ustanowienia globalnie wiążącej konwencji w sprawie lasów, która wspierać będzie strategie przystosowawcze, z uwzględnieniem rozwoju w wielu krajach rozwijających się.
Zwiększanie wydajności oraz zarządzanie są potrzebne do zachowania ważnych zasobów leśnych na świecie.
Mechanizm Czystego Rozwoju (Clean Development Mechanism — CDM), ustanowiony na mocy Protokołu z Kioto, jest dla podmiotów z UE zachętą do przyczyniania się do zalesień w krajach rozwijających się i sposobem na zwiększenie wysiłków UE w odniesieniu do systemu kwot emisji dwutlenku węgla w krajach rozwijających się.
4.12 Zmiany klimatu wywierają znaczny wpływ na całą UE oraz na poszczególne społeczności.
UE powinna silniej wspierać środki służące edukacji, szkoleniu i informacji oraz debatom publicznym, aby umożliwić społeczeństwu lepsze zrozumienie ważności wpływu zmian klimatu na przyszłe zasoby leśne Europy.
4.13 Zmiany klimatu mogą przynieść ze sobą także pozytywne skutki dla gospodarki leśnej w krótkim okresie.
Odnosi się to głównie do północnych obszarów Europy, gdzie już obecnie istnieje nowoczesna gospodarka leśna.
Wpływ zmian klimatu należy także uwzględnić w aspekcie rozwoju gospodarki leśnej w całej UE.
4.14 Produkcja korka oraz artykułów nie opartych na drewnie (jagody, grzyby oraz usługi związane ze środowiskiem naturalnym) powinna zostać w pełni włączona do analizy przyszłych zmian.
Dzika zwierzyna, a także korzystanie z niej w sposób zrównoważony, jest dziś integralnym aspektem nowoczesnego leśnictwa i zrównoważonego rozwoju.
4.15 Strategia UE dotycząca leśnictwa z 1998 r. oraz opracowywany obecnie przez Komisję plan działania powinny brać pod uwagę zmiany klimatu oraz środki, jakie należy podjąć do dalszego pobudzania wzrostu zasobów leśnych.
W Komunikacie Komisji i konkluzjach Rady dostosowanie leśnictwa do zmian klimatu określa się jako kluczowy cel.
W procesie tym nieodzowne jest utrzymanie skutecznej i ścisłej współpracy pomiędzy różnymi Dyrekcjami Generalnymi Komisji, Państwami Członkowskimi i zainteresowanymi podmiotami.
4.16 Przy opracowywaniu oraz przyjmowaniu różnych międzynarodowych i krajowych programów dotyczących leśnictwa należy zostawić pewien margines swobody, aby na przykład w razie sytuacji wyjątkowej można było wyciąć spore połacie lasów, których stan zdrowotny uległ pogorszeniu na skutek szkód wyrządzonych przez owady.
Celem takiego kroku jest zapewnienie szybkiego ponownego zalesienia odpowiednimi gatunkami drzew.
5.
Wnioski i zalecenia
5.1 EKES uważa zmiany klimatu za największe wyzwanie stojące przed Unią Europejską i przed całą planetą w nadchodzących latach i dekadach.
UE musi znacznie zwiększyć wysiłki na rzecz zwalczania zmian klimatu i rozpoczęcia opracowywania konsekwentnych strategii dostosowawczych dla różnych dziedzin polityki.
Kraje, które w przyszłości mają sprawować prezydencję w Unii, muszą poświęcić więcej uwagi rozszerzeniu polityki wobec zmian klimatu, tak aby obejmowała ona także środki dostosowawcze.
5.2 EKES jest zdania, że gospodarka obszarów wiejskich, tzn. rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo, tylko w niewielkim stopniu przyczyniła się do emisji gazów cieplarnianych, w związku z czym sektory te pominięto we wspólnotowej polityce wobec zmian klimatu.
Według badań Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC), zmiany klimatu są nieuniknione i dlatego ważne jest, ażeby UE przygotowała także grunt dla środków dostosowawczych w tych sektorach.
5.3 Za zasadniczą sprawę EKES uważa potrzebę znaczącego zwiększenia przez Unię zasobów badawczych przeznaczonych na analizowanie zmian klimatu i polityk dostosowawczych oraz wdrożenia programów bezpieczeństwa.
Odnosi się to w szczególności do gałęzi przemysłu bazujących na zasobach naturalnych.
5.4 EKES domaga się, aby utrzymywać zdolność produkcyjną wszystkich pól uprawnych w UE.
Patrząc z tej perspektywy, UE musi wzmóc wysiłki na rzecz poprawy bezpieczeństwa żywności i bezpieczeństwa podaży.
Należy wziąć pod uwagę niepewność związaną ze zmianami klimatu tych gałęzi przemysłu, szczególnie przy planowaniu przyszłej unijnej polityki wspierania rolnictwa i produkcji, polityki handlowej i polityki energetycznej.
5.5 EKES wzywa UE do wykorzystania międzynarodowych forów w celu zwrócenia uwagi na negatywne skutki zmiany klimatu z punktu widzenia zwalczania głodu na świecie, co ma oczywiste implikacje, szczególnie dla krajów rozwijających się w regionach równikowych.
5.6 EKES wierzy, że poza zwalczaniem zmian klimatu UE i wszystkie Państwa Członkowskie powinny rozpocząć przygotowana sektorowych strategii dostosowawczych.
Strategie takie zostały już opracowane w niektórych Państwach Członkowskich.
Unia może wnieść swój wkład w te prace poprzez zapewnienie dobrej koordynacji i wsparcia dla umów międzynarodowych, co pomogłoby także zintensyfikować wysiłki podejmowane w tym celu na poziomie globalnym.
5.7 EKES uważa za ważne zbadanie niebezpośredniego wpływu zmian klimatu na gospodarkę obszarów wiejskich.
Zmiany klimatu mają również poważne implikacje dla innych sektorów (przemysł, energetyka, transport, turystyka, zdrowie), wywierając pośredni wpływ na rozwój i potrzeby dostosowawcze gospodarki obszarów wiejskich.
5.8 Zdolność UE i jej Państw Członkowskich do oceny implikacji zmian klimatu dla rybołówstwa jest dość niewielka.
Wysiłki w tej dziedzinie są w zasadniczym stopniu związane z przyszłym rozwojem zarządzania zasobami wodnymi.
Polityka wobec rybołówstwa będzie także musiała ocenić dostosowania, jakie sektor musi poczynić w obliczu zmian w zasobach wodnych i warunkach rybołówstwa.
5.9 EKES uważa, że powinno się zwiększyć produkcję i wykorzystanie zasobów drewna oraz że powinno się potraktować poważnie rolę lasów w powstrzymywaniu zmian klimatu.
EKES wyraża pogląd, że ważne jest zwiększenie zalesień, zarówno w UE, jak i w skali globalnej.
Powinno to być także kluczowym elementem polityki rozwoju UE.
5.10 EKES sugeruje, aby Komisja zaproponowała uruchomienie zakrojonej na szeroką skalę kampanii informacyjno-edukacyjnej zarówno w UE jak i na szczeblu międzynarodowym, co miałoby także na celu zwiększenie świadomości podmiotów społeczeństwa obywatelskiego i decydentów politycznych.
Mogłoby to przyczynić się do szybszego przygotowania i wprowadzenia strategii przystosowawczych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Rola dworców kolejowych w aglomeracjach i miastach rozszerzonej Unii Europejskiej"
(2006/C 88/03)
Dnia 10 lutego 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinięw sprawie: "Rola dworców kolejowych w aglomeracjach i miastach rozszerzonej Unii Europejskiej".
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 31 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Janos TÓTH.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 14 lutego) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 139 do 2, przy 4 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Zalecenia
1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny nalega, aby treść niniejszej opinii została zawarta w dokumencie, który powstanie w wyniku przeprowadzanego aktualnie przeglądu Białej księgi w sprawie: "Europejska polityka transportowa w perspektywie do 2010 r.: czas na decyzje" (COM(2001) 370).
1.2 Powinna zostać przeprowadzona pogłębiona analiza miejsca zajmowanego przez dworce kolejowe obsługujące międzynarodowy ruch pasażerski w ramach sieci kolejowej, szczególnie mając na uwadze, że stanowią one nie tylko część infrastruktury kolejowej, ale również element usług oferowanych przez miasta i część dziedzictwa architektonicznego Europy.
1.3 Należy, poprzez szerokie konsultacje zarówno ze specjalistami w tej dziedzinie jak i ze społeczeństwem, przeprowadzić dalszą analizę wymogów, jakim muszą sprostać dworce, biorąc pod uwagę postęp technologiczny i techniczny w trzecim tysiącleciu.
Należy określić istniejące alternatywy co do form uregulowań, uzasadnione realistycznymi wymogami na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, w poszanowaniu zasady pomocniczości.
1.4 Przy tworzeniu przepisów wspólnotowych, wśród wymogów obowiązujących wobec dworców obsługujących międzynarodowe przewozy pasażerskie powinna znaleźć się ogólna poprawa bezpieczeństwa podróżnych oraz ochrona przed atakami terrorystycznymi.
1.5 Należy zwrócić szczególną uwagę na projekty zagospodarowania dworców, zważywszy na stymulującą rolę, jaką mogą odgrywać i możliwości, jakie kryją dla zapewnienia spójności społeczno-gospodarczej w nowych Państwach Członkowskich.
1.6 Konieczna jest analiza możliwości finansowania ustrukturyzowanego rozwoju dworców kolejowych obsługujących międzynarodowy ruch pasażerski poprzez partnerstwa publiczno-prywatne lub inne odpowiednie mechanizmy, przy udziale Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
1.7 Należy zagwarantować, by dworce spełniały przede wszystkim funkcje związane z ich podstawową rolą, a mianowicie transportem, oraz by raczej nie angażowały się w inne rodzaje działalności i nie przeobrażały się w ośrodki handlowo-konsumpcyjne.
1.8 Projekty zagospodarowania dworców kolejowych muszą z jednej strony przyczynić się do utrzymania istniejącego zatrudnienia, z drugiej zaś promować tworzenie nowych miejsc pracy.
W ramach analizy oddziaływania takich projektów, nie można naturalnie ograniczać się do skutków bezpośrednich, ale również uwzględnić następstwa uboczne.
1.9 Konieczne jest zapewnienie, by kwestia utrzymania i rozwoju dworców nie była traktowana priorytetowo jedynie w przypadku infrastruktury zlokalizowanej w dużych miastach, obsługującej ruch międzynarodowy, ale również w przypadku dworców, z których korzystają mieszkańcy i podróżni regionów najmniej uprzywilejowanych.
2.
Wstęp
2.1 Krótko rzecz ujmując, dworce są "witryną" transportu kolejowego.
2.2 Biała księga pt. "Europejska polityka transportowa w perspektywie do 2010 r.: czas na decyzje", opublikowana w 2001 r. pozostawia niezmienione ogólne cele polityki wspólnotowej, z większą emfazą traktując rozwój środków transportu, dzięki którym można będzie zmniejszyć natężenie ruchu drogowego, jak również konieczność postawienia użytkowników w centrum polityki transportowej.
2.3 Rola dworców jest ważna dla osiągnięcia swobodnego przepływu towarów, osób i usług.
Dworce mogą przyczynić się do tego, by transport pasażerski funkcjonował bez zakłóceń, jak również by był on jak najszybszy i jak najbardziej efektywny. Niemniej w tym celu trzeba zapewnić im dobre funkcjonowanie jednolitego rynku, wyeliminowanie przeszkód administracyjnych i jednolite zasady konkurencji.
2.4 Polityka transportowa Unii Europejskiej stanowi również podstawowy instrument w osiąganiu spójności społeczno-gospodarczej.
W istocie przywiązuje ona szczególną wagę do zapewnienia uczciwej konkurencji, poprawy bezpieczeństwa transportu, jak również nadania większego znaczenia aspektom związanym ze środowiskiem naturalnym i oddziaływaniem na nie.
2.4.1 Podejmując zagadnienie ponownego ożywienia kolei, wspomniana Biała księga uwydatnia absurdalne strony sektora kolejowego.
Z jednej strony działają linie kolejowe dużej prędkości o wysokiej zdolności przewozowej, obsługujące nowoczesne dworce, z drugiej zaś pasażerom świadczone są też dość często archaiczne i przestarzałe usługi.
Zdarza się, że ci ostatni przebywają na źle utrzymanych dworcach, lub na takich, które grożą wypadkiem, i gdzie przewozy lokalne obsługiwane są równolegle z przepełnionymi pociągami dalekobieżnymi, a czasem odnotowuje się opóźnienia.
2.4.2 Biała księga zwraca uwagę na konieczność pobudzenia, poprzez inwestycje, integracji sieci kolejowej dużej prędkości z transportem lotniczym, skupiając się w szczególności na dworcach obsługujących pasażerów korzystających z połączeń lotniczych.
W kilku miejscach odnosi się do roli dworców w zakresie oferowania usług wspomagających przewozy pasażerskie, zwłaszcza w odniesieniu do transportu bagażowego.
2.5 Wraz z przyjęciem pierwszego i drugiego pakietu kolejowego [1] Unia dokonała stopniowego postępu w dziedzinie liberalizacji transportu towarowego, a następnie w zakresie ujednolicenia standardów jakości.
EKES ma nadzieję, że podobne efekty przyniesie trzeci pakiet kolejowy.
W kwestii dokończenia i realizacji poszczególnych etapów związanych ze swobodnym przepływem osób, Unia Europejska ma nadal przed sobą pracę do wykonania.
Niniejszy dokument dotyczy ustanowienia standardów jakości międzynarodowych przewozów pasażerskich i ich rozpowszechnienia w Państwach Członkowskich.
3.
Kontekst prawny
3.1 Wspólnoty Europejskie przyjęły szereg rozporządzeń oraz dyrektyw w sprawie transportu kolejowego.
W tym względzie odsyłamy do rozporządzenia ustanawiającego Europejską Agencję Kolejową [2], jak również do dyrektyw dotyczących bezpieczeństwa kolei [3], infrastruktury kolejowej [4], alokacji zdolności przepustowej [5], interoperacyjności [6] i rozwoju kolei wspólnotowych [7].
Przytoczone powyżej prawodawstwo w co najwyżej marginalny sposób odnosi się do roli dworców kolejowych.
3.2 Komisja zajmuje się przede wszystkim ustanowieniem jednolitych standardów technicznych.
Dotyczyć to będzie na przykład ujednolicenia wysokości peronów, by umożliwić korzystanie z nich również osobom o ograniczonej mobilności (dyrektywa nr 2001/16/WE).
Promowanie interoperacyjności polega na ujednoliceniu elektrycznych sieci kolejowych, systemów bezpieczeństwa i innych standardów technicznych.
Dotyczy to także ujednolicenia licencji maszynistów pociągów.
Przeszkodą dla konkurencyjności sektora kolejowego jest między innymi czas oczekiwania na granicach z pewnymi krajami ze względu na rozbieżności w standardach technicznych (szerokość torów, konieczność dokonania zmian technicznych w lokomotywie i zmiany maszynisty).
3.3 W odniesieniu do dworców kolejowych, zasadniczo istotne są dyrektywy kładące nacisk na bezpieczeństwo podróżnych oraz właściwe im prawa (np. dyrektywa nr 2001/16/WE).
Charakterystyczny w tym względzie jest trzeci pakiet kolejowy, którego celem jest egzekwowanie praw podróżujących.
Ma on z jednej strony zapewnić otrzymanie biletów na czas, w prosty sposób i przy wykorzystaniu właściwych informacji — oraz w miarę możliwości ich wymianę — a z drugiej strony, ma on zagwarantować, by podróżujący byli informowani o warunkach korzystania z biletów.
Inny pakiet dyrektyw dotyczy poprawy bezpieczeństwa na dworcach.
Często zdarza się, zwłaszcza w godzinach mniejszego natężenia ruchu, że dworce w dużych miastach, a czasami składy pociągów stają się miejscem aktów przemocy.
Ustanowienie wyższych standardów bezpieczeństwa, jak również zapewnienie uzyskania pomocy ze strony personelu dworca lub pociągu w przypadku zaistnienia przykrego incydentu z pewnością zachęciłoby więcej osób do podróżowania koleją.
3.4 W ramach swojej działalności, EKES na bieżąco śledzi prace Komisji związane z transportem kolejowym. W tym temacie opracował on opinie zajmujące się między innymi aspektami społecznymi, kwestiami finansowania, europejskimi obszarami metropolitalnymi i transeuropejskimi sieciami transportowymi [8].
4.
Dworce a intermodalność
4.1 Dworce jako intermodalne punkty węzłowe
4.1.1 Pojawienie się szybkich kolei (TGV, HST, ICE), zjawiska które w Europie przełożyło się równolegle na stworzenie sieci transeuropejskich (TEN) — było katalizatorem umożliwiającym stopniowo podupadającym dworcom na odzyskanie znaczenia dla miast.
Gdy tylko pasażerski transport kolejowy stał się możliwy na odległościach (600 — 800 km), które wcześniej można było generalnie przemierzać jedynie drogą lotniczą, nie tylko wzrosła liczba podróżujących korzystających z dworców, ale zmienił się także ich profil, co podniosło wartość dworców kolejowych w centrach miast.
4.1.2 Kolejny czynnik, który mógł spowodować przeobrażenie sposobu postrzegania dworców kolejowych jako węzłów transportowych, nie wiąże się bezpośrednio z rolą szybkich kolei, ale raczej ze zmianą funkcji terenów podmiejskich i stref aglomeracyjnych, które z monofunkcjonalnych miast-sypialni mogły przekształcić się w zurbanizowane, wielobiegunowe i wielofunkcyjne obszary.
Wszystkie te zmiany, jak również uświadomienie sobie braku możliwości zaspokojenia potrzeb wynikających ze wzrostu natężenia ruchu samochodowego spowodowanego przemieszczaniem się z domu do pracy osób mieszkających na terenach podmiejskich poprzez budowanie nowych dróg, unaoczniły konieczność zintegrowania ruchu miejskiego z podmiejskim oraz potrzebę nawiązania współpracy między spółkami transportowymi, harmonizacji rozkładów jazdy, taryf i systemów biletowych oraz wspólnego korzystania z infrastruktury transportu pasażerskiego.
Niepokoje społeczne, które wstrząsnęły przedmieściami Paryża w końcu 2005 r. unaoczniają potrzebę zastosowania kilku instrumentów jednocześnie celem podjęcia działań na rzecz spójności społecznej i pokazują, że procesy, które przyczyniają się do osiągnięcia takiej spójności nie mogą zostać uznane jako zakończone.
4.1.3 Linie podmiejskie stanowią znaczącą część takich sieci, a nawet w pewnych wypadkach, zasadniczy element ich struktury.
Z tego punktu widzenia dworce, które nadają się do tego idealnie, logicznie pełnią rolę ośrodków mobilności oraz stanowią kluczowe elementy systemów informowania podróżnych korzystających z tych złożonych i powiązanych ze sobą sieci transportowych.
4.1.4 I chociaż dworce obsługujące linie podmiejskie i dworce szybkich kolei TGV funkcjonują najczęściej oddzielnie, tendencja w kierunku większej integracji zbliżyła do siebie te dwa procesy i w nowo budowanych bądź remontowanych budynkach dworców podstawowym wymogiem staje się zapewnienie nowoczesnej, wysokiej jakości intermodalności między liniami międzynarodowymi a krajowymi, a także między tymi liniami a komunikacją miejską.
4.2 Wdrożenie europejskich norm intermodalności
4.2.1 Stale powstają normy i standardy, których mają przestrzegać dworce kolejowe.
Kiedyś dworce kolejowe stanowiły łącznik wśród wspólnoty całego narodu i przyczyniały się do kształtowania tożsamości narodowej.
To nie infrastruktura jako taka budowała wspólną tożsamość (nawet jeżeli szyny i tory były konieczne do jej stworzenia), ale dworce, zasady, modele i normy.
4.2.2 W dzisiejszych czasach cel nie polega na ujednolicaniu dworców kolejowych objętych siecią TEN.
Obecnie budowanie dworców kolejowych odzwierciedlających tożsamość europejską nie powinno się odbywać poprzez definiowanie norm architektonicznych, ale poprzez ustalanie standardów usług.
Jedna z najważniejszych takich norm powinna polegać na stworzeniu połączeń intermodalnych, przy jednoczesnym zachowaniu różnorodności instrumentów lokalnych, odpowiadających wymogom jakości obowiązującym w wielojęzycznej Europie w zakresie informowania podróżnych i służenia im pomocą w dotarciu do celu ich podróży.
W tym względzie należy rozróżnić trzy obszary: normy dotyczące informowania podróżnych, normy połączeń intermodalnych i rozwijanie roli ośrodków mobilności.
4.2.3 O ile wskazane jest, by wobec dworców znajdujących się w obrębie TEN stosowanie wymogów jakościowych dotyczących dogodności dla użytkowników zostało uregulowane zaleceniem lub wytyczną europejską, ważne jest też, ażeby nie były one sformułowane jako przywilej odnoszący się wyłącznie do TEN, oraz by były one wprowadzone w jak największym poszanowaniu zasady pomocniczości.
Nie powinno zatem stanowić problemu wdrożenie tak opracowanych norm w odniesieniu do innych dworców i innych punktów węzłowych; nie zaszkodziłoby to jakości podróży, a wręcz przeciwnie wpłynęłoby to na jej ulepszenie.
5.
Modele rozwoju
5.1 Jeżeli dokonamy porównań w skali międzynarodowej, dojdziemy do wniosku, że w przypadku prawie każdego państwa prze- lub budowę dworców zapoczątkowały inne czynniki (motywy związane z rozbudową komunikacji lub miast, inicjatywa wychodząca od władz publicznych bądź sektora prywatnego, lub też różne kombinacje wszystkich tych elementów).
W Wielkiej Brytanii, gdzie zagospodarowanie dworców pozostawiono wyłącznie mechanizmom rynkowym, zmiany takie: a) ograniczały się do terenów wykorzystywanych przez kolej, b) dotyczyły centralnego Londynu, c) przypadły na okres wzrostu koniunktury w sektorze nieruchomości, d) dotyczyły prawie wyłącznie budowy budynków biurowych.
5.2 W Szwajcarii wdrożono krajowy program modernizacji kolei i komunikacji publicznej, u podstaw którego leżały względy środowiskowe, w tym system kolei podmiejskich (S-Bahn w Zurychu, Bazylei i Bernie); pomimo problemów finansowych kolei szwajcarskich, z powodów których trzeba było przeznaczyć na cele handlowe nieruchomości w pobliżu dworców, zabiegu tego nie przeprowadzono poprzez sprzedaż nieruchomości, ale programy opracowane wspólnie z kolejami, przy uwzględnieniu interesów deweloperów, gmin, rządu i kolei.
5.3 W Szwecji inicjatorem tego procesu była spółka kolejowa, sprywatyzowana ale nie rozdrobniona, we współpracy z samorządami lokalnymi.
Cel polegał na stworzeniu nowoczesnych centrów podróży, oferujących pod jednym dachem kolej, autobusy, taksówki i parkingi.
W zrealizowanych projektach uczestniczyły samorządy lokalne i dotyczyły one różnych środków transportu.
5.4 We Francji główną siłą napędową była podjęta na szczeblu centralnym decyzja o budowie szybkich kolei TGV, dzięki czemu pojawiła się szansa na stworzenie połączeń z Paryżem.
Rola szczebla lokalnego polegała głównie na lobbingu na rzecz budowy dworców TGV.
5.5 W Holandii w roku 1986 koleje wraz z ministerstwami ds. środowiska i transportu ogłosiły program zakładający koncentrację działalności wokół dworców kolejowych, zgodnie z zasadą zwartej rozbudowy miejskiej i wsparcia dla komunikacji publicznej.
W okresie poprzedzającym prywatyzację, koleje i samorządy lokalne napotykały duże trudności z zaangażowaniem innych partnerów.
5.6 Na podstawie przytoczonych przykładów można wysnuć następującą konkluzję: już na etapie planowania ważne jest uwzględnienie roli dworców jako punktu węzłowego (wymiar transportowy) oraz ich znaczenia jako miejsca (wymiar urbanistyczny), a nie przyjmowanie podejścia jednostronnego.
Podobnie względy rynkowo-finansowe należy zrównoważyć z całościowym punktem widzenia, odzwierciedlającym interesy miast i sieci celem zapobieżenia powstawaniu sytuacji, w których zaczynają przeważać krótkoterminowe interesy koniunkturalne lub też, odwrotnie, ambitne projekty nie biorą pod uwagę kwestii finansowych.
Specjalistyczne analizy wskazują, że łatwiej jest osiągnąć konsensus, gdy dworce budowane są w nowych miejscach (np. w Lille); w innym przypadku istniejące, sprzeczne ze sobą interesy wielokrotnie bardzo komplikowały dokonywanie postępów przy realizacji projektów.
6.
Kierunki rozwoju Unii
6.1 Wydawałoby się słuszne, by w ramach Komisji Europejskiej rozwijała się współpraca horyzontalna, umożliwiająca różnym urzędnikom przekrojowe badanie różnych aktualnie realizowanych w poszczególnych sektorach projektów finansowanych z funduszy strukturalnych.
Analiza taka pozwoliłaby następnie określić w każdym sektorze wielkość pomocy wspólnotowej przyznanej danej działalności.
6.2 Wydaje się, że należy pamiętać o odpowiedzialności związanej z rozwojem sieci szybkich kolei w obliczu sprzeczności charakteryzujących obecnie koleje, jak np. mieszanina archaizmu i nowoczesności.
Jeżeli budowa tych sieci wyszła na pierwszy plan bieżących spraw, to stało się tak dlatego, że w międzyczasie oddzieliły się one od systemu tradycyjnych kolei.
Rozwój sieci szybkich kolei pociąga za sobą kolosalne koszty; niewątpliwie pozbawił on środków finansowych inne potencjalne projekty zagospodarowania.
I tak we Francji rozwój kolei TGV spowodował takie pogorszenie stanu pewnych odcinków kolei tradycyjnych, że w wielu miejscach trzeba było wprowadzić znaczne ograniczenia prędkości.
Dla użytkowników (pasażerów oraz zleceniodawców w przypadku przewozów towarowych) oznacza to znaczną stratę czasu, i można zastanowić się w jakim stopniu strata ta równoważona jest przez czas, który zyskują pasażerowie korzystający z szybkich kolei.
6.3 Z punktu widzenia polityki wzmacniania spójności społecznej i integracji słabiej prosperujących regionów, rozwój i upowszechnianie korzystania z tradycyjnych kolei jest bardziej korzystne niż w przypadku szybkich kolei, które przejeżdżają przez te regiony z dużą prędkością, bez umożliwienia im wzięcia na siebie obsługi przewozowej.
Być może czasem słuszniej byłoby nadać większe znaczenie modernizacji tradycyjnych linii kolejowych i związanej z nimi infrastruktury, przy równoczesnej budowie szybkich kolei.
Dworce są pierwszym punktem styczności pomiędzy takim rozwojem i modernizacją a pasażerami.
7.
Uwagi dotyczące rozwoju dworców
7.1 Istnieje poważne niebezpieczeństwo, że poprzez duże inwestycje przewagę zdobędą interesy krótkoterminowe — być może poprzez czystą spekulację nieruchomościami — i że zniknie to, co tworzy wartość dodaną kolei dla pasażerów i dla miast.
W praktyce mogłoby to przyjąć formę sprzedaży, ze względu na deficytowy charakter kolei, terenów w centrach miast posiadających znaczną wartość, co prowadziłoby do budowy biur i centrów handlowych zamiast kolei.
W tej perspektywie należałoby zastanowić się nad poniższymi uwagami.
7.2 Stworzenie bezpośrednich połączeń pomiędzy centrami miast stanowi istotną korzyść nie tylko z punktu widzenia szybkich kolei ale także dla wszystkich międzynarodowych tras kolejowych, włączając wszystkie odcinki TEN.
7.3 To właśnie w centrach miast zasadne jest tworzenie gęstej sieci komunikacji publicznej, zapewniającej dobre połączenia między dworcem kolejowym a innymi częściami miasta.
7.4 Dworzec kolejowy stanowi ośrodek mobilności, centralny punkt informacyjny dla wszystkich środków transportu tworzących sieć komunikacyjną.
7.5 Również słuszne jest stworzenie połączenia pomiędzy dworcem znajdującym się w centrum miasta a portem lotniczym takiego miasta.
7.6 W staraniach o podniesienie wartości nieruchomości należących do kolei należy także uwzględnić ich rolę w krajobrazie miejskim oraz ich wartość logistyczną celem zapewnienia w dłuższym okresie czasu maksymalnych korzyści dla miasta.
7.7 Doświadczenia pokazują, że stopniowo zanikają wyraźne niegdyś granice między funkcjami krajobrazu miejskiego a funkcjami dworca kolejowego, i że dworce kolejowe przeobrażają się w przynoszące zysk a jednocześnie atrakcyjne przestrzenie publiczne właśnie poprzez przejmowanie licznych funkcji usługowych miasta.
7.8 Obecne dworce główne niekoniecznie stanowią jednak idealne lokalizacje dla przyszłych dworców szybkich kolei.
Obserwując działania, które do tej pory przeprowadzono z największym powodzeniem, stwierdzamy, że to poprzez budowę wewnątrz miast nowych centrów będących alternatywą dla tradycyjnych centrów można najskuteczniej połączyć energie powstałe wskutek odrodzenia kolei i urbanizacji.
(Nie można niemniej zapominać, że przykłady najczęściej cytowane, takie jak Lille, stanowią szczególne przypadki i powinny być traktowane jako wyjątkowe sytuacje, które mogą być trudne do naśladowania).
7.9 Analiza przykładów potwierdza generalnie wniosek, że w zakresie budowy i zagospodarowania dworców obsługujących międzynarodowy ruch pasażerski, państwo, samorządy lokalne i przedsiębiorstwa finansujące mogą, we współpracy z kolejami, realizować projekty budowlane, które poprzez modernizację dworców obsługujących międzynarodowy ruch pasażerski, pozwalają na uwzględnienie wielu interesów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego
(2006/C 88/11)
Dnia 25 września 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinięw sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego w ramach dialogu obywatelskiego.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 regulaminu wewnętrznego Komitet postanowił utworzyć podkomitet w celu prowadzenia prac w tej sprawie.
Podkomitet przyjął swój projekt opinii dnia 12 stycznia 2006 r. Sprawozdawcą był Jan OLSSON.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dn. 14 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 103 do 1, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Od dziesięciu — piętnastu lat zainteresowanie instytucji europejskich dialogiem ze społeczeństwem obywatelskim, w szczególności ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim na szczeblu europejskim, ciągle wzrasta.
Uznały one bowiem, że bez wysłuchania obywateli, bez uczestnictwa i zgody osób, których dotyczą decyzje wspólnotowe, nie można prowadzić skutecznej polityki.
1.2 Doświadczenie i wiedza podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, dialog prowadzony między nimi, a także z władzami i instytucjami publicznymi na wszystkich płaszczyznach, negocjacje i poszukiwanie zbieżności, a nawet konsensusu, pozwalają na wypracowanie wniosków, w których przeważa interes ogólny.
Jakość i wiarygodność decyzji politycznych także na tym zyskują, ponieważ poprawia to zrozumienie i szersze akceptowanie tych decyzji przez obywateli.
1.2.1 Zapewniając obywatelom możliwość udziału — w ramach zaangażowania indywidualnego i zbiorowego — w zarządzaniu sprawami publicznymi poprzez działalność zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, demokracja uczestnicząca uzupełnia demokrację przedstawicielską oraz wzmacnia legitymizację demokratyczną Unii Europejskiej.
1.3 Warto tu przypomnieć i podkreślić, że Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, ze względu na swój skład i rolę oraz zadania przyznane mu w traktatach, jest od momentu powstania w pełni zaangażowany w demokrację uczestniczącą na szczeblu europejskim i jest jej najstarszym uczestnikiem.
1.4 "Prawo uczestnictwa", którego domagało się społeczeństwo obywatelskie i organizacje od dawna aktywnie działające na płaszczyźnie europejskiej, nabiera obecnie szczególnego znaczenia.
Wyzwania, przed jakimi stoi Unia Europejska, wymagają bowiem mobilizacji wszystkich podmiotów lokalnych i ich przedstawicieli.
1.5 Wymóg ten został dostrzeżony między innymi przez Radę Europejską na posiedzeniu w Lizbonie w dniach 23 i 24 marca 2000 r., w związku z wdrażaniem strategii lizbońskiej [1] i ponownie przez nią podkreślony podczas posiedzenia w dn. 22- 23 marca 2005 r., w kontekście ożywiania wspomnianej strategii [2].
1.6 W Białej księdze w sprawie sprawowania rządów w Europie [3] z lipca 2001 r. Komisja uznaje udział społeczeństwa obywatelskiego w opracowywaniu i wdrażaniu polityk Unii za jedną z podstawowych zasad dobrego sprawowania rządów i jednocześnie jedną z priorytetowych dziedzin działania na rzecz odnowy metody wspólnotowej i poprawy demokratycznego funkcjonowania instytucji.
1.7 Zasada demokracji przedstawicielskiej została także zapisana w art. I-47 Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy [4].
W tym względzie, nie zważając na niepewny przebieg procesu ratyfikacji traktatu konstytucyjnego, instytucje UE muszą kierować się tą logiką i ustanowić rzeczywistą demokrację uczestniczącą.
Aby mogła ona spełnić wymogi związane z nowoczesnym europejskim sprawowaniem rządów, należy wprowadzić instrumenty, które obywatelom europejskim, a zwłaszcza zrzeszającym ich organizacjom, umożliwią prowadzenie debat, konsultacje i rzeczywisty wpływ na rozwój Unii i tworzeniu jej polityk w ramach prawdziwego, uporządkowanego dialogu obywatelskiego ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
1.8 Jeśli chodzi o Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES), to działa on aktywnie na rzecz rozwoju demokracji uczestniczącej, we współpracy z innymi instytucjami Unii i organizacjami reprezentującymi społeczeństwo obywatelskie.
1.8.1 W październiku 1991 r. EKES zorganizował pierwszy Konwent na temat roli i wkładu organizacji społeczeństwa obywatelskiego w integrację europejską i od tego czasu wydał kilka opinii, które wpisują się w perspektywę rozwoju i polepszenia uporządkowanego dialogu między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i instytucjami europejskimi [5] [6].
Podmioty dialogu obywatelskiego na płaszczyźnie europejskiej [7]
2.1 Podmiotami dialogu obywatelskiego na płaszczyźnie europejskiej są organizacje, które reprezentują konkretne lub ogólne interesy obywateli.
Z tej racji, europejskie organizacje partnerów społecznych mają oczywiste powołanie do uczestniczenia w dialogu obywatelskim.
Dialog społeczny jest doskonałym przykładem praktycznego wdrażania demokracji uczestniczącej.
Należy jednak podkreślić zasadniczą różnicę pomiędzy dialogiem społecznym a dialogiem obywatelskim.
Europejski dialog społeczny jest jasno określony tak w zakresie uczestników, jak i celów i procedur, a europejscy partnerzy społeczni posiadają kompetencje quasi-legislacyjne [8].
Specyfika dialogu społecznego wynika ze szczególnych upoważnień i kompetencji jego uczestników, którzy działają w sposób niezależny.
2.2 Na szczeblu europejskim organizacje te mają różnorodne formy i określenia, z których najpopularniejsze to stowarzyszenia, federacje, fundacje, fora i sieci [9].
Często te różne formy są umieszczane w jednej kategorii "organizacji pozarządowych", która w rzeczywistości obejmuje wszystkie rodzaje niezależnych struktur prowadzących działalność niezarobkową.
Okazuje się też, że duża liczba organizacji europejskich posiada też struktury na skalę międzynarodową.
2.3 Te europejskie organizacje koordynują działalność swoich członków i podmiotów stowarzyszonych w różnych Państwach Członkowskich, a nawet w skali ponadpaństwowej.
Ponadto coraz częściej łączą się one, tworząc sieci europejskie np. w dziedzinie społecznej, środowiska naturalnego, praw człowieka, rozwoju, konsumpcji czy gospodarki społecznej.
2.4 Aby zbadać zasięg europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego i sposób, w jaki one działają, w Załączniku do niniejszej opinii zamieszczono przegląd organizacji, federacji i sieci o największym znaczeniu w różnych sektorach zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim, z wyjątkiem organizacji społeczno-zawodowych.
W dokumencie wyszczególniono około dwadzieścia odrębnych sektorów.
2.4.1 Przegląd ten odzwierciedla coraz silniejszą tendencję do tworzenia struktur europejskiego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego i zróżnicowanie w samej strukturze zainteresowanych organizacji: mogą one składać się wyłącznie z organizacji krajowych — a nawet w pewnych przypadkach organizacji regionalnych i lokalnych — reprezentujących dany sektor; ich członkami mogą być organizacje zarówno europejskie jak i krajowe, a także osoby fizyczne i prawne wszystkich szczebli.
Łączenie organizacji w sieci następuje zazwyczaj według dwóch schematów: sieć składa się z organizacji europejskich danego sektora lub skupia organizacje krajowe i europejskie.
2.5 Jest sprawą oczywistą, że pewna liczba europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a nawet pewne organizacje lub sieci narodowe, dysponują doświadczeniem i wiedzą, które upoważniają je do domagania się prawa do udziału w procesach konsultacyjnych przy kształtowaniu polityk Unii.
Jednakże równie oczywiste jest, że ze względu na brak obiektywnych kryteriów oceny, reprezentatywność europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, innych niż organizacje partnerów społecznych, jest często poddawana w wątpliwość.
Środowisko stowarzyszeń postrzegane jest jako zbyt rozczłonkowane, gdyż często podzielone jest na szereg organizacji reprezentujących indywidualne interesy swoich członków zamiast interesu ogólnego, a także jako niedostatecznie przejrzyste. Ponadto wiele osób uważa, że jest on w rzeczywistości niezdolny do odgrywania roli w procesie kształtowania polityk i przygotowywania decyzji.
3.
Wymóg reprezentatywności
3.1 EKES podkreślał wielokrotnie, że jedynie jasno określona reprezentatywność może nadawać podmiotom społeczeństwa obywatelskiego prawo do efektywnego udziału w procesie kształtowania polityk i przygotowywania decyzji wspólnotowych.
3.1.1 Oprócz podstawowej zasady demokratycznej wymóg reprezentatywności jest również odpowiedzią na wysiłki zmierzające do zapewnienia większej czytelności i zwiększenia wpływu organizacji społeczeństwa obywatelskiego na płaszczyźnie europejskiej.
3.1.2 W tej perspektywie EKES opracował kryteria reprezentatywności, które zebrał po raz ostatni w opinii z dnia 20 marca 2002 r. dotyczącej Białej Księgi w sprawie sprawowania rządów w Europie [10].
Aby organizacja europejska mogła zostać uznana za reprezentatywną, powinna spełniać dziewięć kryteriów:
- posiadać trwałą strukturę na płaszczyźnie europejskiej;
- mieć bezpośredni dostęp do specjalistycznej wiedzy swoich członków;
- reprezentować interesy ogólne, zgodne z interesami społeczeństwa europejskiego;
- składać się z organizacji, które w poszczególnych Państwach Członkowskich są reprezentatywne dla konkretnych grup interesów, których bronią;
- zrzeszać organizacje ze znakomitej większości Państw Członkowskich;
- wprowadzić obowiązek odpowiedzialności ("accountability") przed członkami organizacji;
- być upoważniona do reprezentowania i prowadzenia działalności na płaszczyźnie europejskiej;
- być niezależna i nie podlegać zaleceniom będącym przejawem interesów zewnętrznych;
- charakteryzować się przejrzystością, w szczególności w dziedzinie finansów i wewnętrznych procesów decyzyjnych.
3.1.3 EKES zaproponował w tej samej opinii, aby "kryteria te były przedmiotem dyskusji z instytucjami i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego jako podstawa przyszłej współpracy".
3.2 Aby uniknąć nieporozumień co do zakresu stosowania kryteriów reprezentatywności określonych w niniejszej opinii, wydaje się konieczne, aby wprowadzić wyraźne rozróżnienie między "konsultacją", zasadniczo otwartą dla wszystkich organizacji posiadających wiedzę w danej dziedzinie, a "uczestnictwem", jako określoną możliwością zaoferowaną organizacji formalnego i aktywnego udziału w zbiorowym procesie podejmowania decyzji, w ogólnym interesie Unii i jej obywateli.
Proces ten, który opiera się na demokratycznych zasadach, pozwala organizacjom społeczeństwa obywatelskiego na rzeczywiste uczestnictwo w kształtowaniu polityk i przygotowywaniu decyzji dotyczących zmian i przyszłości UE oraz wspomnianych polityk [11].
3.2.1 Nawet jeżeli może się wydawać, że podział ten ma głównie charakter teoretyczny, należy go uznać za trafny, jako że reprezentatywność stanowi warunek wstępny uczestnictwa o tyle, o ile nadaje mu legitymizację.
W procesie konsultacji celem jest wysłuchanie poglądów i zgromadzenie doświadczeń podmiotów społeczeństwa obywatelskiego, bez nakładania uprzednich warunków.
Konsultacje pozostają jednak bardzo istotnym składnikiem dialogu obywatelskiego.
3.3 W Białej Księdze w sprawie sprawowania rządów w Europie, o której mowa powyżej, Komisja zamierzała opracować dla niektórych sektorów, w których zakorzeniona jest praktyka konsultacji, normy partnerstwa wykraczające poza minimalne normy konsultacji stosowane do wszystkich jego służb.
Komisja uwarunkowała jednak zawarcie takich układów gwarancjami ze strony organizacji społeczeństwa obywatelskiego co do otwartości i reprezentatywności, lecz nie poruszała kwestii kryteriów, które miałyby być stosowane.
3.4 Komunikat z dnia 11 grudnia 2002 r. [12] ustanawiający ogólne zasady i minimalne normy mające zastosowanie w odniesieniu do konsultacji podejmowanych przez Komisję z zainteresowanymi stronami rozróżnia natomiast konsultacje "otwarte", w ramach podejścia ogólnego i nikogo nie wykluczającego, i konsultacje "ukierunkowane", w ramach których zainteresowane strony i strony, których konsultacje dotyczą (grupy docelowe), są wyraźnie określone na podstawie kryteriów wyboru, które — zgodnie z komunikatem — muszą być "odpowiednio ustalone" i "przejrzyste".
Niemniej jednak żadne kryterium nie zostało w tekście określone.
3.4.1 W tym samym komunikacie Komisja podkreśla znaczenie, jakie przywiązuje do wkładu reprezentatywnych organizacji europejskich, lecz również odsyła do prac przeprowadzonych przez EKES w kwestii kryteriów reprezentatywności, w odniesieniu do wyboru organizacji mogących uczestniczyć w dialogu.
3.5 Jako że traktat nicejski wzmacnia rolę EKES-u jako uprzywilejowanego pośrednika między społeczeństwem obywatelskim a instancjami decyzyjnymi Unii, Komitet w większym stopniu jest odpowiedzialny za:
- organizowanie wymiany poglądów między przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, którzy kierują się różnymi przesłankami i bronią rozbieżnych interesów, z jednej strony,
- a z drugiej, ułatwianie uporządkowanego dialogu między europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego a instytucjami Unii.
3.6 Należy jednak podkreślić, że niniejsza opinia nie dotyczy:
- codziennego dialogu branżowego między organizacjami społeczeństwa obywatelskiego oraz między organizacjami a ich rozmówcami we władzach prawodawczych i wykonawczych Unii, w szczególności w Komisji [13];
- europejskiego dialogu społecznego i europejskich organizacji partnerów społecznych, których reprezentatywność jest wyraźnie określona na podstawie kryteriów właściwych dla tych organizacji.
Dotyczy to również organizacji społeczno-zawodowych, które są zaangażowane w branżowy dialog społeczny.
Organizacje te pozostają jednak pełnoprawnymi podmiotami dialogu obywatelskiego.
3.7 W związku z powyższym, opracowanie niniejszej opinii wpisuje się przede wszystkim w perspektywę nadania większej przejrzystości i racjonalizacji stosunków między EKES-em a europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego, zaś celem opinii jest zapewnienie dialogowi ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim większej wiarygodności poprzez wzmocnienie legitymizacji tych organizacji i sieci.
3.7.1 Wspomniana perspektywa wpisuje się z kolei w ramy dalszego wdrażania wzmocnionego i uporządkowanego dialogu ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim Europy jednocześnie:
- na płaszczyźnie ogólnej, to jest w odniesieniu do zagadnień leżących w interesie ogólnym, w szczególności do rozwoju i przyszłości Unii Europejskiej oraz
- w ramach sprawowania przez EKES funkcji konsultacyjnej związanej z określaniem i wdrażaniem polityk wspólnotowych.
3.8 Opinia ta może również:
- stanowić użyteczną podstawę do refleksji, a nawet punkt odniesienia dla innych instytucji, zwłaszcza w perspektywie konsolidacji demokracji uczestniczącej na szczeblu europejskim i ustanowienia prawdziwego europejskiego dialogu obywatelskiego oraz
- wyznaczyć obszar współpracy instytucjonalnej obejmujący wymianę dobrych praktyk, w szczególności z Komisją i Parlamentem Europejskim, przy czym EKES nie musi ingerować w sposób organizowania ich dialogu z europejskim zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
3.9 W tym kontekście EKES podkreśla, że ustanowienie systemu akredytacji organizacji społeczeństwa obywatelskiego przy instytucjach europejskich ma zarówno zalety, jak i wady.
Niniejsza opinia nie stanowi jednak dla EKES-u odpowiednich ram do wypowiadania się na temat wartości takiego systemu.
Uważa jednak, że istnieje ścisły związek między tą kwestią a problemem reprezentatywności, a zatem powinny one zostać zbadane równolegle w ramach szeroko zakrojonej debaty łączącej wszystkie zainteresowane strony, instytucje europejskie i organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
4.
EKES i europejskie organizacje społeczeństwa obywatelskiego: podejście pragmatyczne i otwarte
4.1 Świadom, że ukazuje jedynie część rozbieżności i zmian zawartych w terminie "organizacje społeczeństwa obywatelskiego", EKES podjął inicjatywy i wdrożył reformy, które mają zapewnić jak najszerszą reprezentatywność organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
4.2 Dlatego też do swoich struktur i prac włącza — pod różnymi postaciami i w coraz większym zakresie — między innymi organizacje i sieci europejskie społeczeństwa obywatelskiego, które nie są lub jeszcze nie są bezpośrednio reprezentowane w Komitecie, chociaż stowarzyszenie takie nie opiera się na wyraźnie określonych kryteriach reprezentatywności.
4.2.1 W ten sposób każda z trzech Grup [14] EKES-u uznaje organizacje europejskie, nadając im status organizacji uznanej.
Z reguły członkowie Komitetu są bezpośrednio lub pośrednio powiązani z tymi organizacjami, lecz nie stanowi to warunku koniecznego.
4.2.2 Na poziomie sekcji [15] organizacje europejskie, które mogą wnieść rzeczywisty wkład w przygotowywanie opinii, są często angażowane w prace Komitetu.
Są one informowane o bieżących pracach, przedstawiają uwagi i mogą być reprezentowane przez ekspertów oraz brać udział w organizowanych przesłuchaniach i konferencjach.
4.2.3 EKES organizuje konferencje, seminaria, przesłuchania itp. na tematy przekrojowe, na przykład ostatnio dotyczyły one strategii lizbońskiej, zrównoważonego rozwoju i perspektyw finansowych na lata 2007 — 2013; należy również wspomnieć o spotkaniach w sprawie śledzenia przebiegu prac Konwentu Europejskiego [16].
4.2.3.1 Uczestnicy wywodzący się z organizacji społeczeństwa obywatelskiego są wybierani w sposób pragmatyczny na podstawie propozycji grup, członków EKES-u, sekcji lub Sekretariatu.
Wspomniane posiedzenia są również otwarte dla przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego, które wyrażą zainteresowanie udziałem.
4.3 Kolejny etap tej współpracy został zapoczątkowany wraz z utworzeniem w 2004 r. Grupy Łącznikowej między EKES-em a przedstawicielami głównych sektorów europejskiego zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Liczy ona obecnie — oprócz dziesięciu przedstawicieli EKES-u (w tym Przewodniczącej EKES-u oraz Przewodniczących trzech Grup i sześciu sekcji) — czternastu członków pochodzących z głównych organizacji i sieci czynnie działających w sektorach reprezentowanych w Grupie Łącznikowej, bez względu na fakt, czy chodzi o organizacje posiadające status organizacji uznanej.
4.3.1 Do zadań Grupy Łącznikowej należy zapewnienie po pierwsze skoordynowanego podejścia EKES-u do europejskich organizacji i sieci społeczeństwa obywatelskiego, a po drugie nadzorowanie realizacji wspólnie podjętych inicjatyw.
4.4 Taka sytuacja świadczy o pragmatycznym podejściu stosowanym dotychczas przez EKES, które w ujęciu ogólnym odzwierciedla otwarte i nikogo nie wykluczające podejście w ramach stopniowej strukturyzacji jego stosunków z europejskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
Natomiast jeżeli chodzi o przyznanie statusu organizacji uznanej lub konsultacje sektorowe prowadzone przez sekcje, podejście jest o wiele bardziej ukierunkowane.
4.5 W tym względzie sprawozdanie końcowe grupy ad hoc ds. zinstytucjonalizowanej współpracy z europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego z dnia 10 lutego 2004 r. podkreśla, że "kwestia reprezentatywności zasługuje bezsprzecznie na dużą uwagę", lecz "nie może ona stanowić przeszkody dla wszelkich działań nowatorskich" i zaleca "roztropność w kwestii, która nie wyklucza ostrożności, lecz zaleca otwartość i pragmatyzm".
5.
Trójpłaszczyznowa procedura oceny reprezentatywności
5.1 Oczywiście kryteria określone przez EKES w opinii dotyczącej Białej księgi w sprawie sprawowania rządów w Europie nie są przywoływane w sposób jednakowo precyzyjny.
Dlatego też wydaje się konieczne, aby sprecyzować ich znaczenie i zakres, aby stały się one wymierne i możliwe do stosowania w praktyce.
5.2 W związku z tym, EKES uważa, że należy wdrożyć jasną, jednolitą i prostą procedurę oceny reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, jednocześnie unikając złożonych i kontrowersyjnych kwestii.
5.3 Procedura ta powinna umożliwić przeprowadzenie analizy kryteriów w sposób dostosowany do struktury i metod działania obowiązujących w organizacjach europejskich.
Powinna również opierać się na udziale samych organizacji w przedmiotowym procesie oceny.
EKES nie zamierza w żaden sposób ograniczać autonomii tych organizacji.
5.4 Dlatego też procedura ta powinna opierać się na następujących zasadach:
- przejrzystość;
- obiektywność;
- brak dyskryminacji;
- możliwość weryfikacji;
- udział organizacji europejskich.
5.5 Proponuje się, aby procedura oceny opierała się na trzech następujących podstawach:
- przepisy statutowe organizacji i ich stosowanie;
- zasięg poparcia organizacji w Państwach Członkowskich;
- kryteria jakościowe.
5.5.1 Dwie pierwsze podstawy oceny są precyzyjne i odnoszą się do struktury właściwej dla każdej organizacji.
Oferują one zatem odpowiednie możliwości dokonania stosunkowo obiektywnej oceny reprezentatywności organizacji, zachowując przy tym dynamikę społeczeństwa obywatelskiego.
Trzecia płaszczyzna jest bardziej złożona.
5.6 EKES uważa, że proponowane rozwiązanie nie stanowi żadnego szczególnego obciążenia lub ograniczenia dla organizacji, o których mowa, lecz wymaga przejrzystości, jeżeli chodzi o struktury i metody działania.
Przejrzystość stanowi zresztą podstawową zasadę demokratyczną leżącą w interesie ogółu, gdyż pozwala różnym grupom interesu występującym w społeczeństwie oraz indywidualnie obywatelom, a także władzom publicznym na zaznajomienie się ze strukturami i działalnością organizacji oraz sformułowanie własnej oceny w tej kwestii.
5.7 W oparciu o te zasady i podstawy oceny EKES powinien być w stanie opracować procedurę pozwalającą na ocenę reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Procedurę tę można by zastosować poprzez wdrożenie specjalnego instrumentu oceny we współpracy, przede wszystkim, z Grupą Łącznikową z europejskimi organizacjami i sieciami społeczeństwa obywatelskiego.
6.
Statuty i ich zastosowanie
6.1 EKES uważa, że istnieje bezpośredni i ścisły związek między kryteriami, które zaproponował wcześniej, a statutami europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
6.2 Zasadniczo wszystkie organizacje aktywne na płaszczyźnie europejskiej, na mocy prawa lub faktycznie, powinny posiadać regulamin [17].
6.3 Zgodnie z kryteriami, które EKES opracował wcześniej [18], oraz w celu zapewnienia im zdolności działania, statut organizacji europejskiej powinien określać:
- zakres działalności i realizowane cele;
- kryteria zrzeszania;
- zasady funkcjonowania, które muszą być demokratyczne, przejrzyste i obejmować między innymi pojęcie odpowiedzialności ("accountability") organów kierowniczych wobec organizacji członkowskich;
- zobowiązania finansowe organizacji członkowskich;
- sporządzanie corocznego sprawozdania finansowego, wraz z audytem, oraz sprawozdania z działalności, podanych do publicznej wiadomości.
6.4 Wobec braku prawodawstwa europejskiego w tej kwestii każda organizacja przyjmuje indywidualnie swój statut w ramach obowiązujących przepisów prawa krajowego [19].
6.4.1 W tym względzie należy przypomnieć, że w 1991 r. [20] Komisja Europejska przedstawiła projekt prawodawczy umożliwiający ustanowienie "stowarzyszeń europejskich".
Dokument ten miał na celu utworzenie formy prawnej, która byłaby właściwa dla stowarzyszeń posiadających organizacje członkowskie w wielu Państwach Członkowskich, na wzór systemu funkcjonującego w odniesieniu do spółek akcyjnych i spółdzielni.
Konkretne przepisy znajdujące się we wniosku są zbieżne z rozwiązaniami zaproponowanymi powyżej w odniesieniu do treści statutu.
6.4.2 Wniosek ten, na temat którego EKES wypowiedział się pozytywnie [21], został zablokowany ze względu na sprzeciw niektórych Państw Członkowskich, a teraz został nawet wycofany przez Komisję.
EKES jest jednak nadal przekonany, że statut taki jest niezbędnym instrumentem potwierdzającym prawo do stowarzyszania się, które stanowi jedną z wolności podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz wyraz obywatelstwa UE.
EKES uważa ponadto, że zasady wymienione w art. I-47 traktatu konstytucyjnego powinny stanowić bodziec do ponownego rozpatrzenia tej sprawy.
6.4.3 W związku z tym EKES opowiada się ponownie za stworzeniem europejskiego statutu stowarzyszeń ponadnarodowych, analogicznie do statutu europejskich partii politycznych, który wszedł w życie w listopadzie 2003 r. [22], co wpisuje się również w logikę propozycji sformułowanych w niniejszej opinii.
6.5 Tym niemniej należy jednak wyjść z założenia, że to organizacje członkowskie muszą zapewnić — poprzez zastosowanie odpowiednich mechanizmów i procedur — kontrolę statutu i jego zastosowania w ramach wewnętrznych demokratycznych procesów decyzyjnych właściwych dla danej organizacji.
6.6 Aby zapewnić rzeczywistą przejrzystość funkcjonowania organizacji europejskich społeczeństwa obywatelskiego należy podawać do wiadomości publicznej statut oraz sporządzane co roku sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności — oraz wszystkie informacje dotyczące zobowiązań finansowych organizacji członkowskich i źródeł finansowania, w miarę możliwości także poprzez publikację na stronie internetowej każdej z zainteresowanych organizacji.
7.
Zasięg poparcia organizacji w Państwach Członkowskich
7.1 Wśród kryteriów zaproponowanych przez EKES znajduje się również postulat, aby organizacja europejska posiadała w większości krajów europejskich organizacje zrzeszone, które byłyby uznane za reprezentatywne dla interesów, których bronią.
7.2 W odniesieniu do stosowania tego kryterium EKES uważa, że organizacja europejska musi być obecna w ponad połowie Państw Członkowskich Unii Europejskiej, aby mogła zostać uznana za reprezentatywną.
Taki wymóg wydaje się konieczny, mimo że w wyniku obecnego rozszerzenia Unii sytuacja stała się bardziej złożona.
7.3 Aby umożliwić ocenę zasięgu poparcia, każda organizacja europejska powinna bez względu na okoliczności podać do wiadomości publicznej wykaz jej organizacji członkowskich, zarówno organizacji (osób prawnych) niezależnych od zewnętrznych grup interesów i reprezentujących społeczeństwo obywatelskie w Państwach Członkowskich, jak i europejskich zrzeszeń organizacji o podobnym charakterze.
7.4 Ocena sytuacji organizacji europejskiej lub zrzeszonych w niej organizacji krajowych pod względem możliwości ich uznania i uznania za reprezentatywne jest trudna w każdej sytuacji.
Taką oceną powinny zatem kierować następujące zasady.
7.5 Należy przyjąć kryterium wyjściowe, zgodnie z którym przynależność danej organizacji, krajowej lub transnarodowej, do organizacji europejskiej odpowiada nie tylko kryteriom zrzeszania przewidzianym w statucie danej organizacji europejskiej, lecz również kryteriom przewidzianym przez statuty organizacji zrzeszonych.
7.6 W związku z powyższym zrzeszone organizacje krajowe, a także organizacje europejskie, których są ich członkami, powinny w sposób przejrzysty udostępnić do wiadomości swój statut i sprawozdania z działalności, co pozwoli uwidocznić strukturę organizacji i jej metody działania.
Byłoby także pożądane, podobnie jak tego wymaga Rada Europy, by można było znać liczbę członków indywidualnych pośrednio lub bezpośrednio powiązanych z daną organizacją.
8.
Kryteria jakościowe
8.1 Kryteria, o których mowa powyżej, mogą — ze względu na swój charakter — zostać poddane obiektywnej, dość prostej ocenie.
Bardziej złożone są natomiast kwestie związane ze stosowaniem i oceną kryteriów jakościowych.
Oczywiście statut organizacji, w szczególności cele i środki działania, a także zasięg geograficzny jej działalności stanowią pewne elementy oceny.
Mogą się one jednak okazać niewystarczające przy ocenie reprezentatywności danej organizacji.
Dlatego też kryteria jakościowe stanowią raczej narzędzie oceny zdolności wnoszenia wkładu przez oceniane organizacje.
8.2 W związku z tym należy ponownie przypomnieć, że niniejsza opinia nie dotyczy organizacji mających doświadczenie wymagane do uczestnictwa w procesie otwartych konsultacji (zob. powyżej), lecz organizacji, które mają rzeczywiście i formalnie uczestniczyć w procesie kształtowania polityk.
Analiza ta powinna zatem zostać pogłębiona.
8.3 W ten sposób kryteria jakościowe odwołują się po pierwsze do doświadczenia organizacji i jej zdolności do wyrażania interesów obywateli w instytucjach europejskich, a po drugie do zaufania, którym zostaje obdarzona i reputacji, która została uznana przez wspomniane instytucje, jak i inne grupy wchodzące w skład zorganizowanego społeczeństwa europejskiego.
8.4 Dlatego też należy ocenić zdolności konsultacyjne organizacji europejskich na podstawie ich reprezentatywności jakościowej, w oparciu o sposób, w jaki dana organizacja może wyrażać poprzez swoją działalność stopień zaangażowania w procesy konsultacyjne prowadzone przez instytucje europejskie.
8.5 Zasadniczą kwestią w tym względzie jest, żeby organizacje europejskie przedstawiały sprawozdania z działalności i wszelkie inne niezbędne informacje w przejrzystej postaci.
Istnieje również możliwość zastosowania "wskaźników osiągnięć", metody w szczególności stosowanej w środowisku uniwersyteckim oraz w dziedzinie badań.
Wskaźniki te powinny zostać określone we współpracy z europejskimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego.
8.6 W każdym przypadku EKES zamierza działać w przedmiotowej dziedzinie w sposób przejrzysty, pragmatyczny i obiektywny w ramach dynamicznego i otwartego procesu.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: Wzmocnienie zarządzania gospodarczego — Reforma Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu
(2006/C 88/15)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: Wzmocnienie zarządzania gospodarczego — Reforma Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu.
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą była Susanna FLORIO, a współsprawozdawcą — Umberto BURANI.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 88 do 7, przy 5 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Komitet jest w poważnym stopniu zaniepokojony faktem, że europejskie zarządzanie gospodarcze utknęło obecnie w martwym punkcie.
Uważa zatem, że stosowne byłoby ponowne podjęcie refleksji na temat wszystkich instrumentów polityki gospodarczej wypracowanych przez Unię Europejską w ostatnich latach i rozpoczęcie na nowo oceny procesu reform Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu.
1.2 Celem niniejszego dokumentu jest:
- zarysowanie rozmaitych punktów widzenia, które stanowiły siłę napędową debaty polityczno-gospodarczej w ciągu sześciu lat oddziaływania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu
- dokonanie oceny procesu reform, którym poddany został Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu w ciągu ostatnich miesięcy
- zarysowanie wytycznych mogących wzmocnić europejskie zarządzanie gospodarcze
1.3 Od czasu swego ustanowienia Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu odgrywał fundamentalną rolę w gwarantowaniu ciągłości europejskiego wzrostu gospodarczego we wspólnych ramach stabilności walutowej.
1.4 Niestety w trakcie tego procesu brakowało koordynacji europejskiego zarządzania gospodarczego w okresie, gdy napięcia międzynarodowe były — i wciąż są — silne zarówno z gospodarczego, jak i politycznego punktu widzenia.
1.5 W ciągu sześciu lat obowiązywania Paktu widoczna była presja ze strony niektórych państw wzywających do jego zreformowania.
1.6 Należy uznać, że proces reform nie został jeszcze zakończony, ponieważ nie udało się dzięki niemu zagwarantować rzeczywistego wzmocnienia procesu koordynacji europejskiej polityki gospodarczej, który pozwoliłby jak najlepiej wykorzystać możliwości stworzone przez Unię Gospodarczą i Walutową pod względem wzrostu gospodarczego oraz tworzenia miejsc pracy.
1.7 Działania zaproponowane przez członków Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego skupiają się właśnie na konieczności wzmocnienia europejskiego zarządzania gospodarczego.
Mają one na celu koordynację polityk gospodarczych i podatkowych — przy poszanowaniu uzdrowienia budżetu państw członkowskich — tak by pobudzić inwestycje zmierzające do osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
2.
Od Traktatu z Maastricht do Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu
2.1 Przyjęcie Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu w 1997 r. umożliwiło kontynuację dyscypliny budżetowej w ramach Unii Gospodarczej i Walutowej ustanowionej Traktatem z Maastricht [1].
Zgodnie z tą zasadą równowaga finansów publicznych stanowi — dla jego autorów — środek, dzięki któremu następuje wzmocnienie warunków sprzyjających zarówno stabilizacji cen, jak i dynamicznemu i zrównoważonemu wzrostowi umożliwiającemu tworzenie miejsc pracy.
2.2 W ramach tego podejścia "dążenie do celu, który polega na osiągnięciu prawidłowej sytuacji budżetowej zbliżonej do równowagi lub nadwyżki budżetowej, pozwoli wszystkim Państwom Członkowskim na opanowanie normalnych cyklicznych wahań przy jednoczesnym utrzymaniu swojego deficytu budżetowego poniżej wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB" [2].
2.3 Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu opiera się na następujących elementach zasadniczych:
- zobowiązaniu politycznym stron Paktu (Komisja, Państwa Członkowskie, Rada Europejska) polegającym na gotowości do należytego wzmocnienia nadzoru budżetowego i koordynacji polityk gospodarczych między Państwami Członkowskimi;
- działaniu prewencyjnym w ramach nadzoru, pozwalającym na uniknięcie sytuacji, w której deficyty budżetowe przekraczają progową wartość odniesienia ustaloną w wysokości 3 % PKB.
W tym względzie rozporządzenie Rady nr 1466/97 wzmacnia wielostronny nadzór pozycji budżetowych i koordynację polityk gospodarczych, przewidując, że każde Państwo Członkowskie UE przygotuje program stabilności i wzrostu do zatwierdzenia przez Radę Europejską;
- działaniu zniechęcającym, w ramach którego do krajów, gdzie widoczne staje się ryzyko nadmiernego deficytu, kierowane jest wstępne ostrzeżenie, aby skłonić je do przyjęcia odpowiednich środków korygujących;
- rzeczywisty nadmierny deficyt w danym kraju prowadzi do uruchomienia procedury nadmiernego deficytu budżetowego [3]: jeżeli w jej wyniku deficyt nie ulegnie znacznemu zmniejszeniu, przewiduje się nałożenie na państwo kary, która może wynosić nawet 0,5 % PKB.
3.
Ocena pierwszych sześciu lat funkcjonowania Paktu
3.1 Przed dokonaniem analizy pierwszych sześciu lat funkcjonowania euro należy przyznać, że europejska Unia Gospodarcza i Walutowa stanowi jedno z najważniejszych i najbardziej zaskakujących zjawisk w europejskiej historii.
Sam fakt, że około 300 milionów obywateli z 12 krajów europejskich od stycznia 2002 r. posługuje się tą samą walutą, ilustruje znaczenie tego historycznego dla Europy wydarzenia.
3.2 Powodzenie i porażkę tego przedsięwzięcia podczas pierwszych sześciu lat można streścić w dwóch słowach, które tworzą nazwę Paktu: stabilność walutowa jest niezaprzeczalnym sukcesem, natomiast wzrost gospodarczy okazał się równie ewidentnym rozczarowaniem.
Podczas omawianych sześciu lat w strefie euro inflację znacznie ograniczono — do około 2 %.
Stabilność walutową utrzymano głównie dzięki konsekwentnym działaniom Europejskiego Banku Centralnego kontrolującego stopy procentowe.
3.3 Europejska integracja rynków (w szczególności finansowych), dzięki wyeliminowaniu kosztów transakcji i ryzyka związanego z wymianą walutową, stanowi drugi pozytywny efekt utworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej.
Wspomniana integracja w połączeniu ze stabilnością walutową doprowadziła do stopniowego spadku stóp procentowych w strefie euro.
3.4 Dzięki stabilizacji cen i równoczesnemu spadkowi stóp procentowych — po początkowym okresie oczekiwania (1999-2001) — na rynkach finansowych odnotowano stopniowy wzrost zaufania do waluty europejskiej, co widać na wykresie 3, który ilustruje wzrost wartości waluty europejskiej.
3.5 Obok tych niewątpliwie pozytywnych elementów związanych z pojawieniem się euro, istnieją inne czynniki dotyczące wzrostu gospodarczego, które budzą prawdziwą konsternację.
Przypomnijmy, że w drugiej połowie lat 90. kraje, które miały wprowadzić jednolitą walutę europejską, odnotowały silny wzrost produktu krajowego brutto.
Z tego względu w przeddzień ustanowienia Unii Gospodarczej i Walutowej pojawiły się wysokie oczekiwania co do ponownego umocnienia się europejskiego wzrostu wraz z pojawieniem się jednolitej waluty.
Nic takiego jednak nie nastąpiło. Wbrew przewidywaniom, to kraje, które nie wprowadziły euro, odnotowały szybszy wzrost gospodarczy i wyższy wzrost PKB niż w strefie euro.
3.6 Szoki asymetryczne, jakie wystąpiły w strefie euro, stanowią kolejne nieoczekiwane zjawisko w Unii Gospodarczej i Walutowej.
Różnice we wskaźnikach wzrostu w poszczególnych Państwach Członkowskich uczestniczących w UGW były w rzeczywistości dużo głębsze niż przewidywano: niektóre kraje znalazły się w recesji, natomiast inne odnotowują wzrost gospodarczy.
3.7 Państwa Członkowskie strefy euro oczekiwały, że unifikacja walutowa doprowadzi do większej przejrzystości cen oraz większej konkurencji na rynkach towarów konsumpcyjnych, która z kolei spowoduje spadek cen i wyraźny wzrost korzyści dla konsumentów (dzięki wzrostowi rzeczywistych dochodów).
Niestety scenariusz ten nie sprawdził się we wszystkich przypadkach.
W wyniku braku kontroli w niektórych Państwach Członkowskich, w szczególności w okresie przechodzenia na euro, odnotowano nieuzasadniony wzrost cen.
Sytuacja ta miała miejsce w odniesieniu do cen niektórych produktów spożywczych, w szczególności we Włoszech, lecz również w Niemczech i w Grecji.
W następstwie tych zakłóceń (w zakresie mechanizmów transferu cen) zaistniałych w niektórych krajach, Unia nie była postrzegana przez ogół jako instrument, który mógłby przyczynić się do poprawy dobrobytu społeczności konsumenckiej.
3.8 Nie ulega wątpliwości, że okres pierwszych sześciu lat istnienia UGW stanowi sukces głównie polityki pieniężnej i finansowej, gdyż euro zyskiwało coraz większą popularność na rynkach finansowych i bankowych.
Przypomnijmy, że w ciągu zaledwie sześciu lat euro stało się drugą najczęściej używaną walutą w skali światowej.
[4] Rozwojowi waluty europejskiej sprzyjała rygorystyczna polityka pieniężna, której głównym celem było zapewnienie stabilności cen, zgodnie z postanowieniami Traktatu, na mocy którego ustanowiono Europejski Bank Centralny; w związku z tym na rynkach finansowych nastąpił wzrost zaufania wobec nowej waluty. [5]
4.
UGW: konflikt między stabilnością a wzrostem
4.1 Sukces walutowy i finansowy nie doprowadził niestety do podobnych sukcesów w odniesieniu do takich elementów rzeczywistej gospodarki jak wzrost produkcji i zatrudnienia.
W związku z tym, mimo że wprowadzenie euro stanowiło bardzo ważne wydarzenie, znaczna część mieszkańców strefy euro nie postrzega jeszcze wspólnej waluty jako sukcesu, czyli w sposób, na jaki zasługuje.
4.2 Przyczyny tego szczególnego impasu, w jakim znajduje się Unia Gospodarcza i Walutowa, były przedmiotem wielu interpretacji, które w istocie można podzielić na dwie grupy.
Z jednej strony, niektórzy (można ich nazwać strukturalistami) uważają, że różnice dotyczące wzrostu gospodarczego wynikają zasadniczo ze strukturalnego braku elastyczności, który nie ma nic wspólnego z zasadami narzuconymi przez Unię Gospodarczą i Walutową.
Natomiast inni (makroekonomiści) twierdzą, że wpierw Traktat z Maastricht, a następnie Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu wprowadziły zasady, które zaowocowały nieskuteczną polityką makroekonomiczną, stanowiącą przeszkodę dla możliwości europejskiego wzrostu gospodarczego.
4.3 Między państwami, które tworzą Unię Gospodarczą i Walutową, bez wątpienia występują znaczne różnice o charakterze strukturalnym, lecz sam ten fakt nie tłumaczy niedostatecznego wzrostu gospodarki w strefie euro od 2001 r.
Kraje europejskie, które nie należą do strefy euro, wyszły ze stagnacji w sposób bardziej wyraźny i szybciej niż kraje strefy euro.
Począwszy od 2001 r. różnice we wskaźniku wzrostu gospodarczego między krajami strefy euro a krajami nienależącymi do tej strefy wynosiły średnio 1,1 % na korzyść grupy spoza strefy euro.
Ponadto jeżeli porównamy dynamikę gospodarczą krajów strefy euro i Stanów Zjednoczonych, możemy stwierdzić, że w strefie euro niekorzystna koniunktura, chociaż mniej intensywna, trwała dłużej niż w Stanach Zjednoczonych.
4.4 Różnic tych nie można tłumaczyć wyłącznie czynnikami o charakterze strukturalnym.
Interpretację tego typu należy uzupełnić dodatkowymi wyjaśnieniami, a — jak się przekonamy — właśnie w tym kierunku zmierza drugi sposób wytłumaczenia sytuacji; uznaje on obecną europejską politykę makroekonomiczną za nieodpowiednią, zarówno w kwestiach dotyczących waluty, jak i systemu podatkowego.
4.5 Jeżeli chodzi o politykę pieniężną, Europejski Bank Centralny, sprawując swój wyłączny mandat mający na celu "utrzymanie stabilności cen" w strefie euro, przyjął podejście charakteryzujące się szczególną nieelastycznością; wyznaczył mianowicie docelowy wskaźnik inflacji na 2 %, który to pułap w okresie stagnacji w latach 2001 i 2002 został uznany za zbyt restrykcyjny.
Należy jednakże przyznać, że ogromne zróżnicowanie warunków panujących w strefie euro z pewnością nie ułatwiało EBC zdecydowanego i szybkiego obniżania stóp procentowych w reakcji na wahania koniunkturalne.
4.6 Z punktu widzenia polityki fiskalnej, na wyjście z kryzysu koniunkturalnego, który pojawił się w 2001 r. również nie pozwoliło zachowanie krajów strefy euro.
W okresie stagnacji państwa te praktycznie ustabilizowały stosunek długu do PKB (w latach 2001-2003 wzrósł on z 69,6 % do 70,8 %), podczas gdy Stany Zjednoczone zareagowały szybciej (w tym samym okresie stosunek ten wzrósł tam z 57,9 % do 62,5 %), co było możliwe dzięki polityce keynesowskiej, która proponuje wyjście ze stagnacji poprzez "deficit spending" (wydatki celowo przewyższające wpływy).
4.7 Niezdolność krajów strefy euro do zastosowania antycyklicznych polityk budżetowych wynika częściowo z dziedzictwa przeszłości (kumulowanie deficytu publicznego przez rządy krajowe i niezdolność do jego redukcji w okresie wzrostu w latach 1996-2000), a częściowo z wymogów Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu.
Pakt narzuca ograniczenia budżetowe — przez wielu uznawane za nieuzasadnione [6] — krajom, gdzie stosunek długu do PKB jest niższy niż 60 % (Hiszpania: 48,9 %; Irlandia: 29,9 %; Holandia: 55,7 %; Finlandia: 45,1 %), jak i państwom, gdzie wskaźnik ten jest dopuszczalny, tj. nieco wyższy od wyznaczonego progu (Niemcy: 66,0 %; Francja: 65,6 %; Austria: 65,2 %; Portugalia: 61,9 %).
Pakt był krytykowany głównie z powodu ograniczenia deficytu wydatków publicznych do 3 %, gdyż próg ten uznawano za arbitralny i zbędny zarówno w okresach recesji, jak i wzrostu gospodarczego.
W czasie recesji nie pozwala on bowiem rządom na wdrożenie ekspansyjnej polityki budżetowej, która pozwoliłaby gospodarce na wyjście z zapaści w rozsądnym terminie.
W czasie ekspansji nie gwarantował też, że rządy będą zachowywały się wzorowo, wzmacniając dyscyplinę budżetową.
Zarzucano zatem Paktowi, że stanowił jeden z podstawowych powodów europejskiego zastoju instytucjonalnego w dziedzinie makroekonomii.
Koncentrując się wyłącznie na celach pośrednich (równowaga budżetowa i stabilność finansowa), Pakt pomijał ostateczne cele stabilności makroekonomicznej (wzrost gospodarczy i pełne zatrudnienie), a nawet stanowił przeszkodę w ich osiągnięciu. [7]
4.8 W wielu propozycjach reform wymagano, by uwagę skoncentrować raczej na stosunku deficytu publicznego do PKB niż na stosunku długu do PKB.
W tym kontekście Pakt na rzecz Stabilności i Wzrostu odwoływał się do pojęcia "długofalowego zrównoważenia zadłużenia" krajów należących do strefy euro, przyjmując bardziej elastyczne stanowisko wobec państw, gdzie poziom długu był nieznacznie niższy niż 60 %.
4.9 We wrześniu 2003 r. ekonomista Paul De Grauwe opracował interesującą propozycję reformy, w której zaproponował, aby każdy rząd strefy euro określił własny dług docelowy (w oparciu o sytuację gospodarczą i finansową kraju), a następnie przyjął szereg działań w dziedzinie polityki gospodarczej zgodnych z tym celem.
Pomimo że propozycja przewidywała dla każdego kraju możliwość odstąpienia od wyznaczonego celu przez krótki okres (w przypadku wyjątkowej sytuacji koniunkturalnej), gwarantowała ona w perspektywie średnio- i długofalowej osiągnięcie wyznaczonego wcześniej stosunku długu do PKB.
4.10 Inna propozycja reformy Paktu polegała na zagwarantowaniu wprowadzenia "złotej zasady finansów publicznych", zgodnie z którą wydatki na inwestycje pozwalające osiągnąć cele wyznaczone w strategii lizbońskiej (wprowadzenie i rozpowszechnianie innowacji technologicznych, wydatki na badania i rozwój, wydatki na szkolenia itp.) nie stanowią wydatków mających wpływ na deficyt publiczny.
4.11 Stosowanie tej "złotej zasady" spotyka się z krytyką, jeżeli chodzi o nieprecyzyjność pojęcia inwestycji publicznej; niedociągnięcie to mogłoby sprawić, że do wydatków na inwestycje zaliczane byłyby również inne koszty.
Aby wyeliminować takie ryzyko, niektórzy — wśród nich ekonomista francuski J.P. Fitoussi — proponują, aby inwestycje publiczne objęte "złotą zasadą" zostały określone przez Radę Europejską po konsultacji z Parlamentem Europejskim.
W ten sposób brak precyzji w definicji inwestycji publicznych mógłby przyczynić się do opracowania polityki koordynacji dzięki stworzeniu systemu stymulacji skłaniającego kraje do inwestowania w konkretne sektory stanowiące obszar wspólnego zainteresowania [8].
Z tego względu interesująca i warta bardziej dogłębnego przemyślenia jest niedawna propozycja Przewodniczącego Komisji Barrosa w sprawie ustanowienia funduszu wspólnotowego przeznaczonego na inwestycje o znaczeniu ogólnoeuropejskim, które są konieczne dla wzrostu i rozwoju gospodarczego.
4.12 Rozpoczęto szeroko zakrojoną debatę nad sposobem rzeczywistego wdrożenia Paktu.
Opierała się ona zasadniczo na dwóch alternatywnych koncepcjach: na koncepcji tych, którzy woleliby zachować system jasnych przepisów oraz tych, którzy pragnęliby, żeby Pakt zachęcał rządy do podejmowania decyzji o charakterze politycznym na podstawie zasad ekonomicznych, które leżą u ich podłoża.
W tenże sposób powstała potrzeba zreformowania Paktu w oparciu o system przepisów, który mógłby stanowić potwierdzenie jego technicznej, gospodarczej i politycznej zasadności. [9]
5.
Reforma Paktu: od propozycji przedstawionej przez Komisję Europejską [10] do stanowiska przyjętego przez Radę Europejską [11]
5.1 Krytyka Paktu odbiła się głośnym echem, gdy w następstwie niepewnej sytuacji koniunkturalnej w latach 2002-2003 pojawił się szereg nacisków ukazujących konieczność jego rewizji.
Przypomnijmy odmowę podporządkowania się przez Niemcy i Francję zasadzie 3 % i polemikę między Komisją a Radą Europejską, która po niej nastąpiła.
Był to w istocie prawdziwy rozłam instytucjonalny, który oznaczał przejście od wspólnotowej metody otwartej koordynacji, określonej zasadami Paktu, do całkowicie niezależnej metody kontroli międzyrządowej.
W wielu propozycjach reform pojawiały się postulaty, by skoncentrować uwagę na stosunku deficytu publicznego do PKB zamiast na stosunku długu do PKB.
5.2 Konflikt instytucjonalny w UE odzwierciedlał konflikt między dwoma filarami polityki podatkowej i gospodarczej Unii: zapewnieniem wzrostu gospodarczego i jednoczesnym narzuceniem Państwom Członkowskim dyscypliny budżetowej. W związku z tym należało pilnie przystąpić do reformy Paktu, która wzmocniłaby Unię i doprowadziła do pogodzenia wspomnianych dwóch filarów.
Jesienią 2004 r. Komisja przygotowała dla Rady Europejskiej propozycję reformy obejmującą pięć wytycznych:
5.2.1 Procedury kontroli równowagi dochodów i wydatków wymagały, aby zwrócić szczególną uwagę na zadłużenie i długofalowe zrównoważenie budżetu przy dalszym kontrolowaniu zmian deficytu.
5.2.2 Definicja średnioterminowych celów budżetowych dla każdego Państwa Członkowskiego przy uwzględnieniu jego specyfiki.
Metoda ta umożliwiała, po pierwsze, przestrzeganie zasady 3 % w przypadku niekorzystnej koniunktury, a po drugie — zmniejszenie stosunku długu do PKB, w szczególności w celu zmniejszenia wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet niektórych państw.
5.2.3 W przypadku nadmiernego deficytu Komisja proponowała zwrócić większą uwagę na okoliczności gospodarcze.
Definicja "okoliczności gospodarczych", która w Pakcie pozwalała państwom na uchylenie się od stosowania procedur w przypadku nadmiernego deficytu, mogła ulec zmianie w sposób umożliwiający ewentualne uwzględnienie przedłużających się okresów recesji.
Procedury stosowane w przypadku nadmiernego deficytu mogły zostać poddane rewizji przy uwzględnieniu zarówno warunków cyklicznych, jak i zagrożeń dla długofalowej równowagi.
W ten sposób proces dostosowania odpowiadał w większym stopniu specyfice każdego kraju i gwarantował, że korekta deficytu mogłaby trwać przez okres dłuższy niż rok następujący po roku, w którym stwierdzono nadmierny deficyt.
5.2.4 Zapewnienie skuteczności działań prewencyjnych, jeśli chodzi o korektę nieodpowiednich pozycji budżetowych.
Szybkość reakcji w takich sytuacjach gwarantowała ponowne wprowadzenie niezbędnej równowagi budżetowej podczas sprzyjającej koniunktury.
5.2.5 Wzmocnienie stosowania zasad kontroli.
Propozycja przewidywała, że Komisja może udzielać zapobiegawczego ostrzeżenia bez wcześniejszej zgody Rady.
Środek ten wzmacniał uprawnienia kontrolne nie tylko Komisji, lecz również krajowych instytucji kontrolnych.
5.3 Dla Komisji propozycja reformy Paktu nie stanowiła rewolucji, lecz ewolucję, która pozwalała na rozwiązywanie w ramach Paktu sytuacji krytycznych mogących prowadzić do instytucjonalnego impasu, tak jak to miało miejsce w przeszłości.
Ponadto dostosowując Pakt do bieżącej sytuacji, Komisja zamierzała — poprzez reformę — wzmocnić wiarygodność Paktu i zwiększyć porozumienie między Państwami Członkowskimi co do zasad w nim zawartych.
5.4 Wiosną 2005 r. Rada Europejska udzieliła odpowiedzi znacznie różniącej się od oczekiwań Komisji.
Podczas wiosennego posiedzenia ( 22- 23 marca 2005 r.) Rada Europejska zatwierdziła przygotowany przez Radę ECOFIN dokument zatytułowany "Poprawa wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu".
Dokument wprowadzał do Paktu szereg znacznych zmian, głównie jeżeli chodzi o "przyspieszenie i wyjaśnienie sposobów wdrażania procedury nadmiernego deficytu" (rozporządzenie Rady nr 1056/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r.) oraz o "wzmocnienie nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych" (rozporządzenie Rady nr 1055/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r.).
Zmiany te wprowadziły elementy zwiększające elastyczność, tak aby przewidzieć okoliczności łagodzące dla krajów o nadmiernym deficycie oraz przedłużenie terminów przewidzianych na korektę deficytu.
Warto skoncentrować się na głównych zmianach wprowadzonych do Paktu przez Radę Europejską.
5.4.1 Jedna z głównych zmian dotyczy definicji średniookresowych celów budżetowych.
Poprzednia wersja Paktu uznawała, że celami tymi są pozycje budżetowe bliskie równowagi lub wykazujące nadwyżkę: ewentualny deficyt wynoszący 0,5 % PKB był dopuszczalny w przypadku braku pewności związanego z oceną różnych pozycji księgowych.
Nie przewidziano możliwości wystąpienia różnic w stosunku do celu średnioterminowego.
5.4.1.1 Wraz z wprowadzoną przez Radę zmianą, margines wahań deficytu publicznego dla Państw Członkowskich UGW oraz państw uczestniczących w Europejskim Mechanizmie Kursowym II (ERM II) może mieścić się w przedziale od równowagi bądź nadwyżki (dla krajów o wysokim długu i niskim potencjale wzrostu) do deficytu wynoszącego 1 % PKB (dla krajów o niskim długu i wysokim potencjale wzrostu).
Ewentualne różnice w stosunku do celu średnioterminowego są dopuszczalne, jeżeli rząd danego państwa przystąpił do reform strukturalnych.
5.4.2 Ścieżka korekty średnioterminowego celu budżetowego.
W poprzedniej wersji Paktu procedury przewidziane w tym wypadku nie były określone w Pakcie, lecz w decyzjach podjętych przez Radę Europejską.
5.4.2.1 W nowej wersji dane państwo może odbiec od celu średnioterminowego. Przewiduje się, że odchylenie to zostanie skorygowane dzięki rocznemu dostosowaniu w wysokości 0,5 %.
Wysiłki zmierzające do ponownego zrównoważenia mogą być "skromne" w okresach trudności gospodarczych i "dynamiczne" w czasie wzrostu gospodarczego, tak aby "nieoczekiwane" skutki tych okresów mogły zostać wykorzystane w celu redukcji deficytu i długu.
Dopuszcza się również odchylenia w przypadku reform strukturalnych, natomiast nie przewiduje się kar, jeżeli dostosowanie roczne w wysokości 0,5 % nie zostanie osiągnięte.
5.4.3 Istotne czynniki nieprzestrzegania progu 3 %.
Poprzednia wersja Paktu przewidywała czynniki tymczasowe i nadzwyczajne, takie jak klęski żywiołowe, spadek PKB o 2 %, spadek PKB wynoszący między 0,75 a 2 % (w zależności od uznania Rady).
Pakt nie przewidywał żadnego innego czynnika.
5.4.3.1 W reformie Paktu nadzwyczajne czynniki są zdefiniowane, lecz nie określone liczbowo: ujemny roczny wskaźnik wzrostu PKB, łączny spadek produkcji wraz ze wskaźnikiem wzrostu PKB niższym niż potencjalny wzrost.
Czynniki te są uzupełniane przez inne istotne elementy, które Komisja będzie musiała należycie uwzględnić "dokonując oceny jakościowej przekroczenia wartości odniesienia wynoszącej 3 &;quot%:
i) rozwój potencjału wzrostu;
ii) stałe występowanie złej koniunktury;
iii) wdrażanie strategii lizbońskiej;
iv) wydatki na badania, rozwój i innowacje;
v) poprzednie korekty budżetu, które nastąpiły w okresach sprzyjającej koniunktury;
vi) długofalowe zrównoważenie poziomu zadłużenia;
vii) inwestycje publiczne;
viii) jakość finansów publicznych;
ix) wielkość wkładów finansowych na rzecz solidarności międzynarodowej;
x) wielkość wkładu finansowego wynikającego z realizacji celów wspólnotowych w ramach procesu zjednoczeniowego [12];
xi) reforma emerytur.
5.4.4 Termin korekty deficytu.
W poprzedniej wersji Paktu termin ten był zbieżny z rokiem następującym po stwierdzeniu deficytu, poza wyjątkowymi przypadkami.
Okoliczności te nie zostały jednakże wyszczególnione, a Rada miała możliwość wyznaczenia nowego terminu.
5.4.4.1 Ogólnie rzecz biorąc, nowy Pakt utrzymuje ten sam termin ostateczny, lecz w przypadku "szczególnych okoliczności", zawartych wśród innych czynników opisanych powyżej, może on wynosić dwa lata od stwierdzenia deficytu.
Cały szereg ostatecznych terminów związanych z procedurą nadmiernego deficytu zostało przesuniętych w czasie.
5.5 Jeżeli chodzi o propozycję Komisji, reforma realizowana przez Radę Europejską zmierza raczej w innym kierunku, który trudno nazwać kompromisem między kierunkiem przyjętym przez Komisję a wymogami Rady.
Reforma wprowadza liczne elementy osłabiające Pakt z powodu braku wyważonego podziału kompetencji między instytucjami europejskimi.
Obserwujemy zatem asymetrię między kompetencjami Komisji (jako strażniczki Traktatów), która okazuje się znacznie osłabiona; Rady, której rola zostaje nadmiernie wzmocniona, i Parlamentu Europejskiego, który w całym procesie jest praktycznie ignorowany.
6.
Pierwsze oceny procesu reformowania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu
6.1 Reforma wybrana przez Radę znacznie narusza zasadę dyscypliny budżetowej wprowadzoną przez Traktat z Maastricht (1991 r.), potwierdzoną następnie w Pakcie, zawartym podczas szczytu w Amsterdamie w 1997 r.
Jak zasygnalizowali J. Bouzon i G. Durand (2005), schizofreniczny charakter procesu reformy widoczny jest już w dokumencie Rady ECOFIN z dnia 21 marca: "Należy zapewnić odpowiednią równowagę między najwyższą rozwagą gospodarczą i swobodą decyzji w dziedzinie nadzoru i koordynacji polityk budżetowych a koniecznością doprowadzenia do sytuacji, w której ramy prawne byłyby proste, przejrzyste i łatwo stosowalne."
W rzeczywistości chodziło o prawdziwą konfrontację między koniecznością osiągnięcia swobody w podejmowaniu decyzji politycznych i gospodarczych a utrzymaniem prostych, przejrzystych i wzmocnionych ram prawnych.
Wydaje się, że w obecnym procesie reform szala przechyliła się na korzyść elementów koniunkturalnych i politycznych kosztem prostych i przejrzystych ram prawnych.
6.2 Reforma zasadniczo osłabia Pakt na dwóch płaszczyznach: po pierwsze, przedłużając terminy; po drugie, wprowadzając system wyjątków i zwolnień, który może obejmować wszelkie rodzaje sytuacji właśnie dlatego, że czynniki oceny mogą być interpretowane na różne sposoby.
Połączenie tych dwóch elementów osłabia skuteczność kontroli budżetowej i zmniejsza jej przejrzystość.
W tym kontekście cel równowagi finansów publicznych staje się — jak wskazuje Deutsche Bundesbank — celem ruchomym [13].
Osłabienie celu Paktu, którym jest zapewnienie dyscypliny budżetowej Państw Członkowskich, mogłoby doprowadzić EBC do przyjęcia roli wyłącznego strażnika Paktu i jedynego gwaranta stabilności walutowej Unii Europejskiej.
W ujęciu makroekonomicznym sytuacja ta doprowadziłaby do swego rodzaju wyrównania, gdzie "zyski" wynikające z uwolnienia polityki fiskalnej zostałyby zrównoważone "stratami" powstałymi w związku z większym rygorem polityki pieniężnej. [14]
6.3 Oprócz podjętej przez rządy krajowe wyraźnej — i raczej udanej — próby odzyskania dla siebie mechanizmu polityki gospodarczej, który za pośrednictwem Paktu został im przynajmniej częściowo odebrany, należy przedstawić szereg uwag ogólnych.
6.4 Nie ma żadnej wątpliwości, że wzrost stosunku długu do PKB oznacza w sposób nieunikniony stały wzrost stosunku deficytu do PKB.
Natomiast prawdą jest również, że w kontekście równowagi finansów publicznych deficyt staje się celem pośrednim, zaś dług — celem końcowym. [15]
6.4.1 Jeden z kluczowych problemów UGW wiąże się zatem z długoterminowym zrównoważeniem finansów publicznych Państw Członkowskich.
Uzgodnione instrumenty wspólnotowe, mogące zagwarantować uzdrowienie finansów publicznych w krajach o wysokim poziomie długu publicznego, byłyby przydatne, ponieważ zrównoważenie finansów publicznych — oprócz zagwarantowania stabilności walutowej — pozwala na zapoczątkowanie procesu rozwoju i wzrostu.
6.4.2 Zrównoważenia finansów publicznych nie można osiągnąć na drodze automatycznego zmniejszenia wydatków na cele socjalne — lecz poprzez ich optymalizację, większą wydajność i skuteczność, zgodnie z zasadą skądinąd często potwierdzaną przez Komisję Europejską: "Opieka socjalna może odgrywać istotną rolę jako korzystny czynnik, gwarantując budowanie wydajnych, dynamicznych i nowoczesnych gospodarek w oparciu o solidne podstawy i sprawiedliwość społeczną". [16]
6.5 Poza tym w dokumencie zaproponowanym przez Radę ECOFIN i w procesie reformy Paktu poprzez rozporządzenia nr 1055/2005 i 1056/2005 będącej jego następstwem, pojawia się odwołanie do kwestii reformy emerytur.
W dokumencie poświęca się dużo więcej miejsca konieczności zreformowania europejskich systemów emerytalnych (faworyzując w ten sposób wprowadzenie publicznego i prywatnego systemu "wielofilarowego") niż znaczeniu poziomu długu publicznego w ocenie długofalowej równowagi systemu podatkowego Państw Członkowskich.
W związku z tym kraje, które wprowadziły takie reformy, mają prawo oddalić się od celu średnioterminowego lub przekroczyć próg 3 %.
6.5.1 Wprowadza się zatem pojęcie "pasywów ukrytych", związane z rosnącymi wydatkami, którym Państwa Członkowskie będą musiały w niedalekiej przyszłości sprostać z powodu starzenia się społeczeństw.
Pojęcie "pasywów ukrytych" uzupełnia w ten sposób inne kryteria, które pozwalają Komisji i Radzie na dokonanie oceny równowagi finansów publicznych Państw Członkowskich.
Problemem tego typu podejścia — jak wskazują J. Bouzon i G. Durand — jest brak jednolitego osądu stosowanych definicji i objętych nimi zjawisk. [17]
7.
Propozycje EKES-u w sprawie wzmocnienia europejskiego zarządzania gospodarczego
7.1 Niestety w trakcie przeprowadzania reformy zainicjowanej przez Komisję jesienią 2004 r. i zakończonej reformą Paktu, o której zadecydowała Rada Europejska wiosną 2005 r., nikt nie miał odwagi ponownie poddać pod dyskusję aparatu teoretycznego i ideologicznego, na którym opiera się Pakt, i ponownie go zdefiniować.
Ten brak ograniczył możliwość radykalnego przekształcenia i wdrożenia samego Paktu.
[18] Przekształcenie to jest konieczne, by "raz na zawsze" rozwiązać "paradoks suwerenności", który charakteryzuje Pakt (który jest niemniej obecny w innych dziedzinach polityki europejskiej).
7.2 Paradoks polega na tym, że z jednej strony występują Państwa Członkowskie i Parlament Europejski, organy reprezentacyjne dysponujące mandatem demokratycznym, lecz pozbawione odpowiednich narzędzi w zakresie polityki gospodarczej, a z drugiej strony istnieją podmioty takie jak Komisja i Europejski Bank Centralny, które — chociaż są pozbawione wspomnianej bezpośredniej legitymacji — posiadają instrumenty polityki gospodarczej ad hoc.
Pojawia się konflikt między legitymacją bez władzy a władzą bez legitymacji.
Władza bez legitymacji opiera swój mandat nie na jasnym procesie demokratycznym, lecz na "systemie doktrynalnym", który służy osłabianiu skuteczności rządów.
Pokonanie "paradoksu suwerenności" wiąże się z rozwiązaniem problemu podziału na legitymację bez władzy i władzę bez legitymacji.
7.2.1 Kryteria, które należy przyjąć, aby ocenić osiągnięcia gospodarcze Państw Członkowskich, wynikają z tego systemu doktrynalnego: równowaga budżetowa, elastyczność rynków, reformy strukturalne itp.
Są to główne cele długofalowej równowagi finansów publicznych, które niestety spychają na dalszy plan końcowe cele, którymi są stabilność makroekonomiczna oraz wzrost i pełne zatrudnienie (w oparciu o strategię lizbońską). [19]
7.3 W tym szczególnym kontekście reforma Paktu była próbą rozwiązania "paradoksu suwerenności".
W rzeczywistości Rada Europejska unieważnia uprawnienia kontrolne Komisji, przyznając je Radzie, której członkowie sami powinni podlegać kontroli.
Na pytanie "Kto kontroluje kontrolerów?" trzeba odpowiedzieć z pewnym zakłopotaniem "Kontrolowani!".
Nie wydaje się, aby deficyt demokracji obecny w tradycyjnej wersji Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu został w wyniku reformy wyeliminowany; co więcej, do deficytu tego dołączył się kolejny, związany z brakiem przejrzystości i prostoty.
W związku z tym warto zastanowić się nad rolą, jaką może odgrywać Parlament Europejski w zwiększeniu demokratycznej legitymacji Paktu.
W tym samym kontekście należy zastanowić się nad działaniami, które mogłyby udoskonalić i zrównoważyć uprawnienia Komisji, Rady i Parlamentu Europejskiego.
7.4 Po przeprowadzeniu reformy Paktu odkryto szereg elementów, które poważnie naruszają proces jednoczenia się Europy, o czym świadczą negatywne wyniki referendów w sprawie konstytucji europejskiej we Francji i Holandii, decyzja innych krajów o zawieszeniu procesu konsultacji w celu zatwierdzenia konstytucji europejskiej oraz zawstydzająca porażka porozumienia w sprawie budżetu unijnego na lata 2007-2013.
Sytuację tę można porównać do powolnego, lecz nieubłaganego procesu układania europejskich puzzli, który został przerwany, ponieważ każde Państwo Członkowskie postanowiło przykroić własne elementy do potrzeb krajowych.
Obecnie elementy układanki nie pasują do siebie. Można je tylko położyć na stole lub nałożyć na siebie, tworząc niekompletną mozaikę, która rozpadnie się przy najmniejszym wstrząsie — zamierzonym lub nie — ze strony uczestników układanki, czy raczej "rozkładanki".
7.5 Unia Europejska znajduje się obecnie w delikatnej sytuacji, która wymaga dokonania wyborów mogących posunąć dalej bieżącą debatę.
Należy zatem rozważyć, czy nie warto by skorzystać z rady J. Habermasa zawartej w jego ostatnim artykule.
[20] Niemiecki filozof podkreśla, że Unia Europejska znajduje się obecnie "w stanie paraliżu z powodu nierozstrzygniętego konfliktu między różniącymi się i niemożliwymi do pogodzenia koncepcjami celów" i że "instytucje europejskie powinny jednocześnie zinternalizować ten konflikt i ujawnić go, by znaleźć produktywne rozwiązania".
EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję stworzenia przestrzeni dla "pogłębionej refleksji politycznej", którą Państwa Członkowskie prowadziłyby dobrowolnie, ale nie koniecznie na zasadzie jednomyślności.
Refleksja taka umożliwiłaby przezwyciężenie sytuacji "martwego punktu", wynikającej z konieczności osiągnięcia jednomyślnego porozumienia międzyrządowego w Unii Europejskiej składającej się z 25 Państw Członkowskich.
7.6 Refleksja ta powinna odbywać się przy pomocy instrumentu "wzmocnionej współpracy" co najmniej ośmiu Państw Członkowskich, przewidzianego w art. 43 i 44 Traktatu z Nicei.
Współpraca taka z jednej strony umożliwia podjęcie wspólnych decyzji poprzez mniej restrykcyjne normy proceduralne, a z drugiej strony pozostaje "otwarta", ponieważ członkowie zewnętrzni mają w dowolnej chwili możliwość przyłączenia się do grupy na mocy art. 43a Traktatu z Nicei.
7.6.1 Pierwszą dziedziną naturalnego zastosowania wzmocnionej współpracy mogłaby być właśnie Unia Gospodarcza i Walutowa.
Konieczność zastosowania w tym obszarze wzmocnionej współpracy wynika z faktu, że kraje posługujące się obecnie wspólną walutą muszą bez wątpienia przeprowadzić koordynację swych polityk gospodarczych, w odróżnieniu od innych krajów nienależących do UGW.
Co więcej, polityka podatkowa jest integralną częścią polityk gospodarczych, a zatem — jak zresztą stwierdzono już w innych opiniach EKES-u [21] — środki uzgodnione w tych kwestiach w krajach strefy euro mogą sprzyjać większej spójności społecznej i gospodarczej całego systemu UE.
7.6.2 Kraje należące do UGW mogą mianować europejskiego koordynatora i rzecznika w zakresie polityki gospodarczej Państw Członkowskich UE, któremu powierzono by — oprócz uprawnień w dziedzinie koordynacji europejskich polityk gospodarczych — realne uprawnienia umożliwiające przeprowadzanie takiej koordynacji.
Koordynator powinien działać w porozumieniu zarówno z przewodniczącym Europejskiego Banku Centralnego, jak i z przewodniczącym Komisji Europejskiej.
7.6.3 Członkowie grupy wzmocnionej współpracy mogliby ponadto podjąć decyzję o ustanowieniu okresowych przesłuchań między koordynatorem grupy wzmocnionej współpracy UGW, Komisją, Radą, Parlamentem Europejskim a Europejskim Bankiem Centralnym.
W tenże sposób można by podjąć próbę przywrócenia równowagi systemowi uprawnień, którego szala przechyla się obecnie na korzyść Rady Europejskiej.
7.6.4 Koordynacja polityk gospodarczych między Państwami Członkowskimi UGW musi przełożyć się na ustanowienie szeregu priorytetów polityki gospodarczej i instrumentów mogących realizować te cele.
Należy również zapewnić monitoring w czasie rzeczywistym, by umożliwić przeprowadzanie na bieżąco koniecznych zmian.
W tym kontekście wzmocnienie europejskiego zarządzania gospodarczego powinno być realizowane przy wsparciu dialogu makroekonomicznego i przy poszanowaniu europejskiego dialogu społecznego.
7.7 Oprócz rozwiązania polegającego na zastosowaniu wzmocnionej współpracy, interesujące byłoby również skorzystanie ze wskazówek J. DELORS'A zawartych w Białej księdze z 1993 r. [22], tzn. utworzenie europejskiego funduszu promocji wzrostu gospodarczego i ożywienia europejskiej konkurencyjności poprzez emisję długoterminowych obligacji UE, powiązanych z projektami strategicznymi w dziedzinie infrastruktury materialnej i niematerialnej.
Ponadto fundusz rozwoju zaproponowany przez Przewodniczącego Barrosa wydaje się być zgodny z tym kierunkiem.
7.8 Proces wzmacniania europejskiego zarządzania gospodarczego wymaga zaangażowania wszystkich Państw Członkowskich, ponieważ stanowi on dla UE szansę wzrostu.
7.9 Debata dotycząca reformy Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu uwidoczniła sprzeczności właściwe dla instytucjonalnego charakteru Unii Europejskiej.
7.10 Wdrożenie Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu wiąże się z podjęciem starań w celu wyjaśnienia tego, jakie powinny być przyszłe ramy instytucjonalne UE.
Tylko w ten sposób Pakt będzie mógł stać się jednym z instrumentów mogących zagwarantować wzrost gospodarczy — a więc także i nowe miejsca pracy — zapobiegając jednocześnie przejawom niestabilności gospodarczej.
7.11 Wobec delikatnej sytuacji, w której znajduje się obecnie Europa, konieczne jest dokonanie odważnych wyborów, by tchnąć nowego ducha w tę ideę Europy, która została nam przekazana w spuściźnie po ojcach założycielach.
7.12 By osiągnąć pozytywne rezultaty we wdrażaniu Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu oraz zrealizować cele, które zadecydowały o jego powstaniu, potrzebne są szeroki konsensus i wsparcie ze strony nie tylko instytucji unijnych i rządów krajowych, ale również opinii publicznej.
W tym celu w ciągu następnych miesięcy EKES zorganizuje konferencję, na której do szeroko zakrojonej i wnikliwej debaty wezwane zostaną wszystkie podmioty zaangażowane w ten proces, w tym przewodniczący instytucji, podmioty społeczeństwa obywatelskiego oraz partnerzy społeczni.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008
(2006/C 88/16)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinięw sprawie: "Ogólne wytyczne polityki gospodarczej na lata 2005 — 2008".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Arno METZLER.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 lutego 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 79 do 18, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
Wnioski i zalecenia
EKES sporządził opinię z inicjatywy własnej z myślą o szczycie wiosennym 2006 r., aby przedstawić głównym decydentom w zakresie unijnej polityki gospodarczej pomysły na dalsze działanie, wynikłe z różnorodności interesów społeczeństwa obywatelskiego.
Komitet zawarł swoje stanowisko w opinii z inicjatywy własnej w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008, mając na uwadze utrzymujący się mizerny wzrost w strefie euro i w całej UE oraz wyzwania globalizacji i przemian demograficznych. Jego zdaniem do rozwiązania aktualnych problemów UE z koniunkturą i bezrobociem niezbędna jest skoordynowana makropolityka aktywnie wspierająca wzrost i zatrudnienie.
Oprócz tego, jedynym lekarstwem na kryzys zaufania, dręczący największe gospodarki narodowe w strefie euro jest kierowanie się podstawowymi zasadami zrównoważonej polityki finansowej i społecznej.
Dlatego też Komitet podziela stanowisko Komisji, że nieodzowna jest polityka budżetowa państw UE, wychodząca naprzeciw podjętym zobowiązaniom.
Komitet popiera też postulat Komisji, aby trwale modernizować systemy zabezpieczeń społecznych.
Oprócz tego należy zwiększyć elastyczność rynków pracy, co ma na celu redukcję bezrobocia.
Celem jest w tym wypadku zagwarantowanie bezpieczeństwa społecznego, w którym wielu obywateli słusznie pokłada nadzieje.
Jednocześnie trzeba uaktywnić istniejący potencjał siły roboczej.
W tej dziedzinie ważną rolę do odegrania mają partnerzy społeczni i rządy państw członkowskich, mogące wypracować równowagę pomiędzy elastycznością a poczuciem pewności.
Komitet uważa, że oprócz właściwej polityki makroekonomicznej dla zwiększenia potencjału wzrostu potrzebne są także reformy mikroekonomiczne, aby sprzyjać wzrostowi i zwiększaniu zatrudnienia.
Należy do nich, poza działaniami na rzecz konkurencji i zmniejszeniem biurokracji, dalszy rozwój rynku wewnętrznego UE.
Zdaniem Komitetu błędna jest teza, że maksymalna integracja rynków to zawsze optymalna integracja.
Z punktu widzenia Komitetu, dla społeczeństwa opartego na wiedzy podstawowe znaczenie ma wskazanie właściwych priorytetów w takich dziedzinach jak: kształcenie ustawiczne, równość szans, polityka prorodzinna, edukacja oraz badania i innowacje.
W ten sposób należy doskonalić ogólne warunki i mechanizmy sprzyjające innowacjom.
Ponadto Komitet podkreśla, że na szczególną uwagę zasługuje krzewienie przedsiębiorczości.
1.
Uwagi wstępne
1.1 Niniejsza opinia z inicjatywy własnej w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008, odnosząca się do dokumentu "Wzrost i zatrudnienie — zintegrowane wytyczne na lata 2005-2008", stanowi uzupełnienie opinii "Wytyczne w sprawie zatrudnienia (2005-2008)" [1].
Kolejny raz Komitet krytycznie ocenia warunki procedury konsultacji, która nie zapewnia właściwej spójności pomiędzy obiema opiniami.
Jednoczesne rozważenie głównych kierunków i wytycznych polityki zatrudnienia o wiele lepiej odzwierciedliłoby złożone współzależności pomiędzy tymi dwoma obszarami.
1.1.1 W celu lepszej realizacji strategii lizbońskiej Rada Europejska na szczycie wiosennym postanowiła połączyć wytyczne dotyczące polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia i włączyć je w proces lizboński.
1.1.2 Już w swojej opinii w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2003-2005 [2] Komitet zwracał uwagę, by kombinację różnych polityk ukierunkować bardziej zdecydowanie na wzrost i pełne zatrudnienie.
Zalecenie to nie straciło na aktualności.
1.2 Zgodnie ze swymi traktatowymi zadaniami EBC powinien, poza dbałością o stabilność cen, uwzględniać także ekonomiczne wymogi wzrostu i zatrudnienia.
Należy włączyć EBC w konstruktywny dialog z decydentami w zakresie polityki budżetowej i płacowej w ramach koordynacji poszczególnych dziedzin polityki makroekonomicznej, zdefiniowanej w procesie kolońskim.
1.3 Państwa członkowskie powinny traktować zintegrowane wytyczne jako zalecenia dotyczące ich polityki gospodarczej, jednak odpowiedzialne wdrożenie tych wytycznych, zgodnie z zasadą pomocniczości, spoczywa w ich gestii.
"W dziedzinach, które nie należą do jej kompetencji wyłącznej, Wspólnota podejmuje działania, zgodnie z zasadą pomocniczości, tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele proponowanych działań nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez Państwa Członkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty." (art. 5 TWE).
Niezależnie od tego, polityka gospodarcza pozostaje przedmiotem wspólnego zainteresowania (art. 99, ust. 1 TWE).
1.4 Niniejsza opinia zawiera analizę gospodarki ogólnoeuropejskiej i nie wgłębia się w specyfikę gospodarek narodowych poszczególnych państw członkowskich.
2.
Przedstawienie zagadnienia
Punkt wyjścia: aktualny rozwój gospodarczy
2.1 Po czterech latach słabego wzrostu gospodarczego w UE, rok 2005 również nie przyniósł oszałamiających wyników — zaledwie 1,5 % w całej UE i 1,3 % w strefie euro.
Widoczne są jednak znaczne różnice w rozwoju poszczególnych państw członkowskich.
Pomimo wzrostu, europejska gospodarka nie mogła w pełnym wymiarze skorzystać z ożywienia w gospodarce światowej.
Dystans dzielący Europę od innych krajów uprzemysłowionych i obszarów gospodarczych poza Europą jeszcze się powiększył.
2.1.1 Także w związku ze spadkiem wartości euro, ostatnio wpływ handlu zagranicznego na aktywność gospodarczą był znaczny.
Z kolei zaufanie konsumentów w Europie od 2003 r. rosło bardzo powoli, a w 2005 r. na wiele miesięcy znowu spadło, co doprowadziło tylko do niewielkiego wzrostu popytu konsumpcyjnego.
O trwałym popycie na rynku wewnętrznym, który nakręciłby koniunkturę, nadal nie może być więc mowy.
Utrzymująca się niepewność konsumentów w Europie ma swoje odzwierciedlenie w wysokiej, w porównaniu z resztą świata, stopie oszczędności.
2.1.2 Inwestycje w kapitał trwały, spadające niemal bez przerwy od osłabienia koniunktury w 2001 r., w ostatnim roku znów wzrosły.
Niskie oprocentowanie i rosnące zyski firm umożliwiają korzystne finansowanie, co z kolei stwarza ogólne warunki sprzyjające inwestycjom, bardziej inwestycjom finansowym o wysokich zyskach giełdowych niż inwestycjom w kapitał trwały.
Mimo to Komitet jest zaniepokojony odpływem kapitału do Stanów Zjednoczonych, co jest także przejawem kiepskiej sytuacji inwestycyjnej w Europie.
Z tego powodu dla osiągnięcia trwałego przyrostu inwestycji w pierwszej kolejności należy w Europie nadal dążyć do poprawy warunków lokalizacji.
Główną przyczyną niskiego poziomu inwestycji jest słaby obecnie popyt konsumencki.
Jednocześnie stopa inflacji jest na średnim poziomie, mimo utrzymujących się wysokich cen energii.
Dotyczy to zwłaszcza inflacji bazowej (po wyłączeniu cen energii i żywności nieprzetworzonej), która jest znacznie niższa niż inflacja zasadnicza (headline inflation).
Jednak ryzyko związane z sytuacją geopolityczną i ograniczenie wydobycia ropy naftowej mogą w przyszłości doprowadzić do presji inflacyjnej.
W dalszej części dokładniej zanalizowane będą wyzwania wynikające z kształtowania się cen ropy naftowej.
2.1.3 Komitet wyraża swoje zdziwienie faktem, że pomimo dobrej sytuacji finansowej oraz dobrych dochodów, rosnące zyski dużych przedsiębiorstw w latach 2003 i 2004 nie przyniosły wzrostu nakładów na badania i inwestycji w produkcję, które pozwoliłyby UE na złagodzenie konkurencji, z którą musi sobie radzić.
Zamiast tego zgromadzone płynne środki kierowane są na wypłatę dodatkowych zysków akcjonariuszom, wykupywanie akcji własnych przedsiębiorstwa w celu stymulowania ich pozycji na giełdzie papierów wartościowych lub przygotowania fuzji i wykupu, które uruchamiają procesy restrukturyzacji.
Komitet jest szczególnie zaniepokojony przyjęciem perspektywy krótkoterminowej, która hamuje konieczne długoterminowe inwestycje biznesowe.
2.1.4 Poza słabym obecnie popytem i stosunkowo niskim wzrostem, jeden z głównych problemów gospodarki europejskiej polega też na wysokim bezrobociu strukturalnym.
Dlatego ostatnie ożywienie koniunktury tylko w niewielkim stopniu poprawiło sytuację na rynku pracy.
Stopa bezrobocia nadal tkwi na zbyt wysokim poziomie ok. 9 %, przez co gospodarka europejska nie może wykorzystać całego swego potencjału tworzenia wartości.
Dodatkowo z powodu niewielkich obecne inwestycji szanse na przyszły wzrost są jeszcze mniejsze.
2.1.5 Podobną tendencję ożywienia z bezrobociem (jobless recovery) odnotowano także na rynkach pracy innych porównywalnych obszarów gospodarczych i krajów uprzemysłowionych.
Tam jednak sytuacja na rynku pracy wygląda zwykle znacznie lepiej.
Według szacunków Komisji [3], wzrost gospodarczy z lat 2005 i 2006 przyczyni się do powstania w UE ponad 3 milionów nowych miejsc pracy.
Jednak efekt ten nie wywrze silnego wpływu na stopę bezrobocia, ponieważ w związku z poprawą stanu gospodarki należy się spodziewać zwiększenia liczby osób chcących podjąć pracę.
2.1.6 Dlatego jednym z największych obecnych wyzwań UE jest zapewnienie pracy temu niewykorzystanemu potencjałowi siły roboczej.
Należy wdrożyć konkretne programy ułatwiające kobietom i młodym dostęp do rynku pracy, jak też takie, które miałyby na celu reintegrację starszych pracowników.
Dalsze wyzwania: globalizacja i przemiany demograficzne
2.2 Oprócz aktualnej problematyki z dziedziny polityki gospodarczej i finansowej (niezadowalająca sytuacja na rynku pracy, a zwłaszcza bezrobocie, oraz rosnący deficyt w finansach publicznych), przed UE stoją dalsze wyzwania. Już dziś są one znane, lecz dopiero w przyszłości wystąpią w pełnej okazałości.
2.2.1 Po pierwsze, UE musi stawić czoła zażartej rywalizacji gospodarczej.
Pojawili się dwaj nowi konkurenci w postaci Chin i Indii, których prężnie rozwijające się gospodarki jeszcze 10 lat temu nie odgrywały żadnej roli w gospodarce światowej.
Całkowity potencjał siły roboczej na świecie podwoił się, przez co w ujęciu globalnym zmianie uległ stosunek pomiędzy kapitałem a pracą.
W Chinach i Indiach, krajach o dużej liczbie ludności, na skutek rozwoju gospodarczego na jednego pracownika przypada znacznie mniej kapitału niż w tradycyjnych krajach uprzemysłowionych.
2.2.2 Należy uczynić wszystko, aby dotychczasowe skutki globalizacji i ścisłego międzynarodowego podziału pracy móc postrzegać także jako szansę na przyszłość Europy.
Po tym, jak Chiny i inne kraje południowo-wschodniej Azji otworzyły się ekonomicznie, wzmogła się wprawdzie rywalizacja o inwestycje, ale z drugiej strony europejskie firmy mają też dostęp do ogromnych rynków zbytu, których chłonność rośnie wraz z dobrobytem tamtejszych społeczeństw.
Polityka gospodarcza musi podejmować działania odpowiednie do przyszłych przemian strukturalnych.
Wiąże się z tym także zapewnienie obowiązujących na całym świecie minimalnych standardów ekologicznych i społecznych oraz stworzenie zasad ochrony praw własności.
2.2.3 Unia Europejska musi stawić czoła gwałtownemu wzrostowi cen ropy naftowej, spowodowanemu globalizacją i rosnącym popytem na ropę na całym świecie.
Dzięki oszczędności i częstszemu wykorzystywaniu także innych źródeł energii zależność Unii Europejskiej od ropy w ostatnim czasie wyraźnie zmalała, czego nie można powiedzieć o konkurujących z Europą krajach uprzemysłowionych, czy np. o Chinach.
Poza tym UE mogłaby w znacznie większym stopniu odnosić korzyści z faktu, że kraje eksportujące ropę swoje przychody przeznaczają na import produktów europejskich.
2.2.4 Kolejnym dużym wyzwaniem dla gospodarek narodowych Europy będzie rozwój demograficzny i związane z tym starzenie się społeczeństwa.
Jak jednak słusznie zauważyła Komisja, w tym przypadku na szczeblu Wspólnoty oddziaływać można w sposób ograniczony, gdyż wiele kwestii dotyczących zmian demograficznych należy do kompetencji państw członkowskich lub partnerów społecznych.
Ponadto przemiany demograficzne są tego typu fenomenem społecznym, na który polityka gospodarcza może wpływać tylko częściowo.
Dlatego tym bardziej ważne jest, aby zdefiniować priorytety, pozwalające na podjęcie zawczasu koniecznych działań przystosowawczych.
2.2.5 Głównymi przyczynami przemian demograficznych są: wzrastająca długość życia, coraz liczniejsza grupa ludzi powyżej 60. roku życia oraz utrzymujący się niski przyrost urodzeń.
Zmiany w strukturze wieku oddziałują na wszystkie rynki gospodarki narodowej — od 2020 r. na rynku pracy coraz bardziej brakować będzie młodych czynnych zawodowo ludzi, rynki produktów muszą nastawić się na inne grupy odbiorców, a na rynku kapitałowym zmienią się postawy oszczędzających i popyt na lokowanie kapitału.
Ponadto można oczekiwać, że wynikająca z globalizacji silniejsza konkurencja wpłynie na rynek pracy i wymagać będzie innej organizacji pracy w ramach dialogu społecznego.
W tym właśnie kontekście uzasadnienie znajduje koncepcja kształcenia ustawicznego [4].
Do stawienia czoła przemianom demograficznym niezbędne są także dialog społeczny i społeczeństwo obywatelskie.
2.2.6 Aby stworzyć konkurencyjną gospodarkę opartą na wiedzy, przedsiębiorstwa muszą umieć wspierać i rozwijać technologiczne i organizacyjne zmiany oraz wydajność i innowacje.
Cel ten można zrealizować jedynie poprzez stałe dostosowywanie kwalifikacji pracowników do zmieniającego się popytu oraz poprzez aktywne strategie przedsiębiorstw.
W tym celu przedsiębiorstwa powinny włączyć do tych strategii kształcenie, postrzegane jako inwestycja średnio- i długoterminowa, a nie jako działanie gwarantujące szybki, czy nawet natychmiastowy zwrot inwestycji.
Kształcenie zawodowe, edukacja i kształcenie ustawiczne nie powinny być traktowane oddzielnie, lecz być integralną częścią zarządzania karierą pracowników.
Chodzi o zapewnienie, dzięki kształceniu, motywacji niezależnie od wieku, poprzez wykorzystanie umiejętności i nadanie nowej dynamiki karierze zawodowej.
Z tego punktu widzenia bilans umiejętności i usankcjonowanie nabytej wiedzy są instrumentami, które powinny zostać szerzej wykorzystane w ramach indywidualnych projektów zawodowych, łączących się z projektem przedsiębiorstwa [5].
Strategia lizbońska
2.3 Rozwój światowej gospodarki w ciągu ostatnich pięciu lat potwierdza ambitne cele strategii lizbońskiej, dążącej do trwałego wzmocnienia konkurencyjności i tworzenia pewnych miejsc pracy.
Dlatego powinno się je przyjąć.
Tylko mając wiarę we własne siły i śmiałość wprowadzania zmian, UE może stać się wiodącą gospodarką w świecie, opartą na wiedzy, oferującą pewniejsze i lepsze miejsca pracy.
Opinie Komitetu [6] oraz raport grupy ekspertów wysokiego szczebla [7] (raport Koka) dla Rady UE, poświęcone ocenie dotychczasowych dokonań w zakresie strategii lizbońskiej, przewidują jednak, że potrzeba jeszcze wiele czasu, by zrealizować wytyczone cele.
W ostatnim czasie wzrost gospodarczy w UE — skrępowany wymogami polityki monetarnej, która nie umożliwia pobudzenia popytu za pomocą wydatków — pozostaje wyraźnie w tyle w porównaniu do Stanów Zjednoczonych.
Średnia stopa wzrostu w UE w latach 2001-2004 wyniosła jedynie 1,5 %.
Przy obecnym produkcie krajowym brutto na mieszkańca Unii i wzroście produktywności nie uda się zmniejszyć dystansu dzielącego Europę od innych krajów uprzemysłowionych i podobnych obszarów gospodarczych.
2.3.1 Strategia lizbońska zawiera wiele punktów, dzięki którym można zwiększyć dynamikę gospodarki UE i państw członkowskich [8].
2.3.2 Poprzez zwiększenie wskaźnika zatrudnienia w większości państw członkowskich uzyskać można dodatkowy potencjał na przyspieszenie wzrostu.
2.4 Niektórych spośród przyczyn powolnego wzrostu gospodarczego Europy i niezadowalającego rozwoju na rynku pracy upatrywać należy także w nierozwiązanych do tej pory problemach strukturalnych, z którymi uporać się muszą przede wszystkim duże gospodarki strefy euro.
Wszystkie rządy państw członkowskich zgadzają się ponadto, że konieczne są zarówno konsolidacja finansów publicznych, jak i przezwyciężenie słabego wzrostu.
2.4.1 UE powinna sama być motorem wzrostu, aby nie dopuścić do dalszej utraty wpływów na rzecz innych wiodących obszarów gospodarczych i aby osiągnąć ambitne cele strategii lizbońskiej.
2.4.2 W tym kontekście znaczącą rolę przypisuje się partnerom społecznym i innym reprezentatywnym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.
Dodatkowo Komitet ponownie odsyła do swojej opinii w sprawie skuteczniejszego wdrażania strategii lizbońskiej [9], jako że niniejsza opinia stanowi jej kontynuację.
Przezwyciężenie kryzysu zaufania
2.5 W niektórych państwach członkowskich niepewność związana z sytuacją na rynku pracy sprawia, że konsumenci rezygnują z pewnych wydatków lub odkładają je na później.
Tworzy to mechanizm wyczekiwania, który osłabia popyt na rynku wewnętrznym, powoduje, że transakcje długoterminowe są zawieszane, co generalnie negatywnie wpływa na wzrost gospodarczy.
Niepokojące jest przy tym, że w poszczególnych państwach członkowskich, po spadku wydatków konsumpcyjnych związanych ze słabszą koniunkturą (2001-2003), w momencie jej polepszenia wcale nie nastąpił ich widoczny wzrost.
Podobnie i w przedsiębiorstwach nie zwiększyła się chęć do inwestowania.
Istnieje więc zagrożenie, że te samospełniające się prognozy jeszcze się umocnią i utrwalą koniunkturalny brak równowagi.
Trzeba temu zapobiec poprzez właściwe działania.
2.5.1 W wielu krajach Wspólnoty Europejskiej docierające do opinii publicznej informacje o błędach i niewłaściwej postawie pojedynczych menedżerów i całej kadry kierowniczej pogłębiają kryzys zaufania u pracowników i konsumentów.
Dlatego też zdaniem Komitetu ważne jest, aby kraje Europy, przy wsparciu Wspólnoty Europejskiej, zwracały baczniejszą uwagę na kwalifikacje i etyczne postępowanie kadry kierowniczej i czynnie zwalczały ewentualne braki w tym zakresie.
Poza tym należy zastanowić się, jak poprzez większą przejrzystość i, jeśli trzeba, poprzez zaostrzone standardy odpowiedzialności skłonić decydentów do ścisłego realizowania wyznaczonych zadań i odpowiedzialności społecznej.
2.5.2 Przezwyciężenie kryzysu zaufania, panującego w dużych krajach strefy euro, stanowi jedno z głównych zadań.
Tylko poprzez strategię długofalowej polityki finansowej i społecznej można zachować i wzmocnić wiarę obywateli w skuteczność ich narodowych rządów oraz instytucji UE [10].
2.5.3 Odciążenie finansów publicznych i wzmocnienie systemów zabezpieczeń społecznych jest możliwe tylko przy trwałej poprawie sytuacji na rynku pracy.
Reformy rynku pracy, dostosowane do szybko zachodzących przemian gospodarczych i jednocześnie gwarantujące bezpieczeństwo społeczne, powinny stanowić elementarną część zrównoważonej polityki gospodarczej.
Zgodnie z założeniami strategii lizbońskiej, pozytywną odpowiedzią państwa na proces globalizacji może być wypełnianie funkcji sterującej, aby wspierać odpowiednie inwestycje i tworzenie miejsc pracy w nowych obszarach.
2.5.4 Dlatego niezmiernie ważne jest, aby poprzez lepszą koordynację działań w zakresie handlu, konkurencji, przemysłu, innowacyjności, edukacji, kształcenia oraz zatrudnienia, skoncentrować się dokładnie na tych dziedzinach i wykorzystać drzemiące w nich możliwości.
Społeczeństwo obywatelskie jako całość powinno przy tym wykazać się odpowiedzialnością.
2.5.5 Pobudzanie wzrostu i zatrudnienia także poprzez politykę pieniężną i fiskalną jest nieodzowne [11].
Państwa członkowskie potrzebują raczej koordynacji polityki gospodarczej Należy jednak zwracać przy tym uwagę, by działania ożywiające koniunkturę i popyt nie zachwiały zaufaniem w stabilność.
3.
Polityka makroekonomiczna na rzecz wzrostu i zatrudnienia
Polityka budżetowa
3.1 Reformy strukturalne bez wystarczającego popytu wywrą negatywny wpływ na zatrudnienie.
Już teraz trzeba sprostać długookresowo wyższym wydatkom, wynikającym ze starzenia się społeczeństwa.
Tylko wtedy polityka fiskalna w ramach długotrwałej polityki makroekonomicznej mogłaby przyczynić się do zwiększenia efektywnego popytu [12].
3.1.1 W tym celu państwa członkowskie powinny swoje plany budżetowe konstruować bardziej realistycznie i przejrzyście.
Krytyczne spojrzenie na wydatki i większa dyscyplina przy wydawaniu publicznych pieniędzy świadczyłyby o lepszej jakości i przyczyniałyby się do wzrostu.
Dotyczy to wszystkich szczebli władzy w UE.
Aby w poszczególnych krajach zawczasu ograniczyć ryzyko deficytu, konieczne są skuteczne mechanizmy realizacji.
W prognozie z jesieni 2005 r., dotyczącej poziomu deficytu finansów publicznych, Komisja podkreśla konieczność konsolidacji.
Mimo utrzymującego się (nawet jeśli mało dynamicznego) ożywienia koniunkturalnego, Komisja szacuje, że deficyt publiczny 25 państw UE w latach 2005 i 2006 wyniesie po 2,7 %, co ledwo mieści się w ramach limitu określonego na 3 %.
3.1.2 Dyscyplina polityki finansowej jest istotnym warunkiem, aby Europejski System Banków Centralnych mógł trwale utrzymać stabilność cen przy stosunkowo niskiej stopie procentowej.
EBC powinien nadal uważnie śledzić ewentualne zagrożenia dla stabilności cen, mogące wynikać np. nadpłynności na świecie bądź z żądań podwyżek płac w związku z wzrostem cen energii.
Tym samym Komitet popiera stwierdzenie Komisji, że utrzymanie stabilności cen powinno pozostać nadrzędnym celem EBC.
Trwałość systemów społecznych
3.2 Silna presja na modernizację systemów zabezpieczeń społecznych nie wynika w pierwszej kolejności z globalizacji, ale przede wszystkim z wysokiego bezrobocia strukturalnego, głęboko sięgających przemian strukturalnych spowodowanych niskim przyrostem urodzeń oraz zwiększeniem długości życia, co w konsekwencji może prowadzić do dłuższego okresu emerytalnego.
Komitet popiera wszystkie działania Komisji na rzecz zatrudnienia i jej postulat, aby dokonać długofalowej modernizacji systemów zabezpieczeń społecznych, ponieważ duży zakres bezpieczeństwa socjalnego jest potrzebny, aby "zapewnić równowagę pomiędzy konkurencyjnością, popytem i spójnością społeczną" [13].
Należy więc zagwarantować bezpieczeństwo społeczne, w którym wielu obywateli słusznie pokłada nadzieje
3.2.1 Wszelkie reformy systemów zabezpieczeń społecznych powinny być przy tym ściśle związane z konkretnymi programami zmierzającymi do ułatwienia kobietom dostępu do rynku pracy; z tego powodu należy zapewnić usługi w zakresie opieki nad dziećmi, szkoły, etc.
Należy wspierać działania umożliwiające łatwiejsze pogodzenie rodziny i kariery, takie jak np. zwiększenie oferty całodziennej opieki nad małymi dziećmi [14].
W krajach, gdzie ta oferta jest niewystarczająca, stopa zatrudnienia kobiet jest stosunkowo niska.
I na odwrót — w krajach z wysokim zatrudnieniem wśród kobiet, opieka nad dzieckiem jest łatwo dostępna.
Badania wykazały duży rozziew pomiędzy pożądaną (2,3) a faktyczną (1,5) liczbą dzieci w UE.
Już przyrost urodzeń na poziomie 2,1 wystarczyłby, aby zatrzymać nadchodzące zmniejszanie się liczebności w Europie.
Stworzenie odpowiednich infrastruktur, dostosowanie organizacji pracy przy poszanowaniu gwarancji pracowniczych poprzez uatrakcyjnienie zarówno pracownikom, jak i pracodawcom zatrudnienia na niepełny wymiar godzin oraz umożliwienie — ale bez specjalnych zachęt — przerwy w pracy zawodowej i elastycznego czasu pracy mogą przynajmniej w niektórych państwach członkowskich zdecydowanie ułatwić powrót do życia zawodowego po przerwie na opiekę nad dzieckiem.
Ponadto poprzez konsekwentną reformę rynku pracy, prowadzącą do wzrostu popytu na siłę roboczą, poprawi się pozycja pracowników i zwiększy gotowość pracodawców do ułatwienia pracownikom znalezienia kompromisu pomiędzy pracą a rodziną.
3.2.2 Także do rządów i do partnerów społecznych skierowany jest apel, aby poprzez umowy zbiorowe wspierać nowe możliwości zatrudnienia oraz aby tak połączyć elastyczność systemu z bezpieczeństwem, że sprzyjałoby to przede wszystkim innowacyjności.
Mając to na uwadze i mówiąc o "pracownikach starszych", Komitet poparł zalecenia i analizę poczynione przez Komisję w komunikacie na ten temat (COM(2004) 146 końcowy): "…partnerzy społeczni powinni zwiększyć i zintensyfikować swoje działania, zarówno na szczeblu krajowym jak i na szczeblu Unii, w celu stworzenia nowej kultury w dziedzinie starzenia się i zarządzania zmianami.
Zbyt często pracownicy wybierają systemy wcześniejszej emerytury".
Najistotniejsze jest podniesienie stopy zatrudnienia.
W tym względzie EKES uważa, że podniesienie ogólnego poziomu zatrudnienia, lub w szczególności poziomu zatrudnienia w przedziale wiekowym 55-64 lata, ma miejsce również poprzez wzrost poziomu zatrudnienia potencjalnych kategorii pracowników, które są niewystarczająco obecne.
Z tego punktu widzenia, należy podjąć istotne działania w celu zmobilizowania tych wszystkich istniejących w Europie rezerw siły roboczej, czy to ludzi młodych nazbyt często pozostających na bezrobociu, które odbiera motywację, co wywołuje obawy co do ogólnego poziomu zatrudnienia w przyszłości, czy też kobiety i osoby niepełnosprawne [15].
Zmniejszenie bezrobocia, mobilizacja siły roboczej
3.3 Komitet podkreśla wskazaną już przez Komisję konieczność wyraźnego podniesienia stopy zatrudnienia, zwłaszcza w dużych państwach członkowskich, oraz trwałego zwiększenia podaży siły roboczej.
Aby zapewnić trwałe sprawne funkcjonowanie gospodarki europejskiej, zwalczaniu bezrobocia trzeba nadać najwyższy priorytet.
3.3.1 Wysokie bezrobocie strukturalne i wzrost handlu międzynarodowego stanowią dodatkowe wyzwanie, polegające na skutecznym i dynamicznym dostosowaniu na rynkach pracy.
Ekspansja handlu międzynarodowego otwiera wiele nowych możliwości zwłaszcza dla rynków eksportowych, ale także dla sektora usług.
Wymaga to od rynków pracy zupełnie nowych zdolności przystosowawczych, a to zakłada zapewnienie solidnych ram.
3.3.2 Europejskie rynki pracy muszą lepiej i dynamiczniej reagować na takie tendencje jak outsourcing i offshoring.
Systemy zabezpieczeń społecznych i ubezpieczeń na wypadek bezrobocia oraz pośrednictwo pracy powinny uwzględniać nie tylko sytuację wyjścia z bezrobocia i znalezienia zatrudnienia, ale także ułatwiać zmiany pomiędzy różnymi formami pracy, takimi jak zatrudnienie, kształcenie zawodowe, przerwy w świadczeniu pracy czy prowadzenie własnej działalności gospodarczej.
Ponieważ kompetencje Wspólnoty w tej dziedzinie są ograniczone, rolą państw członkowskich jest, by w tę stronę skierować działania swych instytucji zajmujących się rynkiem pracy.
3.3.3 Jak by tego było mało, pracownicy przemieszczający się z jednego kraju do drugiego wewnątrz UE nadal napotykają na tymczasowe przeszkody proceduralne.
Komitet nawołuje państwa członkowskie, aby poważnie przeanalizowały, czy nie jest możliwe skrócenie okresów przejściowych.
Decyzje takie wymagają odpowiedniego zaangażowania partnerów społecznych oraz konsultacji z nimi na wszelkich właściwych szczeblach [16].
Pozostawienie okresów przejściowych musi być jednak uzasadnione znaczącymi i obiektywnymi argumentami.
3.3.4 Ponieważ stopa bezrobocia jest nieproporcjonalnie wysoka wśród osób niemających kwalifikacji albo nisko wykwalifikowanych, działania na rzecz kształcenia i doskonalenia zawodowego powinny stanowić jeden z ważniejszych instrumentów polityki zatrudnienia.
Edukacja i kształcenie zawodowe są inwestycją w kapitał ludzki.
Zwiększają one szanse jednostki na rynku pracy i poszerzają możliwości produkcyjne przedsiębiorstw.
Edukacja jest ważnym czynnikiem zwiększania wydajności i międzynarodowej konkurencyjności.
Partnerzy społeczni powinni w ramach umów zbiorowych i wszystkich obowiązujących rodzajów umów o pracę zobowiązać się, że pracownik dzięki szkoleniom i awansowi zawodowemu ma zachować i wzbogacać swój potencjał.
3.3.5 Wykształcenie zawodowe, zwłaszcza u osób młodych, słusznie uważa się za warunek konieczny dla przyszłego zatrudnienia, nawet jeśli wcale nie gwarantuje to pracy na stanowisku idealnie dopasowanym do profilu.
Podobnie jak wśród osób młodych, także i wśród osób starszych stopa bezrobocia utrzymuje się na wysokim poziomie, co oznacza, że również one muszą zdobywać nową wiedzę poprzez szkolenia i doskonalenie zawodowe.
W istocie potencjał wydajności starszych pracowników nie zmniejsza się z powodu wieku, lecz przez dezaktualizację kwalifikacji, czemu należy zaradzić za pomocą kształcenia zawodowego.
Wobec powyższych stwierdzeń, warto by uściślić, że nie wystarczy prowadzić politykę dotyczącą kategorii wiekowych powyżej 40-50. roku życia [17].
3.4 Komitet dostrzega poważny problem w nadmiernym obciążeniu pracy podatkami i składkami socjalnymi.
4.
Reformy mikroekonomiczne na rzecz umocnienia potencjału wzrostu
Rynek wewnętrzny UE
4.1 Komitet podziela stanowisko Komisji, że pogłębiony i rozszerzony rynek wewnętrzny musi być ważnym elementem polityki gospodarczej nastawionej na zatrudnienie i wzrost.
Jednak zdaniem Komitetu trudności z realizacją strategii lizbońskiej nie wynikają w pierwszej kolejności z niewystarczającej integracji rynku wewnętrznego.
4.1.1 W tym, że integracja rynku usług nie jest jeszcze faktem dokonanym, raczej nie należy upatrywać przyczyny kiepskich wyników na rynkach pracy i mizernego wzrostu gospodarczego.
Znaczna część bezrobotnych to osoby o niskich kwalifikacjach, które tylko w niewielkim stopniu skorzystałyby na integracji europejskiego rynku usług.
Wprawdzie zniesienie przeszkód podatkowych może poprawić klimat inwestycyjny i zniwelować niechęć niektórych pracodawców i pracowników do mobilności, ale nie przyczyni się to do istotnego odciążenia rynków pracy poszczególnych krajów.
Dalszy rozwój rynku wewnętrznego, mający na celu stworzenie prawdziwego i zrównoważonego wewnętrznego rynku usług, może jednak stanowić znaczący wkład.
4.1.2 Zdaniem Komitetu błędna jest teza, że maksymalna integracja rynków to zawsze optymalna integracja.
Zwłaszcza w przypadku rynków typowo regionalnych czy lokalnych, na których działa wielu usługodawców, zakres usług świadczonych za granicą będzie bardzo ograniczony.
Zwłaszcza w tym przypadku forsowanie harmonizacji może stworzyć wrażenie, że polityka UE nie dość bierze pod uwagę specyfikę poszczególnych regionów, co tylko utrwali istniejące już uprzedzenia.
Dlatego trzeba jasno wskazać przynajmniej obecne utrudnienia i skonfrontować je z tymi przepisami, do których uczestnicy rynku będą musieli się dostosować, ponieważ zostaną utrzymane ze względu na odrębność każdego z państw członkowskich.
Przy tym w pierwszej kolejności należy starannie rozważyć poszczególne rynki i branże.
4.1.3 Komitet popiera także zalecenie Komisji, aby zlikwidować szkodzące konkurencji dotacje państwa lub raczej przeznaczyć je na badania, innowacje i politykę edukacji, czyli na dziedziny związane z programem lizbońskim.
Oprócz tego, że zgodnie z zamierzeniem zniwelowano by zakłócenia konkurencji, to odciążono by w ten sposób także budżet publiczny lub ewentualnie zwiększono inwestycje publiczne w najbardziej przyszłościowe dziedziny.
4.1.4 Integracja europejskich rynków kapitałowych ma znaczenie dla ożywienia wzrostu w UE.
W ostatnich latach podejmowano wiele wysiłków, aby stworzyć ogólne regulacje dla zintegrowanego rynku kapitału i usług.
Stąd też Komitet ze zrozumieniem odnosi się do skarg z powodu zbyt szybkiej i uciążliwej harmonizacji.
4.1.5 Zanim podejmie się kolejne działania w dziedzinie harmonizacji i regulacji, trzeba wcześniej dokładnie ocenić, czy rzeczywiście są one konieczne i pilne.
Te projekty dyrektyw, które nie są potrzebne natychmiast, powinno się odłożyć na później.
O wiele bardziej wskazane jest, by na razie skoncentrować się na realizacji i konsolidacji tych ostatnich pojedynczych inicjatyw prawnych, które są nastawione na rynek i wydajne pod względem kosztów, a które nie zostały jeszcze ukończone.
Także odnoszące się do tego stanowisko, zawarte przez Komisję w Zielonej księdze w sprawie polityki usług finansowych (2005-2010), jest podzielane przez Komitet.
Konkurencja i zmniejszanie biurokracji
4.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje wytyczony przez Komisję cel rozwijania wolnego handlu.
W odchudzonej i nowoczesnej administracji, ograniczającej się do swych kluczowych zadań, drzemie potencjał dla oszczędności, może to jednak sprawić, że państwa członkowskie poczują się bezsilne, pozbawione narzędzi przydatnych w sytuacjach kryzysowych Koncentracja państwa na tak ambitnych dziedzinach jak edukacja, infrastruktura publiczna, bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne, zabezpieczenia społeczne i wysoki poziom zdrowia publicznego, powinna być wzorcem i bodźcem do rozważań w wielu państwach członkowskich.
W tym kontekście Komitet nieustannie popiera wypowiedzi Komisji podkreślające ekonomiczne znaczenie lepszego prawodawstwa.
Intensywniejsze konsultowanie się ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami sprzyja przejrzystości w podejmowaniu decyzji przez organy prawodawcze, jak i przez uczestników rynku.
4.2.1 Większa konkurencja stanie się też motorem wspierania innowacyjności.
Powinno się poprawić ogólne uwarunkowania polityczne dla innowacji, a w jeszcze większym stopniu dla badań naukowych.
Komitet przypomina tu, że w wielu opiniach wysunął propozycje, które są nadal aktualne i które niniejszym potwierdza [18].
4.2.2 EKES zwraca uwagę, że w "ogólnych wytycznych polityki gospodarczej" za mało miejsca poświęcono zmniejszaniu biurokracji.
Ponownie podkreślono znaczenie koncepcji UE dla lepszego stanowienia prawa, Komitet odczuwa niedosyt z powodu braku w głównych wytycznych jednoznacznego apelu pod adresem państw członkowskich, aby uczyniły procedury administracyjne bardziej przejrzystymi, np. uprościły system podatkowy i system składek.
To samo dotyczy prawodawstwa na szczeblu unijnym oraz jego realizacji na szczeblu krajowym.
Nie tylko krótkie procedury podejmowania decyzji, ale także uproszczone normy postępowania obniżyłyby koszty i odciążyły budżety publiczne.
4.2.3 W dziedzinie deregulacji i liberalizacji rynków konieczne jest dokładne wyważenie interesów konsumentów, ochrony środowiska naturalnego oraz celów polityki społecznej wobec szans na wzrost gospodarczy.
Przyszłe działania w zakresie ustawodawstwa i prawa nadzoru powinny bardziej niż obecnie podlegać analizie oddziaływania [19].
4.2.4 Nadmierne uregulowania przesadnie ograniczają produktywność przede wszystkim w MŚP oraz w firmach jednoosobowych, mających jednoszczeblową strukturę zarządzania.
Dlatego Komitet ponawia swój postulat, aby stworzyć odrębny status dla MŚP [20].
4.2.5 Jeśli chodzi o zadania sektora publicznego, to Komitet upatruje ogromną szansę w silniejszej współpracy sektora publicznego z sektorem prywatnym (public-private-partnership).
Ta najnowsza forma współdziałania na rzecz wypełniania zadań sektora publicznego w państwach członkowskich i w samej Wspólnocie powinna zapewnić równowagę między sektorem prywatnym a publicznym w celu zmaksymalizowania korzyści dla społeczeństwa.
Pożyczki na finansowanie projektów, pochodzące z sektora prywatnego, powinny być rozważane tam, gdzie jest to opłacalne, bez względu na to, jak zaprojektowane, stworzone czy przeprowadzane są projekty.
Edukacja i kształcenie
4.3 W kontekście tworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy dużego znaczenia nabiera koncepcja kształcenia ustawicznego, zwłaszcza metodami nauczania dostosowanymi do potrzeb.
Aby tę koncepcję realizować, potrzebna jest społeczna kultura uczenia się i sprzyjająca temu infrastruktura.
Partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie powinny wspierać model uczenia się przez całe życie.
Także w kształceniu i szkoleniu należałoby pomyśleć o lepszym wykorzystaniu partnerstwa instytucji publicznych z prywatnymi.
Aktualnie dla sfinansowania infrastruktury niezbędne jest jeszcze większe wsparcie ze strony państwa, które jednak dotąd nie było udzielane w wystarczającym zakresie.
Procentowo wydatki na kształcenie i szkolenie w 25 państwach członkowskich UE wyniosły ostatnio (2002) 5,2 % PKB i jest to udział podobny do tego w porównywalnych obszarach gospodarczych.
Jednak tylko 0,6 % PKB pochodziło z sektora prywatnego, czyli zdecydowanie mniej niż w innych obszarach gospodarczych. Odsetek ten można by zwiększyć tam, gdzie jest to opłacalne przez cały okres trwania projektu lub też w okresie kredytowania.
4.3.1 W jednej z wcześniejszych opinii EKES zajął już stanowisko w sprawie wymiany kulturalnej młodych ludzi w ramach programu działań z zakresu kształcenia ustawicznego [21].
W tym momencie raz jeszcze trzeba podkreślić znaczenie tej zależności dla tworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy.
Wspieranie wymiany kulturalnej (przede wszystkim wśród młodzieży) pobudza zainteresowanie innymi kręgami kulturowymi i w ten sposób korzystnie oddziałuje na wzajemny transfer wiedzy.
4.3.2 Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że dzięki podjęciu decyzji o dyrektywie o uznawalności dyplomów usunięto istotne przeszkody dla mobilności pracowników i osób prowadzących własną działalność gospodarczą.
Jednocześnie Komitet apeluje do państw członkowskich o szybkie jej wdrożenie.
Oprócz tego należy pobudzać ambicję i wolę działania uczestników, regularne porównując osiągnięcia i postępy uniwersytetów i szkół, choćby tak jak w badaniach PISA, czy w procesie bolońskim [22].
4.3.3 Poza tym europejski trójstopniowy system kształcenia nie stwarza wystarczających warunków dla budowy wiodącego w świecie obszaru badań na najwyższym poziomie.
Na szczeblu krajowym i europejskim więcej uwagi powinno się poświęcić koncepcji centrów i klastrów doskonałości — tam, gdzie dotąd jeszcze to nie nastąpiło w należytym stopniu.
Tym sposobem można by zapobiegać odpływowi z Europy najlepszych europejskich naukowców.
Badania i innowacje
4.4 Coraz mniej liczne i coraz starsze społeczeństwo Europy będzie potrzebowało coraz więcej innowacji technologicznych, aby w przyszłości zapewnić sobie dobrobyt.
Komisja jednak słusznie zauważa i ostrzega, że dotychczasowe wysiłki zwiększające innowacyjność UE nie są wystarczające [23].
4.4.1 Komitet jest zdania, że dla poprawy innowacyjności na szczeblu unijnym trzeba usunąć przeszkody utrudniające transgraniczne rozpowszechnianie innowacji.
Aktywność innowacyjna poniżej możliwości to jeden z głównych powodów — poza kiepską sytuacją na rynku pracy — wolnego wzrostu wydajności w strefie euro.
Jednak aby osiągać lepsze wyniki w dziedzinie innowacji, należy zlikwidować przyczyny fragmentacji rynku utrudniającej obecnie przepływ nowych technologii.
4.4.2 Komitet podziela stanowisko Komisji, że trzeba nadal doskonalić ogólne warunki i bodźce dla twórczej i sprzyjającej innowacjom atmosfery.
4.4.3 Wsparcie państwa dla innowacji powinno być udzielane efektywniej i na lepiej określone przedsięwzięcia, aby uniknąć chybionych zachęt dla inwestorów prywatnych i tym samym niewłaściwej alokacji środków publicznych.
Częściej powinno się realizować projekty oparte na wzajemnej konsultacji uniwersytetów z przedsiębiorstwami, aby skuteczniej powiązać badania z sektorem prywatnym, bacząc jednak, by nie straciły na tym badania podstawowe.
4.4.4 Regulacje dotyczące pomocy państwa dla badań powinny być bardziej przejrzyste, aby umożliwić łatwy dostęp do publicznych środków wsparcia.
Komitet oczekuje także większej współpracy pomiędzy poszczególnymi służbami w Komisji.
Komitet podkreśla swój nieraz już wysuwany postulat, aby warunki wsparcia były przystępne i przejrzyste także dla MŚP oraz dla mikroprzedsiębiorstw.
4.4.5 Impulsem sprzyjającym innowacjom byłoby także wprowadzenie europejskiego patentu wspólnotowego.
Ewentualne przeszkody (np. "problemy językowe") z pewnością można usunąć.
Dlatego Komitet ponawia swój gorący apel o możliwie jak najszybsze wprowadzenie europejskiego patentu wspólnotowego.
Małe i średnie przedsiębiorstwa
4.5 Już we wcześniejszej opinii [24] Komitet zwrócił uwagę, że przedsiębiorczość powinna być szczególnie wspierana.
Zwłaszcza w MŚP drzemie niezwykły potencjał, jeśli chodzi o innowacyjność.
Aby zrekompensować brak nakładów finansowych, na które stać duże przedsiębiorstwa o uznanym dorobku, muszą one przebić się innowacyjnymi produktami i usługami.
Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje apel Komisji, aby usunąć wszelkie przeszkody w dostępie do środków finansowych w ogóle, a zwłaszcza w dostępie do rynków kapitału ryzyka młodym przedsiębiorstwom w Europie [25].
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie stosunków UE-Meksyk
(2006/C 88/17)
Dnia 1 lipca 2004 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinięw sprawie stosunków UE-Meksyk.
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 26 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był José Isaias RODRÍGUEZ GARCÍA CARO.
Na 424. sesji plenarnej w dniach 14- 15 lutego 2006 r. (posiedzenie z 15 lutego 2006 r.), Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 107 do 4, przy 6 wstrzymujących się przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Celem niniejszej opinii jest analiza rozwoju stosunków między Unią Europejską a Meksykiem, począwszy od grudnia 1995 r., kiedy EKES przyjął swoją pierwszą opinię w tej sprawie [1], oraz zaproponowanie do rozważenia opcji dotyczących sposobów rozwinięcia i pogłębienia stosunków między UE a Meksykiem, zarówno jeśli chodzi o ich przyszły kształt, jak i zaangażowanie w nie społeczeństwa obywatelskiego obu stron.
1.2 W stosunkach UE-Meksyk nastąpił znaczny postęp, którego wynikiem jest Umowa o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi z drugiej strony (tzw. umowa ogólna), podpisana w październiku 2000 r., która ustanowiła m.in. strefę wolnego handlu.
W tym kontekście, niniejsza opinia ma na celu dostarczenie elementów, które, szanując specyficzny charakter każdej ze stron, przyczynią się do podkreślenia strategicznego znaczenia stosunków euro-meksykańskich oraz pogłębienia i polepszenia Umowy o partnerstwie między UE a Meksykiem.
1.3 Jedną ze szczególnych kwestii ujętych w tej umowie (art. 36 i 39) jest włączenie społeczeństwa obywatelskiego obu stron w proces rozwijania stosunków pomiędzy UE a Meksykiem. W deklaracji [2] przyjętej podczas Trzeciego Zjazdu Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego Unii Europejskiej, Ameryki Łacińskiej i Karaibów, który odbył się w Meksyku w kwietniu 2004 r. i w którym czynny udział wzięli przedstawiciele EKES-u, uzgodniono kilka działań w kierunku potrójnego celu obejmującego pogłębianie partnerstwa pomiędzy Unią Europejską, Ameryką Łacińską i Karaibami, stworzenie programu promowania spójności społecznej i wzmacnianie roli organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
W wyżej wspomnianej deklaracji z Meksyku mowa jest między innymi o potrzebie stworzenia "ustrukturyzowanych organów dla celów dialogu na poziomie krajowym i regionalnym", "chęci pełnego zaangażowania w proces tworzenia i umacniania takich instytucji" oraz zawarta jest tam prośba o "wsparcie ze strony Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w wymianie doświadczeń i wspieraniu dialogu".
1.4 Zdaniem EKES-u, w stosunkach UE-Meksyk, cel polegający na zaangażowaniu społeczeństwa obywatelskiego we wdrażanie umowy należy realizować nie tylko poprzez wspieranie powiązań między społeczeństwem obywatelskim obu stron i jego organów przedstawicielskich, ale także poprzez umożliwienie jego faktycznego udziału w systemie instytucjonalnym umowy, za pośrednictwem organu konsultacyjnego. Organ ten mógłby działać bądź poprzez obowiązkowe konsultacje dotyczące treści umowy, bądź tworząc propozycje i wnioski z własnej inicjatywy.
Zdaniem EKES-u, zaangażowaniu temu należy nadać kształt poprzez utworzenie, w ramach umowy, wspólnego komitetu konsultacyjnego.
2.
Obecna sytuacja i perspektywy Meksyku — aspekty polityczne, gospodarcze i społeczne
2.1 Sytuacja polityczna
2.1.1 Transformacja demokratyczna Meksyku jest długim i niezwykłym procesem.
Wydarzenia, które naznaczyły życie polityczne tego kraju w ciągu ostatnich dwudziestu lat stworzyły silną podstawę dla pluralistycznego i demokratycznego systemu rządów.
W Meksyku doszło do przemiany, wzmocnienia i uniezależnienia władzy ustawodawczej i sądowej, jak również zmiany w podziale władzy politycznej i daleko idących reform instytucjonalnych, takich jak reforma Meksykańskiego Sądu Najwyższego (Corte Suprema de Justicia de la Nación), Federalnego Instytutu Wyborczego (Instituto Federal Electoral) i Federalnego Trybunału Wyborczego (Tribunal Electoral del Poder Judicial de la Federación).
2.1.2 Sytuacja polityczna Meksyku osiągnęła punkt zwrotny w roku 2000, wraz ze zwycięstwem w wyborach prezydenckich Vicente Foxa Quesady, kandydata Partii Akcji Narodowej (Partido de Acción Nacional — PAN), które położyło kres 71-letnim rządom Partii Rewolucyjno-Instytucjonalnej (Partido Revolucionario Institucional — PRI).
Fakt ten wykazał konieczność zmiany partii u władzy dla dobrego funkcjonowania systemu demokratycznego oraz otworzył okres przemian.
2.1.3 Narodowy Plan Rozwoju rządu meksykańskiego na lata 2001-2006 zaprojektowano jako narzędzie przemian politycznych, ekonomicznych, społecznych i demograficznych.
Określił on kilka priorytetów, na których powinny opierać się obecne działania administracji, dzieląc je na następujące obszary: rozwój społeczny i indywidualny, wzrost przy zachowaniu jakości oraz porządek i szacunek.
2.1.4 Różne projekty reform, uważane przez obecny rząd meksykański za kluczowe (takie jak reformy systemu podatkowego i polityki energetycznej) zostały zablokowane, po pierwsze z powodu braku większości w parlamencie (Kongresie i Senacie) i po drugie, wobec perspektywy nadchodzących wyborów prezydenckich w lipcu 2006 r.
2.1.5 Stopa wzrostu gospodarczego i względna stabilność polityczna, którą cieszył się Meksyk przez większość drugiej połowy XX wieku zwiększyły rolę tego kraju na scenie międzynarodowej jako państwa o średnim potencjale.
Ten stan rzeczy ulegał zmianom podczas kryzysu ekonomicznego, którego doświadczał Meksyk w latach osiemdziesiątych, a także w wyniku znacznych zmian międzynarodowych w latach dziewięćdziesiątych, zmuszając kraj do ponownego przeanalizowania swoich celów ekonomicznych, politycznych i tych, które dotyczą stosunków zagranicznych.
2.1.6 Od tamtego czasu strategiczne stanowisko Meksyku wobec Europy, i vice versa, wyznaczała tzw. umowa ogólna, która wykracza poza specyficzne aspekty stosunków dwustronnych.
Stanowiska Meksyku i UE wykazały w ostatnich latach rosnącą zbieżność w sprawie istotnych kwestii międzynarodowych; godna uwagi jest również ich rosnąca zdolność koordynowania swoich stanowisk na wielostronnych forach.
Meksyk i UE współpracowały ze sobą w takich sprawach jak ochrona środowiska (protokół z Kioto), polityka rozwoju (szczyty w Johannesburgu i Monterrey) oraz prawa człowieka.
Z drugiej strony Meksyk utrzymywał intensywne stosunki z pozostałymi krajami Ameryki Łacińskiej, czego przykładem jest polityczne współdziałanie z Grupą z Rio.
Do tego, na dłuższą metę Meksyk popiera proces integracji Mercosuru i ideę przyłączenia się do niego, a także Strefę Wolnego Handlu Obu Ameryk (FTAA).
2.1.7 Meksyk stanowi dla UE państwo o charakterze łącznika na kontynencie amerykańskim, dlatego też musi stanowić główne odniesienie we wszystkich aspektach jej stosunków z tym kontynentem, obecnie i w przyszłości.
2.2 Sytuacja gospodarcza
2.2.1 W ciągu ostatniej dekady Meksyk przeszedł również poważną przemianę gospodarczą, gdyż jego gospodarka stała się dużo bardziej otwarta.
Meksyk jest jedynym państwem, które jest stroną układów o wolnym handlu z USA i Kanadą, Japonią oraz Unią Europejską, a do tego z Europejskim Stowarzyszeniem Wolnego Handlu (EFTA), Izraelem i większością państw Ameryki Łacińskiej.
Ponadto od 1994 r. jest członkiem GATT — obecnie Światowej Organizacji Handlu (WTO), a w 1993 r. przystąpił do Rady Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC).
Od 1994 r. Meksyk należy do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
Pod względem skali i tempa reform Meksyk prześcignął większość innych krajów rozwijających się, które w ostatnich latach wprowadziły podobne zmiany gospodarcze.
Między innymi wzrost konsumpcji krajowej, wzrost popytu ze strony USA, wzrost cen aktywów USA, rosnąca cena ropy, większy napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), wpływy branży turystycznej oraz przekazy pieniężne od emigrantów stanowiły czynniki bardzo istotne dla gospodarki Meksyku.
2.2.2 Około 98 % meksykańskich firm można uznać za mikroprzedsiębiorstwa lub małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Odgrywają one nadrzędną rolę w tworzeniu miejsc pracy, regionalnej aktywności gospodarczej oraz w szkoleniu liderów biznesu i ekspertów technicznych.
Ich potencjalny wkład w gospodarczy i społeczny rozwój Meksyku jest ogromny, nie tylko w odniesieniu do zaspokajania podstawowych potrzeb ludności, lecz również dlatego, że dostarczają one dużym przedsiębiorstwom surowce i komponenty oraz zwiększają eksport bezpośredni i niebezpośredni.
2.2.3 Od końca lat osiemdziesiątych to właśnie sektor MŚP najbardziej odczuł wpływ zmian w polityce gospodarczej, kryzysów finansowych i wycofania finansowych bodźców motywujących do inwestowania, zatrudniania i rozwoju regionalnego.
Sytuacja tych przedsiębiorstw znacznie się pogorszyła.
Panuje powszechna zgoda co do tego, że, zwłaszcza w przypadku MŚP, obecnie stosowane polityki i instrumenty nie są wystarczające dla ich przetrwania i przyszłego rozwoju.
2.2.4 Według Raportu Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) na temat Meksyku [3], w ciągu ostatnich pięciu lat zarządzanie długiem publicznym w Meksyku stało się bardziej skuteczne, w wyniku efektywnej polityki zarządzania i wzrostu przejrzystości.
Jednak pomimo tego postępu sektor publiczny nadal wymaga dofinansowania i jest narażony na ryzyko związane ze zmianą stóp procentowych.
2.2.5 Ponadto proces otwierania się handlu, który rozpoczął się w 1986 r., kiedy Meksyk przyłączył się do GATT [4], uczynił meksykański eksport największą siłą napędową wzrostu gospodarczego kraju, który rozpoczął od eksportowania surowców i ewoluował w kierunku eksportowania wyrobów fabrycznych, zwłaszcza wyrobów maquiladoras [5] (montowni).
Jednakże spadek tempa rozwoju, jakiego doświadcza meksykański handel od 2000 r. ukazał wrażliwość tego kraju na zmiany w popycie zagranicznym.
2.2.6 Spowolnienie gospodarcze Meksyku wynika z poniższego łańcucha przyczynowo-skutkowego:
- niższe perspektywy wzrostu USA wywierają bezpośredni wpływ na meksykański eksport;
- spadek wartości meksykańskiego eksportu, który pociąga za sobą spadek wartości inwestycji w sektorze eksportowym;
- ogólnie rzecz biorąc, niższy poziom inwestycji wpływa na produkcję krajową;
- obniżenie poziomu produkcji krajowej odbija się na stopie zatrudnienia [6].
2.2.7 Niepełne polepszenie się sytuacji gospodarczej w USA nie jest jedynym czynnikiem, który wpływa na gospodarkę Meksyku. Ważną rolę odgrywa również nagły rozwój gospodarczy Chin [7] oraz, z drugiej strony, utrata konkurencyjności Meksyku na rynku światowym.
2.2.8 Co się tyczy utraty konkurencyjności Meksyku na rynku światowym, to według danych opublikowanych przez Meksykański Instytut Konkurencyjności [8], konkurencyjna pozycja Meksyku na płaszczyźnie międzynarodowej uległa w ostatnich latach pogorszeniu.
Jako przyczyny spadku konkurencyjności wymienić można przede wszystkim wyczerpanie się meksykańskiego modelu gospodarczego opartego na niskich płacach i niewystarczającej poprawie innych czynników sprzyjających działalności gospodarczej, jak np. koszt podstawowej infrastruktury (transport, komunikacja, woda), energia, podatki, edukacja, poziom kwalifikacji i wydajność siły roboczej, bezpieczeństwo i kierowanie rządem.
2.2.9 W związku z tym, przed krajem tym stoi wyzwanie rozwinięcia warunków umożliwiających osiągnięcie faktycznej konkurencyjności, a które opierają się na takich czynnikach jak ulepszona konkurencyjność, wydajność, wykwalifikowana siła robocza, rozwój technologiczny, innowacyjność i demokracja.
W zakresie handlu Meksyk będzie musiał wzmocnić bezpieczeństwo prawne, procesy logistyczne i infrastrukturę, aby ułatwić inwestycje i transport towarów, a ponadto będzie musiał rozwinąć bardziej konkurencyjną strukturę celną.
2.3 Sytuacja społeczna
2.3.1 Jak już wspomniano, Meksyk jest krajem w okresie przejściowym, którego cechą charakterystyczną są nierówności.
Wzrastają rozbieżności pomiędzy regionami i grupami ludzi (różne stopnie rozwoju, zwłaszcza przy porównaniu północy z południem), nieprzerwanie trwa masowa ucieczka z obszarów wiejskich (której wynikiem jest powstawanie olbrzymich aglomeracji miejskich), a większość Meksykanów nadal żyje w niedostatku i niestabilnych warunkach socjalnych.
2.3.2 Po okresie długotrwałego pogarszania się sytuacji społecznej w Meksyku przyjęto Narodowy Plan Rozwoju na lata 2001-2006, w którym za jeden z głównych priorytetów państwa uznano politykę społeczną.
W ostatnich latach miał miejsce rozrost różnych rządowych programów społecznych, tak pod względem rozmiaru przyznanej pomocy, jak i pod względem liczby beneficjentów.
Wzrosły realne wydatki na cele społeczne: wydatki na edukację, zabezpieczenia społeczne i plany pomocy osobom ubogim rosły o 8,4 % rocznie w latach dziewięćdziesiątych, a od roku 2000 — o 9,8 % rocznie.
2.3.3 Istnieją jednak różnice w tempie wzrostu, a możliwości redystrybucyjne państwa ograniczone są bardzo niskim poziomem dochodu z podatków i słabą presją fiskalną.
W związku z tym polityki spójności społecznej mają braki, a okoliczności te pogarsza słaba koniunktura w gospodarce krajowej i niewystarczający rozwój prawdziwego rynku wewnętrznego.
2.3.4 W latach 2000-2002, 3,4 mln ludzi zaczęło żyć na poziomie przekraczającym minimum socjalne, tj. zyskało możliwość pokrywania własnych potrzeb żywieniowych i inwestowania — choć na niewielką skalę — w edukację i opiekę zdrowotną.
Statystyka ta stanowi kontrast wobec sytuacji odnotowanej w latach 1994-1996, kiedy liczba ludzi żyjąca poniżej poziomu minimum egzystencji wzrosła o 15,4 miliona.
2.3.5 Odsetek populacji żyjącej poniżej minimum egzystencji (gospodarstwa domowe, w których dochód na osobę nie pokrywa potrzeb żywieniowych) na obszarach miejskich spadł z 12,6 % do 11,4 %, podczas gdy na obszarach wiejskich odsetek ten zmniejszył się z 42,4 % do 34,8 %.
Pomimo spadku liczby ludzi żyjących w ubóstwie, odsetki te nadal są zbyt wysokie, jeśli wziąć pod uwagę poziom rozwoju i dobrobyt kraju.
Mimo to odnotowany postęp można uznać za tendencję pozytywną [9].
Z drugiej strony, nierówności charakteryzujące społeczeństwo meksykańskie nie wiążą się jednak wyłącznie z ubóstwem. Wynikają one również z dostępu do możliwości kształcenia i do opieki zdrowotnej i ich jakości, co komplikuje sytuację opóźnionych regionów.
Jeśli chodzi o wykształcenie, poziom analfabetyzmu na północy kraju (5 %) stanowi ostry kontrast wobec poziomu analfabetyzmu na południowym wschodzie, gdzie osiąga on aż 17 %.
2.3.6 Kwestia praw człowieka stanowi poważny problem, często związany nie tylko z brakami prawnymi; przemyt narkotyków i ludzi dodatkowo pogarsza sytuację, w związku z czym sytuacja w dziedzinie praw człowieka, zwłaszcza ludności autochtonicznej w Meksyku, nadal jest zdecydowanie niezadowalająca.
Przyczyną głównych problemów jest niedostatek sił policyjnych i luki systemu prawnego, przez co ludność nie zawsze ma zapewniony zadowalający dostęp do wymiaru sprawiedliwości, choć walka z tym problemem toczy się na najwyższych szczeblach rządowych.
2.3.7 Ponadto, pomimo że w ciągu ostatnich lat poczyniono w Meksyku postępy konstytucjonalne w dziedzinie uznawania różnorodności etnicznej i kulturowej oraz praw ludów autochtonicznych, nadal istnieje kilka problemów, z którymi ten kraj musi sobie poradzić, w dziedzinie skutecznej ochrony i krzewienia praw człowieka i podstawowych wolności ludności autochtonicznej.
Jako najważniejsze problemy należy wyróżnić konflikty o ziemię rolną, dyskryminację w dostępie do wymiaru sprawiedliwości i w wykonywaniu wyroków oraz przymusowe przenoszenie ludności [10].
2.3.8 Kolejnym kluczowym problemem społecznym jest terytorialne rozmieszczenie ludności w Meksyku.
Zespół miejski miasta Meksyk (ZMMM), z populacją wielkości ok. 25 mln mieszkańców, przechodzi proces dwóch głównych przemian: po pierwsze, od wysokiego wzrostu liczby ludności do względnej stabilności demograficznej i ponownego rozmieszczenia ludności, a po drugie, od podupadającej gospodarki wytwórczej skupionej na rynkach krajowych do gospodarki bazującej na usługach konkurencyjnych na rynku międzynarodowym [11].
2.3.9 ZMMM posiada znaczny potencjał rozwojowy związany z koncentracją siedzib głównych firm oraz ośrodków kształcenia i badań naukowych, a także dzięki bogatym zasobom kulturowym i dużemu napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ).
Jednak ten potencjalny rozwój jest hamowany przez skupienie ubogich mieszkańców w prowizorycznych osiedlach, w których nie ma dostępu (lub jest on ograniczony) do usług i infrastruktury użyteczności publicznej oraz nie ma odpowiednich zabezpieczeń przed klęskami żywiołowymi.
Poziom wykształcenia jest niewystarczający, a wskaźnik niepewności jest na tych obszarach znacznie wyższy od przeciętnej [12].
2.3.10 Mimo tego, w latach 2000-2002 sytuacja związana z edukacją osób żyjących poniżej minimum egzystencji uległa zmianie.
Odsetek dzieci w wieku od 5 do 15 lat nieuczęszczających do szkoły spadł z 14,3 % do 11,9 %.
Największy spadek można zaobserwować w grupie osób w wieku 12-15 lat: w omawianym okresie odsetek pracujących spadł z 18,6 % do 6,6 %.
Podobny spadek nastąpił w poziomie analfabetyzmu i odsetku osób starszych niż 15 lat, które nie ukończyły podstawowego poziomu edukacji.
Choć zmiany te są pozytywne, systemy edukacji i ochrony zdrowia nie są na odpowiednim poziomie, ani odpowiedniej jakości; w związku z tym, nie są wystarczające dla osiągnięcia pożądanego poziomu spójności społecznej.
2.3.11 Jeśli chodzi o zatrudnienie, to w 2004 r. stopa bezrobocia w Meksyku wynosiła 3,1 %, podczas gdy w tym samym roku w UE-15 wynosiła 8,2 %, a w Stanach Zjednoczonych — 5,6 % [13].
Według nowo powołanego Obserwatorium Zatrudnienia [14], w ostatniej dekadzie miał miejsce wzrost liczby pracowników z wyższym wykształceniem w niemal każdym obszarze wiedzy.
Warto zauważyć, że 56 % wszystkich osób z wyższym wykształceniem o stałym zatrudnieniu koncentruje się w trzech obszarach wiedzy: ekonomia/administracja, edukacja i nauki społeczne. W ciągu ostatnich czterech lat w pierwszym z tych obszarów utworzono największą liczbę miejsc pracy.
2.3.12 Statystyki pokazują, że większość kobiet uzyskuje dostęp do rynku pracy.
Jednakże tylko 40 % kobiet z wyższym wykształceniem znajduje zatrudnienie, choć stanowią one 52 % absolwentów szkół wyższych.
2.3.13 Ośmiu na dziesięciu pracowników w Meksyku pobiera stałe dochody [15], tj. pracuje na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wypłatę.
Podczas gdy najlepiej płatne obszary charakteryzują się najniższymi poziomami zatrudnienia (inżynieria, nauki fizyczno-matematyczne i biologiczne), obszar, który posiada najwyższy poziom zatrudnienia i jednocześnie jest najsłabiej opłacany, to edukacja.
2.3.14 W prawodawstwie meksykańskim poczyniono postępy w zakresie rozwoju społecznego i promowania społeczeństwa obywatelskiego poprzez sieci i sojusze.
W tym kontekście należy zwrócić uwagę na ustawę o dostępie do informacji publicznej, ustawę o rozwoju społecznym i ustawę o wspieraniu organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Rozwój umowy ogólnej UE-Meksyk i jej ocena
3.1 Rys historyczny [16]
3.1.1 Umowa o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi z drugiej strony (umowa ogólna) zaczęła obowiązywać 1 października 2000 r. Zawiera ona także umowę o wolnym handlu pomiędzy tymi stronami, a także kwestie związane z dialogiem politycznym i dwustronną współpracą.
Umowę ogólną poprzedziło porozumienie podpisane w 1991 r. pomiędzy Wspólnotą Europejską i Meksykiem.
W 1995 r. strony te podpisały w Paryżu wspólną deklarację, która ustanowiła cele polityczne, ekonomiczne i handlowe, które miałyby zostać odzwierciedlone w nowym porozumieniu.
Negocjacje rozpoczęły się w październiku 1996 r. i zakończyły w lipcu 1997 r.
Ich efektem była wspomniana umowa ogólna i tzw. umowa przejściowa, podpisane w Brukseli 8 grudnia 1997 r.
3.1.2 Najważniejsze aspekty umowy ogólnej to instytucjonalizacja dialogu politycznego, wzmocnienie handlu i stosunków gospodarczych poprzez dwustronną, preferencyjną, stopniową i wzajemną liberalizację handlu w zgodzie z przepisami Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz rozszerzenie zakresu współpracy, która obecnie obejmuje około trzydziestu różnych obszarów.
Wreszcie, umowa powołała Wspólną Radę odpowiedzialną za nadzorowanie jej wdrożenia.
3.1.3 Umowa przejściowa [17] umożliwiła stronom szybkie zastosowanie postanowień w sprawie handlu i środków pomocy podczas oczekiwania na ratyfikację umowy ogólnej. Umowa przejściowa weszła w życie 1 lipca 1998 r.
3.1.4 W listopadzie 2004 r. podczas posiedzenia Wspólnego Komitetu UE i Meksyk postanowiły zastosować zawarte w umowie postanowienia dotyczące przeglądu do rozdziałów dotyczących rolnictwa, usług i inwestycji. Jednocześnie uzgodniono, że negocjacje w tych sektorach powinny rozpocząć się na początku 2005 r., celem zakończenia ich do końca roku.
3.2 Ocena
Ponad pięć lat po wejściu w życie Umowy o partnerstwie gospodarczym oraz koordynacji politycznej i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Meksykańskimi Stanami Zjednoczonymi z drugiej strony (umowy ogólnej), EKES uważa, że jest to instrument o dużym potencjale i że jego postępowa natura umożliwi obydwu stronom czerpanie korzyści w trzech obszarach, które stanowią filary umowy (dialog polityczny, rozwój handlu i współpraca).
Zdaniem EKES-u, bilans jest ogólnie pozytywny, tak jeśli chodzi o dane dotyczące handlu i inwestycji, jak i o proces wzmacniania dialogu instytucjonalnego.
Komitet uważa jednak, że jak dotąd przy wprowadzaniu w życie umowy ogólnej nie wykorzystano całego jej potencjału i w związku z tym, w niniejszej opinii przedstawiono kilka uwag.
3.2.1 Wymiar polityczny
3.2.1.1 W listopadzie 2004 r., podczas czwartego posiedzenia Wspólnego Komitetu UE-Meksyk w stolicy Meksyku, strona meksykańska i unijna zgodziły się co do wzmożonej kontynuacji dwustronnego dialogu politycznego i ponownie potwierdziły swoje zobowiązanie do umacniania wielostronności.
Wymieniły również poglądy na temat Międzynarodowego Trybunału Karnego i zgodziły się, że należy go wspierać.
3.2.1.2 Oprócz spotkań na szczycie szefów państw i rządów UE i Meksyku oraz różnych rad i komitetów, które skupiają ekspertów z poszczególnych dziedzin, umowa ogólna otworzyła nowe, nieistniejące dotąd, stałe kanały komunikacji umożliwiające prowadzenie wysokiej jakości dialogu dotyczącego obszarów zainteresowań obydwu stron.
Umowa stworzyła w ten sposób możliwość zbliżenia przedstawicieli politycznych.
Jednocześnie, szczególnie w wyniku zorganizowanego przez EKES Trzeciego Zjazdu Organizacji Społeczeństwa Obywatelskiego Unii Europejskiej, Ameryki Łacińskiej i Karaibów, który odbył się w kwietniu 2004 r. w stolicy Meksyku, nasiliły się stosunki pomiędzy organizacjami społeczeństwa obywatelskiego obu stron.
3.2.1.3 EKES jest zdania, że należy podnieść jakość umów poprzez włączenie do nich postanowień dotyczących współpracy i zinstytucjonalizowanego dialogu oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego w proces decyzyjny.
W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje konkluzje z ostatniego posiedzenia Wspólnej Rady odnoszące się do możliwości instytucjonalizacji dialogu ze społeczeństwem obywatelskim i zalecające "określenie najodpowiedniejszej metodologii i formuły tej instytucjonalizacji" [18].
3.2.1.4 Na wniosek UE do umowy włączono tzw. "klauzulę demokratyczną", która stanowi, że "poszanowanie zasad demokracji i podstawowych praw człowieka, wymienionych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, jest podstawą polityki wewnętrznej i międzynarodowej Stron i stanowi istotny element niniejszej umowy".
Klauzula ta obudziła znaczne oczekiwania w społeczeństwie obywatelskim, jako krok naprzód w kierunku przekształcenia wymiany handlowej w środek zrównoważonego rozwoju oraz jako instrument gwarantowania praw człowieka, w tym praw ekonomicznych i społecznych.
Niemniej jednak nie zawarto w niej szczegółów dotyczących praw społecznych i ekonomicznych.
3.2.2 Wymiar gospodarczy
3.2.2.1 Ogólnie rzecz biorąc, obydwie strony uważają, że od czasu podpisania umowy pięć lat temu, osiągnięto pozytywne wyniki, zwłaszcza znaczny wzrost handlu [19] i inwestycji pomiędzy Meksykiem a Unią Europejską.
3.2.2.2 Umowa umożliwiła również Unii konkurowanie na równych zasadach z krajami, z którymi Meksyk ma podpisane umowy o wolnym handlu, zapewniając przedsiębiorstwom europejskim podobny dostęp do rynku, jaki USA uzyskały od Meksyku poprzez NAFTA — sytuacja znana jako parytet NAFTA.
Tymczasem Meksyk czerpie korzyści z wysokiego potencjału inwestycji europejskich, transferu technologii i szerokiego rynku europejskiego.
3.2.2.3 Wyniki te można jednak jeszcze znacznie poprawić.
Choć od chwili wejścia umowy w życie obroty handlowe pomiędzy UE i Meksykiem wzrosły, nie oznaczało to dla UE zwiększenia udziału w całości handlu zagranicznego Meksyku, podczas gdy deficyt handlowy Meksyku nadal rośnie.
Jednak deficyt ten wiąże się głównie z importem półfabrykatów i kapitału potrzebnych do modernizacji infrastruktury produkcyjnej Meksyku oraz do wytwarzania — przez przedsiębiorstwa europejskie działające w Meksyku — produktów końcowych, o większej wartości dodanej, przeznaczonych na eksport do USA.
3.2.2.4 Całkowita wartość inwestycji UE w Meksyku pomiędzy styczniem 1994 r. a czerwcem 2004 r. wyniosła 33.656,6 mln USD [20], co odpowiada 24,3 % wszystkich bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), które dokonano w tym państwie w tym samym okresie.
W okresie 1999-2004 do Meksyku napłynęło w sumie 78.060 mln USD w postaci BIZ, z których 19.791 mln pochodziło z UE.
Jeśli chodzi o przepływy BIZ pomiędzy styczniem 1994 r. a czerwcem 2004 r., wkład państw członkowskich UE wygląda następująco: Hiszpania (8,3 %), Holandia (8,2 %), Wielka Brytania (3,7 %) i Niemcy (2,6 %).
Rozwój inwestycji Unii Europejskiej podkreśla znaczenie strategiczne, jakie ma dla niej Meksyk.
Meksyk i Unia Europejska powinny skorzystać z możliwości, jakie daje umowa, aby pogłębić i poszerzyć współpracę w dziedzinie inwestycji oraz usług, bardzo istotnej branży dla UE.
3.2.2.5 EKES zwraca uwagę na inne skutki gospodarcze umowy, na przykład:
- inwestycje UE muszą ulec dywersyfikacji (zwłaszcza w dziedzinie rozwoju naukowego i technologicznego), ponieważ ograniczają się do bardzo małej liczby sektorów produkcyjnych i regionów Meksyku;
- Meksyk eksportuje więcej produktów, lecz nadal w bardzo ograniczonej gamie; meksykańskie przedsiębiorstwa powinny zatem poszukać nisz dla nowych produktów i rynków w innych krajach UE;
- wzrost handlu i inwestycji był generalnie korzystny dla gospodarki, lecz nie wywarł pożądanego efektu na rozwój społeczny i zwalczanie ubóstwa;
- podczas gdy wielkie przedsiębiorstwa meksykańskie i europejskie czerpią zyski z umowy, MŚP nie są w stanie wyciągnąć z niej wszystkich potencjalnych korzyści;
- ramy prawne umowy nie są wystarczające, aby przyciągnąć większe inwestycje, w związku z czym zasadnicze znaczenie ma zwiększenie bezpieczeństwa prawnego;
- umowa sama w sobie nie stanowi niezmiennej struktury dla stosunków handlowych; należy zatem rozważyć nowe drogi jej ulepszania i aktualizacji za pomocą klauzul modyfikujących.
3.2.3 Wymiar współpracy
3.2.3.1 Współpraca pomiędzy Meksykiem i UE opiera się na czterech elementach: po pierwsze, na dwustronnej współpracy na poziomie rządowym; po drugie, na programach regionalnych Komisji Europejskiej dla całej Ameryki Łacińskiej, w których Meksyk uczestniczy (AL-Invest; URBAN; ALFA; @lis, Eurosocial, itp.); po trzecie, na współpracy w ramach kwestii szczególnych, takich jak prawa człowieka, środowisko naturalne i organizacje pozarządowe; i po czwarte, Meksyk ma możliwość przystąpienia do innych programów, jak np. VI Ramowy Program Badań i Rozwoju Technicznego.
3.2.3.2 Współpraca dwustronna opiera się na solidnych ramach prawnych, stworzonych w umowie, w rozdziale dot. współpracy, oraz w Protokole ustaleń w sprawie wieloletnich wytycznych dotyczących wdrażania współpracy między Meksykiem a UE w latach 2002-2006. W tych dokumentach obie strony zgodziły się nakierować współpracę na takie dziedziny jak: rozwój społeczny i zmniejszanie nierówności, umacnianie państwa prawa, współpraca gospodarcza oraz współpraca naukowa i technologiczna.
Program działań na lata 2002-2006, realizowany za pomocą współfinansowania, jest wyposażony przez UE w budżet o wysokości 52,6 mln EUR oraz w podobną sumę wniesioną przez meksykańskie instytucje, którym powierzono wdrażanie projektów.
Innym z przewidzianych instrumentów jest Umowa ramowa w sprawie finansowania, podstawowy dokument do formułowania konkretnych projektów współpracy między Meksykiem a Unią Europejską.
3.2.3.3 Ponadto przyśpieszono negocjacje i przyjęcie dodatkowych instrumentów wzmacniania współpracy między Meksykiem a UE; np. w lutym 2004 r. podpisano Umowę sektorową o współpracy naukowej i technologicznej, a do tego trwa nawiązywanie kontaktów w celu nadania ostatecznej formy umowom sektorowym w dziedzinie szkolnictwa wyższego i środowiska naturalnego.
3.2.3.4 Obecnie działa też już zintegrowany program wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw (PIAPYME), mający na celu m.in.: zwiększenie możliwości technicznych, aby pobudzić wydajność MŚP; wsparcie transferu technologii; wsparcie procesów współpracy między przedsiębiorstwami, aby pobudzić wspólne inwestycje i sojusze strategiczne między MŚP z Meksyku i z UE oraz modernizację i umiędzynarodowienie MŚP.
Z drugiej strony, program ułatwiania realizacji umowy ogólnej jest zorientowany na konkretne dziedziny, jak cła, normy techniczne, normy sanitarne i fitosanitarne, ochrona konsumentów oraz własność intelektualna.
3.2.3.5 Ponadto, co się tyczy współpracy w dziedzinie praw człowieka, obecnie realizowane są projekty pt. "Wdrażanie zaleceń wynikających z diagnozy sytuacji praw człowieka w Meksyku" oraz "Krzewienie i ochrona praw człowieka ludów autochtonicznych w Meksyku".
3.2.3.6 Jeśli chodzi o zarządzanie i administrowanie współpracą, to niektóre meksykańskie instytucje rządowe skarżyły się EKES-owi na skomplikowanie unijnych procedur i mechanizmów wdrażania współpracy.
Co się tyczy współpracy w przyszłości, wydaje się, że Meksyk i UE są zgodne co do znaczenia wzmacniania swoich stosunków poprzez nowy wymiar współpracy polegający na ustaleniu i przyjęciu dodatkowych środków, takich jak dialogi sektorowe i współpraca trójstronna Meksyk-UE-kraje trzecie, zwłaszcza kraje Ameryki Środkowej.
Co się tyczy przyszłych obszarów współpracy w latach 2007-2013, EKES uważa, że należy wzmocnić wsparcie, które obecnie otrzymują MŚP, a także, między innymi, dziedzinę spójności społecznej, edukacji i środowiska naturalnego.
3.2.4 Wpływ rozszerzenia UE na jej stosunki z Meksykiem
3.2.4.1 Dynamika handlu pomiędzy Meksykiem a UE jest szczególnie widoczna w wymianach z niektórymi spośród dziesięciu nowych państw członkowskich.
Godny uwagi jest na przykład wzrost wymiany handlowej z Czechami, Węgrami i Słowacją.
Okazało się, że średnie i małe gospodarki wynoszą z wymiany handlowej większe korzyści niż gospodarki duże.
Mimo to handel pomiędzy Meksykiem i nowymi państwami członkowskimi nadal znajduje się w początkowym stadium.
3.2.4.2 Dla Meksyku rozszerzenie Unii oznacza, że szczególna relacja handlowa, która istniała pomiędzy nim a UE od czasu wejścia w życie umowy ogólnej, została rozszerzona na dziesięciu nowych członków.
Rozszerzenie powinno zatem w wyraźny sposób wpłynąć na przedsiębiorstwa meksykańskie i z nowych państw członkowskich, dając im dostęp do strefy wolnego handlu obejmującej ponad 550 mln konsumentów [21] (licząc łącznie ludność UE i Meksyku [22]).
Wraz z rozszerzeniem nowe państwa członkowskie zaczęły również uczestniczyć w polityce handlowej UE, a zatem transakcje zawierane w nowych państwach członkowskich przez przedsiębiorstwa z krajów nienależących do UE, takich jak Meksyk, zostały znacznie uproszczone dzięki zastosowaniu jednolitego systemu regulacji handlowych i procedur administracyjnych oraz jednolitej taryfy celnej.
3.2.4.3 Zarówno Meksyk, jak i państwa członkowskie zgadzają się co do tego, że ich rynki oferują wiele możliwości dla przedsiębiorstw drugiej strony, z naciskiem na sektor produkcyjny w nowych państwach członkowskich i na sektor rolny w Meksyku.
Ponadto widoczny w nowych państwach członkowskich wzrost gospodarczy będzie wpływał na dalszy wzrost popytu.
Daje to meksykańskim eksporterom względną przewagę nad ich konkurentami z Ameryki Łacińskiej i Azji, którzy nie korzystają jeszcze z umów preferencyjnych z UE.
4.
Umowa ogólna UE-Meksyk a Północnoamerykański Układ Wolnego Handlu (NAFTA)
4.1 Położenie Meksyku w pobliżu jednego z największych rynków świata, Stanów Zjednoczonych, w dużej mierze wyjaśnia stopień zintegrowania gospodarki meksykańskiej z gospodarką USA.
W interesie USA było posiadanie większej konkurencyjności od swoich głównych rywali, tj. Japonii i UE.
Aspiracją Meksyku było, z drugiej strony, włączenie się do gospodarki światowej.
Poprzez NAFT-ę Meksyk ukierunkował swoje stosunki z USA, co okazało się przede wszystkim bardzo korzystne dla Ameryki Północnej, a ogólnie, dla małych i dużych przedsiębiorstw.
UE w tym czasie zajęta była procesem otwierania się na wschód, rozpoczętym przez zjednoczenie Niemiec.
4.2 Od dnia 1 stycznia 1994 r., kiedy układ NAFTA wszedł w życie, handel trójstronny osiągnął wartości przekraczające 623 mld USD, czyli ponad dwa razy wyższe od tych sprzed zawarcia układu.
W latach 1994–2003 łączna wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w tych trzech krajach wzrosła o 1,7 bln USD.
Jednocześnie z układem NAFTA weszły w życie Północnoamerykańska umowa o współpracy w dziedzinie środowiska naturalnego (NAAEC) oraz Północnoamerykańska umowa o współpracy w dziedzinie zatrudnienia (NAALC) [23].
4.3 Według szacunków Banku Światowego [24], gdyby nie układ NAFTA, wartość meksykańskiego eksportu i inwestycji zagranicznych byłaby o wiele niższa.
Ameryka Północna stanowi główne źródło inwestycji w Meksyku (UE zajmuje tu drugie miejsce).
W latach 1999-2004 inwestycje północnoamerykańskie związane były głównie z przemysłem wytwórczym (43,7 % wszystkich inwestycji) i usługami (38,4 % wszystkich inwestycji).
Skutki układu NAFTA są jednak kontrowersyjne w innych dziedzinach, zwłaszcza jeśli chodzi o bezrobocie, dochody na mieszkańca czy rolnictwo.
Od momentu wejścia w życie układu NAFTA, masowy napływ inwestycji nie zadziałał jako spodziewany czynnik wyrównywania poziomów między Meksykiem a jego północnoamerykańskimi partnerami [25].
4.4 Państwa należące do NAFT-y starają się obecnie pogłębić integrację gospodarczą Ameryki Płn. i poszukują dodatkowych narzędzi poprawy handlu, inwestycji i konkurencyjności.
Niemniej jednak, układ NAFTA nie podejmuje zasadniczych kwestii, jak emigracja czy mobilność pracowników; w dziedzinie tej USA zaoferowały tylko ograniczoną liczbę wiz dla pracowników wysoko wykwalifikowanych.
Należy podkreślić, że po liberalizacji wymiany handlowej liczba nielegalnych imigrantów z Meksyku wzrosła z 2 mln w 1990 r. do 4,8 mln w roku 2000 [26], co zwiększyło problemy na granicy.
W 2004 r. około 10 mln osób urodzonych w Meksyku przebywało w USA.
Jeśli do tej liczby dodać obywateli USA pochodzenia meksykańskiego, suma ta wyniesie 26,6 mln osób, czyli 9 % ludności Ameryki Płn.
Jednym z najbardziej widocznych skutków migracji jest wysyłka przekazów pieniężnych do kraju, których suma w 2004 r. przekroczyła 13 mld dolarów [27].
4.5 Podstawowa różnica między układem NAFTA a umową ogólną UE-Meksyk jest następująca: umowa ogólna idzie dalej niż współpraca handlowa, ponieważ nie tylko czyni z UE drugiego partnera handlowego Meksyku, o bardziej zrównoważonych i sprawiedliwych stosunkach handlowych, ale także obejmuje fundamentalne kwestie związane ze współpracą i współdziałaniem politycznym, których NAFTA nie zawiera.
Co się tyczy udziału społeczeństwa obywatelskiego w podejmowaniu decyzji, w układzie NAFTA nie przewidziano mechanizmów w tym celu.
4.6 Przez pięć lat wymiana handlowa pomiędzy UE i Meksykiem znacznie wzrosła, chociaż statystyki [28] pokazują, że nie udało się stworzyć przeciwwagi dla koncentracji handlu meksykańskiego ze Stanami Zjednoczonymi, które pozostają jego głównym partnerem handlowym.
90 % meksykańskiego eksportu w 2003 r. płynęło do państw — stron układu NAFTA [29], podczas gdy eksport do UE wynosił jedynie 3,4 %.
Jednocześnie 64,2 % meksykańskiego importu pochodziło z USA wobec zaledwie 10,4 % z UE.
5.
Instytucjonalizacja dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego
5.1 Umowa ogólna instytucjonalizuje na wszystkich poziomach dialog społeczny, który obejmuje wszystkie kwestie dwustronne i międzynarodowe leżące we wspólnym interesie.
W związku z tym umowa przewiduje utworzenie Wspólnej Rady (art. 45) odpowiedzialnej za nadzorowanie wdrażania umowy i wspomaganej w swoich działaniach przez Wspólny Komitet (art. 48).
Umowa przewiduje również, że Wspólna Rada może zadecydować o powołaniu jakiegokolwiek innego specjalnego komitetu lub organu, który pomagałby jej w wykonywaniu obowiązków (art. 49).
5.2 Zwiększenie zaangażowania meksykańskiego i europejskiego społeczeństwa obywatelskiego jest konieczne, aby włączenie interesów sektorów społecznych obydwu stron w zakres umowy ogólnej mogło się powieść.
Konieczna jest lepsza reprezentacja całego spektrum organizacji społeczeństwa obywatelskiego — rolników, konsumentów, kobiet, organizacji ochrony środowiska i praw człowieka, grup zawodowych oraz MŚP.
5.3 Tytuły VI i VII umowy ogólnej zawierają artykuły cytowane powyżej i dostarczają podstawę prawną dla utworzenia Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego (WKK) UE-Meksyk.
Po pierwsze, art. 36 stanowi wyraźne uznanie potrzeby zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w proces integracji regionalnej.
Po drugie, art. 39 wymienia obszary, na których powinna skupić się współpraca, z których pierwszym jest rozwój społeczeństwa obywatelskiego.
Wreszcie, art. 49 upoważnia Wspólną Radę do powołania jakiegokolwiek innego komitetu konsultacyjnego lub organu, który uzna ona za potrzebny w celu wdrażania postanowień umowy.
Jednocześnie klauzula dotycząca dalszego rozwoju (art. 43) zakłada możliwość rozszerzenia zakresu współpracy.
Istnieje zatem realna możliwość powołania takiego wspólnego organu UE-Meksyk, który stworzyłby szansę zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w różne aspekty umowy.
Zdaniem EKES-u i zgodnie z zebranym doświadczeniem [30], nazwa tego organu powinna brzmieć: Wspólny Komitet Konsultacyjny (WKK) UE-Meksyk.
5.4 Zdaniem EKES-u, stworzenie i funkcjonowanie organu o takich cechach byłoby znacznie ułatwione, gdyby w Meksyku istniał organ, który byłby odpowiednikiem EKES-u pod względem legitymacji, reprezentatywności i niezależności. W organie tym powinny być reprezentowane trzy tradycyjne sektory społeczeństwa: pracodawcy, pracownicy oraz organizacje różnych interesów.
Niemniej jednak do chwili obecnej nie powiodły się prowadzone w parlamencie próby utworzenia meksykańskiej Rady Społeczno-Gospodarczej, pomimo że przedstawiono projekt ustawy federalnej, której celem jest stworzenie RSG, jako organu publicznego z siedzibą w mieście Meksyk [31].
Nie istnieje też konsensus między organizacjami związkowymi, organizacjami przedsiębiorców i trzecim sektorem sprzyjający jej stworzeniu.
Ponadto w momencie określania organu o takich cechach, pojawia się pewne nieporozumienie co do instrumentów dialogu społecznego (konsultacje, współdziałanie i negocjacje) i konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim.
5.5 Jeśli chodzi o rząd, to prowadzi on dialog (o charakterze bardziej społecznym niż obywatelskim) ze społeczeństwem obywatelskim poprzez Radę na rzecz Dialogu z Sektorami Produkcyjnymi (Consejo para el Diálogo con los Sectores Productivos, CDSP) [32], która reprezentuje związki zawodowe i pracodawców oraz administrację centralną i regionalną.
Trzeci sektor ma w niej słabą, niewystarczającą pozycję, za pośrednictwem przedstawicieli ze środowisk akademickich i rolniczych.
Z drugiej strony, rząd utrzymuje też dialog z innymi platformami grupującymi różne organizacje społeczeństwa obywatelskiego (związki zawodowe, izby drobnej przedsiębiorczości, organizacje pozarządowe), szczególnie w kontekście układów handlowych podpisanych przez Meksyk.
5.6 Rząd i pracodawcy meksykańscy chętnie uczyniliby CDSP partnerem w dyskusji z EKES-em, chociaż rząd przyznaje, że miałoby to oznaczać pewien rodzaj testowania gruntu przed dalszym zaangażowaniem organizacji trzeciego sektora.
Związki zawodowe, ze swej strony, odgrywają aktywną rolę w CDSP i znaczna większość z nich ją uznaje, choć nie mają jednolitego stanowiska co do tego, czy ma ona stanowić odpowiednik EKES-u.
Jeśli chodzi o organizacje należące do platformy społeczeństwa obywatelskiego, to opowiadają się one za stworzeniem Rady Społeczno-Gospodarczej od podstaw.
6.
Wnioski i zalecenia
6.1 Mimo że zmiany zachodzące w Meksyku są przyjmowane przychylnie, bez wątpienia potrzeba jeszcze wiele reform.
Między innymi, należy wzmocnić państwo prawa poprzez zagwarantowanie wolności i bezpieczeństwa prawnego, rozwiązać problemy w dziedzinie stosowania prawa, wprowadzić lepszy system rozdziału dóbr, rozwinąć ochronę społeczną, poprawić jakość edukacji i ochrony zdrowia oraz udostępnić je szerszym masom społeczeństwa, a także wzmocnić rynek wewnętrzny m.in. za pośrednictwem MŚP. Motywem przewodnim wszystkich podejmowanych reform powinna być spójność społeczna, tak aby Meksyk można było uznać za kraj rozwinięty, oferujący wszystkie gwarancje.
6.2 EKES jest zdania, że nie wykorzystano wystarczająco potencjału umowy ogólnej UE-Meksyk we wszystkich jej aspektach.
Dlatego uważa, że należy przyspieszyć wdrażanie umowy, aby obniżyć taryfy celne, usunąć przeszkody techniczne dla handlu i objąć nowe dziedziny wymianą usług i inwestycjami.
Należy wspierać tworzenie przedsiębiorstw po obu stronach poprzez ułatwianie stosunków instytucjonalnych, tworzenie korzystnych warunków dla działalności gospodarczej i wspieranie forów dialogu.
Należy także wzmocnić współpracę dwustronną w dziedzinie inicjatyw zewnętrznych o wspólnym interesie, dotyczących przede wszystkim pozostałych krajów Ameryki Łacińskiej i Stanów Zjednoczonych.
Poprzez projekty współpracy powinno się rozbudować społeczne i pracownicze zagadnienia umowy, między innymi kształcenie, równość szans czy zatrudnienie.
6.3 Zdaniem EKES-u, aby umożliwić udział społeczeństwa obywatelskiego w wypełnianiu tych zadań, należy stworzyć WKK UE-Meksyk.
EKES jest ponadto zdecydowanym orędownikiem stworzenia w Meksyku organu będącego jego odpowiednikiem i w tym kontekście nawołuje przedstawicieli społeczeństwa meksykańskiego do dalszych działań w tym kierunku.
6.4 Z punktu widzenia EKES-u, WKK UE-Meksyk powinien być organem konsultacyjnym Wspólnej Rady, uczestniczącym w rozwijaniu, monitorowaniu i stosowaniu umowy ogólnej.
Jego zadaniem byłoby wydawanie opinii na wniosek Wspólnego Komitetu lub Wspólnej Rady, w dziedzinach do dalszego określenia. Ponadto mógłby on wydawać z własnej inicjatywy opinie lub zalecenia na temat kwestii dotyczących umowy.
Do tego powinien on być odpowiedzialny za tworzenie okresowego sprawozdania z rozwijania umowy oraz za koordynowanie, ze wsparciem (także finansowym) Wspólnego Komitetu, zjazdów Forum Społeczeństwa Obywatelskiego UE-Meksyk.
WKK powinien też utrzymywać okresowe posiedzenia — w postaci do bliższego określenia — ze Wspólną Komisją Parlamentarną UE-Meksyk w celu lepszego monitorowania umowy.
6.5 Z myślą o przeanalizowaniu ewentualnego składu WKK UE-Meksyk, EKES rozważa możliwość rozpoczęcia, w krótkim terminie, nieformalnych rozmów ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim Meksyku i w związku z tym zaprasza jego działaczy do wyznaczenia, po odpowiednich uzgodnieniach, trzech przedstawicieli z każdej grupy społeczeństwa obywatelskiego (pracodawców, pracowników i trzeciego sektora).
Ze swojej strony EKES wybierze, jako ich rozmówców, trzech przedstawicieli z każdej ze swoich trzech grup.
W ten sposób powstałaby wspólna grupa robocza mająca na celu ustalenie dalszych kierunków działania.
6.6 Zadaniem wspomnianej wspólnej grupy roboczej EKES-u i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego Meksyku miałoby być wypracowanie propozycji dotyczącej powołania, składu, zadań i regulaminu WKK UE-Meksyk.
Propozycja ta powinna powstać w ciągu 2006 r., tak aby mogła być przedstawiona Wspólnej Radzie w 2007 r.
6.7 Z drugiej strony, na zasadzie bilateralnej i poza ramami umowy, EKES jest skłonny wesprzeć — w miarę swych możliwości i pod warunkiem konsensusu w społeczeństwie meksykańskim — utworzenie w Meksyku organu będącego jego odpowiednikiem o zakresie krajowym.
Ułatwiłoby to rozwój stosunków między różnymi organizacjami europejskiego i meksykańskiego społeczeństwa obywatelskiego oraz pozytywnie przyczyniłoby się do wzmocnienia więzi euro-meksykańskich.
6.8 Zdaniem EKES-u, organ ten powinien odzwierciedlać różnorodność meksykańskiego społeczeństwa obywatelskiego i w związku z tym składać się z przedstawicieli wszystkich trzech wspomnianych sektorów.
Powinien on opierać się (podobnie jak EKES) na zasadach reprezentatywności, niezależności i legitymizacji.
Z naszego doświadczenia wynika, że do ostatecznego utworzenia instytucji o takich cechach konieczny jest wysiłek polegający na osiągnięciu konsensusu pomiędzy poszczególnymi zaangażowanymi sektorami społeczeństwa obywatelskiego oraz pewne zdefiniowanie kryteriów reprezentatywności organizacji, które mają w niej mieć swoich przedstawicieli.
Opinia w sprawie: "Turystyka i kultura: dwie siły służące wzrostowi"
(2006/C 110/01)
Dnia 14 lipca 2005.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 swego regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie: Turystyka i kultura: dwie siły służące wzrostowi.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 21 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Patrizio PESCI.
Na 425. sesji plenarnej w dniu 15 marca 2006 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 135 do 1, przy 3 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp
1.1 Turystyka ma znaczący udział w gospodarce Unii Europejskiej, wnoszący 5,5 % PKB (liczba ta waha się od 3 % do 8 % w zależności od państwa członkowskiego) w wyniku działalności ponad 2 mln przedsiębiorstw zatrudniających ok. 9 mln osób.
Turystyka daje również silny bodziec do rozwoju innych sektorów gospodarczych: przemysłu (szczególnie w branżach związanych z modą), transportu, sektora rolno-spożywczego, handlu i innych rodzajów usług.
1.2 Turystyka osób indywidualnych i rodzin stanowi ponad 80 % europejskiej turystyki, a turystyka biznesowa, której źródłem są przedsiębiorstwa — jej pozostałą część.
Europejskie rodziny przeznaczają ok. jednej ósmej swych wydatków osobistych na konsumpcję związaną z turystyką.
1.3 Europa jest nadal najczęściej odwiedzanym regionem turystycznym na świecie.
W istocie stale rośnie liczba turystów przybywających do Unii Europejskiej z Rosji, Chin i Indii, gdzie rozwój gospodarczy prowadzi do gwałtownego wzrostu liczby ludności mającej dostęp do tego rodzaju konsumpcji.
1.4 Mimo tych pierwszych zachęcających faktów, branża turystyczna w Europie każdego roku coraz bardziej odczuwa presję konkurencji ze strony krajów rozwijających się.
Celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest uwydatnienie i pokazanie instytucjom europejskim pozytywnego wpływu, jaki może mieć kultura na turystykę w Europie, oraz wezwanie ich do promowania oraz ochrony dziedzictwa kulturowego starego kontynentu.
Takie dziedzictwo może w istocie, ze względu na niemożliwość jego przeniesienia i skopiowania, w odróżnieniu od innych branż, stanowić atut wobec konkurencji z innych obszarów geograficznych.
1.5 W ramach prac nad niniejszą opinią odbyto szereg spotkań z osobami kierującymi różnymi dyrekcjami generalnymi Komisji Europejskiej, zainteresowanymi tematyką turystyki i kultury, tudzież z niektórymi przedstawicielami Parlamentu Europejskiego.
Ponadto 18 listopada 2005 r. w Paestum, jednym z najbardziej malowniczych stanowisk archeologicznych we Włoszech, zorganizowano przesłuchanie publiczne, w którym uczestniczyło wielu przedstawicieli instytucji publicznych, organizacji międzynarodowych (UNESCO), stowarzyszeń kulturalnych oraz prywatnych przedsiębiorstw turystycznych.
Przesłuchanie to obyło się w połączeniu z VIII edycją "Śródziemnomorskich Targów Turystyki Archeologicznej", co pozwoliło na udział również przedstawicieli krajów leżących wzdłuż południowego wybrzeża Morza Śródziemnego.
2.
Nowa dynamika agendy lizbońskiej
2.1 Na szczycie europejskim w marcu 2005 r. wezwano Komisję, Radę i państwa członkowskie do ożywienia strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia oraz do aktywnego udziału w realizacji jej celów.
Nie ulega wątpliwości, że turystyka i kultura mogą się w znaczący sposób przyczynić zarówno do wzrostu, jak i do zatrudnienia.
Istotnie, z punktu widzenia wzrostu wydaje się, że nadchodzących latach turystyka może stać się jednym z najszybciej rozwijających się sektorów gospodarczych: oczekuje się, że miedzy 2006 a 2015 rokiem przeciętna roczna stopa wzrostu powinna wynosić 3,1 %.
Również w odniesieniu do zatrudnienia, turystyka jest tym sektorem, który ma wszelkie możliwości wniesienia znaczącego wkładu w walkę z bezrobociem.
Co więcej, jako sektor zatrudniający dużą liczbę kobiet, ma on również udział w osiąganiu jednego z celów strategii lizbońskiej polegającego na zwiększaniu zatrudnienia wśród kobiet [1].
Jakkolwiek oczekuje się, że turystyka europejska podwoi się w ciągu następnych 25 lat, to jej stopa wzrostu jest niższa niż przeciętna światowa, a znacznie niższa od stóp wzrostu niektórych regionów krajach rozwijających się.
Jeżeli sektor turystyczny Unii Europejskiej ma się dalej rozwijać i być postrzegany jako najszybciej rozwijający się sektor turystyki na świecie, to niezbędne są właściwe inicjatywy ze strony wszystkich instytucji.
3.
Turystyka kulturalna
3.1 Wśród sektorów turystycznych o najwyższym wskaźniku wzrostu znajduje się turystyka kulturalna, a więc turystyka związana z walorami artystycznymi i krajobrazowymi, z miastami szczycącymi się dziedzictwem artystycznym, a także regionami charakteryzującymi się szczególnie dużym nagromadzeniem walorów historycznych i tradycji lokalnych.
Celem niniejszej opinii nie jest podjęcie tematyki związanej z kulturą w całej swej złożoności, ale dokonanie oceny możliwości oddziaływania kultury na turystykę.
3.2 Unia Europejska ma w tym konkretnym segmencie turystycznym pozycję uprzywilejowaną, jako że szczyci się największą liczbą dóbr kulturalnych na świecie.
Na obszarze 25 państw członkowskich UE znajduje się 300 z 812 obiektów dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wpisanych w 137 krajach na listę "Światowego Dziedzictwa" UNESCO.
Jeżeli uwzględnimy cztery kraje oczekujące na przystąpienie do Unii Europejskiej (Bułgarię, Chorwację, Rumunię i Turcję), liczba ta zwiększy się do 331 [2].
II doroczna konferencja ECTN ("European Cultural Tourism Network") uwidoczniła jeden bardzo istotny fakt: napływ do Europy turystów pochodzących z Chin i Indii spowodowany jest jedynie zainteresowaniem ludności tych krajów bogactwem kulturalnym i architektonicznym Europy.
Unia Europejska i państwa członkowskie muszą zatem stale inwestować w promocję turystyki kulturalnej i w ochronę ich bogatego dziedzictwa kulturowego.
3.3 Oprócz korzyści gospodarczych, turystyka kulturalna ma również duże znaczenie dla rozwoju wartości społecznych i obywatelskich, oraz dla promowania integracji europejskiej i dialogu między narodami oraz kulturami.
Rozwój tożsamości europejskiej musi się wiązać z pogłębioną znajomością krajów, tradycji kulturalnych i "różnic", które składają się na bogactwo mozaiki europejskiej.
W obecnym okresie, naznaczonym "kryzysem tożsamości europejskiej", promowanie wartości europejskich może być oznaką optymizmu i zaufania co do przyszłości Unii. [3]
3.4 Zwłaszcza w tym trudnym dla wielokulturowości okresie Unia Europejska musi ponadto podjąć wysiłki na rzecz rozwijania dialogu kulturowego i religijnego z innymi narodami, m.in. poprzez promowanie turystyki kulturalnej.
Szczególnie stosowna wydaje się zatem decyzja UE o ustanowieniu 2008 r. "Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego".
3.5 Rozwijanie turystyki kulturalnej, naświetlanie historycznego i społecznego kontekstu artystycznego dziedzictwa europejskiego i wykorzystywanie bogactwa środowiska naturalnego umożliwi turystom z wszystkich krajów pełniejsze zrozumienie historii kultury europejskiej.
4.
Obecne zaangażowanie instytucji europejskich
4.1 Od pewnego czasu Unia Europejska zajmuje się turystyką oraz ochroną i promocją dziedzictwa kulturowego, chociaż dotychczas nie mogła przejść jeszcze do bezpośredniego finansowania działalności turystycznej ze względu na brak podstawy prawnej, która by to umożliwiała.
Obecnie podstawę taką przewiduje projekt nowego Traktatu konstytucyjnego, który niestety oczekuje jeszcze na ratyfikację.
Dotychczasowe podejście UE do maksymalnego wykorzystania możliwości turystycznych miało zasadniczo horyzontalny charakter: turystyka była czasami promowana poprzez zastosowanie funduszy strukturalnych, a czasami poprzez pośrednie działania w ramach projektów dotyczących innych sektorów, na przykład środowiska i badań naukowych, które niemniej przyniosły korzyści także sektorowi turystyki.
Pomimo tego pozornie pozytywnego faktu, trudności napotykane przez DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu (dział turystyki) osiągnięcia skutecznej koordynacji z innymi dyrekcjami generalnymi, które zajmują się bezpośrednio lub pośrednio turystyką, może uniemożliwić korzystny wpływ różnych inicjatyw europejskich na ten sektor.
4.2 Co się tyczy funduszy strukturalnych, w latach 2000-2006 UE wyasygnowała na projekty bezpośrednio lub pośrednio związane z sektorem turystycznym ok. 7 mld euro, a na projekty kulturalne ok.
2 mld euro (programy: INTERREG III, Leader+, Urban). W sumie chodzi o fundusze w wysokości 9 mld euro przeznaczone na turystykę i kulturę, którym grozi nieodpowiednie wykorzystanie, gdyż stopień koordynacji w zarządzaniu tymi dwoma obszarami finansowanymi z funduszy strukturalnych nie jest optymalny.
4.3 Wśród szczególnie udanych inicjatyw, podjętych przez Unię Europejską na rzecz promowania dziedzictwa kulturowego, znajduje się projekt "Europejskie Stolice Kultury" (ESK).
Niedawne badania [4] zlecone przez DG. ds. Kultury wskazują, że w roku realizacji tego programu średnia stopa wzrostu turystyki w miejscowości ogłoszonej europejską stolicą kultury wynosiła 12 %, a w roku następnym ruch turystyczny przewyższył średnią lat poprzedzających organizację tej inicjatywy.
Według tych samych badań potencjał rozwoju ESK jest nadal wysoki, niemniej konieczne byłoby jego większe wykorzystanie.
Z tego też względu DG ds. Kultury opracowała nową propozycję ukierunkowaną na przyjęcie na przyszłość nowych i bardziej przejrzystych kryteriów selekcji miast-kandydatów w celu pobudzenia konkurencji i naśladownictwa wśród miast, zaakcentowania europejskiego wymiaru oraz zrównoważenia programów kulturalnych, a także wsparcia rozpowszechniania dobrych praktyk w zakresie zarządzania wydarzeniami kulturalnymi.
W propozycji wzywa się ponadto do trzykrotnego zwiększenia europejskiego wkładu finansowego do "Europejskiej Stolicy Kultury", który wynosi obecnie 500 tys. euro.
4.4 Na początku grudnia 2005 r. Komisja Kontroli Budżetowej Parlamentu Europejskiego, zgodnie z celem jak najlepszego promowania potencjału turystycznego i kulturowego, zatwierdziła po raz pierwszy wyasygnowanie kwoty 1 mln euro na opracowanie projektu promującego "Europejskie Atrakcje Turystyczne Doskonałości".
4.5 DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu w Komisji Europejskiej utworzyła Grupę ds. Zrównoważonej Turystyki (TSG — Tourism Sustainability Group), składającą się między innymi z ekspertów reprezentujących instytucje i różne kategorie podmiotów, a mającą za zadanie przedłożenie Komisji propozycji dotyczących urzeczywistnienia zrównoważonej turystyki w świetle przygotowania do 2007 r. europejskiej agendy 21 w sprawie turystyki.
Komitet zgadza się z Komisją i Parlamentem Europejskim, że należy promować tylko i wyłącznie turystykę zrównoważoną.
4.6 Komisarz Günter Verheugen zapowiedział ponadto w czasie IV europejskiego forum na temat turystyki, które odbyło się 20 października 2005 r. na Malcie, utworzenie w pierwszych miesiącach 2006 r. "europejskiego portalu turystycznego", który umożliwi dostęp do stron internetowych krajowych organizacji turystycznych, by ulepszyć promocję europejskich miejscowości turystycznych w pozostałej części świata.
4.7 Wreszcie Dyrekcja Generalna ds. Przedsiębiorstw właśnie rozpoczęła badania nad "Wpływem wydarzeń kulturalnych i sportowych na małe i średnie przedsiębiorstwa związane z sektorem turystyki", podczas gdy Dyrekcja Generalna ds. Kultury rozpoczęła ankietę na temat zarządzania kulturą w Europie.
5.
Prace Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
5.1 Świadomy znaczenia sektora turystycznego dla Europy, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny od pewnego czasu interesował się zagadnieniami związanymi z tą dziedziną, takimi jak polityka turystyczna w rozszerzonej Europie, turystyka i rozwój społeczno-gospodarczy, turystyka i współpraca pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym, turystyka i sport itd.
[5]
5.2 Podobnie jak oba dokumenty wspomniane w pkt. 4.7 oraz wcześniej cytowane opinie (patrz: pkt 5.1), również niniejsza opinia w sprawie turystyki i kultury chce wnieść wkład w stworzenie przyszłych wytycznych polityki turystycznej na szczeblu europejskim.
6.
Rozwinięcie wrażliwości kulturalnej obywateli
6.1 Starania na rzecz promowania wartości kulturalnych muszą dotyczyć przede wszystkim obywateli zamieszkujących dany obszar, którzy powinni być bardziej świadomi bogactwa wynikającego z dziedzictwa historycznego, artystycznego i przyrodniczego swych regionów.
[6] Po pozyskaniu większej świadomości w tej sferze, będą oni w istocie zdolni do wartościowych działań na rzecz ochrony i promowania swego regionu, wspierając tym samym działania władz publicznych.
6.2 By rozpropagować świadomość kulturalną, należy działać już na szczeblu szkolnictwa poprzez programy, które służą pogłębieniu wiedzy wśród młodzieży na temat bogactwa historycznego, artystycznego i przyrodniczego ich regionów oraz poprzez przedsięwzięcia, dzięki którym młodzi ludzie mogą odgrywać wiodącą rolę w podniesieniu wartości tych regionów. [7]
7.
Segmenty turystyki kulturalnej
7.1 Skuteczna promocja turystyki kulturalnej, wiążąca się również ze wzbudzeniem zainteresowania u "turysty obojętnego na kulturę", wymaga analizy i rozwoju poszczególnych segmentów przy jednoczesnej próbie określenia tendencji i możliwości przyszłego rozwoju.
Główne segmenty turystyki kulturalnej to: dziedzictwo artystyczne, wystawy i ekspozycje, festiwale i inne wydarzenia, winiarstwo i gastronomia, turystyka wiejska i filmowa oraz historyczno-kulturalne parki tematyczne.
7.2 Dziedzictwo artystyczne
7.2.1 Najbardziej tradycyjnym segmentem turystyki kulturalnej jest "materialne" dziedzictwo artystyczne, na które składają się centra miast, muzea i miejsca wykopalisk archeologicznych.
Priorytetem tego segmentu jest promowanie większej integracji między zarządzaniem dobrami kulturalnymi a zarządzaniem usługami turystycznymi, tak by zachęcić turystów do "korzystania" z tych dóbr.
Należy przyjąć jednolite podejście oparte na zintegrowanym zarządzaniu "obiektami turystyczno-kulturalnymi", by promować na przykład zintegrowane zarządzanie oddzielnymi obiektami artystyczno-przyrodniczymi, nawet jeżeli należą one do różnych administracji publicznych lub podmiotów prywatnych, bądź promować polityki w zakresie godzin otwarcia lub cen, optymalizujące dostępność obiektów i pozwalające na zwiększenie dochodów i tym samym na pokrycie kosztów zarządzania.
Korzystne będzie również ożywienie dziedzictwa kulturowego, poprzez na przykład organizację wystaw czasowych w muzeach czy budowlach historycznych, takich jak pałace i zamki, ze szczególnym uwzględnieniem również promocji sztuki współczesnej.
7.2.2 W dziedzinie tej zrealizowano interesujące projekty. Na przykład różne miasta europejskie wypróbowały "karty turystyczne" ("pass"), uprawniające zarówno do korzystania z usług transportowych, jak i do wstępu do muzeów oraz na teren obiektów archeologicznych.
7.2.3 "Okręgi kulturalne" są szczególnie wskazane w wypadku mniejszych ośrodków dziedzictwa artystycznego; łączą one usługi turystyczno-kulturalne jednolitych obszarów regionalnych obejmujących większą liczbę gmin, skupiają razem fundusze organów publicznych i podmiotów prywatnych, i promowane są w jednolity sposób.
Komitet uważa ponadto, że regionalne organizacje turystyczne powinny współpracować w zakresie rozwoju i tworzenia okręgów kulturalnych, m.in. o charakterze transgranicznym.
Należy również wprowadzić w różnych krajach "sieci" [8] lub trasy zwiedzania obiektów kultury, na przykład sieci budowli historycznych, takich jak zamki czy pałace, sieci wykopalisk archeologicznych (na przykład sieci miast Wielkiej Grecji) [9], tudzież sieci szczególnych rodzajów muzeów, których przykładem mogą być "muzea przedsiębiorstw", lub też trasy transeuropejskie [10] takie jak Via Fracigena.
Takie sieci lub trasy powinny być rozpoznawalne za pomocą jednego znaku, właściwie oznakowane i promowane w sposób zintegrowany.
Ponadto w miarę możliwości infrastruktura i usługi dostępne dla gości powinny być jednolite.
7.3 Wydarzenia, wystawy i imprezy
7.3.1 Drugi istotny segment turystyki kulturalnej wiąże się z wydarzeniami, takimi jak wystawy, koncerty, festiwale oraz inne szczególne inicjatywy.
W ciągu ostatnich 10-15 lat wydarzenia kulturalne stały się ważnymi czynnikami promocji turystyki.
Coraz większe rzesze miłośników kultury, przede wszystkim młodzieży, udają się w podróż, by zobaczyć duże wystawy, uczestniczyć w koncertach i festiwalach, oraz by wziąć udział w szczególnych imprezach takich jak na przykład "Białe Noce", które stają się popularne w wielu miastach, takich jak Paryż, Wersal, Bruksela, Rzym, Wiedeń, Warszawa itd.
7.3.2 Udoskonalenie tego segmentu wymaga inicjatyw w zakresie infrastruktury, mających na celu stworzenie lub odnowienie obiektów odpowiednich do organizacji wystaw i festiwali, a także inicjatyw w zakresie planowania związanych z działaniami w zakresie promocji i informacji.
Unia Europejska mogłaby wesprzeć stworzenie jednolitego kalendarza imprez kulturalnych, promować współpracę między różnymi krajami i instytucjami kulturalnymi, a także stymulować inicjatywy w krajach posiadających mniejsze doświadczenie i tradycję w tej dziedzinie, zwłaszcza w dziesięciu nowych państwach członkowskich.
7.4 Walory winiarsko-gastronomiczne i turystyka wiejska
7.4.1 Trzeci istotny segment turystyki kulturalnej wiąże się z walorami winiarskimi i gastronomicznymi poszczególnych regionów.
Należy on do "kultury materialnej" i w ciągu ostatnich lat zyskał coraz większe znaczenie, doprowadzając do stworzenia prawdziwego ruchu kulturalno-gospodarczego na rzecz promocji typowych lokalnych produktów. [11]
7.4.2 Również w tym wypadku chodzi o wspieranie tworzenia "tras winiarsko-gastronomicznych", które obejmują atrakcje artystyczno-kulturalne, promujących w ramach jednolitej oferty wizyty kulturalne, degustacje oraz doświadczenie wiejskiego życia, i tym samym łączących znajomość historii sztuki z poznaniem tradycji winiarsko-gastronomicznych określonego regionu lub obszaru geograficznego.
7.4.3 Unia Europejska mogłaby wypromować "Europejski przewodnik po wiejskich trasach turystycznych" o charakterze winiarsko-gastronomicznym, akcentując zwłaszcza trasy transgraniczne łączące w sobie tradycje dwóch lub trzech krajów — przyczyniłoby się to również do uwypuklenia wspólnych korzeni leżących u podłoża wielu tradycji i "różnic".
7.5 Turystyka filmowa
7.5.1 Czwarty segment turystyki kulturalnej, który staje się znaczącą siłą napędową ruchu turystycznego, wiąże się z produkcją filmową i serialami telewizyjnymi.
W wielu regionach ruch turystyczny jest bardziej wzmożony dzięki popularności planów filmowych i miejsc, w których nakręcono znane filmy czy seriale telewizyjne.
Tak więc na przykład mało dotychczas popularny wśród turystów zamek w Alnwick, w Northumberland (północna część Wielkiej Brytanii), w którym toczy się akcja filmów opartych na powieściach J.K. Rowling o Harrym Potterze, stał się praktycznie z dnia na dzień celem ruchu turystycznego przynoszącego 13 mln euro rocznie, a tym samym jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych w Wielkiej Brytanii.
To samo zjawisko zaobserwowano we Włoszech, w zamku piemonckim w Agliè, gdzie toczyła się akcja serialu telewizyjnego "Elisa di Rivombrosa" — średnia tygodniowa liczba zwiedzających wzrosła ze 100 do 3500.
Efekt sławy działa także w wypadku filmów, które nie weszły jeszcze na ekrany i które znajdują się dopiero w fazie produkcji: brytyjskie miasteczko Lincoln, gdzie powstaje film pt. "Kod Leonarda da Vinci" oparty na tak samo zatytułowanym bestsellerze Dana Browna, przyciąga już duże rzesze turystów, natomiast w Paryżu powstały agencje turystyczne organizujące wycieczki jedynie do miejsc opisanych w tej powieści.
7.5.2 Według badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii w sierpniu 2005 r., 27 % osób dorosłych i co najmniej 45 % osób młodych między 16 a 24 rokiem życia kieruje się w wyborze miejsca wakacji filmami kinowymi bądź telewizyjnymi.
Z tego też powodu VisitBritain, instytucja promująca angielską turystykę, śledzi uważnie produkcję filmową, a na swej stronie internetowej zamieszcza "movie maps" — bardzo szczegółowe mapy pokazujące wszystkie miejsca, w których kręcone są nowe filmy, wraz z instrukcjami dojazdu i opisem oferowanych usług turystycznych.
7.6 Tematyczne parki kultury
7.6.1 Piąty segment turystyki kulturalnej można powiązać z tworzeniem historyczno-artystycznych parków tematycznych, mających stanowić uzupełnienie zwiedzania muzeów, historycznych centrów miast i zabytków archeologicznych.
Parki, które można zbudować w pobliżu znanych atrakcji turystycznych, powinny stanowić infrastrukturę wspomagającą, dzięki której turyści mogliby właściwie zrozumieć historię, w którą się zagłębiają.
[12] Podobne parki mogłyby powstać w głównych regionach kulturalnych Europy [13], a Unia Europejska mogłaby promować tworzenie infrastruktury "info-tainment" (informacja i rozrywka) jako dodatkowego bodźca mogącego przyciągnąć turystów.
8.
Zastosowanie nowych technologii
8.1 Nowe technologie informatyczne i komunikacyjne mogą przyczynić się na wiele różnych sposobów do zwiększenia wartości turystycznej dóbr kulturalnych: poprzez tworzenie stron internetowych, kanałów telewizji satelitarnej i cyfrowej, wykorzystanie audio- i wideoklipów w telefonach komórkowych najnowszej generacji, rekonstrukcję zabytków i otoczenia historyczno-artystycznego z zastosowaniem technik rzeczywistości wirtualnej. [14]
8.2 Wykorzystanie nowych technologii w tym szczególnym obszarze mogłoby dotyczyć zrównoważenia ruchu turystycznego i ochrony najbardziej popularnych obiektów artystycznych, które narażone są na ryzyko zniszczenia z powodu inwazji olbrzymiej ilości turystów: technologie informatyczne mogą w istocie zaoferować nowe możliwości planowania, monitoringu i porządkowania ruchu turystycznego, wraz z automatyczną kontrolą zmiennych środowiskowych (np. wilgotności w salach muzealnych), mogących uszkodzić dzieła sztuki.
Ponadto internetowe systemy rezerwacji bądź zwiedzanie po uprzednim wyznaczeniu terminu wizyty mogłyby przyczynić się do optymalnego wykorzystania obiektów, które zwiedzać może za każdym razem tylko mała grupa turystów.
8.3 Nie można wreszcie zapominać wartościowego wkładu, który nowoczesne technologie mogą wnieść do tworzenia struktur i systemów pozwalających na wyeliminowanie barier architektonicznych, będących częstokroć nieprzezwyciężoną przeszkodą dla osób mniej sprawnych.
8.4 W VII programie ramowym na rzecz badań i innowacji UE stwierdziła, że rezultaty badań mogą być wykorzystane celem wsparcia sektora turystyki i zwiększenia dostępu do dziedzictwa kulturowego. UE mogłaby zatem zachęcić do praktycznej realizacji inicjatyw tego rodzaju, sporządzając ewentualnie wykaz dostępnych technologii i mapę najlepszych praktyk na szczeblu wspólnotowym, która mogłaby być źródłem informacji dla podmiotów w różnych krajach.
8.5 Zastosowanie technologii ma kluczowe znaczenie dla promowania europejskich atrakcji turystyczno-kulturalnych nie tylko w Unii, ale również poza nią.
Także w tym zakresie korzystne byłoby sporządzenie listy inicjatyw realizowanych obecnie w różnych krajach.
Unia Europejska mogłaby ponadto połączyć stworzenie internetowego "europejskiego portalu turystycznego" ze uruchomieniem telewizji satelitarnej, która promowałaby turystykę starego kontynentu w krajach pozaeuropejskich.
9.
Kwestia zarządzania dobrami kulturalnymi i szkolenia pracowników
9.1 Skuteczny system podnoszenia wartości turystycznej dziedzictwa kulturowego wiąże się z kwestią zarządzania dobrami kulturalnymi, które są w rzeczywistości albo własnością publiczną (państwa bądź regionu), albo własnością organizacji religijnych, organizacji typu non-profit czy też własnością prywatną.
Szczególnie delikatna jest sytuacja w nowych państwach członkowskich, w których wskutek wymuszonej nacjonalizacji przeprowadzonej w ubiegłych dziesięcioleciach doprowadzono do pojawienia się niepewności co do prawa własności i znacznego obniżenia poziomu konserwacji wielu obiektów dziedzictwa kulturowego.
9.2 Należy zatem promować modele zarządzania, które nawet przy poszanowaniu obecnej struktury własności dóbr artystyczno-kulturalnych i możliwie jak największej gwarancji ich ochrony oraz zabezpieczenia, umożliwiają skoordynowane zarządzanie odrębnymi obiektami turystyczno-kulturalnymi, jednocześnie zachęcając do łączenia inwestycji publicznych i prywatnych, m.in. poprzez właściwe zachęty podatkowe.
9.3 Unia Europejska mogłaby przeprowadzić przegląd systemów zarządzania obecnie stosowanych w różnych krajach europejskich w celu oceny ich skuteczności i wsparcia ich rozpowszechnienia w innych krajach, bądź zaproponować innowacyjne systemy podatkowe i inne systemy, sprzyjające współpracy pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym w zakresie zarządzania.
9.4 Z kwestią zarządzania związany jest problem szkolenia pracowników zatrudnionych w obiektach kulturalnych — którzy obecnie powinni posiadać nie tylko wiedzę na temat historii sztuki, ale także umiejętności menedżerskie, marketingowe i umiejętności wykorzystania nowych technologii — oraz pracowników kontaktujących się bezpośrednio z turystami (hotelarzy, sklepikarzy, pracowników usług publicznych itd.), którzy powinni nie tylko posiadać umiejętności językowe, ale zostać również przeszkoleni w zakresie savoir-vivre'u i poszanowania różnic kulturowych między turystami.
Także w tej dziedzinie Unia Europejska mogłaby sporządzić listę najbardziej zaawansowanych doświadczeń w zakresie szkolenia w tym sektorze, by zachęcić do wymiany doświadczeń i inicjatyw związanych z analizą porównawczą oraz do rozpowszechnienia najlepszych praktyk w celu promowania turystyki wysokiej jakości.
10.
Integracja turystyki kulturalnej z innymi segmentami turystyki
10.1 Skuteczne zarządzanie turystyką kulturalną może przynieść pozytywne efekty także w innych segmentach turystyki, takich jak turystyka nadmorska i górska, a także turystyka biznesowa i turystyka osób starszych.
10.2 Tworzenie tras artystycznych, organizacja wystaw, koncertów i festiwali oraz zapewnienie możliwości degustacji wina i potraw mogą zachęcić turystów do wyboru konkretnych miejscowości w Europie, tym samym wspomagając je w walce z konkurencją ze strony miejscowości turystycznych w krajach rozwijających się, które mimo swej większej konkurencyjności w zakresie zasobów naturalnych i atrakcyjności cen, nie mogą dorównać Europie pod względem oferty kulturalnej.
10.3 Podobnie w wypadku turystyki biznesowej możliwość połączenia podróży służbowej z turystyką kulturalną może skłonić do przedłużenia podróży o kilka dni (obejmując być może weekend) i zachęcić do przekształcenia jej w wyprawę rodzinną z udziałem małżonka/ki lub dzieci.
10.4 Biorąc pod uwagę fakt, że średnia długość życia ludności w Europie jest dziś o wiele wyższa niż w przeszłości, turystyka kulturalna zaspokaja potrzeby "seniorów", którzy coraz częściej decydują się poświęcić swój wolny czas na zdobywanie wiedzy i zaznajamianie się z nowymi kulturami.
Jest to także w zgodzie z koniecznością promowania turystyki w tych okresach roku, które uważane są za niski sezon.
10.5 Unia Europejska może z pewnością odgrywać rolę inicjatora i pobudzać do działania także w wypadku działań promujących integrację między turystyką kulturalną a innymi segmentami branży turystycznej.
11.
Wnioski i zalecenia
11.1 Biorąc pod uwagę fakt, że kultura może mieć pozytywny wpływ na rozwój turystyki oraz że — przede wszystkim — turystyka jest nie tylko sektorem stymulującym inne sektory gospodarki, ale również przyczynia się w znaczącym stopniu do realizacji celów strategii lizbońskiej w zakresie "wzrostu" i "zatrudnienia", głównym celem niniejszej opinii z inicjatywy własnej jest, jak już powiedziano, dostarczenie instytucjom europejskim dodatkowych narzędzi służących promocji tego sektora, który jest wciąż dynamiczny, ale równocześnie znacznie narażony na konkurencję krajów spoza Europy.
11.2 Informacja i zintegrowany system promocji
11.2.1 Skuteczne podniesienie wartości europejskiej turystyki kulturalnej wymaga udoskonalenia informacji i zintegrowanego systemu promocji Europy oraz europejskich atrakcji turystycznych, przy jednoczesnym wspieraniu najlepszych praktyk pod względem ochrony, optymalnego wykorzystania, zarządzania i kształcenia.
Bardzo przydatny w tym zakresie może być z pewnością europejski portal turystyczny, szczególnie jeżeli spełni on pewne warunki:
- organy ds. turystyki państw członkowskich będą do niego w jednolity sposób wprowadzać praktyczne, skuteczne i na bieżąco aktualizowane informacje,
- zapewni on dokładne informacje i promocję na temat sieci i tras krajowych oraz transeuropejskich atrakcji turystyczno-kulturalnych,
- będzie on mógł służyć także podmiotom z tego sektora pragnącym zdobyć aktualne informacje na temat najlepszych praktyk w zakresie zarządzania systemami turystyczno-kulturalnymi i dobrami kulturalnymi, a także na temat rozwoju inicjatyw i imprez oraz nowoczesnego kształcenia pracowników,
- będzie on także zawierał informacje ze szczebla europejskiego: na przykład europejski kalendarz wydarzeń i imprez kulturalnych oraz przewodnik po trasach winiarsko-gastronomicznych i turystyce wiejskiej,
- zagwarantowane zostaną koordynacja oraz synergia między europejskim portalem turystycznym a portalem kulturalnym.
11.3 Promocja najlepszych praktyk poprzez systemy konkurencji i nagradzania
11.3.1 Unia Europejska może promować najlepsze praktyki w zakresie zarządzania usługami turystyczno-kulturalnymi, stosując systemy konkurencji i nagradzania w ramach własnych programów, począwszy od programu "Europejskie Stolice Kultury" [15] i przyszłego programu "Europejskie Atrakcje Turystyczne Doskonałości".
UE może ponadto doradzać miastom i regionom kandydującym do tych dwóch programów, oferować większy od obecnego wkład finansowy i być może również preferencyjną procedurę wykorzystania funduszy strukturalnych.
Na szczeblu krajowym korzystne byłoby wspieranie zdrowej konkurencji między miastami i miejscowościami turystyczno-kulturalnymi kandydującymi do tych dwóch programów, poprzez zastosowanie konkretnych kryteriów określonych na szczeblu europejskim: systemy zarządzania, współpraca publiczno-prywatna, połączenie usług turystycznych i kulturalnych, promocja i informacja o wydarzeniach itd., w przypadku "Europejskich Stolic Kulturalnych"; oraz równowaga, wydłużenie sezonów turystycznych, rozładowanie przeciążenia, systemy zarządzania, współpraca pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym, integracja usług itd., w przypadku "Europejskich Atrakcji Turystycznych Doskonałości".
11.4 Promocja dialogu międzykulturowego
11.4.1 Promocja dialogu międzykulturowego zarówno wewnątrz UE, przede wszystkim w świetle dalszego rozszerzenia o 4 kraje kandydujące, jak i między UE a innymi obszarami świata, powinna być także priorytetem programów turystyczno-kulturalnych.
Z tego punktu widzenia bardzo stosowne wydaje się, jak już podkreślano, ustanowienie 2008 r. "Europejskim Rokiem Dialogu Międzykulturowego".
Niemniej jednak korzystne byłoby także zapoczątkowanie przed 2008 r. serii projektów przeznaczonych na przykład dla szkół, włączając w programy wymiany międzynarodowej typu Erasmus również uczniów szkół średnich bądź promując twinning między klasami z różnych krajów.
Konkretne projekty ukierunkowane na wspieranie dialogu międzykulturowego mogłyby być adresowane również do osób starszych.
W tenże sposób 2008 r. mógłby stać się "wizytówką" realizowanych inicjatyw i dać bodziec dalszym przedsięwzięciom.
11.5 Stworzenie europejskiej agencji turystyki
11.5.1 UE pozbawiona jest bezpośrednich instrumentów operacyjnych w dziedzinie turystyki, wziąwszy pod uwagę, że niestety brakuje jeszcze podstawy prawnej: korzystne byłoby zatem wprowadzenie bezpośredniej inicjatywy celem wzmocnienia koordynacji w zakresie zarządzania, by wesprzeć obecne i przyszłe projekty mające na celu optymalne wykorzystanie tego sektora.
EKES byłby przychylny stworzeniu w jak najbliższym czasie, a także przy poszanowaniu zasady pomocniczości, europejskiej agencji turystyki, która mogłaby spełniać funkcję europejskiego obserwatorium ds. turystyki celem dostarczania Wspólnocie i państwom członkowskim wiarygodnych i porównywalnych informacji oraz danych na temat turystyki.
Taka propozycja była już wysunięta we wcześniejszej opinii z inicjatywy własnej w sprawie sportu i turystyki — przyszłych wyzwań dla Europy.
11.6 Promocja koordynacji politycznej w zakresie działań turystyczno-kulturalnych
11.6.1 EKES pozytywnie ocenia propozycje Komisarza Güntera Verheugena wysunięte w czasie IV europejskiego forum na temat turystyki, które odbyło się na Malcie, oraz te zawarte w niedawnej rezolucji [16] Parlamentu Europejskiego dotyczące powierzenia Dyrekcji Generalnej ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu koordynacji różnych inicjatyw wspólnotowych mających wpływ na sektor turystyki.
11.7 Niniejsza opinia została nazwana przez EKES "deklaracją z Paestum" w nawiązaniu do przesłuchania publicznego, które odbyło się w listopadzie 2005 r. w tym fascynującym miejscu wykopalisk archeologicznych we Włoszech.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie społecznego wymiaru kultury
(2006/C 110/07)
Zgodnie z art. 29 przepisów wykonawczych do regulaminu wewnętrznego, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił dnia 16 września 2004 r. sporządzić opinię z inicjatywy własnej w sprawie społecznego wymiaru kultury
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, odpowiedzialna za przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię dnia 22 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Daniel LE SCORNET.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 137 do 3, przy 6 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie
1.1 Celem niniejszej opinii uzupełniającej jest zaprezentowanie pewnych praktycznych konsekwencji i narzędzi w związku z opinią w sprawie społecznego wymiaru kultury przyjętą przez EKES 31 marca 2004 r.
1.2 Podejmuje ona próbę uściślenia pojęcia społecznego wymiaru kultury, posługując się trzema słowami kluczowymi, dobrze znanymi Komitetowi, który stale zajmuje się ich problematyką.
Słowami tymi są: społeczeństwo oparte na wiedzy, globalizacja gospodarki oraz społeczeństwo obywatelskie.
1.3 Nie powracamy w niniejszej opinii z założenia do sformułowanych w poprzednim dokumencie propozycji dotyczących ustanowienia nowych struktur w rodzaju "centrum monitorowania", "laboratorium" czy "grupy zadaniowej" (task force).
1.4 Zwracamy się w niej natomiast do Komisji o ścisłe określenie wskaźników ilościowych i jakościowych, na podstawie których jest w stanie twierdzić, że Wspólnota dysponuje dostatecznymi narzędziami do pomiaru:
- kształtowania się zatrudnienia w kulturze i sztuce w Unii, jego jakościowych i ilościowych konsekwencji dla zatrudnienia w ogóle, dla rozwoju gospodarczego, spójności społecznej oraz uznania i udziału wszystkich w życiu społecznym, w tym również najuboższych warstw i grup;
- rzeczywistej tendencji pogłębiania dialogu między kulturami — i to nie tylko za pomocą mechanicznego podliczania imprez i liczebności różnego rodzaju inicjatyw, lecz bardziej konkretnie. Komitet motywuje to swym zaniepokojeniem narastającymi zjawiskami wykluczenia społecznego, rasizmu (nawet na tych terenach, jak w Holandii czy we Francji, gdzie — jak się zdawało — polityka na rzecz integracji społecznej czy wielokulturowości ukształtowała stabilny model społeczeństwa), rozziewu między partykularnymi interesami a dobrem ogółu — ogólnie rozbicia zamiast konwergencji.
1.5 W opinii proponuje się Komisji opracowanie drobiazgowego raportu na temat tego zjawiska oraz założonego celu, biorąc pod uwagę fakt, że rok 2008 ogłoszony został rokiem dialogu między kulturami.
EKES gotów jest bardzo aktywnie współuczestniczyć w pracach nad takim raportem.
1.6 Komitet proponuje zatem podjęcie nowej refleksji kulturalnej o kulturze.
W swym obecnym kształcie zdaje się bowiem ona wyłącznie skupiać na spuściźnie i zagadnieniach zachowania istniejącego dziedzictwa, zbyt mało natomiast — na kwestiach tworzenia, procesu, kształtowania nowych światów wyobrażeń.
Wciąż zbyt mało miejsca poświęca ona swoistym fermentom kulturalnym powstającym w sferze społecznej, gospodarczej i ekologicznej.
1.7 Komitet życzy sobie należytego wykorzystania w tej dziedzinie prac fundacji dublińskiej.
Komitet proponuje, by za każdym razem, gdy będzie zajmował się zagadnieniami, przy okazji których wspomina się o konieczności "rewolucji kulturalnych", "zmian mentalności" czy "zmiany odziedziczonych po przeszłości paradygmatów", hasła te były poddawane konkretnej analizie i by ich omówieniu poświęcony był co najmniej jeden odrębny akapit.
1.8 Komitet podkreśla, że metoda tzw. dobrych, względnie najlepszych praktyk mogłaby stać się ważnym narzędziem dialogu, wymiany i przekazywania wiedzy i kultur — o ile powoływanie się na nią przestałoby się ograniczać do czystej retoryki.
2.
Wstęp
Dnia 31 marca 2004 r. Komitet przyjął opracowaną na wniosek Parlamentu Europejskiego opinię w sprawie społecznego wymiaru kultury.
2.1 W opinii tej sformułowano pewną liczbę założeń:
2.2 potwierdzenie powołania EKES-u do zajmowania się sprawami kultury pomimo braku formalnych kompetencji naszej instytucji w tej dziedzinie;
2.2.1 starania o stopniowe utworzenie europejskiego obserwatorium współpracy kulturalnej, które — wspólnie z Parlamentem Europejskim — mogłoby opracowywać własne coroczne sprawozdanie;
2.2.2 kształtowanie ścisłej współpracy Parlamentu Europejskiego i EKES-u, co pozwoliłoby, poza utworzeniem wyżej wymienionego obserwatorium, corocznie wyznaczyć za cel promowanie przynajmniej jednej rzeczywiście wspólnej wartości kulturalnej;
2.2.3 zapoczątkowanie laboratorium przemian kulturowych zachodzących w sferze społecznej, gospodarczej i ekologicznej;
2.2.4 stworzenie europejskiej "grupy zadaniowej" (task force) zdolnej do rozwijania wymiany kulturalnej i artystycznej w strefach konfliktu.
2.3 Niniejsza opinia uzupełniająca uzasadnia się pośpiechem, z jakim musiała zostać przygotowana poprzednia opinia.
Pod koniec swej kadencji Parlament Europejski zwrócił się do nas o zapoczątkowanie procesu i współpracy EKES-PE.
Komitet podjął pracę z tym większym entuzjazmem, że dostrzegał zarysowujące się "podwójne przyśpieszenie" w ewolucji sposobu myślenia o kulturze w instytucjach europejskich.
2.3.1 Pierwsze deklaracje przewodniczącego Komisji Europejskiej José Manuela Barrosa, który stwierdził, że obecnie nadszedł "moment kultury", że "wartości kulturalne stoją w hierarchii ponad wartościami ekonomicznymi" [1], zdawały się bardzo zachęcające, zapowiadając wręcz zasadniczą zmianę kierunku.
Na tym polegał naszym zdaniem pierwszy element owego "przyśpieszenia".
2.3.2 Źródłem drugiego elementu "przyśpieszenia" był sam EKES, który jednomyślnie przyjął przedstawiony przez Przewodniczącą Anne-Marie Sigmund program, czyniący z tego zagadnienia priorytet jej kadencji.
2.3.3 Trzeba stwierdzić, że są to wątłe założenia.
Program przedstawiony przez nową Komisję nie nadaje bowiem tej zmianie kierunku rzeczywistej, konkretnej postaci.
Nawet nie wspomina się w nim wyraźnie o nowej, korzystniejszej dla kultury hierarchii wartości!
Oczywiście, przestawiony przez Komisję program "Kultura 2007-2013" nie podlega opinii naszego Komitetu.
Nie jest więc naszym zadaniem komentowanie go w niniejszym tekście. Trzeba co prawda zauważyć, że nie wydaje się on uwzględniać sam z siebie społecznego wymiaru kultury, a także, iż przewidziany na ten program budżet jest sporo niższy od kwoty, jakiej przeznaczenia oczekiwał Parlament Europejski.
Nawet jednak jeśli chodzi o przyznanie kulturze pierwszeństwa w programie EKES-u, przesadą byłoby stwierdzenie, że idea ta znalazła odbicie w rzeczywistości.
2.3.4 Ponadto — ogłoszenie przez Radę "okresu refleksji" po odrzuceniu przez Francję i Królestwo Niderlandów traktatu konstytucyjnego (który podnosił kulturę do rangi jednego z celów Unii (art. I-3.3) i miał zmienić mechanizmy decyzyjne w sferze kultury, w znacznym stopniu znosząc paraliżującą zasadę jednomyślności (art. I-17 i III-280)) oraz ubóstwo kompromisu osiągniętego w kwestii unijnej perspektywy finansowej powodują utrzymywanie się niejasności w kwestii miejsca kultury — a tym bardziej jej wymiaru społecznego — w odnowie Unii.
3.
Potrzeba dalszych prac nad doprecyzowaniem społecznego wymiaru kultury i określenia głównych kierunków działań, które mogłyby znaleźć swe miejsce we wszystkich politykach europejskich
3.1 W przyjętej pierwotnie opinii w sprawie społecznego wymiaru kultury Komitet uwzględnił trzy główne podejścia do tego zagadnienia:
- analiza nowej kultury interakcji pomiędzy praktyką gospodarczą, społeczną i ekologiczną;
- badania nad wpływem zmian w świecie pracy na strukturę społeczną i wartości kulturalne;
- analiza nowej kultury demokracji.
3.2 Niniejsza opinia uzupełniająca ma na celu wskazanie głównych kierunków, "słów kluczowych", które pozwolą w możliwie prosty sposób przełożyć te pierwsze ustalenia na język aktualnych strategii wspólnotowych.
3.3 Pierwsze słowo kluczowe to społeczeństwo oparte na wiedzy
3.3.1 W naszej opinii w sprawie społecznego wymiaru kultury stwierdziliśmy, że powszechna tendencja do wzrostu pracy umysłowej oraz intelektualizowania wszelkich aspektów pracy, w tym "pracy" konsumpcyjnej, oraz wzrastająca rola kryteriów dotyczących stosunków międzyludzkich, zagadnień stylistycznych czy twórczych, już obecnie (a tym bardziej w przyszłości) stanowią kluczowy czynnik decydujący o poziomie konkurencyjności, atrakcyjności, wzajemnego poszanowania i przedsiębiorczości poszczególnych stref geograficzno-kulturowych naszej planety.
Europa może i powinna utożsamiać się z ideą gospodarki twórczej.
3.3.2 Dlatego też EKES pragnie położyć szczególny nacisk na zagadnienia pracy, zatrudnienia w kulturze i sztuce, gospodarki kultury; życzy sobie wykorzystania w tym kontekście działalności fundacji dublińskiej.
Warto by zbadać, w jaki sposób formy pracy występujące w dziedzinach kultury i sztuki umożliwiają bardziej twórczą ocenę pracy jako całości oraz wnoszą wkład w społeczeństwo oparte na wiedzy.
3.3.3 Komitet nie akceptuje panującego wciąż, zbyt sztywnego rozgraniczenia między dziedziną tzw. kultury wysokiej a kulturalnym wymiarem techniki, gospodarki, sfery społecznej, zdrowotnej i ochrony środowiska.
Komitet aktywnie przyczynia się do znoszenia tego rozgraniczenia, m.in. w ramach swych stałych prac nad konkretyzacją zagadnień kształcenia przez całe życie oraz kształtowania społeczeństwa uczącego się.
3.3.4 Istnieje ogromne zapotrzebowanie na działalność i miejsca pracy — jednocześnie bezpieczne i elastyczne — w dziedzinach związanych z przekazem, mediacją, sztuką, wszelkimi formami przedstawiania, wiedzą o wiedzy; zderza się ono jednak z panującymi zasadami zatrudnienia, które paradoksalnie łączą w sobie niekiedy sztywność z brakiem bezpieczeństwa.
3.3.5 Kolejną przeszkodą dla wyłonienia się nowych zawodów stać się może skostnienie odziedziczonych po przeszłości hierarchii przygotowania zawodowego.
W szerszym aspekcie zauważyć należy brak prawdziwego przełożenia gospodarczego sfery niematerialnej, zbyt niską mobilność w przestrzeni europejskiej zarówno artystów i praktyków kultury, jak też ich dzieł i prac.
Należy również zwrócić uwagę na braki w dziedzinie porównywania i dzielenia się innowacjami w kulturze, które mogłyby ustrzec nas przed wielokrotnym eksperymentowaniem ze znanymi już rozwiązaniami.
3.3.6 Powodzenie takich programów jak np. ERASMUS czy "Telewizja bez granic", wkład Unii w rewaloryzację zdewastowanych obszarów życia, ożywienie wielkich zespołów miejskich poprzez rozwijanie praktyk artystycznych, trwały wzrost atrakcyjności kulturalnych stolic Europy — to pierwsze dowody na to, jak należy rozumieć społeczny wymiar kultury.
Fakt, że Unia Europejska — której zadaniem jest wszak jedynie wspomaganie polityk krajowych — często staje się już decydującym czynnikiem sprawczym wielu imprez i praktyk kulturalnych, pokazuje, iż sprawdza się tu efekt dźwigni.
Stałe zasilanie banku wiedzy o wiedzy może dać znaczny efekt mnożnikowy.
3.3.7 Z kolei poważne straty finansowe oraz negatywne skutki dla rozwoju powiązań powstających w całej tkance społeczno-gospodarczej, jakie pociągają za sobą choćby przejściowe przerwy w organizowaniu festiwali lub imprez kulturalnych, świadczą o znaczeniu dla rozwoju zrównoważonego holistycznej skuteczności miejsc pracy i praktyk artystycznych, kulturalnych i mediacyjnych, ich swobodnego przepływu i wzajemnego się zapładniania.
3.4 Drugie słowo kluczowe to globalizacja gospodarki
3.4.1 EKES wyraża opinię, że słaby — w porównaniu do jej ambitnych celów — wynik realizowania strategii lizbońskiej jest przede wszystkim rezultatem niedoceniania roli czynnika ludzkiego, kulturowego i roli zaangażowania.
W zglobalizowanej gospodarce jedynie promowanie rozwijającej się kultury europejskiej, która nie będzie już rozdzielała ani ustawiała w sztywnej hierarchii elementów gospodarczych, społecznych i ekologicznych, umożliwi Europie powstrzymanie lub wręcz zmniejszenie pogłębiającej się wciąż dysproporcji w rozwoju w stosunku do większości stref naszej planety.
3.4.2 W wielu krajach Europy, a także w innych częściach świata, uznano już gospodarcze znaczenie branży kulturalnej i kreatywnej; potwierdza to wiele raportów, analiz i zestawień statystycznych.
W branży tej powstało w ostatnich latach wiele przedsiębiorstw, a więc i miejsc pracy.
Nie sposób nie zauważać faktu, że tendencją jest powstawanie małych przedsiębiorstw, mikroprzedsiębiorstw i firm jednoosobowych, co niesie ze sobą złożone konsekwencje społeczne.
Wynika z nich np. konieczność tworzenia sieci współpracy, gdyż ze względu na małe rozmiary tych przedsiębiorstw wiele zadań wymaga współdziałania.
Wymaga to od zainteresowanych podmiotów umiejętności komunikacyjnych, negocjacyjnych i prezentacyjnych, a także pewnej znajomości prawa umów, zasad udzielania licencji itp.
Umiejętności te są niezbędne wszystkim współczesnym przedsiębiorstwom; konieczność ich opanowania stanowi nierzadko poważne wyzwanie dla małych podmiotów, które czasami tej wiedzy nie mają lub opanowały ją zaledwie częściowo, a skorzystanie z profesjonalnych rozwiązań przekracza ich możliwości finansowe, pomimo, że niektóre małe i średnie przedsiębiorstwa doskonale sobie w tej dziedzinie radzą.
Do polityki socjalnej należy z kolei znalezienie rozwiązań problemów zabezpieczenia społecznego (np. ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i od bezrobocia) wynikających z powstawania nowych typów przedsiębiorstw, nowych form zatrudnienia itp.
3.4.3 Kolejnym wymiarem społecznym jest zjawisko izolacji przedsiębiorstw działających w nowych branżach gospodarki, jak przemysł kreatywny, gdyż w branżach tych nie ma lub mało jest punktów odniesienia, wzorów umów, wskaźników sektorowych itp.
Jest to również istotny aspekt dla przyszłości branży kreatywnej; trzeba go należycie uwzględnić, tym bardziej, że rosnący zasięg globalizacji i konieczność wywalczenia sobie miejsca w konkurencji międzynarodowej sprawia, iż takie podstawowe informacje mają właśnie kluczowe znaczenie dla postępu gospodarczego.
3.4.4 Unia Europejska sama musi ponownie określić swe cele i dlatego też łatwiej jej zrozumieć obecny i przyszły wpływ globalizacji gospodarki na kształtowanie się nowych światowych wartości kulturowych. Tym bardziej obecnie, kiedy nie jest już ona i nie może być klubem czy federacją ograniczonej liczby państw "zaawansowanych" i względnie jednolitych pod względem gospodarczym, kulturowym czy duchowym.
Obecnie, kiedy to otwiera się ona na świat protestantyzmu, prawosławia, islamu; kiedy rozpoczyna negocjacje akcesyjne z Turcją — a rozszerzenie to, o ile do niego dojdzie, nie będzie podobne do żadnego z poprzednich — kiedy organizuje w sposób metodyczny swoje stosunki z najbliższymi sąsiadami, kiedy musi ponownie określić swoje miejsce, swoją szczególną rolę w globalizacji, której zasady również zmieniają się bardzo szybko [2].
3.4.5 "Europa kultury" zrodzona z państw narodowych, które niegdyś przodowały w wojowniczości, kolonizacji i imperializmie, to dziś prawdopodobnie najwłaściwsza postać Europy jako potęgi zdolnej rozwijać, eksportować, szerzyć, "profesjonalizować" kulturę pokoju, poszanowania innych i jakości.
Jest to powrót do idei, która legła u podstaw Unii Europejskiej — do woli uczestnictwa w upowszechnianiu wartości i technik pokojowych, przedkładających wzajemne kontakty i wymianę nad dominację i hierarchię.
3.5 Trzecim słowem kluczowym jest społeczeństwo obywatelskie
3.5.1 Fakt, iż EKES, którego formalne kompetencje nie rozciągają się na kulturę, przyjmuje z inicjatywy swej przewodniczącej ogólny program działania uznający kulturę za priorytet [3], ma wymowę manifestu.
3.5.2 Można to nawet uznać za deklarację skierowaną przeciwko jakiejkolwiek hegemonii myśli czysto ekonomicznej, produktywistycznej, czy nawet myślenia jedynie w kategoriach społecznych i ekologicznych.
Deklaracja ta jest tym cenniejsza, że powstała z inicjatywy podmiotów gospodarczych i społecznych Unii Europejskiej, społeczeństwa obywatelskiego, reprezentującego wszystkie sfery produkcji, konsumpcji i redystrybucji.
3.5.3 Owa stale rozwijająca się kultura europejska, odzyskująca swą jedność w miarę kolejnych historycznych rozszerzeń, jest owocem historii, pewnego dość szczególnego, specyficznego poziomu i sposobu rozwoju [4].
Jej uwypuklenie jest tym bardziej konieczne, że może ona przeciwdziałać zjawisku, którego nie da się ukryć, a jego znaczenia przecenić: głębokiemu brakowi zainteresowania czy ciekawości, nawet wręcz prawdziwej obojętności opinii publicznej krajów Unii Europejskiej wobec innych Państw Członkowskich [5].
Polityki zachęt (programy "kulturalne" Unii Europejskiej) mogą z pewnością łagodzić ten niedostatek, lecz całkowicie przezwyciężyć można go jedynie poprzez "holistyczną" wizję kultury, całkowite uznanie jej wymiaru społecznego.
3.5.4 Ogromna różnorodność zagadnień, które wyłaniają się w procesie powstawania prawdziwej demokracji społecznej i kulturalnej, zasługuje na dogłębne omówienie właśnie z ruchami społecznymi, sieciami projektów kulturalnych i partnerami społecznymi, a nie tylko między instytucjami.
Stopniowe wprowadzanie etyki i technologii współpracy pomiędzy wszystkimi partnerami stanowi bez wątpienia podstawowe wyzwanie, jakie należy podjąć, by w sposób konstruktywny przyczynić się do ukształtowania światowej wspólnoty kulturowej opartej na wyrzeczeniu się przemocy.
3.5.5 Nasze społeczeństwa nie mogą sobie pozwolić na dalszy brak uznania i udziału wszystkich społeczności wchodzących w ich skład, wszystkich środowisk.
Jak to uwidocznił Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych oraz opinie i inicjatywy EKES-u w tej sprawie (a także na inne tematy związane z dyskryminacją i ubóstwem), będą one oceniane według kryterium roli i miejsca, jakie przyznają najuboższym i najbardziej zepchniętym na margines członkom społeczeństwa.
Nie chodzi tu jedynie o zapewnienie każdej osobie należnego jej miejsca, lecz również o to, by kulturowa wartość ich walki z ubóstwem stała się udziałem całej ludzkości i umożliwiła odnowę współczesnego humanizmu.
Czyż nie należy przeciwstawić klasycznemu paradygmatowi hierarchicznego kierowania i postawy roszczeniowej (por. różne formy państwa opiekuńczego) paradygmatu czynnego udziału każdej jednostki, usamodzielnienia (ang. empowerment) wszystkich podmiotów gospodarczych, społecznych, rodzinnych i kulturowych?
Oznacza to, że w nowym systemie pojęć demokracji, jakiego potrzebuje i jaki umożliwia gospodarka globalna, społeczeństwo obywatelskie — choć niepowołane bezpośrednio do sprawowania rządów — nie może już zajmować miejsca podrzędnego, ani być przedstawiane w opozycji wobec władzy.
Żeby zagwarantować sobie pewną przyszłość i chronić się przed samowolą, musi ono lansować swoje wartości, takie jak solidarność i zachować zdolność oraz atuty "myślenia kolektywnego".
4.
Zarys propozycji oraz kierunków dalszego badania pojęcia społecznego wymiaru kultury
4.1 EKES przyjmuje do wiadomości fakt, iż — przynajmniej w chwili obecnej — powoływanie nowych struktur w rodzaju centrum monitorowania, laboratorium czy grupy zadaniowej (ang. task force) jest zdaniem jego partnerów instytucjonalnych (Komisji i Parlamentu) — a częściowo także i jego własnym — czy to zbędne, czy przedwczesne, czy też niemożliwe.
4.2 W opinii Komisji Europejskiej, a — jak się zdaje — również i Parlamentu, zadowalające wyniki w dziedzinie europejskiej współpracy kulturalnej osiągnąć można poprzez nawiązywanie kontaktów między istniejącymi strukturami, w tym różnorodnymi działającymi już ośrodkami monitorowania; nie ma zatem potrzeby ustanawiania nowych podmiotów tego typu.
4.3 EKES pragnie jednak zwrócić się do Komisji o skonstruowanie wskaźników ilościowych i jakościowych (oraz o objaśnienie ewentualnie istniejących tego typu wskaźników), które mogą służyć uzasadnianiu, ustalaniu i ocenie celów w zakresie rozwoju dialogu między kulturami, mobilności artystów i ich prac, transferu wiedzy i pojęć pomiędzy różnymi dziedzinami, do tej pory tak szczelnie od siebie oddzielonych.
4.4 Zamysł EKES-u nie ogranicza się do tego, by można było po fakcie ocenić ilościowy postęp w porównaniu z ustalonymi celami — choć oczywiście w rozszerzonej Europie, w kontekście rozwijającego się jednolitego rynku, m.in. usług, dalsze pomnażanie się kontaktów i imprez łączących różne kultury jest nieuniknione.
Chodzi o to, by dało się ustalić, czy rachunkowy przyrost konsumpcji kultury i ruchu turystycznego automatycznie pociąga za sobą rozwój wiedzy, uwagi poświęcanej innym i kultury.
Narastające zjawiska wykluczenia społecznego i rasizmu (nawet na tych terenach, jak w Holandii czy we Francji, gdzie — jak się zdawało — polityka na rzecz integracji społecznej czy wielokulturowości ukształtowała stabilny model społeczeństwa), rozziewu między partykularnymi interesami a dobrem ogółu — ogólnie rozbicia zamiast konwergencji — zasługują nie tylko na opis w kategoriach ilościowych i jakościowych, lecz również na zrozumienie.
4.5 Ponadto każdy zdaje sobie sprawę z tego, że w wielu krajach Unii polityki kulturalne — choćby i bardzo ambitne i energiczne, choćby i realizowane mniej lub bardziej konsekwentnie od dziesięcioleci — niemal w ogóle nie były w stanie zmienić odziedziczonego po przeszłości układu warstw społecznych.
4.6 Dlatego właśnie EKES z naciskiem nalega na to, by Unia Europejska stała się miejscem autorefleksji i wzajemnego kwestionowania polityk kulturalnych wszystkich państw członkowskich, miejscem sprzyjającym nowej refleksji kulturalnej o kulturze.
Przygotowania do obchodów roku dialogu między kulturami (2008) powinny stać się dla Komisji okazją do sporządzenia drobiazgowego raportu na temat rzeczywistych rozmiarów tego dialogu, utrzymujących się lub nowych przeszkód w jego rozwoju oraz nowych założeń, które można by sformułować w dążeniu do jego autentycznego pogłębienia.
EKES gotów jest bardzo aktywnie współuczestniczyć w pracach nad takim raportem, m.in. kontynuując rozważania nad społecznym wymiarem kultury, jak również nad wymiarem kulturowym społeczeństwa pod kątem stosunków międzypokoleniowych.
4.7 W niniejszej opinii uzupełniającej Komitet pragnie ponadto zaproponować:
4.7.1 stałą dbałość o "higienę kulturalną" naszego Komitetu: ilekroć w tekście jakiejkolwiek opinii poruszane będą zagadnienia, których istotnym elementem jest czynnik kulturalny, czynnikowi temu należy poświęcić konkretną część opinii.
Nie można się ograniczać do pozbawionego konkretów odwoływania się do konieczności "rewolucji kulturalnych", "zmian mentalności" czy zmiany odziedziczonych po przeszłości, a dziś już przestarzałych paradygmatów.
Należy możliwie konkretnie omówić warunki, jakie muszą być spełnione, aby do takich przemian kulturowych mogło dojść;
4.7.2 zwracanie większej uwagi na otwartą metodę koordynacji oraz na wykorzystanie tzw. dobrych praktyk. Czy nie należałoby "usztywnić" tych pojęć i związanych z nimi procedur tak, by osiągnęły one dużo większą zdolność operacyjną?
Mogłoby to posłużyć zrozumiałości, właściwemu doborowi i upowszechnianiu zdobywania oraz transferu wiedzy i zmian kulturowych sprzyjających skuteczności reform;
4.7.3 podjęcie przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny — jako idealne forum kontaktu i wymiany między poszczególnymi kulturami narodowymi, zawodowymi, społecznymi i środowiskowymi — wysiłku poszukiwania w konkretnych dziedzinach elementów i praktyk, które dałyby się przenosić z jednych branż do innych.
Za przykład niech posłużą opieka zdrowotna i edukacja, w których trwające i pożądane przemiany kulturalne są na tyle bliskie, że wskazane byłoby nasilenie spotkań i wymiany między nimi. Na przykład promowanie działań grup interdyscyplinarnych może się przyczynić do stworzenia wspólnej platformy między rożnymi dziedzinami odległymi od siebie ze względu na swój charakter.
Przyczyni się to do osłabienia ścisłych rozgraniczeń i zawężonych horyzontów w poszczególnych dziedzinach, by postęp zarysowujący się w jednej dziedzinie mógł przenosić się na inne, szybciej i pełniej niż dziś. By kultura ujęta systemowo — bez rozdzielania gospodarki, sfery społecznej i środowiska naturalnego — została uznana jako treść kulturalnej europejskiej "jedności w różnorodności" i służyła poprawie warunków życia jej narodów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie surowców odnawialnych — perspektyw rozwoju wykorzystania materiałowego i energetycznego
(2006/C 110/10)
Dnia 14 lipca 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie surowców odnawialnych — perspektyw rozwoju wykorzystania materiałowego i energetycznego.
Sekcja ds. Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 27 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą był Bernd VOSS.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 95 do 19, przy 15 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Wraz z ponownym ożywieniem strategii lizbońskiej kryteria zachowania długotrwałej równowagi stały się priorytetami towarzyszącymi celom polityki UE.
Zdaniem EKES-u, niniejsza opinia z inicjatywy własnej w sprawie surowców odnawialnych może stanowić impuls w ważnych dziedzinach, takich jak:
- zrównoważona, przyjazna środowisku baza surowcowa, zapewniająca miejsca pracy w regionach Europy;
- Europa jako dynamiczny obszar gospodarczy, tworzony w oparciu o wiedzę, który charakteryzują przyszłościowe technologie o wzrastającym popycie na całym świecie;
- wzrastające wymogi w zakresie polityki bezpieczeństwa i rozwoju w odniesieniu do zrównoważonych rozwiązań;
- dostępność i zróżnicowanie surowców w Europie;
- zmiana podejścia do eksploatacji surowców jako strategia ochrony klimatu przy jednoczesnej dbałości o różnorodność biologiczną.
1.1.1 Nawet przy coraz większym wykorzystaniu surowców odnawialnych i tak głównym wyzwaniem dla przyszłego rozwoju jest oszczędna i efektywna eksploatacja surowców naturalnych we wszystkich dziedzinach.
1.1.2 Komitet zwraca uwagę na istotny dodatni wpływ branży surowców odnawialnych na wzrost zatrudnienia w regionach i dostrzega potrzebę rozwinięcia odpowiedniej polityki dotyczącej szkolenia i podnoszenia kwalifikacji wśród pracowników i użytkowników ze wszystkich dziedzin związanych z produkcją lub zastosowaniem surowców odnawialnych.
1.2 Komitet dostrzega zaangażowanie bardzo dużej liczby różnych organów Komisji w to zagadnienie, co wynika z ich zakresu obowiązków.
Jednakże w ramach UE brakuje jasno określonej jednostki koordynującej lub grupy zadaniowej dla tej dziedziny.
Z tego względu Komitet wzywa Komisję, aby poprzez ustanowienie odpowiedniej nowej struktury zapewniła właściwy kierunek polityki, uwzględniający surowce odnawialne.
1.3 Ważnymi zagadnieniami, sprzyjającymi powszechniejszej produkcji w Europie, są rozdział płatności bezpośrednich w ramach reformy polityki rolnej UE z Luksemburga z 2003 r., rozporządzenie EFRROW (Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich) oraz przyszłe uznanie buraka cukrowego za odnawialny surowiec roślinny.
1.3.1 Przegląd systemów premiowych za uprawy energetyczne w roku 2006 powinien objąć następujące zmiany:
- możliwość zaproponowania premii w nowych państwach członkowskich, wraz z procedurą uproszczoną WPR;
- szczególna możliwość uzyskania premii w strefach, którym nie przysługuje do niej prawo wskutek procesu transformacji;
- uproszczenie administracji;
- oraz wysokość premii.
1.4 Komitet oczekuje zaplanowania rozwoju tej gałęzi gospodarki poprzez przyznanie odpowiednio wysokich udziałów w trakcie rozdziału środków z funduszy strukturalnych.
1.5 W szóstym ramowym programie badań znacznie zaniedbano badania i rozwój technologii surowców odnawialnych.
Komitet wzywa więc, by w ramach siódmego programu ramowego przewidziano konkretne działania na rzecz rozwoju surowców odnawialnych i zastosowań przemysłowych, oprócz środków na wytwarzanie energii z biomasy.
Wymaga to znacznie wyższych nakładów finansowych.
1.6 Komitet stwierdza, że obecnie czynnikiem hamującym nie jest bynajmniej ilościowa podaż wyprodukowanych już czy możliwych do wytworzenia surowców odnawialnych, ale brak rozwiniętych technologii ich przetwarzania na potencjalne produkty rynkowe.
1.7 Komitet z zadowoleniem przyjmuje plan działania UE w dziedzinie biomasy.
Ubolewa jednak, że nie przewidziano w nim jakiegokolwiek materiałowego wykorzystania biomasy, a jedynie wytwarzanie z niej energii i oczekuje oceny planu działań i stworzenia impulsów dla krajowych i regionalnych planów działań.
1.7.1 Z powodu niedostatecznych ram prawnych w większości krajów europejskich dotyczących odnawialnych źródeł energii, a zwłaszcza biomasy, ich potencjał pozostaje niewykorzystany.
EKES wzywa więc Komisję i Radę do przedstawienia skutecznych działań w tym zakresie.
1.8 Komitet zdecydowanie opowiada się za określeniem przez UE celów w odniesieniu do wielkości udziału odnawialnych źródeł surowców.
Komitet proponuje cel 4x25 do 2020 roku, tzn. wykorzystanie po 25 % energii elektrycznej, energii cieplnej, paliw i nowych materiałów, np. kompozytów, tworzyw sztucznych wzmacnianych włóknami naturalnymi lub innych produktów oleochemii.
1.9 Komitet podkreśla, że decydujące znaczenie ma opracowanie i realizacja skutecznych sposobów wprowadzenia na rynek dla wszystkich zakresów wykorzystania (energii elektrycznej, energii cieplnej, paliw oraz wykorzystania materiałowego).
Dobrym przykładem mogą być ustawy o wykorzystaniu energii, z powodzeniem wprowadzone przez niektóre państwa członkowskie.
Istotna jest elastyczność, zachęcająca i dająca inwestorom w nowe technologie bezpieczeństwo oraz uwzględniająca np. etapy rozwoju różnych technologii i wynikające z tego zmniejszenie kosztów.
1.10 W kolejnych punktach opinii zostaną określone występujące w polityce zachęty i bariery: prawodawstwo w zakresie emisji i odpadów, rozporządzenia w sprawie opakowań i pojazdów wycofanych z eksploatacji, prawo podatkowe, standaryzacja i organizacja rynku roślin włóknistych.
Rozporządzenie REACH w zakresie prawa w dziedzinie chemikaliów stworzyło nowe perspektywy dla procesów opartych na biomasie.
Przeszkody natury politycznej i administracyjnej w 25 państwach członkowskich są bardzo złożone ze względu na różne systemy polityczne i sposoby realizowania polityki.
Komitet wzywa Komisję do rozpoznania przeszkód politycznych i przedstawienia propozycji rozwiązań.
1.11 W zakresie uprawy Komitet definiuje wymogi odnoszące się do konkurencji wykorzystania powierzchni z roślinami wykorzystywanymi do celów produkcji żywności, uwzględniające bilans energetyczny i ekologiczny, jak również ochronę przyrody, środowiska i krajobrazu.
EKES proponuje wprowadzenie systemu akredytacyjnego, określającego pochodzenie i sposób przetworzenia produktu.
1.12 W wymiarze międzynarodowym niniejsza opinia podkreśla szanse UE w zakresie eksportu technologii.
EKES wzywa do uwzględnienia zasad WTO w międzynarodowym handlu biologicznymi nośnikami energii.
Zasady te powinny w szczególności dotyczyć niezależności produkcji żywności oraz standardów ekologicznych i społecznych.
1.13 Komitet w osobnej opinii przedstawi swoje stanowisko w sprawie wspólnotowego planu działań w zakresie biomasy.
2.
Uzasadnienie sytuacji wyjściowej i opis sytuacji w zakresie bazy surowców odnawialnych
2.1 Cele polityki UE: Mimo ożywienia strategii lizbońskiej i kryteriów zachowania długotrwałej równowagi brak impulsów wskazujących kierunek przyszłego rozwoju w następujących ważnych dziedzinach:
- zrównoważona, przyjazna środowisku baza surowcowa, zapewniająca miejsca pracy w regionach Europy;
- Europa jako dynamiczny obszar gospodarczy, tworzony w oparciu o wiedzę, który charakteryzują przyszłościowe technologie o wzrastającym popycie na całym świecie;
- wzrastające wymogi w zakresie polityki bezpieczeństwa i rozwoju w odniesieniu do zrównoważonych rozwiązań;
- dostępność i zróżnicowanie surowców w Europie jako klucz do większej niezależności gospodarczej;
- zmiana podejścia do eksploatacji surowców jako strategia ochrony klimatu przy jednoczesnej dbałości o różnorodność biologiczną.
Niniejsza opinia z inicjatywy własnej ma na celu wyznaczenie istotnych podstaw z punktu widzenia europejskiego społeczeństwa obywatelskiego.
2.2 Definicja: mianem surowców odnawialnych określa się produkty gospodarki rolnej, leśnej i rybołówstwa, które są przetwarzane dla celów innych niż spożywcze lub paszowe.
W ten sposób do tej dziedziny zalicza się wszystkie produkty fotosyntezy i wynikających z niej procesów życiowych.
Jest to zmagazynowana energia słoneczna.
Biomasa może być wykorzystana jako materiał lub nośnik energii.
2.3 Historia: Pozyskiwanie surowców odnawialnych należy, obok produkcji żywności i pasz, do najważniejszych zadań gospodarki rolnej.
Wypieranie tych produktów rolnych rozpoczęło się wraz z rewolucją przemysłową.
Dopiero od połowy XX wieku produkty petrochemiczne stopniowo zastępowały produkty oparte na biomasie.
Tymczasem obecnie, w oparciu o tradycyjną wiedzę oraz nowe technologie i innowacyjne badania, pojawiają się zróżnicowane nowe sposoby wykorzystania biomasy w zakresie produkcji energii, farmacji, chemii, budownictwa i transportu.
2.4 Globalne ramy polityki zasobów: Gospodarki państw UE są skrajnie uzależnione od importu nośników energii i surowców z całego świata.
Wzrastające zużycie i uzależnienie od surowców kopalnych, na przykład ropy naftowej, gazu ziemnego, ale również węgla, napotyka ograniczenia i powoduje liczne negatywne konsekwencje.
2.4.1 Brak innowacyjnych inwestycji w zmianę podejścia do eksploatacji surowców w państwach uprzemysłowionych jest wynikiem jednostronnego ukierunkowania polityki.
Uboczne efekty uzależnienia od surowców kopalnych, poza szkodami wyrządzonymi środowisku naturalnemu i globalną zmianą klimatu, to także niepokojące ryzyko w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.
2.4.2 Niewłaściwy rozwój, powodujący m. in. ubóstwo w krajach rozwijających się, przejawia się także w zmianie klimatu na świecie, wzroście cen energii i braku skutecznych alternatyw.
2.4.3 Dramatyczne zmiany klimatu, występujące na całym świecie trudności z realizacją protokołu z Kioto, jak również duże oczekiwania i niewielkie efekty konferencji w sprawie ochrony klimatu, która odbyła się w Montrealu, zostały obszernie omówione w dokumentach EKES-u.
Każdego dnia słychać apele o nowe rozwiązania na poziomie europejskim i międzynarodowym.
2.5 Surowce odnawialne są niewyczerpanym źródłem surowców i energii.
W związku z dodatnim bilansem ekologicznym mogą one ograniczyć zanieczyszczenie środowiska, w szczególności emisję dwutlenku węgla.
Są szansą dla regionalnych gospodarek i łańcuchów tworzenia wartości.
Przyczyniają się do tworzenia i utrzymania miejsc pracy na obszarach wiejskich oraz napędzają tam gospodarkę nie tylko w rolnictwie i leśnictwie, ale i w powiązanych z nimi dziedzinach.
Mogą ułatwiać stosowanie płodozmianu w rolnictwie i tym samym przyczynić się do różnorodności biologicznej.
Dzięki potencjałowi innowacyjnemu mają one wszechstronne zastosowanie i stanowią szeroką bazę surowcową dla produktów chemicznych.
2.6 Polityki krajowe państw UE reagują na zmieniającą się sytuację surowcową.
Wiele państw europejskich wprowadziło ustawy w dziedzinie energetyki dotyczące zakupu energii elektrycznej produkowanej ze źródeł odnawialnych.
Przewidują one wyższą stałą cenę zakupu, określoną na podstawie różnych kryteriów technologicznych i gospodarczych.
Rezultatem tego jest zwiększona produkcja i wprowadzenie nowych technologii na rynek, obniżenie kosztów dzięki bogatym doświadczeniom produkcyjnym oraz dopracowanie technologii.
Jednakże jak wynika m.in. z komunikatów Komisji (COM 2005) 627 i 628, w wielu państwach europejskich istnieją znaczne możliwości podjęcia działań na rzecz stworzenia skutecznych zachęt dla ich rozwoju i wprowadzenia na rynek.
2.7 Działania globalne: w różnych kulturach i państwach, szczególnie w regionach rolniczych, surowce odnawialne odgrywają coraz ważniejszą rolę.
Jako przykład podejmowanych inicjatyw politycznych i gospodarczych można wymienić program etanolowy w Brazylii oraz doświadczenia z orzechami jatrofy (roślina oleista) na suchych obszarach Indii i Afryki.
Jednak istnieją również niepokojące tendencje, np. w Azji Południowo-Wschodniej i Ameryce Południowej wycina się lasy, by wobec globalnego wzrostu popytu na olej napędowy zwiększyć podaż.
Przy tym nie tylko bilans klimatyczny jest zdecydowanie negatywny.
Stany Zjednoczone planują przeorientowanie swej polityki energetycznej, które już dawno powinno nastąpić.
Do 2030 roku planuje się wytwarzanie 20 % paliw i 25 % chemikaliów w oparciu o biomasę.
Za pomocą ustawy o bezpieczeństwie energetycznym prezydent i Kongres Stanów Zjednoczonych chcą uczynić gospodarkę opartą na biomasie filarem gospodarki amerykańskiej.
2.8 Surowce odnawialne w pracach UE: w ramach Komisji Europejskiej różnymi aspektami tego zagadnienia zajmuje się ponad dziesięć różnych dyrekcji generalnych.
Punkt ciężkości leży głównie w DG ds. Rolnictwa oraz DG ds. Energii i Transportu, jednakże prace w tej dziedzinie prowadzą również dyrekcje ds. przedsiębiorstw, przemysłu, rozwoju, badań, polityki regionalnej, handlu, konkurencji oraz podatków.
Swój wkład ma również Europejska Agencja Ochrony Środowiska w Kopenhadze.
2.8.1 Istnieją następujące inicjatywy UE na rzecz rozwoju surowców odnawialnych:
- dyrektywa 2001/77/WE w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych;
- dyrektywa 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw lub innych paliw odnawialnych;
- dyrektywa 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej;
- dyrektywa 98/70/WE odnosząca się do jakości benzyny i olejów napędowych;
- Biała księga Komisji UE wzywająca do podwojenia udziału odnawialnej energii do 2010 roku;
- reforma rynku roślin włóknistych;
- odłogowanie ziemi w UE od 1992 r. z uprawą surowców do celów innych niż spożywcze;
- reforma polityki rolnej z Luksemburga z 2003 r.: pozostaje odłogowanie ziemi z możliwością uprawy, rozdzielenie umożliwia zasadniczo dowolny wybór uprawy bez utraty dopłat bezpośrednich, nowym elementem jest powiązane wspieranie upraw energetycznych na 1,5 mln ha w UE;
- rozporządzenie EFRROW w sprawie rozwoju obszarów wiejskich również przewiduje wspieranie tego obszaru polityki;
- fundusze strukturalne;
- szósty ramowy program badań.
W ostatnim okresie Komisja opublikowała w dniu 7 grudnia 2005 r.:
- Plan działania w sprawie biomasy COM(2005)628;
- Komunikat Komisji — Wsparcie dla wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych COM (2005)627.
Obecnie w toku są następujące procesy decyzyjne gremiów europejskich:
- strategiczne wytyczne UE w sprawie rozwoju obszarów wiejskich;
- uznanie buraka cukrowego m.in. za roślinę energetyczną, zgodnie z nową reformą rynku cukru;
- siódmy ramowy program badań;
- komunikat Komisji w sprawie biopaliw (oczekiwany w 2006 r.);
- rozporządzenie REACH w sprawie chemikaliów (z nowymi perspektywami w zakresie zastosowania surowców odnawialnych, zwłaszcza w wypadku substytucji).
3.
Uwagi ogólne
3.1 EKES podkreśla jednak zasadnicze znaczenie gospodarki surowcami odnawialnymi dla zapewnienia zrównoważonego charakteru gospodarki.
Zauważa również, że dla ważniejszych produktów rolnych wartość energetyczna jest dziś wyższa niż ich wartość odżywcza jako artykułów spożywczych czy pasz.
Nawet jeśli nie wywoła to szerszej debaty na temat wspomnianych wartości, warto stwierdzić, że cena energii często osiąga dziś na rynku poziom, w porównaniu z którym ceny produktów rolnych sytuują się na poziomie minimalnym.
Z tego względu w zakresie wykorzystania materiałowego i energetycznego powstają nowe możliwości oraz potrzeby rozwinięcia i rozpowszechnienia nowych technik.
3.2 Zintegrowane wykorzystanie powierzchni: Komitet generalnie dostrzega konkurencję między różnymi roszczeniami do wykorzystania powierzchni na cele produkcji żywności, zachowania różnorodności biologicznej, ochrony przyrody i środowiska, produkcji pasz oraz produkcji surowców innych niż spożywcze.
Konkurencja ta różni się i będzie się odmiennie rozwijać w zależności od regionu.
Bardzo zróżnicowana jest także wielkość powierzchni dostępnych dla tego rodzaju upraw.
3.2.1 Ze względu na wzrost produktywności i malejące spożycie żywności w UE oczekuje się, że w średniej perspektywie czasowej dostępnych będzie dalszych 13,7 mln ze 104 mln ha powierzchni uprawnej.
Do tego należy jeszcze doliczyć obszary, które obecnie w ramach WPR przeznaczono na ugór.
Jednocześnie przy obecnej strukturze konsumpcji produktów pochodzenia zwierzęcego duża część powierzchni uprawnych wykorzystywana jest do produkcji pasz.
3.2.2 Jednak także z europejskiego punktu widzenia powierzchnia rolna i leśna jest niewielka.
Europa jest największym na świecie importerem żywności i pasz.
Komitet z zaniepokojeniem obserwuje zmniejszanie się powierzchni uprawnych w skali globalnej.
Powierzchnie wykorzystywane do celów rolniczych maleją o około 7 mln ha rocznie.
Za zagrożone uznaje się 25 % wszystkich wykorzystywanych gleb.
W 1970 roku dostępne było 0,18 ha powierzchni uprawnej na mieszkańca, obecnie jest to zaledwie 0,11 ha.
Po za tym trzeba wziąć pod uwagę dużą niepewność związaną z coraz mniejszymi plonami lub z wręcz ich brakiem wskutek zmian klimatu.
3.2.3 Komitet dochodzi do wniosku, że obok wzrostu plonów należy w szczególności zwrócić uwagę na efektywne wykorzystanie roślin zawierających lignocelulozę, np. traw i drzew oraz rolniczych produktów pochodnych, np. słomy.
Ponadto trzeba wykorzystywać energetycznie produkty uboczne recyklingu i pozostałości po nim, jak np. gnojówkę w przypadku instalacji do pozyskiwania biogazu.
Jednocześnie konieczne jest stawianie wysokich wymogów wobec rozwoju efektywnych technologii produkcyjnych i przetwórczych.
Stanowi to jedno z największych obecnie wyzwań, które powinno się uznać za integralną część europejskiej polityki badań i rozwoju.
3.2.4 Komitet stwierdza, że nowe państwa członkowskie z Europy Środkowej i Wschodniej charakteryzują się znacznym udziałem powierzchni rolnych.
Jednocześnie do tych krajów kierowana jest duża część funduszy strukturalnych.
Dzięki temu istnieją dobre warunki dla stworzenia przez działania krajowe i unijne zachęt inwestycyjnych i innowacyjnych w odniesieniu do surowców odnawialnych.
Komitet zdecydowanie wzywa UE, a zwłaszcza państwa członkowskie do tego, by zadbały o wykorzystanie, dzięki odpowiedniemu kształtowaniu prawa i planowaniu, znacznych środków z funduszy strukturalnych w dziedzinie surowców odnawialnych.
3.2.4.1 Wskutek procesu transformacji w niektórych państwach członkowskich duże powierzchnie rolne nie są zagospodarowywane.
Ponieważ w odniesieniu do takich powierzchni z reguły nie istnieją żadne prawa do płatności z tytułu WPR, Komitet zwraca uwagę na gorszą pozycję konkurencyjną przy zagospodarowywaniu tych powierzchni.
EKES sygnalizuje Komisji, Radzie oraz państwom członkowskim, że konieczne jest sprawdzenie możliwości ukierunkowanego wykorzystania funduszy strukturalnych do uzyskania odpowiedniej struktury zagospodarowania tych powierzchni w regionach oraz do tworzenia miejsc pracy.
3.2.4.2 Przegląd systemów premiowych za uprawy energetyczne (45 EUR/ha) dla 1,5 miliona hektarów nastąpi już pod koniec 2006 r., zgodnie z postanowieniami końcowymi w sprawie reformy polityki rolnej UE, przyjętymi w Luksemburgu w 2003 r.
EKES wzywa Komisję do zastanowienia się, czy wysokość premii jest wystarczająca.
Komitet uważa dotychczasowe procedury za nazbyt biurokratyczne, proponuje więc jak najszybsze zmiany administracyjne.
Obecnie nowe państwa członkowskie, które wybrały procedurę uproszczoną WPR (8 z 10 nowych państw), nie mogą ubiegać się o premię za uprawy energetyczne.
Komitet wzywa do umożliwienia tym krajom, w ramach procesu dopasowywania, dostępu do płatności obszarowych od końca 2006 r.
Jeśli chodzi o wysokość premii, powinno się przeanalizować szczególne dopasowanie dla stref, które wskutek procesu transformacji nie otrzymały prawa do wypłat.
3.3 Tworzenie wartości w regionie — nowe miejsca pracy
3.3.1 Komitet uważa, że dla wzmocnienia gospodarki regionalnej na obszarach wiejskich konieczne jest pozostawienie w regionie, w miarę możliwości, szczególnie pierwszych etapów procesu przetwórstwa.
Technologie zdecentralizowane mają pod tym względem duży potencjał dla rozwoju i wzmocnienia regionów, zapewniając z jednej strony zmniejszenie kosztów transportu surowców biologicznych, a z drugiej strony — zwiększenie możliwości tworzenia wartości w regionie w drodze regionalnego uszlachetniania i przetwarzania.
Dzięki takim regionalnym układom gospodarczym zarówno zachowuje się miejsca pracy w sektorze rolnym, jak również tworzy się nowe miejsca pracy w sektorach powiązanych z rolnictwem.
3.3.1.1 Zwiększenie udziału odnawialnych nośników energii o 5 % do 2010 roku spowodowałoby powstanie w samym tylko sektorze biomasy 250-300 tysięcy nowych miejsc pracy, głównie na obszarach wiejskich, pod warunkiem, że 70-90 % biomasy byłoby produkowane w Europie.
Nakład siły roboczej w odniesieniu do biopaliw jest o 50-100 razy większy niż w przypadku paliw kopalnych.
Produkcja energii elektrycznej z biomasy wymaga 10-20 razy, zaś produkcja energii cieplnej — 2 razy większego zatrudnienia.
Do tego należy dodać jeszcze liczne miejsca pracy związane z przestawieniem i produkcją systemów ciepłowniczych, przez co w wielu regionach w branży ciepłowniczej można oczekiwać największych efektów.
W sprawozdaniu MITRE Syntesis Report z 2003 r. przewidziano, że przy ambitnej strategii w zakresie surowców odnawialnych, wyłącznie dzięki odnawialnym źródłom energii, do 2020 r. przyrost netto miejsc pracy w UE wyniesie 2,5 mln.
Z tego ok. 2/3 mają przypadać na sektor biomasy.
EKES podkreśla więc duży potencjał zatrudnienia w tym sektorze, wymagający wszakże odpowiedniej polityki zachęt, zważywszy na przewidywalne wyższe koszty.
Niezbędne jest ustanowienie dynamicznie rozwijających się, lecz niezawodnych warunków ramowych.
3.3.1.2 Te optymistyczne perspektywy zatrudnienia pomogą szczególnie regionom wiejskim.
Z jednej strony w dziedzinie badań i rozwoju potrzebna będzie wysoko wykwalifikowana kadra, licząca ok.
400 tys. pracowników, ale jednocześnie niezbędni będą także pracownicy z niewielkimi kwalifikacjami.
W sumie niezbędne będą rozpowszechnione działania edukacyjne i szkoleniowe we wszystkich dziedzinach, zarówno dla producentów, jak i użytkowników.
3.3.1.3 Jednocześnie jednak EKES stwierdza, że konieczne jest zwiększenie oferty edukacyjnej i szkoleniowej w takich obszarach jak: badania, szkolnictwo wyższe, przemysł, rzemiosło, rolnictwo, administracja, media i konsumenci.
3.3.2 Uwzględniając zmiany strukturalne w regionach wiejskich, np. w ramach obecnej reformy rynku cukru, Komitet zdecydowanie wzywa do wykorzystania istniejącego potencjału gospodarczego i przemysłowego i ukierunkowania go również na przetwarzanie surowców odnawialnych.
Właściwymi instrumentami dla budowania nowej struktury są fundusze restrukturyzacyjne, zaś dla tworzenia nowych lokalizacji — fundusze strukturalne UE.
EKES ubolewa, że wykorzystanie środków z funduszy przeznaczonych na restrukturyzację nie jest związane z innowacyjnymi lokalizacjami, efektywnymi pod względem tworzenia miejsc pracy.
3.4 Wykorzystanie surowców odnawialnych w sposób kaskadowy
Surowce odnawialne można wykorzystywać dla celów materiałowych i energetycznych.
Alternatywne sposoby wykorzystania powinny zostać uszeregowane zgodnie z zasadą kaskady.
Z tego względu wykorzystanie materiałowe powinno się sprawdzić przed wykorzystaniem energetycznym.
Obecnie w procesach przetwórczych wykorzystuje się 80 % oleju i 59 % biomasy.
Jak w przypadku kaskad, należy określić następujące wymogi w odniesieniu do kolejności wykorzystania: wykorzystanie spożywcze, wykorzystanie materiałowe w zależności od wartości, drugorzędne wykorzystanie materiałowe lub jako surowiec energetyczny lub wykorzystanie na paszę (makuchy), wykorzystanie surowców o niskim potencjale energetycznym z zawartością lignocelulozy, wykorzystanie jako nawóz.
3.4.1 Materiałowe wykorzystanie surowców odnawialnych
EKES dostrzega wiele możliwości materiałowego zastosowania surowców odnawialnych.
W niemieckiej branży samochodowej wykorzystanie włókien naturalnych w latach od 1996 do 2003 wzrosło z 10 tys. do 45 tys. ton.
Drewno i włókna naturalne są stosowane jako materiały budowlane, co pozwala na oszczędność energii i budownictwo biologiczne.
Ulegające rozkładowi smary na bazie olei roślinnych zmniejszają szkody w środowisku naturalnym.
Z surowców odnawialnych pochodzą składniki środków czyszczących i piorących, laków i tekstyliów.
Wykorzystanie drewna i włókien naturalnych poprawia właściwości recyklingowe w konstrukcji samochodów, umożliwiając redukcję wagi zastosowanych materiałów.
Wykorzystanie długo- i krótkotrwałych tworzyw sztucznych na bazie surowców odnawialnych otwiera całkowicie nowe perspektywy również w dziedzinie odzyskiwania odpadów, ponieważ tak zwane substancje biodegradowalne mogą być kompostowane i, co bardziej rozsądne z energetycznego punktu widzenia, wykorzystywane termicznie, lub też termicznie i elektrycznie poprzez instalacje do pozyskiwania biogazu.
Surowcami dla materiałów biodegradowalnych są przede wszystkim rośliny skrobiowe, oraz cukier, oleje i lignoceluloza.
Na całym świecie ich udział wzrósł od 1995 r. do 350 tys. ton, co jest niemal wyłącznie zasługą surowców odnawialnych.
3.4.1.1 Wedle oceny Komitetu należy pracować nad licznymi nowymi sposobami wykorzystania drewna w dziedzinie budownictwa.
Należy to również uwzględnić w ramach planowania gospodarki leśnej.
Chociaż w omówionych dziedzinach zastosowań wiele produktów zostało już dopracowanych na tyle, że można wprowadzić je na rynek, należy rozwinąć technologię procesów przetwórczych, niezbędną do tego celu.
3.4.1.2 Komitet dostrzega, że w trakcie realizacji rozporządzenia w sprawie chemikaliów rozwijać należy wiele nowych zagadnień z zakresu chemii opartej na biomasie, która jest dopiero w powijakach, a zatem wymaga intensywnych badań.
W ramach procesu REACH trzeba opracować alternatywy dla ograniczonych substancji, co może być obiecującym obszarem badań dla surowców odnawialnych.
Na przykład w Niemczech udział substancji odnawialnych w przemyśle chemicznym wzrósł już z 8 % w 1991 r. do 10,4 % w 2005 r. (Wzrost ten odnosi się wyłącznie do przemysłu chemiczno-farmaceutycznego, a więc nie uwzględnia przemysłu papierniczego i branży przetwarzania włókien naturalnych).
3.4.1.3 W rozwoju linii produktów w oparciu o biomasę Komitet podkreśla następujące cele:
- oszczędne gospodarowanie materiałami i energią;
- zastąpienie surowców kopalnych i innych surowców nieodnawialnych;
- zapobieganie szkodom w środowisku naturalnym;
- wykorzystanie biodegradowalności;
- zmniejszenie wagi dzięki lekkiej budowie;
- wykorzystanie zalet budownictwa biologicznego; oraz
- ochrona pracy.
3.4.1.4 Obecnie w różnych liniach produktów barierę stanowi często nieosiągnięta minimalizacja kosztów.
Przyczyną takiego stanu rzeczy jest niewystarczające wsparcie produktu i działań wprowadzających go na rynek, jak również ograniczone wydatki na badania i rozwój.
Ponadto w niektórych krajach takie surowce podlegają również zwiększonemu opodatkowaniu.
Dlatego Komitet proponuje wprowadzić przepisy analogiczne do tych dotyczących zakupu energii elektrycznej, aby poprzez wprowadzone preferencje przyspieszyć zdolność surowców do utrzymania się na rynku i ich konkurencyjność.
3.4.2 Rynek energii cieplnej
Zdaniem Komitetu udostępnienie energii cieplnej ze źródeł odnawialnych odgrywa ważną rolę w odniesieniu do polityki klimatycznej.
Około 60 % końcowego wykorzystania energii przypada na ten sektor.
Konieczna jest jedynie cecha niskiego zużycia energii, zarówno w odniesieniu do produktu, jak i do surowca.
Komitet wyraża zaniepokojenie faktem, iż 35 % drewna przyrastającego w ciągu roku w lasach UE, włączając także niezbędny udział odpadów drewnianych, pozostaje niewykorzystane (z wyłączeniem obszarów sieci Natura 2000).
Istotne są także dodatkowe aspekty — zmniejszenie ryzyka pożaru lasów przy zmniejszeniu odpadów drzewnych oraz impulsy dla gospodarek regionalnych, wynikające z intensywniejszego wykorzystania zasobów leśnych.
Substytucja ropy naftowej i gazu ziemnego na rynku energii cieplnej jest zaawansowana technicznie i o wiele łatwiejsza z ekonomicznego punktu widzenia niż w innych sektorach.
Stanowi tym samym konieczność z punktu widzenia polityki ekologicznej i gospodarczej.
Mimo to wykorzystanie biomasy do produkcji energii cieplnej rośnie bardzo powoli.
3.4.2.1 W przeciwieństwie do energii elektrycznej i paliw, w sektorze energetyki cieplnej brakuje przepisów prawnych umożliwiających wykorzystanie energii odnawialnej.
W celu wspierania produkcji energii cieplnej z biomasy na poziomie europejskim Komitet postuluje dalsze inicjatywy legislacyjne w sprawie produkcji i wykorzystania energii cieplnej ze źródeł odnawialnych.
Komitet uważa, że uregulowania analogiczne do ustawy o zakupie energii mogłyby odpowiednio przyspieszyć realizację.
3.4.2.2 Obecnie 56 mln obywateli UE korzysta z sieci przesyłu ciepła na odległość, z czego 61 % to obywatele nowych państw członkowskich.
Komitet wzywa do ukierunkowanego wykorzystania funduszy strukturalnych dla rozbudowy i modernizacji tych systemów w oparciu o surowce odnawialne.
Należy wspierać w szczególności skojarzoną produkcję energii cieplnej i elektrycznej.
3.4.2.3 Ponieważ inwestycje w zakresie techniki grzewczej, techniki skojarzonej, przesyłu ciepła na odległość oraz systemów zaopatrzenia są inwestycjami długoterminowymi, Komitet dostrzega zdecydowanie większe potrzeby działania w najbliższym czasie, także w starych państwach członkowskich UE.
Konieczne są zwłaszcza, poza informacjami, odpowiednie dostosowanie administracyjne.
3.4.2.4 Zróżnicowana sytuacja w zakresie prawa leśnego oraz prawa własności w poszczególnych państwach członkowskich powoduje, że gospodarstwa domowe mają problem z dostępem do odpadów drzewnych z lasów.
W tym zakresie konieczne jest opracowanie nowych, niebiurokratycznych reguł, w szczególności z uwagi na nową sytuację po stronie popytu.
3.4.3 Rynek paliw
3.4.3.1 Około 30 % zużycia energii w UE przypada na transport.
Dostępne są alternatywy dla oleju napędowego w postaci olei roślinnych, biodiesla, etanolu oraz paliw syntetycznych produkowanych z biomasy.
EKES zdaje sobie sprawę z powolnych postępów w realizacji dyrektywy o biopaliwach.
Do 2010 roku założono cel 5,75 % udziału w rynku, a na rok 2005 — 2 %. Jednak ta wartość referencyjna nie została osiągnięta, ponieważ udział biomasy w 2005 r. wyniósł niecałe 1,4 %.
Komitet zdecydowanie popiera cele, określone w programie "Inteligentna Energia — Europa (EIE)", w decyzji 1230/2003/WE:
- prawodawstwo, opodatkowanie oraz normy/standardy dla paliw;
- poprawa łańcucha dostaw;
- popyt rynkowy na pojazdy napędzane paliwami alternatywnymi;
- środki towarzyszące.
3.4.3.2 Obecnie, w ramach negocjacji w WTO, w dziedzinie rozbudowy produkcji etanolu w Europie, pojawia się żądanie wprowadzenia kontyngentów na import etanolu.
Tylko w ten sposób ta młoda gałąź gospodarki może się rozwinąć w UE i przyczynić się do zastąpienia paliwa (benzyny).
3.4.3.3 Zarówno Komisja Europejska, jak i państwa członkowskie planują przy wsparciu wprowadzania paliw odnawialnych zastąpienie ulg podatkowych stałymi procentowymi wartościami domieszek.
EKES z troską zauważa, że zagrażałoby to wielu dopiero co dokonanym inwestycjom w tej młodej gałęzi gospodarki, przeto domaga się tu większej politycznej spolegliwości.
Podkreśla dalej, że w pierwszej kolejności to właśnie mechanizm ulg podatkowych umożliwia w sektorze biopaliw inwestycje dostosowane do potrzeb regionu.
3.4.3.4 Zgodnie z optymistycznymi prognozami najwyżej 35 % obecnego zużycia paliwa może być kiedyś zastąpione przez rośliny.
Paliwa BTL drugiej generacji nie są jeszcze dostatecznie rozwinięte ani technologicznie, ani pod wglądem wprowadzenia na rynek.
Przy tego typu prognozach należy także pamiętać, że określony obszar tylko raz można przeznaczyć na dany cel.
Komitet podkreśla zatem, że głównymi celami powinny pozostać bardziej efektywna polityka transportowa oraz zdecydowanie niższe zużycie paliwa, aby naszym gospodarkom narodowym zapewnić przyszłość.
3.4.4 Rynek energii elektrycznej
3.4.4.1 W okresie najbliższych trzech dekad konieczne będzie zastąpienie potencjału produkcji energii elektrycznej w wysokości 200000 MW.
Wiąże się to z inwestycjami w wysokości co najmniej 200 mld euro i z ukierunkowaniem przyszłej bazy energetycznej.
Zdaniem Komitetu oznacza to również szansę na zwiększone przejście na systemy skojarzonej produkcji energii elektrycznej i cieplnej dzięki właściwie dobranym wielkościom elektrowni.
W ten sposób można znacznie podnieść efektywność energetyczną.
3.4.4.2 Dotychczas w sektorze energii elektrycznej jako biomasę wykorzystywano przede wszystkim drewno odpadowe, gnojowicę, odpady biologiczne oraz inne odpady pochodzenia zwierzęcego i roślinnego.
Udział biomasy w produkcji energii rośnie, ale wolno.
Osiągnięcie celów dyrektywy w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych (2001/77/WE) nie będzie możliwe bez zwiększonego wykorzystania biomasy.
3.4.4.3 Ponieważ w dziedzinie produkcji energii elektrycznej "wąskim gardłem" jest system dystrybucji energii elektrycznej, stałe warunki zakupu energii mogą działać w sposób efektywny.
EKES następujące punkty w procesie organizacji uznaje za ważne: pewność dla inwestycji innowacyjnych, ceny zakupu zróżnicowane w zależności od kosztów produkcji i z uwzględnieniem dostępnych technologii, ocena pięcioletnia dla dostosowania cen zakupu w odniesieniu do nowych inwestycji stosujących bardziej efektywne technologie, system premiowy dla nowych technologii, wykorzystanie energii cieplnej, jednostki mniejsze, bardziej regionalne.
Również system premiowy w zależności od wykorzystanego surowca wydaje się być rozsądny.
Komitet dostrzega konieczność wynagradzania za pomocą systemu premiowego wykorzystania użytków zielonych i międzyplonów, produktów pochodnych takich jak słoma, ale również wykorzystania produktów pochodnych, na przykład makuchów i odpadów warzelnianych.
3.4.5 Cele
Istnieją cele określone przez UE dla takich dziedzin, jak produkcja biopaliw i energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii.
Powinny one być aktualizowane z uwzględnieniem zmian cen na rynkach kopalnych nośników energii.
Komitet uważa, iż w ramach Unii Europejskiej powinny zostać określone wspólne cele i ramy działania w zakresie wykorzystania materiałowego i ciepłownictwa.
3.4.5.1 W odniesieniu do określenia celów Komitet uważa, że należy wyznaczyć cel 4 x 25 do 2020 roku.
W odniesieniu do przyszłego wykorzystania biomasy oznacza to, że 25 % energii elektrycznej, 25 % energii cieplnej, 25 % paliw oraz 25 % materialnych produktów z ropy naftowej, na przykład tworzyw sztucznych, powinno zostać wyprodukowane za pomocą surowców odnawialnych i odnawialnych źródeł energii.
Podstawą jest dzisiejsze wykorzystanie surowców kopalnych.
Jednak nawet mimo przestawienia się na surowce odnawialne, ukierunkowanego na osiągnięcie tych celów, decydujące znaczenie dla rozwoju gospodarki ma efektywne wykorzystanie wszystkich zasobów.
Oznacza to, że w UE niezbędna jest powszechna wyraźna poprawa efektywności materiałowej i energetycznej.
3.5 Rozpoznanie barier politycznych hamujących rozwój linii produktów!
Przeszkody natury politycznej i administracyjnej w 25 państwach członkowskich są bardzo złożone ze względu na różne systemy polityczne i prawne warunki ramowe.
Poniżej omawia się zatem istotne dziedziny, które zarówno UE, jak i państwa członkowskie powinny zbadać ze względu na to, jakie nieusprawiedliwione czynniki hamują w ich wypadku postęp w wykorzystaniu surowców odnawialnych.
3.5.1 Rośliny włókniste
Dla inwestorów barierą w prowadzeniu inwestycji są kontyngenty krajowe w zakresie włókiennictwa w odniesieniu do włókien krótkich i długich.
W związku z wprowadzeniem dotacji do przetwórstwa włókien krótkich Komitet popiera opinie wyrażone w badaniu rynku konopi i lnu, przeprowadzonym przez Ernst&Young na zlecenie Komisji UE.
W badaniu proponuje się utrzymanie dotacji dla włókien krótkich i przekształcenie ich w dotację dla wszystkich włókien.
W celu osiągnięcia dynamicznego rozwoju przemysłu włókien naturalnych w UE Komitet wzywa do zapewnienia bezpieczeństwa planowania w tym obszarze rynku.
3.5.2 Materiały budowlane
Należy w taki sposób dostosować proces udzielania zezwoleń w ramach prawa budowlanego, aby premiować wykorzystanie surowców odnawialnych jako materiałów budowlanych ze względu na ich dodatnie cechy produktowe i łatwość recyklingu.
W szczególności Komitet wzywa Komisję do zbadania, w jakim stopniu ramy prawne wykluczają ich wykorzystanie w sektorze budownictwa i do przedstawienia propozycji zmian w tym zakresie.
3.5.3 Prawo w zakresie emisji i odpadów
Uregulowania w zakresie emisji, w szczególności w odniesieniu do małych instalacji spalania oraz uregulowania w zakresie odpadów odnoszące się do produkcji energii elektrycznej z biomasy i w dziedzinie materiałów biodegradowalnych często uniemożliwiają wykorzystanie potencjału surowców odnawialnych.
Dlatego Komitet wzywa do stworzenia takich ram w zakresie ochrony środowiska, które umożliwią dynamiczne wprowadzenia tych produktów na rynek lub zwiększone wykorzystanie biomasy bez uszczerbku dla środowiska naturalnego.
Odnosi się to także do dyrektywy w sprawie czystości powietrza.
Komitet wzywa ponadto do dostosowania dyrektywy o pojazdach wycofanych z eksploatacji, co umożliwi lepsze wykorzystanie odpadów oraz do zanalizowania w tym sektorze zwłaszcza efektywności energetycznej pod kątem nowych materiałów, lekkiej budowy i możliwości recyklingu.
3.5.4 Prawo podatkowe
Uwzględniając ujednolicenie systemów podatkowych w Europie, Komitet wzywa do stworzenia systemu podatkowego, który byłby nastawiony na ochronę środowiska i wykorzystanie surowców.
W związku z tym należy także dążyć do likwidacji ulg podatkowych z tytułu wykorzystania surowców kopalnych.
Należy zbadać możliwość zmniejszenia podatku obrotowego, przykładowo w zakresie włókien naturalnych.
Jako inny przykład można podać zmniejszenie stopy podatku obrotowego przy wykorzystaniu surowców odnawialnych w ciepłownictwie.
3.5.5 Standaryzacja europejska
Nawet jeśli standardy przetwarzania zostały prawnie uregulowane, to i tak systemy standaryzacyjne z uwzględnieniem nowych materiałów i technologii w dziedzinie biomasy należy na bieżąco kontrolować i dostosowywać.
Poprzez standaryzację procesu trzeba zapewnić zwłaszcza dodatni bilans pochodzenia.
Konieczny jest przy tym wymóg akredytacji.
Dla przykładu, wycięcie lasu tropikalnego dla wyprodukowania oleju palmowego oznacza ujemny bilans węgla przez okres 30 lat.
Poza tym w kontekście europejskim należy uzupełnić standaryzację o pozytywne cechy produktowe i możliwości recyklingu.
3.6 Inicjatywy polityczne na rzecz zwiększonego wykorzystania surowców odnawialnych w UE
Komitet z troską zauważa, że obecnie nie ma żadnych postępów, jeśli chodzi o skuteczniejszą europejska politykę energetyczna i surowcową.
Komitet krytycznie ocenia fakt, że wiele organów Komisji zupełnie niezależnie od siebie zajmuje się surowcami odnawialnymi.
Ponieważ zagadnienie to ma zasadnicze znaczenie, Komitet wzywa do utworzenia jednostki koordynującej lub grupy zadaniowej w Komisji.
Jak określono w punkcie 3.4.5.1, nieodzowne jest ambitne określenie celów.
3.6.1 Plan działania w sprawie biomasy
3.6.1.1 Komitet z zadowoleniem przyjmuje opracowanie przez Komisję wspólnotowego planu działania w sprawie biomasy.
Na jego podstawie powinny zostać opracowane krajowe/regionalne plany działań.
Konieczne jest również monitorowanie osiągania celów.
Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w planie działań w znacznym zakresie podjęte zostało zagadnienie niewykorzystanego potencjału w zakresie ciepłownictwa.
Komitet ubolewa jednak, że plan działania w sprawie biomasy obejmuje wyłącznie wykorzystanie biomasy do celów produkcji energii.
Komitet wzywa zatem do uzupełnienia planu działania o zagadnienie materiałowego wykorzystania biomasy, do wspierania badań nad nowymi zastosowaniami oraz podejmowania działań informacyjnych, publicznych i doradczych.
W zakresie polityki gospodarczej konieczne jest rozpoczęcie inicjatywy założycielskiej w dziedzinie surowców odnawialnych, celem wzmocnienia w szczególności MŚP, wziąwszy pod uwagę trudności z przyciągnięciem kapitału wysokiego ryzyka.
Komitet żałuje, że w planie działań nie zaproponowano wystarczająco dostosowanych warunków dostępu do rynku, by uwzględnić problemy w zakresie handlu międzynarodowego.
3.6.1.2 W komunikacie Komisji w sprawie wsparcia dla wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (COM(2005) 627) z dnia 7 grudnia 2005 r. stwierdza się, że wskutek niedostatecznych ram prawnych w większości krajów europejskich potencjał szczególnie w dziedzinie biomasy i biogazu pozostaje niewykorzystany.
Systemy zakupu, w których cena określana jest na podstawie kosztów, okazały się bardzo skuteczne we wprowadzeniu energii produkowanej ze źródeł odnawialnych na rynek.
EKES oczekuje, że Komisja przedstawi dalsze inicjatywy, będące konsekwencją tego sprawozdania.
3.6.2 Badania i rozwój
3.6.2.1 Komitet nie dostrzega, aby zagadnieniu wykorzystania biomasy poświęcono znaczną uwagę w siódmym ramowym programie badań.
Bardziej obszerne programy badawcze są potrzebne zarówno w dziedzinie energetycznego, jak i materiałowego wykorzystania surowców odnawialnych.
EKES przypomina o koniecznych powiązaniach z innymi dziedzinami badań, takimi jak badania w zakresie materiałoznawstwa, chemii i nanotechnologii.
Zdaniem Komitetu przyjęcie rozporządzenia REACH stanowi dodatkowe uzasadnienie dla zwiększenia działalności badawczej w zakresie chemii opartej na biomasie.
3.6.2.2 Jednakże bez zasadniczej, postulowanej przez Komitet, zmiany paradygmatów w nowym ramowym programie badań w UE nie uda się osiągnąć koniecznego przełomu w dziedzinie surowców.
Obecnie czynnikiem hamującym nie jest bynajmniej ilościowa podaż surowców odnawialnych, jeśli chodzi o obszar.
Znacznie większym problemem jest technologicznie niezaawansowana technika przetwarzania lub brak rozwiniętych technologii przetwarzania na potencjalne produkty rynkowe.
W tej dziedzinie należy zintensyfikować działania badawcze.
3.6.3 Fundusze strukturalne
Komitet oczekuje przyznania inwestycjom w zakresie surowców odnawialnych minimalnego udziału w wykorzystaniu środków funduszy strukturalnych w kolejnym okresie finansowym.
3.7 Ochrona środowiska, przyrody i krajobrazu — zapewnienie różnorodności gatunkowej
Komitet wyraża przekonanie, że zwiększenie wykorzystania surowców odnawialnych nie może odbyć się kosztem innych celów ochrony środowiska.
Z tego względu zaleca uwzględnienie następujących zasad:
- w odniesieniu do upraw surowców odnawialnych obowiązują te same zasady dobrej praktyki zawodowej, jak w przypadku produktów żywnościowych;
- powierzchnie także po uprawie roślin w celach innych niż spożywcze muszą być zdatne do uprawy roślin w celach spożywczych, zgodnie z procedurami wskazanymi w punktach 3.2-3.2.3;
- produkcja surowców odnawialnych powinna odbywać się na powierzchniach obecnie wykorzystywanych do produkcji rolnej lub powierzchniach odłogowanych.
Należą do nich również te powierzchnie, które nie są przejściowo zagospodarowane np. wskutek transformacji.
Nie może to prowadzić do zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych;
- w celu zmniejszenia kosztów transportu, który jak wiadomo szkodzi środowisku, należy wspierać produkcję w ramach gospodarki regionalnej lub lokalnej;
- należy zapewnić przeznaczenie powierzchni o dużej wartości ekologicznej do celów ochrony przyrody i zagospodarować je w ramach takich celów;
- należy wspierać i produkować w szczególności te surowce odnawialne, które charakteryzują się dobrym bilansem ekologicznym.
Te zasady powinny być podstawą także dla krajowych i międzynarodowych standardów akredytacyjnych.
Poprzez wdrożenie tych zasad pozyskiwanie surowców odnawialnych może stanowić rozwiązanie korzystne dla wszystkich stron — dla rozwoju gospodarczego i dla środowiska, zgodnie z hasłem: "zbieżne cele osiąga się za jednym zamachem".
3.8 Międzynarodowy wymiar rozwoju surowców odnawialnych
Wobec możliwych konfliktów o surowce takie jak ropa naftowa, rozwój surowców odnawialnych w Unii Europejskiej ma również znaczenie w zakresie polityki zewnętrznej, polityki rozwojowej oraz wspierania pokoju.
3.8.1 Zaopatrzenie wszystkich grup ludności w żywność powinno być najwyższym priorytetem we wszystkich krajach.
Z tego względu Komitet, uwzględniając handel międzynarodowy, uważa, że produkcja i eksport biologicznych nośników energii w żadnym przypadku nie może zagrażać zaopatrzeniu danego kraju w żywność.
W tym aspekcie należy również uwzględnić reguły WTO.
Rządy powinny móc ustanowić niezbędne ramy polityczne, zapewniające bezpieczeństwo żywnościowe swoich krajów.
EKES podkreśla też konieczność ujęcia standardów pracy oraz norm ekologicznych w pozataryfowych układach Światowej Organizacji Handlu w zakresie międzynarodowego handlu surowcami odnawialnymi.
Komitet popiera utworzenie Międzynarodowej Agencji do spraw Energii Odnawialnej (IRENA) i wzywa do większej przejrzystości w międzynarodowej gospodarce surowcami.
3.8.2 EKES podkreśla, że gospodarka UE uzależniona jest od rozwoju i eksportu innowacyjnych technologii [1].
Nowoczesne procesy i produkty oparte na surowcach odnawialnych stanowią podstawę do uzyskania przewodniej roli w światowym handlu w zakresie technologii przyszłości.
Ramy polityczne rozwoju surowców odnawialnych odgrywają zatem decydującą rolę w rozwoju gospodarczym w Unii Europejskiej.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie zapobiegania przestępczości nieletnich, sposobów postępowania w kwestii przestępczości nieletnich oraz roli wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich w Unii Europejskiej
(2006/C 110/13)
Dnia 10 lutego 2005 r., działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił opracować opinię w sprawie zapobiegania przestępczości nieletnich, sposobów postępowania w kwestii przestępczości nieletnich oraz roli wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich w Unii Europejskiej.
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 lutego 2006 r. (sprawozdawcą był José María ZUFIAUR NARVAIZA).
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 marca) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 98 głosami za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Wprowadzenie
1.1 Przestępczość młodocianych staje się obecnie jednym ze zjawisk wywołujących coraz większe zaniepokojenie społeczeństw europejskich. Jest to też, od ubiegłego wieku, jeden z problemów kryminologicznych, który podlega stałej obserwacji międzynarodowej.
Należy jednak zaznaczyć, że zachowania nieletnich są często społecznie bardziej zauważalne niż zachowania dorosłych, szczególnie jeśli są one negatywne. W ten sposób postrzeganie społeczne młodych sprawców wykroczeń staje się szczególnie nieprzychylne.
Poza tym wypada przypomnieć, że często ofiarami nieletnich przestępców są także ludzie młodzi.
W związku z tym znaczenie, jakie społeczeństwo europejskie przyznaje zjawisku przestępczości młodocianych, wymaga wypracowania skutecznych reakcji, opierających się na trzech filarach, tj.: prewencji, środkach karno-wychowawczych oraz integracji społecznej i ponownego włączenia niepełnoletnich i młodocianych sprawców wykroczeń do życia społecznego.
1.2 Zdaniem EKES-u, przygotowanie wspólnej strategii walki z przestępczością nieletnich powinno być celem, któremu należy poświęcić w UE jak najwięcej uwagi, nie tylko dlatego, że dotyczy szczególnie wrażliwej części ludności (młodociani i nieletni należący często do kategorii zagrożonych wykluczeniem społecznym), ale także dlatego, że zapobieganie i praca prowadzona obecnie z nieletnimi i młodymi sprawcami wykroczeń oznacza, oprócz próby ich resocjalizacji, zapobieganie przestępczości dorosłych w przyszłości.
Choć istnieją już projekty i polityki europejskie mogące mieć uboczny wpływ na zapobieganie przestępczości nieletnich (europejska strategia zatrudnienia przyjęta przez Radę w Luksemburgu w listopadzie 1997 r., europejska agenda społeczna przyjęta przez Radę w Nicei w grudniu 2000 r., europejski pakt na rzecz młodzieży i wspierania aktywnego obywatelstwa przyjęty przez Radę Europejską w Brukseli w marcu 2005 r. itp.) oraz różnorodne umowy i uchwały dotyczące młodzieży [1], przyczyniające się do normalnego procesu włączania tej grupy ludności w tkankę społeczną, brak jest narzędzi i środków przeznaczonych specjalnie na zwalczanie zjawiska przestępczości młodocianych.
1.3 Analiza stanu rzeczy w krajach UE nie jest łatwa, gdyż każdy z nich określa pojęcie przestępczości młodocianych na podstawie innych kryteriów.
I tak, w niektórych krajach pojęcie to obejmuje zachowania nieletnich mieszczące się w którymś z przypadków przewidzianych w prawie lub w kodeksie karnym.
W innych krajach, gdzie system wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich oparty jest na modelu wychowawczym lub dowartościowującym, zakres zachowań ściganych przez system wymiaru sprawiedliwości jest poszerzony o pewne zachowania wyłącznie, jeśli zostały popełnione przez nieletnich — w tym czyny, które w wypadku popełnienia przez dorosłego byłyby ścigane wyłącznie na drodze administracyjnej lub cywilnej, albo nie byłyby ścigane w ogóle [2].
Istnieją również znaczne różnice w zakresie środków karnych. Niektóre kraje opracowały prawo karne dla nieletnich z odrębnym systemem sankcji, inne natomiast stosują w stosunku do młodocianych takie same kary jak w stosunku do dorosłych, choć z uwzględnieniem pewnych ograniczeń i złagodzeń.
Do tego wszystkiego dochodzą różnice w określaniu zakresu wieku odpowiedzialności karnej młodocianych; chociaż co do górnej granicy wieku panuje w większości państw zgodność (18 lat, z możliwością rozszerzenia do 21 lat w niektórych krajach), to w przypadku granicy dolnej różnice są już wyraźne (wiek od 7 do 16 lat) [3].
1.4 Jeśli wziąć pod uwagę ograniczenia spowodowane tymi rozbieżnościami, należy wskazać, że z porównania danych statystycznych z krajów Unii Europejskiej wynika, iż przestępczość młodocianych stanowi średnio prawie 15 % wszystkich czynów przestępczych, w niektórych krajach osiągając nawet 22 %.
Należy tu również podkreślić, że przestępczość "ukryta" (część lub liczba czynów przestępczych, o której nie wiedzą formalne instancje kontroli społecznej, czyli policja i sądy) jest w znacznej mierze przestępczością nieletnich.
Dzieje się tak, gdyż jest to przeważnie drobna przestępczość, a także dlatego, że ofiary, często również nieletnie, rzadziej odwołują się do wspomnianych instancji.
1.5 Niezależnie od wyników badań statystycznych w danym momencie, pewne jest to, że w krajach europejskich szeroko rozpowszechnione jest przekonanie o wzroście przestępczości młodocianych oraz o tym, że przestępstwa popełniane przez młodych ludzi są coraz poważniejsze.
W tej sytuacji obywatele domagają się skuteczniejszych mechanizmów kontroli, co w wielu krajach prowadzi do zaostrzenia przepisów dotyczących nieletnich.
Wszystkie te czynniki wpływają na potrzebę wprowadzenia środków koordynacji i orientacji, ułatwiających zarządzanie tym zjawiskiem na szczeblu europejskim, a także odpowiednich środków polityki informacyjnej, które pomogłyby "oddramatyzować" przesadnie negatywny sposób postrzegania tego problemu, wspomniany w pierwszym punkcie niniejszej opinii, nadając mu właściwe proporcje.
1.6 Nie umniejszając w żaden sposób znaczenia analizy przyczyn zjawiska przestępczości nieletnich (tematowi temu, w sposób skrótowy, poświęcony jest następny rozdział) ani potrzeby dokładnej wzmianki o politykach prewencyjnych (o których także jest mowa w niniejszym dokumencie, i które to powinny być nakierowane przede wszystkim na eliminowanie wspomnianych przyczyn), głównym celem niniejszej opinii jest analiza sytuacji nieletnich, którzy z powodu swojego zachowania niezgodnego z prawem karnym podlegają właściwym systemom wymiaru sprawiedliwości wobec młodocianych, a także analiza metod interwencji, mających na celu zapewnienie ochrony, reedukacji i ponownego włączenia do życia społecznego nieletnich tak, aby zapobiec ich powrotowi do zachowań łamiących prawo.
2.
Przyczyny przestępczości młodocianych
2.1 Przyczyny i okoliczności powodujące, że nieletni dopuszczają się przestępstw są liczne i różnorodne, a wśród znawców problematyki nie ma co do nich zgodności.
Jednak biorąc pod uwagę powszechnie akceptowane przyczyny oraz skupiając się w szczególności na czynnikach gospodarczych i społeczno-środowiskowych — najważniejszych w perspektywie niniejszej opinii — można wyróżnić następujące:
2.1.1 Pochodzenie nieletnich z rodzin rozbitych, a nawet same trudności wynikające czasem z prób pogodzenia życia zawodowego i rodzinnego przez rodziców; w obu tych sytuacjach coraz częściej pojawiają się przypadki braku uwagi dla dzieci oraz braku ograniczeń i kontroli wobec nich.
W wyniku tego młodzi ludzie próbują czasami rekompensować te braki wstępując do band czy gangów młodocianych, których członkowie utożsamiają się z jakąś wspólną symboliką (typu ideologicznego, muzycznego, etnicznego, sportowego itp.), lecz które charakteryzują się zwykle zachowaniami niezgodnymi z prawem.
Tego typu grupy wykazują często wysoki odsetek zachowań antyspołecznych (wandalizm, graffiti) lub faktycznej przemocy i działań przestępczych.
2.1.2 Marginalizacja społeczno-ekonomiczna lub ubóstwo, które również utrudniają odpowiedni proces socjalizacji nieletnich.
Zjawisko to dotyczy w większej mierze młodzieży należącej do rodzin imigranckich (szczególnie wrażliwi są nieletni imigranci pozbawieni opieki rodzinnej) oraz skupionej w "gettowych" dzielnicach wielkich miast, czyli rejonów pozbawionych często ludzkiego charakteru, co sprzyja powstawaniu u ich mieszkańców odczucia niepokoju i agresji.
2.1.3 Opuszczanie zajęć i niepowodzenia szkolne, pojawiające się już w wieku szkolnym etykietowanie i napiętnowanie społeczne, co w wielu wypadkach ułatwia podjęcie zachowań antyspołecznych lub wkroczenie na drogę przestępstwa.
2.1.4 Bezrobocie, którego najwyższe wskaźniki notuje się wśród młodzieży, rodzące w wielu wypadkach frustrację i poczucie beznadziejności, będące podatnym terenem dla zachowań odbiegających od normy [4].
2.1.5 Obrazy i postawy pełne przemocy ukazywane przez niektóre środki społecznego przekazu w pewnych programach czy w grach wideo przeznaczonych dla nieletnich, co przyczynia się do wpojenia nieletnim systemu wartości, w którym przemoc jest dopuszczalna.
2.1.6 Używanie narkotyków i substancji toksycznych, które w wielu przypadkach prowadzi osobę uzależnioną do popełniania przestępstw celem zdobycia środków na zaspokojenie potrzeb związanych z uzależnieniem.
Poza tym, wskutek zażywania tych substancji lub pod wpływem głodu narkotykowego obniżają się lub zanikają normalne mechanizmy inhibicyjne.
Należy także wspomnieć o nadużywaniu alkoholu (nawet jeśli jest sporadyczne), które szczególnie często wpływa na popełnianie aktów wandalizmu oraz wykroczeń przeciw przepisom ruchu drogowego.
2.1.7 Zależnie bądź niezależnie od czynnika określonego powyżej występują także, zazwyczaj łącznie z innymi czynnikami społecznymi lub środowiskowymi, zaburzenia osobowości lub zachowania, które sprawiają, że młodzi ludzie zachowują się w sposób impulsywny lub nieprzemyślany, nie kierując się społecznie przyjętymi normami zachowania.
2.1.8 Niewystarczające nauczanie i przekazywanie wartości obywatelskich czy społecznych, jak np. poszanowanie zasad, solidarność, wspaniałomyślność, tolerancja, szacunek wobec innych, samokrytyka, empatia, poczucie dobrze wykonanej pracy itp., które w naszych "zglobalizowanych" społeczeństwach są zastępowane przez wartości bardziej utylitarne, takie jak indywidualizm, konkurencyjność, konsumpcjonizm, które w określonych okolicznościach mogą wywoływać pewne zagubienie jednostek w społeczeństwie.
2.2 Zespół tych czynników można zaobserwować w większym lub mniejszym stopniu we wszystkich krajach Unii Europejskiej, w społeczeństwach o wysokim poziomie dobrobytu, lecz w których pojawiają się elementy rozkładu struktur i braku spójności społecznej, wyjaśniające tego rodzaju zachowania antyspołeczne lub odbiegające od normy.
2.3 Aby zapobiegać tym zjawiskom i zwalczać przestępczość nieletnich, społeczeństwa powinny stosować strategię łączącą środki zapobiegawcze, interwencyjne i represyjne.
Strategie zapobiegawcze i interwencyjne powinny mieć na celu integrację społeczną całej młodzieży, głównie za pośrednictwem rodziny, wspólnoty, rówieśników, szkoły, kształcenia zawodowego i rynku pracy.
Środki prawne i represyjne powinny natomiast uwzględniać zasady legalności, domniemania niewinności, prawa do obrony, gwarancji procesowych, poszanowania życia prywatnego, proporcjonalności i elastyczności.
Przez cały czas trwania procedury sądowej, a także przy wyborze kary i sposobu jej zastosowania, należy kierować się zasadą nadrzędnego interesu nieletniego [5].
3.
Ograniczenia tradycyjnych systemów wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich
3.1 Starając się zareagować i przystosować do współczesnych realiów przestępczości, klasyczne modele wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich napotkały wiele trudności.
Europejskie systemy w tej dziedzinie były rzeczywiście powolne, nieskuteczne i ekonomicznie ułomne: powszechne były długie okresy oczekiwania, a odsetek nieletnich z recydywą — bardzo wysoki.
Jednocześnie tradycyjne mechanizmy nieformalnej kontroli społecznej (szkoła, rodzina, miejsce pracy itp.) uległy stopniowemu osłabieniu.
3.2 Model zwany opiekuńczym, paternalistyczny i traktujący nieletniego sprawcę wykroczeń jako osobę społecznie chorą (myląc go i stawiając na równi z innymi nieletnimi pozbawionymi ochrony), który pojawił się na początku XX-ego wieku, przekształcił się w niektórych krajach (szczególnie w krajach skandynawskich) w tzw. model edukacyjny (zwany też modelem dowartościowującym), będący modelem społecznym lub wspólnotową formą odpowiedzi na przestępczość młodocianych. System ten, znajdując się na marginesie systemu sądowego, pozbawił jednak nieletniego niezbędnej ochrony prawnej.
3.2.1 Różne konwencje i traktaty międzynarodowe dotyczące wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich (Wzorcowe Reguły Minimum Narodów Zjednoczonych dotyczące Wymiaru Sprawiedliwości wobec Nieletnich ("reguły pekińskie") z 1985 r., Wskazania Narodów Zjednoczonych dotyczące Zapobiegania Przestępczości Nieletnich ("wskazania z Rijadu") z 1990 r., Reguły Narodów Zjednoczonych dotyczące Ochrony Nieletnich Pozbawionych Wolności z 1990 r. oraz zalecenie nr R(87)20 Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie reakcji społecznych wobec przestępczości młodocianych) spowodowały, począwszy od lat 80, stopniową zmianę w systemach wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich w krajach europejskich, wprowadzając tzw. model oparty na odpowiedzialności.
Szczególnie warto wyróżnić w tym procesie Konwencję Praw Dziecka, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1989 r., która została ratyfikowana przez wszystkie państwa członkowskie UE — stając się w ten sposób przepisem obowiązkowo przestrzeganym przez te państwa — i której art. 37 i 40 poświęcono zajmującej nas tu kwestii.
Dzięki modelowi odpowiedzialności doszło do wzmocnienia pozycji prawnej nieletniego, a wymiar sprawiedliwości wobec nieletnich zbliżył się do wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych wobec dorosłych, przyznając młodocianym takie same prawa i zabezpieczenia, jakie mają osoby dorosłe.
Chodzi o połączenie podejścia wychowawczego i sądowego, stosując model gwarantujący ochronę i środki wybitnie wychowawcze.
Mówiąc skrótowo, celem jest "nauczenie odpowiedzialności".
3.3 Opisany wyżej model, wynikający ze wspomnianych norm międzynarodowych, został stopniowo przyjęty w prawodawstwie wszystkich 25 krajów należących obecnie do Unii.
3.3.1 Model oparty na odpowiedzialności zasadza się na następujących elementach:
- Raczej zapobiegać niż karać: najlepszym sposobem walki z przestępczością nieletnich jest sprawienie, by nie pojawiali się młodociani przestępcy. Do tego niezbędne są odpowiednie programy opieki społecznej, wsparcia na rynku pracy oraz wsparcia gospodarczego i wychowawczego (spośród których nie należy zapominać o tych, które zachęcają i ułatwiają dostęp do odpowiedniego korzystania z czasu wolnego i rozrywek).
- Ograniczyć do niezbędnego minimum stosowanie tradycyjnego systemu wymiaru sprawiedliwości i wdrożyć nowe, specjalnie opracowane systemy skupiające się na zjawisku przestępczości nieletnich, pozostawiając wyspecjalizowanym instytucjom (opiekuńczym i społecznym) pozostałe sytuacje, w których mogą się znaleźć nieletni (porzuceni, ofiary znęcania się, nieprzystosowani itd.).
- Ograniczyć interwencję państwa polegającą na karaniu, przy jednoczesnym wdrożeniu strategii zapobiegawczych w dziedzinie opieki społecznej nad nieletnimi, polityki socjalnej, rynku pracy, oferty możliwości spędzania wolnego czasu i ogólnie polityki na szczeblu lokalnym, stwarzając równocześnie większe możliwości działania społeczności lokalnej i innym grupom społecznym w rozwiązywaniu konfliktów i poszukiwaniu możliwych alternatyw (rodzina, pracownicy społeczni, szkoła, gmina, organizacje społeczne itp.).
- Ograniczyć do minimum środki i kary pozbawienia wolności, stosując je tylko w sytuacjach wyjątkowych.
- Uelastycznić i zróżnicować środki karne, które powinny być uzależnione od sytuacji nieletniego (i dostosowane do niej)), od okoliczności, od postępów i przebiegu wykonywania lub stosowania danego środka, jako rozwiązania alternatywne wobec pozbawienia wolności.
- Stosować wobec nieletnich sprawców wykroczeń wszystkie prawa i zabezpieczenia, z których korzystają dorośli w procesie karnym (uczciwy, bezstronny i sprawiedliwy proces).
- Sprawić, by oficjalne organy kontroli społecznej będące częścią systemu wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich były bardziej profesjonalne i wyspecjalizowane.
Z tego punktu widzenia absolutnie konieczne jest dostosowanie kształcenia specjalistycznego wszystkich tych, którzy uczestniczą w wymierzaniu sprawiedliwości nieletnim (policja, sędziowie, prokuratorzy, adwokaci i osoby odpowiedzialne za wykonanie kary).
4.
Nowe tendencje w wymiarze sprawiedliwości wobec nieletnich
4.1 Istnieją jednak inne możliwe podejścia do przestępczości młodocianych, wykraczające poza tradycyjny system odosobnienia.
I tak, nowe tendencje międzynarodowe — nie kwestionując, w koniecznych przypadkach, niezbędnych środków wychowawczych związanych z pozbawieniem wolności — idą w kierunku systemów zastępczych lub uzupełniających, tak aby podejście do nieletnich było jak najskuteczniejsze i, przede wszystkim, bardziej wychowawcze w perspektywie ich rozwoju osobistego i społeczno-zawodowego.
4.2 Najlepsze praktyki europejskie w zakresie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich mogą zostać podzielone na trzy główne grupy: zapobieganie, działania wychowawcze we własnej społeczności lub w ośrodkach oraz integracja społeczno-zawodowa.
4.2.1 Poza działaniem zapobiegawczym, o którym była już mowa, reedukacja powinna odbywać się w miarę możliwości w pierwotnym środowisku społecznym nieletniego. Należy starać się wpoić mu umiejętności i wiedzę, których brak doprowadził go do wejścia w konflikt z prawem karnym.
Nieletni powinien być przedmiotem szczegółowej analizy przeprowadzonej przez specjalistów z różnych dziedzin celem identyfikacji tych braków oraz określenia środków, jakie należy zastosować, aby ograniczyć niebezpieczeństwo powrotu do zachowań przestępczych.
Należy też pracować z rodzinami nieletnich, aby zdobyć ich współpracę i zaangażowanie w proces wychowania i resocjalizacji tychże nieletnich.
4.2.2 Oprócz tego nieletni sprawcy wykroczeń są — wraz z niepełnosprawnymi, mniejszościami etnicznymi, osobami starszymi — grupą zagrożoną wykluczeniem społecznym: ich specyficzne braki i trudności, o których już wspomniano, sprawiają że wymagają oni szczególnego wsparcia na drodze do samodzielności, gdyż w przeciwnym razie czeka ich niepowodzenie i związane z tym nieprzystosowanie społeczne, co wzmaga prawdopodobieństwo recydywy i, ostatecznie, podlegania przez nich pod system karny dla dorosłych.
4.2.3 Z tego też powodu należy pomóc tym młodym ludziom i pokierować nimi w procesie integracji, co można osiągnąć w różnorodny sposób (integracja społeczna, kulturalna, językowa itd.).
Nie ma jednej drogi zapewniającej integrację społeczną młodocianych sprawców wykroczeń, jak i nie ma niezawodnych sposobów na to, by osoba doskonale zintegrowana uniknęła antyspołecznych zachowań.
Jednakże istnieje obecnie zgodność co do tego, że integracja zawodowa jest podstawowym sposobem zbliżenia młodocianych sprawców wykroczeń do obszarów integracji i stabilności ekonomicznej i społecznej.
4.3 Co do przemian w systemie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich, i w nawiązaniu do treści punktu 3.2 i 3.3, wypada w pierwszej kolejności zaznaczyć, że obok koncepcji wymiaru sprawiedliwości "wyrównującej" (za wyrządzoną krzywdę należy zapłacić), pojawiła się — wraz z ruchem polityczno-prawnym na rzecz ofiar i odzyskiwaniem przez nie należnej im roli w procesie karnym — koncepcja "naprawcza" wymiaru sprawiedliwości (ang. restorative justice).
Koncepcja wymiaru sprawiedliwości "naprawczej" stanowi paradygmat podejścia do sprawiedliwości, które angażuje ofiarę, oskarżonego i społeczność w poszukiwanie rozwiązania skutków konfliktu spowodowanego czynem przestępczym, dążąc do zadośćuczynienia za straty, pojednania między stronami i wzmocnienia poczucia bezpieczeństwa całej społeczności.
Wymiar sprawiedliwości "naprawczej" ma chronić interesy zarówno ofiary (sprawca powinien uznać poczynione jej szkody i starać się je naprawić), społeczności (interesy polegające na osiągnięciu rehabilitacji sprawcy, zapobieganiu recydywie i ograniczeniu kosztów procedury karnej), jak i oskarżonego (który nie trafi w tryby prawa karnego, i którego gwarancje konstytucyjne zostaną zachowane).
4.4 Ponadto, zadośćuczynienie przynosi szczególne skutki wychowawcze, gdyż pobudza do zastanowienia się nad winą dzięki bezpośredniej konfrontacji z ofiarą, co może zapobiec zachowaniom przestępczym w przyszłości.
Rezultatem jest właściwy model wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich, gdyż zawiera on niewielki element naznaczenia społecznego, ma znaczne walory pedagogiczne i jest mniej represyjny.
4.5 Podsumowując, w ostatnich dwóch dziesięcioleciach sposób postępowania, rodzaje kar oraz orzekane wyroki w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich uległy rzeczywistej zmianie.
Coraz powszechniej stosowane są sankcje inne niż karne, takie jak praca na rzecz wspólnoty, wyrównywanie i naprawianie szkód, mediacja z ofiarą lub ze wspólnotą pochodzenia, kształcenie zawodowe w formie praktyk lub specjalne kuracje od uzależnień od narkotyków i innych używek, np. alkoholu.
Ten rodzaj środków wymaga nadzoru i stałej kontroli postępów i wyników osiąganych przez nieletniego.
Obecnie ich stosowanie upowszechnia się i bardzo często przyjmuje postać pozbawienia wolności w systemie otwartym lub pół-otwartym, nadzoru i stałej kontroli, wolności nadzorowanej, elektronicznej kontroli przemieszczania się itp. lub kombinacji różnych środków.
Mimo to, pozbawienie wolności, w zakładzie wychowawczym lub więzieniu, pozostaje ciągle jeszcze formą często stosowaną.
4.6 Z kolei widoczność na forum publicznym nowych zjawisk, szczególnie w wielkich europejskich centrach miejskich (przestępczość zorganizowana, bandy młodocianych, wandalizm uliczny, przemoc w sporcie, zastraszanie w szkołach, przemoc wobec rodziców, zachowania ksenofobiczne i grupy ekstremistyczne, powiązania nowych form przestępczości z imigracją, uzależnienie od narkotyków itp.), spowodowała że w ostatnich latach można zaobserwować w niektórych krajach europejskich tendencję do zaostrzania prawa karnego wobec nieletnich, co łączy się z podniesieniem maksymalnych stosowanych kar i z wprowadzeniem różnych form odosobnienia w ośrodkach zamkniętych, czy nawet pociąganie do odpowiedzialności rodziców nieletniego za pewne popełnione przez niego wykroczenia.
4.6.1 W tym kontekście należy wspomnieć o reformach prawa karnego dotyczącego nieletnich, wprowadzonych w Niderlandach (w 1995 r.) i we Francji (w 1996 r.) oraz o Criminal Justice Act w Anglii (1994) podnoszący z jednego do dwóch lat karę maksymalną stosowaną wobec nieletnich w wieku od 15 do 18 lat i wprowadzający odosobnienie w ośrodkach zamkniętych na okres od 6 miesięcy do 2 lat także wobec nieletnich w wieku od 12 do 14 lat. Poza tym ustanowiony został tzw. parenting order, zgodnie z którym rodzice nieletnich popełniających przestępstwo lub na przykład znajdujących się w kartotekach policyjnych z powodu nieuzasadnionego opuszczania zajęć szkolnych, mogą zostać zobowiązani do uczestnictwa w kursach wychowawczych raz w tygodniu przez okres do trzech miesięcy.
Rodzice, którzy notorycznie nie wypełniają swych obowiązków wychowawczych mogą zostać skazani na grzywny do wysokości 1.000 funtów.
4.6.2 Problematycznym aspektem tego typu przepisów jest zdejmowanie odpowiedzialności z nieletniego, który, zgodnie z nowoczesnymi zasadami prawa karnego podkreślającego wymiar odpowiedzialności, powinien być zachęcany do naprawienia lub wyrównania spowodowanej szkody.
Poza tym, w pewnych okolicznościach rodzice (zwłaszcza ci dysponujący niewystarczającymi zasobami materialnymi i w związku z tym mający mniej możliwości zapewnienia swoim dzieciom uwagi i kontroli) są niesłusznie pokrzywdzeni, jeśli nie mogą dostarczyć dowodu zdejmującego z nich odpowiedzialność.
W rzeczywistości to rodzice potrzebują pomocy, aby dać odpowiednie wychowanie swoim dzieciom; nie można więc obarczać ich winą, która ich nie dotyczy.
4.6.3 Z kolei w niektórych krajach powracają koncepcje, które w latach 80 uznawano za przestarzałe, jak odosobnienie w ośrodkach zamkniętych, udzielającym również pomocy społecznej nieletnim pozbawionym odpowiedniej opieki.
W ten sposób znów powraca się do sytuacji, gdy nieletni podlegający systemowi opieki społecznej wchodzą w kontakt z tymi, którzy podlegają systemowi karnemu dla nieletnich.
5.
Obecna sytuacja w UE
5.1 W przeciwieństwie do Rady Europy, która już wielokrotnie miała okazję wypowiedzieć się w osobnych dokumentach na temat wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich (wspomnieć należy szczególnie zalecenie Komitetu Ministrów Rady Europy nr R(87)20 w sprawie reakcji społecznych wobec przestępczości młodocianych oraz niedawne zalecenie Komitetu Ministrów nr R(2003)20 w sprawie nowych sposobów podejścia do przestępczości młodocianych i roli wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich [6]), w ramach instytucji unijnych dochodziło do tego tylko w sposób uboczny, przy okazji zajmowania się bardziej ogólnymi tematami, takimi jak na przykład zapobieganie przestępczości.
5.2 Podstawowe teksty Unii Europejskiej i Wspólnot Europejskich pozwalają podejść do tematu niniejszej opinii na dwa sposoby: z perspektywy Tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) zawierającego Postanowienia o współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych oraz Tytułu XI Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) poświęconego Polityce społecznej, edukacji, kształceniu zawodowemu i młodzieży.
5.2.1 Co do współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, zgodnie z art. 29 i następnymi Traktatu o Unii Europejskiej, ma ona na celu zapewnienie obywatelom wysokiego stopnia bezpieczeństwa w ramach obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Przewidziane są w tym celu zasady współpracy międzyrządowej w sprawach karnych, w zakresie policyjnym i sądowym, która dotyczy między innymi zapobiegania i walki z przestępczością zorganizowaną i indywidualną. W tym kontekście Komisja Europejska przedstawiła 30 kwietnia 2004 r.
Zieloną księgę w sprawie zbliżenia, wzajemnego uznawania i wykonywania kar w Unii Europejskiej (Green paper on the approximation, mutual recognition and enforcement of criminal sanctions in the European Union).
Dzięki temu dokumentowi konsultacyjnemu Komisja chce stwierdzić, czy istnienie różnych systemów w Unii Europejskiej stwarza problemy w dziedzinie współpracy sądowej między państwami członkowskimi oraz określić przeszkody w stosowaniu zasady wzajemnego uznawania orzeczeń.
Dokument ten w żaden sposób nie odnosi się do przestępczości nieletnich i do systemów wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by zastosować go w tych dziedzinach, zarówno co do jego celów — wskazanych we wprowadzeniu — jak i wspomnianych w nim kar: pozbawienia wolności, kar alternatywnych, a także mediacji.
5.2.2 Można tu również wspomnieć o programie ramowym AGIS [7], przyjętym przez Komisję Europejską 22 lipca 2002 r., który promuje współpracę policyjną, celną i sądową w sprawach karnych i ma na celu wspieranie rozwijania europejskiej polityki w tej dziedzinie.
W jego ramach doszło do podjęcia pewnych inicjatyw ułatwiających wzajemną znajomość prawodawstwa i dobrych praktyk w odniesieniu do przestępczości i systemów wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich.
5.2.3 W odniesieniu do Tytułu VI Traktatu o Unii Europejskiej należy też przytoczyć decyzję Rady UE z 28 maja 2001 r. ustanawiającą Europejską Sieć na rzecz Zapobiegania Przestępczości [8], która obejmuje wszystkie rodzaje przestępczości, i w ramach której poświęca się szczególną uwagę przestępczości nieletnich [9], przestępczości miejskiej i przestępczości związanej z narkotykami.
5.2.4 W dziedzinie polityki społecznej, edukacji, kształcenia zawodowego i młodzieży art. 137 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wymienia działania instytucji wspólnotowych na rzecz integracji osób wykluczonych z rynku pracy oraz walki z wykluczeniem społecznym.
Nie ma wątpliwości, jak już o tym wcześniej wspomniano, że integracja społeczno-zawodowa oraz integracja społeczna są dwoma podstawowymi środkami zapobiegania i walki z przestępczością nieletnich.
Liczne były w tej dziedzinie strategie, projekty, agendy i programy przyjęte na kolejnych posiedzeniach Rady Europejskiej lub przez inne instytucje wspólnotowe.
O niektórych z nich wspomniano w punkcie 1.2, a na szczególną wzmiankę, ze względu na jego najbliższy związek z kwestią nieletnich sprawców wykroczeń, zasługuje program operacyjny na rzecz walki z dyskryminacją [10], prowadzony w ramach Celu I Europejskiego Funduszu Społecznego.
5.3 Parlament Europejski wykazał ze swej strony znaczną aktywność odnośnie ochrony nieletnich — choć tylko o charakterze programowym — przyjmując liczne rezolucje w tej sprawie. Na szczególną uwagę zasługuje tzw. Europejska Karta Praw Dziecka przyjęta przez Parlament rezolucją A 3-0172/1992 z dnia 8 lipca.
W punktach 8.22 i 8.23 uznaje ona gwarancje, jakimi dysponują nieletni w ramach procesu karnego, zasady i kryteria, którymi należy kierować się w wyborze kary oraz środki, które należy stosować wobec nieletnich sprawców wykroczeń.
6.
Konieczność stworzenia europejskiego systemu odniesienia w zakresie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich
6.1 Jak wspomniano wyżej, przestępczość młodocianych jest przedmiotem zaniepokojenia znacznej części obywateli europejskich.
Co więcej, istnieje wyraźna świadomość, że jest to wspólny problem krajów europejskich, i że wskazane by było, aby zajęły się nim instytucje unijne.
Takie wyniki przyniosły badania Eurobarometru w 2001 r. (pierwsze badania poświęcone bezpieczeństwu wewnętrznemu państw członkowskich).
Wynika z nich, że jeśli chodzi o walkę z przestępczością młodocianych, 45 % obywateli europejskich uważa, że polityka w dziedzinie zapobiegania przestępczości nieletnich powinna być wspólną kompetencją władz krajowych i instytucji UE.
6.2 Jak to już zasygnalizowano, istnieją różne normy międzynarodowe, opracowane w ramach ONZ i Rady Europy, dotyczące przestępczości młodocianych i wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich.
Jednak ich moc wiążąca jest nikła lub żadna (za wyjątkiem wspomnianej już Konwencji Praw Dziecka) i zawierają one jedynie minimalne wymagania dla całej wspólnoty międzynarodowej.
Unia Europejska, ze względu na jej poziom rozwoju i wyższy stopień wewnętrznej spójności, powinna wziąć te normy za punkt wyjścia i dążyć do pogłębienia wymogów przyjętych na szczeblu międzynarodowym i ulepszenia skuteczności ich stosowania na swym obszarze.
6.3 Ponadto państwa członkowskie UE mogłyby korzystać — w momencie opracowywania jest polityki wobec przestępczości nieletnich, w jej różnorodnych aspektach, takich jak zapobieganie, wymiar sprawiedliwości, ochrona i integracja — z doświadczeń i dobrych praktyk w poszczególnych państwach, tym bardziej iż mamy do czynienia ze wzrastającym podobieństwem źródeł i oznak przestępczości nieletnich w państwach UE (uzależnienie od narkotyków, zachowania ksenofobiczne, przemoc w sporcie, używanie nowych technologii do popełniania przestępstw, wandalizm miejski itd.).
6.4 Czynniki związane z procesem integracji europejskiej, takie jak zniesienie granic i swobodny przepływ osób, prowadzą logicznie do ustalenia wspólnych zasad co do wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich. Młodzież może swobodnie podróżować po krajach Unii, nie wspominając o regionach przygranicznych obejmujących tysiące kilometrów między 25 państwami członkowskimi.
Większa zgodność lub koordynacja prawodawstwa i polityk krajowych w tej dziedzinie mogłaby zapobiec niektórym zagrożeniom (lub je ograniczyć) w nowych sytuacjach związanych ze wzrostem mobilności (np. ewentualność, że dany nieletni sprawca wykroczeń zamieszkuje w jednym kraju, a jest skazany za popełnienie przestępstwa w innym kraju UE).
6.5 Poza tym, uwzględniając fakt, że często państwo "używa" systemu wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich jako eksperymentalnego pola dla przyszłych reform prawa karnego wobec dorosłych, koordynacja i zbliżenie systemów wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich mogłoby z kolei ułatwić zbliżenie między krajowymi systemami prawa karnego, co — jak wyżej wspomniano — jest jednym z celów Unii Europejskiej.
W kwestii tej dokonano już poważnych postępów (europejski nakaz aresztowania, wzajemne uznawanie i wykonywanie wyroków karnych itp.).
Oprócz tego prawodawstwo w dziedzinie przestępczości nieletnich jest stosunkowo nowe (najstarsze przepisy pochodzą z początku XX-ego wieku), dzięki czemu zapoczątkowanie procesu zbliżenia nie wywołałby takich oporów i problemów, jak w przypadku systemów karnych stosowanych wobec dorosłych, mających za sobą długą tradycję, na którą wpłynęły silnie zakorzenione czynniki historyczne, kulturowe i prawne.
6.6 Podkreślić trzeba także skutki, jakie europejski system odniesienia mógłby mieć na ograniczenie i powstrzymanie tendencji wstecznych w podejściu do przestępczości młodocianych i systemu karnego dla nieletnich pojawiających się — jak wyżej wspomniano — w niektórych państwach członkowskich UE.
6.7 W ostatecznym rozrachunku, zarówno z punktu widzenia zapobiegawczo-społecznego, jak i represyjno-sądowego, związane z tą dziedziną zjawiska, wspólne dla państw członkowskich Unii Europejskiej, skłaniają do zainicjowania procesu opracowania wspólnego podejścia do tego zagadnienia.
Wezwała do tego Rada Europy, która w zaleceniu nr 20(2003) podkreśla otwarcie konieczność ustalenia europejskich zasad co do stosowanych we Wspólnocie kar i środków oraz odrębnych, specjalnych europejskich zasad wykonywania kary wobec nieletnich.
7.
Kilka propozycji dotyczących europejskiej polityki w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich
7.1 Na podstawie treści poprzednich punktów niniejszej opinii można wysnuć następujące wytyczne i zalecenia:
7.1.1 We wszystkich państwach członkowskich UE w mniejszym lub większym stopniu występują względnie podobne do siebie zjawiska, które wymagają zastosowania podobnej reakcji, a mianowicie: kryzys tradycyjnych instytucji nieformalnej kontroli społecznej (rodziny, szkoły, miejsca pracy), istnienie w dużych ośrodkach miejskich "gett", w których znaczna część mieszkańców jest zagrożona wykluczeniem społecznym, nowe postaci przestępczości nieletnich (przemoc w domu i w szkole, bandy młodocianych, wandalizm), nadużywanie narkotyków i alkoholu itp.
7.1.2 Już od lat 70.-80. zeszłego wieku, w wyniku powstania przepisów międzynarodowych przedstawionych w punkcie 3.2.1, następowało stopniowe zbliżenie między modelami wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich w państwach członkowskich UE; najbardziej rozpowszechnił się model oparty na odpowiedzialności, zazwyczaj w połączeniu z modelem sprawiedliwości naprawczej.
Nie oznacza to jednak, że przestały istnieć znaczne rozbieżności w tej materii między państwami (spośród których wyróżnia się różnica w określaniu wieku odpowiedzialności karnej młodocianych, co zostało już opisano powyżej).
7.1.3 Bardzo różne argumenty, do których odwołano się już szczegółowo w niniejszym dokumencie — jak np. podobieństwo sytuacji społeczno-gospodarczej i politycznej w państwach członkowskich, podobne tradycje prawne w niektórych wypadkach (a w innych przynajmniej nie wykluczające się wzajemnie) czy polityki społeczne wspomagające zapobieganie przestępczości nieletnich, finansowane lub współfinansowane z budżetu wspólnotowego — przemawiają za tym, aby dążyć do stopniowego ujednolicenia modeli i systemów zapobiegania, ochrony, interwencji i podejścia do zjawiska przestępczości nieletnich oraz do wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich.
7.1.4 Ponadto, w interesującej nas dziedzinie występują też różne inne czynniki, stanowiące argument za przeprowadzeniem procesu ujednolicenia, koordynacji i wymiany:
7.1.4.1 Działania w dziedzinie przestępczości młodocianych i wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich pozostają nie tylko w sferze prawnej (gdzie zróżnicowane modele i tradycje prawne mogą stanowić przeszkodę dla tego procesu), lecz powinny także mieć charakter multidyscyplinarny i międzyinstytucjonalny, łączący w sobie różne dziedziny wiedzy (np. nauki społeczne i pedagogiczne) i angażujący różnorodne instytucje, organy władzy i organizacje (urzędy administracji krajowej, regionalnej i lokalnej, różnego rodzaju instytucje użyteczności publicznej, organy policyjne i sądownicze, organizacje nienastawione na zysk, przedsiębiorstwa prywatne w ramach projektów odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw, stowarzyszenia rodzin, podmiotów gospodarczych i społecznych itp.), których działania zazwyczaj nie są skoordynowane.
7.1.4.2 Rozwój społeczeństwa informacyjnego, postępy technologiczne, otwarcie granic i inne, analogiczne czynniki, odgrywają bez wątpienia istotną rolę w rozpowszechnianiu się zjawisk wspomnianych w punkcie 7.1.1 [11], przy czym nie należy zapominać o prostym "efekcie kopiowania" takich zachowań (wzmocnionym przez nagłaśnianie wydarzeń w środkach masowego przekazu); wszystkie te zmiany następują w niezwykle szybkim tempie, a państwa europejskie nie mogą pozostać bierne w ich obliczu.
7.2 W świetle powyższych uwag EKES uważa, że należy podjąć następujące kroki w celu stworzenia wspólnotowej polityki w dziedzinie przestępczości młodocianych i wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich:
7.2.1 Po pierwsze, niezbędne jest dysponowanie aktualnymi i porównywalnymi danymi statystycznymi na temat stanu przestępczości młodocianych w 25 państwach członkowskich UE, które pozwoliłyby stworzyć wiarygodny obraz problemu, określić jego rozmiary oraz różne sposoby podejścia do niego, z uwzględnieniem, między innymi, ewentualnych różnic między przestępczością chłopców i dziewcząt.
7.2.2 Z jakościowego punktu widzenia, Komitet jest przekonany o konieczności stworzenia minimalnych standardów lub wspólnych wytycznych dla wszystkich państw członkowskich, które swoim zakresem powinny objąć zarówno polityki zapobiegania, sposoby postępowania przez organy policyjne i sądownicze z nieletnimi będącymi w konflikcie z prawem karnym, jak i reedukację i resocjalizację.
Standardy te należy oprzeć na zasadach ustanowionych w Konwencji Praw Dziecka, a w szczególności na art. 37 i 40, a także na międzynarodowych wytycznych w tej dziedzinie, ustanowionych w układach wymienionych w punkcie 3.2.1 niniejszej opinii, aby następnie rozwijać i poszerzać ich zakres i zastosowanie.
7.2.3 Pierwszym krokiem w kierunku stworzenia takich standardów minimalnych powinno być zdobycie jak najdokładniejszej wiedzy o realiach panujących w każdym państwie członkowskim oraz o zebranych tam doświadczeniach.
Sposoby zdobywania tej wiedzy mogą być różne; mogą np. polegać na gromadzeniu informacji za pomocą ankiet wysyłanych do każdego państwa członkowskiego i wypełnianych podczas posiedzeń grup ekspertów i profesjonalistów w tej dziedzinie, podczas których wymieniano by doświadczenia i dobre praktyki.
Posiedzenia te mogłyby zyskać charakter stały, poprzez utworzenie sieci ekspertów, o składzie i funkcjach dostosowywanych do konkretnych celów.
Wreszcie, aby lepiej nadać kierunek rozważaniom i debatom na ten temat, oraz aby dotrzeć do jak największej liczby instytucji, organizacji i osób prywatnych, bardzo przydatne byłoby opublikowanie przez Komisję zielonej księgi na ten temat.
7.2.4 Równocześnie z działaniami sugerowanymi w powyższym punkcie, lub przynajmniej jako kolejny etap procesu poznawania i zbliżania modeli wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich, należy utworzyć europejskie centrum monitorowania przestępczości młodocianych.
Ułatwiłoby to nie tylko prowadzenie stałych badań nad tym zjawiskiem, lecz także rozpowszechnianie ich wyników oraz doradztwo i wsparcie dla właściwych organów i instytucji przy podejmowaniu przez nie decyzji.
Innymi słowy, należy dążyć do tego, by prowadzone działania badawcze zaowocowały nie tylko opracowaniem wyników czysto naukowych, lecz by wyniki te stały się narzędziem pomocnym w przyjmowaniu praktycznych polityk i strategii [12].
7.3 Niezależnie od powyższego, oraz zważywszy, że różne kwestie związane z przestępczością młodocianych i wymiarem sprawiedliwości wobec nieletnich są podejmowane w rozmaitym stopniu przez różnorodne polityki Unii Europejskiej (jak polityka wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości; polityka młodzieżowa; edukacji i szkoleń; zatrudnienia i spraw społecznych), konieczna jest koordynacja operacyjna pomiędzy wszystkimi właściwymi wydziałami i agencjami, tak aby do zjawiska przestępczości młodocianych można było zastosować najwłaściwsze podejście multidyscyplinarne i międzyinstytucjonalne, co podkreślano już wielokrotnie w niniejszej opinii.
7.4 Szczególne cechy zjawiska przestępczości młodocianych oraz jego dynamiczny i zmienny charakter wymagają, aby osoby mające zawodowo do czynienia z nieletnimi sprawcami wykroczeń — sędziowie, prokuratorzy, adwokaci, policjanci, urzędnicy, mediatorzy, pracownicy społeczni, pracownicy odpowiednich ośrodków itp. — otrzymały jak najbardziej specjalistyczne, stale aktualizowane wyszkolenie.
Instytucjom wspólnotowym przypada do odegrania główna rola w tym zakresie, za pomocą wspomnianych już mechanizmów (sieci ekspertów, centrum monitorowania itp.) oraz innych, dodatkowych mechanizmów, jak np. programy wymiany profesjonalistów między państwami członkowskimi, praca w sieciach, nowe sposoby szkolenia na odległość jak e-learning itp.
W tym celu należałoby wdrożyć programy wspólnotowe, które miałyby wypełnić konkretne potrzeby szkoleniowe.
Ponadto nie należy zapominać, że same postępy osiągnięte przez UE w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości wobec nieletnich mogą się przyczynić do zapewnienia większego znaczenia tej dziedziny wiedzy, stanowiąc bodziec do prowadzenia na uniwersytetach europejskich wyspecjalizowanych badań w tej dziedzinie, co jest niezbędne dla całego procesu.
7.5 Biorąc ponadto pod uwagę, że zajmujący nas tu problem ma oczywisty wymiar społeczny i obywatelski, nie można pominąć w tym procesie udziału wszelkich organizacji i działaczy społeczeństwa obywatelskiego bezpośrednio powiązanych z tą dziedziną (organizacje tzw. trzeciego sektora, stowarzyszenia, rodziny, organizacje pozarządowe itp.), gdyż powinny one uczestniczyć w tworzeniu odpowiednich programów i strategii UE, a następnie w ich wdrażaniu.
7.6 Co się tyczy wspomnianego w punkcie 1.1 niniejszej opinii trzeciego filaru reakcji wobec przestępczości nieletnich, tj. integracji społecznej i ponownego włączenia nieletnich i młodocianych sprawców wykroczeń do życia społecznego, to wszelkie ewentualnie przyjęte polityki wspólnotowe powinny brać też pod uwagę rolę związków zawodowych i organizacji przedsiębiorców — wraz z właściwymi im formami prowadzenia dialogu — przy ustanawianiu sposobów urzeczywistniania integracji społecznej i ponownego włączania do życia społeczno-zawodowego nieletnich znajdujących się w sytuacji wykluczenia społecznego.
W tym celu konieczne jest zaangażowanie wszystkich właściwych podmiotów, ponieważ integracja społeczno-zawodowa jest jednym z niezbędnych sposobów ponownego włączenia tych nieletnich w życie społeczeństwa.
7.7 Wreszcie, EKES zdaje sobie sprawę, że w celu realizacji wszystkich tych polityk konieczne są odpowiednie środki budżetowe.
W związku z tym Komisja Europejska powinna uruchomić linie budżetowe mające na celu wspieranie ochrony nieletnich, wsparcie dla zapobiegania przestępczości młodocianych oraz dla sposobów postępowania z nieletnimi sprawcami wykroczeń, bądź w ramach projektów lub linii już istniejących (np. mających na celu likwidację marginalizacji i wykluczenia społecznego oraz wsparcie dla młodzieży i jej powrót do życia społeczno-zawodowego) [13], bądź za pomocą programów specjalnie stworzonych do tych celów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie przemocy domowej wobec kobiet
(2006/C 110/15)
Dnia 14 lipca 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie przemocy domowej wobec kobiet
Sekcja ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 22 lutego 2006 r.
Sprawozdawcą była Renate HEINISCH.
Na 425. sesji plenarnej w dniach 15- 16 marca 2006 r. (posiedzenie z dnia 16 marca 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 99 głosami za, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wnioski i zalecenia
1.1 Przemoc domowa, fizyczna i moralna, mężczyzn wobec kobiet stanowi jedno z najpoważniejszych pogwałceń praw człowieka — prawa do życia oraz do nietykalności fizycznej i psychicznej.
Ponieważ przemoc ta wynika z wciąż jeszcze charakteryzującego nasze społeczeństwa nierównego podziału władzy pomiędzy płcie, zjawisko to dotyczy kobiet ze wszystkich warstw społecznych.
Stanowi to hamulec rozwoju ogólnie pojętego społeczeństwa demokratycznego.
Dlatego też jedno z najważniejszych zadań polityki europejskiej, opartej na poszanowaniu podstawowych praw człowieka, polega na zapobieganiu takim czynom oraz na opracowywaniu skutecznych procedur w zakresie edukacji, prewencji, ścigania karnego i wsparcia.
1.2 Bezpieczeństwo kobiet i ich równe traktowanie, będące integralną częścią składową praw podstawowych, powinny być zasadniczym punktem wyjścia i minimalnym wymogiem dla wszystkich państw, które są członkami UE lub pragną się nimi stać.
W związku z tym EKES zwraca się z usilnym apelem do rządów pełniących przewodnictwo w Radzie UE, aby nadal intensywnie zajmowały się kwestią przemocy domowej wobec kobiet.
Adresaci: rządy przewodniczące Radzie UE, Komisja.
1.3 Wprawdzie największa odpowiedzialność za zwalczanie przemocy domowej spoczywa na państwach członkowskich, jednak ponieważ reakcje poszczególnych krajów są bardzo rozbieżne, EKES za niezbędne uznaje opracowanie strategii ogólnoeuropejskiej.
- Ponieważ przemoc domowa wobec kobiet z jednej strony odzwierciedla nierówność pomiędzy płciami, ale z drugiej strony nierówność tę pogłębia, EKES wzywa Komisję, by opracowała kompleksową strategię zwalczania tego zjawiska, w oparciu o istniejące już regulacje traktatowe.
- Podstawą tej ogólnoeuropejskiej strategii musi być przeprowadzenie pierwszych obejmujących całą UE badań, dotyczących stopnia rozpowszechnienia zjawiska przemocy wobec kobiet, jej skutków dla jednostki i społeczeństwa oraz jej kosztów w wymiarze finansowym.
- Ponieważ przemoc domowa stanowi w zasadzie problem z zakresu równości szans kobiet i mężczyzn (gender equality), która to problematyka należy do kompetencji Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, EKES proponuje, by to właśnie ta Dyrekcja Generalna w Komisji pełniła przewodnią rolę w tworzeniu ogólnoeuropejskiej strategii.
Adresaci: Komisja, Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans
1.4 Przemoc domową naprawdę skutecznie można zwalczać tylko na właściwym szczeblu krajowym.
Dlatego też, aby zapewnić praktyczne wdrażanie strategii, każde państwo członkowskie powinno w ramach opracowywania ogólnoeuropejskiej strategii przygotować własny krajowy plan działań na rzecz zwalczania przemocy domowej wobec kobiet, zawierający konkretne działania i terminy wykonania strategii.
Należy przy tym uwzględnić zwłaszcza następujące kwestie, podając harmonogram działań i posiadane środki:
- Regulacje prawne, szczególnie w zakresie działań policji oraz w dziedzinie prawa.
- Gromadzenie danych statystycznych dotyczących przemocy domowej.
- Udzielanie pomocy i wsparcia faktycznym i potencjalnym ofiarom przemocy, zwłaszcza pod kątem "uwłasnowolnienia" (empowerment).
Trzeba przy tym wziąć także pod uwagę działania związane z rynkiem pracy i konkretnym miejscem pracy.
- Ofiary przemocy domowej, wywodzące się ze specyficznych grup — np. imigrantki, kobiety starsze oraz bardzo młode kobiety, należy otoczyć szczególną troską.
- W odniesieniu do sprawców ważne są przede wszystkim działania prewencyjne oraz sankcje.
- Wszystkie realizowane środki oraz koncepcje powinny być ze sobą powiązane, obejmować różne instytucje i jednostki administracyjne.
- Choć zwalczanie przemocy domowej jest zadaniem państwa, to należy zapewnić organizacjom pozarządowym wsparcie finansowe i organizacyjne, zwłaszcza dlatego, że odgrywają one istotną rolę w zapobieganiu przemocy domowej wobec kobiet, organizowaniu kampanii informacyjnych oraz szkoleń, udzielaniu pomocy i wsparcia ofiarom oraz w działaniach odnoszących się do sprawców.
- Powinno się także zapewnić szkolenie prawników, policjantów, wychowawców, psychologów, pracowników służby zdrowia i pracowników społecznych, których zadaniem jest wczesne wykrycie przemocy domowej oraz udzielanie skutecznej pomocy osobom nią dotkniętym.
- Należy wyznaczyć krajowych sprawozdawców, których zadaniem byłoby gromadzenie, wymiana oraz opracowywanie informacji i danych statystycznych na temat przemocy domowej wobec kobiet, jak również pomoc w przekazywaniu sprawdzonych metod działania pomiędzy państwami członkowskimi oraz państwami kandydującymi.
- Krajowe plany działań oraz związane z nimi koncepcje i środki powinny być rozpowszechniane w kampaniach informacyjnych.
1.5 Zdaniem EKES-u, pilną potrzebą jest skontrolowanie, na ile faktycznie zrealizowano planowane zadania (monitoring).
Szczególną uwagę należy przy tym zwrócić na to, czy ofiary i świadkowie przemocy domowej są gotowi zgłaszać takie przypadki na policję, co odczytywać można jako wyraz zaufania do policji, do instytucji prawa w ogóle oraz do organizacji społecznych.
Adresaci: państwa członkowskie.
1.6 Aby mieć pojęcie o zakresie zjawiska przemocy domowej wobec kobiet, uczulić na ten problem opinię publiczną i móc wypracować skuteczne rozwiązania na płaszczyźnie instytucjonalnej, potrzebne są informacje i dane statystyczne z wszystkich państw członkowskich, nawet jeśli żadna statystyka nigdy w pełni nie odda rozmiaru takiego problemu jak przemoc domowa.
1.7 EKES uważa, że we wszystkich państwach członkowskich oraz państwach kandydujących pilnie potrzebne jest prowadzenie godnych zaufania i porównywalnych statystyk na temat przemocy domowej wobec kobiet.
Niezwłocznie należy rozpocząć opracowywanie niezbędnych do tego podstaw i regulacji.
Adresaci: Komisja, Eurostat, nowo utworzony Europejski Instytut ds. Równości Mężczyzn i Kobiet, państwa członkowskie.
1.8 Zdaniem EKES-u konieczne są nowe sposoby zwalczania przemocy domowej wobec kobiet — zarówno poprzez zapobieganie, jak i poprzez sankcje oraz wymiana sprawdzonych praktyk i działań pomiędzy państwami członkowskimi oraz na szczeblu europejskim.
EKES uważa, że użycie krajowych środków masowego przekazu do regularnego rozpowszechniania odpowiednich informacji celem uwolnienia ofiar od poczucia winy mogłoby pomóc im w podjęciu decyzji o ujawnieniu czynów, których padły ofiarami, co jest pierwszym krokiem na drodze do większego poczucia uwłasnowolnienia.
Państwa członkowskie powinny w większym stopniu wykorzystywać środki masowego przekazu do informowania o prawach, procedurach i strukturach pomocy dla ofiar.
Adresaci: państwa członkowskie, EUCPN.
2.
Uzasadnienie
2.1 Zakres, przyczyny i skutki przemocy mężczyzn wobec kobiet
2.1.1 W ciągu ostatnich czterech dziesięcioleci temat przemocy mężczyzn wobec kobiet z problemu uznawanego za tabu, będącego "prywatną sprawą" dotkniętych nim kobiet, stał się kwestią społeczną, żywo dyskutowaną w aspekcie publicznym, kryminalnym i politycznym.
Decydujący udział w zmianie postrzegania tego problemu miały (i wciąż mają) inicjatywy kobiet i ruch feministyczny, wielokrotnie i dobitnie zwracając uwagę na znaczną skalę przemocy mężczyzn wobec kobiet w sferze prywatnej i w rodzinie oraz na niewystarczające reakcje na nią ze strony władz i instytucji.
2.1.2 Przemoc domowa wobec kobiet nie jest problemem indywidualnym jednej kobiety, lecz problemem społeczno-politycznym, związanym z gorszym położeniem kobiet w strukturach społecznych i z ich dyskryminacją w społeczeństwach wciąż zdominowanych przez mężczyzn.
Przemoc ta, choć w różnym zakresie, jest obecna we wszystkich państwach świata i we wszystkich warstwach społecznych.
Ma ona wpływ na dostęp lub powrót kobiet do świata pracy i/lub na ich zdolność do pełnego wypełniania zadań związanych z zajmowanym stanowiskiem.
2.1.3 Zgodnie z raportem "Przemoc i zdrowie", opublikowanym w 2002 r. przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), w którym przeanalizowano wyniki 48 badań dotyczących stopnia rozpowszechnienia zjawiska przemocy wobec kobiet, od 10 % do 69 % (w zależności od kraju i rodzaju badań) kobiet doświadczyło w swoim życiu przemocy fizycznej ze strony małżonka/partnera [1].
Po przeanalizowaniu różnych badań europejskich w opracowaniu dotyczącym "Sytuacji życiowej, bezpieczeństwa i zdrowia kobiet w Niemczech", opublikowanym w 2004 r. przez niemieckie Federalne Ministerstwo ds. Rodziny, Seniorów, Kobiet i Młodzieży, podaje się odsetek przemocy fizycznej wobec kobiet wynoszący pomiędzy 7 % a 45 % [2].
2.1.4 Przy ocenie tych danych statystycznych uwzględnić trzeba fakt, że po pierwsze są one zdecydowanie niekompletne, a po drugie można je ze sobą porównać tylko w niewielkim stopniu, jeżeli w ogóle jest to możliwe. Opierają się one na różnych definicjach przemocy wobec kobiet, metody gromadzenia danych i ich zakres odbiegają od siebie i wreszcie same kobiety są w różnym stopniu skłonne opowiadać o przemocy, której doświadczyły od swojego partnera.
W każdym razie dane te pozwalają stwierdzić, że przemoc mężczyzn wobec kobiet istnieje we wszystkich krajach świata, także w państwach członkowskich UE. Należy również zakładać, że we wszystkich krajach zjawisko to jest znacznie bardziej rozpowszechnione niż wskazywałyby na to owe dane.
2.1.5 Obecnie nie podlega dyskusji, iż rodzaj i skala przemocy mężczyzn wobec kobiet uzależnione są od patriarchalnych struktur władzy i określonej przez nie roli obu płci w danym społeczeństwie.
Przemoc mężczyzn wobec kobiet jest zjawiskiem wynikającym bezpośrednio ze struktur społecznych, czyli z nierównej sytuacji pomiędzy kobietami i mężczyznami.
Brak równości kobiet i mężczyzn sprawia również, że ten rodzaj przemocy jest nie dość zbadany, zwalczany i karany sankcjami prawnymi.
Do zmniejszania tej przemocy w znaczący sposób przyczyniają się społeczne procesy równouprawnienia i równego traktowania kobiet i mężczyzn oraz przyznanie kobietom jednakowych praw i wolności.
Decydującymi czynnikami dla samodzielnego życia, w którym zagrożenie przemocą domową jest ograniczone, są: pozycja społeczna kobiety, jej wykształcenie i możliwości zawodowe, ekonomiczna/finansowa niezależność od partnera oraz zakres jej uczestnictwa w życiu społecznym.
2.1.6 Istnieją również jednoznaczne dowody, iż przemoc wobec kobiet ma poważne konsekwencje psychiczne, psychospołeczne i zdrowotne, oddziaływujące również na opiekę zdrowotną i rynek pracy.
2.2 Przemoc domowa wobec kobiet jako zagadnienie w Unii Europejskiej
2.2.1 Kamieniem milowym w kształtowaniu nowej oceny zjawiska przemocy wobec kobiet była Czwarta Światowa Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Kobiet, która odbyła się w Pekinie (Chiny) w 1995 r. i w której udział wzięły wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej.
Ich przedstawiciele, wspólnie ze wszystkimi pozostałymi uczestnikami konferencji, przyjęli deklarację pekińską i platformę działania oraz postanowili między innymi podjąć działania zapobiegające przemocy wobec kobiet i eliminujące ją [3].
2.2.2 Wprawdzie to państwa członkowskie mają realizować te działania, jednakże i na poziomie europejskim podjęto kroki, aby je wesprzeć w realizacji tego zadania.
Oprócz problemu handlu kobietami działania koncentrowały się na przemocy domowej wobec kobiet (patrz również: raport opublikowany w 2004 r. przez Europejskie Lobby Kobiet "Pekin po dziesięciu latach — 1995-2005" [4]).
2.2.3 Do najnowszych działań na poziomie europejskim należy planowana realizacja decyzji Rady Europy ze szczytu, który odbył się w Warszawie w dniach 16- 17 maja 2005 r.: "Rada Europy podejmie działania na rzecz zwalczania przemocy wobec kobiet, w tym przemocy w rodzinie.
Zostanie powołana grupa robocza, której zadaniem będzie ocena postępu prac na poziomie krajowym oraz stworzone zostaną instrumenty do oceny efektów na poziomie ogólnoeuropejskim, z myślą o formułowaniu propozycji konkretnych działań" [5].
2.2.4 Poza tym w Parlamencie Europejskim Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia przedstawiła sprawozdanie w sprawie obecnej sytuacji oraz przyszłych działań w zakresie zwalczania przemocy wobec kobiet [6].
2.3 Analiza i propozycje EKES-u
2.3.1 W ostatnich latach UE bez wątpienia poczyniła postępy w walce z przemocą domową wobec kobiet: wszystkie państwa członkowskie uznają ten rodzaj przemocy za problem, wszędzie opracowano również programy i podjęto działania w celu uwrażliwienia na tego rodzaju przemoc, jej zapobieganiu i eliminacji.
Także kraje kandydujące zdały sobie sprawę z braków w tej dziedzinie i dążą do poprawy sytuacji [7].
2.3.2 Jednakże dostępne są jedynie bardzo fragmentaryczne informacje, których porównanie jest prawie niemożliwe: brakuje wspólnych definicji, w szczególności dla oceny statystycznej przemocy domowej wobec kobiet, brakuje dokładnej wiedzy o działaniach podjętych w poszczególnych państwach członkowskich, ukierunkowanych na zapobieganie, interweniowanie i karanie — nie mówiąc już o możliwości oceny ich skuteczności.
2.3.3 W niniejszej opinii przemoc domową wobec kobiet definiuje się jako przemoc ze strony partnera. Jest to psychiczna lub fizyczna (również seksualna) przemoc w małżeńskim lub nieformalnym związku, również w przypadkach, gdy występuje ona po rozstaniu, ale bezpośrednio wynika z wcześniejszego związku.
Chodzi tu o proces mający na celu kontrolę i podporządkowanie, kiedy narusza się prawa partnera do wolności i nietykalności fizycznej, psychicznej i seksualnej.
Przy tym zwłaszcza kobiety dotknięte przemocą psychiczną (psychicznym okrucieństwem) mają ogromne trudności z bronieniem się przed nią lub z zakończeniem związku.
W większości przypadków przemocy domowej sprawcami są mężczyźni, a ofiarami kobiety.
2.3.4 Przemoc nie dotyka tylko i wyłącznie samych ofiar, ale także innych członków rodziny, zwłaszcza dzieci.
Dzieci, będące świadkami przemocy domowej, zawsze same padają ofiarą przemocy psychicznej, a także częściej niż inne dzieci doświadczają przemocy fizycznej.
Jednak przemoc domowa nie jest skierowana bezpośrednio czy pośrednio przeciw nim.
2.3.5 Przemoc wobec dzieci, również i przede wszystkim ta w najbliższym środowisku, jest problemem tak istotnym, że nie należy go wrzucać do jednego worka z przemocą domową wobec kobiet, lecz potraktować odrębnie.
2.3.6 W związku z przedstawioną sytuacją omówiono przede wszystkim następujące zalecenia:
2.3.7 Ustalenie podstaw prawnych zapobiegania i ścigania przemocy domowej wobec kobiet oraz ich realizacji w państwach członkowskich
2.3.7.1 Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że istnienie uregulowań prawnych ma decydujące znaczenie dla uwrażliwienia na przemoc domową, zapobiegania oraz zwalczania jej za pomocą odpowiednich działań interwencyjnych.
Wzorem w tej dziedzinie jest Austria (od przyjęcia ustawy o ochronie przed przemocą w rodzinie z dnia 1 maja 1997 r.).
Podobne uregulowania wprowadzono w międzyczasie także w wielu innych państwach europejskich [8].
2.3.7.2 W dyskusję wewnątrz Wspólnoty Europejskiej ważny wkład wniosłaby dokładna, aktualna informacja o poszczególnych uregulowaniach prawnych, w szczególności w odniesieniu do procedur policyjnych i kompetencji sądów, a przede wszystkim działalności i powiązań z innymi podmiotami zainteresowanymi, również z organizacjami oferującymi pomoc i doradztwo (organizacjami pozarządowymi).
2.3.7.3 Jednak równie istotne byłyby informacje, jak zapewnić praktyczne wdrożenie regulacji prawnych.
Doświadczenia państw członkowskich wskazują, że samo ustawodawstwo bynajmniej nie wystarczy, aby skutecznie zapobiegać przemocy domowej wobec kobiet i ją zwalczać.
2.3.8 Opracowywanie i zbieranie danych statystycznych dotyczących przemocy domowej wobec kobiet
2.3.8.1 Jeśli chodzi o dane statystyczne, to obecna sytuacja jest wysoce niezadowalająca.
Nie ma jak dotąd żadnych sprawdzonych i wiarygodnych danych statystycznych odnoszących się do przemocy domowej wobec kobiet, które zostałyby uzgodnione na poziomie europejskim, a zatem byłyby porównywalne.
Zgodnie z dostępnymi informacjami, wskaźniki opracowane podczas duńskiego przewodnictwa, nie zostały dotąd wdrożone.
2.3.8.2 Statystyki kryminalne z poszczególnych państw członkowskich dotyczące tego zagadnienia, o ile w ogóle są dostępne, mogą być w najlepszym razie zebrane przez Eurostat.
Według informacji z Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości, Wolności i Bezpieczeństwa, Eurostat opracowuje właśnie instrumenty pozyskiwania porównywalnych danych dla statystyk kryminalnych.
Jak dotąd Europol, podobnie jak Interpol, zajmował się tym zagadnieniem w bardzo ograniczonym stopniu.
Natomiast prace prowadzone w ramach programu DAPHNE stanowią cenny wkład w poprawę obecnej sytuacji i dlatego koniecznie należy je kontynuować.
2.3.8.3 O ile w dalszym ciągu powinno się dążyć do porównywalnego ujmowania danych w statystykach kryminalnych odnoszących się do przemocy domowej, prawdopodobnie łatwiejsze będzie przeprowadzenie na poziomie krajowym ankiet/badań społecznych ("Victim surveys"), dokonanych w oparciu o porównywalne kryteria.
W projekcie EIDIV dotyczącym europejskiej bazy wskaźników dotyczących przemocy w związkach intymnych (ang. European Indicators Database on Intimate Partner Violence), wspieranym przez program DAPHNE, przedstawia się stosowne propozycje dotyczące zharmonizowanego europejskiego badania społecznego, które mogłoby zostać przeprowadzone w stosunkowo prosty sposób w krótkim okresie.
W tym kontekście możliwe byłoby również ujęcie zakładania i działalności punktów interwencyjnych (organizacji pozarządowych).
2.3.8.4 Również w ramach badań Eurobarometru możliwe byłoby przeprowadzenie reprezentatywnych ankiet.
Na przykład w ramach wspomnianej już europejskiej kampanii przeciw przemocy w małżeństwie i partnerstwie przeprowadzono ankietę Eurobarometru dotyczącą stosunku Europejek i Europejczyków do przemocy domowej.
Wedle dostępnych informacji na rok 2006 planuje się kolejną ankietę.
2.3.9 Podkreślenie znaczenia zapobiegania przemocy domowej wobec kobiet
2.3.9.1 Decydujące znaczenie ma zapobieganie przemocy domowej wobec kobiet.
O ile ważne jest upublicznienie tej formy przemocy, przełamanie milczenia, ściganie jej jako czynu karalnego, który stanowi, niesienie pomocy ofiarom, chronienie ich i wspieranie, o tyle nieporównywalnie ważniejsze jest podjęcie działań zapobiegających wystąpieniu tej przemocy.
2.3.9.2 W uniwersalnym zapobieganiu przemocy w społeczeństwie ważna jest przede wszystkim informacja i nieustanne wyjaśnianie, że w nowoczesnym społeczeństwie demokratycznym nie wolno przyzwalać na przemoc mężczyzn wobec kobiet.
Już od najwcześniejszych lat dzieci — zarówno dziewczynki, jak i chłopcy — powinny się uczyć, że i chłopcy i dziewczynki, kobiety i mężczyźni są tak samo ważni, mają te same prawa i obowiązki oraz równe możliwości.
Wychowanie w duchu równouprawnienia należy kontynuować przez cały okres edukacji szkolnej, a także w późniejszym życiu.
2.3.9.3 Przemoc domowa ma znaczny wpływ na dzieci będące jej mimowolnymi świadkami i wzrastające w jej atmosferze.
Z tego względu należy wcześnie i trwale pomagać dzieciom wyrwać się z kręgu przemocy i nauczyć je rozwiązywania problemów bez uciekania się do niej.
2.3.9.4 Poprzez odpowiednie działania socjalne, ekonomiczne i prawne należy zadbać o to, by nie powstawały sytuacje życiowe szczególnie sprzyjające występowaniu przemocy domowej.
Zalicza się do nich złe warunki materialne, finansowe i ekonomiczne uzależnienie od partnera, złe warunki mieszkaniowe oraz nadużywanie alkoholu i narkotyków.
Złe warunki socjalne mogą zwiększyć ryzyko przemocy wobec kobiet, nawet jeśli występuje ona we wszystkich warstwach społecznych.
2.3.10 Wspieranie projektów interwencyjnych i porozumień na rzecz. współpracy: optymalizacja pomocy, działań wobec sprawców i "uwłasnowolnienie" (empowerment)
2.3.10.1 Kobiety będące ofiarami przemocy domowej, nie otrzymują zazwyczaj wielkiego wsparcia ze strony swojego otoczenia społecznego.
Także instytucje, które posiadają kompetencje w tej dziedzinie, często nie dostrzegały tego zagadnienia lub były bezradne w konfrontacji z nim, uznając, że zjawisko to należy do sfery życia prywatnego.
Jeśli sprawdziły się schroniska dla ofiar przemocy domowej, to należy zachować i rozbudowywać tę infrastrukturę pomocy.
Ponadto nadal należy poprawiać współpracę pomiędzy państwowymi i niepaństwowymi jednostkami i instytucjami, np. poprzez zinstytucjonalizowane porozumienia na rzecz współpracy (projekty interwencyjne).
2.3.10.2 Projekty interwencyjne i porozumienia na rzecz współpracy mogą zapoczątkować i doprowadzić do zmiany nastawienia: mężczyźni zostaną włączeni w dyskusję i działania przeciw przemocy w relacjach między płciami, uznani za współodpowiedzialnych i traktowani nie tylko jako część problemu, ale również jako aktywni uczestnicy jego rozwiązywania.
Kobiety, będące ofiarami przemocy domowej, nie zostają trwale przypisane do roli ofiar, ale są "uwłasnowolnione" (empowerment).
W realizacji tych zadań szczególną rolę do spełnienia mają organizacje pozarządowe.
2.3.10.3 Mimo że nie wyczerpie to zagadnienia, należy w tym kontekście wymienić jeszcze pięć kolejnych problemów:
2.3.11 Zwracanie większej uwagi na sytuację imigrantek
2.3.11.1 Według wszystkich dostępnych informacji w społeczności imigrantek istnieją grupy silniej dotknięte problemem przemocy domowej niż porównywalne grupy ludności miejscowej, a jednocześnie otrzymują one mniej pomocy ze strony organizacji państwowych i niepaństwowych.
Ta sytuacja ma wiele przyczyn; należy wymienić pewne utrzymujące się odizolowanie społeczności imigrantek, utrudniony dostęp do instytucji społeczeństwa obywatelskiego, bariery językowe, różnice kulturalno-społeczne czy też po prostu brak wiedzy o tym, dokąd udać się po pomoc.
Sytuacja imigrantek nielegalnie przebywających w danym kraju jest szczególnie skomplikowana, gdyż ich status i niedostateczne poinformowanie o własnych prawach niezmiernie utrudniają skorzystanie z pomocy w przypadkach przemocy domowej, chociaż mają one do tej pomocy takie samo prawo, jak obywatelki danego państwa czy imigrantki legalnie w nim przebywające.
2.3.12 Silniejsze zaangażowanie w ten problem środowisk prawników, policjantów, wychowawców, psychologów, pracowników służby zdrowia i pracowników społecznych
2.3.12.1 W krajowej polityce w tej dziedzinie dążyć należy do tego, by prawnicy, policjanci, wychowawcy, psychologowie, pracownicy służby zdrowia i pracownicy społeczni byli w stanie wcześnie zauważyć występowanie przemocy.
Brak odpowiedniej wiedzy w tych grupach zawodowych na temat symptomów, form występowania oraz cykli i stopni eskalacji przemocy powoduje, że problem ten staje się tabu, nie rozpoznaje się jego procesów i stosuje się niewłaściwe środki — z fatalnymi niekiedy skutkami.
2.3.13 Kontrola zakazu zbliżania się i kontaktowania się
2.3.13.1 W ramach ustaw o ochronie przed przemocą w rodzinie możliwe jest zazwyczaj orzekanie o zakazie zbliżania i kontaktowania się.
Jednakże próba zapewnienia w ten sposób ofierze ochrony przed jej agresywnym partnerem może zostać obrócona wniwecz przez przyznanie partnerowi (byłemu mężowi) prawa do odwiedzin wspólnych dzieci.
W niektórych państwach członkowskich uregulowano już rozwiązanie tego problemu.
2.3.13.2 Ciągle jeszcze wiele kobiet, będących ofiarami przemocy domowej, musi szukać ochrony w schroniskach dla kobiet.
Pomimo wszelkich wysiłków pracowników schronisk pobyt tam może mieć negatywny wpływ na stan psychiczny ofiar, a w szczególności towarzyszących im dzieci.
Dlatego też powinny zostać ustanowione podstawy prawne dla tego, by zasadniczo to sprawca przemocy domowej musiał opuścić wspólne mieszkanie i by pozostawało ono do wyłącznego użytku ofiary.
2.3.14 Zwracanie większej uwagi na sytuację starszych kobiet jako ofiar przemocy domowej
2.3.14.1 Zgodnie z danymi punktów doradztwa dla kobiet szczególnie starszym kobietom doświadczającym przemocy trudno jest zwrócić się o pomoc i uzyskać ją.
Wzorce podziału ról pomiędzy płciami mogą być w tej sytuacji jeszcze głęboko zakorzenione.
W kampaniach informacyjnych o przemocy domowej należy lepiej uwzględnić grupę docelową kobiet starszych nie tylko, aby wskazać im możliwości uzyskania pomocy, ale przede wszystkim, aby uświadomić im, że do takiej pomocy mają prawo.
2.3.15 Funkcjonowanie ofiar przemocy domowej w szeroko rozumianym życiu społecznym, a zwłaszcza na rynku pracy
2.3.15.1 Przemoc domowa wobec kobiet utrudnia ofiarom funkcjonowanie w szeroko rozumianym życiu społecznym, a zwłaszcza na rynku pracy, czego skutkiem jest marginalizacja, ubóstwo, zależność finansowa i materialna.
Fizyczne i psychiczne konsekwencje przemocy oddziałują nie tylko na dostęp ofiar do rynku pracy, ale także na ich sytuację jako pracownika (nieobecności, obciążenie psychiczne czy zmiany miejsca zamieszkania itd.).
Dlatego istnieje potrzeba kompleksowych rozwiązań tego problemu przez instytucje rynku pracy, np. poprzez zawarcie porozumień pomiędzy pracodawcami a związkami zawodowymi, mających na celu ochronę i wsparcie dla pracownic dotkniętych przemocą domową, jak to ma miejsce np. w Szwecji.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie wpływu międzynarodowych umów o zmniejszaniu emisji gazów cieplarnianych na procesy przemian w europejskim przemyśle
(2006/C 185/12)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie wpływu międzynarodowych umów o zmniejszaniu emisji gazów cieplarnianych na procesy przemian w europejskim przemyśle.
Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 30 stycznia 2006 r.
Sprawozdawcą był Josef ZBOŘIL, współsprawozdawcą — Pavel ČINČERA.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 79 do 11, przy 9 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Wstęp — cele UE w zakresie zmniejszania emisji gazów cieplarnianych
1.1 Globalna zmiana klimatu jest obecnie jednym z najważniejszych tematów nie tylko naukowych i politycznych dyskusji oraz działań, ale także codziennego życia społeczeństwa.
Międzynarodowe działania, rozpoczęte pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych, doprowadziły najpierw do utworzenia w 1989 roku Międzyrządowego Zespołu do Spraw Zmian Klimatu (IPCC), a następnie do rozpoczęcia negocjacji na forum ONZ (1990) i późniejszego przyjęcia Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) w 1992 roku.
Konwencja ta (UNFCCC) weszła w życie 21 marca 1994 roku.
1.2 Do zmian klimatu dochodziło już od dawna, chociaż posiadamy jedynie pośrednie informacje o klimacie w przeszłości płynące z pomiarów i obserwacji klimatologii historycznej, ewentualnie z odkryć geologicznych i znalezisk archeologicznych, jako że nie istnieją wiarygodne dane meteorologiczne z tego okresu.
Nowe analizy danych pośrednich dla półkuli północnej wykazują, że w XX wieku odnotowano największy globalny wzrost temperatur w ciągu ostatniego tysiąclecia.
1.3 Znaczna większość państw i regionów, które są wyraźnie bardziej wrażliwe na zmiany klimatyczne, jest dotknięta także szeregiem innych problemów, takich jak szybki wzrost liczby ludności, wyczerpanie zasobów naturalnych i ubóstwo.
Polityka, stworzona przy wsparciu krajów uprzemysłowionych, przy poszanowaniu potrzeb krajów rozwijających się oraz wywodzące się z niej środki mogą jednocześnie wspierać rozwój zrównoważony i równość szans oraz zwiększyć znaczenie działań przystosowawczych.
Powinno to zmniejszyć naciski na wykorzystywanie zasobów, usprawnić zarządzanie ryzykiem środowiskowym oraz poprawić warunki życia najbiedniejszych członków społeczeństwa.
Może to również prowadzić do zmniejszenia wrażliwości na zmiany klimatyczne.
Z tego też powodu proponując i wdrażając międzynarodowe i krajowe inicjatywy w zakresie rozwoju, należy uwzględniać ryzyko związane ze zmianami klimatycznymi.
1.4 Zgodnie z trzecim sprawozdaniem z oceny, opracowanym w 2001 roku przez Międzyrządowy Zespół do Spraw Zmian Klimatu (IPCC), średnia globalna temperatura na powierzchni planety podniosła się od roku 1861, a według analiz Światowej Organizacji Meteorologicznej dziewięć najcieplejszych lat miało miejsce właśnie w ciągu ostatniego dziesięciolecia.
Najcieplejszym rokiem był rok 1998, a po nim kolejno lata 2002, 2003, 2004 i 2001.
W dwudziestym wieku średnia temperatura wzrosła o 0,6 ± 0,2 °C, a przewiduje się, że jeżeli nie zostaną podjęte odpowiednie środki, do końca XXI wieku temperatura wzrośnie o kolejne 1,4-5,8 °C.
1.5 Założeniem cieszącym się ogromnym poparciem w kręgach naukowych przeważnie w Europie i któremu na poziomie politycznym przypisuje się szczególne znaczenie, jest postrzeganie zmian klimatu jako rezultatu przede wszystkim zwiększenia się stężenia w atmosferze ziemskiej gazów cieplarnianych powstających w wyniku działalności ludzkiej, a zwłaszcza spalania paliw kopalnych.
Przypuszczenie to opiera się na zależnościach pomiędzy długotrwałym narastaniem stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze (zwłaszcza dwutlenku węgla) i długotrwałym rozwojem temperatury na świecie w XX-tym wieku, a także na modelach klimatycznych przygotowanych z myślą o oszacowaniu zakresu i wpływu zmian klimatu w przyszłości z uwzględnieniem scenariusza rozwoju emisji gazów cieplarnianych i ich stężenia w atmosferze.
1.6 Wpływ człowieka na zmiany klimatu na świecie, pomimo niepewności związanych z działaniem aerozolu i niektórych czynników naturalnych (aktywność wulkaniczna i napromieniowanie słoneczne), jest już możliwy do udowodnienia.
Na klimat na świecie mają jednak wpływ także cykle aktywności słońca oraz czynniki geofizyczne i w związku z tym nie jest jeszcze możliwe — i prawdopodobnie jeszcze długo nie będzie — dokładne stwierdzenie, na ile duży jest wpływ człowieka w porównaniu do naturalnych zmian klimatu.
Występują także wątpliwości dotyczące reprezentatywności dostępnych danych oraz prognoz wynikających z modeli klimatycznych, które nadal jeszcze nie opisują dokładnie wszystkich powiązań i tym samym nie mogą z całkowitą precyzją symulować wszystkich elementów systemu klimatycznego.
1.7 Przy opracowywaniu prognoz stężenia gazów cieplarnianych i aerozolu w atmosferze oraz następnie prognoz rozwoju klimatu w przyszłości modele klimatyczne wychodzą od scenariuszy emisji zgodnych ze specjalnym raportem o scenariuszach emisji przygotowanym przez IPPC.
Scenariusze emisji biorą pod uwagę różne przesłanki społeczno-gospodarczego rozwoju świata, rozwoju energetyki i liczby ludności na świecie do końca XXI wieku.
1.8 Wrażliwość społeczności ludzkich i systemów naturalnych na ekstremalne warunki klimatyczne widać na przykładzie szkód, ubóstwa i zgonów w następstwie suszy, powodzi, fal upałów, lawin i huraganów.
Zgodnie z prognozami dalszego rozwoju sytuacji w XXI wieku wzrosnąć ma częstotliwość występowania większości ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz zakłada się zwiększenie się ich zakresu i intensywności.
1.9 Dla poprawienia możliwości wykrywania, przyporządkowania i pełnego zrozumienia zmian klimatycznych konieczne są dalsze badania, które pomogą zmniejszyć zakres niepewności i prognozować przyszłe zmiany klimatyczne.
Szczególny nacisk należy położyć na wspieranie dalszej dokładniejszej i systematycznej obserwacji, modelowania i bardziej szczegółowych analiz, zwłaszcza wpływu zmian klimatycznych.
1.10 Hipoteza o antropogenicznych przyczynach globalnej zmiany klimatu w wyniku zwiększenia stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze przyjęta została za podstawę politycznej decyzji zainteresowanych państw i Wspólnoty Europejskiej o zastosowaniu zasady działań zapobiegawczych oraz o opracowaniu polityki i strategii ograniczania zmian klimatu poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych, a przede wszystkim dwutlenku węgla, powstających w wyniku spalania paliw kopalnych.
1.11 Praktycznym rezultatem tych decyzji politycznych było przyjęcie Protokołu z Kioto do Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (grudzień 1997 r.) oraz jego wejście w życie 16 lutego 2005 r.
1.12 Protokół z Kioto zobowiązuje umawiające się strony do obniżenia emisji gazów cieplarnianych w okresie 2008-2012 o ustalony zakres zgodnie z załącznikiem B do protokołu, w odniesieniu do emisji w roku 1990.
Państwa członkowskie UE-15 powinny obniżyć swoją ogólną emisję o 8 % (tzn. w wartościach bezwzględnych o 336 mln ton CO2eq rocznie).
Dla nowych państw członkowskich załącznik B ustanawia oddzielne cele.
W większości przypadków chodzi o zobowiązanie obniżenia emisji o 8 %, w przypadku Węgier i Polski o 6 %.
Dla Węgier, Polski i Słowenii załącznik B ustanawia inny rok odniesienia.
Protokół oferuje również możliwość zastosowania elastycznych mechanizmów (handel emisjami, projekty wspólnego wdrażania "Joint Implementation" w krajach wysokorozwiniętych oraz projekty mechanizmu czystego rozwoju "Clean Development Mechanisms" w krajach rozwijających się), które mają pomóc krajom rozwiniętym w obniżeniu emisji i spełnieniu zobowiązań z Kioto przy korzystniejszych warunkach ekonomicznych oraz jednocześnie pomóc krajom rozwijającym się w transferze nowych technologii.
1.13 Państwa członkowskie UE-15 mają w całkowitej emisji UE-25 udział ok. 85 %, a nowe państwa członkowskie 15 %.
Aktualne pomiary emisji wskazują, że do roku 2003 udało się UE-15 jako stronie Protokołu z Kioto obniżyć swoją całkowitą emisję gazów cieplarnianych jedynie o 1,7 %, co znacznie pogarsza realne możliwości UE-15 w zakresie osiągnięcia celu z Kioto do okresu 2008-2012.
Pomimo że od roku 1995 emisja w UE-15 wzrosła o 3,6 %, a w ostatnich pięciu latach nawet o 4,3 %, najnowsze prognozy emisji zakładają, że kolejne dodatkowe środki obniżania emisji wraz z wykorzystaniem mechanizmów z Kioto mogą doprowadzić do obniżenia emisji o 8,8 % do roku 2010, co przekracza nawet cel z Kioto.
Nowe państwa członkowskie UE obniżyły w latach 1990-2003 całkowitą emisję gazów cieplarnianych o 22 %, jakkolwiek obniżenie to w znacznym stopniu nastąpiło w wyniku procesów transformacji, zwłaszcza w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych. Po roku 1995 emisja obniżyła się o 6 %, a w ostatnich latach pozostaje na stałym poziomie.
1.14 Pomimo że perspektywa wypełnienia zobowiązań Protokołu z Kioto w państwach członkowskich UE-15 sugeruje, że obniżenie emisji do roku 2012 może stanowić problem, dokument przygotowany na posiedzenie Rady (marzec 2005 r.) ustanawia dla państw o rozwiniętej gospodarce wartości średnio- i długookresowych celów redukcji emisji w przedziale 15-30 % do roku 2020 i 60-80 % do roku 2050 w porównaniu do roku 1990.
Jeżeli chodzi o konsekwencje takich działań, IPCC szacuje, że wzrost światowego PKB w latach 1990-2100 ulegnie spowolnieniu o 0,003-0,06 % rocznie [1].
Szacunki Komisji Europejskiej (w przypadku starań o osiągniecie stężenia CO2 w atmosferze wynoszącego 550 ppmv) mówią o spadku wzrostu PKB UE-25 o 0,5 % w roku 2025 w przypadku obniżania emisji CO2 o 1,5 % rocznie po roku 2012.
Oczywiście przy założeniu włączenia się wszystkich państw do walki ze zmianami klimatycznymi oraz do systemu handlu uprawnieniami do emisji.
W przypadku jednostronnego działania UE wpływ na PKB UE może być 2-3 razy większy i to przy braku wyraźnego wpływu na środowisko [2].
1.15 Głównym problemem Protokołu z Kioto jest fakt, że jego stroną nie są USA, które wytwarzają absolutnie największą ilość gazów cieplarnianych (prawie 25 % światowej emisji), a państwa, co do których przewiduje się największy wzrost emisji gazów cieplarnianych (Indie i Chiny itd., gdzie emisja od roku 1990 wzrosła o więcej niż 20 %), nie ustanowiły dla siebie jak dotąd w okresie zobowiązań 2008-2012 żadnych celów redukcji emisji.
Podczas gdy na początku międzynarodowych negocjacji w roku 1990 udział państw rozwijających się w ogólnoświatowej emisji wynosił około 35 %, w roku 2000 — ok. 40 %, prognozy wskazują, że ok. roku 2010 udział ten będzie wynosił 50 %, a w 2025 nawet 75 %.
Stanowi to poważne zagrożenie dla całej inicjatywy.
Jeżeli w wyniku politycznych negocjacji nie uda się osiągnąć zgody co do podejścia do problemu zmian klimatu, to izolowane wysiłki państw europejskich (UE) nie mogą przynieść pożądanych pozytywnych efektów, a wręcz przeciwnie mogą powodować poważną nierównowagę w rozwoju gospodarczym.
1.16 Pomimo wszelkich możliwych zastrzeżeń co do dotychczasowego poziomu wiedzy o istocie zachodzących zmian klimatu oraz sposobu, w jaki polityka dotycząca zmian klimatycznych została zainicjowana, opracowana i przyjęta, należy stwierdzić, że wiele działań mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych może mieć znaczący pozytywny skutek — obniżenie zapotrzebowania gospodarki i gospodarstw domowych na energię.
Aby mogło to mieć miejsce, należy znaleźć odpowiednie mechanizmy motywacyjne oraz przede wszystkim inwestować w rozwój wiedzy, badań i nowych technologii oraz innowacje.
2.
Środki realizacji celu UE w zakresie obniżania emisji gazów cieplarnianych
2.1 Unia Europejska, w celu spełnienia swoich wynikających z Protokołu z Kioto zobowiązań obniżenia całkowitej emisji gazów cieplarnianych w okresie 2008-2012 o 8 % oraz dalszego efektywnego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, przyjęła program strategiczny — Europejski program zapobiegania zmianom klimatu, a w jego ramach szereg konkretnych przepisów o większym lub mniejszym znaczeniu, z których najważniejsze to:
2.1.1 Dyrektywa 2003/87/WE [3] ustanawiająca system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych (EU-ETS) ma stanowić decydujące narzędzie spełniania zobowiązań w zakresie obniżenia emisji gazów cieplarnianych. Dyrektywa ta została wprowadzona w życie w roku 2004 r., kiedy to również przedstawiono i przyjęto w większości państw krajowe plany alokacji rozdysponowujące przydziały emisji gazów cieplarnianych dla poszczególnych źródeł i ich operatorów.
Faktycznie zaczęła ona obowiązywać 1 stycznia 2005 r. i ma umożliwić operatorom źródeł emisji gazów cieplarnianych takie prowadzenie handlu, by mogli zoptymalizować swoje nakłady na obniżanie tychże emisji.
2.1.2 Dyrektywa łącząca elastyczne mechanizmy Protokołu z Kioto oraz handel przydziałami emisji ma powiązać elastyczne mechanizmy wspólnego wdrażania "Joint Implementation" (JI) oraz czystego rozwoju "Clean Development Mechanism" (CDM) z systemem handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych (EU-ETS). W ten sposób poszczególne państwa członkowskie i przedsiębiorstwa będą mogły osiągnąć swoje cele we współpracy z innymi państwami, które ratyfikowały Protokół z Kioto.
2.1.3 Dyrektywa 2001/77/WE w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych [4] jest bardzo ważnym narzędziem wprowadzania i wykorzystywania odnawialnych źródeł energii (woda, wiatr, energia słoneczna, biomasa, energia geotermalna) w celu zrównoważenia niekorzystnej sytuacji gospodarczej początkowego okresu wdrażania zastosowania odnawialnych źródeł energii w praktyce.
2.1.4 Dyrektywa 2003/30/WE w sprawie wspierania użycia w transporcie biopaliw [5] dotycząca wykorzystania biopaliw w paliwach dla pojazdów mechanicznych tworzy korzystniejsze warunki dla ograniczania zużycia paliw kopalnych i zwiększania udziału paliw silnikowych ze źródeł odnawialnych.
2.1.5 Dyrektywa 2004/8/WE w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii [6] ma na celu wspieranie lepszego energetycznego wykorzystania paliw kopalnych dzięki technice kogeneracji.
2.1.6 Dyrektywa 2003/96/WE w sprawie opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej [7] wprowadzająca na obszarze UE tzw. podatek energetyczny oraz ustanawiająca ramy dla ekologicznej reformy podatków i internalizacji efektów zewnętrznych.
2.1.7 Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie substancji zawierających fluor i wywołujących efekt cieplarniany (HFCs, PFCs i SF6) [8] ma zostać przyjęty w tym roku.
2.1.8 Środki wprowadzające ocenę oraz poprawę termiczno-technicznych parametrów budynków oraz niektóre inne środki regulacji technicznej.
2.2 Podczas gdy ramy regulacyjne ustanowione przez dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii, kogeneracji, opodatkowania produktów energetycznych oraz wspierania biopaliw poprawiają warunki rynkowe w celu łatwiejszego i efektywniejszego obniżania zużycia paliw kopalnych oraz zasadniczo stworzenia równych warunków dla przedsiębiorców w tych samych branżach, wejście w życie dyrektywy w sprawie handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych wywołuje wiele sprzecznych reakcji, zwłaszcza jeżeli chodzi o przygotowywanie i proces przyjmowania krajowych planów alokacji dla poszczególnych źródeł.
Mechanizmowi temu brakuje właśnie cechy stwarzania równych warunków dla uczestników systemu handlu, tak na poziomie krajowym pomiędzy poszczególnymi branżami produkcyjnymi, jak i na poziomie międzynarodowym pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi.
2.3 Wpływ wdrożenia dyrektywy w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych na rynek jest o wiele bardziej przejrzysty.
Z góry ustanawia ona jasne zasady, na jakich warunkach przebiegać będzie kupowanie energii od sieci dystrybucyjnych na poziomie krajowym.
Można założyć, że warunki te będą się oczywiście różniły pomiędzy poszczególnymi państwami, co również można postrzegać jako łamanie warunków równej konkurencji, jednak jest sprawą każdego państwa członkowskiego ustalenie, jakie ma priorytety i możliwości i jakie w związku z tym może ustalić zachęty do kupowania energii elektrycznej pochodzącej z poszczególnych rodzajów odnawialnych źródeł energii.
2.4 Poniekąd w tyle za środkami regulacyjnymi pozostają środki wsparcia, przede wszystkim dla wykorzystania wiedzy i badań w szóstym programie ramowym [9], w którym na wiedzę i badania związane ze zmianą klimatu przeznaczone są środki w wysokości 2120 mln euro na lata 2003-2006.
Środki te przeznaczone są na następujące obszary: "zrównoważone systemy energetyczne", "zrównoważony transport powierzchniowy" oraz "zmiany globalne i ekosystemy".
We wniosku dotyczącym siódmego programu ramowego [10] na lata 2007-2013 między priorytetami w temacie "Energia", na który przeznaczono 2931 mln euro, znalazło się zagadnienie wodoru i ogniw paliwowych, wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł, płynnych biopaliw, a także technologii korzystnych dla środowiska pod względem emisji dwutlenku węgla oraz sekwestracji, wydajności energetycznej i oszczędzania energii, a w temacie "Środowisko" (łącznie ze zmianami klimatu), na który przeznaczono 2535 mln euro, zagadnienia badań na zmianami klimatu i możliwościami ograniczania ich wpływu i ryzyka z nimi związanego.
2.5 Do obszarów, w których można osiągnąć większe obniżenie emisji gazów cieplarnianych, należy przede wszystkich rozszerzenie wykorzystania biomasy, lepsza opieka nad obszarami leśnymi i ich odnowa, a także zwiększanie zalesienia nieuprawianej ziemi rolniczej na odpowiednich terenach.
Obniżenie emisji można również osiągnąć poprzez wspieranie działań mających na celu wykorzystanie sekwestracji geologicznej oraz wspieranie bezpiecznego użycia energii jądrowej.
2.6 O ile niektóre państwa zdecydowały wycofać się z energii jądrowej bądź z góry z niej zrezygnowały, to w innych państwach energia jądrowa wciąż odgrywa znaczną rolę przy produkcji energii.
Trwają badania nad fuzją nuklearną, ale szacuje się, że jej gospodarczo efektywne wykorzystanie nie będzie możliwe w horyzoncie czasowym krótszym niż 50 lat.
Z tego względu wyzwaniem nadal pozostaje wspieranie zwiększania bezpieczeństwa rozszczepienia jądrowego, procesów przetwarzania wypalonego paliwa jądrowego oraz rozwiązanie problemu jego ostatecznego składowania.
Wiele krajów uważa propagowanie i dalsze wykorzystywanie energii jądrowej za narzędzie odpowiednie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.
Inne kraje wyrażają swoje zastrzeżenia w stosunku do takiego podejścia z uwagi na zagrożenia związane energią jądrową.
2.7 Stosunkowo niewiele uwagi zwraca się na niezwykle ważną problematykę obniżenia wrażliwości terytorium Europy jako całości oraz poszczególnych państw członkowskich na możliwe zmiany klimatu.
To istotne zagadnienie zasługuje na znacznie większą uwagę, a zainwestowane środki finansowe przynoszą tu największe efekty.
3.
Wpływ wejścia w życie Protokołu z Kioto oraz środków polityki ograniczania zmian klimatu na przemiany w przemyśle
3.1 Wpływ wejścia w życie Protokołu z Kioto oraz odpowiednich polityk i środków można podzielić na dwie grupy: (i) wpływy wywołujące zmiany strukturalne w gałęziach przemysłu (łącznie z możliwą delokalizacją niektórych producentów czy nawet sektorów) oraz (ii) wpływy powodujące przede wszystkim zwiększenie efektywności wykorzystania energii oraz wewnętrzne zmiany w poszczególnych branżach, zwłaszcza tych o wysokim zużyciu energii.
Aby osiągnąć sukces bez niepotrzebnych strat, konieczne jest wybranie takich środków, które zapewniają równowagę pomiędzy regulacjami i pozytywnymi bodźcami rynkowymi.
W przeciwnym razie istnieje niebezpieczeństwo, że sukces polityki zmian klimatycznych pozostanie poza zasięgiem realnych możliwości.
3.2 Zmiany strukturalne mogą być wynikiem zastosowania narzędzi, które powodują zwiększenie nakładów na podstawowe (kopalne) źródła energii i energii elektrycznej.
Powodem wzrostu cen jest: (a) jak dotąd jedynie częściowo zliberalizowany rynek energii i płynące stąd ryzyko monopolistycznych zachowań wielkich spółek energetycznych, które mogą sobie pozwolić na przeniesienie zwiększonych nakładów na środki zapobiegania zmianom klimatycznym (zezwolenia, ceny zakupu energii ze źródeł odnawialnych) na swoje ceny rynkowe, a także (b) powodowany względami zewnętrznymi wzrost cen w wyniku opodatkowania.
Trzeba stwierdzić, że na częściowo zliberalizowanym rynku UE te rynki narodowe, które zostały już w pełni zliberalizowane, mają tendencję do zwiększania cen energii elektrycznej pod pozorem walki ze zmianami klimatu, na przykład poprzez pełne przerzucenie cen węgla.
Znacznego wzrostu cen energii elektrycznej oraz wypaczenia struktury przemysłu można oczekiwać w rezultacie następujących środków:
3.2.1 Wspieranie produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł przynosi cały szereg korzyści i efektów, które są różne w zależności od rodzaju energii odnawialnej.
Relatywnie najmniej problematyczna jest energia wodna (z uwagi na konieczność celowych i oszczędnych zmian biegu cieków wodnych oraz z uwagi na problematyczność wielkich zapór wodnych). Skala problemów rośnie w przypadku energii wiatrowej związanych z jej stosowaniem i zarządzaniem nią.
Spalanie biomasy wymaga szeregu ograniczeń i uregulowań administracyjnych, aby zyski przeważały nad nakładami na wykorzystanie tego zróżnicowanego źródła odnawialnej energii.
Chodzi tu przede wszystkim o niebezpieczeństwo wykupowania biomasy przez duże elektrownie jako dodatku do paliwa dla elektrowni cieplnych, a tym samym zwiększenia jej ceny do takiego stopnia, że stanie się zbyt droga dla kotłowni lokalnych czy dla powiązanego przemysłu przetwórczego.
Faktycznie czyste źródła energii (ogniwa fotoelektryczne i energia geotermalna) są obecnie na takim etapie rozwoju, że ich powszechne stosowanie na większą skalę nie jest brane pod uwagę.
Rezultatem jest w każdym przypadku wyższa cena zakupu energii ze źródeł odnawialnych, ustalana arbitralnie i przekładana na ceny elektryczności dla odbiorców.
W chwili obecnej wskazane jest jednak wspieranie wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz poszukiwanie optymalnej drogi uzyskania ich ekonomicznej opłacalności.
3.2.2 Ze względu na fakt, że opodatkowanie podstawowych źródeł energii nie jest na tym samym poziomie we wszystkich państwach, a państwa członkowskie posiadają różnorodne warunki wewnętrzne, istnieje nierównowaga, która może mieć wpływ na alokację inwestycji w rozwój zdolności i nowych technologii w sektorach o dużym zapotrzebowaniu na energię, a tym samym na przemiany w przemyśle.
Narzędzie to należy stosować jako ostatnie z możliwych rozwiązań i przy zachowaniu maksymalnej ostrożności, zwłaszcza z uwagi na to, że opodatkowanie podstawowych źródeł energii na terenie Europy stawia w gorszej sytuacji konkurencyjnej te państwa, gdzie opodatkowanie takie wprowadzono.
3.2.3 Wprowadzenie europejskiego systemu handlu przydziałami emisji (EU-ETS) powiązane jest ze wzrostem cen energii (w zależności od źródła energii i regionu od 8 do 40 %) oraz obniżeniem konkurencyjności objawiającym się spadkiem PKB o 0,35 % do 0,82 %.
Analogicznie oczekuje się spadku wydajności eksportu gospodarki europejskiej oraz zaostrzenia konkurencji z państwami o niższych cenach energii, nieobciążonych środkami ograniczania zmian klimatu.
Wprowadzenie tego systemu jest bardzo chaotyczne i czyni środowisko inwestycyjne mniej przejrzystym, przy czym faworyzuje zwłaszcza tych, których procesy i systemy zarządzania nie są efektywne.
3.2.4 Strukturalne reakcje niektórych branż przemysłu (produkcja metali żelaznych i nieżelaznych, materiałów budowlanych, przemysł chemiczny i papierniczy itd.) są oprócz rozwoju cen energii wzmacniane również przez wprowadzenie EU-ETS.
Branże te na początku lat dziewięćdziesiątych wyłożyły ogromne środki na modernizację i obniżenie zużycia energii, a niektóre także znacznie zwiększyły produkcję.
EU-ETS faktycznie tak tworzy system przydzielania pozwoleń, że zmodernizowane przedsiębiorstwa będą musiały kupować pozwolenia, podczas gdy ci, którzy nie podjęli żadnych wysiłków dostaną "wkład" w swój rozwój w formie pozwoleń, które mogą sprzedać.
Już w głównym okresie handlu w latach 2008-2012 firmy te mogą znaleźć się w sytuacji ekonomicznej nie do rozwiązania, ponieważ w wielu przypadkach osiągnęły już techniczne i technologiczne minimum emisji i maksimum wydajności energetycznej, a dalsze ich obniżanie nie jest racjonalnie możliwe.
3.2.5 W niektórych branżach (przede wszystkim w przemyśle stalowym) gazy cieplarniane uwalniają się w wyniku procesów fizyczno-chemicznych.
W większości przypadków emisje te zostały obniżone do najniższej możliwej z technicznego punktu widzenia wysokości.
Tego rodzaju emisje, których nie można już obniżyć, powinny być zatem wyłączone z systemu handlu.
To nie zwalnia jednak odnośnych gałęzi przemysłu od obowiązku obniżania emisji powstającej w innych sferach produkcji (produkcja energii).
Krytycznym czynnikiem jest również górna granica całkowitej wysokości przydziałów dla poszczególnych państw i poszczególnych operatorów źródeł emisji.
Z uwagi na to, że system dopiero zaczyna działać, nie istnieją jak dotąd praktyczne doświadczenia z jego funkcjonowaniem i praktycznym wpływem.
Poglądy co do jego działania sięgają od czystego sceptycyzmu po nadmierny optymizm.
Faktem pozostaje, że nawet twórcy systemu nie opublikowali konkretnych wartości obniżenia emisji gazów cieplarnianych po wprowadzeniu EU-ETS w bilansach wpływu rozważanych środków na obniżenie emisji gazów cieplarnianych, niemniej jednak sektor gospodarczy preferuje raczej dobrze działający i niewprowadzający dyskryminacji system handlu przydziałami emisji niż opodatkowanie energii.
3.3 Zmiany wywołane pozostałymi środkami można uznać za o wiele ważniejsze.
Nie przyciągają wprawdzie tyle uwagi mediów jak EU-ETS, jednak stopniowo przynoszą bezwzględne faktyczne obniżenie zużycia energii lub zużycia paliw kopalnych do produkcji energii.
Chodzi zatem o bardzo pożądany kierunek rozwoju o konkretnym potencjale obniżenia emisji gazów cieplarnianych, nawet jeżeli i tu nie da się pominąć pewnych ryzyk.
3.3.1 Przy pełnym wdrożeniu dyrektywy w sprawie wspierania produkcji energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych oczekuje się redukcji emisji gazów cieplarnianych w państwach członkowskich UE-15 o 100-125 mln ton CO2eq, co stanowi największy wkład w obniżanie emisji gazów cieplarnianych.
Oprócz bezpośredniego efektu obniżenia emisji można liczyć także na wkład w rozwój technologii i sprzętu dla fizycznych procesów wytwarzania energii (woda, wiatr, energia słoneczna) oraz procesów termicznych przy energetycznym wykorzystaniu biomasy.
Ryzykiem przy wykorzystywaniu biomasy może być utrata niektórych odnawialnych surowców (zwłaszcza drewna) przez przemysł przetwórczy.
Konieczne jest zatem odpowiednie dobranie wsparcia, tak by nie dochodziło do utraty źródeł surowców.
Ryzykiem w przypadku energii wiatrowej jest jej niestabilność, a duży udział tego rodzaju energii może zagrozić pewności dostaw energii elektrycznej w sieciach, także wymaga ona rezerw mocy ze stabilnych źródeł.
3.3.2 W pełni wdrożona dyrektywa w sprawie wspierania biopaliw ma przynieść redukcję emisji gazów cieplarnianych (UE-15) o 35-40 mln ton CO2eq, a jednoczesnym drugorzędnym efektem są nowe możliwości dla rolnictwa i przemysłu przetwórczego w zakresie dostarczania surowców oraz samych biopaliw dla pojazdów silnikowych.
3.3.3 Dyrektywa w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe na rynku wewnętrznym energii jest znaczącym elementem systemu ograniczania emisji gazów cieplarnianych i może przynieść efekt obniżenia emisji (UE-15) o 65 mln ton CO2eq rocznie, a ma na celu zwiększenie energetycznej wydajności produkcji ciepła wszędzie tam, gdzie system ten nie był do tej pory wykorzystywany (zwłaszcza większe źródła ciepła dla ogrzewania mieszkań itp.).
Wiele zakładów przemysłowych już od dawna wykorzystuje ten system.
Ryzyko stanowi tu przede wszystkim stosunkowo wysoka cena materiałów opałowych w stosunku do przyrostu uzyskiwanej energii i tym samym niska stopa zwrotu inwestycji, znaczne wymagania inwestycyjne wszędzie tam, gdzie przy wprowadzaniu systemu konieczna jest adaptacja istniejącej instalacji oraz fakt, że te źródła energii zazwyczaj nie produkują nieprzerwanie, co pogarsza ich dostęp do sieci.
W zakresie dostaw energii całkowite możliwości obniżenia emisji gazów cieplarnianych szacuje się na 250-285 mln ton CO2eq.
3.3.4 Instrumenty podatkowe należy stosować bardzo ostrożnie i powinny one mieć raczej pozytywny efekt motywujący poprzez obniżenie obciążenia podatkowego podmiotów w przypadku obniżenia emisji gazów cieplarnianych.
Otwartym zagadnieniem pozostaje opodatkowanie paliw napędowych w transporcie lotniczym.
Obecnie transport lotniczy posiada udogodnienia podatkowe w stosunku do innych rodzajów transportu, przy czym jego udział w emisji gazów cieplarnianych wynosi jedynie ok.
2 %. Ewentualne obciążenie podatkowe paliw lotniczych musi być realizowane w kontekście globalnym, działania muszą być proponowane i wprowadzane w życie przy uwzględnieniu wysokiej konkurencyjności środowiska transportu lotniczego i nie mogą być podejmowane jednostronnie przez UE.
3.3.5 W zakresie zużycia energii potencjalną wielkość oszczędności można oszacować na 215-260 mln ton CO2eq, w tym lepsze termiczne właściwości budynków mogą przynieść redukcję w wysokości 35-45 mln ton CO2eq.
W transporcie potencjalne oszczędności szacuje się na 150-180 mln ton CO2eq.
3.3.6 Częścią tego zakresu polityki jest rozporządzenie w sprawie substancji zawierających fluor i wywołujących efekt cieplarniany (HFCs, PFCs a SF6), które dotyczy jedynie małej części emisji gazów cieplarnianych.
Obecnie substancje te obejmują ok. 2 % całkowitej emisji gazów cieplarnianych UE i można oczekiwać, że ich udział wzrośnie do 3 % w okresie po roku 2012.
Możliwości jego redukcji można upatrywać zwłaszcza w ograniczeniu wykorzystywania tych substancji w komercyjnych urządzeniach chłodniczych, przy wytwarzaniu HFC-23 oraz w stacjonarnych i przenośnych urządzeniach klimatyzacyjnych.
Według najnowszych szacunków IPCC nakłady mogą się wahać w granicach 10-300 US$/tCO2eq (różnice sektorowe i regionalne).
Potencjalna redukcja emisji szacowana jest na 18-21 mln ton CO2eq.
3.3.7 Znaczący potencjał obniżenia zawartości gazów cieplarnianych ma sekwestracja CO2 do biomasy, gdzie można osiągnąć redukcję o 60-100 mln ton CO2eq, o ile zostaną stworzone odpowiednie warunki.
3.4 Wychwytywanie i magazynowanie CO2 w odpowiednich podłożach geologicznych czy wydrążonych komorach w ziemi (sekwestracja geologiczna) wymaga wydzielenia go z odpowiednich źródeł antropogenicznych, przewiezienia na miejsce magazynowania i izolacji od atmosfery na długi okres czasu.
Obniżenie emisji w ten sposób zależy od ilości wychwytywanego CO2, obniżenia całkowitej wydajności elektrowni i zakładów przemysłowych w wyniku zapotrzebowania na energię procesu wychwytywania, transportu i przechowywania oraz ilości CO2 zatrzymanego w miejscu magazynowania.
Dzisiejsze techniki są w stanie utrzymać ok. 90 % wychwyconego CO2.
Potrzeba ok. 15-30 % więcej energii (głównie na wychwytywanie) na zastosowanie tego systemu, co prowadzi do całkowitej redukcji emisji w wysokości ok.
4.
Wnioski i zalecenia
4.1 Zmiana klimatu jest specyficznym problemem, z którym ludzkość nie spotkała się wcześniej w swojej nowoczesnej historii.
Jest problemem globalnym, długookresowym (trwającym nawet kilkaset lat) oraz oznacza złożone współdziałanie procesów klimatycznych, środowiskowych, ekonomicznych, politycznych, instytucjonalnych, społecznych i technologicznych.
Wypływają z tego znaczne międzynarodowe i międzypokoleniowe konsekwencje w kontekście szerszych celów społecznych, jakimi są równość i rozwój zrównoważony. Reakcję na zmiany klimatu charakteryzuje proces decyzyjny o znacznej niepewności i dużym ryzyku, obejmującym możliwość nieliniowych czy nieodwracalnych zmian.
4.2 Negatywne przejawy globalnych zmian klimatu wiążą się przede wszystkim z rosnącą ekstremalnością zjawisk pogodowych (np. ulewnych deszczy, powodzi, obsuwania się ziemi, suszy, huragany itp.), które powodują coraz większe straty w ludziach i straty materialne.
Szacunki nakładów i efektów działań mających na celu obniżenie emisji różnią się ze względu na to, jak określa się dobrobyt, jaki jest zasięg i metoda analizy oraz jakie były wstępne założenia analizy.
W rezultacie szacunkowe nakłady i efekty nie muszą przedstawiać faktycznych nakładów i efektów działań mających na celu ograniczenie zmian klimatycznych.
4.3 O ile przy ustanawianiu kolejnych polityk mających na celu obniżenie emisji gazów cieplarnianych nie zostaną wzięte pod uwagę wszystkie szacunki ekonomiczne, państwom, które ratyfikowały Protokół z Kioto grozi niebezpieczeństwo przeniesienia części produkcji przemysłowej do państw rozwiniętych, które nadal wahają się nad podpisaniem protokołu, lub do krajów rozwijających się, dla których z Protokołu z Kioto nie wynikają jak dotąd żadne zobowiązania ilościowe.
Rezultatem tego mogą być straty ekonomiczne oraz utrata konkurencyjności przy braku pożądanego globalnego obniżenia emisji.
4.4 Dla powodzenia działań mających na celu ograniczenie zmian klimatu potrzeba pokonania wielu przeszkód technicznych, ekonomicznych, politycznych, kulturowych, społecznych, behawioralnych i instytucjonalnych niepozwalających na pełne wykorzystanie technicznych, ekonomicznych i społecznych możliwości tych działań.
Potencjał działań i rodzaje przeszkód różnią się w zależności od regionu, sektora, a także zmieniają się w czasie.
4.5 Skuteczność wprowadzania środków ograniczających zmiany klimatyczne może się poprawić, jeżeli działania w zakresie polityki dotyczącej zmian klimatu będą zintegrowane z innymi niezwiązanymi z klimatem celami polityk krajowych i sektorowych oraz staną się szeroką strategią przejściową zmierzającą do dokonania długookresowych zmian społecznych i technologicznych, pożądanych nie tylko ze względu na ideę zrównoważonego rozwoju, ale także z uwagi ograniczanie zmian klimatu.
4.6 Skoordynowane działania państw i sektorów mogą pomóc w obniżeniu nakładów na środki łagodzenia zmian klimatycznych, mogą rozwiązać zagadnienia związane z konkurencyjnością, potencjalne konflikty z zasadami handlu międzynarodowego i problemy związane z ulatnianiem się węgla.
Grupa państw, które chcą wspólnie obniżyć swoją emisję gazów cieplarnianych, musi się zgodzić co do zastosowania doskonale zaprojektowanych i skutecznych międzynarodowych środków.
4.7 Zmiana klimatu jest zjawiskiem globalnym i w taki też sposób należy do niej podchodzić.
Konieczne jest użycie wszystkich politycznych narzędzi oraz negocjacji dla zaangażowania wszystkich głównych światowych emitentów gazów cieplarnianych w starania o obniżenie globalnego poziomu stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze.
Przy ich "wyborze" należałoby uwzględnić szacowany poziom całkowitej emisji gazów cieplarnianych do atmosfery po roku 2012.
Skuteczny postęp nie jest możliwy bez wykorzystania odpowiednich politycznych i ekonomicznych środków.
4.8 Trzeba także realistycznie ocenić zdecydowanie państw samej UE co do realizacji o wiele ambitniejszych celów obowiązkowego ograniczenia emisji po roku 2012, z uwzględnieniem strategii lizbońskiej oraz obecnie osiąganych rezultatów przyjętych i wdrożonych środków.
Z zadowoleniem przyjmujemy w związku z tym projekty zawarte w komunikacie Komisji "Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie" i towarzyszących mu materiałach.
4.9 Podejście UE w najbliższym czasie powinno mieć na celu przygotowanie rzeczowej argumentacji do przedstawienia w czasie międzynarodowych negocjacji w sprawie zmian klimatu.
Negocjacje te muszą prowadzić w przyszłości do znalezienia możliwego do przyjęcia sposobu kontynuacji procesu obniżania emisji gazów cieplarnianych po roku 2012 przy udziale wszystkich krajów rozwiniętych i głównych producentów emisji w szybko rosnących gospodarkach oraz ogólnie z krajów rozwijających się.
Jeżeli do tego nie dojdzie, trzeba wziąć pod uwagę fakt, że Protokół z Kioto w swojej obecnej formie będzie w 2012 roku obejmował jedynie ok. 14 całkowitej światowej emisji gazów cieplarnianych.
W takiej sytuacji nie może on być w swoim obecnym kształcie skutecznym narzędziem rozwiązywania w przyszłości problemów związanych z klimatem na świecie i konieczne będzie znalezienie takiego rozwiązania, które by nawiązywało do niego bezproblemowo.
Jego częścią musi być nowe zastosowanie narzędzi obniżania emisji gazów cieplarnianych, łącznie z EU-ETS, tak z punktu widzenia ich faktycznego wpływu na ogólną wielkość emisji, jak i z punktu widzenia ich skuteczności w stosunku do poniesionych nakładów i obciążeń administracyjnych.
Należałoby niezwłocznie rozpocząć analizę porównawczą propozycji i planów poszczególnych grup państw odnośnie długoterminowego obniżania emisji gazów cieplarnianych, tak by można było w odpowiednim czasie podjąć właściwe decyzje.
4.10 Za pomocą środków politycznych konieczne jest osiągnięcie zaangażowania społeczności światowej w rozwiązywanie problemów globalnych.
Trzeba otwarcie przyznać, że zaangażowanie takie nie musi być w interesie wszystkich wielkich emitentów gazów cieplarnianych, a jednostronne podejście jest dla nich korzystniejsze ze względu na ich warunki geograficzne (USA, Chiny).
W przypadku niepowodzenia politycznego utrzymywanie wiodącej roli UE na polu zmian klimatycznych może prowadzić do osłabienia zdolności adaptacji bez dostrzegalnego wpływu na same zmiany klimatu.
4.11 Problemów tych nie da się rozwiązać bez wyraźnego pogłębienia wiedzy zarówno o przyczynach zjawisk, jak i o możliwościach ograniczania wpływów antropogenicznych.
Bez przeznaczenia wystarczających środków na naukę, badania, monitoring i systematyczną obserwację nie jest możliwe zapewnienie koniecznego przyspieszenia rozwoju stanu wiedzy na temat faktycznych przyczyn zmian klimatu.
4.12 Jest pewne, że pod wieloma względami kluczowym czynnikiem tak wzrostu gospodarczego, jak i stopniowego obniżania emisji gazów cieplarnianych jest oszczędna produkcja, a przede wszystkim oszczędne zużywanie energii.
Właściwe i skuteczne narzędzia po stronie produkcji energii to wzrost produkcji energii z odnawialnych źródeł, odpowiednio do specyficznych warunków poszczególnych państw członkowskich, włącznie z wykorzystaniem biopaliw w transporcie, racjonalnym wykorzystaniem potencjału kogeneracji, zwiększeniem całkowitej wydajności produkcji elektryczności i ciepła, przy czym musimy być świadomi granic skuteczności tych środków.
Relatywnie bezproblemowym działaniem prowadzącym do redukcji emisji gazów cieplarnianych jest także ogrzewanie wody za pomocą promieni słonecznych w celu wykorzystania w ogrzewaniu pomieszczeń lub uzyskania ciepłej wody użytkowej oraz wykorzystanie pomp cieplnych, których stosowanie na małą skalę, na przykład w domkach jednorodzinnych, staje się już w chwili obecnej całkiem opłacalne.
4.13 Za kolejne skuteczne narzędzie można uznać dekarbonizację produkcji elektryczności i ciepła z wykorzystaniem wszystkich dostępnych źródeł paliw i surowców, włącznie ze wsparciem produkcji energii ze źródeł jądrowych, energii słonecznej i technologii wodorowych, przede wszystkim w obszarze badań i rozwoju oraz zwiększania bezpieczeństwa systemu produkcji i zastosowania.
Po stronie oszczędności energii, oprócz klasycznego obniżania zużycia energii w produkcji przemysłowej, ważna jest także poprawa termiczno-technicznych właściwości budynków oraz znaczny wzrost efektywnego transportu zbiorowego.
Narzędzia te również będą wymagać znacznych środków na naukę i badania oraz ogromnych wysiłków implementacyjnych, jeżeli UE faktycznie chce przyjąć wiodącą pozycję w walce ze zmianami klimatu.
4.14 Wszelkie rozwiązania należy przyjmować po przeprowadzeniu dokładnej analizy powiązań i skutków, aby niewłaściwe kroki nie zagroziły konkurencyjności i w rezultacie także zdolności do działania UE jako całości oraz poszczególnych państw członkowskich.
Na przykład nie można pozwolić, by wspieranie wytwarzania energii z biomasy zagroziło niektórym gałęziom przemysłu poprzez zlikwidowanie ich bazy surowcowej, a wzrost cen energii w wyniku rozwiązań mających na celu zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych prowadził do powstania negatywnych skutków w sferze socjalnej.
4.15 Dla zapewnienia bezpieczeństwa ludności konieczne jest przygotowanie, z uwzględnieniem warunków regionalnych, planów ograniczania wrażliwości na zmiany klimatyczne oraz wspieranie opracowywania systemów ostrzegania i alarmowania, w powiązaniu z monitorowaniem i systematyczną obserwacją.
Skuteczne działania w tym obszarze wymagają głębokiej analizy strategicznej i ekonomicznej, włącznie z planowaniem i alokacją odpowiednich środków finansowych zarówno na poziomie UE, jak i poszczególnych państw członkowskich i regionów.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ram prawnych polityki konsumenckiej
(2006/C 185/13)
Dnia 10 lutego 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie ram prawnych polityki konsumenckiej.
Sekcja ds. Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Jorge PEGADO LIZ.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20 i 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 20 kwietnia) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 45 do 26, przy 2 głosach wstrzymujących się, przyjął następującą opinię:
1.
Synteza
1.1 Polityka, jaką zamierza prowadzić każda wspólnota prawna, powinna opierać się na podstawie prawnej wyznaczającej zakres kompetencji tej wspólnoty i parametry jej działania.
Unia Europejska, jako wspólnota prawna, musi spełniać ten wymóg.
1.2 Aby podstawa prawna była odpowiednia, funkcjonalna i skuteczna, powinna ona być jasna, precyzyjna i niezależna.
Powinna zawierać cele, główne zasady i kryteria wdrażania polityki, którą dana wspólnota prawna zamierza prowadzić.
Powinna ona też dotyczyć wszystkich dziedzin polityki, do której się odnosi.
1.3 W przypadku Unii Europejskiej od czasu przyjęcia traktatu z Maastricht, nowa podstawa prawna działań w zakresie polityki ochrony konsumentów jest zawarta w art. 129-A, który bardzo szybko uznany został za niewystarczający, by służyć za podstawę prowadzenia całościowej polityki w tej dziedzinie.
1.4 Fakt niestosowania tej podstawy prawnej potwierdził z biegiem lat jej niewystarczalność w stosunku do wymogu adekwatnej i skutecznej podstawy prawnej w odniesieniu do rzeczywistej polityki ochrony interesów konsumentów na szczeblu wspólnotowym.
1.5 Zmiany wprowadzone przez nowy art. 153 traktatu amsterdamskiego nie były w stanie zaradzić wspomnianym słabościom, a teksty zaproponowane w perspektywie przyjęcia konstytucji europejskiej również nie rozwiązywały tych kwestii.
1.6 Z całą pewnością polityka konsumencka jest jedną z dziedzin polityki najbliższych obywateli europejskich.
Może ona znacznie wpłynąć na akceptację przez nich ideałów europejskich, o ile zgodne są one z ich potrzebami i dążeniami, a nie zawsze tak było [1].
1.7 Kierunki prac Komisji w dziedzinie polityki ochrony konsumentów [2] potwierdzają niestety niepokojące pogorszenie się sytuacji w zakresie ochrony i promowania interesów konsumentów.
Braki te wzmagają jeszcze pilną konieczność refleksji nad odnośną podstawą prawną zawartą w traktacie.
1.8 Niniejsza opinia zawiera taką refleksję.
Prowadzi ona Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny do stwierdzenia, że oprócz woli politycznej niezbędnej do uzyskania postępu w zakresie polityki ochrony interesów konsumentów — w kierunku znaczniejszej obecności tej polityki i tych interesów we wszystkich dziedzinach polityki wspólnotowej — konieczne jest także przeprowadzenie dogłębnej analizy co do nowelizacji ram prawnych polityki ochrony interesów konsumentów.
1.9 Dzięki licznym opracowaniom wielu prawników europejskich, których kompetencje w tej dziedzinie są ogólnie uznawane, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny jest w stanie przedstawić propozycję nowej podstawy prawnej polityki konsumenckiej.
Podstawa ta powinna przyczynić się w zdecydowany sposób do poprawy, uproszczenia, a nawet ograniczenia ilości przepisów. EKES zaleca Komisji, Radzie oraz państwom członkowskim, by czuwały nad uwzględnieniem tego rodzaju propozycji w perspektywie kolejnej nowelizacji traktatu.
2.
Wstęp. Przedmiot opinii z inicjatywy własnej
2.1 W chwili gdy EKES zdecydował o opracowaniu niniejszej opinii z inicjatywy własnej, jej celem było pobudzenie pogłębionej refleksji na temat podstawy prawnej, którą należy wybrać dla polityki konsumenckiej na szczeblu europejskim (czyli art. 153 traktatu), przy jednoczesnym uwzględnieniu zarówno tekstu konstytucji przedłożonego poszczególnym państwom członkowskim, jak i prawa pochodnego.
Komitet starał się także włączyć do tych prac przedstawicieli stron zainteresowanych tym zagadnieniem i specjalistów w dziedzinie wspólnotowego prawa konsumenckiego.
2.1.1 Liczni byli ci, którzy — świadomi słabości obecnych sformułowań w art. 153 — twierdzili zgodnie, że są one przyczyną niestosowania w praktyce tego artykułu jako podstawy prawnej prawa pochodnego w dziedzinie promowania praw i interesów konsumentów, a także w zakresie prowadzenia polityki konsumenckiej w Unii Europejskiej.
Zyskałaby ona wiele, gdyby mogła oprzeć się na odpowiedniej, funkcjonalnej i skutecznej podstawie prawnej.
2.2 Głównymi beneficjentami poprawy podstawy prawnej polityki konsumenckiej w traktacie byłyby z pewnością — ogólnie — instytucje europejskie, a także — szczególnie — organizacje społeczeństwa obywatelskiego, organizacje konsumenckie oraz inne zainteresowane podmioty społeczne.
2.2.1 EKES, jako forum reprezentujące instytucjonalnie organizacje społeczeństwa obywatelskiego, został uznany za odpowiednie miejsce do osiągnięcia tego celu, w duchu dialogu z zainteresowanymi podmiotami społecznymi i przy wsparciu ze strony ekspertów uniwersyteckich w tej dziedzinie.
2.2.2 Z całą pewnością polityka konsumencka jest jedną z dziedzin polityki najbliższych obywateli europejskich.
Może ona znacznie wpłynąć na akceptację przez nich ideałów europejskich, o ile zgodne są one z ich dążeniami i potrzebami.
2.2.3 14 października 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przeprowadził przesłuchania z licznymi partnerami, którzy zgodzili się odpowiedzieć na specjalnie przygotowany kwestionariusz.
Zebrane w ten sposób opinie i sugestie pozwoliły na lepsze opracowanie niniejszej opinii.
EKES składa gorące podziękowania tym, którzy przyczynili się do powstania tego tekstu [3].
3.
Zagadnienie podstawy prawnej polityki konsumenckiej
3.1 Obecna podstawa prawna polityki ochrony konsumentów znajduje się w tytule XIV traktatu — "Ochrona konsumentów" — w art. 153.
Artykuł ten ma następujące brzmienie:
"1.
Dążąc do popierania interesów konsumentów i zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, Wspólnota przyczynia się do ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i interesów gospodarczych konsumentów, jak również wspierania ich prawa do informacji, edukacji i organizowania się w celu zachowania ich interesów.
2.
Wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i urzeczywistnianiu innych dziedzin polityki i działań Wspólnoty.
3.
Wspólnota przyczynia się do osiągnięcia celów określonych w ustępie 1 poprzez:
a) środki, które przyjmuje na podstawie artykułu 95 w ramach urzeczywistniania rynku wewnętrznego;
b) środki, które wspierają, uzupełniają i nadzorują politykę prowadzoną przez państwa członkowskie.
4.
Rada, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w artykule 251 i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, przyjmuje środki określone w ustępie 3 lit. b).
5.
Środki przyjęte na podstawie ustępu 4 nie stanowią przeszkody dla państwa członkowskiego w utrzymaniu lub ustanawianiu bardziej rygorystycznych środków ochronnych.
Środki te muszą być zgodne z niniejszym traktatem. Są one notyfikowane Komisji" [4].
3.2 Aby ochrona konsumentów mogła uzyskać rangę dziedziny znajdującej się w kompetencji Unii Europejskiej, musi bezwzględnie być przedmiotem odrębnego zapisu w traktacie, zgodnie z art. 5 tegoż traktatu, który, w wersji skonsolidowanej, brzmi następująco:
"Parlament Europejski, Rada, Komisja, Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy realizują swe uprawnienia zgodnie z warunkami i celami przewidzianymi z jednej strony w postanowieniach traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie oraz późniejszych traktatów i aktów zmieniających je lub uzupełniających, z drugiej zaś — w innych postanowieniach niniejszego traktatu"
3.3 Warto podkreślić wagę tej zasady, według której państwa członkowskie są władne określić swą własną kompetencję, tym bardziej że luki, niedokładności lub sprzeczności w tekście mogą prowadzić do unieważnienia późniejszych przepisów przyjętych przez instytucje europejskie na podstawie traktatu.
3.4 Stosowne jest w tym miejscu przypomnienie, że w wyroku z 5 października 2000 r. Trybunał Sprawiedliwości potwierdził, iż przepisy przyjęte na podstawie art. 100A (obecnie 95) muszą mieć na celu poprawę warunków ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego.
Trybunał przypomniał, że gdyby zwykłe stwierdzenie różnic między przepisami krajowymi lub abstrakcyjne ryzyko wystąpienia przeszkód w realizacji podstawowych swobód, czy też zakłócenia konkurencji, były wystarczające do przywołania art. 100A jako podstawy prawnej, kontrola jurysdykcyjna przestrzegania podstawy prawnej byłaby pozbawiona wszelkiej skuteczności [5].
3.5 Ten wymóg jasnej podstawy prawnej, podlegającej dzięki temu kontroli na szczeblu międzynarodowym, powinien również być uwzględniony w płaszczyźnie politycznej jako niezaprzeczalny sygnał konstytucyjny co do potrzeby istnienia polityki ochrony konsumentów.
Warto tu przypomnieć, że Jednolity akt europejski z 17 i 28 lutego 1986 r. wypełnił częściowo lukę istniejącą w traktacie rzymskim, wprowadzając tytuł poświęcony wyłącznie środowisku naturalnemu (art. 130 R — 130 T, obecnie art. 174-176).
Cele wyznaczone w art. 175 oraz określone w nim kryteria co do działań Wspólnoty w dziedzinie środowiska wyraźnie przyczyniły się do powstania skutecznego zbioru przepisów w tej materii.
3.5.1 W tym względzie porównanie art. 175 i 153 Traktatu pokazuje wyraźnie, że jakość podstawy prawnej decyduje o późniejszych działaniach.
W dziedzinie środowiska naturalnego cele są określone jasno i precyzyjnie.
Poza tym art. 175 określa zasady będące podstawą interwencji wspólnotowej w tej dziedzinie.
Wreszcie specyfikacje techniczne określone w art. 175 ust. 3 są również czynnikami racjonalnego i użytecznego wdrażania polityki środowiskowej.
3.5.2 W związku z tym, że prawodawca wspólnotowy jest władny ocenić stosowność środków, jakie zamierza podjąć, oczywiste jest, że jakość podstawy prawnej jest decydująca, gdyż ogranicza ona możliwość wystąpienia poważnych błędów w ocenie sytuacji, nadużycia władzy czy też wyraźnego przekroczenia kompetencji w zakresie oceny sytuacji [6].
4.
Czy art. 153 jest akceptowalną podstawą prawną dla wspólnotowej polityki na rzecz konsumentów europejskich?
4.1 Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że art. 153 traktatu nie stanowi obecnie podstawy prawnej dającej wystarczające gwarancje w świetle celów ochrony konsumentów.
4.2 Przypomnieć należy, że w konsekwencji prawo konsumenckie na szczeblu europejskim rozwinęło się głównie wokół punktu odniesienia, jakim jest art. 95 traktatu, i że zawdzięcza ono wiele inicjatywom podejmowanym w ramach urzeczywistniania rynku wewnętrznego.
Oczywiście polityka ochrony konsumentów jest zagadnieniem przekrojowym i w innych miejscach traktatu istnieją wyraźne odniesienia do konieczności uwzględnienia ochrony konsumentów.
Jednakże ogólnie uważa się, że art. 153 w swej obecnej formie jest niewystarczający.
4.3 Faktem jest też, że środki ochrony i obrony konsumentów tylko wyjątkowo przyjmowane były na podstawie tegoż art. 153 (lub wcześniej art. 129-A).
4.4 Do krytyki tej, określającej politykę konsumencką jako środek uboczny zasad odnoszących się do wdrażania rynku wewnętrznego, trzeba ponadto dodać przywołane powyżej konsekwencje wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z 5 października 2000 r.
[7] Niepewność związana z tym orzecznictwem może prowadzić do zakwestionowania, szczególnie poprzez pytania prejudycjalne, samej podstawy prawnej niektórych dyrektyw przyjętych w dziedzinie ochrony konsumentów (gwarancja, sprzedaż domokrążna itd.).
4.5 Ponadto obecny tekst ustala jedno kryterium, którym jest wysoki poziom ochrony konsumentów.
Ten wysoki poziom ochrony konsumentów w postaci określonej w art. 153 nie przekłada się koniecznie na szczeblu państw członkowskich na dążenie do systemu prawnego dającego najlepsze gwarancje.
Art. 153 ust. 5 pozwala bowiem w takim wypadku na utrzymanie systemów prawnych gwarantujących lepszą ochronę pod warunkiem ich zgodności z traktatem.
4.5.1 Poza tym określenie wysokiego poziomu ochrony nie jest łatwe.
Parametry, które należałoby uwzględnić, nie figurują w art. 153 i mogą prowadzić do licznych trudności interpretacyjnych.
4.6 Obecnie wydaje się więc, że podstawa prawna powinna zostać zmieniona, zgodnie z poniższymi uwagami.
4.6.1 Polityka ochrony konsumentów powinna należeć do kompetencji unijnych, a nie być uzupełnieniem polityki prowadzonej przez państwa członkowskie.
Paradoksalne jest podejście, według którego ochrona konsumentów — o której mówi się, że może przyczynić się do poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego — miałaby należeć do kompetencji państw członkowskich.
4.6.2 Zdrowie, bezpieczeństwo i interesy gospodarcze konsumentów są dziedzinami, do których Unia Europejska powinna wnieść swój udział.
Należałoby traktować je jako cele wymagające z całą pewnością uzupełnienia.
Czy interesy gospodarcze są jedynym czynnikiem, który należy brać pod uwagę?
Istnieje wyraźna przeciwstawność między wspieraniem tych interesów a przyczynianiem się do ich ochrony.
4.6.3 Prawo do informacji, do edukacji i do organizowania się celem ochrony tych interesów to zasady, które powinny być uznane za podstawę polityki Unii.
4.6.4 Ponieważ kryteria, które trzeba uwzględnić, definiując wysoki poziom ochrony, nie są określone, należy wskazać je w traktacie.
4.6.5 Refleksja nad ochroną konsumentów jako niezależną podstawą prawną będzie musiała uwzględnić priorytet, jaki należy przyznać polityce wspólnotowej tak co do treści, jak i formy.
Zasada podwójnej pomocniczości jest oczywiście ograniczeniem krępującym, tak na szczeblu europejskim, jak i krajowym, wszelkie działania w kierunku zwiększania ochrony konsumentów.
Podwójna pomocniczość dominująca w art. 153 powinna oczywiście w tych warunkach zostać porzucona.
4.6.6 Podstawa prawna zawarta w traktacie powinna również uwzględniać dążenie do tego, by konsument był nie tylko chroniony i broniony, lecz także aktywny.
Konsument jest obywatelem, który wobec wyborów proponowanych przez społeczeństwo powinien mieć niekwestionowane prawo zabierania głosu i bycia wysłuchanym.
4.6.7 Należy również rozważyć, czy przepisy traktatu mówiące o dostępie do Trybunału Sprawiedliwości nie powinny przyznawać bezpośredniego dostępu stowarzyszeniom konsumenckim jako reprezentatywnym grupom, których wydawane przez Unię Europejską akty dotyczą bezpośrednio.
4.6.8 Dodać trzeba, że tekst w swej obecnej postaci opiera się na zawężonej koncepcji ochrony konsumentów, koncentrującej się praktycznie jedynie na zaletach informowania.
5.
Cele, zasady i kryteria określenia podstawy prawnej polityki konsumenckiej
5.1 Jakie są kryteria, które ogólnie powinny określać jakość podstawy prawnej w traktacie?
Ze wskazanych wyżej elementów wynika, że podstawa prawna powinna:
- być jasna i precyzyjna,
- zawierać cele, do których dąży się w ramach określonej polityki, fundamentalne zasady tej polityki i kryteria jej wdrażania,
- być niezależna.
Cechy te są istotne, by zaradzić wspomnianym wyżej trudnościom.
5.2 Pewne kwestie poboczne mogą poza tym być uwzględnione celem uczynienia podstawy prawnej bardziej precyzyjną.
Należałoby wziąć pod uwagę rozwiązania dotyczące jakości harmonizacji przepisów.
Komisja popiera politykę maksymalnej lub całkowitej harmonizacji.
Konieczne jednak jest, by poziom ochrony był rzeczywiście wysoki; w przeciwnym wypadku do maksymalnej lub całkowitej harmonizacji może dojść kosztem interesów konsumentów.
5.3 W proponowanym tekście chodzi o zmianę art. 3 ust. 1 lit. t) traktatu poprzez jasne umieszczenie wśród celów, do osiągnięcia których dążą instytucje, polityki wspierania i ochrony interesów konsumentów.
5.4 Sugerowana treść art. 153 zawiera trzy elementy:
5.4.1 Wskazuje się w nim listę celów polityki Unii Europejskiej w odniesieniu do konsumentów.
Są to tradycyjne cele, należy jednak podkreślić pewne ich cechy szczególne:
- innowacją jest wspieranie prawa do informacji, do edukacji, do uczestnictwa i organizowania się celem obrony i reprezentowania interesów konsumentów, szczególnie poprzez uznanie praw indywidualnych i zbiorowych w tej dziedzinie; jest to wyraźny znak, że instytucja skargi zbiorowej powinna, rzecz jasna, zostać wdrożona, ale że powinny również powstać inne mechanizmy, włączające grupy konsumentów do opracowywania dotyczących ich przepisów,
- ochrona zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów jest oczywiście tradycyjnym tematem, który powinien być potwierdzony jako jeden z celów traktatu,
- wreszcie wspieranie interesów prawnych, ekonomicznych, społecznych i kulturalnych konsumentów stanowi wyraźnie nowy element.
Chodzi o traktowanie konsumenta jako podmiotu w społeczeństwie, a nie jako zwykłego użytkownika produktów i usług.
Tylko pod warunkiem uznania tej zasady opracować będzie można odpowiednie polityki, szczególnie w dziedzinie zrównoważonego rozwoju.
W tejże perspektywie możliwa będzie polityka łącząca ściśle wspieranie interesów konsumentów z poszanowaniem środowiska naturalnego.
5.4.2 Formułując art. 153, można wskazać następujące zasady:
- działanie prewencyjne,
- skuteczne naprawianie szkód,
- rozwój zrównoważonej konsumpcji,
- odpowiedzialność finansowa tego, kto stwarza zagrożenie (fr. créateur de risque-payeur),
- zasada partycypacji.
Te pięć zasad jest niezbędnych do skutecznego prowadzenia wyżej wspomnianej polityki.
5.4.3 Proponowany tekst przypomina — w tradycyjny sposób — że wymagania stanowiące tu odrębną podstawę prawną nie mogą być jednak pominięte przy opracowywaniu dziedzin polityki Unii Europejskiej w innych dziedzinach.
5.4.4 Przy wprowadzaniu tych środków należy wziąć pod uwagę pewne parametry.
Pojęcie wysokiego poziomu ochrony uwzględniać będzie szczególnie dostępne dane społeczno-gospodarcze pozwalające na dokładne określenie zachowań konsumentów w procesie nabywania i użytkowania produktów i korzystania z usług dostępnych na rynku.
Powinna też zostać wyraźnie uznana możliwość wnoszenia skarg zbiorowych.
5.4.5 Art. 153-A w proponowanej wersji określa politykę, którą powinna kierować się Rada.
Jedną z dyskutowanych kwestii są bezpośrednie skutki dyrektyw.
Jako technikę harmonizacji proponuje się stosowanie w pierwszym rzędzie rozporządzeń.
Rozwiązanie to czyni zatem bezprzedmiotową obecną debatę o skutkach dyrektyw.
Opracowana została elastyczna metoda pozwalająca państwom członkowskim na zajęcie stanowiska, gdy zdecydują się one na utrzymanie lub wprowadzenie własnych środków ochrony.
Rozwiązanie to jest korzystne z punktu widzenia maksymalnej harmonizacji, podlegającej jednak w każdym wypadku zasadzie indywidualnej oceny.
5.4.6 Tekst art. 153 jest wreszcie innowacyjny, ponieważ nadaje rangę adresata stowarzyszeniom konsumentów w sensie art. 230 traktatu.
Innymi słowy akty wspólnotowe nieuwzględniające przepisów Traktatu mogą być przedmiotem bezpośrednich skarg stowarzyszeń wnoszonych do Trybunału Sprawiedliwości.
6.
Podsumowanie: propozycja nowej podstawy prawnej
W związku z powyższym propozycja przedstawia się następująco:
Artykuł 153
"1.
Polityka Wspólnoty w dziedzinie konsumpcji dąży do osiągania następujących celów:
- wspieranie prawa do informacji, edukacji, uczestnictwa i organizowania się celem obrony i reprezentowania interesów konsumentów, szczególnie poprzez uznanie praw indywidualnych i zbiorowych w tej dziedzinie,
- ochrona zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów,
- promowanie interesów prawnych, gospodarczych, społecznych i kulturalnych konsumentów.
2.
Polityka Wspólnoty w odniesieniu do konsumentów ma na celu jak najwyższy poziom ich ochrony.
Opiera się ona na następujących zasadach:
- zasada działania prewencyjnego,
- zasada skutecznego zadośćuczynienia za wykroczenia przeciwko indywidualnym i zbiorowym prawom i interesom konsumentów,
- zasada odpowiedzialności finansowej tego, kto stwarza zagrożenie (fr. créateur de risque-payeur),
- zasada prowadzenia polityki zrównoważonej konsumpcji i ochrony,
- zasada udziału konsumentów, za pośrednictwem instancji reprezentujących ich interesy, w opracowywaniu i stosowaniu przepisów.
3.
Wymogi ochrony konsumentów są uwzględniane przy określaniu i realizowaniu innych dziedzin polityki Wspólnoty.
4.
Przy opracowywaniu polityki w dziedzinie ochrony konsumentów Wspólnota uwzględnia:
- wysoki poziom ochrony przyznany konsumentom w poszczególnych państwach członkowskich,
- dostępne dane społeczno-gospodarcze dotyczące nabywania i użytkowania produktów i usług udostępnianych na rynku,
- skuteczność skarg wnoszonych w razie naruszenia praw lub interesów konsumentów, a szczególnie uznanie działań w interesie ogółu.
Artykuł 153-A
1.
Rada, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w artykule 251 i po konsultacji z Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, ustanawia środki konieczne do osiągnięcia celów określonych w art. 153 ust. 1; środki te podlegają regularnemu przeglądowi, tak by stale zapewniały wysoki poziom ochrony konsumentów.
2.
Środki harmonizacyjne przyjęte na podstawie ustępu 1 nie stanowią przeszkody dla państwa członkowskiego w utrzymaniu lub ustanawianiu bardziej rygorystycznych środków ochronnych.
Środki te muszą być zgodne z niniejszym traktatem. Powiadamiana jest o nich Komisja.
3.
Sześć miesięcy po powiadomieniu, o którym mowa w ust. 3, Komisja podejmuje decyzję o ewentualnym odrzuceniu środków krajowych, szczególnie jeśli te stanowią przeszkodę w poprawnym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.
W przypadku braku decyzji w tym terminie, środki krajowe uznane są za przyjęte, chyba że złożoność materii wymaga przedłużenia tego terminu — najwyżej do roku; w takim wypadku państwo członkowskie jest o tym powiadamiane w pierwszym, sześciomiesięcznym terminie.
4.
Komisja, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, zapewnia wdrożenie środków przyjętych celem wspierania praw i interesów konsumentów.
Państwa członkowskie są zobowiązane w szczególności do podjęcia kroków niezbędnych, aby:
a) określić i stosować skuteczne, proporcjonalne i odstręczające sankcje w razie naruszenia przepisów wprowadzających obowiązki i zakazy mające na celu ochronę konsumentów;
b) doprowadzić do zaprzestania takich naruszeń;
c) przewidzieć uproszczone procedury sądowe i pozasądowe dla zapobiegania i zadośćuczynienia naruszeniom praw i interesów konsumentów oraz dla sprawiedliwego wyrównania poniesionych szkód.
5.
Stowarzyszenia konsumentów, uznane zgodnie z prawem krajowym państw członkowskich lub przez Komisję Europejską, są traktowane jako adresaci, w sensie art. 230 traktatu, środków podjętych zgodnie z niniejszym artykułem oraz z art. 153".
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie ram instytucjonalnych w zakresie żeglugi śródlądowej w Europie
(2006/C 185/18)
Dnia 14 lipca 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie ram instytucjonalnych w zakresie żeglugi śródlądowej w Europie
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Jan SIMONS.
Na 426. sesji plenarnej w dniach 20- 21 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 21 kwietnia 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 57 głosami, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Zalecenia
1.1 W opiniach z dnia 16 stycznia 2002 r. i 24 września 2003 r. EKES wezwał wszystkie zainteresowane podmioty do kontynuowania działań na rzecz harmonizacji i integracji żeglugi śródlądowej w Europie.
Choć treść opinii pozostaje w całości aktualna, w odniesieniu do kwestii ram instytucjonalnych należałoby ją podeprzeć nowymi argumentami ze względu na zmiany, jakie miały miejsce od czasu jej opublikowania.
1.2 W tym kontekście zasadnicze znaczenie ma poszerzenie i wzmocnienie współpracy między najważniejszymi instytucjami, tzn. Komisją Europejską, Centralną Komisją ds. Żeglugi na Renie (CCNR) i Komisją Dunaju.
Należy ustanowić stałą komisję ds. współpracy, która powinna zaangażować się w szeroką, ustrukturyzowaną współpracę w różnych dziedzinach żeglugi śródlądowej (jak również — przy pełnym zaangażowaniu partnerów społecznych — wszędzie tam, gdzie okaże się to użyteczne), której celem powinno być zapewnienie jak największej solidności, jednolitości oraz jak najbardziej kompleksowego zakresu decyzji politycznych na wczesnym etapie ich tworzenia.
1.3 Warunkiem ostatecznego wprowadzenia jednolitego systemu prawnego regulującego ogólnoeuropejską żeglugę śródlądową jest uwzględnienie szeregu kwestii.
1.3.1 Przede wszystkim należy rozważyć problem geograficznego zasięgu takich przepisów — w przeciwieństwie do sytuacji panującej przykładowo w innych gałęziach transportu, takich jak transport lotniczy czy drogowy, nie wszystkie państwa członkowskie są bezpośrednio zainteresowane kwestią żeglugi śródlądowej.
1.3.2 Ponadto bardzo istotną rolę w sektorze żeglugi śródlądowej odgrywają państwa, które dotychczas nie przyłączyły się do UE, oraz takie, które nigdy nie staną się jej członkami.
1.3.3 Kolejną kwestią wymagającą uwzględnienia są wspólne działania polityczne na rzecz wspierania niezbędnych dostosowań infrastrukturalnych w zakresie śródlądowych szlaków wodnych, czyli zadań należących do kompetencji władz krajowych poszczególnych państw.
1.3.4 Jasne wydaje się także, że nie wszystkie przepisy muszą być stosowane w całości i równie rygorystycznie na wszystkich europejskich rzekach ze względu na odmienne warunki naturalne oraz różnice w zakresie infrastruktury i intensywności żeglugi śródlądowej.
1.3.5 Powyższe czynniki oznaczają, że planowanie organizacji ogólnoeuropejskiej żeglugi śródlądowej musi być traktowane przede wszystkim jako przedsięwzięcie o specyficznym i wyjątkowym charakterze na tle innych zadań.
1.4 Presja polityczna na rzecz wprowadzenia ogólnoeuropejskiego sytemu prawnego regulującego żeglugę śródlądową jest wprawdzie wywierana, o czym świadczą oświadczenia złożone na konferencjach ministerialnych, jak dotychczas jednak naciski w tym kierunku nie przybrały konkretnej i zdecydowanej postaci.
Na konferencji ministerialnej mającej odbyć się w Rumunii w 2006 r. konieczne będzie ustalenie zakresu, w jakim możliwe jest obecnie rozciągnięcie działań także na sferę polityczną.
1.5 Wprowadzenie jednolitego, zintegrowanego systemu prawnego nie może zagrażać utrzymaniu obecnego wysokiego poziomu ochrony, bezpieczeństwa i pewności prawnej, w szczególności na szlakach wodnych Renu.
Można się spodziewać, że państwa należące do CCNR powołają się na zasadę zachowania tzw. "reńskiego acquis" w przypadku wprowadzenia nowego systemu prawnego.
Na uzyskany wysoki poziom norm i "praw nabytych" składają się również bliskie i bezpośrednie stosunki z przedsiębiorstwami żeglugi śródlądowej, zarówno z pracodawcami jak i pracownikami.
1.6 W ramach tego nowego systemu szczególną uwagę trzeba będzie zwrócić na politykę społeczną, która w zasadzie była zaniedbywana w obecnych systemach żeglugi śródlądowej w Europie.
W działania podejmowane w tej dziedzinie powinni zostać w pełni zaangażowani partnerzy społeczni.
1.7 Przy uwzględnieniu wszystkich tych czynników EKES popiera dążenia do ustanowienia — w fazie ostatecznej — niezależnej organizacji (ustanowionej drogą umowy), do której przynajmniej należałyby organizacje międzynarodowe, jak np. sama UE, państwa członkowskie UE zaangażowane w żeglugę śródlądową, oraz państwa trzecie, takie jak Szwajcaria i niewchodzące w skład UE państwa leżące w dorzeczu Dunaju.
W ramach organizacji objętej takim traktatem, w której skład wchodziłyby różne strony, decyzje polityczne możliwe do prawnego wyegzekwowania mogą być podejmowane na posiedzeniach ministrów.
Proponowana organizacja mogłaby również zgromadzić całą wiedzę i doświadczenie z różnych istniejących organizacji; należałoby przy tym zapewnić, że utrzymany będzie przynajmniej dotychczasowy poziom ochrony i bezpieczeństwa, oraz że nadal prowadzony będzie dialog społeczny w zakresie tematyki dotyczącej tego sektora.
1.8 EKES ponownie wzywa wszystkie zainteresowane strony do kontynuowania działań na rzecz realizacji powyższych celów, a szczególnie do wzmocnienia współpracy oraz ustanowienia proponowanej niezależnej organizacji, w oparciu o model opisany powyżej.
Jak o tym już świadczy jego aktywne uczestnictwo w różnych forach dotyczących żeglugi śródlądowej, Komitet czynnie się angażuje na rzecz jak najszybszej realizacji tych zamierzeń.
Planuje także wziąć w tym roku udział w organizowanych przez Parlament Europejski przesłuchaniach publicznych na omawiany temat oraz konferencji ministerialnej dotyczącej ogólnoeuropejskiej żeglugi śródlądowej, która ma się odbyć w Rumunii pod koniec 2006 r.
2.
Wprowadzenie
2.1 W opinii z dnia 16 stycznia 2002 r. zatytułowanej "Przyszłość transeuropejskiej sieci szlaków wodnych" oraz w opinii z dnia 24 września 2003 r. zatytułowanej "O ogólnoeuropejskim systemie żeglugi śródlądowej" Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny dokonał oceny sytuacji w dziedzinie żeglugi śródlądowej w Europie [1].
W swojej opinii EKES zbadał wąskie gardła w żegludze śródlądowej, zajął się także kwestią potrzeby przeprowadzenia harmonizacji właściwych przepisów prawa publicznego i prywatnego obowiązujących w tej dziedzinie.
Powyższa opinia dotyczyła także takich kwestii, jak środowisko naturalne, bezpieczeństwo, sytuacja na rynku pracy oraz aspekty społeczne.
Ta ostatnia kwestia została szerzej omówiona w opinii z inicjatywy własnej z września 2005 r., zatytułowanej "Polityka socjalna w ramach ogólnoeuropejskiego systemu regulacji żeglugi śródlądowej".
2.2 W drugiej opinii EKES wezwał wszystkie podmioty działające w sektorze żeglugi śródlądowej do dalszej pracy nad zintegrowanymi przepisami prawnymi i jednolitym prawem regulującym żeglugę śródlądową.
Za element o zasadniczym znaczeniu dla promowania żeglugi śródlądowej w skali ogólnoeuropejskiej uznaje się doprowadzenie do harmonizacji obowiązujących traktatów, konwencji i umów dwustronnych mających zastosowanie do krajowych i międzynarodowych szlaków żeglugowych.
2.3 We wszystkich tych opiniach EKES wskazuje również, że także on sam będzie kontynuował starania o jak najszybsze ustanowienie zintegrowanych przepisów prawnych obejmujących swoim zakresem wszystkie europejskie śródlądowe szlaki wodne.
2.4 Dążenia Komitetu w tej dziedzinie wzmacnia przekonanie, że żegluga śródlądowa, będąca względnie najczystszym i najmniej szkodliwym dla środowiska naturalnego rodzajem transportu, mającym dodatkowo odpowiedni potencjał wzrostu, będzie mogła w przyszłości znacząco przyczynić się do zapewnienia równowagi w transporcie w obliczu jego nieuchronnej intensyfikacji.
2.5 Przyczyną jednego z wąskich gardeł w europejskim sektorze żeglugi śródlądowej jest to, że obowiązują tu trzy zróżnicowane systemy prawne, których geograficzny zakres obowiązywania pokrywa się w pewnym stopniu.
2.6 Ze względu na liczne zmiany, jakie zaszły ostatnio w tej konkretnej dziedzinie, EKES uznaje obecnie za użyteczne i potrzebne sporządzenie z własnej inicjatywy szczegółowej opinii poświęconej temu zagadnieniu.
3.
Obowiązujące ramy instytucjonalne
3.1 W opinii z dnia 24 września 2003 r. EKES zbadał trzy obowiązujące systemy prawne regulujące żeglugę śródlądową w Europie, mianowicie Zweryfikowaną Konwencję z Mannheim z 1868 r. o Żegludze na Renie, Konwencję Belgradzką z 1948 r. o żegludze na Dunaju oraz zakres przedmiotowy Traktatów wspólnotowych i dorobku prawnego UE.
3.2 Do sygnatariuszy Zweryfikowanej Konwencji z Mannheim należy obecnie pięć państw, mianowicie cztery państwa członkowskie UE (Belgia, Niemcy, Francja i Holandia) oraz jedno państwo spoza UE (Szwajcaria).
Wprowadzenie wolności żeglugi na Renie oraz jednolitego, zharmonizowanego zbioru przepisów prawnych regulujących żeglugę na Renie i jego dopływach doprowadziło w XIX wieku do utworzenia "rynku wewnętrznego, jeszcze zanim takie pojęcie powstało". Rynek ten nadal ma duże znaczenie dla rozwoju gospodarczego Europy.
3.3 Wbrew temu, co można by przypuszczać, biorąc pod uwagę wiek Centralnej Komisji ds. Żeglugi na Renie (Central Commission for Navigation on the Rhine — CCNR) jest ona organizacją niezwykle nowoczesną, wyposażoną we własny, niewielki sekretariat, wspierany przez rozległą sieć (krajowych) ekspertów. Jest także blisko powiązana ze światem biznesu (pracownikami i pracodawcami). CCNR dysponuje możliwością szybkiego reagowania na zachodzące przemiany w celu zapewnienia optymalnego i aktualnego charakteru przepisów prawnych regulujących żeglugę na Renie.
3.4 CCNR posiada kompetencje regulacyjne, a swoje decyzje podejmuje na zasadzie jednomyślności.
Państwa będące sygnatariuszami Konwencji zobowiązane są w razie potrzeby dokonywać transpozycji decyzji podjętych przez CCNR do prawa krajowego.
Do kompetencji CCNR należą takie kwestie jak normy techniczne, załogi, aspekty związane z bezpieczeństwem, środowiskiem naturalnym oraz wolność żeglugi.
Konwencja z Mannheim przewiduje, że państwa będące jej sygnatariuszami zobowiązane są do propagowania żeglugi śródlądowej.
CCNR przysługuje jurysdykcja w sporach dotyczących kwestii należących do zakresu przedmiotowego Aktu.
3.5 Konwencja Belgradzka zawiera przepisy regulujące żeglugę na Dunaju.
Kraje naddunajskie będące sygnatariuszami Konwencji zasiadają w Komisji Dunaju, która, w przeciwieństwie do CCNR, posiada wyłącznie kompetencje doradcze.
Ponadto jedynym celem, któremu służy konwencja belgradzka, jest uregulowanie międzypaństwowej żeglugi śródlądowej.
Do zakresu przedmiotowego konwencji belgradzkiej nie należy kwestia kabotażu (która w przypadku Renu została w istocie objęta zakresem konwencji z Mannheim).
Dlatego nie można mówić o jasnych, jednolitych regulacjach mających zastosowanie do żeglugi na Dunaju.
W skład Komisji Dunaju wchodzą obecne państwa członkowskie, kraje bałkańskie kandydujące do UE oraz inne państwa, takie jak Serbia i Czarnogóra, Mołdowa, Ukraina i Rosja.
3.6 W następstwie podpisania Traktatu Rzymskiego w 1957 r., rozpoczęło się stopniowe tworzenie rynku wewnętrznego i nastąpiło rozszerzenie jego zakresu także na żeglugę śródlądową.
W trakcie tego procesu na Komisję Europejską nałożono obowiązki dotyczące rozmaitych dziedzin, takich jak normy techniczne, załogi, środowisko naturalne i bezpieczeństwo.
3.7 W praktyce CCNR, Komisja Dunaju i Komisja Europejska współpracują ze sobą i to w coraz szerszym zakresie. W tym kontekście szczególnie duże znaczenie ma wiedza techniczna i doświadczenie, którymi dysponuje CCNR.
Współpraca między CCNR a Komisją Europejską zyskała nowy impuls poprzez zawarcie porozumienia o współpracy w dniu 3 marca 2003 r.
Współpraca z Komisją Dunaju ma natomiast obecnie dość ograniczony zakres.
4.
Najnowsze wydarzenia
4.1 W październiku 2004 r. grupa czołowych, niezależnych ekspertów zarówno z Europy Wschodniej, jak i Zachodniej sporządziła sprawozdanie, w którym poddała analizie obecne ramy instytucjonalne w zakresie żeglugi śródlądowej na szczeblu europejskim oraz przedstawiła zalecenia dotyczące ich wzmocnienia.
Projekt został zainicjowany w Holandii, zyskując poparcie ze strony Niemiec, Belgii, Francji i Szwajcarii.
Grupa odpowiedzialna za realizację projektu, której przewodniczył b. wicepremier i minister gospodarki Holandii, Jan Terlouw, przyjęła nazwę "Grupa ds. europejskich ram dla żeglugi śródlądowej" (grupa EFIN) i przedstawiła sprawozdanie zatytułowane "Nowe ramy instytucjonalne dla europejskiej żeglugi śródlądowej".
Oprócz Jana Terlouwa grupę tworzyło siedmiu innych członków reprezentujących Austrię, Belgię, Francję, Niemcy, Rumunię, Węgry i Szwajcarię.
4.2 W swoim sprawozdaniu grupa EFIN stwierdziła, że żegluga śródlądowa charakteryzuje się znacznym potencjałem, który nie był dotychczas należycie doceniany.
Może ona znacząco przyczynić się do poprawy systemu transportu towarów w Europie.
Grupa uważa, że instytucjonalne ramy dla żeglugi śródlądowej nie przyczyniły się w pełni do zapewnienia optymalnego wykorzystania tego rodzaju transportu w Europie, uznając zarazem, że obowiązujące ramy instytucjonalne są zbyt słabo rozwinięte, by zagwarantować zainteresowanie ze strony decydentów politycznych, niezbędne do dalszego rozwoju tego sektora.
4.3 Jak to już zalecał EKES w swoich opiniach z 16 stycznia 2002 r. i 24 września 2003 r. w raporcie grupy EFIN stwierdza się, że należy koniecznie doprowadzić do większej harmonizacji wymogów technicznych, kwalifikacji zawodowych, procedur certyfikacji oraz warunków dostępu do wszystkich europejskich śródlądowych szlaków wodnych.
Za pożądane grupa uznała także stworzenie organu, którego zadaniem byłoby wspieranie realizacji następujących celów: rozbudowa infrastruktury żeglugi śródlądowej, poprawa wyposażenia technicznego statków, pobudzanie innowacji oraz propagowanie doskonalenia zawodowego.
Aktywne wsparcie instytucjonalne jest konieczne do zniesienia barier uniemożliwiających rozwój żeglugi śródlądowej.
W tym celu niezbędne jest ustanowienie nowej struktury.
4.4 Grupa przeanalizowała szereg możliwości utworzenia takiej nowej struktury, mając stale na uwadze potrzebę nadania jej charakteru ogólnoeuropejskiego.
Grupa opowiada się wprawdzie za ściślejszą współpracą między istniejącymi instytucjami, w szczególności między CCNR, Komisją Dunaju i Komisją Europejską (lecz także Europejską Konferencją Ministrów Transportu — ECMT oraz Komisją Gospodarczą ds. Europy przy Organizacji Narodów Zjednoczonych — UNECE), równocześnie jednak stwierdziła, że taka współpraca sama w sobie nie wystarczy, by doprowadzić do powołania proponowanej nowej struktury.
4.5 Dlatego też grupa wezwała do ustanowienia "Europejskiej Organizacji Żeglugi Śródlądowej", której należy powierzyć szerokie kompetencje, by mogła zająć się wszystkimi aspektami żeglugi śródlądowej.
Powołanie proponowanej organizacji nie wymagałoby zawarcia nowego traktatu.
Tym samym obowiązujące traktaty i regulacje prawne pozostałyby w niezmienionym kształcie.
Organizacja powinna mieć charakter ewolucyjny, tzn. umożliwiający dostosowywanie jej do zmieniających się warunków. Powinna ona składać się z różnych organów zdolnych do działania niezależnie od siebie.
4.6 Dlatego proponowana organizacja powinna składać się z trzech organów składowych, mianowicie: zgromadzenia politycznego, w postaci Konferencji ministrów europejskich odpowiedzialnych za żeglugę śródlądową, organu administracyjnego, czyli Europejskiego Biura Żeglugi Śródlądowej oraz instrumentu finansowego, czyli Europejskiego Funduszu Interwencyjnego dla Żeglugi Śródlądowej.
W celu uzyskania bliższych informacji można sięgnąć do sprawozdania sporządzonego przez grupę.
4.7 Grupa ds. europejskich ram dla żeglugi śródlądowej zbadała także, jako jedną z ewentualnych opcji, możliwość ustanowienia wspólnotowej agencji żeglugi śródlądowej.
Grupa rozważała, czy istnieje dostateczna wola polityczna do ustanowienia takiej agencji wspólnotowej.
Uznano także, że ze względu na swój charakter podobna agencja nie zostałaby wyposażona w kompetencje regulacyjne, lecz powierzono by jej raczej zadania w dziedzinie wdrażania, nadzoru i gromadzenia informacji.
Mając na uwadze, że wiele szlaków wodnych nie podlega prawu UE, geograficzny zakres działania takiej agencji byłby ograniczony.
Biorąc pod uwagę całokształt czynników, grupa zdecydowała o zarzuceniu opcji ustanowienia takiej agencji.
4.8 W dniu 14 lipca 2005 r. Komisja Europejska opublikowała dokument konsultacyjny zatytułowany "Zintegrowany Europejski Program Działań na rzecz Żeglugi Śródlądowej".
W dokumencie tym Komisja określiła szereg dziedzin, w których zamierza poprawić transport śródlądowy na szlakach wodnych UE. Zainteresowane podmioty zostały wezwane do przedłożenia swoich uwag dotyczących tego dokumentu.
Następnie Komisja Europejska opublikowała 17 stycznia br. komunikat "NAIADES" dotyczący wspierania żeglugi śródlądowej, zatytułowany "Zintegrowany Europejski Program Działań na rzecz Żeglugi Śródlądowej" [2].
4.9 Obok bardzo wielu elementów działań w pięciu strategicznych dziedzinach Komisja analizuje także istniejące możliwości unowocześnienia prawodawstwa i dostosowania go do wyzwań przyszłości.
W tym celu należy zmodernizować i udoskonalić strukturę organizacyjną, która obecnie jest rozproszona, co prowadzi do nieskuteczności działań i zmniejszenia ich politycznej wagi.
Takie przekształcenie istniejących narzędzi powinno wszakże respektować będące obecnie w mocy zobowiązania i umowy międzynarodowe.
Należy zatem stosować się do aktualnego "acquis".
4.10 Komisja wskazuje, że proces ten już się rozpoczął, i odwołuje się przy tym do zalecenia Komisji dla Rady z dnia 1 sierpnia 2003 r., dotyczącego upoważnienia jej przez tę drugą do przystąpienia do obu komisji rzecznych i do programu wynikającego z raportu grupy EFIN. Zdaniem Komisji, obecnie dyskutowane są cztery opcje, takie jak: a) ściślejsza współpraca między istniejącymi komisjami rzecznymi a Komisją Europejską, b) przystąpienie UE do obu komisji rzecznych, c) utworzenie ogólnoeuropejskiej organizacji żeglugi śródlądowej, d) powierzenie Wspólnocie strategicznego rozwoju żeglugi śródlądowej w Europie, z uwzględnieniem interesów krajów trzecich.
5.
Ogólnoeuropejska żegluga śródlądowa
5.1 Koncepcja wprowadzenia ogólnoeuropejskiego systemu prawnego dla żeglugi śródlądowej, a tym samym pobudzenia rozwoju tego rodzaju transportu na całym kontynencie europejskim nie jest nowa, należy jednak do koncepcji cieszących się szerokim poparciem.
Podobna koncepcja została już wysunięta w 1991 r. na konferencji ministerialnej w Budapeszcie.
Na Ogólnoeuropejskiej konferencji w sprawie żeglugi śródlądowej w Rotterdamie w dniach 5 — 6 września 2001 r. przyjęto deklarację, w której zwrócono uwagę na potrzebę przyśpieszenia ogólnoeuropejskiej współpracy w celu budowy silnego sektora wolnej żeglugi śródlądowej.
W deklaracji wymieniono szereg niezbędnych warunków, celów i działań.
Jednym z koniecznych warunków jest to, że harmonizacja nie może odbyć się kosztem obniżenia obowiązujących norm bezpieczeństwa i jakości. Należy również zapewnić korzystne warunki socjalne — a w każdym przypadku te, które obowiązują już obecnie.
W deklaracji wezwano do stworzenia "przejrzystego i zintegrowanego ogólnoeuropejskiego rynku żeglugi śródlądowej, opartego na zasadach wzajemności, wolności żeglugi, uczciwej konkurencji oraz równego traktowania użytkowników śródlądowych szlaków wodnych".
5.2 Oprócz działań w takich dziedzinach jak infrastruktura, która, jak powszechnie wiadomo, w UE pozostaje w kompetencji państw członkowskich, w deklaracji wezwano do wzmocnienia współpracy między Komisją Europejską, UNECE oraz obiema komisjami rzecznymi w dziedzinie ogólnoeuropejskiej harmonizacji wymogów technicznych, bezpieczeństwa i dotyczących załogi oraz współdziałania na rzecz poprawy edukacji i szkoleń zawodowych, w celu propagowania tych wymogów.
Uczestnicy konferencji wezwali także UNECE, Komisję Europejską, obie komisje rzeczne oraz Europejską Konferencję Ministrów Transportu (ECMT), aby w ścisłej współpracy określili do końca 2002 r. bariery prawne, które stoją na przeszkodzie ustanowieniu zharmonizowanego i konkurencyjnego ogólnoeuropejskiego rynku transportu śródlądowego oraz rozważenia sposobów zniesienia tych barier.
5.3 Można stwierdzić, że od czasu przeprowadzenia ww. konferencji w Rotterdamie w 2001 r. proces refleksji nad ramami instytucjonalnymi dla żeglugi śródlądowej osiągnął już zaawansowane stadium.
W tym kontekście należałoby także zwrócić uwagę na warsztaty zorganizowane we wrześniu 2005 r. w Paryżu przez ECMT, UNECE i komisje rzeczne pod bardzo wymownym tytułem "On the Move" (W drodze).
5.4 W roku 2006 w Rumunii zwołana zostanie kolejna konferencja ministerialna mająca stanowić kontynuację ogólnoeuropejskiej konferencji zorganizowanej w Rotterdamie w 2001 r.
6.
Uwagi
6.1 EKES jest zdania, że raport grupy EFIN stanowi cenny wkład w dyskusję nad kwestiami instytucjonalnymi. Przede wszystkim przyczyniają się do tego analizy zawarte w raporcie, które zasługują na poparcie.
Jednakże nie wyciągnięto z nich wszystkich logicznych wniosków, gdyż proponowane rozwiązanie wydaje się nie mieć wystarczającej mocy wiążącej.
Ponadto, podobnie jak w przypadku istniejących umów i przepisów, trzeba wskazać, że słabym punktem raportu grupy EFIN jest polityka społeczna.
6.2 Należy być zadowolonym, że Komisja, inaczej niż w przeszłości, pozwala na całkowicie otwartą dyskusję nad reformami instytucjonalnymi.
Przyczynia się do tego z pewnością fakt, że oddziela ona tę kwestię od pięciu strategicznych dziedzin.
Co się tyczy zaproponowanych opcji, EKES zauważa, że w oczywisty sposób narzuca się zacieśnienie współpracy na krótką metę, jak to Komisja zaleca w pierwszej z nich.
Przystąpienie Komisji do CCNR, o którym Rada postanowiła już dwa lata temu, może być także tego zacieśnienia etapem.
Jednakże w celu osiągnięcia zamierzonej skuteczności i wzbudzenia większego zainteresowania omawianą kwestią na płaszczyźnie politycznej, należy poczynić dalej idące kroki.
6.3 W kwestii dwóch pozostałych opcji dotyczących końcowej fazy restrukturyzacji, tj. ogólnoeuropejskiej organizacji żeglugi śródlądowej i rozwiązania "wspólnotowego", Komisja ogranicza się do wyliczenia ich plusów i minusów bez dokonywania wyboru, żeby umożliwić otwarte prowadzenie dyskusji.
6.4 EKES pragnąłby teraz — po rozpatrzeniu wszakże przedstawionych argumentów — dokonać takiego wyboru, celem wniesienia własnego wkładu w dyskusję.
Komitet jest zdania, że rozwiązanie wspólnotowe, w formie przedstawionej przez Komisję, nie obejmie całości obszaru Unii.
Przepisy regulujące żeglugę na Renie i (w mniejszym stopniu) na Dunaju będą istniały nadal, co wszakże tworzy dodatkowy szczebel administracyjny i potwierdza konieczność koordynacji.
Opcja ta wymaga także zawierania umów z krajami trzecimi, co może przyczyniać się do powstawania różnic.
Współpraca z komisjami rzecznymi oznacza w praktyce, że Centralna Komisja ds. Żeglugi na Renie i Komisja Dunaju powinny dostarczać wiedzę i umiejętności.
Wspólnotowy sztab fachowców, który należałoby dopiero stworzyć, w istocie dublowałby pracę komisji rzecznych, a takiego nakładania się kompetencji Komisja chciałaby właśnie uniknąć.
6.5 EKES popiera natomiast przedstawione przez Komisję pozytywne argumenty, przemawiające za opcją utworzenia ogólnoeuropejskiej organizacji żeglugi śródlądowej, w której ramach współpracowałyby wszystkie zainteresowane kraje i organizacje europejskie, a zatem również Unia Europejska.
Organizacja tego rodzaju może nadać żegludze śródlądowej większe znaczenie na płaszczyźnie politycznej, jak też przyczyniać się do jej strategicznego wsparcia; ponadto sprzyjałaby ona harmonizacji prawodawstwa.
Przedstawiony przez Komisję argument, wobec którego nie wyraziła ona żadnej opinii wartościującej, głoszący, że organizacja ta musiałaby być finansowana ze składek uczestniczących stron, należy ocenić dodatnio, ponieważ w ramach takiej opcji obok UE także państwa niebędące jej członkami przyczyniałyby się do rozwoju żeglugi śródlądowej.
6.6 W odniesieniu do przedstawionych przez Komisję argumentów przeciwko temu rozwiązaniu należy stwierdzić, że zawarcie i ratyfikacja umowy z pewnością wymagać będą czasu, jednak w istocie proces ten już się rozpoczął i przy wystarczającej woli politycznej mógłby za kilka lat dobiec końca.
Dobrym tego znakiem są poświęcone żegludze śródlądowej konferencje ministerialne z lat 1991 i 2001 oraz ta zaplanowana na bieżący rok w Rumunii.
Ewentualny sprzeciw wobec funkcjonowania takiej organizacji poza wspólnotowymi ramami zostaje unieważniony przez sam fakt, że udział UE w jej strukturach zapewniałby jej związek ze Wspólnotą.
Ponadto skuteczne wykonywanie decyzji organizacji można by zapewnić drogą umów, jak to już ma miejsce w przypadku Konwencji z Mannheim dotyczącej Renu.
6.6.1 Na niedawnym spotkaniu na szczycie w sprawie żeglugi śródlądowej (Inland Navigation Summit, Industry Congress) zorganizowanym w Wiedniu w dn. 13-15 lutego br., Komisja Europejska przedstawiła dodatkowy argument przeciwko opcji polegającej na zawarciu umowy, a mianowicie, że zgodnie z traktatem żegluga śródlądowa leży całkowicie w zakresie kompetencji UE, a odpowiedzialność za nią nie może być przeniesiona na mocy innej umowy międzyrządowej.
W tym miejscu należy nadmienić, iż żeglugę śródlądową w Europie charakteryzuje właśnie fakt, że zgodnie ze Zweryfikowaną Konwencją z Mannheim niektóre uprawnienia, w szczególności te dotyczące żeglugi na Renie, są zarezerwowane dla państw nadbrzeżnych tej rzeki.
Ponadto państwa trzecie chcą także uczestniczyć w europejskim systemie prawnym, w odniesieniu do którego Wspólnota nie posiada oczywiście żadnych kompetencji.
6.6.2 Zawarcie umowy oczywiście oznaczałoby, że nawet kraje spoza UE mogłyby zostać objęte tym samym co państwa członkowskie systemem prawnym.
Ponadto można byłoby zakładać "izby rzeczne", posiadające różne uprawnienia.
Na wodach UE wspólnotowe prawo w zakresie żeglugi śródlądowej nadal stosowałoby się w całości.
Główną zaletą takiego rozwiązania byłaby możliwość zajmowania się i rozwiązywania kwestii ogólnoeuropejskich, a w umowach można by ustanawiać nowe uprawnienia, np. w zakresie infrastruktury.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Elastyczność i pewność zatrudnienia (flexicurity): przypadek Danii"
(2006/C 195/12)
Dnia 14 lipca 2005 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 swojego Regulaminu Wewnętrznego, opracować decyzję w sprawie: "Elastyczność i pewność zatrudnienia (flexicurity): przypadek Danii".
Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 28 kwietnia 2006 r.
Sprawozdawczynią była Anita Vium.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 98 do 1 — 1 osoba wstrzymała się od głosu — przyjął następującą opinię.
1.
Wnioski i zalecenia — elastyczność i pewność zatrudnienia: przypadek Danii
1.1 Flexicurity w wersji duńskiej wydaje się stanowić przykład na to, w jaki sposób można osiągnąć wzrost gospodarczy, wysoki poziom zatrudnienia oraz zdrowe finanse publiczne przy zrównoważonym systemie socjalnym.
Taki rozwój jest zgodny z procesem lizbońskim, który pozwala zagwarantować zrównoważony wzrost oraz wysoki poziom zatrudnienia w połączeniu z modelem państwa socjalnego.
1.2 Trzonem duńskiego systemu flexicurity jest elastyczność rynku pracy, osiągana przy pomocy elementów zapewniających bezpieczeństwo socjalne oraz aktywną politykę zatrudnienia i kształcenia, przy czym taki układ wydaje się faktycznie korzystny dla konkurencyjności Danii.
Wraz z innymi cechami charakterystycznymi społeczeństwa duńskiego umożliwiło to powstanie w Danii silnego i elastycznego rynku pracy, dzięki któremu kraj ten będzie mógł stawić czoła przyszłym wyzwaniom.
Wysoki poziom zatrudnienia, wysokie zasiłki dla bezrobotnych i optymistyczne nastawienie sprawiają, że wszyscy, pracodawcy i pracownicy, akceptują elementy niepewności i wady związane z tym systemem ze względu na panujące między poszczególnymi grupami różnice zdań na jego temat.
1.3 Kluczem do zrozumienia duńskiego systemu "flexicurity" jest założenie, że elastyczność i bezpieczeństwo niekoniecznie muszą się nawzajem wykluczać.
Pracodawcy mogą być zainteresowani stabilnymi i bezpiecznymi stosunkami pracy oraz pracownikami o wysokiej motywacji, podczas gdy pracownicy mogą być zainteresowani elastycznymi: godzinami pracy, organizacją pracy oraz systemem wynagradzania.
1.4 W obliczu globalizmu i faktu przenoszenia miejsc pracy za granicę flexicurity zapewnia ludziom wysoki poziom bezpieczeństwa gospodarczego i społecznego poprzez zmianę paradygmatów "pewność zatrudnienia zamiast pewności miejsca pracy" oraz "nowe szanse osobiste dzięki gotowości do zmian przy ograniczonym ryzyku".
Prawdą jest, że istnieje ryzyko utraty miejsc pracy, jednak jeśli już do tego dojdzie, sieć bezpieczeństwa socjalnego zapewnia w krótkim okresie bezrobotnym środki umożliwiające przetrwanie, natomiast w długim okresie ich szanse na znalezienie nowej pracy wzrastają dzięki aktywnej polityce rynku pracy w połączeniu z wysokim poziomem zatrudnienia.
1.5 W duńskim systemie flexicurity bezpieczeństwo zatrudnienia poszczególnych pracowników jest niskie, co oznacza możliwość kilkakrotnej utraty pracy w trakcie kariery zawodowej.
Pomimo tego, zabezpieczenia stanowiące integralny element systemu flexicurity — dzięki wysokim zasiłkom dla bezrobotnych finansowanych ze środków publicznych i podatków płaconych przez całe społeczeństwo oraz dzięki ochronie zatrudnienia — sprawiają, iż Duńczycy czują się bezpieczni i zadowoleni (patrz załącznik 2).
1.6 W kontekście europejskim jest oczywiste, że ze względu na zróżnicowane stosunki kulturowe, strukturalne oraz gospodarcze niemożliwe jest bezpośrednie przeniesienie duńskiego modelu flexicurity na inne kraje.
Jednakże dla krajów i regionów, które osiągnęły już pewien standard socjalny, możliwe jest przejęcie niektórych ogólnych elementów jako strategii politycznej, a mianowicie w szczególności tam, gdzie kapitał socjalny, rozumiany jako pełna gama norm, sieci i oraz zaufania pomiędzy osobami i instytucjami, ukształtował się podobnie jak w Danii w formie tradycji współpracy pomiędzy rządem i partnerami społecznymi oraz pozytywnego nastawienia obywateli do zmian.
Elastyczność geograficzna może jednak przynieść ze sobą także problemy dla rodzin, partnerów oraz w zakresie wykształcenia i wychowania dzieci wymagające niezwykle poważnego potraktowania.
Dotyczy to zwłaszcza krajów dużych lub krajów o strukturze federalnej.
1.7 Mówiąc ogólnie, za duńskim systemem flexicurity kryje się pomysł połączenia elastyczności i bezpieczeństwa zatrudnienia przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa socjalnego i konkurencyjności.
Duński system flexicurity łączy w sobie stosunkowo wysoki poziom świadczeń dla bezrobotnych (i pozostałych transferów społecznych) z elastycznością wynikającą z liberalnych uregulowań dotyczących ochrony przed zwolnieniem, jak na przykład krótki okres wypowiedzenia.
Oprócz bezpieczeństwa socjalnego oraz dużej mobilności kładzie się nacisk na aktywną politykę rynku pracy, która zapewnia faktyczną dostępność bezrobotnych dla rynku pracy oraz zachęca ich do zdobywania kwalifikacji niezbędnych do podjęcia danej pracy.
Dla duńskiego rynku pracy charakterystyczne jest zatem "wspieranie i wymaganie"; to drugie przybiera na przykład formę obowiązkowej aktywizacji, na którą składają się wysokiej jakości oferty podnoszenia kwalifikacji.
Aktywna polityka na rynku pracy jest instrumentem niezbędnym dla funkcjonowania rynku pracy z wysokim poziomem świadczeń dla bezrobotnych. Aktywna polityka rynku pracy jest niezbędna, o ile rynek ten ma funkcjonować skutecznie przy wysokim poziomie zasiłków dla bezrobotnych.
1.8 Duńskiego systemu flexicurity nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od warunków ramowych państwa socjalnego i wysoko rozwiniętego systemu organizacyjnego.
Funkcjonowanie duńskiego rynku pracy jest uwarunkowane przez szereg innych czynników społecznych. Dotyczy to, przykładowo, kluczowej roli partnerów społecznych w podejmowaniu decyzji politycznych oraz realizacji polityki rynku pracy i polityki kształcenia zawodowego, rozbudowanego systemu opieki społecznej finansowanego ze środków publicznych, poziomu kwalifikacji społeczeństwa, a także kombinacji środków polityki makroekonomicznej stosowanej w ostatnim dziesięcioleciu.
1.9 Jedną z głównych ról w procesie kształtowania duńskiego systemu flexicurity odegrali partnerzy społeczni, którzy zostali włączeni zarówno w procesy decyzyjne, jak i w realizację polityki kształcenia zawodowego i reform strukturalnych rynku pracy.
W wielu dziedzinach podstawą rozwoju są umowy pomiędzy partnerami społecznymi, jak ma to miejsce np. przy wprowadzaniu prywatnych emerytur w oparciu o rynek pracy.
Rola partnerów społecznych jest wynikiem, z jednej strony, historycznego rozwoju, z drugiej zaś ich wysokiego stopnia zorganizowania.
Dzięki wkładowi partnerów społecznych możliwe było opracowanie twórczych rozwiązań, które spotkały się z powszechną akceptacją.
Jednakże znaczny udział partnerów społecznych i innych przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego wymaga również, aby byli oni przygotowani na zmiany i podjęcie współpracy, jak również nieortodoksyjnego podejścia otwartego na nowe punkty widzenia i gotowego do zrozumienia interesu ogólnego.
Wzmocnione uczestnictwo i prawo głosu partnerów społecznych może zatem być korzystne społecznie w związku z dążeniem do zwiększenia zdolności do konkurowania i dostosowania się.
W trakcie tych procesów istotne znaczenie ma również wsparcie, współpraca i opinie ze strony innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego, takich jak podmioty społeczne i instytucje edukacyjne oparte na stowarzyszenia.
1.10 Wysoki poziom zasiłków dla bezrobotnych wymaga wysokiego poziomu kwalifikacji społeczeństwa, ponieważ w przeciwnym wypadku powstałaby duża grupa osób niezdolnych do uzyskania dochodu przewyższającego wysokość świadczeń dla bezrobotnych.
Wysoki poziom kwalifikacji oraz gotowość do dostosowania się, również wśród pracowników o niższym poziomie wykształcenia formalnego, są jednymi z kluczy do sukcesu duńskiego systemu flexicurity.
1.11 W wyniku głębokich reform strukturalnych, przeprowadzonych w Danii w drugiej połowie lat 90-tych, zaostrzono regulacje dotyczące rynku pracy oraz wdrożono ekspansywną politykę gospodarczą, co doprowadziło do ożywienia gospodarczego oraz zwiększenia zatrudnienia.
W Danii, oprócz bezpieczeństwa w zakresie dochodów, zagwarantowanego dzięki wysokiemu poziomowi zasiłków dla bezrobotnych, dąży się także do zapewnienia obywatelom bezpieczeństwa zatrudnienia.
Wprawdzie nikt nie może oczekiwać gwarancji zatrudnienia, ale istnieją duże szanse na zdobycie nowej pracy, szczególnie wobec pomocy udzielanej przez sektor publiczny.
Ponadto w atmosferze optymizmu i wzrostu gospodarczego sprzyjającego tworzeniu miejsc pracy łatwiej jest przeprowadzić reformy strukturalne, które spotykają się z większą akceptacją społeczeństwa.
Duński system flexicurity jest zatem oparty na kombinacji instrumentów makroekonomicznych, która sprzyja zarówno wzrostowi gospodarczemu, jak i zatrudnieniu.
1.12 Duński model flexicurity jest przedmiotem ciągłych dyskusji i zmian.
System ten ma swoje wady i zalety, przy czym pomimo faktu, że elastyczność, bezpieczeństwo i aktywna polityka rynku pracy są niewątpliwie ściśle powiązane ze sobą, toczy się nieustanna dyskusja odnośnie tego, w jaki sposób można uzyskać właściwą równowagę pomiędzy tymi elementami.
1.12.1 Wysokie wpływy z podatków są niezbędnym warunkiem duńskiego systemu flexicurity i innych czynników mających istotne znaczenie dla funkcjonowania rynku pracy.
Przykładowo, w 2003 r. wydatki publiczne na politykę rynku pracy wyniosły 4,4 % PKB, co było rekordem w skali europejskiej [1].
Z jednej strony, Duńczycy są gotowi zaakceptować wysokie obciążenie fiskalne na poziomie ok. 49 % PKB, jednak z drugiej strony podatki są stale przedmiotem dyskusji, zaś w przyszłości należy spodziewać się obniżenia podatku od zatrudnienia.
Wysokie obciążenie podatkowe tłumaczy się z jednej strony wysokim poziomem zatrudnienia, który sam w sobie ma pozytywny wpływ na finanse publiczne.
Zwiększenie zatrudnienia może przyczynić się do dalszego wzrostu wpływów z podatków.
1.13 Znaczenie "flexicurity po duńsku" dla Unii Europejskiej zasadza się w wymaganej przez to podejście gotowości do aktywnego dostosowywania się do nowych realiów poprzez wyważoną zmianę paradygmatów społeczno-ekonomicznych należycie wynegocjowaną pomiędzy zainteresowanymi stronami, przy pełnym poszanowaniu fundamentalnych wartości europejskiego modelu społeczeństwa.
2.
Konkurencyjność systemu duńskiego
2.1 Dania charakteryzuje się stabilnym wzrostem i uporządkowanymi finansami publicznymi.
Przykładowo, w latach 2000 — 2005 wzrost gospodarczy wyniósł w Danii średniorocznie 1,7 %, przy średniej stopie zatrudnienia na poziomie 77,5 % i średniej nadwyżce budżetowej wynoszącej 1,4.
W 2004 r. łączny dług publiczny wyniósł 42,7 % PKB, zaś nadwyżka budżetowa 2,8 % PKB.
Istnienie nadwyżki budżetowej wynika przede wszystkim z doskonałej sytuacji w dziedzinie zatrudnienia, przynoszącej budżetowi państwa znaczące wpływy z podatków.
2.2 Na duńskim rynku pracy występuje wysoka fluktuacja, ponieważ rocznie znika ponad 10 % miejsc pracy i tworzona jest podobna ilość nowych miejsc pracy.
Rocznie około 30 % zatrudnionych zmienia miejsce pracy, co daje Danii drugi po Wielkiej Brytanii najkrótszy w Unii Europejskiej przeciętny czas trwania stosunku pracy.
Jest to wynikiem obowiązujących przepisów, ale także struktury gospodarki duńskiej, w której przeważają małe i średnie przedsiębiorstwa.
2.3 Oddziaływanie kombinacji instrumentów makroekonomicznych i reform strukturalnych, jakie przeprowadzono w Danii m.in. na rynku pracy, można zilustrować na podstawie krzywej Phillipsa, która ukazuje związek między stopą bezrobocia a wzrostem kosztów płac.
W załączniku 1 pokazano przebieg tej krzywej dla Danii.
Pokazuje ona, że od 1993 r. udało się znacznie obniżyć stopę bezrobocia bez zwiększenia inflacji płacowej, ponieważ, ogólnie rzecz biorąc, przebieg krzywej Phillipsa dla tego okresu jest płaski.
Działania w dziedzinie edukacji i rynku pracy zapobiegają problemom dostosowawczym oraz barierom, które w innych przypadkach powodują wzrost płac lub cen.
2.4 W analizach dotyczących atrakcyjności krajów dla inwestorów Dania często zajmuje czołowe lokaty.
W opracowaniu Economic Intelligence Units z marca 2005 r. Dania zajęła nawet pierwsze miejsce.
W załączniku 2 pozycja Danii została zilustrowana na podstawie szeregu parametrów w porównaniu do pozostałych państw członkowskich.
3.
Duńska definicja flexicurity
3.1 Od kilku lat termin "flexicurity" obecny jest w dyskusjach, jednakże jego definicja nie jest jednoznaczna i różni się w poszczególnych krajach.
3.2 Na rynku pracy termin funkcjonuje jako "złoty trójkąt", którego wierzchołkami są: elastyczne przepisy dotyczące zatrudnienia (prowadzące do wysokiej elastyczności liczbowej), rozbudowany system wsparcia (zapewniający bezpieczeństwo socjalne) oraz powszechne działania aktywizacyjne i edukacyjne (motywujące bezrobotnych do poszukiwania pracy oraz pozwalające im uzyskać kwalifikacje niezbędne do ponownego wejścia na rynek pracy).
3.2.1 Duński system flexicurity przyczynia się do tworzenia odpowiednich, tzn. dobrych jakościowo i satysfakcjonujących miejsc pracy.
Wysoki poziom zasiłków dla bezrobotnych sprawia, że wysoki jest także poziom płacy roboczej, jaki byłby do przyjęcia dla pracownika. W efekcie zarobki Duńczyków zapewniają im dostatnie życie.
Dlatego też na formalnym rynku pracy zjawisko "ubogich pracujących" ("working poor") występuje rzadko i nie odgrywa istotnej roli — włączając w to Duńczyków o innym pochodzeniu etnicznym.
3.3 Poniżej zilustrowano zasadę "złotego trójkąta".
W załączniku 3 znajduje się krótki opis duńskiego systemu dochodów transferowych i aktywnej polityki na rynku pracy.
Główne cechy duńskiego systemu flexicurity
+++++ TIFF +++++
Active labour market and training policy—Better skills—High-quality job offers—Availability testsHigh mobilityMany job openings30% switch jobs yearly10% new jobs created annually10% of jobs disappear each yearGenerous support scheme—150 000 receive support—High wage-replacement levelsPayable for 4 years.
3.4 Jednakże elastyczność duńskiego rynku pracy jest zagadnieniem wielowymiarowym i nie wynika jedynie z niewielkiej ochrony przed zwolnieniem; jej innym źródłem jest elastyczny czas pracy, przy czym, zgodnie z układem zbiorowym, godziny pracy mogą być płynne w okresie roku oraz dozwolone jest dzielenie pracy w krótszych okresach.
Tendencja w kierunku ustalania ostatecznej wysokości płac roboczych na poziomie przedsiębiorstw w ramach umów zbiorowych także zapewnia elastyczność tych płac.
Elastyczność wynika również z wysokich podstawowych kompetencji pracowników, którzy pracują samodzielnie, są otwarci na zmiany i odpowiedzialni, co umożliwia im szybkie dostosowanie się do zmiany profilu produkcji lub nowej pracy.
3.5 Bezpieczeństwo na duńskim rynku pracy nie wynika wyłącznie z wysokiego poziomu zasiłków dla bezrobotnych, ale również z wysokiej stopy zatrudnienia i fluktuacji rynku pracy, dającego niejaką gwarancję zatrudnienia.
Gwarancję tę dodatkowo wzmacnia szereg działań z zakresu edukacji i szkoleń, których realizacją i administrowaniem zajmują się wspólnie władze i partnerzy społeczni.
Ponadto społeczeństwo duńskie oferuje rodzinom również pewien margines bezpieczeństwa w zakresie łączenia życia rodzinnego z pracą zawodową, na przykład w formie przepisów dotyczących urlopów macierzyńskich, możliwości opieki nad dziećmi itp.
3.6 Kluczem do zrozumienia duńskiego systemu "flexicurity" jest założenie, że elastyczność i bezpieczeństwo niekoniecznie muszą się nawzajem wykluczać.
Zwykło się uważać, że dążenie pracodawców do wyższego stopnia elastyczności na rynku pracy jest sprzeczne z dążeniem pracowników do uzyskania bezpieczeństwa pracy i wysokich świadczeń w przypadku bezrobocia i choroby.
3.7 Idea flexicurity zrywa z tym antagonizmem.
Pracodawcy mogą być zainteresowani stabilnymi i bezpiecznymi stosunkami pracy oraz pracownikami o wysokiej motywacji. Można również z drugiej strony przyjąć założenie, że pracownicy są zainteresowani elastycznymi godzinami pracy, organizacją pracy oraz systemem wynagradzania.
Z tego względu na nowego typu rynkach pracy może dochodzić do powstawania nowych powiązań między elastycznością a bezpieczeństwem.
3.8 Duński system flexicurity zapewnia na rynku pracy połączenie dynamiki wolnej gospodarki rynkowej z bezpieczeństwem socjalnym i równowagą społeczną skandynawskiego państwa socjalnego poprzez powszechne usługi publiczne i wyrównywanie dochodów.
Patrząc z szerszej perspektywy, jest to jeden z efektów przyjętych celów politycznych, jakimi są zapewnienie obywatelom szansy startu w życiu zawodowym oraz redystrybucja zasobów za pośrednictwem budżetu i działań sektora publicznego.
To z kolei poprzez politykę znacznego wyrównania dochodów prowadzi do spójności społecznej i zapobiega silnym napięciom społecznym, dając przy tym pracownikom możliwość bezpiecznego przystosowania się i radzenia sobie z elastycznością systemu.
4.
Rola partnerów społecznych
4.1 Zgodnie z tradycją partnerzy społeczni mają silne prawo głosu w mechanizmach tworzenia i zarządzania polityką w zakresie rynku pracy i kształcenia.
Wpływ partnerów społecznych przyczynił się do opracowania kreatywnych i zrównoważonych rozwiązań problemów w dziedzinie rynku i innowacji, co z kolei przyczyniło się do osiągnięcia przez Danię takiej pozycji, w której kraj ten może sprostać wynikającym z globalizacji wymogom odnoszącym się do zmian i rozwoju.
Korzystne jest również to, że partnerzy oceniają potrzebę działania w danej sytuacji i mogą zapewnić dostosowania.
Dzięki dyskusjom prowadzonym między partnerami z czasem wytworzono kapitał społeczny, co znajduje swój wyraz w lepszym porozumieniu się, większej odpowiedzialności oraz wspólnej perspektywie w odniesieniu do poszczególnych zagadnień.
4.2 Obecna sytuacja ma swoje historyczne podstawy wywodzące się z okresu wcześniejszego o ponad 100 lat.
Szczególny duński model regulacji rynku pracy sięga roku 1899, kiedy na podstawie tak zwanego "kompromisu wrześniowego" duńska Konfederacja Związków Zawodowych (LO — Landsorganisationen) oraz Duńskie Stowarzyszenie Pracodawców (DA — Dansk Arbejtsgiverforening), które na krótko przedtem zostały założone jako organizacje ogólnokrajowe, zawarły pierwszy zbiorowy układ pracy na świecie.
Od tego czasu stanowi on podstawę zawierania porozumień dotyczących stosunków między partnerami społecznymi.
4.2.1 Pracodawcy uznali duńską organizację związkową za partnera do negocjacji, zaś związkowcy zaakceptowali prawo pracodawców do zatrudniania i zwalniania pracowników, uznając zarazem ich prawo do podejmowania decyzji.
Takie podstawowe zasady przyczyniły się do ukształtowania panującego w Danii liberalnego poglądu w sprawie zwolnień.
Ważnym elementem kompromisu wrześniowego był również zakaz strajków w okresie obowiązywania układu zbiorowego.
Aż do 2003 r. głównym "credo" partnerów społecznych były dobrowolna regulacja rynku pracy oraz samodzielne rozwiązywanie konfliktów.
Dopiero gdy UE nie chciała uznać możliwości dobrowolnej realizacji dyrektyw przez partnerów społecznych, w Danii zaczęły powstawać dodatkowe przepisy prawne.
W załączniku 4 przedstawiono dalsze informacje dotyczące historycznego rozwoju roli partnerów społecznych i ustanowienia modelu duńskiego.
4.3 Po wielu latach występowania wysokiej stopy inflacji oraz gwałtownych zmian płac realnych, na przełomie 1987 i 1988 r. partnerzy społeczni doszli do wniosku, że w porozumieniach należy również uwzględnić nadrzędne zasady makroekonomiczne.
Choć nastawienie duńskich pracodawców, pracowników i rządu oczywiście się różni, jednocześnie panuje zasadnicza kultura dialogu i konsensusu, będąca częścią "kapitału społecznego".
Płaskie struktury na wszystkich szczeblach życia społecznego przyczyniają się do zachowania tej kultury konsensusu.
4.4 Z politycznego punktu widzenia, od lat 60-tych Dania posiadała obszerny publiczny system edukacji i kształcenia zawodowego zarówno dla osób czynnych zawodowo, jak i bezrobotnych.
Okazało się to korzystne dla zdolności do przystosowania się wszystkich pracowników.
Przez cały XX wiek partnerzy społeczni odgrywali i wciąż odgrywają kluczowe role w publicznych strukturach decyzyjnych i wykonawczych.
W przeciwieństwie do większości krajów europejskich rola ta uległa dalszemu wzmocnieniu po 1993/94 r.
4.5 Dokonało się zasadnicze przeobrażenie polityki rynku pracy: wcześniej była ona ukierunkowana na przepisy, teraz jest ukierunkowana na potrzeby i wykorzystuje indywidualne strategie rozwiązywania problemów.
Partnerzy społeczni, wspólnie z gminami, zaczęli odgrywać główną rolę w 14 regionalnych radach rynku pracy, którym przyznano zarówno uprawnienia, jak i środki finansowe umożliwiające położenie nacisku na działania w zakresie zwalczania bezrobocia oraz na regionalną politykę rynku pracy.
4.6 Przez wiele lat partnerzy społeczni wypracowali szeroką, kolektywną świadomość tego, czym jest ponoszenie społecznej odpowiedzialności, zaś władze nauczyły się korzystać ze swoich zasobów i wpływów.
Partnerzy społeczni dysponują wyjątkową w swoim rodzaju wiedzą i znajomością rynku pracy i mogą w związku z tym szybko i niezawodnie określić jego potrzeby.
Poprzez swoje zaangażowanie dostarczają oni władzom wolnych zasobów i znajdują twórcze rozwiązania wspólnych problemów poprzez udział w dyskusjach i forach decyzyjnych.
Ponadto ich organizacje zapewniają przyjęcie i wdrożenie odpowiednich polityk oraz, co równie ważne, ich akceptację.
Tak więc władze są uzależnione od współpracy z partnerami społecznymi w dziedzinie ustaleń dotyczących flexicurity.
5.
Odpowiednia kombinacja polityk
5.1 Aby zrozumieć wszystkie wymiary duńskiego systemu flexicurity, należy uwzględnić społeczny kontekst, którego częścią jest tenże system.
Zarówno polityka gospodarcza, jak i wpływ rządu w pozostałych dziedzinach oddziałują na funkcjonowanie rynku pracy, tworząc łącznie elementy określane jako "duński model".
To wzajemne powiązanie przedstawiono w załączniku 7.
5.2 W drugiej połowie lat 80-tych i na początku lat 90-tych duńska gospodarka przeżywała kryzys.
W latach 1987-1993 średnioroczne tempo wzrostu gospodarczego wynosiło zaledwie 0,8 %, natomiast bezrobocie wzrosło z 5,0 % w 1987 r. do 9,6 % w 1993 r.
Kryzys ten był m.in. wynikiem restrykcyjnej polityki gospodarczej, jaką wprowadzono w następstwie znacznego deficytu budżetowego w latach ubiegłych.
5.3 Poczynając od 1993 r. wzmocniono aktywną politykę rynku pracy, a jednocześnie gospodarka uzyskała wsparcie w formie niskich stóp procentowych oraz ekspansywnej polityki gospodarczej.
Z tego względu na początku okresu wzrostu w połowie lat dziewięćdziesiątych Dania posiadała tak wysoki deficyt budżetowy, że stanowiłoby to złamanie zasad Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu, gdyby istniał on już w tym okresie.
Ponadto m.in. zmieniono przepisy w zakresie finansowania nieruchomości (dłuższe okresy kredytowania oraz możliwość konwersji długu), co zwiększyło zasoby środków dostępnych dla społeczeństwa.
Dzięki wysokiej stopie wzrostu, malejącej stopie bezrobocia oraz powszechnemu optymizmowi obywatele łatwiej zaakceptowali zaostrzenie przepisów rynku pracy.
5.4 Dodatkowe środki z budżetu zostały przeznaczone m.in. na szeroko zakrojone działania zwiększające pokrycie zapotrzebowania na opiekę nad dziećmi, co zwiększyło dostępność rynku pracy dla matek z małymi dziećmi.
5.5 Wzmożone skupienie się na polityce rynku pracy oznaczało również zintensyfikowane działania w zakresie edukacji i kształcenia, w ramach których państwo oferowało znaczne dotacje na dalsze kształcenie zarówno osób zatrudnionych, jak i bezrobotnych.
Dotacje były realizowane w formie finansowania działań edukacyjnych, jak również w formie częściowego pokrycia utraty wynagrodzeń.
Jednocześnie na wszystkich poziomach zwiększono ilość miejsc pracy dla młodych ludzi.
5.6 Ogólnie należy zwrócić uwagę, że wykwalifikowana i produktywna siła robocza jest niezbędna dla systemu duńskiego, charakteryzującego się wysokim poziomem zasiłków dla bezrobotnych oraz wysokim poziomem płacy "akceptowalnej".
Istnienie dużej grupy osób o niskich kwalifikacjach, które nie mogą uzyskać wysokiego poziomu płacy, uprawniającego do wysokiego poziomu zasiłków dla bezrobotnych, prowadziłoby do wysokiej stopy bezrobocia.
5.7 Strategią gospodarczą, którą z powodzeniem stosowano od połowy lat dziewięćdziesiątych, była strategia inwestycyjna, która za pomocą agresywnych reform oraz inwestycji w edukację i świadczenia bytowe pozwoliła uzyskać znaczną dynamikę rozwoju.
Wiara w przyszłość oraz wysoki poziom bezpieczeństwa dochodów napędzają konsumpcję i zapewniają wysoki popyt wewnętrzny.
5.8 Obecną strategię ekonomiczną należy traktować jako odpowiedź na kryzys gospodarczy panujący w Danii po 1987 roku, podczas którego rząd zmniejszył znaczne deficyty w budżecie publicznym oraz bilansie płatniczym poprzez oszczędności i cięcia w wydatkach.
Strategia oszczędności pozwoliła wyeliminować nierównowagi, lecz jednocześnie przyniosła spowolnienie wzrostu i rosnące bezrobocie.
Wydaje się, że obecna strategia chroni wzrost i zatrudnienie przy jednoczesnym zrównoważeniu finansów publicznych i zapewnieniu korzystnego bilansu płatniczego.
Takiego układu warunków nie obserwowano w Danii od czasów poprzedzających kryzys naftowy lat 70-tych.
6.
Obecne wyzwania
6.1 Chociaż w ostatnich latach duński system flexicurity przynosił pozytywne efekty, istnieją oczywiście wyzwania, którym należy stawić czoła.
6.2 Globalizacja i rozwój technologiczny wywierają pewną presję na duński rynek pracy.
Konkurencja ze strony krajów charakteryzujących się niskim poziomem płac oraz automatyzacja produkcji oddziałują w szczególności na nisko wykwalifikowanych pracowników.
6.2.1 Jak dotąd Danii udawało się niwelować tę presję poprzez zmniejszanie liczby nisko wykwalifikowanych pracowników na rynku pracy, ponieważ nisko wykwalifikowana siła robocza przeważa raczej wśród osób starszych, wycofujących się z rynku pracy, niż wśród osób młodych, dopiero wchodzących na rynek pracy.
Jednakże w chwili obecnej dużo młodych ludzi nie uzyskuje żadnych kwalifikacji zawodowych, co w dłuższej perspektywie może zagrozić duńskiemu systemowi flexicurity.
Tak więc, o ile podaż wykwalifikowanej siły roboczej nie dostosuje się do popytu na nią, wydatki publiczne na zasiłki dla bezrobotnych i inne transfery społeczne mogą okazać się za wysokie.
6.2.2 W Danii można zaobserwować procesy przenoszenia produkcji, w ramach których firmy zamykają swoje zakłady w Danii i przenoszą część lub całość produkcji do krajów o niskim poziomie płac.
Jest to wyzwaniem szczególnie dla regionów przygranicznych, które są bardzo wrażliwe na zamykanie poszczególnych przedsiębiorstw.
Duński rynek pracy, na którym dominują małe i średnie przedsiębiorstwa, należy jednak traktować jako zjawisko dynamiczne.
Zamiast utrzymywania takich miejsc pracy dąży się, na poziomie politycznym i we współpracy z partnerami społecznymi, do tworzenia nowych, konkurencyjnych miejsc pracy.
6.3 Wysoka fluktuacja na rynku pracy prowadzi do zmniejszenia zainteresowania pracodawców finansowaniem kształcenia, ponieważ nie wiedzą oni, jak długo dany pracownik będzie u nich jeszcze zatrudniony.
Problem ten dotyczy w szczególności pracowników niewykwalifikowanych, gdyż pracodawcy są bardziej skłonni zatrudniać i szkolić pracowników o poszukiwanych specjalnościach, a pracownicy niewykwalifikowani nie zawsze wykazują motywację do uczestniczenia w doskonaleniu zawodowym.
Dlatego też istnieje obszerny system, dotowany ze środków publicznych, służący edukacji i doskonaleniu zawodowemu pracowników, zarówno nisko jak i wysoko wykwalifikowanych, z obowiązkowymi składkami ze strony pracodawców, ponieważ wykwalifikowana siła robocza ma bardzo istotne znaczenie dla funkcjonowania duńskiego systemu flexicurity, a ponadto promowanie szerokiego, proaktywnego podejścia do podnoszenia kwalifikacji jest politycznie pożądane.
6.4 Duża liczba imigrantów ma trudności z utrzymaniem się na duńskim rynku pracy, przez co mniejsze są szanse na ich integrację.
Trudności napotykane na rynku pracy biorą się m.in. stąd, że grupy imigrantów i ich potomkowie nie maja wystarczających kompetencji niezbędnych dla osiągnięcia wysokiego poziomu płac i świadczeń dla bezrobotnych, jaki istnieje w Danii.
Przykładowo, w porównaniu do etnicznych Duńczyków, grupa imigrantów i ich potomków charakteryzuje się niższym poziomem wykształcenia oraz przeciętnie niższą stopą zatrudnienia i wyższym bezrobociem w stosunku do reszty społeczeństwa.
Mogą się za tym kryć problemy językowe lub społeczne, jak również kwestie dotyczące wykształcenia.
6.4.1 Przyczyny tego stanu rzeczy tkwią być może w różnicach kulturowych i w głęboko zakorzenionych nawykach.
Jak wynika z doświadczeń, bezrobocie w tej grupie wykazuje większą fluktuację niż w pozostałych grupach.
Przykładowo, gdy bezrobocie spada, pracodawcy są bardziej skłonni wypróbować "nową formułę" i zatrudnić osoby o odmiennym pochodzeniu etnicznym.
Tak więc w sytuacji utrzymywania się wysokiego zatrudnienia i niskiego bezrobocia imigranci i ich potomkowie mają zapewniony lepszy dostęp do miejsc pracy, co jednak nie rozwiązuje w całości kwestii integracji.
Przemiany demograficzne oznaczają, że w nadchodzących latach nastąpi szersze otwarcie duńskiego rynku pracy dla imigrantów.
6.5 Duński model państwa socjalnego charakteryzuje się wysokim poziomem zatrudnienia kobiet, co ma związek koniecznością zapewnienia zarówno świadczenia usług publicznych, jak i wysokich wpływów z podatków.
Z jednej strony oznacza to, że kobiety stają się bardziej ekonomicznie niezależne, zaś z drugiej strony stanowi wyzwanie pod względem pogodzenia życia rodzinnego z zawodowym.
W porównaniu z pozostałymi krajami europejskimi Dania poczyniła znaczny postęp w tej dziedzinie, niemniej jeszcze wiele pozostaje do zrobienia, aby m.in. zapewnić równe szanse kariery zawodowej dla mężczyzn i kobiet.
6.6 System duński jest kosztowny dla państwa, które finansuje dużą część świadczeń dla bezrobotnych.
Na przykład w 2003 r. wydatki na pasywną politykę rynku pracy stanowiły 2,7 % PKB, co jest rekordem w skali Unii Europejskiej.
W przyszłości należy się spodziewać presji z różnych stron na finansowanie duńskiego państwa socjalnego.
Dla jego sfinansowania bez podnoszenia podatków konieczne będzie uzyskanie wyższej stopy zatrudnienia ludności w wieku produkcyjnym.
6.6.1 Dania jest w UE krajem o najwyższym obciążeniu podatkowym sięgającym 49 %, przy średniej unijnej wynoszącej ok.
40 %. Dotyczy to w szczególności bardzo wysokich podatków konsumpcyjnych, podczas gdy opodatkowanie pracy nie należy do najwyższych.
Podatek dochodowy jest wysoki i progresywny, podczas gdy pracodawcy nie ponoszą praktycznie żadnych opłat socjalnych.
W załączniku 5 obszernie przedstawiono strukturę podatkową Danii.
W wyniku globalizacji niektóre wpływy podatkowe będą w przyszłości zagrożone.
6.6.2 Rozwój demograficzny powoduje, że będzie przybywało osób w wieku emerytalnym i ubywało osób w wieku produkcyjnym.
Wynika to z faktu, że młode pokolenie jest nieliczne, zaś pokolenie powojenne stanowi dużą grupę, a ponadto wzrasta długość życia.
W dyskusji o możliwych reformach państwa dobrobytu uwzględnić należy również politykę rynku pracy, włączając w to zasiłki dla bezrobotnych.
Duński system emerytalno-rentowy jest częściowo przygotowany na te zmiany, co zostało opisane w załączniku 6.
Należy się obawiać niedoboru siły roboczej, a ponieważ rezerwy w postaci zwiększenia udziału kobiet w rynku pracy zostały już w dużej mierze wykorzystane, należy znaleźć inne rozwiązania umożliwiające zwiększenie zatrudnienia.
Mogą one oznaczać podniesienie granicy wieku emerytalnego lub zwiększenie liczby pracujących imigrantów posiadających wymagane kwalifikacje.
6.7 Około jedna czwarta ludności w wieku produkcyjnym nie podejmuje pracy zarobkowej i żyje w tej lub innej formie ze środków publicznych (zasiłek dla bezrobotnych, dodatek aktywacyjny, wcześniejsza emerytura, itp.).
Około połowa spośród tych osób wycofała się na stałe z rynku pracy z powodu fizycznego przemęczenia, bezrobocia lub z własnej woli, zaś pozostała połowa pozostaje przejściowo.
Model duński przewiduje utrzymanie tych osób przez państwo, co może stanowić wyzwanie dla przyszłego finansowania państwa socjalnego.
W celu zapewnienia długoterminowej wypłacalności państwa socjalnego konieczne jest obniżenie udziału ludności przedwcześnie wycofującej się z rynku pracy.
6.8 Coraz większa część polityki rynku pracy regulowana jest przepisami i procedurami określonymi przez Unię Europejską.
W Danii stosunki na rynku pracy są tradycyjnie uzgadniane między partnerami społecznymi, a nie określane za pomocą przepisów prawnych.
Jeżeli uregulowania UE staną się zbyt szczegółowe, istnieje niebezpieczeństwo, że akceptacja obywateli zmniejszy się i sytuacja rozwinie się w kierunku innym niż ten, do którego dążą partnerzy społeczni.
Przyjęta w UE metoda otwartej koordynacji wydaje się stanowić sposób na zapewnienie zarówno dalszego rozwoju duńskiej tradycji, jak również synchronizacji europejskiej polityki zatrudnienia i rynku pracy.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie "Działania zewnętrzne Unii: rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego"
(2006/C 195/16)
Dnia 28 stycznia 2004 r., działając zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił sporządzić opinię w sprawie: "Działania zewnętrzne Unii: rola zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego".
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swą opinię 4 maja 2006 r.
Sprawozdawcą był Christoforos KORYFIDIS.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 140 do 3, 9 osób wstrzymało się od głosu, przyjął następującą opinię:
1.
Niniejsza opinia opiera się na kwestionariuszu oraz na opracowaniu.
Jest to wynik długiego procesu analizy — prowadzonej na płaszczyźnie teoretycznej oraz w terenie — a także doświadczeń zdobytych przez EKES dzięki stosunkom nawiązanym z organami konsultacyjnymi i innymi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w krajach kandydujących do członkostwa w UE i w niektórych krajach trzecich.
Działania te, prowadzone od wielu lat, przekonały Komitet, że należy obecnie przejść do kolejnego etapu i nadać swym zobowiązaniom oraz stosunkom z nich wynikającym bardziej usystematyzowany i przewidywalny charakter, jak również otworzyć przed nimi lepsze perspektywy na przyszłość.
2.
EKES uważa, że globalizacja gospodarcza połączona z postępem naukowym i technologicznym — zwłaszcza w dziedzinie informacji — to bardzo dynamiczna siła sprawcza, nad którą nie da się zapanować bez przesunięcia środka ciężkości w procesie kształtowania i rozwoju stosunków międzynarodowych w dzisiejszym świecie.
Przemiana ta powinna dokonać się poprzez włączenie stosunków między społeczeństwami w ramy strukturalne klasycznych stosunków między państwami.
3.
Diagnoza ta prowadzi do wniosku, że Unia, będąca systemem zarządzania sprawami publicznymi, powinna, jako całość i jednomyślnie, niezwłocznie uznać tę nową rzeczywistość.
W tym kontekście konieczne jest ponadto, by projektowała ona i opracowywała politykę działań zewnętrznych z aktywnym udziałem zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego oraz by dbała o wykorzystanie tego udziału przy jej wprowadzaniu w życie.
4.
Polityki wspólnotowe w tej dziedzinie powinny, kiedy to tylko możliwe, mieć dalekowzroczny charakter i odzwierciedlać podejście całościowe.
Kryteria, jakich należy użyć przy ich nakreślaniu i opracowywaniu, tak wewnątrz, jak i poza granicami Unii, to życie demokratyczne Europy, jej dorobek gospodarczy i społeczny, strategiczne cele wspólnotowe i sprawdzona wiedza.
5.
W tak nakreślonej sytuacji istotne będzie znalezienie nowej równowagi wewnętrznej na płaszczyźnie organizacyjnej, a także bardziej harmonijne pogodzenie konkurencji i współpracy, szczególnie w przypadku sektorów i działań podejmowanych wobec podmiotów znajdujących się poza granicami Unii.
6.
To, w jaki sposób europejskie zorganizowane społeczeństwo obywatelskie może samo sobie uświadomić nową rolę, jaką ma odgrywać, stanowi złożony i trudny do rozwiązania problem.
Wymaga to odeń zachęcania do stosowania nowoczesnych metod, za pomocą których wypracuje ono właściwe sobie formy zdobywania i wykorzystywania wiedzy.
7.
W celu wypracowania tych form, a także generalnie zapewnienia obywatelom europejskim możliwości funkcjonowania w społeczeństwie i gospodarce opartych na wiedzy, konieczne jest wprowadzenie do istniejących obecnie programów kształcenia przez całe życie nowej perspektywy, polegającej na uzupełnieniu ich o wiedzę dotyczącą zjawiska globalizacji oraz o informacje o działaniach zewnętrznych Unii.
8.
EKES jako rzecznik zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu europejskim ma potrójne zadanie:
- bycie uprzywilejowanym pośrednikiem przekazującym organom politycznym Unii stanowisko zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego na tematy dotyczące wspólnotowych działań zewnętrznych dzięki swemu dorobkowi demokratycznemu i cechującemu jego działalność procesowi twórczego godzenia różnych współistniejących interesów,
- aktywne uczestniczenie w opracowywaniu i rozwijaniu polityk unijnych związanych z tymiż wspólnotowymi działaniami zewnętrznymi,
- monitorowanie wdrażania polityki działań zewnętrznych przez Unię oraz jej konsekwencje społeczno-gospodarcze.
9.
Przedstawione powyżej zadania EKES-u obejmują szeroką gamę tematów, ponieważ wszystkie problemy spowodowane powstaniem nowego środowiska globalnego mają wpływ na poszczególne składniki jego tożsamości, czyli na wymiar gospodarczy, społeczny, ekologiczny i kulturowy.
10.
W tak nakreślonych ramach konkretny wkład EKES-u w tworzenie i rozwijanie polityk wspólnotowych związanych z działaniami zewnętrznymi wynika z jego obiektywnej zdolności dochodzenia w każdej sprawie, w której wypracowuje stanowisko, do twórczej równowagi wynikającej z syntezy różnych interesów wyrażanych przez członków Komitetu w ramach procedur i perspektyw obejmujących cztery wspomniane wyżej wymiary.
11.
Zauważyć należy, że EKES posiada już znaczne doświadczenie w dziedzinie działań zewnętrznych Unii.
Widoczne są jednak braki w wykorzystaniu tego dorobku przy pomocy zakrojonych na szerszą skalę mechanizmów i podejścia wspólnotowego, a dokładniej: instytucje unijne nie potrafiły dotąd wykorzystać w wystarczającym stopniu tej wiedzy i wniosków przekazywanych w formie opinii, raportów informacyjnych i innych propozycji.
12.
EKES uważa, że należy znaleźć sposoby dzielenia się tym doświadczeniem z centralnymi strukturami politycznymi Unii.
Można tego dokonać, zawierając protokoły o ściślejszej współpracy podobne do podpisanego przez EKES z Komisją Europejską.
Ale jeszcze lepszym rozwiązaniem byłoby włączenie tego aspektu w ramy współpracy EKES-u ze wszystkimi organami politycznymi Unii w celu opracowania w tej dziedzinie całościowej i w miarę możliwości dalekowzrocznej polityki.
13.
Niezależnie od tego EKES stwierdza i podkreśla konieczność wzmocnienia swej roli i ogólnie roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w debacie poświęconej globalizacji.
Ogólnym uzasadnieniem tego postulatu jest konieczność propagowania dążeń o szerszym charakterze, które realizuje Unia w tej dziedzinie w XXI wieku.
Jedną z okoliczności szczegółowych jest natomiast — w konkretnym przypadku EKES-u — kwestia, jak ma się to propagowanie odbywać.
Chodzi tu o zarysowujący się nowy sposób funkcjonowania EKES-u, tak w ramach i warunkach społeczeństwa opartego na wiedzy, jak i w kontekście pewnej szczególnej cechy Komitetu — mianowicie takiej, że może on interweniować w sposób wiarygodny na szczeblu społecznym poza granicami Unii z użyciem instrumentów, które można określić jako środki "łagodnej dyplomacji".
14.
EKES apeluje, by ta jego specyfika oraz zdolność uzyskały uznanie i poparcie.
Wzywa też do uznania go za partnera na szczeblu światowym i instytucjonalnego przedstawiciela zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, szczególnie w organizacjach międzynarodowych takich jak Rada Gospodarczo-Społeczna ONZ.
Domaga się poza tym, by w umowach podpisywanych z krajami trzecimi podkreślano jego pozycję i rolę, a także by uzyskały poparcie jego działania mające na celu wspieranie społeczeństwa obywatelskiego w tych krajach.
15.
W wypełnianiu wyżej wspomnianego zadania EKES oczekuje wsparcia w wypracowaniu istotnych rozwiązań w perspektywie średnioterminowej, w tym:
- utworzenia nowoczesnego i zintegrowanego systemu aktywnej komunikacji, wymiany informacji oraz utrzymywania kontaktów między EKES-em a jego partnerami w Europie i na świecie, a także z innymi organami Unii,
- poprawy jego dostrzegalności oraz współpracy z organami doradczymi organizacji międzyrządowych i innych właściwych organizacji międzynarodowych, szczególnie w zakresie stosunków ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim,
- utworzenia elektronicznego banku danych na temat działalności organów i struktur pełniących funkcje konsultacyjne na całym świecie oraz sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego; wykorzystania tej bazy jako narzędzia służącego informowaniu, formułowaniu odpowiedniego podejścia, rozpoznawaniu i interpretowaniu zachowań w tej dziedzinie, a także promowaniu w skali światowej wartości i celów strategicznych Unii,
- opracowywania co dwa lata raportu na temat przemian w działalności organów i struktur pełniących funkcje konsultacyjne na całym świecie oraz wpływu, jaki wywierają na nie działania zewnętrzne Unii.
16.
W duchu powyższych uwag, wniosków i zaleceń EKES zwraca się do organów politycznych Unii o przyjęcie i popieranie metody stałego dialogu międzyinstytucjonalnego, której celem będzie zapewnienie:
- przejrzystej i aktualnej informacji oraz gromadzenie zbiorowej, sprawdzonej wiedzy na temat działań zewnętrznych Unii,
- jednolitej co do zawartości, uzasadnienia i metod koncepcji przewidywanych w tej dziedzinie działań.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Wkład w posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15 — 16 czerwca 2006 r. — okres refleksji"
(2006/C 195/17)
Dnia 15 lutego 2006 r.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny postanowił, zgodnie z art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, sporządzić opinię w sprawie: "Wkład w posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15 — 16 czerwca 2006 r. — okres refleksji".
Zgodnie z art. 20 regulaminu wewnętrznego na sprawozdawcę generalnego Komitet wyznaczył Henriego MALOSSE'A.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17 — 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 133 za do 1 przeciw — 8 osób wstrzymało się od głosu — przyjął następującą opinię:
1.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na wstępie pragnie wyrazić swoje zadowolenie z faktu, że obecna prezydencja Rady nie ogranicza się jedynie do podsumowania inicjatyw podjętych w trakcie okresu refleksji, lecz także do nakreślenia kolejnych etapów trwającego już procesu.
2. Przy tej okazji EKES przypomina, że już w swych opiniach z 24 września 2003 r.
[1] i z 28 października 2004 r. [2] uznawał traktat konstytucyjny jako podstawowy instrument umożliwiający Unii Europejskiej stawienie czoła napotykanym wyzwaniom.
Po raz kolejny Komitet akcentuje obecność w traktacie konstytucyjnym Karty praw podstawowych, co sprawia, że działania Unii oparte są na prawach obywatela, a także postanowień instytucjonalnych i postanowień w zakresie sprawowania rządów w UE, gwarantujących jej większą dostrzegalność i skuteczność.
3.
Uwzględniając również rezolucję Parlamentu Europejskiego z 19 stycznia 2006 r. w sprawie: "Okres refleksji: struktura, zagadnienia i kontekst oceny debaty na temat Unii Europejskiej"
4.
EKES uważa, że:
- pomimo sukcesów i 50-letniego dorobku integracji europejskiej, wątpliwości pogłębiał brak jasnej wizji i porozumienia, jeśli chodzi o jej cele i sens w przyszłości;
- zastrzeżenia obywateli budzi raczej bieżące funkcjonowanie i polityka UE, a nie traktat konstytucyjny, którego przełomowość nie została wystarczająco objaśniona opinii publicznej;
- przy obecnym systemie instytucjonalnym, opierającym się na traktacie nicejskim, integracja Unii Europejskiej nie może się dalej rozwijać.
Obowiązujące traktaty nie spełniają wymogów nowoczesnego sprawowania rządów w UE, a przede wszystkim przewidują zdecydowanie za mały udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu polityki unijnej w różnych dziedzinach i w przygotowywaniu decyzji Wspólnoty na każdym szczeblu.
- Zadaniem Komisji i Rady jest przedstawienie takich propozycji, które stanowiłyby fundament dla wizji przyszłej Europy, dającej nie tylko perspektywę obywatelom, ale także inspirującej politykę UE, by wychodziła naprzeciw oczekiwaniom społeczeństwa europejskiego.
W związku z tym EKES z zadowoleniem przyjmuje porozumienie międzyinstytucjonalne zawarte 4 kwietnia 2006 r. pomiędzy Parlamentem, Radą i Komisją, zatwierdzające zwiększenie kwoty perspektyw finansowych na lata 2007 — 2013 w stosunku do wcześniejszych postanowień Rady.
Niemniej Komitet z ubolewaniem stwierdza, że wzrost ten jest dość ograniczony, co sprawia, że przyjęte perspektywy finansowe nie pozwalają na uzyskanie środków budżetowych w pełni odpowiadających ambicjom Europy.
W tym kontekście Komitet pragnie przypomnieć swą opinię w tej sprawie z 15 września 2004 r. [3]
- Dla owocnej strategii informowania o Europie w pierwszej kolejności należy:
- określić jasną wizję przyszłości Europy;
- opracować i realizować takie strategie, które przynoszą obywatelom realne korzyści;
- sprawić, by proces integracji i cele zjednoczonej Europy były bardziej czytelne i rozpoznawalne;
- wprowadzić więcej demokracji w funkcjonowanie Unii, co wiąże się w szczególności z pełniejszym zaangażowaniem obywateli oraz bardziej ustrukturyzowanym dialogiem ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
5.
Stąd EKES kieruje następujące zalecenia na posiedzenie Rady 15 i 16 czerwca 2006 r.:
5.1 Zakres odpowiedzialności
5.1.1 Odpowiedzialność za szybkie znalezienie rozwiązania obecnego kryzysu tożsamości, dręczącego UE, spoczywa na państwach członkowskich, a więc i na Radzie Europejskiej.
Dlatego z czerwcowego szczytu musi wypłynąć wyraźne przesłanie wskazujące przyszłość Europy i drogi wyjścia z impasu bieżącej polityki.
Zdaniem EKES-u wyjście z kryzysu powinno obejmować postępowe i wyważone rozwiązania osiągnięte w traktacie konstytucyjnym. Należy przy tym pamiętać, że do chwili obecnej traktat konstytucyjny został ratyfikowany przez 15 państw członkowskich.
5.1.2 Zgodnie z art. IV-443 ust. 4 traktatu konstytucyjnego jego dwukrotne odrzucenie, którego powodów nie należy, rzecz jasna, ignorować, nie oznacza koniecznie porzucenia tekstu tego traktatu.
5.2 Lepsze sprawowanie rządów
5.2.1 Instytucje europejskie, Komisja, Parlament Europejski i Rada powinny już przed czasem sięgać do traktatu konstytucyjnego po najbardziej nowatorskie elementy z dziedziny sprawowania rządów.
W związku z tym EKES zaleca, aby od zaraz zwiększyć i pogłębić proces konsultacji z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego przed podjęciem każdej istotnej inicjatywy legislacyjnej.
Jednocześnie zachęca Komisję do przeanalizowania warunków dla korzystania z prawa do inicjatywy obywatelskiej.
5.2.2 W tym kontekście instytucje powinny w większym stopniu czerpać z potencjału EKES-u, który poprzez swoje opinie rozpoznawcze, raporty informacyjne i analizy oddziaływania wnosi wkład w politykę unijną z różnych obszarów.
5.2.3 Komitet w dalszym ciągu będzie podejmować inicjatywy, pracując zwłaszcza wspólnie z krajowymi radami społeczno-gospodarczymi i podobnymi podmiotami, aby znacząco przyczynić się do wspierania oraz kształtowania dialogu i konsultacji pomiędzy instytucjami UE a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim.
5.2.4 Chodzi także o to, by rozwijać zasadę subsydiarności funkcjonalnej poprzez przekazywanie "w imieniu Unii" coraz większych kompetencji władzom lokalnym i regionalnym oraz organizacjom społeczeństwa obywatelskiego. Dzięki temu obywatele szybciej przyswoją sobie unijne realia.
Poza tym należy rozszerzyć nadzór nad przestrzeganiem zasady subsydiarności nie tylko o władze lokalne i regionalne, ale też o organizacje społeczeństwa obywatelskiego.
5.3 Lepsze wypełnienie treścią polityk Wspólnoty i konkretyzacja obywatelstwa europejskiego
5.3.1 Instytucje UE powinny wnieść większy wkład w strategie europejskie, aby wykazać ich skuteczność i korzystne oddziaływanie na codzienne życie Europejczyków w takich dziedzinach jak: zatrudnienie, mobilność, ochrona środowiska, postęp społeczny, problematyka młodzieży, przedsiębiorczość, zwalczanie dyskryminacji i wykluczenia, itd.
Oprócz tego zadaniem instytucji jest konsekwentna realizacja ambitnych projektów europejskich, tworzących tożsamość Unii — sieci transeuropejskie, polityka wykorzystania przestrzeni kosmicznej, itd.) oraz opracowywanie nowych programów, jak np. europejska służba cywilna czy system zapobiegania poważnym sytuacjom kryzysowym i zarządzania w takich przypadkach.
5.3.2 Do Komisji należy, zgodnie z jej rolą i kompetencjami zdefiniowanymi w traktatach, opracowywanie i przedstawianie prawdziwej polityki wspólnotowej w tych dziedzinach, w których wymiar europejski stanowi oczywistą korzyść — zwłaszcza w energetyce, ochronie środowiska i w badaniach.
W tym kontekście, w zależności od obszaru polityki, należy zdecydować się na najbardziej pragmatyczne rozwiązania, w szczególności jeśli chodzi o współfinansowanie UE i państw członkowskich lub o wzmocnioną współpracę.
5.3.3 W zakresie europejskiej polityki zewnętrznej i zgodnie ze zobowiązaniem podjętym na posiedzeniu Rady Europejskiej w Wiedniu w 1998 r. należy znacznie podnieść poziom spójności i solidarności, gdyż obecnie wielość inicjatyw i poglądów budzi wątpliwości co do faktycznej woli państw członkowskich do działania pod egidą UE.
Spójna i przekonywująca prezentacja uzasadnionych interesów UE na świecie także wyraźnie zwiększyłaby kredyt zaufania UE wśród społeczeństwa i uczyniłaby ją bardziej rozpoznawalną.
5.3.4 Wnosząc istotne treści do polityki unijnej, Komisja i Rada nadadzą wiarygodność odnowionej strategii lizbońskiej i umożliwią rozwój projektu europejskiego po 2010 r., zgodnego z oczekiwaniami obywateli, o ile towarzyszyć temu będą środki rzeczywiście odpowiadające deklarowanym celom.
Przy tym kompleksowa wizja na rzecz społeczeństwa, której obecnie brak, może sprawić, że traktat konstytucyjny będzie lepiej przyjęty przez obywateli.
5.4 Wykorzystanie w pełni istniejących traktatów
5.4.1 Już teraz, nie czekając na nowy traktat, Komisja i Rada powinny zacząć stosować określone przepisy z traktatu nicejskiego, np. te pozwalające na podejmowanie decyzji kwalifikowaną większością głosów w pewnych dziedzinach polityki społecznej oraz polityki sprawiedliwości i spraw wewnętrznych.
5.4.2 Ponadto EKES zaleca Komisji i państwom członkowskim podjęcie nowych inicjatyw w zakresie ładu gospodarczego Unii, aby poprawić koordynację polityki gospodarczej i budżetowej poszczególnych krajów pod kątem zintensyfikowania inwestycji nastawionych na realizację celów strategii lizbońskiej.
Przy tej okazji przydatne byłoby niezwłoczne rozszerzenie kompetencji Eurogrupy.
5.4.3 Poza tym do Rady należy jak najszybsze wyeliminowanie występujących w wielu obszarach opóźnień i niedociągnięć, czy wręcz braków, jak np. stworzenie europejskiego statusu dla stowarzyszeń, towarzystw świadczeń wzajemnych, małych przedsiębiorstw, czy patentu wspólnotowego.
Jej zadaniem jest również szybkie działanie na rzecz usunięcia przeszkód dla swobodnego przepływu osób, usług i towarów.
Te opóźnienia i braki doprowadziły z jednej strony do utraty wiarygodności przez instytucje unijne, a z drugiej strony sprzyjały różnym formom narodowego egoizmu i nawrotowi rywalizacji pomiędzy państwami członkowskimi.
5.4.4 W przypadku, gdy projekt europejskiego aktu legislacyjnego przedstawiony przez Komisję, posiadającą prawo inicjatywy i będącą strażniczką interesu ogólnego, nie prowadzi do przyjęcia tego aktu, Rada powinna wyjaśnić obywatelom przyczyny, a nawet usprawiedliwić się z zaistniałej sytuacji.
5.5 Spójna i wiarygodna polityka informacyjna
5.5.1 EKES apeluje do państw członkowskich, aby stale realizowały komunikatywne kampanie informacyjne na temat dotychczasowej integracji europejskiej oraz wynikających z niej korzyści i już w szkołach podstawowych wprowadziły przedmiot "europejskie wychowanie obywatelskie".
Jednak aby informacje te były wiarygodne i nie trąciły propagandą, należy je rozpowszechniać poprzez sieć organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a jej celem powinna być konstruktywna debata na temat różnych obszarów polityki unijnej.
Jeśli chodzi o zapewnienie koordynacji w europejskich działaniach informacyjnych, to zasadniczą rolę do odegrania ma również Komisja Europejska.
Dlatego w większym stopniu powinna ona czynnie przekonywać do polityki i mechanizmów Unii Europejskiej, a nie tylko zadowalać się postawą neutralną.
6.
Promowanie nowego paktu pomiędzy Europą a jej obywatelami
6.1 Podpisując i ratyfikując traktaty europejskie, każde z państw członkowskich dobrowolnie zobowiązuje się do udziału w procesie integracji, opierającej się na coraz ściślejszym związku między narodami Europy.
6.2 Z tego względu okres refleksji nie może służyć jedynie wyjściu z obecnego impasu instytucjonalnego, ale należy go przede wszystkim wykorzystać dla stworzenia nowego konsensusu odnośnie celów integracji oraz realistycznej, aczkolwiek ambitnej koncepcji politycznej. Koncepcji, która dawałaby obywatelom wizję Europy skutecznie gwarantującej nie tylko pokój, ale i większy dobrobyt i demokrację.
Uwiarygodnienie projektu europejskiego i nadanie procesowi integracji nowej legitymizacji to warunki konieczne, by przezwyciężyć obecny kryzys tożsamości UE.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rozwoju i promowania paliw alternatywnych w transporcie drogowym
(2006/C 195/20)
Dnia 14 lipca 2005 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, postanowił sporządzić opinię w sprawie rozwoju i promowania paliw alternatywnych w transporcie drogowym w Unii Europejskiej
Sekcja ds. Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 24 marca 2006 r.
Sprawozdawcą był Virgilio RANOCCHIARI.
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 17 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 82 do 2, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
1.
Streszczenie i zalecenia
1.1 Oczekuje się, że w następnych dziesięcioleciach popyt na energię drastycznie wzrośnie, a społeczeństwo ma coraz większe obawy dotyczące zależności energetycznej od krajów trzecich oraz kwestii ochrony środowiska.
1.2 Komitet jest w pełni świadomy tego problemu i dotychczas przyjął szereg ważnych opinii rozpoznawczych lub z inicjatywy własnej w kluczowych sprawach dotyczących energii [1], a kilka innych jest obecnie rozpatrywanych [2].
1.3 Wszystkie te opinie Komitetu opierają się na pewnych wspólnych założeniach podstawowych.
Przez kolejne dwadzieścia lub trzydzieści lat nadal dominować będą tradycyjne (kopalne) źródła energii.
Jednocześnie nieuchronnie będzie rosnąć wykorzystanie energii pochodzącej z odnawialnych źródeł, jednak w tempie nie szybszym niż poziom zużycia energii.
Udział energii odnawialnej w zaopatrzeniu w energię pozostanie nadal na poziomie 15–20 % całkowitego zużycia.
Niemniej w przyszłości odnawialne źródła energii powinny być opcją preferowaną, należy je więc promować i wspierać.
1.4 Taka sama sytuacja występuje w przypadku sektora transportu drogowego, który prawie całkowicie zależy od ropy naftowej (benzyna i konwencjonalny olej napędowy).
Zamiarem niniejszej opinii jest zatem wnieść wkład w ambitny cel Komisji polegający na zastąpieniu do 2020 r. 20 % paliw tradycyjnych paliwami alternatywnymi.
1.5 Zgodnie z planem Komisji miejsce paliw ropopochodnych powinny zająć biopaliwa, gaz ziemny oraz wodór (H2).
Właściwie ze względu na fakt, że gaz ziemny jest surowcem kopalnym, nie powinien on być traktowany w pełni jako paliwo alternatywne, gdyż nie jest odnawialnym źródłem energii, niemniej ma kapitalne znaczenie dla realizacji celu Komisji z uwagi na jego dużą dostępność i korzyści dla środowiska naturalnego.
Żadna z dwóch pierwszych opcji (biopaliwa, gaz ziemny) nie jest doskonała ani zupełnie wolna od niepożądanego wpływu na środowisko naturalne i efektywność energetyczną.
Wodór wydaje się stanowić właściwą odpowiedź, lecz trzeba zintensyfikować badania i rozwój w tym zakresie, by ostatecznie zaproponować bezpieczną i opłacalną "gospodarkę wodorową".
1.6 Wykorzystanie biopaliw przynosi korzyści dla środowiska naturalnego, ponieważ z reguły w znacznie mniejszym stopniu, a w najlepszym przypadku w ogóle nie wpływają one na klimat.
Jako że ilość dostępnych paliw pochodzenia roślinnego, takich jak bioetanol czy FAME (estry metylowe kwasów tłuszczowych) zależy od wielkości zbiorów danych roślin, strategię dodawania bioetanolu do benzyny oraz FAME do oleju napędowego należy uznać za efektywną i racjonalną ekologicznie.
1.7 Domieszki do paliw muszą spełniać wymogi norm wydanych np. przez CEN (Europejski Komitet Normalizacyjny), co pozwala zapewnić prawidłową pracę silników oraz zapobiega zwiększeniu zużycia paliwa i emisji spalin.
W przypadku specjalistycznego taboru pojazdów, np. autobusów miejskich, do oleju napędowego można dodawać większe ilości FAME, co wymaga odpowiedniego dostosowania tych pojazdów.
1.8 Komisja wydała dyrektywę 2003/30/WE promującą stosowanie biopaliw, natomiast odnośnie do gazu ziemnego jak dotąd nie podjęto konkretnych inicjatyw, aczkolwiek możliwość obniżenia podatków jest tu taka sama jak w przypadku biopaliw. Niemniej jednak dyrektywa zakłada, że gaz ziemny odegra największą rolę w realizacji celów wyznaczonych na rok 2020.
Najwidoczniej Komisja pragnęła zbadać, jak rozwinie się sytuacja gazu ziemnego wskutek korzyści podatkowych.
1.9 Pięć lat po opublikowaniu komunikatu Komisji i trzy lata po wejściu w życie dyrektywy w sprawie paliw alternatywnych dotychczasowe postępy są poniżej oczekiwań, ponieważ państwa członkowskie nie są w stanie osiągnąć zaplanowanych celów.
Jest to być może jeden z powodów, dla których Komisja Europejska opublikowała ostatnio komunikat w sprawie: "Plan działania w sprawie biomasy" [3].
1.9.1 Plan dotyczy wykorzystania biomasy w transporcie, energii elektrycznej i ogrzewaniu.
Główne działania zaproponowane w sektorze transportowym obejmują: i) ustanowienie nowego prawodawstwa UE dotyczącego wykorzystania odnawialnych źródeł energii; ii) możliwą nowelizację dyrektywy w sprawie biopaliw w trakcie 2006 r., która może określić krajowe wartości docelowe udziału rynkowego biopaliw i która zmusiłaby dostawców paliw do wykorzystywania biopaliw; iii) krajowe plany działania państw członkowskich dotyczące biomasy; iv) badania nad biopaliwami drugiej generacji (z drewna i odpadów).
1.9.2 Zgodnie z oczekiwaniami Komisji plan powinien przyczynić się do zmniejszenia importu ropy naftowej o 8 %, zapobiec emisji gazów cieplarnianych równoważnych 209 mln t ekwiwalentu CO2, przy bezpośrednich kosztach w wys. 9 mld EUR rocznie.
6 mld z tej kwoty będzie przeznaczonych na biopaliwa wykorzystywane w transporcie, które są znacznie droższe niż paliwa pochodzące z ropy naftowej (np. biodiesel będzie konkurencyjny wtedy, gdy cena ropy wynosić będzie 95 USD za baryłkę, natomiast w przypadku bioetanolu cena ta musi kształtować się na poziomie 115 USD za baryłkę [4]).
1.9.3 Komitet przychylnie przyjmuje wspomniany plan działania, gdyż jest on zgodny z niniejszą opinią, która ma na celu zmobilizować instytucje europejskie oraz państwa członkowskie do nadania większego impulsu odpowiednim działaniom na rzecz promocji paliw alternatywnych.
1.9.4 Komitet z zadowoleniem przyjmuje najnowszy komunikat Komisji w sprawie strategii na rzecz biopaliw [5], zachęcający do nowych działań zmierzających do zwiększenia produkcji biopaliw.
1.10 O ile faktycznie biopaliwa i gaz ziemny mogą mieć coraz większy udział w rynku dzięki ewolucji technologii układu napędowego i systemu dystrybucji paliw, które to czynniki umożliwiają zastępowanie nimi paliw ropopochodnych w przewidzianym zakresie, długofalowe rozwiązania alternatywne, takie jak paliwo wodorowe, znajdują się dopiero na etapie prac wdrożeniowych. Innymi słowy, drogą do osiągnięcia po roku 2020 korzystniejszej dla środowiska struktury zużycia paliw jest stosowanie biopaliw i gazu ziemnego.
1.11 Komitet zaleca przyjęcie wiążących środków przez Komisję Europejską w przypadku, gdyby przegląd dyrektywy o biopaliwach przewidziany na 2006 r. wykazał, że działanie państw członkowskich było niewystarczające do osiągnięcia oczekiwanych celów zarówno wobec biopaliw, jak i gazu ziemnego.
1.12 Komitet uznaje racjonalność rozwiązania w okresie przejściowym, kiedy w większym stopniu do napędzania pojazdów będzie się wykorzystywało gaz ziemny jako alternatywę dla ropy naftowej, dopóki nie będzie dostępna technologia napędu wodorowego.
Dlatego Komisja i państwa członkowskie w swych strategiach informacyjnych już teraz powinny stale nagłaśniać fakt opłacalności tej technologii oraz dawać dobry przykład, kupując tego typu pojazdy na własny użytek.
2.
Uzasadnienie
2.1 W listopadzie 2001 r. Komisja Europejska wydała komunikat dotyczący paliw alternatywnych w transporcie drogowym [6], nawiązujący do zielonej księgi "W kierunku europejskiej strategii dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii" [7] oraz białej księgi "Europejska polityka transportowa na rok 2010" [8].
Komunikat z listopada 2001 r. zawiera dwupunktowy plan działania.
2.2 Punkt pierwszy dotyczy zwiększenia wykorzystania biopaliw poprzez działanie na dwu płaszczyznach.
Z jednej strony Komisja sugeruje wprowadzanie na rynek coraz większych ilości benzyny i oleju napędowego z domieszkami biopaliw, co ma stworzyć warunki do wprowadzenia w dalszym etapie obowiązku dodawania domieszek biopaliwowych.
Z drugiej strony proponuje wprowadzenie zachęt podatkowych, by stosowanie biopaliw stało się atrakcyjne finansowo, włączając do tej propozycji gaz ziemny.
Komitet wyraził swoją opinię [9] w sprawie tego pierwszego punktu 25 kwietnia 2002 r. Ostatecznie obie propozycje Komisji zostały przyjęte [10].
2.3 Punkt drugi dotyczy powołania grupy kontaktowej ds. paliw alternatywnych, której zadaniem miało być doradzanie Komisji w dziedzinie rozwoju rynku szeroko rozumianych paliw alternatywnych, ze szczególnym uwzględnieniem gazu ziemnego i wodoru (H2).
Analiza przeprowadzona przez grupę kontaktową miała objąć najbliższe 20 lat — zgodnie z zamierzeniem Komisji, by tak rozwinąć rynek paliw alternatywnych, aby do roku 2020 paliwa te mogły zastąpić jedną piątą (20 %) paliw ropopochodnych.
2.4 W grudniu 2003 r. grupa kontaktowa przedstawiła wyczerpujące i rzeczowe sprawozdanie [11].
3.
Scenariusz na rok 2020 i środki jego realizacji
3.1 Zgodnie z planami Komisji biopaliwa, gaz ziemny i wodór stanowią trzy rodzaje paliw alternatywnych, które w największym stopniu mają przyczynić się do realizacji celu dwudziestoprocentowej substytucji paliw ropopochodnych, zgodnie z następującym harmonogramem:
Rok _BAR_ Biopaliwa _BAR_ Gaz ziemny _BAR_ Wodór _BAR_ Razem _BAR_
2005 _BAR_ 2 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 2 _BAR_
2010 _BAR_ 6 _BAR_ 2 _BAR_ _BAR_ 8 _BAR_
2015 _BAR_ 7 _BAR_ 5 _BAR_ 2 _BAR_ 14 _BAR_
2020 _BAR_ 8 _BAR_ 10 _BAR_ 5 _BAR_ 23 _BAR_
3.1.1 W roku 2005 biopaliwa mają stanowić 2 % zużywanych na rynku paliw, a następnie ich udział ma wzrastać aż do 8 % w roku 2020.
Do biopaliw zalicza się ogólnie wszystkie rodzaje paliwa uzyskanego z biomasy.
W sektorze transportu najmocniejszymi kandydatami są:
3.1.1.1 Bioetanol, czyli etanol (EtOH), zwany również alkoholem etylowym, uzyskiwany w procesie fermentacji z surowców bogatych w skrobię, takich jak zboża czy buraki cukrowe.
Bywa on wykorzystywany bądź w postaci czystej, jako substytut benzyny (np. w Brazylii, wymaga wówczas jednak specjalnego silnika), bądź też jako domieszka do benzyny — w postaci czystej lub w postaci syntetycznej substancji chemicznej ETBE (eter etylowo-t-butylowy).
Zgodnie ze specyfikacjami określającymi gatunek benzyny możliwe jest dodanie do benzyny etanolu w ilości nieprzekraczającej 5 % bez potrzeby dokonania modyfikacji silnika.
3.1.1.2 Biodiesel, czyli paliwo alternatywne dla oleju napędowego, uzyskiwane metodą transestryfikacji z szeregu rodzajów olejów roślinnych, znane pod nazwą FAME (ang. fatty acid methyl ester — estry metylowe kwasów tłuszczowych).
W Europie najpowszechniej stosowanym paliwem jest ester metylowy rzepakowy (EMR).
CEN (Europejski Komitet Normalizacyjny) ustalił normę FAME. Produkty odpowiadające jej wymogom zostały już dopuszczone do stosowania w pojazdach napędzanych silnikiem wysokoprężnym w proporcji do 5 % paliwa.
Jeszcze niedawno produkcja FAME z upraw takich jak rzepak, korzystająca ze specjalnych zachęt fiskalnych, była wystarczająca do zaspokojenia popytu.
W komunikacie z listopada 2001 r. [12] Komisja wyraziła jednak obawy co do możliwości produkowania na wielką skalę paliw pochodzenia roślinnego.
3.1.1.3 Biogaz, czyli wysokometanowy gaz uzyskiwany w drodze fermentacji beztlenowej z materii organicznej, w tym obornika, osadów ściekowych lub stałych odpadów komunalnych, jest gazem zbliżonym do gazu ziemnego.
Aby można go było używać w normalnych pojazdach przystosowanych do napędzania gazem ziemnym, musi on mieć jakość porównywalną z tym gazem.
W Szwecji jeździ ponad 5000 pojazdów napędzanych biogazem.
Doświadczenia szwedzkie dowodzą, że metan — czy to w postaci biogazu, czy gazu ziemnego — jest atrakcyjnym ekonomicznie i ekologicznie paliwem, którego wykorzystanie może drastycznie ograniczyć emisje spalin w komunikacji miejskiej.
3.2 W kwestii gazu ziemnego Komisja Europejska wykazała mniejszą aktywność niż wymagałaby tego realizacja celu dotyczącego jego udziału w rynku do roku 2020 i jak dotąd nie przedstawiono żadnego konkretnego wniosku.
3.3 Brak inicjatywy ze strony Komisji jest o tyle niepokojący, że raport przedstawiony przez powołaną przez nią grupę kontaktową ds. paliw alternatywnych, oparty na wnikliwej, kompleksowej (WTW — ang. well-to-wheels — "od szybu do kół") analizie paliw alternatywnych, doszedł do wniosku, że "gaz ziemny jest jedynym alternatywnym paliwem, którego udział w rynku może do roku 2020 znacznie przekroczyć 5 %, przez co mógłby on konkurować z konwencjonalnymi paliwami pod względem opłacalności podaży w warunkach dojrzałego rynku".
3.4 W komunikacie z listopada 2001 r. Komisja stwierdziła, że najważniejsza rola w osiągnięciu wyznaczonego udziału paliw alternatywnych do 2020 r. powinna przypaść gazowi ziemnemu.
Stanowisko to poparła grupa kontaktowa, przytaczając następujące argumenty:
3.4.1 Gaz ziemny zaspokaja potrzebę poprawy bezpieczeństwa dostaw nie tylko poprzez dywersyfikację rodzajów paliw, ze względu na to, że jego podaż nie jest uzależniona od ropy naftowej, lecz także dlatego, że popyt na to paliwo nie jest ograniczany wielkością podaży surowca.
O ile wzrost zużycia biopaliw mógłby ostatecznie napotkać barierę podaży, to w przypadku gazu ziemnego jego przewidziany przez Komisję na rok 2020 10 % udział w paliwach wykorzystywanych w transporcie drogowym odpowiadać będzie ok. 5 % prognozowanego ogólnego zużycia gazu ziemnego w UE w tym okresie.
Wskazuje to na konieczność synergicznego rozwoju wszystkich trzech paliw alternatywnych.
3.4.2 Wykorzystanie gazu ziemnego ułatwia osiągnięcie strategicznego celu, jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.
Już sama struktura chemiczna metanu (CH4) pokazuje, że gaz ziemny zawiera mniej węgla niż inne paliwa kopalne, takie jak benzyna czy olej napędowy.
Analiza WTW wykazała, że poziom emisji gazów cieplarnianych w pojazdach napędzanych sprężonym gazem ziemnym (CNGV) jest niższy niż w pojazdach benzynowych oraz — przy obecnym stanie techniki — porównywalny z poziomem emisji w pojazdach napędzanych olejem napędowym.
Oczekuje się, że udoskonalenie technologii stosowanych w silnikach pojazdów CNGV pozwoli im prześcignąć pojazdy z silnikiem wysokoprężnym pod względem poziomu emisji gazów cieplarnianych już w roku 2010.
3.4.3 Poza niższym poziomem emisji gazów cieplarnianych, wykorzystywanie gazu ziemnego do napędzania pojazdów silnikowych przynosi dodatkowe korzyści dla środowiska naturalnego pod względem ograniczenia emisji spalin.
Obecnie używane pojazdy napędzane gazem ziemnym wytwarzają bowiem bardzo niewielkie ilości tlenków azotu (NOx) i nie przyczyniają się do powstawania zanieczyszczeń pyłowych, co jest kwestią o zasadniczym znaczeniu.
Unia Europejska ustala surowe limity zawartości pyłów w atmosferze, co jest korzystne dla pojazdów napędzanych gazem ziemnym.
Autobusy miejskie napędzane tym paliwem okazały się opłacalnym środkiem transportu komunalnego, zaś Komisja Europejska, poprzez finansowe wsparcie, przyczyniła się do wprowadzenia większej liczby tego typu pojazdów.
Z łatwością można by poprawić stan środowiska w miastach, wprowadzając obowiązek stosowania gazu ziemnego w autobusach komunikacji miejskiej i śmieciarkach w ramach proekologicznych zamówień publicznych (tzw. green procurement).
3.4.4 Ważnym krokiem w tym kierunku mogłaby być ostatnio zaproponowana dyrektywa w sprawie promocji ekologicznych pojazdów przewozowych [13].
Gdy tylko zostanie przyjęta, państwa członkowskie będą musiały zarezerwować 25 % kontyngentu pojazdów o dużej nośności (ponad 3,5 tony) przeznaczonych do transportu drogowego, kupowanych lub branych w leasing przez władze publiczne, na pojazdy napędzane paliwami alternatywnymi, spełniające normy EEV.
Normy dla pojazdów bardziej przyjaznych dla środowiska (EEV — Enhanced Environmentally Friendly Vehicles) [14] odnoszą się zarówno do pojazdów napędzanych biopaliwami, sprężonym gazem ziemnym, LPG, wodorem, jak i do pojazdów hybrydowych i elektrycznych.
3.5 Wodór nie występuje w przyrodzie w stanie wolnym.
W stanie naturalnym występują natomiast związki chemiczne zawierające wodór, np. woda i węglowodory.
Udział wagowy wodoru (H2) w wodzie (H2O) wynosi 11 % (2/18).
Benzyna i olej napędowy są mieszaninami węglowodorów.
Należący do węglowodorów metan stanowi główny składnik gazu ziemnego i biogazu.
Ponieważ wodór jako taki nie występuje w przyrodzie, musi być wytwarzany i rzeczywiście jest produkowany na potrzeby przemysłu chemicznego, petrochemicznego, rafineryjnego i innych branż.
Do wytworzenia wodoru np. w drodze elektrolizy wody lub reformingu parowego gazu ziemnego niezbędne jest użycie energii — odpowiednio elektryczności w elektrolizie i energii cieplnej w reformingu parowym.
Analiza WTT (ang. well to tank — "od szybu do zbiornika") jest niezbędna do ustalenia rankingu metod pozyskiwania wodoru z pierwotnego surowca pod względem zużycia energii i emisji gazów cieplarnianych.
Od dłuższego czasu wodór jest produktem przemysłowym, wytwarzanym i sprzedawanym przez przedsiębiorstwa z branży gazów przemysłowych lub też produkowanym na własne potrzeby przez rafinerie ropy naftowej.
Natomiast jego wykorzystanie w charakterze paliwa w transporcie znajduje się dopiero w początkowym stadium.
Dlatego cel zakładający 2 % udział tego paliwa w 2015 r. i dalszy wzrost tego udziału do poziomu 5 % w roku 2020 wydaje się poważnym wyzwaniem.
3.5.1 Grupa kontaktowa rozpoznała szereg dylematów związanych ze zwiększeniem wykorzystania wodoru w charakterze paliwa w transporcie:
i) wodór ciekły, tzn. o temp. -252 °C, przechowywany w kriogenicznych zbiornikach, np. w pojeździe z silnikiem wewnętrznego spalania, czy wodór w postaci sprężonego gazu, np. przechowywanego w butlach pod ciśnieniem 700 atmosfer w pojeździe napędzanym ogniwami paliwowymi;
ii) scentralizowane wytwarzanie wodoru w zakładach o dużych mocach przerobowych, w których można uzyskać optymalne zużycie energii, czy produkcja rozproszona w niewielkich agregatach na stacjach paliw;
iii) ponieważ pojazdy napędzane ogniwami paliwowymi uzyskują najlepsze osiągi w średnim przedziale mocy, być może należałoby wprowadzić zasadę używania do jazdy w warunkach zmniejszonej mocy silnika (np. w ruchu miejskim) pojazdów napędzanych ogniwami paliwowymi, a na długich trasach — kiedy potrzebna jest pełna moc silnika — pojazdów z silnikiem wewnętrznego spalania;
iv) inne budzące wątpliwości kwestie dotyczą technologii samego ogniwa paliwowego, tzn. urządzenia, w którym wodór uwalnia przepływ elektronów, czyli energię elektryczną zasilającą silnik, który z kolei napędza koła pojazdu.
Kwestie te wykraczają jednak poza zakres niniejszej opinii.
3.5.2 W podsumowaniu należy stwierdzić, że z paliwem alternatywnym w postaci wodoru wiążą się wyzwania dotyczące dwóch kwestii: i) dystrybucji paliwa oraz ii) zespołu napędowego.
Racjonalne wydaje się stałe zwiększanie przez UE środków przeznaczonych na prace badawczo-rozwojowe w dziedzinie zastosowania wodoru i ogniw paliwowych w ramach V i VI programu ramowego.
Obecnie w ramach VI programu ramowego badania nad wodorem oraz ogniwami paliwowymi objęte są podpriorytetem "trwały system energetyczny", dysponującym budżetem w wys. 890 mln EUR.
Parlament Europejski w czasie bieżących dyskusji dotyczących kolejnego, VII programu ramowego proponuje przeniesienie tej kwestii do nowego kluczowego priorytetu tematycznego: "wszystkie obecne i przyszłe źródła energii nieemitujące CO2", i przyznanie mu większych środków.
Za poniesieniem tych nakładów przemawiają korzyści dla środowiska naturalnego związane z faktem, że jedynym produktem powstającym podczas utleniania wodoru w ogniwie paliwowym jest woda.
4.
Wnioski
4.1 Realizacja wyznaczonego przez Komisję Europejską w listopadzie 2001 r. celu zastąpienia do 2020 r. 20 % tradycyjnych paliw napędowych paliwami alternatywnymi zależy od wykorzystania dwóch znanych technologii i produktów — biopaliw i gazu ziemnego — oraz jednego nowego i obiecującego rozwiązania, tzn. wodoru i ogniw paliwowych.
4.2 Biopaliwa i gaz ziemny — mimo pewnych przeszkód — dostępne są już obecnie i mają zalety, zarówno w zakresie wiedzy praktycznej dotyczącej dystrybucji paliw, jak i technologii układu napędowego, które sprawiają, że warto w nie inwestować.
4.2.1 Ponieważ gaz ziemny jest surowcem kopalnym, tzn. nie jest odnawialny, nie powinno się go uznawać za paliwo alternatywne w pełnym tego słowa znaczeniu, niemniej jednak obecnie stanowi on jeden z najbardziej realnych substytutów paliw ropopochodnych, niezbędny w 2020 r. dla substytucji na poziomie 20 %.
Czynniki, dla których gaz ziemny może odegrać istotną rolę jako paliwo alternatywne, są następujące:
- zasoby gazu ziemnego są obfite i wyczerpią się później niż złoża ropy naftowej;
- pomimo niedawnych zawirowań, geopolityczne rozmieszczenie złóż gazu ziemnego zapewnia relatywną stabilność rynku w porównaniu z rynkiem ropy naftowej;
- wśród węglowodorów o najniższym poziomie emisji dwutlenku węgla cechuje go najlepszy stosunek zawartości wodoru do węgla;
- gaz ziemny może umożliwić przejście na paliwo wodorowe.
Rozwinięta sieć dystrybucji gazu ziemnego stanie się czynnikiem ułatwiającym powstanie lokalnych instalacji do produkcji paliwa wodorowego na małą skalę.
Obecnie barierę w rozpowszechnieniu pojazdów napędzanych gazem ziemnym stanowi niedostateczna i nieujednolicona sieć dystrybucji.
4.2.2 W odniesieniu do biopaliw należy stwierdzić, że łączą one w sobie pozytywne właściwości ekologiczne gazu ziemnego z zaletą polegającą na tym, że stanowią odnawialne źródło energii, ograniczające uzależnienie od paliw kopalnych.
Ponadto jeżeli nawet nie można tego wyraźnie wykazać, istnieje realna możliwość zwiększenia liczby miejsc pracy w sektorze rolnictwa lub przynajmniej niedopuszczenia do ich dalszej likwidacji.
Zasoby leśnictwa także mogą przyczynić się do produkcji biopaliw, np. poprzez gazyfikację ługu czarnego (powarzelnego) oraz fermentację biomasy lignino-celulozowej.
Obie technologie znajdują się obecnie w fazie instalacji pilotowej, a ich wkład w produkcję biopaliw stanie się odczuwalny w perspektywie średniookresowej.
Jednakże mając na uwadze obecne zapotrzebowanie na paliwa w transporcie [15], znaczne zwiększenie zużycia biopaliw należy ocenić przy uwzględnieniu towarzyszących skutków dla środowiska naturalnego:
- Uprawy przeznaczone na produkcję biodiesla mają charakter niszowy i nie mogą zaspokoić zapotrzebowania UE na paliwo.
- Aby zrealizować cel zakładający zwiększenie udziału biopaliw do 6 % w roku 2010, trzeba by przeznaczyć pod uprawy służące do produkcji biopaliw nawet do 13 % ogólnego obszaru gruntów rolnych w UE 25.
Mogłoby to doprowadzić do stosowania uciążliwych rozwiązań w celu ochrony gleby, wód gruntowych i bioróżnorodności oraz zapobieżenia dalszej emisji gazów cieplarnianych [16].
Sprowadzanie surowca oznaczałoby tylko przerzucenie problemu na inne kraje i nasilenie ruchu w żegludze morskiej.
4.2.3 Wygląda na to, że w komunikacie Komisji opublikowanym 7 lutego 2006 r. podjęto zamiar rozwiązania tych problemów i niepewnej sytuacji [17].
Zestawiono w nim różne środki promowania i wspierania produkcji oraz używania biopaliw, zarówno w państwach UE, jak i w innych krajach.
Komitet będzie z dużym zainteresowaniem obserwował wdrażanie przedstawionej strategii.
4.3 Realizacja celów w zakresie paliw alternatywnych wyznaczonych na rok 2020 wymaga strategii opartej na wykorzystaniu efektu synergii, tzn. należy równocześnie prowadzić prace dotyczące wszystkich trzech rodzajów paliw.
4.4 Można oczekiwać, że działania na rzecz rynkowego rozwoju paliw alternatywnych sprawdzających się komercyjnie będą napotykać mniejsze przeszkody, ponieważ zarówno wiedza praktyczna, jak i technologie są już obecnie dostępne.
4.5 Komisja Europejska powinna wspólnie z przedstawicielami gospodarki przeanalizować, z jakich powodów przyjęte dotąd środki są niewystarczające do rozpowszechnienia gazu ziemnego jako paliwa samochodowego.
Zdaniem Komitetu każde państwo członkowskie powinno ustalić cel minimum, uwzględniający indywidualne uwarunkowania.
4.6 Propozycja ta powinna także dokonać przeglądu wymogów technicznych i wymogów bezpieczeństwa dotyczących stacji zajmujących się dystrybucją sprężonego gazu ziemnego.
W wielu przypadkach wymogi te są zdezaktualizowane i nie uwzględniają zmian, jakie dokonały się w ostatnim czasie.
Taka korekta może zdecydowanie przyczynić się do większego rozpowszechnienia stacji paliwowych sprzedających sprężony gaz ziemny i przynieść uproszczenie procedur biurokratycznych.
Bardzo często uzyskanie zgody na budowę stacji dystrybucji sprężonego gazu ziemnego wymaga złożonych i długotrwałych starań.
4.7 Jak już wspomniano w punkcie 4.2.1, program taki ułatwi także przejście w przyszłości na pojazdy napędzane wodorem.
W rzeczywistości postęp technologiczny w dziedzinie przechowywania paliwa w pojazdach będzie miał decydujące znaczenie także przypadku sprężonego wodoru.
To samo dotyczy zasilania wodorem, urządzeń pomiarowych i projektowania stacji.
Każda inwestycja w technologię zasilania gazem ziemnym jest jednocześnie krokiem naprzód w kierunku napędu wodorowego.
4.8 Szybki rozwój sprawdzonych na rynku paliw alternatywnych może zapewnić zabezpieczenie na wypadek nieprzewidzianych opóźnień w realizacji ambitnego planu rozwoju paliwa wodorowego.
4.9 Na koniec Komitet ponownie zaznacza, że prawdziwy postęp w zakresie ekologicznych samochodów o niskim zużyciu paliwa nie jest związany jedynie z rozwojem paliw alternatywnych, ale może także dokonać się poprzez zwalczanie zatorów drogowych za pomocą lepszej infrastruktury, propagowania transportu zbiorowego, a także — co ważniejsze — poprzez zmianę postaw konsumentów.
Obecna moda na samochody sportowo-użytkowe (sport utility vehicles — SUV) pokazuje, że konsumenci nie są gotowi na zmiany.
Większość takich pojazdów zużywa duże ilości paliwa, a emisja CO2 jest współmierna do zużycia paliwa.
Wzrost popytu na takie samochody utrudnia producentom motoryzacyjnym przestawienie się na produkcję samochodów bardziej ekologicznych.
Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie: "Konieczność priorytetowego traktowania Afryki: punkt widzenia europejskiego społeczeństwa obywatelskiego"
(2006/C 195/25)
Dnia 14 lipca 2005 r., Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, działając na podstawie art. 29 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, postanowił sporządzić opinię w sprawie: "Konieczność priorytetowego traktowania Afryki: punkt widzenia europejskiego społeczeństwa obywatelskiego"
Sekcja ds. Stosunków Zewnętrznych, której powierzono przygotowanie prac Komitetu w tej sprawie, przyjęła swoją opinię 4 maja 2006 r.
(Sprawozdawcą był Adrien BEDOSSA).
Na 427. sesji plenarnej w dniach 17- 18 maja 2006 r. (posiedzenie z dnia 18 maja 2006 r.) Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stosunkiem głosów 125 za, przy 1 głosie wstrzymującym się, przyjął następującą opinię:
Streszczenie
Niniejsza opinia z inicjatywy własnej została przygotowana przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny na podstawie doświadczeń jego komitetu monitorującego AKP-UE, który od wielu lat obserwuje wdrażanie porozumienia z Kotonu i aktywnie uczestniczy w opracowywaniu i wdrażaniu porozumień o partnerstwie gospodarczym wraz z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego krajów AKP.
Komunikat [1] Komisji Europejskiej skłania Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny do sporządzenia bilansu zaangażowania podmiotów niepaństwowych we wdrażanie porozumienia z Kotonu oraz polityki pomocy na rzecz rozwoju prowadzonej przez UE.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny z żalem stwierdza, że polityki te zbyt często były przedmiotem niedotrzymanych obietnic, tak po stronie europejskiej jak i afrykańskiej.
W przeszłości zauważalna była rozbieżność między deklarowanymi intencjami a praktyką w terenie, a przecież działania w ramach pomocy są bezużyteczne, jeśli nie są przygotowane lokalnie.
Porozumienie z Kotonu jest przede wszystkim umową międzypaństwową, która nie pozostawia wystarczająco dużo miejsca działaniom społeczeństwa obywatelskiego w terenie.
Poza tym nawet pomoc i mechanizmy przewidziane w tych ramach rzadko przynosiły oczekiwane rezultaty.
W związku z tym, a także biorąc pod uwagę opóźnienia w nabywaniu zdolności do samodzielnej i skutecznej działalności ze strony stowarzyszeń społeczeństwa obywatelskiego, nie należy się dziwić, że bliska perspektywa porozumień o partnerstwie gospodarczym skłania do pytań i wzbudza wiele obaw i wątpliwości.
Pamiętając o tym, że modele organizacyjne społeczeństwa afrykańskiego posiadają głęboko zakorzenione szczególne cechy społeczno-polityczne, zaś ich uwzględnienie powinno służyć osiąganiu celów określonych przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, EKES uważa, że aby ta nowa i ambitna europejska strategia na rzecz Afryki mogła się powieść, jego własnym zadaniem jest wspomaganie społeczeństwa obywatelskiego, będącego istotnym podmiotem polityki rozwoju. Komitet wskazuje na istnienie dwóch podstawowych dziedzin, w których organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą odegrać decydującą rolę.
- Zarządzanie sprawami publicznymi zgodne z rozwojem tego kontynentu, które powinno odpowiadać głównie takim kryteriom jak:
- poszanowanie praw człowieka,
- prawo do swobodnej i zdecentralizowanej informacji,
- jawność zarządzania organizacjami i administracją danych krajów,
- walka z korupcją, będącą podstawową przeszkodą dla jakiegokolwiek poprawnego zarządzania sprawami publicznymi,
- powszechne prawo dostępu do wody, służby zdrowia, edukacji
- zagwarantowanie bezpieczeństwa żywnościowego.
Aby to osiągnąć, EKES zaleca szczególnie szerszy i łatwiejszy dostęp organizacji afrykańskiego społeczeństwa obywatelskiego do finansowania wspólnotowego, a także jego systematyczny udział w określaniu i wdrażaniu polityki i strategii w zakresie współpracy.
- Walka z AIDS
Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego jest w tej walce podstawowa, gdyż mają one ułatwiony dostęp do chorych w terenie (zapobieganie, diagnoza, opieka itp.).
Konieczne jest całościowe podejście do wszystkich trzech pandemii i stowarzyszenia pacjentów są w tej walce istotnym ogniwem.
Unia Europejska powinna umożliwić rozwiązanie problemu zasobów ludzkich przez zwiększenie zdolności technicznych i szkolenia skierowane do wszystkich podmiotów.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa przywódców politycznych, gospodarczych i społecznych, by się zjednoczyli w dążeniu do tego celu.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny twierdzi, że sprawą najpilniejszą jest udostępnienie lekarstw (działających kompleksowo), których koszty leżą w gestii instancji międzynarodowych, oraz że Unia Europejska powinna wpłynąć na rozwój i przyspieszenie badań prowadzących do otrzymania uniwersalnej szczepionki.
1.
Wprowadzenie
1.1 Dnia 12 października 2005 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat skierowany do Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i zatytułowany "Strategia Unii Europejskiej na rzecz Afryki: europejsko-afrykański pakt na rzecz przyspieszenia rozwoju Afryki".
1.2 EKES popiera ogólny zarys i troskę o spójność tego ambitnego europejsko-afrykańskiego projektu który był bardzo różnie przyjmowany przez afrykańskie organizacje pozarządowe.
Wyzbywszy się złudzeń, zastanawiały się one dlaczego nowy plan miałby się okazać skuteczny, skoro inne zakończyły się porażką.
1.3 Dokument będący owocem długofalowej pracy podjętej przez komisarza Louisa MICHELA od momentu jego pojawienia się w europejskim organie wykonawczym, tj. od listopada 2004 r., proponuje 25 państwom członkowskim Unii Europejskiej wspólną politykę współpracy z Afryką, wskazując na różnorodność kontekstów politycznych oraz poziomów rozwoju, co jest związane ze stosunkami sięgającymi daleko w przeszłość i co wymaga nowego podejścia.
1.4 Strategia jest ambitna, gdyż zawiera wykaz — niewątpliwie bardzo długi, lecz niekompletny — dziedzin priorytetowych, które mogą mieć wpływ na rozwój kontynentu.
1.5 Ma ona zatem bardzo stymulujący charakter; poza tym czyni ona z aspektu politycznego centralny element rozwoju. Dzięki niej Unia Europejska może pozostać najbardziej wpływowym partnerem Afryki.
1.6 Proponowana metoda zmierza również do zapewnienia lepszej koordynacji na szczeblu europejskim i uwspólnotowienia działań, co zmierza w kierunku umocnienia Unii Europejskiej w momencie, gdy pojawiają się liczne głosy wyrażające ubolewanie z powodu braku pogłębiania współpracy.
2.
Uwagi ogólne
2.1 Wszędzie dają się słyszeć liczne głosy przestrzegające przed katastrofą, która może nastąpić w Afryce, jeżeli Europa lub reszta świata nie podejmie szybko odpowiednich działań.
2.2 Jeżeli Afryka nie zacznie rozwijać się samodzielnie, konsekwencje w postaci migracji, chorób lub też problemów związanych ze środowiskiem naturalnym będą coraz poważniejsze, bez względu na naszą wolę.
2.3 Wniosek jest zatem jeden: należy ponownie przemyśleć zasady pomocy udzielanej przez kraje uprzemysłowione Afryce.
Nie jest to pierwsze bicie na alarm, a niektórzy decydenci polityczni lub gospodarczy otwarcie mówią o "hipokryzji" krajów uprzemysłowionych.
2.4 Przewidywać można, że ciągła fala migracji spowoduje nacisk, który będzie wzrastał w ciągu najbliższych lat i że liczba mieszkańców Afryki będzie szybko rosła, a perspektywy rozwoju gospodarczego rysują się w ciemnych barwach.
Ludność ma prawo dążyć do pewnego stopnia dobrobytu dopóki problemy wody, zdrowia, edukacji i bezpieczeństwa w zakresie żywności nie zostaną rozwiązane w długoterminowej perspektywie.
Przewodniczący Komisji również podziela ten niepokój twierdząc, że należy zmierzyć się ze strukturalnymi przyczynami niedostatecznego rozwoju Afryki.
Zapowiedź nowej strategii, przewidywana od wielu miesięcy, zbiegła się z kryzysem na obszarze Ceuty i Melilli
2.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny doskonale rozumie cele wspomnianego komunikatu, którymi są:
- poprawa spójności polityki rozwoju w Afryce;
- potwierdzona wola realizacji Milenijnych Celów Rozwoju (MCR) w Afryce do 2015 r. dzięki wzmożeniu wysiłków i wskazaniu głównych celów; Europa musi się porozumieć z Afryką celem osiągnięcia rezultatów, a działania powinny polegać na znalezieniu rozwiązań zasadniczych problemów, jakimi są choroby, dostęp do wody, edukacja czy zatrudnienie; Komisja Europejska ma nadzieję, że jej nowa strategia może szybko przynieść pozytywne wyniki, gdyż — co godne podkreślenia — została opracowana we współpracy z Afrykanami
2.6 Komitet zastanawia się jednak, czy projekt nie jest zbyt ambitny, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę następujące kwestie:
- ogromna liczba niespełnionych obietnic; istnieje trwały rozdźwięk między deklarowanymi intencjami, a praktyką w terenie, gdyż działania w ramach pomocy są bezużyteczne, jeśli nie są przygotowane w porozumieniu z organizacjami działającymi lokalnie; pomoc bezpośrednia dla społeczeństwa obywatelskiego przewidziana w porozumieniu z Kotonu jest obietnicą, która przez zbyt długi okres nie była dotrzymywana, gdyż porozumienie to jest umową międzypaństwową, która od początku nie uwzględnia odpowiednio obecności i działań społeczeństwa obywatelskiego;
- AIDS, które stanowi podstawowy problem na kontynencie afrykańskim; trzeba było piętnastu lat, aby zdać sobie sprawę z naszej zdolności do rzeczywistej pomocy dla Afryki;
- wszystkie trudności spowodowane brakiem odpowiedniego zarządzania w krajach afrykańskich, w tym problem ogromnych długów, często zaciągniętych przez rządy nie posiadające umocowania demokratycznego.
2.7 Aby pozostać w zgodzie z wyjściowymi deklaracjami, należy spełnić trzy warunki wstępne:
- wezwanie do zapewnienia większego bezpieczeństwa obywateli, w szerokim znaczeniu tego słowa,
- dostateczny wzrost gospodarczy, szczególnie dzięki porozumieniu z Kotonu i porozumieniom o partnerstwie gospodarczym,
- szeroko rozumiane lepsze zarządzanie.
2.8 Należy zauważyć znaczny wzrost środków wyasygnowanych na ten cel przez Unię Europejską i G8.
W ciągu 10 lat fundusze te zostaną podwojone, a połowa tego wzrostu zostanie przeznaczona dla Afryki.
Wiele niedotrzymanych w przeszłości obietnic, być może z obu stron, skłania jednak do ostrożności.
Choć więc liczba obietnic wzrosła, to jednocześnie stwierdzić należy spadek rzeczywistej kwoty pomocy udzielanej przez niektóre kraje uprzemysłowione w ostatnich latach!
2.9 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zgadza się z przesłaniem komunikatu szczególnie w zakresie definiowania polityki praw człowieka.
Od 2001 r. w niektórych krajach osiągnięto znaczny postęp w określaniu kryteriów praw człowieka i w rozwoju procesów demokratycznych, niemniej jednak raz jeszcze należy położyć nacisk na lepsze przestrzeganie praw człowieka i zasad demokracji.
Aby zapewnić rozwój wymiaru sprawiedliwości i państwa prawa, wspierać należy umacnianie i organizację społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności partnerów społecznych, których dialog powinien odpowiadać zasadom MOP.
2.10 Niemniej jednak Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdza, że należy określić priorytety, co wymaga zgłębienia następujących istotnych kwestii:
- koordynacja polityk wspólnotowych, w tym określenie koordynacji polityk poszczególnych państw członkowskich;
- dalsza refleksja nad nowymi formami finansowania rozwoju oraz konkretne ich wdrażanie, zwłaszcza poprzez udzielenie wsparcia grupie roboczej opracowującej nowe formy finansowania jako uzupełnienie pomocy publicznej (grupa została powołana na konferencji w Paryżu w lutym 2006 r.)
- rozważenie i wprowadzenie niezbędnej integracji regionalnej, a także polityk międzyregionalnych, a w szczególności stworzenie infrastruktur międzyregionalnych po przeprowadzeniu przetargów zapewniających spełnienie szczegółowych warunków społecznych i ekologicznych; byłoby to pomocne przy tworzeniu instytucji regionalnych;
- podkreślenie problemu emigracji, przede wszystkim poprzez stworzenie możliwości stabilizacji populacji w Afryce; Unia Europejska musi mieć tu pełną świadomość sytuacji, gdyż emigracja z obszarów położonych na południe od Sahary pochodzi głównie ze wsi, skąd konieczność uczynienia przez Unię Europejską wszystkiego — w pełnym porozumieniu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego — aby przyczynić się do określenia i wdrażania polityki na rzecz wsi, pozwalającej tym regionom na osiągnięcie stanu zbliżonego do samowystarczalności w zakresie wyżywienia;
- wreszcie poprawa roli zarządzania wymaga, aby udział społeczeństwa obywatelskiego był skuteczny, gdyż porozumienie z Kotonu — trzeba to jasno stwierdzić — przyniosło w tym względzie rozczarowanie, a forum europejsko-afrykańskie nie przynosi przełomowych rezultatów; poszanowanie zasad dobrego zarządzania sprawami publicznymi w państwach będących partnerami powinno zatem odpowiadać kryteriom takim jak:
- poszanowanie praw człowieka,
- równouprawnienie kobiet i mężczyzn,
- prawo do swobodnej i zdecentralizowanej informacji,
- jawność zarządzania organizacjami rządowymi i administracją,
- walka z korupcją, będącą podstawową przeszkodą dla jakiegokolwiek poprawnego zarządzania sprawami publicznymi,
- powszechne prawo dostępu do wody, służby zdrowia, edukacji,
- stopniowe ograniczanie gospodarki nieformalnej, która może stanowić w pewnych krajach 80 % całej działalności.
2.11 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przypomina również o bezwzględnym priorytecie, jakim jest rozwój obszarów wiejskich, często błędnie oceniany, a wymagający uwagi.
W Afryce znaczenie rolnictwa jest bowiem oczywiste, z powodów powszechnie znanych: zapewnienie samowystarczalności żywnościowej, pozycja rolnictwa jako głównej dziedziny rozwoju, stabilizacja ludności.
Znaczna część aktywnego społeczeństwa obywatelskiego to rolnicy i hodowcy. Istotne jest zatem uwzględnianie ich opinii przy opracowywaniu polityki wiejskiej i włączanie ich do jej wdrażania, tak aby zwiększyć szanse jej powodzenia.
2.12 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przypomina o poważnym problemie związanym z infrastrukturą, a polegającym na jej braku lub też na braku wyobraźni w tej dziedzinie. Chodzi tu zarówno o komunikację krajową i międzyregionalną, jak i o dostęp do wody, co ma oczywiste znaczenie w wymiarze geopolitycznym.
2.13 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa również do zaprzestania udzielania wszelkiego bezpośredniego wsparcia budżetowego.
2.14 Rozwiązanie wymienionych kwestii nie będzie możliwe bez większego udziału społeczeństwa obywatelskiego w ramach lepszego zarządzania ogólnego, które dotyczy wszystkich organów publicznych, gospodarczych i społecznych.
3.
Uwagi szczegółowe
W tym ogólnym kontekście Afryka stała się w 2005 r. tematem szeroko dyskutowanym na szczeblu globalnym.
Na szczycie G8 w Szkocji w lipcu zeszłego roku, podczas uroczystości 60. rocznicy powstania ONZ w Nowym Jorku i ostatniego corocznego posiedzenia instytucji z Bretton Woods każdy — od Tony'ego Blaira po Horsta Kohlera, a nawet Paula Wolfowitza, nowego prezesa Banku Światowego — mówił, na swój sposób, o konieczności ratowania Afryki przed katastrofą.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny chce w tym miejscu wskazać pilne kwestie, na temat których wypowiadał się już przy różnych okazjach:
- bez wątpienia Afryka musi zostać potraktowana priorytetowo, niemniej jednak należy uwzględnić szeroki dostęp społeczeństwa obywatelskiego — z całą jego różnorodnością i specyficznymi realiami — do nowego zarządzania;
- walka z AIDS musi zostać uznana za kwestię niezwykle pilną, gdyż obecnie na naszych oczach, przy względnej obojętności, dochodzi do kolejnej tragedii.
3.1 Priorytet dla Afryki
3.1.1 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny popiera wolę Komisji Europejskiej, aby uczynić z obszarów położonych na południe od Sahary priorytetową strefę pomocy Unii Europejskiej na rzecz rozwoju.
Jednakże, aby zagwarantować skuteczność takiego podejścia, należy uzupełnić je lepszym zarządzaniem w Afryce, zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym: dotyczy to afrykańskich organizacji międzypaństwowych jak i państw oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego.
Ze względu na niezależność, którą należy wzmacniać, a także bliskie kontakty z ludnością i zdolność do szybkiej reakcji, organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą sprzyjać faktycznemu przyswajaniu polityk rozwoju przez bezpośrednio zainteresowane populacje.
Powody nienadążania Afryki są zapewne różnorodne, ale na pewno należą do nich brak samodzielności społeczeństwa obywatelskiego i jego niewystarczająca siła, co znacznie wpływa na sytuację.
Koncepcja delegowania wyraźnie określona w porozumieniu z Kotonu i opracowana, by rozwiązać ten problem, nie spełnia swojej roli, gdyż bezpośrednia pomoc dla stowarzyszeń, przewidziana w tym porozumieniu, choć jest ona warunkowa, to trudno ją zorganizować.
3.1.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje zatem:
- szerszy i łatwiejszy dostęp afrykańskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego do finansowania wspólnotowego.
Należy zapewnić możliwość bezpośredniego dostępu do finansowania na szczeblu krajowym.
Ponadto należy opracować przekrojowy program finansowania podmiotów niepaństwowych jako uzupełnienie programów na szczeblu krajowym;
- zdecydowany i regularny udział społeczeństwa obywatelskiego w określaniu i wdrażaniu polityk i strategii współpracy, aby sprzyjać przyswajaniu przez nie procesu rozwoju i przyczyniać się tym samym do dobrego zarządzania sprawami publicznymi; odnotowane gdzieniegdzie postępy są wynikiem powolnego, acz zdecydowanego dochodzenia do głosu mieszkańców, którzy wyrażają swoje opinie za pomocą wszystkich kanałów: partnerów społecznych, faktycznie działających i respektowanych stowarzyszeń, a zwłaszcza tych, które zajmują się promowaniem równouprawnienia, lokalnej gospodarki, edukacji lub informacji
3.1.3 Unia Europejska uważa, w ramach prowadzonych dwóch procesów oceny, że prawa człowieka są nienaruszalne.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa, aby wsparcie Unii Europejskiej na rzecz społeczeństwa obywatelskiego nabrało rzeczywistego wymiaru, a w świetle problematyki praw człowieka:
- zawierało pragmatyczne podejście w swojej definicji,
- uwzględniało cel znalezienia wartościowych partnerów, którzy są w stanie podjąć dialog z rządami, szczególnie poprzez tworzenie niezależnych sieci organizacji pozarządowych,
- było dostępne, w zakresie finansowym, poprzez procedurę zaproszenia do składania projektów i realizację mikro-projektów na szczeblu lokalnym,
3.1.4 Podobne trudności należy przewidzieć przy realizacji porozumień o partnerstwie gospodarczym.
Aby wprowadzić prawdziwy program jednolitego rynku i zrealizować prawdziwy program reform, należy pamiętać, że:
- kształcenie ludzkich i technicznych możliwości społeczeństwa obywatelskiego i mieszkańców Afryki ma jeszcze bardzo niepewne podstawy, szczególnie w przypadku kobiet;
- skoro ukierunkowanie pomocy Unii Europejskiej jest konieczne do wzmocnienia czynników produkcji, należy zwiększyć warunkowość pomocy i przewidzieć w programie porozumień o partnerstwie gospodarczym wymóg posiadania spójnych ponadnarodowych sieci.
3.1.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął do wiadomości otwarcie negocjacji w celu zawarcia porozumień o partnerstwie gospodarczym z różnymi blokami regionalnymi i wyraża nadzieję, że proces ten doprowadzi do rozkwitu handlu sprzyjającego zrównoważonemu rozwojowi i do wykorzenienia ubóstwa.
Jednakże Komitet wzywa do uwzględnienia następujących kwestii, bez których wspomniane partnerstwa nie będą faktycznie korzystne dla mieszkańców Afryki:
- konieczność rozpowszechniania wyczerpujących informacji pozwalających na systematyczne angażowanie organizacji społeczeństwa obywatelskiego w negocjacje i w opracowywanie analiz wpływu zarówno na szczeblu krajowym, jak i regionalnym,
- włączenie sektora prywatnego do negocjacji i wspieranie rozwoju jego możliwości,
- uwzględnienie konsekwencji społecznych i problematyki płci w analizach wpływu,
- elastyczność umów handlowych, polegająca na okresach przejściowych w ich stosowaniu celem ochrony przedsiębiorstw państw-sygnatariuszy, specjalnej ochronie powstającego przemysłu i środkach ochrony pozwalających stawić czoła konkurencji nowych krajów rozwiniętych,
- potrzeba rekonstrukcji zasobów własnych po absorpcji czasowych rekompensat finansowych, ale być może także możliwość korzystania z elastyczniejszych środków celem zachowania minimum niezależności co do opłat w dziedzinie handlu; w istocie państwa dotknięte utratą środków publicznych z powodu zmniejszenia ceł w okresie przejściowym znajdują się często w bardzo niestabilnej sytuacji finansowej i mają trudności z finansowaniem ze środków publicznych edukacji i zdrowia na minimalnym poziomie;
3.1.6 W opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego pomoc Unii Europejskiej na rzecz rozwoju Afryki powinna uwzględniać zasady spójności społecznej i godnej pracy dla wszystkich, tak aby rozwój gospodarczy mógł objąć jak największą liczbę mieszkańców i nie prowadził do nadużyć.
Łatwiej będzie można zagwarantować stosowanie tych zasad, jeżeli będzie istniał prawdziwy dialog społeczny, a w jeszcze szerszym kontekście — dialog między podmiotami społeczeństwa obywatelskiego.
3.1.7 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje zatem: nawiązanie współpracy z afrykańskimi radami gospodarczymi, społecznymi i kulturalnymi w zakresie wymiany doświadczeń i wiedzy, zgodnie z propozycją zawartą w komunikacie [2] Komisji Europejskiej, zwłaszcza w celu stworzenia skutecznych partnerstw w ramach inwestycji i pomocy skierowanych do określonych branż lub regionów, przekazanie swoich doświadczeń i wiedzy na szczeblu krajowym, jeżeli okazałoby się to konieczne, udzielenie wsparcia przy tworzeniu rad społeczno-gospodarczych dostosowanych do kultury afrykańskiej we wszystkich tych krajach, gdzie ich dotąd nie było i ewentualnie przy reformowaniu tych istniejących rad, które przestały być widoczne lub wiarygodne,
- Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zauważa pozytywne znaki: korzystny wzrost wpływów Organizacji Jedności Afrykańskiej, Europejski konsensus w sprawie rozwoju pomiędzy Radą UE, Parlamentem Europejskim i Komisją Europejską, utworzenie sieci organizacji społeczeństwa obywatelskiego w niektórych regionach (rolnicy, MŚP, partnerzy społeczni) itp.
Być może jest to znak, iż Unia Europejska uświadomiła sobie, że społeczeństwo obywatelskie jest niedostatecznie angażowane i że należy je odpowiednio uwzględnić w ramach nowej strategii.
3.2 Walka z pandemiami
3.2.1 Jeżeli chodzi o AIDS, Komitet wzywa wszystkich przywódców politycznych, gospodarczych i społecznych do wspólnego działania. Z zadowoleniem odnotowuje wysiłki Międzynarodowej Organizacji Pracodawców (IOE — International Organisation of Employers) i Międzynarodowej Konfederacji Wolnych Związków Zawodowych (ICFTU — International Confederation of Free Trade Unions), które zwróciły się do Komitetu z wnioskiem o współpracę w ramach różnych planów walki z pandemią, rozpoczętej w ośmiu krajach Afryki Południowej w 2003 r.
3.2.2 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny musi pełnić rolę orędownika tej walki we wszystkich instancjach, podczas seminariów regionalnych i lokalnych oraz na forum zgromadzeń plenarnych.
Dzięki systemom edukacji oraz mobilizacji rodzin przez podmioty społeczeństwa obywatelskiego pojawił się promyk nadziei, gdyż po raz pierwszy zanotowano spadek stopy zarażenia AIDS w Senegalu, Ugandzie i Zimbabwe, a średnia długość życia ponownie wzrasta.
Trzeba jednak kontynuować działania; Komisja zapowiada opracowanie poradników w zakresie planowania walki z AIDS, powierzone partnerom krajowym.
3.2.3 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny stwierdza, że walka ta wymaga znacznych środków finansowych na potrzeby prowadzenia polityki stałej prewencji i leczenia, możliwej dzięki skutecznym i uproszczonym środkom leczniczym, których koszty muszą zostać ściśle określone w porozumieniu ADPIC (w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej) w ramach Światowej Organizacji Handlu. Środki te są także potrzebne na wsparcie badań naukowych celem opracowania wiarygodnej i uniwersalnej szczepionki.
3.2.4 Potrzeby krajów rozwijających się w zakresie walki z wielkimi pandemiami, zwłaszcza z HIV/AIDS w krajach na południe od Sahary, są ogromne, tym bardziej, że konsekwencje w wymiarze ludzkim, społecznym i gospodarczym już teraz są katastrofalne.
Jest to sprawa niezwykle pilna, gdyż w krajach, w których stopa zarażenia AIDS jest bardzo wysoka (45-49 %) pojawia się zagrożenie klęską głodu.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zaleca zatem interwencję Unii Europejskiej na dwóch płaszczyznach:
- na płaszczyźnie międzynarodowej:
podczas rundy negocjacji z Al-Dauha na rzecz rozwoju w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO), Komitet popierał i nadal popiera stanowisko Komisji Europejskiej sprzyjające dostępowi do leków dla krajów dotkniętych największymi pandemiami; ponadto nowe instrumenty skłaniają Unię Europejską do udziału w ogólnym dialogu z UNAIDS, Funduszem Światowym, Wysokim Komisarzem ds. Uchodźców i Światową Organizacją Zdrowia;
- na szczeblu krajowym:
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wychodzi z założenia, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego posiadają szczególne możliwości dotarcia do mieszkańców obszarów wiejskich w krajach, w których brakuje infrastruktury, a władze publiczne nie mają wystarczających środków, aby zapewnić minimalne świadczenia na całym terytorium kraju.
Z tego względu, podejmując wniosek partnerów gospodarczych i społecznych z krajów AKP, Komitet wzywa do utworzenia specjalnych funduszy europejskich, które pozwolą organizacjom społeczeństwa obywatelskiego rozpowszechnić wśród mieszkańców informacje na temat pandemii.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że całościowe podejście do trzech pandemii (AIDS, malaria i gruźlica) musi opierać się na społeczeństwie obywatelskim, zwłaszcza na osobach żyjących z chorobą, reprezentowanych przez stowarzyszenia pacjentów, w ramach zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego na szczeblu krajów będących beneficjentami.
Unia Europejska musi pomóc w rozwiązaniu kryzysu zasobów ludzkich poprzez zwiększenie zasobów ludzkich i technicznych.
Po wyposażeniu w niezbędne zasoby finansowe i ludzkie, organizacje te muszą być zachęcane do tworzenia sojuszów i partnerstw ze wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w walkę z pandemiami.
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wzywa do skutecznego wspierania finansowego z funduszy europejskich działań prewencyjnych — w tym dostępu kobiet do rozwiązań z zakresu planowania rodziny — i opieki nad pacjentami i ich otoczeniem.
3.2.5 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że należy wzmocnić zaangażowanie organizacji pozarządowych, partnerów społecznych, decydentów politycznych i zapewnić koordynację między wszystkimi zaangażowanymi stronami w tej istotnej walce.
Komitet chce stać na straży tego działania, jako że wspomniana batalia ma priorytetowe i zasadnicze znaczenie dla wszystkich krajów, w których żyją zarażone populacje. Nie należy bowiem mieć złudzeń: z powodu braku zaangażowania większej ilości podmiotów, w związku z AIDS pojawia się już również problem głodu.
3.2.6 Unia Europejska musi skoncentrować się na zmniejszeniu kosztów farmaceutycznych poprzez utworzenie specjalnego partnerstwa z WTO.
Komitet apeluje do państw członkowskich UE, aby przyłączyły się do inicjatywy kompleksowego i długoterminowego finansowania farmaceutyków (konferencja w Paryżu, luty 2006 r.)
Komitet jest zdania, że zaangażowanie krajowych rad społeczno-gospodarczych powinno być wzmocnione poprzez ich włączenie w realizację, ocenę oraz monitorowanie tej nowej inicjatywy, aby w ten sposób zapewnić rzeczywistą kontrolę.
Inicjatywa Republiki Austrii mająca na celu przyjęcie Aktu Rady zmieniającego regulamin pracowniczy Europolu
(2006/C 71/10)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Konwencję w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Policji ("Konwencja o Europolu") [1], w szczególności jej art. 30 ust. 3,
uwzględniając inicjatywę Republiki Austrii,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,
uwzględniając opinię Zarządu Europolu,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Pożądana jest zmiana regulaminu pracowniczego mającego zastosowanie do pracowników Europolu, ustanowionego w akcie Rady z dnia 3 grudnia 1998 r. [2] ("regulamin pracowniczy") w celu ustalenia maksymalnego stażu pracy dla wszystkich pracowników, wynoszącego dziewięć lat w ramach dwóch umów na czas określony.
(2) Ponadto zmiana regulaminu pracowniczego jest pożądana w celu uregulowania stosunków pracy Kontrolera Finansowego, zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego oraz personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego, jak również stosunków pracy sekretarza Zarządu Europolu i personelu pracującego w sekretariacie Zarządu.
(3) Do Rady, stanowiącej jednomyślnie, należy opracowanie szczegółowych ustaleń mających zastosowanie do pracowników Europolu, oraz ich kolejne zmiany;
PRZYJMUJE NINIEJSZY AKT:
Artykuł 1
W regulaminie pracowniczym wprowadza się następujące zmiany:
1. W art. 1 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:
"3.
Regulamin pracowniczy stosuje się także do Kontrolera Finansowego Europolu oraz zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego, oraz do personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego, bez uszczerbku dla Konwencji o Europolu lub rozporządzenia finansowego Europolu oraz o ile załącznik 10 ustanawiający przepisy szczególne dotyczące Kontrolera Finansowego, zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego oraz personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego nie stanowi inaczej.
4.
Regulamin pracowniczy stosuje się także do sekretarza Zarządu Europolu oraz do personelu pracującego w sekretariacie Zarządu, bez uszczerbku dla Konwencji o Europolu oraz o ile załącznik 11 ustanawiający przepisy szczególne dotyczące sekretarza Zarządu i personelu pracującego w sekretariacie Zarządu nie stanowi inaczej.";
2. Artykuł 6 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 6
Wszyscy pracownicy Europolu są wstępnie zatrudniani na czas określony od jednego do pięciu lat, niezależnie od tego, czy powierzono im stanowisko przeznaczone do objęcia tylko przez personel zatrudniany przez właściwe władze, o których mowa w art. 2 ust. 4 Konwencji o Europolu, lub, czy powierzono im stanowisko nie podlegające takiemu ograniczeniu.
Pierwotne umowy o pracę mogą być odnawiane.
Całkowity czas trwania umów na czas określony, w tym wszelkie okresy odnowienia, wynosi maksymalnie dziewięć lat.
Wyłącznie pracownicy, którym powierzono stanowisko nie przeznaczone do objęcia przez personel zatrudniany przez właściwe władze, o których mowa w art. 2 ust. 4 Konwencji o Europolu, mogą zostać zatrudnieni na czas nieokreślony po zakończeniu pracy na podstawie dwóch kolejnych umów na czas określony i osiąganiu w niej wysokich standardów niezmiennie przez minimalny okres sześciu lat.
Zarząd Europolu corocznie udziela swojej zgody w zakresie, w jakim Dyrektor Europolu zamierza zawrzeć umowy o pracę na czas nieokreślony.
Zarząd może ustalić limit całkowitej ilości takich umów o pracę, które mogą być zawarte.";
3. Artykuł 95 otrzymuje brzmienie:
"Artykuł 95
Niezależnie od tego, czy umowa o pracę została zawarta na czas określony czy nieokreślony, może ona zostać rozwiązana przez Europol bez wypowiedzenia:
a) w czasie lub po zakończeniu okresu próbnego, zgodnie z art. 26;
b) w przypadku gdy pracownik nie spełnia wymagań określonych na podstawie art. 24 ust. 2 lit. a) i d); jednakże, gdy pracownik nie spełnia wymagań określonych na podstawie art. 24 ust. 2 lit. d), jego umowa może zostać rozwiązana wyłącznie na mocy art. 65;
c) jeśli okres oddelegowania, urlopu specjalnego lub tymczasowego przekwalifikowania zawodowego, na który wyraziły zgodę właściwe władze zostaje zakończony w przypadku urzędnika zajmującego stanowisko przeznaczone do objęcia tylko przez personel zatrudniany przez właściwe władze, o których mowa w art. 2 ust. 4 Konwencji o Europolu;
d) jeżeli pracownik nie jest w stanie ponownie podjąć swoich obowiązków po upływie okresu płatnego zwolnienia chorobowego określonego w art. 38.
W takim przypadku pracownik otrzymuje zasiłek równy jego podstawowemu wynagrodzeniu oraz zasiłki rodzinne w wymiarze dwóch dni za każdy przepracowany miesiąc.";
4.
W dodatku 2 art. 3 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
"3.
Bez uszczerbku dla zasady maksymalnego stażu pracy przewidzianego w art. 6 regulaminu pracowniczego, zgłoszenia przyjmowane są na objęcie wszystkich wolnych miejsc pracy, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.";
5. Po dodatku 9 dodaje się dodatek 10 w brzmieniu:
"DODATEK 10
Przepisy szczególne dotyczące Kontrolera Finansowego, zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego i personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego
ROZDZIAŁ 1
FUNKCJA I OBOWIĄZKI
Artykuł 1
1.
Kontroler Finansowy wykonuje i jest odpowiedzialny za zadania powierzone mu na mocy Konwencji o Europolu i na mocy rozporządzenia finansowego Europolu, jak również wykonuje i jest odpowiedzialny za wszelkie pozostałe zadania powierzone mu przez Zarząd.
2.
Zgodnie z art. 20 rozporządzenia finansowego Europolu Kontroler Finansowy, wykonując swoje obowiązki, odpowiada wyłącznie przed Zarządem i jest wobec niego odpowiedzialny za ich wykonanie.
3.
Zastępca(-y) Kontrolera Finansowego wykonuje(-ą) i jest (są) odpowiedzialny(-i) za zadania powierzone mu (im) na mocy Konwencji o Europolu i na mocy rozporządzenia finansowego Europolu, jak również wykonuje(-ą) i jest (są) odpowiedzialny(-i) za wszelkie pozostałe zadania powierzone mu (im) przez Kontrolera Finansowego.
4.
Wykonując swoje obowiązki, zastępca(-cy) Kontrolera Finansowego oraz wszelki pozostały personel pracujący w biurze Kontrolera Finansowego odpowiada wyłącznie przed Zarządem i jest wobec niego odpowiedzialny za ich wykonanie.
5.
Kontroler Finansowy oraz jeden lub więcej zastępców Kontrolera Finansowego są mianowani zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu oraz zgodnie z zasadami określonymi w niniejszym dodatku.
Artykuł 2
1.
O ile niniejszy dodatek nie stanowi inaczej, gdy regulamin pracowniczy przewiduje sprawowanie przez Dyrektora zwierzchnictwa lub kontroli nad członkami personelu Europolu, przepisy takie uważa się za odnoszące się do Prezesa Zarządu w zakresie w jakim dotyczą Kontrolera Finansowego, zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego oraz pozostałego personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego.
2.
Wszelkie decyzje podejmowane zgodnie z niniejszym dodatkiem przez Zarząd lub przez Prezesa Zarządu, które wymagają prawnego wprowadzenia w życie, formalnie zatwierdza Dyrektor działający jako przedstawiciel prawny Europolu zgodnie z art. 29 ust. 5 Konwencji o Europolu.
ROZDZIAŁ 2
WARUNKI I PROCEDURY REKRUTACJI
Artykuł 3
Zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu i art. 20 rozporządzenia finansowego Europolu Kontroler Finansowy i zastępca(-y) Kontrolera Finansowego wybierani są z jednego z urzędowych organów kontroli jednego z Państw Członkowskich.
Artykuł 4
Rekrutacja na stanowisko Kontrolera Finansowego jest przeprowadzana zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu oraz rozdziałem 3 i dodatkiem 2 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Prezes Zarządu ustanawia Komisję Doboru Personelu, składającą się z przedstawicieli trzech Państw Członkowskich, w tym Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję, przy czym pozostali członkowie zostają wskazani przez Zarząd drogą losowania; ci trzej członkowie wybierają spośród siebie przewodniczącego Komisji Doboru Personelu;
b) ogłoszenie jest sporządzane przez Zarząd;
c) kierownik działu spraw personalnych pełni obowiązki sekretarza Komisji Doboru Personelu i w miarę potrzeby zapewnia wsparcie administracyjne; nie ma on prawa głosu w procesie rekrutacji ani nie posiada innej możliwości wpływu na wynik procedury;
d) test lub testy, jeśli są przewidziane, przeprowadzane są wyłącznie przez członków Komisji Doboru Personelu, którzy mogą zadecydować o nieprzeprowadzaniu testów pisemnych; Komisja Doboru Personelu przeprowadza rozmowę kwalifikacyjną ze wszystkimi wstępnie wyselekcjonowanymi kandydatami;
e) wykaz wyselekcjonowanych kandydatów w kolejności według rezultatów, sporządzony przez Komisję Doboru Personelu przekazywany jest Prezesowi Zarządu;
f) Zarząd jednogłośnie podejmuje decyzję o wyborze wyselekcjonowanego kandydata zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu.
Artykuł 5
Rekrutacja jednego lub więcej zastępców Kontrolera Finansowego oraz personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego jest prowadzona zgodnie z przepisami rozdziału 3 i dodatku 2 rozporządzenia finansowego i, w odniesieniu do zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego, zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) do celów rekrutacji zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego Prezes Zarządu ustanawia Komisję Doboru Personelu, składającą się z Kontrolera Finansowego pełniącego obowiązki przewodniczącego Komisji Doboru Personelu, dwóch przedstawicieli Państw Członkowskich, w tym Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję, przy czym drugiego członka wskazuje Zarząd drogą losowania, oraz kierownika działu spraw personalnych pełniącego obowiązki sekretarza Komisji Doboru Personelu; sekretarz Komisji Doboru Personelu nie ma prawa głosu w procedurze rekrutacji ani nie posiada innej możliwości wpływu na wynik procedury rekrutacji;
b) do celów rekrutacji pozostałego personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego, Komisja Doboru Personelu ustanawiana jest przez Kontrolera Finansowego pełniącego obowiązki jej przewodniczącego, oraz przez kierownika działu spraw personalnych pełniącego obowiązki jej sekretarza; sekretarz Komisji Doboru Personelu nie ma prawa głosu w procedurze rekrutacji ani innej możliwości wpływu na wynik procedury rekrutacji; ponadto Prezydencja może, jeżeli sobie tego życzy, wyznaczyć swojego przedstawiciela, który pełni funkcję członka Komisji Doboru Personelu;
c) ogłoszenie jest sporządzane przez Zarząd;
d) test lub testy przygotowują wyłącznie członkowie Komisji Doboru Personelu, którzy przeprowadzają rozmowę kwalifikacyjną z wszystkimi wstępnie wyselekcjonowanymi kandydatami;
e) wykaz wyselekcjonowanych kandydatów w kolejności według rezultatów, sporządzony przez Komisję Doboru Personelu przekazywany jest Prezesowi Zarządu;
f) w odniesieniu do zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego Zarząd jednogłośnie podejmuje decyzję o wyborze wyselekcjonowanego kandydata(-ów) zgodnie z art. 35 ust. 7 Konwencji o Europolu i art. 20 ust. 1 rozporządzenia finansowego Europolu;
g) w odniesieniu do pozostałego personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego, o wyborze wyselekcjonowanego kandydata decyduje Prezes Zarządu.
ROZDZIAŁ 3
KADENCJA, WARUNKI ZATRUDNIENIA ORAZ NIEZGODNOŚCI
Artykuł 6
1.
Początkową kadencję Kontrolera Finansowego określa Zarząd w drodze podjętej jednogłośnie decyzji zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Zarząd może jednogłośnie podjąć decyzję o odnowieniu umowy zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
2.
Początkową kadencję zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego określa Zarząd w drodze podjętej jednogłośnie decyzji zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Zarząd może jednogłośnie podjąć decyzję o odnowieniu umowy zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
3.
Początkową kadencję personelu pracującego dla Kontrolera Finansowego określa Prezes Zarządu zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Na podstawie opinii Kontrolera Finansowego umowy mogą być odnawiane na mocy decyzji Prezesa Zarządu zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Artykuł 7
1.
Stanowisko Kontrolera Finansowego uznaje się za odpowiadające stanowisku kierownika wydziału zgodnie z art. 45 i dodatkiem 1 regulaminu pracowniczego.
2.
Stanowisko zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego uznaje się za odpowiadające stanowisku pierwszego oficera zgodnie z art. 45 i dodatkiem 1 regulaminu pracowniczego.
Artykuł 8
1.
Początkową skalę płac i skalę wzrostu płac, na podstawie których zatrudniani są Kontroler Finansowy i zastępca(-y) Kontrolera Finansowego określa Zarząd w drodze podjętej jednomyślnej decyzji.
2.
W przypadku Kontrolera Finansowego, wszystkie sprawozdania okresowe oraz decyzje przewidziane w rozdziale 3 regulaminu pracowniczego sporządza Prezes Zarządu, wspomagany przez poprzedników w zakresie informacji o poprzednich okresach służby.
3.
W przypadku zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego wszystkie sprawozdania okresowe i decyzje przewidziane w rozdziale 3 regulaminu pracowniczego sporządza Kontroler Finansowy; podlegają one zatwierdzeniu przez Prezesa Zarządu.
Artykuł 9
1.
Początkową skalę płac i skalę wzrostu płac, na podstawie których zatrudniony zostaje personel pracujący w biurze Kontrolera Finansowego, określa Prezes Zarządu.
2.
W przypadku personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego, na podstawie opinii Kontrolera Finansowego, wszystkie sprawozdania okresowe i decyzje przewidziane w rozdziale 3 regulaminu pracowniczego sporządza Kontroler Finansowy i zatwierdza Prezes Zarządu.
Artykuł 10
Po zakończeniu kadencji Kontroler Finansowy oraz zastępca(-y) Kontrolera Finansowego nie mogą być zatrudnieni na stanowisku w Europolu podlegające zwierzchnictwu Dyrektora przez okres co najmniej osiemnastu miesięcy.
ROZDZIAŁ 4
ZAKOŃCZENIE SŁUŻBY
Artykuł 11
Służba Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego ulega zakończeniu zgodnie z rozdziałem 10 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) decyzję o zakończeniu służby Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego podejmuje Zarząd jednogłośnie;
b) decyzja o zakończeniu służby Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego z przyczyn dyscyplinarnych uwzględnia przepisy szczególne dotyczące postępowania dyscyplinarnego określone w rozdziale 5 niniejszego dodatku.
Artykuł 12
Służba personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego ulega zakończeniu zgodnie z rozdziałem 10 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) decyzję o zakończeniu służby personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego podejmuje Prezes Zarządu, działając na podstawie uzasadnionej opinii Kontrolera Finansowego;
b) decyzja o zakończeniu służby personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego z przyczyn dyscyplinarnych uwzględnia przepisy szczególne dotyczące postępowania dyscyplinarnego określone w rozdziale 5 niniejszego dodatku.
ROZDZIAŁ 5
POSTĘPOWANIE DYSCYPLINARNE
Artykuł 13
Postępowanie dyscyplinarne przeciwko Kontrolerowi Finansowemu i zastępcy(-om) Kontrolera Finansowego jest prowadzone zgodnie z art. 49 ust. 5 rozporządzenia finansowego oraz z rozdziałem 8 i dodatkiem 7 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Zarząd ustanawia Komisję Dyscyplinarną, składającą się z Prezesa Zarządu pełniącego funkcję przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej oraz z przedstawicieli trzech Państw Członkowskich wskazanych przez Zarząd drogą losowania; przedstawiciele zajmują stanowisko wyższe lub porównywalne ze stanowiskiem Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego lub mają staż pracy dłuższy lub porównywalny z ich stażem pracy; nie są oni jednocześnie członkami Zarządu;
b) zmiana Prezydencji nie wpływa na skład Komisji Dyscyplinarnej; w przypadku pojawienia się wakatów z innych powodów, są one obsadzane drogą losowania;
c) Komisję Dyscyplinarną wspiera sekretarz, którym może być kierownik działu prawnego, jeżeli jest to wskazane;
d) Zarząd ma prawo udzielać pisemnego upomnienia lub nagany w drodze jednomyślnej decyzji bez konsultacji z Komisją Dyscyplinarną, na wniosek Prezesa Zarządu lub jednego z jego pozostałych członków; Kontroler Finansowy lub zastępca(-y) Kontrolera Finansowego są o tym powiadamiani na piśmie, a przed podjęciem jakiegokolwiek takiego działania są oni wysłuchani;
e) inne środki dyscyplinarne ustala Zarząd w drodze jednomyślnej decyzji, po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w niniejszym dodatku oraz w dodatku 7 do regulaminu pracowniczego; postępowanie to wszczyna Prezes Zarządu po wysłuchaniu Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego;
f) Prezes Zarządu, w konsultacji z członkami Zarządu, wykonuje prawo zawieszenia określone w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz prawo do podjęcia decyzji w sprawie usunięcia na wniosek pracownika z akt personalnych wszelkich wzmianek o zastosowanych środkach dyscyplinarnych określone w art. 91 regulaminu pracowniczego;
g) Zarząd składa Komisji Dyscyplinarnej sprawozdanie, w którym jasno przedstawia fakty dotyczące sprawy oraz, w stosownych przypadkach, okoliczności ich zaistnienia;
h) na pierwszym posiedzeniu Komisji Dyscyplinarnej, członkowie powołują spośród siebie jednego członka w celu opracowania ogólnego sprawozdania w danej sprawie;
i) uzasadniona opinia Komisji Dyscyplinarnej, o której mowa w art. 15 dodatku 7, jest przekazywana Kontrolerowi Finansowemu i Zarządowi, który podejmuje decyzję jednomyślnie w terminie jednego miesiąca od otrzymania opinii, po wysłuchaniu Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego;
j) w przypadku pojawienia się nowych faktów popartych odpowiednimi dowodami, Zarząd może wznowić postępowanie dyscyplinarne z własnej inicjatywy lub na wniosek Kontrolera Finansowego lub zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego.
Artykuł 14
Postępowanie dyscyplinarne przeciwko personelowi pracującemu w biurze Kontrolera Finansowego jest prowadzone zgodnie z rozdziałem 8 i dodatkiem 7 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Zarząd ustanawia Komisję Dyscyplinarną składającą się z trzech przedstawicieli Państw Członkowskich wskazanych przez Zarząd drogą losowania; przedstawiciele zajmują stanowisko wyższe lub porównywalne ze stanowiskiem członka personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego lub mają staż pracy dłuższy lub porównywalny do jego stażu pracy; nie są oni jednocześnie członkami Zarządu; wybierają spośród siebie członka pełniącego funkcję przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej;
b) zmiana Prezydencji nie wpływa na skład Komisji Dyscyplinarnej; w przypadku pojawienia się wakatów z innych powodów, są one obsadzane drogą losowania;
c) Komisję Dyscyplinarną wspiera sekretarz, którym może być kierownik działu prawnego, jeżeli jest to wskazane;
d) Prezes Zarządu ma prawo udzielać pisemnego upomnienia lub nagany bez konsultacji z Komisją Dyscyplinarną, z własnej inicjatywy lub na wniosek jednego z członków Zarządu; członek personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego jest o tym powiadamiany na piśmie, a przed podjęciem jakiegokolwiek takiego działania jest on wysłuchany;
e) inne środki dyscyplinarne ustala Prezes Zarządu po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w niniejszym dodatku oraz w dodatku 7 do regulaminu pracowniczego; postępowanie to wszczyna Prezes Zarządu po wysłuchaniu członka personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego;
f) Prezes Zarządu wykonuje prawo zawieszenia określone w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz prawo do podjęcia decyzji w sprawie usunięcia na wniosek pracownika z akt personalnych wszelkich wzmianek o zastosowanych środkach dyscyplinarnych określone w art. 91 regulaminu pracowniczego;
g) Prezes Zarządu składa Komisji Dyscyplinarnej sprawozdanie, w którym jasno przedstawia fakty dotyczące sprawy oraz, w stosownych przypadkach, okoliczności ich zaistnienia;
h) na pierwszym posiedzeniu Komisji Dyscyplinarnej, członkowie powołują spośród siebie jednego członka w celu opracowania ogólnego sprawozdania w danej sprawie;
i) uzasadniona opinia Komisji Dyscyplinarnej, o której mowa w art. 15 dodatku 7, jest przekazywana członkowi personelu pracującemu w biurze Kontrolera Finansowego oraz Prezesowi Zarządu, który podejmuje decyzję w terminie jednego miesiąca od otrzymania opinii, po wysłuchaniu członka personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego;
j) w przypadku pojawienia się nowych faktów popartych odpowiednimi dowodami, Prezes Zarządu może wznowić postępowanie dyscyplinarne z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanego pracownika.
ROZDZIAŁ 6
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Artykuł 15
1.
W odniesieniu do odpowiedzialności Kontrolera Finansowego i zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego na mocy art. 49 ust. 5 i 6 rozporządzenia finansowego, Kontroler Finansowy i zastępca(-y) Kontrolera Finansowego ubezpieczają się od takiego ryzyka.
2.
Europol pokrywa koszty ubezpieczenia z tym związane.
ROZDZIAŁ 7
ŚRODKI ODWOŁAWCZE
Artykuł 16
1.
Zażalenia Kontrolera Finansowego, zastępcy Kontrolera Finansowego lub członka personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego zgodnie z art. 92 ust. 2 regulaminu pracowniczego są przedkładane i rozpatrywane przez organ, który podjął w danej sprawie ostateczną decyzję.
2.
Odwołania Kontrolera Finansowego, zastępcy Kontrolera Finansowego lub członka personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego zgodnie z art. 93 regulaminu pracowniczego są uzasadniane jedynie wtedy, gdy organ, który podjął w danej sprawie ostateczną decyzję otrzymał wcześniej zażalenie złożone zgodnie z ust. 1 i zażalenie to zostało odrzucone w drodze wyraźnej lub dorozumianej decyzji.
Po złożeniu zażalenia zgodnie z ust. 1 osoba zainteresowana może jednak niezwłocznie wnieść odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich na warunkach określonych w art. 93 ust. 4 regulaminu pracowniczego.
ROZDZIAŁ 8
PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE KONTROLERA FINANSOWEGO ORAZ PRZEPISY PRZEJŚCIOWE
Artykuł 17
W przypadku gdy Kontroler Finansowy nie jest w stanie sprawować swojej funkcji przez okres dłuższy niż jeden miesiąc, lub gdy stanowisko Kontrolera Finansowego wakuje, jego obowiązki wykonuje zastępca Kontrolera Finansowego.
W tym celu Zarząd wskazuje kolejność zastępowania za każdym razem, gdy zostaje mianowany zastępca Kontrolera Finansowego.
Artykuł 18
Gdy decyzje dotyczące Kontrolera Finansowego, zastępcy(-ów) Kontrolera Finansowego lub personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego lub uzgodnień umownych dotyczących osoby zajmującej stanowisko Kontrolera Finansowego, zastępcy Kontrolera Finansowego lub personelu pracującego w biurze Kontrolera Finansowego podjęto przed wejściem w życie niniejszego dodatku, takie decyzje lub uzgodnienia umowne pozostają w mocy.";
6. Po dodatku 10 dodaje się dodatek 11 w brzmieniu:
"DODATEK 11
Przepisy szczególne dotyczące sekretarza Zarządu i personelu pracującego w sekretariacie Zarządu
ROZDZIAŁ 1
FUNKCJA I OBOWIĄZKI
Artykuł 1
1.
Zarząd korzysta ze wsparcia sekretarza i dodatkowego personelu pracującego w sekretariacie Zarządu, umożliwiających Zarządowi wykonywanie jego obowiązków.
2.
Wykonując swoje obowiązki, sekretarz Zarządu i personel pracujący w sekretariacie Zarządu odpowiadają wyłącznie przez Zarządem i są wobec niego odpowiedzialni za ich wykonanie.
Jednakże, jeśli zostaną uprzednio upoważnieni przez Zarząd, mogą oni wykonywać pod jego zwierzchnictwem inne obowiązki w interesie Europolu.
Artykuł 2
1.
O ile niniejszy dodatek nie stanowi inaczej, gdy regulamin pracowniczy przewiduje sprawowanie przez Dyrektora lub Europol zwierzchnictwa lub kontroli nad członkami personelu Europolu, przepisy takie uważa się za odnoszące się do Prezesa Zarządu w zakresie w jakim dotyczą sekretarza Zarządu i personelu pracującego w sekretariacie Zarządu.
2.
Wszelkie decyzje podejmowane zgodnie z niniejszym dodatkiem przez Zarząd lub przez Prezesa Zarządu, które wymagają prawnego wprowadzenia w życie, formalnie zatwierdza Dyrektor działający jako przedstawiciel prawny Europolu zgodnie z art. 29 ust. 5 Konwencji o Europolu.
ROZDZIAŁ 2
WARUNKI I PROCEDURY REKRUTACJI
Artykuł 3
Stanowiska sekretarza Zarządu i personelu dodatkowego pracującego w sekretariacie Zarządu nie są zastrzeżone dla personelu zatrudnionego przez właściwe władze, o których mowa w art. 2 ust. 4 Konwencji o Europolu.
Artykuł 4
Rekrutacja na stanowisko sekretarza Zarządu jest przeprowadzana zgodnie z rozdziałem 3 i dodatkiem 2 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Prezes Zarządu ustanawia Komisję Doboru Personelu, składającą się z przedstawicieli trzech Państw Członkowskich, w tym Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję, przy czym pozostali członkowie zostają wskazani przez Zarząd drogą losowania; ci trzej członkowie wybierają spośród siebie przewodniczącego Komisji Doboru Personelu;
b) ogłoszenie jest sporządzane przez Zarząd;
c) kierownik działu spraw personalnych pełni obowiązki sekretarza Komisji Doboru Personelu i w miarę potrzeby zapewnia wsparcie administracyjne; nie ma on prawa głosu w procesie rekrutacji ani nie posiada innego wpływu na wynik procedury;
d) test lub testy, jeśli są przewidziane, przeprowadzane są wyłącznie przez członków Komisji Doboru Personelu, którzy mogą zadecydować o nieprzeprowadzaniu testów pisemnych; Komisja Doboru Personelu przeprowadza rozmowę kwalifikacyjną ze wszystkimi wstępnie wyselekcjonowanymi kandydatami;
e) wykaz wyselekcjonowanymi kandydatów w kolejności według rezultatów, sporządzony przez Komisję Doboru Personelu przekazywany jest Prezesowi Zarządu;
f) Zarząd podejmuje decyzję o wyborze wyselekcjonowanego kandydata stanowiąc większością głosów.
Artykuł 5
Rekrutacja personelu pracującego w sekretariacie Zarządu jest przeprowadzana zgodnie z rozdziałem 3 i dodatkiem 2 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) do celów rekrutacji na stanowisko pierwszego oficera Prezes Zarządu ustanawia Komisję Doboru Personelu, składającą się z sekretarza Zarządu i dwóch przedstawicieli Państw Członkowskich, w tym Państwa Członkowskiego sprawującego Prezydencję, przy czym drugiego członka wskazuje Zarząd drogą losowania, z których jeden pełni funkcję przewodniczącego Komisji Doboru Personelu, oraz kierownika działu personalnego pełniącego obowiązki sekretarza Komisji Doboru Personelu; sekretarz Komisji Doboru Personelu nie ma prawa głosu w procedurze rekrutacji ani nie posiada innej możliwości wpływu na wynik procedury rekrutacji;
b) do celów rekrutacji na jakiekolwiek stanowisko poniżej stanowiska pierwszego oficera, Prezes Zarządu tworzy Komisję Doboru Personelu składającą się z sekretarza Zarządu pełniącego obowiązki przewodniczącego Komisji Doboru Personelu, oraz kierownika działu spraw personalnych pełniącego obowiązku sekretarza Komisji Doboru Personelu; sekretarz Komisji Doboru Personelu nie ma prawa głosu w procedurze rekrutacji ani innej możliwości wpływu na wynik procedury rekrutacji; ponadto Prezydencja może, jeżeli sobie tego życzy, wyznaczyć swojego przedstawiciela, który pełni funkcję członka Komisji Doboru Personelu;
c) ogłoszenie jest sporządzane przez Komisję Doboru Personelu;
d) test lub testy przygotowują wyłącznie członkowie Komisji Doboru Personelu, którzy przeprowadzają rozmowę kwalifikacyjną ze wszystkimi wstępnie wyselekcjonowanymi kandydatami;
e) wykaz wyselekcjonowanych kandydatów w kolejności według rezultatów, sporządzony przez Komisję Doboru Personelu przekazywany jest Prezesowi Zarządu;
f) Prezes Zarządu wybiera wyselekcjonowanego kandydata.
ROZDZIAŁ 3
KADENCJA I WARUNKI ZATRUDNIENIA
Artykuł 6
1.
Początkową kadencję sekretarza Zarządu określa Zarząd zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Zarząd może odnowić umowę zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
2.
Początkową kadencję personelu pracującego w sekretariacie Zarządu określa Prezes Zarządu zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Na podstawie opinii sekretarza Zarządu umowy mogą być odnawiane na mocy decyzji Prezesa Zarządu zgodnie z art. 6 regulaminu pracowniczego.
Artykuł 7
Stanowisko sekretarza Zarządu uznaje się za odpowiadające stanowisku kierownika wydziału zgodnie z art. 45 i dodatkiem 1 regulaminu pracowniczego.
Artykuł 8
1.
Początkową skalę płac i skalę wzrostu płac, na podstawie których zatrudniany jest sekretarz Zarządu określa Zarząd.
2.
W przypadku sekretarza Zarządu wszystkie sprawozdania okresowe przewidziane w rozdziale 3 regulaminu pracowniczego sporządza Prezes Zarządu, którego w tym celu wspiera kierownik działu spraw personalnych i który przygotowuje także decyzję Zarządu o przyznaniu dodatkowych punktów na skali wzrostu płac po upływie każdego dwuletniego okresu służby.
Artykuł 9
1.
Początkową skalę płac oraz skalę wzrostu płac, na podstawie której zatrudniany jest personel pracujący w sekretariacie Zarządu określa Prezes Zarządu na wniosek Komisji Doboru Personelu.
2.
W przypadku personelu pracującego w sekretariacie Zarządu, na podstawie opinii sekretarza Zarządu, wszystkie sprawozdania okresowe przewidziane w rozdziale 3 regulaminu pracowniczego sporządza Prezes Zarządu, który decyduje także o przyznaniu dodatkowych punktów na skali wzrostu płac po upływie każdego dwuletniego okresu służby.
ROZDZIAŁ 4
ZAKOŃCZENIE SŁUŻBY
Artykuł 10
Służba sekretarza Zarządu ulega zakończeniu zgodnie z rozdziałem 10 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów specjalnych:
a) decyzję o zakończeniu służby sekretarza Zarządu podejmuje Zarząd;
b) decyzja o zakończeniu służby sekretarza Zarządu z przyczyn dyscyplinarnych uwzględnia przepisy szczególne dotyczące postępowania dyscyplinarnego określone w rozdziale 5 niniejszego dodatku.
Artykuł 11
Służba personelu pracującego w sekretariacie Zarządu ulega zakończeniu zgodnie z rozdziałem 10 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) decyzję o zakończeniu służby personelu pracującego w sekretariacie Zarządu podejmuje prezes Zarządu;
b) decyzja o zakończeniu służby personelu pracującego w sekretariacie Zarządu z przyczyn dyscyplinarnych uwzględnia przepisy szczególne dotyczące postępowania dyscyplinarnego określone w rozdziale 5 niniejszego dodatku.
ROZDZIAŁ 5
POSTĘPOWANIE DYSCYPLINARNE
Artykuł 12
Postępowanie dyscyplinarne przeciwko sekretarzowi Zarządu jest prowadzone zgodnie z rozdziałem 8 i dodatkiem 7 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Zarząd ustanawia Komisję Dyscyplinarną, składającą się z Prezesa Zarządu pełniącego funkcję przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej oraz z przedstawicieli trzech Państw Członkowskich wskazanych przez Zarząd drogą losowania; przedstawiciele zajmują stanowisko wyższe lub porównywalne ze stanowiskiem sekretarza Zarządu lub mają staż pracy dłuższy lub porównywalny z jego stażem pracy; nie są oni jednocześnie członkami Zarządu;
b) zmiana Prezydencji nie wpływa na skład Komisji Dyscyplinarnej; w przypadku pojawienia się wakatów z innych przyczyn, są one obsadzane drogą losowania;
c) Komisję Dyscyplinarną wspiera sekretarz, którym może być kierownik działu prawnego, jeżeli jest to wskazane;
d) Zarząd ma prawo udzielać pisemnego upomnienia lub nagany w drodze decyzji podejmowanej większością głosów bez konsultacji z Komisją Dyscyplinarną, na wniosek prezesa Zarządu lub jednego z jego pozostałych członków; sekretarz Zarządu są o tym powiadamiany na piśmie, a przed podjęciem jakiegokolwiek takiego działania zostaje on wysłuchany;
e) inne środki dyscyplinarne ustala Zarząd w drodze decyzji podejmowanej większością głosów, po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w niniejszym dodatku oraz w dodatku 7 do regulaminu pracowniczego; postępowanie to wszczyna Prezes Zarządu po wysłuchaniu sekretarza Zarządu;
f) Prezes Zarządu, w konsultacji z członkami Zarządu, wykonuje prawo zawieszenia określone w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz prawo do podjęcia decyzji w sprawie usunięcia na wniosek pracownika z akt personalnych wszelkich wzmianek o zastosowanych środkach dyscyplinarnych określone w art. 91 regulaminu pracowniczego;
g) Zarząd składa Komisji Dyscyplinarnej sprawozdanie, w którym jasno przedstawia fakty dotyczące sprawy oraz, w stosownych przypadkach, okoliczności ich zaistnienia;
h) na pierwszym posiedzeniu Komisji Dyscyplinarnej, członkowie powołują spośród siebie jednego członka w celu opracowania ogólnego sprawozdania w danej sprawie;
i) uzasadniona opinia Komisji Dyscyplinarnej, o której mowa w art. 15 dodatku 7, jest przekazywana sekretarzowi Zarządu i Zarządowi, który podejmuje decyzję stanowiąc większością głosów w terminie jednego miesiąca od otrzymania opinii, po wysłuchaniu sekretarza Zarządu;
j) w przypadku pojawienia się nowych faktów popartych odpowiednimi dowodami, Zarząd może wznowić postępowanie dyscyplinarne z własnej inicjatywy lub na wniosek sekretarza Zarządu.
Artykuł 13
Postępowanie dyscyplinarne przeciwko personelowi pracującemu w sekretariacie Zarządu jest przeprowadzane zgodnie z rozdziałem 8 i dodatkiem 7 regulaminu pracowniczego, z zastrzeżeniem następujących przepisów szczególnych:
a) Zarząd ustanawia Komisję Dyscyplinarną składającą się z trzech przedstawicieli Państw Członkowskich wskazanych przez Zarząd drogą losowania; przedstawiciele zajmują stanowisko wyższe lub porównywalne do stanowiska członka personelu pracującego w sekretariacie Zarządu lub mają staż pracy dłuższy lub porównywalny do jego stażu pracy i nie są jednocześnie członkami Zarządu; wybierają spośród siebie przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej;
b) zmiana Prezydencji nie wpływa na skład Komisji Dyscyplinarnej; w przypadku pojawienia się wakatów z innych powodów, są one obsadzane drogą losowania;
c) Komisję Dyscyplinarną wspiera sekretarz, którym może być kierownik działu prawnego, jeżeli jest to wskazane;
d) Prezes Zarządu ma prawo udzielać pisemnego upomnienia lub nagany bez konsultacji z Komisją Dyscyplinarną, z własnej inicjatywy lub na wniosek jednego z członków Zarządu; członek personelu pracującego w sekretariacie Zarządu jest o tym powiadamiany na piśmie, a przed podjęciem jakiegokolwiek takiego działania jest on wysłuchany;
e) inne środki dyscyplinarne ustala Prezes Zarządu po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w niniejszym dodatku oraz w dodatku 7 do regulaminu pracowniczego; postępowanie to wszczyna Prezes Zarządu po wysłuchaniu członka personelu pracującego w sekretariacie Zarządu;
f) Prezes Zarządu wykonuje prawo zawieszenia określone w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz prawo do podjęcia decyzji w sprawie usunięcia na wniosek pracownika z akt personalnych wszelkich wzmianek o zastosowanych środkach dyscyplinarnych określone w art. 91 regulaminu pracowniczego;
g) Prezes Zarządu składa Komisji Dyscyplinarnej sprawozdanie, w którym jasno przedstawia fakty dotyczące sprawy oraz, w stosownych przypadkach, okoliczności ich zaistnienia;
h) na pierwszym posiedzeniu Komisji Dyscyplinarnej, członkowie powołują spośród siebie jednego członka w celu opracowania ogólnego sprawozdania w danej sprawie;
i) uzasadniona opinia Komisji Dyscyplinarnej, o której mowa w art. 15 dodatku 7 jest przekazywana członkowi personelu pracującego w sekretariacie Zarządu oraz Prezesowi Zarządu, który podejmuje decyzję w terminie jednego miesiąca od otrzymania opinii, po wysłuchaniu zainteresowanego pracownika;
j) w przypadku pojawienia się nowych faktów popartych odpowiednimi dowodami, Prezes Zarządu może wznowić postępowanie dyscyplinarne z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanego pracownika.
ROZDZIAŁ 6
ŚRODKI ODWOŁAWCZE
Artykuł 14
1.
Zażalenia sekretarza Zarządu lub członka personelu pracującego w sekretariacie Zarządu zgodnie z art. 92 ust. 2 regulaminu pracowniczego są przedkładane i rozpatrywane przez organ, który podjął w danej sprawie ostateczną decyzję.
2.
Odwołania sekretarza Zarządu lub członka personelu pracującego w sekretariacie Zarządu zgodnie z art. 93 regulaminu pracowniczego są uzasadniane jedynie wtedy, gdy organ, który podjął w danej sprawie ostateczną decyzję otrzymał wcześniej zażalenie złożone zgodnie z ust. 1 i zażalenie to zostało odrzucone w drodze wyraźnej lub dorozumianej decyzji.
Po złożeniu zażalenia zgodnie z ust. 1 osoba zainteresowana może jednak niezwłocznie wnieść odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich na warunkach określonych w art. 93 ust. 4 regulaminu pracowniczego.
ROZDZIAŁ 7
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE
Artykuł 15
Gdy decyzje Zarządu lub uzgodnienia umowne osoby zajmującej stanowisko sekretarza Zarządu lub członka personelu pracującego w sekretariacie Zarządu podjęto przed wejściem w życie niniejszego dodatku, takie decyzje lub uzgodnienia umowne pozostają w mocy.".
Artykuł 2
Niniejszy akt wchodzi w życie pierwszego dnia po dniu jego przyjęcia.
Artykuł 3
Niniejszy akt zostaje opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Inicjatywa Republiki Austrii na rzecz przyjęcia decyzji Rady dostosowującej wynagrodzenia podstawowe i dodatki pracowników Europolu
(2006/C 80/06)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając akt Rady z dnia 3 grudnia 1998 r. ustanawiający regulamin pracowniczy mający zastosowanie do pracowników Europolu [1] (zwany dalej "regulaminem pracowniczym"), w szczególności jego art. 44,
uwzględniając inicjatywę Republiki Austrii [2],
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [3],
uwzględniając przegląd wynagrodzeń urzędników Europolu dokonany przez Zarząd Europolu,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) W wyżej wspomnianym przeglądzie Zarząd wziął pod uwagę zmiany kosztów utrzymania w Niderlandach, a także zmiany w wysokości wynagrodzeń w służbach publicznych w Państwach Członkowskich.
(2) Przegląd ten stanowi podstawę wzrostu wynagrodzenia za okres między dniem 1 lipca 2005 r. a 1 lipca 2006 r. o 1,6 %.
(3) Do Rady, stanowiącej jednomyślnie, należy dostosowanie wynagrodzeń podstawowych i dodatków urzędników Europolu na podstawie przeglądu,
STANOWI, CO NASTĘPUJE:
Artykuł 1
Ze skutkiem od dnia 1 lipca 2005 r. w regulaminie pracowniczym wprowadza się niniejszym następujące zmiany:
a) w art. 45 tabelę miesięcznych wynagrodzeń podstawowych zastępuje się następującą tabelą:
_BAR_ "1 _BAR_ 2 _BAR_ 3 _BAR_ 4 _BAR_ 5 _BAR_ 6 _BAR_ 7 _BAR_ 8 _BAR_ 9 _BAR_ 10 _BAR_ 11 _BAR_
1 _BAR_ 14913,23 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
2 _BAR_ 13391,45 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
3 _BAR_ 9191,42 _BAR_ 9428,81 _BAR_ 9666,21 _BAR_ 9921,87 _BAR_ 10177,53 _BAR_ 10445,33 _BAR_ 10711,93 _BAR_ 10993,18 _BAR_ 11276,23 _BAR_ 11574,50 _BAR_ 11869,70 _BAR_
4 _BAR_ 8004,43 _BAR_ 8217,49 _BAR_ 8427,50 _BAR_ 8649,67 _BAR_ 8871,85 _BAR_ 9106,19 _BAR_ 9337,50 _BAR_ 9584,04 _BAR_ 9830,54 _BAR_ 10089,26 _BAR_ 10347,96 _BAR_
5 _BAR_ 6595,30 _BAR_ 6768,77 _BAR_ 6939,20 _BAR_ 7121,82 _BAR_ 7304,44 _BAR_ 7499,22 _BAR_ 7690,96 _BAR_ 7894,88 _BAR_ 8095,75 _BAR_ 8308,79 _BAR_ 8521,85 _BAR_
6 _BAR_ 5651,83 _BAR_ 5800,93 _BAR_ 5950,08 _BAR_ 6108,34 _BAR_ 6263,55 _BAR_ 6427,91 _BAR_ 6592,26 _BAR_ 6765,74 _BAR_ 6939,20 _BAR_ 7121,82 _BAR_ 7304,44 _BAR_
7 _BAR_ 4711,36 _BAR_ 4836,15 _BAR_ 4957,88 _BAR_ 5088,76 _BAR_ 5219,62 _BAR_ 5356,59 _BAR_ 5493,54 _BAR_ 5639,64 _BAR_ 5782,68 _BAR_ 5934,86 _BAR_ 6087,03 _BAR_
8 _BAR_ 4005,27 _BAR_ 4111,79 _BAR_ 4215,26 _BAR_ 4327,88 _BAR_ 4437,43 _BAR_ 4553,10 _BAR_ 4668,75 _BAR_ 4793,55 _BAR_ 4915,28 _BAR_ 5046,15 _BAR_ 5173,96 _BAR_
9 _BAR_ 3530,48 _BAR_ 3624,82 _BAR_ 3719,19 _BAR_ 3816,55 _BAR_ 3913,96 _BAR_ 4017,44 _BAR_ 4120,92 _BAR_ 4230,48 _BAR_ 4337,04 _BAR_ 4452,67 _BAR_ 4565,28 _BAR_
10 _BAR_ 3061,78 _BAR_ 3143,97 _BAR_ 3223,08 _BAR_ 3308,29 _BAR_ 3390,48 _BAR_ 3481,78 _BAR_ 3573,08 _BAR_ 3667,43 _BAR_ 3758,73 _BAR_ 3859,18 _BAR_ 3956,57 _BAR_
11 _BAR_ 2967,44 _BAR_ 3046,57 _BAR_ 3122,64 _BAR_ 3204,83 _BAR_ 3286,99 _BAR_ 3375,25 _BAR_ 3460,48 _BAR_ 3551,78 _BAR_ 3643,09 _BAR_ 3740,50 _BAR_ 3834,81 _BAR_
12 _BAR_ 2355,70 _BAR_ 2419,58 _BAR_ 2480,44 _BAR_ 2544,38 _BAR_ 2608,30 _BAR_ 2678,29 _BAR_ 2748,30 _BAR_ 2821,34 _BAR_ 2891,33 _BAR_ 2967,44 _BAR_ 3043,52 _BAR_
13 _BAR_ 2023,93 _BAR_ 2078,72 _BAR_ 2130,46 _BAR_ 2188,30 _BAR_ 2243,08 _BAR_ 2303,94 _BAR_ 2361,77 _BAR_ 2425,67 _BAR_ 2486,57 _BAR_ 2553,52 _BAR_ 2617,42" _BAR_
b) w art. 59 ust. 3 "988,54 EUR" zastępuje się "1004,36 EUR";
c) w art. 59 ust. 3 "1977,09 EUR" zastępuje się: "2008,72 EUR";
d) w art. 60 ust. 1 "263,62 EUR" zastępuje się: "267,84 EUR";
e) w art. 2 ust. 1 dodatku 5 "275,59 EUR" zastępuje się: "280,00 EUR";
f) w art. 3 ust. 1 dodatku 5 "11982,34 EUR" zastępuje się: "12174,06 EUR";
g) w art. 3 ust. 1 dodatku 5 "2696,03 EUR" zastępuje się: "2739,17 EUR";
h) w art. 3 ust. 2 dodatku 5 "16176,16 EUR" zastępuje się: "16434,98 EUR";
i) w art. 4 ust. 1 dodatku 5 "1198,24 EUR" zastępuje się: "1217,41 EUR";
j) w art. 4 ust. 1 dodatku 5 "898,69 EUR" zastępuje się: "913,07 EUR";
k) w art. 4 ust. 1 dodatku 5 "599,11 EUR" zastępuje się: "608,70 EUR";
l) w art. 4 ust. 1 dodatku 5 "479,29 EUR" zastępuje się: "486,96 EUR";
m) w art. 5 ust. 3 dodatku 5 "1690,95 EUR" zastępuje się: "1718,01 EUR";
n) w art. 5 ust. 3 dodatku 5 "2254,61 EUR" zastępuje się: "2290,68 EUR";
o) w art. 5 ust. 3 dodatku 5 "2818,25 EUR" zastępuje się: "2863,34 EUR".
Artykuł 2
Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 3
Opinia Komitetu Regionów w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie: "i2010: biblioteki cyfrowe"
(2006/C 229/07)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów i2010: biblioteki cyfrowe COM(2005) 465 końcowy;
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 24 stycznia 2006 r. o powierzeniu Komisji ds. Kultury i Edukacji przygotowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów i2010 — europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia;
uwzględniając projekt opinii (CdR 32/2006 rev. 1) przyjęty dnia 4 kwietnia 2006 r. przez Komisję ds. Kultury, Edukacji i Badań (sprawozdawca: Jyrki MYLLYVIRTA, Burmistrz Mikkeli (FI/EPP));
przyjął na 65. sesji plenarnej w dniach 14 — 15 czerwca 2006 r. (posiedzenie z dnia 15 czerwca) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 z zadowoleniem przyjmuje projekt inicjatywy mającej na celu zdigitalizowanie dziedzictwa kulturowego Europy i opracowanie bibliotek cyfrowych oraz podkreśla, że jest to kluczowy element inicjatywy Komisji — i2010 — europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia, którego całkowita realizacja jest koniecznym warunkiem poprawy konkurencyjności europejskiej;
1.2 podkreśla, że digitalizację, dostęp on-line oraz ochronę dziedzictwa kulturowego należy wspierać we wszystkich państwach, regionach, miastach i językach Europy w taki sposób, aby sprzyjała ona zachowaniu różnorodności kulturowej i językowej.
Punktem wyjścia powinno być uznanie wartości kultury — w tym kultur mniejszości — i zachowanie osiągnięć kulturowych dla przyszłych pokoleń;
1.3 przypomina, że w innych częściach świata digitalizacja dziedzictwa kulturowego postępuje szybko i podkreśla, że powszechne udostępnienie europejskiej literatury i dziedzictwa kulturowego w formie cyfrowej jest warunkiem pomyślnej realizacji idei europejskiego społeczeństwa opartego na wiedzy, a jednocześnie wspiera rozwój regionów i miast Europy;
1.4 uznaje, że komunikat Komisji uwypukla najważniejsze wyzwania i wiele nierozwiązanych kwestii technicznych, prawnych i finansowych odnoszących się do digitalizacji dziedzictwa kulturowego oraz zauważa, że władze lokalne i regionalne wspierają wysiłki na rzecz osiągnięcia postępu w tym zakresie;
1.5 podkreśla, że władze lokalne i regionalne są najważniejszymi organami wykonawczymi wszystkich strategii społeczeństwa informacyjnego i w wielu przypadkach to one utrzymują biblioteki, zatem w kontekście inicjatywy w sprawie bibliotek cyfrowych należy zwrócić odpowiednią uwagę na wymiar lokalny i regionalny;
1.6 uważa, że wspieranie digitalizacji dziedzictwa kulturowego we wszystkich państwach członkowskich w Europie ma ogromne znaczenie i podkreśla, że korzyści wynikające z digitalizacji można osiągnąć jedynie poprzez szerokie propagowanie dostępu on-line do dziedzictwa kulturowego, również na szczeblu lokalnym i regionalnym, oraz opracowanie inteligentnych metod wyszukiwania informacji;
1.7 podkreśla, że digitalizacja jest procesem długotrwałym, wymagającym dużej ilości zasobów, w tym na bieżące utrzymanie, aktualizację i konwersję materiałów, i przyznaje, że digitalizacja przyniesie korzyści dla dostępu do dziedzictwa kulturowego oraz jego konserwacji;
1.8 przypomina, że na materiały cyfrowe składają się zarówno zdigitalizowane materiały analogowe, jak i nowe materiały, które powstały od razu w wersji cyfrowej;
1.9 zauważa, że usługi świadczone przez biblioteki cyfrowe w państwach członkowskich obejmują zasoby wytworzone na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, które są wzajemnie ze sobą powiązane za pomocą środków elektronicznych.
Z tego względu do skutecznej realizacji tej inicjatywy potrzeba współpracy i koordynacji na poziomie europejskim;
1.10 uważa, że biblioteki odgrywają kluczową rolę w udostępnianiu literatury i dziedzictwa kulturowego w postaci cyfrowej, ponieważ to za ich pośrednictwem materiały te można najlepiej udostępniać społeczeństwu, jednocześnie zauważa jednak, że decydującym czynnikiem jest ich współpraca z archiwami i muzeami, jak również z innymi placówkami kulturalnymi i właściwymi podmiotami.
2.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
2.1 podkreśla, że priorytetowym celem digitalizacji nie jest zastąpienie tradycyjnych, drukowanych i innych fizycznych materiałów o charakterze kulturowym, ale raczej stworzenie wersji cyfrowej obok materiałów analogowych oraz propagowanie dostępu do informacji;
2.2 podkreśla, że ponieważ jedynie bardzo niewielka część dziedzictwa kulturowego Europy została zdigitalizowana i wciąż do wykonania pozostaje ogromna ilość pracy, konieczne jest opracowanie nowych form finansowania, z uwzględnieniem współpracy z sektorem prywatnym;
2.3 zwraca uwagę, że w małych krajach i na niedużych obszarach językowych komercyjne rynki materiałów cyfrowych były dotychczas dosyć niewielkie, chociaż koszty stałe związane z wytworzeniem takich materiałów mają praktycznie taki sam rząd wielkości jak w przypadku największych obszarów językowych oraz podkreśla, że dzięki postępowi technicznemu uwzględnienie potrzeb użytkowników z różnych obszarów językowych w procesie rozwoju bibliotek cyfrowych jest możliwe i istotne;
2.4 zauważa, że choć w odniesieniu do większości starszego dziedzictwa kulturowego Europy nie obowiązują już ograniczenia wynikające z praw autorskich, co umożliwia udostępnienie ich w sieciach informacyjnych, to propozycja Komisji dotycząca nowelizacji prawodawstwa odnoszącego się do praw autorskich w stosunku do nowszego dziedzictwa kulturowego ma duże znaczenie;
2.5 zwraca uwagę, że w niektórych państwach występują już oznaki świadczące o tym, że niektóre grupy społeczne nie nadążają za postępem technologii cyfrowych i uważa, że również najmniej uprzywilejowanym grupom społecznym należy zapewnić odpowiednie możliwości dostępu do internetu i wskazówki, w jaki sposób z niego korzystać;
2.6 podkreśla, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania kluczową rolę jako wytwórcy i właściciele dziedzictwa kulturowego oraz muszą przyjąć na siebie odpowiedzialność za zapewnienie całemu społeczeństwu możliwie równego dostępu do usług społeczeństwa informacyjnego;
2.7 podkreśla, że choć dostęp do tradycyjnych materiałów drukowanych, jaki zapewniają biblioteki publiczne w Europie, ma wciąż bardzo duże znaczenie, to powinny one również oferować społeczeństwu możliwość korzystania z internetu i usług on-line.
Ze względu na użytkowników usług on-line i ich lokalne potrzeby organizacja tych usług powinna należeć do podmiotów lokalnych i regionalnych.
Fakt ten należy również koniecznie uwzględnić przy określaniu krajowego budżetu na działalność bibliotek;
2.8 zauważa, że w przypadkach, w których władze lokalne i regionalne uczestniczą w różnego rodzaju konsorcjach, w tym w konsorcjach bibliotecznych, które posiadają własny serwer sieciowy i oferują pełen zakres usług, należy zapewnić im odpowiedni wpływ na proces decyzyjny w tym zakresie;
2.9 z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja podkreśliła wyzwania związane z doborem materiałów przewidzianych do digitalizacji i uważa, że należy przede wszystkim zwrócić właściwą uwagę na kryteria selekcji oparte na zagadnieniach lokalnych i regionalnych oraz zachować równowagę między kryteriami doboru wynikającymi z jednej strony z zapotrzebowania społecznego, a z drugiej — z konieczności zapewnienia konserwacji owych materiałów;
2.10 popiera propozycję opracowania strategii długoterminowej konserwacji cyfrowych materiałów kulturowych, tak aby w przypadku zmian technologii i oprogramowania zasoby wykorzystane do digitalizacji dziedzictwa kulturowego nie zostały zmarnowane;
2.11 uważa za interesującą propozycję ustanowienia w państwach członkowskich ośrodków kompetencji i podkreśla, że ważnym zadaniem ośrodków powinno być zapewnienie odpowiednich umiejętności i know-how na poziomie regionalnym i lokalnym oraz rozpowszechnianie dobrych praktyk.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie "Polityka spójności a miasta: wkład miast i aglomeracji miejskich we wzrost zatrudnienia w regionach"
(2006/C 206/04)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając pismo Komisji Europejskiej do Przewodniczącego Petera Strauba z dnia 25 stycznia 2006 r. zawierające wniosek o sporządzenie przez KR opinii w sprawie: Polityka spójności a miasta: wkład miast i aglomeracji miejskich we wzrost zatrudnienia w regionach;
uwzględniając decyzję swego Przewodniczącego z 10 listopada 2005 r. o powierzeniu Komisji ds. Polityki Spójności Terytorialnej przygotowania opinii w tej sprawie;
uwzględniając dokument roboczy służb Komisji: "Polityka spójności a miasta: udział obszarów miejskich we wzroście gospodarczym i tworzeniu miejsc pracy w regionach";
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku w sprawie rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności COM(2004) 492 końcowy – 2004/0163 (AVC) (CdR 232/2004 fin) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, COM(2004) 495 końcowy – 2004/0167 (COD); (CdR 233/2004) [1];
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji "Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007 – 2013", COM(2005) 299 końcowy (CdR 140/2005 fin);
uwzględniając konkluzje z nieformalnego posiedzenia Rady Ministrów w sprawie społeczności zrównoważonych; Bristol, 6 – 7 grudnia 2005 r.;
uwzględniając raport Parlamentu Europejskiego w sprawie miejskiego wymiaru w kontekście rozszerzenia (2004/2258);
uwzględniając projekt opinii (CdR 38/2006 rev.1) przyjęty dnia 23 lutego 2006 r. przez Komisję ds. Polityki Spójności Terytorialnej (sprawozdawca: Dr Michael HÄUPL (AT/SPE), Burmistrz Wiednia);
przyjął na 64. sesji plenarnej w dniach 26 – 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 26 kwietnia 2006 r.) następującą opinię:
1.
Stanowisko Komitetu Regionów
Komitet Regionów
1.1 przypomina na wstępie fakt, że 78% ludności Unii Europejskiej zamieszkuje w miastach, w dużych aglomeracjach lub na obszarach miejskich.
Ponad 60% ludności zamieszkuje obszary miejskie o populacji przekraczającej 50 tys. mieszkańców.
Na terenach miejskich koncentrują się zarówno wielkie potencjalne możliwości jak i różnorodne trudności;
1.2 przypomina w związku z tym o zamierzeniu Komisji Europejskiej przedstawionym w "Trzecim Raporcie w sprawie spójności gospodarczej i społecznej: Nowe partnerstwo dla spójności: zbieżność konkurencyjność, współpraca" [3] polegającym na wysunięciu na plan pierwszy kwestii związanych z miastami poprzez ich kompleksowe ujęcie w programach regionalnych;
1.3 podkreśla szczególne znaczenie wymiaru miejskiego we wszystkich politykach wspólnotowych, a nie tylko w polityce spójności UE. Jedynie w sytuacji, gdy pozytywne skutki tej polityki staną się widoczne i odczuwalne dla mieszkańców miast, Unii Europejskiej uda się zdobyć (lub odzyskać) akceptację polityczną w wymiarze niezbędnym dla dalszego pomyślnego rozwoju naszego projektu;
1.4 popiera zawartą w "Raporcie na temat wymiaru miejskiego w związku z rozszerzeniem Unii" [4] inicjatywę Parlamentu Europejskiego na rzecz wzmocnienia wymiaru miejskiego we wszystkich politykach wspólnotowych oraz w polityce państw członkowskich, a także postulaty przedstawione w tym raporcie;
1.5 podkreśla decydujący wkład miast w realizację nowej strategii lizbońskiej z 2005 r.
Wzrost nie jest jednak celem samym w sobie.
Jest on przede wszystkim środkiem wspierania wzrostu zatrudnienia, spójności społecznej i rozwoju zrównoważonego w dziedzinie ochrony środowiska.
Przyczyniając się do zachowania europejskiego modelu socjalnego chroni on jakość życia obywateli Europy.
Zatrudnienie jest najważniejszą sprawą dla obywateli UE.
Koncentrując się obecnie na wzroście gospodarczym i poprawie wydajności pracy nie można tracić z pola widzenia pozostałych wymiarów strategii lizbońskiej;
1.6 zwraca uwagę, że miasta zawsze odgrywały rolę laboratorium badającego wszelkiego rodzaju rozwój. Przeważająca część postępu społecznego i technologicznego wzięła swój początek w miastach.
Z przemianami strukturalnymi charakterystycznymi dla miast wiążą się zarówno szanse jak i zagrożenia, tak dla poszczególnych osób jak i dla społeczeństwa.
Miasta nauczyły się radzić sobie ze wspomnianymi przemianami strukturalnymi i reagować na nie.
Przywykły one także do kompensowania niedostatków rynkowych, wynikających częściowo z przemian strukturalnych.
Z uwagi na to, że realizacja celów lizbońskich wymaga w wielu sektorach dostosowania struktur do nowych wyzwań, rola miast staje się w tym kontekście kluczowa;
1.7 zauważa zatem z dezaprobatą, że z powodu "odgórnego podejścia" przyjętego przy opracowywaniu i wdrażaniu strategii lizbońskiej przeważająca większość europejskich miast nie została zaangażowana przy opracowywaniu krajowych programów reform państw członkowskich.
Wprawdzie niektóre miasta wzięły formalnie udział w tym procesie, nie miało to jednak następstw finansowych.
Jak wykazuje badanie, ogólnie z tego typu zaangażowaniem miast mamy do czynienia częściej, gdy w danym państwie członkowskim (jak np. w Holandii) istnieje ministerstwo zajmujące się konkretnie problemami urbanistyki, lub też gdy chodzi o miasta będące jednocześnie regionami (jak np. Berlin, Hamburg, Wiedeń, itp.).
Konsekwencją wspomnianego braku zaangażowania poziomu miejskiego jest niewykorzystanie części potencjału miast i ich zdolności do tworzenia synergii w ramach współpracy pomiędzy podmiotami publicznymi, prywatnymi i społecznymi.
Do tych samych wyników dochodzi w zasadzie przeprowadzona przez KR analiza pt. "Wdrażanie partnerstwa lizbońskiego na rzecz wzrostu i zatrudnienia: wkład regionów i miast" [5].
Według tego opracowania jedynie 17% miast i regionów jest zadowolonych ze swojego zaangażowania w opracowywanie krajowych programów reform;
1.8 stwierdza, że miasta uczestniczyły generalnie w sposób bardziej aktywny w opracowywaniu krajowych strategicznych ram odniesienia zgodnie z art. 25 i 26 projektu rozporządzenia w sprawie ogólnych funduszy strukturalnych [6].
Jednakże wyraźne uwzględnienie wymiaru miejskiego w krajowych strategicznych ramach odniesienia i wynikających z nich programów operacyjnych w dalszym ciągu nie jest czymś oczywistym;
1.9 krytycznie ocenia fakt, że w projekcie strategicznych wytycznych w zakresie spójności na lata 2007 – 2013 [7] nie uwzględniono w zasadzie miejskiego wymiaru polityki spójności.
Wymiar miejski omawia się jedynie w ramach "specyfiki terytorialnej".
Wyniki procesu konsultacji w sprawie strategicznych wytycznych w zakresie spójności na lata 2007 – 2013 także wskazują na powyższy niedostatek. Wielokrotnie zwracano uwagę na potrzebę silniejszego zaakcentowania decydującej roli miast w kontekście wzrostu i zatrudnienia.
Jednocześnie wytyczne powinny uznać także w sposób formalny zasadnicze znaczenie miast.
Istnieje niebezpieczeństwo, że bez jasnych uregulowań wspólnotowych, wprowadzających obligatoryjny charakter zaangażowania miast, w okresie 2007 – 2013 zamiast wzmocnienia miejskiego wymiaru polityki spójności może nawet dojść do jego osłabienia;
1.10 przyjmuje zatem z zadowoleniem wyciągającą wnioski z tej krytyki inicjatywę Komisji Europejskiej wyrażoną w dokumencie roboczym "Polityka spójności a miasta. Wkład miast we wzrost i zatrudnienie w regionach" [8] odnośnie wzmocnienia roli miast w przyszłej polityce spójności.
Niniejszy dokument znakomicie unaocznia kluczowe znaczenie miast dla dalszego rozwoju Europy, państw członkowskich i regionów.
Decydujący wkład, jaki mogą wnieść miasta na rzecz wzrostu i zatrudnienia, spójności społecznej i zrównoważonego rozwoju nabiera pełnego wyrazu;
1.11 docenia szczególnie fakt, że Komisja Europejska przedstawia w swoim dokumencie wymiar miejski w całej jego złożoności.
To kompleksowe podejście jest zasadniczą wartością dokumentu i w każdym wypadku powinno zostać utrzymane.
Złożoność ukazaną poprzez przykłady i dane liczbowe uwzględnić można tylko przy zastosowaniu podejścia integrującego wszystkie obszary polityki.
Wymiaru miejskiego nie można ograniczać do polityki spójności, lecz należy go wyraźnie mieć na uwadze we wszystkich politykach wspólnotowych;
1.12 podkreśla szczególnie, że wkład miast został w dokumencie przedstawiony przy pomocy 50 kierunków konkretnych działań.
Pozostają one obecnie do dyspozycji miast jako wskazówki odnośnie środków, które należy zastosować w przyszłości;
1.13 popiera wprowadzony przez Komisję Europejską proces konsultacji w sprawie dokumentu roboczego oraz zamiar Komisji co do ujęcia najważniejszych wyników tego procesu w ostatecznej wersji Strategicznych wytycznych Wspólnoty w dziedzinie spójności i opublikowania zmienionego dokumentu roboczego w formie komunikatu;
1.14 współdziała w umocnieniu wymiaru miejskiego poprzez zorganizowanie, wspólnie z Komisją Europejską i Komitetem Rozwoju Regionalnego Parlamentu Europejskiego, forum miast w dniu 26 kwietnia 2006 r.;
1.15 przyjmuje z zadowoleniem fakt, że wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego Fundusz Spójności umożliwia wspieranie ekologicznej komunikacji miejskiej z Funduszu Spójności;
2.
Propozycje Komitetu Regionów w sprawie dokumentu roboczego Komisji: "Polityka spójności a miasta. Wkład miast we wzrost i zatrudnienie w regionach"
Komitet Regionów
2.1 gratuluje Komisji Europejskiej precyzyjnego i szczegółowego przedstawienia następujących tematów: zrównoważony rozwój miast w europejskiej polityce regionalnej; rola miast – dlaczego miasta są ważne; atrakcyjne miasta; wsparcie dla innowacji; inicjatywy przedsiębiorców i gospodarka oparta na wiedzy; tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy; różnice pomiędzy miastami; zarządzanie rewaloryzacją miast i jej finansowanie;
2.2 z zadowoleniem przyjmuje sytuację, gdy wytyczne dotyczące działań skłaniają państwa członkowskie do wspierania przedsięwzięć miast;
2.3 wzywa, by w strategicznych wytycznych Wspólnoty ustanowić czwarty priorytet, a mianowicie priorytet zogniskowany na miastach i regionach miejskich, zmierzający do stworzenia bezpiecznych, spójnych i zrównoważonych (pod względem gospodarczym, społecznym, ekologicznym i handlowym) społeczności, nawet na najbardziej poszkodowanych obszarach miejskich;
2.4 wskazuje na zróżnicowaną sytuację miast, zwłaszcza w zależności od ich wielkości, położenia geograficznego, na przykład obszarów peryferyjnych, podziału kompetencji wewnątrz państwa oraz od tego, czy chodzi o miasta w nowych czy też starych państwach członkowskich. Ponadto proponuje uwzględnić takie ważne kryterium, jak różnice pomiędzy miastami w poszczególnych państwach członkowskich wynikające z poziomu urbanizacji i rozwoju gospodarczego tych krajów;
2.5 podziela punkt widzenia Komisji Europejskiej, iż ogólne wzmocnienie kompetencji miast jest warunkiem ich pomyślnego rozwoju i przyczynia się zatem w znaczący sposób do rozwoju regionalnego.
W związku z tym miasta muszą zostać wyposażone w systemy i instrumenty umożliwiające im reagowanie na zmiany gospodarcze i społeczne, a także w niezbędne środki finansowe, które mogą im zostać przydzielone poprzez ogólne dofinansowanie oraz oddelegowanie odpowiednich funkcji administracyjnych na niższe szczeble, tak jak przewiduje nowe rozporządzenie w sprawie EFRR (art. 36, 41 i 42);
2.6 podkreśla, że w celu osiągnięcia celów strategii lizbońskiej wraz ze zwiększeniem wzrostu i wydajności, kluczowe jest uznanie znaczenia wkładu, jaki wnoszą miasta i obszary miejskie dzięki swojej demograficznej masie krytycznej, centrom doskonałości w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki oraz zdolności zastosowania odkryć na skalę przemysłową.
Domaga się zatem, by polityce spójności nadać także wymiar miejski, który uznawałby potencjał miast jako sił napędowych innowacji i gospodarki opartej na wiedzy;
2.7 wskazuje, zwłaszcza w związku z poprawą warunków ramowych środowiska biznesu oraz innowacji, że miasta mogą wypełniać te ważne funkcje sterujące tylko wtedy, gdy dysponują niezbędnymi zasobami.
Dotyczy to, oczywiście, wszystkich wymienionych obszarów działań;
2.8 podkreśla znaczenie skoordynowanej i uwzględniającej realia "funkcjonalnych regionów" procedury osiągnięcia trwałej poprawy poprzez wdrożenie konkretnych kierunków działań.
Jedynie partnerska współpraca ponad granicami administracyjnymi stwarza rozwiązania i możliwości wykorzystania istniejącego potencjału.
Wspomnianą współpracę, która w praktyce nie zawsze okazuje się prosta, należy wspierać przy pomocy specjalnych bodźców w ramach polityki wspólnotowej, takich jak promowanie projektów rozwoju strategicznego obejmujących rozległy obszar. Szczególnie ważne jest zarówno stworzenie nowych sieci współpracy pomiędzy aglomeracjami miejskimi a regionami miejskimi, jak i wzmocnienie sieci już istniejących.
Na specjalną uwagę zasługuje współpraca prowadzona obecnie poprzez inicjatywę Interreg III, która dojdzie do skutku w okresie 2007 – 2013 za pomocą celu "współpraca terytorialna";
2.9 podkreśla ważną rolę, jaką w walce ze zmianami klimatu odgrywają miasta ze względu na liczbę swoich mieszkańców i zdolność wywoływania zmian na wielką skalę, np. w takich dziedzinach, jak transport publiczny i innowacyjne zużycie energii w budownictwie; proponuje zatem, by do programów funduszy strukturalnych wprowadzić wymóg dotyczący środowiska naturalnego;
2.10 podkreśla wagę rekultywacji i zagospodarowania "nieużytków poprzemysłowych" i przestrzeni publicznej, jako wkładu w rewaloryzację istniejących miast i zmniejszenie rozproszenia ludności.
Miasta potrzebują w tym celu wsparcia ze strony zarówno szczebla krajowego jak i europejskiego. Tak więc, aby sprostać swoim specyficznym problemom, aglomeracje i regiony miejskie potrzebują wspólnotowego wsparcia finansowego, udzielanego poprzez programy ad hoc skierowane na ożywienie podupadłych stref miejskich oraz na wspieranie inicjatyw kontynuujących zadania podjęte w ramach programu URBAN;
2.11 jest świadomy znaczenia polityki różnorodności obejmującej wszystkie obszary zarządzania publicznego.
Jest ona nieodzownym warunkiem pełnego wykorzystania szczególnego potencjału imigrantów, który obecnie pozostaje w znacznej mierze niewykorzystanym zasobem;
2.12 wskazuje szczególnie na znaczenie, jakie dla efektywności systemów miejskich i atrakcyjności miast mają usługi bytowe.
Należy zwrócić przy tym uwagę na prawo swobodnego wyboru władz gminnych i regionalnych odnośnie formy świadczenia usług o charakterze użyteczności publicznej, jako przejaw zasady pomocniczości.
Apeluje, aby prawodawstwo europejskie stworzyło możliwości produkcji własnej, ewentualnie bezpośredniego powierzenia świadczenia usług przedsiębiorstwu wewnętrznemu.
W uregulowaniach odnośnie zamówień publicznych i pomocy publicznej opowiada się on za bardziej elastycznym traktowaniem miast i regionów;
2.13 zaleca, aby we wszystkich obszarach działań uwzględnić w specjalny sposób potrzeby kobiet, młodzieży, osób starszych oraz osób szczególnej troski;
2.14 uważa, że miasta muszą się stać miejscami bardziej "przyjaznymi kobietom" poprzez wsparcie dla przedsiębiorczości kobiet, środki działania zmierzające do ułatwiania kobietom obejmowania stanowisk kierowniczych w biznesie i sektorze publicznym w miastach oraz do wspierania ich w takiej roli, poprzez odpowiednie usługi lokalne i socjalne;
2.15 zachęca do uzupełnienia dokumentu fragmentem własnego autorstwa na temat zdrowia.
Zagadnienie to zostało już poruszone przy okazji omawiania trzech zasadniczych tematów – dostępność i mobilność, dostęp do usług i instytucji oraz środowisko naturalne i fizyczne.
Niemniej jednak ze względu na swoje znaczenie powinno ono zostać uwzględnione także w wyraźnych kierunkach działań;
2.16 podkreśla szczególne znaczenie zapewnienia oferty opieki nad dziećmi w placówkach czynnych w godzinach odpowiadającym potrzebom.
Oferta taka umożliwia osobom wychowującym dzieci wykonywanie pracy, stwarza istotną podstawę dla dalszego kształcenia dzieci, stanowi ważny wkład w integrację różnych kultur i w integrację dzieci szczególnej troski;
2.17 zauważa zatem z dezaprobatą odnośnie do wytycznych działania w dziedzinie "Środki dla MŚP i dla mikroprzedsiębiorstw", że uproszczenie dostępu do finansowania poprzez przejęcie ryzyka zostało obwarowane bardzo restrykcyjnymi przepisami i jest możliwe tylko pod warunkiem spełnienia bardzo wymagających kryteriów. Podkreśla, że należy zwiększyć pomoc dla mikroprzedsiębiorstw;
2.18 wskazuje na to, że szkolnictwo i polityka oświatowa w pełnym swoim wymiarze, włącznie z "kształceniem ustawicznym", powinny być uwzględniane nie tylko ze względu na ich wpływ na wzrost i zatrudnienie, ale także z punktu widzenia solidarnej wspólnoty, która na pierwszy plan wysuwa udział wszystkich ludzi w procesach ogólnospołecznych, a nie tylko ekonomicznych;
2.19 ma świadomość, że z powodu wzrostu udziału osób starszych zyskają na znaczeniu takie dziedziny, jak pielęgnacja i opieka oraz "usługi społeczne".
W przesunięciach zachodzących w obrębie piramidy wiekowej kryją się wielkie przyszłe wyzwania dla miast.
Stwarzają one jednak także szanse wzrostu zatrudnienia np. w zawodach związanych z pielęgnacją;
2.20 podkreśla, że znaczna liczba imigrantów w europejskich aglomeracjach i regionach miejskich stanowi dla tych ostatnich poważne wyzwanie; tworzy jednak również nową niszę rynkową, w której obszary te muszą szukać nowych szans wzrostu.
Wykorzystanie takich szans powinno być zadaniem różnych administracji publicznych;
2.21 podkreśla wzrost znaczenia, zwłaszcza w miastach, gospodarki społecznej jako rozwijającego się rynku pracy oprócz sektora pierwszego (prywatnego) i drugiego (państwowego).
Apeluje o wyraźne uwzględnienie potrzeby wspierania możliwości rynkowych przedsiębiorstw gospodarki społecznej ("sektora trzeciego") w wytycznych działania, np. poprzez stworzenie dostępu do kredytów lub państwowych gwarancji kredytowych;
2.22 zwraca w szczególności uwagę, że zrównoważone tworzenie miejsc pracy i zwalczanie bezrobocia ma kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju UE.
Tylko dzięki wyraźnym sukcesom w tej dziedzinie możliwe stanie się zdobycie (lub odzyskanie) społecznej akceptacji dla UE.
Miasta, jako centra przemian strukturalnych, dotknięte są w sposób szczególny problemami bezrobocia;
2.23 apeluje, aby polityka rynku pracy państw członkowskich w większym stopniu uwzględniała potrzeby regionów miejskich i aby wypracowano w tym celu odpowiednie koncepcje wspólnie z funkcjonalnymi, miejskimi i regionalnymi rynkami pracy.
Za podstawę mogłyby służyć umowy i porozumienia ustanawiające politykę rynku pracy na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, na przykład układy terytorialne na rzecz zatrudnienia.
Dzięki nim wzmocnione zostaną powiązania pomiędzy polityką regionalną, gospodarczą i polityką rynku pracy na poziomie miejskim.
Proces ten powinien otrzymać wsparcie ze strony środków unijnych;
2.24 zgadza się z Komisją Europejską, że istnienie znacznej liczby obcokrajowców w miastach stwarza nowe możliwości oraz że w celu zwiększania swojej konkurencyjności miasta muszą przyciągać i wspierać ludzi dysponujących szerokim wachlarzem umiejętności, imigranci z kolei często zapełniają istotne luki na rynku pracy; popiera zatem zalecenie przedstawione przez Komisję Europejską w jej niedawnym raporcie na temat funkcjonowania postanowień przejściowych w zakresie swobody przepływu osób, tj. "zaleca, by państwa członkowskie dokładnie rozważyły, czy ograniczenia te nadal są potrzebne, w świetle sytuacji na swoich rynkach pracy i wyników niniejszego raportu";
2.25 krytycznie ocenia fakt, że decydującego znaczenia nabiera jakość tworzonych miejsc pracy.
Wzrost zatrudnienia wynika ostatnio przeważnie z pracy w niepełnym wymiarze godzin i z nowych form zarobkowania.
W poszczególnych sektorach spada jakość oferowanych miejsc pracy i/lub oferuje się stosunki pracy nie spełniające norm prawnych.
Z tych form zatrudnienia, które często nie zapewniają pracownikom stabilnej sytuacji finansowej, wynikają nowe problemy społeczne.
Wzywa się sektor prywatny i przedsiębiorstwa do tworzenia miejsc pracy umożliwiających trwałe zatrudnienie.
Uelastycznienie rynku pracy kosztem bezpieczeństwa socjalnego i bezpieczeństwa pracy sprzeczne jest z koncepcją zrównoważonego rozwoju i z tego też powodu administracje publiczne muszą dopilnować, aby do tego nie doszło;
2.26 akcentuje fakt, że uniknięcie wykluczenia społecznego i wynikających stąd problemów – od izolacji do przestępczości – jest fundamentalnym warunkiem zapewnienia jakości życia w mieście. Administracje publiczne muszą zwrócić szczególną uwagę na te grupy, które są najbardziej zagrożone wykluczeniem społecznym.
Należy tu wspomnieć przede wszystkim o imigrantach;
2.27 podkreśla, że włączenie do krajowych i regionalnych programów operacyjnych inicjatyw wspólnotowych takich jak – w szczególności – URBAN i EQUAL nie może się wiązać ze zmniejszeniem innowacyjnego znaczenia programów i inicjatyw UE.
Należy – wręcz przeciwnie – promować innowacyjny charakter inicjatyw miejskich w ramach nowej polityki spójności i wspierać budowanie sieci pomysłów oraz ich zastosowanie w praktyce;
2.28 W tym celu wzywa Komisję, by inicjatywy miejskie – jako sposób realizacji jednej z wytycznych UE, a także ze względu na ich symboliczny charakter i możliwość ich przeniesienia (te cechy należy zachować w następnym okresie programowania) – można było między sobą porównać, a skuteczność działań w tym zakresie zmierzyć pod względem jakościowym i ilościowym;
3.
Zalecenia Komitetu Regionów
Komitet Regionów
3.1 wzywa Komisję Europejską do uwzględniania wymiaru miejskiego we wszystkich politykach wspólnotowych.
Potrzebne jest do tego podejście, które wskazuje, analizuje i uwzględnia konkretne problemy związane z realiami miejskimi oraz wpływ polityk wspólnotowych na miasta.
Aby to osiągnąć, niezbędne wydaje się zaangażowanie władz miejskich we wszystkie fazy opracowywania polityk i programów, a także w ich realizację i ocenę;
3.2 wskazuje na konieczność lepszej koordynacji wymiaru miejskiego pomiędzy wszystkimi służbami Komisji Europejskiej, w szczególności pomiędzy Dyrekcją Generalną ds. Rozwoju Regionalnego, Dyrekcją Generalną ds. Środowiska, Dyrekcją Generalną ds. Transportu, Dyrekcją Generalną ds. Zatrudnienia i Dyrekcją Generalną ds. Zdrowia.
We wszystkich programach UE wymiarowi miejskiemu poświęca się wiele uwagi zarówno w kontekście finansowym jak i terytorialnym;
3.3 podkreśla także konieczność ściślejszych konsultacji pomiędzy Komisją Europejską Parlamentem Europejskim oraz Radą, w celu wypracowania bardziej przejrzystego programu działań UE wobec miast;
3.4 zaleca Komisji Europejskiej wzmocnienie "grupy roboczej złożonej z przedstawicieli różnych służb" poprzez włączenie ekspertów reprezentujących miasta oraz utworzenie na bazie wielu służb "zespołu zadaniowego", podobnego do intergrupy "Urban-logement" w Parlamencie Europejskim.
Zaleca się ponadto stworzenie forów stałego dialogu z miastami na temat dotyczących je polityk UE, tak jak to ma już miejsce w odniesieniu do ochrony środowiska naturalnego;
3.5 wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do zadeklarowania "dialogu terytorialnego" wzorowanego na dialogu socjalnym i dialogu obywatelskim, który umożliwiłby różnym władzom regionalnym i miejskim oraz ich krajowym i europejskim stowarzyszeniom przedstawienie oraz wspólne kształtowanie zajmowanego przez nie stanowiska w procesie opracowywania, negocjowania i zatwierdzania polityk i działań dotyczących miast i regionów.
Prowadzony od 2003 r. przez Komisję Europejską przy udziale Komitetu Regionów dialog ze stowarzyszeniami samorządów terytorialnych [9] jest zaledwie pierwszym krokiem w tym kierunku;
3.6 opowiada się za organizowaniem przez Radę i państwa członkowskie spotkania wysokiego szczebla przed każdym wiosennym szczytem.
Poza uczestnikami "dialogu terytorialnego" w spotkaniu tym powinni uczestniczyć, w szczególności, przedstawiciele Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów i sieci miast.
Ponadto proponuje się doroczne posiedzenia ministrów państw członkowskich odpowiedzialnych za politykę miejską, które powinny być poprzedzone spotkaniami z przedstawicielami sieci miast i krajowych oraz europejskich stowarzyszeń władz lokalnych, takich jak Rada Gmin i Regionów Europy.
W trakcie tych posiedzeń grupa robocza złożona z przedstawicieli różnych służb Komisji Europejskiej powinna systematycznie składać sprawozdania o stanie swoich prac;
3.7 wzywa rządy państw członkowskich do uwzględniania w większym stopniu wymiaru miejskiego w politykach krajowych.
Należy w szczególności zapewnić wyposażenie miast w środki finansowe, jakie są im niezbędne do wypełniania ich zadań.
Powinno się także pogłębić dialog z miastami i ich stowarzyszeniami i nadać mu trwałą formę sformalizowanych konsultacji;
3.8 wskazuje na kluczowe znaczenie badań i rozwoju dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej.
Wzywa zatem, aby znacząca rola miast znalazła swoje odbicie w 7. programie ramowym w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji w formie włączenia zagadnień miast do głównego nurtu polityki.
Do tej pory wymiar miejski uwzględniany jest w znaczącym stopniu tylko w kontekście takich zagadnień jak środowisko i transport.
Wobec tego niezbędne jest prowadzenie badań z perspektywy miejskiej we wszystkich obszarach tematycznych i konkretnych programach.
Istotne jest silniejsze wspieranie powiązań miast i ich szkół wyższych oraz instytucji badawczych za pomocą odpowiednich środków.
W ten sposób można osiągnąć synergię przy rozwoju miast oraz większe zrozumienie społeczne dla badań i rozwoju.
Takim środkiem mógłby być np. konkurs o tytuł "Europejskiego miasta nauki";
3.9 VII Ramowy Program Badań i Rozwoju Technologicznego powinien podkreślić rolę miast jako platform wymiany informacji i wiedzy, przyczynić się do podziału środków i prowadzenia polityk w dziedzinie innowacyjności odpowiadających potrzebom społeczeństwa ogólnie, a obywateli w szczególności oraz zapewnić wsparcie dla międzynarodowych badań w dziedzinie rozwoju miejskiego;
3.10 podkreśla wagę pomocniczości i znaczenie udziału szczebla niższego niż krajowy w procesie tworzenia i realizacji polityki spójności.
Decentralizacja zarządzania funduszami strukturalnymi nie może prowadzić do centralizacji polityki spójności na szczeblu państw członkowskich;
3.11 wzywa Komisję Europejską do uwzględnienia zasady proporcjonalności przy wdrażaniu opracowanych przez miasta mechanizmów zarządzania i kontroli działań;
3.12 domaga się większego i bardziej przejrzystego udziału władz lokalnych w przygotowaniu, opracowaniu i wdrażaniu Krajowych Planów Reform, a także włączenia przez państwa członkowskie do rocznych sprawozdań dla Komisji Europejskiej osobnego rozdziału poświęconego sposobom wdrażania tych programów na szczeblu lokalnym;
3.13 przyjmuje z zadowoleniem włączenie wymiaru miejskiego do wniosków Komisji Europejskiej w sprawie rozporządzeń odnośnie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności na lata 2007 – 2013;
3.14 wzywa do wzmocnienia wymiaru miejskiego w strategicznych wytycznych w zakresie spójności na okres 2007 – 2013.
Komisja Europejska musi zapewnić faktyczny udział wymiaru miejskiego.
Można to zrobić poprzez jednoznaczne umieszczenie wymiaru miejskiego w raportach z wykonania sporządzanych przez państwa członkowskie oraz w raporcie rocznym Komisji Europejskiej, które to raporty przewidziane są w art. 27 i 28 projektu ogólnego rozporządzenia [10] w sprawie Funduszu Spójności;
3.15 podkreśla podstawowe znaczenie perspektywicznych i strategicznych działań władz miejskich podejmowanych wobec problemów z zatrudnieniem, głównie dzięki propozycjom tworzenia alternatywnych miejsc pracy w tzw. "nowych zagłębiach zatrudnienia"; zaleca więc, by w trakcie wdrażania i prowadzenia programów w dziedzinie zatrudnienia nie tylko uwzględniano wymiar miejski, ale by przyznano miastom kompetencje, instrumenty zarządzania i niezbędne środki budżetowe;
3.16 przyjmuje z zadowoleniem instrumenty JEREMIE, JASPERS i JESSICA, będące wspólnymi inicjatywami Komisji Europejskiej i Grupy ds. Programu Przedsiębiorczości i Innowacji. Równoprawny dostęp wszystkich szczebli władzy państwowej do wspomnianych systemów finansowania stanowi ważnych warunek powodzenia ich działań;
3.17 zaleca opracowanie, stałą aktualizację i rozpowszechnianie danych i analiz ilustrujących złożone realia miast i umożliwiających lepszą ocenę panującej w nich sytuacji.
Należy w szczególności wpierać takie inicjatywy jak ESPON lub STÄDTEAUDIT (audyt miast);
3.18 popiera dalszy rozwój sieci pomiędzy miastami dla wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk.
W związku z tym powinno się wykorzystać istniejące sieci, jak np. URBACT wraz z projektem pilotowym "European Urban Knowledge Network" (Europejska Sieć Wiedzy o Miastach), dla rozbudowania międzyregionalnych, miejskich priorytetów współpracy, Eurocities itp.
Należy również uwzględnić inicjatywy ze strony krajowych i europejskich stowarzyszeń reprezentujących interesy miast;
3.19 zaleca Komisji żądanie wydzielenia przez państwa objęte wsparciem z Funduszu Spójności znacznej części tych środków na projekty dotyczące zrównoważonej komunikacji miejskiej.
Opinia Komitetu Regionów w sprawie: "Klęski naturalne: pożary, powodzie, okresy suszy"
(2006/C 206/03)
KOMITET REGIONÓW,
uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dn. 4 kwietnia 2006 r. o zasięgnięciu opinii Komitetu w tej sprawie, zgodnie z art. 265 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską,
uwzględniając decyzję swojego Przewodniczącego z dn. 23 marca 2006 r., zgodnie z art. 40 ust. 2 regulaminu wewnętrznego, o mianowaniu Ramóna Luisa VALCÁRCEL SISO, przewodniczącego wspólnoty autonomicznej Murcia (ES-PPE), na sprawozdawcę generalnego opinii w tej sprawie,
uwzględniając swoją opinię w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zwiększenia zdolności ochrony ludności w Unii Europejskiej (COM(2004) 200 końcowy – CdR 241/2003 fin [1]
a także mając na uwadze, co następuje:
1) Klęski naturalne, pożary lasów, powodzie i okresy suszy stanowią wzrastające zagrożenie dla życia ludzkiego, wpływają w znaczący sposób na równomierny rozwój regionów, zagrażają ich zasobom gospodarczym oraz dziedzictwu naturalnemu i kulturowemu, są przyczyną przemieszczania się ludności, osłabiają działalność gospodarczą oraz wpływają na pogorszenie się jakości życia społeczeństw w dotkniętych nimi regionach;
2) Katastrofy naturalne nie znają granic; dlatego też współpraca między strefami narażonymi na ich występowanie jest niezbędna;
3) Skutki zmian klimatycznych, takie jak pustynnienie, erozja i zasalanie dotykają wszystkich państw członkowskich, choć w nierównomiernym stopniu. UE powinna uznać zmniejszenie częstotliwości występowania klęsk za podstawowy element zrównoważonego rozwoju;
4) Zasada spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej powinna być obecna na różnych etapach planowania, opracowywania i wdrażania polityk wspólnotowych w celu zapobiegania klęskom naturalnym, zarządzania nimi oraz łagodzenia ich skutków w dotkniętych katastrofą regionach i miastach UE;
5) Należy przyjąć środki ochrony w obliczu klęsk naturalnych w ramach wszystkich właściwych polityk wspólnotowych, a zwłaszcza w ramach polityk, które wpływają na rolnictwo i środowisko naturalne, infrastrukturę oraz dziedzinę badań i rozwoju;
6) Fundusz Solidarności UE okazał się niewystarczający w obliczu klęsk naturalnych; dodatkowo, powagi tej sytuacji nadaje jeszcze brak koordynacji pomiędzy mechanizmami na szczeblu krajowym i regionalnym między różnymi państwami członkowskimi;
przyjął jednogłośnie na 64. sesji plenarnej w dniach 26 – 27 kwietnia 2006 r. (posiedzenie z dnia 26 kwietnia 2006 r.) następującą opinię:
UWAGI I ZALECENIA KOMITETU Regionów
Komitet Regionów
1. z niepokojem zauważa znaczny wzrost częstotliwości, intensywności i powagi klęsk naturalnych, które miały miejsce na terenie UE w ostatnich latach;
2. wyraża zadowolenie z zainteresowania się tą kwestią Parlamentu Europejskiego;
3. ostrzega przed innymi rodzajami klęsk naturalnych, takimi jak trzęsienia ziemi, trzęsienia dna morskiego, tsunami, wybuchy wulkanów i inne zjawiska geologiczne, oraz fenomenami związanymi ze zmianami klimatu i globalnym ociepleniem, które powodują podniesienie się poziomu morza na naszych wybrzeżach, zanik plaż, powodzie na obszarach mieszkalnych, niszczenie infrastruktury i wyposażenia; wskazuje także na niebezpieczeństwa związane z wystąpieniem obfitych opadów śniegu i wyjątkowo silnych mrozów;
4. zwraca uwagę, że regiony i gminy, znajdując się najbliżej obywateli, są pierwszymi ofiarami klęsk i jako pierwsze angażują się w wypadku ich wystąpienia; tak więc ich pełen udział w opracowywaniu, wdrażaniu i kontroli strategii i akcji podejmowanych w obliczu katastrof jest niezbędny; dlatego też każde państwo członkowskie powinno zatroszczyć się o to, by regiony i samorządy lokalne dysponowały racjonalnymi, dobrze funkcjonującymi instrumentami prawnymi, materialnymi i finansowymi, których potrzebują do wypełniania swoich zadań;
5. przypomina, że działania Wspólnoty muszą uzupełniać działania podejmowane przez władze krajowe, regionalne i lokalne oraz wzywa Komisję do nowego ukierunkowania działań wspólnotowych na poszczególne szczeble rządowe;
6. uważa za niezbędne, aby zasady solidarności, współpracy, koordynacji i wsparcia pomiędzy państwami, regionami i gminami w UE były skuteczne na każdym kroku w celu zapobiegania klęskom naturalnym, unikania ich oraz łagodzenia i naprawiania ich skutków;
7. podkreśla konieczność podjęcia poważnych zobowiązań zarówno ze strony administracji publicznej, jak i obywateli, w celu zmniejszenia przyczyn klęsk lub czynników zaostrzających ich skutki i reperkusje;
8. popiera apel Parlamentu Europejskiego opracowania europejskiej strategii walki z klęskami naturalnymi (pożarami, powodziami i okresami suszy), wraz z wielorakimi instrumentami finansowymi koniecznymi do jej wprowadzenia, przy zapewnieniu przydziału środków unijnych w dziedzinie ochrony cywilnej, poświęcając szczególną uwagę regionom oddalonym, o niskiej gęstości zaludnienia, regionom ultraperyferyjnym oraz regionom, które z powodów strukturalnych są o wiele bardziej wrażliwe na tego typu klęski;
9. wzywa instytucje europejskie do uwzględnienia we wspomnianej strategii trzęsień ziemi i związanych z nimi zjawisk, takich jak wybuchy wulkanów, ze względu na ich potencjalnie katastroficzne skutki;
10. nalega, aby strategia zajęła się klęskami naturalnymi w sposób zintegrowany, uwzględniając środki zapobiegawcze (analizę i korektę ryzyka), środki planowania i wdrażania (podział zadań, mobilizacja zasobów itp.) oraz środki odbudowy i monitorowania;
11. zwraca uwagę na to, jak ważne jest, aby wspomniana strategia uwzględniała na wszystkich etapach środki informacyjne, szkoleniowe i uświadamiające kierowane do obywateli, dotyczące zagrożeń klęskami i planów działania, szczególną uwagę poświęcając dzieciom i młodzieży oraz grupom, które potrzebują ochrony w przypadku sytuacji wyjątkowej, takim jak osoby starsze czy osoby o ograniczonej sprawności fizycznej;
12. podkreśla ważną rolę środków masowego przekazu w tworzeniu opinii publicznej, która dysponowałaby wystarczającymi informacjami i byłaby w stanie skutecznie zapobiegać stratom powodowanym przez klęski oraz zmniejszać szkody;
13. zaleca skoncentrowanie wysiłków w celu wprowadzenia, przy wykorzystaniu najnowszych technologii, systemów informacyjnych, niezbędnych dla poprawy przewidywania, monitorowania i oceny wszelkiego rodzaju klęsk; popiera zwłaszcza propozycje Parlamentu Europejskiego nadania impulsu programowi GALILEO oraz poszerzenia zakresu działania Globalnego Monitoringu Środowiska Naturalnego i Bezpieczeństwa (GMES) na wszystkie klęski naturalne;
14. uważa, że VII program ramowy badań i rozwoju powinien zwiększyć badania nad zapobieganiem klęskom dzięki finansowaniu działań skierowanych na opracowanie modeli prognostycznych, oraz badania nad poprawą systemów wczesnego ostrzegania;
15. zaleca, aby w krajowych i regionalnych planach rozwoju obszarów wiejskich dawać pierwszeństwo krokom mającym zapobiegać przyczynom klęsk (przeciwdziałanie erozji, zalesianie właściwymi gatunkami, zaopatrzenie w wodę, oczyszczanie i nadzorowanie lasów czy środki rolno-ekologiczne skierowane na oszczędności wody);
16. przypomina, że w celu zmniejszenia częstotliwości występowania i zasięgu pożarów działania UE muszą koncentrować się na zwalczaniu ich przyczyn, poprzez tworzenie odpowiednich środków zapobiegania oraz nadzorowania lasów; wzywa Komisję do czuwania nad właściwym zastosowaniem istniejącej już w tej dziedzinie legislacji wspólnotowej;
17. z ubolewaniem stwierdza, że środki zapobiegania pożarom programu Forest Focus nie należą do priorytetów programu LIFE Plus;
18. zwraca uwagę na pogorszenie się sytuacji w przypadku klęski suszy, której intensywność i czas trwania zwiększają się sukcesywnie na wielu terenach UE, na których ostatnio w drastyczny sposób zmniejszyły się zasoby wodne, co łączy się z poważnymi reperkusjami społecznymi, ekologicznymi i gospodarczymi;
19. wyraża zadowolenie z inicjatywy przedstawionej przez kilka państw członkowskich w łonie Rady Ministrów ds. Środowiska Naturalnego UE, dotyczącej zarządzania zagrożeniami związanymi z klęską suszy; wzywa Komisję Europejską do przyjęcia środków niezbędnych dla poprawy poziomu ochrony w przypadku okresów suszy i zmniejszenia potencjalnego ryzyka dla obywateli, gospodarki i środowiska naturalnego;
20. zaleca utworzenie europejskiego centrum monitorowania okresów suszy i pustynnienia, zintegrowanego z działaniami podejmowanymi w ramach VII programu ramowego badań i rozwoju, a także przyjęcie środków podnoszenia świadomości w kwestii zrównoważonego zużycia wody;
21. jest zdania, że mając na względzie rozmiary i nasilenie klęsk naturalnych w ostatnich latach, zachodzi potrzeba wzmożenia środków zapobiegawczych w ramach planowania przestrzennego, jak również zwiększenia znaczenia zintegrowanych działań terytorialnych na obszarach wiejskich;
22. z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie oceny zagrożenia powodziowego i zarządzania nim; ostrzega, że nie wolno zapomnieć o poważnych powodziach, które mają miejsce w basenie Morza Śródziemnego, związanych z ulewnymi deszczami i zalewaniem terenu. Jednocześnie należy uwzględnić fakt, że w innych państwach członkowskich sytuacja w odniesieniu do powodzi jest zupełnie inna i wymaga dostosowanych do niej rozwiązań.
23. domaga się zapewnienia odpowiedniej koordynacji istniejących i przyszłych dyrektyw w sprawie obchodzenia się z zasobami naturalnymi/lub zjawiskami naturalnymi w zależności od specyficznych warunków każdego kraju
24. zwraca się z prośbą o wzmocnienie wspólnotowego mechanizmu ochrony cywilnej; w tym kontekście popiera propozycję Parlamentu Europejskiego umocnienia ośrodka monitoringu i informacji (MIC) mechanizmu wspólnotowego oraz zaleca opracowanie dla każdego rodzaju klęsk kompatybilnych modeli działania lub zwalczania katastrof, które umożliwiłyby lepszą koordynację mechanizmów krajowych i regionalnych odpowiedzialnych za zarządzanie klęskami;
25. uważa, że należałoby rozważyć utworzenie europejskich sił ochrony ludności; uważa za wskazane, aby państwa członkowskie poszukiwały rozwiązań gwarantujących odpowiednią interoperacyjność pomiędzy siłami cywilnymi a wojskowymi, przy czym zaleca włączenie jednostek wojskowych dla sytuacji kryzysowych we wspólnotowy system ochrony cywilnej;
26. ogólnie z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący nowego Funduszu Solidarności, rozciągający zakres jego zastosowania na poważne kryzysy będące wynikiem wypadków przemysłowych i technologicznych, zagrożenia dla zdrowia publicznego oraz na akty terroryzmu; wzywa jednakże Komisję do rozważenia progu odpowiadającego 1 miliardowi EUR lub 0,5% dochodu krajowego brutto, do zapewnienia wystarczającej elastyczności, przejrzystości i prostoty procesu oraz do zwrócenia uwagi na specjalne potrzeby dotkniętych kryzysem obszarów i regionalny wymiar niektórych klęsk naturalnych;
27. wzywa do jednoznacznego uznania klęski suszy za obszar podlegający Funduszowi Solidarności, mając na uwadze fakt, że stanowi ona długotrwały problem strukturalny, który bardzo trudno daje się dostosować do ustalonych terminów składania wniosków, i który ma poważne konsekwencje dla rozwoju społeczno-gospodarczego w dotkniętych klęską regionach; wzywa także do utrzymania wsparcia ze strony funduszu w wypadku lokalnych sytuacji wyjątkowych;
28. wskazuje na fakt, iż fundusze strukturalne stanowią istotne narzędzie finansowania środków zapobiegawczych oraz zarządzania w obliczu klęsk; uważa za niezbędne w tym kontekście skorygowanie niedostatecznej synergii między funduszami strukturalnymi a Funduszem Solidarności, dzięki praktycznemu zastosowaniu teoretycznego podejścia "od odbudowy do rozwoju", pociągającego za sobą uczestnictwo władz lokalnych i regionalnych w strukturach zarządzających klęskami naturalnymi;
29. wzywa, aby w kolejnym okresie programowania finansowego na lata 2007-2013 zapewnić niezbędną elastyczność i rozłożenie zasobów pomiędzy funduszami, jak i ewentualne wykorzystanie środków uwolnionych przez zasadę N+2 funduszy strukturalnych, tak aby umożliwić regionom zwiększenie zasobów dostępnych w wypadku klęski, jeśli uznają to za stosowne;
30. przypomina, że prawdziwa strategia ochrony przed klęskami w rolnictwie nie może ograniczać się do zastosowania środków doraźnych, lecz musi uwzględniać zarówno kształcenie, informowanie i zapobieganie, przy wykorzystaniu dla celów finansowania działań programu Forest Focus, politykę rozwoju obszarów wiejskich lub Europejski Fundusz Społeczny, jak i utworzenie publicznego ubezpieczenia finansowanego przez UE;
31. uważa, że inicjatywa INTERREG okazała się bardzo skuteczna przy wymianie wzorców w dziedzinie zapobiegania klęskom naturalnym i wskazuje w tym kontekście na przykłady zawarte w załączniku oraz przyjmuje zadowoleniem zwiększenie budżetu przyznanego współpracy terytorialnej przyjęte w kontekście porozumienia w sprawie nowych ram finansowych na lata 2007-2013;
32. zwraca uwagę na to, że tworzenie ugrupowań współpracy transgranicznej jako jednostek wyposażonych w osobowość prawną może usprawnić prowadzenie działań w obszarze ochrony cywilnej;
33. popiera żądanie Parlamentu Europejskiego wykorzystania pomocy państwowej lub pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego w obliczu klęsk naturalnych;
34. wzywa Komisję, Parlament i Radę, aby brały pod uwagę opinie władz lokalnych i regionalnych w momencie planowania jakichkolwiek inicjatyw związanych ze zwalczaniem klęsk naturalnych, zapewniając istnienie sprawnego procesu wcześniejszych konsultacji z podmiotami bezpośrednio odpowiedzialnymi za zarządzanie klęskami.
Sprawozdanie specjalne nr 1/2006
dotyczące wkładu Europejskiego Funduszu Społecznego w przeciwdziałanie wczesnemu porzucaniu nauki, wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 99/01)
SPIS TREŚCI
GLOSARIUSZ
I–VI STRESZCZENIE
1–12 WSTĘP
4–8 Wskaźnik wczesnego porzucania nauki ma do 2010 r. zostać zmniejszony o połowę
9 Wykorzystanie EFS do przeciwdziałania wczesnemu porzucaniu nauki
10–12 Zakres kontroli i podejście kontrolne
13–50 UWAGI Z KONTROLI
13–17 Wypełnienie przez Komisję jej roli zarządczej
18–50 Zarządzanie działaniami współfinansowanymi z EFS przez państwa członkowskie
18–25 Czy przyznanie finansowania było poprzedzone odpowiednią analizą spodziewanych korzyści gospodarczych?
26–36 Czy beneficjenci byli dobierani a środki przeznaczane w oparciu i konkretne potrzeby?
35–36 Czy środki przyznano najbardziej potrzebującym?
37–43 Czy kierownictwo projektu osiągnęło maksymalizację efektów finansowania?
40–41 Potrzeba lepszego doboru indywidualnych beneficjentów
42–43 Ograniczenia w systemach informacji zarządczej i w dzieleniu się informacjami
44–50 Czy przeprowadzony został odpowiedni monitoring o ocena?
51–60 WNIOSKI I ZALECENIA
Załączniki 1–3
Odpowiedzi Komisji
GLOSARIUSZ
Cel 3 Cel polityki UE związany ze zwalczaniem długoterminowego bezrobocia i ułatwianiem integracji zawodowej.
EFS Europejski Fundusz Społeczny. ESZ Europejska Strategia Zatrudnienia koordynuje polityki krajowe państw członkowskich w zakresie zatrudnienia i stanowi podstawę dla tworzenia wytycznych w sprawie zatrudnienia, przyjmowanych corocznie przez Radę, na wniosek Komisji.
Fundusze Strukturalne Fundusze wspólnotowe służące wspieraniu programów rozwoju społeczno-gospodarczego w państwach członkowskich.
KPD Krajowe Plany Działania są opracowywane przez każde państwo członkowskie w celu wdrożenia wytycznych w sprawie zatrudnienia przyjmowanych corocznie przez Radę.
MGI Program Integracji Społecznej (mission générale d'insertion).
Organ płatniczy Organ lub instytucja wyznaczony przez państwa członkowskie do celów sporządzania i składania wniosków o płatność oraz otrzymywania płatności z Komisji.
Organ zarządzający Organ lub instytucja wyznaczona przez państwa członkowskie do zarządzania programem interwencyjnym.
Organ zarządzający jest odpowiedzialny, z jednej strony, za wydajność i poprawność zarządzania, zaś z drugiej, za realizację (odbiór, badanie i ocena operacji w ramach programu, gromadzenie danych, sporządzanie sprawozdań rocznych, organizowanie oceny śródokresowej itp.).
PGS Programy Gwarancji Społecznej.
PO Program Operacyjny dotyczący rozwoju społeczno-gospodarczego, finansowany wspólnie ze środków krajowych i ze środków funduszy strukturalnych. WPN Wczesne porzucanie nauki.
STRESZCZENIE
I. W kontekście strategii lizbońskiej z 2000 r. Rada Europejska uzgodniła, aby w ramach programu integracji społecznej skoncentrować się na obniżeniu wskaźnika procentowego liczby młodych ludzi przedwcześnie porzucających naukę, który obecnie kształtuje się na poziomie średnio 19,3 %.
W związku z tym Rada wyznaczyła cel, aby "do 2010 r. wszystkie państwa członkowskie obniżyły przynajmniej o połowę wskaźnik wczesnego porzucania nauki [1] w stosunku do wskaźnika zanotowanego w roku 2000, obniżając tym samym średnią UE do 10 % lub mniej".
Kontrola, obejmująca sześć państw członkowskich (Hiszpanię, Francję, Irlandię, Niderlandy, Portugalię i Zjednoczone Królestwo), dotyczyła charakteru bieżących działań, współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), których celem było rozwiązanie problemu wczesnego porzucania nauki (WPN).
W ramach kontroli oceniono, czy wprowadzone zostały odpowiednie procedury zapewniające wydajność i skuteczność działań zmierzających do realizacji tych celów.
II.
EFS wspiera wiele różnego rodzaju działań zmierzających do zwalczania zjawiska porzucania nauki lub do ponownego włączania młodych ludzi do systemu edukacyjnego, takich jak wprowadzanie zróżnicowanych programów nauczania, zajęć specjalnych, systemów monitoringu obecności, promowanie umiejętności i działań w zakresie integracji społecznej, zapewnianie oceny edukacyjnej i doradztwa.
III.
W zarządczych procedurach podejmowania decyzji w państwach członkowskich odkryto mocne i słabe punkty, które wpływają na korzyści wypracowywane dzięki finansowaniu wspólnotowemu.
W szczególności:
a) współfinansowane przez EFS działania w zakresie WPN wszczynane były bez przeprowadzenia należytej analizy istniejącej sytuacji i oczekiwanych lub wyznaczonych wyników;
b) stosowanie różnych definicji WPN w poszczególnych państwach członkowskich nie ułatwiło geograficznego ukierunkowania pomocy, ani pomiaru wpływu podejmowanych inicjatyw. Na szerszą skalę, starania zmierzające do przyjęcia definicji Eurostatu stanowiłyby wsparcie dla działań Wspólnoty na rzecz zwalczenia zjawiska WPN;
c) niezdolność części państw członkowskich do zastosowania definicji WPN uzgodnionej na szczycie lizbońskim w 2000 r. oraz do przedstawienia statystycznych danych dotyczących wielkości zjawiska WPN utrudniała wysiłki Wspólnoty zmierzające do określenia problemu i rozwiązania go w skuteczny sposób;
d) państwa członkowskie doświadczyły trudności w zdefiniowaniu populacji objętej ich działaniami.
Niemniej jednak dwa państwa członkowskie poradziły sobie z tym problemem poprzez ustanowienie krajowych baz danych do celów monitorowania zjawiska WPN;
e) ogólnie, dostępnych było niewiele danych liczbowych o wynikach lub wpływie współfinansowanych programów zmierzających do zmniejszenia rozmiarów zjawiska WPN, choć w dwóch państwach członkowskich przeprowadzono odrębne oceny realizacji działań w zakresie WPN.
IV.
Aby właściwie wypełnić swoją rolę zarządczą, Komisja, bądź poprzez lepsze wykorzystanie obecnie otrzymywanych informacji, bądź poprzez dodatkowe działania monitorujące, musi uzyskać racjonalną pewność, że w państwach członkowskich, w praktyce, zarządzanie finansami jest należyte.
V. Trybunał zaleca, aby Komisja:
a) w koniecznych przypadkach udzieliła wskazówek państwom członkowskim, tak aby zapewniona była wydajność, skuteczność i oszczędność finansowania wspólnotowego;
b) upewniła się co do tego, czy systemy zarządcze w państwach członkowskich odpowiadają zasadom oszczędności, wydajności i skuteczności, zgodnie z przepisami wspólnotowymi.
VI.
Trybunał zaleca również, aby władze państw członkowskich, we współpracy z Komisją:
a) właściwie zdefiniowały i określiły wielkość zjawiska WPN;
b) ustanowiły lub wzmocniły istniejące procedury w ramach współfinansowanych działań, służące identyfikacji i dotarciu do osób, co do których ryzyko przedwczesnego porzucenia nauki jest największe;
c) zachęcały do wymiany informacji (w tym o dobrych praktykach), w zakresie dozwolonym prawem, pomiędzy wszystkimi organizacjami lokalnymi i krajowymi odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie WPN;
d) aktywnie promowały nowatorskie wykorzystanie finansowania z EFS w zwalczaniu WPN.
WSTĘP
1.
W marcu 2000 r. Rada Europejska uzgodniła nowy cel dla Unii Europejskiej: przekształcić Europę w konkurencyjną, dynamiczną i opartą na wiedzy gospodarkę, cechującą się większym stopniem integracji społecznej.
Istotnym elementem programu integracji społecznej było uznanie potrzeby zwalczania zjawiska wczesnego porzucania nauki przez młodych ludzi.
Ocenia się, że w 2000 r. 19,3 % [2] młodych ludzi w państwach członkowskich dawnej UE-15 przedwcześnie porzuciło naukę.
2.
Problemem, którego rozwiązaniu mają służyć współfinansowane programy w zakresie WPN, jest duża liczba młodych ludzi bez minimalnego preferowanego poziomu wykształcenia, który pozwoliłby im z powodzeniem zaistnieć i rozwijać się w życiu zawodowym.
EFS współfinansuje działania wdrażane przez państwa członkowskie w celu zaradzenia tej sytuacji.
3.
Trybunał przeprowadził kontrolę wkładu EFS w obniżanie poziomu WPN.
Celem kontroli było ustalenie, czy istnieją odpowiednie procedury zapewniające wydajność i skuteczność działań współfinansowanych przez EFS i wymierzonych w zwalczanie zjawiska wczesnego porzucania nauki w ramach siedmiu programów realizowanych w państwach członkowskich.
Łączny koszty tych działań, na który składa się wkład EFS oraz wkłady krajowe, zabudżetowano na okres od 2000 do 2006 r. na poziomie 1078 mln euro, z czego do dnia 31 grudnia 2003 r. wydano 489 mln euro.
Wskaźnik wczesnego porzucania nauki ma do 2010 r. zostać zmniejszony o połowę
4.
Definicje WPN stosowane przez państwa członkowskie wywodzą się z ich własnych systemów edukacyjnych, natomiast w 1999 r.
Rada Europejska jako podstawę wyznaczenia poziomu referencyjnego, w stosunku do którego należy mierzyć zmniejszenie skali zjawiska WPN, przyjęła następującą definicję: "młodzi ludzie, którzy ukończyli naukę na poziomie 2 (poziom gimnazjum) [3], na rok przed Badaniem Europejskiej Siły Roboczej i którzy nie pobierają już nauki ani nie uczestniczą w szkoleniach".
5.
W kolejnym roku, w kontekście strategii lizbońskiej, Rada Europejska uzgodniła pewne cele do osiągnięcia w dziedzinie integracji społecznej i wyników gospodarczych.
Zgodnie z jednym z tych celów "do 2010 wszystkie państwa członkowskie powinny obniżyć przynajmniej o połowę wskaźnik wczesnego porzucania nauki [] w stosunku do wskaźnika zanotowanego w roku 2000, dzięki czemu średnia w UE miała spaść do 10 % lub mniej" [4].
6.
W konsekwencji, Wytyczne dla polityki zatrudnienia państw członkowskich z 2002 r [5]. zawierały sugestie, aby państwa członkowskie znacząco obniżyły liczbę młodych ludzi porzucających naukę przy pierwszej sposobności.
Cel ten należy osiągnąć poprzez opracowanie specjalnych działań naprawczych oraz poprzez poprawę jakości systemu edukacji i szkoleń oraz odpowiednich programów nauczania.
7.
Choć powyższe wytyczne i przesłanki polityki są jasne, podobnie jak dla innych obszarów polityki społecznej i zatrudnienia, to polityka edukacyjna stanowi kompetencję państw członkowskich i jest wspierana przez UE w ramach ESZ.
Jako że zjawisko to występuje w poszczególnych państwach członkowskich z różnym nasileniem, co wynika z różnego kontekstu edukacyjnego, gospodarczego, społecznego i kulturowego, wsparcie wspólnotowe na rzecz zmniejszenia skali WPN udzielane jest poprzez środki i działania w ramach poszczególnych programów operacyjnych (PO), w powiązaniu z polityką państw członkowskich dotyczącą kształcenia ustawicznego i zwiększania dostępu do rynków pracy.
W większości przypadków w państwach członkowskich realizowane są też działania finansowane ze środków krajowych, odnoszące się do różnych aspektów tego problemu.
8.
W 2000 r. średni wskaźnik WPN w państwach ówczesnej UE-15 wynosił 19,3 %, a tylko dwa państwa członkowskie (Finlandia i Szwecja) miały wskaźnik WPN na poziomie poniżej europejskiego celu wynoszącego 10 %.
Wskaźnik WPN obniżył się w 2004 r. do 18,0 %, a wraz z przystąpieniem w tym samym roku 10 nowych państw członkowskich uległ on dalszej redukcji do 17,3 % (patrz: załącznik 1).
Spośród 25 państw członkowskich (uwzględniając nowe państwa członkowskie), 9 osiągnęło wskaźnik WPN poniżej 10 %.
W swoim sprawozdaniu, dotyczącym realizacji programu prac "Edukacja i szkolenia 2010" [6], Komisja odnotowuje, iż w ostatnich latach czynione były ciągłe postępy w obniżaniu wskaźnika wczesnego porzucania nauki. W tym samym sprawozdaniu Komisja podkreśla jednak również, że jeśli do 2010 r. osiągnięty ma zostać próg 10 %, postępy te będą musiały być szybsze.
Wykorzystanie EFS do przeciwdziałania wczesnemu porzucaniu nauki
9.
Fundusze strukturalne służą współfinansowaniu inwestycji w kapitał fizyczny i ludzki, zmierzających do zmniejszenia różnic w poziomie życia pomiędzy ludźmi i regionami w UE.
Europejski Fundusz Społeczny jest jednym z czterech funduszy strukturalnych UE, skonstruowanym wokół wymogu wspierania działań podejmowanych w ramach realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia.
Wzmocnienie w okresie programowania 2000–2006 wsparcia z EFS w obszarze edukacji — czyli w dziedzinie polityki nienależącej do kompetencji Wspólnoty — odzwierciedla fakt, iż Komisja i państwa członkowskie dostrzegły potrzebę rozwiązania tego problemu poprzez unowocześnienie systemów edukacyjnych i programów nauczania.
Chociaż współfinansowane z EFS działania służące zwalczaniu zjawiska WPN powinny skutecznie przyczynić się do wypełnienia europejskich wytycznych w zakresie zatrudnienia oraz celów [7] wyznaczonych w strategii lizbońskiej z roku 2000, charakter tych działań zależy od specyficznych potrzeb poszczególnych państw członkowskich.
Programy opisane w załączniku 2 obejmują typowe działania współfinansowane z EFS służące zwalczaniu zjawiska WPN, w każdym z badanych państw członkowskich.
W załączniku przedstawiono również szczególne aspekty, które wpłynęły na skuteczność programów, w tym dobre praktyki.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
10.
Celem kontroli była ocena, na ile odpowiednie są stosowane w Komisji i w państwach członkowskich procedury służące zapewnieniu wydajności i skuteczności współfinansowanych z EFS działań dotyczących zjawiska wczesnego porzucania nauki.
11.
Trybunał podszedł do realizacji celu kontroli poprzez zbadanie następujących kwestii:
a) Czy Komisja wypełniła swoją rolę zarządczą w odniesieniu do należytego zarządzania finansami w zakresie środków EFS przeznaczonych na ten obszar?
b) Czy władze państw członkowskich poprzedziły przyznanie finansowania odpowiednią analizą spodziewanych korzyści gospodarczych?
c) Czy beneficjenci zostali wyselekcjonowani, a środki przyznane na podstawie specyficznych potrzeb stron oraz w racjonalny i ekonomiczny sposób?
d) Czy projekty były realizowane w sposób pozwalający na osiągnięcie konkretnych celów danych działań oraz ogólnego celu związanego ze zwalczaniem zjawiska WPN?
e) Czy w państwach członkowskich prowadzono odpowiedni monitoring i ocenę, tak aby zapewniona była skuteczność działań wobec wyznaczonych celów?
12.
Trybunał zbadał procedury zarządcze w Komisji i w sześciu państwach członkowskich.
Wybrano programy operacyjne za okres 2000–2006 obejmujące Hiszpanię (Andaluzję i Katalonię), Francję, Irlandię, Niderlandy, Portugalię i Zjednoczone Królestwo.
Państwa te zostały wybrane na podstawie rozmiarów występującego w nich zjawiska WPN, zgodnie z danymi Eurostatu (patrz: załącznik 1) oraz wykorzystania przez nie środków z EFS do rozwiązywania tego problemu.
Metodologia kontroli obejmowała kontrole dokumentów oraz kontrole na miejscu w siedzibach 34 organów wdrażających oraz 50 projektów dotyczących WPN (patrz: załącznik 3), podczas których badaniu i testom poddano procedury zarządcze na szczeblu krajowym, regionalnym i danego projektu oraz przeprowadzono rozmowy z poszczególnymi zainteresowanymi stronami.
UWAGI Z KONTROLI
Wypełnienie przez Komisję jej roli zarządczej
13.
Na mocy art. 38 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 [8], które ustanawia ogólne przepisy dotyczące funduszy strukturalnych, państwa członkowskie mają obowiązek sprawdzać, czy systemy zarządcze i kontrolne zapewniają wydajne i prawidłowe wykorzystanie finansowania wspólnotowego, oraz przedstawić Komisji opis takich systemów.
Państwa zobowiązane są również do zapewnienia, że środki wspólnotowe są wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz do współpracy z Komisją w tym zakresie.
Tak więc państwa członkowskie ponoszą główną odpowiedzialność za ustanowienie systemów zarządzania i kontroli oraz za stosowanie ich do realizacji działań i projektów w zgodzie z wymogami Wspólnoty.
Komisja ponosi jednak ostateczną odpowiedzialność za wykonanie budżetu (zgodnie z postanowieniami art. 274 Traktatu WE oraz rozporządzeniem finansowym).
14.
W związku z tym, na mocy art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 438/2001 [9], Komisja otrzymuje od państw członkowskich opis ich systemów zarządzania i kontroli.
Opisy te odnoszą się jednak głównie do legalności i prawidłowości, a nie do uzyskania efektu oszczędności, wydajności i skuteczności.
Komisja ze swojej strony, na mocy art. 6 ww. rozporządzenia, ma obowiązek "upewnić się czy systemy zarządzania i kontroli (państw członkowskich) … spełniają (wymagane) normy" oraz "informować o wszelkich przeszkodach (wynikających z wymienionych powyżej systemów zarządzania i kontroli wpływających na) … wypełnianie obowiązków Komisji na mocy art. 274 Traktatu".
Spełniając ten wymóg, Komisja gromadzi informacje zarządcze dotyczące programów operacyjnych, posługując się przy tym pewnymi mechanizmami.
Mechanizmy te obejmują coroczne spotkania dotyczące przeglądu programów, oceny, roczne sprawozdania z realizacji składane Komisji przez państwa członkowskie na mocy rozporządzenia nr 1260/1999 [10], uczestnictwo Komisji w posiedzeniach komitetów monitorujących programów (KMP), krajowe sprawozdania z kontroli, przedstawiane na podstawie ustaleń administracyjnych pomiędzy Komisją a państwami członkowskimi, oraz własne kontrole Komisji prowadzone w państwach członkowskich.
Jednak, z wyjątkiem procedur doboru projektów, mechanizmy te nie są dostatecznie wykorzystywane do szczegółowej oceny funkcjonowania systemów zarządczych państw członkowskich w zakresie ich zgodności z zasadą oszczędności, wydajności i skuteczności, określoną w art. 27 rozporządzenia finansowego.
15.
Przegląd sprawozdań z kontroli, sporządzanych przez Komisję na mocy art. 6 rozporządzenia Komisji nr 438/2001 za okres 2004/2005, wskazuje na to, że systemy zarządcze państw członkowskich nie były systematycznie badane pod kątem ich zgodności z zasadą oszczędności, wydajności i skuteczności.
Ponadto przeprowadzona przez Trybunał kontrola dokumentów zarządczych Komisji wykazała, że pomimo iż Komisja uzyskiwała wiedzę o realizacji PO poprzez uczestnictwo w KMP, komitetach sterujących, dwustronnych spotkaniach z państwami członkowskimi oraz poprzez wizyty kontrolne na miejscu, wiedza ta w przypadku siedmiu skontrolowanych programów operacyjnych nie była w pełni wykorzystana.
Dlatego też zachodzi potrzeba poprawy procedur dotyczących przetwarzania i wykorzystania takich informacji zarządczych pochodzących z różnych źródeł.
16.
Przeprowadzona przez Trybunał analiza siedmiu sprawozdań śródokresowych skontrolowanych PO, sporządzonych na mocy art. 42 rozporządzenia (WE) nr 1260/1999, wykazała również, że choć sprawozdania często zawierały uwagi i zalecenia w kwestiach dotyczących zarządzania programami, Komisja nie uznała za stosowne wykonania we własnym zakresie niezależnej oceny i monitorowania realizacji tych zaleceń.
Zamiast tego, Komisja wykonywała swoją rolę zarządczą poprzez realizację swojej funkcji doradczej w ramach KMP i komitetów sterujących oraz, w ostatniej instancji, poprzez formalne zatwierdzanie zmian w programach operacyjnych.
17.
W swojej opinii dotyczącej rozporządzenia Rady w sprawie funduszy strukturalnych [11] Trybunał przypomniał, iż znaczące wzmocnienie wspólnotowych mechanizmów kontrolnych jest koniecznym zabezpieczeniem systemu, w którym zarządzanie projektami powierzane jest władzom krajowym lub regionalnym.
Konkretnie oznacza to, że Komisja musi być w stanie uzyskać pewność, że w odniesieniu do tych PO i działań w zakresie WPN zasady należytego zarządzania finansami są w praktyce realizowane — bądź to poprzez lepsze wykorzystanie uzyskiwanych obecnie informacji, bądź też poprzez wprowadzenie nowych działań monitorujących.
Bez takich informacji ani Komisja, ani nawet organy zarządzające programami nie mogą uzyskać wystarczającej pewności co do tego, że przy realizacji działań służących zwalczaniu zjawiska WPN stosowane są odpowiednie standardy zarządzania lub, co wynika z powyższego, że z finansowania wspólnotowego uzyskiwane są maksymalne korzyści.
Zarządzanie działaniami współfinansowanymi z EFS przez państwa członkowskie
Czy przyznanie finansowania było poprzedzone odpowiednią analizą spodziewanych korzyści gospodarczych?
18.
Jednym z celów interwencji EFS było zmniejszenie skali zjawiska WPN i doprowadzenie tym samym do poprawy funkcjonowania rynku pracy i możliwości zdobycia zatrudnienia przez poszczególne osoby [12].
Wprawdzie potencjalny efekt makroekonomiczny jest oczywisty [13], to jednak w przypadku pięciu spośród siedmiu skontrolowanych działań [14] w zakresie zwalczania zjawiska WPN zabrakło przygotowania w postaci precyzyjnej oceny rozmiarów i charakteru problemu w skali krajowej, regionalnej lub lokalnej.
Pomimo politycznego konsensusu co do nowych dodatkowych działań na rzecz rozwiązania problemu WPN, co obrazuje strategia lizbońska, pewne państwa członkowskie z opóźnieniem zaczęły stosować finansowanie elastycznych nowych metod zwalczania zjawiska WPN oraz dostosowywania systemów edukacyjnych.
Przykładowo, jedynie w niewielu przypadkach decyzje o współfinansowaniu działań poprzedzono badaniami.
19.
Ponadto, jak wynika z tabeli 1, ekonomiczne uzasadnienie poziomu finansowania działań dotyczących zjawiska WPN było w przypadku Hiszpanii (Andaluzja), Francji, Niderlandów i Portugalii niedostępne lub niedostateczne udokumentowane.
W przypadku Irlandii środki przeznaczone na finansowanie pilotażowego programu w zakresie zjawiska WPN przyznano na podstawie szczegółowej oceny potrzeb, lecz w późniejszym okresie przyznano dodatkowe środki na rozszerzoną pilotażową fazę programu bez przedstawienia jakichkolwiek przewidywań co do spodziewanych konkretnych dodatkowych korzyści, co jest niezgodne z dobrą praktyką.
Tabela 1
Łączne planowane i rzeczywiste wydatki na współfinansowane przez UE działania zwalczające zjawisko WPN w sześciu skontrolowanych państwach członkowskich
Państwo członkowskie i region _BAR_ Program _BAR_ Planowane wydatki (w mln euro) 2000–2006 [15] _BAR_ Rzeczywiste wydatki (w mln euro) 2000–2003 _BAR_ Wskaźnik wkładu EFS _BAR_
Hiszpania Andaluzja _BAR_ PO Celu 1, Działanie 41.15 _BAR_ 50 _BAR_ 18 _BAR_ 75 % _BAR_
Katalonia _BAR_ PO Celu 3, Działanie 4.4 _BAR_ 19 _BAR_ 4 _BAR_ 45 % _BAR_
Francja kraj _BAR_ PO Celu 3, Priorytet 3, Działanie 4 _BAR_ 356 _BAR_ 146 _BAR_ 45 % _BAR_
Irlandia kraj _BAR_ PO Celu 1, Działanie 5 _BAR_ 103 _BAR_ 26 [16] _BAR_ 52 % _BAR_
Niderlandy kraj _BAR_ PO Celu 3, Priorytet 2, Działanie E _BAR_ 379 _BAR_ 199 _BAR_ 45 % _BAR_
Portugalia kraj _BAR_ PO Celu 1 PRODEP III, Działanie 1.2 _BAR_ 36 _BAR_ 9 [17] _BAR_ 75 % _BAR_
Zjednoczone królestwo South East _BAR_ PO Celu 3, Działanie 2.2 _BAR_ 67 _BAR_ 40 _BAR_ 56 % _BAR_
West Midlands _BAR_ _BAR_ 68 _BAR_ 47 _BAR_ 63 % _BAR_
Łącznie _BAR_ _BAR_ 1078 _BAR_ 489 _BAR_ _BAR_
20.
W przypadku braku analizy potrzeb oraz uzasadnienia poziomu finansowania niemożliwe jest wyznaczenie jasnych celów i rezultatów kontrolnych ani też określenie przez organy wdrażające, w kontekście procedur UE, sensownych kryteriów na potrzeby późniejszej oceny swoich działań i stwierdzenia, czy działania te doprowadziły do zamierzonych wyników.
21.
W czterech z sześciu skontrolowanych państwach członkowskich [18] wspierane przez EFS działania nie stanowiły części strategicznego planu, określającego konkretne cele, poziom ryzyka związanego z ich osiągnięciem oraz specyfikacje w zakresie zwalczania zjawiska WPN.
Zamiast tego, działania te wspomagały istniejące programy społeczne i edukacyjne dotyczące różnych aspektów tego zjawiska (np. nieobecności w szkole lub niepowodzenia w nauce).
22.
W przypadku Francji finansowanie z EFS przyznane na dostosowanie i modernizację systemu edukacyjnego zostało wykorzystane do wsparcia zajęć szkolnych, które stanowiły normalny element systemu edukacyjnego i istniały przed interwencją EFS w tym obszarze.
Podobnie, w przypadku Zjednoczonego Królestwa, część środków wykorzystano na doprowadzenie ustawowej oferty edukacyjnej w dziedzinie doradztwa zawodowego i usług doradczych do zaplanowanego poziomu operacyjnego.
W takich przypadkach, gdy współfinansowanie nie jest przyznawane na realizację jasnej i odrębnej strategii opracowanej w celu przeciwdziałania zjawisku WPN jako takiemu, należy uznać, że środki nie są wykorzystywane optymalnie.
23.
W Portugalii kwestia WPN stanowiła część krajowej strategii na rzecz zatrudnienia i integracji społecznej.
Poszczególne działania zmierzające do zidentyfikowania i wsparcia uczniów, w przypadku których występowało ryzyko przedwczesnego porzucenia nauki, nie były jednak skoordynowane w ramach tej strategii.
W Zjednoczonym Królestwie, pomimo istnienia wyraźnego związku pomiędzy polityką rządu a priorytetami w zwalczaniu zjawiska WPN i pomimo iż kwestia WPN została włączona do programu operacyjnego (PO) Celu 3, zabrakło spójnej strategii poświęconej temu problemowi.
Przyznanie finansowania na projekty związane z kwestią WPN w ramach dwóch obszarów polityki objętych PO, z których każdy dotyczył licznych grup docelowych, spowodowało niejasność co do zamierzonego kierunku działań i przyczyniło się do niepewności po stronie beneficjentów.
To z kolei niekorzystnie wpłynęło na programowanie, spójność i terminowość działań podejmowanych w terenie (patrz: załącznik 2 — Zjednoczone Królestwo).
Ponadto, pomimo zlecenia w 2001 r. przygotowania metaoceny [19] sprawozdań z badań nad zjawiskiem WPN przez finansowaną z brytyjskich środków publicznych instytucję, brak jest dowodów wskazujących na to, iż opracowanie to wpłynęło na dobór grup beneficjentów lub działań zwalczających zjawisko WPN, i to pomimo iż przedstawiono w nim najbardziej prawdopodobne przyczyny WPN oraz najskuteczniejsze środki zaradcze w tym zakresie.
24.
W przypadku Irlandii, pomimo iż istniała spójna strategia oparta na pilotażowej inicjatywie zwalczania zjawiska WPN, wyniki i doświadczenia wypływające z tej praktyki nie zostały w pełni wykorzystane przy opracowywaniu strategii dla kolejnej fazy programu.
Zostały one uwzględnione dopiero po opracowaniu drugiej inicjatywy.
25.
Poza niedociągnięciami w strategii w czterech spośród sześciu państw członkowskich [20] żaden organ nie posiadał jasnego obrazu zjawiska WPN w państwie członkowskim lub regionie ani nie dysponował definicją i precyzyjnymi danymi liczbowymi opisującymi to zjawisko i koordynującego działania podejmowane w ramach rozmaitych inicjatyw finansowanych na szczeblu krajowym, regionalnym i wspólnotowym.
Tak więc brak odpowiednio popartej badaniami i skoordynowanej strategii dotyczącej różnych wymiarów problemu WPN wpływa na skuteczność podejmowanych działań w zmniejszaniu skali zjawiska WPN.
Czy beneficjenci byli dobierani a środki przeznaczane w oparciu o konkretne potrzeby?
26.
W każdym skontrolowanym państwie członkowskim stosowana jest inna definicja WPN, definicje różnią się nawet pomiędzy różnymi organizacjami i regionami w obrębie danego państwa.
W konsekwencji, różnice występują również w odniesieniu do docelowych grup beneficjentów (patrz: tabela 2) oraz do szacowanej przez władze krajowe i regionalne skali zjawiska WPN.
Tabela 2
Grupy beneficjentów w zakresie zjawiska wczesnego porzucania nauki w poszczególnych państwach członkowskich
Państwo członkowskie _BAR_ Docelowa grupa beneficjentów _BAR_
Hiszpania (Andaluzja i Katalonia) _BAR_ Osoby w wieku od 16 do 21 lat bez dyplomu/świadectwa ukończenia szkoły na poziomie obowiązkowym. _BAR_
Francja _BAR_ Uczniowie uczęszczający do niższych szkół średnich (na poziomie gimnazjum) (dispositifs relais) Młodzi ludzie w wieku powyżej 16 lat (MGI) _BAR_
Irlandia _BAR_ Osoby w wieku od 8 do 18 lat, które porzuciły naukę bądź co do których istnieje ryzyko, że tak uczynią _BAR_
Niderlandy _BAR_ Uczniowie uczęszczający do szkół zawodowych, w wieku poniżej 23 lat, którzy nie uzyskali jeszcze "kwalifikacji startowej" (wykształcenia zawodowego na poziomie 2) i co do których istnieje ryzyko WPN _BAR_
Portugalia _BAR_ Osoby w wieku od 15 do 18 lat bez dyplomu ukończenia szkoły na poziomie obowiązkowym _BAR_
Zjednoczone Królestwo (Anglia) _BAR_ Osoby w wieku od 13 do 17 lat, które porzuciły naukę bądź co do których istnieje ryzyko, że tak uczynią (2000–2004) Osoby w wieku od 16 do 18 lat nieuczęszczające do szkoły, niezatrudnione i nieodbywające szkoleń (NEETs) (od roku 2004) _BAR_
27.
We Francji Ministerstwo Edukacji oszacowało, iż corocznie bez uzyskania jakichkolwiek kwalifikacji naukę porzuca 60000 uczniów (8 % wszystkich uczniów).
Jednak w oparciu o definicję zjawiska WPN opracowaną przez Eurostat, która była stosowana przez skontrolowane szkoły, grupa ta liczy 152000 uczniów (tj. 20 % wszystkich uczniów).
Podobna sytuacja panuje w Zjednoczonym Królestwie, gdzie stosowanie różnych definicji zjawiska WPN spowodowało rozbieżne dane statystyczne dotyczące skali problemu z kontynuowaniem nauki przez uczniów.
Podawane wskaźniki wynosiły od 31,5 % osób w wieku od 16 do 18 lat, które w 2003 r. w Anglii nie uczęszczały do szkoły ani nie uczestniczyły w szkoleniach, do 9 % osób w wieku od 16 do 18 lat, które w 2003 r. w Anglii nie uczęszczały do szkoły, nie uczestniczyły w szkoleniach, ani też nie były zatrudnione.
Wreszcie, wskaźnik WPN w 2003 r. według definicji Eurostatu był szacowany w Anglii na 18 % [21].
28.
Istnienie różnych definicji WPN w poszczególnych państwach członkowskich nie ułatwia geograficznego ukierunkowania pomocy ani pomiaru wpływu podejmowanych inicjatyw.
Na szerszą skalę starania zmierzające do przyjęcia definicji Eurostatu stanowiłyby wsparcie dla działań Wspólnoty na rzecz zwalczenia zjawiska WPN.
29.
Stwierdzono znaczną rozbieżność w zdolności państw członkowskich do oszacowania wielkości populacji, której dotyczą podejmowane przez nie działania.
W Irlandii w ramach programu School Completion identyfikacja najbardziej potrzebujących szkół i uczniów odbywała się poprzez analizę ogólnokrajowej bazy danych i określenie liczby uczniów przedwcześnie porzucających naukę (patrz: Załącznik 2 — Irlandia).
Informacja ta była następnie wykorzystywana do wyselekcjonowania beneficjentów i przydzielenia funduszy.
W Niderlandach dokładne określenie liczbowe skali zjawiska WPN nie było jednak możliwe aż do 2004 r. z powodu niewystarczającej ilości danych.
W późniejszym okresie szacunki dotyczące wielkości zjawiska WPN podwyższono z 16 tys. do 70 tys. uczniów.
Sytuacji tej już zaradzono poprzez wprowadzenie ogólnokrajowej bazy danych.
30.
Zdolność do liczbowego określenia potrzeb różniła się również między regionami.
Przykładowo, choć dla hiszpańskiego regionu Katalonii istniały szczegółowe szacunki skali zjawiska WPN sporządzone na podstawie informacji dostarczonych przez szkoły w każdej gminie, w Andaluzji niemożliwe okazało się przedstawienie dokumentów uzasadniających wielkość populacji docelowej szacowaną na 50000–75000 uczniów.
31.
Dostępność danych statystycznych nie zawsze gwarantowała ich wykorzystanie przy podejmowaniu decyzji operacyjnych i strategicznych.
Pomimo dostępności pewnych danych statystycznych na poziomie regionalnym/na poziomie "Académie" we Francji i Portugalii, nie były one wykorzystywane przez organ zarządzający PRODEP III w Portugalii i przez większość "Académies" we Francji do zarządzania działaniami dotyczącymi kwestii WPN.
Niemniej jednak, w jednym francuskim regionie (Lotaryngii), pięcioletni plan działania obejmował szczegółowe rozpoznanie wyjściowych problemów i koniecznych korekt służących ich zneutralizowaniu.
Wprawdzie dane statystyczne są istotne w identyfikacji obszarów najbardziej potrzebujących wsparcia, lecz cechą charakteryzującą większość działań współfinansowanych z EFS było wykluczenie z ich zakresu młodych ludzi w wieku, w którym objęci są obowiązkiem szkolnym.
32.
W trzech spośród sześciu państw członkowskich [22] współfinansowane działania zostały ograniczone przepisami do uczniów w wieku powyżej granicy obowiązku szkolnego (tj. 15 lub 16 lat) lub powyżej obowiązkowego poziomu wykształcenia, bez oceny potencjalnego zagrożenia grupy poza tą kategorią.
Ograniczenie to wynikało z faktu, iż działania skierowane do młodszych uczniów stanowią wyłączną kompetencję krajowych władz edukacyjnych.
W Zjednoczonym Królestwie, na przykład, w ramach zmiany PO wprowadzonej w 2004 r. grupa docelowa w zakresie zjawiska WPN, która pierwotnie obejmowała osoby w wieku od 13 do 17 lat, została ograniczona do osób w wieku od 16 do 18 lat, nieuczęszczających do szkoły, nieodbywających szkoleń i niezatrudnionych (NEETs).
Jednakże we Francji, mimo iż krajowe przepisy wyznaczają minimalny wiek 16 lat jako warunek przyjęcia do programu integracji społecznej (MGI), w pewnych przypadkach przyjmowano również uczniów poniżej tego wieku.
33.
Wprawdzie ograniczenie zapobiegawczych interwencji EFS do osób w wieku powyżej granicy obowiązku szkolnego można by uzasadnić odwołując się do wskaźników porzucania nauki na wyższym etapie edukacji, to jednak badania wykazują, że przyczyny WPN (takie jak nieobecności w szkole, trudności z nauką oraz problemy z zachowaniem) pojawiają się we wcześniejszych latach i że równie dużo uwagi należy poświęcić uczniom, którzy nie ukończyli jeszcze nauki w szkole, jeśli wskaźniki WPN mają zostać znacząco i trwale obniżone [23].
34.
Choć strategia lizbońska wezwała państwa członkowskie do obniżenia ich wskaźników WPN o połowę do 2010 r., to jednak przy wyznaczeniu tego celu nie poddano go żadnym badaniom empirycznym.
W dwóch z sześciu kontrolowanych państw członkowskich [24] władze krajowe do 2003 r. nie wyznaczyły żadnego konkretnego celu dla obniżenia wskaźnika WPN, ani w perspektywie rocznej, ani żadnej innej.
Co więcej, w przypadkach gdzie ustalono krajowe lub regionalne cele w zakresie obniżenia wskaźnika WPN, nie były one oparte na obiektywnie uzasadnionych podstawach [25].
Przykładowo, planowana w przypadku Anglii redukcja o 2 % do 2010 r. liczby osób w wieku od 16 do 18 lat nieuczęszczających do szkoły, nieuczestniczących w szkoleniach ani niezatrudnionych (co stanowi węższą grupę docelową niż ta odpowiadająca definicji Eurostatu) spowodowałaby jedynie niewielkie obniżenie wskaźnika WPN wynoszącego 18 % (2003 r.).
W konsekwencji, wyznaczony w strategii lizbońskiej cel obniżenia wskaźnika WPN o połowę do roku 2010 prawdopodobnie nie zostanie osiągnięty.
Czy środki przyznano najbardziej potrzebującym?
35.
We Francji niemożliwe było uzyskanie informacji o podstawie, na jakiej przydzielono na regiony oraz w ramach poszczególnych regionów środki EFS przeznaczone na działania związane ze zwalczaniem zjawiska WPN, brak było też uzasadnienia wysokości środków EFS przyznanych na te działania.
Brak było również wyraźnego i systematycznego powiązania pomiędzy najbardziej potrzebującymi regionami a liczbą uczniów uczestniczących poszczególnych regionach w programach związanych z kwestią WPN.
Podobnie w Hiszpanii (Andaluzja) ustalenie podstaw na jakich dokonywany był podział środków pomiędzy ministerstwa, gminy i organizacje non-profit możliwe było jedynie dla małej części jednego z dwóch poddziałań.
W Zjednoczonym Królestwie, w związku z tym że beneficjenci z tytułu WPN byli jedynie grupą docelową w ramach współfinansowanego przez EFS działania na rzecz integracji społecznej, finansowanie dla regionów nie było przydzielane na podstawie skali zjawiska WPN w danym regionie, lecz w oparciu o szerokie kryteria społeczno-ekonomiczne (zasadniczo, bezrobocie wśród młodzieży i niski poziom osiągnięć szkolnych) stosowane przez Komisję Europejską przy przyznawaniu państwom członkowskim finansowania w ramach Celu 3.
Jednakże na poziomie lokalnym obszarom geograficznym przyznawano priorytet finansowania na podstawie relatywnego poziomu osiągnięć edukacyjnych i warunków społecznych.
W przypadku realizowanego w Irlandii programu School Completion Programme finansowanie przyznano na podstawie kosztorysów propozycji, powiązanych z potrzebami uzasadnionymi wskaźnikami WPN w poszczególnych konsorcjach szkół.
36.
Tak więc w większości wypadków stracono okazję do wykorzystania dostępnych danych do precyzyjnego określenia "zagrożonej" populacji, a tym samym do lepszego formułowania, planowania i wdrożenia działań, prowadzącego do zwiększenia wydajności i skuteczności w wykorzystaniu środków.
Czy kierownictwo projektu osiągnęło maksymalizację efektów finansowania?
37.
W przypadku irlandzkiego programu School Completion Programme (patrz: załącznik 2 — Irlandia), na który składały się odrębne elementy projektu do zrealizowania, niektóre elementy zostały zarzucone lub zmienione bez decyzji podjętych na odpowiednim szczeblu, np. na szczeblu komitetu monitorującego programu ani też bez odpowiedniego rozważenia całościowego wpływu zmian na działanie.
Niemniej jednak w przypadku tego programu, a także jednego programu objętego kontrolą w Zjednoczonym Królestwie [26], ustanowienie konsorcjum lokalnych szkół, działającego na podstawie pisemnej umowy oraz korzystającego z pomocy koordynatora, stanowi nowatorską i wartą polecenia praktykę, odnoszącą pozytywny wpływ na skuteczne administrowanie projektami i programem.
38.
Wykryto również niedociągnięcia w procedurze wyboru projektów.
We Francji, procedura ta nie uwzględniała wskaźników porzucania nauki, a w ramach programu "MGI" pewne szkoły zostały wybrane bez wystarczającego uzasadnienia.
W Zjednoczonym Królestwie w przypadku trzech z ośmiu skontrolowanych projektów brak było dowodów na podjęcie jakichkolwiek działań następczych w odpowiedzi na pytania osób oceniających projekt oraz ich uwagi dotyczące wniosków projektowych.
Tego rodzaju niedociągnięcia są szczególnie istotne w sytuacji, w której konkurencja w procedurze selekcji była ograniczona: dwa z trzech wymienionych powyżej projektów były jedynymi kwalifkowalnymi ofertami zgłoszonymi w danym okresie na działania związane ze zwalczaniem zjawiska WPN.
39.
W dwóch państwach członkowskich zaobserwowano także dochodzące do dwóch lat opóźnienia we wdrażaniu działań związanych z WPN. Wynikały one, w przypadku Francji, z przedłużających się dyskusji z Komisją co do kwalifikowalności pewnych wydatków oraz wprowadzenia uregulowań finansowych i prawnych na szczeblu krajowym.
W przypadku Zjednoczonego Królestwa spowodowane one były z kolei niepewnością wśród beneficjentów co do grupy docelowej, jaka miała być objęta działaniami. Spowodowało to wolniejszy postęp we wszczynaniu projektów służących przeciwdziałania zjawisku WPN.
Potrzeba lepszego doboru indywidualnych beneficjentów
40.
W przypadku programów oferujących uczniom specjalne kursy [27], procedury selekcji oparte były zazwyczaj na osiąganych przez uczniów wynikach w nauce.
W przypadku innych środków obejmujących wachlarz współfinansowanych działań, dobór uczestników oparty był na prawdopodobieństwie porzucenia przez nich nauki.
Oceny te odbywały się zasadniczo na poziomie lokalnej administracji lub szkoły, jak choćby we Francji, gdzie uczniowie byli wybierani po przeprowadzeniu z nimi rozmowy.
W większości przypadków [28] kryteria oceny ryzyka i doboru uczniów, jeśli w ogóle były dostępne, nie były obiektywne i przejrzyste.
41.
W Niderlandach, choć przepisy wymagają, aby władze szkolne skupiły się na uczniach, co do których istnieje zwiększone ryzyko przedwczesnego porzucenia nauki, w praktyce wszyscy uczniowie spełniający minimalne wymagania zostali wybrani bez zastosowania priorytetów.
Co więcej, jakość i poziom szczegółowości akt uczniów były również zmienne, a niekiedy nieodpowiednie.
Ograniczenia w systemach informacji zarządczej i w dzieleniu się informacjami
42.
Zasadniczo, systemy informacji zarządczej dostarczające danych o osiąganych wynikach okazały się ograniczone lecz odpowiednie do założonych celów.
Niemniej jednak we Francji, w systemie ustanowionym dla działań związanych ze zjawiskiem WPN, z wyjątkiem oceny i selekcji projektów, występowały znaczące niedociągnięcia, które uniemożliwiały uzyskanie odpowiednich informacji zarządczych o realizacji działań.
Po pierwsze, z powodu powielających się, niedokładnych i/lub nieporównywalnych danych, organ zarządzający nie mógł precyzyjnie określić kwot finansowania z EFS przypadających na poszczególnych odbiorców.
Po drugie, niemożliwe było ustalenie rzeczywistej liczby uczniów biorących udział w projektach związanych z WPN w całym kraju ani też uzyskanie szczegółowych danych o powiązanych z nimi wydatkach.
Po kontroli organ zarządzający zapowiedział [29] opracowanie nowego narzędzia informatycznego, które będzie dostosowane do potrzeb nowego okresu programowania 2007–2013.
43.
Szczególną przeszkodą w ocenie potrzeb uczniów w przypadku Irlandii i Zjednoczonego Królestwa była kwestia dzielenia się informacjami pomiędzy szkołami podstawowymi, średnimi i instytucjami oświatowymi, a to ze względu na wymogi związane z ochroną danych.
W konsekwencji, niektóre szkoły nie miały informacji o profilu ryzyka rozpoczynających w nich naukę uczniów, mimo iż wiedza ta, gdyby była dostępna, ułatwiłaby integrację takich uczniów w środowisku szkolnym.
W Zjednoczonym Królestwie pewne dowody wskazują na brak dzielenia się informacjami na poziomie lokalnym.
Pomimo iż przepisy krajowe [30] wymagały zawierania pomiędzy rozmaitymi lokalnymi agencjami finansującymi porozumień o współpracy, okazało się, że porozumienia w sprawie dzielenia się danymi albo nie zostały zawarte, albo też nie funkcjonowały jak należy.
Tak więc szczegółowe informacje statystyczne w zakresie WPN, gromadzone na poziomie lokalnym, nie były dostępne dla władz oświatowych, które formułowały strategię i zatwierdzały finansowanie dla działań związanych z WPN.
Czy przeprowadzony został odpowiedni monitoring i ocena?
44.
Odpowiedzialność za należyte zarządzanie finansami w ramach działań współfinansowanych spoczywa na organie zarządzającym każdego PO.
Zgodnie z powyższym, organy zarządzające powinny, poprzez oceny, wizyty monitorujące oraz sprawozdania otrzymywane od organów wdrażających, określić na ile właściwe są przyjęte strategie, na ile działania prowadzone są zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami oraz na ile uzyskiwane rezultaty są odpowiednie.
45.
Na ogół organy wdrażające przeprowadziły w pewnym zakresie monitoring projektów w celu upewnienia się, że w projektach tych osiągane są wyznaczone cele.
Wystąpiły jednak trudności w koordynacji i rozpowszechnianiu informacji w Irlandii, gdzie wskutek braku komunikacji krzyżowej pomiędzy poszczególnymi jednostkami organu wdrażającego (Ministerstwa Edukacji i Nauki) dwie jednostki zamówiły równoległe badania, nie wiedząc nic wzajemnie o swoich zamówieniach.
Ponadto, choć organ wdrażający zamówił również badania w zakresie standaryzacji oceny ryzyka WPN, z inicjatywy tej nie uzyskano pełnej korzyści, gdyż wyniki badań nie zostały w dostatecznym stopniu rozpowszechnione wśród szkół i nie wpłynęły na diagnozowanie uczniów i procedury selekcji.
Sytuacja, która wystąpiła w Niderlandach, również nie była optymalna: poszczególne szkoły odrębnie zamawiały i finansowały podobne badania i projekty rozwojowe dotyczące WPN.
46.
Głównym wyzwaniem stojącym przed władzami państw członkowskich przy ocenie wpływu na wskaźnik WPN takich współfinansowanych przez EFS programów i działań jest trudność związana z uwzględnianiem efektu wywoływanego przez krajowe i lokalne inicjatywy edukacyjne oraz przez czynniki zewnętrzne, takie jak poziom zatrudnienia i warunki społeczne.
Na przykład w przypadku działania realizowanego w Zjednoczonym Królestwie władze krajowe nie uznawały wykorzystania EFS za znaczący czynnik w porównaniu do działań finansowanych ze środków krajowych, a w Niderlandach wiele projektów wdrażanych przez szkoły zawierało elementy które nie były współfinansowane z EFS, co sprawia, iż oszacowanie wspólnotowej wartości dodanej staje się praktycznie niemożliwe.
47.
Z reguły [31] śródokresowe oceny PO zawierały niewiele danych liczbowych świadczących o wpływie wywieranym w państwach członkowskich przez działania współfinansowane z EFS, co spowodowane było tym, iż uprzednio nie przewidziano konkretnych wskaźników wpływu w zakresie WPN.
Z tego powodu nie było zatem możliwe ustalenie, czy obrany kierunek i strategia stanowią najwydajniejszy i najskuteczniejszy sposób przeciwdziałania zjawisku WPN.
Przykładowo włączenie grupy docelowej WPN do wielokierunkowego działania z wieloma grupami docelowymi, jak miało to miejsce w Zjednoczonym Królestwie, nie ułatwiło gromadzenia danych kontrolnych oraz oceny działań w zakresie WPN.
W konsekwencji władze krajowe były w stanie dostarczyć jedynie analizę współfinansowanych działań w przypadku małej grupy zamkniętych projektów wspierających osoby w wieku od 13 do 17 lat, zagrożone utratą motywacji, finansowanych bezpośrednio przez regionalne biura rządowe z pominięciem pośredników.
48.
W Irlandii i w Portugalii zlecono specjalne badania służące ocenie realizacji działań zmierzający do zwalczania WPN prowadzonych w każdym z tych krajów.
Inicjatywa taka jest, oczywiście, pożyteczna.
Niestety, w obu przypadkach, choć na podstawie zaleceń wprowadzono zmiany, brak szczegółowej analizy wniosków i zaleceń przez władze krajowe oznacza, że ocena słuszności tych zmian przez Trybunał była niemożliwa.
49.
Niedociągnięcia te zmniejszają wartość dodaną jaką — w postaci wsparcia przy podejmowaniu decyzji zarządczych — oferuje właściwie przeprowadzony proces oceny.
Niemniej jednak pożyteczną innowacją w procesie oceny w Irlandii było wprowadzenie wymogu, aby w ramach projektów przeprowadzana była samoocena i ewaluacja, zawierająca zarówno dane statystyczne dotyczące poprawy wskaźników WPN, jak i jakościowych efektów odczuwanych podczas realizacji projektu.
Podobny stan rzeczy panował w Zjednoczonym Królestwie, gdzie nie tylko wszystkie projekty były objęte obowiązkiem sporządzenia samooceny końcowej, ale w przypadku jednego projektu [32] zgromadzono dane wyjściowe na temat uczestników, stanowiące podstawę do pomiaru ich potrzeb i porównań z przyszłymi osiągnięciami.
50.
Ogólnie, wartość dodana takich działań, korzystających ze wsparcia wspólnotowego, poza środkami finansowymi zasadza się w tym, iż umożliwiają one, zgodnie z zasadą partnerstwa funduszy strukturalnych, pobudzanie zaangażowania lokalnych podmiotów i reagowanie na indywidualne potrzeby społeczności.
Na przykład w Niderlandach i w Irlandii projekty współfinansowane przez EFS, poprzez ustanowienie konsorcjów, tymczasowych stowarzyszeń, punktów kontaktowych oraz wykorzystanie stron internetowych, stworzyły zachętę do komunikacji i koordynacji pomiędzy szkołami i innymi lokalnymi podmiotami.
Po drugie, działania takie mogą nadać kierunek i podwyższyć priorytet związany z osiągnięciem wspólnych celów polityki UE, takich jak obniżenie o połowę wskaźnika WPN do roku 2010.
Wreszcie, mogą one potencjalnie zwiększyć w Unii Europejskiej świadomość tego, że problem młodych ludzi porzucających naukę dotyka całej gospodarki.
WNIOSKI I ZALECENIA
51.
W odniesieniu do postawionych pytań kontrolnych Trybunał ustala i zaleca, co następuje.
a) Czy Komisja wypełniła swoją rolę zarządczą w odniesieniu do należytego zarządzania finansami w zakresie środków EFS przeznaczonych na ten obszar?
52.
Aby wypełnić swoją rolę zarządczą, Komisja, bądź to poprzez lepsze wykorzystanie obecnie otrzymywanych informacji, bądź to poprzez dodatkowe działania monitorujące, musi uzyskać racjonalną pewność, że w państwach członkowskich w praktyce realizowane jest należyte zarządzanie finansami.
W zakresie zarządzania działaniami służącymi zwalczaniu zjawiska WPN nie zostało to dostatecznie jasno wykazane (patrz: pkt 13–17).
Komisja powinna w koniecznych przypadkach udzielić wskazówek państwom członkowskim, tak aby zapewniona była wydajność, skuteczność i oszczędność finansowania wspólnotowego.Komisja powinna upewnić się co do tego, czy systemy zarządcze państw członkowskich odpowiadają przepisom wspólnotowym i czy są one zgodne z zasadą oszczędności, wydajności i skuteczności.
53.
W ramach kontroli Trybunału w zakresie procedur zarządczych dotyczących wyboru i realizacji działań służących zwalczaniu WPN zbadano procedury zarządcze i podkreślono zarówno ich mocne, jak i słabe strony, które wpływają na wartość uzyskiwaną ze środków wspólnotowych.
Uwagi te dotyczą następujących pytań kontrolnych.
b) Czy przyznanie finansowania było poprzedzone odpowiednią analizą spodziewanych korzyści gospodarczych?
54.
W większości przypadków władze państw członkowskich przyznały finansowanie z EFS bez przeprowadzenia odpowiedniej analizy bieżącej sytuacji oraz spodziewanych lub zamierzonych wyników.
Ponadto w większości przypadków państwa członkowskie nie były w stanie dostatecznie uzasadnić poziomu finansowania przydzielonego na działania służące zwalczaniu zjawiska WPN.
Niemniej jednak w przypadku jednego programu finansowanie było bezpośrednio powiązane z uzasadnionymi potrzebami wynikającymi ze wskaźnika WPN odnotowanego w szkołach (patrz pkt 18–25).
Władze państw członkowskich powinny przeprowadzić analizę oczekiwanych korzyści gospodarczych, zawierającą udokumentowane i uzasadnione wyjaśnienie poziomu finansowania przydzielonego na obszary lub działania priorytetowe.
c) Czy beneficjenci zostali wyselekcjonowani a środki przyznane na podstawie określonych potrzeb stron oraz w racjonalny i ekonomiczny sposób?
55.
Zdolność poszczególnych państw członkowskich do oszacowania wielkości populacji objętej podejmowanymi przez nie działaniami była znacząco różna.
Różnice w możliwościach ilościowego określenia potrzeb występowały także pomiędzy regionami.
Stosowanie różnych definicji WPN w poszczególnych państwach członkowskich nie ułatwiło geograficznego ukierunkowania pomocy ani pomiaru wpływu podejmowanych inicjatyw.
Na szerszą skalę starania zmierzające do przyjęcia definicji Eurostatu stanowiłyby wsparcie dla działań Wspólnoty na rzecz zwalczenia zjawiska WPN (patrz: pkt 26–34).
W celu doprowadzenia do zamierzonego długoterminowego obniżenia skali zjawiska WPN państwa członkowskie powinny nadal monitorować swoje osiągnięcia w zwalczaniu tego zjawiska poprzez odwołanie się do definicji ze strategii lizbońskiej, uzgodnionej przez szefów państw lub rządów.
Racjonalne roczne cele obniżenia wskaźnika WPN pomogłyby w osiągnięciu celu wyznaczonego przez Radę Europejską.
56.
Państwa członkowskie nie zawsze przydzielały środki wspólnotowe na różne działania i regiony proporcjonalnie do ich potrzeb lub poziomu zjawiska WPN lub na podstawie, którą można jasno uzasadnić (patrz: pkt 35–36).
W celu maksymalizacji potencjalnego efektu uzyskiwanego z finansowania władze krajowe odpowiedzialne za przydzielanie środków wspólnotowych powinny zapewnić ich przyznanie w oparciu o obiektywne i relewantne kryteria.
d) Czy projekty były realizowane w sposób maksymalizujący efekt finansowania w zakresie konkretnych celów danych działań oraz ogólnego celu związanego z przeciwdziałaniem zjawisku WPN?
57.
Pewne niedociągnięcia wykryto w procedurach podejmowania decyzji w sprawie selekcji programów, w procedurach doboru poszczególnych uczniów, a także w zakresie dzielenia się informacjami o zjawisku WPN pomiędzy organizacjami zarządzającymi i projektami.
Z drugiej strony, napotkano pewne nowatorskie praktyki, takie jak zawiązywanie konsorcjów przez lokalne szkoły w celu wspólnego przeciwdziałania zjawisku WPN (patrz: pkt 37–43).
Poprzez standardowe zastosowanie oceny ryzyka WPN właściwe władze powinny zapewnić przestrzeganie odpowiednich procedur selekcji projektów oraz obiektywny i analogiczny we wszystkich projektach dobór poszczególnych beneficjentów działań.Porozumienia w sprawie dzielenia się danymi powinny zostać zawarte i wdrożone, w zakresie dozwolonym prawem, pomiędzy wszystkimi organizacjami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie zjawisku WPN na szczeblu lokalnym i krajowym.
e) Czy w państwach członkowskich prowadzono odpowiedni monitoring i ocenę, tak aby zapewniona była skuteczność działań wobec wyznaczonych celów?
58.
W większości przypadków organy wdrażające przeprowadziły w pewnym zakresie monitoring projektów w celu upewnienia się, że w projektach tych osiągane są wyznaczone cele.
Występował jednak brak koordynacji i rozpowszechniania wyników badań nad zjawiskiem WPN zarówno wewnątrz poszczególnych państw członkowskich, jak i pomiędzy nimi, co pociągało za sobą uzyskiwanie niedostatecznych korzyści z finansowania.
Pożyteczną innowacją wprowadzoną w dwóch państwach członkowskich był wymóg przeprowadzania samooceny w ramach projektów, z ilościowym i jakościowym określeniem wpływu wykonanych działań.
Niemniej jednak ogólne oceny programów operacyjnych dostarczały zazwyczaj niewiele informacji o wynikach lub efektach działań służących zwalczaniu zjawiska WPN (patrz: pkt 44–50).
59.
Środki z EFS stanowią mały wkład finansowy do całościowych nakładów na zasoby ludzkie w państwach członkowskich.
W celu maksymalizacji efektu wywoływanego przez te środki należy zatem przydzielać je z zachowaniem ostrożności w obszarach, w których istnieją szczególne potrzeby, a wspólnotowa wartość dodana może zostać jasno wykazana.
Przeciwdziałanie wczesnemu porzucaniu nauki jest jednym z takich obszarów.
Jednak to, w jaki sposób takie finansowanie może się najlepiej przyczynić do obniżenia skali WPN, zależy od specyficznych potrzeb poszczególnych państw członkowskich, od istnienia racjonalnej i wspierającej polityki krajowej oraz od sposobu wykorzystania funduszy.
60.
Jeśli EFS ma być skutecznym narzędziem dla osiągnięcia celów strategii lizbońskiej w zakresie przeciwdziałania zjawisku WPN, to musi on być stosowany w połączeniu z dobrze przemyślanymi strategiami, pozwalającymi na zaspakajanie priorytetowych potrzeb i ukierunkowanie działań na konkretne cele operacyjne.
Ponadto przy jego wykorzystaniu należy stosować zasady dobrej praktyki zarządczej zgodnej z ogólnie przyjętymi standardami zarządzania efektywnością (patrz: pkt 18–50).
Zważywszy na to, jak ważna w kontekście zjawiska wczesnego porzucania nauki jest dobra praktyka zarządcza w obszarze diagnostyki, ukierunkowania działań, przydziału środków i oceny, Komisja, we współpracy z władzami krajowymi, powinna ułatwić rozwój i upowszechnienie najlepszej praktyki w tych obszarach, tak aby został zwiększony efekt uzyskiwany dzięki finansowaniu wspólnotowemu.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes [1] Wczesne porzucanie nauki zdefiniowano w odniesieniu do liczby ludzi w wieku od 18 do 24 lat, z wykształceniem na poziomie gimnazjum lub niższym, którzy nie kształcą się ani nie uczestniczą w szkoleniach.
[2] Eurostat, Badanie rynku pracy.
[3] Niższy stopień szkolnictwa średniego lub drugi stopień szkolnictwa podstawowego.
Treść nauczania na tym etapie opracowana jest zazwyczaj tak, aby uzupełnić naukę na poziomie podstawowym, która rozpoczęła się na poziomie ISCED 1.
W wielu, jeśli nie w większości, państw celem jest stworzenie podstaw do kształcenia ustawicznego i rozwoju ludzkiego.
Programy na tym poziomie oparte są zazwyczaj na podziale przedmiotowym, nauczyciele są bardziej wyspecjalizowani, częściej też lekcje prowadzone są przez kilku różnych nauczycieli, zależnie od obszaru ich specjalizacji.
To na tym etapie wpajane są podstawowe umiejętności.
Koniec tego etapu często zbiega się z końcem obowiązku szkolnego, jeśli takowy istnieje.
[] Wczesne porzucanie nauki zdefiniowano w odniesieniu do liczby ludzi w wieku od 18 do 24 lat, z wykształceniem na poziomie gimnazjum lub niższym, którzy nie kształcą się ani nie uczestniczą w szkoleniach.
[4] Według sprawozdania Komisji z 2002 r. Europejskie standardy w dziedzinie edukacji i szkoleń: nawiązanie do posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie, ówczesna średnia w UE wynosiła 19 %.
Sprawozdanie to stwierdzało, że w celu rozwiązana tego problemu podejmowanych było wiele działań (doradztwo edukacyjne, systemy wczesnego ostrzegania i prewencji, indywidualne inicjatywy wsparcia dla grup ryzyka i działania na rzecz zróżnicowania treści i formy nauczania).
[5] Decyzja Rady 2002/177/WE (Dz.U. L 60 z 1.3.2002, str. 60).
[6] COM(2005) 549 z dnia 30 listopada 2005 r., str. 19.
[7] Sprawozdanie Komisji w sprawie Europejskich standardów w dziedzinie edukacji i szkoleń: Nawiązanie do posiedzenia Rady Europejskiej w Lizbonie, COM(2002) 629 wersja ostateczna z dnia 20 listopada 2002 r. (nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym).
[8] Dz.U. L 161 z 26.6.1999, str. 1.
[9] Dz.U. L 63 z 3.3.2001, str. 21.
[10] Artykuły 34 ust. 1 lit. c) oraz 37.
[11] Opinia nr 2/2005 w sprawie propozycji rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004) 492 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.)
(Dz.U. C 121 z 20.5.2005, str. 14).
[12] Komunikat Komisji: Wytyczne dla programowania w okresie 2000–2006, Część 2: C: zwiększanie możliwości zdobycia zatrudnienia, wspieranie umiejętności i mobilności poprzez kształcenie ustawiczne, 1 lipca 1999 r.
[13] Gospodarka UE: Przegląd za rok 2004, dokument roboczy Komisji, SEC(2004) 1368 z dnia 26 października 2004 r., punkt 4.1.
"Brak jest mocnych dowodów na to, że edukacja wpływa na łączną stopę zatrudnienia… częściowo dlatego, iż badacze nie mieli dostępu do danych…dotyczących kompetencji funkcjonalnych, w przeciwieństwie do danych dotyczących lat nauki.
Z drugiej strony, zachęcanie większej liczby ludzi do uzyskania wykształcenia na poziomie wyższej szkoły średniej (liceum) spowodowałoby pewne wyrównanie rozkładu umiejętności… i mogłoby pociągnąć za sobą korzystny długoterminowy efekt na zatrudnienie".
[14] Hiszpania (Andaluzja), Francja, Portugalia, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo.
[15] W niektórych przypadkach kwoty te są szacunkowe, w związku z niedostępnością dokładnych danych dla działań w zakresie zjawiska WPN.
[16] Wydatki rzeczywiste tylko dla okresu 2000–2002.
[17] Wydatki rzeczywiste tylko dla okresu 2000–2001.
[18] Hiszpania, Francja, Portugalia i Zjednoczone Królestwo.
[19] Improving Student retention and Achievement, P. Martinez, 2001, Learning and Skills Development Agency.
[20] Hiszpania (Andaluzja), Francja, Portugalia i Zjednoczone Królestwo.
[21] Źródło: DfES Statistical Service.
[22] Hiszpania, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo.
[23] Constructions sociales des absentéďsmes et des décrochages scolaires en France et en Angleterre, marzec 2003 r., sprawozdanie dla Dyrekcji Rozwoju i Przygotowania Programów w Ministerstwie Edukacji we Francji opracowane przez "Le Laboratoire de recherches sociales en éducation et formation — FARSEF — Observatoire Européen de la Violence Scolaire".
[24] Hiszpania (Andaluzja) oraz Niderlandy.
[25] Irlandia, Francja i Zjednoczone Królestwo.
[26] Youth Inc.
[27] Portugalia i Hiszpania (Andaluzja i Katalonia).
[28] Irlandia, Francja, Niderlandy i Zjednoczone Królestwo.
[29] Pismo Ministra Zatrudnienia, Pracy i Spójności Społecznej z 6 sierpnia 2004 r.
[30] Okólnik z dnia 3/ 6 marca 2003 r. wydany przez Learning and Skills Council i zatytułowany Strategic Area Reviews.
[31] Hiszpania, Francja, Niderlandy, Portugalia i Zjednoczone Królestwo.
[32] Future Train.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 2/2006 dotyczące rezultatów projektów finansowanych w ramach TACIS Federacji Rosyjskiej, wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 000/01)
SPIS TREŚCI
SKRÓTY
I–VII STRESZCZENIE
1–16 WSTĘP
1–8 Program TACIS
9 TACIS w Federacji Rosyjskiej
10–11 UE i Federacja Rosyjska
12–16 Zakres kontroli i podejście kontrolne
17–53 UWAGI
18–19 Cele nieosiągnięte lub osiągnięte tylko częściowo
20–22 Ramy programowania
23–34 Identyfikacja projektu i planowanie
23–24 Słabe stosowanie systemu zarządzania cyklem projektowym
25 Długie planowanie projektów
26–28 Nierealistyczne założenia i cele
29–31 Niedokładne cele lub ich brak
32–34 Nieudany wybór i małe zaangażowanie beneficjentów
35–38 Finansowanie projektu
35–36 Problemy związane z określaniem rozmiaru projektu
37–38 Rzadko występujące współfinansowanie krajowe
39–49 Realizacja projektów
39–40 Opóźnienia w realizacji
41 Działania kontrahentów były na ogół zadowalające
42 Nieskuteczne komitety sterujące
43–46 Niewykorzystanie sprzętu do celów projektu
47 Niemożliwe dokonywanie zakupów zwolnionych z VAT od dostawców krajowych
48–49 Dobre wyniki monitorujących
50–53 Upowszechnianie, trwałość i ewaluacja
50–51 Słabe upowszechnianie
52 Niska trwałość
53 Brak ewaluacji
54–56 WNIOSKI I ZALECENIA
54–55 Wnioski
56 Zalecenia
Odpowiedzi Komisji
SKRÓTY
CBC Współpraca przygraniczna
WNP Wspólnota Niepodległych Państw
EuropeAid Biuro Współpracy EuropeAid
WPI Wieloletni program indykatywny
PCA Porozumienie o partnerstwie i współpracy
PCM Zarządzanie cyklem projektowym
RELEX DG ds. Stosunków Zewnętrznych
MŚP Małe i średnie przedsiębiorstwa
TACIS Pomoc Techniczna dla Wspólnoty Niepodległych Państw
ToR Zakres wymagań i obowiązków
STRESZCZENIE
I. W latach 1991–2006 Unia Europejska przeznaczyła ponad 7000 mln euro na program TACIS [1] mający wspierać nowo utworzoną Wspólnotę Niepodległych Państw (WNP) po rozpadzie Związku Radzieckiego.
Celem tego programu było i nadal jest wspieranie przejścia do gospodarki rynkowej i wzmocnienie demokracji i państwa prawa w krajach beneficjentach.
Departamenty Komisji Europejskiej opracowują nowe pojęcie i podstawę prawną tej pomocy od 2007 r. (patrz: pkt 1–8).
II.
Federacja Rosyjska jest największym beneficjentem programu TACIS, który otrzymał ok. 40 % całości środków przewidzianych w tym programie.
Łącznie z programu TACIS dla Federacji Rosyjskiej przeznaczano ok. 200 mln euro rocznie.
Celem TACIS jest pomoc w stwarzaniu warunków dla wzrostu gospodarczego i wypracowaniu rzeczywistego partnerstwa między Federacją Rosyjską i UE (patrz: pkt 9–11).
III.
Celem kontroli Trybunału była ocena, czy Komisja zarządzała projektami TACIS w Federacji Rosyjskiej w sposób zapewniający ich skuteczność.
Trybunał zbadał 29 umów (projektów) z 275 podpisanych w 2000 r. lub później, wygasających przed końcem 2003 r., tj. najnowsze projekty, których trwałość mogła zostać oceniona.
Projekty te były finansowane w ramach programów działań 1997–2000 i zrealizowane głównie w 2002 i 2003 r.
Skontrolowane umowy opiewały na łączną kwotę 56 mln euro z całości 109 mln euro (patrz: pkt 12–16).
IV.
Trybunał stwierdził, że w dziewięciu skontrolowanych projektach osiągnięto zakładane cele.
W ośmiu przypadkach cele zostały spełnione częściowo, zaś w dwunastu przypadkach nie zostały osiągnięte.
Rezultaty pięciu projektów były trwałe.
Mając na uwadze powyższe wyniki kontroli, które wskazują na niską efektywność wykorzystania środków z TACIS, Trybunał nie może pozytywnie ocenić realizacji projektów TACIS w Federacji Rosyjskiej.
Pomimo to kontrola wykazała, że działania kontrahentów i monitorujących były zgodne z postanowieniami umownymi (patrz: pkt 55).
V. Trybunał stwierdził, że Komisja dysponowała kompleksowymi systemami programowania.
Proces programowania trwał jednak długo i pomimo starań Komisji rzeczywisty dialog między Komisją a rosyjskimi władzami i beneficjentami nie został nawiązany.
W efekcie w niektórych przypadkach władze rosyjskie przyjęły pomoc, o którą końcowi beneficjenci w istocie nie zabiegali, co miało negatywny wpływ na skuteczność projektów (patrz: pkt 20–22).
VI.
Zgodnie z pozostałymi uwagami cele projektów były czasami nieprecyzyjne i niemierzalne lub ich brakowało, zaś niekiedy związane z nimi założenia — nierealistyczne (patrz: pkt 26–31).
W niektórych przypadkach wybór i zaangażowanie beneficjentów zostały ocenione negatywnie (patrz: pkt 32–34).
Pojawiły się problemy związane z określaniem rozmiaru projektu.
W niektórych przypadkach indywidualne luźno ze sobą powiązane projekty łączono w jeden zakres wymagań i obowiązków.
Współfinansowanie niemal nie występowało (patrz: pkt 37 i 38).
W dwunastu przypadkach (z 29) wystąpiły poważne opóźnienia w realizacji, ale decentralizacja odpowiedzialności na rzecz przedstawicielstwa przyczyniła się do większej skuteczności procedur zarządzania projektem (patrz: pkt 39 i 40).
Komitety sterujące nie działały prawidłowo.
Sprzęt na ogół nie był wykorzystywany do celów projektu (patrz: pkt 43–46).
Nie przeprowadzono oceny ex post (ewaluacji) wpływu projektów (patrz: pkt 48 i 53).
VII.
Trybunał formułuje następujące zalecenia (patrz: pkt 56):
- całość planowania programów działań zewnętrznych powinna opierać się na rzeczywistym dialogu między Komisją i beneficjentami.
Finansowaniem powinny być objęte wyłącznie projekty posiadające jasne cele, wspólne dla Komisji i beneficjentów,
- w celu poprawy funkcjonowania swoich systemów Komisja powinna stosować zarządzanie cyklem projektowym oraz — w odpowiednich przypadkach — matrycę logiczną, a także unikać łączenia małych projektów, którym przyświecają różne cele i które posiadają różnych beneficjentów,
- Komisja powinna realistycznie ocenić w fazie planowania potencjalną trwałość projektów, zapewnić przeprowadzenie oceny ex post lub ewaluacji zakończonych projektów, aby określić dobrą i złą praktykę, a także upowszechniać informacje o projektach i ich rezultatach.
WSTĘP
Program TACIS
1.
Po rozpadzie Związku Radzieckiego Unia Europejska przygotowała dla krajów nowo utworzonej Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) program pomocy technicznej.
Celem tego programu pod nazwą TACIS było wspieranie przejścia do gospodarki rynkowej i wzmocnienie demokracji i państwa prawa w krajach beneficjentach.
2.
Na podstawie dwóch rozporządzeń Rady [2] obejmujących okres 1991–1999, przeznaczono ok. 4221 mln euro na pomoc krajom partnerskim, którymi są Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Federacja Rosyjska, Gruzja, Kazachstan, Kirgistan, Mołdowa, Mongolia, Tadżykistan, Turkmenistan, Ukraina i Uzbekistan.
W obecnie obowiązującym rozporządzeniu Rady [(WE, Euratom) nr 99/2000 z dnia 29 grudnia 1999 r. [3]] na pomoc w ramach TACIS w okresie od 2000 do 2006 r. przewidziano 3138 mln euro.
Departamenty Komisji Europejskiej opracowują nowe pojęcie i podstawę prawną tej pomocy od 2007 r.
3.
Celem TACIS jest przekazanie specjalistycznej wiedzy poprzez pomoc techniczną, włącznie z przygotowywaniem analiz, sporządzaniem planów oraz udzielaniem porad i prowadzeniem szkoleń.
Konsultanci z państw UE pracują z beneficjentami, aby przekazać im specjalistyczną wiedzę i umiejętności, które powinny zostać dalej wykorzystane w kolejnych projektach przez inne organizacje w kraju będącym beneficjentem programu.
Pomoc jest finansowana w formie płatności z budżetu wspólnotowego bezpośrednio na rzecz kontrahentów europejskich udzielających pomocy technicznej.
4.
Oprócz rozporządzenia Rady (patrz: pkt 2) stosunki między Unią Europejską i państwami będącymi beneficjentami TACIS opierają się na porozumieniach o partnerstwie i współpracy między UE, państwami członkowskimi i poszczególnymi państwami partnerskimi.
Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych (RELEX) odpowiada za programowanie TACIS we współpracy z krajami partnerskimi.
Wdrożenie programu TACIS jest następnie określane w wieloletnich krajowych lub regionalnych dokumentach strategicznych oraz wieloletnich programach indykatywnych (WPI) (zarówno dla programu krajowego, jak i regionalnego czy obejmującego wiele krajów).
Przed ustanowieniem WPI Komisja musi omówić priorytety z Komitetem ds. Pomocy na rzecz Wspólnoty Niepodległych Państw (Komitet ds. TACIS) [4].
5.
Biuro Współpracy (EuropeAid) obecnie przekształca WPI w roczne lub dwuletnie programy działań w porozumieniu z krajowymi koordynatorami TACIS, właściwymi ministerstwami i innymi organizacjami w krajach będących beneficjentami oraz po wewnętrznej konsultacji w Komisji.
Komitet ds. TACIS wydaje opinie w sprawie treści programów działań włącznie z listą projektów.
Tym dokumentom towarzyszą memoranda finansowania (umowy między UE i krajami będącymi beneficjentami w sprawie projektów, które mają być sfinansowane) oraz dokumenty dotyczące planowania poszczególnych projektów (zakres wymagań i obowiązków, ToR).
Program Współpracy Przygranicznej TACIS (CBC) oraz działania TACIS na rzecz bezpieczeństwa jądrowego ujęte są w poszczególnych dokumentach strategicznych oraz programach indykatywnych i programach działań.
6.
Planowanie działań TACIS powinno opierać się na dialogu.
Oznacza to, że Komisja i państwa będące beneficjentami powinny uzgadniać priorytety i projekty na wszystkich poziomach programowania i etapach identyfikacji projektów.
Stąd też wszystkie wspomniane powyżej dokumenty, począwszy od WPI po zakres wymagań i obowiązków, powinny być uzgadniane i podpisywane przez przedstawicieli Komisji i krajów będących beneficjentami.
7.
Na EuropeAid spoczywa ogólna odpowiedzialność za zarządzanie cyklem projektowym, od identyfikacji projektu po jego ocenę wstępną, finansowanie, realizację i ewaluację.
8.
W 2000 r. Komisja rozpoczęła głęboką reformę zarządzania programami pomocy zewnętrznej [5].
Głównym celem jest znacząca poprawa tempa i jakości zewnętrznej pomocy WE.
Kluczowym elementem tej reformy była szeroka decentralizacja zadań i zakresu odpowiedzialności w obszarze zarządzania pomocą na rzecz przedstawicielstw Komisji.
W efekcie tej decentralizacji przedstawicielstwa stały się odpowiedzialne za przygotowywanie projektów, zawieranie umów oraz ich realizację od strony finansowej i technicznej.
Rola centrali w Brukseli zmieniła się z bezpośredniego zarządzania projektami na monitorowanie i wspieranie przedstawicielstw.
TACIS w Federacji Rosyjskiej
9.
Federacja Rosyjska jest największym beneficjentem programu TACIS, który otrzymał ok. 40 % wszystkich środków przewidzianych w tym programie.
Łącznie ok. 200 mln euro rocznie przeznaczano z programu TACIS dla Federacji Rosyjskiej.
UE i Federacja Rosyjska
10.
Polityka Unii Europejskiej wobec Federacji Rosyjskiej obejmuje następujące działania: wspieranie praworządności poprzez budowanie skutecznych instytucji, jak i efektywnej władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej; poprawę klimatu inwestycyjnego; wspieranie harmonizacji prawa krajowego z prawem UE oraz współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, ochronę środowiska i bezpieczeństwo jądrowe.
Działania te powinny przyczynić się do stworzenia warunków do wzrostu gospodarczego w Federacji Rosyjskiej oraz wypracowania rzeczywistego partnerstwa z UE.
11.
Porozumienie o partnerstwie i współpracy między Unią Europejską i Federacją Rosyjską reguluje stosunki polityczne, gospodarcze i kulturalne między UE i Federacją Rosyjską.
Porozumienie to zostało podpisane w 1994 r. i weszło w życie dnia 1 grudnia 1997 r. początkowo na 10 lat.
Komisja i władze rosyjskie przygotowują nowy instrument, który ma obowiązywać po wygaśnięciu tego porozumienia.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
12.
Celem kontroli Trybunału była ocena, czy Komisja zarządzała projektami TACIS w Federacji Rosyjskiej w sposób zapewniający ich skuteczność.
W tym celu Trybunał zbadał kilka projektów, aby określić: i) stopień, w którym cele projektów zostały osiągnięte; oraz ii) trwałość projektów.
Prowadzona przez Trybunał kontrola objęła poszczególne etapy systemu zarządzania cyklem projektowym Komisji: programowanie, identyfikację projektu i planowanie, finansowanie, realizację projektu i jego ewaluację.
13.
Ponieważ kontrola przebiegała na poziomie projektu, ocena procesu programowania została ograniczona do aspektów, które miały bezpośredni wpływ na planowanie skontrolowanych projektów.
Kontrola nie objęła ogólnych niemierzalnych celów politycznych projektów.
14.
W ramach tej kontroli Trybunał współpracował z rosyjską izbą obrachunkową (RIO).
RIO przeprowadziła równoległą kontrolę projektów TACIS po stronie odpowiednich rosyjskich władz.
Raport RIO zostanie opublikowany na początku 2006 r.
15.
Trybunał zbadał 29 umów (projektów) z 275 podpisanych w 2000 r. lub wcześniej, wygasających przed końcem 2003 r., a które były najnowszymi projektami, których trwałość mogła zostać oceniona.
Projekty te były finansowane w ramach programów działań 1997–2000 i zrealizowane głównie w 2002 i 2003 r.
Skontrolowane umowy opiewały na kwotę ponad 56 mln euro z całości wynoszącej 109 mln euro [6].
Projekty dotyczące bezpieczeństwa jądrowego oraz projekty programu współpracy przygranicznej TACIS (CBC) zostały wyłączone z kontroli, ponieważ Trybunał opublikował sprawozdania specjalne z kontroli przeprowadzonych w tych obszarach w 1998 r. [7]. (formułując dalsze uwagi w sprawozdaniu rocznym za rok 2000) oraz w 2001 r.
16.
Skontrolowane projekty objęły różne rodzaje i obszary działań.
Oprócz wielkich projektów TACIS o budżecie co najmniej 2 mln euro, kontrola objęła trzy małe projekty Bistro [9], trzy drobne kontynuacje wcześniejszych projektów oraz jedną umowę na sporządzenie studium wykonalności.
UWAGI
17.
W większości projektów napotkano problemy w trakcie jednej lub więcej faz cyklu projektowego.
Problemy te zostały omówione poniżej.
W tabeli 1 wskazana została liczba projektów dotkniętych głównymi problemami wykrytymi w trakcie kontroli.
Tabela 1
Liczba projektów, w których wystąpiły ważniejsze problemy wykryte podczas kontroli
_BAR_ Liczba projektów, w których występowały problemy _BAR_ Liczba projektów, w których nie występowały problemy _BAR_
Łączna liczba skontrolowanych projektów = 29 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Identyfikacja i planowanie projektu
Długie planowanie projektu _BAR_ 8 _BAR_ 21 _BAR_
Nierealistyczne założenia _BAR_ 12 _BAR_ 17 _BAR_
Nierealistycznie cele _BAR_ 9 _BAR_ 20 _BAR_
Niedokładne cele lub ich brak _BAR_ 16 _BAR_ 13 _BAR_
Nieudany wybór i słabe zaangażowanie beneficjentów _BAR_ 11 _BAR_ 18 _BAR_
Finansowanie projektu
Niejasne określenie rozmiaru projektu _BAR_ 8 _BAR_ 21 _BAR_
Realizacja projektu
Opóźnienia w realizacji _BAR_ 12 _BAR_ 17 _BAR_
Problemy z działaniami kontrahentów _BAR_ 6 _BAR_ 23 _BAR_
Nieskuteczne monitorowanie _BAR_ 3 _BAR_ 26 _BAR_
Cele nie zostały osiągnięte lub zostały osiągnięte tylko częściowo _BAR_ 12/8 _BAR_ 9 _BAR_
Nieokreślone lub nieprzestrzegane uwarunkowania _BAR_ 8 _BAR_ 21 _BAR_
Upowszechnianie i trwałość
Słabe upowszechnianie _BAR_ 17 _BAR_ 12 _BAR_
Niska trwałość _BAR_ 24 _BAR_ 5 _BAR_
Brak ewaluacji _BAR_ 27 _BAR_ 2 _BAR_
Cele nieosiągnięte lub osiągnięte tylko częściowo
18.
Cele dziewięciu projektów zostały w pełni osiągnięte.
W ośmiu przypadkach cele zostały spełnione częściowo, zaś w dwunastu przypadkach nie zostały osiągnięte.
Ramka 1Jeden z projektów miał kilka celów szczegółowych.
Jednym z nich było zapewnienie harmonizacji przepisów UE i Federacji Rosyjskiej określających kategorie dróg.
Taki cel nie mógł zostać osiągnięty, ponieważ nie ma takich unijnych norm.
W drugim przypadku projekt miał umożliwić przeprowadzenie badań porównawczych materiałów drogowych poprzez wyposażenie rosyjskiej agencji w stosowny sprzęt.
Sprzęt został dostarczony, ale w dwa lata od zakończenia projektu nie został jeszcze wykorzystany.
Trzeci cel, którym było szkolenie pracowników beneficjenta, został anulowany w trakcie realizacji projektu.
19.
Najczęściej swoje cele osiągały najlepiej małe projekty, w których były one dobrze i jasno określone.
Podobnie, projekty realizowane regionalnie najczęściej sprawdzały się lepiej niż projekty skierowane do ministerstw na szczeblu centralnym z powodu większego zaangażowania i poczucia odpowiedzialności po stronie beneficjenta, a także większej motywacji pracowników.
Ramy programowania
20.
W minionych latach Komisja opracowała system programowania działań zewnętrznych.
Teoretycznie system jest kompleksowy i logiczny.
Od wielu lat jest stabilny.
Zgodnie z innymi programami działań zewnętrznych wiele dokumentów jest sporządzanych na różnych szczeblach programowania i wdrażania TACIS (patrz: pkt 4 i 5).
21.
Pomimo to programowanie obejmujące konsultacje wewnętrzne i zewnętrzne zajmowało wiele czasu.
Spowodowało to konieczność przyspieszenia prac nad identyfikacją projektu i przygotowaniem dokumentów programowych dla poszczególnych projektów, prowadząc w efekcie — gdy zbliżał się termin złożenia projektów — do formułowania zakresów wymagań i obowiązków o niewystarczającej jakości (patrz: pkt 26).
22.
Rezultaty skontrolowanych projektów oraz analiza zaistniałych problemów wskazują, że pomimo wyraźnych wysiłków ze strony Komisji podczas formalnych konsultacji, programowanie oraz następnie identyfikacja projektów włącznie z przygotowywaniem memorandów finansowania i poszczególnych zakresów wymagań i obowiązków przeprowadzane były przy braku odpowiedniego dialogu (patrz: pkt 6) na poszczególnych szczeblach, tj. rosyjskich władz zarządzających programem TACIS oraz beneficjentów (ministerstw i innych organizacji).
W niektórych obszarach działań proces reformy w Federacji Rosyjskiej nie był zaawansowany tak dalece jak zakładano lub środowisko polityczne po stronie beneficjenta nie było wystarczająco dojrzałe do prowadzenia konstruktywnego dialogu z Komisją.
W efekcie w niektórych przypadkach władze rosyjskie przyjęły pomoc, o którą końcowi beneficjenci w istocie nie zabiegali.
Brak dialogu i długość procesu programowania (patrz: pkt 21) miały negatywny wpływ na skuteczność projektów.
Identyfikacja projektu i planowanie
Słabe stosowanie systemu zarządzania cyklem projektowym
23.
W 1992 r. Komisja przyjęła metodologię zarządzania cyklem projektowym, określając kształt i treść propozycji finansowania oraz wprowadzając wymóg sporządzania matrycy logicznej [10] w celu poprawy zarządzania projektem.
Jednakże Komisja wprowadziła obowiązek stosowania metodologii zarządzania cyklem projektowym i matrycy logicznej dopiero w 2001 r.
24.
W 2001 r. Trybunał opublikował sprawozdanie specjalne nr 21/2000 w sprawie zarządzania programami pomocy zewnętrznej Komisji.
W sprawozdaniu wskazano m.in., że matryce logiczne będące częścią zarządzania cyklem projektowym często nie były dobrze przygotowywane [11].
Kontrola TACIS wykazała, że Komisja nadal nie posługiwała się systematycznie zarządzaniem cyklem projektowym włącznie z matrycami logicznymi.
Kontrola wykazała także, że w większości przypadków, gdzie matryce logiczne były właściwie stosowane, uzyskiwano lepsze rezultaty.
Posługiwanie się zarządzaniem cyklem projektowym zmuszało do dokładnego planowania.
Długie planowanie projektów
25.
Okres, który upływa od pomysłu lub wniosku o finansowanie projektu do rzeczywistego rozpoczęcia projektu, był bardzo długi.
Wdrożenie projektu konsultacyjnego może zająć nawet do trzech lat, co jest zbyt długim okresem z uwagi na zmiany w potrzebach i sytuacjach beneficjentów.
Z powodu tych opóźnień projekty dotyczące w szczególności rozwoju polityki lub zarządzania kryzysowego były już przestarzałe w chwili ich rozpoczęcia.
W konsekwencji, wraz z rozwiązaniem problemów, które przyniósł upływ czasu, kontrahenci musieli zmieniać podejścia projektowe, co jeszcze bardziej opóźniło ich realizację.
Ramka 2Przed udzieleniem pomocy na działania związane ze zwalczaniem prania brudnych pieniędzy Komisja wymagała przygotowania studium wykonalności.
Głównie z powodu trudności w koordynacji wewnętrznej między departamentami Komisji, ale także ponieważ zatwierdzenie swojego zakresu wymagań i obowiązków organizacji beneficjenta trwało zbyt długo, sam projekt przygotowawczy rozpoczął się z dwuletnim opóźnieniem.
W efekcie opóźniło to o pięć lat projekt pomocy technicznej, który był politycznie i gospodarczo istotny, a także pilny, dla Federacji Rosyjskiej.
Nierealistyczne założenia i cele
26.
Długi okres planowania nie zawsze owocował przygotowaniem zakresu wymagań i obowiązków dobrej jakości.
W dziewięciu przypadkach niewystarczające analizy wstępne na etapie projektowania doprowadziły do założenia nierealistycznych celów.
Projekty w fazie początkowej często nie uwzględniały ograniczeń prawnych w realizacji projektu, cele wykraczały poza kompetencje beneficjenta lub były po prostu zbyt szerokie i abstrakcyjne, aby mogły zostać osiągnięte przez jeden projekt.
Na przykład większość projektów, których cele lub zadania dotyczyły kształtowania polityki, włącznie z wdrażaniem prawa, zakończyło się niepowodzeniem.
Ramka 3Utworzono projekt pilotażowy do sprawdzenia nowego modelu mającego ułatwić rozpoczynanie działalności gospodarczej.
Jednakże podobny model już został wprowadzony w Federacji Rosyjskiej w połowie lat 90. z wykorzystaniem kanadyjskiej pomocy technicznej.
27.
Udział rosyjskich partnerów, jak i dyrekcji generalnych w procesie planowania i zatwierdzania dokumentów programowych był zróżnicowany, a w niektórych przypadkach można uznać go za niewystarczający dla zapewnienia realistycznego planowania.
Ramka 4W jednym przypadku miasto brało udział w regionalnym projekcie dotyczącym ogrzewania i energii, ale nie było jego głównym beneficjentem.
Miasto nie zatwierdziło zakresu wymagań i obowiązków, w efekcie czego projekt opóźnił się oraz pojawiły się inne problemy związane z zarządzaniem wynikające z braku zaangażowania władz miasta.
28.
Następujące sytuacje są przykładami nierealistycznych założeń i celów: ramy instytucjonalne beneficjenta były nieodpowiednie lub nie istniały, grupa docelowa nie była zainteresowana świadczonymi usługami, potencjał współpracy lokalnej administracji został niewłaściwie oceniony lub też beneficjent nie był uprawniony do świadczenia usług lub udzielania informacji przewidzianych w projekcie.
Ramka 5Projekt zarządzania oddaloną i wyłącznie lokalną drogą miał nieodpowiedni cel ogólny: "ułatwienie handlu między UE i Federacją Rosyjską".Inny przykład nierealistycznego celu jest ujęty w ramce w pkt 18 i dotyczy harmonizacji przepisów określających kategorie dróg.
Niedokładne cele lub ich brak
29.
Trzynaście skontrolowanych projektów miało jasne cele.
Jednakże w szesnastu skontrolowanych projektach w początkowych celach określanych w zakresie wymagań i obowiązków ujęto jedynie działania lub środki zamiast jasnych i mierzalnych celów lub cele te zostały sformułowane w podobnie oględny sposób jak w dokumentach programowania politycznego, zmuszając kontrahentów do określania rzeczywistego celu projektów w trakcie ich realizacji.
Cele tych projektów nie wskazywały na problemy, które należy rozwiązać, ani też nie umożliwiały sprawdzenia realizacji założeń projektu.
30.
W większości skontrolowanych projektów nie określono obiektywnie sprawdzalnych wskaźników.
W innych przypadkach, w których cele były sformułowane jasno i czytelnie, zachodziły różnice między rzeczywistymi działaniami projektowymi i początkowymi celami projektu określonymi w zakresie wymagań i obowiązków.
W jednym przypadku zrealizowano projekt, który nie miał określonych celów szczegółowych ani obiektywnie sprawdzalnych wskaźników.
Został on natomiast wykorzystany do świadczenia doraźnych usług dla ministerstwa bez jasnego określenia dokładnych celów pracy.
W przypadku innego projektu beneficjenci w sektorze prywatnym otrzymali pomoc na rozwój działalności handlowej, co w rzeczywistości wykraczało poza ogólne cele projektu.
31.
Zamysł niektórych projektów był zbyt złożony, obejmując zbyt wiele oddzielnych i niepowiązanych wzajemnie zadań i celów.
Ramka 6Jeden projekt miał 23 różne rezultaty lub cele połączone w 8 różnych elementów.
Dotyczyły one takich kwestii, jak ochrona środowiska w produkcji ropy, działania energooszczędne oraz badania nad hodowlą ryb.
Wskutek tej złożoności kilka wyznaczonych celów — w tym też dwa najistotniejsze — nie zostało w pełni osiągniętych.
Nieudany wybór i małe zaangażowanie beneficjentów
32.
Wybór odpowiednich beneficjentów na partnerów projektowych nastręczał wiele trudności, ponieważ cele projektów niejednokrotnie wykraczały poza kompetencje danego partnera projektowego lub beneficjent nie był przygotowany na otrzymanie pomocy bądź nie był w stanie z niej skorzystać.
W jednym przypadku Komisja chciała z przyczyn politycznych wesprzeć agencję federalną, mając na uwadze zbliżające się negocjacje w sprawie współpracy między UE i Federacją Rosyjską.
Pomimo to agencja ta nie brała w końcu udziału w rzeczywistych negocjacjach.
33.
Fakt, iż projekt miał kilku beneficjentów, powodował trudności w jego realizacji.
Często brakowało współpracy między władzami federalnymi i regionalnymi lub między różnymi organami na tym samym szczeblu: federalnym i regionalnym.
To niedociągnięcie, pomimo iż wyraźne, nie zostało wzięte pod uwagę podczas planowania.
Ramka 7W jednym przypadku beneficjent inicjujący projekt działał jedynie na szczeblu regionalnym.
Aby spełnić minimalne wymagania dotyczące wielkości budżetu projektu, musiał on objąć także inne regiony.
Pragnąc rozwiązać ten problem, stworzono drugiego beneficjenta — fikcyjnego.
Nie miał osobowości prawnej ani nie istniał poza dokumentami projektowymi.
34.
W pięciu skontrolowanych przypadkach beneficjenci nie brali udziału w planowaniu projektu lub też włączali się w prace na zbyt późnym etapie, aby mogli mieć wpływ na kształt projektu.
Finansowanie projektu
Problemy związane z określaniem rozmiaru projektu
35.
Zgodnie z wytycznymi programowania minimalny budżet projektu w ramach TACIS w Federacji Rosyjskiej powinien wynosić 2 mln euro, aby mógł wywrzeć odpowiedni wpływ i być zauważalnym.
Pomimo to z programu mogą także być finansowane inicjatywy na małą skalę, w tym projekty Bistro.
Budżet większości skontrolowanych projektów wahał się od 2 do 3 mln euro (patrz: pkt 16).
W ośmiu przypadkach z dokumentacji projektowej nie wynikało, w jaki sposób otrzymano budżet projektu.
Stworzenie należycie uzasadnionego budżetu jest trudne, kiedy cele projektu nie są jasne.
36.
W niektórych przypadkach wymóg minimalnego rozmiaru stanowił problem.
Zamiast rozpocząć kilka precyzyjnych i dobrze ukierunkowanych projektów, wiele zadań zostało ujętych w jednym zakresie wymagań i obowiązków, przy czym były one ze sobą luźno powiązane lub zupełnie ze sobą niezwiązane (patrz: pkt 31).
Rezultaty kontroli wskazują, że takie podejście skoncentrowane na budżecie, które przyczynia się do sztucznego tworzenia większych projektów, raczej nie poprawi wpływu wywieranego przez projekty i ich zauważalności.
Ramka 8Pewien projekt restrukturyzacji przemysłu objął 30 podprojektów.
Budżet został tak ukształtowany, aby osiągnąć rozmiar minimalny, a nie z myślą o spełnieniu potrzeb podprojektów.
Rzadko występujące współfinansowanie krajowe
37.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie TACIS Komisja miała aktywnie zachęcać do krajowego współfinansowania projektów.
Jednakże wymóg współfinansowania rzadko pojawia się w projektach TACIS w Federacji Rosyjskiej, pomimo iż powinien mieć on pozytywny wpływ na zaangażowanie beneficjenta i kontrahenta w osiąganie spodziewanych rezultatów.
Wśród skontrolowanych projektów jedynie w dwóch przypadkach działania były współfinansowane przez beneficjenta.
Współfinansowanie miało pozytywny wpływ, zwiększając u beneficjentów poczucie odpowiedzialności za projekty i prowadząc do osiągania celów projektów.
38.
Większość projektów obejmuje wkład beneficjentów, taki jak zobowiązanie do użyczenia lokalnych pracowników lub udostępnienia pomieszczeń kontrahentowi.
W ośmiu przypadkach wystąpiły problemy dotyczące takiego pośredniego współfinansowania, ponieważ zobowiązania nie były dotrzymywane, zwłaszcza w odniesieniu do projektów w Moskwie.
Ministerstwa w Federacji Rosyjskiej na ogół nie są upoważnione do udostępniania kontrahentom pomieszczeń biurowych znajdujących się w ich budynkach.
Chociaż Komisja była świadoma tego problemu, nadal wprowadzała takie warunki do zakresu wymagań i obowiązków.
Realizacja projektów
Opóźnienia w realizacji
39.
Siedemnaście projektów zrealizowano w wyznaczonym terminie.
W pozostałych dwunastu przypadkach wystąpiły znaczne opóźnienia w realizacji.
Pod tym względem najbardziej krytyczny okazał się etap początkowy, który zazwyczaj zabierał więcej czasu niż planowano.
Opóźnienia te wynikały w większości ze słabego przygotowania projektów.
Z powodu niskiej jakości zakresu wymagań i obowiązków konieczne było wielokrotne zatwierdzanie zmian w projektach na etapie początkowym oraz w trakcie realizacji.
Procedura wprowadzania zmian w podejściu projektowym przez addenda jest czasochłonna.
Nawet zmiana personelu wymaga zastosowania takiej samej procedury jak zmiany w samym projekcie.
40.
Decentralizacja odpowiedzialności za zarządzanie projektami z Komisji na rzecz przedstawicielstw przyczyniła się do poprawy efektywności procedur zarządzania dzięki bardziej bezpośrednim kontaktom między kierownikami projektów i podmiotami biorącymi w nich udział.
W rzeczywistości bardziej aktywne zarządzanie ze strony przedstawicielstw wręcz ocaliło niektóre projekty przed pogrążeniem się w poważnych trudnościach.
Te ustalenia są zgodne z uwagami z kontroli Trybunału dotyczącej decentralizacji zarządzania w zakresie pomocy zewnętrznej WE na rzecz przedstawicielstw Komisji opublikowanymi w sprawozdaniu specjalnym nr 10/2004 [12].
Pomimo to realizacja projektów zaprogramowanych i przygotowanych centralnie w Brukseli, a które w roku 2002/2003 zostały przekazane Przedstawicielstwu KE w Moskwie (około połowa skontrolowanych projektów), uległa opóźnieniu, a zarządzanie nimi ucierpiało z powodu tego przekazania.
Działania kontrahentów były na ogół zadowalające
41.
Chociaż cele często nie były osiągane lub były osiągane jedynie częściowo (patrz: pkt 18), w większości przypadków kontrahenci przedstawili produkt (rezultaty) zgodnie z pierwotnym zakresem wymagań i obowiązków lub zakresem zmienionym przez addenda.
Typowym problemem dla kontrahentów było znalezienie i zatrzymanie odpowiednich pracowników w oddalonych lokalizacjach projektów w przypadku gdy początkowo wyznaczeni pracownicy nie byli dostępni.
Jedynie jeden mały projekt poniósł fiasko z powodu braku rezultatów po stronie kontrahenta.
Inny kontrahent borykał się z problemami finansowymi w trakcie realizacji projektu, co doprowadziło do poważnych opóźnień w jego realizacji.
Nieskuteczne komitety sterujące
42.
Powołane komitety sterujące zazwyczaj nie działały efektywnie i wydajnie.
Miało to negatywny wpływ na realizację projektów.
Uprawnienia komitetów zostały ograniczone przez Komisję, tak iż ich rosyjscy członkowie nie byli świadomi, jaki mógł być wpływ komitetów sterujących i z tego powodu nie brali aktywnego udziału w posiedzeniach.
Kierownicy projektu ze strony kontrahenta musieli przejąć (częściowo) zadania komitetów sterujących.
Niewykorzystanie sprzętu do celów projektu
43.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie TACIS (Euratom, WE) nr 1279/96 z programu pokrywane są uzasadnione koszty dostaw wymaganych do realizacji pomocy technicznej [13].
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie TACIS (WE, Euratom) nr 99/2000 na inwestycje może zostać przeznaczone maksimum 20 % rocznego budżetu [14].
W praktyce umowy o świadczenie usług obejmowały element dostaw, który zmuszał kontrahentów pomocy technicznej, we współpracy z beneficjentami, do określenia specyfikacji technicznych dostaw oraz kierowania procesem udzielania zamówień zgodnie z zasadami TACIS w tym zakresie.
44.
Nie zawsze występował widoczny związek między pomocą techniczną i sprzętem dostarczonym w ramach tych projektów.
Nic nie świadczyło także o tym, że element "sprzętowy" projektu był związany z dziedzinami opisanymi [15] w rozporządzeniu lub wytycznych.
Beneficjenci traktowali element sprzętowy (głównie wyposażenie biurowe i sprzęt informatyczny) bardziej jako dodatkową korzyść wynikającą z przyjęcia doradztwa.
45.
W wielu przypadkach sprzęt był dostarczany pod koniec projektu z powodu długiej procedury przetargowej i zatem nie mógł być używany do działań projektowych.
46.
Sprzęt wymaga konserwacji po zakończeniu projektu (włącznie z dostarczeniem materiałów eksploatacyjnych), co jednak nie zawsze miało miejsce.
Ramka 9W jednym przypadku urzędy celne nie dysponowały środkami na zakup artykułów laboratoryjnych.
Inne laboratorium pozostawało przeważnie nieużywane, ponieważ beneficjent nie miał odpowiednich pomieszczeń, w których mógłby korzystać ze sprzętu.Jeden z federalnych beneficjentów odmówił przyjęcia sprzętu informatycznego z własnych biurokratycznych powodów (ponieważ nie płacił za sprzęt, nie wiedział, jak ma go zaksięgować).W innym przypadku sprzęt został sprzedany przez beneficjenta, ponieważ nie potrafiono się nim posłużyć.
Część sprzętu nie mogła zostać wykorzystana, ponieważ nie było wymaganego dostępu do internetu.
Część sprzętu sportowego nie była dostosowana do potrzeb grupy docelowej (dzieci), ale była wykorzystywana przez żołnierzy z lokalnej szkoły wojskowej.
Niemożliwe dokonywanie zakupów zwolnionych z VAT od dostawców krajowych
47.
Kontrahenci wskazywali na problemy w krajowych zakupach zarówno sprzętu, jak i usług.
Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie TACIS [16] podatki i opłaty nie są wydatkami kwalikowalnymi.
W Federacji Rosyjskiej niemożliwe było dokonywanie zakupów zwolnionych z VAT od krajowych dostawców, ponieważ rosyjskie prawo pochodne na to nie zezwala.
Nie jest to zgodne z porozumieniem między UE i Federacją Rosyjską [17].
Dobre wyniki monitorujących
48.
Monitorowanie projektów w trakcie ich trwania zlecono zewnętrznej firmie konsultingowej.
Konsultanci (monitorujący) wydają opinię dotyczącą zamysłu projektu, jego wydajności, skuteczności, wpływu oraz trwałości.
Z kontroli wyłączono stronę finansową projektu.
Także ocena wpływu projektów po zakończeniu działań projektowych nie była i nie jest częścią umowy pomiędzy Komisją i monitorującymi.
Braku tej oceny nie zrównoważyły ewaluacje.
49.
Najczęściej monitorujący działali zgodnie z wymaganiami umownymi.
Jednakże w kilku przypadkach w sprawozdaniach monitorujących zawarto stwierdzenia wyrażające zamierzenia, tak jak gdyby stanowiły one dokonania tych projektów.
Sprawozdania te nie wykazywały wystarczająco jasno problemów wdrożeniowych, co może częściowo wyjaśnić brak działań naprawczych.
Upowszechnianie, trwałość i ewaluacja
Słabe upowszechnianie
50.
Do typowych działań związanych z upowszechnianiem należało organizowanie seminariów, prowadzenie strony internetowej i publikacja broszur.
Chociaż w niektórych projektach działania związane z upowszechnianiem podejmowane były w fazie wdrożeniowej projektu, nie były kontynuowane po jego zakończeniu.
Na przykład strony internetowe utworzone w ramach sześciu projektów nie były dalej prowadzone przez beneficjenta po zakończeniu projektu.
Do pewnego stopnia postrzegana wartość osiąganych rezultatów wskazuje, że środki przeznaczone przez Komisję i stronę rosyjską na upowszechnianie rezultatów były niewystarczające.
51.
Komisja nie miała także odpowiednich systemów i instrukcji do skutecznego upowszechniania rezultatów i doświadczenia uzyskanego z projektów TACIS.
Na przykład nie istnieje skonsolidowana powszechnie dostępna baza danych projektów TACIS, a rosyjskie władze nie znają też w pełni rezultatów tych projektów.
Niska trwałość
52.
Jak już wspomniano powyżej, wystąpiły problemy związane z osiąganiem rezultatów projektów i upowszechnianiem informacji na temat tych rezultatów.
Ponadto beneficjenci jedynie rzadko stosowali lub dalej rozwijali rezultaty w postaci sprawozdań i modeli.
Rezultaty tylko pięciu skontrolowanych projektów były trwałe.
Brak ewaluacji
53.
Komisja przeprowadza ewaluacje na poziomie sektora lub kraju, ale rzadko w odniesieniu do poszczególnych projektów.
Jedynie dwa z 29 skontrolowanych projektów zostały poddane ewaluacji.
To zbyt mało, zważywszy na zamierzony pilotażowy charakter wielu projektów, jak i na przeznaczone na nie kwoty; nie pozwala to również na poprawę koncepcji przyszłych projektów.
WNIOSKI I ZALECENIA
Wnioski
54.
Federacja Rosyjska jest ważnym partnerem handlowym i politycznym UE.
Skuteczna pomoc UE, której celem jest stworzenie warunków dla demokracji, państwa prawa oraz rozwoju gospodarczego w Federacji Rosyjskiej oraz wypracowanie rzeczywistego partnerstwa między UE i Federacją Rosyjską, może być ważnym i znaczącym narzędziem.
55.
Cele zostały osiągnięte w około jednej trzeciej skontrolowanych projektów.
W ośmiu przypadkach cele zostały osiągnięte częściowo, zaś w dwunastu przypadkach nie zostały osiągnięte (patrz: pkt 18).
Rezultaty pięciu skontrolowanych projektów były trwałe (patrz: pkt 52).
Mając na uwadze powyższe wyniki kontroli, które wskazują na niską efektywność wykorzystania środków z TACIS, Trybunał nie może pozytywnie ocenić realizacji projektów TACIS w Federacji Rosyjskiej.
Kontrola pomimo to wykazała, że działania kontrahentów i monitorujących były zgodne z wymaganiami umownymi.
Podstawowe niedociągnięcia są następujące:
a) do celów planowania i zarządzania TACIS i innymi podobnymi programami Komisja opracowała systemy programowania i zarządzania cyklem projektowym.
Celem tego systemu ramowego jest zapewnienie skuteczności wykorzystania środków przeznaczanych na dane działanie, chociaż konieczność przygotowywania i zatwierdzania dokumentów programowych oraz przeprowadzania powiązanych konsultacji wydłużała proces programowania.
Pomimo stosowania kompleksowych systemów programowania i wysiłków Komisji, rzadko zachodził rzeczywisty dialog między Komisją a rosyjskimi władzami i beneficjentami, w efekcie czego w niektórych przypadkach władze rosyjskie przyjęły pomoc, o którą końcowi beneficjenci w istocie nie zabiegali.
W tych okolicznościach dokumenty musiały być sporządzane na bardzo ogólnym poziomie, nie odzwierciedlając rzeczywistych potrzeb beneficjentów (patrz: pkt 20–22);
b) fakt ten przejawiał się w planach wielu projektów.
Cele były nieprecyzyjne i niekiedy niemierzalne, zaś w niektórych przypadkach związane z nimi założenia — nierealistyczne.
W efekcie powstały projekty o nieprawidłowych budżetach.
Niektóre pozornie większe projekty w rzeczywistości składały się z wielu małych projektów, którym przyświecają różne cele, a które posiadają różnych beneficjentów.
Wybór beneficjentów i współpraca między różnymi beneficjentami były problematyczne.
W fazie wdrożeniowej beneficjenci często nie wywiązywali się ze swoich zobowiązań do świadczeń niepieniężnych (personel, użyczenie lokali biurowych).
O niewystarczającym dialogu między Komisją i Federacją Rosyjską świadczy niemożność dokonywania zakupów krajowych zwolnionych z VAT (patrz: pkt 25–34);
c) przy planowaniu projektów Komisja nie zwróciła wystarczającej uwagi na ich potencjalną trwałość, zaś po zakończeniu projektu rezultaty nie były skutecznie upowszechniane.
Tym samym wzorowanie się na zrealizowanych działaniach oraz wyciąganie wniosków z doświadczeń było niewielkie (patrz: pkt 52).
Współfinansowanie zwiększające u beneficjentów poczucie odpowiedzialności praktycznie nie było stosowane (patrz: pkt 37);
d) ocena wpływu projektów po zakończeniu działań projektowych nie należała do obowiązków monitorujących i braku tego nie uzupełniono przez ewaluacje.
Komisja zatem nie mogła systematycznie opierać się na wdrażanych projektach, aby móc wypracować bardziej skuteczne działania w przyszłości (patrz: pkt 48 i 53).
Zalecenia
56.
Aby przyczynić się do zwiększenia skuteczności przyszłej pomocy dla Federacji Rosyjskiej, Trybunał formułuje następujące zalecenia.
a) Komisja powinna znaleźć sposoby na skrócenie procesu programowania i oprzeć planowanie programów działań zewnętrznych na prawdziwym dialogu między Komisją i odbiorcą, prowadząc do jego rzeczywistego zaangażowania.
b) Projekty powinny uzyskiwać finansowanie jedynie w przypadku gdy wszystkie cele są szczegółowe, mierzalne, realistyczne, określone w czasie i osiągalne, a także są wspólne dla Komisji i odbiorcy/beneficjenta, i w których — w stosownym przypadku — komitety sterujące są ważnym narzędziem zarządzania dzięki nadaniu im odpowiednich kompetencji i powoływaniu członków uprawnionych do podejmowania decyzji. Ponadto elementy inwestycyjne (o ile takie są) powinny być współfinansowane przez beneficjenta. Powinny także zostać poczynione realistyczne uzgodnienia dotyczące zwolnienia z podatku VAT oraz pośredniego współfinansowania o charakterze niepieniężnym.
c) Trybunał podkreśla potrzebę stabilnej organizacji oraz solidnego i rygorystycznego działania zgodnie z ustanowionymi zasadami i wytycznymi. Kiedy to właściwe, należy stosować zarządzanie cyklem projektowym wraz z matrycami logicznymi; Komisja powinna unikać łączenia małych projektów w jeden większy projekt, któremu przyświecają różne cele i który posiada różnych beneficjentów; Komisja powinna szybko reagować na niedociągnięcia we wdrażaniu projektów, a także określić tempo procedur administracyjnych związanych z zatwierdzaniem dokumentów programowych, umów oraz sprawozdań oraz innymi działaniami podejmowanymi w związku z tymi dokumentami.
d) W celu uzyskania lepszego oglądu trwałości projektów Komisja powinna realistycznie ocenić potencjalną trwałość projektów w fazie planowania, zapewnić ocenę ex post lub ewaluację zakończonych projektów w celu poprawy przyszłych projektów, zapewnić powszechny dostęp do informacji o rezultatach projektów oraz aktywnie poszukiwać najlepszych rozwiązań zastosowanych w projektach swoich i innych ofiarodawców.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 9 marca 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes [1] TACIS: Pomoc Techniczna dla Wspólnoty Niepodległych Państw.
[2] 1991–1995: (EWG, Euratom) nr 2157/91 z dnia 15 lipca 1991 r., 1996–1999: (Euratom, WE) nr 1279/96 z dnia 25 czerwca 1996 r.
[3] Dz.U. L 12 z 18.1.2000, str. 1.
[4] Komitet składa się z przedstawicieli państw członkowskich pod przewodnictwem przedstawiciela Komisji.
[5] Komunikat do Komisji w sprawie reformy zarządzania pomocą zewnętrzną, 16 maja 2000 r., SEC(2000) 814/5.
[6] Skontrolowane umowy zostały wybrane przy pomocy metody doboru próby na podstawie jednostki monetarnej.
W efekcie skontrolowana grupa obejmuje więcej umów na duże niż na małe kwoty.
[7] Sprawozdanie specjalne nr 25/1998 dotyczące działań podejmowanych przez Unię Europejską w obszarze bezpieczeństwa jądrowego w krajach Europy Środkowej i Wschodniej (EŚW) oraz we Wspólnocie Niepodległych Państw (WNP) (1990–1997).
Dalsze uwagi w 2000 r., sprawozdanie roczne Trybunału, pkt 5.45–5.76.
[8] Sprawozdanie specjalne nr 11/2001 dotyczące programu współpracy przygranicznej TACIS.
[9] Bistro jest narzędziem TACIS służącym do szybkiego reagowania na wnioski o pomoc dla niewielkich projektów (z reguły do 100000 euro).
[10] Matryca logiczna jest narzędziem, które ukazuje logikę zamysłu projektu, tj. w jaki sposób poszczególne wkłady przyczynią się do uzyskania konkretnych efektów, które umożliwią osiągnięcie celów, przyczyniających się z kolei do osiągnięcia celów nadrzędnych.
[11] Dz.U. C 57 z 22.2.2001, pkt 37.
[12] Dz.U. C 72 z 22.3.2005.
[13] Artykuł 3.
[14] Artykuł 6.
[15] Współpraca przygraniczna, promocja małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), infrastruktura ochrony środowiska i sieci o strategicznym znaczeniu dla Wspólnoty.
[16] Artykuł 9 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 99/2000.
[17] Zasady ogólne pomocy technicznej Wspólnot Europejskich podpisane przez Komisję Europejską i Rząd Federacji Rosyjskiej dnia 18 lipca 1997 r.
--------------------------------------------------
ODPOWIEDZI KOMISJI
STRESZCZENIE
I. Zaproponowany przez Komisję we wrześniu 2004 r. europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa, mający regulować przyszłą współpracę z Rosją, jest obecnie rozpatrywany przez Radę i Parlament Europejski.
W stosownym czasie zostaną przedłożone państwom członkowskim pod rozwagę krajowy dokument strategiczny i krajowy program orientacyjny na lata 2007–2010.
Strategia służyć będzie Komisji Europejskiej jako wskazówka przy realizacji współpracy finansowej na szczeblach ustalonych przez Radę.
II.
Ilość środków finansowych dla Rosji wykazuje tendencję spadkową.
Rosja osiągnęła w ostatnich latach znaczny postęp gospodarczy i istotnie wzrosła sama zdolność władz rosyjskich do finansowania reform w okresie, gdy kraj wykazuje nadwyżkę finansową i spłaca swoje międzynarodowe długi.
Ogólny poziom finansowania, w tym również wysokość poziomych tematycznych linii budżetowych, spadł do 150 mln euro w 2005 r. i ma obniżać się dalej do poziomu około 120–130 mln w 2006 r.
IV.
Komisja sama rozpoznała te słabości, które wynikły po części z niedociągnięć w zarządzaniu projektami, a po części z braku zaangażowania i poczucia odpowiedzialności odbiorców rosyjskich.
Ponadto w niektórych przypadkach na rezultaty projektów wpłynęło niekorzystnie zróżnicowanie interesów społeczeństwa rosyjskiego uwidaczniające się w postaci sprzecznych interesów poszczególnych władz.
Cele większości projektów zostały w pełni lub częściowo osiągnięte i pomimo niskiej efektywności niektórych z nich Komisja uważa, że programy pomocy przyczyniły się do poszerzenia ogólnego zakresu współpracy między UE i rządem rosyjskim.
Niemniej jednak Komisja przy opracowywaniu nowej strategii krajowej wyciągnie wnioski z tych doświadczeń oraz z nowej sytuacji gospodarczej panującej w Rosji.
V. Dla pomyślnej realizacji współpracy finansowej zasadnicze znaczenie ma konstruktywne środowisko polityczne.
W kontekście pomocy dla Rosji okresowy brak takiego środowiska miał czasami niekorzystny wpływ na programowanie i realizację.
Ponadto na programowanie niekorzystnie wpłynął kryzys finansowy w Rosji pod koniec lat 90., kiedy to ogólna dezintegracja utrudniła dialog, zmniejszając poczucie odpowiedzialności na szczeblu lokalnym.
Komisja ustosunkowała się już do tych słabości w realizacji programów w przeszłości, wprowadzając reformę pomocy zewnętrznej (reforma RELEX), szczególnie poprzez przekazanie kompetencji w zakresie zarządzania pomocą zewnętrzną KE przedstawicielstwom Komisji.
Zapewni to większe zaangażowanie kraju partnerskiego, począwszy od fazy przygotowawczej po ostateczne wdrożenie, jak również zwiększy udział Komisji w koordynowaniu procesu udzielania pomocy na miejscu.
VI.
Od momentu opracowania tych projektów w latach 1997–2000 wprowadzono w nich istotne ulepszenia, w tym opracowano wyraźne i mierzalne cele dla przewidywanych działań.
Uwagi Trybunału odnoszą się również do kwestii trudnego środowiska panujące w Rosji w tym czasie.
W sprawozdaniu z monitorowania projektów Tacis z 2005 r. odnotowano istotną poprawę jakości projektów pod względem ich znaczenia, wydajności, skuteczności, wpływu i trwałości.
Ponadto Komisja systematycznie przeprowadza oceny sektorowe i ogólnokrajowe.
Zgadzając się z wnioskami Trybunału, iż projekty na większą skalę nie powinny być tworzone poprzez kompilację różnych małych projektów o wielorakich celach i wielu różnych odbiorcach, Komisja w całym regionie objętym programem TACIS nadal zamierza skupiać się na projektach o większej skali.
Ponadto zamierza zbadać przydatność nowych narzędzi wdrażających w celu osiągnięcia lepszej współpracy z Rosją, gdy wygaśnie rozporządzenie o TACIS i zostanie wprowadzony nowy instrument.
Dzięki oparciu się na dialogu politycznym z Rosją opartym na koncepcji "wspólnego obszaru" następuje maksymalny wzrost poczucia odpowiedzialności kraju partnerskiego.
VII. (tiret pierwsze) Komisja zamierza oprzeć przyszłą współpracę na "wspólnych obszarach" uzgodnionych między Rosją i Unią Europejską oraz wspierać inicjatywy wynikające z "map drogowych"; współpraca finansowa będzie miała na celu realizację uzgodnionych już między obiema stronami celów polityki.
Jednak pomimo ogólnie lepszego środowiska politycznego panującego po uzgodnieniu wspólnej polityki "wspólnych obszarów" w ostatnich latach, zaangażowanie wielkiego rosyjskiego systemu administracyjnego w trwały dialog nad strategią przyszłej współpracy finansowej nie jest zadaniem prostym.
Ponadto władze rosyjskie nadal wahają się co do formy przyszłej współpracy.
Dlatego w przyszłości jeszcze większy nacisk zostanie położony na te działania finansowe, na które zgodę wyrażą obie strony.
Komisja będzie przygotowana do tego, by wykorzystać współpracę finansową na rzecz forsowania programu polityki europejsko-rosyjskiej.
(tiret drugie) Komisja od 2001 r. wprowadziła obowiązkowe stosowanie PCM i matryc logicznych.
Na poprawę jakość projektów wpłynęła między innymi reforma pomocy zewnętrznej, np. poprzez wprowadzenie systematycznego przeglądu projektów/programów na etapie ich identyfikacji i formułowania przez grupy wspierania jakości oraz poprzez systematyczne stosowanie monitorowania pod kątem wyników.
Na szczeblu projektu wprowadza się również systematyczne korzystanie z matryc logicznych z obiektywnie weryfikowalnymi wskaźnikami.
(tiret trzecie) Komisja systematycznie przeprowadza oceny sektorowe i ogólnokrajowe.
Rozważy też zwiększenie liczby ocen projektowych.
Najlepszą praktyką w tym zakresie jest publikowanie wszystkich ocen, w tym ocen projektowych.
Istnieje już baza danych stworzona na podstawie monitorowania bieżących projektów pod kątem wyników, która wykorzystywana jest przez Komisję jako narzędzie zarządcze pozwalające na wyciąganie wniosków z dobrych i złych praktyk.
Wyniki są również generalnie udostępniane odbiorcom krajowym.
WSTĘP
2.
Zaproponowany przez Komisję we wrześniu 2004 r. europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa, mający regulować przyszłą współpracę z Rosją, jest obecnie rozpatrywany przez Radę i Parlament Europejski.
W stosownym czasie zostanie przedłożony państwom członkowskim pod rozwagę krajowy dokument strategiczny i krajowy program orientacyjny na lata 2007–2010.
9.
Współpraca finansowa z Rosją wykazuje tendencję spadkową w miarę jak utrzymujące się wysokie ceny towarów istotnie polepszają sytuację finansową Rosji.
Ogólny poziom finansowania spadł do 150 mln euro w 2005 r. i ma obniżać się dalej do poziomu około 120–130 mln w 2006 r.
10.
Polityka UE wobec Rosji ujęta jest obecnie w czterech "wspólnych obszarach" (wspólnym obszarze gospodarczym, wspólnych obszarach sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa, wspólnym obszarze bezpieczeństwa zewnętrznego, wspólnym obszarze badań i edukacji, w tym kultury) — przy czym szczegółowe zobowiązania polityczne określone są w towarzyszących "obszarom" mapach drogowych (uzgodnionych w maju 2005 r.).
UWAGI
17.
Zbadane projekty nie odzwierciedlają usprawnień wprowadzonych w procedurach opracowywania projektów od czasu reformy pomocy zewnętrznej KE, która miała miejsce w latach 2002–2005, w szczególności przekazywanie kompetencji przedstawicielstwom Komisji.
Usprawnienia te przyczyniły się i nadal przyczyniać się będą do lepszego wdrażania i monitorowania projektów dwustronnych na miejscu.
18.
Komisja przyznaje, iż w tym czasie miały miejsce pewne niedociągnięcia przy realizacji projektów.
Ich wyeliminowaniu miała służyć reforma pomocy zewnętrznej.
Ramka 1 — Patrz: odpowiedź na pkt 18.
21.
Należy wprowadzić rozróżnienie na dwa rodzaje konsultacji: konsultacje wewnętrzne w ramach Komisji uwzględniają konieczność skonsultowania się z większością, jeśli nie wszystkimi dyrekcjami generalnymi, i służbami w przypadku ważnego partnera takiego jak Rosja.
Tryb konsultacji z państwami członkowskimi jest czasochłonny, lecz wynika on z obowiązku prawnego.
Konsultacje zewnętrzne ze stroną rosyjską są ważne dla zapewnienia dialogu i rzeczywistego poczucia odpowiedzialności.
Konsultacje wewnętrzne i zewnętrzne odbywają się, na ile to możliwe, równolegle.
W niektórych przypadkach władze rosyjskie opóźniły podpisanie programów działania, tym samym odraczając wdrażanie samych projektów.
22.
Reforma pomocy zewnętrznej (reforma RELEX), szczególnie przekazywanie zarządzania pomocą zewnętrzną KE przedstawicielstwom Komisji, ma na celu zapewnić większe zaangażowanie kraju partnerskiego, począwszy od fazy przygotowawczej po ostateczne wdrożenie, jak również zwiększyć udział Komisji w koordynowaniu udzielania pomocy na miejscu.
W czasie ostatniej misji programowej (październik 2005 r.) przedstawicielstwa Komisji przede wszystkim, ale również Centrala RELEX, podjęły próby zaangażowania rządu rosyjskiego w dialog na temat przyszłej strategii silnie opartej na koncepcji "wspólnych obszarów", na które Komisja posiada przynajmniej formalną zgodę strony rosyjskiej (od maja 2005 r.).
Od momentu przekazania kompetencji poprawiła się jakość dialogu z władzami rosyjskimi.
Stały dialog utrzymywany jest z Krajową Jednostką Koordynacyjną (KJK).
Kontakty mogłyby jednak zostać rozszerzone jeszcze bardziej; obecnie są one ograniczone z powodu nienadania im przez władze rosyjskie charakteru priorytetowego, o czym świadczy fakt, iż w KJK nad programem TACIS pracuje najwyżej 4 osoby.
Władze rosyjskie nadal wykazują wahanie co do formy przyszłej współpracy.
24.
Od momentu wprowadzenia reformy pomocy zewnętrznej KE wszystkie aspekty zarządzania cyklem projektowym (PCM), w tym stosowanie matryc logicznych, zostały w pełni zinstytucjonalizowane.
Wykorzystanie koncepcji matryc logicznych zapewnia obiektywnie weryfikowalne wskaźniki i wcześniej określone narzędzia do oceny efektywności wydatkowanych środków.
W celu weryfikacji stosuje się następnie niezależne i systematyczne monitorowanie pod kątem wyników oraz obowiązkowe śródokresowe i końcowe oceny.
Ponadto w celu ulepszenia opracowań poszczególnych działań przed podjęciem decyzji o udzieleniu finansowania, grupy wspierania jakości (GWJ) przy urzędzie EuropeAid dokonują dwukrotnego przeglądu projektów i programów, mianowicie na etapie ich identyfikacji i formułowania.
Jakość projektów/programów jest oceniana za pomocą list kontrolnych opartych na ramach jakościowych spójnych z kryteriami OECD/DAC (ramy jakościowe to system oparty na trzech cechach jakości — istotności, wykonalności oraz efektywności i dobrym zarządzaniu — oraz na 12 kryteriach wskazujących kluczowe kwestie podlegające ocenie, w celu wydania opinii na temat jakości).
Ponadto przedstawicielstwo Komisji w Rosji ustanowiło system "weryfikacji koleżeńskich" polegających na przeglądzie zarysów projektów oraz zakresu wymagań i obowiązków (ToR) przed ich zatwierdzeniem.
25.
W wyniku tej reformy, w tym ustanowienia EuropeAid (styczeń 2001 r.) oraz przekazania kompetencji w zakresie zarządzania pomocą na rzecz przedstawicielstw Komisji, oraz dzięki nowemu rozporządzeniu finansowemu (styczeń 2003 r.) zostaną ograniczone i powstrzymane opóźnienia w realizacji projektów.
W celu zapewnienia szybkiej reakcji na prośby porady w sprawach związanych z rosyjskiej polityki wprowadzono program doradztwa politycznego.
Ponadto zastosowano nowe narzędzia (np. ogólny fundusz pomocy technicznej, środki towarzyszące itd.) umożliwiające uzyskanie szybkich odpowiedzi w razie pilnej potrzeby.
26.
Tymczasem przekazanie kompetencji spowodowało istotne ograniczenie kadr w przedstawicielstwach, co powinno ułatwić wykonywanie prac przygotowawczych, jak również badanie aktualnego (aczkolwiek szybko zmieniającego się) środowiska prawnego.
Rosnąca rola przedstawicielstwa również powinna przyczynić się do wyeliminowania problemów o charakterze opisanym w ramkach 3, 4 i 5.
27.
W 2000 r. opracowane zostały zharmonizowane wytyczne w zakresie programowania i obecnie dokumenty programowe są systematycznie sprawdzane pod kątem jakości i spójności.
Jeśli chodzi o krajowy dokument strategiczny na lata 2007–2013, w październiku 2005 r. miała miejsce misja konsultacyjna mająca zapewnić udział władz rosyjskich w procesie programowania.
Patrz również: odpowiedź na pkt 21.
28.
Patrz: odpowiedź na pkt 26.
29.
Od 2000 r. Komisja włożyła wiele wysiłku w opracowanie wyraźnych i mierzalnych celów przewidywanych działań.
Nowo ustanowiony wewnętrzny proces wspierania jakości w centrali ukierunkowany jest między innymi na badanie adekwatności celów.
30–31.
Od czasu reformy pomocy zewnętrznej KE nastąpiła istotna poprawa procesu opracowywania projektów, co opisano w odpowiedzi Komisji na pkt 24.
Ramka 6 — Komisja potwierdza złożoność projektu.
Jego wyniki dały jednak początek działaniom w dziedzinie trwałego i przyjaznego środowiska wykorzystywania zasobów energetycznych.
32.
Odbiorców pomocy typują władze rosyjskie.
Proces ten jest czasami skomplikowany z powodu trudności z rosyjską koordynacją wewnętrzną i zmian w strukturach rządowych.
33.
Brak współpracy między władzami federalnymi i regionalnymi lub pomiędzy poszczególnymi organami federalnymi i poszczególnymi organami regionalnymi stanowi stałą cechę rosyjskiego środowiska politycznego.
Przedstawicielstwo zrobiło jednak wszystko, by zapewnić efektywną realizację zaplanowanych projektów.
34.
We wszystkich przypadkach odbiorcy muszą podpisywać oświadczenia o zatwierdzeniu zakresu wymagań i obowiązków, przez co zawsze mają oni możliwość zaproponowania zmian do opracowywanego projektu.
35.
W odniesieniu do okresu po roku 2007 wymagane będzie osiągnięcie porozumienia dla uniknięcia nadmiernego rozdrobnienia skromnych środków oraz w celu skoncentrowania i utrzymania współpracy finansowej przy ograniczonej liczbie działań.
36.
Jakość procesu opracowania projektu uległa istotnej poprawie, jak opisano w pkt 24.
Nowo ustanowiony wewnętrzny proces wspierania jakości w centrali ukierunkowany jest między innymi na badanie adekwatności celów.
37.
W aktualnie prowadzonym dialogu z władzami rosyjskimi uwzględniono współfinansowanie.
Jest to sprawa skomplikowana i może być rozstrzygnięta jedynie w drodze stopniowych postępów.
38.
Włączenie pomieszczeń biurowych do specyfikacji zamówień publicznych odbywa się jedynie w wyniku rozmów z odbiorcą rosyjskim.
Jest to część dyskusji, w której prosi się odbiorcę o wykazanie istotnego zaangażowania na rzecz projektu.
Normalnie odbiorcy (w tym ministerstwa) zobowiązują się do zapewnienia pomieszczeń (czy to wewnątrz czy poza danym ministerstwem).
W przyszłości Komisja zamierza przedstawić szereg szczegółowych sugestii co do sposobu, w jaki strona rosyjska będzie mogła zademonstrować własne zaangażowanie.
Na przykład władze powinny ułatwiać realizację finansowanych działań.
Zaangażowanie rosyjskie może być ponadto osiągnięte dzięki wnioskom o zapewnienie współfinansowania lub, tam gdzie to stosowne, poprzez wniesienie udziału w naturze.
39.
Jak określono w pkt 24, jakość opracowań projektu poprawiła się istotnie w kontekście reformy pomocy zewnętrznej KE.
Jeśli chodzi o szybkość realizacji, mają miejsce poważne opóźnienia w zawieraniu umów ze względu na długotrwałą procedurę podpisywania umów po stronie władz rosyjskich.
Jeżeli chodzi o okres od zawarcia umowy do jej ukończenia, projekty są generalnie realizowane zgodnie z planem.
40.
"Jakościowa ocena reformy pomocy zewnętrznej" z lipca 2005 r. [1]. potwierdza, iż pomoc jest obecnie realizowana z większym skutkiem i jest efektywniej zarządzana.
Nadal konieczne są jednak usprawnienia i trwa nieprzerwanie ich wprowadzanie.
41.
Komisja przywiązuje w istocie dużą uwagę do procesu selekcji (i zarządzania) jak najlepszych konsultantów.
42.
Komisja uważa, że komitety sterujące stanowią ważne narzędzie kierowania projektami.
Zważywszy na ewentualnie rozbieżne interesy ich członków, mogą istnieć pewne niedociągnięcia w funkcjonowaniu komitetów sterujących.
Jednakże ogólnie zalety przeważają nad wadami.
43.
Od czasu wprowadzenia nowego rozporządzenia finansowego zawieranie wszelkich umów na dostawy odbywa się wewnętrznie w przedstawicielstwie KE.
44.
Przedstawicielstwo Komisji tam gdzie to możliwe próbuje zminimalizować udział zakupu sprzętu w projektach.
Czasami jednak zaistnieć może pilna potrzeba wyrażona przez odbiorcę, w którym to przypadku Komisja przystępuje do negocjacji.
45.
Komisja musi poczynić wszelkie starania, by zapewnić przejrzystość i prawidłowość stosowania procedur zamówień.
Źródłem dodatkowych opóźnień są także rosyjskie procedury związane z podatkiem VAT i cłem.
46.
Sprzęt biurowy i informatyczny (patrz: pkt 44) to standard; odbiorcy mają obowiązek jego konserwacji.
47.
Obowiązują już odpowiednie przepisy ustawowe na szczeblu federalnym (zasady ogólne są obowiązkowe, prawo podatkowe dotyczy pomocy humanitarnej i technicznej), brakuje jednak mechanizmów wdrożeniowych (i chęci) na szczeblu lokalnym.
Regionalne urzędy podatkowe nie posiadają wewnętrznych instrukcji koniecznych do stosowania międzynarodowych umów i do akceptowania zwolnień z VAT.
Tak więc w praktyce aczkolwiek istnieje niezbędna podstawa prawna i wszystkie projekty są zgłaszane właściwej komisji [2], technicznie nie jest możliwe uzyskanie zwolnienia z VAT u źródła ani refundacji podatku od towarów i usług nabytych w Rosji.
Problem ten jest regularnie podnoszony na szczeblu politycznym, jak dotąd jednak bezskutecznie.
48.
Program monitorowania pod kątem wyników jest uważany za ważny wkład do prac związanych z zarządzaniem projektem. Został on rozszerzony na inne obszary (poza TACIS).
Patrz również: pkt 53.
49.
W sprawozdaniu z monitorowania projektów TACIS z 2005 r. odnotowano istotną poprawę jakości wszystkich czterech składników (istotności, wydajności, skuteczności, wpływu i trwałości) podlegających kontroli w projektach, które były już wcześniej monitorowane w 2004 r.
Jest to dowód na to, że podjęto działania naprawcze.
51.
Komisja systematycznie uwzględnia wnioski z poprzednich doświadczeń przy opracowywaniu każdej kolejnej karty projektu dla projektów Tacis.
Stworzenie grupy wspierania jakości przy dyrekcjach również przyczyni się do zwiększenia wiedzy instytucjonalnej na temat wyników poprzednich projektów.
52.
Monitorowanie i ocena projektów zostały udoskonalone poprzez obowiązkowe stosowanie matryc logicznych.
Wpłynie to na dalszą poprawę trwałości przyjętych rozwiązań.
53.
Komisja rozważy zwiększenie liczby ocen realizacji projektów.
WNIOSKI I ZALECENIA
54.
W przyszłości Komisja zamierza podkreślać potencjał pomyślnej współpracy finansowej w celu konsolidacji partnerstwa europejsko-rosyjskiego w oparciu o uzgodnione w 2003 r. "wspólne obszary".
55.
Komisja sama uznała te słabości, powstałe, jak wskazał Trybunał, po części w wyniku niedociągnięć w różnych fazach cyklu zarządzania projektem, a po części w rezultacie braku zaangażowania i poczucia odpowiedzialności odbiorców rosyjskich.
Ponadto w niektórych przypadkach oddziaływanie projektu było utrudnione przez rozbieżność interesów społeczeństwa rosyjskiego, ujawniającą się w postaci konfliktu interesów poszczególnych organów.
Cele większości projektów zostały w pełni lub częściowo osiągnięte i pomimo niskiej skuteczności niektórych z nich Komisja uważa, że jej programy pomocowe przyczyniają się do poszerzania ogólnego zakresu współpracy między UE i rządem rosyjskim.
Niemniej jednak przy sporządzaniu nowej strategii krajowej Komisja wyciągnie wnioski ze swoich doświadczeń i z nowej sytuacji gospodarczej panującej w Rosji.
a) Komisja zamierza wykorzystać krajowy dokument strategiczny nowej generacji na lata 2007–2013 oraz towarzyszący mu krajowy program orientacyjny na lata 2007–2010 do określenia trzech priorytetowych kierunków współpracy finansowej, opartych głównie na mapach drogowych dla czterech "wspólnych obszarów" oficjalnie uzgodnionych z Federacją Rosyjską w maju 2005 r.
Z wyznaczenia priorytetowych kierunków wynika szereg ewentualnych szczegółowych celów. W aneksie do nowego krajowego programu indykatywnego podano ponadto szereg przykładów możliwych działań wynikających z map drogowych.
Nowy krajowy dokument strategiczny oraz krajowy program orientacyjny powinny zatem zapewnić dość szczegółowe wskazówki, zostawiając jednocześnie pole do dialogu.
b) Wszystkie aspekty zarządzania cyklem projektu uległy poprawie od 2001 r. w kontekście reformy pomocy zewnętrznej KE.
Ponadto przekazanie kompetencji, będące częścią reformy i polegające na przeniesieniu zadań związanych z zarządzaniem pomocą na przedstawicielstwa Komisji, zapewnia większe zaangażowanie odbiorców przy przygotowywaniu i planowaniu projektów.
W przeszłości dialog z władzami rosyjskimi bywał czasami trudny.
Prowadzono też intensywny dialog w sprawie VAT.
Rząd rosyjski jednak do tej pory nie znalazł w tym względzie skutecznego rozwiązania.
c) W tym czasie powinna ulec poprawie trwałość projektów dzięki temu, iż monitorowanie i ocena projektów zostały udoskonalone poprzez obowiązkowe stosowanie matryc logicznych.
W aktualnym dialogu z władzami rosyjskimi uwzględniono kwestię współfinansowania, a jej znaczenie podkreśla fakt, iż jest ona wymieniona w krajowym dokumencie strategicznym dla Rosji na lata 2007–2013.
d) Komisja systematycznie przeprowadza oceny sektorowe i ogólnokrajowe (patrz: pkt 53).
Ponadto, wyciągane wnioski są regularnie brane pod uwagę przy opracowywaniu każdej kolejnej projektu w ramach Tacis.
Wreszcie utworzenie w dyrekcji grupy wspierania jakości również przyczynia się do budowania wiedzy instytucjonalnej na temat wyników poprzednich projektów.
56. a) Komisja pragnęłaby skrócić proces programowania, jednak bez uszczerbku dla dialogu zewnętrznego i poczucia własnej odpowiedzialności.
Dialog ma istotne znaczenie, a zaangażowanie wielkiego rosyjskiego systemu administracyjnego w trwały dialog nie jest proste, nawet pomimo ogólnej poprawy środowiska politycznego w wyniku porozumienia w sprawie wspólnej polityki "wspólnych obszarów".
W październiku 2005 r. odbyła się misja programowa i przedstawicielstwo prowadzi stały dialog ze swoimi rosyjskimi partnerami.
Ustawowy obowiązek konsultacji z państwami członkowskimi wymaga czasu.
Komisja starać się będzie ukończyć realizację krajowy programu indykatywnego na lata 2007–2010 na tyle wcześnie, by umożliwić terminowe przygotowanie projektu do programu działań na rok 2007.
b) Komisja podziela ocenę, iż projekty powinny być finansowane jedynie gdy ich cele są "inteligentne" (szczegółowe, mierzalne, osiągalne, realne i aktualne) i odbiorca wykazuje poczucie własnej odpowiedzialności.
Współfinansowanie stanowi już ważny element stosunków z władzami rosyjskimi.
c) Reforma pomocy zewnętrznej poprawiła również między innymi jakość projektów, np. poprzez wprowadzenie systematycznego przeglądu projektów/programów na etapach ich identyfikacji i formułowania przez grupy wspierania jakości, jak również dzięki systematycznemu stosowaniu monitorowania pod kątem wyników.
Na szczeblu projektu wprowadzono również korzystanie z matryc logicznych o obiektywnie weryfikowalnych wskaźnikach. Od 2001 r.
Komisja regularnie stosuje PCM (zarządzanie cyklem projektu) i matryce logiczne.
Od początku procesu przekazywania kompetencji, ze względu na obecność Komisji na miejscu, monitorowanie, a zatem i reagowanie na niedociągnięcia w realizacji projektu może odbywać się łatwiej i skuteczniej w porównaniu z okresem badanym przez Trybunał.
d) Jeśli chodzi o aspekt trwałości, patrz: odpowiedź w pkt c) powyżej.
Do dziś Komisja systematycznie przeprowadza oceny sektorowe i ogólnokrajowe. Rozważy ona zwiększenie liczby ocen realizacji projektów (pkt 53).
Przedstawicielstwo w Moskwie dokłada również wielu starań w koordynowanie udzielania pomocy i w konsekwencji próbuje wdrażać, gdzie to stosowne i możliwe, dobrą praktykę w omawianym zakresie.
Sprawozdanie specjalne nr 3/2006
dotyczące pomocy humanitarnej Komisji Europejskiej na rzecz obszarów dotkniętych tsunami, wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 170/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–IX STRESZCZENIE
1–7 WSTĘP
1–3 Tsunami z 26 grudnia 2004 r.
4–5 Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej (DG ECHO)
6–7 Pozostałe instrumenty Komisji wykorzystane podczas pomocy dla obszarów dotkniętych tsunami
8–11 KONTROLA TRYBUNAŁU
8 Przesłanki przeprowadzenia kontroli
9–10 Zakres i cele kontroli
11 Podejście kontrolne
12–44 UWAGI
12–21 Szybkość i właściwość działań podjętych przez Komisję
12–15 Szybko podjęte działania posiadające odpowiedni budżet
16–17 Wybór partnerów
18 Wysoka międzynarodowa pomoc finansowa przekracza finansowe potrzeby partnerów
19–21 Zróżnicowana sytuacja w zakresie miarodajności ocen potrzeb
22–26 Skuteczność koordynacji
22–23 Koordynacja działań bardzo wielu organizacji humanitarnych
24–26 Dobra koordynacja działań DG ECHO i innych służb Komisji z wyjątkiem pomocy doraźnej
27–39 Znaczenie systemów monitorowania dla zapewnienia trafności, terminowości i wydajności realizowanych działań
27–33 Zasadniczo kompleksowy system monitorowania i kontroli
34 Dostosowanie początkowej pomocy w celu zapewnienia jej przydatności
35 Opóźnienia wynikające z nasycenia pomocą i innych przeszkód zewnętrznych
36–39 Informacje na temat wydajności realizacji projektów
40–44 Osiągnięcie rezultatów i odpowiedniej trwałości
40–43 Projekty wpłynęły na ogólnie dobre wyniki pomocy, chociaż niektóre produkty i rezultaty były mniejsze, niż planowano
44 Odpowiednia trwałość, na którą wpłynął wysoki poziom finansowania
45–49 WNIOSKI
50–54 ZALECENIA
ZAŁĄCZNIK: Mapa zniszczeń spowodowanych przez tsunami
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
BRiO Biuro i Odbudowy i Rekonstrukcji
DIPECHO DG ECHO — Gotowość na wypadek katastrofy
ECHO Biuro Pomocy Humanitarnej
UE Unia Europejska (UE)
FAFA ramowa umowa finansowo-administracyjna
FPA ramowa umowa o partnerstwie
GAM Ruch Wyzwolenia Acehu
CIH Centrum Informacji Humanitarnej
IDP przesiedleniec wewnętrzny/osoba przesiedlona wewnętrznie
LRRD łączenie pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju
LTTE Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu
MIC Centrum Monitoringu i Informacji (Monitoring and Information Centre)
NGO organizacja pozarządowa
TEC Koalicja na rzecz oceny działań podjętych w związku z tsunami
ONZ Organizacja Narodów Zjednoczonych
UNDAC Zespół ONZ ds. Oceny Katastrof i Koordynacji
UNOCHA Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej
STRESZCZENIE
I. Dnia 26 grudnia 2004 r. trzęsienie ziemi u zachodniego wybrzeża północnej Sumatry wywołało potężne tsunami, które spowodowało śmierć ponad 200000 ludzi i zniszczenia na wielką skalę w wielu krajach leżących nad Oceanem Indyjskim.
W odpowiedzi społeczność międzynarodowa ofiarowała hojną pomoc humanitarną w wysokości 5 mld euro (patrz: pkt 1–3).
II.
Do spraw pomocy w sytuacjach kryzysów humanitarnych Komisja Europejska posiada specjalną dyrekcję generalną — Dyrekcję Generalną ds. Pomocy Humanitarnej (DG ECHO).
Sama DG ECHO nie prowadzi działań humanitarnych, ale świadczy pomoc za pośrednictwem partnerów: organizacji pozarządowych (NGO) i organizacji międzynarodowych, w tym Organizacji Narodów Zjednoczonych i Czerwonego Krzyża.
Po przejściu tsunami DG ECHO wyasygnowała pomoc humanitarną w wysokości 123 mln euro (patrz: pkt 4–6).
III.
Opierając się na dokumentacji, wywiadach, kontroli na miejscu oraz na rezultatach innych kontroli i dokonanych ocen, Trybunał skontrolował pomoc humanitarną Komisji Europejskiej dla obszarów dotkniętych tsunami.
Kontrola objęła reakcję na sytuację kryzysową oraz krótkoterminowe działania na rzecz odbudowy zgodne z kompetencjami DG ECHO, nie dotyczyła jednak długoterminowych programów odbudowy.
Niniejsze sprawozdanie ma na celu udzielenie odpowiedzi na następujące pytania (patrz: pkt 8–11):
a) czy działania Komisji podjęte po uderzeniu tsunami były wystarczająco szybkie i właściwe?
b) czy działania Komisji były dobrze skoordynowane z działaniami innych jednostek UE, organizacji międzynarodowych i innych krajów?
c) czy procedury monitorowania i kontroli w DG ECHO gwarantowały trafność i terminowość projektów realizowanych przez partnerów oraz ich wydajną realizację?
d) czy projekty realizowane przez partnerów DG ECHO osiągnęły zamierzone rezultaty oraz czy działania na rzecz odbudowy były odpowiednio trwałe?
IV.
Procedury stosowane przez Komisję umożliwiły szybką reakcję na tsunami — w dniu katastrofy przyznano pomoc w wysokości 3 mln euro, a w ciągu kolejnych pięciu dni — jeszcze 20 mln euro.
W lutym 2005 r. zadecydowano o przyznaniu dodatkowych 80 milionów euro, a w grudniu tego samego roku — kolejnych 20 mln euro, tak że całkowita kwota pomocy wyniosła 123 mln euro.
Wysoki poziom finansowania okazał się właściwy z powodu dłuższego niż oczekiwano przejścia od fazy pomocy doraźnej do fazy odbudowy (patrz: pkt 12–15).
V. Jeszcze w okresie poprzedzającym tsunami DG ECHO realizowała w Sri Lance projekty skierowane do społeczności objętych konfliktem.
Po uderzeniu tsunami DG ECHO zdecydowała się współpracować w Sri Lance ze swoimi dotychczasowymi partnerami dobrze znającymi panujące tam realia, co umożliwiło właściwy wybór projektów do finansowania pomimo nadmiaru dostępnych środków oraz wielości nowo przybyłych NGO.
DG ECHO nie prowadziła w Acehu działalności przed przejściem tsunami.
Z uwagi na trudny dostęp do informacji oraz ich niewiarygodność, niektóre z wczesnych wniosków projektowych były standardowymi działaniami w sytuacji kryzysowej.
Później składane wnioski projektowe — od lutego 2005 r. — opierały się na bardziej miarodajnych ocenach potrzeb (patrz: pkt 16–21).
VI.
DG ECHO wspierała Organizację Narodów Zjednoczonych w roli koordynatora pomocy i przekazywała środki na zaradzenie brakowi wiarygodności i dokładności informacji na temat potrzeb.
Obecność bardzo wielu organizacji humanitarnych, często dysponujących znacznymi środkami pochodzącymi od osób prywatnych, potęgowała problemy z koordynacją świadczonej pomocy, powodując wahania w jej poziomie i jakości.
Dobra koordynacja działań w ramach służb Komisji umożliwiła sprawne przejście od pomocy doraźnej do odbudowy długofalowej.
Jednakże zarówno w Indonezji, jak i w Sri Lance istniały problemy z koordynacją działań DG ECHO z działaniami podejmowanymi w ramach mechanizmu ochrony ludności istniejącego w Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska i odpowiedzialnego za koordynację pomocy państw członkowskich na rzecz ochrony ludności (patrz: pkt 22–26).
VII.
Istniejący w DG ECHO system monitorowania i kontroli projektów obejmuje wizyty kontrolne ekspertów terenowych i koordynatorów regionalnych, przedstawianie przez partnerów sprawozdań, kontrole na miejscu przeprowadzane przez jednostkę ds. finansów i audytu DG ECHO, kontrole poprzedzające dokonanie płatności końcowych oraz późniejsze kontrole zewnętrzne.
Stosowane procedury na ogół umożliwiały dostosowanie projektów do zmieniających się potrzeb.
Można jednak poprawić informację porównawczą o kosztach, zwiększyć szczegółowość informacji na temat ustaleń organizacyjnych oraz podawać wskaźnik wytworzenia produktów projektu (patrz: pkt 27–39).
VIII.
Projekty finansowane przez Komisję zostały zrealizowane, chociaż w niektórych przypadkach nie wszystkie produkty projektu zostały wytworzone z powodu inflacji oraz niedostępności towarów i problemów z rekrutacją wykwalifikowanego personelu.
Projekty zarządzane przez partnerów DG ECHO przyczyniły się do zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności w zakresie schronienia, żywności, wody i urządzeń sanitarnych, opieki zdrowotnej, pomocy psychospołecznej, opieki rodzinnej i nad dziećmi oraz telekomunikacji.
Komisja finansuje także projekty zwiększające gotowość na wypadek katastrofy.
Działania kontrolne potwierdziły inne oceny, że udzielona pomoc była skuteczna, chociaż słabo skoordynowana.
Wysoki poziom finansowania umożliwił DG ECHO objęcie działaniami jakościowymi dłuższej niż przewidywano fazy przejściowej od pomocy doraźnej do fazy odbudowy oraz finansowanie prorozwojowych projektów odbudowy.
Jeżeli chodzi jednak o liczbę beneficjentów pomocy, osiągnięcia projektów Komisji były mniejsze niż zakładano, co wynikało głównie z niemiarodajnych ocen potrzeb.
Dla przykładu, komponent realizowanego w Acehu projektu jednej z agend ONZ dotyczący wody i urządzeń sanitarnych objął 100000 osób, co stanowi jedynie 5 % zakładanej początkowo liczby beneficjentów wynoszącej 2 miliony (patrz: pkt 40–44).
IX.
Zalecenia wynikające z uwag i wniosków Trybunału są następujące:
a) Komisja powinna rozważyć, w jaki sposób może wspierać rządy krajów dotkniętych katastrofą w poprawie koordynacji napływającej pomocy;
b) należy jasno określić rolę DG ECHO i DG Środowisko (mechanizmu ochrony ludności), dzięki czemu możliwe będzie ustalenie spójnego podejścia;
c) należy rozważyć zwiększenie ram czasowych operacji kryzysowych, tak aby zapewnić wystarczającą ilość czasu na realizację działań;
d) DG ECHO powinna wzmocnić swój system monitorowania, włączając do niego przesyłanie partnerom pisemnych uwag pokontrolnych, informację porównawczą o kosztach, opis uzgodnień wykonawczych oraz informacje o tym, co i gdzie zostało wykonane;
e) należy rozważyć trudności w dostępie do dokumentacji projektów realizowanych przez agendy ONZ w kontekście ramowej umowy finansowo-administracyjnej (FAFA).
WSTĘP
Tsunami z 26 grudnia 2004 r.
1.
Dnia 26 grudnia 2004 r. trzęsienie ziemi u zachodniego wybrzeża północnej Sumatry wywołało potężne tsunami, które spowodowało śmierć ponad 200000 ludzi i zniszczenia na wielką skalę w wielu krajach leżących nad Oceanem Indyjskim.
Najbardziej zniszczona została prowincja Aceh, gdzie ponad 160000 ludzi poniosło śmierć lub zostało uznanych za zaginione, a ponad pół miliona straciło dach nad głową.
W Sri Lance, drugim najbardziej dotkniętym katastrofą kraju, zabitych lub uznanych za zaginione zostało około 35000 ludzi, a pół miliona pozostało bez dachu nad głową.
W Załączniku znajduje się mapa zniszczeń spowodowanych przez tsunami.
2.
Reakcja państw oraz osób prywatnych była niezwykle wielkoduszna.
Całkowita pomoc humanitarna udzielona w związku z katastrofą tsunami do stycznia 2006 r. wyniosła około 5,1 mld euro, z czego 3,4 mld euro (67 %) pochodziło od osób prywatnych [1].
Wliczając długoterminową pomoc na odbudowę, łącznie zaofiarowano ponad 11 mld euro [2].
3.
W dotkniętych tsunami Sri Lance i Acehu od dawna trwają konflikty między rządem a organizacjami separatystycznymi.
W Acehu toczący się od 30 lat konflikt między rządem Indonezji a Ruchem Wyzwolenia Acehu (GAM) pochłonął 15000 ofiar.
W Sri Lance tocząca się z przerwami od 1983 r. wojna domowa między rządem a Tygrysami Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (LTTE) kosztowała życie 60000 ludzi.
Po trzech latach rozejmu i powrocie do domów 400000 ludzi liczbę przesiedleńców na chwilę obecną szacuje się na 400000 osób.
Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej (DG ECHO)
4.
Do spraw pomocy w sytuacjach kryzysów humanitarnych Komisja Europejska posiada specjalną dyrekcję generalną — DG ECHO.
Zadania DG ECHO są opisane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/96 z dnia 20 czerwca 1996 r. dotyczącym pomocy humanitarnej [3] i obejmują: ratowanie i ochronę życia w czasie sytuacji krytycznych, prowadzenie krótkoterminowych prac związanych z odbudową, pomoc poszkodowanym w odzyskaniu minimalnego poziomu samowystarczalności, z uwzględnieniem, o ile to możliwe, długoterminowych celów rozwoju oraz zapewnienie gotowości na wypadek katastrofy.
5.
Pomoc humanitarna UE wynosi średnio około 600 mln euro rocznie.
Chociaż rozporządzenie (WE) nr 1257/96 dotyczące pomocy humanitarnej dopuszcza bezpośrednie niesienie pomocy przez Komisję, w praktyce DG ECHO powierza to zadanie swoim partnerom: organizacjom pozarządowym (NGO) oraz organizacjom międzynarodowym (np. Międzynarodowemu Komitetowi Czerwonego Krzyża, Międzynarodowej Organizacji do Spraw Migracji oraz agendom Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)).
Zadania i obowiązki NGO i organizacji międzynarodowych (innych niż ONZ), które zostały uznane za odpowiednich partnerów, określają ramowe umowy o partnerstwie (FPA).
Ogólne ramy prawne współpracy DG ECHO z agendami ONZ określa ramowa umowa finansowo-administracyjna (FAFA).
Pozostałe instrumenty Komisji wykorzystane podczas pomocy dla obszarów dotkniętych tsunami
6.
Oprócz operacji w ramach DG ECHO do niesienia pomocy obszarom dotkniętym tsunami zostały wykorzystane również inne instrumenty Komisji, włączając w to, na początkowym etapie, mechanizm ochrony ludności ustanowiony w DG ds. Środowiska na mocy decyzji Rady nr 2001/792/WE z dnia 23 października 2001 r [4].
Poprzez Centrum Monitoringu i Informacji (MIC), w ramach mechanizmu ochrony ludności wyznaczano grupy ekspertów, którzy bezpośrednio na terenach dotkniętych zniszczeniami pomagali w ocenie sytuacji i dystrybucji pomocy ofiarowanej przez państwa członkowskie.
7.
Za proces długoterminowej odbudowy odpowiedzialne są Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych (RELEX) i Biuro Współpracy EuropeAid (AIDCO), a DG ECHO odpowiada za pomoc humanitarną obejmującą pomoc doraźną oraz odbudowę krótkoterminową.
Działania stanowiące przejście od pomocy doraźnej do długofalowych działań na rzecz rozwoju są realizowane w ramach procesu łączenia pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju (LRRD) [5].
Mechanizm szybkiego reagowania, ustanowiony na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 381/2001 z dnia 26 lutego 2001 r [6]. i działający w ramach DG RELEX, ma za zadanie wspierać ten proces, co umożliwi Komisji szybkie i elastyczne reagowanie w sytuacjach kryzysowych, przyczyniając się do stworzenia warunków dla długofalowego rozwoju.
KONTROLA TRYBUNAŁU
Przesłanki przeprowadzenia kontroli
8.
Z uwagi na wysoką pomoc finansową przekazaną przez instytucje i osoby prywatne w związku z katastrofą tsunami oraz zważywszy na zainteresowanie ze strony Parlamentu Europejskiego i Rady, Trybunał postanowił przeprowadzić kontrolę pomocy humanitarnej udzielonej przez UE.
Zakres i cele kontroli
9.
Kontrola ograniczyła się do pomocy humanitarnej udzielonej przez Komisję.
Zbadano pomoc doraźną oraz krótkoterminowe działania na rzecz odbudowy zgodne z kompetencjami DG ECHO, nie objęto natomiast kontrolą długoterminowych programów odbudowy.
Decyzje w sprawie finansowania odpowiadające zakresowi kontroli są wymienione w tabeli 1.
Kontrola objęła także jednostki na pograniczu kompetencji ECHO, tj. mechanizm ochrony ludności, w zakresie, w jakim miały one wpływ na pomoc humanitarną udzieloną przez DG ECHO.
Tabela 1
Pomoc humanitarna udzielona przez Komisję
Źródło: DG ECHO.
(w mln euro) _BAR_
Decyzja _BAR_ Rozdział środków _BAR_
Data _BAR_ Czas trwania _BAR_ Kwota _BAR_ Regiony _BAR_ Indonezja _BAR_ Sri Lanka _BAR_ Indie _BAR_ Malediwy _BAR_ Tajlandia _BAR_
26.12.2004 _BAR_ 3 miesiące _BAR_ 3,0 _BAR_ 3,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
30.12.2004 _BAR_ 6 miesięcy _BAR_ 10,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 8,3 _BAR_ _BAR_ 1,7 _BAR_ _BAR_
31.12.2004 _BAR_ 6 miesięcy _BAR_ 10,0 _BAR_ _BAR_ 10,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
9.2.2005 _BAR_ 18 miesięcy _BAR_ 80,0 _BAR_ 13,7 _BAR_ 30,5 _BAR_ 24,3 _BAR_ 10,0 _BAR_ 1,0 _BAR_ 0,5 _BAR_
15.12.2005 _BAR_ 18 miesięcy _BAR_ 20,0 _BAR_ _BAR_ 10,0 _BAR_ 8,0 _BAR_ 2,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_
Ogółem środki w ramach decyzji _BAR_ 123,0 _BAR_ 16,7 _BAR_ 50,5 _BAR_ 40,6 _BAR_ 12,0 _BAR_ 2,7 _BAR_ 0,5 _BAR_
Ogółem środki zakontraktowane do grudnia 2005 _BAR_ 102,6 _BAR_ 16,7 _BAR_ 40,2 _BAR_ 32,5 _BAR_ 10,0 _BAR_ 2,7 _BAR_ 0,5 _BAR_
Ogółem środki wydatkowane do grudnia 2005 _BAR_ 78,8 _BAR_ 13,6 _BAR_ 31,3 _BAR_ 24,8 _BAR_ 6,5 _BAR_ 2,2 _BAR_ 0,4 _BAR_
10.
Niniejsze sprawozdanie ma na celu wyciągnięcie wniosków, które mogłyby zostać wykorzystane w przyszłości w wypadku wielkich katastrof, i udziela odpowiedzi na następujące pytania:
a) czy działania Komisji podjęte po uderzeniu tsunami były wystarczająco szybkie i właściwe?
b) czy działania DG ECHO były dobrze skoordynowane z działaniami innych służb Komisji, organizacji międzynarodowych i innych krajów?
c) czy procedury monitorowania i kontroli w DG ECHO gwarantowały trafność i terminowość projektów realizowanych przez partnerów oraz ich wydajną realizację?
d) czy projekty realizowane przez partnerów DG ECHO osiągnęły zamierzone rezultaty oraz czy krótkoterminowe działania na rzecz odbudowy były odpowiednio trwałe?
Podejście kontrolne
11.
Kontrola opierała się na dokumentacji, wywiadach, kontroli na miejscu oraz na rezultatach innych kontroli i dokonanych ocen.
Systemy zarządzania, monitorowania i kontroli w centrali DG ECHO poddano ocenie, której ustalenia potwierdzono podczas wizyt w oddziałach terenowych DG ECHO, u partnerów i podczas kontroli projektów w Sri Lance i Indonezji.
Tabela 2 zawiera wykaz projektów i partnerów objętych kontrolami na miejscu.
W celu uzyskania rzetelnego obrazu sytuacji doboru projektów do kontroli na miejscu dokonywano w oparciu o następujące kryteria: rodzaj sektora, kwota, etap realizacji oraz rodzaj partnera.
Projekty, które były już wcześniej kontrolowane na miejscu przez jednostkę ds. finansów i audytu DG ECHO, nie zostały ponownie objęte kontrolą.
Tabela 2
Projekty pomocy humanitarnej objęte kontrolami na miejscu w Indonezji i Sri Lance
Decyzja w sprawie finansowania _BAR_ Typ partnera _BAR_ Opis projektu _BAR_ Wkład Komisji (w euro) _BAR_
INDONEZJA
10 mln euro _BAR_ Agenda ONZ _BAR_ Pomoc dzieciom, woda i urządzenia sanitarne _BAR_ 4000000 _BAR_
NGO _BAR_ Wsparcie psychospołeczne _BAR_ 528798 _BAR_
NGO _BAR_ Bezpieczna woda _BAR_ 550000 _BAR_
80 mln euro _BAR_ NGO _BAR_ Wzmocnienie opieki i pomocy społecznej _BAR_ 484820 _BAR_
NGO _BAR_ Przywrócenie źródeł utrzymania osobom trudniącym się rybołówstwem _BAR_ 476792 _BAR_
NGO _BAR_ Woda i urządzenia sanitarne _BAR_ 1336266 _BAR_
Łączna wartość projektów skontrolowanych w Indonezji _BAR_ 7376676 _BAR_
SRI LANKA
10 mln euro _BAR_ NGO _BAR_ Woda i urządzenia sanitarne _BAR_ 571534 _BAR_
NGO _BAR_ Woda, urządzenia sanitarne, pomoc żywnościowa i nieżywnościowa _BAR_ 1200000 _BAR_
NGO _BAR_ Wsparcie psychospołeczne _BAR_ 672720 _BAR_
80 mln euro _BAR_ Organizacja międzynarodowa _BAR_ Schronienia, rejestracja i przywrócenie źródeł utrzymania _BAR_ 2067480 _BAR_
Agenda ONZ _BAR_ Rybołówstwo i rolnictwo _BAR_ 3900000 _BAR_
Łączna wartość projektów skontrolowanych w Sri Lance _BAR_ 8411734 _BAR_
UWAGI
Szybkość i właściwość działań podjętych przez Komisję
Szybko podjęte działania posiadające odpowiedni budżet
12.
Procedury usprawniające podejmowanie decyzji o udzieleniu pomocy humanitarnej przyjęte przez Komisję w 2001 r. [7] dają dyrektorowi generalnemu ECHO możliwość podejmowania decyzji o udzieleniu podstawowej kryzysowej pomocy humanitarnej w wysokości do 3 mln euro na okres trzech miesięcy.
Komisarz odpowiedzialny za pomoc humanitarną został uprawniony do podejmowania decyzji o udzieleniu pomocy kryzysowej w wysokości do 30 mln euro z bezpośrednim przeznaczeniem na działania trwające do sześciu miesięcy.
Procedury te, w połączeniu z istniejącym w DG ECHO systemem stałej gotowości obejmującym dni wolne od pracy, pozwoliły Komisji szybko zareagować na katastrofę tsunami.
Decyzja o udzieleniu podstawowej pomocy kryzysowej w wysokości 3 mln euro na okres trzech miesięcy została podjęta 26 grudnia 2004 r., w dniu katastrofy.
Decyzja ta przyznawała środki finansowe na schronienia, pomoc nieżywnościową i artykuły medyczne, które miały być dostarczone przez Międzynarodową Federację Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.
W dniu 30 grudnia 2004 r. podjęto decyzję przyznającą 10 mln euro Sri Lance i Malediwom, a 31 grudnia 2004 r. — decyzję przyznającą taką samą pomoc Indonezji. Obie decyzje obejmowały okres sześciu miesięcy, a łączna kwota pomocy wyniosła 23 mln euro.
13.
W dniu 6 stycznia 2005 r. podczas konferencji w Dżakarcie poświęconej pomocy ofiarom tsunami Komisja zadeklarowała udzielenie dodatkowych 100 mln euro pomocy humanitarnej, a następnie zwróciła się do władzy budżetowej (Parlamentu i Rady) o zatwierdzenie tych środków.
Kwota ta została zatwierdzona dnia 19 stycznia 2005 r., umożliwiając podjęcie w dniu 9 lutego 2005 r. decyzji przyznającej 80 mln euro oraz w dniu 15 grudnia 2005 r. decyzji o przyznaniu 20 mln euro; w obu przypadkach finansowanie obejmowało okres 18 miesięcy.
14.
Początkowe 23 mln euro zostały przeznaczone na finansowanie podstawowych potrzeb, takich jak opieka medyczna, artykuły medyczne, schronienia, systemy wczesnego ostrzegania przed epidemią, woda pitna, urządzenia sanitarne, pomoc żywnościowa, pomoc psychospołeczna, opieka nad dziećmi i wsparcie logistyczne takie jak usługi telefonii satelitarnej.
Późniejsze decyzje przyznają 80 i 20 milionów euro z przeznaczeniem na krótkoterminowe działania na rzecz odbudowy, takie jak zapewnienie doraźnych i tymczasowych schronień, przemieszczanie przesiedleńców wewnętrznych, przywrócenie źródeł utrzymania, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, zaopatrzenie w wodę i urządzenia sanitarne, wsparcie logistyczne i pomoc techniczna oraz zapobieganie katastrofom.
Zamieszczone w sprawozdaniu zdjęcia ilustrują różne rodzaje pomocy finansowanej przez DG ECHO.
15.
"Zasady i dobra praktyka udzielania pomocy humanitarnej" przyjęte w Sztokholmie w czerwcu 2003 r. stanowią, że środki na pomoc humanitarną należy przyznawać proporcjonalnie do zapotrzebowania i w oparciu o ocenę potrzeb.
Jednakże w przypadku tsunami nie były dostępne jasne informacje na temat rzeczywistych potrzeb i dlatego trzeba było dokonać wyboru między korzyściami z dostarczenia odpowiednio wyważonej pomocy a potrzebą szybkiego jej udzielenia.
W tej niepewnej sytuacji Komisja wykazała swoje zaangażowanie poprzez zadeklarowanie przyznania pomocy, a wysoki poziom finansowania okazał się odpowiedni, po części z uwagi na następujące czynniki:
a) decyzja w sprawie finansowania przyznająca 20 mln euro, podjęta 15 grudnia 2005 r., miała pokryć pozostałe potrzeby przez 18 miesięcy, począwszy od stycznia 2006 r.
Przejście od fazy pomocy doraźnej do fazy odbudowy, które według początkowych oczekiwań miało się zakończyć w 2005 r., trwało jednak dłużej, gdyż na koniec 2005 r. większość działań na rzecz odbudowy jeszcze się nie rozpoczęła;
b) w sierpniu 2005 r. zmieniono decyzję przyznającą 80 mln euro, obejmując pomocą społeczności dotknięte konfliktem (patrz: ramka 1).
Ramka 1
Wysoki poziom finansowania pomógł zaspokoić zapotrzebowanie na pomoc uwzględniającą sytuację konfliktu
W wyniku zbrojnego konfliktu w Sri Lance, między 1983 a 2002 r. przesiedlonych zostało 800000 ludzi.
Po zawarciu rozejmu w lutym 2002 r. rozpoczął się masowy powrót przesiedleńców: do czasu tsunami pod koniec 2004 r. powróciło już 400000 osób.
Jednak jedynie 15 % ludności objętej konfliktem zostało bezpośrednio poszkodowane przez tsunami i mogło skorzystać z hojnej pomocy udzielonej w związku z kataklizmem.
Pomoc zaofiarowana ludności poszkodowanej przez tsunami była o wiele większa niż pomoc świadczona na rzecz ludności objętej konfliktem w tym samym regionie.
Dla przykładu, koszt tymczasowego schronienia zapewnianego w ramach pomocy dla ofiar tsunami wynosił 450 euro, a koszt takiego schronienia dla ofiar konfliktu –125 euro.
Wartość miesięcznej pomocy żywnościowej dla rodzin poszkodowanych przez tsunami wynosiła 70 euro, a w przypadku rodzin, które ucierpiały w wyniku konfliktu, było to 10 euro.
Taka dyskryminacja wywoływała niezadowolenie i napięcia między społecznościami.
Aby uniknąć dyskryminowania "wrażliwych" grup ludności przesiedlonej przed uderzeniem tsunami, Komisja zmieniła w sierpniu decyzję przyznającą 80 mln euro obejmując pomocą ludność objętą konfliktem, a żyjącą na terenach zniszczonych przez tsunami.
Wybór partnerów
16.
Po skoordynowaniu pomocy z ONZ i innymi ofiarodawcami DG ECHO postanowiła współpracować z dotychczasowymi partnerami głównie na północy i wschodzie Sri Lanki, gdzie od 1994 r. do czasu tsunami działała w społecznościach objętej konfliktem.
Takie postępowanie umożliwiło DG ECHO właściwy wybór projektów do finansowania pomimo nadmiaru dostępnych środków oraz wielkiej liczby nowo przybyłych NGO dysponujących środkami pochodzącymi od osób prywatnych i zdecydowanymi realizować projekty na obszarach przytłoczonych napływającą pomocą.
17.
W przeciwieństwie do sytuacji w Sri Lance, DG ECHO nie była obecna w Acehu przed uderzeniem tsunami, jako że międzynarodowy personel organizacji humanitarnych (z wyjątkiem kilku przedstawicieli agend ONZ i Czerwonego Krzyża) nie miał tam wstępu w związku ze stanem wyjątkowym wprowadzonym na tym terenie przez rząd Indonezji.
Po katastrofie tsunami wprowadzono swobodę wjazdu do Acehu od dnia 28 grudnia 2004 r.
DG ECHO wybrała partnerów zdolnych natychmiast do podjęcia działań w terenie i posiadających doświadczenie w odpowiednich dziedzinach, takich jak agendy ONZ z doświadczeniem w zakresie pomocy dzieciom, zaopatrzenia w wodę, urządzeń sanitarnych oraz opieki medycznej.
Wszystkie umowy z partnerami, zawarte na podstawie dwóch decyzji przyznających po 10 mln euro na pomoc kryzysową, zostały podpisane do dnia 18 stycznia 2005 r. w przypadku Sri Lanki i do dnia 27 stycznia 2005 r. w przypadku Indonezji.
Wysoka międzynarodowa pomoc finansowa przekracza finansowe potrzeby partnerów
18.
Wysoka międzynarodowa pomoc finansowa udzielona w związku z tsunami przekroczyła zdolności absorpcyjne niektórych partnerów (patrz: ramka 2).
Do Sri Lanki przybyło ponad 360, a do Indonezji –450 organizacji humanitarnych dysponujących dużymi środkami pochodzącymi od osób prywatnych.
Konieczność konkurowania o zasoby przyczyniła się do zwiększenia inflacji i problemów z dostępnością towarów oraz rekrutacją wykwalifikowanego personelu.
Raport Biura Rekonstrukcji i Odbudowy [8] opublikowany rok po przejściu tsunami mówi o 30–40 % wzroście cen i zarobków w Acehu w roku 2005.
Ramka 2
Dostępne środki na ogół przekraczały potrzeby finansowe partnerów
W Sri Lance, w związku z wysoką pomocą finansową przekazaną przez osoby prywatne, niektórzy z dotychczasowych partnerów Komisji nie byli w stanie wykorzystać środków udostępnionych przez dyrekcję.
Dla przykładu, jednej z NGO powierzono realizację projektu o wartości jedynie 570000 euro, chociaż początkowo DG ECHO planowała przeznaczyć na ten cel 1 mln euro z 10 mln euro dostępnych na mocy decyzji przyznającej pomoc.
Pomimo zwiększenia swojej zdolności absorpcyjnej w Sri Lance od czasu tsunami, ta NGO nie złożyła żadnego projektu do finansowania w związku z decyzją przyznającą 80 mln euro.
Od października 2005 r. DG ECHO współpracowała więc w Sri Lance z czterema nowymi partnerami (na łączną liczbę 21 partnerów).
Agenda ONZ nie miała w Indonezji wystarczającej zdolności absorpcyjnej, by wykorzystać wszystkie środki Komisji podczas 6-miesięcznego okresu realizacji, przewidzianego decyzją o udzieleniu pomocy kryzysowej.
Wielu regularnych partnerów DG ECHO nie złożyło wniosków projektowych w Indonezji, ponieważ środki otrzymane przez nich od innych ofiarodawców już przekraczały ich zdolności absorpcyjne.
Na poparcie wysuniętego tu wniosku dotyczącego braku zdolności wykorzystania dostępnych środków można przytoczyć stanowisko jednej z NGO, podkreślające, że realizowane przez tę organizację projekty powinny być zorientowane jedynie na potrzeby, a nie na wykorzystanie jak największych środków.
Chociaż przestała ona przyjmować pomoc finansową dla ofiar tsunami niecały tydzień po katastrofie, do tamtej pory wpłynęło aż 110 mln euro — dla porównania, na realizację programów pomocy dla ofiar tsunami w 2005 r. potrzebne było 25 mln euro.
Zwrócono się do ofiarodawców o pozwolenie na odblokowanie podarowanych przez nich środków, tak aby mogły one zostać wykorzystane w innych sytuacjach kryzysowych i 99 % spośród nich wyraziło zgodę.
Do końca 2005 r. 65 mln euro ofiarowanych środków początkowo przeznaczonych na pomoc obszarom dotkniętym tsunami zostało przesuniętych i wykorzystanych na pomoc m.in. ofiarom kryzysu żywnościowego w Nigrze, konfliktu w Darfurze oraz ofiarom trzęsienia ziemi w Pakistanie.
Zróżnicowana sytuacja w zakresie miarodajności ocen potrzeb
19.
Zarządzanie cyklem projektu stosowane przez DG ECHO kładzie nacisk na planowanie i koncepcję projektu oraz dokonanie analizy potrzeb w celu zagwarantowania, że projekt spełni potrzeby odbiorców.
Przed zatwierdzeniem wnioski projektowe partnerów były analizowane przez eksperta terenowego DG ECHO [9] oraz przez koordynatora regionalnego w Brukseli.
Decyzja DG ECHO o współpracy z dotychczasowymi partnerami w Sri Lance stanowiła gwarancję, że wnioski projektowe będą opracowane przez podmioty znające realia tego kraju, dobrze przygotowane do przeprowadzenia ocen potrzeb (patrz: ramka 3).
Niektórzy partnerzy ujęli ocenę potrzeb jako element samego projektu.
Ramka 3
Partnerzy w Sri Lance byli dobrze przygotowani do opracowania wniosków projektowych
Organizacja Czerwonego Krzyża była idealnie przygotowana do opracowania projektu pomocy psychospołecznej, ponieważ od 2003 r. wspierała Stowarzyszenie Czerwonego Krzyża Sri Lanki w realizacji programu pomocy psychospołecznej w północnej prowincji Jaffna, również wspieranego przez Komisję, skierowanego do przesiedleńców wewnętrznych, którzy musieli opuścić swoje domy w związku z toczącym się konfliktem.
Jedna z NGO dysponowała w Sri Lance silnym zespołem i dobrą znajomością sytuacji, ponieważ działała tam przez ponad 20 lat trwania konfliktu.
Inna NGO prowadziła już działalność we wschodniej Sri Lance, realizując finansowany przez DG ECHO projekt w związku z konfliktem.
20.
W przypadku Indonezji przeprowadzenie miarodajnych ocen potrzeb było utrudnione w okresie bezpośrednio po tsunami z uwagi na ogólny chaos i brak wiarygodnych informacji.
Brak dostępu do zniszczonych regionów, głównie spowodowany wielką skalą zniszczeń, a częściowo niebezpieczną sytuacją opóźnił rozpoczęcie udzielania pomocy przez organizacje humanitarne.
Dopiero pod koniec stycznia większość organizacji miało założone misje na zachodnim wybrzeżu Sumatry, co wpłynęło na jakość i terminowość ocen potrzeb.
Niektóre projekty finansowane na mocy decyzji o udzieleniu pomocy kryzysowej w wysokości 10 mln euro były standardową pomocą w sytuacji kryzysowej, a nie pomocą dostosowaną do stwierdzonej rzeczywistości, opartą na miarodajnej ocenie potrzeb. W czerwcu 2005 r.
Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UNOCHA) zorganizowało regionalne seminarium na temat wniosków z koordynacji pomocy ofiarom tsunami, podczas którego podkreślono brak konsultacji ze społecznościami w zakresie pomocy doraźnej i działań na rzecz odbudowy podjętych przez całą wspólnotę humanitarną.
21.
Oceny potrzeb projektów zatwierdzonych, począwszy od lutego 2005 r., były bardziej miarodajne w związku z większą dostępnością informacji i większą ilością czasu na przygotowanie wniosków.
I tak na przykład, przygotowując projekt budowy łodzi w Acehu, jedna z NGO współpracowała ściśle z lokalną społecznością, w wyniku czego powstał projekt odpowiadający potrzebom beneficjentów.
Pomoc w przywróceniu źródeł utrzymania: łodzie rybackie w Acehu w Indonezji
(Źródło: ETO)
+++++ TIFF +++++
Skuteczność koordynacji
Koordynacja działań bardzo wielu organizacji humanitarnych
22.
Funkcję koordynującą działania agencji pomocowych pełniło Biuro ONZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (UNOCHA), wspierane przez inne sektorowe agendy ONZ.
ONZ napotkało jednak następujące przeszkody utrudniające skuteczną koordynację:
a) brak odpowiednich informacji na temat szkód i potrzeb oraz planowanych i realizowanych działań pomocowych.
O problemie tym świadczy fakt, że jeszcze w maju 2005 r. brakowało rzetelnych i dokładnych informacji o liczbie i miejscu pobytu przesiedleńców wewnętrznych w Indonezji.
Regionalne seminarium UNOCHA z czerwca 2005 r. podsumowujące wnioski z pomocy ofiarom tsunami podkreśliło konieczność poprawy przepływu informacji; problem ten zauważyła i pracowała nad jego rozwiązaniem Komisja (patrz: ramka 4);
b) bardzo wiele nowo przybyłych organizacji humanitarnych, w dużej części dysponującymi wysokimi sumami pochodzącymi od osób prywatnych, często działających poza jakimikolwiek dostępnymi mechanizmami koordynacji;
c) władze lokalne zostały osłabione w wyniku strat ludzkich i materialnych i nie istniał system rejestrujący NGO i zapewniający przestrzeganie przez nie określonych standardów lub ich uczestnictwo w powstałych mechanizmach koordynacji.
Punkty do dalszej dyskusji zawarte w dokumencie roboczym Prezydencji Rady UE z grudnia 2005 r. [10], dotyczącym reakcji UE na katastrofę tsunami, koncentrują się na odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób społeczność międzynarodowa i UE mogą wspierać rządy krajowe w skutecznej koordynacji napływającej pomocy.
Ramka 4
DG ECHO była świadoma problemów z koordynacją pomocy i pracowała nad ich rozwiązaniem
Strategia DG ECHO w Indonezji i Sri Lance polegała na wspieraniu ONZ w roli koordynatora pomocy.
W tym kontekście DG ECHO przyznała 1 mln euro na wsparcie Centrum Informacji Humanitarnej UNOCHA (CIH) z przeznaczeniem na dostarczenie narzędzi informatycznych do planowania, realizowania i monitorowania pomocy humanitarnej.
Ocena CIH przeprowadzona w kwietniu 2005 r. wspólnie przez OCHA i ECHO, sformułowała zalecenia mające pomóc Centrum w przedstawieniu kompleksowego przeglądu udzielonej pomocy humanitarnej oraz wskazaniu pozostałych potrzeb.
DG ECHO przekazywała środki jednej z NGO w Acehu z przeznaczeniem na gromadzenie informacji na temat przesiedleńców wewnętrznych i włączanie ich do bazy danych Centrum Informacji Humanitarnej.
W Sri Lance DG ECHO finansowała projekt realizowany przez organizację międzynarodową mający na celu stworzenie centralnej bazy beneficjentów, która pomogłaby w rozwiązaniu problemu braku przejrzystych informacji.
Jednakże, chociaż projekt ten wspierało początkowo Centrum Operacji Krajowych założone przez rząd Sri Lanki do celów zarządzania pomocą humanitarną dla obszarów dotkniętych tsunami, nie otrzymał on wsparcia ze strony agencji rządowych, które od lutego 2005 r. przejęły odpowiedzialność za zadania związane z pomocą i odbudową.
Projekt bazy danych został więc wstrzymany aż do września 2005 r., kiedy pod nadzorem rządu Sri Lanki wznowiono proces rejestracji.
23.
Trudności w koordynacji wpłynęły na znaczące wahania poziomu i jakości pomocy udzielanej przez społeczność międzynarodową.
Przygotowany przez Czerwony Krzyż World Disasters Report 2005 (sprawozdanie o katastrofach na świecie w 2005 r.) opisuje, w jaki sposób niektóre społeczności w Acehu zostały przytłoczone napływającą pomocą, podczas gdy inne zostały w niej pominięte.
W sektorze ochrony zdrowia w Indonezji oraz w kwestii dostarczenia łodzi w Sri Lance otrzymana pomoc była nadmierna, natomiast niekiedy była ona niewystarczająco kompleksowa, np. dostarczono łodzie rybackie bez sieci.
Ponadto w grudniu 2005 r., rok od czasu katastrofy, około 67000 ludzi w Acehu nadal mieszkało w namiotach.
Dobra koordynacja działań DG ECHO i innych służb Komisji z wyjątkiem pomocy doraźnej
24.
W ramach mechanizmu ochrony ludności wyznaczano grupy ekspertów, którzy bezpośrednio na terenach dotkniętych zniszczeniami pomagali w ocenie sytuacji i dystrybucji pomocy na rzecz ochrony ludności ofiarowanej przez państwa członkowskie.
Protokół ustaleń podpisany dnia 16 marca 2003 r. przez DG ECHO i Dyrekcję Generalną ds. Środowiska stanowi, że ściślejsza koordynacja działań na rzecz ochrony ludności i pomocy humanitarnej, zarówno na poziomie centralnym, jak i w terenie, jest kluczowa dla osiągnięcia spójności działania wspólnotowego.
Stosowane procedury powinny zapewniać wymianę informacji na wszystkich etapach kryzysów, a spotkania zespołu DG ECHO i zespołu koordynacji ochrony ludności w terenie powinny zagwarantować komplementarność prowadzonych działań.
Jednakże zarówno w Sri Lance, jak i w Indonezji mechanizm ochrony ludności był niewystarczająco skoordynowany z pomocą humanitarną.
25.
Na spotkaniu Komitetu ds. Pomocy Humanitarnej w dniu 27 stycznia 2005 r., dotyczącym problemów w koordynacji działań DG ECHO z działaniami podejmowanymi w ramach Centrum Monitoringu i Informacji (MIC) w zakresie ochrony ludności, stwierdzono, że MIC nie ograniczyło się do działań na rzecz ochrony ludności, ale działało także równolegle w obszarze pomocy humanitarnej, co wykracza poza jego kompetencje, stwarzając wrażenie, że koordynuje całą pomoc udzielaną przez UE [11].
26.
Jeżeli chodzi o przejście do fazy odbudowy, DG ECHO współpracuje z innymi służbami Komisji, umożliwiając sprawne i efektywne przejście od pomocy doraźnej do odbudowy długofalowej.
Wysoki poziom finansowania pomógł DG ECHO w zapewnieniu pomocy podczas dłuższej niż przewidywano fazy przejściowej między pomocą doraźną a fazą odbudowy (patrz: pkt 15 lit. a)).
Strategia łączenia pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju (LRRD) w Indonezji i Sri Lance obejmuje wykorzystanie mechanizmu szybkiego reagowania do uzyskiwania satelitarnych zdjęć zniszczeń wywołanych tsunami, które mogłyby być przydatne w planowaniu odbudowy i zapewnieniu gotowości na wypadek katastrofy.
Mechanizm szybkiego reagowania pomógł również w finansowaniu negocjacji, które doprowadziły do zawarcia w sierpniu 2005 r. porozumienia pokojowego między rządem Indonezji a Ruchem Wyzwolenia Acehu, wzmacniając podstawy do działań na rzecz odbudowy.
Pomoc sanitarna: latryny w Acehu, Indonezja
(Źródło: ETO)
+++++ TIFF +++++
Znaczenie systemów monitorowania dla zapewnienia trafności, terminowości i wydajności realizowanych działań
Zasadniczo kompleksowy system monitorowania i kontroli
27.
Do monitorowania i kontroli realizacji projektów DG ECHO wykorzystuje następujące instrumenty:
a) wizyty kontrolne oraz sprawozdania ekspertów terenowych DG ECHO uzupełniane kontrolami sprawdzającymi przeprowadzanymi przez koordynatorów regionalnych;
b) sprawozdania partnerów DG ECHO;
c) kontrole na miejscu prowadzone przez jednostkę ds. finansów i audytu DG ECHO;
d) kontrole poprzedzające dokonanie płatności oraz późniejsze kontrole zewnętrzne u partnerów.
28.
Eksperci terenowi DG ECHO przeprowadzali kontrole projektów realizowanych przez partnerów w celu upewnienia się co do ich trafności i terminowości oraz ich wydajnej realizacji.
Na podstawie wizyt kontrolnych mogą zostać podjęte odpowiednie działania na poziomie lokalnym lub centralnym.
Dla przykładu, sprawozdanie pokontrolne z programu wsparcia psychospołecznego w Sri Lance z kwietnia 2005 r. wskazywało na problemy z rekrutacją personelu lokalnego.
Koordynator regionalny DG ECHO w Brukseli skontaktował się więc z właściwą centralą Czerwonego Krzyża, aby uzyskać zapewnienie, że zostanie podpisany protokół ustaleń z Czerwonym Krzyżem w Sri Lance, co pozwoli na rekrutację personelu lokalnego do kolejnej fazy projektu.
29.
Tsunami miało miejsce 26 grudnia 2004 r., a pracownicy DG ECHO przybyli do Sri Lanki już 27 grudnia 2004 r., do Dżakarty w Indonezji — 28 grudnia 2004 r.
Pierwsi eksperci DG ECHO pojawili się w Acehu 1 stycznia 2005 r.
DG ECHO oddelegowała osoby zaangażowane w udzielanie pomocy technicznej w innych regionach, np. Ameryce Południowej, Afryce i na Bliskim Wschodzie, do pomocy doraźnej ofiarom tsunami.
Potrzebę stałych ekspertów terenowych stwierdzono w styczniu 2005 r. i przybyli oni do Acehu w kwietniu 2005 r.
Po kataklizmie tsunami Komisja zobowiązała się do zwiększenia liczby ekspertów terenowych DG ECHO z 69 do 150 [12].
W Sri Lance przeprowadzono 23 kontrole dziewięciu projektów finansowanych na podstawie decyzji o udzieleniu pomocy kryzysowej w wysokości 10 mln euro.
W Indonezji przeprowadzono 13 kontroli dziesięciu projektów finansowanych na podstawie tej samej decyzji, głównie po przybyciu ekspertów terenowych w kwietniu 2005 r.
Po każdej przeprowadzonej kontroli ekspert terenowy DG ECHO przedstawiał sprawozdanie pokontrolne.
30.
Nie ma szczegółowych wytycznych dla ekspertów DG ECHO w zakresie przedstawiania ustaleń z przeprowadzonych kontroli.
Pod koniec każdej kontroli eksperci terenowi DG ECHO odbywają spotkanie podsumowujące z zespołem partnera realizującego projekt.
DG ECHO nie przekazuje jednak partnerom systematycznie na piśmie swoich uwag przedstawiających ustalenia z kontroli i uzgodnione działania.
Pisemne uwagi pokontrolne pozwoliłyby partnerom w większym stopniu skorzystać z rad i wsparcia, wynikających z kontroli DG ECHO, oraz mogłyby pomóc w rozwiązaniu stwierdzonych problemów.
31.
Informacje uzyskiwane podczas wizyt kontrolnych przez ekspertów terenowych DG ECHO są uzupełniane informacjami zawartymi w sprawozdaniach partnerów.
Przy projektach sześciomiesięcznych partnerzy są zobowiązani przesłać DG ECHO wstępne sprawozdanie końcowe miesiąc przed zakończeniem projektu, a sprawozdanie końcowe przed upływem sześciu tygodni od zakończenia projektu, lub w przypadku projektów ONZ — przed upływem trzech miesięcy.
W przypadku decyzji o udzieleniu 10 mln euro pomocy kryzysowej dla Sri Lanki i Indonezji na działania trwające do sześciu miesięcy, większość partnerów przedłożyła wstępne sprawozdanie końcowe w terminie, ale same sprawozdania końcowe składano zwykle z jedno- lub dwumiesięcznym opóźnieniem.
32.
Monitorowanie realizacji projektu, oprócz wizyt kontrolnych ekspertów terenowych DG ECHO i koordynatorów regionalnych oraz informacji zawartych w sprawozdaniach partnerów, polega również na kontroli na miejscu wybranych projektów przez jednostkę ds. finansów i audytu DG ECHO.
W 2005 r. kontrole na miejscu DG ECHO dotyczyły głównie pomocy obszarom zniszczonym przez tsunami, a wartość projektów skontrolowanych w Sri Lance i Indonezji wyniosła 19 mln euro –18 % całkowitej kwoty 103 mln euro przeznaczonej przez DG ECHO na projekty związane z pomocą obszarom zniszczonym przez tsunami do końca 2005 r.
Kontrole na miejscu projektów realizowanych przez jedną z agend ONZ w Indonezji wykazały trudności w dostępie do dokumentacji, które, chociaż zostały przezwyciężone, należy wyjaśnić na spotkaniach roboczych dotyczących ramowej umowy finansowo-administracyjnej (FAFA) (patrz: ramka 5).
Ramka 5
Dostęp do dokumentacji ONZ
DG ECHO napotkała problemy w uzyskaniu dostępu do informacji finansowych, o które zwróciła się do jednej z agend ONZ w związku z planowaną na czerwiec 2005 r. kontrolą na miejscu projektu o wartości 500000 euro, dotyczącego natychmiastowej pomocy medycznej w Indonezji, wbrew postanowieniom ramowej umowy finansowo-administracyjnej (FAFA).
Po przedyskutowaniu tej kwestii z agendą ONZ sprawę wyjaśniono i DG ECHO uzyskała dostęp do odpowiedniej dokumentacji w listopadzie 2005 r.
33.
Ostateczną kontrolę poprzedzającą płatność końcową przeprowadza także jednostka ds. finansów i audytu DG ECHO.
Kontrola ta uwzględnia także uwagi eksperta terenowego DG ECHO i koordynatora regionalnego do sprawozdania końcowego przedstawionego przez partnera oraz wydawaną przez nich rekomendację dokonania płatności.
Dodatkowo kontrola przed dokonaniem płatności jest również w stosownych przypadkach dokonywana na podstawie wykazu wydatków, stanu magazynowego, procedur udzielania zamówień, wykazu personelu oraz kopii faktur.
Ponadto jednostka ds. finansów i audytu DG ECHO zleca niezależne zewnętrzne kontrole dokumentacji wybranych projektów w siedzibie partnerów.
Te kontrole zewnętrzne okazały się skutecznym narzędziem identyfikacji, umożliwiającej późniejszą windykację, wydatków, które były w istocie niekwalifikowalne, głównie w związku z brakiem dokumentacji potwierdzającej.
Istnieje jednak znaczna różnica w czasie między zakończeniem projektu a kontrolą zewnętrzną, którą DG ECHO zamierza zmniejszyć poprzez objęcie wszystkich partnerów kontrolą w cyklu dwuletnim.
Dostosowanie początkowej pomocy w celu zapewnienia jej przydatności
34.
Procedury DG ECHO uznają potrzebę elastyczności, a art. 10 ramowej umowy o partnerstwie zawiera proste procedury modyfikacji projektów pozwalające na dostosowanie ich do zmieniających się potrzeb.
Elastyczne procedury na ogół umożliwiały dostosowanie projektów oraz ich realizacji do zmieniających się potrzeb (patrz: ramka 6).
Ramka 6
Dostosowanie projektów do zmieniających się potrzeb
W czerwcu 2005 r. w Sri Lance jedna z agend ONZ przestrzegła przed dostarczeniem zbyt wielu małych łodzi rybackich, co mogłoby przyczynić się do przełowienia i długofalowych szkód w zasobach rybnych stanowiących podstawę rybołówstwa przybrzeżnego.
W sierpniu 2005 r. zmodyfikowano projekt, zmniejszając ilość łodzi, które miały zostać naprawione lub wyprodukowane, w zamian włączając do projektu dostarczenie 15000 zestawów narzędzi połowowych.
Już w pierwszym miesiącu po tsunami oczywiste było, że rząd Sri Lanki otrzymał ilość leków wystarczającą na pokrycie całego zapotrzebowania.
Projekt jednej z NGO finansowany przez DG ECHO został w związku z tym zmodyfikowany — finansowanie zostało przeznaczone na pomoc psychospołeczną i wsparcie lokalnej służby zdrowia.
Inny projekt w Sri Lance obejmował 21500 suchych racji żywnościowych składających się z herbatników o wysokiej wartości odżywczej dla dzieci do pięciu lat w ramach planu kryzysowego.
Herbatniki te nie były potrzebne i 28000 euro początkowo przyznane na pomoc żywnościową zostało przeznaczone na pomoc w przywróceniu źródeł utrzymania.
Jeden z parterów w Indonezji dokonał zamiany namiotów na kuchnie w odpowiedzi na zmiany potrzeb beneficjentów.
Projekt realizowany przez jedną z NGO w Indonezji został zmodyfikowany, gdy dzięki wspaniałomyślnej pomocy międzynarodowej uniknięto kryzysu żywnościowego.
Program doraźnej pomocy żywnościowej nie był już potrzebny, został więc zastąpiony programem edukacji żywnościowej i uzupełniającej pomocy żywnościowej.
Opóźnienia wynikające z nasycenia pomocą i innych przeszkód zewnętrznych
35.
Jeżeli chodzi o terminowość realizacji projektów, DG ECHO pomogła w przezwyciężeniu niektórych przeszkód opisanych w sprawozdaniach pokontrolnych.
I tak na przykład w Indonezji w maju 2005 r. w sprawozdaniu pokontrolnym dotyczącym projektu jednej z agend ONZ wskazano na brak ekspertów do realizacji zadań.
W odpowiedzi podjęto działania na poziomie centralnym w DG ECHO i agendzie ONZ, co pozwoliło na rekrutację niezbędnego personelu.
Jednakże inne opóźnienia stwierdzone w sprawozdaniach pokontrolnych nie zostały nadrobione przez partnerów w trakcie realizacji projektów (patrz: ramka 7).
Występowały opóźnienia w realizacji projektów przez partnerów wynikające z konkurowania licznych nowo przybyłych organizacji humanitarnych o zasoby.
W Sri Lance opóźnienia były również spowodowane innymi przeszkodami zewnętrznymi, tj. anulowaniem zwolnień celnych na towary przeznaczone na cele humanitarne w lutym 2005 r. czy restrykcjami budowlanymi w stworzonej przez rząd strefie buforowej, które zniesiono pod koniec 2005 r., dezaktualizując tym samym większość ocen potrzeb i wiele projektów.
Ramka 7
Przykłady opóźnień w realizacji projektów przez partnerów
Oczyszczalnia ścieków w Pramuce w Jantho, w Indonezji, została uruchomiona dopiero w czerwcu 2005 r., cztery miesiące po jej dostarczeniu, z powodu braku tabletek chloru w związku z przedłużającymi się procedurami przetargowymi.
Zapewnienie schronień w Sri Lance opóźniło się w związku z brakiem odpowiedniego terenu do przemieszczenia ludności, której zabroniono powrócić do ochronnej strefy nadbrzeżnej.
Teren wyznaczony jednej z organizacji międzynarodowych pod budowę został następnie przydzielony przez władze lokalne innym podmiotom.
Długotrwała specyfikacja sprzętu i problemy przetargowe wpłynęły na opóźnienie dystrybucji sieci rybackich przez jednego z partnerów w Sri Lance.
Zanim NGO była gotowa do dystrybucji, część zapotrzebowania, np. na sprzęt rybacki, została już pokryta przez inne organizacje.
Spowodowało to kolejne opóźnienia, ponieważ NGO musiała przeprowadzić nowe oceny potrzeb.
Informacje na temat wydajności realizacji projektów
36.
Monitorowanie wydajności realizacji wymaga znajomości kosztów, ustaleń organizacyjnych oraz wiedzy na temat tego, czy produkty projektu rzeczywiście istnieją.
W odniesieniu do kosztów, chcąc zapewnić terminowość pomocy, nie dokonywano wyboru złożonych przez partnerów wniosków projektowych w drodze procedur konkurencyjnych.
Procedury udzielania zamówień stosowane przez partnerów DG ECHO są badane podczas kontroli zewnętrznych u partnerów w ich siedzibach oraz kontroli sprawdzających na miejscu dokonywanych przez jednostkę ds. finansów i audytu DG ECHO.
Ponadto analiza wniosków projektowych dokonana przez ekspertów terenowych DG ECHO zawiera analizę kosztów jednostkowych wpływającą na ocenę, czy partnerzy oferują towary i usługi w rozsądnych cenach.
Ta analiza jednak w ograniczonym stopniu pozwala na uzyskanie pewności co do wydajności; jej wartość wzrosłaby dzięki uzupełnieniu jej informacją porównawczą oraz systematycznym monitoringiem.
Możliwa jest dalsza poprawa w zakresie informacji porównawczej o kosztach oraz monitorowania kosztów jednostkowych podczas realizacji projektu.
Zwłaszcza w przypadku wystąpienia nieprzewidywalnej katastrofy informacje te zwiększają pewność, że towary i usługi są kupowane po rozsądnych cenach.
Obecnie DG ECHO opracowuje swój system monitorowania, którego zadaniem jest w sposób zautomatyzowany pomagać w obliczaniu kosztów jednostkowych oraz stosunku kosztów bezpośrednich do kosztów powiązanych.
37.
Niektóre sprawozdania pokontrolne podają zbyt mało szczegółowych informacji na temat niekiedy złożonych ustaleń organizacyjnych, by można było ustalić, czy partner realizuje działania projektowe samodzielnie czy też zleca je innym NGO lub przedsiębiorstwom prywatnym (patrz: ramka 8).
Ponieważ za odpowiednich partnerów zostali uznani jedynie sygnatariusze ramowych umów o partnerstwie i ramowej umowy finansowo-administracyjnej, ważne jest zidentyfikowanie organizacji realizujących projekty finansowane przez DG ECHO, które nie zostały poddane ocenie pod tym kątem.
Ramka 8
Należy dokładniej objaśniać ustalenia organizacyjne w sprawozdaniach pokontrolnych
W Sri Lance naprawy łodzi w ramach projektu jednej z agend ONZ wykonywały prywatne firmy, a zaopatrzenie w wodę i urządzenia sanitarne w ramach projektu jednego z partnerów ECHO powierzono lokalnym NGO.
Chociaż sprawozdania pokontrolne dotyczące Indonezji stwierdzały, że jedna z agend ONZ wykorzystywała NGO do realizacji projektów, nie sprecyzowano, o które organizacje chodzi.
Te konkretne ustalenia nie zostały opisane w sprawozdaniach pokontrolnych.
38.
Monitorowanie prowadzone przez DG ECHO koncentruje się raczej na rezultatach niż produktach przewidzianych w projekcie (np. liczbie domów zamieszkałych przez rodziny, a nie liczbie zbudowanych schronień).
Sprawozdania pokontrolne nie podają systematycznie wskaźników zrealizowania działań projektowych ani informacji na temat oficjalnego odbioru ukończonych prac, np. schronień, latryn lub łodzi.
Ważne niemniej jednak jest posiadanie jasnych informacji o tym, co i w jakim miejscu wykonano — umożliwia to późniejsze przedstawienie rezultatów.
Informacje na temat rzeczywistego wytworzenia produktów projektu są niezbędne, by uzyskać pewność, że towary i usługi zostały dostarczone i że były odpowiedniej jakości (patrz: ramka 9).
Ramka 9
Konieczność poprawy informacji na temat produktów projektu
W przypadku projektu realizowanego w Indonezji eksperci terenowi DG ECHO mieli trudności z ustaleniem, które produkty zostały sfinansowane przez DG ECHO.
Wśród personelu występowała wysoka rotacja i pracownicy nie potrafili sprecyzować, jak zostały wykorzystane środki DG ECHO.
Pomimo wniosków ekspertów terenowych DG ECHO agenda ONZ, o której mowa, nie przedstawiła szczegółowych informacji na temat działań realizowanych do czasu zakończenia projektu.
Okresowe sprawozdanie finansowe z projektu realizowanego w Sri Lance stwierdza, nie podając bliższych szczegółów, że na pozycję "rybołówstwo" przydzielono 1,45 mln euro (85 % wydatków).
Szczegółowe informacje finansowe ułatwiłyby skuteczne monitorowanie realizacji projektów.
39.
Kontrola Trybunału również potwierdziła ustalenia sprawozdań pokontrolnych, według których zauważalność działań finansowanych przez DG ECHO była na ogół zadowalająca, chociaż w niektórych przypadkach istniała możliwość poprawy.
Na przykład zauważalność DG ECHO była mała w ośrodku opieki nad dziećmi w Jantho, w Acehu oraz w przypadku projektów jednej z agend ONZ dotyczących oczyszczalni ścieków.
Po dokonaniu analizy wszystkich międzynarodowych form pomocy, ustalenia wstępne Koalicji na rzecz oceny działań podjętych w związku z tsunami krytykują organizacje humanitarne za koncentrowanie się na autopromocji i konkurowanie o zauważalność kosztem spełnienia rzeczywistych potrzeb beneficjentów.
Działania skierowane na zwiększenie zauważalności mają jednak dodatkową zaletę — przyczyniają się do zmniejszenia ryzyka podwójnego finansowania dzięki jasnemu określeniu, kto i co finansuje.
Oczyszczalnia ścieków w Acehu w Indonezji
(Źródło: ETO)
+++++ TIFF +++++
Osiągnięcie rezultatów i odpowiedniej trwałości
Projekty wpłynęły na ogólnie dobre wyniki pomocy, chociaż niektóre produkty i rezultaty były mniejsze, niż planowano
40.
W zakresie produktów projektu projekty finansowane przez DG ECHO zostały zrealizowane, chociaż w niektórych przypadkach inflacja obniżyła stopień wytworzenia produktów, a część działań nie mogła zostać wykonana w ustalonych ramach czasowych projektu w związku z ograniczoną dostępnością towarów i problemami z rekrutacją wykwalifikowanego personelu (patrz: ramka 10).
Ramka 10
Niektóre produkty projektów były mniejsze, niż planowano
W Sri Lance w związku ze wzrostem kosztów materiałów i pracy zmieniono finansowany przez DG ECHO projekt, zmniejszając liczbę zakładanych schronień z 2500 do 2018.
Sprawozdanie specjalne nr 4/2006
dotyczące projektów inwestycyjnych Phare w Bułgarii i Rumunii, wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 174/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–VII STRESZCZENIE
1–11 WSTĘP
1–4 Ogólny cel Phare
5–10 Programowanie i wdrożenie Phare
11 Finansowe znaczenie wsparcia inwestycyjnego w programach krajowych
12–14 ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
15–56 UWAGI
15–16 Projekty były zgodne z ogólnymi celami Phare
17–18 Inwestycje zostały zrealizowane
19–42 Ponad połowa projektów w czasie kontroli nie spełniała oczekiwań
20–23 Wzmocnienie prokuratury w Bułgarii
24–25 Wzmocnienie rumuńskiego wymiaru sądownictwa i więziennictwa
26–28 Inwestycje w inkubatory małych i średnich przedsiębiorstw na podupadających terenach przemysłowych w Bułgarii
29–31 Lokalne i regionalne projekty infrastrukturalne w Rumunii
32–36 Bułgarski Fundusz Poprywatyzacyjny (BPPF)
37–38 Liberalizacja sektora energetycznego w Rumunii
39 Statystyka rolna w Bułgarii
40–42 Azyl w Rumunii
43–56 W większości poddanych kontroli projektów nie zapewniono trwałości
44–50 Zagrożenia dla żywotności technicznej
51–56 Zagrożenia dla żywotności ekonomicznej
57–61 WNIOSKI I ZALECENIA
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
Acquis communautaire całość prawodawstwa UE ujętego w traktatach, prawodawstwie wtórnym oraz politykach Unii, jak również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości
ASNS Sieciowy System Statystyki Rolnej (Agricultural Statistical Network System)
BPPF Bułgarski Fundusz Poprywatyzacyjny (Bulgarian Post Privatisation Fund)
CDMS System Zarządzania Sprawami i Dokumentami (Case and Document Management System)
EBOiR Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju
MŚP małe i średnie przedsiębiorstwa
Phare Program Phare jest obecnie głównym narzędziem UE w zakresie współpracy finansowej i technicznej z krajami kandydującymi Europy Środkowej i Wschodniej.
Został utworzony w 1989 r. i pierwotnie skierowany był jedynie do dwóch krajów: Polski i Węgier
UIS Ujednolicony System Archiwizowania Informacji (Unified Information Filing System)
STRESZCZENIE
I. Program Phare zapewnia wsparcie finansowe dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej ubiegającym się o wstąpienie do Unii Europejskiej.
Komisja dzieli zarządzanie programem Phare z władzami krajowymi.
Ogólna odpowiedzialność za zarządzanie programem spoczywa na Komisji.
Kraje beneficjenci ponoszą podstawową odpowiedzialność za rozpoczynanie i realizację projektów (patrz: pkt 8–10).
II.
Celem kontroli Trybunału była ocena wyników osiągniętych w realizowanych przy wsparciu Phare projektach inwestycyjnych w Bułgarii i Rumunii.
Wnioski oparte są na badaniu próby projektów finansowanych w ramach programów krajowych Phare na rok 2000.
Ostateczne płatności z tytułu tych programów zrealizowano w 2005 r. (patrz: pkt 12–14).
III.
Skontrolowane programy odpowiadały zasadniczo ogólnym celom inwestycyjnym Phare, obejmującym udzielenie wsparcia w dostosowaniu do standardów i norm UE oraz w ramach programów z zakresu spójności gospodarczej i społecznej (patrz: pkt 15–16).
Trybunał uzyskał również zapewnienie co do tego, iż, zasadniczo, projekty realizowane były zgodnie z warunkami umów na dostawy i roboty (patrz: pkt 17–18).
IV.
W przypadku ponad połowy zbadanych projektów inwestycyjnych środki trwałe były jedynie częściowo, bądź nie były w ogóle wykorzystywane do zamierzonych celów.
Występowały opóźnienia w osiąganych produktach i rezultatach, sięgające niekiedy do dwóch lat.
Te niedociągnięcia spowodowane były ciągłym brakiem zarówno zdolności administracyjnych, jak i środków krajowych.
Zjawisko to unaocznia potrzebę, by władze krajowe podjęły dalsze znaczne starania zmierzające do sfinalizowania projektów i osiągnięcia leżących u ich podstaw celów (patrz: pkt 19–42).
V. Wsparcie Phare dla dwóch projektów prowadzonych przez międzynarodowe instytucje finansowe było problematyczne.
W Bułgarii Fundusz Poprywatyzacyjny odznaczał się brakiem wydajności i skuteczności (niski poziom inwestycji w akcje przy wysokich kosztach zarządu), podczas gdy w Rumunii wkład Phare nie zapewnił wyraźnej wartości dodanej przy tworzeniu lepszych ram prawnych na rynku elektryczności (patrz: pkt 32–36 oraz pkt 37–38).
VI.
Techniczna żywotność dóbr inwestycyjnych nie jest zapewniona, a ich trwałość jest zagrożona.
W odniesieniu do wspieranych parków przemysłowych i inkubatorów przedsiębiorczości, osiągnięcie pożądanej żywotności ekonomicznej wciąż wymaga rozwiązania wielu problemów zarządczych (patrz: pkt 43–56).
VII.
Komisja odpowiada w szczególności za rozwój polityki Phare, a także programowanie i nadzorowanie pomocy udzielanej w ramach Phare.
Chociaż Komisja skutecznie sprawdza projekty przed przyznaniem finansowania (kontrola ex ante), Trybunał krytycznie ocenia ogólny sposób, w jaki Komisja zarządzała projektami inwestycyjnymi w trzech konkretnych obszarach. Według Trybunału Komisja:
- przeceniła zdolności zarządcze władz publicznych w Bułgarii i Rumunii i często uzgadniała z nimi nadmiernie ambitne cele i terminy,
- zlekceważyła zasadę trwałości i współfinansowania,
- w niewystarczającym stopniu wzięła pod uwagę spodziewaną wartość dodaną oraz efekt katalityczny środków z Phare w działaniach prowadzonych przez międzynarodowe instytucje finansowe.
Komisja powinna zatem przedsięwziąć środki zmierzające do poprawy jakości zarządzania w tych trzech obszarach (patrz: pkt 57–61).
WSTĘP
Ogólny cel Phare
1.
Od 1997 r. ogólnym celem programu Phare było wsparcie krajów Europy Środkowej i Wschodniej w przygotowaniach do członkostwa w Unii Europejskiej.
Aby wspomóc reformy wymagane dla członkostwa w UE, program Phare zapewnia wsparcie finansowe w ramach strategii przedakcesyjnej Unii.
2.
W październiku 1999 r. Komisja przyjęła szczegółowe wytyczne dotyczące realizacji programu Phare w latach 2000–2006 [1].
Zgodnie z nimi, wsparcie w ramach Phare miało zostać skupione na dwóch głównych priorytetach: inwestycjach i rozwoju instytucjonalnym [2].
3.
Po przystąpieniu 10 krajów w maju 2004 r. priorytetem polityki rozszerzenia stało się wdrożenie map drogowych dla przystąpienia Bułgarii i Rumunii.
4.
Po zamknięciu negocjacji akcesyjnych w grudniu 2004 r. Komisja przyjęła w lutym 2005 r. pozytywną opinię w prawie przystąpienia tych dwóch krajów do UE.
Po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego traktat o przystąpieniu Bułgarii i Rumunii został podpisany w kwietniu 2005 r. w Luksemburgu.
Podpisanie traktatu otwiera drogę dla procesu ratyfikacji, który sformalizuje członkostwo Bułgarii i Rumunii od dnia 1 stycznia 2007 r.
Niemniej jednak Rada może zdecydować o przesunięciu o rok daty przystąpienia, na dzień 1 stycznia 2008 r., jeśli któreś z tych państw nie wypełni zobowiązań podjętych podczas negocjacji.
Programowanie i wdrożenie Phare
5.
Bieżąca strategia przedakcesyjna UE dla Bułgarii i Rumunii oparta jest na partnerstwach dla członkostwa, stanowiących ramy programowania priorytetów i środków finansowych.
Na podstawie priorytetów określonych w partnerstwach dla członkostwa, wsparcie finansowe jest udostępniane poprzez coroczne decyzje w sprawie finansowania podejmowane przez Komisję.
6.
Po wydaniu decyzji w sprawie finansowania Komisja uzgadnia z władzami bułgarskimi i rumuńskimi memoranda finansowe.
Memoranda finansowe zawierane są w odniesieniu do programów krajowych oraz konkretnych kwestii takich jak programy współpracy przygranicznej, wielostronne programy międzynarodowe lub programy dotyczące bezpieczeństwa jądrowego.
W ramach rocznych programów krajowych finansowane są priorytetowe potrzeby związane z przystąpieniem.
7.
Do memorandów finansowych dołącza się tak zwane karty projektowe, określające szczegóły wszystkich projektów przeznaczonych do realizacji.
Karty projektowe są kluczowymi dokumentami w zakresie planowania. Określają one cele każdego z projektów, a także wskaźniki realizacji celów oraz harmonogram wdrożenia.
Z zasady projekty muszą zostać zrealizowane w ciągu trzech lat od daty podpisania memorandum finansowego.
8.
Zarząd nad programem Phare podzielony jest pomiędzy Komisję i władze krajowe.
Komisja (centrala oraz przedstawicielstwa w Sofii i w Bukareszcie) odpowiada za sprawowanie ogólnego zarządu nad programem Phare, a w szczególności za opracowanie polityki Phare, programowanie oraz nadzorowanie udzielanej w ramach Phare pomocy.
Zasadnicza odpowiedzialność za podejmowanie i realizację projektów spoczywa na Bułgarii i Rumunii.
9.
Program Phare realizowany jest obecnie w Bułgarii i Rumunii w ramach tak zwanego Zdecentralizowanego Systemu Wdrażania.
Oznacza to, iż władze publiczne w Bułgarii i Rumunii same prowadzą procedury przetargowe na inwestycje.
Zanim jednak dojdzie do udzielenia zamówienia, przedstawicielstwa Komisji w danym kraju sprawdzają prawidłowość procedur (kontrola ex ante).
10.
Za monitorowanie realizacji programu odpowiadają wspólnie kraje przystępujące i Komisja, działając poprzez Wspólny Komitet Monitorujący.
Monitoring służy ukierunkowywaniu programu i projektów składowych na uzgodnione cele.
Finansowe znaczenie wsparcia inwestycyjnego w programach krajowych
11.
W ramach programów krajowych Phare na lata 2000–2004 Bułgarii przyznano w sumie 511 mln euro, a Rumunii — 1400 mln euro, z czego 262 mln euro (51,3 %) oraz 806 mln euro (57,6 %), odpowiednio w Bułgarii i w Rumunii, przeznaczono na wsparcie inwestycyjne (patrz: załącznik I).
ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
12.
Podstawowym celem przeprowadzonej przez Trybunał kontroli była ocena produktów i rezultatów osiągniętych w komponentach inwestycyjnych wspieranych z Phare projektów w Bułgarii i Rumunii.
Kontrola miała odpowiedzieć na cztery pytania:
- czy projekty były zgodne z ogólnymi celami Phare?
- czy projekty zostały zrealizowane?
- czy projekty funkcjonowały zgodnie z zamierzeniami?
- czy projekty miały trwały charakter?
Schemat przedstawia zagadnienia, którym w głównej mierze poświęcona była przeprowadzona przez Trybunał kontrola.
+++++ TIFF +++++
PotrzebyWspomóc Bułgarię i Rumunię w przygotowaniach do członkostwa w UECeleCele ogólne i operacyjne projektów inwestycyjnych PhareNakłady• Wsparcie inwestycyjne, programy krajowe na rok 2000• Personel• Wytyczne Phare• Partnerstwa dla członkostwaProcesy• Zamówienia• Procedury udzielania zamówień• Dostawy i instalacja• Roboty budowlaneProduktyInwestycje:• zrealizowane• funkcjonujące• trwałeRezultatyRealizacja celów projektu inwestycyjnego:• harmonizacja z normami i standardami UE• zwiększenie spójności gospodarczej i społecznejZakres kontroliWpływPrzyczynienie się do spełnienia zobowiązań związanych z członkostwem w UE
13.
W trakcie kontroli zbadano projekty w pełni zrealizowane bądź też bliskie ukończenia.
Projekty te zostały wyłonione spośród programów krajowych Phare na rok 2000, których ukończenie miało nastąpić do końca 2003 r., ale w przypadku których realizacja części projektów pod koniec 2005 r. była jeszcze w toku.
14.
W ramach programów krajowych Phare na rok 2000 na komponenty inwestycyjne w Bułgarii przyznano 34,6 mln euro, a w Rumunii –146,6 mln euro (patrz: załącznik II i załącznik III).
Trybunał poddał kontroli 11 projektów [3], obejmujących 48 umów na dostawy i roboty, odpowiadających wsparciu Phare w wysokości 14 mln euro dla Bułgarii i 51 mln euro dla Rumunii. Zespół prowadzący kontrolę zbadał projekty na miejscu w pierwszej połowie 2005 r.
Kontrola obejmowała wizyty w krajowych organach wdrażających oraz jednostkach odpowiedzialnych za ocenę śródokresową [4].
UWAGI
Projekty były zgodne z ogólnymi celami Phare
15.
Ogólnym celem programu Phare jest wsparcie krajów kandydujących w przygotowaniach do członkostwa w UE.
Obejmuje to inwestycje mające na celu wzmocnienie:
a) ram prawnych potrzebnych do zapewnienia zgodności z acquis communautaire [5];
b) spójności gospodarczej i społecznej poprzez działania analogiczne do tych wspieranych w państwach członkowskich poprzez fundusze strukturalne, włącznie z działaniami łagodzącymi efekty restrukturyzacji ważnych sektorów gospodarki.
16.
Zbadane projekty inwestycyjne były zgodne z ogólnymi celami Phare.
Poddane kontroli projekty były związane z przygotowaniami do przystąpienia, bądź to przez zwiększanie zdolności do monitorowania i stosowania acquis communautaire (np. wdrażanie przepisów w zakresie ochrony środowiska), bądź też spójności gospodarczej i społecznej [np. tworzenie parków przemysłowych dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP)].
Inwestycje zostały zrealizowane
17.
Zasadniczo kontrolowane inwestycje zostały faktycznie zrealizowane zgodnie z warunkami umów na dostawy i roboty.
Oznacza to, że wstępny warunek powodzenia projektu był na ogół spełniony dzięki wspólnym staraniom władz w dwóch państwach przystępujących oraz Komisji.
18.
Dla zobrazowania faktu fizycznej realizacji inwestycji w ramce 1 podano niektóre przykłady ze wszystkich skontrolowanych projektów.
Ramka 1
- System cyfrowej mobilnej komunikacji radiowej dostarczony straży granicznej w Bułgarii (umowa na kwotę 6,0 mln euro).
System działa w przygranicznym regionie Lyubimetz (graniczącym z Turcją), który — zdaniem Komisji — jest jednym z regionów Bułgarii najbardziej dotkniętych przestępczością transgraniczną i który stanowi jedną z głównych tras tranzytowych i kanałów nielegalnej imigracji.
- Sprzęt wspomagający straż graniczną w Rumunii w zakresie mobilności (4,4 mln euro) i nadzoru (5,0 mln euro) na wschodniej granicy z Mołdawią i Ukrainą.
- Sprzęt do prowadzenia monitoringu na obszarach dotkniętych zanieczyszczeniami przemysłowymi i objętych ochroną przed promieniowaniem (Bułgaria).
- Infrastruktura potrzebna do poprawy zakwaterowania osób ubiegających się o azyl/uchodźców (Rumunia).
- Sprzęt komputerowy dla Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa (Bułgaria).
- Baza danych więźniów na potrzeby systemu więziennictwa (Rumunia).
Ponad połowa projektów w czasie kontroli nie spełniała oczekiwań
19.
Fizyczna realizacja inwestycji nie wystarcza.
W przypadku ponad połowy zbadanych projektów inwestycyjnych środki trwałe były jedynie częściowo, bądź nie były w ogóle właściwie wykorzystywane do zamierzonych celów.
Występowały opóźnienia w osiąganych produktach i rezultatach, sięgające niekiedy do dwóch lat.
Wymienione poniżej przypadki pokazują, że postępy w osiąganiu celów projektów były mniejsze niż zaplanowano (patrz: pkt 20–42).
Wzmocnienie prokuratury w Bułgarii
20.
Konkretnym celem tego projektu była modernizacja wszystkich jednostek prokuratury na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym.
Wsparcie inwestycyjne (całkowita wartość umowy na poziomie 1,8 mln euro) obejmowało dostawę sprzętu komputerowego i sieciowego oraz wdrożenie Ujednoliconego Systemu Archiwizowania Informacji (UIS).
21.
Oprogramowanie do UIS zostało dostarczone w 2003 r., było jednak wykorzystywane zaledwie w jednej z ośmiu zbadanych przez Trybunał jednostek.
Do maja 2005 r., kiedy prowadzona była kontrola, wciąż nie wydano jeszcze świadectwo odbioru końcowego dla oprogramowania do UIS, ponieważ wykryto w nim zbyt wiele błędów.
22.
Ponadto wykazane zostały niespójności w strategii informatycznej oraz brak równowagi pomiędzy komponentem sprzętowym a oprogramowaniem (np. problemy dotyczące kompatybilności z istniejącym oprogramowaniem; 37 stacji roboczych w jednej z jednostek prokuratury zamiast przeznaczone do użytku zostały zmagazynowane; niepewność dotycząca zamierzonego szerszego wykorzystania UIS w związku z problemami z dostawcami Internetu).
23.
Dlatego też, 18 miesięcy po planowanej dacie zakończenia (koniec 2003 r.), nowy system UIS wciąż znajdował się w fazie testów i nie mógł jeszcze być wykorzystywany jako ważne narzędzie do walki ze zorganizowaną przestępczością i korupcją.
Na etapie planowania projektu przez Komisję i władze bułgarskie nie doceniono problemów związanych ze złożonym charakterem systemu i jego żywotnością techniczną oraz z jego kompatybilnością z istniejącymi systemami.
Wzmocnienie rumuńskiego systemu sądownictwa i więziennictwa
24.
Podobny projekt został wdrożony w Rumunii (3 umowy na dostawy o łącznej wartości 8,4 mln euro). Jego celem było stworzenie Systemu Zarządzania Sprawami i Dokumentami (CDMS), który połączyłby wszystkie sądy i prokuratury w kraju.
Oprogramowanie dla CDMS zostało opracowane już uprzednio — w ramach wcześniejszego projektu Phare — i dostarczone we wrześniu 2002 r.
Projekt Phare 2000 miał w zamierzeniach stanowić "ostatnie ogniwo łączące wszystkie sądy i prokuratury w systemie".
25.
Na początku 2005 r. ogólny cel projektu (działający system CDMS w całym kraju) wciąż jeszcze nie został osiągnięty, choć pierwotnie przewidywano ukończenie projektu na koniec listopada 2003 r.
W każdej z lokalizacji skontrolowanych przez Trybunał sprzęt zainstalowany był zgodnie z umowami.
Jednakże oprogramowanie dostarczone w ramach wcześniejszego programu Phare było wykorzystywane jedynie częściowo.
Ponadto duże fragmenty sieci systemu sądownictwa w Rumunii wciąż nie były objęte CDMS, ponieważ władze rumuńskie nie spełniły swoich zasadniczych zobowiązań w zakresie współfinansowania, a mianowicie nie udostępniły 12 mln euro Ministerstwu Sprawiedliwości ani 10 mln euro Ministerstwu Spraw Publicznych w okresie realizacji programu [6].
Brak realizacji tych zobowiązań finansowych wskazuje na to, że powyższy projekt reformy systemu sądownictwa w celu spełnienia standardów UE nie był traktowany priorytetowo przez rząd rumuński.
Inwestycje w inkubatory małych i średnich przedsiębiorstw na podupadających terenach przemysłowych w Bułgarii
26.
Projekt inkubatorów MŚP (na który przyznano budżet inwestycyjny w wysokości 2,7 mln euro) miał na celu wzmocnienie sektora MŚP w regionie północno-wschodnim i południowo-centralnym Bułgarii.
Inkubatory przedsiębiorczości miały zostać stworzone poprzez renowację starych budynków na podupadających terenach przemysłowych w obu regionach.
Osoby fizyczne miały być zachęcane do zakładania nowych przedsiębiorstw i tworzenia w ten sposób nowych miejsc pracy zastępujących te utracone w tradycyjnych sektorach przemysłu, w których konieczna była restrukturyzacja.
27.
Ostatecznie do renowacji wyselekcjonowano sześć budynków.
W lipcu 2005 r., kiedy prowadzona była kontrola, dopiero jeden z nich (Montana) zaczynał funkcjonować jako inkubator przedsiębiorczości.
Pięć lat po ocenie potrzeb brak było widocznych efektów w skali regionalnej, w postaci nowo stworzonych alternatywnych miejsc pracy w podupadających regionach przemysłowych.
28.
Brak postępów spowodowany był głównie słabym potencjałem wdrożeniowym władz krajowych.
Słabe zdolności administracyjne były również główną przyczyną anulowania innego projektu w obszarze MŚP (patrz: ramka 2).
Ramka 2
Planowany projekt w Bułgarii, zatytułowany "Certyfikacja jakości MŚP" (z przyznanym budżetem w wysokości 4,8 mln euro), w końcu w ogólne nie został zrealizowany.
Konkretnym celem tego projektu była poprawa konkurencyjności i zdolności eksportowych sektora wytwórczego.
Kontrola ex ante (patrz: pkt 9) przeprowadzona przez przedstawicielstwo w Sofii działała wydajnie, odrzucając pierwsze zaproszenie do składania wniosków z powodu braku odpowiednich struktur i procedur wdrożeniowych dla programów dotacji w poszczególnych ministerstwach.
Na końcu przedstawicielstwo nie zaaprobowało procesu przyznawania dotacji z powodu niespójności wydawanych przez bułgarskie instytucje ocen zgodności administracyjnej i kwalifikowalności kandydatów oraz nierównego traktowania przedsiębiorstw.
Bułgarskie władze, ze swojej strony, zarzucały przedstawicielstwu niedostarczanie spójnych informacji o wspólnotowych ramach prawnych, jakie należało stosować.
Lokalne i regionalne projekty infrastrukturalne w Rumunii
29.
W marcu 2005 r., kiedy prowadzona była kontrola, nadal znacznych starań wymagało osiągnięcie celów wyznaczonych dla dwóch parków rozwoju infrastruktury biznesowej w Rumunii (umowy opiewające łącznie na 13,7 mln euro).
Prace budowlane były nadal w toku, pomimo iż pierwotnie wyznaczona data ukończenia robót, zgodnie z kartą projektową, przypadała na październik 2004 r.
Błędy projektowe przyczyniły się do przedłużenia umów na roboty.
Odnośnie do przyszłości obu projektów, rozwiązania wymagało nadal kilka problemów zarządczych (patrz: pkt 53–56, śródtytuł "Zagrożenia dla żywotności ekonomicznej").
30.
Inny realizowany w Rumunii projekt nosił tytuł "Modernizacja i rozwój infrastruktury turystycznej w Piatra Neamt" (umowa na kwotę 2,3 mln euro).
Infrastruktura została wybudowana zgodnie z umową na roboty.
Tytuł projektu wprowadzał jednak w błąd, ponieważ obszar poddany renowacji niewiele miał do zaoferowania turystom.
Główne elementy, na które przeznaczono środki finansowe, to most i trzykilometrowy odcinek drogi, przy czym zarówno most, jak i droga znajdowały się poza terenem rekreacyjnym i były wykorzystywane regularnie przez ruch lokalny.
Sam obszar "turystyczny" był obiektem rekreacyjnym wykorzystywanym głównie (wiosną i latem) przez miejscową społeczność.
Ponadto teren ten zeszpecony jest opustoszałym i zrujnowanym basenem o olimpijskich wymiarach.
Obszar ten, znany jako "Strand", wygląda na połowicznie odnowiony i nie mógłby, wbrew zamierzeniom, wygenerować nowych miejsc pracy poprzez przyciągnięcie turystów.
31.
Realizacja celów dwóch innych projektów infrastrukturalnych w Rumunii napotkała na przeszkody:
a) budowa mostu przez rzekę Prut, łączącego Rumunię z Mołdawią, została ukończona w grudniu 2004 r. (umowa o łącznej wartości 3,1 mln euro).
Niestety, most nie może być użytkowany, ponieważ droga dojazdowa po mołdawskiej stronie nie została jeszcze wybudowana.
Ponadto po obu stronach brakuje punktów kontroli granicznej;
b) budowa hali targów międzynarodowych w Konstancy (projekt o wartości 6,4 mln euro) została wstrzymana we wrześniu 2004 r., kiedy to rada miejska Konstancy wycofała wydane przez siebie pozwolenie na budowę, powołując się na niezgodności techniczne.
Od tego czasu ciągłe i uzasadnione staranie rozmaitych zaangażowanych w projekt stron, zmierzające do przekonania rady do wydania nowego pozwolenia, nie przyniosły powodzenia.
Pomimo iż poniesiono już realne koszty w wysokości około 3 mln euro, projekt jest poważnie zagrożony.
Bułgarski Fundusz Poprywatyzacyjny (BPPF)
32.
Szczególnym przypadkiem wsparcia inwestycyjnego były wydatki Phare na Bułgarski Fundusz Poprywatyzacyjny (BPPF).
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) stworzył BPPF w 1998 r. jako fundusz stworzony na dziesięć lat.
Celem było przyczynienie się do rozwoju sektora prywatnego w Bułgarii oraz poprawa wyników wybranych bułgarskich przedsiębiorstw prywatnych poprzez udostępnienie im długoterminowego finansowania kapitałowego oraz wiedzy specjalistycznej.
33.
Na EBOiR spoczywała ogólna odpowiedzialność za BPPF, a zarządzanie funduszem bank powierzył firmie specjalizującej się w zarządzaniu majątkiem.
EBOiR dokapitalizował BPPF kwotą 30 mln euro i otrzymał 6,5 mln euro płatności Phare z bułgarskich programów krajowych Phare na lata 1997–2000.
Pieniądze z Phare, jako że nie stanowiły one formy bezpośredniej inwestycji, zostały wykorzystane na pokrycie wydatków operacyjnych zarządcy funduszu, kosztów doradztwa oferowanego przedsiębiorstwom oraz kosztów zarządu EBOiR.
34.
Kilka elementów wskazuje na to, że wydatkowanie z Phare nie było ani wydajne, ani skuteczne:
a) zamiast zainwestować w 12–15 spółek, BPPF nabyło udziały jedynie w sześciu;
b) jedna z tych sześciu spółek — ta, w której fundusz, jak dotychczas, zainwestował najwięcej (4 mln euro) — zbankrutowała;
c) koszty zarządu zarządcy funduszu były nieproporcjonalnie wysokie: Koszty administracyjne funduszu w latach 1998–2002 pochłonęły 4,5 mln euro, podczas gdy całkowita kwota bezpośrednich inwestycji kapitałowych w sześciu spółkach po ich prywatyzacji wyniosła zaledwie 11,6 mln euro.
35.
Władze bułgarskie nie były zadowolone z funduszu i Komisja zainterweniowała, wstrzymując dalsze wydatkowanie funduszy wspólnotowych.
EBOiR przedterminowo zlikwidował BPPF w końcu 2002 r.
36.
Główną przyczyną niepowodzenia BPPF była, jak się zdaje, działalność firmy zarządzającej funduszem, która dokonywała błędnych ocen (podejmowała błędne decyzje inwestycyjne) w ogólnie trudnym kontekście poprywatyzacyjnym.
Zachęta do optymalizacji kosztów była obniżona z uwagi na przejęcie wszelkich wydatków operacyjnych przez Phare.
Z uwagi na wykorzystanie środków do wsparcia zwykłej działalności EBOiR, katalityczny [7] efekt inwestycji nie został osiągnięty.
Liberalizacja sektora energetycznego w Rumunii
37.
W Rumunii projekt modernizacji sektora energii elektrycznej uległ znacznemu opóźnieniu, spowalniając przygotowania Rumunii do wejścia na wewnętrzny rynek energetyczny UE.
Phare pokrywa 11 % z 203 mln euro przeznaczonych na inwestycyjną część programu.
Pozostała część tej kwoty pokrywana jest przez współfinansowanie krajowe (24 %), a także pożyczki z EBOiR (25 %) oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego (40 %).
Pierwotnym terminem na ukończenie ulepszeń w sieci przesyłowej (w tym wszystkich elementów Phare) był sierpień 2002 r.
Termin ten przesuwano dwukrotnie, najpierw na listopad 2004 r., a następnie na czerwiec 2005 r.
Zamówienia były wstrzymane z powodu wahań rządu co do spełnienia jednego z warunków projektu: osiągnięcie zadowalających postępów w prywatyzacji dwóch przedsiębiorstw dystrybucji energii elektrycznej.
38.
Projekt przyczynił się do restrukturyzacji sektora zgodnie z dyrektywami UE.
Jednak jako że projekt ten realizowany był głównie w oparciu o pożyczki z EBOiR oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego, dodatkowość [8] komponentu Phare nie jest oczywista.
Ponadto, finansowane z Phare komponenty stanowiły wsparcie w większym stopniu dla przedsiębiorstwa przesyłowego i komercyjnego operatora rynku niż bezpośrednio dla urzędu regulacji rynku energii elektrycznej.
Statystyka rolna w Bułgarii
39.
W Bułgarii ukończenie projektu "Restrukturyzacja systemu statystyki rolnej" (umowa na łączną wartość 0,4 mln euro) planowane było na styczeń 2002 r.
Sprzęt informatyczny zainstalowano na początku 2003 r., ale od tego czasu nie był on wykorzystywany do zamierzonych celów.
Stało się tak dlatego, że z powodu złej jakości usług dostawcy oprogramowania dostarczone oprogramowanie okazało się obarczone błędami.
W wyniku tego Sieciowy System Statystyki Rolnej (ASNS) w styczniu 2005 r. wciąż jeszcze nie funkcjonował, choć Komisja wskazuje, iż dokonany został znaczny postęp.
Brak ASNS jest niekorzystny dla Ministerstwa Rolnictwa i Leśnictwa, ponieważ system ten ułatwiłby wdrożenie w przyszłości wspólnej polityki rolnej UE.
Azyl w Rumunii
40.
Projekt azylowy w Rumunii (umowa o łącznej wartości 1,6 mln euro) ma na celu dalszy rozwój i dostosowanie systemu azylowego do europejskich procedur i praktyki.
Środki zostały wykorzystane głównie na stworzenie dwóch nowych centrów zakwaterowania w Galati (przy granicy wschodniej) i w Timisoarze (przy granicy zachodniej).
41.
Obiekty centrum w Galati były w dużym stopniu niewykorzystane.
W czasie gdy prowadzona była kontrola, w centrum zakwaterowanych było 19 osób ubiegających się o azyl, co oznacza wskaźnik obłożenia na poziomie 7,6 %.
Osoby zakwaterowane w lipcu 2005 r. nie były lokalnymi aplikantami [9], lecz grupą Bengalczyków przewiezionych do centrum z innych części Rumunii.
Według Krajowego Biura ds. Uchodźców wniosków o udzielenie azylu nigdy nie składano na przejściach granicznych na wschodniej granicy (i ogólnie rzadko kiedy na jakichkolwiek granicach zewnętrznych Rumunii, poza portem lotniczym w Bukareszcie).
Ogólny obraz centrum w Galati — brak osób ubiegających się o azyl sprowadzonych ze wschodniej granicy, dwa piętra budynku nieużywane, wyposażenie ośrodka niewykorzystywane, zapasy środków medycznych nienaruszone, samochody niemal nieeksploatowane — sugeruje, że stworzenie tego nowego centrum zakwaterowania w Galati nie było w rzeczywistości konieczne.
42.
Całościowy obraz sytuacji w Rumunii jest taki, że istnieje tam więcej obiektów dla osób ubiegających się o azyl i uchodźców, niż tak naprawdę potrzeba.
Z drugiej strony, z uwagi na nieprzewidywalność przyszłej sytuacji gospodarczej oraz stabilności regionu, trudno jest przewidzieć liczbę osób, które w przyszłości będą się ubiegać o azyl.
Jeśli niski wskaźnik obłożenia utrzyma się w kolejnych latach, pilna stanie się potrzeba rozważenia alternatywnego wykorzystania budynków i ich wyposażenia, w szczególności nietrwałego.
W większości poddanych kontroli projektów nie zapewniono trwałości
43.
Zgodnie z wytycznymi Phare projekty inwestycyjne muszą mieć trwałość wykraczającą poza datę przystąpienia, co obejmuje również potrzebę dysponowania środkami finansowymi na pokrycie przyszłych kosztów utrzymania i eksploatacji.
Trybunał badał dwa aspekty trwałości: żywotność techniczną w przypadku dóbr inwestycyjnych (patrz: pkt 44–50) oraz żywotność ekonomiczną w przypadku inkubatorów biznesu i parków przemysłowych (patrz: pkt 51–56).
Zagrożenia dla żywotności technicznej
44.
Aby możliwe było osiągnięcie trwałych efektów z kosztownych inwestycji muszą one być właściwie utrzymywane.
Zasadniczo brak było planów na pokrycie przyszłych kosztów utrzymania po upłynięciu okresu gwarancji.
Ogólny brak krajowych środków finansowych był widoczny w wielu przypadkach.
Prokuratura w Bułgarii miała niewystarczający budżet na pokrycie podstawowych potrzeb, takich jak zatrudnienie odpowiednio wykwalifikowanych ekspertów z zakresu informatyki, zapewnienie skanerów lub odpowiednio chłodzonych pomieszczeń dla serwerów.
W branży sądowniczej w Rumunii (system CDMS) występowały podobne problemy.
45.
Niedostępność środków krajowych połączona ze złożonością części sprzętu spowodowała już trudności w niektórych projektach.
Podane poniżej przykłady dotyczące sprzętu dla straży granicznej obrazują konsekwencje problemów związanych z utrzymaniem.
46.
Straż graniczna w Bułgarii poinformowała, że finansowanie krajowe na utrzymanie systemu komunikacji radiowej po upłynięciu okresu gwarancyjnego nie zostało przewidziane.
Ponadto elektroniczne komponenty systemów nadzoru termowizyjnego zużywają się w ciągu 5 do 7 lat i po tym czasie będą wymagały wymiany.
W 2007 r. kamery termowizyjne będą miały już za sobą pięcioletni okres użytkowania.
47.
Właściwa eksploatacja nowego i nowoczesnego sprzętu przedłuża jego trwałość.
Funkcjonariusze powinni zostać przeszkoleni z eksploatacji sprzętu, tak aby był on wykorzystywany optymalnie.
W tym przypadku komponent szkoleniowy projektu (0,5 mln euro), który miał również wzmocnić współpracę międzyinstytucjonalną, nie został zrealizowany.
48.
Bułgarska straż graniczna przewiduje problemy z utrzymaniem czterech pojazdów z napędem na cztery koła.
Brak jest lokalnej sieci serwisowej dla marki dostarczonej w wyniku przetargu.
Pojazdem używanym standardowo przez bułgarską straż graniczną jest samochód produkowany w Rosji, którego cena kształtuje się na poziomie jednej trzeciej ceny pojazdu dostarczonego w ramach programu Phare i który ma tańsze części zamienne.
Zasady Phare dotyczące wymogu europejskiego pochodzenia uniemożliwiają zakup pojazdów spoza UE lub krajów kandydujących.
49.
Posiadanie odpowiednich środków na utrzymanie jest tym bardziej istotne, iż część sprzętu była zawodna lub cechowała się możliwościami technicznymi nieodpowiadającymi wymaganiom użytkowników:
a) w Bułgarii dostępność okularów noktowizyjnych była ograniczona, ponieważ ze 112 pierwotnie dostarczonych par 65 odesłano dostawcy do naprawy;
b) rumuńskie rejestry wskazują, że osiem sfinansowanych z Phare zbudowanych na zamówienie pojazdów do prowadzenia nadzoru (łączny koszt 2,1 mln euro) było niesprawnych przez jedną trzecią czasu od oddania ich do użytku w listopadzie 2003 r.
Naprawa sprzętu do prowadzenia nadzoru musi być wykonywana za granicą, co wydłuża okresy niewykorzystywania sprzętu.
Podobny poziom niewykorzystania dotyczy 25 pojazdów do prowadzenia nadzoru sfinansowanych ze środków krajowych.
Uprzednie wykorzystanie pojazdów finansowanych ze środków krajowych w tych samych sektorach granicznych budzi wątpliwości co do dodatkowości pojazdów finansowanych z Phare.
Karta projektowa nie wymienia pojazdów sfinansowanych ze środków krajowych w kontekście uzasadnienia zakupu sprzętu do prowadzenia nadzoru ze środków Phare [10];
c) według rumuńskiej straży granicznej dwie z rzecznych łodzi patrolowych (z których każda kosztowała 300 tys. euro) nie mogły być używane w delcie Dunaju podczas zimy, tj. w ciągu dwóch do trzech miesięcy w ciągu roku, z powodu zamarznięcia rzeki.
Zgodnie ze specyfikacjami technicznymi eksploatacja łodzi miała być możliwa całą dobę, przy połamanym lodzie i w temperaturach od – 15 do 45 stopni.
50.
Bez zapewnienia dostępności środków na wymianę lub naprawy sprzętu lub części, których okres użytkowania dobiega końca, np. silników rzecznych łodzi patrolowych w Rumunii, istnieje ryzyko, że skontrolowany sprzęt kontroli granicznej nie będzie już sprawny w chwili przystąpienia Bułgarii i Rumunii do UE (a tym bardziej obszaru Schengen), kiedy ich granice staną się częścią zewnętrznych granic UE.
Zagrożenia dla żywotności ekonomicznej
51.
W Bułgarii sześć budynków poddano renowacji w związku z przeznaczeniem ich na inkubatory przedsiębiorczości. Pięć spośród nich nie było jeszcze wykorzystanych do pełnienia tej funkcji (patrz: pkt 27).
W Rumunii nie funkcjonowały jeszcze dwa skontrolowane parki przemysłowe.
Trudno jest ocenić żywotność ekonomiczną niedostatecznie zaawansowanych projektów, niemniej jednak kontrola wykazała kilka znaczących zagrożeń.
52.
Długoterminowe powodzenie i żywotność ekonomiczna bułgarskich inkubatorów przedsiębiorczości zależeć będzie od wielu czynników, których wpływ w momencie przeprowadzania kontroli nie był jeszcze znany: wyników osiąganych przez zespoły zarządcze, wsparcia i wkładu władz lokalnych w utrzymanie obiektów, przychodów z wynajmu oraz z usług na rzecz MŚP, takich jak doradztwo (np. w sprawie wniosków o kredyt/pożyczkę, w kwestiach prawnych).
Udane funkcjonowanie zależy od pełnego poparcia przez ministerstwa zespołów zarządczych, od których początek działalności wymaga obecnie aktywnej postawy.
53.
W Rumunii parki przemysłowe są stosunkowo nowym zjawiskiem i brak jest doświadczeń w zarządzaniu nimi.
Narodowy Plan Rozwoju na lata 2004–2006 zawiera wątpliwości co do niektórych nowo powstałych parków. Stwierdza się w nim, że niektóre z obecnych planów rozwoju przemysłowego nie zostały stworzone w oparciu o ścisłą analizę popytu.
54.
Park w Iasi, w który zainwestowano dodatkowe środki i który kierowany jest przez dynamiczny zespół, ma znaczny potencjał rozwojowy.
Niemniej jednak Trybunał ustalił, że prawdopodobieństwo stworzenia choćby połowy z 1100 nowych miejsc pracy przewidywanych w studium wykonalności opracowanym na poparcie projektu Phare jest niskie.
55.
W przypadku parku w Becau, choć wyznaczony cel 300 stworzenia nowych miejsc pracy jest ostrożny, nie ma pewności, czy zostanie on osiągnięty.
Głównym źródłem nowych miejsc pracy są nowo tworzone przedsiębiorstwa, jednak prospekt nie zawiera opisu metod, jakimi park zamierza przyciągać i wspierać takie przedsiębiorstwa.
56.
Jednostka wdrażająca w Rumunii miała monitorować realizację celów tych projektów infrastrukturalnych.
Skupiła się ona jednak głównie na doprowadzeniu do udanego zakończenia budowy, bez sprawdzania, czy projekty zmierzały ku realizacji szerszych celów ekonomicznych, takich jak stworzenie nowych miejsc pracy.
WNIOSKI I ZALECENIA
57.
Proces sprawdzania przez Komisję projektów przed przyznaniem finansowania (kontrola ex ante) okazał się skuteczny w zapobieganiu nieprawidłowościom w procedurach przetargowych.
58.
Skontrolowane projekty były z zasady zgodne z ogólnymi celami Phare i były też fizycznie zrealizowane zgodnie z warunkami umów na dostawy i roboty.
Niemniej jednak, w przypadku ponad połowy zbadanych projektów, środki trwałe były jedynie częściowo bądź nie były w ogóle wykorzystywane do zamierzonych celów.
Niedociągnięcia te wynikały ze słabych zdolności administracyjnych i braku środków krajowych w Bułgarii i Rumunii.
Zalecenie 1
Władze krajowe powinny podejmować dalsze poważne starania w celu ukończenia projektów i realizacji leżących u ich podstaw celów.
Komisja powinna uważnie śledzić rozwój sytuacji, aby upewnić się, czy projekty zaczną w końcu funkcjonować zgodnie z zamierzeniami.
Komisja powinna również przyczynić się do poprawy funkcjonowania komitetu monitorującego jako głównego systemu realizacji działań naprawczych w przypadku gorszych niż oczekiwane wyników.
59.
Komisja przeceniła zdolności zarządcze władz publicznych w Bułgarii i Rumunii i często uzgadniała z nimi nazbyt ambitne cele i terminy.
Odzwierciedleniem praktyki wyznaczania nadmiernie ambitnych celów są karty projektowe, zawierające mieszaninę ambitnych celów ogólnych i szczegółowych, produktów, zamierzeń, rezultatów, działań wraz z zestawem często niewłaściwych "wskaźników realizacji" [11], odznaczających się często brakiem systematycznych objaśnień.
Wynikiem tego jest niemal całkowita nieprzydatność kart projektowych jako sensownych narzędzi zarządczych.
Zalecenie 2
Komisja powinna przyjąć bardziej realistyczne podejście w programowaniu wsparcia dla Bułgarii, Rumunii i nowych krajów kandydujących.
Obejmuje to również poprawę oceny potrzeb, po to, by zapewnić komplementarność z innymi źródłami wsparcia inwestycyjnego.
Kluczowym elementem jest udoskonalenie karty projektowej, która może w większym stopniu funkcjonować jako narzędzie ukierunkowania i monitoringu.
Eksperci zewnętrzni zaproponowali już, aby instytucje zaangażowane w proces planowania systematycznie wdrażały funkcję kontroli jakości przy sporządzaniu dokumentów projektowych [12].
60.
W związku z brakiem krajowych środków finansowych rodzą się wątpliwości co do żywotności technicznej niektórych środków trwałych.
W odniesieniu do objętych wsparciem parków przemysłowych i inkubatorów przedsiębiorczości rozwiązania wymaga wciąż wiele kwestii związanych z żywotnością ekonomiczną.
Komisja w niewystarczającym stopniu nadzorowała przestrzeganie zasad trwałości i współfinansowania określonych w wytycznych realizacyjnych programu Phare.
Zalecenie 3
Komisja już na etapie programowania powinna określić środki potrzebne na utrzymanie i wymogi w zakresie współfinansowania, a także wprowadzić sformalizowaną procedurę weryfikacji przestrzegania tych zasad.
Monitoring trwałości powinien obejmować monitoring realizacji celów ekonomicznych, takich jak liczba stworzonych miejsc pracy.
61.
Komisja w niedostatecznym stopniu uwzględniała wartość dodaną i efekt katalityczny środków z Phare w programach prowadzonych przez międzynarodowe instytucje finansowe.
Wdrożenie i stosowanie acquis communautaire wymaga ogromnych inwestycji w infrastrukturę prawodawczą.
Phare może pokryć jedynie część tych ogólnych potrzeb.
To dlatego wytyczne Phare stanowią, iż wsparcie inwestycyjne musi skupiać się na działaniach, które bez takiego wsparcia nie zostałyby zrealizowane i które powinny wywołać znaczący efekt katalityczny.
Zalecenie 4
Komisja powinna lepiej analizować kwestie dodatkowości i katalityczności, w szczególności w projektach prowadzonych przez międzynarodowe instytucje finansowe i inne strony trzecie.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 11 maja 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes [1] SEC(1999) 1596 wersja ostateczna: Wytyczne dotyczące wdrażania programu Phare w krajach kandydujących w latach 2000–2006 w zastosowaniu art. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3906/89, Bruksela, 13.10.1999.
Wytyczne zostały zmodyfikowane we wrześniu 2002 r. oraz w grudniu 2003 r.
[2] Inwestycje oznaczają zazwyczaj budynki i wyposażenie, w przypadku których umowy na roboty i dostawy zawierane są przez władze krajowe.
Rozwój instytucjonalny definiowany jest jako proces wspomagania krajów kandydujących w tworzeniu struktur, strategii, kadr i zdobywaniu umiejętności zarządczych potrzebnych do wzmocnienia ich potencjału gospodarczego, społecznego, ustawodawczego i administracyjnego.
Głównym instrumentem jest twinning (patrz: sprawozdanie specjalne Trybunału nr 6/2003 na temat twinningu jako głównego instrumentu wspierania budowy instytucji w państwach kandydujących).
[3] Projekt w programie krajowym składa się zazwyczaj z wielu komponentów, z których wszystkie przyczyniają się do osiągnięcia tego samego celu.
[4] W ramach programu Phare sporządzanie corocznych ocen śródokresowych projektów powierzono konsorcjum.
[5] Całość prawodawstwa UE ujętego w traktatach, prawodawstwie wtórnym oraz politykach Unii, jak również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.
[6] Celem pożyczek było dostarczenie sprzętu komputerowego większości placówek systemu sądownictwa na terenie kraju.
[7] Zgodnie z wytycznymi w zakresie wdrażania Phare wsparcie inwestycyjne "musi działać jak katalizator dla priorytetowych działań służących przystąpieniu, które bez takiego wsparcia nie zostałyby zrealizowane, lub zostałyby zrealizowane później".
[8] Zgodnie z wytycznymi w zakresie wdrażania Phare wsparcie inwestycyjne "nie powinno zastępować wsparcia udzielanego przez inne instytucje finansujące, w szczególności z sektora prywatnego lub międzynarodowych instytucji finansowych".
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 5/2006
dotyczące programu MEDA wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi traktatu WE)
(2006/C 200/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–VII STRESZCZENIE
1–11 WSTĘP
1–5 Wprowadzenie
6–11 Zakres kontroli i podejście kontrolne
12–49 UWAGI
12–31 Czy program MEDA wspiera reformy gospodarcze i rozwój społeczny w uczestniczących w nim krajach śródziemnomorskich?
12–16 Projekty są zgodne z celami programu MEDA i celami krajowymi, ale nie zawsze są wystarczająco ukierunkowane
17–23 Do poczucia odpowiedzialności, które przyczynia się do osiągania lepszych rezultatów, zachęca się poprzez bezpośrednie wsparcie budżetowe
24–26 Budowanie zdolności administracyjnych jest znaczącym elementem programu MEDA
27–31 Dotychczasowe ograniczone rezultaty udzielonej pomocy
32–49 Czy Komisja odpowiednio zarządzała programem MEDA?
32–41 Programowanie, przygotowanie i realizacja uległy poprawie
42–47 Bardziej systematyczne monitorowanie i ocena
48–49 Wzrósł wysiłek koordynacyjny darczyńców
50–57 WNIOSKI
50–52 Wkład programu MEDA
53–57 Zarządzanie przez Komisję
58 ZALECENIA
ZAŁĄCZNIK I — Zobowiązania/płatności programu MEDA w latach 1995–2005
ZAŁĄCZNIK II — Projekty/programy objęte kontrolą
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
CSP krajowy dokument strategiczny (Country Strategy Paper)
WE Wspólnota Europejska
ECU europejska jednostka monetarna
EBI Europejski Bank Inwestycyjny
EPS europejska polityka sąsiedztwa
EuropeAid Biuro Współpracy EuropeAid
PKB produkt krajowy brutto
MEDA działania towarzyszące reformom gospodarczym i społecznym w krajach śródziemnomorskich niebędących członkami UE
KPI krajowy program indykatywny
SAF instrument dostosowań strukturalnych
STRESZCZENIE
I. W 1995 r. UE i 12 krajów śródziemnomorskich postanowiły rozpocząć nowy etap w swoich stosunkach, zwany procesem barcelońskim lub partnerstwem euro-śródziemnomorskim.
Głównym celem tej współpracy jest rozwijanie różnych aspektów partnerstwa, włącznie z jego politycznym, gospodarczym i finansowym, a także społecznym i kulturalnym wymiarem (patrz: pkt 1–2).
II.
Program MEDA jest głównym wspólnotowym instrumentem realizacji partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, z kwotą ponad 8 mld euro przeznaczoną na lata 1995–2006. Do końca 2005 r. na różne projekty i programy przeznaczono ok.
7 mld euro, zaś wydano ok. 4 mld euro (patrz: pkt 3–5).
III.
Trybunał przeprowadził kontrolę programu MEDA, pragnąc stwierdzić, czy rzeczywiście program ten przyczynia się do reform gospodarczych i rozwoju społecznego w krajach partnerskich, a także czy Komisja odpowiednio zarządza tym programem (patrz: pkt 6–11).
IV.
W odniesieniu do wkładu programu MEDA, wsparcie WE:
- było zbieżne z potrzebami danych krajów,
- dotyczyło ograniczonej liczby sektorów w dwóch z trzech skontrolowanych krajów,
- przyczyniało się do zwiększenia poczucia odpowiedzialności poprzez częstsze wsparcie budżetowe,
- systematycznie obejmowało działania służące budowaniu zdolności administracyjnych (patrz: pkt 12–26).
V. Jednakże po ponad 10 latach programu MEDA dotychczasowe rezultaty są raczej ograniczone, ponieważ wiele projektów jeszcze nie zostało zakończonych.
W większości krajów uczestniczących w programie MEDA wpływ wsparcia wspólnotowego wyraża się nie tyle w wymiarze finansowym, co w jego próbach poruszania kwestii reform wrażliwych obszarów polityki oraz wspierania biedniejszych warstw społeczeństwa (patrz: pkt 27–31).
VI.
Sposób, w jaki Komisja zarządza programem MEDA, uległ wyraźnej poprawie w stosunku do początkowych lat funkcjonowania tego programu i można go obecnie uznać za zadowalający, jako że wysiłek związany z programowaniem przekłada się na bardziej wyrównane przyznawanie zasobów w czasie, okresy przygotowań skracają się i płatności wyraźnie wzrosły.
Wśród czynników, które przyczyniają się do tej poprawy, jest wzrost liczby projektów i programów, większy udział wsparcia budżetowego w całości programu i ogólny pozytywny wpływ decentralizacji odpowiedzialności na przygotowanie projektu i jego realizację przez przedstawicielstwa Komisji.
Pozostałe czynniki poprawy obejmują bardziej systematyczne monitorowanie i ocenę oraz intensywniejszy dialog z partnerami lokalnymi i innymi darczyńcami, oraz lepszą koordynację ich działań.
Najczęstszą przyczyną opóźnień w realizacji pozostają problemy przetargowe (patrz: pkt 32–49).
VII.
Mając na uwadze, iż rozporządzenie MEDA wygasa w 2006 r., zaś od 2007 r. zacznie obowiązywać nowy Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa, Trybunał zaleca, aby Komisja:
- zapewniła sprawne i szybkie przejście do nowych programów krajowych, aby uniknąć utrudnień w realizacji przyszłych działań, określiła wyraźniej w nowych krajowych dokumentach programowych swoje cele strategiczne oraz przyjęła odpowiednie wskaźniki, które pozwoliłyby na lepsze monitorowanie i ocenę wpływu podejmowanych działań,
- nadal koncentrowała swoją pomoc na ograniczonej liczbie obszarów interwencji, aby zapewnić spójność programów i efektywność zarządzania nimi,
- nadal poszukiwała najlepszych praktyk w zarządzaniu projektami, aby uniknąć opóźnień.
WSTĘP
Wprowadzenie
1.
Po około 20 latach coraz ściślejszej współpracy, w szczególności dotyczącej handlu i kwestii rozwojowych, pomiędzy UE, jej państwami członkowskimi i 12 śródziemnomorskimi krajami partnerskimi, ministrowie spraw zagranicznych UE i krajów śródziemnomorskich na szczycie w Barcelonie (listopad 1995 r.) postanowili o przejściu do nowego etapu partnerstwa, zwanego także procesem barcelońskim lub partnerstwem euro-śródziemnomorskim [1].
2.
W deklaracji przyjętej na konferencji w Barcelonie określono trzy następujące dziedziny partnerstwa wraz z ich kluczowymi celami:
- partnerstwo polityczne i w zakresie bezpieczeństwa, mające ustanowić wspólny obszar pokoju i stabilności, oparty na podstawowych zasadach obejmujących poszanowanie praw człowieka i demokracji,
- partnerstwo gospodarcze i finansowe, prowadzące do utworzenia obszaru wspólnego dobrobytu poprzez stopniowe ustanawianie strefy wolnego handlu, przy znacznym wsparciu finansowym ze strony WE na rzecz transformacji gospodarczej w krajach partnerskich oraz przeciwdziałania negatywnym społecznym i gospodarczym skutkom reform,
- partnerstwo w wymiarze społecznym, kulturowym i międzyludzkim, przyczyniające się do rozwoju potencjału ludzkiego, szerzenia porozumienia między kulturami i rozwijania wolnego i żywotnego społeczeństwa obywatelskiego.
3.
Program MEDA jest głównym wspólnotowym instrumentem finansowym realizacji partnerstwa euro-śródziemnomorskiego, którego podstawę prawną stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 1488/96 z dnia 23 lipca 1996 r.
[2]. W rozporządzeniu tym opisany jest szeroki wachlarz działań wspierających, które można przedsięwziąć w ramach wspierania wysiłków partnerów śródziemnomorskich w przeprowadzanych przez nich reformach struktur gospodarczych i społecznych oraz zminimalizowania negatywnych konsekwencji, które mogą pojawić się w wyniku rozwoju gospodarczego.
Całkowita kwota referencyjna przeznaczona na lata 1995–1999 na mocy rozporządzenia wynosiła 3424,5 mln ecu.
4.
Po przeprowadzeniu oceny rozporządzenia w 1999 r. w rozporządzeniu tym wprowadzono zmiany przez rozporządzenie Rady (WE) nr 2698/2000 [3], które jest zazwyczaj określane jako rozporządzenie MEDA II.
W rozporządzeniu tym na lata 2000–2006 została określona kwota referencyjna w wysokości 5350 mln euro.
Dodano również kolejny obszar działań, które są obejmowane pomocą ("poprawa warunków grup w niekorzystnej sytuacji"), oraz usprawniono niektóre procedury decyzyjne.
5.
Łączna kwota zobowiązań zaciągniętych na lata 1995–2005 wynosi ok. 6900 mln euro, zaś płatności za ten sam okres - 4 mld euro.
Bardziej szczegółowy przegląd zobowiązań i płatności w podziale na kraje na lata 1995–2005 znajduje się w załączniku I.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
6.
W miesiącach sierpień–grudzień 2005 r. Trybunał przeprowadził kontrolę programu MEDA na podstawie następujących pytań:
a) czy program MEDA rzeczywiście wspiera reformy gospodarcze i rozwój społeczny w uczestniczących w nim krajach śródziemnomorskich?;
b) czy Komisja odpowiednio zarządzała programem MEDA?
7.
Podstawowe aspekty zbadane w ramach pierwszego pytania obejmują przydatność i ukierunkowanie programu, stopień poczucia odpowiedzialności, budowanie zdolności administracyjnych i uzyskane rezultaty.
8.
Najważniejsze kwestie w drugim pytaniu dotyczyły szybkości i skuteczności programowania, przygotowania i realizacji, monitorowania i oceny oraz koordynacji działań darczyńców.
9.
Reforma gospodarcza i rozwój społeczny obejmują wsparcie transformacji gospodarczej oraz ustanowienie euro-śródziemnomorskiej strefy wolnego handlu (np. poprzez poprawę handlu, tworzenie miejsc pracy oraz rozwój sektora prywatnego), operacje wspierające programy reform (np. w usługach finansowych i administracji publicznej), poprawę infrastruktury gospodarczej, w szczególności w sektorach transportu, energii, rozwoju obszarów wiejskich i miejskich, oraz poprawę usług socjalnych, w szczególności w obszarze zdrowia, planowania rodziny, dostaw wody, warunków sanitarnych oraz budownictwa mieszkaniowego.
10.
Przeprowadzono wizyty kontrolne w Egipcie i Maroku, gdzie kontroli poddano część projektów i programów oraz przeprowadzono rozmowy z pracownikami przedstawicielstwa Komisji, lokalnych organów władzy, kierownikami projektów, asystentami technicznymi i innymi darczyńcami.
Ponadto w Jordanii przeprowadzono kontrole projektów i programów na podstawie dokumentów.
Kontrola skoncentrowała się na projektach finansowanych w ramach MEDA I i II.
Projekty finansowane na mocy starych protokołów [4], regionalnego elementu programu MEDA lub przez horyzontalne i tematyczne linie budżetowe nie zostały objęte kontrolą.
Kompletna lista skontrolowanych projektów i programów znajduje się w załączniku II.
11.
Wreszcie, kontrola objęła także odpowiednie sprawozdania oceniające, przygotowane w imieniu Komisji, obejmujące śródokresową ocenę programu MEDA II, która zakończyła się w 2005 r.
Ocena ta dotyczyła dwóch zasadniczych pytań, tj. znaczenia programu MEDA II i skuteczności/wydajności uregulowań dotyczących zarządzania i realizacji programu MEDA II.
Pytania te zostały podzielone na kilka mniejszych pytań, przy czym dla każdego z nich stworzono odpowiednie podejście ocenne, oparte na dogłębnej analizie dokumentacji i licznych rozmowach przeprowadzonych w siedzibie Komisji i w dwóch odwiedzonych krajach (Tunezji i Egipcie).
Trybunał przeanalizował tę ocenę w odniesieniu do przeprowadzonej przez siebie kontroli i stwierdził, że stanowi ona wystarczającą podstawę do przyjęcia rezultatów oceny za dowody potwierdzające własne ustalenia kontrolne (patrz także: pkt 46–47).
W odpowiednich miejscach odwołanie dotyczy oceny śródokresowej.
UWAGI
Czy program MEDA wspiera reformy gospodarcze i rozwój społeczny w uczestniczących w nim krajach śródziemnomorskich?
Projekty są zgodne z celami programu MEDA I i celami krajowymi, ale nie zawsze są wystarczająco ukierunkowane
12.
Cele wszystkich projektów w trzech państwach objętych kontrolą były zgodne z celami programu MEDA [5] oraz odpowiednimi krajowymi celami rozwoju.
Uwagę tę potwierdza fakt, że Komisja w swojej ocenie śródokresowej programu MEDA II pozytywnie oceniła przydatność tego programu.
13.
We wszystkich trzech krajach pełna gama pomocy wspólnotowej obejmowała różne działania mające na celu reformę gospodarczą i rozwój społeczny, przy czym w Egipcie i Maroku te dwa obszary były zrównoważone, zaś w przypadku Jordanii skoncentrowano się bardziej na reformie gospodarczej.
14.
Jednakże, ponieważ cele MEDA i możliwe formy pomocy są stosunkowo mało precyzyjnie określone w rozporządzeniach MEDA, pytanie raczej dotyczy tego, czy w praktyce Komisja ukierunkowała swoją pomoc, co mogło zwiększyć jej spójność.
15.
W dwóch z trzech skontrolowanych krajów (Egipcie i Jordanii) występowała wyraźna tendencja do skupiania się na niewielkiej liczbie sektorów oraz przeprowadzania ograniczonej liczby działań.
W trzecim kraju — Maroku — sytuacja była odmienna, ponieważ pomoc wspólnotowa była rozdzielona między większą liczbę działań obejmujących wiele różnych sektorów, w szczególności w okresie realizacji MEDA I, z niewielką poprawą notowaną podczas realizacji MEDA II [6].
16.
W tym czasie Komisja sformułowała nową politykę stosunków zewnętrznych względem krajów sąsiadujących zwaną europejską polityką sąsiedztwa (EPS).
W ramach tej polityki w 2007 r. powinien wejść w życie nowy instrument (Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa), zastępując kilka innych instrumentów włącznie z programem MEDA.
Pierwszym krokiem wdrażającym jest przygotowanie właściwych dla EPS planów działań we wszystkich krajach partnerskich.
Mając na uwadze, że w planach działań zawarty jest pełen zestaw priorytetów dotyczących wszystkich obszarów współpracy [7], w przygotowywanych krajowych dokumentach strategicznych (na lata 2007–2013) może okazać się konieczne skupienie się na bardziej ograniczonej liczbie obszarów działań.
Do poczucia odpowiedzialności, które przyczynia się do osiągania lepszych rezultatów, zachęca się poprzez bezpośrednie wsparcie budżetowe
17.
Jedną z najczęściej akceptowanych zasad skutecznej pomocy jest zachęcanie do zwiększenia poczucia odpowiedzialności (tj. beneficjent powinien odpowiadać za projekty i programy i kontrolować je na wszystkich etapach) [8].
Dlatego też sprawdzając, czy program MEDA rzeczywiście wspiera reformy gospodarcze i rozwój społeczny w uczestniczących w nim krajach śródziemnomorskich, w kontroli zwrócono uwagę także na to, czy Komisja zachęcała rządy będące beneficjentami tych programów do zwiększenia poczucia odpowiedzialności.
18.
Jednym ze sposobów na osiągnięcie tego celu jest zastąpienie tradycyjnej pomocy projektowej ogólnym wsparciem budżetowym, w którym rząd będący beneficjentem i darczyńca uzgadniają niektóre działania, które będą realizowane (często są to działania związane z reformą polityki), z tym że ofiarowane środki są wpłacane bezpośrednio do skarbu państwa, nie zaś wykorzystywane do pokrywania szczegółowych wydatków.
Oczywiście decyzja o zastosowaniu wsparcia budżetowego zależy także od spełnienia pewnych warunków, takich jak zachowanie pewnego standardu w zarządzaniu finansami publicznymi [9].
Ta metoda udostępniania środków pomocowych wydaje się zachęcać do zwiększenia poczucia odpowiedzialności rządów będących beneficjentami, chociaż tego nie gwarantuje (przykład programu wsparcia budżetowego oraz rodzaju branych pod uwagę warunków znajduje się w ramce 1).
Ramka 1
Przykład wsparcia budżetowego
Program na rzecz zwiększenia handlu, Egipt (40 mln euro)
Cele programu
- Skrócenie terminów i kosztów związanych z celnymi formalnościami przywozowymi i wywozowymi oraz innymi kontrolami i normami
- Zwiększenie zachęt wywozowych
Mechanizm wdrażający
W umowie finansowania cele te zostały ujęte w formie działań, do podjęcia których zobowiązały się władze egipskie.
Oprócz działań sektorowych program wsparcia budżetowego może także obejmować pewne warunki dotyczące polityki makroekonomicznej lub skuteczności zarządzania finansami publicznymi.
W umowie dla każdego działania określone są dalsze szczegółowe kroki oraz wskaźniki, dokumenty i inne źródła informacji, które będą wykorzystywane do sprawdzenia, czy wszystkie działania rzeczywiście przeprowadzono.
Uruchomienie środków wspólnotowych — w dwóch transzach — uzależnione jest od pozytywnej oceny wskazującej, czy rzeczywiście dane działania zostały przeprowadzone.
Zrealizowane działania
W sierpniu 2005 r., przed uruchomieniem pierwszej transzy płatności w wysokości 20 mln euro, podjęte i zrealizowane działania obejmowały:
- utrzymanie ostrożnej polityki makroekonomicznej w celu zachowania równowagi wewnętrznej i zewnętrznej, zgodnie z celami zaplanowanymi na lata 2005–2007,
- osiągnięcie znaczącego postępu w konsolidacji podatkowej i rachunkowości budżetowej,
- wprowadzenie elektronicznego systemu rozliczeń celnych,
- umożliwienie dokonywania czynności celnych przez całą dobę,
- opublikowanie skonsolidowanego kompendium celnego zawierającego wszystkie zasady i procedury,
- uruchomienie w urzędach celnych punktu przyjmującego skargi.
19.
Kontrola wykazała, że we wszystkich trzech krajach wystąpił wyraźny wzrost wykorzystania instrumentu wsparcia budżetowego, zaś dane statystyczne ujęte w ocenie śródokresowej także stanowią dowód potwierdzający tę obserwację dla wszystkich krajów MEDA łącznie [10].
W Maroku jest jednak znaczna liczba projektów tradycyjnych, do których należą projekty infrastrukturalne oraz obejmujące dostawę sprzętu, które z racji swojego charakteru nie zachęcają do zwiększenia poczucia odpowiedzialności w przeciwieństwie do projektów, które dotyczą w większym stopniu szkolenia i rozwoju instytucjonalnego.
20.
Jeśli chodzi o operacje wsparcia budżetowego zrealizowane do tej pory, działania zostały przeprowadzone w sposób zadowalający, a płatności były realizowane bez większych opóźnień i problemów.
Wynika z tego, że w tych przypadkach władze lokalne rzeczywiście czuły się odpowiedzialne za programy reform.
21.
Wsparcie budżetowe nie jest jednakże jedynym instrumentem pomocy.
Często przy reformie polityk konieczne są działania uzupełniające, takie jak szkolenia lub dostarczenie niektórych rodzajów wyposażenia, do których lepiej nadaje się tradycyjne podejście projektowe, tak jak się to dzieje w przypadku, gdy celem jest udzielenie ukierunkowanego wsparcia danej grupie populacji lub regionowi, np. poprzez rozwój obszarów wiejskich.
22.
W takiej sytuacji projektowej można także zachęcać do zwiększenia poczucia odpowiedzialności, nie tylko ze strony lokalnych władz, ale także osób korzystających ze wspieranych działań.
Pozytywny przykład został znaleziony podczas kontroli przeprowadzonej w Maroku i dotyczył projektu rozwoju obszarów wiejskich w Atlasie Średnim.
Podejście zakładające udział beneficjentów zostało zastosowane w stosunku do lokalnej ludności, co oznaczało, że wszyscy lokalni partnerzy byli w pełni zaangażowani w proces przygotowania i realizacji planów lokalnego rozwoju.
Wyraźnie było widać, że podejście to przyczyniło się do sukcesu działań projektowych (patrz: ramka 2).
Ramka 2
Przykład wsparcia projektowego
Rozwój obszarów wiejskich w Atlasie Średnim, Maroko
(Projekt Khénifra, 15 mln euro)
Cele projektu
- Przyczynić się do zmniejszenia różnic regionalnych w Maroku w zakresie rozwoju społecznego i gospodarczego
- Przyczynić się do zwiększenia roli kobiet na wsi
- Wspierać zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi, walkę z erozją i zmniejszenie skutków suszy.
Mechanizm wdrażający
Po podpisaniu umowy finansowania projektu osoba zarządzająca projektem przygotowuje szczegółowy plan pracy.
Po jego zatwierdzeniu przedstawicielstwo Komisji wypłaca zaliczkę i możliwe jest rozpoczęcie realizacji projektu.
Rozliczenia projektu zostają przygotowane, skontrolowane, a następnie są regularnie przekazywane do przedstawicielstwa Komisji, co umożliwia uruchomienie kolejnej zaliczki projektowej.
Przykłady działań
W pierwszej połowie 2005 r. zrealizowano następujące ważniejsze działania:
- jednostka zarządzania projektem otrzymała sprzęt komputerowy i wyposażenie biurowe,
- z lokalnymi stowarzyszeniami zarządzającymi zawarto umowy.
Działały 33 takie organizacje,
- rozdano ponad 250000 drzewek owocowych,
- wyposażono sześć jednostek pszczelarskich oraz przeprowadzono szkolenia,
- zachęcano kobiety do hodowli drobiu, oferując 10000 piskląt,
- rozpoczęto prace irygacyjne na obszarze 468 ha,
- zakończono prace nad budową 52,6 km ośmiu dróg łączących wioski, zaś prace trwają nad kolejnymi pięcioma drogami,
- zalesiono 271 ha,
- przeprowadzono szczepienia bydła u 200 posiadaczy,
- w ramach projektu współpracowano z dwoma lokalnymi stowarzyszeniami zarządzającymi, aby utworzyć ośrodki żywienia zwierząt.
23.
Wreszcie, decydującym czynnikiem przyczyniającym się do zwiększenia poczucia odpowiedzialności jest nie tyle sposób udzielenia pomocy, co otwartość lokalnych władz na pomysł i proces reform.
Prawidłowość ta potwierdziła się także w przypadku kilku projektów/programów objętych kontrolą, gdzie zanotowano wyraźny postęp po pełnym włączeniu w te projekty/programy instytucji będącej beneficjentem lub zainteresowaniu się nowego ministra danym programem.
Budowanie zdolności administracyjnych jest znaczącym elementem programu MEDA
24.
Kolejnym ważnym czynnikiem, który wpłynie na odpowiedź na pytanie, czy program MEDA rzeczywiście wspiera reformy gospodarcze i rozwój społeczny w uczestniczących w nim krajach śródziemnomorskich, jest lokalna zdolność instytucjonalna do planowania i wdrażania programów reform oraz innych działań rozwojowych.
W trakcie kontroli sprawdzono, czy Komisja przyczynia się do budowania tej zdolności.
25.
Praktycznie wszystkie projekty/programy skontrolowane w trzech krajach zawierały działania lub elementy służące budowaniu zdolności administracyjnych.
W wielu przypadkach budowanie zdolności administracyjnych w uczestniczących instytucjach jest nawet głównym celem działania [11].
26.
Udzielanie zamówień publicznych przez struktury rządowe, ale z zastosowaniem przepisów wspólnotowych, jest szczególnym obszarem o charakterze administracyjnym, w którym konieczne jest wzmocnienie lokalnej zdolności administracyjnej.
Problemy przetargowe stanowiły główną przyczynę opóźnień w realizacji projektów, o czym jest mowa w pkt 39.
Dotychczasowe ograniczone rezultaty udzielonej pomocy
27.
Skontrolowano grupę projektów z trzech krajów (patrz: załącznik II), aby ocenić, czy osiągano zamierzone rezultaty, określone w poszczególnych umowach finansowania.
28.
Ogólnie rzecz biorąc, po ponad 10 latach programu MEDA dotychczasowe rezultaty są raczej ograniczone, ponieważ wiele projektów/programów, w tym znaczna liczba projektów/programów MEDA I, nadał trwało w momencie przeprowadzania kontroli i określenie ich ostatecznych rezultatów nie było możliwe [12].
29.
W przypadku projektów i programów rozpoczętych w ramach MEDA I (lata 1995–1999) i zakończonych lub niemal zakończonych, zamierzone rezultaty na ogół były osiągane, chociaż nie w 100 % przypadków.
Większość projektów/programów MEDA I rozpoczęło się bardzo późno, częściowo dlatego, że ramy prawne MEDA I były gotowe dopiero na późnym etapie, a także z powodu przedłużających się procedur przetargowych.
Następnie przewidziany termin dobiegał końca i konieczne było jednorazowe lub kilkukrotne wydłużenie wyjściowo zakładanego czasu trwania projektu (10 na 11 skontrolowanych projektów/programów) w celu zrealizowania (większości) zakładanych działań.
Dziesięć z jedenastu skontrolowanych projektów/programów MEDA I nadal było w trakcie realizacji w momencie kontroli (koniec 2005 r.).
30.
W przypadku większości projektów/programów MEDA II było nadal zbyt wcześnie, aby w trakcie kontroli móc rzetelnie ocenić rezultaty.
Operacje wsparcia budżetowego zazwyczaj przebiegały zgodnie z harmonogramem, ale projekty, które wymagały zakupu pomocy technicznej, a czasami także sprzętu lub zamówienia robót, często ulegały opóźnieniom.
W kilku skontrolowanych projektach już pojawiły się trudności z dotrzymywaniem terminów w efekcie tzw. zasady D+3, zgodnie z którą okres, w którym mogły zostać podpisane umowy, był ograniczony (patrz: dalsze informacje w pkt 41).
31.
W większości krajów MEDA o znaczeniu wsparcia wspólnotowego nie decyduje jego wymiar finansowy, jako że jest ono bardzo ograniczone w porównaniu z PKB tych krajów i zazwyczaj stanowi mniej niż 1 % budżetu państwa.
Z pewnością taka sytuacja ma miejsce w dwóch z trzech krajów objętych kontrolą [13].
Wpływ wsparcia wspólnotowego wyraża się bardziej w jego próbach poruszania kwestii reform i wspierania ich (np. system finansowania opieki zdrowotnej, modernizacja przemysłu, reforma sektora bankowego, poprawa sektora celnego) oraz zachęcaniu rządów do podejmowania takich kwestii, a także chęci udzielania pomocy biedniejszej i mniej uprzywilejowanej ludności.
Wsparcie wspólnotowe ma zatem często charakter jakościowy i innowacyjny, i z tego powodu ocena jego wpływu jest tak trudna.
Czy Komisja odpowiednio zarządzała programem MEDA?
Programowanie, przygotowanie i realizacja uległy poprawie
Programowanie
32.
Programowanie i przygotowanie projektów MEDA I rozpoczęło się późno.
Samo rozporządzenie MEDA zostało przyjęte dopiero w 1996 r., a pierwsze programy indykatywne obejmowały lata 1996–1998.
W efekcie zobowiązania były skupione na przestrzeni kilku lat, a czasem dotyczyły wręcz tylko kilku większych projektów lub programów, np. cztery zobowiązania MEDA I dla Egiptu wynosiły od 100 do 250 mln euro, zobowiązania dla Jordanii obejmowały dwa instrumenty dostosowań strukturalnych (SAF) w wysokości odpowiednio 100 i 80 mln euro, zaś zobowiązania dla Maroka obejmowały SAF w kwocie 120 mln euro oraz projekt drogowy w wysokości 80 mln euro.
33.
Rozporządzenie MEDA II, które weszło w życie w 2001 r., wprowadziło nowe zasady programowania.
Celem tych zasad było przyspieszenie procesu programowania poprzez umożliwienie przedstawiania proponowanych w danym roku rozwiązań Komitetowi MED raz do roku w rocznym planie finansowania z załączonym krótkim streszczeniem projektu (zamiast przedkładania poszczególnych wniosków projektowych w różnych momentach).
34.
Ponadto w 2001 r. sporządzono nową serię krajowych dokumentów strategicznych (CSP) obejmujących okres 2002–2006, jak również nowe krajowe programy indykatywne (KPI) na lata 2002–2004.
Od 2002 r. zaciągane zobowiązania były ściśle związane z tymi dokumentami programowania.
W szczególności, począwszy od KPI obejmujących lata 2002–2004, wnioski projektowe sporządzano w znacznie bardziej ciągły sposób, co widać w tabeli.
Całość zobowiązań dla wszystkich krajów razem jest jeszcze bardziej wyrównana począwszy od 2000 r.
Tabela
Zobowiązania i płatności dla Egiptu, Jordanii, Maroka i wszystkich krajów łącznie (włącznie z programami regionalnymi), 1995–2005
Źródło: Dane z EuropeAid i przedstawicielstw Komisji (drobne rozbieżności wynikają z zaokrągleń).
(w mln euro) _BAR_
_BAR_ 1995 _BAR_ 1996 _BAR_ 1997 _BAR_ 1998 _BAR_ 1999 _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ Suma _BAR_
Egipt
Zobowiązania _BAR_ — _BAR_ 75 _BAR_ 203 _BAR_ 397 _BAR_ 11 _BAR_ 13 _BAR_ — _BAR_ 78 _BAR_ 104 _BAR_ 159 _BAR_ 110 _BAR_ 1150 _BAR_
Płatności _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 2 _BAR_ 88 _BAR_ 67 _BAR_ 64 _BAR_ 62 _BAR_ 26 _BAR_ 57 _BAR_ 151 _BAR_ 133 _BAR_ 650 _BAR_
Jordania
Zobowiązania _BAR_ 7 _BAR_ 100 _BAR_ 10 _BAR_ 8 _BAR_ 129 _BAR_ 15 _BAR_ 20 _BAR_ 92 _BAR_ 42 _BAR_ 35 _BAR_ 58 _BAR_ 516 _BAR_
Płatności _BAR_ — _BAR_ 60 _BAR_ 45 _BAR_ 2 _BAR_ 2 _BAR_ 84 _BAR_ 11 _BAR_ 50 _BAR_ 47 _BAR_ 51 _BAR_ 43 _BAR_ 393 _BAR_
Maroko
Zobowiązania _BAR_ 30 _BAR_ — _BAR_ 236 _BAR_ 219 _BAR_ 176 _BAR_ 141 _BAR_ 120 _BAR_ 122 _BAR_ 143 _BAR_ 152 _BAR_ 135 _BAR_ 1472 _BAR_
Płatności _BAR_ — _BAR_ 1 _BAR_ 31 _BAR_ 42 _BAR_ 54 _BAR_ 40 _BAR_ 41 _BAR_ 102 _BAR_ 102 _BAR_ 158 _BAR_ 213 _BAR_ 783 _BAR_
Wszystkie kraje
Zobowiązania _BAR_ 173 _BAR_ 370 _BAR_ 911 _BAR_ 809 _BAR_ 797 _BAR_ 569 _BAR_ 603 _BAR_ 612 _BAR_ 615 _BAR_ 698 _BAR_ 735 _BAR_ 6888 _BAR_
Płatności _BAR_ 50 _BAR_ 155 _BAR_ 213 _BAR_ 217 _BAR_ 240 _BAR_ 318 _BAR_ 318 _BAR_ 454 _BAR_ 498 _BAR_ 801 _BAR_ 781 _BAR_ 4043 _BAR_
Przygotowanie projektu
35.
Cały proces przygotowania projektu obejmuje kilka etapów, począwszy od identyfikacji, przez szczegółowe przygotowanie, przedstawienie go komitetowi doradczemu państw członkowskich (Komitetowi MED) aż do decyzji w sprawie finansowania podejmowanej przez Komisję i zawarcia umowy finansowania przez Komisję i władze będące beneficjentami tego projektu.
Przegląd projektów/programów objętych kontrolą (patrz: załącznik II) wykazał, że w okresie realizacji MEDA II proces ten na ogół kończył się szybciej niż poprzednio [14].
Wśród czynników sprzyjających temu skróceniu jest decentralizacja odpowiedzialności Komisji z centralnej siedziby w Brukseli na rzecz jej przedstawicielstw, co w oczywisty sposób zwiększyło ich zaangażowanie w proces przygotowania projektów, ogólne uproszczenie procesu programowania, o czym jest mowa w pkt 33–34, a także inne zmiany dotyczące zarządzania, które były objęte ogólną reformą pomocy zewnętrznej [15].
36.
Kontrola wykazała, że udzielenie zamówień publicznych na usługi na początku projektu – zazwyczaj na pomoc techniczną – zajmuje minimum osiem miesięcy od momentu ogłoszenia zaproszenia do składania ofert do momentu podpisania umowy, ale może zająć dwa lub nawet trzy lata [16].
Może tak się zdarzyć przy niepowodzeniu w postępowaniu, np. w przypadku braku wystarczającej liczby ważnych ofert; wówczas postępowanie musi zostać ponowione.
Rozpoczęcie projektów obejmujących pomoc techniczną jest nadal procesem czasochłonnym, w którym nietrudno o opóźnienia.
W tym zakresie między MEDA I i MEDA II nie ma wyraźnych różnic.
Realizacja projektów
37.
Stopień wydatkowania w ramach programu MEDA uległ poprawie od 2000 r., zaś wyraźna poprawa rysuje się od 2002 r. (patrz: tabela).
Średnia wysokość rocznych płatności w okresie realizacji MEDA I (1995–1999) wynosiła 175 mln euro rocznie, zaś liczba ta uległa potrojeniu, sięgając średnio 528 mln euro rocznie w okresie sześcioletnim 2000–2005.
W latach 2004 i 2005 łączna kwota płatności przewyższała kwotę nowych zobowiązań zaciągniętych w tych latach, co oznacza, że od 2004 r. po raz pierwszy od rozpoczęcia programu MEDA zmniejszyła się łączna kwota zobowiązań pozostających do spłaty [17].
W przypadku MEDA I po sześciu latach (1995–2000) łączna kwota płatności sięgała 38 % łącznej kwoty zobowiązań, podczas gdy w MEDA II wielkość ta wzrosła do 46 %, także po sześciu latach (2000–2005).
Jest to dowodem na to, że tempo realizacji projektów w ramach MEDA II uległo poprawie.
Podobny wniosek płynie z oceny śródokresowej MEDA II, w której stwierdza się, że "program osiągnął dojrzałość pod względem poziomu operacji" [18].
38.
Czynniki mogące wyjaśnić tę poprawę realizacji projektów są następujące:
a) wachlarz realizowanych projektów/programów MEDA stale wzrastał;
b) wiele projektów/programów MEDA I rozpoczęło się z opóźnieniem i środki zaczęto wydatkować dopiero od 2000 r.
W latach 2004 i 2005 odpowiednio 40 % i 30 % całości wydatkowanych środków nadal wynikało z projektów/programów, które rozpoczęły się jeszcze w ramach MEDA I. Proces decentralizacji z pewnością przyczynił się do przyspieszenia realizacji tych projektów, zwiększając tym samym ogólną kwotę płatności.
Z tego powodu można tu mówić o "nadrabianiu" zaległości;
c) zgodnie z pkt 19 w ramach MEDA II w większej liczbie nowych projektów/programów stosowany jest instrument wsparcia budżetowego, który na ogół pozwala za szybsze uruchomienie pierwszej płatności, jak i ich wyższe kwoty niż w projektach tradycyjnych.
39.
Fakt, iż ta ogólna ocena jest pozytywna, nie oznacza, że realizacja projektów przebiega zawsze bezproblemowo.
Problemy przetargowe są największą przyczyną opóźnień w realizacji.
Wśród skontrolowanych projektów/programów praktycznie w każdym, w którym występuje element udzielania zamówień (na roboty, dostawy lub usługi), wystąpiły problemy, a często też opóźnienia wynikające z różnych przyczyn.
Wiele postępowań musiało zostać unieważnionych i powtórzonych z powodu niewystarczającej liczby ofert spełniających wymagania formalne.
Procedury przetargowe uważane są powszechnie za skomplikowane, a jednostki lokalnie zarządzające projektem i oferenci nie zawsze znają je w pełni.
Na przykład w Egipcie drobni lokalni kontrahenci mieli problemy ze spełnieniem administracyjnych wymogów przetargu, ponieważ całość dokumentacji przetargowej była w języku angielskim.
Zasada, zgodnie z którą dostawy muszą być pochodzenia europejskiego lub śródziemnomorskiego, stanowi kolejny regularnie napotykany problem, w szczególności gdy kwestia dotyczy sprzętu komputerowego lub elektronicznego.
40.
Kontrola wykazała, że wskutek decentralizacji przedstawicielstwa Komisji, dysponując na miejscu personelem wyspecjalizowanym w sprawach finansowych i kwestiach umownych, mogą odgrywać i odgrywają ważną rolę, udzielając pomocy kierującym projektami i lokalnej administracji w proceduralnych aspektach postępowania przetargowego.
Na przykład okazało się, że przedstawicielstwo Komisji w Maroku organizuje obecnie spotkania informacyjne przed ogłoszeniem zaproszenia do składania ofert i wspiera różne zaangażowane podmioty na różnych etapach postępowania.
W Egipcie przedstawicielstwo Komisji także pomagało w nadzorze i prowadzeniu postępowania przetargowego dotyczącego ważnego elementu budowlanego, któremu w przeciwnym razie groziło unieważnienie w związku ze zbliżającym się upływem okresu przewidzianego na realizację projektu.
Ponadto przedstawicielstwo Komisji w Egipcie rozważało możliwość zlecenia przetłumaczenia na arabski dokumentacji przetargowej.
41.
Do wszystkich projektów MEDA II stosuje się tzw. zasada D+3, zgodnie z którą umowy na roboty, dostawy lub usługi powinny być zawierane najpóźniej w trzy lata od daty zaciągnięcia zobowiązania budżetowego [19].
W konsekwencji okazało się, że w przypadku kilku projektów, których realizacja miała się rozpocząć w momencie kontroli i które obejmowały znaczne elementy przetargowe i/lub zaproszenia do składania ofert, czas, który pozostał do zakończenia tych działań, był ograniczony.
Bardziej systematyczne monitorowanie i ocena
42.
Przedstawicielstwa KE systematycznie przeprowadzają ocenę na poziomie makro (np. kwartalne sprawozdania makroekonomiczne, regularne sprawozdania handlowe, oceny na rzecz programów wsparcia budżetowego); regularną kontrolę prowadzą także inne podmioty (Bank Światowy, MFW), posługując się standardowymi wskaźnikami makroekonomicznymi, ale ocena wpływu pomocy Komisji na tym poziomie jest trudna.
43.
Bardzo trudno jest także ocenić wpływ działań Komisji na poziomie strategicznych celów UE, zgodnie z ich definicją ujętą w poszczególnych krajowych dokumentach strategicznych (CSP), w szczególności w przypadkach, gdy cele te są opisywane w sposób ogólny, np. jako wspieranie procesu transformacji gospodarczej czy wspieranie trwałego i zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego, a także gdy nie zostały określone konkretne wskaźniki osiągnięcia tych celów.
44.
Monitoring prowadzony przez Komisję odbywa się głównie na poziome poszczególnych projektów/programów, gdzie ma on charakter systematyczny oraz przeprowadzana jest ocena, zaś wskaźniki są często stosowane w matrycach logicznych.
Systemem zewnętrznych wizyt monitorujących objęto obecnie większość projektów/programów i pozwalają one na regularną zewnętrzną ocenę koncepcji projektu, jego rezultatów, wpływu, jaki wywarły działania projektowe, oraz potencjalnej trwałości.
Dla większości projektów/programów systematycznie przeprowadzane są także oceny śródokresowe oraz ewaluacje na zakończenie projektu.
45.
Dokonanie oceny strategii poszczególnych krajów, tak, jak to uczyniono w przypadku Maroka w 2003 r. i Egiptu w 2004 r., było słuszną inicjatywą.
Dzięki temu uzyskano użyteczne informacje, które mogą być wzięte pod uwagę przy przygotowywaniu kolejnych krajowych dokumentów strategicznych oraz programów indykatywnych.
Dotychczas takim działaniem objęto jednakże tylko te dwa kraje.
46.
Zgodnie z rozporządzeniem MEDA Komisja ocenia program co trzy lata.
Dlatego przeprowadzenie oceny śródokresowej programu MEDA II zlecono na początku 2004 r., a sprawozdanie końcowe zostało sporządzone w lipcu 2005 r.
[20] Ostateczna ewaluacja programu MEDA została zaplanowana na drugą połowę 2007 r.
47.
Główne wnioski tej oceny, które w większości są zbieżne z ustaleniami Trybunału, są następujące:
a) przydatność programu MEDA jako instrumentu wsparcia wspólnotowego wspierającego proces barceloński i dwustronne umowy stowarzyszeniowe uznaje się za zadowalającą.
Uległa ona poprawie od MEDA I do MEDA II;
b) skuteczność i wydajność zarządzania programem MEDA i ustalenia dotyczące realizacji tego programu ulegają poprawie, ale nadal nie są w pełni zadowalające.
Wzrósł wysiłek koordynacyjny darczyńców
48.
Kontrola wykazała, że przedstawicielstwa Komisji w trzech krajach są czynnie zaangażowane w proces koordynacji działań innych darczyńców, jak również władz będących beneficjentami.
Jest to niewątpliwie wynikiem wzrostu zatrudnienia w wyniku procesu decentralizacji.
We wszystkich skontrolowanych krajach odbywają się regularne spotkania z udziałem przedstawicieli Komisji i państw członkowskich UE.
Ponadto istnieją podobne systemy spotkań grup darczyńców w podgrupach tematycznych, w których przedstawicielstwa Komisji często grają aktywną rolę, przewodnicząc jednej lub kilku grupom darczyńców, w zależności od sektora.
49.
Dotychczas działania koordynujące obejmowały głównie wymianę i gromadzenie informacji dotyczących poszczególnych działań darczyńców i takie obszary, jak programowanie, realizacja, monitorowanie i ewaluacja wymagają dalszych wysiłków koordynujących.
Przedstawicielstwa Komisji podejmowały jednak różne kroki zmierzające do wzmacniania koordynacji działań darczyńców i dalszych działań harmonizujących.
WNIOSKI
Wkład programu MEDA
50.
Pomoc wspólnotowa udzielana przez program MEDA na rzecz reform gospodarczych i rozwoju społecznego w partnerskich krajach śródziemnomorskich była zbieżna ze szczególnymi potrzebami skontrolowanych krajów i celami wyznaczonymi w partnerstwie euro-śródziemnomorskim.
W dwóch krajach – Egipcie i Jordanii – pomoc była wyraźnie skoncentrowana na ograniczonej liczbie sektorów, ale nie dotyczy to Maroka.
Wraz z objęciem przez nowe plany działań w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa wszystkich pól do współpracy konieczne będzie bardziej precyzyjne ukierunkowanie pomocy na poziomie krajowych dokumentów programowych.
Komisja zachęcała do większego poczucia odpowiedzialności poprzez zwiększone wsparcie budżetowe, ale wspieranie projektów nadal będzie konieczne, gdy zapotrzebowanie będzie dotyczyło bardziej szczegółowej, ukierunkowanej pomocy.
Systematycznie włączane są działania służące budowaniu zdolności administracyjnych (patrz: pkt 12–26).
51.
Po ponad 10 latach programu MEDA ogólne dotychczasowe rezultaty są raczej ograniczone, z tym że wiele pierwszych projektów rozpoczęło się późno, ich czas trwania został wydłużony i jeszcze się nie zakończyły, zaś dla większości projektów MEDA II jest nadal zbyt wcześnie, aby określić ich potencjalne rezultaty (patrz: pkt 27–30).
52.
O ile łączna kwota dostępnych środków MEDA jest wysoka, w przypadku większości krajów MEDA wpływ wsparcia wspólnotowego wynika mniej z jego wymiaru finansowego niż z jego prób poruszania kwestii reform wrażliwych obszarów polityki oraz wspierania biedniejszych warstw społeczeństwa, gdzie ocena tego wpływu jest trudna (patrz: pkt 31 i 43).
Zarządzanie przez Komisję
53.
Zarządzanie programem MEDA przez Komisję uległo wyraźnej poprawie w porównaniu z początkiem i można je obecnie uznać za zadowalające, także biorąc pod uwagę ograniczenia proceduralne i zewnętrzne.
Wysiłki związane z programowaniem przekładają się na bardziej wyrównane przyznawanie zasobów w czasie, okresy przygotowań skróciły się, a płatności ogółem wyraźnie wzrosły w porównaniu z początkowym okresem realizacji MEDA (patrz: pkt 32–37).
54.
Wśród czynników, które przyczyniają się do tej poprawy, jest wzrost ogólnej liczby projektów/programów w trakcie realizacji, większy udział wsparcia budżetowego w całości programu i ogólnie pozytywny efekt decentralizacji na przygotowanie projektu i jego realizację przez przedstawicielstwa Komisji (patrz: pkt 38).
55.
Problemy przetargowe są nadal największą przyczyną opóźnień w realizacji, chociaż przedstawicielstwa Komisji aktywnie poszukują sposobów na zminimalizowanie tych problemów (patrz: pkt 39–40).
56.
Jako że zarządzając programem MEDA Komisja wykazała się cierpliwością i elastycznością, pozwalając na wydłużanie czasu trwania projektów oraz zmiany w ich koncepcji tam, gdzie okazały się konieczne, projekty i programy MEDA I na ogół przynosiły lub w końcu przyniosą zadowalające rezultaty.
Tzw. zasada D+3, która ma zastosowanie do projektów od 2003 r., może zapobiegać takim długoterminowym zobowiązaniom i elastyczności, zmniejszając szanse, że reformy gospodarcze i rozwój społeczny przyniosą trwałe rezultaty (patrz: pkt 29,30 i 41).
57.
Poprawę także notuje się w ogólnym zarządzaniu projektem przez Komisję w zakresie bardziej systematycznego monitorowania i oceny, a także intensywniejszego dialogu i koordynacji między przedstawicielstwami Komisji i lokalnymi odpowiednikami i pozostałymi darczyńcami (patrz: pkt 42–49).
ZALECENIA
58.
Mając na uwadze wygaśnięcie rozporządzenia MEDA w 2006 r. oraz wejście w życie nowego Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa w 2007 r., Komisja powinna:
- zapewnić sprawne i szybkie przejście do nowych programów krajowych, aby uniknąć utrudnień w realizacji przyszłych działań, określić bardziej wyraźnie w nowych krajowych dokumentach programowych swoje cele strategiczne oraz przyjąć odpowiednie wskaźniki, które pozwolą na lepsze monitorowanie i ewaluację wpływu podejmowanych działań,
- dalej koncentrować swoją pomoc na ograniczonej liczbie obszarów interwencji, aby zapewnić spójność programów i efektywność zarządzania nimi,
- poszukiwać najlepszych praktyk w zarządzaniu projektami, aby unikać opóźnień, np. poprzez dalsze budowanie zdolności administracyjnych w obszarze udzielania zamówień, upraszczając procedury przetargowe, gdzie to możliwe, i zezwalając na bardziej zdecentralizowane zarządzanie projektami przez władze krajowe.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 31 maja 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] W 1995 r. krajami partnerskimi były: Maroko, Algieria, Tunezja, Egipt, Izrael, Jordania, Autonomia Palestyńska, Liban, Syria, Turcja, Cypr i Malta.
Z tych krajów Cypr, Malta i Turcja nie otrzymują już dwustronnej pomocy w ramach programu MEDA, jako że Cypr i Malta stały się członkami UE, zaś Turcja otrzymuje specjalną pomoc przedakcesyjną.
Izrael ma zbyt wysoki dochód narodowy, aby móc zakwalifikować się do uzyskania pomocy dwustronnej.
Wszystkie cztery kraje mogą nadal korzystać z programu regionalnego MEDA.
[2] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1488/96 z dnia 23 lipca 1996 r. w sprawie środków finansowych i technicznych (MEDA) towarzyszących reformom struktur gospodarczych i społecznych w ramach partnerstwa eurośródziemnomorskiego (Dz.U. L 189 z 30.7.1996, str. 1). Termin MEDA w rzeczywistości pochodzi z francuskiego mesures d'accompagnement, ale w praktyce, i także w niniejszym sprawozdaniu, cały program nazywany jest MEDA. Ponieważ rozporządzenie (WE) nr 1488/96 obejmujące lata 1995–1999 zostało zmienione i rozszerzone przez rozporządzenie (WE) nr 2698/2000 obejmujące lata 2000–2006, oba okresy i programy będą nazywane odpowiednio MEDA I i MEDA II.
[3] Dz.U. L 311 z 12.12.2000, str. 1.
[4] W latach 1979–1995 współpraca finansowa i techniczna z krajami śródziemnomorskimi opierała się na serii dwustronnych protokołów finansowych.
[5] Zgodnie z pierwszym rozporządzeniem MEDA Wspólnota wspiera wysiłki partnerów śródziemnomorskich w przeprowadzanych przez nich reformach struktur gospodarczych i społecznych oraz przyczynia się do zminimalizowania negatywnych konsekwencji, które mogą pojawić się w wyniku rozwoju gospodarczego.
W rozporządzeniu MEDA II dodano trzeci obszar działań, które są obejmowane pomocą, a mianowicie poprawę warunków grup w niekorzystnej sytuacji.
Bardziej szczegółowa lista możliwych form pomocy znajduje się w załączniku II do rozporządzenia MEDA.
[6] Dla orientacji — liczba projektów/programów zatwierdzonych w ramach MEDA I (z wyłączeniem wsparcia dla działań EBI) dla Egiptu wynosiła 4, Jordanii – 6, a Maroka – 26.
W okresie MEDA II do 2005 r. liczby te kształtują się następująco: Egipt – 14, Jordania – 8 i Maroko – 19.
[7] Przyjęte już plany działań dla Maroka i Jordanii obejmują odpowiednio 85 i 68 różnych działań.
[8] Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Zasady Komitetu Pomocy Rozwojowej (DAC) na rzecz skutecznej pomocy (DAC Principles for Effective Aid), 1992.
[9] Patrz także: sprawozdanie specjalne nr 2/2005 dotyczące pomocy budżetowej z EFR dla krajów AKP i zarządzania przez Komisję kwestiami odnoszącymi się do reformy finansów publicznych (Dz.U. C 249 z 7.10.2005).
[10] Z tabeli 2.3 znajdującej się w sprawozdaniu śródokresowym wynika, że po porównaniu okresów MEDA I i MEDA II udział wsparcia budżetowego wzrósł z 29 % do 40 %, przy czym udział wsparcia projektowego zmniejszył się z 53 % do 35 %.
Na saldo składają się projekty regionalne i wsparcie działań EBI.
[11] Za przykłady mogą służyć następujące działania: projekt szkolenia zawodowego w Maroku, program rozwoju handlu w Egipcie, wsparcie instytucjonalne na rzecz Specjalnej Strefy Ekonomicznej Akaba w Jordanii oraz wsparcie realizacji umowy stowarzyszeniowej we wszystkich trzech krajach.
[12] Na przykład w przypadku Egiptu trzy z czterech programów MEDA I (dotyczących zdrowia, edukacji i modernizacji przemysłu) nadal trwały w momencie przeprowadzania kontroli, a czas trwania projektów został przedłużony.
[13] Patrz: "Evaluation of the European Commission's Country Strategy for Egypt", tom 1, sprawozdanie końcowe, luty 2004 r., pkt 2.3, oraz "Evaluation de la Stratégie de la Commission européenne pour le Maroc", sprawozdanie końcowe, lipiec 2003 r., pkt 4.1.
[14] Z danych dotyczących oceny śródokresowej MEDA II zebranych przez EuropeAid wynika, że skróceniu uległ jeden etap w procesie przygotowania, tj. okres między przyjęciem decyzji w sprawie finansowania i podpisaniem umowy finansowania, ze średnio dziesięciu miesięcy w latach 1995–1999 do około sześciu miesięcy w latach 2000–2004.
[15] Zmiany te obejmują na przykład ustanowienie EuropeAid, Grup Wspierania Jakości w EuropeAid, przygotowanie wytycznych i standardowych formatów dla dokumentów projektowych.
[16] Na przykład program A na rzecz zwiększenia handlu w Egipcie, w którym zajęło to dwa lata oraz projekt wsparcia reformy przepisów i prywatyzacji w Jordanii, w którym między podpisaniem umowy finansowania i umów na pomoc techniczną upłynęły trzy lata. [17] Tzw. RAL = reste à liquider. [18] Patrz: ocena śródokresowa, pkt 6.2.
Sprawozdanie specjalne nr 6/2006
dotyczące środowiskowych aspektów prowadzonej przez Komisję współpracy na rzecz rozwoju, wraz z odpowiedziami Komisji
(zgodnie z art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 235/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–IV STRESZCZENIE
1–7 WSTĘP
1–3 Wprowadzenie
4–7 Zakres kontroli i podejście kontrolne
8–27 STRATEGIA KOMISJI W ZAKRESIE ŚRODOWISKOWYCH ASPEKTÓW UDZIELANEJ PRZEZ NIĄ POMOCY NA RZECZ ROZWOJU
8 Wstęp
9–13 Potrzeba jasnej i kompleksowej strategii w zakresie środowiska
14–27 Odpowiednie rozwiązania zarządcze w celu wdrożenia przez Komisję integracyjnego podejścia do kwestii środowiska oraz oceny środowiskowych efektów udzielanej przez nią pomocy na rzecz rozwoju pozostają wciąż do wprowadzenia
15–17 Mechanizm nadzoru realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
18–23 Budowanie zdolności instytucjonalnych Komisji w zakresie realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
24–27 Systemy oceny środowiskowych efektów udzielanej przez Komisję pomocy na rzecz rozwoju
28–46 OCENA SKUTECZNOŚCI REALIZACJI PRZEZ KOMISJĘ INTEGRACYJNEGO PODEJŚCIA DO KWESTII ŚRODOWISKA
28 Wstęp
29–35 W 2005 r. poczyniono postęp w opracowywaniu krajowych analiz środowiska na potrzeby nowych krajowych dokumentów strategicznych, lecz ich oddziaływanie nie może jeszcze zostać ocenione
36–38 Niewiele zrobiono, by włączyć kwestie środowiska do programów wsparcia budżetowego
39–46 Procedury związane z integracyjnym podejściem do kwestii środowiska na szczeblu projektu nie były dostatecznie systematyczne
47–81 OCENA SKUTECZNOŚCI PROJEKTÓW OCHRONY ŚRODOWISKA ORAZ CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA TĘ SKUTECZNOŚĆ
47 Wstęp
48–56 Ocena skuteczności projektów
57–81 Analiza czynników wpływających na skuteczność projektów ochrony środowiska
58–63 Zbyt ambitne koncepcje projektów
64–67 Opóźnienia w przygotowaniu i realizacji projektów
68–70 Ograniczony postęp w budowaniu zdolności instytucjonalnych
71–72 Potrzeba większego skoncentrowania się na wykorzystaniu zasobów naturalnych przez społeczności lokalne zgodnie z zasadą trwałego rozwoju
73–77 Niewystarczające wpływ projektów na ramy prawne i politykę
78–81 Nierealistyczne podejście do stabilności finansowej
82–101 WNIOSKI I ZALECENIA
82–86 Wnioski
87–101 Zalecenia
87–93 Ustanowienie kompleksowej strategii ochrony środowiska i monitorowanie jej realizacji
94–97 Poprawa skuteczności integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
98–101 Poprawa skuteczności projektów ochrony środowiska
ZAŁĄCZNIK I — Komitet pomocy rozwojowej OECD – klasyfikacja projektów
ZAŁĄCZNIK II — Zbadane projekty ochrony środowiska i ocena ich skuteczności
ZAŁĄCZNIK III — Przegląd skuteczności projektów
Odpowiedzi Komisji
WYKAZ SKRÓTÓW
AKP kraje Afryki, Karaibów i Pacyfiku, sygnatariusze umowy z Kotonu
ALA rozwijające się kraje Azji i Ameryki Łacińskiej
DG DEV Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju
DG ENV Dyrekcja Generalna ds. Środowiska
DG Relex Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych
DWNP Departament Przyrody i Parków Narodowych
ECOFAC program Ekosystemy Leśne Afryki Środkowej (fr. Ecosystèmes Forestiers d'Afrique Centrale)
EuropeAid Biuro Współpracy EuropeAid
FAO Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa
KDS krajowe dokumenty strategiczne
MEDA działania towarzyszące reformom struktur gospodarczych i społecznych w krajach śródziemnomorskich niebędących członkami UE
NRPP program polityki zasobów naturalnych
OECD Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
OECD DAC Komitet Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
OOŚ ocena oddziaływania na środowisko
PŚK profil środowiskowy kraju
SOŚ strategiczna ocena środowiska
WWF Światowy Fundusz na rzecz Przyrody
STRESZCZENIE
I. Ochrona środowiska stanowi decydujący element promowania trwałego rozwoju.
Zgodnie z postanowieniami Traktatu ochrona środowiska powinna być uwzględniana przy określaniu i realizacji wszystkich obszarów polityki i działań Wspólnoty, także w zakresie pomocy zewnętrznej udzielanej przez Wspólnotę.
W bardziej ogólnym ujęciu środowisko stało się kluczowym elementem międzynarodowej polityki rozwoju, a trwałość środowiska jest jednym z milenijnych celów rozwoju (patrz: pkt 1–3).
II.
Dlatego też Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadził w 2005 r. kontrolę, badając, jak Komisja zarządza aspektami środowiskowymi udzielanej przez nią pomocy na rzecz rozwoju.
W trakcie kontroli zbadano, czy Komisja posiada kompleksową strategię zarządzania środowiskowymi aspektami współpracy na rzecz rozwoju, czy wprowadziła odpowiednie rozwiązania zarządcze w celu realizacji tej strategii, w jakim stopniu kwestie środowiska zostały włączone do programów i projektów na rzecz rozwoju realizowanych przez Komisję oraz jakie były rezultaty projektów ochrony środowiska realizowanych przez Komisję.
Poza przeglądem systemów Komisji w jej centrali i przedstawicielstwach, Trybunał skontrolował również 65 projektów ochrony środowiska (o całkowitej wartości 560 mln euro) oraz 43 programy i projekty niedotyczące ochrony środowiska (o całkowitej wartości 1073 mln euro) w 16 krajach (patrz: pkt 4–7).
III.
Komisja musi opracować jasną i kompleksową strategię w zakresie środowiskowych aspektów udzielanej przez nią pomocy na rzecz rozwoju.
Chociaż od 2001 r. istnieje strategia dotycząca konieczności włączenia kwestii środowiska do współpracy na rzecz rozwoju, podejście do finansowania programów i projektów w sektorze środowiska i zasobów naturalnych nie zostało jasno określone.
Nowa polityka rozwoju zatwierdzona w grudniu 2005 r. stanowi dobrą podstawę do ustanowienia kompleksowej strategii (patrz: pkt 9–12).
Plan działania Komisji w zakresie realizacji podejścia integracyjnego nie był systematycznie monitorowany i koordynowany przez trzy dyrekcje generalne, których on początkowo dotyczył.
W rezultacie planowane działania zostały z reguły zrealizowane z opóźnieniem lub nie zostały wcale zrealizowane (patrz: pkt 15–17).
Komisja nie przeprowadziła odpowiedniej analizy skutków podejścia integracyjnego w zakresie sytuacji kadrowej.
W celu zapewnienia wsparcia swoim pracownikom Komisja opierała się na serwisie informacyjno-doradczym ds. środowiska obsługiwanym przez zewnętrznych ekspertów, jednak od połowy 2002 r. do połowy 2004 r. żaden taki serwis nie funkcjonował.
Podręcznik integracyjnego podejścia do kwestii środowiska, który miał zostać wprowadzony w 2003 r., pod koniec 2005 r. wciąż nie był gotowy, mimo iż odgrywał on istotną rolę zarówno przy określaniu procedur integracji, którymi kierować mieli się pracownicy Komisji, jak i jako podstawowy materiał szkoleniowy.
Mimo założeń szkolenia nie były obowiązkowe dla głównych urzędników, a frekwencja na tych szkoleniach była niska (patrz: pkt 18–23).
Konieczne jest dalsze wzmocnienie systemów sprawozdawczości, monitoringu i oceny w zakresie środowiskowych aspektów prowadzonej przez Komisję współpracy na rzecz rozwoju, aby umożliwić lepszą ocenę realizacji celów w tym obszarze (patrz: pkt 24–28).
IV.
Od 2001 r. Komisja poczyniła jedynie ograniczony postęp we włączaniu kwestii środowiska do współpracy na rzecz rozwoju.
Krajowe dokumenty strategiczne sporządzane przez Komisję wspólnie z krajami beneficjentami, obejmujące pomoc Komisji udzielaną krajom beneficjentom w okresie 2001–2006, nie uwzględniały w wystarczającym stopniu kwestii związanych ze środowiskiem.
Przygotowując krajowe dokumenty strategiczne nowej generacji (2007–2013), Komisja zastosowała znacznie bardziej systematyczne podejście do analizy kwestii związanych ze środowiskiem w krajach beneficjentach poprzez ustanowienie profili środowiskowych krajów, wciąż jest jednak zbyt wcześnie na ocenę, w jakim stopniu analizy te wpłyną na same krajowe dokumenty strategiczne (patrz: pkt 29–35).
Pomimo rosnącego znaczenia wsparcia budżetowego jako formy pomocy na rzecz rozwoju, Komisja poczyniła niewiele starań w celu włączenia środowiska do tego obszaru (patrz: pkt 36–38).
Nie istniał żaden spójny system badania środowiskowych aspektów nowych projektów.
Komisja nie posiada rejestru ocen oddziaływania na środowisko opracowywanych w zakresie projektów na rzecz rozwoju; wykazano również, że nie były one przygotowane we wszystkim przypadkach, w których powinny były zostać przygotowane.
Istnieje również konieczność ustanowienia procedur służących wdrożeniu zaleceń wynikających z tych ocen (patrz: pkt 39–46).
V. Niemal wszystkie skontrolowane projekty ochrony środowiska były trafne w odniesieniu do kraju beneficjenta i często odpowiadały globalnym potrzebom w zakresie ochrony przyrody, w szczególności w odniesieniu do ochrony różnorodności biologicznej oraz lasów.
Osiągnięte produkty i rezultaty projektu często nie do końca stanowiły realizację celów.
Ponadto charakterystyczne dla zastosowanego podejścia są trudności w osiągnięciu oddziaływania i zapewnieniu trwałości finansowej (patrz: pkt 47–56).
Kluczowymi czynnikami wpływającymi na skuteczność projektu były zbyt ambitne koncepcje projektów, opóźnienia w przygotowaniu i realizacji projektów, ograniczony postęp w budowaniu zdolności instytucjonalnych, trudności w uwzględnianiu potrzeb społeczności lokalnych w zakresie rozwoju przy jednoczesnej realizacji celów w zakresie ochrony przyrody, niewystarczający wpływ projektów na politykę i ramy prawne oraz nierealistyczne cele w zakresie trwałości finansowej po zakończeniu finansowania projektu (patrz: pkt 57–81).
VI.
Szczegółowe zalecenia dotyczące kompleksowej strategii w zakresie ochrony środowiska oraz monitorowania jej realizacji, jak również sposobów skuteczniejszej realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska oraz projektów ochrony środowiska znajdują się w pkt 88–101.
WSTĘP
Wprowadzenie
1.
Od konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska człowieka w Sztokholmie w 1972 r. kwestia środowiska oraz tego, jak dbać o to, by rozwój był trwały, stały się przedmiotem międzynarodowego zainteresowania.
Konferencja Narodów Zjednoczonych w sprawie środowiska i rozwoju w Rio de Janeiro w 1992 r. dodatkowo podniosła wagę kwestii dotyczących środowiska i trwałego rozwoju i doprowadziła do trzech wielostronnych umów w sprawach środowiska: konwencji w sprawie zmian klimatu, konwencji o różnorodności biologicznej oraz konwencji o walce z pustynnieniem.
Choć w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych polityka rozwoju ponownie skupiła się do pewnego stopnia na kwestii zmniejszenia ubóstwa, trwałość środowiska została jednak wybrana jednym z milenijnych celów rozwoju ustanowionych na milenijnym szczycie ONZ w 2000 r.
Celem światowego szczytu w sprawie trwałego rozwoju, który odbył się w Johannesburgu w 2002 r., było rozwiązanie kwestii zarówno ubóstwa, jak i środowiska.
2.
Wspólnota donatorów opiera się głównie na dwóch rodzajach interwencji w zakresie środowiskowych aspektów współpracy na rzecz rozwoju:
a) finansowaniu programów i projektów, których głównych celem jest poprawa warunków środowiska;
b) włączaniu kwestii środowiskowych do wszystkich innych rodzajów programów i projektów na rzecz rozwoju.
Cały ten proces jest określany jako "integracyjne podejście" do kwestii środowiska.
W ostatnich latach wspólnota donatorów, w tym Komisja Europejska, poświęciła więcej uwagi temu podejściu.
3.
Zaangażowanie Komisji w integracyjne podejście do kwestii środowiska w kontekście rozwoju powinno być postrzegane nie tylko pod kątem zwiększonego uznania przez donatorów znaczenia tego podejścia, ale także w szerszym kontekście polityki i ram prawnych Unii Europejskiej.
Artykuł 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, ze zmianami wprowadzonymi Traktatem amsterdamskim w 1997 r., stanowi, że: "Przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Wspólnoty […], w szczególności w celu wspierania stałego rozwoju, muszą być brane pod uwagę wymogi ochrony środowiska naturalnego".
W czerwcu 1998 r. Rada Europejska w Cardiff podkreśliła istotność włączenia kwestii dotyczących ochrony środowiska i trwałego rozwoju w główne obszary polityki zarządzane przez Komisję, włączając w to pomoc na rzecz rozwoju, i zachęciła Komisję do przedstawienia odpowiednich strategii.
W 2000 r. Wspólnota Europejska przyjęła politykę rozwoju, która obejmuje środowisko jako kwestię przekrojową.
Konsensus w sprawie polityki rozwoju osiągnięty między Komisją Europejską, państwami członkowskimi i Parlamentem Europejskim w grudniu 2005 r. nie tylko podtrzymał środowisko jako kwestię przekrojową, ale także uczynił środowisko i zasoby naturalne jednym z dziewięciu priorytetowych sektorów finansowania.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
4.
W świetle kluczowej roli środowiska jako jednej z trzech podstaw trwałego rozwoju oraz faktu, że środowisko stanowi jeden z milenijnych celów rozwoju, Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadził w 2005 r. kontrolę zarządzania przez Komisję Europejską środowiskowymi aspektami jej współpracy na rzecz rozwoju z krajami rozwijającymi się Azji i Ameryki Łacińskiej, południowymi krajami basenu Morza Śródziemnego oraz grupą krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku.
W szczególności kontrola dotyczyła następujących kluczowych kwestii [1]:
a) Czy Komisja posiada kompleksową ogólną strategię do celów zarządzania środowiskowymi aspektami współpracy na rzecz rozwoju oraz czy wprowadziła odpowiednie rozwiązania zarządcze w celu realizacji swojej strategii oraz oceny środowiskowych efektów udzielanej przez nią pomocy na rzecz rozwoju?
b) Czy Komisja skutecznie włączała kwestie związane ze środowiskiem do wszystkich obszarów swojej współpracy na rzecz rozwoju?
c) Czy programy i projekty środowiskowe finansowane przez Komisję były skuteczne?
5.
Określenie terminu środowisko nie jest proste.
Na potrzeby tej kontroli użyto relatywnie wąskiego znaczenia terminu "środowisko" stosowanego przez Komitet Pomocy Rozwojowej OECD w celu klasyfikacji projektów (patrz: załącznik I).
Ponadto w kontroli uwzględniono także sektory zasobów naturalnych (leśnictwo, zasoby wodne, zasoby rybne) i skoncentrowano się na jednym z nich – leśnictwie [2].
Zobowiązania na programy i projekty w tych obszarach w 2003 i 2004 r. zostały przedstawione w poniższej tabeli:
Tabela
Zobowiązania budżetowe na sektor środowiska i zasobów naturalnych na lata 2003–2004
Źródło: Komisja Europejska.
Obszar _BAR_ Zobowiązania na lata 2003–2004 (EFR i budżet ogólny UE; w mln EUR) _BAR_ Zobowiązania jako % całej pomocy udzielanej przez Komisję w latach 2003–2004 _BAR_
Ogólna ochrona środowiska _BAR_ 279 _BAR_ 1,8 % _BAR_
Zaopatrzenie w wodę i ochrona sanitarna _BAR_ 679 _BAR_ 4,3 % _BAR_
Leśnictwo _BAR_ 42 _BAR_ 0,3 % _BAR_
Rybołówstwo _BAR_ 70 _BAR_ 0,4 % _BAR_
Ogółem _BAR_ 1070 _BAR_ 6,8 % _BAR_
6.
Prace prowadzono w centrali Komisji, zwłaszcza w Biurze Współpracy EuropeAid (EuropeAid), Dyrekcji Generalnej ds. Rozwoju (DG DEV), Dyrekcji Generalnej ds. Stosunków Zewnętrznych (DG Relex) oraz w Dyrekcji Generalnej ds. Środowiska (DG ENV); ich celem było zidentyfikowanie i ocena systemów ustanowionych na potrzeby zarządzania środowiskowymi aspektami współpracy na rzecz rozwoju.
Kontrole na miejscu zostały przeprowadzone w Botswanie, Brazylii, regionie Ameryki Środkowej, w Chinach, Kongo, Gabonie, Indonezji, Mali, Maroku, na Mauritiusie, w regionie Pacyfiku i w Tanzanii.
Podczas kontroli Trybunał zbadał skuteczność 65 projektów ochrony środowiska obejmujących zobowiązania na kwotę 560 mln euro w okresie 1995–2005.
Ponadto Trybunał skontrolował 43 inne programy i projekty na rzecz rozwoju (w których zobowiązania ogółem wynoszą 1073 mln euro), gdzie wsparcie środowiska nie było głównym celem, aby ocenić, w jaki sposób aspekty środowiskowe zostały włączone do tych interwencji.
7.
Odbyły się również spotkania z przedstawicielami Banku Światowego, Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju, brytyjskiego Departamentu Rozwoju Międzynarodowego oraz Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
Pozwoliło to na dokonanie porównania z podejściem Komisji w zakresie zarządzania środowiskowymi aspektami współpracy na rzecz rozwoju.
Ponadto odbyły się spotkania z dwiema głównymi organizacjami pozarządowymi w obszarze środowiska, WWF (Biuro Polityki Europejskiej) oraz Międzynarodowym Instytutem ds. Środowiska i Rozwoju.
STRATEGIA KOMISJI W ZAKRESIE ŚRODOWISKOWYCH ASPEKTÓW UDZIELANEJ PRZEZ NIĄ POMOCY NA RZECZ ROZWOJU
Wstęp
8.
Celem kontroli było ustalenie, czy:
a) Komisja posiada kompleksową ogólną strategię w zakresie środowiskowych aspektów prowadzonej przez nią współpracy na rzecz rozwoju, która uwzględnia zarówno finansowanie programów i projektów ochrony środowiska, jak i włączenie kwestii środowiska do innych programów i projektów na rzecz rozwoju;
b) Komisja ustanowiła systemy zarządzania, które zapewniają wdrożenie i monitoring tej strategii oraz oceniają środowiskowe efekty udzielanej przez nią pomocy.
Potrzeba jasnej i kompleksowej strategii w zakresie środowiska
9.
Ochrona środowiska jest jedną z trzech podstaw trwałego rozwoju [3].
Z tego powodu powinna ona być istotnym elementem celów rozwoju [4].
Polityka rozwoju Wspólnoty Europejskiej przyjęta w listopadzie 2000 r., której nadrzędnym celem było zmniejszenie ubóstwa, miała doprowadzić do rozwiązania kwestii dotyczących środowiska poprzez traktowanie ich jako jednych z "kwestii przekrojowych", które należy włączyć do wszystkich programów i projektów dotyczących rozwoju.
Nie uwzględniała ona jednak środowiska jako jednego z sześciu obszarów priorytetowych, na których skupiało się finansowanie programów i projektów pomocowych.
Ramka 1
Wspólna deklaracja Rady i Komisji z dnia 10 listopada 2000 r. dotycząca polityki rozwoju WE
Cel nadrzędny: zmniejszenie ubóstwa
Priorytetowe obszary współpracy:
1) Handel i rozwój
2) Integracja i współpraca regionalna
3) Wsparcie polityki makroekonomicznej oraz promowanie równego dostępu do usług socjalnych
4) Transport
5) Bezpieczeństwo żywności i trwały rozwój obszarów wiejskich
6) Budowanie zdolności instytucjonalnych
Główne kwestie przekrojowe:
Prawa człowieka, środowisko, równouprawnienie płci, ład administracyjno-regulacyjny
10.
Polityka rozwoju, kontynuując w znacznej mierze integracyjne podejście do kwestii środowiska, nie uwzględniła w wystarczającym stopniu faktu, że istniejące ramy współpracy regionalnej z krajami AKP [5], Azji i Ameryki Środkowej [6] oraz krajami regionu Morza Śródziemnego [7] zapewniały możliwość znaczącego finansowania programów i projektów w sektorze środowiska i zasobów naturalnych.
W ramach linii budżetowych na pomoc techniczną i finansową dla regionów Azji i Ameryki Środkowej oraz krajów śródziemnomorskich 10 % środków finansowych przewidziano na środowisko i zasoby naturalne.
Jednocześnie, chociaż w dokumentach polityki rozwoju brak odniesienia do tej kwestii, istnieje osobne rozporządzenie w sprawie ochrony lasów i gospodarki leśnej, stanowiące, że w latach 2000–2006 na ten cel przeznaczona zostanie suma 249 mln euro [8].
11.
Potrzebę ustanowienia kompleksowej ogólnej strategii w zakresie środowiskowych aspektów współpracy na rzecz rozwoju podkreśla brak pełnej spójności pomiędzy, z jednej strony, podejściem do środowiska przyjmowanym w ramach polityki rozwoju, a z drugiej – podejściem przewidzianym w ramach prawnych regulujących współpracę na rzecz rozwoju.
Głównym dokumentem strategicznym sporządzonym przez Komisję na temat środowiskowych aspektów prowadzonej przez nią współpracy na rzecz rozwoju jest dokument roboczy Komisji zatytułowany "Włączenie kwestii środowiska do prowadzonej przez WE współpracy gospodarczej i współpracy na rzecz rozwoju – kompleksowa strategia" z kwietnia 2001 r.
Dokument ten podkreśla znaczenie środowiska dla trwałego rozwoju, wyszczególnia, jak kwestie środowiska mogą zostać włączone do całości wspólnotowej polityki na rzecz rozwoju, oraz identyfikuje działania, które należy podjąć w celu realizacji tej strategii.
Dokument ten nie stanowi jednak kompleksowej strategii w zakresie środowiska w rodzaju strategii przyjętych przez kilku innych donatorów, które jasno uwzględniają nie tylko integracyjne podejście do kwestii środowiska, ale także finansowanie projektów i programów ochrony środowiska.
Niektóre kluczowe kwestie, które taka strategia powinna zawierać, zostały przedstawione w ramce 2.
Ramka 2
Przykład kwestii strategicznych odnoszących się do finansowania programów i projektów ochrony środowiska
Jakie są cele Komisji i jej priorytetowe obszary w zakresie finansowania programów i projektów ochrony środowiska, uwzględniając jej słabe i mocne strony oraz rolę innych donatorów?
W przypadku gdy Komisja zapewnia finansowanie poszczególnych programów i projektów, w jakich sytuacjach powinna ona sama zarządzać projektem, a w jakich inny donatorzy mogliby lepiej zarządzać projektem?
Jakie są relatywne zalety różnych dostępnych Komisji instrumentów finansowania interwencji w sektorze środowiska ("duże projekty", "małe projekty", sektorowe programy wsparcia polityki, fundusze powiernicze itp.)?
Jaki powinien być związek między projektami finansowanymi poprzez pomoc dwustronną a projektami finansowymi z linii budżetowej Środowisko i lasy tropikalne?
Jakie są finansowe skutki zobowiązań Komisji w ramach wielostronnych umów w sprawach środowiska, na przykład w odniesieniu do rozwoju instytucjonalnego w krajach beneficjentach?
W jakim stopniu i w jaki sposób Komisja rozwiązuje kwestię finansowania powszechnych dóbr publicznych?
Jakie są cele i priorytety Komisji w zakresie finansowania na szczeblu regionalnym?
12.
W grudniu 2005 r. zatwierdzona została nowa polityka rozwoju WE ("Europejski konsensus w sprawie rozwoju").
Nowa polityka stara się uwzględnić środowiskowe aspekty pomocy na rzecz rozwoju udzielanej przez Komisję nie tylko poprzez integracyjne podejście do kwestii środowiska, ale również poprzez uczynienie środowiska i zasobów naturalnych jednym z dziewięciu priorytetowych sektorów finansowania.
Proponując nowe podejście, Komisja uznała, że poprzednia polityka zbyt mocno opierała się na założeniu, że to integracyjne podejście do kwestii środowiska zapewni rozwiązanie środowiskowych aspektów prowadzonej przez Komisję współpracy na rzecz rozwoju [9].
13.
Niemniej jednak, mimo iż nowa polityka wyraźnie podkreśla, że Komisja zamierza nadać większy priorytet finansowaniu programów i projektów ochrony środowiska, wciąż potrzebna jest jasna strategia, aby tę politykę realizować.
W szczególności, poza kwestiami przedstawionymi w ramce 2, strategia powinna uwzględniać to, w jaki sposób Komisja będzie starała się dopilnować, aby ten priorytet rzeczywiście przekładał się na programy i projekty ochrony środowiska w krajowych dokumentach strategicznych.
Jest to istotne zagadnienie, gdyż sektor ten jest tylko jednym z dziewięciu obszarów priorytetowych, a kraje beneficjenci muszą przeznaczyć otrzymywane fundusze na tylko jeden lub dwa najważniejsze sektory.
Zważywszy, że w większości krajów beneficjentów środowisko nie jest obszarem najbardziej priorytetowym, istnieje ryzyko, że pomimo nowego nacisku w polityce rozwoju Komisji na finansowanie projektów i programów ochrony środowiska będą one przyznawać relatywnie mało funduszy na sektor środowiska i zasobów naturalnych.
Odpowiednie rozwiązania zarządcze w celu wdrożenia przez Komisję integracyjnego podejścia do kwestii środowiska oraz oceny środowiskowych efektów udzielanej przez nią pomocy na rzecz rozwoju pozostają wciąż do wprowadzenia
14.
Zważywszy, że główny dokument strategiczny dotyczący środowiskowych aspektów współpracy na rzecz rozwoju koncentruje się na podejściu integracyjnym, część ta szczególnie dotyczy rozwiązań zarządczych wprowadzonych w celu monitorowania realizacji tej strategii.
Część ta ocenia również, jakie działania podjęła Komisja w celu oceny ogólnych efektów środowiskowych udzielanej przez nią pomocy, zarówno w zakresie podejścia integracyjnego, jak i finansowania projektów ochrony środowiska.
Mechanizm nadzoru realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
15.
Realizacja strategii włączania kwestii środowiska do współpracy na rzecz rozwoju stanowi duże wyzwanie zarówno dla Komisji, jak i pozostałych donatorów.
W Komisji fakt, że zadania w zakresie pomocy zewnętrznej są podzielone na trzy dyrekcje generalne (Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju, Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych, Biuro EuropeAid), czyni to zadanie jeszcze trudniejszym.
16.
W celu zapewnienia skutecznej realizacji i ułatwienia koordynacji, jako załącznik do dokumentu roboczego w sprawie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska Komisja opracowała "Ramy operacyjne dalszej realizacji podejścia integracyjnego".
Ramy te określają cele, rodzaj działań, terminy ukończenia i zaangażowane dyrekcje generalne.
Nie powołano jednak żadnej międzywydziałowej grupy sterującej, która zapewniłaby systematyczny monitoring wdrażania tych ram.
Częściowo z tego powodu występowały znaczące różnice w postępach poczynionych w zakresie różnych działań określonych przez te ramy, w zależności od obszaru, których działania te dotyczyły, niemal zawsze jednak występowały opóźnienia lub działania nie były w ogóle realizowane.
17.
W dokumencie roboczym zauważa się, że "w celu kierowania procesem integracji kwestii środowiska konieczne będzie opracowanie systemu kryteriów realizacji, które umożliwią pomiar poczynionych postępów".
Żadne kryteria realizacji nie zostały jednak ustanowione, nie istnieje też żadne ogólne sprawozdanie, wewnętrzne bądź zewnętrzne, dotyczące statusu wdrożenia tych ram.
Budowanie zdolności instytucjonalnych Komisji w zakresie realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
18.
Komisja nie dokonała odpowiedniej analizy, czy posiada wystarczającą liczbę pracowników, aby realizować przyjęte przez nią integracyjne podejście do kwestii środowiska.
W dokumencie roboczym w sprawie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska Komisja odnotowała jedynie "potrzebę zwiększenia liczby ekspertów ds. środowiska" oraz konieczność zwrócenia się do "specjalistów […] w krótkiej perspektywie czasowej".
Komisja nie podjęła wystarczających działań w celu spełnienia tych potrzeb, pomimo faktu, że konkluzja 4.3 Rady Europejskiej w Goeteborgu stanowiła, że: "W celu skutecznego funkcjonowania integracji kwestii środowiska, jednostki Komisji, zarówno w Brukseli, jak i w przedstawicielstwach, muszą dysponować odpowiednimi zdolnościami instytucjonalnymi w zakresie zasobów kadrowych oraz szkoleń, dzielenia się wiedzą oraz właściwego wykorzystania informacji zwrotnych".
19.
Podejście Komisji do budowania swoich zdolności instytucjonalnych skoncentrowało się na szkoleniu i wsparciu aktualnego personelu w zakresie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska.
Głównymi narzędziami służącymi do tego celu były:
a) stworzenie serwisu informacyjno-doradczego ds. środowiska w celu zapewnienia doradztwa w zakresie podejścia integracyjnego;
b) wydanie podręcznika dotyczącego sposobów realizacji integracyjnego podejścia do kwestii środowiska;
c) zapewnienie kursów szkoleniowych w zakresie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska.
Z powodu ograniczonej wiedzy dostępnej wewnętrznie, do przeprowadzenia tego zadania Komisja zatrudniła ekspertów ds. środowiska.
Komisja napotkała jednak pewne trudności w realizacji planów w każdym z tych obszarów.
20.
Chociaż serwis informacyjno-doradczy ds. środowiska funkcjonował w latach 1999–2002, po wygaśnięciu umowy nowy serwis, składający się z trzech ekspertów ds. środowiska, został utworzony dopiero w 2004 r.
W sytuacji gdy Komisja w większości opierała się na wiedzy zewnętrznej, taka dwuletnia przerwa znacznie opóźniła realizację przyjętego przez Komisję podejścia integracyjnego Komisji, gdyż serwis, oprócz doradztwa, był również odpowiedzialny za podręcznik i szkolenia.
21.
Strategia związana z podejściem integracyjnym uwzględniała opracowanie do 2003 r. podręcznika omawiającego integracyjne podejście do kwestii środowiska.
Chociaż przygotowania zaczęły się już w 1998 r., na koniec 2005 r. podręcznik ten wciąż nie był gotowy (patrz: ramka 3).
Ramka 3
Podręcznik integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
W 1998 r. Komisja zawarła na 12 miesięcy umowę z firmą konsultingową, jednak podręcznik wydany w końcu w 2001 r. został uznany za nieodpowiedni i nie został formalnie zatwierdzony.
W związku z tym pozostał on tylko dokumentem roboczym.
Podręcznik był używany w nieznacznym stopniu przede wszystkim z powodu swojego roboczego charakteru; był on również zbyt długi, a poza tym nie wszyscy pracownicy wiedzieli o jego istnieniu.
Istotne prace nad rewizją podręcznika rozpoczęły się dopiero w połowie 2004 r. wraz z zawarciem umowy z nową firmą konsultingową.
Z powodu złożoności zadania, a także z powodu przyznania przez Komisję wyższego priorytetu opracowaniu programu szkoleniowego oraz z uwagi na częste zmiany pracowników Komisji zarządzających umową zrewidowany podręcznik wciąż nie był gotowy na koniec 2005 r.
22.
Strategia związana z podejściem integracyjnym zakładała, że "każdy urzędnik w kluczowym obszarze polityki lub posiadający geograficzny zakres odpowiedzialności w centrali lub przedstawicielstwach" ukończy szkolenie do końca 2004 r.
W rzeczywistości szkolenia rozpoczęły się dopiero w listopadzie 2004 r. i nie były obowiązkowe.
Planowano także, że na szkoleniach używany będzie nowy podręcznik, co okazało się jednak niemożliwe (patrz: pkt 21).
Na szkoleniach w Komisji odnotowano słabą frekwencję.
Chociaż ogólny poziom frekwencji był wyższy w przedstawicielstwach, liczba pracowników Komisji uczęszczających na kursy jest wciąż ograniczona (patrz: ramka 4).
Ramka 4
Szkolenie w zakresie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska
W przypadku szkoleń w centrali Komisji średnia liczba uczestników w module szkoleniowym wynosiła osiem osób, w porównaniu do planowanych 15.
Kilka sesji musiało zostać odwołanych z powodu niewystarczającej liczby uczestników.
37 osób z DG Relex uczestniczyło w półdniowym szkoleniu dotyczącym integracyjnego podejścia do kwestii środowiska na etapie programowania, jednak jedynie 9 pracowników uczestniczyło w pełnym 2-dniowym module szkoleniowym dotyczącym tego zagadnienia, chociaż rok 2005 był dla DG Relex kluczowy w kwestii przygotowania krajowych dokumentów strategicznych na lata 2007–2013.
W przypadku przedstawicielstw budżet przydzielony na szkolenia wystarczył jedynie na organizację szkoleń w 20 przedstawicielstwach (w których uczestniczyli pracownicy przedstawicielstw i różnych organizacji z krajów beneficjentów).
Szkolenia odbyły się zbyt późno dla większości przedstawicielstw w Azji, Ameryce Łacińskiej oraz krajach basenu Morza Śródziemnego, aby mogły one skorzystać z nich, przygotowując nowe krajowe dokumenty strategiczne.
23.
Jedyną inicjatywą, która mogła potencjalnie wzmocnić wewnętrzne zdolności instytucjonalne Komisji w zakresie zarządzania środowiskowymi aspektami współpracy na rzecz rozwoju, było ustanowienie w 2003 r. "sieci punktów kontaktowych ds. środowiska".
Sieć ta miała na celu określenie i połączenie po jednym urzędniku z każdej jednostki w celu wspólnej dyskusji, jak lepiej uwzględniać kwestie środowiskowe w projektach na rzecz rozwoju i przyczyniać się do propagowania najlepszych praktyk.
Wprawdzie do maja 2004 r. odbyły się w ramach sieci cztery spotkania, jednak od tego momentu nie odbyło się żadne nowe spotkanie.
Sieć była w znacznym stopniu skupiona wokół urzędników w EuropeAid i nie uwzględniała wystarczająco innych jednostek Komisji, w szczególności przedstawicielstw.
Dlatego też się niewiele wniosła w budowanie wewnętrznych zdolności instytucjonalnych.
Systemy oceny środowiskowych efektów udzielanej przez Komisję pomocy na rzecz rozwoju
24.
Komisja prowadzi również oceny, zarówno w zakresie przepisów, jak i sektorów, organizowane przez Jednostkę ds. Oceny EuropeAid, oraz oceny w zakresie indywidualnych projektów, organizowane przez przedstawicielstwa.
Ramy działania Komisji (patrz: pkt 16) wymagały przeprowadzenia niezależnej oceny środowiskowych efektów pomocy WE w latach 1996–2000, jako część regularnego procesu oceny wyników pracy w zakresie środowiska.
Była to okazja do wyznaczenia danych referencyjnych i przetestowania wskaźników realizacji (patrz: pkt 17).
Ponadto była to okazja do wyciągnięcia wniosków z poprzednich interwencji, które z kolei mogłyby zostać użyte jako wkład w opracowanie ogólnej strategii dla środowiska (patrz: pkt 11).
Jednakże ocena, która miała zostać zakończona do połowy 2002 r., wciąż nie została przeprowadzona [10].
25.
Na poziomie indywidualnych projektów ochrony środowiska w centrali Komisji nie istnieje żaden system gromadzenia i analizowania wyników ocen podejmowanych przez przedstawicielstwa Komisji.
W konsekwencji nie istnieją żadne procedury przekazywania wniosków wyciągniętych z ukończonych projektów ewaluacyjnych ani wynikających z nich najlepszych praktyk.
Nie istnieje również żaden system otrzymywania i oceny informacji dotyczących oddziaływania na środowisko projektów niedotyczących środowiska.
26.
Od 2001 r. Komisja posiada system monitorowania realizowanych projektów na rzecz rozwoju, zwany "systemem monitoringu skoncentrowanym na wynikach".
System wymaga, aby wszystkie projekty na rzecz rozwoju o budżecie przekraczającym jeden milion euro były kontrolowane co około dwanaście miesięcy przez obserwatorów z firm konsultingowych zatrudnionych w tym celu przez Komisję.
Obserwatorzy oceniają każdy projekt i przyznają mu "punkty" na podstawie zestawu pięciu kryteriów: trafność, wydajność, skuteczność, oddziaływanie i trwałość oraz związane z nimi podkryteria, w tym trwałość środowiska.
Jednakże ilościowe i jakościowe ustalenia z tych sprawozdań nie są systematycznie analizowane przez centralę Komisji w celu oceny ogólnej realizacji projektów w zakresie środowiska oraz stopnia, w jakim kwestie środowiska zostały włączone w inne projekty na rzecz rozwoju.
27.
System monitoringu finansowego i sprawozdawczości finansowej OECD DAC, używany przez Komisję, jest nieodpowiedni, gdyż pozwala on na zidentyfikowanie projektów, w których wydatki na środowisko zostały poczynione, ale nie kwoty tych wydatków.
System kodów używany przez Bank Światowy stanowi skuteczny sposób zaradzenia tej kwestii [11].
Ponadto niespójne używanie przez Komisję systemu oznakowań ustanowionego w celu identyfikacji wydatków dokonywanych w ramach wielostronnych umów w sprawach środowiska oznacza, że nie mogła ona właściwie wypełnić zobowiązań w zakresie sprawozdawczości w ramach tych umów.
OCENA SKUTECZNOŚCI REALIZACJI PRZEZ KOMISJĘ INTEGRACYJNEGO PODEJŚCIA DO KWESTII ŚRODOWISKA
Wstęp
28.
Ta część sprawozdania ocenia, na ile skutecznie Komisja włączyła kwestie środowiska do współpracy na rzecz rozwoju.
Ocena dotyczy trzech różnych rodzajów interwencji Komisji:
a) krajowych dokumentów strategicznych;
b) programów wsparcia budżetowego;
c) projektów niedotyczących środowiska.
W 2005 r. poczyniono postęp w opracowywaniu krajowych analiz środowiska na potrzeby nowych krajowych dokumentów strategicznych, lecz ich oddziaływanie nie może jeszcze zostać ocenione
29.
W 2001 i 2002 r. Komisja po raz pierwszy sporządziła krajowe dokumenty strategiczne dla każdego kraju i regionu, któremu udzielała pomocy na rzecz rozwoju w celu ustalenia, jaka forma pomocy Komisji powinna mieć miejsce w latach 2006–2007.
W zasadzie KDS miały uwzględnić priorytety rozwoju każdego kraju, tak aby zapewnić zaangażowanie kraju, jak również politykę Komisji.
Strategia Komisji dotycząca środowiskowych aspektów pomocy na rzecz współpracy, zgodnie z założeniami polityki rozwoju w 2000 r. oraz dokumentu roboczego Komisji dotyczącego tego tematu, koncentrowała się na włączeniu kwestii środowiska do wszystkich obszarów współpracy na rzecz rozwoju.
Dlatego też warunkiem skuteczności ogólnej strategii było włączenie kwestii środowiska do krajowych dokumentów strategicznych (KDS).
30.
Przeglądy pierwszej generacji KDS (2001–2007), dokonane przez Trybunał podczas kontroli oraz przez jednostki Komisji, pokazały, że kwestie środowiska nie zostały włączone do nich w zadowalającym stopniu.
Analiza zagadnień środowiskowych w KDS była słabej jakości, a strategia odpowiedzi Komisji niewłaściwie uwzględniała kwestie środowiskowe w priorytetowych obszarach finansowania.
Żaden z wybranych 60 KDS nie wymieniał milenijnych celów rozwoju dotyczących trwałości środowiska, a jedynie około jedna czwarta z nich odnosiła się do wielostronnych umów w sprawach środowiska.
31.
Do pewnego stopnia brak integracyjnego podejścia do kwestii środowiska w KDS był odzwierciedleniem ograniczonego priorytetu nadanego tej kwestii w wielu krajach beneficjentach.
W przypadku krajów, dla których stworzono strategiczny dokument dotyczący zmniejszenia ubóstwa [12], polityka Komisji polegała na dostosowaniu KDS do tego dokumentu.
Studium przeprowadzone przez Bank Światowy [13] pokazuje, że kwestie środowiska z reguły nie zostały włączone do strategicznych dokumentów dotyczących zmniejszania ubóstwa, częściowo z powodu braku uznania przez wiele krajów beneficjentów istotnego związku między ubóstwem a środowiskiem.
Głównym celem ministerstw środowiska powinno być przede wszystkim promowanie ochrony środowiska we wszystkich obszarach polityki krajowej, w praktyce jednak ministerstwa te, nawet w krajach bardziej rozwiniętych i borykających się z istotnymi problemami środowiskowymi, takich jak Brazylia i Chiny, nie posiadają ani takich środków, ani wpływów jak inne ministerstwa o bardziej ugruntowanej pozycji.
32.
Niemniej jednak brak włączenia kwestii środowiska do pomocy na rzecz rozwoju odzwierciedla również niedociągnięcia ze strony Komisji.
Chociaż dokument roboczy Komisji w sprawie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska stwierdzał, że profile środowiskowe krajów były ważnym narzędziem integracji na etapie programowania, przegląd obejmujący sześćdziesiąt KDS, którego w 2002 r. dokonała Komisja, wykazał, że sporządzono jedynie sześć takich profili.
Stało się tak pomimo faktu, iż analiza środowiskowa kraju od 1992 r., kiedy to Komitet Pomocy Rozwojowej OECD wydał wytyczne na ten temat [14], uznawana jest za część najlepszych praktyk.
33.
W 2005 r. Komisja podjęła ważny krok na drodze ku rozwiązaniu tej kwestii, sporządzając PŚK dla korzystających z pomocy krajów Azji, Ameryki Łacińskiej oraz basenu Morza Śródziemnego jako część procesu przygotowania nowej generacji krajowych dokumentów strategicznych na lata 2007–2013.
Podobne podejście przyjmuje się w przypadku krajów AKP.
Ponieważ w momencie zakończenia kontroli KDS były wciąż w przygotowaniu, było jeszcze zbyt wcześnie, aby ocenić, w jakim stopniu PŚK doprowadziły do lepszego włączenia kwestii środowiska do KDS.
Ostatecznie zależy to od tego, jak wysoki priorytet kraje beneficjenci i jednostki Komisji przyznają w KDS kwestiom środowiskowym określonym w PŚK.
34.
Od przyjęcia własnej strategii dotyczącej podejścia integracyjnego Komisja poczyniła jedynie niewielki postęp w rozwijaniu świadomości na temat środowiska i wzmocnieniu zdolności do realizacji podejścia integracyjnego w krajach beneficjentach.
W celu promowania włączania kwestii środowiska do współpracy na rzecz rozwoju Komisja dysponuje specjalnym instrumentem – rozporządzeniem (WE) nr 2493/2000 – z budżetem w wysokości 93 mln euro na okres 2000–2006 [15].
Instrument ten miał jednak ograniczone oddziaływanie.
Mógł on znacznie wspomóc budowanie zdolności instytucjonalnych w zakresie środowiska w krajach rozwijających się.
Komisja nie ustanowiła jednak ogólnego podejścia do budowania zdolności instytucjonalnych, a jedynie opracowywała indywidualne projekty ad hoc.
35.
Po stronie Komisji niepokojący jest fakt, że urzędnicy odpowiedzialni za przygotowanie KDS w ograniczony sposób korzystali z możliwości szkolenia w zakresie integracyjnego podejścia do kwestii środowiska (patrz: ramka 4).
Chociaż DG ds. Rozwoju, DG ds. Środowiska oraz EuropeAid posiadają wyspecjalizowane jednostki dokonujące przeglądu środowiskowych aspektów KDS, przeglądy te nie są z reguły oparte na szczegółowej wiedzy na temat danego kraju, a ograniczone zasoby kadrowe, którymi dysponują te trzy DG, oznaczają również, że kontrole są często powierzchowne.
Niewiele zrobiono, by włączyć kwestie środowiska do programów wsparcia budżetowego
36.
Polityka Komisji i donatorów z zasady zmierza do uczynienia ze wparcia budżetowego rosnącego komponentu ogólnej pomocy.
Dlatego też około 25 % finansowania z EFR przyznanego krajom AKP w ramach obecnych KDS zostało przydzielone na takie wsparcie.
Jednakże Komisja dołożyła niewielkich starań, aby włączyć środowisko do tej nowej formy pomocy, chociaż Rada w swoich konkluzjach z dnia 31 maja 2001 r. dotyczących strategii integracji środowiska stwierdziła, że: kwestie dotyczące środowiska powinny być systematycznie uwzględniane przy opracowywaniu wszystkich […] programów dostosowania strukturalnego oraz sektorowych programów reformy i wsparcia [16].
37.
Głównym narzędziem oceny w zakresie środowiska używanym w kontekście programów wsparcia budżetowego jest strategiczna ocena środowiska (SOŚ).
Bada ona aspekty środowiskowe obszarów polityki krajów beneficjentów, a także planów i programów finansowanych w ramach wsparcia budżetowego, w szczególności strategicznych dokumentów dotyczących zmniejszania ubóstwa.
W konkluzjach Rada odnotowała, że "aby osiągnąć podejście integracyjne, należy systematycznie stosować strategiczną ocenę środowiska (SOŚ), w szczególności przy przygotowywaniu programów strukturalnych i sektorowych oraz w przypadku nowej infrastruktury" [17].
Znaczenie SOŚ jest również uwzględnione w komisyjnej strategii dotyczącej podejścia integracyjnego.
Jak dotychczas Komisja nie wykorzystywała jej w dużym stopniu, częściowo gdyż, w przeciwieństwie do PŚK oraz oceny oddziaływania na środowisko, jest to narzędzie relatywnie nowe, które wspólnota donatorów wciąż dopracowuje [18].
Niemniej jednak Komisja mogła wykorzystać swoje obszerne podręczniki dotyczące wsparcia budżetowego i sektorowego w celu podkreślenia środowiskowych aspektów takiej formy pomocy, podręczniki te jednak nie zawierają żadnego odniesienia do kwestii środowiska.
W konsekwencji pracownicy Komisji nie dysponują żadnymi wytycznymi, kiedy lub jak używać SOŚ oraz jak prowadzić bardziej ograniczone oceny w zakresie środowiska w tych przypadkach, w których SOŚ nie są uważane za odpowiednie.
38.
Brak procedur oceny środowiska znajduje odbicie w przygotowaniu programów wsparcia budżetowego:
a) w żadnym kraju Komisja nie przeprowadziła oceny możliwego oddziaływania na środowisko polityki rządowej i programów wspieranych w ramach pomocy budżetowej;
b) z 20 krajów AKP, które otrzymały ogólne wsparcie budżetowe w ramach dziewiątego EFR do końca 2005 r., tylko w jednym kraju, Tanzanii, załączono warunki, których założeniem było wsparcie środowiska;
Ramka 5
Przykład włączenia kwestii środowiska do programów wsparcia budżetowego
W Tanzanii, w ramach programu wsparcia budżetowego na zmniejszanie ubóstwa na lata 2003–2006 (114 mln euro), donatorzy oraz rząd Tanzanii uczynili jednym z sześciu celów strategii zmniejszania ubóstwa uchwalenie prawodawstwa związanego ze środowiskiem.
Zapewniło to znaczne wsparcie w uchwaleniu ustawy o gospodarowaniu środowiskiem w 2005 r.
c) pomimo istotnych powiązań między ubóstwem a środowiskiem wskaźniki zmniejszania ubóstwa nie uwzględniały kwestii ochrony środowiska;
d) w przypadku dwóch priorytetowych sektorów pomocy budżetowej Komisji - edukacji i zdrowia, nie skorzystano z nadarzającej się okazji włączenia kwestii środowiskowych do tych dwóch obszarów, w szczególności w odniesieniu do prewencyjnej opieki zdrowotnej;
e) coraz częściej Komisja stara się zapewnić wsparcie na budowę dróg poprzez sektorowe programy wsparcia polityki, a nie indywidualne projekty, co oznacza, że SOŚ są szczególnie potrzebne, aby wyeliminować negatywne oddziaływanie na środowisko.
Procedury związane z integracyjnym podejściem do kwestii środowiska na szczeblu projektu nie były dostatecznie systematyczne
39.
Pomimo wzrastającej proporcji pomocy przekazywanej w ramach wsparcia budżetowego finansowanie projektów wciąż pozostaje głównym mechanizmem dostarczania pomocy.
Pierwszym krokiem oceny środowiskowej projektów jest ich zbadanie w celu oceny potencjalnego ryzyka i możliwości dla środowiska.
Projekt podręcznika integracyjnego podejścia do kwestii środowiska z 2001 r. ustanawiał zasadę takiego badania w formie "formularza integracji kwestii środowiska", który należało wypełnić w przypadku każdego projektu zgodnie z wytycznymi zawartymi w podręczniku.
Ponieważ podręcznik pozostał jedynie dokumentem roboczym (patrz: pkt 21), procedura ta nie była systematycznie wprowadzana.
W rezultacie wiele przedstawicielstw stosowało inne procedury lub nie przestrzegało żadnych procedur badania pod względem ochrony środowiska.
Ramka 6
Badanie pod względem ochrony środowiska w przedstawicielstwie Komisji w Nikaragui
Regionalne przedstawicielstwo Komisji w Nikaragui zajmuje się sześcioma krajami i zatrudnia ponad 140 pracowników.
Kontrola wykazała, że przedstawicielstwa nie kierowały się żadnymi wytycznymi badania pod względem ochrony środowiska, a żadne badanie prowadzące do dalszej szczegółowej oceny nie zostało przeprowadzone w przypadku projektów i programów w KDS na lata 2002–2006.
Ponadto przedstawicielstwo nie miało eksperta ds. środowiska, chociaż ekspert taki mógłby zapewnić nadzór i wsparcie procedur badania pod względem ochrony środowiska.
40.
W praktyce główna procedura stosowana przez Komisję w kontroli takiego badania ma miejsce w ramach przygotowywania fiszek identyfikacyjnych projektu, które sporządzane są przez przedstawicielstwa na początku cyklu projektu i przekazywane do wewnętrznej grupy ds. wsparcia jakości EuropeAid.
Środowisko jest jednak tylko jednym z aspektów, które uwzględnić mają te fiszki, a kontrola 20 fiszek identyfikacyjnych projektów przeprowadzona przez wewnętrzną grupę ds. wsparcia jakości w 2005 r. wykazała, że kwestie środowiskowe nie zostały w nich właściwie uwzględnione:
a) w żadnym z 20 przypadków nie sklasyfikowano projektu według jego oddziaływania na środowisko, pomimo istnienia takiego wymogu [19];
b) w szesnastu przypadkach nie wyjaśniono, jak kwestie środowiska mają zostać włączone do założeń projektu, pomimo istnienia takiego wymogu.
41.
Niedociągnięcia te są częściowo spowodowane faktem, że eksperci ds. środowiska nie są zaangażowani w badanie projektów niedotyczących środowiska.
W przedstawicielstwach wiedza na temat środowiska jest w dużym stopniu skoncentrowana na krajach, gdzie środowisko należy do obszarów priorytetowych, a w żadnym przypadku taka wiedza nie jest wykorzystywana do kontroli środowiskowych aspektów fiszek identyfikacyjnych projektu w przypadku projektów niedotyczących środowiska.
Podobnie wygląda sytuacja w EuropeAid, gdzie liczba ekspertów ds. środowiska jest wystarczająca jedynie do oceny jakości projektów ochrony środowiska i zasobów naturalnych, ale nie do oceny, czy środowisko zostało włączone do projektów niedotyczących środowiska.
42.
Niedociągnięcia w procesie badania przyczyniły się do problemów w określaniu, kiedy należy przeprowadzić oceny oddziaływania na środowisko.
Oceny oddziaływania na środowisko są dawno ustanowionym narzędziem pozwalającym ex-ante określić prawdopodobne oddziaływanie projektu na środowisko oraz zalecić działania zmniejszające zagrożenia w fazie przygotowania i realizacji.
Unia Europejska od 1985 r. dysponuje prawodawstwem dotyczącym oceny oddziaływania na środowisko w zakresie obszarów polityki wewnętrznej [20].
Konwencja z Lomé IV z 1990 r. wymagała, aby oceny były prowadzone w przypadków projektów na dużą skalę i projektów stwarzających znaczne ryzyko dla środowiska [21]. W 1992 r.
DAC OECD wystosowała wytyczne najlepszych praktyk w zakresie ocen oddziaływania na środowisko dla projektów na rzecz rozwoju, do przestrzegania których zobowiązani byli wszyscy członkowie [22].
43.
Oceny oddziaływania na środowisko są w szczególności istotne dla projektów infrastrukturalnych i wydobywczych, gdyż z reguły mają one duże oddziaływanie na środowisko.
Aż 35 % funduszy dziewiątego EFR w ramach obecnych krajowych dokumentów strategicznych jest przydzielone na same projekty budowy dróg.
Jednakże kontrola Trybunału ujawniła, że w przypadku kilku takich projektów nie sporządzono żadnej oceny oddziaływania na środowisko.
Przeprowadzona przez Komisję w 2004 r. ocena "interwencji WE w sektorze transportu w krajach trzecich" wykazała, że na piętnaście ocenionych projektów w czterech przypadkach nie przeprowadzono żadnej OOŚ.
Nawet w przypadkach, gdy dokonano bardziej merytorycznej oceny oddziaływania na środowisko, dotyczyła ona z reguły bezpośredniego oddziaływania samego projektu drogowego na środowisko, a nie oddziaływania na środowisko nowej działalności gospodarczej, którą powodował lepszy dostęp.
Braki te są szczególnie istotne w przypadku dróg przekraczających obszary wrażliwe, takie jak lasy tropikalne, gdzie istnieje bezpośredni związek pomiędzy lepszym dostępem a rosnącym wylesianiem i nielegalnymi polowaniami.
Ramka 7
b) sektorowe programy wsparcia polityki w sektorze środowiska i zasobów naturalnych;
Sprawozdanie specjalne nr 7/2006
Inwestycje w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich: czy skutecznie rozwiązują problemy obszarów wiejskich?
wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 282/01)
SPIS TREŚCI
Glosariusz terminów i skrótów
I–VII STRESZCZENIE
1–15 WSTĘP
1–3 Wprowadzenie
4–10 Opis inwestycji w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich
4–5 Podstawy prawne
6–8 Cele
9–10 Realizacja
11–15 Zakres kontroli i podejście kontrolne
11–13 Pytania kontrolne
14–15 Podejście kontrolne
16–63 UWAGI
16–28 Pytanie kontrolne 1: Czy UE posiada jasną strategię i spójne podejście do polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz czy są one odpowiednio określone w programach państw członkowskich?
16–18 Jasna strategia
19–28 Spójne podejście do rozwoju obszarów wiejskich
29–39 Pytanie kontrolne 2: Czy projekty otrzymujące finansowanie UE są wybierane w oparciu o kryteria, które najlepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich?
29–34 Warunki i procedury wyboru
35–39 Efekt deadweight
40–52 Pytanie kontrolne 3: Czy projekty są realizowane na obszarach wiejskich i czy mają one oddziaływanie?
40–46 Lokalizacja projektów
47–52 Rezultaty i oddziaływanie projektów objętych kontrolą na miejscu
53–63 Pytanie kontrolne 4: Czy produkty, rezultaty i oddziaływanie są odpowiednio monitorowane i oceniane?
53–63 Ogólne ramy i wdrożenie systemów monitoringu i oceny
64–69 WNIOSKI I ZALECENIA
Załącznik I — Lista projektów skontrolowanych w państwach członkowskich
Załącznik II — Definicje obszarów wiejskich — kryteria użyte do celów kontroli
Załącznik III — Przykłady rezultatów i oddziaływania skontrolowanych projektów
Odpowiedzi Komisji
GLOSARIUSZ TERMINÓW I SKRÓTÓW
TERMINY
Beneficjent ostateczny odbiorca płatności UE.
Oddziaływanie długoterminowe skutki społeczno-ekonomiczne, zauważalne po pewnym czasie od zakończenia pomocy, które mogą oddziaływać na bezpośrednich adresatów pomocy lub pośrednich adresatów pozostających poza zasięgiem pomocy, którzy mogą być zwycięzcami lub przegranymi.
NUTS nomenklatura jednostek terytorialnych do celów statystycznych — wspólna klasyfikacja UE do celów statystyki regionalnej, która dzieli każde państwo członkowskie na regiony zgodnie z ich klasyfikacją (NUTS 1, 2, 3 i LAU 1 i 2), w oparciu o krajowe jednostki administracyjne.
Leader inicjatywa finansowana z funduszy strukturalnych, przeznaczona na pomoc partnerom wiejskim.
Produkt to, co wyprodukowano lub osiągnięto w ramach środków przyznanych na interwencję (np. wyposażenie gospodarstwa zakupione przez rolnika, droga zbudowana we wsi).
Rezultat natychmiastowe zmiany, które pojawiają się u bezpośrednich adresatów podczas lub pod koniec ich udziału w interwencji (np. lepszy dostęp do danego terenu na skutek budowy drogi, wydajniejsza produkcja w gospodarstwie).
SKRÓTY
WPR wspólna polityka rolna DG AGRI Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich
EFOGR Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej
ESPON europejska sieć obserwacyjna planowania przestrzennego
PKB produkt krajowy brutto
LAU lokalna jednostka administracyjna ONW obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania
OECD Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
PO program operacyjny
ROW rozwój obszarów wiejskich
PROW plan rozwoju obszarów wiejskich SWOT mocne strony, słabe strony, szanse, zagrożenia.
STRESZCZENIE
I. Obszary wiejskie stoją w obliczu poważnych problemów, takich jak wyludnienie oraz niedobór możliwości gospodarczych.
Wkład UE w rozwój obszarów wiejskich na lata 2000–2006 wynosi ponad 60 mld euro.
Około 40 % tego budżetu wykorzystuje się na inwestycje w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich.
Obejmują one szeroką gamę projektów zarządzanych i realizowanych wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie (patrz: pkt 1–10).
II.
Niniejsze sprawozdanie przedstawia uwagi poczynione w trakcie przeprowadzonej przez Trybunał kontroli inwestycji w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich.
Celem kontroli było uzyskanie odpowiedzi na następujące pytanie ogólne: "Do jakiego stopnia produkty działań inwestycyjnych skutecznie rozwiązują problemy obszarów wiejskich?" (patrz: pkt 3 i 11–15).
III.
Elastyczność rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (ogólne cele, brak priorytetów) oraz brak jasnej strategii w programach państw członkowskich doprowadziły do sytuacji, w której nie jest jasne, na jakie cele przeznaczane są fundusze.
Programy państw członkowskich dotyczą głównie sektora rolnego i nie uwzględniają w wystarczającym stopniu charakterystyki wspieranego obszaru geograficznego (patrz: pkt 16–28).
IV.
Brakuje ustanowionych warunków kwalifikowalności oraz procedur wyboru, które pozwoliłyby skutecznie skoncentrować fundusze na najbardziej potrzebujących obszarach geograficznych i beneficjentach (patrz: pkt 29–34).
Brak skutecznego ukierunkowania niesie ze sobą także ryzyko zwiększenia efektu deadweight, co obniża skuteczność pomocy (patrz: pkt 35–39).
V. Znaczna część wydatków jest realizowana na obszarach, które nie są w przeważającej mierze obszarami wiejskimi.
W porównaniu z poprzednim okresem programowania wsparcie inwestycyjne na obszarach wiejskich znacznie zmalało (patrz: pkt 40–46).
VI.
Nie zawsze dało się określić efekty projektów, jednak w sytuacji, gdy było to możliwe, okazywało się, że kluczowymi czynnikami zwiększającymi ich efektywność była synergia z innymi projektami i ich lokalizacja na obszarach wiejskich (patrz: pkt 47–52).
Niedociągnięcia wykazano również we wdrażaniu systemów monitoringu i oceny (patrz: pkt 53–63).
VII.
Trybunał stwierdził, że nie da się ocenić, czy inwestycje w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich są skuteczne.
Cele są zbyt ogólne, brakuje także strategii realizacji tej polityki.
Dwa główne cele polityki ROW nie są osiągane w sposób zrównoważony.
Aby temu zaradzić, Komisja powinna współpracować z państwami członkowskimi na rzecz poprawy skuteczności tej polityki.
Objaśnianie celów i opracowanie zasad skutecznego ukierunkowania pomocy stanowią istotne elementy w tym zakresie (patrz: pkt 64–69).
WSTĘP
Wprowadzenie
1.
Finansowe znaczenie rozwoju obszarów wiejskich w budżecie UE jest wysokie.
Wkład UE w rozwój obszarów wiejskich na lata 2000–2006 wynosi ponad 60 mld euro.
W budżecie na okres programowania 2007–2013 proponuje się zwiększyć te środki do prawie 70 mld euro.
Należy do tego dodać kilka miliardów euro pochodzących z "modulacji" — transferu kwot z bezpośrednich dopłat rolnych do rozwoju obszarów wiejskich [1].
2.
Obszary wiejskie obejmują dużą część terytorium i ludności UE.
W porównaniu z obszarami miejskimi na obszarach wiejskich PKB na mieszkańca jest średnio o jedną trzecią niższy, gęstość zaludnienia około dziesięć razy mniejsza, a zatrudnienie w sektorze rolnym około dziesięć razy większe.
Obszary wiejskie są z reguły bardziej oddalone, posiadają gorszą infrastrukturę i mniej rozwinięty sektor podstawowych usług; stoją one także w obliczu poważnych problemów, takich jak wyludnienie oraz niedobór możliwości gospodarczych.
3.
Niniejsze sprawozdanie specjalne przedstawia uwagi dotyczące następujących działań określonych w rozporządzeniu w sprawie rozwoju obszarów wiejskich [2]: "inwestowanie w gospodarstwa rolne", "poprawa przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych", "wspieranie dostosowania i rozwoju obszarów wiejskich".
Obejmują one około 40 % dostępnego budżetu.
W ramach tych działań można finansować szeroką gamę projektów, które na potrzeby niniejszej kontroli są nazywane inwestycjami w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich.
Inne znaczące działania w ramach rozwoju obszarów wiejskich, takie jak działania rolno-środowiskowe, w zakresie ONW (obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania) i leśnictwa, których celem także jest rozwiązywanie problemów obszarów wiejskich, zostały ujęte w poprzednich sprawozdaniach [3].
Opis inwestycji w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich
Podstawy prawne
4.
Przed 2000 rokiem działania inwestycyjne były częścią funduszy strukturalnych, a ich cele i warunki były określone specjalnymi rozporządzeniami.
Inwestycje w gospodarstwa rolne oraz poprawa przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych miały wspierać sektor rolny w UE, podczas gdy działania wspierające dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich miały zaradzić szczególnym problemom na tych obszarach.
5.
Od roku 2000 rozwój obszarów wiejskich stał się "drugim filarem WPR" [4].
Stało się tak dzięki połączeniu w jednym rozporządzeniu działań inwestycyjnych z różnymi innymi działaniami.
Utrzymując cele funduszy strukturalnych, do polityki tej włączono cele WPR.
Od tego momentu, po ustanowieniu kilku warunków, wszystkie działania były realizowane na terenie całej UE.
Spowodowało to decentralizację polityki, dając państwom członkowskim szersze możliwości finansowania priorytetów krajowych i regionalnych.
Cele
6.
Na poziomie globalnym rozporządzenie ustanawia dwa cele.
Pierwszy odnosi się do sektora rolnego i może być określony w skrócie jako poprawa konkurencyjności rolnej i zrównoważone gospodarowanie gruntami.
Drugi dotyczy dostosowań strukturalnych regionów opóźnionych w rozwoju lub borykających się z innymi problemami strukturalnymi.
Tabela 1 przedstawia szczegółowy opis tych celów.
Tabela 1
Cele określone w rozporządzeniu w sprawie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie działań inwestycyjnych w ROW
OGÓLNE CELE WSZYSTKICH DZIAŁAŃ W ROW [5]
Działania na rzecz rozwoju rolnictwa: będą towarzyszyć innym instrumentom wspólnej polityki rolnej oraz je uzupełniać i mieć przez to udział w osiąganiu następujących celów:a)zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej;b)zapewnienia w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie;c)stabilizacji rynków;d)zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw;e)zapewnienia rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów,są zintegrowane z działaniami promującymi rozwój i dostosowanie strukturalne regionów opóźnionych w rozwoju oraz towarzyszą działaniom wspierającym gospodarcze i społeczne przekształcenie obszarów stojących w obliczu trudności strukturalnych w danych regionach, uwzględniając następujący szczególny cel: w celu wspierania harmonijnego rozwoju całej Wspólnoty, rozwija ona i prowadzi działania służące wzmocnieniu jej spójności gospodarczej i społecznej.
W szczególności Wspólnota zmierza do zmniejszenia dysproporcji w poziomach rozwoju różnych regionów oraz zacofania regionów lub wysp najmniej uprzywilejowanych, w tym stref wiejskich. _BAR_
SZCZEGÓŁOWE CELE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W ROW [6]
Inwestowanie w gospodarstwa rolne _BAR_ Poprawa przetwórstwa i wprowadzenia do obrotu produktów rolnych _BAR_ Artykuł 33 _BAR_
1.Zmniejszenie kosztów produkcji2.Poprawa i przebazowanie produkcji3.Poprawa jakości4.Zachowanie i poprawa środowiska naturalnego, warunków higienicznych oraz warunków utrzymania zwierząt5.Wspieranie zróżnicowania działalności gospodarstw rolnych _BAR_ 1.Zorientowanie produkcji zgodnie z przewidywalnymi trendami rynkowymi lub zachęcenie rozwinięcia nowych rynków zbytu na produkty rolne2.Poprawa lub racjonalizacja kanałów wprowadzających do obrotu lub procedur przetwórczych3.Poprawa przedstawienia i przygotowania produktów albo zachęcenie do lepszego wykorzystania lub zlikwidowania produktów ubocznych lub odpadów4.Zastosowanie nowych technologii5.Uprzywilejowanie innowacyjnych inwestycji6.Poprawa i monitorowanie jakości7.Poprawa i monitorowanie warunków zdrowotnych8.Ochrona środowiska _BAR_ Brak szczegółowych celów _BAR_
7.
Rozporządzenie ustanawia również szczegółowe cele dla dwóch działań inwestycyjnych, które także zostały przedstawione w tabeli 1.
Inwestycje w gospodarstwa rolne przyczyniają się do poprawy dochodów z rolnictwa oraz do poprawy warunków życia, pracy i produkcji.
Inwestycje mające na celu poprawę przetwórstwa i obrotu produktami rolnymi skutkują zwiększeniem konkurencyjności i dodaniem wartości do produktów.
8.
Inwestycje zmierzające do wspierania dostosowania i rozwoju obszarów wiejskich są określane numerem artykułu w rozporządzeniu, który się do nich odnosi: "artykuł 33".
Artykuł ten określa, że wsparcie zostaje udzielone na działania, które odnoszą się do działalności rolniczej i jej przekształcania, oraz do działalności wiejskiej, której nie dotyczą inne środki.
W artykule tym znajduje się też lista elementów ujętych w kolejnych tiret (które w niniejszym sprawozdaniu również określone są jako działania), co do których brak szczegółowego opisu oraz szczegółowych celów.
W konsekwencji w ramach tych działań można udzielić wsparcia wielu różnym projektom.
Realizacja
9.
Komisja i państwa członkowskie wspólnie odpowiadają za zarządzanie i realizację działań inwestycyjnych w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich.
W praktyce oznacza to, że państwa członkowskie określają w swoich programach strategię i warunki kwalifikowalności, zatwierdzają i sprawdzają projekty, wypłacają środki beneficjentom i składają Komisji sprawozdanie.
Komisja jest odpowiedzialna za dopilnowanie, by programy, ich realizacja i systemy sprawozdawczości były zgodne z wymogami prawnymi.
10.
Potencjalni beneficjenci (rolnicy, przedsiębiorstwa przetwarzające i wprowadzające produkty do obrotu, władze lokalne) składają wniosek do organu wdrażającego danego państwa członkowskiego.
Jeżeli projekt spełnia wymagania (warunki kwalifikowalności, dostępny budżet oraz czasem kryteria rankingu i wyboru), jest on zatwierdzany i może być realizowany przez beneficjenta.
Po zakończeniu projektu beneficjent zwraca się do agencji płatniczej państwa członkowskiego z wnioskiem o zwrot kosztów.
Agencja płatnicza okresowo prosi Komisję o zwrot poniesionych kosztów.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
Pytania kontrolne
11.
Trybunał zdecydował się przeprowadzić kontrolę wykonania zadań, koncentrując się na skuteczności w zakresie okresu programowania na lata 2000–2006.
Zasada skuteczności opiera się na realizacji celów oraz osiąganiu zaplanowanych rezultatów.
12.
Kluczowymi elementami są planowanie, realizacja, uzyskane produkty oraz monitoring i ocena.
Rysunek 1 przedstawia te elementy i związki między nimi:
+++++ TIFF +++++
13.
Celem kontroli było stwierdzenie, do jakiego stopnia inwestycje w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich skutecznie rozwiązują problemy obszarów wiejskich.
W oparciu o cztery kluczowe elementy przedstawione powyżej starano się odpowiedzieć na następujące pytania:
a) Czy UE posiada jasną strategię i spójne podejście do polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz czy są one odpowiednio określone w programach państw członkowskich?
b) Czy projekty otrzymujące finansowanie UE są wybierane w oparciu o kryteria, które najlepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich?
c) Czy projekty są realizowane na obszarach wiejskich i jakie jest ich oddziaływanie?
d) Czy produkty, rezultaty i oddziaływanie są odpowiednio monitorowane i oceniane?
Podejście kontrolne
14.
Kontrola została przeprowadzona między styczniem a grudniem 2005 r. i polegała na zgromadzeniu dowodów kontroli na podstawie:
a) analizy podstaw prawnych, dokumentów dotyczących polityki, badań, dokumentów dotyczących programowania oraz analizy sprawozdań z monitoringu i oceny;
b) badania wybranych losowo 300 projektów EFOGR z okresu programowania 2000–2006 w celu uzyskania reprezentatywnego obrazu lokalizacji inwestycji oraz problemów społeczno-gospodarczych, z jakimi boryka się dany obszar;
c) dziewięciu wizyt kontrolnych w państwach członkowskich, które w grupie wybranych 300 projektów otrzymały najwięcej środków.
Skontrolowało 31 projektów, koncentrując się na najistotniejszych działaniach pod względem finansowym.
Lista tych projektów i danych działań została przedstawiona w załączniku I. Trzydzieści jeden projektów wybrano uznaniowo, w celu uwzględnienia projektów na obszarach wiejskich o różnym stopniu występowania cech obszaru wiejskiego.
Celem było również znalezienie przykładów dobrych praktyk.
15.
Między państwami członkowskimi wybranymi do kontroli na miejscu na podstawie ich rozmiaru w próbie losowej znalazły się: poza regionami Celu 1 [7]: Francja (krajowy PROW), Niemcy (Dolna Saksonia), Włochy (Emilia-Romania), Niderlandy (krajowy PROW) i Hiszpania (Katalonia); wśród regionów Celu 1: Niemcy (Brandenburgia), Włochy (Kampania), Portugalia (Lizbona i Dolina Tagu) i Hiszpania (krajowy PO).
Wizyty miały miejsce między czerwcem a październikiem 2005 r.
UWAGI
Pytanie kontrolne 1: Czy UE posiada jasną strategię i spójne podejście do polityki rozwoju obszarów wiejskich oraz czy są one odpowiednio określone w programach państw członkowskich?
Jasna strategia
Uwaga 1
Elastyczność rozporządzenia (ogólne cele, brak priorytetów) oraz brak jasnej strategii w programach państw członkowskich doprowadziły do sytuacji, w której nie jest jasne, na jakie cele przeznaczane są fundusze.
16.
Rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich ma na celu, z jednej strony, pomoc w osiąganiu celów WPR oraz, z drugiej strony, przyczynienie się do spójności gospodarczej i społecznej (patrz: pkt 6).
Aby te cele osiągnąć, rozporządzenie określa szereg działań.
Dla kilku z nich określone są szczegółowe cele, podczas gdy dla innych takich celów brak (patrz: tabela 1).
Działania te są kombinacją wsparcia na poprawę konkurencyjności rolnej, poprawę środowiska i wsparcia dla obszarów wiejskich.
Rozporządzenie nie określa, jakie działanie powinno zostać wykorzystane do osiągnięcia jakiego celu, ani też w jakim stopniu cele powinny zostać osiągnięte.
17.
Rozporządzenie określa działania inwestycyjne w sposób elastyczny, gdyż, aby otrzymać wsparcie, trzeba spełnić niewiele warunków.
Ponadto działania mogą przyczyniać się do osiągnięcia wszystkich celów ogólnych.
18.
W przypadku dziewięciu skontrolowanych programów państw członkowskich Trybunał uznał, że brakowało jasnej strategii.
Niektóre programy nie określają w sposób wyraźny celów, które mają osiągnąć, i w jakim stopniu dane działanie ma w tym pomóc.
Inne programy ustanawiają cele, lecz realizują działania, które osiągają inne cele.
Sprawia to, że decyzje w zakresie tej polityki nie są przejrzyste: nie jest jasne, ile pieniędzy wykorzystuje się na jaki cel.
Ramka 1 przedstawia przykłady takiej sytuacji.
Ramka 1
To samo działanie, różne cele
Jedno z działań w hiszpańskim programie poprawy struktur rolnych na obszarach Celu 1 polega na inwestowaniu w gospodarstwa rolne.
Celem określonym w programie jest zwiększenie dochodów rolnych oraz poprawa warunków życia, pracy i produkcji.
Jednakże kontrola wykazała, że faktycznie osiągnięte cele różniły się w zależności od miejsca inwestycji.
W obszarach rolnictwa produkcyjnego działanie to pomaga osiągnąć cel poprawy konkurencyjności rolnej.
Jednakże na obszarach górskich działanie to oferuje wsparcie małym i niekonkurencyjnym gospodarstwom, mając na uwadze stabilizację ludności rolniczej.
Program ten nie przyznaje określonych środków na te różne cele.
Nie istnieją określone cele szczegółowe dla tych dwóch różnych celów tego działania; brak także monitorowania, ile pieniędzy wydaje się na dane cele lub w każdym z różnych rodzajów obszarów.
Działanie gospodarowanie zasobami wodnymi i reparcelacja stanowi 70 % wkładu EFOGR do portugalskiego programu "Lizbona i Dolina Tagu".
Celem tego programu jest "rozwój nowoczesnego i konkurencyjnego rolnictwa jako kluczowego elementu rozwoju obszarów wiejskich".
Kontrola wykazała jednak, że działanie wspiera modernizację systemów irygacyjnych na obszarach żyznych, jak również budowę nowych systemów irygacyjnych uzupełnionych o reparcelację i infrastrukturę na obszarach o słabej strukturze rolniczej (bardzo małe działki, przestarzałe systemy irygacyjne).
Działanie to ma dwa różne cele: zwiększenie konkurencyjności obszarów o wysokiej intensywności produkcji oraz pobudzenie działalności rolniczej na obszarach wiejskich zagrożonych porzuceniem działalności rolniczej.
Program nie określa, w jakim stopniu działanie uwzględnia każdy z tych celów.
Pojedynczy projekt mający miejsce w gęsto zaludnionym obszarze pochłonął 29 % całego wkładu EFOGR do programu.
Niejasne cele
Za reparcelację ogólnie uważa się ponowne rozplanowanie działek w celu poprawy struktur rolnych, a tym samym żywotności ekonomicznej gospodarstw.
W ramach niderlandzkiego PROW ten element art. 33 jest najistotniejszym działaniem pod względem finansowym.
Brak szczegółowego opisu w rozporządzeniu w sprawie rozwoju obszarów wiejskich umożliwia Niderlandom stosowanie przepisów tego tiret do kupowania przez państwo ziemi na cele rozwoju przyrody.
Zatwierdzony PROW Komisji pokazuje, że z kwoty przeznaczonej na działanie ujęte w tym tiret 87 mln euro powinno wspierać cel zrównoważonego rolnictwa, a 16 mln euro cel dotyczący przyrody i krajobrazu.
Jednakże kontrola Trybunału wykazała, że w rzeczywistości 86 % funduszy za główny cel stawiało rozwój przyrody, a jedynie 14 % zrównoważone rolnictwo.
Elastyczność rozporządzenia umożliwia taką sytuację.
Skutkiem tego jest polityka, w której nie wiadomo, na jaki cel zostały przeznaczone fundusze.
Spójne podejście do rozwoju obszarów wiejskich
Uwaga 2
Programy państw członkowskich dotyczą głównie sektora rolnego i nie uwzględniają w stopniu wystarczającym charakterystyki wspieranego obszaru geograficznego.
19.
Na poziomie państw członkowskich, w ramach ogólnych celów określonych w art. 33, 158 i 160 Traktatu, wyszczególnia się dwie potrzeby.
Po pierwsze, istnieje konieczność rozwiązania problemów strukturalnych, zmniejszania różnic w dochodach między obszarami miejskimi i wiejskimi, zmniejszania bezrobocia na wsi, poprawy konkurencyjności sektora rolniczego i promowania szerszych możliwości ekonomicznych na obszarach wiejskich.
Ponadto z powodu zagrożenia żywotności wielu gmin wiejskich spowodowanego niedoborem możliwości ekonomicznych istnieje potrzeba utrzymania rentowności gmin lokalnych, wspierania nowych działań i ułatwiania dostarczania usług rolniczych.
Oprócz tego państwa członkowskie stoją przed wieloma różnymi wyzwaniami, takimi jak zwiększona świadomość jakości produktu, dobrostan zwierząt, kwestie ochrony środowiska.
20.
W celu uwzględnienia tych szerokich potrzeb opracowano różne koncepcje terytorialnego podejścia do rozwoju obszarów wiejskich.
Podejście to koncentruje się na obszarze geograficznym, w oparciu o analizę społeczno-ekonomiczną i strategię, która wyraża różne aspekty rozwoju obszarów wiejskich w wyraźnym związku z innymi interwencjami w tym obszarze.
Ponadto jest to podejście zintegrowane: jest ono wielosektorowe i angażuje wszystkich partnerów i zasoby w danym obszarze.
Zwiększa to maksymalnie synergię w ramach jednego programu, jak również pomiędzy różnymi programami w danej strefie.
21.
Niezależne oceny dotyczące rozwoju obszarów wiejskich przygotowywane przez Komisję zalecają podejście terytorialne [8].
W swoim trzecim sprawozdaniu dotyczącym spójności gospodarczej i społecznej Komisja stwierdziła, że wiele problemów obszarów wiejskich ma charakter terytorialny [9].
22.
Dwie konferencje europejskie poświęcone rozwojowi obszarów wiejskich, w Cork (1996 r.) i Salzburgu (2003 r.) potwierdziły trafność podejścia terytorialnego.
W Cork podkreślono, że "polityka rozwoju obszarów wiejskich musi być wielodyscyplinarna w teorii i wielosektorowa w praktyce oraz musi posiadać jasny wymiar terytorialny" [10].
W Salzburgu stwierdzono, że "polityka rozwoju obszarów wiejskich musi służyć potrzebom szerszego społeczeństwa na obszarach wiejskich i przyczyniać się do spójności" [11].
23.
Ponadto dostępnych jest wiele opracowań na temat terytorialnego podejścia do rozwoju obszarów wiejskich, które również zalecają to podejście.
Uznane instytuty i naukowcy, w tym OECD i ESPON, w swoich opracowaniach stwierdzają, że podejście sektorowe jest mniej efektywne niż podejście terytorialne.
24.
Innym podejściem jest tradycyjne, zorientowane na rolnictwo podejście "sektorowe", koncentrujące się tylko na jednym sektorze i nieuwzględniające charakterystyki wspieranego obszaru geograficznego.
Trybunał wykazał, że programy państw członkowskich stosowały w głównej mierze to właśnie podejście.
Kluczowe elementy programu, takie jak szczegółowe cele, analiza SWOT, opis sytuacji i działania, są skoncentrowane na sektorze rolniczym.
Programy te nie pozwoliły na efektywne ukierunkowanie geograficzne, gdyż niezbędnych elementów brakowało bądź były one niekompletne [12].
25.
Komisja uznaje potrzebę pobudzenia innowacji i zróżnicowania poza tradycyjnym agrobiznesem [13].
Jednakże dokonana przez Trybunał analiza wydatków na rozwój obszarów wiejskich w obecnym okresie programowania pokazała, że prawie 90 % wydatków na rozwój obszarów wiejskich jest przeznaczone na sektor rolnictwa.
26.
Tak silne skoncentrowanie się na rolnictwie zagraża osiągnięciu jednego z ogólnych celów rozporządzenia — zmniejszeniu różnic terytorialnych.
Odpowiednie połączenie podejścia sektorowego i terytorialnego zmniejszyłoby to ryzyko.
Udany przypadek integracji podejścia sektorowego z terytorialnym został znaleziony w Kampanii (ramka 2).
Pokazuje on, że możliwe jest stosowanie podejścia terytorialnego w polityce rozwoju obszarów wiejskich UE.
Ramka 2
Elementy częściowego podejścia terytorialnego we włoskim programie dla Kampanii
Program Kampanii zawiera następujące elementy podejścia terytorialnego:
- właściwy opis i rozpoznanie terenu.
Program wyróżnia dwie duże strefy mające różne problemy: obszary o intensywnym rolnictwie i "obszary wiejskie".
Obszary wiejskie są określone za pomocą różnych kryteriów, ich średnia gęstość zaludnienia wynosi 127 mieszkańców na km2 w porównaniu do 1239 mieszkańców na km2 poza tymi strefami, a wskaźnik zatrudnienia w rolnictwie wynosi 22 %, podczas gdy na pozostałym terenie regionu wynosi on tylko 6 %,
- działania stosowane zgodnie z podejściem sektorowym mają na celu wsparcie gospodarstw rolnych i rolnoprzemysłowych, które są ekonomicznie żywotne i przyznają priorytet inwestycjom w strefach szczególnie przystosowanych do wytwarzania podstawowych produktów każdego sektora oraz dodatkowy priorytet strefom górskim.
Pochłaniają one 23 % wkładu EFOGR,
- cztery działania w ramach art. 33 mające zaradzić brakowi podstawowych usług i promować nową działalność, stanowiące 24 % środków EFOGR, są realizowane jedynie na obszarach wiejskich,
- pierwszeństwo mają projekty realizowane na obszarach wiejskich, a tym samym spełniające potrzeby tych obszarów oraz tworzące synergię z innymi inwestycjami na tym obszarze.
27.
Nowe rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich, które zacznie obowiązywać od 2007 r., będzie nadal pozwalało państwom członkowskim na przyjęcie podejścia w przeważającej mierze sektorowego ze szczególnym uwzględnieniem sektora rolnego.
Nie istnieje żaden cel terytorialny zmierzający do bardziej zrównoważonego rozwoju poprzez zmniejszenie dysproporcji i unikanie różnic terytorialnych na poziomie UE-15, państwa członkowskiego czy regionalnym.
28.
Jedynie inicjatywa "Leader", która została ujęta w nowym rozporządzeniu, prezentuje podejście terytorialne, chociaż również niektóre działania posiadają pewne elementy tego podejścia z uwagi na ich wielosektorowy charakter.
Dostępne fundusze są jednak ograniczone (minimalny wkład krajowy na rzecz wspólnotowych programów ROW w przypadku inicjatywy "Leader" wynosi 5 % dla UE i 2,5 % dla nowych państw członkowskich, a dla działań wielosektorowych 10 %).
Bardziej ambitne propozycje Komisji zostały okrojone (z 15 % do 10 % na działania wielosektorowe) lub odrzucone (w przypadku inicjatywy Leader — rezerwa 3 % z budżetu ROW).
Pokazuje to, że w praktyce niechętnie przechodzi się od podejścia sektorowego do podejścia terytorialnego.
Pytanie kontrolne 2: Czy projekty otrzymujące finansowanie UE są wybierane w oparciu o kryteria, które najlepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich?
Warunki i procedury wyboru
Uwaga 3
Brakuje ustanowionych warunków kwalifikowalności oraz procedur wyboru, które skutecznie pozwoliłyby skoncentrować fundusze na najbardziej potrzebujących obszarach geograficznych i beneficjentach.
29.
Zarówno skonsolidowany Traktat, jak i rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich stosują termin "obszary wiejskie".
Artykuł 33 jest zatytułowany "Wspieranie dostosowania i rozwoju obszarów wiejskich".
Rozporządzenie nie podaje jednak definicji ani nie wymaga od państw członkowskich określenia warunków, które muszą spełnić obszary wiejskie (np. w ich planach rozwoju obszarów wiejskich).
Trybunał stwierdził, że trzy ze skontrolowanych programów państw członkowskich nie zawierały definicji obszarów wiejskich, pięć z nich zawierało definicję, która nie była stosowana, a tylko jeden program (Kampania) faktycznie stosował swoją definicję obszarów wiejskich.
30.
Rozporządzenie nie wymaga także od państw członkowskich dostosowania działań do potrzeb obszarów wiejskich w ich programach.
Można temu zaradzić, identyfikując obszary o największych potrzebach, a następnie przyznając fundusze obszarom wiejskim według stopnia zapotrzebowania (budżety szczegółowe, zróżnicowane stawki pomocy, ograniczenie działań do pewnych obszarów itp.).
31.
Państwa członkowskie z reguły nie ujęły tego w swoich programach.
Prawie wszystkie działania są stosowane na całym terytorium objętym programem, bez uwzględnienia zróżnicowanego stopnia potrzeb obszarów wiejskich.
32.
Nawet jeżeli projekt spełnia warunki, niektóre projekty lepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich niż inne.
Przykładowo, jeżeli jeden projekt inwestycyjny stworzy więcej miejsc pracy na obszarach wiejskich niż inny projekt, zakładając, że wszystkie inne kwestie są podobne, pierwszy projekt należy uznać za bardziej trafny.
Ponadto dostępność funduszy jest ograniczona.
Z uwagi na skuteczność fundusze powinny być przydzielane według potrzeb.
33.
Kontrola Trybunału wykazała, że państwa członkowskie z reguły nie stosują skutecznych procedur wyboru tych projektów, które najlepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich.
Niektóre państwa członkowskie zatwierdzają projekty zgodnie z zasadą "kto pierwszy, ten lepszy".
W innych przypadkach państwa członkowskie ustanowiły procedury rankingowe, które nie były stosowane lub częściowo były oparte na nieistotnych kryteriach.
Tylko w 1 z 9 zbadanych programów stosowano skuteczne procedury.
Przykład znajduje się w ramce 3.
Ramka 3
Przykłady nieskutecznego stosowania rankingu i wyboru projektów
Poniższe przykłady pokazują kryteria, które nie są istotne w rozwiązywaniu potrzeb obszarów wiejskich:
- W Katalonii w zakresie działania "przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu" przyznaje się punkty wnioskowanym projektom w zależności od okresu, który upłynął od momentu otrzymania dotacji przez beneficjenta.
Kryterium to ma na celu udzielenie pomocy większej liczbie beneficjentów, a nie wybranie projektów, które najlepiej uwzględniają potrzeby obszarów wiejskich.
We Francji w tym samym działaniu żadne z kryteriów wyboru nie odnosi się do miejsca inwestycji.
- W Dolnej Saksonii tylko jedno z pięciu kryteriów stosowanych do wyboru wsi w programie regionalnym na "odnowę wsi" obejmuje cechy wiejskie miejscowości.
Jednym z tych kryteriów jest sytuacja finansowa gminy: musi ona mieć wystarczającą zdolność finansową, aby móc przeprowadzić działania szybko i skutecznie.
Ukierunkowuje to dane działanie raczej do gmin na obszarach miejskich niż wiejskich, gdyż te ostatnie są zwykle finansowo słabsze.
34.
Kontrola wykazała także, że istnieje ryzyko, że lepiej poinformowani, lepiej zorganizowani i bogatsi beneficjenci mają łatwiejszy dostęp do funduszy UE.
W zakresie działań inwestycyjnych projekty otrzymujące finansowanie są składane przez osoby prywatne i gminy, które muszą współfinansować część inwestycji.
Znaleziono przykłady, gdzie pomoc koncentrowała się na ekonomicznie silniejszych beneficjentach i obszarach, a nie na obszarach mających więcej cech obszarów wiejskich. Ramki 3 i 4 pokazują przypadki, gdzie różnice regionalne zwiększyły się, zamiast zmniejszyć.
Ramka 4 Koncentracja pomocy na silniejszych beneficjentach prywatnych i publicznych
Efekt deadweight Uwaga 4
a) cele na poziomie projektu i działania, wskaźniki i cele ogólne zostały nieodpowiednio zdefiniowane w programach państw członkowskich;
Sprawozdanie specjalne nr 8/2006
Rosnący sukces?
Skuteczność wsparcia programów operacyjnych na rzecz producentów owoców i warzyw udzielanego przez Unię Europejską
wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 282/02)
SPIS TREŚCI
I–XI STRESZCZENIE
1–18 WSTĘP
1–3 Cele programu pomocy: dostosowanie do zmieniającej się sytuacji rynkowej
4–8 Zakres kontroli i podejście kontrolne
9–12 Organizacje producentów
13–18 Wsparcie programów operacyjnych
19–63 CZĘŚĆ I: SKUTECZNOŚĆ PROGRAMÓW OPERACYJNYCH
20–49 Czy system pomocy został wdrożony w sposób mogący zapewnić skuteczność programów operacyjnych?
20–23 Kontrole Komisji sprawdzające, czy państwa członkowskie przyznają pomoc UE zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami
24–49 Wdrożenie systemu pomocy przez państwa członkowskie
50–59 Czy działania sfinansowane w ramach programów operacyjnych były skuteczne?
51–52 Ocena programów operacyjnych przez organizacje producentów (sprawozdania końcowe)
53–59 Wybrane działania podejmowane w ramach programów operacyjnych
60–63 Wnioski dotyczące skuteczności programów operacyjnych
64–86 CZĘŚĆ II: POSTĘPY ORGANIZACJI PRODUCENTÓW
65–86 Czy organizacje producentów poczyniły postępy w osiąganiu celów określonych w systemie pomocy?
66–68 Badana próba organizacji producentów
69–86 Dane Komisji dotyczące organizacji producentów
87–93 WNIOSKI
87–90 Skuteczność programów operacyjnych
91–93 Postępy organizacji producentów
94–100 ZALECENIA
95–96 Uprościć wsparcie programów operacyjnych i zwiększyć jego skuteczność
97–98 Lepiej ukierunkować politykę w celu osiągnięcia ogólnych celów koncentracji i dostosowania
99–100 Przeanalizować politykę wspierania organizacji producentów
Załącznik: Kryteria kontroli pozwalające na zatwierdzenie skutecznych programów operacyjnych
Odpowiedzi Komisji
STRESZCZENIE
I. W 1996 r. wprowadzono nową politykę, która miała wspierać producentów owoców i warzyw w przystosowaniu się do zmieniającej się sytuacji rynkowej.
Pomoc ta obejmowała pokrycie 50 % kosztów działań podejmowanych przez producentów w ramach "programów operacyjnych", które miały na celu m.in. poprawę jakości produktów, obniżenie kosztów produkcji oraz poprawę praktyk przyjaznych dla środowiska.
Pomoc ta jest skierowana jedynie do grup producentów, którzy zbiorowo wprowadzają na rynek swoje produkty za pośrednictwem "organizacji producentów".
Państwa członkowskie odpowiadają za zatwierdzanie programów operacyjnych i wypłatę pomocy.
W 2004 r. pomoc ta wyniosła 500 mln euro.
II.
Trybunał skontrolował skuteczność systemu pomocy przede wszystkim na podstawie wybranych 30 programów operacyjnych w ośmiu państwach członkowskich oraz przeglądu danych Komisji.
III.
Państwa członkowskie podejmowały decyzje o zatwierdzeniu programów operacyjnych w oparciu o charakter planowanych wydatków, nie biorąc wszelako pod uwagę potencjalnej skuteczności proponowanych działań.
Elementy programowe określone w rozporządzeniach stosowano teoretycznie, przy znacznych nakładach finansowych i braku realnych korzyści.
Kryteria kwalifikowalności wydatków nie były jasne, co wywoływało niepewność.
IV.
Komisja kontroluje kwalifikowalność wydatków realizowanych w ramach programów operacyjnych, ale nie sprawdziła, czy procedury państw członkowskich dotyczące zatwierdzania programów operacyjnych mogły zapewnić skuteczność wydatków.
Komisja nie sprawdziła skuteczności programów operacyjnych ani nie oceniła prowadzonej polityki.
V. Ogólnie programy operacyjne przyczyniły się do postępów poczynionych w osiąganiu celów ujętych w rozporządzeniu Rady.
Niemal połowa ze sfinansowanych działań odzwierciedlała znaczny postęp organizacji producentów w osiąganiu przynajmniej jednego z 11 celów w stosunku do sytuacji początkowej tych organizacji, co świadczy o ich skuteczności.
Jednakże skuteczność większości działań była niska, jako że działania te nie przyczyniły się do znaczących postępów w stosunku do sytuacji początkowej organizacji producentów.
VI.
Organizacje producentów wybrane do kontroli poczyniły postępy w osiąganiu większości celów wyznaczonych w ramach tej polityki.
Komisja jednakże nie dysponuje żadnymi informacjami o osiąganiu tych celów na poziomie europejskim z dwoma wyjątkami: w zakresie wycofania z rynku nadwyżek produkcji, które uległy zmniejszeniu, oraz koncentracji podaży.
VII.
Przy obecnej tendencji cel Komisji dotyczący koncentracji 60 % podaży w organizacjach producentów do 2013 r. nie zostanie osiągnięty.
Organizacje producentów odpowiadają jedynie za około jedną trzecią unijnej produkcji owoców i warzyw, zaś ich produkcja kształtuje się poniżej wyników całego sektora.
VIII.
Trybunał zaleca, aby Komisja przeanalizowała zalety alternatywnych podejść w celu uproszczenia systemu i obniżenia jego kosztów oraz poprawy skuteczności udzielanej pomocy.
Komisja powinna rozważyć, czy cel ten nie zostałby najlepiej osiągnięty poprzez ujednolicenie procedur systemu oraz kwalifikowalności wydatków z działaniami inwestycyjnymi podejmowanymi w obszarze rozwoju obszarów wiejskich.
IX.
Niezależnie od przyjętego podejścia, Komisja powinna poprawić kontrolę skuteczności pomocy i przeprowadzić zaplanowaną na 2009 r. ocenę, aby ustalić przyczyny relatywnego braku postępów organizacji producentów, w szczególności w tych państwach członkowskich, w których sektor owoców i warzyw ma największy udział w całości produkcji rolnej.
X. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej oceny okaże się, że organizacje producentów w skuteczny sposób wzmacniają pozycję producentów w tych państwach członkowskich, należy wyraźniej ukierunkować prowadzoną politykę na ten cel.
XI.
Z drugiej zaś strony, jeżeli Komisja nie będzie w stanie wykazać, że koncentracja podaży w organizacjach producentów przynosi realne korzyści, powinna ona zweryfikować ten mechanizm wspierania unijnego sektora owoców i warzyw.
WSTĘP
Cele programu pomocy: dostosowanie do zmieniającej się sytuacji rynkowej
1.
W obliczu zmian zachodzących na rynku owoców i warzyw w latach 90., wymagającym zróżnicowanych produktów i zwiększonej gwarancji jakości oraz przestrzegania norm ochrony środowiska, UE wprowadziła nowy system pomagający producentom dostosować się do tych potrzeb.
Chodzi o opisane poniżej wsparcie "programów operacyjnych".
Jednocześnie ograniczono środki finansowe przeznaczone na rekompensatę z tytułu wycofania [1], zachęcając dalej producentów UE do produkowania zgodnie z zapotrzebowaniem rynku.
2.
Sytuacja rynkowa też uległa zmianie wraz z coraz wyraźniejszą dominacją kilku dużych grup zajmujących się sprzedażą detaliczną i dystrybucją.
W tej sytuacji UE wzmocniła swoją politykę, którą prowadziła od 1960 r., zachęcając do tworzenia grup producentów, znanych jako "organizacje producentów", dążąc do ekonomii skali i silniejszej obecności na rynku.
3.
Zachęcano do takiego skupiania podaży (lub "koncentracji") poprzez uzależnienie nowego wsparcia programów operacyjnych od członkostwa w organizacji producentów.
Producenci owoców i warzyw nienależący do organizacji producentów nie kwalifikowali się do pomocy UE.
Stanowiło to zachętę dla producentów do tworzenia organizacji producentów lub przyłączania się do nich.
Jednocześnie UE ustanowiła surowsze wymagania, które powinny zostać spełnione przez organizacje producentów, aby zapewnić ich skuteczność w koncentracji podaży.
Ramka 1
"Inteligentna pomoc" zachwyciła dyrektora skontrolowanej przez nas organizacji producentów owoców i warzyw.
UE przestała wypłacać rekompensaty producentom za niszczenie nadwyżki owoców i warzyw, których nikt nie chce kupować.
Obecnie UE wspiera finansowo działania podejmowane przez producentów na dostosowanie ich produkcji do ilości i jakości, na jakie jest zapotrzebowanie.
Ramka 2
"Rosnący sukces": pomoc jest związana z obrotami, więc wraz ze wzrostem produkcji organizacje producentów otrzymują więcej pomocy na pokrycie kosztów dostosowania.
Ten sukces powinien zachęcać większą liczbę producentów do tworzenia organizacji producentów lub przyłączania się do nich, w wyniku czego uzyskają silniejszą pozycje przetargową i wyższe obroty, a w konsekwencji większą pomoc na dalsze dostosowanie…
Zakres kontroli i podejście kontrolne
4.
Trybunał ogłosił wyniki swojej poprzedniej kontroli dotyczącej pomocy w sektorze owoców i warzyw w sprawozdaniu rocznym za rok 2000 [2].
Do tamtego czasu zakończono niewiele programów operacyjnych, więc długoterminowa skuteczność pomocy nie była widoczna.
Pomimo to w sprawozdaniu wskazano nieprawidłowości w zarządzaniu systemem przez państwa członkowskie, które zmniejszyły skuteczność pomocy.
Mając powyższe na uwadze, celem obecnej kontroli była ocena skuteczności systemu wsparcia programów operacyjnych.
5.
Skuteczność jest zdefiniowana w rozporządzeniu finansowym UE [3] jako "dążenie do osiągnięcia jak najlepszego związku między zaangażowanymi zasobami a osiągniętymi wynikami".
Ponieważ cele systemu wsparcia programów operacyjnych nie są sprecyzowane ani określone ilościowo, w niniejszej kontroli skuteczność uważa się za czynienie postępów w osiąganiu tych celów.
6.
W niniejszej kontroli poszukiwano odpowiedzi na następujące pytania:
i) czy system pomocy został wdrożony w sposób mogący zapewnić skuteczność programów operacyjnych?
ii) czy działania sfinansowane w ramach programów operacyjnych były skuteczne?
iii) czy organizacje producentów poczyniły postępy w osiąganiu celów określonych w systemie pomocy?
7.
Podejście kontrolne obejmowało następujące czynności:
i) ocenę procedur przyjętych przez Komisję i państwa członkowskie w celu wdrożenia polityki;
ii) sprawdzenie skuteczności wybranych działań programów operacyjnych; oraz
iii) zbadanie wybranych organizacji producentów oraz danych Komisji na poziomie unijnym, w dowód postępów poczynionych przez organizacje producentów w osiąganiu celów polityki.
8.
Kontrola została przeprowadzona w 2005 r. i objęła 30 programów operacyjnych wybranych losowo, zakończonych w 2003 i 2004 r. w ośmiu państwach członkowskich: Grecji, Hiszpanii, Francji, Irlandii, Włoszech, Niderlandach, Portugalii i Zjednoczonym Królestwie.
Z kontroli wyłączono organizacje producentów z nowych państw członkowskich, jako że w momencie przeprowadzania kontroli w państwach tych nie zakończono jeszcze żadnego programu operacyjnego.
Organizacje producentów
9.
Organizacja producentów jest grupą producentów, którzy działają wspólnie w celu wzmocnienia swojej pozycji na rynku.
Wiele z tych organizacji to spółdzielnie, ale mogą to być także grupy osób fizycznych lub grupy osób prawnych.
Zgodnie z warunkami, które powinny być spełnione, a które są określone w rozporządzeniach UE [4], grupa taka powinna liczyć co najmniej pięciu członków i minimalne obroty powinny wynosić 100000 euro.
Organizacje producentów muszą zapewnić środki umożliwiające magazynowanie, pakowanie i wprowadzenie do obrotu produktów swoich członków.
Muszą być w stanie planować i dostosowywać swoją produkcję, promować przyjazne dla środowiska metody uprawy i gospodarkę odpadami.
10.
Pomoc na podjęcie działalności jest dostępna przez pięć lat dla nowych organizacji producentów, aby zdążyły się zorganizować i nabyć urządzenia konieczne do spełnienia wymagań UE.
Po utworzeniu organizacji producentów państwa członkowskie sprawdzają, czy organizacje te w dalszym ciągu spełniają te wymagania, chociaż na ten cel dalsza pomoc nie jest przewidziana.
W zasadzie UE nie pokrywa kosztów administracyjnych, operacyjnych lub produkcyjnych organizacji producentów [5].
11.
W 14 państwach członkowskich [6] jest około 1500 organizacji producentów (wykres 1).
Istnieje duża różnorodność w odniesieniu do rozmiaru i charakteru organizacji producentów (wykres 2).
W trakcie kontroli Trybunał skontrolował producentów fig w Grecji i producentów grzybów w Irlandii, spółdzielnię owoców cytrusowych w Portugalii i producentów pomidorów w Hiszpanii i w Niderlandach.
Niektóre liczyły mniej niż dziesięciu członków, zaś pewna włoska organizacja producentów specjalizująca się w produkcji jabłek liczyła 5800 członków.
Jedna organizacja producentów składała się z 14 przedsiębiorstw, o obrotach średnio 2,6 mln euro każde, inna (spółdzielnia) zrzeszała 800 producentów pracujących w niepełnym wymiarze czasu o średnich obrotach wynoszących zaledwie 600 euro każdy.
Średnie obroty unijnej organizacji producentów w 2003 r. kształtowały się na poziomie 9 mln euro oraz organizacje te liczyły średnio ponad 300 członków.
Wykres 1
Liczba organizacji producentów w 2004 r.
+++++ TIFF +++++
Dania5Austria5Finlandia6Szwecja7Irlandia10Niderlandy15Belgia15Niemcy35Portugalia60Zjednoczone Królestwo73Grecja113Włochy (*)203Francja314Hiszpania (*)616Żródło danych: Komisja.(*) 2003 dla Włoch i Hiszpanii.
Wykres 2
Średnia wartość produktów wprowadzonych do obrotu przez organizację produentów w 2004 r. (w mln euro)
+++++ TIFF +++++
Portugalia1,8Grecja3,6Finlandia4,7Hiszpania (*)7,1Francja (*)8,6Szwecja12,6Zjednoczone Królestwo12,6Włochy (*)12,9Dania15,2Irlandia17,7Niemcy19,8Austria21,5Belgia53,0Niderlandy113,3Żródło danych: Komisja.(*) Dane za rok 2003.
12.
Owoce i warzywa są największym sektorem rolnym pod względem wartości produkcji w UE-15.
Ma on szczególne znaczenie dla gospodarki rolnej Grecji, Hiszpanii, Włoch i Portugalii, gdzie sektor ten odpowiada za ponad 25 % wartości produkcji rolnej.
Produkcja Hiszpanii, Francji i Włoch stanowi 70 % wartości unijnej produkcji owoców i warzyw.
Około jedna trzecia produkcji tych krajów została wprowadzona do obrotu w 2004 r. przez organizacje producentów.
W Niderlandach, Belgii i Irlandii udział wyprodukowanych owoców i warzyw wprowadzonych do obrotu przez organizacje producentów był znacznie wyższy i kształtował się na poziomie około 80 %, podczas gdy w Grecji wynosił 13 %, a w Portugalii 6 % (wykres 3).
Wykres 3
Wartość produktów wprowadzonych do obrotu w 2004 r.
+++++ TIFF +++++
Wartość produktów wprowadzonych do obrotu przez pozostałe podmiotyWartość produktów wprowadzonych do obrotu przez organizacje producentówWartość wprowadzona do obrotu (w mln euro)1600014000120001000080006000400020000HiszpaniaWłochy (*)Francja (*)GrecjaNiderlandyNiemcyPortugaliaZjednoczone KrólestwoBelgiaAustriaFinlandiaIrlandiaSzwecjaDaniaŹródło danych: Komisja.(*) Dane za rok 2003.
Wsparcie programów operacyjnych
13.
Organizacje producentów, które spełniają wymagania określone w pkt 9 mogą ubiegać się o wsparcie "programu operacyjnego".
Jest to program obejmujący działania podejmowane przez organizację producentów w celu dostosowania produkcji jej członków do popytu i wzmocnienia swojej pozycji na rynku (ramka 3).
Szczegółowe cele, do których osiągnięcia powinny doprowadzić te działania, są określone w rozporządzeniu Rady [7] (ramka 4).
Program jest sporządzany przez organizację producentów i podlega zatwierdzeniu przez państwo członkowskie, które wypłaca pomoc unijną w wysokości 50 % kosztów rocznie poniesionych przez organizację producentów w związku z wdrażaniem programu.
Czas trwania programu operacyjnego wynosi od trzech do pięciu lat, a pod koniec tego okresu organizacja producentów może wystąpić z wnioskiem w sprawie nowego programu operacyjnego.
Roczny limit tej pomocy kształtuje się na poziomie 4,1 % obrotów organizacji producentów.
14.
Ponad 70 % organizacji producentów ma program operacyjny; w 2004 r. kwota pomocy wyniosła 500 mln euro.
Stanowi to 3 % obrotu organizacji producentów i ok. 1 % całkowitej wartości unijnej produkcji owoców i warzyw.
Pobieranie pomocy ogromnie wzrosło od momentu jej wprowadzenia w 1997 r. przy jednoczesnym zmniejszeniu rekompensat z tytułu wycofywania z rynku nadprodukcji (patrz: wykres 4).
Wykres uwzględnia także pomoc na przetwórstwo wypłaconą poprzez organizacje producentów producentom pomidorów i owoców, w oparciu o wielkość produkcji.
Ramka 3
Typowa zawartość programu operacyjnego
- Zakup urządzeń sortujących i pakujących
- Zatrudnianie pracowników do kontroli jakości i wprowadzania do obrotu
- Inwestycje w urządzenia nawadniające i szklarnie
- Dotacje dla producentów za ponowne nasadzenia drzew owocowych
- Koszt naturalnej kontroli przed szkodnikami i chorobami
Ramka 4
11 celów programów operacyjnych
- Zapewnienie, że produkcja jest zaplanowana i dostosowana do popytu, w szczególności w odniesieniu do jakości i ilości
- Wspieranie koncentracji podaży i wprowadzania do obrotu produktów wyprodukowanych przez członków organizacji producentów
- Obniżanie kosztów produkcji - Stabilizacja cen producentów
- Popieranie przyjaznych dla środowiska praktyk uprawnych, technik produkcji i gospodarki odpadami
- Poprawa jakości produktu
- Podwyższanie wartości handlowej produktów
- Wspieranie produktów ukierunkowanych na konsumentów
- Stworzenie linii produktów ekologicznych
- Promocja produkcji zintegrowanej lub innych metod produkcji przyjaznych dla środowiska
- Zmniejszenie wycofywania
Wykres 4
Główne rodzaje pomocy UE wypłacanej organizacjom producentów owoców i warzyw
1996–2004 (UE-15)
+++++ TIFF +++++
Wydatki (w mln euro)120010008006004002000Pomoc na przetwarzanie pomidorów, owoców i cytrusówWsparcie programów operacyjnychRekompensaty z tytułu wycofania199619971998199920002001200220032004Źródło danych: Komisja.
15.
Wdrożenie systemu pomocy odbywa się na typowej zasadzie podziału zarządzania między państwa członkowskie i Komisję, zgodnie z którą państwa członkowskie działają z poszanowaniem szczegółowych zasad ustanowionych przez Komisję w rozporządzeniu Rady.
Państwa członkowskie muszą współpracować z Komisją, aby zapewnić, że pomoc jest udzielana zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami: oszczędności, wydajności i skuteczności.
16.
Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji [8] organizacje producentów muszą opisać w projekcie programu operacyjnego:
- swoją sytuację początkową, w szczególności dotyczącą produkcji, wprowadzania do obrotu i wyposażenia,
- cele programu z uwzględnieniem perspektywy rynkowej, oraz
- konkretne środki lub "działania" służące osiągnięciu tych celów.
17.
Organizacje producentów mogą występować z propozycjami działań w ramach programów operacyjnych, które odpowiadają ich szczególnej sytuacji, z zastrzeżeniem, że programy te muszą prowadzić do osiągnięcia kilku celów określonych w rozporządzeniu Rady (patrz: ramka 4).
Aby udzielić informacji zwrotnych, na zakończenie programu organizacje producentów mają obowiązek sporządzać dla państwa członkowskiego sprawozdania, zawierające informacje o zakresie, w jakim osiągnięto zakładane cele oraz wnioski, które można wykorzystać przy realizacji kolejnego programu.
Wykres 5 ilustruje "model programowania", który określa kolejne kroki podejmowane przez producentów.
Wykres 5
Model programowania
+++++ TIFF +++++
Ocena sytuacji początkowejOkreślenie celów i programuRealizacja działań prowadzących do osiągnięcia celówOcena osiągnięcia celówSKUTECZNE PROGRAMY OPERACYJNE
18.
W rozporządzeniu Komisji określone są również czynności kontrolne, które państwa członkowskie powinny przeprowadzić w odniesieniu do projektów programów operacyjnych:
- sprawdzić sytuację początkową organizacji producentów i cele programu operacyjnego,
- sprawdzić zgodność celów programu operacyjnego z celami określonymi w rozporządzeniu Rady,
- sprawdzić spójność ekonomiczną i jakość techniczną proponowanego programu operacyjnego oraz rzetelność szacunków.
Zgodnie z rozporządzeniem państwa członkowskie powinny wówczas zatwierdzić program, zwrócić się z prośbą o wprowadzenie w nim zmian lub go odrzucić.
CZĘŚĆ I: SKUTECZNOŚĆ PROGRAMÓW OPERACYJNYCH
19.
Zgodnie z powyższym państwa członkowskie i Komisja dzielą się odpowiedzialnością za zapewnianie skuteczności systemu pomocy, tj. że pomoc jest wykorzystywana do postępów w osiąganiu 11 celów programów operacyjnych wyznaczonych przez Radę.
Ta część sprawozdania poświęcona jest analizie, czy system pomocy był wdrażany przez Komisję i państwa członkowskie w sposób zachęcający do skuteczności, a w szczególności czy "model programowania" działał zgodnie z zamierzeniami.
Następnie ocenie zostają poddane programy operacyjne, aby stwierdzić, czy sfinansowane działania przyczyniły się do postępów w osiąganiu celów programu.
Czy system pomocy został wdrożony w sposób mogący zapewnić skuteczność programów operacyjnych?
Kontrole Komisji sprawdzające, czy państwa członkowskie przyznają pomoc UE zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami
20.
Państwa członkowskie zatwierdzają programy operacyjne proponowane przez organizacje producentów, ale to Komisja na mocy Traktatu jest ostatecznie odpowiedzialna za należyte zarządzanie finansami z budżetu UE i nadzoruje państwa członkowskie.
21.
W ramach procedury sprawdzania zgodności rozliczeń przedstawiciele Komisji udają się do państw członkowskich, aby sprawdzić, czy pomoc została wypłacona zgodnie z zasadami wspólnotowymi.
W drodze rozporządzenia Rady powołano też specjalny zespół inspektorów w sektorze owoców i warzyw, którego zadaniem jest m.in. zapewnienie jednolitego stosowania zasad w całej UE.
W praktyce są to ci sami urzędnicy, którzy kontrolują wydatki do celów sprawdzania zgodności rozliczeń.
22.
W odniesieniu do innych polityk rolnych UE system wsparcia programów operacyjnych wymaga od państw członkowskich większego stopnia samodzielności przy podejmowaniu decyzji o zatwierdzeniu lub odrzuceniu działań proponowanych w programie operacyjnym lub wprowadzeniu w nich zmian.
Jednakże od czasu pierwszych kontroli procedur państw członkowskich w 1997 i 1998 r. kontrole Komisji dotyczyły głównie zgodności z kryteriami kwalifikowalności wydatków i nie obejmowały sprawdzenia, czy procedury państw członkowskich dotyczące zatwierdzania i monitorowania programów operacyjnych, o których jest mowa w pkt 18, działają w sposób mogący zapewnić skuteczność programów operacyjnych.
23.
W konsekwencji, chociaż Komisja sprawdzała kwalifikowalność pomocy wypłacanej państwom członkowskim do celów sprawdzania zgodności rozliczeń, nie sprawdzała, czy pomocy tej udzielono z zachowaniem zasad należytego zarządzania finansami, a w szczególności, z zachowaniem zasady skuteczności.
Wdrożenie systemu pomocy przez państwa członkowskie
Szczegóły kontroli przeprowadzonej w państwach członkowskich
24.
Zważywszy na kluczową rolę państw członkowskich w zatwierdzaniu programów operacyjnych, Trybunał skontrolował procedury stosowane we wszystkich 14 państwach członkowskich (ramka 5).
Ponieważ wdrożenie programu jest w niektórych państwach członkowskich zdecentralizowane, skontrolowano także 19 organów administracji regionalnej i lokalnej we Włoszech, Hiszpanii, Francji i Grecji.
25.
Rozporządzenie wykonawcze stanowi, że państwa członkowskie powinny przeprowadzać kontrole, nie precyzując jednak w jaki sposób.
To daje państwom członkowskim elastyczność w organizowaniu tych kontroli w zależności od sytuacji.
W konsekwencji każda administracja wdraża ten system w inny sposób, a poniższe ustalenia nie stosują się jednakowo do wszystkich państw członkowskich [9].
Ramka 5
Szczegóły kontroli przeprowadzonej w państwach członkowskich
Kontrola procedur państw członkowskich została przeprowadzona na podstawie losowo wybranych 30 programów operacyjnych zakończonych w 2003 i 2004 r.
Odwiedzono administracje państw członkowskich odpowiedzialne za zatwierdzanie tych programów i właściwe organizacje producentów.
Liczba wybranych programów operacyjnych _BAR_
Hiszpania _BAR_ 11 _BAR_ Portugalia _BAR_ 2 _BAR_
Francja _BAR_ 8 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ 1 _BAR_
Włochy _BAR_ 4 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 1 _BAR_
Grecja _BAR_ 2 _BAR_ Irlandia _BAR_ 1 _BAR_
Wybrane programy operacyjne zostały zatwierdzone przez państwa członkowskie w latach 1998–2001.
Aby uzyskać wystarczające dowody i zapewnić, że ustalenia nadal są aktualne, zbadano dokumentację z lat 1998–2005 kolejnych 94 programów operacyjnych i 103 sprawozdań oceniających.
Dokumentację tą wybrano losowo w kontrolowanych państwach członkowskich.
Procedury stosowane przez pozostałe sześć państw członkowskich skontrolowano w bardziej ograniczonym zakresie, w oparciu o kwestionariusz i kontrolę dokumentów losowo wybranych programów operacyjnych.
Kryteria oceny wdrożenia modelu programowania
26.
W celu przestrzegania wymogu należytego zarządzania finansami państwa członkowskie powinny stosować zasady oszczędności, wydajności i skuteczności przy podejmowaniu decyzji o zatwierdzeniu programu operacyjnego, przyznając w ten sposób pomoc UE.
27.
Aby pomoc była skuteczna, każde działanie finansowane w ramach programu powinno być skuteczne: działania powinny przyczyniać się do postępów w osiąganiu jednego lub większej liczby z 11 celów wyznaczonych w rozporządzeniu Rady.
W efekcie państwa członkowskie powinny uzależnić swoją decyzję o zatwierdzeniu, odrzuceniu programu operacyjnego lub prośbie o wprowadzenie w nim zmian od tego, czy organizacja producentów wykazała w sposób zadowalający, że proponowane działania mogą doprowadzić do osiągnięcia tych celów.
28.
Aby uzasadnić swoją decyzję o przyznaniu pomocy, państwa członkowskie potrzebują szczegółowych informacji od organizacji producentów, dotyczących — w odniesieniu do każdego celu — sytuacji początkowej organizacji producentów i spodziewanego efektu działania (działań).
29.
Podążając tym tokiem rozumowania, a także mając na uwadze szczegółowe wymagania określone w rozporządzeniu (patrz: pkt 16–18), Trybunał przygotował kryteria kontroli (ramka 6), które wykażą, czego należałoby się spodziewać po "dobrym" systemie.
Jeżeli kryteria te są spełnione, procedury państw członkowskich najprawdopodobniej zapewniają skuteczność pomocy.
Kryteria te można skrótowo ująć w następujący sposób:
- dokumentacja programów operacyjnych powinna zawierać opis sytuacji początkowej organizacji producentów w odniesieniu do każdego celu programu.
Cele powinny być zdefiniowane, mierzalne, osiągalne, trafne i określone w czasie (ang. SMART): zdefiniowane — aby nie zachodziły wątpliwości co do celów, które organizacja producentów pragnie zrealizować; mierzalne (i określone w czasie) — aby ich realizacja mogła być monitorowana; osiągalne — poprzez przeprowadzanie działań zaproponowanych w programach; oraz trafne — przystające do sytuacji organizacji producentów i perspektyw rynkowych oraz spójne z 11 celami unijnymi.
Organizacje producentów powinny wyznaczać cele pośrednie dla każdego celu programu w stosunku do sytuacji początkowej.
Z dokumentów powinno wynikać, w jaki sposób proponowane działania przyczynią się do osiągnięcia celów programu.
Na końcu programu organizacje producentów powinny sporządzić sprawozdanie, które powinno ukazywać zakres, w jakim osiągnięto zakładane cele w stosunku do sytuacji początkowej oraz celów pośrednich,
- państwa członkowskie powinny zapewnić, że cele programów operacyjnych są zgodne z celami określonymi w rozporządzeniu unijnym oraz że proponowane działania rzeczywiście przyczynią się do postępów w osiąganiu celów przy umiarkowanych kosztach.
Powinny wykorzystać ocenę zawartą w sprawozdaniach końcowych organizacji producentów do monitorowania skuteczności programów operacyjnych i wykorzystać wyciągnięte wnioski do poprawy skuteczności przyszłych programów.
Ramka 6
Metodologia: Niektóre z kryteriów, którymi posługuje się Trybunał przy ocenie wdrażania systemu pomocy przez państwa członkowskie, wykraczają poza wymagania formalne ujęte w rozporządzeniu (patrz: załącznik).
Na przykład zgodnie z rozporządzeniem organizacja producentów musi opisać swoją sytuację początkową, a państwo członkowskie następnie sprawdza rzetelność tego opisu.
Aby spełnić kryteria kontroli, państwo członkowskie powinno także zapewnić, że opis odnosi się do celów i działań proponowanego programu.
W przeciwnym razie opis sytuacji początkowej jest niemal bezcelowy.
Opis sytuacji początkowej nie jest związany z celami programu operacyjnego
30.
We wszystkich zbadanych programach operacyjnych z wyjątkiem dwóch znajdowała się część zatytułowana "sytuacja początkowa", a ponad połowa programów (60 %) spełniała wymóg formalny rozporządzenia podając produkcję, wprowadzenie do obrotu i wyposażenie, nawet jeżeli było to zrobione bardzo skrótowo.
Niektóre państwa członkowskie wymagały od organizacji producentów podania ich wyposażenia i urządzeń oraz sporządzenia tabeli produkcji w tonach z podaniem jej wartości, nie wymagając jednakże, aby elementy te były w jakikolwiek sposób związane z celami programów lub działaniami.
Inne państwa członkowskie nie wydały żadnych dokładnych instrukcji i przyjmowały opisy o wysokim stopniu uogólnienia, w niektórych przypadkach składające się zaledwie z jednego lub dwóch zdań.
Niewiele organizacji producentów opisało swoją sytuację początkową pod kątem środowiska, jakości produktów i kosztów produkcji, gdy tymczasem cele te przyświecały niemal wszystkim programom operacyjnym (patrz: ramka 7).
Żadna organizacja producentów nie opisała sytuacji początkowej w odniesieniu do każdego celu swojego programu operacyjnego.
Ramka 7
W Hiszpanii władze regionalne zatwierdziły program operacyjny obejmujący dziesięć działań o łącznym koszcie 770000 euro.
Celem sześciu działań była poprawa jakości produktu, ośmiu — obniżenie kosztów produkcji, a dwóch — poprawa praktyk przyjaznych dla środowiska.
Organizacja producentów wymieniła w opisie sytuacji początkowej rodzaje produkowanych owoców oraz obszar, ale nie podała informacji o początkowej jakości owoców, kosztach produkcji ani aspektach związanych z ochroną środowiska.
31.
W kilku przypadkach organizacje producentów opisały sytuację początkową w odniesieniu do konkretnych działań, co jest wymogiem obowiązkowym np. w Niderlandach.
Było to bliższe spełnieniu kryteriów, ale nie opisywało w wystarczającym stopniu sytuacji początkowej organizacji producentów w odniesieniu do jej celów.
Treść programów operacyjnych nie zawsze była związana z wyznaczonymi celami
32.
Kilka państw członkowskich wymagało od organizacji producentów, aby wyraźnie wskazały w swoich programach operacyjnych cele UE związane z każdym działaniem.
W tych przypadkach związek między celem i programem jasno wynikał z dokumentacji, co spowodowało, że kontrola państwa członkowskiego, mająca na celu sprawdzenie zgodności celów z celami określonymi w rozporządzeniu, stała się czystą formalnością.
Pomimo to wiele organizacji producentów podawało wszelkie cele, które wydawały się odpowiednie do uzasadnienia programu lub konkretnego działania, niezależnie od tego, czy to był ich prawdziwy cel (ramka 8 i 9).
33.
We Włoszech i Grecji władze sporządziły szczegółowy wykaz możliwych działań do wyboru dla organizacji producentów oraz każdemu działaniu przypisały wstępnie określony cel.
Władze francuskie także przygotowały wykaz możliwych działań, ale pogrupowały je w zależności od ich charakteru, nie zaś celu.
W przypadku działań środowiskowych i jakościowych odpowiedni cel zazwyczaj był oczywisty, przy czym niekoniecznie tak było w przypadku "działań związanych z urządzeniami produkcyjnymi".
W konsekwencji na podstawie dokumentacji programu operacyjnego niemożliwe było określenie celów niektórych działań (ramka 10).
Władze włoskie, greckie i francuskie nie próbowały sprawdzić celów poszczególnych programów operacyjnych, ponieważ uznały, że zgodność działań z celami UE została ustanowiona przy sporządzaniu krajowego wykazu działań.
Jednakże wprowadzane z czasem zmiany w klasyfikacji skutkowały zmianą celów programów operacyjnych dla poszczególnych działań (ramka 11).
Ramka 8
Pewien program operacyjny w Niderlandach obejmował utworzenie elektronicznego systemu wystawiania rachunków z kosztami w wysokości 135000 euro i celem "planowania i dostosowania produkcji do podaży".
Organizacja producentów nie była w stanie wykazać związku między działaniem i wspomnianym celem.
Prawdziwy cel — obniżenie kosztów — nie został wspomniany w programie operacyjnym.
Ramka 9
W programie operacyjnym zatwierdzonym przez hiszpańskie władze regionalne organizacja producentów nabyła wózek widłowy za kwotę 25000 euro.
Organizacja producentów nie była w stanie wykazać związku między działaniem i wskazanym celem "zmniejszenia wycofywania".
Ramka 10
W programie operacyjnym we Francji organizacja producentów określiła działanie, którego koszt wynosił 50400 euro, jako "świadczenie usług".
25 % tej kwoty zostało przeznaczone na realizację celu "poprawy jakości" i 25 % na "poprawę praktyk przyjaznych dla środowiska".
Nie udało się nam ustalić, jaki był cel UE związany z pozostałymi kosztami (50 %).
Ramka 11
Zgodnie z krajowymi wytycznymi z 1997 r. projektowi nawadniania we Włoszech nadano cel "poprawy jakości".
W 1999 r. po rewizji wytycznych cel ten zmieniono na "koncentrację podaży".
W 2002 r. po kolejnej rewizji to samo działanie uzyskało cel "obniżenia kosztów".
Cele programów operacyjnych nie są ujęte w sposób mierzalny i cele pośrednie nie są ustalone
34.
Jedynie władze Zjednoczonego Królestwa formalnie wymagały od organizacji producentów określenia mierzalnych celów programów operacyjnych, chociaż w praktyce nie upewniły się co do faktycznego spełnienia tego wymogu.
W Hiszpanii, Włoszech i Niderlandach władze wymagały ujęcia spodziewanych rezultatów dla każdego środka lub działania, ale dotyczyło to bardziej rezultatów — w jaki sposób można wykazać, że działanie zostało zrealizowane — niż osiągnięcia celu.
W 10 % skontrolowanych programów operacyjnych organizacje producentów określiły cele szacunkowe co najmniej dla jednego działania tam, gdzie było to oczywiste, jak np. spodziewane obniżenie kosztów, czy liczba hektarów, które miały zostać wykorzystane do produkcji ekologicznej.
Dotyczyło to głównie Hiszpanii i Włoch.
Poza tym organizacje producentów nie określały celów pośrednich lub wskaźników, które umożliwiłyby monitorowanie realizacji celów.
Sprawozdania oceniające organizacji producentów nie zawierały informacji o osiąganiu celów
35.
Z wyjątkiem kilku przypadków we Francji i Irlandii, w sprawozdaniach końcowych organizacji producentów w państwach członkowskich zawarte były informacje o wdrożeniu programu i rezultatach (co zostało zrobione), ale w żadnym kraju nie wymagano, aby w sprawozdaniach tych znalazła się także informacja o zakresie, w jakim osiągnięto zakładane cele programów operacyjnych.
Z tego powodu sprawozdania te okazały się mało przydatne w ocenianiu skuteczności pomocy.
36.
Państwa członkowskie w ograniczonym stopniu korzystały z ocen zawartych w sprawozdaniach końcowych [10] i sprawozdania te traktowano jako kolejny formalny wymóg konieczny do zgodności z rozporządzeniem.
W Grecji, Hiszpanii [11] i Portugalii sprawozdania końcowe były po prostu archiwizowane przez agencję płatniczą i nie były analizowane przez władze odpowiedzialne za zatwierdzanie programów operacyjnych.
37.
Treść sprawozdań była różnorodna, od poniżej strony ogólnych niepotwierdzonych stwierdzeń w rodzaju "jakość uległa poprawie", do ponad stustronicowych sprawozdań pełnych szczegółowych faktów i liczb dotyczących wdrożenia programu, działanie po działaniu.
Państwa członkowskie nie wymagały, aby w sprawozdaniach końcowych znalazł się wspólny zestaw informacji, który umożliwiłby monitorowanie skuteczności programów na poziomie regionalnym i krajowym, a różnorodność sprawozdań uniemożliwiła przeprowadzenie takiej analizy.
Państwa członkowskie nie posługują się kryteriami skuteczności przy zatwierdzaniu programów operacyjnych
38.
W praktyce państwa członkowskie zatwierdzały programy w zależności od rodzaju proponowanych wydatków, nie mając zaś na uwadze celów, które program miał osiągnąć.
Przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu lub nieudzieleniu zgody na finansowanie danego działania z pomocy UE nie opierano się na takich kryteriach skuteczności jak dodatkowość.
Czynniki wymagane szczegółowo w rozporządzeniu, takie jak sytuacja początkowa i cele, jakość techniczna i spójność ekonomiczna programu stały się zbędne i były uwzględniane wyłącznie w wymiarze umożliwiającym wykazanie zgodności z rozporządzeniem.
39.
Państwa członkowskie przyjęły natomiast odmienne podejście, skupiając się na zgodności z kryteriami kwalifikowalności i wypłacania subwencji, co zostało przedstawione na wykresie 6.
Wykres 6
Podejście subwencyjne
+++++ TIFF +++++
ZGODNOŚĆ Z KRYTERIAMI KWALIFIKOWALNOŚCIKomisjaSprawdzenie zgodności działań i wydatków z wykazami kwalifikowalnościPaństwo członkowskieSprawdzenie kwalifikowalności działań i zatwierdzenie programuSprawdzenie zgodności wydatków z wykazami kwalifikowalnościsprawdzenie realizacjiSprawdzenie otrzymanych sprawozdańWYPŁATA SUBWENCJIOrganizacja producentówOpis działańRealizacja działańSprawozdanie z realizacjiOTRZYMANIE SUBWENCJI
40.
Jest to w znacznym stopniu konsekwencją wprowadzenia zmian do rozporządzenia wykonawczego Komisji poprzez ustanowienie "wykazów kwalifikowalności", które powinny być przestrzegane przez programy operacyjne od 1999 r.
Na wykazach tych wyszczególnione są wydatki, które mogą lub nie zostać zawarte w programach operacyjnych (ramka 12).
Ramka 12
Przykłady kryteriów kwalifikowalności: koszty transportu
Koszty kwalifikujące się:
- inwestycje w środki transportu wyposażone w chłodnie.
Koszty niekwalifikujące się:
- koszty gromadzenia lub transportu (wewnętrznego lub zewnętrznego),
- inwestycje w środki transportu wykorzystywane do celów obrotu lub dystrybucji.
41.
W pierwotnym rozporządzeniu wykonawczym z 1997 r. nie określono szczegółowych kryteriów kwalifikowalności, z wyjątkiem wyłączenia administracyjnych i bieżących wydatków organizacji producentów.
Wśród państw członkowskich pojawiła się niepewność co do tego, co Komisja przyjmie jako wydatki kwalifikujące się w procesie sprawdzania zgodności rozliczeń; w odpowiedzi na pytania państw członkowskich Komisja wydała szereg wykładni doraźnych.
42.
Ponieważ wykładnie te nie miały statusu oficjalnego, Komisja wprowadziła zmiany w przepisach wykonawczych tworząc wykaz niekwalifikujących się operacji i wydatków.
Jednocześnie nałożyła na państwa członkowskie obowiązek upewnienia się przed zatwierdzeniem programów operacyjnych co do tego, czy wydatki proponowane w programie operacyjnym nie znajdują się na wykazie.
W 2001 r. Komisja dodała wykaz tego, co może być objęte programami operacyjnymi, a w 2003 r. wycofano wykładnie i oba wykazy zostały zweryfikowane.
Wykazy kwalifikowalności dopuszczały pewne wyjątki od wyłączenia kosztów produkcyjnych i operacyjnych organizacji producentów, takie jak niektóre rodzaje wynagrodzeń pracowników, opakowania nadające się do ponownego przetworzenia oraz koszty naturalnej kontroli szkodników i chorób.
43.
Istnienie tych wykazów kwalifikowalności nie zwalnia państw członkowskich z obowiązku sprawdzenia sytuacji początkowej organizacji producentów i celów oraz spodziewanej skuteczności proponowanych działań.
Jednakże państwa członkowskie, które odmawiają zatwierdzenia proponowanych wydatków, uznanych w rozporządzeniu za kwalifikujące się, muszą być w stanie uzasadnić swoją decyzję organizacji producentów i mogą spotkać się z konsekwencjami prawnymi.
Państwa członkowskie mogą uniknąć konieczności podejmowania tych trudnych decyzji zatwierdzając takie same działania dla wszystkich organizacji producentów, które o nie występują, niezależnie od celów lub sytuacji poszczególnych organizacji (ramka 13).
Ramka 13
Przykład: palety
W dziesięciu z 30 wybranych losowo programach operacyjnych państwa członkowskie zatwierdziły zakup palet, skrzyń i podobnych pojemników do gromadzenia, transportu i magazynowania owoców i warzyw za łączną kwotę w wysokości 1,7 mln euro.
Komisja uznaje te wydatki za kwalifikujące się.
Cele określone w programie operacyjnym obejmowały:
- stabilizację cen producentów,
- poprawę jakości produktu,
- podwyższanie wartości handlowej produktów,
- obniżenie kosztów produkcji,
- poprawę praktyk przyjaznych dla środowiska,
- koncentrację podaży,
- zmniejszenie wycofywania.
W niektórych przypadkach zakup stanowił krok naprzód w stosunku do sytuacji początkowej w dążeniu do osiągnięcia celu: jedna organizacja producentów zastąpiła drewniane skrzynie bardziej higienicznymi plastikowymi skrzyniami przeznaczonymi do dostarczania produktów producentowi żywności dla dzieci (określono następujący cel: poprawa jakości).
W pozostałych przypadkach chodziło o zastąpienie starych, zagubionych lub uszkodzonych skrzyń lub też dokupienie nowych w związku ze zwiększonymi poziomami produkcji, bez wyraźnego związku z podanymi celami.
Współistnienie modelu programowania i podejścia subwencyjnego wpłynęło na zwiększenie stopnia złożoności i wzrost kosztów
44.
W rzeczywistości państwa członkowskie chętniej wykorzystywały "podejście subwencyjne" niż podejście programowe, pomimo że nadal wymagane są elementy programowe rozporządzenia.
Fakt ten przesadnie skomplikował system pomocy oraz przyczynił się do wzrostu kosztów administracji i kontroli.
Wynika to z niejasności wykazów kwalifikowalności, jak i ze równoległego istnienia modelu programowania.
Przygotowanie programów operacyjnych, sporządzenie rocznych sprawozdań z realizacji oraz ewaluacji na zakończenie programu wymaga znacznych środków ze strony organizacji producentów, jeżeli czynności mają być wykonane prawidłowo.
Dotyczy to szczególnie takich państw członkowskich, jak Włochy i Niderlandy, które wymagają również składania do zatwierdzenia rocznych szczegółowych programów operacyjnych.
45.
Wykazy kwalifikowalności opublikowane w rozporządzeniu nigdy nie będą wystarczająco precyzyjne, aby objąć wszystkie możliwe działania w tak zróżnicowanym i szybko zmieniającym się sektorze i dlatego są sformułowane w sposób ogólny, jak np. "środki na rzecz poprawy jakości".
Naturalnie, rodzą się pytania i wykazy są interpretowane przez państwa członkowskie, czy nawet poszczególne regiony państw członkowskich w różny sposób.
Jeszcze po ośmiu latach funkcjonowania systemu, przy sprawdzaniu zgodności rozliczeń przeprowadzonym przez Komisję w 2005 r. w Hiszpanii, Francji, Włoszech i Zjednoczonym Królestwie może nadal było znaleźć przykłady niekwalifikujących się wydatków, w efekcie niekiedy odmiennej od Komisji interpretacji zasad kwalifikowalności.
46.
Wobec braku pewności co do kwalifikowalności i związanego z nim ryzyka, kilka administracji państw członkowskich przeprowadza więcej kontroli niż wymaga tego rozporządzenie [12], przy czym niektóre kontrolują wszystkie organizacje producentów kilka razy w ciągu roku.
To zwiększa koszty nie tylko po stronie państw członkowskich, ale także organizacji producentów.
47.
Ten brak pewności co do kwalifikowalności, koszty administracyjne oraz szeroko zakrojone kontrole działalności organizacji producentów także mogą je zniechęcić do angażowania się w innowacyjne działania, które w końcu mogą okazać się niekwalifikowalne.
Sytuacja ta może zachęcić je do podejmowania w programach operacyjnych tylko takich działań, których kwalifikowalność została wyraźnie potwierdzona.
Istnieje ryzyko, że zatwierdzono nieskuteczne działania
48.
Niewłaściwe wdrożenie modelu programowania naraziło budżet UE na zwiększone ryzyko braku skuteczności — ryzyko, że zostaną zatwierdzone działania, które nie przyczynią się do postępów w osiąganiu celów UE.
49.
Niektóre państwa członkowskie są zdania, że nie muszą martwić się o skuteczność programów, jako że organizacje producentów będą z zasady podejmowały najlepsze decyzje handlowe w danych okolicznościach.
W końcu wszyscy członkowie organizacji producentów muszą w 50 % współfinansować koszty programu.
Jednakże w skontrolowanych przypadkach wykazano, że niektóre organizacje producentów wykorzystują subwencje na pokrycie kosztów swojej aktualnej działalności, co nie stanowi żadnego kroku naprzód w stosunku do ich sytuacji początkowej.
Chociaż może to być zasadne handlowo dla organizacji producentów, w szczególności w sytuacji zaostrzonej konkurencji, nie przyczynia się to do osiągania celów unijnego systemu pomocy.
Przykład hiszpański (ramka 14) wskazuje włączenie kosztów, które nie są "działaniami" lub "środkami" prowadzącymi do osiągnięcia celów programu operacyjnego, ale są normalnymi kosztami ponoszonymi przez każdego producenta owoców i warzyw.
Chociaż uwzględnienie w programach operacyjnych tak wysokiej proporcji wydatków na opakowania nadające się do ponownego przetworzenia nie jest typowe [13], państwa członkowskie zatwierdziły znaczne kwoty wydatków na ten cel.
W dziesięciu programach operacyjnych spośród 30 objętych kontrolą Trybunału na opakowania przeznaczone do ponownego wykorzystania lub przetworzenia przeznaczono łącznie 4,9 mln euro.
Ramka 14
Przykład: hiszpańskie władze regionalne zatwierdziły program operacyjny znajdujący się w badanej próbie, który przeznaczał 2,7 mln euro na pudła kartonowe nadające się do ponownego przetworzenia.
Kwota ta stanowiła 83 % budżetu całego programu na lata 2000–2003.
W 2001 r. władze te zatwierdziły zmiany do programu, zgodnie z którymi usunięto planowane inwestycje w szklarnie i nawadnianie i zwiększono budżet na pudła nadające się do ponownego przetworzenia do 98 % całkowitej kwoty.
Jedynym innym "działaniem" była pensja dla technika.
Czy działania sfinansowane w ramach programów operacyjnych były skuteczne?
50.
W poprzedniej części sprawozdania wykazano, że podejście państw członkowskich przy zatwierdzaniu programów operacyjnych może pociągnąć za sobą ryzyko, że finansowane działania mogą nie być skuteczne.
W tej części dokonana zostaje ocena tego, czy działania zrealizowane przez organizacje producentów były skuteczne, prowadząc do osiągania celów programu operacyjnego.
Ocena programów operacyjnych przez organizacje producentów (sprawozdania końcowe)
51.
Najistotniejszym źródłem informacji dotyczącym skuteczności programów operacyjnych powinny być sprawozdania końcowe sporządzone przez organizacje producentów na zakończenie każdego programu.
Zgodnie z rozporządzeniem sprawozdania te powinny wykazywać zakres, w jakim osiągnięto cele programu operacyjnego.
W żadnym ze skontrolowanych 142 sprawozdań końcowych nie było pełnej oceny zakresu, w jakim osiągnięto cele programu operacyjnego.
Zgodność z tym wymogiem rozporządzenia nie była sprawdzana w trakcie prowadzonych przez Komisję kontroli procedur państw członkowskich.
52.
To stracona szansa dla Komisji, która ma za zadanie monitorować osiąganie celów polityki na mocy rozporządzenia finansowego UE.
Gdyby w sprawozdaniach końcowych znajdywały się wymagane oceny, możliwe byłoby przeprowadzenie analizy próby sprawozdań i wyciągnięcie wniosków dotyczących tego, czy cele programów operacyjnych zostały osiągnięte.
Posługując się kilkoma dobrze dobranymi wskaźnikami efektywności wymaganymi od wszystkich organizacji producentów, te sprawozdania końcowe mogłyby wskazywać długoterminową tendencję obrazującą postęp w osiąganiu celów, takich jak poprawa jakości, obniżenie kosztów, produkcja ekologiczna i poprawa praktyk przyjaznych dla środowiska.
Wybrane działania podejmowane w ramach programów operacyjnych
53.
Aby sprawdzić, czy działania podejmowane w ramach programów operacyjnych były skuteczne, Trybunał wybrał losowo 104 działania z 30 programów operacyjnych organizacji producentów zakończonych w 2003 lub 2004 r. (ramka 5).
Zwrócono się do organizacji producentów z prośbą o wykazanie wpływu wybranych działań w kontekście osiągania celów programu operacyjnego.
Niektóre działania miały więcej niż jeden cel, co dało w sumie 265 przeanalizowanych przypadków.
54.
Jedynie w 30 % organizacje producentów były w stanie pewnie wykazać, że działania pozwoliły na zbliżenie się do założonego celu (wykres 7).
W kolejnych 41 % przypadków, pomimo że nie było bezpośrednich dowodów, na podstawie logicznego rozumowania można było wyciągnąć pozytywne wnioski (patrz: ramka 15).
Pomimo to, zgodnie z pkt 58, w wielu przypadkach poczyniony postęp miał wyłącznie marginalny charakter.
Ramka 15
Przykład "prawdopodobnego postępu": Organizacja producentów w Portugalii kupiła ciężarówkę chłodnię, aby zapobiec pogarszaniu się jakości owoców w czasie transportu.
Organizacja ta nie dysponowała dowodami poprawy jakości, ale pokazano nam sprzęt i wyjaśniono proces chłodzenia.
Na tej podstawie wyciągnięto wniosek, że jakość prawdopodobnie uległa poprawie.
Wykres 7
Wybrane działania: wpływ na osiąganie celów UE
+++++ TIFF +++++
Wyraźny postęp30 %Przypuszczalny postęp41 %Brak wniosków23 %Brak postępu6 %
55.
Niemal w jednej czwartej przypadków Trybunał nie był w stanie wywnioskować, czy postęp miał miejsce.
W większości przypadków nie było to możliwe, ponieważ zakładany cel był sformułowany w tak ogólny sposób, że udowodnienie, że nie było żadnego wpływu, nie było możliwe.
Dotyczyło to w szczególności celów dotyczących zmniejszania wycofywania z rynku, koncentracji podaży oraz stabilizacji cen producenta (patrz: wykres 8).
Na przykład, koncentracja podaży i wprowadzanie do obrotu produktów swoich członków jest raison d'être organizacji producentów.
W konsekwencji wszystkie podejmowane działania w jakiś sposób przyczyniają się do osiągania tego celu, jakkolwiek pośrednio.
Wykres 8
Wybrane działania: wpływ na osiąganie celów UE
+++++ TIFF +++++
Zmniejszenie wycofywaniaWspieranie produktów ukierunkowanych na konsumentówStabilizacja cen producentówKoncentracja podażyObniżenie kosztów produkcjiPodwyższanie handlowej wartości produktówStosowanie produkcji zintegrowanej itd.Poprawa praktyk przyjaznych dla środowiskaPlanowanie i dostosowanie podaży do popytuPoprawa jakości produktu0 %20 %40 %60 %80 %100 %Produkcja ekologiczna nie została uwzględniona, ponieważ było tylko jedno działanie.Wyraźny postępPrzypuszczalny postępBrak wnioskówBrak postępu
56.
W 6 % przypadków brak jakichkolwiek postępów był wyraźny (wykres 7).
W kilku takich przypadkach działanie zakończyło się niepowodzeniem: jedna organizacja producentów rozpoczęła działanie w ramach programu operacyjnego np. w zakresie produkcji ekologicznej, ale zaprzestała realizacji projektu.
W pozostałych przypadkach przyczyny braku postępów wynikały z nieodpowiedniego przypisania celów do działań, czy to przez nieporozumienie (kilka organizacji producentów pojęło cel "wspieranie produktów ukierunkowanych na konsumentów" jako promocję dla klientów) lub z nieprzestrzegania krajowej klasyfikacji (patrz: pkt 33).
Niska skuteczność działań
57.
Przedstawione powyżej wyniki badania próby wskazują jedynie na istnienie dowodów postępu, ale nie zakresu, w jakim ten postęp się dokonał.
Chociaż wiele działań w badanej próbie przyczyniło się do wyraźnego zbliżenia organizacji producentów do wyznaczonego celu w stosunku do jej sytuacji początkowej, w innych działaniach poczyniony postęp miał jedynie charakter marginalny.
Wymiana urządzeń skutkowała zazwyczaj jakimś postępem, jako że stanowiła poprawę w stosunku do starego modelu.
Pomimo to, w stosunku do całości kosztów wymiany, poczyniony postęp nie był czasami znaczący.
Podobnie, stałe zatrudnianie pracowników do sprawdzania jakości produktu umożliwiło organizacjom producentów utrzymać jakość na poziomie, ale niekoniecznie prowadziło do wyraźnej poprawy jakości w stosunku do poprzednich lat.
58.
Aby ocenić częstość działań "o niskiej skuteczności", Trybunał przejrzał wszystkie 104 działania, które zostały skontrolowane na miejscu, aby wywnioskować, czy stanowiły one znaczący postęp w osiąganiu jednego lub większej liczby celów UE przez organizacje producentów w stosunku do ich sytuacji początkowej (ramka 16).
W oparciu o to kryterium ponad połowę (55 %) działań z losowej próby uznano za działania "o niskiej skuteczności".
59.
Te ustalenia wskazują na stopień, w którym państwa członkowskie zatwierdziły działania w ramach programów operacyjnych na podstawie ich charakteru (czy działanie się kwalifikuje?), nie biorąc także pod uwagę ich skuteczności (czy działanie przyczyni się do postępów organizacji producentów w osiąganiu celu?).
Ramka 16
Przykłady działań, w których częsty był znaczny postęp w stosunku do sytuacji początkowej:
- poprawa wyposażenia produkcyjnego (systemy nawadniania, efektywne energetycznie szklarnie),
- wprowadzenie systemów certyfikacji jakości.
Przykłady działań, w których często nie odnotowano znacznego postępu:
- wymiana na nowe maszyn takich jak wózki paletowe, wózki widłowe, ciężarówki i ciągniki,
- wymiana na nowe lub zakup palet, skrzyń, pojemników itp.,
- wynagrodzenie pracowników (działy handlowe, kontrola jakości).
Wnioski dotyczące skuteczności programów operacyjnych
60.
Państwa członkowskie formalnie stosowały większość aspektów modelu programowania, które były szczegółowo wymagane w rozporządzeniu.
Jednakże państwa te przy podejmowaniu decyzji o zatwierdzeniu programów operacyjnych nie brały pod uwagę prawdopodobnej skuteczności działań.
To zwiększyło ryzyko, że pomoc UE wykorzystywana jest na wsparcie działań o niskiej skuteczności.
61.
Państwa członkowskie stosowały natomiast "podejście subwencyjne" posługując się wykazami kwalifikowalności, uzależniając zatwierdzanie programów od charakteru proponowanych wydatków bez uwzględnienia sytuacji i celów organizacji producentów.
62.
To jednakże nie doprowadziło do jednolitego stosowania i prostoty, którą takie podejście mogło zapewnić.
Wykazy kwalifikowalności nie wyznaczały wystarczająco jasnych kryteriów, które skierowałyby wydatki ku działaniom wspieranym przez UE, skutkując niepewnością i zwiększonymi kosztami kontroli.
Współistnienie modelu programowania wymagało od organizacji producentów przygotowania programów operacyjnych i ewaluacji zgodnie z rozporządzeniem, co — pomimo znacznych nakładów finansowych — nie przyniosło realnych korzyści.
63.
Ogólnie programy operacyjne przyczyniły się do postępów poczynionych w osiąganiu celów ujętych w rozporządzeniu Rady.
Jednakże prawie połowa sfinansowanych działań odzwierciedlała postęp organizacji producentów w osiąganiu przynajmniej jednego z 11 celów w stosunku do sytuacji początkowej tych organizacji, świadczący o ich skuteczności.
Pomoc została także przyznana na działania w ramach programów operacyjnych o niskiej skuteczności, które przyniosły niewielkie zmiany.
W tych przypadkach lepsze ukierunkowanie pomocy przyczyniłoby się do jej większej skuteczności.
CZĘŚĆ II: POSTĘPY ORGANIZACJI PRODUCENTÓW
64.
Wiele innych czynników ma wpływ na postępy organizacji producentów, poza skutecznością programów operacyjnych opisaną w części I sprawozdania.
Wśród tych czynników są przede wszystkim działania podejmowane przez organizacje producentów i ich członków, które nie są finansowane z programów operacyjnych.
Wiele organizacji producentów przeprowadza ważne inwestycje np. w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich.
Ponadto, pozostałe systemy pomocy UE także wspierają organizacje producentów, a mianowicie systemy wycofywania nadprodukcji oraz wspierania przetwórstwa owoców i pomidorów.
Wśród czynników mających wpływ na osiąganie celów przez organizacje producentów są strategia obrana przez organizację producentów, konkurencja, z którą się boryka, zmieniające się wymagania i preferencje klientów, inne polityki UE, takie jak dotyczące jakości i środowiska, a nawet — krótkoterminowo — warunki pogodowe.
Czy organizacje producentów poczyniły postępy w osiąganiu celów określonych w systemie pomocy?
65.
W części I wykazano, że ogólnie programy operacyjne przyczyniły się do postępów poczynionych w osiąganiu celów ujętych w rozporządzeniu Rady.
Ta część sprawozdania poświęcona jest zbadaniu, czy postęp ten jest widoczny w wynikach organizacji producentów.
W sprawozdaniu najpierw zamieszczona jest ocena skontrolowanych organizacji producentów (ramka 17), a następnie przedstawiona ocena zagregowanych danych Komisji na poziomie UE.
Ramka 17
Charakterystyka badanej próby: w losowej próbie organizacje producentów stanowiły 2 % łącznej liczby i 5 % obrotów unijnych organizacji producentów w 2004 r.
Badana próba organizacji producentów
66.
Poproszono 30 skontrolowanych organizacji producentów o wskazanie postępu poczynionego w osiąganiu wszystkich 11 celów, niezależnie od tego, czy w swoich programach operacyjnych mieli działania powiązane z tymi celami.
Łącznie dało to 330 skontrolowanych spraw.
W 54 % przypadków organizacje producentów były w stanie przedstawić dowody świadczące o poczynionym postępie.
W kolejnych 12 % przypadków wyciągnięto wniosek, zgodnie z którym organizacje producentów prawdopodobnie zrobiły postęp.
W większości z 16 % przypadków nie udało się wyciągnąć wniosków prawdopodobnie z powodu braku informacji, w szczególności dotyczących kosztów produkcji i stabilności cen (patrz: wykres 9).
Wykres 9
Wybrane organizacje producentów: postęp w osiąganiu celów UE
+++++ TIFF +++++
Zwiększenie produkcji ekologicznejObniżenie kosztów produkcjiWspieranie produktów ukierunkowanych na konsumentówStabilizacja cen producentówPodwyższanie handlowej wartości produktówKoncentracja podażyPlanowanie i dostosowanie podaży do popytuZmniejszenie wycofywaniaStosowanie produkcji zintegrowanej itd.Poprawa jakości produktuPoprawa praktyk przyjaznych dla środowiska0 %20 %40 %60 %80 %100 %Wyraźny postępPrzypuszczalny postępBrak wnioskówBrak postępu
67.
Wiele organizacji producentów nie dążyło do osiągnięcia celu "produkcji ekologicznej" i "wspierania produktów ukierunkowanych na konsumentów", co stanowi większość z 18 % przypadków, w których nie zanotowano postępu.
Stosunkowo niewielkie postępy zaobserwowano w osiąganiu celów "obniżania kosztów produkcji" i "stabilizacji cen".
Organizacje producentów wyjaśniały, że dążyły bardziej do wzrostu cen niż do ich stabilizacji, chociaż większość z nich uważała się za cenobiorców; organizacje te niewiele mogły zrobić, aby wpłynąć na ceny, które uzyskiwały.
Ważniejsza od zwykłego obniżania kosztów była maksymalizacja zysku, co często wymagało zwiększenia wydatków, aby uzyskać lepszą jakość i wartość dodaną.
Organizacje producentów także zauważyły, że poprawa praktyk przyjaznych dla środowiska zwykle podrażała koszty, niekoniecznie prowadząc do wyższych cen produktu.
68.
Chociaż wyniki kontroli próby wskazują, że większość organizacji producentów poczyniła przynajmniej jakiś postęp w osiąganiu większości z 11 celów, samo w sobie nie wystarcza to do potwierdzenia, że system wsparcia programów operacyjnych był skuteczny, z powodu wpływu pozostałych czynników opisanych w pkt 64.
Dane Komisji dotyczące organizacji producentów
69.
Jak wspomniano w części I, Komisja nie przeanalizowała ocen zawartych przez organizacje producentów w sprawozdaniach końcowych na potrzeby monitorowania osiągania celów programów operacyjnych.
Ponadto Komisja nie do końca spełniła zobowiązanie nałożone przez rozporządzenie finansowe UE dotyczące oceny polityki.
Prace analityczne mają rozpocząć się w 2008 r., a wyniki są spodziewane na 2009 r.
70.
Niemniej jednak Komisja dysponuje pewnymi informacjami o organizacjach producentów.
Uzyskuje ona dane dotyczące ilości produktów wycofywanych z rynku, z tytułu których wnioskowana jest rekompensata.
Od 2000 r. Komisja wymaga także informacji dotyczących programów operacyjnych i zwiększyła zakres zbieranych danych dotyczących organizacji producentów w corocznym sprawozdaniu statystycznym otrzymywanym od państw członkowskich.
71.
Dane dotyczące programów operacyjnych sprowadzają się do podziału pomocy wypłacanej według kategorii wydatków.
Wskazuje to, na jaki program operacyjny wydawane są pieniądze, ale nie na to, co udaje się dzięki tej pomocy osiągnąć.
72.
Komisja wymaga obszerniejszych danych o organizacjach producentów, w szczególności w odniesieniu do liczby należących do nich członków, ich produkcji i sprzedaży.
Sprawdzenie przez Trybunał wiarygodności danych Komisji było utrudnione ze względy na brak odpowiedniego systemu rejestracji danych w Komisji.
Komisja zwróciła się do państw członkowskich w 2004 i 2005 r. z wieloma pytaniami dotyczącymi niespójności w danych, ale nie podjęła dalszych kroków.
Brakuje ważnych danych, w szczególności od trzech państw członkowskich będących największymi producentami owoców i warzyw: Włoch, Hiszpanii i Francji.
Analizę danych utrudniają braki i wiele niespójności, co powoduje, że niska wiarygodność tych danych umożliwia wyłącznie wykorzystanie ich do zarysowania ogólnych tendencji.
73.
Główna informacja, którą można uzyskać z tych danych, to udział produkcji organizacji producentów w całkowitej produkcji UE.
Wskaźnik ten wskazuje, jaka część produkcji jest skoncentrowana w organizacjach producentów, co jest ogólnym celem polityki sektora owoców i warzyw.
Jest on także dowodem powodzenia prowadzonej polityki wskazując, jaka część producentów owoców i warzyw uczestniczy w unijnym systemie pomocy.
W dokumentach budżetowych dotyczących roku 2005 Komisja przyjęła, iż wskaźnik ten będzie się corocznie zwiększał i osiągnie 60 % do 2013 r.
74.
W konsekwencji, chociaż Komisja ma dane dotyczące wycofywania produktów i koncentracji podaży, nie dysponuje ona wskaźnikami, które mogłyby wykazać postęp poczyniony przez organizacje producentów w osiąganiu innych celów polityki, takich jak obniżanie kosztów, stabilizacja cen, poprawa jakości i przestrzeganie wymogów ochrony środowiska.
Analiza danych dotyczących wycofywania nadwyżek
75.
W ramach reformy polityki sektora owoców i warzyw w 1996 r. ograniczono ilości nadwyżek produkcyjnych, które można było zagospodarować w ramach systemu rekompensat z tytułu wycofania oraz zmniejszono kwoty tych rekompensat wypłacanych producentom.
Dane Komisji wskazują, że powyższe kroki poskutkowały wyraźnym zmniejszeniem wycofywanych ilości w ramach unijnego systemu pomocy (patrz: wykres 10).
Zgadza się to z wynikami otrzymanymi przez Trybunał na podstawie badanej próby, że 90 % organizacji producentów zmniejszyło wycofania lub utrzymało je na poziomie zerowym.
Wykres 10
Wycofane owoce i warzywa, za które pobrano rekompensaty 1994–2004 (UE-15)
+++++ TIFF +++++
Wycofania w tysiącach ton250020001500100050001994/19951995/19961996/19971997/19981998/19991999/20002000/20012001/20022002/20032003/2004Rok gospodarczyŹródło danych: Komisja.
76.
Jednym z celów systemu wsparcia programów operacyjnych było wspieranie działań podejmowanych przez organizacje producentów w celu zmniejszenia wycofywania.
Jednakże zmniejszenie wycofywania niekoniecznie jest dowodem na to, że wskutek wsparcia programów operacyjnych organizacje producentów zaczęły planować i dostosowywać produkcję do popytu — organizacje producentów wyjaśniły, że wraz ze stopniowym zmniejszaniem się stawki rekompensat z tytułu wycofania od 1996 r. oraz wzmożonymi kontrolami, ubieganie się o rekompensaty z tytułu wycofania stało się nieopłacalne.
Analiza danych dotyczących koncentracji podaży
77.
Wprowadzona w 1996 r. polityka powinna doprowadzić do sytuacji, w której udzielana pomoc ułatwia organizacji producentów dostosowanie się i osiągnięcie sukcesu oraz zachęca innych producentów do zrzeszania się.
Oba te czynniki powinny przyczynić się do zwiększenia obrotów organizacji producentów, "koncentrując podaż" w ich rękach.
78.
Dane Komisji wskazują jednakże, że wskaźnik koncentracji podaży zmalał — udział organizacji producentów w całkowitej produkcji spadł z 40 % w 1999 r. do 31 % w 2003 r. (wykres 11).
(Dane za rok 2004 są tymczasowe, jako że dwa spośród największych państw członkowskich, tj. Francja i Włochy, nie przekazały jeszcze kompletnych danych).
Chociaż wartość produkcji wprowadzonej do obrotu całego sektora owoców i warzyw wzrosła o 45 % od 1999 do 2003 r., udział organizacji producentów wzrósł jedynie o 12 %.
Wykres 11
Udział organizacji producentów w całkowitej wartości produktów wprowadzanych do obrotu (UE-15)
+++++ TIFF +++++
Wartość produktów wprowadzanych do obrotu (w mln euro)50000400003000020000100000% organizacji producentów łąc50 %40 %30 %20 %10 %0 %199920002001200220032004 (*)Produkcja organizacji producentówProdukcja całkowita% organizacji producentów łącznieŹródło danych: Komisja(*) 2003 r. dla Belgii, Francji i Włoch (brak danych za rok 2004).
79.
Zgodnie z pkt 72 nie można nadmiernie polegać na tych danych i wykorzystywać je do czego innego poza zarysowaniem ogólnych tendencji.
Na przykład procent za 2003 r. został nieprawidłowo podany przez Komisję z powodu błędu wynikającego z braku danych dla Grecji.
Chociaż Trybunał z łatwością odnalazł i poprawił ten błąd, Komisja nie była w stanie wykazać wystarczającej wiarygodności pozostałych danych.
80.
Dane także wskazują na stale utrzymujące się zróżnicowanie geograficzne uczestnictwa w systemie pomocy (wykres 12).
Portugalia i Grecja — państwa członkowskie, w których produkcja owoców i warzyw stanowi największą część produkcji rolnej — odznaczają się najniższym uczestnictwem, które nie wzrosło w widoczny sposób.
Z powodu niskiego stopnia zrzeszenia się w organizacjach producentów jedynie 6 % portugalskiego sektora owoców i warzyw korzysta ze wsparcia programów operacyjnych, a w Grecji –13 % w porównaniu z 80 % w Niderlandach.
Koncepcja systemu pomocy, który wynagradza za sukces wypłacając pomoc jako procent obrotów organizacji producentów, powinna zachęcić drobnych producentów o niskiej wartości produkcji, odczuwających największą potrzebę dostosowania się do coraz lepszej jakości na rynku i wzrastających wymagań ochrony środowiska oraz skoncentrowanej podaży, do członkostwa w organizacjach producentów.
Dane wskazują, że w niektórych państwach członkowskich tak się nie stało.
Przeciwnie, system spowodował przekierowanie pomocy do wielkich organizacji producentów o wysokiej wartości produkcji.
Wykres 12
Udział organizacji producentów w całkowitej wartości produktów wprowadzonych do obrotu w latach 2000–2004
+++++ TIFF +++++
80 %60 %40 %20 %0 %20002001200220032004NiderlandyFrancjaHiszpaniaWłochyGrecjaPortugalśrednia UE-15Źródło danych: Komisja.
81.
Komisja nie ma informacji dotyczących różnic w wynikach organizacji producentów i innych producentów i z tego powodu nie może wyjaśnić, dlaczego sektor skupiający producentów niezrzeszonych w organizacjach producentów wydaje się odnotowywać szybszy wzrost niż organizacje producentów.
82.
Aby móc wyjaśnić brak postępów w koncentracji podaży, należy odpowiedzieć na pytanie, dlaczego producenci nie przyłączają się do organizacji producentów.
Komisja nie starała się w żaden systematyczny sposób dociec przyczyn tego zjawiska.
83.
W odpowiedzi na sprawozdanie roczne Trybunału za rok 2000 Komisja stwierdziła, że "jeżeli większość producentów (…) woli nie przyłączać się do skutecznej organizacji producentów, musi także ponieść konsekwencje takiej decyzji.
Porównanie dochodów producentów zrzeszonych w organizacjach producentów i niezrzeszonych wskaże, które wybór był lepszy".
Pomimo to Komisja nie monitorowała dochodów członków organizacji producentów, aby móc dokonać takiego porównania.
Rozwój obszarów wiejskich
84.
Szczególnym ryzykiem zidentyfikowanym na wczesnym etapie przez Komisję jest fakt, iż dostępność środków na rzecz rozwoju obszarów wiejskich mogła odwieść producentów od przyłączania się do organizacji producentów, poprzez udostępnienie im pomocy podobnej do tej oferowanej w ramach programów operacyjnych bez uwarunkowania jej przynależnością do organizacji producentów (patrz: ramka 18).
Chociaż w rozporządzeniu dotyczącym rozwoju obszarów wiejskich starano się rozwiązać ten problem (poprzez zapis, że producenci owoców i warzyw nie kwalifikują się do pomocy z tytułu rozwoju obszarów wiejskich, o ile podobna pomoc jest dostępna w ramach programów operacyjnych), zezwalano na odstępstwa.
Ramka 18
Kluczowe cechy dwóch systemów pomocy _BAR_ Rozwój obszarów wiejskich _BAR_ Programy operacyjne _BAR_
Czy pomoc dostępna jest tylko dla organizacji producentów? _BAR_ Nie _BAR_ Tak _BAR_
Czy jest to program wieloletni? _BAR_ Tak _BAR_ Tak _BAR_
Czy cele obejmują planowanie i dostosowanie produkcji do popytu, obniżanie kosztów, poprawę jakości oraz względy środowiskowe? _BAR_ Tak _BAR_ Tak _BAR_
Działania są proponowane, wdrażane i współfinansowane przez beneficjenta? _BAR_ Tak _BAR_ Tak _BAR_
Czy działania są zatwierdzane i kontrolowane przez państwa członkowskie? _BAR_ Tak _BAR_ Tak _BAR_
Czy przeprowadzana jest ewaluacja na zakończenie programu? _BAR_ Tak _BAR_ Tak _BAR_
85.
W konsekwencji tych odstępstw środki na rzecz rozwoju obszarów wiejskich są dostępne dla podobnego zakresu działań, od projektów nawadniania do urządzeń pakujących, jednakowo dla organizacji producentów jak i producentów niezrzeszonych.
Znaczna część projektów dotyczących rozwoju obszarów wiejskich objętych działaniami "inwestycje w przedsiębiorstwa rolne" oraz "poprawa przetwórstwa artykułów rolnych" dotyczy owoców i warzyw.
86.
Pomimo potencjalnego poważnego ryzyka, że programy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich osłabią organizacje producentów, które są podwaliną unijnej polityki dotyczącej producentów owoców i warzyw, Komisja nie sprawdziła procedur państw członkowskich służących do zapewnienia spójności, nie zgromadziła informacji ani nie przeprowadziła oceny stopnia, w jakim zjawisko to mogło mieć miejsce.
WNIOSKI
Skuteczność programów operacyjnych
Czy system pomocy został wdrożony w sposób mogący zapewnić skuteczność programów operacyjnych?
87.
Państwa członkowskie skupiły się na kwalifikowalności działań podejmowanych w ramach programów operacyjnych pod względem rodzaju wydatków, nie analizując, czy przyczyniają się one do osiągania celów programu operacyjnego przez organizacje producentów.
W efekcie procedury państw członkowskich nie gwarantują, że wszystkie działania podejmowane w ramach programów operacyjnych będą potencjalnie skuteczne.
Przy zatwierdzaniu programów operacyjnych państwa członkowskie nie stosowały zasady skuteczności wynikającej z zasad należytego zarządzania finansami.
Kontrole Komisji koncentrowały się na zgodności z kryteriami kwalifikowalności wydatków, zaś nie na tym, czy procedury zatwierdzania i monitorowania programów operacyjnych państw członkowskich funkcjonują w sposób mogący zapewnić skuteczność tych programów.
88.
Wdrożenie systemu pomocy było kosztowne zarówno dla administracji państw członkowskich, jak i organizacji producentów.
Elementy programowe określone w przepisach stosowano teoretycznie, przy wysokich kosztach i bez realnych korzyści.
Kryteria kwalifikowalności wydatków nie były jasne, co wywoływało niepewność i spowodowało zwiększoną potrzebę przeprowadzenia kontroli, aby zapewnić ich przestrzeganie.
Czy działania sfinansowane w ramach programów operacyjnych były skuteczne?
89.
Niemal połowa sfinansowanych w ramach programów operacyjnych działań przyczyniła się do znacznego postępu organizacji producentów w osiąganiu przynajmniej jednego z 11 celów w stosunku do swojej sytuacji początkowej, świadczącego o ich skuteczności.
90.
Państwa członkowskie przyznały także pomoc na działania o niskiej skuteczności podejmowane w ramach programów operacyjnych, a które przyniosły niewielkie zmiany.
W tych przypadkach lepsze ukierunkowanie pomocy przyczyniłoby się do jej większej skuteczności.
Postępy organizacji producentów
Czy organizacje producentów poczyniły postępy w osiąganiu celów określonych w systemie pomocy?
91.
Organizacje producentów dostosowały się do zmieniającego się popytu i poczyniły postępy w osiąganiu celów określonych w rozporządzeniu Rady.
Programy operacyjne przyczyniły się do tego, ale nie jako jedyne.
Organizacje producentów i inni producenci owoców i warzyw mogą korzystać ze środków na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, których celem jest wspieranie podobnej działalności o celach zbliżonych do celów programów operacyjnych.
Rynek zmusza wszystkich producentów do spełniania ostrzejszych norm ekologicznych, poprawy jakości produktu oraz kontroli kosztów.
W rzeczywistości niektóre z tych efektów być może zostałyby osiągnięte nawet bez wsparcia programów operacyjnych.
92.
Pomimo dostępności unijnej pomocy finansowej dla członków organizacji producentów, większość producentów owoców i warzyw w państwach członkowskich o największej produkcji rolnej tego sektora nie ubiegała się o nią.
Prowadzona polityka nie doprowadziła do tej pory do koncentracji podaży w większości państw członkowskich. Kiedy w 2000 r.
Trybunał sporządzał sprawozdanie w sprawie sektora owoców i warzyw, ok. 40 % produkcji owoców i warzyw w UE było wprowadzane do obrotu przez organizacje producentów.
Zgodnie z najnowszymi danymi Komisji udział ten spadł do około jednej trzeciej.
O ile obecna tendencja się utrzyma, cel Komisji, zgodnie z którym organizacje producentów mają do 2013 r. osiągnąć 60 % udział w rynku, nie zostanie osiągnięty.
93.
Komisja nie przeanalizowała przyczyn niskiego uczestnictwa w organizacjach producentów ani tego, czy procedury państw członkowskich były w stanie zagwarantować, że środki przeznaczane na rozwój obszarów wiejskich nie zniechęciły producentów od członkostwa tych organizacjach.
ZALECENIA
94.
Powyżej przedstawione wnioski wskazują, że ogólny cel polityki dotyczący koncentracji podaży w organizacjach producentów nie został osiągnięty w większości państw członkowskich oraz że Komisja nie posiada informacji o przyczynach tej sytuacji, co byłoby niezbędne przy rewizji tej polityki.
W trakcie tej rewizji, która powinna uwzględniać rezultaty oceny organizacji producentów zaplanowanej na 2009 r., Komisja powinna wystąpić z propozycją uproszczenia systemu wsparcia programów operacyjnych i zwiększenia jego skuteczności.
Uprościć wsparcie programów operacyjnych i zwiększyć jego skuteczność
95.
Komisja powinna przeanalizować zalety następujących możliwości poprawy systemu wsparcia programów operacyjnych:
i) uprościć system i obniżyć jego koszty wyjaśniając kryteria kwalifikowalności wydatków i rezygnując z wymogów programowania;
ii) uprościć i poprawić skuteczność pomocy przez weryfikację celów wyznaczonych dla programów operacyjnych oraz wykazów kwalifikowalności, aby zachęcić państwa członkowskie do zatwierdzania programów operacyjnych w oparciu o kryteria skuteczności;
iii) poprawić spójność, uprościć administrację i obniżyć koszty przez ujednolicenie procedur systemu i zasad kwalifikowalności wydatków z procedurami i zasadami rządzącymi działaniami inwestycyjnymi na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
96.
Komisja powinna poprawić zbieranie danych dotyczących programów operacyjnych i organizacji producentów, skupiając się na kilku kluczowych wskaźnikach, które umożliwią jej monitorowanie skuteczności systemu pomocy i dostarczą informacje przydatne do oceny okresowej.
Lepiej ukierunkować politykę w celu osiągnięcia ogólnych celów koncentracji i dostosowania
97.
Komisja powinna wykorzystać ocenę planowaną na 2009 r. do lepszego zrozumienia przyczyn braku postępu w koncentracji podaży w organizacjach producentów.
Powinna ocenić, czy organizacje producentów przyczyniły się do poprawy sytuacji swoich członków w stosunku do innych producentów oraz w jaki sposób polityka ta współistnieje z polityką rozwoju obszarów wiejskich.
98.
Jeżeli w wyniku przeprowadzonej analizy okaże się, że organizacje producentów w skuteczny sposób wzmacniają pozycję producentów, należy wówczas lepiej ukierunkować politykę na osiągnięcie tego celu.
Komisja powinna wystąpić z propozycją zmian, aby zachęcić do członkostwa w organizacjach producentów, w szczególności w państwach członkowskich będących największymi producentami owoców i warzyw.
Komisja powinna także rozważyć, czy cel polityki, którym jest dostosowanie produkcji do zmieniających się potrzeb rynku nie mógłby zostać lepiej osiągnięty, gdyby pomoc była ukierunkowana na tych, którzy najbardziej potrzebują się dostosować, poprzez wprowadzenie nowych kryteriów, poza wartością obrotów, decydujących o przyznawaniu środków organizacjom producentów.
Przeanalizować politykę wspierania organizacji producentów
99.
Komisja powinna także wykorzystać zaplanowaną ocenę do ustalenia, czy korzyści z koncentracji podaży osiągnięte dzięki prowadzonej polityce są w stanie zrównoważyć sytuację spowodowaną ograniczeniem pomocy do jednej struktury w sektorze owoców i warzyw — organizacji producentów.
100.
Decyzja o wyłączeniu producentów nienależących do organizacji producentów z korzyści wynikających z korzystania z pomocy UE zapadła w 1996 r.
Jeśli Komisja nie jest w stanie wykazać, że pomoc udzielana organizacjom producentów przynosi realne korzyści, wzmacniając ich pozycję na rynku, należy poddać w wątpliwość zasadność wyłączenia innych producentów z pomocy UE i Komisja powinna zweryfikować swój mechanizm wspierania unijnych producentów owoców i warzyw.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 28 czerwca 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Producenci, którzy "wycofują" nadwyżkę owoców i warzyw z rynku, aby utrzymywać ceny (zwykle niszcząc produkty), otrzymują rekompensatę z budżetu UE.
[2] Trybunał Obrachunkowy — Sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2000 (Dz.U. C 359 z 15.12.2001).
[3] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r.
(Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1).
[4] Rozporządzenie Rady (WE) nr 2200/96 z dnia 28 października 1996 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw (Dz.U. L 297 z 21.11.1996, str. 1) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1432/2003 z dnia 11 sierpnia 2003 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96 w odniesieniu do warunków uznawania organizacji producentów i wstępnego uznawania grup producentów (Dz.U. L 203 z 12.8.2003, str. 18).
[5] Dopuszczalne są pewne wyjątki w programach operacyjnych organizacji producentów.
Patrz: pkt 42.
[6] W Luksemburgu nie ma organizacji producentów.
[7] Rozporządzenie (WE) nr 2200/96.
[8] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 411/1997 z dnia 3 marca 1997 r. (Dz.U. L 62 z 4.3.1997, str. 9), zastąpione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1433/2003 z dnia 11 sierpnia 2003 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96 w odniesieniu do funduszy operacyjnych, programów operacyjnych i pomocy finansowej (Dz.U. L 203 z 12.8.2003, str. 25).
[9] Trybunał poinformował państwa członkowskie o dotyczącychich ustaleniach.
[10] Państwa członkowskie zauważyły, że zgodnie z terminami przyjętymi w rozporządzeniu wykonawczym sprawozdania końcowe napływały po zatwierdzeniu kolejnego programu operacyjnego dla danej organizacji producentów.
Chociaż od 1997 r. dokonano kilkukrotnej rewizji rozporządzenia, ta niespójność nie została wyeliminowana.
Można by wymagać, aby sprawozdania oceniające były przekazywane wcześniej w ostatnim roku trwania programu, np. jednocześnie z wnioskiem dotyczącym następnego programu.
[11] Dotyczy szczególnie krajowej agencji płatniczej.
[12] Coroczne kontrole obejmujące przynajmniej 20 % organizacji producentów i 30 % wydatków.
[13] W procesie sprawdzania zgodności rozliczeń Komisja uznała te wydatki za niekwalifikowalne na podstawie tego, że program nie miał kilku celów, jak wymaga tego rozporządzenie.
W 2002 r. władze hiszpańskie ograniczyły wydatki na opakowania nadające się do ponownego przetworzenia do maksimum 35 % każdego programu operacyjnego, aby zapewnić równe traktowanie wszystkich hiszpańskich organizacji producentów.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 9/2006
dotyczące kosztów tłumaczeń pisemnych ponoszonych przez Komisję, Parlament i Radę, wraz z odpowiedziami instytucji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 284/01)
SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW
I–IX STRESZCZENIE
1–11 WSTĘP
2–3 Uregulowania prawne
4–8 Organizacja służb tłumaczeniowych w instytucjach UE
9–11 Zakres kontroli i podejście kontrolne
12–95 UWAGI
12–36 Stosowane procedury pozwalające na zaspokojenie zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe i uniknięcie wykonywania zbędnych tłumaczeń
13–18 Wewnętrzne wytyczne regulujące zlecanie tłumaczeń
19–23 Zdolność sprostania potrzebom tłumaczeniowym
24–26 Zmiany w liczbie tłumaczonych stron
27–36 Praktyczne działania podjęte przez instytucje w celu ograniczenia ilości tłumaczeń
37–46 Kontrola jakości
37–43 Kontrola odpowiedniej jakości tłumaczeń
44–46 Terminowość i inne aspekty wpływające na satysfakcję klienta
47–95 Koszt i wydajność tłumaczeń
47–52 Koszt tłumaczeń
53–95 Wydajność procesu tłumaczenia
96–109 WNIOSKI I ZALECENIA
96–98 Procedury pozwalające na zaspokojenie zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe i uniknięcie wykonywania zbędnych tłumaczeń
99–101 Procedury stosowane do zapewnienia terminowości tłumaczeń i zagwarantowania, że ich jakość jest odpowiednia do ich przeznaczenia
102–109 Koszt i wydajność tłumaczeń
1–12 Załącznik I: Zasady obowiązujące w Komisji, Parlamencie i Radzie
1–6 Komisja
7–10 Parlament
11–12 Rada
1–9 Załącznik II: Metoda przyjęta przez Trybunał do oszacowania kosztów tłumaczeń
Odpowiedzi instytucji
WYKAZ SKRÓTÓW
CIEQ Międzyinstytucjonalny Komitet ds. Oceny Jakości Tłumaczeń Zewnętrznych
CRE Sprawozdanie in extenso z posiedzeń (szczegółowy zapis debat plenarnych Parlamentu)
DG Dyrekcja generalna
DG A III Dyrekcja A III (Tłumaczenia pisemne i opracowanie dokumentów) Sekretariatu Generalnego Rady
DGT Dyrekcja Generalna ds. Tłumaczeń Pisemnych Komisji Dz.U. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
ICTI Międzyinstytucjonalny Komitet ds. Tłumaczeń
Języki UE-15 Języki urzędowe 15 państw członkowskich UE przed rozszerzeniem
Języki UE-10 Języki urzędowe 10 państw, które przystąpiły do UE
PE Parlament Europejski
SGR Sekretariat Generalny Rady
STRESZCZENIE
I. Dwadzieścia jeden języków posiada status języków urzędowych i roboczych w instytucjach europejskich.
Każda z instytucji UE ma swoją służbę tłumaczeniową.
Do instytucji, które z racji charakteru swojej działalności muszą zapewnić najwięcej usług w zakresie tłumaczeń pisemnych, należą Komisja, Parlament i Rada.
Z powodu nierównomiernego rozłożenia zapotrzebowania w ciągu roku lub przejściowych niedoborów potencjału wewnętrznego w zakresie tłumaczeń na języki UE-10, instytucje europejskie, oprócz tłumaczy etatowych, korzystają również z usług tłumaczy zewnętrznych.
II.
Kontrola miała na celu ocenić skuteczność i wydajność zarządzania zasobami tłumaczeniowymi i wydatkami na tłumaczenia przez Komisję, Parlament i Radę.
Trybunał skoncentrował się na udzieleniu odpowiedzi na trzy pytania:
- czy zapotrzebowanie na tłumaczenia jest zaspokajane i czy istnieją procedury pozwalające uniknąć wykonywania zbędnych tłumaczeń?
- czy tłumaczenia są wykonywane terminowo i czy ich jakość jest odpowiednia do ich przeznaczenia?
- czy instytucje utrzymywały kontrolę nad kosztami tłumaczeń?
III.
Kontrola wykazała, że instytucje w różny sposób radziły sobie ze wzrastającym zapotrzebowaniem na tłumaczenia.
Zarówno Komisja, jak i Rada podjęły odpowiednie działania, by zmniejszyć liczbę dokumentów tłumaczonych na wszystkie języki.
Wytyczne dotyczące tłumaczeń przyjęte przez każdą z instytucji nie regulują jednak znacznej części zleceń, a ponadto żadna z instytucji nie ma jasnej i spójnej procedury zlecania tłumaczeń.
IV.
Trzy skontrolowane służby tłumaczeniowe zasadniczo dostarczają terminowo i odpowiedniej jakości tłumaczenia na języki UE-15.
W 2004 r. występowały jednak poważne problemy w przypadku języków UE-10.
V. Żadna ze służb tłumaczeniowych nie dysponuje narzędziem pomiaru satysfakcji klienta ani procedurami składania zażaleń na jakość.
Jedynie Komisja posiada wytyczne kontroli jakości.
Wskaźniki jakości, takie jak liczba błędów w przeliczeniu na stronę, są stosowane w Parlamencie, ale już nie w Radzie ani w Komisji.
VI.
Z wyjątkiem Komisji (za rok 2002), żadna z instytucji nie obliczyła całkowitego kosztu tłumaczeń ani średniego kosztu strony tłumaczenia.
Obliczenia dokonane przez Trybunał pokazują, że w 2003 r. całkowity koszt tłumaczeń pisemnych wyniósł około 100 mln euro w przypadku zarówno Parlamentu, jak i Rady i 215 mln euro w przypadku Komisji.
Po zwiększeniu się liczby języków w maju 2004 r. w wyniku rozszerzenia UE koszt tłumaczeń wzrósł w 2005 r. do około 128 mln euro w Parlamencie, 126 mln euro w Radzie i 257 mln euro w Komisji.
Średni koszt strony tłumaczenia w 2003 r. wynosił 150 euro w Parlamencie i Komisji, i 254 euro w Radzie.
W 2005 r. średni koszt strony tłumaczenia wzrósł do 194 euro w Komisji i 276 euro w Radzie, za to w Parlamencie obniżył się do 119 euro.
Tłumaczenie wewnętrzne jest droższe od zlecanego na zewnątrz, ale trudno dokonać porównania, ponieważ na zewnątrz zlecane są teksty innego rodzaju, a jakość tłumaczenia wewnętrznego uznaje się za wyższą.
VII.
Ograniczenie przez Komisję i Radę zapotrzebowania na tłumaczenia na języki UE-15 doprowadziło jednocześnie do niepełnego wykorzystania potencjału tłumaczeniowego i produktywności kształtującej się poniżej średniej.
Trybunał odnotował jednak znaczne różnice między poszczególnymi sekcjami językowymi w różnych instytucjach w zakresie produktywności i udziału procentowego tłumaczeń zlecanych na zewnątrz.
VIII.
Od 1995 r. służby tłumaczeniowe UE coraz ściślej współpracują w niektórych obszarach, takich jak rekrutacja, tworzenie bazy terminologicznej, zakupy narzędzi informatycznych itp.
Trybunał uważa, że można dokonać oszczędności dzięki dalszemu wzmacnianiu współpracy międzyinstytucjonalnej, w szczególności poprzez udostępnianie wolnego potencjału tłumaczeniowego jednej instytucji innym instytucjom, co pozwoli ograniczyć zlecanie tłumaczeń na zewnątrz.
Jednakże brak prognozowania i niedostateczne informowanie o wolnym potencjale tłumaczeniowym utrudniają instytucjom pełne wykorzystanie potencjału dostępnego aktualnie w innych instytucjach.
IX.
Chociaż skontrolowane służby tłumaczeniowe dysponują zaawansowanymi narzędziami informatycznymi, nie wykorzystują ich w spójny sposób.
I tak na przykład w Parlamencie wykorzystanie narzędzi informatycznych różni się znacząco w poszczególnych sekcjach tłumaczeń.
W 2004 r. w Radzie narzędzia informatyczne były wykorzystywane do tłumaczeń na języki UE-15 jedynie w stopniu marginalnym, a w przypadku Komisji w czasie przeprowadzania kontroli nie było dostępnych informacji na temat poziomu ich wykorzystania.
Wydajność i harmonizacja tłumaczeń mogłyby ulec poprawie dzięki zwiększeniu wykorzystania narzędzi komputerowych, poprawie planowania i przestrzegania terminów na zlecanie tłumaczeń oraz ściślejszemu nadzorowi nad decyzjami o zleceniu tłumaczeń na zewnątrz w celu uniknięcia korzystania z usług tłumaczy zewnętrznych, gdy dostępni są tłumacze etatowi.
Ponadto należy wprowadzić konsekwentny monitoring poprzez zastosowanie wskaźników efektywności i procedur mających na celu zapewnienie odpowiedniej informacji zarządczej.
WSTĘP
1.
Unia Europejska funkcjonuje w środowisku wielojęzycznym zapewniającym równy status języków państw członkowskich.
Instytucje wspólnotowe zatrudniają obywateli wszystkich państw członkowskich, o różnym stopniu znajomości języków.
Z powodów praktycznych liczba języków najczęściej używanych w instytucjach jest ograniczona [1], ale dokumenty są otrzymywane z państw członkowskich i wysyłane do nich w ich językach urzędowych.
Tłumaczenie otrzymywanych i wysyłanych dokumentów jest zatem istotne dla sprawnego funkcjonowania instytucji oraz komunikacji z państwami członkowskimi i ich obywatelami.
Uregulowania prawne
2.
Na mocy art. 290 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz rozporządzenia Rady nr 1/1958 [2], uaktualnianego po każdym rozszerzeniu, 21 języków otrzymało status urzędowych i roboczych języków instytucji [3].
Rozporządzenie to określa następnie systemy językowe mające zastosowanie do głównych kategorii dokumentów UE [4], ale również zezwala instytucjom na określenie w swoich regulaminach, które języki będą używane w poszczególnych sytuacjach.
Przepis ten umożliwia dostosowanie systemu językowego do szczególnych potrzeb każdej instytucji (patrz: załącznik I).
3.
Oprócz swojego regulaminu, każda z instytucji przyjmuje praktyczne wytyczne określające rodzaje dokumentów podlegające tłumaczeniu, liczbę wersji językowych, długość tekstów źródłowych oraz terminy (patrz też: załącznik I).
Organizacja służb tłumaczeniowych w instytucjach UE
4.
Każda z instytucji ma swoją służbę tłumaczeniową.
Parlament – Dyrekcję Generalną ds. Tłumaczeń Pisemnych i Publikacji, Komisja –– Dyrekcję Generalną ds. Tłumaczeń Pisemnych (zwaną dalej DGT), a Rada – Dyrekcję A III (Tłumaczenia i opracowanie dokumentów) (zwaną dalej DG A III).
Trybunał Sprawiedliwości i Trybunał Obrachunkowy oraz Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów również mają swoje służby tłumaczeniowe.
Potrzeby tłumaczeniowe agencji pokrywa Centrum Tłumaczeń w Luksemburgu [5].
5.
W 2005 r. Komisja zatrudniała około 1450 tłumaczy etatowych (i około 600 osób personelu pomocniczego), Parlament – około 550 tłumaczy (i około 380 osób personelu pomocniczego), a Rada –660 tłumaczy (i około 330 osób personelu pomocniczego).
Zapotrzebowanie na tłumaczenia nie jest równomierne w skali roku, dlatego niektóre instytucje ograniczają koszty lub dostarczają tłumaczenia w okresie największego zapotrzebowania korzystając z usług tłumaczy zewnętrznych, wybranych w drodze procedur przetargowych.
6.
Struktura organizacyjna służb tłumaczeniowych UE obejmuje sekcje tłumaczeń składające się z tłumaczy i obsługi sekretariatu (po jednej sekcji na każdy język w Parlamencie i Radzie, po jednym departamencie na język w Komisji [6]), dział planowania, dział tłumaczy zewnętrznych i różne inne działy pomocnicze (dział technologii informatycznych, zarządzania zasobami itd.).
7.
W 2005 r. instytucjami UE dostarczającymi największą ilość tłumaczeń były: Komisja (1324000 stron [7], Parlament (1080000 stron [8]) i Rada (457000 stron [9]).
Łącznie dostarczają one około 70 % całości usług tłumaczeniowych UE.
8.
Swoje potrzeby tłumaczeniowe instytucje zaspokajają w różny sposób:
a) korzystając z usług służby tłumaczeniowej, która albo tłumaczy teksty we własnym zakresie; albo
b) zleca tłumaczenia na zewnątrz;
c) zlecając tłumaczenia bezpośrednio tłumaczom zewnętrznym, nie zawsze za pośrednictwem służby tłumaczeniowej (tzw. outsourcing bezpośredni);
d) poprzez zlecanie tłumaczeń personelowi administracyjnemu danej dyrekcji generalnej (DG) – tzw. szara strefa tłumaczeń.
Zakres kontroli i podejście kontrolne
9.
Kontrola miała na celu ocenić skuteczność i wydajność zarządzania zasobami tłumaczeniowymi i wydatkami na tłumaczenia przez Komisję, Parlament i Radę.
10.
Dokonano tego, odpowiadając na trzy pytania:
- czy zapotrzebowanie na tłumaczenia jest zaspokajane i czy istnieją procedury pozwalające uniknąć wykonywania zbędnych tłumaczeń?
- czy tłumaczenia są wykonywane terminowo i czy ich jakość jest odpowiednia do ich przeznaczenia?
- czy instytucje utrzymywały kontrolę nad kosztami tłumaczeń?
11.
Kontrola zasadniczo objęła lata 2003 i 2004, uwzględniono jednak także zmiany spowodowane rozszerzeniem, które nastąpiły w 2005 r.
Kontrola polegała na zbadaniu istniejących zasad i procedur, sprawdzeniu wiarygodności statystyk produkcyjnych, kalkulacji kosztów i produktywności oraz przeprowadzeniu ankiety mierzącej poziom satysfakcji klienta wśród głównych odbiorców usług.
UWAGI
Stosowane procedury pozwalające na zaspokojenie zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe i uniknięcie wykonywania zbędnych tłumaczeń
12.
Aby zagwarantować efektywne wykorzystanie zasobów, powinno się wykonywać jedynie tłumaczenia niezbędne i priorytetowe dla sprawnego funkcjonowania instytucji.
Potrzebne są jasne wytyczne określające kryteria, jakie musi spełniać tekst, aby mógł zostać zlecony do tłumaczenia.
Trybunał zbadał, czy takie wytyczne istnieją, ich jakość oraz ich stosowanie.
Wewnętrzne wytyczne regulujące zlecanie tłumaczeń
13.
Żadna z instytucji nie stworzyła spójnych i jasnych procedur określających, kto może zlecić tłumaczenie, jakie rodzaje dokumentów powinny być tłumaczone (kiedy i na jakie języki), kryteria zatwierdzania tłumaczeń nieobowiązkowych i procedury monitorowania realizacji "polityki tłumaczeniowej".
14.
Wytyczne opracowane przez trzy kontrolowane instytucje wskazują jedynie rodzaje dokumentów, których tłumaczenie jest obowiązkowe (na wszystkie lub niektóre języki).
Z wyjątkiem dokumentów Rady nienależących do grupy "dokumentów najistotniejszych" [10], o nietłumaczeniu których na języki UE-10 zadecydowano w 2003 r., nie jest jasne, których dokumentów nie należy przyjmować do tłumaczenia.
15.
Kilka tysięcy osób w Komisji, 800 w Parlamencie i większość personelu administracyjnego Rady otrzymało dostęp do systemu zlecania tłumaczeń.
W połączeniu z niewystarczającymi wytycznymi zwiększa to ryzyko zlecania tekstów o niskim priorytecie lub zlecania zbędnych tłumaczeń.
16.
W niektórych DG Komisji zlecenia tłumaczeniowe zatwierdza szef działu koordynującego.
W innych DG Komisji oraz w niektórych DG Parlamentu i Rady zlecenia tłumaczeniowe są zatwierdzane na poziomie działu lub przesyłane bezpośrednio do działu planowania służby tłumaczeniowej bez uprzedniego zatwierdzenia lub kontroli.
W takich przypadkach dział planowania w służbie tłumaczeniowej jest jedynym filtrem umożliwiającym identyfikację i odrzucenie zleceń o niskim priorytecie dla danej instytucji [11].
Ma on jednak ograniczone podstawy do podjęcia takiej decyzji.
17.
"Kodeks postępowania w kwestii wielojęzyczności" Parlamentu (patrz: załącznik I) ustala jedynie "warunki jej stosowania, w szczególności zasady pierwszeństwa, jakie należy zachować w przypadku gdy posiadane zasoby językowe są niewystarczające dla zapewnienia wszystkich wymaganych świadczeń".
W kodeksie stwierdza się, że każdy użytkownik jest w stanie sam określić własne potrzeby językowe (art. 1 ust. 1 i 5).
Stąd też, o ile zlecenie nie stoi w sprzeczności z kodeksem postępowania, dział planowania nie kwestionuje konieczności tłumaczenia ani liczby żądanych wersji językowych, nawet jeżeli jest oczywiste, że terminy nie mogą zostać dotrzymane (a co za tym idzie, tłumaczenie prawdopodobnie nie będzie wykorzystane).
18.
Działy planowania w Komisji i Radzie mogą, po konsultacji ze zleceniodawcą tłumaczenia, odrzucić zlecenie pozostające w sprzeczności z zasadami wewnętrznymi lub które uznane jest za przedwczesne albo zbędne.
W 2003 i 2004 r. odrzucono między 5 a 10 % zleceń.
Jeżeli zleceniodawca nie złożył zażalenia, decyzje personelu operacyjnego w dziale planowania w Komisji i Radzie nie były sprawdzane przez przełożonych, nawet w drodze kontroli losowych.
Przyjęcie zlecenia często zależało bardziej od wolnego potencjału tłumaczeniowego niż od rzeczywistej konieczności tłumaczenia.
Zdolność sprostania potrzebom tłumaczeniowym
19.
Od czasu rozszerzenia zlecenia na tłumaczenia na języki UE-15 są zasadniczo realizowane przez instytucje.
Sytuacja przedstawiała się inaczej w przypadku języków UE-10 z powodu niewystarczającej liczby tłumaczy z nowych państw członkowskich.
Pierwsza edycja zorganizowanych przez EPSO międzyinstytucjonalnych konkursów na młodszych tłumaczy na języki UE-10 nie została zakończona przed rozszerzeniem i nie wyłoniła wystarczającej liczby laureatów.
20.
Chociaż Parlament był po rozszerzeniu lepiej przygotowany do tłumaczeń na języki UE-10, żadna z instytucji nie potrafiła osiągnąć zakładanych celów w zakresie rekrutacji tłumaczy etatowych i personelu pomocniczego do nowych sekcji językowych.
Do grudnia 2004 r. DGT Komisji zatrudniła jedynie między 25 a 38 tłumaczy i personelu pomocniczego w poszczególnych nowych sekcjach językowych, chociaż planowano 90.
Ponieważ nowe konkursy EPSO ogłoszono dopiero w maju 2005 r., braki kadrowe wśród tłumaczy etatowych UE-10 najprawdopodobniej utrzymają się do końcowych miesięcy 2006 r. (patrz też: pkt 74).
21.
W przeciwieństwie do służb tłumaczeniowych UE, niektóre prywatne firmy tłumaczeniowe, z których usług korzystały instytucje europejskie, były w stanie wykonywać tłumaczenia na nowe języki i z nowych języków UE-10, począwszy od 2004 r. Było to możliwe dzięki założeniu oddziałów w nowych państwach członkowskich.
Komisja zatrudnia niewielu tłumaczy na kontraktach terminowych w swoich przedstawicielstwach w nowych państwach członkowskich, zadecydowała jednak o ogólnym zaprzestaniu tej praktyki w 2006 r., mając na uwadze praktyczne kwestie związane z zarządzaniem.
22.
Z uwagi na ograniczenia w potencjale tłumaczeniowym do kwietnia 2005 r. na języki UE-10 tłumaczono w Radzie jedynie dokumenty legislacyjne należące do grupy dokumentów najistotniejszych [12].
W tym samym okresie w Parlamencie tłumaczono z nowych języków lub na nowe języki UE-10 jedynie dokumenty wewnętrzne stanowiące przedmiot ogólnego zainteresowania, porządki dzienne i protokoły obrad plenarnych oraz dokumenty poddawane pod głosowanie.
23.
W 2004 r. bardzo niewielu tłumaczy w sekcjach języków UE-15 posiadało wystarczającą znajomość roboczą jednego lub więcej języków UE-10.
W rezultacie tłumaczenie na tzw. języki robocze – angielski, francuski i niemiecki – było wykonywane głównie przez tłumaczy niebędących rodzimymi użytkownikami języka, co dodatkowo uszczuplało potencjał w zakresie tłumaczeń na języki UE-10.
Zmiany w liczbie tłumaczonych stron
24.
Rozszerzenie Unii Europejskiej przyniosło zwiększenie liczby języków urzędowych z 11 do 20.
Potencjalnie mogło to spowodować znaczący wzrost kosztów i złożoności procesu tłumaczenia.
Mając to na uwadze, instytucje UE podjęły działania, aby ograniczyć te zjawiska do minimum poprzez zaostrzenie kryteriów warunkujących wykonanie tłumaczenia.
Trybunał zbadał, w jakim stopniu działania te przyczyniły się do ograniczenia zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe.
25.
Z wykresu 1 widać, że w ostatnich latach instytucjom udało się ograniczyć wzrost ilości tłumaczeń [13].
Zaostrzenie przez Radę w 2003 r. i Komisję w 2004 r. kryteriów przyjmowania zleceń zahamowało tendencję wzrostową w ilości tłumaczeń z lat poprzednich.
Jednakże spadek ilości tłumaczeń we wszystkich instytucjach w 2004 r. wynikał również ze spowolnienia działalności legislacyjnej w związku z wyborami parlamentarnymi i powołaniem nowego składu Komisji oraz zaległości w tłumaczeniach na języki UE-10.
Wykres 1
ość tłumaczeń pisemnych w Komisji, Parlamencie i Radzie
+++++ TIFF +++++
Strony (tłumaczenie wewnętrzne + zewnętrzne)16000001400000120000010000008000006000004000002000000Rok19981999200020012002200320042005Komisja (20 języków)Komisja (11 języków)Parlament (20 języków)Parlament (11 języków)Rada (20 języków)Rada (11 języków)
26.
Tabela 1 wskazuje, że w Parlamencie i Radzie, które stosują politykę pełnej wielojęzyczności, ilość wykonywanych tłumaczeń jest prawie taka sama dla wszystkich języków.
Mniejsza ilość tłumaczeń w przypadku języków UE-10 wynika z ograniczeń w potencjale tłumaczeniowym.
Jedynie sekcje angielskie mają mniej zleceń niż pozostałe, gdyż w Radzie w języku angielskim przygotowuje się około trzy czwarte tekstów źródłowych, a w Parlamencie – blisko połowę.
Komisja, z drugiej strony, wprowadza jasne rozróżnienie między językami roboczymi (angielski, francuski i niemiecki) a pozostałymi, w przypadku których zapotrzebowanie jest znacznie niższe.
W przeciwieństwie do Parlamentu i Rady, sekcje angielskie w Komisji nie otrzymują mniej zleceń niż pozostałe, ponieważ na języki robocze musi być tłumaczone wiele dokumentów pochodzących spoza instytucji.
Tabela 1
Ilość tłumaczeń w podziale na poszczególne języki (w tys. stron)
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ KOMISJA _BAR_ PARLAMENT _BAR_ RADA _BAR_
2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_
Tłumaczenie _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
na język angielski _BAR_ 146 _BAR_ 131 _BAR_ 128 _BAR_ 51 _BAR_ 40 _BAR_ 53 _BAR_ 30 _BAR_ 17 _BAR_ 20 _BAR_
na język francuski _BAR_ 174 _BAR_ 151 _BAR_ 142 _BAR_ 63 _BAR_ 51 _BAR_ 70 _BAR_ 34 _BAR_ 33 _BAR_ 29 _BAR_
na język niemiecki _BAR_ 175 _BAR_ 146 _BAR_ 126 _BAR_ 65 _BAR_ 53 _BAR_ 73 _BAR_ 40 _BAR_ 32 _BAR_ 28 _BAR_
na inne języki UE-15 (średnia) _BAR_ 108 _BAR_ 75 _BAR_ 56 _BAR_ 60 _BAR_ 47 _BAR_ 66 _BAR_ 37 _BAR_ 30 _BAR_ 26 _BAR_
na języki UE-10 (średnia) _BAR_ 2 _BAR_ 23 _BAR_ 51 _BAR_ 1 _BAR_ 12 _BAR_ 39 _BAR_ < 1 _BAR_ 5 _BAR_ 19 _BAR_
Praktyczne działania podjęte przez instytucje w celu ograniczenia ilości tłumaczeń
Komisja
27.
Przygotowując się do rozszerzenia w maju 2004 r., Komisja podjęła szczególne działania, aby zapobiec wzrostowi ilości tłumaczeń proporcjonalnemu do zwiększenia się liczby języków urzędowych.
28.
W maju 2004 r. Komisja wydała komunikat ustanawiający plan działań mający na celu ograniczenie ilości i kosztów tłumaczeń poprzez ograniczenie liczby języków, na które tłumaczone są niektóre dokumenty oraz poprzez ustanowienie limitów długości tekstów.
Niektóre DG podjęły dodatkowe działania mające na celu zmniejszenie ilości tłumaczeń w dziedzinach nieobjętych komunikatem.
Część dokumentów nie ukazuje się już więc we wszystkich językach urzędowych.
W przypadku innych tekstów na wszystkie języki tłumaczy się jedynie ich streszczenia.
29.
Komisja przyjęła pragmatyczne podejście do tłumaczeń, dostosowujące zapotrzebowanie zgłaszane przez daną DG do wolnego potencjału.
Na przykład tłumaczenie dokumentacji przetargowej na języki inne niż robocze nie jest wykonywane [14], chyba że potencjalny oferent wystąpi z prośbą o tłumaczenie.
Systemy językowe komitetów komitologii [15] są różne i zależą od potrzeb językowych ich członków: niektóre używają jednego języka roboczego, inne zlecają tłumaczenie na ograniczoną liczbę ustalonych języków.
30.
Aby odwieść użytkowników od zlecania pełnych tłumaczeń do celów prostego zrozumienia tekstu, DGT oferuje również usługi alternatywne, takie jak streszczenia pisemne lub ustne, tłumaczenia na telefon (uproszczony system wykonywania bardzo krótkich tłumaczeń) oraz, w przypadku niektórych kombinacji językowych, tłumaczenia maszynowe z edycją.
Kontrola wykazała jednakże, że klienci nie są wystarczająco powiadomieni o tych możliwościach, które stanowią jedynie ułamek całej produkcji DGT.
Z tych względów w 2005 r. DGT podjęła działania w celu zwiększenia wiedzy na temat różnych dostępnych usług.
31.
Komisja poczyniła duże wysiłki w celu ograniczenia liczby wykonywanych tłumaczeń kolejnych wersji tego samego tekstu.
Z zasady dokumenty Komisji są tłumaczone po raz pierwszy po zakończeniu międzydepartamentalnej procedury konsultacji (ISC).
Parlament
32.
Nowa wersja "Kodeksu postępowania w kwestii wielojęzyczności", zatwierdzona przez Prezydium Parlamentu w 2004 r., ogranicza długość dokumentów, ale nie liczbę języków lub rodzaje dokumentów podlegające tłumaczeniu.
33.
Dokumenty będące przedmiotem dyskusji w komisjach parlamentarnych są z zasady tłumaczone na wszystkie języki członków i ich zastępców, ale niektóre z komitetów dopuszczają mniejszą liczbę języków tłumaczenia.
Rada
34.
Przygotowując się do rozszerzenia w 2004 r., Rada również podjęła szczególne działania w celu uniknięcia niepotrzebnego wzrostu ilości tłumaczeń.
W 2003 r. przyjęto wykaz najistotniejszych dokumentów (patrz: załącznik I) i radykalnie ograniczono przyjmowanie do tłumaczenia innych dokumentów.
35.
Ponadto poczyniono starania w celu ograniczenia ilości wykonywanych tłumaczeń kolejnych wersji tego samego tekstu.
Od 2003 r. Sekretariat Generalny Rady (SGR) zapewnia tłumaczenia na wszystkie języki tekstów legislacyjnych jedynie na niektórych, kluczowych etapach ich przygotowywania, a nie, jak poprzednio, po każdym posiedzeniu organu przygotowawczego.
DG A III nie monitoruje jednak przestrzegania tych zasad ani nie bada możliwości dalszego ograniczenia liczby kolejnych wersji tekstu, które podlegają tłumaczeniu.
36.
Podejścia przyjęte przez różne instytucje w celu ograniczenia zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe są nieskoordynowane i w związku z tym niespójne.
Na przykład obecnie Parlament tłumaczy wszystkie pytania pisemne na języki UE-15, a odpowiedzi Komisji są dostępne zaledwie w dwóch językach roboczych oraz w języku posła, który jest autorem pytania.
Kontrola jakości
Kontrola odpowiedniej jakości tłumaczeń
37.
Tłumaczenia powinny być wierne, zrozumiałe i "odpowiednie do celów" (tzn. oczekiwana jakość tłumaczenia zależy od jego przeznaczenia [16]).
Trybunał zbadał, czy istnieją właściwe środki gwarantujące, że jakość tłumaczeń jest odpowiednia do ich przeznaczenia.
Na poziomie służb tłumaczeniowych odpowiedzialność za kontrolę jakości spoczywa głównie na szefach sekcji.
DGT Komisji dzieli wszystkie tłumaczenia na pięć kategorii jakości o różnym poziomie weryfikacji i/lub ocenie jakości w zależności od rodzaju dokumentu.
Ponadto niektóre DG Komisji, takie jak DG ds. Konkurencji, systematycznie kontrolują tłumaczenia, które otrzymują.
38.
Z drugiej strony, Parlament i Rada nie przydzielają tłumaczeń do kategorii jakości, a ich procedury kontroli jakości są mniej usystematyzowane.
W konsekwencji weryfikacja jest bardzo zróżnicowana, chociaż akty prawne są zawsze przed publikacją weryfikowane przez prawników lingwistów.
39.
Niezależnie od kontroli prowadzonych wewnątrz sekcji tłumaczeniowych, Dyrekcja ds. Tłumaczeń Pisemnych w Parlamencie ocenia jakość zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych tłumaczeń w drodze przeprowadzanych co dwa miesiące kontroli losowych (koncentrujących się głównie na błędach językowych, tj. ortograficznych lub gramatycznych, ale nie na stosowaniu prawidłowej terminologii itp.).
Wykorzystywane przy tych kontrolach wskaźniki jakości, takie jak liczba błędów w przeliczeniu na stronę, są stosowane w Parlamencie, ale już nie w Radzie ani w Komisji.
40.
Żadna ze służb tłumaczeniowych nie posiada narzędzi pomiaru satysfakcji klienta ani procedur postępowania w przypadku zażaleń na jakość.
41.
Ankieta satysfakcji klienta, którą przeprowadził Trybunał pod koniec 2004 r., wykazała, że jakość tłumaczeń na języki UE-15 oraz administracyjne procedury zlecania tłumaczeń były ogólnie uznawane za zadowalające.
Niektóre DG zgłosiły jednak pewne problemy z jakością, które wystąpiły w tłumaczeniach DGT na języki UE-15, w szczególności brak precyzji w kwestiach technicznych oraz wahania w jakości tłumaczeń zewnętrznych.
DG A III Rady zgłosiła też problemy z jakością wniosków legislacyjnych przedkładanych przez Komisję.
42.
Z kolei większość klientów ankietowanych w 2004 r., zwłaszcza w Komisji, zwróciła uwagę na problemy z jakością tłumaczeń na języki UE-10.
Słaba jakość wynikała z konieczności korzystania w przeważającej mierze z usług tłumaczy zewnętrznych – z których wielu miało małe doświadczenie w wykonywaniu tłumaczeń o specyfice podobnej do unijnej – oraz brakiem potencjału pozwalającego na wystarczającą weryfikację wewnętrzną tłumaczeń zlecanych na zewnątrz.
43.
Jakość tłumaczeń nadsyłanych przez tłumaczy zewnętrznych oceniają tłumacze etatowi i przyznają ocenę w skali od 0 do 10.
Jeśli kontrola jakości wykaże, że jakość tłumaczenia zewnętrznego jest niewystarczająca, dokument jest albo odsyłany danemu tłumaczowi, albo dokładnie weryfikowany przez tłumacza etatowego.
Tłumaczenia zewnętrzne, którym przyznano ocenę 6/10 lub niższą, są przekazywane CIEQ [17] – niezależnemu międzyinstytucjonalnemu komitetowi arbitrażowemu.
W 40 % przypadków przedstawionych przez Komisję w 2004 r. CIEQ zalecił rozwiązanie umowy w całości lub części.
Terminowość i inne aspekty wpływające na satysfakcję klienta
44.
W 2004 r. DGT Komisji sfinalizowało prawie 90 % wszystkich tłumaczeń w ustalonym terminie (w porównaniu z 80 % w 2003 r. i 94 % w 2005 r.).
Źródeł tej poprawy można upatrywać częściowo w zmniejszającym się nakładzie pracy.
Dla Parlamentu wskaźnik ten za okres od maja 2004 r. do czerwca 2005 r. wyniósł 86 %.
SGR nie dysponuje statystykami terminowości tłumaczeń w Radzie.
45.
Jednakże niektóre DG ankietowane podczas kontroli przeprowadzanej przez Trybunał zgłosiły, że terminy ustalane przez DGT nie zawsze odpowiadają zobowiązaniom prawnym lub potrzebom operacyjnym DG.
Dlatego też administratorzy (niebędący tłumaczami) często tłumaczą krótkie i pilne dokumenty sami (szara strefa tłumaczeń) albo zlecają bezpośrednio tłumaczenie tłumaczom zewnętrznym (patrz też: pkt 54 i 75).
To praktyczne rozwiązanie wskazuje na niezdolność do zaspokojenia zapotrzebowania na tłumaczenia i znacząco zwiększa trudności Komisji w całościowym zarządzaniu swoją działalnością tłumaczeniową.
46.
Użytkownicy tłumaczeń w Komisji i Radzie stwierdzili również, że z powodu niewystarczającego potencjału tłumaczeniowego w zakresie języków UE-10 terminy ustalane przez działy planowania – zwłaszcza w 2004 r. – były zbyt odległe w stosunku do ich potrzeb.
Koszt i wydajność tłumaczeń
Koszt tłumaczeń
Obliczanie kosztów
47.
Budżetowanie zadaniowe służy wzmocnieniu "przejrzystości zarządzania budżetem w odniesieniu do celów należytego zarządzania finansami, w szczególności do efektywności i skuteczności" [18].
Świadomość kosztów danego działania jest podstawą kontrolowania jego funkcjonowania.
Artykuł 12 ust. 1 kodeksu postępowania Parlamentu stanowi, że służby tłumaczeniowe przekazują użytkownikom w odstępach trzymiesięcznych porównywalne dane o kosztach realizacji wykonanych dla nich zleceń tłumaczeniowych.
Ten zapis nigdy jednak nie został wdrożony.
SGR nigdy nie dokonał oszacowania kosztów tłumaczeń.
48.
W okresie objętym kontrolą Komisja porzuciła projekt rozliczania kosztów.
Dzięki budżetowaniu zadaniowemu poszczególnym obszarom polityki są jednak przydzielane środki na tłumaczenia.
Stosowana jest stawka ryczałtowa zależna od wielkości danej DG, ale niezwiązana z rzeczywistymi kosztami lub stopniem korzystania z usług tłumaczeniowych.
49.
Pomimo istotności takiej informacji, żadna z instytucji nie obliczyła ani całkowitego kosztu tłumaczeń, ani kosztu strony tłumaczenia.
Trybunał obliczył pełny koszt tłumaczeń zewnętrznych i wewnętrznych zapewnianych przez służby tłumaczeniowe instytucji (tj. z wyłączeniem outsourcingu bezpośredniego i szarej strefy tłumaczeń, dla których nie można wykonać obliczeń, jako że nie ma dostępnych informacji na temat czasu spędzonego przez personel administracyjny na tłumaczeniu).
Obliczenia miały na celu umożliwienie porównania kosztów w instytucjach objętych kontrolą oraz kosztów tłumaczeń zewnętrznych.
Zastosowaną przez Trybunał metodę obliczania kosztów przedstawiono szczegółowo w załączniku II.
50.
Wyniki obliczeń Trybunału za rok 2003 [19] znajdują się w tabelach 2, 3 i 4.
Tabela 2
Całkowity koszt tłumaczeń wewnętrznych
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ CAŁKOWITY KOSZT TŁUMACZEŃ WEWNĘTRZNYCH (w mln euro) _BAR_ ŚREDNI KOSZT STRONY TŁUMACZENIA (w euro) _BAR_
Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_ Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_
Tłumacze etatowi _BAR_ 94,76 _BAR_ 40,03 _BAR_ 54,58 _BAR_ 189,37 _BAR_ 85,27 _BAR_ 89,87 _BAR_ 136,92 _BAR_ 96,85 _BAR_
Obsługa sekretarska _BAR_ 5,46 _BAR_ 7,80 _BAR_ 11,25 _BAR_ 24,51 _BAR_ 4,92 _BAR_ 17,51 _BAR_ 28,22 _BAR_ 12,54 _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 100,22 _BAR_ 47,83 _BAR_ 65,83 _BAR_ 213,88 _BAR_ 90,19 _BAR_ 107,38 _BAR_ 165,14 _BAR_ 109,39 _BAR_
Zarządzanie _BAR_ 0,50 _BAR_ 0,27 _BAR_ 0,52 _BAR_ 1,30 _BAR_ 0,45 _BAR_ 0,62 _BAR_ 1,31 _BAR_ 0,66 _BAR_
Pracownicy służby tłumaczeniowej _BAR_ 34,06 _BAR_ 10,35 _BAR_ 11,42 _BAR_ 55,84 _BAR_ 30,66 _BAR_ 23,25 _BAR_ 28,64 _BAR_ 28,56 _BAR_
Planowanie _BAR_ 2,35 _BAR_ 0,41 _BAR_ 1,25 _BAR_ 4,00 _BAR_ 2,11 _BAR_ 0,92 _BAR_ 3,12 _BAR_ 2,05 _BAR_
Budynki _BAR_ 22,80 _BAR_ 9,14 _BAR_ 12,50 _BAR_ 44,44 _BAR_ 20,52 _BAR_ 20,52 _BAR_ 31,35 _BAR_ 22,73 _BAR_
Informatyka _BAR_ 8,31 _BAR_ 6,01 _BAR_ 5,39 _BAR_ 19,70 _BAR_ 7,48 _BAR_ 13,49 _BAR_ 13,51 _BAR_ 10,08 _BAR_
Inne [20] _BAR_ 9,72 _BAR_ 3,09 _BAR_ 3,48 _BAR_ 16,28 _BAR_ 8,74 _BAR_ 6,93 _BAR_ 8,72 _BAR_ 8,33 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 77,74 _BAR_ 29,28 _BAR_ 34,54 _BAR_ 141,56 _BAR_ 69,96 _BAR_ 65,72 _BAR_ 86,65 _BAR_ 72,40 _BAR_
Koszt całkowity _BAR_ 177,95 _BAR_ 77,11 _BAR_ 100,38 _BAR_ 355,44 _BAR_ 160,15 _BAR_ 173,11 _BAR_ 251,80 _BAR_ 181,78 _BAR_
Tabela 3
Całkowity koszt tłumaczeń zewnętrznych
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ CAŁKOWITY KOSZT TŁUMACZEŃ ZEWNĘTRZNYCH (w mln euro) _BAR_ ŚREDNI KOSZT STRONY TŁUMACZENIA (w euro) _BAR_
Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_ Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_
Tłumacze etatowi (weryfikacja) _BAR_ 5,85 _BAR_ 0,00 _BAR_ brak danych _BAR_ 5,85 _BAR_ 18,36 _BAR_ 0,00 _BAR_ brak danych _BAR_ 10,95 _BAR_
Obsługa sekretarska _BAR_ 1,51 _BAR_ 2,74 _BAR_ brak danych _BAR_ 4,25 _BAR_ 4,74 _BAR_ 12,70 _BAR_ brak danych _BAR_ 7,95 _BAR_
Tłumaczenia zewnętrzne _BAR_ 11,22 _BAR_ 8,90 _BAR_ brak danych _BAR_ 20,12 _BAR_ 35,24 _BAR_ 41,22 _BAR_ brak danych _BAR_ 37,65 _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 18,58 _BAR_ 11,64 _BAR_ brak danych _BAR_ 30,22 _BAR_ 58,34 _BAR_ 53,92 _BAR_ brak danych _BAR_ 56,55 _BAR_
Zarządzanie _BAR_ 0,14 _BAR_ 0,12 _BAR_ brak danych _BAR_ 0,26 _BAR_ 0,44 _BAR_ 0,56 _BAR_ brak danych _BAR_ 0,49 _BAR_
Pracownicy służby tłumaczeniowej _BAR_ 9,32 _BAR_ 4,54 _BAR_ brak danych _BAR_ 13,86 _BAR_ 29,26 _BAR_ 21,04 _BAR_ brak danych _BAR_ 25,94 _BAR_
Planowanie _BAR_ 0,65 _BAR_ 0,18 _BAR_ brak danych _BAR_ 0,83 _BAR_ 2,03 _BAR_ 0,83 _BAR_ brak danych _BAR_ 1,55 _BAR_
Dział tłumaczeń zewnętrznych _BAR_ 2,01 _BAR_ 1,39 _BAR_ brak danych _BAR_ 3,40 _BAR_ 6,32 _BAR_ 6,44 _BAR_ brak danych _BAR_ 6,37 _BAR_
Budynki _BAR_ 2,29 _BAR_ 1,75 _BAR_ brak danych _BAR_ 4,04 _BAR_ 7,18 _BAR_ 8,10 _BAR_ brak danych _BAR_ 7,55 _BAR_
Informatyka _BAR_ 2,29 _BAR_ 1,71 _BAR_ brak danych _BAR_ 4,01 _BAR_ 7,20 _BAR_ 7,94 _BAR_ brak danych _BAR_ 7,50 _BAR_
Inne [21] _BAR_ 1,56 _BAR_ 0,58 _BAR_ brak danych _BAR_ 2,15 _BAR_ 4,91 _BAR_ 2,69 _BAR_ brak danych _BAR_ 4,02 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 18,27 _BAR_ 10,27 _BAR_ brak danych _BAR_ 28,54 _BAR_ 57,34 _BAR_ 47,60 _BAR_ brak danych _BAR_ 53,41 _BAR_
Koszt całkowity _BAR_ 36,85 _BAR_ 21,92 _BAR_ brak danych _BAR_ 58,76 _BAR_ 115,68 _BAR_ 101,54 _BAR_ brak danych _BAR_ 109,97 _BAR_
Tabela 4
Szacowany całkowity koszt tłumaczeń: tłumaczenia wewnętrzne i zewnętrzne
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ CAŁKOWITY KOSZT TŁUMACZEŃ (w mln euro) _BAR_ ŚREDNI KOSZT STRONY TŁUMACZENIA (w euro) _BAR_
Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_ Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_ 3 instytucje _BAR_
Tłumacze etatowi _BAR_ 100,61 _BAR_ 40,03 _BAR_ 54,58 _BAR_ 195,22 _BAR_ 70,37 _BAR_ 60,54 _BAR_ 136,92 _BAR_ 78,41 _BAR_
Obsługa sekretarska _BAR_ 6,97 _BAR_ 10,54 _BAR_ 11,25 _BAR_ 28,76 _BAR_ 4,88 _BAR_ 15,94 _BAR_ 28,22 _BAR_ 11,55 _BAR_
Tłumacze zewnętrzni _BAR_ 11,22 _BAR_ 8,90 _BAR_ 0,00 _BAR_ 20,12 _BAR_ 7,85 _BAR_ 13,45 _BAR_ 0,00 _BAR_ 8,08 _BAR_
Koszt bezpośredni _BAR_ 118,80 _BAR_ 59,47 _BAR_ 65,83 _BAR_ 244,10 _BAR_ 83,09 _BAR_ 89,93 _BAR_ 165,14 _BAR_ 98,05 _BAR_
Zarządzanie _BAR_ 0,64 _BAR_ 0,40 _BAR_ 0,52 _BAR_ 1,56 _BAR_ 0,45 _BAR_ 0,60 _BAR_ 1,31 _BAR_ 0,63 _BAR_
Pracownicy służby tłumaczeniowej _BAR_ 43,38 _BAR_ 14,90 _BAR_ 11,42 _BAR_ 69,70 _BAR_ 30,34 _BAR_ 22,53 _BAR_ 28,64 _BAR_ 27,99 _BAR_
Planowanie _BAR_ 2,99 _BAR_ 0,59 _BAR_ 1,25 _BAR_ 4,83 _BAR_ 2,09 _BAR_ 0,89 _BAR_ 3,12 _BAR_ 1,94 _BAR_
Dział tłumaczeń zewnętrznych _BAR_ 2,01 _BAR_ 1,39 _BAR_ 0,00 _BAR_ 3,40 _BAR_ 1,41 _BAR_ 2,10 _BAR_ 0,00 _BAR_ 1,37 _BAR_
Budynki _BAR_ 25,09 _BAR_ 10,89 _BAR_ 12,50 _BAR_ 48,47 _BAR_ 17,55 _BAR_ 16,47 _BAR_ 31,35 _BAR_ 19,47 _BAR_
Informatyka _BAR_ 10,60 _BAR_ 7,72 _BAR_ 5,39 _BAR_ 23,71 _BAR_ 7,41 _BAR_ 11,68 _BAR_ 13,51 _BAR_ 9,52 _BAR_
Inne [22] _BAR_ 11,28 _BAR_ 3,67 _BAR_ 3,48 _BAR_ 18,42 _BAR_ 7,89 _BAR_ 5,55 _BAR_ 8,72 _BAR_ 7,40 _BAR_
Koszt pośredni _BAR_ 96,00 _BAR_ 39,55 _BAR_ 34,54 _BAR_ 170,09 _BAR_ 67,14 _BAR_ 59,81 _BAR_ 86,65 _BAR_ 68,32 _BAR_
Koszt całkowity _BAR_ 214,80 _BAR_ 99,02 _BAR_ 100,38 _BAR_ 414,19 _BAR_ 150,24 _BAR_ 149,74 _BAR_ 251,80 _BAR_ 166,37 _BAR_
Analiza kosztów
51.
Koszt w przeliczeniu na stronę jest obliczany ex post i odnosi się jedynie do zapotrzebowania i produkcji w 2003 r.
Jako że na koszty tłumaczeń składają się głównie koszty stałe (87 % w PE, 91 % w DGT i 97 % w SGR), niskie zapotrzebowanie w danym roku wpływa na wzrost kosztu strony tłumaczenia.
W 2004 r. ilość tłumaczeń w Komisji dla języków UE-15 spadła o prawie 25 %, co spowodowało zmniejszenie produktywności o 20 %, ponieważ ograniczenie ilości tłumaczeń zewnętrznych było niewystarczające, by umożliwić pełne wykorzystanie czasu pracy tłumaczy etatowych.
W 2003 r. koszty strony tłumaczenia wewnętrznego w Komisji i Parlamencie były porównywalne, podczas gdy w Radzie koszt ten był znacząco wyższy, głównie z uwagi na niższą produktywność i wyższe koszty obsługi sekretariatu i koszty budynków.
Ponieważ Rada dysponuje liczbą personelu stałego pozwalającą na uniknięcie zlecania tłumaczeń zewnętrznych na języki UE-15, rozbieżność ta była jeszcze większa na poziomie całkowitego kosztu strony tłumaczenia.
52.
Szacowany całkowity koszt strony tłumaczenia zewnętrznego w 2003 r. był o 35 % niższy od kosztu tłumaczenia wewnętrznego w Parlamencie (100 i 154 euro) i niższy o 25 % w Komisji (120 i 160 euro).
Dane te jednak nie uwzględniają różnego charakteru tłumaczeń wewnętrznych i zewnętrznych – te pierwsze obejmują trudniejsze i bardziej czasochłonne dokumenty priorytetowe, takie jak akty prawne i teksty przeznaczone do publikacji.
Tłumacze etatowi mają poza tym inne obowiązki językowe, co oznacza, że nie poświęcają całego czasu pracy na wykonywanie tłumaczeń (patrz: pkt 76).
Zarówno w przypadku języków UE-15, jak i UE-10 stawki płacone za tłumaczenia zewnętrzne w Parlamencie są średnio o 12 % wyższe niż stawki płacone w DGT [23].
Wydajność procesu tłumaczenia
53.
Podejście zadaniowe w zarządzaniu zasobami ludzkimi i finansowymi wymaga ustalenia celów, planowania zadań i monitorowania wyników i realizacji tych celów przy pomocy wskaźników.
Instytucje jednakże nie określają wystarczających wskaźników ani nie kompilują informacji zarządczej do celów monitorowania:
a) odrzuconych zleceń i łącznej liczby zleceń (Parlament Europejski);
b) przestrzegania terminów nadsyłania zleceń na tłumaczenie (SGR);
c) przypadków naruszenia kodeksu postępowania (Parlament Europejski);
d) liczby stron zlecanych przez dane jednostki/liczby stron dla danej kombinacji językowej (Parlament Europejski);
e) dokumentów najistotniejszych, których tłumaczenie jest obowiązkowe (Parlament Europejski i SGR);
f) tłumaczeń wykonanych w całości lub częściowo, które nie były potrzebne z powodu zmian, które zostały następnie wprowadzone do tekstu oryginalnego (Parlament Europejski, Komisja i SGR).
54.
Ponadto Komisja ani nie monitoruje, ani nie posiada żadnych informacji na temat wielkości szarej strefy tłumaczeń ani outsourcingu bezpośredniego prowadzonego przez DG (patrz też: pkt 45 i 75).
55.
Na procedury, organizację i metody pracy służb tłumaczeniowych mają wpływ szczególne ograniczenia, takie jak pilne zlecenia, w szczególności w Radzie, prawny charakter dokumentów i program prac instytucji.
Tabela 5 przedstawia ilość tłumaczeń, na dostarczenie których przewidziany jest bardzo krótki termin (mniej niż 24 godziny lub 24–72 godziny).
Tabela 5
Obowiązujące terminy na dostarczenie tłumaczeń
Źródło: ICTI (Międzyinstytucjonalny Komitet ds. Tłumaczeń).
_BAR_ Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_
Okres czasu (w godzinach) _BAR_ < 24 _BAR_ 24–72 _BAR_ < 24 _BAR_ 24–72 _BAR_ < 24 _BAR_ 24–72 _BAR_
3 % _BAR_ 7 % _BAR_ 19 % _BAR_ 30 % _BAR_ 40 % _BAR_ 22 % _BAR_
Prognozy zapotrzebowania
56.
Dokładne prognozowanie zapotrzebowania jest szczególnie istotne dla zapewnienia maksymalnego wykorzystania zasobów wewnętrznych.
W krótkiej perspektywie czasowej, pomimo pozornie niższego kosztu tłumaczeń zewnętrznych, zlecanie tłumaczeń na zewnątrz nie zawsze przyczynia się do zwiększenia oszczędności.
Na koszty tłumaczeń wewnętrznych składają się głównie koszty stałe (patrz: pkt 51–52), więc krańcowe (lub dodatkowe) koszty dodatkowej strony tłumaczenia wewnętrznego są bardzo niskie, podczas gdy krańcowy koszt strony tłumaczenia zewnętrznego jest znaczny.
Dlatego też tłumaczenie zewnętrzne powinno być ściśle ograniczone do sytuacji, w których nie ma dostępnych tłumaczy wewnętrznych. Wymaga to dobrego systemu prognozowania zapotrzebowania.
57.
Chociaż według kodeksu postępowania Parlamentu, na podstawie swoich programów pracy, sekretariaty komisji, delegacji i grup politycznych sporządzają miesięczne prognozy potrzeb tłumaczeniowych z podaniem dla każdego dokumentu przewidywanego języka docelowego, prawdopodobnej daty przesłania i ilości stron, które mają zostać przetłumaczone, takie prognozy nie są przesyłane do działu planowania.
58.
W latach 2003–2004 większość DG w Komisji nie przekazywało DGT systematycznie swoich prognoz potrzeb tłumaczeniowych na dany okres, a w Radzie jedynie kilka DG regularnie informowało DG A III o przewidywanych potrzebach tłumaczeniowych.
59.
W praktyce głównymi źródłami informacji na temat przyszłego nakładu pracy są programy prac instytucji oraz wstępne porządki obrad komitetów, które dają jedynie ogólne pojęcie o potrzebach tłumaczeniowych i w związku z tym nie umożliwiają szczegółowego planowania.
Przestrzeganie terminów nadsyłania zleceń na tłumaczenie
60.
Kodeks postępowania Parlamentu z 2004 r. zaleca ogólny termin nadsyłania zleceń na tłumaczenie [24] wynoszący 10 dni.
Ten termin był jednak przestrzegany przez zleceniodawców jedynie w połowie przypadków w ciągu pierwszego roku obowiązywania przepisu.
Większość tłumaczeń może więc być dostarczana dopiero na krótko przed posiedzeniami.
61.
W 1998 r. DG A III Rady ustaliła terminy nadsyłania zleceń tłumaczenia (10 dni roboczych dla dokumentów grup roboczych i 5 dni roboczych dla dokumentów Coreper).
Z powodu presji czasu, nieodłącznie związanej ze specyfiką działania Rady, terminy te są rzadko przestrzegane.
Większość tłumaczeń w Parlamencie i Radzie może więc być dostarczana dopiero na krótko przed posiedzeniami.
62.
Komisja nie ustanowiła terminów dla tłumaczeń, ale dział planowania DGT regularnie renegocjuje terminy ze zleceniodawcami, jeżeli żądany termin nie jest możliwy do dotrzymania.
Planowanie
63.
Obliczony przez Trybunał całkowity koszt tłumaczeń w 2003 r. obejmuje koszt planowania w trzech instytucjach wynoszący około 4,8 mln euro, co stanowi w przybliżeniu 1 % wszystkich kosztów tłumaczeń (patrz: tabela 2).
Planowanie jest kolejnym narzędziem pozwalającym na możliwie najpełniejsze wykorzystanie zasobów wewnętrznych (patrz: pkt 56).
64.
Z powodu między innymi bardzo krótkich terminów (patrz: tabela 5), szefowie sekcji w Radzie i Parlamencie mają małe możliwości w zakresie długo- lub średnioterminowego planowania i niewielki potencjał do amortyzowania zmian w nakładzie pracy.
65.
System planowania w Radzie opiera się na liczbie wydrukowanych stron zleconych do tłumaczenia dokumentów.
Nie jest to wiarygodne narzędzie prognozowania czasu potrzebnego na tłumaczenie, ponieważ często nie odzwierciedla nakładu pracy, jakiego wymaga tłumaczenie [25].
66.
System komputerowy w Parlamencie pozwala działom planowania na sprawdzenie dziennej liczby stron tłumaczenia, które mają być ukończone.
Daje to ogólne pojęcie o potencjale poszczególnych sekcji językowych, ale nie pozwala na uzyskanie aktualnych informacji na temat wolnego potencjału wewnętrznego sekcji w danym okresie, uwzględniających dostępność tłumaczy (urlopy, szkolenia itp.).
Efektywne wykorzystanie zasobów wewnętrznych i zewnętrznych
Wstępna obróbka tekstów
67.
Aby uniknąć ponownego tłumaczenia tekstów już kiedyś przetłumaczonych, służby tłumaczeniowe zobowiązały zleceniodawców do podawania odniesień do istniejących podobnych przetłumaczonych dokumentów i/lub do uwidoczniania zmian naniesionych w stosunku do poprzedniej wersji już przetłumaczonego tekstu.
Jednakże, ponieważ te informacje są często pomijane lub niepełne, działy planowania muszą same przeglądać bazy danych w ich poszukiwaniu.
Kodyfikacja zleceń i przetłumaczonych tekstów nie jest wystarczająco dokładna, by zoptymalizować takie poszukiwania.
Sytuacja jest szczególnie trudna w Parlamencie, gdzie dokumenty są przechowywane w różnych bazach i sieciach danych, a służby tłumaczeniowe nie mają zbioru całości przetłumaczonych tekstów.
Metody pracy działów tłumaczeniowych
68.
Szefowie sekcji odpowiadają za przydzielanie zadań swoim tłumaczom etatowym.
Sekcje językowe różnią się pod względem organizacji, niektóre dzielą tłumaczy na grupy tematyczne, inni stosują podejście "kto pierwszy, ten lepszy".
DGT Komisji i DG A III Rady opracowały centralnie, każda w swoim zakresie, narzędzia informowania o dostępności poszczególnych tłumaczy.
Te narzędzia nie są jednak systematycznie stosowane przez wszystkie sekcje językowe.
Parlament nie posiada takich narzędzi.
Niektórzy szefowie sekcji używają arkuszy kalkulacyjnych, inni przydzielają zadania w sposób niezautomatyzowany.
69.
Wszystkie działy tłumaczeniowe składają się z tłumaczy oraz personelu pomocniczego.
Personel pomocniczy odpowiada za wyszukiwanie pomocnych odniesień, maszynopisanie, formatowanie, archiwizowanie tekstów itp.
Rada [26] i Parlament zatrudniają zwykle jedną osobę zapewniającą obsługę sekretariatu na dwóch tłumaczy, podczas gdy Komisja – tylko jedną osobę na czterech lub pięciu tłumaczy.
70.
Pomimo że trzy instytucje zadeklarowały stosowanie polityk popierających zastosowanie nowoczesnych technologii i wydały w 2003 r. 23,7 mln euro na narzędzia informatyczne (pełen koszt z uwzględnieniem licencji patrz: tabela 4), w praktyce każdy tłumacz, za cichym przyzwoleniem swojego szefa sekcji, może zdecydować we własnym zakresie o używaniu narzędzi wspomagających tłumaczenie (Translator's Workbench), narzędzi wyszukiwania (takich jak Euramis, IATE itp.) oraz technologii rozpoznawania głosu (zamiast wpisywania tekstu przy pomocy klawiatury).
W Parlamencie odsetek tłumaczy i personelu pomocniczego używających tych narzędzi jest bardzo różny w zależności od sekcji (od 10 % do 90 %).
W Radzie wykorzystanie narzędzi informatycznych jest zaledwie marginalne.
Komisja posiada najbardziej zaawansowane narzędzia informatyczne ze wszystkich trzech instytucji, ale nie ma dostępnych informacji na temat powszechności ich stosowania.
71.
Od 2003 r. około 100 z 1100 tłumaczy w Komisji wykonywało telepracę.
Według przygotowanego przez DGT sprawozdania oceniającego [27] obecna formuła pozwala na osiągnięcie rocznych oszczędności netto w wysokości około 10000 euro w przeliczeniu na tłumacza, głównie dzięki wyższej produktywności.
W Parlamencie telepracę wykonuje 26 z 430 tłumaczy, a Rada prowadzi dwa projekty pilotażowe w tej dziedzinie.
Outsourcing
72.
Zarówno Komisja, jak i Parlament prowadzą politykę tłumaczenia wewnętrznie wszystkich tekstów prawnych (z uwagi na jakość), a także pilnych, poufnych oraz krótkich dokumentów (z powodów praktycznych).
Jako że prawie wszystkie dokumenty w Radzie mieszczą się w tych kategoriach, większość tłumaczeń w tej instytucji to tłumaczenia wewnętrzne.
73.
Decyzję o zleceniu tłumaczenia na zewnątrz z zasady podejmuje szef sekcji tłumaczeniowej (z wyjątkiem wspomnianego poniżej outsourcingu bezpośredniego), uwzględniając rodzaj tłumaczenia i wolny potencjał wewnętrzny.
W 2004 r. w przypadku większości sekcji językowych w Komisji i Parlamencie istniał widoczny związek między wielkością nakładu pracy a ilością zlecanych na zewnątrz tłumaczeń.
Kontrola wykazała jednak, że w 2004 r. dwie sekcje DGT Komisji zlecały dużą część tłumaczeń na zewnątrz, chociaż ich nakład pracy utrzymywał się poniżej średniej (w związku z opóźnioną reakcją na zmniejszenie się nakładu pracy w porównaniu z 2003 r.), co wskazuje na niepełne wykorzystanie potencjału wewnętrznego.
W 2005 r. francuska sekcja językowa w Parlamencie miała drugi najmniejszy nakład pracy, ale zajmowała drugie miejsce pod względem udziału procentowego tłumaczeń zlecanych na zewnątrz.
Fakty te nie spowodowały podjęcia działań zaradczych przez kierownictwo.
74.
Zarówno Parlament, jak i Komisja automatycznie zlecają niektóre tłumaczenia, nie sprawdzając, czy istnieją możliwości wykonania tłumaczenia wewnętrznie na niektóre lub wszystkie języki.
W latach 2003–2004 obie instytucje założyły zwiększenie udziału procentowego tekstów zlecanych na zewnątrz odpowiednio do 30 % i 40 %, tak aby pokryć oczekiwany wzrost ogólnego zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe, biorąc pod uwagę niższy koszt tłumaczeń zewnętrznych (w porównaniu do kosztu rekrutacji dodatkowych etatowych tłumaczy wewnętrznych).
Z powodu strukturalnego spadku zapotrzebowania w 2004 r. DGT Komisji zawiesiła wykonanie tego założenia, a Parlament wydał polecenie niezlecania na zewnątrz tłumaczeń innych niż dokumenty CRE w okresie wyborczym [28].
Podczas gdy całkowity nakład pracy w sekcjach języków UE-15 był o ok. 20 % niższy w 2004 r. w porównaniu z rokiem poprzednim, udział procentowy tłumaczeń zewnętrznych prawie się nie zmienił (32,5 % w 2003 r. i 32 % w 2004 r.) (patrz: tabela 6).
Różnica w udziale procentowym tłumaczeń zewnętrznych dla języków UE-10 w okresie 2004–2005 między Parlamentem, Komisją i Radą wynika głównie z faktu, że w porównaniu do pozostałych instytucji Parlamentowi udało się w 2004 r. zatrudnić większą liczbę tłumaczy etatowych na języki UE-10.
Z uwagi na spowolnienie prac legislacyjnych w 2004 r. i mniejszą ilość zlecanych tłumaczeń Parlament był w stanie zapewnić tłumaczenie wewnętrzne na języki UE-10 większej części dokumentów (patrz też: pkt 20 i 25).
Tabela 6
Udział procentowy tłumaczeń zewnętrznych w 2003, 2004 i 2005 r.
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ Komisja _BAR_ Parlament _BAR_ Rada _BAR_
Udział procentowy tłumaczeń zewnętrznych _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_
Wszystkie języki _BAR_ 22 % _BAR_ 23 % _BAR_ 20 % _BAR_ 33 % _BAR_ 30 % _BAR_ 36 % _BAR_ 0 % _BAR_ 1 % _BAR_ 2 % _BAR_
Języki UE-15 _BAR_ 21 % _BAR_ 16 % _BAR_ 10 % _BAR_ 32,5 % _BAR_ 32 % _BAR_ 33 % _BAR_ 0 % _BAR_ 0 % _BAR_ 0 % _BAR_
Języki UE-10 _BAR_ brak danych _BAR_ 60 % _BAR_ 37 % _BAR_ 41 % _BAR_ 20 % _BAR_ 43 % _BAR_ brak danych _BAR_ 8 % _BAR_ 5 % _BAR_
75.
Podczas gdy w Parlamencie i Radzie praktykowanie przez dyrekcje outsourcingu bezpośredniego ma charakter marginalny [29], kontrola wykazała, że w latach 2003–2004 w Komisji zlecono bezpośrednio na zewnątrz kilkaset tysięcy stron bez jakiegokolwiek nadzoru ze strony DGT (patrz też: pkt 45 i 54).
Produktywność
76.
W celu umożliwienia porównania trzech kontrolowanych instytucji w czasie, zbadano ich produktywność w latach 2000–2005.
Produktywność obliczono, wykorzystując pojęcie pełnego etatu (full time equivalent – FTE), zgodnie z którym czas uznawany za czas poświęcony na tłumaczenie jest czasem rzeczywistej gotowości tłumacza do wykonywania pracy w biurze.
Jako że w wielu przypadkach w czasie tym wykonywane są czynności inne niż tłumaczenie (szkolenia, zarządzanie, kontrola jakości, korekta tekstów opracowanych przez inne departamenty itp. …), wskaźniki produktywności oparte o FTE nie są precyzyjne.
Do porównania poszczególnych instytucji i sekcji językowych należy podchodzić z ostrożnością.
Należy także z rozwagą wskazać przyczyny zauważonych różnic oraz zanalizować możliwe ograniczenia w celu ustalenia, czy kierownictwo może podjąć bezpośrednie działania.
77.
Produktywność, rozumiana jako liczba standardowych stron tłumaczenia wewnętrznego w przeliczeniu na pełny etat tłumacza, znacząco się różni w zależności od działu językowego i instytucji.
Produktywność w sekcjach języków UE-10 we wszystkich instytucjach jest ogólnie niższa z powodu większych potrzeb szkoleniowych, braku doświadczenia, mniej zasobnych pamięci tłumaczeniowych (co ogranicza wydajność tłumaczenia automatycznego) i dłuższego czasu poświęcanego na weryfikację tłumaczeń zewnętrznych.
78.
Produktywność służb tłumaczeniowych UE jest o wiele niższa niż w sektorze prywatnym [30].
Wyższa produktywność w sektorze prywatnym wynika głównie z charakteru tekstów (niewiele tekstów prawnych), a także z powszechnego wykorzystania narzędzi informatycznych.
Pomimo że zleca im się teksty o mniejszym stopniu trudności, uważa się, że tłumacze zewnętrzni dostarczają tłumaczenia niższej jakości, wymagające dokładniejszej weryfikacji niż dokumenty tłumaczone wewnętrznie.
Z powodu nieodpowiedniej jakości rozwiązano wiele umów z agencjami tłumaczeń (patrz: pkt 43).
Jednak wobec braku wolnego wewnętrznego potencjału tłumaczeniowego wyższa produktywność w połączeniu z niższymi wynagrodzeniami sprawia, że tłumaczenia zewnętrzne są znacznie tańsze niż zatrudnianie dodatkowych tłumaczy etatowych, nawet przy uwzględnieniu kosztów pośrednich (planowania, przetargów, płatności, kontroli jakości itp.) (patrz: tabela 7).
Tabela 7
Średnia liczba stron tłumaczenia w przeliczeniu na tłumacza (pełny etat)
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
_BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_
Komisja (rocznie) _BAR_ 915 _BAR_ 902 _BAR_ 909 _BAR_ 1054 _BAR_ 917 _BAR_ 797 _BAR_
Komisja (dziennie) _BAR_ 5,2 _BAR_ 5,2 _BAR_ 5,1 _BAR_ 5,7 _BAR_ 5,0 _BAR_ 4,5 _BAR_
Parlament (rocznie) _BAR_ 1092 _BAR_ 1195 _BAR_ 1062 _BAR_ 1031 _BAR_ 858 _BAR_ 1226 _BAR_
Rada [31] (rocznie) _BAR_ 602 _BAR_ 653 _BAR_ 772 _BAR_ 707 _BAR_ 648 _BAR_ 669 _BAR_
Komisja
79.
Produktywność w DGT, która przez większość lat była nieznacznie niższa niż w Parlamencie, można do pewnego stopnia wytłumaczyć rolą Komisji jako inicjatora procesu legislacyjnego.
Sugeruje to wyższy odsetek weryfikacji i wiodącą rolę w opracowywaniu terminologii i baz danych, z których korzystają również inne instytucje.
Ponadto personel tłumaczeniowy Komisji wykonuje również inne zadania językowe, nieodzwierciedlone w dziennej wielkości produkcji.
80.
Średnia produktywność w przypadku języków UE-15 spadła od 2003 do 2005 r. o ponad 20 %.
W przypadku większości języków UE-15 innych niż języki robocze produktywność spadła do poziomu poniżej czterech stron dziennie.
Spadek ten wynika ze zmniejszenia nakładu pracy dla języków innych niż robocze, co spowodowało powstanie niewykorzystywanego potencjału tłumaczeniowego. Potencjał ten należy rozpatrywać w świetle rozmiaru outsourcingu bezpośredniego, będącego poza kontrolą DGT (patrz: pkt 75).
81.
Nawet po wprowadzeniu w DGT tzw. "mechanizmu elastyczności", pozwalającego w ramach tej samej sekcji językowej na przekazywanie zleceń z działów, które w danym momencie mają ponadprzeciętny nakład pracy, do innych działów, nadal istnieją znaczące różnice między poszczególnymi działami [32].
Wynikają one w głównej mierze z różnic w zapotrzebowaniu na tłumaczenie tekstów związanych z poszczególnymi obszarami polityki przypisanymi poszczególnym działom językowym.
Różnice w produktywności między poszczególnymi działami DGT pogłębiły się od czasu rozszerzenia.
Produktywność w najbardziej wydajnym dziale w 2005 r. jest dwa razy wyższa niż w dziale o najmniejszej produktywności.
Parlament
82.
W ostatnich pięciu latach Parlament zmniejszył liczbę tłumaczy o średnio ponad pięć pełnych etatów (lub 15 %) w każdym języku.
83.
Produktywność sekcji angielskiej i francuskiej w PE jest stale poniżej średniej (o 5–20 % w zależności od roku), podczas gdy różnice w produktywności wśród pozostałych języków UE-15 ograniczają się do 10 %.
Tłumaczy to fakt, że sekcja francuska ma ponadprzeciętnie wysoką liczbę tłumaczy i zleca również ponadprzeciętnie dużo tłumaczeń zewnętrznych.
W przypadku sekcji angielskiej zapotrzebowanie na tłumaczenia jest niższe, ponieważ większość dokumentów wewnętrznych powstaje w języku angielskim.
Poziom zlecania tłumaczeń zewnętrznych i istnienie niewykorzystanego potencjału wewnętrznego są czynnikami zależnymi od przyjętych decyzji zarządczych.
Rada
84.
Produktywność w Radzie utrzymywała się systematycznie na niższym poziomie niż w Komisji i Parlamencie.
Można to przypisać połączeniu dużego udziału procentowego dokumentów legislacyjnych wymagających szczególnej uwagi, zapotrzebowaniu o dużej zmienności (dzienny nakład pracy od mniej niż 1000 do ponad 7000 stron w 2003 r.).
85.
Aby zaradzić problemowi niewykorzystania istniejącego potencjału, DG III A przyjęła długoterminowy plan działań zakładający redukcję liczby tłumaczy i obsługi sekretarskiej w sekcjach języków UE-15 z około 50 pełnych etatów w 2002 r. do 25 pełnych etatów w 2015 r [33].
Jednak na pełną realizację planu przyjdzie długo czekać, ponieważ według Rady istnieją ograniczone możliwości wewnątrzinstytucjonalnych przeniesień pracowników, a mobilność międzyinstytucjonalna jest niska.
86.
Różnice w produktywności sekcji językowych są mniejsze w Radzie (i Parlamencie) niż w Komisji (z wyjątkiem niskiej produktywności sekcji angielskiej w DG A III, która była o około 20–40 % niższa niż w pozostałych sekcjach w latach 2003–2005).
Edycja dokumentów źródłowych oraz rola języka angielskiego jako głównego języka pomostowego w tłumaczeniach z języków UE-10, będące źródłem znacznych problemów terminologicznych, mogą do pewnego stopnia tłumaczyć tę widoczną niską produktywność.
Monitorowanie procesu tłumaczenia przy pomocy wskaźników efektywności
87.
Główne statystyki tłumaczeń instytucji są kompilowane centralnie i koncentrują się na ilości tłumaczeń wykonanych w poszczególnych działach.
Ze statystyk tych systematycznie korzystają działy zarządzania i zasobów, ale ich wykorzystanie do celów monitorowania przez szefów działów tłumaczeniowych jest bardzo różne i niektórzy szefowie działów opracowali do tego celu własne narzędzia.
88.
Niektóre instytucje nie dysponują wskaźnikami efektywności ani statystykami przedstawiającymi:
a) czas rzeczywiście spędzony, w zestawieniu z czasem standardowym lub szacowanym, na tłumaczeniu danego dokumentu (Parlament Europejski, Komisja i SGR);
b) liczba zweryfikowanych stron (Komisja i SGR) i czas spędzony na weryfikacji (Parlament Europejski, Komisja i SGR);
c) produkcja i produktywność poszczególnych tłumaczy (SGR);
d) ilość tłumaczeń zleconych na zewnątrz automatycznie przez działy planowania oraz tłumaczeń zleconych na zewnątrz przez działy tłumaczeniowe (Parlament Europejski i Komisja);
e) nieprzestrzeganie terminów na dostarczanie tłumaczeń (SGR);
f) wpływ narzędzi informatycznych wspomagających tłumaczenie na produktywność (Parlament Europejski, Komisja i SGR);
g) zestawienia danych, takie jak zależność między nakładem pracy a poziomem zlecania tłumaczeń na zewnątrz (Parlament Europejski, Komisja i SGR) (patrz: pkt 73 i 83).
89.
Statystyki produkcji i produktywności dla różnych służb tłumaczeniowych instytucji europejskich obejmują przetłumaczone automatycznie segmenty tekstu, w szczególności przy pomocy programu Translator's Workbench (TWB).
Prywatne biura tłumaczeń stosują dokładniejsze systemy wyliczeń w celu obliczenia rzeczywistego nakładu pracy i produktywności poszczególnych tłumaczy.
90.
W przeciwieństwie do pozostałych instytucji, które biorą pod uwagę jedynie zmieniane części tekstu, Rada oblicza swoją produkcję w oparciu o liczbę wydrukowanych stron (patrz też: pkt 65).
W rezultacie statystyki produkcyjne Rady zawyżają rzeczywistą liczbę przetłumaczonych stron o ponad 50 %.
W wyniku kontroli Trybunału DG A III przyjęła metodę podobną do tej stosowanej w pozostałych instytucjach.
Współpraca międzyinstytucjonalna
91.
Powstanie ICTI w 1995 r. pozwoliło stopniowo służbom tłumaczeniowym UE na nawiązanie współpracy w niektórych dziedzinach.
92.
Dotychczasowe główne osiągnięcia obejmują:
a) stworzenie wspólnej bazy terminologicznej i pamięci tłumaczeniowej;
b) międzyinstytucjonalny przetarg na zewnętrzne usługi tłumaczeniowe z i na języki UE-10 [34];
c) wspólną procedurę przetargową na zakup oprogramowania do rozpoznawania głosu i innych narzędzi wspomagających wielojęzyczność;
d) wspólny komitet ds. oceny jakości tłumaczeń zewnętrznych (CIEQ);
e) ograniczoną wymianę tłumaczy i równoważenie nakładu pracy.
93.
Przeprowadzona przez Trybunał analiza charakteru i rozłożenia w czasie podaży usług i zapotrzebowania wskazuje, że chociaż wszystkie instytucje doświadczają trudności strukturalnych w dostarczaniu dostatecznej ilości tłumaczeń o odpowiedniej jakości na języki UE-10, istnieją w tym zakresie wyraźne różnice w przypadku języków UE-15.
Tłumacze języka angielskiego, na przykład, są sekcją najbardziej obłożonym pracą ze wszystkich sekcji językowych w DGT Komisji (patrz: pkt 86), ale stanowią sekcję o najmniejszym nakładzie pracy w Radzie i Parlamencie.
Jako że w Radzie i Parlamencie terminy są bardzo krótkie, a poziom zapotrzebowania zmienny, instytucje te miewają wolny potencjał w niektórych okresach (patrz: pkt 84).
94.
W ramach realizacji zaleceń grupy roboczej do spraw równoważenia nakładu pracy 1 stycznia 2005 r. rozpoczęto wdrażanie pilotażowego projektu.
W 2005 r. jedna z uczestniczących w projekcie instytucji na zlecenie innej instytucji przetłumaczyła 3763 strony (lub 63 % zleconej ilości tłumaczeń).
Odpowiada to zaledwie 0,2 % całkowitego nakładu pracy wszystkich zaangażowanych instytucji, podczas gdy 20 % tego samego nakładu pracy jest zlecane tłumaczom zewnętrznym.
Oszczędości można oszacować na 150000 euro [35].
Ponieważ całkowity wolny potencjał tłumaczeniowy jest o wiele wyższy od potencjału udostępnianego innym instytucjom w ramach projektu pilotażowego, potencjalne oszczędności są wyższe.
95.
Słabością obecnego systemu równoważenia nakładu pracy jest jednak fakt, że dokumenty, które są zwykle zlecane na zewnątrz, oraz tłumaczenia na języki UE-10 są z niego wyłączone.
Ponadto instytucje nie informują się nawzajem w wystarczającym stopniu o wolnym potencjale i nie mają rzeczywistej motywacji ani obowiązku przyjmowania zleceń od innej instytucji.
Gdyby w DGT Komisji tłumacze etatowi na języki UE-15 inne niż języki robocze osiągnęli w 2005 r. taką produktywność jak w roku 2003, przetłumaczyliby co najmniej 10000 stron więcej w przeliczeniu na każdy język UE-15. W 2005 r.
Parlament i szereg DG Komisji zleciło tłumaczenie podobnej liczby stron dokumentów niezakwalifikowanych jako pilne na te same języki, na które mogłyby one zostać przetłumaczone przez inną instytucję.
W ten sposób można więc było uniknąć łącznie około 11 mln euro wydatków na tłumaczenia zewnętrzne [36].
WNIOSKI I ZALECENIA
Procedury pozwalające na zaspokojenie zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe i uniknięcie wykonywania zbędnych tłumaczeń
96.
Żadna z instytucji nie stworzyła spójnych i jasnych procedur zlecania i zatwierdzania tłumaczeń.
Zasady uzgodnione przez trzy instytucje ustalają obowiązkowy charakter niektórych rodzajów dokumentów.
Istnieje jednak część dokumentów, których nie objęto wspólnie przyjętymi kryteriami i w przypadku których decyzje podejmowane są indywidualnie w zależności głównie od dostępności zasobów (patrz: pkt 13–18).
Zalecenie: Wobec konieczności ustalenia priorytetów i ograniczeń w celu zaspokojenia stale rosnącego zapotrzebowania na tłumaczenia instytucje powinny usprawnić istniejące procedury.
Działania w tym zakresie powinny objąć kontrolę długości dokumentów, większe różnicowanie tekstów w zależności od ich charakteru i celu oraz przyjęcie uwzględniającego przeznaczenie dokumentów podejścia do zatwierdzania tekstów zlecanych do tłumaczenia.
97.
Kontrola wykazała, że zapotrzebowanie na tłumaczenia na języki UE-15 jest zasadniczo zaspokajane.
Przystąpienie małych krajów spowodowało jednak ogromny wzrost popytu na małych rynkach tłumaczeń pisemnych, gdzie podaż jest raczej ograniczona.
Trudności napotkane przy przeprowadzaniu konkursów EPSO na tłumaczy etatowych na języki UE-10 przełożyły się na brak tłumaczy z nowych państw członkowskich.
W konsekwencji w pierwszym roku od rozszerzenia instytucje nie były w stanie pokryć potrzeb w zakresie tłumaczeń na nowe języki (patrz: pkt 19–23).
Zalecenie: Nadal istnieje potrzeba znacznego zwiększenia potencjału wewnętrznego instytucji w zakresie języków UE-10.
Komisja powinna przeprowadzić krytyczną analizę powodów, dla których EPSO nie wybrało na czas potrzebnej liczby tłumaczy etatowych.
Powinno to doprowadzić do przyjęcia planu działań mającego na celu zwiększenie świadomości i zainteresowania tłumaczeniami wspólnotowymi w państwach UE-10 i krajach kandydujących.
98.
Zasadniczo instytucjom udało się ograniczyć wydatki na tłumaczenia pomimo wzrostu liczby języków urzędowych z 11 do 21 (włącznie z irlandzkim) od maja 2004 r. (patrz: pkt 25–36).
Podczas gdy Komisja i Rada podjęły istotne kroki w celu zmniejszenia liczby dokumentów tłumaczonych na wszystkie języki, Parlament podjął mniej ambitne działania w zakresie ograniczenia ilości tłumaczeń, redukując jedynie długość dokumentów zlecanych do tłumaczenia, ale nie ich liczbę i rodzaj (patrz: pkt 32).
Zalecenie: Służby tłumaczeniowe mogłyby zawrzeć ze zleceniodawcami umowy o gwarantowanym poziomie usług, ustanawiające ostrzejsze wytyczne określające rodzaje dokumentów podlegających tłumaczeniu, wymagane wersje językowe, etap, na którym rozpoczynane będzie tłumaczenie, całkowitą liczbę stron w ciągu roku, wykorzystanie tłumaczenia maszynowego itp.
Niespójności w podejściu instytucji do kwestii tłumaczeń można by również uniknąć dzięki wprowadzeniu koordynacji ich działań.
Procedury stosowane do zapewnienia terminowości tłumaczeń i zagwarantowania, że ich jakość jest odpowiednia do ich przeznaczenia
99.
Trzy skontrolowane instytucje zasadniczo dostarczają tłumaczenia na języki UE-15 terminowo i odpowiedniej jakości (patrz: pkt 41 i 44).
Sytuacja przedstawia się jednak inaczej w przypadku języków UE-10 z powodu niewystarczającej liczby tłumaczy.
W 2004 r. potencjał wewnętrzny w Komisji i Radzie w zakresie języków UE-10 nie był nawet wystarczający do zapewnienia weryfikacji tłumaczeń zewnętrznych, a większość klientów uznała jakość tłumaczeń za niezadowalającą (patrz: pkt 42).
Żadna ze służb tłumaczeniowych nie dokonuje pomiaru satysfakcji klienta.
Zalecenie: Instytucje powinny systematycznie przeprowadzać ankiety satysfakcji klienta wśród różnych użytkowników usług tłumaczeniowych, uwzględniające kwestie terminowości.
Takie ankiety mogłyby zostać wykorzystane przy tworzeniu planów działań mających na celu poprawę jakości usług i produktywności.
100.
Parlament i Rada nie posiadają precyzyjnych wytycznych kontroli jakości, i w konsekwencji weryfikacja tłumaczeń jest bardzo zróżnicowana.
Niemniej jednak instytucje na ogół prowadzą odpowiednią kontrolę pozwalającą na wychwycenie tłumaczeń o niskiej jakości (patrz: pkt 37–43).
Podczas gdy Dyrekcja ds. Tłumaczeń Pisemnych Parlamentu ocenia jakość zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych tłumaczeń w drodze przeprowadzanych co dwa miesiące kontroli losowych i poprzez stosowanie wskaźników jakości, w pozostałych instytucjach taka kontrola ani wskaźniki efektywności nie istnieją.
Zalecenie: Oprócz systematycznej kontroli jakości tłumaczeń zewnętrznych oraz nadzoru ze strony każdego szefa działu, wskazane byłoby przeprowadzanie w każdej sekcji językowej regularnych kontroli losowych.
Takie kontrole w połączeniu z ankietami satysfakcji klienta mogłyby stanowić podstawę jakościowych wskaźników efektywności.
101.
Niektóre DG Komisji zgłosiły, że muszą uciekać się do outsourcingu bezpośredniego lub zlecać je nieoficjalnie swoim pracownikom (szara strefa tłumaczeń), ponieważ DGT nie może dostarczyć części tłumaczeń w wymaganych terminach.
Ilość tych tłumaczeń nie jest znana, a ich koszt nie jest wykazany w obliczeniach Trybunału, ponieważ nie ma dostępnych informacji na temat czasu spędzonego przez personel administracyjny na tłumaczeniu (patrz: pkt 45, 54 i 75).
Zalecenie: Służby tłumaczeniowe powinny monitorować poziom outsourcingu bezpośredniego i szarej strefy tłumaczeń, aby móc uwzględnić tę ilość tłumaczeń przy planowaniu.
Koszt i wydajność tłumaczeń
102.
Z wyjątkiem Komisji (za rok 2002) żadna z instytucji nie obliczyła ani całkowitego kosztu tłumaczeń, ani średniego kosztu strony tłumaczenia.
Trybunał szacuje, że całkowity koszt roczny tłumaczeń w trzech kontrolowanych instytucjach wynosił 414 mln euro przed rozszerzeniem (patrz: tabela 4) i 511 mln euro po rozszerzeniu.
Średni koszt strony tłumaczenia w 2003 r. wyniósł 150 euro w Komisji i Parlamencie oraz 254 euro w Radzie.
W 2005 r. średni koszt strony tłumaczenia wzrósł do 194 euro w Komisji i 276 euro w Radzie, ale w Parlamencie obniżył się do 119 euro.
103.
Tłumaczenie wewnętrzne jest droższe od zlecanego na zewnątrz, ale trudno dokonać porównania z uwagi na różny rodzaj tekstów zlecanych na zewnątrz, postrzeganą za wyższą jakość tłumaczenia wewnętrznego, krótkie terminy przy tłumaczeniach wewnętrznych dla niektórych rodzajów dokumentów wynikające z metod pracy, szczególnie w Parlamencie i Radzie, oraz weryfikację konieczną w przypadku tłumaczeń zewnętrznych (patrz: pkt 52).
Zalecenie: Świadomość kosztów danego działania jest podstawą kontrolowania ponoszonych na nie wydatków.
Należy więc wprowadzić procedury zapewniające odpowiednią informację zarządczą o kosztach.
104.
Z powodu dużego spadku nakładu pracy produktywność większości działów tłumaczeniowych języków UE-15 spadła znacząco w 2004 r. i w konsekwencji wzrósł średni koszt strony tłumaczenia (patrz: pkt 51 i 76–86).
Z powodu działań podjętych w celu ograniczenia zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe Komisja i Rada mają od 2004 r. wolny potencjał wewnętrzny w przypadku języków UE-15 innych niż języki robocze.
105.
Kontrola wykazała, że działy planowania trzech służb tłumaczeniowych są obecnie bardziej zaangażowane w rozdzielanie pracy niż w tworzenie prognoz tłumaczeniowych mających na celu zaplanowanie pracy i amortyzowanie wzrostów zapotrzebowania (patrz: pkt 56–59, 63–66 i 91–95).
106.
Dostosowanie nakładu pracy ma kluczowe znaczenie.
Zmniejszenie ilości tłumaczeń powoduje okresowo sytuację niepełnego wykorzystania potencjału, niższą produktywność i wyższy średni koszt tłumaczeń.
Trybunał zauważył jednak, że niektóre działy miały jednocześnie niskie wskaźniki produktywności i ponadprzeciętne wskaźniki udziału procentowego tłumaczeń zlecanych na zewnątrz (patrz: pkt 73–74).
Brak prognoz nakładu pracy (planowania) utrudnia instytucjom pełne wykorzystanie okresowo wolnego potencjału w innych instytucjach (patrz: pkt 91–95 oraz pkt 56–66).
107.
W 2005 r. Parlament i DG Komisji (inne niż DGT) zleciły tłumaczenie zewnętrzne dużej liczby stron, które mogłyby zostać przetłumaczone wewnętrznie przez inną instytucję.
Trybunał ocenia, że całkowite płatności dokonane na rzecz tłumaczy zewnętrznych, których można było uniknąć, wynoszą około 11 mln euro (patrz: pkt 95).
Zalecenie: Należy położyć większy nacisk na procesy zarządzania i planowania, tak aby bardziej równomiernie rozłożyć nakład pracy, amortyzując wzrosty i spadki zapotrzebowania i umożliwić bardziej skuteczną współpracę międzyinstytucjonalną.
Regularne i wiarygodne prognozy tłumaczeniowe powinny być przesyłane do działów planowania, a instytucje powinny wzajemnie informować się o wolnym potencjale wewnętrznym.DG Komisji (inne niż DGT) oraz inne instytucje powinny wykorzystać wolny potencjał wewnętrzny do ograniczenia ilości tłumaczeń zewnętrznych poprzez objęcie współpracy międzyinstytucjonalnej rozpoczętym w styczniu 2005 r. projektem pilotażowym.
System międzyinstytucjonalnych rozliczeń za wykonane tłumaczenia mógłby stanowić dla instytucji dysponujących okresowo lub stale wolnym potencjałem bodziec do współpracy z innymi instytucjami.Rada powinna podjąć dalsze działania mające na celu rozwiązanie problemu istnienia niewykorzystanego potencjału strukturalnego.
Należy rozpatrzyć możliwość przeniesienia pracowników do innych służb niż tłumaczeniowe lub zastosowanie innych rozwiązań określonych w regulaminie pracowniczym, jako że istniejący plan działania przewiduje rozwiązanie obecnego problemu nadwyżki potencjału dopiero w 2015 r.
108.
Chociaż instytucje zainwestowały w zaawansowane nowoczesne technologie, nie wykorzystują ich w systematyczny sposób (patrz: pkt 68–70).
- zmniejszenie obsługi sekretariatu w Radzie i Parlamencie,
- zharmonizowanie metod pracy w oparciu o najlepsze praktyki,
- dalszą integrację i bardziej intensywne wykorzystanie narzędzi komputerowych,
- częstsze stosowanie telepracy.
109.
Służby tłumaczeniowe nie dostarczają informacji zarządczej pozwalającej na monitorowanie kosztów tłumaczeń, takiej jak czas rzeczywiście spędzony na tłumaczeniu i weryfikacji, szczegółowe statystyki produktywności, poziom zlecania tłumaczeń na zewnątrz itp. (patrz: pkt 88).
Zalecenie: Aby wykorzystywać produktywność jako wskaźnik do celów zarządzania, instytucje powinny rozwinąć systemy lepiej odzwierciedlające wszystkie zadania wykonywane przez tłumaczy etatowych (włącznie z czasem spędzonym na uczeniu się nowych języków).
Wszystkie instytucje powinny dołożyć starań, aby opracować odpowiednie jakościowe i ilościowe wskaźniki efektywności, co umożliwi lepsze wykorzystanie zasobów.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 6 lipca 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Zasadniczo angielski, francuski i niemiecki.
[2] Rozporządzenie Rady nr 1 z dnia 15 kwietnia 1958 r. w sprawie określenia systemu językowego Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (Dz.U. 17 z 6.10.1958, str. 385/58), z późniejszymi zmianami.
[3] Angielski, czeski, duński, estoński, fiński, francuski, grecki, hiszpański, irlandzki, litewski, łotewski, maltański, niderlandzki, niemiecki, polski, portugalski, słowacki, słoweński, szwedzki? węgierski oraz włoski. Od dnia 18 czerwca 2005 r. irlandzki jest 21. językiem urzędowym UE, chociaż stosowanie wobec niego niektórych przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 920/2005 (Dz.U. L 156 z 18.6.2005, str. 3) zostało odłożone do dnia 1 stycznia 2007 r.
[4] W szczególności dokumenty publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (19, 20 lub 21 języków urzędowych, w związku z odstępstwami dotyczącymi jęz. maltańskiego i irlandzkiego) oraz dokumenty kierowane do państwa członkowskiego lub do osoby objętej jurysdykcją tego państwa (język danego państwa).
[5] Centrum Tłumaczeń w Luksemburgu polega głównie na usługach tłumaczy zewnętrznych.
Centrum zatrudnia około 80 (w 2004 r.) tłumaczy etatowych, którzy zajmują się głównie weryfikacją tłumaczeń zewnętrznych na potrzeby agencji oraz, w ograniczonym zakresie, tłumaczeniami dla innych instytucji.
[6] Na każdy departament składa się od trzech do sześciu działów specjalizujących się w różnych politykach (lub dziedzinach), łącznie 77 działów.
[7] Ta liczba obejmuje tłumaczenia zlecone przez DGT, ale nie przez inne dyrekcje, w przypadku których nie ma dostępnych wiarygodnych i wyczerpujących danych.
[8] Ujednolicona definicja: 1500 drukowanych znaków tekstu źródłowego, liczonych bez spacji.
W przypadku zmodyfikowanych wersji istniejących już tekstów DGT liczy liczbę zmienionych znaków i mnoży ją przez określoną wartość procentową (50 % przy tłumaczeniach wewnętrznych i 30 % przy tłumaczeniach zlecanych na zewnątrz), tak aby uwzględnić dodatkowy nakład pracy wynikający z konieczności zintegrowania zmienionych części z istniejącym już tekstem.
Parlament stosuje nieco inną metodę, polegającą na naliczaniu wszystkich znaków składających się na akapit, w którym występują modyfikacje, jednak bez dodawania 50 %.
Liczba stron wynikających z tych obliczeń dla każdego dokumentu jest zaokrąglana w górę.
[9] Oficjalne dane dotyczące ilości tłumaczeń w Radzie zostały dostosowane przez Trybunał do formatu umożliwiającego ich łatwe porównanie z danymi innych instytucji.
[10] Patrz: załącznik I, przypis 9.
[11] W swoim wstępnym projekcie budżetu na rok 2006 Komisja stwierdza, że dokumenty nienależące do grupy dokumentów najistotniejszych należy oceniać z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb, zgodnie z decyzją z dnia 26 maja 2004 r. w sprawie podaży i popytu na tłumaczenia (SEC(2004) 638).
[12] Patrz: załącznik I, przypis 9.
[13] Liczba przetłumaczonych stron dostarcza porównywalnych informacji dla każdej z instytucji, ale nieznacznie odbiega od wielkości zapotrzebowania z powodu zleceń odrzuconych przez dział planowania i upływu czasu między zleceniem a dostarczeniem tłumaczenia.
Przytoczone liczby nie obejmują szarej strefy tłumaczeń ani outsourcingu bezpośredniego, który ma szczególnie znaczący wymiar w przypadku Komisji, ale na temat którego nie ma dostępnych dokładnych danych.
[14] Językami roboczymi Komisji są angielski, francuski i niemiecki.
[15] Komitety doradcze, komitety zarządzające i komitety regulacyjne określone decyzją Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającą warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji (Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23) zastępującą decyzję Rady 87/373/EWG z dnia 13 lipca 1987 r.(Dz.U. L 197 z 18.7.1987, str. 33).
[16] Na przykład dokumenty przeznaczone do publikacji lub teksty prawne wymagają tłumaczeń wyższej jakości (a co za tym idzie, pochłaniają więcej zasobów) niż dokumenty do użytku wewnętrznego.
[17] CIEQ: Comité interinstitutionnel d’évaluation de la qualité des traductions externes.
[18] Patrz: motyw 14 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r.
(Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1).
[19] Jak opisano w pkt 53, w latach 2004 i 2005 koszty były znacznie wyższe, ale lata te charakteryzowały się niższą wydajnością z powodu przejścia z systemu obejmującego 11 języków na system obejmujący 21 języków.
[20] Zarządzanie zasobami ludzkimi, szkolenia, finanse itp.
[21] Zarządzanie zasobami ludzkimi, szkolenia, finanse itp.
[22] Zarządzanie zasobami ludzkimi, szkolenia, finanse itp.
[23] W przypadku nowych języków różnice cenowe wahają się od 15 % dla jęz. litewskiego do 38 % dla jęz. łotewskiego.
Średnia różnica cenowa wynosi około 12 % (patrz: tabela 4), co częściowo wyjaśniają różniące się warunki umowne.
Dla przykładu kontrahent Parlamentu jest zobowiązany do przyjmowania zleceń i musi je realizować w bardzo krótkim terminie w przypadku tłumaczenia pytań pisemnych.
[24] Termin nadsyłania zleceń na tłumaczenie jest minimalnym nieskracalnym okresem czasu przyznanym służbie tłumaczeniowej na dostarczenie zleconego tłumaczenia.
[25] Ilość pracy potrzebna do przetłumaczenia dokumentu zależy od wielu czynników, takich jak ilość słów, które muszą zostać przetłumaczone (strony mogą zawierać tekst różnej długości; wymagane jest jedynie tłumaczenie zmian do już przetłumaczonego tekstu itp.), trudność techniczna dokumentu i dostępność przetłumaczonego tekstu źródłowego lub tekstu mogącego służyć za punkt odniesienia.
[26] Po odliczeniu czasu spędzanego przez osoby z obsługi sekretarskiej na czynnościach niezwiązanych z procesem tłumaczenia.
[27] Komisja Europejska, DGT, Dyrekcja ds. Tłumaczeń Pisemnych, "Sprawozdanie oceniające pilotażowy projekt telepracy", Bruksela, 6 października 2003 r.
[28] CRE = "Compte rendu in extenso": szczegółowe sprawozdania z posiedzeń, w latach 2003–2005 stanowiły około 18 % wszystkich tłumaczeń w Parlamencie.
[29] Grupy polityczne w PE niekiedy zlecają tłumaczenia tłumaczom zewnętrznym, gdy dział planowania odrzuci ich zlecenie (w przypadku przekroczenia przez nich tygodniowego limitu 15 stron).
[30] Patrz też: PriceWaterhouseCoopers, Komitet Ekonomiczno-Społeczny (KES) i Komitet Regionów, "Analiza porównawcza produktywności sekcji tłumaczeniowych w instytucjach europejskich", Bruksela, 4 sierpnia 2000 r., str. 24: "Zauważa się, że produktywność tłumacza z prywatnego biura tłumaczeń wynosi około 8–10 stron dziennie bez uwzględnienia produkcji za pomocą pamięci tłumaczeniowej (jedna strona odpowiada 350 słowom)". (350 słów = 2100 znaków = 1,4 strony standardowej).
[31] Rada: do 2004 r. (włącznie) tylko języki UE-15.
[32] W dziale angielskim, na przykład, produktywność w pierwszej połowie 2004 r. w najbardziej obciążonym zleceniami dziale była o 65 % wyższa niż w najmniej obciążonym dziale.
[33] DGMA, Plan d’action pour la modernisation administrative du SGC (PAMA), 30 maja 2002 r., sekcja 11: Reforma DG A III.
[34] Komisja jednak prawie w ogóle nie korzystała z listy wybranych usługodawców i zorganizowała własną procedurę przetargową.
[35] Przy zmiennym koszcie 40 euro za stronę.
[36] Przy uwzględnieniu jedynie zmiennych kosztów tłumaczeń zewnętrznych, szacowanych na 40 euro za stronę.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie specjalne nr 10/2006
dotyczące ocen ex post programów celu 1 i 3 na lata 1994–1999 (fundusze strukturalne) wraz z odpowiedziami Komisji
(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi Traktatu WE)
(2006/C 302/01)
SPIS TREŚCI
Glosariusz
I–XI STRESZCZENIE
1–9 WSTĘP
6–9 Ramy oceny
7–9 Podstawowe cele ustalone dla każdej oceny
10–14 ZAKRES KONTROLI
15–80 PRZEPROWADZONA PRZEZ DG REGIO OCENA EX POST CELU 1
16–66 Jakość oceny w opinii Trybunału
16 Uwagi wstępne
17–20 Rozwój sytuacji od 1994 r. w regionach w odniesieniu do istotnych dla nich kwestii
21–28 Odpowiedniość przyjętych strategii
29–40 Ocena skuteczności
41–44 Ocena wydajności
45–53 Ocena wpływu FS
54–66 Ocena systemów zarządzania
67–75 Odpowiedniość ram oceny
67–70 Zakres wymagań i obowiązków
71–75 Odpowiedniość nadzoru sprawowanego przez Komisję
76–80 Istotność zaleceń z oceny dla przyszłych okresów programowania
81–113 OCENA EX POST OPERACJI EFS (W RAMACH CELU 1 I 3) DOKONANA PRZEZ DG EMPL
82–113 Jakość oceny w opinii Trybunału
82–87 Przegląd niedociągnięć w zakresie danych i analizy
88 Ocena wpływu operacji EFS
89 Ocena w zakresie równości szans
90–93 Inne badane aspekty
94–96 Uwagi dotyczące całościowej oceny dokonanej przez Komisję
97–102 Inne uwagi pochodzące ze sprawozdań krajowych
103–110 Odpowiedniość ram oceny
111–113 Zalecenia zamykające ocenę
114–118 WNIOSKI
119–125 ZALECENIA
ZAŁĄCZNIKI:
Załącznik I — Podział pomocy w ramach funduszy strukturalnych
Załącznik II — PKB a wskaźnik zatrudnienia
Załącznik III — Wzrost PKB a fundusze strukturalne
Załącznik IV — Symulacje HERMIN a bezrobocie
Odpowiedzi Komisji
GLOSARIUSZ
ADAPT Dostosowanie siły roboczej do zmian przemysłowych (inicjatywa wspólnotowa służąca promowaniu zatrudnienia i dostosowaniu siły roboczej do zmian przemysłowych) APRP Aktywna polityka rynku pracy
Efekt przesunięcia Efekt osiągnięty w jednym kwalifikowalnym obszarze kosztem innego obszaru.
EFRR Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
EFS Europejski Fundusz Społeczny
FS Fundusze strukturalne
IFOR Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa JDP Jednolity Dokument Programowy
Komitety monitorujące Komitety nadzorujące strategiczną realizację programu finansowania
Miękkie wyniki Wyniki trudne do pomiaru ilościowego Model HERMIN Model makroekonomiczny wykorzystany do symulacji wpływu interwencji FS MŚP Małe i średnie przedsiębiorstwa
PO Program operacyjny
Sprawozdanie podsumowujące Końcowe sprawozdania DG REGIO (w zakresie celu 1) i DG EMPL (w zakresie celu 3) dotyczące ocen ex post operacji finansowanych z EFRR i EFS.
Sprawozdanie wstępne Sprawozdanie obejmujące kwestie metodologiczne, takie jak cele oceny, ramy metodologiczne, kwestionariusze i organizacje, z którymi należy się skontaktować WRW Wspólnotowe ramy wsparcia
STRESZCZENIE
I. Kontrola dotyczyła prowadzonych przez Komisję ocen ex post w zakresie interwencji w ramach funduszy strukturalnych w regionach celu 1 i 3 w okresie programowania 1994–1999, których łączna kwota, z uwzględnieniem uzupełniających inwestycji sektora prywatnego i publicznego, przekroczyła 245 mld euro.
II.
Ocena ex post służy porównaniu rzeczywistych wyników wydatkowania z pierwotnie wyznaczonymi celami.
Jest to mechanizm, dzięki któremu doświadczenie zdobyte podczas jednego okresu programowania wykorzystane jest do skuteczniejszego wydatkowania środków z FS w przyszłości.
Oceny ex post przeprowadzone zostały przez Komisję, która zdała się przy ich wykonaniu na usługi ekspertów zewnętrznych.
III.
Kontrola miała służyć zbadaniu, czy po zakończeniu ocen ex post Komisja była w stanie ocenić skutki interwencji w odniesieniu do celów oraz czy wyniki i zalecenia okazały się pomocne w modyfikacji programów na okres od 2000 r.
IV.
Punktem wyjścia dla kontroli były sprawozdania podsumowujące dla każdego funduszu.
W sprawozdaniach tych prezentowane jest podsumowanie całościowej oceny wpływu wywieranego przez fundusze, a także elementy potencjalnie istotne przy podejmowaniu decyzji dotyczących przyszłych okresów planowania.
Kolejnym etapem kontroli była ocena, w jakim stopniu wychwycone niedociągnięcia mogły zostać powiązane z wadami ZWiO lub problemami podczas realizacji procesu oceny.
V. Ocena wydatków z funduszy strukturalnych jest z natury rzeczy procesem skomplikowanym.
Niemniej jednak kontrola wykazała niedociągnięcia w procesie oceny, których nie można przypisać jedynie tego rodzaju wewnętrznym ograniczeniom.
VI.
W ocenie interwencji FS w regionach celu 1 Trybunał zidentyfikował następujące słabe punkty:
- w danych wyjściowych występują rozbieżności,
- ocena skuteczności wydatków z FS nie była dość solidna z powodu, między innymi, ograniczonych danych o produktach i rezultatach zebranych przez państwa członkowskie,
- w ramach oceny nie w pełni powiodło się porównanie kosztów jednostkowych projektów otrzymujących wsparcie w ramach FS,
- ocena w znacznej mierze oparta była na obarczonym poważnymi ograniczeniami modelu makroekonomicznym (HERMIN).
VII.
Trybunał ustalił, że ocena działań EFS w ramach celu 1 i 3:
- była w części oparta na niewiarygodnych i niekompletnych danych,
- prowadziła do pewnych wniosków, które nie były odpowiednio podparte dowodami, co rzuca cień na metodologię zastosowaną do ich wyciągnięcia.
VIII.
Przygotowując zakres wymagań i obowiązków dotyczący realizacji ocen, Komisja, jak się wydaje, nie przewidziała trudności związanych z tym zadaniem.
Komisja nie w pełni zaradziła niedociągnięciom w procesie oceny ex post.
Ustalenia Trybunału wskazują na braki w nadzorze nad ocenami.
IX.
Z drugiej strony oceny dostarczyły przydatnych obserwacji dotyczących systemów zarządzania stosowanych w interwencjach finansowanych z EFRR i EFS.
X. Niemniej jednak, choć przedstawiono pewne wartościowe i pożyteczne zalecenia stanowiące wkład w nowe okresy programowania, Komisja nie w pełni mogła wykorzystać doświadczenie zdobyte przy realizacji programów z okresu 1994–1999.
XI.
Trybunał zaleca, aby:
- Komisja, w odniesieniu do przyszłych procesów oceny, zapewniła zgodność dostępnych danych i przyznanych środków z wyznaczonymi celami, które muszą być realistyczne oraz odpowiednio opracowała zakres wymagań i obowiązków,
- Komisja zwróciła szczególną uwagę na techniki wykorzystywane do pomiaru ekonomicznego wpływu funduszy.
W przypadku zastosowania modelu makroekonomicznego musi on właściwie uwzględniać właściwości badanej gospodarki.
Najlepiej byłoby, gdyby przy używaniu takiego modelu korzystano z danych mikro generowanych na poziomie projektu,
- odpowiednio uwzględniać związki z innymi analizami odnoszącymi się do oceny funduszy strukturalnych,
- rozważyć kilka konkretnych kwestii, których uwzględnienie w przyszłych ocenach może okazać się przydatne. Wymienić tu można kwestię wkładu sektora prywatnego, metod "inżynierii finansowej", oceny kosztów projektu, procesu składania i zatwierdzania wniosków projektowych oraz kwestię wewnętrznych ocen dokonywanych przez władze krajowe lub regionalne,
- nadzór Komisji nad procesem oceny został udoskonalony między innymi poprzez współpracę z instytutami badawczymi i uniwersytetami.
WSTĘP
1.
Od 1996 r. Komisja opracowuje wpisujący się w jednolite ramy system oceny funduszy strukturalnych.
Termin "ocena" definiowany jest przez Komisję jako "osąd interwencji pod względem ich wyników, wpływu i potrzeb, które mają zaspokoić" [1].
Głównym celem oceny jest wsparcie procesów decyzyjnych poprzez dostarczanie informacji i osądów o trafności, oszczędności, wydajności, skuteczności, przydatności i trwałości wpływu wywieranego przez interwencje UE.
Takie informacje mają zasadnicze znaczenie dla poprawy istniejących lub przygotowania nowych interwencji oraz dla wyznaczania priorytetów politycznych i przydzielania zasobów.
2.
Oceny realizowane są na różnych poziomach i etapach (sześcioletniego) cyklu programowania, a do najważniejszych z nich należą:
a) oceny ex ante, przeprowadzane przed realizacją interwencji w celu poprawy jej koncepcji i opłacalności;
b) oceny śródokresowe, prowadzone w czasie realizacji w celu poprawy zarządzania interwencją;
c) oceny ex post, przeprowadzane po zakończeniu interwencji w celu oszacowania osiągniętych wyników i wyciągnięcia wniosków z nabytych doświadczeń.
3.
Kontrola Trybunału koncentrowała się na ocenach ex post przeprowadzonych przez Komisję w związku z interwencjami FS w regionach celu 1 i 3 w okresie programowania 1994–1999.
Do celów kontroli za zakres oceny ex post uznaje się zakres określony w zbiorze MEANS [2]: "Ocena ex post podsumowuje i ocenia cały program, w szczególności wywarty przez niego wpływ.
Jej celem jest rozliczenie wykorzystania środków oraz omówienie skuteczności i wydajności interwencji oraz stopnia, w jakim oczekiwane efekty zostały zrealizowane.
Koncentruje się na czynnikach powodzenia lub niepowodzenia, a także na trwałości wyników i wywartego wpływu.
Stanowi próbę wyciągnięcia wniosków, które można uogólnić i stosować w innych programach i regionach" [3].
Ocena procesu oceny ex post przeprowadzona zostały w tym właśnie kontekście.
4.
Ocena ex post jest częścią procesu wykorzystującego również wyniki ocen ex ante i ocen śródokresowych.
Ponadto oceny przeprowadzane są na różnych poziomach, zarówno krajowych, jak i tematycznych, i zbierane w sprawozdaniu podsumowującym.
Wspólnie stanowią one ważny element w zarządzaniu funduszami strukturalnymi, a w szczególności w programowaniu i analizowaniu wsparcia wspólnotowego.
Odpowiedzialność za proces oceny spoczywa na Komisji (działającej we współpracy z państwami członkowskimi).
To do Komisji należy decyzja, które aspekty oceny należy zrealizować wewnętrznie, a które zlecić wykonawcom zewnętrznym.
W obu przypadkach całościowa i ostateczna odpowiedzialność nadal spoczywa na Komisji.
5.
W latach 1994–1999 pomoc zaplanowana w ramach funduszy strukturalnych [4] wyniosła 136,4 mld euro na "cele" i 14,5 mld euro na "inicjatywy wspólnotowe".
Załącznik I przedstawia podział pierwszej z tych kwot na poszczególne państwa członkowskie i cele, a drugiej — na inicjatywy wspólnotowe.
Środki te zostały uzupełnione o kolejne co najmniej 95 mld euro uzupełniających inwestycji sektora prywatnego lub publicznego [5], przez co łączna kwota inwestycji przekroczyła 245 mld euro.
Ramy oceny
6.
Oceny ex post zostały przeprowadzone w imieniu i pod kierownictwem Komisji.
W wyniku procedur przetargowych wyłoniono głównego konsultanta dla każdej określonej grupy celów i inicjatyw wspólnotowych.
W większości przypadków konsultantów w poszczególnych państwach członkowskich wspierali oceniający [6], których zadaniem było przeprowadzenie niezbędnej oceny poszczególnych programów na podstawie wspólnych ram metodologicznych.
Ponadto proces oceny monitorowany był przez grupę sterującą.
Wynikiem ocen były sprawozdania krajowe przygotowane przez krajowych oceniających oraz sprawozdanie podsumowujące przygotowane przez konsultantów zatrudnionych dla każdej określonej grupy celów.
Sprawozdania te zostały ukończone pomiędzy początkiem 2003 a połową 2004 r.
Podstawowe cele ustalone dla każdej oceny
7.
Zaangażowane w cały proces dyrekcje generalne opowiedziały się za przyjęciem szerokiego podejścia obejmującego wiele różnych kwestii.
Ogólne cele oceny były następujące:
a) ocenić wyniki i wpływ operacji prowadzonych w państwach członkowskich w odniesieniu do ich celów i wpływu na osoby i systemy;
b) przeanalizować wpływ i skuteczność działań wspólnotowych w odniesieniu do konkretnych problemów strukturalnych oraz, o ile jest to możliwe, ustalić wartość dodaną wsparcia wspólnotowego.
8.
W celu spełnienia tych ogólnych celów w zakresach wymagań i obowiązków ujęto szereg kluczowych kwestii dotyczących odpowiedniości strategii, skuteczności, wydajności, wpływu, systemów zarządzania i realizacji, wartości dodanej interwencji wspólnotowych oraz wniosków wynikających z obecnego programowania do wykorzystania przy przyszłym programowaniu.
Ustrukturyzowaniu tej pracy służyło określenie w zakresach wymagań i obowiązków konkretnych zadań, jak również pewnych technik i źródeł informacji.
9.
Dzięki temu zakres wymagań i obowiązków sporządzony przez Komisję dla każdego celu stał się podstawą pracy oceniających.
Uzupełnieniem zakresów wymagań i obowiązków było opublikowane w styczniu 2002 r. sprawozdanie wstępne oraz przewodnik metodologiczny dla celu 1.
W przypadku operacji EFS uzupełnieniem takim było sprawozdanie z postępów metodologicznych z grudnia 2002 r. oraz pytania ewaluacyjne zawarte w każdym krajowym sprawozdaniu oceniającym.
Oceniający wykorzystali do tych celów przegląd literatury, kwestionariusze, rozmowy z zainteresowanymi stronami, analizę przypadków oraz inne uznane za konieczne badania.
ZAKRES KONTROLI
10.
Do ogólnych celów kontroli należało zbadanie, czy oceny dostarczają Komisji odpowiednich informacji do oszacowania efektów interwencji w odniesieniu do wyznaczonych celów oraz czy wyniki i zalecenia okazały się pomocne w rewizji programów na kolejne okresy programowania.
11.
Kontrola skoncentrowana była na ocenach ex post dotyczących interwencji EFRR w ramach celu 1 oraz interwencji EFS w ramach celu 1 i 3, przeprowadzanych odpowiednio przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Regionalnej (DG REGIO) oraz Dyrekcję Generalną ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans (DG EMPL).
Zbadano odpowiednie sprawozdania podsumowujące oraz próbę ocen krajowych związanych z wybranymi celami i instrumentami [7], których łączny koszt wyniósł 124 mld euro, tj. 82 % całej zaplanowanej pomocy w ramach FS na okres programowania 1994–1999 [8].
12.
W przypadku każdej oceny kontrola miała odpowiedzieć na trzy pytania:
a) Czy jakość oceny była dobra?
b) W jakim stopniu wykryte niedociągnięcia wynikały z wadliwych ram procesu oceny i wadliwego nadzoru nad tym procesem?
c) Czy wynikające z oceny zalecenia były dobrze umotywowane, użyteczne i czy nadawały się do uwzględnienia w przyszłych okresach programowania?
13.
W szczególności w ramach kontroli analizowano jakość i kompletność sprawozdań w odniesieniu do ich oceny odpowiedniości realizowanych polityk oraz skuteczności, wydajności i wpływu podejmowanych działań, w tym wpływu na systemy zarządzania.
Podczas kontroli badano również, czy Komisja spełnia odpowiednią rolę w przygotowaniu, monitorowaniu i nadzorowaniu ocen.
14.
Pierwsza część niniejszego sprawozdania poświęcona jest ocenie ex post interwencji EFRR w regionach celu 1 (pkt 15–80), a druga – ocenie ex post operacji EFS w ramach celu 1 i 3 (pkt 81–113).
PRZEPROWADZONA PRZEZ DG REGIO OCENA EX POST CELU 1
15.
Przed rozpoczęciem szczegółowej analizy jakości oceny przydatne jest przytoczenie krótkiego streszczenia wniosków wynikających z przeprowadzonej przez Komisję oceny.
Podsumowanie to przedstawiono poniżej (patrz: ramka 1).
Ramka 1
Ogólne wnioski z oceny przeprowadzonej przez DG REGIO
W sprawozdaniu podsumowującym potwierdzono pozytywny wpływ funduszy strukturalnych na PKB regionów celu 1, jak również poprawę ich ogólnego funkcjonowania w odniesieniu do całej UE.
W sprawozdaniu stwierdzono istotną zależność rozmiarów odniesionych korzyści od zdolności instytucjonalnych oraz takich czynników jak struktura i otwartość gospodarki, uznając przy tym, że "aspekty te są w oczywisty sposób kluczowe w szczególności w odniesieniu do zdolności przystosowawczych gospodarki w kontekście wyzwań i szans wynikających z procesu integracji gospodarczej".
Odnotowano jednak również, iż z uwagi na rozbieżności pomiędzy poszczególnymi krajami oraz ograniczoną dostępność danych z monitoringu, a także brak jasno określonych celów, niemożliwe było określenie zbiorczego wyniku dającego rzetelny obraz ogólnych osiągnięć w zakresie celu 1.
W ramach całościowej oceny odpowiedniości przyjętych strategii w sprawozdaniu stwierdza się, że strategiczne podejście do celu 1 przyjęte w 1994 r. należy "postrzegać jako zasadniczo odpowiednie w każdym z państw członkowskich".
Zgodnie ze sprawozdaniem: "Najistotniejszą krytyką strategii było to, że nie stanowiły one dużo więcej niż sumę swoich części składowych.
Choć każda z tych części była odpowiednią odpowiedzią na stwierdzone potrzeby w poszczególnych obszarach, mniej było wskazówek co do tego, jak owe różne elementy składały się na całościową strategię rozwoju".
W odniesieniu do skuteczności sprawozdanie wskazuje, że w związku z brakami w dostępnych danych analiza opierała się w znacznej mierze "na jakościowych osądach, a nie na ilościowych porównaniach wyników z celami".
Ogólna uwaga zawarta w sprawozdaniu brzmi następująco: "Wiele z działań, które okazywały się najskuteczniejsze, to działania wpisujące się zasadniczo w "główny nurt".
Finansowanie przeznaczane było głównie na wzmacnianie istniejących wzorców działalności wiążącej się z rozwojem gospodarczym, mniej zaś na stwarzanie podstaw do rozwoju nowych form działalności, służących osiągnięciu wyznaczonych celów lub stworzeniu zachęty do stosowania bardziej innowacyjnego podejścia".
W ocenie wpływu FS na spójność gospodarczą i społeczną sprawozdanie opierało się, w większości regionów, na zastosowaniu modelowania makroekonomicznego.
W sprawozdaniu uznano fakt, że: "Pojawiające się wyniki w sposób nieunikniony ukształtowane są w pewnym stopniu przez założenia poczynione w procesie modelowania".
Odnotowano również, iż skala wywieranego wpływu, w rozmaitych przypadkach, odzwierciedla wielkość i podział środków WRW oraz czynników, takich jak pierwotny stan zasobów, struktury gospodarcze, poziom konkurencyjności i stopień "otwartości" danej gospodarki.
W sprawozdaniu przedstawiono ogólne wnioski dotyczące wpływu funduszy strukturalnych w stosunku do innych zewnętrznych czynników i wskazano, iż pomimo stworzenia znacznej liczby miejsc pracy efekt "deadweight" i efekt przesunięcia prawdopodobnie również były znaczne.
Sprawozdanie podsumowujące zawierało również pewne uwagi dotyczące zarządzania i realizacji.
Ogólny wniosek dotyczący tych aspektów był następujący: "Procedury zarządcze i realizacyjne, choć charakteryzujące się licznymi niedociągnięciami, były ogólnie odpowiednie do swego celu, a podejście partnerskie pozwoliło na osiągnięcie znaczących korzyści.
Struktury decyzyjne zazwyczaj nie zapewniały mocnej orientacji strategicznej. Niemniej jednak, poprzez programowanie i rozwój zdolności i praktyk zarządczych w sektorze publicznym, osiągnięto istotne korzyści tworzące "wartość dodaną"."
Jakość oceny w opinii Trybunału
Uwagi wstępne
16.
Należy uznać, że szeroko zakrojone podejście, które zostało przyjęte, z natury rzeczy wiąże się z pewnymi ograniczeniami, wśród których najistotniejszymi są: ograniczenia czasowe, ograniczona liczba wymiernych celów oraz brak szczegółowych wskaźników wyników/wpływu.
Ponadto w wielu przypadkach trudne było wyizolowanie wpływu wynikającego bezpośrednio z realizowanych programów i działań powiązanych, ponieważ objęte nimi regiony często korzystały również z innych działań służących osiągnięciu podobnych celów.
Trudne było również rozpoznanie i zmierzenie pośrednich efektów wydatków z funduszy strukturalnych.
Niemniej jednak w opinii Trybunału pewne niedociągnięcia procesu oceny nie mogą zostać przypisane wyłącznie wewnętrznym ograniczeniom, ale wynikają z wad procesu oceny, które wymagają naprawy, w szczególności przed oceną ex post okresu programowania 2000–2006.
Rozwój sytuacji od 1994 r. w regionach w odniesieniu do istotnych dla nich kwestii
17.
Sprawozdanie podsumowujące rozpoczyna się od krótkiej analizy zmian w PKB per capita, wskaźników bezrobocia i zatrudnienia w różnych objętych działaniami regionach [9].
Sprawozdanie stwierdza, że: "Wzrost PKB per capita nie wynikał, zasadniczo, ze wzrostu poziomu zatrudnienia w związku z tworzeniem nowych miejsc pracy" [10].
Taki wniosek ma potencjalnie dużą wagę dla osób odpowiedzialnych za kształtowanie polityki, ponieważ stanowi on sugestię, że poprawa we wskaźnikach aktywności zawodowej [11] nie wniosła znaczącego wkładu w realizację głównego celu polityki spójności polegającego na zmniejszeniu rozpiętości w poziomach PKB, co w odniesieniu do FS jest wnioskiem istotnym.
18.
Na podstawie informacji przedstawionych w sprawozdaniu podsumowującym trudno jest ocenić trafność powyższego stwierdzenia.
Wiele jest regionów, gdzie nastąpił wzrost PKB per capita przy jednoczesnym podniesieniu się wskaźników aktywności zawodowej.
Są jednak również regiony, w których bądź PKB per capita, bądź też wskaźnik aktywności zawodowej obniżył się lub wzrósł tylko nieznacznie.
Trybunał podjął próbę oceny tezy przedstawionej w pkt 17 powyżej poprzez analizę danych zawartych w sprawozdaniu podsumowującym przy zastosowaniu technik statystycznych.
Techniczne szczegóły dotyczące tej analizy przedstawiono w załączniku II, a jej główne punkty omówiono skrótowo poniżej.
19.
Otrzymane wyniki wskazują na statystycznie istotny wpływ zmian w zatrudnieniu na realny PKB per capita.
W szczególności zaobserwowano, iż w okresie objętym oceną jednoprocentowy wzrost wskaźnika zatrudnienia powiązany był ze wzrostem PKB per capita o 0,24 %.
Wynik ten jest niezgodny z przedstawionym powyżej wnioskiem sprawozdania podsumowującego.
Wynik ten wskazuje również na możliwość zmniejszenia rozpiętości w poziomach PKB poprzez poprawę wskaźników zatrudnienia, co z punktu widzenia kształtowania polityki jest wynikiem istotnym.
20.
W celu dalszego zbadania wiarygodności powyższego wyniku Trybunał przeprowadził identyczną analizę w odniesieniu do 145 regionów, dla których dostępne były kompletne dane (tj. nie tylko regionów celu 1).
Wyniki, przedstawione również w załączniku II, okazały się bardzo podobne w całej Unii.
Pokazują one, że analiza informacji zawartych w danych podstawowych nie była dostateczna i wskazują na istotny związek pomiędzy wzrostem PKB i wzrostem wskaźników zatrudnienia, czego sprawozdanie podsumowujące nie uwidacznia.
Odpowiedniość przyjętych strategii
21.
Drugi rozdział sprawozdania podsumowującego poświęcony jest kwestii odpowiedniości przyjętych strategii w zakresie równowagi geograficznej, a także równowagi pomiędzy programami i pomiędzy funduszami.
Planowane i rzeczywiste wydatki [12] w programach realizowanych w ramach funduszy strukturalnych przeanalizowano w podziale na poszczególne państwa członkowskie i rodzaje funduszy, ale nie w podziale na odpowiednie regiony — inaczej niż miało to miejsce w sprawozdaniu poświęconym PKB per capita oraz wskaźnikom zatrudnienia i bezrobocia w różnych regionach celu 1.
Ogranicza to możliwości analityczne, co odnotowano zresztą w samym sprawozdaniu, przy podawaniu wyników analizy regresji, która miała zbadać związek pomiędzy wysokością środków UE na per capita w poszczególnych państwach członkowskich z poziomem PKB per capita [13].
W związku z powyższym wyniki podane w sprawozdaniu nie są statystycznie istotne, a ich wartość jest w konsekwencji ograniczona.
22.
Trybunał, posługując się tymi samymi danymi co w sprawozdaniu, zastosował jednak nieco odmienne techniki statystyczne.
Techniczne szczegóły dotyczące tej analizy przedstawiono w załączniku III, a jej główne punkty omówiono skrótowo poniżej.
23.
Otrzymane wyniki potwierdzają intuicyjną tezę, że im wyższy poziom wydatkowanych środków UE per capita, tym wyższy wzrost PKB per capita w państwach członkowskich.
Wyniki te wskazują również na to, że przy przyjęciu szerszego podejścia możliwe jest dokonywanie istotnych ocen, nawet przy niepotrzebnie ograniczonej bazie danych wykorzystywanej do badania tego ważnego obszaru.
24.
Rdzeń oceny przedstawionej w tej części sprawozdania podsumowującego oparty jest na porównaniu różnych kategorii planowanych wydatków w 1994 r. z szacowanymi wydatkami rzeczywistymi w 1999 r.
Przedstawione dane zawierają jednak pewne poważne błędy lub rozbieżności, co ogranicza wiarygodność wniosków, jakie można na ich podstawie wyciągnąć.
Przykładowo w przypadku pięciu państw członkowskich kwota rzeczywistych wydatków podana w kolumnie "łącznie" (w odpowiedniej tabeli opublikowanej w sprawozdaniu podsumowującym) różni się od sumy kwot umieszczonych w poszczególnych kolumnach oznaczających, kolejno, wydatki UE, sektora publicznego i prywatnego (stanowiących część tej samej tabeli).
Rozbieżności te podsumowane zostały w tabeli 1.
Procentowa rozbieżność, przedstawiona w ostatniej kolumnie, jest znaczna i wskazuje na niedostateczną kontrolę jakości przy opracowywaniu treści sprawozdania i jego wniosków.
25.
Niezależnie od powyższych rozbieżności przetransformowanie przedstawionych danych w przeliczeniu per capita [15] pozwala na sformułowanie użytecznych uwag, które w pewnych kontekstach odbiegają od wniosków sprawozdania podsumowującego.
Tabela 2 przedstawia rzeczywiste wydatki per capita uporządkowane od najwyższych do najniższych w poszczególnych kategoriach.
Tabela 1
Podsumowanie rozbieżności wymienionych w pkt 24
_BAR_ Suma kolumn [14] _BAR_ Opublikowana suma [14] _BAR_ Różnica [14] _BAR_ Rozbieżność w procentach _BAR_
Niemcy _BAR_ 41015 _BAR_ 48243 _BAR_ 7228 _BAR_ –15 _BAR_
Włochy _BAR_ 34804 _BAR_ 30547 _BAR_ –4257 _BAR_ 14 _BAR_
Wielka Brytania _BAR_ 3961 _BAR_ 4803 _BAR_ 842 _BAR_ –18 _BAR_
Francja _BAR_ 3339 _BAR_ 4019 _BAR_ 680 _BAR_ –17 _BAR_
Austria _BAR_ 1116 _BAR_ 1040 _BAR_ –76 _BAR_ 7 _BAR_
Tabela 2
Rzeczywiste wydatki [16]
Łączne rzeczywiste wydatki per capita _BAR_ UE per capita _BAR_ Sektor publiczny: rzeczywiste wydatki per capita _BAR_ Sektor prywatny: rzeczywiste wydatki per capita _BAR_
Austria _BAR_ 3866 _BAR_ Irlandia _BAR_ 1653 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 1822 _BAR_ Austria _BAR_ 2458 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 3438 _BAR_ Grecja _BAR_ 1580 _BAR_ Austria _BAR_ 1033 _BAR_ Niemcy _BAR_ 1299 _BAR_
Niemcy _BAR_ 2933 _BAR_ Portugalia _BAR_ 1403 _BAR_ Grecja _BAR_ 739 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 1039 _BAR_
Irlandia _BAR_ 2926 _BAR_ Hiszpania _BAR_ 1143 _BAR_ Irlandia _BAR_ 703 _BAR_ Belgia _BAR_ 705 _BAR_
Grecja _BAR_ 2716 _BAR_ Niemcy _BAR_ 884 _BAR_ Portugalia _BAR_ 621 _BAR_ Irlandia _BAR_ 570 _BAR_
Portugalia _BAR_ 2472 _BAR_ Austria _BAR_ 657 _BAR_ Hiszpania _BAR_ 582 _BAR_ Portugalia _BAR_ 448 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 1725 _BAR_ Włochy _BAR_ 652 _BAR_ Francja _BAR_ 485 _BAR_ Grecja _BAR_ 396 _BAR_
Belgia _BAR_ 1587 _BAR_ Francja _BAR_ 621 _BAR_ Belgia _BAR_ 456 _BAR_ Francja _BAR_ 205 _BAR_
Francja _BAR_ 1579 _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 605 _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 381 _BAR_ Wielka Brytania _BAR_ 174 _BAR_
Włochy _BAR_ 1445 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 578 _BAR_ Niemcy _BAR_ 311 _BAR_ Hiszpania _BAR_ na _BAR_
Wielka Brytania _BAR_ 1407 _BAR_ Belgia _BAR_ 427 _BAR_ Włochy _BAR_ na _BAR_ Włochy _BAR_ na _BAR_
Średnio per capita _BAR_ 2104 _BAR_ _BAR_ 1033 _BAR_ _BAR_ 419 _BAR_ _BAR_ 377 _BAR_
26.
Powyższa tabela pokazuje, że średnio łączna kwota rzeczywistych wydatków wyniosła 2104 euro na osobę.
Fundusze strukturalne UE były źródłem około połowy tej kwoty, przy czym w trzech z czterech państw członkowskich objętych funduszem spójności środki te wyniosły o około 50 % więcej niż średnia, wynosząca 1033 euro na osobę.
Szczególnie istotny jest wkład sektora prywatnego, zwłaszcza w świetle nacisku na długoterminowy wpływ podażowy w regionach.
Okazuje się, że w niektórych regionach celu 1 w państwach członkowskich, takich jak Austria, Niemcy i Niderlandy w sposób szczególny powiodło się łączenie prywatnych inwestycji z funduszami strukturalnymi, przy czym środki prywatne przekraczały nawet – a w przypadku Austrii i Niemiec znacznie przekraczały – średni wkład funduszy strukturalnych UE.
27.
Niemniej jednak czynniki wpływające na zwiększone uczestnictwo sektora prywatnego nie zostały w sprawozdaniu zbadane.
Czy wynikało to, na przykład, z charakteru wybranych projektów, umiejętności dostępnych kadr, czy też z innego rodzaju wsparcia udzielanego przez fundusze sektorowi prywatnemu?
W opinii Trybunału kwestie te zasługiwały na głębszą analizę.
28.
Ocena odpowiedniości rzadko oparta była na sformalizowanych technikach [17], a praktyki stosowane przez krajowych oceniających były dość odmienne i na ogół w dużej mierze opisowe.
Kwestia odpowiedniości dotycząca stopnia, w jakim interwencje FS zaradzają "niepowodzeniom rynku", rzadko była w wyraźny sposób podejmowana w ocenach ex post.
Również zmiany w strategii w trakcie okresu programowania nie zostały dogłębnie zbadane co do ich odpowiedniości.
Ocena skuteczności
29.
Poszczególne rozdziały w ocenach krajowych oraz rozdział 3 sprawozdania podsumowującego podejmują kwestię skuteczności funduszy strukturalnych w oparciu o stopień, w jakim zrealizowano oczekiwane efekty i cele.
Analiza dotyczyła pięciu tematów: transportu, MŚP, BRT, edukacji i szkoleń oraz rozwoju obszarów wiejskich.
Zbadano również dwie kwestie horyzontalne dotyczące ochrony środowiska i równości szans.
30.
Analiza oparta jest na próbie odpowiadającej 70 % wartości programów celu 1.
Znaczny nacisk został jednak położony na oceny jakościowe, np. na szacowaniu wartości dodanej dla społeczności w skali "tak" lub "nie".
Takie oceny i opinie opierają się często na zbyt ogólnej klasyfikacji i nie zawsze możliwa jest ich obiektywna weryfikacja.
Nie podjęto próby określenia bardziej konkretnych celów poprzez wyznaczenie kryteriów, które mogłyby być przydatne do tego celu, nie zgromadzono też żadnych dodatkowych danych na potrzeby mikroanalizy.
Kwestie istotne z punktu widzenia pełniejszej oceny skuteczności, takie jak efekt "deadweight" i efekt przesunięcia, często nie były rozważane, a nawet jeżeli były one podejmowane, ich analiza nie była dość szczegółowa.
31.
Pomimo ważnych i użytecznych uwag przedstawionych w wielu częściach tego kluczowego rozdziału [18] sprawozdania podsumowującego Trybunał uważa, że braki w danych i słabe wnioski podważają jego wiarygodność, do czego przyczynia się również niedostateczność lub brak oceny wyników innych analiz tematycznych zleconych przez DG REGIO w odniesieniu do FS w okresie programowania 1994–1999.
32.
Przykładowo, w części poświęconej ocenie ex post w zakresie transportu, w tabelach zestawiających długość dróg faktycznie zmodernizowanych z wyznaczonymi celami, w podziale na poszczególne kraje, około połowa informacji o celach nie zostaje podana lub jest niekompletna, co utrudnia wysunięcie solidnie ugruntowanych wniosków co do stopnia faktycznej realizacji celów.
Ocena tematyczna [19] wpływu funduszy strukturalnych na infrastrukturę transportową za ten sam okres programowania, wielokrotnie cytowana w sprawozdaniu, podaje jednak bardziej kompletną i ścisłą ocenę wyników dla poszczególnych państw członkowskich.
33.
Szczególnie istotny w kontekście oceny ex post jest szacowany wpływ programów transportowych na zatrudnienie, przedstawiony w tematycznym sprawozdaniu oceniającym w zakresie transportu.
Łączny bezpośredni i pośredni wpływ na zatrudnienie szacowany jest na 2,3 miliony osobolat [20].
Ponadto korzyści gospodarcze wynikające z programów transportowych przedstawione w studium oceniane są jako znaczące.
W Irlandii deklarowana gospodarcza stopa zwrotu z projektów drogowych wynosi 13 %, natomiast w Hiszpanii 23 % [21].
34.
Oba te istotne wnioski tematycznego sprawozdania oceniającego w zakresie transportu nie zostały uwzględnione w sprawozdaniu podsumowującym.
Co więcej, oszacowanie wpływu na zatrudnienie przedstawione w ocenie tematycznej nie odpowiada szacunkom podanym w studium ex post.
W oparciu o obliczenia przeprowadzone przez Trybunał łączny wpływ na zatrudnienie wywarty przez fundusze strukturalne w okresie 1994–1999, wynikający ze studium [22] (przy zastosowaniu modelu HERMIN oraz oceny innych regionów), wyniósł 1,62 mln miejsc pracy, co kłóci się z oszacowaniem w wysokości 2,3 mln miejsc pracy przedstawionym w sprawozdaniu tematycznym, w szczególności w związku z faktem, że wydatki związane z transportem stanowią jedynie około 20 % wydatków funduszy strukturalnych.
35.
Z kolei wyniki tematycznej oceny wpływu funduszy strukturalnych na MŚP zostały wykorzystane w sprawozdaniu oceniającym, które stwierdza: "Tematyczna ocena wpływu funduszy strukturalnych na MŚP zaleca przejście w przyszłości od wydatków na dotacje ku środkom inżynierii finansowej, takim jak fundusze kapitału zalążkowego i podwyższonego ryzyka, pożyczki, dotacje na spłatę odsetek, argumentując, że metody te zapewniają większą trwałość w dłuższej perspektywie" [23].
Jest to istotny wniosek studium tematycznego i dobrze, że został on wyeksponowany w ocenie ex post [24].
Niemniej jednak kwestia ta nie została dodatkowo rozwinięta w sprawozdaniu, pomimo istotnych implikacji dla przyszłych programów.
36.
Sprawozdanie podsumowujące przywołuje ocenę tematyczną w kwestii wpływu funduszy strukturalnych na MŚP, zgodnie z którą "przy braku wsparcia wspólnotowego 70 % projektów inwestycyjnych nie zostałoby zrealizowanych lub zostałoby zrealizowanych na mniejszą skalę lub odłożonych w czasie".
Ocena tematyczna przedstawia również pogląd, że "wsparcie takie przyczyniło się do stworzenia ponad 300000 dodatkowych miejsc pracy, nawet po uwzględnieniu efektu "deadweight" i efektu substytucji.
Ocena ex post w zakresie celu 1 nie może powtórzyć tych wyników w związku z brakiem porównywalnych i solidnych danych, na których można by oprzeć tego rodzaju oszacowania" [25].
Zważywszy na istotność odmiennych wyników, jak i na fakt, że obie analizy zostały przygotowane przez tego samego wykonawcę, dotyczyły tego samego tematu, tego samego okresu, a ich publikacja nastąpiła w zaledwie dwu- lub trzyletnim odstępie, pełniejsze zbadanie różnic między nimi byłoby uzasadnione.
37.
Po powyższym stwierdzeniu, w części dotyczącej "analizy całościowej" sprawozdanie podsumowujące podaje szacunkową liczbę miejsc pracy stworzonych w MŚP w wyniku działania funduszy strukturalnych.
"Z dostępnych dowodów wynika, że realizacja celu 1 przyczyniła się do stworzenia około 800000 miejsc pracy.
Oszacowanie to dotyczy liczby miejsc pracy brutto, bez uwzględnienia efektu "deadweight", efektu substytucji i mnożnikowego.
Niemożliwe jest określenie całościowej skuteczności wyrażonej efektami netto" [26].
Wnioskowi temu nie poświęcono dość uwagi, szczególnie w świetle oszacowań przedstawionych w studium tematycznym w zakresie MŚP.
Ponadto tabela umieszczona w studium ex post, podająca liczbę stworzonych miejsc pracy w podziale na państwa członkowskie, nie podaje szczegółowych danych dotyczących Hiszpanii, w związku z czym podana wartość szacunkowa jest w oczywisty sposób niekompletna [27].
Aspekt ten zasługiwał na bardziej dogłębną analizę w ocenie ex post.
38.
W ramach "innych tematów" omówionych w sprawozdaniu podsumowującym w aspekcie skuteczności umieszczono przydatne, choć krótkie streszczenie różnych istotnych kwestii wpisujących się w różne zagadnienia.
Niemniej jednak podstawowym ograniczeniem są "słabe dane porównawcze, które spowodowały konieczność oceny jakościowej zamiast szczegółowej oceny w odniesieniu do projektów" [28].
Część tej jakościowej oceny mogła zostać lepiej powiązana z innymi podjętymi studiami tematycznymi, takimi jak studium tematyczne w zakresie BRT.
W ZWiO zawarto następujący zapis: "W celu identyfikacji kluczowych kwestii przy realizacji funduszy strukturalnych podjęty zostanie szeroko zakrojony przegląd literatury" [29].
W sposobie przedstawiania tych implikacji i powiązania ich z późniejszymi ustaleniami występują jednak niedociągnięcia.
W nielicznych przypadkach, gdzie takie połączenie z oceną przeprowadzono, korzyści dla jakości sprawozdania są niezaprzeczalne.
39.
Przykładowo w ocenie ex post przywołano uwagę z oceny tematycznej w zakresie BRT, zgodnie z którą zamiast opierać się na postrzeganych "dziurach technologicznych", lepiej byłoby skoncentrować działania na rozwoju strategii innowacji odpowiednich dla danego regionu, tak aby wykorzystać istniejący potencjał w zakresie BRT.
Studium ex post opisuje, iż stało się tak w niektórych przypadkach, a odnoszone wyniki były dużo lepsze wówczas, gdy koncentrowano się na lokalnym potencjale [30].
Przykład ten jasno pokazuje, jak ważne jest korzystanie z wyników innych sprawozdań i analiz, co podkreślają zresztą kryteria opracowane w programie MEANS i jego aktualizacji, które zostały włączone do ZWiO dla procesu oceny [31].
40.
Oceny krajowe rzadko oparte były na sformalizowanej lub ilościowej analizie efektów.
Ponadto oceniający krajowi rzadko wykorzystywali wyniki analiz ilościowych wykonanych przez inne podmioty.
Ocena wydajności
41.
Celem sprawozdania podsumowującego w tej części było zbadanie wydajności w realizacji dużych projektów wspieranych w regionach celu 1.
Analiza oparta była na geograficznie i tematycznie reprezentatywnej próbie około 60 dużych projektów [32].
Wydajność rozumiana jest tutaj jako osiąganie efektów przy rozsądnych kosztach.
"Głównym celem jest ustalenie kosztu jednostkowego, tj. kosztu przypadającego na zrealizowany produkt.
Analiza powinna również uwzględniać kwestię jakości zarządzania dużymi projektami przez beneficjentów końcowych.
Na poziomie UE należy przeanalizować koszty jednostkowe w poszczególnych regionach celu 1.
Znaczące różnice w kosztach jednostkowych pomiędzy poszczególnymi regionami powinny zostać objaśnione tam, gdzie jest to możliwe; należy również określić wachlarz odpowiednich kosztów, które mogłyby posłużyć za punkt odniesienia na przyszłość" [33].
Cele te są istotne i stanowią kluczowy element w wydajnym zarządzaniu projektami w całej UE.
42.
Ocena ex post w znacznej mierze nie realizuje jednak tych celów.
Kwestia ta została odnotowana w sprawozdaniu podsumowującym, wraz z wyjaśnieniem, że kierownicy projektów uznali za praktycznie niemożliwe określenie poszczególnych części składowych projektu, w związku z czym nie byli w stanie obliczyć kosztów jednostkowych [34].
Tak ogólne stwierdzenie oznacza, że stan wiedzy na temat głównych projektów finansowanych przez fundusze strukturalne jest na tyle słaby, że realizacja tego wyznaczonego w ZWiO celu jest niemożliwa.
Tymczasem możliwe powinno być przynajmniej wyznaczenie porównywalnych kosztów typowych produktów, np. wybudowania metra kwadratowego fabryki lub kilometra drogi.
43.
Pewne cząstkowe wyniki przedstawione są w trzech tabelach dotyczących budowy dróg w państwach członkowskich, projektów ochrony środowiska w Hiszpanii i kosztów przypadających na jedno stworzone miejsce pracy w projektach przemysłowych [35].
Wyniki te w niewielkim jednak tylko stopniu zostały poddane ocenie i analizie, służącej na przykład uwzględnieniu wpływu na budowę dróg takich czynników, jak różne koszty pracy i szczególne uwarunkowania geograficzne.
44.
Sprawozdanie podsumowujące zawiera stanowcze wnioski dotyczące harmonogramów projektów i przestrzegania ograniczeń budżetowych.
We wnioskach tych w pierwszej kolejności odnotowuje się fakt, że jedynie jedna trzecia z sześćdziesięciu przeanalizowanych projektów została ukończona w pierwotnie przewidywanym terminie, a ponad jedna trzecia z rocznym opóźnieniem.
Po drugie, około dwóch trzecich zbadanych projektów wykroczyła ponad budżet, przy czym koszty 20 % projektów przekroczyły pierwotne plany o ponad 30 %.
Analiza ta jest jednak ograniczona do kilku ogólnych uwag, które jedynie w niewielkim jedynie stopniu oceniają jakość zarządzania przez beneficjentów końcowych lub nie czynią tego wcale, choć wymaga tego ZWiO [36].
Ponadto relatywna wydajność partnerstw publiczno-prywatnych i zastosowanych procedur przetargowych nie została oceniona.
Ocena wpływu FS
45.
Sprawozdanie podsumowujące zawiera tezę, że głównym celem funduszy strukturalnych jest wpływanie na długoterminowy potencjał podażowy gospodarki [37].
Owe potażowe efekty uboczne realizowane są poprzez szereg kanałów służących: a) zwiększeniu inwestycji zmierzających do poprawy infrastruktury fizycznej w celu wniesienia wkładu w produktywną działalność sektora prywatnego; b) powiększeniu kapitału ludzkiego poprzez inwestycje w szkolenia w celu wniesienia wkładu w produktywną działalność sektora prywatnego; oraz c) skierowaniu wsparcia w formie funduszy publicznych do sektora prywatnego w celu pobudzenia inwestycji, a tym samym zwiększenia produktywności czynników i zmniejszenia sektorowych kosztów produkcji i kapitału [38].
46.
W sprawozdaniu omawiana jest istotność tak zwanych "pozytywnych czynników zewnętrznych", czyli "warunków, w których prywatne firmy korzystają z dodatkowych czynników produkcji bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów", co poprawia produktywność i konkurencyjność kosztową gospodarki.
Rozważania te są istotne z punktu widzenia oceny ex post.
Współfinansowanie przez sektor prywatny zostało jednak wyłączone z analizy z uwagi na niepewność dotyczącą jego "mechanizmów napędowych" [39].
To ograniczone podejście prowadzi do poważnego niedoszacowania wpływu pewnych wydatków w ramach funduszy strukturalnych poprzez wyłączenie jednego z głównych długoterminowych ubocznych efektów podażowych.
Wyraźnie pokazuje to przedstawiony w sprawozdaniu podsumowującym [40] przykład spółki realizacyjnej, której współfinansowane wydatki przyciągnęły znaczne dodatkowe inwestycje sektora prywatnego.
Zamiast zająć się w pierwszej kolejności łatwiejszym do bezpośredniego stwierdzenia wpływem wydatków z FS na inwestycje w sektorze prywatnym, studium koncentruje się na próbie oceny tak zwanych efektów zewnętrznych, korzystając przy tym z raczej ograniczonych technik szacunkowych, co wynikało z braku badań oferujących miary elastyczności odpowiednie dla analizowanych regionów.
47.
W celu dokonania oceny wpływu funduszy strukturalnych na spójność gospodarczą i społeczną w odniesieniu do czterech państw członkowskich (Grecji, Irlandii, Portugalii i Hiszpanii) [41], jak również do regionów nowych niemieckich krajów związkowych i Irlandii Północnej [42], zastosowano makroekonomiczny model HERMIN.
Podejście to miało w zamierzeniu służyć pomiarowi efektów programów celu 1 na PKB i zatrudnienie.
48.
Alternatywny scenariusz oceny polegałby na wykorzystaniu mikroekonomicznych danych z projektów w celu oszacowania łącznego lub zagregowanego wpływu funduszy strukturalnych w skali regionu lub kraju.
Jednak pomimo zastosowania we wszystkich regionach celu 1 ustandaryzowanych wymogów co do danych, zebranie danych mikroekonomicznych stwarza trudności.
Wynikiem tego są próby pomiaru wpływów wyłącznie w oparciu o modele makroekonometryczne, pociągające za sobą szereg limitów i założeń, które, z wymienionych poniżej powodów, mogą znacząco ograniczyć ocenę, a tym samym implikacje w zakresie polityki, jakie można by sformułować.
49.
Wśród głównych trudności napotykanych przy zastosowaniu modelu makro HERMIN w kontekście omawianej tutaj oceny ex post wymienić należy następujące kwestie:
a) struktura modelu zbyt duży nacisk kładzie na sektor wytwórczy, podczas gdy w większości badanych regionów lub krajów w ostatnich 10 latach większy rozwój odnotowano w sektorze usług, takich jak turystyka i, w niektórych przypadkach, sektor finansowy.
Mechanizmy napędowe takich usług są odmienne od tych obecnych w sektorze wytwórczym, który stał się bardziej narażony na wpływ globalizacji.
W związku z powyższym model makro należałoby w większym stopniu ukierunkować na ten aspekt.
Zastosowany model nie uwzględniał tej kwestii, a w sprawozdaniu niewiele wskazuje na to, że aspekt ten został uznany za poważne niedociągnięcie i to pomimo faktu, że turystyka pełni tak ważną rolę w gospodarce znacznej części badanych regionów;
b) wykorzystany model opiera się na corocznych danych za okres od 1980 r.
Jednak, z powodu szybkich zmian zachodzących w tym okresie w strukturze analizowanych regionów, poważnym ograniczeniem przyjętego podejścia bazującego na zastosowaniu modelu makro może być strukturalna niestabilność szacowanych parametrów.
Kwestia ta również nie została wzięta pod uwagę;
c) wykorzystywane dane dotyczą przeważnie planowanych, a nie rzeczywistych wydatków [43]. Praktyka taka byłaby zgodna z racjonalnymi oczekiwaniami raczej w przypadku projekcji ex ante niż oceny ex post;
d) oszacowania wpływu są znacząco zaniżone wskutek wykluczenia z modelu współfinansowania przez sektor prywatny (patrz również: pkt 46) oraz napływu inwestycji sektora prywatnego wynikających z interwencji funduszy strukturalnych.
Przykładowo, jeżeli FS udzielają wsparcia przy budowie fabryki, wpływ na gospodarkę regionu nie ogranicza się do wzniesienia budynku, ale wiąże się również z trwałymi miejscami pracy, stworzonymi dzięki inwestycjom sektora prywatnego realizowanym w następstwie budowy fabryki;
e) długoterminowy wpływ funduszy strukturalnych na infrastrukturę publiczną i kapitał ludzki (pozytywne efekty zewnętrzne) odgrywa kluczową rolę w ocenie wpływu funduszy strukturalnych w sprawozdaniu podsumowującym.
Model HERMIN wymaga dostarczenia danych o elastyczności efektów zewnętrznych z innych badań.
Jednak w związku z niedostępnością danych o elastyczności dla każdego z odpowiednich regionów w UE, wykorzystano literaturę empiryczną dotyczącą w głównej mierze regionów w Stanach Zjednoczonych, w której, co odnotowuje samo sprawozdanie, "występuje pewna niejednoznaczność co do wielkości efektów zewnętrznych" [44].
W konsekwencji nie ma jasności, do jakiego stopnia szacowane wpływy oparte są na osądzie, a w jakim na stanie faktycznym;
f) odnośnie do dodatkowości, w ramach symulacji modelu HERMIN porównuje się sytuacje z finansowaniem WRW i bez takiego finansowania.
Scenariusz bez finansowania WRW zakłada, że wydane nie zostają ani fundusze UE, ani też fundusze ze współfinansowania.
Słuszność takiego założenia jest dyskusyjna [45].
50.
Model HERMIN, przy sposobie, w jaki został zastosowany, wydaje się zatem nieodpowiedni do wyznaczonego zadania, tj. oszacowania efektów interwencji FS w regionach celu 1.
51.
Trybunał przeanalizował wyniki symulacji HERMIN w zakresie zmian stopy bezrobocia, konfrontując je z zestawem uprzednio sformułowanych hipotez [46].
Wyniki przedstawiono w załączniku IV.
W zakresie bezrobocia wyniki te znacznie różnią się od wyników dostępnych z innych źródeł.
52.
Należy wreszcie odnotować, że w wielu przypadkach stopień realizacji celów pośrednich nie został oceniony.
53.
W odniesieniu do strategicznego celu, jakim jest konwergencja, jedyna wzmianka w sprawozdaniu podsumowującym mówi o tym, że "całościowa konwergencja między państwami członkowskimi postępuje, ale nie jest ona realizowana w tym samym stopniu pomiędzy różnymi regionami Europy.
Kwestia, czy konwergencja ta jest wynikiem funduszy strukturalnych, jest dyskusyjna" [47].
Ocena systemów zarządzania
54.
Procedury zarządcze i realizacyjne uzgodnione na potrzeby programów celu 1 mają do odegrania kluczową rolę poprzez przyczynienie się do skuteczności, wydajności i wpływu funduszy strukturalnych.
Aspekt ten został ujęty zarówno w ZWiO, jak i w przewodniku metodologicznym, i uwzględniono go w ocenach krajowych [48].
Krajowe sprawozdania oceniające opisywały wpływ na systemy zarządzania, opisywały jednak również sytuacje, w których efekty w odniesieniu do systemów zarządzania mogły być większe.
55.
Również w sprawozdaniu podsumowującym uznana zostaje waga tego tematu: w części obejmującej zalecenia [49] co najmniej 13 spośród 19 zaleceń dotyczą kwestii zarządczych.
56.
Sprawozdanie podsumowujące przedstawia szereg istotnych uwag dotyczących zarządzania funduszami strukturalnymi UE, z kilkoma odniesieniami do oceny tematycznej w zakresie zasady partnerstwa przeprowadzonej w 1999 r.
Zapewnia to ciągłość oceny oraz pewne dowody wspierające lub przemawiające przeciwko uwagom sformułowanym we wcześniejszym studium.
Jednak w wielu dziedzinach wypracowane wnioski stoją w sprzeczności z oceną tematyczną.
57.
Sprawozdanie podsumowujące podaje zestawienie średniej liczby członków komitetów monitorujących w poszczególnych państwach członkowskich.
Ogólna średnia wyniosła 44 członków, ale występowały znaczne rozbieżności: od 15 do 85 członków.
Sprawozdanie zawiera wniosek, że duża liczba członków stanowi jedno z głównych ograniczeń wydajności komitetów monitorujących i że uwaga ta dotyczy wszystkich państw członkowskich [50].
Z kolei studium tematyczne zawiera wniosek, że nie było dowodów wskazujących na utratę skuteczności przez poszerzenie składu komitetów.
Zważywszy na istotną różnicę między wnioskami obu sprawozdań w tej kwestii, należało bardziej dogłębnie przeanalizować ten aspekt w sprawozdaniu podsumowującym i sformułować konkretne zalecenia na przyszłość.
58.
Kolejny obszar powiązany z oceną tematyczną dotyczy zarządzania różnymi funduszami.
Obie oceny stwierdziły, że fundusze działały w oparciu o różne zasady i wymagania finansowe, co ograniczało synergię między funduszami.
Ta istotna uwaga powtarza poglądy wyrażone już przez Trybunał [51] i podkreśla potrzebę dążenia do większej synergii pomiędzy funduszami.
59.
Ocena dokonana w zakresie skuteczności ogólnych systemów zarządzania również wykazuje pewne niedociągnięcia.
Sprawozdanie podsumowujące stwierdza, iż "Systemy zarządzania uznano za odpowiednie w ocenach krajowych w mniej niż połowie kwalifikowalnych państw członkowskich".
Jest to istotny wynik i należałoby oczekiwać szczegółowej oceny zarówno udanych przypadków, jak i tych, w których zidentyfikowano jakieś niedociągnięcia.
Choć niektóre ze wzmiankowanych kwestii są rozwijane, w sprawozdaniu brak jest ogólnej jasności co do faktycznych ustaleń.
60.
W tematycznej ocenie w zakresie zasady partnerstwa w odniesieniu do funduszy strukturalnych (1999 r.) znalazło się ustalenie, że zasada ta stwarzała szereg korzyści w realizacji funduszy strukturalnych [52].
Sprawozdanie podsumowujące stwierdza, że Zasadniczo korzyści te zostały już potwierdzone przez państwa członkowskie uczestniczące w realizacji programu celu 1 na lata 1994–1999, a horyzontalne współdziałanie partnerskie zostało uznane za jeden z aspektów "wartości dodanej" europejskiego programowania [53].
Jest to istotny wynik i choć przedstawiono kluczowe elementy różnych przypadków, w tym krótkie komentarze w sprawie negatywnych doświadczeń lub napotkanych trudności, dyskusja mogła być w większym stopniu ukierunkowana na podkreślenie udoskonaleń, których można by dokonać na podstawie wspomnianych doświadczeń po to, aby nadać zasadzie partnerstwa więcej skuteczności.
61.
Proces składania wniosków projektowych i selekcji projektów to jeden z dwóch procesów najczęściej wymienianych jako powodujące problemy administracyjne.
Podano szereg przykładów wskazujących na brak jasności w procedurach i pilną potrzebę wydania przez Komisję standardu najlepszej praktyki.
W tabeli podano czas trwania procesu selekcji projektów w poszczególnych krajach, choć brak jest danych dla trzech państw członkowskich.
Długość tego procesu dla pozostałych państw członkowskich wynosi od dwóch do dziewięciu miesięcy, a średnio — pięć miesięcy.
Przedstawiony materiał dowodowy wskazuje, że nadal wiele pozostaje do zrobienia, aby usprawnić proces składania wniosków.
W tym kontekście należy nadmienić, że w odniesieniu do wyboru pomiędzy procesem konkurencyjnym a "kolejkowym" nie przeprowadzono dogłębnej analizy dotyczącej korzyści związanych z każdym z tych procesów i/lub ich skuteczności.
62.
Należytą uwagę należy również poświęcić procesowi monitoringu i kontroli.
W sprawozdaniu podsumowującym pada stwierdzenie, że "Systemy kontroli finansowej w państwach członkowskich w ramach celu 1 na lata 1994–1999 funkcjonowały relatywnie dobrze, choć w 1997 r. wymagane było wprowadzenie pewnych korekt w związku z nowym rozporządzeniem finansowym.
W większości państw członkowskich systemy kontroli finansowej uznano za odpowiednie do swego celu, a ich funkcjonowanie za stosunkowo skuteczne.
Kontrola finansowa zdaje się być zasadniczo wiarygodna i zgodna z zasadą 5 &;quot% [54].
Ustalenie to jest odmienne od ustaleń przedstawionych w różnych sprawozdaniach Trybunału [55], które wskazują, że w programie funduszy strukturalnych na lata 1994–1999 występowały znaczne niedociągnięcia w zakresie kontroli finansowej.
63.
Drugim elementem procesu monitoringu stwarzającym problemy administracyjne są systemy monitoringu i oceny niefinansowej.
Monitoring poddany jest ciężkiej krytyce.
Sprawozdanie podsumowujące stwierdza, że "monitoring pozostał jednym z głównych słabych punktów, pomimo nacisku na wzmocnienie jego roli od czasów pierwszego okresu programowania.
Dostępne dane są fragmentaryczne, niespójne, nadmiernie skoncentrowane na produktach fizycznych i o często wątpliwej wiarygodności" [56].
W sprawozdaniu stwierdza się również: "We wszystkich państwach członkowskich brak było ilościowego wyrażenia celów określonych na początku programu" [57].
Spośród dziesięciu wymienionych państw członkowskich, siedem sklasyfikowano jako w słabym stopniu wyrażających cele ilościowo, jedno jako realizujące ten element w stopniu zmiennym, a dwa w stopniu odpowiednim jedynie na początku programu.
Dla każdego państwa członkowskiego podano krótkie omówienia.
Brak jest jednak głębszej analizy.
64.
W sprawozdaniu pada też stwierdzenie, że systemy komputerowe ustanowione w celu monitorowania programu na lata 1994–1999 "często były krytykowane w związku z brakiem integracji pomiędzy programami i funduszami.
Miało to wpływ na bieżącą zdolność organów zarządzających do uzyskania nadzoru nad osiąganymi w programach postępami i stwarzało problem dla przyszłych ocen" [58].
Ustalenia te podają też w wątpliwość słuszność wcześniejszych wniosków sprawozdania o dobrym funkcjonowaniu zarządzania finansami w ramach programów, zważywszy na to, że informacje z monitoringu, stanowiące tak ważny wkład w proces zarządzania, uznane zostały za "fragmentaryczne, niespójne i o wątpliwej wiarygodności" [56].
65.
Sprawozdanie podsumowujące przedstawia również krótkie uwagi o tak zwanych "ocenach wewnętrznych" [59].
Przedstawiono następującą uwagę: "Owe oceny wewnętrzne przeprowadzane były przez ministerstwa lub władze regionalne, przy wsparciu uniwersytetów i agencji zewnętrznych.
Stopień, w jakim ewaluacja została przeprowadzona, może dziwić w świetle słabości systemu monitoringu.
Stanowi to być może odzwierciedlenie postrzeganego wymogu podjęcia działań ewaluacyjnych, choć wyniki często służyły zarządzaniu programami" [60].
W kontekście tego stwierdzenia wydawać by się mogło, że należałoby w większym stopniu skupić się na takich ocenach wewnętrznych i wykorzystywaniu wyników osiągniętych przez odpowiednie ministerstwa i władze regionalne.
Sprawozdanie podsumowujące zawiera jednak jedynie kilka bardzo ogólnych uwag w tej kwestii, o ograniczonej istotności dla całościowej oceny ex post.
66.
W odniesieniu do okresu programowania 2000–2006, sprawozdanie podsumowujące odnotowuje podjęte próby rozwiązania problemów w zakresie monitoringu napotkanych w okresie 1994–1999 [61].
Odpowiedniość ram oceny
Zakres wymagań i obowiązków
67.
W świetle rozmaitych problemów zidentyfikowanych przy analizie sprawozdania podsumowującego, konieczne staje się bliższe przyjrzenie się pierwotnemu zakresowi wymagań i obowiązków.
Dokument ten, wraz ze sprawozdaniem wstępnym i przewodnikiem metodologicznym, obarczony był pewnymi wadami. W szczególności:
a) dokumenty te nie podjęły kwestii braku wyrażonych ilościowo celów.
Ponadto ZWiO i przewodnik metodologiczny w niewystarczającym stopniu podjęły kwestię braku odpowiednich wskaźników;
b) dokumenty te nie wymagały od oceniającego zbierania dodatkowych danych o wskaźnikach realizacji.
ZWiO [62] przewidywał prowadzenie badań w terenie "zgodnie z potrzebami, gdy dane nie są dostępne w państwach członkowskich", jednak punkt ten nie został skonkretyzowany/szczegółowo określony w przewodniku metodologicznym [63];
c) niewystarczający nacisk położono na potrzebę oceny efektów netto [64], z wyjątkiem pewnych wpływów gospodarczych;
d) ZWiO w niedostatecznym stopniu uwzględniał kwestię skuteczności, a w szczególności kwestię efektu "deadweight".
Jest to niewłaściwe, zważywszy na fakt, że efekt "deadweight" często uznawany jest za istotny czynnik w ważnych obszarach, takich jak dotacje inwestycyjne dla biznesu, pomoc bezpośrednia na rzecz zatrudnienia i szkolenia zawodowe ułatwiające dostęp do zatrudnienia;
e) nie dość uwagi poświęcono analizie potencjalnych powiązań pomiędzy odpowiedniością, skutecznością i wpływem strategii [65].
Nie podjęto też szczególnych prób odniesienia wyznaczonych celów, nawet niewyrażonych ilościowo, do rankingu potrzeb, jakie zaspokoić mają WRW;
f) poza zastosowaniem modelu HERMIN i odniesieniem do analizy zdarzeń krytycznych zasugerowanej na potrzeby "studiów przypadków" [66], w ZWiO i sprawozdaniu wstępnym nie zaproponowano jakiejkolwiek innej techniki oceny;
g) w odniesieniu do określonych w ZWiO [67] "kwestii odnoszących się do poszczególnych krajów" brak jest jasnych wskazówek co do metodologii, jaką należy zastosować.
68.
Ponadto w ZWiO nie nadano odpowiednio wysokiego priorytetu wzmocnieniu gospodarczej i społecznej spójności UE oraz konwergencji mniej rozwiniętych państw członkowskich, pomimo iż są to jedne z głównych celów działań strukturalnych.
Sprawozdanie wstępne zawierało pewne kwestie dotyczące zastosowanych modeli rozwojowych, ograniczeń wzrostowych, którymi należy się zająć, oraz kanałów, umożliwiających wywarcie wpływu na gospodarkę regionalną [68].
Najlepiej byłoby jednak, gdyby ocena ex post zawierała badania empiryczne dotyczące konwergencji pomiędzy regionami oraz zmniejszania różnic w wyniku działania takich czynników, jak inwestycje infrastrukturalne, zmiany w systemie edukacyjnym oraz potencjale w zakresie BRT.
69.
Co więcej, w kontekście celu oceny zasadne byłoby określenie i poddanie analizie konkretnych studiów przypadków uznanych za punkty odniesienia w zakresie regionalnej polityki rozwojowej, np. w obszarze tworzenia klastrów lub centrów wzrostu.
70.
Przy rozpoczęciu procesu oceny, pytanie o odpowiedniość strategii zostało podjęte poprzez wykorzystanie listy kwestii i pytań.
Oceny zawarte w ZWiO [69], jak też przewodnik metodologiczny nie były jednak dość precyzyjne i konkretne.
Odpowiedniość nadzoru sprawowanego przez Komisję
71.
(Ogólna) umowa pomiędzy Komisją a konsultantami wybranymi do wykonania oceny stanowiła, że techniczne wsparcie przy ocenie ma być zapewnione na odpowiedzialność i pod nadzorem urzędników Komisji.
Jakość oceny miała zostać sprawdzona przez Komisję na podstawie kryteriów opracowanych w ramach programu MEANS.
72.
Grupa sterująca pod przewodnictwem DG REGIO, obejmująca przedstawicieli innych DG, zaangażowana była w sporządzanie ZWiO, zatwierdzanie metodologii i szczegółowego planu pracy (w sprawozdaniu wstępnym), a także analizę sprawozdań krajowych i sprawozdania podsumowującego.
W celu zapewnienia grupie pomocy przy realizacji głównego celu, tj. zapewnienia wysokiej jakości wydawanych ocen, powołano panel składający się z czterech ekspertów.
Interwencja panelu nastąpiła jednak zbyt późno i nie była w stanie spowodować znaczącej poprawy w jakości oceny.
73.
Harmonogram określony w umowie nie był przestrzegany.
Składanie rozmaitych sprawozdań było opóźnione, czego skutkiem było niezłożenie Komisji ostatecznego sprawozdania podsumowującego i sprawozdań krajowych w planowanym dwunastomiesięcznym okresie, tj. do dnia 12 listopada 2002 r., a dopiero w kwietniu 2003 r., z publikacją w maju 2003 r.
Wydaje się, że harmonogram był od początku zanadto napięty i nie przewidywał odpowiednich rezerw czasowych na przetworzenie stosunkowo dużej liczby zmian/poprawek w sprawozdaniach, o które wnosili eksperci i przedstawiciele zasiadający w grupie sterującej.
Fakt ten niesie ze sobą poważne konsekwencje dla przyszłych ocen ex post.
74.
ZWiO [67] wymagał zbadania dwóch konkretnych tematów w każdym państwie członkowskim i lista takich tematów została zaproponowana.
Jednak żadne z krajowych sprawozdań oceniających nie wyróżniło tego aspektu.
Choć w poszczególnych rozdziałach zawarto niekiedy dane statystyczne lub częściowe omówienie tych tematów, nie były one przedmiotem wymaganego przez ZWiO odrębnego badania.
75.
Można zatem sformułować ogólny wniosek, iż nadzór Komisji nad procesem oceny wymaga poprawy.
W szczególności z uwagi na fakt, że brak wiarygodnych danych, wskaźników realizacji i precyzyjnych celów był możliwy do przewidzenia od samego początku, Komisja powinna była zapewnić podjęcie odpowiednich działań służących zaradzeniu temu kluczowemu ograniczeniu.
Ponadto uwzględniając napięty harmonogram i wewnętrzne ograniczenia, przy dokonywaniu oceny należało skoncentrować się na zasadniczych elementach, nie zaś podejmować tak szeroko zakrojoną, całościową ewaluację okresu programowania.
Istotność zaleceń z oceny dla przyszłych okresów programowania
76.
Zważywszy na problemy wskazane we wcześniejszych punktach niniejszego sprawozdania, zdolność procesu oceny ex post do dostarczenia wartościowych zaleceń była ograniczona.
Choć w wyniku tego procesu sformułowano niewiele zaleceń dotyczących zawartości programu, to jednak przedstawiono szereg istotnych i rozsądnych sugestii co do tego, jak poprawić zarządzanie FS i ich realizację [70].
77.
Sprawozdanie zaleca, aby "rola komitetów monitorujących polegała bardziej na orientacji strategicznej niż na zarządzaniu finansami" [71].
Niemniej jednak komitety monitorujące powinny być w stanie spełniać obie te funkcje, zgodnie z wymogami przepisów.
78.
Oceny doprowadziły do sformułowania zaleceń na okres programowania 2000–2006 r., które dotyczą głównie kwestii systemów zarządzania.
Objęto nimi szeroki zakres tematów i są one zasadniczo dobrze dostosowane do konkretnych krajów.
79.
W odniesieniu do programów za okres 2000–2006 r., główne wnioski, jakie można wyciągnąć z oceny ex post za poprzedni okres, dotyczą fazy realizacji, w szczególności w zakresie studiów przypadków podjętych w celu oceny skuteczności i wydajności operacji funduszy strukturalnych.
80.
Dla okresu po 2006 r. zalecenia zaproponowane w sprawozdaniu podsumowującym są raczej ograniczone i ogólne.
Niemniej jednak są one istotne i – w związku z tym – użyteczne.
Przykładowo przedstawione zostało stwierdzenie, że "W większym stopniu można by wykorzystywać niezależne bieżące oceny, zapewniające obiektywny, zewnętrzny wkład" [72].
Zalecenie to, choć rozsądne, byłoby przydatne, gdyby zostało przyjęte przed rozpoczęciem badanego procesu oceny ex post.
OCENA EX POST OPERACJI EFS (W RAMACH CELU 1 I 3) DOKONANA PRZEZ DG EMPL
81.
Wraz z oceną odnoszącą się do regionów celu 1 przeprowadzoną pod kierownictwem DG REGIO, przeprowadzono inną ocenę, w tym przypadku pod kierownictwem DG EMPL, obejmującą operacje EFS w ramach celów 1, 3 i 4 oraz inicjatywy wspólnotowe Employment i Adapt.
ZWiO dla tej drugiej oceny ex post przewidywał wykorzystanie wyników uzyskanych z oceny dotyczącej regionów celu 1.
Jednak pomimo ustaleń organizacyjnych mających na celu ułatwienie skutecznej koordynacji pomiędzy tymi dwiema ocenami, mało jest dowodów świadczących o realizacji tego zamierzenia w praktyce.
Ramka 2
Ogólne wnioski z oceny przeprowadzonej przez DG EMPL:
Ewaluacja miała na celu ocenę wpływu operacji EFS w państwach członkowskich, na poziomie podmiotów jednostkowych i systemów.
Miała ona także posłużyć analizie wpływu i skuteczności działań wspólnotowych w odniesieniu do konkretnych problemów strukturalnych oraz określeniu wspólnotowej wartości dodanej.
Metodologia przyjęta do realizacji tych celów przewidywała między innymi wskazanie przez oceniających, czy badane przez nich przypadki potwierdzają pewną liczbę hipotez, czy też im zaprzeczają.
W sprawozdaniu wymieniono kilka mocnych punktów, które można podsumować następująco. Duża część finansowania z EFS była ukierunkowana na kwestię długotrwałego bezrobocia, co uznano za właściwe z uwagi na utrzymywanie się tego zjawiska.
Poprawa pozycji beneficjentów na rynku pracy była współmierna z zaangażowanymi środkami.
W kilku krajach nastąpiła znaczna poprawa w służbach odpowiedzialnych za sprawy zatrudnienia, a także w zakresie oferty edukacyjnej i szkoleniowej.
Wykorzystane środki umożliwiły wzmocnienie kilku priorytetów polityki, takich jak równość szans, dostosowanie siły roboczej i ukierunkowanie działań na osoby niepełnosprawne.
Dzięki EFS doszło do większego zaangażowania partnerów społecznych i władz regionalnych.
Środki finansowe przyczyniły się do poprawy zdolności do zarządzania interwencjami na rynku pracy na wszystkich szczeblach i do realizacji takich interwencji.
Sprawozdanie odnotowało jednak również kilka słabych punktów.
Podejmowanie działań związane było głównie z dostępnością zasobów, a nie z polityką i odbywało się równolegle i odrębnie w stosunku do debaty nad odnośną polityką.
Interwencje koncentrowały się na szkoleniach i skierowane były głównie do dostawców usług, co nie jest, rozważając takie działanie w izolacji, najbardziej efektywnym środkiem zaradczym przeciw długotrwałemu bezrobociu i – w konsekwencji – istnieje prawdopodobieństwo, że interwencji tej towarzyszył znaczny efekt "deadweight".
Wreszcie procedury administracyjne zostały uznane za skomplikowane, podczas gdy procedury oceny były słabe i nieustrukturyzowane.
Jakość oceny w opinii Trybunału
Przegląd niedociągnięć w zakresie danych i analizy
82.
Wpływ interwencji EFS często przybiera formę wkładu lub potencjalnego efektu niematerialnego i w związku z tym trudnego do przedstawienia w ujęciu ilościowym [73].
Niezależnie od tego problemu, wynikającego z samej natury rzeczy, podstawowym celem procesu ewaluacji musi być dokonanie oceny wywartego wpływu i – w połączeniu z tą kwestią – kwestii skuteczności i wydajności.
Temu właśnie służyć miał proces oceny ex post.
83.
Podejmując próbę analizy wpływu interwencji EFS, sprawozdanie podsumowujące przedstawia szacunkową liczbę beneficjentów EFS przypadających na poszczególne kraje i cele [74].
W uzupełnieniu krajowych sprawozdań oceniających ocena ex post usiłuje również dostarczyć dowodów wspierających kilka założonych z góry hipotez [75].
Rozważania te omówione są w poniższych punktach.
84.
Jeden z podstawowych wymogów dotyczących oceny ex post w zakresie operacji EFS wiąże się z liczbą beneficjentów programu w okresie 1994–1999 W sprawozdaniu przedstawiono tabelę, zgodnie z którą szacowana liczba beneficjentów wyniosła 52 miliony.
Dodatkowe noty towarzyszące tej tabeli podają jednak w wątpliwość przedstawione liczby [76].
Niepewność co do dokładności danych odwraca uwagę od niektórych z użytecznych i istotnych uwag poczynionych w innych częściach oceny.
85.
Sprawozdanie podsumowujące [75] przedstawia oszacowanie wpływu na jednostki, wywartego przez interwencje EFS.
Informacja ta jest potencjalnie istotna w kilku aspektach, w tym w kontekście obliczania kosztów jednostkowych programów oraz szacunkowej liczby beneficjentów wciąż zatrudnionych po upływie 12 miesięcy.
Istnieją jednak czynniki, które poważnie ograniczają użyteczność informacji, a mianowicie brak wyjaśnienia, w jaki sposób dane zostały wygenerowane.
W sprawozdaniu pada po prostu następujące stwierdzenie: "Współczynniki zastosowane do wygenerowania tych szacunków zostały przyjęte na podstawie poszczególnych badanych przypadków oraz przeglądu literatury" [74].
Nie można uznać takiego stwierdzenia za wystarczające i konieczne jest przedstawienie bardziej szczegółowych informacji o sposobie dojścia do poszczególnych oszacowań, po to, aby lepiej można było zrozumieć zakres zastosowania tych danych jako standardów kosztów jednostkowych lub współczynników powodzenia programu.
86.
Drugim niezadowalającym aspektem jest towarzysząca danym analiza.
Istnieje rozbieżność pomiędzy stwierdzeniami oceny a treścią towarzyszącej jej tabeli.
Przykładowo według tekstu "zasadniczo koszty jednostkowe były niższe dla bezrobotnych i młodych bezrobotnych, wynosząc około 6000 euro na zatrudnionego pracownika, i wzrastały znacząco, a ich zakres poszerzał się w przypadku osób niepełnosprawnych i długotrwałych bezrobotnych" [74].
Jednak zgodnie z tabelą jednostkowy koszt szkoleń dla bezrobotnych jest najwyższy (6000 euro), a koszt integracji osób niepełnosprawnych jednym z niższych (4000 euro).
Co więcej, powszechną praktyką jest podawanie zakresu wahań, w przypadku gdy deklarowana jest "duża rozpiętość" pomiędzy programami i w ramach programów.
Analiza w tej części ma ograniczoną wartość, ponieważ opiera się nadmiernie na ograniczaniu oceny do pojedynczej liczby, nie zaś na określeniu odpowiedniego zakresu wartości i przedstawieniu bardziej wyczerpującej analizy takich zakresów stwierdzonych w różnych badanych przypadkach.
87.
Rozbieżność pomiędzy uwagami a danymi liczbowymi pojawia się w innych częściach rozdziału 3 (kilka przykładów przedstawiono w ramce 3).
Ramka 3
Pada na przykład następujące stwierdzenie: "Wydatki EFS per capita były najwyższe w Irlandii, Portugalii i Grecji (kraje objęte w pełni celem 1) oraz w Hiszpanii".
Jednak w tabeli 3.1 podano wydatki per capita z EFS wynoszące 2086 euro dla Portugalii i 405 euro dla Niemiec, podczas gdy dla Irlandii podano kwotę 12 euro, a dla Grecji 17 euro.
Kwoty w tabeli wyraźnie kłócą się z uwagami przedstawionymi w tekście.
Nawet bardziej znaczące jest stwierdzenie: "Stosunek wydatków EFS na edukację do wydatków krajowych był we wszystkich krajach niższy niż w przypadku wydatków na APRP.
Wydatki te były najwyższe w Grecji i Portugalii".
Jednak w tabeli 3.1, w odpowiedniej kolumnie pokazującej wydatki na edukację z EFS w stosunku do wydatków krajowych, Grecja zostaje sklasyfikowana jako kraj, w którym nie było żadnych wydatków z EFS.
Przykładowo w pkt 3.2.3 stwierdza się, że: "Krajowe wydatki na szkolenia na rynku pracy w stosunku do PKB wahały się od 0,2 % w Luksemburgu do 0,58 % w Szwecji".
Jednak w tabeli 3.3 podano, że wydatki na szkolenia w Danii wynoszą 0,94 % PKB, niemal dwukrotnie więcej niż w Szwecji.
Za kolejny przykład posłużyć może pkt 3.2.6, dotyczący wydatków na integrację osób niepełnosprawnych.
W tekście przeczytać można następujące stwierdzenie: "EFS był szczególnie istotny w Portugalii, Hiszpanii, Grecji i Austrii".
Jednak w tabeli 3.6 Hiszpania i Grecja wymienione są jako kraje bez wydatków z EFS na osoby niepełnosprawne.
Kolejny przykład znajdujemy w pkt 3.2.7, dotyczącym wydatków na edukację.
Stwierdza się tam, co następuje: "Wkład EFS był najbardziej znaczący w Grecji, Irlandii i Portugalii".
Jednak Grecja wymieniona jest w tabeli 3.7 jako kraj bez wydatków z EFS na edukacje i szkolenia.
Sprawozdanie podsumowujące: (1) str. 78, (2) str. 79, (3) str. 81, (4) str. 81, (5) str. 84, (6) str. 85.
Ocena wpływu operacji EFS
88.
Oceniający uczestniczący w badaniu poproszeni zostali o wskazanie, czy badane przypadki dostarczały dowodów potwierdzających pewne hipotezy sformułowane na podstawie wstępnego przeglądu literatury oraz ustaleń początkowej fazy oceny, czy też zaprzeczały tym hipotezom.
W studium mowa jest o "silnym materiale dowodowym na poparcie czterech hipotez" (patrz: tabela 3 [77]).
Prezentowane dane nie potwierdzają jednak tezy o silnym materiale dowodowym.
Na przykład jedynie siedmiu spośród 30 oceniających stwierdziło, iż istniał "silny materiał dowodowy" na poparcie pierwszej hipotezy.
Uzasadniona byłaby bardziej obiektywna ocena tych wyników.
Tabela 3
Uwagi dotyczące hipotez testowanych podczas badania przypadków wpływu wywieranego na jednostki
_BAR_ Silny materiał dowodowy na poparcie hipotezy _BAR_ Pewien materiał dowodowy na poparcie hipotezy _BAR_ Brak materiału dowodowego na poparcie hipotezy lub przeczącego hipotezie _BAR_ Pewien materiał dowodowy przeczący hipotezie _BAR_ Silny materiał dowodowy przeczący hipotezie _BAR_ Brak opinii na tym etapie _BAR_
1.Poziom uzyskanego wpływu powiązany jest z bazowymi warunkami na rynku regionalnym i krajowym (np. wyniki zależą od cyklu gospodarczego, wielkości popytu i poziomu bezrobocia) _BAR_ 7 _BAR_ 14 _BAR_ 8 _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_
2.Poziom wpływu powiązany jest z charakterystyką docelowych grup beneficjentów (np. działania szkoleniowe są skuteczniejsze w przypadku kobiet wkraczających ponownie na rynek pracy lub wykształconych imigrantów niż w przypadku robotników nisko wykwalifikowanych i młodzieży) _BAR_ 8 _BAR_ 18 _BAR_ 3 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
3.Poziom wpływu powiązany jest z typem działań.
Niektóre działania charakteryzują się wysokim efektem "deadweight", inne są skuteczne na małą skalę, ale nie zapewniają rozwiązań ogólnych _BAR_ 5 _BAR_ 17 _BAR_ 6 _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
4.Poziom wpływu związany jest ściśle ze strukturą i sposobami zarządzania programem, w tym z jakością analiz definiujących dokładny zakres interwencji (np. małe ukierunkowane programy mogą być skuteczniejsze niż programy zakrojone na dużą skalę) _BAR_ 3 _BAR_ 17 _BAR_ 7 _BAR_ 1 _BAR_ 0 _BAR_ 1 _BAR_
Ocena w zakresie równości szans
89.
ZWiO dotyczący wpływu EFS w latach 1994–1999 również wymagał oceny stopnia, w jakim operacje EFS stanowią wsparcie dla realizacji celu związanego z "równością szans" [78].
Aspekt ten został poruszony w rozdziale 7 sprawozdania.
Stwierdza się tam jednak, co następuje: "Istotnym ustaleniem jest fakt, że dane nie były zbierane systematycznie w podziale na płcie dla każdego z celów EFS i dla każdej z inicjatyw wspólnotowych w UE" [79].
Ograniczyło to w znaczący sposób możliwość oceny tej kwestii w ramach studium.
Trudno jest uznać ten wynik za istotne ustalenie sprawozdania, ponieważ niedociągnięcie to powinno było zostać wykryte na etapie analizy wstępnej, co pociągnęłoby za sobą konieczność pracy w terenie i realizacji ankiet w celu przezwyciężenia tego ograniczenia, nie zaś sformułowania prostego wniosku o niedostępności danych dla każdej z płci.
Inne badane aspekty
90.
W odniesieniu do wpływu działań EFS na jednostki, nie zbadano odrębnie interwencji typu "działania łączone" [80], pomimo iż przeznaczono na nie znaczną część środków EFS (18 %).
W związku z tym wnioski sprawozdania podsumowującego są raczej skromne: "Większość ocen wskazuje na pozytywne wyniki.
Niemniej jednak metody oceny skoncentrowane są zazwyczaj na określeniu tych komponentów programów, które są najskuteczniejsze, nie zaś na ocenie wyników osiąganych dzięki działaniom łączonym w porównaniu do interwencji opartych na pojedynczych działaniach" [81].
91.
W odniesieniu do wpływu aktywnej polityki rynku pracy – APRP, w szczególności w krajach celu 1, sprawozdanie podsumowujące przedstawia pewne wnioski bez odpowiedniego wyjaśnienia ich podstaw.
92.
W odniesieniu do względnego wkładu finansowego wnoszonego przez EFS, w sprawozdaniu podsumowującym [82] stwierdza się, "że łączny przydział wydatków krajowych i środków z EFS nie doprowadził, jak się wydaje, do konwergencji wzorców wydatkowania pomiędzy krajami ani też do przyjęcia norm wiążących przydział środków z określonymi warunkami gospodarczymi i rynku pracy" [83].
Trudno jest znaleźć podstawy uzasadniające ten wniosek, zważywszy na poziom błędów w odnośnych tabelach oraz/lub pomyłek w części dyskursywnej.
Podobnie inny ważny wniosek tej części został sformułowany następująco: "Okoliczności te wskazują, że prawdopodobnie nie wszystkie interwencje EFS cechowały się dodatkowością.
Prawdopodobieństwo wystąpienia dodatkowości, w znaczeniu interwencji współfinansowanych z EFS, które bez tego wsparcia najpewniej nie miałyby miejsca, jest wyższe w przypadkach, gdy środki z EFS były skupione i skoncentrowane na określonych typach interwencji, a powiązane wydatki i programy krajowe były stosunkowo niewielkie i słabiej rozwinięte w porównaniu do krajów o podobnych uwarunkowaniach rynku pracy".
Raz jeszcze trudno jest dostrzec podstawy dla sformułowania tego wniosku w materiale dowodowym przedstawionym w rozdziale, zwłaszcza biorąc pod uwagę rozbieżności pomiędzy analizą a danymi zaprezentowanymi w tabelach.
93.
W przypadku hipotezy wysuwanej w zakresie wpływu EFS na systemy powstaje podobny problem jak opisany powyżej.
Istnienie silnego materiału dowodowego na poparcie hipotezy deklarowane jest tym razem w przypadku siedmiu hipotez [84].
Analiza przedstawionych danych wskazuje jednak na bezzasadność takiego wniosku.
Uwagi dotyczące całościowej oceny dokonanej przez Komisję
94.
Uwzględniając odpowiednio ograniczenia napotkane przez oceniających, konieczne jest jednak zgłoszenie następujących krytycznych uwag w odniesieniu do dokonanej przez Komisję i zakończonej pozytywnym wynikiem całościowym ewaluacji w zakresie oceny ex post.
95.
Ocena sprawozdania dokonana przez DG EMPL oparta jest na ośmiu kryteriach wyników i czterech możliwych poziomach jakości, a mianowicie: doskonale, dobrze, dostatecznie i niedostatecznie.
Dla żadnego z zastosowanych kryteriów nie użyto oceny "doskonale" lub "niedostatecznie".
Dla czterech kryteriów, a mianowicie: "zaspokojenie potrzeb", "odpowiedni zakres", "broniąca się koncepcja" i "jasne sprawozdanie", ocena była dobra.
W przypadku czterech pozostałych kryteriów wyniki oceniono jako dostateczne.
Kryteria te odnoszą się do rzetelności danych, solidności analizy, wiarygodności wyników i bezstronności wniosków.
96.
Jako znaczący należy uznać fakt, że DG EMPL oceniła sytuację w zakresie czterech ostatnich kryteriów jako mniej zadowalającą niż w przypadku pierwszych czterech.
Jednakże zważywszy na omówione w niniejszym sprawozdaniu problemy z rzetelnością danych oraz rozbieżności w przedstawionych uwagach, Trybunał uznaje, że sprawozdanie oceniające było niezadowalające w szczególności w zakresie rzetelności danych, solidności analizy, wiarygodności wyników i bezstronności wniosków.
Inne uwagi pochodzące ze sprawozdań krajowych
97.
Pewne istotne uwagi można też sformułować w odniesieniu do krajowych sprawozdań oceniających, w kontekście celów i wyników oceny:
a) wyniki oceny w odniesieniu do wpływu na jednostki miały często charakter jakościowy, nie zawsze oszacowany był efekt "deadweight";
b) aspekty wpływu o bardziej jakościowym charakterze [85], tak zwane "miękkie wyniki", nie były systematycznie oceniane;
c) z wyjątkiem przypadków zastosowania podejścia zintegrowanego lub mieszanego, z ocen wyprowadzić można niewiele ogólnych stwierdzeń dotyczących wyników poszczególnych działań;
d) brak jest systematycznej oceny ważnych czynników, takich jak wkład w trwały rozwój lub spójność społeczno-gospodarcza;
e) w odniesieniu do grup docelowych, takich jak długotrwali bezrobotni i młodzież usiłująca wejść na rynek pracy, nie przedstawiono w systematyczny sposób konkretnych wniosków w ramach oceny współfinansowanych działań;
f) jedynie w kilku przypadkach możliwe było porównanie oczekiwań z wynikami; ocena była zazwyczaj ograniczona brakiem konkretnych celów wyjściowych i wskaźników, a także niedostępnością precyzyjnych informacji;
g) wzajemna komplementarność EFS i innych działań rzadko była brana pod uwagę w celu wyjaśnienia niektórych wyników.
Znaczenie wzrostu produktywności poszczególnych beneficjentów EFS w kontekście korzyści osiąganych przez zatrudniających ich firmy prawie nigdy nie było badane bezpośrednio.
98.
Wyselekcjonowane sprawozdania krajowe nie zawsze przedstawiają gruntowną analizę wpływu interwencji EFS na polityki krajowe.
Niemniej jednak sprawozdania te zawierają sugestie o wpływie EFS na rozwój APRP, a w niektórych przypadkach stwierdzają konkretny, bezpośredni efekt.
Jednakże w pewnych innych przypadkach przedstawiana ocena jest odmienna, a mianowicie, że trudno jest wykazać, że EFS doprowadził do zmian w zakresie APRP.
99.
Każde krajowe sprawozdanie oceniające i sprawozdanie podsumowujące opisuje w mniej lub bardziej rozbudowany sposób wpływ na systemy w odniesieniu do służb odpowiedzialnych za sprawy zatrudnienia, a także w zakresie edukacji początkowej i szkoleń, kształcenia ustawicznego i szkoleń, systemów akredytacyjnych i mechanizmów przewidywania potrzeb.
Wpływ na systemy często dotyczył bardziej konkretnego kontekstu danej polityki.
Na ogół trudno było określić wpływy netto operacji EFS [86], udało się to jedynie w wyjątkowych przypadkach [87].
100.
W odniesieniu do Europejskiej Strategii Zatrudnienia, sprawozdania oceniające podkreślają pozytywny wpływ EFS w niektórych państwach członkowskich, takich jak Grecja, Francja, Włochy, Portugalia i Hiszpania.
W przypadku Niemiec odnotowano jednak, że podejście odgórne związane z Europejską Strategią Zatrudnienia stwarzało potencjalny konflikt z podejściem oddolnym EFS [88].
Na ogólniejszym poziomie w sprawozdaniu podsumowującym stwierdza się, że Europejska Strategia Zatrudnienia zapewniła mocniejsze ramy strategiczne do zaprogramowania interwencji EFS [89].
101.
Co do wspólnotowej wartości dodanej, krajowe sprawozdania oceniające przedstawiły pewne istotne wyniki [90], choć niektóre z postawione kwestie nie zostały omówione w niektórych sprawozdaniach krajowych.
102.
Finansowe implikacje wyborów w zakresie polityki rzadko były analizowane szczegółowo.
Sprawozdanie podsumowujące zawiera obliczenie kosztów jednostkowych dotyczących niektórych działań, ale kalkulacja ta oparta jest na niezadowalających danych.
W przypadkach gdzie kwestia kosztów była podejmowana, wydaje się, że prowadziło to do potencjalnie istotnych ustaleń, które zasługują na głębszą analizę.
Na przykład w przypadku Hiszpanii stwierdzono, że "to niemal podwojenie środków w wyniku działania EFS doprowadziło, według niektórych ekspertów, do marnotrawnego wydatkowania znacznych kwot.
Większe źródło finansowania wykorzystywane było raczej do rozszerzenia operacji niż do wprowadzania nowych działań".
Podobnie w przypadku Włoch, gdzie stwierdzono, że poniesione zostały istotne koszty transakcyjne związane z EFS dotyczące kwestii realizacyjnych i koszty związane z budową partnerstwa i nowymi praktykami zarządczymi [91].
Odpowiedniość ram oceny
103.
Następujące główne tematy oceny zostały określone w ZWiO: główne cechy i osiągnięcia okresu programowania 1994–1999; wpływ EFS na polityki krajowe oraz skuteczność i wpływ operacji EFS na jednostki i systemy.
104.
W celu zapewnienia krytycznego przeglądu metodologii przyjętej na potrzeby oceny wyników i ich wpływu na jednostki i systemy Komisja sporządziła sprawozdanie metodologiczne, które opublikowała rok później.
Sprawozdanie miało przygotować grunt pod przyszłe oceny, jest jednak wątpliwe, czy cel ten został faktycznie osiągnięty.
Sprawozdanie zawiera szereg niedociągnięć.
Jego opracowanie nie było oparte na dostatecznie głębokiej analizie podejść stosowanych do oceny wpływu netto na jednostki.
W odniesieniu do oceny wpływu na systemy, w sprawozdaniu zaproponowano model klasyfikacji wydatków z EFS i rodzajów ich spodziewanego wpływu (zdolności, potencjał i zdolność reagowania) [92], choć pewne kwestie pozostają do rozwiązania (patrz: str. 35 sprawozdania).
105.
W sprawozdaniu metodologicznym, w kontekście "metod oceny polityki i oceny strategicznej w obszarze EFS" [93], nie przedstawiono żadnych konkretnych zaleceń w zakresie analizy polityki, a jedynie odwołanie do MEANS.
Podobnie nie poruszono kwestii podejścia, jakie należy zastosować przy doborze odpowiednich wskaźników na różnych poziomach strategicznych.
106.
Należy zauważyć, że odpowiednie elementy dla pewnych zadań związanych z oceną nie zawsze są wyraźnie określone w ZWiO.
Na przykład: opis zadań w zakresie skuteczności jest dość abstrakcyjny, zwłaszcza w odniesieniu do koncepcji bazowych, doboru mechanizmów pomiaru wpływu i technik oceny, jakie należy zastosować.
W szczególności brak jest konkretnego wskazania co do metod uogólniania, na poziomie UE, bezpośredniego wpływu na jednostki na podstawie wyników działań osiągniętych w różnych państwach członkowskich.
W opisie zadań w niedostatecznym stopniu uwzględniono możliwość zaistnienia rozbieżności pomiędzy celami ilościowymi a dostępnymi danymi.
Ponadto nie przewidziano konkretnych działań służących ocenie wpływu na jednostki, w przypadku gdy nie określono konkretnych wskaźników lub gdy odpowiednie ewaluacje statystyczne nie zostały w ostatnim czasie wykonane.
Inne dokumenty metodologiczne sporządzone po opracowaniu ZWiO również nie zawierają pożądanych wyjaśnień.
107.
Nie zawsze w odpowiednim stopniu badano zmiany w programowaniu.
Przykładowo kwestia ta nie została podjęta w studiach dotyczących Irlandii Północnej, regionu Merseyside i Hiszpanii.
Nawet w przypadkach, gdy wskazano na zmiany w programowaniu, sposób, w jaki je potraktowano, jest daleki od optymalnego.
W niektórych przypadkach oceniający nie przedstawił jasnej oceny danych zmian i ich odpowiedniości [94].
108.
Komisja nie przeprowadziła poprzedzającej ocenę ankiety ani też działań rozpoznawczych, co utrudniło antycypację problemów napotkanych przez oceniających.
109.
Brak jest dowodów świadczących o tym, by grupa sterująca miała dostateczną świadomość braku dostępności danych dla krajowych oceniających oraz wpływu, jaki będzie to miało na jakość ostatecznych ocen lub problemów związanych z opóźnieniami.
Według niektórych oceniających grupa sterująca nie podjęła żadnych działań w celu rozwiązania tej kwestii.
110.
Podobnie jak miało to miejsce w przypadku oceny w zakresie celu 1, sprawowany przez Komisję nadzór nad procesem oceny wymaga poprawy (patrz: pkt 75).
Zalecenia zamykające ocenę
111.
W przypadku większości państw członkowskich zalecenia sformułowane na podstawie oceny ex post za okres 1994–1999 dotyczyły głównie kwestii systemów i procedur zarządczych.
Odnoszą się one do wielu różnych kwestii i są na ogół dobrze dostosowane do konkretnych sytuacji.
112.
Mniejsza liczba zaleceń na okres 2000–2006 dotyczyła treści współfinansowanych polityk. W przypadkach gdzie zalecenia takie zostały przedstawione, wydają się one istotne [95].
113.
Sprawozdanie podsumowujące przedstawia listę mocnych i słabych punktów w odniesieniu do każdego celu [96] oraz główne zalecenia na okres 2000–2006 oraz po roku 2006 [97].
Stwierdzenia te są raczej ogólne, choć wydają się zasadne w pewnych przypadkach. Przykładem może tu być zwrócenie uwagi na potencjalne różnice pomiędzy UE-15 a UE-10 oraz kształtowanie polityki w odpowiedzi na różnice terytorialne.
WNIOSKI
114.
Proces oceny ma kluczową wagę, ponieważ jest źródłem informacji i osądów o odpowiedniości, trafności, oszczędności, wydajności, skuteczności i wpływie interwencji UE.
Dzięki temu może stanowić wsparcie w procesie decyzyjnym dotyczącym ustalania priorytetów polityki i przydziału środków.
W celu zapewnienia temu procesowi powodzenia konieczne jest jednak spełnienie pewnych podstawowych warunków, takich jak określenie jasnych celów polityki i programów oraz systematyczne generowanie wskaźników realizacji, które byłyby kompletne, wiarygodne i istotne w stosunku do wyznaczonych celów.
Dodatkowo konieczne jest dopilnowanie, aby osoby, którym powierzona zostaje realizacja procesu, były do tego celu odpowiednie, zarówno pod względem czasu, jakim dysponują, jak i posiadanych kompetencji technicznych.
115.
Kontrola Trybunału w zakresie oceny ex post wykryła szereg znacznych niedociągnięć w całościowym podejściu, jakie zostało przyjęte, jak również w jakości przeprowadzonych ocen:
a) celom wyznaczonym na okres programowania 1994–1999 brak było jasności i spójności;
b) choć dostępne były nieliczne wskaźniki realizacji, niewiele podjęto działań mogących zaradzić temu niedociągnięciu, choćby poprzez gromadzenie dodatkowych danych ilościowych;
c) w konsekwencji nie zawsze uzyskiwano odpowiednią równowagę pomiędzy analizą ilościową a jakościową;
d) w wyniku tej sytuacji formułowane wnioski nie były poparte odpowiednią analizą;
e) jednocześnie pewne tematy, które powinny były zostać podjęte w ocenie ex post, takie jak efekt "deadweight", konwergencja i tematy zaproponowane dla poszczególnych państw członkowskich, nie zawsze były w ramach oceny poruszane.
116.
W odniesieniu do różnych tematów ujętych w ocenie, przedstawić można następujące wnioski dotyczące oceny w zakresie celu 1:
a) w zakresie oceny odpowiedniości przyjętych strategii, słabość analizy polega na poważnych rozbieżnościach w danych opublikowanych w sprawozdaniu podsumowującym, dotyczących porównania pomiędzy planowanymi wydatkami a szacowanymi rzeczywistymi wydatkami.
Uwzględniając nawet ograniczenia w dostępności danych, można było podjąć bardziej dogłębną analizę, aby rzucić więcej światła na inwestycje sektora prywatnego powiązane z wydatkami z FS;
b) badaniu skuteczności zabrakło solidności, między innymi w związku z nieodpowiednią lub niedostateczną analizą oraz nieuwzględnieniem pewnych ważnych i istotnych wniosków przedstawionych w studiach tematycznych;
c) badanie wydajności ograniczone było do pewnych ogólnych uwag, natomiast cele oceny polegające na ustanowieniu standardów kosztowych i podjęciu kwestii jakości zarządzania w dużych projektach nie zostały zrealizowane;
d) w zakresie oceny wpływu realizowanych działań, ewaluacja opierała się w głównej mierze na wykorzystaniu zagregowanych modeli makro, które cechują się pewnymi ograniczeniami.
Konkretny model makroekonomiczny, który został zastosowany (HERMIN), nie pozwolił na uwzględnienie indywidualnych cech ocenianych gospodarek (takich jak np. istnienie dużego sektora turystycznego) w ramach niezbędnych korekt.
Dodatkowo w oszacowaniu pewnych kluczowych zmiennych wystąpiły kluczowe ograniczenia (jak na przykład wykorzystanie zastępczych danych z badań nad gospodarką Stanów Zjednoczonych w związku z niedostępnością rzeczywistych danych dotyczących odpowiednich regionów europejskich).
W odniesieniu do oceny w zakresie celu 3, częściowo była ona oparta na niewiarygodnych lub niepełnych danych, ponadto pomiędzy przedstawionymi danymi a dotyczącymi ich uwagami występowały znaczące rozbieżności.
Ponadto brak było przekonującego materiału na poparcie niektórych ze stawianych hipotez, przez co powstaje wątpliwość co do metodologii zastosowanej do sformułowania tych hipotez.
117.
Wiele z niedociągnięć ocen wiąże się z okolicznościami, w jakich oceny te były przeprowadzane, a zwłaszcza z ograniczoną dostępnością informacji i ograniczeniami czasowymi.
Ograniczenia te powinno było dać się przewidzieć, a na potrzeby procesu oceny należało przeznaczyć niezbędne zasoby lub ograniczyć jego skalę do realnych w tej sytuacji rozmiarów.
Co więcej, sprawowany przez Komisję nadzór nad procesem oceny wymaga poprawy.
118.
Mimo to oceny ex post zaowocowały pewnymi cennymi uwagami, zwłaszcza w zakresie systemów zarządzania leżących u podstaw realizacji FS.
Niemniej jednak Komisja napotkała na poważne trudności w realizacji planowanej dogłębnej analizy skuteczności, wydajności i wpływu funduszy, głównie w związku z ograniczeniami w przyjętym podejściu i w dostępności danych.
To drugie ograniczenie nie zostało właściwie przewidziane na początku procesu.
Do tych problemów dołożyły się pewne niedociągnięcia w zakresie sprawowanego przez Komisję nadzoru nad procesem.
W konsekwencji, choć przedstawiono pewne wartościowe i pożyteczne zalecenia stanowiące wkład w nowe okresy programowania, Komisja nie w pełni mogła wykorzystać doświadczenie zdobyte przy realizacji programów z okresu 1994–1999.
ZALECENIA
119.
Istnieje pilna potrzeba dokonania rewizji zakresu, procedur i podejścia stosowanego w ocenach ex post, jeszcze przed zawarciem kolejnej partii umów na realizację ocen ex post na koniec bieżącego okresu programowania 2000–2006.
120.
W celu poprawy procesu oceny Komisja powinna wprowadzić i skutecznie stosować lepsze procedury kontroli jakości, tak aby problemy napotykane w badanych obecnie ocenach nie powtarzały się w przyszłych ocenach ex post.
Procedury takie powinny zapewnić:
a) systematyczne gromadzenie odpowiednich i wiarygodnych danych, a także ich dostępność na każdym etapie procesu oceny;
b) opracowanie odpowiedniego zakresu wymagań i obowiązków, przewidującego stosowanie przez wykonawców właściwej metodologii;
c) przydział na potrzeby procesu oceny odpowiednich środków i czasu;
d) prowadzenie przez Komisję odpowiedniego monitoringu i nadzoru, zapewniającego całościową jakość procesu.
121.
Po drugie należy zwrócić szczególną uwagę na dobór odpowiednich technik oceny i pomiaru wpływu gospodarczego.
Jeśli do analizy wpływu wywieranego przez fundusze strukturalne stosowane jest podejście oparte na modelowaniu makroekonomicznym, musi ono zostać dostosowane, tak aby w odpowiednim stopniu uwzględnić cechy badanej gospodarki.
Uwaga ta jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy ocena będzie musiała zostać rozszerzona na dziesięć nowych państw członkowskich.
W tym świetle Trybunał uznaje, że należy ponownie zastanowić się nad odpowiedniością podejścia polegającego na stosowaniu zagregowanych modeli makroekonomicznych (np. opartych na modelu HERMIN).
Komisja powinna zbadać, czy możliwe byłoby położenie większego nacisku na modele wykorzystujące dane mikroekonomiczne czerpane z projektów.
Wydaje się również prawdopodobne, że bardziej dogłębna analiza pewnych określonych tematów mogłaby ułatwić określenie najlepszych praktyk i zapewnić wgląd w konkretne kwestie, takie jak na przykład wpływ wywierany przez tworzenie klastrów, znaczenie centrów wzrostu w rozwoju regionalnym w odniesieniu do ogólnego celu, jakim jest konwergencja.
122.
Po trzecie większy nacisk należy położyć na ustanowienie powiązań pomiędzy oceną ex post a studiami tematycznymi i zapewnienie wzajemnej spójności wyników.
Jeżeli wyniki okazują się niekompatybilne, kwestię tę należy podjąć odrębnie.
W badanych ocenach, w przypadkach gdzie powiązania zostały uwzględnione przez oceniających, jakość oceny wyraźnie wzrastała.
123.
Po czwarte można sformułować kilka zaleceń na potrzeby przyszłych ocen, w szczególności w odniesieniu do regionów celu 1:
a) należy skoncentrować się na przyczynach, dla których wkład sektora prywatnego do projektów funduszy strukturalnych jest tak wyraźnie różny w poszczególnych państwach członkowskich.
Może to w dużej mierze objaśnić różne mechanizmy napędowe rozwoju gospodarczego w różnych regionach celu 1;
b) innym tematem zasługującym na analizę jest kwestia, czy w przyszłości należałoby odejść od wydatków na dotacje na rzecz środków inżynierii finansowej, takich jak fundusze kapitału zalążkowego i podwyższonego ryzyka, pożyczki i dotacje na spłatę odsetek, które w dłuższej perspektywie mogą okazać się trwalsze i wydajniejsze;
c) więcej uwagi należy poświęcić określeniu kosztów jednostkowych i standardów dla różnych typów projektów;
d) zgodnie z sugestiami oceniających więcej uwagi należy również poświęcić procesowi składania i zatwierdzania wniosków projektowych;
e) w ramach przyszłych ocen ex post w większym stopniu należałoby uwzględnić wewnętrzne oceny dokonywane przez odpowiednie ministerstwa i władze regionalne.
124.
Wreszcie istotną sprawą jest wzmocnienie zdolności Komisji do nadzorowania procesu oceny, w tym stosowania złożonych modeli makroekonomicznych.
Jedną z opcji do rozważenia jest poszukanie przez odpowiednie DG możliwości bliższej współpracy z instytutami badawczymi i uniwersytetami specjalizującymi się w objętej oceną dziedzinie.
Odpowiedni i terminowy nadzór nad zatrudnionymi konsultantami jest kluczem do zapewnienia realizacji celów i osiągnięcia w wyniku ocen ex post efektu gospodarności.
125.
Podsumowując, ocena ex post musi wyjść poza kompilację odrębnych ocen przeprowadzonych w danych odstępach czasu i stać się, w zamyśle i w realizacji, integralną częścią całościowego procesu.
To już kolejny aspekt, gdzie bliższa i długotrwała współpraca z instytutami badawczymi lub uniwersytetami mogłaby zapewnić znaczne korzyści dzięki stworzeniu skuteczniejszych ram, w które można byłoby wkomponować poszczególne sprawozdania i zalecenia opracowane na różnych etapach procesu oceny.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 20 lipca 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] SEC(2000) 1051 z dnia 26 lipca 2000 r.: Komunikat do Komisji "Orientacja na wyniki: wzmocnienie oceny działań Komisji".
[2] Program MEANS został zainicjowany przez Komisję w odpowiedzi na zapotrzebowanie na opracowanie metodologii oceny.
Zbiór MEANS składa się z 6 tomów poświęconych ocenie programów społeczno-ekonomicznych.
[3] Zbiór MEANS, nr 1, str. 53.
[4] Obejmujących Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Europejski Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz Instrument Finansowy Orientacji Rybołówstwa (IFOR).
[5] Sprawozdanie podsumowujące, str. 53.
[6] Zwani dalej "oceniającymi krajowymi".
[7] Zbadane oceny krajowe odnoszą się do: cel 1 – Belgii, Grecji, Hiszpanii, Niemiec, Włoch, Irlandii, Portugaliicel 1 i 3 (EFS) – Hiszpanii, Francji, Włoch, Niemiec, Wielkiej Brytanii.
[8] Kwoty łączne – patrz pkt 5.
[9] Sprawozdanie podsumowujące, str. 61–64.
[10] Sprawozdanie podsumowujące, str. 62.
[11] Mowa tu o procentowym udziale aktywnej siły roboczej w populacji osób w wieku produkcyjnym.
[12] Sprawozdanie podsumowujące, tabela 2.1, str. 75, i tabele 2.5 i 2.6, str. 88–89.
[13] Sprawozdanie podsumowujące, str. 75.
[15] Dane per capita zostały w tym kontekście wyliczone w odniesieniu do całej krajowej populacji.
[14] W mln euro.
[16] Do opracowania tabeli 2 wykorzystano dane opublikowane w sprawozdaniu.
Dzięki temu widać, że w przypadku państw członkowskich wymienionych w tabeli 1 suma trzech kolumn w tabeli 2 nie odpowiada kwocie podanej w kolumnie "łącznie".
[17] Ocena wymaga przeprowadzenia wpisanej w ogólne ramy identyfikacji i analizy związków przyczynowych pomiędzy potrzebami, celami strategicznymi, celami programów/podprogramów/działań oraz przydziałem środków.
Do sporządzenia oceny niezbędne jest w zasadzie również opracowanie rankingu potrzeb oraz niepożądanych sytuacji społeczno-gospodarczych, którym WRW mają zaradzić oraz hierarchii wewnętrznych czynników, które należy uwzględnić, aby zapewnić optymalne ukierunkowanie zasobów na zaspokojenie potrzeb.
[18] Rozdział 3.
[19] Ocena tematyczna jest oceną, która w sposób horyzontalny analizuje pewną określoną kwestię (temat) w kontekście kilku interwencji w ramach jednego lub kilku programów realizowanych w różnych krajach lub regionach.
[20] Tematyczna ocena wpływu funduszy strukturalnych na infrastrukturę transportową, sprawozdanie końcowe, listopad 2000 r., str. 8.
[21] Przykładowo w przypadku Irlandii wynik ten oznacza, że dla każdych 100 euro zainwestowanych w ramach kosztów budowlanych i operacyjnych wartość oszczędności związanych z czasem podróży, kosztami eksploatacji samochodów oraz korzyści związanych z bezpieczeństwem wynosi 13 euro rocznie.
Inwestycja zwróciła się zatem w ciągu ośmiu lat ("Tematyczna ocena wpływu funduszy strukturalnych na infrastrukturę transportową", str. 8).
[22] Patrz: część dotycząca wpływu.
[23] Sprawozdanie podsumowujące, str. 105.
[24] Omawiana uwaga miała następujące brzmienie: "Choć zalecenie to mogłoby się wydawać logiczne, kontekst, w jakim się ono pojawia, czyni je szczególnie istotnym" (sprawozdanie podsumowujące, str. 105).
[25] Sprawozdanie podsumowujące, str. 108.
[26] Sprawozdanie podsumowujące, str. 130.
[27] Kolejny cytat ze studium: "Utrzymuje się, że najefektywniejszym mechanizmem tworzenia i zachowania miejsc pracy jest bezpośrednie wsparcie produktywnych inwestycji, jednak w związku z nieuwzględnieniem efektu "deadweight" i efektu zamienności całościowa skuteczność tego mechanizmu nie może zostać oceniona" (sprawozdanie podsumowujące, str. 130).
[28] Implikacje słabości danych oraz kilku uwag ogólnych omówione zostaną w dalszej części tekstu.
[29] ZWiO, str. 90.
[30] Sprawozdanie podsumowujące, str. 111.
[31] ZWiO, str. 11.
[32] O wartości przekraczającej 25 mln euro w przypadku projektów infrastrukturalnych i 15 mln euro w przypadku projektów dotyczących produktywnych inwestycji.
[33] ZWiO, str. 13.
[34] Sprawozdanie podsumowujące, str. 143.
[35] Sprawozdanie podsumowujące, tabele 4.6, 4.7 i 4.8.
[36] Jak wyżej.
[37] Sprawozdanie podsumowujące, str. 71.
[38] Sprawozdanie podsumowujące, str. 72.
[39] "Włączenie współfinansowania przez sektor prywatny ma wątpliwą wartość dla oceny wpływu opartej na zastosowaniu formalnego modelu makroekonomicznego, a w związku ze znacznym poziomem niepewności i niejednoznaczności w zakresie mechanizmów napędowych wydatków sektora prywatnego w ramach współfinansowania w kontekście WRW, wyłączamy je z naszej analizy" (sprawozdanie podsumowujące, str. 71).
[40] Projekt UK-Speke Garston; w tym konkretnym przypadku udało się przyciągnąć dodatkowe inwestycje sektora prywatnego w wysokości 223 mln GBP, dzięki czemu stworzono 4600 miejsc pracy w ramach zatrudnienia bezpośredniego (sprawozdanie podsumowujące, str. 204).
[41] Cztery kraje kwalifikujące się w całości jako regiony celu 1.
[42] W przypadku Włoch przewidziana w ZWiO konstrukcja modelu HERMIN nie została wykonana w związku z "trudnościami dotyczącymi udzielania zamówień".
Dla pozostałych regionów, dla których brak było dostępnego modelu HERMIN, podjęto tak zwane oszacowanie "oddolne".
[43] W sprawozdaniu czytamy: "Najlepiej byłoby zastosować rzeczywiste zrealizowane wydatki WRW ex post.
Dane te nie były jednak dostępne dla każdego kraju lub regionu, w podziale na priorytety lub w ujęciu rocznym.
Dla celów jednolitości wykorzystaliśmy dane dotyczące planowanych wydatków WRW, zgodnie z treścią dokumentów podstawowych dotyczących WRW na lata 94–99.
Dane te umożliwiają uzyskanie dość dokładnej kwoty łącznej wydatków, nie zawsze jednak dają one precyzyjny obraz harmonogramu ex post wydatków" (sprawozdanie podsumowujące, str. 150).
[44] Sprawozdanie podsumowujące, str. 161.
[45] W rzeczywistości w niektórych badaniach stawiana jest teza, że finansowanie UE wypycha inwestycje krajowe, co oznacza, że ścieżka wzrostu gospodarki bez finansowania WRW wyglądałaby lepiej niż obraz uzyskany z symulacji HERMIN.
[46] Tę analizę wrażliwości przeprowadzono w odniesieniu do wschodnich Niemiec, Hiszpanii, Grecji, Irlandii i Portugalii.
[47] Sprawozdanie podsumowujące, str. 183–184.
[48] Oceny te wykazują pozytywny wpływ FS w odniesieniu do wieloletniego programowania, zastosowania koncepcji programowych oraz zarządzania opartego na celach, ustanowienia struktur i procedur zarządczych, a w szczególności systemów monitoringu, a także wskaźników i systemów zapewniania jakości przy robotach publicznych, procedur przetargowych dla pomocy publicznej, wypracowania systemów i kultury oceny, a także zdolności ewaluacyjnych, procedur selekcji projektów i systemów kontroli.
FS pobudzają rozwój bardziej odpowiednich struktur i zdolności do realizacji projektów rozwojowych.
[49] Sprawozdanie podsumowujące, pkt 9.1.
[50] Sprawozdanie podsumowujące, str. 196.
[51] Opinia nr 2/2005 w sprawie propozycji rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (COM(2004) 492 wersja ostateczna z dnia 14 lipca 2004 r.) (Dz.U. C 121 z 20.5.2005, str. 18); Sprawozdanie specjalne nr 7/2003 na temat wdrożenia programowania pomocy na okres 2000–2006 w ramach funduszy strukturalnych, pkt 90 (Dz.U. C 174 z 23.7.2003, str. 22).
[52] Obejmowały one: zwiększoną skuteczność w opracowywaniu i monitorowaniu programów, skuteczniejszą selekcję projektów, większą legitymizację i przejrzystość decyzji i procesu decyzyjnego, większe zaangażowanie i poczucie odpowiedzialności za produkty programów itd.
Patrz: "Ocena tematyczna w zakresie zasady partnerstwa", pkt II.
[53] Sprawozdanie podsumowujące, str. 188.
[54] Sprawozdanie podsumowujące, str. 218.
[55] Sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2003, pkt 5.22, 5.32 lit. d), 5.33 i 5.34 (Dz.U. C 293 z 30.11.2004, str. 162). Sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2004, pkt 5.30 (Dz.U. C 301 z 30.11.2005, str. 143).
[56] Sprawozdanie podsumowujące, str. 224.
[57] Sprawozdanie podsumowujące, str. 219.
[58] Sprawozdanie podsumowujące, str. 221.
[59] W tym kontekście mowa jest o ocenach bieżących.
[60] Sprawozdanie podsumowujące, str. 222.
[61] Na przykład "istnieją dobitne dowody na to, że rozwiązania partnerskie zostały pogłębione i poszerzone, i że dochodzi do coraz większej delegacji odpowiedzialności za podejmowanie decyzji na rzecz partnerstwa programowego" (sprawozdanie podsumowujące, str. 246).
[62] ZWiO, str. 16.
[63] Przewodnik metodologiczny, str. 16 i 17.
[64] Efekty "netto" szacowane są poprzez odjęcie od efektów brutto wszelkich efektów "deadweight" oraz przesunięcia/zamienności.
[65] W szczególności dotyczy to powiązań pomiędzy wynikami analiz wpływu a analizą skuteczności i odpowiedniości strategii.
[66] Sprawozdanie wstępne, str. 7.
[67] ZWiO, str. 102–109.
[68] Sprawozdanie wstępne, str. 13.
Przewodnik metodologiczny również zadaje kluczowe pytania, takie jak: "jaki był całościowy wpływ funduszy strukturalnych w zakresie wsparcia konwergencji regionalnej w okresie 1994–1999 r.?
Jakie były gospodarcze skutki inwestycji funduszy strukturalnych w zakresie konwergencji poziomu dochodów?" (str. 24).
[69] ZWiO, str. 94–95 (C1).
[70] Argumentowano tu za: "Pozostawieniem tym państwom członkowskim, które posiadają skuteczne krajowe systemy monitoringu, znacznie większej swobody w stosowaniu ich własnych wymogów w zakresie monitoringu w odniesieniu do inicjatyw wspieranych ze środków UE.
Ograniczyłoby to ponoszone koszty, a uzyskiwane dane miałyby prawdopodobnie większą wartość informacyjną" (sprawozdanie podsumowujące, str. 249).
[71] Sprawozdanie podsumowujące, str. 249.
[72] Sprawozdanie podsumowujące, str. 251.
[73] Na przykład zwiększona "elastyczność" siły roboczej wskutek szkoleń.
[74] Sprawozdanie podsumowujące, str. 124.
[75] Sprawozdanie podsumowujące, str. 125–126.
[76] Przykładowo w notach tych można przeczytać, że dane dla Francji, w przypadku której łączna liczba wynosi 17 milionów, zostały "powtórnie sprawdzone" w celu uniknięcia "podwójnego zliczania", natomiast dane dla Niderlandów, gdzie łączna liczba wynosi 8,7 milionów, są również "powtórnie sprawdzane wraz z zespołami krajowymi".
Ponadto wskazuje się tam, że brak jest dużej części danych dla Niemiec, Irlandii i Wielkiej Brytanii – choć w tym ostatnim kraju doliczono się 7,9 milionów beneficjentów, zaś w Irlandii 680000 beneficjentów.
[77] Tabela 3 powiela część tabeli 4.8 ze sprawozdania podsumowującego.
[78] Tutaj termin ten odnosi się głównie do równości płci.
[79] Sprawozdanie podsumowujące, str. 173.
[80] Działania łączone obejmują intensywne doradztwo i szkolenia, doświadczenie zawodowe i szkolenia oraz zachęty na rzecz zatrudnienia i szkolenia.
[81] Sprawozdanie podsumowujące, str. 122.
[82] Patrz: pkt 3.2.8.
[83] Sprawozdanie podsumowujące, str. 86.
[84] Sprawozdanie podsumowujące, str. 144.
[85] Przykładowo uzyskanie kwalifikacji i miękkie wyniki, omówione w sprawozdaniu oceniającym z Wielkiej Brytanii (odpowiadające "dystansowi przebytemu na drodze do rynku pracy").
[86] Stwierdzali to również niektórzy oceniający (Hiszpania, Włochy).
[87] Na przykład w przypadkach w Hiszpanii.
[88] Jeden taki przykład przytoczono w przypadku Niemiec.
[89] W szczególności Europejska Strategia Zatrudnienia promuje silniejsze powiązanie mechanizmów finansowania programów UE z innymi instrumentami polityki, uregulowaniami prawnymi i programami krajowymi, w tym z pasywną polityką rynku pracy.
[90] Przykładowo w przypadku Niemiec: wsparcie dla celów ukierunkowanych na słabszą część społeczeństwa, na trwały rozwój, równość szans, efekt dźwigni finansowej dla nowych landów. Podobnie różne inne elementy były podkreślane w innych sprawozdaniach krajowych. [91] Sprawozdanie krajowe, str. 95. [92] Sprawozdanie metodologiczne, str. 24–40. [93] Sprawozdanie metodologiczne, str. 44–49.
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
[pic] _BAR_ KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH _BAR_
Sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego z kontroli skuteczności zarządzania Europejskim Bankiem Centralnym w roku budżetowym 2004 wraz z odpowiedziami Europejskiego Banku Centralnego
(2006/C 119/02)
1.
Przeprowadzanie przez Trybunał kontroli skuteczności zarządzania Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) stanowi wymóg art. 27 ust. 2 Protokołu w sprawie Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskiego Banku Centralnego [1].
Tematem kontroli odnoszącej się do roku budżetowego 2004 jest skuteczność polityki kadrowej w EBC.
Trybunał przeprowadził także kontrolę uzupełniającą dotyczącą monitoringu projektów oraz udzielania zamówień i zarządzania usługami zlecanymi wykonawcom zewnętrznym.
POLITYKA KADROWA
2.
Budżet EBC na rok 2004 wyniósł 376,4 mln euro, z czego na wydatki na personel przewidziano 145,9 mln euro (39 %) [2].
3.
Od swojego powstania w 1999 r. EBC szybko się powiększał: od 1999 do końca 2004 r. liczba pracowników wzrosła z 518 do 1309 osób.
Początkowo Dyrekcja Spraw Kadrowych zajmowała się głównie rekrutacją, codziennymi sprawami administracyjnymi oraz rozwiązywaniem bieżących problemów w polityce kadrowej.
W obecnej fazie konsolidacyjnej EBC określił [3] kilka obszarów wymagających poprawy i podjęcia działań w zakresie polityki kadrowej.
4.
Celem kontroli przeprowadzonej przez Trybunał było oszacowanie skuteczności polityki kadrowej EBC w zakresie rekrutacji i mobilności, wynagrodzeń i zwrotów kosztów, a także zarządzania nieobecnościami w pracy.
Trybunał zbadał, czy EBC:
- stworzył kompleksową i spójną politykę kadrową odpowiednią do swoich potrzeb organizacyjnych,
- wdrożył odpowiednie mechanizmy na poziomie centralnym służące do monitorowania realizacji polityki kadrowej,
- właściwie prowadził politykę kadrową na wszystkich poziomach.
5.
Porównano kompletność polityki kadrowej EBC w wybranych obszarach z polityką innych międzynarodowych organizacji: Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) oraz instytucji UE.
Trybunał zbadał ponadto dostępność informacji zarządczej w centrali EBC na potrzeby monitorowania polityki kadrowej.
Na podstawie niektórych jednostek organizacyjnych [4] Trybunał następnie ocenił realizację wybranych aspektów polityki kadrowej.
6.
W ciągu lat EBC wypracował spójną politykę kadrową spełniającą jego główne potrzeby organizacyjne.
Wciąż jednak istnieje możliwość poprawy w zakresie rekrutacji, zaszeregowania, działań dyscyplinarnych oraz zapobiegania nękaniu i molestowaniu.
W niektórych z tych kwestii nie spełniono dotąd w całości wymagań dyrektyw Rady.
7.
Chociaż na szczeblu centralnym wdrożono mechanizmy służące do monitorowania polityki kadrowej, nadal występują niedociągnięcia w pełnieniu przez Dyrekcję Spraw Kadrowych funkcji monitorującej, zwłaszcza w zakresie rekrutacji, szkoleń organizowanych przez jednostki organizacyjne oraz zarządzania urlopami i nieobecnościami w pracy.
8.
EBC z reguły realizuje większość założeń swojej polityki kadrowej na wszystkich szczeblach, chociaż zauważono niedociągnięcia w spójności i jednolitości postępowania w zakresie ustalania wysokości wynagrodzeń, przyznawania premii, rekrutacji i szkoleń.
Najpoważniejsze zastrzeżenie dotyczy jednak słabego przestrzegania zasad dotyczących urlopów i nieobecności.
9.
Trybunał zaleca EBC:
- uczynienie polityki kadrowej bardziej kompleksową i regularne poddawanie jej przeglądowi w celu zapewnienia adekwatności tej polityki do aktualnej sytuacji, z uwzględnieniem zmian dokonujących się w tej dziedzinie w podobnych organizacjach międzynarodowych,
- wzmocnienie na szczeblu centralnym monitorowania polityki kadrowej w celu zapewnienia w całym EBC jej jednolitej realizacji oraz wprowadzenie w polityce kadrowej pomiaru osiąganych wyników poprzez zastosowanie kluczowych wskaźników wydajności oraz krytycznych czynników sukcesu,
- rozwiązanie problemów dotyczących urlopów i nieobecności dzięki poprawie monitorowania, komunikacji wewnętrznej i lepszemu określeniu zakresów odpowiedzialności.
DZIAŁANIA PODJĘTE W ZWIĄZKU Z WCZEŚNIEJSZYMI UWAGAMI
10.
Trybunał przeprowadził kontrolę uzupełniającą w zakresie monitoringu projektów [5] oraz udzielania zamówień i zarządzania usługami zlecanymi wykonawcom zewnętrznym [6].
11.
Centralne monitorowanie jest prowadzone jedynie w przypadku projektów zawierających element informatyczny i obejmuje tylko zasoby informatyczne.
Pozostałe projekty są nadal monitorowane jedynie lokalnie przez odpowiednie jednostki organizacyjne i nie istnieje drugi, niezależny poziom kontroli tych działań na szczeblu ustalania priorytetów, zatwierdzania i monitoringu.
Ponadto prawie połowa projektów monitorowanych na szczeblu centralnym w 2004 r. miała opóźnienia wynoszące ponad 20 % względem początkowego harmonogramu.
12.
We wrześniu 2003 r. wydano nowe zarządzenie administracyjne dotyczące zasad udzielania zamówień w EBC i opracowano prototypową bazę danych mającą zawierać wszystkie odstępstwa od zasad udzielania zamówień o wartości przekraczającej 10000 euro oraz wszystkich zakupów o dużej wartości (na kwoty powyżej 250000 euro).
EBC dotąd nie wdrożył jednak systemu kontroli jakości pracy konsultantów i dostawców ani na centralnym poziomie monitorowania, ani na poziomie zdecentralizowanym.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 5 kwietnia 2006 r.
W imieniu Trybunału Obrachunkowego
Hubert Weber
Prezes
[1] Artykuł 27 ust. 2 stanowi: "Postanowienia artykułu 248 Traktatu stosują się tylko do badania skuteczności zarządzania EBC".
Postanowienia instytucjonalne odnoszące się do Europejskiego Banku Centralnego zawarte są w art. 110 Traktatu WE.
[2] W tym 133,2 mln euro bezpośrednich kosztów wynagrodzeń i 12,7 mln euro pośrednich wydatków personalnych, takich jak zwroty kosztów poniesionych w związku z rekrutacją i kosztów przeprowadzki.
[3] W ramach programu zmian organizacyjnych "EBC w działaniu" ("ECB in Motion") Zarząd przeprowadził wśród pracowników szereg ankiet w celu poprawy wydajności i skuteczności EBC.
[4] Termin "jednostki organizacyjne" oznacza tu dyrekcje generalne oraz dyrekcje EBC.
[5] Dz.U. C 286 z 23.11.2004 oraz Dz.U. C 341 z 4.12.2001.
[6] Dz.U. C 45 z 20.2.2004 r.
--------------------------------------------------
ODPOWIEDŹ EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO
Europejski Bank Centralny (EBC) z zadowoleniem przyjmuje raport Europejskiego Trybunału Rachunkowego za rok obrachunkowy 2004 oraz jego ocenę, że EBC stworzył spójną politykę kadrową odpowiednią do swych potrzeb organizacyjnych.
EBC przyjmuje do wiadomości ustalenia Trybunału i propozycje usprawnień.
W kwestii tej EBC przyjął jako priorytety opracowanie polityki różnorodności i zasad zapobiegania molestowaniu i nękaniu w miejscu pracy.
Prace nad tymi zagadnieniami obecnie dobiegają końca.
EBC działa zasadniczo zgodnie z dyrektywami Unii Europejskiej, ale będzie dążyć do dalszego doprecyzowania swych zasad i procedur, tak by w pełni odzwierciedlały przepisy dyrektyw.
Przy tworzeniu polityki w każdej dziedzinie EBC uwzględnia nie tylko sytuację w porównywalnych instytucjach międzynarodowych, ale również w krajowych bankach centralnych należących do Europejskiego Systemu Banków Centralnych.
Jeśli chodzi w przestrzeganie zasad dotyczących urlopów i nieobecności, w najbliższej przyszłości EBC zwróci szczególną uwagę na lepsze monitorowanie czynności administracyjnych dotyczących nieobecności.
W kwestii pomiaru osiąganych wyników EBC postanowił stopniowo wprowadzać w polityce kadrowej system kluczowych wskaźników wydajności.
Większe projekty informatyczne i nieinformatyczne zawsze były monitorowane centralnie przez Komitet Kontroli Projektów.
Od trzeciego kwartału 2005 r. Komitet Kontroli Projektów monitoruje w sposób scentralizowany wszystkie projekty związane z informatyką, czyli zdecydowaną większość projektów realizowanych w EBC.
Kontrola jakości pracy konsultantów i dostawców jest nieodłącznym elementem obowiązków kierownictwa średniego szczebla.
--------------------------------------------------
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
+++++ TIFF +++++
Na mocy art. 248 ust. 1 i 4 Traktatu WE, art. 143 i 181 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich oraz art. 116 i 135 ust. 2 rozporządzenia finansowego z dnia 27 marca 2003 r. mającego zastosowanie do dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju, Trybunał Obrachunkowy Wspólnot Europejskich, na posiedzeniach w dniach 7 i 14 września 2006 r. przyjął
SPRAWOZDANIA ROCZNE
za rok budżetowy 2005
Sprawozdania, wraz z odpowiedziami instytucji na uwagi Trybunału, zostały przekazane organowi odpowiedzialnemu za udzielanie absolutorium z wykonania budżetu oraz innym instytucjom.
--------------------------------------------------
WSTĘP
0.1. Niniejszy dokument, dotyczący roku budżetowego 2005, obejmuje dwudzieste dziewiąte sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej, a także sprawozdanie roczne Trybunału dotyczące Europejskich Funduszy Rozwoju.
0.2. Struktura sprawozdania rocznego dotyczącego wykonania budżetu ogólnego jest następująca: rozdział 1 przedstawia poświadczenie wiarygodności; rozdział 2 dotyczy systemu kontroli wewnętrznej Komisji [1]; rozdział 3 zawiera najważniejsze uwagi dotyczące zarządzania budżetem; rozdziały 4–10 obejmują dochody i działania finansowane z różnych części budżetu, odpowiadające działom perspektywy finansowej, a rozdział 11 obejmuje instrumenty finansowe i operacje bankowe.
Wraz ze sprawozdaniem przedstawione są odpowiedzi Komisji lub innych właściwych instytucji UE.
0.3. Rozdziały odnoszące się do dochodów oraz głównych dziedzin wydatków obejmują następujące elementy:
- szczegółowe analizy wyników prac kontrolnych przeprowadzonych w kontekście poświadczenia wiarygodności w formie ocen szczegółowych,
- wyniki przeglądu działań podjętych w związku z zaleceniami wydanymi przez Trybunał i władze budżetowe w wyniku poprzednich kontroli,
- wykaz sprawozdań specjalnych opublikowanych przez Trybunał od czasu sporządzenia ostatniego sprawozdania rocznego.
0.4. Oceny szczegółowe opierają się na ocenie funkcjonowania głównych systemów nadzoru i kontroli odnoszących się do dochodów i każdej dziedziny wydatków, na wynikach badania przez Trybunał transakcji leżących u podstaw rozliczeń oraz, w odpowiednich przypadkach, na wynikach prac innych kontrolerów.
Ogólna ocena Trybunału dotycząca wszystkich tych elementów stanowi podstawę poświadczenia wiarygodności, przedstawionego w rozdziale 1.
Ponadto załączniki do rozdziałów 4–9 przedstawiają elementy wykorzystywane do celów monitoringu i oceny zarządzania finansowego budżetem UE.
0.5. Rok 2005 był pierwszym pełnym rokiem, w którym Unia Europejska składała się z 25 państw członkowskich.
Z perspektywy finansowej najważniejszym wydarzeniem było wprowadzenie rachunkowości memoriałowej oraz opracowanie na tej podstawie skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
W rozdziale 1 znajdują się informacje dotyczące tego kluczowego procesu.
Komisja w ciągu ostatnich trzech lat przygotowywała te szeroko zakrojone i złożone zmiany, jednak, zgodnie ze spostrzeżeniami Trybunału, konieczne są dalsze postępy.
0.6. Trybunał odnotował dalszą poprawę systemu kontroli wewnętrznej Komisji w roku budżetowym 2005.
W roku tym przedstawiono również wniosek w sprawie zmiany rozporządzenia finansowego w celu uproszczenia i udoskonalenia procedur.
Następnie w roku 2006 złożono skorygowany wniosek, uwzględniający opinię Trybunału oraz innych instytucji.
Komisja przedstawiła równocześnie dwa wnioski w celu udoskonalenia przepisów wykonawczych do obecnego rozporządzenia finansowego, w sprawie których Trybunał również wydał opinię.
0.7. Ponadto Komisja zaproponowała wprowadzenie zmian do przepisów sektorowych, częściowo przygotowywanych na nadchodzący okres perspektywy finansowej na lata 2007–2013.
Dotyczą one nowych lub zmienionych przepisów odnoszących się do zasobów własnych, działań strukturalnych, rolnictwa, polityk wewnętrznych oraz działań zewnętrznych.
Trybunał w dalszym ciągu wnosi wkład w te procesy reform w postaci przedstawianych opinii oraz będzie szczegółowo monitorował ich przebieg.
0.8. Głównym elementem programu reform Komisji, realizowanego od 2000 r., jest system rocznych sprawozdań z działalności i towarzyszących im oświadczeń dyrektorów generalnych.
Jakość tych podstawowych instrumentów rozliczalności i komunikacji poprawiła się.
Jednakże, jak opisano w niniejszym sprawozdaniu rocznym, Trybunał ponownie stwierdził istotny poziom błędów w większości dziedzin wydatków, gdzie wciąż obowiązują skomplikowane zasady, a wydatki są dokonywane głównie na podstawie informacji dostarczanych przez odbiorców.
Obecne systemy nadzoru i kontroli, zarówno w Komisji, jak i w państwach członkowskich oraz w innych państwach korzystających z pomocy UE, wymagają dalszej poprawy i integracji w celu zarządzania ryzykiem związanym z tą działalnością.
0.9.
W opinii nr 2/2004 [2] w sprawie "modelu jednolitej kontroli" Trybunał zaproponował stworzenie wspólnotowych ram kontroli wewnętrznej, w których istniejące lub nowe systemy byłyby:
- tworzone i stosowane w Komisji i państwach członkowskich w sposób skoordynowany i zgodny ze wspólnymi zasadami i standardami, a także
- opracowane w taki sposób, aby zapewniały właściwą równowagę pomiędzy kosztami kontroli a korzyściami, które przynoszą w zarządzaniu ryzykiem nieprawidłowości.
0.10. Po rozważeniu tych problemów i odbyciu konsultacji w ich sprawie Komisja wydała w styczniu 2006 komunikat [3], wyznaczający jej plan działań na rzecz zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej.
Celem Komisji jest zapewnienie skutecznej i wydajnej wewnętrznej kontroli funduszy UE.
Trybunał wyraża poparcie dla tych rozwiązań, uznając, że istotne jest, aby obywatele Unii uzyskali wystarczającą pewność, że zarządzanie środkami publicznymi UE odbywa się w sposób legalny i prawidłowy.
Trybunał przeprowadzi ocenę wyników planu działań po zrealizowaniu jego poszczególnych elementów i kiedy możliwe będzie dokonanie oceny ich wpływu.
[1] Rozdział ten konsoliduje informacje przedstawiane poprzednio w rozdziale poświęconym poświadczeniu wiarygodności, jak również w odpowiednich rozdziałach dotyczących dochodów i wydatków.
[2] Dz.U. C 107 z 30.4.2004.
[3] COM(2006) 9 wersja ostateczna z 17.1.2006.
--------------------------------------------------
Sprawozdanie roczne dotyczące wykonania budżetu
(2006/C 263/01)
SPIS TREŚCI
Rozdział 1 — Poświadczenie wiarygodności oraz informacje dodatkowe
Rozdział 2 — Kontrola wewnętrzna Komisji
Rozdział 3 — Zarządzanie budżetem
Rozdział 4 — Dochody
Rozdział 5 — Wspólna polityka rolna
Rozdział 6 — Działania strukturalne: polityka regionalna, zatrudnienie i polityka społeczna, rozwój obszarów wiejskich i rybołówstwo
Rozdział 7 — Polityki wewnętrzne, w tym badania
Rozdział 8 — Działania zewnętrzne
Rozdział 9 — Strategia przedakcesyjna
Rozdział 10 — Wydatki administracyjne
Rozdział 11 — Instrumenty finansowe i działalność bankowa
Załącznik I [1] — Informacje finansowe dotyczące budżetu ogólnego
Załącznik II [1] — Sprawozdania i opinie przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy od 2001 r.
[1] Załączniki do sprawozdania rocznego dotyczącego wykonania budżetu znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 1
Poświadczenie wiarygodności oraz informacje dodatkowe
SPIS TREŚCI
Poświadczenie wiarygodności
Wiarygodność rozliczeń
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Informacje potwierdzające poświadczenie wiarygodności
Wstęp
Wiarygodność rozliczeń
Ogólny kontekst
Zakres kontroli i podejście kontrolne
Zarządzanie zmianą przez Komisję
Skonsolidowany bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe na dzień 31 grudnia 2005 r.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
Podejście Trybunału
Wyniki kontroli w 2005 r.
POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI
I. Na mocy postanowień art. 248 Traktatu WE Trybunał zbadał "Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" składające się ze "skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz ze skonsolidowanych sprawozdań z wykonania budżetu" za rok budżetowy zakończony 31 grudnia 2005 r. [1].
II.
Zgodnie z rozporządzeniem finansowym z dnia 25 czerwca 2002 r. "skonsolidowane sprawozdanie finansowe" sporządzone jest po raz pierwszy na podstawie zasad rachunkowości przyjętych przez księgowego Komisji, stanowiących przystosowanie zasad rachunkowości memoriałowej do specyfiki Wspólnot [2], natomiast "skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu" nadal opierają się głównie na przepływach pieniężnych.
Przejście na rachunkowość memoriałową wymagała modyfikacji bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r. oraz wprowadzenia istotnych zmian do formy [3] i treści [4] "skonsolidowanego sprawozdania finansowego".
III.
"Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" konsolidowane jest przez księgowego Komisji i zatwierdzane przez Komisję.
Zadaniem Trybunału jest przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, na podstawie przeprowadzonej przez siebie kontroli, poświadczenia wiarygodności dotyczącego wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
IV.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami kontroli, które opierają się na międzynarodowych standardach przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
W przypadku dochodów zakres prac kontrolnych Trybunału był ograniczony.
Przede wszystkim, zasoby własne w oparciu o VAT i DNB bazują na makroekonomicznych statystykach wynikających z danych, których Trybunał nie może bezpośrednio skontrolować, ponadto kontrola tradycyjnych zasobów własnych nie może objąć przywozów nieobjętych nadzorem celnym.
Wiarygodność rozliczeń
V. W opinii Trybunału "Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" zostało sporządzone zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r. oraz zasadami rachunkowości przyjętymi przez księgowego Komisji.
Z zastrzeżeniem implikacji uwag przedstawionych w pkt VI–VIII, sprawozdanie to rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową Wspólnot na dzień 31 grudnia 2005 r. oraz wyniki ich transakcji i przepływów pieniężnych za kończący się tego dnia rok.
VI.
Trybunał odnotowuje, że — w kontekście złożoności zadania (patrz: pkt II) — istniejące ramy sprawozdawczości finansowej nie były konsekwentnie stosowane, w szczególności w zakresie zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego, jak również, że systemy księgowe w niektórych dyrekcjach generalnych Komisji nie były w stanie zapewnić jakości informacji finansowych, co doprowadziło do licznych korekt po przedstawieniu wersji wstępnej sprawozdania finansowego (patrz: pkt VII i VIII).
VII.
Przeprowadzona przez Trybunał kontrola wykazała błędy w kwotach zarejestrowanych w systemach księgowych jako faktury/zestawienia poniesionych wydatków oraz prefinansowanie, które po korektach naniesionych na wersji wstępnej sprawozdania finansowego, wciąż mają następujący efekt finansowy netto na wymienione poniżej elementy skonsolidowanego sprawozdania finansowego (patrz również: pkt VIII):
a) skonsolidowany bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r., stanowiący przystosowanie skonsolidowanego bilansu zamknięcia na dzień 31 grudnia 2004 r. do nowych zasad rachunkowości memoriałowej, zawyża kwotę zobowiązań o około 47 mln euro oraz łączną kwotę długo- i krótkoterminowego prefinansowania o około 179 mln euro.
W konsekwencji aktywa netto są zawyżone o około 132 mln euro;
b) błędy wykazane w lit. a) powyżej wpłynęły na skonsolidowany bilans zamknięcia na dzień 31 grudnia 2005 r., który zawyża kwotę zobowiązań o około 508 mln euro i łączną kwotę długo- i krótkoterminowego prefinansowania o około 822 mln euro.
W konsekwencji aktywa netto są zawyżone o około 314 mln euro.
VIII.
Przeprowadzona przez Trybunał kontrola potwierdziła także ogólne zastrzeżenie Dyrektora Generalnego ds. Edukacji i Kultury, dotyczące braku pewności co do poprawności udziału dyrekcji w łącznych kwotach zawartych zarówno w skonsolidowanym bilansie otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r. (aktywa wynoszące 572,5 mln euro i zobowiązania wynoszące 198,5 mln euro), jak i w skonsolidowanym bilansie zamknięcia na dzień 31 grudnia 2005 r. (aktywa wynoszące 382,7 mln euro i zobowiązania wynoszące 187,3 mln euro).
Zważywszy na przypadki pominięć i podwójnych lub błędnych zapisów księgowych w tej dyrekcji generalnej, kwotowe oszacowanie zawyżenia lub zaniżenia jej udziału w aktywach i zobowiązaniach jest niemożliwe.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
IX.
W obszarach, w których systemy nadzoru i kontroli zostały wdrożone w sposób zapewniający odpowiednie zarządzanie ryzykiem, transakcje leżące u podstaw końcowego rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot Europejskich są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Odnosi się to do dochodów, zobowiązań i płatności w zakresie wydatków administracyjnych oraz strategii przedakcesyjnej, z wyjątkiem programu Sapard.
Ponadto w przypadku wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) kontrola Trybunału wykazała, że Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS), jeśli jest prawidłowo stosowany, skutecznie ogranicza ryzyko nieprawidłowych wydatków.
X. Nie podważając opinii wyrażonej w pkt IX, Trybunał podkreśla, że w zakresie strategii przedakcesyjnej na poziomie organizacji wdrażających w państwach przystępujących i kandydujących we wszystkich programach i instrumentach utrzymuje się znaczne ryzyko.
XI.
Trybunał odnotowuje, że w innych obszarach płatności są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami, a Komisja oraz państwa członkowskie i inne państwa beneficjenci powinny zintensyfikować starania zmierzające do wdrożenia odpowiednich systemów nadzoru i kontroli, tak aby lepiej radzić sobie z powiązanym ryzykiem.
Dotyczy to następujących obszarów: wspólnej polityki rolnej, działań strukturalnych, polityk wewnętrznych oraz działań zewnętrznych.
a) W odniesieniu do wydatków w ramach WPR Trybunał ustalił, że wydatki niepodlegające IACS lub w stosunku do których IACS nie został właściwie zastosowany lub został zastosowany dopiero niedawno, obarczone są większym ryzykiemk, ponieważ systemy kontroli są mniej skuteczne.
Ponadto wyniki kontroli IACS nie są w wystarczającym stopniu zweryfikowane i potwierdzone przez niezależny organ, brak jest też zazwyczaj niezależnej kontroli na miejscu w zakresie wniosków o pomoc UE.
W przypadku dotacji w ramach WPR nieobjętych systemem IACS systemy rozliczeń i kontrole po dokonaniu płatności nie pozwalają na uzyskanie wystarczającej pewności co do zgodności z przepisami wspólnotowymi.
Trybunał stwierdza, że wydatki w ramach WPR, postrzegane jako całość, są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami.
b) W odniesieniu do działań strukturalnych Trybunał zaobserwował ponownie, że Komisja nie prowadzi skutecznego nadzoru służącego zmniejszeniu ryzyka, że kontrole powierzone państwom członkowskim nie zapobiegną zwrotowi zawyżonych lub niekwalifikowalnych wydatków.
W przypadku obu okresów programowania (1994–1999 oraz 2000–2006) Trybunał stwierdził, że wydatki nie były wolne od istotnych nieprawidłowości.
Niektóre programy z okresu 1994–1999 zostały zamknięte bez należytych podstaw.
c) W odniesieniu do polityk wewnętrznych, pomimo postępów poczynionych w pewnych obszarach, przeprowadzona przez Trybunał kontrola wykazała niedociągnięcia w systemach nadzoru i kontroli prowadzące do istotnych błędów w płatnościach na rzecz beneficjentów.
Błędy wynikają głównie ze skomplikowanych systemów zwrotu kosztów oraz niejasnych procedur i instrukcji regulujących różne programy.
d) W przypadku działań zewnętrznych poprawa systemów nadzoru i kontroli w Komisji nie wywarła jeszcze wpływu na szczeblu organizacji wdrażających, gdzie nadal utrzymuje się istotny poziom błędów wynikający z braku całościowego podejścia do nadzoru, kontroli i audytu w tych organizacjach.
14 września 2006 r.
Hubert Weber
Prezes
Europejski Trybunał Obrachunkowy
12, rue Alcide De Gasperi, L-1615 Luksemburg
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_
INFORMACJE POTWIERDZAJĄCE POŚWIADCZENIE WIARYGODNOŚCI
Wstęp
1.1.Na mocy art. 248 Traktatu WE Trybunał Obrachunkowy przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności dotyczące wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw (tzw. DAS, franc. déclaration d’assurance).
Traktat uprawnia również Trybunał do uzupełnienia poświadczenia szczegółowymi ocenami każdego z głównych obszarów działalności Wspólnoty. _BAR_ _BAR_
1.2.Celem badania wiarygodności rozliczeń Wspólnot Europejskich jest uzyskanie dowodów, które pozwoliłyby na określenie, w jakim stopniu dochody, wydatki, aktywa i pasywa zostały właściwie zarejestrowane, a roczne sprawozdanie finansowe rzetelnie oddaje sytuację finansową na koniec roku (patrz: pkt 1.5–1.58). _BAR_ _BAR_
1.3.Celem badania legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń jest uzyskanie bezpośrednich lub pośrednich dowodów, które pozwoliłyby na wydanie opinii, czy transakcje te zgodne są z obowiązującymi przepisami i postanowieniami umownymi, a także czy związane z nimi wyliczenia są poprawne (patrz: pkt 1.59–1.65 niniejszego rozdziału w zakresie kwestii horyzontalnych oraz rozdziały 2 i 4–10 w zakresie kwestii szczegółowych). _BAR_ _BAR_
1.4.Wobec braku systematycznych wskaźników opracowanych przez Komisję [5] Trybunał posłużył się pewnymi wskaźnikami w celu monitorowania postępu w poprawie kontroli wewnętrznych zarówno w ujęciu ogólnym, jak i dla poszczególnych obszarów przychodów i wydatków (patrz: załączniki do niniejszego rozdziału i rozdziały 2 oraz 4–10). _BAR_ _BAR_
Wiarygodność rozliczeń
Ogólny kontekst
1.5.Uwagi Trybunału dotyczą końcowego rocznego sprawozdania finansowego za rok budżetowy 2005, sporządzonego przez księgowego Komisji i zatwierdzonego przez Komisję zgodnie z art. 128 i 129 rozporządzenia finansowego z dnia 25 czerwca 2002 r. [6] i przekazanego Trybunałowi dnia 28 lipca 2006 r.
Roczne sprawozdanie finansowe składa się ze "skonsolidowanego sprawozdania finansowego", obejmującego w szczególności bilans przedstawiający aktywa i zobowiązania na koniec roku, oraz ze "skonsolidowanych sprawozdań z wykonania budżetu" — obejmujących dochody i wydatki za dany rok. _BAR_ _BAR_
1.6.Na rok budżetowy 2005 przypadał kluczowy etap realizacji nowych elementów planu działań na rzecz modernizacji systemu księgowego Wspólnot, przyjętego przez Komisję w dniu 17 grudnia 2002 r.
[7]. Plan ten stanowił odpowiedź na szereg uprzednich uwag Trybunału i uwzględniał przepisy rozporządzenia finansowego (w szczególności art. 123–138):od dnia 1 stycznia 2005 r. skonsolidowane sprawozdanie finansowe musi być sporządzane z zastosowaniem zasad rachunkowości memoriałowej, podczas gdy skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu nadal opierają się na przepływach pieniężnych, zgodnie z rozporządzeniem finansowym,chociaż treść sprawozdawczości budżetowej nie zmieniła się, sprawozdanie finansowe musi zawierać nowe elementy: rachunek wyniku ekonomicznego (włącznie ze sprawozdawczością dotyczącą segmentów działalności), tabelę przepływów pieniężnych oraz zestawienie zmian w aktywach netto,zakres konsolidacji został rozszerzony poprzez objęcie po raz pierwszy różnych organów Wspólnoty,konieczne stało się wdrożenie nowego systemu księgowego, który zapewnia pełną rejestrację każdego zdarzenia księgowego — a nie tylko każdego przepływu pieniężnego — w momencie, w którym zdarzenie takie następuje.
System ten powinien stać się narzędziem decyzyjnym, umożliwiającym wewnętrznym użytkownikom uzyskanie bardziej kompletnych i istotnych informacji.
Powinien także umożliwić przygotowanie bardziej przejrzystych i treściwych sprawozdań dla użytkowników zewnętrznych. _BAR_ _BAR_
Zasada rachunkowości memoriałowej: Główna zasada rachunkowości memoriałowej polega na przesunięciu uwagi w rozliczeniach z rejestrowania transakcji przepływów pieniężnych na księgowanie "praw i obowiązków" niezwłocznie po ich uznaniu.Najważniejsze skutki przejścia na rachunkowość memoriałową dla skonsolidowanego sprawozdania finansowego są następujące:Prefinansowanie: Pozycja ta obecnie pojawia się po stronie aktywów w bilansie.
Odpowiada ona zaliczkom wypłacanym beneficjentom, które jeszcze nie zostały wykorzystane lub dla których nie otrzymano jeszcze zestawienia poniesionych wydatków (28000 mln euro).Zobowiązania: Kwoty uznawane są za koszty po uznaniu ich za poniesione i kwalifikowalne przez organy zatwierdzające (74200 mln euro).Zaliczanie transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego: Transakcje przeprowadzone w ciągu roku muszą być ujęte w okresie sprawozdawczym, do którego się odnoszą.Kwoty podane powyżej pochodzą bezpośrednio ze sprawozdania rocznego Wspólnot Europejskich (bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r.). _BAR_ _BAR_
Zakres kontroli i podejście kontrolne
1.7.Przeprowadzona przez Trybunał kontrola w zakresie wiarygodności rozliczeń dotyczyła głównie:zarządzania przez Komisję przejściem z rachunkowości kasowej na rachunkowość memoriałową (patrz: pkt 1.10–1.27),sprawdzenia wiarygodności różnych elementów sprawozdania finansowego (patrz: pkt 1.28–1.58). _BAR_ _BAR_
1.8.Analizując kwestię zarządzania zmianą, Trybunał zbadał w szczególności:czy Komisja zapewniła skuteczne stosowanie odpowiednich standardów rachunkowości,czy działania podjęte przez Komisję przyczyniają się do uzyskania wystarczającej pewności co do tego, że rozliczenia są prawdziwe i rzetelne.Trybunał przeprowadził kontrolę, analizując podstawę zatwierdzenia (zgodnie z art. 61 rozporządzenia finansowego) bilansów otwarcia i zamknięcia na 2005 r., zastosowaną metodologią zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego oraz stan gotowości lokalnych systemów zarządzania finansowego, które dostarczają dane na użytek sprawozdania finansowego Komisji. _BAR_ _BAR_
1.9.Sprawdzając wiarygodność sprawozdania finansowego za 2005 r., Trybunał skoncentrował się w szczególności na:bilansie otwarcia na 2005 r. (który powinien wykazać wpływ zmian przeprowadzonych w celu ponownego przedstawienia bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r. zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości),bilansie zamknięcia na dzień 31 grudnia 2005 r.,danych niedostępnych w poprzednim systemie, które — w odniesieniu do dwóch powyższych elementów — powinny jednak być uwzględnione w rachunkowości memoriałowej (prefinansowanie i powiązane gwarancje, faktury/zestawienia poniesionych wydatków).Przy sprawdzaniu posłużono się analizami i bezpośrednimi badaniami na kompleksowych próbach. _BAR_ _BAR_
Zarządzanie zmianą przez Komisję
Ogólne osiągnięcia
1.10.Komisja musiała zaplanować i przeprowadzić modernizację systemu rachunkowości w terminach i ramach organizacyjnych określonych w rozporządzeniu finansowym.
Jak już wspomniano w uwagach Trybunału zamieszczonych we wcześniejszych sprawozdaniach rocznych [8], ustalony harmonogram niezbędnych modyfikacji i zatwierdzeń był bardzo ambitny. _BAR_ 1.10.Komisja docenia niezwykły wysiłek, jaki włożono w podległych jej departamentach w realizację bardzo ambitnego harmonogramu przechodzenia na system księgowości memoriałowej.Aby doprowadzić do unowocześnienia systemu rachunkowości, Komisja przygotowała bardzo szczegółowy plan zarządzania projektem, w którym określono wszystkie istotne etapy dochodzenia do tego celu. _BAR_
1.11.Doświadczenie zgromadzone przez administracje publiczne podejmujące podobne reformy [9] wskazuje, że realizacja projektów o skali i złożoności zbliżonych do modernizacji systemu rachunkowości Komisji zawsze napotyka na problemy, które komplikują i opóźniają pełne wdrożenie takich projektów.
W tym kontekście należy odnotować, iż osiągnięto istotny postęp:dnia 1 stycznia 2005 r. Komisja przeszła z rachunkowości kasowej na memoriałową w zakresie ogólnej rachunkowości UE.
We wszystkich instytucjach i agencjach wspólnotowych przyjęto nowe zasady [10] i metody rachunkowości, nowy ujednolicony plan kont i nowe narzędzia konsolidacji,zaangażowanym podmiotom dostarczono poszczególne sprawozdania finansowe i sprawozdanie skonsolidowane, zawierające nowe obowiązkowe elementy i więcej szczegółowych informacji o zasobach kontrolowanych przez różne jednostki, koszcie ich funkcjonowania i przepływach pieniężnych. _BAR_ 1.11.Mimo złożonego charakteru niektórych zagadnień, szeregu różnych problemów i wielkich wyzwań Komisja zarządzała projektem, przestrzegając najważniejszych terminów.
Do najważniejszych osiągnięć zaliczyć można następujące fakty:opracowano systemy informatyczne pozwalające spełnić nowe wymogi w dziedzinie rachunkowości,przejście na nowy system odbyło się bez przeszkód, co pozwoliło na jego uruchomienie z początkiem stycznia 2005 r.,procedury administracyjne we wszystkich służbach Komisji przystosowano do potrzeb księgowości memoriałowej,określono i zatwierdzono bilanse otwarcia na potrzeby pierwszych rachunków prowadzonych według metody memoriałowej,opracowano zintegrowany moduł skarbowy do obsługi działalności finansowej zarządzanej przez Dyrekcję Generalną ds. Gospodarczych i Finansowych,we wszystkich departamentach podano szacunkową wartość wydatków naliczonych na początku i na końcu każdego roku,przygotowano sprawozdania finansowe Komisji i skonsolidowano je ze sprawozdaniami finansowymi pozostałych instytucji i agencji.Komisja dotrzymała także określonych w rozporządzeniu finansowym terminów przygotowania sprawozdań finansowych, które we wszystkich istotnych aspektach odpowiadają standardom międzynarodowym, oraz wypełniła złożone Parlamentowi Europejskiemu i Radzie zobowiązanie do przedłożenia sprawozdania z postępów na drodze do osiągnięcia opisywanego celu, który to cel obie instytucje uznały za bardzo ambitny. _BAR_
1.12.Tabela 1.1 przedstawia działania podjęte w związku z zastrzeżeniem Trybunału odnośnie do wiarygodności rozliczeń wyrażonym w poświadczeniu wiarygodności za rok budżetowy 2004 oraz innymi problemami wskazanymi przez Trybunał, które zostały (częściowo) rozwiązane w ramach modernizacji wspólnotowych ram księgowości.
Jednakże, jak w każdym systemie rachunkowości memoriałowej tego rozmiaru, nadal utrzymują się pewne niedociągnięcia (patrz: poniżej). _BAR_ 1.12.W sprawozdaniach z wdrażania systemu ABAC Komisja zawsze wskazywała, że wiele pozostaje jeszcze do zrobienia. _BAR_
Zastrzeżenie zgłoszone w poświadczeniu wiarygodności za 2004 r. _BAR_ Odpowiedzi zawarte w sprawozdaniu rocznym za rok budżetowy 2004 _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_
Wobec braku skutecznych procedur kontroli wewnętrznej w przypadku "dochodów różnych" i "zaliczek" Trybunał nie może uzyskać pewności, że transakcje odnoszące się do pozycji "dłużnicy różni" zostały prawidłowo i kompletnie zaksięgowane. _BAR_ Komisja przyjmuje do wiadomości uwagi Trybunału, stwierdzając wszakże, że odpowiedź na podniesione tu kwestie problemy stanowi wprowadzenie nowego systemu księgowego w 2005 r. _BAR_ Trybunał uznaje istotne starania czynione przez wszystkie departamenty Komisji, jak również przez inne instytucje i organy w celu zebrania kwot prefinansowania zaksięgowanych uprzednio jako wydatki końcowe.
Niemniej jednak na podstawie analizy systemów i badań bezpośrednich, Trybunał uznał, że nie może jeszcze uznać kwot prefinansowania przedstawionych w bilansie za kompletne i wystarczająco wiarygodne. _BAR_
Kwestie (częściowo) rozwiązane w ramach modernizacji systemu księgowego Wspólnot _BAR_ Odpowiedzi w sprawozdaniu rocznym za rok budżetowy 2004 _BAR_ Rozwój sytuacji _BAR_
Wobec braku odpowiedniego systemu księgowego przygotowanie sprawozdania finansowego na koniec roku wciąż opierało się w dużej mierze na zapisach pozaksięgowych, a wykorzystywane do tego celu informacje nie zawsze były powiązane z transakcjami budżetowymi.
Ponadto system księgowy wciąż oparty był w dużej mierze na zasadzie kasowej i nie pozwalał na dokonywanie rozróżnienia pomiędzy wydatkami kapitałowymi a niekapitałowymi, ani też pomiędzy płatnościami końcowymi a prefinansowaniem, a nawet na określenie kwoty zobowiązań i należności. Wpływało to na obliczenie wyniku ekonomicznego. _BAR_ Nowy (memoriałowy) system księgowy wprowadzono w styczniu 2005 r.
Zamknięcie ksiąg rachunkowych na koniec 2004 r. przeprowadzono w oparciu o te same reguły i systemy co w roku poprzednim, zgodnie z tym, co zostało przewidziane w rozporządzeniu finansowym oraz w komunikacie Komisji w sprawie modernizacji systemu księgowego.
Wprowadzone rozróżnienie wydatków kapitałowych i niekapitałowych stanowi jedną z korzyści, jakie przynosi wprowadzenie nowego systemu księgowego. _BAR_ Od czasu wprowadzenia nowego systemu księgowości opartego na zasadzie memoriału rozwiązano większość problemów wymienionych przez Trybunał.
Sprawozdanie finansowe przygotowuje się obecnie w oparciu o informacje pochodzące z zapisów księgowych.
Księgi rachunkowe prowadzone są zgodnie z ogólnie przyjętymi standardami rachunkowości, a rozróżnienie pomiędzy wydatkami kapitałowymi i niekapitałowymi następuje w momencie wszczęcia transakcji.
Kwoty prefinansowania oraz otwartych faktur/zestawień poniesionych wydatków przedstawiane są w bilansie.
Te ważne zmiany, wymagające wciąż jeszcze przemiany kulturowej ze strony wszystkich zainteresowanych, spowodowały jednak wewnętrzne opóźnienia w przygotowaniu wymaganych informacji oraz niedokładności w pierwszym sprawozdaniu sporządzonym zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej. _BAR_
Trybunał nie jest w stanie poświadczyć dokładności i kompletności kwot zaksięgowanych jako znajdujące się w posiadaniu pośredników finansowych (1313,6 mln euro na dzień 31 grudnia 2004 r.). _BAR_ Wprowadzenie księgowości memoriałowej wraz z nowym systemem w roku 2005 pozwoli Komisji na poprawę kontroli nad kwotami prefinansowania (w tym dla pośredników finansowych). _BAR_ Kwoty znajdujące się w posiadaniu pośredników finansowych powinny, poczynając od 2005 r., być ujmowane w ramach prefinansowania.
Jak już jednak wspomniano wcześniej (patrz: zastrzeżenia do poświadczenia wiarygodności za 2004 r.), Trybunał nie może jeszcze uznać kwot prefinansowania przedstawionych w bilansie za kompletne i wystarczająco wiarygodne. _BAR_
Utrzymują się inne niedociągnięcia dotyczące prezentacji sprawozdania finansowego w zakresie niektórych pozycji wydatków rolnych i zaliczek niewypłaconych, ale wykazywanych jako wypłacone (modulacja), a także w odniesieniu do księgowania praw emerytalno-rentowych, co skutkuje neutralizacją wpływu na wynik ekonomiczny. _BAR_ Obecny system modulacji znajduje się w fazie stopniowego wycofywania i nie planuje się zmian sposobu księgowania w księgowości budżetowej w ciągu tych ostatnich lat.
Jego księgowanie w księgowości ogólnej podlega obecnie analizie w kontekście przechodzenia, w roku 2005, na system księgowości memoriałowej.
Komisja wróci do kwestii praw emerytalno-rentowych, gdy tylko wydany zostanie międzynarodowy standard rachunkowości sektora publicznego (IPSAS) dotyczący traktowania takich praw w jednostkach sektora publicznego. _BAR_ Środki zatrzymane w ramach modulacji wykazywane są obecnie w bilansie w pozycji prefinansowanie, do czasu ich wykorzystania; budżetowe traktowanie płatności pozostało niezmienione.
Choć wciąż brak jest międzynarodowego standardu rachunkowości sektora publicznego (IPSAS) dotyczącego tej kwestii, prawa emerytalno-rentowe księgowane są do konta wyniku ekonomicznego, bez odpowiadających im należności od państw członkowskich. _BAR_
W notach objaśniających do sprawozdania finansowego wciąż brak jest wystarczających i dokładnych wskazań informujących o tym, że niektóre transakcje zostaną prawdopodobnie skorygowane w późniejszym terminie przez departamenty Komisji lub przez państwa członkowskie, ani też o możliwej skali takich korekt.
Ponadto istnieją inne obszary niepewności, które mogą tymczasowo wpłynąć na sprawozdanie finansowe. _BAR_ Końcowe sprawozdanie finansowe za rok budżetowy 2004 zawiera dodatkowe uwagi wskazujące na fakt, iż większość dokonanych w tym roku przez Komisję płatności miała charakter wstępny i podlegała zmiennym warunkom.
Komisja wdrożyła nowe zasady rachunkowości, których efekty powinny być widoczne w sprawozdaniu finansowym za rok budżetowy 2005.
Komisja rozważy również możliwość poprawy jakości informacji o finansowym wpływie korekt dokonanych w odniesieniu do lat ubiegłych.
W odniesieniu do innych obszarów niepewności (np. opinia z zastrzeżeniami lub negatywna opinia organów zatwierdzających lub odłożenie w czasie decyzji Komisji o finansowym rozliczeniu sprawozdań finansowych agencji płatniczych), wydatki, których kwestie te dotyczą, są na ogół ograniczone. _BAR_ Noty zawierają więcej informacji niż w przeszłości o tym, że niektóre transakcje zostaną prawdopodobnie skorygowane w późniejszym terminie przez departamenty Komisji lub państwa członkowskie.
Brak jest jednak jasnego i dokładnego rozróżnienia pomiędzy wydatkami, które zostały zweryfikowane i w konsekwencji rozliczone, a wydatkami podlegającymi dalszej weryfikacji. _BAR_
_BAR_
Ustalenia na szczeblu Komisji
Wewnętrzne opóźnienia w pracach nad sprawozdaniem finansowym Komisji za 2005 r.
1.13. Do kluczowych elementów wykorzystanych przy przygotowaniu sprawozdania finansowego Komisji za rok 2005 należało wdrożenie w różnych dyrekcjach generalnych opracowanej przez księgowego Komisji ogólnej metodologii/instrukcji w zakresie zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego oraz zatwierdzenie bilansów otwarcia i zamknięcia przez wszystkich urzędników zatwierdzających [11].
Zatwierdzenia ta były w większości wypadków opóźnione, w szczególności na szczeblu operacyjnych dyrekcji generalnych.
1.13. Rzeczywiście wystąpiły pewne opóźnienia w stosunku do ambitnych wewnętrznych harmonogramów prac ustalonych przez Dyrekcję Generalną ds. Budżetu.
Dobry program prac dopuszcza zazwyczaj pewien margines czasowy, w którym mieszą się ewentualne opóźnienia.
Nie inaczej było w przypadku harmonogramów Komisji.
Mimo wewnętrznych opóźnień Komisja była mimo wszystko w stanie dotrzymać terminu wyznaczonego w sprawozdaniu finansowym i przedstawić na czas sprawozdania finansowe.
_BAR_
1.14. W wielu dyrekcjach generalnych kontrolowanych przez Trybunał wykryto pewne niedociągnięcia dotyczące zatwierdzania danych: słaby nadzór, brak pracowników przydzielonych do realizacji danego zadania oraz nieodpowiednie udokumentowanie wykonanej pracy.
Kwoty przedstawione w załączniku finansowym do rocznego sprawozdania z działalności niektórych operacyjnych dyrekcji generalnych zawierały błędy (patrz: pkt 1.16).
1.14. W ciągu blisko dwóch lat podległe Komisji służby wykonały olbrzymią pracę polegającą na ustaleniu i zapisaniu danych, które nie były dotąd objęte starym systemem.
Na potrzeby bilansu otwarcia w każdej dyrekcji generalnej przeprowadzono kilka kontroli i kilkakrotnie zatwierdzano te dane, by w końcu we wszystkich, poza jedną, dokonać formalnego zatwierdzenia bilansów otwarcia i zamknięcia.
Komisja zdaje sobie sprawę, że potrzebna jest dalsza poprawa w sferze kontroli księgowej.
W perspektywie średnioterminowej przewiduje się aktualizację/udoskonalenie całokształtu zagadnień związanych z kontrolą księgową.
Pewne działania sfinalizowano już w roku 2005, inne oczekują na realizację w 2006 i 2007 r.
Rok 2005 był pierwszym rokiem, w którym dostępne stały się kompletne dane liczbowe z dyrekcji generalnych.
Przy podziale rachunków na poszczególne dyrekcje generalne miały miejsce pewne niedociągnięcia, stąd część danych przedstawionych w załącznikach finansowych do rocznych sprawozdań z działalności niektórych dyrekcji generalnych zawierała niewielkie uchybienia, które nie wpłynęły jednak na ogólny obraz rachunków Komisji. _BAR_
1.15. Poszczególne metodologie do zastosowania w dyrekcjach generalnych często nie były sfinalizowane/sformalizowane przez poszczególnych urzędników zatwierdzających do czasu przedstawienia sprawozdania finansowego.
W konsekwencji zapisy księgowe związane z zaliczaniem transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego w odniesieniu do bilansu otwarcia i zamknięcia były wprowadzane, na szczeblu dyrekcji generalnej, przy braku metodologicznej bazy wprowadzającej ogólną metodologię (ogólne instrukcje) zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego opracowaną przez księgowego Komisji.
1.15. Zważywszy, że w sektorze publicznym nie było gotowych wzorców, jeśli chodzi o metody zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego, główny nacisk położono na sfinalizowanie tej operacji zamiast skupiać się na formalizowaniu samej procedury.
Niemniej jednak służby księgowe stworzyły przejrzystą metodologię zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego w bilansach otwarcia i zamknięcia, którą mogą się kierować inne służby.
Dyrekcje generalne musiały same wybrać niektóre opcje w zależności od czynników operacyjnych właściwych dla nich sektorów.
Chociaż nie sformalizowano wszystkich wprowadzonych procedur, podjęto kilka działań mających zapewnić ich prawidłowe wdrożenie: przegląd i przekazywanie informacji zwrotnych, organizowanie warsztatów i dostarczanie służbom ścisłych wskazówek. _BAR_
1.16. Ponadto dyrektorzy ds. zasobów [12] musieli formalnie zatwierdzić sprawozdania finansowe, zawierające w szczególności bilanse otwarcia i zamknięcia, w ramach przygotowania rocznych sprawozdań z działalności (tj. pod koniec marca 2006 r.).
Niemniej jednak w związku z tym, że termin obowiązujący Dyrekcję Generalną ds. Budżetu był identyczny, nie wszystkie zatwierdzenia wpłynęły przed sporządzeniem wersji wstępnej sprawozdania finansowego.
Zatwierdzenia na potrzeby ostatecznej wersji sprawozdania finansowego wpłynęły terminowo.
_BAR_ _BAR_
1.17. Opóźnienia, o których mowa w pkt 1.13, miały wpływ na prowadzone przez Trybunał badania bezpośrednie, ponieważ Trybunał otrzymał bilanse otwarcia przed korektami związanymi z zaliczeniem transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego ( 18 stycznia 2006 r.) oraz po tych korektach ( 15 marca 2006 r.), w których nadal wprowadzano zmiany.
Kompletną wersję wstępną bilansu otwarcia, wskazującą na efekt zmian dokonanych w celu ponownego przedstawienia bilansu na dzień 31 grudnia 2004 r. zgodnie z nowymi zasadami rachunkowości, uzyskano dnia 31 marca 2006 r. wraz ze wstępną wersją skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
1.17. Komisja zdaje sobie sprawę, że działania kontrolne były w tym roku sporym wyzwaniem dla Trybunału, tak jak wyzwaniem dla Komisji był cały rozpatrywany projekt.
- przestrzegano sprawdzonych procedur i sporządzono dokumentację systemu,
- bilanse niewymagające zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego wprowadzono już w 2005 r.,
- do połowy 2005 r. zamknięto około 95 % spośród tych bilansów,
- zmiany wprowadzone od tamtej pory udokumentowano i przeprowadzono szczegółową ścieżkę audytu.
_BAR_
Na poziomie centralnego systemu księgowego (ABAC) pozostają do rozwiązania drobne kwestie, jednak na poziomie lokalnych pomocniczych systemów księgowych wciąż występują istotne problemy
1.18. Po wdrożeniu ogólnego planu działań na rzecz wzmocnienia bezpieczeństwa centralnego systemu księgowego do realizacji pozostają dwie kwestie, tj. przeanalizowanie praw dostępu w Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu oraz ponowna ocena bezpieczeństwa w systemie przepływu dokumentów ABAC [13].
Ponieważ pozostająca do wykonania w związku z tymi kwestiami praca nie jest uznawana za istotną przez Dyrektora Generalnego ds. Budżetu, a w szczególności ponieważ istnieje skuteczny system monitoringu, wycofano zastrzeżenie dotyczące bezpieczeństwa systemu i praw dostępu sformułowane w rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2004.
Kontrola Trybunału potwierdziła wyższe bezpieczeństwo ABAC.
_BAR_ _BAR_
1.19. Wiele dyrekcji generalnych posługuje się własnymi systemami informatycznymi do celów zarządzania finansowego oraz do tworzenia transakcji, które są przesyłane do centralnego systemu księgowego (ABAC) przy pomocy interfejsu.
Jednak zatwierdzenie i modernizacja takich systemów wymagać będzie dłuższego czasu.
1.19. Sytuacja w omawianej dziedzinie ulega ciągłym zmianom, co odnotowuje na bieżąco zespół zatwierdzający działający w ramach służb księgowych. Wprowadził on także obowiązującą od dnia 1 czerwca 2006 r. procedurę zatwierdzania zmian w systemach lokalnych, przewidzianą w zasadach wykonania rozporządzenia finansowego.
_BAR_
1.20. Trybunał zbadał program szczegółowych kontroli lokalnych systemów rachunkowości prowadzonych przez jednostki podległe księgowemu Komisji w 2005 r. dla 13 dyrekcji generalnych (tj. 8, dla których ocena wysokiego szczebla przeprowadzona w 2004 r. wykazała ryzyko [14] oraz 5 innych dyrekcji wybranych na podstawie ich znaczenia finansowego i/lub złożoności organizacyjnej [15]).
Kontrola Trybunału potwierdziła, że księgowy Komisji miał podstawy, aby odmówić — z powodu istotnych niedociągnięć — zatwierdzenia trzech lokalnych systemów w Biurze Współpracy EuropeAid, Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury oraz Dyrekcji Generalnej ds. Stosunków Zewnętrznych.
Niemniej jednak w niektórych przypadkach nie jest jasne, dlaczego niewystarczające rezultaty w odniesieniu do kryteriów zatwierdzenia nie doprowadziły do zatwierdzenia z zastrzeżeniami.
1.20. Procedura zatwierdzania nie jest częścią działalności kontrolnej.
Wniosków uzyskanych w wyniku tej procedury nie można porównywać z opiniami pokontrolnymi. Zatwierdzanie systemów lokalnych to stosunkowo nowy rodzaj czynności, stanowiący przełożenie art. 61 rozporządzenia finansowego na konkretne zadania.
Aby dostarczyć księgowemu informacji potrzebnych do zatwierdzenia, sporządza się specjalnie do tego celu przeznaczone sprawozdanie.
Odnośny zakres i ograniczenia określa się w preambule takich sprawozdań.
_BAR_
1.21. Zdaniem Trybunału, w oparciu o otrzymane rezultaty oraz kwestie pozostające do rozstrzygnięcia, większość pozytywnych opinii w sprawie zatwierdzenia wydanych przez księgowego Komisji w odniesieniu do systemów lokalnych należy postrzegać jako opinie warunkowe lub z zastrzeżeniami.
Sytuację tę potwierdza także liczba i znaczenie kwestii horyzontalnych [16] oraz spraw oczekujących na rozpatrzenie [17] wskazanych w sprawozdaniu końcowym księgowego Komisji pod koniec 2005 r.
1.21. Służby księgowe są zdecydowane podjąć odpowiednie kroki w kwestiach wskazanych w sprawozdaniach do celów zatwierdzenia za rok 2005 jako sprawy do dalszego rozpatrzenia.
Działania następcze dotyczyć będą wszystkich służb, w tym także, w odniesieniu do systemu ABAC, Dyrekcji Generalnej ds. Budżetu i Dyrekcji Generalnej ds. Informatyki. _BAR_
Działania służące poprawie jakości systemów rachunkowości i danych po przedstawieniu wstępnej wersji sprawozdania finansowego
Działania Komisji zapewniające dokładność ostatecznej wersji sprawozdania finansowego
1.22. W swoim oświadczeniu Dyrektor Generalny ds. Budżetu wprowadził zastrzeżenie, które potwierdza także kontrola Trybunału (patrz: pkt 1.18–1.21 i 1.28–1.58), dotyczące "trzech niezatwierdzonych lokalnych systemów i konieczności dokończenia kontroli spójności w zakresie rachunkowości".
W ogólnych wnioskach dotyczących łącznego efektu niedociągnięć zidentyfikowanych w swoim oświadczeniu, stwierdził, że: "DG BUDGET wraz z innymi służbami Komisji podejmie dalsze działania w związku z utrzymującymi się błędami i obszarami niepewności i w ciągu 2006 r. kontynuować będzie wysiłki na rzecz wzmocnienia systemu księgowego ABAC dla pożytku Wspólnoty… Jest to kwestia odpowiednich narzędzi, takich jak szkolenia, dokumentacja i systemy informatyczne, ale także pracy nad związaną z tym zmianą kulturową. Na tej podstawie i zgodnie z argumentacją przedstawioną w oświadczeniu można uzyskać wystarczającą pewność".
1.22. Komisja docenia ogromny wysiłek, jaki włożyły jej poszczególne departamenty w związku z przejściem na system rachunkowości memoriałowej.
Służby księgowe nie zatwierdziły jednak trzech systemów lokalnych.
Z wymienionych wyżej powodów, a także dlatego, że tymczasowe sprawozdania finansowe miały zostać poddane kontroli Trybunału Obrachunkowego i mogło się okazać, że przed planowanym na dzień 31 lipca 2006 r. ostatecznym zatwierdzeniem sprawozdań finansowych konieczne są korekty, Dyrekcja Generalna ds. Budżetu w rocznym sprawozdaniu z działalności za 2005 r. sformułowała w tej sprawie systemowe, tymczasowe i czasowo ograniczone zastrzeżenie.
_BAR_
1.23. Dyrektor Generalny ds. Edukacji i Kultury sformułował także zastrzeżenie dotyczące braku pewności w zakresie poprawności kwot znajdujących się w bilansie Komisji.
Chociaż służby Komisji i Trybunał wskazały istotne zagrożenia także w innych dyrekcjach generalnych, żaden inny urzędnik zatwierdzający nie przedstawił zastrzeżenia [18].
Pomimo to 26 na 40 dyrektorów ds. zasobów wskazało, że z powodu niedociągnięć określonych w rocznych sprawozdaniach z działalności i/lub mając na uwadze, że jest to pierwszy rok, w którym dokonano wstępnego zamknięcia ksiąg rachunkowych zgodnie z zasadami rachunkowości memoriałowej, przed ostatecznym zamknięciem ksiąg rachunkowych może zajść potrzeba weryfikacji i — w razie potrzeby — korekty.
1.23. Brak konsekwencji w spełnianiu wymogów księgowości memoriałowej w lokalnym systemie APPFIN, obsługiwanym przez Dyrekcję Generalną ds. Edukacji i Kultury, doprowadził do powstania rozbieżności przy otwieraniu i zamykaniu jej rachunków.
Trwa obecnie proces modyfikacji systemu, który pozwoli na prawidłowe ujmowanie transakcji w przyszłości; do końca roku skorygowane powinny zostać wszystkie dotychczasowe błędy.
Mimo wysiłków ze strony zainteresowanej dyrekcji generalnej zmierzających do skorygowania danych księgowych, ostateczne kwoty obarczone są nadal pewnym marginesem błędu.
W innym przypadku zastrzeżenia zgłoszono dlatego, że do dnia 31 marca 2006 r. nie udało się jeszcze zakończyć prowadzonej właśnie kontroli.
Na tyle, na ile było to możliwe, problemy stwierdzone przez dyrekcje generalne lub kontrolerów zostały wyeliminowane w końcowych sprawozdaniach finansowych. _BAR_
Zakres konsolidacji
1.24. Zakres konsolidacji, określony w zasadzie rachunkowości nr 1 przyjętej przez urzędnika zatwierdzającego Komisji, jest szerszy niż zakres przewidziany w art. 121 rozporządzenia finansowego [19] (np. włączenie wspólnego systemu ubezpieczenia zdrowotnego lub agencji nieobjętych art. 185 rozporządzenia finansowego) [20].
1.24. Zakres konsolidacji przewidziany w 1. zasadzie rachunkowości obejmuje zasadę kontroli i opiera się na międzynarodowych standardach rachunkowości.
Z drugiej strony art. 121 rozporządzenia finansowego przewiduje skonsolidowane sprawozdania finansowe jedynie dla instytucji i agencji dotowanych.
Aby uniknąć sprzeczności między zasadą rachunkowości a przepisem rozporządzenia finansowego, zaproponowano wprowadzenie zmiany w art. 121 rozporządzenia finansowego w ramach ogólnej rewizji tego rozporządzenia, tak by przewidywało ono konsolidację, która obejmie także wszystkie kontrolowane organy zgodnie z 1. zasadą rachunkowości. _BAR_
1.25. Niemniej jednak wspólny system ubezpieczeń zdrowotnych i dwie agencje (Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin i Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego) nie zostały uwzględnione w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2005 r. (patrz także: pkt 1.29).
Mając na uwadze rodzaj kontroli, jaki Wspólnoty Europejskie sprawują nad wspólnym systemem ubezpieczeń zdrowotnych, Trybunał jest zdania, że system ten nie powinien był zostać włączony do zakresu konsolidacji określonego w zasadzie rachunkowości nr 1 i w związku z tym zasada ta powinna zostać zrewidowana.
1.25. Wymieniona zasada rachunkowości zostanie zaktualizowana, tak by konsolidacja nie dotyczyła systemu ubezpieczeń zdrowotnych.
Obie agencje na mocy rozporządzenia finansowego są wyłączone spod zakresu konsolidacji z praktycznych powodów: Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego nadal woli, by jego rachunków nie obejmowano w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, z kolei Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin wprawdzie zgodził się, by objęto go konsolidacją, ale decyzja w tej sprawie przyszła za późno, by można było ją uwzględnić przy w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2005 r.
Jak wskazuje Trybunał w ust. 1.29, fakt nieuwzględnienia obu agencji nie miał istotnego wpływu na całokształt rozliczeń. _BAR_
Wpływ trwających działań
1.26.
W swojej opinii nr 2/2001 [21], dotyczącej projektu rozporządzenia Rady w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, Trybunał ocenił zagrożenia płynące z sytuacji, w której wstępna wersja skonsolidowanego sprawozdania finansowego przesyłana do Trybunału Obrachunkowego nie jest jeszcze ustabilizowana.
Trybunał podkreślił, jak ważne jest, aby "wstępna wersja sprawozdania finansowego były kompletna i spójna, a także sporządzana w określonych terminach.
Wstępny charakter sprawozdania wynika wyłącznie z tego, że nie zostało ono jeszcze formalnie przyjęte przez Komisję oraz z tego, że — w stosownych przypadkach — może ono podlegać korektom proponowanym przez Trybunał".
_BAR_ _BAR_
1.27. Jako że rok 2005 był rokiem przejściowym, Komisja nie zastosowała się do tej ostatniej reguły, wedle której poza korektami proponowanymi przez Trybunał nie należy wprowadzać żadnych innych korekt.
Dlatego też Komisja musiała dopilnować, aby Trybunał, w stosownej formie i w stosownym czasie, był poinformowany o korektach, które — na podstawie ciągłej pracy nad wstępną wersją sprawozdania finansowego — Komisja uznała za konieczne.
1.27. Trudno przestrzegać tej zasady, gdyż wstępne sprawozdania finansowe należy obecnie zamykać w tym samym terminie co roczne sprawozdania z działalności.
Zmiany będą jednak ograniczane do minimum.
Wstępne sprawozdania finansowe oparte były na wszelkich informacjach dostępnych w czasie ich sporządzania.
Dokonując zmian, uwzględniano aktualne dane oraz błędy odnalezione przez Trybunał i wskazane przez dyrekcje generalne, których nie udało się skorygować przed dniem 31 marca 2006 r.
Wszystkie zmiany zostały udokumentowane, a Trybunałowi przekazano stosowne wyjaśnienia. _BAR_
Skonsolidowany bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r.
1.28. Poniżej została przedstawiona przeprowadzona przez Trybunał kontrola dotycząca prawidłowości i dokładności korekt dokonanych w związku z przygotowaniem skonsolidowanego sprawozdania finansowego na dzień 1 stycznia 2005 r. w celu uzgodnienia kwot i informacji zawartych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym na dzień 31 grudnia 2004 r. z nowymi zasadami rachunkowości memoriałowej (patrz: pkt 1.29–1.52).
_BAR_ _BAR_
Prefinansowanie 1.31.
Prefinansowanie dotyczy płatności stosowanych w celu przekazania beneficjentom zaliczki. Jeżeli beneficjenci nie poniosą wydatków kwalifikowalnych w terminie określonym w umowie, muszą zwrócić Wspólnotom kwotę otrzymaną w ramach prefinansowania.
_BAR_ _BAR_
- księgowanie z błędną kwotą zapisów dotyczących prefinansowania,
_BAR_ 1.36. - rozróżnienie pomiędzy prefinansowaniem długoterminowym (21285 mln euro) a prefinansowaniem krótkoterminowym (6728 mln euro) dotyczy jedynie kwot związanych z okresem programowania 2000–2006 w ramach funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, ISPA i Funduszu Solidarności. Prowadzi to do zaniżenia prefinansowania długoterminowego i analogicznego zawyżenia prefinansowania krótkoterminowego, ponieważ umowy w innych obszarach polityki, w których występowało prefinansowanie o pozostającym okresie rozliczenia przekraczającym rok, klasyfikowano jako prefinansowanie krótkoterminowe,
- skorygowano istotne błędy stwierdzone w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, które wynikały z niewłaściwego ujęcia płatności w ramach prefinansowania.
_BAR_
Zobowiązania
Zobowiązania obejmują zasadniczo narosłe koszty, omówione w części dotyczącej zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego (patrz: pkt 1.42–1.46), oraz bieżące zobowiązania, na które składają się faktury i zestawienia poniesionych wydatków. Ustalenia Trybunału w zakresie należności bieżących przedstawione są poniżej.
_BAR_ _BAR_
1.38. Sporządzanie listy obejmującej około 7000 faktur i zestawień poniesionych wydatków, które wpłynęły, ale nie zostały zapłacone do dnia 1 stycznia 2005 r., rozpoczęło się w czwartym kwartale 2004 r. i doprowadziło do ustalenia kwoty należności bieżących w wysokości 9412 mln euro [28].
_BAR_ _BAR_
1.39. Nie wszystkie kwestie techniczne i problemy wdrożeniowe rozwiązano wraz z przedstawieniem bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r.
[29]. Zaistniałe niedociągnięcia omówione są poniżej.
1.39. Komisja usprawni swoje wewnętrzne mechanizmy kontrolne w celu rozwiązania problemów, jakie pozostały jeszcze w dyrekcjach generalnych.
_BAR_
- księgowanie faktur lub zestawień poniesionych wydatków pomimo ich uprzedniego zapłacenia. 1.40.
Komisja zbada sześć przypadków błędów mających wpływ na sprawozdania finansowe, które wykryto w kontrolowanych 141 transakcjach. _BAR_
1.41. W przypadku Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, pomimo pracy wykonanej po sporządzeniu wstępnej wersji sprawozdania finansowego, wciąż istnieje ryzyko, że pominięcia, zdublowane lub błędne zapisy księgowe mogły doprowadzić do błędów, których — z uwagi na złożoność problemu — nie można oszacować kwotowo.
1.41. Skorygowano istotne błędy stwierdzone w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, które wynikały z niewłaściwego ujęcia faktur/zestawień poniesionych wydatków.
_BAR_
1.45. Następujące niedociągnięcia wykryte w procedurach zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego stwarzają ryzyko niepoprawności obliczeń przeprowadzonych przez wiele dyrekcji generalnych:
- dyrekcje generalne jedynie w ograniczonym stopniu skontrolowały wyniki obliczeń,
- wykorzystane dane były w niektórych przypadkach niewystarczającej jakości,
1.50. W ciągu 2005 r. dyrekcje generalne i służby Komisji przeprowadziły kilka kontroli i zatwierdzeń w celu upewnienia się co do prawidłowości całkowitej kwoty podanej w bilansie otwarcia. Większość koniecznych korekt wprowadzono właśnie w bilansie otwarcia, jednak bez wpływu na wynik ekonomiczny za 2005 r.
1.52. Komisja zbada przypadki drobnych błędów mających wpływ na sprawozdania finansowe, które wykryto w kontrolowanych 162 transakcjach.
_BAR_
1.53. Ponadto w wyniku dodatkowej pracy kontrolnej poświęconej identyfikacji i zatwierdzaniu zapisów dotyczących prefinansowania wykryto następujące problemy w zakresie kompletności/dokładności bilansu zamknięcia:
_BAR_
1.53. - rozróżnienie pomiędzy prefinansowaniem długoterminowym (22732 mln euro) a prefinansowaniem krótkoterminowym (6633 mln euro) dotyczył jedynie kwot związanych z okresem programowania 2000–2006 w ramach funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności, ISPA i Funduszu Solidarności.
Prowadzi to do zaniżenia prefinansowania długoterminowego i analogicznego zawyżenia prefinansowania krótkoterminowego, ponieważ umowy w innych obszarach polityki, w których występowało prefinansowanie o pozostającym okresie rozliczenia przekraczającym rok, klasyfikowano jako prefinansowanie krótkoterminowe,
- podział na prefinansowanie długoterminowe i krótkoterminowe dotyczy zasadniczo jedynie kwot przeznaczonych na fundusze strukturalne, kiedy pierwszy z wymienionych rodzajów stanowi "prawdziwe" długoterminowe prefinansowanie Komisji.
W innych obszarach polityki nie udało się zmierzyć skutków finansowych stwierdzonych przez Trybunał uchybień.
Po dwóch latach doświadczeń w stosowaniu nowego systemu rachunkowości Komisja będzie dysponować większą liczbą informacji potrzebnych do analizy wykonalności takiego podziału.
_BAR_
- w przypadku Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, pomimo pracy wykonanej po sporządzeniu wstępnej wersji sprawozdania finansowego, wciąż istnieje ryzyko, że pominięcia, zdublowane lub błędne zapisy księgowe mogły doprowadzić do błędów, których — z uwagi na złożoność problemu — nie można oszacować kwotowo.
- skorygowano istotne błędy stwierdzone w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, które wynikały z niewłaściwego ujęcia płatności w ramach prefinansowania.
_BAR_
Zobowiązania
Kontrola reprezentatywnej próby 148 faktur/zestawień poniesionych wydatków z populacji wszystkich zobowiązań zaksięgowanych wg stanu na marzec 2006 r. (16194 mln euro) wykazała istotny poziom błędów pod względem częstotliwości i wpływu finansowego.
Błędy odnotowane w przypadku skonsolidowanego bilansu zamknięcia były podobne do tych wykrytych w skonsolidowanym bilansie otwarcia (patrz: pkt 1.40). 1.54.
_BAR_
1.55. Skorygowano istotne błędy stwierdzone w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, które wynikały z niewłaściwego ujęcia faktur/zestawień poniesionych wydatków.
_BAR_
Elementy związane z zaliczaniem transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego
1.56. Skorygowano istotne błędy stwierdzone w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury, które wynikały z niewłaściwego ujęcia składników zaliczanych do odpowiedniego okresu sprawozdawczego. _BAR_
_BAR_
Szczegółowe uzgodnienie pomiędzy wynikiem budżetowym a ekonomicznym jest niezbędne dla uzyskania wystarczającej pewności co do wiarygodności rozliczeń. Z wyjątkiem Komisji, informacje te zostały udostępnione dopiero po przedstawieniu ostatecznej wersji sprawozdania finansowego.
Niemniej jednak Trybunał był w stanie wykorzystać te dane do uzgodnienia wyniku budżetowego i ekonomicznego.
_BAR_ _BAR_ Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
a) badaniu sposobu funkcjonowania systemów nadzoru i kontroli ustanowionych zarówno w instytucjach wspólnotowych, jak i w państwach członkowskich i krajach trzecich;
d) tam, gdzie jest to możliwe, badaniu pracy innych kontrolerów niezależnych w stosunku do procedur zarządczych Wspólnoty.
_BAR_ _BAR_
Celem kontroli systemów nadzoru i kontroli jest ocena stopnia, w jakim systemy te pozwalają na zarządzanie ryzykiem dotyczącym legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń. Badanie transakcji służy uzyskaniu bezpośrednich dowodów w zakresie legalności i prawidłowości oraz wskazań co do źródeł, częstotliwości, charakteru i wpływu wykrytych błędów.
Wyniki badania transakcji stanowią uzupełnienie wniosków dotyczących systemów i dodatkowy materiał wykorzystywany przy ich formułowaniu. Informacje z obu źródeł używane są do określenia zalecanych działań naprawczych.
_BAR_ _BAR_
Wyniki kontroli w 2005 r.
Nadal istnieje potrzeba osiągnięcia skuteczności systemów nadzoru i kontroli 1.61.
Podobnie jak w przeszłości, wnioski z poszczególnych ocen dotyczące różnych dostępnych źródeł DAS są zasadniczo spójne. W obszarach, w których — zdaniem Trybunału — wdrożone systemy nadzoru i kontroli pozwalają na odpowiednie zarządzanie ryzykiem, prowadzone przez Trybunał badania bezpośrednie nie przekładają się na istotne ustalenia w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń (patrz: pkt 4.26–4.30, 5.53, 9.19 i 10.20), a dokonany przez Trybunał przegląd oświadczeń dyrektorów generalnych i delegowanych urzędników zatwierdzających potwierdził, że nie było potrzeby przedstawienia żadnych lub też konieczne było przedstawienie drobnych zastrzeżeń (patrz: pkt 2.14–2.19).
_BAR_ _BAR_
Tak jak wskazano w odpowiedzi na pkt 2.18–2.19, zdaniem zainteresowanych dyrektorów generalnych stosowane systemy dawały solidną podstawę wystarczającej pewności co do wydatków, za które odpowiadają.
Sformułowali oni zastrzeżenia jedynie tam, gdzie pojawiły się poważne niedociągnięcia stwarzające istotne ryzyko dla budżetu Wspólnoty.
Kwestię organizacji wdrażających w obszarze działań zewnętrznych poruszono w odpowiedziach na pkt 8.20 i 8.21. _BAR_
_BAR_
1.64. Zgodnie z art. 53 ust. 5 rozporządzenia finansowego oraz art. 42 szczegółowych zasad wykonania rozporządzenia finansowego [38] takie decyzje i działania naprawcze rzeczywiście stanowią ważne komponenty systemów nadzoru i kontroli Komisji.
Niemniej jednak niedociągnięcia wykryte w wyniku kontroli Trybunału wskazują, że "decyzje co do zgodności" w ramach rozliczania rachunków rolnych, procedury zamykania programów operacyjnych w ramach funduszy strukturalnych oraz prowadzenie kontroli w zakresie zdecentralizowanego zarządzania nie mogą być postrzegane jako mechanizmy umożliwiające zapobieganie błędom, a także szybkie ich wykrywanie i naprawianie (patrz: pkt 5.56–5.57, 6.31–6.37, 6.41, 7.21–7.24 i 7.26–7.28).
[4] Główne nowe elementy to prefinansowanie, zobowiązania oraz zaliczanie transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego.
[5] Patrz: pkt 1.51 i 1.52 sprawozdania rocznego Trybunału za rok budżetowy 2004 i rozdział 2 niniejszego sprawozdania rocznego.
[6] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, str. 1).
[20] Chociaż w zasadzie rachunkowości nr 1 wyjaśnione są różne kryteria konsolidacji, przyczyny wyłączenia EFR z zakresu konsolidacji nie są wskazane.
[30] Do tej kwoty należy dodać narosłe koszty odliczone od prefinansowania krótkoterminowego, wynoszące około 6400 mln euro.
[33] Patrz: rozdz. 2 "Zarządzanie systemami kontroli wewnętrznej", pkt 2.2.2.1 "Wydatki w ramach sekcji gwarancji".
[34] W lutym 2006 r. Trybunał zatwierdził zmianę podejścia DAS, które zostanie zastosowane po raz pierwszy w odniesieniu do roku budżetowego 2006.
_BAR_
Pomimo wzmocnienia procesu przygotowania (patrz: pkt 2.11–2.13) Trybunał jest zdania, że niektóre roczne sprawozdania z działalności [27] nadal nie stanowią wystarczającego dowodu w odniesieniu do wydawanego przez niego poświadczenia wiarygodności (patrz: pkt 2.15 i 2.18). 2.19.
Zainteresowani dyrektorzy generalni i szefowie służb potwierdzili prawidłowość podstaw oświadczenia o wiarygodności (część 2 rocznych sprawozdań z działalności) i w jasny sposób uzasadnili przypadki zastrzeżeń dotyczących wystarczającej pewności co do sposobów wykorzystania zasobów oraz legalności i prawidłowości operacji. Wszyscy doszli do wniosku, że istnieje w tych kwestiach wystarczająca pewność.
2.21. Taka interpretacja standardów kontroli odnosi się również do planu działania Komisji na rzecz zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej.
_BAR_
"Przegląd stanu kontroli wewnętrznej w dyrekcjach generalnych i służbach Komisji w 2005 r." [31] przedstawiony przez Dyrekcję Generalną ds. Budżetu wskazuje, że w przypadku roku budżetowego 2005 dyrekcje generalne spełniają 95 % podstawowych wymagań. Biorąc pod uwagę fakt, iż wymogi podstawowe pozostały w większości niezmienione [32], Trybunał odnotowuje drobną poprawę w wypełnianiu wymogów w stosunku do 2004 r.
(93 %). Przeprowadzona przez Trybunał analiza realizacji standardów kontroli wewnętrznej jest na ogół zbieżna z oceną Komisji i jest przedstawiona w tabeli 2.2.
_BAR_ _BAR_
2.23. Pomimo wysokiego poziomu zgodności z podstawowymi wymaganiami, przeprowadzone przez Trybunał badanie rocznych sprawozdań z działalności oraz rezultaty kontroli wykazały, że w większości [33] kontrolowanych dyrekcji generalnych skuteczność niektórych elementów kontroli wewnętrznej [34] mogłaby ulec dalszej poprawie, w celu poprawy legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
Ta analiza jest zgodna z oceną Komisji przedstawioną w "przeglądzie stanu kontroli wewnętrznej" oraz w sprawozdaniu rocznym Służby Kontroli Wewnętrznej Komisji [35].
_BAR_
Tabela 2.2 — Analiza Trybunału dotycząca wdrożenia standardów kontroli wewnętrznej (ich przestrregania) (w bezpośrednim powiązaniu z legalnością i prawidłowością transakcji leżących u podstaw rozliczeń dla głównych dyrekcji generalnych) (stan na 31 grudnia 2005 r.) Ocena:
A: Zgodność z podstawowymi wymaganiami B: Częściowa zgodność z podstawowymi wymaganiami
Źródło: Trybunał Obrachunkowy.
Zatrudnienie, Sprawy Społeczne i Równość Szans _BAR_ 9756 _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_
Eurostat _BAR_ 111 _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ B _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ A _BAR_ B _BAR_ A _BAR_
2.25.
Pomimo postępów poczynionych przez Komisję w zakresie wzmocnienia roli rocznych sprawozdań z działalności jako instrumentów służących poprawie rozliczalności i komunikacji, kontrole Trybunału wykazały znaczące niedociągnięcia w systemach nadzoru i kontroli w kilku obszarach perspektywy finansowej [37], które nie zostały uwzględnione w (rocznych sprawozdaniach z działalności i) oświadczeniach dyrektorów generalnych.
_BAR_ 2.26. a) zapewnieniu, że wytyczne służb centralnych w sprawie rocznych sprawozdań z działalności są w pełni stosowane, w szczególności w zakresie istotności i wpływu zastrzeżeń na oświadczenia;
_BAR_
b) poprawie skuteczności stosowania standardów kontroli wewnętrznej poprzez systematyczną analizę wywieranego wpływu; b) Komisja zgadza się, że zawsze możliwa jest poprawa kontroli wewnętrznej i podejmuje dalsze wysiłki w tym kierunku. Skuteczność kontroli wewnętrznych zależy jednak w dużej mierze od ocen jakościowych, które nie zawsze da się sprowadzić do prostych wskaźników. _BAR_
_BAR_
[24] Pomimo włączenia do rocznych sprawozdań z działalności.
[31] SEC(2006) 567 z 28.4.2006.
[35] Zgodnie z art. 86 rozporządzenia finansowego. [36] Patrz: komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Trybunału Obrachunkowego na temat harmonogramu działań dotyczących zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej (COM(2005) 252 wersja ostateczna z 15.6.2005) i sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego za rok budżetowy 2004 r., pkt 1.85.
[37] Wspólna polityka rolna, działania strukturalne i polityki wewnętrzne włącznie z badaniami naukowymi.
_BAR_
3.7. Na wykresie 3.1 została ujęta wartość zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty w zakresie wydatków zróżnicowanych od 1994 r. oraz stały jej wzrost w liczbach bezwzględnych, jak i relatywnie. Do tego wzrostu przyczyniły się:
_BAR_
Ze względu na charakter procedury budżetowej saldo zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty nie odzwierciedla w pełnym stopniu zobowiązań prawnych Wspólnot Europejskich (patrz: pkt 3.1). Na koniec 2005 r. nie zaciągnięto jeszcze zobowiązań prawnych na poziomie budżetu na kwotę 48,4 mld euro.
Jako taka, łączna kwota zobowiązań prawnych pozostających do spłaty odpowiadała wartości 3,4 roku płatności. Należy mieć przy tym na uwadze różne terminy na dokonywanie płatności obowiązujące w poszczególnych obszarach budżetu.
3.8. Wskaźniki, o których mowa w pkt 3.8–3.11 należy interpretować ostrożnie.
Wskaźnik "zobowiązania prawne pozostające do spłaty" odnoszący się do płatności w danym roku nie jest przydatnym wskaźnikiem z przyczyn wskazanych przez Trybunał.
_BAR_
Wykres 3.1 — Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty w latach 1994–2005 Uwaga: Środki zróżnicowane obejmują wydatki na działania strukturalne, polityki wewnętrze, działania zewnętrzne i pomoc przedakcesyjną. Źródło: Sprawozdania roczne za lata 1994–2005. +++++ TIFF +++++
Środki zróźnicowane — od 1994 do 2005Kwota (w mld euro)140,0120,0100,080,060,040,020,00,0199419951996199719981999200020012002200320042005Rok budżetowyBudżet zobowiązańSuma zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty _BAR_
_BAR_ _BAR_
+++++ TIFF +++++
3.10. Państwa członkowskie i Komisja są świadome, że sprawne przejście z jednego cyklu do drugiego wymaga uwagi, zarówno w zakresie realizacji programu, jak i dodatkowej pracy związanej z wprowadzeniem nowych programów.
Komisja i państwa członkowskie przygotowują obecnie zamknięcie programów na lata 2000–2006.
3.11. Rozszerzenie UE w maju 2004 r. w znaczącym stopniu przyczyniło się do wzrostu całkowitego stanu zobowiązań prawnych pozostających do spłaty, ponieważ w początkowym okresie realizacji programów wpływ nowych programów na płatności jest siłą rzeczy ograniczony.
_BAR_
Ochrona ta ulega jednak osłabieniu w miarę upływu czasu, co może doprowadzić do wzrostu anulowanych w ramach n + 2 zobowiązań w kolejnych latach (patrz: odpowiedź Komisji na pkt 2.24 rocznego sprawozdania Trybunału za rok 2004). Kraje UE-10 zostaną objęte procedurą n + 2 po raz pierwszy pod koniec 2006 r. _BAR_
3.13. Komisja jest świadoma tego ryzyka i w ramach własnych audytów sprawdza, czy nie dochodzi do nadużyć.
_BAR_
WNIOSKI I ZALECENIA
3.15. Wysokie tempo wydatkowania w 2005 r. i aktywne zarządzanie budżetem były konsekwencją lepszego wykonania budżetu w 2004 r.
W szczególności realizacja programów wysokonakładowych nadal przebiegała na przewidywanym poziomie, chociaż trudności absorpcyjne pojawiły się w krajach UE-10, w szczególności w ramach Funduszu Spójności. Pomimo wysokiego tempa wydatkowania zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty wzrosły o 8 % do rekordowej kwoty 119 mld euro stanowiącej rónowartość 2,4 roku wydatków.
3.15. Spodziewany jest pewien wzrost zobowiązań budżetowych pozostających do spłaty z uwagi na zwiększenie budżetu środków zróżnicowanych na programy wieloletnie w związku z rozszerzeniem.
_BAR_
3.16. W przypadku funduszy strukturalnych (które odpowiadają za większą część wydatków zróżnicowanych i zobowiązań pozostających do spłaty) wysokie tempo wydatkowania powinno jeszcze zostać zwiększone, aby zapewnić, że beneficjenci poniosą wydatki w terminie (koniec 2008 r.) w odniesieniu do programów z lat 2000–2006.
Zwiększenie tempa będzie trudne, jako że płatności maleją wraz z kończeniem projektów. Stąd też istnieje ryzyko, że zamknięcie obecnych programów opóźni rozpoczęcie i realizację programów w okresie 2007–2013, tak jak działo się to w przeszłości.
3.16. W ostatnich latach obecnego okresu wydatki niekoniecznie ulegną zmniejszeniu.
Dostępne informacje na temat trendów w zakresie realizacji programów na bieżący okres programowania nie wskazują na znaczące obniżenie wzrostu wydatków.
Państwa członkowskie i Komisja są świadome, że sprawne przejście z jednego cyklu do drugiego wymaga uwagi, zarówno w zakresie realizacji programu, jak i dodatkowej pracy związanej z wprowadzeniem nowych programów.
Komisja i państwa członkowskie przygotowują obecnie zamknięcie programów z lat 2000–2006.
_BAR_
3.20. Komisja zgadza się z zaleceniem.
Komisja w dalszym ciągu będzie zapewniać efektywne stosowanie zasady n + 2. _BAR_ 3.21.
W okresie programowania 2007–2013 Komisja powinna: - zagwarantować, aby programy były przyjmowane szybko i opierały się na rozsądnych założeniach,
- dokonać krytycznego przeglądu planów wydatkowania państw członkowskich, oraz - zapewnić, aby roczne budżety w trakcie okresu programowania były zgodne z realistycznymi założeniami dotyczącymi tempa wydatkowania.
_BAR_
[2] W celu uzyskania bardziej szczegółowych wyjaśnień w zakresie przenoszenia środków patrz: pkt 7.3 załącznika I.
[4] Patrz: pkt 3.2.
[6] W niektórych przypadkach jest to początek lub połowa 2009 r.
[7] W przeszłości zamykanie programów stanowiło trudny okres w cyklu programowania: "Ograniczenia administracyjne i finansowe związane z realizacją programów z okresu 1994–1999 przyczyniły się w znacznym stopniu do opóźnień w rozpoczynaniu programów z okresu 2000–2006." (COM(2002) 528 wersja ostateczna, str. 4).
[8] Zgodnie z zasadą n + 2 ostatecznym terminem kwalifikowalności wydatków w ramach programów na lata 2000–2006 jest standardowo koniec 2008 r. Jednakże końcowe saldo programu w wysokości 5 % podlega wypłacie dopiero po złożeniu przez państwa członkowskie stosownych dokumentów zamknięcia przed upływem terminu przypadającego na początek 2010 r.
[11] Na przykład, w przypadku 79 mln euro umorzonych z programu z Niderlandów, do którego stosowała się zasada n + 2, 24 mln zostały przydzielone temu samemu programowi z rezerwy wykonawczej.
Wstęp Szczegółowa ocena do celów poświadczenia wiarygodności Zakres kontroli
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń Funkcjonowanie systemów nadzoru i kontroli
Wnioski i zalecenia Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami Tradycyjne zasoby własne: korekta konta B
WSTĘP
Jak pokazuje tabela 4.1, wykres 4.1 oraz wykres 4.2, zasoby własne stanowią zdecydowanie główne źródło finansowania wydatków budżetowych (94,3 %). _BAR_ _BAR_ Źródło: Budżety i budżety korygujące za rok 2005; sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok 2005.
Rodzaj dochodu i odpowiadająca mu linia budżetowa _BAR_ Dochód rzeczywisty w roku 2004 _BAR_ Opracowanie budżetu na rok 2005 _BAR_ Dochód rzeczywisty w roku 2005 _BAR_ Zmiana w % (2004–2005) _BAR_ Budżet początkowy _BAR_ Budżet ostateczny _BAR_
1 _BAR_ Tradycyjne zasoby własne (po potrąceniu 25 % kosztów poboru) _BAR_ 12307,1 _BAR_ 12363,0 _BAR_ 13944,0 _BAR_ 14063,1 _BAR_ 14,3 _BAR_ — Opłaty rolne (rozdział 10) _BAR_ 1313,4 _BAR_ 819,5 _BAR_ 1119,4 _BAR_ 1350,8 _BAR_ 2,8 _BAR_
— Opłaty wyrównawcze od cukru i izoglukozy (rozdział 11) _BAR_ 401,6 _BAR_ 793,6 _BAR_ 793,8 _BAR_ 695,1 _BAR_ 73,1 _BAR_ — Cła (rozdział 12) _BAR_ 10592,1 _BAR_ 10749,9 _BAR_ 12030,8 _BAR_ 12017,2 _BAR_ 13,5 _BAR_
2 _BAR_ Zasoby oparte na VAT _BAR_ 13912,1 _BAR_ 15313,5 _BAR_ 15956,0 _BAR_ 16018,0 _BAR_ 15,1 _BAR_ — Zasoby oparte na VAT w bieżącym roku budżetowym (rozdział 13) _BAR_ 13679,3 _BAR_ 15313,5 _BAR_ 15556,0 _BAR_ 15618,9 _BAR_ _BAR_
— Zasoby oparte na DNB w bieżącym roku budżetowym (rozdział 14) _BAR_ 69214,2 _BAR_ 77583,0 _BAR_ 68884,1 _BAR_ 68811,6 _BAR_ _BAR_ — Salda z lat ubiegłych (rozdział 32) _BAR_ –232,2 _BAR_ 0,0 _BAR_ 2051,3 _BAR_ 2049,0 _BAR_ _BAR_
_BAR_
Źródło: Sprawozdania finansowe Wspólnot Europejskich za rok 2005.
_BAR_ _BAR_ SZCZEGÓŁOWA OCENA DO CELÓW POŚWIADCZENIA WIARYGODNOŚCI Zakres kontroli
4.4. Prowadzona przez Trybunał kontrola rozliczeń nie może obejmować przywozów niezgłoszonych albo takich, które zostały pominięte w ramach nadzoru celnego.
Jednakże działania kontrolne Trybunału objęły analizę systemów nadzoru i kontroli, zarówno w Komisji, jak i w państwach członkowskich, w celu uzyskania wystarczającej pewności co do kompletności. Na działania te złożyły się: kontrola organizacji dozoru celnego i krajowych systemów rachunkowości w zakresie tradycyjnych zasobów własnych w ośmiu państwach członkowskich [4] (patrz: pkt 4.22), badanie skuteczności postanowień w zakresie wzajemnej pomocy (pkt 4.10–4.12); badanie sprawozdania finansowego Komisji w zakresie tradycyjnych zasobów własnych oraz analiza przepływu opłat w celu uzyskania wystarczającej pewności, że kwoty wykazane na każdym etapie były kompletne i prawidłowe.
_BAR_ _BAR_
W zgłoszeniach celnych (transakcje leżące u podstaw rozliczeń tradycyjnych zasobów własnych) stwierdzono pomniejsze błędy, które nie miały jednak istotnego wpływu na rozliczenia. Jednakże tradycyjne zasoby własne odpowiadające niektórym transakcjom, które powinny były zostać bezzwłocznie udostępnione Komisji, zostały zatrzymane i zapisane na oddzielnym rachunku (na koncie B).
4.6. Komisja wymaga od państw członkowskich zapłaty odsetek za wszelką stwierdzoną zwłokę w udostępnianiu tradycyjnych zasobów własnych.
Podobnie jak w latach ubiegłych, w wyniku kontroli zarówno Trybunału, jak i Komisji (patrz: pkt 4.9) stwierdzono systematyczne występowanie problemów w zakresie konta B w szeregu państw członkowskich [5]. Niektóre błędy związane są z warunkami dokonywania zapisu na tym koncie.
W państwach członkowskich, których konto B stanowi 34 % salda, długi celne, które są częściowo zabezpieczone, są mimo to w pełnej wysokości zapisywane na koncie B, co prowadzi do opóźnień w udostępnianiu Komisji zabezpieczonej części.
Inne błędy wynikają z faktu, że państwa członkowskie nie dostosowały swoich systemów rachunkowości, tak by dokładnie odnotowywały odwołania lub windykacje, lub że wewnętrzny nadzór nad kompilacją sprawozdań jest niewystarczający.
W konsekwencji między Komisją a Niemcami toczy się dyskusja o 22,7 mln euro potencjalnych należności.
Komisja w dalszym ciągu wymaga wiarygodnego określania finansowych skutków korekty. Dotychczas dokonano tego jedynie w przypadku mniej niż połowy korekt i udostępnionej kwoty 387415 euro.
Niemcy zobowiązane są do dostarczenia dalszej dokumentacji dla pozostałej kwoty (około 22,7 mln euro). Komisja podejmie wówczas odpowiednie działania. _BAR_
_BAR_ _BAR_ Funkcjonowanie systemów nadzoru i kontroli
Trybunał dokonał przeglądu kontroli przeprowadzonych przez Komisję [6] i uwzględnił ich wyniki. Podobnie jak w latach poprzednich stwierdzono, że zastosowana przez Komisję metodologia była racjonalna, a dokumentacja prawidłowa.
Kontrole wykazały, że systemy poboru tradycyjnych zasobów własnych były ogólnie zadowalające, aczkolwiek potwierdzono wciąż niską wiarygodność konta B w niektórych państwach członkowskich (patrz: pkt 4.7).
_BAR_ _BAR_ Wzajemna pomoc w sprawach celnych
4.10. Ważnym aspektem systemów nadzoru i kontroli jest koordynacja działań państw członkowskich i Komisji w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i nieprawidłowościami [7].
Niedociągnięcia w tych systemach prowadziłyby do ryzyka, że nie wszystkie należne kwoty zostaną pobrane.
Przepisy szczegółowe w zakresie wzajemnej pomocy w sprawach celnych zawiera rozporządzenie Rady (WE) nr 515/97 [8]. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) wspiera Komisję w zadaniu prowadzenia tej współpracy.
_BAR_ _BAR_
4.11.
Nadal istnieją niespójności w zgłaszaniu przez państwa członkowskie spraw objętych wzajemną pomocą oraz bardzo duże opóźnienia, niekiedy przekraczające pięć lat, na etapie dochodzenia administracyjnego, które mogą prowadzić do utraty dochodów, ponieważ z zasady po upływie trzech lat następuje przedawnienie.
Ustalenie to pokrywa się z uwagą poczynioną przez Trybunał w ramach niedawno przeprowadzonej kontroli zarządzania OLAF [9], że nie istnieją zasady spójnego monitorowania postępów w zakresie spraw objętych wzajemną pomocą w państwach członkowskich. 4.11.
Etap dochodzenia może być złożony i czasochłonny. Komisja zobowiązała państwa członkowskie, które zwlekają z szukaniem dowodów nieprawidłowości (co prowadzi do utraty dochodów), do zapłaty niepobranych ceł wraz z odsetkami za zwłokę w ich udostępnieniu.
4.12. Rozporządzenie Rady nr 648/2005 wprowadziło ogólny wymóg wspólnotowego ramowego systemu zarządzania ryzykiem celnym.
System wymiany informacji RIF stanowi integralną część wyżej wymienionego systemu ramowego, a z doświadczeń Komisji wynika, że obecnie jest on wykorzystywany dla realizacji jednego z głównych celów, jakim jest dotarcie do większej liczby celników w granicznych służbach celnych.
OLAF i TAXUD prowadzą i będą kontynuować współpracę w celu zapewnienia maksymalnej synergii między AFIS a RIF przy uwzględnieniu różnic między wymaganiami związanymi z kontrolą w pierwszym etapie a działaniami w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. _BAR_ Zasoby własne oparte na VAT
4.13. W roku budżetowym 2005 w poszerzonej Unii Europejskiej Komisja zdołała utrzymać częstotliwość i jakość przeprowadzanych przez siebie kontroli na miejscu.
4.14. Komisja zgłasza zastrzeżenia, gdy nie zgadza się z danymi liczbowymi lub metodami państw członkowskich lub gdy żąda dokumentów uzasadniających wykorzystywane dane liczbowe lub metody, lub w przypadku gdy państwo członkowskie nie przedstawia żadnych danych liczbowych.
Z tego powodu bardzo rzadko udaje się dokładnie oszacować skutki finansowe wydania zastrzeżeń.
Ponadto Komisja nie chciałaby, aby tego rodzaju szacunki odwiodły państwa członkowskie od realizacji nierzadko trudnych prac koniecznych w celu uzyskania dokładnych danych i właściwych metod obliczeń. Tym niemniej Komisja ponownie zbada tę kwestię.
Trybunał zauważa, że zniesienie zastrzeżenia zależy w głównej mierze od podjęcia przez dane państwo członkowskie odpowiednich działań. W przypadku niektórych zastrzeżeń może zostać wszczęte przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa.
Oprócz tego nie istnieje obecnie skuteczny instrument gwarantujący przekazywanie przez państwa członkowskie odpowiednich informacji w jasno określonym terminie, co umożliwiłoby Komisji w rozsądnym terminie podejmowanie decyzji o zniesieniu pozostających zastrzeżeń.
Zastrzeżenia są narzędziem zapewniającym możliwość wprowadzenia korekt w sprawozdaniach VAT po obowiązującym terminie czterech lat. Zdaniem Komisji, w przypadku gdy państwa członkowskie nieprawidłowo stosują przepisy dotyczące VAT lub zasobów własnych, rozwiązaniem może być postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa.
W innych przypadkach Komisja zbada możliwość i stosowność wprowadzenia (np. do rozporządzenia Rady nr 1553/89) instrumentu zalecanego przez Trybunał.
_BAR_
4.16. W odniesieniu do zasobów własnych w oparciu o DNB bezpośrednia weryfikacja przez Komisję rachunków narodowych, które stanowią podstawę danych przedstawianych w kwestionariuszach DNB, była wciąż niewystarczająca [12].
W 2005 r. kontrole prowadzone przez Komisję w ramach systemów nadzoru i kontroli ograniczały się do kontroli dokumentacji [13] w zakresie jakości i spójności danych zawartych w kwestionariuszach DNB przedstawionych przez państwa członkowskie. 4.16.
Jesienią Komisja weryfikuje roczne kwestionariusze DNB w oparciu o jedną znormalizowaną listę kontrolną dla wszystkich państw członkowskich, korzystając z wiedzy specjalistów Komisji na temat praktyk stosowanych w poszczególnych krajach oraz w razie konieczności zwracając się do państw członkowskich o dodatkowe informacje.
Kwestionariusze DNB są przekazywane do weryfikacji komitetowi DNB.
Zastosowanie takiego podejścia umożliwia tymczasowe wykorzystanie danych w obliczeniach budżetowych przy uwzględnieniu zgłoszonych już państwom członkowskim zastrzeżeń.
Państwa członkowskie [16] _BAR_ Liczba zastrzeżeń pozostających w dniu 31.12.2004 _BAR_ Zastrzeżenia zgłoszone w 2005 r. _BAR_ Zastrzeżenia zniesione w 2005 r. _BAR_ Liczba zastrzeżeń pozostających w dniu 31.12.2005 [17] _BAR_ Belgia _BAR_ 3 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 3 _BAR_ Dania _BAR_ 5 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 5 _BAR_ Niemcy _BAR_ 1 _BAR_ 3 _BAR_ 1 _BAR_ 3 _BAR_ Grecja _BAR_ 7 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 7 _BAR_ Hiszpania _BAR_ 5 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 5 _BAR_ Francja _BAR_ 8 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 8 _BAR_ Irlandia _BAR_ 4 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 4 _BAR_ Włochy _BAR_ 4 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 4 _BAR_ Luksemburg _BAR_ 1 _BAR_ 8 _BAR_ 1 _BAR_ 8 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 4 _BAR_ — _BAR_ 2 _BAR_ 2 _BAR_ Austria _BAR_ 4 _BAR_ — _BAR_ 3 _BAR_ 1 _BAR_ Portugalia _BAR_ 4 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 4 _BAR_ Finlandia _BAR_ 3 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 3 _BAR_ Szwecja _BAR_ 0 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 0 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ 6 _BAR_ — _BAR_ — _BAR_ 6 _BAR_ Ogółem _BAR_ 59 _BAR_ 11 _BAR_ 7 _BAR_ 63 _BAR_ _BAR_
_BAR_ Usługi pośrednictwa finansowego mierzone pośrednio (FISIM) 4.20. Od 2005 r. obowiązują [19] nowe zasady alokacji FISIM w Europejskim Systemie Rachunków Narodowych i Regionalnych (ESA 95). Ich celem jest umożliwienie lepszego porównania poziomów DNB państw członkowskich Wspólnoty. Według Eurostatu [20] wprowadzenie nowych zasad doprowadzi do znaczącego wzrostu DNB, różnego w poszczególnych państwach członkowskich i w różnych latach, ale wahającego się średnio od 0,5 do 2 %. _BAR_ _BAR_
4.22. Wszystkie uwagi Trybunału zostaną uwzględnione przez właściwe państwa członkowskie.
b) istnienie umów lub równoważnych uzgodnień pomiędzy departamentami ds. rachunków narodowych a jednostkami dostarczającymi podstawowe dane statystyczne, określających warunki dostarczania i jakość danych [28];
d) prowadzenie wewnętrznych kontroli procesu gromadzenia i kompilacji danych statystycznych [30].
4.25.
Trybunał nadal uważa, że różnice w istnieniu i wdrażaniu systemów nadzoru i kontroli mogą prowadzić do zróżnicowanego stopnia wiarygodności, porównywalności i kompletności rachunków narodowych.
a) Obecnie OLAF i DG TAXUD pracują wspólnie nad bardziej zintegrowanym podejściem w celu usprawnienia systemów sprawozdawczości i monitorowania (patrz: odpowiedź na pkt 4.12).
_BAR_ _BAR_ 4.29. W zakresie prowadzonych przez Komisję kontroli systemów leżących u podstaw obliczania zasobów własnych opartych na VAT, Trybunał: _BAR_
4.29. a) zauważa, że zastrzeżenia, w szczególności z uwagi na ich wysoką liczbę (111), mają wpływ na poprawność sprawozdań VAT państw członkowskich i zaleca, aby Komisja, w porozumieniu z państwami członkowskimi i tam gdzie jest to możliwe, oszacowała wpływ tych zastrzeżeń (patrz: pkt 4.14);
a) W przypadku zastrzeżenia Komisja kontynuuje rozmowy z danym państwem członkowskim do czasu wypracowania rozwiązania, które następnie jest przedstawiane Komitetowi Doradczemu ds. Zasobów Własnych. Komisja zbada możliwość klasyfikacji zastrzeżeń według ich potencjalnych skutków finansowych, kontynuując jednocześnie rozmowy z władzami krajowymi w celu wypracowania ostatecznego rozwiązania.
b) zaleca, by Komisja wprowadziła instrument zapewniający znoszenie zastrzeżeń w rozsądnych ramach czasowych (patrz: pkt 4.15). b) Komisja zbada możliwość i stosowność wprowadzenia do rozporządzenia Rady nr 1553/89 takiego rozwiązania w odniesieniu do zastrzeżeń oraz określenia procedury ich wdrożenia (patrz: odpowiedź na pkt 4.15).
Działania kontrolne Trybunału dotyczące zasobów własnych opartych na DNB wykazały niedociągnięcia, które mogą mieć wpływ na jakość danych, na podstawie których ustalane są składki DNB państw członkowskich. Trybunał zaleca Komisji, aby:
4.30. a) przeprowadzała więcej weryfikacji wybranych zagregowanych kwot na rachunkach narodowych (patrz: pkt 4.16);
a) Podejście określone w odpowiedzi na pkt 4.16 zapewnia przystosowanie danych na potrzeby tymczasowego wykorzystania w obliczeniach budżetowych przy uwzględnieniu istniejących zastrzeżeń do państw członkowskich. Komisja omawia obecnie z państwami członkowskimi w komitecie DNB sposoby realizacji bardziej bezpośredniej weryfikacji w rozumieniu określonym przez Trybunał, jak również zakres i odpowiedni termin realizacji tych kontroli. Działania kontrolne powinny uwzględniać ograniczenia w zakresie zasobów. _BAR_ b) dalej zachęcała państwa członkowskie do podejmowania działań, które umożliwią zniesienie zastrzeżeń (patrz: pkt 4.18–4.19);
b) Na posiedzeniu komitetu DNB w dniach 3– 4 lipca 2006 r. Komisja ponownie zachęcała państwa członkowskie do przyspieszenia działań, które umożliwią wycofanie zastrzeżeń. _BAR_
c) sformułowała bardziej precyzyjne wytyczne w zakresie informowania o rezultatach dochodzeń w sprawie jakości danych na temat DNB i jego składników (patrz: pkt 4.17); c) Na spotkaniu komitetu DNB w dniach 3– 4 lipca 2006 r. zajęto się kwestią dochodzeń w sprawie jakości danych na temat DNB na szczeblu krajowym. Komisja wezwała państwa członkowskie w szczególności do podejmowania większych wysiłków w zakresie informowania o rezultatach dochodzeń w sprawie jakości danych dotyczących DNB.
_BAR_ d) dokonała przeglądu wdrożenia w państwach członkowskich systemów nadzoru i kontroli w odniesieniu do kompilacji rachunków narodowych oraz zachęcała do stosowania najlepszych praktyk w tym zakresie (patrz: pkt 4.24–4.25);
d) Komisja będzie aktywnie promować wymianę dobrych praktyk organizacyjnych między państwami członkowskimi, mimo że aspekty organizacyjne krajowych urzędów statystycznych wchodzą w zakres kompetencji państw członkowskich. _BAR_
e) przedstawiła wniosek w sprawie włączenia FISIM do DNB wykorzystywanego do obliczenia zasobów własnych (patrz: pkt 4.20–4.21).
e) Komisja przedstawi wniosek w sprawie włączenia FISIM do DNB w zakresie zasobów własnych, jeżeli uzna, że wszystkie państwa członkowskie są w stanie wprowadzić taką zmian w sposób jednolity, co przypuszczalnie nastąpi w 2008 r. (patrz: odpowiedź na pkt 4.21). _BAR_
Tradycyjne zasoby własne: korekta konta B
4.31. Należności bez zabezpieczenia oraz te, które zakwestionowano i mogą podlegać zmianie, nie muszą być udostępniane Komisji do czasu wpłynięcia płatności, jeżeli zamiast tego zostaną zapisane przez państwa członkowskie na oddzielnym rachunku (na koncie B). W celu wskazania kwot, których odzyskanie jest mało prawdopodobne, Komisja dokonuje w swoim bilansie odpisu aktualizacyjnego w oparciu, od 2004 r., o szacunki dostarczone przez państwa członkowskie.
_BAR_ _BAR_ 4.32. Trybunał nie mógł potwierdzić kwoty odpisu za rok 2004, ponieważ większość państw członkowskich nie dostarczyła informacji dotyczących metod sporządzania tych szacunków [32]. Trybunał dokonał przeglądu obliczeń za rok 2005 jako całości, wraz z kontrolami przeprowadzonymi przez Komisję i chociaż niektóre państwa członkowskie nadal nie w pełni opracowały procedury zapewniające spójność swoich szacunków, Trybunał uznaje całkowitą kwotę korekty [33] za rozsądną.
_BAR_ _BAR_ [1] Obejmuje nadwyżkę za ubiegły rok budżetowy oraz dochody różne.
[5] Belgia, Republika, Czeska, Niemcy, Irlandia, Włochy, Grecja, Hiszpania, Finlandia i Zjednoczone Królestwo.
[9] Sprawozdanie specjalne nr 1/2005 (Dz.U. C 202 z 18.8.2005).
[11] W odniesieniu do nowych państw członkowskich nie zgłoszono żadnych zastrzeżeń, ponieważ przekazały one swoje pierwsze sprawozdania VAT w 2005 r.
[12] Dokument sporządzony w oparciu o wspólny model, za pomocą którego krajowe urzędy statystyczne co roku przekazują dane na temat DNB do Eurostatu.
Na podstawie tych liczb obliczane są zasoby własne oparte na DNB. [13] Z wyjątkiem kontroli w Niemczech.
[14] Patrz: sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2004, pkt 3.36–3.37.
[16] Jak dotąd nie zgłoszono zastrzeżeń w odniesieniu do żadnego z nowych państw członkowskich, ponieważ kraje te mają czas na przekazanie swoich wykazów ESA 95 do końca 2006 r.
[17] Austria, Belgia, Dania, Niemcy, Grecja, Francja, Irlandia, Włochy, Niderlandy, Hiszpania i Portugalia przedstawiły zaktualizowane zestawienia w odniesieniu do niektórych pozostających zastrzeżeń, aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji.
[18] Patrz: sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2004, pkt. 3.43–3.44 i odpowiednie odpowiedzi Komisji.
[20] "Changes to National Accounts in 2005", publikacja Eurostatu z 14 lutego 2006 r.
[21] Artykuł 2 ust. 7 decyzji Rady 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. w sprawie systemu zasobów własnych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 253 z 7.10.2000, str. 42).
[22] Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Włochy, Łotwa, Węgry, Polska, Słowenia i Szwecja.
[23] Czechy, Niemcy, Malta i Zjednoczone Królestwo. [24] Towary, które zostały przedstawione organowi celnemu i ujęte w deklaracji skróconej, ale które oczekują na zakończenie formalności koniecznych do nadania im przeznaczenia celnego (np. dopuszczenie do swobodnego obrotu). [25] Zjednoczone Królestwo. Zgodnie ze Wspólnotowym Kodeksem Celnym dodatkowego cła nie można nałożyć po upływie trzech lat od płatności pierwotnego długu celnego. [26] Austria, Belgia, Finlandia, Republika Czeska, Słowacja i Szwecja.
[27] Ten element nie został w pełni wdrożony w żadnym skontrolowanym państwie członkowskim. [28] Ten element został w pełni wdrożony w Belgii, Republice Czeskiej, Austrii, Słowacji i Szwecji. [29] W Austrii, Słowacji, Finlandii i Szwecji.
[30] Element ten został w pełni wdrożony w Republice Czeskiej i Szwecji. [31] COM(2005) 217 wersja ostateczna z 25.5.2005.
[32] Patrz: sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2004, pkt 3.21–3.22.
[33] Odpis w bilansie wynosi 759,2 mln euro.
--------------------------------------------------
ROZDZIAŁ 5
Wspólna polityka rolna
Wstęp
Płatności obszarowe
Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS) w nowych państwach członkowskich Premie zwierzęce Oliwa z oliwek Rozwój obszarów wiejskich UE-15
Refundacje wywozowe
Kontrole ex post dopłat dla handlowców i przetwórców
Jednostki certyfikujące
Rozliczenie zgodności rachunków
Wnioski i zalecenia
Działania podjęte w związku z wcześniejszymi uwagami
Organizacja Systemu Identyfikacji i Rejestracji Bydła w Unii Europejskiej
UWAGI TRYBUNAŁU _BAR_ ODPOWIEDZI KOMISJI _BAR_ WSTĘP
+++++ TIFF +++++
Wykres 5.1 — Podział wydatków z Sekcji Gwarancji EFOGR na poszczególne kategorie gospodarcze w roku budżetowym 2005 [2] [3]Uwaga: Niniejsza kalkulacja wydatków na poszczególne kategorie gospodarcze została przeprowadzona w oparciu o kwoty brutto, przed uwzględnieniem wydatków ujemnych (kwoty odzyskane, rozliczenia i opłaty od nadwyżki produkcji mleka).
Ogólnie pomoc obszarowa, premie zwierzęce oraz inne rodzaje płatności bezpośednich mają 78,4 % udział w wydatkach w ramach WPR.Źródło: Roczne sprawozdanie finansowe Komisji za rok 2005 — kwoty brutto.(w mln euro)Płatności obszarowe (19400)Inne [2] (9757)Premie zwierzęce (9802)Rozwój obszarów wiejskich (6346)Refundacje wywozowe (3052)Interwencja [3] (1260)39 %19 %20 %13 %6 %3 % _BAR_
+++++ TIFF +++++ Wykres 5.2 — Podział wydatków z Sekcji Gwarancji EFOGR na poszczególne sektory w roku budżetowym 2005Źródło: Roczne sprawozdanie finansowe Komisji za rok 2005 — tom II.(w mln euro)Rośliny uprawne (17812)Wołowina i cielęcina (8176)Rozwój obszarów wiejskich (6329)Różne (2988)Oliwa z oliwek (2311)Mleko (2755)Owoce i warzywa (1748)Mięso owcze i kozie (1837)Cukier (1793)Wino (1267)JPO (1449)37 %17 %13 %6 %5 %6 %3 %4 %4 %2 %3 % _BAR_
5.2.Zgodnie z postanowieniami Traktatu ogólna odpowiedzialność za wykonanie budżetu UE spoczywa na Komisji Europejskiej.
Praktycznie całość wydatków na rolnictwo jest realizowana w ramach zarządzania dzielonego (Sekcja Gwarancji EFOGR).
Oznacza to, że płatności na rzecz beneficjentów końcowych (rolników, przedsiębiorstw prywatnych, handlowców, stowarzyszeń lub podmiotów państwowych) dokonują zatwierdzone przez państwa członkowskie agencje płatnicze. Komisja zarządza bezpośrednio niecałym 1 % wydatków. _BAR_ _BAR_
5.3.Deklarowane przez państwa członkowskie wydatki podlegają kilku systemom kontroli:a)kontroli poprawności wniosków złożonych przez rolników w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS) [4];b)kontrolom sektorowym, np. dotyczącym sektora oliwy z oliwek i rozwoju obszarów wiejskich;c)kontrolom bezpośrednim dotowanego wywozu produktów rolnych [5];d)kontrolom po dokonaniu płatności, polegającym na kontroli dokumentacji handlowej w lokalach handlowców i przetwórców produktów rolnych [6];e)procedurze rozliczenia rachunków, która dotyczy całości zadeklarowanych wydatków w zakresie kompletności i dokładności rocznych sprawozdań finansowych (decyzja o finansowaniu) oraz, w ujęciu wieloletnim, w zakresie legalności i prawidłowości wydatków (decyzje o zgodności). _BAR_ _BAR_
SZCZEGÓŁOWA OCENA DO CELÓW POŚWIADCZENIA WIARYGODNOŚCI
Zakres kontroli
5.4.Aby uzyskać pewność co do legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń Wspólnoty, Trybunał skontrolował główne systemy nadzoru i kontroli (patrz: pkt 5.3) i zbadał próbę płatności wybranych losowo spośród wydatków 25 agencji płatniczych w krajach UE-15 (które łącznie odpowiadały za 66 % wydatków w ramach WPR) (patrz: tabela 5.1) oraz 20 płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej (JPO) [7] w nowych państwach członkowskich. _BAR_ _BAR_
Źródło: Podsumowujące sprawozdanie Komisji w sprawie finansowego rozliczenia rachunków Sekcji Gwarancji EFOGR za 2005 r.
Nr _BAR_ Państwo członkowskie _BAR_ Agencja płatnicza _BAR_ Zadeklarowane kwoty w mln euro [8] _BAR_ % całości _BAR_ Certyfikaty z zastrzeżeniami _BAR_ Rachunki wyłączone [9] _BAR_ 1 _BAR_ Francja _BAR_ ONIC _BAR_ 4535,37 _BAR_ 9,36 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
2 _BAR_ Włochy _BAR_ AGEA _BAR_ 3832,32 _BAR_ 7,91 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_ 3 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ RPA _BAR_ 2952,11 _BAR_ 6,09 _BAR_ _BAR_ _BAR_
5 _BAR_ Francja _BAR_ OFIVAL _BAR_ 2401,35 _BAR_ 4,95 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 6 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Andalucía _BAR_ 1817,00 _BAR_ 3,75 _BAR_ _BAR_ _BAR_
7 _BAR_ Irlandia _BAR_ DAF _BAR_ 1805,72 _BAR_ 3,72 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 8 _BAR_ Dania _BAR_ EU-direktoratet _BAR_ 1223,61 _BAR_ 2,52 _BAR_ _BAR_ _BAR_
9 _BAR_ Polska _BAR_ ARiMR _BAR_ 1193,04 _BAR_ 2,46 _BAR_ _BAR_ _BAR_
10 _BAR_ Austria _BAR_ AMA _BAR_ 1192,37 _BAR_ 2,46 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 11 _BAR_ Francja _BAR_ ONIOL _BAR_ 967,48 _BAR_ 2,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
13 _BAR_ Szwecja _BAR_ SJV _BAR_ 954,42 _BAR_ 1,97 _BAR_ _BAR_ _BAR_
14 _BAR_ Finlandia _BAR_ MMM _BAR_ 901,48 _BAR_ 1,86 _BAR_ _BAR_ _BAR_
15 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Castilla-La Mancha _BAR_ 882,45 _BAR_ 1,82 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 16 _BAR_ Niemcy _BAR_ Niedersachsen _BAR_ 881,09 _BAR_ 1,82 _BAR_ _BAR_ _BAR_
17 _BAR_ Portugalia _BAR_ INGA _BAR_ 801,25 _BAR_ 1,65 _BAR_ _BAR_ _BAR_
18 _BAR_ Węgry _BAR_ ARDA _BAR_ 553,72 _BAR_ 1,14 _BAR_ _BAR_ × _BAR_
19 _BAR_ Belgia _BAR_ BIRB _BAR_ 525,63 _BAR_ 1,08 _BAR_ _BAR_ _BAR_
20 _BAR_ Niemcy _BAR_ Nordrhein-Westfalen LWK _BAR_ 524,04 _BAR_ 1,08 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 21 _BAR_ Republika Czeska _BAR_ SAIF _BAR_ 424,82 _BAR_ 0,88 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 22 _BAR_ Niderlandy _BAR_ Dienst Regelingen _BAR_ 375,61 _BAR_ 0,77 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 23 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Cataluña _BAR_ 368,39 _BAR_ 0,76 _BAR_ _BAR_ _BAR_
24 _BAR_ Niemcy _BAR_ BLE _BAR_ 307,41 _BAR_ 0,63 _BAR_ _BAR_ _BAR_
26 _BAR_ Francja _BAR_ ONIFLHOR _BAR_ 276,03 _BAR_ 0,57 _BAR_ × _BAR_ _BAR_ 27 _BAR_ Belgia _BAR_ Région Wallonne _BAR_ 256,67 _BAR_ 0,53 _BAR_ × _BAR_ _BAR_ 28 _BAR_ Litwa _BAR_ NMA _BAR_ 235,90 _BAR_ 0,49 _BAR_ _BAR_ _BAR_
29 _BAR_ Słowacja _BAR_ APA _BAR_ 205,56 _BAR_ 0,42 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
33 _BAR_ Francja _BAR_ CNASEA _BAR_ 813,81 _BAR_ 1,68 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
34 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ SERAD _BAR_ 644,32 _BAR_ 1,33 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 35 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Extremadura _BAR_ 633,95 _BAR_ 1,31 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 36 _BAR_ Włochy _BAR_ AVEPA _BAR_ 560,02 _BAR_ 1,16 _BAR_ _BAR_ _BAR_
37 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Aragón _BAR_ 535,47 _BAR_ 1,10 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 38 _BAR_ Niemcy _BAR_ Baden-Württemberg _BAR_ 474,29 _BAR_ 0,98 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
39 _BAR_ Włochy _BAR_ AGREA _BAR_ 444,56 _BAR_ 0,92 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 40 _BAR_ Włochy _BAR_ Region Lombardie _BAR_ 436,96 _BAR_ 0,90 _BAR_ _BAR_ _BAR_
41 _BAR_ Niemcy _BAR_ Mecklenburg-Vorpommern _BAR_ 429,65 _BAR_ 0,89 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 42 _BAR_ Niderlandy _BAR_ PZ _BAR_ 416,27 _BAR_ 0,86 _BAR_ _BAR_ _BAR_
43 _BAR_ Niemcy _BAR_ Brandenburg _BAR_ 412,50 _BAR_ 0,85 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 44 _BAR_ Niemcy _BAR_ Sachsen-Anhalt _BAR_ 404,81 _BAR_ 0,84 _BAR_ _BAR_ _BAR_
45 _BAR_ Hiszpania _BAR_ FEGA _BAR_ 389,87 _BAR_ 0,80 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 46 _BAR_ Niemcy _BAR_ Schleswig-Holstein _BAR_ 382,16 _BAR_ 0,79 _BAR_ _BAR_ _BAR_
47 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hamburg-Jonas _BAR_ 374,01 _BAR_ 0,77 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 48 _BAR_ Francja _BAR_ FIRS _BAR_ 355,04 _BAR_ 0,73 _BAR_ _BAR_ _BAR_
49 _BAR_ Niemcy _BAR_ Sachsen _BAR_ 345,39 _BAR_ 0,71 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 50 _BAR_ Francja _BAR_ ONILAIT _BAR_ 329,50 _BAR_ 0,68 _BAR_ _BAR_ _BAR_
51 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ DARD _BAR_ 323,06 _BAR_ 0,67 _BAR_ × _BAR_ _BAR_ 52 _BAR_ Niderlandy _BAR_ HPA _BAR_ 291,47 _BAR_ 0,60 _BAR_ _BAR_ _BAR_
53 _BAR_ Niemcy _BAR_ Thüringen _BAR_ 291,31 _BAR_ 0,60 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 54 _BAR_ Francja _BAR_ ONIVINS _BAR_ 270,71 _BAR_ 0,56 _BAR_ _BAR_ _BAR_
55 _BAR_ Belgia _BAR_ ABKL _BAR_ 252,20 _BAR_ 0,52 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 56 _BAR_ Włochy _BAR_ ENR _BAR_ 248,50 _BAR_ 0,51 _BAR_ _BAR_ _BAR_
57 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hessen _BAR_ 242,77 _BAR_ 0,50 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 58 _BAR_ Włochy _BAR_ ARTEA _BAR_ 204,07 _BAR_ 0,42 _BAR_ _BAR_ _BAR_
59 _BAR_ Niemcy _BAR_ Rheinland-Pfalz _BAR_ 194,53 _BAR_ 0,40 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 60 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Valencia _BAR_ 173,04 _BAR_ 0,36 _BAR_ _BAR_ _BAR_
61 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Galicia _BAR_ 151,41 _BAR_ 0,31 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 62 _BAR_ Francja _BAR_ ODEADOM _BAR_ 129,73 _BAR_ 0,27 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
63 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Navarra _BAR_ 128,59 _BAR_ 0,27 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 64 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Canarias _BAR_ 121,23 _BAR_ 0,25 _BAR_ _BAR_ _BAR_
65 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Murcia _BAR_ 108,91 _BAR_ 0,22 _BAR_ × _BAR_ _BAR_ 66 _BAR_ Słowenia _BAR_ AAMRD _BAR_ 106,65 _BAR_ 0,22 _BAR_ _BAR_ _BAR_
67 _BAR_ Włochy _BAR_ SAISA _BAR_ 99,10 _BAR_ 0,20 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 68 _BAR_ Łotwa _BAR_ RSS _BAR_ 98,86 _BAR_ 0,20 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 69 _BAR_ Portugalia _BAR_ IFADAP _BAR_ 91,52 _BAR_ 0,19 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
70 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Asturias _BAR_ 81,25 _BAR_ 0,17 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 71 _BAR_ Estonia _BAR_ PRIA _BAR_ 67,32 _BAR_ 0,14 _BAR_ _BAR_ _BAR_
72 _BAR_ Hiszpania _BAR_ País Vasco _BAR_ 61,34 _BAR_ 0,13 _BAR_ _BAR_ _BAR_
73 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Madrid _BAR_ 57,94 _BAR_ 0,12 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 74 _BAR_ Niderlandy _BAR_ PVE _BAR_ 52,83 _BAR_ 0,11 _BAR_ _BAR_ _BAR_
75 _BAR_ Niderlandy _BAR_ DLG _BAR_ 46,07 _BAR_ 0,10 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 76 _BAR_ Luksemburg _BAR_ Ministère de l'Agriculture _BAR_ 45,07 _BAR_ 0,09 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
77 _BAR_ Hiszpania _BAR_ La Rioja _BAR_ 43,77 _BAR_ 0,09 _BAR_ _BAR_ _BAR_
78 _BAR_ Austria _BAR_ ZA Salzburg _BAR_ 43,31 _BAR_ 0,09 _BAR_ _BAR_ _BAR_
79 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Cantabria _BAR_ 39,45 _BAR_ 0,08 _BAR_ × _BAR_ _BAR_
80 _BAR_ Cypr _BAR_ CAPO _BAR_ 38,61 _BAR_ 0,08 _BAR_ _BAR_ _BAR_
81 _BAR_ Hiszpania _BAR_ Baleares _BAR_ 32,51 _BAR_ 0,07 _BAR_ _BAR_ _BAR_
82 _BAR_ Niemcy _BAR_ Bayern Umwelt _BAR_ 26,60 _BAR_ 0,05 _BAR_ × _BAR_ × _BAR_
84 _BAR_ Niemcy _BAR_ Saarland _BAR_ 21,57 _BAR_ 0,04 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 85 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ FC _BAR_ 13,45 _BAR_ 0,03 _BAR_ _BAR_ _BAR_
87 _BAR_ Włochy _BAR_ FINPIEMONTE _BAR_ 8,72 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 88 _BAR_ Niemcy _BAR_ Hamburg _BAR_ 7,41 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ _BAR_
89 _BAR_ Malta _BAR_ MRAE _BAR_ 7,33 _BAR_ 0,02 _BAR_ _BAR_ × _BAR_ 90 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ CCW _BAR_ 4,58 _BAR_ 0,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_
91 _BAR_ Niemcy _BAR_ Nordrhein-Westfalen LfEJ _BAR_ 4,35 _BAR_ 0,01 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 92 _BAR_ Niemcy _BAR_ Bremen _BAR_ 2,28 _BAR_ 0,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ _BAR_ Razem _BAR_ 13830,96 _BAR_ 28,53 _BAR_ _BAR_ _BAR_ ŁĄCZNIE _BAR_ 48476,48 _BAR_ 100,00 _BAR_ _BAR_ _BAR_
_BAR_ Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS)
5.5. IACS stanowi podstawowy instrument zarządzania i kontroli w zakresie pomocy obszarowej, premii zwierzęcych oraz nowego systemu jednolitej płatności obszarowej.
Składa się z komputerowej bazy danych gospodarstw rolnych i wniosków o płatności, a także z systemów identyfikacji działek rolnych oraz identyfikacji i rejestrowania zwierząt.
_BAR_ _BAR_
5.6.
Trybunał zbadał statystyki kontroli IACS ze wszystkich państw członkowskich oraz skontrolował wdrożenie systemu w szeregu "starych" państw Unii, a także w pięciu [11] z ośmiu nowych państw członkowskich, które zdecydowały się stosować JPO, i w dwóch nowych państwach członkowskich [12], które wybrały tradycyjne systemy wsparcia bezpośredniego (patrz: załączniki 5.2 i 5.3).
_BAR_ _BAR_
Trybunał zbadał wyniki przeprowadzonych przez państwa członkowskie kontroli IACS dotyczących deklarowanej w 2004 r. powierzchni gruntów (do celów otrzymania płatności w roku 2005) (patrz: tabela 5.2). We wszystkich państwach członkowskich łącznie 40 % skontrolowanych wniosków zawierało błędy.
Błędy stwierdzane przez agencje płatnicze w ramach obowiązkowej kontroli co najmniej 5 % otrzymanych wniosków są korygowane przed dokonaniem płatności na rzecz rolnika. W 14 państwach członkowskich, które prawidłowo wdrożyły system IACS, kontrole losowe wykazały 1,95 % poziom błędów.
Komisja nie ustaliła 2 % poziomu istotności, który można by uznać za dopuszczalny wskaźnik błędu w zakresie wydatków. Kluczowym elementem zastrzeżeń w rocznym sprawozdaniu z działalności, do którego zapewne odwołuje się Trybunał, są istotne niedociągnięcia w zakresie systemów zarządzania i kontroli.
Próg 2 % (wyrażony w kategoriach finansowych stosowanych na potrzeby budżetu zadaniowego ABB, niewykluczający innych specjalnych progów) jest stosowany wyłącznie w przypadku znaczących niedociągnięć nieskompensowanych procedurami korekty finansowej. Zdaniem Komisji wyniki kontroli wyrywkowych pozwalają wiarygodnie oszacować prawdopodobne błędy w zakresie rozliczonych roszczeń, jak stwierdził Trybunał w sprawozdaniu rocznym za 2004 r.
_BAR_
Tabela 5.2 — Pomoc obszarowa, obszary upraw paszowych i inne uprawy — Wyniki kontroli na miejscu i kontroli metodą foto w ramach IACS w roku 2004, odnoszących się do płatności zrealizowanych w roku 2005
Uwaga 1: Teledetekcja polega na wykorzystaniu zdjęć satelitarnych lub lotniczych do sprawdzenia wniosków w ramach IACS.
Uwaga 2: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez państwa członkowskie do DG ds. Rolnictwa.
Państwa członkowskie _BAR_ Złożone wnioski _BAR_ Skontrolowane wnioski _BAR_ Wnioski zawierające błędy _BAR_ Liczba _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ Średnia wielkość (ha) _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ % _BAR_ Średnia wielkość (ha) _BAR_ Liczba _BAR_ % _BAR_ Powierzchnia (ha) _BAR_ % _BAR_
Belgia _BAR_ 39821 _BAR_ 1000289,72 _BAR_ 25 _BAR_ 3815 _BAR_ 9,6 _BAR_ 133656,40 _BAR_ 13,4 _BAR_ 35 _BAR_ 1584 _BAR_ 41,5 _BAR_ 1273,33 _BAR_ 1,0 _BAR_ Dania _BAR_ 47391 _BAR_ 2329078,35 _BAR_ 49 _BAR_ 2506 _BAR_ 5,3 _BAR_ 136454,12 _BAR_ 5,9 _BAR_ 54 _BAR_ 852 _BAR_ 34,0 _BAR_ 1185,91 _BAR_ 0,9 _BAR_
Grecja _BAR_ 318947 _BAR_ 3995969,16 _BAR_ 13 _BAR_ 39169 _BAR_ 12,3 _BAR_ 1018459,45 _BAR_ 25,5 _BAR_ 26 _BAR_ 9379 _BAR_ 23,9 _BAR_ 25872,12 _BAR_ 2,5 _BAR_
Irlandia _BAR_ 130508 _BAR_ 4727823,77 _BAR_ 36 _BAR_ 8892 _BAR_ 6,8 _BAR_ 363336,38 _BAR_ 7,7 _BAR_ 41 _BAR_ 1441 _BAR_ 16,2 _BAR_ 1468,96 _BAR_ 0,4 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 1935 _BAR_ 121623,00 _BAR_ 63 _BAR_ 113 _BAR_ 5,8 _BAR_ 7200,00 _BAR_ 5,9 _BAR_ 64 _BAR_ 118 _BAR_ 104,4 _BAR_ 251,66 _BAR_ 3,5 _BAR_
Niderlandy _BAR_ 44996 _BAR_ 657563,25 _BAR_ 15 _BAR_ 3154 _BAR_ 7,0 _BAR_ 50283,43 _BAR_ 7,6 _BAR_ 16 _BAR_ 1160 _BAR_ 36,8 _BAR_ 2450,47 _BAR_ 4,9 _BAR_
Austria _BAR_ 137677 _BAR_ 2538918,68 _BAR_ 18 _BAR_ 8649 _BAR_ 6,3 _BAR_ 184400,41 _BAR_ 7,3 _BAR_ 21 _BAR_ 5115 _BAR_ 59,1 _BAR_ 4169,18 _BAR_ 2,3 _BAR_
Portugalia _BAR_ 130854 _BAR_ 1825638,94 _BAR_ 14 _BAR_ 7641 _BAR_ 5,8 _BAR_ 431406,95 _BAR_ 23,6 _BAR_ 56 _BAR_ 5904 _BAR_ 77,3 _BAR_ 22391,65 _BAR_ 5,2 _BAR_
Szwecja _BAR_ 59058 _BAR_ 2763403,94 _BAR_ 47 _BAR_ 3793 _BAR_ 6,4 _BAR_ 206888,21 _BAR_ 7,5 _BAR_ 55 _BAR_ 2429 _BAR_ 64,0 _BAR_ 6550,03 _BAR_ 3,2 _BAR_
Zjednoczone Królestwo _BAR_ 131410 _BAR_ 14101732,67 _BAR_ 107 _BAR_ 7091 _BAR_ 5,4 _BAR_ 907565,00 _BAR_ 6,4 _BAR_ 128 _BAR_ 4335 _BAR_ 61,1 _BAR_ 6898,37 _BAR_ 0,8 _BAR_
Estonia _BAR_ 18954 _BAR_ 818453,31 _BAR_ 43 _BAR_ 1068 _BAR_ 5,6 _BAR_ 259394,41 _BAR_ 31,7 _BAR_ 243 _BAR_ 548 _BAR_ 51,3 _BAR_ 1855,02 _BAR_ 0,7 _BAR_
Cypr _BAR_ 39025 _BAR_ 173372,00 _BAR_ 4 _BAR_ 1992 _BAR_ 5,1 _BAR_ 33691,00 _BAR_ 19,4 _BAR_ 17 _BAR_ 1770 _BAR_ 88,9 _BAR_ 5400,00 _BAR_ 16,0 _BAR_
Łotwa _BAR_ 69847 _BAR_ 1338352,28 _BAR_ 19 _BAR_ 5220 _BAR_ 7,5 _BAR_ 366043,87 _BAR_ 27,4 _BAR_ 70 _BAR_ 2667 _BAR_ 51,1 _BAR_ 11539,71 _BAR_ 3,2 _BAR_
Litwa _BAR_ 238068 _BAR_ 2550554,55 _BAR_ 11 _BAR_ 17413 _BAR_ 7,3 _BAR_ 352572,07 _BAR_ 13,8 _BAR_ 20 _BAR_ 7418 _BAR_ 42,6 _BAR_ 6603,17 _BAR_ 1,9 _BAR_
Węgry _BAR_ 208809 _BAR_ 5002586,57 _BAR_ 24 _BAR_ 11205 _BAR_ 5,4 _BAR_ 549871,90 _BAR_ 11,0 _BAR_ 49 _BAR_ 1763 _BAR_ 15,7 _BAR_ 9442,44 _BAR_ 1,7 _BAR_
Malta _BAR_ 4981 _BAR_ 5152,14 _BAR_ 1 _BAR_ 1011 _BAR_ 20,3 _BAR_ 1940,72 _BAR_ 37,7 _BAR_ 2 _BAR_ 481 _BAR_ 47,6 _BAR_ 201,36 _BAR_ 10,4 _BAR_
_BAR_
5.9. Podobnie jak w zeszłym roku, około 40 % płatności zbadanych przez Trybunał dokonano w oparciu o zawyżoną powierzchnię zadeklarowaną, co stwierdzono na podstawie pomiaru gruntów.
Około jednej trzeciej płatności dokonano w oparciu o deklaracje zawierające stosunkowo niewielkie błędy pomiarowe, a w niewielu przypadkach stwierdzono poważniejsze błędy.
5.9. Sprawy te zostały zgłoszone Komisji niedawno, w związku z czym nie może ona jeszcze ustosunkować się do tych ustaleń.
Wyniki kontroli na miejscu: procent skontrolowanych wniosków zawierających zawyżone dane Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez państwa członkowskie do DG ds. Rolnictwa.
_BAR_ BE _BAR_ CZ _BAR_ DK _BAR_ DE _BAR_ EE _BAR_ EL _BAR_ ES _BAR_ FR _BAR_ IE _BAR_ IT _BAR_ CY _BAR_ LV _BAR_ LT _BAR_ LU _BAR_ HU _BAR_ MT _BAR_ NL _BAR_ AT _BAR_ PL _BAR_ PT _BAR_ SI _BAR_ SK _BAR_ FI _BAR_ SE _BAR_ UK _BAR_ _BAR_ wnioski _BAR_ 41,5 % _BAR_ 61,8 % _BAR_ 34,0 % _BAR_ 44,4 % _BAR_ 51,3 % _BAR_ 23,9 % _BAR_ 42,5 % _BAR_ 44,6 % _BAR_ 16,2 % _BAR_ 47,5 % _BAR_ 39,4 % _BAR_ 51,1 % _BAR_ 42,6 % _BAR_ 104,4 % _BAR_ 15,7 % _BAR_ 47,6 % _BAR_ 36,8 % _BAR_ 59,1 % _BAR_ 29,3 % _BAR_ 77,3 % _BAR_ 102,7 % _BAR_ 61,2 % _BAR_ 48,7 % _BAR_ 64,0 % _BAR_ 61,1 % _BAR_ _BAR_
_BAR_ 5.10. a) jakość kontroli jest niska, ustalenia są słabo, jeżeli w ogóle, dokumentowane, sprawozdania przedstawiające wyniki kontroli są nierzetelne i nie zawsze odnoszą się do rzeczywiście przeprowadzonych kontroli;
b) technologie wykorzystywane przez niektóre władze lokalne w Grecji do mierzenia działek prowadzą do tolerancji pomiaru przekraczającej dozwoloną wartość (5 %). Nie można określić wpływu finansowego takiej praktyki;
Komisja kontynuowała szczegółowy program kontroli oraz inne środki nadzoru w odniesieniu do Grecji. Spośród 13 przeprowadzonych misji 8 dotyczyło misji kontrolnych w zakresie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (IACS) lub powiązanych z nim środków.
W przypadku stwierdzonych niedociągnięć zastosowano procedury rozliczeń.
Z inicjatywy Komisji władze greckie opracowały plan działania w celu zlikwidowania nieprawidłowości oraz poprawy i efektywnego wykorzystania komponentów IACS. Plan działania uwzględnia niedociągnięcia wskazane przez Trybunał. Komisja na bieżąco monitoruje poprawność realizacji planu.
_BAR_
c) związki zawodowe rolników kontrolują wprowadzanie wszelkich danych do systemu komputerowego. Dane wprowadzone do systemu nie są zabezpieczone, dlatego mogą być i są zmieniane przez związki zawodowe w dowolnym momencie przed dokonaniem płatności. System komputerowy nie rejestruje daty ani przyczyny wprowadzenia zmian w początkowych danych. Wiele z tych zmian ma charakter nieprawidłowości, ale nie można dokładnie określić ich liczby;
c) Komisja wielokrotnie krytykowała rolę związków zawodowych rolników w procedurze składania wniosków i w czerwcu 2004 r. formalnie zobowiązała władze do wprowadzenia nowej procedury.
Greckie władze uwzględniły to w planie działania przewidzianym do realizacji w 2006 r. Uwagi Trybunału są uzasadnione jedynie do końca roku 2004 — roku składania wniosków (roku obrachunkowego 2005).
W roku składania wniosków 2005 greckie władze wprowadziły ścieżkę audytu umożliwiającą prześledzenie wszelkich zmian w pierwotnych danych.
_BAR_
d) Trybunał ponownie wykrył zawyżanie przez rolników zadeklarowanej powierzchni. _BAR_ _BAR_
5.11. Zadeklarowana powierzchnia, na którą jest wypłacana pomoc, może być mniejsza lub większa niż powierzchnia zmierzona w ramach kontroli, o ile rozbieżność mieści się w granicy tolerancji pomiaru.
Jednakże w Słowenii w przypadku zawyżenia zadeklarowanej powierzchni nieprawidłowo stosuje się tolerancję wynoszącą 4 %, co prowadzi do nadmiernych płatności.
_BAR_
Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS) w nowych państwach członkowskich
5.12. Kluczowym elementem IACS jest system identyfikacji działek rolnych (LPIS) zawierający rejestr wszystkich gruntów rolnych.
Cztery spośród siedmiu państw członkowskich skontrolowanych przez Trybunał zdecydowały o stosowaniu bloków produkcyjnych jako działki referencyjnej [17] w systemie LPIS. Pozostałe trzy kraje zdefiniowały działkę referencyjną jako działkę ewidencyjną.
_BAR_ _BAR_
5.15. Podczas kontroli na miejscu zawyżenia lub zaniżenia powierzchni działek można ze sobą kompensować, pod warunkiem nieprzekroczenia powierzchni ewidencyjnej.
W Polsce stwierdzaną w wyniku pomiaru nadwyżkę powierzchni działki ewidencyjnej kompensowano z niedoborów powierzchni stwierdzonych na innych działkach. Nie można określić wpływu finansowego tego błędu.
5.15. Problem został stwierdzony przez Komisję, która podejmuje obecnie odpowiednie kroki w celu jego rozwiązania. a) Komisja poruszy tę kwestię podczas rozmów dwustronnych z państwami członkowskimi.
_BAR_ 5.16.
Stwierdzono także następujące problemy:
a) Węgry: wyniki kontroli nie były lub były niewłaściwie uwzględniane przy obliczaniu jednolitej płatności obszarowej (JPO) [20];
5.17. W 5 państwach członkowskich [22] w kampanii 2004 nie przeprowadzono lub nie udokumentowano analizy czynników ryzyka i nie zastosowano jej do kampanii 2005 (dla płatności w roku budżetowym 2006).
5.17. Od 2005 r., w ramach ogólnego planu udoskonalenia statystyk i ich wykorzystania, podczas spotkań z przedstawicielami państw członkowskich służby Komisji wzywają te państwa do oceny analizy ryzyka.
5.18–5.19. Komisja uwzględni uwagi Trybunału. _BAR_
5.19. Przepisy stanowią, że JPO jest wypłacana tylko jeden raz, między dniem 16 października 2004 r. a dniem 30 kwietnia 2005 r. Węgry dokonały dwóch płatności. Brak jest podstaw prawnych takiej praktyki.
_BAR_ _BAR_ 5.20. W próbie 20 transakcji JPO losowo wybranych przez Trybunał znaleziono pięć zawyżonych płatności o istotnym poziomie błędów. W przypadku czterech nieprawidłowości wynikały z zawyżeń w złożonych wnioskach, a w piątej — z korekty wniosku, złożonej po upływie przewidzianego terminu.
5.20. Komisja przeanalizuje uwagi Trybunału Obrachunkowego. _BAR_ Premie zwierzęce
5.21. Statystyki Komisji w zakresie premii zwierzęcych wskazują, ile spośród zwierząt zadeklarowanych przez skontrolowanych rolników nie istniało lub nie kwalifikowało się do dopłat.
W przypadku największego systemu premii — premii za krowy mamki (patrz: tabela 5.3 i wykres 5.4) — państwa członkowskie skontrolowały 14,9 % deklarowanego pogłowia zwierząt i ustaliły, że 1,8 % z nich nie istnieje lub nie kwalifikuje się do dopłat.
Zasadniczo wyniki tych kontroli w przypadku bydła różnią się nieznacznie w poszczególnych państwach członkowskich.
Jednak wskaźnik ten dla Włoch, Malty i Słowenii jest bardzo wysoki (w przypadku premii za krowy mamki odpowiednio 11,4 % we Włoszech i 48,2 % w Słowenii, a w przypadku specjalnej premii wołowej 11,8 % na Malcie, 21,8 % we Włoszech i 56,2 % w Słowenii).
5.21. O ile rzeczywiście włoskie dane statystyczne wskazują na stosunkowo duży odsetek redukcji, odsetek rolników, których to dotyczy, uległ znacznemu zmniejszeniu w 2004 r., co może oznaczać, że problemy dotyczą mniejszej liczby rolników.
Kwestia będzie wyjaśniana z włoskimi władzami w celu dokładniejszego określenia przyczyn tak wysokich wartości procentowych.
Kontrole dotyczące Malty i Słowenii wykazały już, że dane statystyczne nie są wiarygodne, w związku z czym Komisja zwróciła się o przekazanie zaktualizowanych danych. _BAR_
Tabela 5.3 — Kontrole IACS dotyczące premii za krowy mamki — Wyniki kontroli na miejscu w roku 2004, odnoszących się do płatności zrealizowanych w roku 2005
Uwaga 1: Wniosek podlega całkowitemu odrzuceniu, jeżeli różnica między liczbą zwierząt zadeklarowanych a uznanych za kwalifikowalne jest większa niż 20 % lub jest ona wynikiem celowych nieprawidłowości.
Uwaga 2: Badania przeprowadzone w roku N dotyczą płatności w roku N + 1.
Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez państwa członkowskie do DG ds. Rolnictwa.
Belgia _BAR_ 14886 _BAR_ 707 _BAR_ 4,7 _BAR_ 6 _BAR_ 0,8 _BAR_ 3 _BAR_ 0,4 _BAR_ 395197 _BAR_ 30885 _BAR_ 7,8 _BAR_ 58 _BAR_ 0,2 _BAR_ Dania _BAR_ 8650 _BAR_ 1047 _BAR_ 12,1 _BAR_ 5 _BAR_ 0,5 _BAR_ 3 _BAR_ 0,3 _BAR_ 109355 _BAR_ 25066 _BAR_ 22,9 _BAR_ 18 _BAR_ 0,1 _BAR_
Niemcy _BAR_ 32899 _BAR_ 3508 _BAR_ 10,7 _BAR_ 227 _BAR_ 6,5 _BAR_ 81 _BAR_ 2,3 _BAR_ 641781 _BAR_ 87995 _BAR_ 13,7 _BAR_ 1125 _BAR_ 1,3 _BAR_
Grecja _BAR_ 10849 _BAR_ 3728 _BAR_ 34,4 _BAR_ 201 _BAR_ 5,4 _BAR_ 22 _BAR_ 0,6 _BAR_ 209825 _BAR_ 125424 _BAR_ 59,8 _BAR_ 1179 _BAR_ 0,9 _BAR_
Hiszpania _BAR_ 59800 _BAR_ 5195 _BAR_ 8,7 _BAR_ 293 _BAR_ 5,6 _BAR_ 44 _BAR_ 0,8 _BAR_ 1758858 _BAR_ 311213 _BAR_ 17,7 _BAR_ 4188 _BAR_ 1,3 _BAR_
Francja _BAR_ 117249 _BAR_ 13958 _BAR_ 11,9 _BAR_ 1024 _BAR_ 7,3 _BAR_ 217 _BAR_ 1,6 _BAR_ 4214721 _BAR_ 548148 _BAR_ 13,0 _BAR_ 2181 _BAR_ 0,4 _BAR_ Irlandia _BAR_ 61840 _BAR_ 4698 _BAR_ 7,6 _BAR_ 421 _BAR_ 9,0 _BAR_ 19 _BAR_ 0,4 _BAR_ 1104521 _BAR_ 132916 _BAR_ 12,0 _BAR_ 603 _BAR_ 0,5 _BAR_ Włochy _BAR_ 55850 _BAR_ 8443 _BAR_ 15,1 _BAR_ 212 _BAR_ 2,5 _BAR_ 288 _BAR_ 3,4 _BAR_ 763119 _BAR_ 122665 _BAR_ 16,1 _BAR_ 13954 _BAR_ 11,4 _BAR_
Luksemburg _BAR_ 491 _BAR_ 62 _BAR_ 12,6 _BAR_ 4 _BAR_ 6,5 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 23288 _BAR_ 4959 _BAR_ 21,3 _BAR_ 12 _BAR_ 0,2 _BAR_ Niderlandy _BAR_ 4549 _BAR_ 648 _BAR_ 14,2 _BAR_ 16 _BAR_ 2,5 _BAR_ 30 _BAR_ 4,6 _BAR_ 73105 _BAR_ 10015 _BAR_ 13,7 _BAR_ 141 _BAR_ 1,4 _BAR_ Austria _BAR_ 92616 _BAR_ 6563 _BAR_ 7,1 _BAR_ 408 _BAR_ 6,2 _BAR_ 79 _BAR_ 1,2 _BAR_ 403022 _BAR_ 69724 _BAR_ 17,3 _BAR_ 876 _BAR_ 1,3 _BAR_ Portugalia _BAR_ 24849 _BAR_ 2792 _BAR_ 11,2 _BAR_ 91 _BAR_ 3,3 _BAR_ 41 _BAR_ 1,5 _BAR_ 364386 _BAR_ 59322 _BAR_ 16,3 _BAR_ 345 _BAR_ 0,6 _BAR_ Finlandia _BAR_ 1666 _BAR_ 225 _BAR_ 13,5 _BAR_ 29 _BAR_ 12,9 _BAR_ 4 _BAR_ 1,8 _BAR_ 41499 _BAR_ 6714 _BAR_ 16,2 _BAR_ 126 _BAR_ 1,9 _BAR_
Szwecja _BAR_ 9809 _BAR_ 590 _BAR_ 6,0 _BAR_ 2 _BAR_ 0,3 _BAR_ 1 _BAR_ 0,2 _BAR_ 152363 _BAR_ 10661 _BAR_ 7,0 _BAR_ 8 _BAR_ 0,1 _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_ 43778 _BAR_ 5457 _BAR_ 12,5 _BAR_ 410 _BAR_ 7,5 _BAR_ 33 _BAR_ 0,6 _BAR_ 1709788 _BAR_ 235665 _BAR_ 13,8 _BAR_ 1499 _BAR_ 0,6 _BAR_
Ogółem UE-15 _BAR_ 539781 _BAR_ 57621 _BAR_ 10,7 _BAR_ 3349 _BAR_ 5,8 _BAR_ 865 _BAR_ 1,5 _BAR_ 11964828 _BAR_ 1781372 _BAR_ 14,9 _BAR_ 26313 _BAR_ 1,5 _BAR_
Malta _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0 _BAR_ 0,0 _BAR_
Ogółem w 2004 r. — UE-17 _BAR_ 567594 _BAR_ 60453 _BAR_ 10,7 _BAR_ 4174 _BAR_ 6,9 _BAR_ 910 _BAR_ 1,5 _BAR_ 12063365 _BAR_ 1794928 _BAR_ 14,9 _BAR_ 32847 _BAR_ 1,8 _BAR_
Ogółem w 2004 r. — UE-15 _BAR_ 539781 _BAR_ 57621 _BAR_ 10,7 _BAR_ 3349 _BAR_ 5,8 _BAR_ 865 _BAR_ 1,5 _BAR_ 11964828 _BAR_ 1781372 _BAR_ 14,9 _BAR_ 26313 _BAR_ 1,5 _BAR_
Ogółem w 2003 r. — UE-15 [23] _BAR_ 522146 _BAR_ 66340 _BAR_ 12,7 _BAR_ 4596 _BAR_ 6,9 _BAR_ 1683 _BAR_ 2,5 _BAR_ 11998677 _BAR_ 2060855 _BAR_ 17,2 _BAR_ 25052 _BAR_ 1,2 _BAR_
Ogółem w 2002 r. — UE-15 _BAR_ 539093 _BAR_ 78087 _BAR_ 14,5 _BAR_ 6056 _BAR_ 7,8 _BAR_ 2933 _BAR_ 3,8 _BAR_ 11934249 _BAR_ 2230816 _BAR_ 18,7 _BAR_ 45408 _BAR_ 2,0 _BAR_ _BAR_
Wykres 5.4 — Premia za krowy mamki: procent skontrolowanych wniosków zawierających błędy Źródło: Wyniki kontroli IACS przekazane przez państwa członkowskie do DG ds. Rolnictwa. +++++ TIFF +++++
34,00 %32,00 %30,00 %28,00 %26,00 %24,00 %22,00 %20,00 %18,00 %16,00 %14,00 %12,00 %10,00 %8,00 %6,00 %4,00 %2,00 %0,00 %BEDKDEELESFRIEITLUMTNLATPTSIFISEUKOdrzucone częściowoOdrzucone całkowicie _BAR_
5.22. W przypadku premii za owce i kozy wskaźnik zawyżeń liczby zwierząt spadł z 8,2 % w 2003 r. do 6,3 %. Włochy i Słowenia podają znacznie wyższe wskaźniki nieprawidłowości w przypadku premii za owce i kozy (odpowiednio 10 % i 24,1 %) niż pozostałe państwa członkowskie (1,2 %). Trybunał wykrył problemy w przypadku Grecji, Hiszpanii, Francji, Niderlandów i Zjednoczonego Królestwa. Rejestry stad nie są dobrze prowadzone. Nie można na podstawie tych rejestrów potwierdzić, czy wymagania odnoszące się do okresu przetrzymania zostały spełnione, ani zestawić deklarowanych danych z pogłowiem owiec stwierdzonym podczas kontroli.
5.22. Odnośnie do ustaleń dotyczących Włoch i Słowenii odsyła się do odpowiedzi na pkt 5.20.
Misje kontrolne Komisji w Grecji, Hiszpanii, Francji, Niderlandach i innych państwach członkowskich w 2005 r. wykazały niedociągnięcia w zakresie prowadzonych przez rolników rejestrów stad. Ustalenia te zostaną uwzględnione w procedurach rozliczeń. _BAR_
5.23. Na Malcie zmniejszenia dopłat i sankcje nakładane w odniesieniu do premii wołowych i premii za owce były systematycznie niewłaściwie obliczane.
5.23. Kwestia ta zostanie uwzględniona w procedurze rozliczeń po otrzymaniu szczegółowych ustaleń Trybunału.
_BAR_
_BAR_ _BAR_ Oliwa z oliwek
5.27. Średni plon w strefie produkcyjnej jest co roku ustalany przez Komisję, której trudno jest zweryfikować, czy państwa członkowskie właściwie wykorzystują te wartości do sprawdzenia kwalifikowalności produkcji deklarowanej we wnioskach i nie dokonują nieprawidłowych płatności (patrz np.: Włochy, pkt 5.25).
- podejście oparte tylko na jednym kryterium niepoparte szczegółową analizą,
- widoczny brak efektywności tego podejścia, ponieważ większość produkcji objętej kontrolą została ostatecznie uznana za kwalifikującą się do pomocy.
_BAR_
Rozwój obszarów wiejskich
UE-15
_BAR_ _BAR_
5.29.
Komisja szczegółowo zbada problemy wskazane przez Trybunał po otrzymaniu odpowiedzi od państw członkowskich. _BAR_
Przejściowy Instrument Rozwoju Obszarów Wiejskich dla nowych państw członkowskich
5.30. Nowe państwa członkowskie korzystają ze specjalnego systemu rozwoju obszarów wiejskich [26], wspierającego cztery tzw. działania towarzyszące [27], oraz specjalnych środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich [28] (płatności w 2005 r. wyniosły 1069 mln euro).
5.32. Problem ten został już stwierdzony przez Komisję; trwa właśnie procedura rozliczeń, która może skutkować korektami finansowymi. _BAR_
Refundacje wywozowe
5.33. Refundacje wywozowe wypłacane eksporterom produktów rolnych z UE stanowią wyrównanie różnicy między cenami na rynku wewnętrznym UE i cenami na rynku światowym, jak również umożliwiają zbycie nadwyżek produkcyjnych UE na rynkach światowych [30]. W 2005 r. refundacje wyniosły około 3 mld euro, czyli 7,5 % wydatków w ramach WPR. Państwa członkowskie zobowiązane są do bezpośredniego skontrolowania 5 % wywożonych produktów w celu zbadania, czy zostały one prawidłowo opisane i uprawniają do uzyskania żądanej refundacji wywozowej. Muszą także prowadzić kontrole w miejscu wyprowadzenia towarów z obszaru celnego UE, jeżeli miejsce to jest inne niż to, gdzie przedstawiono towary do kontroli bezpośredniej (kontrole podmiany). Komisja monitoruje jakość i liczbę tych kontroli.
_BAR_ _BAR_
5.34. Z uwagi na czas konieczny do sfinalizowania procedur rozliczenia rachunków w odniesieniu do niedociągnięć stwierdzonych przez Komisję podczas kontroli w państwach członkowskich w 2004 r.
[31] nadal nie wydano decyzji w sprawie ewentualnego zastosowania korekty finansowej. W 2005 r. stwierdzono problemy związane z wcześniejszym uprzedzaniem o kontrolach w Belgii.
Zakończono dwie kontrole, w wyniku których nie wprowadzono żadnych korekt finansowych (Polska, Litwa). Na podstawie pozostałych kontroli, o ile na ich podstawie stwierdzono nieprawidłowości, rozpoczęto procedury rozliczeń (Irlandia, Włochy, Niderlandy, Francja, Hiszpania, Niemcy, Zjednoczone Królestwo), w wyniku których mogą zostać wprowadzone korekty finansowe.
5.35. W wyniku zbadania kontroli bezpośrednich i/lub podmiany przeprowadzonych w 11 państwach członkowskich w latach 2004–2006 Trybunał stwierdza, co następuje:
5.35. a) podstawowa zasada zakazująca pośredniego uprzedzania eksporterów o zamiarze przeprowadzenia takich kontroli w punkcie załadunku nie była systematycznie przestrzegana (w Belgii, Danii, Niemczech, Francji, Włoszech, Niderlandach i Zjednoczonym Królestwie);
a) Podczas kontroli na miejscu służby Komisji stwierdziły, że terminy kontroli bezpośrednich mogą stać się zbyt przewidywalne. Na posiedzeniu Komitetu ds. Mechanizmów Handlowych w marcu 2005 r. przypomniano państwom członkowskim, że powinny zmieniać termin realizacji kontroli bezpośrednich u eksporterów; dokument poświęcony tej kwestii (D(2005) 12998) był przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Komitetu ds. Mechanizmów Handlowych w czerwcu 2005 r.
Rozważane sposoby wprowadzenia takiego obowiązku. _BAR_
b) Służby Komisji zbadają ustalenia Trybunału i odpowiedzi państw członkowskich oraz podejmą stosowne działania.
e) Artykuł 10 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 2090/2002 nie wymaga kontroli 100 % plomb celnych.
Zdaniem Komisji systematyczne kontrolowanie plomb przez władze celne przy wprowadzeniu do portu są przydatne, jednak nie są niezbędne, jeżeli informacje i potwierdzenia uzyskane przez władze celne z innych źródeł są wystarczające. _BAR_
5.36. Trybunał uznaje, że te obszary wymagają znaczącej poprawy, zanim będzie można uzyskać pewność, że system kontroli bezpośrednich przesyłek objętych refundacjami wywozowymi działa zadowalająco.
Ponadto Trybunał nie jest w stanie potwierdzić, że przeprowadzono wymaganą liczbę kontroli w zakresie kampanii EFOGR 2005, że zostały one zweryfikowane oraz że dokonano ewentualnych korekt, ponieważ te informacje Komisja otrzyma dopiero po dniu 30 kwietnia 2006 r.
Jeżeli chodzi o inne nieprawidłowości wskazane przez Trybunał, Komisja przeprowadzi analizę dokonanych ustaleń Trybunału i odpowiedzi państw członkowskich oraz w razie potrzeby podejmie stosowne działania. _BAR_
Kontrole ex post dopłat dla handlowców i przetwórców
5.38. a) poczyniła postępy w monitorowaniu i analizowaniu otrzymywanych dokumentów, ale nadal nie jest w stanie podać pełnych i porównywalnych informacji na temat skontrolowanych transakcji, wartości wykrytych nieprawidłowości oraz odzyskanych sum. Komisja dokonała zmian w przepisach w celu poprawy przedstawiania wyników kontroli po dokonaniu płatności, jednak efekty tych zmian nie są jeszcze znane;
a) Komisja z zadowoleniem przyjęła wyrażone przez Trybunał uznanie dla starań podjętych w celu poprawy w zakresie przekazywania przez państwa członkowskie informacji na temat kontroli po dokonaniu płatności, jak również dla działań zrealizowanych w celu poprawy w zakresie monitorowania i analizy otrzymanych dokumentów.
Komisja uważa, że obecnie otrzymuje wystarczające informacje dotyczące skontrolowanych transakcji i wykrytych nieprawidłowości.
_BAR_ b) ponownie odbyła wizyty kontrolne w trzech państwach członkowskich w celu zbadania wykonania rozporządzenia.
Wizyty te nie objęły wszystkich rodzajów ryzyka ani wystarczającej liczby państw członkowskich, nie pozwalając na ocenę wykonania rozporządzenia i jakości zrealizowanych kontroli.
Trzy kolejne kontrole objęły ocenę stopnia przygotowania nowych państw członkowskich do stosowania rozporządzenia, a 19 kontroli zgodności objęło sprawdzenie przynajmniej jednej kontroli po dokonaniu płatności w ramach wykonanej pracy. W analizowanych kontrolach zgodności nie stosowano jeszcze standardowej metodologii ani formy przedstawiania wyników, co utrudnia dokonywanie porównań i przeprowadzenie rzetelnej analizy;
b) Komisja uważa, że liczba zweryfikowanych w 2005 r. kontroli po dokonaniu płatności była wystarczająca i odpowiadała celom kontroli.
_BAR_ d) nie jest w stanie w pełni zmierzyć sukcesu bądź niepowodzenia rozporządzenia w zakresie wykrywania i odzyskiwania nieprawidłowych płatności [37] [38].
Rozliczenie rachunków dokonywane przez Komisję
Jednostki certyfikujące
Kontrola działów Komisji zajmujących się rozliczaniem rachunków
_BAR_ _BAR_ 5.50. Kontrola wykazała następujące główne niedociągnięcia: _BAR_
b) w sześciu zbadanych kontrolach zgodności nie uwzględniono wszystkich rodzajów ryzyka i kluczowych mechanizmów kontroli, nie podając odpowiedniego uzasadnienia;
c) w pięciu zbadanych kontrolach zgodności nie korzystano ze szczegółowych programów kontroli lub ich wykorzystanie nie było odpowiednio udokumentowane.
Jednakże Komisja zawsze jest gotowa udoskonalać dokumentację prac kontrolnych. W tym kontekście należy odnieść się do wdrożenia zaleceń jednostki kontroli wewnętrznej (IAC) w 2005 r. (patrz: kolejny punkt).
5.53. Komisja podziela zdanie Trybunału, że IACS stanowi skuteczny system kontroli pozwalający ograniczyć ryzyko nieprawidłowych wydatków.
W celu dalszego usprawnienia i wzmocnienia ogólnego systemu zapewniania wystarczającej pewności, Komisja jest gotowa wprowadzić zalecenie Trybunału, przydzielając więcej zadań jednostkom certyfikującym (patrz: odpowiedź na pkt 5.44). _BAR_
5.55. Komisja jest świadoma niedociągnięć w systemie informacji przestrzennej (GIS) i podziela obawy Trybunału dotyczące realizacji reformy.
Komisja skierowała do państw członkowskich zalecenia w ramach procedury rozliczeń. Przy realizacji płatności na nowe programy ocenie podlega ryzyko dla EFOGR, co może skutkować korektami finansowymi.
_BAR_
Chociaż systemy rozliczania rachunków oraz kontrole po dokonaniu płatności mają za zadanie wykluczać wydatki, które nie są zgodne z przepisami wspólnotowymi, obecnie zawodzą w tym zakresie na poziomie płatności na rzecz beneficjentów końcowych. Poziom nieprawidłowych płatności sfinansowanych ze środków WPR jest nieznany Komisji i nie został przez nią oszacowany [46].
Nie jest więc jasne, czy poziom nieprawidłowych płatności odzyskanych dzięki tym systemom jest zadowalający.
5.56. Komisja uważa, że procedura rozliczeń jest efektywnym i skutecznym narzędziem wyłączenia z finansowania wspólnotowego wydatków niezgodnych z zasadami wspólnotowymi. Potwierdził to również Trybunał w pkt. 6.35 sprawozdania.
Komisja bierze pod uwagę całkowitą kwotę korekt finansowych w danym roku, wraz z sankcjami nakładanymi na beneficjentów końcowych na poziomie krajowym, w celu wiarygodnego oszacowania ogólnego poziomu nieprawidłowych płatności. _BAR_
5.58. Komisja powinna nadal udzielać wsparcia władzom poszczególnych państw członkowskich, dążąc do zapewnienia pełnego wdrożenia systemu IACS w Grecji oraz do wyeliminowania niedociągnięć stwierdzonych w nowych państwach członkowskich.
_BAR_ _BAR_
d) rozliczenia dokonywane przez Komisję (zarówno roczne rozliczenia finansowe, jak i wieloletnie rozliczenia zgodności).
5.60.
Jak zaznaczono w roku ubiegłym, Komisja powinna podnieść wartość kontroli po dokonaniu płatności jako narzędzia identyfikacji nieprawidłowych płatności w ramach WPR, poprzez usunięcie braków w danych wymaganych od państw członkowskich, zwłaszcza w zakresie informowania o wartości skontrolowanych transakcji oraz wykrytych nieprawidłowości w podziale na pozycje budżetu.
5.60. Komisja podjęła już działania mające na celu dalsze usprawnienie przekazywanie informacji na temat kontroli po dokonaniu płatności poprzez modyfikację ram prawnych.
Usprawnienia dotyczące wartości skontrolowanych transakcji i nieprawidłowości w podziale na pozycje budżetu zostały uwzględnione w zmianach do rozporządzenia nr 4/2004 wprowadzonych na mocy rozporządzenia nr 40/2006 opublikowanego 10 stycznia 2006 r.
_BAR_
Komisja podjęła już dalsze działania mające na celu zapewnienie bardziej szczegółowej sprawozdawczości (patrz: pkt 5.8). _BAR_
5.62. Zaleca się Komisji poprawienie kontroli wydatków w ramach WPR w obszarach, gdzie utrzymują się istotne niedociągnięcia.
Rozwój obszarów wiejskich: wsparcie dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania
5.64. Sprawozdanie specjalne Trybunału nr 4/2003 dotyczące rozwoju obszarów wiejskich poruszało kwestię wsparcia dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Główne uwagi i zalecenia zostały uwzględnione przez Parlament Europejski w ramach procedury udzielania absolutorium z wykonania budżetu na 2002 r [48]. i dotyczyły:
a) potrzeby przedstawienia Parlamentowi przez Komisję kompleksowego sprawozdania oceniającego w zakresie tego działania; b) potrzeby dostosowania i zaktualizowania przez Komisję definicji "dobrej praktyki rolniczej" oraz zapewnienia jej konsekwentnego przestrzegania przez państwa członkowskie;
_BAR_ _BAR_
5.67.
Warunek, zgodnie z którym rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania muszą stosować zasady zwykłej dobrej praktyki rolniczej, aby móc otrzymać dopłaty wyrównawcze, przestanie być jednym z kryteriów kwalifikowalności.
W zamian rolnicy ci będą musieli spełnić, dla całej powierzchni gospodarstwa, obowiązkowe wymagania ekologiczne i w zakresie dobrostanu zwierząt, które od reformy WPR w 2003 r. znane są jako "zasada współzależności".
_BAR_ _BAR_
W ramach kompromisu w sprawie wniosku przyjętego jako rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 uzgodniono, że kwestia reklasyfikacji zostanie dokładnie przeanalizowana przed podjęciem ostatecznej decyzji w tej sprawie. _BAR_
Organizacja Systemu Identyfikacji i Rejestracji Bydła w Unii Europejskiej
5.70. Sprawozdanie specjalne Trybunału nr 6/2004 dotyczyło systemu identyfikacji bydła, który ma ca celu zagwarantowanie możliwości prześledzenia losów bydła i jest stosowany do sprawdzania kwalifikowalności do otrzymania różnych premii wołowych.
Trybunał stwierdził niedociągnięcia w systemie wprowadzonym na podstawie przepisów wspólnotowych, a w szczególności uznał, że nie gwarantuje on możliwości prześledzenia przemieszczeń bydła na terenie Wspólnoty, ponieważ przepisy nie przewidują harmonizacji ani wymiany informacji między bazami danych państw członkowskich.
Komisja przyjęła główne ustalenia zawarte w sprawozdaniu specjalnym Trybunału nr 6/2004. Przyjęła [53] ona propozycję zorganizowania wymiany informacji i opracowała dokument roboczy dotyczący zestawiania krajowych baz danych.
Analizując obecną sytuację, Komisja nie zaproponowała jednak nowych przepisów. _BAR_ _BAR_
5.74. Koncepcja tego systemu premii ułatwia odpowiednią kontrolę nad płatnościami z tytułu zwierząt poddanych ubojowi w państwie członkowskim, w którym dokonywana jest płatność.
Jednak kontrole dotyczące mniejszości zwierząt (średnio 1,2 % w zbadanych regionach) poddanych ubojowi w jednym państwie członkowskim, a za które wypłacana jest premia w innym państwie członkowskim, nie są tak rygorystyczne.
Przekazywanie informacji między państwami członkowskimi w takich przypadkach jest niepełne i nie gwarantuje weryfikacji spełnienia wszystkich kryteriów otrzymania premii przed dokonaniem płatności.
Niemcy i Niderlandy w niektórych przypadkach wypłacały premie, nie czekając na otrzymanie z innego państwa członkowskiego potwierdzenia dokonania uboju. Wśród skontrolowanych państw członkowskich jedynie Irlandia i Zjednoczone Królestwo (w przypadku zwierząt poddawanych ubojowi w Irlandii Północnej) wprowadziły automatyczną wymianę informacji między odpowiednimi bazami danych.
5.74. Przepisy wspólnotowe określają ogólne zasady premii z tytułu uboju zwierząt będących przedmiotem handlu wewnątrzwspólnotowego po okresie chowu (art. 35 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2342/1999).
Rzeźnia państwa członkowskiego, w której dokonywany jest ubój, musi wydać zaświadczenie zawierające informacje uzasadniające wniosek o premię.
5.75. Przeprowadzona przez Trybunał kontrola systemu premii ubojowych wykazała utrzymywanie się przedstawionych w sprawozdaniu specjalnym niedociągnięć w systemie identyfikacji bydła, zwłaszcza w odniesieniu do bydła będącego przedmiotem handlu między państwami członkowskimi.
_BAR_
[5] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 386/90 (Dz.U. L 42 z 16.2.1990, str. 6).
[6] Rozporządzenie Rady (EWG) nr 4045/89 (Dz.U. L 388 z 30.12.1989, str. 18) obejmujące płatności powyżej określonego progu refundacji wywozowych, dopłaty do przerobu i przetwórstwa, bawełny, oliwy z oliwek, tytoniu oraz niektóre działania w ramach rozwoju obszarów wiejskich.
[7] System jednolitej płatności obszarowej zastępuje wszystkie płatności bezpośrednie jedną płatnością.
Polega on na wypłacaniu ustalonej kwoty w przeliczeniu na hektar gruntów rolnych. Obecnie stosuje go osiem z dziesięciu nowych państw członkowskich (bez Malty i Słowenii).
[18] Zgodnie z wymogiem w odniesieniu do kampanii 2004, zawartym w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 (Dz.U. L 327 z 12.12.2001, str. 11), ostatnio zmienionego rozporzadzeniem (WE) nr 118/2004 (Dz.U. L 17 z 24.1.2004, str. 7), oraz wymogiem art. 6 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 w odniesieniu do kampanii późniejszych.
[23] Komisja skorygowała te dane w 2004 r. [24] Skontrolowano też jedną transakcję w Portugalii.
[25] Rozporządzenie Rady (WE) nr 864/2004 (Dz.U. L 161 z 30.4.2004, str. 48). [26] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 27/2004 (Dz.U. L 5 z 9.1.2004, str. 36).
[27] Przedsięwzięcia agrośrodowiskowe, renty strukturalne, zalesianie i dopłaty wyrównawcze do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania i obszarów z naturalnymi utrudnieniami.
[28] Gospodarstwa niskotowarowe poddane restrukturyzacji, grupy producentów, dostosowanie do standardów Wspólnoty, pomoc techniczna, uzupełnienie płatności bezpośrednich. [29] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 (Dz.U. L 160 z 26.6.1999, str. 80).
[30] Rozporządzenie (EWG) nr 386/90. [31] Sprawozdanie roczne za rok budżetowy 2004, pkt 4.12.
[32] Weryfikacja a posteriori składników na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1520/2000 (Dz.U. L 177 z 15.7.2000, str. 1).
[42] AGEA (kontrole i procedury płatności, dłużnicy, bezpieczeństwo informatyczne, kontrola wewnętrzna, organy delegowane), OPEKEPE (kontrole i procedury płatności, dłużnicy, kontrola wewnętrzna, organy delegowane), ARDA (kontrole i procedury płatności, rachunkowość, bezpieczeństwo informatyczne, organy delegowane), ONIFLHOR (procedury pisemne, dłużnicy, bezpieczeństwo informatyczne, organy delegowane). Wymienione agencje płatnicze zadeklarowały w przybliżeniu 7418 mln euro, które będą przedmiotem dalszej analizy Komisji.
[43] W 2005 r. ocenie poddano jedynie jednostkę certyfikującą OPEKEPE.
Ponadto, w ramach kontroli po udzieleniu akredytacji, przedstawiciele Komisji przeprowadzili dziesięć wizyt kontrolnych w nowych państwach członkowskich.
[46] Na potrzeby określenia poziomu nieprawidłowości należy ustalić odpowiednią metodę doboru próby kontrolnej (opinia Trybunału nr 1/2004 w sprawie modelu jednolitej kontroli, pkt 48), a legalność i prawidłowość wydatków powinna podlegać weryfikacji na szczeblu beneficjentów końcowych (opinia Trybunału nr 1/2005 w sprawie finansowania WPR, pkt 24).
Poświadczenie wiarygodności
(2006/C 264/02)
I. Na mocy postanowień art. 248 Traktatu WE Trybunał zbadał "Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" składające się ze "skonsolidowanego sprawozdania finansowego oraz ze skonsolidowanych sprawozdań z wykonania budżetu" za rok budżetowy zakończony 31 grudnia 2005 r. [1]
II.
Zgodnie z rozporządzeniem finansowym z 25 czerwca 2002 r. "skonsolidowane sprawozdanie finansowe" sporządzone jest po raz pierwszy na podstawie zasad rachunkowości przyjętych przez księgowego Komisji, stanowiących przystosowanie zasad rachunkowości memoriałowej do specyfiki Wspólnot [2], natomiast "skonsolidowane sprawozdania z wykonania budżetu" nadal opierają się głównie na przepływach pieniężnych.
Przejście na rachunkowość memoriałową wymagała modyfikacji bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r. oraz wprowadzenia istotnych zmian do formy [3] i treści [4]"skonsolidowanego sprawozdania finansowego".
III.
"Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" konsolidowane jest przez księgowego Komisji i zatwierdzane przez Komisję.
Zadaniem Trybunału jest przedstawienie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, na podstawie przeprowadzonej przez siebie kontroli, poświadczenia wiarygodności dotyczącego wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw.
IV.
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi strategiami i standardami kontroli, które opierają się na międzynarodowych standardach przystosowanych do specyfiki Wspólnoty.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
W przypadku dochodów zakres prac kontrolnych Trybunału był ograniczony.
Przede wszystkim, zasoby własne w oparciu o VAT i DNB bazują na makroekonomicznych statystykach wynikających z danych, których Trybunał nie może bezpośrednio skontrolować, ponadto kontrola tradycyjnych zasobów własnych nie może objąć przywozów nieobjętych nadzorem celnym.
Wiarygodność rozliczeń
V. W opinii Trybunału "Końcowe roczne sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" zostało sporządzone zgodnie z przepisami rozporządzenia finansowego z 25 czerwca 2002 r. oraz zasadami rachunkowości przyjętymi przez księgowego Komisji.
Z zastrzeżeniem implikacji uwag przedstawionych w pkt VI–VIII, sprawozdanie to rzetelnie przedstawia, we wszystkich istotnych aspektach, sytuację finansową Wspólnot na dzień 31 grudnia 2005 r. oraz wyniki ich transakcji i przepływów pieniężnych za kończący się tego dnia rok.
VI.
Trybunał odnotowuje, że — w kontekście złożoności zadania (patrz: pkt II) — istniejące ramy sprawozdawczości finansowej nie były konsekwentnie stosowane, w szczególności w zakresie zaliczania transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego, jak również, że systemy księgowe w niektórych dyrekcjach generalnych Komisji nie były w stanie zapewnić jakości informacji finansowych, co doprowadziło do licznych korekt po przedstawieniu wersji wstępnej sprawozdania finansowego (patrz: pkt VII i VIII).
VII.
Przeprowadzona przez Trybunał kontrola wykazała błędy w kwotach zarejestrowanych w systemach księgowych jako faktury/zestawienia poniesionych wydatków oraz prefinansowanie, które po korektach naniesionych na wersji wstępnej sprawozdania finansowego, wciąż mają następujący efekt finansowy netto na wymienione poniżej elementy skonsolidowanego sprawozdania finansowego (patrz również: pkt VIII):
a) skonsolidowany bilans otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r., stanowiący przystosowanie skonsolidowanego bilansu zamknięcia na dzień 31 grudnia 2004 r. do nowych zasad rachunkowości memoriałowej, zawyża kwotę zobowiązań o około 47 mln euro oraz łączną kwotę długo- i krótkoterminowego prefinansowania o około 179 mln euro.
W konsekwencji aktywa netto są zawyżone o około 132 mln euro;
b) błędy wykazane w pkt a) powyżej wpłynęły na skonsolidowany bilans zamknięcia na dzień 31 grudnia 2005 r., który zawyża kwotę zobowiązań o około 508 mln euro i łączną kwotę długo- i krótkoterminowego prefinansowania o około 822 mln euro.
W konsekwencji aktywa netto są zawyżone o około 314 mln euro.
VIII.
Przeprowadzona przez Trybunał kontrola potwierdziła także ogólne zastrzeżenie Dyrektora Generalnego ds. Edukacji i Kultury dotyczące braku pewności co do poprawności udziału dyrekcji w łącznych kwotach zawartych zarówno w skonsolidowanym bilansie otwarcia na dzień 1 stycznia 2005 r. (aktywa wynoszące 572,5 mln euro i zobowiązania wynoszące 198,5 mln euro), jak i w skonsolidowanym bilansie zamknięcia na dzień 31 grudnia 2005 r. (aktywa wynoszące 382,7 mln euro i zobowiązania wynoszące 187,3 mln euro).
Zważywszy na przypadki pominięć i podwójnych lub błędnych zapisów księgowych w tej dyrekcji generalnej, kwotowe oszacowanie zawyżenia lub zaniżenia jej udziału w aktywach i zobowiązaniach jest niemożliwe.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
IX.
W obszarach, w których systemy nadzoru i kontroli zostały wdrożone w sposób zapewniający odpowiednie zarządzanie ryzykiem, transakcje leżące u podstaw końcowego rocznego sprawozdania finansowego Wspólnot Europejskich są, jako całość, legalne i prawidłowe.
Odnosi się to do dochodów, zobowiązań i płatności w zakresie wydatków administracyjnych oraz strategii przedakcesyjnej, z wyjątkiem programu SAPARD.
Ponadto w przypadku wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR) kontrola Trybunału wykazała, że Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS), jeśli jest prawidłowo stosowany, skutecznie ogranicza ryzyko nieprawidłowych wydatków.
X. Nie podważając opinii wyrażonej w pkt IX, Trybunał podkreśla, że w zakresie strategii przedakcesyjnej na poziomie organizacji wdrażających w państwach przystępujących i kandydujących we wszystkich programach i instrumentach utrzymuje się znaczne ryzyko.
XI.
Trybunał odnotowuje, że w innych obszarach płatności są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami, a Komisja oraz państwa członkowskie i inne państwa beneficjenci powinny zintensyfikować starania zmierzające do wdrożenia odpowiednich systemów nadzoru i kontroli, tak aby lepiej radzić sobie z powiązanym ryzykiem.
Dotyczy to następujących obszarów: wspólnej polityki rolnej, działań strukturalnych, polityk wewnętrznych oraz działań zewnętrznych.
a) W odniesieniu do wydatków w ramach WPR Trybunał ustalił, że wydatki niepodlegające IACS lub w stosunku do których IACS nie został właściwie zastosowany lub został zastosowany dopiero niedawno, obarczone są większym ryzykiemk, ponieważ systemy kontroli są mniej skuteczne.
Ponadto wyniki kontroli IACS nie są w wystarczającym stopniu zweryfikowane i potwierdzone przez niezależny organ, brak jest też zazwyczaj niezależnej kontroli na miejscu w zakresie wniosków o pomoc UE.
W przypadku dotacji w ramach WPR nieobjętych systemem IACS systemy rozliczeń i kontrole po dokonaniu płatności nie pozwalają na uzyskanie wystarczającej pewności co do zgodności z przepisami wspólnotowymi.
Trybunał stwierdza, że wydatki w ramach WPR, postrzegane jako całość, są nadal w istotnym stopniu obciążone błędami.
b) W odniesieniu do działań strukturalnych Trybunał zaobserwował ponownie, że Komisja nie prowadzi skutecznego nadzoru służącego zmniejszeniu ryzyka, że kontrole powierzone państwom członkowskim nie zapobiegną zwrotowi zawyżonych lub niekwalifikowalnych wydatków.
W przypadku obu okresów programowania (1994–1999 oraz 2000–2006) Trybunał stwierdził, że wydatki nie były wolne od istotnych nieprawidłowości.
Niektóre programy z okresu 1994–1999 zostały zamknięte bez należytych podstaw.
c) W odniesieniu do polityk wewnętrznych, pomimo postępów poczynionych w pewnych obszarach, przeprowadzona przez Trybunał kontrola wykazała niedociągnięcia w systemach nadzoru i kontroli prowadzące do istotnych błędów w płatnościach na rzecz beneficjentów.
Błędy wynikają głównie ze skomplikowanych systemów zwrotu kosztów oraz niejasnych procedur i instrukcji regulujących różne programy.
d) W przypadku działań zewnętrznych poprawa systemów nadzoru i kontroli w Komisji nie wywarła jeszcze wpływu na szczeblu organizacji wdrażających, gdzie nadal utrzymuje się istotny poziom błędów wynikający z braku całościowego podejścia do nadzoru, kontroli i audytu w tych organizacjach.
14 września 2006 r.
Hubert Weber
Prezes
Europejski Trybunał Obrachunkowy
12, rue Alcide De Gasperi, L-1615 Luksemburg
[1] "Końcowe sprawozdanie finansowe Wspólnot Europejskich" stanowi tom I sprawozdania finansowego Wspólnot Europejskich za rok budżetowy 2005.
[2] Zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji opierają się na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości Sektora Publicznego (IPSAS) wydanych przez Międzynarodową Federację Księgowych, a w kwestiach nimi nieobjętych – na Międzynarodowych Standardach Rachunkowości (MSR)/Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) wydanych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.
[3] "Skonsolidowane sprawozdanie finansowe" składa się z bilansu, rachunku wyniku ekonomicznego (włącznie ze sprawozdawczością dotyczącą segmentów działalności), tabeli przepływów pieniężnych oraz zestawienia zmian w aktywach netto.
[4] Główne nowe elementy to prefinansowanie, zobowiązania oraz zaliczanie transakcji do odpowiedniego okresu sprawozdawczego.
--------------------------------------------------
Poświadczenie wiarygodności Trybunału Obrachunkowego dotyczące rozliczeń szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) za rok budżetowy 2005
(2006/C 265/02)
I. Europejski Trybunał Obrachunkowy ("Trybunał") zbadał rozliczenia szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR oraz transakcje leżące u podstaw tych rozliczeń za rok budżetowy zakończony dnia 31 grudnia 2005 r.
Rozliczenia te składają się ze sprawozdań finansowych, sprawozdań z realizacji finansowej oraz sprawozdań finansowych i informacji dostarczonych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) [1].
Na mocy rozporządzeń finansowych Trybunał jest zobowiązany dostarczyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie poświadczenie wiarygodności rozliczeń oraz legalności i prawidłowości transakcji leżących u ich podstaw, odnośnie do tej części środków EFR, którą zarządza i za którą odpowiada Komisja [2].
Trybunał przeprowadził kontrolę zgodnie ze swoimi standardami i strategiami kontroli. Opierają się one na powszechnie przyjętych międzynarodowych standardach kontroli przystosowanych do specyfiki EFR.
Trybunał uzyskał w ten sposób uzasadnioną podstawę do wydania niniejszej opinii.
II.
Wiarygodność rozliczeń
Trybunał uważa, że sprawozdania z realizacji finansowej za rok budżetowy 2005 oraz sprawozdania finansowe na dzień 31 grudnia 2005 r. rzetelnie przedstawiają dochody i wydatki szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego EFR za rok budżetowy oraz sytuację finansową tych EFR na koniec tego roku.
Nie podważając powyższej opinii, Trybunał zwraca uwagę na:
a) zastrzeżenie poczynione przez Dyrektora Generalnego ds. Budżetu dotyczące braku możliwości dostarczenia pełnej informacji księgowej w ramach istniejącego systemu informatycznego oraz niedostępności ostatecznych danych dotyczących wyniku kontroli księgowych, co mogło prowadzić do niedociągnięć w przedstawieniu rozliczeń (patrz: pkt 15);
b) niedoszacowanie kwoty gwarancji przedstawionej w objaśnieniach do sprawozdania finansowego (patrz: pkt 17).
III.
Legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń
A. Bezpośrednie badanie transakcji
W zakresie transakcji dokonywanych pod wyłącznym kierownictwem Komisji Trybunał nie stwierdził żadnych błędów.
W zakresie transakcji inicjowanych w krajach AKP, za które odpowiedzialni są krajowi urzędnicy zatwierdzający:
a) Trybunał uważa, że finansowe znaczenie wykrytych błędów jest niewielkie (patrz: pkt 19–21);
b) stwierdzono błędy w stosowaniu procedur przetargowych w przypadku prognoz programów i umów dotacji, które stanowiły główny element kontroli Trybunału (patrz: pkt 19 lit. a) i pkt 22).
B. Analiza systemów nadzoru i kontroli
Kontrola Trybunału potwierdziła, że w kontekście planu działania na rzecz zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej w Komisji wymagana jest dalsza poprawa systemów nadzoru i kontroli (patrz: pkt 40–42), aby móc lepiej zapobiegać występowaniu błędów mających wpływ na legalność i prawidłowość transakcji leżących u podstaw rozliczeń.
Wnioski na temat legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń
W świetle powyższych ustaleń Trybunał uważa, że dochody, środki przydzielone na EFR oraz zobowiązania i płatności w roku budżetowym są jako całość legalne i prawidłowe.
Nie podważając powyższej opinii, Trybunał zwraca uwagę na zwiększone ryzyko występowania błędów mających wpływ na transakcje inicjowane w krajach AKP, za które odpowiedzialni są krajowi urzędnicy zatwierdzający (patrz: pkt 19–21).
Dnia 7 września 2006 r.
Hubert Weber
Prezes
[1] Zgodnie z przepisami art. 96 ust. 1, art. 100, 101 i 125 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR; w praktyce dotyczy to bilansów i związanych z nimi sprawozdań przygotowywanych przez księgowego, a także sprawozdań zarządczych, w tym zestawień przygotowanych przez głównego urzędnika zatwierdzającego w porozumieniu z księgowym. Te sprawozdania finansowe są przedstawiane osobno dla każdego z czterech EFR oraz w ogólnej wersji skonsolidowanej. Sprawozdania finansowe dostarczone przez EBI nie są uwzględnione w niniejszym poświadczeniu wiarygodności (patrz: przypis 13).
[2] Zgodnie z art. 103 ust. 3 rozporządzenia finansowego, o którym mowa powyżej, oraz art. 1 tegoż rozporządzenia oznacza to, że niniejsze poświadczenie wiarygodności nie obejmuje środków dziewiątego EFR, którymi zarządza i za które odpowiedzialny jest EBI.
--------------------------------------------------
Uzupełniający kodeks kryteriów etycznych dla członków zarządu Europejskiego Banku Centralnego
(na podstawie art. 11 ust. 3 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego)
(2006/C 230/09)
1.
Uwagi wstępne
W dniu 10 października 2000 r. Zarząd przyjął Kodeks Postępowania Europejskiego Banku Centralnego.
Kodeks ten zawiera wskazówki oraz określa reguły, standardy i kryteria etyczne dla wszystkich osób zatrudnianych przez Europejski Bank Centralny (EBC), jak też dla członków Zarządu EBC.
W dniu 16 maja 2002 r. członkowie Zarządu działający jako członkowie Rady Prezesów zaakceptowali Kodeks Postępowania dla członków Rady Prezesów.
Niniejszy Uzupełniający Kodeks Kryteriów Etycznych (określany dalej jako "Kodeks") dodatkowo precyzuje zasady etyczne znajdujące zastosowanie do członków Zarządu.
2.
Podarunki lub inne korzyści majątkowe
Członkowie Zarządu nie powinni przyjmować podarunków ani korzyści majątkowych, które są w jakikolwiek sposób związane z pełnionymi przez nich zadaniami i obowiązkami, a przekraczają zwyczajową lub znikomą wartość.
W związku z powyższym zezwala się na zatrzymywanie podarunków o wartości nie przekraczającej 100 EUR.
Jeżeli szczególne okoliczności nie pozwalają na odmowę przyjęcia podarunku o wartości przekraczającej 100 EUR, podarunek taki powinien zostać przekazany EBC, chyba że nadwyżka wartości powyżej 100 EUR zostanie wpłacona na rzecz EBC.
Członkowie Zarządu mogą przekazywać podarunki osobom trzecim na koszt EBC bez ograniczenia kwotowego przewidzianego w zasadach mających zastosowanie do pracowników.
Jeżeli wartość podarunku przekracza trzykrotność tej kwoty, wymagana jest zgoda Zarządu.
Członkowie Zarządu nie okazywać gościnności sobie nawzajem, z włączeniem małżonków, partnerów i członków rodzin, ani też udzielać żadnych innych korzyści wskazanym osobom na koszt EBC
3.
Przyjmowanie zaproszeń
Członkowie Zarządu, biorąc pod uwagę ciążący na nich obowiązek zachowania zasady niezależności i unikania konfliktu interesów, mogą przyjmować zaproszenia na konferencje, przyjęcia lub wydarzenia kulturalne, wraz z oferowanym w ich ramach programem rozrywkowym, korzystając także z okazywanej gościnności, o ile ich uczestnictwo w danym wydarzeniu da się pogodzić z wykonywaniem ich obowiązków bądź też leży w interesie EBC.
W związku z powyższym członkowie Zarządu mogą korzystać z opłacania przez organizatorów kosztów podróży i zakwaterowania w zakresie odpowiadającym okresowi ich uczestnictwa w wydarzeniu.
W szczególności, członkowie Zarządu mogą przyjmować zaproszenia do uczestnictwa w wydarzeniach kierowanych do szerokiego kręgu uczestników, powinni natomiast zachowywać właściwą rozwagę w odniesieniu do zaproszeń indywidualnych.
Wynagrodzenia uzyskiwane przez członków Zarządu w związku z wykładami lub wystąpieniami podejmowanymi w związku z zajmowaną przez nich funkcją zostaną wykorzystane przez EBC na cele charytatywne.
Powyższe zasady dotyczą w takim samym stopniu współmałżonków lub partnerów członków Zarządu, jeżeli zaproszenia są skierowane także do nich, a ich uczestnictwo odpowiada międzynarodowo przyjętym zwyczajom.
4.
Przyjmowanie wynagrodzenia z tytułu działalności podejmowanej osobiście
Członkowie Zarządu mogą podejmować działalność dydaktyczną i naukową oraz inne rodzaje działalności nie związanej z osiąganiem zysku.
Na zasadach określonych w art. 11 ust. 1 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, członkowie Zarządu mogą przyjmować wynagrodzenie i zwrot kosztów takiej działalności, podejmowanej przez nich osobiście i bez udziału EBC, o ile takie otrzymywane przez nich wynagrodzenie i zwrot kosztów odpowiadają wkładowi pracy i nie przekraczają zwyczajowych rozmiarów.
Członkowie Zarządu powinni corocznie informować na piśmie Prezesa EBC o jakiejkolwiek działalności podejmowanej osobiście oraz o otrzymanym z tego tytułu wynagrodzeniu.
5.
Przestrzeganie zasad dotyczących wykorzystywania informacji poufnych w obrocie instrumentami finansowymi
Członkowie Zarządu podlegają obowiązującym w EBC kompleksowym zasadom dotyczącym wykorzystywania informacji poufnych w obrocie instrumentami finansowymi, jak również odpowiednim zasadom nadzoru.
Stanowczo zaleca się członkom Zarządu przekazanie swoich inwestycji w zarząd prowadzony przez jednego lub więcej renomowanych administratorów inwestycji portfelowych, wraz z przyznaniem pełnej swobody decyzyjnej takim administratorom.
Zalecenie to nie dotyczy rachunków bieżących, lokat, rachunków oszczędnościowych i funduszy rynku pieniężnego oraz podobnych instrumentów krótkoterminowych.
Zalecenie to nie uchybia także możliwości okazjonalnego wykorzystania funduszy w celu zakupu pewnych dóbr lub dokonania inwestycji na rynku nieruchomości.
W razie wątpliwości członkowie Zarządu powinni zasięgnąć opinii Doradcy EBC do spraw Etyki.
6.
Doradca do spraw Etyki
W celu zapewnienia jednolitego stosowania niniejszego Kodeksu członkowie Zarządu powinni konsultować się z Doradcą do spraw Etyki EBC w razie wątpliwości co do zastosowania w praktyce jakiegokolwiek kryterium etycznego określonego w niniejszym Kodeksie.
7.
Rozpowszechnienie i ogłoszenie
Niniejszy Kodeks sporządzono w jednym egzemplarzu oryginalnym, przechowywanym w archiwach EBC.
Odpis został przekazany każdemu z członków Zarządu.
Frankfurt nad Menem, dnia 5 września 2006 r.
Prezes EBC
Jean-Claude Trichet
--------------------------------------------------
Zestawienie informacji przekazanych przez Państwa Członkowskie dotyczących pomocy państwa, przyznanej zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi
(2006/C 1/05)
Pomoc nr : XA 1/04
Państwo Członkowskie : Hiszpania
Region : Terytorium całego państwa
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Dotacje przeznaczone na wspieranie stowarzyszania się rolników i integrację spółdzielni pomiędzy regionami autonomicznymi
Podstawa prawna : Orden por la que se establecen las bases reguladoras y la convocatoria, para el año 2004, de las subvenciones destinadas al fomento del asociacionismo agrario y de la integración cooperativa de nivel suprautonómico
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : Budżet roczny: 1452130 EUR
Maksymalna intensywność pomocy :
Maksymalnie 50 % kosztów integracji lub połączenia, przy czym maksymalna kwota wynosi 30000 EUR za jednostkę zintegrowaną lub 60000 EUR za jednostkę połączoną.
Na koszty zarządzania w ciągu pierwszych pięciu lat pomoc malejąca od 100 % do 20 % i co najwyżej 5 % wartości sprzedaży rocznej
Data stosowania : Od dnia opublikowania w B.O.E. (Boletín Oficial del Estado — hiszpański Dziennik Urzędowy) i wejścia w życie
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Rok 2004
Cel pomocy a) Koszty powstałe w wyniku połączenia się lub integracji obejmujące:
- koszty założenia, w przypadku nowo nowopowstałych jednostek;
- koszty audytów;
- koszty prawne;
- koszty doradztwa udzielonego członkom zarządu lub technikom;
- koszty badań dotyczących finansowania i badań marketingowych,
- opłaty notarialne, rejestracyjne, opłaty związane z deklaracjami i zezwoleniami.
b) Koszty zarządzania w ciągu pierwszych pięciu lat działalności jednostki powstałej w wyniku połączenia lub integracji.
Środek ten może obejmować również pomoc na wynajem przystosowanych pomieszczeń, zakup wyposażenia biura, w tym komputerów i oprogramowania komputerowego, koszty administracyjne, w tym koszty związane z personelem, doradztwo prawne i podatkowe, koszty stałe oraz inne koszty prawne i administracyjne poniesione w początkowym okresie.
Koszty wymienione w niniejszym punkcie nie kwalifikują się w przypadku, gdy otrzymano na nie dotacje przewidziane przez odpowiednie organizacje wspólnego rynku na działalność grup producentów.
c) Jeżeli integracja dokonuje się w jednostce już istniejącej, koszty wymienione w lit. b) mogą zostać pokryte proporcjonalnie w części odpowiadającej wielkości obrotu pochodzącej z integracji.
Sektory gospodarki : Sektor rolnictwa.
Podsektory: rolny i zwierząt gospodarskich
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc : MAPA.
Dirección General de Desarrollo Rural.
C/ Alfonso XII, 62.
E-28071 Madrid
Adres internetowy : www.mapya.es
Pomoc nr : XA 7/04
Państwo Członkowskie : Zjednoczone Królestwo
Region : Anglia
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Farm Business Advice Service (usługi doradztwa dla przedsiębiorstw rolnych) w Anglii
Podstawa prawna : Jest to usługa nieustawowa, udział w niej jest dobrowolny.
Rozdział 1 ustawy rolnej z 1986 r. (the Agriculture Act) stanowi podstawę prawną dla zapewnienia przez rząd doradztwa w odniesieniu do każdej działalności rolniczej
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : Wydatki planowane na wspomnianą usługę wyniosą do 7 mln GBP na kolejny rok budżetowy 2004/2005
Maksymalna intensywność pomocy : 100 %
Data realizacji : Od dnia 1 kwietnia 2004 r.
Chodzi o przedłużenie istniejącej czteroletniej usługi, która weszła w życie w październiku 2000 r., w wyniku zatwierdzenia pomocy państwa, i która powinna pierwotnie zakończyć się z dniem 31 marca 2004 r.
Pierwotna usługa została zatwierdzona przez Komisję dnia 19 października 2000 r. jako pomoc państwa 241/2000 dotycząca Zjednoczonego Królestwa
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Do dnia 31 marca 2005 r.
Cel pomocy : Podstawowym celem jest pomoc małym i średnim przedsiębiorstwom.
Chodzi o zachęcanie rolników w związku z zasadniczymi zmianami ich rynku i przemysłu, do myślenia jak przedsiębiorcy i do podejmowania strategicznych decyzji dotyczących przyszłości ich przedsiębiorstw.
W przyszłym roku usługa sfinansuje średnio trzy dni pracy doradcy (a nie powyżej pięciu dni), których koszt wyniesie nie więcej niż 410 GBP dziennie (bez VAT-u) dla maksymalnie 5000 rolników w Anglii.
Koszty kwalifikowane będą zatem obejmować koszty doradztwa zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1/2004
Sektory gospodarki : Rolnictwo.
Wszystkie rodzaje gospodarstw mogą ubiegać się o doradztwo handlowe w ramach tej usługi pod warunkiem, że wnioskujący poświęcają minimum 75 % czasu pracy na podstawową działalność rolniczą.
Porady mogą dotyczyć zarówno dywersyfikacji działań na rzecz przetwarzania i wprowadzania do obrotu jak i produkcji
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Defra
Ergon House
Horseferry Road
London SW1P 2AL
United Kingdom
Small Business Service
Rural Issues Team
L1 St Mary's House
C/O Moorfoot
Shefffield S1 4PQ
United Kingdom
Adres internetowy : www.defra.gov.uk/farm/fbadvice/fbas/index.htm
Pomoc nr : XA 10/04
Państwo Członkowskie : Hiszpania
Region : Autonomiczny Region Kantabrii
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc na założenie i przystosowanie ośrodków oczyszczania i dezynfekcji pojazdów przeznaczonych do transportu drogowego zwierząt
Podstawa prawna : Orden de la Consejería de Ganadería, Agricultura y Pesca por la que se regulan y convocan ayudas a la instalación y adecuación de Centros de Limpieza y Desinfección de vehículos destinados al transporte por carretera de animales en la Comunidad Autónoma de Cantabria para el ejercicio de 2004
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : 184000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy : Zasadniczo pomoc jest przyznawana do maksymalnej wysokości 40 % łącznej kwoty dotacji.
Intensywność pomocy może osiągnąć maksymalną wysokość 50 % w przypadku inwestycji usytuowanych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, lub w przypadku inwestycji w urządzenia przeznaczone do przetwórstwa i wprowadzania do obrotu produktów rolnych.
Maksymalna wysokość każdej pomocy rozpatrywanej indywidualnie i łącznie nie może przekroczyć sześćdziesiąt tysięcy euro (60000 EUR)
Data stosowania : 31 maja 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Nieokreślony
Cel pomocy a) Projekt wykonania lub udoskonalenia ośrodka.
b) Inwestycje niezbędne do jego budowy lub przystosowania i udoskonalenia.
c) Sprzęt i urządzenia
Sektory gospodarki : System obejmuje produkcję, przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu wołowiny, jagnięciny, koniny, wieprzowiny, mięsa drobiowego, itp.
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc : Consejería de Ganadería, Agricultura y Pesca de la Comunidad Autónoma de Cantabria
Adres internetowy : http://boc.gobcantabria.es/boc/
Pomoc nr : XA 13/04
Państwo Członkowskie : Hiszpania
Region : Kastylia i León
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pozycja 02 — Pomoc dla MŚP zajmujących się przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu
Podstawa prawna : Capítulo II Sección 2a de la Orden AYG/458/2004, de 29 de marzo, de regulación y convocatoria de ayudas a la transformación y comercialización de los productos agrarios, silvícolas y de la alimentación en Castilla y León (Boletín Oficial de Castilla y León no 63 de 1 de abril de 2004)
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : 20000000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy - Maksymalna intensywność pomocy brutto: 50 %
- Maksymalne koszty kwalifikowane: 12500000 EUR
- maksymalna rzeczywista kwota każdej pomocy: 6000000 EUR
Data stosowania : 30 kwietnia 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Przyznawanie pomocy w ramach niniejszego programu będzie możliwe do grudnia 2006 r.
Cel pomocy a) budowę, nabycie lub ulepszenie nieruchomości;
b) zakup lub zakup w formie leasingu nowych maszyn i wyposażenia, w tym oprogramowania komputerowego (software), do wartości rynkowej produktu; nie będą uważane za koszty kwalifikowane pozostałe koszty związane z umową leasingu z możliwością zakupu (w szczególności podatek, marża finansującego, koszty refinansowania odsetek, koszty ogólne, opłaty ubezpieczeniowe, itp.);
c) koszty ogólne, takie jak honoraria architektów, inżynierów i doradców, studia wykonalności lub nabycie patentów i pozwoleń, do 12 % wydatków określonych w lit. a) i b)
Sektory gospodarki :
Program dotyczy przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych bez rozróżnienia na sektory, tzn. bez ograniczenia do konkretnych produktów rolnych. Do celów programu, termin "produkt rolny" jest zgodny z definicją podaną w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1/2004, a termin "przetwarzanie produktu rolnego" z definicją podaną w art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1/2004.
Z pomocy wyraźnie wyłączone są inwestycje związane z przetwarzaniem produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu WE na produkty niewymienione we wspomnianym załączniku I
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Junta de Castilla y León
Consejería de Agricultura y Ganadería
Calle Rigoberto Cortejoso no 14
E-47014 Valladolid
Adres internetowy : http://www.jcyl.es/industriasagrarias
Inne informacje :
W ramach niniejszego programu nie będzie przyznawana pomoc sprzeczna z zakazami lub ograniczeniami nałożonymi przez wspólne organizacje rynku na zasadach określonych w art. 7.6 rozporządzenia (WE) nr 1/2004.
Podobnie, zgodnie z art. 7 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2004, nie będzie przyznawana pomoc na wytwarzanie i obrót produktami imitującymi lub zastępującymi mleko lub przetwory mleczne.
Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 7 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1/2004, nie będzie przyznawana pomoc na działalność związaną z przetwarzaniem i obrotem w sektorze cukru.
Zgodnie z art. 1.4. lit. b), w ramach niniejszego programu nie będzie przyznawana pomoc na wykorzystywanie produktów krajowych zamiast przywożonych
Pomoc nr : XA 14/04
Państwo Członkowskie : Hiszpania
Region : Kastylia i León
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pozycja 11 — Rozwój przedsiębiorczości przedsiębiorstw związanych z przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi
Podstawa prawna : Capítulo II Sección 11a de la Orden AYG/458/2004, de 29 de marzo, de regulación y convocatoria de ayudas a la transformación y comercialización de los productos agrarios, silvícolas y de la alimentación en Castilla y León (Boletín Oficial de Castilla y León no 63 de 1 de abril de 2004)
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : 1000000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy - Maksymalna intensywność pomocy brutto: 50 %
- Maksymalna kwota rzeczywista każdej pomocy: 19000 EUR
Data stosowania : 30 kwietnia 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Przyznawanie pomocy w ramach niniejszego systemu będzie możliwe do grudnia 2006 r.
Cel pomocy 1.
Opracowanie rejestru rodzinnego przedsiębiorstwa
W celu usprawnienia procesu dziedziczenia i przechodzenia z pokolenia na pokolenie małych i średnich przedsiębiorstw rodzinnych zajmujących się przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi, w ramach niniejszego programu pokrywane są wydatki na doradztwo zewnętrzne związane ze sporządzeniem studium zwanego "rejestrem rodzinnym", oznaczającego dokument, w którym uporządkowane są powiązania zawodowe, gospodarcze i rodzinne w przedsiębiorstwie w celu zapewnienia jego ciągłości poprzez następujące po sobie pokolenia (rodziny).
Kosztami kwalifikowanymi będą honoraria techników i opłaty za doradztwo zewnętrzne niezbędne do przeprowadzenia wstępnych analiz działalności, a następnie sporządzenie rejestru.
Środek ten wchodzi w zakres pomocy przewidzianej w art. 14 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 1/2004.
2.
Dostęp do społeczeństwa informacyjnego
W celu wspierania zadań związanych z wprowadzaniem do obrotu produktów małych i średnich przedsiębiorstw rodzinnych zajmujących się przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi, w ramach niniejszego programu pokrywane są wydatki na zakup lub zakup w formie leasingu wyposażenia informatycznego, w tym oprogramowania komputerowego (software), do wartości rynkowej produktu; nie będą uważane za koszty kwalifikowane pozostałe koszty związane z umową leasingu z możliwością zakupu (w szczególności podatek, marża finansującego, koszty refinansowania odsetek, koszty ogólne, opłaty ubezpieczeniowe, itp.); w tym przypadku nie będzie kwalifikował się zakup sprzętu pochodzącego z drugiej ręki.
Ponadto kosztami kwalifikowanymi będzie nabycie patentów i pozwoleń niezbędnych do użytkowania programów informatycznych oraz honoraria techników do 12 % kosztów wymienionych w poprzednim akapicie.
Środek ten wchodzi w zakres pomocy przewidzianej w art. 7 ust. 3 lit. b) i c) rozporządzenia (WE) nr 1/2004
Sektory gospodarki :
Program dotyczy przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych bez rozróżnienia na sektory, tzn. bez ograniczenia do konkretnych produktów rolnych. Do celów programu, termin "produkt rolny" jest zgodny z definicją podaną w art. 2 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1/2004, a termin "przetwarzanie produktu rolnego" z definicją podaną w art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1/2004.
Z pomocy wyraźnie wyłączone są inwestycje związane z przetwarzaniem produktów rolnych wymienionych w załączniku I do Traktatu WE na produkty niewymienione we wspomnianym załączniku I
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Junta de Castilla y León
Consejería de Agricultura y Ganadería
Calle Rigoberto Cortejoso no 14
E-47014 Valladolid
Adres internetowy : http://www.jcyl.es/industriasagrarias
Inne informacje :
W ramach niniejszego programu nie będzie przyznawana pomoc sprzeczna z zakazami lub ograniczeniami nałożonymi przez wspólne organizacje rynku na zasadach określonych w art. 7ust.
6 rozporządzenia (WE) nr 1/2004.
Podobnie, zgodnie z przepisami art. 7 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2004, nie będzie przyznawana pomoc na wytwarzanie i obrót produktami imitującymi lub zastępującymi mleko lub przetwory mleczne.
Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 7 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1/2004, nie będzie przyznawana pomoc na działalność związaną z przetwarzaniem i obrotem w sektorze cukru.
Zgodnie z art. 1 ust. 4 lit. b), w ramach niniejszego programu nie będzie przyznawana pomoc na wykorzystanie produktów krajowych zamiast przywożonych
Pomoc nr : XA 15/04
Państwo Członkowskie : Finlandia
Miejsce : Objęte pomocą obszary Finlandii C1-C4
Nazwa programu pomocy : Pomoc dla młodych rolników na podjęcie działalności
Podstawa prawna : Valtioneuvoston asetus maaseudun kehittämisestä (609/2000), 35 pykälä, 42 pykälä ja 87 pykälä
_BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_
Pomoc na podjęcie działalności (25000 EUR) _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_
Dotacja na spłatę odsetek (25000 EUR) _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_ 6,30 _BAR_
Pomoc na podjęcie działalności (30000 EUR) _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_
Dotacja na spłatę odsetek (30000 EUR) _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_ 5,04 _BAR_
Pomoc dodatkowa (25000 EUR) _BAR_ 4,20 _BAR_ 4,20 _BAR_ 4,20 _BAR_ 4,20 _BAR_
_BAR_ 26,88 _BAR_ 26,88 _BAR_ 26,88 _BAR_ 26,88 _BAR_
Szacowany roczny koszt realizacji programu pomocy (pomoc przyznana, w mln EUR) Wypłata pomocy na podjęcie działalności:
Pomoc na podjęcie działalności wypłacana jest w okresie trzech lat od rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Dotacja na spłatę odsetek wypłacana jest w okresie kredytowania.
Pomoc dodatkowa wypłacana jest w czwartym, piątym i szóstym roku po rozpoczęciu prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Maksymalna wysokość wypłacanej pomocy określona jest poniżej.
Pomoc, w tym również pomoc dodatkowa, wypłacana jest bez dyskontowania jej wartości nominalnej w momencie przyznania
Maksymalna kwota pomocy :
Pomoc na podjęcie działalności przyznawana jest w formie dotacji w wysokości 25000 EUR. Maksymalna wysokość dotacji na spłatę odsetek wynosi 25000 EUR.
W przypadku gospodarstw hodowlanych lub gospodarstw prowadzących uprawy szklarniowe pomoc na podjęcie działalności może zostać przyznana w wysokości 30000 EUR, a maksymalna wysokość dotacji na spłatę odsetek dla młodych rolników może wynosić 30000 EUR, o ile gospodarstwo prowadzić będzie działalność hodowlaną lub uprawy szklarniowe w wymiarze co najmniej 20 jednostek przed upływem trzech lat od rozpoczęcia działalności.
Jednostki wielkości zdefiniowane są w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Państwa nr 609/2000.
Warunkiem przyznania pomocy jest również korzystanie przez beneficjenta pomocy z usług doradczych, o których mowa w zmienionym rozporządzeniu (WE) nr 1783/2003 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, przez okres trzech pierwszych, pełnych lat kalendarzowych od rozpoczęcia prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Ponadto gospodarstwa hodowlane i gospodarstwa prowadzące uprawy szklarniowe, spełniające powyższe kryteria, mogą również uzyskać pomoc dodatkową (dotację) dla młodych rolników w wysokości 25000 EUR.
Gospodarstwo hodowlane lub gospodarstwo prowadzące uprawy szklarniowe może zatem uzyskać dotację w maksymalnej wysokości 55000 EUR oraz dotację na spłatę odsetek w wysokości 30000 EUR
Data wejścia w życie : Od 17 maja 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub pomocy indywidualnej : Program pomocy będzie obowiązywać do końca roku 2007
Cel pomocy : Celem pomocy dla młodych rolników na podjęcie działalności jest wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw w sektorze hodowli zwierząt i upraw szklarniowych.
Pomoc przyznawana jest na mocy art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004, w oparciu o rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz o ust. 7.2 wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w sektorze rolnictwa
Sektory gospodarki : Rolnictwo: hodowla zwierząt oraz uprawy szklarniowe
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Etelä-Pohjanmaan TE-keskus
Huhtalantie 2
FIN-60220 Seinäjoki
Etelä-Savon TE-keskus
Mikonkatu 3 ja 5, PL 164
FIN-50101 Mikkeli
Kaakkois-Suomen TE-keskus
Salpausselänkatu 22, PL 1041
FIN-45101 Kouvola
Kainuun TE-keskus
Kalliokatu 4
FIN-87100 Kajaani
Keski-Suomen TE-keskus
Cygnaeuksenkatu 1, PL 44
FIN-40101 Jyväskylä
Lapin TE-keskus
Ruokasenkatu 2
FIN-96200 Rovaniemi
Pirkanmaan TE-keskus
Kauppakatu 4, PL 467
FIN-33101 Tampere
Pohjanmaan TE-keskus
Hovioikeudenpuistikko 19 A, PL 131
FIN-65101 Vaasa
Pohjois-Karjalan TE-keskus
Kauppakatu 40 B, PL 8
FIN-80101 Joensuu
Pohjois-Pohjanmaan TE-keskus
Viestikatu 1, PL 86
FIN-90101 Oulu
Pohjois-Savon TE-keskus
Käsityökatu 41, PL 2000
FIN-70101 Kuopio
Satakunnan TE-keskus
Pohjoisranta 11 E, PL 266
FIN-28100 Pori
Adres internetowy : www.mmm.fi/tuet/valtiontuet/ryhmäpoikkeusasetus
Inne informacje : Niniejsze zestawienie informacji zastępuje przekazane Komisji w dniu 6 lutego 2004 r. zgłoszenie o numerze referencyjnym 65/312/2004 w sprawie programu pomocy dla młodych rolników na podjęcie działalności (patrz punkt 3.1 zgłoszenia), zgodnie z art. 142 Aktu Przystąpienia Republiki Austrii, Republiki Finlandii i Królestwa Szwecji do Unii Europejskiej oraz z art. 87 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską
Pomoc nr : XA 16/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc na opłacanie składek ubezpieczeniowych
Podstawa prawna : Decreto legislativo in attuazione della legge 7 marzo 2003, n. 38
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : 100000000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy - Do 80 % kosztów składek ubezpieczeniowych, jeśli ubezpieczenie pokrywa tylko szkody spowodowane niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, które mogą być uznane za katastrofy naturalne;
- Do 50 % kosztów składek ubezpieczeniowych, jeśli ubezpieczenie pokrywa, oprócz szkód spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi, które mogą być uznane za katastrofy naturalne, także inne szkody spowodowane warunkami atmosferycznymi i/lub chorobami zwierząt lub roślin
Data realizacji : 30 kwietnia 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : 31 grudnia 2004 r.
Cel pomocy :
Wspieranie MŚP; promowanie środków zapobiegawczych mających na celu ochronę produkcji rolnej i zwierzęcej, struktury gospodarstw rolnych i infrastruktury rolnej w strefach dotkniętych katastrofami naturalnymi.
Odniesienie: art. 11 rozporządzenia nr 1/2004.
Koszty kwalifikowane: składki na ubezpieczenie pokrywające szkody spowodowane niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, które mogą być uznane za katastrofy naturalne
Sektory gospodarki : Produkcja produktów rolnych, o których mowa w załączniku I do Traktatu
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Ministero delle Politiche Agricole e Forestali — Dipartimento della qualità dei prodotti agroalimentari e dei servizi — Direzione generale per le politiche strutturali e lo sviluppo rurale
Via XX settembre, 20 — I-00187 Roma
Adres internetowy : www.inea.it/ops/esenzioni.cfm
Pomoc nr : XA 34/04
Państwo Członkowskie : Zjednoczone Królestwo
Region : Cheshire (w tym hrabstwo Cheshire oraz gminy Halton i Warrington)
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Program naprawy obszarów wiejskich — Inicjatywa P& M Grant
Podstawa prawna : Section 5 of the Regional Development Agencies Act 1998
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi Pierwszy rok: 2004/5 — 60000 GBP
Drugi rok: 2005/6 — 70000 GBP
Trzeci rok: 2006/7 — 70000 GBP
Czwarty rok (od 1 kwietnia do 30 czerwca 2007 r.) — 50000 GBP
Maksymalna intensywność pomocy : Maksymalna intensywność pomocy wynosi 40 %, przy czym dla każdej pomocy indywidualnej dodatkowy pułap wynosi 62500 GBP
Data realizacji : 16 sierpnia 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Wnioski należy składać do dnia 31 grudnia 2006 r., natomiast płatności (wyłącznie po zakończeniu działań) będą nadal dokonywane do dnia 30 czerwca 2007 r.
Cel pomocy :
Celem pomocy jest promowanie długookresowego rozwoju gospodarki wiejskiej regionu Cheshire, umożliwiając przedsiębiorstwom sektora rolnego zwiększenie ich konkurencyjności, poprawę wydajności gospodarczej, spełnienie wymogów konsumentów i podniesienie wartości ich produktów.
Pomoc będzie wypłacana zgodnie z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) 1/2004.
Wydatkami kwalifikującymi się do pomocy są wydatki związane z zakupem nowych lub używanych dóbr inwestycyjnych.
Koszty ogólne takie jak honoraria architektów, inżynierów oraz specjalistów nie stanowią wydatków kwalifikujących się
Sektory gospodarki : Program pomocy dotyczy jedynie działań związanych z przetwórstwem i wprowadzaniem produktów na rynek, ale obejmuje wszystkie rodzaje produktów wymienione w załączniku 1, z wyjątkiem produktów leśnych, rybołówstwa i sektora cukru.
Pomoc nie obejmuje produkcji i wprowadzania na rynek produktów imitujących lub zastępujących mleko i przetwory mleczne
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Cheshire Rural Recovery
Philip Leverhulme Centre
Reaseheath College
Nantwich
CW5 6DF
United Kingdom
Adres internetowy : www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/exist-exempt.htm.
Należy kliknąć na "Cheshire Rural Recovery Programme — P& M Grant Initiative" lub bezpośrednio: http://www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/schemes/cheshire-pandm.pdf
Pomoc nr : XA 35/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Regione Veneto
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc na inwestycje w gospodarstwach rolnych
Podstawa prawna : Legge Regionale 12 dicembre 2003, n. 40 Titolo VI Capo I artt.
17, 18, 19 e 20 "Nuove norme per gli interventi in agricoltura" e successive modifiche ed integrazioni.
Il testo coordinato della legge è pubblicato sul Bollettino Ufficiale della Regione del Veneto n. 40 del 13.4.2004
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : Roczny budżet w ramach programu pomocy jest określony przez ustawę finansową przyjmowaną corocznie przez Consiglio Regionale.
Roczny przydział finansowy może wynieść 2000000 EUR.
Kwota ta ma charakter orientacyjny
Maksymalna intensywność pomocy : 40 % wydatków kwalifikujących się (lub 50 % dla obszarów mniej uprzywilejowanych).
Kwota ta może wzrosnąć o 10 % w przypadku inwestycji dokonywanych przez młodych rolników w ciągu pięciu lat po założeniu działalności, zgodnie z przepisami rozporządzenia WE nr 1783/2003
Data realizacji : 1 września 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : 30 czerwca 2007 r.
Cel pomocy 1) Tworzenie miejsc pracy
2) Rozwój sektorowy
Odniesienie: art. 4 rozporządzenia nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r.
Kwalifikujące się koszty objęte programem: działania strukturalne i wyposażenie mające na celu poprawę i modernizację struktur oraz wprowadzanie nowych technologii do działalności rolniczej gospodarstwa; ogólne koszty do maksymalnej wysokości 12 % wydatków kwalifikujących się
Sektory gospodarki : Program pomocy dotyczy produkcji, przetwórstwa i/lub wprowadzania produktów rolnych na rynek, o których mowa w załączniku 1 do Traktatu i skierowany jest do wszystkich sektorów produkcyjnych
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Veneto
Giunta Regionale
Direzione politiche agroalimentari e per le imprese
Via Torino 110, I-30174 Mestre (VE)
Adres internetowy : http://www.consiglioveneto.it/leggi/2003/03lr0040.html
Pomoc nr : XA 36/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Regione Veneto
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Działalność szkoleniowa i dokształcanie zawodowe w zakresie bezpieczeństwa żywności.
Podstawa prawna : Legge Regionale 12 dicembre 2003, n. 40 Titolo VI.
Capo II artt.
21, 22 e 23 "Nuove norme per gli interventi in agricoltura" e successive modifiche ed integrazioni.
Il testo coordinato della legge è pubblicato sul Bollettino Ufficiale della Regione del Veneto n. 40 del 13.4.2004
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : Roczny budżet w ramach programu pomocy jest określony przez ustawę finansową przyjmowaną corocznie przez Consiglio Regionale.
Roczny przydział finansowy może wynieść 200000 EUR.
Kwota ta ma charakter orientacyjny
Maksymalna intensywność pomocy : Do 100 % wydatków kwalifikujących się
Data realizacji : 1 września 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : 30 czerwca 2007 r.
Cel pomocy 1) Szkolenie
2) Tworzenie miejsc pracy
Odniesienie: art. 4 rozporządzenia nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r.
Kwalifikujące się koszty objęte programem: wydatki związane z organizacją i realizacją programów szkoleniowych i dokształcania zawodowego w zakresie bezpieczeństwa żywności przeznaczonych dla pracowników sektora rolnictwa
Sektory gospodarki : Program pomocy dotyczy działalności związanej ze szkoleniem zawodowym przeznaczonym dla rolników zajmujących się produkcją, przetwórstwem i/lub wprowadzaniem na rynek produktów rolnych, o których mowa w załączniku 1 do Traktatu
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Veneto
Giunta Regionale
Direzione politiche agroambientali e servizi per l'agricoltura
Via Torino 110, I-30174 Mestre (VE)
Adres internetowy : http://www.consiglioveneto.it/leggi/2003/03lr0040.htlm
--------------------------------------------------
Zestawienie informacji dotyczących pomocy Państwa, przyznanej zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi
(2006/C 2/03)
Pomoc nr : XA 37/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Regione Veneto
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc na inwestycje w sektorze przetwórstwa i wprowadzania na rynek produktów rolnych
Podstawa prawna : Legge Regionale 12 Dicembre 2003, n. 40 Titolo VI Capo III artt.
24, 25, 26, 27 e 28 "Nuove norme per gli interventi in agricoltura" e successive modifiche ed integrazioni.
Il testo coordinato della legge è pubblicato sul Bollettino Ufficiale della Regione del Veneto n. 40 del 13.4.2004
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : Roczny budżet w ramach programu pomocy jest określony przez ustawę finansową przyjmowaną corocznie przez Consiglio Regionale.
Roczny przydział finansowy może wynieść 2000000 EUR.
Kwota ta ma charakter orientacyjny
Maksymalna intensywność pomocy : 40 % wydatków kwalifikujących się
Data realizacji : 1 września 2004 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : 30 czerwca 2007 r.
Cel pomocy 1) Tworzenie miejsc pracy
2) Rozwój sektorowy
3) Ochrona środowiska
Odniesienie: art. 4 rozporządzenia nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r.
Kwalifikujące się koszty objęte programem: ochrona środowiska i eliminowanie źródeł zanieczyszczenia związanych z produktami ubocznymi przetwórstwa; restrukturyzacja, modernizacja i racjonalizacja urządzeń do przechowywania, przeładunku, produkcji, przetwarzania i wprowadzania produktów rolnych na rynek; nabywanie lokali, urządzeń i wyposażenia w celu wprowadzania w przyszłości innowacji w procesie produkcji i produktach; zakup sprzętu i oprogramowania komputerowego niezbędnych do zarządzania procesem przetwarzania; poprawa warunków pracy i dostosowanie do norm bezpieczeństwa; nabywanie gospodarstw, lokali i związanych z nimi urządzeń, z wyjątkiem zakupu gruntów; poprawa warunków higienicznych i sanitarnych w zakładach; dostosowanie urządzeń w celu wprowadzenia systemów kontroli i zarządzania jakością oraz identyfikacji pochodzenia produktów
Sektory gospodarki : Program pomocy dotyczy przetwórstwa i/lub wprowadzania na rynek produktów rolnych, o których mowa w załączniku 1 do Traktatu i skierowany jest do wszystkich sektorów produkcyjnych
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Veneto
Giunta Regionale
Direzione politiche agroalimentari e per le imprese
Via Torino 110, I-30174 Mestre (VE)
Adres internetowy : http://www.consiglioveneto.it/leggi/2003/03lr0040.html
Pomoc nr : XA 40/05
Państwo Członkowskie : Hiszpania
Region : Kastylia i Leon
Nazwa programu pomocy : Pomoc przeznaczona na promowanie upraw nawadnianych w Autonomicznej Wspólnocie Kastylii i Leon
Podstawa prawna :
Orden AYG …/2005, de … junio, de la Consejería de Agricultura y Ganadería, por la que se establece un plan de dinamización de los cultivos de regadío en la Comunidad Autónoma de Castilla y León.
Ten program pomocy objęty jest zwolnieniem przewidzianym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. i jest zgodny z przepisami art. 7, 13 i 14 wymienionego rozporządzenia dotyczącymi odpowiednio: inwestycji na rzecz przetwarzania i wprowadzania do obrotu, pomocy przeznaczonej na wsparcie produkcji i wprowadzania do obrotu produktów jakościowych oraz wsparcia technicznego w sektorze rolnym
Planowane w ramach programu roczne wydatki : Dotacja przewidziana na rok 2005 wynosi 3500000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy - Art. 7 rozporządzenia 1/2004.
Maksymalna intensywność pomocy wyniesie 50 % inwestycji kwalifikowanych.
- Art. 13 rozporządzenia 1/2004.
Całkowita kwota pomocy w okresie trzech lat nie przekracza 100000 EUR na beneficjenta.
- Art. 14 rozporządzenia 1/2004.
Całkowita kwota pomocy w okresie trzech lat nie przekracza 100000 EUR na beneficjenta lub 50 % kosztów kwalifikowanych, w zależności od tego, która kwota będzie większa
Data realizacji : Realizacja programu pomocy przewidziana jest na czerwiec 2005 r.
Czas trwania programu pomocy lub pomocy indywidualnej : Program pomocy zostanie zakończony do dnia 31 grudnia 2006 r.
Cel pomocy Cel ogólny:
Wzmocnienie rozwoju upraw nawadnianych w Autonomicznej Wspólnocie Kastylii i Leon
Cele drugorzędne:
- Pobudzanie inwestycji na rzecz przetwarzania i wprowadzania do obrotu upraw nawadnianych na obszarach regionu, w którym panują odpowiednie warunki do sadzenia.
- Promowanie produkcji oraz wprowadzania do obrotu produktów jakościowych.
- Zapewnienie wsparcia technicznego w sektorze upraw nawadnianych poprzez realizację przez przedsiębiorstwa audytów, analiz zarządzania, wykonalności, inwestycji lub badań rynku.
- Podstawa prawna:
- Program pomocy jest zgodny z przepisami następujących artykułów rozporządzenia (WE) nr 1/2004:
- W art. 7 przepisy dotyczące inwestycji na rzecz przetwarzania i wprowadzania do obrotu.
- W art. 13 przepisy dotyczące pomocy przeznaczonej na promowanie produkcji i wprowadzania do obrotu jakościowych produktów rolnych.
- W art. 14 przepisy dotyczące wsparcia technicznego w sektorze rolnym.
- Jednocześnie uwzględnione zostały art. 17 — 20 rozdziału III wymienionego rozporządzenia dotyczące postanowień wspólnych i końcowych.
- Koszty kwalifikowane objęte programem:
- Art. 7 rozporządzenia 1/2004.
Inwestycje na rzecz przetwarzania i wprowadzania do obrotu upraw nawadnianych w związku z:
- konstrukcją oraz nabywaniem nieruchomości, z wyjątkiem nabywania gruntów,
- nabywaniem nowych materiałów i sprzętu, w tym programów informatycznych do wartości rynkowej produktu.
- wydatki ogólne, takie jak honoraria architektów, inżynierów, doradców, ekspertów i audytorów, koszty badań wykonalności lub nabycia patentów i licencji.
- Art. 13 rozporządzenia 1/2004.
Promowanie produkcji oraz wprowadzanie do obrotu jakościowych produktów rolnych.
- wydatki związane z wprowadzeniem systemów pozwalających na rozwój i podwyższenie jakości produktów.
Wydatki te uwzględniają koszty badań związanych z przygotowaniem wniosków o zatwierdzenie znaków jakości, koszty wprowadzenia systemu gwarancji jakości, zewnętrznych usług doradczych, certyfikacji oraz szkolenia personelu w celu stosowania wymienionych systemów.
- Art. 14 rozporządzenia 1/2004.
Wsparcie techniczne w sektorze rolnym.
- wydatki związane z realizacją przez przedsiębiorstwa audytów, analiz zarządzania, wykonalności oraz inwestowania i badań rynku
Sektory gospodarki : Ogólnie sektor rolny
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc :
Pomoc zostanie przyznana przez Junta de Castilla y León i będzie zarządzana przez Dirección General de Industrialización y Modernización Agraria de la Consejería de Agricultura y Ganadería.
C/ Rigoberto Cortejoso, 14 — E-47014 Valladolid
Adres internetowy : Pełny tekst programu pomocy zostanie opublikowany na stronie internetowej Junta de Castilla y León http://www.jcyl.es/agrocomercializacion
Dalsze informacje : Zarządzanie środkami pomocy zostanie uregulowane w tekście zarządzenia i będzie zgodne z przepisami art. 18 rozporządzenia dotyczącego kumulacji
Pomoc nr : XA 55/05
Państwo Członkowskie : Polska
Region : Województwo opolskie (NTS — 2.16)
Tytuł systemu pomocy lub nazwa przedsiębiorstwa otrzymującego pomoc indywidualną : Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "Ferma-Pol" Sp. z o. o. w Zalesiu, PL-46-146 Domaszowice (pomoc indywidualna)
Podstawa prawna : Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62, poz. 627, z późn. zm.) — art. 405 oraz art. 411 ust. 10
Planowane wydatki roczne w ramach systemu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej przedsiębiorstwu : Pomoc jest udzielana w formie kredytu preferencyjnego w kwocie nominalnej 500000 PLN.
Kredyt zostanie wypłacony do stycznia 2006 r. Spłata kredytu nastąpi w okresie od stycznia 2006 r. do listopada 2010.
Wartość pomocy brutto (EDB) wynosi 42770,54 PLN.
Maksymalna wielkość pomocy : Intensywność pomocy brutto wynosi 6,66 %
Data zastosowania : Po otrzymaniu potwierdzenia w formie zawiadomienia wraz numerem identyfikacyjnym o otrzymaniu przez Komisję niniejszej informacji zbiorczej dotyczącej przyznanej pomocy indywidualnej
Czas trwania systemu lub przyznania pomocy indywidualnej : Szacunkowo — od lipca 2005 do listopada 2010
Cel pomocy :
Pomoc indywidualna będzie udzielona na inwestycję w centrum reprodukcji zwierząt w celu zachowania norm ochrony środowiska naturalnego oraz polepszenia warunków higienicznych i dobrostanu zwierząt.
Inwestycja polegać będzie na demontażu szkodliwego pokrycia dachowego zawierającego azbest i budowie nowego pokrycia dachowego nie zawierającego azbestu.
Konieczność realizacji tego zadania wynika przede wszystkim z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie namysłowskim z dnia 2.7.2004 nakazującej Spółce "FERMA-POL" w Zalesiu usunięcie z obiektu budowlanego materiałów zawierających wbudowany azbest.
W decyzji stwierdzono, ze uszkodzenie płyt eternitowych może powodować odrywanie się włókien azbestowych do atmosfery, co stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi oraz środowiska, w tym przypadku również zwierząt hodowlanych.
Narażenie na kontakt z azbestem niesie ze sobą ryzyko wystąpienia chorób układu oddechowego, takich jak: azbestoza, rak płuc, zmiany opłucnowe, itp., co potwierdzają badania prowadzone od lat siedemdziesiątych.
Eksperci Wspólnoty Europejskiej w 1977 roku opracowali raport na temat ryzyka dla zdrowia publicznego, wynikającego z ekspozycji środowiskowej na pył azbestu, potwierdzający jego chorobotwórcze działanie.
Inwestycja wpisuje się ponadto w "Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski", przyjęty przez Radę Ministrów Rzeczypospolitej Polski w dn. 14 maja 2002 r., którego jednym z celów jest spowodowanie oczyszczenia terytorium Polski z azbestu oraz usunięcie stosowanych od wielu lat wyrobów zawierających azbest.
Pomoc zostanie udzielona na podstawie Art. 4 Rozporządzenia (WE) 1/2004 na inwestycję w centrum reprodukcji zwierząt.
Koszty kwalifikowane obejmować będą koszty inwestycyjne związane z ulepszeniem nieruchomości
Odnośne sektory : Pomoc udzielana jest dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność rolniczą w sektorze produkcji zwierzęcej
Nazwa i adres organu udzielającego pomocy : Pomoc udzielana jest ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ul. Konstruktorska 3A, PL-02-673 Warszawa za pośrednictwem Banku Ochrony Środowiska S.A., Al. Jana Pawła II 12, PL-00-950 Warszawa
Adres strony internetowej : http://www.bosbank.pl/i.php?i=421
Inne informacje - Wielkość pomocy brutto (intensywność pomocy brutto) została obliczona zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwórstwem i obrotem produktami rolnymi. Jest to zatem stosunek ekwiwalentu dotacji brutto do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą),
- Ekwiwalent dotacji brutto wynikający z udzielanego kredytu preferencyjnego został obliczony według metody przedstawionej w pkt 3 Załącznika nr I do Wytycznych w sprawie krajowej pomocy regionalne (Dz.U. C 74 z 10.3.1998, str. 9), z tą różnicą, że nie uwzględniono podatku dochodowego.
Ekwiwalent dotacji brutto wynosi: 42770,54 PLN.
- Koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą: 642183,67 PLN
- Wielkość pomocy brutto = 42770,54 PLN/642183,67 PLN = 6,66 %
Pomoc nr : XA 59/05
Państwo Członkowskie : Zjednoczone Królestwo
Region : Anglia
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Farming Activities Programme (England) — Program działań związanych z rolnictwem (Anglia) 2005-06 r.
Podstawa prawna : Program jest fakultatywny.
Rozdział 1 ustawy rolnej z 1986 r. (the Agriculture Act) stanowi podstawę prawną dla zapewnienia przez rząd doradztwa w odniesieniu do każdej działalności rolniczej
Planowane w ramach programu roczne wydatki : 1000000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy : Intensywność pomocy wynosi 100 %
Data realizacji : Pierwsze spotkania odbędą się w dniu 12 września 2005 r. lub po tym terminie
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Program będzie otwarty dla nowych uczestników przez cały czas trwania.
Działania finansowane w ramach tego programu będą odbywały się od dnia 12 września 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r.
Program trwa do dnia 31 marca 2006 r.
Cel pomocy :
Rozwój sektorowy.
Program ten przeznaczony jest dla czynnie działających rolników.
Celem tego programu, na który składa się seria konferencji, warsztatów i seminariów, jest pomoc rolnikom w zrozumieniu aktualnych spraw, które mogą mieć wpływ na ich interesy, takich jak reforma WPR, rolnictwo respektujące zbiorniki wodne (catchment sensitive farming) oraz wprowadzenie środowiskowych programów zarządzania.
W ten sposób program wpłynie na podniesienie poziomu profesjonalizmu w sektorze.
Pomoc będzie wypłacana zgodnie z art. 14 rozporządzenia 1/2004, a kwalifikowane koszty będą stanowić koszty organizacji i realizacji programów szkoleniowych
Sektor(-y) gospodarki : Program ma zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorstw zajmujących się produkcją rolną.
Program jest otwarty dla przedsiębiorstw produkujących każdy rodzaj produktów rolnych
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Department for Environment, Food & Rural Affairs
Farm Advice Unit
Rural Development Service
Area 4A, Ergon House
Horseferry Road
London
SW1P 2JR
United Kingdom
Adres internetowy : www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/exist-exempt.htm.
Należy kliknąć na "Farming Activities Programme (England) 2005 -06".
Można również wejść bezpośrednio na stronę http://defraweb/farm/state-aid/setup/schemes/farmingactivities-0506.pdf
Pomoc nr : XA 60/05
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Sardynia
Nazwa programu pomocy : Ustawa 1329/65 "Sabatini" Pomoc w zakupie lub leasingu nowych narzędzi lub maszyn produkcyjnych w sektorze rolnym
Podstawa prawna :
Legge 28 novembre 1965 n. 1329.
Legge regionale 29 novembre 2002 n. 22.
Deliberazione della Giunta Regionale n. 27/7 del 21.6.2005 relativa alle Direttive di attuazione dei benefici di cui alla Legge 1329/65.
Decreto dell'Assessore dell'Agricoltura n. 801/2005 del 4 agosto 2005.
Planowane w ramach programu wydatki roczne : Budżet 5427000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy :
Udział w subwencjonowaniu odsetek równych różnicy pomiędzy produktem netto pożyczki obliczonej według europejskiej stopy referencyjnej a stopą niskoprocentową obowiązującą w dniu przyznania pożyczki.
Dla podmiotów gospodarczych działających na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (art. 18 do 20 rozporządzenia nr 1257/99), intensywność pomocy brutto nie może przekroczyć 50 % kosztów kwalifikowanych.
Dla podmiotów gospodarczych działających na obszarach innych niż obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania intensywność pomocy brutto nie może przekroczyć 40 % kosztów kwalifikowanych.
Dla młodych rolników, w okresie 5 lat od podjęcia działalności, intensywność pomocy nie może przekroczyć 60 % inwestycji kwalifikowanych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i 50 % na obszarach innych niż obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania
Data realizacji : począwszy od dnia przekazania informacji o pomocy w ramach programu zwolnień
Czas trwania programu pomocy : 31.12.2006
Cel pomocy - zmniejszenie kosztów produkcji;
- udoskonalenie i przestawienie produkcji;
- poprawa jakości;
- ochrona i poprawa stanu środowiska naturalnego, warunków higieny i dobrostanu zwierząt;
- promocja i zróżnicowanie działalności rolnej.
Pomoc wchodzi w zakres art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. opublikowanym w Dz.U. L 1/1 z dnia 3 stycznia 2004 r.
Sektory gospodarki : MŚP działające w sektorze produkcji produktów rolnych
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Autonoma della Sardegna
Assessorato dell'Agricoltura e Riforma Agro-Pastorale
Via Mario Siddi n. 4, I-09126 Cagliari
Adres internetowy : www.regione.sardegna.it
Pomoc nr : XA 61/05
Państwo Członkowskie : Zjednoczone Królestwo
Region : Anglia
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną: : Farm Business Advice Service (usługi doradztwa dla przedsiębiorstw rolnych) — Knowing Your Options
Podstawa prawna : Jest to usługa nieustawowa/fakultatywna.
Rozdział 1 ustawy rolnej z 1986 r. (the Agriculture Act) stanowi podstawę prawną dla zapewnienia rządowego doradztwa w zakresie dowolnej działalności rolniczej
Wydatki planowane w ramach programu 2005/2006 — 3500000 GBP
2006/2007 — 4500000 GBP
Maksymalna intensywność pomocy : Intensywność pomocy wynosi 100 %
Data realizacji : 26 września 2005 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Program kończy się 31 marca 2007 r.
Pomoc będzie wypłacana do 30 kwietnia 2007 r.
Cel pomocy : Rozwój sektorowy.
Celem nowej usługi jest zapewnienie doradztwa i szkoleń mających pomóc rolnikom w zrozumieniu jakie będą skutki systemu jednolitych płatności dla ich gospodarstw.
Zachęci ona rolników do przemyślenia możliwości takich jak restrukturyzacja, dywersyfikacja, współpraca lub przygotowanie strategii wyjścia z przemysłu.
Koszty kwalifikowane będą zatem obejmować koszty doradztwa oraz koszty związane z kształceniem i szkoleniem rolników i pracowników rolnych zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1/2004
Sektory gospodarki : Program jest otwarty dla wszystkich przedsiębiorstw zajmujących się wytwarzaniem produktów rolnych zarejestrowanych w systemie jednolitych płatności w Anglii.
Jednakże oprócz produkcji doradztwo może obejmować dywersyfikację w kierunku działalności związanej z przetwarzaniem i obrotem.
Wszystkie podsektory kwalifikują się
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Department for Environment, Food and Rural Affairs:
Rural Development Service
Ergon House
Horseferry Road
London
SW1P 2AL
United Kingdom
Adres internetowy : www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/exist-exempt.htm.
Farm Business Advice Service (usługi doradztwa dla przedsiębiorstw rolnych) — Knowing Your Options Można również wejść bezpośrednio na stronę www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/schemes/nwstabiliser.pdf
Dalsze informacje :
Poddane restrukturyzacji Farm Business Advice Service (usługi doradztwa dla przedsiębiorstw rolnych) będą funkcjonowały od dnia 26 września 2005 r.
W ramach usług będą udzielane darmowe porady przedsiębiorstwom rolnym, aby umożliwić im rozważenie dostępnych możliwości wynikających z wprowadzenia systemu jednolitych płatności w dniu 1 stycznia 2005 r.
Ta nowa usługa zastąpi wcześniejsze trzydniowe Farm Business Advice Service (usługi doradztwa dla przedsiębiorstw rolnych) (aid XA 7/04), które zakończyły się dnia 31 marca 2005 r.
Usługi te będą świadczone przez trzy przedsiębiorstwa działające na terenie całej Anglii. Przedsiębiorstwa te zostały wybrane w drodze przetargu zgodnie z art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 1/2004
Numer pomocy : XA 62/05
Państwo Członkowskie : Niderlandy
Region : Prowincje Limburg, Noord-Brabant, Utrecht, Gelderland i Overijssel
Nazwa programu pomocy Limburg:
Algemene subsidieverordening 2004; Subsidieregels Project Verplaatsing Intensieve Veehouderijen Noord- en Midden-Limburg; Beleidsregels Project Verplaatsing Intensieve Veehouderijen Noord- en Midden-Limburg
Noord-Brabant:
Verordening subsidies kwaliteits- en structuurverbetering Landelijk Gebied provincie Noord-Brabant 2001; Subsidieregeling Verplaatsingskosten Veehouderij 2005
Utrecht:
Subsidieverordening verplaatsing intensieve veehouderij provincie Utrecht 2005
Gelderland:
Subsidieregeling Verplaatsing intensieve veehouderijen Gelderland
Overijssel:
Uitvoeringsbesluit Subsidies Overijssel; Beleidsregel Verplaatsing intensieve veehouderijen Overijssel 2005
Podstawa prawna : Artikel 105 juncto artikel 145 Provinciewet, alsmede artikel 158 Provinciewet
_BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_ 2008-2012 _BAR_ Ogółem _BAR_
Limburg _BAR_ 0 _BAR_ 0,225 _BAR_ 3,415 _BAR_ 3,96 _BAR_ 7,7 _BAR_
Noord-Brabant _BAR_ 12,5 _BAR_ 13 _BAR_ 13 _BAR_ 2 _BAR_ 40,5 _BAR_
Utrecht _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 1,6 _BAR_ 1,6 _BAR_
Gelderland _BAR_ 1 _BAR_ 1 _BAR_ 3 _BAR_ 8 _BAR_ 13 _BAR_
Overijssel _BAR_ 0 _BAR_ 1,17 _BAR_ 0 _BAR_ 5,73 _BAR_ 6,9 _BAR_
Ministerstwo Rolnictwa, Zarządzania Środowiskiem i Rybołówstwa _BAR_ 1,5 _BAR_ 18,23 _BAR_ 2,25 _BAR_ 71,22 _BAR_ 93,2 _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu w milionach EUR Maksymalna intensywność pomocy 1.
100 % ceny opartej na szacowanej wartości zabudowań gospodarskich, w których prowadzona jest intensywna hodowli bydła, która ma zostać przeniesiona.
Wartość szacunkowa powiązana jest z ceną budowy lub uzyskania takiej samej wydajności produkcyjnej, przy analogicznej żywotności technicznej i operacyjnej.
2.
25 EUR na metr kwadratowy powierzchni rozbieranych zabudowań gospodarskich.
Obejmuje to rekompensatę za koszty rozbiórki zabudowań gospodarskich wymienionych w pkt 1.
3.
100 % ceny opartej na szacowanej wartości odnoszącej się do wartości gruntu, na którym znajdują się zabudowania gospodarskie, w których odbywała się intensywna hodowla bydła.
Szacowana wartość oparta jest na wartości gruntu po przeniesieniu intensywnej hodowli bydła oraz rozbiórce zabudowań gospodarskich, tj. na wartości użytków rolnych.
4. Rzeczywiście poniesione koszy doradztwa, projektu i badań związane z odtworzeniem produkcji wynoszą maksymalnie 1000 EUR na przenoszoną jednostkę NGE, do maksymalnej łącznej kwoty 100000 EUR.
Jednostka NGE (Nederlandse Grootte Eenheid) jest jednostką przedstawiającą gospodarczy rozmiar gospodarstwa lub odrębnej instalacji produkcyjnej w danym gospodarstwie w oparciu o salda obliczone dla poszczególnych gatunków oraz na hektar; jest to jednostka stosowana przez Landbouw Economisch Instituut.
5.
25 EUR za metr kwadratowy gruntu na odtworzenie produkcji, na którym znajdowały się nieużyteczne zabudowania gospodarskie, które również rozebrano.
Kwota ta obejmuje rekompensatę za koszty rozbiórki
Data realizacji : Realizacja rozpoczyna się zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004, to znaczy po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
Czas trwania programu pomocy : Od września 2005 r. do września 2012 r. włącznie
Cel pomocy : Przenoszenie — w interesie publicznym — zabudowań gospodarskich, w których prowadzona jest intensywna hodowla bydła.
Pomoc dotyczy przenoszenia dobrze rokujących gospodarstw prowadzących intensywną hodowlę bydła (małych i średnich przedsiębiorstw) mieszczących się na obszarach pod rozbudowę.
Obszary pod rozbudowę stanowią ograniczone przestrzennie powierzchnie przeznaczone do ponownej zabudowy objęte Ustawą o ponownej zabudowie, które przeznaczone są przede wszystkim pod zabudowę mieszkaniową lub ochronę przyrody, na których niemożliwe jest rozszerzanie, odtwarzanie produkcji lub tworzenie intensywnej hodowli bydła
Sektory gospodarki :
Do pomocy kwalifikują się gospodarstwa prowadzące intensywną hodowlę bydła (małe i średnie przedsiębiorstwa) mieszczące się na obszarach pod rozbudowę.
Pomoc przyznawana jest na mocy art. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Provincie Limburg
Limburglaan 10
Postbus 5700
6202 MA Maastricht
Nederland
Provincie Noord-Brabant
Brabantlaan 1
Postbus 90151
5200 MC 's-Hertogenbosch
Nederland
Provincie Utrecht
Pythagoraslaan 101
Postbus 80300
3508 TH Utrecht
Nederland
Provincie Gelderland
Markt 11
Postbus 9090
6800 GX Arnhem
Nederland
Provincie Overijssel
Luttenbergstraat 2
Postbus 10078
8000 GB Zwolle
Nederland
Strona internetowa :
www.limburg.nl
www.brabant.nl
www.provincie-utrecht.nl
www.gelderland.nl
www.overijssel.nl
Pomoc nr : XA 64/05
Państwo Członkowskie : Królestwo Hiszpanii
Region : Autonomiczny Region Murcji
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc dla przedsiębiorstw z przeznaczeniem na wykonanie i wykorzystanie projektów urządzeń wykorzystania odnawialnych zasobów energetycznych do wykonania w 2005 r.
Podstawa prawna : Orden de 28 de julio de 2005, de la Consejería de Industria y Medio Ambiente, de modificación de la Orden de 20 de enero de 2005 de la Consejería de Economía, Industria e Innovación, publicada en el BORM no 23 de 29 de enero de 2005, por la que se regulan las bases y la convocatoria de ayudas a empresas y a familias e instituciones sin fines de lucro, con destino a la ejecución y explotación de proyectos de instalaciones de aprovechamiento de recursos energéticos renovables, para el ejercicio 2005
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : W przypadku przedsiębiorstw: 400000 EUR
Maksymalna intensywność pomocy : 40 % ekwiwalentu dotacji brutto kosztów kwalifikowanych
Data realizacji : Wejdzie w życie wraz z publikacją niniejszego zarządzenia w Dzienniku Urzędowym Regionu Murcja.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : grudzień 2005 r.
Cel pomocy - Przyznanie przedsiębiorstwom (MŚP) dotacji na 2005 r. z przeznaczeniem na wykonanie i wykorzystanie projektów urządzeń do wykorzystania odnawialnych zasobów energetycznych do wykonania w 2005 r. zlokalizowanych na terenie regionu Murcja.
- Rozszerzenie na małe i średnie przedsiębiorstwa tego regionu zajmujące się produkcją, przetwórstwem i obrotem produktami rolnymi pomocy z przeznaczeniem na wykonanie i wykorzystanie projektów urządzeń do wykorzystania odnawialnych zasobów energetycznych do wykonania w 2005 r., o których mowa w zarządzeniu z dnia 20 stycznia 2005 r. Wydziału ds. Gospodarki, Przemysłu i Innowacji opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Regionu Murcja nr 23 z dnia 29 stycznia 2005 r. (obejmującym warunki rozporządzenia 70/2001).
- Pomoc zostanie przyznana zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1/2004 Komisji, a koszty kwalifikowane objęte programem będą następujące:
1.
Za koszty kwalifikowane uważa się tę część inwestycji, która przypada na dobra materialne (budowle inżynieryjne, montaż i urządzenia) niezbędne do osiągnięcia zamierzonych celów.
2.
Następujące koszty nie zostaną uwzględnione:
a) Podatek VAT uiszczony przy zakupie towarów i usług oraz ogólnie każdy podatek lub opłata zapłacone przez wnioskodawcę.
b) Zasoby informatyczne wyraźnie nieprzeznaczone do celu przedstawionego we wniosku.
c) Nakłady na ekipy wykonujące prace.
d) Koszty nabycia lub dzierżawy terenu.
e) Honoraria związane z projektem — w odpowiednim przypadku.
f) Wydatki wyraźnie niezdefiniowane lub niemające na celu wykorzystania odnawialnych zasobów energetycznych.
g) Nakłady na urządzenia do odbioru pozyskanych odnawialnych zasobów energetycznych
Sektor(-y) gospodarki : Sektor przetwarzania i obrotu produktami rolnymi
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Comunidad Autónoma de la Región de Murcia
Consejería de Industria y Medio Ambiente
C/San Lorenzo, no 6
E-30071 Murcia
Adres internetowy :
www.carm.es (Consejería de Industria y Medio Ambiente/ Ayudas y subvenciones:
http://www.carm.es/ceii/subv_detalle_ini.asp?S=TODOS)
Pomoc nr : XA 66/05
Państwo Członkowskie : Zjednoczone Królestwo
Region : Walia
Nazwa programu pomocy : Wales Catchment Sensitive Farming Project
Podstawa prawna : Agriculture Act 1986 (Section 1(1)(C) to be read in conjunction with Government of Wales Act 1998 (Sections 40 and 85))
2005: _BAR_ 5200 GBP _BAR_
2006: _BAR_ 382480 GBP _BAR_
2007: _BAR_ 209180 GBP _BAR_
Razem: _BAR_ 596860 GBP _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki Maksymalna intensywność pomocy 1 wsparcie techniczne: 100 %
2 dotacje na inwestycje związane z poprawą środowiska: 60 %
Data realizacji : 26 września 2005 r.
Czas trwania programu pomocy : Pomoc może być przyznawana do dnia 31 marca 2007 r.
Wypłaty końcowe w ramach programu będą dokonywane do dnia 30 czerwca 2007 r.
Cel pomocy Ochrona środowiska naturalnego
Zgromadzenie Narodowe Walii ustanowi i zrealizuje projekt wspierający rolnictwo respektujące zbiorniki wodne w celu ochrony środowiska wodnego.
Projekt będzie realizowany w dwóch obszarach, które obejmują 80 gospodarstw.
Obejmuje on doradztwo w zakresie rozpoznawania potencjalnego zagrożenia zanieczyszczeniem oraz wymogów w zakresie łagodzenia jego skutków.
Pomoc będzie przyznawana zgodnie z art. 14 rozporządzenia 1/2004, a kwalifikowane wydatki obejmą usługi doradcze.
Dotacje będą również wypłacane na kwalifikowane inwestycje w środki trwałe, które mają na celu poprawę środowiska wodnego.
Pomoc będzie przyznawana zgodnie z art. 4 rozporządzenia 1/2004, a kwalifikowane wydatki obejmą:
- koszty budowy, pozyskania lub ulepszenia nieruchomości, oraz
- koszty zakupu lub zakupu w formie leasingu nowych maszyn i sprzętu, w tym oprogramowania komputerowego do wartości rynkowej majątku. Inne koszty związane z umową leasingu (podatek, marża leasingodawcy, koszty refinansowania odsetek, koszty ogólne, koszty ubezpieczenia itp.) nie stanowią wydatków kwalifikowanych.
Powyższe pozycje będą stanowić wydatki kwalifikowane jedynie w przypadku, gdy w znaczny sposób przyczynią się do zmniejszenia zagrożenia zanieczyszczeniem.
Wydatki kwalifikowane nie obejmują wydatków na maszyny używane.
Sektory gospodarki :
Program dąży do zmniejszenia wpływu produkcji rolnej na środowisko wodne, a pomoc będzie udzielana wszystkim rentownym gospodarstwom rolnym z dwóch obszarów objętych projektem, bez względu na rodzaj produkcji.
Pierwszy z obszarów to wyżynny obszar hodowli zwierząt gospodarskich (głównie bydła i owiec).
Drugi obszar to nizinny obszar zdominowany przez gospodarstwa mleczarskie i hodowlane (bydło i owce)
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc National Assembly for Wales
Cathays Park (CP2)
Cardiff CF10 3NQ
United Kingdom
Adres internetowy :
www.defra.gov.uk/farm/state-aid/setup/exist-exempt.htm.
Należy otworzyć link "Wales Catchment Sensitive Farming Project".
Można również wejść bezpośrednio na stronę
http://defraweb/farm/state-aid/setup/schemes/walescatchment.pdf (w języku angielskim) lub http://defraweb/farm/state-aid/setup/schemes/walescatchment-welsh.pdf (w języku walijskim)
Dalsze informacje Stephen Anderson
Agricultural State Aid Team Leader
Defra
8E9 Millbank
17 Smith Square
London
SW1P 3JR
United Kingdom
Numer pomocy : XA 68/05
Państwo Członkowskie : Niderlandy
Region : Nie dotyczy
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Pomoc przyznana przez Radę ds. handlu hurtowego rolnymi produktami spożywczymi (Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel) na handel hurtowy w sektorze warzyw i owoców w Niderlandach
Podstawa prawna : Heffingsverordening groenten en fruit 2004, Verordening heffing groenten en fruit 2005 alsmede hun jaarlijkse rechtsopvolgers, welke heffingsverordeningen hun wettelijke basis vinden in artikel 126 van de Wet op de bedrijfsorganisatie
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi : Rada ds. handlu hurtowego rolnymi produktami spożywczymi przeznaczyła kwotę 100000 EUR na pomoc techniczną dla hurtowników w sektorze warzyw i owoców w Niderlandach
Maksymalna intensywność pomocy : 100000 EUR
Data realizacji : Po zatwierdzeniu rozporządzenia o podatkach (patrz postawa prawna) na poziomie krajowym, które zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1/2004 powinno nastąpić po upłynięciu 10 dni roboczych
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Pomoc techniczna będzie udzielana przez czas nieokreślony, zważywszy na ciągłą potrzebę udzielania aktualnych informacji
Cel pomocy : Celem pomocy jest podniesienie konkurencyjności hurtowników w sektorze warzyw i owoców poprzez dostarczanie im stosownej wiedzy i odpowiednich informacji, których samodzielne zdobycie uniemożliwia niewielki rozmiar tych przedsiębiorstw.
Wsparcie dotyczy pomocy technicznej zgodnej z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 1/2004
Sektor(-y) gospodarki : Program dotyczy hurtowników warzyw i owoców, a więc wprowadzania do obrotu produktów rolnych, zwłaszcza warzyw i owoców bez względu na ich pochodzenie
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc : Hoofdbedrijfschap Agrarische Groothandel; adres: Postbus 1012, 1430 BA Aalsmeer, Nederland
Strona internetowa : www.hbag.nl i www.hbaggroenten.nl
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Niemcy
Pomoc państwa nr C38/2005 (ex NN 52/2004) — grupa Biria
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 2/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 20 października 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Republikę Federalną Niemiec o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącego wyżej wspomnianego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środków pomocy, w odniesieniu do których Komisja wszczyna postępowanie, w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma. Uwagi należy kierować do Kancelarii ds. Pomocy Państwa w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General Competition
State aid Greffe
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Republice Federalnej Niemiec.
Zainteresowane strony zgłaszające swoje uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.
TEKST STRESZCZENIA
PROCEDURA
W 2003 r. do Komisji wpłynęła skarga dotycząca pomocy państwa na rzecz grupy Biria.
W następstwie skargi między Komisją a Niemcami wywiązała się dłuższa korespondencja.
W dniu 18 października 2004 r. Komisja wydała nakaz udzielenia informacji, ponieważ miała wątpliwości co do tego, czy środki pomocy przyznane grupie Biria są zgodne z programami, na podstawie których je rzekomo przyznano.
W odpowiedzi na nakaz udzielenia informacji Niemcy przedstawiły dodatkowe informacje w dniu 31 stycznia 2005 r.
OPIS
Grupa Biria prowadzi działalność w zakresie produkcji i wprowadzania do obrotu rowerów.
Spółka matka, Biria AG, mieści się w Neukirch, Lausitz, Saksonia, czyli na obszarze objętym pomocą zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu.
Grupa Biria jest dużym przedsiębiorstwem.
Spółka matka, Biria AG, została utworzona w 2003 r. wskutek połączenia (starej) spółki Biria z jedną z jej spółek zależnych, Sachsen Zweirad GmbH.
Oprócz spółki matki najważniejszymi spółkami wchodzącymi w skład grupy są: Bike Systems GmbH & Co.
Thüringer Zweiradwerk KG (Bike Systems), Nordhausen, Turyngia, oraz Checker Pig GmbH, Drezno, Saksonia.
Od 1996 r. spółkom grupy Biria przyznano kilka pożyczek i gwarancji publicznych; dopuszczono także kilka przypadków przejęcia udziałów przez fundusze publiczne.
Według Niemiec środki te przyznawano albo na podstawie zatwierdzonych programów pomocy, albo nie stanowiły one pomocy państwa, ponieważ były udostępnione na warunkach rynkowych.
Poniżej opisano przyznane środki.
W kwietniu 1996 i 1998 r., na podstawie zatwierdzonego programu pomocy na restrukturyzację, fundusz inwestycyjny przejął w Sachsen Zweirad GmbH cichy udział w ogólnej kwocie 1278200 EUR (1. środek).
W grudniu 2000 r. władze Landu Saksonia przyznały firmie Checker Pig pomoc na ratowanie przedsiębiorstwa w formie pożyczki w wysokości 466300 EUR, która została następnie przekształcona w pomoc na restrukturyzację na podstawie zatwierdzonego programu pomocy.
Pożyczkę spłacono w styczniu 2002 r. (2. środek).
Aby wesprzeć ten sam proces restrukturyzacji co 2. środek, w marcu 2001 r. publiczny fundusz inwestycyjny przejął podstawie zatwierdzonego programu pomocy na restrukturyzację udział w firmie Checker Pig w wysokości 1789521 EUR na okres do marca 2006 r. (3. środek).
W marcu 2001 r. publiczny fundusz inwestycyjny przejął cichy udział w Bike Systems w wysokości 2070732 EUR na okres do końca 2010 r. (4. środek).
Ten sam fundusz inwestycyjny nabył również 20 % udziałów firmy Bike Systems Betriebs- und Beteiligungsgesellschaft mbH, która jest spółką zależną względem Biria AG i do której należy firma Bike Systems, za cenę 0,51 EUR (5. środek).
Niemcy twierdzą, że oba środki były dostępne na warunkach rynkowych.
W marcu 2003 r. władze Landu Saksonia przyznały gwarancję w wysokości 80 % na kredyt operacyjny wynoszący 5,6 mln EUR na rzecz Sachsen Zweirad GmbH.
Gwarancję zwrócono w styczniu 2004 r. (6. środek).
W 2003 r. władze Landu Saksonia przyznały gwarancję w wysokości 80 % na kredyt operacyjny wynoszący 24,9 mln EUR na rzecz Biria GmbH.
Gwarancja zaczęła obowiązywać dopiero w dniu 5 stycznia 2004 r., po zwróceniu gwarancji dla Sachsen Zweirad (patrz: 6. środek) (7. środek).
Obie gwarancje przyznano na podstawie programu pomocy regionalnej, zatwierdzonego przez Komisję.
OCENA
Komisja stwierdza, że 1., 2. i 3. środek przyznano zgodnie z zatwierdzonymi programami pomocy, a zatem nie zachodzi potrzeba ich ponownej oceny.
Komisja uważa także, że 5. środek nie stanowi pomocy państwa.
Natomiast Komisja ma wątpliwości co do zgodności 4. środka z zasadami rynkowymi, o której zapewniają Niemcy.
Cichy udział zapewniał stały dochód w wysokości 8,5 % oraz dochód zmienny w wysokości 3,5 %, który zależał od realizacji zysków.
Uzgodniony dochód przewyższa zatem stopę referencyjną Komisji, której wartość wynosiła w ówczesnym czasie 6,33 %.
Zważywszy jednak, iż w omawianym czasie zamknięto właśnie postępowanie upadłościowe względem Bike Systems, ciche udziały są zaś porównywalne z pożyczkami o najwyższym ryzyku (jako że w procedurach upadłościowych przypisuję się im niską kategorię), Komisja wyraża wątpliwość co do stosowności przedmiotowego dochodu.
Środek ten wydaje się zatem stanowić pomoc państwa.
Na obecnym etapie Komisja nie posiada żadnych przesłanek pozwalających uznać przedmiotowe środki za zgodne z prawem na podstawie jakichkolwiek wyłączeń, o których mowa w art. 87 ust. 2 oraz art. 87 ust. 3 Traktatu.
W odniesieniu do 6. i 7. środka Komisja wyraża wątpliwość w kwestii spełnienia warunków programu pomocy, na podstawie którego środki te zostały rzekomo przyznane.
Program pozwala na gwarancje pożyczek na finansowanie nowych inwestycji, a także w wyjątkowych przypadkach na dodatkowe finansowanie kapitału inwestycyjnego i obrotowego oraz, w wyjątkowych przypadkach, na finansowanie reorganizacji i restrukturyzacji.
Przyznanie dużemu przedsiębiorstwu gwarancji na restrukturyzację podlega jednak indywidualnemu zgłoszeniu.
Komisja uważa, że firmę Sachsen Zweirad GmbH oraz jej następcę, firmę Biria GmbH, należy uznać za przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji w czasie, kiedy przyznano gwarancje.
Komisja stwierdza zatem, że fakt przyznania 6. i 7. środka jest niezgodny z programem pomocy.
Komisja wątpi również, czy zostały spełnione warunki zawarte w "Wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji".
Komisja nie posiada żadnych informacji na poparcie tego, że gwarancje przyznano na podstawie solidnego planu restrukturyzacji ani że środki te podjęto w celu uniknięcia nadmiernego zakłócenia konkurencji.
Wkład prywatnego inwestora pozostaje nieznany, tak więc Komisja nie może na obecnym etapie stwierdzić, czy pomoc była ograniczona do minimum.
Ponadto firmy Sachsen Zweirad GmbH i Checker Pig, inna spółka należąca do grupy Biria, korzystały już w przeszłości z pomocy na restrukturyzację, a od zakończenia ich restrukturyzacji upłynęło mniej niż dziesięć lat.
Wydaje się zatem, że warunek wynikający z zasady "pierwszy i ostatni raz" nie został spełniony.
TEKST PISMA
"Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie nach Prüfung der von den deutschen Behörden zur vorerwähnten Beihilfe übermittelten Angaben beschlossen hat, das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.
I. VERFAHREN
(1) Am 23.
Januar 2002 und am 20.
August 2002 ging bei der Kommission eine Beschwerde wegen staatlicher Beihilfe in Form einer staatlichen Bürgschaft zugunsten der Biria-Gruppe ein.
(2) Nach einem Schriftwechsel zwischen der Kommission und Deutschland teilte Deutschland der Kommission mit Schreiben vom 24.
Januar 2003 (Eintrag 28.
Januar 2003) mit, dass die geplante Gewährung der Bürgschaft, die von einer Genehmigung durch die Kommission abhängig gemacht worden war, zurückgezogen worden sei.
Der Beschwerdeführer wurde davon mit Schreiben vom 17.
Februar 2003 in Kenntnis gesetzt.
(3) Mit Schreiben vom 1.
Juli 2003, eingetragen am 9.
Juli 2003, und mit Schreiben vom 8.
August 2003, eingetragen am 5.
September 2003, übermittelte der Beschwerdeführer weitere Informationen über eine andere staatliche Bürgschaft zugunsten der Biria-Gruppe sowie über öffentliche Beteiligungen an Unternehmen der Gruppe.
(4) Mit Schreiben vom 9.
September 2003 forderte die Kommission von Deutschland Informationen an, die mit Schreiben vom 14.
Oktober 2003, eingetragen am 16.
Oktober 2003, übermittelt wurden.
Am 9.
Dezember 2003 forderte die Kommission weitere Auskünfte an, die Deutschland mit Schreiben vom 19.
März 2004, eingetragen am selben Tag, erteilte.
(5) Am 18.
Oktober 2004 erließ die Kommission eine Anordnung zur Auskunftserteilung, da Zweifel bestanden, ob die Beihilfemaßnahmen zugunsten der Biria-Gruppe den Regelungen entsprachen, auf deren Grundlage sie angeblich gewährt wurden.
In Beantwortung der Anordnung zur Auskunftserteilung übermittelte Deutschland weitere Angaben mit Schreiben vom 31.
Januar 2005, das am selben Tag eingetragen wurde.
II.
BESCHREIBUNG
2.1.
Begünstigtes Unternehmen
(6) Die Biria-Gruppe betätigt sich in der Herstellung und dem Vertrieb von Fahrrädern.
Die Muttergesellschaft der Gruppe, Biria AG, hat ihren Sitz in Neukirch, Sachsen, einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EG-Vertrag.
(7) Im Jahr 2003 erzielte die Gruppe einen Umsatz von […] [1] EUR (2002: […] EUR) und erwirtschaftete einen Gewinn in Höhe von […] EUR (2002: Verluste in Höhe von […] EUR).
Die Gruppe hatte […] Beschäftigten im Jahr 2003 (2002: […] Beschäftigte).
Die Biria-Gruppe ist somit als großes Unternehmen einzustufen.
(8) Die Muttergesellschaft Biria AG wurde 2003 durch Verschmelzung der Biria AG (alt) mit einem ihrer Tochterunternehmen, der Sachsen Zweirad GmbH, gegründet.
Gleichzeitig wurde der Name des Unternehmens von Sachsen Zweirad GmbH in Biria GmbH geändert.
Im April 2005 wurde die Biria GmbH in Biria AG umgewandelt.
Im Jahr 2003 erwirtschaftete die Biria GmbH (heute Biria AG) einen Jahresumsatz von […] EUR und Gewinne in Höhe von […] EUR.
(9) Die wichtigsten Gruppenunternehmen neben der Muttergesellschaft sind Bike Systems GmbH & Co Thüringer Zweiradwerk KG ("Bike Systems") — dieses Unternehmen gehört über die Biria-Tochter Bike Systems Betriebs- und Beteiligungsgesellschaft mbH ("BSBG") zu Biria — und die Checker Pig GmbH.
(10) Bike Systems hat seinen Sitz in Nordhausen, Thüringen, einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EG-Vertrag.
Im Jahr 2003 beschäftigte das Unternehmen […] Mitarbeiter, es erzielte einen Umsatz von […] EUR und verzeichnete Verluste in Höhe von […] EUR.
Bike Systems produziert ausschließlich Fahrräder für die Muttergesellschaft BSBG ("Lohnherstellungsvertrag").
BSBG ist für den Vertrieb der Fahrräder verantwortlich.
(11) Die Checker Pig GmbH hat ihren Sitz in Dresden, Sachsen, einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EG-Vertrag.
Im Jahr 2003 beschäftigte das Unternehmen […] Mitarbeiter, es erzielte einen Umsatz von […] EUR und verzeichnete Verluste in Höhe von […] EUR.
2.2.
Die finanziellen Maßnahmen
(12) Wie aus den von Deutschland vorgelegten Informationen hervorgeht, sind den Unternehmen, die jetzt der Biria-Gruppe angehören, seit 1996 mehrere staatliche Darlehen und Bürgschaften gewährt worden.
Außerdem wurden mehrere öffentliche Beteiligungen eingegangen.
Nach deutschen Angaben wurden diese Maßnahmen entweder auf Grundlage genehmigter Beihilferegelungen durchgeführt oder sie stellten keine staatliche Beihilfe dar, da sie zu Marktkonditionen erfolgten.
Die Maßnahmen werden nachstehend im Einzelnen beschrieben.
(13) Maßnahme 1: Im April 1996 übernahm die Mittelständische Beteiligungsgesellschaft Sachsen eine stille Beteiligung an der Sachsen Zweirad GmbH in Höhe von 1022600 EUR.
Im März 1998 wurde die Beteiligung auf 1278200 EUR aufgestockt.
Der Gesamtbetrag der Beteiligung ist inzwischen zurückgezahlt worden.
Die Beteiligung erfolgte auf Grundlage des Konsolidierungsfonds des Freistaates Sachsen, einer von der Kommission genehmigten Beihilferegelung.
(14) Maßnahme 2: Im Dezember 2000 gewährte der Freistaat Sachsen der Checker Pig eine Rettungsbeihilfe in Form eines Darlehens über 466300 EUR.
Nach Ablauf der sechsmonatigen Rettungsphase, d.h. im Juni 2001, wurde das Darlehen in eine Umstrukturierungsbeihilfe umgewandelt und im Januar 2002 zurückgezahlt.
Die Beihilfe wurde auf Grundlage einer von der Kommission genehmigten Regelung zur Rettung und Umstrukturierung von KMU in Sachsen gewährt.
(15) Maßnahme 3: Im Februar 2001 übernahm die Sächsische Beteiligungsgesellschaft, eine Beteiligungsgesellschaft der Förderbank des Freistaats Sachsen, eine stille Beteiligung an Checker Pig in Höhe von 1789521 EUR mit einer Laufzeit bis März 2006.
Die Beteiligung erfolgte auf Grundlage des Konsolidierungsfonds des Freistaats Sachsen, einer von der Kommission genehmigten Beihilferegelung.
(16) Maßnahme 4: Im März 2001 brachte die gbb Beteiligungs AG ("gbb") eine stille Einlage bei Bike Systems in Höhe von 2070732 EUR mit einer Laufzeit bis Ende 2010 ein.
Die gbb ist eine Tochtergesellschaft der Deutschen Ausgleichsbank, einer Förderbank des Bundes.
Nach deutschen Angaben erfolgte die Beteiligung zu Marktkonditionen und stellte somit keine staatliche Beihilfe dar.
(17) Maßnahme 5: Im März 2001 erwarb gbb auch 20 % der Anteile an BSBG zum Preis von 0,51 EUR.
BSBG ist die Kommanditgesellschaft von Bike Systems.
Zum Zeitpunkt des Erwerbs der Anteile durch gbb betrug das Nominalkapital des Unternehmens ca.
25564 EUR.
Nach deutschen Angaben erfolgte die Erwerb der Anteile zu Marktkonditionen und stellte somit keine staatliche Beihilfe dar.
(18) Maßnahme 6: Am 20.
März 2003 stellte das Land Sachsen eine 80 %ige Bürgschaft für einen Betriebsmittelkredit in Höhe von 5,6 Mio.
EUR zugunsten der Sachsen Zweirad GmbH mit einer ursprünglichen Laufzeit bis Ende 2008 bereit.
Die Bürgschaft wurde im Januar 2004 zurückgegeben und durch eine Bürgschaft zugunsten der Biria GmbH (siehe Maßnahme 7) ersetzt.
Die Bürgschaft wurde auf Grundlage der Bürgschaftsrichtlinie des Freistaats Sachsen erteilt, einer von der Kommission genehmigten Beihilferegelung.
(19) Maßnahme 7: Am 9.
Dezember 2003 stellte der Freistaat Sachsen eine 80 %ige Bürgschaft für einen Betriebsmittelkredit in Höhe 24875000 EUR zugunsten der Biria GmbH (heute Biria AG) zur Finanzierung der geplanten Umsatzsteigerung und zur Neuausrichtung des Finanzierungskonzeptes der Gruppe bereit.
Der Kredit besteht aus 8 Mio.
EUR für die Rückzahlung von Betriebsmitteltilgungsdarlehen, 7,45 Mio.
EUR als Kontokorrentkredit und einem Betrag von 9,425 Mio.
EUR für eine Saisonfinanzierungslinie.
Die Bürgschaft wurde auf Grundlage der Bürgschaftsrichtlinie des Freistaats Sachsen erteilt, einer von der Kommission genehmigten Beihilferegelung.
Die Bürgschaft wurde unter der Voraussetzung bereitgestellt, dass die der Sachsen Zweirad GmbH ausgereichte Bürgschaft (Maßnahme 6) zurückgegeben wird.
Folglich wurde die Bürgschaft erst am 5.
Januar 2004 wirksam, als die Bürgschaft für die Sachsen Zweirad zurückgegeben wurde.
III.
WÜRDIGUNG
3.1.
Angeblich durch genehmigte Regelungen abgedeckte Beihilfe
(20) Maßnahme 1: Die öffentliche Beteiligung erfolgte im April 1996 auf Grundlage des Konsolidierungsfonds des Freistaats Sachsen [2].
Nach dieser genehmigten Beihilferegelung sind Umstrukturierungsbeihilfen in Form von Beteiligungen zugunsten kleiner und mittlerer Unternehmen (KMU) zulässig.
Auf Grundlage der vorgelegten Informationen kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die Bedingungen der Beihilferegelung erfüllt wurden, da insbesondere die Sachsen Zweirad zum Zeitpunkt der Beihilfegewährung als KMU eingestuft werden konnte.
Obwohl Sachsen Zweirad zum Zeitpunkt der Gewährung von Maßnahme 1 bereits ein Unternehmen der Biria-Gruppe war, bestand die Biria-Gruppe damals ausschließlich aus den zwei Unternehmen Biria und Sachsen Zweirad GmbH.
Biria und Sachsen Zweirad GmbH gemeinsam hatten 1995 einen Umsatz von […] EUR und […] Beschäftigte.
Sie überschritten daher nicht die Grenzwerte für ein KMU.
Diese Maßnahme stellt somit eine bestehende Beihilfe dar und muss nicht erneut gewürdigt werden.
(21) Maßnahme 2: Das Darlehen in Höhe von 466300 EUR wurde Checker Pig im Dezember 2000 auf Grundlage eines Beihilfeprogramms zur Rettung und Umstrukturierung von kleinen und mittleren Unternehmen im Freistaat Sachsen gewährt [3].
Auf Grundlage der vorgelegten Informationen kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die Bedingungen des Beihilfeprogramms erfüllt wurden.
Insbesondere konnte Checker Pig zum Zeitpunkt der Beihilfegewährung als KMU eingestuft werden, da es noch nicht zur Biria-Gruppe gehörte.
Bevor Biria am 13.
März 2001 50,69 % der Anteile an Checker Pig erwarb, gehörte das Unternehmen zwei Privatpersonen.
Seit Oktober 2003 ist Biria der einzige Anteilseigner an Checker Pig.
Checker Pig hatte 2000 einen Umsatz von 4,5 Mio.
EUR und 23 Beschäftigte.
Maßnahme 2 ist auch in Einklang mit den Kumulierungsregeln des Beihilfeprogramms, die festlegen, dass, wenn die auf Grundlage des Beihilfeprogramms gewährte Maßnahme mit einer anderen Beihilfemaßnahme für dieselbe Rettung oder Umstrukturierung kombiniert wird und die kumulierte Beihilfehöhe 5 Mio.
DEM (ca.
2.6 Mio.
EUR) überschreitet, die Maßnahme einzeln zu notifizieren ist.
Maßnahme 2 und 3, die für dieselbe Umstrukturierung gewährt wurden, haben eine Gesamthöhe von 2255812 EUR, was unterhalb des Grenzwerts für eine Einzelnotifizierung liegt.
Die Maßnahme stellt somit eine bestehende Beihilfe dar und muss nicht erneut gewürdigt werden.
(22) Maßnahme 3: Für dieselbe Umstrukturierung wie Maßnahme 2 brachte die Sächsische Beteiligungsgesellschaft im Februar 2001 eine stille Einlage in Höhe von 1789521 EUR bei Checker Pig auf Grundlage des Konsolidierungsfonds des Freistaats Sachsens, einer genehmigten Beihilferegelung, ein [4].
Dieses Beihilfeprogramm erlaubt die Gewährung zeitlich befristeter stiller Einlagen an KMU in Schwierigkeiten.
Auf Grundlage der vorgelegten Informationen kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die Bedingungen des Beihilfeprogramms erfüllt wurden.
Insbesondere war Checker Pig zum Zeitpunkt der Beihilfegewährung als KMU einzustufen, da es noch nicht zur Biria-Gruppe gehörte (siehe Maßnahme 2).
Die Kumulierungsregeln dieser Beihilferegelung entsprechen den Kumulierungsregeln des Beihilfeprogramms, das Grundlage für Maßnahme 2 war.
Wie oben erläutert, wurden diese Kumulierungsregeln eingehalten.
Die Maßnahme stellt somit eine bestehende Beihilfe dar und muss nicht erneut gewürdigt werden.
(23) Maßnahmen 6 und 7: Die Bürgschaft zugunsten der Sachsen Zweirad für einen Betriebsmittelkredit in Höhe von 5,6 Mio.
EUR und die Bürgschaft zugunsten der Biria GmbH (heute Biria AG) für einen Betriebsmittelkredit in Höhe von 24,875 Mio.
EUR wurden auf Grundlage der Bürgschaftsrichtlinie des Freistaats Sachsens [5] bereitgestellt.
Nach diesem genehmigten Beihilfeprogramm sind Bürgschaften für Darlehen von mehr als 5 Mio.
DEM (2,6 Mio.
EUR) für Neuinvestitionen und in besonderen Fällen für die Nachfinanzierung von Investitionen und Beschaffung von Betriebsmitteln an gesunde Unternehmen zulässig.
In Ausnahmefällen kann auch die Finanzierung von Konsolidierung und Umstrukturierung zulässig sein.
Die Bereitstellung von Bürgschaften zur Umstrukturierung eines großen Unternehmens ist jedoch der Kommission einzeln zu notifizieren.
(24) Deutschland zufolge wurden die Bedingungen der Regelung eingehalten und die Bürgschaften stehen daher in Einklang mit der Regelung, auf deren Grundlage sie angeblich gewährt wurden.
Deutschland ist der Auffassung, dass sich die Sachsen Zweirad und die Biria GmbH (heute Biria AG) zum Zeitpunkt der Bereitstellung der Bürgschaften nicht in Schwierigkeiten befunden hätten.
Die Bürgschaften seien zur Absicherung von Betriebsmitteltilgungsdarlehen bereitgestellt worden, was nach der Beihilferegelung zulässig sei.
(25) Die Kommission stimmt der Vereinbarkeit der Bürgschaften mit der Beihilferegelung, auf deren Grundlage sie angeblich bereitgestellt wurden, nicht zu.
Entgegen der Auffassung Deutschlands ist die Kommission der Ansicht, dass es sich bei der Sachsen Zweirad GmbH zum Zeitpunkt der Bereitstellung der Bürgschaft im März 2003 um ein Unternehmen in Schwierigkeiten handelte und auch die Biria GmbH bei Bereitstellung der Bürgschaft im Dezember 2003 ein Unternehmen in Schwierigkeiten war.
Der Bereitstellung einer Bürgschaft für die Umstrukturierung eines Unternehmens in Schwierigkeiten ist einzeln zu notifizieren.
(26) Die Sachsen Zweirad GmbH verzeichnete 2001 beim Ergebnis der gewöhnlichen Geschäftstätigkeit Verluste in Höhe von […] EUR und 2002 in Höhe von […] EUR.
Die Verluste wurden von der Muttergesellschaft Biria entsprechend dem Ergebnisabführungsvertrag übernommen.
Der Umsatz ging im Jahr 2002 gegenüber 2001 zurück.
(27) Dem Geschäftsbericht 2002 zufolge sah sich die Sachsen Zweirad GmbH auch mit gravierenden Liquiditätsproblemen konfrontiert.
So heißt es im Geschäftsbericht ausdrücklich, die Liquiditätslage der Sachsen Zweirad GmbH sei aufgrund der hohen Aufwendungen für die Vorfinanzierung der Warenbestands und des Wachstums innerhalb der Gruppe angespannt gewesen.
Nach dem Geschäftsbericht konnte das Überleben des Unternehmens nur gesichert werden, wenn die Banken bereit waren, die bestehenden Kreditlinien aufrecht zu erhalten oder umzustrukturieren.
Des Weiteren wird hervorgehoben, dass die meisten Kredite eine Restlaufzeit von weniger als fünf Jahren hatten.
Die Kurzfristigkeit der Kredite führte zu hohen Zinszahlungen, welche die Liquidität des Unternehmens weiter belasteten.
(28) Die Biria GmbH (heute Biria AG) wurde mit Wirkung vom 1.
Oktober 2003 durch Verschmelzung der Biria AG (alt) mit dem Tochterunternehmen Sachsen Zweirad GmbH gegründet.
(29) Nach Auffassung Deutschlands muss die Biria GmbH (heute Biria AG) klar von der Biria AG (alt) und der Sachsen Zweirad GmbH unterschieden werden, da durch die Verschmelzung ein neues Unternehmen entstanden sei.
Daher müsse Frage, ob sich dieses Unternehmen zum Zeitpunkt der Bereitstellung der Bürgschaft am 9.
Dezember 2005 in Schwierigkeiten befand, anhand der Eröffnungsbilanz des neuen Unternehmens beurteilt werden.
Die Eröffnungsbilanz zeige, dass das neue Unternehmen nicht als Unternehmen in Schwierigkeiten betrachtet werden könne.
(30) Die Kommission stimmt dieser Argumentation nicht zu.
Das neu gegründete Unternehmen Biria GmbH kann nicht getrennt von der früheren Biria AG und der Sachsen Zweirad GmbH gesehen werden, weil es durch Verschmelzung beider Unternehmen entstanden ist.
Andernfalls wäre es leicht, die Einstufung als Unternehmen in Schwierigkeiten durch die Fusion von Wirtschaftssubjekten oder Gründung neuer Unternehmen zu umgehen.
Die ehemalige Biria AG verzeichnete 2002 ebenfalls Verluste und hatte genauso Liquiditätsprobleme wie die Sachsen Zweirad GmbH.
(31) Dem Geschäftsbericht 2003 zufolge wurde die Umstrukturierung und Reorganisation der Biria-Gruppe 2003 fortgesetzt.
Dieser Prozess hatte bereits 2002 begonnen und schloss eine Neuordnung der Finanzierung der Gruppe ein.
Auf Grundlage der Bürgschaft des Freistaats Sachsen für das Darlehen über 24875 Mio.
EUR erarbeitete die Biria-Gruppe ein neues Konzept für die mittelfristige Finanzierung ihrer Aktivitäten.
Das neue Finanzierungskonzept sah auch eine signifikante Anpassung der Zinssätze und somit eine Verringerung der hohen Zinslast vor.
(32) Gleichzeitig wurde der Bankenpool reorganisiert: Drei Banken erklärten sich bereit, auf Forderungen in Höhe von 8567000 EUR — das scheinen deutlich mehr als 50 % ihrer Forderungen gewesen zu sein — im Gegenzug für eine unverzüglichen Begleichung der verbleibenden Forderungen zu verzichten.
Folglich besteht das Darlehen, das durch die 80 %ige Bürgschaft von Maßnahme 7 gedeckt ist, aus 8 Mio.
EUR für die Rückzahlung von Betriebsmitteltilgungsdarlehen, einem Vorschuss von 7,45 Mio.
EUR auf die Kontokorrentlinie und einem Betrag von 9,425 Mio.
EUR für die Saisonfinanzierungslinie.
(33) Die Biria GmbH (heute Biria AG) hatte also zum Zeitpunkt der Bereitstellung der Garantie gravierende Liquiditätsprobleme und war demnach kein gesundes Unternehmen.
Diese Bewertung wird dadurch untermauert, dass sich drei Banken aus der Finanzierung der Aktivitäten von Biria zurückzogen und sogar bereit waren, auf einen Großteil ihrer Forderungen zu verzichten, wenn die Restforderungen unverzüglich eingelöst werden.
Dies zeigt, dass die Banken ernste Zweifel daran hatten, dass Biria seine Schulden bedienen kann und als rentables Unternehmen anzusehen ist.
(34) Deshalb kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH zum Zeitpunkt der Bereitstellung der Bürgschaften als Unternehmen in Schwierigkeiten zu betrachten sind.
Da die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH auch als große Unternehmen einzustufen sind, hätten die Bürgschaften der Kommission einzeln notifiziert werden müssen.
Die Bedingungen der genehmigten Beihilferegelung, auf deren Grundlage die Bürgschaften angeblich bereitgestellt wurden, sind somit nicht erfüllt und die Bereitstellung der Bürgschaften wird nicht durch die Beihilferegelung abgedeckt.
Wie nachstehend erläutert, hat die Kommission auch Zweifel daran, dass die Anforderungen der Leitlinien der Gemeinschaft für staatliche Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten [6] erfüllt sind.
3.2.
Angeblich zu Marktkonditionen durchgeführte Maßnahmen
(35) Maßnahme 4: Nach Angaben Deutschlands erfolgte die stille Beteiligung der gbb an Bike Systems zu Marktkonditionen.
Eine stille Beteiligung ist einem nachrangigen Darlehen vergleichbar und somit als ein Darlehen mit hohem Risiko zu betrachten.
Im Falle der Insolvenz oder Liquidation wird die stille Beteiligung erst zurückgezahlt, nachdem alle anderen Verbindlichkeiten bedient worden sind.
Das mit der stillen Beteiligung verbundene Risiko übersteigt somit das Risiko eines herkömmlichen Bankdarlehens für eine Investition, das normalerweise zu den Bedingungen der Bank abgesichert wird und sich im Referenzsatz der Kommission widerspiegelt.
Die bei für eine solche stille Beteiligung zu zahlende Vergütung sollte daher deutlich über dem Referenzsatz der Kommission liegen.
(36) Der Referenzzinssatz der Kommission lag zum Zeitpunkt der Gewährung der Maßnahme bei 6,33 %.
Die stille Beteiligung wurde mit einer festen Vergütung von 8,5 % sowie einer variablen gewinnabhängigen Vergütung von 3,5 % bereitgestellt.
Die vereinbarte Vergütung liegt somit über dem Referenzzinssatz der Kommission.
Allerdings war Bike Systems gerade durch einen Insolvenzplan aus der Insolvenz herausgeführt worden, so dass die Zukunftsaussichten des Unternehmens ungewiss waren.
Folglich sollte Bike Systems zu diesem Zeitpunkt als Unternehmen in Schwierigkeiten betrachtet werden.
Die Kommission bezweifelt daher die Angemessenheit der Vergütung angesichts des Risikos und hat Zweifel, dass die stille Beteiligung zu Marktkonditionen erfolgte.
(37) Maßnahme 5: Nach Angaben Deutschlands stellt der Erwerb von 20 % der Anteile von BSBG keine staatliche Beihilfe dar.
Zur selben Zeit, als gbb die Anteile erwarb, übernahm ein privater Investor, die Biria GmbH (alt), ebenfalls 20 % der Anteile an BSBG zu denselben Konditionen.
Biria hält inzwischen eine Mehrheitsbeteiligung an BSBG.
Außerdem zahlte gbb nur 0,51 EUR für den 20 %igen Anteil.
Da BSBG eine Gesellschaft mit beschränkter Haftung ist, ging gbb mit dem Erwerb dieses Anteils lediglich das Risiko ein, die investierten Mittel zu verlieren.
Nach den vorgelegten Informationen verfügt die Kommission bisher über keine Anhaltspunkte dafür, dass mit dem Erwerb von 20 % der Anteile an BSBG eine staatliche Beihilfe verbunden war.
3.3.
Staatliche Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag
(38) Gemäß Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag sind staatliche oder aus staatlichen Mitteln gewährte Beihilfen gleich welcher Art, die durch die Begünstigung bestimmter Unternehmen den Wettbewerb verfälschen oder zu verfälschen drohen, mit dem Gemeinsamen Markt unvereinbar, soweit sie den Handel zwischen Mitgliedstaaten beeinträchtigen.
(39) Maßnahme 4 wird von gbb durchgeführt.
Nach Angaben Deutschlands wurde die Beteiligung im Rahmen des Eigenprogramms von gbb erworben, so dass keine staatlichen Fördermittel enthalten seien.
Die Kommission stellt allerdings fest, dass gbb zum Zeitpunkt des Erwerbs der Beteiligung vollständig von der Deutschen Ausgleichsbank kontrolliert wurde, einer staatlichen Förderbank Deutschlands, deren Aufgabe in der Förderung der deutschen Wirtschaft im öffentlichen Interesse besteht.
Gbb ist außerdem mit Förderaufgaben beauftragt.
So war gbb z.B. für den Konsolidierungs- und Wachstumsfonds Ostdeutschland, dessen Aufgabe in der Bereitstellung von Eigenkapital für mittelständische Unternehmen in Ostdeutschland zur Stärkung ihrer Eigenkapitalbasis bestand, verantwortlich.
Daher ist die Kommission zum jetzigen Zeitpunkt der Auffassung, dass diese Maßnahme dem Staat zuzuordnen ist.
Wie bereits erläutert, wurde Bike Systems durch die Maßnahme auch ein Vorteil gewährt, den das Unternehmen auf dem Markt nicht erhalten hätte.
(40) Die Bürgschaften der Maßnahmen 6 und 7 wurden vom Freistaat Sachsen bereitgestellt.
Sie stammen also aus staatlichen Mitteln und sind dem Staat zuzuordnen.
Die Bürgschaften begünstigen die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH (heute Biria AG), da beide Unternehmen diese Bürgschaften auf dem Markt nicht zu denselben Konditionen erhalten hätten.
(41) Sowohl Bike Systems als auch die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH stellen Fahrräder her.
Da dieses Produkt grenzüberschreitend gehandelt wird, drohen die Maßnahmen den Wettbewerb zu verfälschen und beeinträchtigen den Handel zwischen Mitgliedstaaten.
Nach einer ersten Prüfung kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die stille Beteiligung und die beiden Bürgschaften eine staatliche Beihilfe im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag darstellen und beide Bürgschaften nicht in Einklang mit einer genehmigten Beihilferegelung bereitgestellt wurden.
Die Maßnahmen 4, 6 und 7 stellen also offenbar eine neue Beihilfe dar und sind entsprechend zu würdigen.
3.4.
Freistellung nach Artikel 87 Absätze 2 und 3 EG-Vertrag
(42) Artikel 87 Absätze 2 und 3 EG-Vertrag sehen Ausnahmen vom allgemeinen Beihilfeverbot in Absatz 1 vor.
(43) Die Ausnahmebestimmungen in Artikel 87 Absatz 2 EG-Vertrag greifen im vorliegenden Fall nicht, da es sich weder um Beihilfen sozialer Art an einzelne Verbraucher noch um Beihilfen zur Beseitigung von Schäden, die durch Naturkatastrophen oder sonstige außergewöhnliche Ereignisse entstanden sind; ebenso wenig werden die Beihilfen für die Wirtschaft bestimmter, durch die Teilung Deutschlands betroffener Gebiete der Bundesrepublik Deutschland gewährt.
(44) Auch die Ausnahmebestimmungen in Artikel 87 Absatz 3 Buchstaben b und d greifen nicht, denn sie beziehen sich auf Beihilfen zur Förderung wichtiger Vorhaben von gemeinsamem europäischen Interesse und auf Beihilfen zur Förderung der Kultur und Erhaltung des kulturellen Erbes.
(45) Es bleiben also noch die anderen Ausnahmebestimmungen in Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a und Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe c des Vertrags sowie die Gemeinschaftsleitlinien, die sich darauf stützen.
Maßnahme 4
(46) Zunächst stellt die Kommission fest, dass Bike System seinen Sitz in einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a des Vertrag hat, das für Regionalbeihilfen in Betracht kommt.
Doch liegen der Kommission bisher keine Informationen darüber vor, dass die Voraussetzungen für die Gewährung von Regionalbeihilfen, wie in den Leitlinien für staatliche Beihilfen mit regionaler Zielsetzung festgelegt [7], erfüllt sind.
(47) Weitere Ausnahmebestimmungen sind in den Leitlinien der Gemeinschaft für die Beurteilung von staatlichen Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten [8] enthalten.
Der Kommission liegen bisher keine Informationen darüber vor, dass die Beihilfe auf Grundlage der Leitlinien der Gemeinschaft für die Beurteilung von staatlichen Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten als vereinbar angesehen werden kann.
(48) Nach dem derzeitigen Prüfungsstand ist die Kommission der Auffassung, dass im vorliegenden Fall keine der anderen Gemeinschaftsleitlinien oder -rahmen zur Anwendung gelangen können, die u.a. für Forschungs- und Entwicklungsbeihilfen, für Umweltbeihilfen, für kleine und mittlere Unternehmen, für Beschäftigungs- und Ausbildungsbeihilfen oder für Risikokapital gelten.
Maßnahmen 6 und 7
(49) Die Kommission stellt fest, dass die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH ihren Sitz in einem Fördergebiet gemäß Artikel 87 Absatz 3 Buchstabe a EG-Vertrag haben.
Dennoch scheinen die Ausnahmebestimmungen in Buchstabe a und die Regionalbestimmungen in Buchstabe c nicht zu greifen, da sich die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH offensichtlich in Schwierigkeiten befanden und die Beihilfemaßnahmen nicht auf die wirtschaftliche Entwicklung einer bestimmten Region abgestellt waren.
(50) Nach einer vorläufigen Prüfung kommt die Kommission zu dem Schluss, dass nur die Leitlinien der Gemeinschaft für staatliche Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten greifen.
Da die Beihilfe im März 2003 und im Dezember 2003 gewährt wurde, gelangen die Leitlinien der Gemeinschaft für staatliche Beihilfen zur Rettung und Umstrukturierung von Unternehmen in Schwierigkeiten vom 9.
Oktober 1999 (nachstehend "Gemeinschaftsleitlinien") [9] zur Anwendung.
(51) Nach dem derzeitigen Verfahrensstand kommen für die Maßnahmen 6 und 7 keine der anderen Gemeinschaftsleitlinien und -rahmen zur Anwendung, die u.a. für Forschungs- und Entwicklungsbeihilfen, Umwelt, kleine und mittlere Unternehmen, Beschäftigungs- und Ausbildungsbeihilfen oder Risikokapital gelten.
Förderfähigkeit des Unternehmens: Unternehmen in Schwierigkeiten
(52) Gemäß Abschnitt 2.1 der Gemeinschaftsleitlinien geht die Kommission davon aus, dass sich ein Unternehmen in Schwierigkeiten befindet, wenn es nicht in der Lage ist, mit eigenen finanziellen Mitteln oder Fremdmitteln, die ihm von seinen Eigentümern/Anteilseignern oder Gläubigern zur Verfügung gestellt werden, Verluste zu beenden, die das Unternehmen auf kurze oder mittlere Sicht so gut wie sicher in den wirtschaftlichen Untergang treiben werden, wenn der Staat nicht eingreift.
Zu den typischen Symptomen eines Unternehmens in Schwierigkeiten gehören zunehmende Verluste, sinkende Umsätze, wachsende Lagerbestände, Überkapazitäten, verminderter Cash-flow, zunehmende Verschuldung und Zinsbelastung sowie Abnahme oder Verlust des Reinvermögenswerts.
Schlimmstenfalls ist das Unternehmen bereits insolvent oder befindet sich wegen Zahlungsunfähigkeit in einem Kollektivverfahren.
(53) Wie bereits ausgeführt, befanden sich die Sachsen Zweirad GmbH und die Biria GmbH zum Zeitpunkt der Beihilfegewährung offensichtlich in Schwierigkeiten.
Diese Voraussetzung der Gemeinschaftsleitlinien scheint also erfüllt zu sein.
Wiederherstellung der Rentabilität
(54) Die Gewährung einer Beihilfe wird von der Durchführung eines Umstrukturierungsplans abhängig gemacht, dessen Laufzeit möglichst begrenzt sein muss, und der die langfristige Rentabilität des Unternehmens innerhalb einer angemessenen Frist auf Grundlage realistischer Annahmen hinsichtlich der künftigen Betriebsbedingungen wiederherstellt.
Der Umstrukturierungsplan muss u.a. eine Marktstudie beinhalten und die Verbesserung der Rentabilität muss vor allem durch unternehmensinterne Maßnahmen herbeigeführt werden.
Externe Faktoren wie Preis- und Nachfrageschwankungen, auf die das Unternehmen keinen wesentlichen Einfluss hat, dürfen ebenfalls berücksichtigt werden, wenn die betreffenden Marktprognosen allgemein anerkannt werden.
(55) Bisher liegen der Kommission keine Informationen darüber vor, ob sich die Bereitstellung der Bürgschaften auf einen tragfähigen Umstrukturierungsplan stützte, der die Wiederherstellung der Rentabilität der Gruppe erlauben würde.
Vermeidung unzumutbarer Wettbewerbsverfälschungen
(56) Es müssen Maßnahmen getroffen werden, um nachteilige Auswirkungen der Beihilfe auf Konkurrenten nach Möglichkeit abzumildern.
Meist bedeutet dies eine Begrenzung der Präsenz der Unternehmen auf seinem Markt oder seinen Märkten nach Abschluss der Umstrukturierungsphase.
Ist der relevante Markt auf Gemeinschaftsebene einschließlich des EWR oder der Anteile des Unternehmens an dem relevanten Markt unbedeutend, so ist davon auszugehen, dass sich keine übermäßige Wettbewerbsverzerrung ergibt.
Diese Bedingung findet also im Prinzip keine Anwendung auf kleine und mittlere Unternehmen (KMU).
(57) Der Kommission liegen keine Angaben zu dem relevanten Markt und dem Anteil der Biria-Gruppe an diesem relevanten Markt vor.
Ebenso liegen keine Angaben über etwaige Ausgleichsmaßnahmen vor, um die Präsenz des Unternehmens auf dem Markt zu begrenzen.
Vielmehr hat es den Anschein, dass die Biria-Gruppe mit der Übernahme von Checker Pig und Bike Systems im Jahr 2001 expandiert hat.
Auf das Minimum begrenzte Beihilfe
(58) Die Höhe der Beihilfe muss sich auf das für die Umstrukturierung unbedingt notwendige Mindestmaß unter Berücksichtigung der verfügbaren Finanzmittel des Unternehmens und seiner Anteilseigner beschränken.
Des Weiteren muss der Beihilfeempfänger aus eigenen Mittel oder durch Fremdfinanzierung zu Marktbedingungen einen bedeutenden Beitrag zu dem Umstrukturierungsplan leisten.
Außerdem muss die Beihilfe in einer Form gewährt werden, die dem Unternehmen keine überschüssige Liquidität zuführt, die es zu einem aggressiven und marktverzerrenden Verhalten in von dem Umstrukturierungsprozess nicht berührten Tätigkeitsbereichen verwenden könnte.
(59) Der Kommission liegen keine Angaben zum Beitrag des Beihilfeempfängers vor.
Daher hat die Kommission nach dem derzeitigen Verfahrensstand Zweifel, dass die Beihilfe auf das Minimum begrenzt ist.
Grundsatz der einmaligen Beihilfe
(60) Nach den Gemeinschaftsleitlinien dürfen Umstrukturierungsbeihilfen nur einmal gewährt werden.
Hat das betreffende Unternehmen bereits in der Vergangenheit eine Umstrukturierungsbeihilfe erhalten und ist die Umstrukturierungsphase seit weniger als 10 Jahren abgeschlossen, genehmigt die Kommission in der Regel die Gewährung einer weiteren Umstrukturierungsbeihilfe nur unter außergewöhnlichen und unvorhersehbaren Umständen.
(61) Die Sachsen Zweirad GmbH erhielt 1996 eine Umstrukturierungsbeihilfe (siehe Maßnahme 1).
Checker Pig, ein Tochterunternehmen der Biria GmbH (heute Biria AG), dessen Finanzierung die Biria AG ebenfalls übernimmt, erhielt 2001 eine Umstrukturierungsbeihilfe (siehe Maßnahmen 2 und 3).
Auch Bike Systems, ein weiteres Tochterunternehmen der Biria GmbH (heute Biria AG) hat wohl 2001 eine Umstrukturierungsbeihilfe erhalten (siehe Maßnahme 4).
Da weniger als 10 Jahre vergangen sind, seit die Umstrukturierungsphase dieser Unternehmen abgeschlossen ist und der Kommission keine außergewöhnlichen und unvorhersehbaren Umstände bekannt sind, ist zu bezweifeln, dass der Grundsatz der einmaligen Beihilfe bei der Bereitstellung der beiden Bürgschaften eingehalten wird.
IV.
BESCHLUSS
(62) Nach dem derzeitigen Verfahrensstand kommt die Kommission zu dem Schluss, dass die Beteiligung der gbb an Bike Systems sowie die 80 %ige Bürgschaft für einen Kredit über 5,6 Mio.
EUR zugunsten der Sachsen Zweirad GmbH und die 80 %ige Bürgschaft für einen Kredit von 24875000 EUR zugunsten der Biria GmbH (heute Biria AG) eine staatliche Beihilfe darstellen und Zweifel an der Vereinbarkeit mit dem Gemeinsamen Markt bestehen.
Aus diesen Gründen fordert die Kommission die Bundesrepublik Deutschland im Rahmen des Verfahrens nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag auf, innerhalb eines Monats nach Eingang dieses Schreibens ihre Stellungnahme abzugeben und alle für die Würdigung der Beihilfe/Maßnahme sachdienlichen Informationen zu übermitteln.
Sie bittet die deutschen Behörden, dem etwaigen Beihilfeempfänger unmittelbar eine Kopie dieses Schreibens zuzuleiten.
Die Kommission teilt der Bundesrepublik Deutschland mit, dass sie die Beteiligten durch die Veröffentlichung des vorliegenden Schreibens und einer aussagekräftigen Zusammenfassung dieses Schreibens im Amtsblatt der Europäischen Gemeinschaften von der Beihilfe in Kenntnis setzen wird.
Außerdem wird sie die Beteiligten in den EFTA-Staaten, die das EWR-Abkommen unterzeichnet haben, durch die Veröffentlichung einer Bekanntmachung der EWR-Beilage zum Amtsblatt und die EFTA-Überwachungsbehörde durch Übermittlung einer Kopie dieses Schreibens von dem Vorgang in Kenntnis setzen.
Alle vorerwähnten Beteiligten werden aufgefordert, innerhalb eines Monats nach dem Datum dieser Veröffentlichung ihre Stellungnahme abzugeben."
[1] Vertrauliche Information, auch im Folgenden durch […] gekennzeichnet.
[2] N 117/95 Konsolidierungsfonds des Freistaats Sachsen, SG (95) D/5782 vom 5.5.1995.
[3] N 692/96 Richtlinie des Sächsischen Staatsministeriums für Wirtschaft und Arbeit über die Gewährung von Zuwendungen zur Rettung und Umstrukturierung von kleinen und mittleren Unternehmen im Freistaat Sachsen, SG(97) D/3650 vom 12.5.1997.
[4] N 181/97 Konsolidierungsfonds des Freistaats Sachsen, SG(97) D/8680 vom 23.10.1997.
[5] N 73/1993 Bürgschaftsrichtlinie des Freistaats Sachsen, SG(93) D/9273 vom 7.6.1993.
[6] ABl.
C 288 vom 9.10.1999, S. 2.
[7] ABl.
C 74 vom 10.3.1998, S. 9.
[8] Siehe Fußnote 5.
[9] Siehe Fußnote 5.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2006/C 3/03)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
STRESZCZENIE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) nr 2081/92
"ISLE OF MAN MANX LOAGHTAN LAMB"
Nr WE: UK/00340/ 5.4.2004
CHNP (X) CHOG ( )
Niniejsze zestawienie zostało sporządzone wyłącznie do celów informacyjnych.
W celu uzyskania dokładnych informacji zainteresowane strony, w szczególności producenci produktów objętych określoną CHNP mogą zapoznać się z pełną wersją opisu produktu udostępnianą przez władze krajowe lub Komisję Europejską [1].
1.
Odpowiedzialny departament w Państwie Członkowskim:
Nazwa: _BAR_ Department for Environment, Food and Rural Affairs Food Chain Marketing and Competitveness Division _BAR_
Adres: _BAR_ Area 4C, Nobel House 17 Smith Square London SW1P 3JR, United Kingdom _BAR_
Telefon: _BAR_ 020 7238 6687 _BAR_
Faks: _BAR_ 020 7238 5728 _BAR_
Adres e-mail: _BAR_ rlf.feedback@defra.gsi.gov.uk _BAR_
2.
Grupa:
Nazwa: _BAR_ The Manx Loaghtan Sheep Breed Society _BAR_
Adres: _BAR_ Ballaloaghtan Kerrowkeil Road Grenaby Isle of Man IM9 3BB, United Kingdom _BAR_
Tel: _BAR_ 01624 82 46 18 _BAR_
Fax: _BAR_ 01624 82 46 18 _BAR_
Adres e-mail: _BAR_ enquires@manxloaghtan.com _BAR_
(Siedziba: Whitehouse, Kirk Michael, Isle of Man)
Skład: producenci/przetwórcy (X) inni ( )
3.
Rodzaj produktu:
Świeże mięso — klasa 1.1
4.
Opis:
(streszczenie wymogów określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa : "Isle of Man Manx Loaghtan Lamb"
Opis : Nazwa "Isle of Man Manx Loaghtan Lamb" oznacza mięso wyprodukowane z owiec czystej krwi Manx Loaghtan, zarejestrowanych w "Breed Society", które urodziły się, zostały wyhodowane i poddane ubojowi na Wyspie Man.
Mięso posiada cienkie włókna, cechuje się niską zawartością tłuszczu i ma barwę ciemniejszą niż mięso pochodzące z bardziej handlowych hodowli.
Posiada charakterystyczny smak dziczyzny.
Oporządzona tusza waży od 13 kg (mięso z tuszy 6-miesięcznej) do 18 kg (mięso z tuszy 15-miesięcznej).
Obszar geograficzny : Wyspa Man (Isle of Man).
Dowód pochodzenia :
Przez rasę rozumie się potomstwo pochodzące od ras wprowadzonych w czasach prehistorycznych, od stad należących do rdzennych Celtów lub stad przywiezionych na wyspę przez Wikingów.
Hodowla owiec została założona na wyspie wiele lat temu.
Jedna z najwcześniejszych pisemnych wzmianek dowodzi, że w roku 1376 najeźdźcy irlandzcy pokonali w bitwie mieszkańców Wyspy Man i przejęli dużą liczbę owiec z Rushen Abbey.
W kolejnych wzmiankach historycznych wspomina się o rasie znanej zarówno ze swej wełny jak i mięsa.
Przykładowo w 1794 r. Basil Quayle pisze, że "stare stada są małe i odporne, ważą zazwyczaj od pięciu do ośmiu funtów za kwartę, a ich mięso jest szczególnie dobre".
Koniec czasów świetności hodowli owiec Manx Loaghtan, który nastąpił pod koniec XVIII wieku związany był z czynnikami społeczno-ekonomicznymi, niemniej jednak ożywienie nadeszło w ciągu XX wieku ze względu na wzrost popularności hodowli, kiedy hodowcy owiec na wyspie przekonali się o dużych możliwościach dostosowawczych rodzimej rasy do wyjątkowego klimatu panującego na wyspie i jej położenia geograficznego.
Ponowne zainteresowanie rasą znalazło odzwierciedlenie w wyborach konsumentów.
W celu zachowania zgodności z uchwałą w sprawie identyfikacji owiec i kóz z 2000 r. (Sheep and Goats Identification Order) wszystkie owce wysłane do zakładów mięsnych muszą być oznakowane określonym znakiem stada.
Towarzyszy im dokumentacja zawierająca informacje dotyczące gospodarstwa pierwotnego, daty przemieszczenia i numeru zwierząt. Dokumentacja zawiera również znaki stada lub indywidualne numery identyfikacyjne, które wcześniej stosowane były w odniesieniu do każdego zwierzęcia.
Następnie podpisywana jest przez właściciela stada lub przez upoważnioną osobę.
Pochodzenie każdej ubitej tuszy można ustalić w miejscu przeznaczenia dzięki wyżwj wymienionym etykietom.
Ponadto "Breed Society" wydaje zarejestrowanym producentom oznaczenia, które są następnie przytwierdzane owcom.
Owce są wysyłane do ubojni ze swoimi nienaruszonymi oznaczeniami wraz z wykazem numerów oznaczeń.
Po uboju identyfikator z oryginalnym numerem oznaczenia zostaje przytwierdzony do tuszy przez urzędnika odpowiedzialnego za klasyfikację tusz.
Tusza jest następnie dostarczana konsumentowi wraz ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi numerów oznaczenia zarejestrowanych producentów.
Procedury audytowe zapewniają 100 % identyfikację pochodzenia.
Metoda produkcji :
Na wyspie Man owce Manx Loaghtans są hodowane w gospodarstwach zajmujących się tradycyjnymi formami hodowli zwierząt.
Owce Loaghtans hodowane są na mniej urodzajnych glebach, które początkowo nie były zagospodarowane (nieuprawne pastwiska, busz z kolcolistami i orlicami oraz wrzosowiska) i znacznie różnią się wielkością oraz klasą pokroju od takich samych owiec hodowanych na żyznych pastwiskach nizinnych w Zjednoczonym Królestwie.
W pierwszych miesiącach roku, do pokarmu mogą być dodawane suplementy paszowe, przy czym preferuje się stosowanie lokalnie wyprodukowanych zbóż.
Owce Manx Loaghtans są bardzo odporne i dobrze rozwijają się w wilgotnym klimacie morskim panującym na Wyspie Man; mimo łagodnych średnich temperatur zimą, przez cały rok wieją tam bardzo silne wiatry.
Narodziny owiec odbywają się bez interwencji człowieka i mają miejsce od lutego do maja.
"Breed Society" wydaje zarejestrowanym producentom oznaczenia, które są następnie przytwierdzane owcom.
Owce wysyłane są do ubojni z nienaruszonymi oznaczeniami wraz z wykazem numerów oznaczeń.
Po uboju identyfikator z oryginalnym numerem oznaczenia zostaje przytwierdzony do tuszy przez urzędnika odpowiedzialnego za klasyfikację tusz.
Tusza jest następnie dostarczana konsumentowi wraz ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi numerów oznaczenia zarejestrowanych producentów.
Ubojowi poddaje się owce w wieku 6-15 miesięcy.
Wymaga się, by ubój miał miejsce w zatwierdzonych przez UE ubojniach na wyspie.
Ubojnia jest własnością państwa lecz prowadzi ją spółdzielnia producentów, Stowarzyszenie Handlu Zwierzętami Tłucznymi (ang. Fatstock Marketing Association).
Ze względu na małą powierzchnię Wyspy Man czas przewozu zwierząt do ubojni wynosi maksymalnie 30 minut.
Czas przechowywania tuszy w ubojni wynosi minimum tydzień.
Wprowadzanie na rynek odbywa się za pośrednictwem Manx Loaghtan Marketing Cooperative Ltd.
Owce Manx Loaghtan są sprzedawane lokalnym hurtownikom jako cała tusza, ale są również przeznaczone na wywóz.
Związek i) dawno ustalony związek między rasą i wyspą: Panuje przekonanie, że rasa ta występuje na wyspie od ponad tysiąca lat i idealnie dostosowała się do wyjątkowego środowiska wyspy (jego topografii, gleby i klimatu) dzięki odporności i zdolności do wypasania się na nieuprawianych łąkach obszarów górskich.
Rasa nie wymaga lub wymaga w niewielkim stopniu dodatkowego karmienia z wyjątkiem okresu przed narodzinami jagniąt.
Zdolności przystosowawcze rasy do klimatu wyspy wynikały z tego, że przez wieki była to jedyna rasa na wyspie, a umiejętności w zakresie hodowli i prowadzenia stad niezbędne do hodowli zwierząt przechodziły z pokolenia na pokolenie rodzin hodowców owiec Manx.
Zwierzęta hodowane są w tradycyjny sposób w gospodarstwach przekształconych w dużym stopniu na nieuprawne pastwiska z charakterystyczną roślinnością wyspiarską, buszami z kolcolistami i orlicami oraz wrzosowiskami.
Długa tradycja hodowli owiec na wyspie pozwoliła na osiągnięcie wysokich standardów zarządzania stadami i produkcji mięsa owczego wysokiej jakości.
ii) fakt, że mięso pochodzi z owiec Manx Loaghtan czystej krwi, które urodziły się, rozwijały i zostały poddane ubojowi na wyspie.
Nazwa: _BAR_ CMI Certification Ltd _BAR_
Adres: _BAR_ Long Hanborough Oxfordshire OX29 8LH, United Kingdom _BAR_
Telefon: _BAR_ 01993 88 56 21 _BAR_
Faks: _BAR_ 01993 88 56 11 _BAR_
Adres e-mail: _BAR_ enquiries@cmicertification.com _BAR_
Organ kontrolny: Etykietowanie :
Zatwierdzony symbol PDO będzie stosowany w punktach sprzedaży na wszystkich opakowaniach zawierających produkt.
W związku z tym, że mięso Manx Loaghtan Lamb jest produkowane również poza wyspą wnioskodawcy potwierdzają, że oznaczenie Manx Loaghtan Lamb na opakowaniach/etykietach produktu będzie dalej stosowane pod warunkiem, że mięso owiec wprowadzone na rynek przez producentów spoza wyspy pochodzi od owiec czystej krwi Manx Loaghtan oraz że pochodzenie produktu jest wyraźnie określone.
Wymogi krajowe : —
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Jednostka ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 3/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Nr pomocy : XS 114/04
Państwo Członkowskie : Republika Czeska
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Program Grantová agentura České republiky — czeska fundacja naukowa na rzecz wspierania badań podstawowych
Podstawa prawna :
Zákon č.
130/2002 Sb. o podpoře výzkumu a vývoje.
Nařízení vlády č.
461/2002 Sb.
Planowane roczne wydatki w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi :
Całkowita kwota: 8000 mln CZK, 250 mln EUR,
Planowane wydatki roczne: 1300 mln CZK, 40 mln EUR
przedsiębiorstwom (MŚP) udzieli się pomocy w wysokości nieprzekraczającej 5 % całkowitej kwoty wydatków tj. 12,5 mln EUR ogółem, 2 mln EUR na wydatki rocznie
Maksymalna intensywność pomocy : 100 % — badania podstawowe
Data realizacji : 1 stycznia 2005 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej :
6 lat (2005-2010) [1]
31 grudnia 2010 r. po trzech latach od rozpoczęcia projektu.
Cel pomocy : Badania naukowe i rozwój dla MŚP
Sektor(-y) gospodarki : Wszystkie sektory: uniwersytety, instytucje badawcze, 5 % podmiotów prywatnych (MŚP)
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Grantová agentura České republiky — czeska fundacja naukowa
Národní 3
CZ-110 00 Praha 1
Nr pomocy : XS 128/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Umbria
Nazwa programu pomocy : Program pomocy regionalnej na rzecz inwestycji realizowanych przez MŚP, które działają w stowarzyszeniach lub konsorcjach i wspierają programy zintegrowane służące wzmocnieniu sektora produkcji w regionie Umbria
Podstawa prawna : Deliberazione della Giunta Regionale del 20/10/2004 n. 1580 — Determinazione dirigenziale n. 9090 del 21/10/2004 in attuazione della Misura 2.1 — Azione 2.1.3 del DOCUP Ob.2
Roczne wydatki planowane w ramach programu : maksymalnie 18801246,00 EUR wypłacone w całości w ciągu trzech lat: 2004-06
Maksymalna intensywność pomocy :
Małe przedsiębiorstwa: 15 % ekwiwalentu dotacji brutto (EDB); na obszarach kwalifikujących się do objęcia pomocą regionalną w ramach jednolitego dokumentu programowego dla Celu 2 w regionie Umbria 10 % EDB + 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN).
Średnie przedsiębiorstwa: 7,5 % EDB; na obszarach kwalifikujących się do objęcia pomocą regionalną w ramach jednolitego dokumentu programowego dla Celu 2 w regionie Umbria 6 % EDB + 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN).
Na życzenie przedsiębiorstwa będącego beneficjentem pomoc może zostać przyznana zgodnie z rozporządzeniem (WE) 69/2001.
Data realizacji : 4 listopada 2004 r.
Czas trwania programu : 31 grudnia 2006 r.
Cel pomocy : wsparcie inwestycji realizowanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa działające w stowarzyszeniach lub konsorcjach na obszarach objętych celem 2 i obszarach objętych wygasającą pomocą przejściową (phasing out) w Umbrii.
Inwestycje objęte niniejszym programem pomocy związane są z kosztami budynków, gruntów, zakładów, maszyn i urządzeń, oprogramowania i projektów zgodnie z zasadami kwalifikowania wydatków określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1685/2000 wraz z dalszymi zmianami i uzupełnieniami
Sektor(-y) gospodarki - Sekcja D "działalność produkcyjna" z wyłączeniem następujących rodzajów działalności:
- Wytwarzanie produktów w piecach koksowniczych: cała grupa 23.1
- Hutnictwo stali: cała klasa 27.10 oraz kategorie 27.22.1 i 27.22.2 (wyłącznie rury o średnicy przekraczającej 406,4 mm)
- Budownictwo okrętowe i naprawy stoczniowe: kategoria 35.11.1 i 35.11.3
- Włókna syntetyczne: cała klasa 24.70
- przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorach rolno-przemysłowych, określonych w sekcji D, podsekcji DA, działach 15 i 16 klasyfikacji ATECO '2002, mianowicie:
- 15.1, 15.2, 15.3, 15.4 wszystkie klasy i kategorie;
- 15.5 cała klasa 15.51;
- 15.6 i 15.7 wszystkie klasy i kategorie;
- 15.8 klasa 15.83 oraz kategoria 15.87.0 i 15.89.0
- 15.9 klasy 15.91, 15.92, 15.93, 15.94, 15.95, 15.97;
- 16.0 w całości.
- Sekcja I dział 63, wyłącznie grupy 63.1 i 63.2, z wyłączeniem inwestycji związanych z zakupem środków transportu.
- Sekcja K, wyłącznie dział 72 (wszystkie kategorie) oraz dział 74 (grupa 74.3, kategoria 74.81.2, klasa 74.82 i kategoria 74.87.5).
- Sekcja O, wyłącznie dział 90 i kategoria 93.01.1.
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc : Regione dell'Umbria- Giunta Regionale — Servizio Politiche di Sostegno alle Imprese — Via Mario Angeloni 61 — I-06100 Perugia
[1] Podmiot udzielający pomocy państwa (Grantová agentura České republiky — czeska fundacja naukowa) potwierdza, że w przypadku jakichkolwiek zmian w wytycznych/ ustawodawstwie WE, program zostanie zmieniony zgodnie ze zmianami w akcie prawnym, który zastąpi rozporządzenie 70/2001. --------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r.
(2006/C 3/09)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy _BAR_ XS 118/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Węgry _BAR_
Region _BAR_ Obszar całego kraju _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Regionalny Program Kredytów na Rozwój Przedsiębiorczości _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ A Magyar Fejlesztési Bank Rt. Igazgatóságának 154/2004.
(IX.
24.) számú határozata _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Maksymalna kwota kredytów dostępnych w ramach programu wynosi: 4 mln EUR w 2004 roku,16 mln EUR w 2005 roku,20 mln EUR w 2006 roku _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z planem pomocy regionalnej _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 24 września 2004 roku zarząd Węgierskiego Banku Rozwoju podjął decyzję w sprawie programu.
Kredyty w ramach programu można otrzymać najpóźniej do 30 listopada 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ 31 grudnia 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Udzielanie kredytów inwestycyjnych na następujące cele: Finansowanie inwestycji w park przemysłowy,logistyki i parkach przemysłowych,Finansowanie projektów inwestycyjnych w strefach przedsiębiorczości _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ wszystkie sektory _BAR_
Uwagi _BAR_ Program odnosi się do zasad wielosektorowych ram prawnych mających zastosowanie do byłych sektorów EWWiS.
Z programu nie można uzyskać pomocy na działalność w sektorach rolnictwa i rybołówstwa _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Magyar Fejlesztési Bank Rt. (Węgierski Bank Rozwoju Rt.)
Budapest, H-1051 Nádor u. 31 _BAR_
--------------------------------------------------
Informacja przekazywana przez Państwa Członkowskie dotycząca pomocy państwa przyznawanej na mocy rozporządzenia (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw, zmienionego przez rozporządzenie (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r.
(2006/C 3/10)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy _BAR_ XS 60/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Estonia _BAR_
Region _BAR_ Estonia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Gwarancje na pożyczki inwestycyjne i umowy leasingowi leasingowe zawierane z małymi i średnimi przedsiębiorstwami przez KredExi _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Ettevõtluse toetamise ja laenude riikliku tagamise seadus, RTI 2003,18,96 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna _BAR_ 0,3 mln EUR (kwota pomocy) _BAR_
_BAR_ Gwarantowane pożyczki _BAR_ 11 mln EUR (kwota gwarancji) _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
_BAR_ Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 1.1.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ _BAR_
Ograniczenie do niektórych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
—Sektor wydobycia węgla _BAR_ Nie _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją _BAR_ _BAR_
lub _BAR_ _BAR_
Hutnictwo _BAR_ _BAR_
Budownictwo okrętowe _BAR_ _BAR_
Włókna syntetyczne _BAR_ _BAR_
Przemysł motoryzacyjny _BAR_ _BAR_
Inne sektory związane z produkcją _BAR_ Tak _BAR_
—Wszystkie usługi _BAR_ _BAR_
lub _BAR_ _BAR_
Usługi transportowe _BAR_ _BAR_
Usługi finansowe _BAR_ _BAR_
Inne usługi _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nimi: Krediidi ja Ekspordi Garanteerimise Sihtasutus KredEx _BAR_
Aadress: Pärnu mnt 67B EE-10134 Tallinn _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 3/11)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy _BAR_ XS 25/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczono Królestwo _BAR_
Region _BAR_ East Midlands _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ David Mellor Design Ltd _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Regional Development Agency Act _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 5000 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 19 października 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 marca 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Derby & Derbyshire Economic Partnership Rural Action Zone _BAR_
Address: Town Hall RIPLEY Derbyshire DE5 3YS _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 130/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Polska _BAR_
Region _BAR_ 13 województw (dolnośląskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, zachodniopomorskie) _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa firmy otrzymującej pomoc indywidualną _BAR_ Bezzwrotna pomoc finansowa udzielana przez regionalną instytucję finansującą na pokrycie części wydatków poniesionych przez przedsiębiorcę na dokonanie inwestycji w środki trwałe _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Art. 6 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. § 24 ustęp 3 punkt 6 Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17 sierpnia 2004 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej niezwiązanej z programami operacyjnymi _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całościowa kwota przyznanej firmie pomocy indywidualnej _BAR_ Program pomocy _BAR_ Roczna całościowa kwota _BAR_ 18,68 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całościowa kwota _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z artykułem 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wykonania _BAR_ 28.8.2004 — dzień wejścia w życie Rozporządzenia _BAR_
Okres trwania systemu lub indywidualnej pomocy _BAR_ Do 30.11.2005 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MSP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarcze, których pomoc dotyczy _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikowane do przyznania pomocy dla MSP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres władzy przyznającej pomoc _BAR_ Nazwa: Regionalne Instytucje Finansujące _BAR_
Duża pomoc indywidualna _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 141/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Republika Irlandii _BAR_
Region _BAR_ Republika Irlandii _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ ByTel Limited _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Communications Act 2003, Clause 149 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 2,268 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 8 listopada 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 7 listopada 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Department of Communications, Marine & Natural Resources _BAR_
Adres: 29-31 Adelaide Road Dublin 2 Ireland _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 146/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Irlandia Północna _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ ByTel Limited _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Communications Act 2003, Clause 149 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 2,03 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 8 listopada 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 7 listopada 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Department of Enterprise Trade and Investment _BAR_
Adres: Netherleigh Massey Avenue Belfast, BT4 2JP _BAR_
Duża indywidualna pomoc w for mie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 3/12)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Nr pomocy _BAR_ XS 20/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ East Midlands _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Creswell SME Units Development _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Regional Development Agencies Act 1998 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 160410 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 9.2.2004 _BAR_
Czas trwania programu lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: East Midlands Development Agency _BAR_
Adres: Apex Court, City Link, Nottingham, East Midlands, United Kingdom, NG2 4LA _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymagane jest powiadomienie Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %, lubb)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 36/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Republika Federalna Niemiec _BAR_
Region _BAR_ Brandenburgia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Wytyczne ministerstwa finansów w sprawie wspierania działalności gospodarczej MŚP w ramach wspólnego programu rządu federalnego i krajów związkowych na rzecz poprawy regionalnych struktur gospodarczych (Wytyczne konsultacyjne) z dnia 22 marca 2004 r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym Brandenburgii nr 13 z 7 kwietnia 2004 r. _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Operationelles Programm Brandenburg 2000-2006 unter Beachtung der jeweils geltenden einschlägigen Bestimmungen aus den EU — Verordnungen (insbesondere der Verordnung (EG) Nr. 1260/1999 und Verordnung (EG) Nr. 1145/2003)Gesetz über die Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der regionalen Wirtschaftsstruktur" in der jeweils geltenden Fassung und des auf dieser Grundlage ergangenen Rahmenplanes§§ 23, 24 der Landeshaushaltsordnung (LHO) _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 4,6 mln. EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Wraz z wejściem w życie dyrektywy z dnia 1 stycznia 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 grudnia 2004 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc wyłącznie dla małych i średnich przedsiębiorstw przemysłu produkcyjnego oraz przedsiębiorstw usługowych związanych z produkcją, a także firm turystycznych (kursy doradcze/szkoleniowe dla specjalistów i personelu zarządzającego) _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Investitionsbank des Landes Brandenburg (ILB) _BAR_
Adres: Investitionsbank des Landes Brandenburg Steinstraße 104-106 D-14480 Potsdam _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln. EUR iintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 % lubna obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy netto wynosi co najmniej 50 % lubb)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln. EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 40/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Północno-wschodnia Anglia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Fundusz na rzecz wspierania dużych przedsięwzięć w regionie South Tyneside _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ The Wellbeing Power of Section 2 of the Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 500000 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 1.5.2004 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.3.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Business Development Team South Tyneside Council _BAR_
Adres: Town Hall South Shields NE33 2RL _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymagane jest powiadomienie Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %, luba)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 47/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Veneto _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Plan rozwoju lokalnego GAL "Prealpi e Dolomiti" Działanie 1: Certyfikacja systemów jakości w przedsiębiorstwach _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Programma operativo regionale LEADER + Regione Veneto approvato con Dec.
CE n. C(2001)3564 del 19.11.2001 Piano di sviluppo locale GAL "Prealpi e Dolomiti" _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 190000 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 17.2.2004 (termin składania wniosków: 16.2.2004) _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów spółki rzemieślnicze figurujące w rejestrze określonym w art. 5 Ustawy nr 443 z dnia 8 sierpnia 1985 r.
"Ustawa ramowa w sprawie spółek rzemieślniczych" z późniejszymi zmianami i aktualizacjami:przedsiębiorstwa zdefiniowane jako małe i średnie w rozumieniu zalecenia Komisji nr 96/280/WE z dnia 3 kwietnia 1996 r. i należycie wpisane do rejestru spółek określonego w Ustawie nr 580 z dnia 29 grudnia 1993 r. w terminie i w sposób wskazany w D.P.R. nr 581 z dnia 7 grudnia 1995 r.Do pomocy nie kwalifikują się podmioty działające w sektorze rolnictwa i rybołówstwa zajmujące się wytwarzaniem, przetwórstwem i wprowadzaniem do obrotu produktów wyszczególnionych w załączniku I do Traktatu WE.
Program nie obejmuje pomocy na eksport lub związaną z nim działalność ani pomocy związanej z preferencyjnym traktowaniem produktów krajowych w stosunku do produktów importowanych.
Pomoc nie obejmuje podmiotów z sektora budownictwa okrętowego, włókien syntetycznych, motoryzacyjnego, usług transportowych (z wyłączeniem kodów Istat — Ateco '91 nr 602, 6021, 6022, 6023, 6024, 6025, 631, 6311, 6312, 632, 6321) _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa Associazione GAL "Prealpi e Dolomiti" _BAR_ _BAR_
Adres Via dei Giardini, 17 I-32036 Sedico (BL) _BAR_ _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy netto wynosi co najmniej 50 % lubb)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 57/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Belgia _BAR_
Region _BAR_ Flandria _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Czeki na doradztwo — program pomocy wspierający zewnętrzne usługi doradcze dla małych i średnich przedsiębiorstw flamandzkich _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Besluit van de Vlaamse regering van 30 april 2004 betreffende de adviescheques.
(Dit besluit vervangt het besluit van de Vlaamse regering van 14 februari 2003 betreffende de adviescheques, ter kennisgegeven aan de Europese Commissie bij brief van 2 april 2003 (ref.
P11/533/1241) waarvan wij nooit de ontvangstbevestiging hebben gekregen) _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 15 mln EUR na rok 2004 (budżet ustalany co roku) _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od dnia 7 czerwca 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Nieograniczony, zgodnie z art. 10 rozporządzenia nr 70/2001 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Afdeling Economisch Ondersteuningsbeleid Cel adviescheques _BAR_
Adres: Markiesstraat 1 B-1000 Bruksela _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy netto wynosi co najmniej 50 % lubb)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 86/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Campania _BAR_
Nazwa programu pomocy lub podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Program pomocy dla MŚP prowadzących działalność w sektorze turystyki (w ramach zintegrowanych projektów) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ POR Campania 2000-2006 approvato dalla Commissione Europea con decisione C(2000) 2347 dell' 8 agosto 2000 e s.m.i.
Complemento di Programmazione, misura 4.5 Disciplinare degli aiuti alle piccole e medie imprese operanti nel settore del turismo concessi in applicazione della Misura 4.5 del P.O.R. Campania 2000-2006 nell'ambito dei Progetti Integrati. (aiuti esentati dalla notificazione in conformità al reg.
CE n. 70/01) approvato con Delibera di Giunta Regionale n. 710 del 14/5/2004 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 64952332 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 1.1.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej: _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektor(y) gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi (turystyka) _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Regione Campania Area Generale di Coordinamento 13 Settore 02 Responsabile della misura 4.5 del POR Campania 2000 — 2006 _BAR_
Adres: Centro Direzionale Isola C/5 — Napoli Tel. 081/7968959 faks 081/7968511 e-mail: asse4.mis4.5.cdc@regione.campania.it _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy netto wynosi co najmniej 50 % lubb)jeśli całkowita kwota pomocy brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 115/03 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Niemcy _BAR_
Region _BAR_ Badenia-Wirtembergia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Pożyczki dla małych firm: nowy składnik wcześniej zgłoszonego programu finansowania procesu zakładania i rozwoju działalności gospodarczej — wspólny projekt rządu federalnego, kraju związkowego Badenia-Wirtembergia, DtA i L-Bank (Dz.U. C 340 z 4.12.2001, str. 2) pod nową nazwą: "Program zakładania i rozwoju działalności gospodarczej — wspólny projekt rządu federalnego, kraju związkowego Badenia-Wirtembergia, KfW-Mittelstandsbank i L-Bank" Uwaga: KfW jest prawnym następcą DtA zgodnie z ustawą o restrukturyzacji federalnych banków rozwoju gospodarczego (BGBl. I, p. 1657 et seq.) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Gesetz über die Landeskreditbank Baden-Württemberg vom 11.4.1972 (Gesetzblatt für Baden-Württemberg vom 14.4.1972, S. 129 ff.), zuletzt geändert durch Gesetz vom 11.11.1998 (GBl.
S. 581) i.
V. m.
Mittelstandsförderungsgesetz Baden-Württemberg vom 19.12.2000 (GBl.
S. 745); §§ 23, 44 Landeshaushaltsordnung Baden-Württemberg und § 49a Landesverwaltungsverfahrensgesetz _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita, przewidywana kwota roczna w przybliżeniu Dopłata odsetkowa _BAR_ 14 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 2.1.2004 (podprogram: pożyczki dla małych firm) _BAR_
Czas trwania programu lub pomocy indywidualnej _BAR_ Do 30.6.2007 (program jako całość) _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Landeskreditbank Baden-Württemberg Förderbank _BAR_
Adres: Postfach 10 29 43 D-70025 Stuttgart _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy netto wynosi co najmniej 50 %; lubb)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu częściowego przeglądu okresowego środków antydumpingowych mających zastosowanie do przywozu rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej
(2006/C 5/02)
Komisja podjęła, z własnej inicjatywy, decyzję o wszczęciu częściowego przeglądu okresowego, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej ("rozporządzenie podstawowe") [1].
Zakres przeglądu jest ograniczony do aspektów dumpingu dotyczących tylko jednego producenta eksportującego — Giant China Co.
Ltd ("Przedsiębiorstwo").
1.
Produkt
Produktem objętym przeglądem są rowery dwukołowe i inne rowery (w tym trzykołowe wózki-rowery dostawcze, jednak z wyłączeniem rowerów jednokołowych), bezsilnikowe, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej ("produkt objęty postępowaniem"), obecnie objęty kodami CN ex87120010, 87120030 i ex87120080.
Powyższe kody CN podane są jedynie w celach informacyjnych.
2.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są ostatecznymi cłami antydumpingowymi nałożonymi rozporządzeniem Rady (WE) nr 1524/2000 [2], ostatnio zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1095/2005 [3].
3.
Podstawy dokonania przeglądu
Komisja posiada wystarczające dowody prima facie, na to, iż okoliczności na podstawie których przyjęto obowiązujące istniejące środki, uległy zmianie i że zmiany te mają charakter trwały.
Informacje jakie posiada Komisja wskazują na to, iż w odniesieniu do przedsiębiorstwie miały zastosowanie warunki gospodarki rynkowej, co potwierdza fakt, że przedsiębiorstwo spełnia kryteria określone w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego.
Ponadto porównanie wartości normalnej opartej na kosztach własnych/cenach krajowych przedsiębiorstwa z jego cenami eksportowymi prowadziłoby do znaczącego zmniejszenia dumpingu poniżej poziomu obecnie obowiązującego środka środków.
W związku z powyższym dalsze nakładanie środków na obowiązującym obecnie poziomie, opartym na wcześniej określonym poziomie dumpingu, nie jest już konieczne w celu skompensowania dumpingu.
4.
Procedura dotycząca określania dumpingu
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i po ustaleniu, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia częściowego przeglądu okresowego, Komisja niniejszym wszczyna, zgodnie z art. 11 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, przegląd mający na celu określenie, czy wnioskodawca prowadzi działalność w warunkach gospodarki rynkowej, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego lub też, czy wypełnia wymagania dotyczące posiadania indywidualnej stawki celnej ustalonej zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, a w przypadku gdy ma to miejsce, w celu ustalenia indywidualnego marginesu dumpingu dla przedsiębiorstwa i, jeżeli zostanie stwierdzone występowanie dumpingu, ustalenia poziomu cła jakie powinno być nałożone na przywóz do Wspólnoty produktu objętego postępowaniem.
W toku dochodzenia zostanie przeprowadzona ocena konieczności utrzymania, zniesienia lub zmiany środków obowiązujących w odniesieniu do wspomnianego powyżej przedsiębiorstwa.
a) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia Komisja prześle kwestionariusze do przedsiębiorstwa oraz władz kraju wywozu, którego dotyczy postępowanie.
Informacje te, wraz z dowodami na ich poparcie, powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w punkcie 5 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
b) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się do przedstawienie swoich opinii, a także informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz do dostarczenia dowodów potwierdzających.
Wspomniane informacje i dowody potwierdzające powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 5 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że wystąpiły one z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten należy złożyć w terminie określonym w pkt 5 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
c) Status gospodarki rynkowej
W przypadku gdy przedsiębiorstwo dostarczy wystarczające dowody, iż prowadzi działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełnia kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego, wartość normalna zostanie określona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego. W tym celu należy przedłożyć właściwie uzasadniony wniosek w terminie szczególnym określonym w pkt 5 lit. b) niniejszego zawiadomienia. Komisja prześle formularz wniosku do przedsiębiorstwa oraz władz Chińskiej Republiki Ludowej.
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
W przypadku gdy przedsiębiorstwu nie zostanie przyznany status gospodarki rynkowej, a będzie ono spełniało wymagania związane z objęciem go indywidualną stawka celną określonym zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, w celu ustalenia wartości normalnej dla Chińskiej Republiki Ludowej wykorzystany zostanie odpowiedni kraj o gospodarce rynkowej, zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia podstawowego. Komisja przewiduje ponowne wykorzystanie w tym celu Meksyku, jak zrobiono w dochodzeniu, w wyniku którego nałożono środki na przywóz z Chińskiej Republiki Ludowej produktu objętego postępowaniem. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o przedstawienie uwag na temat zasadności wyboru wspomnianego kraju, w terminie szczególnym określonym w pkt 5 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto, w przypadku przyznania przedsiębiorstwu statusu gospodarki rynkowej, Komisja może, w razie potrzeby, wykorzystać również ustalenia dotyczące wartości normalnej określonej w odpowiednim kraju o gospodarce rynkowej, np. w celu zastąpienia wszelkich niewiarygodnych elementów kosztów lub ceny w Chińskiej Republice Ludowej, niezbędnych do ustalenia wartości normalnej, w przypadku gdy brak jest wiarygodnych danych w Chińskiej Republice Ludowej Komisja przewiduje wykorzystanie Meksyku również do tego celu.
5. Terminy
a) Terminy ogólne
i) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i przedkładających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas postępowania, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości praw proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Ponadto przedsiębiorstwo jest zobowiązane do przedłożenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w wyżej wymienionym terminie 40 dni.
ii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Termin szczególny dotyczący składania wniosków o przyznanie statusu gospodarki rynkowej
Należycie uzasadnione wnioski o przyznanie statusu gospodarki rynkowej, jak wspomniano w pkt 4 lit. c) niniejszego zawiadomienia, muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
c) Termin szczególny dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą przedstawić swoje uwagi na temat zasadności wyboru Meksyku, który, jak wskazano w pkt 4 lit. d) niniejszego zawiadomienia, ma być wykorzystany jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Uwagi takie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
6.
Oświadczenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie oświadczenia i wnioski przedkładane przez zainteresowane strony należy składać na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej); należy w nich wskazać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu zainteresowanej strony.
Wszelkie oświadczenia pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Limited" [4] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do celów korespondencji:
Komisja Europejska
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks (32-2) 295 65 05
7.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do niezbędnych informacji, nie dostarcza ich w określonych terminach albo znacznie utrudnia dochodzenie, istnieje możliwość dokonania ustaleń tymczasowych lub końcowych, potwierdzających lub zaprzeczających, na podstawie dostępnych faktów, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę, a ustalenia mogą być dokonywane na podstawie dostępnych faktów.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla wymienionej strony niż w przypadku, gdyby strona ta współpracowała.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 461/2004 (Dz.U. L 77 z 13.3.2004, str. 12).
[2] Dz.U. L 175 z 14.7.2000, str. 39.
[3] Dz.U. L 183 z 14.7.2005, str. 1.
[4] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego. Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43). Jest to dokument poufny w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 (Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1) i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonania art. VI GATT 1994 (Porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Zmiana wprowadzona przez Francję dotycząca zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi w Lorient i w Lyonie
(2006/C 5/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Zgodnie z przepisami art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, Francja podjęła decyzję o poprawce do zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi w Lorient (Lann Bihoué) i w Lyonie (Saint-Exupéry).
Niniejsze zobowiązania zastępują zobowiązania opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 25 z dnia 29 stycznia 2002 r.
2.
Od dnia 1 lipca 2006 r. zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczących regularnych usług lotniczych między portami lotniczymi w Lorient (Lann Bihoué) i w Lyonie (Saint-Exupéry) są następujące:
Minimalna częstotliwość lotów
Usługi powinny być wykonywane w wymiarze przynajmniej:
- trzech lotów w obie strony dziennie, rano i wieczorem, od poniedziałku do piątku włącznie, oprócz dni wolnych od pracy, za wyjątkiem sierpnia i dwóch tygodni świątecznych na początku i na końcu roku, kiedy to minimalna liczba lotów w obie strony wynosi dwa loty dziennie,
- jednego lotu w obie strony w sobotę rano,
- jednego lotu w obie strony w niedzielę wieczorem.
Usługi powinny być wykonywane bez międzylądowania.
Polityka handlowa
Sprzedaż biletów lotniczych powinna odbywać się przynajmniej w jednym komputerowym systemie rezerwacji.
Ciągłość usług
Wspólnotowych przewoźników informuje się, że prowadzenie działalności bez uwzględnienia zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych może skutkować karami administracyjnymi i/lub sankcjami prawnymi.
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu kineskopów do odbiorników telewizji kolorowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, Republiki Korei, Malezji i Tajlandii
(2006/C 6/02)
Komisja otrzymała skargę złożoną zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów nie będących członkami Wspólnoty Europejskiej ("rozporządzenie podstawowe") [1] ostatnio zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2117/2005 [2], zawierającą zarzut istnienia dumpingu w przywozie kineskopów do odbiorników telewizji kolorowej pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, Republiki Korei, Malezji i Tajlandii ("państwa, których dotyczy postępowanie"), który powoduje istotną szkodę dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skarga została złożona w dniu 24 listopada 2005 r. przez Taskforce against unfair business in Europe TUBE ("skarżący") w imieniu producentów reprezentujących większą część, w tym przypadku ponad 50 %, ogólnej produkcji wspólnotowej kineskopów do odbiorników telewizji kolorowej.
2.
Produkt
Produktem, którego dotyczy zarzut dumpingu, są kineskopy do odbiorników telewizji kolorowej, łącznie z kineskopami do monitorów, wszystkich rozmiarów, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, Republiki Korei, Malezji i Tajlandii ("produkt objęty postępowaniem"), zgłaszane zwykle w ramach kodów CN 85401111, 85401113, 85401115, 85401119, 85401191 i 85401199.
3.
Zarzut dumpingu
Zarzut dumpingu w odniesieniu do Republiki Korei, Malezji i Tajlandii jest oparty na porównaniu skonstruowanych wartości normalnych z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem sprzedawanego przy wywozie do Wspólnoty.
Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego, skarżący ustalił wartość normalną dla Chińskiej Republiki Ludowej na podstawie wartości normalnej konstruowanej dla kraju o gospodarce rynkowej wymienionego w pkt 5.1 lit. d). Zarzut dumpingu jest oparty na porównaniu wyliczonej wartości normalnej z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Obliczone na tej podstawie marginesy dumpingu są znaczne dla wszystkich krajów eksportujących objętych postępowaniem.
4.
Zarzut spowodowania szkody
Skarżący przedstawił dowody świadczące o tym, że przywóz produktu objętego postępowaniem z Chińskiej Republiki Ludowej, Republiki Korei, Malezji i Tajlandii ogólnie wzrósł w wartościach bezwzględnych i wzrósł jego udział w rynku.
Zarzuca się, że ilości i ceny przywożonego produktu objętego postępowaniem mają, oprócz innych skutków, negatywny wpływ na wielkość sprzedaży i poziom cen stosowanych przez przemysł wspólnotowy, co ma znaczące niekorzystne skutki dla ogólnych wyników i sytuacji finansowej przemysłu wspólnotowego.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że skarga została złożona przez przemysł wspólnotowy lub w jego imieniu oraz że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie postępowania, Komisja niniejszym wszczyna dochodzenie zgodnie z art. 5 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca ustalenia dumpingu i szkody
W dochodzeniu ustali się, czy produkt objęty postępowaniem pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej, Republiki Korei, Malezji i Tajlandii jest sprzedawany po cenach dumpingowych i czy dumping ten spowodował szkodę.
a) Kontrola wyrywkowa
Ze względu na dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa dotycząca eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji co do konieczności dokonania kontroli wyrywkowej i, jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy eksporterzy/producenci lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i w formie wskazanej w pkt 7:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby kontaktowej,
- obroty, w walucie krajowej, oraz wielkość sprzedaży na wywóz do Wspólnoty rozpatrywanego produktu, w sztukach, w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- obroty, w walucie krajowej, oraz wielkość sprzedaży na rynku krajowym produktu objętego postępowaniem, w sztukach, w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- informacje, czy przedsiębiorstwo zamierza wystąpić o ustalenie dla siebie indywidualnego marginesu [3] (takie prawo przysługuje tylko producentom),
- dokładne określenie rodzaju działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produkcji produktu objętego postępowaniem,
- nazwy i dokładne określenie rodzaju działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [4] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży (przeznaczonej na wywóz i/lub krajowej) produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie powyższych informacji, przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
Jeżeli przedsiębiorstwo zaznaczy, że nie wyraża zgody na możliwe objęcie go kontrolą wyrywkową, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje braku współpracy przedstawiono w pkt 8 poniżej.
Ponadto Komisja, w celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby eksporterów/producentów, skontaktuje się z władzami kraju wywozu i wszystkimi znanymi jej zrzeszeniami eksporterów/producentów.
ii) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą tego dokonać w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii).
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) i muszą współpracować w trakcie dochodzenia.
W przypadku braku wystarczającej współpracy Komisja może oprzeć swoje ustalenia, zgodnie z art. 17 ust. 4 i art. 18 rozporządzenia podstawowego, na dostępnych faktach.
Ustalenia oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, zgodnie z wyjaśnieniami w pkt 8.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia Komisja prześle kwestionariusze do producentów przemysłu wspólnotowego oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do objętych próbą eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej, do eksporterów/producentów w Republice Korei, Malezji i Tajlandii, do wszelkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych w skardze oraz do władz krajów eksportujących objętych postępowaniem.
i) Eksporterzy/producenci z Republiki Korei, Malezji i Tajlandii oraz importerzy
Wszystkie zainteresowane strony powinny skontaktować się niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, z Komisją przy użyciu faksu, aby dowiedzieć się, czy są wymienione w skardze oraz, jeżeli jest to konieczne, zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza, biorąc pod uwagę, iż termin ustalony w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia ma zastosowanie do wszystkich zainteresowanych stron.
ii) Eksporterzy/producenci z Chińskiej Republiki Ludowej występujący o ustalenie indywidualnego marginesu
Eksporterzy/producenci z Chińskiej Republiki Ludowej, występujący o ustalenie indywidualnego marginesu zgodnie z art. 17 ust. 3 i art. 9 ust. 6 rozporządzenia podstawowego, muszą przedłożyć wypełniony kwestionariusz w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia. W związku z tym muszą oni zwrócić się o przesłanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia. Jednakże, strony te muszą mieć świadomość, że jeżeli kontrola wyrywkowa zostanie zastosowana w odniesieniu do eksporterów/producentów, Komisja może mimo wszystko podjąć decyzję o niewyliczaniu dla nich indywidualnego marginesu, jeżeli liczba eksporterów/producentów jest tak duża, że indywidualne badania byłyby nadmiernie uciążliwe i uniemożliwiałyby zakończenie dochodzenia na czas.
c) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się do przedstawienia swoich opinii, a także informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz do dostarczenia dowodów potwierdzających.
Wymienione informacje i dowody potwierdzające powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii).
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że wystąpiły one z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten należy złożyć w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
Zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia podstawowego przewiduje się wybór Malezji jako odpowiedniego kraju o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w szczególnym terminie określonym w pkt 6 lit. c).
e) Status gospodarki rynkowej
Dla eksporterów/producentów z Chińskiej Republiki Ludowej, którzy wystąpią z wnioskiem i dostarczą wystarczające dowody, że prowadzą działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełniają kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego, wartość normalna zostanie ustalona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego. Eksporterzy/producenci mający zamiar przedłożyć właściwie uzasadnione wnioski muszą to zrobić w szczególnym terminie ustalonym w pkt 6 lit. d). Komisja prześle formularze wniosków do wszystkich eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej wymienionych w skardze, do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów wymienionych w skardze oraz do władz Chińskiej Republiki Ludowej.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego i w przypadku, gdy zarzuty dumpingu i spowodowania szkody są uzasadnione, zostanie podjęta decyzja, czy przyjęcie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, reprezentujące ich zrzeszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumentów mogą, w ogólnych terminach ustalonych w pkt 6 lit. a) ppkt ii), zgłosić się do Komisji i przekazać stosowne informacje, pod warunkiem iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy swoją działalnością a produktem objętym postępowaniem.
Strony, które postąpiły zgodnie z wymogiem określonym w poprzednim zdaniu, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta udokumentowanymi informacjami w momencie jej przedstawienia.
6.
Terminy
a) Terminy ogólne
i) Dla stron zwracających się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy w jak najkrótszym terminie, lecz nie później niż 10 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i przedkładających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości praw proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Przedsiębiorstwa wybrane do próby muszą przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminach wskazanych w pkt 6 lit. b) ppkt iii).
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt i), powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza konsultować się ze stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do ostatecznej próby w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt ii), muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Kwestionariusze wypełnione przez strony objęte próbą muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Malezji, która, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d), ma być wykorzystana jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Komentarze muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
d) Szczególny termin dotyczący składania wniosków o przyznanie statusu gospodarki rynkowej i/lub indywidualne traktowanie
Właściwie uzasadnione wnioski o przyznanie statusu gospodarki rynkowej (jak wskazano w pkt 5.1 lit. e) ) i/lub o indywidualne traktowanie zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego muszą wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Oświadczenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie oświadczenia i wnioski przedkładane przez zainteresowane strony należy składać na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej); należy w nich wskazać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu zainteresowanej strony.
Wszelkie oświadczenia pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczone przez zainteresowane strony na zasadzie poufności są oznakowane "Limited" [5] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, towarzyszy im wersja bez klauzuli poufności, która jest oznakowana "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 295 65 05
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do niezbędnych informacji, nie dostarcza ich w określonych terminach albo znacznie utrudnia dochodzenie, istnieje możliwość dokonania ustaleń tymczasowych lub końcowych, potwierdzających lub zaprzeczających, na podstawie dostępnych faktów, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę, a ustalenia mogą być dokonywane na podstawie dostępnych faktów.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla wymienionej strony niż w przypadku, gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy począwszy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, tymczasowe środki mogą zostać nałożone nie później niż 9 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1.
[2] Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17.
[3] O marginesy indywidualne można występować zgodnie z art. 17 ust. 3 rozporządzenia podstawowego dla przedsiębiorstw nieobjętych kontrolą wyrywkową. Wystąpienie o indywidualne traktowanie wymaga złożenia wniosku na mocy art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, natomiast wystąpienie o nadanie statusu przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej wymaga złożenia wniosku zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego.
[4] W celu uzyskania objaśnień dotyczących pojęcia przedsiębiorstw powiązanych należy odnieść się do art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[5] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego.
Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43).
Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia podstawowego i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Procedura informacyjna — przepisy techniczne
(2006/C 8/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37; Dz.U. L 217 z 5.8.1998, str. 18).
Notyfikacje projektów krajowych przepisów technicznych otrzymane przez Komisję
Pozycja _BAR_ Tytuł _BAR_ Koniec trzymiesięcznego okresu status quo _BAR_
2005/0660/UK _BAR_ TD 07/05 — ustawowa homologacja urządzeń kontroli ruchu _BAR_ 27.2.2006 _BAR_
2005/0661/F _BAR_ Rozporządzenie dotyczące parametrów i zasad wprowadzania do użytku tablic sygnalizacyjnych wyświetlających zmieniające się komunikaty, podlegających obowiązkowi oznakowania CE _BAR_ 28.2.2006 _BAR_
2005/0662/UK _BAR_ TR 2500 A — specyfikacje dotyczące sterownika sygnalizacji świetlnej _BAR_ 28.2.2006 _BAR_
2005/0663/F _BAR_ Rozporządzenie dotyczące dopuszczalnych różnic w zakresie środków użyźniających i wspomagaczy upraw _BAR_ 28.2.2006 _BAR_
2005/0664/NL _BAR_ Uchwała o zmianie szeregu dekretów królewskich opartych na ustawie o towarach w związku ze zniesieniem obowiązku badania wind (urządzeń dźwigowych) przed rozpoczęciem ich użytkowania oraz o wycofaniu uchwały do ustawy o towarach w sprawie pistoletów do wstrzeliwania kołków i gwoździ oraz ulepszeń technicznych _BAR_ 1.3.2006 _BAR_
2005/0665/NL _BAR_ Rozporządzenie Sekretarza Stanu do Spraw Społecznych i Zatrudnienia w sprawie zmian w rozporządzeniu SWZ dotyczącym subsydiów i wsparcia finansowego dla wyposażenia stanowisk pracy _BAR_ _BAR_
2005/0666/CZ _BAR_ Projekt zarządzenia nr… 2005 r. zmieniającego obwieszczenie Czeskiego Urzędu Górniczego nr 72/1988 Zb.U. w sprawie stosowania środków wybuchowych, z późniejszymi zmianami _BAR_ 2.3.2006 _BAR_
2005/0667/UK _BAR_ TR 2523 A — Specyfikacje interfejsów urządzeń kontroli ruchu _BAR_ 2.3.2006 _BAR_
2005/0668/PL _BAR_ Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie listy istotnych elementów pojazdu kompletnego _BAR_ 2.3.2006 _BAR_
2005/0669/MT _BAR_ Przepisy z 2005 r. w sprawie kontroli wind _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0670/A _BAR_ RVS 15.47, pionowe urządzenia prowadzące ruch, systemy z betonu i metalu ograniczające drogę _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0671/CZ _BAR_ Projekt zarządzenia z dnia… 2005, zmieniającego obwieszczenie Czeskiego Urzędu Górniczego nr 99/1995 Zb.U. w sprawie składowania środków wybuchowych, w brzmieniu zarządzenia nr 342/2001 Zb.U. _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0672/DK _BAR_ Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od odpadów i surowców (Zmiana podatku od bentonitu, cementu oraz wapna dolomitowego i magnezowego oraz zwrotu podatku w przypadku eksportu) _BAR_ _BAR_
2005/0673/DK _BAR_ Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od wyrobów spirytusowych, ustawy o podatku od piwa i wina oraz ustawy o podatku od opakowań (Uregulowanie opłaty dodatkowej od alkoholowych napojów gazowanych) _BAR_ _BAR_
2005/0674/DK _BAR_ Projekt ustawy o zmianie różnych ustaw podatkowych oraz uchylenia ustawy o podatku od niektórych podróży lotniczych (obniżenie opłaty pasażerskiej, niższa emisja spalin z nowych samochodów z silnikami wysokoprężnymi, obniżenie podatku od nadwyżek ciepła oraz wydłużenie terminów opłacania podatku VAT) _BAR_ _BAR_
2005/0675/UK _BAR_ Przepisy z 2006 r. dotyczące wag i miar (towary paczkowane) _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0676/UK _BAR_ Przepisy z 2006 r. w sprawie urządzeń ważących (wagi automatyczne odważające)(Irlandia Północna) _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0677/I _BAR_ Rozporządzenie dyrektorskie w sprawie "Zasad działania fiskalnych urządzeń pomiarowych wykorzystywanych w konsumenckich grach losowych" _BAR_ 3.3.2006 _BAR_
2005/0678/HU _BAR_ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych, Ministra Telekomunikacji oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wymaganiach wobec oprogramowania do obróbki dokumentów w instytucjach publicznych _BAR_ 6.3.2006 _BAR_
2005/0679/F _BAR_ Projekt rozporządzenia zmieniającego zmienione rozporządzenie z dnia 17 marca 2003 r. w sprawie wymagań technicznych dotyczących projektu i funkcjonowania przyłączenia do publicznych sieci dystrybucji instalacji zużywającej energię elektryczną _BAR_ 6.3.2006 _BAR_
2005/0680/LV _BAR_ Projekt przepisów Rady Ministrów "Przepisy dotyczące identyfikacji, oceny zgodności jakości i handlu środkami nawozowymi" _BAR_ 7.3.2006 _BAR_
2005/0681/SK _BAR_ Przepisy techniczne spółki akcyjnej Słowacki Przemysł Gazowniczy Bratysława (SPP S.A.) jako operatora sieci przesyłowej _BAR_ 7.3.2006 _BAR_
2005/0682/SK _BAR_ Warunki techniczne dostępu i podłączenia do zbiornika Nafta Gbely, S.A. _BAR_ 7.3.2006 _BAR_
2005/0683/SK _BAR_ Przepisy techniczne spółki akcyjnej Słowacki Przemysł Gazowniczy Bratysława (SPP, S.A.) jako operatora sieci dystrybucyjnej _BAR_ 7.3.2006 _BAR_
2005/0684/LV _BAR_ Projekt przepisów Rady Ministrów w sprawie obrotu grami komputerowymi _BAR_ 8.3.2006 _BAR_
2005/0685/E _BAR_ Projekt dekretu królewskiego w sprawie certyfikacji energetycznej nowo wznoszonych budynków _BAR_ 8.3.2006 _BAR_
2005/0686/SI _BAR_ Rozporządzenie w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia w sprawie środków technicznych i wymagań dotyczących bezpiecznego funkcjonowania kąpielisk oraz ochrony przed utonięciami na kąpieliskach _BAR_ 8.3.2006 _BAR_
2005/0687/CZ _BAR_ Projekt obwieszczenia z dnia xxx 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad uprawy roślin modyfikowanych genetycznie _BAR_ 9.3.2006 _BAR_
2005/0688/LT _BAR_ Projekt postanowienia Rządu Republiki Litewskiej w sprawie zatwierdzenia zasad powoływania i ogłaszania (notyfikacji) urzędów oceny zgodności _BAR_ 9.3.2006 _BAR_
2005/0689/D _BAR_ BNetzA SSB FE-OE 007 Opis złącz dla cyfrowych urządzeń kierunkowych stacjonarnej komunikacji radiowej działających w paśmie 28 GHz i wykorzystujących dwupunktowy protokół transmisji danych _BAR_ 9.3.2006 _BAR_
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji w sprawie implementacji dyrektywy Rady 98/79/WE
(2006/C 8/03)
(Tekst dotyczący EOG)
(Wykaz tytułów i numerów norm zharmonizowanych z dyrektywą)
Europejska Organizacja Normalizacyjna _BAR_ Numer i tytuł normy (Dokument odniesienia) _BAR_ Numer normy zastąpionej _BAR_ Data ustania domniemania zgodności dla normy zastąpionej Uwaga 1 _BAR_
CENELEC _BAR_ EN 61010-2-101:2002 Wymagania bezpieczeństwa elektrycznych przyrządów pomiarowych, automatyki i urządzeń laboratoryjnych — Część 2-101: Wymagania szczegółowe dotyczące urządzeń medycznych do diagnostyki in vitro (IVD) (IEC 61010-2-101:2002 (Zmodyfikowana)) _BAR_ NIE DOTYCZY _BAR_ — _BAR_
Uwaga 1: Zasadniczo datą ustania domniemania zgodności jest data wycofania ("dow") określona przez europejską organizację normalizacyjną, nie mniej użytkownicy tych norm powinni zdawać sobie sprawę, że w wyjątkowych przypadkach może być inaczej.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Zjednoczone Królestwo
Pomoc państwa C 45/2005 (ex N 364/2005) — Programy działania w zakresie odpadów i zasobów: pomoc na rzecz zwiększenia mocy przetwórczych w zakresie papieru zadrukowanego i zapisanego
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 9/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 7 grudnia 2005 r., zamieszczonym w autentycznej wersji językowej na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Zjednoczone Królestwo o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE, dotyczącego wyżej wymienionego środka pomocy.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi w terminie jednego miesiąca od dnia publikacji niniejszego streszczenia i towarzyszącego mu pisma, kierując je do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
SPA 3, 6/05
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Zjednoczonemu Królestwu.
Zainteresowane strony zgłaszające uwagi mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.
STRESZCZENIE
W lipcu 2005 r. Zjednoczone Królestwo powiadomiło Komisję o programie pomocy inwestycyjnej na rzecz zwiększenia mocy produkcyjnych w zakresie papieru do druku i do pisania wytwarzanego z włókien odzyskanych.
1.
Opis środka
W Zjednoczony Królestwie makulatura z biur nie jest zbierana ani przetwarzana.
Aby zmienić ten stan rzeczy, organ rządowy odpowiedzialny za program działania w zakresie odpadów i zasobów (WRAP) planuje przeprowadzić przetargi na dotacje dla papierni.
Dotacje zwiększą popyt na zbieranie makulatury z biur poprzez współfinansowanie zwiększenia mocy przerobowych papierni w zakresie papieru zadrukowanego i zapisanego.
W zamian za pomoc papiernie muszą zobowiązać się do wykorzystywania większej ilości makulatury, przy czym pewien minimalny odsetek lub pewną minimalną ilość ton musi stanowić papier zadrukowany i zapisany, odzyskany z biur.
W celu jak najlepszego wykorzystania zebranego papieru zadrukowanego i zapisanego, zwiększone moce produkcyjne papieru będą wykorzystane do wytwarzania nowego papieru do drukowania i do pisania.
Procedura przetargu będzie brać pod uwagę wykorzystanie elementów nowej technologii, demonstrację i innowacje, które wspierają opracowanie zrównoważonego procesu w zakresie odzyskiwania odpadów, tj. elementów wykraczających poza obecny stan.
Spodziewany budżet programu wynosi pomiędzy 6 mln GBP a 20 mln GBP.
Ze względu na fakt, że poziomy pomocy zostaną określone w trakcie procedury przetargowej, intensywność pomocy nie jest jeszcze znana.
Potencjalnymi beneficjentami jest mniej niż dziesięć papierni.
Władze Zjednoczonego Królestwa spodziewają się przyznać pomoc do kwietnia 2006 r.
2.
Ocena środka pomocy
Odnośnie do wytycznych w sprawie pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska [1], Komisja ma wątpliwości, czy omawiany program wchodzi w zakres pkt 29 wytycznych, gdyż inwestycje w nowe moce produkcyjne papieru przy wykorzystaniu makulatury nie wpłyną na zmniejszenie zanieczyszczenia powodowanego przez własne zakłady.
Beneficjenci będą wykorzystywać makulaturę pochodzącą od któregokolwiek producenta papieru.
Jeśli chodzi o inne zasady niż wytyczne w sprawie pomocy państwa na rzecz ochorny środowiska, Komisja ma wątpliwości, czy inne zwolnienia, o których mowa w art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu WE, mają zastosowanie.
Jednak beneficjenci nie zostali jeszcze wybrani, a zatem nie można ocenić, czy inwestycje zostaną poczynione w obszarach kwalifikujących się do pomocy regionalnej i czy wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej [2] będą miały zstosowanie w całości lub częściowo.
W przypadku, gdyby wytyczne w sprawie pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska nie miały zastosowania, Komisja musi dokonać oceny bezpośrednio w oparciu o art. 87 ust. 3 lit. c).
Komisja postępowała już podobnie w przeszłości, zwłaszcza w przypadku programu dotyczącego odzyskiwania odpadów [3] oraz w dwóch innych przypadkach dotyczących przemysłu papierowego.
[4] Kryteria zastosowane przez Komisję opierały się na motywacyjnym aspekcie pomocy oraz na tym, czy inwestycje konieczne do uzyskania korzyści z tytułu ochrony środowiska wykraczają poza "obecny stan" na poziomie UE.
W innych sprawach, w których Komisja oceniała pomoc inwestycyjną na stworzenie mocy do przetwarzania papieru, kryteria zastosowane przez Komisję opierały się na motywacyjnym aspekcie pomocy oraz na tym, czy inwestycje konieczne do uzyskania korzyści z tytułu ochrony środowiska wykraczały poza "obecny stan" na poziomie UE.
Komisja ma wątpliwości co do tego, czy uzasadnienie użyte przez władze Zjednoczonego Królestwa, jakoby bardzo niski obecnie w UE poziom udziału papieru z odzysku w procesie produkcji papieru do druku i do pisania, było wystarczające do stwierdzenia, że wytwarzanie papieru do druku i do pisania z włókien odzyskanych wykracza poza "obecny stan" na poziomie UE.
Komisja ma wątpliwości odnośnie do aspektu motywacyjnego zbiórki papieru zadrukowanego i zapisanego w ramach omawianego programu.
Komisja ma także wątpliwości odnośnie do większych korzyści dla środowiska z wytwarzania papieru do drukowania i pisania z makulatury z papieru zadrukowanego i zapisanego w świetle faktu, że wykorzystanie makulatury z papieru zadrukowanego i zapisanego do wytwarzania innych rodzajów papierów jest podejściem powszechniejszym.
Komisja ma ponadto wątpliwości co do tego, czy koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą będą ograniczały się do dodatkowych kosztów inwestycyjnych koniecznych do osiągnięcia celów związanych z ochroną środowiska, gdyż Zjednoczone Królestwo nie zamierza odliczyć od kosztów inwestycyjnych kwalifikujących się do przyznania pomocy kosztów inwestycji w porównywalne moce, które nie przyniosłyby takiej samej korzyści dla środowiska.
Stąd też nie jest jasne, czy w przypadku przyznawania pomocy na inwestycje w nowe moce do wytwarzania papieru do drukowania i pisania przy wykorzystaniu papieru zadrukowanego i zapisanego odjęty zostanie koszt tradycyjnych urządzeń do wytwarzania papieru do druku i do pisania.
Komisja wątpi także, czy środek zaproponowany przez Zjednoczone Królestwo jest najmniej zakłócającym konkurencję środkiem do rozwiązania przedmiotowego problemu.
Inne środki, np. środki skupiające się na zbiórce, mogą w mniejszym stopniu zakłócić sytuację na rynku makulatury i produktów końcowych.
3.
Podsumowanie
W świetle powyższych uwag, Komisja postanawia wszcząć postępowanie zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
Zainteresowane strony wzywa się do przekazania uwag zwłaszcza odniesieniu do 1) tego, co powinno zostać uznane za "stan obecny" w kontekście wykorzystania makulatury (papieru zadrukowanego i zapisanego) do wytwarzania nowego papieru do drukowania i pisania, 2) konieczności pomocy w świetle spodziewanego wzrostu ilości zbieranego papieru zadrukowanego i zapisanego, 3) spodziewanego stopnia zakłócenia konkurencji zarówno na rynkach nowego papieru, jak i rynkach makulatury oraz 4) spodziewanych korzyści dla środowiska wynikających ze zgłaszanego środka w porównaniu do korzyści, jakie mogą być osiągnięte za pomocą innych środków.
TEKST PISMA
"The Commission wishes to inform the United Kingdom that, having examined the information supplied by your authorities on the aid referred to above, it has decided to initiate the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty.
1.
PROCEDURE
(1) Following informal discussions, by letter of 22 July 2005, registered in the Commission on 26 July 2005 under number A/6948, the United Kingdom notified to the Commission a scheme for increasing the manufacturing capacity of printing and writings paper from recycled fibre under the Waste and Resources Action Programme (WRAP).
The notification was registered under number N 364/05.
The Commission asked further information by letter dated 9 September 2005, registered under number D/56952.
The United Kingdom replied by letter dated 28 October 2005, and registered on 7 November 2002 under number A/38954.
2.
DESCRIPTION OF THE MEASURE
(2) WRAP is an entity established to promote sustainable waste management, and more specifically to promote efficient markets for recycled materials and products.
Its central objective is to enable recycled markets to function more effectively by stimulating demand for recycled materials and products, thereby improving the economics of collection.
Although WRAP functions as an adjunct to the Government and implements government policies, it has the form of a private company.
WRAP's shareholders comprise several representatives of the industries with some interests in waste management, among them the Confederation of Paper Industries and the Chartered Institute of Waste Management, charities like Wastewatch, and representatives of the devolved and British governments.
(3) In the present case, WRAP has chosen to give support for the creation of printing and writing reprocessing capacity.
The definition of printing and writing paper used by the UK authorities includes the following types of papers: paper for printed publications, copier/printer paper and magazine papers.
(4) By increasing reprocessing capacity of printing and writing paper (hereinafter "P&W paper"), WRAP wants to address the problems of paper collection and recycling in offices and business.
According to the United Kingdom most of the paper produced by businesses and offices is not collected and sorted for recycling.
The reasons for this lie in a dual system of waste collection, where city councils are responsible for collecting domestic waste but have no responsibility for collecting waste from businesses and offices, and the low costs of landfill.
Businesses and offices pay private waste managers for the collection of their waste.
The low costs of landfill, the difficulties experienced in sourcing waste paper in the last decade, and attendant price fluctuations has led to a market failure consisting of a shortage of reprocessing capacity and a preference by waste managers to dump waste paper from offices and businesses in the landfill and to a shortage of reprocessing capacity.
In order to correct this market failure, WRAP intends to offer grants to paper manufacturers to increase paper reprocessing capacity which utilises waste paper from offices and businesses as its raw material input.
(5) WRAP is planning to issue a competitive tender process, inspired by EC public procurement procedures, and grant the aid to paper mills before April 2006.
The specific aim expressed in the tender procedure will be to provide a subsidy towards the creation of new P&W paper reprocessing capacity and promote the development of recycled paper technology within this paper grade.
Successful bidders will be those whose collections are predominantly from offices and business and are of P&W waste paper.
According to the UK authorities, it is highly probable that a bid that included a high proportion of (low quality) household waste, rather than P&W waste paper from offices and/or businesses, will not succeed.
According to the order of priority given by WRAP in the tender invitation document to raw material sources, the most important source is offices or business.
In return to the grant, the successful paper manufacturers will commit to an increased agreed tonnage of P&W waste paper newly recovered from the waste stream as the raw material for the new facilities, with a minimum percentage or tonnage being recovered printing and writing paper from offices.
Tenderers will need to specify the level of support required to bring forward their proposals, and to demonstrate technological developments and environmental benefits.
(6) Among the criteria for the selection of the successful tenderers is the inclusion in the facility of elements of new technology or processes, whose trialling or demonstration will assist the development of sustainable processes in waste recycling.
In addition, the demonstration by the tenderer that the process used goes beyond current "state of the art".
(7) According to the United Kingdom, the competitive tender will ensure that the minimum necessary is paid to secure the environmental benefits.
(8) The United Kingdom argues that the investment project would bring about a major environmental benefit consisting in the creation of an increasing demand for a major proportion of office and businesses waste stream.
This will bring benefits for the environment, while this will also allow less waste to be disposed in the landfills.
(9) The budget for this measure is between GBP 6 million and GBP 20 millions.
The budget will cover a period from the date of clearance to 31 December 2008.
The number of beneficiaries is expected to be between two and ten paper mill companies, depending on the quality of the proposals.
The aid is financed through the general budget of the Department for Environment, Food and Rural Affairs (DEFRA).
3.
PRELIMINARY ASSESSMENT OF THE MEASURE
(10) According to Article 6 of Council Regulation (EC) No 659/1999 of 22 March 1999 laying down detailed rules for the application of Article 93 of the EC Treaty [5], the decision to initiate the formal investigation procedure shall summarise the relevant issues of fact and law, shall include a preliminary assessment of the Commission as to the aid character of the proposed measure, and shall set out the doubts as to its compatibility with the common market.
3.1.
Existence of aid under Article 87(1) EC Treaty
(11) Under Article 87(1) EC Treaty, "any aid granted by a Member State or through State resources in any form whatsoever which distorts or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, insofar as it affects trade between Member States, be incompatible with the common market."
(12) In this case, the measure will be funded by resources granted by the State under the WRAP programme.
The aid will be granted to individual beneficiaries.
The competitive selection procedures may ensure that the amount of the subsidy is limited to the minimum, but does not take away the aid character of the measure.
The measure distorts or threatens to distort competition, as it may cover a significant part of investment costs, which would allow the beneficiary to charge a lower price for the P&W paper it produces.
The measure will affect the market for new paper, but also the market for waste paper, which is valuable commodity in demand by the paper industry.
The measure is likely to affect trade between Member States, since both new paper and waste paper are traded internationally.
In fact, a big amount of the UK paper consumption is imported mainly from other Member States and the United Kingdom was the biggest European exporter of waste paper in 2004 [6].
(13) Therefore, the scheme qualifies as State aid under Article 87(1) of the EC Treaty.
(14) By notifying to the Commission the current scheme, the United Kingdom has fulfilled with the obligation of Article 88(3) of the EC Treaty.
3.2.
Compatibility of the aid under the environmental aid guidelines
(15) The UK authorities claim that the scheme brings environmental benefits.
Therefore, the Commission assessed whether the scheme would be justified under the Community guidelines on State aid for environmental protection (hereinafter the environmental aid guidelines) [7].
(16) The Commission does not deny that the reuse of waste paper is more environmentally friendly than putting it into landfill.
However, it has doubts that point 29 of the environmental aid guidelines justify the scheme in as far as it increases the recycling rate of P&W paper.
Pursuant to this point, the Commission may authorise (1) investment aid enabling firms to improve on the community standards applicable and (2) investment aid where firms undertake investment in the absence of mandatory Community standards or where they have to undertake investments in order to comply with national standards that are more stringent than the applicable Community standards.
(17) First of all, the Commission recalls that according to the general principles of law, an exception should be interpreted in a restrictive manner.
The guidelines define the conditions under which the Commission may consider that aid is compatible with the common market in accordance with Article 87(3)(c)of the Treaty, and therefore form an exception to the general prohibition laid down in Article 87(1) of the Treaty.
It should also be recalled that the environmental aid guidelines are based on the general principle of "the polluter pays", and that every interpretation of the guidelines should strictly comply with this underlying principle.
(18) The scheme may increase the capacity to produce P&W paper, which would lead to increase quantities of waste paper, which would only be partially recycled.
In any case, only part of the waste paper used to manufacture P&W paper will be paper sold by each beneficiary itself.
Consequently, the Commission has doubts that the investment will reduce the beneficiaries' own pollution.
It is more likely that the environmental benefits may derive from indirect effects on supply and demand for waste paper that affect all users and provide of waste paper concerned, not only the beneficiary.
(19) The United Kingdom agrees that there are no Community standards applicable to the beneficiaries.
Therefore, first situation referred to in point 29 of the environmental aid guidelines, which allows aid to be granted in order to enable firms to improve on Community standards does not apply in this case.
(20) In relation to the second situation described in the environmental guidelines, concerning aid to firms to undertake investments in absence of Community standards, the Commission also has doubts that it would apply in this case.
The Commission considers that point 29 of the environmental aid guidelines concerns cases where an undertaking invests to improve its own environmental record, and to reduce its own pollution.
In such cases, aid can be allowed as an incentive to improve the environmental performance of the company.
(21) This interpretation is confirmed by point 18(b) of the environmental aid guidelines, which states that aid "may act as an incentive to firms to improve on standards or to undertake further investment designed to reduce pollution from their plants".
(22) Other interpretation of the guidelines might result in Member States subsidising large investments, with high intensities, in all those sectors where used products can be used as materials for production or where such use is the general practice in that sector.
Such aid could be granted in non-assisted areas or, in any event, without having to comply with regional aid rules and might have serious consequences on the relevant markets.
Moreover, following such interpretation, the rules could be circumvented by granting aid not to the polluters, that under Community law would not be obliged to take care of the other company's pollution, but to the companies taking care of the pollution.
(23) It is not excluded that part(s) of the selected investment projects will be eligible for environmental aid for other reasons, but as the projects have not been selected yet and as the United Kingdom has not guaranteed that aid would be given only in situations foreseen by the environmental guidelines, the Commission doubts whether the aid can be justified under the environmental aid guidelines.
3.3.
Compatibility of aid under the regional guidelines and other provisions of the Treaty
(24) The beneficiaries have not been chosen yet, and therefore it is impossible to assess if the investments will take place in areas eligible for regional aid and that the Guidelines on national regional aid [8] would apply wholly or in part.
In fact, it should be noted that similar projects have already been approved by the Commission based on the rules for regional aid, but not as environmental aid [9].
(25) The Commission furthermore doubts that other rules based on Article 87(3)(c) are applicable or that other exemptions set out in Article 87(2) and (3) of the EC-Treaty are applicable.
3.4.
Compatibility of aid directly on the basis of Article 87(3)(c)
(26) Should the Environmental aid guidelines not be applicable, the case has to be assessed directly on the basis of Article 87(3)(c).
In fact, the Commission has done so in the past, notably for a recycling scheme administered by WRAP [10] and two other cases in the paper industry [11].
(27) In past cases dealing with investment to increase recycling capacity in the paper industry [12], the criteria applied by the Commission was based on the incentive effect of the aid and whether the necessary investments to obtain the environmental benefits were going beyond the "state of the art" at EU level.
Since the use of recycled fibre to manufacture paper is common practice in the EU, the Commission has not accepted that the mere fact that the aid aims to increase the amount of recycled paper fibre in the manufacturing of paper is enough to qualify it as environmental aid.
Investments going beyond the state of the art?
(28) The UK authorities argue that the fact that very small amounts of P&W paper are made from recycled fibre in the EU, qualifies the investments as going beyond the current "state of the art".
The Commission is aware of technological barriers to increased rates of recycled fibres used in particular in P&W paper, like the de-inking of digital print, the removal of ashes with washers and the increased amount of bleaching, flotation, dispersion and sludge disposal.
It would, however, normally expect a certain level of innovation from a market operator that wants to compete and be in the vanguard of the product market, in particular in the paper market, where many operators are large multinational producers.
In past cases, the Commission concluded that "any paper producer that wishes to remain technologically and environmentally competitive in the long run has to make such investments in innovation from time to time" [13].
The relatively small amounts of P&W paper manufactured from waste paper would seem to indicate that it is possible to implement such processes and that the technology exists.
According to information available to the Commission the production of P&W papers using recycled fibre has increased by 6,8 % in 2004 [14].
The production of P&W paper using recycled fibre is currently the fastest growing type of recycled paper in Europe.
(29) Therefore, the Commission has doubts that the justification used by the UK authorities that the current very low utilisation of recycled content in the production of P&W papers in the EU is enough to state that manufacturing P&W paper using recycle fibre goes beyond the current "state of the art" in the EU.
Increasing collection rates?
(30) According to information available to the Commission, it seems that the current situation of the market of P&W waste paper is changing fast and that paper companies are becoming very interested on P&W waste paper due to its high quality [15].
In fact, in Sweden it is expected that the recycling rate of office papers office will pass from 57 % in 2003 to 75 % in 2006.
Given the situation on the waste paper market, it is reasonable to expect increased interest in waste P&W paper from paper producers.
(31) Therefore, the Commission has doubts that an increase in paper manufacturing capacity in the United Kingdom is needed to increase the collection demand.
In the last years, there has been a big demand for waste paper in countries of East Asia.
It would seem that such an increase has converted the United Kingdom to a net exporter of P&W waste paper.
(32) Therefore, the Commission has doubts about the necessity of aid for increasing the collection of P&W waste paper.
Proper targeting to maximise environmental benefits?
(33) The Commission doubts whether the measure is properly targeted, ensuring the highest environmental benefits.
The United Kingdom argues that the biggest environmental gains are obtained if high quality waste paper is used for high quality new paper, i.e. P&W paper.
The Commission, however, wonders whether a more common approach like using P&W waste paper to manufacture other types of paper might have the same impact in the collection of paper from offices and, taking the broadest possible perspective, bring the same environmental benefits.
Proper calculation of eligible investment cost?
(34) If it were appropriate to base the assessment directly on Article 87(3)(c), the Commission would draw a parallel to points 36 and 37 of the environmental aid guidelines to calculate the eligible cost.
In accordance with these points, eligible cost must be confined to the extra investment costs necessary to meet the environmental objectives.
(35) The method used by the UK authorities to calculate the eligible costs will be based on the premise that where the market would not give rise to the investment in question, then the relevant eligible costs are all the costs of the investment.
Only those costs necessary to make the required investment, and to achieve the environmental objective, will be considered to be eligible and any net benefits during the first five years of production will be deducted.
The cost of a reference investment which creates the same capacity but which does not provide the same environmental benefits, would not be subtracted.
(36) The Commission has doubts whether this interpretation is acceptable.
Substantial parts of the selected investment projects might be essential as well for investment projects in similar production capacity that is not based on using waste P&W paper.
In case of investment in new capacity, the whole investment cost would be necessary to obtain the environmental benefit, but it is not clear why the investment of a conventional plant should not be subtracted.
Without taking account of such a reference investment, the cost calculation would be disproportioned.
Choice for the least distortive instrument?
(37) The United Kingdom has chosen to grant aid directly to the paper producers instead of to collection schemes, because it reduces it administrative costs and the amount of support.
The Commission, however, doubts whether the measure proposed by the United Kingdom is the least distortive instrument to address the problem at stake.
Other instruments, e.g. instruments that focus on the collection, are likely to less distort the markets of waste paper and of end products.
4.
CONCLUSION
(38) In the light of the foregoing considerations, the Commission, acting under the procedure laid down in Article 88(2) of the EC Treaty, requests the United Kingdom to submit its comments and to provide all such information as may help to assess the aid, within one month of the date of receipt of this letter.
It requests your authorities to forward a copy of this letter to the potential recipient of the aid immediately.
(39) The Commission wishes to remind the United Kingdom that Article 88(3) of the EC Treaty has suspensory effect, and would draw your attention to Article 14 of Council Regulation (EC) No 659/1999, which provides that all unlawful aid may be recovered from the recipient.
(40) The Commission warns the United Kingdom that it will inform interested parties by publishing this letter and a meaningful summary of it in the Official Journal of the European Union.
It will also inform interested parties in the EFTA countries which are signatories to the EEA Agreement, by publication of a notice in the EEA Supplement to the Official Journal of the European Union and will inform the EFTA Surveillance Authority by sending a copy of this letter.
All such interested parties will be invited to submit their comments within one month of the date of such publication."
[1] Dz.U. C 37 z 3.2.2001, str. 3.
[2] Dz.U. C 74 z 10.3.1998, str. 9.
[3] Dz.U. L 102 z 7.4.2004, str. 59.
Zjednoczone Królestwo zgłosiło rozszerzenie i przedłużenie wspomnianego programu, który jest obecnie oceniany.
[4] Odpowiednio Dz.U. L 314 z 28.11.2003, str. 26 oraz Dz.U. L 53 z 26.2.2005, str. 66. Kryteria zastosowane w tych sprawach zostały także omówione w sprawozdaniu dotyczącym polityki konkurencji za rok 2004.
[5] OJ L 83, 27.3.1999, p. 1.
[6] CEPI, Special Recycling 2004 Statistics.
Page 5, available at http://www.cepi.org/files/Sp %20Rec %202005-135002A.pdf
[7] OJ C 37, 3.2.2001, p. 3.
[8] OJ C 74, 10.3.1998, p. 9.
[9] E.g.
Hamburger AG (C 72/01), Commission decision 9 April 2002, OJ L 296, 20.10.2002, p. 50.Kartogroup (N184/2000), Commission decision 18 July 2001 available athttp://europa.eu.int/comm/secretariat_general/sgb/state_aids/industrie/n184-00.pdf
[10] OJ L 102, 7.4.2004, p. 59.
The waste products that are concerned under this scheme are wood, glass, plastics, aggregates and compost.
The Commission noted that the objective of this measure is to encourage the development of waste recycling, which is a clear objective of the Community environmental policy.
The Commission also noted that the aid does not subsidise "state of the art" techniques in the industries concerned, which are economically profitable and do not need State aid.
Therefore, the Commission considered that this scheme was compatible with Article 87(3)(c) of the EC Treaty.
[11] OJ L 314, 28.11.2003, p. 26 and OJ L 53, 26.2.2005, p. 66 respectively.
The criteria used in these cases are also commented upon in the Annual Competition report of 2004.
[12] OJ L 314, 28.11.2003, p. 26 and OJ L 53, 26.2.2005, p.66 respectively.
The criteria used in these cases are also commented upon in the Annual Competition report of 2004.
[13] OJ L 53, 26.2.2005, p. 76.
[14] CEPI, Special Recycling 2004 Statistics, p. 1.
[15] This is, e.g., signalled in a study on recycling waste "Support in the drafting of an ExIA on the Thematic Strategy on the Prevention and Recycling of Waste" by EPEC, Page 82, available at http://europa.eu.int/comm/environment/waste/pdf/epec_report_05.pdf, published by DG ENV.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu pentaerytrytolu pochodzącego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, Chińskiej Republiki Ludowej, Rosji, Turcji i Ukrainy
(2006/C 11/04)
Komisja otrzymała skargę złożoną zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej ("rozporządzenie podstawowe") [1], ostatnio zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 2117/2005 [2], zawierającą zarzut istnienia dumpingu w przywozie pentaerytrytolu pochodzącego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, Chińskiej Republiki Ludowej, Rosji, Turcji i Ukrainy ("państwa, których dotyczy postępowanie"), który powoduje istotną szkodę dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skarga została złożona w dniu 2 grudnia 2005 r. przez CEFIC ("skarżący") w imieniu producentów reprezentujących większą część, w tym przypadku ponad 50 %, ogólnej produkcji wspólnotowej pentaerytrytolu.
2.
Produkt
Produktem, którego dotyczy zarzut dumpingu, jest pentaerytrytol pochodzący ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, Chińskiej Republiki Ludowej, Rosji, Turcji i Ukrainy ("produkt objęty postępowaniem"), zgłaszany zwykle w ramach kodu CN 29054200.
Powyższy kod CN podany jest jedynie w celach informacyjnych.
3.
Zarzut dumpingu
Zarzut dumpingu w stosunku do Stanów Zjednoczonych Ameryki, Rosji i Turcji jest oparty na porównaniu wyliczonej wartości normalnej ustalonej na podstawie cen krajowych z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego, skarżący ustalił wartość normalną dla Chińskiej Republiki Ludowej i Ukrainy na podstawie ceny w kraju o gospodarce rynkowej wymienionego w pkt 5.1 lit. d). Zarzut dumpingu jest oparty na porównaniu obliczonej w ten sposób wartości normalnej z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Obliczone na tej podstawie marginesy dumpingu są znaczne dla wszystkich krajów eksportujących objętych postępowaniem.
4.
Zarzut spowodowania szkody
Skarżący przedstawił dowody na to, że przywóz produktu objętego postępowaniem ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, Chińskiej Republiki Ludowej, Rosji, Turcji i Ukrainy wzrósł ogólnie w wartościach bezwzględnych i pod względem udziału w rynku.
Zarzuca się, że ilości i ceny przywożonego produktu objętego postępowaniem mają, oprócz innych skutków, negatywny wpływ na udział w rynku, sprzedawane ilości oraz poziom cen stosowanych przez przemysł wspólnotowy, co ma znaczące niekorzystne skutki dla ogólnych wyników i sytuacji finansowej przemysłu wspólnotowego.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że skarga została złożona przez przemysł wspólnotowy lub w jego imieniu oraz że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie postępowania, Komisja niniejszym wszczyna dochodzenie zgodnie z art. 5 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca ustalenia dumpingu i szkody
W dochodzeniu ustali się, czy produkt objęty postępowaniem pochodzący ze Stanów Zjednoczonych Ameryki, Chińskiej Republiki Ludowej, Rosji, Turcji i Ukrainy jest sprzedawany po cenach dumpingowych i czy dumping ten spowodował szkodę.
a) Kontrola wyrywkowa
Ze względu na dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa dotycząca eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności dokonania kontroli wyrywkowej, i jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy eksporterzy/producenci, lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa/przedsiębiorstw w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i w formie wskazanej w pkt 7:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- obrót wyrażony w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu sprzedanego w wywozie do Wspólnoty w okresie od 1.1.2005 do 31.12.2005,
- obrót wyrażony w walucie lokalnej oraz wyrażona w tonach wielkość sprzedaży przedmiotowego produktu na rynku wewnętrznym w okresie od 1.1.2005 do 31.12.2005,
- informacje, czy przedsiębiorstwo zamierza wystąpić o ustalenie dla siebie indywidualnego marginesu [3] (takie prawo przysługuje tylko producentom),
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produkcji rozpatrywanego produktu,
- nazwy i dokładne określenie rodzaju działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [4] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży (przeznaczonej na wywóz i/lub krajowej) produktu objętego postępowaniem,
- jakiekolwiek inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie powyższych informacji, przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje braku współpracy określono w pkt 8 poniżej.
Ponadto Komisja, w celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby eksporterów/producentów, skontaktuje się z władzami kraju wywozu i wszystkimi znanymi jej zrzeszeniami eksporterów/producentów.
ii) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą tego dokonać w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii).
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) i muszą współpracować w trakcie dochodzenia.
W przypadku braku wystarczającej współpracy Komisja może oprzeć swoje ustalenia, zgodnie z art. 17 ust. 4 i art. 18 rozporządzenia podstawowego, na dostępnych faktach.
Ustalenia oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, zgodnie z wyjaśnieniami w pkt 8.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia Komisja prześle kwestionariusze do producentów przemysłu wspólnotowego oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do objętych próbą eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej, do eksporterów/producentów w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Rosji, Turcji i Ukrainie, do wszelkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych w skardze oraz do władz krajów eksportujących objętych postępowaniem.
i) Eksporterzy/producenci w Stanach Zjednoczonych Ameryki, Rosji, Turcji i Ukrainie oraz importerzy
Wszystkie te zainteresowane strony powinny skontaktować się z Komisją przy użyciu faksu niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia, aby dowiedzieć się, czy są wymienione w skardze i, jeżeli jest to konieczne, zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza, biorąc pod uwagę, iż termin ustalony w pkt 6 lit. a) ppkt ii) ma względem nich zastosowanie.
ii) Eksporterzy/producenci z Chińskiej Republiki Ludowej występujący o ustalenie indywidualnego marginesu
Eksporterzy/producenci z Chińskiej Republiki Ludowej, występujący o ustalenie indywidualnego marginesu, mając na uwadze zastosowanie art. 17 ust. 3 i art. 9 ust. 6 rozporządzenia podstawowego, muszą przedłożyć wypełniony kwestionariusz w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia. W związku z tym, muszą zwrócić się z prośbą o wydanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i). Jednakże strony te muszą mieć świadomość, że jeżeli w odniesieniu do eksporterów/producentów zostanie zastosowana kontrola wyrywkowa, Komisja może mimo wszystko podjąć decyzję o niewyliczaniu dla nich indywidualnego marginesu, jeżeli liczba eksporterów/producentów jest tak duża, że indywidualne badania byłyby nadmiernie uciążliwe i uniemożliwiałyby zakończenie dochodzenia na czas.
c) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się do przedstawienia swoich opinii, a także informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz do dostarczenia dowodów potwierdzających.
Wymienione informacje i dowody potwierdzające powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii).
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony pod warunkiem że wystąpiły one z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten należy złożyć w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
Zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia podstawowego przewiduje się wybór Japonii jako odpowiedniego kraju o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej i Ukrainy. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w terminie ustalonym w pkt 6 lit. c).
e) Status gospodarki rynkowej
Dla eksporterów/producentów z Chińskiej Republiki Ludowej i Ukrainy, którzy wystąpią z wnioskiem i dostarczą wystarczające dowody, że prowadzą działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełniają kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego, wartość normalna zostanie ustalona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego. Eksporterzy/producenci mający zamiar przedłożyć właściwie uzasadnione wnioski muszą to zrobić w szczególnym terminie ustalonym w pkt 6 lit. d). Komisja prześle formularze wniosków zarówno do wszystkich eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej i Ukrainie wymienionych w skardze oraz do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów wymienionych w skardze, a także do władz Chińskiej Republiki Ludowej i Ukrainy.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego oraz w przypadku, gdy zarzuty dumpingu i spowodowania szkody są uzasadnione, zostanie podjęta decyzja, czy przyjęcie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, reprezentujące ich zrzeszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumentów mogą, w ogólnych terminach ustalonych w pkt 6 lit. a) ppkt ii), zgłosić się do Komisji i przekazać stosowne informacje, pod warunkiem iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy swoją działalnością a produktem objętym postępowaniem.
Strony, które postąpiły zgodnie z wymogiem określonym w poprzednim zdaniu, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta udokumentowanymi informacjami w momencie jej przedstawienia.
6.
Terminy
a) Terminy ogólne
i) Dla stron zwracających się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy w jak najkrótszym terminie, jednak nie później niż 10 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i przedkładających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości praw proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Przedsiębiorstwa wybrane do próby muszą przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminach wskazanych w pkt 6 lit. b) ppkt iii).
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję również w terminie 40 dni.
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt i), powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza konsultować się ze stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do ostatecznej próby, w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt ii), muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Kwestionariusze wypełnione przez strony objęte próbą muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Japonii, która, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d), ma być wykorzystana jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej i Ukrainy.
Komentarze muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
d) Szczególny termin dotyczący składania wniosków o przyznanie statusu przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej i/lub indywidualne traktowanie
Właściwie uzasadnione wnioski o przyznanie statusu przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej (jak wskazano w pkt 5.1 lit. e)) i/lub o indywidualne traktowanie zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego muszą wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Oświadczenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie oświadczenia i wnioski przedkładane przez zainteresowane strony należy składać na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej); należy w nich wskazać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu zainteresowanej strony.
Wszelkie oświadczenia pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencję dostarczaną przez zainteresowane strony na zasadzie poufności należy oznakować "Limited [5]" oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, dołączyć do nich wersję bez klauzuli poufności, oznakowaną "Do wglądu zainteresowanych stron".
Adres Komisji do korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 295 65 05
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do niezbędnych informacji, w określonych terminach albo znacznie utrudnia dochodzenie, istnieje możliwość dokonania ustaleń tymczasowych lub końcowych, potwierdzających lub zaprzeczających, na podstawie dostępnych faktów, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę, a ustalenia mogą być dokonywane na podstawie dostępnych faktów.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla wymienionej strony niż w przypadku, gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy począwszy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, tymczasowe środki mogą zostać nałożone nie później niż 9 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1.
[2] Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17.
[3] O marginesy indywidualne można występować zgodnie z art. 17 ust. 3 rozporządzenia podstawowego dla przedsiębiorstw nieobjętych kontrolą wyrywkową, zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego dotyczącego indywidualnego traktowania, w przypadku krajów, których gospodarka nie jest gospodarką rynkową lub krajów przechodzących transformację gospodarczą, oraz zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego dla przedsiębiorstw ubiegających się o status przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Należy zauważyć, że wystąpienie o indywidualne traktowanie wymaga złożenia wniosku na mocy art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, natomiast wystąpienie o nadanie statusu przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej wymaga złożenia wniosku zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego.
[4] Objaśnienia dotyczące pojęcia przedsiębiorstw powiązanych zawiera art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[5] Oznacza to, iż dokument służy wyłącznie do użytku wewnętrznego.
Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43).
Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia podstawowego i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Publikacja decyzji Państw Członkowskich dotyczących przyznania lub cofnięcia licencji na prowadzenie działalności zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [1] [2]
(2006/C 12/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
AUSTRIA
Przyznane licencje na prowadzenie działalności
Kategoria A: Licencje na prowadzenie działalności bez ograniczeń zawartych w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
Global Jet Austria GmbH _BAR_ Wipplingerstraße 30/4 A-1010 Wien _BAR_ pasażerowie, przesyłki pocztowe, ładunek _BAR_ 14.11.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[2] Przekazane Komisji Europejskiej przed 31.8.2005.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania antydumpingowego dotyczącego przywozu mrożonych truskawek pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej
(2006/C 14/07)
Komisja otrzymała skargę złożoną zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej ("rozporządzenie podstawowe") [1], zawierającą zarzut istnienia dumpingu w przywozie mrożonych truskawek pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej ("państwo, którego dotyczy postępowanie"), który powoduje istotną szkodę dla przemysłu wspólnotowego.
1.
Skarga
Skarga została złożona w dniu 5 grudnia 2005 r. przez Unię Polskiego Przemysłu Chłodniczego ("skarżący") w imieniu producentów reprezentujących znaczną część, w tym przypadku powyżej 25 %, całkowitej wspólnotowej produkcji mrożonych truskawek.
2.
Produkt
Produktem, którego dotyczy zarzut dumpingu są truskawki niegotowane lub gotowane na parze lub w wodzie, zamrożone, nawet zawierające dodatek cukru lub innego środka słodzącego, pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej ("produkt objęty postępowaniem"), zgłaszany zwykle w ramach kodów CN 08111011, 08111019 oraz 08111090.
Powyższe kody CN podane są jedynie w celach informacyjnych.
3.
Zarzut dumpingu
Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 7 rozporządzenia podstawowego, skarżący ustalił wartość normalną dla Chińskiej Republiki Ludowej na podstawie ceny dla kraju o gospodarce rynkowej wymienionego w pkt 5.1 lit. d). Zarzut dumpingu jest oparty na porównaniu wyliczonej wartości normalnej z cenami eksportowymi produktu objętego postępowaniem sprzedawanego na wywóz do Wspólnoty.
Obliczony na tej podstawie, margines dumpingu jest znaczny.
4.
Zarzut spowodowania szkody
Skarżący przedstawił dowody świadczące o tym, że przywóz produktu objętego postępowaniem z Chińskiej Republiki Ludowej ogólnie wzrósł zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i pod względem udziału w rynku.
Zarzuca się, że ilości i ceny przywożonego produktu objętego postępowaniem mają, oprócz innych skutków, negatywny wpływ na udział w rynku, sprzedawane ilości oraz poziom cen stosowanych przez przemysł wspólnotowy, co ma znaczące niekorzystne skutki dla ogólnych wyników i sytuacji finansowej przemysłu wspólnotowego.
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i ustaleniu, że skarga została złożona przez przemysł wspólnotowy lub w jego imieniu oraz że istnieją wystarczające dowody uzasadniające wszczęcie postępowania, Komisja niniejszym wszczyna dochodzenie zgodnie z art. 5 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca określenia dumpingu i szkody
W dochodzeniu ustali się, czy produkt objęty postępowaniem pochodzący z Chińskiej Republiki Ludowej jest sprzedawany po cenach dumpingowych i czy dumping ten spowodował szkodę.
a) Kontrola wyrywkowa
Ze względu na dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności dokonania kontroli wyrywkowej, i jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy eksporterzy/producenci, lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa/przedsiębiorstw w terminie określonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i w formie wskazanej w pkt 7:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- obroty, w walucie lokalnej, oraz wielkość sprzedaży na wywóz do Wspólnoty produktu objętego postępowaniem, w tonach, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- obroty, w walucie lokalnej, oraz wielkość sprzedaży produktu objętego postępowaniem na rynku krajowym, w tonach, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- informacje, czy przedsiębiorstwo zamierza wystąpić o ustalenie dla siebie indywidualnego marginesu (z wnioskiem takim mogą wystąpić tylko producenci [2]),
- dokładne określenie rodzaju działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produkcji produktu objętego postępowaniem oraz wyrażona w tonach wielkość produkcji produktu objętego postępowaniem, oraz inwestycje w zakresie zdolności produkcyjnych w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- nazwy i dokładne określenie rodzaju działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [3] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży (przeznaczonej na wywóz i/lub krajowej) produktu objętego postępowaniem,
- jakiekolwiek inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie powyższych informacji, przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku, gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje braku współpracy określono w pkt 8 poniżej.
Ponadto Komisja, w celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby eksporterów/producentów, skontaktuje się z władzami kraju wywozu i wszelkimi znanymi zrzeszeniami eksporterów/producentów.
ii) Kontrola wyrywkowa producentów wspólnotowych
Ze względu na dużą liczbę producentów wspólnotowych popierających skargę, Komisja stosując kontrolę wyrywkową zamierza zbadać szkodę, jaką poniósł przemysł wspólnotowy.
W celu umożliwienia Komisji doboru próby, wszyscy producenci wspólnotowi są niniejszym proszeni o dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i):
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- całkowite obroty przedsiębiorstwa, w euro, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produkcji produktu objętego postępowaniem,
- wartość sprzedaży produktu objętego postępowaniem, w euro, dokonanej na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- wielkość sprzedaży produktu objętego postępowaniem, w tonach, dokonanej na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- wielkość produkcji produktu objętego postępowaniem, w tonach, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [3] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie powyższych informacji, przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku, gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje braku współpracy określono w pkt 8 poniżej.
iii) Kontrola wyrywkowa importerów
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności zastosowania kontroli wyrywkowej, a jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy importerzy lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat swojego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i formie wskazanej w pkt 7:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- całkowite obroty przedsiębiorstwa, w euro, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- łączna liczba pracowników,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produktu objętego postępowaniem,
- wielkość wyrażona w tonach i wartość wyrażona w euro dotyczące przywozu do Wspólnoty i odsprzedaży dokonanej we Wspólnocie w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. w odniesieniu do przywożonego produktu pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich przedsiębiorstw powiązanych [4] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby pomóc Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie powyższych informacji, przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku, gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje braku współpracy przedstawiono w pkt 8 poniżej.
Ponadto Komisja, w celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby importerów, skontaktuje się z wszystkimi znanymi zrzeszeniami importerów.
iv) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą to zrobić w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii).
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) i są zobowiązane do współpracy w ramach prowadzonego dochodzenia.
W przypadku braku zadowalającej współpracy, Komisja może, zgodnie z art. 17 ust. 4 i art. 18 rozporządzenia podstawowego, oprzeć swoje ustalenia na dostępnych faktach.
Ustalenia oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, zgodnie z wyjaśnieniami w pkt 8.
b) Kwestionariusze
W celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla jej dochodzenia, Komisja prześle kwestionariusze do włączonych do próby producentów przemysłu wspólnotowego oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do eksporterów/producentów włączonych do próby w Chińskiej Republice Ludowej, do wszystkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów włączonych do próby, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych w skardze oraz do władz odnośnych kraju wywozu.
Eksporterzy/producenci z Chińskiej Republiki Ludowej, występujący o ustalenie indywidualnego marginesu, mając na uwadze zastosowanie art. 17 ust. 3 i art. 9 ust. 6 rozporządzenia podstawowego, muszą przedłożyć wypełniony kwestionariusz w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia. Dlatego muszą oni złożyć wniosek o otrzymanie kwestionariusza w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt i) niniejszego zawiadomienia. Jednakże strony te muszą mieć świadomość, że jeżeli w odniesieniu do eksporterów/producentów zostanie zastosowana kontrola wyrywkowa, Komisja może mimo wszystko podjąć decyzję o niewyliczaniu dla nich indywidualnego marginesu, jeżeli liczba eksporterów/producentów będzie tak duża, że indywidualne badania byłyby nadmiernie uciążliwe i uniemożliwiałyby zakończenie dochodzenia na czas.
c) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się do przedstawienia swoich opinii, a także informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz dostarczenia dowodów potwierdzających.
Wymienione informacje i dowody potwierdzające powinny wpłynąć do Komisji w terminie ustalonym w pkt 6 ppkt ii).
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że wystąpiły z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten powinien zostać złożony w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
Zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. a) rozporządzenia podstawowego przewiduje się wybór Stanów Zjednoczonych Ameryki jako odpowiedniego kraju o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej. Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru kraju w terminie ustalonym w pkt 6 lit. c).
e) Status gospodarki rynkowej
Dla eksporterów/producentów z Chińskiej Republiki Ludowej, którzy wystąpią z wnioskiem i dostarczą wystarczające dowody, że prowadzą działalność w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. spełniają kryteria ustanowione w art. 2 ust. 7 lit. c) rozporządzenia podstawowego, wartość normalna zostanie ustalona zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego. Eksporterzy/producenci mający zamiar przedłożyć właściwie uzasadnione wnioski muszą to zrobić w terminie ustalonym w pkt 6 lit. d). Komisja prześle formularze wniosków do wszystkich eksporterów/producentów w Chińskiej Republice Ludowej wymienionych w skardze, oraz do władz Chińskiej Republiki Ludowej.
5.2.
Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego i w przypadku, gdy zarzuty dumpingu i spowodowania szkody są uzasadnione, zostanie podjęta decyzja, czy przyjęcie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, reprezentujące ich zrzeszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumentów mogą w ogólnych terminach ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) zgłosić się do Komisji i dostarczyć informacje, pod warunkiem iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy ich działalnością a produktem objętym postępowaniem.
Strony, które postąpiły zgodnie z wymogiem określonym w poprzednim zdaniu, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie wskazując szczególne powody, dla których powinny być wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii).
Należy zauważyć, że każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta rzeczowym materiałem dowodowym w czasie jej przedstawiania.
6 Terminy
a) Terminy ogólne
a) Dla stron zwracających się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy
Wszystkie zainteresowane strony powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza lub innych formularzy w jak najkrótszym terminie, lecz nie później niż 10 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i przedkładających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości praw proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
Przedsiębiorstwa wybrane do próby muszą przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu w terminach wskazanych w pkt 6 lit. b) ppkt iii).
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni.
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje wskazane w pkt 5.1 lit. a) ppkt i) oraz 5.1 lit. a) ppkt iii) powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza przeprowadzić konsultacje ze stronami objętymi postępowaniem, które wyraziły gotowość włączenia ich do próby, na temat ostatecznego doboru próby, w terminie 21 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt iv) muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Kwestionariusze wypełnione przez strony objęte próbą muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Stanów Zjednoczonych Ameryki, które, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d), mają być wykorzystane jako kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia wartości normalnej w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Komentarze muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
d) Szczególny termin dotyczący składania wniosków o przyznanie statusu gospodarki rynkowej i/lub indywidualne traktowanie
Właściwie uzasadnione wnioski o przyznanie statusu gospodarki rynkowej (jak wskazano w pkt 5.1 lit. e)) i/lub o indywidualne traktowanie zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego muszą wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Oświadczenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie zgłoszenia i wnioski przedłożone przez zainteresowane strony należy składać na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba, że ustalono inaczej); należy w nich wskazać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu i/lub teleksu zainteresowanej strony.
Wszystkie oświadczenia pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja dostarczona przez zainteresowane strony na zasadzie poufności należy oznakować "Limited" [5] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, dołączyć do nich wersję bez klauzuli poufności, oznakowaną "DO WGLĄDU DLA ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do celów korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Faks (32-2) 295 65 05
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do niezbędnych informacji, nie dostarcza ich w określonych terminach albo znacznie utrudnia dochodzenie, istnieje możliwość dokonania ustaleń tymczasowych lub końcowych, potwierdzających lub zaprzeczających, na podstawie dostępnych faktów, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę, a ustalenia mogą być dokonywane na podstawie dostępnych faktów.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo, i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla wymienionej strony niż w przypadku gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 6 ust. 9 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy począwszy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, tymczasowe środki mogą zostać nałożone nie później niż 9 miesięcy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2117/2005 (Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17).
[2] O marginesy indywidualne można występować zgodnie z art. 17 ust. 3 rozporządzenia podstawowego dla przedsiębiorstw nieobjętych kontrolą wyrywkową, zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego dotyczącym indywidualnego traktowania w przypadku krajów, których gospodarka nie jest gospodarką rynkową/krajach przechodzących transformację gospodarczą, oraz zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego dla przedsiębiorstw ubiegających się o status przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Należy zauważyć, że wystąpienie o indywidualne traktowanie wymaga złożenia wniosku na mocy art. 9 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, natomiast wystąpienie o nadanie statusu przedsiębiorstwa działającego w warunkach gospodarki rynkowej wymaga złożenia wniosku zgodnie z art. 2 ust. 7 lit. b) rozporządzenia podstawowego.
[3] Objaśnienia dotyczące pojęcia przedsiębiorstw powiązanych zawiera art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[4] Objaśnienia dotyczące pojęcia przedsiębiorstw powiązanych zawiera art. 143 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L 253 z 11.10.1993, str. 1).
[5] Oznacza to, że dokument przeznaczony jest wyłącznie do użytku wewnętrznego.
Jest on chroniony zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145 z 31.5.2001, str. 43).
Jest to dokument poufny zgodnie z art. 19 rozporządzenia podstawowego i art. 6 Porozumienia WTO w sprawie wykonywania art. VI GATT 1994 (porozumienie antydumpingowe).
--------------------------------------------------
Publikacja decyzji Państw Członkowskich dotyczących przyznania lub cofnięcia licencji na prowadzenie działalności zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [1] [2]
(2006/C 14/08)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
AUSTRIA
Przyznane licencje na prowadzenie działalności
Kategoria A: Licencje na prowadzenie działalności bez ograniczeń zawartych w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
Amira Air GmbH _BAR_ Hangar 2 A-1300 Flughafen-Wien _BAR_ pasażerowie, przesyłki pocztowe, ładunek _BAR_ 7.12.2005 _BAR_
Cofnięte licencje na prowadzenie działalności
Kategoria B: Licencje na prowadzenie działalności z ograniczeniami zawartymi w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
OREST-Immorent Leasing GmbH _BAR_ Windmühlgasse 22-24 A-1060 Wien _BAR_ pasażerowie _BAR_ 29.11.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[2] Przekazane Komisji Europejskiej przed 31.8.2005.
--------------------------------------------------
Zestawienie informacji przekazanych przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi
(2006/C 16/04)
Pomoc nr : XA 57/05
Państwo Członkowskie : Finlandia
Region : Finlandia kontynentalna, obszar nieobjęty programem celu 1
Nazwa programu pomocy : Pomoc na szkolenia
Podstawa prawna : Valtioneuvoston asetus maaseudun kehittämisestä (609/2000, myöhemmin tehtyine muutoksineen), 52 pykälän 2 momentin 4 kohta
Planowane w ramach programu roczne wydatki : Szacuje się, że na realizację szkoleń w roku 2006 przyznana zostanie suma 1,9 mln EUR
Maksymalna intensywność pomocy :
Maksymalna wysokość pomocy przyznanej na realizację programu szkoleń nie może przekraczać 90 % kosztów kwalifikowanych, lecz nie więcej niż 100000 EUR dla danego beneficjenta w dowolnym okresie trzyletnim.
Do celu obliczenia pomocy za beneficjenta uważa się osobę uzyskującą pomoc techniczną.
Pomoc przyznawana jest w formie dotacji
Data realizacji : Od 1 stycznia 2006 r.
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Pomoc na realizację szkoleń przyznawana będzie na rok 2006
Cel pomocy : Celem pomocy jest podnoszenie kwalifikacji zawodowych i kompetencji rolników oraz pracowników rolnych poprzez wspieranie szkoleń.
Pomoc przyznawana jest na mocy art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004, z zastosowaniem przepisów sekcji 14 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa dla rolnictwa
Sektory gospodarki : Rolnictwo
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Etelä-Pohjanmaan TE-keskus
Huhtalantie 2
FIN-60220 Seinäjoki
Hämeen TE-keskus
Rauhankatu 10
FIN-15110 Lahti
Kaakkois-Suomen TE-keskus
Salpausselänkatu 22, PL 1041
FIN-45101 Kouvola
Keski-Suomen TE-keskus
Cygnaeuksenkatu 1, PL 44
FIN-40101 Jyväskylä
Pirkanmaan TE-keskus
Kauppakatu 4, PL 467
FIN-33101 Tampere
Pohjanmaan TE-keskus
Hovioikeudenpuistikko 19 A, PL 131
FIN-65101 Vaasa
Pohjois-Pohjanmaan TE-keskus
Viestikatu 1, PL 86
FIN-90101 Oulu
Satakunnan TE-keskus
Pohjoisranta 11 E, PL 266
FIN-28100 Pori
Uudenmaan TE-keskus
Maistraatinportti 2, PL 15
FIN-00241 Helsinki
Varsinais-Suomen TE-keskus
Ratapihankatu 36, PL 592
FIN-20101 Turku
Adres internetowy : www.mmm.fi/tuet/valtiontuet/ryhmapoikkeusasetus
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 17/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy : XS 121/02
Państwo Członkowskie : Francja
Region : Francja
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : Program pomocy ADEME w zakresie zarządzania odpadami miejskimi oraz odpadami podmiotów
Podstawa prawna : Délibérations du Conseil d'administration de l'ADEME du 12 mai 1999 et suivantes
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi : 10 mln EUR
Maksymalna intensywność pomocy : 7,5 lub 15 % (z wyjątkiem dodatkowych dotacji regionalnych rzędu 5 punktów procentowych na obszarach PAT Industrie oraz 10 punktów procentowych na obszarach francuskich departamentów zamorskich (DOM))
Data realizacji : 14.12.2001
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : 31.12.2006
Cel pomocy : Pomoc inwestycyjna na rzecz MŚP na cele zapobiegania, zarządzania i odzyskiwania odpadów.
Sektory gospodarki : Wszystkie sektory, oprócz sektora rybołówstwa i akwakultury
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Agence de l'Environnement et de la Maîtrise de l'Énergie (ADEME)
27, rue Louis Vicat
F-75737 Paris cedex 15
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 363/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy szkoleniowej
(2006/C 17/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XT 50/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Pólnocno-wschodnia Anglia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Program wspierania szkoleń — partnerstwo lokalne Tees Valley _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Regional Development Agency Act 1998 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 1,2 mln GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ Od 1 lipca 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 marca 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenie ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenie specjalistyczne _BAR_ Nie _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Fergus Mitchell _BAR_
Adres: ONE Stella House Goldcrest Way Newburn Riverside NE15 8NY, United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Zawiadomienie o wszczęciu przeglądu wygaśnięcia środków antydumpingowych stosowanych względem przywozu azotanu amonu pochodzącego z Ukrainy
(2006/C 18/02)
Po opublikowaniu zawiadomienia o zbliżającym się wygaśnięciu [1] środków antydumpingowych obowiązujących względem przywozu azotanu amonu pochodzącego z Ukrainy ("kraj, którego dotyczy postępowanie"), Komisja otrzymała wniosek o dokonanie przeglądu tych środków, zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej ("rozporządzenie podstawowe") [2].
1.
Wniosek o dokonanie przeglądu
Wniosek został złożony w dniu 25 października 2005 r. przez Europejskie Stowarzyszenie Producentów Nawozów (EFMA) ("wnioskodawca") w imieniu producentów reprezentujących znaczącą część, w tym przypadku powyżej 50 %, ogólnej produkcji wspólnotowej azotanu amonu.
2.
Produkt
Produktem objętym przeglądem są stałe nawozy z zawartością azotanu amonu przekraczającą 80 % masy pochodzące z Ukrainy ("produkt objęty postępowaniem") obecnie objęte kodami 31023090, 31024090, ex31022900, ex31026000, ex31029000, ex31051000, ex31052010, ex31055100, ex31055900 oraz ex31059091.
Powyższe kody CN podane są jedynie w celach informacyjnych.
3.
Istniejące środki
Obecnie obowiązujące środki są ostatecznymi cłami antydumpingowymi nałożonymi rozporządzeniem Rady (WE) nr 132/2001 [3], ostatnio zmienionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 945/2005 [4].
4.
Podstawy dokonania przeglądu
W uzasadnieniu wniosku podano, że w związku z wygaśnięciem środków istnieje prawdopodobieństwo ponowienia dumpingu i zaistnienia szkody dla przemysłu wspólnotowego.
Zarzuca się, że wywóz z Ukrainy do innych krajów trzecich, tj. Stanów Zjednoczonych Ameryki, Rumuni i Turcji odbywa się po cenach dumpingowych.
W zaistniałej sytuacji zarzuca się, że istnieje duże prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia dumpingu w wywozie z Ukrainy do UE.
Wnioskodawca zwraca również uwagę na możliwość dalszego stosowania dumpingu wyrządzającego szkodę.
W tym zakresie wnioskodawca przedstawia dowody, iż w przypadku zniesienia środków obecny poziom przywozu produktu objętego postępowaniem prawdopodobnie wzrośnie z powodu istnienia niewykorzystanych mocy produkcyjnych w kraju, którego dotyczy postępowanie.
Zarzuca się również, że przepływ przywozu produktu objętego postępowaniem prawdopodobnie wzrośnie z powodu obowiązujących środków nałożonych na przywóz tych samych produktów pochodzących z Ukrainy na tradycyjne rynki inne niż UE (np. Stany Zjednoczone Ameryki i Brazylia).
Może to prowadzić do przekierowania wywozu z innych krajów trzecich do Wspólnoty.
Ponadto wnioskodawca twierdzi, iż usunięcie szkody jest wynikiem głównie istnienia środków oraz iż jakiekolwiek ponowne wystąpienie znacznego przywozu po cenach dumpingowych z kraju, którego dotyczy postępowanie, prawdopodobnie doprowadziłoby, w przypadku zniesienia środków, do ponownego powstania szkody dla przemysłu wspólnotowego..
5.
Procedura
Po konsultacji z Komitetem Doradczym i po ustaleniu, że istnieją wystarczające dowody do wszczęcia przeglądu wygaśnięcia środków, Komisja niniejszym wszczyna przegląd zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia podstawowego.
5.1. Procedura dotycząca określenia prawdopodobieństwa wystąpienia dumpingu i szkody
W toku dochodzenia zostanie ustalone, czy wygaśnięcie środków może doprowadzić do kontynuacji lub ponowienia dumpingu i zaistnienia szkody.
a) Kontrola wyrywkowa
Biorąc pod uwagę dużą liczbę stron uczestniczących w postępowaniu, Komisja może podjąć decyzję o zastosowaniu kontroli wyrywkowej, zgodnie z art. 17 rozporządzenia podstawowego.
i) Kontrola wyrywkowa importerów
Aby umożliwić Komisji podjęcie decyzji o konieczności zastosowania kontroli wyrywkowej, i jeżeli konieczność taka zostanie stwierdzona, aby umożliwić dobór próby, wszyscy importerzy lub przedstawiciele działający w ich imieniu są niniejszym proszeni o zgłoszenie się do Komisji i dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i) i w formie wskazanej w pkt 7:
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- całkowite obroty przedsiębiorstwa, w euro, w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- łączna liczba pracowników,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produktu objętego postępowaniem,
- wielkość, w tonach, i wartość, w euro, przywozu do Wspólnoty i odsprzedaży dokonanej na rynku wspólnotowym przywożonego produktu objętego postępowaniem, pochodzącego z Ukrainy w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich powiązanych przedsiębiorstw [5] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby być pomocne Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie wyżej wspomnianych informacji przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje odmowy współpracy przedstawiono w pkt 8 poniżej.
Ponadto Komisja, w celu otrzymania informacji uznanych za niezbędne dla doboru próby importerów, skontaktuje się z wszystkimi znanymi zrzeszeniami importerów.
ii) Kontrola wyrywkowa producentów wspólnotowych
Biorąc pod uwagę dużą liczbę producentów wspólnotowych popierających wniosek, Komisja, zamierza zastosować kontrolę wyrywkową do zbadania szkody, jaką poniósł przemysł wspólnotowy.
W celu umożliwienia Komisji doboru próby, wszyscy producenci wspólnotowi są niniejszym proszeni o dostarczenie następujących informacji na temat ich przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt i):
- nazwa, adres, adres e-mail, numer telefonu i faksu oraz dane osoby wyznaczonej do kontaktów,
- całkowite obroty przedsiębiorstwa, w euro, w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- dokładne określenie działalności przedsiębiorstwa w odniesieniu do produktu objętego postępowaniem oraz ilość produktu objętego postępowaniem, w tonach, w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- wartość sprzedaży produktu objętego postępowaniem, w euro, dokonanej na rynku wspólnotowym w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.,
- wielkość sprzedaży produktu objętego postępowaniem, w tonach, dokonanej na rynku wspólnotowym w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- wielkość produkcji produktu objętego postępowaniem, w tonach, w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.,
- nazwy i dokładne określenie działalności wszystkich powiązanych przedsiębiorstw [5] uczestniczących w produkcji i/lub sprzedaży produktu objętego postępowaniem,
- wszelkie inne istotne informacje, które mogłyby być pomocne Komisji w doborze próby,
- poprzez przekazanie wyżej wspomnianych informacji przedsiębiorstwo wyraża zgodę na ewentualne włączenie go do próby.
Jeżeli przedsiębiorstwo zostanie włączone do próby, będzie to dla niego oznaczać konieczność udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz wyrażenie zgody na przeprowadzenie dochodzenia na miejscu w zakresie udzielonych odpowiedzi.
W przypadku gdy przedsiębiorstwo nie wyrazi zgody na ewentualne włączenie go do próby, zostanie uznane za podmiot niewspółpracujący w dochodzeniu.
Konsekwencje odmowy współpracy przedstawiono w pkt 8 poniżej.
iii) Ostateczny dobór próby
Wszystkie zainteresowane strony pragnące przedstawić jakiekolwiek istotne informacje dotyczące doboru próby muszą tego dokonać w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt ii).
Komisja zamierza dokonać ostatecznego doboru próby po konsultacji z zainteresowanymi stronami, które wyraziły gotowość do włączenia ich do próby.
Przedsiębiorstwa włączone do próby muszą udzielić odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) i są zobowiązane do współpracy w ramach prowadzonego dochodzenia.
W przypadku braku wystarczającej współpracy, Komisja może oprzeć swoje ustalenia, zgodnie z art. 17 ust. 4 i art. 18 rozporządzenia podstawowego, na dostępnych faktach.
Ustalenia oparte na dostępnych faktach mogą być mniej korzystne dla zainteresowanej strony, zgodnie z wyjaśnieniami w pkt 8.
b) Kwestionariusze
W celu uzyskania informacji uznanych za niezbędne dla dochodzenia Komisja prześle kwestionariusze do producentów przemysłu wspólnotowego oraz do wszystkich zrzeszeń producentów we Wspólnocie, do eksporterów/producentów na Ukrainie, do wszelkich zrzeszeń eksporterów/producentów, do importerów, do wszystkich zrzeszeń importerów wymienionych we wniosku lub którzy współpracowali podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem przeglądu, oraz do władz kraju wywozu, którego dotyczy postępowanie.
c) Gromadzenie informacji i przeprowadzanie przesłuchań
Wszystkie zainteresowane strony niniejszym wzywa się do przedstawienia swoich opinii, a także informacji innych niż odpowiedzi udzielone na pytania zawarte w kwestionariuszu oraz do dostarczenia dowodów potwierdzających.
Wymienione informacje i dowody potwierdzające powinny wpłynąć do Komisji w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia.
Ponadto Komisja może przesłuchać zainteresowane strony, pod warunkiem że wystąpiły one z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane.
Wniosek ten powinien zostać złożony w terminie określonym w pkt 6 lit. a) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
d) Wybór kraju o gospodarce rynkowej
W poprzednim dochodzeniu wykorzystano Polskę jako odpowiedni kraj o gospodarce rynkowej, aby ustalić wartość normalną w odniesieniu do Ukrainy.
Wnioskodawca obecnie zaproponował wykorzystanie USA lub Rumunii do tego celu.
Zainteresowane strony są niniejszym proszone o wypowiedzenie się na temat stosowności wyboru wymienionych krajów w określonym terminie ustalonym w pkt 6 lit. c) niniejszego zawiadomienia.
5.2. Procedura oceny interesu Wspólnoty
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia podstawowego i w przypadku potwierdzenia prawdopodobieństwa kontynuacji lub ponowienia dumpingu i szkody, ustalone zostanie, czy utrzymanie lub uchylenie środków antydumpingowych nie będzie sprzeczne z interesem Wspólnoty.
Z tego powodu przemysł wspólnotowy, importerzy, reprezentujące ich zrzeszenia, reprezentatywni użytkownicy i reprezentatywne organizacje konsumentów mogą, w terminach ustalonych w pkt 6 lit. a) ppkt ii) niniejszego zawiadomienia, zgłosić się do Komisji i przekazać stosowne informacje, pod warunkiem iż udowodnią istnienie obiektywnego związku pomiędzy swoją działalnością a produktem objętym postępowaniem.
Strony, które postąpiły zgodnie z wymogiem określonym w poprzednim zdaniu, mogą wystąpić z wnioskiem o przesłuchanie, wskazując szczególne powody, dla których powinny zostać wysłuchane, w terminie ustalonym w pkt 6 lit. b) ppkt iii) niniejszego zawiadomienia.
Należy zauważyć, iż każda informacja przedstawiona zgodnie z art. 21 zostanie uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy będzie poparta udokumentowanymi informacjami w momencie jej przedstawienia.
6 Terminy
a) Terminy ogólne
i) Dla stron zwracających się z wnioskiem o przesłanie kwestionariusza
Wszystkie zainteresowane strony, które nie współpracowały podczas dochodzenia prowadzącego do przyjęcia środków będących przedmiotem niniejszego przeglądu, powinny zwrócić się z prośbą o przesłanie kwestionariusza w jak najkrótszym terminie, lecz nie później niż 15 dni po opublikowaniu niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Dla stron zgłaszających się, składających odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i przedkładających inne informacje
Wszystkie zainteresowane strony, jeżeli ich wnioski mają być uwzględnione podczas dochodzenia, muszą zgłosić się do Komisji, przedstawić swoje opinie i przedłożyć odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu lub przedstawić wszystkie inne informacje w terminie 40 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, o ile nie wskazano inaczej.
Należy zwrócić uwagę na fakt, iż korzystanie z większości praw proceduralnych ustanowionych w rozporządzeniu podstawowym jest uwarunkowane zgłoszeniem się przez stronę w wyżej wymienionym terminie.
iii) Przesłuchania
Wszystkie zainteresowane strony mogą składać wnioski o przesłuchanie przez Komisję w takim samym terminie 40 dni..
b) Szczególny termin w odniesieniu do kontroli wyrywkowych
i) Informacje, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt i) i pkt 5.1 lit. a) ppkt ii) powinny wpłynąć do Komisji w terminie 15 dni od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, iż Komisja zamierza konsultować się ze stronami, które wyraziły gotowość włączenia ich do ostatecznej próby w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
ii) Wszystkie inne informacje istotne dla doboru próby, o których mowa w pkt 5.1 lit. a) ppkt iii), muszą wpłynąć do Komisji w terminie 21 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
iii) Kwestionariusze wypełnione przez strony objęte próbą muszą wpłynąć do Komisji w terminie 37 dni od daty powiadomienia ich o włączeniu do próby.
c) Szczególny termin dotyczący wyboru kraju o gospodarce rynkowej
Strony dochodzenia mogą chcieć wypowiedzieć się na temat stosowności wyboru Stanów Zjednoczonych Ameryki, które, jak wskazano w pkt 5.1 lit. d) niniejszego zawiadomienia, przewiduje się przyjąć za właściwy kraj o gospodarce rynkowej w celu ustalenia normalnej wartości w odniesieniu do Ukrainy.
Te opinie muszą wpłynąć do Komisji w terminie 10 dni od opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
7.
Zgłoszenia pisemne, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencja
Wszelkie oświadczenia i wnioski przedkładane przez zainteresowane strony należy składać na piśmie (nie w formie elektronicznej, chyba że ustalono inaczej); należy w nich wskazać nazwę, adres, adres e-mail, numery telefonu i faksu zainteresowanej strony.
Wszelkie oświadczenia pisemne, łącznie z informacjami wymaganymi w niniejszym zawiadomieniu, odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu i korespondencję dostarczaną przez zainteresowane strony na zasadzie poufności należy oznakować "Limited" [6] oraz, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, dołączyć do nich wersję bez klauzuli poufności, oznakowaną "DO WGLĄDU ZAINTERESOWANYCH STRON".
Adres Komisji do celów korespondencji:
European Commission
Directorate General for Trade
Directorate B
Office: J-79 5/16
B-1049 Brussels
Fax (32-2) 295 65 05
8.
Brak współpracy
W przypadkach, w których zainteresowana strona odmawia dostępu do niezbędnych informacji, nie dostarcza ich w określonych terminach albo znacznie utrudnia dochodzenie, istnieje możliwość dokonania ustaleń tymczasowych lub końcowych, potwierdzających lub zaprzeczających, na podstawie dostępnych faktów, zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego.
W przypadku ustalenia, że zainteresowana strona dostarczyła nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje, informacje te nie są brane pod uwagę, a ustalenia mogą być dokonywane na podstawie dostępnych faktów.
Jeżeli zainteresowana strona nie współpracuje lub współpracuje jedynie częściowo i z tego względu ustalenia opierają się na dostępnych faktach zgodnie z art. 18 rozporządzenia podstawowego, wynik może być mniej korzystny dla wymienionej strony niż w przypadku, gdyby strona ta współpracowała.
9.
Harmonogram dochodzenia
Dochodzenie zostanie zamknięte, zgodnie z art. 11 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, w terminie 15 miesięcy począwszy od daty opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. [1] Dz.U. C 110 z 5.5.2005, str. 15.
Procedura informacyjna — przepisy techniczne
(2006/C 18/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37; Dz.U. L 217 z 5.8.1998, str. 18).
Notyfikacje projektów krajowych przepisów technicznych otrzymane przez Komisję
Pozycja _BAR_ Tytuł _BAR_ Koniec trzymiesięcznego okresu status quo _BAR_
2006/0001/HU _BAR_ Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Komunikacji nr …./2005. (…) w sprawie okresowych kontroli zbiorników autogazu _BAR_ 4.4.2006 _BAR_
2006/0002/HU _BAR_ Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Komunikacji nr …./2005. (…) w sprawie badań broni palnej i amunicji _BAR_ 5.4.2006 _BAR_
2006/0003/EE _BAR_ Projekt poprawki do ustawy o komunikacji elektronicznej, ustawy o usługach w społeczeństwie informacyjnym, kodeksu karnego, kodeksu postępowania karnego oraz kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia _BAR_ 6.4.2006 _BAR_
2006/0004/F _BAR_ Projekt rozporządzenia w sprawie jakości handlowej ananasów _BAR_ 7.4.2006 _BAR_
2006/0005/S _BAR_ Propozycja projektu do ustawy o szczególnych postanowieniach w sprawie podatku drogowego _BAR_ _BAR_
2006/0006/UK _BAR_ Nowelizacja przepisów z 2006 r. w sprawie przyrządów pomiarowych (paliwa płynne i smary) _BAR_ 11.4.2006 _BAR_
2006/0007/SK _BAR_ Zarządzenie Urzędu Bezpieczeństwa Narodowego zmieniające i uzupełniające zarządzenie Urzędu Bezpieczeństwa Narodowego nr 336/2004 Zb.U., dotyczące bezpieczeństwa fizycznego oraz bezpieczeństwa obiektowego _BAR_ 12.4.2006 _BAR_
2006/0008/EE _BAR_ Ustawa zmieniająca ustawę o podatku akcyzowym od napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych i paliw _BAR_ _BAR_
2006/0009/NL _BAR_ Projekt Uchwały w sprawie uzupełniających przepisów odnośnie do bezpieczeństwa w tunelach drogowych.Projekt Rozporządzenia w sprawie uzupełniających przepisów odnośnie do bezpieczeństwa w tunelach drogowych _BAR_ 12.4.2006 _BAR_
--------------------------------------------------
Procedura informacyjna — przepisy techniczne
(2006/C 18/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 204 z 21.7.1998, str. 37; Dz.U. L 217 z 5.8.1998, str. 18).
Notyfikacje projektów krajowych przepisów technicznych otrzymane przez Komisję
Pozycja _BAR_ Tytuł _BAR_ Koniec trzymiesięcznego okresu status quo _BAR_
2005/0690/D _BAR_ BNetzA SSB FE-OE 017 Opis złącz dla urządzeń kierunkowych stacjonarnej komunikacji radiowej działających w paśmie 58 GHz _BAR_ 9.3.2006 _BAR_
2005/0691/D _BAR_ BNetzA SSB FE-OE 019 Opis złącz dla cyfrowych urządzeń kierunkowych stacjonarnej komunikacji radiowej działających w paśmie 52 GHz i wykorzystujących dwupunktowy protokół transmisji danych _BAR_ 9.3.2006 _BAR_
2005/0692/I _BAR_ Schemat rozporządzenia wykonawczego z mocą ustawy wprowadzający zmiany i uzupełnienia do rozporządzenia wykonawczego z mocą ustawy nr 82 z dnia 7 marca 2005 r., zawierającego "Kodeks administracji cyfrowej" _BAR_ 10.3.2006 _BAR_
2005/0693/S _BAR_ Propozycja zmiany przepisów Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dotyczących konstrukcji budynków (PdKB), (Dz.U. UMiRM 1993:58 ze zmianami do Dz.U. UMiRM 2004:9) _BAR_ 10.3.2006 _BAR_
2005/0694/DK _BAR_ Duński interfejs radiowy nr 00 007 dla sprzętu radiowego małej mocy dla lokalnych sieci teleinformatycznych w paśmie częstotliwości 5 GHz _BAR_ 10.3.2006 _BAR_
2005/0695/UK _BAR_ IR 2045 — Zjednoczone Królestwo, wymóg nr 2045 dotyczący interfejsu (wersja 1.1) współbieżnego dostępu do widma _BAR_ 13.3.2006 _BAR_
2005/0696/SI _BAR_ Rozporządzenie w sprawie warunków weterynaryjnych dotyczących wwozu do Republiki Słowenii i handlu niezharmonizowanymi zwierzętami i produktami oraz niekomercyjnego ruchu niezharmonizowanych zwierząt domowych _BAR_ 13.3.2006 _BAR_
2005/0697/SI _BAR_ Rozporządzenie w sprawie sposobu postępowania z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi _BAR_ 14.3.2006 _BAR_
2005/0698/SK _BAR_ Wymagania techniczno-konstrukcyjne i eksploatacyjne dotyczące przyłączenia do systemu przesyłowego Słowackiej Energetycznej Sieci Przesyłowej S.A., Bratysława (Slovenská elektrizačná prenosová sústava, a.s.
Bratislava) _BAR_ 15.3.2006 _BAR_
2005/0699/SK _BAR_ Przepisy techniczne (Energetyka Zachodniosłowacka S.A., Bratysława — Západoslovenská energetika a.s.
Bratislava) _BAR_ 15.3.2006 _BAR_
2005/0700/SK _BAR_ Przepisy techniczne (Energetyka Środkowosłowacka S.A., Żylina — Stredoslovenská energetika a.s.
Žilina) _BAR_ 15.3.2006 _BAR_
2005/0701/SK _BAR_ Przepisy techniczne (Energetyka Wschodniosłowacka S.A., Koszyce — Východoslovenská energetika a.s.
Košice) _BAR_ 15.3.2006 _BAR_
2005/0702/NL _BAR_ Rozporządzenie wykonawcze w sprawie odpisu z tytułu inwestycji w energię wraz z Listą energii 2006 _BAR_ _BAR_
2005/0703/F _BAR_ Rozporządzenie zatwierdzające przepisy bezpieczeństwa przeciwdziałające zagrożeniom pożarowym i powstawaniu paniki w zakładach karnych _BAR_ 15.3.2006 _BAR_
2005/0704/HU _BAR_ Projekt zmiany ustawy XXXI z 1996 roku o ochronie przeciwpożarowej, ratownictwie technicznym i straży pożarnej _BAR_ 16.3.2006 _BAR_
2005/0705/HU _BAR_ Rozporządzenie Rządu …/2005. (…) o zmianie rozporządzenia Rządu 53/2003.
(IV. 11.) o warunkach zwolnienia z opłaty produktowej, zwrotu opłaty produktowej i przejęcia obowiązku jej ponoszenia oraz o warunkach importu opon używanych _BAR_ _BAR_
2005/0706/F _BAR_ Rozporządzenie zatwierdzające przepisy bezpieczeństwa przeciwdziałające zagrożeniom pożarowym i powstawaniu paniki na krytych parkingach _BAR_ 16.3.2006 _BAR_
2005/0707/B _BAR_ Ustawa ramowa (Tytuł VII — Rozdział 5) _BAR_ _BAR_
2005/0708/HU _BAR_ Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nr …/2005. (…) KvVM w sprawie zmiany Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska i Gospodarki Przestrzennej nr 10/1995. (IX. 28.) o wykonaniu Ustawy LVI z 1995 roku o opłacie produktowej oraz o opłatach produktowych od niektórych produktów _BAR_ _BAR_
2005/0709/S _BAR_ Propozycja ustawy o zmianie ustawy (2001:1080) o oczyszczaniu spalin z pojazdów silnikowych i paliwach silnikowych _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
2005/0710/SK _BAR_ Projekt obwieszczenia Urzędu Bezpieczeństwa Kraju z dnia …2005, zmieniającego i uzupełniającego obwieszczenie Urzędu Bezpieczeństwa Kraju nr 337/2004 Zb.U., regulujące szczegóły dotyczące certyfikacji mechanicznych środków zabezpieczających i technicznych środków zabezpieczających oraz ich stosowania _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
2005/0711/P _BAR_ Unieważnienie zakazu naklejania kolorowych nalepek na szybach samochodowych oraz na przyczepach usankcjonowane w ust. 1 art. 2 dekretu z mocą ustawy nr 40/2003, z dnia 11 marca _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
2005/0712/P _BAR_ Naklejanie nalepek kolorowych na szybach samochodów osobowych lub ciężarowych _BAR_ 17.3.2006 _BAR_
2005/0713/NL _BAR_ Rozporządzenie Sekretarza Stanu Gospodarki Mieszkaniowej i Przestrzennej oraz Ochrony Środowiska zawierające przepisy dotyczące wskazywania inwestycji przyjaznych środowisku Niderlandów (Zarządzenie wskazujące w sprawie dobrowolnych odpisów i odliczeń na inwestycje przyjazne środowisku 2006) _BAR_ _BAR_
2005/0714/F _BAR_ Projekt rozporządzenia w sprawie substancji o wartościach odżywczych, które mogą być używane jako wzbogacenie soli przeznaczonych do spożycia _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0715/S _BAR_ Propozycja do przepisów i zaleceń ogólnych (SJÖFS 2003:5) Urzędu ds. Żeglugi w sprawie bezpieczeństwa nawigacji i wyposażenia do nawigacji _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0716/I _BAR_ Projekt rozporządzenia Ministra Polityki Rolnej i Leśnej przygotowany w porozumieniu z Ministrem ds. Działalności Produkcyjnej w sprawie pochodzenia świeżych pomidorów stosowanych w produkcji przecieru pomidorowego _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0717/I _BAR_ Rozporządzenie w sprawie regulacji prawnych w dziedzinie zdrowia dotyczących materiałów i wyrobów z aluminium przeznaczonych do kontaktu ze środkami spożywczymi _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0718/F _BAR_ Projekt dekretu w sprawie soli przeznaczonych do spożycia przez ludzi _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0719/DK _BAR_ Instrukcja etykietowania świeżego mięsa drobiowego instrukcją w sprawie utrzymywania odpowiedniej higieny kuchennej z dnia 27 maja 2005 r. _BAR_ 20.3.2006 _BAR_
2005/0720/B _BAR_ Rozporządzenie królewskie dotyczące kryteriów mikrobiologicznych mających zastosowanie do środków spożywczych _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0721/GR _BAR_ Decyzja Najwyższej Rady Chemicznej nr 300/2005 — Specyfikacje dotyczące gazów płynnych w obrocie handlowym _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0722/GR _BAR_ Decyzja Najwyższej Rady Chemicznej nr 437/2005 — Harmonizacja ustawodawstwa greckiego z postanowieniami dyrektywy 2004/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie ograniczenia emisji lotnych związków organicznych w wyniku stosowania rozpuszczalników organicznych w określonych farbach, lakierach i powłokach stosowanych w motoryzacji, zmieniającej dyrektywę 1999/13/WE _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0723/A _BAR_ Ustawa krajowa zmieniająca ustawę o technikach budowlanych dla Górnej Austrii (Nowelizacja ustawy o technikach budowlanych dla Górnej Austrii 2006) _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0724/E _BAR_ Projekt dekretu królewskiego, za pomocą którego zatwierdza się normy jakościowe dla serów i serów topionych _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0725/NL _BAR_ Interfejsy radiowe NL _BAR_ 21.3.2006 _BAR_
2005/0726/HU _BAR_ Łączne rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich nr …/2006. (…) EÜM-FVM o zmianie łącznego rozporządzenia nr 5/2002. (II.
22.) EüM- FVM o dopuszczalnym poziomie pozostałości pestycydów w roślinach, produktach roślinnych i na ich powierzchni _BAR_ 22.3.2006 _BAR_
2005/0727/NL _BAR_ Rozporządzenie Sekretarza Stanu Gospodarki Mieszkaniowej i Przestrzennej oraz Ochrony Środowiska zawierające nowe przepisy dotyczące zapobiegania wyciekom środków chłodzących podczas używania lub konserwacji instalacji chłodzących i związane z tym zmiany Rozporządzenia z 1997 r. dotyczącego zasad szczelności instalacji chłodzących (Rozporządzenie z 2006 r. dotyczące szczelności podczas używania instalacji chłodzących z Ustawy z o substancjach niebezpiecznych dla środowiska) _BAR_ 22.3.2006 _BAR_
2005/0728/CZ _BAR_ Projekt obwieszczenia, zmieniającego obwieszczenie nr 333/1997 Zb.
U., wprowadzające § 18 lit. a), d), h), i), j) i k) ustawy nr 110/1997 Zb.
U., o środkach spożywczych i wyrobach tytoniowych oraz o zmianie i uzupełnieniu niektórych ustaw, w odniesieniu do młynarskich produktów zbożowych, makaronu, wyrobów piekarniczych oraz wyrobów cukierniczych i ciast, w brzmieniu obwieszczenia nr 93/2000 Zb.
U. _BAR_ 22.3.2006 _BAR_
2005/0729/SI _BAR_ Rozporządzenie w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia w sprawie stwierdzania zgodności pojazdów _BAR_ 22.3.2006 _BAR_
2005/0730/E _BAR_ Dekret królewski w sprawie regulacji kontroli metrologicznej państwa nad przyrządami pomiarowymi _BAR_ 23.3.2006 _BAR_
2005/0731/UK _BAR_ Przepisy z 2006 r. w sprawie przyrządów pomiarowych (liczniki gazu) _BAR_ 23.3.2006 _BAR_
2005/0732/UK _BAR_ Przepisy z 2006 r. w sprawie przyrządów pomiarowych (liczniki energii elektrycznej czynnej) _BAR_ 23.3.2006 _BAR_
2005/0733/D _BAR_ Rozporządzenie w sprawie elektronicznego obrotu prawnego w sądach rejonowych w kraju związkowym Nadrenii Północnej — Westfalii w zakresie rejestru handlowego oraz rejestru spółdzielni _BAR_ 24.3.2006 _BAR_
2005/0734/LV _BAR_ Projekt przepisów Gabinetu Ministrów "Przepisy dotyczące obrotu materiałami o charakterze erotycznym i pornograficznym" _BAR_ 29.3.2006 _BAR_
2005/0735/FIN _BAR_ Rozporządzenie Rady Państwa dotyczące wykorzystania określonych odpadów w budowlach ziemnych _BAR_ 29.3.2006 _BAR_
2005/0736/NL _BAR_ Uchwała zawierająca ponowne ustalenia zmiany Uchwały w sprawie budownictwa 2003, (zmiana w związku z zaostrzeniem współczynnika wydajności energii w przypadku funkcji mieszkaniowej oraz kilka innych zmian) _BAR_ 29.3.2006 _BAR_
2005/0737/LV _BAR_ Przepisy dotyczące przeglądu technicznego i drogowej kontroli technicznej techniki ciągnikowej i jej przyczep _BAR_ 29.3.2006 _BAR_
2005/0738/D _BAR_ Wzorcowa dyrektywa dotycząca wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej instalacji (Wzorcowa dyrektywa o instalacjach MLAR), stan na dzień 17.11.2005 r. _BAR_ 30.3.2006 _BAR_
2005/0739/S _BAR_ Propozycja ustawy o podatku drogowym _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r.
(2006/C 19/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy: _BAR_ XS 36/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ WŁOCHY _BAR_
Region _BAR_ CAMPANIA _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ "NUOVO REGIME DI AIUTI A FAVORE DELL'ARTIGIANATO" ("NOWY PROGRAM POMOCY NA RZECZ RZEMIOSŁA") _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ POR Campania 2000-2006 approvato dalla Commissione Europea con decisione C(2000) 2347 dell' 8 agosto 2000 e s.m.i.
Complemento di Programmazione, misura 4.2 b) Deliberazione di Giunta Regionale N. 786 del 10.4.2004 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 15 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust 2 do 6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 10.01.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla przedsiębiorstw rzemieślniczych z uwzględnieniem parametrów wielkości mikroprzedsiębiorstw oraz MŚP określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 marca 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Regione Campania Assessorato Attivita' Produttive Area Generale di Coordinamento n.12 "Sviluppo Attività Settore Secondario" Dirigente del Settore Artigianato Dr.ssa Vittoria Capriglione "Sviluppo e Promozione Attività Artigiane e della Cooperazione" _BAR_
Adres: Centro Direzionale –Isola A6- Napoli Telefon: 081.7966724, 081.7966725; faks 081.7966718 e-mail: v.capriglione@regione.campania.it _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 50/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ HISZPANIA _BAR_
Region _BAR_ HISZPANIA _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ PROGRAM WSPIERANIA BADAŃ TECHNICZNYCH W SEKTORZE PRZEMYSŁU TEKSTYLNEGO/ ODZIEŻOWEGO (2005-2007) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Orden ITC/217/2005, de 4 de febrero de 2005 (BOE no 34 de 9 de febrero de 2005) _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 22 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 10.02.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 30.06.2007 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne sektory związane z produkcją (przemysł tekstylny/ odzieżowy) _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Ministerio de Industria, Turismo y Comercio _BAR_
Adres: Po De la Castellana, 160 E-28071 Madrid _BAR_
Duża indywidualna dotacja pomocowa _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy: _BAR_ XS 63/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Irlandia Północna _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Wsparcie systemów informacji dotyczących zarządzania dla MŚP _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ The Industrial Development (NI) Order 1982 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 1600000 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od dnia 1 kwietnia 2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 30 czerwca 2007 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Invest Northern Ireland _BAR_
Adres: 44-58 May Street Belfast BT1 4NN Irlandia Północna _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 67/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ WŁOCHY _BAR_
Region _BAR_ KAMPANIA _BAR_
Nazwa programu pomocy _BAR_ POMOC DLA MIKROPRZEDSIĘBIORSTW, MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW NA PROJEKTY ZWIĄZANE Z WYTWARZANIEM ENERGII ELEKTRYCZNEJ Z ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ PROJEKTY ZWIĄZANE Z OSZCZĘDZANIEM ENERGII _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Programma Operativo Regionale 2000/2006 — Misura 1.12 azioni a) e c).
D.G.R.C n. 168 del 15.2.2005 _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 35 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 15.02.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Area Generale di Coordinamento "Sviluppo Attivita' Settore Secondario" — Settore "Sviluppo e Promozione delle Attivita' Industriali — Fonti Energetiche" — Dirigente: Dott.
Giuseppe Gramanzini Responsabile della Misura 1.12: Guerriero Vincenzo — Dirigente Servizio Energia _BAR_
Adres Centro Direzionale — Isola A/6 — I-80143 Napoli TEL.
081/7966802 — 081/7966877 FAKS: 081/7966033 — 081/7966878 e-mail: v.guerriero@regione.campania.it _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 68/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Niderlandy _BAR_
Region _BAR_ Prowincja Zeeland, gmina Schouwen-Duiveland _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ UE-Interreg IIIB, program NWE ENO w ramach którego zatwierdzono projekt MAYA 2 (Marine and Yachting 2 na południu Morza Północnego i na Morzu Irlandzkim) Podmiot otrzymujący pomoc: Marina Port Zélande BV, podwykonawca gminy Schouwen-Duiveland, będącej stroną MAYA 2 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Interreg IIIB (NWE ENO): Grant Offer Letter C045 MAYAII in North West Europe van 13 oktober 2003 en besluit/beschikking provincie Zeeland d.d 24 februari 2003 Statencommissie Algemeen Bestuur _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 297500 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Wrzesień 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 30 czerwca 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc badawczo-rozwojowa dla MŚP: Pomoc na badania przemysłowe dotyczące problematyki przeciwporostowej i nowych, przyjaznych środowisku i nienaruszających równowagi ekologicznej sposobów oczyszczania, służących zwalczaniu problemów przeciwporostowych. _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ _BAR_
—Wszystkie usługi _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Prowincja Zeeland jest stroną zarządzającą projektem MAYA2.
Marina Port Zélande otrzymuje pomoc od gminy Schouwen-Duiveland, będącej stroną MAYA2 _BAR_
Adres: Gemeentehuis Schouwen-Duiveland Laan van St. Hilaire 2 Zierikzee (Postbus 5555, 4300 JA Zierikzee) _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 121/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Republika Federalna Niemiec _BAR_
Region _BAR_ Wolne Państwo Bawaria _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Bawarski Program Kredytów na Ochronę Środowiska _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Richtlinie für Darlehen an mittelständische Unternehmen der gewerblichen Wirtschaft zur Förderung von Umweltschutz- und Energieeinsparungsmaßnahmen (gemeinsame Bekanntmachung der Bayerischen Staatsministerien für Umwelt, Gesundheit und Verbraucherschutz und für Wirtschaft, Infrastruktur, Verkehr und Technologie) _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 3 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ przypuszczalnie 1 grudnia 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej: _BAR_ Do 31 grudnia 2008 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc w formie niskooprocentowanych pożyczek umożliwiających małym i średnim przedsiębiorstwom podejmowanie samodzielnych inwestycji w dziedzinie ochrony środowiska, zwłaszcza w połączeniu z innymi inwestycjami operacyjnymi, co przyczynia się w efekcie do poprawy stanu środowiska naturalnego.
Rozporządzenie w sprawie wyłączeń nie obejmuje środków dotyczących lokalizowania i oczyszczania terenów uprzednio zanieczyszczonych (wymaganie de-minimis) _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory gospodarki, w których można przyznać pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ LfA Förderbank Bayern _BAR_
Königinstraße 17 D-8059 München _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Uwaga _BAR_ W dyrektywie zwraca się uwagę na fakt, iż przewidziane prawem wspólnotowym wyłączenie zgodnie z aktualnymi obowiązującymi rozporządzeniami (WE) nr 69/2001, 70/2001 i 1/2004 traci moc z dniem 30 czerwca 2007 r. Przepis ten wraz ze wszystkimi szczególnymi środkami, podejmowanymi w ramach programu pomocy, zostaną dostosowane do wszelkich zmian rozporządzenia 70/2001; Komisja zostanie o tym powiadomiona _BAR_ _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 154/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Republika Czeska _BAR_
Region _BAR_ Republika Czeska _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ wkład w finansowanie doradztwa w dziedzinie certyfikacji QMS, EMS i weryfikacji EMAS, korzystne kredyty dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz kredyty bezodsetkowe dla początkujących przedsiębiorców na terenie stołecznego miasta Pragi _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Zákon č.
47/2002 Sb., o podpoře malého a středního podnikání _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 4,82 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
wkłady _BAR_ 0,01 mln EUR _BAR_
korzystne kredyty _BAR_ 0,2 mln EUR _BAR_
kredyty bezodsetkowe _BAR_ 0,03 mln EUR Kwota obliczona w oparciu o szacunkową liczbę beneficjentów _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 1.1.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Ministerstvo průmyslu a obchodu _BAR_
Adres: Na Františku 32, 110 15 Praha 1 _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 19/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XS 51/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Grecja _BAR_
Region: _BAR_ Cały obszar państwa _BAR_
Nazwa systemu pomocy _BAR_ Biznesplany dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, zgodnie z definicją zawartą w zaleceniu Komisji z dnia 3 kwietnia 1996 r. _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Ν.
2244/94 (άρθρο 7, παράγραφος 4) και Π.Δ. 98/96 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy _BAR_ Program jest podzielony na trzy fazy, z których pierwsza rozpoczyna się w październiku 2001 r. i obejmuje wydatki środków publicznych w wysokości 48,7 mln EUR.
Druga faza rozpoczyna się w listopadzie 2002 r. z sumą wydatków publicznych 43,9 mln EUR, a trzecia w styczniu 2004 r. — 44 mln EUR.
Wszystkie trzy fazy realizowane są w okresie trwania Biznesowego Programu na rzecz Konkurencyjności (2000 2006) _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ 40%, tylko dotacje _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ Trzecia faza rozpoczyna się w styczniu 2004 r. _BAR_
Czas trwania systemu _BAR_ 2004-2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Celem środka jest wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw z branży produkcyjnej, zatrudniających poniżej 50 pracowników, w celu poprawy ich konkurencyjności dzięki wdrożeniu zintegrowanego, dwuletniego biznesplanu, przewidującego modernizację techniczną i organizacyjną _BAR_
Sektor(y) gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory z wyjątkiem: rolnictwarybołówstwaakwakulturypomoc zależna od wielkości wywozu lub sieci dystrybucjigałęzie przemysłu podlegające wytycznym ograniczającym (hutnictwo stali, budownictwo okrętowe, przemysł motoryzacyjny, włókna syntetyczne itp.) _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Ministerstwo Rozwoju Sekretariat Generalny ds. Przemysłu Dyrekcja ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw Dyrektor: K. Vlahoulis Tel.: 0030 210 6969270 Fax: 0030 210 6969240 _BAR_
Inne informacje _BAR_ Kwota pomocy dla danej firmy nie może przekroczyć 200000 EUR; średnio będzie to ok. 100000 EUR _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 89/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ West Wales and the Valleys — obszar celu 1 _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa firmy otrzymującej pomoc indywidualną _BAR_ Program wspierania przedsiębiorczości w Merthyr Tydfil — faza 11 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Roczna całościowa kwota _BAR_ 124916 GBP rocznie _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całościowa kwota _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wykonania _BAR_ Od 3 września 2004 r. _BAR_
Okres trwania systemu lub indywidualnej pomocy _BAR_ Do 31 grudnia 2006 r.
Uwaga: Jak podano powyżej, pomoc ta została przyznana przed 31 grudnia 2006 r.
Płatności dokonywane w ramach tych zobowiązań będą w miarę możliwości (zgodnie z zasadą N+2) kontynuowane do 30 czerwca 2008 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarcze, których pomoc dotyczy _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nazwa i adres władzy przyznającej pomoc _BAR_ Nazwa: Welsh European Funding Office _BAR_
Adres: Cwm Cynon Business Park, Mountain Ash CF45 4ER _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Jednolite stosowanie Nomenklatury Scalonej (CN)
(Klasyfikacja towarów)
(2006/C 20/04)
Noty wyjaśniające przyjęte zgodnie z procedurą określoną w art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej [1], ostatnio zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 1719/2005 [2]
Do "Not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich" [3] wprowadza się następujące zmiany:
Strona 45
Usunąć akapit "07139010 oraz 07139090" i wstawić następujący tekst:
0713 39 00 _BAR_ PozostałePodpozycja ta obejmuje wspięgę chińską (uprzednio Dolichos sinensis spp. sesquipedalis), która uważana jest za fasolę z gatunku Vigna.
Nazwy "Dolichos unguiculata" i "Dolichos sinensis" są synonimami, których nie stosuje się już w odniesieniu do fasoli z gatunku Vigna.
W związku z tym poprawna nazwa wspięgi chińskiej brzmi "Vigna unguiculata (L.)
Walp. spp. Sesquipedalis". _BAR_
0713 90 00 _BAR_ PozostałePodpozycja ta obejmuje, z wyjątkiem wspięgi chińskiej z podpozycji 0713 39 00, gatunki należące do rodzaju Dolichos, takie jak wspięga pospolita (Dolichos lablab), niklę indyjską (Cajanus cajan), kanawalię mieczokształtną (Canavalia ensiformis), Mucuna utilis oraz nasiona guar (Cyamopsis tetragonoloba).Z podpozycji tej wyłączone są: nasiona łubinu (Lupinus) oraz wyki z gatunków innych niż Vicia faba (podpozycja 1209 29 10 lub 1209 29 50). _BAR_
[1] Dz. U. L 256 z 7.9.1987, str. 1.
[2] Dz. U. L 286 z 28.10.2005, str. 1.
[3] Dz.U. C 256 z 23.10.2002, str. 1.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Grecja
Pomoc państwa C 37/2005 (ex NN 11/2004) — Zwolniony z podatku fundusz rezerwowy
Zaproszenie do przedkładania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 20/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 20 października 2005, zamieszczonym w autentycznej wersji językowej na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Grecję o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącego wyżej wymienionego środka pomocy.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna postępowanie, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i towarzyszącego mu pisma, kierując je do Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State Aid Greffe
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Grecji.
Przedstawiająca uwagi zainteresowana strona może złożyć pisemny umotywowany wniosek o poufne traktowanie dotyczących jej danych.
STRESZCZENIE
OPIS ŚRODKA
Niezgłoszony program pomocy ma wspierać regionalny rozwój gospodarczy w Grecji, a jego podstawą prawną jest Ustawa 3220/2004.
Pomoc przyjmie formę specjalnego zwolnionego z podatku funduszu rezerwowego ustanowionego przez przedsiębiorstwa do wysokości 35 % ich łącznych zysków nierozdzielonych za 2004 r. oraz do 50 % w przypadku zysków za 2003 r.
Wspomniana rezerwa ma pozwolić na realizację inwestycji, których wolumen będzie co najmniej równy wielkości funduszu, w okresie trzech kolejnych lat od jego utworzenia.
Po upływie wspomnianego trzyletniego okresu łączna suma rezerwy wykorzystanej na kwalifikujące się inwestycje ma zostać wykorzystana na zwiększenie kapitału przedsiębiorstwa i zwolniona z podatku dochodowego.
Część funduszu niewykorzystana na inwestycje zostanie opodatkowana na zasadach ogólnych.
Aby móc skorzystać z programu pomocy, przedsiębiorstwo musi prowadzić działalność w jednym z 23 sektorów określonych w art. 3 Ustawy 2601/1998, przy czym nie ma znaczenia rodzaj prowadzonych przez nie ksiąg podatkowych ani lokalizacja siedziby.
Kwalifikujące się projekty określone w art. 3 Ustawy 2601/1998 obejmują zarówno koszty inwestycji, jak i operacyjne.
Projekty inwestycyjne obejmują w szczególności:
- budowę, rozbudowę oraz modernizację instalacji produkcyjnych, budynków i terenów zielonych, budowę obiektów magazynowych;
- zakup nieużytkowanych budynków oraz powierzchni przemysłowej; zakup nowych nowoczesnych maszyn i innego sprzętu;
- systemy automatyzacji procesu produkcji i odpowiednie oprogramowanie oraz szkolenia;
- środki transportu na dużej powierzchni produkcyjnej oraz dla pracowników;
- pomieszczenia i wyposażenie przeznaczone do zakwaterowania oraz dla potrzeb socjalnych pracowników;
- inwestycje związane z ochroną środowiska; inwestycje w odnawialne rodzaje energii, skojarzoną produkcję energii elektrycznej i ciepła (CHP), oszczędność energii; urządzenia do recyklingu;
- tworzenie, rozbudowę lub modernizację laboratoriów przeznaczonych do badań stosowanych;
- komputery; oprogramowanie; dalszy rozwój oprogramowania, do 60 % całej inwestycji; uzbrojenie terenu dla górnictwa;
- sprzęt i środki przeznaczone do transportu na wyspy; sprzęt transportowy;
- meble, urządzenia; używane samochody ciężarowe;
Koszty inwestycji obejmują w szczególności:
- przebudowę i renowację starych instalacji produkcyjnych bądź budynków bądź obiektów; koszty leasingu;
- badania nad wdrożeniem nowych technologii; badania dotyczące organizacji i rynków; badania nad kwalifikowalnością do pomocy; koszty zmiany lokalizacji ze względu na ochronę środowiska;
- wdrożenie biznesplanów na sumę ponad 1 mld drachm (2,9 mln EUR); wdrożenie biznesplanów naprawy i restrukturyzacji dla firm, które nie znajdują się w trudnej sytuacji; restrukturyzację mającą na celu zwiększenie elastyczności instalacji produkcyjnych;
- szkolenia; wprowadzenie certyfikacji produktów i procesów oraz rozpoczęcie związanych z tym badań;
- innowacje i prototypy innowacyjne; rejestrację patentów;
- wprowadzenie i przystosowanie technologii dla środowiska naturalnego.
Zwolnienie z podatku odpowiada łącznej kwocie podatku od osób prawnych z tytułu zysków, które są przeznaczane na fundusz rezerwowy, tj. 35 %.
Tym samym maksymalna intensywność pomocy wynosi 36,89 %.
OCENA
Zdaniem Komisji odnośny niezgłoszony program pomocy stanowi pomoc państwa.
Program ten obejmuje wykorzystanie zasobów państwowych, ponadto przynosi korzyści beneficjentom, jest selektywny oraz wpływa na wymianę handlową.
Wspomniany środek został wdrożony bez uprzedniego zgłoszenia go Komisji, stanowi zatem pomoc przyznaną bezprawnie.
Komisja zbadała program pod kątem zgodności w szczególności z art. 87 Traktatu WE oraz mającymi zastosowanie horyzontalnymi przepisami ramowymi.
Zgodność środka pomocy z wytycznymi w sprawie krajowej pomocy regionalnej oraz z wielosektorowymi zasadami ramowymi (2002 r.)
Komisja ma poważne wątpliwości co do zgodności środka z wytycznymi w sprawie krajowej pomocy regionalnej (KPR).
Wydaje się w szczególności, że w przypadku tego programu przekroczono pułapy pomocy ustanowione w mapie pomocy regionalnej dla Grecji oraz wydatki kwalifikowane określone w KPR.
Ponadto wydaje się, że nie są z niego wykluczone sektory rolnictwa i transportu oraz inwestycje zastępcze.
Program nie przewiduje obowiązku utrzymania inwestycji początkowej przez okres co najmniej pięciu lat.
Oprócz tego wydaje się, że niewypełniony został obowiązek zgłoszenia pomocy indywidualnej dla dużego projektu inwestycyjnego zgodnie z wielosektorowymi zasadami ramowymi (MSF) z 2002 r.
Zgodność środka z horyzontalnymi przepisami ramowymi dotyczącymi pomocy państwa
Komisja zbadała program pomocy pod kątem zgodności z wytycznymi w sprawie ochrony środowiska, przepisów ramowych w zakresie BiR, rozporządzenia o grupowym wyłączeniu dotyczącym szkoleń, rozporządzenia o grupowym wyłączeniu dotyczącym MŚP i ma poważne wątpliwości co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem.
Po dokonaniu wstępnej oceny środka pomocy Komisja ma zatem wątpliwości co do tego, czy program ten można uznać za zgodny ze wspólnym rynkiem, a jeśli tak, to w jakim stopniu.
Komisja chciałaby zebrać informacje od zainteresowanych stron.
W związku z powyższym Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 w celu sprawdzenia zgodności środka pomocy państwa ze wspólnym rynkiem.
Komisja postanowiła także wydać nakaz zawieszenia programu, jako że omawiany nielegalny środek pomocy wszedł już w życie i automatycznie będzie miał zastosowanie do celów rozliczenia podatkowego zysków osiągniętych w 2004 r.
TEKST PISMA
"Η Επιτροπή επιθυμεί να ενημερώσει την Ελλάδα ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της και εκείνες που υπέβαλαν οι αρχές σας σχετικά με το παραπάνω μέτρο, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
1.
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1) Με επιστολή της 13ης Μαΐου 2004 [COM (2004)1894], η Επιτροπή εξέδωσε διαταγή υποβολής πληροφοριών σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου [1].
Με επιστολή της 17ης Ιουνίου 2004, που καταχωρήθηκε από την Επιτροπή στις 23 Ιουνίου 2004 [CAB(2004)1647], οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν μέρος των πληροφοριών που απαιτούνται για να διαπιστωθεί αν το εν λόγω μέτρο είναι σύμφωνο με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.
Με επιστολές της 7ης Σεπτεμβρίου 2004 (D/56332), της 21ης Σεπτεμβρίου 2004 (D/56733) και της 27ης Ιανουαρίου 2005 (D/50744), η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες, οι οποίες υποβλήθηκαν από την Ελλάδα με επιστολές της 6ης Δεκεμβρίου 2004 — που καταχωρήθηκε στην Επιτροπή στις 13 Δεκεμβρίου 2004 (Α/39659), της 11ης Ιανουαρίου 2005 — που καταχωρήθηκε στην Επιτροπή στις 17 Ιανουαρίου 2005 (A/30523), και της 25ης Απριλίου 2005 — που καταχωρήθηκε στην Επιτροπή στις 29 Απριλίου 2005 (A/33595).
(2) Με επιστολή της 13ης Ιουλίου 2005, η Επιτροπή ενημέρωσε τις ελληνικές αρχές για την πρόθεσή της να εκδώσει διαταγή αναστολής σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου.
Με επιστολή της 25ης Ιουλίου 2005, που καταχωρήθηκε στην Επιτροπή στις 29 Ιουλίου 2005 (A/36189), οι ελληνικές αρχές πρότειναν κατάργηση του μέτρου, μόνο όμως όσον αφορά τα εισοδήματα και τα κέρδη που προέκυψαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2005, ενώ θα παραμείνει σε ισχύ για τα εισοδήματα και τα κέρδη που πραγματοποιήθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή.
2.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
Στόχος του καθεστώτος
(3) Το καθεστώς αποσκοπεί στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης σε όλες τις περιφέρειες της Ελλάδας, στην αύξηση της απασχόλησης και της επιχειρηματικότητας και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας.
Νομική βάση του καθεστώτος
(4) Νομική βάση του καθεστώτος είναι ο νόμος 3220/2004 που αφορά "μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής — αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις" [2] (στο εξής νόμος 3220/2004).
Οι ελληνικές αρχές αναφέρουν περαιτέρω ότι το σχετικό επιλέξιμο κόστος, η ένταση των ενισχύσεων, οι επιλέξιμες επιχειρήσεις και σχέδια ορίζονται από τον αναπτυξιακό νόμο 2601/1998 [3] (στο εξής νόμος 2601/1998).
Μορφές ενισχύσεων
(5) Οι ενισχύσεις έχουν μορφή ειδικού αφορολόγητου αποθεματικού που σχηματίζει η δικαιούχος επιχείρηση σε ποσοστό μέχρι 35 % των συνολικών αδιανέμητων κερδών στη διάρκεια του 2004.
Επιπλέον, το αποθεματικό μπορεί να σχηματισθεί σε ποσοστό μέχρι 50 % των κερδών της χρήσης του 2003, μετά από αφαίρεση των κερδών του έτους 2002 ή, αν οι επιχειρήσεις πραγματοποίησαν επιλέξιμες επενδύσεις το 2003, μπορούν να δημιουργήσουν για τις επενδύσεις αυτές ισόποσο αποθεματικό, το οποίο όμως δεν πρέπει να υπερβαίνει το 35 % των συνολικών αδιανέμητων κερδών του 2003.
Το αποθεματικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998, ανεξάρτητα από την κατηγορία των φορολογικών βιβλίων που τηρούν και τον τόπο εγκατάστασής τους.
Σκοπός του αποθεματικού είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων ισόποσης τουλάχιστον αξίας κατά την επόμενη από το χρόνο σχηματισμού του τριετία.
(6) Μετά την πάροδο της τριετίας από τον σχηματισμό του αφορολόγητου αποθεματικού, το συνολικό ποσό του αποθεματικού που χρησιμοποιήθηκε για τις επιλέξιμες επενδύσεις χρησιμοποιείται για την αύξηση του κεφαλαίου της επιχείρησης και απαλλάσσεται από φόρους εισοδήματος.
Στη διάρκεια του πρώτου χρόνου της τριετίας οι δικαιούχοι πρέπει να δαπανήσουν τουλάχιστον το ένα τρίτο του ειδικού αποθεματικού για την πραγματοποίηση της επένδυσης.
Για το μέρος του αποθεματικού που δεν θα χρησιμοποιηθεί για επενδύσεις στη διάρκεια της τριετίας, η επιχείρηση θα πρέπει να υποβάλει συμπληρωματική δήλωση φορολογίας εισοδήματος και θα φορολογηθεί σύμφωνα με τις γενικές φορολογικές διατάξεις.
Ωστόσο, δεν είναι σαφές κατά πόσον οφείλονται τόκοι για το διάστημα αναβολής της πληρωμής του φόρου.
Δικαιούχοι και περιορισμοί ως προς τους κλάδους
(7) Για να υπαχθεί στο καθεστώς, μια επιχείρηση πρέπει να δραστηριοποιείται σε έναν από τους 23 κλάδους που ορίζονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998.
Ο πρώτος κλάδος, η μεταποίηση [4], περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την παραγωγή κλωστοϋφαντουργικών υλών, βασικών μετάλλων και την κατασκευή αυτοκινήτων οχημάτων [5].
Οι άλλοι τομείς είναι η παραγωγή ενέργειας σύμφωνα με τις αρχές της αειφόρου ανάπτυξης [6], η εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογιών [7], οι υπηρεσίες εξαιρετικά προηγμένης τεχνολογίας [8], η ανάπτυξη λογισμικού [9], η παροχή υπηρεσιών ποιότητας [10], οι μεταλλευτικές επιχειρήσεις [11], η εξόρυξη και επεξεργασία βιομηχανικών ορυκτών και μαρμάρων [12], η εντατική γεωργία και αλιεία [13], οι αγροτικοί ή αγροτοβιομηχανικοί συνεταιρισμοί [14], η τυποποίηση και συσκευασία γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων [15], η πολεοδομική ανάπτυξη [16], η εκμετάλλευση δημοσίας χρήσεως σταθμών αυτοκινήτων [17], οι επιχειρήσεις υγρών καυσίμων και υγραερίων [18], τα μέσα μεταφοράς σε απομονωμένες δυσπρόσιτες και απομακρυσμένες περιοχές [19], τα κέντρα κοινής επιχειρηματικής δράσης [20], οι μεγάλες εταιρείες διεθνούς εμπορίου [21], οι εμπορικές επιχειρήσεις [22], τα κέντρα αποθεραπείας και αποκατάστασης και οι επιχειρήσεις για την παροχή στέγης σε άτομα με ειδικές ανάγκες [23], οι ειδικές τουριστικές επιχειρήσεις [24], οι μονές για την ανέγερση ξενώνων και πολιτιστικών κέντρων [25], οι τεχνικές εταιρείες [26], οι επιχειρήσεις που στεγάζονται σε παραδοσιακά ή διατηρητέα κτίρια και παράγουν τοπικά παραδοσιακά προϊόντα ή προϊόντα προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης [27].
Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης, καθώς και της εντατικής γεωργίας και αλιείας μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν το εν λόγω καθεστώς για τις δραστηριότητές τους εκτός Ελλάδας [28].
Οι εταιρείες διεθνούς εμπορίου μπορούν να χρησιμοποιούν το καθεστώς για τις δραστηριότητές τους στην Ελλάδα αλλά και εκτός της ΕΕ [29].
(8) Στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998, για κάθε κλάδο ορίζεται επίσης ένα ειδικό σύνολο δαπανών που μπορούν να πραγματοποιηθούν από το αποθεματικό.
Δικαιούχοι του καθεστώτος είναι μόνο επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις των κατηγοριών που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998.
Οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το μέτρο εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε οποιοδήποτε σημείο της Ελλάδας, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ εγχώριων και αλλοδαπών ή μεταξύ νέων και παλαιών.
Τα επιλέξιμα σχέδια
(9) Τα επιλέξιμα σχέδια, όπως ορίζονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998, αφορούν τόσο επενδύσεις όσο και δαπάνες λειτουργίας.
Στην περίπτωση των επενδυτικών δαπανών δεν γίνεται καμία διάκριση μεταξύ αρχικής επένδυσης και επένδυσης αντικατάστασης.
Τα επενδυτικά σχέδια αφορούν:
- κατασκευή, επέκταση και εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων και κτιρίων καθώς και δαπάνες διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου [30]
- κατασκευή αποθηκευτικών χώρων [31]
- αγορά μη χρησιμοποιούμενων κτιρίων [32]
- αγορά βιομηχανικών χώρων [33]
- αγορά καινούργιων σύγχρονων μηχανημάτων και λοιπού εξοπλισμού [34]
- αγορά καινούργιων σύγχρονων συστημάτων αυτοματοποίησης και μηχανοργάνωσης καθώς και του αναγκαίου λογισμικού και δαπάνες εκπαίδευσης του προσωπικού [35]
- αγορά καινούργιών μεταφορικών μέσων για τον ευρύτερο εργοστασιακό χώρο καθώς και για το προσωπικό [36]
- αγορά αυτοκινήτων ψυγείων [37]
- κατασκευή κτιρίων και εξοπλισμό για τη στέγαση και την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών των εργαζομένων της επιχείρησης [38]
- επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος [39]
- επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας, εξοικονόμηση ενέργειας [40]
- ίδρυση, επέκταση και εκσυγχρονισμό εργαστηρίων εφαρμοσμένης έρευνας [41]
- εγκαταστάσεις ανακύκλωσης [42]
- επενδύσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας [43]
- κατασκευή δικτύου μεταφοράς νερού και ατμού [44]
- αγορά ηλεκτρονικών υπολογιστών [45]
- αγορά λογισμικού [46]
- περαιτέρω ανάπτυξη λογισμικού, κόστους μέχρι 60 % του συνολικού κόστους της επένδυσης [47]
- έργα προσπέλαση για μεταλλευτικές επιχειρήσεις [48]
- εξοπλισμό και μέσα μεταφοράς στα νησιά [49]
- εξοπλισμό μεταφοράς [50]
- επίπλωση, εξοπλισμό [51]
- μεταχειρισμένα φορτηγά [52]
(10) Οι δαπάνες λειτουργίας περιλαμβάνουν:
- μετατροπή και επισκευή παλαιών μονάδων ή κτιρίων ή εγκαταστάσεων [53]
- δαπάνες χρηματοδοτικής μίσθωσης [54]
- μελέτες για την εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας [55]
- δαπάνες μετεγκατάστασης για περιβαλλοντικούς λόγους [56]
- υλοποίηση επιχειρηματικών σχεδίων συνολικού κόστους άνω του 1 δις δραχμών (περίπου 2,9 εκατ. ευρώ) [57]
- κατάρτιση [58]
- υλοποίηση επιχειρηματικών σχεδίων διάσωσης και αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων οι οποίες δεν είναι προβληματικές [59]
- πιστοποίηση προϊόντων και διαδικασιών και σχετικές μελέτες [60]
- αναδιάρθρωση εγκαταστάσεων για να είναι πιο ευέλικτες [61]
- εισαγωγή καινοτομιών και κατασκευή πρωτοτύπων εφεύρεσης [62]
- κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας [63]
- εισαγωγή και προσαρμογή περιβαλλοντικά φιλικής τεχνολογίας [64]
- αγορά αναπαραγωγικού πολλαπλασιαστικού υλικού [65]
- εκπόνηση μελετών οργάνωσης επιχειρήσεων και μάρκετινγκ [66]
- μελέτες για τον χαρακτηρισμό επενδύσεων ως επιλέξιμων ενισχύσεων [67]
Ένταση ενισχύσεων
(11) Η φορολογική απαλλαγή αντιστοιχεί στο σύνολο του φόρου επί των κερδών των εταιρειών από τα οποία σχηματίζεται το αποθεματικό.
Ο ισχύον φορολογικο'ς συντελεστής είναι 35 %.
Τουλάχιστον το εν τρίτον του αποθεματικού πρέπει να δαπανάται μέσα στον πρώτο χρόνο από τη δημιουργία του, ενώ το υπόλοιπο πρέπει να δαπανάται μέσα σε μια τριετία το αργότερο.
Για να υπολογιστεί το ανώτατο όριο έντασης της ενίσχυσης, η ενίσχυση καθώς και οι δαπάνες ανάγονται στην αξία τους στο τέλος του πρώτου έτους.
Το επιτόκιο που χρησιμοποιείται είναι το επιτόκιο αναφοράς και προεξόφλησης της Κοινότητας [68] για την Ελλάδα, που είναι 4,08 %.
Το ανώτατο όριο για την ένταση της ενίσχυσης ανέρχεται έτσι σε 36,89 % [69].
Σώρευση ενισχύσεων
(12) Ο νόμος 3220/2004 αποκλείει ρητά τη σώρευση με ενισχύσεις που χορηγούνται δυνάμει του νόμου 2601/1998.
Οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπάρχουν άλλα καθεστώτα ενισχύσεων για τη στήριξη των ίδιων επιλέξιμων δαπανών.
Διάρκεια και προϋπολογισμός του καθεστώτος
(13) Οι επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998 μπορούν να δημιουργήσουν ειδικό αφορολόγητο αποθεματικό δυνάμει του άρθρου 2 του νόμου 3220/2004 από τα κέρδη που πραγματοποιήθηκαν μόνο στη διάρκεια του 2003 και του 2004.
Ο προϋπολογισμός του καθεστώτος δεν αναφέρεται και, λόγω του χαρακτήρα του ως φορολογικού πλεονεκτήματος, το ύψος των κρατικών εσόδων που διαφεύγουν δεν μπορεί να προσδιορισθεί και εξαρτάται από τα προηγούμενα κέρδη και τις επιλέξιμες επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν στη διάρκεια των ετών 2005-2007.
3.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
Χαρακτήρας του καθεστώτος ως κρατικής ενίσχυσης
(14) Η Επιτροπή θεωρεί ότι το υπό εξέταση μέτρο πληροί σωρευτικά και τις τέσσερις προϋποθέσεις προκειμένου να θεωρηθεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, όπως ορίζεται και στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων [70].
(15) Πρώτον, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στους δικαιούχους, δεδομένου ότι τους επιτρέπει να σχηματίζουν αφορολόγητο αποθεματικό — έως 35 % για το 2004 και έως 50 % για το 2003 — από τα συνολικά αδιανέμητα κέρδη τους.
Το γεγονός ότι μέρος των κερδών των δικαιούχων δεν φορολογείται τους απαλλάσσει από δαπάνες που κανονικά βαρύνουν τον προϋπολογισμό τους.
Αν το αποθεματικό δεν χρησιμοποιηθεί και δεν επιβληθούν τόκοι (μείον το κοινοτικό επιτόκιο αναφοράς και προεξόφλησης για την Ελλάδα) για την αναβολή της καταβολής του φόρου, η διαφορά μεταξύ της φορολογικής οφειλής — περιλαμβανομένων σύνθετων τόκων με βάση το επιτόκιο αναφοράς — και του πραγματικού ποσού που καταβάλλεται, αποτελεί επίσης όφελος.
(16) Δεύτερον, το μέτρο αφορά κρατικούς πόρους, δεδομένου ότι διαφεύγουν από το ελληνικό κράτος φορολογικά έσοδα που του ανήκουν.
(17) Τρίτον, το μέτρο είναι επιλεκτικό, επειδή ευνοεί μόνο τις επιχειρήσεις που ασκούν τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998.
(18) Τέταρτον, το μέτρο έχει επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
Ορισμένες από τις δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998 αποτελούν, πράγματι, αντικείμενο συχνών ενδοκοινοτικών συναλλαγών.
Ως εκ τούτου, δεν αποκλείεται οι δικαιούχοι να ασκούν οικονομικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι ήδη ο νόμος 2601/1998, στον οποίο αναφέρονται οι ελληνικές αρχές, χαρακτηρίστηκε από την Επιτροπή ως καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, το οποίο ωστόσο θεωρήθηκε συμβατό [71].
Παράνομη κρατική ενίσχυση
(19) Οι ελληνικές αρχές επιβεβαίωσαν, όπως προαναφέρθηκε, ότι οι διατάξεις του άρθρου 2 του νόμου 3220/2004 συμπληρώνουν κατά βάση τον νόμο 2601/1998, ο οποίος το 1999, στο πλαίσιο της υπόθεσης NN 59/A/998, είχε εγκριθεί από την Επιτροπή ως εθνικό σύστημα περιφερειακής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις [72].
Επισημαίνεται ότι ο νόμος 2601/98 καταργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2005.
(20) Παρόλα αυτά, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το παρόν μέτρο αποτελεί νέα ενίσχυση.
Υπάρχουν δύο στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι το αφορολόγητο αποθεματικό αποτελεί νέα ενίσχυση.
Πρώτον, το μέτρο έχει διαφορετική νομική βάση από το εγκεκριμένο καθεστώς.
Δεύτερον, το μέσο είναι διαφορετικό από το καθεστώς ΝΝ58/Α/98.
Το καθεστώς ενισχύσεων NN58/A/98 βάσει του νόμου 2601/98 προβλέπει τη δημιουργία αφορολόγητου αποθεματικού μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης, ενώ ο νόμος 3220/2004 προβλέπει τη δημιουργία του αποθεματικού πριν από την επένδυση.
Αυτό θα μπορούσε να έχει διάφορες επιπτώσεις στην εσωτερική αγορά, όπως, για παράδειγμα, να προκύψει μεγαλύτερη ομάδα δικαιούχων και σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού σε σύγκριση με το καθεστώς ενισχύσεων που βασίζεται άμεσα στον νόμο 2601/1998.
(21) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι δυστυχώς οι ελληνικές αρχές έθεσαν το εν λόγω μέτρο ενίσχυσης σε ισχύ από τις 28 Ιανουαρίου του 2004 χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση, κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.
Συνεπώς, το μέτρο αποτελεί παράνομη ενίσχυση.
Συμβιβάσιμο του μέτρου ενίσχυσης
(22) Μετά τη διαπίστωση ότι το καθεστώς εμπεριέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον το συγκεκριμένο μέτρο είναι συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά.
(23) Η Επιτροπή εξέτασε το καθεστώς υπό το πρίσμα του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ και, εφόσον έχουν εφαρμογή, με βάση: τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (στο εξής "ΚΓΠΕ") [73]· το πολυτομεακό πλαίσιο για τις περιφερειακές ενισχύσεις προς μεγάλα επενδυτικά σχέδια (στο εξής "ΠΤΠ") [74]· τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων (στο εξής "κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης") [75]· τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος (στο εξής "περιβαλλοντικές κατευθυντήριες γραμμές") [76]· το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις έρευνας και ανάπτυξης (στο εξής "πλαίσιο Ε&Α") [77]· τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.
68/2001 της Επιτροπής της 12ης Ιανουαρίου 2001 για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις για την επαγγελματική εκπαίδευση ("ΚΑΚ επαγγελματικής εκπαίδευσης") [78]· και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ.
70/2001 της Επιτροπής της 12ης Ιανουαρίου 2001 για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (στο εξής "ΚΑΚ ΜΜΕ") [79], τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές στον αγροτικό τομέα [80] και τις κατευθυντήριες γραμμές για κρατικές ενισχύσεις στην αλιεία και υδατοκαλλιέργεια [81].
(24) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ.
69/2001 της Επιτροπής της 12ης Ιανουαρίου 2001 για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (De Minimis) (στο εξής κανονισμός "De Minimis") [82] δεν φαίνεται να έχει εφαρμογή στο καθεστώς, επειδή δεν υπάρχουν περιορισμοί ως προς το ύψος των ενισχύσεων, ούτε υπάρχει υποχρέωση να εξασφαλίζεται η μη σώρευση της ενίσχυσης με άλλες ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
(25) Στη διάρκεια της προκαταρκτικής έρευνας, οι ελληνικές αρχές, σε μια προσπάθεια να μετριάσουν τα προβλήματα συμβατότητας με τις ΚΓΠΕ, προέβησαν σε μια σειρά δηλώσεων για περιορισμό της χορήγησης των εν λόγω ενισχύσεων.
Μεταξύ άλλων, δεσμεύθηκαν να τηρούν το πολυτομεακό πλαίσιο για τα μεγάλα επενδυτικά σχέδια και να μην χορηγούν ενισχύσεις σε προβληματικές επιχειρήσεις.
Εν τούτοις, το σχετικό πλεονέκτημα παρέχεται απευθείας στους δικαιούχους μέσω νόμου, χωρίς να προβλέπεται καμία πρόσθετη προϋπόθεση ή διακριτική ευχέρεια της διοίκησης.
Για ελάχιστους μόνο από τους ενισχυόμενους τομείς και σχέδια απαιτείται θέσπιση εκτελεστικής νομοθεσίας.
Με εξαίρεση τις περιπτώσεις αυτές, φαίνεται ότι οι ελληνικές αρχές είναι αδύνατον να τηρήσουν άλλες δεσμεύσεις εκτός από εκείνες που προβλέπονται νομοθετικά.
Συνεπώς, οι εν λόγω δεσμεύσεις δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση του μέτρου.
Συμβιβάσιμο βάσει των ΚΓΠΕ
(26) Το μέτρο πρέπει να εξεταστεί πρώτα βάσει των ΚΓΠΕ.
Η πρωτογενής παραγωγή γεωργικών προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ της συνθήκης, ο τομέας της αλιείας και η βιομηχανία άνθρακα αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής των ΚΠΕ.
Ωστόσο, η γεωργική παραγωγή φαίνεται ότι είναι επιλέξιμη για ενίσχυση σε δύο τομείς: την εντατική γεωργία και αλιεία καθώς και τους γεωργικούς και αγροβιομηχανικούς συνεταιρισμούς.
Επιπλέον, φαίνεται ότι βάσει του μέτρου μπορεί να ενισχυθεί η εξόρυξη άνθρακα στο πλαίσιο των κλάδων εξόρυξης, καθώς και η λατόμευση και επεξεργασία ορυκτών ή μαρμάρων.
Συνεπώς, η ενίσχυση στους κλάδους αυτούς δεν μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει των ΚΓΠΕ.
(27) Ο νόμος προβλέπει δύο κατηγορίες επιλέξιμων επενδύσεων που μπορούν να ενισχυθούν βάσει των ΚΓΠΕ, υπό διαφορετικές προϋποθέσεις: τις αρχικές επενδύσεις και τις ενισχύσεις λειτουργίας.
(28) Πρώτον, η αρχική επένδυση πρέπει να αφορά πάγια κεφάλαια για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, την επέκταση υφιστάμενων εγκαταστάσεων ή την εκκίνηση δραστηριότητας ή την εξαγορά εγκαταστάσεων που είχαν κλείσει ή που θα είχαν κλείσει χωρίς την εξαγορά αυτή, εκτός αν οι υπό εξέταση εγκαταστάσεις ανήκουν σε προβληματική επιχείρηση.
Η Επιτροπή δεν πιστεύει ότι οι επενδυτικές δαπάνες που είναι επιλέξιμες βάσει του μέτρου μπορούν να χαρακτηριστούν αρχική επένδυση.
Στα επιλέξιμα επενδυτικά σχέδια δεν φαίνεται να αποκλείεται η δυνατότητα επενδύσεων αντικατάστασης, για παράδειγμα αν αφορούν μέσα μεταφοράς εντός του ευρύτερου εργοστασιακού χώρου και για το προσωπικό, ηλεκτρονικούς υπολογιστές, επίπλωση και εξοπλισμό, έργα προσπέλασης σε ορυχεία ή μεταχειρισμένα φορτηγά.
Οι επενδύσεις σε κτίρια και εξοπλισμό για τη στέγαση και την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών των εργαζομένων δεν φαίνεται να αποτελεί παραγωγική επένδυση.
Όσον αφορά τις μεταφορές σε απομονωμένες, δυσπρόσιτες και απομακρυσμένες περιοχές, τα σχέδια που αφορούν τον εξοπλισμό μεταφορικών μέσων φαίνεται να περιλαμβάνουν μεταφορικό υλικό στην πρότυπη βάση υπολογισμού, πράγμα που αντιβαίνει στις ΚΓΠΕ [83].
Η αγορά λογισμικού και η περαιτέρω ανάπτυξη λογισμικού μέχρι 60 % της συνολικής επένδυσης μπορεί να υπερβεί το όριο του 25 % της επένδυσης σε άυλα περιουσιακά στοιχεία επιπλέον της πρότυπης βάσης υπολογισμού.
Επίσης δεν επιβάλλονται άλλες προϋποθέσεις προκειμένου να περιληφθεί το λογισμικό μεταξύ των επιλέξιμων δαπανών [84].
Επιπλέον, δεδομένου ότι η ανάπτυξη λογισμικού αποτελεί τρέχουσα επιχειρηματική δραστηριότητα στον τομέα της ανάπτυξης λογισμικού, φαίνεται ότι μπορεί να χαρακτηριστεί μάλλον ως δαπάνη λειτουργίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του νόμου 2601/1998, οι επενδυτικές ενισχύσεις μπορούν να χορηγηθούν και για δραστηριότητες εκτός Ελλάδας.
Ωστόσο αυτές οι επενδύσεις δεν είναι επιλέξιμες βάσει των ΚΓΠΕ.
(29) Επιπλέον, δεν αποκλείεται η ένταση της ενίσχυσης, η οποία ανέρχεται σύμφωνα με τη μέτρηση αυτή στο 36,89 % των επιλέξιμων δαπανών, να υπερβεί το ανώτατο όριο της έντασης ενισχύσεων, όπως καθορίζεται στον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για την Ελλάδα [85].
Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι στις περιοχές Α και Β του εν λόγω χάρτη μπορεί να υπάρξει υπέρβαση των ανωτάτων ορίων έντασης των ενισχύσεων για τα σχέδια βάσει του άρθρου 5 του νόμου 2601/1998 (35 %), για κάθε σχέδιο που συγχρηματοδοτείται σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο στήριξης [86] (35 %) και για άλλα σχέδια (για τις περιοχές A δεν προβλέπεται περιφερειακή ενίσχυση, για τις περιοχές Β 18,4 %).
Στις περιοχές Γ και Δ μπορεί να υπάρξει υπέρβαση των ανωτάτων ορίων για τα σχέδια που αφορούν τον τουρισμό (33,2 %) και για άλλα σχέδια (35,1 %).
(30) Το μέτρο δεν προβλέπει υποχρέωση για διατήρηση της αρχικής επένδυσης τουλάχιστον επί μια πενταετία.
(31) Δεύτερον, μπορεί να δικαιολογηθεί ενίσχυση λειτουργίας κατ' εξαίρεση, εφόσον συμβάλλει στην περιφερειακή ανάπτυξη, στις περιπτώσεις που το επίπεδό της είναι ανάλογο με τα μειονεκτήματα που επιδιώκει να αντιμετωπίσει.
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει σχετικές ενδείξεις και δεν πιστεύει σοβαρά ότι αυτό το εκτεταμένο μέτρο που καλύπτει το σύνολο της ελληνικής επικράτειας και πολλούς ευρέως καθοριζόμενους τομείς μπορεί να αντιμετωπίσει ειδικά περιφερειακά μειονεκτήματα.
(32) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο του μέτρου αυτού στο πλαίσιο των ΚΓΠΕ.
Συμβιβάσιμο βάσει του ΠΤΠ (2002)
(33) Σύμφωνα με το ΠΤΠ (2002), απαιτείται κοινοποίηση όλων των περιφερειακών ενισχύσεων προς επενδυτικά σχέδια, εφόσον η προτεινόμενη ενίσχυση υπερβαίνει το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ενισχύσεων για επένδυση ύψους 100 εκατ. ευρώ βάσει της περιορισμένης κλίμακας των ανωτάτων ορίων του ΠΤΠ για τις περιφερειακές ενισχύσεις.
Το παρόν μέτρο δεν αποκλείει τα μεγάλα επενδυτικά σχέδια ούτε προβλέπει υποχρέωση ατομικής κοινοποίησης ούτε καθιερώνει χαμηλότερα όρια ενισχύσεων γι' αυτές τις περιπτώσεις.
Συνεπώς, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμό τους με το ΠΤΠ.
Συμβιβάσιμο βάσει των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης
(34) Μεταξύ των επιλέξιμων δαπανών, το μέτρο περιλαμβάνει την εφαρμογή σχεδίων διάσωσης και αναδιάρθρωσης [87].
Ωστόσο, φαίνεται ότι οι δικαιούχοι δεν αποτελούν προβληματικές επιχειρήσεις, πράγμα το οποίο επιβεβαίωσαν οι ελληνικές αρχές στην επιστολή της 26ης Ιουλίου 2005.
Ως εκ τούτου, οι κατευθυντήριες οδηγίες διάσωσης και αναδιάρθρωσης δεν έχουν εφαρμογή, και εν λόγω δαπάνες θα εξεταστούν όπως κάθε άλλη δαπάνη λειτουργίας.
Οι παρατηρήσεις αυτές αφορούν επίσης τη γεωργία.
Συμβιβάσιμο με τις περιβαλλοντικές κατευθυντήριες γραμμές
(35) Τα σχέδια που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος εξετάζονται επίσης στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών κατευθυντήριων γραμμών.
Δύο κατηγορίες δαπανών που καλύπτονται από το μέτρο μπορεί να είναι επιλέξιμες υπό διαφορετικές προϋποθέσεις, οι αρχικές επενδύσεις και οι δαπάνες λειτουργίας.
(36) Πρώτον, μπορούν να αξιολογηθούν σύμφωνα με τις περιβαλλοντικές κατευθυντήριες γραμμές οι ακόλουθες επενδύσεις: επενδύσεις που δικαιολογούνται για περιβαλλοντικούς λόγους, η εισαγωγή και προσαρμογή περιβαλλοντικών τεχνολογιών, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας και εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και η καθιέρωση και επέκταση εγκαταστάσεων ανακύκλωσης.
(37) Οι επενδύσεις για περιβαλλοντικούς λόγους, η εισαγωγή και προσαρμογή περιβαλλοντικών τεχνολογιών και η καθιέρωση και επέκταση εγκαταστάσεων ανακύκλωσης, προκειμένου να είναι επιλέξιμες για περιβαλλοντικές ενισχύσεις [88] θα πρέπει να εξασφαλίζουν βελτιώσεις σε περιπτώσεις που δεν υπάρχουν υποχρεωτικά κοινοτικά πρότυπα ή να υπερβαίνουν τα ισχύοντα υποχρεωτικά κοινοτικά πρότυπα, εκτός εάν πραγματοποιούνται μέσα σε τρία χρόνια από την υιοθέτηση των προτύπων.
Οι βελτιώσεις επίσης θα πρέπει να υπερβαίνουν τα εθνικά πρότυπα ή να υπάρχει συμμόρφωση με αυστηρότερα εθνικά πρότυπα εντός της προθεσμίας που ορίζεται στα σχετικά εθνικά μέτρα.
Καμία, ωστόσο, από τις απαιτήσεις αυτές δεν προβλέπεται στο παρόν μέτρο.
(38) Επιπλέον, όσον αφορά τα μέσα ανακύκλωσης που εγκαθίστανται ή επεκτείνονται, φαίνεται ότι υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιούνται και για υλικό ανακύκλωσης που δεν ανήκει στον δικαιούχο της ενίσχυσης.
Αυτό δεν είναι σύμφωνο με την απαίτηση που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις να επενδύουν για να βελτιώσουν τις δικές τους περιβαλλοντικές επιδόσεις και να περιορίσουν τη δική τους ρύπανση [89].
Συνεπώς, οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος δεν φαίνεται να έχουν εφαρμογή στην εγκατάσταση και επέκταση μέσων ανακύκλωσης.
(39) Για τα σχέδια που αναφέρονται στην παράγραφο 37, κάθε εξοικονόμηση δαπανών, τα κέρδη που προκύπτουν από τυχόν αύξηση της παραγωγικής ικανότητας κατά την πρώτη πενταετία λειτουργίας των εγκαταστάσεων, ή δαπάνες για ανάλογες από τεχνική άποψη επενδύσεις που δεν εξασφαλίζουν τον ίδιο βαθμό περιβαλλοντικής προστασίας, θα πρέπει να αφαιρούνται από τις επιλέξιμες δαπάνες της επενδυτικής ενίσχυσης.
Ωστόσο, ο νόμος δεν προβλέπει μείωση των επιλέξιμων δαπανών για τις περιπτώσεις αυτές.
(40) Επιπλέον, οι επενδυτικές δαπάνες για τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων για περιβαλλοντικούς λόγους [90] μπορεί να είναι επιλέξιμες για ενίσχυση, εάν μια επιχείρηση υποχρεώνεται από τον νόμο να μετακινηθεί από αστική περιοχή ή από περιοχή χαρακτηρισμένη Natura 2000 σε μια πιο κατάλληλη.
Επιλέξιμες είναι μόνο οι έκτακτες επενδυτικές δαπάνες για τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, μετά από αφαίρεση των κερδών που προκύπτουν από βελτιώσεις, αύξηση της παραγωγικής ικανότητας ή διάθεση των αρχικών εγκαταστάσεων.
Ο επίμαχος νόμος δεν προβλέπει παρόμοιες προϋποθέσεις.
Επιπλέον, οι ενισχύσεις λειτουργίας για μετεγκατάσταση δεν αποκλείονται ούτε φαίνεται να τηρείται το ανώτατο όριο του 30 % για την ένταση των ενισχύσεων σε μεγάλες επιχειρήσεις.
(41) Δεύτερον, φαίνεται να υπάρχει δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων λειτουργίας στο πλαίσιο της εισαγωγής και προσαρμογής περιβαλλοντικών τεχνολογιών.
Αυτές οι ενισχύσεις μπορούν να δικαιολογηθούν μόνο εάν παρέχονται για τη διαχείριση αποβλήτων, εξοικονόμηση ενέργειας, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή συμπαραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας.
Θα πρέπει να πληρούν τις προϋποθέσεις των σημείων 43 ως 67 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος.
Ωστόσο, το μέτρο δεν φαίνεται να εξυπηρετεί τους καθορισμένους στόχους των σχετικών ενισχύσεων λειτουργίας ούτε να πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
(42) Η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσον συμβιβάζονται με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος τα μέτρα που δικαιολογούνται από περιβαλλοντικούς λόγους.
Συμβιβάσιμο βάσει του πλαισίου Ε&Α
(43) Ορισμένα σχέδια μπορεί να σχετίζονται με δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης και συνεπώς εξετάζονται επίσης βάσει του πλαισίου για τις ενισχύσεις Ε&Α.
Πρόκειται για την εγκατάσταση, επέκταση ή τον εκσυγχρονισμό εργαστηρίων για εφαρμοσμένη έρευνα, την περαιτέρω ανάπτυξη λογισμικού, τις μελέτες για την εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας, την εισαγωγή καινοτομίας και την κατασκευή πρωτότυπων εφευρέσεων, καθώς και την κατοχύρωση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.
(44) Η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσον οι ενισχύσεις για την καινοτομία και τα πρωτότυπα εφευρέσεων καθώς και για την περαιτέρω ανάπτυξη λογισμικού εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του πλαισίου για τις ενισχύσεις Ε&Α, δεδομένου ότι τα αντίστοιχα σχέδια δεν φαίνεται να αφορούν ερευνητικές δραστηριότητες, όπως ορίζονται στο παράρτημα 1 του πλαισίου.
Επιπλέον, η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσο οι μελέτες για την εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας, καθώς και οι μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας αφορούν την έρευνα και ανάπτυξη, όπως ορίζεται στο παράρτημα 1 του πλαισίου.
Από τη διατύπωση του νόμου, δεν μπορεί να διαπιστωθεί αν οι επιλέξιμες δαπάνες βάσει του μέτρου αντιστοιχούν σε εκείνες που προβλέπει το πλαίσιο Ε&Α.
(45) Επιπλέον, εφόσον τα ενισχυόμενα ερευνητικά σχέδια ή διπλώματα ευρεσιτεχνίας αφορούν προανταγωνιστική ανάπτυξη, φαίνεται ότι το ανώτατο όριο έντασης ενισχύσεων 35 % που ισχύει κανονικά για την Ελλάδα [25 % βασική ένταση + 10 % για τις περιοχές του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α)] μπορεί να ξεπεραστεί στις περιπτώσεις που δεν ισχύουν προσαυξήσεις, δεδομένου ότι το ανώτατο όριο έντασης ενισχύσεων βάσει του μέτρου είναι 36,89 %.
Επίσης, στην περίπτωση των μεγάλων επιχειρήσεων δεν φαίνεται να εξακριβώνεται η δημιουργία κινήτρων.
Οι ίδιες αμφιβολίες εκφράζονται και για τη γεωργία, καθότι δεν υπάρχουν στοιχεία για το αν πληρούνται οι τέσσερις προϋποθέσεις που αναφέρει η Ανακοίνωση της Επιτροπής του 1998, η οποία τροποποιεί το κοινοτικό πλαίσιο για ενισχύσεις Ε&Α [91].
(46) Συνεπώς, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες για το συμβιβάσιμο των μέτρων που σχετίζονται με την Ε&Α βάσει του σχετικού κοινοτικού πλαισίου.
Συμβιβάσιμο βάσει του απαλλακτικού κανονισμού (στο εξής ΚΑΚ) για τις ενισχύεις επαγγελματικής εκπαίδευσης
(47) Οι ενισχύσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης που σχετίζονται με την εισαγωγή συστημάτων αυτοματοποίησης διαδικασιών [92], με την εκπαίδευση προσωπικού σε θέματα λογισμικού [93] και άλλες μορφές κατάρτισης [94] αξιολογούνται βάσει του ΚΑΚ για τις ενισχύσεις επαγγελματικής εκπαίδευσης.
(48) Από τη διατύπωση του νόμου δεν μπορεί να διαπιστωθεί αν οι επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο του μέτρου αντιστοιχούν σε εκείνες που προβλέπει ο ΚΑΚ για την επαγγελματική εκπαίδευση.
Εφόσον η ενισχυόμενη επαγγελματική εκπαίδευση αφορά τη συγκεκριμένη επιχείρηση, φαίνεται ότι υπάρχει ενδεχόμενο υπέρβασης του ανωτάτου ορίου έντασης της ενίσχυσης 35 % για τις μεγάλες επιχειρήσεις [25 % βασική ένταση + 10 % για περιοχές του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α)], δεδομένου ότι η ανώτατη ένταση ενίσχυσης βάσει του μέτρου είναι 36,89 %.
(49) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο των μέτρων που σχετίζονται με την επαγγελματική εκπαίδευση βάσει του σχετικού πλαισίου.
Συμβιβάσιμο βάσει του ΚΑΚ για τις ΜΜΕ
(50) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο του μέτρου, δεν γίνεται διάκριση όσον αφορά τα ποσά της ενίσχυσης ή τους επιλέξιμους κλάδους ή σχέδια ανάλογα με το μέγεθος της δικαιούχου επιχείρησης.
Συνεπώς το μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί στο σύνολό του συμβατό βάσει του ΚΑΚ για τις ΜΜΕ.
Ωστόσο, εφόσον οι ενισχύσεις βάσει του μέτρου χορηγούνται σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όπως ορίζονται στο παράρτημα 1 του ΚΑΚ για τις ΜΜΕ, μπορεί να είναι εφαρμοστέος ο εν λόγω κανονισμός.
(51) Για τις επενδυτικές ενισχύσεις σε ΜΜΕ στην Ελλάδα, το σύνολο της εδαφικής επικράτειας της οποίας αποτελεί περιοχή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), ισχύουν ανώτατα όρια έντασης υψηλότερα κατά 15 % από τα όρια που προβλέπει ο ΚΑΚ.
Αυτό ισχύει για όλα τα επενδυτικά σχέδια που αναφέρονται στην παράγραφο 9 της παρούσας απόφασης, εκτός από τις επενδύσεις στον γεωργικό κλάδο, τις επενδύσεις σε μέσα μεταφοράς στον τομέα των μεταφορών [95] και τις επενδύσεις που προορίζονται για το εξωτερικό [96].
Τα ανώτατα όρια έντασης των ενισχύσεων φαίνεται ότι δεν τηρούνται όσον αφορά τα άλλα σχέδια εκτός από τον τουρισμό, τους χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων στις περιοχές Α και Β σύμφωνα με τον ελληνικό χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων (δεν προβλέπεται καμία περιφερειακή ενίσχυση για τις περιοχές Α, για τις περιοχές Β προβλέπεται 18,4 % και προσαύξηση 15 % για τις ΜΜΕ).
Επιπλέον, προϋπόθεση για την εφαρμογή αυτού του υψηλότερου ανώτατου ορίου είναι η διατήρηση της επένδυσης στην περιοχή για μία τουλάχιστον πενταετία, πράγμα το οποίο όμως δεν απαιτείται στο πλαίσιο του μέτρου.
Στον τομέα των μεταφορών, οι δαπάνες μέσων μεταφοράς και εξοπλισμού μεταφορών δεν περιλαμβάνονται στις επιλέξιμες δαπάνες.
(52) Οι άμεσες ξένες επενδύσεις εκτός Ελλάδας μπορούν να τύχουν ενίσχυσης, εάν αφορούν μικρές επιχειρήσεις με όριο έντασης 15 % και 7,5 %, αν αφορούν μεσαίες επιχειρήσεις.
Ωστόσο, φαίνεται ότι σύμφωνα με το παρόν μέτρο υπάρχει υπέρβαση και των δύο αυτών ανώτατων ορίων.
(53) Οι μελέτες για την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών, οι μελέτες σχετικά με την εγκατάσταση υποδομών και διαδικασιών και την πιστοποίηση των προϊόντων, οι μελέτες οργάνωσης, μάρκετινγκ και αγοράς, καθώς και οι μελέτες επιλεξιμότητας για ενισχύσεις είναι δυνατόν να είναι επιλέξιμες για ενισχύσεις σε ΜΜΕ.
Ωστόσο, το μέτρο δεν εξασφαλίζει την παροχή των υπηρεσιών αυτών από εξωτερικούς συμβούλους ούτε ότι οι εν λόγω μελέτες δεν θα αποτελούν διαρκή ή περιοδική δραστηριότητα που σχετίζεται με τη συνήθη λειτουργία της επιχείρησης.
(54) Η Επιτροπή έχει αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο του καθεστώτος βάσει του ΚΑΚ για τις ΜΜΕ.
Συμβιβάσιμο με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές στον αγροτικό τομέα
(55) Λαμβάνοντας υπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι ορισμένες δαπάνες που θεωρούνται επιλέξιμες βάσει του παρόντος μέτρου δεν είναι επιλέξιμες βάσει των κατευθυντήριων γραμμών στον αγροτικό τομέα [π.χ. οι δαπάνες μίσθωσης (leasing) είναι επιλέξιμες μόνον αν υπάρχει υποχρέωση αγοράς του αγαθού κατά τη λήξη της σύμβασης].
Επιπλέον, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποκλείσει ότι διάφορα σημεία των κατευθυντήριων γραμμών τηρούνται (π.χ. τα σημεία 13-14 για την πιστοποίηση της τεχνικής βοήθειας των προϊόντων).
(56) Επομένως, η Επιτροπή έχει σοβαρές σχετικά με το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης που χορηγείται στον αγροτικό τομέα.
(57) Προς διάλυση των αμφιβολιών, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να ταξινομήσουν τις επιλέξιμες δαπάνες σύμφωνα με αυτές των κατευθυντήριων γραμμών και να αποδείξουν λεπτομερώς το συμβιβάσιμο κάθε σημείου με τα κριτήρια που ισχύουν για τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν ή που θα χορηγηθούν.
Συμβιβάσιμο με τους κανόνες για κρατικές στον τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας
(58) Φαίνεται ότι επιχειρήσεις στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας μπορούν να εντάσσονται στο μέτρο.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές στον τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, οι ενισχύσεις λειτουργίας είναι κατ' αρχήν ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και οι επενδυτικές ενισχύσεις είναι συμβατές με την κοινή αγορά μόνον εάν χρηματοδοτούν ορισμένα είδη συγκεκριμένων σχεδίων.
Η Επιτροπή δεν διαθέτει ενδείξεις ότι τα υπό εξέταση μέτρα συνάδουν με τις προϋποθέσεις που ορίζουν οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.
Επομένως, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο του καθεστώτος με τους κοινοτικούς κανόνες για κρατικές στον τομέα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας.
Συμβιβάσιμο βάσει του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ
(59) Στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται ότι δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής καμία από τις εξαιρέσεις του άρθρου 87 παράγραφος 2 της συνθήκης, δεδομένου ότι το μέτρο δεν επιδιώκει κανέναν από τους στόχους που απαριθμούνται στις διατάξεις αυτές.
(60) Σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ, μια ενίσχυση θεωρείται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, όταν αποσκοπεί στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση.
Τα κριτήρια για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου σύμφωνα με το άρθρο αυτό εμπεριέχονται στους ειδικούς κανόνες που αναλύθηκαν παραπάνω.
(61) Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, οι εν λόγω ενισχύσεις δεν προορίζονται για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ούτε για την άρση σοβαρής διαταραχής της ελληνικής οικονομίας ούτε για την προώθηση του πολιτισμού ή τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
(62) Το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της συνθήκης ΕΚ αφορά την προώθηση του πολιτισμού και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, υπό τον όρο ότι δεν αλλοιώνονται οι όροι των συναλλαγών και του ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον.
Αυτή θα μπορούσε να είναι η περίπτωση των ενισχύσεων σε μοναστήρια για την ανέγερση ξενώνων και πολιτιστικών κέντρων καθώς σε επιχειρήσεις που στεγάζονται σε παραδοσιακά ή διατηρητέα κτίρια ή που παράγουν παραδοσιακά προϊόντα ή προϊόντα με ονομασία προέλευσης για την επισκευή και αποκατάσταση των διατηρητέων κτιρίων, για επενδύσεις σε μηχανήματα παραδοσιακού τύπου ή για πιστοποίηση παραδοσιακών προϊόντων ή μεθόδων που θεωρούνται ως φυσική κληρονομιά.
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεία σχετικά με την έκταση της ενίσχυσης και τις επιπτώσεις της στους όρους των συναλλαγών.
(63) Τέλος, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η ενίσχυση πληροί τις προϋποθέσεις για την εξαίρεση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, που ορίζει ότι μπορεί να θεωρηθούν συμβατές ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.
Τα κριτήρια για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου δυνάμει της διάταξης αυτής περιέχονται στους σχετικούς κανόνες που αναλύθηκαν παραπάνω.
Κάθε ενίσχυση που δεν είναι σύμφωνη με τους όρους των ειδικών αυτών κανόνων απαιτεί εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση, στην οποία δεν προέβησαν οι ελληνικές αρχές.
Συμπέρασμα
(64) Δεδομένου ότι, στο πλαίσιο της προκαταρκτικής εξέτασης που προβλέπει το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 [τώρα 88] της συνθήκης ΕΚ [97], το μέτρο ενίσχυσης, στο σύνολό του και στα επί μέρους σημεία του, δεν φαίνεται να πληροί τις προϋποθέσεις για να υπαχθεί στις εξαιρέσεις που προβλέπει η συνθήκη, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες για το συμβιβάσιμό του με την κοινή αγορά.
4.
ΔΙΑΤΑΓΗ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ
(65) Το παράνομο μέτρο ενίσχυσης είναι σήμερα σε ισχύ και εφαρμόζεται όσον αφορά τα κέρδη που πραγματοποιήθηκαν το 2004.
Οι τρέχουσες φορολογικές δηλώσεις, καθώς και οι αποφάσεις των φορολογικών αρχών, βασίζονται σ' αυτό το ασυμβίβαστο μέτρο ενίσχυσης.
Κατά πάσα πιθανότητα θα υπάρξουν χιλιάδες περιπτώσεις χορήγησης ασυμβίβαστων ενισχύσεων.
Ως εκ τούτου, θα είναι δύσκολο για τις ελληνικές αρχές να προβούν σε αποτελεσματική ανάκτηση της ενίσχυσης, εφόσον η Επιτροπή αποφασίσει την έκδοση εντολής ανάκτησης με οριστική αρνητική απόφαση.
(66) Με επιστολή της 13ης Ιουλίου 2005, η Επιτροπή πρότεινε στις ελληνικές αρχές να αναστείλουν τη χορήγηση αυτής της παράνομης ενίσχυσης με δική τους πρωτοβουλία και τις κάλεσε να της υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους ενόψει της έκδοσης απόφασης με εντολή αναστολής σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 του διαδικαστικού κανονισμού [98].
(67) Στην απάντησή τους οι ελληνικές αρχές πρότειναν την επίσημη κατάργηση του νόμου όσον αφορά τα εισοδήματα που προέκυψαν από την 1η Ιανουαρίου 2005 και μετά, καθώς και τα κέρδη που προκύπτουν από ισολογισμούς που έκλεισαν την ίδια ημερομηνία.
Με τον τρόπο αυτό επιβεβαιώνεται η υποστηριζόμενη θέση, δεδομένου ότι συνεχίζεται η εφαρμογή του μέτρου για τα εισοδήματα που προέκυψαν το 2003 και το 2004.
Η πρόταση των ελληνικών αρχών είναι ανεπαρκής, δεδομένου ότι δεν αποκλείει στην πράξη τη χορήγηση της παράνομης ενίσχυσης στη διάρκεια του 2005.
(68) Δεδομένου ότι η Ελλάδα, με τη συνεχή χρήση του μέτρου, αυξάνει τη στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, η χορήγηση της ενίσχυσης πρέπει να ανασταλεί.
5.
ΑΠΟΦΑΣΗ
Με βάση τις παραπάνω εκτιμήσεις, η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, ζητά από την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και κάθε άλλη πληροφορία που μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση του μέτρου, μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία παραλαβής της παρούσας επιστολής.
Θα πρέπει ιδίως να γνωστοποιηθούν τα ακόλουθα:
- όλη την παράγωγη νομοθεσία που αναφέρεται στο άρθρο 3 του νόμου 2601/1998 ή που θεσπίσθηκε με βάση αυτό, η οποία είναι σχετική για να καθοριστούν οι επιλέξιμοι τομείς ή τα επιλέξιμα σχέδια του καθεστώτος,
- ελλείψει παράγωγης νομοθεσίας του άρθρου 3 του νόμου 2601/1998, εάν το παρόν μέτρο εφαρμόζεται στους σχετικούς τομείς ή σχέδια,
- εάν οφείλονται τόκοι επί των ποσών που δεν διατέθηκαν για επιλέξιμες δαπάνες και που θα φορολογηθούν αργότερα.
- κατάλογο όλων των δικαιούχων, τα ποσά ενίσχυσης που έλαβαν και το είδος του σχεδίου για το οποία χορηγήθηκε ενίσχυση.
Η Επιτροπή παρακαλεί τις αρχές σας να κοινοποιήσουν αμέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στους δυνητικούς δικαιούχους της ενίσχυσης.
Η Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, να αναστείλει τη χορήγηση τυχόν ενισχύσεων βάσει του άρθρου 2 του νόμου 3220/2004 μέχρις ότου η Επιτροπή εκδώσει οριστική απόφαση για το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την κοινή αγορά.
Η Επιτροπή θα ήθελε να υπενθυμίσει στην Ελλάδα ότι το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα και να επιστήσει την προσοχή σας στο άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, που προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση μπορεί να ανακτηθεί από τον αποδέκτη.
Η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι θα ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους με δημοσίευση της παρούσας επιστολής και περιεκτικής περίληψής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θα ενημερώσει επίσης τους ενδιαφερόμενους στις χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ, με δημοσίευση ανακοίνωσης στο συμπλήρωμα για τον ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα ενημερώσει την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με αποστολή αντιγράφου της παρούσας επιστολής.
Όλοι οι εν λόγω ενδιαφερόμενοι θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε ένα μηνα από την ημερομηνία της δημοσίευσης."
[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ, ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ.
1.
[2] ΦΕΚ τεύχος 15A της 28ης Ιανουαρίου 2004.
[3] Αναπτυξιακός Νόμος 2601/1998, ΦΕΚ τεύχος αριθ.
81/Α/ της 15ης Απριλίου 1998.
[4] Άρθρο 3.1.α του νόμου 2601/1998.
[5] Άρθρο 15 (παράρτημα) του νόμου 2601/1998.
[6] Άρθρο 3.1.β του νόμου 2601/1998.
[7] Άρθρο 3.1.γ του νόμου 2601/1998.
[8] Άρθρο 3.1.δ του νόμου 2601/1998.
[9] Άρθρο 3.1.ε του νόμου 2601/1998, απαιτούνται εκτελεστικές διατάξεις.
[10] Άρθρο 3.1.στ του νόμου 2601/1998.
[11] Άρθρο 3.1.ζ του νόμου 2601/1998.
[12] Άρθρο 3.1.η του νόμου 2601/1998.
[13] Άρθρο 3.1.θ του νόμου 2601/1998.
[14] Άρθρο 3.1.ι του νόμου 2601/1998.
[15] Άρθρο 3.1.ια του νόμου 2601/1998.
[16] Άρθρο 3.1.ιβ του νόμου 2601/1998.
[17] Άρθρο 3.1.ιγ του νόμου 2601/1998.
[18] Άρθρο 3.1.ιδ του νόμου 2601/1998.
[19] Άρθρο 3.1.ιε του νόμου 2601/1998, απαιτείται δευτερογενής νομοθεσία.
[20] Άρθρο 3.1.ιστ του νόμου 2601/1998.
[21] Άρθρο 3.1.ιζ του νόμου 2601/1998, απαιτούνται εκτελεστικές διατάξεις.
[22] Άρθρο 3.1.ιη του νόμου 2601/1998.
[23] Άρθρο 3.1.ιθ του νόμου 2601/1998.
[24] Άρθρο 3.1.κ του νόμου 2601/1998.
[25] Άρθρο 3.1.κα του νόμου 2601/1998.
[26] Άρθρο 3.1.κβ του νόμου 2601/1998.
[27] Άρθρο 3.1.κγ του νόμου 2601/1998.
[28] Άρθρο 3.2 του νόμου 2601/1998.
[29] Άρθρο 3.1.ιζ τελευταία φράση του νόμου 2601/1998.
[30] Άρθρο 3.1.α.i. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[31] Άρθρο 3.1.α.ii. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[32] Άρθρο 3.1.α.iii. του νόμου 2601/1998.
[33] Άρθρο 3.1.α.iv, c.ii. και f.ii. του νόμου 2601/1998.
[34] Άρθρο 3.1.α.v. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[35] Άρθρο 3.1.α.vi. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[36] Άρθρο 3.1.α.ix. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[37] Άρθρο 3.1.α.x. του νόμου 2601/1998.
[38] Άρθρο 3.1.α.xi. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[39] Άρθρο 3.1.α.xii. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[40] Άρθρο 3.1.α.xiii. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[41] Άρθρο 3.1.α.xiv. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[42] Άρθρο 3.1.α.xxi. του νόμου 2601/1998.
[43] Άρθρο 3.1.α.xxii. του νόμου 2601/1998.
[44] Άρθρο 3.1.β.ix. του νόμου 2601/1998.
[45] Άρθρο 3.1.ε.iii. του νόμου 2601/1998.
[46] Άρθρο 3.1.ε.iii. και ιστ.vi. του νόμου 2601/1998.
[47] Άρθρο 3.1.ε.iii. του νόμου 2601/1998.
[48] Άρθρο 3.1.ζ.viii. και η.viii. του νόμου 2601/1998.
[49] Άρθρο 3.1.ιδ.ii. του νόμου 2601/1998.
[50] Άρθρο 3.1.ιστ.i., ιζ.vi., κ.v., κα.iv., του νόμου 2601/1998.
[51] Άρθρο 3.1.ιστ.iv. του νόμου 2601/1998.
[52] Άρθρο 3.1.ιζ.vi. του νόμου 2601/1998.
[53] Άρθρο 3.1.ιβ.i. τελευταία φράση, ιστ.iii, κ.i. και ii. όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό, κα.i. όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό και ii., καθώς και κδ.i. και ii. του νόμου 2601/1998.
[54] Άρθρο 3.1.α.v. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[55] Άρθρο 3.1.α.vii. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[56] Άρθρο 3.1.α.viii. και θ.x. του νόμου 2601/1998.
[57] Άρθρο 3.1.α.xv., ε.v.
(500 εκατ. δρχ), ζ.xii. του νόμου 2601/1998.
[58] Άρθρο 3.1.α.xv., ε.v. και ζ.xii. του νόμου 2601/1998.
[59] Άρθρο 3.1.α.xvi. του νόμου 2601/1998.
[60] Άρθρο 3.1.α.xvii. του νόμου 2601/1998.
[61] Άρθρο 3.1.α.xviii. του νόμου 2601/1998.
[62] Άρθρο 3.1.α.xx. του νόμου 2601/1998.
[63] Άρθρο 3.1.α.xx. του νόμου 2601/1998.
[64] Άρθρο 3.1.ζ.x. και η.xi του νόμου 2601/1998.
[65] Άρθρο 3.1.θ.vii. του νόμου 2601/1998.
[66] Άρθρο 3.1.ιστ.viii. του νόμου 2601/1998.
[67] Άρθρο 3.1.ιστ.ix. του νόμου 2601/1998.
[68] Καθορίζεται σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (97/C 273/03), ΕΕ C 273 της 9.9.1997, σ.
3, που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδαhttp://europa.eu.int/comm/competition/state_aid/others/reference_rates.html.
[69] AI =35 %13+231 + 0,0408–2= 36,89 %
[70] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα που σχετίζονται με την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων, ΕΕ C 384 της 10.12.1998, σ.
3.
[71] Απόφαση της Επιτροπής για την υπόθεση κρατικών ενισχύσεων αριθ.
NN59/A/98 [Αριθ.
SG(99) D/884 της 3ης Φεβρουαρίου 1999].
[72] ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ.
9.
[73] ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ.
9.
[74] ΕΕ C 70 της 19.3.2002, σ.
8.
[75] ΕΕ C 244 της 1.10.2004, σ.
2.
[76] ΕΕ L 237 της 6.9.2001, σ.
16.
[77] ΕΕ C 45 της 17.2.1996, σ.
5.
[78] ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ.
20.
[79] ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ.
33.
[80] ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ.
17.
[81] ΕΕ C 229 της 14.9.2004, σ.
5 και ΕΕ C 19 της 20.1.2001, σ.
7.
[82] ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ.
30.
[83] ΚΓΠΕ, υποσημείωση 23.
[84] ΚΓΠΕ, σημείο 4.6.
[85] Ο χάρτης περιφερειακών ενισχύσεων για την Ελλάδα εγκρίθηκε με την απόφαση της Επιτροπής N 469/1999 [επιστολή της Επιτροπής της 21.1.2000, SG(2000) D/100661] και τροποποιήθηκε με την απόφαση N 349/2002 (απόφαση της Επιτροπής της 17.7.2002, C(2002) 2604 τελικό) για την περίοδο 2000-2006.
[86] Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την Ελλάδα για την περίοδο 2000-2006, απόφαση της Επιτροπής E(2000)3405.
[87] Άρθρο 3.1.α.xvi του νόμου 2601/1998.
[88] Κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος, σημείο 29.
[89] Κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος, σημείο 29 σε συνδυασμό με το σημείο 18(β).
[90] Κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος, σημείο 39.
[91] ΕΕ C 48 της 13.2.1998, σ.
2.
[92] Άρθρο 3.1.α.vi. και άλλα του νόμου 2601/1998.
[93] Άρθρο 3.1.ιστ.vi. του νόμου 2601/1998.
[94] Άρθρο 3.1.α.xv., ε.v. και ζ.xii. του νόμου 2601/1998.
[95] Άρθρο 3.1.ξ.i του νόμου 2601/1998.
[96] Άρθρο 3.2 του νόμου 2601/1998.
[97] ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ.
1.
[98] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ, ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ.
1.
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 363/2004 z dnia 25 lutego 2004 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w zakresie szkoleń
(2006/C 25/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XT 1/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Niemcy _BAR_
Region _BAR_ Saksonia-Anhalt _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Program specjalny rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Saksonii-Anhalt _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Landeshaushaltsordnung (LHO) vom 30.4.1991 (GVBl.
LSA S. 45), insbesondere die Verwaltungsvorschriften zu § 44 LHO des Landes Sachsen-Anhalt in der aktuellen Fassung; Verordnung (EG) Nr. 68/2001 der Kommission vom 12.
Januar 2001, geändert durch Verordnung (EG) Nr. 363/2004 der Kommission vom 25.
Februar 2004, über die Anwendung der Artikel 87 und 88 EG-Vertrag auf Ausbildungsbeihilfen _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 0,5 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od dnia 1 stycznia 2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 31 czerwca 2007 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ _BAR_
—Rolnictwo _BAR_ _BAR_
—Rybołówstwo i/lub akwakultura _BAR_ _BAR_
—Sektor wydobycia węgla _BAR_ _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją _BAR_ _BAR_
lub _BAR_ _BAR_
Hutnictwo stali _BAR_ _BAR_
Budownictwo okrętowe _BAR_ _BAR_
Włókna syntetyczne _BAR_ _BAR_
Przemysł motoryzacyjny _BAR_ _BAR_
Inne sektory związane z produkcją _BAR_ _BAR_
—Wszystkie usługi _BAR_ Tak _BAR_
lub _BAR_ _BAR_
Transport morski _BAR_ _BAR_
Inne usługi transportowe _BAR_ _BAR_
Usługi finansowe _BAR_ _BAR_
Inne usługi _BAR_ _BAR_
Uwagi: Wyłączone są: Produkcja, przetwarzanie i rozprowadzanie towarów wymienionych w załączniku I Traktatu WEPomoc na działalność związaną z wywozem,Pomoc, która uzależniona jest od użycia środków lokalnych zamiast importowanych.Pomoc dla sektorów stalowego, włókien syntetycznych, motoryzacyjnego oraz budownictwa okrętowego _BAR_ Ponieważ dla sektorów rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury, a także transportu obowiązują odrębne przepisy oraz istnieje niebezpieczeństwo, iż nawet udzielenie niewielkiej pomocy mogłoby doprowadzić do spełnienia kryteriów przewidzianych w art. 87 ust. 1 Traktatu WE, sektory te są wyłączone z zastosowania pomocy.
Z powodu uzgodnienia odpowiednich środków w zakresie regionalnej pomocy inwestycyjnej, wyłącza się z zastosowania pomocy sektory stalowy, włókien syntetycznych, motoryzacyjny oraz budownictwa okrętowego _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Investitionsbank Sachsen-Anhalt Gruppe Sonderprogramm _BAR_
Adres: Domplatz 12 D-39104 Magdeburg _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 4/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Niemcy _BAR_
Region _BAR_ Bawaria _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ IMPULS Agencja Rozwoju i Zarządzania Projektami _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Bay HO, VO (EG) Nr. 1260/1999, VO (EG) Nr. 1784/1999, EPPD zu Ziel 2, Programmergänzung zu Ziel 2 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 261307 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 1.12.2004 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej: _BAR_ Do dnia 31 sierpnia 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Bayerisches Landesamt für Versorgung und Familienförderung _BAR_
Adres: Hegelstraße 4 D-95447 Bayreuth _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XT 39/02 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Hiszpania _BAR_
Region _BAR_ Comunidad Autónoma de Galicia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Dotacje na zatrudnianie osób bezrobotnych i na podwyższanie kwalifikacji zawodowych osób pracujących _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Orden de 12 de abril de 2002 por la que se establecen las bases reguladoras y se procede a la convocatoria pública para la programación de acciones formativas experimentales y complementarias del Plan FIP confinanciadas por el Fondo Social Europeo en la Comunidad Autónoma de Galicia correspondientes al año 2002.
(Diario Oficial de Galicia número 77, de 22 de abril de 2002) _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ 3925988 EUR _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Uznaje się, że pomoc objęta przepisami powyższego zarządzenia, uznawana za pomoc państwa, jest z zasady przeznaczona na szkolenia ogólne, dlatego jej maksymalna intensywność, zgodnie z przepisami wymienionego powyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. przyjmuje następujące wartości procentowe, w przypadku gdy Galicja spełni warunki kwalifikowania się do pomocy regionalnej zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu:60 %: duże przedsiębiorstwa.80 %: małe i średnie przedsiębiorstwa.W przypadku gdyby, w świetle przedstawionych wniosków, część szkoleń można było uznać za szkolenia o charakterze specjalistycznym, intensywność pomocy przedstawiałaby się następująco: 35 %: duże przedsiębiorstwa.45 %: małe i średnie przedsiębiorstwa.W przypadku gdyby szkolenia dotyczyły pracowników znajdujących się w szczególnie trudnym położeniu, wysokość przedstawionych powyżej procentowych wskaźników intensywności pomocy wzrosłaby o 10 % _BAR_
Data realizacji _BAR_ 30 listopada 2002 r. _BAR_
Czas trwania programu lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ 2002-2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Projekty szkoleniowe wiążące się ze zobowiązaniem do zatrudnienia. Szkolenia ogólne.Kursy podyplomowe i kursy organizowane przez szkoły kształcenia zawodowego na uniwersytetach w regionie Galicji, jak również działania oparte w wyraźny sposób na związku między uniwersytetem a przedsiębiorstwem. Szkolenia ogólne.Działania o charakterze eksperymentalnym, które są objęte planem FIP (formación e inserción profesional — szkolenia i integracja zawodowa). Szkolenia ogólne.Projekty szkoleń sporządzone przez grupy utworzone na terenie Galicji, organizacje sektorowe i parytetowe oraz inne organizacje reprezentujące pracodawców i związki zawodowe w obrębie danego sektora lub przedsiębiorstwa. Szkolenia ogólne.Projekty przedsiębiorstw, rozpatrywane osobno, obejmujące projekty szkoleniowe, które można uznać za projekty o charakterze strategicznym. Szkolenia ogólne.Działania o charakterze eksperymentalnym, których nie obejmują programy szkoleniowe objęte zakresem zaproszenia do składania wniosków o udzielenie pomocy państwa na projekty w zakresie kształcenia ustawicznego. Szkolenia ogólne _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Manuela López Besteiro.
Consejera de Familia y Promoción del Empleo, Mujer y Juventud _BAR_
Adres: Edificio Administrativo San Caetano, s/n E-15071 Santiago de Compostela (A Coruña) manuela.lopez.besteiro@xunta.es _BAR_
Dalsze informacje _BAR_ Osoba odpowiedzialna za zarządzanie pomocą państwa: José Jaime López Cossío.
Director general de Formación y Colocación E-Mail: jose.jaime lopez.cossio@xunta.es _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XT 74/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Veneto _BAR_
Nazwa programu pomocy lub podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Rozporządzenie (WE) nr 1260/99 — Jednolity dokument programowy INTERREG III A Włochy-Austria. Realizacja nadzorowanego przez region projektu szkoleniowego VEN331013 "Specjalista-technik w sektorze hotelarskim" ("Tecnico superiore dell'industria turistica alberghiera"). na mocy decyzji Rady Regionalnej DGR nr 4385/2003 i DGR nr 1888 z dnia 18 czerwca 2004 r. Pomoc szkoleniowa Beneficjenci: Associazione temporanea di scopo — capofila Istituti paritari "Filippin" di Paderno del Grappa (Treviso) — Tymczasowe stowarzyszenia podlegające Istituti paritari "Filippin" di Paderno del Grappa (Treviso) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ L. 845/1978 "Legge quadro in materia di Formazione professionale" L.R. n. 10 del 30.1.1990 "Ordinamento del sistema della Formazione professionale e organizzazione delle politiche regionali del lavoro" _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 150000 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ 150000 EUR lub inna kwota (w EUR) proporcjonalna do kosztów poniesionych przez podmiot zarządzający podczas realizacji programu szkoleniowego _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 15.9.2004 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 30.5.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Nie _BAR_
Sektor(-y) gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Direzione Programmi Comunitari della Regione Veneto — Servizio Interreg _BAR_
Adres: Ria Novo Dorsoduro 3494 I-30123 Venezia _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Publikacja decyzji Państw Członkowskich dotyczących przyznania lub cofnięcia licencji na prowadzenie działalności zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [1] [2]
(2006/C 26/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
HISZPANIA
Przyznane licencje na prowadzenie działalności
Kategoria B: Licencje na prowadzenie działalności z ograniczeniami zawartymi w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
JETNOVA DE AVIACION EJECUTIVA, S.A. _BAR_ Plaza Fuensanta, 2 — 3° E-30008 Murcia _BAR_ pasażerowie, przesyłki pocztowe, ładunek _BAR_ 27.12.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[2] Przekazane Komisji Europejskiej przed 31.8.2005.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji skierowany do producentów buraków cukrowych i cukru
(2006/C 27/06)
Komisja zwraca uwagę producentów buraków cukrowych i cukru na sytuację na wspólnotowym rynku cukru przewidzianą w odniesieniu do roku gospodarczego 2006/2007.
Przede wszystkim z uwagi na zapasy zgromadzone w czasie roku gospodarczego 2004/2005 oraz zasady i ograniczenia obowiązujące w Światowej Organizacji Handlu w zakresie eksportu, w rozpoczynającym się roku gospodarczym 2006/2007 ilości cukru pozostającego do dyspozycji w zapasach mogą okazać się znaczne w stosunku do mniejszych niż poprzednio możliwości zbytu.
W tej sytuacji, reforma wspólnej organizacji rynków cukru i restrukturyzacja produkcji cukru, która zostanie wprowadzona w życie w ramach tej reformy, nie będą wystarczająco zaawansowane, aby zapewnić równowagę na rynku już w czasie roku gospodarczego 2006/2007.
Nie jest wobec tego wykluczone, że Komisja będzie zmuszona podjąć szczególne środki zarządzające w odniesieniu do buraków cukrowych zasianych z przeznaczeniem na zbiór 2006/2007.
Wspomniane środki, ustanowione z tytułu środków przejściowych w ramach uprawnień, jakie mogłyby zostać przyznane Komisji przez Radę, miałyby w szczególności dotyczyć wielkości produkcji kwalifikowanej w ramach kwot na rok gospodarczy 2006/2007 oraz przepisów w sprawie zbytu cukru C w czasie roku gospodarczego 2005/2006.
--------------------------------------------------
Powiadomienie zgodnie z art. 95 ust. 4 traktatu WE
Wniosek o wydanie zezwolenia na utrzymanie przepisów krajowych stanowiących odstępstwo od przepisów wspólnotowego środka harmonizującego
(2006/C 29/04)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1.
Dnia 5 grudnia 2005 r. Republika Czeska przedłożyła wniosek o utrzymanie stosowania krajowych przepisów dotyczących wprowadzenia do obrotu nawozów zawierających kadm.
Przepisy te obowiązywały już w momencie przystąpienia Republiki Czeskiej do Unii Europejskiej i odbiegają od przepisów rozporządzenia (WE) 2003/2003 w sprawie nawozów [1].
2.
W momencie przystąpienia do Unii Europejskiej w maju 2004 r. w Republice Czeskiej obowiązywały prawnie ustalone dopuszczalne wartości stężenia kadmu w nawozach mineralnych.
Jednakże ponieważ nie przedłożono wówczas wniosku o utrzymanie stosowania krajowych przepisów, w Traktacie o przystąpieniu nie udzielono odstępstwa.
3.
Przepisy krajowe [2] zabraniają wprowadzania do obrotu na terytorium Republiki Czeskiej mineralnych nawozów fosforowych zawierających kadm w stężeniu przekraczającym 50 mg/kg P2O5.
4.
Zgodnie z art. 7 dyrektywy 76/116/EWG, zastąpionym art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2003/2003 państwa członkowskie nie mogą z powodu składu, oznakowania, etykietowania lub pakowania zakazać, ograniczyć ani utrudnić wprowadzania do obrotu nawozów oznakowanych jako "nawóz WE", spełniających przepisy tego rozporządzenia.
Obowiązujące w Czechach krajowe dopuszczalne wartości stężenia kadmu w nawozach byłyby zatem sprzeczne z zasadą swobodnego obrotu nawozami oznakowanymi jako "nawóz WE", który reguluje wyżej wymieniony akt prawny.
5.
Dekret 209/2005 obowiązujący w Republice Czeskiej od dnia 1 czerwca 2005 r. zawiesza stosowanie istniejących krajowych przepisów w odniesieniu do "nawozów WE" i ogranicza stosowanie dopuszczalnych wartości kadmu jedynie do nawozów krajowych.
6.
Poprzez złożenie powiadomienia władze Czech zwróciły się do Komisji z wnioskiem o wydanie zezwolenia na stosowanie istniejących dopuszczalnych wartości kadmu również w odniesieniu do "nawozów WE".
7.
Artykuł 95 ust. 4 stanowi, że, jeśli po przyjęciu przez Radę lub Komisję środka harmonizującego państwo członkowskie uzna za niezbędne utrzymanie przepisów krajowych, uzasadnionych ważnymi względami określonymi w art. 30 lub dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego, lub środowiska pracy, notyfikuje je Komisji, wskazując powody ich utrzymania.
8.
Komisja, w ciągu sześciu miesięcy od daty powiadomienia, zatwierdza lub odrzuca przedmiotowe przepisy krajowe, sprawdzając czy stanowią one środek arbitralnej dyskryminacji lub ukryte ograniczenie w handlu pomiędzy państwami członkowskimi, albo przeszkodę w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego.
9.
Władze Czech uzasadniają swój wniosek odnosząc się do wniosków zawartych w sprawozdaniu z oceny zagrożenia, zatytułowanym "Study to assess risks to the environment and health resulting from the use of phosphate fertilisers containing cadmium" ("Badanie oceniające zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzkiego wynikające ze stosowania nawozów fosforowych zawierających kadm", sporządzonym w oparciu o zalecenia ERM [3]).
Zgodnie z wynikami tego badania i na podstawie dostępnych danych wartość przewidywanego stężenia w środowisku (PEC, Predicted Environmental Concentration) kadmu pochodzącego z nawozów mineralnych w Republice Czeskiej wynosi 0,93 wartości PNEC (przewidywane stężenie w środowisku nie powodujące żadnych skutków) w przypadku nawozów o zawartości kadmu 50 mg Cd/kg P2O5 (krajowe wartości dopuszczalne stosowane przed przystąpieniem do UE).
Zagrożenie dla środowiska istniałoby jeśli wartość ta przekraczałaby 50mg.
Ponadto ustalenie górnej granicy wartości wynoszącej 50 mg Cd/kg P2O5 jest niezbędne w celu zapobieżenia akumulacji kadmu w glebie do poziomu, który stanowiłby zagrożenie dla środowiska i zdrowia ludzkiego poprzez łańcuch żywnościowy.
10.
W związku z powyższym, Republika Czeska uznaje za konieczne, na podstawie art. 95 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, utrzymanie przepisów krajowych w odniesieniu do kadmu w nawozach do dnia wejścia w życie prawodawstwa UE dotyczącego kadmu w nawozach.
W opinii Republiki Czeskiej, krajowe przepisy są uzasadnione ważnymi względami w myśl art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz dotyczącymi ochrony środowiska naturalnego.
11.
Ewentualne uwagi dotyczące powiadomienia złożonego przez Republikę Czeską, przekazane Komisji później niż w ciągu trzydziestu dni od daty jego publikacji, nie mogą być brane pod uwagę.
12.
Pełny tekst oceny zagrożenia w odniesieniu do kadmu stosowanego w nawozach w Republice Czeskiej jest dostępny na następującej stronie internetowej Komisji:
http://europa.eu.int/comm/enterprise/chemicals/legislation/fertilizers/cadmium/reports_en.htm
13.
Dodatkowych informacji dotyczących wniosku Republiki Czeskiej udziela:
Ing.
Michaela Budňáková
Odbor rostlinných komodit
Ministerstvo zemědělství
Těšnov 17
CZ-117 05 Praha 1
tel.: (420) 221 81 20 71
faks: (420) 221 81 29 51
e-mail: Michaela.budnakova@mze.cz
B-1040 Brussels
Zawiadomienie w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2006/C 30/02)
1.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[1] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej Komisja zawiadamia, iż o ile nie zostanie wszczęty przegląd zgodnie z przedstawioną poniżej procedurą, wymienione poniżej środki antydumpingowe wygasną w dniu podanym w poniższej tabeli.
2.
Procedura
Producenci ze Wspólnoty mogą złożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu.
Wniosek ten musi zawierać dostateczne dowody na to, iż wygaśnięcie środków może spowodować kontynuację lub wznowienie praktyk dumpingowych oraz szkody.
Jeżeli Komisja postanowi dokonać przeglądu danych środków, importerzy, eksporterzy, przedstawiciele kraju wywozu oraz producenci wspólnotowi będą mieli możliwość rozwinięcia, odrzucenia lub zgłoszenia uwag do kwestii zawartych we wniosku o przeprowadzenie przeglądu.
3.
Termin
Producenci ze Wspólnoty mogą przedłożyć pisemny wniosek o przeprowadzenie przeglądu na podstawie określonej powyżej procedury tak, by dotarł on do Dyrekcji Generalnej ds. Handlu (Wydział B-1) J-79 5/16, B-1049 Komisji Europejskiej w Brukseli [2] w jakimkolwiek terminie od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia, lecz nie poźniej niż trzy miesiące przed datą podaną w poniższej tabeli.
4. Niniejsze zawiadomienie zostaje opublikowane zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data wygaśnięcia _BAR_
Rowerowe wewnętrzne przekładnie w piastach _BAR_ Japonia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 2080/2001 (Dz.U. L 282 z 26.10.2001, str. 1) _BAR_ 26.10.2006 _BAR_
[1] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2117/2005 (Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17).
[2] Faks: (32-2) 295 65 05.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2006/C 30/04)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE STRESZCZAJĄCE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"SALPICÃO DE BARROSO — MONTALEGRE"
Nr WE: PT/00238/ 16.5.2002
CHNP ( ) CHOG (X)
Niniejsze zestawienie jest streszczeniem sporządzonym dla celów informacyjnych.
W celu uzyskania wyczerpujących informacji osoby zainteresowane, w szczególności producenci wyrobów objętych daną chronioną nazwą pochodzenia (CHNP) lub chronionym oznaczeniem geograficznym (CHOG), proszone są o zapoznanie się z pełną wersją specyfikacji produktu udostępnianą na szczeblu krajowym lub przez służby Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwy organ Państwa Członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Instituto de Desenvolvimento Rural e Hidráulica _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
Afonso Costa, P-1949-002 Lisboa _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 218 44 22 00 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 218 44 22 02 _BAR_
E-mail: _BAR_ idrha@idrha.min-agricultura.pt _BAR_
2.
Grupa składająca wniosek:
Nazwa : Cooperativa Agrícola dos Produtores de Batata para Semente de Montalegre, CRL
Adres Rua General Humberto Delgado P-5470-247 Montalegre
Telefon: (351) 276 51 22 53
Faks: (351) 276 51 25 28
E-mail: quadrimonte@iol.pt
Skład : producenci/przetwórcy (x) inni ( )
3.
Rodzaj produktu:
Klasa 1.2 — Produkty mięsne
4.
Opis:
(podsumowanie warunków określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa : "SALPICÃO DE BARROSO — MONTALEGRE"
Opis : Wyrób wędliniarski wędzony z mięsa wieprzowego zwierząt rasy "bísara" lub zwierząt pochodzących z krzyżówek tej rasy i posiadających co najmniej 50 % krwi rasy "bísara", w osłonce z jelita grubego wieprzowego, o prostym, cylindrycznym kształcie, około 4 do 8 cm średnicy, długości między 10 a 20 cm i kolorze jasnobrązowym.
Mięso przyprawia się solą, czosnkiem, białym lub czerwonym winem, ostrą papryką (lokalnie zwaną "pimento") oraz słodką papryką (lub "pimentão").
Osłonka dobrze przylega do masy mięsnej i nie ma w niej pęknięć.
Obszar geograficzny : biorąc pod uwagę specyfikę produkcji wspomnianych wyrobów, ich właściwości organoleptyczne, wiedzę fachową wytwarzającej je ludności oraz warunki klimatyczne regionu, obszar geograficzny przetwarzania i pakowania jest w sposób naturalny ograniczony do gminy Montalegre w okręgu Vila Real.
Ze względu na tradycyjny sposób żywienia trzody chlewnej i występującą produkcję rolniczą, obszar geograficzny produkcji mięsa i tłuszczu jest w sposób naturalny ograniczony do gmin Boticas, Chaves i Montalegre w okręgu Vila Real.
Obszar, który stanowią wymienione trzy gminy, jest znany i określany jako Barroso.
Dowód pochodzenia : Gospodarstwa rolne, zakłady uboju, rozbioru i przetwórstwa mięsa muszą posiadać zezwolenie przyznane przez Zrzeszenie Hodowców na podstawie wstępnej opinii organu kontrolnego (OPC) i znajdować się odpowiednio na wyżej wymienionym obszarze produkcji lub przetwarzania.
Całość procesu produkcji, od gospodarstw rolnych produkujących surowiec aż po miejsce sprzedaży wyrobu, podlega ścisłemu procesowi kontroli, umożliwiającemu pełne śledzenie wyrobu.
Świnie hoduje się w gospodarstwach rolno-hodowlanych na obszarze odpowiadającym tradycyjnym systemom produkcji semi-ekstensywnym, będącym w stanie produkować tradycyjną paszę dla zwierząt.
Oznaczenie kontrolne, jakim opatrzona jest każda wędlina, posiada numer umożliwiający pełne prześledzenie wyrobu aż do gospodarstwa rolnego, w którym rozpoczęto produkcję.
Dowód pochodzenia można uzyskać w każdym momencie i na każdym etapie łańcucha produkcji na podstawie numeru serii, wchodzącego obowiązkowo w skład oznaczenia kontrolnego.
Metoda produkcji : Wykorzystuje się mięso ze schabu i polędwicy pokrojone w dużą kostkę i przyprawione solą, czerwonym lub białym winem regionalnym i czosnkiem, które odstawia się na 8 dni w temperaturze poniżej 10 °C, w miejscu o małej wilgotności, po czym dodaje się ostrą i słodką paprykę.
Następnie przystępuje się do napełniania jelit wieprzowych (jelito grube).
Potem wędliny związuje się bawełnianymi nićmi i kroi do pożądanej wielkości.
Wędzenia dokonuje się na słabym ogniu, w komorze wędzarniczej, wędzarni lub w tradycyjnej wędzarce i trwa ono około 30 dni.
Dym uzyskiwany jest bezpośrednio ze spalania drewna otrzymywanego w tym regionie, przede wszystkim z dębu.
Wyrób wprowadzany jest na rynek w postaci całych sztuk, zawsze oryginalnie pakowanych.
Ze względu na charakter i skład wyrobu, jego krojenie lub plasterkowanie nie jest możliwe.
Pakowanie odbywa się przy użyciu materiału nieszkodliwego i obojętnego dla wyrobu, w atmosferze normalnej lub kontrolowanej, albo w próżni.
Czynności związane z pakowaniem mogą być przeprowadzane wyłącznie na obszarze geograficznym przetwarzania, tak aby nie dopuścić do zakłócenia możliwości śledzenia wyrobu, do niemożności kontroli oraz do zmiany jego właściwości smakowych i mikrobiologicznych.
Związek : Ze względu na uwarunkowania klimatyczne, geograficzne, społeczno-gospodarcze i na trudności w komunikacji z resztą kraju, sposób odżywiania się w Barroso ograniczał się do produktów lokalnych i składał głównie z chleba, ziemniaków i wieprzowiny.
O tradycji i znaczeniu hodowli trzody chlewnej świadczą wzmianki w licznych edyktach królewskich, takich jak edykt z Montalegre, dotyczące danin z trzody chlewnej i produktów wieprzowych.
Aby umożliwić spożywanie mięsa wieprzowego przez cały rok, wynaleziono sposoby jego konserwowania, które szybko stały się sztuką przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
Przygotowywanie tych wyrobów wynika i w dużym stopniu zależy od zimnego i suchego klimatu w tym regionie, który sprawia, że w każdym domu zawsze pali się kominek, co stwarza wyjątkowe warunki do wędzenia charakteryzujące się mało intensywnym i łagodnym dymem.
To dzięki potrzebie wykorzystania i zakonserwowania mięsa wieprzowego otrzymanego z tradycyjnego uboju ("matança") powstały rozmaite wędliny o zróżnicowanej postaci i składzie, różnych kolorach i smakach, ale zawsze związane ze specyfiką regionu i jego mieszkańców.
Podsumowując, wyrób jest związany z obszarem geograficznym poprzez rasę zwierząt (autochtoniczną), ich odżywianie miejscowymi produktami, fachową wiedzę dotyczącą wyboru części wieprzowych, wędzenie dymem z drewna z tego regionu i dojrzewanie w bardzo zimnym i suchym środowisku, sprzyjającym konserwacji produktów.
Nazwa: _BAR_ Tradição e Qualidade — Associação Interprofissional para Produtos Agro-Alimentares de Trás-os-Montes _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
25 de Abril, 273 S/L P-5370 Mirandela _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
E-mail: _BAR_ tradicao-qualidade@clix.pt _BAR_
Organ kontrolny :
Organ "Tradição e Qualidade" uznano za spełniający wymogi Normy 45011:2001.
+++++ TIFF +++++
Etykietowanie :
Na etykiecie widnieje obowiązkowo napis "Salpicão de Barroso — Montalegre — Indicação Geográfica Protegida", odpowiednie logo wspólnotowe i logo produktów z Barroso-Montalegre, którego wzór przedstawiono poniżej, opatrzone dodatkowo napisami "Montalegre" i "salpicão".
Na opakowaniu znajduje się również oznaczenie kontrolne zawierające obowiązkowo nazwę wyrobu i odpowiedni napis, nazwę organu kontrolnego i numer serii (kod cyfrowy lub alfanumeryczny umożliwiający śledzenie wyrobu).
Krajowe wymogi ustawodawcze : —
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Jednostka ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji zgodnie z procedurą określoną w art. 4 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych nałożonych na niektóre regularne usługi lotnicze w Portugalii
(2006/C 30/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, rząd Portugalii podjął decyzję o zmianie zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych na trasach Lizbona/Bragança i Bragança/Vila Real/Lizbona.
2.
Zobowiązania z tytułu wykonywania usług publicznych dotyczą następujących aspektów:
- Minimalna częstotliwość
Dwa loty dziennie w obie strony, z czego jeden z międzylądowaniem w Vila Real, wykonywane od poniedziałku do piątku.
W sytuacjach rzeczywistego zapotrzebowania istnieje możliwość wykonywania lotów również w weekendy.
- Rozkład lotów
Musi uwzględniać warunki operacyjne lotnisk w Bragança i Vila Real.
Musi umożliwić pasażerowi przemieszczanie się pomiędzy Bragançą a Lizboną oraz obejmować jeden lot w obie strony w ciągu dnia z przerwą od co najmniej pięciu do siedmiu godzin w miejscu przeznaczenia, odpowiednio w okresie zimowym i letnim.
- Rodzaj używanego statku powietrznego i zdolność przewozowa
Statek powietrzny dwusilnikowy turbośmigłowy, zaspokajający wymagania eksploatacyjne, o których mowa w dekrecie z mocą ustawy nr 289/03 z dnia 14 listopada, dla lotnisk w Bragança i Vila Real [1].
- Taryfy
Należy zaoferować jedną taryfę w obie strony bez ograniczeń oraz zakres taryf specjalnych, dostosowanych do zapotrzebowania i szczególnych warunków (np. wycieczki, grupy, imprezy, itp.) na każdą z następujących tras:
- Lizbona/Bragança
- Lizbona/Vila Real
- Bragança/Vila Real
- Ciągłość obsługi
Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej, liczba lotów odwołanych z winy przewoźnika nie powinna przekraczać 3 % liczby lotów przewidzianych na sezon lotniczy IATA.
Usługi muszą być zagwarantowane co najmniej w ciągu roku kalendarzowego i, z wyjątkiem przypadku wymienionego wcześniej, mogą zostać przerwane wyłącznie z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia.
- Sprzedaż lotów
Sprzedaż lotów należy prowadzić przy użyciu przynajmniej jednego skomputeryzowanego systemu rezerwacji.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2006/C 32/02)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE STRESZCZAJĄCE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"MANTEQUILLA DE SORIA"
Nr WE: ES/00326/ 20.11.2003
CHNP (X) CHOG ( )
Niniejsze zestawienie jest podsumowaniem sporządzonym do celów informacyjnych.
W celu uzyskania dokładnych informacji, zachęca się zainteresowanych, a w szczególności producentów produktów objętych daną chronioną nazwą pochodzenia (CHNP), do zapoznania się z pełną wersją opisu produktu udostępnioną przez władze krajowe lub przez służby Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwy organ Państwa Członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Subdirección general de sistemas de calidad diferenciada, Dirección General de Alimentación, Secretaría General de Agricultura y Alimentación, Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación de España _BAR_
Adres: _BAR_ Paseo Infanta Isabel, no 1.
E-28071 Madrid _BAR_
Telefon: _BAR_ (34) 913 47 53 94 _BAR_
Faks: _BAR_ (34) 913 47 54 10 _BAR_
E-mail: _BAR_ sgcaproagro@mapya.es _BAR_
2.
Grupa składająca wniosek:
Nazwa: : Asociación Soriana de Elaboradores de Mantequilla (ASOEMA)
Adres: Avenida de la Victoria, 5 — E-42003 Soria
Telefon: (34) 975 21 24 43
Skład: : Producenci/przetwórcy (X) inni ( )
3.
Rodzaj produktu:
Klasa 1.5: oleje i tłuszcze
4.
Opis specyfikacji:
(podsumowanie warunków, o których mowa w art. 4 ust. 2)
Nazwa produktu : "Mantequilla de Soria"
Opis 1.
Masło naturalne:
Właściwości fizykochemiczne:
Zawartość tłuszczu: _BAR_ minimalnie 82 % m/m _BAR_
Sucha masa beztłuszczowa: _BAR_ maksymalnie 2 % m/m _BAR_
Wilgotność: _BAR_ maksymalnie 16 % m/m _BAR_
Właściwości organoleptyczne:
Kolor kości słoniowej do słomkowego.
Zapach diacetylu, słaby do średniego.
Smak bardzo nieznacznie kwaskowaty.
Umiarkowanie szybko rozpływa się w ustach.
Lepkość średnia.
Aromat świeżej śmietany.
Umiarkowanie trwały posmak.
2.
Masło solone:
Właściwości fizykochemiczne:
Zawartość tłuszczu: _BAR_ minimalnie 80 % m/m _BAR_
Sucha masa beztłuszczowa: _BAR_ maksymalnie 4 % m/m _BAR_
Wilgotność: _BAR_ maksymalnie 16 % m/m _BAR_
Chlorek sodu: _BAR_ maksymalnie 2,5 % m/m _BAR_
Właściwości organoleptyczne:
Kolor kremowy/kości słoniowej.
Wygląd po przekrojeniu: nieznacznie ziarenkowaty.
Zapach lekko skwaszonej śmietany.
Smak intensywnie słony.
Umiarkowanie szybko rozpływa się w ustach.
Lepkość średnia.
Aromat śmietany.
Krótkotrwały posmak.
3.
Masło słodkie:
Właściwości fizykochemiczne:
Zawartość tłuszczu: _BAR_ minimalnie 39 % m/m _BAR_
Sucha masa beztłuszczowa: _BAR_ maksymalnie 35 % m/m _BAR_
Wilgotność: _BAR_ maksymalnie 25 % m/m _BAR_
Sacharoza: _BAR_ od 20 do 35 % m/m _BAR_
Dodatki _BAR_ beta-karoten i/lub ekstrakt koszenili w dekoracji _BAR_
Właściwości organoleptyczne:
Kolor kości słoniowej, z wyjątkiem dekoracji, która jest pomarańczowa lub różowa.
Wygląd po przekrojeniu o strukturze gąbki: słabo lub lekko otwarty, lecz zwarty, z nieregularnymi pustymi przestrzeniami przypominającymi wielkością od kryształków cukru do ziaren ryżu.
Zapach diacetylu z pewną nutą karmelizowanego cukru.
Intensywnie słodki i lekko kwaskowaty smak.
Umiarkowanie szybko lub szybko rozpływa się w ustach.
Lepkość średnia.
Aromat śmietany, lekko roślinny.
Posmak od umiarkowanego do długotrwałego.
Obszar geograficzny :
Obszar produkcji obejmuje 169 następujących gmin, z których wszystkie należą do prowincji Soria:
Abejar; Adradas; Ágreda; Alconaba; Alcubilla de Avellaneda; Aldealafuente; Aldealices; Aldealpozo; Aldealseñor; Aldehuela de Periáñez; Aldehuelas, Las; Alentisque; Aliud; Almajano; Almaluez; Almarza; Almazán; Almazul; Almenar de Soria; Arancón; Arcos de Jalón; Arévalo de la Sierra; Ausejo de la Sierra; Barca; Bayubas de Abajo; Bayubas de Arriba; Beratón; Berlanga de Duero; Blacos; Bliecos; Borjabad; Borobia; Buberos; Buitrago; Burgo de Osma-Ciudad de Osma; Cabrejas del Campo; Cabrejas del Pinar; Calatañazor; Caltojar; Candilichera; Cañamaque; Carabantes; Carrascosa de Abajo; Carrascosa de la Sierra; Casarejos; Castilfrío de la Sierra; Castillejo de Robledo; Castilruiz; Centenera de Andaluz; Cerbón; Cidones; Cigudosa; Cihuela; Ciria; Cirujales del Río; Coscurita; Covaleda; Cubilla; Cubo de la Solana; Cueva de Ágreda; Dévanos; Deza; Duruelo de la Sierra; Escobosa de Almazán; Espeja de San Marcelino; Espejón; Estepa de San Juan; Frechilla de Almazán; Fresno de Caracena; Fuentearmegil; Fuentecambrón; Fuentecantos; Fuentelmonge; Fuentelsaz de Soria; Fuentepinilla; Fuentes de Magaña; Fuentestrún; Garray; Golmayo; Gómara; Gormaz; Herrera de Soria; Hinojosa del Campo; Langa de Duero; Losilla, La; Magaña; Maján; Matalebreras; Matamala de Almazán; Medinaceli; Miño de San Esteban; Molinos de Duero; Momblona; Monteagudo de las Vicarías; Montenegro de Cameros; Morón de Almazán; Muriel de la Fuente; Muriel Viejo; Nafría de Ucero; Narros; Navaleno; Nepas; Nolay; Noviercas; Ólvega; Oncala; Pinilla del Campo; Portillo de Soria; Póveda de Soria, La; Pozalmuro; Quintana Redonda; Quintanas de Gormaz; Quiñoneria, La; Rábanos, Los; Rebollar; Recuerda; Renieblas; Reznos; Rioseco de Soria; Rollamienta; Royo, El; Salduero; San Esteban de Gormaz; San Felices; San Leonardo de Yagüe; San Pedro Manrique; Santa Cruz de Yanguas; Santa María de Huerta; Santa María de las Hoyas; Serón de Nájima; Soliedra; Soria; Sotillo del Rincón; Suellacabras; Tajahuerce; Tajueco; Talveila; Tardelcuende; Taroda; Tejado; Torlengua; Torreblacos; Torrubia de Soria; Trévago; Ucero; Vadillo; Valdeavellano de Tera; Valdegeña; Valdelagua del Cerro; Valdemaluque; Valdenebro; Valdeprado; Valderrodilla; Valtajeros; Velamazán; Velilla de La Sierra; Velilla de los Ajos; Viana de Duero; Villaciervos; Villanueva de Gormaz; Villar del Ala; Villar del Campo; Villar del Río; Villares de Soria, Los; Villaseca de Arciel; Vinuesa; Vizmanos; Vozmediano; Yanguas.
Dowód pochodzenia :
Procedury kontroli i certyfikacji dowodzą, że produkt pochodzi z danego obszaru geograficznego.
Mleko pochodzi wyłącznie z gospodarstw hodowlanych wpisanych do rejestru gospodarstw hodowlanych organu kontrolnego.
Masło naturalne i solone jest wytwarzane i pakowane wyłącznie w zakładach wpisanych do rejestru zakładów mleczarskich.
Masło słodkie wytwarza się i pakuje w zakładach wpisanych do rejestru zakładów ciastkarskich organu kontrolnego.
Gospodarstwa hodowlane, zakłady mleczarskie i zakłady ciastkarskie poddawane są ocenie wstępnej w celu wpisania i ocenom okresowym w celu utrzymania ich w rejestrach.
Dopuszczane do obrotu jest wyłącznie masło, które przeszło wszystkie etapy kontroli proceduralnej poświadczone gwarancją pochodzenia w postaci etykiety organu regulacyjnego.
Liczba etykiet i etykiet dodatkowych wydawanych przez organ regulacyjny zakładom mleczarskim jest zgodna z ilością odebranego mleka, a wydawanych zakładom ciastkarskim z ilością uzyskanego naturalnego masła.
Organ regulacyjny dokonuje kontroli metody otrzymywania i przechowywania mleka w gospodarstwach hodowlanych, inspekcji metody wytwarzania w zakładach mleczarskich i ciastkarskich, przeglądu dokumentacji, zapasów, pobierania próbek i testowania produktu.
W razie wykrycia niezgodności organ regulacyjny stosuje, w odpowiednim przypadku, system kar przewidziany w jego regulaminie.
Metoda produkcji PRODUKCJA MLEKA W GOSPODARSTWACH HODOWLANYCH
Mleko otrzymuje się z udoju bydła ras fryzyjskiej, "pardo-alpina" i krzyżówek tych ras między sobą.
Gospodarstwa hodowlane powinny posiadać schładzalnik mleka o objętości odpowiedniej do przechowania mleka wyprodukowanego w ciągu dwóch dni, w którym jest ono przechowywane w temperaturze niższej lub równej 5 °C do momentu odbioru.
Okres od udoju do odbioru wynosi co najwyżej dwa dni.
Podczas transportu do zakładów mleczarskich temperatura mleka nie powinna przekroczyć 9 °C.
WYRÓB NATURALNEGO MASŁA "MANTEQUILLA DE SORIA"
W zakładzie mleczarskim mleko jest podgrzewane w płytowym wymienniku ciepła, a następnie poddawane wirowaniu w celu zebrania śmietany i oczyszczenia.
Otrzymywana w temperaturze pomiędzy 30 a 40 °C śmietana powinna mieć zawartość tłuszczu pomiędzy 38 i 45 % i kwasowość poniżej 13° Dornic.
Poddawana jest ona pasteryzacji i schładzana zanim trafi do kadzi do dojrzewania w temperaturze pomiędzy 12 a 15 °C. W kadzi dodaje się do niej kultury bakterii mlecznych Lactococcus lactis lactis, L. lactis cremoris i L. lactis lactis diacetylactis.
Dojrzewanie trwa przez 12 do 15 godzin w temperaturze pomiędzy 12 a 15 °C, a bakterie dodaje się po 3-4 godzinach od rozpoczęcia procesu dojrzewania.
Kiedy śmietana osiągnie kwasowość pomiędzy 18 a 28° Dornic, dojrzewanie zostaje zahamowane przez jej schłodzenie.
Następnie śmietanę przekłada się ją do masielnicy w ilości odpowiadającej około 40 % objętości masielnicy, aby poprawić homogenizację i ubija przez dwie do trzech godzin.
Po usunięciu serwatki pod wpływem ciężkości przystępuje się do procesu mycia tłuszczu wodą pitną, osuszania i ubijania.
Następnie tłuszcz wyrabia się powoli przez 60 do 120 minut w masielnicy do periodycznego zmaślania aż do powstania masła.
Dalej masło przekłada się do maszyny pakującej, która nadaje mu kształt za pomocą różnych otworów wylotowych i pakuje się je w tym samym zakładzie do pojemników przystosowanych do celów handlowych.
WYRÓB SOLONEGO MASŁA "MANTEQUILLA DE SORIA"
Otrzymywanie masła solonego obejmuje te same etapy co masła "naturalnego", z wyjątkiem dodawania miałkiej soli przy rozpoczęciu wyrabiania, w maksymalnej ilości 2,5 % m/m.
Podobnie, masło jest pakowane w tym samym zakładzie.
WYRÓB SŁODKIEGO MASŁA "MANTEQUILLA DE SORIA"
Przygotowuje się syrop złożony z wody i sacharozy, który gotuje się aż do otrzymania karmelu.
Następnie miesza się go z masłem naturalnym poprzez ubijanie i przekłada do twardego i otwartego od góry opakowania (w tym samym zakładzie), a widoczną powierzchnię masła dekoruje się słodką margaryną zabarwioną wcześniej beta-karotenem lub ekstraktem koszenili.
Dekoracja nie przekracza 15 % zawartości opakowania.
Związek Historyczno-literacki
Istnieją liczne odniesienia literackie, z których niektóre zostały znalezione w Bibliotece Publicznej w Sorii.
"SORIA.
1845-1850" (wznowienie), autor: PASCUAL MADOZ.
Jest to słownik geograficzno-statystyczno-historyczny dotyczący prowincji Soria.
Wymienia ona wsie, które tworzyły "Valle de Tera" — dolinę gdzie znajdowały się gospodarstwa mleczarskie i gdzie wyrabiano masło.
Na stronie 203 autor odwołuje się do "produkcji manufakturowej, z dala od urzędów i fabryk znajdujących się przy magistratach, .. ograniczonej do produkcji masła krowiego.".
Na stronie 268 wspomina ponownie "wyrób wyśmienitych i tak sławionych maseł z Sorii".
CZASOPISMO "EL NOTICIERO DE SORIA".
Z 25 PAŹDZIERNIKA 1899 r.
Zamieszcza ogłoszenie cukierni "La Azucena" Silvino Paniagua, która podaje do wiadomości publicznej, że będzie produkować masło.
Figuruje ona jako dostawca na dwór królewski i jako cukiernia nagrodzona na wystawie regionalnej w Logroño za wyrób masła.
"NOMENCLATOR HISTÓRICO, GEOGRÁFICO, ESTADÍSTICO Y DESCRIPTIVO DE LA PROVINCIA DE SORIA". ( 1909 r. ), AUTOR: MANUEL BLASCO JIMÉMENZ.
Opisuje cechy wsi w Sorii.
W rozdziale poświęconym Valdevallano de Tera wymienia ponownie masło z Sorii: "ponieważ z tego mleka wyrabia się słynne masło z Sorii, nadal doskonałe," (sic)
"LA REGIÓN DE EL VALLE", POR ANASTASIO GONZÁLEZ GÓMEZ.
WYDAWNICTWO "LAS HERAS"( 1931 r.)
Na stronach 29, 30 i 31 przybliża się proces wytwarzania masła i używane narzędzia w odniesieniu do gwary i terminologii właściwej dla regionu El Valle.
Jedyną przytaczaną datą jest rok 1910 związany z "Sociedad Cooperativa Soriana de Lechería" (spółdzielnią mleczarską z Sorii) i zapoczątkowanym z tą datą rozwojem procesów wytwarzania w zakładach spółdzielni w Valdeavellano.
"MANTEQUILLA DE SORIA", AUTOR: PEDRO J. IGLESIA HERNÁNDEZ, DE CELTIBERIA NR 14, CENTRO DE ESTUDIOS SORIANOS, (1957 r.)
Jest to praca w szczególności na temat masła z Sorii z okazji pierwszego Krajowego Kongresu Bromatologii.
Odwołuje się ona do masła z Sorii jako do rzeczy, z której Soria była znana nie tylko w Hiszpanii, ale również w Ameryce Południowej dzięki emigrantom z tej prowincji.
Związek naturalny
Właściwości masła z Sorii wiążą się z jego wytwarzaniem z mleka krów odżywianych produktami pochodzącymi z wysoko położonych obszarów (1026 metrów n.p.m.) — Soria jest jedną z prowincji o najwyższej wysokości względnej i najbardziej zróżnicowaną terenowo na Mesecie — oraz ogromną trwałością panujących tam warunków klimatycznych.
Warunki te określają różnorodną dietę zwierząt gospodarskich, ponieważ skład pożywienia — twardego, suchego i zawierającego charakterystyczną florę wpływa na szczególne właściwości mleka przedostające się również do masła.
Czynniki ludzkie i produkcji
Dawniej masło naturalne wyrabiano przy użyciu "manzadero" (tradycyjnej masielnicy), a obecnie używa się masielnicy do periodycznego zmaślania.
Oba systemy przyczyniają się do łączenia drobinek tłuszczu.
W "manzadero" odbywało się to poprzez ręczne uderzenia podobne do uderzeń tłoka, aż do ich zbicia, współczesna masielnica do periodycznego zmaślania powoduje podobny efekt dzięki ciśnieniu jakie wytwarza ruch masielnicy.
Różnicę stanowi także niedodawanie kultur bakterii w 3 do 4 godzin po rozpoczęciu dojrzewania.
Z kolei wytwarzanie syropu w odmianie słodkiej odbywa się zgodnie z dawnymi zasadami, a wygląd produktu podtrzymuje dawną estetykę i formę.
Nazwa: _BAR_ Consejo Regulador de D.O.
"Mantequilla de Soria" _BAR_
Adres: _BAR_ Polígono Industrial Las Casas.
Calle C. Parcelas 3-4, E-42005 Soria _BAR_
Telefon: _BAR_ (34) 975 23 16 26 _BAR_
Faks: _BAR_ (34) 975 23 16 36 _BAR_
Organ kontrolny :
Organ regulacyjny chronionego oznaczenia geograficznego spełnia normę EN 45011: "Ogólne wymogi dla jednostek dokonujących certyfikacji produktu", wersja z 1998 r.
Etykietowanie : Masło chronione oznaczeniem przeznaczone do spożycia jest opatrzone znakiem zgodnym z wymogami organu regulacyjnego.
Tym znakiem zgodności, nienaruszalnym i niemożliwym do ponownego użycia, jest umieszczana etykieta dodatkowa przyznawana przez organ regulacyjny zakładom mleczarskim i ciastkarskim zgodnie z normami ustanowionymi w podręczniku jakości.
Na dodatkowych etykietach widnieje logo nazwy i kod alfanumeryczny pozwalający na śledzenie pochodzenia produktu, umieszczony na taśmie koloru złotego w przypadku masła "naturalnego", różowego w przypadku masła słodkiego i niebieskiego w przypadku masła solonego.
Wymogi krajowe - Ustawa nr 25/1970 z dnia 2 grudnia 1970 r. dotycząca winnic, win i napojów alkoholowych;
- Dekret nr 835/1972 z dnia 28 marca 1972 r. ustanawiający przepisy wykonawcze do ustawy nr 25/1970;
- Zarządzenie z dnia 25 stycznia 1994 r. określające zgodność ustawodawstwa hiszpańskiego z rozporządzeniem (EWG) nr 2081/92 z dnia 14 lipca 1992 r., w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia dla produktów rolnych i środków spożywczych.
- Dekret królewski nr 1643/1999 z dnia 22 października 1999 r. określający procedurę rozpatrywania wniosków o wpis do wspólnotowego rejestru nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2006/C 32/03)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE STRESZCZAJĄCE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"ALHEIRA DE BARROSO — MONTALEGRE"
NR WE: PT/00237/ 16.5.2002
CHNP ( ) CHOG (X)
Niniejsze zestawienie jest streszczeniem sporządzonym dla celów informacyjnych.
W celu uzyskania wyczerpujących informacji osoby zainteresowane, w szczególności producenci wyrobów objętych daną chronioną nazwą pochodzenia (CHNP) lub chronionym oznaczeniem geograficznym (CHOG), proszone są o zapoznanie się z pełną wersją specyfikacji produktu udostępnianą na szczeblu krajowym lub przez służby Komisji Europejskiej [1].
1. łaściwy organ Państwa Członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Instituto de Desenvolvimento Rural e Hidráulica _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
Afonso Costa, P-1949-002 Lisboa _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 21 844 22 00 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 21 844 22 02 _BAR_
E-mail: _BAR_ idrha@idrha.min-agricultura.pt _BAR_
2.
Grupa składająca wniosek:
Nazwa : Cooperativa Agrícola dos Produtores de Batata para Semente de Montalegre, CRL
Adres Rua General Humberto Delgado P-5470 — 247 Montalegre
Telefon: (351) 276 51 22 53
Faks: (351) 276 51 25 28
E-mail: quadrimonte@iol.pt
Skład : producenci/przetwórcy (x) inni ( )
3.
Rodzaj produktu:
Klasa 1.2 — Produkty mięsne
4.
Opis:
(Podsumowanie warunków określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa : "Alheira de Barroso — Montalegre"
Opis : Wyrób wędliniarski wędzony z mięsa i tłuszczu wieprzowego zwierząt rasy "bísara" lub zwierząt pochodzących z krzyżówek tej rasy i posiadających co najmniej 50 % krwi rasy "bísara", mięsa drobiowego (z kurcząt, indyka i/lub kaczki), mięsa z królika i chleba, w osłonce z jelita cienkiego wieprzowego.
Mięso przyprawia się solą, czosnkiem, ostrą papryką (lokalnie zwaną "pimento"), słodką papryką (zwaną "pimentão"), natką pietruszki, cebulą i oliwą z Trás-os-Montes.
Wędlina ma kształt podkowy, część cylindryczną o średnicy około 3 cm i niejednolity kolor od żółtego po brązowy.
W przekroju jest koloru żółtobrązowego, o wyrównanym zabarwieniu. Farsz posiada jednolity wygląd, ale widoczne są kawałki mięsa.
Obszar geograficzny : biorąc pod uwagę specyfikę produkcji wspomnianych wyrobów, ich właściwości organoleptyczne, wiedzę fachową wytwarzającej je ludności oraz warunki klimatyczne regionu, obszar geograficzny przetwarzania i pakowania jest w sposób naturalny ograniczony do gminy Montalegre w okręgu Vila Real.
Ze względu na tradycyjny sposób żywienia trzody chlewnej i występującą produkcję rolną, obszar geograficzny produkcji mięsa i tłuszczu jest w sposób naturalny ograniczony do gmin Boticas, Chaves i Montalegre w okręgu Vila Real.
Obszar, który stanowią wymienione trzy gminy, jest znany i określany jako Barroso.
Dowód pochodzenia : Gospodarstwa rolne, zakłady uboju, rozbioru i przetwórstwa mięsa muszą posiadać zezwolenie przyznane przez Zrzeszenie Hodowców na podstawie wstępnej opinii organu kontrolnego (OPC) i znajdować się odpowiednio na wyżej wymienionym obszarze produkcji lub przetwarzania.
Całość procesu produkcji, od gospodarstw rolnych produkujących surowiec aż po miejsce sprzedaży wyrobu, podlega ścisłemu procesowi kontroli, umożliwiającemu pełne śledzenie wyrobu.
Świnie hoduje się w gospodarstwach rolno-hodowlanych na obszarze odpowiadającym tradycyjnym systemom produkcji semi-ekstensywnym, będącym w stanie produkować tradycyjną paszę dla zwierząt.
Oznaczenie kontrolne, jakim opatrzona jest każda wędlina, posiada numer umożliwiający pełne prześledzenie wyrobu aż do gospodarstwa rolnego, w którym rozpoczęto produkcję.
Dowód pochodzenia można uzyskać w każdym momencie i na każdym etapie łańcucha produkcji na podstawie numeru serii wchodzącego obowiązkowo w skład oznaczenia kontrolnego.
Metoda produkcji : Wędliny otrzymuje się poprzez przetwarzanie mięsa przylegającego do kości, boczku i obrzynków mięsa pochodzących z okrawania szkieletów wspomnianych świń oraz z mięsa drobiowego i/lub mięsa królika, należycie pokrojonego na kawałki.
Po wybraniu, oczyszczeniu, pokrojeniu i ugotowaniu mięsa sporządza się farsz i dodaje pozostałe składniki.
Po dodaniu przypraw faszeruje się jelita wieprzowe (jelito cienkie).
Następnie ma miejsce wędzenie na słabym ogniu z użyciem lokalnych odmian drewna i dojrzewanie lub stabilizacja.
Wyrób wprowadzany jest na rynek w postaci całych sztuk, zawsze oryginalnie pakowanych.
Ze względu na charakter i skład wyrobu, jego krojenie lub plasterkowanie nie jest możliwe.
Pakowanie odbywa się przy użyciu materiału nieszkodliwego i obojętnego dla wyrobu, w atmosferze normalnej lub kontrolowanej, albo w próżni.
Czynności związane z pakowaniem mogą być przeprowadzane wyłącznie na obszarze geograficznym przetwarzania, tak aby nie dopuścić do zakłócenia możliwości śledzenia wyrobu, do niemożności kontroli oraz do zmiany jego właściwości smakowych i mikrobiologicznych.
Związek : Ze względu na uwarunkowania klimatyczne, geograficzne, społeczno-gospodarcze i na trudności w komunikacji z resztą kraju, sposób odżywiania się w Barroso ograniczał się do produktów lokalnych i składał głównie z chleba, ziemniaków i wieprzowiny.
O tradycji i znaczeniu hodowli trzody chlewnej świadczą wzmianki w licznych edyktach królewskich, takich jak edykt z Montalegre, dotyczące danin z trzody chlewnej i produktów wieprzowych.
Aby umożliwić spożywanie mięsa wieprzowego przez cały rok, wynaleziono sposoby jego konserwowania, które szybko stały się sztuką przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
Przygotowywanie tych wyrobów wynika i w dużym stopniu zależy od zimnego i suchego klimatu w tym regionie, który sprawia, że w każdym domu zawsze pali się kominek, co stwarza wyjątkowe warunki do wędzenia, charakteryzujące się mało intensywnym i łagodnym dymem.
To dzięki potrzebie wykorzystania i zakonserwowania mięsa wieprzowego otrzymanego z tradycyjnego uboju ("matança") powstały rozmaite wędliny o zróżnicowanej postaci i składzie, różnych kolorach i smakach, ale zawsze związane ze specyfiką regionu i jego mieszkańców.
Podsumowując, wyrób jest związany z obszarem geograficznym poprzez rasę zwierząt (autochtoniczną), ich odżywianie miejscowymi produktami, fachową wiedzę dotyczącą wyboru części wieprzowych, wędzenie dymem z drewna z tego regionu i dojrzewanie w bardzo zimnym i suchym środowisku, sprzyjającym konserwacji produktów.
Nazwa: _BAR_ Tradição e Qualidade — Associação Interprofissional para Produtos Agro-Alimentares de Trás-os-Montes _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
25 de Abril, 273 S/L, P-5370 Mirandela _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
E-mail: _BAR_ tradicao-qualidade@clix.pt _BAR_
Organ kontrolny :
Organ "Tradição e Qualidade" uznano za spełniający wymogi Normy 45011:2001.
+++++ TIFF +++++
Etykietowanie :
Na etykiecie widnieje obowiązkowo napis "Alheira de Barroso — Montalegre — Indicação Geográfica Protegida", odpowiednie logo wspólnotowe i logo produktów z Barroso-Montalegre, którego wzór przedstawiono poniżej, opatrzone dodatkowo napisami "Montalegre" i "Alheira".
Na opakowaniu znajduje się również oznaczenie kontrolne, zawierające obowiązkowo nazwę wyrobu i odpowiedni napis, nazwę organu kontrolnego i numer serii (kod cyfrowy lub alfanumeryczny umożliwiający śledzenie wyrobu).
Krajowe wymogi ustawodawcze : —
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Jednostka ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Publikacja wniosku o rejestrację w znaczeniu art. 6 ust. 2 rozporządzenia (EWG) nr 2081/92 w sprawie ochrony nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych
(2006/C 32/04)
Niniejsza publikacja daje prawo do wyrażenia sprzeciwu w znaczeniu art. 7 i art. 12d wymienionego rozporządzenia.
Każdy sprzeciw wobec tego wniosku musi być wniesiony za pośrednictwem właściwych władz Państwa Członkowskiego, państwa będącego członkiem WTO lub państwa trzeciego zatwierdzonego, zgodnie z art. 12 trzecie tiret w terminie sześciu miesięcy od tej publikacji.
Publikacja jest uzasadniona następującymi elementami, szczególnie punktem 4.6, w związku z którymi uważa się, że wniosek jest uzasadniony w znaczeniu rozporządzenia (EWG) nr 2081/92.
ZESTAWIENIE STRESZCZAJĄCE
ROZPORZĄDZENIE RADY (EWG) NR 2081/92
"CORDEIRO DE BARROSO" lub "ANHO DE BARROSO" lub "BORREGO DE LEITE DE BARROSO"
NR WE: PT/00231/ 6.5.2002
CHNP ( ) CHOG (X)
Niniejsze zestawienie jest streszczeniem sporządzonym dla celów informacyjnych.
W celu uzyskania wyczerpujących informacji osoby zainteresowane, w szczególności producenci wyrobów objętych daną chronioną nazwą pochodzenia (CHNP) lub chronionym oznaczeniem geograficznym (CHOG), proszone są o zapoznanie się z pełną wersją specyfikacji produktu udostępnianą na szczeblu krajowym lub przez służby Komisji Europejskiej [1].
1.
Właściwy organ Państwa Członkowskiego:
Nazwa: _BAR_ Instituto de Desenvolvimento Rural e Hidráulica _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
Afonso Costa, n.o 3, P-1949-002 Lisboa _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 21 844 22 00 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 21 844 22 02 _BAR_
E-mail: _BAR_ idrha@idrha.min-agricultura.pt _BAR_
2.
Grupa składająca wniosek:
Nazwa : Cooperativa Agrícola dos Produtores de Batata para Semente de Montalegre, CRL
Adres Rua General Humberto Delgado P-5470 — 247 Montalegre
Telefon: (351) 276 51 22 53
Faks: (351) 276 51 25 28
E-mail: quadrimonte@iol.pt
Skład : producenci/przetwórcy (x) inni ( )
3.
Rodzaj produktu:
Klasa 1.1 — Świeże mięso i podroby.
4.
Opis:
(podsumowanie warunków określonych w art. 4 ust. 2)
Nazwa : "CORDEIRO DE BARROSO" lub "ANHO DE BARROSO" lub "BORREGO DE LEITE DE BARROSO"
Opis : Mięso pochodzące z rozbioru tusz owiec, pochodzących ze skrzyżowania zwierząt rasy "Churra Galega" i "Bordaleira de Entre Douro e Minho" obu płci, wyhodowanych w systemie gospodarstw tradycyjnych ekstensywnych na obszarze geograficznym produkcji, ubitych przed czwartym miesiącem życia oraz o wadze tuszy od 4 do 12 kg.
Po prostej obróbce kulinarnej mięso jest kruche, soczyste i bardzo smaczne.
Typowy smak jest nieodłącznie związany z metodą produkcji i rodzajem pożywienia.
Odnośnie do wagi tusze zazwyczaj dzieli się na 3 kategorie: kategoria A — od 4,0 kg do 7,0 kg, kategoria B — od 7,1 kg do 10,0 kg, kategoria C — od 10,1 kg do 12,0 kg.
Obszar geograficzny : Obszar geograficzny produkcji "Cordeiro de Barroso", obejmujący miejsca narodzin, hodowli, uboju i pakowania, jest ograniczony do gmin Boticas, Chaves, Mondim de Basto, Montalegre, Murça, Ribeira de Pena, Valpaços i Vila Pouca de Aguiar w okręgu Vila Real.
Obszar, który stanowią gminy Boticas, Chaves e Montalegre, jest znany i określany jako Barroso.
W tym konkretnym przypadku obszar ten został rozszerzony o wymienione gminy przyległe ze względu na występujące w nich podobne warunki do produkcji jagniąt oraz jednorodność pod względem jakościowym, charakteryzująca tusze produkowane w tych warunkach.
Dowód pochodzenia : Oznaczeniem geograficznym mogą być objęte wyłącznie tusze pochodzące ze zwierząt urodzonych i wyhodowanych w gospodarstwach rolnych, które znajdują się na obszarze geograficznym produkcji, spełniają wszystkie wymogi związane z żywieniem i zdrowiem zwierząt, posiadają system hodowli zgodny z ustanowionym w specyfikacji dla "Cordeiro de Barroso" oraz poddają się systemowi kontroli i certyfikacji określonemu w dokumencie "Reguły kontroli i certyfikacji dla Cordeiro de Barroso" ("Regras de Controlo e Certificação do Cordeiro de Barroso").
Oznaczenie kontrolne, jakim opatrzona jest każde opakowanie, posiada numer umożliwiający pełne prześledzenie wyrobu aż do gospodarstwa rolnego, w którym rozpoczęto produkcję.
Dowód pochodzenia można uzyskać w każdym momencie i na każdym etapie łańcucha produkcji na podstawie numeru serii, wchodzącego obowiązkowo w skład oznaczenia kontrolnego.
Metoda produkcji :
Mięso pochodzi z tusz otrzymywanych z uboju i rozbioru jagniąt z krzyżówki zwierząt ras "Churra Galega" i "Bordaleira de Entre Douro e Minho", urodzonych i wyhodowanych według tradycyjnych zasad, ubitych pomiędzy 30 a 120 dniem życia w ubojniach posiadających numer identyfikacyjny zgodny z obowiązującym prawodawstwem oraz uznanych przez Wspólnotę Europejską, znajdujących się na obszarze geograficznym produkcji i zatwierdzonych w tym celu przez zarządzającą grupę producentów.
Ogłuszanie zwierząt przed ubojem jest obowiązkowe.
Ubój zwierząt prowadzi się w ciągłych seriach, bez przerwy, a w każdej serii znajdują się wyłącznie jagnięta jednego zatwierdzonego producenta.
Ubojowi towarzyszy zawsze technik z jednostki certyfikującej lub odpowiednio upoważniony do tego celu przedstawiciel jednostki, który może potwierdzić właściwe funkcjonowanie i zachowanie zasad produkcji.
Po uboju tusze lub odpowiednie elementy ubitych zwierząt są poddawane badaniu poubojowemu i natychmiast schładzane do temperatury równej lub niższej niż 4 °C (± 1 °C).
Końcową temperaturę wewnętrzną 7 °C osiąga się w mniej niż 12 godzin, utrzymując względną wilgotność na poziomie 85-90 %, aż do wysyłki, zgodnie z obowiązującym prawodawstwem.
Czynności związane z rozbiorem i pakowaniem mogą być przeprowadzane wyłącznie na ograniczonym obszarze geograficznym, tak aby nie dopuścić do zakłócenia możliwości śledzenia wyrobu oraz do niemożności kontroli jego autentyczności i właściwości na skutek obróbki.
Związek : Produkcja mięsa "Cordeiro de Barroso" jest silnie związana i uzależniona od wykorzystywania wspólnych terenów gminnych ("baldios"), od naturalnych i udoskonalonych pastwisk oraz od wolno rosnącej roślinności w regionie Barroso.
Charakterystyczny ekosystem występujący w tym regionie, a także wiedza fachowa ludności, zwłaszcza w dziedzinie prowadzenia i hodowli stad, pozwala uzyskać jagnięta o szczególnych cechach, właściwych dla regionu, z którego pochodzą.
Charakterystyczna dla tego regionu jest hodowla owiec w systemie ekstensywnym, z wykorzystaniem zasobów o bardzo specyficznych właściwościach, co pozwala na produkcję jagniąt w sposób tradycyjny, istniejący od wielu dekad.
Tradycja hodowli owiec w tym regionie sięga wielu lat wstecz i jest silnie związana z praktykowanym tradycyjnym sposobem wypasu.
Ze względu na swój smak i konsystencję "Cordeiro de Barroso" był zawsze ważnym produktem zwierzęcym w diecie ludności w tym regionie i stanowił część miejscowego jadłospisu, przede wszystkim w okresach świątecznych.
Owce hodowlane są w regionie bardzo cenione i są do tego stopnia związane ze zwyczajami ludności w Barroso, że bywają często podarunkiem na specjalne okazje.
Nazwa: _BAR_ Tradição e Qualidade — Associação Interprofissional para Produtos Agro-Alimentares de Trás-os-Montes _BAR_
Adres: _BAR_ Av.
25 de Abril, 273 S/L, P-5370 Mirandela _BAR_
Telefon: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
Faks: _BAR_ (351) 278 261 410 _BAR_
E-mail: _BAR_ tradição-qualidade@clix.pt _BAR_
Organ kontrolny :
Organ "Tradição e Qualidade" uznano za spełniający wymogi Normy 45011:2001.
+++++ TIFF +++++
Etykietowanie :
Na etykiecie widnieje obowiązkowo napis "Cordeiro de Barroso — Indicação Geográfica Protegida", logo wyrobu i odpowiednie logo wspólnotowe poprzedzone numerem wpisu do rejestru wspólnotowego.CORDEIRO DE BARROSOIndicação Geográfica
Do etykiety zalicza się również oznaczenie kontrolne zawierające obowiązkowo nazwę wyrobu i odpowiedni napis, nazwę organu kontrolnego i numer serii (kod cyfrowy lub alfanumeryczny umożliwiający śledzenie wyrobu).
Krajowe wymogi ustawodawcze : —
[1] Komisja Europejska — Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa — Jednostka ds. Polityki Jakości Produktów Rolnych — B-1049 Bruksela.
--------------------------------------------------
Wypis z decyzji o przyjęciu środka służącego reorganizacji, podjętej zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 dyrektywy 2001/24/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 kwietnia 2001 r. w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych
(2006/C 33/02)
SĄD W ALMELO
Sprawa nr: 71661 HA RK 05.45
Data orzeczenia: 16 czerwca 2005 r.
Orzeczenie Sądu w Almelo, w jednoosobowym składzie w ramach wydziału cywilnego, na wniosek
spółki akcyjnej
De Nederlandsche Bank N.V.,
z siedzibą w Amsterdamie,
powoda,
zwanego dalej DNB,
Pełnomocnik procesowy: E.M.M. van de Loo
Adwokat: D.A. van der Stelt, Amsterdam
przeciwko
spółce z ograniczoną odpowiedzialnością
Geregelde Zaken Holding B.V.,
posiadającej statutową siedzibą w Hengelo (Overijssel),
posiadającej biura pod adresem 7500 AC Enschede, Neptunusstraat 15a,
pozwanemu,
zwanemu dalej spółką GZH,
Pełnomocnik procesowy: E.M.M. van de Loo
Adwokat: A.C. van Campen, Arnhem
Postępowanie
Pismem z dnia 13 czerwca 2005 r., DNB wniósł do sądu o wydanie decyzji z klauzulą wykonalności, że spółka GZH znajduje się w sytuacji wymagającej podjęcia specjalnych środków zaradczych w interesie współwierzycieli oraz powołanie pana J.A.D.M. Daniëlsa, pełnomocnika procesowego i adwokata zarejestrowanego w Almelo, na zarządcę i członka sądu w roli sędziego-komisarza, oraz decyzji w sprawie okresu trwania środka zgodnie z uznaniem sądu.
DNB wniósł również, o ile jego pozew nie zostanie oddalony, o określenie co do minuty czasu wydania decyzji oraz o opublikowanie streszczenia decyzji przez zarządcę lub komornika sądowego w dzienniku urzędowym Niderlandów (Staatscourant), Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i dwóch niderlandzkich gazetach określonych przez sąd.
Obydwie strony przedstawiły dowody przed rozpatrzeniem pozwu.
Przesłuchanie odbyło się dnia 15 czerwca 2005 r.
Spółkę GZH reprezentowała B. Muller-de Graaf, której asystował mecenas Van Campen.
DNB reprezentował J.W.E. Nagtegaal, pracownik DNB, któremu asystował mecenas Van der Stelt.
Rozstrzygnięcie sporu i podstawa decyzji
1. Wniosek złożono na podstawie art. 71 ust. 2 ustawy o nadzorze nad instytucjami kredytowymi (Wet Toezicht Kredietwezen — WTK). Na podstawie przepisów tego artykułu sąd może, na wniosek DNB, jeżeli wypłacalność lub płynność finansowa instytucji kredytowej, objętej zakazem zawartym w art. 6 omawianej ustawy, zdaniem DNB nie pozwala jej całkowicie lub częściowo wypełniać zobowiązań w zakresie powierzonych środków pieniężnych, orzec że instytucja kredytowa znajduje się w sytuacji wymagającej podjęcia specjalnego środka zaradczego w interesie współwierzycieli. DNB utrzymuje, że w odniesieniu do spółki GZH zaistniała sytuacja opisana w art. 71 ust. 2 WTK i konieczne jest podjęcie specjalnych środków zaradczych.
2.
Zdaniem DNB spółka GZH jest spółką lub instytucją, której działalność gospodarcza polega na przyjmowaniu środków podlegających zwrotowi, niezależnie od tego czy określono termin ich spłaty, czy nie, oraz na udzielaniu kredytów lub prowadzeniu inwestycji na własny rachunek.
Spółka jest więc instytucją kredytową w rozumieniu art. 1 ust. 1 WTK.
Tego rodzaju instytucje mają zakaz prowadzenia działalności gospodarczej jako instytucje kredytowe, jeżeli nie otrzymały one stosownego zezwolenia od DNB, lub jeżeli nie zostały zwolnione z tego zakazu przez Ministra Finansów, lub też jeżeli zakaz nie został uchylony przez DNB.
Zdaniem DNB spółce GZH nie wydano tego rodzaju zezwolenia, ani nie uchylono wobec niej zakazu.
Spółka GZH nie kwestionowała przed sądem, że jest ona instytucją kredytową w rozumieniu WTK.
Spółka oświadczyła, że opierała się na informacjach uzyskanych od Urzędu ds. rynków finansowych (Autoriteit Financiële Markten — AFM). Jako że AFM nie skierował spółki do DNB w celu uzyskania zezwolenia lub uchylenia zakazu, spółka działała w dobrej wierze.
Nie zmienia to jednak faktu, że spółka GZH działała i nadal działa z naruszeniem art. 1 ust. 1 WTK.
3.
Badanie przeprowadzone przez centrum ekspertyz DNB wykazało, że spółka GZH nie spełnia wymogów w zakresie płynności i wypłacalności.
Badanie oparto na danych przedstawionych przez spółkę GZH.
Dane miały charakter tymczasowy i nie zostały poddane ocenie biegłego rewidenta, ani nie uwzględniały aspektów podatkowych.
Ustalono, że spółka GZH za pomocą świadectw gwarantujących wysokość oprocentowania zawierała umowy, na mocy których wierzyciele deponowali różne kwoty pieniędzy na lokatach o stałym oprocentowaniu między 7 % a 9 % w skali roku.
Łącznie spółka GZH otrzymała środki pieniężne w wysokości co najmniej 2033574,70 EUR.
Część tej kwoty udostępniono w postaci pożyczek i wykorzystano do comiesięcznych spłat odsetek od świadectw gwarantujących wysokość oprocentowania.
Dokonano również inwestycji w nieruchomości i udzielono pożyczki w wysokości 980533,03 EUR na rzecz Muller & De Graaf Financieel Advies B.V. Spółka GZH jest jedynym udziałowcem Muller & De Graaf Financieel Advies B.V. Zdaniem DNB płynność spółki GZH jest niewystarczająca, aby pokryć zobowiązania z tytułu spłat wynikające ze świadectw gwarantujących wysokość oprocentowania.
Zobowiązanie to wynosi 2158574,70 EUR.
Spółka GZH do natychmiastowej dyspozycji ma 424159,10 EUR.
Tak więc krótkoterminowy deficyt wynosi 1734415,60 EUR.
Kluczowe znaczenie dla zdolności pokrycia zobowiązań z tytułu spłat odgrywa wartość zobowiązań na rachunku bieżącym Muller & De Graaf Financieel Advies B.V. Spółka GZH zeznała w sądzie, że pieniądze pożyczone przez nią Muller & De Graaf Financieel Advies B.V nie mogą zostać zwrócone spółce GZH w perspektywie krótkoterminowej.
Deficyt średnioterminowy wynosi 1605848,60 EUR, a długoterminowy — 320368,10 EUR.
W odniesieniu do wypłacalności, badanie wykazało, że środki własne, które składają się jedynie z opłaconego kapitału akcyjnego pomniejszonego o poniesione straty kapitałowe, mają wartość ujemną i wynoszą 67399,54 EUR.
Zgodnie z kryteriami DNB ujemna wartość środków własnych nie może zapewnić odpowiedniej wypłacalności.
Niezależnie od stosowanych norm, poziom omawianych środków własnych jest znacznie niższy niż wartość przewidziana w opracowanych przez DNB wytycznych w zakresie wypłacalności stosowanych w odniesieniu do instytucji kredytowych.
DNB uważa, że zastosowanie procedury awaryjnej pozwoli na zabezpieczenie interesów wierzycieli i jak najlepsze zaspokojenie ich roszczeń.
4.
W sądzie spółka GZH twierdziła, nie przedstawiając wystarczających dowodów, że spełnia wymogi w zakresie wypłacalności i płynności.
Mimo to spółka wykazała, że DNB, a przynajmniej będące jej częścią centrum ekspertyz, nie uwzględniło wszystkich dostępnych informacji finansowych i potencjalnych przychodów. Wyjaśnienia wykazały, że przedmiotowe kwoty nie były jednak wystarczająco duże, aby wymagały korekty wartości obliczonych przez DNB.
Sąd orzekł, że należycie wykazano, że wypłacalność i płynność spółki GZH pozwalają na stwierdzenie, że spółka znajduje się w sytuacji wymagającej podjęcia specjalnych środków zaradczych w interesie współwierzycieli.
5.
Przed sądem spółka GZH utrzymywała, że zastosowanie procedury awaryjnej oraz wiążących się z nią publicznych obwieszczeń będzie mieć negatywny wpływ na spółkę GZH i Muller & De Graaf Financieel Advies B.V oraz że zaszkodzą one interesom, których chronić miał DNB.
Sąd uznał, że podanie do wiadomości publicznej, przewidziane w ramach procedury awaryjnej nie może przeszkodzić w jej zastosowaniu.
Niezależnie od tego, czy spółka GZH działała umyślnie, czy nie, złamała ona przepisy WTK i znalazła się w sytuacji niewystarczającej wypłacalności i płynności.
Zaistniała sytuacja wymaga więc interwencji.
Fakt, że procedura będzie się wiązać, lub mogłaby się wiązać, z nagłośnieniem sytuacji nie sprawia, że interwencję można uznać za niepotrzebną lub niepożądaną.
Spółka GZH zauważyła również, że DNB ma możliwość powołania cichego zarządcy ["stille curator"].
Nie wymaga ono zatwierdzenia przez sąd, ani nie musi zostać publicznie ogłoszone.
Jednak DNB nie skorzystał z tego rozwiązania, a spółka GZH nie wystąpiła uprzednio o powołanie cichego zarządcy.
Sąd postanawia nie uwzględnić tego argumentu obrony.
6.
W świetle powyższego, sąd orzeka, że spółka GZH znajduje się w sytuacji wymagającej podjęcia specjalnych środków zaradczych w interesie współwierzycieli.
Sąd powoła zarządcę.
DNB na mocy art. 71 ust. 7 WTK wystąpił o powołanie mecenasa J.A.D.M. Daniëlsa (z kancelarii prawniczej Daniëls, Dijkman & Huisman z Almelo), adres siedziby: Ootmarsumsestraat 72, 7602 JR Almelo (adres pocztowy: PO Box 31, 7600 AA Almelo) jako zarządcy.
Sąd przychylił się do tego wniosku.
7.
Sąd ustala czas trwania środka zaradczego na 18 miesięcy i postanawia, że okres ten upłynie dnia 16 grudnia 2006 r.
Na mocy art. 71 ust. 15 WTK środek zaradczy może ulec przedłużeniu.
Decyzja
Sąd
I. orzeka, że Geregelde Zaken Holding B.V. znajduje się w sytuacji wymagającej podjęcia specjalnych środków zaradczych w interesie współwierzycieli;
II. powołuje na sędziego-komisarza członka niniejszego sądu, pana A.E. Zweersa a na zarządcę mecenasa J.A.D.M. Daniëlsa, pełnomocnika procesowego i prawnika zarejestrowanego w Almelo;
Pomoc państwa — Polska
Pomoc Państwa nr C 44/2005 (ex NN 79/2005, ex N 439/2004) — Pomoc restrukturyzacyjna na rzecz Huty Stalowa Wola S.A.
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 34/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 23 listopada 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Polskę o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącego wyżej wspomnianego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna postępowanie w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma. Uwagi należy kierować do Kancelarii ds. Pomocy Państwa w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State aid Greffe
SPA 3, 6/5
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane władzom polskim.
Zgłaszające uwagi zainteresowane strony mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.
TEKST STRESZCZENIA
PROCEDURA
Pismem z dnia 8 października 2004 r. Polska poinformowała Komisję o środkach przyznanych na rzecz restrukturyzacji Huty Stalowa Wola S.A. (dalej: HSW S.A.) w celu uzyskania pewności prawnej co do tego, że środki te zostały przyznane przed przystąpieniem i nie mają zastosowania po przystąpieniu, a zatem nie stanowią nowej pomocy, która podlegałaby ocenie Komisji na mocy art. 88 Traktatu WE.
Na wypadek gdyby Komisja uznała wspomniane środki za stanowiące nową pomoc, Polska zwróciła się do Komisji o ich zatwierdzenie w charakterze pomocy restrukturyzacyjnej.
OPIS BENEFICJENTA I RESTRUKTURYZACJI
HSW S.A. jest spółką matką grupy kapitałowej HSW.
Według danych z dnia 31 grudnia 2002 r. grupa ta składała się z 19 podmiotów, w których udziały HSW S.A. wynosiły przynajmniej 51 % (pakiet kontrolny) i dziesięciu kolejnych, w których jej udziały przekraczały 25 % całości.
Grupa jest producentem sprzętu i maszyn budowlanych oraz sprzętu wojskowego.
W roku 1991 została przekształcona w spółkę akcyjną.
Państwo posiada 76 % jej udziałów.
W początkach restrukturyzacji (2002 r.) przedsiębiorstwo zatrudniało 3173 pracowników, a jego obroty sięgały ok.
80 mln EUR. Spółka ma swoją siedzibę w regionie kwalifikującym się do pomocy regionalnej zgodnie z art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE.
Środki pomocy państwa objęte zawiadomieniem, o wartości nominalnej ok. 217 mln PLN, obejmują umorzenia należności podatkowych, dotacje bezpośrednie, pożyczki udzielone na warunkach preferencyjnych, zastrzyki kapitału, odroczenia zapłaty podatku oraz umorzenia opłat na zabezpieczenie społeczne.
Plan restrukturyzacji HSW S.A. z modyfikacjami został zatwierdzony przez Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu (ARP) dnia 29 kwietnia 2004 r.
Według zmodyfikowanego planu, przedsiębiorstwo ubiegało się o traktowanie na szczególnych zasadach określonych przepisami rozdziału 5a ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy, przewidującej szersze możliwości umarzania należności publicznoprawnych.
W ramach planu restrukturyzacji przewidziano kilka środków, które według spółki powinny przywrócić długoterminową rentowność firmy, w szczególności modyfikację jej struktury organizacyjnej, w tym utworzenie spółki HSW-Trading odpowiedzialnej za produkcję oraz sprzedaż maszyn przemysłowych w latach 2004-2005.
Co więcej, zaplanowano outsourcing i sprzedaż części aktywów przedsiębiorstwa.
Istotną częścią planu restrukturyzacji jest restrukturyzacja finansowa.
OCENA
W oparciu o otrzymane informacje Komisja stwierdziła, że niektóre środki na rzecz beneficjenta zostały przyznane przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i nie mają zastosowania po przystąpieniu.
W odniesieniu do tych środków, sięgających ogółem ok. 145 mln PLN, polskie władze przedstawiły konkretne dowody na to, że przed przystąpieniem właściwe władze zobowiązały się prawnie wiążącymi decyzjami przyznać określoną kwotę pomocy.
Środki te nie wchodzą w zakres kompetencji Komisji co do oceny zgodności pomocy państwa zgodnie z art. 88 ust. 2 traktatu WE.
Komisja nadal żywi jednak poważne wątpliwości co do faktycznego przyznania pozostałych około 71 mln PLN przed przystąpieniem Polski do UE.
Na podstawie informacji dotychczas dostarczonych przez polskie władze Komisja uznaje, że umorzenie należności publicznoprawnych w wysokości ok. 28 mln PLN nie zostało dokonane przed przystąpieniem.
W związku z wydaniem ostatecznej decyzji restrukturyzacyjnej w dniu 17 czerwca 2005 r. oraz brakiem zatwierdzenia jej przez Komisję, środki te uznać należy za pomoc przyznaną niezgodnie z prawem.
Co więcej, Komisja stwierdza, iż środki o wartości ok. 43 mln PLN nie zostały dotychczas przyznane ani przez przystąpieniem, ani po nim — zatem stanowią pomoc objętą zawiadomieniem.
W odniesieniu do tych środków Komisja uważa, że stanowią one pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu WE.
Komisja przeanalizowała tę pomoc w świetle Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z 2004 r.
Komisja zdecydowała o wszczęciu postępowania ustanowionego w art. 88 ust. 2 traktatu WE, ponieważ ma wątpliwości co do tego, czy spełnione są wszystkie warunki pozwalające na zatwierdzenie pomocy restrukturyzacyjnej, a w szczególności:
- czy plany restrukturyzacji doprowadzą do długoterminowej rentowności beneficjenta, zważywszy, że plan restrukturyzacji obejmuje głównie restrukturyzację finansową i organizacyjną, wydaje się natomiast być obciążony brakiem głębokich zmian przemysłowych,
- czy unika się nadmiernego zakłócenia konkurencji, zważywszy że planowane lub wprowadzane środki wyrównawcze nie wydają się wystarczające;
- czy wkład własny beneficjenta w pokrycie kosztów restrukturyzacji był znaczny — z uwagi na brak wyraźnego rozróżnienia pomiędzy pomocą państwa a wkładem własnym beneficjenta;
- czy uszanowana została zasada "pierwszy i ostatni raz", jako że HSW — Zakład Zespołów Mechanicznych Sp. z o.o. jako spółka zależna HSW S.A. otrzymywała pomoc restrukturyzacyjną w latach 2003-2007.
Polska została poproszona o przedstawienie dodatkowych informacji pozwalających na rozwianie powyższych wątpliwości.
TEKST PISMA
"Komisja pragnie poinformować Polskę, że po zbadaniu informacji przedstawionych przez władze polskie dotyczących środków zgłoszonych dnia 8 października 2004 r. zdecydowała, że część tych środków została przyznana przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, zatem nie ma zastosowania po dniu przystąpienia.
W zakresie pozostałych środków opisanych poniżej Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE.
I. PROCEDURA
(1) Pismem z dnia 8 października 2004 r.
Polska zgłosiła Komisji środki przyznane na wsparcie restrukturyzacji Huty Stalowa Wola S.A. (zwanej dalej "HSW S.A.") celem uzyskania pewności prawnej, że środki te zostały przyznane przed dniem przystąpienia, zatem nie mają zastosowania po dniu przystąpienia, oraz że nie stanowią one tym samym nowej pomocy, która może stanowić przedmiot badań Komisji na mocy art. 88 Traktatu WE.
Polska wystąpiła do Komisji o zatwierdzenie środków pomocy jako pomocy na restrukturyzację w przypadku stwierdzenia przez Komisję, że środki te stanowią nową pomoc.
(2) Pismem z dnia 11 listopada 2004 r.
Komisja wystąpiła do Polski o przedłożenie pewnych brakujących dokumentów.
Zostały one dostarczone dnia 2 lutego 2005 r.
Komisja wystąpiła o dodatkowe informacje pismami zarejestrowanymi w dniach 1 marca 2005 r., 27 kwietnia 2005 r. oraz 26 lipca 2005 r., na które Polska odpowiedziała, odpowiednio, pismem z dnia 4 kwietnia 2005 r., zarejestrowanym dnia 8 kwietnia 2005 r., pismem z dnia 7 czerwca 2005 r., zarejestrowanym dnia 9 czerwca 2005 r., oraz z dnia 2 września 2005 r., zarejestrowanym dnia 6 września 2005 r.
(3) Niniejsza sprawa powiązana jest ze sprawą N184/05 dotyczącą pomocy na restrukturyzację na rzecz firmy HSW — Zakład Metalurgiczny, która jest spółką zależną HSW S.A. Polska zgłosiła program restrukturyzacji HSW — Zakład Metalurgiczny, producenta stali, celem uzyskania pewności prawnej.
Władze polskie utrzymują, że zamierzona restrukturyzacja zadłużenia publicznoprawnego HSW — Zakład Metalurgiczny nie stanowi pomocy publicznej, ponieważ wierzyciel prywatny na miejscu jakiegokolwiek wierzyciela publicznego również zaakceptowałby taką restrukturyzację.
Dnia 7 października 2005 r. władze polskie wystąpiły do Komisji o zawieszenie procedury z uwagi na fakt znalezienia prywatnego inwestora.
Dnia 27 września 2005 r. podpisano umowę prywatyzacyjną.
Dnia 29 kwietnia 2004 r.
Polska zgłosiła pomoc restrukturyzacyjną na rzecz innej spółki zależnej HSW S.A., mianowicie HSW — Zakładu Zespołów Mechanicznych, w trybie procedury opisanej w pkt 2 załącznika IV.3 Traktatu o Przystąpieniu ("mechanizm przejściowy").
Dnia 8 listopada 2004 r.
Polska wycofała wspomnianą notyfikację z uwagi na fakt, że pomoc ta została przyznania przed dniem przystąpienia i nie może być uznana za mającą zastosowanie po dniu przystąpienia.
II.
OPIS
1.
Stosowne przedsiębiorstwo
(4) HSW S.A., beneficjent pomocy, jest firmą matką grupy kapitałowej HSW z siedzibą w Stalowej Woli, położonej w województwie podkarpackim.
Przedsiębiorstwo kwalifikuje się do pomocy na podstawie art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE.
Dnia 31 grudnia 2002 r. grupa obejmowała 19 spółek zależnych, oraz 10 spółek stowarzyszonych.
Spółki wchodzące w skład grupy kapitałowej HSW pełnią rolę wzajemnych dostawców materiałów oraz usług.
Oprócz spółki matki spółki o największym kapitale zakładowym w ramach grupy to: HSW — Zakład Metalurgiczny Sp. z o.o. oraz HSW — Zakład Zespołów Napędowych Sp. z o.o.
Udział sprzedaży realizowanej przez spółkę HSW S.A. na rzecz spółek grupy kapitałowej w całkowitej sprzedaży HSW S.A. wynosi 20-30 %.
(5) Spółka zależna Dressta Sp. z o.o. podpisała w 1995 r. umowę z HSW S.A na okres 12 lat przenoszącą na okres 12 lat licencje oraz składniki majątku związane ze sprzedażą produktów spółki na rynki zagraniczne.
HSW S.A. posiada 49 % udziałów w spółce Dressta.
Jednym z udziałowców firmy Dressta jest Komatsu American International Company USA (KAIC).
(6) Huta Stalowa Wola została założona w 1937 r. i zaczęła swoją działalność od produkcji armat oraz stali nierdzewnej.
W przeciwieństwie do swojej spółki zależnej HSW — Zakład Metalurgiczny, nie jest ona producentem stali.
W roku 1991 została przekształcona w spółkę akcyjną.
Na koniec 2002 r. spółka zatrudniała 3173 pracowników, a jej obroty wyniosły około 89,5 mln EUR.
Skarb Państwa jest nadal posiadaczem 76 % udziałów, 9 % należy do pracowników, a pozostała część udziałów — znajdujących się zarówno w prywatnych jak i publicznych rękach — nie przekracza 5 % dla każdej z tych dwóch kategorii posiadaczy.
Spółka produkuje sprzęt i maszyny budowlane a także sprzęt wojskowy (armaty, czołgi, haubice itd.)
Poniższy rysunek 1 przedstawia strukturę grupy na początku restrukturyzacji.
Rysunek 1
+++++ TIFF +++++
(7) Prywatyzacja spółki wymieniana jest jako ostateczny cel planu restrukturyzacji.
Prywatyzacja kilku spółek zależnych już została rozpoczęta, znajduje się ona jednak we wczesnej fazie, a jej rezultat jest niepewny, gdyż oferty przedstawione przez potencjalnych inwestorów często nie spełniają oczekiwań spółki.
2.
Problemy spółki
(8) Obroty spółki spadły z 494,9 mln PLN (125,6 mln EUR [1]) w 2000 r. do 352,6 mln PLN (89,5 mln EUR) w 2002 r., co stanowi spadek o 29 %.
Eksport (włączając spółkę Dressta) zmalał z 505 mln PLN (128,1 mln EUR) do 279 mln PLN (70,8 mln EUR).
Według władz polskich, spadek obrotów na rynkach zagranicznych był głównie spowodowany recesją oraz tym, że firma Komatsu American International Company USA (KAIC), mająca wyłączność na sprzedaż maszyn budowlanych na rynku południowoamerykańskim oraz pakiet kontrolny udziałów w spółce Dressta, zmniejszyła znacząco swoją sprzedaż produktów HSW S.A.
(9) Spółka wykazała stratę z działalności operacyjnej w wysokości 44,2 mln PLN (11,2 mln EUR) w roku 2002, co było głównie wynikiem niskiego wykorzystania mocy produkcyjnych.
Moce fizyczne są wykorzystywane na poziomie zaledwie 50 %.
Produktywność zatrudnienia zmniejszyła się o 20 % w roku 2002.
Ponieważ większość transakcji sprzedaży na rynki zagraniczne była przeprowadzona w dolarach amerykańskich, a większość kosztów spółki jest wyrażana w polskich złotych, spadek wartości dolara amerykańskiego negatywnie wpłynął na poziom sprzedaży oraz rentowność spółki.
(10) Spółka HSW S.A jest poważnie zadłużona.
Średni poziom zadłużenia w okresie 2000-2002 utrzymywał się na poziomie 169,1 mln PLN (42,9 mln EUR).
(11) W roku 2000 spółka nadal wykazywała zysk netto w wysokości 0,5 mln PLN (0,127 mln EUR).
W roku 2002, strata netto wyniosła 184,2 mln PLN (46,7 mln EUR).
Działalność operacyjna spółki również nie przynosi zysku, tj. strata ze sprzedaży wzrosła z 6,4 mln PLN (1,62 mln EUR) w roku 2000 do 33,9 mln PLN (8,60 mln EUR) w 2002 r.
(12) Grupa kapitałowa HSW wykazała stratę netto w wysokości 137,7 mln PLN (34,9 mln EUR) w roku 2002, oraz stratę netto w wysokości 123,9 mln PLN (31,4 mln EUR) w 2003 r.
3.
Rynek
(13) Sektor sprzętu oraz maszyn budowlanych, mimo wahań na poszczególnych rynkach, przejawia tendencje wzrostowe.
Produkty HSW S.A są sprzedawane na większości kontynentów, przy czym, według informacji przedstawionych przez władze polskie, nadal istnieje potencjał dla znacznego wzrostu.
Spółka zdołała zachować pozycję lidera na rynku polskim, mimo że utraciła ona udziały na rynku dwóch wytwarzanych przez siebie produktów.
(14) Poniższa tabela przedstawia prognozy rozwoju polskiego rynku maszyn budowlanych, przedstawione przez władze polskie.
Według tych informacji na rynku polskim w latach 2005-2007 utrzyma się tendencja wzrostowa.
Tabela 1: Prognozy rozwoju polskiego rynku maszyn budowlanych (w sztukach)
Rodzaj maszyny _BAR_ Prognozy rozwoju polskiego rynku maszyn budowlanych (w sztukach) _BAR_
2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_
Ładowarki kołowe _BAR_ 168 _BAR_ 175 _BAR_ 182 _BAR_
Spychacze gąsienicowe _BAR_ 54 _BAR_ 60 _BAR_ 62 _BAR_
Koparko-ładowarki _BAR_ 620 _BAR_ 640 _BAR_ 660 _BAR_
(15) Poniższa tabela przedstawia prognozę rozwoju rynków zagranicznych, które są kluczowe dla spółki HSW S.A.
Tabela 2: Prognozy rozwoju zagranicznych rynków sprzedaży maszyn budowlanych (w sztukach)
Rodzaj maszyny _BAR_ Prognozy rozwoju zagranicznych rynków sprzedaży maszyn budowlanych (w sztukach) _BAR_
2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_
Rynek północnoamerykański _BAR_ Spychacze gąsienicowe _BAR_ 12400 _BAR_ 12800 _BAR_ 13100 _BAR_
Ładowarki kołowe _BAR_ 16300 _BAR_ 16800 _BAR_ 17150 _BAR_
Rynki byłej Wspólnoty Niepodległych Państw _BAR_ 1380 _BAR_ 1420 _BAR_ 1450 _BAR_
Pozostałe rynki zagraniczne _BAR_ 52500 _BAR_ 53400 _BAR_ 55000 _BAR_
w tym _BAR_
Rynek irański (spycharki gąsienicowe + ładowarki kołowe + układarki rur) _BAR_ 650 _BAR_ 720 _BAR_ 800 _BAR_
Rynek chiński (spycharki gąsienicowe + ładowarki kołowe + układarki rur) _BAR_ 37200 _BAR_ 40300 _BAR_ 42000 _BAR_
(16) Główni konkurenci HSW S.A. to: Caterpillar Inc., Komatsu, Volvo CE, Terex, Case New Holland (CNH), JCP, Liebherr, Centrum Maszyn Budowlanych (CMB) oraz John Deere.
Dwaj główni gracze na rynku światowym to Caterpillar i Komatsu.
Największym rynkiem sprzedaży pod względem chłonności i wielkości jest rynek północnoamerykański, w szczególności USA.
Wzrost sprzedaży na tym rynku jest wielką szansą dla spółki.
Jednakże Polska nie przedstawiła szczegółowych informacji na temat sposobu, w jaki spółka planuje zapewnić sobie solidną pozycję na tym rynku.
(17) Na rynku zachodnioeuropejskim całkowity obrót pojazdami gąsienicowymi spadł o 15 % w latach 2000-2003.
Wynikało to głównie ze zmniejszenia popytu w Niemczech.
Jednakże rynek zachodnioeuropejski może być potencjalnie chłonny pod względem koparko-ładowarek.
(18) Jak dotąd władze polskie przedstawiły bardzo skąpe informacje na temat tego, w jaki sposób spółka zamierza zdobyć większy dostęp do tych rynków.
4.
Restrukturyzacja
(19) Plan restrukturyzacji obejmuje okres 2003-2007.
W ramach planu przewidziano kilka środków, które powinny według spółki przywrócić długoterminową rentowność firmy.
Środki te obejmują w szczególności modyfikację struktury organizacyjnej, w tym utworzenie spółki HSW-Trading odpowiedzialnej za produkcję oraz sprzedaż maszyn przemysłowych w latach 2004-2005.
(20) Główną ideą procesu restrukturyzacji HSW S.A. jest oddzielenie części firmy bezpośrednio związanej z produkcją od składników majątku objętego restrukturyzacją.
Proces ten zaplanowano na okres 2004-2005.
(21) Dwie główne spółki objęte procesem restrukturyzacji to:
- Huta Stalowa Wola S.A.
(HSW S.A.)
- HSW-Trading Sp. z o.o.
(22) Podział zadań w zakresie produkcji maszyn budowlanych oraz sprzedaży przedstawia się następująco:
- HSW S.A. — Prace badawczo-rozwojowe, utrzymywanie majątku produkcyjnego, marketing strategiczny, sprzedaż części zamiennych, serwis, a także produkcja i sprzedaż sprzętu wojskowego.
- HSW-Trading Sp. z o.o. — Produkcja i sprzedaż maszyn, logistyka, zarządzanie jakością, zaopatrzenie w materiały do produkcji maszyn.
(23) Główna koncepcja polega na wydzierżawieniu spółce HSW — Trading Sp. z o.o. przez spółkę HSW S.A. składników majątku bezpośrednio związanych z produkcją, w tym koniecznego do produkcji sprzętu.
(24) HSW Trading Sp. z o.o. utworzono przed przystąpieniem do Unii Europejskiej i wydaje się, że nie należy ona do grupy kapitałowej HSW S.A.
(25) Plan restrukturyzacji przewiduje również przeniesienie części pracowników z HSW S.A. do HSW Trading Sp. z o.o. na okres restrukturyzacji.
(26) Jednym z głównych zadań HSW Trading Sp. z o.o jest organizacja światowej sieci dystrybucji maszyn budowlanych i części zamiennych, która ma na celu umożliwienie spółce zdobycia nowych rynków.
(27) Restrukturyzacja pociąga za sobą utworzenie nowego przedsiębiorstwa.
Spółka HSW Trading Sp. z o.o. przejmie główne zadanie dotyczące produkcji i logistyki oraz ma otrzymać zastrzyk finansowy w wysokości 40 mln PLN od Skarbu Państwa.
W roku 2006 przewiduje się połączenie HSW Trading Sp. z o.o. i HSW S.A. Główne cele prywatyzacji obejmują sprzedaż akcji spółek zależnych oraz prywatyzację działów spółki prowadzących działalność w zakresie świadczenia usług.
(28) Restrukturyzacja składników majątku przewiduje ograniczenie zdolności produkcyjnej z 1500 maszyn budowlanych do 1200 rocznie.
Wielkość majątku HSW wyraźnie przewyższa potrzeby spółki.
Ponieważ spółka planuje skupić się głównie na produkcji maszyn budowlanych, sprzedana może zostać znaczna część składników jej majątku.
Sprzedaż może objąć następujące pozycje:
- Grunty o powierzchni około 135 ha.
- Nieruchomości o powierzchni użytkowej 48000 m2.
- Obszary zadrzewione o powierzchni około 110 ha.
(29) Dotychczas firma borykała się z problemami ze sprzedażą nieruchomości.
Według władz przyczyną tych trudności były przestarzałe oraz trudne połączenia komunikacyjne z miejscami lokalizacji nieruchomości.
(30) Modernizacja istniejących składników majątku produkcyjnego nie została podjęta, ponieważ spółka nie posiada koniecznych na ten cel funduszy.
Zmodernizowane zostały wyłącznie zasoby konieczne do zapewnienia ciągłości procesu produkcji, utrzymania obecnego poziomu jakości produktów oraz zapewnienia bezpieczeństwa pracowników.
Niemniej jednak kwoty wydane na modernizację składników majątku spółki zmalały z 3,280 mln PLN (0,832 mln EUR) w roku 1999 do 2,609 mln PLN (0,662 mln EUR) w roku 2002.
Istniejące maszyny firmy charakteryzują się bardzo wysokim stopniem amortyzacji i wyeksploatowania.
Wymagają remontów generalnych i modernizacji, tak aby spółka mogła dostarczać konkurencyjne produkty o wysokiej jakości.
4.1.
Koszty restrukturyzacji oraz środki finansowe
(31) Dwie poniższe tabele, oparte na informacjach dostarczonych przez władze polskie i odzwierciedlające ich stanowisko, przedstawiają koszty restrukturyzacji oraz źródła ich finansowania w okresie 2003-2007, z uwzględnieniem środków związanych z ochroną podstawowych interesów z zakresu bezpieczeństwa narodowego Polski.
Tabela 3: Koszt działań restrukturyzacyjnych
w tys.
PLN _BAR_
Lp. _BAR_ Opis _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_ Łącznie _BAR_ W % _BAR_
I _BAR_ Restrukturyzacja finansowa _BAR_ 34987,0 _BAR_ 59347,7 _BAR_ 25683,7 _BAR_ 7534,0 _BAR_ 10194,9 _BAR_ 137747,3 _BAR_ 28,9 _BAR_
1 _BAR_ Uregulowanie zobowiązań cywilnoprawnych _BAR_ 26936,8 _BAR_ 4465,7 _BAR_ 5385,7 _BAR_ 5695,7 _BAR_ 7609,2 _BAR_ 50093,1 _BAR_ 10,4 _BAR_
2 _BAR_ Uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych _BAR_ 8050,2 _BAR_ 54882,0 _BAR_ 20298,0 _BAR_ 1838,3 _BAR_ 2585,7 _BAR_ 87654,2 _BAR_ 18,5 _BAR_
Rozłożenie zobowiązań na raty _BAR_ 5431,7 _BAR_ 26233,9 _BAR_ 9200,2 _BAR_ 1838,3 _BAR_ 2585,7 _BAR_ 45289,8 _BAR_ 9,4 _BAR_
Spłata zobowiązań rozłożonych na raty _BAR_ 201,6 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 201,6 _BAR_ 0,0 _BAR_
Spłata zobowiązań poprzez konwersję z majątkiem _BAR_ 1369,4 _BAR_ 1771,4 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 3140,8 _BAR_ 0,7 _BAR_
Umorzenie w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej _BAR_ 1047,5 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 1047,5 _BAR_ 0,2 _BAR_
Restrukturyzacja zobowiązań w oparciu o Ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców _BAR_ _BAR_ _BAR_ 11097,8 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 11097,8 _BAR_ 2,3 _BAR_
Restrukturyzacja zobowiązań w oparciu o Ustawę z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy _BAR_ _BAR_ 27897,1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 27897,1 _BAR_ 5,8 _BAR_
II _BAR_ Organizacja systemu zaopatrzenia i dystrybucji _BAR_ 12153,9 _BAR_ 76790,0 _BAR_ _BAR_ 29014,9 _BAR_ 14423,9 _BAR_ 132382,7 _BAR_ 27,6 _BAR_
III _BAR_ Zapewnienia ciągłości dostaw materiałów, części zamiennych i komponentów _BAR_ 40000,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 40000,0 _BAR_ 8,3 _BAR_
IV _BAR_ Restrukturyzacja produktów _BAR_ 21185,9 _BAR_ 12249,0 _BAR_ 12500,0 _BAR_ 14100,0 _BAR_ 15800,0 _BAR_ 75834,9 _BAR_ 15,8 _BAR_
w tym: _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 0,0 _BAR_
—Działania w zakresie BiR związane z obroną narodową _BAR_ 21185,9 _BAR_ 8450,0 _BAR_ 4285,0 _BAR_ 4285,0 _BAR_ 4285,0 _BAR_ 42490,9 _BAR_ 8,9 _BAR_
V _BAR_ Restrukturyzacja majątku _BAR_ 0,0 _BAR_ 740,0 _BAR_ 60,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 800,0 _BAR_ 0,2 _BAR_
VI _BAR_ Restrukturyzacja zatrudnienia _BAR_ 2376,7 _BAR_ 1740,5 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 0,0 _BAR_ 4117,2 _BAR_ 0,9 _BAR_
VII _BAR_ Restrukturyzacja organizacyjna _BAR_ 0,0 _BAR_ 620,0 _BAR_ 600,0 _BAR_ 122,0 _BAR_ 122,0 _BAR_ 1464,0 _BAR_ 0,3 _BAR_
VIII _BAR_ Modernizacja potencjału produkcyjnego _BAR_ 4930,4 _BAR_ 9191,0 _BAR_ 10500,0 _BAR_ 10700,0 _BAR_ 12000,0 _BAR_ 47321,4 _BAR_ 9,9 _BAR_
IX _BAR_ Centralny Plan Mobilizacji Gospodarki — działania związane z utrzymywaniem produkcji na potrzeby obronności kraju _BAR_ 1700,0 _BAR_ 1700,0 _BAR_ 1700,0 _BAR_ 1700,0 _BAR_ 1700,0 _BAR_ 8500,0 _BAR_ 1,8 _BAR_
X _BAR_ Spłata pożyczki zaciągniętej z Agencji Rozwoju Przemysłu _BAR_ _BAR_ _BAR_ 3600,0 _BAR_ 9000,0 _BAR_ 18000,0 _BAR_ 30600,0 _BAR_ 6,4 _BAR_
ŁĄCZNIE I — X _BAR_ 117333,9 _BAR_ 163398,7 _BAR_ 54643,7 _BAR_ 72170,9 _BAR_ 72240,8 _BAR_ 479788,0 _BAR_ 100,0 _BAR_
Tabela 4: Źródła finansowana restrukturyzacji
w tys.
PLN _BAR_
Lp. _BAR_ Opis _BAR_ 2003 _BAR_ 2004 _BAR_ 2005 _BAR_ 2006 _BAR_ 2007 _BAR_ Łącznie _BAR_ W % _BAR_
1 _BAR_ Zysk _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 20970,0 _BAR_ 35340,0 _BAR_ 56310,0 _BAR_ 11,7 _BAR_
2 _BAR_ Amortyzacja _BAR_ _BAR_ 10700,0 _BAR_ 11700,0 _BAR_ 12100,0 _BAR_ 13400,0 _BAR_ 47900,0 _BAR_ 10,0 _BAR_
3 _BAR_ Kredyty bankowe _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 19226,9 _BAR_ 19226,9 _BAR_ 4,0 _BAR_
4 _BAR_ Umorzenie zobowiązań cywilnoprawnych _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 2449,9 _BAR_ 2449,9 _BAR_ 0,5 _BAR_
5 _BAR_ Sprzedaż majątku z wyjątkiem składników przeniesionych na Operatora _BAR_ 4294,5 _BAR_ 4177,5 _BAR_ 12841,3 _BAR_ 250,0 _BAR_ 100,0 _BAR_ 21663,3 _BAR_ 4,5 _BAR_
6 _BAR_ Pożyczki z Agencji Rozwoju Przemysłu _BAR_ 40000,0 _BAR_ 35000,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 75000,0 _BAR_ 15,6 _BAR_
7 _BAR_ Dokapitalizowanie z Ministerstwa Skarbu Państwa _BAR_ _BAR_ 40000,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 40000,0 _BAR_ 8,3 _BAR_
8 _BAR_ Dotacja z Ministerstwa Gospodarki i Pracy na prace BiR związane z obroną narodową _BAR_ 7408,0 _BAR_ 2876,0 _BAR_ 1500,0 _BAR_ 1500,0 _BAR_ 1500,0 _BAR_ 14784,0 _BAR_ 3,1 _BAR_
9 _BAR_ Dotacja z Ministerstwa Nauki i Informatyzacji _BAR_ 636,9 _BAR_ 2400,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 3036,9 _BAR_ 0,6 _BAR_
10 _BAR_ Dotacja z Ministerstwa Gospodarki i Pracy na restrukturyzację zatrudnienia w ramach ustawy o wspieraniu restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego _BAR_ 1665,7 _BAR_ 1740,0 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 3405,7 _BAR_ 0,7 _BAR_
11 _BAR_ Dotacja z Ministerstwa Gospodarki i Pracy na utrzymanie mocy produkcyjnych na potrzeby obrony narodowej _BAR_ 224,0 _BAR_ 224,0 _BAR_ 224,0 _BAR_ 224,0 _BAR_ 224,0 _BAR_ 1120,0 _BAR_ 0,2 _BAR_
12 _BAR_ Umorzenie zobowiązań publicznoprawnych _BAR_ 1047,5 _BAR_ _BAR_ 11097,8 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 12145,3 _BAR_ 2,5 _BAR_
13 _BAR_ Przejęcie zobowiązań przez Operatora _BAR_ _BAR_ 27897,1 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 27897,1 _BAR_ 5,8 _BAR_
_BAR_ w tym: wartość składników majątku przekazanych Operatorowi _BAR_ _BAR_ 7740,5 _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ 7740,5 _BAR_ x _BAR_
Inne: _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_ _BAR_
14 _BAR_ —Kredyty kupieckie _BAR_ 62057,3 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 37126,9 _BAR_ _BAR_ 99184,2 _BAR_ 20,7 _BAR_
15 _BAR_ —Wpływy z bieżącej działalności (redukcja stanu zapasów, spływ należności) _BAR_ _BAR_ 38384,0 _BAR_ 17280,6 _BAR_ _BAR_ _BAR_ 55664,6 _BAR_ 11,6 _BAR_
Łącznie 1 — 14 _BAR_ 117333,9 _BAR_ 163398,7 _BAR_ 54643,7 _BAR_ 72170,9 _BAR_ 72240,8 _BAR_ 479788,0 _BAR_ 100 _BAR_
4.2.
Opis środków pomocy
(32) Organy przyznające pomoc państwa to Ministerstwo Skarbu Państwa, Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, Urzędy Skarbowe, władze lokalne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), Izby Skarbowe oraz Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP).
Tabela 5: Synteza przyznanej oraz planowanej pomocy państwa na restrukturyzację HSW S.A.
_BAR_ Tytuł _BAR_ Wartość nominalna (w tysiącach PLN) _BAR_ Kwota pomocy (w tysiącach PLN) _BAR_
Tabela 6 _BAR_ Pomoc na restrukturyzację przyznana spółce HSW S.A. do dnia 30 kwietnia 2004 r. _BAR_ 145785,5 _BAR_ 129309,1 _BAR_
Tabela 7 _BAR_ Pomoc na restrukturyzację przyznana spółce HSW S.A. po dniu 30 kwietnia 2004 r. na podstawie zmienionej Ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy _BAR_ 27897,1 _BAR_ 19293,7 [2] _BAR_
Tabela 8 _BAR_ Pomoc na restrukturyzację, która ma zostać przyznana po dniu 30 kwietnia 2004 r. _BAR_ 43456,9 _BAR_ 13562,9 _BAR_
Łącznie _BAR_ 217139,5 _BAR_ 162165,7 _BAR_
(33) Władze polskie przyznały spółce HSW S.A. środki pomocy związane z ochroną podstawowych interesów obronnych Polski w wysokości 9,321 mln PLN przed dniem przystąpienia i 9,648 mln PLN po dniu przystąpienia.
Powołując się na art. 296 Traktatu WE, władze polskie utrzymują, że postanowienia Traktatu nie wykluczają przyznawania przez Państwa Członkowskie środków pomocy uznanych przez te Państwa za konieczne dla ochrony podstawowych interesów kraju w sferze obrony narodowej.
(34) Wspomniane dwie pożyczki ze środków ARP stanowią najbardziej znaczące środki pomocy, ponieważ ich łączna wartość wynosi 75 mln PLN.
Inne ważne środki to zastrzyk kapitałowy z Ministerstwa Skarbu w wysokości 40 mln PLN na rzecz spółki HSW — Trading Sp. z o.o.
Środki w wysokości 27,9 mln PLN zostały przyznane na podstawie zmienionej Ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Tabela 5).
(35) Poszczególne środki (wyrażone w postaci wartości nominalnej oraz kwoty pomocy) zostały następująco przedstawione przez władze polskie:
Tabela 6: Pomoc przyznana spółce HSW S.A. do dnia 30 kwietnia 2004 r. (w tysiącach PLN)
Lp. _BAR_ Domniemana data uzgodnień lub decyzji _BAR_ Organ przyznający pomoc _BAR_ Forma pomocy _BAR_ Kwota nominalna _BAR_ Kwota pomocy _BAR_ Uwagi _BAR_
1. _BAR_ 12.12.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Umorzenie podatku VAT za wrzesień 2002 _BAR_ 1047,5 _BAR_ 1047,5 _BAR_ _BAR_
2. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za grudzień 2002 r. _BAR_ 4769,8 _BAR_ 155,0 _BAR_ zobowiązanie przeniesione na Operatora _BAR_
3. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za marzec 2003 r. _BAR_ 1771,8 _BAR_ 52,2 _BAR_ zobowiązanie przeniesione na Operatora _BAR_
4. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za maj 2003 r. _BAR_ 2175,2 _BAR_ 77,4 _BAR_ zobowiązanie przeniesione na Operatora _BAR_
5. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku PIT za marzec 2003 r. _BAR_ 623,3 _BAR_ 16,0 _BAR_ zobowiązanie przeniesione na Operatora _BAR_
6. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku PIT za maj 2003 r. _BAR_ 463,4 _BAR_ 5,0 _BAR_ _BAR_
7. _BAR_ 4.2.2003 _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Oddział Rzeszów _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty składek za okres czerwiec — październik 2002 r. _BAR_ 6252,1 _BAR_ 1211,6 _BAR_ _BAR_
8. _BAR_ 28.8.2003 _BAR_ Agencja Rozwoju Przemysłu _BAR_ Pożyczka _BAR_ 40000,0 _BAR_ 40000,0 _BAR_ _BAR_
9. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za czerwiec 2002 r. _BAR_ 696,9 _BAR_ 77,1 _BAR_ _BAR_
10. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Odroczenie terminu spłaty raty podatku PIT za lipiec 2002 r. _BAR_ 183,9 _BAR_ 15,3 _BAR_ _BAR_
11. _BAR_ 15.9.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Zmiana terminów spłaty rat podatku PIT za sierpień 2002 r. _BAR_ 211,5 _BAR_ 26,8 _BAR_ zobowiązanie przeniesione na Operatora _BAR_
12. _BAR_ 2.12.2003 _BAR_ Urząd Skarbowy w Stalowej Woli _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za sierpień 2002 r. _BAR_ 655,5 _BAR_ 49,3 _BAR_ _BAR_
13. _BAR_ 5.9.2003 _BAR_ Urząd Miasta w Stalowej Woli _BAR_ Program rozłożenia na raty opłaty z tytułu użytkowania wieczystego _BAR_ 172,7 _BAR_ 8,0 _BAR_ _BAR_
14. _BAR_ 21.3.2003 _BAR_ Urząd Miasta i Gminy Nisko _BAR_ Program rozłożenia na raty opłaty z tytułu użytkowania wieczystego _BAR_ 20,5 _BAR_ 0,3 _BAR_ _BAR_
15. _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Agencja Rozwoju Przemysłu _BAR_ Pożyczka _BAR_ 35000,0 _BAR_ 35000,0 _BAR_ _BAR_
16. _BAR_ 30.4.2004 _BAR_ Ministerstwo Skarbu _BAR_ Podwyższenie kapitału zakładowego _BAR_ 40000,0 _BAR_ 40000,0 _BAR_ Podwyższenie kapitału HSW — Trading Sp. z o.o. przez Skarb Państwa, Spółki należącej do Skarbu Państwa nie będącej częścią Grupy Kapitałowej HSW S.A. _BAR_
17. _BAR_ 7.11.2003 _BAR_ Ministerstwo Nauki i Informatyzacji _BAR_ Dotacja _BAR_ 637,0 _BAR_ 465,0 _BAR_ _BAR_
18. _BAR_ 20.5.2003 _BAR_ Urząd Miasta w Stalowej Woli _BAR_ Zwrot wydatków _BAR_ 3,3 _BAR_ 2,4 _BAR_ _BAR_
19. _BAR_ 20.5.2003 _BAR_ Urząd Miasta w Stalowej Woli _BAR_ Zwrot wydatków _BAR_ 3,3 _BAR_ 2,4 _BAR_
20. _BAR_ 6.12.2002 _BAR_ Podkarpacka Izba Skarbowa _BAR_ Umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT _BAR_ 893,4 _BAR_ 893,4 _BAR_ _BAR_
21. _BAR_ 6.12.2002 _BAR_ Zarząd Miasta Stalowa Wola _BAR_ Umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości _BAR_ 340,9 _BAR_ 340,9 _BAR_ _BAR_
22. _BAR_ 11.12.2002 _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych (ZUS), Oddział Rzeszów _BAR_ Umorzenie niezapłaconych składek wraz z odsetkami _BAR_ 9863,5 _BAR_ 9863,5 _BAR_ _BAR_
Suma I _BAR_ 145785,5 _BAR_ 129309,1 _BAR_ _BAR_
Tabela 7: Pomoc przyznana po 30 kwietnia 2004 r. spółce HSW S.A na podstawie zmienionej ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (w tysiącach PLN)
Lp. _BAR_ Data przeniesienia zobowiązań i należności przez Operatora _BAR_ Rodzaj restrukturyzowanych należności _BAR_ Kwota nominalna _BAR_ Kwota pomocy _BAR_ Uwagi _BAR_
23. _BAR_ 20.6.2005 _BAR_ Restrukturyzacja podatku VAT _BAR_ 10696,6 _BAR_ Kwota pomocy nie została podana przez władze polskie _BAR_ _BAR_
24. _BAR_ 20.6.2005 _BAR_ Restrukturyzacja podatków z tytułu korzystania ze środowiska wraz z odsetkami _BAR_ 5826,5 _BAR_ Idem _BAR_ _BAR_
25. _BAR_ 20.6.2005 _BAR_ Restrukturyzacja składek na ZUS, wraz z odsetkami oraz opłatami prolongacyjnymi _BAR_ 7333,2 _BAR_ Idem _BAR_ _BAR_
26. _BAR_ 20.6.2005 _BAR_ Restrukturyzacja płatności na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) wraz z odsetkami _BAR_ 996,5 _BAR_ Idem _BAR_ _BAR_
27. _BAR_ 20.6.2005 _BAR_ Restrukturyzacja podatku od nieruchomości, od września 2002 do czerwca 2003 r., należnego na rzecz władz miasta Stalowa Wola _BAR_ 3044,3 _BAR_ Idem _BAR_ _BAR_
Łącznie za 2004 r. _BAR_ 27897,1 _BAR_ 19293,7 [3] _BAR_ _BAR_
Tabela 8: Pomoc na restrukturyzację, która ma zostać przyznana po 30 kwietnia 2004 r. (w tysiącach PLN)
Lp. _BAR_ Planowany termin wypłaty środków _BAR_ Organ przyznający pomoc _BAR_ Forma pomocy _BAR_ Kwota nominalna _BAR_ Kwota pomocy _BAR_ Uwagi _BAR_
28. _BAR_ 2004 _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Oddział Rzeszów _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty składek na ubezpieczenie społeczne płatników, wraz z odsetkami _BAR_ _BAR_ 608,0 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
Za 2001 _BAR_ 3784,8 _BAR_
Za kwiecień — maj 2002 _BAR_ 502,8 _BAR_
Za czerwiec — październik 2002 _BAR_ 1157,5 _BAR_
Za marzec — maj 2003 _BAR_ 1459,4 _BAR_
Za czerwiec — grudzień 2003 oraz styczeń 2004 _BAR_ 3010,4 _BAR_
29. _BAR_ 2004 _BAR_ Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), Oddział Rzeszów _BAR_ Podobnie za czerwiec — grudzień 2003 r. oraz styczeń 2004 r. _BAR_ 5440,4 _BAR_ 878,4 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
30. _BAR_ 2004 _BAR_ Podkarpacka Izba Skarbowa _BAR_ Układ w sprawie rozłożenia na raty spłaty podatku VAT za grudzień 2003 r. _BAR_ 2993,5 _BAR_ 92,5 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
31. _BAR_ 2004 _BAR_ Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych _BAR_ Odroczenie spłaty składek za czerwiec — grudzień 2003 r. _BAR_ 708,1 _BAR_ 40,0 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
32. _BAR_ 2004 _BAR_ Właściwe organy _BAR_ Umorzenie, odroczenie spłaty w ratach podatków i opłat _BAR_ 11000,0 _BAR_ 5000,0 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
33. _BAR_ 2005 _BAR_ Właściwe organy _BAR_ Umorzenie, odroczenie spłaty w ratach podatków i opłat _BAR_ 11000,0 _BAR_ 5000,0 _BAR_ Wyłącznie umowy ustne _BAR_
34. _BAR_ 3 kwartał 2004 r. _BAR_ Ministerstwo Nauki i Informatyzacji _BAR_ Dotacja _BAR_ 2400,0 _BAR_ 1944,0 _BAR_ Brak informacji/decyzji dostarczonych przez władze polskie _BAR_
Suma _BAR_ 43456,9 _BAR_ 13562,9 _BAR_ _BAR_
Suma 2003-2007 _BAR_ 217139,5 _BAR_ 162165,7 _BAR_ _BAR_
(36) Środki pomocy opisane w pkt 17-19 tabeli 6 w wysokości 0,643 mln PLN, a także w pkt 34 tabeli 8 w wysokości 2,4 mln PLN, zostały notyfikowane przez władze polskie jako pomoc przeznaczona na cele niezwiązane z restrukturyzacją.
Polska utrzymuje, że jest to pomoc przeznaczona na badania i rozwój.
Jednakże zgodnie z pkt 16 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw [4] (Wytyczne), po ustanowieniu i wdrożeniu planu restrukturyzacji lub likwidacji przedsiębiorstwa jakakolwiek dalsza pomoc jest traktowana jako pomoc na restrukturyzację.
Dlatego Komisja traktuje wyżej wspomniane środki jako pomoc na cele restrukturyzacji.
5.
Obowiązujące przepisy krajowe
5.1.
Podstawa prawna
(37) Restrukturyzacja niektórych zobowiązań wynikających z prawa publicznego może opierać się o tzw. ustawy restrukturyzacyjne: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ("Ustawa z 30.8.2002") oraz Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy ("Ustawa z 30.10.2002") zmieniona Ustawą z dnia 14 listopada 2003 r.
("Ustawa z 14.11.2003").
Jeżeli restrukturyzacja nie jest możliwa na mocy tych ustaw restrukturyzacyjnych z uwagi na ich ograniczenia merytoryczne lub czasowe, należności publicznoprawne mogą być przedmiotem restrukturyzacji na mocy innych przepisów, takich jak Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ("Ustawa o ZUS"), Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ("Ustawa o PFRON"), Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Ordynacja podatkowa ("Ordynacja podatkowa"), Ustawa z dnia 11 sierpnia 1997 r. o administrowaniu nieruchomościami lub Ustawa z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw.
5.2.
Restrukturyzacja zobowiązań publicznoprawnych — system
(38) Ustawa z 30.8.2002 wprowadziła do polskiego systemu możliwość restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych zagrożonych przedsiębiorstw w formie umorzenia.
Możliwość ta została ograniczona do określonych kategorii zobowiązań publicznoprawnych i ma zastosowanie wyłącznie do zobowiązań powstałych do 30 czerwca 2002 r. (dla pewnych kategorii zobowiązań tylko do 31 grudnia 2001 r.).
(39) Następnie Ustawa z dnia 30.10.2002 wprowadziła centralizację systemu i nadała uprawnienia prezesowi ARP w zakresie wydawania, po uzyskaniu zgody Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ("UOKiK"), tak zwanej decyzji restrukturyzacyjnej (art. 10 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 19).
Decyzja restrukturyzacyjna zawiera ocenę planu restrukturyzacji oraz decyduje o restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych przewidzianych w planie.
Po upływie terminu realizacji przez spółkę planu restrukturyzacji prezes ARP albo umarza postępowanie restrukturyzacyjne albo, jeżeli spółka wypełniła warunki określone w decyzji restrukturyzacyjnej, wydaje tak zwaną decyzję o zamknięciu postępowania restrukturyzacyjnego.
Zaangażowane organy restrukturyzacyjne są w takim przypadku zobowiązane z mocy prawa do wydania indywidualnych decyzji o umorzeniu zobowiązań publicznoprawnych wymienionych w decyzji restrukturyzacyjnej.
Procedura ta jest regulowana przepisami rozdziału 5 Ustawy z dnia 30.10.2002 ("procedura określona w rozdziale 5").
(40) System ten został wprowadzony z korzyścią dla dużych przedsiębiorstw (zatrudniających ponad 1000 pracowników) znajdujących się w trudnej sytuacji.
Warunkiem rozpoczęcia restrukturyzacji w trybie przewidzianym Ustawą z 30.10.2002 jest wcześniejsze wystąpienie firmy o restrukturyzację jej zobowiązań publicznoprawnych na mocy Ustawy z 30.8.2002.
Skutkiem tego restrukturyzacją objęte mogą zostać wyłącznie niektóre zobowiązania wymienione w Ustawie z 30.8.2002 z zastrzeżeniem warunku, że powstały do dnia 30 czerwca 2002 r.
(41) Na początku procedury określonej w rozdziale 5 prezes ARP wydaje tak zwaną decyzję o rozpoczęciu restrukturyzacji, o której mowa w Ustawie z 30.10.2002 (art. 10 ust. 1 pkt 1).
Moment ten skutkuje poważnymi konsekwencjami prawnymi.
Postępowanie na mocy Ustawy z dnia 30.8.2002 oraz wszelkie inne postępowania dotyczące niewypłacalności zostają zawieszone.
Spółka zostaje zwolniona z obowiązku uiszczania opłaty restrukturyzacyjnej, natomiast termin realizacji planu restrukturyzacji zostaje przedłużony.
Decyzja ta może również zwolnić spółkę z opłaty restrukturyzacyjnej nałożonej uprzednio decyzją o zasadach restrukturyzacji, wydaną na podstawie Ustawy z 30.8.2002.
(42) Wreszcie, Ustawa z dnia 14.11.2003 zmieniła Ustawę z dnia 30.10.2002 poprzez wprowadzenie w rozdziale 5a możliwości restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych na tzw. "szczególnych zasadach" ("procedura określona w rozdziale 5a").
Rozdział 5a poszerza merytoryczny oraz czasowy zakres rozdziału 5, lecz również uzależnia restrukturyzację zobowiązań publicznych od przeniesienia na stronę trzecią — Operatora — składników majątku odpowiadających przynajmniej 25 % całkowitej kwoty zobowiązań, które mają być objęte restrukturyzacją.
Zgodnie z art. 32e, Operatorem może być wyłącznie spółka kapitałowa, w której Skarb Państwa lub ARP posiada 100 % udziałów lub akcji, albo Skarb Państwa i ARP posiadają łącznie 100 % udziałów lub akcji.
Wpływy ze sprzedaży tych składników majątku mają pokryć przynajmniej część odnośnych zobowiązań publicznoprawnych, pozostała część jest umarzana po zakończeniu restrukturyzacji.
(43) Jeżeli chodzi o samą procedurę, rozdział 5a różni się od rozdziału 5 w następujących kwestiach: zgodnie z procedurą określoną w rozdziale 5a, zanim prezes ARP wyda decyzję restrukturyzacyjną jest on, z jednej strony, zobowiązany uzyskać zgodę Operatora na pełnienie jego funkcji oraz przejąć część zobowiązań publicznoprawnych spółki oraz składników majątku zaproponowanych przez spółkę (art. 32e ust. 1) oraz, z drugiej strony, otrzymać zgodę wierzycieli publicznych na restrukturyzację ich należności na szczególnych zasadach (art. 32h).
(44) Zgodnie z art. 19 Ustawy z dnia 30.10.2002, decyzja restrukturyzacyjna wydana przez prezesa ARP, oprócz spełnienia wymagań formalnych, musi zawierać zatwierdzenie planu restrukturyzacji, wskazanie zobowiązań cywilnoprawnych, które podlegają restrukturyzacji na mocy procedury określonej w rozdziale 5a, oznaczenie Operatora oraz wskazanie składników majątku, które zostaną przekazane na rzecz Operatora.
(45) Po wydaniu decyzji restrukturyzacyjnej spółka oraz Operator zawierają umowę cywilnoprawną dotyczącą przeniesienia składników majątku opisanych w decyzji restrukturyzacyjnej.
Przeniesienie to skutkuje zmianą dłużnika i zwalnia przedsiębiorstwo z obowiązku spłaty zobowiązań objętych decyzją restrukturyzacyjną.
(46) W terminie 9 miesięcy od przejęcia zobowiązań oraz składników majątku, Operator przedkłada prezesowi ARP harmonogram spłaty uzgodniony z wierzycielami publicznymi, wskazujący zobowiązania publicznoprawne podlegające spłacie oraz te podlegające umorzeniu.
(47) Prezes ARP wydaje decyzję (art. 32i ust. 2) zatwierdzającą harmonogram spłaty oraz zakres amortyzowanych zobowiązań, na podstawie uwag Operatora dotyczących możliwości sprzedaży i zarządzania przejętymi składnikami majątku oraz spodziewanych przychodów z tych operacji.
Po dokonaniu przez Operatora spłaty należności organy restrukturyzacyjne mają obowiązek z mocy prawa wydania decyzji o umorzeniu pozostałych należności.
(48) W konkluzji należy stwierdzić, że decyzja o zasadach restrukturyzacji wydana przez określony organ restrukturyzacyjny oraz decyzja restrukturyzacyjna wydana przez prezesa ARP mają zastosowanie, odpowiednio, do restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych na podstawie Ustawy z dnia 30.8.2002 oraz Ustawy z dnia 30.10.2002.
(49) Jeżeli chodzi o restrukturyzację zobowiązań publicznoprawnych w oparciu o inne przepisy prawne niż ustawy restrukturyzacyjne, wymaga ona porozumienia spółki z właściwymi organami restrukturyzacyjnymi.
Spółka musi zwrócić się do każdego organu restrukturyzacyjnego, który może, w ramach swoich uprawnień, zdecydować o restrukturyzacji swoich wierzytelności.
III.
OCENA
1.
"Mechanizm przejściowy" oraz pojęcie "mający zastosowanie po dniu przystąpienia"
(50) Załącznik IV.3 do Aktu Przystąpienia ustala procedurę w ramach "mechanizmu przejściowego".
Są to ramy prawne dokonywania oceny programów pomocy oraz pomocy indywidualnej wprowadzonych w życie w nowym Państwie Członkowskim przed dniem przystąpienia do UE i mających nadal zastosowanie po tym dniu.
Procedurę tę stosuje się do programów i środków, które nie zostały uprzednio uwzględnione w wykazie środków "istniejącej pomocy" w dodatku do załącznika IV do Aktu Przystąpienia i które były wprowadzone w życie począwszy od dnia 10 grudnia 1994 r.
Środki wprowadzone w życie przed dniem 10 grudnia 1994 r. i mające nadal zastosowanie po dniu przystąpienia są uznane po dniu przystąpienia za istniejącą pomoc w rozumieniu art. 88 ust. 1 Traktatu WE.
W tym względzie właściwe kryterium stanowi prawnie wiążący akt, na mocy którego właściwe władze krajowe zobowiązały się do przyznania pomocy [5].
(51) W ramach mechanizmu przejściowego zgodność ze wspólnym rynkiem środków pomocy mających zastosowanie po dniu przystąpienia musi w pierwszym rzędzie być oceniona przez krajowy organ nadzorujący pomoc państwa.
Po przedłożeniu informacji Komisja ocenia zgodność ze wspólnym rynkiem środków mających nadal zastosowanie po dniu przystąpienia.
Jeżeli Komisja ma poważne wątpliwości co do zgodności takich środków z prawem wspólnotowym, może zgłosić zastrzeżenia w ciągu trzech miesięcy od daty otrzymania kompletnej informacji.
Jeżeli natomiast Komisja nie zgłosi sprzeciwu w odniesieniu do tego rodzaju środków we wskazanym nieprzekraczalnym terminie, środki te uznane będą za pomoc istniejącą od dnia przystąpienia.
(52) Środki pomocy, które przyznano przed dniem przystąpienia i które nie mają zastosowania po tym dniu ("niemające zastosowania po dniu przystąpienia"), nie mogą być badane przez Komisję ani w ramach procedur ustanowionych w art. 88 Traktatu WE, ani w ramach mechanizmu przejściowego.
W takiej sytuacji nie wymaga się od Komisji dokonywania przeglądu środków pomocy, które nie mają zastosowania po dniu przystąpieniu.
Komisja nie ma też stosownych uprawnień w tym zakresie.
Jednakże w przypadku, gdy środki te stanowią część tego samego planu restrukturyzacji, w którym występują środki przyznane po dniu przystąpienia, muszą być one uwzględnione w ocenie zgodności środków przyznanych po dniu przystąpienia.
(53) Jedynie środki, które mogą prowadzić, po dniu przystąpienia, do przyznania dodatkowej pomocy lub do zwiększenia pomocy już przyznanej, mogą zaliczać się do pomocy istniejącej na mocy mechanizmu przejściowego — w przypadku, gdy spełniają odpowiednie warunki — i dlatego podlegają jego rygorom.
Komisja uważa, że aby uznać środek za mający zastosowanie po dniu przystąpienia, należy wykazać, iż po dniu przystąpienia może przynieść on dodatkową korzyść, która nie była znana lub nie była dokładnie znana w momencie przyznania pomocy.
Komisja uznaje środki indywidualne za mające zastosowanie po dniu przystąpienia, w rozumieniu załącznika IV.3 do Aktu Przystąpienia, o ile dokładne zobowiązanie finansowe państwa nie jest znane w dniu przyznania pomocy i pozostaje nadal nieznane w dniu przystąpienia.
(54) W celu ustalenia, czy środki pomocy były już ostatecznie i bezwarunkowo przyznane w określonej kwocie przed dniem przystąpienia, właściwe kryterium stanowi prawnie wiążący akt, na mocy którego właściwe organy krajowe zobowiązały się do przyznania pomocy.
Jeżeli taki akt nie istnieje, środek nie został przyznany przed dniem przystąpienia i stanowi nową pomoc, podlegającą ocenie przez Komisję pod kątem zgodności ze wspólnym rynkiem na podstawie art. 87 i 88 Traktatu WE.
(55) Wreszcie, nowy środek musi zostać oceniony w tym momencie, w którym pomoc przyznano; stanowi on prawne zobowiązanie państwa, które jest równoznaczne z przyznaniem pomocy, a nie tylko wypłatą tej pomocy.
Dowolna płatność, bieżąca czy przyszła, dokonywana na podstawie zobowiązania prawnego stanowi akt bezpośredniej realizacji i nie może być rozumiana jako nowa lub dodatkowa pomoc.
Środek nie ma więc zastosowania po dniu przystąpienia jedynie z tego powodu, że płatności oparte na zobowiązaniach prawnych zaciągniętych przed dniem przystąpienia są realizowane po tym dniu.
2.
Pomoc indywidualna
(56) W oparciu o przedstawioną konstrukcję prawną, wstępna ocena dokonana przez Komisję koncentrowała się na ustaleniu, czy proponowane środki pomocy wykazane w tabelach 6, 7 i 8: a) zostały przyznane przed dniem przystąpienia i nie mają zastosowania po tym dniu; b) zostały przyznane przed dniem przystąpienia, lecz mają zastosowanie po tym dniu; lub c) nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia i stanowią nową pomoc.
(57) Na podstawie dostarczonych informacji wydaje się, że wszystkie środki można zaliczyć do kategorii a) bądź c), ponieważ albo zostały przyznane przed dniem przystąpienia i nie mają zastosowania po tym dniu albo zostały przyznane po dniu przystąpienia bądź nie zostały dotychczas przyznane i stanowią nową pomoc.
2.1.
Środki pomocy 1 do 22 w tabeli 6 (145,785 mln PLN — 37,001 mln EUR ogółem): przyznane przed dniem przystąpienia i niemające zastosowania po tym dniu
(58) Wszystkie środki od 1 do 22 w tabeli 6 powyżej, w wysokości 145,785 mln PLN (37,001 mln EUR) zostały przyznane w okresie od dnia 6 grudnia 2002 r. do dnia 30 kwietnia 2004 r., tj. przed dniem przystąpienia, na mocy decyzji organu publicznego.
Środki te obejmują umorzenia, odroczenia płatności oraz rozłożenia na raty zadłużenia HSW S.A. z tytułu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne, dotacje, podwyższenie kapitału i zwiększenie pożyczek.
Władze polskie dostarczyły kopie umów pomiędzy odpowiednimi instytucjami publicznymi i HSW S.A. lub decyzji odpowiednich instytucji publicznych, zawierające dane na temat kwot pomocy państwa i wszelkie inne dane szczegółowe dotyczące przyznania pomocy.
Dlatego Komisja uważa, że środki te zostały przyznane przed dniem przystąpienia.
Ponadto z uwagi na to, że wymienione dokumenty przyjęte przed dniem przystąpienia jasno określiły poziom zobowiązania instytucji publicznej wobec danego przedsiębiorstwa (kwota była ustalona i nie mogła się zmienić w przyszłości) Komisja uznaje, że środki te nie mają zastosowania po dniu przystąpienia.
2.2.
Środki pomocy 23 do 27 w tabeli 7 (27,9 mln PLN — 7,1 mln EUR ogółem): przyznane po dniu przystąpienia, bez zatwierdzenia przez Komisję i dlatego stanowiące pomoc przyznaną bezprawnie
(59) W celu restrukturyzacji należności publicznoprawnych, HSW S.A. wykorzystała wszelkie ustawy restrukturyzacyjne, jak również inne elementy ustawodawstwa wyszczególnione w pkt 37 powyżej.
(60) Pierwotny plan restrukturyzacji HSW S.A. został zatwierdzony przez prezesa ARP w dniu 22 sierpnia 2003 r., natomiast plan zmodyfikowany — w dniu 29 kwietnia 2004 r.
UOKiK wydał opinię pozytywną na temat tych planów odpowiednio w dniu 22 sierpnia 2003 r. i 29 kwietnia 2004 r.
Przedkładając zmodyfikowane plany, przedsiębiorstwo ubiegało się o restrukturyzację części należności publicznoprawnych na szczególnych zasadach (27,9 mln PLN — 7,1 mln EUR) zgodnie z procedurą określoną w rozdziale 5a.
(61) W piśmie z dnia 2 września 2005 r.
Polska wyjaśniła, że decyzja prezesa ARP z dnia 29 kwietnia 2004 r. nie była "prawidłową" decyzją restrukturyzacyjną określoną w pkt 47 powyżej.
Według Polski, podejmując tę decyzję, prezes ARP jedynie zatwierdził modyfikację planu restrukturyzacji, natomiast nie decydował o restrukturyzacji należności publicznoprawnych na szczególnych zasadach, ponieważ nie był w posiadaniu zgody wierzycieli, wymaganej w ramach procedury określonej w rozdziale 5a.
Brzmienie tych decyzji, dostarczonych Komisji, potwierdza taki stan rzeczy.
(62) Następnie Polska jednoznacznie stwierdziła, w odniesieniu do restrukturyzacji należności publicznoprawnych zgodnie z procedurą określoną w rozdziale 5a, że prezes ARP uzyskał zgodę Operatora w dniu 23 kwietnia 2004 r. oraz zgodę zainteresowanych wierzycieli odpowiednio: w dniu 3 marca 2004 r., ze strony PFRON, w dniu 10 marca 2004 r. (warunkową) — ZUS, w dniu 26 lutego 2004 r. — Podkarpackiej Izby Skarbowej [6], w dniu 4 marca 2004 r. — marszałka województwa podkarpackiego, w dniu 12 sierpnia 2004 r. — marszałka województwa pomorskiego oraz w dniu 29 grudnia 2004 r. ze strony wojewody pomorskiego.
(63) Komisja nie rozumie, w jaki sposób decyzja ARP z dnia 29 kwietnia 2004 r. mogła powodować, przed dniem przystąpienia, uzasadnione oczekiwania beneficjenta w ramach prawa krajowego co do restrukturyzacji wyżej wymienionych należności.
W rzeczywistości w decyzji ARP z dnia 29 kwietnia 2004 r. stwierdza się wprost, że nie jest to decyzja w sprawie restrukturyzacji należności publicznoprawnych w ramach procedury określonej w rozdziale 5a, i że w tym celu konieczna będzie druga decyzja.
(64) Decyzja restrukturyzacyjna w części dotyczącej restrukturyzacji należności publicznoprawnych, łącznie z porozumieniem dotyczącym składników majątku przeznaczonego do przekazania z HSW S.A na rzecz Operatora, została wydana w dniu 29 kwietnia 2005 r. i zmieniona w dniu 17 czerwca 2005 r.
Celem zmiany było skorygowanie wykazu składników majątku, które miały być przekazane na rzecz Operatora.
(65) Zgodnie z art. 32f ust. 2. "przejęcie przez Operatora zobowiązań przedsiębiorcy następuje z mocy prawa z dniem przeniesienia na niego własności składników majątku według ich wartości księgowej", co, zgodnie z oświadczeniem władz polskich, nastąpiło w dniu 20 czerwca 2005 r.
(66) Uaktualniona wartość należności publicznoprawnych, zgodnie z decyzją ARP z dnia 17 czerwca 2005 r., wynosi 27,9 mln PLN, a nie 26,9 mln PLN, jak wynikało z formularza zgłoszeniowego i z planu restrukturyzacji.
Różnice stanowią narosłe odsetki od tych należności.
Dane szczegółowe na temat tych środków przedstawiono w tabeli 7.
(67) Reasumując, w odniesieniu do środków 23-27 w tabeli 3, Komisja uznaje, w oparciu o informacje dotychczas dostarczone przez władze polskie, że środki te nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia.
Z uwagi na to, że decyzja restrukturyzacyjna została wydana w dniu 17 czerwca 2005 r. bez zatwierdzenia przez Komisję, środki te muszą być traktowane jako pomoc przyznana bezprawnie.
2.3 Środki pomocy 28 do 34 w tabeli 8 (43,457 mln PLN — 11,030 mln EUR ogółem): środki nieprzyznane przed dniem przystąpienia i dlatego stanowiące zgłoszoną pomoc państwa
(68) W oparciu o dotychczas otrzymane informacje przyjmuje się, że środki 28 do 34 w tabeli 8, w wysokości 43,457 mln PLN — 11,030 mln EUR, nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia i dlatego stanowią zgłoszoną pomoc państwa.
(69) Na podstawie informacji i dowodów dostarczonych przez Polskę Komisja była w stanie określić te środki, które zostały przyznane przed dniem przystąpienia i które nie miały zastosowania po tym dniu (zob. pkt 58).
Jeżeli chodzi o pozostałe środki ustalono, że nie były przyznane przed dniem przystąpienia ponieważ Polska nie dostarczyła prawnie wiążących aktów ze strony władz państwowych, datowanych przed dniem 1 maja 2004 r.
Z tego względu środki w wysokości 43,5 mln PLN (11,0 mln EUR) uznaje się za przyznane po dniu przystąpienia.
(70) W odniesieniu do środków 28 do 33 w tabeli 8 władze polskie oświadczyły, że właściwe organy przyznały pomoc wyrażając jedynie ustną zgodę, a nie przedstawiły dowodu, że właściwe władze były zobowiązane przed dniem przystąpienia do przyznania takich środków.
Dlatego Komisja stwierdza, że środki pomocy w postaci umorzeń, odroczeń płatności oraz układów w sprawie zadłużenia nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia.
(71) W odniesieniu do środków z pozycji 34 w tabeli 8 władze polskie nie dostarczyły żadnego dowodu potwierdzającego przyznanie dotacji przed dniem przystąpienia.
Dlatego Komisja doszła do analogicznego wniosku, jak w przypadku środków wymienionych powyżej.
(72) Uwzględniając informacje dostarczone dotychczas przez władze polskie i z przyczyn podanych powyżej Komisja uznaje, że środki 28-34 nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia, jak również nie zostały przyznane do dnia dzisiejszego i dlatego stanowią zgłoszoną pomoc.
(73) Ponadto Komisja zbada również, czy planowane połączenie między HSW S.A i HSW Trading Sp. z o.o. nie zawiera elementów pomocy państwa na rzecz HSW S.A.
2.4.
Środki pomocy na rzecz produkcji wojskowej
(74) Jak podano w pkt 33 kwota 18,9 mln PLN stanowiła pomoc na rzecz produkcji wojskowej, takiej jak czołgi i armaty.
Komisja miała wątpliwości co do ewentualnego subsydiowania krzyżowego między składnikami wykorzystywanymi na cele produkcji cywilnej i wojskowej.
W pismach z dnia 1 czerwca 2005 r. i z dnia 2 września 2005 r.
Polska zapewniła Komisję, że takie subsydiowanie krzyżowe jest wykluczone.
Komisja stwierdza w szczególności, że stosunek pomocy przeznaczonej na produkcję wojskową do pomocy ogółem jest niewielki w porównaniu do stosunku produkcji wojskowej do produkcji ogółem.
Komisja wnosi jednak o przesłanie bardziej szczegółowych wyjaśnień w sprawie oddzielnych rachunków.
(75) Zgodnie z art. 296 ust. 1 lit. b) Traktatu WE "każde Państwo Członkowskie może podejmować środki, jakie uważa za konieczne w celu ochrony podstawowych interesów jego bezpieczeństwa, a które odnoszą się do produkcji lub handlu bronią, amunicją lub materiałami wojennymi; środki takie nie mogą negatywnie wpływać na warunki konkurencji na wspólnym rynku w odniesieniu do produktów, które nie są przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych". Komisja nie jest zatem właściwym organem, aby dokonywać oceny wyżej wymienionych środków pod kątem art. 87 Traktatu WE i dlatego postanowiła nie ujmować tych środków jako potencjalnych restrukturyzacyjnych środków pomocy.
3.
Pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE
(76) Artykuł 87 ust. 1 Traktatu WE stwierdza, że niezgodna ze wspólnym rynkiem jest wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez faworyzowanie niektórych przedsiębiorstw lub produkcji niektórych towarów i wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
(77) Zgłoszone zwiększenie kapitału, subsydia, umorzenia, odroczenia spłat oraz rozłożenie na raty zobowiązań wobec podmiotów publicznych oznaczają użycie środków z budżetu państwa.
Poza tym zastosowanie takich rozwiązań przynosi przedsiębiorstwu korzyści zmniejszając jego koszty.
Jako przedsiębiorstwo zagrożone, HSW S.A. nie uzyskałaby tego rodzaju finansowania w warunkach rynkowych.
(78) Ponadto HSW S.A. zajmuje się produkcją maszyn budowlanych, czyli działalnością związaną z wymiana handlową między Państwami Członkowskimi.
Główni jej konkurenci na rynku UE zostali przedstawieni w pkt 16.
(79) Dlatego środki w tabeli 7 i 8, które nie zostały przyznane przed dniem przystąpienia i stanowią nową pomoc uznaje się za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE.
4.
Odstępstwa na podstawie art. 87 ust. 2 i 3 Traktatu WE
(80) W niniejszym przypadku nie mają zastosowania wyłączenia wymienione w art. 87 ust. 2 Traktatu WE. W przypadku wyłączeń na mocy art. 87 ust. 3 Traktatu WE z uwagi na to, że podstawowy cel pomocy dotyczy przywrócenia zagrożonemu przedsiębiorstwu jego długoterminowej rentowności można zastosować jedynie wyłączenie zawarte w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE, który zezwala na pomoc państwa przeznaczoną na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych, o ile nie zmienia ona niekorzystnie warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.
4.1.
Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy Państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw
(81) Komisja oceni środki stanowiące nową pomoc oraz pełny plan restrukturyzacji w świetle mających zastosowanie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy Państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw.
Aktualne "Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw" [7] ("Wytyczne 2004") weszły w życie z dniem 10 października 2004 r.
W przypadku środków, których zgłoszenie zarejestrowano przed tym dniem, zastosowanie mają poprzednie wytyczne dotyczące ratowania i restrukturyzacji z 1999 r. [8] ("Wytyczne 1999").
Zgodnie z pkt 104 Wytycznych 2004 "Komisja przeanalizuje zgodność ze wspólnym rynkiem każdej pomocy w celu ratowania lub restrukturyzacji udzielonej bez jej zatwierdzenia, a tym samym z naruszeniem art. 88 ust. 3 Traktatu, na podstawie niniejszych Wytycznych, jeżeli część lub całość pomocy została udzielona po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej."
(82) Niniejszą sprawę zgłoszono dnia 8 października 2004 r.
(83) Zgodnie z informacjami dostarczonymi przez władze polskie środki oparte na rozdziale 5a zmienionej ustawy z dnia 30 października 2002 r., wynoszące 27897,2 mln PLN zostały przyznane po dniu 1 października 2004 r. bez zatwierdzenia przez Komisję, a tym samym z naruszeniem art. 88 ust. 3 Traktatu WE.
Dlatego zastosowanie będą miały Wytyczne 2004.
(84) Należy zauważyć, że w celu dokonania oceny zgodności nowych środków pomocy restrukturyzacyjnej konieczne jest przyjrzenie się całemu planowi restrukturyzacji przyjętemu przez władze oraz wszelkim środkom pomocy, aby ustalić, czy plan ten da w efekcie pożądane wyniki.
Wskutek tego należy wziąć pod uwagę całość restrukturyzacyjnych środków pomocy, a nie tylko nowych środków pomocy przy ocenie zgodności nowej pomocy z zastosowaniem kryteriów ustalonych w Wytycznych 2004.
4.2.
Kwalifikowanie się przedsiębiorstwa
(85) Wytyczne 2004 uznają przedsiębiorstwo za znajdujące się w trudnej sytuacji ekonomicznej, jeżeli nie może odzyskać płynności dzięki środkom własnym lub uzyskaniu potrzebnych środków od akcjonariuszy lub ze źródeł kredytowych.
Wytyczne wymieniają także kilka typowych oznak charakterystycznych dla takich przedsiębiorstw, jak rosnące straty lub malejące obroty.
(86) Obroty przedsiębiorstwa spadły z 494,9 mln PLN (119,2 mln EUR) w 2000 r. do 352,6 mln PLN (84,9 mln EUR) w 2002 r., co oznacza spadek o 29 %.
W 2000 r. przedsiębiorstwo wykazywało jeszcze zysk netto w wysokości 0,5 mln PLN (0,12 mln EUR).
W 2002 r. straty netto wyniosły jednak 184,2 mln PLN (44,4 mln EUR).
Działalność operacyjna przedsiębiorstwa również nie jest opłacalna, tj. powiększyła się strata ze sprzedaży z 6,4 mln PLN (1,54 mln EUR) w 2000 r. do 33,9 mln PLN (8,17 mln EUR) w 2002 r.
(87) Według władz polskich sytuacja ekonomiczna całej grupy kapitałowej nie pozwala jej na sfinansowanie restrukturyzacji HSW S.A., która jest przedsiębiorstwem dominującym, z jej własnych środków.
Zgodnie z pkt 12 straty netto grupy kapitałowej są znaczne.
Ze skonsolidowanych bilansów dostarczonych przez władze polskie można wywnioskować, że trudności HSW S.A. nie są wynikiem arbitralnego podziału kosztów i że są zbyt poważne, aby grupa uporała się z nimi sama.
(88) Biorąc pod uwagę oznaki charakterystyczne dla przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej, określone w pkt 11 Wytycznych 2004, Komisja stwierdza, że HSW S.A. kwalifikuje się do uzyskania statusu przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji ekonomicznej i tym samym jest uprawniona do otrzymania pomocy na restrukturyzację.
4.3.
Przywrócenie rentowności
(89) Aby móc rozważać środek zgodny z postanowieniami zawartymi w pkt 34-37 Wytycznych 2004, plan restrukturyzacji musi określać metody przywrócenia długoterminowej rentowności w rozsądnych ramach czasowych.
Musi to nastąpić na podstawie realistycznych założeń co do przyszłych warunków działania.
(90) W niniejszej sprawie plan restrukturyzacji omówiony w pkt 19 — 29 obejmuje lata 2003 — 2007, co można uznać za okres odpowiedni.
Jednakże Komisja ma wątpliwości co do niektórych aspektów tego planu.
Restrukturyzacja wydaje się koncentrować głównie na aspektach organizacyjnych, natomiast brakuje w niej środków z zakresu restrukturyzacji przemysłowej.
Co więcej, na tym etapie Komisja ma wątpliwości, czy analiza problemów przedsiębiorstwa była wystarczająca i czy tym samym dobór instrumentów służących do rozwiązywania problemów przedsiębiorstwa był właściwy.
(91) HSW S.A. wytwarza przede wszystkim maszyny i urządzenia budowlane.
Z uwagi na fakt, iż opis rynków jest niewystarczający, władze polskie są proszone o dostarczenie badania rynku obejmującego zarówno rynek polski, jak i rynek UE.
(92) Co więcej Komisja ma wątpliwości, czy plan sprzedaży składników majątku po cenach zadowalających HSW S.A. jest realistyczny.
Jak podano w pkt 29, w przeszłości sprzedaż składników majątku przez to przedsiębiorstwo napotykała na trudności.
(93) Plan restrukturyzacji dotyczący przywrócenia rentowności przedsiębiorstwa wydaje się opierać na przewidywaniach dotyczących rozwoju rynku maszyn budowlanych (pkt 14 decyzji).
Zgodnie z pkt 35 Wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji jest to czynnik zewnętrzny, który można uwzględnić jedynie w przypadku, gdyby stanowił on jedno z ogólnie uznanych założeń rynkowych.
Polskie władze powinny dostarczyć więcej informacji w tej sprawie.
4.4.
Unikanie nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji
(94) Zgodnie z pkt 38-42 Wytycznych 2004, muszą zostać podjęte środki łagodzące wszelkie niepożądane skutki pomocy przenoszone na konkurentów.
Pomoc nie powinna nadmiernie zakłócać konkurencji.
Oznacza to zazwyczaj ograniczenie udziału w rynku, jaki może posiadać przedsiębiorstwo na danych rynkach pod koniec okresu restrukturyzacji.
Przymusowe ograniczenie czy zmniejszenie udziału przedsiębiorstwa w danym rynku stanowi środek wyrównawczy działający na korzyść jego konkurentów.
Środek musi być proporcjonalny do zakłócających skutków pomocy oraz w szczególności do względnego znaczenia przedsiębiorstwa na jego rynku lub rynkach.
(95) Zgodnie z pkt 56 Wytycznych 2004, warunki zezwolenia na pomoc mogą być mniej rygorystyczne w odniesieniu do wdrożenia środków wyrównawczych w obszarach objętych pomocą.
W celu zbadania następstw pomocy na restrukturyzację dla rynku i dla konkurentów, Komisja uwzględni fakt, że HSW S.A. mieści się obszarze objętym pomocą na podstawie art. 87 ust. 3 lit. a) Traktatu WE.
(96) Według władz polskich HSW S.A. planuje obniżenie zdolności produkcyjnych o 20 %.
Jednakże spodziewany jest wzrost wykorzystania mocy produkcyjnych z 27,7 % w 2002 r. do 66 % w 2007 r.
Komisja ma wątpliwości co do wyniku netto tych posunięć oraz, czy zminimalizuje to niepożądane skutki dla wymiany handlowej.
(97) Na tym etapie Komisja nie może stwierdzić, czy uniknie się nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji.
Ze względu na fakt, iż na rynku występuje nadmiar zdolności produkcyjnych, większe środki wyrównawcze mogą okazać się konieczne w celu uniknięcia nieuzasadnionych zakłóceń konkurencji.
4.5.
Pomoc ograniczona do minimum
(98) Zgodnie z pkt 43-45 Wytycznych 2004, wysokość i intensywność pomocy muszą być ograniczone do ścisłego minimum koniecznego do podjęcia restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
Sposób, w jaki pomóc jest przyznawana musi być tego rodzaju, aby uniknąć dostarczania przedsiębiorstwu nadwyżki pieniędzy, którą można by użyć do agresywnych działań zakłócających rynek, niezwiązanych z procesem restrukturyzacji.
(99) Ponadto od beneficjenta pomocy oczekuje się wniesienia znaczącego wkładu w restrukturyzację z jego środków własnych lub z zewnętrznych źródeł finansowania na warunkach rynkowych.
Wytyczne 2004 jednoznacznie wskazują, że znaczna część finansowania związanego z restrukturyzacją musi pochodzić z własnych środków, w tym ze sprzedaży składników majątku nieistotnych dla przetrwania przedsiębiorstwa oraz z zewnętrznych źródeł finansowania na warunkach rynkowych.
(100) Komisja ma wątpliwości, czy własny wkład beneficjenta jest znaczny i czy ogranicza pomoc do minimalnej niezbędnej wysokości.
(101) Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze polskie (tabela 3), koszty restrukturyzacji wynoszą 478,7 mln PLN (121,5 mln EUR).
Komisja zauważa, że Polska nie dokonała wyraźnego rozróżnienia pomiędzy tym, co uznaje za wkład własny w proces restrukturyzacji, a tym, co jest finansowane ze środków pomocy otrzymanych od państwa.
(102) Komisja zaznacza, że przyszłych zysków i amortyzacji (wiersz 1 i 2 w tabeli 4) nie można ujmować jako wkładu własnego, ponieważ zgodnie z pkt 43 Wytycznych 2004, wszystkie przyszłe spodziewane zyski, takie jak przepływ środków pieniężnych, nie mogą być uznane za wkład własny.
(103) Ponadto Komisja ma wątpliwości, czy kredyty kupieckie (wiersz 14 w tabeli 4) można uznać za wkład własny beneficjenta, chyba, że zostanie wykazane, iż kredyty te wykraczają poza normalną praktykę kredytową dostawców, tym samym stanowiąc dowód na przeświadczenie dostawców o możliwości powrotu przedsiębiorstwa do rentowności i wkładu z ich strony.
(104) Analogicznie, Komisja ma wątpliwości, czy pozycja "wpływy z bieżącej działalności" (wiersz 15 w tabeli 4) może stanowić wkład własny beneficjenta, ponieważ odpowiada to jedynie przepływom pieniężnym przedsiębiorstwa.
Pozostaje do ustalenia stosunek dochodu uzyskanego ze zmniejszenia zapasów do wpływu należności.
(105) Wreszcie, w odniesieniu do kredytów bankowych i umorzenia zadłużenia cywilnoprawnego (wiersz 3 i 4 w tabeli 4), Komisja zauważa brak jakiegokolwiek dowodu na to, że banki i wierzyciele prywatni zobowiązali się do udzielenia swojego wsparcia dla HSW S.A. Dlatego Komisja ma wątpliwości, czy te pozycje stanowią rzeczywiste zewnętrzne finansowanie na warunkach rynkowych, które można byłoby uwzględnić jako wkład własny beneficjenta.
(106) Komisja uznaje, że źródła finansowania przedstawione w wierszach 6-13 w tabeli 4 stanowią pomoc państwa.
Wynoszą one 176,368 mln PLN.
Jednakże władze polskie zgłosiły do Komisji pomoc państwa w wysokości 217,1 mln PLN (suma wszystkich kwot przedstawionych w załączniku 1 do zgłoszenia).
Stwierdzając tę rozbieżność, Komisja ma wątpliwości, czy zgłoszona pomoc państwa ogranicza się do niezbędnego minimum, koniecznego do podjęcia restrukturyzacji.
(107) Wreszcie, jak już podano w pkt 74 powyżej, należy dokonać wyraźnego rozróżnienia między kosztami restrukturyzacji produkcji cywilnej i analogicznymi kosztami dotyczącymi produkcji wojskowej.
W ogólnych kosztach restrukturyzacji powinna być ujmowana jedynie produkcja cywilna, ponieważ tylko ta produkcja jest przedmiotem zainteresowania Komisji, jeżeli chodzi o ocenę zgodności [9].
4.6.
Zasada "Pierwszy i ostatni raz"
(108) Zgodnie z sekcją 3.3.
Wytycznych 2004, pomoc na restrukturyzację powinna być przyznawana tylko jeden raz.
Jeżeli dane przedsiębiorstwo w przeszłości już otrzymało pomoc na restrukturyzację oraz w przypadku, gdy upłynęło mniej niż 10 lat od końca okresu restrukturyzacji, Komisja zazwyczaj zezwala na dalszą pomoc na restrukturyzację jedynie w razie wystąpienia wyjątkowych i nieprzewidywalnych okoliczności.
Zgodnie z pkt 75 Wytycznych, "jeżeli pomoc w celu ratowania lub restrukturyzacji otrzymała grupa kapitałowa, Komisja normalnie nie przyzna dalszej pomocy w celu ratowania lub restrukturyzacji dla samej grupy ani dla żadnego podmiotu wchodzącego w jej skład, chyba, że upłynęło 10 lat od […] końca okresu restrukturyzacji".
(109) Komisja zauważa, że HSW — Zakład Zespołów Mechanicznych otrzymał pomoc na restrukturyzację przyznaną przed dniem przystąpienia na okres 2003-2007.
Należy wykazać, że nie przysporzyła ta pomoc korzyści HSW S.A. Z drugiej strony, do Polski kierowana jest prośba o zapewnienie Komisji, że pomoc na restrukturyzację dla HSW S.A zgłoszona Komisji, o ile by na nią zezwolono, nie przysporzy korzyści HSW — Zakładowi Zespołów Mechanicznych.
(110) Nawet w przypadku, gdy Komisja nie jest organem właściwym dla dokonywania oceny zgodności pomocy przyznanej HSW — Zakład Zespołów Mechanicznych (taka pomoc była przyznana przed dniem przystąpienia), nie uniemożliwia to Komisji dokonania oceny okoliczności faktycznych związanych ze sprawą do celów oceny zasady "pierwszy i ostatni raz".
(111) Reasumując, Komisja ma wątpliwości, czy środki pomocy i aktualny plan restrukturyzacji spełniają wszystkie konieczne warunki umożliwiające zastosowanie wyłączenia na mocy art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE.
Prosi się władze polskie o wyjaśnienie, w oparciu o co uznano, że pomoc przyznana na rzecz HSW — Zakład Zespołów Mechanicznych Sp. z o.o. jest zgodna z Wytycznymi 2004.
IV.
DECYZJA
(112) W związku z powyższym Komisja:
1. stwierdza, że środki 1 do 22 w tabeli 6 zgłoszone przez władze polskie w ramach mechanizmu przejściowego były przyznane przed dniem przystąpienia i nie mają zastosowania po dniu przystąpienia w rozumieniu załącznika IV.3 do Aktu Przystąpienia; oraz
2. postanawia wszcząć procedurę określoną w art. 88 ust. 2 Traktatu WE w związku ze środkami pomocy 23 do 27 w tabeli 7 oraz 28 do 34 w tabeli 8, ze względu na wątpliwości co do ich zgodności ze wspólnym rynkiem.
(113) W świetle powyższych rozważań Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurami ustanowionymi w art. 88 ust. 2 Traktatu WE, prosi władze polskie o przedstawienie uwag, które mogą pomóc w dokonaniu oceny istniejących nadal wątpliwości, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania niniejszego pisma.
(114) Komisja występuje do władz polskich o niezwłoczne przesłanie kopii niniejszego pisma do beneficjenta pomocy.
(115) Komisja pragnie przypomnieć Polsce, że art. 88 ust. 3 Traktatu WE ma skutek zawieszający, i chciałaby zwrócić uwagę na art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999, który stanowi, że beneficjent jest zobowiązany zwrócić wszelką pomoc przyznaną bezprawnie.
(116) Komisja przypomina również, że poinformuje zainteresowane strony w drodze opublikowania niniejszego pisma i jego podsumowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Poinformuje też zainteresowane strony w krajach EFTA, które są sygnatariuszami Umowy EOG, w drodze publikacji ogłoszenia w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej oraz Urząd Nadzoru EFTA przez wysłanie mu kopii niniejszego pisma.
Wszystkie zainteresowane strony będą zaproszone do przedstawienia uwag w terminie 1 miesiąca od daty publikacji."
[1] Wszystkie kwoty podane przez władze polskie w polskich złotych (PLN) zostały przeliczone na euro (EUR) po kursie wymiany z dnia 10 października 2005 r., wynoszącego 1 EUR = 3,9384 PLN.
[2] W odniesieniu do tych środków pomocy władze polskie nie przedstawiły kwot pomocy.
Jednakże według decyzji prezesa ARP z 17 czerwca 2005 r., która stanowi decyzję o restrukturyzacji w rozumieniu art. 10(1)4 oraz art. 19 Ustawy z 30.10.2002, na Operatora zostanie przeniesionych 30,84 % restrukturyzowanych należności.
Zgodnie z art. 32j.
1. "operator przekazuje wierzycielom środki pieniężne określone w art. 32i, uzyskane w wyniku gospodarowania przejętym majątkiem i jego zbycia, pomniejszone o koszty poniesione z tych tytułów.".
Dlatego zakładając, że Operator będzie w stanie zbyć wszystkie objęte aktywa po cenie stanowiącej ich wartość księgową, Komisja jest w stanie określić kwotę pomocy według następującego wzoru: Kwota pomocy = (1-0,3084)*27897,1= 19293,7.
[3] Dz.U. C 244 z 1.10.2004, str. 8.
[4] Dz.U. C 244 z 1.10.2004, str. 8.
[5] Orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie T-109/01, Fleuren Compost przeciwko Komisji, nyr, pkt 74.
[6] Była to umowa ustna, zawarta podczas spotkania przedstawicieli HSW S.A., ARP oraz Podkarpackiej Izby Skarbowej, z którego sporządzono notatkę służbową, podpisaną przez te trzy strony.
[7] Dz.U. C 244 z 1.10.2004, str. 2.
[8] Dz.U. C 288 z 9.10.1999, str. 2.
[9] Komisja stwierdziła w pkt 75 powyżej, że środki przyznane na wsparcie produkcji wojskowej objęte są art. 296 Traktatu WE, z wykluczeniem kompetencji Komisji w tej sprawie.
Z uwagi na to, że udział ogólnych zgłoszonych kosztów restrukturyzacji przypisanych do produkcji wojskowej jest obecnie niejasny, koszty te nadal są ujęte w całkowitych kosztach restrukturyzacji (tabela 3).
Z tego samego względu wsparcie państwa objęte art. 296 Traktatu WE pozostaje w tym momencie w tabeli 4.
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Grecja
Pomoc państwa nr C 47/2005 (ex NN 86/2005) — ELVO (Hellenic Vehicle Industry S.A.)
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 traktatu WE
(2006/C 34/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 7 grudnia 2005 r., zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Grecję o swojej decyzji wszczęcia procedury określonej w art. 88 ust. 2 traktatu WE dotyczącej wyżej wymienionego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środka, względem którego Komisja wszczyna postępowanie, w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma, kierując je do Kancelarii ds. Pomocy Państwa w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji na następujący adres lub numer faksu:
European Commission
Directorate-General for Competition
State aid Greffe
SPA 3, 6/5
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane Grecji.
Wniosek o poufne traktowanie danych dotyczących zainteresowanej, przedstawiającej uwagi strony, może być złożony pisemnie wraz z wyjaśnieniem przyczyn złożenia wniosku [a może: Zainteresowana strona przedstawiająca uwagi może wystąpić z uzasadnionym wnioskiem o poufne traktowanie dotyczących jej danych.].
TEKST STRESZCZENIA
PROCEDURA
W dniu 27 maja 2002 r. do Komisji wpłynęła skarga dotycząca rzekomej pomocy państwa na rzecz ELVO — Hellenic Vehicle Industry S.A. (dalej "ELVO"), Grecja.
W latach 2002–2005 między Komisją a władzami greckimi i skarżącym wywiązała się dłuższa korespondencja na temat przedmiotowego środka.
OPIS BENEFICJENTA I ŚRODKA POMOCY
Beneficjentem środka jest ELVO, przedsiębiorstwo produkujące pojazdy wojskowe, pojazdy cywilne i części zamienne, z siedzibą w Salonikach, w Grecji.
ELVO jest głównym dostawcą pojazdów silnikowych dla greckich sił zbrojnych.
Roczne obroty przedsiębiorstwa wynoszą około 150-200 mln EUR.
W dniu 16 grudnia 1999 r.
Grecja przyjęła ustawę nr 2771/99.
Zgodnie z art. 15 ust. 3 wspomnianej ustawy anulowane zostają należności przedsiębiorstwa ELVO wobec budżetu państwa z tytułu podatków, opłat dodatkowych i kar z lat budżetowych 1988 — 1998 oraz wszelkie inne długi wobec sektora publicznego związane z wykonaniem zarządzenia królewskiego nr 296/1972 lub z umową ze Steyr-Daimler Puch.
Władze greckie stwierdziły, że kwota pomocy przyznanej ELVO na tej podstawie wyniosła 3,5 mln EUR.
Zdaniem Grecji pomoc ta została wykorzystana wyłącznie jako kapitał obrotowy na zaspokojenie potrzeb w zakresie produkcji na cele obronne i powinna zostać w związku z tym objęta odstępstwem przewidzianym w art. 296 traktatu WE.
OCENA
Pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu
Umorzenia długów wobec sektora publicznego musi zostać uznane za pomoc w rozumieniu wymienionego artykułu, gdyż dotyczy zasobów państwowych oraz w sposób selektywny przyznaje korzyść przedsiębiorstwu ELVO, które w przeciwnym przypadku musiałoby spłacić wspomniane długi.
Z uwagi na fakt istnienia konkurencji i wymiany handlowej między państwami członkowskimi w branży pojazdów, korzyści finansowe faworyzujące ELVO względem swoich konkurentów zakłócają — lub mogą zakłócić — konkurencję oraz wpływają na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
Komisja ma wątpliwości odnośnie do rzeczywistej kwoty umorzonych długów.
Na podstawie informacji udostępnionych przez skarżącego oraz prasę grecką, kwota pomocy mogła przekraczać sumę podaną przez Grecję.
Odstępstwo zgodnie z art. 296 traktatu WE
Władze greckie są zdania, że środek powinien być objęty przepisami art. 296 traktatu WE, gdyż ELVO produkuje głównie dla armii greckiej.
Komisja uważa, że produkcja ELVO nie jest w całości objęta wyłączeniem przewidzianym w art. 296 traktatu WE.
Zakres stosowania art. 296 traktatu WE jest ograniczony i nie obejmuje w całości produktów na użytek cywilny ani produktów podwójnego przeznaczenia.
Grecja nie przedstawiła przekonywających dowodów na to, że pomoc została przeznaczona jedynie na tę część produkcji, która ma związek z kluczowym interesem bezpieczeństwa narodowego, ani że przedsiębiorstwo posiada oddzielne księgi rachunkowe.
W oparciu o dostępne informacje Komisja uważa, że nie cała kwota pomocy, z której skorzystała produkcja ELVO, może zostać uznana za zgodną ze zasadami wspólnego rynku.
W związku z tym Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 88 ust. 2 traktatu WE.
TEKST PISMA
"Η Επιτροπή επιθυμεί να ενημερώσει την Ελλάδα, ότι αφού εξέτασε τις πληροφορίες που χορηγήθηκαν από τις ελληνικές αρχές σχετικά με την ανωτέρω υπόθεση, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1) Στις 27 Μαΐου 2002, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σύμφωνα με την οποία έχει χορηγηθεί ενίσχυση στην ΕΛΒΟ — την Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων Α.Β.Ε.
(2) Στις 8 Ιουλίου 2002, 22 Οκτωβρίου 2002, 23 Σεπτεμβρίου 2003, 3 και 10 Οκτωβρίου 2003, 11 και 30 Μαΐου 2005, 10 Ιουνίου 2005, 1 Ιουλίου 2005 και 9 Σεπτεμβρίου 2005, ο καταγγέλλων υπέβαλε και άλλα στοιχεία στην Επιτροπή.
Η Επιτροπή απέστειλε επιστολές στον καταγγέλλοντα στις 24 Ιουλίου 2002, 2 Σεπτεμβρίου 2003, 29 Μαρτίου 2005 και 19 Σεπτεμβρίου 2005.
(3) Στις 12 Ιουνίου 2002, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις ελληνικές αρχές.
Με επιστολή της 9ης Ιουλίου 2002, που καταχωρήθηκε στις 15 Ιουλίου 2002, οι ελληνικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας για την υποβολή των πληροφοριών μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2002, την οποία η Επιτροπή δέχθηκε με επιστολή της 22ας Ιουλίου 2002.
Η Ελλάδα χορήγησε τις πληροφορίες που ζητήθηκαν με επιστολή της 18ης Σεπτεμβρίου 2002, που καταχωρήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2002.
(4) Στις 21 Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή απέστειλε δεύτερη αίτηση παροχής πληροφοριών στις ελληνικές αρχές, την οποία ακολούθησε υπενθύμιση στις 10 Φεβρουαρίου 2003.
Η σχετική απάντηση λήφθηκε από την Επιτροπή στις 12 Φεβρουαρίου 2003.
(5) Στις 17 Μαρτίου 2003, η Επιτροπή απέστειλε τρίτη αίτηση παροχής πληροφοριών, την οποία ακολούθησαν δύο υπενθυμίσεις στις 13 Μαΐου 2003 και 25 Ιουλίου 2003.
Η απάντηση έφθασε στην Επιτροπή στις 12 Αυγούστου 2003.
(6) Περαιτέρω αιτήσεις παροχής πληροφοριών προς τις ελληνικές αρχές απεστάλησαν στις 2 Δεκεμβρίου 2003, 21 Οκτωβρίου 2004 και 20 Δεκεμβρίου 2004.
Οι απαντήσεις παραλήφθηκαν στις 19 Ιανουαρίου 2004 (καταχωρήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2004), 19 Νοεμβρίου 2004 (καταχωρήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2004) και στις 17 Ιανουαρίου 2005 (καταχωρήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 2005).
II.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
1.
Ο δικαιούχος
(7) Ο αποδέκτης της χρηματοδοτικής στήριξης είναι η ΕΛΒΟ — Ελληνική Βιομηχανία Οχημάτων Α.Β.Ε. (εφεξής "ΕΛΒΟ"), εταιρεία που παράγει στρατιωτικά οχήματα, πολιτικά οχήματα και ανταλλακτικά, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, στην Ελλάδα.
Η ΕΛΒΟ είναι ο κυριότερος προμηθευτής οχημάτων των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.
(8) Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η εταιρεία παράγει συγκεκριμένα τα ακόλουθα είδη οχημάτων: λεωφορεία, ηλεκτροκίνητα λεωφορεία (τρόλεϊ), φορτηγά γενικής χρήσης, απορριμματοφόρα, βυτιοφόρα, πυροσβεστικά, εκχιονιστικά οχήματα, οχήματα μεταφοράς αεροσκαφών, γερανών, ρυμουλκά, φορτηγά, ρυμουλκούμενα, οχήματα παντοδαπού εδάφους (τζιπ), άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα [1].
(9) Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1972 υπό την επωνυμία Stayer Ελλάς Α.Β.Ε. και παρήγαγε ελκυστήρες, φορτηγά, δίκυκλα και κινητήρες [2].
Το 1982 η εταιρεία μετονομάστηκε ΕΛΒΟ με κυριότερο μέτοχο το ελληνικό δημόσιο [3].
Το 2000, η ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. από κοινού με την METKA Α.Ε. απέκτησαν το 43 % των μετοχών της εταιρείας ΕΛΒΟ μετά από δημόσιο διαγωνισμό.
Σήμερα, το 51 % της ΕΛΒΟ κατέχεται από το ελληνικό δημόσιο.
(10) Η ΕΛΒΟ απασχολεί σήμερα περίπου 750 άτομα [4].
Ο κύκλος εργασιών της κυμαίνεται μεταξύ 150 και 200 εκατ. ευρώ κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.
Πίνακας 1: Συνολικός κύκλος εργασιών (σε ευρώ)
1999 _BAR_ 2000 _BAR_ 2001 _BAR_ 2002 _BAR_ 2003 _BAR_
176021063 _BAR_ 159210607 _BAR_ 144021068 _BAR_ 123613456 _BAR_ 175428159 _BAR_
2.
Το μέτρο
[5].
(12) Σύμφωνα με τις ελληνικές αρχές, το πραγματικό όφελος που αποκόμισε η ΕΛΒΟ από το άρθρο 15 παράγραφος 3 του νόμου ήταν 3,5 εκατ. ευρώ με τη μορφή φορολογικής μείωσης και ότι οι πόροι χρησιμοποιήθηκαν ως κεφάλαιο κίνησης για την κάλυψη των αναγκών παραγωγής αποκλειστικά για αμυντικούς σκοπούς.
III.
ΕΚΤΙΜΗΣΗ
1.
Κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης
(13) Το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά, οι ενισχύσεις που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό με την ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
(14) Η διαγραφή χρεών προς τον δημόσιο τομέα πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση κατά την έννοια του ανωτέρω άρθρου, δεδομένου ότι υπεισέρχονται κρατικοί πόροι και παρέχεται ρητά ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα στην ΕΛΒΟ, η οποία διαφορετικά θα έπρεπε να πληρώσει τις οφειλές αυτές.
Εφόσον υπάρχει ανταγωνισμός και συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών στη βιομηχανία οχημάτων, οι οικονομικές παροχές που ευνοούν την ΕΛΒΟ έναντι των ανταγωνιστών της νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(15) Ο νόμος με τον οποίο η εταιρεία απαλλάσσεται από τις οφειλές που είχαν σωρευτεί προς το δημόσιο κατά την περίοδο 1988 έως 1998 εκδόθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1999 και, κατά συνέπεια, η ενίσχυση προς την ΕΛΒΟ χορηγήθηκε κατά την ημερομηνία αυτή.
(16) Κατά το αντίστοιχο έτος, η εταιρεία εμφάνισε τον ακόλουθο κύκλο εργασιών σε σχέση με τις διάφορες ομάδες πελατών.
Πίνακας 2: Κατανομή του κύκλου εργασιών το 1999
Πελάτες _BAR_ σε απόλυτες τιμές _BAR_ ως ποσοστό % _BAR_
Ένοπλες δυνάμεις _BAR_ 91994657 _BAR_ 52,26 _BAR_
Δημόσιοι οργανισμοί (δημόσιες εταιρείες μεταφορών) _BAR_ 72345094 _BAR_ 41,10 _BAR_
Δήμοι _BAR_ 1335216 _BAR_ 0,76 _BAR_
Ιδιώτες _BAR_ 10346096 _BAR_ 5,88 _BAR_
Σύνολο στρατιωτικού τομέα _BAR_ 91994657 _BAR_ 52,26 _BAR_
Σύνολο μη στρατιωτικού τομέα _BAR_ 84026407 _BAR_ 47,74 _BAR_
Σύνολο κύκλου εργασιών _BAR_ 176021064 _BAR_ 100,00 _BAR_
2.
Το ύψος της ενίσχυσης
(17) Οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ότι το ποσό των οφειλών που συσσωρεύθηκαν κατά την περίοδο 1988 έως 1999, και που διαγράφηκαν βάσει του άρθρου 15 παράγραφος 3 του νόμου, αντιστοιχούσαν σε 3,5 εκατ. ευρώ.
(18) Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει πειστεί ότι το συνολικό ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην ΕΛΒΟ δεν υπερέβαινε το ποσό αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που χορηγήθηκαν από τον καταγγέλλοντα και που δημοσιεύθηκαν στον ελληνικό τύπο το 2001, σύμφωνα με τις οποίες το ποσό της ενίσχυσης υπερέβαινε τα 12 εκατ. ευρώ φθάνοντας ακόμη και σε 176 εκατ. ευρώ.
3.
Παρέκκλιση βάσει του άρθρου 296 της συνθήκης ΕΚ
(19) Στην επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2004, οι ελληνικές αρχές ισχυρίζονται ότι οι ένοπλες δυνάμεις είναι ο κυριότερος πελάτης της ΕΛΒΟ, και ότι τα προϊόντα που παράγονται από την εταιρεία για παραγγελίες των ενόπλων δυνάμεων καλύπτονται από το άρθρο 296 της συνθήκης της ΕΚ.
(20) Εντούτοις, με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο υπέρ της ΕΛΒΟ δεν καλύπτεται αυτόματα από το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ.
Το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296 της συνθήκης ΕΚ είναι περιορισμένο· εφαρμόζεται σε μέτρα τα οποία είναι "αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων της εθνικής ασφάλειας" και που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό στην κοινή αγορά.
Όπως προβλέπεται στο άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ, τα μέτρα ενίσχυσης "δεν πρέπει να αλλοιώνουν τους όρους του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς σχετικά με τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς".
Το βάρος της απόδειξης ότι η παραγωγή που ευνοήθηκε με το πλεονέκτημα συνδέεται άμεσα με ουσιώδη συμφέροντα εθνικής ασφάλειας το φέρει το κράτος μέλος.
Το κράτος μέλος πρέπει να προσκομίσει αποδείξεις ότι η παρέκκλιση από τη γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων δεν υπερβαίνει τα όρια που προσδιορίζονται στο άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ.
(21) Η Ελλάδα δεν έχει δείξει άμεση αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αναγκαίας προστασίας των ουσιωδών συμφερόντων της ασφάλειάς της και της παραγωγής για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
Ένα κράτος μέλος μπορεί να επικαλεστεί το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ μόνο με την κατάλληλη αιτιολόγηση που στηρίζεται σε ουσιώδη συμφέροντα της ασφάαλειάς του [6].
(22) Επιπλέον, μπορεί να γίνει χρήση του άρθρου 296 της συνθήκης ΕΚ μόνο όταν η ενίσχυση προορίζεται αποκλειστικά για την αμυντική παραγωγή όπως "όπλα, πυρομαχικά και πολεμικό υλικό".
Αυτό απορρέει όχι μόνο από τον κατάλογο των προϊόντων που καλύπτονται από το άρθρο 296 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, αλλά και από προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής και της νομολογίας του Δικαστηρίου όπου τονίζεται ότι η παραγωγή για τον μη στρατιωτικό τομέα [7] και τα προϊόντα διπλής χρήσης [8] δεν καλύπτεται πλήρως από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296.
(23) Κατά συνέπεια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι η παραγωγή της ΕΛΒΟ προϊόντων μη στρατιωτικής χρήσης και διπλής χρήσης δεν καλύπτεται πλήρως από αυτές τις εξαιρέσεις.
(24) Η Επιτροπή έλαβε πληροφορίες ότι η ΕΛΒΟ κατασκευάζει προϊόντα διπλής χρήσης καθώς και μη στρατιωτικής χρήσης π.χ. στην επιστολή της 12ης Αυγούστου 2003, στην οποία η ελληνική κυβέρνηση ανέφερε παραδείγματα της παραγωγής της ΕΛΒΟ που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τζιπ, οχήματα μεταφοράς γερανών, εκχιονιστικά μηχανήματα κλπ., τα οποία θα ήταν δύσκολο να καλύπτονται αυτά καθαυτά από το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ.
(25) Όσον αφορά τον βαθμό της παραγωγής για μη στρατιωτικούς σκοπούς, οι πληροφορίες που χορηγήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση παρουσιάζουν αναντιστοιχίες.
Ενώ η Ελλάδα στα στοιχεία που υπέβαλε στις 18 Σεπτεμβρίου 2002 ισχυρίστηκε ότι υπήρχε πολιτική παραγωγή ύψους 5-10 % του κύκλου εργασιών της εταιρείας (συγκεκριμένα 5,88 % το 1999, 2,5 % το 2000 και 9,59 % το 2001), στις 20 Ιανουαρίου 2004 τροποποίησε χωρίς περαιτέρω επεξήγηση τη θέση της ισχυριζόμενη ότι τα προϊόντα που παράγονται από την ΕΛΒΟ εμπίπτουν στον ορισμό της στρατιωτικής παραγωγής.
Στα στοιχεία που υποβλήθηκαν στις 18 Ιανουαρίου 2005, η Ελλάδα αναγνώρισε ότι το 47,7 % της παραγωγής της ΕΛΒΟ διατέθηκε το 1999 σε πελάτες από μη στρατιωτικούς τομείς (βλέπε πίνακα 2) πράγμα που έρχεται σαφώς σε αντίφαση με τις πληροφορίες που είχαν χορηγηθεί προηγουμένως.
(26) Επιπλέον, θα έπρεπε να έχουν προβλεφθεί χωριστοί λογαριασμοί έτσι ώστε να διακρίνεται σαφώς η παραγωγή στρατιωτικών προϊόντων και μη στρατιωτικών προϊόντων (δηλαδή προϊόντων μη στρατιωτικής και διπλής χρήσης).
Η Ελληνική κυβέρνηση δεν χορήγησε πειστικά στοιχεία για την ύπαρξη οποιουδήποτε μηχανισμού με τον οποίο εξασφαλιζόταν ότι η μη εύνοια της μη στρατιωτικής παραγωγής από το μέτρο ενίσχυσης.
(27) Στην επιστολή της 7ης Αυγούστου 2003, οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η εταιρεία είχε υποβληθεί σε έλεγχο από ορκωτούς λογιστές και ότι οι λογαριασμοί ελέγχονταν κατά κατηγορία, προϊόν και πελάτη με βάση το Ελληνικό Λογιστικό Σχέδιο, και ότι από το πελατολόγιο της εταιρείας και το πρόγραμμα παραγωγής της ήταν απολύτως σαφές ότι το μη στρατιωτικό τμήμα της ΕΛΒΟ δεν είχε ευνοηθεί από το μέτρο ενίσχυσης.
Ωστόσο, το γεγονός ότι οι λογαριασμοί της ΕΛΒΟ ελέγχονται από εξωτερικούς λογιστές δεν αποδεικνύει ότι η μη στρατιωτική παραγωγή δεν επωφελήθηκε από την ενίσχυση, αλλά απλώς εξασφαλίζει ότι οι λογαριασμοί αυτοί είναι σύμφωνοι με τα συνήθη λογιστικά πρότυπα.
(28) Η Ελλάδα δεν συμμορφώθηκε με τις απαιτήσεις γνωστοποίησης του άρθρου 88 της συνθήκης ΕΚ, ούτε προσκόμισε πειστικά στοιχεία ότι το εν λόγω μέτρο ευνοούσε αποκλειστικά την στρατιωτική παραγωγή της εταιρείας και ότι θα μπορούσε συνεπώς να καλύπτεται πλήρως από την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ.
(29) Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή θεωρεί ότι μόνο ένα μέρος της χρηματοδοτικής ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην ΕΛΒΟ με τη μορφή διαγραφής χρεών σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 3 του νόμου ευνόησε αποκλειστικά την παραγωγή στρατιωτικών προϊόντων όπως όπλα, πυρομαχικά και πολεμικό υλικό σύμφωνα με τον κατάλογο του άρθρου 296 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
Λαμβάνοντας υπόψη τις αμφιβολίες αυτές η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε σε παραγωγή που δεν καλύπτεται από το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ θα πρέπει να διερευνηθεί βάσει της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
IV.
ΑΠΟΦΑΣΗ
(30) Λαμβάνοντας υπόψη τις ανωτέρω παρατηρήσεις, η Επιτροπή αποφασίζει να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με το μέτρο που περιγράφηκε ανωτέρω, δεδομένου ότι υπάρχουν αμφιβολίες ότι το μέτρο συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και ότι ενδέχεται να είναι ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά.
(31) Η Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να χορηγήσει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εκτίμηση του εν λόγω μέτρου, εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία παραλαβής της παρούσας επιστολής.
Ειδικότερα, η Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου [9], να χορηγήσει τις ακόλουθες πληροφορίες:
α) Αποδεικτικά στοιχεία ότι το συνολικό ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην ΕΛΒΟ λόγω της εφαρμογής του άρθρου 15 παράγραφος 3 του νόμου, δεν υπερβαίνει τα 3,5 εκατ. ευρώ: πρέπει δηλαδή να υποβληθούν λογαριασμοί της εταιρείας από την περίοδο 1988 έως 2000, με βάση τους οποίους να καταδεικνύεται το ακριβές ποσό των οφειλών της ΕΛΒΟ προς το δημόσιο που συσσωρεύτηκαν κατά την περίοδο 1988 έως 1998 και το πραγματικό ποσό της διαγραφής των χρεών καθώς και η ημερομηνία ή οι ημερομηνίες της διαγραφής.
β) Πληροφορίες σχετικά με οποιαδήποτε άλλη μορφή χρηματοδοτικής ενίσχυσης για οποιουσδήποτε σκοπούς έχει χορηγηθεί, άμεσα ή έμμεσα στην ΕΛΒΟ από δημόσιους πόρους.
γ) Εάν οι ελληνικές αρχές υποστηρίζουν ότι από την ενίσχυση ευνοήθηκε μόνο η στρατιωτική παραγωγή της ΕΛΒΟ, αποδεικτικά στοιχεία ότι οι λογαριασμοί εσόδων και εξόδων που συνδέονται με την μη στρατιωτική παραγωγή (συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων διπλής χρήσης) και τη στρατιωτική παραγωγή ήταν χωριστοί και ότι η ενίσχυση ευνόησε μόνο την εν λόγω στρατιωτική παραγωγή.
δ) Επιβεβαίωση των στοιχείων που χορηγήθηκαν στην επιστολή της 17ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με την κατανομή του κύκλου εργασιών ανάλογα με τις διάφορες ομάδες των πελατών.
Επιπλέον, στοιχεία σχετικά με τον κύκλο εργασιών κατανεμημένα σε ομάδες με βάση τα προϊόντα: μη στρατιωτικά προϊόντα, προϊόντα διπλής χρήσης και στρατιωτικά προϊόντα, με λεπτομερείς πληροφορίες για κάθε είδος προϊόντος που κατατάσσεται σε κάθε ομάδα και επεξήγηση των λόγων για τους οποίους κατατάχθηκε στη συγκεκριμένη ομάδα.
(32) Η Επιτροπή ζητά από την Ελλάδα να διαβιβάσει αμέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στον αποδέκτη της ενίσχυσης.
(33) Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει στην Ελλάδα ότι το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ είχε ανασταλτικό αποτέλεσμα και εφιστά την προσοχή της στο άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, που προβλέπει ότι μπορεί να ανακτηθεί από τον δικαιούχο κάθε ενίσχυση που έχει χορηγηθεί παράνομα.
(34) Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι θα ενημερώσει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη με τη δημοσίευση της παρούσας επιστολής και σύντομης περίληψής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επίσης θα ενημερώσει τα ενδιαφερόμενα μέρη στις χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ με δημοσίευση ανακοίνωσης στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με την αποστολή αντιγράφου της παρούσας επιστολής.
Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός ενός μηνός από την ημερομηνία της δημοσίευσης."
[1] Πηγή: Πληροφορίες που λήφθηκαν από τις ελληνικές αρχές καθώς και από τις ιστοσελίδες:http://www.elvo.gr καιhttp://downloads.mytilineos.gr/MYTIL_ENG_2004_ANNUAL.pdf
[2] Ιστοσελίδα της Μυτιληναίος ΑΕ:http://downloads.mytilineos.gr/MYTIL_ENG_2004_ANNUAL.pdf
[3] Ιστοσελίδα της ΕΛΒΟ:(htto://www,elvo,.gr)
[4] Ιστοσελίδα της Μυτιληναίος ΑΕ:http://downloads.mytilineos.gr/MYTIL_ENG_2004_ANNUAL.pdf
[5] Η ΕΛ.Β.Ο. απαλλάσσεται από οφειλές της προς το Δημόσιο από φόρους, προσαυξήσεις και πρόστιμα που επεβλήθησαν με βάση τον διενεργηθέντα φορολογικό έλεγχο για τα οικονομικό έτη 1988 έως και 1998, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη οφειλή της προς αυτό που απορρέει από την εφαρμογή του β.δ.
296/1972 (ΦΕΚ 68 Α') και της από 11.5.1972 σύμβασης με την εταιρία STEYER-DAIMLER PUCH AG (S.D.P.).
Η απαλλαγή επέρχεται για το μέρος των οφειλών, που δεν έχουν εξοφληθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος.
[6] Απόφαση T-26/01, Fiocchi munizioni SpA κατά Επιτροπής [2003] Συλλ.
II-3951 (παράγραφος 59) "Στο πλαίσιο αυτό, όταν ένα κράτος μέλος λαμβάνει, για δραστηριότητες παραγωγής ή εμπορίας όπλων, πυρομαχικών ή πολεμικού υλικού εκ των περιλαμβανομένων στον πίνακα που κατάρτισε το Συμβούλιο στις 15 Απριλίου 1958, κάποιο μέτρο ενισχύσεως βάσει εκτιμήσεων που συνδέονται με την ανάγκη προστασίας ουσιωδών συμφερόντων της εσωτερικής τους ασφαλείας, οι κανόνες ανταγωνισμού δεν εφαρμόζονται".
[7] Π.χ. απόφαση της Επιτροπής της 5ης Ιουνίου 2002 για τα μέτρα που έλαβαν οι Κάτω Χώρες για την αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση της Koninklijke Schelde Groep, 2003/45/EΚ, ΕΕ L 14 της 21.1.2003 σσ.
56–75: "τα χρηματοδοτικά μέσα που χορηγήθηκαν στην KSG δεν χρησιμοποιήθηκαν καταρχήν για το στρατιωτικό τμήμα της, αλλά για τις εμπορικές δραστηριότητές της.
Κατά συνέπεια, είναι σαφές ότι τα μέτρα έχουν όντως αλλοιώσει τους όρους του ανταγωνισμού όσον αφορά τα εμπορικά προϊόντα.
Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή, σύμφωνα με την πάγια τακτική της, πρέπει να εξετάσει τα μέτρα με βάση τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, στο βαθμό που τα μέτρα αυτά νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό σε αγορές προϊόντων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296" (παράγραφος 76).
Παρόμοια επιχειρήματα αναπτύσσονται στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-126/96 και C-127/96, Breda Fucine Meridionali και EFIM κατά Επιτροπής [1998] Συλλ.
II-03437 (παράγραφος 89).
[8] Π.χ. απόφαση της Επιτροπής 2003/45/EΚ: "Αντίθετα, όταν ένα μέτρο το οποίο εμπίπτει στον ορισμό της κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 επηρεάζει την παραγωγή προϊόντων τόσο στρατιωτικού όσο και πολιτικού σκοπού ή την παραγωγή προϊόντων διπλής χρήσης, το εν λόγω μέτρο δεν δικαιολογείται πλήρως βάσει του άρθρου 296" και πιο κάτω: "Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τη θέση … ότι, δεδομένου του στρατιωτικού χαρακτήρα του το εξεταζόμενο μέτρο εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296, μολονότι θα έχει σαφή αντίκτυπο στον ανταγωνισμό στους μη στρατιωτικούς τομείς" (παράγραφος 75).
[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ.
659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (ΕΕ 83 της 27 Μαρτίου 1999, σ.
5).
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 35/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Nr pomocy _BAR_ XS 38/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Estonia _BAR_
Region _BAR_ Estonia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Wsparcie projektów w zakresie badań i rozwoju _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Majandus- ja kommunikatsiooniministri 14. jaanuari 2005. a määrus nr 4 "Majandus- ja kommunikatsiooniministri määrus 13. aprillist 2004 nr 73 "Eesti riikliku arengukava Euroopa Liidu struktuurifondide kasutuselevõtuks — ühtne programmdokument aastates 2004-2006" meetme nr 2.3 "Teadus- ja arendustegevuse ning innovatsiooni edendamine" osa "Teadus- ja arendustegevuse projektide toetamine" tingimused muutmine" (RTL, 20.1.2005, 12, 101) _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Pomoc indywidualna _BAR_ Budżet pomocy na lata 2005-2006 wynosi 250 mln EEK [1] (15,97 mln EUR), z czego EFRR: 11,98 mln EUREstonia: 3,99 mln EURCałkowita kwota roczna wynosi ok.
125 mln EEK _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_
Data realizacji _BAR_ 24.1.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją _BAR_ Tak _BAR_
—Wszystkie usługi _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Ettevõtluse Arendamise Sihtasutus _BAR_
Adres: Liivalaia 13/15 EE-Tallinn 10118 _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 40/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ North East England _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ City and Northern Projects Ltd _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 Sections 7 & 11 Section 2 Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 608857 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 19 listopada 2003 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 sierpnia 2004 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Government Office for the North East European Programmes Secretariat _BAR_
Adres: Citygate Gallowgate Newcastle Upon Tyne NE 4WH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 41/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ North East England _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Fergusons (Blyth) Ltd _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 Sections 7 & 11 Section 2 Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 260875 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 17 czerwca 2003 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 grudnia 2004 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Government Office for the North East European Programmes Secretariat _BAR_
Adres: Citygate Gallowgate Newcastle Upon Tyne NE 4WH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 42/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ North East England _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Network Space Ltd — faza 1 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 Sections 7 & 11 Section 2 Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 156168 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 14 maja 2002 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 1 października 2002 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Government Office for the North East European Programmes Secretariat _BAR_
Adres: Citygate Gallowgate Newcastle Upon Tyne NE 4WH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XS 43/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ North East England _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Network Space Ltd — faza 2 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 Sections 7 & 11 Section 2 Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 144777 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 27 grudnia 2002 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 kwietnia 2003 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Government Office for the North East European Programmes Secretariat _BAR_
Adres: Citygate Gallowgate Newcastle Upon Tyne NE 4WH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 51/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Niderlandy _BAR_
Region _BAR_ Provincie Zuid-Holland _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Stowarzyszenie Deltalinqs _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Algemene Subsidieverordening Zuid-Holland, 1 juni 2004 _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 140000 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak, intensywność pomocy wynosi 60 % uwzględniając łącznie różne organy władzy _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 25.1.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 31 października 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ Celem projektu jest prowadzenie badań przemysłowych nad stosowaniem nowoczesnych technologii do odzyskiwania surowców z odpadów przemysłowych.
W tym celu należy utworzyć konsorcjum, które zbuduje zakład, który będzie mógł odzyskiwać surowce z odpadów.
Dotacja przeznaczona jest na działalność powiązaną z prowadzeniem badań _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inny sektor związany z produkcją _BAR_ Przemysł chemiczny _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Provincie Zuid-Holland _BAR_
Adres: Postbus 90602 2509 LP Den Haag Niderlandy _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 52/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Toskania _BAR_
Nazwa programu pomocy lub podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Pomoc na projekty pilotażowe realizowane poprzez strategiczne sojusze jednostek lub grupy przedsiębiorstw w sektorze rejsów wycieczkowych _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Delibera G.R. n. 1235 del 6.12.2004 Decreto n. 8179 del 23.12.2004 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ 1,5 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_
Data realizacji _BAR_ 2.2.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2005 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do poszczególnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Budownictwo okrętowe _BAR_ Tak _BAR_
Inne sektory wytwórcze _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Regione Toscana _BAR_
Adres: Via di Novoli, 26 I-50127 Firenze _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 55/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Hiszpania _BAR_
Region _BAR_ Rioja _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Podstawy regulacyjne dla przyznawania pomocy w ramach procedury przetargowej dla inwestycji w zakresie wprowadzenia i reformy struktur handlu detalicznego popieranych przez MŚP _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Resolución del Presidente de la Agencia de Desarrollo Económico de La Rioja, de 11 de febrero de 2005, por la que se aprueban las Bases reguladoras de la concesión de subvenciones en régimen de concurrencia competitiva para las inversiones dirigidas a la implantacion y reforma de estructuras comerciales minoristas promovidas por pymes _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 746550 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 18.2.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi: (Do pomocy będą się kwalifikować jedynie rodzaje działalności wymienione w dziale 52 CNAE (rejestru działalności gospodarczej): handel detaliczny, za wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi, motocyklami i motorowerami; naprawa artykułów użytku osobistego i sprzętu gospodarstwa domowego.
Nie kwalifikują się do pomocy rodzaje działalności wymienione w dziale 52 punkt 6: handel detaliczny prowadzony poza siecią sklepową) _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Agencia de Desarrollo Economico de La Rioja _BAR_
Adres Muro de la Mata 13-14 E-26071 Logroño _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 57/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Hiszpania _BAR_
Region _BAR_ Rioja _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Podstawy regulacyjne dla przyznawania pomocy w ramach procedury przetargowej dla inwestycji przeznaczonych dla MŚP działających w sektorze przemysłowym, zajmujących się handlem hurtowym i prowadzących działalność usługową _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Resolución del Presidente de la Agencia de Desarrollo Económico de La Rioja, de 11 de febrero de 2005, por la que se aprueban las Bases reguladoras de la concesión de subvenciones en régimen de concurrencia competitiva a la inversión destinadas a pymes del sector industrial, comercio mayorista y de servicios _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 2,28 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 18.2.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do dnia 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne sektory przemysłowe (Jedynie przemysł wydobywczy i wytwórczy, za wyjątkiem przemysłu spożywczego, będą się kwalifikowały do pomocy) _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi. Do pomocy będzie się kwalifikować jedynie handel hurtowy, za wyjątkiem handlu pojazdami mechanicznymi i produktami spożywczymi, oraz następujące usługi techniczne związane z sektorem przemysłowym: Usługi transportu drogowegoObrót towarami i ich magazynowanieTechnologie informatyczneBadania rynku i badania opinii publicznejTechniczne usługi inżynieryjneTesty i analizy techniczneReklamaNabór na stanowiska kierowniczeBiura pracyUsługi detektywistyczne i ochroniarskieProjektowanie nieprzemysłoweOrganizowanie targów, wystaw i kongresówProdukcja kinematograficzna i audiowizualna _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Agencia de Desarrollo Económico de La Rioja _BAR_
Adres: C/Muro de la Mata 13-14 E-26071 Logroño (La Rioja) _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XS 148/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Anglia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Jack Moody Ltd _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Section 153 Environmental Protection Act 1990 and Financial Assistance for Environmental Purposes (No 2) Order 2000 (SI 2000:2211) _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 184110 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 28 października 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 marca 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi (przedsiębiorstwa zajmujące się recyklingiem) _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: The Waste and Resources Action Programme (WRAP) _BAR_
Adres: The Old Academy 21 Horsefair Banbury OX16 OAH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
[1] Całkowity budżet jest podany w tym miejscu, ponieważ budżet na program pomocy nie jest równo rozdzielony na poszczególne lata.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2006/C 35/05)
W następstwie publikacji zawiadomienia w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania środków [1], po której nie wpłynął żaden wniosek o dokonanie przeglądu, Komisja zawiadamia o bliskim upływie terminu obowiązywania wymienionych poniżej środków antydumpingowych.
Niniejsze zawiadomienie publikuje się zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[2] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data upływu ważności _BAR_
Nadmanganian potasu _BAR_ Chińska Republika Ludowa _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 299/2001 (Dz.U. L 44 z 15.2.2001, str. 4) ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 152/2003 (Dz.U. L 25 z 30.1.2003, str. 21) _BAR_ 16.2.2006 _BAR_
[1] Dz.U. C 110 z 5.5.2005, str. 15.
[2] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2117/2005 (Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17).
--------------------------------------------------
Publikacja decyzji Państw Członkowskich dotyczących przyznania lub cofnięcia licencji na prowadzenie działalności zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [1] [2]
(2006/C 37/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
AUSTRIA
Przyznane licencje na prowadzenie działalności
Kategoria B: Licencje na prowadzenie działalności z ograniczeniami zawartymi w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
TRANSPED AVIATION GmbH _BAR_ Gewerbepark 1 A-6300 Wörgl _BAR_ pasażerowie, przesyłki pocztowe, ładunek _BAR_ 30.12.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[2] Przekazane Komisji Europejskiej przed 31.8.2005.
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 37/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XS 32/04 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Finlandia _BAR_
Region _BAR_ Obszary objęte Celem 1 we wschodniej i północnej Finlandii _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Pomoc z rezerwy gwarantowanej Finnvera Oyj _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Valtion erityisrahoitusyhtiöstä annettu laki (443/1998), valtion eritysrahoitusyhtiön luotto- ja takaustoiminnasta annettu laki (445/1998) _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu lub całkowita kwota pomocy indywidualnej udzielonej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ 1,5 mln EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ 20 mln EUR _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 oraz art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od dnia 1 września 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu lub pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31 grudnia 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc: _BAR_ Nazwa: Finnvera Oyj Kenttäyksikkö _BAR_
Adres: PL 1010 FIN-00101 Helsinki _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymagane jest powiadomienie Komisji o przyznaniu pomocy, a)jeśli całkowite koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą wynoszą co najmniej 25 mln EUR orazintensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %,na obszarach, które kwalifikują się do pomocy regionalnej, intensywność pomocy brutto wynosi co najmniej 50 %, luba)jeśli całkowita kwota brutto wynosi co najmniej 15 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 75/03 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ County of Gwynedd (hrabstwo Gwynedd), Walia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa firmy otrzymującej pomoc indywidualną _BAR_ Gwynedd Investment by Design Scheme (Program dotyczący inwestycji celowych dla Gwynedd) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Section 2(1) of the Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ 2003 r. — 167333 GBP2004 r. — 223111 GBP2005 r. — 55778 GBPWsparcie finansowe dla minimalnie 75 MŚP spełniających warunki definicji z załącznika 1 do rozporządzenia o grupowym wyłączeniu MŚP _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Maksymalna intensywność pomocy wyniesie 50 %.
Maksymalna dotacja wynosi 20000 GBP.
Dotacja zostanie przeznaczona na koszty inwestycyjne (art. 87 ust. 3 lit. a) 35 % + 15 %) _BAR_
Data realizacji _BAR_ 16 maja 2003 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ 31 marca 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Celem pomocy jest rowój i podniesienie konkurencyjności handlu detalicznego w Gwynedd (obszar, o którym mowa w art. 87 ust. 3 lit. a)) oraz ożywienie gospodarcze centrów miejskich i wiejskich miejscowości poprzez subwencjonowanie kosztów inwestycji w działki, budynki, maszyny oraz wyposażenie z przeznaczeniem na założenie lub rozwój firmy _BAR_
Sektor(-y) gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory z wyjątkiem rolnictwa i przetwórstwa spożywczego _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: James Goodman Planning and Economic Development Department _BAR_
Adres: Gwynedd Council Council Offices CAERNARFON Gwynedd LL55 1SH United Kingdom _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie zatrudnienia
(2006/C 37/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XE 2/04 (N616 A/B/2002) _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Holandia _BAR_
Region _BAR_ Fryzja _BAR_
Nazwa programu pomocy _BAR_ Program wspierania zatrudnienia Fryzja 2003 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ (Oorspronkelijke verordening Fries Banenplan 2003: vastgesteld door Provinciale Staten d.d.
19 juni 2002, Rechtsgrondslag: art. 145 Provinciewet, Goedgekeurd door de Europese Commissie bij Beschikking C(2002) 4252).
Aanpassing verordening Fries Banenplan 2003: vastgesteld door Provinciale Staten d.d.
17 december 2003, besluit nr. 10 H. Rechtsgrond: art. 145 Provinciewet.
Aangepaste artikelgewijze toelichting op het Fries Banenplan 2003: vastgesteld door Gedeputeerde Staten d.d.
23 september 2003, geldt als beleidsregel op grond van art. 4,81 van de Algemene Wet Bestuursrecht _BAR_
Planowane roczne wydatki w ramach programu _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 1,5 mln EUR W okresie 2003-2005 r. można składać wnioski do łącznej kwoty 4,5 mln EUR. Płatności mogą nastąpić w okresie 2003-2008 r. _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak Do art. 4, 5, i 6 mają zastosowanie następujące postanowienia: 1.Wsparcie może stanowić najwyżej 20% kosztów kwalifikowanych.2.W drodze odstępstwa od ust. 1 maksymalna kwota wsparcia zostanie obniżona w przypadkach, w których wymaga tego prawo UE (patrz tekst pierwotnego programu przyjętego przez Komisję Europejską) _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od dnia 1 stycznia 2003 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy _BAR_ Do dnia 31.12.2005 (Uwaga: nowelizacja przyjęta przez władze prowincji dnia 17 grudnia 2003 r. ma skutek wsteczny od dnia 1.1.2003) _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Artykuł 4: Tworzenie zatrudnienia Celem poprzedniego programu pomocy: Programu wspierania zatrudnienia Fryzja 2003 jest wspieranie zatrudnienia tworzonego w wyniku inwestycji początkowych o ograniczonym zasięgu (zapewniając pomoc w zakresie kosztów pracy, w przypadku dokonania inwestycji początkowej w wysokości minimum 50000 EUR).
Celem nowelizacji jest nieznaczne powiększenie grupy pracowników, którzy mogą objąć miejsca pracy kwalifikujące się do wsparcia, oraz stworzenie kategorii pracowników zagrożonych bezrobociem _BAR_ Tak _BAR_
Artykuł 5: Rekrutacja pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i niepełnosprawnych Program skierowany jest przede wszystkim do bezrobotnych szukających pracy, a przede wszystkim do osób pozostających bez pracy przez dłuższy czas, starszych pracowników, pracowników zagranicznych i osoby o stwierdzonej niezdolności do pracy _BAR_ Tak _BAR_
Artykuł 6: Zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory gospodarki UE, w których przyznawać można pomoc na zatrudnienie [1]Wszystkie sektory związane z produkcją [1]Wszystkie usługi [1]InnePomoc ograniczona jest do następujących sektorów: przemysł przetwórczy (łącznie z przetwórstwem surowców i produktów rolnych); handel hurtowy, opieka zdrowotna, weterynaryjna i społeczna (kod 85 standardowej klasyfikacji przemysłowej); usługi dla przedsiębiorstw; przemysł budowlany, hotelarstwo, gastronomia, i turystyka, usługi rozrywkowe, i rekreacyjne.
Z wyjątkiem postanowień wynikających z przepisów wspólnotowych nie stosuje się ograniczeń w odniesieniu do wielkości przedsiębiorstw.
Do pomocy nie kwalifikują się przedsiębiorstwa działające w przemyśle surowcowym;przedsiębiorstwa, które muszą uzyskać pozwolenie zgodnie z ustawą o przewozie osób;przedsiębiorstwa publiczne _BAR_ _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Gedeputeerde Staten van de Provincie Fryslân Osoby kontaktowe: Ms J.M. van Leeuwen Tel.
(31-58) 292 55 44 (kwestie rzeczowe) Ms A.J. Swart Ranshuysen-Veenema Tel.
(31-58) 292 55 02 (kwestie prawne) _BAR_
Adres: Postbus 20.120 8900 HM Leeuwarden Nederland _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XE 6/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Hiszpania _BAR_
Region _BAR_ La Rioja _BAR_
Nazwa programu pomocy _BAR_ Program strategiczny dla handlu zagranicznego _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Resolución del Presidente de la Agencia de Desarrollo Económico de La Rioja, de 11 de febrero de 2005, por la que se aprueban las bases reguladoras de la concesión de subvenciones en régimen de concurrencia competitiva para el programa estratégico de comercio exterior _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 21600 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-5 i art. 5 i 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ 18.2.2005 _BAR_
Czas trwania programu _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Artykuł 4: Tworzenie zatrudnienia _BAR_ Tak _BAR_
Artykuł 5: Rekrutacja pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz pracowników niepełnosprawnych _BAR_ Nie _BAR_
Artykuł 6: Zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych _BAR_ Nie _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ —Wszystkie sektory [2] Wspólnoty kwalifikujące się do pomocy w zakresie zatrudnienia _BAR_ _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją [2] _BAR_ _BAR_
—Wszystkie usługi [2] _BAR_ _BAR_
—Inne: Do pomocy będzie się kwalifikować jedynie: Grupa D w Krajowej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej: przemysł wytwórczy _BAR_ Tak _BAR_
Adres: Muro de la Mata, 13-14 E-26071 Logroño (La Rioja) _BAR_
Publikacja decyzji Państw Członkowskich dotyczących przyznania lub cofnięcia licencji na prowadzenie działalności zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym [1] [2]
(2006/C 38/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
GRECJA
Przyznane licencje na prowadzenie działalności
Kategoria B: Licencje na prowadzenie działalności z ograniczeniami zawartymi w art. 5 ust. 7 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2407/92
Nazwa przewoźnika lotniczego _BAR_ Adres przewoźnika lotniczego _BAR_ Mający pozwolenie na przewóz _BAR_ Decyzja obowiązuje od _BAR_
AEROLAND S.A. _BAR_ Makedonomachoi 36 Alsoulopoli Nea Ionia GR-142 35 _BAR_ pasażerowie, przesyłki pocztowe, ładunek _BAR_ 20.12.2005 _BAR_
[1] Dz.U. L 240 z 24.8.1992, str. 1.
[2] Przekazane Komisji Europejskiej przed 31.8.2005.
--------------------------------------------------
Zestawienie informacji dotyczących pomocy Państwa, przyznanej zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 1595/2004 z dnia 8 września 2004 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwórstwem i obrotem produktami rybołówstwa
(2006/C 40/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy : XF 4/2005
Państwo Członkowskie : Włochy
Nazwa programu pomocy : Porozumienie programowe zawarte między administracją regionu Veneto a sektorowymi organizacjami regionalnymi Federcoopesca, Lega pesca i AGCI, przedstawicielami sektora rybołówstwa
Podstawa prawna : Normative di riferimento: Legge n. 41 del 17.2.82 — VIo Piano Triennale della Pesca e dell'Acquacoltura 2000-2002, approvato con Decreto Ministeriale 25 maggio 2000 (GU del 27 luglio 2000, n. 174)
Wydatki (łączne i roczne) :
Wszystkie środki finansowe przeznaczone na realizację porozumienia programowego wynoszą łącznie 1113606,00 EUR.
Środki pochodzą z budżetu regionalnego — pozycja wydatków nr 100038 "Wydatki na działania przewidziane w szóstym kwartalnym planie dotyczącym rybołówstwa i akwakultury 2000-2003, o którym mowa w ustawie z dnia 17.2.1998" na mocy dekretów ministerialnych z 29.12.2000 i z 1.8.2002 (lata 2000 i 2001).
Program pomocy trwa dwa lata, a suma przewidziana na każdy rok wynosi około 556803,00 EUR
Intensywność pomocy : Wyrażona w procentach wysokość pomocy przyznana beneficjentom regionu Federcoopesca, Lega pesca i AGCI na realizację inicjatyw przewidzianych przez porozumienie programowe jest ustalona na 100 % dopuszczalnych wydatków poniesionych przez jednostki terytorialne na realizację działań w interesie ogólnym i których wyniki zostały opublikowane
Data realizacji : Realizacja rozpoczyna się w dniu opublikowania omawianej pomocy Państwa w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
Czas trwania programu : dwa lata
Cele pomocy - zasoby rybołówstwa i kontrola działalności połowowej;
działania mające na celu uwrażliwianie rybaków zawodowych w regionie Veneto na nowe problemy dotyczące środowiska poprzez stałe informowanie i szkolenia na tematy związane z sektorem w zakresie zmniejszania nakładów połowowych;
- reklamowanie i promowanie produktów;
organizacja i/lub udział w targach i konferencjach, udostępnianie materiałów informacyjnych i popularyzacyjnych (na przykład CD-ROM, plakaty, publikacje);
- badania naukowe i rozwój;
działania mające na celu stopniową eliminację nakładów połowowych w strefach przybrzeżnych poprzez promowanie i rozwijanie działań uzupełniających lub alternatywnych w sektorze rybołówstwa, począwszy od rybołówstwa amatorskiego do akwakultury biologicznej.
Wyżej wymienione cele są zgodne z celami ustalonymi przez Unię w ramach wspólnotowej polityki w dziedzinie rybołówstwa i akwakultury
Kwalifikujące się koszty objęte programem :
Inicjatywy odnoszą się do kategorii pomocy określonych w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1595/2004 (Pomoc grupom lub związkom producentów i podmiotom sektora).
Dopuszczalne koszty, na podstawie których oblicza się wysokość pomocy opierają się na przepisach, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 2792/99, rozporządzeniu (WE) nr 1685/2000 (zmienionym rozporządzeniem (WE) nr 448/2004) i w rozporządzeniu (WE) nr 438/2001.
Świadczenie usług w zakresie pomocy technicznej/ekonomicznej oraz doradztwo w dziedzinie zarządzania technicznego i informatycznego jest zgodne z ust. 2.1.1. i 2.1.2. decyzji Komisji 2001/C/19/05.
Kwota przewidziana na realizację inicjatyw nie przekracza kwoty niezbędnej do osiągnięcia ustalonych celów.
Pomoc przeznaczona na szkolenia techniczne i ekonomiczne marynarzy-rybaków, pomoc na upowszechnianie nowych technik oraz na wsparcie techniczne i ekonomiczne ma na celu wyłącznie uwrażliwianie kategorii rybaków zawodowych na kwestie dotyczące zrównoważonego zarządzania i ochrony zasobów rybołówstwa mających znaczący pozytywny wpływ na środowisko.
Pomoc może zostać przyznana gospodarstwom indywidualnym (te ostatnie mogą korzystać tylko ze zwrotu wydatków poniesionych w ramach realizacji planowanych działań)
Informacje i wyjaśnienia dotyczące pomocy - poprawa jakości regionalnej produkcji rybołówstwa;
- utrzymanie i tworzenie nowych miejsc pracy;
- ochrona zasobów biologicznych stref przybrzeżnych.
- szczególnego historycznego i społecznego znaczenia ruchu spółdzielczego w sektorze rybołówstwa regionu Veneto zarówno jako przedstawiciela całej struktury przedsiębiorstw regionu i pod względem jego znaczenia gospodarczego;
- konieczności zwiększenia roli stowarzyszeń, których zadaniem jest kierowanie i zarządzanie procesem restrukturyzacji przedsiębiorstw z uwzględnieniem priorytetów ustanowionych przez wielokrotnie cytowany szósty trzyletni plan dotyczący rybołówstwa;
- konieczności przekazania samym stowarzyszeniom szeregu praktycznych zadań obejmujących usługi na rzecz wszystkich rybaków związane z produkcją (promocja, upowszechnianie, pomoc rozwojowa) poprzez tworzenie prawdziwych ośrodków pomocy, analogicznie do sprawnie funkcjonującego systemu "terytorialnego" usług w sektorze rolnym.
- rocznych programów działań do oceny i zatwierdzenia przez władze regionalne, wraz ze wszystkimi zaświadczeniami dotyczącymi rzeczywistej zdolności operacyjnej;
- semestralnych sprawozdań technicznych dotyczących stwierdzonych postępów w realizacji porozumienia programowego (poniesione wydatki; osiągnięte wyniki pośrednie; wszelkie inne informacje przydatne do kontroli kwartalnej realizowanych działań);
- końcowych sprawozdań technicznych (i odpowiednich dokumentów księgowych) w ciągu 15 dni po zakończeniu rocznych programów działań przewidzianych przez porozumienia programowe, wraz z dowodami (zapłacone faktury i kopie zaświadczeń bankowych jako dowód ich zapłaty)
Właściwa władza regionalna Regione Veneto — Segreteria del Settore Primario
Unità Complessa Politiche Faunistico-Venatorie e della Pesca
Via Torino 110 — I-30172 Mestre — Venezia;
(39-41) 279 55 30; Faks (39-41) 279 55 04
e-mail: cacciapesca@regione.veneto.it;
Dr Mario Richieri (tel. (39-41) 279 55 81)
e-mail: mario.richieri@regione.veneto.it
Dr Diego Tessari (tel (39-41) 279 55 15)
e-mail: diego.tessari@regione.veneto.it
--------------------------------------------------
Zawiadomienie w sprawie upływu terminu obowiązywania niektórych środków antydumpingowych
(2006/C 40/08)
W następstwie publikacji zawiadomienia w sprawie zbliżającego się upływu terminu obowiązywania środków [1], po której nie wpłynął żaden wniosek o dokonanie przeglądu, Komisja zawiadamia o bliskim upływie terminu obowiązywania wymienionych poniżej środków antydumpingowych.
Niniejsze zawiadomienie publikuje się zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96 z dnia 22 grudnia 1995 r.
[2] w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej.
Produkt _BAR_ Kraj(-e) pochodzenia lub wywozu _BAR_ Środki _BAR_ Odniesienie _BAR_ Data upływu ważności _BAR_
Dyski magnetyczne (dyskietki 3.5') _BAR_ Hong Kong Republika Korei _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 311/2002 (Dz.U. L 50 z 21.2.2002, str. 13) _BAR_ 22.2.2006 _BAR_
Dyski magnetyczne (dyskietki 3.5') _BAR_ Chińska Republika Ludowa Japonia _BAR_ Cło antydumpingowe _BAR_ Rozporządzenie Rady (WE) nr 312/2002 (Dz.U. L 50 z 21.2.2002, str. 24) _BAR_ 22.2.2006 _BAR_
[1] Dz.U. C 139 z 8.6.2005, str. 2.
[2] Dz.U. L 56 z 6.3.1996, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2117/2005 (Dz.U. L 340 z 23.12.2005, str. 17).
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Francja
Pomoc państwa nr C 51/2005 (ex NN84/2005) — Pomoc na rzecz grupy Institut Français du Pétrole
Zaproszenie do zgłaszania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 42/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 21 grudnia 2005 r. zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Republikę Francuską o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 88 ust. 2 Traktatu WE dotyczącego pomocy na rzecz grupy Institut Français du Pétrole.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat środków, w odniesieniu do których Komisja wszczyna postępowanie, w terminie jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim pisma. Uwagi należy kierować do Dyrekcji ds. Pomocy Państwa I w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej na następujący adres lub numer faksu:
Commission européenne
Direction générale de la Concurrence
Direction Aides d'Etat I — Cohésion et compétitivité
B-1049 Bruxelles
Faks: (32-2) 296 12 42
Otrzymane uwagi zostaną przekazane władzom francuskim.
Zgłaszające uwagi zainteresowane strony mogą wystąpić z odpowiednio umotywowanym pisemnym wnioskiem o objęcie ich tożsamości klauzulą poufności.
STRESZCZENIE
Procedura
Pismem z 25 listopada 2004 r. zarejestrowanym w dniu 29 listopada 2004 r. pod numerem CP 221/2004 do Komisji wpłynęła skarga dotycząca domniemania bezprawnie udzielonej przez Francję pomocy państwa na rzecz grupy Institut Français du Pétrole (dalej zwanej: IFP) oraz zależnej od niej spółki Axens.
Komisja zwróciła się do władz francuskich o udzielenie informacji na temat rzeczonego środka pomocy pismami o numerach D/51221 z dnia 17 lutego 2005 r. oraz D/54012 z dnia 24 maja 2005 r.
Władze francuskie udzieliły wymaganych informacji w kolejnych pismach: z dnia 22 marca 2005 r. zarejestrowanym przez Komisję w dniu 11 kwietnia 2005 r. oraz z dnia 17 sierpnia 2005 r. zarejestrowanym przez Komisję w dniu 7 września 2005 r.
Pismem z 20 października 2005 r. oznaczonym numerem D/58262 Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje, zapraszając jednocześnie władze francuskie na spotkanie robocze.
Spotkanie to odbyło się dnia 8 listopada 2005 r.
Władze francuskie przedłożyły wymagane informacje dodatkowe w piśmie z dnia 10 listopada 2005 r., zarejestrowanym z tą samą datą.
Opis środka
L'Institut Français du Pétrole (IFP) to utworzona w 1944 r. organizacja branżowa pod ekonomicznym i finansowym nadzorem rządu francuskiego, spełniająca potrójną rolę na polu badań i rozwoju w dziedzinie poszukiwania złóż roponośnych i gazowych, w zakresie technologii rafinacji oraz petrochemii, jak również w dziedzinie kształcenia technicznego oraz dostarczania danych oraz dokumentacji z wymienionych branży.
Na podstawie podpisanego z państwem układu o wspólnych celach IFP korzysta ze wsparcia ze strony państwa, które wyniosło 200 mln EUR w roku 2003, a w 2004 r. — 163 mln EUR.
Ponadto IFP posiada, pośrednio lub bezpośrednio, liczne udziały większościowe w kapitałach spółek akcyjnych, w tym w spółce Axens, która działa na rynku katalizatorów oraz technologii przemysłu rafineryjnego, przetwarzania gazów i produktów petrochemicznych, oraz w spółce doradczej w dziedzinie eksploatacji złóż ropy naftowej oraz obsługi oprogramowania geo-naftowego: Beicip-Franlab, a także spółce pod nazwą Prosernat doradzającej w dziedzinie obróbki gazu i odsiarczania.
W latach 1944-2002 na rzecz IFP przeznaczano wpływy z opłat parafiskalnych nałożonych na pewne produkty ropopochodne. Dnia 29 maja 1996 r.
Komisja zadecydowała, iż do rzeczonych kwot przekazywanych na rzecz IFP w latach 1993-1997 w świetle pkt 2.4 wspólnotowych ram pomocy państwa na badania i rozwój nie miały zastosowania postanowienia art. 87 ust. 1 Traktatu WE, uznając IFP za ośrodek badań nienastawiony na zysk, upowszechniający wyniki badań wszystkim przedsiębiorstwom unikając dyskryminacji i na zasadach niekomercyjnych, nie dopuszczając do uprzywilejowania przedsiębiorstw, których udziały posiada.
Decyzją z dnia 18 lutego 1998 r., Komisja uznała, że brakuje jakichkolwiek powodów do zrewidowania uprzedniej oceny pomocy w odniesieniu do lat 1998-2002.
Spółkę Axens utworzono dnia 29 maja 2001 r. w drodze połączenia działu przemysłowego IFP ze spółką pośrednio kontrolowaną przez IFP na podstawie planu reorganizacji przedłożonego uprzednio Komisji.
Reorganizacja ta zmierzała do przekazania spółce Axens kontroli nad wprowadzaniem do obrotu komercyjnego wyników badań IFP w dziedzinie rafinacji, przemysłu petrochemicznego oraz gazowego na mocy dwóch umów o wyłączności (ramowej umowy licencyjnej i umowy dotyczacej licencji na produkt) między IFP a jej spółką zależną w połączeniu z umową o badaniach przemysłowych.
Na mocy tej ostatniej spółce Axens przysługuje prawo pierwokupu w odniesieniu do wyników wszelkich działań badawczo-rozwojowych IFP we właściwej jej dziedzinie.
Na mocy trzech wymienionych umów spółka Axens miałaby przekazywać na rzecz IFP równowartość […] [1] obrotów.
Począwszy od dnia 1 stycznia 2003 r. wpływy z opłat parafiskalnych zastąpiono dotacją ze środków budżetowych.
Ocena środka
Komisja stoi na stanowisku, że warunki, w jakich zapadały jej poprzednie decyzje, uległy zmianie w odniesieniu do sektora technologii rafinacji oraz przemysłu petrochemicznego.
Stwierdza ona mianowicie, iż IFP wraz ze spółką zależną Axens stanowią jedną całość ekonomiczną, prowadzącą aktywną działalność handlową oraz stanowiącą konkurencję dla innych przedsiębiorstw na rynku technologii rafinacji oraz petrochemicznym.
Co więcej, Komisja stwierdza obecnie, że doszło do subsydiowania krzyżowego działań komercyjnych i nienastawionych na zysk prowadzonych przez grupę IFP w zakresie, w jakim zaobserwować daje się brak mechanizmów prawnych i księgowych zapewniających skuteczne rozgraniczenie działalności komercyjnej i nienastawionej na zysk grupy IFP, a także w jakim wspólne wydatki ponoszone przez IFP i Axens na badania i rozwój nie są pokrywane z dochodów, jakie przynosi im działalność rynkowa.
W chwili obecnej Komisja nie może skądinąd wykluczyć, że wniosek ten może dotyczyć również podmiotów IFP/Beicip-Franlab i IFP/Prosernat w odniesieniu do prowadzonej przez nie działalności doradczej w dziedzinie, odpowiednio, eksploatacji złóż ropy naftowej z obsługą oprogramowania geo-naftowego oraz obróbki gazu i odsiarczania.
Komisja przeprowadziła analizę zgodności pomocy w świetle różnych postanowień traktatu WE.
Ostatecznie Komisja doszła do wniosku, że z uwagi na przyświecający jej cel, jakim jest propagowanie działań badawczo-rozwojowych, omawiana pomoc może być rozpatrywana jedynie w świetle przepisów zawartych w art. 87 ust. 3 lit. c) traktatu dotyczących pomocy przeznaczonej na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych.
Tym niemniej Komisja wyraża wątpliwości co do faktu spełnienia wszystkich warunków koniecznych dla uprawnienia pomocy — w danym przypadku jej zgodności ze wspólnotowymi ramami pomocy państwa na rzecz działań badawczo-rozwojowych.
Komisja wzywa władze francuskie do dostarczenia wszelkich informacji, które mogą pomóc w ocenie przedmiotowego środka.
Zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 wszelka pomoc bezprawnie przyznana beneficjentowi może podlegać zwrotowi.
TEKST PISMA
"Par la présente, la Commission a l'honneur d'informer la France qu'après avoir examiné les informations fournies par vos autorités sur la mesure citée en objet, elle a décidé d'ouvrir la procédure prévue à l'article 88, paragraphe 2, du traité CE.
1.
PROCÉDURE
La Commission a reçu par courrier du 25 novembre 2004, enregistré le 29 novembre 2004, sous le numéro CP221/2004, une plainte concernant une éventuelle aide d'État illégale en faveur de l'Institut Français du Pétrole (IFP) et une de ses filiales, la société Axens.
La Commission a demandé des informations sur la mesure en question aux autorités françaises par courriers D/51221 du 17 février 2005 et D/54012 du 24 mai 2005.
Les autorités françaises ont transmis ces informations par courriers du 22 mars 2005, enregistré par la Commission le 11 avril 2005, et du 17 août 2005, enregistré par la Commission le 7 septembre 2005.
Par lettre D/58262 du 20 octobre 2005, la Commission a demandé des informations complémentaires et invité les autorités françaises pour une réunion de travail.
Cette réunion a eu lieu le 8 novembre 2005.
Les autorités françaises ont soumis les informations complémentaires demandées par lettre datée du 10 novembre 2005 et enregistrée le même jour.
2.
DESCRIPTION DE LA MESURE
2.1.
Le groupe IFP
L'IFP est un établissement professionnel [2] de droit privé sans capital ni actionnaire, placé sous le contrôle économique et financier du gouvernement français [3].
Aux termes de ses statuts, l'IFP remplit trois missions:
(1) Recherche et développement dans les domaines de la prospection pétrolière et gazière, des technologies de raffinage et de pétrochimie.
Il s'agit pour l'IFP de "provoquer ou effectuer les études et les recherches présentant un intérêt pour le développement des connaissances scientifiques et des connaissances industrielles, et valoriser sous toute forme le résultat de ces travaux".
Les charges d'exploitation de ce poste se sont élevées à […] [4] d'EUR en 2004 [5].
(2) Formation d'ingénieurs et de techniciens.
Il s'agit de "former les personnes capables de participer au développement des connaissances nouvelles, à leur diffusion et à leur application effectives".
Les charges d'exploitation de ce poste se sont élevées à […] d'EUR en 2004 [5].
(3) Information et documentation des secteurs.
Il s'agit de "documenter les administrations, l'industrie, les techniciens et les chercheurs sur les connaissances scientifiques et les techniques industrielles".
Les charges d'exploitation de ce poste se sont élevées à […] d'EUR en 2004 [5].
En contrepartie, l'IFP bénéficie d'un soutien public.
Ce soutien s'est élevé à 201 millions d'EUR en 2002, à 200 millions d'EUR en 2003 et à 163 millions d'EUR en 2004 [6].
Un contrat d'objectifs avec l'État définit les grandes orientations de son action par période de cinq ans.
La société Axens résulte de la fusion le 29 mai 2001 (avec effet rétroactif au 1er janvier 2001) de la société Procatalyse SA (filiale à 100 % d'ISIS, elle-même contrôlée à l'époque à 52,8 % par l'IFP) et de la Direction industrielle de l'IFP externalisée à cette occasion.
L'externalisation de la Direction industrielle de l'IFP a fait l'objet d'une convention d'apports en nature [7].
Le 22 octobre 2001, l'IFP a racheté à ISIS sa participation dans Axens dans le cadre de l'offre publique d'échange initiée par Technip sur ISIS et Coflexip [8].
Actuellement, l'IFP détient donc 100 % du capital d'Axens.
Axens est active sur le marché des catalyseurs et des technologies pour les industries de raffinage, de traitement de gaz et pétrochimiques.
Son chiffre d'affaires consolidé s'est élevé à 192,2 millions d'EUR en 2004.
Par ailleurs, l'IFP détient directement des participations majoritaires dans cinq sociétés parmi lesquelles: IFP training, société de formation professionnelle dans le domaine du pétrole et des moteurs, Beicip-Franlab, société de conseil en exploitation de champs pétroliers et maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière, et IFP investissements, société holding financière portant des participations industrielles détenues par l'IFP dans des sociétés non cotées.
Par le biais de cette dernière, l'IFP est actionnaire majoritaire dans Eurecat, société spécialisée dans la re-génération de catalyseurs, Isis BV, société holding de droit néerlandais, Isis développement, société de capital-risque, Prosernat, société de conseil en traitement du gaz et en désulfuration, RSI, société spécialisée dans la conception de simulateurs et de systèmes de contrôles, Tech'advantage, société spécialisée dans le développement et la maintenance de logiciels et Vinci Technologies, société de conception et de fabrication de matériels de laboratoire.
2.2.
Contenu des décisions antérieures
De 1944, date de sa création, à la fin 2002, l'IFP a perçu le produit d'une taxe parafiscale sur certains produits pétroliers.
Le reversement de cette taxe a été notifié à la Commission par lettre datée du 12 août 1992.
Après ouverture [9] de la procédure prévue par l'article 88, paragraphe 2, du traité CE, la Commission a décidé, le 29 mai 1996 (décision ci-après désignée par "la décision de 1996" [10]), que le versement du produit d'une taxe parafiscale au profit de l'IFP pour la période 1993-1997 n'était pas couvert par l'article 87, paragraphe 1, du traité CE, en application du point 2.4 de l'encadrement des aides d'État à la recherche et au développement [11] ("l'encadrement"):
- Absence d'aide directe au niveau de l'IFP
La Commission a estimé que l'IFP était un centre de recherche à but non lucratif qui n'était pas engagé dans une démarche commerciale.
Or, conformément au point 2.4 de l'encadrement, paragraphe 1, le financement public des activités de recherche et de développement poursuivies par des établissements d'enseignement supérieur ou de recherche publics à but non lucratif, n'est pas, en règle générale, visé par les dispositions de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE.
- Absence d'aide indirecte aux entreprises acquérant la recherche réalisée par l'IFP
La Commission a noté que l'IFP transférait les résultats de ses recherches à des entreprises par quatre moyens: diffusion dans le domaine public, prestations de service facturées aux coûts réels engagés par l'IFP, recherche collaborative et vente de licences.
Dans ces deux derniers cas, elle a considéré que, si les entreprises ne supportaient pas l'intégralité des coûts de la recherche, cet avantage était ouvert sans discrimination à toutes les entreprises, indépendamment de leur nationalité.
- Absence d'aide indirecte aux sociétés où l'IFP détient des participations
En raison de l'implication d'autres actionnaires, du fait que l'IFP soit actionnaire minoritaire dans des sociétés actives dans son domaine de recherche (hormis trois exceptions) et du fait qu'il collabore avec ces entreprises aux mêmes conditions qu'avec les autres entreprises dans lesquelles il ne détient pas de participation, la Commission a conclu que ces entreprises ne bénéficiaient pas d'un traitement plus favorable.
Les rémunérations perçues par l'IFP au titre de ses participations ont, de plus, été considérées comme conformes aux conditions du marché.
Le 3 octobre 1997, les autorités françaises ont notifié à la Commission un nouveau décret sur la taxe parafiscale perçue sur certains produits pétroliers au profit de l'IFP, sans changement substantiel, pour la période 1998-2002.
Dans sa décision du 18 février 1998 (ci-après désignée par "la décision de 1998" [12]), la Commission a considéré qu'elle n'avait aucune raison de modifier son appréciation de la mesure et, par conséquent, elle n'a pas soulevé d'objection à sa mise en œuvre pour la période 1998-2002.
2.3.
Accords exclusifs entre l'IFP et Axens
Par lettres datées du 1 mars et 18 mai 2001 (ci-après désignées par "les courriers de 2001"), les autorités françaises ont informé la Commission [13] d'un projet de réorganisation des activités de recherche de l'IFP dans les domaines du raffinage, de la pétrochimie et du gaz et ont demandé à la Commission de confirmer que ce projet n'impliquait pas de remise en cause de l'analyse adoptée par la Commission dans ses décisions précédentes.
Le projet prévoyait de confier la gestion de la commercialisation des résultats dans le domaine à une entité commerciale constituée par le rapprochement de la direction industrielle de l'IFP et de la société Procatalyse, contrôlée indirectement par l'IFP et spécialisée dans le développement industriel, la fabrication et la vente de tous produits chimiques.
En plus du transfert de l'essentiel de la direction industrielle de l'IFP, y compris la clientèle et les contrats existants, effectué en contrepartie de parts majoritaires dans la nouvelle filiale, le projet impliquait la signature par l'IFP et sa filiale de deux accords exclusifs de licence-cadre et de licence-produits ainsi que d'une convention de recherche industrielle:
(1) Un contrat exclusif de licence-cadre, d'une durée de […], aux termes duquel la filiale peut utiliser la propriété intellectuelle présente et future de l'IFP essentiellement en matière de procédés dans son domaine d'activité pour fournir des prestations d'ingénierie aux clients en relation avec ces procédés et leur transmettre le droit d'utiliser les technologies liées sous forme de sous concessions de licences de brevets.
(2) Un contrat exclusif de licence-produits, d'une durée de […], aux termes duquel la filiale peut utiliser la technologie présente et future de l'IFP dans son domaine d'activité pour la fabrication et la vente à ses clients des catalyseurs, adsorbants, masses de captation, équipements, autres produits et logiciels mis au point par l'IFP.
(3) Une convention de recherche industrielle, d'une durée de […], aux termes de laquelle la filiale dispose d'un droit de premier refus sur le résultat de toutes les activités de recherche et développement en matière de procédés et de produits dans le domaine du raffinage et de la pétrochimie menées par l'IFP.
L'IFP réalise des projets pour le développement de produits et de procédés de raffinage et de pétrochimie jusqu'à l'établissement d'un dossier technique.
À ce stade, la filiale peut décider d'utiliser ces résultats et de poursuivre la recherche dans un projet conjoint avec l'IFP; dans ce cas, elle acquiert un droit exclusif sur l'exploitation de ces résultats; dans le cas contraire, l'IFP peut proposer ces résultats à une autre entreprise.
Chaque partenaire supporte les coûts de sa participation au projet.
À l'issue du projet de recherche, l'IFP détient les droits de propriété sur les produits et les procédés alors que sa filiale dispose des droits de propriété sur l'industrialisation des produits et des procédés.
En contrepartie, la filiale verse à l'IFP, d'une part, des redevances au titre des contrats de licence et, d'autre part, une rémunération équivalente à […] de son chiffre d'affaires pour l'accès à la capacité de recherche de l'IFP.
Au total, d'après les autorités françaises, cette contrepartie représente environ […] du chiffre d'affaires hors taxes de la filiale.
La Commission a considéré que le projet de réorganisation de l'IFP présenté était conforme aux conditions fixées par la décision de renouvellement pour la période 1998-2002 de la taxe parafiscale perçue sur certains produits pétroliers adoptée par la Commission le 18 février 1998 et elle en a informé les autorités françaises par lettre de service D/52473, datée du 19 juin 2001.
La société Axens a été créée le 29 mai 2001.
Par lettre datée du 27 novembre 2002, les autorités françaises ont informé la Commission du remplacement du produit de la taxe parafiscale par une dotation budgétaire au profit de l'IFP à compter du 1er janvier 2003.
3.
ANALYSE DE LA MESURE
Par la présente décision, la Commission souhaite examiner si les conditions fixées par ses décisions précédentes sont toujours satisfaites.
3.1.
Sur l'existence d'une aide d'État au sens de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE
L'article 87, paragraphe 1, du traité CE interdit, "dans la mesure où elles affectent les échanges entre États membres, les aides accordées par les États ou au moyen de ressources d'État sous quelque forme que ce soit qui faussent ou menacent de fausser la concurrence en favorisant certaines entreprises ou certaines productions".
A. L'IFP et sa filiale Axens
3.1.1.
Avantage sélectif en faveur d'entreprises ou de productions
La jurisprudence communautaire établit que les règles en matière d'aides d'État s'appliquent uniquement aux entreprises, définies comme des entités engagées dans une activité économique, indépendamment de leur statut légal et de leur financement [14].
Dans sa décision de 1996, la Commission a considéré que le soutien public accordé aux activités de R&D menées par l'IFP ne constituait pas une aide d'État au sens de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE dans la mesure où l'IFP était un organisme de recherche à but non lucratif qui n'était pas engagé dans une démarche commerciale [15].
Cependant, la Commission observe une évolution importante du caractère commercial de certaines activités de l'IFP depuis la réorganisation d'une partie de ses activités.
Sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie, pour lequel la Commission dispose, à ce stade, du plus grand nombre d'informations, il semble que l'IFP se soit engagé dans une véritable démarche commerciale, en concurrence avec d'autres entreprises privées, avec la création et la prise de contrôle de sa filiale Axens en 2001.
Dans ce contexte, la Commission a examiné si le bénéficiaire final du soutien public demeurait l'entité IFP.
Pour ce faire, elle a analysé si, sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie, l'IFP et Axens doivent être considérés comme deux entités économiques distinctes.
À cet égard, la Commission note que l'IFP et Axens sont deux entités légales distinctes, de statuts et d'objectifs différents: l'un est un établissement professionnel à but non lucratif, poursuivant des objectifs d'intérêt général dans différents domaines sous la supervision de l'État, tandis que l'autre est une société anonyme commercialement active et spécialisée sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie.
Cependant, plusieurs éléments incitent la Commission à considérer l'IFP et Axens comme une seule entité économique sur les marchés des technologies de raffinage et de pétrochimie.
- En premier lieu, l'IFP détient directement 100 % du capital d'Axens depuis le 22 octobre 2001, à la différence des filiales considérées dans les décisions de 1996 et 1998 où d'autres actionnaires étaient impliqués.
L'annexe I de la recommandation de la Commission du 6 mai 2003 concernant la définition des micro, petites et moyennes entreprises [16] explicite que si une université ou un centre de recherche à but non lucratif détient la majorité des droits de vote des actionnaires d'une autre entreprise, ces deux entités doivent être considérées comme des entreprises liées.
À cet égard, la Commission note également que cinq membres du Conseil exécutif de l'IFP (deux directeurs généraux adjoints, le directeur du centre de résultats Raffinage et Pétrochimie, le directeur du développement industriel et le directeur des ressources humaines) siègent au Conseil d'administration d'Axens.
- En second lieu, l'IFP et Axens ont noué des relations privilégiées, à la différence de la situation décrite par la Commission dans ses décisions précédentes où aucune filiale de l'IFP ne disposait d'un traitement plus favorable que les autres entreprises [17].
Ils sont signataires de deux accords exclusifs de licences aux termes desquels Axens est l'unique distributeur des technologies développées par l'IFP.
De plus, aux termes de la convention de recherche industrielle, Axens est le premier, et potentiellement l'unique, destinataire des résultats développés par l'IFP.
Parallèlement, si Axens souhaite initier des travaux de recherche supplémentaires, il doit proposer ceux-ci en premier lieu à l'IFP.
- Enfin, plusieurs éléments indiquent que l'IFP et Axens ont une présence et une image communes sur le marché des procédés et produits de raffinage et de pétrochimie auprès de leurs clients et de leurs concurrents: intégration des logos, démarche commerciale commune, présence conjointe dans les publicités et les publications y compris sur internet [18].
En effet, le poids économique de l'IFP, ainsi que l'importance de son image sur les marchés où Axens est présent, paraissent (aux yeux de leurs concurrents et de leurs clients) difficilement séparables de l'image d'Axens, filiale à 100 % de l'IFP.
Cette image n'est que renforcée par les liens contractuels exclusifs entre les deux.
Au vu de ce qui précède, la Commission conclut que l'IFP et Axens constituent une entité économique unique, active sur le marché des procédés et produits de raffinage et de pétrochimie.
Il en résulte que, sur ce marché, l'IFP/Axens est un acteur économique en concurrence avec d'autres entreprises et ne peut être considéré comme un organisme à but non lucratif.
Sur ce marché, le point 2.4, paragraphe 1, de l'encadrement des aides d'État à la R&D n'est donc plus applicable.
La Commission doit, de plus, examiner si l'entité économique IFP/Axens bénéficie d'un avantage par rapport à ses concurrents.
Bien que le groupe IFP reçoive un soutien financier de l'État, dans la mesure où celui-ci mène à la fois des activités économiques et non économiques, il se pourrait que ses activités économiques ne bénéficient d'aucun soutien public et que ce dernier soit concentré sur le financement des activités non économiques.
Dans cette hypothèse, il n'existerait aucune forme de subvention croisée entre ces deux types d'activités.
À ce stade de son analyse, cependant, la Commission émet des doutes sur ce point pour les raisons suivantes:
- En premier lieu, au vu des réponses apportées par les autorités françaises à ce sujet, la Commission émet des doutes concernant l'application de la directive de la Commission concernant la transparence des relations financières entre les États membres et les entreprises publiques [19] (Directive Transparence), s'agissant de la délimitation comptable des activités économiques et non économiques de l'IFP et de ses filiales.
La Commission n'est pas assurée que les mécanismes juridiques et comptables permettant une limitation effective des activités économiques et non économiques du groupe IFP soient en place.
- En second lieu, la Commission note que le mécanisme du droit de premier refus inscrit dans la convention de recherche industrielle, ainsi que les accords exclusifs de licence, signifient que, potentiellement, toute la recherche menée par l'IFP dans le domaine d'Axens peut être utilisée et commercialisée exclusivement par Axens.
La Commission considère donc que, pour qu'il n'existe pas d'avantage à l'entité IFP/Axens, l'ensemble du budget de l'IFP consacré à la R&D, en collaboration ou pour le compte d'Axens dans son domaine d'activité, devrait être financé par les revenus acquis sur ce marché, comme ce serait le cas pour n'importe quel opérateur économique sur ce marché.
Le domaine d'activité d'Axens est constitué "des activités de raffinage et pétrochimie et de certaines activités liées au gaz" [20].
Or, l'analyse des budgets de l'IFP révèle que les charges d'exploitation du centre de résultats raffinage/pétrochimie de l'IFP ne sont pas complètement couvertes par les produits (y compris les redevances et autres rémunérations) et les dividendes.
Ainsi, en 2004, les charges d'exploitation du centre de résultats raffinage/pétrochimie se sont élevées à […] alors que les produits ont atteint seulement […] et les dividendes versés par Axens, au titre des participations de l'IFP, […] en 2004.
On observe donc un déficit de […] en 2004.
En 2005, les charges d'exploitation du centre de résultats raffinage/pétrochimie se sont élevées à […] alors que les produits ont atteint […] et les dividendes à […] [21].
- En troisième lieu, les autorités françaises ont confirmé que la dotation budgétaire a permis le financement partiel des activités de recherche de l'IFP.
Suivant la nomenclature de suivi des programmes de l'IFP, dans la catégorie de recherche "Acquisition de compétences", correspondant essentiellement à la recherche fondamentale, la dotation budgétaire aurait contribué à […] en 2003, à […] en 2004 et à […] en 2005 des dépenses pour le centre de résultats "Raffinage et pétrochimie".
Dans la catégorie de recherche "Recherche et développement, applications", correspondant à la recherche et développement de produits industriels (procédés, catalyseurs, logiciels) et aux applications (prestations), la dotation budgétaire aurait couvert […] en 2003, […] en 2004 et […] en 2005 des charges du centre de résultats "Raffinage et pétrochimie".
Lors de la réunion du 8 novembre 2005 avec la Commission, les autorités françaises ont fait valoir que les activités du centre de résultat raffinage/pétrochimie ne recoupaient pas exactement le domaine d'activité d'IFP/Axens.
La Commission examinera toutes les informations que les autorités françaises fourniront à cet égard.
La Commission n'est donc pas en mesure d'exclure que l'IFP/Axens ne bénéficie du financement public d'une partie de ses activités de R&D. Par ailleurs, l'analyse de certains modes de transfert interne à l'entité IFP/Axens, tels que décrits dans la convention de recherche industrielle, indique également que l'entité IFP/Axens ne couvre pas la totalité de ses coûts de recherche avec les revenus acquis sur le marché:
[…]
En conclusion, la Commission considère que l'entité économique IFP/Axens ne couvre pas la totalité de ses coûts de recherche grâce aux revenus de ses activités dans le domaine des technologies de raffinage et de pétrochimie, mais que ces coûts sont partiellement financés par le soutien public reçu sur la base du contrat d'objectif entre l'IFP et l'État.
L'entité IFP/Axens bénéficie de ce fait d'un avantage par rapport à ses concurrents sur le marché.
3.1.2.
Ressources d'État
Jusqu'au 1er janvier 2003, l'IFP était partiellement financé grâce au produit d'une taxe parafiscale sur certains produits pétroliers.
Depuis cette date, l'IFP reçoit une subvention directe annuelle du budget de l'État.
Celle-ci s'est élevée à 200 millions d'EUR en 2003 et à 163 millions d'EUR en 2004.
Pour 2005, le montant de la dotation a été arrêté à 192 millions d'EUR par la loi de finances initiale.
La mesure implique donc des ressources d'État.
3.1.3.
Distorsion de concurrence
Toute contribution aux activités de recherche et développement dans les domaines d'activité de l'IFP/Axens, en réduisant leurs coûts d'investissements et de fonctionnement, renforcent leur position concurrentielle et impliquent potentiellement une distorsion de concurrence.
En effet, cette entité est présente sur un marché fort concurrentiel.
Dans le secteur d'activité d'IFP/Axens, dans un contexte de réduction des coûts, seul un nombre restreint d'entreprises intégrées de taille importante maintient des unités de R&D significatives en matière de technologies de raffinage et de pétrochimie.
La majeure part de la R&D en matière de technologies de raffinage et de pétrochimie a été externalisée des compagnies pétrolières vers des fournisseurs de technologies.
Plusieurs entreprises de raffinage ont également développé des partenariats avec des sociétés de services.
La mesure implique donc une distorsion de concurrence.
3.1.4.
Affectation des échanges
Le secteur d'activité d'IFP/Axens concerne la recherche, le développement et la diffusion de licences de procédés pour le raffinage pétrolier, le traitement du gaz et la production de pétrochimiques ainsi que la production de catalyseurs pour l'utilisation avec ces procédés.
Un procédé désigne le savoir-faire nécessaire à la conception et à l'utilisation d'un équipement (un catalyseur par exemple) pour atteindre une production spécifique (un dérivé pétrolier par exemple).
Ce marché représente 2 à 3 milliards d'EUR par an au niveau mondial.
Les catalyseurs sont fabriqués pour produire des réactions chimiques spécifiques en utilisant certains procédés.
Le marché des catalyseurs représente 3 à 5 milliards d'EUR par an au niveau mondial.
Les concurrents d'IFP/Axens comptent des entreprises américaines et européennes: UOP, Lummus (filiale du groupe helvético-suédois ABB), Shell Global Solutions/Criterion (filiale du groupe britannico-hollandais), Exxon-Mobil, Haldor-Topsoe (société danoise), Albermale, Engelhard Corporation, Süd Chemie (société allemande), Grace Davison, Johnson Mattey (groupe britannique).
La mesure a donc potentiellement un impact sur les échanges intra-communautaires.
B. L'IFP et ses autres filiales
À la connaissance de la Commission, deux autres filiales, détenues majoritairement par l'IFP, ont conclu des accords de licence et de recherche similaires à ceux conclus avec Axens et disposent d'un droit de premier refus sur les travaux de R&D menés par l'IFP dans leur domaine d'activité.
La société Prosernat, contrôlée indirectement par l'intermédiaire d'IFP investissements, a été acquise par l'IFP en 2001 dans le cadre de la cession par ISIS d'IFP investissements à l'IFP précédemment évoquée.
Une convention de licence cadre et une convention de recherche industrielle entre l'IFP et Prosernat ont été signées le 18 août 2003 aux termes desquelles Prosernat dispose d'une concession exclusive de licence sur les brevets de l'IFP et d'un droit de premier refus sur les recherches menées par l'IFP dans le domaine des technologies de traitement du gaz et de récupération du soufre.
La société Beicip-Franlab, détenue à 100 % directement et spécialisée dans le conseil en exploitation de champs pétroliers et la maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière, a été créée par l'IFP en 1967.
Une convention exclusive de développement, de commercialisation et d'utilisation, signée le 28 mai 2003 avec l'IFP, établit un droit de premier refus de Beicip-franlab sur les algorithmes, modèles ou méthodologies développés par l'IFP dans le domaine Exploration-Gisements.
Sur la base des informations à sa disposition à ce stade, la Commission ne peut exclure qu'un avantage n'existe pour les entités IFP/Prosernat et IFP/Beicip Franlab.
La Commission considère que les autres critères de l'existence de l'aide sont également satisfaits.
L'implication de ressources d'État a été démontrée au paragraphe 3.1.2.
De plus, la Commission estime que toute contribution aux activités de recherche et développement dans les domaines d'activités d'IFP/Prosernat et d'IFP/Beicip-Franlab renforcent leur position concurrentielle et impliquent potentiellement une distorsion de concurrence.
Enfin, cette distorsion de concurrence est susceptible d'avoir un impact sur les échanges intra-communautaires, dans la mesure où les secteurs d'activités IFP/Prosernat et IFP/Beicip-Franlab constituent des marchés concurrentiels à l'échelle communautaire et mondiale.
C. Conclusion sur l'existence de l'aide
Au vu de ce qui précède, la Commission considère, à ce stade, que l'entité IFP/Axens bénéficie d'une aide d'État pour ses activités sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie.
De plus, la Commission ne peut exclure qu'une aide d'État ne soit octroyée à l'entité IFP/Beicip-Franlab pour ses activités sur le marché du conseil en exploitation de champs pétroliers et la maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière ainsi qu'à l'entité IFP/Prosernat pour ses activités sur le marché des technologies de traitement du gaz et de récupération du soufre.
D. Autres considérations
La Commission a considéré, à ce stade, que l'IFP et Axens constituaient une entité économique unique et s'est appuyée sur cet élément dans son analyse de l'existence de l'aide.
Toutefois, la Commission n'écarte pas la possibilité, sur la base des informations reçues dans le cadre de la procédure formelle d'examen, de considérer l'IFP, Axens, Beicip-Franlab et Prosernat comme autant d'entités distinctes.
Dans ce cas de figure, la Commission examinera l'existence de l'aide et sa compatibilité avec le marché intérieur au niveau de l'IFP, d'une part, et, d'autre part, au niveau de chacune de ces filiales.
À cet égard, la Commission estime que le fait de considérer l'IFP et Axens comme deux entités différentes pourrait aboutir à la conclusion de l'existence d'une aide au niveau d'Axens.
À supposer qu'il soit établi, à l'issue de la procédure formelle d'examen, que l'IFP est effectivement une organisation à but non lucratif, sans activité commerciale et distincte de ses filiales commerciales, la Commission pourrait considérer que, conformément au point 2.4, paragraphe 1er de l'encadrement, l'IFP ne bénéficie pas d'un avantage et, par conséquent, qu'il ne bénéficie d'aucune aide d'État au sens de l'article 87, paragraphe 1er, du traité CE.
En revanche, la Commission est d'avis, à ce stade de l'examen, qu'Axens est bénéficiaire d'un avantage concurrentiel du fait du transfert d'une partie du soutien financier accordé à l'IFP par l'État dans la mesure où, depuis 2001, l'IFP octroie à sa filiale Axens des droits de licence exclusifs ainsi qu'un droit de premier refus sur toutes ses recherches dans le domaine d'activité d'Axens.
La Commission émet en effet des doutes sur la conformité des rémunérations versées par Axens à l'IFP aux conditions du marché.
Le même raisonnement peut être suivi pour les filiales Beicip-Franlab et Prosernat.
La Commission examinera toutes les informations permettant d'établir que l'IFP et ses filiales doivent être considérées comme des entités économiques autonomes dont les relations obéissent à une logique de marché.
3.2.
Sur l'illégalité de l'aide
La Commission note que le soutien financier accordé à l'IFP depuis le 1er janvier 2003 n'est pas couvert par les décisions du 29 mai 1996 et du 18 février 1998 qui ont autorisé le financement de l'IFP pour les périodes 1993-1997 et 1998-2002 et qu'il n'a pas fait l'objet d'une notification au sens de l'article 88, paragraphe 3, du traité CE.
Limitation des décisions précédentes dans le temps
En premier lieu, la Commission souligne le caractère circonstanciel de ses décisions de 1996 et 1998.
En effet, dans sa décision de 1996, la Commission a demandé aux autorités françaises de lui communiquer un rapport annuel sur l'utilisation du produit de la taxe afin de s'assurer que certaines entreprises françaises du secteur ne bénéficient pas de fait d'un traitement plus favorable de la part de l'IFP.
De même, dans sa décision de 1998, elle a indiqué que son analyse serait susceptible de changer s'il s'avérait qu'à l'avenir l'IFP faisait bénéficier de ses activités principalement des entreprises françaises et elle a renouvelé sa demande de recevoir un rapport annuel.
L'appréciation portée par la Commission sur le soutien public de l'IFP dans ses décisions de 1996 et 1998 ne saurait par conséquent être considérée comme une appréciation sur la substance de la mesure en dehors des conditions et du cadre temporel pour lesquels ces décisions ont été prises.
Absence de notification
En second lieu, les courriers des autorités françaises du 1er mars et 18 mai 2001, concernant le projet de création d'une filiale dans le domaine des technologies de raffinage et de pétrochimie et demandant à la Commission de confirmer que ce projet n'impliquait pas de remise en cause de l'analyse adoptée par la Commission dans ses décisions précédentes pour les périodes 1993-1997 et 1998-2002, ne sont pas des notifications au sens de l'article 88, paragraphe 3, du traité CE.
La Commission ne les a jamais traités en tant que tels et n'a pris aucune décision au sens du règlement de procédure [22].
De même, les autorités françaises n'ont pas avisé la Commission de la mise en œuvre de la mesure conformément à la procédure prévue à l'article 4, paragraphe 6, du règlement de procédure [23].
Par conséquent, l'hypothèse d'une approbation implicite, par procédure dite de Lorenz, doit être écartée [23].
De plus, dans sa lettre datée du 19 juin 2001, la Commission a indiqué que l'ensemble des conditions d'activités de l'IFP et notamment son dispositif de financement ferait l'objet d'un nouvel examen à partir de 2002.
Par lettre datée du 27 novembre 2002, les autorités françaises ont informé la Commission du remplacement du produit de la taxe parafiscale par une dotation budgétaire au profit de l'IFP à compter du 1er janvier 2003.
Ce courrier ne saurait également être considéré comme une notification au sens de l'article 88, paragraphe 3, du traité CE pour les mêmes raisons qu'exposées ci-dessus.
Evolution des circonstances factuelles
En troisième lieu, à la lumière des éléments récemment reçus, la Commission considère que la place du groupe IFP sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie a évolué par rapport aux informations communiquées par les autorités françaises dans les courriers de 2001 et que la présentation des rapports annuels n'avait pas permis d'infirmer.
- Alors que le projet de filialisation devait consister en une simple réorganisation interne des activités de l'IFP permettant une meilleure diffusion des résultats de R&D de l'IFP par sa filiale, il a, de fait, conduit à l'émergence d'un opérateur économique sur le marché des technologies de raffinage et de pétrochimie.
- L'appel aux partenaires extérieurs pour la réalisation et le financement des travaux de recherche industrielle menés par l'IFP et sa filiale après l'exercice du droit de premier refus serait opéré sur une base non discriminatoire.
La Commission considère que l'appel aux partenaires extérieurs est limité et obéit à une stratégie commerciale de développement et de répartition de marchés plutôt qu'à une logique de développement et de diffusion des connaissances techniques.
- La rémunération perçue par l'IFP pour l'exercice du droit de premier refus par sa filiale était décrite comme conforme aux conditions du marché et n'impliquant pas un transfert de ressources publiques.
L'analyse des clauses de la convention de recherche industrielle et du budget de l'IFP démontre que les activités de recherche dans le domaine ne sont pas couvertes par les rémunérations versées par Axens.
- Selon les autorités françaises, les décisions d'Axens concernant l'exercice du droit de premier refus seraient prises au sein du groupe IFP, et par conséquent, ce droit n'aurait pas pour effet ou objet d'accorder un traitement préférentiel à Axens ou d'autres sociétés du groupe par rapport aux autres clients potentiels de l'IFP.
La Commission estime que la part du budget de l'IFP consacré à la R&D dans le domaine d'Axens contredit cet argument.
Enfin, certains changements importants depuis les courriers de 2001 n'ont pas été communiqués à la Commission par les autorités françaises avant les demandes d'information complémentaire adressées par la Commission dans le cadre de la procédure actuelle:
- Lors de la création d'Axens, l'IFP détenait 52,8 % des parts de la nouvelle entité.
Alors que l'existence d'autres actionnaires dans les filiales de l'IFP était explicitement mentionnée par la Commission comme une garantie de la non-discrimination en faveur des filiales, les autorités françaises n'ont pas informé la Commission du rachat par l'IFP des autres parts d'Axens le 22 octobre 2001.
- Les autres changements opérés depuis 2001 au niveau du groupe IFP, parmi lesquels la vente de la holding ISIS et l'acquisition de la filiale IFP investissements, n'ont pas non plus été communiqués à la Commission.
- La signature des accords exclusifs, liant l'IFP et ses filiales Beicip-Franlab et Prosernat, en mai et août 2003 n'a pas été communiquée à la Commission.
En conclusion, la Commission considère que la subvention accordée à l'IFP depuis le 1er janvier 2003 constitue une aide illégale nouvelle au sens du règlement (CE) no 659/1999 du Conseil du 7 mai 1999 portant modalités d'application de l'article 93 du traité CE [22].
3.3.
Sur la compatibilité de l'aide
Le principe général édicté par l'article 87, paragraphe 1, du traité CE est l'incompatibilité des aides d'État avec le Marché commun.
Cependant, l'article 87, paragraphes 2 et 3, du traité CE prévoit des exceptions à ce principe.
La Commission émet des doutes sur le fait que l'aide contenue dans le soutien de l'État à l'IFP et à certaines de ses filiales puisse bénéficier des exceptions prévues à l'article 87, paragraphe 2, du traité CE.
En effet, la mesure, par sa nature, ne constitue pas une aide à caractère social octroyée aux consommateurs individuels.
Elle ne vise pas non plus à remédier aux dommages causés par les calamités naturelles ou par d'autres évènements extraordinaires.
Enfin, elle ne concerne pas certaines régions de la République Fédérale d'Allemagne affectées par la division de l'Allemagne.
La Commission estime, à ce stade, que l'aide contenue dans le soutien de l'État à l'IFP et à certaines de ses filiales ne peut pas bénéficier des exceptions prévues aux articles 87, paragraphe 3, sous a), et 87, paragraphe 3, sous b), du traité CE.
En effet, le soutien de l'État ne vise pas une région dans laquelle le niveau de vie est anormalement bas ou dans laquelle sévit un grave sous-emploi.
Il ne vise pas non plus à promouvoir la réalisation d'un projet important d'intérêt européen commun ou à remédier à une perturbation grave de l'économie d'un État membre.
L'article 87, paragraphe 3, sous c), du traité CE autorise les aides destinées à faciliter le développement de certaines activités ou de certaines régions économiques, quand elles n'altèrent pas les conditions des échanges dans une mesure contraire à l'intérêt commun.
À ce titre, la Commission peut autoriser certaines aides, lorsque ces aides visent des objectifs d'intérêt communautaire et lorsqu'elles n'altèrent pas les conditions des échanges dans une mesure contraire à l'intérêt commun.
À ce stade de son analyse, considérant le rôle de la recherche et du développement dans l'amélioration de la croissance, de la compétitivité et de l'emploi, la Commission estime que le soutien de l'État en faveur de l'IFP et certaines de ses filiales doit être examiné au regard de l'article 87, paragraphe 3, sous c), du traité CE.
Cependant, à ce titre, il faudrait que les autorités françaises démontrent que l'aide satisfait aux critères de l'encadrement des aides à la R&D. Or les autorités françaises n'ont pas apporté de justification suffisante concernant les points suivants:
- la délimitation claire du périmètre et la définition de la nature des activités économiques et non économiques du groupe IFP ainsi que la conformité des pratiques comptables du groupe IFP avec la directive Transparence;
- les montants de dépenses consacrées aux activités de R&D par le groupe IFP sur les marchés des technologies de raffinage et de pétrochimie, du conseil en exploitation de champs pétroliers et la maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière et des technologies de traitement du gaz et de récupération du soufre;
- la qualification des activités menées par le groupe IFP sur les marchés des technologies de raffinage et de pétrochimie, du conseil en exploitation de champs pétroliers et la maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière et des technologies de traitement du gaz et de récupération du soufre conformément à la définition des stades de recherche définis à l'annexe I de l'encadrement;
- la conformité des intensités d'aide appliquées avec les seuils d'intensité autorisés par stade de recherche conformément aux point 5.2 à 5.10 de l'encadrement;
- l'effet incitatif du soutien de l'État sur les marchés des technologies de raffinage et de pétrochimie, du conseil en exploitation de champs pétroliers et la maîtrise d'ouvrages de logiciels d'exploitation pétrolière et des technologies de traitement du gaz et de récupération du soufre.
La Commission émet donc des doutes quant au fait que l'aide puisse être approuvée au titre de sa contribution à la politique communautaire en faveur de la R&D, et, partant, qu'elle puisse être approuvée au titre de l'article 87, paragraphe 3, sous c), du traité CE.
La Commission émet des doutes sur le fait que l'aide potentielle puisse être approuvée au titre de l'article 87, paragraphe 3, sous d), du traité CE.
En effet, cet article vise les aides dont l'objectif est de promouvoir la culture et la conservation du patrimoine.
Or la Commission note que les activités de l'IFP et de ses filiales ne relèvent pas de la conservation du patrimoine.
Au vu de ce qui précède, la Commission émet donc des doutes sur le fait que l'aide à l'IFP et certaines de ses filiales puisse être considérée comme compatible avec l'une des dispositions du traité CE permettant l'autorisation des aides d'État.
4.
CONCLUSION
Compte tenu des considérations qui précédent, la Commission invite la France à lui fournir dans un délai d'un mois à compter de la réception de la présente tous les documents, informations et données nécessaires pour apprécier la compatibilité de la mesure.
Ces informations devront en particulier apporter:
- les éléments permettant d'établir dans quelle mesure l'IFP et ses filiales peuvent être considérées comme des entités distinctes dont les relations obéissent à une logique de marché;
- la délimitation claire du périmètre et la définition de la nature des activités économiques et non économiques de l'IFP et de ses filiales afin de clarifier quelle proportion de la subvention publique soutient les activités commerciales du groupe;
- la démonstration précise de ce que les aides potentielles sont compatibles avec les règles communautaires en matière d'aides à la R&D.
À défaut, la Commission adoptera une décision sur la base des éléments dont elle dispose.
Elle invite vos autorités à transmettre immédiatement une copie de cette lettre au bénéficiaire potentiel de l'aide/la mesure.
La Commission rappelle à la France l'effet suspensif de l'article 88, paragraphe 3, du traité CE et se réfère à l'article 14 du règlement (CE) no 659/1999 du Conseil qui prévoit que toute aide illégale pourra faire l'objet d'une récupération auprès de son bénéficiaire.
Par la présente, la Commission avise la France qu'elle informera les intéressés par la publication de la présente lettre et d'un résumé de celle-ci au Journal officiel de l'Union européenne.
Elle informera également les intéressés dans les pays de l'AELE signataires de l'accord EEE par la publication d'une communication dans le supplément EEE du Journal officiel de l'Union européenne, ainsi que l'autorité de surveillance de l'AELE en leur envoyant une copie de la présente.
Tous les intéressés susmentionnés seront invités à présenter leurs observations dans un délai d'un mois à compter de la date de cette publication."
[1] Informacje poufne
[2] Au sens de la loi no 43-612 du 17 novembre 1943 sur la gestion des intérêts professionnels.
[3] Décrets no 2003-204 du 5 mars 2003 et no 55-733 du 26 mai 1955 modifié.
[4] Information couverte par le secret professionnel.
[5] Source: budget de l'IFP.
[6] Source: données communiquées par les autorités françaises.
[7] Ces opérations ont été validées par les commissaires à la fusion et aux avantages particuliers.
[8] L'acquisition par l'IFP des parts non cotées d'ISIS a fait l'objet d'un rapport par Détroyat et Associés le 3.7.2001 qui considérait le prix de cession comme équitable.
[9] JO C 161 du 27.6.1995, p. 5.
[10] JO L 272 du 25.10.1996, p. 53.
[11] JO C 45 du 17.2.1996, p. 5.
[12] JO C 103 du 4.4.1998, p. 19.
[13] Un formulaire standard de notification est annexé à la lettre des autorités françaises datée du 1.3.2001.
[14] Jugement de la Cour dans le cas C-41/90, Hoefner and Elser, ECR 1991, I-1979 (para.
21) ; C-309/99, ECR 2002, I-1577 (para.
46 et seq.).
[15] "Généralement les contacts entre l'Institut et les clients potentiels se nouent à l'occasion de congrès scientifiques.
La renommée de l'Institut ainsi que les brevets qu'il a déposés (qui sont publics) font que les acheteurs savent quels sont les travaux auxquels ils peuvent avoir accès auprès de l'IFP.
Il n'y a pas de démarchage commercial pour placer des contrats de collaboration ou céder des licences, néanmoins l'IFP a des bureaux et des agents qui assurent la promotion des travaux de recherche.", in Décision de 1996.
[16] JO L 124 du 20.5.2003, p. 35.
[17] "Si les sociétés contrôlées bénéficient des services de l'IFP, elles n'ont aucun avantage ni dans les modalités d'accès aux programmes de recherche, ni dans les conditions d'accès aux résultats." in Décision de 1996.
[18] http://raffinage-petrochimie.ifp.fr/IFP/en/researchindustry/refiningpetrochemicals/ac04_02_02.htm
[19] Directive 80/723/CEE de la Commission du 25 juin 1980 relative à la transparence des relations financières entre les États membres et les entreprises publiques (JO L 195 du 29.7.1980, p. 35), telle que modifiée par la Directive 2000/52/CE de la Commission du 26 juillet (JO L 193 du 29.7.2000, p. 75).
[20] Source: Convention de recherche industrielle entre l'IFP et Axens.
[21] Source: budget de l'IFP.
[22] Règlement (CE) no 659/1999 du Conseil du 22 mars 1999 portant modalités d'application de l'article 93 du traité CE, JO L 83 du 27.3.1999, p. 1.
[23] Jugements de la Cour dans les cas T-187/99 Agrana Zucker und Stärke v Commission [2001] ECR II-1587, paragraphe 39 et T-171/02, Jugement du 15 Juin 2005, Regione Sardegna v Commission, paragraphes 48-49.
--------------------------------------------------
Zawiadomienie zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3976/87 z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 traktatu WE do pewnych grup porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych w sektorze transportu lotniczego
(2006/C 42/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Zgodnie z art. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3976/87 Komisja zwraca się do zainteresowanych stron o nadsyłanie uwag dotyczących załączonego projektu rozporządzenia Komisji (WE) w sprawie zastosowania art. 81 ust. 3 traktatu wobec grup porozumień w dziedzinie transportu powietrznego w ciągu jednego miesiąca od publikacji niniejszego zawiadomienia na adres jednostki D2 w Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji Komisji Europejskiej:
European Commission
Directorate-General for Competition
Unit D2, Office J70 2/55
Rue de la Loi/Wetstraat 200
B-1049 Brussels
Faks: (32-2) 295 01 28
E-mail: comp-revision-1617-93@cec.eu.int
Projekt
Rozporządzenie Komisji w sprawie zastosowania art. 81 ust. 3 traktatu wobec pewnych grup porozumień i praktyk uzgodnionych w zakresie konsultacji w sprawie taryf pasażerskich stosowanych w ramach rejsowychpołączeń lotniczych oraz przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych
KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 3976/87 z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 traktatu do pewnych grup porozumień i praktyk uzgodnionych w sektorze transportu lotniczego [1], a szczególnie jego art. 2,
po opublikowaniu projektu niniejszego rozporządzenia,
po konsultacji z Komitetem doradczym ds. Praktyk Ograniczających Konkurencję i Pozycji Dominującej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Z dniem 1 maja 2004 r. sektor transportu lotniczego podlega ogólnie stosowanym przepisom rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 traktatu [2].
(2) Rozporządzenie (WE) 1/2003 przewiduje, że porozumienia objęte art. 81 ust. 1 spełniające warunki art. 81 ust. 3 Traktatu nie są zakazane, bez konieczności podejmowania w tym względzie uprzedniej decyzji. W zasadzie przedsiębiorstwa i związki powinny oceniać teraz same, czy ich porozumienia, praktyki uzgodnione i decyzje są zgodne z art. 81 traktatu.
(3) Rozporządzenie (EWG) nr 3976/87 upoważnia Komisję do stosowania art. 81 ust. 3 traktatu na mocy rozporządzenia w stosunku do pewnych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych odnoszących się bezpośrednio lub pośrednio do świadczenia usług transportu lotniczego na trasach między portami lotniczymi na terenie Wspólnoty oraz trasach między Wspólnotą a krajami trzecimi.
(4) Porozumienia, decyzje i praktyki uzgodnione dotyczące konsultacji w sprawie taryf pasażerskich w rejsowych połączeniach lotniczych i przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych oraz rozkłady lotów dla portów lotniczych mogą ograniczać konkurencję i wpływać na handel między państwami członkowskimi.
(5) Jednak z uwagi na fakt, że przedmiotowe porozumienia, decyzje lub praktyki uzgodnione mogą być z zyskiem dla klientów transportu lotniczego lub przewoźników lotniczych, rozporządzeniem Komisji (EWG) nr 1617/93 z dnia 25 czerwca 1993 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 traktatu do niektórych kategorii porozumień i praktyk uzgodnionych dotyczących wspólnego planowania i koordynacji rozkładów, wspólnych przedsięwzięć i konsultacji w sprawie taryf pasażerskich i towarowych w rejsowych połączeniach lotniczych oraz przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych [3] zostało postanowione, że art. 81 ust. 1 traktatu nie ma zastosowania do m.in. pewnych porozumień, decyzji lub praktyk uzgodnionych dotyczących konsultacji w sprawie taryf oraz przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych w przypadku połączeń lotniczych pomiędzy lotniskami w zakresie Wspólnoty. Rozporządzenie (EWG) nr 1617/93 wygasło w dniu 30 czerwca 2005 r.
(6) W czerwcu 2004 r. Komisja rozpoczęła konsultacje w sprawie przeglądu rozporządzenia (EWG) nr 1617/93 w celu ustalenia, czy należałoby zaprzestać stosowania wyłączenia grupowego, stosować je nadal w dotychczasowej formie czy też rozszerzyć jego zakres.
Komisja otrzymała odpowiedzi od państw członkowskich, linii lotniczych, agentów biur podróży oraz grup konsumenckich.
(7) W świetle wyników konsultacji oraz wprowadzonego na mocy rozporządzenia (WE) 1/2003 bezpośrednio stosowanego systemu wyłączenia nie ma wystarczających podstaw, aby nadal twierdzić na mocy rozporządzenia, że przepisy art. 81 ust. 1 nie stosują się względem konsultacji w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych oraz rozkładów lotów dla portów lotniczych lub względem konsultacji w sprawie taryf za przewóz pasażerów i ich bagażu w przypadku rejsowych połączeń lotniczych pomiędzy lotniskami na terenie Wspólnoty.
Liniom lotniczym powinno się pozostawić wystarczająco dużo czasu na przystosowanie się do nowej sytuacji i na dokonanie własnej oceny, czy zawarte przez nie porozumienia i stosowane praktyki są zgodne z art. 81 traktatu oraz w razie konieczności na ich zmianę.
Z uwagi na fakt, że rozporządzenie (EWG) 1617/93 już wygasło, konieczne jest przyjęcie na okres przejściowy nowego rozporządzenia o grupowym wyłączeniu.
(8) Porozumienia w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych oraz rozkładów lotów dla portów lotniczych mogą przyczynić się lepszego wykorzystania przepustowości portów lotniczych i przestrzeni powietrznej, ułatwić kontrolę ruchu powietrznego i zapewnić sprawną obsługę lotów z portu lotniczego.
Aby nie ograniczyć konkurencji, musi zostać zachowany także dostęp do portów lotniczych o dużym natężeniu ruchu.
W celu zagwarantowania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i przejrzystości porozumienia w tej kwestii mogą być dopuszczone jedynie w tym przypadku, gdy wszyscy zainteresowani przewoźnicy lotniczy będą dopuszczeni do udziału w negocjacjach i jeśli przydział dokonywany jest w sposób przejrzysty w oparciu o zasadę niedyskryminacji.
(9) Grupowe wyłączenie w odniesieniu do konsultacji w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie oraz rozkładów lotów dla portów lotniczych powinno zostać przyznane do dnia 31 grudnia 2006 r., jeśli konsultacje dotyczą połączeń lotniczych, których port wyjściowy lub port docelowy znajduje się na terenie Wspólnoty. Po upływie tego terminu, w świetle powyższych rozważań, linie lotnicze powinny same ocenić, czy porozumienia między przedsiębiorstwami i ich wspólne praktyki uzgodnione oraz decyzje związków przedsiębiorstw wchodzące w zakres art. 81 traktatu spełniają warunki art. 81 ust. 3. Ocena powinna uwzględniać między innymi to, czy wszyscy zainteresowani przewoźnicy lotniczy mogą brać udział w konsultacjach w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie oraz rozkładów lotów dla portów lotniczych oraz czy konsultacje te są prowadzone w oparciu o zasadę niedyskryminacji i w sposób przejrzysty.
(10) Konsultacje w sprawie taryf pasażerskich mogą przyczynić się do powszechnego przyjęcia ustalonych między liniami cen biletów i stawek, z korzyścią zarówno dla przewoźników, jak i użytkowników transportu lotniczego.
Jednakże uzgodnienia nie będą wykraczać poza zakres celu, jakim jest ułatwienie stosowania systemu akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi (interlining).
(11) Wynik konsultacji rozpoczętych przez Komisję w czerwcu 2004 r. w sprawie przeglądu rozporządzenia (EWG) nr 1617/93 wskazuje na to, że rynek transportu lotniczego w obrębie Wspólnoty rozwinął się w sposób, który w coraz mniejszym stopniu pozwala na zapewnienie zgodności konsultacji w sprawie taryf ze wszystkimi kryteriami zawartymi w art. 81 ust. 3 traktatu.
(12) Grupowe wyłączenie w odniesieniu do konsultacji w sprawie taryf za przewóz pasażerów i ich bagażu w ramach rejsowych połączeń lotniczych pomiędzy portami lotniczymi znajdującymi się na terenie Wspólnoty powinno zostać przyznane do dnia 31 grudnia 2006 r. Po upływie tego terminu linie lotnicze powinny same ocenić, czy porozumienia między przedsiębiorstwami i ich wspólne praktyki uzgodnione oraz decyzje związków przedsiębiorstw objęte art. 81 ust. 1 traktatu spełniają warunki art. 81 ust. 3 traktatu.
(13) Z dniem 1 maja 2004 r.
Komisja została upoważniona na mocy rozporządzenia do stosowania art. 81 ust. 3 traktatu w odniesieniu do połączeń lotniczych nie tylko na trasach pomiędzy portami lotniczymi na terenie Wspólnoty, ale także na trasach między Wspólnotą a krajami trzecimi.
(14) W przeciwieństwie do ruchu powietrznego wewnątrz Wspólnoty połączenia lotnicze pomiędzy państwami członkowskimi a krajami trzecimi są na ogół regulowane w ramach porozumień dwustronnych dotyczących usług lotniczych.
Porozumienia te znacznie różnią się między sobą pod względem charakteru i poziomu szczegółowości wymogów regulacyjnych.
Bez uszczerbku dla prawa wspólnotowego, przy uwzględnieniu rozporządzenia (WE) nr 847/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie negocjacji i wykonania umów dotyczących usług lotniczych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi [4], cechą wspólną umów dotyczących usług lotniczych jest ograniczanie i/lub regulowanie dostępu do rynku i/lub określanie cen, co może wpływać hamująco na konkurencję między przewoźnikami lotniczymi na trasach pomiędzy Wspólnotą a krajami trzecimi.
Cechą wspólną umów dotyczących usług lotniczych jest ponadto ograniczanie możliwości przewoźników do przystąpienia do umów o wzajemnej współpracy, które oferują użytkownikom alternatywę do systemu akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi w ramach IATA.
(15) Ilość podróży pasażerskich z przesiadką na trasach między Wspólnotą a krajami trzecimi jest znacznie większa niż w przypadku lotów międzynarodowych w ramach Wspólnoty.
Stąd też korzyści dla pasażerów wynikające z systemu akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi na trasach pomiędzy Wspólnotą a krajami trzecimi powinny być większe.
(16) Można zakładać z dużą dozą pewności, że konsultacje w sprawie taryf za przewóz pasażerów i ich bagażu w przypadku rejsowych połączeń lotniczych pomiędzy portami na terenie Wspólnoty a portami w krajach trzecich spełniają warunki art. 81 ust. 3 traktatu.
Dlatego w przypadku tego rodzaju konsultacji należy przyznać wyłączenie grupowe obowiązujące do dnia 30 czerwca 2008 r.
(17) Na użytek Komisji należy gromadzić dane na temat względnego stosowania taryf pasażerskich ustalonych w ramach konsultacji oraz ich względnego znaczenia dla rzeczywistej akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi na trasach pomiędzy Wspólnotą a krajami trzecimi.
Wspomniane dane powinny umożliwić Komisji dokonanie lepszej oceny skutków ograniczeń regulacyjnych wynikających z porozumień dwustronnych dotyczących usług lotniczych.
Przewoźnicy lotniczy biorący udział w konsultacjach powinni w odniesieniu do każdego sezonu IATA, począwszy od dnia 1 lipca 2006 r., gromadzić dane dla wszystkich grup cen biletów, co do których uzgodnione zostały ceny biletów w ramach systemu akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi.
(18) Zgodnie z art. 4 rozporządzenia (EWG) nr 3976/87 niniejsze rozporządzenie powinno stosować się ze skutkiem wstecznym do porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych, które istniały w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zakładając, że spełniają one warunki do zastosowania wyłączenia określone w niniejszym rozporządzeniu.
(19) Prawo wspólnotowe w dziedzinie lotnictwa cywilnego odnoszące się do rynku wewnętrznego zostało na mocy Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym [5] rozszerzone do obszaru obejmującego teren Wspólnoty oraz Norwegię, Islandię i Liechtenstein.
Dlatego do celów stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia loty pomiędzy Wspólnotą a Norwegią, Islandią i Liechtensteinem powinny być traktowane tak samo jak loty wewnątrz Wspólnoty.
(20) Umowa między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską [6] w sprawie transportu lotniczego ujednolica przepisy odnoszące się do międzynarodowego lotnictwa cywilnego w ramach obszaru obejmującego Wspólnotę i Szwajcarię.
Do celów stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia, tak długo jak to rozporządzenie będzie obowiązywało, loty pomiędzy Wspólnotą a Szwajcarią powinny być traktowane tak samo jak loty wewnątrz Wspólnoty.
(21) Rozporządzenie to pozostaje bez uszczerbku dla stosowania art. 82 traktatu,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZADZENIE:
Artykuł 1
Wyłączenia
Zgodnie z art. 81 ust. 3 traktatu, z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia, niniejszym stwierdza się, że art. 81 ust. 1 traktatu nie ma zastosowania do porozumień między przedsiębiorstwami w sektorze transportu lotniczego, decyzji związków takich przedsiębiorstw i praktyk uzgodnionych między takimi przedsiębiorstwami, które mają na celu realizację jednego lub większej ilości poniższych założeń:
a) przydział czasu na start lub lądowanie oraz rozkłady lotów dla portów lotniczych, jeśli dotyczą połączeń lotniczych, których port wyjściowy lub port docelowy znajduje się na terenie Wspólnoty;
b) prowadzenie konsultacji w sprawie taryf za przewóz pasażerów i ich bagażu w ramach rejsowych połączeń lotniczych pomiędzy portami na terenie Wspólnoty lub pomiędzy portami na terenie Wspólnoty z jednej strony a portami w Szwajcarii, Norwegii, Islandii lub Liechtensteinie z drugiej strony;
c) prowadzenie uzgodnień w sprawie taryf za przewóz pasażerów i ich bagażu w ramach rejsowych połączeń lotniczych między portami na terenie Wspólnoty i portami w krajach trzecich innych niż te, o których mowa w pkt b).
Artykuł 2
Przydział czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych oraz rozkłady lotów dla portów lotniczych
1.
Artykuł 1 lit. a) stosuje się tylko wtedy, gdy spełnione są następujące warunki:
a) konsultacje w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie i rozkładów lotów dla portów lotniczych są dostępne dla wszystkich przewoźników lotniczych wyrażających zainteresowanie przydziałami czasu na start lub lądowanie, które są przedmiotem konsultacji;
b) zasady pierwszeństwa są ustalane i stosowane bez dyskryminacji, tzn. nie mają ani bezpośredniego, ani pośredniego związku z tożsamością lub narodowością przewoźnika, ani też kategorią świadczonych usług; uwzględniają ograniczenia lub zasady podziału w ruchu lotniczym ustanowione przez właściwe organy krajowe lub międzynarodowe i biorą pod uwagę interesy podróżnych i portów lotniczych;
c) zasady pierwszeństwa mogą uwzględniać prawa nabyte przez przewoźników w wyniku uprzedniego korzystania z danych przydziałów czasu na start lub lądowanie w analogicznym sezonie; nowym przewoźnikom, przedstawionym w art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 95/93 [7], przydziela się jednak w ramach portów lotniczych Wspólnoty 50 % nowoutworzonych lub nieużywanych przydziałów czasu na start lub lądowanie bądź takich, które zostały zwolnione przez przewoźnika w trakcie lub z końcem sezonu albo stały się dostępne w inny sposób, aby pozwalić w ten sposób nowym przewoźnikom efektywnie konkurować z uznanymi przewoźnikami na trasach z danego portu lotniczego lub do niego; nowym przewoźnikom przydziela się w ramach portów lotniczych na terenie krajów trzecich odpowiednią część przydziałów czasu na start lub lądowanie, aby zapewnić im dostęp do portów lotniczych o dużym natężeniu ruchu;
d) ustanowione zasady pierwszeństwa udostępnia się na żądanie każdej zainteresowanej stronie;
e) przewoźnicy lotniczy uczestniczący w konsultacjach mają dostęp, najpóźniej w czasie ich trwania, do informacji w sprawie:
i) zwyczajowego przydziału czasu na start lub lądowanie dla poszczególnych linii lotniczych, w porządku chronologicznym, dla wszystkich przewoźników korzystających z portu lotniczego;
ii) wniosków o przydział czasu na start lub lądowanie (wstępnie) złożonych przez przewoźników, w porządku chronologicznym dla wszystkich przewoźników;
iii) przydziałów czasu na start lub lądowanie przyznanych przewoźnikom, a także osobnego wykazu niezrealizowanych wniosków o przydział — w porządku chronologicznym i według przewoźników;
iv) dostępnych jeszcze przydziałów czasu na start lub lądowanie;
v) wszelkich szczegółów dotyczących kryteriów stosowanych przy przydziale;
f) Jeżeli wniosek o przydział czasu na start lub lądowanie nie zostanie uwzględniony, przewoźnikowi należy podać powody takiej decyzji.
2.
Komisja i zainteresowane państwa członkowskie są uprawnione do wysyłania obserwatorów na konsultacje w sprawie przydziału czasu na start lub lądowanie oraz rozkładów lotów dla portów lotniczych odbywające się na forum wielostronnym przed każdym sezonem.
W tym celu przewoźnicy lotniczy powiadomią zainteresowane państwa członkowskie i Komisję o ich dacie, miejscu i przedmiocie w ten sam sposób, w jaki powiadamiani są uczestnicy konsultacji, jednak w terminie nie krótszym niż na 10 dni przed ich rozpoczęciem.
Powiadomić należy:
a) zainteresowane państwa członkowskie, zgodnie z procedurami ustanowionymi przez właściwe organy tych państw członkowskich;
b) Komisję, zgodnie z procedurami, które zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
Artykuł 3
Konsultacje w sprawie taryf pasażerskich
1.
Artykuł 1 lit. b) i c) stosuje się tylko wtedy, gdy spełnione są następujące kryteria:
a) uczestnicy mają omawiać jedynie ceny biletów lotniczych, które użytkownicy transportu lotniczego płacą bezpośrednio uczestniczącemu przewoźnikowi lub jego autoryzowanym przedstawicielom za wykonanie usługi w zakresie przewozu pasażerów w ramach połączenia rejsowego, a także warunki dotyczące wspomnianych cen i stawek; konsultacje te nie wykraczają poza zakres, dla którego odnośne taryfy mają zostać ustalone;
b) wynikiem konsultacji ma być wzajemna akceptacja biletów między przewoźnikami lotniczymi, tzn. użytkownicy transportu lotniczego, stosownie do typów biletów lotniczych lub stawek oraz sezonów będących przedmiotem konsultacji, muszą mieć możliwość:
i) zebrania na jednym dokumencie podróży połączenia, które było przedmiotem konsultacji, z innymi połączeniami na tej samej trasie lub trasach łączących obsługiwanych przez innych przewoźników lotniczych, przy czym stosowne ceny biletów, stawki i warunki są określone przez linię lotniczą (lub linie lotnicze) dokonującą przewozu and
ii) na ile pozwalają na to warunki pierwotnej rezerwacji, dokonywanie zmian rezerwacji połączenia podlegającego konsultacjom na połączenie na tej samej trasie, obsługiwane przez innego przewoźnika lotniczego, zgodnie z cenami biletów i stawek oraz na warunkach stosowanych przez tego innego przewoźnika;
c) przewoźnik lotniczy musi mieć możliwość odmowy dokonania łączenia i zmiany rezerwacji z obiektywnych i niedyskryminujących przyczyn natury technicznej bądź handlowej, zwłaszcza w przypadku gdy przewoźnik dokonujący przewozu zgłasza zastrzeżenia odnośnie do zdolności kredytowej przewoźnika pobierającego opłatę za przewóz; w tym przypadku przewoźnik lotniczy musi być o tym poinformowany na piśmie
d) taryfy pasażerskie podlegające konsultacjom mają być stosowane przez uczestniczących w nich przewoźników lotniczych w sposób niedyskryminujący ze względu na przynależność narodową lub miejsce zamieszkania pasażerów;
e) uczestnictwo w konsultacjach musi być dobrowolne i otwarte dla każdego przewoźnika lotniczego, który obsługuje lub zamierza obsługiwać połączenia na omawianej trasie;
f) konsultacje nie mogą być wiążące dla uczestników, tzn. po konsultacjach uczestnicy muszą zachować prawo do niezależnych działań w zakresie taryf pasażerskich;
g) konsultacje nie mogą prowadzić do porozumienia odnośnie do prowizji przedstawicieli ani innych części omawianych taryf;
h) w przypadkach gdy należy zgłaszać taryfikację, każdy uczestnik indywidualnie ma zgłosić właściwym organom poszczególne taryfy, które nie były przedmiotem konsultacji; przy dokonywaniu tego musi mieć on możliwość działania osobiście lub za pośrednictwem przedstawiciela zgłaszającego bądź generalnego przedstawiciela handlowego.
2.
Od dnia 1 lipca 2006 r. przewoźnicy lotniczy biorący udział w konsultacjach w sprawie taryf pasażerskich dotyczących rejsowych połączeń lotniczych między portami na terenie Wspólnoty a portami w krajach trzecich gromadzą dane odnośnie do:
i) liczby biletów wystawionych według taryf ustalonych w ramach przedmiotowych konsultacji jako ogólnej liczby biletów wystawionych na połączenia między Wspólnotą Europejską a krajami trzecimi;
ii) zakresu, w jakim bilety według taryf ustalonych w ramach przedmiotowych konsultacji są rzeczywiście wykorzystywane w systemie akceptacji biletów między przewodnikami lotniczymi;
iii) zakresu, w jakim bilety, które nie są według taryf ustalonych w ramach przedmiotowych konsultacji, są rzeczywiście wykorzystywane w systemie akceptacji biletów między przewodnikami lotniczymi.
Dane są gromadzone dla wszystkich grup cen biletów, w których uzgodnione są ceny biletów w ramach systemu akceptacji biletów między przewoźnikami lotniczymi.
Gromadzone dane są przedstawiane Komisji przez zainteresowanego przewoźnika lub w jego imieniu co sześć miesięcy.
3.
Komisja i zainteresowane państwa członkowskie są uprawnione do wysyłania obserwatorów na konsultacje dotyczące taryf.
W tym celu przewoźnicy lotniczy powiadomią zainteresowane państwa członkowskie i Komisję o ich dacie, miejscu i przedmiocie w ten sam sposób, w jaki powiadamiani są uczestnicy konsultacji, jednak w terminie nie krótszym niż na 10 dni przed ich rozpoczęciem.
Powiadomić należy:
a) zainteresowane państwa członkowskie, zgodnie z procedurami ustanowionymi przez właściwe organy tych państw członkowskich;
b) Komisję, zgodnie z procedurami, które zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
Odnośni przewoźnicy lotniczy lub przedstawiciel działający w ich imieniu przedkładają Komisji pełne sprawozdanie w sprawie konsultacji w tym samym terminie co uczestnikom konsultacji, nie później jednak niż sześć tygodni po ich zakończeniu.
Artykuł 4
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie […] dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Wyłączenia przyznane zgodnie z art. 1 lit. a) i b) obowiązują do dnia 31 grudnia 2006 r.
Wyłączenia przyznane zgodnie z art. 1 lit. c) obowiązują do dnia 30 czerwca 2008 r.
Z dniem wejścia w życie niniejsze rozporządzenie obowiązuje z mocą wsteczną w odniesieniu do porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych istniejących w odnośnym dniu, od momentu spełnienia warunków stosowania niniejszego rozporządzenia.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich.
Zestawienie informacji dotyczących pomocy państwa, przyznanej zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwarzaniem i obrotem produktami rolnymi
(2006/C 44/04)
Pomoc nr : XA 6/04
Państwo członkowskie : Włochy
Region : Region Lombardii Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa
Nazwa programu pomocy : Pomoc na rzecz wprowadzenia w życie programów mających na celu produkcję energii ze źródeł odnawialnych
Podstawa prawna - Legge regionale del 7 febbraio 2000, n. 7, "Norme per gli interventi regionali in agricoltura" Art. 4, Comma 1, Lett. e)
- Deliberazione n. VII/14019 dell' 8.8.2003 dal Titolo: "Approvazione dei criteri riguardanti "Sostegno per l'attuazione di programmi intesi a produrre energia da fonti rinnovabili"".
- Regolamento (CE) n. 1/2004 della Commissione del 23 dicembre 2003 relativo all'applicazione degli articoli 87 e 88 del trattato CE agli aiuti di Stato a favore delle piccole e medie imprese attive nel settore della produzione, trasformazione e commercializzazione dei prodotti agricoli.
- artykule 1 (Cel) kwalifikują się cztery pierwsze środki
- artykule 2 (Beneficjenci): punkcie 2.1- 2.3 z wyłączeniem podmiotów określonych w pkt 2.2.
Pomoc jest przeznaczona wyłącznie dla MŚP, których obroty roczne nie przekraczają 40 mln EUR i których rentowność odpowiada kryteriom określonym w art. 5 rozporządzenia 1257/99 z późniejszymi zmianami zawartymi w PROW.
- artykule 3 (Rodzaje pomocy): 3.1 — 3.2 — 3.3 — 3.4
- artykule 4 (Intensywność pomocy): 4.1
- artykule 7 (Ograniczenia, zakazy, kwalifikowalność): 7.1 z wyłączeniem beneficjentów przewidzianych w pkt 2.2
Planowane w ramach programu roczne wydatki - Dla małych gospodarstw wiejskich znajdujących się na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania określonych w art. 18 rozporządzenia, a których rentowność została określona w pkt 4.1.1. lit. a) PROW: maksymalna wysokość inwestycji kwalifikowanych w odniesieniu do całego okresu realizacji Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich wynosi 350000 EUR na gospodarstwo.
- W innych przypadkach: maksymalna wysokość inwestycji kwalifikowanych w odniesieniu do całkowitego okresu realizacji PROW wynosi natomiast 800000 EUR na gospodarstwo i 1000000 EUR w przypadku inwestycji obejmujących także przekształcenie produkcji.
- Dla związków gospodarstw rolnych i spółdzielni rolniczych: 1500000 EUR na projekt w odniesieniu do całego okresu realizacji PROW
- Dla gospodarstw zajmujących się przetwórstwem i obrotem produktami rolnymi maksymalna wysokość kwoty jest zgodna z art. 1 ust. 3 rozporządzenia wyłączającym nr 1/2004.
- rozdział 5405 — pomoc kapitałowa w wysokości 2330000 EUR
- rozdział 1550 — pomoc w spłacaniu odsetek w wysokości 8612000 EUR
- rozdział 1770 — pomoc w spłacaniu odsetek w wysokości 1503000 EUR
- rozdział 1946 — pomoc w spłacaniu odsetek w wysokości 8315000 EUR
- rozdział 2328 — pomoc w spłacaniu odsetek w wysokości 1583000 EUR
- dostępność pomocy na spłacanie odsetek … 2020000 EUR
- dostępność pomocy kapitałowej 2330000 EUR
dostępność całkowitej pomocy 4350000/30 % = 14500000 EUR na inwestycje
Maksymalna intensywność pomocy - Wysokość pomocy wyrażona w procentach wydatku kwalifikowanego wynosi 30 % na działania.
- W odniesieniu do wniosków o pomoc składanych przez młodych rolników gospodarujących od nie więcej niż pięciu lat i będących w wieku od 18 do 40 lat, wysokość pomocy wyrażona w procentach wydatku kwalifikowanego wynosi 45 % na działania
Data realizacji : Przyznanie pomocy może nastąpić po wprowadzeniu w życie programu pomocy i jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r.
Czas trwania programu pomocy : Pomoc przyznawana jest w ramach nieograniczonego czasowo systemu pomocy i czas jej trwania określany jest na mocy rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. ze zmianami
Cel pomocy - działania niezbędne do instalacji i prawidłowego funkcjonowania generatorów termicznych zasilanych biomasą roślinną;
- wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w celu zracjonalizowania wydatków na energię w gospodarstwach rolnych: pompy cieplne, kogeneracja, izolacja;
- izolacja, zredukowanie strat ciepła i wykorzystanie technologii do produkcji energii ze źródeł odnawialnych w szklarniach;
- działania mające na celu odzyskanie biogazu w urządzeniach nowych lub istniejących, w tym w urządzeniach typu podstawowego, obejmujące instalację komory fermentacyjnej.
- nabywanie terenów, żywych zwierząt, praw do produkcji, używanego sprzętu informatycznego, maszyn nierolniczych (małe pojazdy dostawcze i inne), które nie mogą być zarejestrowane w UMA (rejestr użytkowników maszyn rolniczych);
- prace konserwacyjne;
- inwestycje odtworzeniowe, która nie pociągają za sobą żadnej zauważalnej poprawy produkcji rolnej.
Na mocy art. 4 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1/2004 "Muszą być dostępne wystarczające dowody potwierdzające, że w przyszłości będą istnieć normalne rynki zbytu dla odnośnych produktów." (patrz załączniki I i II).
Sektory gospodarki : Program ma zastosowanie do sektora przetwórstwa i obrotu produktami rolnymi
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Lombardia Direzione Generale Agricoltura
Piazza IV Novembre, 5
I-20124 Milano
Strona internetowa : www.agricoltura.regione.lombardia.it
Pomoc nr : XA 8/04
Państwo członkowskie : Włochy
Region : Region Autonomiczny Valle d'Aosta
Nazwa programu pomocy : Inwestycje na rzecz gospodarstw rolnych
Podstawa prawna - Regolamento (CE) n. 1257/1999 del Consiglio
- Orientamenti comunitari per gli aiuti di Stato nel settore agricolo (2000/C 20/02 dell'1.1.2000)
- Regolamento (CE) n. 1783/2003 del Consiglio
- Regolamento (CE) n. 1/2004 della Commissione
- Decisione della Commissione relativa all'aiuto di Stato n. 368/2000 trasmessa con lettera SG (2001) D/285819 del 2.2.2001.
Planowane w ramach programu wydatki roczne :
4000000 EUR rocznie (patrz załączona tabela).
Jest to zmiana pomocy państwa już istniejącej i zatwierdzonej niegdyś przez Komisję.
Wydatki na lata 2004 do 2006 są mniejsze niż przewidziała to notyfikacja wyżej wymienionej pomocy państwa nr 386/2000 dotycząca środka "Inwestycje na rzecz gospodarstw rolnych" zatwierdzonego decyzją Komisji przekazaną w piśmie SG (2001) D/285819 z 2.2.2001
Maksymalna intensywność pomocy : 60 % kosztów kwalifikowanych spośród wszystkich inwestycji w gospodarstwach rolnych podjętych przez młodych rolników, zgodnie z definicją określoną w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1257/99
Data realizacji : Program pomocy wchodzi w życie po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Czas trwania programu pomocy : Do dnia 31 grudnia 2006 r.
Cel pomocy :
Głównym celem jest dostosowanie do obowiązujących przepisów wspólnotowych (w szczególności do rozporządzeń (WE) nr 1/2004 i (WE) nr 1783/2003) stawki pomocy na rzecz inwestycji młodych rolników podejmowanych w zakresie realizacji i restrukturyzacji struktur i infrastruktur gospodarstw rolnych, dostosowania norm higieniczno-sanitarnych i dobrostanu zwierząt oraz mechanizacji (zwiększenie stawki pomocy z 55 % do 60 %)
Jest to zmiana zgodna z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1/2004 dotycząca istniejącej już i zatwierdzonej przez Komisję pomocy państwa.
Środek ma na celu poprawę i zracjonalizowanie struktur gospodarstw rolnych, poprawę warunków higienicznych i dobrostanu zwierząt, zwiększenie konkurencyjności gospodarstw i dochodów rolników
Sektory gospodarki : Środek dotyczy MŚP produkcyjnych ze wszystkich regionalnych sektorów rolnych (produkcja pasz, hodowla, sadownictwo, uprawa winorośli, itp.)
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Autonoma Valle d'Aosta — Assessorato dell'Agricoltura, Protezione civile e Risorse naturali — Dipartimento Agricoltura — Direzione Politiche Agricole e Sviluppo zootecnico.
Località Grande Charrière 66
I-11020 St Christophe (Aosta)
Adres internetowy : http://www.regione.vda.it/
INWESTYCJE NA RZECZ GOSPODARSTW ROLNYCH (EUR)
Rok _BAR_ Koszt ogółem _BAR_ Ogółem publiczne _BAR_ Wydatki publiczne _BAR_
Fundusze prywatne _BAR_ WE _BAR_ Wkład publiczny krajowy _BAR_
Ogółem _BAR_ % kosztu ogółem _BAR_ Ogółem _BAR_ % kosztu ogółem _BAR_ Państwo _BAR_ Region _BAR_ Władze lokalne _BAR_
2004 _BAR_ 8500000 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 47 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 4500000 _BAR_
2005 _BAR_ 8500000 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 47 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 4500000 _BAR_
2006 _BAR_ 8500000 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 47 _BAR_ 0 _BAR_ 4000000 _BAR_ 0 _BAR_ 4500000 _BAR_
Ogółem _BAR_ 25500000 _BAR_ 12000000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 12000000 _BAR_ 47 _BAR_ 0 _BAR_ 12000000 _BAR_ 0 _BAR_ 13500000 _BAR_
Pomoc nr : XA 9/04
Państwo członkowskie : Włochy
Region : Region Autonomiczny Valle d'Aosta
Nazwa programu pomocy : Scalanie gruntów
Podstawa prawna - Regolamento (CE) n. 1257/1999 del Consiglio
- Orientamenti comunitari per gli aiuti di Stato nel settore agricolo (2000/C 20/02 dell'1.1.2000)
- Regolamento (CE) n. 1/2004 della Commissione
- Decisione della Commissione relativa all'aiuto di Stato n. 368/2000 trasmessa con lettera SG (2001) D/285819 del 2.2.2001
Planowane w ramach programu wydatki roczne :
900000 EUR rocznie (patrz załączona tabela).
Program ma na celu wprowadzenie zmiany dotyczącej już istniejącej i przyznanej w swoim czasie przez Komisję pomocy państwa.
Pomoc ta nie zmienia się w sposób znaczący dla lat 2004 do 2006, co było przewidziane w notyfikacji do wyżej wymienionej pomocy państwa nr 368/2000, program "Scalanie gruntów", zatwierdzony przez Komisję decyzją przekazaną w piśmie SG (2001) D/285819 z dnia 2 lutego 2001 r.
Maksymalna intensywność pomocy : 100 % wydatków na realizację planu scalenia gruntów, na przeprowadzenia badań wstępnych, projektu planu scalania gruntów oraz wszystkich wydatków związanych z przekazaniem prawa własności i innych praw rzeczowych
Data realizacji : Program pomocy wchodzi w życie po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Czas trwania programu pomocy : Do dnia 31 grudnia 2006 r.
Cel pomocy a) scalanie dotyczy dwóch lub więcej terenów, sklasyfikowanych jako klasa rolna E według obowiązujących planów PRGC (gminnych planów rozwoju);
b) scalenie pozwala uzyskać minimalny obszar uprawowy;
c) beneficjent zobowiązuje się formalnie do:
- utrzymania rolnego przeznaczenia scalonych gruntów i uprawiania ich samemu lub przy pomocy osób trzecich, zgodnie z dobrą praktyka rolną przez co najmniej 15 lat;
- nieprzeprowadzania przez co najmniej 15 lat operacji (zbywanie, zapis, itp.) mogących doprowadzić do podzielenia scalonych gruntów.
Sektory gospodarki : Środek dotyczy MŚP produkcyjnych ze wszystkich regionalnych sektorów rolnych (hodowla-produkcja pasz, sadownictwo, uprawa winorośli, itp.).
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc : Regione Autonoma Valle d'Aosta — Assessorato dell'Agricoltura, Protezione civile e Risorse naturali — Dipartimento Agricoltura — Servizio Promozione e Sviluppo Agricolo
Adres internetowy : http://www.regione.vda.it/
SCALANIE GRUNTÓW (EUR)
Rok _BAR_ Koszt ogółem _BAR_ Wydatki publiczne _BAR_ Fundusze prywatne _BAR_ Ogółem publiczne _BAR_
WE _BAR_ Wkład publiczny krajowy _BAR_
Kraj _BAR_ Region _BAR_ Władze lokalne _BAR_ Ogółem _BAR_ % kosztu ogółem _BAR_ Ogółem _BAR_ % kosztu ogółem _BAR_
2004 _BAR_ 1300000 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 69 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 400000 _BAR_
2005 _BAR_ 1300000 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 69 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 400000 _BAR_
2006 _BAR_ 1300000 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 69 _BAR_ 0 _BAR_ 900000 _BAR_ 0 _BAR_ 400000 _BAR_
Ogółem _BAR_ 3900000 _BAR_ 2700000 _BAR_ 0 _BAR_ 0 _BAR_ 2700000 _BAR_ 69 _BAR_ 0 _BAR_ 2700000 _BAR_ 0 _BAR_ 1200000 _BAR_
Pomoc nr : XA 11/04
Państwo członkowskie : Włochy
Region : Marche
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną : "Pomoc techniczna w sektorze produkcji zwierzęcej"
Podstawa prawna : Art. 6 della Legge Regionale 22.12.2003, n. 27 "Interventi regionali nel settore della zootecnia".
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi :
Ustawa regionalna wymieniona jako podstawa prawna obejmuje także inne programy pomocy nieprzewidziane w szczególny sposób w rozporządzeniu wyłączającym; ustawa wchodzi w życie w 2004 r.
Kwota przewidziana na rok w 2004 wynosi 1612290,02 EUR, z czego nie więcej niż 100000,00 EUR przeznaczone zostanie na niniejszy program pomocy
Maksymalna roczna kwota wynosi 4000000 EUR, z czego maksymalna kwota 300000 EUR zostanie przeznaczona na działania objęte niniejszym programem.
Maksymalna intensywność pomocy :
Program pomocy przewiduje przyznanie pomocy grupom hodowców i organizacjom producentów zwierząt na usługi pomocnicze i zastępstwa dla rolników w związku z organizowaniem konkursów, targów i wystaw
Wyżej wymienione działania i usługi są dostępne dla wszystkich hodowców, pod warunkiem że będą oni ich końcowymi beneficjentami
Przyznana pomoc może pokrywać 100 % wydatków uznanych za kwalifikowane, a jej maksymalny pułap wynosi 100000 EUR na beneficjenta na okres trzech lat
Data realizacji : Od 2004 r. i, we wszystkich przypadkach, w ciągu 10 dni roboczych od daty wysłania niniejszego formularza, zgodnie z przepisami art. 19 ust. 1 rozporządzenia wyłączającego (rozporządzenie (WE) nr 1/2004)
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Czas trwania jest nieograniczony i zależy od rocznych kredytów budżetowych zatwierdzonych przez region Marche oraz od okresu obowiązywania rozporządzenia wyłączającego (rozporządzenie (WE) nr 1/2004)
Cel pomocy a) świadczenia usług pomocniczych i zastępstwa dla rolników i/lub ich współpracowników, w związku z uczestnictwem w szkoleniach lub w związku z urlopem lub chorobą;.
b) organizacji i/lub uczestnictwa w konkursach, targach i wystawach poświęconych hodowli zwierząt wpisanych do ksiąg stadnych lub rejestrów świadectw rodowodowych (koszty wpisu, koszty podróży, koszty publikacji i wynajmu stoisk wystawowych).
Należy zaznaczyć, że żadna pomoc nie zostanie przyznana na zastępstwo dla hodowców i/lub ich współpracowników nieobecnych z tytułu uczestnictwa w wystawie, konkursie lub targu producentów zwierząt.
Sektory gospodarki : Program pomocy stosuje się do produkcji zwierzęcej i obejmuje wszystkie rodzaje hodowli
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Marche — Servizio Gestione Attività Agricole e Rurali
Via Tiziano 44, I-60100 Ancona
Adres internetowy : www.agri-marche.it
Inne informacje 1.
Ustawa regionalna wymieniona w podstawie prawnej przewiduje inne systemy pomocy, nieprzewidziane w szczególny sposób w rozporządzeniu 1/2004, które zostaną ogłoszone oddzielnie zgodnie z głównymi wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa w sektorze rolnym
2.
Pomoc będzie przyznana wszystkim osobom kwalifikującym się z danego obszaru w oparciu o określone obiektywnie kryteria.
Przynależność do stowarzyszeń lub organizacji nie stanowi warunku dostępu do usług.
W odniesieniu do osób niestowarzyszonych, wszelki udział w kosztach administracyjnych stowarzyszenia lub organizacji powinien ograniczać się do kosztów związanych ze świadczeniem usługi
3.
W razie potrzeby, dostawca wsparcia technicznego powinien zostać wybrany i nagradzany zgodnie z zasadami wolnego rynku, w sposób wolny od dyskryminacji, na drodze zaproszenia do składania ofert zgodnego z przepisami wspólnotowymi, ogłoszonego w formie zapewniającej danemu rynkowi usług poszanowanie zasad wolnej konkurencji i pozwalającej kontrolować bezstronność zasad wspomnianego zaproszenia do składania ofert
Pomoc nr : XA 12/04
Państwo członkowskie : Włochy
Region :
Marche
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną
"Investimenti nelle aziende zootecniche e sviluppo della linea vacca — vitello" ("Inwestycje na rzecz gospodarstw hodowlanych i rozwój prac dotyczących związku pomiędzy krową a cielęciem")
Podstawa prawna : Artt.
9 e 3 della Legge Regionale 22.12.2003, n. 27 "Interventi regionali nel settore della zootecnia".
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub łączna kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi :
Ustawa regionalna wymieniona w podstawie prawnej dotyczy także innych programów pomocy niewymienionych w szczególny sposób w rozporządzeniu wyłączającym; ustawa ta ma obowiązywać od 2004 r. i przewiduje budżet roczny na rok 2004 wynoszący 1612290,02 EUR, z czego maksymalna kwota 1000000 EUR zostanie przeznaczona na działania interwencje przewidziane w niniejszym programie pomocy
Ogólnie ustawa ta przewiduje w sumie roczne wydatki o maksymalnej wysokości 4000000 EUR, z czego maksymalna kwota 3000000 EUR przeznaczona zostanie na inwestycje na rzecz gospodarstw hodowlanych i na rozwój prac dotyczących związku krowa — cielę
Maksymalna intensywność pomocy :
Pomoc jest przyznawana do maksymalnej wysokości 40 % kwalifikowanych inwestycji, zwiększonych do 50 % w przypadku obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
W odniesieniu do inwestycji przeprowadzanych przez młodych rolników w okresie 5 lat od daty rozpoczęcia działalności, pomoc wynosi odpowiednio 45 % i 55 %
Jeżeli inwestycje w gospodarstwach obejmują także koszty dodatkowe poniesione na rzecz ochrony i poprawy jakości środowiska, polepszenia warunków higieny i dobrostanu zwierząt, maksymalna wysokość 40 % i 50 % może być zwiększona o odpowiednio 20 % i 25 %, wyłącznie w przypadku inwestycji niezbędnych do dostosowania się do nowych minimalnych wymogów wspólnotowych lub nawet ich przekroczenia.
Pomoc ta nie zostanie w żadnym wypadku przyznana z tytułu nadmiernych kosztów poniesionych na dostawę i produkcję energii elektrycznej, ani na zaopatrzenie w wodę
Zwiększenie pomocy obejmuje wyłącznie niezbędne kwalifikowane koszty dodatkowe i nie dotyczy inwestycji mających na celu zwiększenie zdolności produkcyjnej
Data realizacji : Od 2004 r. i, we wszystkich przypadkach, w ciągu 10 dni roboczych od daty wysłania niniejszego formularza, zgodnie z przepisami art. 19 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1/2004
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej : Czas trwania jest nieograniczony i zależy od kredytów budżetowych przyjętych przez region Marche i od okresu obowiązywania rozporządzenia wyłączającego (rozporządzenie (WE) 1/2004)
Cel pomocy - budowę, pozyskanie i ulepszenie nieruchomości;
- zakup lub zakup w formie leasingu nowych maszyn i sprzętu, w tym oprogramowania komputerowego do wartości rynkowej majątku; inne koszty związane z umową leasingu (podatek, marża leasingodawcy, koszty refinansowania odsetek, koszty ogólne, koszty ubezpieczenia, itp.) nie stanowią kosztów kwalifikowanych;
- koszty ogólne — na przykład honoraria architektów, inżynierów i koszty konsultacji, studia wykonalności, uzyskanie patentów i pozwoleń — do 12 % kosztów, o których mowa w poprzednich punktach.
Sektor(-y) gospodarki : Program pomocy stosuje się do produkcji zwierzęcej i obejmuje wszystkie typy hodowli
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Marche — Servizio Gestione Attività Agricole e Rurali
Via Tiziano 44, I-60100 Ancona
Adres internetowy :
www.agri-marche.it
www.regione.marche.it
Inne informacje 1.
Podstawa prawna przewiduje także inne programy pomocy niewymienione w szczególny sposób w rozporządzeniu 1/2004, które zostaną ogłoszone oddzielnie zgodnie z wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa w sektorze rolnym
2.
Pomoc będzie przyznawana wyłącznie małym i średnim przedsiębiorstwom działającym w sektorze rolnym, o pewnej rentowności produkcji, dla których istnieją bądź będą istniały w przyszłości rynkowe możliwości zbytu, na inwestycje niepociągające za sobą zwiększenia zdolności produkcyjnej tych przedsiębiorstw wyższego niż 20 % zdolności produkcyjnej określonej w sztukach zwierząt w odniesieniu do produkcji zwierząt oraz w jednostkach powierzchni uprawnej w odniesieniu do uprawy roślin
W odniesieniu do kryteriów i warunków, na podstawie których dokonane zostały oceny i pomiary mające na celu sprawdzenie przestrzegania wyżej wymienionych warunków (ustanowionych w art. 4 ust. 5, 6 i 8 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2004), uwzględniane będą przepisy w sprawie PROW regionu Marche, o których mowa w rozporządzeniu 1257/99 przyjętym już przez Komisję decyzją C(2000) 2726 DEF z 26.9.2000 r. i opublikowanym na następującej stronie internetowej www.agri.marche.it
--------------------------------------------------
Rozszerzenie i zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych przewozów lotniczych na terytorium Grecji zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2408/92
(2006/C 46/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Rząd Grecji podjął decyzję o rozszerzeniu i częściowej zmianie, począwszy od dnia 1 kwietnia 2006 r., zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych w zakresie regularnych przewozów lotniczych na terytorium Grecji, na mocy art. 4 ust. 1 lit a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92 z dnia 23 lipca 1992 r. w sprawie dostępu przewoźników lotniczych Wspólnoty do wewnątrzwspólnotowych tras lotniczych, które to zobowiązania zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 164 z dnia 10 lipca 2002 r.
2.
W zobowiązaniach z tytułu wykonywania usług publicznych wprowadza się następujące zmiany:
A) Minimalna częstotliwość lotów i minimalna liczba miejsc dostępnych tygodniowo na następujących połączeniach:
- Ateny — Karpatos
- Ateny — Sitia
- Saloniki — Korfu
Ateny — Karpatos
Trzy loty w obie strony tygodniowo oraz ogółem 150 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu zimowego.
Siedem lotów w obie strony tygodniowo oraz ogółem 350 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu letniego.
Ateny — Sitia
Trzy loty w obie strony tygodniowo oraz ogółem 90 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu zimowego.
Cztery loty w obie strony tygodniowo oraz ogółem 120 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu letniego.
Saloniki — Korfu
Trzy loty w obie strony tygodniowo oraz ogółem 180 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu zimowego.
Cztery loty w obie strony tygodniowo oraz ogółem 240 miejsc tygodniowo w każdą stronę podczas całego sezonu letniego.
B) Wykaz taryf:
Opłata referencyjna za miejsce w klasie ekonomicznej nie może przekraczać wysokości kwot podanych niżej:
—Ateny — Kythira: _BAR_ 40 EUR _BAR_
—Ateny — Naxos: _BAR_ 54 EUR _BAR_
—Ateny — Paros: _BAR_ 53 EUR _BAR_
—Ateny — Karpatos: _BAR_ 64 EUR _BAR_
—Ateny — Sitia: _BAR_ 62 EUR _BAR_
—Ateny — Skiatos: _BAR_ 45 EUR _BAR_
—Saloniki — Korfu: _BAR_ 60 EUR _BAR_
—Rodos — Kos: _BAR_ 38 EUR _BAR_
—Rodos — Astipalea: _BAR_ 44 EUR _BAR_
—Rodos — Leros: _BAR_ 44 EUR _BAR_
—Kos — Astipalaia: _BAR_ 44 EUR _BAR_
—Kos — Leros: _BAR_ 38 EUR _BAR_
—Astipalea — Leros: _BAR_ 38 EUR _BAR_
—Korfu — Aktios: _BAR_ 33 EUR _BAR_
—Korfu — Kefalonia: _BAR_ 33 EUR _BAR_
—Korfu — Zakinthos: _BAR_ 44 EUR _BAR_
—Aktios — Kefalonia: _BAR_ 28 EUR _BAR_
—Aktios — Zakinthos: _BAR_ 33 EUR _BAR_
—Kefalonia — Zakinthos: _BAR_ 26 EUR _BAR_
3.
Przydatne informacje
Należy zaznaczyć, że w przypadku gdy żaden przewoźnik lotniczy nie wyrazi do dnia 1 marca 2006 r. w Wydziale Eksploatacji Lotniczej Urzędu Lotnictwa Cywilnego zamiaru wykonywania od dnia 1 kwietnia 2006 r. regularnych przelotów na jednej lub więcej z wymienionych wyżej tras lotniczych, bez oczekiwania finansowej rekompensaty, Grecja postanowiła, w ramach procedury, która jest przewidziana w art. 4 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92, ograniczyć do trzech lat dostęp dla wyłącznie jednego przewoźnika lotniczego do jednej lub kilku wymienionych powyżej trasy i udzielić, po zaproszeniu do składania ofert, prawa do eksploatacji tych tras od dnia 1 kwietnia 2006 r.
Niniejsze zobowiązania dotyczące trzech tras i taryf zastępują zobowiązania opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 239 z dnia 25 sierpnia 2001 r.
Zawiadomienie w sprawie wniosku o zezwolenie na prowadzenie poszukiwań złóż geotermalnych
(2006/C 46/07)
Spółka Geotermica s.r.l. z siedzibą w S. Cataldo (CL), Viale della Rinascita no 6, C.F. 02349731204, skierowała dnia 22 czerwca 2005 r. do Assessore per l'Industria (dyrektora generalnego ds. przemysłu) będącego właściwym organem uprawnionym do wydawania zezwoleń na eksploatację na terenie regionu Sycylii z siedzibą w Palermo: Via Ugo La Malfa no 87/89, c.a.p.
I-90146 Palermo, na mocy ustawy regionalnej L.R.S. z dnia 3 lipca 2000 r. w sprawie transpozycji i wykonania dyrektywy 94/22/WE, wniosek o zgodę na realizację prac poszukiwawczych w zakresie złóż geotermalnych na terenie miejscowości Piana di Serraglio i na obszarach przyległych, w południowej części wyspy Pantelleria Comune (prowincja Trapani), na obszarze o powierzchni 6495126 m2.
Powierzchnia strefy, która jest przedmiotem wniosku o zezwolenie jest ograniczona linią ciągłą łączącą wierzchołki A,B,C,D,E określone w następujący sposób:
A) strona północno-wschodnia od Casa Valenza — 75 m powyżej drogi biegnącej wzdłuż wybrzeża, na wysokości 116 m n.p.m.;
B) strona wschodnia od Casa Bonomo na południe od C.da Kahassa, na wysokości 165 m n.p.m.;
C) strona południowa od Dammuso nieokreślona, na wysokości 516 m n.p.m. i na północny zachód od Casa Pinedo na wysokości 780 m n.p.m.;
D) strona wschodnia od Casa Rizzo na południe od wewnętrznej drogi peryferyjnej, na wysokości 165 m n.p.m.;
E) strona północno-zachodnia od Casa Valenza — 370 m na wschód od Cuddie Patite, na wysokości 1370 m.
Współrzędne geograficzne
Wierzchołek _BAR_ Szerokość geogr. Płn _BAR_ Długość geogr. Wsch. (M.Mario) _BAR_
A _BAR_ 36° 45′ 08,43″ _BAR_ 11° 58′ 58,34″ _BAR_
B _BAR_ 36° 45′ 53,84″ _BAR_ 11° 59′ 00,83″ _BAR_
C _BAR_ 36° 46′ 33,57″ _BAR_ 12° 00′ 29,12″ _BAR_
D _BAR_ 36° 46′ 18,97″ _BAR_ 12° 01′ 25,59″ _BAR_
E _BAR_ 36° 45′ 36,00″ _BAR_ 12° 01′ 41,25″ _BAR_
Zainteresowane podmioty mogą złożyć wniosek o zezwolenie dotyczący tej strefy w ciągu 90 dni od dnia opublikowania niniejszego zawiadomienia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wnioski otrzymane po tej dacie nie zostaną uwzględnione. Dekret przyznający zezwolenie na prace poszukiwawcze zostanie przyjęty w ciągu sześciu miesięcy po ostatecznym terminie zgłaszania ewentualnych wniosków ubiegających się jednostek konkurujących. Zgodnie z art. 5 ust. 1 dyrektywy 94/22/WE informuje się ponadto, że kryteria, na podstawie których wydawane są zezwolenia na wydobycie i prace poszukiwawcze oraz koncesje na eksploatację zostały już opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich C 396 z dnia 19 grudnia 1998 r., z odesłaniem do przepisów dekretu prezydenta Republiki nr 625 z dnia 25 listopada 1996 r. (opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Republiki Włoskiej nr 293 z dnia 14 grudnia 1996 r. — Gazzetta ufficiale della Repubblica Italiana) w sprawie wykonania i transpozycji wyżej wymienionej dyrektywy do krajowego porządku prawnego; zostały dokładnie określone we wspomnianej ustawie regionu Sycylii nr 14 z dnia 3 lipca 2000 r., opublikowanej w Gazzetta ufficiale della Regione Siciliana (Dziennik Urzędowy regionu Sycylii) nr 32 z dnia 7 lipca 2000 r.
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 47/02)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr : XS 30/2001
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Marche
Nazwa programu pomocy : Ustawa regionalna nr 5 z dnia 9 maja 2001 r. — zmiany do ustawy regionalnej nr 33 z dnia 28 października 1991 r.
"Działania mające na celu przekwalifikowanie regionalnej oferty turystycznej"
Podstawa prawna : Legge regionale 9 maggio 2001 n. 5
Roczne wydatki planowane w ramach programu :
250000 EUR na 2003 r.
250000 EUR na 2004 r.
250000 EUR na 2005 r.
250000 EUR na 2006 r.
Maksymalna intensywność pomocy : 15 % ekwiwalentu dotacji brutto (EDB) dla małych przedsiębiorstw oraz 7,5 % EDB dla średnich przedsiębiorstw; na obszarach objętych wyłączeniem, o którym mowa w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE, intensywność pomocy wyniesie 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN) + 10 % EDB dla małych przedsiębiorstw oraz 8 % EDN + 6 % EDB dla średnich przedsiębiorstw
Data realizacji : Od 2001 r.
Czas trwania programu : Czas trwania programu jest dłuższy od okresu obowiązywania rozporządzenia WE nr 70/2001, który kończy się z dniem 31.12.2006; region Marche zobowiązuje się wprowadzić wszelkie niezbędne zmiany, by dostosować niniejszy program do nowych wytycznych wspólnotowych
Cel pomocy : Program przewiduje pomoc finansową oraz dopłaty do oprocentowania na realizację inwestycji w sektorze turystyki, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 2 rozporządzenia (WE) nr 70/2001
Sektor(-y) gospodarki : MŚP prowadzące działalność w sektorze turystyki
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Marche
Servizio Turismo ed Attività ricettive
Via G. da Fabriano
I-60100 Ancona
Tel. 071 80 61
Numer pomocy : XS 122/04
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Marche
Nazwa programu pomocy : Jednolity dokument programowy, cel 2, lata 2000-2006 — środek 1.1 Pomoc dla MŚP przemysłowych i rzemieślniczych na inwestycje produkcyjne i inwestycje w zakresie ochrony środowiska, środek 1.1.1 Pomoc dla MŚP przemysłowych na inwestycje produkcyjne. działanie b2, art. 11 ustawy nr 598/94, środki wspierające inwestycje w innowacyjne rozwiązania technologiczne i ochronę środowiska, innowacyjne rozwiązania organizacyjne i handlowe, jak również bezpieczeństwo w miejscu pracy.
Podstawa prawna : Docup Ob.
2 2000-2006
Roczne wydatki planowane w ramach programu 788835,00 EUR w 2001 r.
831006,00 EUR w 2002 r.
989370,60 EUR w 2003 r.
Ogółem: 2609211,60 EUR
268149,60 EUR w 2001 r.
431879,10 EUR w 2002 r.
402292,20 EUR w 2003 r.
Ogółem: 1102320,90 EUR
3028405,00 EUR w 2004 r.
3221452,00 EUR w 2005 r.
1600855,00 EUR w 2006 r.
411207,00 EUR w 2004 r.
32622,00 EUR w 2005 r.
Maksymalna intensywność pomocy : Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 70/2001 stosuje się następującą intensywność pomocy: 15 % ekwiwalentu dotacji brutto (EDB) dla małych przedsiębiorstw oraz 7,5 % EDB dla średnich przedsiębiorstw; na obszarach objętych wyłączeniem, o którym mowa w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu WE, intensywność pomocy wyniesie 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN) + 10 % EDB dla małych przedsiębiorstw oraz 8 % EDN + 6 % EDB dla średnich przedsiębiorstw
Data realizacji :
Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej do objęcia pomocą kwalifikują się koszty poniesione przez bezpośredniego beneficjenta po dacie opublikowania zawiadomienia.
Wyłącznie inwestycje zrealizowane po dniu złożenia wniosku o pomoc kwalifikują się do objęcia pomocą
Czas trwania programu : Czas trwania programu pomocy pokrywa się z czasem realizacji jednolitego dokumentu programowego (2000-2006)
Cel pomocy : Pomoc jest przeznaczona dla MŚP przemysłowych z regionu Marche objętych celem 2 wygasającej pomocy przejściowej (phasing out)
Sektor(-y) gospodarki :
Sektory C, D, E, F (klasyfikacja Istat '91) z uwzględnieniem wyłączeń i ograniczeń ustanowionych w przepisach wspólnotowych dotyczących pomocy państwa (w tym pomocy na rzecz eksportu i pomocy dla przemysłu motoryzacyjnego).
Pomoc nie obejmuje działalności związanej z wytwarzaniem, przetwarzaniem i wprowadzaniem do obrotu produktów określonych w załączniku I do Traktatu WE
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Marche
Servizio Industria e Artigianato
Via Tiziano, n. 44
I-60100 Ancona
Tel.
071 80 61
Inne informacje : Zmiana czasu trwania pomocy nr XS 140/2003
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r., zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 r., w sprawie zastosowania art. 87 i art. 88 traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw
(2006/C 47/03)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XS 149/04 _BAR_
Państwo członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ North East England _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Alnwick Garden Trust _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Industrial Development Act 1982 Sections 7 & 11 Section 2 Local Government Act 2000 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 1908313 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 i art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 13 października 2004 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 30 kwietnia 2005 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Pomoc dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy dla MŚP _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Government Office for the North East European Programmes Secretariat _BAR_
Adres: Citygate Gallowgate Newcastle Upon Tyne NE1 4WH United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Nr pomocy _BAR_ XS 6/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Umbria _BAR_
Nazwa programu pomocy _BAR_ pomoc dla MŚP w zakresie bazy noclegowej (hotele, baza pozahotelowa, infrastruktura na świeżym powietrzu, w zabytkowych budynkach), pomoc na działalność powiązaną oraz działalność w zakresie rzemiosła artystycznego i tradycyjnego _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Determinazione Dirigenziale n. 9086 del 21 ottobre 2004.
Bando per la presentazione di proposte per la promozione di progetti integrati da parte dei seguenti soggetti: Pool di piccole e medie imprese, pool di piccole e medie imprese ed enti pubblici per la realizzazione della filiera turismo — ambiente — cultura nella regione Umbria _BAR_
Roczne wydatki planowane w ramach programu _BAR_ maksymalnie 2000000 EUR rocznie; na program pomocy przewidziano łącznie nie więcej niż 7000000 EUR _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ małe przedsiębiorstwa: 15 % ekwiwalentu dotacji brutto (EDB) całkowitego kosztu kwalifikujących się inwestycji;średnie przedsiębiorstwa: 7,5 % ekwiwalentu dotacji brutto (EDB) całkowitego kosztu kwalifikujących się inwestycji;małe przedsiębiorstwa zlokalizowane na obszarach określonych w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu: 10 % ekwiwalentu dotacji brutto całkowitego kosztu kwalifikujących się inwestycji plus 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN);średnie przedsiębiorstwa zlokalizowane na obszarach określonych w art. 87 ust. 3 lit. c) Traktatu: 6 % ekwiwalentu dotacji brutto całkowitego kosztu kwalifikujących się inwestycji plus 8 % ekwiwalentu dotacji netto (EDN); _BAR_
Data realizacji _BAR_ Publikacja zawiadomienia w Supplemento ordinario al "BUR" — serie generale — n. 46 z 4 listopada 2004 r.
Termin składania wniosków: 16.2.2005 r.
Pomoc może zostać przyznana wyłącznie po złożeniu stosownych wniosków przez zainteresowane przedsiębiorstwa; składanie takich wniosków możliwe jest począwszy od dnia publikacji zaproszenia do składania wniosków.
Do przyznania pomocy kwalifikują się wyłącznie inwestycje zrealizowane po dniu złożenia wniosku o pomoc _BAR_
Czas trwania programu pomocy _BAR_ pomoc na inwestycje realizowane przez przedsiębiorstwa przyznawana będzie do dnia 31 grudnia 2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ pomoc dla istniejących lub nowoutworzonych MŚP prowadzących działalność w sektorze hotelarskim i innym, na świeżym powietrzu, w zabytkowych budynkach, oraz MŚP prowadzących działalność powiązaną lub zajmujących się rzemiosłem artystycznym lub tradycyjnym.
Inwestycje objęte przedmiotowym programem pomocy odnoszą się do kosztów prac budowlanych, wykończenia wewnętrznego i zewnętrznego, instalacji, urządzeń sportowo-rekreacyjnych, sprzętu komputerowego, maszyn, infrastruktury zewnętrznej, jak również koszty projektu technicznego oraz koszty nadzoru prac _BAR_
Sektor(-y) gospodarki _BAR_ przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorze turystyki oraz rzemiosła artystycznego i tradycyjnego _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Region Umbria Direzione Cultura, Turismo, Istruzione, Formazione e Lavoro — Servizio Turismo _BAR_
Adres: Via Mario Angeloni 61 I-06100 Perugia Tel.: (39-75) 504 58 87 Faks: (39-75) 504 58 87 e-Mail: sezione.aiuti@umbria2000.it. _BAR_
--------------------------------------------------
Informacja przekazywana przez Państwa Członkowskie dotycząca pomocy państwa przyznawanej na mocy rozporządzenia (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa w zakresie szkolenia, zmienionego przez rozporządzenie (WE) nr 363/2004 z dnia 25 lutego 2004 r.
(2006/C 47/04)
(Tekst o znaczeniu dla EOG)
Pomoc nr _BAR_ XT 11/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Polska _BAR_
Region _BAR_ Cały kraj _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa firmy otrzymującej pomoc indywidualną _BAR_ Pomoc na szkolenia ogólne młodocianych pracowników _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Art. 12 ust. 5 pkt 5 i ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 2004 r. w sprawie refundowania ze środków Funduszu Pracy wynagrodzeń wypłacanych młodocianym pracownikom (Dz.U. nr 190 poz. 1951) _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całościowa kwota przyznanej firmie pomocy indywidualnej _BAR_ Program pomocy _BAR_ Roczna całościowa kwota _BAR_ _BAR_
2004 r. _BAR_ 80645161,29 EUR _BAR_
2005 r. _BAR_ 41474654,38EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całościowa kwota _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z artykułem 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wykonania _BAR_ 31.8.2004 _BAR_
Okres trwania systemu lub indywidualnej pomocy _BAR_ Do 31.12.2006 _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenie ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenie szczególne _BAR_ Nie _BAR_
Sektory gospodarcze, których pomoc dotyczy _BAR_ Wszystkie sektory, które mogą się ubiegać o pomoc szkoleniową _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres władzy przyznającej pomoc _BAR_ Nazwa: Wojewódzkie Komendy Ochotniczych Hufców Pracy i Powiatowe Urzędy Pracy rozmieszczone na terenie całej Polski _BAR_
Adres: ok. 370 placówek na terenie całej Polski _BAR_
Duża pomoc indywidualna _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Numer pomocy _BAR_ XT 15/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Włochy _BAR_
Region _BAR_ Liguria _BAR_
Nazwa programu pomocy lub podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Obwieszczenie publiczne regionu Liguria w sprawie działań promujących firmowe, sektorowe lub terytorialne programy szkoleniowe oraz rozwój praktyki kształcenia ustawicznego na rok 2004 _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Art. 9 legge 19 luglio 1993 n. 236; Art. 48, legge 23.12.2000 n. 388; Decreto del Ministero del Lavoro n. 243 del 22 settembre 2004 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna pomocy _BAR_ 1671562,65 EUR _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2 do 6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data realizacji _BAR_ Od 21.2.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej: _BAR_ Orientacyjnie do 30.6.2007 r. W przypadku zmiany rozporządzenia 68/2001 po 31.12.2006 r. program pomocy państwa zostanie dostosowany do nowych przepisów _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory, dla których dopuszczalna jest pomoc szkoleniowa _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Regione Liguria Settore Politiche attive del lavoro _BAR_
Adres: Via Fieschi 15 I-16121 Genova tel. 010/54851 faks 010/5485932 _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy indywidualnej lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, jeśli kwota pomocy przyznanej jednemu przedsiębiorstwu na pojedynczy projekt szkoleniowy przekracza 1 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 54/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Północno-zachodnia Anglia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ United Biscuits (UK) Limited _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Regional Development Act 1998 _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 0,250 mln GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak 50 % _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 31.12.2005 _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Nie _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Osoba kontaktowa: Jayant Mehta North West Development Agency _BAR_
Adres: Renaissance House PO Box 37 Centre Park Warrington Cheshire WA1 1XB United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 55/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Północno-zachodnia Anglia — Liverpool _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Projekt Buddleia — Upper Parliament Street/Greenland Lane _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ S 5 Regional Development Agencies Act 1998 _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ 500000 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ Intensywność 5 % _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ Od 31.12.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Wszystkie sektory kwalifikujące się do pomocy szkoleniowej _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Jayant Mehta, State Aid Coordinator _BAR_
Adres: North West Development Agency Renaissance House PO Box 37 Centre Park Warrington WA1 1XB United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 56/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ West Midlands _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Usługi w zakresie rekrutacji i doboru kwalifikacji w sektorach związanych z produkcją _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Training: Employment Act 1973 Section 2(1) and 2(2) as substantiated by Section 25 of the Employment and Training Act 1998 and the Industrial Development Act 1982, Section 11 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ 3,6 mln GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 19.8.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Learning and Skills Council _BAR_
Adres: Chaplin Court 80 Hurst Street Birmingham West Midland B5 4WG United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, jeżeli kwota pomocy przyznanej jednemu przedsiębiorstwu na pojedynczy projekt szkoleniowy przekracza 1 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 57/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ West Midlands _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ Projekt szkoleń i wsparcia dla pracowników byłej grupy Rover _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ Training: Employment Act 1973 Section 2(1) and 2(2) as substantiated by Section 25 of the Employment and Training Act 1998 and the Industrial Development Act 1982, Section 11 _BAR_
Planowane roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Ogólna kwota roczna pomocy _BAR_ 3,6 mln GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-6 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 4.8.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.12.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Tak _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
—Wszystkie sektory związane z produkcją _BAR_ Tak _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: Learning and Skills Council _BAR_
Adres: Chaplin Court 80 Hurst Street Birmingham West Midland B5 4WG United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia Środek wyklucza przyznanie pomocy lub wymaga uprzedniego powiadomienia Komisji o przyznaniu pomocy, jeżeli kwota pomocy przyznanej jednemu przedsiębiorstwu na pojedynczy projekt szkoleniowy przekracza 1 mln EUR _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Pomoc nr _BAR_ XT 58/05 _BAR_
Państwo Członkowskie _BAR_ Zjednoczone Królestwo _BAR_
Region _BAR_ Północno-zachodnia Anglia _BAR_
Nazwa programu pomocy lub nazwa podmiotu otrzymującego pomoc indywidualną _BAR_ North West Foundation Placement Scheme (program staży zawodowych w Anglii Północno-zachodniej) _BAR_
Podstawa prawna _BAR_ S 5 Regional Development Agency Act 1998 _BAR_
Planowane w ramach programu roczne wydatki lub całkowita kwota pomocy indywidualnej przyznanej podmiotowi _BAR_ Program pomocy _BAR_ Całkowita kwota roczna _BAR_ 190000 GBP _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Pomoc indywidualna _BAR_ Całkowita kwota pomocy _BAR_ _BAR_
Gwarantowane pożyczki _BAR_ _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy _BAR_ Zgodnie z art. 4 ust. 2-7 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
Data wejścia w życie _BAR_ 19.9.2005 r. _BAR_
Czas trwania programu pomocy lub przyznanej pomocy indywidualnej _BAR_ Do 31.3.2006 r. _BAR_
Cel pomocy _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_ Tak _BAR_
Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Nie _BAR_
Sektory gospodarki _BAR_ Pomoc ograniczona do konkretnych sektorów _BAR_ Tak _BAR_
Inne usługi _BAR_ Przemysł rozrywkowy _BAR_
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc _BAR_ Nazwa: North West Development Agency _BAR_
Adres: c/o Jayant Mehta, State Aid Coordinator PO Box 37 Renaissance House Centre Park Warrington WA1 1XB United Kingdom _BAR_
Duża indywidualna pomoc w formie dotacji _BAR_ Zgodnie z art. 5 rozporządzenia _BAR_ Tak _BAR_ _BAR_
--------------------------------------------------
Informacje przekazane przez Państwa Członkowskie, dotyczące pomocy państwa przyznanej na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 68/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy szkoleniowej
(2006/C 47/05)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Numer pomocy : XT 27/01
Państwo Członkowskie : Włochy
Region : Marche
Nazwa programu pomocy : Rozporządzenie (WE) nr 68/2001 — zatwierdzenie programu pomocy na rzecz szkolenia zawodowego; warunki realizacji i finansowania szkoleń zawodowych skierowanych do zatrudnionych pracowników
Podstawa prawna : Deliberazione della Giunta regionale n. 1045 del 22.5.2001
Roczne wydatki planowane do dnia 31.12.2006 : 70 mld ITL
Duże przedsiębiorstwa _BAR_ Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_
Obszary nieobjęte pomocą _BAR_ 25 _BAR_ 50 _BAR_
Obszary objęte pomocą _BAR_ 30 _BAR_ 55 _BAR_
Małe i średnie przedsiębiorstwa _BAR_ Szkolenia specjalistyczne _BAR_ Szkolenia ogólne _BAR_
Obszary nieobjęte pomocą _BAR_ 35 _BAR_ 70 _BAR_
Obszary objęte pomocą _BAR_ 40 _BAR_ 75 _BAR_
Maksymalna intensywność pomocy - każdego pracownika poniżej 25 roku życia, który nie posiadał wcześniej zatrudnienia o stałym wynagrodzeniu (pod warunkiem że nie został zatrudniony wcześniej niż sześć miesięcy przed datą wygaśnięcia zawiadomienia, na podstawie którego złożono wniosek o pomoc);
- każdą osobę o poważnym stopniu niezdolności, będącej wynikiem niesprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej, która jest jednak w stanie wejść na rynek pracy;
- każdego pracownika-migranta, który przenosi się lub przeniósł się wewnątrz Wspólnoty lub stał się rezydentem Wspólnoty, aby podjąć pracę, a który potrzebuje szkolenia zawodowego i/lub szkolenia językowego;
- każdą osobę, chcącą ponownie zacząć życie zawodowe po co najmniej trzyletniej przerwie, w szczególności każdą osobę, która porzuciła pracę na skutek trudności z pogodzeniem życia zawodowego z życiem rodzinnym (pod warunkiem że nie została zatrudniona wcześniej niż sześć miesięcy przed datą wygaśnięcia zawiadomienia, na podstawie którego złożono wniosek o pomoc).
- każdą osobę po ukończeniu 45 roku życia, która nie zdobyła wykształcenia średniego lub równorzędnego;
- każdą osobę niezatrudnioną przez długi okres czasu, to jest każdą osobę, która pozostawała bez zatrudnienia przez 12 kolejnych miesięcy (pod warunkiem że nie została zatrudniona wcześniej niż sześć miesięcy przed datą wygaśnięcia zawiadomienia, na podstawie którego złożono wniosek o pomoc).
uczestnicy programu szkoleniowego nie są aktywnymi członkami załogi, lecz dodatkowymi członkami załogi oraz pod warunkiem że szkolenie jest prowadzone na pokładzie statku wpisanego do rejestru wspólnotowego.
Data realizacji : Czerwiec 2001
Czas trwania programu : 31.12.2006
Cel pomocy - szkolenia międzyzakładowe, czyli organizowane wspólnie przez kilka niezależnych przedsiębiorstw (w rozumieniu przepisów wspólnotowych definiujących MŚP) lub takie, z których mogą korzystać pracownicy różnych przedsiębiorstw;
- szkolenia w przedsiębiorstwach odnoszące się do profili zawodowych ujętych w klasyfikacji regionalnej lub szkolenia dla profili zawodowych, w odniesieniu do których złożono wniosek o wprowadzenie do klasyfikacji regionalnej
Sektor(-y) gospodarki : Wszystkie sektory
Nazwa i adres organu przyznającego pomoc Regione Marche
Servizio formazione professionale e problemi del lavoro
Via Tiziano 44
I-60125 Ancona
--------------------------------------------------
Pomoc państwa — Belgia
Pomoc państwa C 40/2005 (ex N 331/2005) — Ford Genk
Zaproszenie do przedkładania uwag zgodnie z art. 88 ust. 2 Traktatu WE
(2006/C 47/06)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
Pismem z dnia 9 listopada 2005 r. zamieszczonym w języku oryginału na stronach następujących po niniejszym streszczeniu, Komisja powiadomiła Belgię o swojej decyzji wszczęcia postępowania określonego w art. 88 ust. 2 traktatu WE dotyczącej pomocy na szkolenie związanej z wyżej wymienionego środka.
Zainteresowane strony mogą zgłaszać uwagi na temat pomocy na szkolenie, w odniesieniu do którego Komisja wszczyna postępowanie, w ciągu jednego miesiąca od daty publikacji niniejszego streszczenia i następującego po nim listu, kierując je na następujący adres:
Komisja Europejska
Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji
Kancelaria ds. pomocy państwa
Rue de la Loi/Wetstraat, 200
B-1049 Bruksela
Faks: (32-2) 296 12 42
Uwagi te zostaną przekazane Belgii.
Zainteresowana strona przedkładająca uwagi może wystąpić z pisemnym, odpowiednio umotywowanym wnioskiem o traktowanie jej danych jako poufnych.
TEKST STRESZCZENIA
Procedura
Komisja została zawiadomiona o planowanej pomocy na rzecz przedsiębiorstwa Ford w Genk pismem z dnia 22 czerwca 2005 r.
Komisja zażądała dodatkowych informacji pismem z dnia 27 lipca 2005 r., na które Belgia odpowiedziała pismem zarejestrowanym w dniu 15 września 2005 r.
Opis
Beneficjentem pomocy miało być przedsiębiorstwo Ford-Werke GmbH w Genk z Belgii stanowiące część przedsiębiorstwa Ford Motor Company.
Pod koniec 2003 r. przedsiębiorstwo ogłosiło program inwestycyjny o wartości ok. 700 mln EUR, przeznaczony przede wszystkim na nowy, elastyczny system produkcji.
W rezultacie tradycyjna produkcja modelu Mondeo uzupełniona zostałaby kolejnym modelem Galaxy oraz trzecim pojazdem.
Władze belgijskie zaproponowały przyznanie pomocy w wysokości 12,28 mln EUR na pokrycie kosztów kwalifikowanych na okres 3 lat, od 2004 do 2006 r.
Pomoc przyznana zostanie jako pomoc "ad hoc" od Vlaamse Gemeenschap.
Koszty kwalifikowane projektu szkoleniowego wynoszą ogółem 33,84 mln EUR.
Program zawiera środki przeznaczone na szkolenia specjalistyczne na kwotę 25,34 EUR oraz na szkolenia ogólne w kwocie 8,5 mln EUR.
Ocena
Na obecnym etapie Komisja ma poważne wątpliwości, czy planowana pomoc spełnia wymogi przewidziane rozporządzeniem w dwóch aspektach: Po pierwsze pod względem kwalifikowalności kosztów następujących elementów: "lokale szkoleniowe" (infrastruktura w postaci świetlic i czytelni); wydatki na personel wydziału szkoleń; "system kaskadowy" (wdrożenie "oszczędnego systemu organizacyjnego" u beneficjenta); koszty związane z restrukturyzacją; koszty związane z wprowadzaniem nowych modeli; wydatki wynikłe w okresie poprzedzającym zawiadomienie.
Po drugie pod względem planowanej klasyfikacji kosztów szkolenia ogólnego jako "kosztów doradztwa" oraz szkolenia specjalistycznego jako "wydatków na personel zewnętrzny".
Wnioski
W obliczu wyżej wspomnianych wątpliwości Komisja podjęła decyzję o wszczęciu procedury określonej w art. 88 ust. 2 traktatu WE.
TEKST PISMA
"Par la présente, la Commission a l'honneur d'informer la Belgique qu'après avoir examiné les informations fournies par vos autorités sur la mesure citée en objet, elle a décidé d'ouvrir la procédure prévue à l'article 88, paragraphe 2, du traité CE.
PROCÉDURE
1.
Le projet d'aide en faveur de la société Ford, à Genk, a été notifié à la Commission par lettre du 22 juin 2005.
La Commission a demandé des renseignements complémentaires par lettre du 27 juillet 2005, à laquelle la Belgique a répondu par lettre enregistrée le 15 septembre 2005.
DESCRIPTION DU PROJET
2.
Le bénéficiaire de l'aide serait la société Ford-Werke GmbH établie à Genk, en Belgique, qui fait partie de Ford Motor Company.
L'usine a été ouverte en 1964 et, depuis lors, elle a produit plus de 12 millions de véhicules.
Fin 2003, elle a subi, dans le cadre d'une restructuration générale de Ford Europe, une réduction importante de ses effectifs, qui a concerné environ 3000 salariés sur un total de 9000.
Dans le même temps, la société a annoncé un programme d'investissement d'environ 700 millions d'EUR, essentiellement destinés à un nouveau système de production flexible.
Ce programme prévoyait que la production traditionnelle du modèle Mondeo serait complété par la production de la nouvelle génération de Galaxy et d'un troisième véhicule.
Actuellement, le travail dans l'usine s'effectue en deux équipes, avec des effectifs de 4946 personnes.
L'année dernière, 207163 véhicules ont été produits sur le site.
3.
Les autorités belges se proposent d'accorder des aides à la formation d'un montant de 12,28 millions d'EUR, couvrant des aides admissibles sur une période de trois ans, de 2004 à 2006.
L'aide doit être accordée sous forme d'aide "ad hoc" de la Vlaamse Gemeenschap.
Les coûts admissibles totaux du projet de formation s'élèvent à 33,84 millions d'EUR.
4.
D'après les renseignements fournis par la Belgique, le programme comprend une partie "formation spécifique", dont le coût s'élève à 25,34 millions d'EUR.
Cette formation spécifique couvrira les activités liées aux postes suivants:
- coûts de services de conseil: 0,88 million d'EUR;
- formation dans l'entreprise: 5,44 millions d'EUR;
- organisation allégée: 1,65 million d'EUR;
- frais de personnel hors ligne: 2,35 millions d'EUR;
- "locaux de formation": 1,48 million d'EUR;
- "gestion en cascade": 1,6 million d'EUR;
- restructuration: 4,47 millions d'EUR;
- coûts de lancement: 7,44 millions d'EUR.
5.
Les coûts de la formation générale s'élèvent à 8,5 millions d'EUR et couvrent les activités liées aux postes suivants:
- coûts de services de conseil: 2,05 millions d'EUR;
- frais de personnel hors ligne: 5,5 millions d'EUR;
- frais de personnel du service formation: 0,92 million d'EUR.
APPRÉCIATION DE L'AIDE
6.
À ce stade, la Commission estime que les mesures en cause constituent des aides d'État au sens de l'article 87, paragraphe 1, du traité CE; en effet, elles sont attribuées sous forme d'une subvention du gouvernement flamand et sont donc financées par des ressources d'État.
Elles sont sélectives, puisqu'elles sont limitées à Ford Genk.
Compte tenu du fait qu'elles constituent une part importante du financement de la formation, elles sont susceptibles de fausser la concurrence au sein de la Communauté, en conférant à Ford Genk un avantage sur d'autres concurrents qui ne bénéficient pas des mêmes aides.
Enfin, le marché des véhicules à moteur se caractérise par des échanges intensifs entre les États membres.
7.
La Belgique ne conteste absolument pas que les mesures en cause constituent des aides d'État et elle demande qu'elles soient approuvées en tant qu'aides à la formation.
8.
Les aides prévues ont été appréciées conformément au règlement (CE) no 68/2001 du 12 janvier 2001 concernant l'application des articles 87 et 88 du traité CE aux aides à la formation [1] (ci-après dénommé "le règlement").
Conformément à l'article 5 de ce règlement, si le montant de l'aide accordée à une même entreprise pour un projet individuel de formation est supérieur à 1 million d'EUR, l'aide n'est pas automatiquement exemptée et doit être notifiée et appréciée en vertu des dispositions du règlement.
La Commission note qu'en l'espèce, l'aide prévue s'élève à 12,28 millions d'EUR, qu'elle doit être accordée à une seule entreprise et que le projet de formation est un projet individuel.
C'est pourquoi elle considère que l'obligation de notification s'applique à l'aide en cause.
9.
Conformément à l'article 3, paragraphe 1, du règlement, les aides individuelles sont compatibles avec le marché commun au sens de l'article 87, paragraphe 3, point c), du traité, à condition qu'elles remplissent toutes les conditions du règlement.
10.
Au stade actuel de la procédure, la Commission doute sérieusement que les aides envisagées remplissent les conditions du règlement pour ce qui est 1) de la façon dont les autorités belges interprètent l'étendue des coûts admissibles et 2) de la catégorisation proposée en tant que formation générale ou spécifique.
I. Coûts admissibles
11.
La Commission note que l'article 4, paragraphe 7, du règlement prévoit que les coûts admissibles d'un projet d'aide à la formation sont les suivants:
(a) coûts de personnel des formateurs;
(b) frais de déplacement des formateurs et des participants à la formation;
(c) autres dépenses courantes (telles que les dépenses au titre des matériaux et des fournitures);
(d) amortissement des instruments et des équipements au prorata de leur utilisation exclusive pour le projet de formation en cause;
(e) coûts des services de conseils concernant l'action de formation;
(f) coûts de personnel des participants jusqu'à concurrence du total des autres coûts éligibles figurant aux points a) à e).
12.
La Belgique a fourni un aperçu des coûts de formation qui permet à la Commission d'identifier les coûts admissibles proposés.
Les coûts admissibles du programme de formation notifié s'élèvent au total à 33,84 millions d'EUR, dont 25,34 millions correspondent à des actions de formation spécifique et 8,5 millions à des actions de formation générale.
D'après les renseignements fournis par la Belgique, les coûts de personnel des participants au projet ne sont pas supérieurs au total des autres coûts admissibles.
13.
À ce stade de la procédure, la Commission doute sérieusement de la compatibilité avec l'article 4, paragraphe 7, du règlement d'un certain nombre de dépenses envisagées par la Belgique.
Les doutes de la Commission concernent notamment les éléments de coûts suivants:
i) "Locaux de formation"
14.
La Belgique décrit les "locaux de formation" comme de grandes salles vitrées comportant des zones réservées à la lecture et aux contacts sociaux.
La Belgique propose d'amortir ces zones en tant que coûts admissibles.
Or, en l'état actuel des choses, il semble douteux que des bâtiments ou d'autres types d'infrastructures puissent entrer dans le champ d'application de l'article 4, paragraphe 7, point d), du règlement, qui ne mentionne que des "instruments" et des "équipements".
En outre, la Belgique n'a pas fourni suffisamment d'informations sur la mesure dans laquelle ces infrastructures seront utilisées à des fins autres que la formation.
ii) Coûts de personnel du service Formation
15.
La Belgique propose d'inclure sous ce poste l'ensemble des coûts de personnel du service de formation de Ford Genk.
Or, la Commission doute que ces coûts puissent entrer dans le champ d'application de l'article 4, paragraphe 7, point e), du règlement ("coûts des services de conseil concernant l'action de formation").
16.
En outre, toute société de la taille du bénéficiaire étant normalement dotée d'un service de formation chargé d'assurer et de coordonner les besoins en formation de son personnel, il ne semble pas, à première vue, que la mesure d'aide envisagée puisse être de nature à inciter le bénéficiaire à renforcer son offre de formation.
iii) Gestion "en cascade"
17.
D'après la notification, le directeur de l'usine réunit son personnel trois fois par an, afin de l'informer sur la mise en œuvre du système d'"organisation allégée" de Ford.
Au stade actuel de la procédure, la Commission doute fortement que cette action aille au-delà d'une simple pratique de gestion ou réponde à un quelconque objectif de formation.
Il est donc douteux qu'elle soit admissible au titre de l'article 4, paragraphe 7, du règlement.
18.
En outre, on peut également douter que la société ait besoin d'une aide d'État pour entreprendre de telles actions de gestion "en cascade".
Le caractère nécessaire de l'aide constitue une condition préalable à sa compatibilité, conformément à l'article 87, paragraphe 3, point c), du traité.
Dans le contexte de la présente affaire, une aide à la formation peut se justifier si elle est nécessaire pour inciter le bénéficiaire à offrir une formation appropriée à ses employés.
La gestion "en cascade" semblant être partie intégrante des pratiques de gestion courantes de Ford Genk, la Commission considère qu'à ce stade de la procédure, la nécessité de l'aide n'a pas été démontrée de façon suffisante.
iv) Coûts de restructuration et coûts de lancement
19.
Ford Europe a tenté, ces dernières années, d'adapter sa capacité de production à une demande en stagnation.
Dans ce contexte, Ford Genk a licencié 2770 salariés entre décembre 2003 et avril 2004.
D'après les autorités belges, la société a demandé à un certain nombre de "salariés clés" de rester pendant encore quelques semaines ou quelques mois dans l'entreprise et de former leurs successeurs, afin de garantir la continuité de la production et le maintien des normes de qualité de la société.
Au stade actuel de la procédure, la Commission doute que ces coûts soient admissibles en vertu de l'article 4, paragraphe 7, du règlement, dans la mesure où ils semblent résulter exclusivement de la récente restructuration de l'installation de production.
20.
En outre, il semble que la transmission du savoir-faire à travers les générations successives de salariés soit également partie intégrante du cœur de métier de la société, c'est-à-dire des actions nécessaires à la survie de l'entreprise, et qu'elle soit la conséquence de l'objet même de l'activité commerciale.
C'est pourquoi la Commission estime, au stade actuel de la procédure, que les aides qui doivent être accordées au titre des coûts de formation liées à la "restructuration" ne semblent pas de nature à réellement inciter la société à renforcer ses actions de formation.
21.
Cet argument vaut également pour les aides en faveur du poste "coûts de lancement".
Ces dépenses sont nécessaires pour pouvoir produire de nouveaux modèles dans l'usine, ce qui constitue une caractéristique normale et courante du secteur automobile, nécessaire au maintien de la compétitivité.
Il semble donc que les forces du marché devraient suffire, à elles seules, à inciter la société à supporter ce type de coûts.
C'est pourquoi la Commission estime qu'à cet égard également, la Belgique n'a pas suffisamment démontré la nécessité de l'aide d'État.
v) Dépenses relatives à 2004
22.
La Commission note qu'une partie des coûts admissibles, à savoir 12243705 EUR, correspond à des dépenses qui ont déjà été effectuées en 2004.
Dans la mesure où cette aide est destinée à alléger des dépenses passées, il est douteux qu'elle ait pu avoir une quelconque incidence sur les actions de formation de la société au cours de cette période.
II) Nature de la formation
23.
La Commission note que l'article 4 du règlement opère une distinction entre les projets de formation spécifique et les projets de formation générale.
24.
L'article 2, point d), définit la formation spécifique comme "une formation comprenant un enseignement directement et principalement applicable aux postes actuels ou prochains des salariés dans l'entreprise bénéficiaire et procurant des qualifications qui ne sont pas transférables à d'autres entreprises ou d'autres domaines de travail ou ne le sont que dans une mesure limitée".
25.
L'article 2, point e), définit la formation générale comme "une formation comprenant un enseignement qui n'est pas uniquement ou principalement applicable aux postes de travail actuels ou prochains du salarié dans l'entreprise bénéficiaire, et qui procure des qualifications largement transférables à d'autres entreprises ou à d'autres domaines de travail et améliore par conséquent substantiellement la possibilité du salarié d'être employé".
26.
Conformément à l'article 4, paragraphes 2 et 3, les aides à la formation sont compatibles avec le marché commun si elles sont conformes aux intensités d'aide mentionnées dans cet article pour les coûts admissibles.
Conformément au règlement, les intensités d'aide maximum pour les grandes entreprises situées dans des régions pouvant bénéficier d'aides régionales conformément à l'article 87, paragraphe 3, point c), du traité sont de 30 % pour la formation spécifique et de 55 % pour la formation générale.
27.
À ce stade de la procédure, la Commission exprime des doutes quant à la façon dont les autorités belges interprètent la définition de la formation générale par rapport à la formation spécifique.
Il ne peut être exclu qu'elles aient appliqué au projet une définition trop large de la notion de formation générale.
28.
Les doutes de la Commission concernent notamment les postes "coûts des services de conseil" et "coûts de personnel hors ligne" [2].
Au stade actuel de la procédure, la Commission ne dispose pas d'informations suffisantes sur le contenu précis de ces actions pour pouvoir déterminer quelle est la proportion appropriée de formation "générale" et de formation "spécifique".
29.
D'après les autorités belges, le service Formation de Ford Genk estime qu'environ 70 % de cette formation est de nature générale.
Néanmoins, conformément à l'article 4, paragraphe 5, du règlement, dans les cas où le projet comprend des éléments à la fois de formation spécifique et de formation générale qui ne peuvent être séparés aux fins du calcul de l'intensité de l'aide et dans les cas où le caractère spécifique ou général du projet d'aide à la formation ne peut être établi, ce sont les intensités définies pour la formation spécifique qui sont applicables.
30.
En outre, la Commission n'a reçu aucune indication supplémentaire permettant de penser que ces cours puissent être considérés comme de la formation générale, c'est-à-dire qu'ils sont organisés conjointement par plusieurs entreprises indépendantes ou que des salariés de différentes entreprises peuvent bénéficier de la formation.
La Commission n'a pas non plus reçu d'informations indiquant que les cours sont reconnus, agréés ou validés par les pouvoirs publics.
C'est pourquoi, au stade actuel de la procédure, la Commission doute que la formation relève de la définition de la formation spécifique figurant dans le règlement.
DÉCISION
31.
Compte tenu des considérations qui précèdent, la Commission a décidé d'engager la procédure prévue à l'article 88, paragraphe 2, du traité CE et elle enjoint à la Belgique de lui fournir, dans un délai d'un mois à compter de la réception de la présente, tous les documents, informations et données nécessaires pour apprécier la compatibilité de l'aide.
Elle invite la Belgique à transmettre immédiatement copie de cette lettre au bénéficiaire potentiel de l'aide.
32.
La Commission rappelle à la Belgique l'effet suspensif de l'article 88, paragraphe 3, du traité CE et se réfère à l'article 14 du règlement (CE) no 659/1999 du Conseil, qui stipule que toute aide illégale pourra faire l'objet d'une récupération auprès de son bénéficiaire.
33.
Par la présente, la Commission avise la Belgique qu'elle informera les intéressés par la publication de la présente lettre et d'un résumé de celle-ci au Journal officiel de l'Union européenne.
Elle informera également les intéressés dans les pays de l'AELE signataires de l'accord EEE par publication d'une communication dans le supplément EEE du Journal officiel, ainsi que l'autorité de surveillance de l'AELE, en lui envoyant une copie de la présente.
Tous les intéressés susmentionnés seront invités à présenter leurs observations dans un délai d'un mois à compter de la date de cette publication."
"Hierbij stelt de Commissie België ervan in kennis dat zij, na onderzoek van de door uw autoriteiten met betrekking tot de bovengenoemde steunmaatregel verstrekte inlichtingen, heeft besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.
PROCEDURE
1.
De voorgenomen steunmaatregel voor Ford in Genk is bij schrijven van 22 juni 2005 bij de Commissie aangemeld.
De Commissie heeft om aanvullende inlichtingen verzocht bij schrijven van 27 juli 2005, waarop de Belgische autoriteiten hebben geantwoord bij een schrijven dat op 15 september 2005 werd geregistreerd.
BESCHRIJVING VAN HET PROJECT
2.
De steun zou worden verleend aan Ford-Werke GmbH in Genk, België, dat deel uitmaakt van de Ford Motor Company.
De fabriek werd in 1964 in bedrijf gesteld en sedertdien werden ruim twaalf miljoen wagens geproduceerd.
Eind 2003 vond — in het kader van een algemene herstructurering van Ford Europe — een aanzienlijke personeelsafvloeiing plaats, waarbij 3000 personeelsleden op een totaal van 9000 werknemers waren betrokken.
Tegelijkertijd maakte de onderneming een investeringsprogramma bekend van ongeveer 700 miljoen EUR, dat hoofdzakelijk bestemd was voor een nieuw flexibel fabricagesysteem.
Daarbij zou de traditionele productie van het model Mondeo worden aangevuld met de nieuwe versie van het model Galaxy en een derde wagen.
Momenteel telt de fabriek 4946 werknemers die in twee ploegen werken.
Vorig jaar werden 207163 wagens geproduceerd.
3.
De Belgische autoriteiten nemen zich voor opleidingssteun te verlenen ten bedrage van 12,28 miljoen EUR voor subsidiabele kosten die betrekking hebben op een periode van drie jaar, van 2004 tot 2006.
De steun wordt toegekend in de vorm van een ad-hocsubsidie van de Vlaamse Gemeenschap.
De totale subsidiabele kosten van het opleidingsproject bedragen 33,84 miljoen EUR.
4.
Volgens de door België verstrekte informatie omvat het voor steun in aanmerking komende programma de onderstaande specifieke opleidingsactiviteiten ten belope van 25,34 miljoen EUR:
- consultancykosten: 0,88 miljoen EUR;
- on-the-job training: 5,44 miljoen EUR;
- slanke organisatie: 1,65 miljoen EUR;
- off-line personeelskosten: 2,35 miljoen EUR;
- "training enablers" (opleidingsruimten): 1,48 miljoen EUR;
- "cascading" (cascadeproces): 1,6 miljoen EUR;
- herstructurering: 4,47 miljoen EUR;
- opstartkosten: 7,44 miljoen EUR.
5.
De uitgaven voor algemene opleidingsactiviteiten bedragen 8,5 miljoen EUR en omvatten de volgende kosten:
- consultancykosten: 2,05 miljoen EUR;
- off-line personeelskosten: 5,5 miljoen EUR;
- personeelskosten van de dienst opleiding: 0,92 miljoen EUR.
BEOORDELING VAN DE STEUNMAATREGEL
6.
In dit stadium van de procedure is de Commissie van oordeel dat de desbetreffende maatregelen staatssteun vormen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag: de steun wordt verleend in de vorm van een subsidie van de Vlaamse regering en wordt derhalve met staatsmiddelen bekostigd.
De steunmaatregelen zijn selectief omdat zij alleen op Ford Genk van toepassing zijn.
Aangezien de maatregelen een belangrijk aandeel in de financiering van de opleiding vertegenwoordigen, valt te verwachten dat zij de mededinging binnen de Gemeenschap verstoren, doordat Ford Genk een voordeel ontvangt ten opzichte van andere ondernemingen waaraan geen steun wordt verleend.
Ten slotte wordt de markt voor motorvoertuigen gekenmerkt door een intensief handelsverkeer tussen de lidstaten.
7.
België vecht geenszins aan dat de betwiste maatregelen staatssteun zijn en verzoekt dat deze maatregelen als opleidingssteun worden goedgekeurd.
8.
Het steunvoornemen moet worden getoetst aan Verordening (EG) nr. 68/2001 van de Commissie van 12 januari 2001 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op opleidingssteun [3] (hierna "de verordening" te noemen).
Volgens artikel 5 van de verordening is opleidingssteun niet automatisch vrijgesteld wanneer het bedrag dat voor één enkel opleidingsproject aan één onderneming wordt verleend meer dan 1 miljoen EUR bedraagt.
Bijgevolg moet deze steun worden aangemeld en getoetst aan de verordening.
De Commissie merkt op dat de voorgenomen steun in deze zaak 12,28 miljoen EUR bedraagt; dat de steun aan één enkele onderneming wordt uitgekeerd; en dat het opleidingsproject één enkel project is.
Daarom is de Commissie van oordeel dat voor dit steunvoornemen de aanmeldingsverplichting geldt.
9.
Volgens artikel 3, lid 1, van de verordening, zijn individuele steunmaatregelen die aan alle voorwaarden van deze verordening voldoen, verenigbaar met de gemeenschappelijke markt in de zin van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag.
10.
In dit stadium van de procedure heeft de Commissie ernstige twijfel of het steunvoornemen op volgende punten aan de voorwaarden van de verordening voldoet: 1) de opvatting van de Belgische autoriteiten omtrent de kosten die als subsidiabel kunnen worden beschouwd en 2) de voorgestelde indeling bij algemene of specifieke opleiding.
I. Subsidiabele kosten
11.
De Commissie merkt op dat in artikel 4, lid 7, van de verordening is bepaald welke kosten in aanmerking komen voor opleidingssteun:
(a) de personeelskosten van de opleiders;
(b) de verplaatsingskosten van de opleiders en degenen die de opleiding volgen;
(c) andere lopende uitgaven voor materiaal en benodigdheden;
(d) de afschrijving van werktuigen en uitrusting, in de mate waarin deze uitsluitend voor het opleidingsproject worden gebruikt;
(e) de kosten van diensten inzake begeleiding en advisering met betrekking tot het opleidingsproject;
(f) de personeelskosten van degenen die de opleiding volgen, ten belope van ten hoogste het totaal van de overige, in de punten a) tot en met e) bedoelde, in aanmerking komende kosten.
12.
België heeft een overzicht van de opleidingskosten ingediend waardoor de Commissie kon nagaan wat onder de voorgestelde subsidiabele kosten wordt verstaan.
De totale subsidiabele kosten van het aangemelde opleidingsprogramma bedragen 33,84 miljoen EUR, waarvan 25,34 miljoen EUR bestemd is voor specifieke opleiding en 8,5 miljoen voor algemene opleiding.
Volgens de door België verstrekte informatie liggen de personeelskosten van degenen die de opleiding volgen niet hoger dan het totaal van de overige subsidiabele kosten.
13.
In dit stadium van de procedure heeft de Commissie ernstige twijfel of een aantal van de door België voorgestelde uitgaven voldoen aan artikel 4, lid 7, van de verordening.
In het bijzonder heeft de Commissie twijfel over de volgende kostenposten:
i) "Training enablers" (opleidingsruimten)
14.
België beschrijft "Training enablers" als grote glazen lokalen met ruimten voor lectuur en sociale contacten.
België stelt voor dat de afschrijving van de kosten voor deze ruimten als subsidiabel wordt beschouwd.
In deze fase lijkt het evenwel twijfelachtig of gebouwen of andere soorten infrastructuur binnen de werkingssfeer van artikel 4, lid 7, onder d), van de verordening vallen, waarin alleen "werktuigen" en "uitrusting" worden vermeld.
Voorts heeft België onvoldoende gegevens verstrekt met betrekking tot de mate waarin deze infrastructuur voor andere doeleinden dan opleiding zal worden gebruikt.
ii) Personeelskosten van de dienst opleiding
15.
België stelt voor in deze kostenpost alle personeelskosten van de dienst opleiding van Ford Genk op te nemen.
Volgens de Commissie is het twijfelachtig of dergelijke kosten binnen de werkingssfeer van artikel 4, lid 7, onder e), van de verordening vallen ("de kosten van diensten inzake begeleiding en advisering met betrekking tot het opleidingsproject").
16.
Aangezien een onderneming met de omvang van de begunstigde onderneming normaal gezien over een dienst opleiding beschikt die verantwoordelijk is voor het aanbieden en coördineren van de opleiding van het personeel, lijkt het op het eerste gezicht niet waarschijnlijk dat de begunstigde onderneming door het steunvoornemen extra stimulansen krijgt om haar eigen opleidingsaanbod te vergroten.
iii) "Cascading" (cascadeproces)
17.
Volgens de aanmelding vindt er driemaal per jaar een bijeenkomst plaats waarop de directeur van de fabriek het personeel een korte uiteenzetting geeft over de tenuitvoerlegging van het "lean organisation"-systeem ("FPS" — slanke organisatie) van Ford.
In deze fase van de procedure heeft de Commissie ernstige twijfel of deze activiteit meer is dan een zuivere beheershandeling of aan een of andere opleidingsdoelstelling beantwoordt.
Bijgevolg is het twijfelachtig of deze activiteit subsidiabel is in het kader van artikel 4, lid 7, van de verordening.
18.
Voorts rijst de vraag of de onderneming nood heeft aan staatssteun om een dergelijk cascadeproces ten uitvoer te leggen.
Overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag is de noodzaak van de steun een voorwaarde om met de gemeenschappelijke markt verenigbaar te zijn.
In deze zaak kan opleidingssteun worden gerechtvaardigd wanneer deze noodzakelijk is om de begunstigde onderneming de juiste stimulansen te geven om haar personeel een passende opleiding aan te bieden.
Aangezien het cascadeproces deel lijkt uit te maken van de gebruikelijke beheershandelingen van Ford Genk, is de Commissie in deze fase van oordeel dat de noodzaak van de steun voor deze kostenpost onvoldoende is gestaafd.
iv) Herstructurerings- en opstartkosten
19.
In de voorbije jaren heeft Ford Europe geprobeerd haar productiecapaciteit aan te passen aan een stagnerende vraag.
Zo zijn bij Ford Genk in de periode van december 2003 tot april 2004 2770 werknemers afgevloeid.
Volgens de Belgische autoriteiten werd een aantal "belangrijke personeelsleden" verzocht om nog enkele extra weken of maanden in dienst te blijven en hun opvolgers op te leiden om de continuïteit van de productie en de kwaliteitszorg van de fabriek te garanderen.
In deze fase betwijfelt de Commissie of deze kosten subsidiabel zijn overeenkomstig artikel 4, lid 7, van de verordening, aangezien deze uitsluitend lijken voort te vloeien uit de recente herstructurering van de fabriek.
20.
Voorts lijkt de kennisoverdracht naar jongere personeelsleden ook deel uit te maken van de kernactiviteiten van de onderneming omdat deze noodzakelijk is voor het overleven van de onderneming en voortvloeit uit de kerndoelstelling van de onderneming.
Bijgevolg is de Commissie in deze fase van mening dat de steun voor opleiding in het kader van de herstructurering geen echte stimulansen lijkt te bieden voor de opleidingsactiviteiten van de onderneming.
21.
Hetzelfde geldt voor steun voor een startopleiding.
Deze opleidingskosten zijn nodig voor de productie van nieuwe modellen in de fabriek, hetgeen een normaal en vaak voorkomend verschijnsel is in de auto-industrie en noodzakelijk is om concurrerend te blijven.
Het lijkt dus dat de marktwerking alleen reeds voldoende zou zijn om de onderneming ertoe aan te zetten deze kosten te maken.
Bijgevolg is de Commissie ook in dit opzicht van mening dat België de noodzaak van staatssteun onvoldoende heeft aangetoond.
v) Uitgaven met betrekking tot 2004
22.
De Commissie stelt vast dat een gedeelte van de subsidiabele kosten, namelijk 12243705 EUR, uitgaven betreft die reeds in 2004 werden gemaakt.
In de mate dat steun wordt benut ter dekking van vroegere uitgaven, is het twijfelachtig of deze steun een stimulans kan zijn voor de opleidingsactiviteiten van de onderneming in deze periode.
II.
Soort opleiding
23.
De Commissie wijst erop dat in artikel 4 van de verordening een onderscheid gemaakt wordt tussen specifieke en algemene opleiding.
24.
In artikel 2, onder d), wordt "specifieke opleiding" omschreven als "een opleiding die bestaat in onderricht dat direct en hoofdzakelijk op de huidige of toekomstige functie van de werknemer in de begunstigde onderneming gericht is, en door middel waarvan bekwaamheden worden verkregen die niet of slechts in beperkte mate naar andere ondernemingen of andere werkgebieden overdraagbaar zijn."
25.
In artikel 2, onder e) wordt "algemene opleiding" omschreven als "een opleiding die bestaat in onderricht dat niet uitsluitend of hoofdzakelijk op de huidige of toekomstige functie van de werknemer in de begunstigde onderneming gericht is, maar door middel waarvan bekwaamheden worden verkregen die in ruime mate naar andere ondernemingen of werkgebieden overdraagbaar zijn, zodat de inzetbaarheid van de werknemer wordt verbeterd."
26.
Opleidingssteun is volgens artikel 4, leden 2 en 3, verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wanneer de daarin genoemde steunintensiteiten in verhouding tot de subsidiabele kosten worden nageleefd.
Volgens de verordening bedragen de maximaal toegestane steunintensiteiten voor grote ondernemingen in gebieden die uit hoofde van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag voor steun in aanmerking komen, 30 % voor specifieke opleiding en 55 % voor algemene opleiding.
27.
In dit stadium van de procedure heeft de Commissie enige twijfel bij de manier waarop de Belgische autoriteiten de definitie van algemene versus specifieke opleiding interpreteren.
Niet uit te sluiten valt dat in dit project een al te ruime definitie van "algemene opleiding" werd gehanteerd.
28.
De Commissie heeft in het bijzonder twijfel omtrent de opleidingsonderdelen "consultancykosten" en "off-line personeelskosten" [4].
In deze fase beschikt de Commissie over onvoldoende gegevens met betrekking tot de precieze inhoud van deze activiteiten om het overeenkomstige deel "algemene" en "specifieke" opleiding te kunnen vaststellen.
29.
Volgens de Belgische autoriteiten raamt de dienst opleiding van Ford Genk dat ongeveer 70 % van deze opleiding als algemene opleiding kan worden beschouwd.
Overeenkomstig artikel 4, lid 5, van de verordening zijn de steunintensiteiten die voor specifieke opleiding gelden, van toepassing, ingeval het steunproject zowel componenten van specifieke opleiding als componenten van algemene opleiding omvat die voor de berekening van de steunintensiteit niet van elkaar kunnen worden gescheiden en ingeval het specifieke dan wel algemene karakter van het opleidingsproject niet kan worden aangetoond.
30.
Bovendien heeft de Commissie geen verdere aanwijzingen ontvangen dat deze cursussen als algemene opleiding kunnen worden aangemerkt — dat deze cursussen dus door verschillende onafhankelijke ondernemingen gezamenlijk worden georganiseerd of ten goede kunnen komen aan werknemers van verschillende ondernemingen.
Evenmin heeft de Commissie informatie ontvangen dat de cursussen worden erkend, gecertificeerd of gehomologeerd door een overheidsorgaan.
Derhalve betwijfelt de Commissie — in dit stadium — dat de opleiding onder de definitie valt van algemene opleiding in de zin van de verordening.
BESLUIT
31.
Gelet op de bovenstaande overwegingen heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden en maant zij België aan, haar binnen één maand na de datum van ontvangst van dit schrijven, alle documenten, inlichtingen en gegevens te verstrekken die nodig zijn om de verenigbaarheid van de steunmaatregel te beoordelen.
Zij verzoekt België onverwijld een afschrift van dit schrijven aan de potentiële begunstigde van de steunmaatregel te doen toekomen.
32.
De Commissie wijst België op de schorsende werking van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag.
Zij verwijst naar artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad, volgens hetwelk elke onrechtmatige steun van de begunstigde kan worden teruggevorderd.
33.
Voorts deelt de Commissie België mee, dat zij de belanghebbenden van deze zaak in kennis zal stellen door dit schrijven en een samenvatting ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie bekend te maken.
Tevens zal zij de belanghebbenden in de EVA-staten die partij zijn bij de EER-Overeenkomst door de bekendmaking van een mededeling in het EER-Supplement van het Publicatieblad in kennis stellen, alsmede de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA door haar een afschrift van dit schrijven toe te zenden.
Alle bovengenoemde belanghebbenden zal worden verzocht hun opmerkingen te maken binnen één maand vanaf de datum van deze bekendmaking."
[1] JO L 10 du 13.1.2001, p. 20.
[2] Cette considération s'appliquerait également au poste "coûts de personnel du service formation", si ces coûts étaient éventuellement considérés comme admissibles en vertu de l'article 4, paragraphe 7, du règlement (voir section I ci-dessus).
[3] PB L 10 van 13.1.2001, blz.
20.
[4] Indien de "personeelskosten van de dienst opleiding" in aanmerking waren genomen als subsidiabele kosten overeenkomstig artikel 4, lid 7, van de verordening (zie afdeling I), dan zou voor deze kosten ook een soortgelijke opmerking kunnen worden gemaakt.
--------------------------------------------------
Komunikat Komisji zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2408/92
Zmiana zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych nałożonych na niektóre usługi lotnicze w obrębie Autonomicznego Regionu Azorów
(2006/C 49/09)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
1. Na podstawie art. 4 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (EWG) nr 2408/92 rząd Autonomicznego Regionu Azorów podjął decyzję o nałożeniu z dniem 1 kwietnia 2006 r. zobowiązań z tytułu wykonywania usług publicznych na regularne usługi lotnicze świadczone na następujących trasach:
- Ponta Delgada — Santa Maria — Ponta Delgada
- Ponta Delgada — Terceira — Ponta Delgada
- Ponta Delgada — Horta — Ponta Delgada
- Ponta Delgada — Pico — Ponta Delgada
- Ponta Delgada — São Jorge — Ponta Delgada
- Ponta Delgada — Flores — Ponta Delgada
- Terceira — Graciosa — Terceira
- Terceira — São Jorge — Terceira
- Terceira — Pico — Terceira
- Terceira — Horta — Terceira
- Terceira — Flores — Terceira
- Terceira — Corvo — Terceira
- Horta — Flores — Horta
- Horta — Corvo — Horta
- Corvo — Flores — Corvo
2.
Zobowiązania z tytułu świadczenia usług publicznych dotyczą następujących aspektów:
Minimalna częstotliwość
- Na trasie Ponta Delgada-Santa Maria-Ponta Delgada: 9 przelotów w tygodniu w obie strony od listopada do marca, 10 przelotów w tygodniu w obie strony od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 14 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej jednym przelocie dziennie przez cały rok.
- Na trasie Ponta Delgada-Terceira-Ponta Delgada: 22 przeloty w tygodniu w obie strony od września do czerwca i co najmniej 26 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej dwóch przelotach dziennie przez cały rok.
- Na trasie Ponta Delgada-Horta-Ponta Delgada: 6 przelotów w tygodniu w obie strony od listopada do marca, 11 przelotów w tygodniu w obie strony od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 17 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu.
- Na trasie Ponta Delgada-Pico-Ponta Delgada: 2 przeloty w tygodniu w obie strony od listopada do marca, 7 przelotów w tygodniu w obie strony od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 9 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu.
- Na trasie Ponta Delgada-São Jorge-Ponta Delgada: 3 przeloty w tygodniu w obie strony od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 6 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu.
- Na trasie Ponta Delgada-Flores-Ponta Delgada: 2 przeloty w tygodniu w obie strony od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 4 przeloty w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu.
- Na trasie Terceira-Graciosa-Terceira: 7 przelotów w tygodniu w obie strony od września do czerwca i 8 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej jednym przelocie dziennie od poniedziałku do soboty w okresie od października do maja i jednym przelocie dziennie od poniedziałku do niedzieli w okresie od czerwca do września.
- Na trasie Terceira-São Jorge-Terceira: 8 przelotów w tygodniu w obie strony od września do czerwca i 9 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej jednym przelocie dziennie przez cały rok.
- Na trasie Terceira-Pico-Terceira: 7 przelotów w tygodniu w obie strony od września do czerwca i 8 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej jednym przelocie dziennie przez cały rok.
- Na trasie Terceira-Horta-Terceira: 11 przelotów w tygodniu w obie strony od września do czerwca i 14 przelotów w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, przy co najmniej jednym przelocie dziennie przez cały rok.
- Na trasie Terceira-Flores-Terceira: od poniedziałku do piątku 2 przeloty w tygodniu w obie strony od września do czerwca oraz 4 przeloty w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu.
- Na trasie Terceira-Corvo-Terceira: od poniedziałku do piątku 3 przeloty w tygodniu w obie strony w lipcu i sierpniu, które mogą być połączone z przelotami na Horta lub Flores.
- Na trasie Horta-Flores-Horta: 4 przeloty w tygodniu w obie strony od poniedziałku do soboty w okresie od października do maja i 5 przelotów w tygodniu w obie strony, w tym jeden w niedzielę, od czerwca do września.
- Na trasie Horta-Corvo-Horta: 3 przeloty w tygodniu w obie strony co drugi dzień od poniedziałku do piątku przez cały rok, które mogą być połączone z przelotami na Flores.
- Na trasie Corvo-Flores-Corvo: 2 przeloty w tygodniu w obie strony od poniedziałku do piątku w dni nie następujące po sobie, przez cały rok, które mogą być połączone z pozostałymi trasami na Corvo i Flores.
Połączenie przelotów pomiędzy Ponta Delgada, Terceira, Horta i Corvo oraz Flores powinno pozwolić na jeden przelot dziennie na tę wyspę od poniedziałku do soboty w okresie od września do czerwca i na jeden przelot dziennie od poniedziałku do niedzieli w lipcu i sierpniu.
Na każdej wyspie muszą być wykonywane cotygodniowo loty posiadające połączenie z lotami poza region i spoza regionu, w liczbie co najmniej dwóch w każdą stronę, a także jedno połączenie w tygodniu pomiędzy każdą wyspą i pozostałymi.
Jeżeli nie nałożono obowiązku wykonywania przelotu raz dziennie na określoną wyspę, musi być wykonywane co najmniej jedno połączenie w tygodniu poza region i spoza regionu, a także połączenia na wyspy São Miguel, Terceira i Faial.
Zdolność przewozowa
Minimalna gwarantowana tygodniowa zdolność przewozowa jest następująca:
- na trasie Ponta Delgada-Santa Maria-Ponta Delgada: 1050 miejsc od listopada do marca, 1200 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października i 1680 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Ponta Delgada-Terceira-Ponta Delgada: 2590 miejsc od września do czerwca i 3070 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Ponta Delgada-Horta-Ponta Delgada: 620 miejsc od listopada do marca, 1270 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października i 1960 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Ponta Delgada-Pico-Ponta Delgada: 200 miejsc od listopada do marca, 780 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października i 1000 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Ponta Delgada-São Jorge-Ponta Delgada: 330 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 670 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Ponta Delgada-Flores-Ponta Delgada: 190 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października oraz 380 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-Graciosa-Terceira: 700 miejsc od września do czerwca i 910 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-São Jorge-Terceira: 820 miejsc od września do czerwca i 1040 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-Pico-Terceira: 780 miejsc od września do czerwca i 890 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-Horta-Terceira: 1290 miejsc od listopada do marca, 1320 miejsc od kwietnia do czerwca i od września do października i 1680 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-Flores-Terceira: 190 miejsc od września do czerwca i 380 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Terceira-Corvo-Terceira: 60 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Horta-Flores-Horta: 380 miejsc od września do czerwca i 480 miejsc w lipcu i sierpniu.
- na trasie Horta-Corvo-Horta, 60 miejsc przez cały rok.
- na trasie Corvo-Flores-Corvo, 40 miejsc przez cały rok.
W przypadku czasowego przerwania ciągłości połączeń lotniczych spowodowanego nieprzewidzianymi okolicznościami, działaniem siły wyższej lub innymi przyczynami, zaplanowana zdolność przewozowa musi być zwiększona o co najmniej 60 % począwszy od momentu, w którym usługi można wznowić, aż do czasu rozładowania całego zaległego ruchu, jaki narósł wskutek przerwy w wykonywaniu usług.
Jeżeli średni współczynnik wykorzystania miejsc na danej trasie w sezonie lotniczym IATA przekroczy 70 %, minimalna oferowana zdolność przewozowa w odpowiadającym mu kolejnym sezonie musi zostać zwiększona tak, by uwzględnić ten współczynnik.
Kiedy liczba pasażerów wpisanych na listę rezerwową przekroczy 5 % tygodniowej zdolności przewozowej oferowanej na danej trasie lub równowartość zdolności przewozowej statku powietrznego o największym wykorzystaniu na tej trasie — w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa — zostanie wykonany dodatkowy przelot, jeżeli pasażerowie ci nie będą mieli możliwości odbycia podróży lotami przewidzianymi w ciągu kolejnych 48 godzin.
Aby rozładować wyjątkowy ruch pasażerski podczas świąt religijnych oraz wydarzeń sportowych i kulturalnych odbywających się na różnych wyspach, zostaną wykonane dodatkowe przeloty.
Każdy ze wspomnianych dodatkowych przelotów powinien mieć współczynnik wykorzystania miejsc w jedną stronę nie niższy niż 70 % w jedną stronę.
Przewóz towarów, w tym poczty, odbywa się w ramach zdolności przewozowej statków powietrznych obsługujących ruch pasażerski.
Kategorie używanych statków powietrznych
Połączenia muszą być wykonywane statkami powietrznymi posiadającymi odpowiednie licencje na przewóz pasażerów i spełniającymi wymogi techniczne i eksploatacyjne pozwalające na obsługę lotnisk, na których obowiązują ograniczenia w odniesieniu do lotów nocnych.
Operacje przeprowadzane na lotniskach i w portach lotniczych Autonomicznego Regionu Azorów muszą spełniać warunki określone w "Aeronautical Information of Portugal" (AIP) oraz w "Manual Pilot Civil" (MPC).
Jeżeli chodzi o zdolność przewozową statków powietrznych, używane statki muszą posiadać kabinę pasażerską o co najmniej 18 miejscach, których liczba jest formalnie poświadczona.
Taryfy
Struktura taryf musi obejmować:
a) Jedną taryfę obejmującą klasę ekonomiczną, bez ograniczeń, w cenach określonych w załączniku A;
b) Zakres taryf specjalnych dostosowanych do zapotrzebowania i podlegających szczególnym zasadom, tj.:
- taryfę dla osób starszych,
- taryfę dla młodzieży,
- taryfę typu APEX;
c) Taryfy ulgowe dla mieszkańców Autonomicznego Regionu Azorów.
Maksymalne wysokości taryf zostały podane w załączniku B;
d) Taryfy ulgowe dla uczniów i studentów zamieszkałych w Autonomicznym Regionie Azorów na podróże wykonywane w obrębie regionu pomiędzy wyspą, na której mieszkają, a wyspą, na której znajduje się placówka oświatowa, do której uczęszczają.
Stosowane taryfy będą niższe o 40 % od taryfy normalnej;
e) Taryfę ulgową dla dzieci w wysokości 50 % taryfy dla osoby dorosłej;
f) Taryfę ulgową dla niemowląt w wysokości 10 % taryfy dla osoby dorosłej.
Oprócz wymienionych powyżej taryf istnieje możliwość stosowania taryf promocyjnych pod warunkiem ich wcześniejszego zatwierdzenia przez Sekretariat Regionalny ds. Gospodarki.
Cennik za przewóz towarów podlega wcześniejszemu zatwierdzeniu przez Sekretariat Regionalny ds. Gospodarki.
Powyższe taryfy zostaną automatycznie poddane corocznemu przeglądowi w dniu 1 kwietnia począwszy od 2007 r. w oparciu o stopę inflacji za rok poprzedni opublikowaną w "Grandes Opções do Plano" (Główne Opcje Planowania) i podaną do wiadomości przewoźników obsługujących wspomniane trasy do dnia 28 lutego.
Komisja Europejska zostanie poinformowana o nowych taryfach, które wejdą w życie po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Taryfy określone w załącznikach A i B obowiązują pomiędzy miejscem wylotu i miejscem przeznaczenia, nawet w przypadku istnienia punktów pośrednich, o ile są wymienione w załączniku C, nawet w przypadku korzystania z usług różnych przewoźników na różnych odcinkach trasy.
W tym wypadku przewoźnicy obsługujący loty pomiędzy wyspami powinni dostosować swoje dochody w zależności od liczby przebytych mil.
Przewoźnicy muszą również uzgodnić między sobą i przedłożyć do zatwierdzenia Sekretariatowi Regionalnemu ds. Gospodarki warunki wymiany pasażerów, określając w szczególności rozkład połączeń, wzajemne uzgodnienia dotyczące uznawania biletów i bagażu aż do ostatecznego miejsca przeznaczenia w sposób nieobciążający pasażerów.
Ciągłość usługi i punktualność
Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej liczba lotów odwołanych z winy przewoźnika nie może przekraczać w każdym sezonie IATA 2 % liczby zaplanowanych lotów.
Z wyjątkiem przypadków działania siły wyższej opóźnienie o więcej niż 15 minut z winy przewoźnika nie może dotyczyć więcej niż 25 % lotów.
Usługi muszą być zagwarantowane przynajmniej w ciągu jednego roku kalendarzowego i, z wyjątkiem przypadków określonych powyżej, mogą być wstrzymane wyłącznie z zachowaniem sześciomiesięcznego okresu wypowiedzenia.
Rozkłady lotów
Przeloty muszą, o ile to możliwe, być równomiernie rozłożone w tygodniu i w przedziałach czasowych.
Z wyjątkiem ograniczeń związanych z godzinami pracy oraz ograniczeniami eksploatacyjnymi lotnisk i portów lotniczych, loty muszą się rozpoczynać i kończyć pomiędzy godziną 6.00 czasu miejsca wylotu a godziną 00.00 czasu miejsca przeznaczenia.
Sprzedaż lotów
Loty muszą być sprzedawane za pośrednictwem co najmniej jednego skomputeryzowanego systemu rezerwacji, bez uszczerbku dla stosowania innych metod rozprowadzania, które biorąc pod uwagę właściwości tych usług zapewniają możliwość udzielenia odpowiednich informacji.
Możliwe jest zastosowanie kary za niestawienie się w wysokości nieprzekraczającej 10 % odpowiedniej taryfy w klasie ekonomicznej.
Usługi pocztowe
Transport przesyłek pocztowych wysyłanych przez operatora powszechnych usług pocztowych musi spełniać normy jakości obowiązujące w odniesieniu do tego rodzaju usług powszechnych i inne wymogi prawne, którym one podlegają.
3.
Biorąc pod uwagę znaczenie i specyfikę wymienionych tras, jak również wyjątkowy charakter wymogu ciągłości świadczenia usług, niniejszym informuje się wspólnotowych przewoźników o następujących warunkach:
- przewoźnicy zamierzający rozpocząć eksploatację jednej lub kilku tras będących przedmiotem niniejszych zobowiązań muszą przedstawić uprzednio plan gospodarczy potwierdzający ich zdolność do eksploatacji wspomnianych tras przez okres jednego roku zgodnie z nałożonymi zobowiązaniami oraz potwierdzający opłacalność eksploatacji tej trasy;
- wszyscy przewoźnicy lotniczy posiadający ważną licencję na prowadzenie działalności i odpowiednie świadectwo przewoźnika lotniczego wydane przez państwo członkowskie zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2407/92 w sprawie przyznawania licencji przewoźnikom lotniczym mogą wykonywać te usługi;
- przewoźnicy zamierzający rozpocząć eksploatację jednej lub kilku tras muszą wykazać, że ich świadectwo przewoźnika lotniczego obejmuje wystarczającą liczbę podstawowych i rezerwowych statków powietrznych do wykonania planu operacyjnego na trasach, które zamierzają obsługiwać, a także wystarczające zasoby ludzkie, bez uszczerbku dla przysługującego im prawa do zlecenia w wyjątkowych sytuacjach podwykonania innym przewoźnikom, aby sprostać nieprzewidzianym wydarzeniom;
- przewoźnicy muszą wykazać, że w dniu rozpoczęcia obsługi posiadają lub wynajęli na każdej z wysp Azorów zasoby ludzkie, zaplecze logistyczne i techniczne umożliwiające ludności indywidualny zakup miejsc bezpośrednio u przewoźnika lub u autoryzowanego przedstawiciela;
- przewoźnicy muszą posiadać lub wynajmować w Autonomicznym Regionie Azorów odpowiednie struktury techniczne, obsługę lotów oraz obsługi inżynierskiej i utrzymania statków powietrznych i związanego z nimi sprzętu, które otrzymały wcześniej licencję Instituto Nacional de Aviação Civil (Krajowego Instytutu Lotnictwa Cywilnego) zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem;
- biorąc pod uwagę specyfikę połączeń, przewoźnicy muszą wykazać, że większość członków załogi obsługującej połączenia nieobejmujące wyspy Corvo mówi po portugalsku i rozumie ten język oraz, w przypadku połączeń na wyspę Corvo, że większość członków obsługi technicznej mówi po portugalsku i rozumie ten język;
- przewoźnicy mogą zawierać umowy handlowe takie jak "interline" i "codeshare";
- przerwa w eksploatacji wszystkich tras, o których mowa, bez zachowania okresu wypowiedzenia przewidzianego w zobowiązaniach z tytułu wykonywania usług publicznych wymienionych powyżej lub niedotrzymanie tych zobowiązań powoduje nałożenie sankcji administracyjnych i pieniężnych;
- przewoźnicy mogą ubiegać się o eksploatację jednej lub kilku tras bez żądania dofinansowania i wyłącznych praw do eksploatacji danej trasy w terminie jednego miesiąca od daty opublikowania niniejszego komunikatu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej;
- jeżeli o eksploatację tej samej trasy ubiega się więcej niż jeden przewoźnik bez żądania dofinansowania i wyłącznych praw do eksploatacji danej trasy, wszyscy przewoźnicy muszą ściśle spełniać wszystkie zobowiązania nałożone z tytułu wykonywania usług publicznych, z wyjątkiem zobowiązań dotyczących częstotliwości i zdolności przewozowej, w przypadku których zostanie wzięty pod uwagę wspólny udział wszystkich kandydatów do eksploatacji danej trasy.
W tym celu każdy przewoźnik będzie musiał zaoferować minimalną liczbę przelotów i zdolność przewozową określoną przez podzielenie częstotliwości i zdolności przewozowej określonych w pkt 1 niniejszego komunikatu równo przez liczbę kandydatów.
Zobowiązania nałożone z tytułu wykonywania usług publicznych określone w niniejszym komunikacie mogą zostać zmienione lub dostosowane ze względu na dobro publiczne poprzez umowę zawartą pomiędzy przewoźnikami a Sekretariatem Regionalnym ds. Gospodarki.
Informuje się przewoźników wspólnotowych, że Dyrekcja Regionalna ds. Transportu Powietrznego i Morskiego Sekretariatu Regionalnego ds. Gospodarki Regionalnego Rządu Azorów będzie czuwać nad przestrzeganiem zobowiązań nałożonych z tytułu wykonywania usług publicznych.
Kandydatury (oferty) należy kierować do Dyrekcji Regionalnej ds. Transportu Powietrznego i Morskiego Sekretariatu Regionalnego ds. Gospodarki Regionalnego Rządu Azorów.
--------------------------------------------------
Dokumenty KOM, inne niż wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2006/C 49/10)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
COM (2004) 223 _BAR_ _BAR_ 26.5.2004 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczące stawek podatku akcyzowego stosowanych dla alkoholu i napojów alkoholowych (przedstawiane na podstawie art. 8 dyrektywy Rady 92/84/EWG w sprawie zbliżenia stawek podatku akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych) _BAR_
COM (2004) 369 _BAR_ _BAR_ 13.5.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego oraz Komitetu Regionów Szybkie łącza dla Europy: Narodowe Strategie Łączności Szerokopasmowej _BAR_
COM (2004) 394 _BAR_ _BAR_ 1.6.2004 _BAR_ Dokument roboczy Komisji Uwzględnienie aspektów środowiskowych w innych politykach — podsumowanie procesu z Cardiff _BAR_
COM (2004) 416 _BAR_ _BAR_ 9.6.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Plan Działania na rzecz Środowiska i Zdrowia na lata 2004-2010" _BAR_
COM (2004) 472 _BAR_ _BAR_ 12.7.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Zarządzanie zagrożeniem powodziowym Zapobieganie powodziom, ochrona przeciwpowodziowa i ograniczanie skutków powodzi _BAR_
COM (2004) 527 _BAR_ _BAR_ 29.7.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady z działania i perspektyw ram wspólnotowych dla przewozów pasażerów autokarami i autobusami: dostęp do rynków przewozów międzynarodowych i kabotażowych, bezpieczeństwo i prawa pasażerów _BAR_
COM (2004) 547 _BAR_ _BAR_ 10.8.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady w sprawie rozpoczęcia konsultacji z Wybrzeżem Kości Słoniowej zgodnie z art. 96 Porozumienia z Cotonou _BAR_
COM (2004) 611 _BAR_ _BAR_ 27.9.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zapobiegania i zwalczania niewłaściwych praktyk korporacyjnych i nadużyć finansowych _BAR_
COM (2004) 674 _BAR_ _BAR_ 18.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie roli europejskiej normalizacji w ramach działań i legislacji europejskiej _BAR_
COM (2004) 675 _BAR_ _BAR_ 13.10.2004 _BAR_ Biała Księga dotycząca przeglądu rozporządzenia 4056/86, stosowanie reguł konkurencji WE do transportu morskiego _BAR_
COM (2004) 679 _BAR_ _BAR_ 20.10.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Europejskiego Banku Centralnego oraz Europolu Nowy unijny plan działań na lata 2004-2007 na rzecz zapobiegania oszustwom w dziedzinie bezgotówkowych środków płatniczych _BAR_
COM (2004) 748 _BAR_ _BAR_ 10.11.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Banku Centralnego Pierwsze sprawozdanie dotyczące praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro _BAR_
COM (2004) 759 _BAR_ _BAR_ 2.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejskie przepisy regulacyjne i rynki łączności elektronicznej w 2004 r. _BAR_
COM (2004) 784 _BAR_ _BAR_ 1.12.2004 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady "Raport w sprawie odpowiedzialności związanej z korektą danych budżetowych Grecji" _BAR_
COM (2004) 845 _BAR_ _BAR_ 4.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego rzegląd dyrektywy Rady 1999/30/WE odnoszącej się do wartości dopuszczalnych dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i tlenków azotu oraz pyłu i ołowiu w otaczającym powietrzu z uwzględnieniem dyrektywy Rady 96/62/WE w sprawie oceny i zarządzania jakością otaczającego powietrza _BAR_
COM (2004) 860 _BAR_ _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji z prac komitetów w roku 2003 _BAR_
COM (2004) 861 _BAR_ _BAR_ 7.1.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Bezpieczeństwo jądrowe i środki jego zapewnienia — działania Euratom w 2003 roku _BAR_
COM(2005) 52 _BAR_ _BAR_ 18.2.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Streszczenie: Sprawozdanie na temat archiwów w rozszerzonej Unii Europejskiej Możliwości przyszłych działań: priorytety _BAR_
COM(2005) 107 _BAR_ _BAR_ 7.6.2005 _BAR_ Plan działań w zakresie pomocy państwa Gorzej i lepiej ukierunkowana pomoc państwa: mapa drogowa reformy pomocy państwa na lata 2005 — 2009 (Dokument konsultacyjny) _BAR_
COM(2005) 192 _BAR_ _BAR_ 17.5.2005 _BAR_ Komunikat Komisji — Trzecie sprawozdanie okresowe na temat spójności: W kierunku nowego partnerstwa na rzecz wzrostu, zatrudnienia i spójności _BAR_
COM(2005) 204 _BAR_ _BAR_ 24.5.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: w sprawie przyspieszenia przejścia z nadawania analogowego na cyfrowe _BAR_
COM(2005) 259 _BAR_ _BAR_ 15.6.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Szczyt ONZ 2005 — Rozwiązywanie ogólnoświatowych problemów i zapewnienie powodzenia zreformowanej ONZ _BAR_
COM(2005) 260 _BAR_ _BAR_ 24.6.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Ocena końcowa wykonania wieloletniego programu wspólnotowego (1998-2002) w celu stymulowania tworzenia społeczeństwa informacyjnego w Europie (PROMISE) _BAR_
COM(2005) 265 _BAR_ _BAR_ 22.6.2005 _BAR_ Zielona Księga w sprawie racjonalizacji zużycia energii czyli jak uzyskać więcej mniejszym nakładem środków _BAR_
COM(2005) 286 _BAR_ _BAR_ 29.6.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego nauki o życiu i biotechnologia — strategia dla Europy trzecie sprawozdanie okresowe i przyszłe kierunki działań _BAR_
COM(2005) 299 _BAR_ _BAR_ 5.7.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013 _BAR_
COM(2005) 307 _BAR_ _BAR_ 7.7.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego Sprawozdanie w sprawie zarządzania finansami dotyczące szóstego, siódmego, ósmego i dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok 2004 _BAR_
COM(2005) 322 _BAR_ _BAR_ 15.7.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Mapa drogowa dla TSE _BAR_
COM(2005) 323 _BAR_ _BAR_ 19.7.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Ochrona interesów finansowych Wspólnot — zwalczanie nadużyć finansowych — Sprawozdanie roczne 2004 _BAR_
COM(2005) 331 _BAR_ _BAR_ 25.7.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady Przegląd instrumentu średnioterminowej pomocy finansowej dla Państw Członkowskich na mocy art. 119 Traktatu _BAR_
COM(2005) 352 _BAR_ _BAR_ 28.7.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady w sprawie mechanizmu monitorowania i oceny państw trzecich w zakresie zwalczania nielegalnej imigracji _BAR_
COM(2005) 363 _BAR_ _BAR_ 5.8.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Specjalny Region Administracyjny Makao: sprawozdanie roczne za rok 2004 _BAR_
COM(2005) 379 _BAR_ _BAR_ 1.8.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit drugi Traktatu WE w odniesieniu do wspólnego stanowiska przyjętego przez Radę dotyczącego przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady wprowadzającego we Wspólnocie Międzynarodowy Kodeks Zarządzania Bezpieczeństwem (kodeks ISM) _BAR_
COM(2005) 382 _BAR_ _BAR_ 22.8.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przyznania odstępstwa na mocy art. 19 ust. 1 Traktatu WE zgodnie z art. 12 ust. 4 dyrektywy 94/80/WE w sprawie prawa głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych _BAR_
COM(2005) 385 _BAR_ _BAR_ 23.8.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie działalności wspólnot w 2004 r. w zakresie zaciągania i udzielania pożyczek _BAR_
COM(2005) 388 _BAR_ _BAR_ 1.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie regionalnych programów ochrony _BAR_
COM(2005) 389 _BAR_ _BAR_ 1.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Wspólna agenda na rzecz integracji Ramy integracji obywateli państw trzecich w Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 394 _BAR_ _BAR_ 30.8.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady aktualizujące śródokresową ocenę rozporządzenia (WE) nr 1655/2000 LIFE _BAR_
COM(2005) 400 _BAR_ _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Podejście rynkowe do zarządzania widmem w Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 405 _BAR_ _BAR_ 5.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Sektor wolnych zawodów — zakres dalszych reform Działania podjęte na skutek Sprawozdania na temat konkurencji w sektorze wolnych zawodów _BAR_
COM(2005) 406 _BAR_ _BAR_ 5.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji: Wzmocnienie stosunków w dziedzinie lotnictwa z Chile _BAR_
COM(2005) 408 _BAR_ _BAR_ 5.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Rozwój wspólnotowej polityki w dziedzinie lotnictwa cywilnego wobec Australii _BAR_
COM(2005) 411 _BAR_ _BAR_ 6.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego przyszłościowa polityka wykorzystania widma radiowego Unii Europejskiej: drugie sprawozdanie roczne _BAR_
COM(2005) 415 _BAR_ _BAR_ 9.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji w sprawie stosowania przez Państwa Członkowskie Dyrektywy Rady 99/36/WE w sprawie przewoźnych urządzeń ciśnieniowych _BAR_
COM(2005) 419 _BAR_ _BAR_ 5.9.2005 _BAR_ Wstępny projekt budżetu korygującego nr 7 do budżetu ogólnego na rok 2005 dochody ogółem stan dochodów i wydatków w podziale na sekcje Sekcja IV — Trybunał Sprawiedliwości _BAR_
COM(2005) 422 _BAR_ _BAR_ 13.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady I Parlamentu Europejskiego Przegląd niektórych ograniczeń dostępu we Wspólnej Polityce Rybołówstwa (Kwadrat Szetlandzki oraz ograniczony obszar połowu gładzicy) _BAR_
COM(2005) 425 _BAR_ _BAR_ 13.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów eDostępność _BAR_
COM(2005) 428 _BAR_ _BAR_ 22.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji w sprawie pierwszego sprawozdania z wykonania rozporządzenia 2320/2002 w sprawie ochrony lotnictwa cywilnego _BAR_
COM(2005) 430 _BAR_ _BAR_ 15.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowania przez Państwa Członkowskie Dyrektywy Rady 95/50/WE w sprawie ujednoliconych procedur kontroli drogowego transportu towarów niebezpiecznych _BAR_
COM(2005) 431 _BAR_ _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Drugi Komunikat Komisji na temat eBezpieczeństwa. Zapewnić obywatelom możliwość elektronicznego powiadamiania o wypadkach — ECALL _BAR_
COM(2005) 446 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Strategia tematyczna dotycząca zanieczyszczenia powietrza _BAR_
COM(2005) 448 _BAR_ _BAR_ 19.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady w sprawie działań podjętych po wydaniu decyzji o absolutorium za 2003 r. (podsumowanie) — zalecenia Rady _BAR_
COM(2005) 449 _BAR_ _BAR_ 19.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego w sprawie działań podjętych po wydaniu decyzji o absolutorium za 2003 r. (podsumowanie) — rezolucje Parlamentu Europejskiego _BAR_
COM(2005) 451 _BAR_ _BAR_ 27.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji: Budowa Wspólnej Przestrzeni Lotniczej z Ukrainą _BAR_
COM(2005) 456 _BAR_ _BAR_ 23.9.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Pierwsze roczne sprawozdanie o postępach prac dotyczących europejskiego prawa umów i weryfikacji acquis _BAR_
COM(2005) 458 _BAR_ _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Współpraca UE-Palestyna po wycofaniu się Izraela ze Strefy Gazy i z niektórych północnych obszarów Zachodniego Brzegu Jordanu — w stronę rozwiązania dwupaństwowego _BAR_
COM(2005) 459 _BAR_ _BAR_ 27.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Ograniczenie wpływu lotnictwa na zmiany klimatyczne _BAR_
COM(2005) 461 _BAR_ _BAR_ 29.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Priorytety polityki spektrum radiowego UE w zakresie przejścia na nadawanie cyfrowe w kontekście zbliżającej się Regionalnej Konferencji Radiokomunikacyjnej ITU w roku 2006 (RRC-06) _BAR_
COM(2005) 462 _BAR_ _BAR_ 27.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Wyniki przeglądu wniosków legislacyjnych nierozstrzygniętych przez prawodawcę _BAR_
COM(2005) 465 _BAR_ _BAR_ 30.9.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów i2010: biblioteki cyfrowe _BAR_
COM(2005) 466 _BAR_ _BAR_ 28.9.2005 _BAR_ Dokument roboczy Komisji: Lepsze uregulowania prawne a strategie tematyczne w dziedzinie ochrony środowiska _BAR_
COM(2005) 473 _BAR_ _BAR_ 6.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie stosowności ustanowienia zasad dotyczących ogólnoeuropejskiej podstawy bardziej szczegółowych poziomów klasyfikacji NUTS _BAR_
COM(2005) 474 _BAR_ _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Wdrażanie wspólnotowego programu lizbońskiego: Ramy polityczne dla wzmocnienia przemysłu UE — w kierunku bardziej zintegrowanego podejścia do polityki przemysłowej _BAR_
COM(2005) 484 _BAR_ _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ Zielona Księga Poprawa zdrowia psychicznego ludności Strategia zdrowia psychicznego dla Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 485 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Trybunału Obrachunkowego Bilanse i sprawozdania finansowe szóstego, siódmego, ósmego oraz dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju za rok budżetowy 2004 _BAR_
COM(2005) 488 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia: wspólna koncepcja _BAR_
COM(2005) 489 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: Strategia UE na rzecz Afryki: Europejsko-afrykański pakt na rzecz przyspieszenia rozwoju Afryki _BAR_
COM(2005) 493 _BAR_ _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: Sprawozdanie z oceny programu IDA II _BAR_
COM(2005) 494 _BAR_ _BAR_ 13.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Wkład Komisji w okres refleksji i plany na przyszłość: Plan D dla demokracji, dialogu i debaty _BAR_
COM(2005) 504 _BAR_ _BAR_ 24.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Strategia tematyczna dotycząca ochrony i zachowania środowiska morskiego _BAR_
COM(2005) 506 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie podmsumowujące Komisji Odpowiedzi Państw Członkowskich na sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego za 2003 rok _BAR_
COM(2005) 509 _BAR_ _BAR_ 19.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji w sprawie uproszczenia i udoskonalenia prawodawstwa w zakresie wspólnej polityki rolnej _BAR_
COM(2005) 511 _BAR_ _BAR_ 24.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady Projekty w ramach programu w dziedzinie ochrony zdrowia publicznego przewidziane na lata 2003-2004 _BAR_
COM(2005) 514 _BAR_ _BAR_ 18.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady Zwalczanie handlu ludźmi — zintegrowane podejście oraz wnioski dotyczące planu działania _BAR_
COM(2005) 515 _BAR_ _BAR_ 18.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady,Parlamentu Europejskiego, komitetu ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Roczne sprawozdanie z programu Tempus za 2004 r. _BAR_
COM(2005) 517 _BAR_ _BAR_ 24.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Sprawozdanie roczne z działalności Unii Europejskiej w dziedzinie badań naukowych i rozwoju technologicznego w 2004 r. _BAR_
COM(2005) 518 _BAR_ _BAR_ 21.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji w sprawie wspólnej metodologii UE dotyczącej oceny kosztów administracyjnych nakładanych przez prawodawstwo _BAR_
COM(2005) 520 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat stosowania rozporządzenia nr 1469/95 (czarna lista) _BAR_
COM(2005) 521 _BAR_ _BAR_ 21.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie środków podjętych przez Państwa Członkowskie w celu zapewnienia zgodności z rozporządzeniem (WE) nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi _BAR_
COM(2005) 525 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejskie wartości w zglobalizowanym świecie Dokument Komisji przygotowany na październikowe spotkanie szefów rządów i państw _BAR_
COM(2005) 529 _BAR_ _BAR_ 21.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady w sprawie postępu dokonanego przez Bośnię i Hercegowinę w zakresie realizacji priorytetów określonych w "Analizie wykonalności w sprawie przygotowania Bośni i Hercegowiny do negocjacji Układu o Stabilizacji i Stowarzyszeniu z Unią Europejską (COM (2003) 692 wersja ostateczna)" _BAR_
COM(2005) 531 _BAR_ _BAR_ 25.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Uwolnienie całego potencjału Europy Program Legislacyjny i Program Prac Komisji na 2006 r. _BAR_
COM(2005) 533 _BAR_ _BAR_ 28.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Szesnaste sprawozdanie roczne na temat realizacji funduszy strukturalnych 2004 _BAR_
COM(2005) 534 _BAR_ _BAR_ 25.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji: Szczegółowe sprawozdanie monitorujące o stanie przygotowań Bułgarii i Rumunii do członkostwa w UE _BAR_
COM(2005) 535 _BAR_ _BAR_ 25.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Strategia w zakresie uproszczenia otoczenia regulacyjnego _BAR_
COM(2005) 537 _BAR_ _BAR_ 28.10.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Roczne sprawozdanie na temat programu SAPARD za rok 2004 _BAR_
COM(2005) 540 _BAR_ _BAR_ 3.11.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie Komisji na temat wdrażania dyrektywy 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli _BAR_
COM(2005) 542 _BAR_ _BAR_ 4.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji — Europejski Fundusz Rozwoju (EFR) — Oszacowanie zobowiązań, płatności i składek do przekazania przez Państwa Członkowskie w latach 2005 i 2006 oraz Prognoza zobowiązań i płatności na lata 2007–2010 _BAR_
COM(2005) 543 _BAR_ 1 _BAR_ 7.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych dotyczących dokumentacji cen transferowych dla przedsiębiorstw stowarzyszonych w UE _BAR_
COM(2005) 544 _BAR_ _BAR_ 7.11.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji Sprawozdanie roczne dotyczące funduszu spójności (2004) _BAR_
COM(2005) 545 _BAR_ _BAR_ 4.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Centralnego Drugie sprawozdanie w sprawie praktycznych przygotowań do przyszłego rozszerzenia strefy euro _BAR_
COM(2005) 546 _BAR_ _BAR_ 28.10.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady Dotyczący rozpoczęcia konsultacji z Mauretanią na mocy art. 96 umowy z Kotonu _BAR_
COM(2005) 549 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Modernizacja systemów edukacji i szkoleń: ważny wkład na rzecz dobrobytu i spójności społecznej w Europie Projekt wspólnego sprawozdania Rady i Komisji 2006 z postępów w realizacji programu prac "Edukacja i Szkolenia 2010" _BAR_
COM(2005) 551 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów wdrażanie wspólnotowego Programu Lizbońskiego nowoczesna polityka wzrostu i zatrudnienia dla małych i średnich przedsiębiorstw _BAR_
COM(2005) 554 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji z prac komitetów w roku 2004 _BAR_
COM(2005) 561 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Dokument strategiczny w sprawie rozszerzenia — 2005 r. _BAR_
COM(2005) 562 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Opinia Komisji na temat wniosku Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii o członkostwo w Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 568 _BAR_ _BAR_ 15.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie z postępów w tworzeniu wewnętrznego rynku gazu ziemnego i energii elektrycznej _BAR_
COM(2005) 578 _BAR_ _BAR_ 18.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Poszerzenie zakresu działań Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego — Plan działań na 2010 r. _BAR_
COM(2005) 580 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: Sprawozdanie roczne za rok 2004 — (ECHO) _BAR_
COM(2005) 583 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji DO Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyroku Trybunału z dnia 13.9.2005 r. (C-176/03 Komisja przeciwko Radzie) _BAR_
COM(2005) 594 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Roczne sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego dotyczące działań antydumpingowych, antysubsydyjnych i ochronnych prowadzonych przez państwa trzecie wobec Wspólnoty _BAR_
COM(2005) 596 _BAR_ _BAR_ 22.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Nowa strategia ramowa w sprawie wielojęzyczności _BAR_
COM(2005) 597 _BAR_ _BAR_ 24.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zwiększenia skuteczności, interoperacyjności i efektu synergii wynikającego ze współdziałania europejskich baz danych w dziedzinie sprawiedliwości i spraw wewnętrznych _BAR_
COM(2005) 602 _BAR_ 1 _BAR_ 25.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady dotyczący projektu realizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym nowej generacji (SESAR) oraz utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa SESAR _BAR_
COM(2005) 604 _BAR_ _BAR_ 28.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów: Sytuacja osób niepełnosprawnych w rozszerzonej Unii Europejskiej: Europejski Plan Działania na lata 2006-2007 _BAR_
COM(2005) 605 _BAR_ _BAR_ 28.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie wzmocnienia koordynacji w zakresie ogólnego planowania gotowości na wypadek sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego na poziomie UE _BAR_
COM(2005) 606 _BAR_ _BAR_ 28.11.2005 _BAR_ Zielona Księga w sprawie przyszłości europejskiej sieci migracji _BAR_
COM(2005) 607 _BAR_ _BAR_ 28.11.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie stanu gotowości i planu reagowania w sytuacji wystąpienia pandemii grypy we Wspólnocie Europejskiej _BAR_
COM(2005) 612 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji: sprawozdanie roczne dotyczące instrumentu przedakcesyjnej polityki strukturalnej (ISPA) 2004 _BAR_
COM(2005) 615 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji sprawozdanie na temat widocznych postępów w realizacji protokołu z Kioto (wymagane zgodnie z art. 5 ust. 3 decyzji 280/2004/WE dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz wykonania Protokołu z Kioto) _BAR_
COM(2005) 627 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji: Wsparcie dla wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych _BAR_
COM(2005) 628 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Plan działania w sprawie biomasy _BAR_
COM(2005) 633 _BAR_ _BAR_ 14.12.2005 _BAR_ 34. sprawozdanie finansowe dotyczące Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, EFOGR, sekcja gwarancji — rok budżetowy 2004 _BAR_
COM(2005) 636 _BAR_ _BAR_ 8.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Wzmocnione partnerstwo między Unią Europejską i Ameryką Łacińską _BAR_
COM(2005) 637 _BAR_ _BAR_ 8.12.2005 _BAR_ Zielona Księga "Promowanie zdrowego żywienia i aktywności fizycznej: europejski wymiar zapobiegania nadwadze, otyłości i chorobom przewlekłym" _BAR_
COM(2005) 642 _BAR_ _BAR_ 12.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Strategia działań UE w związku z kryzysem zasobów ludzkich w sektorze opieki zdrowotnej w krajach rozwijających się _BAR_
COM(2005) 645 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie okresowe na temat działań podejmowanych w następstwie nieformalnego spotkania szefów państw i rządów w Hampton Court _BAR_
COM(2005) 647 _BAR_ _BAR_ 8.12.2005 _BAR_ Komunikatu Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego plan działania 2006-2008 w sprawie uproszczenia i udoskonalenia wspólnej polityki rybołówstwa _BAR_
COM(2005) 648 _BAR_ _BAR_ 15.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady wzywający Radę do podjęcia decyzji mającej na celu umożliwienie stosowania procedury określonej w art. 251 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do środków podjętych w zakresie zobowiązań alimentacyjnych na mocy art. 65 Traktatu _BAR_
COM(2005) 654 _BAR_ _BAR_ 15.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie zwalczania HIV/AIDS w Unii Europejskiej i w państwach z nią sąsiadujących w latach 2006-2009 _BAR_
COM(2005) 658 _BAR_ _BAR_ 13.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego W sprawie przeglądu strategii zrównoważonego rozwoju Platforma działania _BAR_
COM(2005) 662 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Ustalenia Komisji w sprawie bezpiecznego ogólnego systemu szybkiego ostrzegania "ARGUS" _BAR_
COM(2005) 665 _BAR_ _BAR_ 19.12.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady z realizacji pojektu Eurofarm (zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 571/88) _BAR_
COM(2005) 666 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Promowanie zrównoważonego wykorzystania zasobów: Strategia tematyczna w sprawie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich recyklingu _BAR_
COM(2005) 670 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Strategia tematyczna w sprawie zrównoważonego wykorzystywania zasobów naturalnych _BAR_
COM(2005) 672 _BAR_ _BAR_ 19.12.2005 _BAR_ Zielona Księga Roszczenia o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję i nadużywanie pozycji dominującej _BAR_
COM(2005) 680 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów Działanie UE w dziedzinie edukacji przez sport: kontynuacja osiągnięć EYES 2004 _BAR_
COM(2005) 691 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Roczne Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wysiłków Państw Członkowskich w 2004 r. zmierzających do osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy zdolnością połowową a wielkością dopuszczalną połowów _BAR_
COM(2005) 700 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczące stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1185/2003 w sprawie obcinania płetw rekinom na pokładach statków _BAR_
COM(2005) 703 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Komunikat Komisji "Dalsze wytyczne w sprawie planów rozdziału uprawnień na okres handlu 2008-2012 w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji" _BAR_
COM(2005) 718 _BAR_ _BAR_ 11.1.2006 _BAR_ Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczący strategii tematycznej w sprawie środowiska miejskiego _BAR_
COM(2006) 3 _BAR_ _BAR_ 10.1.2006 _BAR_ Sprawozdanie Komisji dla Rady w sprawie wzajemności w zakresie znoszenia wiz wobec określonych państw trzecich zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 851/2005 z dnia 2 czerwca 2005 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 539/2001 wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu w odniesieniu do mechanizmu wzajemności _BAR_
COM(2006) 13 _BAR_ _BAR_ 23.1.2006 _BAR_ Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Wspólnotowego planu działań dotyczącego ochrony i dobrostanu zwierząt na lata 2006-2010 _BAR_
COM(2006) 27 _BAR_ _BAR_ 27.1.2006 _BAR_ Komunikat Komisji Bałkany Zachodnie na drodze do UE: umacnianie stabilności i dobrobytu _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Wnioski legislacyjne przyjęte przez Komisję
(2006/C 49/12)
Dokument _BAR_ Część _BAR_ Data _BAR_ Tytuł _BAR_
COM (2004) 173 _BAR_ _BAR_ 19.3.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady tworzącego europejską procedurą dotyczącą nakazu płatniczego _BAR_
COM (2004) 273 _BAR_ _BAR_ 21.4.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie reasekuracji oraz zmieniającej dyrektywy Rady 73/239/EWG, 92/49/EWG oraz dyrektywy 98/78/WE i 2002/83/WE _BAR_
COM (2004) 335 _BAR_ _BAR_ 28.4.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska, jakie ma przyjąć Wspólnota w Radzie Stowarzyszenia ustanowionej w ramach Układu Europejskiego między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Polską, z drugiej strony, w sprawie sporu dotyczącego interpretacji zastosowania art. 10 ust. 4 i art. 25 Układu Europejskiego w odniesieniu do ustawodawstwa polskiego dotyczącego ustalania cen produktów farmaceutycznych (rozporządzenie ministra finansów w sprawie wprowadzenia obowiązku stosowania oficjalnych marż oraz zasad dotyczących ustalania cen w przypadku sprzedaży pochodzących z przywozu leków gotowych, serum, szczepionek i środków antykoncepcyjnych z dnia 31 marca 2000 r.) _BAR_
COM (2004) 389 _BAR_ _BAR_ 19.5.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego Rozporządzenie Rady (WE) nr 1601/1999 nakładające ostateczne cło wyrównawcze na import drutu ze stali nierdzewnej o średnicy mniejszej niż 1 mm, pochodzącego z Indii _BAR_
COM (2004) 402 _BAR_ _BAR_ 18.6.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilizacji instrumentu elastyczności na rzecz odbudowy i rekonstrukcji Iraku zgodnie z punktem 24 Porozumienia Międzyinstytucjonalnego z dnia 6 maja 1999 r. _BAR_
COM (2004) 560 _BAR_ 1 _BAR_ 16.8.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zatwierdzającej zawarcie konwencji w sprawie szybkiego powiadamiania o awarii nuklearnej _BAR_
COM (2004) 560 _BAR_ 2 _BAR_ 16.8.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zatwierdzającej zawarcie konwencji w sprawie pomocy w przypadku awarii nuklearnej lub zdarzenia radiacyjnego _BAR_
COM (2004) 627 _BAR_ _BAR_ 29.9.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA) _BAR_
COM (2004) 630 _BAR_ _BAR_ 29.9.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego Instrument na Rzecz Stabilności _BAR_
COM (2004) 708 _BAR_ _BAR_ 25.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej zasady dotyczące nominalnych ilości produktów w opakowaniach jednostkowych, uchylająca dyrektywę Rady 75/106/EWG i 80/232/EWG oraz zmieniająca dyrektywę Rady 76/211/EWG _BAR_
COM (2004) 718 _BAR_ _BAR_ 22.10.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach w sprawach cywilnych i handlowych _BAR_
COM (2004) 738 _BAR_ _BAR_ 29.10.2004 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, części i odrębnych zespołów technicznych przeznaczonych dla takich pojazdów (wersja przekształcona) _BAR_
COM (2004) 774 _BAR_ _BAR_ 6.12.2004 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zmieniającej decyzje 2001/507/WE i 2001/509/WE w celu wprowadzenia obowiązku stosowania regulaminów 109 i 108 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) w sprawie opon bieżnikowanych _BAR_
COM(2005) 53 _BAR_ _BAR_ 18.2.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Zalecenia Rady w sprawie działań priorytetowych w celu wzmocnienia współpracy w dziedzinie archiwów w Europie _BAR_
COM(2005) 108 _BAR_ _BAR_ 6.4.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Fundusz Solidarności Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 209 _BAR_ _BAR_ 30.5.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej działanie Wspólnoty na rzecz obchodów "Europejskiej Stolicy Kultury" w latach 2007-2019 _BAR_
COM(2005) 230 _BAR_ _BAR_ 31.5.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie utworzenia, działania i wykorzystania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) _BAR_
COM(2005) 236 _BAR_ _BAR_ 31.5.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie utworzenia, działania i wykorzystania Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) _BAR_
COM(2005) 237 _BAR_ _BAR_ 31.5.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu służb odpowiedzialnych w Państwach Członkowskich za wydawanie świadectw rejestracji pojazdów do Systemu Informacyjnego Schengen drugiej generacji (SIS II) _BAR_
COM(2005) 276 _BAR_ 1 _BAR_ 12.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków prawa karnego mających na celu zapewnienie egzekwowania praw własności intelektualnej _BAR_
COM(2005) 276 _BAR_ 2 _BAR_ 12.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji ramowej Rady mającej na celu wzmocnienie systemu karnego w celu zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej _BAR_
COM(2005) 280 _BAR_ 1 _BAR_ 30.6.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Praw Podstawowych _BAR_
COM(2005) 280 _BAR_ 2 _BAR_ 30.6.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady uprawniającej Agencję Unii Europejskiej ds. Praw Podstawowych do prowadzenia działalności w dziedzinach wymienionych w Tytule VI Traktatu o Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 282 _BAR_ _BAR_ 22.6.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem _BAR_
COM(2005) 293 _BAR_ _BAR_ 23.6.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowej licencji kontrolera ruchu lotniczego _BAR_
COM(2005) 317 _BAR_ _BAR_ 18.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie poprawy współpracy policyjnej Państw Członkowskich Unii Europejskiej, w szczególności na granicach wewnętrznych, oraz zmieniającej Konwencję Wykonawczą do Układu z Schengen _BAR_
COM(2005) 319 _BAR_ _BAR_ 20.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego dotyczącego usług publicznych w zakresie transportu pasażerskiego kolejowego i drogowego _BAR_
COM(2005) 325 _BAR_ _BAR_ 20.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Konwencji na rzecz wzmocnienia Międzyamerykańskiej Komisji ds. Tuńczyka Tropikalnego ustanowionej Konwencją pomiędzy Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Republiką Kostaryki z 1949 r. _BAR_
COM(2005) 334 _BAR_ _BAR_ 20.7.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 77/388/EWG w odniesieniu do miejsca świadczenia usług _BAR_
COM(2005) 337 _BAR_ _BAR_ 26.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady kończącego postępowanie antydumpingowe dotyczące przywozu termoplastycznego kauczuku stryreno-butadieno-styrenowego pochodzącego z Republiki Korei i Rosji, kończącego przegląd okresowy środków antydumpingowych stosowanych do przywozu termoplastycznego kauczuku stryreno-butadieno-styrenowego pochodzącego z Tajwanu i znoszącego wymienione środki _BAR_
COM(2005) 343 _BAR_ _BAR_ 26.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informacji o zleceniodawcach, które towarzyszą przekazom pieniężnym _BAR_
COM(2005) 347 _BAR_ _BAR_ 29.7.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej decyzję nr 2256/2003/WE celem przedłużenia na rok 2006 programu rozpowszechniania dobrych praktyk i monitorowania wdrażania technologii teleinformatycznych _BAR_
COM(2005) 350 _BAR_ _BAR_ 2.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania umowy o współpracy w zakresie Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej (GNSS) do celów cywilnych pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi a Ukrainą _BAR_
COM(2005) 357 _BAR_ _BAR_ 2.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 974/98 w sprawie wprowadzenia euro _BAR_
COM(2005) 372 _BAR_ _BAR_ 12.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia protokołu dodatkowego do Umowy w sprawie handlu, rozwoju i współpracy pomiędzy Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Południowej Afryki z drugiej strony, w celu uwzględnienia przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Malty, Rzeczpospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 375 _BAR_ _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk Wspólnoty z zakresu migracji i ochrony międzynarodowej _BAR_
COM(2005) 380 _BAR_ _BAR_ 25.8.2005 _BAR_ Poprawiony wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy (wersja znowelizowana) _BAR_
COM(2005) 384 _BAR_ _BAR_ 24.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze nasion _BAR_
COM(2005) 386 _BAR_ _BAR_ 24.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze chmielu _BAR_
COM(2005) 391 _BAR_ _BAR_ 1.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych norm i procedur dla Państw Członkowskich dotyczących powrotu nielegalnych imigrantów z państw trzecich _BAR_
COM(2005) 395 _BAR_ _BAR_ 26.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina _BAR_
COM(2005) 397 _BAR_ _BAR_ 30.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty we Wspólnym Komitecie dotyczącego wykonywania art. 66 Eurośródziemnomorskiego Przejściowego Układu Stowarzyszeniowego w sprawie handlu i współpracy między Wspólnotą Europejską z jednej strony a Organizacją Wyzwolenia Palestyny (OWP) na rzecz Autonomii Palestyńskiej na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy z drugiej strony _BAR_
COM(2005) 398 _BAR_ _BAR_ 29.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego mechanizmu równoważącego stosowanego w odniesieniu do przywozu z niektórych państw niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej _BAR_
COM(2005) 399 _BAR_ _BAR_ 31.8.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii _BAR_
COM(2005) 401 _BAR_ _BAR_ 8.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności UE zgodnie z pkt 3 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 7 listopada 2002 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie finansowania Funduszu Solidarności Unii Europejskiej uzupełniającego Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 6 maja 1999 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i poprawy procedury budżetowej _BAR_
COM(2005) 402 _BAR_ _BAR_ 8.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustalające wspólnotową skalę klasyfikacji tusz dorosłego bydła _BAR_
COM(2005) 404 _BAR_ _BAR_ 2.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie między Wspólnotą Europejską a Wyspami Salomona w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Wysp Salomona _BAR_
COM(2005) 412 _BAR_ _BAR_ 7.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego środków przewidzianych w celu ułatwienia procedur składania wniosków wizowych i wydawania wiz dla członków rodziny olimpijskiej biorących udział w Zimowych Igrzyskach Olimpijskich i/lub Paraolimpijskich w Turynie w 2006 r. _BAR_
COM(2005) 413 _BAR_ _BAR_ 7.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego i stanowiącego o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz kwasu trichloroizocyjanurowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej i Stanów Zjednoczonych Ameryki _BAR_
COM(2005) 414 _BAR_ _BAR_ 9.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady ustalającej stanowisko Wspólnoty wobec przedłużenia Międzynarodowego Porozumienia Cukrowego z 1992 r. _BAR_
COM(2005) 416 _BAR_ _BAR_ 8.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2603/2000 nakładające ostateczne cło wyrównawcze na przywóz określonych rodzajów politereftalanu etylenu pochodzącego między innymi z Indii _BAR_
COM(2005) 417 _BAR_ _BAR_ 12.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2007/2000 wprowadzające nadzwyczajne środki handlowe dla krajów i terytoriów uczestniczących lub powiązanych z procesem stabilizacji i stowarzyszania Unii Europejskiej _BAR_
COM(2005) 418 _BAR_ _BAR_ 09.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2604/2000 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych politereftalanów etylenu (PET) pochodzących, między innymi, z Indii _BAR_
COM(2005) 420 _BAR_ _BAR_ 13.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy w formie wymiany listów w sprawie tymczasowego stosowania protokołu ustalającego, na okres od dnia 18 stycznia 2005 r. do dnia 17 stycznia 2011 r., wielkości dopuszczalne połowów i rekompensatę finansową przewidziane w umowie pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Seszeli w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Seszeli _BAR_
COM(2005) 421 _BAR_ _BAR_ 13.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia protokołu ustalającego, na okres od dnia 18 stycznia 2005 r. do dnia 17 stycznia 2011 r., wielkości dopuszczalne połowów i rekompensatę finansową przewidziane w umowie pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Republiką Seszeli w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Seszeli _BAR_
COM(2005) 424 _BAR_ _BAR_ 12.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz niektórych rodzajów cegieł magnezytowych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej _BAR_
COM(2005) 426 _BAR_ _BAR_ 13.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania w imieniu Wspólnoty Europejskiej Konwencji Rady Europy nr 198 o praniu, ujawnianiu, zajmowaniu i konfiskacie dochodów pochodzących z przestępstw oraz o finansowaniu terroryzmu _BAR_
COM(2005) 427 _BAR_ _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 69/169/EWG w zakresie tymczasowych ograniczeń ilościowych na przywóz piwa do Finlandii _BAR_
COM(2005) 429 _BAR_ _BAR_ 22.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie ochrony lotnictwa cywilnego _BAR_
COM(2005) 433 _BAR_ _BAR_ 12.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie stawek celnych w odniesieniu do bananów _BAR_
COM(2005) 435 _BAR_ 1 _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania przez Wspólnotę Europejską Traktatu Wspólnoty Energetycznej _BAR_
COM(2005) 435 _BAR_ 2 _BAR_ 14.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską Traktatu Wspólnoty Energetycznej _BAR_
COM(2005) 437 _BAR_ _BAR_ 20.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 527/2003 zezwalające na oferowanie i dostarczanie do bezpośredniego spożycia przez ludzi niektórych win przywożonych z Argentyny, które mogły być poddane procesom enologicznym nie przewidzianym w rozporządzeniu (WE) nr 1493/1999 _BAR_
COM(2005) 438 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zatrzymywania przetwarzanych danych w związku ze świadczeniem publicznych usług łączności elektronicznej (2002 r.), zmieniająca dyrektywę 2002/58/WE _BAR_
COM(2005) 439 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego, który ma zostać zrealizowany w formie działań bezpośrednich przez Wspólne Centrum Badawcze w ramach siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 440 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotycząca programu szczegółowego "Współpraca" wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 441 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego "Pomysły" wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 442 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego "Ludzie" wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 443 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie programu szczegółowego "Możliwości" wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 444 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego, który ma zostać zrealizowany w formie działań bezpośrednich przez Wspólne Centrum Badawcze w ramach siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) działań badawczych i szkoleniowych w dziedzinie jądrowej (2007-2011) _BAR_
COM(2005) 445 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej programu szczegółowego wdrażającego siódmy program ramowy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) działań badawczych i szkoleniowych w dziedzinie jądrowej (2007-2011) _BAR_
COM(2005) 447 _BAR_ _BAR_ 21.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jakości powietrza atmosferycznego i w sprawie czystszego powietrza dla Europy _BAR_
COM(2005) 450 _BAR_ _BAR_ 23.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i kształcenia zawodowego: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności _BAR_
COM(2005) 452 _BAR_ _BAR_ 28.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotycząca stanowiska, które zostanie przyjęte przez Wspólnotę w sprawie decyzji nr 1/2005 Wspólnego Komitetu Weterynaryjnego, ustanowionego w ramach Umowy między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską dotyczącej handlu produktami rolnymi, zmieniającej dodatek 6 do załącznika 11 _BAR_
COM(2005) 453 _BAR_ _BAR_ 28.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do projektu rozporządzenia Komisji Ekonomicznej Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Europy w sprawie kół do samochodów osobowych i ich przyczep _BAR_
COM(2005) 454 _BAR_ _BAR_ 28.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do projektu rozporządzenia Komisji Ekonomicznej Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Europy dotyczącego zatwierdzenia systemów adaptacyjnego oświetlenia głównego (AFS) w pojazdach silnikowych _BAR_
COM(2005) 457 _BAR_ _BAR_ 11.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wprowadzania do obrotu artykułów pirotechnicznych _BAR_
COM(2005) 460 _BAR_ _BAR_ 30.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zmieniającej decyzję 2000/24/WE w celu umieszczenia Malediwów na liście krajów, do których decyzja ta ma zastosowanie, w związku z falami tsunami na Oceanie Indyjskim w grudniu 2004 r. _BAR_
COM(2005) 463 _BAR_ _BAR_ 30.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej zawarcia Umowy międzynarodowej w sprawie oliwy z oliwek i oliwek stołowych z 2005 r. _BAR_
COM(2005) 464 _BAR_ _BAR_ 30.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty w Rady Stowarzyszenia UE-Chile dotyczącego liberalizacji ceł na wina, napoje spirytusowe i napoje aromatyzowane wymienione w załączniku II do Układu o Stowarzyszeniu między Wspólnotą Europejską a Republiką Chile _BAR_
COM(2005) 467 _BAR_ _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego (2008) _BAR_
COM(2005) 468 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady upoważniającej do zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu ustaleń między Wspólnotą Europejską a Radą Federacji Szwajcarskiej w sprawie wkładu Konfederacji Szwajcarskiej zmniejszenia różnic gospodarczych i społecznych w rozszerzonej Unii Europejskiej, oraz upoważniającej niektóre Państwa Członkowskie do zawarcia indywidualnych umów z Konfederacją Szwajcarską dotyczących wdrożenia przedmiotowego Protokołu _BAR_
COM(2005) 469 _BAR_ _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zezwalającej na wprowadzenie do obrotu żywności zawierającej, składającej się lub wyprodukowanej z genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy linii 1507 (DAS-Ø15Ø7-1) na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady _BAR_
COM(2005) 470 _BAR_ 1 _BAR_ 5.9.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Republiką Korei _BAR_
COM(2005) 470 _BAR_ 2 _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego wprowadzenia w życie porozumienia zawartego przez WE w następstwie negocjacji w ramach art. XXIV.6 GATT 1994, zmieniające załącznik I do rozporzadzenia (EWG) nr 2658/87 w sprawie w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej _BAR_
COM(2005) 471 _BAR_ 1 _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia porozumień w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Japonią oraz między Wspólnotą Europejską a Nową Zelandią _BAR_
COM(2005) 471 _BAR_ 2 _BAR_ 5.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego wprowadzenia w życie porozumień zawartych przez WE w następstwie negocjacji w ramach artykułu XXIV.6 GATT 1994, zmieniające załącznik I do rozporządzenia (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej _BAR_
COM(2005) 472 _BAR_ _BAR_ 6.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego środki w celu odnowienia zasobów węgorza europejskiego _BAR_
COM(2005) 475 _BAR_ _BAR_ 4.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Ramowej Rady w sprawie ochrony danych osobowych przetwarzanych w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych _BAR_
COM(2005) 478 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 27/2005 w odniesieniu do śledzia, halibuta niebieskiego i ośmiornicy _BAR_
COM(2005) 480 _BAR_ _BAR_ 10.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie ustanowienia procedury wymiany informacji o środkach przyjmowanych przez Państwa Członkowskie w zakresie polityki azylowej i imigracyjnej _BAR_
COM(2005) 483 _BAR_ _BAR_ 7.10.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/WE _BAR_
COM(2005) 487 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) dostosowującego od dnia 1 lipca 2005 r. poziom składki na system emerytalno-rentowy urzędników i innych pracowników Wspólnot Europejskich _BAR_
COM(2005) 490 _BAR_ _BAR_ 12.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Ramowej Rady w sprawie wymiany informacji w ramach zasady dostępności _BAR_
COM(2005) 492 _BAR_ _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty w Radzie Stowarzyszenia WE-Turcja dotyczącego wykonania art. 9 decyzji nr 1/95 Rady Stowarzyszenia WE-Turcja o wprowadzeniu ostatniego etapu unii celnej _BAR_
COM(2005) 495 _BAR_ _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady kończącego częściowy przegląd okresowy środków antydumpingowych stosowanych w przywozie rowerów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej _BAR_
COM(2005) 496 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 3068/92 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz chlorku potasu pochodzącego z Białorusi lub Federacji Rosyjskiej _BAR_
COM(2005) 497 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz niektórych elementów złącznych ze stali nierdzewnej oraz ich części pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, Indonezji, Tajwanu, Tajlandii i Wietnamu oraz kończące postępowanie dotyczące przywozu niektórych elementów złącznych ze stali nierdzewnej oraz ich części pochodzących z Malezji i Filipin _BAR_
COM(2005) 499 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie (WE) nr 3690/93 ustanawiające wspólnotowy system ustalający zasady dotyczące minimum informacji, jakie mają być zawarte w licencjach połowowych _BAR_
COM(2005) 500 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady rozszerzającego częściowe zawieszenie ostatecznych ceł anty-dumpingowych, nałożonych rozporządzeniem (WE) nr 258/2005 na przywóz niektórych rur i przewodów bez szwu z żelaza lub ze stali niestopowej pochodzących z Chorwacji i Ukrainy _BAR_
COM(2005) 501 _BAR_ _BAR_ 14.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe na przywóz stalowych lin i kabli pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, Indii, Republiki Południowej Afryki i Ukrainy w następstwie przeglądu wygaśnięcia zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 384/96. _BAR_
COM(2005) 502 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia Umowy o partnerstwie między Wspólnotą Europejską a Federacją Mikronezji w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Federacji Mikronezji _BAR_
COM(2005) 503 _BAR_ 1 _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu przeciw przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej _BAR_
COM(2005) 503 _BAR_ 2 _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Protokołu przeciw przemytowi migrantów drogą lądową, morską i powietrzną, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej _BAR_
COM(2005) 505 _BAR_ _BAR_ 24.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa w sprawie Strategii Morskiej) _BAR_
COM(2005) 507 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wdrożenie wspólnotowego programu lizbońskiego: Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent _BAR_
COM(2005) 513 _BAR_ 1 _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania oraz tymczasowego stosowania umowy między Wspólnotą Europejską a Rządem Republiki Singapuru dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
COM(2005) 513 _BAR_ 2 _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia umowy między Wspólnotą Europejską a Rządem Republiki Singapuru dotyczącej pewnych aspektów usług lotniczych _BAR_
COM(2005) 519 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów pomiędzy Wspólnotą Europejską i Stanami Zjednoczonymi Ameryki w sprawie kwestii związanych z handlem winem _BAR_
COM(2005) 523 _BAR_ _BAR_ 17.10.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego _BAR_
COM(2005) 524 _BAR_ _BAR_ 20.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady wprowadzającego pewne środki ograniczające w stosunku do Uzbekistanu _BAR_
COM(2005) 527 _BAR_ _BAR_ 8.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty na forum Wspólnego Komitetu odnośnie do zalecenia dotyczącego ponownego przywozu produktów pochodzących oraz przyjęcia uproszczonych dowodów pochodzenia, sporządzonych przez upoważnionych eksporterów, przez Umawiające się Strony umowy pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą z jednej strony a Konfederacją Szwajcarską z drugiej strony. _BAR_
COM(2005) 536 _BAR_ _BAR_ 21.10.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej program wspólnotowy na rzecz zatrudnienia i solidarności społecznej — PROGRESS _BAR_
COM(2005) 538 _BAR_ 1 _BAR_ 28.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przyjęcia Umowy o bezcłowym traktowaniu wielokostkowych układów scalonych (MCP) _BAR_
COM(2005) 538 _BAR_ 2 _BAR_ 28.10.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zatwierdzenia Umowy o bezcłowym traktowaniu wielokostkowych układów scalonych (MCP) _BAR_
COM(2005) 541 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1858/2005 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz stalowych lin i kabli, pochodzących m.in. z Indii _BAR_
COM(2005) 547 _BAR_ _BAR_ 7.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia pomiędzy Wspólnotą Europejską i Stanami Zjednoczonymi w sprawie handlu winem _BAR_
COM(2005) 548 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie _BAR_
COM(2005) 550 _BAR_ _BAR_ 8.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu cła tymczasowego nałożonego na przywóz granulowanego politetrafluoroetylenu (PTFE) pochodzącego z Rosji i z Chińskiej Republiki Ludowej _BAR_
COM(2005) 552 _BAR_ _BAR_ 8.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) zmieniającego od dnia 1 lipca 2005 r. wynagrodzenia i emerytury urzędników i innych pracowników Wspólnot Europejskich, a także współczynniki korygujące stosowane w odniesieniu do wynagrodzeń i emerytur _BAR_
COM(2005) 553 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Albanią _BAR_
COM(2005) 555 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Bośnią i Hercegowiną _BAR_
COM(2005) 556 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków ujętych w Partnerstwie dla Członkostwa zawartym z Chorwacją _BAR_
COM(2005) 557 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Jugosłowiańską Republiką Macedonii _BAR_
COM(2005) 558 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków zawartych w partnerstwie europejskim z Serbią i Czarnogórą, w tym z Kosowem w rozumieniu rezolucji nr 1244 Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 10 czerwca 1999 r. _BAR_
COM(2005) 559 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zasad, priorytetów i warunków ujętych w Partnerstwie dla Członkostwa zawartym z Turcją _BAR_
COM(2005) 560 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim dotyczącego wzajemnych środków liberalizacji oraz zastąpienia Protokołów 1 i 2 oraz załączników I, II, III i IV do Układu o Stowarzyszeniu między WE a Jordanią _BAR_
COM(2005) 563 _BAR_ _BAR_ 9.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady (WE) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 533/2004 _BAR_
COM(2005) 564 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie wprowadzania do obrotu, zgodnie z dyrektywą 2001/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktu z kukurydzy (Zea Mays L., hybryda MON 863 x MON 810) genetycznie zmodyfikowanej w celu uzyskania odporności na kukurydzianą stonkę korzeniową oraz niektóre szkodniki z rzędu lepidoptera (łuskoskrzydłe) _BAR_
COM(2005) 566 _BAR_ _BAR_ 11.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przekazywania danych na temat wyładunków produktów rybołówstwa w Państwach Członkowskich _BAR_
COM(2005) 567 _BAR_ _BAR_ 16.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej i zmieniające dyrektywę 2001/83/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 726/2004 _BAR_
COM(2005) 571 _BAR_ _BAR_ 14.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Gruzji _BAR_
COM(2005) 572 _BAR_ _BAR_ 16.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady wprowadzającego sprostowanie do rozporządzenia (WE) nr 1786/2003 w sprawie wspólnej organizacji rynku suszu paszowego _BAR_
COM(2005) 575 _BAR_ _BAR_ 16.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustalającego na rok połowowy 2006 ceny orientacyjne oraz ceny producenta Wspólnoty na niektóre produkty rybołówstwa zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 104/2000 _BAR_
COM(2005) 577 _BAR_ _BAR_ 10.11.2005 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii oraz zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 1768/92, dyrektywę 2001/83/WE i rozporządzenie (WE) nr 726/2004 _BAR_
COM(2005) 579 _BAR_ _BAR_ 15.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego _BAR_
COM(2005) 581 _BAR_ _BAR_ 22.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady upoważniającej Republikę Litewską do wprowadzenia środka stanowiącego odstępstwo od art. 11 sekcja A pkt 1 oraz art. 28e szóstej dyrektywy Rady (77/388/EWG) w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych _BAR_
COM(2005) 584 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, i tymczasowego stosowania Porozumienia w formie wymiany listów dotyczącego poprawek zmieniających Protokół ustalający wielkości dopuszczalne połowów oraz wynagrodzenie pieniężne przewidziane w Umowie o współpracy w sektorze rybołówstwa morskiego między Wspólnotą Europejską a Islamską Republiką Mauretańską na okres od dnia 1 sierpnia 2001 r. do dnia 31 lipca 2006 r. _BAR_
COM(2005) 587 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy …/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia […] r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich (nowelizacja) _BAR_
COM(2005) 588 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy …/…/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli państwa portu _BAR_
COM(2005) 591 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów dotyczącego poprawek zmieniających Protokół ustanawiający wielkości dopuszczalne połowów oraz wynagrodzenie pieniężne przewidziane w Umowie o współpracy w sektorze rybołówstwa morskiego między Wspólnotą Europejską a Islamską Republiką Mauretańską na okres od dnia 1 sierpnia 2001 r. do dnia 31 lipca 2006 r. _BAR_
COM(2005) 593 _BAR_ _BAR_ 23.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpowiedzialności cywilnej i gwarancji finansowych armatorów _BAR_
COM(2005) 595 _BAR_ _BAR_ 22.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie mianowania Specjalnego Koordynatora Paktu Stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej _BAR_
COM(2005) 598 _BAR_ _BAR_ 24.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustalającego możliwości połowowe i inne związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych, mające zastosowanie do Morza Bałtyckiego na 2006 r. _BAR_
COM(2005) 599 _BAR_ _BAR_ 24.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1480/2003 nakładające ostateczne cło wyrównawcze i stanowiące o ostatecznym poborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz niektórych mikroukładów elektronicznych znanych jako pamięć DRAM (pamięć dynamiczna o dostępie bezpośrednim) pochodzących z Republiki Korei _BAR_
COM(2005) 600 _BAR_ _BAR_ 24.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie wglądu do danych Systemu Informacji Wizowej dla organów Państw Członkowskich odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne oraz dla Europolu w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i innym poważnym przestępstwom oraz w celu wykrywania i ścigania tych przestępstw _BAR_
COM(2005) 601 _BAR_ _BAR_ 25.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Tajlandią zgodnie z art. XXVIII GATT z 1994 r. w sprawie zmiany koncesji w odniesieniu do ryżu, przewidzianych na liście koncesyjnej WE CXL załączonej do GATT z 1994 r. _BAR_
COM(2005) 603 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego: Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego _BAR_
COM(2005) 608 _BAR_ _BAR_ 30.11.2005 _BAR_ Realizacja wspólnotowego proGramu Lizbońskiego Wniosek dotyczący Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny _BAR_
COM(2005) 609 _BAR_ _BAR_ 30.11.2005 _BAR_ Realizacja wspólnotowego programu lizbońskiego Wniosek dotyczący Decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie elektronicznego środowiska dla urzędów celnych i handlu _BAR_
COM(2005) 610 _BAR_ _BAR_ 29.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania umowy dwustronnej pomiędzy Wspólnotą Europejską i Republiką Białorusi w sprawie wymiany handlowej wyrobów włókienniczych _BAR_
COM(2005) 611 _BAR_ _BAR_ 30.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3181/78 oraz rozporządzenie Rady nr 1736/79w obszarze polityki pieniężnej _BAR_
COM(2005) 613 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego stosowania niektórych reguł konkurencji w odniesieniu do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi _BAR_
COM(2005) 614 _BAR_ _BAR_ 28.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom podejrzanym o udział w zabójstwie byłego premiera Libanu Rafika Haririego _BAR_
COM(2005) 616 _BAR_ _BAR_ 6.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 74/2004 nakładające ostateczne cło wyrównawcze na przywóz bielizny pościelowej z bawełny pochodzącej z Indii _BAR_
COM(2005) 617 _BAR_ _BAR_ 1.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustalającego wielkości dopuszczalnych połowów na 2006 r. i związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych, stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty oraz w odniesieniu do statków wspólnotowych na wodach, na których wymagane są ograniczenia połowowe _BAR_
COM(2005) 618 _BAR_ _BAR_ 5.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ograniczeń we wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu sulfonianów perfluorooktanu (zmiana dyrektywy Rady 76/769/EWG) _BAR_
COM(2005) 619 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1338/2002 nakładające ostateczne cło wyrównawcze na przywóz kwasu sulfanilowego pochodzącego z Indii oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1339/2002 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz kwasu sulfanilowego pochodzącego m.in. z Indii _BAR_
COM(2005) 622 _BAR_ _BAR_ 5.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 2505/96 otwierające i ustalające zarządzanie autonomicznymi wspólnotowymi kontyngentami taryfowymi na niektóre produkty rolne i przemysłowe _BAR_
COM(2005) 623 _BAR_ _BAR_ 30.11.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed dumpingowym przywozem z krajów niebędących członkami Wspólnoty Europejskiej. _BAR_
COM(2005) 625 _BAR_ _BAR_ 6.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie tworzenia i rozwoju statystyk z dziedziny edukacji i uczenia się przez całe życie _BAR_
COM(2005) 630 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia porozumienia w formie wymiany listów dotyczącego przedłużenia terminu ważności Protokołu ustanawiającego wielkości dopuszczalne połowów i wkład finansowy przewidziane w Umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Rządem Demokratycznej Republiki Wysp Świętego Tomasza i Książęcej w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Wysp Świętego Tomasza i Książęcej na okres od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. _BAR_
COM(2005) 631 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty i tymczasowego stosowania Porozumienia w formie wymiany listów przedłużającego na okres od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. termin ważności Protokołu ustanawiającego wielkości dopuszczalne połowów i wkład finansowy przewidziane w umowie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Demokratyczną Republiką Wysp Świętego Tomasza i Książęcej w sprawie połowów na wodach przybrzeżnych Wysp Świętego Tomasza i Książęcej _BAR_
COM(2005) 632 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przystąpienia Wspólnoty do regulaminu nr 107 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych zawierającego jednolite przepisy dotyczące homologacji pojazdów kategorii M2 lub M3 w zakresie ich ogólnych cech konstrukcyjnych _BAR_
COM(2005) 635 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady zmieniającej decyzje: 98/161/WE, 2004/228/WE oraz 2004/295/WE, w odniesieniu do przedłużenia obowiązywania środków zapobiegających uchylaniu się od płacenia podatku od wartości dodanej w sektorze odpadów _BAR_
COM(2005) 638 _BAR_ _BAR_ 7.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1255/96 zawieszające czasowo cła autonomiczne Wspólnej Taryfy Celnej na niektóre produkty przemysłowe, rolne i rybne _BAR_
COM(2005) 639 _BAR_ _BAR_ 9.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przystąpienia Wspólnoty Europejskiej do Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego _BAR_
COM(2005) 640 _BAR_ _BAR_ 9.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego załącznik I do rozporządzenia (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej _BAR_
COM(2005) 644 _BAR_ _BAR_ 9.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady rozszerzającego ostateczne cło antydumpingowe nałożone rozporządzeniem (WE) nr 2074/2004 w odniesieniu do przywozu niektórych kołowych mechanizmów segregatorowych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej, na przywóz tych samych produktów wysyłanych z Laotańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej _BAR_
COM(2005) 646 _BAR_ _BAR_ 15.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej _BAR_
COM(2005) 649 _BAR_ _BAR_ 15.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie właściwości, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych _BAR_
COM(2005) 651 _BAR_ _BAR_ 14.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 4056/86 określające szczegółowe zasady stosowania art. 85 i 86 do transportu morskiego oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1/2003 w zakresie rozszerzenia jego zakresu na usługi kabotażu i międzynarodowe usługi trampowe _BAR_
COM(2005) 652 _BAR_ _BAR_ 16.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady dotyczącej pozycji Wspólnoty w Radzie Stowarzyszenia WE Turcja w sprawie zmiany Protokołów 1 i 2 do decyzji nr 1/98 Rady Stowarzyszenia WE Turcja w sprawie systemu handlu produktami rolnymi _BAR_
COM(2005) 653 _BAR_ _BAR_ 14.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 2223/96 w odniesieniu do przekazywania danych z zakresu rachunków narodowych _BAR_
COM(2005) 659 _BAR_ 1 _BAR_ 16.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Australią. _BAR_
COM(2005) 659 _BAR_ 2 _BAR_ 16.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego wdrożenia Porozumienia zawartego przez WE w następstwie negocjacji w ramach art. XXIV.6 GATT 1994, zmieniające załącznik I do rozporządzenia (EWG) nr 2658/87 w sprawie taryfy i nomenklatury statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej _BAR_
COM(2005) 660 _BAR_ _BAR_ 16.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Republiką Chile dotyczącego zmian w Umowie w sprawie handlu winem załączonej do Układu o Stowarzyszeniu między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony, a Republiką Chile z drugiej strony _BAR_
COM(2005) 661 _BAR_ _BAR_ 16.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie oznaczania kraju pochodzenia określonych produktów przywożonych z państw trzecich _BAR_
COM(2005) 663 _BAR_ _BAR_ 15.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 92/2002 nakładające ostateczne cło antydumpingowe i ustanawiające ostateczne pobranie tymczasowego cła antydumpingowego nałożonego na przywóz mocznika pochodzącego z Białorusi, Bułgarii, Chorwacji, Estonii, Libii, Litwy, Rumunii i Ukrainy _BAR_
COM(2005) 664 _BAR_ _BAR_ 14.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1467/2004 nakładające ostateczne cła antydumpingowe na przywóz politereftalanu etylenu (PET) pochodzącego między innymi z Chińskiej Republiki Ludowej. _BAR_
COM(2005) 671 _BAR_ 1 _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie produkcji ekologicznej i etykietowania produktów ekologicznych _BAR_
COM(2005) 671 _BAR_ 2 _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych _BAR_
COM(2005) 673 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady w sprawie nadzoru i kontroli transportu odpadów radioaktywnych oraz wypalonego paliwa jądrowego _BAR_
COM(2005) 676 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenie (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 _BAR_
COM(2005) 677 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady wypowiadającego umowę pomiędzy Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Rządem Ludowej Republiki Angoli w sprawie połowów ryb na wodach przybrzeżnych Angoli oraz wprowadzające odstępstwa od rozporządzenia (WE) nr 2792/1999 _BAR_
COM(2005) 678 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przyjęcia Konwencji UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form ekspresji kulturalnej _BAR_
COM(2005) 681 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy Rady 90/385/EWG i 93/42/EWG oraz dyrektywę 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie przeglądu dyrektyw dotyczących wyrobów medycznych _BAR_
COM(2005) 682 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie zawarcia Porozumienia w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską i Republiką Chile dotyczącego zmian w Umowie w sprawie handlu napojami spirytusowymi i napojami aromatyzowanymi załączonej do Układu o Stowarzyszeniu między Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z jednej strony a Republiką Chile z drugiej strony _BAR_
COM(2005) 683 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych w odniesieniu do emisji zanieczyszczeń oraz w sprawie dostępu do informacji dotyczących naprawy pojazdów, zmieniające dyrektywę 72/306/EWG i dyrektywę …/…/WE _BAR_
COM(2005) 685 _BAR_ _BAR_ 5.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykonywania praw głosu przez akcjonariuszy spółek posiadających siedzibę statutową w Państwie Członkowskim i których akcje zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym i zmieniająca dyrektywę 2004/109/WE _BAR_
COM(2005) 686 _BAR_ _BAR_ 21.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie określenia współczynników korygujących obowiązujących od dnia 1 lipca 2005 r. przy ustalaniu wynagrodzeń urzędników, pracowników kontraktowych oraz pracowników tymczasowych Wspólnot Europejskich pełniących służbę w krajach trzecich, jak również niektórych urzędników pozostających na stanowiskach w nowych Państwach Członkowskich przez okres do piętnastu miesięcy od przystąpienia _BAR_
COM(2005) 688 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu tymczasowego cła nałożonego na przywóz łososia hodowlanego pochodzącego z Norwegii _BAR_
COM(2005) 689 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 6/2002 i (WE) nr 40/94 w celu nadania skuteczności przystąpieniu Wspólnoty Europejskiej do Aktu genewskiego do Porozumienia haskiego dotyczącego międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych _BAR_
COM(2005) 690 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Ramowej Rady w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru skazanych pomiędzy Państwami Członkowskimi oraz treści tych informacji _BAR_
COM(2005) 692 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie zawarcia Porozumienia partnerskiego w sprawie połowów pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Maroka _BAR_
COM(2005) 693 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady dotyczącego zawarcia Umowy między Wspólnotą Europejską a Zjednoczoną Republiką Tanzanii w sprawie połowów na wodach znajdujących się w strefie połowów Tanzanii _BAR_
COM(2005) 694 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie gwarantowanych tradycyjnych specjalności produktów rolnych i środków spożywczych _BAR_
COM(2005) 695 _BAR_ _BAR_ 22.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie przekazywania informacji pochodzących z działalności służb bezpieczeństwa i wywiadu w zakresie przestępstw terrorystycznych _BAR_
COM(2005) 697 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady upoważniającej Królestwo Hiszpanii do zastosowania środka stanowiącego odstępstwo od art. 11 sekcja A pkt 1 oraz art. 28e szóstej dyrektywy Rady (77/388/EWG) w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych _BAR_
COM(2005) 698 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych _BAR_
COM(2005) 705 _BAR_ _BAR_ 23.12.2005 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni wyższych w działaniach prowadzonych w ramach siódmego programu ramowego oraz zasady upowszechniania wyników badań (2007-2013) _BAR_
COM(2005) 707 _BAR_ _BAR_ 4.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 950/2001 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywóz niektórych rodzajów folii aluminiowej pochodzących między innymi z Rosji _BAR_
COM(2005) 714 _BAR_ _BAR_ 10.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego plan zarządzania połowami gładzicy i soli na Morzu Północnym _BAR_
COM(2005) 717 _BAR_ _BAR_ 10.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Decyzji Rady w sprawie stanowiska Wspólnoty w Radzie Stowarzyszenia UE-Chile dotyczącego zmiany załącznika I do Układu o stowarzyszeniu EU-Chile w celu uwzględnienia konsolidacji preferencji taryfowych przyznanych Chile w ramach wspólnotowego planu ogólnych preferencji taryfowych (GSP) _BAR_
COM(2006) 4 _BAR_ _BAR_ 16.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady w sprawie specjalnych środków w celu wsparcia hodowli jedwabników (wersja skodyfikowana) _BAR_
COM(2006) 5 _BAR_ _BAR_ 16.1.2006 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady ustanawiającego Fundusz Spójności (Wersja skodyfikowana) _BAR_
COM(2006) 7 _BAR_ _BAR_ 24.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz określające treść załącznika XI _BAR_
COM(2006) 10 _BAR_ _BAR_ 19.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1212/2005 nakładające ostateczne cło antydumpingowe na przywozy niektórych zamknięć włazów pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej _BAR_
COM(2006) 11 _BAR_ _BAR_ 20.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiego systemu zintegrowanych statystyk na temat zabezpieczenia społecznego (ESSPROS) _BAR_
COM(2006) 12 _BAR_ _BAR_ 23.1.2006 _BAR_ Wniosek dotyczący Dyrektywy Rady w sprawie zwolnienia od podatku przy przywozie z państw trzecich małych partii towarów o charakterze niehandlowym (wersja skodyfikowana) _BAR_
COM(2006) 31 _BAR_ _BAR_ 20.1.2006 _BAR_ Zmieniony wniosek dotyczący Zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego ochrony nieletnich i godności ludzkiej oraz prawa do odpowiedzi w odniesieniu do konkurencyjności europejskiej branży usług audiowizualnych i informacyjnych _BAR_
Te dokumenty dostępne są na stronie EUR-lex: http://europa.eu.int/eur-lex/lex/
--------------------------------------------------
Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich
(2006/C 50/01)
Publikacja wykonana zgodnie art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej [1]
[1] Dz.U. L 256, z 7.9.1987, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2175/2005 (Dz.U. L 347, z 30.12.2005, str. 9).
--------------------------------------------------
SPIS TREŚCI
Przedmowa
A. Ogólne reguły interpretacji Nomenklatury Scalonej
C. Ogólne reguły mające zastosowanie zarówno do nomenklatury, jak i do ceł
Sekcja I
Zwierzęta żywe; produkty pochodzenia zwierzęcego
1. Zwierzęta żywe
2. Mięso i podroby jadalne
3. Ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne
4. Produkty mleczarskie; jaja ptasie; miód naturalny; jadalne produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone
5. Produkty pochodzenia zwierzęcego, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone
Sekcja II
Produkty pochodzenia roślinnego
6. Drzewa żywe i pozostałe rośliny; bulwy, korzenie i podobne; kwiaty cięte i liście ozdobne
7. Warzywa oraz niektóre korzenie i bulwy jadalne
8. Owoce i orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów
9. Kawa, herbata, maté (herbata paragwajska) i przyprawy
10. Zboża
11. Produkty przemysłu młynarskiego; słód; skrobie; inulina; gluten pszenny
12. Nasiona i owoce oleiste; ziarna, nasiona i owoce różne; rośliny przemysłowe lub lecznicze; słoma i pasza
13. Szelak; gumy, żywice oraz pozostałe soki i ekstrakty roślinne
14. Materiały roślinne do wyplatania; produkty pochodzenia roślinnego, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone
Sekcja III
Tłuszcze i oleje pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego oraz produkty ich rozkładu; gotowe tłuszcze jadalne; woski pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego
15. Tłuszcze i oleje pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego oraz produkty ich rozkładu; gotowe tłuszcze jadalne; woski pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego
Sekcja IV
Gotowe artykuły spożywcze; napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet; tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu
16. Przetwory z mięsa, ryb lub skorupiaków, mięczaków lub pozostałych bezkręgowców wodnych
17. Cukry i wyroby cukiernicze
18. Kakao i przetwory z kakao
19. Przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze
20. Przetwory z warzyw, owoców, orzechów lub pozostałych części roślin
21. Różne przetwory spożywcze
22. Napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet
23. Pozostałości i odpady przemysłu spożywczego; gotowa pasza dla zwierząt
24. Tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu
Sekcja V
Produkty mineralne
25. Sól; siarka; ziemie i kamienie; materiały gipsowe, wapno i cement
26. Rudy metali, żużel i popiół
27. Paliwa mineralne, oleje mineralne i produkty ich destylacji; substancje bitumiczne; woski mineralne
Sekcja VI
Produkty przemysłu chemicznego lub przemysłów pokrewnych
28. Chemikalia nieorganiczne; organiczne lub nieorganiczne związki metali szlachetnych, metali ziem rzadkich, pierwiastków promieniotwórczych lub izotopów
29. Chemikalia organiczne
30. Produkty farmaceutyczne
31. Nawozy
32. Ekstrakty garbników lub środków barwiących; garbniki i ich pochodne; barwniki, pigmenty i pozostałe substancje barwiące; farby i lakiery; kit i pozostałe masy uszczelniające; atramenty
33. Olejki eteryczne i rezinoidy; preparaty perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe
34. Mydło, organiczne środki powierzchniowo czynne, preparaty piorące, preparaty smarowe, woski syntetyczne, woski preparowane, preparaty do czyszczenia lub szorowania, świece i artykuły podobne, pasty modelarskie, "woski dentystyczne" oraz preparaty dentystyczne produkowane na bazie gipsu
35. Substancje białkowe; skrobie modyfikowane; kleje; enzymy
36. Materiały wybuchowe; wyroby pirotechniczne; zapałki; stopy piroforyczne; niektóre materiały łatwopalne
37. Materiały fotograficzne lub kinematograficzne
38. Produkty chemiczne różne
Sekcja VII
Tworzywa sztuczne i artykuły z nich; kauczuk i artykuły z kauczuku
39. Tworzywa sztuczne i artykuły z nich
40. Kauczuk i artykuły z kauczuku
Sekcja VIII
Skóry i skórki surowe, skóry wyprawione, skóry futerkowe i artykuły z nich; wyroby siodlarskie i rymarskie; artykuły podróżne, torebki i podobne pojemniki; artykuły z jelit zwierzęcych (innych niż z jelit jedwabników)
41. Skóry i skórki surowe (inne niż skóry futerkowe) oraz skóry wyprawione
42. Artykuły ze skóry wyprawionej; wyroby siodlarskie i rymarskie; artykuły podróżne, torebki i podobne pojemniki; artykuły z jelit zwierzęcych (innych niż z jelit jedwabników)
43. Skóry futerkowe i futra sztuczne; wyroby z nich
Sekcja IX
Drewno i artykuły z drewna; węgiel drzewny; korek i artykuły z korka; wyroby ze słomy, z esparto lub pozostałych materiałów do wyplatania; wyroby koszykarskie i wyroby z wikliny
44. Drewno i artykuły z drewna; węgiel drzewny
45. Korek i artykuły z korka
46. Wyroby ze słomy, z esparto lub pozostałych materiałów do wyplatania; wyroby koszykarskie oraz wyroby z wikliny
Sekcja X
Ścier z drewna lub z pozostałego włóknistego materiału celulozowego; papier lub tektura, z odzysku (makulatura i odpady); papier i tektura oraz artykuły z nich
47. Ścier z drewna lub z pozostałego włóknistego materiału celulozowego; papier lub tektura, z odzysku (makulatura i odpady)
48. Papier i tektura; artykuły z masy papierniczej, papieru lub tektury
49. Książki, gazety, obrazki i pozostałe wyroby przemysłu poligraficznego, drukowane; manuskrypty, maszynopisy i plany
Sekcja XI
Materiały i artykuły włókiennicze
50. Jedwab
51. Wełna, cienka lub gruba sierść zwierzęca; przędza i tkanina z włosia końskiego
52. Bawełna
53. Pozostałe włókna roślinne; przędza papierowa i tkaniny z przędzy papierowej
54. Włókna ciągłe chemiczne
55. Włókna odcinkowe chemiczne
56. Wata, filc i włókniny; przędze specjalne; szpagat, powrozy, linki i liny oraz artykuły z nich
57. Dywany i pozostałe pokrycia podłogowe, włókiennicze
58. Tkaniny specjalne; materiały włókiennicze iglowe; koronki; tkaniny obiciowe; pasmanteria; hafty
59. Tekstylia impregnowane, pokryte, powleczone lub laminowane; artykuły włókiennicze do celów technicznych
60. Dzianiny
61. Odzież i dodatki odzieżowe, z dzianin
62. Odzież i dodatki odzieżowe, inne niż z dzianin
63. Pozostałe gotowe artykuły włókiennicze; zestawy; odzież używana i używane artykuły włókiennicze; szmaty
Sekcja XII
Obuwie, nakrycia głowy, parasole, parasole przeciwsłoneczne, laski, stołki myśliwskie, bicze, szpicruty i ich części; pióra preparowane i artykuły z nich; kwiaty sztuczne; artykuły z włosów ludzkich
64. Obuwie, getry i podobne; części tych artykułów
65. Nakrycia głowy i ich części
66. Parasole, parasole przeciwsłoneczne, laski, stołki myśliwskie, bicze, szpicruty i ich części
67. Pióra i puch, preparowane oraz artykuły z piór lub puchu; kwiaty sztuczne; artykuły z włosów ludzkich
Sekcja ΧIII
Artykuły z kamienia, gipsu, cementu, azbestu, miki lub podobnych materiałów; wyroby ceramiczne; szkło i wyroby ze szkła
68. Artykuły z kamienia, gipsu, cementu, azbestu, miki lub podobnych materiałów
69. Wyroby ceramiczne
70. Szkło i wyroby ze szkła
Sekcja XIV
Perły naturalne lub hodowlane, kamienie szlachetne lub półszlachetne, metale szlachetne, metale platerowane metalem szlachetnym i artykuły z nich; sztuczna biżuteria; monety
71. Perły naturalne lub hodowlane, kamienie szlachetne lub półszlachetne, metale szlachetne, metale platerowane metalem szlachetnym i artykuły z nich; sztuczna biżuteria; monety
Sekcja XV
Metale nieszlachetne i artykuły z metali nieszlachetnych
72. Żeliwo i stal
73. Artykuły z żeliwa lub stali
74. Miedź i artykuły z miedzi
75. Nikiel i artykuły z niklu
76. Aluminium i artykuły z aluminium
77. (Zarezerwowany do ewentualnego użytku w ramach Zharmonizowanego Systemu)
78. Ołów i artykuły z ołowiu
81. Pozostałe metale nieszlachetne; cermetale; artykuły z tych materiałów
82. Narzędzia, przybory, noże, łyżki, widelce i pozostałe sztućce z metali nieszlachetnych; ich części z metali nieszlachetnych
83. Artykuły różne z metali nieszlachetnych
Sekcja XVI
Maszyny i urządzenia mechaniczne; sprzęt elektryczny; ich części; urządzenia do rejestracji i odtwarzania dźwięku, urządzenia telewizyjne do rejestracji i odtwarzania obrazu i dźwięku oraz części i wyposażenie dodatkowe do tych artykułów
84. Reaktory jądrowe, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne; ich części
85. Maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części; rejestratory i odtwarzacze dźwięku, rejestratory i odtwarzacze obrazu i dźwięku oraz części i akcesoria do tych artykułów
Sekcja XVII
Pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające oraz współdziałające urządzenia transportowe
86. Lokomotywy pojazdów szynowych, tabor szynowy i jego części; osprzęt i elementy torów kolejowych lub tramwajowych, i ich części; komunikacyjne urządzenia sygnalizacyjne wszelkich typów, mechaniczne (włączając elektromechaniczne)
87. Pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria
88. Statki powietrzne, statki kosmiczne i ich części
89. Statki, łodzie oraz konstrukcje pływające
Sekcja XVIII
Przyrządy i aparatura, optyczne, fotograficzne, kinematograficzne, pomiarowe, kontrolne, precyzyjne, medyczne lub chirurgiczne; zegary i zegarki ; instrumenty muzyczne; ich części i akcesoria
90. Przyrządy i aparatura, optyczne, fotograficzne, kinematograficzne, pomiarowe, kontrolne, precyzyjne, medyczne lub chirurgiczne; ich części i akcesoria
91. Zegary i zegarki oraz ich części
92. Instrumenty muzyczne; części i akcesoria do takich artykułów
Sekcja XIX
Broń i amunicja, ich części i akcesoria
93. Broń i amunicja; ich części i akcesoria
Sekcja XX
Artykuły przemysłowe różne
94. Meble; pościel, materace, stelaże pod materace, poduszki i podobne artykuły wypychane; lampy i oprawy oświetleniowe, gdzie indziej niewymienione ani niewłączone; reklamy świetlne, podświetlane tablice i znaki informacyjne i podobne; budynki prefabrykowane
95. Zabawki, gry i artykuły sportowe; ich części i akcesoria
96. Artykuły przemysłowe różne
Sekcja XXI
Dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki
97. Dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki
--------------------------------------------------
PRZEDMOWA
Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej [1] ustanowiło nomenklaturę, znaną jako "Nomenklatura Scalona" lub w skrócie "CN", opartą na Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów [2] znanego jako "System Zharmonizowany" lub w skrócie "HS".
HS jest uzupełniany przez swoje własne noty wyjaśniające (NWHS).
Noty te są wydawane w językach angielskim i francuskim i uaktualniane przez:
ŚWIATOWA ORGANIZACJA CELNA (WCO)
Rada Współpracy Celnej (CCC),
30, rue du Marché
B-1210 Bruksela
Pozostałe wersje językowe Not wyjaśniających do Systemu Zharmonizowanego są wydawane przez administracje [3] w większości państw członkowskich.
Na mocy art. 9, ust. 1 lit. (a) akapity drugi i art. 10 rozporządzenia (EWG) nr 2658/87 Komisja przyjęła Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej (NWCN) po przeanalizowaniu przez Sekcję nomenklatury Taryfowej i Statystycznej Komitetu Kodeksu Celnego. Chociaż Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej mogą odwoływać się do Not wyjaśniających do Systemu Zharmonizowanego, to jednak nie zastępują tych ostatnich, ale powinny być uważane za ich dopełnienie i używane w połączeniu z nimi.
Ta wersja Not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej obejmuje, a tam gdzie jest to właściwe-zastępuje noty publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej serii C, do dnia 27 stycznia 2006 r.
[4] Noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej publikowane po tej dacie w Dzienniku Urzędowym serii C pozostają w mocy i będą, po skorygowaniu, zawarte w Notach wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej.
Dodatkowo, kody pozycji i podpozycji CN, do których jest nawiązanie, dotyczą tych kodów w Nomenklaturze Scalonej, które zostały zamieszczone w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1810/2004 [5].
A. Ogólne reguły interpretacji Nomenklatury Scalonej
Ogólna reguła 5b) _BAR_ Pojemniki zwykle wykorzystywane w handlu napojami, dżemami, musztardą, przyprawami itp. mają być klasyfikowane z towarami, które zawierają, nawet jeżeli wyraźnie nadają się do ponownego użycia. _BAR_
C. Ogólne reguły mające zastosowanie zarówno do nomenklatury, jak i do ceł
Ogólna reguła 3 _BAR_ 1.W art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 [6], ostatnio zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 82/97 Parlamentu Europejskiego i Rady [7], wszystkie dni inne niż ustawowo wolne od pracy, służb Komisji Europejskiej w Brukseli oraz soboty i niedziele są "dniami roboczymi".2.Jeżeli w przedostatnim dniu roboczym miesiąca lub w przedostatnim dniu roboczym poprzedzającym piętnasty dzień miesiąca w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie został opublikowany żaden kurs wymiany, to kursem wymiany określonym w art. 18 ust. 1 powyższego rozporządzenia, stosowanym do przeliczenia euro na waluty krajowe, ma być ostatni kurs wymiany opublikowany przed przedostatnim dniem roboczym miesiąca lub przed piętnastym dniem roboczym miesiąca. _BAR_
[1] Dz.U. L 256 z 7.9.1987, str. 1
[2] Dz.U. L 198 z 20.7.1987, str. 1.
[3] Belgia, Republika Czeska, Dania, Niemcy, Estonia, Hiszpania, Włochy, Łotwa, Węgry, Niderlandy, Polska, Portugalia, Słowenia, Finlandia i Szwecja.
[4] Dz.U. C 20 z 27.1.2006, str. 15.
[5] Dz.U. L 327 z 30.10.2004, str. 1.
[6] Dz.U. L 302 z 19.10.1992, str. 1.
[7] Dz.U. L 17 z 21.1.1997, str. 1.
--------------------------------------------------
SEKCJA I
ZWIERZĘTA ŻYWE; PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO
DZIAŁ 1
ZWIERZĘTA ŻYWE
0101 _BAR_ Konie, osły, muły i osłomuły, żywe _BAR_
01019011 i 01019019 _BAR_ Konie Podpozycja ta obejmuje dzikie konie, takie jak koń Przewalskiego lub tarpan (koń mongolski).
Natomiast zebry (Equus zebra, Equus grevyi, Equus burchelli, Equus guagga itp.) są klasyfikowane do podpozycji 01061990, pomimo że należą do rodziny koniowatych.
Hybrydy klaczy i zebry (zebrule) klasyfikowane są do podpozycji 01061990. _BAR_
01019030 _BAR_ Osły Podpozycją tą są objęte zarówno osły domowe jak i niedomowe.
Pośród tych drugich znajdują się, między innymi, kułan, tybetański kiang, onager lub półosioł (Equus hemionus).
Hybrydy osła i zebry (zebrass) klasyfikowane są do podpozycji 01061990. _BAR_
01019090 _BAR_ Muły i osłomuły Podpozycja ta obejmuje zwierzęta opisane w końcowym akapicie Not wyjaśniających do HS do pozycji 0101. _BAR_
0102 _BAR_ Bydło żywe _BAR_
01029005 do 01029079 _BAR_ Gatunki domowe Podpozycje te obejmują wszystkie zwierzęta z gatunku bydła domowego (włączając bawoły) z rodzaju Bos i Bubalus, bez względu na ich zamierzone wykorzystanie (gospodarskie, do chowu, do tuczu, do hodowli, rzeźne itp.), ale z wyłączeniem zwierząt hodowlanych czystej krwi (podpozycje od 01021010 do 01021090).
Podpozycje te obejmują zwierzęta opisane w Notach wyjaśniających do HS do pozycji 0102, pierwszy akapit, (1), (2) i (7). _BAR_
01029090 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje wszystkie zwierzęta z gatunku bydła niedomowego (włączając bawoły).
Niniejsza podpozycja obejmuje zwierzęta opisane w Notach wyjaśniających do HS do pozycji 0102, pierwszy akapit, (3), (4), (5), (6) oraz woły piżmowe lub piżmowoły (Ovibos moschatus).
Jaki i bizony mają 14 par żeber, podczas gdy wszystkie inne zwierzęta z gatunku bydła (włączając bawoły) mają jedynie 13 par żeber. _BAR_
0103 _BAR_ Świnie żywe _BAR_
01039190 _BAR_ Pozostałe Gatunki świń żywych niedomowych obejmują: 1.dziki (Sus scrofa);2.guźce (Phacohoerus aethipicus), świnie rzeczne (Potamochoerus porcus) oraz czarne świnie leśne;3.babirussa (Babyrousa babyrussa);4.pekari (świnia dzika) (Dicotyles tajacu). _BAR_
01039290 _BAR_ Pozostałe Patrz Noty wyjaśniające do podpozycji 01039190. _BAR_
0104 _BAR_ Owce i kozy, żywe _BAR_
01041010 do 01041080 _BAR_ Owce Podpozycje te obejmują zwierzęta domowe z gatunków owiec (Ovis aries), różne odmiany muflonów, takie jak muflony europejskie (Ovis musimon), kanadyjskie lub "długorogie" (Ovis canadensis), uriale: Shapoor lub azjatycki (Ovis orientalis), muflona Pamir argali (Ovis ammon) a także owce Aoudad lub owce Barbary (Ammotragus lervia), które są znane jako "owce grzywiaste", chociaż bardziej przypominają kozy niż owce. _BAR_
01042010 i 01042090 _BAR_ Kozy Podpozycje te obejmują zwierzęta domowe z gatunku koza: koziorożca alpejskiego (Capra ibex), kozę Bezoar lub kozę perską (Capra aeagrus lub Capra hircus).
Jednakże przedmiotowe podpozycje nie obejmują klasyfikowanych do podpozycji 01061990: jeleni piżmowych (Moschus moschiferus), afrykańskich wodnych jeleni myszowatych (Hyemoschus) oraz azjatyckich jeleni myszowatych (Tragulus), które nie należą do gatunku kóz.
Wykluczone są także zwierzęta znane jako antylopy kozie (półkozy, giemzy itp.). _BAR_
0105 _BAR_ Drób domowy żywy, to znaczy ptactwo z gatunku Gallus domesticus, kaczki, gęsi, indyki i perliczki Pozycja ta obejmuje tylko żywe ptaki domowe z gatunków wyszczególnionych w pozycji (ptactwo z gatunku Gallus domesticus włącznie z kurczętami i kapłonami), zarówno hodowane jako nioski, dla mięsa, piór lub do jakichkolwiek innych celów (na przykład do ptaszarni, parków lub jezior).
Ptaki dzikie (na przykład dzikie indyki — Meleagris gallopavo), chociaż mogą być hodowane i poddawane ubojowi w podobny sposób jak ptaki domowe wyszczególnione w tej pozycji, klasyfikowane są do podpozycji 01063990.
Gołębie domowe klasyfikowane są do podpozycji 01063910. _BAR_
0106 _BAR_ Pozostałe zwierzęta żywe _BAR_
01061910 _BAR_ Króliki domowe Podpozycja ta obejmuje tylko gatunki królików domowych, zarówno hodowane dla ich mięsa, futra (na przykład króliki angorskie) lub do jakichkolwiek innych celów. _BAR_
01061990 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje wszystkie żywe ssaki, z wyjątkiem domowych i niedomowych koni, osłów, mułów i osłomułów (pozycja 0101), bydła (pozycja 0102), świń (pozycja 0103), owiec i kóz (pozycja 0104), naczelnych (podpozycja 01061100), wielorybów, delfinów, morświnów, manatów i krów morskich (podpozycja 01061200) oraz królików domowych (podpozycja 01061910).
Przykłady ssaków objętych niniejszą podpozycją to: 1.dzikie króliki (Oryctolagus cuniculus) i zające;2.jelenie, daniele, sarny, kozice lub dzikie kozy (Rupicapra rupicapra), łosie (Alces alces), eland (Taurotragus), kozły (goral (Naemorhedus), Hemitragus) i antylopy właściwe;3.lwy, tygrysy, niedźwiedzie, nosorożce, hipopotamy, słonie, żyrafy, okapi, kangury, zebry, itd.;4.wielbłądy, dromadery i pozostałe zwierzęta z rodziny wielbłądowatych (lamy, alpaki, guanako, wigonie);5.wiewiórki, lisy, norki amerykańskie, świstaki, bobry, piżmaki lub szczury piżmowe, wydry, świnki morskie;6.renifery;7.psy i koty. _BAR_
01062000 _BAR_ Gady (włączając węże i żółwie) Podpozycja ta obejmuje wszystkie gady, jaszczurki, żółwie lądowe i wodne (morskie lub słodkowodne). _BAR_
01063910 _BAR_ Gołębie Podpozycja ta obejmuje wszystkie ptaki z rodziny gołębiowatych, zarówno dzikie, jak i domowe, niezależnie od przeznaczenia gołębi domowych (gołębie podwórzowe, gołębie ozdobne, gołębie pocztowe).
Gołębie dzikie obejmują gołębie grzywacze (Columba palumbus), gołębie sinaki (Columba oenas), gołębie skalne (Columba livia), australijskie gołębie brązowe, synogarlice i turkawki (Streptopelia turtur, Streptopelia risoria).
Jednakże niektóre ściśle spokrewnione gatunki Gallinaceous takie jak gołębie nikobarskie (Coloenas nicobaria), kolumbary, gołębie koroniaste, syrrhaptes, są wyłączone z tej podpozycji i klasyfikowane do podpozycji 01063990. _BAR_
01063990 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje wszystkie ptaki żywe, inne niż ptactwo z gatunku Gallus domesticus, kaczki, gęsi, indyki i perliczki (pozycja 0105) i inne niż ptaki drapieżne (podpozycja 01063100), papugowate (podpozycja 01063200) oraz domowe i niedomowe gołębie (podpozycja 01063910).
Przykłady ptaków objętych tą podpozycją to: 1.gęś gęgawa (Anser anser), bernikla obrożna (Branta bernicla), ohar (Tadorna tadorna), kaczka krzyżówka (Anas platyrhynchos), krakwa (Anas strepera), świstun (Anas penelope), rożeniec (Anas acuta), płaskonos (Anas clypeata), cyranka (Anas querquedula) i cyraneczka (Anas crecca), kaczka z rodzaju Melanitta i kaczka z rodzaju Polysticta i Somateria;2.łabędzie i pawie;3.kuropatwy, bażanty, przepiórki, bekasy, słonki, pardwy, jarząbki, dzikie kaczki, dzikie gęsi, ortolany, drozdy, kosy, skowronki;4.zięby, sikorki, kanarki, kolibry, itd. _BAR_
01069000 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje: 1.wszystkie inne gatunki zwierząt żywych, z wyjątkiem ryb, skorupiaków, mięczaków i pozostałych bezkręgowców wodnych (dział 3) oraz kultur mikroorganizmów (pozycja 3002);2.pszczoły (nawet w skrzynkach do przewożenia, klatkach lub ulach);3.jedwabniki, motyle, chrząszcze i pozostałe owady;4.żaby. _BAR_
DZIAŁ 2
MIĘSO I PODROBY JADALNE
Uwagi ogólne
1.
Mięso i podroby, nadające się i odpowiednie do spożycia przez ludzi, są klasyfikowane w tym dziale nawet, jeżeli przedstawione są na przykład jako przeznaczone do produkcji pożywienia dla zwierząt domowych.
2.
Do celów tego działu, znaczenie słów "mięso" i "podroby" jest takie jak opisano w Uwagach ogólnych Not wyjaśniających do HS do tego działu.
3.
Informacja o różnych stanach występowania mięsa i podrobów objętych niniejszym działem (świeże, schłodzone, zamrożone, solone lub w solance, suszone lub wędzone), jest podana w Uwagach ogólnych Notach wyjaśniających do HS do tego działu.
Należy zauważyć, że mięso głęboko mrożone i mięso częściowo lub całkowicie rozmrożone należy klasyfikować w ten sam sposób jak mięso zamrożone.
Co więcej, "zamrożone" obejmuje nie tylko mięso, które zostało zamrożone jako mięso świeże, ale również mięso, które wstępnie lekko wysuszono a następnie zamrożono, o ile jego stan faktyczny oraz przechowywanie w dłuższym okresie polega zasadniczo, na zamrożeniu.
4.
W Uwagach ogólnych Not wyjaśniających do HS do niniejszego działu jest także podana informacja w sprawie rozróżnienia pomiędzy mięsem a podrobami z niniejszego działu a tymi z działu 16.
Jednakże niniejszy dział obejmuje podroby mięsne, surowe, mielone lub drobno posiekane, ale dalej nieprzygotowane, pakowane w materiały z tworzyw sztucznych (nawet w postaci kiełbas), wyłącznie w celu ułatwienia obchodzenia się z nimi lub podczas transportu.
5.
Do celów rozróżnienia pomiędzy kawałkami z kością lub bez kości, chrząstki i ścięgna nie powinny być uważane za kości.
Uwaga dodatkowa 2 (C) _BAR_ Do celów uwagi dodatkowej 2 (C) do niniejszego działu, odnośnie dwóch różnych technik cięcia oraz części "podgardle", "żuchwy" oraz "podgardle i żuchwy razem", patrz schemat poniżej: _BAR_
+++++ TIFF +++++
_BAR_ Cięcie proste, równoległe do czaszkiżuchwapodgardle _BAR_
+++++ TIFF +++++
_BAR_ Cięcie równoległe do czaszki do poziomu oczu, a następnie skierowane w stronę przodu głowyżuchwa i podgardle razem _BAR_
Uwaga dodatkowa 6 (a) _BAR_ W rozumieniu niniejszej uwagi dodatkowej sól nie jest uważana za przyprawę.
Patrz również uwaga dodatkowa 7 do niniejszego działu. _BAR_
0201 _BAR_ Mięso z bydła, świeże lub schłodzone Pozycja ta obejmuje tylko świeże lub chłodzone mięso zwierząt z pozycji 0102.
Do celów definicji określeń przednia i zadnia ćwierćtusza mają zastosowanie następujące czynniki: (a)kark i szyję stanowi część mięśniowa szyi z siedmioma półkręgami szyjnymi;(b)za łopatkę uznaje się przegub kończyny przedniej składający z części grzbietowej, kości ramienia, kości przedramienia i kości promieniowej wraz z mięśniami, które je otaczają;(c)za krzyżową (krzyżówkę) uznaje się polędwice i rostbef; nerkówka właściwa może nawet zawierać część warstwy mięśniowej tkanki brzusznej. _BAR_
02011000 _BAR_ Tusze i półtusze Określenia "tusze" i "półtusze" zostało zdefiniowane w punktach (a) i (b) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu.
Pierwszych osiem lub dziewięć grzbietowo — kręgowych narośli może pozostać zarówno na prawej lub lewej półtuszy. _BAR_
02012020 _BAR_ Ćwierci "kompensowane" Określenie "ćwierci kompensowane" zostało zdefiniowane w punkcie (c) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02012030 _BAR_ Ćwierci przednie nierozdzielone lub rozdzielone Określenia "ćwierci przednie nierozdzielone" i "ćwierci przednie rozdzielone" zostały zdefiniowane w punktach (d) i (e) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu.
Z uwagi tej wynika, że przednie części półtuszy, np. które ze wszystkimi należącymi do niej kośćmi zawierają mniej niż cztery żebra, oraz nie zawierają karku lub łopatki lub, z których została usunięta np. kość kręgu szczytowego, są wyłączone z tej podpozycji i są klasyfikowane do podpozycji 02012090. _BAR_
02012050 _BAR_ Ćwierci tylne nierozdzielone lub rozdzielone Określenia "ćwierci tylne nierozdzielone" i "ćwierci tylne rozdzielone" zostały zdefiniowane w punktach (f) i (g) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu.
Z uwagi tej wynika, że tylne części półtuszy na przykład, które ze wszystkimi należącymi do niej kośćmi zawierają mniej niż trzy żebra lub, z których usunięto udo lub krzyżową z polędwicą, wyłączone są z tej podpozycji i klasyfikowane do podpozycji 02012090.
Jednakże ćwierci tylne bez nerek lub tłuszczu nerkowego, z pachwiną lub bez, nadal klasyfikowane są jako ćwierci tylne. _BAR_
02012090 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje na przykład, łopatkę, udo, polędwicę, niepozbawione kości (z kością).
Obejmuje także przednie i tylne partie półtusz (z kością), które nie spełniają wymogów ćwierci "kompensowanych", przednich lub tylnych ćwierci. _BAR_
02013000 _BAR_ Bez kości Podpozycja ta obejmuje wszystkie kawałki mięsa z bydła, świeże lub schłodzone, z którego usunięto wszystkie kości, na przykład polędwice i łaty, bez kości. _BAR_
0202 _BAR_ Mięso z bydła, zamrożone Pozycja ta obejmuje tylko zamrożone mięso ze zwierząt objętych pozycją 0102. _BAR_
02021000 _BAR_ Tusze i półtusze Określenia "tusze" i "półtusze" zostały zdefiniowane w punktach (a) i (b) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02022010 _BAR_ Ćwierci "kompensowane" Określenie "ćwierci kompensowane" zostało zdefiniowane w punkcie (c) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02022030 _BAR_ Ćwierci przednie nierozdzielone lub rozdzielone Określenia "ćwierci przednie nierozdzielone" i "ćwierci przednie rozdzielone" zostały zdefiniowane w punktach (d) i (e) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02022050 _BAR_ Ćwierci tylne nierozdzielone lub rozdzielone Określenia "ćwierci tylne nierozdzielone" i "ćwierci tylne rozdzielone" zostało zdefiniowane w punktach (f) i (g) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02022090 _BAR_ Pozostałe Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02012090 z uwzględnieniem istniejących różnic. _BAR_
02023050 _BAR_ Rosbef, antrykot i szponder, szponder kawałkach Określenia "rostbef", "antrykot" i "szponder" zostały zdefiniowane w punkcie (h) uwagi dodatkowej 1(A) do tego działu. _BAR_
02023090 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje wszystkie kawałki zamrożonego mięsa z bydła, które całkowicie pozbawione są kości, za wyjątkiem zamrożonych bloków mięsa wymienionych w podpozycji 02023010 i kawałków mięsa objętych podpozycją 02023050. _BAR_
0203 _BAR_ Mięso ze świń, świeże, schłodzone lub zamrożone Pozycja ta obejmuje tylko mięso zwierząt objętych pozycją 0103.
Mięso zwierząt z gatunku świń, uznane przez odpowiednie władze Australii jako mięso świń żyjących dziko w Australii, uznawane jest za mięso ze świń, inne niż ze świń domowych. _BAR_
02031110 do 02031990 _BAR_ Świeże lub schłodzone Podpozycje te obejmują wyłącznie świeże lub schłodzone mięso zwierząt objętych pozycją 0103. _BAR_
02031110 _BAR_ Ze świń domowych Określenie "tusze" lub "półtusze" zostało zdefiniowane w punkcie (a) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02031211 _BAR_ Szynki i ich kawałki Określenie "szynki" zostało zdefiniowane w punkcie (b) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu.
Podpozycja ta obejmuje golonkę z kością z nogi tylnej. _BAR_
02031219 _BAR_ Łopatki i ich kawałki Określenie "łopatki" zostało zdefiniowane w punkcie (d) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu.
Podpozycja ta obejmuje żeberka lub "polędwiczkę" i golonkę z kością z nogi przedniej. _BAR_
02031911 _BAR_ Przodki i ich kawałki Określenie "przodki" zostało zdefiniowane w punkcie (c) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu.
Podpozycja ta nie obejmuje golonki z kością z nogi przedniej ani żeberek ani "polędwiczek" (podpozycja 02031219). _BAR_
02031913 _BAR_ Schaby i ich kawałki, z kośćmi Określenie "schaby" zostało zdefiniowane w punkcie (e) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu.
Podpozycja ta obejmuje kości schabowe. _BAR_
02031915 _BAR_ Boczeki (boczek przerośnięty tkanką mięśniową) i ich kawałki Określenia "boczki" i "ich kawałki" zostało zdefiniowane w punkcie (f) uwagi dodatkowej 2 (A) i uwagi dodatkowej 2(B) do tego działu.
Kawałki boczku nie są klasyfikowane do tej podpozycji, jeżeli nie zawierają skóry i podskórnego tłuszczu.
Podpozycja ta nie obejmuje żeberek bez skóry lub podskórnego tłuszczu (podpozycja 02031959). _BAR_
02031959 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje również żeberka bez skóry lub podskórnego tłuszczu. _BAR_
02031990 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje wyłącznie mięso ze zwierząt objętych podpozycją 01039190 lub 01039290, a w szczególności mięso z dzików, inne niż tusze, półtusze, szynki, łopatki, części szynek i części łopatek. _BAR_
02032110 do 02032990 _BAR_ Zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji od 02031110 do 02031990 i do podziałów niższego rzędu, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
0204 _BAR_ Mięso, z owiec lub kóz, świeże, schłodzone lub zamrożone Pozycja ta obejmuje wyłącznie mięso świeże, schłodzone lub zamrożone, ze zwierząt objętych pozycją 0104, zarówno domowych jak i dzikich, w szczególności mięso z gatunków owiec (owiec domowych lub dzikich) jak i mięso z koziorożca alpejskiego. _BAR_
02041000 _BAR_ Tusze i półtusze, z jagniąt, świeże lub schłodzone Określenia "tusze" i "półtusze" zostały zdefiniowane w punktach (a) i (b) uwagi dodatkowej 3(A) do tego działu.
Definicja mięsa z jagniąt jest zamieszczona w Notach wyjaśniających do HS do podpozycji 020410 i 020430. _BAR_
02042100 _BAR_ Tusze i półtusze Określenia "tusze" i "półtusze" zostały zdefiniowane w punktach (a) i (b) uwagi dodatkowej 3 (A) do tego działu. _BAR_
02042210 _BAR_ Krótkie ćwierci przednie Określenie "krótkie ćwierci przednie" zostało zdefiniowane w punktach (c) i (d) uwagi dodatkowej 3 (A) do tego działu. _BAR_
02042230 _BAR_ Grzbiety i/lub środki Określenie "grzbiety i/lub środki" zostało zdefiniowane w punktach (e) i (f) uwag dodatkowych 3 (A) do tego działu. _BAR_
02042250 _BAR_ Nogi Określenie "nogi" zostało zdefiniowane w punktach (g) i (h) uwagi dodatkowej 3 (A) do tego działu. _BAR_
02043000 _BAR_ Tusze i półtusze, z jagniąt, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02041000, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02044100 do 02044390 _BAR_ Pozostałe mięso z owiec, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02042100, 02042210, 02042230 i 02042250, uwzględniając istniejące różnice oraz odpowiednio do podpozycji 02044100, 02044210, 02044230 i 02044250. _BAR_
02045011 do 02045079 _BAR_ Mięso kóz Określenia "tusze" i "półtusze" (podpozycje 02045011 i 02045051), "krótkie ćwierci przednie" (podpozycje 02045013 i 02045053), "grzbiety i/lub środki" (podpozycje 02045015 i 02045055) i "nogi" (podpozycje 02045019 i 02045059) zostały zdefiniowane w uwadze dodatkowej 3 (A) do tego działu, odpowiednio w punktach (a) i (b), (c) i (d), (e) i (f) oraz (g) i (h). _BAR_
0206 _BAR_ Jadalne podroby, z bydła, świń, owiec, kóz, koni, osłów, mułów lub osłomułów, świeże, schłodzone lub zamrożone Pozycja ta obejmuje podroby ze zwierząt klasyfikowanych do pozycji od 0101 do 0104.
Podroby przeznaczone do otrzymywania produktów farmaceutycznych, nie są objęte tymi podpozycjami, jeżeli nie spełniają warunków określonych przez kompetentne władze.
Więcej informacji podanych jest w Notach wyjaśniających do HS do pozycji 0206. _BAR_
02061010 do 02061099 _BAR_ Z bydła, świeże lub schłodzone Podpozycje te obejmują wyłącznie świeże lub schłodzone podroby, ze zwierząt objętych, pozycją 0102. _BAR_
02061095 _BAR_ Przepona gruba i przepona cienka Przepona gruba i przepona cienka są to części mięśniowe przepony. _BAR_
02062100 do 02062999 _BAR_ Z bydła, zamrożone Podpozycje te obejmują wyłącznie zamrożone podroby ze zwierząt objętych pozycją 0102. _BAR_
02063000 _BAR_ Ze świń, świeże lub schłodzone Podpozycja ta obejmuje wyłącznie świeże lub schłodzone podroby, ze zwierząt objętych pozycją0103.
Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02064920, pierwszy akapit, uwzględniając istniejące różnice.
Podpozycja ta obejmuje również nogi, ogony, wątroby, nerki, serca, ozory, płuca, jadalne kawałki skóry, mózgi oraz sadło. _BAR_
02064100 do 02064980 _BAR_ Ze świń, zamrożone Podpozycje te obejmują wyłącznie zamrożone podroby ze zwierząt objętych pozycją 0103. _BAR_
02064920 _BAR_ Ze świń domowych Podpozycja ta obejmuje głowy i połówki głów, nawet zawierające mózgi, szczęki lub ozory oraz części głów (uwaga dodatkowa 2 (C) do tego działu); określenie "części głów" zostało zdefiniowane w trzecim akapicie wspomnianej uwagi dodatkowej.
Podpozycja ta obejmuje również nogi, ogony, nerki, serca, ozory, płuca, jadalne kawałki skóry, mózgi oraz sadło. _BAR_
02064980 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje podroby z dzika. _BAR_
02068091 _BAR_ Z koni, osłów, mułów i osłomułów Podpozycja ta obejmuje wyłącznie świeże lub schłodzone, podroby ze zwierząt objętych pozycją 0101. _BAR_
02068099 _BAR_ Z owiec i kóz Podpozycja ta obejmuje wyłącznie świeże lub schłodzone, podroby ze zwierząt objętych pozycją 0104. _BAR_
02069091 _BAR_ Z koni, osłów, mułów i osłomułów Podpozycja ta obejmuje wyłącznie zamrożone podroby ze zwierząt objętych pozycją 0101. _BAR_
02069099 _BAR_ Z owiec i kóz Podpozycja ta obejmuje wyłącznie zamrożone podroby ze zwierząt objętych pozycją 0104. _BAR_
0207 _BAR_ Mięso i podroby jadalne, z drobiu objętego pozycją 0105, świeże, schłodzone lub zamrożone _BAR_
02071110 _BAR_ Oskubane i bez jelit, z głowami i łapami, znane jako "kurczaki 83 %" Podpozycja ta obejmuje oskubany drób, z głowami i łapami, z którego usunięto jelita, ale zawierający pozostałe wnętrzności (zwłaszcza płuca, wątróbkę, żołądek, serce i jajniki). _BAR_
02071130 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, ale z szyjami, sercami, wątróbkami i żołądkami, znane jako "kurczaki 70 %" Podpozycja ta obejmuje kurczaki przeznaczone do pieczenia, oskubane, bez głów i łap, ale z szyjami, wypatroszone, z pozostawionymi w tuszy sercami, wątróbkami i żołądkami. _BAR_
02071190 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, oraz bez szyj, serc, wątróbek i żołądków, znane jako "kurczaki 65 %" lub inaczej zgłaszane Podpozycja ta obejmuje kurczaki przeznaczone do pieczenia, oskubane, bez głów i łap, wypatroszone.
Obejmuje także drób występujący w innej postaci niż przedstawiono w podpozycjach 02071110 i 02071130, np. kurczaki niepatroszone, z pozostawionymi jelitami, głowami i łapami. _BAR_
02071210 i 02071290 _BAR_ Niecięte na kawałki, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071130 i 02071190, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02071310 _BAR_ Bez kości Podpozycja ta obejmuje mięso z drobiu, bez kości, niezależnie od tego, z jakiej części tuszy ono pochodzi. _BAR_
02071320 _BAR_ Połówki lub ćwiartki Określenie "połówki" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (b) do tego działu.
Określenie "ćwiartki" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (c) do tego działu.
Podpozycja ta obejmuje zarówno tylne ćwiartki składające się z: podudzia (goleń, strzałka), uda (kość udowa), tylnej część grzbietu i kupra jak i przednie ćwiartki zawierające głównie połówkę piersi wraz ze skrzydłem. _BAR_
02071330 _BAR_ Całe skrzydła, z końcami lub bez Określenie "całe skrzydła, z końcami lub bez" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (d) do tego działu. _BAR_
02071340 _BAR_ Grzbiety, szyje, grzbiety włącznie z szyjami, kuprami i końcami skrzydeł Patrz uwaga dodatkowa 4 (a) do tego działu.
Podpozycja ta obejmuje grzbiety łącznie z szyjami, składające się z kawałka szyi, grzbietu, i czasami kupra; grzbiety; szyje; kupry (ogony); końce skrzydeł. _BAR_
02071350 _BAR_ Piersi i ich kawałki Określenie "piersi" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (e) do tego działu. _BAR_
02071360 _BAR_ Nogi i ich kawałki Określenie "nogi" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (f) do tego działu.
Cięcie oddzielające nogę od grzbietu powinno być wykonane pomiędzy dwiema liniami granicznymi tak jak pokazano to na rysunku poniżej: _BAR_
+++++ TIFF +++++
_BAR_ _BAR_
02071391 _BAR_ Wątróbki Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0207, ostatni akapit. _BAR_
02071399 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje jadalne podroby, w szczególności, serca, grzebienie i korale indyka, z wyłączeniem wątróbek.
Niniejsza podpozycja obejmuje również łapki drobiu. _BAR_
02071410 do 02071499 _BAR_ Kawałki i podroby, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji od 02071310 do 02071399, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072410 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, ale z szyjami, sercami, wątróbkami i żołądkami, znane jako "indyki 80 %" Podpozycja ta obejmuje indyki oskubane, bez głów i łap, ale z szyją, wypatroszone, z pozostawioną w tuszy szyją, sercem, wątróbką i żołądkiem. _BAR_
02072490 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap i bez szyj, serc, wątróbek i żołądków, znane jako "indyki 73 %" lub inaczej zgłaszane Podpozycja ta obejmuje indyki, oskubane, gotowe do pieczenia, bez głów, szyi i łap, wypatroszone.
Obejmuje ona także indyki występujące w innej postaci niż przedstawiono w podpozycjach 02072410 i 02072490. _BAR_
02072510 i 02072590 _BAR_ Niecięte na kawałki, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02072410 i 02072490, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072610 _BAR_ Bez kości Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071310, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072620 _BAR_ Połówki lub ćwiartki Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071320, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072630 _BAR_ Całe skrzydła, z końcami lub bez Określenie "całe skrzydła, z końcami lub bez" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (d) do tego działu. _BAR_
02072640 _BAR_ Grzbiety, szyje, grzbiety włącznie z szyjami, kupry i końce skrzydeł Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071340, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072650 _BAR_ Piersi i ich kawałki Określenie "piersi" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (e) do tego działu. _BAR_
02072660 _BAR_ Podudzia i ich kawałki Określenie "podudzia" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (g) do tego działu.
Cięcie oddzielające udo od kości udowej powinno być wykonane pomiędzy dwiema liniami granicznymi, tak jak pokazano to na rysunku poniżej: _BAR_
+++++ TIFF +++++
_BAR_ _BAR_
02072670 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje kawałki zdefiniowane w uwagach dodatkowych 4 (a) i (h) do tego działu.
Cięcie oddzielające kość udową (czasami określaną w handlu jako udo) lub całą nogę od grzbietu powinno być wykonane pomiędzy dwiema liniami granicznymi, tak jak pokazano to na rysunku w Notach wyjaśniających do podpozycji 02071360.
Cięcie oddzielające kość udową od uda powinno być wykonane pomiędzy dwiema liniami granicznymi, tak jak pokazano to na rysunku w Notach wyjaśniających do podpozycji 02072660. _BAR_
02072691 _BAR_ Wątróbki Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0207, ostatni akapit. _BAR_
02072699 _BAR_ Pozostałe Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071399, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02072710 do 02072799 _BAR_ Kawałki i podroby, zamrożone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji od 02072610 do 02072699, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073215 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, ale z szyjami, sercami, wątróbkami i żołądkami, znane jako "kaczki 70 %" Podpozycja ta obejmuje oskubane kaczki, bez głów i łap, ale z szyją, wypatroszone, z pozostawionymi w tuszy sercem, wątróbką i żołądkiem. _BAR_
02073219 _BAR_ Oskubane i wypartoszone, bez głów i łap oraz bez szyj, serc, wątróbek i żołądków, znane jako "kaczki 63 %" lub inaczej zgłaszane Podpozycja ta obejmuje oskubane kaczki gotowe do pieczenia, bez głów, szyi i łapek, wypatroszone.
Obejmuje ona także kaczki występujące w innej postaci niż przedstawiono w podpozycjach 02073211, 02073215 i 02073219. _BAR_
02073259 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, z sercami i żołądkami lub bez serc i żołądków, znane jako "gęsi 75 %" lub inaczej zgłaszane Podpozycja ta obejmuje oskubane gęsi, bez głów i łap, wypatroszone ale z pozostawionymi wewnątrz tuszy sercem i żołądkiem, a także oskubane gęsi gotowe do pieczenia, bez głów i łap, wypatroszone.
Obejmuje ona także gęsi w innej postaci niż przedstawiono w podpozycjach 02073251 i 02073259, np. gęsi bite, oskubane i wykrwawione, ale niepatroszone, bez głów i łap. _BAR_
02073311 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, ale z szyjami, sercami, wątróbkami i żołądkami, znane jako "kaczki 70 %" Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02073215, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073319 _BAR_ Oskubane i wypatroszon bez głów i łap oraz bez szyj, serc, wątróbek i żołądków, znane jako "kaczki 63 %" lub inaczej zgłaszane Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02073219, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073359 _BAR_ Oskubane i wypatroszone, bez głów i łap, z sercami i żołądkami lub bez serc i żołądków, znane jako "gęsi 75 %" lub inaczej zgłaszane Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02073259, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073410 i 02073490 _BAR_ Wątróbki otłuszczone, świeże lub schłodzone Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0207, ostatni akapit. _BAR_
02073511 i 02073515 _BAR_ Bez kości Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071310, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073521 do 02073525 _BAR_ Połówki lub ćwiartki Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071320, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073531 _BAR_ Całe skrzydła, z końcami lub bez Określenie "całe skrzydła, z kośćmi lub bez" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (d) do tego działu. _BAR_
02073541 _BAR_ Grzbiety, szyje, grzbiety włącznie z szyjami, kupry i końce skrzydeł Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071340, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073551 i 02073553 _BAR_ Piersi I ich kawałki Określenie "piersi" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (e) do tego działu. _BAR_
02073561 i 02073563 _BAR_ Nogi i ich kawałki Określenie "nogi" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (a) i (f) do tego działu. _BAR_
02073571 _BAR_ Tusze gęsie lub kacze Określenie "tusze gęsie lub kacze" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 4 (ij) do tego działu. _BAR_
02073591 _BAR_ Wątróbki drobiowe, inne niż wątróbki otłuszczone Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0207, ostatni akapit. _BAR_
02073599 _BAR_ Pozostałe Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071399, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073611 i 02073615 _BAR_ Bez kości Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071310, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073621 do 02073679 _BAR_ Z kośćmi Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071320 to 02071360 i 02073571, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02073681 to 02073689 _BAR_ Wątróbki Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0207, ostatni akapit. _BAR_
02073690 _BAR_ Pozostałe Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02071399, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
0208 _BAR_ Pozostałe mięso i podroby jadalne, świeże, schłodzone lub zamrożone Pozycja ta obejmuje wyłącznie mięso i podroby jadalne ze zwierząt klasyfikowanych do pozycji 0106, świeże, schłodzone lub zamrożone. _BAR_
02081011 i 02081019 _BAR_ Z królików domowych Podpozycje te obejmują mięso i jadalne podroby zwierząt objętych podpozycją 01061910. _BAR_
02089010 _BAR_ Z gołębi domowych Pozycja ta obejmuje mięso i podroby jadalne z gołębi domowych (gołębie gospodarskie, gołębie dekoracyjne, gołębie pocztowe).
Mięso i podroby jadalne z gołębi określanych w Notach wyjaśniających do podpozycji 01063910, jako "niedomowe", nie jest objete tą podpozycją i klasyfikowane do podpozycji 02089040. _BAR_
02089040 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje mięso i podroby jadalne z: 1.zwierzyny łownej: saren, danieli, kozic (giemz) (Rupicapra rupicapro), łosi, antylop kozich, antylop pospolitych, gazeli, niedźwiedzi i kangurów;2.ptactwa łownego: dzikich gołębi, dzikich gęsi, dzikich kaczek, kuropatw, bażantów, przepiórek, słonek, bekasów, ortolanów i strusi.
Mięso i podroby jadalne ze zwierząt będących zwykle obiektem łowiectwa i myślistwa (bażanty, daniele, strusie itp.) klasyfikuje się jako mięso i podroby jadalne z dziczyzny nawet wtedy, gdy zwierzyna ta jest hodowana w niewoli.
Mięso i podroby jadalne z reniferów nie jest objęte tą podpozycją (podpozycja 02089060).
Jednakże mięso i podroby jadalne z niektórych gatunków reniferów (np. karibu) klasyfikowane są do tej podpozycji, pod warunkiem dostarczenia dowodu, że mięso takie i jadalne podroby mięsne pochodzą ze zwierząt żyjących na wolności i że zwierzęta te zostały upolowane.
Podpozycja ta nie obejmuje mięsa i podrobów jadalnych z dzikich królików (Oryctalagus cuniculus) lub zajęcy, które objęte są podpozycją 02081090. _BAR_
02089060 _BAR_ Z reniferów Patrz Noty wyjaśniające do HS do podpozycji 02089040, trzeci akapit. _BAR_
020900 _BAR_ Tłuszcz ze świń bez chudego mięsa oraz tłuszcz drobiowy, niewytapiane lub inaczej wyekstrahowane, świeże, schłodzone, zamrożone, solone, w solance, suszone lub wędzone _BAR_
02090011 i 02090019 _BAR_ Tłuszcz podskórny ze świń Określenie "tłuszcz podskórny ze świń" zostało zdefiniowane w uwadze dodatkowej 2 (D) do tego działu. _BAR_
02090030 _BAR_ Tłuszcz ze świń, inny niż objęty podpozycją 02090011 lub 02090019 Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0209, drugi akapit. _BAR_
02090090 _BAR_ Tłuszcz drobiowy Patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0209, trzeci akapit. _BAR_
0210 _BAR_ Mięso i podroby jadalne, solone, w solance, suszone lub wędzone; jadalne mąki i mączki, z mięsa lub podrobów Z wyłączeniem podskórnego tłuszczu i pozostałych tłuszczów objętych pozycją 020900, pozycja ta obejmuje mięso i podroby, solone, w solance, suszone lub wędzone, ze wszystkich zwierząt objętych pozycjami od 0101 do 0106.
Co się tyczy określenia "suszone lub wędzone" i "solone, w solance", patrz uwagi dodatkowe 2 (E) i 7 do niniejszego działu. _BAR_
02101111 do 02101139 _BAR_ Ze świń domowych Określenia "szynki" i "łopatki" zostały zdefiniowane w uwadze dodatkowej 2 (A), (b) i (d) do tego działu. _BAR_
02101111 i 02101119 _BAR_ Solone lub w solance Podpozycje te obejmują wyłącznie szynki, łopatki i ich części włącznie z kośćmi, ze świń domowych, które zostały zakonserwowane metodą gruntownego solenia na sucho lub marynowania w solance.
Jakkolwiek mogą być one poddane dalszym procesom delikatnego suszenia lub wędzenia, ale nie w takim stopniu, żeby można je było uznać za suszone lub wędzone w znaczeniu podpozycji 02101131 i 02101139 (jak zostały one zdefiniowane w uwadze dodatkowej 2 (E) do tego działu). _BAR_
02101131 i 02101139 _BAR_ Suszone lub wędzone Podpozycje te obejmują szynki, łopatki i ich części włącznie z kośćmi, ze świń domowych, które zostały zakonserwowane metodą suszenia lub wędzenia nawet, jeżeli te metody konserwowania są połączone z uprzednim soleniem lub marynowaniem.
Ma to miejsce w szczególności w przypadku szynek, które są solone przed częściowym odwadnianiem czy to w procesie na otwartym powietrzu (szynki typu parmeńskiego lub bajońskiego) lub w procesie wędzenia (szynki typu ardeńskiego).
Szynki, łopatki i ich części, które są częściowo odwodnione, ale stopień ich faktycznego zakonserwowania osiągnięto w procesie zamrożenia lub głębokiego zamrożenia, objęte są podpozycją 02032211 lub 02032219. _BAR_
02101211 i 02101219 _BAR_ Ze świń domowych Określenia "boczek" i "kawałki" zostały zdefiniowane w punkcie (f) uwagi dodatkowej 2 (A) i w uwadze dodatkowej 2 (B) do tego działu. _BAR_
02101211 _BAR_ Solone lub w solance Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02101111 i 02101119, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02101219 _BAR_ Suszone lub wędzone Zastosowanie mają Noty wyjaśniające do podpozycji 02101131 i 02101139, uwzględniając istniejące różnice. _BAR_
02101910 _BAR_ Bok bekonowy lub szpencer Określenia "bok bekonowy" i "szpencer" zostały zdefiniowane w punktach (g) i (h) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02101920 _BAR_ Bok trzyćwierciowy lub środki Określenia "bok trzyćwierciowy" i "środki" zostały zdefiniowane w punktach (ij) i (k) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02101930 _BAR_ Przodki i ich kawałki Określenie "przodki" zostało zdefiniowane w punkcie (c) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02101940 _BAR_ Schaby i ich kawałki Określenie "schaby" zostało zdefiniowane w punkcie (e) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02101960 _BAR_ Przodki i ich kawałki Określenie "przodki" zostało zdefiniowane w punkcie (c) uwagi dodatkowej 2 (A) do tego działu. _BAR_
02102010 i 02102090 _BAR_ Mięso z bydła Pozycje te obejmują wyłącznie mięso zwierząt objętych pozycją 0102, solone, w solance, suszone lub wędzone; podroby wołowe objęte są podpozycją 02109951 lub 02109959. _BAR_
02109910 _BAR_ Z koni, solone, w solance lub suszone Podpozycja obejmuje wyłącznie mięso zwierząt objętych podpozycjami 01011010, 01019011 i 01019019, solone, w solance lub suszone.
Wędzone mięso końskie objęte jest podpozycją 02109939.
Podroby końskie objęte są podpozycją 02109980. _BAR_
02109921 i 02109929 _BAR_ Z owiec i kóz Podpodpozycje te obejmują mięso zwierząt objętych pozycją 0104, solone, w solance, suszone lub wędzone.
Podroby z tych gatunków objęte są podpozycją 02109960. _BAR_
02109931 _BAR_ Z reniferów Patrz Noty wyjaśniające do podpozycji 02089040, trzeci akapit. _BAR_
02109949 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje głowy lub połówki głów, ze świń domowych, nawet zawierające mózg, szczęki lub ozory oraz ich części (patrz uwaga dodatkowa 2 (C) do tego działu).
Części głów zdefiniowane są w trzecim akapicie wspomnianej powyżej uwagi dodatkowej.
Definicja podrobów — patrz Noty wyjaśniające do HS do pozycji 0206. _BAR_
02109990 _BAR_ Mąki i mączki jadalne, z mięsa lub podrobów Podpozycja ta obejmuje także granulki z tych mąk i mączek. _BAR_
DZIAŁ 3
RYBY I SKORUPIAKI, MIĘCZAKI I POZOSTAŁE BEZKRĘGOWCE WODNE
Uwagi ogólne
1.
Ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne, które zostały poddane głębokiemu mrożeniu, są klasyfikowane w ten sam sposób jak ryby i skorupiaki, mięczaki i pozostałe bezkręgowce wodne zamrożone.
2.
Proste parzenie (blanszowanie), polegające na delikatnej obróbce cieplnej, niebędące procesem gotowania, nie ma wpływu na klasyfikację.
Stosuje się je często przed mrożeniem, w szczególności w przypadku tuńczyków, mięsa skorupiaków lub mięczaków.
3.
Następujące wyroby są wyłączone z działu 3:
(a) pęcherze pławne suszone lub solone, nawet nadające się do spożycia przez ludzi (podpozycja 05119110);
(b) ryby lekko solone, suszone lub wędzone i moczone w oleju roślinnym dla zapewnienia tymczasowego zakonserwowania — produkty znane jako "o ograniczonej przechowalności" — (pozycja 1604);
(c) ryby, w prosty sposób peklowane w oleju lub occie, nawet dalej przygotowane (pozycja 1604);
(d) mięczaki, które zostały poddane procesowi obróbki cieplnej wystarczającej do koagulacji ich białka (pozycja 1605).
0301 _BAR_ Ryby żywe _BAR_
03011010 i 03011090 _BAR_ Ryby ozdobne Patrz Noty wyjaśniające do HS do podpozycji 030110. _BAR_
03011010 _BAR_ Ryby słodkowodne Niniejsza podpozycja obejmuje: 1.Hemigrammus ocellifer;2.karasie srebrzyste (Carassius auratus) i karpie złociste;3.gupiki, włącznie z gupikiem czarnym (Mollienisia latipinna i velifera), mieczyki zielone i ich czerwone i białe odmiany (Xiphophoris helleri), czerwone, złociste, czarne i białe platy (Platypoecilus maculatus) oraz hybrydy mieczyków i platów (Xiphophorus i Okattoiecukys), a mianowicie mieczyki czarne i mieczyki berlińskie;4.bojowniki wspaniałe (Betta splendens), makropody (Macropodus opercularis lub viridi-auratus), gurami dwuplamiste i gurami karłowate (Trichogaster trichopterus i Colisa lalia i fasciata);5.anioła morskiego (Pterophyllum scalare i eimckei). _BAR_
03011090 _BAR_ Ryby morskie Podpozycja ta obejmuje: 1.Chaetodontidae;2.Labridae;3.Scaridae (papugoryba, fałszywa papugoryba i scarichthys). _BAR_
0302 _BAR_ Ryby, świeże lub schłodzone, z wyłączeniem filetów rybnych oraz pozostałego mięsa rybiego, objętych pozycją 0304 _BAR_
03021110 do 03021180 _BAR_ Pstrąg i troć (Salmo trutta, Oncorhynchus mykiss, Oncorhynchus clarki, Oncorhynchus aguabonita, Oncorhynchus gilae, Oncorhynchus apache i Oncorhynchus chrysogaster) Podpozycje te obejmują: 1.troć wędrowną (Salmo trutta trutta);2.pstrągi potokowe (Salmo trutta fario);3.troć jeziorową (Salmo trutta lacustris);4.pstrągi kalifornijskie lub amerykańskie, lub stalogłowe (Oncorhynchus mykiss);5.pstrągi zbójeckie (Oncorhynchus clarki);6.pstrągi złociste (Oncorhynchus aguabonita);7.pstrągi gila (Oncorhynchus gilae);8.pstrągi z gatunku Oncorhynchus apache;9.pstrągi z gatunku Oncorhynchus chrysogaster. _BAR_
03021200 _BAR_ Łosoś pacyficzny (Oncorhynchus nerka, Oncorhynchus gorbuscha, Oncorhynchus keta, Oncorhynchus tschawytscha, Oncorhynchus kisutch, Oncorhynchus masou i Oncorhynchus rhodurus), łosoś atlantycki (Salmo salar) i głowacica (Hucho hucho) Poza łososiem atlantyckim i głowacicą, podpozycja ta obejmuje następujące gatunki łososia pacyficznego: 1.łososia czerwonego lub łososia nerkę, lub łososia czerwonego alaskańskiego (Oncorhynchus nerka);2.łososia różowego lub łososia garbatego (Oncorhynchus gorbuscha);3.łososia keta lub łososia psiego, lub łososia chum (Oncorhynchus keta);4.łososia chinook lub łososia królewskiego, lub łososia kalifornijskiego zwanego wiosennym (Oncorhynchus tschawytscha);5.łososia srebrzystego zwanego łososiem coho (Oncorhynchus kisutch);6.łososia japońskiego zwanego wiśniowym łososiem japońskim (Oncorhynchus masou);7.łososi z gatunku Oncorhynchus rhodurus. _BAR_
03021900 _BAR_ Pozostałe Do pozostałych ryb łososiowatych słodkowodnych należą: 1.sieje jeziorowe zwane białymi rybami, głębiele, sielawy i powany (Coregonus clupeaformis, Coregonus fera, Coregonus albula, Coregonus lavaretus);2.sieje ostropyskie (Coregonus oxyrhynchus);3.golce (Salvelinus alpinus), pstrągi strumieniowe zwane "pstrągami źródlanymi" (Salvelinus fontinalis), golce jeziorowe (Salvelinus namaycush lub Christivomer namaycush). _BAR_
03022110 do 03022990 _BAR_ Płastugi (Pleuronectidae, Bothidae, Cynoglossidae, Soleidae, Scophthalmidae i Citharidae), z wyłączeniem wątróbek, ikry i mleczu Płastugi nie są płaskie w płaszczyźnie pionowej, tak jak łyżwa, ale w płaszczyźnie poziomej, z dwoma oczami w części wierzchniej. _BAR_
03022990 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje: turboty (Scophthalmus maximus lub Psetta maxima), i nagłady (Scophthalmus rhombus), zimnice pospolite (Pleuronectes limanda lub Limanda limanda), złocice (Pleuronectes microcephalus lub Microstomus kitt), stornie czyli flądry europejskie lub błotne (Platichthys flesus lub Flesus flesus). _BAR_
03023110 i 03023190 _BAR_ Albakora lub tuńczyk biały (Thunnus alalunga) Tuńczyk biały lub albakora rozpoznawalne są po długich płetwach piersiowych, sięgających poza odbytnicę i po ciemnoniebieskim grzbiecie oraz niebieskoszarych bokach i brzuchu. _BAR_
03023210 i 03023290 _BAR_ Tuńczyk żółtopletwy (Thunnus albacares) Tuńczyki żółtopłetwe są łatwe do rozpoznania po ich płetwach, przyodbytniczych i podrzędnych grzbietowych, w kształcie sierpa. _BAR_
03023310 i 03023390 _BAR_ Latający lub paskowany bonito Latający lub paskowany bonito (Euthynnus (Katsuwonus) pelamis) wyróżnia się posiadaniem od czterech do siedmiu ciemnych podłużnych pasów na brzuchu.
Na jego ciemnoniebieskim grzbiecie, ponad płetwą piersiową, odznaczają się wyraźnie zarysowane obszary w zielonym kolorze, których wyrazistość zanika w kierunku środka ciała.
Ryba ta posiada srebrzyste boki i brzuch oraz krótkie płetwy.
Podpozycje te nie obejmują atlantyckiej lub pasiastej pelamido (Sarda sarda), posiadającej ukośne pasy na grzbiecie; ryby te klasyfikowane są do podpozycji 03026999 pod warunkiem, że są świeże lub schłodzone. _BAR_
03024000 _BAR_ Śledzie (Clupea harengus, Clupea pallasii), z wyłączeniem wątróbek, ikry i mleczu W tej podpozycji określenie "śledź" znaczy jedynie, że należy do rodziny śledziowatych Clupeidae z gatunku Clupea harengus (śledź nordycki) i Clupea pallasii (śledź pacyficzny).
Ryby znane pod nazwą "śledź indiański" (Chirocentrus dorab) są klasyfikowane do podpozycji 03026999, pod warunkiem, że są importowane jako ryby świeże lub schłodzone. _BAR_
03025010 i 03025090 _BAR_ Dorsz (Gadus morhua, Gadus ogac, Gadus macrocephalus), z wyłączeniem wątróbek, ikry i mleczu Dorsze mogą osiągać do 1,5 m długości.
Posiadają one grzbiety w kolorze oliwkowym z ciemnymi plamkami i jasne boki z białą boczną linią.
Ryby te mają po trzy grzbietowe płetwy, krótką płetwę brzuszną oraz wąs na podbródku. _BAR_
03026110 _BAR_ Sardynki z gatunku Sardina pilchardus Podpozycja ta obejmuje również duże dorosłe sardynki (do 25 cm) znane jako "sardele". _BAR_
03026180 _BAR_ Brisling lub szproty (Sprattus sprattus) W tej podpozycji określenie "szproty" znaczy jedynie, że należy do rodziny śledziowatych Clupeidae z gatunku Sprattus sprattus; ryby te, blisko spokrewnione ze śledziami, ale o dużo mniejszym rozmiarze, często są błędnie nazywane "sardelami norweskimi". _BAR_
03026300 _BAR_ Czarniak (Pollachius virens) Czarniak jest bardziej znany jako saithe lub coley. _BAR_
03026520 _BAR_ Koleń z gatunku Squalus acanthias Kolenie są to rekiny posiadające kolce przy płetwach grzbietowych, z bocznymi szczelinami skrzelowymi umieszczonymi w pobliżu płetw piersiowych; ciała mają smukłe i gładkie; ich grzbiety są koloru szarego a boki białe; mogą osiągać do 1 m długości. _BAR_
03026590 _BAR_ Pozostałe Podpozycja ta obejmuje lamnę śledziową zwaną żarłaczem śledziowym lub rekinem Beumaris (Lamna nasus lub Lamna cornubica) i żarłacza szarego (Galeorhinus galeus lub Galeus canis). _BAR_
03026600 _BAR_ Węgorze (Anguilla spp.)
W podpozycji tej określenie "węgorze" odnosi się tylko do węgorzy właściwych (Anguilla spp.), włącznie z węgorzami europejskimi (Anguilla anguilla) w ich dwóch odmianach (węgorza wielkogłowego i węgorza ostronosego lub węgorza o długim pysku), węgorza amerykańskiego (Anguilla rostrata), węgorza japońskiego (Anguilla japonica) i węgorza australijskiego (Anguilla australis).